Espainia-Frantziako mugaren itxiera (2020-2023)

**Espainia-Frantziako mugaren itxiera** 2020tik 2023ra luzatu zen aldi eta toki desberdinetan. Unearen arabera, itxiera horietarako hiru faktore aipatu izan dituzte agintariek: Covid-19 pandemia, terrorismo arriskua eta etorkinak muga legez kanpo igarotzea. 2020ko urriaren 5etik 2021eko urtarril erdialdera ezarri zuen Emmanuel Macronen Frantziako Gobernuak, alerta antiterrorista baliatuz. Ondorioz, kontrol zorrotzak ezarri ziren Pirinioetako mugaz gaindiko errepide nagusietan, eta bigarren mailako bideak moztu ziren. Muga pixkanaka irekiz joan zen, eta 2023ko uztailean ireki zen, artean ere kontrolak bazeuden ere. 

Mugak ixteko erabakia Frantziako agintariek Espainiakoekin bat etorriz hartu zuten. Itxiera horrek ez zien eragin anbulantzia, suhiltzaile eta segurtasun indarretako kideei. Mugaren kontrol horrek kolokan jarri zuen Schengen eremua eta Europar Batasuneko herrialde horietan askatasunez mugitzeko askatasun printzipio historikoa.

## Mugak itxi, salbuespenezko neurrien erdian 
thumb|Ibardingo muga Lapurdi eta Nafarroa Garai artean, atzealdean Larrun duela
thumb|Pausu-Behobiako estatu arteko muga zubiko polizia kontrol iraunkorra (2021eko uda)
Mugaren itxiera Frantziako zein Espainiako COVID-19 pandemiari loturiko itxiera perimetralen eta salbuespenezko neurrien erdian gertatu zen; izan ere, muga 2020an ere itxi zen, COVID-19aren kontrako isolamendua eragiteko, kalteak eraginez, Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdeko ordezkarien hitzetan. Euskal Herrian, "alerta terrorista" zela eta, Frantziako estatuak mugaz gaindiko zortzi pasabide itxi zituen. 

Europaz kanpoko migrazio fluxu arautu gabeen handitzea eta bere mugen kontrola aipatu zuen gobernuak, aditzera emanda etorkinen oldeak terroristak sartzeko eta atentatuak egiteko arriskua zekarrela. Alerta antiterrorista beste estatu batzuekin ere aplikatu zuen; Austriak eta, lehenago, Britainia Handiak, Belgikak eta Italiak sartu zuten indarrean. Epaiak muga irekitzen joatea ekarri zuen, artean bertako kontrolak kendu gabe. Prefeturak ekainean adierazi zuenez, mugak irekitzearen arrazoia mugaren inguruan dabiltzan frantses-espainiar polizia-patruilak sortzea izan zen. 2023ko uztailaren 3an, 2021eko urtarriletik itxita egon ondoren, Etorbidea (Avenida) zubia ireki zen, Kotte Ezenarro Hendaiako eta Jose Antonio Santano Irungo auzapezak bertan zirelarik. Irekiera behin betikoa izatea espero zuten.

## Mugaz bi aldeetako kalteak eta protestak Euskal Herrian 
2021eko urtarrila baino lehenagoko neurriek mugaz gaindiko harremanek eta merkataritzak kolpe gogorra jasan bazuten, itxierak haustura horiek areagotu zituen. Gainera, Euskal Herriko pertsona kaltetuek eta herri mugakideetako ordezkariek eszeptizismoa agertu zuten neurri horri buruz eta, aldiz, nabarmendu zuten gogaita zabaltzen zuela eskualdeko herritarren artean. EH Bai eta EH Bildu kritiko mintzatu ziren mugen itxierarekin. Agiri batean salatu zutenez, itxierak erakusten du Frantziako eta Espainiako estatuek gaitasuna dutela Euskal Herriaren barne bizitza «konplexurik gabe» baldintzatzeko edo «zuzenki eten egiteko». 2022ko urriaren 22an, Alain Roussetek, Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdeko presidenteak muga guztiz irekitzeko erreklamatu zien Frantziako estatuko agintari nagusiei; izan ere, garai horretan, artean itxita jarraitzen zuten Hendaiako oinezkoen zubia, Izpegiko, Larraineko eta Aldudeko igarobideak, eskualdeotako gizarte- eta ekonomia-arlorako kalteak gogora ekarriz. Hurrengo hilabetean, elkarretaratzea egin zen Irun-Hendaiako Avenida Zubiko itxiera eta etorkinak igarotzeko eragozpenak salatzeko; sinbolikoki, bertaratuek muga hesiak kendu zituzten denbora batez. Haatik, egun batzuk geroago Frantziako estatuko langileek berriz hesitu zuten zubia Hendaiako aldean. Puntu horretan eta inguruko zubietan, hala ere, 2023ko urritik gutxienez polizia kontrol iraunkorrak zeuden, gehienean etorkinei begira, elkartasun elkarteek salatu zutenez. 

## Mugetako kontrolak berriz estutu 
Mugak irekita egonagatik, 2024ko azaroaren 1ean, jada iragarri bezala, Frantziak kontrolak ezarri zituen mugaren lehorreko pasabideetan zein itsas zirkulazioan apirilaren 30 arte, "ekintza terroristak gorantz eta migratzaileen fluxu irregularra errazten duten sare kriminalak gehitzen" ari zirela argudiatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frantziako historia
* Nazio estatuak
* Beldur

## Kanpo estekak 
* 2020an muga ixtearen ondorioei buruzko txostena (Euskadi - Akitania Berria - Nafarroa Euroeskualdea)