open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Woman in the Window

***The Woman in the Window*** 1944an Fritz Langek egin zuen filma da. J. H. Wallis idazlearen *Once Off Guard* eleberrian oinarrituta dago, eta Edward G. Robinson, Joan Bennett eta Dan Duryea ditu antzezle nagusi, hurrengo urtean ostera ere Langen aginduetara Scarlet Street filmean batera arituko direnak. Harrera ona izan zuen estreinatu zenekoan.

## Argumentua 
Richard Wanley (Edward G. Robinson) egun lasaiak pasatzekoa da, emaztea eta semea oporretan joandakoan. Arte galeria batean emakume baten portretak sekulako xarma eragiten dio, eta ezustean, egun horretan bertan ezagutuko du. Alice Reed du izena neskatoak (Joan Bennett), eta haren etxera doaz gabon pasa. Amesgaiztoa hasi besterik ez da. Bat-batean gaztearen amorantea agertzen da eta Richardek hil egingo du. Gorpua desagerrarazten saiatuko da eta kontuak nahaspilatuz doaz. Wanleyk bere burua hiltzea erabakitzen duenean lozorrotik esnatuko da izerdi batean.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
*  Filma **IMDB** atarian
Babe Zaharias

**Mildred Ella "Babe" Zaharias** (Port Arthur, Texas, 1911ko ekainaren 26a - Galveston, Texas, 1956ko irailaren 27a), ezkondu aurreko izenez **Mildred Ella Didriksen**, estatubatuar kirolari bat izan zen, historiako kirolaririk balioanitzekoetakotzat hartua. Golfa, saskibaloia, beisbola eta atletismoa bezalako kiroletan nabarmendu zen. Gaztetan, Brooklyn Dodgers gizonezkoen beisbol taldean jokatu zuen, non *Babe* ezizena eman zioten.

Hogeita bat urte zituela, 1932ko Los Angelesko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. Mildredek atletismoko bost probatan parte hartu nahi izan zuen arren, garai hartako arauen arabera, hirutan bakarrik parte hartu ahal izan zuen, xabalina jaurtiketa, 80 metro hesiak eta altuera jauzian. Hiru probatan lortu zuen domina: Urrezkoa lehenengo bietan, eta zilarrezkoa azkenengoan. 80 metro hesiko proban, gainera, munduko errekorra egin zuen. Altuera jauziko finala, oso eztabaidagarria izan zen, bere taldekide zen Jean Shileyrekin berdindu zuen arren, epaileek, urrezko domina, Jeani ematea erabaki baitzuten, eta, beraz, Mildred zilarrarekin geratu zen.

Erronka berriak bilatuz, 1935ean golfa deskubritu zuen. Handik gutxira, nazioko golfari hoberenekin neurtu ahal izan zituen bere indarrak. 1938an, Los Angeleseko Irekian parte hartu zuen, gizonentzako proba zena. Bere entrenatzailea George Zaharias zen, borrokalari profesional eta kirol eragile ezagun bat, eta urte horretan Mildredekin ezkondu zen. 1942an, jokalari amateur maila lortu zuen, eta 1947an profesionalarena. Profesional bezala, emakumezkoen AEBetako irekia hiru aldiz irabazi zuen, eta Eskoziako Gullane herrian amateurren Txapelketa britainiarra irabazi zuen lehen golfari estatubatuarra izan zen. Zaharias, Golf Mundialaren Ospearen Aretoan, 1951n inskribatua izan zen. 1956an irabazi zuen azkeneko aldiz AEBetako irekia, eta, handik gutxira, minbizi baten ondorioz hil zen.

## Lortutako sari nagusiak 
## Kanpo loturak 
*  Babe Didrikson Zaharias’s Legacy Fades Nytimes.com
Jason Sears

**Jason Sears** (Santa Barbara, Kalifornia, 1968ko urtarrilaren 23a - 2006ko urtarrilaren 31) Rich kids on lsd taldeko abeslari originala izan zen. Tijuanan (Mexiko) hil zen desintoxikazio zentru batean, tronbosiak jota.

Honez gain, Estatu Batuetan oso ezaguna zen snowboardean zuen habileziagatik.

## Diskografia 
### Rich kids on Lsd 
* Nardcore (Mystic Records, 1984)
* It's a Beautiful Feeling (Mystic Records, 1984). Ep.
* Covers (Mystic Records, 1984)
* Keep Laughing (Mystic Records, 1985)
* RocK 'n Roll Nightmare (Alchemy Records, 1987)
* Double Live in Berlin (Destiny Records, 1989)
* Revenge is a Beautiful Feeling (Destiny Records, 1989)
* Riches to Rags (Epitaph Records, 1994)

## Kanpo loturak 
* Jason Searsen omenezko webgunea
Covadongako aintzirak

[thumb|250px|Ercina aintzira, [2005ean.]]
  
**Covadongako** edo **Enolgo aintzirak** (asturieraz: ''Llagos d'Enol*; gaztelaniaz: *Lagos de Covadonga*) glaziareek sortutako aintzira bi dira: Enol eta Ercina. Europako Mendietako Mendebaldeko mendilerroan kokatuta, Asturiasen *Los Llagos* (asturieraz) edo *Los Lagos'' (gaztelaniaz) izenaz bakarrik ezagunak dira.

## Igoera 
Bertara ailegatzeko Covadongatik 14 kilometroko errepidea dago, txirrindularitza munduan famatua dena Espainiako Vueltan askotan erabilia izan delako.

Hona hemen bertan izan diren garaileen zerrenda:

## Kanpo estekak 
*  altimetrias.net
Kuk

**Kuk** (**Keku** ere deitua), ilunpearen jatorrizko kontzeptuaren jainkotzea da egiptoar mitologian. Ogdoadako kosmogonian, bere izenak, ilunpea edo iluntasuna esan nahi du. Kontzeptu bezala, gizon bezala ikusten da, eta bere emakumezko formari Kauket edo Keket deritzo, Kuk izenaren forma femeninoa dena. Ogdoadako lau kontzeptu dualistiko guztietan bezala, gizonezko forma, igel bezala irudikatzen da, edo igel burudun gizon bezala, eta emakumezkoarena, suge bezala edo suge burudun emakume bezala. Ilunpea edo iluntasunaren ikur bezala, Kukek, iluntasuna eta ezezaguna irudikatzen du, kaosaz gain. Kuk, argiaren aurretik sortu zena bezala ere ikusia da, argiaren sortzaile bezala ezagutua izateaz gain.

## Kanpo estekak
Praates V.a

**Praates V.a**, Praatazes txikigarriagatik ezagunagoa, Partiako erregea izan zen K.a. 2 eta 4 bitartean. Praates IV.aren semerik gazteena izan zen. Txanponen batzuetan, bere ama Musarekin batera agertzen da.

Bere erregealdian, Erromak Armenia eta Mediaren gainean zuen nagusitasuna apurtzen saiatu zen, baina Augustok Gaio Zesar, Partia inbaditzeko aginduarekin bidali zuenean, Praates V.ak, hitzarmen bat adoste nahiago izan zuen (1 urtea), honen bidez, Armenia, berriz Erromaren eraginpean onartzen zuelarik.

Handik gutxira, 4an, Praates V.a eta bere ama, erailak izan ziren. Flavio Joseforen arabera, Praates bere amarekin ezkondu zen. Partiarrek, hori, onartezintzat hartu zuten, eta matxinatu eta Praates tronutik kendu zuten, Orodes III.a errege izendatuz.
Neilako aintzirak

**Neilako aintzirak** glaziareek sortutako laku taldea da. Burgosko iparraldean dagoen Neila herritik gertu daude, Urbiongo mendien hegoaldean.

Hona hemen aintzira nagusien zerrenda:
* Negra
* Cascada
* Tejera
* Haedillo
* Larga
* Pardillas
* Patos
* Brava

Aintziretan, badaude uhandre palmatu (triturus helveticus) batzuk.

## Kanpo estekak
1956ko Neguko Olinpiar Jokoak

**1956ko Neguko Olinpiar Jokoak**, Italiako Cortina d'Ampezzo hirian ospatu ziren. Neguko Olinpiar Jokoetako VII. edizioa izan ziren.

Aurreko aldi batean bere hautagaitza aurkeztu ondoren, Cortina d'Ampezzo garaile irten zen Neguko Olinpiar Joko batzuen antolakuntza egoitzaren aukeraketan. Joko hauetarako euren hautagaitza aurkeztu zuten beste hiri batzu, AEBetako Colorado Springs eta Lake Placide eta Kanadako Montreal izan ziren, azken bi hauek, 1980ko Neguko Olinpiar Jokoak lehenaren kasuan eta 1976ko Udakoak, Montrealen kasuan, antolatuko zituztelarik. Italiak, Olinpiar Jokoak antolatu dituen hiru aldietatik lehena zuen.

## Dominak 
## Gertaerak 
* Telebistaz eman ziren lehen Neguko Olinpiar Jokoak izan ziren.
* Cortina d'Ampezzoko joko hauetan, azken aldiz antolatu zen irristaketa artistikoko lehiaketa aire librean.
* Giuliana Chenal Minuzzo (Italia, eski alpetarra), zin olinpikoa kirolari guztien izenean esan zuen lehen emakumea izan zen.
* Toni Sailerrek (Austria, eski alpetarra), eski alpetarreko hiru probatako urrezko dominak irabazi zituen.
* Sixten Jernbergrek (Suedia, eski nordikoa), dominak irabazi zituen luzera handiko proba guztietan.
* SESBak, lehen aldiz parte hartu zuen Olinpiar Joko batzuetan domina kopuru gehien lortuz.
* Alemaniako Errepublika Demokratikoa eta Alemaniako Errepublika Federala, elkarrekin aurkezten dira, *Alemaniako Talde Batua* izeneko talde batean.

 

## Kanpo estekak
Perrexil uhartea

**Perrexil uhartea** (gaztelaniaz *Isla Perejil*, arabieraz *Leila*, *Laila* (ليلى)) Gibraltarko itsasartean dagoen biztanlerik gabeko uharte txikia da. Uhartetxoaren subiranotasunak Espainia eta Marokok eztabaidatua da. Eztabaidak estatu bien arteko gatazka armatua sortu zuen 2002an.

## Izena 
Gaztelaniazko *Isla Perejil* euskaraz "Perrexil uhartea" esan nahi du. Gertuko berbereek tamazightez *Tura* diote, euskaraz "hutsa" esan nahi duena. Morokoarrek arabieraz *Leila* edo *Laila* (ليلى) diote.

## Geografia 
[thumb|200px|Perrexil uhartea eta [Ceuta.]]
thumb|200px
Uhartetxoa Marokoko kostaldetik 250 metrotara dago, 8 km Ceutatik eta 13,5 km Espainiako penintsulatik. 480 x 480 metroko azalera du, hau da 15 ha edo 0,15 km². Gehienezko altuera 74 metrokoa da.

## Historia 
[thumb|200px|[Espainiaren menpeko lurraldeak Afrikako iparraldean.]]
Bertoko berbereek abelzaintzarako erabilia omen zen eta ez da inoiz bizitzeko erabilia izan. 1415ean, Portugalek, Ceuta Fèseko Erresumari kendu zionean, gertuko uhartetxoak ere okupatu zituen. 1580ean, Portugal Espainiako erregearen agindupean egon zen 1640 arte. Banatu zirenean, Ceuta espainiarren kontrolpean geratu zen.

2002ko uztailaren 11an, Marokoko gudaroste txiki batek uhartean kanpamendu bat sortu zuten. Honek José María Aznarrek zuzendutako Espainiako gobernuaren kexa eragin zuen. Espainiak Europar Batasunaren babesa lortu zuen, Marokoko, berriz, Arabiar Ligarena.

2002ko uztailaren 18an Espainiak Romeo-Sierra operazioa egin zuen uhartetxoa kontrolatzeko. Espainiako armadak uhartea okupatu zuen, Estatu Batuen bitartekotzari esker, Colin Powellek zuzenduta, herrialde bien arteko *status quo ante* mantentzea adostu zuten arte.

Egun uhartetxoa ez da inork okupatua.

## Ikus, gainera 
* Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak

## Kanpo estekak
Trinle Gyatso

**Trinle Gyatso**, , wyliez *‘phrin las rgya mtsho*, pinyin tibetarrez* Chinlai Gyaco*, (1857ko urtarrilak 26-1875eko apirilak 25) hamabigarren Dalai Lama izan zen.

Bere bizitza laburra, Tibet eta bere inguruko herrialdeen ezegonkortasun politikoaren ondorio da. Qing dinastiaren hasieran, Tibetak, bere garairik okerrenetako bat izan zuen, Britainiar Inperioak, Indiako bere koloniei eranstea nahi zuen.

Trinle Gyatso, aurreko Dalai Lamaren berraragitze bezala, 1860an ezagutua izan zen, eta haren ondorengo bezala aldarrikatua, urte bereko abuztuak 14an. Haurtzaroko bere ikasketa garaian, europarrei, lurraldean sartzea debekatu zitzaien, britainiarrek, sikkim eta butandarren aurka zuten gerraren ondorioz, lamak Lhasan kontrolatzen zituztenak eta kolonizazio forma moduan ikusten zirenak. Aldi berean, misioek, Mekong eta Salween ibaietatik sartzearekin mehatxatzen zuten, eta Tibetak, Mantxutarren gobernuaren autoritatea onartzeari utzi zion.

Azkenik, erabateko Dalai Lama izatera iritsi zen 1873ko martxoak 11n eta gaixotasun misteriotsu baten ondorioz hil zen 1875eko udaberrian.
Gush Shalom

**Gush Shalom** (hebreeraz: גוש שלום, lit. 'Bakearen Blokea') Israelgo talde bakezalea eta ezkertiarra da, 1993an Uri Avneryk, kazetariak eta Knesseteko kide ohiak, sortua.

Gush Shalom parlamentutik kanpoko erakundea da, ezein alderdi politikoren menpe ez dagoena. Bere kideak hainbat alderdi politikorekin daude harremanetan, nahiz eta maiz ezkertiartzat jotzen zaion.

Israelek palestinarren lurraldeak okupatzea arbuiatzen du Gush Shalomek. Okupazio hori ilegala dela eta egunero-egunero Israelek gerra krimenak egiten dituela aldarrikatzen du. Bi estaturen konponbidearen alde egiten du, 1967ko mugetara itzulita eta Jerusalem bi estatu horien hiriburua izanda.

## Ikus, gainera 
* Israel-Palestina Gatazka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gush Shalom-en webgunea
Delta Air Lines

**Delta Air Lines** (NAZE: DL, NAGE: DAL) Ameriketako Estatu Batuetako airelinearik garrantzitsuena da. Ameriketako Estatu Batuetatik munduko leku guztietara eskaintzen ditu hegaldiak.

Egoitza nagusia Atlantan dago eta airelineako zuzendaria Edward Bastian da.

## Kanpo estekak 
* Delta Air Lines airelinearen webgune ofiziala

200px|thumb|Konpainiaren hegazkinetako bat
O'Hare nazioarteko aireportua

'''O'Hare Nazioarteko Aireportua''' Chicagoko hiri estatubatuarrean dagoen nazioarteko aireportua da. Herrialdeko bigarren aireporturik garrantzitsuena da.

## Historia 
Aireportua 1955ean sortu zen, txikiegi geratu zen Chicago Midway aireportua ordezkatzeko. Hasieran hazkundea txikia izan zen arren 1961ean bidaiari gehiagok erabili zuten O'Hareko aireportua.

## Argazkiak 

Fitxategi:O'Hare Terminal 1.jpg|1. terminala
Fitxategi:O-Hare-Terminal3.jpg|3. terminala
Fitxategi:Ohareterminal5.jpg|Nazioarteko hegaldien 5. terminala
Fitxategi:O'Hareatstower.JPG|Kontrol dorrea eta Hilton hotela.
Fitxategi:Planes in Chicago - 22.JPG|Hegazkinak 22 pistan

## Bidaiariak 

## Ikus, gainera 
* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aireportuaren webgune ofiziala.
Alhucemetako haitza

**Alhucemetako haitza** (gaztelaniaz: *Peñón de Alhucemas*; arabieraz: *صخرة الحسيمة*) Espainiako Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurretako bat da, Marokoko kostaldetik gertu dagoena. Alhucemak edo Alhucema uharteak deritzen hiru uharteetako handiena da.

## Geografia 
Alhucemetako haitzak, ondoan dituen Isla de Mar eta Isla de Tierra uhartetxoekin batera, Alhucema uharteak edo Alhucemak izeneko uhartedia eratzen du. Uhartedia Al-Hoceima (gaztelaniaz, *Alhucema*) izeneko Marokoko herrixkatik 300 metrora dago, Ceutatik 146 km ekialdera, eta Melillatik 84 km mendebaldera.

Alhucemetako haitzak ekialdetik mendebaldera 220 metro eta iparraldetik hegoaldera 84 metro ditu —hau da, 1,5 ha edo 0,015 km² neurtzen du haren gainazalak—, eta 27 metroko altuera du. Haitzaren gainean gaztelu bat, zenbait etxe eta eliza bat daude.

## Historia 
Espainiak 1559an eskuratu zuen haitzaren jabetza, Marokoko sadi leinuari Otomandar Inperioaren armadaren aurka laguntzeagatik. 1673an Espainiak haitza okupatu zuen, eta geroztik beti izan du kanpamentu bat, orain 60 soldaduk osatua.

Marokok 1956an independentzia lortu zuenetik, haitzaren subiranotasuna aldarrikatu du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak

## Kanpo estekak
Vélez de la Gomera haitza

**Vélez de la Gomera haitza** (gaztelaniaz: *Peñón de Vélez de la Gomera*) Marokoko kostaldean dagoen Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurretako bat da.

## Geografia 
Vélez de la Gomera haitza Ceutatik 119 km hego-ekialdera dago. 1934 arte uhartea zen, baina orduz geroztik penintsula da. Izan ere, urte hartan ekaitz batek hareaz bete zuen haitzaren eta kontinentearen arteko ubidea. Ipar-mendebaldetik hego-ekialderantz 400 metro luze da, eta 100 metro zabal. Azalerari dagokionez, 19.000 metro koadro, 1,9 hektarea edo 0,019 kilometro koadro ditu.

## Historia 
1508 Pedro Nafarrak zuzendutako espedizio batek Espainiako erregearentzat okupatu zuen, haitz horretan baitzuten egoitza Iberiar penintsularen hegoaldea maiz erasotzen zuten pirata batzuek. 1522an, bertoko berbereek haitza berreskuratu zuten, eta 1564an berriro galdu zuten, Espainiak konkistatuta. Geroztik, berbereak hainbat saiakera egin zuten haitza berreskuratzeko: 1680an, 1701ean, 1755ean, 1781ean eta 1790ean.

1871an Espainiako Diputatuen Kongresuak haitza uztea eztabaidatu zuen, baina proposamena ez zen aurrera atera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak

## Kanpo estekak
Alboran uhartea

**Alboran uhartea** (; ) Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurretako bat da, administratiboki Almeríako udalerriaren barruan dagoena.

## Geografia 
Izen bereko itsasoan dagoen uhartea Marokoko kostaldetik 50 kilometrotara iparralderantz eta Espainiako Almeríako probintziako kostaldetik 90 kilometrotara hegoalderantz dago.

1.200 m²ko bere azalerak 642 metroko luzera eta 265 metroko zabalera ditu. Gehiengo altuera 16 metrokoa da. Uhartetik 100 metrotara La Nube edo Nubes izeneko uhartetxoa dago.

## Historia 
Izena Al-Borani izengoitiko Mustafa ben Yusuf pirata tunisiarrak datorkio, uharte honetan bere egoitza zutena. 1540ko urriaren 1ean Espainiako Armadak okupatua izan zen.

1884ko maiatzaren 9an, Alfontso XII.a Espainiakoak erabaki zuen uhartea Almeríako probintziaren barruan izango zela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak
* Mustafa ben Yusuf

## Kanpo estekak
Chafarinak

**Chafarinak** edo **Chafarin uharteak** (gaztelaniaz: *Islas Chafarinas*; arabieraz: *Ya`fariyya (الجزر الجعفرية)*; tamazightez: *Takfarinas*) hiru uharteko taldeak osatutako uhartedia da. Mediterraneo itsasoan kokatuta dago Marokoko iparraldeko kostaldetik gertu. Guztira, Chafarin uharteek 0,747 km² azalera dute eta Melillatik 45 kilometrotara ekialderantz eta Marokoko Ra'su l-Ma' herrixkatik 3,3 kilometrotara daude. Chafarinak Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko luretako bat dira.

## Uharteak 
Uhartediak hiru uhartetxok osatuta dago:
* Kongresu uhartea
* Elisabet II.a uhartea
* Erregearen uhartea

## Historia 
Kongresu uhartean, El Zafrín izeneko aztarnategian aurkitatakoaren arabera, k. a. 5. milurtekoan uhartedian neolitikoko arrantzaleak bizi ziren.

1848ko urtarrilaren 6an, Francisco Serrano jeneralak Malagako portutik espedizio militarrak bidali zuen uhartedia okupatzeko.

## Ezaugarriak 
* **Koordenatuak:** 
** Kongresu uhartea: 
** Elisabet II.a uhartea: 
** Erregearen uhartea: 

* **Azalera:** 52,5 ha
** Kongresu uhartea: 25,6 ha (altuera handiena: 137 m.)
** Elisabet II.a uhartea: 15,3 ha
** Erregearen uhartea: 11,6 ha
* **Babestutako itsas-azalera:** 261,9 ha (sakonera handiena: 60 m.)
* **Guztira**: 0,747 km²

* **Urteko batez besteko tenperatura:** 19´5 °C
* **Gehiengo tenperatura:** 41,1 °C
* **Gutxiengo tenperatura:** 5,2 °C
* **Urteko batez besteko hezetasuna:** %76,9a
* **Urteko presio atmosferikoa:** 1.017,8 mm Hg
* **Plubiositatea:** 297,2 mm/urte.
* **Altuera handiena:** Cerro Nido de las Águilas 137 m., Kongresu uhartean.

## Biztanleria 
Uhartediak ez du biztanleria egonkorra. Elisabet II.a uhartean Espainiako Armadak 30 lagunek osatutako soldadu talde bat du. Bestetik, Espainiako Ingurugiro Ministerioak beste talde bat du bertako Erreserba Naturala babesteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Afrika iparraldeko espainiar subiranotasuneko lurrak

## Kanpo estekak
Plaza Gorria

**Plaza Gorria** (errusieraz Красная площадь, *Krasnaia plostxad*) Moskuko plazarik ezagunena da, eta Kitai-gorod merkataritza auzoan dago. 695 metro luze eta 130 metro zabal da, eta beraz, munduko hirugarren plazarik handiena da.

Kremlina, Errusiako presidentea egun bizi den errege gotorlekua banatzen du. Bertatik abiatzen dira Moskuko kale nagusiak norantza guztietan, autobideetan luzatuak hiritik kanpo irten arte. Horregatik, plaza hau, hiriko eta Errusia osoko erdigunetzat hartzen da.

Plaza dagoen tokia, hasieran, zurezko eraikinez beteta zegoen, baina Ivan III.a Errusiakoak garbitu zuen, erraz erre baitzitezkeen eraikin horiek. Plaza berriak, azokentzako toki gisa balio izan zuen, aurrerago, ospakizun publiko eta aldarrikapenentzako, baita tsarren koroaketarako ere.

"Plaza Gorria" izena ez datorkio inguratzen duten adreiluen koloreagatik, ezta komunismoaren kolore gorritik ere. Hobe, Красная (Krásnaia) hitz errusiarretik dator, "gorria" esan nahi duena, baina, antzinako errusieraz, "polita" esan nahi du, hau da, **plaza polita**. Hitza, hasiera batean, XVI. mendekoa den San Basilio Katedrala izendatzeko erabiltzen zen, "polita" zentzuarekin, eta, geroago, izena, gertuko plazak jaso zuen. Uste denez, plazak, bere egungo izena, antzinako Пожар (Pozhar) izena ordezkatuz, XVII. mendean jaso zuen.

Plazan honako eraikin hauek daude: Urkamendia, Minin eta Pozharskiren omenezko Monumentua eta Leninen Mausoleoa. Kremlineko horman, SESB eta beste herrialde batzuetako pertsona handiak lurperatuta daude: (Stalin, Juri Gagarin, buruzagi militar handiak...)

## Historia berria 
1987ko maiatzaren 28an, Mathias Rust izeneko gazte alemaniar batek bere Cessna hegazkinarekin Plaza Gorrian bertan lur hartu zuen, Sobietar Batasunaren aire segurtasunaren arduragabekeria agerian utziz. 400 egun eman behar izan zituen kartzelan.

Azken urteotan, Plaza Gorrian kontzertu ugari egin dira: Paul McCartney, Pink Floyd eta beste musikari eta talde ezagun askok bertan jo izan dute.

## Galeria 

Fitxategi:Redsquarenight.jpg|Gauez
Fitxategi:GUM department store exterior.jpg|GUM
Fitxategi:St Basils Cathedral-500px.jpg|San Basilio Katedrala
Fitxategi:Lenins Mausoleum.jpg|Leninen Mausoleoa
Fitxategi:Moscow State Historical Museum.jpg|Historiaren Estatu Museoa
|Garaipenaren Desfilea 1945ean

## Kanpo estekak 
* Urkamendia
* Minin eta Pozharskiren omenezko monumentua
Inese Jaunzeme

**Inese Jaunzeme-Goba** (Pļaviņas, 1932ko maiatzaren 21a &ndash; Riga, 2011ko otsailaren 13a), xabalina jaurtiketan espezializatutako letoniar kirolaria izan zen. Rigako Dinamoko entrenatzailea ere izan zen.

1956ko Melbourneko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Sobietar Batasuna ordezkatzen, eta xabalina jaurtiketako proban, urrezko domina irabazi zuen.
Cádizko golkoa

**Cadizko golkoa** (gaztelaniaz eta ) Ozeano Atlantikoan dagoen golkoa da. Portugalgo San Vicenteko lurmuturra eta Gibraltarko itsasarteko Trafalgar lurmuturra artean dago, hau da Portugalgo hegoaldean eta Espainiako Huelva eta Cádiz probintzietan du kostaldeak.

Golkoan ahoa duten ibai nagusiak Guadalquivir, Guadiana, Odiel eta Guadalete dira.

Eskualdeko portu nagusiak Espainiako El Puerto de Santa María, nondik Kristobal Kolon irten zen, Rota, Puerto Real, San Fernando eta Huelva eta Portugalgo Olhão, Tavira eta Vila Real de Santo António dira.

## Kanpo estekak
Berezko hazkunde

thumb|eskuinera|400px|Berezko hazkundea herrialdeka, 1.000 biztanleko, 2010. urtean.
**Berezko hazkundea** edo **hazkunde begetatiboa**, demografiaren alorrean, aldi jakin batean populazio batean izandako jaiotzen eta heriotzen arteko aldea da. Jaiotza-tasaren eta heriotza-tasaren arteko diferentziaren kalkulua da. Berezko hazkundeari migrazio saldoa gehitzen zaionean, populazio hazkundea ematen du.

## Kanpo estekak
Kitzbühel

**Kitzbühel**, Austriako Tirol estatuko hiri turistiko bat da.

## Historia 
Kitzbühel aipatzen duten lehen dokumentuak, XII. mendekoak dira, eta *Chizbuhel* bezala aipatzen dute. 1271ko ekainaren 6tik, hiri bat da.

## Turismoa 
Herri honetan, urtero, Alpetar Eskiko Munduko Kopako egoitza bat den eski-estazio bat dago.

Generali Opena, urtero jokatzen den tenis torneo bat da. Torneo hau, ATPko International Series Goldeko zati da.

## Kanpo estekak
Valle Nevado

**Valle Nevado** Txileko hiriburu den Txileko Santiagotik 46 kilometrora dagoen eski estazio bat da.

Valle Nevado, Txileko eski estaziorik berrienetako bat da. 1988an sortu zuten enpresaburu frantziarrek, Alpeetako eski estazioen patroia jarraituz, Cerro El Plomoren magalean, Santiagotik gertuko Andeen mendilerroan.

Eski estazio hau, eskiagarriak diren 9.000 hektareako azalerarekin, Latinoamerika eta Hego Hemisferioko handiena da, eta kontinenteko modernoenetakotzat hartua da. Azken urteetan, pistak zabaldu dira eta *snow park* eta *halfpipe* bat eraiki dira, estilo libreko eskia, eski jauziak, eski akrobatikoa eta snowboarda praktikatzeko. 2003tik, Valle Nevado, Snowboardeko Munduko Kopako probetako baten egoitza da. Heliskia ere praktika daiteke.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Valle Nevado Granite Information
Sanakht

**Sanakht-Nebka**, Egiptoko III. dinastiako lehen faraoia izan zen, K.a. 2682 eta K.a. 2665 bitartean gobernatu zuena. Berarekin hasten da, egungo historialariek, Egiptoko Antzinako Inperioa deitzen duten garaia.

*Sanakht* izenak, "babesle indartsua" esan nahi du. Bere tronu izena den **Nebka** bezala ere ezagutzen da.

Manetonen arabera, **Nequerofes**ek (Sexto Julio Afrikano) 28 urteko erregealdia izan zuen. Eusebio Zesareakoak **Nequeroquis** deitu zuen. **Nebka** bezala aipatzen da Abidoseko Errege Zerrendan eta Turingo Errege Kanonean, hamazortzi urteko erregealdiarekin, beti, Djoser faraoiaren aurreko faraoi bezala.

Palermoko Harriak, bere erregealdiko 13. urtean tenplu bat eraikitzen aipatzen du, Khasekhemuyren estatua 16.enean eta itsasontzi bat eraikitzen 18.enean

Nebka edo Sanakhten emaztea, *Initkaes* izan zen, bere aurreko faraoia izan zen Jasekhemuy eta honen emazte *Nimaathapi*ren alaba, tronua, ziuraski, ezkontza honen bidez lortuz, tronurako eskubidea, emakuzmekoen ondorengoetatik lortzen baitzen.

Julio Afrikanok eta Eusebiok honako hau diote: *"ber erregealdian, libiarrak, Egiptoren aurka matxinatu ziren, eta Ilargia biziki handitu zenean, izuak hartuta, errenditu egin ziren"*.

Bere oinordekoa Djoser izan zen, agian bere anaia (Vercoutter) edo bere semea (Beckerath eta Grimal).

## Bere garaiko testigutzak 
* *El-Kula*ko piramidea, Meidumgo mastaba eta Saqqarako Piramide Mailakatua bere gainean eraiki zen oinarri karratuko lehen mastabaren eraikuntza ematen zaizkio.
* Bera lurperatuta dagoen tokia, beharbada, Abu Rawashen dagoen harresi batez inguratutako adobezko egitura da.
* Djoserren tenplutik mendebaldera dagoen amaitu gabeko hil multzoa ematen zaio. (W. Helck)
* Elefantinan aurkitutako zigilu inprimazioak
* Uadi Magharako (Sinai) hareharrian eginiko erliebe zatia (Gardiner-Peet-Cerný)
Toni Sailer

**Anton Engelbert "Toni" Sailer** (Kitzbühel, 1935eko azaroaren 17a - Innsbruck, 2009ko abuztuaren 24a) alpetar eskiatzaile austriarra zen, kirol honetako garai guztietako kirolari handienetakotzat hartzen dena.

## Biografia 
1935eko azaroaren 17an jaio zen, Austriako Kitzbühel hirian.

*Der Blitz von Kitz* (Kitzbüheleko tximista) ezizenez, Sailerrek, Olinpiar Joko batzuetan, eski alpetarreko hiru probak irabazi zituen lehen eskiatzailea izan zen, jaitsiera, eslalom eta eslalom erraldoi probetan urrezko domina irabaziz 1956ko Cortina d'Ampezzoko Neguko Olinpiar Jokoetan. Baina ez hori bakarrik. Bere garaipen olinpikoak hain izan dira eztabaidarik gabekoak, maila altuko lehiaketetan sekula gehiago ez direla gertatu. Eslalom erraldoia sei segundoko abantailarekin irabazi zuen, eslaloma 4rekin eta jaitsiera 3,5ekin. Gainera, Neguko Olinpiar Joko beretan, hiru domina lortu zituen bosgarren kirolaria izan zen.

Tonik, beste lau urrezko domina irabazi zituen munduko txapelketetan, 1959an erretiratu aurretik. Erretiro honen ondoren eta edertasun maskulinoaren ikur bezala zuen posizioa probestuz, 1957 eta 1971 artean 20 film baino gehiagotan agertu zen, horietako asko, komedia ez oso sakonak, non, gutxienez, Sailerrek bere talentua erakusten zuen Alpeetako tokietan grabatuak izan ziren. Disko ugari ere grabatu zuen, eta, gainera, komikiko pertsonaia bezala ere karikaturizatua izan zen. 1972 eta 1976 bitartean, Eski Austriarreko Elkarteko (ÖSV) entrenatzaile nagusia eta zuzendari teknikoa izan zen. Mugimendu olinpikoarentzako egin zuen ekarpenengatik, Nazioarteko Batzorde Olinpikoak *Olympic order* saria eman zion 1985ean, nazioarteko mugimendu olinpikoak ematen duen saririk gorena.

2004ko urtarrilean, Sailer, alderdi politiko bakar batera ere lotuta ez zegoen arren, Kitzbühelgo alkatetzarako hautagaitza aurkeztuko zuela adierazi zuen. Handik aste batzutara, bere hautagaitza erretiratu zuen, alkate izatea, denbora osoko lana zela konturatu zela argudiatuz.

2006an Hahnenkhamm lasterketako lasterketa zuzendari bezala bere erretiroa adierazi zuen, 20 urtez bete zuen kargua.

2009ko abuztuaren 24an hil zen Austriako Innsbruck hirian.

## Filmografia nagusia 
* *Vertigine bianca* (1956)
* *Ein Stück vom Himmel* (1957)
* *Der Schwarze Blitz* (1958)
* *Tausend Sterne leuchten* (1959)
* *12 Mädchen und 1 Mann* (1959)
* *Ein Stern fällt vom Himmel* (1961)
* *Kauf dir einen bunten Luftballon* (1961)
* *Auf Wiedersehen am blauen Meer* (1962)
* *Sein bester Freund* (1962)
* *Sansone e il tesoro degli Incas* (1964)
* *Das Blaue vom Himmel* (1964)
* *Skifascination* (1966)
* *Ski Fever* (1966)
* *Das Große Glück* (1967)
* *Tante Trude aus Buxtehude* (1971)
* *Verliebte Ferien in Tirol* (1971)
* *Traumbus* (1979)

## Kanpo loturak 
* Toni Sailerren webgune ofiziala
Liongo golkoa

**Liongo golkoa** (; ; ; ) mendebaldeko Mediterraneo itsasoan dagoen golkoa da.

## Geografia 
Frantziako Toulon eta Kataluniako Creuseko lurmuturra artean kokatuta dago, hau da Frantziako Lengadòc eta Proventza eta Kataluniako Rosselló eta Alt Empordà eskualdeetan ditu kostaldeak.

Golkoan ahoa duten ibai nagusiak Tech, Têt, Aude, Orb, Hérault, Vidourle eta Rodano dira. Eskualdeko haize nagusia azken ibai honetako ibarretik etorri ohi da, tramontana edo mistral izena duena.

Eskualdeko portu nagusiak Toulon eta Marseilla dira.

## Izena 
Erromatarrek golkoari  () zioten. Egungo izenak *a priori* ez du zerikusirik animaliarekin (lehoia), baizik eta Lug jainko zeltarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Golkoaren itsas topografia
Valentziako golkoa

**Valentziako golkoa** (; ) mendebaldeko Mediterraneo itsasoan dagoen golkoa da.

## Geografia 
Tarragonako Ebroren delta eta Alacanteko Nau lurmuturra artean kokatuta dago, hau da ia 400 kilometroko luzera du.

Iparraldetik hegoaldera, hauek dira golkoan ahoa duten ibai nagusiak: Mijares, Palància, Turia, Júcar, Serpis, Girona eta Gorgos.

Eskualdeko portu nagusiak Valentzia, Gandía, Sagunto, Castelló de la Plana eta Sant Carles de la Ràpita dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abu Rawash

**Abu Rawash** Gizatik zortzi kilometro iparraldera dago, piramide bat dagoen Egiptoko iparraldereneko tokia delarik, gaur egun hondakinetan dagoen piramidea, Keopsen seme eta oinordeko izan zen Dyedefraren piramidea (laugarren piramidea bezala ezagutzen dena).

Hasiera batean, Dyedefraren piramidea ez zela amaitua izan uste zen, baina, gaur egun, arkeologoek, amaitu bakarrik ez, baizik eta Mizerinoren Piramidearen antzeko tamainakoa ere bazela ere uste dute (Gizan, egun, osorik aurkitzen diren hiru piramideetatik txikiena), eta bere harrizko blokeak, mendeetan zehar, beste eraikin batzuk eraikitzeko erabili zirela.

## Kanpo estekak
Memphis

**Memphis** Tennessee estatu estatubatuarreko hiririk handiena da, baina ez da hiriburua. Tennesseeko hego-mendebaldean dago eta bertatik Mississippi ibaia igarotzen da. 676.640 biztanle izanik, Ameriketako Estatu Batuetako 18. hiririk handiena da.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Menfis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Memphisko Udalaren webgune ofiziala 

300px|thumb|ezkerrera|Hiriko ikuspegia
Almanzor haitza

**Almanzor haitza** (gaztelaniaz eta ofizialki: *Plaza del Moro Almanzor*) Gredosko mendilerroko mendia da. Avilako probintzian kokatuta dago Zapardiel de la Ribera eta Candeleda udalerrien artean, Caceresko probintziatik gertu. Bere 2.592 metroko altuerari esker Erdialdeko Mendiguneko mendirik altuena da.

Izena Almanzor Kordobako Kalifa-herriko buruzagitik datorkio.

Lehendabiziko igoera 1899ko irailean M. González de Amezúa eta José Ibrián Espadak egin zuten. Neguan, berriz, 1903an Ontañon eta Abricarrok egin zuten. 1960ean, gurutze txiki bat jarri zuten tontorrean.

thumb|ezkerrera|250px|Hegoaldeko aldea

## Kanpo estekak
Puig Major

**Puig Major** (euskaraz: "Haitza nagusia") Mallorcako mendia da. Escorca udalerrian kokatuta dago, Tramuntanako mendilerroan. Bere 1.445 metroko altuerari esker Balear Uharteetako mendirik altuena da.

Gertu, Penyal del Migdia mendia du, bera baino 50 metro txikiagoa dena. Mendia area militarra da eta Espainiako Armadak tontorrean RADAR bat jarri du.

## Galeria 

Irudi:PuigMajor6.jpg|Tontorra
Irudi:PuigMajor4.jpg|Morro de Cúberretik ikusita
Irudi:PuigMajor5.jpg|Cúberreko urtegia eta Gorg Blau

Irudi:Comparativa puig major.jpg|Konparaketa 1900-2008
Irudi:Puig.Major.360.ogv|360 graduko ikuspegia
Irudi:Puig Major.jpg

Irudi:PuigMajor3.jpg|Puig de Ses Vinyes mendiarekin batera
Irudi:Penyal.del.Migdia3.jpg|Penyal del Migdia

## Kanpo estekak 
* peakbagger.com
Dick Cheney

**Dick Cheney** izen osoa **Richard Bruce Cheney** (Lincoln, Nebraska, 1941eko urtarrilaren 30a - Wilson, Wyoming, 2025eko azaroaren 3a) Ameriketako Estatu Batuetako presidenteordea izan zen.

Ameriketako Estatu Batuetako presidenteordea izateaz gain, beste zenbait lanbide ere izan ziruen. Etxe Zuriko langilegoburua, Ordezkaria Wyomingetik eta Defentsa Idazkaria ere izan zen.

## Kanpo estekak
Prednisona

**Prednisona** botika kortikosteroide sintetikoa da. Oro har ahotik hartzen da, baina gihar-barneko zizta bidez har daiteke, eta erabiltzen da gaitz askotan. Batez ere eragin glukokortikoidea du. Prednisona prodroga denez gero, gibelak prenisolona bihurtzen du, forma esteroide aktiboa.

## Erabilera 
Prednisona bereziki eraginkorra da immunoezabatzaile gisa, eta eragiten du ia immunitate sistema osoan. Horregatik, erabil daiteke gaixotasun autoimmune eta hanturazkoetan (hala nola huntz pozoitsuak ukituta eragindako alergia epidermaletan, *lupus eritematos* edo Crohn gaitzan), erdiko eta barne belarriaren arazoetan, eta giltzurrunetako hainbat eritasunetan, sindrome nefrotikoa adibidez. Halaber, erabiltzen da aurre egiteko eta tratatzeko organoen erretxazoa transplanteetan.

## Mendekotasuna 
Ezabatze adrenala gertatzen da prednisona hartzen bada zazpi egun baino gehiagotan. Egoera horretan gorputza ez da gai kortikosteroideak era naturalean sintetizatzeko, eta geratzen da gaixoak hartzen duen prednisonaren mende. Horregatik, ez da komeni prednisona bat-batean kentzea, baldin eta zazpi egun baino gehiagotan hartu bada. Aitzitik, ona da berau poliki-poliki gutxitzen joatea; horretarako egunak, asteak edo hilak beharko dira, kontuan hartuta gaixoak zenbat denboran hartu duen prednisona. Prednisona erabat kentzeak eragingo luke giltzurrinetako hutsegite bigarren mailakoa, eta horrek arriskuan jar lezake gaixoaren bizia.

## Albo ondorioak 
Epe laburrean, eragin litzake glukosa maila altuak odolean, bereziki diabetesa duten gaixoengan edo tratamenduan dabiltzanengan beste zenbait botika hartzen, odolean glukosaren maila igotzen dutenak, eta likido debekua. Bestelako albo ondoriorik ere eragiten du: loezina, euforia eta, oso noizbehinka, mania. Epe luzean, eragin lezake Cushing-en sindromea, gerri buelta gizentzea, osteoporosia, glaukoma, diabetes mellitus II erakoa eta depresioa, prednisona erabat kendutakoan.

### Handiak 
* Azukre gehiago odolean
* Pisua hartzea
* Aurpegia puztea
* Depresioa, mania edo beste sintoma psikiatriko
* Neke edo ahultasuna
* Buruko nahastea
* Ikusmen lausotua
* Sabeleko mina
* Ultzera peptikoa
* Infekzioak
* Mokor edo sorbalda minberatuak
* Osteoporosia
* Loezina
* Min zorrotza giltzaduretan
* Kataratak
* Antsietatea
* Tripako mina
* Hantura handia
* Aho minberatua edo sikua

### Txikiak 
* Urduritasuna
* Aknea
* Dermatitisa
* Jateko gogo handiagoa
* Hiperaktibitatea
* Txizagura handiagoa
* Beherakoa
* Hesteetako flora galtzea

## Kanpo estekak
Baltimore

**Baltimore** Maryland estatu estatubatuarreko hiririk handiena da. 1729an sortu zen eta egun 637.418 biztanle inguru ditu. Maryland estatuaren erdialdean dago kokatua eta Washington Hiritik oso gertu dago.

Chesapeake badiaren ertzeko portu garrantzitsua da. Ontziolak, siderurgia, kimika eta janari industria dira ekonomiaren oinarri. Johns Hopkins unibertsitatea, medikuntza ikerketa zentro ospetsua du. XIX. mende hasierako etxeak. Arte museoak. 1904. urtean, sute batek erraustu zuen hiriaren zati bat.

## Klima 

## Metroa 
1983ko azaroaren 21ean zabaldu zen eta gaur egun metro-sareak linea bakarra eta 24,5 kilometro dauzka.

2008an 14 milioi bidaiarik erabili zuten.

## Hiri senidetuak 
Baltimore ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Baltimoreko Udalaren webgune ofiziala 

thumb|ezkerrera|600px|Portuaren ikuspegia egunez
600px|thumb|ezkerrera|Portuaren ikuspegia gauez
Musa (Partia)

**Musa** Partiako erregina izan zen K.a. 2 eta 4 bitartean. Flavio Josefok **Thermusa** deitua, Augusto erromatar enperadoreak, Praates IV.ari ohaide bezala eman zion esklabo italiar bat zen, Marko Lizinio Krasok K.a. 53ko Carrhaeko guduan galdutako arranoak itzultzeagatik ordain bezala.

Praates IV.aren gogokoena bihurtu zen, eta bere emazte legitimo bihurtu zuen "Musa jainkosa" izenpean. Bere seme Praates V.a, Praatazes modu txikigarrian deitua, izendatu zuen oinordeko bezala. Praates IV.a, bere beste semeak Erromara bahitu bezala bidaltzeko konbentzitu zuen. Etsai guztiak jada jokoz kanpo zeudelarik, Musak eta bere seme Praates V.ak, Praates IV.a erregea pozoitu eta hil zuten, eta erregetza hartu zuten K.a. 2an. Euren txanponetan elkarrekin agertu ziren, eta, dirudienez, elkarrekin gobernatu zuten Partia.

Flavio Josefok dioenez, Musa, bere seme Praates V.arekin ezkondu zen, eta hau, partiarrentzat onartezina zenez, matxinatu eta tronutik kendu zituzten, koroa, Orodes III.ari emanez, (denbora gutxiz gobernatu zuena, 6rarte bakarrik).
Jamphel Gyatso

**Jamphel Gyatso** (, Wyliez *byams spel rgya mtsho*, pinyin tibetarrez *Qambê Gyaco*; ; 1758-1804) Tibeteko zortzigarren Dalai Lama izan zen.

## Bizitza 
Tradizioaren arabera, Jamphel Gyatsoren ama berataz haurdun geratu zenean, bere herrian uzta bikain bat egon zen, garagar zurtoin bakoitzak, hiru, lau, edo bost buruxka zituela, Tibeten, ordu arte sekula ikusi ez zena, eta Jamphelen ama, Phuntosk Wangmo eta senide bat bere lorategian afaltzen ari zirela, ostadar handi bat agertu eta amaren sorbalda ukitu zuen. Izaki sakratu baten jaiotzarekin lotutako funtsezko seinalea da hau.

Jaio eta gutxira, umea, sarri, meditazio posturan jartzen saiatzen zen, eta begirada zerurantz zuela. Seigarren Panchen Lama zen Palden Yeshik, ume honi buruz hitz egiten entzun zuenean, Dalai Lamaren benetako berraragitzea zela adierazi zuen. Jamphelek bi urte t'erdi zituenean, Shigatseko Tashilhunpo monasteriora eraman zuten, non, berraragitutako Dalai Lama bezala, bere omenezko zeremonia bat ospatu zen.

Ondoren, Lhasara lagundua izan zen eta tibetar herriaren buruzagi bezala tronuratua Potala Jauregian, urezko zaldiaren urteko zazpigarren hilabetean (1762), bost urte zituenean (lau, mendebaldean kontatzen den bezala, jaiotzatik hasten dena, eta ez emakume bat haurdun geratzen den unetik). Handik gutxira, Lobsang Palden Yeshik aurre-nobizio bezala ordenatu zuen, eta bere izena eman zion, Jamphel Gyatso. Erabat, 1777an ordenatua izan zen, baina herrialdea, lamaordeek gobernatua izaten jarraitu zuen zurezko herensugearen urtea arte (1784).

1788an, nepaldar zur merkatariekin gatazka bat egon zen, gurkhekin erasoetan amaitu zena. 1790ean, herri honek, hegoaldeko Tibet inbaditu zuen, eta zenbait probintzia konkistatu zituen, Nya-nang eta Kyi-drong bezala. Shigatse hiria eta Tashilhunpoko monasterioa, hartuak eta arpilatuak izan ziren, baina gurkhak, Nepalera atzera egitera behartuak izan ziren 1791n, eta 1796an, bake adostasun bat lortu zen.
Cloak and Dagger

***Cloak and Dagger*** film beltza da, Fritz Langek 1946an zuzendu zuena. Gary Cooper eta Lilli Palmer izan ziren aktore nagusiak. Film zapuztutzat jo zuen Langek, ez baitzioten laga azken muntaian erabakirik hartzea: amaierako azken hogei minutuak ezabatu zituzten, Langen diskurtsoa erabat itxuraldatuz.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra amaitzeko pronto da. Frantziako Erresistentziako kide bi garrantzi handiko informazioa aliatuei bidaltzen ari direnean hil egiten dituzte: naziak bonba atomikoa lortzeko gertu dabiltza. Alvah Jasper zientzia gizona Europara bidaliko du armada estatubatuarreko Zerbitzu Estrategikoetarako Bulegoak (OSS delakoak). Hitlerren aginduetara gogoz bestera lan egiten duten irakasle suitzar batekin eta italiar batekin bildu beharko du, ikerketak zertan diren ondo jakiteko.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
*  Filma **IMDB** atarian
Filipo II.a Filorromano

**Filipo II.a Filorromano** (Erromaren laguna) edo *Barypos* (oin astuna) (), Siriako azken errege seleukotarra izan zen, K.a. 65 eta K.a. 64 bitartean gobernatu zuena.

Filipo I.a Filadelforen semea zen. K.a. 65ean, erromatarrek, Antioko X.a Eusebioren zeme sen Antioko XIII.a Asiarrari onartu zioten oinordekotza aldarrikatu zuen. Ponpeio, bi erregegaietaz nazkatu zen eta biak, bata bestearen jarraian tronutik kendu zioten, Siria, erromatar probintzia bihurtuz. Antioko, arabiar xeke batek eraila hil zen, eta Filipo II.a bizirik geratu zela uste da, Filipo izeneko printze bat, handik denbora batera, Kleopatra VII.aren ahizpa zen Berenize IV.aren senar bezala aipatzen baita, sekula ospatu ez zen ezkontza, Siriako gobernari erromatarra zen Aulo Gabiniok, ezkontzaren aurka zegoena, Filipo hil baitzuen.
Orodes III.a

**Orodes III.a**, Partiako errege bat izan zen 5 eta 6 urte bitartean.

Tronuan jarria izan zen Praates V.a eraila izan ondoren.

Armenian, erromatarren aldekoa zen Artavasdes VI.a erregearen erailketak eta hau, Tigranes V.a izeneko errege bategatik aldatu izanak, azken hau ere erromatarren aldekoa eta Artavasdesen balizko semea, partiarren aldekoa zen Erato erreginaren aldekoen matxinada gehitu zuen, laster asko zabaldu zena, eta azkenik, erromatarren aldeko alderdi berak, Tigranes V.a tronutik kendu eta koroa Eratori eman zion 10. urte inguruan.

Krudelkeriagatik salatua, nobleek erail zuten 7an eta enperadoreari, errege bezala, Vonones I.a bidaltzeko eskatu zion, Praates V.aren anaia, Erroman bahitu bezala zegoena, Augustok eta Praates IV.ak K.a. 25ean sinatutako hitzarmenetik.
Sogdiana

[thumb|250px|Sogdiana, [K.a. 300 inguruan.]]
[thumb|250px|Sogdianarrak, Budari ofrendak ematen, [VIII. mendea|VIII. mendeko fresko baten arabera.]]
**Sogdiana** (antzinako persieraz: *Suguda-*; antzinako grezieraz: Σογδιανή, *Sogdianē*; persieraz: سغد *Soġd*; tajikeraz: Суғд, سغد, *Suġd*; uzbekeraz: *Sơģd*; txineraz: 粟特, *Sùtè*) persiar jatorriko antzinako zibilizazio bat zen, gaur egungo Tadjikistan eta Uzbekistan herrialdeen zati bat hartu zuena. Bertako herririk garrantzitsuenak, Samarkanda eta Bukhara izan ziren.

Sogdianako estatuak, sekula politikoki batuta egon ez ziren arren, Samarkanda inguruan bildu ziren. Baktrianatik iparraldera zeuden, Oxus (Amu Daria) eta Jaxartesen (Sir Daria) artean zeuden eta Zeravshan ibaiaren haran emankorra hartzen zuen. Goi Erdi Aroan, lurraldea iparralderantz hedatu zen, Issik-Kul aintziratik haratuagoko finkapen kolonial politika bati esker.

Ariamzezeko Sogdianako Harkaitza, gotorleku bat, Alexandro Handiaren tropek hartu zuten K.a. 327an, Sogdiana eta Baktriana, satrapia bakarrean batu zituena. Ondoren, Diodoto I.ak sortutako Erresuma Grekobaktrianarraren barnean geratu zen, eszitek, K.a. III. mendearen erdialdean hartu zuten arte.

Sogdianak, funtsezko kokapena zuen Zetaren Bidean, eta paper azpimarragarri bat izan zuen, Txina eta Asia erdialdearen arteko merkataritza aktibitatea erraztuz. Txinarekin, Wu enperadorearen erregealdian, Zhang Qian esploratzaileak bisitatu ondoren harremanetan jarri ziren. Qianek, Asia erdialdera egin zuen bisitari buruzko txosten bat idatzi zuen.

Bisita eta Qiangen txostenaren ondoren, Txina eta erdialdeko Asia eta sogdianarren arteko merkataritza harremanak gorantz hasi ziren. Txinak, lurralde hartara misio ugari bidali zituen K.a. I. mendean, baina, Sogdianako merkatariak, ez ziren zetaren bideko beste batzuk bezain garrantzitsuak, indiarrak eta baktrianarrak kasu.

Sogdianarrak, sinesmen erlijioso ezberdinei buruz zuten tolerantziagatik ezagunak ziren. Budismoa, manikeismoa, Nestorianismoa eta Zoroastrismoak, jarraitzaile ugari zituzten. Sogdianarrek, budismoaren igorpena zetaren bidearen bidez igortzeko balio izan zuten, VIII. mendean gertatu zen musulmandar inbasioaren garaia arte. Sogdianako kulturari eta bere hizkuntzari buruzko informazioaren zati handi bat, idatzi zituzten testu erlijioso ugarietatik dator.

Sogdianako hizkuntza, sogdianera, indoeuropar hizkuntzen talde irandarraren zati zen, eta baktrianarrarekin estuki lotuta zegoen, lurralde hartan hitz egiten zen beste hizkuntza nagusietako bat. Sogdianerak, idazketa sistema ezberdinak erabiltzen zituen, guztiak, alfabeto aramaikotik zetozenak.

Sogdianar gehienak, pixkana-pixkana, beste talde batzuekin nahasten joan ziren, Persiar Inperioko baktrianarrak, turkiarrak edo persiarrak kasu, eta persieraz hitz egiten hasi ziren (egungo tadjiktarrak) edo turkiarrek erdialdeko asia konkistatu zutenean, uzbekeraz, egungo uzbekiar eta tadjik herrien jatorria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ameriketako Estatu Batuetako konderriak

300px|thumb|Ameriketako Estatu Batuetako konderriak adierazten dituen mapa.

**Ameriketako Estatu Batuetako konderriak** Ameriketako Estatu Batuetako azpibanaketa administratiboa da. Estatu bakoitzak hainbat konderri ditu. Konderri bakoitzak bere hiriburua du eta bertan konderriko epaitegiak eta administrazioa daude.

Konderri hitza, 48 estatuetan erabiltzen da bakarrik. Alaskan *borough* (auzotegia) hitza erabiltzen da eta Louisianan *parish* (parrokia) hitza.

## Konderrien zerrenda estatuen arabera 
## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
1960ko Udako Olinpiar Jokoak

**1960ko Udako Olinpiar Jokoak**, Erroman ospatu ziren. Udako Olinpiar Jokoen XVII. edizioa izan zen. Erroma, aurretik, jada aukeratua izan zen 1908ko Olinpiar Jokoak ospatzeko egoitza bezala, baina uko egin zion, eta, azkenean, Londres izan zen joko horiek antolatu zituena. Udako Olinpiar Jokoen XVII. edizio honetarako euren hautagaitza aurkeztu zuten beste hiri batzuk, Lausanne, Detroit, Budapest, Bruselas, Mexiko Hiria eta Tokio izan ziren, azkeneko bi hiri hauek, Udako Olinpiar jokoen hurrengo hiri antolatzaileak izango zirelarik. Erromako Olinpiar Joko hauetan, ordurarteko kirolari kopuruaren errekorra lortu zen, 5.348 kirolarirekin, 83 nazio, 17 kirol eta 150 probatan ordezkatzen. Hauek, Italiak antolatutako bigarren Olinpiar Jokoak izan ziren, lau urte lehenago, Cortina d'Ampezzon Negukoak antolatu ondoren. Gainera, nolabaiteko elbarritasuna duten pertsonentzako lehen Paralinpiar Jokoak ospatu ziren, 1960ko Udako Paralinpiar Jokoak.

## Dominak 
## Nabarmendutakoak 
* Paul Elvstrøm erregatista daniarrak, Finn klasean, bere jarraikako laugarren urrezko domina lortu zuen, banakako lehiaketa batean, balentria hau lortu zuen lehen kirolaria izan zelarik. Beste hainbeste lortu duten beste kirolariak, Al Oerter eta Carl Lewis dira.
* Hungariako Aladar Gerevich eskrimalariak, bere seigarren urrezko domina irabazi zuen taldekako sable proban.
* Wilma Rudolphek, lehenago poliomielitisa izan zuena, hiru urrezko domina irabazi zituen pistako abiadura probatan
* Abebe Bikila etiopiarrak, maratoia irabazi zuen, oinutsik, eta txapeldun olinpiko izan zen Afrikako lehen azal beltzeko kirolaria izan zen.
* Ondoren Greziako errege izango zen Konstantino II.a Greziakoak, urrezko domina irabazi zuen belan, greziar taldearekin.
* Cassius Clayk, Islamera bihurtu ondoren hartu zuen Muhammad Ali izenagatik ezagunagoa, boxeoan urrezko domina irabazi zuen, pisu arinen mailan.
* Japoniako gizonezkoen gimnasia taldeak, jarraikako bere bost garaipenetako lehena lortu zuen. Bosgarrena, 1976an lortu zuen, Montrealeko Olinpiar Jokoetan.
* Hego Afrika, azken aldiz agertu zen Olinpiar Joko batzuetan apartheidaren erregimenpean. Talde honi, ez zitzaion itzultzen utzi 1992 arte, apartheida utzi eta gehiengo beltzeko gobernurako trantsizio baterarte.
* Gert Fredriksson piraguista suediarrak, bere seigarren urrezko domina irabazi zuen.
* Viatxeslav Ivanov arraunlari errusiarrak, Olinpiar Jokoetan irabazi zituen hiru jarraikako urrezko dominetatik bigarrena lortu zuen.
* Knut Jensen txirrindulari daniarra, lasterketan zehar zerraldo erori zen, anfetaminen ondorioz, eta, beranduago, ospitalean hil zen. Kirolari bat olinpiar jokoetako proba batean hil zen bigarren aldia izan zen, 1912ko Olinpiar Jokoetan, Estokolmon, Francisco Lazaro maratoilari portugaldarra maratoiko proban hil ondoren.

 

## Kanpo estekak