open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Merkataritza elektroniko

eskuinera|250px
**Merkataritza elektronikoa**, **e-commerce** edo **eCommerce** ondasunak eta zerbitzuak sistema telematikoak baliatuz egiten den salerosketan datza.
 
Merkataritza elektronikoan transakzio komertzialak kontsumitzailea eta saltzailea kontaktu fisikorik gabe gertatzen dira, eskaerak eta ordainketak Internet bitartez eginez. Horrela, trukaketa hauek errazago, azkarrago, eraginkorrago eta merkeago ere izaten dira. Abantaila hauengatik, merkataritza elektronikoak izan duen hedakuntza dela eta, negozio eredu tradizionalak (dendak eta abar) aldaketak jasan ditu.

## Abantailak 
### Enpresentzat 
* Enpresaren jardueren eraginkortasuna.
* Merkatuan oztopo gutxiago.
* Merkatu berriak esploratzea.
* Bitartekari gutxiago, zuzenean kontsumitzaileari saltzeko aukera baitago.

### Kontsumitzaileentzat 
* Produktuak eta zerbitzuak eskuratzeko erraztasuna.
* Beste kontsumitzaileekin informazioa eta iritziak partekatzeko aukera.
* Produktu bera bilatzen dutenak elkartu ahal izatea.

## Desabantailak 
* Kontratuak ez dira paperean jasota geratzen.
* Jabetza intelektualaren eskubideen babesik ez.
* Kontsumitzailearen informazioaren babesik ez.
* Interneten informazioa bilatzeko zailtasuna.

## Merkataritza elektronikoaren motak 
Saltzailea eta eroslea zein diren kontuan hartuta, merkataritza elektronikoaren mota hauek daude:

* **B2B: Business-to-Business**. Enpresen arteko merkataritza elektronikoa.
* **B2C: Business-to-Consumer**. Enpresaren eta kontsumitzailearen arteko merkataritza da.
* **C2C: Consumer-to-Consumer**. Kontsumitzaileen arteko merkataritza. Adibidez, enkanteak egiteko webguneek egiten dutena.
* **C2B: Consumer-to-Business**. Enpresaren batekin negoziatzeko eta indar handiagoa izateko asmoarekin kontsumitzaileak biltzen direnean gertatu ohi da.
* **G2B/C/A: Government-to-Citizen**. Administrazio publikoen arteko, administrazio publiko baten eta herritarren arteko edota administrazio publiko baten eta enpresen arteko merkataritza.
* **G2B Government-to-Business**. Gobernu erakundeen eta enpresen arteko merkataritza. Administrazio erabakien argitalpena, zergen truke elektronikoa, tasen ordainketa, eta abar.
* **G2G Government-to-Government**. Gobernu erakundeen arteko merkataritza.

## Ikus, gainera 
* Benchmarking
* Erabateko kalitate
* Ekonomia berria

## Erreferentziak 
*  «Conceptos básicos en ebusiness»

## Kanpo estekak
Julio Altadill

**Julio Altadill Torrrontera de Sancho San Román** (Toledo, 1858ko maiatzaren 8a - Iruñea, 1935eko maiatzaren 4a) militar eta historialari nafarra izan zen.

## Biografia 
Iruñeko San Migel apaiztegian bere ikasketak hasi bazuen ere, Madrilgo Unibertsitatean eta Akademia Militarrean ikasi zuen, non irakasle bilakatu zen. Kuba eta Rifeko gerretan egonda, gazte-gaztetik nafar historia eta bere monumentuak ikasteari ekin zion.

## Lanak 
* *Conquista y dominación de los españoles en América* (1883);
* *Estudio bibliográfico. Primera imprenta y catálogo de obras editadas en Pamplona* (1884);
* *Bibliografía y obras del P. Joseph de Morete, Primer Cronista de Navarra* (1887);
* *Geografía Histórica de Navarra. Los despoblados* (1917 eta 1925 artean);
* *Geografía General del País Vasco-Navarro* (1918);
* *Bibliografía de la prensa periódica de Pamplona* (1923);
* *Vías y vestigios romanos en Navarra* (1928);
* *Castillos medioevales de Navarra* (1934 eta 1936 artean).

## Erreferentziak
Juan Ramón Iturriza

**Juan Ramón Iturriza Garate-Zabala** (Berriz, Bizkaia, 1741eko apirilaren 29a - Munitibar, Bizkaia, 1812ko irailaren 10a) historialaria izan zen.

## Biografia 
14 urte zituela hasieran Aulestin eta gero Urduñan idazkaria izan zen. 1760an Mexikora joan zen lan egiteko. Osabarekin Mexikon zela, "Lucero espiritual" liburu mistikoa idatzi zuen (1766). Osaba hil zenean, etxera itzuli, eta mesedetako bilakatzea saiatu arren ez zuten onartu. Zaragoza, Santiago eta Erromara joan zen erromes eta "Manual del cristiano" deboziozko liburua idatzi zuen (1776). Artxiboak txukuntzen eta ordenatzen ari zela, historiako ikerketei ekin zien; datu ugariak antolatuz, balio handiko "Antigüedades de Vizcaya" bilduma idatzi zuen; hamabi liburukitan banaturiko lan mardul horretako sei baino ez dira ezagutzen. Horietatik atera zuen autoreak bere "Historia General de Vizcaya". Hiru liburukitan dago banatuta: jaurerriko historia orokorra, elizateak eta hiribilduak.

## Lanak 
* *Lucero espiritual*, Mexiko, 1766.
* *Manual del cristiano*, Iruñea, 1774.
* *Historia general de Vizcaya, comprobada con autoridades y copia de escrituras y privilegios fehacientes, en la qual se relaciona su población y posesión perpetua por sus naturales, conservando su primitiva lengua, fueros, franquezas y libertades, origen de las merindades y su gobierno antiguo, catálogo de los señores que tuvo, varones ilustres, batallas, incendios, número de ante-iglesias, aldeas, parroquias, patrones, beneficios, almas de comunión, hermilas, casas, ferrerías, molinos, fogueras, villas y conventos con sus fundaciones*, 1785 (Bartzelonan, 1884an argitaratua).
* *Grandezas y excelencias de la casa vyzcayna*.

## Bibliografia 
* Carmelo Etxegarai, *Nacimiento, patria y peregrinaciones de Juan Ramón de Iturriza y memoria de los archivos y papeleras ordenados por él mismo: (manuscritos inéditos del historiador vizcaíno existentes en la Casa de Mugártegui, de la villa de Marquina)*. Eusko Ikaskuntza, 1920.
* Andrés E. Mañarikua, *Historiografía de Vizcaya: (desde Lope García de Salazar a Labayru)‎*, 1971, 245. orr.
Pichilemu

**Pichilemu** Txileko O'Higgins eskualdean kokatua dagoen komuna eta hiri bat da. Cardenal Caro probintziako hiriburua, 2002ko erroldaren arabera 12.392 biztanle ditu. Mapudungunez, herriaren izenak «baso txikia» esan nahi du (*pichi* 'txiki', *lemu* 'baso, oihan').

## Kanpo estekak 
*  Pichilemuko udalaren webgunea.
*  Pichilemuri buruzko turismo eta zerbitzu webgunea.
Marta Bizkarrondo

**Marta Bizkarrondo Albea** (Donostia, 1947 &ndash; Madril, 2007) euskal historialaria izan zen, Espainiako Aro Garaikidearen historian aditua.

## Biografia 
Bilintxen birloba gazte-gaztetik frankismoaren aurkako mugimenduan aritu zen (*Frente de Liberación Popular*, PCE, eta abar). Madrilgo Unibertsitate Autonomoan hasieran irakasle edo gero katedradun bilakatu zen, Espainiako Bigarren Errepublikan aditua izanik. Idazlan asko egin zituen, batzuk Antonio Elorza bere senarrarekin batera.

## Erreferentziak
Marian Grześczak

**Marian Grześczak** (Nochowo, Polonia, 1934ko martxoaren 22a – Varsovia, Polonia, 2010eko urtarrilaren 27a) poeta, idazle eta kritiko literario poloniarra zen.

Grześczakek Poloniar Literatura ikasi zuen 1952tik 1956ra Adam Mickiewicz Unibertsitatean, Poznańen. 1990etik 1996ra Txekoslovakiako kontsul poloniarra, Poloniak Eslovakian duen enbaxadako aholkulari eta Bratislavako Poloniar Institutuaren zuzendaria izan zen.

## Lanak 
* *Lumpenezje* (1960)
* *Sierpień, tętnienie* (1975)
* *Odyseja, Odyseja* (1976)
* *Kwartał wierszy* (1980)
* *Wiersze wybrane* (1977)
* *Atena strząsająca oliwki* (2003)
* *Baran na złotej morwie* (2004)
* *Snutki* (2006)
* *Widziane w blasku. Czwartek w czerni* (2006)
Haizea Garizumakoa

***Haizea Garizumakoa*** Ruper Ordorikaren diskoa da, 2009an argitaratua.

## Abestiak 
* *Zure etxera noa*
* *Jakin nahi nuke*
* *Urrun, urrun*
* *Haizea Garizumakoa*
* *Argia*
* *Olhabideko bordan*
* *Edertasunaz mintzo*
* *Errekazola*
* *Zorioneko moilan*
* *Joan soseguz*
* *Zuhaitz alferra*
* *Sekulabelardiko kantaria* (Mikel Laboari)
:
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ruper Ordorika

## Kanpo estekak 
* Diskoaren aurkezpenari buruzko bideoa.
Michele Navarra

**Michele Navarra** (Corleone, 1905eko urtarrilaren 5a - *ib.*, 1958ko abuztuaren 2a) Siziliar Mafiako kide boteretsua izan zen. Tituludun medikua eta Corleone udalerriko Familia Mafiosoaren buruzagia zen. *Gure Aita* (sizilieraz '' 'U Patri Nostru'') ezizenez ezaguna zen.

## Kanpo estekak
José Adriano Lizarralde

**José Adriano Lizarralde Balerdi**, "Aita Lizarralde" izenaz ezagunagoa, (Zaldibia, 1884ko martxoaren 17a - Bilbo, 1935eko uztailaren 25a), elizgizon frantziskotar, idazle eta historialaria izan zen.

Bere lanak Euskal Herriko historia erlijiosoan oinarrituak izan dira, batez ere Arantzazuko santutegian.

## Biografia 
Iruñean 1911an apaiz izendatua izan ondoren Filosofia eta Letrak ikasi zituen. Arantzazuko santutegian irakasle bihurtu zen.

*Aránzazu* aldizkaria zuzentzeaz gain, *Anuario de Folklore*, *Eco Franciscano*, *Yakintza* edo *Revista Oñate* aldizkarientzako idatzi zuen bai gaztelaniaz bai euskaraz. Historiako Erret-Akademiaren kidea izan zen.

Oñatiko Udalak bere omenez kale bati bere izena eman zion.

## Lanak 
* *La Virgen de Aránzazu. Patrona de Guipúzcoa*, Bilbo, 1919.
* *Orígenes de la vida claustral en el País Vasco*, Donostia, 1919.
* *Historia del Convento de la Purísima Concepción de Azpeitia, Contribución a la Historia de la Cantabria Franciscana*, Santiago Compostelakoa, 1921.
* *Andra Mari. Reseña histórica del culto a la Virgen Santísima en la provincia de Guipúzcoa*, Bilbo, 1926.
* *Historia de la Universidad de Sancti Spiritus de Oñate*, Tolosa, 1930.
* *Legazpiko Gurutze Deunaren edesti ta bederatziurren laburra*, Tolosa, 1931.
* *Andra Mari. Reseña histórica del culto a la Virgen Santísima en la provincia de Vizcaya*, Bilbo, Arantzazu Ediciones Franciscanas, 1934.
* *Historia del Santuario de Aránzazu*, Donostia, Arantzazu Ediciones Franciscanas, 1950.
Corleone

**Corleone** (, batzuetan *Curliuni* ere bai) Italiako Sizilia uhartean dagoen Palermoko probintziako udalerria da. 2009. urteko maiatzean, 11.357 biztanle zituen. Bisacquino, Campofelice di Fitalia, Campofiorito, Chiusa Sclafani, Contessa Entellina, Godrano, Mezzojuso, Monreale, Palazzo Adriano, Prizzi eta Roccamena udalerriekin mugatzen du.

Corleone izenak nahitaez Cosa Nostra edo siziliar mafia gogora ekartzen du, batez ere udalerri hori Michele Navarra, Luciano Leggio, Leoluca Bagarella, Salvatore Riina eta Bernardo Provenzano buru mafiosoen jaioterria baita. Horretaz gain, Mario Puzo idazleak bere *The Godfather* eleberriko fikziozko pertsonaia nagusi Vito Corleoneren jaiolekua hantxe kokatu zuen.

## Bilakaera demografikoa 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:20000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1861 from:0 till: 15380
  bar:1871 from:0 till: 16155
  bar:1881 from:0 till: 16072
  bar:1901 from:0 till: 16350
  bar:1911 from:0 till: 19072
  bar:1921 from:0 till: 19696
  bar:1931 from:0 till: 13794
  bar:1936 from:0 till: 14725
  bar:1951 from:0 till: 16478
  bar:1961 from:0 till: 14682
  bar:1971 from:0 till: 11235
  bar:1981 from:0 till: 11109
  bar:1991 from:0 till: 11261
  bar:2001 from:0 till: 11393

PlotData=

  bar:1861 at: 15380 fontsize:S text: 15.380 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 16155 fontsize:S text: 16.155 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 16072 fontsize:S text: 16.072 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 16350 fontsize:S text: 16.350 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 19072 fontsize:S text: 19.072 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 19696 fontsize:S text: 19.696 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 13794 fontsize:S text: 13.794 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 14725 fontsize:S text: 14.725 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 16478 fontsize:S text: 16.478 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 14682 fontsize:S text: 14.682 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 11235 fontsize:S text: 11.235 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 11109 fontsize:S text: 11.109 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 11261 fontsize:S text: 11.261 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 11393 fontsize:S text: 11.393 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria ISTAT - Wikipediarentzat burututako bilakaera demografikoa

## Administrazioa 
## Iruditegia 

Fitxategi:Casina Reale Ficuzza 0162.JPG|Ficuzza jauregia
Fitxategi:Santuario Madonna di Tagliavia.jpg|Madonna di Tagliavia santutegia

## Kanpo estekak 
* Corleoneko Udal webgunea
Juan Pablo Fusi

**Juan Pablo Fusi Aizpurua** (Donostia, Gipuzkoa, 1945eko irailaren 24a) historialaria da, Espainiako Aro Garaikidearen historian aditua.

## Biografia 
Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean historia ikasi ondoren, bertan doktore bilakatu zen. Oxfordeko Unibertsitatean Filosofia doktore bilakatu zen eta *Honoris Causa* New Yorkeko Unibertsitatean.

Egun Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean katedraduna da, 1986 eta 1990 artean Espainiako Liburutegi Nazionalaren eta 2001 eta 2006 artean Fundación José Ortega y Gasset (gaur egun, Fundación Ortega-Marañón) erakundearen presidente izan ondoren.

Espainia eta Euskal Autonomia Elkargoko historia aztertu du gehienbat, batez ere nazionalismoaren gaia.

## Lanak 
* *Spain: Dictatorship to Democracy*. Londres: Routledge. 1979 (Raymond Carrekin batera)
* *El País Vasco. Pluralismo y nacionalidad* (1983)
* *Franco, autoritarismo y poder personal* (1985) Madril: Suma de Letras, 2001  Taurus Ediciones, 1995. 
* *España 1808-1996. El desafío de la modernidad* (Jordi Palafoxekin batera, 1997)
* *España, la evolución de la identidad nacional* (1999)
* *Un siglo de España. La cultura* (2000).
* *La Patria lejana: el nacionalismo en el siglo XX* (2003)
* *La España del siglo XX* (Santos Juliá, J.L. García Delgado eta J.C. Jiménezekin batera, 2003)
* *El País Vasco 1931-37. Autonomía. Revolución. Guerra Civil* (2003)
* *El malestar de la modernidad. Cuatro ensayos sobre historia y cultura* (2004)
* *Identidades proscritas. El no nacionalismo en sociedades nacionalistas* (2006).

## Kanpo estekak
Alternatiba (elkartea)

**Alternatiba elkartea** Makean (Lapurdi) 2003an Coca-Colari egindako boikot baten ondorioz sortu zen, Coca-Cola baita Pepsi Cola edariari alternatiba bat aurkitzeko.

Bere ildoa: "egokia ez zaigun sistema bati aurre egiteko, alde batera utzi, eta elikatzen gelditzeko bideak sortu".
Konkretuki, eguneroko bizian jendearen duintasuna eta amalurra errespetatzeko moduan ideiak praktikan ezartzeko tresnak sortzen ditu.

## Proiektuen xehetasunak 
### EHKA: Euskal Herriko Kola Alternatiboa 
Ehka proiektua elkartearen abiapundua izan da. Bidezko merkataritzan oinarritua den edari hori sortu
zen Coca Colaren boikot baten porrota ondotik. Cola kapitalisten
boikot nagusi bat eraman nahi zen.
Kooperatiba tokiko edari ekologiko edota bidezko merkataritzako edarien banatzaile
da. Kooperatibaren sorrerarekin, ber ildoan oinarriturik, bestetako edari gehienentzat
ordezko bat sortua izan da: Xuka (limonada), Juka (liranja jusa) eta Pika (Pepsi konpaniaren Kas/en ordezko) adb.

### Ekiondo: erregai autoeratu begetalen proiektua 
Petrolio gerlen bermatzen gelditzeko ta CO2 gasa ttipitzeko, Diesel motoreak
berriztagarriak diren olioez ibilarazten ahal dira edota olio begetal
puruan. Proiektu honen helburua produktore eta erabiltzaileen arteko
erlazio direktoa sortzea da, tokiko ekonomia iraunkorraren garapena sustatuz.
Elkartearen helburua da partehartzaileak konzientzia har dezan
energiak zer diren, energien produzitzeak zer erran nahi duen gaur egun baita zer
eragin duen ta konkretuki energia soberano autoeratuen abian ezartzea. 2006 urtetik geroztik Euskal Herriko Laborantza Ganberak proiektuaren segida hartu du.

### Baso berria: plastika gogorreko basoen proiektua 
Ehka ideiaren gisara, gure bestetan hainbat eginbide moldatzen ahal ditugu kapitalismoko
gastatze printzipiotik ateratuz. Baso berriaren proiektua plastikazko
basoen botatzeko ohitura gelditzea da. Baso berria berriz ta berriz
erabiltzen ahal denez, sahutzen diren baso kopurua ttipitzen da,
horrezgain bazterrak garbi uzten ditu. Hasiera batean, lehen erabiltzaileak EHZ festibala eta
gaztetxeak izan ziren. Orai, ipar Euskal Herrian, gero eta besta gehiagok ta elkarte gehiengoak
erabiltzen dituzte baso berriak.

### AlternatibaZ: elkartearen aldizkaria 
Bere helburua munduan zehar existitzen diren jarduntze alternatiboak ezagutzea, ta
zabaltzea izan da. Kanpoan existitzen
diren tresna batzuk EHan existitzen ez direlarik, tresna horien sortzeko
ahaleginak egiten ditu elkarteak. AlternatibaZ aldizkaria beraz, think tank
moduan, ekimen positiboei pentsatzeko ta aurrera eramaiteko aldizkaria izan da.
14 ale izan ditu.
### Munduari So besta: jarduntze alternatiboen besta 
AlternatibaZ aldizkariaren modura, bere helburua besta giroan, munduan zehar existitzen diren alternatiba konkretuei buruz informatzea izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Parting Glass

**The Parting Glass** (euskaraz literalki "Joan Aurreko Edalontzia" da, halere itzulpen egokiena "Joan Aurreko Zurrutada" litzateke) irlandar eta eskoziar abesti herrikoia da. Usadioz lagunartean abesten den abestia da. Sarritan aipatu izan da Irlanda eta Eskoziako abesti ezagunena dela. Robert Burns idazleak idatzi zuen.

* "The Parting Glass" abestia entzungai. Shaun Davey konposatzailearen bertsioa eta "Waking Ned Devine" filmak soinu bandako abestia. Ahotsa: Liam Ó Maonlaí.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* Shaun Daveyren "The Parting Glass" abestiaren bertsioa entzungai
* The Dubliners taldearen "The Parting Glass" abestiaren bertsioa entzungai
* The High Kings taldearen "The Parting Glass" abestiaren bertsioa entzungai
* Liam Clancyren "The Parting Glass" abestiaren bertsioa entzungai
Johañe Epherre

**Johañe Epherre** (Altzai, 1931ko uztailaren 31 &ndash; Oloroe-Donamaria, 2004ko apirilaren 5a) zuberotar euskaltzale eta elizgizona izan zen.

## Bizitza 
Altzaiko Eiheraberrian sortua, Altzürüküko Epherretarren (Gilen Epherre barne) familia urruna zen.

Batxiler ikasketak Mauleko *Saint-François* ikastetxe katolikoan. 1955ean apaiztu zen eta irakasle sartu zen Naiko seminario txikian (Bearno, Okzitania).

Bikario ibili zen Kanbon (1958) eta Atharratzen (1959); erretore Eskiulan (1974) eta Atharratzen (1980).

## Lanak 
Gizon apala, euskararen aldeko bere ekimenak ugariak izan ziren.
* Gramatika ikasgaiak ematen zituen berak egindako koaderno batzuen bidez, batez ere aditzazkoak zirenak.
* Hiztegigintzan ere aritu zen.
* *Sü Azia* elkartearen sorreran esku hartu zuen. Horri esker bi luburuxka argitaratu ziren: Kadet Otsibarren *Lehenago Gamere* eta Jean-Baptiste Borthiriren koplek osatutakoa.
* Berak ere koplak idatzi zituen. Davantek bere erreferentziazko antologian *Aita Lhande-n oroitzapenetan* izenekoa hautatu zuen; Euskaltzaindiak 1977ko uztailaren 10ean Zalgizen Pierre Lhanderi egindako omenaldirako idatzitakoak ziren. *Gure Herria* aldizkariko 1976ko 5. alean agertu zen.

## Iturriak 
* Jean-Louis Davant: *Zuberoako literaturaz. Antologia laburra*, Euskaltzaindia, Bilbo, 2008; 133-135.or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gilen Epherre

## Kanpo estekak 
* Iturrietan aipatutako lehen liburua pdf.n.
*  *Egiategi-z geroztiko ziberotar idazleak* artikulua, Davantek egina, Maule, 1981eko uztailaren 27an; ikus 6.or.
Burguko bolatokia

**Burguko bolatokia** Burgun dagoen kirol-eraikina da, bolatokia hain zuzen ere.

1994ko azaroaren 4an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena 
Burguko Eliza Nagusiaren absidetik hurbil dagoen eraikina da. Oinarria errektangulu formakoa da eta, hormak, harri landugabez eginak. Sapaia, egurrezkoa. Aurreko aldea, hegoaldean, zabalik du eta, bertan, egurrezko hiru zutabe. Zutabeen oinetan, harri bana eta zapata bana. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta teilatu gaineko hegia sarrerarekiko paraleloki dago, zutabe lodi batzuez eutsita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Edward Schillebeeckx

**Edward Schillebeeckx** (Anberes, 1914ko azaroaren 12 &ndash; Nijmegen, 2009ko abenduaren 23) teologo katoliko nabarmen bat izan zen, Vatikanoko II. Kontzilioko eragile nagusienetakoa eta *Concilium* aldizkari erlijioso aurrerakoiaren sortzaileetako bat. Bere jarrera berriztatzailea, hainbat prozesu jasan behar izan zituen Eliza Katolikoaren barnean.

## Lanak 
* *Jesus. Bizidun baten historia* (1979)
* *Elizako ministerioa* (1984)

## Erreferentziak
Cadahalso etxea

**Cadahalso etxea** Aiarako Zuhatza auzoan dagoen dorretxea da.

1998ko uztailaren 17an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena 
Cadahalso etxea «El Valle» auzoan kokaturiko gotor-etxe bat da, Zuhatzatik Okondora doan bidearen eskuinetara, erakundearen 50. zenbakidun etxea izanik.

Etxea harlangaitzezko eraikina da, izkinetan harlandua duelarik eta oin lauki zuzena, bere fatxada nagusian dorre moduko gorputz bat erakutsiz, eta honek, bere goialdeko zatian egurrezko hegalki bat aurkeztuz. Lau isurkikoa du estalkia kanaldun teilaz eginikoa, dorrearen gainean faldoi batekin.

Eraikinaren ezkerraldean, altuera txikiagoko eranskin bat dago, beranduagokoa ziurrenik ere, adreiluzko bilbadurazkoa duelarik goiko solairua eta estalkia isurki bakarrekoa.

Dorrearen zatian, bere hegalean babesturik, sarrera nagusia dago arku zorrotz batez hornitua, zeinera patin baten bidez heltzen baita, honek bere goialdean gezileiho bat duelarik. Behe solairuan dinteldun sarrera txiki bat du dorreruntzko sarrera diren mentsulatxo batzuen gainean, aurreko eta hegaleko orman altueran bano txiki batzuk daude era berean, harlanduz inguratuak eta hegalekoa arku faltsu baten tankeran.

Dorrearen eskuinaldean ikuilurako sarrera dago, isurki bakarreko estalitako zatiz hornitua eta bano konopial itsu batekin. Ikuiluan aireztatze bano batzuk daude gezileiho modukoak eskuineko hegalean eta atzealdean eta barrualdean harrizko oinarrien gainean (bat edo beste hormigoizko oinarriz ordezkatua izan da) egurrezko zutabeen egitura ikusten da, lehen solairuko forjatuaren soliberia eta entaulamentua iraupen egoera txarrean egonik.

Eskuinaldeko hegalean eta atzealdean lehen aipatutako gezileihoak irekitzen dira behe solairuan eta neurri desberdinetako hainbat dinteldun bano, gehienak harlanduz inguratuak. Ezker hegalak aipaturiko eranskina erakusten du, dinteldun bano txiki batekin eta lehen solairuan ojibazko arku bidez izanik sarrera.

Babes espedientean, baita ere, bide ondoan dagoen labearen eraikin txikia ere sartzen da, eraikuntza nagusiaren, hau da, Cadahalso etxearen, menpeko elementu bezala.

## Galeria 

Fitxategi:Aiara - Caldalso dorrea 020.jpg|Dorrearen sarrera berria.
Fitxategi:Aiara - Caldalso dorrea 042.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Aiara - Caldalso dorrea 045.jpg|Atearen kisketa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Gaonatarren etxea

**Gaonatarren etxea** Dulantzin dagoen hiri-jauregia da.

1994ko urriaren 21an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena 
Etxe soila, Dulantzi herrigunearen Iparraldean kokatua. Gauna edo Gaonatarren armarria du agerian eta hortik datorkio izena: Baserri inguruko etxegintza kulturaren adierazgarri ederra dugu XVI. mendekoa izan daitekeen etxe hau. Oinarria laukizuzena du eta, teilatuak, hiru aldetara jotzen du. Bi solairu ditu: behekoa eta lehena. Hormak harrizkoak ditu eta, izkina eta leiho-ate inguruak, harri landuz osatuak.

Itxura sendoa eta itxia du, leihateak txikiak eta urriak baitira. Kanpoko aldean aipatzeko modukoa dugu fatxada nagusia, bertan baitaude interes historiko-artistikoa duten bi elementu: bederatzi dobeladun puntu erdiko sarrera nagusia eta, lehen aipatu denez, Gauna edo Gaonatarren armarria. Etxeak estalpea du atzeko aldean. Ekialdera jotzen duen aldean hutsuneak agertzen dira sakabanaturik. Sartaldekoan ere bai, nahiz aurrekoa baino itxiagoa izan. Barneko aldea abandonaturik dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
San Martin kaleko 1 zenbakidun etxea

**San Martin kaleko 1 zenbakidun etxea** Barrundiako eraikina da, Hermua auzoan hain zuzen ere.

1994ko urriaren 21ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena 
Eraikin soila, oinarriz, lau angelukoa eta, neurriz, handia. Beheko solairua, lehena eta teilatu azpikoa ditu. Teilatuak, bi aldetara jotzen du. Harri landu gabez eraikitako etxea da, nahiz eta ateleiho inguruetan harri landua ere baduen. Sarrera adintelatua du. Baserri giroko etxegintzaren adibide ederra dugu eraikin hau. Herriko baserri-arkitekturaren tipologiako eraikina eta mota horretan eredu ona da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Burguko 19. zenbakia duen etxea

**Burguko 19. zenbakia duen etxea** Burguko eraikina da.

1994ko azaroaren 4ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena 
Burguko ipar-ekialdean dagoen etxea, errepidetik gertu. Oinarri errektangularra du eta bi solairu, behekoa eta lehena. Fatxada nagusian, beheko solairua portikoduna da: harrizko zutabeak, fuste estriatu eta zutabeburu dorikodunak. Goiko aldea, adreiluz eta egurrez itxita dago. Teilatuak bi aldetara jotzen du eta, teilatugaina, fatxada nagusiarekin paraleloan. Teilatuko hegalen azpiak zuburuz teilatutak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Juan Antonio Iza-Zamakola

**Juan Antonio Iza-Zamakola Ozerin** (Dima, 1756ko abenduaren 27a - Madril, 1826ko martxoaren 24a) euskal idazle, kazetari eta historialaria izan zen.

## Biografia 
Bizkaiko leinu noblean jaioa, anaia Simon Bernardo Zamakola zuen. Gitarrajole eta abeslari, folklorista, poeta, idazle, legelari, filologo eta historialaria izan zen.

1775ean Madrilera joan zen eskribaua izateko, 1785ean lortu zuena. 1809an, polizia-komisario izendatu zuten eta 1814an ihes egin behar izan zuen erbestera.

1820an Bilbora itzuli zen, non kazetaria izan zen. Luis Astigarragarekin batera *El Despertador* (Bilbo, 1821-1822) egunkaria sortu zuen. Antonio Iza-Zamakola idazlearen aita zen.

## Lanak 
* *El libro de moda en la feria* (Madril, 1795, frai Juan Fernández de Rojasekin batera).
* *Colección de las mejores seguidillas, tiranas y polos que se han compuesto para cantar a la guitarra* (1799 eta 1803)
* *Elementos de la ciencia contradanzaria para que los currutacos, pirracas y madamitas de nuevo cuño aprendan por principios a bailar las contradanzas por sí solos o con las sillas de su casa* (Madril: Viuda de Joseph García, 1796).
* *Tribunales de España. Práctica de los juzgados del Reino* (Madril, 1806).
* *Historia de las Naciones Bascas de una y otra parte del Pirineo Septentrional y costas del Mar Cantábrico, desde sus primeros pobladores hasta nuestros días. Con la descripción, carácter, fueros, usos, costumbres y leyes de cada uno de los estados Bascos que hoy existen. Dividida en varias épocas* (Auch: 1818).
* *Perfecciones analíticas de la lengua bascongada. A imitación del sistema adoptado por el célebre idiologista D. Pablo Pedro de Astarloa en sus admirables Discursos filosóficos sobre la primitiva lengua*, (Bilbo, 1822).
 
## Bibliografia 
* José María de Cossío, "Una biografía de Don Preciso" *Revista de Bibliografía Nacional*, Madril, 1944, 385-406. orr.
* Natividad Nieto Fernández, *La obra de Juan Antonio de Iza Zamácola* Bilbo, Bilbao Bizkaia Kutxa, 1989
* M.ª Carmen García-Matos Alonso, "Un folclorista del siglo XVIII: «Don Preciso»" *Revista de Musicología* IV, 2. zbk (1981), 295-308. orr.
* *Diccionario biográfico del Trienio Liberal*. Madril: El Museo Universal, 1991.
Bonilla lantegi etxea

**Bonilla lantegi etxea** Gasteizko eraikin bat da, 1994ko azaroaren 4an, Eusko Jaurlaritzak Sailkatutako Kultura Ondasun izendatu zuena.

## Deskribapena 
Bonilla eraikina lantegi etxe motakoa da, Gasteizko erdiko aldean, Vicente Goikoetxea kalearen 15. zenbakia duena, bertan altzari tailerra eta erakusketa duena.

Francisco Albiñanak eta Joaquin Casaús-ek eraikin zuten 1915 eta 1917 artean, Antonio Bonillaren enkarguz.

Eraikin modernista da, soila, eta beheko solairuaz gainera beste bi pisu ditu. Marmolezko harri lauz osatutako zokaloa du beheko aldean eta, gainerakoa, grisez eta zuriz dago. Beheko solairuan hiru sarrera eta lau leiho daude, denak karpanel arkodunak. Gainerako bi solairuek beste multzo bat osatzen dute, bestea baino txikiagoa. Bertan, bost leiho ardatz daude, hauek ere karpaneldunak. Alde banatan, begiratokiak, oso dekoratuak eta bolutaz eta girlandaz dotoretutako mentsula handiak oinarritzat dituztela. Erdiko ardatzetan, balkoiak. Lehen solairukoak bi mentsulatan oinarritutako erlaitz batez lotuak. Fatxada aldea beste erlaitz moderatu batez osatzen da goiko aldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Jauregia dorretxea (Donamaria)

**Jauregia** Donamariako dorretxea da, Nafarroa Garaiko Malerreka eskualdean dagoena. XV. mendean eraikia, eraitsia izan ondoren baserri bilakatu eta goialdean sabai handi bat eraiki zioten. Taulen Etxea izena ere hartzen du. Gaur egun zaharberritua dago eta Kultur Ondare izendatuta dago, udalerriaren sarrera bidean talaia xume baten gainean kokatzen da.

## Eraikina 
Itxura ezohiko dorretxea da. Lau solairuz osatuta dago. Behealdetik erdialderaino (lehen eta bigarren solairuak) harlanduz eraikia dago, erdialdetik gorantz berriz egurrez (hirugarren eta laugarren solairuak). Inguruan erraz aurkitzen ziren materialak dira horiek.

Funtsean 'gotikoa da, eta lau angeluko oinplanoa dauka. Lau isurialdeko teila-estaldura batek burutzen du eraikin osoa.

Beheko solairuan defentsarako hainbat leiho saietera azaltzen dira horman, Erdi Aroko dorreetan hain ugari zirenak.

Jauregi hau interes kulturaleko ondasuna izendatu dute. Arkitektura zibilaren adibide onenetakoa da. Hau eta Arraiozko Jauregizarrea dorretxea ere Nafarroan gelditzen diren azkenetakoak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jauregizarrea (Arraioz)
* Nafarroako erresuma
* Donamaria
* Malerreka

## Kanpo estekak 
* Donamariko dorretxea. *Valle de Baztan* turismo ataria
Pikardiera

**Pikardiera** (*picard*) frantsesaren gertuko erromantze hizkuntza bat da. Frantziako bi eskualdetan –Nord-Pas-de-Calais eta Pikardian– mintzatzen da, eta baita Belgikako Valonia eskualdeko Tournai eta Mons distritoetan ere.

Hainbat izendapen ditu: Pikardiako hiztunek, oro har, *picard* deitzen diote; Nord-Pas-de-Calaiseko dialektoek normalean **chti** edo **chtimi** izena dute; eta Valenciennes eta Lille hirietan  **rouchi**. Halaber, **patois** izena ere erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Oïl hizkuntzak
* Frantziako hizkuntzak

## Kanpo estekak 
*  Pikardiera ethnologuen

## Zinema 
2008ko ''Bienvenue chez les Ch'tis* filman hizkuntza honetan maiz mintzatzen da.

### Audio 
::http://ches.diseux.free.fr/sons/d85.mp3
::http://ches.diseux.free.fr/diri/dir85.htm
::*Centre de Ressources pour la Description de l'Oral'' (CRDO) ( http://www.language-archives.org/language/pcd )
Poitevin

**Poitevin** (*Poetevin*) Poitoun mintzatzen den hizkuntza bat da. Frantziako erregio hizkuntzetako bat da. Oïl hizkuntzetako bat bezala sailkatzen bada ere, Oc-eko hizkuntzen edo okzitanieraren eragin handia du. Poitevin hizkuntza, horrela, Oïl eta Oc hizkuntza taldeen arteko trantsiziozko hizkuntza da. Halaber, poitevin hizkuntzaren lurraldeko toponimo askoren jatorria Oc-eko hizkuntzetan dago.

## Ikus, gainera 
* Oïl hizkuntzak
* Frantziako hizkuntzak

## Kanpo estekak
Lorrenera

**Lorrenera** (*lorrain* Frantzian; *gaumais* Belgikan) Frantziako Lorrenan batez ere hitz egiten den erromantze hizkuntza bat da, Oïl hizkuntza taldekoa. Frantzian ez du inolako onarpen ofizialik; Belgikan, berriz, "Valoniako erregio hizkuntza"ren izaera du, *gaumais* izenarekin.

Lorrenar frankoniera eta limburgera germaniar hizkuntzen eragin handia du.

## Ikus, gainera 
* Oïl hizkuntzak
* Frantziako hizkuntzak

## Kanpo estekak
Sailkapen zientifiko (argipena)

**Sailkapen zientifikoa** hitzak ondorengo esanahiak eduki ditzake:
* Taxonomia, sailkatzearen zientzia eta jarduna.
* Biologiako sailkapen zientifikoa
* Birus sailkapena
* Izarren sailkapena
Iruaritz baserria

**Iruaritz** Amurrioko Lezama herrian dagoen baserria da. Egun nekazaritza turismoko etxea da.

1996ko maiatzaren 2an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Etxe bakarra da, Lezamako "La Amargura" auzoko tontortxo batean dagoena.

XVII. mendeko lehenengo berrogeita hamar urteen barruan eraikitakoa da. Jatorrizko ezaugarri tipologikoei eusten die bai fatxada behinenean eta bai zurezko egitura-sisteman ere.

Oinplano angeluzuzena du baserriak eta hiru solairu. Bi isurialdeko estalkia du. Fatxa behinenarekiko perpendikularra da gailurra. Hegaldura handia duen teilatu hegalak jabaloiak ditu oinarritzat.

Fatxadarik behinenak ekialdera ematen du. Entramatuzko fabrika du eta etxearen hiru hormarteak mugatzen dituen poste osoak eta handiak. Zutiko ebakidura bertikaleko hormataletan zatitzen dira hiru hormarteok. Luzera, habe frontal sendoek adierazten dute altueren zatikuntza. Beheko solairuan harri-hormazkoa da entramatuaren itxiera; goiko solairuetan, ordea, adreilu trinkoa erabiltzen da.

Baoak ez daude era erregularrean banatuta. Sarrera bi ditu beheko solairuan: batetik kortetara sar daiteke, eta bestetik etxebizitzara. Eskuineko hormartean balkoi-hegalkina dago; balkoi-karela erdialdean; eta beste hegalkin bat ganbarako solairuan.

Petral-buruak eta gailurra boluta erdiekin apainduta daude. Jabaloi nagusian eta gapirio batzuetan irudi geometrikoak dituzte.

Harlanduzko etxola erantsia du baserriak eskuinaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kultura Ondasun izendapena EHAAn
*  Hotelaren webgunea
Salturri baserria

**Salturri** Aramaioko (Araba) Azkoaga elizatean dagoen baserria da.

2001eko abenduaren 14an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Salturri baserria Azkoagako auzoaren bigarrengo gunean kokatzen da, zeina San Joan Bataiatzailea parroki baserriaren inguruan sortutako etxaldetik jaitsieran aurkitzen den. Etxaldea gain batean kokatzen da, eta beste baserri guztiak malda handiko mendi-hegaletan sakabanaturik daude.

Zeharo nekazaria den ingurune honetan, Salturri baserriaren kokapena pribilegiatua da. Izan ere mendi-hegaleko lurzorurik interesgarrienetariko bat domeinatzen, tontor baten gainean kokatzen da.

Salturri baserria bailarako baserrien artean zaharrenetarikoa da, horren adierazgarri suertatzen dira bai tipologia, bai eraikuntza eta egitura aldetik erabilitako baliabideak. Iturri guztien arabera XVI. mendean eraikitakoa da.

Oinplano laukizuzeneko eraikin isolatua da, eta behe solairua gehi beste bat eta teilatuaren azpian ganbara ditu. Teilatua bestalde isurialde bikoa eta egituraren norantza fatxada nagusiaren paraleloa da. Etxearen eskema orokorra hori delarik, barruan egurrezko egitura eta kanpoan harlangaitzez egindako perimetroko hormen bitartez eraikia da; azken hauek guztiz kareztatuak agertzen dia.

Fatxadak eraikitzeko harlangaitzez egindako hormak gehienbat erabiltzen badira ere, hau fatxada nagusiaren erdialdeko tartean egurrezko egitura portikodun baten bitartez ordezkatzen da, zeina barrualdera sartzen den. Egitura honen bitartez behe solairuan ateburudun aterpe handi bat sortzen da, eta elementu honetan baserriaren areto ezberdinetarako sarrera ezberdinak kokatzen dira. Egitura hau erdian kokatzen den egurrezko zati bakarreko zutabe batean sostengatzen da; hau berriz harroin baten gainean finkatzen da. Zutabe honek teilatuaren gailurra jasotzen du, eta aldi berean teilatu-hegal zabalaren zati bat, dendel baten bitartez.

Aterpearen eskuinaldeko partean, harlanduzko inposta batzuk atzeman daitezke. Garai batean fatxada nagusiko egitura hau ordezkatzen saiatu ziren, baina saiaketa ha bertan behera geratu zen. Horrela ba inposta hauek, bi arkudun egitura baten oinarri-pilastra osatzen zuten. Barruko egiturari erreparatuz gero, berrerabilitako elementu batzuk aurkitzen ditugu; beharbada elementu hauek aldez aurreko dolare batenak izan daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Zozola baserria

**Zozola** Eibarko Amaña auzoan dagoen baserria da. Baserria abiapuntu ezaguna da Urko mendira igotzeko.

2000ko irailaren 7an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Jatorrizko eraikinaren oina 15x18 metroko laukizuzena zen eta bi solairu eta bi isurkiko teilatua zituen. Gaur egunean, hegoaldean gorputz garaiago bat agertzen zaigu, solairu bat gehiago eta lau isurkiko teilatua duena.

Hegoaldeko fatxada lau ardatzez antolatua dago, hauetan hiru solairuetako bao ezberdinak kokatzen direlarik. Hauen artean ukuiluaren atea agertzen da, honek behe solairuaren zati handiena hartzen duelarik. Fatxada honi itsatsia egurrezko teilatua duen eraikin ireki bat agertzen zaigu.
ezkerrera|thumb|Zozolan dagoen Santa Katalina Sienakoaren irudi gotikoa
Ekialdeko fatxada erdiko ardatz baten inguruan antolatzen da. Honetan lehenengo solairuaren leiho handia kokatzen da, honen gainean hormakonka bat, barruan Santa Katalina Sienakoaren irudi gotiko bat kokatzen delarik. Hormakonka honen alboetan bi leiho karratu kokatzen dira simetrikoki. Gorputz honi itsatsia ogi labe zaharra agertzen da, hartxabalezko estalkiduna. Eta horren ondotik, etxearen atarian, giltzarridun atea topatzen dugu. Ate honetatik sartuta, etxebizitzara sartzen gara, horrek behe solairuaren zati bat eta hegoaldeko gorputzaren lehenengo solairua hartzen ditu, bigarrenak ganbara osatzen duelarik.

Iparraldean interesik gabeko etxearen handitze bat aurkitzen dugu. Bertako behe solairuan ogi labe berri bat kokatzen da. Iparraldetik, goiko partetik, lehen solairua ia osorik hartzen duen lastategira daraman sarrera aurkitzen da.

Azkenik, mendebaldeko fatxada ia itsua agertzen zaigu. Bertan ukuiluaren bigarren sarrera bat kokatzen da eta bi kanoizulo eta dorre elementuaren ganbararen bi leiho agertzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Bitorianoko 17 zenbakia duen baserria

**Bitorianoko 17 zenbakia duen baserria** Zuiako Bitoriano herriko Beheko Auzoan dagoen baserria da.

1996ko abenduaren 26an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Etxe bakarra da, herriaren mendebaldean dagoena, Gillernara doan bidearen bazterrean.

XVII. mendeko azken berrogeita hamar urteen barruan eraikitakoa da. Jatorrizko ezaugarri tipologikoei eusten die bai fatxada behinenean eta bai egurrezko egitura-sisteman ere.

Oinplano angeluzuzena du baserriak eta bi solairu. Idortegitxo bat du estalkipean. Bi isurialdeko estalkia du eta fatxada behinenarekiko perpendikularra da gailurra. Hegaldura handia duen teilatu hegalak jabaloi sendoak ditu oinarritzat.

Fatxadarik behinenak hegoaldera ematen du. Beheko solairuan harri-horma dago, inguruan harlanduak dituela. Sartzeko bi bao ditu baserriak:
* erdialdekoak, etxebizitzara sartzekoak, beheratutako arkua du;
* eskuinaldean kortetarako atea dago; ateburua du mentsulen gainean.

Ezkerraldean leihoa du, leihoburua duena; harlandua du inguruan.

Atzemandako lehenengo solairuak egurrezko eta adreiluzko fabrika du. Lau bao daude, baoburu eta guzti; lastotegirako atea da horietariko bat. Erdialdeko bi baoen gainean harrian landutako sareta bi daude, lore irudiak dituztenak.

Ezkerraldean etxola irekia du baserriak, biak daudela estalki berberaren pean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Luiaondoko 52 zenbakia duen baserria

**Luiaondoko 52 zenbakia duen baserria** Aiarako Luiaondo herriko Goiko Auzoan dagoen baserria da.

1997ko apirilaren 22an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Luiaondoko Goiko Auzoko 52. zenbakiko baserria honako leku honetan dago: Arabako goi-lautadatik, Urduña eta Aiara ibarra zeharkatuz, Kantauriko itsasaldera zihoan errege-bidearen ertz-ertzean. Geroxeago bide hori Burgos-Bilbo errepide nazionala bihurtu zen. Aiara ibar estua, derrigorrezko pasabide da Urduñatik Bilbora joateko eta Arabaren eta Bizkaiaren arteko mugan dago.

Baserria interes handikoa da bi arrazoiengatik: batetik, XVII. mendetik aurrera errege-bidean zehar ugaritu ziren mandazaintzarako baserrietatik esanguratsuetariko bat izan zelako -Urduña eta Laudio arteko zatian bereziki, hortik at ez baitago horrelakorik-; eta bestetik, litekeena delako garai hori baino lehenagokoa izatea, eta errege-bideak inguruko ekonomian zeukan eragina zela eta, konponketa handi bat egin izatea fatxada nagusia aipatutako errege-bidearen aldera jartzeko. Horregatik aurki ditzakegu hego-ekialdera begira dagoen atzeko fatxadan, bi bao arku konopialean errematatuta; bestalde, ziur asko, XVI. mendearen lehenengo laurdena baino lehenago eraiki zituzten, ez badira beste alde batetik ekarritakoak, behintzat.

Baserriak forma errektangeluarra (bi alboak aurrealdea baino luzeagoak dira) eta hiru pisuko altura (bi solairu eta ganbara) du. Estalkia bi isuritakoa da, gailurra ardatzean elkartuz dago fatxada nagusiarekiko eta jabaloi luzeek eusten diote teilategalari. Izan ere, errege-bideari so egiteko, ipar-mendebaldera jarri behar izan zuten fatxada nagusia eta, horregatik, haizea eta euria dela eta, taxuzko babesa prestatu behar izan zuten. Baserriaren egitura simetrikoa da, eta, aurreko fatxadak, zabalera osoan, lau hormarte ditu. Goitik behera harlangaitzaz eraikitako albo-hormarteek izkinetako silarrizko eskantzu bikoitzak dituzte; hormatarteek silarriez inguratutako bao bana dute erdian. Horrek guztiak trinkotasuna ematen dio baserriari. Aitzitik, baserriaren erdiko gorputza arinagoa da: batetik, beheko solairuan atari handia du eta, bestetik, egurrezko bilbaduraz eta adreiluzko betegarriz egindako erdiko bi hormarteen itxiturak ditu; hormarteen itxitura bi albo-hormarteen ondoan dago, pixka bat atzemanda. Hona hemen atariak zer duen: egurrezko habe frontal handia, era bikainean landua, eta erdian mainel-zutabe gisako toskanar estiloko zutabe konkortua, goiko aldean, berriz, baserriaren erdiko gorputzari batasuna ematen dion zabalera osoko balkoia du. Barruko egitura oso-osoa egurrezkoa da eta, dirudienez, fatxada nagusia eraiki zen garaikoa da. Gaur egungo atzeko fatxadan hainbat konponketa eta bao ikus daitezke, eta erdian ganbararen parean, itxitura pixka bat atzemana dagoen lekuan, balkoi txiki bat ere, ziur asko, beste garai batean, egurrezko oholez estalita egon zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Indianoaren etxetzarra

**26. zenbakidun baserria** edo **«Indianoaren etxetzarra»** Aiarako Lanteno herriko De la Mota auzoan dagoen baserria da.

1998ko uztailaren 17an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Eraikuntza hau tipologia ikuspegitik XVIII. mendeko bigarren erdialdeko garaiarekin lotzen da, aldi barrokoan nekazal etxebizitza alorrean egindako arkitekturarekin. Laukizuzeneko oina eta bolumen tinkoa, lau uretako estalkiz ornitua, harlangaitzez eginikoa da izkinea eta bano inguruak harlanduzkoak izanik. Altuerari dagokionean hiru oin eta estalkipea aurkezten ditu bere fatxada nagusia hegoalderantz bideratuz.

Beheko, lehen solairu eta estalkipean hiru bano ardatz aurkezten ditu eta lau bigarren solairuan. Era honetako eraikin barrokoetan ohizko ezaugarriak jarraituz, fatxadaren konposaketa sarrerak, lehen solairuko balkoi eta ganbarako banoak osatutako erdiguneko ardatzak hartzen duen garrantzian oinarritzen da, garrantzi hau bigarren solairuko armarri ederrak agerian utziz. Elementuen kokapena simetrikoa da, fatxada nagusiaren kanpoaldeko ardatzetan sei bano berdin izanik oso erregularki finkatuta eta ganbararen kanpoaldeko bi leiho txikien lerrokadura berdinean, bigarren solairuan beste bi ardatz gehiagorekin armarriaren albo bietan kokatutako balkoi leihoak izanik hark erakutsitako simetria nabarieraziz eta eraikuntzaren konposaketa irudia osatuz.

Alboko eta atzeko fatxadek hiru bano ardatzez osatutako konposaketa erakusten dute eta eraikuntza osoaren solairukako zatiketa agerian uzten duten platabandak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Curriculum (argipena)

**Curriculum** hitzak adiera ezberdinak ditu:

* hezkuntzan, curriculum hezkuntza-maila bakoitzeko, besteak beste, helburu, edukin eta metodologiak zehazten dituen agiria da;
* curriculum vitae, pertsona baten hezkuntza- eta lanbide-bilakaera zehazten dituen idazkia.
San Roke kaleko 4. zenbakidun eraikina

**San Roke kaleko 4. zenbakidun eraikina** (lehen 12. zenbakia) Moredako eraikina da, Araban.

1998ko irailaren 10ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Deskribapena 
Eraikuntza San Roke kalea eta Vianarantzko errepidearen artean dago, bi kaleen artean dagoen sestra desberdintasunera egokituz. San Roke kaletik eta Vianarantzko errepidetik sarrera izan arren, sarrera nagusia San Roke kaletik du.

Laukizuzendun oineko tarteko etxe bat da, San Roke kalerantz behe solairuko altuerarekin eta Vianaranzko errepide aldera behe solairua eta bi gehiago. Fatxada nagusia, iparraldera ematen duena, bederatzi dobeladun eta klabean eskudetedun puntu erdiko arku batez antolatzen da; ezkerralderantz leiho edo bano batekin, arkuz landutako dintelaz eta sarreraren arkuaren gainean ganbarari dagokion leihotxo batez. Behealdeko kalera ematen duen fatxada dobeladun sarrera arku batez antolatzen da behe solairuan, goiko solairuetan aireztatze hutsunez eta bi balkoi-atez dagokien burdin landuzko balkoiarekin.

Fatxadak harlanduz eginak dira. Hegala egurrezko gapirioduna da, moduratutako eta landutako harrizko erlaizaren gainean egonik.

Deskribapena XVI. mendeko berpizkundeko eraikin bati dagokio, San Roke kalean mantentzen direnetatik zaharrenetako bat. Egurrezko barne egitura du, hau kontserbazio egoera onean egonik. Bi sestra desberdinen arteko kokapenak irtenbide tekniko eta tipologiko bereziak hartu beharra izan du ondoriotzat barneko lurraren kontrako gune batzuen erabilera zerbitzu, nekazal biltegi, lurperatutako upelategi, eta abarretara bideratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn