Hileko pobrezia

**Hileko pobrezia**, **hilekoaren pobrezia**, **hileroko pobrezia** edo **pobrezia menstruala** hilekoaren produktu egokietarako sarbide eza eta haiek eraginkortasunez erabiltzeko behar den heziketa eza deskribatzeko erabiltzen den terminoa da. 2016an sortu zen termino hau eta batez ere garapen bidean dauden herrialdeei egiten die erreferentzia. Hala ere, herrialde garatuetan ere presente dago. Plan International gobernuz kanpoko erakundeak 2017an egindako inkesta batek agerian utzi zuen Erresuma Batuko hamar neskatik batek ezin zituela hilekoaren produktuak ordaindu.

Mundu mailan, haurdun geratzeko gaitasuna duten pertsonen % 12k hilekoaren produktu komertzializatuak eskura dituela, eta gainerakoek beraiek egiten dituzte edo oihal zaharrak, landare-hostoak, paperak edo galtzerdiak erabiltzea bezalako neurrietara jotzen dute. 

## Ondorioak 
Pobrezia mota hau bizitzeak eragin zuzena du osasunean. Oso higienikoak ez diren hilekoa kudeatzeko produktuek, baginako, ugaltze-aparatuko eta gernu-infekzioak areagotzeko arrisku-faktore bat dira. Iraungitze-data gaindituta duten konpresak edo tanpoiak erabiltzeak infekzioa ekar dezake. Tanpoi bat zortzi ordu baino gehiagoz uzteak beste ondorio kaltegarri batzuk sor ditzake, hala nola shock toxikoaren sindromea.

Osasunarekin zuzenean lotuta ez dagoen hileko pobreziaren ondorio nagusia da neskek sarritan eskola ebatsi behar izaten dutela hilekoaaren produkturik ez badute. UNESCOren 2014ko txosten batek agerian uzten du mundu osoko neska gazteen % 10ek ebatsi behar izaten dutela hilekoan zehar, hilekoaren higienerako produkto faltagatik.

## Hileko pobrezia gainditzeko legeak 
2023rako, AEBetako 26 estatuk hileko pobrezia gainditzearekin lotutako legeak onartu edo ezarri dituzte. Hilekoaren produktuak ematen dizkiete preso dauden emakumeei, baita estatu horretako eskoletako erizainen bulegoetan eta komunetan ere. Gainera, estatu askok hilekoaren produktuen gaineko zergak murrizteko (edo guztiz kentzeko) legeak onartu dituzte. Ingalaterran eta Zelanda Berrian ere, doako tanpoiak eta konpresak eskaintzen dira eskoletan.

Badira herrialde gutxi batzuk, hilekoaren produktuen gaineko zergak kendu dituztenak. Hauek dira: Australia, Hegoafrika, India, Irlanda, Jamaika, Kanada, Kenya, Libano, Malaysia, Nikaragua, Nigeria, Tanzania eta Uganda.

Zenbait herrialdek zerga murrizketak dituzte hilekoaren produktuen gainean. 2019an, Alemaniak zerga % 19tik % 7ra eraman zuen (lege hau 2020ko urtarrilaren 1ean indarrean sartu zen).

2020ean, Eskozia tanpoiak eta konpresak doan eskaintzen dituen munduko lehen herrialde bihurtu zen *Hilekoaren Pobrezia eta higienea EAEn* (EDE Fundazioa, 2022) ikerketaren arabera, Estatuan egindako *Hilekoaren inekitatea eta osasuna* azterlanean bildutako datuen arabera, emakumeen %22,2k zailtasun ekonomikoren bat izan du bizitzako uneren batean hilekoaren produktuak erosteko eta %39,9k hilekoaren produktu merkeagoak aukeratu behar izan dituzte, zailtasun ekonomikoak tarteko. Hileko pobreziak produktuak erabiltzeko leku egokietara (bainugela eta konketa garbiak, guztiz hornituak eta seguruak) iritsi ahal izatearekin eta hilekoaren zikloari buruzko informazio erreala eta egiazkoa lortzeko aukerekin lotuta dago ere. EDE Fundazioak egindako azterlanean jasotzen denez, pobrezia-egoeran dauden emakumeek, desgaitasunen bat dutenek edo guraso bakarreko etxekoen unitateen buru direnek  zailtasun handiagoak dituzte fenomeno horri aurre egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Pobrezia eta higiene menstrualari buruzko azterlana EAE-n* (EDE Fundazioa, 2022)