Antton Valverde

**Antton Valverde Lamsfus** (Donostia, 1943ko maiatzaren 21a) euskal abeslaria da. Urte askoan Xabier Leterekin batera kantatu du eta Julen Lekuonarekin ere aritu da. Hainbat euskal olerkariren hitzak musikatu ditu: Lizardi, Lauaxeta, Xabier Lete...; baita bertso zaharrak ere.

2025ean Donostia Kulturaren Adarra Saria jaso zuen euskal musikan egindako ibilbidea aitortuz.

Antton Valverde Donostiako EUTGn enpresa-zuzendaritzako ikasketak egin eta arte grafikoetako lantegi bateko zuzendaria izan da luzaroan, Gráficas Valverden. Musika ikasketak egin zituen gaztetan: solfeoa, harmonia, konposizioa eta pianoa. Francisco Escudero maisu musikariarekin asko ikasi zuen, baita gero Karlos Gimenez musikari eta piano-jolearekin ere, bera arduratu izan baita Valverderen abestien moldaketez eta musika-zuzendaritzaz. Hasieran gitarrarekin kantatu bazuen ere pianoa  izan da Antton Valverderen lagun fidela, ohiko gitarra erabili beharrean pianoz jantzi baititu musikatu dituen poemak.

## Ibilbidea 
### Hasierakoak  (1968-1971) 
60ko hamarkadan hasi zen Valverderen musika ibilbidea. Hasiera hartan hainbat disko txiki argitaratu zuen bera bakarrik:  *Antton Valverde* (1969, Herri Gogoa), *Xenpelar* (1970, BCD) eta *Antton Valverde* (1971, BCD). 

### Oskarbi taldearekin (1972-1974) 
thumb|Oskarbi taldesren 1972ko kideak. Iñaki Maritxalar falta da.  Argazkia: Joxeluix Treku.
Oskarbi taldeko partaideetako bat izan zen (1972-1975) eta parte hartu zuen haren *Eskutari*  diskoan (1972, Herri Gogoa). 1972an Iñaki Maritxalar soldaduskara  joan beharrean izan zenean Antton Valverde gehitu zen Oskarbi taldera eta Oskarbin jarraitu zuen 1974ko bukaera arte. Hauek ziren 1972ko taldekideak: Iñaki Maritxalar, Joxeluix Treku, Itziar Maritxalar, Maite Aizkorreta, Bakartxo Maritxalar eta Antton Valverde. Tamalez, orduantxe bukatu zen Ez Dok Amairu mugimendu aitzindaria, Baga Bigaren ikuskizunarekin une gorenean zegoenean. Artista bakoitza bere bidea egiten jarraitu zuen, eta gero eta maizago egin zituen kantaldiak Oskarbik berak bakarrik.
[thumb|Oskarbi taldearen 1972ko kideak: [Antton Valverde, Maite Aizkorreta,  Itziar Maritxalar, Bakartxo Maritxalar, Joxeluix Treku, eta Iñaki Maritxalar.

Argazkia: Joxeluix Treku. ]]
1972an taldeak 20tik gora kontzertu eskaini zuen. Arrakasta handia lortu zuten eta hurrengo urtean, 1973an, kontzertuak 60 baino gehiago izan ziren. *Eskutari* disko hartan 11 abesti plazaratu zuten eta horien artean zeuden abesti hauek: eta "Asaba zarren baratza" kantuak. 
Fitxategi:Lete08.jpg|Antton Valverde
Fitxategi:Julen Lekuona.jpg|Julen Lekuona
Fitxategi:Xabier Lete 1971 Guregipuzkoa.jpg|Xabier Lete

### Luaxetarenak (1978) 
[thumb|[Lauaxeta]]
Hurrena, bere poeta kutunetako bati eskainitako diskoa eman zuen argitara: *Lauaxeta* (Herri Gogoa, 1978). Olerkaria beti izan da Valverderen iturri nagusietako bat. Lauaxetaren testuez gain, Xabier Letek, Bitoriano Gandiagak, Joxean Artzek eta Harkaitz Canok idatzitako poesiak erabili ditu maiz abestiak osatzeko.

Urte hartan bertan, kantatzeari uztea erabaki zuen Valverdek. Etapa horretako azken kontzertua Pantxoa eta Peio, Lourdes Iriondo eta Xabier Leterekin eman zuen. Handik aurrera, enpresa munduan gehiago murgildu eta oso tartekatuak izan dira haren agerraldi musikalak.
[thumb|[Xabier Lizardi  (1933).]]

### Lizardirenak (1983-1986) 
Xabier Lizardi 1983an Xabier Lizardi poetari Tolosan eta Zarautzen egin zitzaion omenaldian aritu zen, Leterekin batera. Kantaldi hura Lizardiren poema gehiago musikatzeko akuilua izan zen. Horren ondorioz, oso disko berezia argitaratu zuen, Lizardiren obra bakarra eta osoa eskaini baitzuen *Urte giroak ene begian* diskoan (Elkar, 1986). Lauaxetarekin batera Lizardi beti izan da musikari donostiarraren poeta kutunetakoa. Haiekiko zaletasuna txikitatik datorkio: "Etxean Lizardi betidanik ezagutu izan dut, nire aita zenak euskara ikasten zuen Lizardiren bertsoak irakurriz. Gure aitak bazuen magnetofoi bat eta hantxe grabatzen zuen Lizardiren obra guztia. Grabaketa edo irakurketa horietan gogoan dut beti Brahmsen musika erabiltzen zuela, bigarren sinfonia. Oroimen hori beti grabatua izan dut gogoan, eta horregatik betidanik eduki dut Lizardiganako halako nahikundea edo zerbait berezia. Alde horretatik, disko honen burutzeak asko esan nahi du niretzat".

### *Larogeitamazazpi* (1997) 
Beste hamaika urte pasatu ziren hurrengo diskoa argitara eman arte. Urte horietan guztietan musikatutako olerkien bilduma moduko bat izan zen, Orixe, Lizardi, Xabier Lete, Gabriel Celaya, Jon Mirande eta William Shakespeareren testuekin. Diskoaren izenburuak ez du zalantzarako tarterik uzten: *Larogeitamazazpi* (Elkar, 1997). Disko horretan agertzen da Valverdek berak idatzitako kanta bat, "Barberian". "Bitxikeria moduan dago hor, diskoaren amaieran, erdi ezkutuan, baina nahiko txarra da. Horrek bazuen beste letra bat, Xabier Leterena, baina azkenean Leterena jarri beharrean neurea jarri nion. Ez Leterena gaizki iruditzen zitzaidalako, jakina, noizbait nire letraren bat sartzeagatik baizik. Beraz, egina dago, eta ez dut gehiago egingo".
Fitxategi:Entrega de los premios Euskadi de Literatura 2017 04 (cropped).jpg|Arantxa Urretabizkaia
Fitxategi:Tere Irastortza (F.M.).jpg|Tere Irastorza
Fitxategi:Anjel Lertxundi idazlea.jpg|Anjel Lertxundi
Fitxategi:Hitzez eta Ahotsez. Miren Agur Meabe.png|Miren Agur Meabe
Fitxategi:Itxaro Borda (EKE Pantxika Maitia).jpg|tere irastorza
Fitxategi:Jule-Goikoetxea Norabidea eus Argia.jpg|Jule Goikoetxea

### Bederatzi poetarekin *Gaua eta ausentziaren itzala* (2020) 
Ondoren, bestetik, *Gaua. Ausentziaren itzala* plazaratu zuen (2020). Orokorrean bere estilorantz jo badu ere, bai musika-tresnetan bai abestien itxuran, diskoak baditu alde berritzaileak. Agian, bereziena da kantu beraren hiru bertsio egiten dituela, euskarazko "Sei silabako gauak" gaztelaniaz zein ingelesez ere interpretatzen baitu. Harkaitz Cano eta Arkaitz Mendozaren *Malgu da gaua* disko-liburuak (Etxepare institutua, 2014) inspiratu ditu hiru kanta horiek. Letren aldetik,ohikoak diren Xabier Lete, Lauaxeta eta Bitoriano Gandiagaren poemekin batera, Harkaitz Cano, Salbatore Mitxelena, Imanol Irigoien eta Juan Kruz Igerabideren presentzia ere badagoela azpimarratu behar da.
Fitxategi:Harkaitz-cano-photo-dani-blanco 02.jpg|Harkaitz Cano
Fitxategi:Bitoriano Gandiaga GFA.jpg|Bitoriano Gandiaga
Fitxategi:Salbatore Mitxelena Zarauzko Hitza.jpg|Salbatore Mitxelena
Fitxategi:Juan Kruz Igerabide.JPG|Juan Kruz Igerabide

## Diskografia 
# *Antton Valverde* (1969, Herri Gogoa)
# *Xenpelar* (1970, BCD)
# *Antton Valverde* (1971, BCD)
# *Eskutari* (1972, Herri Gogoa), Oskarbi taldearekin.
# *Bertso zaharrak* (1974, Herri Gogoa) X. Lete eta J. Lekuonarekin.
# *Antton Valverde* (1975, Herri Gogoa)
# *Txirritaren bertsoak* (1975, Herri Gogoa) X. Leterekin batera.
# *Lauaxeta* (1978, Herri Gogoa)
# *Euskal Kanta-Berria* (1979, Herri Gogoa)
# *Urte giroak ene begian* (1986, Elkar)
# *Larogeitamazazpi* (1997, Elkar)
# *Hamabi amodio kanta. Charles Bordes* (2007, Elkar)
# *3 Eleak* (DVDa, 2013, Pamiela) A. Lertxundirekin.
# *Hitzak hots* (DVDa, 2020, Pamiela), A. Lertxundirekin eta I. Borda, J. Goikoetxea, T. Irastortza, M.A Meabe eta A. Urretabizkaiarekin.
# *Gaua. Ausentziaren itzala* (2020)

### Kolaborazioak 
# *Bai Euskarari* (1978, Euskaltzaindia)
# *Iparragirre. Zure oroiz* (1981, Xoxoa)

## Sariak 
* 2018: Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak Ohorezko Adiskide izendatu zuen.
* 2023: Oarsoarrak Euskararen Saria. 2010az geroztik Oarsoaldeko Euskara Batzordeak ematen du sari hori. Antton Valverdek ekainaren 21ean, Musikaren Europako Egunean, Victoria Eugenia Antzokiko oholtzan jaso zuen Marijose Rekalde eskultoreak egindako sariaren garaikurra, Eneko Goia alkatearen eskutik, eta segidan kontzertua eskaini zuen Francisco Herrero (biolina), Iván Carmona (biolontxeloa), Joxan Goikoetxea (akordeoia) eta Txema Garcés (kontrabaxua) musikariez lagunduta. Miren Agur Meabe eta Tere Irastortza emanaldian izan ziren euren poemak errezitatzen. Bere ibilbidean zehar musikatu dituen egile ezagunen poemak eskaini zituen. Hala nola azken urteetako Miren Agur Meaberenak, **Harkaitz Cano**renak edo Tere Irastortzarenak. Eta benetako klasiko bihurtutako bere abestietako batzuk berriro eskaini zituen; alegia, hainbat egile unibertsal –Lizardi, Gandiaga, Mirande, Orixe, Lete, Lauaxeta…– ezagutzeko aukera eman digutenak.

Fitxategi:Antton Valverde - Donostia Saria - 20250621 203256.jpg
Fitxategi:Antton Valverde - Adarra Saria - 20250621 214533.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Antton Valverderen biografia eta argazkiak ikusgai, abestiak ere entzungai. Badok.info. Gontzal Argote. Berria egunkaria.
* Andoni Imazek *Berria*n egindako elkarrizketa, 2021/10/10.
* Beñat Parrak egindako elkarrizketa, *Irutxulo Hitza*n, 2307.zk., 2022/04/08.