open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tennessee (ibaia)

**Tennessee** (ingelesez  ahoskatua) Estatu Batuetako hego-ekialdeko ibaia da, Ohio ibaiaren adarra. 1.600 km luze da. Holston eta French Broad ibaiek osatua da, eta Apalatxe mendietan du iturburua. Alabamako iparralde eta Tennesseeko estatuko iparraldetik igaro ondoren, Ohio ibaian isurtzen du ura.

Oso ibilgu aldakorra zuen, baina 1933. urtean Rooseveltek sortu zuen *Tennessee Valley Authority* (TVA) erakunderen proiektu baten bidez, ibilgu batera bideratu zen eta energia iturri garrantzitsu gisa erabili ahal izan da. Horri esker industriak garapen handia izan zuen Hegoaldeko estatu guztietan.

## Irudi galeria 

Image:Wilson Dam Fish Catch 1940 USGS.jpg|Wilson urtegitik gertuko arrantza-irudia, 1940 inguruan
Image:Tennesseeriverbridge.JPG|John Ross zubia, Chattanoogan
Image:STMBTBLBridge.jpg|"Steamboat Bill" Hudson Memorial zubia Decaturren, Alabama
Image:Tn River Bridge Natchez Trace.jpg|Natchez Trace Parkway bidea, Cherokee hirian (Alabama)

## Kanpo estekak 
*  Tennessee ibaiaren nabigazio-planoak

## Erreferentziak
Schweringo gaztelua

thumb

**Schweringo gaztelua** (alemanez *Schweriner schloss*) Mecklenburg-Aurrepomerania estatuko hiriburua den Schwerin hiriko gaztelua da. Mendeetan zehar Mecklenburgeko dukeen egoitza izan zen eta gaur egun Mecklenburg-Aurrepomeraniako parlamentua dago bertan.

## Historia 
Ibrahim Ben Jacub sefardiak 973an gaztelu bat inguru honetan ikusi zuela kontatu zuen. *Obotrita* leinu eslaviarraren *Zuarin* gaztelua zen. 1160an Henrike III.ak (*Heinrich der Löwe*) herria konkistatu behar zuenean eslaviarrek gotorlekua suntsitu zuten eta eskualdetik alde egin zuten. Garrantzi estrategikoa handia zuela ikusirik urte hartan bertan hiri berria fundatu eta gaztelu berria eraikitzen hasi ziren. Henrike III.ak bere menpekoa zen Gunzelin von Hagenen esku utzi zuen zeina Mecklenburgeko dukearen semea zen. 1918ra arte iraun zuen dukeen aginteak Schwerinen.

1358an dukerriaren aberastasunaz baliatuz gaztelua berriztatzeari ekin zioten. XVI. mendean gazteluak gotorleku funtzioa betetzeari utzi eta jauregi izatera pasa zen. Babes elementu guztiak kendu eta Lübeckeko meategietatik ekarritako terrakotaz gaztelurako apaingarriak egin ziren. 1560 eta 1563 artean kapera protestante bat eraiki zen gazteluaren barruan. Hau izan zen Alemania guztiko lehenengo eliza protestantea.

1756 eta 1837 artean dukeek Schwerin utzi eta Ludwigslusteko gaztelua aukeratu zuten bizitzeko. Berriz itzultzerakoan hainbat berriztapen egin zizkioten gazteluari.

1918an Dukeek abdikatzerakoan gaztelua museo bihurtu zen eta 1948an aldiz sortu berria zen estatuko parlamentua hartu zuen bere baitan.

## Gaztelua 
Schwerin aintziraren *Burg* izeneko uharte txikian dago gaztelua. Bi zubik elkartzen dute hiriko gainerako auzoekin. Bere sei fatxadek hainbat estilo arkitektoniko erakusten dute, batez ere XVI. eta XIX. mende artekoak. Baditu pizkundeko dorreak, bai eta gotikoak ere, eslaviar estiloko kupulak, eta baita hansa estiloko hiru gablete ere.

Sarrera nagusiaren aurrean Nikloten estatua dago, Henrike III.ak garaitu zuen printze eslaviarraren omenez jarria.

## Parkeak 
* *Burggarten*: Gaztelua inguratzen duen parkea da. Estatua ugari daude bertan eta negutegi handi bat ere bai.
* *Schlossgarten*: hainbat kanalek zeharkatzen duten lorategi barrokoa da.

## Mamua 
Kondairak dio gazteluko geletan *Petermännchen* mamua bizi dela. XVII. mendeko zaldun baten gisa jantzirik dagoen pertsona txikiaren irudia du.

## Kanpo estekak
Schweringo katedrala

**Schweringo katedrala** (alemanez *Schweriner Dom*) Andre Maria eta San Joanen omenezkoa, Alemaniako Schwerin herriko eliza nagusia da. Eliza adreilu gorriz egina dago estilo gotikoan.

## Historia 
XII. mendean apezpikutza Mecklenburgetik Schwerinera mugitzean eraiki zen eliza. 1172an ezarri zuten lehenengo harria eta 1248an sagaratu. 1222an Schweringo Enrike Kondeak gurutzadetatik Kristoren odola barnean zeukan bitxi bat ekarri zuen eta erromes leku bihurtu zen Schweringo katedrala. XIV. eta XV. mendeetan eliza handitu egin zuten.

Kanpandorrea 1889 eta 1893 artean eraiki zuten eta 117,5 metroko altuera du.

## Kanpo estekak
Groeslon

**Groeslon** (galeseraz **Y Groeslon**, euskaraz *Bidegurutzeak* esan nahi du) Galesko Gwynedd konderrian dagoen herri bat da. Llandwrog udalerriaren barnean dago.

## Kanpo estekak
Kontinente arteko Futbol Kopa

**Kontinente arteko Futbol Kopa** 1960an sortu eta 2004 arte iraun zuen futbol txapelketa izan zen. Hego Amerikako Libertadores Kopako txapeldunak eta Europako Kopako txapeldunak jokatzen zuten.

Hasieran bi partidatara jokatu zen, finalean parte hartzen zuten bi taldeen etxean. 1980tik aurrera partida bakarrera jokatu zen Tokion (1980-2001) eta Yokohaman (2002-2004), horregatik **Toyota Kopa** ere deitu izan zitzaion, babeslea Toyota enpresa zela eta. Europako eta Hego Amerikako futbolaren maila teknikoa munduko gainerakoena baino askoz ere handiagoa zen.

2005etik aurrera gainerako federazioetako txapeldunak gehitu zitzaizkien, eta Kontinente arteko Koparen ordez FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa sortu zen. 2017an talde guztiak FIFAk munduko txapeldun izendatu zituen ofizialki.

## Podiuma 
## Palmaresa 
thumb|275px|Kontinente arteko Futbol Kopa (1968).

* **¹** 1971, 1972, 1974, 1977, 1979 eta 1993an Europako txapeldunek uko egin eta azpitxapeldunek jokatu zuen.
* **²** 1975ean FC Bayern Munich eta CA Independiente ez ziren ados jarri datak aukeratzerakoan.
* **³** 1978an Boca Juniors eta Liverpool FC ez ziren ados jarri datak aukeratzerakoan. Gerora jakin da Liverpoolek ez zuela Argentinan jokatu nahi izan Falkland Uharteetako Gerra zela eta.

## Garaipenak 
### Klubeka 
### Herrialdeka 
### Kontinenteka 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa
* Munduko txapeldun izandako futbol klubak

## Kanpo estekak 
*  Estatistikak
Ideia

[thumb|150px|Pizturiko [bonbilla: ideia baten ikurra.]]
**Ideia** (antzinako grezieraz: ἰδέα, *eidon*, ‘ikusi nuen’) gauza baten irudikapen abstraktu eta orokorra da, gogoak edo adimenak eratua. Terminologia filosofikoaren arabera lau ikuspegitik aztertu daiteke:
* Logika: kontzeptuaren baliokidea da, esanahia duena.
* Ontologia: benetako munduan existitzen den material baten baliokidea da.
* Transzendentzia: ezaguera baten baliabidea da.
* Psikologia: irudikapen mental subjektiboaren baliokidea da.

Ideia terminoa aipatu zuen lehendabiziko filosofoetako bat Platon izan zen, "Ideien Teoria" proposatu zuena. Gero, arrazionalismoak eta enpirismoak kontzeptua landu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Segundo (argipena)

**Segundo** hitzak esanahi zenbait ditu:

* segundoa, denbora-unitatea;
* segundo sexagesimala;
* Segundo, Espainiako apostoluetako bat;
* Segundo, Argentinako ibaia;
* Compay Segundo, kubatar musikaria;
* El Segundo, Kaliforniako herria.
Berlin-Schönefeld aireportua

**Berlin-Schönefeld aireportua** () (NAZE: SXF, NAGE: EDDB) Berlingo hego-ekialdean dagoen Schönefeld herrian kokaturiko aireportu internazionala da.

2013rako, Berlingo administrazioak Berlin-Tegel aireportua ixteko asmoa du. 2008an, Berlin-Tempelhof aireportua itxi zuten eta Tegel ixten denean, Berlingo aire bitarteko trafiko guztia Berlin-Schönefeld aireportura bideratuko da. Orduan, Berlin-Brandenburg Nazioarteko Aireportua izena hartuko du.

Berlingo hirigunearekin (Berlin-Mitte) aldirietako trenez (S-Bahn), autobusez edo taxiz loturik dago.

2012an 7.097.274 pertsonek erabili zuten.

## Airebide eta norakoak 
## Ikus, gainera 
* Berlin-Tempelhof aireportua
* Berlin-Tegel aireportua
* Berlin-Brandenburg nazioarteko aireportua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Aireportuaren webgunea.
Deutsche Bahn

**Deutsche Bahn AG** (*DB AG*, *DBAG* or *DB*) 1994an sortutako enpresa publikoa da, Alemaniako hainbat trenbide, tranbia eta autobus zerbitzu kudeatzen dituena. Mendebaldeko Alemaniako Deutsche Bundesbahn eta Ekialdeko Alemaniako Deutsche Reichsbahn enpresen ordezkaria da. DB taldeak 500 eskumendeko baino gehiago ditu.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sumendi (argipena)

**Sumendi** hitzak esanahi zenbait ditu:

* geologian, sumendia, lurrazalaren irekidura bat, arroka urtua dariona;
* Sumendi, osasunaren autogestiorako elkartea.
Adolph Menzel

**Adolph Friedrich Erdmann von Menzel** (Breslau, 1815eko abenduaren 8a – Berlin, 1905eko otsailaren 9a) XIX. mendeko alemaniar margolaria izan zen.

Caspar David Friedrichekin batera, bere garaietako Alemaniako margolaririk hobenetariko bat izan zen. politikoki propagandistikoak ziren bere lanek hainbeste ospe eman zioten ezen Berlingo museoek laster erosi baitzituzten. Egun horietako asko Alte Nationalgalerie museoan daude ikusgai.

## Galeria 

Image:Adolph von Menzel Junge mit Wasserglas.jpg
Image:Wohnzimmer mit Menzels Schwester (1847) - Adolf Friedrich Erdmann von Menzel (Neue Pinakothek).jpg
Image:Adolph Menzel - Das Balkonzimmer - Google Art Project.jpg
Image:Adolph Menzel - Das Ballsouper - Google Art Project.jpg
Image:At the beer garden (1883) - Adolf Friedrich Erdmann von Menzel (Museum Georg Schäfer).jpg
Image:Adolf Friedrich Erdmann von Menzel 026.jpg
Image:Adolph_Menzel_-_Eisenwalzwerk_-_Google_Art_Project.jpg
Image:Menzel, Adolph von - The Studio Wall - 1872.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prunus

***Prunus*** zuhaitz eta zuhaixka genero bat da, 430 espezie inguru dituena munduko iparraldeko eskualde epelean. Horietako asko fruituak emateko landatzen dira, hala nola aranondoak, gereziondoak, mertxikondoak, abrikotondoak eta arbendolondoak.

Loraldi goiztiarra eta ikusgarria -neguaren amaieran, eta hostoak sortu aurretik- da guztien berezitasun aipagarria.

*Prunus* terminoa latinetik dator, eta basaranaren izena da.

## Espezieak 
Zerrenda hau osatu gabea da, baina espezie ezagunenak biltzen ditu.

### Ekialdeko hemisferioa 
* *Prunus africana*
* *Prunus apetala*
* *Prunus armeniaca* (Abrikotondoa)
* *Prunus avium* (Basagereziondoa, Gereziondoa)
* *Prunus bifrons*
* *Prunus buergeriana*
* *Prunus campanulata*
* *Prunus canescens*
* *Prunus cerasifera*
* *Prunus cerasoides*
* *Prunus cerasus*
* *Prunus ceylanica*
* *Prunus cocomilia*
* *Prunus cornuta*
* *Prunus crassifolia*
* *Prunus davidiana*
* *Prunus domestica* (Aranondoa)
* *Prunus dulcis*

* *Prunus fruticosa*
* *Prunus geniculata*
* *Prunus glandulosa*
* *Prunus gracilis*
* *Prunus grayana*
* *Prunus incana*
* *Prunus incisa*
* *Prunus insititia*
* *Prunus jacquemontii*
* *Prunus japonica*
* *Prunus korshinskyi*
* *Prunus kotschyi*
* *Prunus laurocerasus*
* *Prunus laxinervis*
* *Prunus lusitanica*
* *Prunus maackii*
* *Prunus mahaleb*

* *Prunus mandshurica*
* *Prunus maximowiczii*
* *Prunus minutiflora*
* *Prunus mume*
* *Prunus murrayana*
* *Prunus myrtifolia*
* *Prunus nipponica*
* *Prunus occidentalis*
* *Prunus padus*
* *Prunus persica* (Mertxikondoa)
* *Prunus pleuradenia*
* *Prunus pseudocerasus*
* *Prunus prostrata*
* *Prunus rivularis*
* *Prunus salicina*
* *Prunus sargentii*
* *Prunus serrula*

* *Prunus serrulata*
* *Prunus sibirica*
* *Prunus simonii*
* *Prunus sogdiana*
* *Prunus speciosa*
* *Prunus spinosa* (Elorri beltza)
* *Prunus spinulosa*
* *Prunus ssiori*
* *Prunus subhirtella*
* *Prunus tenella*
* *Prunus tomentosa*
* *Prunus triloba*
* *Prunus ursina*
* *Prunus vachuschtii*
* *Prunus verecunda*
* *Prunus × yedoensis*
* *Prunus zippeliana*

### Mendebaldeko hemisferioa 
* *Prunus alabamensis*
* *Prunus alleghaniensis*
* *Prunus americana*
* *Prunus andersonii*
* *Prunus angustifolia*
* *Prunus buxifolia*
* *Prunus caroliniana*

* *Prunus emarginata*
* *Prunus eremophila*
* *Prunus fasciculata*
* *Prunus fremontii*
* *Prunus geniculata*
* *Prunus havardii*
* *Prunus hortulana*
* *Prunus huantensis*

* *Prunus ilicifolia*
* *Prunus integrifolia*
* *Prunus maritima*
* *Prunus mexicana*
* *Prunus munsoniana*
* *Prunus nigra*
* *Prunus pensylvanica*
* *Prunus pumila*

* *Prunus rigida*
* *Prunus serotina*
* *Prunus sphaerocarpa*
* *Prunus subcordata*
* *Prunus texana*
* *Prunus umbellata*
* *Prunus virginiana*

## Erreferentziak 
* Artikulu honen edukiaren zati bat Botanika.wikispaces.com webgunetik hartu da, CC BY-SA 3.0 lizentziapean.
Denbora lerro

[250px|thumb|300px|[Mesopotamiako historia, **denbora lerro** batez azalduta (frantsesez).]]

Historiaren garai ezberdinetan gertatutakoa irudikatzeko era egokia da **ardatz kronologikoa**. Ardatz kronologiko bat egiteko jarraitu beharreko pausoak hauek dira:

# Irudikatu behar dugunak zenbat mende edo urte irauten duen zehaztu(kasu honetan K.a. 3000.urtetik gaur egunera arte)
# Denboraldi osoaren arabera, kalkulatu unitate bakoitzari (mendea, hamarkada, milurtea...) zenbat zentimetroko luzera emango diogun.
# Marra bat marraztu ondoren, lehenengo eta azkeneko data ezarri behealdean. Urte-tarteak ere ezarri, distantzia proportzionalak errezpetatuz.
# Izenburu gisa ezarri ardatz horretan irudikatu nahi duguna (aro historikoak, esaterako).
# Ardatzean egin beharreko sailkapenak kokatu, urte-tarteak ongi zehaztuz (aro bakoitzaren hasiera-amaiera guneak).

## Kanpo estekak 
*  Histropedia: Wikipediako artikuluen denbora-lerroak egiteko webgunea.
The Art of Getting By

***The Art of Getting By*** (euskaraz *Paso Egiteko Artea*) 2011ko Gavin Wiesen zinema zuzendariak zuzendutako estatubatuar filma bat da. Bertako aktore nagusiak Freddie Highmore, Emma Roberts, Alicia Silverstone eta Rita Wilson izan ziren.

## Argumentua 
George (Freddie Highmore) New York hiriko nerabe ezkor eta bakarti bat da, nahiz eta margolaritzarako gaitasun handia izan, ikasketez eta bere inguruko guztiaz eta guztiez paso egiten du, horregatik batxilergoa ez gainditzeko eta unibertsitatean ez sartzeko kinka larrian dago. Baina ustekabean Sally izeneko neska eder eta berezia ezagutuko du, honek mutilari gaueko festak, arte aretoak, jatetxeak eta bizi poza erakutsiko dizkio, ondorioz George Sallytaz maiteminduko da. Honela, Georgek bizitzarako duen ikuspuntua zeharo aldatuko da.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
* Freddie Highmore, George
* Emma Roberts, Sally
* Alicia Silverstone, Herman andereñoa.
* Rita Wilson, Vivian Sargent
* Blair Underwood, Bill Martinson, ikastetxeko zuzendaria.
* Elizabeth Reaser, Charlotte Howe
* Sam Robards, Georgen aitaordekoa
* Michael Angarano, Dustin

## Estreinaldia 
Filma 2011ko urtarrilaren 23an Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.

## Kanpo estekak 
* *The Art of Getting By* filmaren IMDBko fitxa ikusgai
FK Rostov

thumb|250px|2014ko Kopa garaipena ospatzen.
**FK Rostov** (errusieraz Футбольный клуб Ростов) Rostov Dongo futbol talde bat da. Errusiako kopa irabazi du 2014 urtean.

## Historia 
1930ko maiatzaren 10ean sortu zuten *Selmashstroy* (Сельмашстрой) izenarekin. Hurrengo urteetan sarritan aldatu zuen izena; *Selmash* (1936), *Traktor* (1941), *Torpedo* (1953) eta *Rostselmash* (1958). Gaur egun hiriaren izena darama.

1991 urtean Sobietar Batasuneko lehen mailara igo zen eta ondorioz Errusiako ligak hasi zirenean goren mailan izan zuen lekua. Ondorengo urteetan lehen eta bigarren mailen artean aritu da. 2003an Kopako finalera iritsi zen baina Spartak Mosku taldeak gol bakarraz garaitu zuen. Emaitzarik onenak 2014 urtean lortu ditu, Kopa eskuratu baitu eta inoizko posturik onena lortu baitu ligan, 7.a hain zuzen ere. 2015 urtean 14. postuan gelditu da eta mantentzeko play-offa jokatu beharko ditu.

2015-16 denboraldian Liga irabaztear egon da baina bigarren postuarekin konformatu behar izan du CSKA Moskurengandik bi puntutara geldit baita.

## Palmaresa 
### Errusiako txapelketak: 1 
* Errusiako Liga (0): bigarrena 2016an.
* Errusiako Kopa (1): 2014.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa

[thumb|250px|[Real Madrilek lau garaipen lortu ditu, azken hirurak jarraian.]]
[thumb|250px|[Bartzelona Futbol Kluba|FC Barcelonak hiru aldiz irabazi du txapelketa.]]
[thumb|250px|[Sport Club Corinthians Paulista|SC Corinthians 2012ko garaipena ospatzen.]]

**FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa** (ingelesez *FIFA Club World Cup*), **Kluben Mundiala** izenaz ezagunagoa, munduko futbol txapelketa gorena da. Bertan FIFA osatzen duten sei federazioetako txapeldunek hartzen dute parte. Europako taldeak izan dira garaipen gehien lortu dituztenak.

## Historia 
Kontinente arteko Futbol Koparen ondorengo txapelketa da. Oraindik bi federazio nagusiak UEFA (Europa) eta CONMEBOL (Hego Amerika) badira ere, federazio guztietako txapeldunek parte hartzea erabaki zen.

2000 urtean egin zen lehenengo ekitaldia, Brasilen. Bi talde brasildarren artean jokatu zen finala, azkenik SC Corinthiansek irabazi zuena. Europar taldeen artean ordea ez zuen interes handirik piztu. 2001ean Espainian bigarren ekitaldia egitea pentsatu zen baina ez zen aurrera eraman.

2005ean berrekin zitzaion txapelketari Japonian, ordurarteko Kontinente arteko Kopa jokatzen zen tokian. Lehenengo lau ekitaldiak bertan jokatu ziren eta hurrengo biak Arabiar Emirerri Batuetan. 2011 eta 2012ko txapelketak berriz ere Japonian jokatu ziren. 2013koak Marokon izan zuen egoitza eta hurrengoak berriz Japonian, Arabiar Emirerri Batuetan, Qatarren eta Saudi Arabian izan dira.

Lehenengo hiru ekitaldietan hego amerikarrak nagusitu ziren, zehatzago esateko brasildarrak. Hurrengo bost ekitaldietan europarrek lortu zuten txapelketa irabaztea. Gehienetan finala Hego Amerikako eta Europako txapeldunen artean jokatzen bada ere, bi talde afrikar izan dira finalean, 2010an Tout Puissant Mazembe talde kongotarra, eta 2013an Raja Casablanca marokoarra. 2016an Japoniako talde bat eta 2018an antolatzailea zen Arabiar Emirerrietako talde bat izan dira finalean. 2023 artean urtero jokatu zen.

2025etik aurrera lau urtean behin jokatuko da eta selekzioen Munduko Futbol Koparen antzeko egitura izango du, baina klubek jokatuko dute.

## Parte hartzaileak 
Honako lehiaketa hauetako **txapeldunek** hartzen dute parte:
* Afrikako Txapeldunen Liga
* Asiako Txapeldunen Liga
* CONCACAF Txapeldunen Liga (Ipar eta Erdi Amerika)
* Libertadores Kopa (Hego Amerika)
* Ozeaniako Txapeldunen Liga
* UEFAko Txapeldunen Liga (Europa)
2007tik aurrera antolatzailea den herrialdeko ligako txapeldunak ere hartzen du parte.

## Podiuma 
## Palmaresa 
* (luz), luzapenean.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
### Klubeka 
### Herrialdeka 
### Konfederazioka 
## Ikus, gainera 
* Kontinente arteko Futbol Kopa
* Munduko txapeldun izandako futbol klubak

## Kanpo estekak
2011ko urriaren 15eko protestak

[thumb|220px|**2011ko urriaren 15eko protestak**: [Donostiako agerraldiaren irudi bat.]]

**2011ko urriaren 15eko protestak** munduko hainbat hiritan burutu ziren protestak izan ziren, bereziki 2008-2012ko krisialdi ekonomikoak eragindako langabezia eta beste ondorio sozioekonomiko larriak salatzeko. Era berean, finantza botereek krisiladian izandako jokabidea eta estatuek krisialdi honetan izandako jokabidea gaitzetsi zen. Protestak aurreko hilabeteetan garatutako gizarte mugimenduarekin lotu ziren, hala nola M-15 mugimenduarekin Espainian eta Occupy Wall Street Ameriketako Estatu Batuetan. Oro har, protestak modu baketsuan gertatu ziren; Erroman, ordea, istilu larriak izan ziren polizia eta manifestari talde zenbaiten artean. Protestek jarraipen zabala izan zuten eta nabarmena izan zen Twitter sare sozialaren erabilera protestak deitzeko.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita zazpi

**Laurehun eta hirurogeita zazpi** (467) laurehun eta hirurogeita seiaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita sei

**Laurehun eta hirurogeita sei** (466) laurehun eta hirurogeita bostaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita zortzi

**Laurehun eta hirurogeita zortzi** (468) laurehun eta hirurogeita zazpiaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita bederatzi

**Laurehun eta hirurogeita bederatzi** (469) laurehun eta hirurogeita zortziaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita hamar

**Laurehun eta hirurogeita hamar** (470) laurehun eta hirurogeita bederatziaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Gautena

**Gautena**, Gipuzkoako Autismo Elkartea, autismoa duten pertsonen familien Gipuzkoako elkartea da. Espainiako Confederación Autismo España sarean dago integratua. 

1978 urtean sortu zen eta geroztik familia horiei berariazko zerbitzuak eskaini eta ikerketan eta gizartean gaiarekiko sentsibilizazioa sortzeko komunikazioan jarduten du. Haien aktibitateen artean gela iraunkorren proiektua dago. Gela iraunkorrak eskola arruntetan kokatuta dauden ikasgelak dira non autismoa duten haurrek haientzat egokitutako irakaskuntza jasotzen duten. 

Gizartera begira, kontzientzia eta sentsibilizazioa ekimen bezala Gautenaren baitatik Marea Urdina ekimena sortu zen 2018an. Mugimendu honen helburua da autismoa duten pertsonen inklusioa. 
erdian|thumb|380x380px|Gautenaren baitako Marea Urdina ekimenak deitutako Urdinduz elkartasun eta sentsibilizazio martxa Donostian, 2024an. 

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak
Belisario

**Belisario** (K.o. 500 inguruan -565) Bizantziar Inperioaren historiako jeneral ospetsuena dugu. Taktikan aditua, baliabide urriekin etekin ikaragarriak lortu zituen Justiniano I.a enperadorearentzat.

Oso leiala izan zitzaien bere agintariei, baina ez zuen tratu onik jaso Justinianorengandik. Enperadoreak, jeneralaren arrakasten inbidiaz, harat eta honat eraman zuen, eta armadaren buruzagitza hainbat alditan kendu zion, nahiz eta gero berriro itzuli behar izaten zion. Agintariaren laguntza handirik ez izan arren, Belisario gabe ezinezkoak lirateke inperioak garai hartan lortu zituen konkista gehienak. Narses jeneralak ordezkatu zuen azkenean, Justinianoren aginduz. Justinianok Belisario preso hartu zuen; geroago, aske utzi eta barkamena eskatu zion. Justiniano baino zenbait aste lehenago hil zen. Gaurdaino Justinianok Belisario itsuarazi eta eskale bihurtu zuelako kondaira iritsi zaigun arren, jeneralaren bizitzaren amaierari buruzko istorio hori ez da egiazkoa. Historiako jeneral abilenetakoa dela esan ohi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amurrioko udal pilotalekua

**Amurrioko Udal pilotalekua** Amurrioko pilotalekua da. Inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.

Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Sanz de Ormazabal

**Iñigo Sanz de Ormazabal** (Donostia, 1956ko maiatzaren 28a - *ib.*, 2009ko abuztuaren 17a) liburuzain bat izan zen. Urte askoan, Errenteriako liburutegi publikoko zuzendari izan zen. Gipuzkoako Liburuzain eta Dokumentalisten Elkartearen fundatzaileetako bat izan zen, eta elkarte horretako buru ere bai, 1998 arte. FESABID (Espainiako Artxibistika, Bibliotekonomia, Dokumentazio eta Museistika Federazioa) federazioko Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen.

Hil zenean, Gipuzkoako Dokumentazio Judizialeko Zentroko liburuzaina zen. Bibliotekonomiaren arloko hainbat lan argitaratu zituen.

## Lanak 
* Iñigo Sanz de Ormazabalen argitalpenak, Dialnet
* *De libros y bibliotecas: sobre biblioteconomía, bibliografía e historia del libro en Euskalherría* (1992, gaztelaniaz).
**Aldizkarien artikuluak**

* Iñigo Sanz de Ormazabal, Julián Lasa Júregui: [”Acceso via web del catálogo colectivo de la red de bibliotecas judiciales”. – El profesional de la información, ISSN 1386-6710, Vol. 9, Nº 7-8, 2000, págs. 22-28
* Iñigo Sanz de Ormazabal, Julián Lasa Jáuregui(https://eu.wikipedia.org/wiki/Juli%C3%A1n_Lasa_J%C3%A1uregui): “Red de bibliotecas judiciales: situación y estudio de conectividad” – Revista del poder judicial, ISSN 1139-2819, Nº 56, 1999, págs. 251-272
* Iñigo Sanz de Ormazábal: “Algunas pautas de evaluación para los servicios de información”. – Educación y biblioteca, ISSN 0214-7491, Año nº 9, Nº 78, 1997 (Ejemplar dedicado a: Marketing en bibliotecas), págs. 50-52
* Iñigo Sanz de Ormazábal: “El asociacionismo bibliotecario en el País Vasco”. – Boletín de la Asociación Andaluza de Bibliotecarios, ISSN 0213-6333, Año nº 7, Nº 22, 1991, págs. 37-41
* Iñigo Sanz de Ormazábal: “Asociación de bibliotecarios y documentalistas de Guipúzcoa”. – Educación y biblioteca, ISSN 0214-7491, Año nº 2, Nº 10, 1990, pág. 73
* Iñigo Sanz de Ormazábal: “Bibliotecas públicas municipales: Actuación y necesidades”. – Revista Vasca de Administración Pública. Herri-Arduralaritzako Euskal Aldizkaria, ISSN 0211-9560, Nº 21, 1988, págs. 179-186

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Roberts

**Emma Rose Roberts** (Rhinebeck, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1991ko otsailaren 10a) aktorea da. Eric Roberts aktorearen alaba eta Julia Roberts aktorearen iloba da.

## Lehenengo Urteak 
Rhinebeck herrian jaio zen (New York, Estatu Batuak). Bere gurasoak Eric Roberts eta Kelly Cunnigham dira. Bere gurasoak ez ziren ezkondu euren artean, beraz, bakoitzak bere bizitza berregin zuen. Eric Roberts Julia Robertsen eta Lisa Robertsen neba da eta Eliza Garreten senarra. Kelly Cunnigham Kelly Nickelsekin ezkondu zen eta alaba bat izan zuen, Grace Nickels. Horrez gain, Robertsek beste bi neba ditu, Morgan eta Keaton Simons.
Roberts Archer School for Girls eskolara joan zen, Brentwooden (Kalifornia). Han bi urtez baino ez zen izan. Geroago, baina, irakasle partikular baten bidez ikasi zuen.

### 2001—2003: Hasiera 
Txikitatik, Emma Roberts bere izeba Julia Robertsekin joaten zen platoetara. Handik datorkio aktore izateko nahia. Hasiera batean, amak ez zion onartu, bere alabak bizitza normala izan zezan nahi baitzuen. *Blow* filmarekin hasi zen, 9 urterekin.

2001ean, *Big Love* eta ''America's Sweethearts* filmetan agerpen laburrak izan zituen. Aurrerago, *Grand Champion* eta *Spymate* filmetan ere agertu zen.

### 2004—2007: *Unfabulous* 
13 urterekin Addie Singerren papera lortu zuen *Unfabuluos* telesailean. Fama handia izan zuena. Gainera, telesail horretako diskorako Emma Roberts izan zen abeslari.

2006an, *Aquamarine* filmean agertu zen. Bi neskak (Roberts eta JoJo) lamia bat aurkitzen dute (Sara Paxton) eta haren adiskide egiten dira. Film horri esker Robertsek Young Artist Award bat lortu zuen 2007an. Urte berean, bere lan berria argitara atera zen, *Nancy Drew''. Hor, detektibe aritzen da.

## Filmografia 
## Kanpo loturak 
* Emma Roberts aktorearen webgune ofiziala 
* Emma Roberts aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Stellenbosch

**Stellenbosch** Hego Afrikako Western Cape eskualdean dagoen hiri bat da, Lurmutur Hiriaren alboan dagoelarik. Hiriak ingelesez *City of Oaks* eta afrikaans edo nederlanderaz *Eikestad* ezizena darama ("Haritzen Hiria"), bere sortze datan bertan zeuden haritz kopurua dela eta. 2001. urtean 117.713 biztanle zituen.

Usadioaren arabera eta esan ohi denez Stellenbosch hiria Afrikaner kulturaren bihotza edo erdigunea izan da.

## Historia 
1679. urtean Simon van der Stelek sortu zuen.

## Auzoak 
## Iruditegia 

Fitxategi:Stellenbosch WC ZA.jpg|Stellenbosch.
Fitxategi:FacadeStellenbosch.jpg|Herbeherear estiloko etxebizitza bat.
Fitxategi:P8275153.JPG|Hiriaren erdigunea.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita hamabost

**Laurehun eta hirurogeita hamabost** (475) laurehun eta hirurogeita hamalauaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamaseiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita hamalau

**Laurehun eta hirurogeita hamalau** (474) laurehun eta hirurogeita hamahiruaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamabostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita hamabi

**Laurehun eta hirurogeita hamabi** (472) laurehun eta hirurogeita hamaikaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamahiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita hamaika

**Laurehun eta hirurogeita hamaika** (471) laurehun eta hirurogeita hamarraren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamabiaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Zilbor-heste

**Zilbor-hestea** ugaztunen haurdunaldian enbrioi edo umekia karenarekin lotzen duen *lokarria* da. Bere barnean arteria eta zainak ditu, karenatik umekira elikagaiak eta oxigenodun odola eramateaz arduratzen direnak. Erditzearen ondoren, zilbor-hestea moztu egiten da.

Giza umekien kasuan, zilbor-hestearen luzera 56 zentimetro eta diametroa 1-2 zentimetro ingurukoa izan ohi da. Barnean bi arteria eta zain bat ditu Wharton gelatinaz inguratuta. Azken urteotan zilbor-hesteko odolean hezur-muinaren transplantean erabil daitezken zelula amak daudela ikusi da, leuzemiaren tratamenduan baliagarria dena.

## Kanpo estekak
Elgetako udal pilotalekua

**Elgetako Udal pilotalekua** Elgetako pilotalekua da. 1966ko apirilaren 26an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.

Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gurea pilotalekua

**Gurea pilotalekua** Azkoitiko (Gipuzkoa) udal pilotalekua da. 1931ko azaroaren 30ean (San Andres egunez) inauguratu zutenetik, hainbat eratako ekitaldiak egin dira: pilota partidak, boxeo borrokak, zinema emanaldiak, kontzertuak eta abar.

Azkoitiko Alde Zaharraren alboan dago. Pilotalekuaren aurreko plazan Jorge Oteitza oriotar eskultore ospetsuaren *Frontoiak* eskulturak daude.
Aldamenean, izen bereko probalekua du; bertan, Udaberri Saria eta Andra Marietako kinttopeko idi proba txapelketak jokatzen dituzte urtero.
Gainera, Gurea probalekua zenbait idi, zaldi eta asto proba apustu edo desafioren egoitza izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurehun eta hirurogeita hamahiru

**Laurehun eta hirurogeita hamahiru** (473) laurehun eta hirurogeita hamabiaren ondoren eta laurehun eta hirurogeita hamalauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Beti Alai pilotalekua (Ordizia)

**Beti Alai pilotalekua** Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ordizia udalerriko pilotalekua da. Ordiziako pilotalekua Foruen pasealekuan, Zabala jauregiaren ondoan dago. 1892ko uztailaren 7an inauguratu zuten, halere *Beti-Alai* izena ez zen XX. menderarte lekukotuko.

Bertan jokatu ohi diren pilota partidu garrantzitsuenak herriko jaietan, uztailean, eta iraileko euskal jaietako esku pilota profesionaleko partiduak izan ohi dira. Bestalde, herriko jaietan ere, bertan boxeo borrokaldiak ere antolatu ohi dira. Bertan urte osoz antolatu ohi diren beste ekitaldi batzuk: Ordizia Rugby Elkarteak antolatutako garagardo festa, rock jaialdia, eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beti Alai pilotalekuari buruzko argibidea
Odieta pilotalekua

**Odieta pilotalekua** Zumaiako pilotalekua izan zen. 1897an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu zituzten bertan, final asko tartean.

Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu zituzten. 110 urteen ondoren, 2007an bota zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ederrena pilotalekua (argipena)

**Ederrena pilotalekua** hau izan daiteke:

# Ederrena pilotalekua (Almandoz), Nafarroako Baztan udalerriko Almandoz herrian dagoen pilotalekua.
# Ederrena pilotalekua (Urretxu), Gipuzkoako Urola Garaia eskualdeko Urretxu udalerrian dagoen pilotalekua.
Sasiolako komentu-ospitalea

**Sasiolako komentu-ospitalea** Debako izen bereko auzoan dagoen eraikina da.

XVI. mendeko hasieran, frantziskotarrek Itziarko Santutegitik gertu komentu bat eratzea eskatu baino kabildoek ezetz esan zuten.

1517ko abuztuaren 5ean Joan Perez Likonakoak eta bere emaztea zen Maria Ibañez Sasiolakoak Sasiolako ontziola eta inguruko lurraldeak frantziskotarrei eman zizkieten. Egun, monasterioa hustuta dago eta klaustro, ospitale eta elizaren aztarnak geratzen dira. Barnean XVII. mendeko erretaula dute, San Frantziskoren bizitzaren irudiak dituena. Frantzisko Iberok egin zuen.

1964ko urtarrilaren 17an monumentu izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moderne trinketa

**Moderne trinketa** Baionako (Lapurdi) trinketa da. Izen bereko jatetxea du atxikita. 1913. urtean sortu eta 1997an eraberritua, beirazko hiru murru dituen trinket bakarra da.

Bertan trinketaren lehiaketak ospetsuenak egiten dituzte, tartean Mastersa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduard Punset

**Eduard Punset Casals**, **Eduardo** izenez ere ezaguna (Bartzelona, 1936ko azaroaren 20a - Bartzelona, 2019ko maiatzaren 22a) kataluniar abokatua, ekonomialaria eta zientzia hedatzailea izan zen. Espainiako Trantsizio Demokratikoaren garaian UCD eta gerora CDS alderdietako politikaria izan zen, baita Kataluniako Generalitateko Ekonomia eta Finantza kontseilaria ere.

TVEko zientzia dibulgazio *Redes* edo *Redes 2.0* izenburupeko programa asko zuzendu eta aurkeztu zituen 1996 eta 2014. urteen artean. Gehienak orain erraz topatu daitezke Interneten.

## Biografia 
Alt Empordà eskualdeko Cistella herriko medikuaren semea zen. Madrilgo Complutense Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi eta Londresko Unibertsitatean Zientzia Ekonomiako masterra burutu zuen.

## Idazlan nabarmenak 
* *¿Por qué somos como somos? (2008)
* *El alma está en el cerebro. Radiografía de la máquina de pensar*. 2006
* *El viaje a la felicidad: Las nuevas claves científicas*. 2005
* *Cara a cara con la vida, la mente y el universo*. 2004
* *Adaptarse a la marea. La selección natural en los negocios*. 2004
* *Manual para sobrevivir en el siglo XXI*. 2000
* *Information resources & corporate growth* (beste autore batzuekin batera idatzia). 1989
* *La España Impertinente*. 1986
* *España: sociedad cerrada, sociedad abierta*. 1982
* *La salida de la crisis ''. 1980

## Kanpo estekak 
* Eduard Punseten webgunea
Kielgo ubidea

**Kielgo ubidea** (, «Ipar itsasoa - Baltikoa kanala»), 1948 arte **Kaiser-Wilhelm-Kanal** izenaz ezaguna, eta Itsaso Baltikoa eta Ipar itsasoa elkartzen dituen ubide bat da, 98 kilometro luze. Alemaniako Schleswig-Holstein estatuan dago.

## Historia 
Bi itsasoen arteko lehenengo ubidea Kristian VII.a Danimarkakoak bultzatu zuen 1748an Eider ibaia aprobetxatuz. *Eiderkanal* zuen izena.

Gaur egungo kanalaren eraikuntza 1887an hasi zen eta 1895ean bukatu. Bi muturretan, Brunsbüttel eta Holtenaun (Kiel ondoan), Gilen II.a Alemaniakoak egin zuen inaugurazio ekitaldia. Alemaniako Itsas Armadaren garraioarentzako 1907 eta 1914 artean ubidea zabaldu egin zen. 1919an Versaillesko Itunak nazioarteko kategoria eman zion baina naziek 1936an alemaniarrak ez zirenentzako itxi egin zuen. 1948an ireki zen berriro.

## Ezaugarriak 
98 kilometroko luzera du eta 45 metrotako zabalera. Ubidea erabili ezean Danimarkari buelta emateak 460 kilometrotako distantzia egin beharra dago. 2007an 43.000 itsasuntzik zeharkatu zuten ubidea.

Panamako ubidea eta Suezeko kanalaren ondoren trafiko handiena duen ubidea da Kielgoa.

## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Burunda pilotalekua

**Burunda pilotalekua** Altsasuko pilotalekua da. 1954ko irailaren 14an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.

Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antsoaingo udal pilotalekua

**Antsoaingo Udal pilotalekua** Antsoaingo pilotalekua da. 2005eko irailaren 14an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.

Baita ere kontzertuak antolatzen dira pilotalekuan. Esate baterako, "Floor in Flames" breackdance ekitaldia ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nurenbergko gaztelua

**Nurenbergko gaztelua** (alemanez *Nürnberger Burg*) edo **Enperadorearen gaztelua** (*Kaiserburg*) Nurenbergen Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadoreek zuten egoitza da.

## Historia 
Indusketa arkeologikoek erakutsi dutenez 1000. urtearen inguruan gaztelu bat egon omen zen bertan, baina ez da aztarna idatzirik gelditu. Konrado III.a Germaniakoak 1140an gaztelu berria eraikitzeko agindua eman zuen. XIII erta XIV mendeetan zabalkundeak egin zitzaizkion. Aipagarriena 1377an eraikitako Luginsland dorrea. XIX mendean hainbat neurri hartu ziren eraikinak mantentzeko.

Bigarren Mundu Gerran oso kaltetua gertatu zen eta gerra ondoren berriztatu zen.

## Ezaugarriak 
Gazteluaren egituran Kaiserraren gelak, zaldunen aretoa, areto inperiala eta kapera erromatarra dira aipatzekoak. Hiru dorre ere baditu, aurrez aipaturiko **Luginsland dorrea**, eta **Heidenturm** eta **Sinwellturm** dorreak eta hauteaz gain 48 metrotako sakonera duen Tiefer Brunnen putzua.

Parkea ere badu eta bertako **Am Ölberg** muinotik hiriaren ikuspegi ederra dago.

## Kanpo estekak
Baztan pilotalekua

**Baztan pilotalekua** Baztango udal kirol instalazioa da, Elizondon dagoena. 1968ko uztailaren 26an inauguratu zenetik, hainbat pilota partida nagusi jokatu dira bertan, final asko barne. Horretaz gain kontzertuak eta bestelako ekitaldiak ere egiten dira eraikin horretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Datxa

[thumb|300px|Datxa motako etxe bat, [Moskutik gertu.]]

**Datxa** (,  ahoskatua) Errusiako landa etxea da, bereziki hiritarrek bigarren etxebizitza moduan erabiltzen dutena. XIX. mendearen amaieran, errusiar klase ertainen artean modan jarri zen baina sobietar garaian goi mailako agintariek baino ez zuten.

## Kanpo estekak
Lesakako udal pilotalekua

**Lesakako udal pilotalekua** Lesakako pilotalekua da. 1992an inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean. Kontzertuak eta bestelako ekitaldiak egiteko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olatzagutiko udal pilotalekua

**Olatzagutiko udal pilotalekua** Olatzagutiko (Nafarroa Garaia) pilotalekua da. 1954ko uztailaren 25ean inauguratu zutenetik hainbat pilota-partida nagusi jokatu dituzte bertan, eta kontzertuak nahiz bestelako ekitaldiak ere egin dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ereta (argipena)

**Ereta** hitzak esanahi batzuk ditu:
* adiera arruntean:
** **ereta**, ekaitzak, enbatak, txingorrak edo beste fenomeno meteorologiko batek sortzen duen hotsa;
** **ereta** edo melodia;
* izen propio moduan:
** Ereta (oc *Areta*, fr *Arette*): Okzitaniako herria, Baretosen;
** Ereta pilotalekua: Tafallako pilotalekua; herriko toponimo batetik hartuta;
** Las Eretas: Berbintzanako aztarnategia;
** Ereta de Baix. Kataluniako paraje bat;
** Ereta mendia, Antartikako mendia;
** La Ereta parkea, Alacanteko parkea;
** Ereta de Bies, Huescako parajea;
** La Ereta del Pedregal, Valentziako aztarnategi arkeologikoa.

## Ikus, gainera 
* Areta (argipena)
Beit Lahia

**Beit Lahia** (arabieraz: بيت لاهيا) Gazako zerrenda eskualdeko hiria da. Bertan 55.000 biztanletik gora aurki daitezke. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dagoen hiria da.

## Kanpo estekak 
*  Udalerriaren webgunea
San Sebaldo eliza (Nurenberg)

** San Sebaldo eliza** () Nurenbergen dauden elizen artean zaharrena da. Erreforma gertatu zenetik eliza luterano protestantea izan da.

## Historia 
VIII. mendean bazen ermita bat Frankoniara misiolari joana zen San Sebaldoren omenezkoa.

Katedralaren eraikuntza 1230 inguruan hasi zen eta 1275ean bukatu. Bi koro zituen basilika erromanikoa zen hasieran baina XIV mendetik aurrera hainbat osagai gotiko gehitu zitzaizkion, hala nola, aldarearen inguruaren zabalkuntza (1379an) eta bi dorre handiren eraikuntza (XV mendean). XVII mendean hainbat galeria gehitu zitzaizkion eta barnealdea apaingarri barrokoz birdekoratu zuten.

Bigarren Mundu Gerran oso kaltetua izan zen. San Sebaldoren kaperak eta gutxi gehiagok iraun zuen osorik. Gaur egun berreraikia dago erabat.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Jabalia

**Jabalia** (arabieraz: جباليا) Gazako zerrenda eskualdeko iparraldean dagoen hiri palestinarra da. Gazako gobernazioan dago Gaza hiritik lau kilometrora. Bertan 80.000 biztanletik gora bizi dira. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dago.

Palestinako Estatistika Bulego Nagusiaren arabera, udalerriak 82.877 biztanle zituen 2006an. [1] Gertu dago izen bereko errefuxiatu-eremua, 1,4 kilometro koadro ditu eta mundu mailan biztanle-dentsitate handienetako bat du. Lehen Intifada han hasi zen 1987ko abenduan, eta kanpalekua eremu bero bat izan da arabiarren eta israeldarren arteko gatazkan. Gertu dagoen Nazla herria Jabaliako udalerriaren zati da. Hamas mugimendu islamistaren gotorlekuetako bat ere bada.

## 2023ko erasoak 
UNRWA Nazio Batuek Palestinako Errefuxiatuentzako duen Agentziak kudeatutako eskola bati eraso egin zion Israelek **Jabaliako** errefuxiatu-esparruan dagoen Al Fajura eskolan, WAFA agentzi Palestinarrak aipatutako iturri medikoen arabera, Indonesiako ospitaleak dozenaka gorpu jaso zituen eraso horren ondorioz, gehienak haurrak eta emakumeak. **Jabaliako** eremua berehala ebakuatzea eskatu zuen Israelgo Armadak gero, eta hainbat orduko leihoa eskaini die bertako biztanleei, Gazako (Zerrendaren iparraldean) eremu hori eta beste bi uzteko.

## 2024ko setioa 
2024ko maiatzean, Hamaseko ekintzaileak han biltzen ari zirela argudiatuz, berriro egin zion eraso Israelgo armadak. Hiru asteko setioaren ostean, maiatzaren 31an amaitu zuen erasoa Israelek. Ekainaren hasieran Gazako agintariek jakinarazi zutenez, 120tik gora palestinarren gorpuak aurkitu zituzten Jabaliako errefuxiatu kanpalekuan, zerrendaren iparraldean, Israelgo armadaren  eta ehunka «miliziano» hil zituela esan zuen horrek. Gorpu horiek hondakinen artean aurkitu dituzte, soldaduak joan ostean.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UNRWA Jabalia Errefuxiatu kanpamentua.
* Wellcome to Jabalia
Uztarrozeko udal pilotalekua

**Uztarrozeko Udal pilotalekua** Uztarrozeko pilotalekua da. Inauguratu zutenetik hainbat pilota-partidu nagusi jokatu dituzte bertan, final asko tartean.

Eraikin honetan kontzertuak eta beste ekitaldiak ere ospatu dituzte

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1. FC Nuremberg

[thumb|250px| 1924ko partida 1. FC Nuremberg eta [Hamburger SV taldeen artean.]]
[thumb|250px| Zaleak 2007an irabazitako [Alemaniako Futbol Kopa|Alemaniako Kopako finalean.]]

**1. FC Nuremberg** (alemanez *1. FC Nürnberg*, izen osoa *1. Fußball-Club Nürnberg Verein für Leibesübungen e. V.*) Nurenbergko futbol taldea da, Alemaniako ligaren lehen hamarkadetan nagusi izan zen taldea. 2014an Bundesligako lehen mailatik jaitsi zen.

## Historia 
### Sorrera eta hasierako urteak 
1900ean sortu zen eta 1909rako jadanik hegoaldeko txapelduna zen. Lehen Mundu Gerraren ondoren urrezko garaia iritsi zitzaion, 1918ko uztaila eta 1922ko otsailaren artean jokaturiko 104 partiduetan ez baitzuen galdu. 1920an jokatu zen lehenengo Alemaniako txapelketa eta finala 2-0 irabazi zuen SpVgg Greuther Fürthen aurka. 1920ko hamarkadan bost aldiz irabazi zuen liga, bere nagusitasuna argi erakutsiz.

1934ean FC Schalke 04ren aurrean galduriko finalak hurrengo hamarkadan nagusi izan zen taldea goratu zuen. Hala ere, Nurenberg gai izan zen 1936an beste txapelketa bat eta 1935 eta 1939an bi Kopa irabazteko.

### Gerra ondorengo hamarkadak 
Bigarren Mundu Gerraren ondoren jokatu zen lehen txapelketa irabazi zuen 1948an, baina hamarkada bat pasa itxaron behar izan zuen 1961ean beste liga bat eta 1962an kopa bat irabazteko. 1964an Bundesliga sortzerakoan lehen mailan sartua izan zen ordura arteko klubik loriatsuena baitzen. 1968an irabazi zuen orain arteko azken liga. Hurrengo urtean ordea Max Merkel entrenatzaileak beteranoak bota eta gazte jendea sartu nahi izan zuen eta kluba bigarren mailara jeitsi zen.

Bederatzi urte bigarren mailan egin ondoren 1978an igotzea lortu zuen baina denboraldi bakarra egin zuen goren mailan. 1980an berriz igo ziren. Ordutik hona 1988an izan du emaitzarik onena Bundesligan bosgarren egin baitzuen urte honetan. 90. hamarkadan diru arazoak zirela eta berriz ezagutu zuen bigarren maila.

### XXI. mendea 
Azken urteetan Bundesligara igo eta jaitsi dabil. Azken titulu bat irabazi zuen 2007an, Alemaniako Kopa hain zuzen ere.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Alemanian: 13 
* Alemaniako Liga (9): 1920, 1921, 1924, 1925, 1927, 1936, 1948, 1961, 1968
* Alemaniako Kopa (4): 1935, 1939, 1962, 2007

### Europan: 1 
* UEFA Intertoto Kopa (1): 1968

## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Nablus

**Nablus** (arabieraz: نابلس *Nāblus*; hebreeraz: שכם) Zisjordaniako hiria da. Bertan 120.000 biztanletik gora aurki daitezke. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dagoen hiria da.

## Geografia 
Nablus antzinako bi merkataritza bideen arteko bidegurutzean dago. Batak Xarongo lautada eta Jordan harana lotzen zituen, eta besteak Nablus eta Galilea iparraldean eta Bibliako Judea hegoaldean.

## Klima 

## Demografia 
1596an, 806 etxegune musulman, 20 etxegune samariar, 18 etxegune kristau eta 15 etxegune judu zegoen Nablusen. 1849an, otomandar agintariek 20.000 biztanle inguru erregistratu zituzten. 1867an, estatubatuar bisitarien arabera, 4.000 biztanle  zegoen hirian, gehienetan musulmanak, baina hainbat judu eta kristau eta 150 samariar inguru ere bai. 1922ko zentsuaren arabera, 15.947 biztanle zeuden guztira: 15.238 musulman, 16 judu, 544 kristau, 147 samariar eta beste batzuk. Biztanleria hazten jarraitu zuen eta 1931ko Palestinako zentsuan 17.181 izatera iritsi zen.

thumb|left|Al-Hanbali meskitako otoitz aretoa

1997ko zentsuan, Nablusek 100.034 biztanle zituen, 23.397 iheslari barne (biztanleen % 24 inguru). Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 126.132 biztanle zituen 2007an. 

1997an, hiriko biztanleen % 28,4 10 urtetik beherakoa zen, % 20,8 10 eta 19 urte bitartekoa, % 17,7 20 eta 29 urte bitartekoa, % 18 30 eta 44 urte bitartekoa, % 11,1 45 eta 64 urte bitartekoa eta % 3,7 64 urtetik gorakoa. % 50,92 gizonezkoak ziren eta % 49,07 emakumezkoak.

### Erlijioa 
Gaur egungo biztanle gehienak musulmanak dira, baina kristau eta samariar komunitate txikiak ere badaude. Biztalle asko musulman bihurtu ziren samariarren ondorengoak direla uste da. Nablusen ohikoak diren hainbat abizen samaritar arbasoekin lotuta daude, Muslimani, Yaish eta Shakshir besteak beste. 1967an, 3.500 kristau inguru zeuden Nablusen, baina kopuru hau 650 ingurura jaitsi zen 2008an.

## Alkateak 
## Hiri eta herri senidetuak 
## Hiritar ezagunak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nablusko Gobernazioa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jenin

**Jenin** (arabieraz: جنين *Ǧanīn*; hebreeraz: ג'נין) Zisjordaniako hiria da. Bertan 35.000 biztanletik gora aurki daitezke. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dagoen hiria da.

## Klima 

## Demografia 
Palestinako Estatistika Bulego Zentralak 2017an egindako zentsuaren arabera, 49.908 biztanle zeuden Jenin hirian eta 10.417 iheslarien esparruan.

## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jeningo Gobernazioa

## Kanpo estekak
Hebron

**Hebron** edo **Al-Khalil** (arabieraz: الخليل *al-Ḫalīl*; hebreeraz: חֶבְרוֹן) Zisjordaniako hiririk populatuena da. 2007an 163.000 biztanle inguru zituen. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dagoen hiria da.

Patriarken hilerria duenez, judaismoaren bigarren hiririk santuena da eta haren erdigunean 500 kolono judu inguru bizi dira 150.000 palestinarren inguruan.
Hebron hiri santua da musulmanentzat, juduentzat eta kristatuentzat. Haien arabera, hirian, Makpelako haitzuloan daude lurperatuta Abraham, haren emazte Sara, Isaak eta Jakob semeak, Isaaken emazte Rebeka, eta Jakoben emazte Lea. Haitzuloaren gainean, Ibrahimi meskita dago egun. Hebrongo hiria ezaguna da kale mehar bihurgunetsuengatik, harrizko etxeengatik, eta merkatuengatik. Egun Israelgo eta Palestinako gudarosteen kontrolpean dago. Juduak bizi diren alderdia Israelgo gudarosteak zainduta dago.

## Historia 
ezkerrera|thumb|100px|Armarria

Eskualdeko eta munduko hiririk zaharrenetarikoa da: K.a. IV. milurtekoan kanaandarrak bizi ziren, eta hiria haien erresumako hiriburua izan zen. Biblian Hebrongo erresuma aipatzen da K.a. XVIII. mendean.

Dabid erregea Hebronen izendatu zuten Israelgo erregea, eta Jerusalem eskuratu arte, Israelgo erresumako hiriburua izan zen.

Greziak menderatu zuen, eta Erromak gero. Bizantziar Inperioaren mende gelditu zen gero, eta Justiniano enperadoreak eliza kristau bat eraikiarazi zuen Abraham hilobiratuta dagoen haitzuloan, baina persiarrek suntsitu zuten. 638an musulmanek okupatu zuten, eta lehengo eliza kristaua meskita bilakarazi zuten.

1967. urtean, Sei Eguneko Gerraren ondoren, Hebron Israelen mendean geratu zen, eta 1971n judu-herri bat, Qiryat Arba, sortu zuten Hebronen ekialdean. 1994ko otsailaren 25ean, Baruch Goldstein kolono juduak 29 palestinar tirokatu zituen Ibrahimi meskitan otoitzean ari ziren bitartean. 1997. urtean oso istilu larriak izan ziren, harik eta Israelgo gudarosteak Hebron hartu zuen arte, iskanbilak kontrolatzeko asmoz.

## Klima 

## Demografia 
## Alkateak 
## Herri eta hiri senidetuak 
## Hiritar ezagunak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hebrongo Gobernazioa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala