Star Wars

***Star Wars*** (euskaraz, ***Izarretako Gerra***) George Lucas estatubatuar zuzendari eta ekoizleak sortutako zientzia-fikziozko eta space operako film saga da, 2012tik aurrera The Walt Disney Companyk ekoitzia eta banatua.

Lehenbiziko trilogia *Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria* (1977), *Star Wars V. Atala: Inperioaren Kontraerasoa* (1980) eta *Star Wars VI. Atala: Jediaren Itzulera* (1983) filmekin estreinatu zen; hortik aurrera, film sailak ospea eta diru irabazi itzelak lortu zituen. Herri-kulturaren fenomeno bihurtu zen, eta zinemagile askok aitortu dute haren eragina. Halaxe, Lucasi sekulako inperioa sortzeko aukera eman zion, geroztiko zinema irauli zuena, batez ere efektu bereziei dagokienez. Lehen filmaren estreinaldiatik bi hamarkada pasa eta gero, beste trilogia bat estreinatu zen: *Star Wars I. Atala: Mamu Mehatxua* (1999), *Star Wars II. Atala: Klonen Erasoa* (2002) eta *Star Wars III. Atala: Sitharren Mendekua* (2005) filmek osatua, lehen trilogiaren baino aurreko gertakizunak jarraitzen zituenak. 

2012. urtearen amaieran, Disneyk Lucasfilm erosi zuen, aurreko sei filmen ekoizlea, eta hirugarren trilogia zinematografikoa egingo zuela jakinarazi: *Star Wars VII. Atala: Indarraren Iratzartzea* (2015), *Star Wars: Azken Jediak* (2017) eta *Star Wars:* *Skywalkerren Altxamendua* (2019) osatutakoa. Frankizian oinarritutako beste film eta telesail batzuen ekoizpenaren arduraduna ere bada estudioak, adibidez *Rogue One* (2016) eta *The Mandalorian* (2019).  

Zinema eremuaz gain, *Star Wars*en unibertsoa hainbat eratara hedatuz joan da, produktu asko sortzen, hala nola, telesailak, liburuak, komikiak, bideo-jokoak, panpinak, rol eta mahai jokoak, eta abar. Urtero, markak diru-sarrerak sortzen ditu bere produktuak mundu osoan saltzeagatik: 24 mila milioi dolar baino gehiago. Horrek inoizko arrakastatsuenetako bat bihurtu du, eta haren filmen diru-bilketa zinemaren historiako sail nagusietako bat da. 

## Argumentua 
*Star Wars*eko serie nagusia osatzen duten bederatzi filmek Skywalker familiako kideen bizipenak kontatzen dituzte, «duela denbora asko, galaxia oso, oso urrun batean», ​«barne indarra» deritzon elementu metafisikoari sentikorrak izateko berezitasuna partekatzen dutenak. Barne indarrak trebetasun bereziak garatzea ahalbidetzen, adibidez, telekinesia, iragarmena eta kontrol mentala, beste batzuen artean. Filmetan jedien (justizia eta ordenaren alde daudenak) eta sithen (Barne Indarraren Alde Ilunean jausi direnak) arteko borroka kontatzen da. 

Aurre-trilogian (sagako I., II. eta III. atalak hartzen dituenak), Anakin Skywalker gaztearen entrenamendua deskribatzen da, maisu Jedi Obi-Wan Kenobiren babespean. Ezegonkortasun politikoko garaian kokatua da, Errepublika Galaktikoa eta Merkataritza Federazioaren arteko tentsio eta ondorengo gatazketan. Droidez osatutako armada baten erasoa dela eta Senatu Galaktikoak ohiz kanpoko botereak esleitzen dizkio Palpatine kantzelariari. Azken hori, ordea, Sith zaldun bat da, barne indarra onura pertsonala lortu eta botere gosea asetzeko darabilena. Egiazko izen Darth Sidious isilean mantentzen du eta bere posizio politkoaz baliatzen da Klon Gerrak bultzatzeko, errepublikako sistema uzkailtzeko eta bere agindupeko Inperio Galaktikoa sortzeko. Haren planak erraztu egin dira Anakinek «Indarraren alde ilunerantz» duen erakarpena dela medio, haren amorru, beldur eta gorroto sentimenduengatik, haren amaren hilketagatik indartuak. Jedi ordenak Anakinekiko duen mesfidantzak eta haren gaitasunekiko zalantzak, eta haren emazte Padméren heriotzak Anakinen galbidea azkartu dute. Azkenean, Anakin Sidiousen ikalse bihurtu da, Darth Vader izenaz, eta 66 agindua 66 abiarazten laguntzen dio, jediak sarraskituz. Obi-Wanekin izandako liskar batengatik, Anakin oso zaurituta geratu da, eta traje robotiko beltz bat darama, bizirik mantentzen uzten diona.

## Filmak 
*Star Wars*en film sailak hiru trilogia-multzo ditu ardatz: *Skywalker saga* deitzen zaie bederatzi filmei. Modu ez-kronologikoan ekoitzi ziren, 1977tik 1983ra bitartean jaurtitako IV. - VI. atalekin (jatorrizko trilogia), 1999 eta 2005 bitartean merkaturatutako I. - III. atalekin (aurrekoaren trilogia) eta 2015 eta 2019 artean abiarazitako VII- IX. atalekin (trilogia sekuela). Trilogia bakoitzak Skywalkertarren belaunaldi bat du ardatz: familia hori Barne Indarrarekin sentikorra da. Lehenbiziko trilogian, Luke Skywalker jediaren bidaia azaltzen zaigu, Barne Indarra ezagutzen hasten denetik benetako jedi zaldun bihurtzen den arte, hori guztia inperioaren aurka borrokatzen duen bitartean. Bigarren trilogian, Darth Vader-ren bizitza kontatzen da, Anakin deituriko ume bat zenetik Barne Indarraren Alde Ilunera erori zen arte. Azken trilogian, Luke-ren ilobaz, Ben Solo, hitz egiten da.

### Jatorrizko trilogia / Trilogia klasikoa 
### Bigarren trilogia / Trilogia prekuela 
### Hirugarren trilogia / Trilogia sekuela 
## Telebistan 
*Star Wars*-en frankizia hainbat telebista-produkzioak sortu ditu, 1980ko hamarkadaren erdialdean jaurtitako bi telesail animatu barne. Animaziozko telesail gehiago 2000ko hamarkadan hasi ziren abiarazten. Lehenengo biak Klon Gerretaz izan ziren. Disneyk Lucasfilm erosi ondoren, bakarrik saila azkena kanona izaten jarraitu zuen. *Star Wars*en zortzi live action sailak emango dira *Disney+*-en, non sail tradizionalak agertzen dira ere. Lehena, The Mandalorian, 2019ko azaroaren 12an estreinatu zen.

### Telebista-saioak 
### Beste programak 
## Pertsonaiak eta aktoreak 
## Harrera 
### Harrera komertziala 
2019ra arte, *Star Wars*en hiru trilogiek 9.243.321.766 dolar bildu zituztenez, garai guztietako bigarren saga zinematografikorik arrakastatsuena da. Forbes aldizkariak 2005ean egindako ikerketa baten arabera, *Star Wars*en unibertso osoak (hirugarren enpresei lizentziatutako mota guztietako produktuak barne, horien artean nobelak, liburuak, taula-jokoak, panpinak, eta abar) 20.000 milioi dolar baino gehiago irabazi ditu *Itxaropen Berria* filmaren estreinalditik.

### Harrera kritikoa 
*Star Wars* film saga zinemaren historiako maiteenetako bat da, baita ospetsuenetako bat ere. Film kritikak sagari aipamen onak eman dizkio, eta ikusleek oso ondo hitz egin dute hari buruz. Miresle legio sinestezina du.

## Legatua eta kultur eragina 
*Star Wars* sagak eragin nabari du herri-kulturan, fikziozko unibertsoari eguneroko bizitzan sakonki errotuta dauden erreferentziak eginez.

## Ikusi, gainera 
* Barne indarra
* Jedi eta Sith ordenak
* Klon Gerrak 
* Space Opera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak