open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikel Torres

**Mikel Torres Lorenzo** (Portugalete, ) bizkaitar politikari eta irakaslea da. Portugaleteko alkatea da eta Bizkaiko PSE-EE-ko idazkari nagusi ere bai.

## Biografia 
Mikel Torres Lorenzo Portugaleten jaio zen 1970eko uztailaren 20an.

Ekonomia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean eta bertoko irakasle bilakatu zen, Sarrikon. Cedemi-ko (Enpresa Berrikuntzaren Zentrua) enplegu zuzendari izan zen eta, 2001ean, bizkaitar sozialistek Enplegu eta Formaziorako idazkari egin zuten, 2005era arte kargu horretan egon zelarik. Ekonomia idazkari egin zuten orduan sozialistek.

1995ean jaioterriko zinegotzi hautatua, 2008tik aurrera alkatea da, Mikel Cabieces ordezkatu zuelarik.

2014an Bizkaiko PSEko idazkari nagusi izendatu zuten, Jose Antonio Pastor ordezkatuz.

Egun, politikan aritzeaz gain, Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle ere izaten jarraitzen du, Sarrikoko fakultateko Finantza Ekonomia departamentuan.

## Erreferentziak
Imanol Bolinaga

**Imanol Bolinaga Bengoa** (Arrasate,  - ) gipuzkoar politikari jeltzalea izan zen.

## Biografia 
Lanbidez turismo-teknikaria, 1950etik aurrera EAJn lan egin zuen, hasieran klandestinitatean. 1983ko hauteskundeetan zinegotzi eta, gero, Bergarako alkatea izan zen. 1987tik 1991raino Turismoko sailburuordea izan zen eta handik 1999raino senataria.

## Erreferentziak
Firestone rally

**Firestone rally**, gero **CS rally** izendatua, hasieran Burgosen eta gero Bilbon egindako rally lehiaketa izan zen. 1967 eta 1982 artean egina, Espainiako Rally Txapelketa eta Europako Rally Txapelketarako puntuagarria izan zen.

## Historia 
Lehenengo ekitaldia 1967an antolatu zuen Espainiako Errege Automobil Klubak Burgosko Firestone lantegiaren irteera ospatzeko. Jorge de Bagrationek irabazi zuen Lancia Fulvia batean.

1968koa jada Bilbon egin zuen. Antolatzailea Bizkaiko Errege Peña Motozalea izan zen, Gipuzkoako Errege Automobil Kluba eta El Pueblo Vasco egunkariaren laguntza zuena.

1972an Europako Rally Txapelketan sartu zen. 1980an izenaz aldatu zuen, babesle berria zuelako. Azken ekitaldia 1982an egin zuten.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hendaiako tranbia

thumb|250px|eskuinera|14. unitatea garraiobidearen mutur batean zegoen burdinazko zubia zeharkatuz.

**Hendaiako tranbia** 1906 eta 1937 artean Hendaian (Lapurdi) ibili zen garraiobidea izan zen.

## Historia 
1913ko apirilaren 16an Henri Martinet hendaiar arkitektoak linearen kudeaketa lortu zuen. Dekretuak 1908tik *de facto*z zegoen jazoera bat legeztatu zuen. Arautegiak hala eskatuta, Henri Martinetek ''Société des tramways d'Hendaye'' elkartea sortu zuen linea ustiatzeko.

1924an Voies Ferrées Départementales du Midi elkarteak Martinet ordezkatu zuen. Emakida 1969ko abenduaren 31ra arte lortu arren, 1936ko abenduaren 30ean linea itxi zuten eta, harrezkero, ibilbidea autobusez egin zuten.

## Linea 
Lineak 3,26 km-ko luzera zuen. Hendaiako geltokian hasten zen eta, herria zeharkatu ondoren, Hendaia-Hondartzan amaitzen zen, kasinoan hain zuzen ere..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ajea Las Vegasen

***Ajea Las Vegasen*** () Todd Phillipsek zuzendutako filma da, Bradley Cooper, Ed Helms, Justin Bartha eta Zach Galifianakisek protagonizatuta. 2009ko maiatzaren 30ean estreinatu zuten. 

Filmak Komedia Onenaren Urrezko Globoa irabazi zuen eta bi jarraipen izan ditu: *Ajea 2* (2011) eta *Ajea 3* (2013)

## Sinopsia 
Ezkondu aurreko festa neurrigabe bat da filmaren ardatza. Ezkontzera doan mutil bat eta horren hiru lagun Las Vegasera joango dira, parrandan. Hurrengo goizean, izugarrizko biharamuna izango dute, eta ez dute oroituko gauean egindako ezertxo ere. Hori ez da, ordea, kezkagarriena izango. Senargaia falta da, eta hoteleko suitean ume bat eta tigre bat topatuko dituzte.

## Pertsonaiak 
* Bradley Cooper: Phil Wenneck.
* Ed Helms: Dr. Stu Price.
* Zach Galifianakis: Alan Garner.
* Justin Bartha: Doug Billings.
* Heather Graham: Jade.
* Jeffrey Tambor: Sid Garner.
* Sasha Barrese: Tracy Garner.
* Gillian Vigman: Stephanie Wenneck.
* Rachael Harris: Melissa.
* Ken Jeong: Leslie Chow.
* Mike Epps: "Black Doug".
* Rob Riggle: Franklin polizia
* Bryan Callen: Eddie Palermos
* Cleo King: Officer Garden
* Ian Anthony Dale: Chow's #1
* Michael Li: Chow's #2
* Mike Tyson: bera
* Matt Walsh: Dr.Valsh
* Dan Finnerty: ezkontzaren abeslaria
* Murray Gershenz: Felix
* Andrew Astor: Eli
* Casey Margolis: Budnick
* Nathalie Fay: Lisa

### *Cameo*ak 
* Todd Phillips: Mr. Creepy.
* Mike Vallely: Neeco.
* Wayne Newton: bera
* Carrot Top: bera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Amorrua (filma)

***Amorrua*** () Sebastián Corderok zuzendutako filma da, Gustavo Sánchez Parra eta Martina Garcíak protagonizatuta. 2010eko maiatzaren 28an estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Jose Maria igeltseroa eta Rosa etxeko langilea Hego Ameriketatik Europara etorritako etorkinak dira. Espainian lan egiten dute eta duela aste bi harreman bat hasi dute. Jose Mariak izaera aldakorra du eta, berarekin eztabaida bat izan ostean, bere ugazaba hil egingo da, "istripu" baten eraginez. Jose Mariak ez du zer egin jakingo eta Rosaren lantokian, luxuzko etxe batean, ezkutatuko du bere burua, hari ezer esan gabe.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xanti Andiaren kezkak (Pío Baroja)

***Xanti Andiaren kezkak*** () Pío Baroja idazlearen eleberria da, 1911 urtean lehen aldiz argitaratutakoa. Eleberrian, Xanti Andia agureak bere bizitzako oroitzapenak azaltzen ditu: Gipuzkoako kostaldeko herri batean jaioa, aita Mantxako kanalean hila eta umetatik itsasoan egoteko grinarekin bizi da. Abenturazko liburu honek 7 liburuki eta epilogo bat ditu.

## Kanpo estekak
Leishmania

***Leishmania*** Trypanosomatida ordenako protozoo genero bat da. Bizkarroi hauek leishmaniasi izeneko gaixotasuna eragiten dute.

## Espezieak 
**Leishmania** azpigeneroa
* *Leishmania aethiopica*
* *Leishmania amazonensis*
* *Leishmania arabica*
* *Leishmania donovani*
* *Leishmania enrietti*
* *Leishmania gerbilli*
* *Leishmania hertigi*
* *Leishmania infantum*
* *Leishmania killicki*
* *Leishmania major*
* *Leishmania martiniquensis*
* *Leishmania mexicana*
* *Leishmania siamensis*
* *Leishmania tropica*
* *Leishmania turanica*

**Sauroleishmania** azpigeneroa
* *Leishmania adleri*
* *Leishmania agamae*
* *Leishmania ceramodactyli*
* *Leishmania deanei*
* *Leishmania garnhami*
* *Leishmania gulikae*
* *Leishmania gymnodactyli*
* *Leishmania hemidactyli*
* *Leishmania hoogstraali*
* *Leishmania nicollei*
* *Leishmania senegalensis*
* *Leishmania tarentolae*

**Viannia** azpigeneroa
* *Leishmania braziliensis*
* *Leishmania colombiensis*
* *Leishmania equatorensis*
* *Leishmania guyanensis*
* *Leishmania lainsoni*
* *Leishmania naiffi*
* *Leishmania panamensis*
* *Leishmania peruviana*
* *Leishmania pifanoi*
* *Leishmania shawi*
* *Leishmania utingensis*

*Endotrypanum* generoa ere barnean izan behar da:
* *Endotrypanum monterogeii*
* *Endotrypanum schaudinni*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anfitrioi berezia

***Anfitrioi berezia*** () Javier Rebollok zuzendutako telefilma da, Lander Otaolak, Mikel Losadak eta Aitziber Garmendiak protagonizatuta. 2012ko urtarrilaren 4an estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Euskal kostaldeko herri batean, lagun talde bat erromatar aztarnak induskatzera etorri da baina hilketa batean murgilduta ikusiko da.

## Pertsonaiak 
* Lander Otaola: Iñigo
* Mikel Losada: Jon
* Aitziber Garmendia: Vero
* Loreto Mauleon: Laida
* Yannick Vergara: Miren
* Susana Soleto: Regina
* Kepa Gallego: Ertzaina
* Alvar Gordejuela : Mikel
* Iñigo Gastesi: Gus
* Jose Kruz Gurrutxaga: Jesus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergio Herrera

**Sergio Herrera Pirón** (Miranda Ebro, Burgos, 1993ko ekainaren 5a) Espainiar futbolaria da. 

## Biografia 
Atezain lanetan aritzen da. Osasunarekin berritu zuen kontratua 2026rarte. 2025eko udan bere kontratua berritu zuen talde gorritxoarekin 2028rarte.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 1ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Leishmaniasi

**Leishmaniasi** *Leishmania* motako protozoo bizkarroiek eragindako eritasuna da. Hiru dira leishmaniasi mota nagusiak:
* Erraietako leishmaniasia edo “kala-azar”. Gizakiaren, animalien –batez ere, zakurraren– bizkarroi den *Leishmania donovani*-k eragina. Odola xurgatzen duen intsektu mota batek (*Phlebotomus*) zabaltzen du oso hedatua den leishmaniasi mota hau. Ezaugarri nagusiak sukarra, gibelaren eta, batez ere, barearen hantura, eta anemia dira. Eritasunak aurrera ahala, gris ilun bilakatzen da larruazalaren kolorea, eta horregatik hartzen du “kala-azar” hindierazko izena, “eritasun beltza” esan nahi duena.
* Larruazaleko leishmaniasia edo “Ekialdeko botoia”. Eritasuna larruazalean soilik agertzen da. Oso hedatua da Mediterraneo aldeko lurraldeetan. *Phlebotomus* intsektuak zabaltzen du leishmania mota hau ere.
* Muki ehunetako leishmaniasia edo “amerikarra”. Ameriketako hegoaldean eta erdialdean izaten da, batez ere. *Leishmania braziliensis*-ek eragiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zahara de los Atunes

**Zahara de los Atunes**, Andaluzian, Cádizen eta Barbate udalerriaren barruan dagoen tokiko erakunde autonomoa da.

Espainiako Estatistika Institutuaren (INE) arabera, Zaharak 1.250 biztanle zituen 2012an. Herria Cádizko probintziaren hegoaldean kokatzen da, Retín mendilerroaren oinean eta Cachón ibaia eta Ozeano Atlantikoaren artean. Hegoalderantz, muga egiten du Tarifako udalerriarekin, eta iparralderantz, Barbateko udalerriarekin. Cádizetik, probintziako hiriburutik, 73 kilometrora eta Sevillatik 177 kilometrora dago.

## Kanpo estekak
5 egun dantzatzeko

***5 egun dantzatzeko*** () José Andreu eta Rafael Molesek zuzendutako film dokumentala da. 2014ko azaroaren 20an estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Dantzari bikote bat Donostiako institutu bateko gela batean dago. Astelehena da. Gazte talde bati esaten diote 5 egun dituztela eszenatokira igo eta dantzatzeko. Aste bete besterik ez gauzak aldatzeko. Denbora gutxi eta erronka handiegia: pertsonak mugitzea, munduak geldiarazten gaituenean.

Dantzak rolak haustera behartuko ditu gazteak. Dantzatzeak elkar ukitzera behartuko ditu, komunikatzera,... Wilfried Van Poppel eta Amaya Lubeigt dira koreografoak. Holandarra eta euskalduna hurrenez hurren. Komunikazio eremu dute dantza, lekuak ez du axola.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ospea 20 pausora

***Ospea 20 pausora*** () Morgan Nevilleek zuzendutako film dokumentala da. 2013ko ekainaren 14an estreinatu zuten. Pelikulak Dokumental onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Sinopsia 
Musika banda ospetsuenetako batzuen atzean zeuden ahots onenen bizitza aztertzen duen dokumentala. Bruce Springsteen, Stevie Wonder, Mick Jagger edota Sting bezalako abeslariekin elkarrizketak.

## Elkarrizketatuak 
* Darlene Love
* Judith Hill
* Merry Clayton
* Lisa Fischer
* Táta Vega
* Jo Lawry
* Stevvi Alexander
* Lou Adler
* Patti Austin
* Chris Botti
* Sheryl Crow
* Mick Jagger
* Mable John
* Gloria Jones
* David Lasley
* Claudia Lennear
* Lynn Mabry
* Bette Midler
* Janice Pendarvis
* Bruce Springsteen
* Sting
* *The Waters* (Oren, Maxine eta Julia Waters)
* Stevie Wonder
* Susaye Greene

;Artxibozko irudiak
* Ray Charles
* Michael Jackson
* Luther Vandross

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iruzurgilea (2012ko filma)

***Iruzurgilea*** () Bart Laytonek zuzendutako film dokumentala da, Frédéric Bourdin frantses iruzurgilearen bizitza azaltzen duena. 2012ko abuztuaren 24an estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Iruzurgileak Amerikako Mendebalde Ertaineko familia batean desagerturiko haur baten azalean jartzen den gazte baten istorioa dakarkigu. Baina, desagertutako semea ilehoria da eta agertutako gaztea beltzarana, frantsesa, eta 10 urte zaharragoa. Familiak gazte frantsesa euren semetzat ukatu beharrean, etxean hartu eta desagertutako haurra dela esatean du filmak abiapuntua. Benetako gertaeratan oinarritutako *thriller* zirraragarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mount St. Elias (filma)

***Mount St. Elias*** Gerald Salminak zuzendutako film dokumentala da, 2007an Axel Naglich, Jon Johnston eta Peter Ressmann bertan egindako abenturazko espedizioa azaltzen duena. 2009ko azaroaren 26an estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Mendia erronkatzat duten gizonei buruzko pelikula da hau. Euren pasioa muturreraino eraman nahi duten gizonak dira, baina guztiaren gainetik, bizirik iraun nahi dutenak. Fikzio zertzelada batzuk dituen dokumental hau erreferente bihurtu da muturreko kirolei buruzko produkzioen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espartako Logia

**Espartako Logia** Frantziako Sortalde Handiaren obedientziapean zegoen framazon-elkartea da, eskoziar ohikune zahar eta onartuari jarraitzen ziona. Espartako gladiatorearen izena jarri zioten, eta 1934. eta 1939. urteen artean iraun zuen. Egoitza hasieran Hendaian eta gero Baionan izan zuen.

## Historia 
1933an Altuna Logia Agurgarriak La Zélée Logia baionarrari "nazioarteko" logia bat eratzea proposatu zion. Hasieran hamaika kide besterik ez zituen baina hurrengo urteko abendurako jada 79 ziren: gehienak euskotarrak baina baita bearnotar, zaragozar edo bordelesak ere.

Espainiako Gerra Zibila piztu zutenean, logiak (batez ere Daniel Argote kideak) iheslariak hartzeari ekin zion. Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, logia bertan behera geratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dinosauroen artean

***Dinosauroen artean*** () Neil Nightingale eta Barry Cookek zuzendutako filma da, izen bereko telesailean oinarriturik. 2013ko abenduaren 20an estreinatu zuten, 2D eta 3D formatuetan.

## Sinopsia 
Zinemako historian lehenengoz, ikusleek benetan ikusi eta sentituko dute nola zen dena dinosauroek Lurra menderatzen zuten garaian. "Dinosauroen artean" murgiltze-esperientzia erabatekoa da. 3Daren teknikaren laguntzaz, ikuslea historiaurreko mundu zirraragarri eta epiko baten erdigunean jarriko da. Bertan dinosauro galtzaile bat azkenean garaile aterako da, betiereko heroi bihurturik.

## Filmean agertzen diren dinosauroak 
* *Alexornis*
* *Alphadon*
* *Chirostenotes*
* *Edmontonia*
* *Edmontosaurus*
* *Gorgosaurus*
* *Hesperonychus*
* *Pachyrhinosaurus*
* *Parksosaurus*
* *Quetzalcoatlus*
* *Troodon*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint Elias mendia

**Saint Elias mendia** () Ipar Amerikako gailurra da, Estatu Batuetako eta Kanadako bigarren mendirik altuena dena. Bertoko tinglit hizkuntzan ''Yaas'éit'aa Shaa'' diote, euskaraz "Icy Bayz haraindiko mendia" esan nahi duena. 2007an bertan austriar abenturazko film dokumental bat grabatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pasadena (argipena)

**Pasadena** izenak adiera hauek ditu:

## Toponimoak 
* Pasadena (Kalifornia), Ameriketako Estatu Batuetan
* Pasadena (Maryland), Ameriketako Estatu Batuetan
* Pasadena (Texas), Ameriketako Estatu Batuetan
* Pasadena (Ternua), Kanadan
* Pasadena (Hegoaldeko Australia), Australian
* South Pasadena (Kalifornia), Ameriketako Estatu Batuetan
* South Pasadena (Florida) , Ameriketako Estatu Batuetan
* Pasadena Hills (Missouri), Ameriketako Estatu Batuetan
* Pasadena Park (Missouri), Ameriketako Estatu Batuetan

## Besteak 
* USS *Pasadena* (SSN-752), itsaspekoa
* USS *Pasadena*, itsasontzia
* Pasadena (telesaila), telesaila
* Pasadena (musika taldea), Gasteizko musika taldea
Pasadena (Kalifornia)

**Pasadena** (ingelesez  ahoskatua) Estatu Batuetako Kalifornia estatuko Los Angeles konderrian dagoen hiria da. Santa Gabriel ibarrean dago. Estatu Batuetako Zentsu Bulegoaren arabera, Pasadena hiriak 2010. urtean 137.122 biztanle zituen, hots, 2.300 bizt/km² dentsitatea.

## Klima 
## Senidetutako hiriak 
*  (1983)
*  (1948) pre-dates SCI
*  (1957)
*  (1991)
*  (1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pasadena hiriko webgune ofiziala
Heriotzaren triangelua

***Heriotzaren triangelua*** 1979-1981 bitartean Andoain, Hernani eta Astigarraga artean (Gipuzkoa) Ignacio Iturbide *Piti* eta Ladislao Zabala Solchaga ultraeskuindarrek eginiko erasoen kronika egiten du. Eraso haietan, gutxienez zazpi herritar hil eta beste batzuk zauritu zituzten. Erasoen ardura Batallón Vasco Español eta Triple A erakundeek hartu zuten beren gain, espainiar estatuak Euskal Herriko gatazkaren esparruan eginiko kontrainsurjentzia operazioei loturik.

## Eraildako guztiak 
Hauek dira identifikatu direnak.
* Jose Ramon Ansa, 1979ko maiatzaren 6an, Andoainen eraila.
* Tomas Alba, Donostiako HBko zinegotzia. 1979ko irailaren 28an Astigarragan eraila.
* Miguel Mari Arbelaitz, 1980ko azaroaren 7an, Hernanin eraila.
* Miguel Mari Elizondo, 1980ko azaroaren 7an, Arbelaitzekin batera Hernanin eraila.
* Joakin Altimasbere, 1980ko azaroaren 14an, Urnietan eraila.
* Felipe Sagarna «Zapa» , 1980ko apirilaren 19an, Hernanin eraila.
* Javier Ansa, 1981eko martxoaren 3an.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Shankill Butchers ("Shankillgo Harakinak")

## Kanpo estekak
Julen Itxaso

**Julen Itxaso Guillén** (Zizur Nagusia, 1994ko urtarrilaren 10a) nafar futbolaria da.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Anfibologia

**Anfibologia** hitzaren eta esapidearen zentzu bikoitza da, ulerkera bat baino gehiago izan lezakeena. Zentzu bat baino gehiago duten hitzak edo esapideak berariaz erabiliz osatzen den irudi literarioa ere bada.

Bi esanahi dituenean disemia eta bi baino gehiago dituenean polisemia, nahiz eta, zentzu hertsian polisemia ez da beti anfibologia izaten. Txisteak egiteko ohiko baliabidea da.

## Ikus, gainera 
* Anbiguotasun lexiko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faktore-analisi

**Faktore-analisia** edo **analisi faktoriala** aldagai anitzeko datu-multzoak laburbiltzeko teknika estatistiko multzo bat da, bereziki aldagai kuantitatiboen arteko erlazioak aztertzen dituena, aldagai horien azpian izan daitezkeen aldagai konplexu edo *faktoreak* hautematea helburu duena. Adibidez, ikasleek lau irakasgaitan izandako kalifikazioak jasota, horien arteko korrelazioa handia dela ikus daiteke, eta horrela *errendimendu akademiko* edo *adimen* izenda daitkeen faktore bakar batera laburtu daitezke lau kalifikazioak, lau kalifikazioen aldakortasuna ikasle batetik bestera behar bezala islatuz. Hain zuzen, faktore-analisia, teknika psikometriko moduan sortu zuen, kontzeptu psikologikoak hainbat aldagai bateratuz islatzeko. Faktore-analisia teknika konplexua da, datu-matrizeen kalkulu luzeak eskatzen dituena (diagonalizazioak, kasu); hargatik, praktikan ordenagailuz lagunduta garatzen da.

## Kanpo estekak
La noche del escorpión

***La noche del escorpión*** 2002an Eva Lesmesek zuzendutako telefilma da. Benetako gertakizun batean oinarriturik, filmak telebista kazetari batek egindako krimena azaltzen du.

## Argumentua 
Robertok (Kike Diaz de Rada), ’Sesenta Minutos’ saileko errealizadorea, arrantzaleen auzo batean gertatutako krimen bati buruzko erreportajea egiten ari da. Horretarako "Bombay" kabareten Kiki (Miguel Molina) trabestia bere baimenik gabe grabatu du. Laster, Kiki eraila izango da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Álvaro Fernández Gabiria

**Álvaro Fernández Gabiria** donostiar blues gitarra-jole eta musikagilea da.

1989an *Blues Stop* banda sortu zuen eta harrezkero zenbait aldiz Donostiako Jazzaldian parte hartu du.

## Lanak 
* *Dragoi Ehiztaria* (2012)
* *Sabin* (2011)
* *Sukalde kontuak* (2009)
* *Palabras que vienen del mar* (2008)
* *El año de todos los demonios* (2007)

## Erreferentziak
Daniel Argote

**Daniel Argote** (Baiona,  - Ortheze, ) lapurtar irakaslea izan zen.

## Biografia 
1927 eta 1930 artean Leskarreko lehen mailako eskolan hasi zen. Gero, urtebete bat eman zuen Saran. Gudarostean izan ondoren, 1934an Bankan eta Arrosan lan egin zuen. Ordurako jada framazon-logietan zebilen, bai jaioterriko La Zélée Logian, bai Espartako Logian. Espainiako Gerra Zibila hastean, Hego Euskal Herriko ume-errefuxiatuak babestu zituen Baiona inguruko etxeetan: 'Bon Air', 'Chabiague' eta 'Lilinita' Biarritzen, 'Erretegia' Bidarten, 'Chantana' Ustaritzen, eta abar.

1939an mobilizatua, hurrengo urtean Alsazian atxilotu zuten. 1941ean, hamahiru hil espe izan ondoren, askatu zuten. Sallespisseko irakasle zela, alemaniar aldea eta frantziar aldearen arteko igarobidean lagundu zuen. 1944o abuztuaren 10an, Orthezen Isilpeko Armada erresistentzia-elkartearen buruzagietako bat zela, atxilotu eta exekutatu zuten naziek. Atxilotu zutenean Alemaniako armadak gudara eramandako 70 poloniarri laguntzen ari zen, Pirinioak gurutzatuz desertatu eta ihes egin zezaten. Gaur egun hainbat Baionako kale batek eta eskolak bere izena daramate.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joseba Aurkenerena: Daniel Argote, askatasuna amets.https://zuzeu.eus/euskal-herria/daniel-argote-askatasuna-amets/https://zuzeu.eus/euskal-herria/daniel-argote-askatasuna-amets/
Max Born

**Max Born** ( ahoskatua; Breslau, 1882ko abenduaren 11a – Göttingen, 1970eko urtarrilaren 5a) fisikari alemaniarra izan zen.

Solidoen fisikari buruzko hainbat lan egin ondoren, kristalen ezaugarri termikoak aztertu zituen Kármánekin batera eta solidoen bero-ahalmen espezifikoari buruzko teoria osatu zuen (1912). 1921. urtean termodinamikari buruzko lehen hastapena ezarri zuen, bero-kopuruaren azalpen zehatza emanez. Fisika nuklearreko talkei buruzko teoriaren hastapen gisa, «Bornen hurbilketa», gogoeta nagusia plazaratu zuen (1926) eta 1927. urtean quantumen fisikaren probabilitate teoria bat garatu zuen. Alemania utzi zuen nazismoa aginpidearen jabe egin zenean. 1946tik aurrera plasmen teoria mikroskopikoari buruzko lanetan hasi zen eta 1949an isurkarien teoria zinetiko nagusia eman zuen, Green-ekin batera. Fisikako Nobel Saria jaso zuen 1954an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabin (filma)

***Sabin*** 2011n Patxi Barkok zuzendutako telefilma da, Sabin Aranaren bizitzan oinarriturik.

EiTBren laguntzaz ekoiztua, 720.000 €ko aurrekontua izan zuen. Grabaketa Azpeitian, Oieregin, Baztanen edo Elizondon egin zuten.

Lau urte eman zituen igorri gabe. ETBk azkenean bi kapitulutan zatiturik eman zuen.

## Pertsonaiak 
* Gorka Aginagalde
* Xabier Agirre
* Mikel Antero
* Patxi Barko
* Aitor Beltrán
* Kike Diaz de Rada
* Ane Gabarain
* Alvaro Garaialde: Luis Arana
* Asier Hernández
* Asier Hormaza: Sabin Arana
* Itziar Ituño: Paulina Arana
* Oihana Maritorena
* Aitor Mazo
* Joli Pascualena: Sabinen andregaia
* Gotzon Sánchez
* Patxi Santamaria
* Jose Ramon Soroiz
* Kandido Uranga
* Julen Azkonobieta: Sabin Arana (gaztea)
* Nerea Mazo: Paulina Arana (gaztea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Baratze-armiarma

**Baratze-armiarma** (*Araneus diadematus*) araneidoen familiako armiarma da, mendebaldeko Europan eta Ipar Amerikan bizi dena. Kiribil itxurako armiarma-sareak egiten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lirio-tximeleta

**Lirio-tximeleta** (*Iphiclides podalirius*) Euskal Herrian aurki daitekeen Papilionidae familiako tximeleta bat da. Europa osoan, iparraldeko muturrean izan ezik, eta mendebaldeko Txinaraino bizi da.

## Iruditegia 

Iphiclides podalirius MHNT CUT 2013 3 9 Male Dos Cahors.jpg|♂
Iphiclides podalirius MHNT CUT 2013 3 9 Male Ventre Cahors.jpg|♂ △
Iphiclides podalirius MHNT CUT 2013 3 9 Female Dos Cahors.jpg| ♀
Iphiclides podalirius MHNT CUT 2013 3 9 Female Ventre Cahors.jpg| ♀ △

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arequito

**Arequito** Argentinako erdi-ekialdean dagoen Santa Feko probintziako udalerria da. Santa Fe hiritik 90&nbsp;km hego-mendebaldera eta Rosariotik 90&nbsp;km mendebaldera dago. 503&nbsp;km²ko eremua du eta 2001ean 6.934 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soledad Pastorutti

**Soledad Pastorutti** (Arequito, Santa Fe, 1980ko urriaren 12a), musikaren munduan ***Soledad*** eta ***La Sole*** deitua, argentinar musikagile eta folk abeslaria da. Natalia Pastorutti abeslariaren ahizpa da.

## Diskografia 
**Estudioko albumak**
* 1996: *Poncho al viento*
* 1997: *La Sole*
* 1999: *Yo sí quiero a mi país*
* 2000: *Soledad*
* 2001: *Libre*
* 2003: *Adonde vayas*
* 2005: *Diez años de Soledad*
* 2008: *Folklore*
* 2014: *Raíz*, Lila Downs eta Niña Pastorirekin
* 2015: *Vivir es Hoy*

**Zuzenean grabatutakoak**
* 1998: *A mi gente*
* 2002: *Soledad y Horacio: Juntos por única vez*
* 2005: *Diez años de Soledad 2*
* 2006: *En vivo en Obras*
* 2006: *Grandes en el Salón Blanco*
* 2009: *La Fiesta: Juntos de verdad*
* 2010: *Vivo en Arequito*

**Bildumak**
* 2000: *Mis grandes canciones* (Espainian bakarrik)
* 2003: *Serie Diamante: Soledad*
* 2007: *La Nación Nuestro Folklore: Soledad*
* 2008: *Colección Clarín: Grandes ídolos de la música popular argentina: Soledad*
* 2012: *20 éxitos originales*

## Erreferentziak
Lirio arrunt

**Lirio arrunta** edo **ostargi-belar arrunta** (*Iris germanica*) Iridaceae familiako landarea da, 120 cm-ko altuera eta 30 cm-ko zabalera izan daitekeena.

Espezie basati bat baino europar hibrido bat da. Bi aldaera ditu:
* *I. g. var. florentina*
* *I. g. var. germanica*

Lirio arruntak irilona izeneko isoflabona sortzen du.

## Iruditegia 

File:Clonal colony of Iris germanica.jpg
File:Iris Germanica in early June.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melira

**Melira** (*Iris foetidissima*) Iridaceae familiako landarea da, 30-100 cm luzea dena.

Zurtoin zuzen berdea eta ezpata itxurako hosto tente luzeak izaten ditu. Zurtoin bakoitzean 9 lore izan ditzake gehienera, kolorez hori edo horixkak. Zingiradietan hazten da batez ere.

Eskualde epeletan landare apaingarri moduan erabiltzen dute, hainbat kultibar dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lirio hori

**Lirio horia** edo **ostargi-belar horia** (*Iris pseudacorus*) Iridaceae familiako landarea da, 100-150 cm-ko altuera izan daitekeena.

Eskualde epeletan landare apaingarri moduan erabiltzen dute, hainbat kultibar dituena.

## Iruditegia 

Image:Yellow Iris Iris pseudacorus Flower 1469px.jpg|Lorea
Image:Iris_pseudacorus_01.jpg|*Iris pseudacorus*
Image:Iris pseudacorus iris des marais.jpg|*Iris pseudacorus*
Image:Illustration_Iris_pseudacorus0.jpg|*Iris pseudacorus*
Image:Iris pseudacorus fruit.JPG|Fruitua
File:Iris pseudacorus LC0339.jpg|Landare osoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camembert helburu

***Camembert helburu. Toulouse-Lautrec mende bat geroago*** liburua 1998.urtean kaleratu zen. Thriller eleberri bezala katalogatuta, nahiko liburu harrigarri dela esan behar dugu, argumentuan arteari buruzko eta Toulouse-Lautrec margolariari buruzko ausnarketak biltzen baititu. Horrela defininitu egin da: "nobelaz mozorrotu den saiakera bat". Berez, benetako elebarria da, XX. mendeko eleberri intelektuala non argumentu poliziako edo nobela beltz baten bidez egileak gai askotaz bere iritziak eta ausnarketak garatzen baititu. Touluse Lautrec izango da ausnarketa horien gune nagusia, bai, baina baita ere emakumea, gizona, sexua, maitasuna, artea, euskara eta beste gai asko.
[thumb|"[In Salon of Rue des Moulins", liburuan komentatutako margolana.]]

## Argumentua 
Arte-lanen lapur bat kontratatzen dute pertsonaia misteriotsu batzuek ikerketa berezia egin dezan. Arte lapur hori nahiko bizitza-krisialdian dago sartuta: errealitate burgesatik kanpo bizi da, bere harreman afektiboak ez daude oso ondo, gehiegi edaten du... Kontratatu nahi duen banda ez zaio gehiegi gustatzen eta historian zehar bere kezkak areagotu egingo dira. Baina horien artean protagonista liluratuko duen emakume bat dago: Margot. Protagonistak Lautrec margolariari buruzko informazio asko bildu beharko du ondoren, espezialista itxura emanik, Albiko Toulouse-Lautrec Museora joateko. Museo horretan 1982ko urtarrilaren 12an lapurreta gertatu zen: beste koadro artean garrantzi handiko bat lapurtu zuten, "Aux courses". Printzipioz, informazio horrek protagonistak egin behar duen ikerketaz ez du lotura zuzena baina argumentuan izango du. Haren lana, edo behintzat hori eskatu diote, Lautrecen galdutako koadro baten inguruko informazioa lortzea da "Natura hila Camembert-platera, edalontzia eta labanarekin" izenekoa. Kontratatu dion taldearen helburua horren faltsifikazioa egitea eta originala bezala zabaltzea da. Aste batzuk Albiko Museoan egon eta gero, protagonistak Ignacio Zuloagaren izan ziren margo zahar batzuk eskuratzen ditu eta faltsifikatzaileek lanari ekiten diote. Azken emaitza benetakoa ematen duen koadroa izango da. Protagonistak taldeko kideez ez da fio eta berarekin eramango ditu azken koadro hori eta hori lortzeko egindako saiakerak. Behin Iruñean poliziek haren etxea arakatu du eta protagonista atxilotu egingo du. Dena tranpa bat izan da eta benetako helburua ez zen Camembert gaztaren koadroaren inguruko faltsifikazioa.
[thumb|[Toulouse-Lautrec Museoa Albin (Frantzia).]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Xabier eta Martin Etxeberria: *Gizon gogorraren sekretua*
* Toulouse-Lautrec

## Kanpo estekak 
* Eleberria digitalizatuta.
* Ibon Egaña liburuari buruzko komentarioa: http://www.ehu.eus/ehg/literatura/?p=245
* Ibon Egaña eta Camembert helburu liburuaren berrirakurketa Euskadi Irratian: http://www.eitb.eus/eu/irratia/euskadi-irratia/programak/arratsean/audioak/osoa/2771016/ibon-egana-camembert-helburu-berrirakurtzen-arratsean-ein/
Fan art

[thumb|[J.R.R. Tolkien idazlearen Gandalf pertsonaiaren *fan art* bat]]
**Fan art** edo **fanart** ingelesetik datorren hitza da, beste baten lanean oinarriturik sortzen diren artelanak adierazteko erabiltzen dena. Beste horrek sortu duen unibertsoko pertsonaiak, garaiak, janzkera edo beste edozer imitatzen du. Normalean hedabideetan oihartzun handia izan duten lanak hartzen dira, telebista, liburuak, bideo-jokoak, komikiak zein anime bezalakoetatik. Helburua narrazio berriak sortzea da, komikien, irudien edo argazkien bidez.

Zehatz mehatz, *fan art* hitzak “zaleek sortutako artea” esan nahi du, beraz zerbait bisuala dela adierazten du, baina ez derrigorrez oinarri bisual batekin, komikiak, liburuak edo filmak, esaterako. Gainera, artelan hauen sorkuntza bitarteko batek aurretik sortu duen unibertso bateko elementu batek baldintzatzen du, zaleak edo *fan*-ak moldatua, eta sortuko duen obra berrian arau zein hasiera-puntu dena.

Batzuek fanart hitza estilo jakin bateko lanak izendatzeko baino ez dute erabiltzen, manga edo anime estiloko irudiak adibidez. Hau ez da erabilera zuzena, *fanart*-ak edozein estilo baimentzen baitu.

## Itxura 
*Fan art* bat era askotakoa izan daiteke. Ohiko marrazki eta pinturez gain, artistek bannerrak, pertsonaiak, animazioak, collageak, posterrak eta lanen bateko aipu baten adierazpen artistikoak sor ditzakete.
Internetek eta irudien prozesaketa digitalaren presentzia zabalak eraldaketa nabarmena eragin du *fan art*-ak sortzeko orduan, askoz ere aukera gehiago eskainiz.

## Legeari dagokionez 
Herrialde gehienen jabetza intelektualen legeen arabera, copyrighta duten iruditan oinarritutako *fan art*-ak (manga, anime edo bideojokuetako pertsonaiak, baita telebista edo filmetako aktoreak ere) lan eratorritzat hartzen dira eta euren banaketa edo erakusketa **ez da legezkoa** egilearen baimenik gabe.

## Kanpo estekak
Baratze-marrubi

**Baratze-marrubia**, baina normalean **marrubi** soilik (*Fragaria* × *ananassa*), *Fragaria* generoko espezie hibridoa da, mundu osoan ezaguna bere fruitu gorriagatik. Oso estimatua da sukaldaritzan, bere lurrin berezi, kolore gorri distiratsu, uki mamitsu eta leuntasunagatik. Kopuru handitan kontsumitzen dira, freskoak edo beste hainbat eratan: konfituran, konpotan, zukuan, tartan, izozkian edo irabiatuan. Arrakasta handi honek eragin du lurrin artifiziala garatzea, industria agroalimentarioan erruz erabilia.

Hibrido hau lehendabizikoz Bretainian 1750eko hamarkadan hazi zen, ekialdeko Ipar Amerikako *Fragaria virginiana* eta 1714an Amédée-François Frézierrek Txiletik ekarritako *Fragaria chiloensis* uztartuz. Bere kultibarrek laster XVII. mendetik aurrera ustiatzen zuten (basa)marrubia (*Fragaria vesca*) ordezkatu zuten.

## Hitza 
*Baratze marrubi* eta *baratze-marrubi* dira euskara batuan forma onartuak. Euskara batuan onartuta ez dauden hitzen artean mendebaleko *ortu-mailuki* dugu. edo *basoko marrubi* deritze, batez ere basoetan aurkitzen eta gutxi dendaratzen direlako.

## Ezaugarriak 
[eskuinera|thumb|alt=Xehetasuna|*Fragaria* × *ananassa* 'Gariguette,' Frantzia hegoaldeko [kultibarra.]]
Fruitua, egiaz, puztuta dagoen errezeptakulu bat da.

## Ekoizpena 
Ekoizpen komertzialean, landareak estoloiekin ugaltzen dira eta, oro har, sustrai biluzietan edo loreontzi txikietan banatzen dira. Nekazaritzan bi landaketa-eredu erabiltzen dira gehien bat: urteroko plastikultura eta ilara- edo muino-sistema iraunkorra. Kopuru txiki bat berotegietan ere egiten da, urtaro hotzean.

Ekoizpen moderno komertzial gehienek plastikultura sistema erabiltzen dute. Metodo honetan, substratu-ilarak urtero ezartzen dira eta plastiko beltzez estali, belar txarrak eta higadura saihesten dituena, eta horren azpian ureztatzeko tutuak ezartzen dira. Landareak, normalean negutegietan lortzen direnak, unean bertan egindako zuloetan landatzen dira. Estoloiak kendu egiten dira, landarearen energia frutaren garapenera bideratzeko. Uzta amaieran, plastikoa kendu eta landareak lur barruan sartzen dira.

## Propietateak 
Marrubi ontzi batek (100 g) 34,5 kaloria ditu eta bitamina C eta P-ko elikadura iturri bikainak dira.
Konposizioa:
* 34,5 kaloria
* %85 ura
* 7 g karbohidrato
* 2,2 g zuntz
* 150 mg potasio
* 13 mg magnesio
* 30 mg kaltzio
* 60 mg C bitamina
* 0,2 mg E bitamina

## Taxonomia 
*Fragaria × ananassa* (Weston) Duchesne naturalistak deskribatu zuen *Encyclopédie Méthodique, Botanique* lanean, 2(2): 538. 1788.

;Etimologia
* Izen generikoa, *Fragaria*, latinetikoa da « *fraga* », « marrubia » edo « lurrina »
* × hibridoa
* Izen espezifikoa *ananassa*, « anana », fruituek anana lurrin eta itxura dutelako.

## Beste izen arruntak 
*Fragaria* × *ananassa
tokiko euskarazko testuetan:
*baratze-marrubi (baratze-malubi);
''ortu-mailuki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basatabako

**Basatabako** (*Nicotiana rustica*) Solanaceae familiako basoko landarea da. Tabakoren aldaera gogorra da. Nikotina asko duenez, bere hostoak pestizidak egiteko erabiltzen dituzte.

## Erabilera 
Mexikon enteogeno gisa hartzen dute, erreta. Perun, aiahuaskako zeremonietan ere zigarro gisa erabiltzen dute. Asiako hegoaldean eta erdialdean nasvay egiteko erabiltzen dute, ahoan sartuta kontsumitzen den tabako mota bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gari arrunt

**Gari arrunta**, **gari biguna** edo **gari berantiarra** (*Triticum aestivum*) Poaceae familiako espeziea da. Espezie hau hazteko garia da. Ekoiztutako gariaren %95 inguru gari arrunta da.

Kultibar ezagunenak honakoak dira:
* Albimonte 
* Manital 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gari gogor

**Gari gogorra** (*Triticum durum*) Poaceae familiako espeziea da. Egun oraindik landatua, *triticum dicoccum* espeziearen hautespen artifizialetik jaio zen K.a. 7000 inguru erdialdeko Europan eta Ekialde Hurbilean. Pasta edo kus-kus egiteko erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artzain-zaku

**Artzain-zakua** (*Capsella bursa-pastoris*) Brassicaceae familiako landarea da, ekialdeko Europan eta Asia Txikian jatorria duena. Landare loredun gehienek ez bezala, urte osoan loreak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felix Urkola

**Felix Urkola Iriarte** (Tolosa, 1970eko apirilaren 22a) politikari lazkaotarra da. bertako alkate izandakoa Eusko Alderdi Jeltzalea ordezkatuz.

## Biografia 
Nahiz eta Tolosan jaio zen, txikitan bere familiarekin batera Lazkaora joan zen bizitzera. Zuzenbidean lizentziatua da eta Administrazio Publikoetan graduondo bat du.

1999an Lazkaoko alkate bilakatu zen eta bi legealdi jarraietan jardun zuen. Ondoren, 2007an Gipuzkoako Foru Aldundiko Bide Azpiegituretako Plangintza eta Kudeaketa Zuzendari izendatu zuten. Azkenean, 2012an, legebiltzarkide bilakatu zen Gasteizen.

## Kanpo estekak
Botoi (argipena)

**Botoi** hitzak adiera zenbait ditu:

* Botoia, jantziak lotzeko elementua.
* Botoi edo sakagailua, sakatzerakoan zirkuitu elektriko baten eragiten duen elementua.
Waitakere United

**Waitakere United** Zeelanda Berriko futbol talde bat izan zen, Waitakere hirikoa. 2004an sortu zen eta Ozeania guztiko talderik indartsuena izatera iritsi zen. 2021ean desegin zen.

## Palmaresa 
### Zeelanda Berrian: 6 
* Zeelanda Berriko Liga (6): 2008, 2010, 2011, 2012, 2013.
* Charity Cup (1): 2012.
### Nazioartean: 2 
* Ozeaniako Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (2): 2007, 2008
** Finalista (2): 2010, 2013

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zeelanda Berriko futbol txapelketa

**Zeelanda Berriko futbol txapelketa**, Zeelanda Berrian urtero jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 2004an sortu zen eta Auckland City eta Waitakere United dira garaipena lortu duten talde bakarrak.

## Egitura 
Bederatzi taldek osatzen dute (bederatzigarrena 2014-15 denboraldian sartu zen) eta bi fase ditu. Lehenik eta behin liga fasea jokatzen da, talde bakoitzak bi partida jokatzen ditu beste guztiekin. Ligako lau onenek txapelketa irabazteko play-offak jokatzen dituzte eta finalak erabakitzen du Zeelanda Berriko futbol txapelduna.

2021ean sistema aldatu egin zen. Zeelandako hiru eskualdetako ligak osatu ziren eta Liga horietatik 9 talde sailkatzen dira txapeldunen fasea jokatzeko. Haiei Australiako Ligan aritzen den Wellington Phoenix taldea gehitzen zaie hamarkotea osatuz. Txapeldunen faseko ligako bi lehenek azken finala jokatzen dute.

## Podiuma 
## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.
* ¹ 2020ko martxoan COVID-19 pandemiaren erruz Liga bertan behera gelditu zen eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen. 2019-2020 denboraldia bapatean eten zen COVID-19 pandemiaren erruz eta une hartan lehen postuan zihoan Auckland City taldea txapeldun izendatua izan zen.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Zeelanda Berriko futbol txapelketaren webgune ofiziala
Tout Puissant Mazembe

**Tout Puissant Mazembe** Kongoko Errepublika Demokratikoko futbol talde bat da, Lubumbashi hirikoa. Herrialdeko talderik loriatsuena da eta 2010an FIFAren Kluben arteko Munduko Kopako finala jokatu zuen, ordurarteko final guztietan Hego Amerikako eta Europako taldeak aritu zirenez gauza historikoa izan zen.

## Palmaresa 
### Kongoko Errepublika Demokratikokoan: 27 
* Kongoko Err. Dem. Liga (19): 1966, 1967, 1969, 1976, 1987, 2000, 2001, 2006, 2007, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2019, 2020, 2022.
* Kongoko Err. Dem. Kopa (5): 1966, 1967, 1976, 1979, 2000.
* Kongoko Err. Dem. Superkopa (3): 2013, 2014, 2016.
### Nazioartean: 9 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): finalista 2010an.
* Afrikako Txapeldunen Liga (5): 1967, 1968, 2009, 2010, 2015.
* Afrikako Futbol Errekopa (1): 1980.
* Afrikako Futbol Superkopa (3): 2010, 2011, 2016.
* Afrikako Konfederazio Kopa (2): 2016, 2017.
* Afrikako Konfederazioaren Kopa (1): 2016.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kongoko Errepublika Demokratikoko futbol liga

**Kongoko Errepublika Demokratikoko futbol liga** edo **Linafoot**, Kongoko Errepublika Demokratikoan urtero jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 1958an sortu zen eta TP Mazembe da garaipen gehien lortu dituen taldea.

## Podiuma 
## Palmaresa 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### 2013tik aurrera 
## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Kongoko Errepublika Demokratikoko futbol kopa

## Kanpo estekak
Minari sortzetiko sentikortasun eza anhidrosiaz

**Minari sortzetiko sentikortasun eza anhidrosiaz** edo **CIPA** () min-sentsazioaren, beroaren, presioaren eta hotzaren sentikortasun eza sortzen duen nerbio-sistemaren herentziazko anomalia arraroa da. Anhidrosia hitzak gorputzak ez duela izerditzen adierazten du, beraz ezin du bere tenperatura erregulatu; eta sortzetiko hitzak jaiotzetikoa dela esan nahi du.

## Jatorria 
Gorabehera autosomiko atzerakor arraroa da. Minaren, beroaren eta hotzaren seinaleak burmuinetara bidaltzen dituzten nerbio-zelulen eraketa galarazten duen mutazio genetikoak eraginda. Lehen kromosomako kidea den geneak eragiten du.

## Sintomak 
* Sukarreko pasarte errepikariak
* Anhidrosi
* Minarekin eta beste sentsazio batzuekin sentikortasunaren falta
* Larritasun aldagarriko buruko atzerapena.
* Automutilazioa
* Urtaroko anormaltasunak, sukarra udan izatea bezala
* Infekzio desberdinak eta hezur-egituretako malformazioak
* Behar fisiologikoen falta
* Gorabehera fisiko eta psikologikoak.

## Sendabidea eta ikerketak 
Gaixotasunak ez du sendabiderik. Oso garrantzitsua da gaixorik dauden haurrekin aritzean, metodorik onena **prebentzioa** eta **zainketa** dela jakitea. Bestaldetik, haur horiek azterketa mediko periodikoak jaso behar dituzte. Beraien egoera fisikoaren behaketa zorrotza egin behar da, haurrak mina ez sentitzean ez delako kexatuko eta beraz, zenbait lesio sakon ez dira agertuko. Honetaz gain, gorputzaren atal batzuk babestea
komenigarria izaten da, hala nola, kaskoak, belaunetakoak, ukondokoak erabiliz. Beraien gorputzen tenperatura sarritan neurtu behar da eta ongi hidratatuak egon behar dute.

Oso kasu gutxi daude munduan, munduko biztanleriaren %8·10-7-k baino ez baitu pairatzen: AEBn 60 kasu daude, eta Japonian 300 inguru. Gaixotasun hori genetikoki homogeneoak diren gizarteetan gertatzen da.

## Kanpo-estekak
AS Vita Club

**Association Sportive Vita Club** Kongoko Errepublika Demokratikoko futbol talde bat da, Kinshasa hiriburukoa. Herrialdeko talderik loriatsuenetakoa da.

## Palmaresa 
### Kongoko Errepublika Demokratikokoan: 25 
* Kongoko Err. Dem. Liga (15): 1970, 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1980, 1988, 1993, 1997, 2003, 2010, 2015, 2018, 2021.
* Kongoko Err. Dem. Kopa (9): 1971, 1972, 1973, 1975, 1977, 1981, 1982, 1983, 2001.
* Kongoko Err. Dem. Superkopa: (1): 2015.

### Nazioartean: 1 
* Afrikako Txapeldunen Liga:
** Txapelduna (1): 1973.
** Finalista (2): 1981, 2014.
* Afrikako Konferentzia Kopa (0): finalista 2018an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Auckland City FC

**Auckland City Football Club** Zeelanda Berriko futbol talde bat da, Auckland hirikoa. 2004an sortu zen arren Ozeania guztiko talderik indartsuena da.

## Palmaresa 
### Zeelanda Berrian: 11 
* Zeelanda Berriko Liga (8): 2005, 2006, 2007, 2009, 2014, 2015, 2018, 2020.
* Charity Cup (4): 2011, 2013, 2015, 2016

### Nazioartean: 10 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): hirugarren 2014an.
* Ozeaniako Txapeldunen Liga (9): 2006, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017.
* OFC Presidentearen Kopa (1): 2014.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Arayat mendia

**Arayat mendia** Filipinetako Luzon uhartean dagoen itzalitako sumendia da. 1.026 metro (3.366 oin) ditu. Historikoki bertan ez dira erupziorik izan. Sumendiaren azkeneko aktibitateak holozeno garaian eman ziren. 

Nekazal ingurua da, 15 ° 12'N 120 ° 45'E., hegoaldea Arayat udalean, Pampanga, eta iparraldea, mendiaren gailurra barne, Magalangen, Pampangan ere bai. Parke nazionala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Razor mendia

**Razor mendia** bere 2.601 metrotako altuerarekin Esloveniako zazpigarren mendi garaiena da, eta Juliotar Alpeetako bederatzigarrena. Triglav eta Jalovec mendien artean dago.

Lehenengo igoera Otto Sendtner botanista alemaniarrak egin zuen 1842an. sei aterpe daude altuera desberdinetan, garaiena 2.050 metrotan.

## Iruditegia 

Irudi:Nationalpark Triglav (Triglavski narodni park).jpg
Irudi:Planja - Razor Golichica.jpg
Irudi:Razor (1).JPG

## Ikus, gainera 
* Juliotar Alpeak
* Triglav Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Sotla ibaia

**Sotla ibaia** () Eslovenia eta Kroazia arteko muga zehazten duen ibaia da. Bere urak Sava ibaira isurtzen ditu. 1981ean Kozje Parkea () ezarri zen mendebaldeko ertzean (Eslovenian) bertako hezeguneak babesteko.

## Iruditegia 

Irudi:Sotla-sedlarjevo.JPG
Irudi:Sotla-v-soteski-zelenjak.JPG

## Kanpo estekak
Dravinja ibaia

**Dravinja ibaia** () Esloveniako ibaia da, Drava ibaiak herrialde honetan duen luzeena, hortik bere izena.

## Ibilbidea 
Pohorje mendilerroan sortzen da 1.150 metrotako altueran eta 73 kilometroegin ondoren Drava ibaian isurtzen ditu urak.

Ibaiaren ertzak ondo zainduta daudenez Natura 2000 sarean sarturik dago.

## Iruditegia 

Irudi:Dravinja in Zrece.jpg
Irudi:2dravinja studenice.JPG

## Kanpo estekak
Tumblelog

***Tumblelog*** edo ***tlog*** blogaren aldaera bat adierazteko erabiltzen da, desordenatuagoa eta microbloggingarekin lotura estuagoa duena. Ausazko pentsaerak, loturak, irudiak eta bestelako edukia elkarbanatzen da, gai jakinik gabeak, lotura bakarra autore beraren sarrerak direla da eta. Loturak baino ez dituenean *linklog* izena jasotzen du.

Tumblelog batek zirriborro, ohar edo ideia baten antza ere badu. Blog arrunten etorkizuneko sarreren hasikinak dira, ohar labur eta pertsonalen koaderno baten antzera, publikoa izan arren iruzkinik edo muturra sartzea baimentzen ez duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tumblr

**Tumblr** microblogging zerbitzu bat da, testuak, argazkiak, bideoak, loturak, aipuak eta audioak tumblelog eran elkarbanatzeko aukera ematen duena. Bere egoitza nagusia Manhattanen (New York, AEB) dago, eta David Karp-ek sortu zuen 2007an. Erabiltzaileek gainontzeko erabiltzaileak “jarrai” (follow) ditzakete euren sarrerekin batera besteenak ere ager daitezen, edo euren blogak pribatu egin, beraz, Tumblr sare soziala dela esan daiteke. Webguneak bere erabilerraztasuna eta pertsonalizazio aukerak nabarmentzen ditu. Erraz pertsonaliza daiteke, eta gai ugari eskaintzen ditu, baita musika-erreproduzitzailea jartzea ere, HTML eta Javascript kodigoak baimentzen baititu.

2011 erdialdera Tumblrek bere aurkari WordPress.com-ek baino blog gehiago zituen. 2012ko otsailean 46,2 milioi blog baino gehiago zituen.

2013ko maiatzaren 20an Yahoo!-k 1.100 milioi dolarren truke erosi zuen Tumblr. Akordioa 2013ko ekainaren 20an itxi zen.

## Kanpo estekak
Salinas Grandes

**Salinas Grandes** Argentinako erdi-iparraldeko basamortu gazia da, Santiago del Estero, Catamarca, La Rioja eta Córdobako probintzien artean hedatzen dena. 6.000 km² inguruko eremua hartzen du. Mendebaldeko Panpako sakonune batean dago (170 mko garaiera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrés López Larruzea

1940ko hamarkadan, Muxikan, Gernikatik hurbil dagoen herri batean, **Andrés López Larruzea**. izeneko erlojugile itsu bat bizi izan zen. Bai, lehen erlojugile itsua eta, beharbada, bakarra Europan!

Muxikako baserri handi batean bizi zen, Bilbotik Gernikarako errepidetik 25 metrotara. Itsutasuna zela medio, nekazaritzan lan egitea ezinezkoa zenez erlojugile izatea erabaki zuen.

Ordua ematen duten eliza-kanpaiak entzuten zituen bakoitzean, haiengatik erakarrita sentitzen zen eta erlojuak konpontzearen gaineko pentsamenduak bere buruari etortzen zitzaizkion. Jainkozale zenez Jainkoari eskatzen zion pazientzia bere helburua betetzeko egiazki behar izango luke eta. Urteak eman zituen erlojuak konpontzen ikasten baina, azkenean lortu zuen eta aditu bihurtu zen.

Hain handia zen bere entzutea erlojuak konpontzen, ezen inguruetako herrietatik eramaten baitzizkioten erlojuak eta gure erlojugileak inoiz ez zuen egiten porrot.

1945eko otsailean , *Cuadernos de relojería* agerkariko kazetariak galdetu zion nola ikasi zuen erlojuak konpontzen eta berak hala erantzun zion:

Muxikako erlojua konpondu izana berari esleitzen zaio, baita ehunka iratzargailu, horma erloju, kuku-erloju ere, bai bere herritatik bai inguruetako herrietatik auzokoek eramaten zizkioten haien erlojuak konpontzera.

## Erreferentziak
Mikel Martins

**Mikel Martins Das Neves** (Donostia, Gipuzkoa, 1983ko maiatzaren 28a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Erdilari defendatzaile moduan aritzen zen. Jatorri portugaldarra du.

## Estatistikak 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Lea (argipena)

**Lea** hitzak adiera zenbait ditu:
* Lea, Bizkaiko ibaia (ikus, gainera, Lea-Artibai);
* Inglaterrako zenbait herriren izena,
** Lea, Cheshireko herria; a civil parish
** Lea, Hereforddshireko herria;
** Lea, Lancashireko herria;
** Lea, Licolnshiereko herria;
** Lea, Wiltshireko herria;
** lea ibaia, Inglaterrako hegoaldean;
* Estatu Batuetan, Lea konderria, New Mexicon;
* Lea, Bibliako pertsonaia.
Gorte (argipena)

**Gorte** hitzak adiera zenbait ditu:
* gorte, erregearekin batera edo haren inguruan bizi diren senide, aholkulari eta beste handikiak;
* Nafarroako Gorteak, Nafarroako erakunde politiko historikoa;
* Gorte Nagusiak, Espainiako Parlamentua;
* herrialde batzuetan, auzitegi goren bati ematen zaion izena,
** Ameriketako Estatu Batuetako Gorte Gorena.
* Gorte kalea, Bilboko kale ospetsua.