Anna Hotchkis

**Anna Mary Hotchkis** (Renfrewshire, 1885eko maiatzaren 30a –  Kirkcudbright, 1985ko urriaren 14a) eskoziar artista, idazle eta arte hizlaria izan zen. Londresen, Beijingen, Hong Kongen eta Eskoziako erakusketetan erakutsi zituen lanak. Eskoziako Errege Akademiako (RSA) kide izan zen, eta 1915-1968 bitartean egin zituen erakusketak.

## Bizitza 
Hotchkis Crookston Housen jaio zen, Renfrewshiren, Eskozian (Glasgowtik gertu). Hiru ahizpa zituen, Margaret, Catherine eta Isobel (1879-1947, margolaria hau ere), eta sei anai-arreba, horietako bat, Richard, helduarora arte bizirik iraun zuena.

Hotchkis-ek bere amaren pinturarekiko maitasuna heredatu zuen eta 14 urte zituenetik artista izan nahi zuen. Glasgowko Arte Eskolan hasi zen ikasten 21 urte zituela, bere gurasoen eragozpenak gorabehera, bere osasun delikatuagatik kezkatuta. Bere familia 1907an Edinburgora joan zen bizitzera eta Edinburgh College of Art-en matrikulatu zen hiru urtez Robert Burns-ekin ikasten. Ikasketak amaitu zituen baina diplomarik lortu gabe joan zen. Garai hartan, Anna ahizpetako hiru, Margaret eta Isobel, Munichera joan ziren Hans Laskerrekin artea ikastera.

Edinburgoko bere irakaslearen iradokizunez, Hotchkis-ek estudio bat ireki zuen Kirkcudbright hiri txikian, hasieran alokatua eta gero Jessie M. King-i erosia, bere maisuaren ezaguna. 1915etik 1984an hil zen arte mantendu zuen estudioa.

## Lehen topaketa Txinarekin 
1922an, Hotchkis Txinara joan zen Estatu Batuetan, Japonian eta Korean zehar, Catherine ahizpa bisitatzera Mukden-en  (orain Shenyang). Han  1915etik ezarrita zegoen eta Emakume Gazteen Elkarte Kristauaren (YWCA, ingelesezko sigletan) neskatoentzako eskola batean lan egiten zuen. Mukdenen ondoren, hiru hilabete eman zituen Shanghain, eta bertan bere lanaren erakusketa bat egin zuen. Hango kotoi fabrika batean neskato langileak margotzen ari zela, infekzio larri bat harrapatu zuen, eta, ondorioz, Mukdenera itzuli eta Pekinera joan behar izan zuen tratamendua jasotzera. Pekinen geratzea erabaki zuen, Yenching-eko Unibertsitateko arte irakasle postua betetzeko eskaintza bat onartuz. 

Hotchkis-ek Yenching-en irakatsi zuen urtebetez eta 1924an Eskoziara itzuli zen.  Transiberianoan joan zen Moskura, eta han hartu zuen ostatu  kuakeroekin, eta gero Berlindik Londresera itzuli zen. Londresko Brook Street Galleryn erakutsi zituen 70 margolan baino gehiago ekarri zituen. 1926an Txinara itzuli zen 1926an, eta familia txinatar batekin hartu zuen ostatu Pekinen, eta han egon zen Japoniak 1937an Txina inbaditu zuen arte. 

## Bidaiak Txinan zehar 
1924ko uztailean, Beidaihe kostaldeko herrian bere ahizparen oporretako etxean gaixorik zegoela, Mary Augusta Mullikin margolari estatubatuarra ezagutu zuen. Hirian lagun artista bat zegoela jakin zuenean, asto batean hurbildu zen bere burua aurkezteko. Nahiz eta Hotchkis Pekinen bizi eta Mullikin Tianjinen, biak lagun onak egin ziren eta Hotchkis Txinara itzuli ondoren asko bidaiatu zuten elkarrekin, han egindako bidaiei buruzko hainbat liburu eta artikulu idatziz.

Lehen bidaia 1927an egin zuen Japonia eta Koreara. 1929an Hotchkis-ek bere ahizpak bisitatu zituen Erresuma Batuan, Japonia eta Los Angelesen zehar bidaiatuz. Hurrengo urtean itzuli zen Txinara eta, 1931ko irailean, berak eta Mullikinek Yungang haitzuloetara egin zuten lehen bidaia, Datong hiritik gertu, Shanxi iparraldeko probintzian. Hurrengo ekainean itzuli ziren hara, eta Yungang-eko labar-eskulturei buruzko liburu bat argitaratzeko ideia bururatu zitzaien, beren pintura eta marrazkiekin ilustratzeko. Yungang-etik itzuli ziren biderik luzeenetik, Hangzhou eta Putuoshan uharte sakratua zeharkatuz, Txinako Budismoaren Lau Mendi Handietako bat.

Nahi zuten libururako editore ingeles bat aurkitzeko ahaleginean, Hotchkis Erresuma Batuan izan zen berriz 1932. urtearen amaieran, baina esku hutsik itzuli zen. Londresen egon zen bitartean, beste erakusketa bat egin zuen Brook Street Galleries-etan, oraingoan Mary Mullikinen Yungang leizeetako margoekin eta berea. *The* Times-en albiste batek aldeko iruzkinak zituen: "*Bai euren ekimenagatik eta adoreagatik, bai euren adimen eta talentuagatik, goraipatzeko moduko damak dira. Ibiltariaren ohiko interesei jaramonik egin gabe, bisitatutako lekuen balio artistiko eta arkeologikoetan kontzentratu dira, gutxik ikusteko aukera baitute”*. Azkenik, Beijing-en libururako editore bat aurkitu zuten, Henri Vetch, zeinaren Librairie Francaise gai txinatarrei buruzko ingelesezko eta frantsesezko liburuetan espezializatzen baitzen. Bere lehen liburua argitaratzea onartu ondoren, Vetchek beste liburu baterako Txinan zehar mendi budista eta taoistarik sakratuenetara joatea proposatu zien. Bien bitartean, 1934an Kaifeng eta Luoyang-era antolatutako bidaia bat bertan behera utzi behar izan zuten gerra jauntxoen arteko borroken ondorioz, baina 1934ko urrian bi artistek astebete eman zuten Tai mendian margotzen, Shandong probintzian, taoistentzat garrantzitsuena eta Vetchek iradoki zuen mendietako bat. Dirudienez, hau izan zen Hotchkis-ek hara egin zuen lehen bidaia, Mullikin behin baino gehiagotan egona bazen ere.

1935ean Hotchkis Xie He Hutong-eko etxe batera joan zen bizitzera, Pekin ekialdeko barrutian. Etxea 1931tik Laurence Sickman estatubatuarrak alokatu zuen, geroago Kansas Cityko Nelson-Atkins Arte Museoko zuzendari izango zenak, eta bere amak. Sickman 1935ean Estatu Batuetara itzuli zenean, bere amak Pekinen geratu nahi zuen eta Hotchkis gonbidatu zuen etxe tradizionala patio ederrez hornituta partekatzera. 1935eko udaberrian, Mullikin Pekinera iritsi zen Hotchkis-ekin geratu eta Vetch-ek Yungang-eko leizeei buruzko liburua argitaratu zuela ospatzeko. Abuztuaren 27an Beijingetik abiatu ziren Vetchek hasiera batean iradokitako bidaian, mendi sakratuetarako "erromesaldia" deiturikoa. Hori osatzeko, bi bidaia bikain egin zituzten, bi hilabetez, 1935eko udazkenean (Heng Shan, Wutai Shan eta Hua Shan iparraldean) eta lau hilabetez 1936ko udaberrian eta udan (Song Shan, Emei Shan, Heng Shan eta Jiu Hua Shan hegoaldean). Shanxi probintziako Hua Shan mendi-hegal aldapatsuetan, 50 urteko Hotchkis-ek bihotzeko tentsioa izan zuen, baina 1935-36ko neguan Pekinen atseden hartu ondoren, jarraitzeko moduan zegoen.

## Eskoziara itzulera 
1937ko uztailean, armada japoniarrak, 1932tik Txina iparraldeko Mantxuria probintzia okupatu zuenak, Txinako gainerako herrialdeak inbaditu zituen eta abuztuan Pekin hartu zuen.  Hotchkis-ek gogoz kontra erabaki zuen Txina utzi eta  itsasontziz itzultzi zen Japonia ,  Hong Kong, Sri Lanka, India eta Iraketik Greziara. Beste itsasontzi batek Konstantinoplatik Veneziara eraman zuen. Han gaueko tren bat hartu zuen Parisera, eta gero Londresera itzuli zen, non 1938ko apirilean iritsi baitzen, Pekinetik irten eta bost bat hilabetera.

Hotchkis Eskoziako Kirkcudbrighteko bere estudioan instalatu zen. 1940an lagun batzuk bisitatu zituen Parisen, eta han hartu zuen Frantziatik Ingalaterrarako azken itsasontzietako bat alemaniarren inbasioan. Eskoziara itzuli zenean, gerra garaian Dalbeattieko cordita (bolbora mota) lantegi batean ikuskatzaile gisa lan egin zuen 10 hilabetez, osasun arazoak zirela eta gerratik erretiratu eta Kirkcudbrightera pintatzera itzuli baino lehen. Gerra ondoren, Europan eta Ipar Amerikan zehar bidaiatu zuen eta bi bidaia egin zituen Hong Kongera, non Henri Vetch-ek bere argitaletxe negozioa berrezarri zuen. Mullikin eta bere bigarren liburua, "*Txinako bederatzi mendi sakratuak"*, 1973ko abenduan argitaratu zen, dokumentatzen duen erromesaldia baino 37 urte geroago.

Aktiboa eta erakusketaria ia bere bizitzaren amaierara arte,  Hotchkis modu baketsuan hil zen Kirkcudbright-en 1985ean, 100 urte zituela. Ez zen inoiz ezkondu, ezta seme-alabarik izan ere.

## Argitalpenak 
(Mary Mullikinekin):

* *Buddhist Sculpa tures of the Yun Kang Caves* (Henri Vetch, Pekin, 1935)
* *The Nine Sacred Mountains of China* (Vetch & Lee, Hong Kong, 1973).

## Beste irakurketa batzuk 
Biografia laburra eta zenbait alderditan zehaztugabea aurki daiteke Peter McEwan, *Dictionary of Scottish Art and Architecture* (1995) lanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak