Vancouverko Liburutegi Publikoa

**Vancouverreko Liburutegi Publikoa** (ingelesez: *Vancouver Public Library*, ***VPL***) Vancouver hiriko (Kolunbia Britainiarra) liburutegi publikoen sistema da. 2023an, VPL-k 4,6 milioi bisita baino gehiago izan zituen, eta bezeroek ia 10,4 milioi elementu maileguan hartu zituzten, besteak beste: liburuak, liburu elektronikoak, CDak, DVDak, bideo-jokoak, egunkariak eta aldizkariak. 21 kokalekutan eta online, VPL-k 236.000 kide aktibo baino gehiagori ematen die zerbitzua eta Columbia Britainiarreko liburutegi publikoen sistema handiena da (Kanadako hirugarrena).

## Zerbitzuak 
Vancouverreko Liburutegi Publikoak liburu eta eduki digitalen bilduma zabala dauka. Liburutegiak komunitateari buruzko informazioa, haur, gazte eta helduentzako programak eta etxetik irten ezin diren pertsonei banatzea eskaintzen du. Horrez gain, liburutegiak informazio eta erreferentzia zerbitzuetarako sarbidea, testu datu-baseetarako eta *Interlibrary Loans* zerbitzuetarako sarbidea ere eskaintzen du.

## Historia 
1869ko urtarrilean, Hastings errotako kudeatzaileak, J.A. Raymurrek, *New London Mechanics Institute* sortu zuen, errotako langileentzako bilera-gela eta liburutegi bat. 1869ko martxoan, Hastings Literatura Institutua izena hartu zuen, George Fowler Hastings kontraalmirante ohoragarriaren omenez. Hastings Literatura Institutuaren erregistro ofizialik ez da kontserbatu, baina badakigu bazkidetza harpidetza bidezkoa zela. Hastings Literatura Institutua existitzen jarraitu zuen Granville eremua Vancouver hiri berriaren parte bihurtu zen arte, 1886ko apirilaren 6an.

1886ko ekainaren 13an Vancouverreko Sute Handiaren ondoren, gaur egun desagertuta dagoen Hastings Literatura Institutuko 400 liburu eman zizkioten Vancouverreko Irakurketa Areto berriari. 1887ko abenduan, Irakurketa Gela ireki zen West Cordova kaleko 144. zenbakian, Thomas Dunn and Company burdindegiaren gainean.
ezkerrera|thumb| Vancouverreko Carnegie liburutegia 1903an amaitu zen. Eraikina liburutegi publikoaren sukurtsal nagusi gisa erabili zen 1957ra arte. Carnegie sukurtsala eraikinean dago gaur egun.
1901ean, Andrew Carnegie altzairu-magnate estatubatuarrak 50.000 dolar emango zituen hiriko liburutegi bat eraikitzeko, Vancouverrek lurra doan ematen bazuen eta urtean 5.000 dolar ematen bazituen liburutegia mantentzeko. Berehala sortu zen borroka bat Vancouver ekialdeko eta mendebaldeko aldeen artean, nork eskuratuko zuen kultur erakunde berria. Erreferendum publiko batek *Hastings* eta *Westminster* (gaur egun *Main*) kaleen arteko gunea finkatu zuen, garai hartako udaletxearen ondoan. Lehen harria Masonen Ordenako Logia Handiak jarri zuen 1902ko martxoaren 29an, eta azpian dokumentu masonikoak, hiriko *Sozietate Agiria*, hainbat funtzionarioren zerrendak eta garai hartan erabiltzen ziren posta-zigilu eta txanponen adibideak jarri ziren. Eraikina George Grant Vancouverreko arkitektoak diseinatu zuen eta erromaniko-errenazentista estilokoa da, kupula joniko atariarekin eta frantziar mansarda-teilatuarekin. Zimenduetarako granitoa Indian Arm-etik etorri zen eta 25 cm lodierako hormetarako hareharria Gabriola uhartetik. Victoriako Albion Iron Worksek eraiki zuen marmolezko eskailera kiribil bat. 2,279 milioi dolar kostatu zen eta 9.888 kilo altzairu eta burdina erabili ziren.

Leihoetan John Milton, William Shakespeare, Robert Burns, Sir Walter Scott, Sir Thomas More  eta Edmund Spenser daude irudikatuta.  3 leiho txikiak 1958an kendu ziren, liburutegia museo bihurtu zutenean. Urte askotan desagertuta egon ziren, baina osorik aurkitu eta eraikinera itzuli zituzten 1985ean. Emakumeentzako eta haurrentzako irakurketa-gela bereziak zeuden, xake-gela bat, egunkarien irakurketa-gela bat, argazki-galeria bat, hitzaldi-areto bat, eta hirugarren solairuan Arte, Historia eta Zientzia Elkartea (gaur egun *Vancouver Museoa* deitzen dena). Liburutegia 1903ko azaroan ireki zen.  Sukurtsal hau gaur egun batez ere Downtown East Side auzoko bizilagunentzako komunitate-zentro gisa erabiltzen da.
thumb| VPL-k bere sukurtsal zentrala *Carnegie* liburutegitik Burrard kaleko 750. zenbakira eraman zuen 1957an. Eraikina sukurtsal zentral gisa erabili zen 1995era arte.
Vancouverreko Liburutegi Publikoak *Hastings* eta *Main* kaleen kokalekua okupatu zuen 1957an Burrard kaleko 750. zenbakian liburutegi zentral berri bat ireki zen arte. *Carnegie*-ko gunetik *Burrard* kaleko 750. zenbakiko kokapen berrira lekualdatzea 1957ko urriaren erdialdean hasi zen, eta liburutegi berriaren inaugurazio ofiziala 1957ko azaroaren 1ean egin zen. Liburutegia Burrard eraikinean egon zen 1995eko apirilaren 22ra arte, *Library Square*-era (350 West Georgia Street) kokapen berri batera lekualdatzeko prestatzeko itxi zuten arte. Sukurtsal nagusia (ingelesez: Central Library) Vancouverreko erdigunean ireki zen 1995eko maiatzaren 26an eta 106,8 milioi CA$ kostatu zen eraikitzea.
 

## Sukurtsalak 
thumb| 1927an ireki zen Kitsilanoko liburutegi sukurtsaleko haurrak
1927an ireki zen lehenengo sukurtsal iraunkorra Kitsilanon. 16 urte geroago, 1943an, bigarren adarra, *Kerrisdale*, martxan jarri zen. Beste sukurtsal batzuk etorri ziren urteetan zehar, azkena, *Terry Salman* sukurtsala, 2011n ireki zelarik.  

Vancouverreko Liburutegi Publikoaren sistemak hiri osoan zehar kokatutako 21 sukurtsal ditu gaur egun: 

*Central Library* (edo *Central Branch*)*, Champlain Heights Branch, Joe Fortes Branch, neca?mat ct Strathcona Branch, Hastings Branch, Kerrisdale Branch, Firehall Branch, Renfrew Branch, Collingwood Branch, Marpole Branch, Kitsilano Branch, Oakridge Branch, Terry Salman Branch, West Point Grey Branch, Britannia Branch, Kensington Branch, Dunbar Branch, Mount Pleasant Branch, Fraserview Branch, South Hill Branch* eta *Carnegie Branch.*

Administrazio zentroa, eta baita sukurtsal handiena ere, *Central Branch* (Sukurtsal Nagusia) bezala ezagutzen dena, Vancouverreko erdiguneko *Library Square*-en dago.

### Sukurtsal Nagusia (*Central Library* edo *Central Branch*) 
Vancouverreko Liburutegi Publikoaren Sukurtsal Zentrala, Bulego Federalaren Dorrea eta zerbitzu instalazioak bateratuz, Library Square-ek Vancouverreko erdiguneko hiri-bloke oso bat hartzen du. Blokearen erdian kokatua, liburutegia 9 solairuko kutxa angeluzuzen bat da, liburu-pilak eta zerbitzuak dituena, irakurketa eta ikasketa-eremuak dituen horma eliptiko independente batez inguratuta, argi-putzuekin. Eraikina *Vancouver Central Business District*-eko ekialdean dago. 

*Library Square* proiektua Vancouver hiriak inoiz egin duen kapital proiekturik handiena izan zen. Proiektua eraikitzeko erabakia 1990eko azaroan egindako aldeko erreferendum publikoaren ondoren hartu zen. Ondoren, hiriak diseinu lehiaketa bat antolatu zuen eraikin berriaren diseinua aukeratzeko. *Safdie* eta - en diseinua izan zen, alde handiz, diseinu erradikalena, eta hala ere, publikoaren gogokoena. Jendearen % 70ari *Safdie* proiektua gustatu zitzaion. 21 solairuko bulego-dorrea diseinuan sartzea beharrezkoa zen hura ordaintzeko eta lurra lortzeko gobernu federalarekin egindako akordio baten barruan; gobernu federalak epe luzerako errentamendua du proiektuaren bulego-dorre orratzaren zatian. Eraikuntza 1993ko hasieran hasi zen eta 1995ean amaitu zen. Liburutegi berria ireki eta hurrengo urtean, liburutegiko bisitariak 800.000z handitu ziren.

Hiriko liburutegi publiko sistemaren sukurtsal zentral gisa duen funtzioaz gain, bloke karratuko proiektuak bulegoentzako eraikin atxiki bat, txikizkako dendak, jatetxeak eta lurpeko aparkaleku publikoa ditu. Liburutegi eraikinak Cornelia Oberlander Vancouverreko paisaia-arkitektoak diseinatutako teilatuko lorategia du. Teilatuko lorategia publikoarentzat eskuragarri dago. 8 000 m² teilatuko lorategi berriak eta 9. solairuko hedapenak 15,5 milioi dolarreko kostua izan zuten eraikitzeko; 2018ko irailean ireki ziren publikoarentzat. 
ezkerrera|thumb| Vancouverreko Liburutegi Publikoaren sukurtsal nagusia Vancouverreko erdigunean dago.
thumb| VPL Erdialdeko adar beirazko barneko fatxadak horma eliptiko batek osatutako sarrera itxi batera ematen du

#### Estatistikak 
Liburutegi eraikina (txikizkako lokalak eta aparkalekua barne)

* 9 solairu
* 37.000 m² 
* 1,3 milioi liburu, aldizkari eta bestelako erreferentzia-material eraikinean zehar mugitzen dira garraiatzaile bertikal eta horizontalen bidez.
* 51 km kablea eraikin osoan zehar jarrita dago, zuntz optikozko bizkarrezurra barne
* eserlekuen edukiera : 1 200+
* 700 aparkaleku baino gehiago eta bizikleta-aparkaleku batzuk
* Goiko bi solairuak bilera-espazioa, ikasteko espazioa, teilatuko lorategia eta erakusketa-espazioa dituzte.
* Gutxi gorabeherako kostua: 107 milioi CAD

#### Irudi galeria 

Fitxategi:Vancouver_Public_Library_Atrium_2018.jpg|alt=Overview of library interior| Liburutegiaren barnealdearen ikuspegi orokorra
Fitxategi:Vancouver_Public_Library_Level_1_Children_Library_2018.jpg|alt=Level 1 (Children's Library)| 1. solairua (Haurren liburutegia)
Fitxategi:Vancouver_Public_Library_Level_3_2018.jpg|alt=Level 3 (Computer Lab)| 3. solairua (Ordenagailu laborategia)
Fitxategi:Vancouver_Public_Library_Level_4_2018.jpg|alt=Level 4 (Oversize Collection, Audio & Video Collection)| 4. solairua (Bilduma Handia, Audio eta Bideo Bilduma)
Fitxategi:Vancouver_Public_Library_Level_5_Map_Collection_2018.jpg|alt=Level 6 (History Section)| 6. solairua (Historia atala)
Fitxategi:Vancouver_Public_Library_Roof_Garden_2018.jpg|alt=Roof garden| Teilatuko lorategia

## Erreferentziak  
## Ikus, gainera 
* Vancouver Handia
* Liburutegi Publiko

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala