Jon Maia

**Jon Maia Soria (Urretxu, Gipuzkoa, 1972ko ekainaren 25a)** bertsolaria, idazlea, letragilea, itzultzailea eta dokumentalgilea da. Euskal Filologian lizentziaduna da, eta Zumaian bizi da. Bertsolari gisa, lau aldiz iritsi da Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusiaren finalera (1997, 2001, 2005 eta 2009), eta bere ibilbidean hizkuntza, identitatea eta memoria kolektiboa izan ditu ardatz nagusi.

## Bizitza eta prestakuntza 
Urretxun jaio zen, Gipuzkoan, 1972an, eta sei urterekin familiarekin Zumaiara joan zen bizitzera.

## Bertsolaritza 
### Bertsolaritza 
[thumb|200px|[Maitane Azurmendi|Maitane Azurmendiren ilustrazioa ]]
thumb|250px|Bertso saioa Allurralden (Andoain, 1995-03-19. Aiurri aldizkaria)
### Hasierak eta transmisioa 
1983an hasi zen Zumaiako Bertso Eskolan, eta 1987tik aurrera plazaz plazako jardunean aritu da. Bertso-eskoletan irakasle izan da, besteak beste, Zumaiako, Gasteizko eta Zestoako bertso-eskoletan, haur eta gaztetxoekin nahiz helduekin.

### Txapelketak 
Bertsolaritzako txapelketetan ibilbide luzea egin du:
* Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Finalista: 1997, 2001, 2005 eta 2009.
** Hirugarren sailkatua: 2009.
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
** Finalista: 2003, 2007 eta 2015.
** Finalaurrekoetan: 1991.
* Eskolarteko txapelketak:
** Euskal Herrikoa: 1989.
** Gipuzkoakoa: 1989.

1997ko Txapelketa Nagusiko finalean kantatutako agurrak oihartzun handia izan zuen, bere jatorri familiarrari eta euskararen ikaskuntza-prozesuari buruzko gogoetagatik.
Bertso hau kantatu zuen:*Ama Extremadura*

*aita Zamoratik*

*abuela ta abuelo*

*haien aurretik*

*herri hontan sustraitzen*

*asmatzeagatik*

*neuk’e maita dezaket*

*guztien gainetik*

*euskaraz badakit*

*bertsoz darabilkit*

*dena zuengatik*

*halaxe dagokit.*

*Denek kantatu dute nere ahotik.*
## Identitatea eta testuinguru kulturala 
Jon Maiaren lanaren ezaugarri nagusietako bat identitatearen inguruko hausnarketa da. Bere jatorri sozial eta linguistikoa bertso, testu eta ikus-entzunezko lanetan ageri da maiz, euskara hautu kontziente gisa eta kultur transmisiorako tresna gisa ulertuta. Diskurtso horrek leku nabarmena izan du bere jardun publikoan eta sortzailean. 

## Literatura 
Jon Maiak literaturaren hainbat esparrutan jardun du, aldizkarietako testuetatik hasi eta narrazio, saiakera eta lan autobiografikoetaraino.

### Aldizkariak 
* *Baleike* aldizkaria (1995): testu literarioak eta bertsoak.

### Lan ilustratuak eta diziplina artekoak 
* *Irudika Idurika* (Gatuzain): margolanak eta bertsoak uztartzen dituen liburua, Mikel Dalbret margolariarekin elkarlanean.
* *Zikloak Arabera*: argazkiak eta bertsoak elkartzen dituen lana, Joseba Olalde argazkilariarekin batera.

### Narratiba 
* *Riomundo* (2005, Txalaparta): eleberria.
* *Apaizac Obeto* (Elkar): abentura, historia eta kronika uztartzen dituen liburua.

### Saiakera eta autobiografia 
* *Berriak jaio ginen* (Elkar): bertsolari gisa egindako ibilbidearen kontakizun autobiografikoa, testuinguru sozial eta kulturala ardatz hartuta.

## Gidoigintza 
Ikus-entzunezkoen arloan, gidoilari eta erredaktore gisa jardun du:
* *Mihiluze* (ETB1): erredakzio-taldeko kidea.
* *Martina* (ETB3): telesaileko gidoilari-buru.
* *Udazkeneko loreak* (ETB1): telesaileko gidoigintza-taldeko kidea.
* *Bidaia intimoak*: dokumentalaren gidoilaria.
* *Apaizac Obeto*: dokumentalaren gidoilaria eta zuzendarikidea.

## Musika eta letragintza 
Jon Maiak 1990eko hamarkadaren hasieratik jardun du letragile gisa, eta ehunka kanturen hitzak idatzi edo moldatu ditu. Bere letragintzan identitatea, memoria historikoa eta hizkuntzarekiko lotura dira gai nagusiak.

Besteak beste, Negu Gorriak, Benito Lertxundi, Gozategi, Ken Zazpi, SA, Anari eta Mikel Urdangarin bezalako artistekin lotutako kantuetan parte hartu du.

### Karidadeko Benta 
2003an, bere inguruan sortu zen Karidadeko Benta musika taldea; 2007ra arte jardun zuten, eta hiru disko plazaratu zituzten: *Karidadeko Benta* (2003), *Amore amore* (2004) eta *San Quirico* (2006). Taldearen azken aldiko kontzertu-materiala *Lehengo munduaren azkena* DVDan jaso zen (2008).

### Hezurbeltzak
2018an "Hezurbeltzak (musika taldea)" musika taldea sortu zuen, Gorka Hermosa eta Jesus Prieto "Pitti"-rekin batera.

### Disko-liburuak eta egitasmoak 
Azken urteetan, bere letragintzako ibilbidea bildu eta berrinterpretatzeko disko-liburuak argitaratu ditu, besteak beste *Kantu berri bat gara* (Elkar, 2023).

## Komunikabideak 
### Prentsa 
*Egin* eta *Gara* egunkarietan, eta *Nabarra* eta *Zazpika* aldizkarietan kolaboratzaile izan da.

### Irratia eta telebista 
Hala Bedi irratiko *Punto eta koma* saioan esatari eta gidoilari aritu zen lau denboralditan, eta Euskadi Irratian kolaborazioak egin ditu. Telebistan, ETBko hainbat tertulia eta eztabaida-saiotan parte hartu du.

### Internet 
*Itsasotik begira* blogaren sortzaile eta arduraduna izan da.

## Ikus-entzunezkoak 
Dokumentalgintzan, batez ere zuzendari eta gidoilari gisa jardun du:
* *Bidaia intimoak* (2009).
* *Apaizac Obeto* (2010).
* *Gazta zati bat* (2012).
* *Gutik zura* (2016).
* *Zumaia, herri bat COVID-19 olatuen aurrean* (2021).

## Beste jarduera batzuk 
### Itzulpengintza 
Gaztelaniazko testuen euskararako itzulpenak egin ditu, itzultzaile autonomo gisa.

### Irakaskuntza 
Euskara irakasle aritu da hainbat erakundetan, besteak beste AEKn eta Inlingua akademian.

### Kultura eta itsas ondarea 
* *Apaizac Obeto* espedizioan parte hartu zuen kide eta kronista gisa (Albaola Itsas Kultur Erakundea – Parks Canada).
* Bertsojazz egitasmoko partaidea izan da.
* Albaola Itsas Kultur Erakundeak sustatutako *San Juan* baleontziaren berreraikuntza-proiektuaren bultzatzaileetako bat izan da.

### Thinking Football jaialdia 
Jon Maiak hainbat aldiz parte hartu du Athletic Club Fundazioak antolatzen duen Thinking Football / Letrak eta Futbola jaialdian, futbola, kultura eta gizarte-hausnarketa uztartzen dituen nazioarteko egitasmoan.

2016an, Thinking Football Film Festival-aren baitan antolatutako ikus-entzunezkoen lehiaketako **epaimahaikide** izan zen, eta jaialdiaren barruan aurkeztutako lanak baloratzeko ardura izan zuen.

2021ean, berriz, Thinking Football / Letrak eta Futbola jaialdiaren edizioan parte hartu zuen, “Euskara eta futbola” izeneko solasaldi-saioan. Saio horretan hizkuntzaren, identitatearen eta kirolaren arteko harremanei buruzko gogoeta partekatu zuen, besteak beste Jose Angel Iribar, Ainhoa Tirapu eta Patxi Gaztelumendirekin batera.

Solasaldi hori jaialdiaren ikus-entzunezko artxiboan jaso zen, eta bertan ikus daiteke Jon Maiaren parte-hartzea hainbat grabaziotan.

## Euskal gatazka politikoa 
2006ko irailean, Auzitegi Nazionaleko epaile Fernando Andreuk, Gaztesarea webguneari babesa adierazteagatik, beste zortzi lagunekin batera inputatu zuen.

## Sariak 
* Xenpelar saria (1989, 1990).
* Zumaiako Bertsolari Txapelketa (1987, 1990).
* I. Ezequiel Etxebarria saria (2009), *Riomundo* lana Ermuko udal liburutegian gehien mailegatutako liburua izan zelako.