Prostata

**Prostata** (antzinako grezieraz: προστάτης, prostatstris, literalki "aurrean dagoena", "Babeslea", "Zaindaria")
ugaztun gehienen ugal-aparatu maskulinoaren guruin bat da, gaztaina forma duena. Ondestearen aurrean eta puxika edo gernu-maskuriaren azpian eta irteeran kokatzen da, nahiz eta honi itsatsita egon daitekeen. Organo honek maskuria sekundarioa bezala funtzionatzen du, eta presioa egiten du uretrak semena kanpora bota dezan; horrez gain, maskuriaren pasabidea ixteko ahalmena ere badu, koitoan zehar maskuriak bere edukia aska ez dezan.

Guruin prostatikoak jariatzen dituen substantziak:

* Prostatako antigeno espezifikoa

* Fibrinogenoa

* Espermina

* Zinka (Zn, ezaugarri bakterizidak)

* Magnesioa (Mg, esne-itxura ematen dio semenari)

* Entzimak:
** Fosfatasa azidoa
** Fibrinolisina
** Transglutaminasa (karraskarietan dentsifikatu egiten du semena, eta bagina-tapoi bat sortzen du semena irten ez dadin, eta beste ar batek kopula ez dezan)
** Bestelakoak

Guruin prostatikoaren gainean eta alboetan semen-besikulak daude, semen-likido gehiena sortzen dutenak. **Prostata**k uretraren lehen zatia inguratzen du, nondik gernua eta semena igarotzen diren zakileraino.

Hormona maskulinoek guruin prostatikoa estimulatzen dute fetuaren garapenetik. **Prostata**k hazten jarraitzen du helduarora iritsi arte, eta bere tamaina mantentzen du hormona maskulinoak sortzen diren bitartean. Hormona maskulinoak desagertzen badira, guruin prostatikoa ezin da garatu eta haren tamaina murriztu egiten da, batzuetan ia desagertu arte.

## Egitura 
**Prostata** gizonaren ugaltze sistemako guruin bat da, 7 eta 16 gramo inguruko pisua hartzen ohi duena. Pelbis barrunbean kokatuta dago, zehazki maskuriaren alde kaudalean, eta uretraren atal prostatikoa inguratuz agertzen da, maskuriaren lepo eta perine aldeko zeharkako muskulu sakonaren artean. Forma oboideoa du, eta bertan sei aurpegi bereizten dira:

* Oinarria: maskuriaren oinaldearekin kontaktuan
* Apexa: abdomenaren zeharkako giharra
* Aurreko eta atzeko aurpegiak
* Eskuin eta ezkerreko aurpegiak

**Prostata**k, bere kanpo egitura estaliz, faszia bat du, faszia edo kapsula prostatikoa deiturikoa. Guruin honen barne egitura definitzeko guneak zein lobuluak erabiltzen dira, baina gehien erabiltzen dena “gune” terminoa da.
thumb|Beheko arteria besikala, barneko pudendo arteria eta erdiko ondeste arteria

### Prostataren odoleztapena 
**Prostata**k odoleztapena jasotzen du beheko arteria besikaletik (barneko arteria iliakoaren adarra), barneko pudendo arteriatik eta erdiko ondeste arterietatik (hemorroidala, hau ere barneko arteria iliakoaren adarra). Hauek atzekoz-aurrerako ibilbidea osatzen dute, **prostata**ren alde dortsaletik bentralera igaroz, apexera iritsi arte banatuak.

Sinu urogenitala ostera hirutan bereizten da: goialdean maskuria, erdian uretra eta atzealdea enbrioiaren sexu biologikoaren

Beraz, **prostata** bezalako guruin mistoa eratzen da, eta maskuria garatzen den heinean honen beheko aldean kokatzen da. Honen funtzio egokirako, androgenoen eta testosteronaren beharra izaten du. Nagusiki **prostata** erregulatzen duen hormona dihidrotestosterona da.

Enbrioi garaian umekiaren aktibitate hormonalaz eta prostaglandinaren jariatzeaz arduratzen da eta, arestian aipatu bezala, adinarekin guruina handitzen da, helduarora arte. Semena ugal-aparatu maskulinoa dituzten pertsonek eiakulazioaren bidez jariatzen duten likidoa da. Honen sorkuntza barrabiletan hasten da eta hodi deferenteen bidea jarraituz, azkenik, eiakulazio hodietara ailegatzen da (**prostata**ren mailan) eta uretrara jariatzen da eiakulazio prozesuaren bidez zakiletik ateratzeko.

**Prostata**ren jariakina antigeno prostatiko espezifikoaz (PSA), fibrinogenoz, espermina, zink, magnesioa eta hainbat entzima proteolitikoz osatuta dago. Besikula seminaletik sortutako ur seminalarekin batera, eiakulazioaren ondorioz kanporatzen den jariakinaren zati likidoaren gehiengoa osatzen du (%25a). Aipatzekoak dira prozesu honetan parte hartzen duten **prostata**ren aurrealdean eta atzealdean dauden bi esfinter.

* **Prostata**ren aurreko aldekoa, esfinter preprostatikoa, inboluntarioa izango dena eta uzkurtuz eiakulazioaren prozesuan parte hartzen duena. Modu honetan eiakulazioaren atzeranzko fluxua eta gernuaren ateratzea ekiditen dira. Gainera, sekrezio prostatikoak handitzen ditu.
* **Prostata**ren atzeko aldekoa, kanpoko esfinter boluntarioa izango da. Uretra (mintzezko zatia) perine aldeko zeharkako gihar sakonetik pasatzerakoan sortzen da. Gernua mantentzeko esfinter indartsuena da, beraz, eiakulazioa gertatzen den bitartean, uzkurtzen da gernua ez ateratzeko.

## Esplorazioa 
thumb|Taktu rektala. **Prostata**ren esplorazio fisikoa egiteko prozedura.
**Prostata** guruinaren egoera esploratzeko hainbat prozedura ezberdin erabiltzen dira:

* Odol analisia. Berarekiko espezifikoak diren parametroak aztertu ditzakegu. Haien artean, antigeno prostatiko espezifikoaren (PSA) odol kontzentrazio neurtu dezakegu.
* Biopsia prostatikoa. **Prostata** ehunaren hainbat zatitxo eraustean datza ondoren mikroskopikoki aztertzeko dira.
* **Prostata**ren hanturak haren handitzea dakar eta ondesteko esplorazioaren bidez antzeman daiteke.

* Prostatitis akutua edo bakterioak eragindako prostatitisa antibiotikoekin tratatzen dira , psikoterapia, nerbio-modulatzaileak, eta kirurgia ditugu.
[thumb|Prostata [biopsia bidez lortutako mikrografia, non prostata minbizi ohi bat agertzen den argazkiaren goi-eskumaldean.]]

### Prostatomegalia 
* Prostatomegalia **prostata**ren handitzea da, haren kausarik ohikoena **prostata**ren hiperplasia onbera izanik. **Prostata**ren hiperplasia onbera **prostata** guruina osatzen duten zelulen kopuruaren areagotzearen ondoriozko **prostata**ren handipena da, kaltegarria edo minbizia ez den kausa batengatik  dira.
[thumb|Uretra estutzen duen eta sintomak eragin ahal dituen **prostata** [minbizia]]
### Minbizia 
* **Prostatako** minbizia minbizien artean ohikoenetarikoa, eta gizon zaharren heriotzaren arrazoi esanguratsua da  . Askotan, gizonak ez dauka sintomarik, baina izatekotan, txiza egiteko gogoaren maiztasun handia, txiza egiten hasteko arazoak,...izan ohi dira.

* **Prostata** minbizia detektatzeko egiten diren lehenengo frogak ondesteko azterketa digitala eta **prostata**ren antigeno espezifikoaren (PSA) kontzentrazioaren neurketa dira. PSA kontzentrazioak interpretatzeko zailak dira, **prostata** minbizia ez duen gizonezko batek balore altuak izan ditzakeelako, eta minbizidun gizonezko batek balore baxuak izan ditzakeelako  bidez tratatzen da.

* **Prostatako** minbiziaz gain metastasia egotekotan, aurreko tratamenduak aplikatzeaz gain, terapia hormonalak erabiltzen dira, tumorea zabaltzeko beharrezkoak dituen androgenoak haien homologoaz ordezkatuz, edo hartzaileen ekintza inhibituz 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urologia

## Kanpo estekak