open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NK Olimpija Ljubljana (1945–2005)

**NK Olimpija Ljubljana** (izen osoa *Nogometni Klub Olimpija Ljubljana *) Esloveniako futbol talde onenetakoa izan zen, Ljubljana hiriburukoa. Lau liga eta lau kopa irabazi zituen. 2005ean desegin ondoren Olimpija Ljubljana berria sortu zuten zaleek, baina Esloveniako futbol federazioak ez du honen ondorengo onartzen.

## Historia 
### NK Olimpija Ljubljana historikoa 
1911ean sortu zen baina Esloveniako gainontzeko futbol taldeak bezala maila apala eman zuen Jugoslaviako txapelketetan. Lehen mailako ohiko taldea izan arren zazpigarren postua izan zuen emaitzarik onena. Kopa final batetara iritsi zen baina 1970an Belgradeko Izar Gorriak luzapenean sarturiko gol baten erruz 3-2 galdu zuen.

Esloveniak independentzia lortzean herrialde berriko futbol txapelketak abiatu ziren eta Olimpiak lehenengo lau ligak jarraian irabazi zituen. 2004-05 denboraldian diru arazoak zirela eta porrot egin eta desagertu egin zen.

Zaleek talde berria sortu zuten *NK Bežigrad* izenarekin. 2010an *NK Olimpija Ljubljana* izena berreskuratu arren eta armarrian 1911 data agertzen bada ere talde berria da eta Esloveniako Ligak ez du onartzen aurreko taldearen jarraipena denik, beraz haren garaipenak ezin ditu beretzat hartu. Hala ere taldeak 2011ean ehungarren urteurrena ospatu zuen.

## Palmaresa 
### Jugoslavian: 0 
* Jugoslaviako Liga (0): zazpigarren 1971 eta 1983an.
* Jugoslaviako Kopa (0): finalista 1970ean.

### Eslovenian: 17 
* Esloveniako Liga (4): 1992, 1993, 1994, 1995.
* Esloveniako Kopa (4): 1993, 1996, 2000, 2003.
* Esloveniako Superkopa (3): 1996, 2000, 2003.

## Kanpo estekak
Vučji Doko gudua

**Vučji Do-ko gudua** () 1876-78ko Montenegro-Otomandar Gerrako gudu garrantzitsu bat izan zen, 1876ko uztailaren 18an, Montenegro, Vučji Doren artean, Vučji Do-ren artean. Montenegroko eta Ekialdeko Herzegoviniako tribuen (batailoiak) indarrak konbinatu zituen Ahmed Muhtar Pasha Bisir Handiaren aurka Otomandar Armadaren aurka. Montenegro-Herzegovindar indarrek gogor garaitu zituzten otomandarrak, eta haien bi komandante harrapatzea lortu zuten. Horrez gain, arma-ontzi handi bat harrapatu zuten.

## Aurrekariak 
Herzegovinar Altxamenduak jarraitu zuenez, Alemaniak, Errusiak eta Austria-Hungariak bi hilabeteko tregua proposatu zuten maiatzaren erdialdean egindako bileran. Aldi berean, Serbiako eta Montenegroko gobernuen arteko negoziazioek biek Otomandar Inperioari gerra deklaratu zuten 1876ko ekainaren 30ean.

## Gudua 
Gudua Vučji Do-n izan zen, Nikšić ondoan. 

Selim Pasha Đoko Popovic-ek hil zuen, Cuce tribukoa, eta Osman Pasha, berriz, Luka Dragišić-ek, Piperi tribukoa, harrapatu zuen.

## Kanpo estekak
Kantōko lautada

**Kantōko lautada** () Japoniako lautadarik handiena da. Honshu uharteko erdialdeko Kantō eskualdean dago. Guztira 17.000 kilometro karratu ditu, eta Tokio, Saitama prefektura, Kanagawa prefektura, Chiba prefektura, Gunma prefektura, Tochigi prefektura eta Ibaraki prefektura erdia hartzen du, gutxi gora behera. 

## Kanpo estekak
Binke Diabaté

**Binke Diabaté** (Bamako, Mali, 1995eko abenduaren 20a) Malin jaiotako futbolaria da.

## Biografia 
Athleticeko harrobian ibilia, Aurrelari lanetan aritzen da.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Karrikiri (ganadutegia)

**Karrikiri** (gaztelaniaz **Carriquiri** idatzia, C bikoitza duen etxearen burdina eta guzti) zezen suharren ganadutegia da, 1850ean Nazario Karrikiri enpresaburuak sortua. Iruñeko Sanferminetan toreatu zen lehen ganadutegia izan zen, eta hortik hartu zuten izena Sanferminetako zezenketetako zezenik suharrenari urtero ematen zaizkion sariek. Karrikiriren ondorengoek 1908an saldu zuten jabetza.

Urte askoan Tutera inguruan egon zen kokatua ganadutegia, baina 21. mendean “Vega de Hornillos” eta “Valcuevo” finketan bazkatzen dira, Alconchel udalerrian daude, Badajoz probintzian.

Karrikiri ganadutegiko inoizko zezen ezagunena *Llavero* izan zen, indultua lortu zuena Zaragozan 1860an, ezten-hagaren 53 sastakada jaso ondoren eta 10 zaldi hil ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Vilnako gailurra

**2023ko Vilnako gailurra**uztailaren 11tik 12ra Lituaniako hiriburuan egin zen NATOren gailurra izan zen. Bertan bildu ziren NATOko estatu kideetako estatuburuak eta gobernuburuak. Bilkura hau egitea 2022ko Madrilgo gailurran erabaki zen. Bilkura horretan erakundearen liderrek Ukrainako inbasioa aztertu zuten; halaber, erakundean sartzeko Suediak eta Ukrainak egindako eskaerak aztertu ziren.

## Aurrekariak 
Goi-bilera Errusiak Ukraina inbaditu zueneko testuinguruan egin zen. 2023ko urtarrilean Lituaniako Parlamentuaren aurrean egindako hitzaldian, Volodymyr Zelensky Ukrainako presidenteak zorigaiztoko goi-bilera izango zela esan zuen. Ukrainak NATOra formalki gonbidatua izateko nahia adierazi zuen Vilnako goi-bileran. 2023ko uztailaren 8an, Joe Biden AEBko presidenteak adierazi zuen Ukraina ez zegoela prestatuta une hartan NATOn sartzeko.

Goi-bileraren unean, 24 estatu kidek formalki adierazi zuten Ukraina NATOrekin bat egitea babesten zutela. Goi-bileraren aurretik, 2023ko uztailaren 4an, Lituaniako presidente ohi Dalia Grybauskaituak kritikatu egin zituen Errusiaren erasoa eragotzi ez zuten mendebaldeko buruzagiak, eta esan zuen Ukraina NATOra gonbidatzeari uko egitea akatsa izango zela.

2023an Finlandia NATOn sartu ondoren, NATOko estatu kide askok espero zuten Turkiak eta Hungariak berrespen-prozesua osatzea eta goi-bilera baino lehen Suediaren atxikimendua ahalbidetzea. Hala ere, Turkiako eragozpenak zirela eta, goi-bilera baino lehen ez zegoen argi Turkiak Suediaren eskaera babestuko zuen.

Australia, Japonia, Zeelanda Berria eta Hego Korea izan ziren goi-bileran, nolabait, NATOrekiko harremanak sendotzeko, Txinarekin eta Errusiarekin gero eta tentsio handiagoak zituztelako.

## Erabaki batzuk 
Baldintzak noiz beteko zain, datarik gabeko gonbitea luzatu dio NATOk Ukrainari kide bihurtzeko. Vilniusen. NATOk baiezkoa eman zion Zelenskiren eskaerari; hau da, aliantzan bat egiteari buruzko egutegia zehaztea, baina ez orain, baizik eta «segurtasun baldintzak betetzen direnean». Mendebaldeko aliatuek laguntza ekonomikoa emango diote Ukrainiari, baina guzti horren trukean, Ukrainak erreformak egiteko konpromisoa hartu beharko du: besteak beste, «demokraziarekin, zuzenbidearekin, giza eskubideen eskubideekin eta hedabideen askatasunarekin» lotuta doazenak, hain zuzen, «herrialdearen ekonomia bide jasangarrian kokatzeko» eta «armadaren kontrol demokratikoa» indartzeko.

Turkiako presidente Recep Tayyip Erdoganek Suedia NATOn sartzeko erabakiari oniritzia eman zion, baina ondoren zehaztu zuen ez zuela urrira arte Suedia aliantzako kide egitea berresteko lege proiektua aurkeztuko parlamentuan. Stockholmek bide orri bat emango dio Ankarari «terrorismoaren aurka» harturiko neurriei buruz, haren eskaera berretsi aurretik. Erdoganek ezetzari eutsi dio orain arte, besteak beste, bere gobernuak terroristatzat daukan PKK Kurdistango Langileen Alderdiaren jarraitzaileek Suedian «terrorismoa goratzen» dihardutela oraindik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bigarren Gerra Hotza

## Kanpo estekak
Gorotz katilu

**Gorotz katilua** (*Cheilymenia granulata*) *Pyronemataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoak: *Coprobia granulata*. *Ascophanus granulatus*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, hasieran dilista forman, gero laua.

**Himenioa:** Laranja kolorekoa biziagoa edo motelagoa, pikortsu samarra. Kanpoko aldea eta ertza furfurazeoa.

**Haragia:** Ugari espeziearen tamainaren arabera, apur bat gelatinakara eta zertxobait hauskorra, tonalitate laranja zurbil kolorekoekin.

**Etimologia:** *Cheilymenia* terminoa grekotik dator, ezpaina esan nahi duen "cheilos" hitzetik eta mintz, esan nahi duen, "hymen" hitzetik. Onddoak himenioan duen ertz irtenagatik. *Granulata* epitetoa, pikorra, pikortsua, esan nahi duen "granum" hitzaren txikigarritik. Apotezioa estaltzen duten pikorrengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cheilymenia* generoko simaurretan ateratzen diren eta ile nabariak dituzten ohiko espezie batzuekin, hala nola: *Cheilymenia fimicola* eta *Cheilymenia stercorea*.

## Sasoia eta lekua 
Simaurretan ohikoa da, eta taldeak osatuz hazten da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Hawaii, Mexiko, Jamaika, Panama, Venezuela, Txile, Brasil, Islandia, Europa, Errusia, Kanariak, Azoreak, Kaukasia, Tajikistan, Himalaiako eremua, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richard Krajicek

**Richard Peter Stanislav Krajicek** (Rotterdam, 1971ko abenduaren 6a) herbeheretar tenislari ohia da.

Herbehereetan jaio zen, etorkin txekiarren semea. Askatasunerako eta Demokraziarako Herri Oartidoko kidea da.

1989an hasi zen profesionalki eta 17 txapelketa irabazi zituen. Garaipen garrantzitsuena 1996ko Wimbledongo txapelketan izan zen, MaliVai Washingtoni irabazita.
Choiromyces gangliformis

***Choiromyces gangliformis*** *Tuberaceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko ona. Garbitzeko zaila, lurra konkorren azpian ezkutatzen da.

Sinonimoa: *Tartufa gangliformis*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2,5 eta 4,5 cm bitarteko diametrokoa, tuberkulu irregular itxuran, konkor ugarirekin. 

**Peridioa:** Okre-burdin kolorea du.

**Gleba:** Gogorra eta krema-haragi kolorekoa zain zuriekin. Ez du usain atseginik.

**Etimologia:**  *Chiromyces* terminoa grekotik dator, txerriak bilatzen dutelako: zerri perretxikoa. *Gangliformis* epitetoa ukitzean haragiak duen itxuragatik du.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Choiromyces meandriformis* purgatzailea eta maiz agertzen denarekin nahas daiteke. Esporengatik bereizten da-

## Sasoia eta lekua 
Otsailetik maiatzera, lur azpian, toki irekietan. Urria.

### Banaketa eremua 
Espainia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Andreu Pintado

**Javier Andreu Pintado** (Iruña, 1973) nafar historialaria da, bereziki Antzinaroa ikertzen duena.

## Bibliografia 
Zaragozako Unibertsitatean Historia ikasi zuen eta ondoren, Coimbra, Oxford, Munich eta Heidelbergeko unibertsitateetan prestakuntza osatu zuen, bai eta Alexander von Humboldt Fundazioko beka lortu. 2011z geroztik, Antzinateko Historiako irakasle titularra da Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalean (UNED) eta, 2014az geroztik, Nafarroako Unibertsitateko Historia sailean aritzen da. 2018az geroztik, Filosofia eta Letretako Fakultateko Ikasleen Dekanordea eta Arkeologiako Diplomaren Koordinatzailea da. Gainera, Historiako tutorea da Tuterako eta Iruñeko UNEDen. 

Latinezko inskripzioen, eliteen eta erromatar populazioaren gaineko ikerketak egiten ditu. 

## Proiektuak 
Hainbat ikerketa proiektu bideratu ditu, nazio mailan zein nazioartean eta argitalpen ugari ditu aldizkari akademikoetan. Publiko orokorrerako medioetan ere elkarrizketak eman ditu. Oppida Imperii Romani bloga ere elikatzen du 2008tik.

Aragoiko Gobernuaren eta Uncastillo Fundazioaren Ikerketa Plan bateko zuzendari zientifikoa da, Los Bañales hiri erromatarrean (Uncastillo, Zaragoza). 

2017az geroztik, Eslabako Udalarekin eta Cederna-Garalurrekin batera, Eslabako (Nafarroa) Santakriz hiri erromatarraren aurkikuntzaren mendeurrena ospatzeko ekintzen koordinazioaren arduraduna da.

## Liburuak 
Hauek dira berak idatzitako liburu batzuk:

* 2022. *Liberalitas Flavia: Obras públicas, monumentalización urbana e imagen dinástica en el Principado de los Flavios (69-96 d. C.)*. Sevilla. Universidad de Sevilla. ISBN:978-84-472-3092-1
* 2022. *Valete Vos Viatores: Travelling through Latin inscriptions across the Roman Empire*. Coimbra : Coimbra University Press. ISBN: 978-989-26-2335-1.
* 2021. *Inter medium Vasconum pertransibunt aquae. Vascones y termalismo en la Antigüedad hispana*. Opera selecta de Mª Jesús Peréx Agorreta. Madrid : UNED ISBN: 978-84-362-7681-7.
* 2013. (Editore moduan) "Entre Vascones y Romanos: sobre las tierras de Navarra en la Antigüedad". *Cuadernos de Arqueología de Navarra*. Iruña: UNED. ISSN: 1133-1542
* 2012. *Las cupae hispanas: origen, difusión, uso, tipología*. Tutera: UNED - Fundación Uncastillo ISBN: 978-84-615-6200-8.

* 2009. *(Koordinatzaile moduan) Los vascones de las fuentes antiguasen torno a una etnia de la antigüedad peninsular*. Bartzelonako Unibertsitatea. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FC Bruno's Magpies

'''FC Bruno's Magpies'* (euskaraz *Brunoren mikak'') Gibraltarko futbol taldea da. 2023an Kopa irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Gibraltarren: 0 
* Liga (0): hirugarren 2023an.
* Rock Cup:
** Txapelduna (1): 2023
** Finalista (1): 2022

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Trabajadoriak

**Trabajadoriak** ziren Espainiako Gerra Zibilaren ostean eratu ziren gatibu langileen taldeak, Francoren erregimenaren agindupean. Gerra bukatu ahala, preso ugari sartu zituzten kontzentrazio eremuetan eta kartzeletan. Hauetako asko “Batallon de trabajadores” delakoetara bidali zituzten haien zigorrak betetzeko.

Errepublikaren alde borrokatu ziren preso gehienak esklabo bilakatu ziren. Francok zigorrak eta heriotza mehatxuak erabili zituen eta gatibu lan merkearen bitartez, berak eragindako hondamendiak konpondu,  armadak behar zituen azpiegiturak eraiki eta enpresari konplizeen beharrak asetzeko.

Espainian 550 ”langile batalioi” sortu zituzten. Horietatik 60 baino gehiago Euskal Herrian. Oarsoaldean 18 batailoi antolatu zituzten. 12.500 pertsona 4 urtez aritu ziren gatibu lanetan, errepide eta gotorlekuak eraikitzen. Egoera tamalgarrian aritu ziren, heriotza zigor, gose eta gaixotasunen mehatxupean, Pikoketako, Aritxulegiko, Lanbarreneko eta Jaizkibeleko errepideak egiten. Basarri bertsolaria, adibidez, talde horietako batean aritu behar izan zen.

## Trabajadoriak Lezon 
1939tik 1946ra, 1936ko gerra amaitu eta hurrengo urteetan alegia, 1.500 lagunetik gora behartutako esklabotza lanak egiten aritu ziren Lezoko hainbat lekutan. Gerran preso hartutako edota soldadutza urte haietan egitea tokatu zitzaien “errejimenari atxikimendurik ez zioten” pertsonak ziren; frankismoaren esklaboak, edota herriak esaten zien bezala, “Trabajadoriak”. Lezon, egun GI-3440 izenaz ezagutzen dugun errepidearen Errotetatik Guadalupeko santutegira bitarteko zatia eraikitzen aritu ziren hauetako langile gehienak.

Herriko memoria historikoa berreskuratzeko eta ezagutzera emateko helburuz,  Etxetxo, Lezoko Memoria Historikoaren Elkartea sortu zen 2016an. Ordutik, hainbat eta hainbat ekimen burutu dituzte Etxetxoko kideek. Horien artean, auzolanean arituta, Iparragirreko basoaren inguruetako barrakoiak berreskuratu dituzte, bertako sasi eta zuhaitz txarrak kenduta, pilatuta zegoen zabor guztia aterata eta barrakoien jatorrizko zorua azaleratu ondoren.

## Erreferentziak
Elisabeth Sladen

**Elisabeth Clara Heath-Sladen**, (Liverpool, 1946ko otsailaren 1a - Southall, Londres, 2011ko apirilaren 19a) Ingalaterrako aktorea izan zen, *Doctor Who* telesailean Sarah Jane Smithen papera egiteagatik ezaguna dena, doktorearen bidaia-laguna hain zuzen ere.

Beranduago Doctor Whoren spin-off baten protagonista izan zen, *The Sarah Jane Adventures* telesailean hain zuzen ere.

## Biografia 
Elliott-Clarke antzerki eskolan egin zituen ikasketak eta Liverpool Playhouse antzokian hasi zen lanean eszena zuzendariaren laguntzaile. Lehenengo aktore lana Brian Miller senarra izango zenarekin batera egin zuen antzoki hartan. *Otelo* antzezlanean Desdemona izan zen bere lehenengo paper garrantzitsua.

1965ean hartu zuen aurreneko aldiz filme batean, baina bere izena ez da agertzen kredituetan. Ondoren Britainia Handiko hainbat telesailetan agertu zen. Aipagarriena *Coronation Street* telesail ezagunean izan zuen lana, Anita Reynolds taberna zerbitzaria izan baitzen 6 ataletan.

Z-Cars telesailean agertu ondoren 1973an hango ekoizle zen Ron Craddockek *Doctor Who* telesailerako casting bat egitera animatu zuen, jakin gabe zein izango zen bete beharreko papera.

## Bizitza pertsonala 
1968an Brian Miller aktorearekin ezkondu zen.

2011ko apirilaren 19an hil zen pankrea minbiziak jota.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telesailak 
## Audioa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Bernardo Arévalo

**César Bernardo Arévalo de León** (Montevideo, 1958ko urriaren 7a) politikari, diplomatiko, soziologo eta idazle guatemalarra da. 2020ko urtarrilaz geroztik, Guatemalako Kongresuan diputatu gisa aritu da Movimiento Semilla alderdia ordezkatuz. 2023ko Hauteskunde Orokorretarako lehendakarigaia da.

## Biografia 
1958an jaio zen, gurasoak Uruguain erbesteraturik zeudela. Izan ere, Juan José Arévalo Bermejo Guatemalako presidente ohiaren semea da, 1945-1951 bitartean gobernatu zuena. Arévalo Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrean graduatu zen soziologian, eta, gero, Kanpo Harremanetarako Ministerioan sartu zen karrerako diplomatiko gisa 1980ko hamarkadan. Han, zenbait kargu garrantzitsu bete zituen, hala nola 1994 eta 1995 bitartean Kanpo Harremanetarako ministroordea eta Guatemalako enbaxadorea 1995etik 1996ra bitartean Ramiro de León Carpioren gobernuan.

Utrechteko Unibertsitatean (Herbehereak) filosofiako eta gizarte-antropologiako doktoretza lortu zuen. 1999an, Interpeacen hasi zen lanean, nazioarteko gatazketan bakea finkatzeko aholkulari gisa, eta zenbait jarrera garrantzitsu izan zituen erakunde horretan.

### 2023ko hauteskudeetako lehendakari-gai 
Arévalo 2023ko hauteskunde orokorretarako presidente izateko hautagai izendatu zuen Semillak, Karin Herrera  lehendakariordearekin batera. Zenbait alderdik bozken iruzurra salatu zuten, hala ere, nazioartean bozkak legeztatzeko eta hauteskundeekin jarraitzeko eskaera egin eta azkenik, uztailaren 12an Guatemalako Hauteskunde Auzitegi Gorenak emaitzak legeztatu zituen. Egun berean, Rafael Curruchichek, Zigorgabetasunaren Aurkako Fiskal Bereziak Semilla alderdia deuseztatzeko mugimendua egin zuen. Curruchichen erabakia Guatemalako Konstituzioaren aurkakoa litzatzeke, Alderdien Legea maila konstituzionala duelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Allier (ibaia)

**Allier ibaia**, okzitanieraz **Alèir**, Frantziako erdialdeko ibai bat da. 

Erdialdeko Mendigunean jaio, Lozère departamentuan era Mende udalerriaren ekialdean, eta 421 kilometro egin ondoren urak Loira ibaian isurtzen ditu, Nevers udalerriaren mendebaldean. 

## Departamentuak eta udalerriak 
Allier ibaiak departamentu eta udalerri haue zeharkatzen ditu:
* Lozère: La Bastide-Puylaurent, Langogne;
* Ardèche - ibaia departamendu hau eta Lozère arteko mugan zehar doa;
* Haute-Loire: Monistrol-d'Allier, Langeac, Brioude;
* Puy-de-Dôme: Brassac-les-Mines, Auzat-la-Combelle, Issoire, Cournon-d'Auvergne, Pont-du-Château;
* Allier: Saint-Yorre, Vichy, Varennes-sur-Allier, Moulins, Château-sur-Allier;
* Cher: Mornay-sur-Allier;
* Nièvre.
Beatriz Unzue Esnaola

**Beatriz Unzue Esnaola** (Amasa-Villabona, 1974ko urtarrilaren 9a) idazkaria, kirolaria eta politikaria da. 2023ko ekainaren 17an Billabona-Amasa udalerriko alkate bilakatu zen bigarren aldiz, 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan, Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz. 

## Biografia 
Beatriz informatika kudeatzailea da ikasketaz eta idazkaria lanbidez. Herriko hainbat eragile eta elkartetan lanean aritua, baita parte hartzaile modura ere, hala nola, Aizkardi elkartearen mendi ibilaldietan, emakumezkoen pala txapelketetetan, bolo tiraldietan, Gabonetako haurren kabalgatan, Amasako jaietan, Ikastolako guraso elkartean... Kirolaria ere bada eta Behar Zana elkartearekin lehiatzen da palan eta bolo tiraldietan.200px|thumb|Beatriz Unzue bolaria, Euskadiko txapeldun
### Kirolari 
2017ko ekainaren amaieran Behar Zanako Beatriz Unzue amasarrak Euskadiko Bola Txapelketa irabazi zuen.

### Politikari 
Amasa-Villabonako EH Bilduko herrigintza taldeko kidea da 2015. urtetik. EH Bildutik adierazi zutenez, «konpromiso politikoa erakutsi du bere ibilbidean zehar; abertzalea eta euskaltzalea da, eta herrigintzan lan handia egin du».

2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 1.517 boto (7 zinegotzi), EAJk 1.058 boto (5 zinegotzi), PSE-EEk 199 boto (zinegotzi 1), eta Podemos-IU-Equok 149 boto. Ondorioz, Beatriz Unzue izendatu zuten alkate.

2022ko abenduan EH Bilduk iragarri zuen Beatriz Unzue Esnaola izango zela Amasa-Villabonako koalizioaren alkategaia 2023ko udal hauteskundeetan. Herriko militantziak, bilkideek zein oinarri sozialak aho batez babestuta  Beatriz Unzue-ren hautagaitza aukeraketa prozesuan EH Bilduk egindako barne prozesuan. Hautagaitza publikoki aurkezteko ekitaldia abenduaren 23an egin zen Berdura plazan.
thumb|200px|Amasa-Villabonako udalbatza, 2023.06.17
2023ko ekainaren 17an Beatriz Unzue Esnaolak EH Bilduko 8 zinegotzien aldeko bozkak jaso zituen eta Arantza Lopez Udalbatzako zinegotzi helduenak eman zion aginte makila. Ondoren egindako hitzartzean, Beatriz Unzuek udal gobernu berriaren oinarri eta printzipio nagusiak azaldu nahi izan zituen, jendez gainezka zegoen udaletxeko Batzar aretoan. Amaieran txalo zaparrada handia jaso zuen bigarren aldiz alkate izango den Unzuek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karin Herrera

**Karin Larissa Herrera Aguilar** (Guatemalako Hiria, 1968) kimika biologoa da, katedraduna, politikoa eta soziologoa da.

## Biografia 
Guatemalako San Carlos Unibertsitateko Kimika Zientzien Fakultateko kimikari biologo graduatua da Herrera. Ingurumen-ikasketak egin zituen Universidad del Valle delakoan, eta politika zientzia eta soziologian doktoretza lortu zuen Salamancako Unibertsitate Pontifizioan. Nazioarteko hainbat aitorpen jaso ditu ingurumenaren alde egindako ibilbideagatik.

Guatemalako San Carlos Unibertsitatean irakasle aritu da eta unibertsitate horretako Ikerketa Kimiko eta Biologikoen Institutuko zuzendaria izan da. Guatemalako Botikarien eta Kimikarien Elkargoaren ordezkaria da Unibertsitateko Goi Kontseiluan. Ingurumen- eta politika-gaiei buruzko aholkularitza ere izan du hainbat erakunderen aurrean.

2021ean, Guatemalako Botikari eta Kimikarien Elkargoaren Zuzendaritza Batzordeko lehendakariorde hautatu zuten 2021–2023 eperako.

## Ibilbide politikoa 
Movimiento Semilla alderdi politikoaren eskutik 2023ko hauteskunde orokorretarako alderdiaren lehendakariordetzarako hautagaia da, eta Bernardo Arévalo presidente izateko hautagaia. Alderdia bigarren itzulira pasatu bazen ere hainbat oztopo izan ditu aurrera egiteko. Batetik, zenbait alderdik bozken iruzurra salatu zuten eta azkenik, uztailaren 12an, bozkak legeztatu ziren egun berean, Rafael Curruchichek, Zigorgabetasunaren Aurkako Fiskal Bereziak Semilla alderdia deuseztatzeko saiakera egin zuen, fiskalaren erabakia konstituzioaren aurkakoa izanik, estatu-kolpearen zurrumurrua zabaldu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ABC uharteak (Haizebeko uharteak)

**ABC uharteak** Aruba, Bonaire eta Curaçao uharteek sortzen duten talde fisikoa dira, Karibe itsasoko Haizebeteko uharteen artean mendebaldeenen dauden hiruak. Historia bateratua dute, hiruak baitira Herbehereetako Erresumaren parte, 1814ko Anglo-Herbeheretar itunak burujabetza herrialde horri eman zionetik. 1815tik Curaçao eta Dependentziak izenarekin gobernatu zen. Venezuelako Falcón estatuko uharteetatik oso gertu daude. Aruba eta Curaçao autonomoak dira, Herbehereetako Erresumako estatu osatzaileak dira, baina Bonaire Karibeko Herbehereak banaketaren barruko udalerri berezia dira. Hiruak Herbehereetako Erresumaren parte izanda ere, Europar Batasunaren kanpo daude. Hala ere, herritarrek herbeheretar nazionalitatea dute, eta itsasoz haraindiko kolonia ohi gisa eskubide bereziak mineralen eta natura-baliabideen eskubide eta salerosketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ABC uharteak

**ABC uharteak** honakoa izan daiteke:

* ABC uharteak (Alaska), Admiralty, Baranof eta Chichagof uharteak.
* ABC uharteak (Haizebeko uharteak), Herbeheretar Karibeko Aruba, Bonaire eta Curaçao.
Perino del Vaga

**Piero Bonaccorsi**, izengoitiz **Perino** edo **Perin del Vega** (Florentzia, 1501eko ekainaren 23a - Erroma, 1547ko urriaren 19a) italiar margolaria izan zen.

Hamaika urterekin Ridolfo Ghirlandaio ikasle sartu zen eta ikasle bikainenetako bat izan zen. Erromara iristean, Rafaeli eta Giovanni Udinekoari lagundu zien Vatikanoan. 1520ko hamarkada nahasian Florentziara itzuli zen, eta 1527an Genoara joan zen lanera, Andrea Doriak eskatuta, eta Palazzo Te apaindu zuen. Urtebete geroago Erromara itzuli zen eta eliza, jauregi eta Castel Sant'Angelon lan egin zuen.

Erroman hil zen eta Agriparen Panteoian lurperatuta dago.

Bere estiloaren bizitasun eta dotoretasunagatik nabarmendu zen, Rafaelen tradizioaren eta Florentziako lehen manikeismoaren artean kokatua. Rafael eta Andrea del Sartoren estiloak uztartu zituen

## Iruditegia 

Perino.jpg|Perino del Vaga, *Madonna eta Haurra*, Erroma, Palazzo Montecitorio.
Perino del Vaga 01.JPG|Bruselako tapiza, "Diana Efesokoa"
Genova Villa del Principe Interno Loggia degli Eroi Affresco 1.jpg|*Loggia degli Eroi *, Villa del Principe
El cardenal Reginald Pole, por Sebastiano del Piombo.jpg|*Ritratto del cardinale Reginald Pole*, ca 1537

## Kanpo estekak
Oulema laticollis

***Oulema laticollis*** *Chrysomelidae* familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1993an White-k zientifikoki deskribatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1987ko Nafarroako Itzulia

**1987ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XXVI. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (bosgarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Tafallan hasi eta Iruñean bukatu zen. 

## Taldeak
* Agramont
* Orbea-Cegasa
* Gurelesa-GAC
* Elektra
* Santisteban
* G.D. Reynolds-SEUR
* CAI
* Cafes La Brasileña-Manik
* Cajamadrid
* Alas-Bema Sprint
* G.S. Mazza
* Peugeot
* Ker-Cadelac

## Etapak  
## Sailkapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oulema

***Oulema*** *Chrysomelidae* familiako kakalardo mota bat da. Generoa Gozisek deskribatu zuen lehenik zientifikoki 1886an. 

## Espezieak 
Hona hemen genero horretako espezieen zerrenda:
* *Oulema alterna* Silfverberg, 1979
* *Oulema coalescens* White, 1993
* *Oulema depressa* Silfverberg, 1983
* *Oulema duftschmidi* Redtenbacher, 1874
* *Oulema elongata* White, 1993
* *Oulema erichsonii* Suffrian, 1841
* *Oulema gallaeciana* Heyden, 1879
* *Oulema hoffmannseggii* Lacordaire, 1845
* *Oulema laticollis* White, 1993
* *Oulema magistrettiorum* Ruffo, 1964
* *Oulema melanopus* Linnaeus, 1758
* *Oulema melanoventris* White, 1993
* *Oulema minuta* White, 1993
* *Oulema nigrofrontalis* Takizawa & Basu, 1987
* *Oulema pumila* Vencl & Aiello, 1998
* *Oulema rufocyanea* Suffrian, 1847
* *Oulema septentrionis* Weise, 1880
* *Oulema subfusca* Silfverberg, 1983
* *Oulema tristis* Herbst, 1786
* *Oulema variabilis* White, 1993
* *Oulema vittigera* Silfverberg, 1983

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oulema variabilis

***Oulema variabilis*** *Chrysomelidae* familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1993an Whitek zientifikoki deskribatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oulema pumila

***Oulema pumila*** *Chrysomelidae* familiako intsektu kakalardo espezie bat da. 1998an Vencl & Aiello-k zientifikoki deskribatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Joan eliza (Fano)

**San Joan Ebanjelariaren eliza** Asturiasko Fano parrokiako tenplu katolikoa da, Gijónen (Espainian).

## Deskribapena 
Jatorri erromanikoko tenplua da, baino estilo horretan portada baino ez du kontserbatzen, ziurrenik XII. mendekoa. Portada erromanikoak, higatuta egon arren, aberastasun eskultoriko handia gordetzen du. Kapitelek landare-motiboak historiatuekin konbinatzen dituzte, horien artean zoomorfo motiboak eta giza irudiak. Tenpluaren gainerakoa hainbat berrikuntzen emaitza da, azkena XX. mendearen hasieran. Portada nagusia ezkutatzen eta aldi berean babesten duen arkupe bat nabarmentzen da, baita kanpai-horma handi bat ere.

## Jovellanos 
Gaspar Melchor de Jovellanosek eliza hau aipatzen du Gijonera itzultzean, Langreo eta Siero inguruetatik, hara joana baitzen XVIII. mendearen amaieran ikatz mineralaren aukerak aztertzera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://gijon.vivirasturias.com/patrimonio-religioso/c/0/i/59613688/iglesia-san-juan-evangelista-fano Informazio turistikoa.
Iruñeko Catachu tabernako sarekada

**Iruñeko Catachú tabernako sarekadan** 1938ko apirilaren 11n, arratsaldeko 4:30etan, 30 bat lagun, tartean Catachú familia osoa, atxilotu zituen polizia militar frankistak. 

## Gertaerak 
1938ko apirilaren 11n, Iruñeko Catachú tabernako sarekadan 30 bat lagun atxilotu zituen polizia militar frankistak. Ezkabako gotorlekutik presoei Ipar Euskal Herrira eta Frantziara ihes egiten laguntzea egotzi zieten; baita ezkerreko militantziagatik jazarritako beste pertsona batzuen ihesak antolatzea ere. San Kristobaleko ihesa nagusia, ospetsua, bestetik, maiatzaren 22an izango zen, sarekadaren hilabetea igaro ondoren. 

Iturralde familiak zuzentzen zuen Catachú taberna. Angel semea zen Osasunako ezker aurrelari titularra. Tabernara Osasunako jokalariak eta pilotariak joaten ziren, besteak beste. Operazioan, establezimenduaren jabea, beste bi pertsona eta Javier Ziga pintore eta EAJko zinegotzia torturatu eta kartzelara bidali zituzten. Bertan bi urte eman zituzten, UGTko buruzagi bat, José Abasolo Leiba, Frantziara igarotzea leporatuta.

## Atxilotuak 
Atxilotuen artean Isidoro Iturralde Marín, lokalaren jabea, Jose Maria Iturralde Rodríguez eta bere bi alaba; haiekin batera Juan Arrieta Uria, Victoriano Anasagasti Zulueta, Juan Larumbe Tafalla, Joaquín Lizarraga Goñi eta beste asko, gehienak kasualitatez tabernan zeudenak. Javier Ziga geroago atxilotu zuten, ez tabernan. Atxilotuak  zezen-plaza atzealdean zegoen "Txakurtegia" deituriko Udal-gordailura eraman zituzten. Toki hartan gerra baino lehen alferrak, mozkorrak eta gaizkileak jasotzen ziren; Gerra Zibileko urteetan polizia-etxe inprobisatu gisa erabili zen, ordea.

Emakume Abertzaleen Batzako hainbat kide zeuden atxilotuen artean. Talde honek, beste hainbat emakume talde antifrankistarekin batera, Ezkaban preso zeudenei kanpotik laguntza ematen zien, baliabideak zein informazioa helaraziz. Sare horietako emakume askok atxiloaldiak eta torturak pairatu zituzten.

## Catachú taberna 
Catachú izena Iturralde-Rodriguez familiaren ezizena zen. Gaur egun ere taberna Lindatxikia kaleko 16. zenbakian dago, San Nikolas parrokiaren atzean. Ezaguna zen pilotarien, futbolarien eta euskal nazionalismoaren kidekoen topalekua zelako, eta "Mugimendu Nazionalaren" aurka konspiratzen zuen "antro" gisa hartzen zuten frankistek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sonia Gutiérrez Raguay

**Sonia Marina Gutiérrez Raguay** (Palín, 1981eko otsailaren 5a) abokatua, giza eskubideen aldeko aktibista eta politikaria. 2020az geroztik Guatemalako Kongresuko diputatu gisa aritu da, Winaq alderdi politikoaren eskutik. Alderdi politiko horren idazkari nagusia ere bada 2017az geroztik.

## Biografia 
Gutiérrez 1981eko otsailaren 5ean jaio zen Palinen, Escuintla departamenduan. Guatemalako San Carlos Unibertsitatean abokatu eta notario gisa graduatu zen. Herri indigenen eta emakumeen giza eskubideen aldeko ekintzaile gisa egin zen ezagun.

## Ibilbide politikoa 
2010ean Winaq alderdiarekin bat egin zuen. 2011ko hauteskunde orokorretarako, Rigoberta Menchúren hautagaitza babestu zuen eta 2015eko hauteskunde orokorretan, Palingo alkate izateko aurkeztu zen, eta, orduan, laugarren postua lortu zuen 1.025 botorekin. 2017an, alderdiaren idazkari nagusi gisa hautatu zuten, eta ondoren, 2019ko hauteskunde legegileetan Winaq alderdiaren zerrendaburua izan zen maila nazionalean. Diputatu izateko hautatua izan zen eta 2020ko urtarrilaren 14an hartu zuen kargua, Kongresuaren IX. Legegintzaldian. Gutiérrezen idazkaritzapean Winaqek bere banakako emaitzarik onena lortu zuen hauteskundeetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
WINAQ (alderdi politikoa)

**Movimiento político WINAQ** Guatemalako alderdi politikoezkertiar eta indigenista da, Rigoberta Menchúk sortua.

## Hauteskundeak 
2007ko hauteskunde orokorretan, *Encuentro por Guatemala* alderdiarekin batera parte hartu eta Rigoberta Menchú izan zuten hautagai.

2011ko hauteskunde orokorretan, *Frente Amplio* izeneko aliantza sortu zuten ezkerreko alderdiek, URNG - MAIZ, Alternativa Nueva Nación (ANN), Winaq eta Movimiento Nueva República (MNR). Aho batez, Rigoberta Menchú presidente izateko hautagai izendatu zuten, eta Anibal García, berriz, lehendakari orde izateko hautagai.

2023ko hauteskunde orokorretan, URNG - MAIZ alderdiarekin batera  Amílcar Pop eta Mónica Enríquez hautagaiak aurkeztu zituzten, presidente eta lehendakariorde, hurrenez hurren. Hasiera batean, Guatemalako Hiriko bozkak berriro zenbatzeko eskaera egin zuen baina ondoren, uko egin zioten hauteskundeak errepikatu nahi zituzten alderdiei mesede ez egiteko.

## Lehendakarigaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca

**Unidad Revolucionaria Nacional Guatemalteca (URNG-MAIZ)** Guatemalako alderdi politikoa da. 

## Historia 
1982ko otsailaren 7an sortu zen gerrillari-talde gisa, Guatemalako lau gerrillari-talde garrantzitsuenak koordinatu ondoren. Gerrilla hauek ziren: Ejercito Guerrillero de los Pobres (EGP), Organización del Pueblo en Armas (ORPA), Fuerzas Armadas Rebeldes (FAR) eta Partido Guatemalteco del Trabajo (PGT).

Nazio Batuen Erakundeak babestutako bake-prozesu baten ondoren, 1996ko abenduaren 29an, Guatemalako Gobernuak eta URNG bake-akordio irmoa eta iraunkorra sinatu zuten, Boutros Boutros-Ghaliren aurrean, Nazio Batuen Erakundeko Idazkari nagusia. 1997an, URNG legezko alderdi politiko bihurtzeko prozesua hasi zuen, eta azkenik, 1998an legeztatu zen. 

## Hauteskundeak 
1999ko hauteskundeetarako ezkerreko partiduen koalizioan aurkeztu zen eta hirugarren postua lortu zuten. 2003an, ezkerra bitan zatitu zen, eta URNG izan zen emaitza okerrena lortu zuena. Kongresu nazionala osatzen duten 114 parlamentarioetatik 7 bakarrik lortu zituen. Zorte bera izan zuten 2007ko hauteskunde orokorretan, berriz ere zatituta joan ziren, eta berriro ere 158ko bi kurul irabazi ahal izan zituzten.

2018ko urrian Hauteskunde Auzitegi Gorenak adierazi zuenez, alderdia bertan behera uzteko azterketa martxan zen, hauteskunde-delituengatik.

2023ko hauteskundeetan, Winaq alderdiarekin aurkeztu zituzten Amílcar Pop eta Mónica Enríquez-en hautagaitzak, presidente eta lehendakariorde, hurrenez hurren.

## Lehendakarigaiak 
## Ikus, gainera 
* Guatemalako gerra zibila

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* URNG-ren webgune ofiziala
Nadine Labaki

**Nadine Labaki** (; Baabdat, 1974ko otsailaren 18a) libanoar aktore eta zinema-zuzendaria da.

Aktore lanetan hasi zen eta 2007an zuzendu zuen aurreneko filmea, *Caramel*, Cannesko Zinemaldian aurkeztu zena. 2018ko *Capharnaüm* filma Oscar sarietarako izendatua izan zen, hori lortzen duen lehenengo emakumezko zuzendari arabiarra izan zen Nadine Labaki.

## Biografia 
### Gaztaroa eta hastapenak 
Labaki Libano Mendiko eskualdean jaio zen maronita familia batean. Gaztaroan Libanoko Gerra Zibila ezagutu zuen 1991an amaitu zenean 17 urte baitzituen. Osaba *hakawatia* zuen, ipuin kontalaria, eta aitonak antzoki txiki bat zuen eta han zaletu zen Labaki zinemarekin. Libanoko *Studio El Fan* talent showean abiatu zuen aktore ibilbidea eta Beiruteko Saint Joseph Unibertsitatean ikus-entzunezko ikasketak egin zituen. Graduatzeko *11 Rue Pasteur* film laburra zuzendu zuen 1997an eta Parisko Arabiar Munduko Institutuak antolatzen zuen Zinema arabiarreko biurtekoan film labur onenaren saria eskuratu zuen.

1998an Parisen ezarri zen Caroline Labaki ahizparekin, hura ekoizlea, eta Ekialde Hurbileko abeslarien bideoklipak eta iragarkiak egin zituen, eta hainbat sari eskuratu zituen. 2003rako ezaguna zen arabiar komunikabidetan eta Nancy Ajram abeslari libanoarraren bideoklipak zuzendu zituen. Bideotako batek polemika sortu zuen, "Akhasmak ah" ("Bai, borrokatuko dut zure aurka") bideoklipak, dantza sexualki iradokitzaileak agertzen zirelako.

### Zuzendari lanetan 
2005ean Cannesko Zinemaldian izan zen sei hilabetez eta *Caramel* filmea idatzi zuen bitartean. 2007an atera zen, Labaki zuzendari eta protagonista zela. Cannesen egin zuen estrenoa eta mundu mailan hainbat sari jaso zituen.

2011n *Et maintenant, on va où ?* zuzendu zuen. Ekialde Hurbileko herrixka batean gerra garaian musulmanak eta kristauak daude, eta alde bietako emakumezkoak ahalegintzen dira gizonezkoak borrokan hasi ez daitezen. Torontoko Zinemaldian film irabazlea izan zen eta Donostiako Zinemaldian film europar onenaren saria jaso zuen, besteak beste.

Nadine Labakiren film arrakastatsuena *Capharnaüm* () izan zen. Oscar Sarietarako izendatua izan baitzen Nazioarteko film onenaren atalean. Filmerako musika Khaled Mouzanar senarrak konposatu zuen.

### Aktore lanetan 
Laburmetraietan agertzen hasi zen eta 2006an *Bosta* komedian aritu zen. Aktore lan garrantzitsuenak berak zuzenduriko filmetan egin ditu.

## Filmografia 
### Zuzendari lanetan 
* *Caramel* edo *Sukkar Banat* (2007)
* *Et maintenant, on va où ?* (2011)
* *Rio, I Love You* (2014)
* *Capharnaüm* (2018)
* *Homemade* (2020) - 18 zuzendarietako bat

### Aktore lanetan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nadine Labakiren webgune ofiziala
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Miguel Hernández (albuma)

***Miguel Hernández*** 1972an Joan Manuel Serrat kantautoreak Zafiro/Novola diskoetxearekin grabatu zuen bederatzigarren LP albuma da. Bertan, Miguel Hernández poetaren poemak musikalizatzen zituen, Francesc Burrull-en moldaketekin. 

Letra guztiak Miguel Hernándezenak dira eta doinuak Serratenak dira, "Tipularen nanak" izan ezik, Alberto Cortezen musika baitu.
Fitxategi:Miguel hernandez.jpg|Miguel Hernández (1939)
Fitxategi:Serrat elgrafico 1984.jpg|Serrat (1984)

## Abestiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ara que tinc vint anys
* *Dedicado a Antonio Machado, poeta*

## Kanpo estekak 
* Serraten web ofizialaren diskografia
* Arcoya,&#x20;Encarni.&#x20;«Miguel Hernández: irakurri eta gogoratu beharreko poemak»&#x20;*Actualidad Literatura &#x20;(2023-04-23).*
Chess.com

**Chess.com** Interneteko xake-zerbitzari bat da, xakeari buruzko albisteen webgune bat eta sare sozialen webgune bat. Guneak freemium eredu bat du, non funtzio batzuk doan eta beste batzuk harpidetzak dituzten kontuetarako diren. Beste erabiltzaile batzuen aurka joka daiteke xakean zuzenean, partida azkarretan, edo xakearen aldaerak erabilita.

Munduko xake-plataformarik handienetako bat da. Lineako txapelketak antolatu ditu, besteak beste, Titled Tuesdays, PRO Chess League, Chess Championships enpresak aurkeztutako Speed Championships, PogChamps eta ordenagailuen arteko xake-partidak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elijah Gift

**Elijah Gift Izobodo John** (Korella, Nafarroa Garaia, 2006ko ekainaren 11) Euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aita Nigeriarra eta ama Kubar jatorriko nafarra ditu. Aurrelari gisa jokatzen du. 9 urterekin Ingalaterrara mugitu zen bizitzera. 2023ko uztailean Athleticek fitxatu zuen Liverpooletik. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian. 2025ko irailean Athletic-en Champions League-eko B zerrendan sartu zen.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Adama Boiro

**Adama Boiro** (Dakar, Senegal, ) Ginear jatorriko euskal herritar futbolari profesionala da, talde nafarretan hezia. 

## Biografia 
Nahiz eta guraosak Ginearrak izan, Senegalen jaio zen eta 4 urterekin heldu zen Iruñera bizitzera  eta bertako San Jorge taldean hasi zen futbolean. Aurrelari nahiz ezker atzelari jokatzen du. 2024ko abuztuaren 28an egin zuen debuta lehoi gisa, San Mamesen jokatutako lehen mailako 3.jardunaldian, Valentziaren aurkako 1-0 garaipena.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* BDFutbol 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Ciboria amentacea

***Ciboria amentacea*** *Sclerotiniaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukalderako balio. Haragi hutsala.

Sinonimoak: *Peziza amentalis*, *Peziza julacea*, *Helotium amentaceum*, *Ciboria amentacea*, *Rutstroemia amentacea*, *Hymenoscyphus amentaceus*, *Helotium julaceum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Kopa itxurakoa, 10 mm arteko diametrokoa, kolore uniformekoa: arre argia edo okre-arrexka, hezetasuna galtzean askoz argiagoa, 

**Hanka:** Laburra edo luzea eta hazten den substratutik altxatu egiten du.

**Etimologia:** *Ciboria* terminoak  igebelarraren fruitua esan nahi du. *Amentacea* epitetoak berriz esan nahi du, gerbatan, buruxketan  edo infloreszentzietan.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Ciboria caucus* delakoarekin nahas daiteke, hau makalen gerbatan hazten da. *Sclerotinia tuberosa* espeziearekin ere bai, honek anemona basatiekin du lotura.

## Sasoia eta lekua 
Klimatologiaren arabera hazten da. Ugaria udaberrian, lurrean erdi lurperatutako haltzen eta sahatsen gerba arretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nowend Lorenzo

**Nowend Yenrique Lorenzo Cabrera** (Santo Domingo, Dominikar Errepublika, ) nafar-dominikar futbolari profesionala da, Osasunako harrobian hezia. Aurrelari moduan jokatzen du. Nazioartean, Dominikar Errepublikako futbol selekzio nazionalarekin aritzen da.

## Kirol ibilbidea 
Sei urterekin joan zen Iruñera, eta 2014an sartu zen Taxoareko harrobian. Talde nafarraren maila guztietatik igaro da, haurren taldetik hasi eta Osasuna Promesas bigarren taldera arte. 2022/23 denboraldian Izarra Kirol Klubean egon zen maileguan.

### Nazioarteko lehiaketak 
18 urte zituela, 2021eko urtarrilaren 19an eta Santo Domingon jokatutako lagunarteko partida batean, Dominikar Errepublikako selekzioarekin debuta egin zuen Puerto Ricoren aurka. 2021eko martxoaren 27an, eta selekzioaren historiako jokalaririk gazteena bihurtu zen mundialerako kanporaketa partidan bi gol sartuz.

2024an, Ibai Gomezen gidaritzapean, Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

### Taldeak 
*2024ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Ophiocordyceps gracilis

***Ophiocordyceps gracilis*** *Ophiocordycipitaceae* familiako onddo espezie bat da.  Ez du sukalderako balio.

Sinonimoak: *Sphaeria gracilis*, *Cordyceps gracilis*, *Torrubia gracilis*, *Cordyceps entomorrhiza var. gracilis*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 4 eta 10 mm bitarteko garaierako eta 3 eta 6 mm bitarteko lodierako buru obalatu batez osatua, arre-laranja kolorekoa, batzuetan peritezioko ostioloengatik, ilunago ildaskatua eta punteatua.

**Hanka:** Zilindrikoa, 25 eta 40 mm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 4 mm bitarteko lodierakoa, hori-laranja kolorekoa, arre-laranja zurbil kolorekoa, ilunagoa oinarrirantz, ezkata finekin. Hanka  lurperatutako hildako lepidopteroen larbatik zuzenean sortzen da.

**Etimologia:** *Cordyceps* terminoa grekotik dator eta, zapaburua esan nahi duen "cordylos" hitzetik etor liteke 

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udan, lurperatutako lepidopteroen larbetan hazten da, *Conopodium bourgaei* landarearen inguruan, baliteke landarea larben elikagaia izatea. Urria.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Ekuador, Brasil, Europa, Errusia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ismael Enrique Arciniegas

**Ismael Enrique Arciniegas** (Curití, Santander, 1865eko urtarrilaren 2a &ndash; Bogotá, 1938ko urtarrilaren 23a) kolonbiar poeta eta politikaria izan zen, bere estiloa erromantizismotik modernismorako trantsizioan dagoena. Santanderren loraldi intelektualaren aitzindaritzat hartzen da.

## Biografia 
Gaztetan, Ismael Enrique Arciniegasek Humanitateak Duitaman eta Jurisprudentzia ikasketak hasi zituen Bogotako Unibertsitate Katolikoan, baina ez zituen amaitu.
Bere bokazioa apaizgoarena izango zelakoan, Bogotako Kontzilio Seminarioan sartu zen, eta hura ere bertan behera utzi zuen; baina han José Joaquín Ortiz idazlearen ikaslea izan zen, bere literatur ibilbidean eragin handia izan zuena.

Bucaramangan kazetaritza lantzen hasi zen, bizitza osoan mantendu zuen lanbidea. 1887an *El Impulso* sortu zuen; geroago *La República* eta *El Eco de Santander* zuzendu zituen. Azken egunkari honetatik, politikoki kokatu zen Miguel Antonio Caroren hautagaitza defendatuz, Marceliano Velez jeneralaren aurka. 1895eko gerra zibilean parte hartu zuen eta bertan koronel mailara iritsi zen. Gerra amaitu ondoren, bere karrera diplomatikoa hasi zuen, Caracasen esleitu zuten. Txilen (1903) eta Ekuadorren (1930); Parisen (1918 eta 1926) eta Panaman (1936) ministro guztiahalduna ere izatea. Posta eta telegrafo saila ere izan zuen Miguel Abadía Méndez-en administrazioan.

Arciniegas Victoria Schlessinger Cordovezekin ezkondu zen, eta harekin bi seme-alaba izan zituen, Roberto eta Beatriz.

1904an, Arciniegasek El Nuevo Tiempo egunkaria eskuratu zuen eta bertan ia hiru hamarkada iraun zuen, eta kazetaritza-lan oso garrantzitsuak egin zituen, 1930eko amaierara arte. Egunkariak, bere ideologia kontserbadorea zen, eragin handia lortu zuen politikan

Aliatuen kausaren defentsak Lehen Mundu Gerran, Arciniegasen kondekorazioak irabazi zituen, hala nola Ohorezko Legioa Ofizial Handi mailan; Britainiar Inperioko Ordenako komandantea; Belgikako Koroaren Ordena Ofizial Handi mailan.

## Jarduera eta literatur lana 
Ismael Enrique Arciniegas bereziki aitortzen da bere lan poetikoagatik, natura eta maitasuna bezalako gaietan ardaztuta. Arciniegas eskola erromantikokoa zen, modernismoaren eragin garrantzitsuarekin, baina Arciniegasek errealismoaren poemaren bat edo beste ere sortu zuen, baina erromantizismoan oinarritzen zen gehiago. Seminarioan hasi zen idazten eta laster egin zen famatua *En Colonia*, "En el silencio", *Immortality* edo *A solas* bezalako konposizioei esker. Argitaratu zituen lanen artean aipatzekoak dira *Cien poesías* (1911), *Traducciones poéticas* (1926) eta *Antología poética* (1932). Prosan *Paliques* argitaratu zuen.

Itzultzaile gisa zuen bokazio handiagatik ere nabarmendu zen, eta horri eskaini zion bere jarduera literarioaren zati handi bat. Aipagarriak dira Paul Géraldyren Horazio eta *Tu y Yo* poemen bertsioak.

## Erreferentziak 
* biografia . Juan Felipe Córdoba Restreporen artikulua *Kolonbiako Entziklopedia Handian*. Círculo de Lectores.
* Ismael Enrique Arciniegas Biografiak eta Bizitzak.

## Kanpo estekak 
* Ismael Enrique Arciniegasen bizitza eta obra.
Victoria Anna Perea

**Victoria Anna Perea Sánchez** (Bartzelona, 1984ko uztailaren 12a) Espainian in vitro ernalketa bidez jaio zen lehen umea izan zen, Europako laugarrena eta munduko seigarrena.

## Biografia 
Perea 1984ko uztailaren 12an jaio zen zesarea bidez, 37 asteko haurdunaldian, Bartzelonako Dexeus Institutuan. 2,470 kilo pisatu zituen jaiotzean. Gurasoak María Dolores Sánchez eta Ricardo Perea dira. Bigarren izena, Anna, bere 'ama zientifikoaren', Anna Veigaren, omenez hautatu zuten.

### Ernalketa taldea 
Perea sortzea ahalbidetu zuen talde medikoa Anna Veiga biologoak zuzentzen zuen. Laguntza bidezko ugalketan aitzindari izan ziren Anna Veiga biologoa, Giza Ugalketaren eta Enbriologiaren Europako Elkarteko (ESHRE) lehendakaria izatera iritsi zena, eta Pere Nolasc Barri ginekologoa, Dexeus Institutuko Giza ugalketaren burua . Espainiako lehen probeta haurra ernatu eta jaiotzean, Dexeus Institutuko ugalketako 15 espezialista baino gehiagoko talde batek hartu zuen parte.

## Aintzatespenak 
* 2017an, "Fundación Dexeus Salud de la Mujer" XIII. saria jaso zuen Bartzelonan Louise Joy Brownekin, munduko in vitro ernalketa bidez jaiotako lehen umearekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak