open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Autobuses Pamplona

**Autobuses Pamplona** (normalean **Villavesa**, **Billabesa** edo **Atarrabiarra** izenez ezagutzen da) errepide bidezko bidaiarien garraioan aritzen zen Iruñerrian, La Villavesa SA enpresaren filiala.

Enpresa 1953an sortu berri den Iruñeko hiri-garraioa kudeatzeko. Urte batzuk geroago, 1969an, itxi egin zuten.

Zuzenean ustiatu ez arren, enpresa honetako autobusak *villavesas*, *billabesak* edo *atarrabiarrak* bezala aipatzen ziren.

## Izena 
La Villavesa SA -k filial espezifiko bat sortu zuen Iruñeko garraioa kudeatzeko, besteak beste, bere izenak adierazten zuelako ez zela hangoa, Atarrabiakoa baizik. Hala ere, filial honen izenak, *Autobuses Pamplona* (eta ez La Pamplonesa, enpresa hori jada existitzen baitzen), ez zuen garrantzirik izan herritarren artean, *villavesa, billabesa* eta *atarrabiarra* bereizgarririk gabe deitu zuena.

## Historia 
### Sorrera 
1953an, La Villavesak, *Autobuses Pamplona* filialaren bidez, Iruñan hiri-garraioko zerbitzua emateko emakida lortu zuen. Zituen zerbitzuen artean Etxabakoitz, Zizur Nagusia, Atarrabia edo Antsoainerako ibilbideak zeuden. Hiriko lehen semaforoa 1956an jarri zenez eta oinezkoen pasabiderik ez zegoenez, orduko ibilgailu-parke urriarekin batera, zerbitzuaren puntualtasuna oso ona izan zen eta trafikoa arina. Autobusak berdeak ziren, omnibus motakoak, eta han bi langile zeuden: gidaria eta txartel saltzailea. Gainera, hirugarren bat zegoen, ikuskatzailea. Derrigorrezkoa zen leihatilak jaitsita eramatea, bestela airea arnasgaiztu egingo baitzen. Erretzea baimenduta zegoen, eta, ibilgailua erauzita baina geldituta zegoenean, motorrak dardara handia egiten zuen, zarata gorgarria, nostalgikoenak gogoratzen dituena.

### Amaiera 
1969an, *Autobuses Pamplona* enpresaren eta, ondorioz, La Villavesa SA -ren finantza-krisiaren ondorioz, bi enpresak desagertu egin ziren, hiriarteko ibilbideak La Montañesari eta hirikoak sortu berria zen Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatibari edo COTUP -i lagaz. Hasiera batean 97 langilek osatzen zuten kooperatiba hori, gehienak Autobuses Pamplona enpresakoak, eta "villavesa" izenekoen agintea hartzea erabaki zuten, funtzionatzen jarrai zezaten.

Garai hartan estreinatu zen COTUP konpainiaren hiri-lineak garai hartan Argentinako plazan zeuden, gaur egun Vínculo plazan, Iruñeko Lehen Zabalgunean, Pablo Sarasate pasealekutik etxadi batera.

## Zerbitzuak 
### Hiri garraioa 
Enpresak, Autobuses Pamplona filialaren bidez, Iruñeko Udalak 12 lineako hiri-garraio publikoko sare bat ematea lortu zuen 1953an, eta horietako bat gauez zen. 1969an enpresa desagertu zenean, hainbat langilek bat egin zuten COTUP sortzeko eta, horrela, zerbitzuarekin jarraitzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Eskualdeko Hiri Garraioa
* La Villavesa SA
* Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba (COTUP)
* La Montañesa
* Transports Ciutat Comtal

## Kanpo estekak
DNA txerto

**DNA txertoa** belaunaldi berriko txertoa da, mikroorganismo patogeno baten gene batzuez osaturik dagoena. DNA hori plasmido moduan dago, hau da molekula biribila da, eta txertoa hartzen duten ugaztunen zeluletan ez da bikoiztuko, eta ez da kromosometan integratuko. Aldiz, kodifikatzen dituen antigeno mikrobianoak adieraziko dira, eta erantzun inmune espezifikoa bultzatuko da. Albaitaritzan mota honetako txerto batzuk baliatzen diren arren, bat ere ez da onarturik giza erabilpenerako. 2016an, zika sukarrari aurrea hartzeko DNA txerto baten lehenbiziko proba klinikoak egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diponegoro

**Diponegoro** edo **Dipanegara** (Jogjakarta,  - Oedjoeng Pandang, ) Javako uharteko Jogjakarta hiriko printzea izan zen. Kolonialista holandarren eskuetan zegoen Javako independentziaren alde borrokatu zen. 1830. urtean holandarrek garaitu eta preso hartu zuten. Erbestean hil zen, Makassar hirian (Sulawesi uharteetan).

## Erreferentziak
Agrobioteknologiako Institutua

**Agrobioteknologiako Institutua** Nafarroako Mutiloa herrian dagoen ikerketa zentro bat da. Zentroa 1999ko uztailean inauguratu zuten, eta bioteknologiarekin eta agronomiarekin lotutako hainbat alderdi aztertzen ditu.

Agrobioteknologiako Institutua zentro mistoa da, eta Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiak (CSIC) eta Nafarroako Gobernuak partekatzen dute haren jabetza.

Ikertzaileak Zientzia Ikerketen Kontseilu Nagusiko 11 ikertzailek, teknikariek eta administrazioko langileek eta doktoretza aurreko eta osteko 52 langilek osatzen dituzte. Gaur egun, zentro horretan lan egiten duten ikertzaileen %50 doktoreak dira.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
IS-FOOD

**IS-FOOD** Nafarroako Unibertsitate Publikoko ikerketa zentro bat da. Zentroa 2016an inauguratu zuten Arrosadiko campusean, eta elikadurarekin eta elikagaien ekoizpenarekin lotutako hainbat alderdi aztertzen ditu.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Karin Dreijer

**Karin Elisabeth Dreijer Andersson** (Nacka, Suedia, 1975eko apirilaren 7a) suediar musikaria da. The Knife musika elektronikoko bikoteko kidea da, Olof Dreijer anaiarekin batera, eta ahots nagusia. Aurretik, Honey Is Cool rock alternatiboko taldearen abeslaria eta gitarra-jolea izan zen. 2009an bakarkako lehen lana argitaratu zuen *Fever Ray* ezizenarekin. Bere ahots estiloa nabarmena da, bai altuetan bai eta baxuetan due ahalmenarengatik, distortsio tonuen erabilerarengatik, bere azentu bereizgarriarengatik eta *pitch-shifting* delakoaren erabilerarengatik. Artista gisa irudi berezia du eta maskarak eta bestelako antzerki elementuak erabiltzeko joera du. 

Hainbat soinu-bandetan erabili dute bere musika.

## Bakarkako lana 
The Knife taldeak atsedena hartzen zuen bitartean, *Fever Ray* izenburuko bakarkako diskoa kaleratu zuen. Digitalki 2009ko urtarrilaren 12an kaleratu zen da eta diska fisikoan martxoaren 18an, Rabid Records-en bidez.  Lehen singlea, "If I Had a Heart", 2008ko abenduaren 15az geroztik zegoen salgai digitalki.

Fever Ray gisa aritu zen 2010eko Coachella jaialdian eta kritika positiboak jaso zituen.  .

## Diskografia 
### Albumak 
* 2009: Fever Ray : # 8 Suedia, # 11 Belgika, # 11 Danimarka, # 29 Finlandia eta # 90 Erresuma Batua.
* 2017: Plunge

### Singleak 
* 2008: «If I Had a Heart»
* 2009: «When I Grow Up»
* 2009: «Triangle Walks»
* 2009: «Seven»
* 2009: «Stranger Than Kindness»
* 2009: «Keep the Streets Empty for Me»
* 2010: «Mercy Street»

### Kolaborazioak 
* 2000: «Wasted» Robot.
* 2001: «Axe Man» Silverbullit.
* 2001: «Lost in the City Nights» Yvonne.
* 2005: «What Else Is There?» Röyksopp.
* 2005: «Who's That Girl» Robyn (produktore, Olof Dreijer-ekin).
* 2008: «Slow» dEUS.
* 2009: «This Must Be It» eta "Tricky Tricky" Röyksopp.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Karin Dreijer *Discogs* orrian
* Fever Ray *Discogs* orrian
Knismolagnia

**Knismolagnia**, baita ere **kilima erotikoak** edo **kilimen fetitxismoa**, ingelesez "tickling", kilimak agertzen diren edozein aktibitate erotikoa definitzeko hitza da. Parte hartzaileek kitzikatzetik jasotzen dute plazer sexuala. Askotan BDSMrekin lotuta dago. Jolas bat izan daiteke baita ere.

## Terminologia 
Praktika hau ez da zehatz-mehatz sexu-fetitxismoa. Parafilia gisa sailkatzeko pertsona kitzikatzeko ezinbestekoa izan behar da plazerra izateko. Beste kontzeptu gertua *akarofilia* da, hau da, plazerra sentitzea kilimak jasotzeagatik nahiz eta horrek sexu-kitzikapenik ez sortu.

Knismolagnia plazer sexuala gisa ezagutzen den arrasto zaharrena Hatshepsut erregin egiptoarrarren kasuan aurki dezakegu; erreginak eunukoei oin biluzitean kilimak egiteko agintzen zien.

Larruazalaren eta masokismoaren arteko harremana Sigmund Freud-ek aurkeztu zuen *Teoria sexualari buruzko hiru saiakerak* liburuan non Freudek larruazala zona erogeno batekin asimilatzen zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Knismolagnia sexu-fetixe gisa.
Lur masa

**Lur masa** (**ML** edo **M🜨**, zeinetan  astronomian Lurrari egokitzen zaion ikurra den) masa neurtzeko astronomian erabiltzen den unitate bat da eta haren unitate bat Lurraren masa baten baliokidea da. Lur masa bat M🜨 = 5.9722×1024 kg dira azken neurketen arabera, betiere 6×1020 kg-ko errore tarte absolutuarekin eta 10−4-ko errore tarte erlatiboarekin. Hortik ondorioztatu daiteke Lurraren batez besteko dentsitatea 5515 kg⋅m−3-koa dela.

Balioa zehazten joan da azken mendean zehar, horren lekuko 1976an onartutako balioa (5.9742±0.0036)×1024 kg-koa zela. Astronomian beste planeten masa neurtzeko erabiltzen da Lur masa, bereziki planeta harritsuena eta exoplanetena. Eguzkiak 333.000 Lur masa ditu, hortik dator Eguzki masa unitatea. Lur masak ez du bere baitan hartzen Ilargiaren masa. Ilargiaren masa Lurrarenaren %1,2koa dela jakinik, Lurra+Ilargia sistemarena 6.0456×1024 kg ingurukoa dela ondoriozta daiteke.

Lurraren masari ekarpenik handiena burdinak eta oxigenoak egiten diote (%32 bakoitzak), magnesioa eta silizioa dituzte atzetik (%15 bakoitzak) eta atzerago daude kaltzio, aluminio eta nikela (%1,5 bakoitzak).

Lurraren masa zehaztasun osoz kalkulatzea zaila da, grabitazio konstantearen mende baitago eta hura baita zehaztasun gutxienarekin dakigun fisikako oinarrizko konstantea. Zehaztasun falta hori grabitazio indarraren ahuldadearen ondorio da. 1770ko hamarkadako Schiehallion esperimentuak lortu zuen lehen aldiz Lurraren masa zehatz kalkulatzea (errore tartea %20koa baino baxuagoa zelarik). Ehuneko bateko errore tartearekin kalkulatu zuen Cavendish esperimentuak 1798. urtean.
62. Oscar Sariak

**62. Oscar Sarien ekitaldia** 1990eko martxoaren 26an Los Angeleseko Dorothy Chandler Pavilion aretoan egin zuten 1989. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Billy Crystal izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Akira Kurosawa**
 
### Jean Hersholt Humanitario Saria 
* **Howard W. Koch**

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pedirkako basamortua

**Pedirkako basamortua** Australian dagoen basamortua da. Oodnadattatik ipar-mendebaldera 100 kilometrotara eta Coober Pedytik ipar-ekialdera 250 kilometrotara dago, Hego Australian. Iparraldean bere muga Deane mendian eta Witjira Parke Nazionalan dago. Ez da oso basamortu handia, 1250 km².

Pedirka basamortua Finke biolurraldeari dagokio. Hareak gorri-ilunak dira. Begetazioan *Acacia aneura* zuhaiska da nagusi. Basamortuan dauden dunak baxuak, higatuak dira, oso tarteka daude eta elkarren paralelo kokatzen dira.

Lurra ez da oso erakargarria artzainentzat; hala ere lurraldea pixkanaka garatzen ari da.

## Ikus gainera 
* Australiako basamortuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel O'Donnell

'''Daniel O'Donnell''' (Cionn Caslach, Donegal/Dhún na nGall, 1961eko abenduaren 12a) irlandar abeslaria da.

## Ikus, gainera 
* Irlandako musika
* Irlandarrak

## Kanpo estekak 
* Danielren webgune ofiziala
Qandilita

{{mineral infotaula
| izena = Qandilita
| formula = (Mg,Fe^{3+})2(Ti,Fe^{3+},Al)O4
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.BB.05
| dana = 7.2.5.1
| heys = 7.9.23
| distira = metaliko
| kolorea = beltza
| marra = beltza
| irmotasuna = ahula
| dentsitate = 4,03 g/cm3 (neurtuta); 4,04 g/cm3 (kalkulatuta)
| gogortasuna = 7
| IMA = IMA1980-046
| erreferentziak = 
}}
**Qandilita** oxido motako minerala da eta ulvöspinel subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Qandilita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: (Mg,Fe^{3+})2(Ti,Fe^{3+},Al)O4. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Qaqarssukita-(Ce)

**Qaqarssukita-(Ce)** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Qaqarssukita-(Ce) karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Ba(Ce,REE)(CO3)2F. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba

**Cooperativa de Transporte Urbano de Pamplona** (**Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatiba** euskaraz, **COTUP** laburtua) errepide bidezko bidaiarien garraioan aritzen zen Iruñerrian.

Enpresa 1970an sortu Autobuses Pamplona enpresaren ordez, La Villavesa SA -ren filiala, hiri-garraioaren arduraduna, porrot egin berri zuena.

Langileen kooperatiba bat zen, gehienbat La Villavesa SA eta Autobuses Pamplona enpresetako langile ohiek osatua.

## Historia 
1969an, Autobuses Pamplona enpresaren eta, ondorioz, La Villavesa SA -ren finantza-krisiaren ondorioz, bi enpresak desagertu egin ziren, hiriarteko ibilbideak La Montañesari eta hirikoak sortu berria zen *Iruñeko Hiri Garraioko Kooperatibari* edo COTUP -i lagaz. Hasiera batean 97 langilek osatzen zuten kooperatiba hori, gehienak Autobuses Pamplona enpresakoak, eta "villavesa" izenekoen agintea hartzea erabaki zuten, funtzionatzen jarrai zezaten.

Garai hartan estreinatu zen COTUP konpainiaren hiri-lineak garai hartan Argentinako plazan zeuden, gaur egun Vínculo plazan, Iruñeko Lehen Zabalgunean, Pablo Sarasate pasealekutik etxadi batera.

1990ean, '***linea zabaldu zen Conde Rodeznotik Unibertsitate Publikora. Gainera, ****linea bitan banatu zen: ****eta ****. 1993an ****linea sortu zen, ****linearen distantzia murriztuz. 1995ean, ****linea bitan banatu zen: ****eta ***'.

1990. urtean, *Lurreko Garraioak Antolatzeko 16/1987 Legea* onartu zen, eta horren ondoren etorri ziren *Errepideko Garraio Publikoa Arautzeko 7/1998 Foru Legea* eta *Iruñerriko Bidaiarien Garraio Erregularra Arautzeko 8/1998 Foru Legea*. Lehenengoak kontzesio guztiak bateratu behar zirela ezartzen zuen, kontzesio berri baten pean. Bigarrenak Iruñerriko Mankomunitateari ematen zizkion garraio-eskumenak, *Iruñerriko 1999ko Hiri Garraioko Planak* berretsitakoak, Nafarroako Gobernuak eginak.

Mankomunitateak 1999ko irailaren 30ean onartu zuenez, sei hilabeteko epea eman zitzaien *COTUP* eta La Montañesa enpresei enpresa bakarrean bat egin zezaten. Hori lortu ez zenez, 2002ko otsailaren 6ra arte itxaron zen bi kontzesioak amaitu eta bi enpresetatik zein geratuko zen zerbitzuarekin zehazteko lehiaketa itxi bat egin ahal izateko. Horrela, bada, 2002ko irailaren 12an La Montañesaren aldeko kontratu bakarra esleitu zen, eta urte bereko abenduan hasi zen sare bateratu osoarekin lanean. Horren ostean, La Montañesak *COTUP* taldea bereganatu zuen, eta, beraz, langile guztiak La Montañesako kide izatera pasatu ziren. 

2004an, Veoliak La Montañesaren akzio guztiak erosi zituen, bere enpresan sartuz eta kontzesioaren titular bihurtuz.

## Zerbitzuak 
### Hiri garraioa 
Enpresak 12 linea zituen guztira, 1995ean 15 izatera pasa zirenak, guztiak Iruñetik. 1970ean Autobuses Pamplona operatu zutenen oinordekoak ziren, eta 1999an Eskualdeko Hiri Garraioa sarean sartu ziren zenbaki berarekin (''''''linea izan ezik).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eskualdeko Hiri Garraioa
* La Villavesa SA
* Autobuses Pamplona
* La Montañesa
* Transports Ciutat Comtal

## Kanpo estekak
Qatranaita

**Qatranaita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Qatranaita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: CaZn2(OH)6(H2O)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Qingheiita-(Fe2+)

{{mineral infotaula
| izena = Qingheiita-(Fe^{2+})
| formula = Na2Fe^{2+}MgAl(PO4)3
| kategoria = fosfato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.AC.15
| dana = 38.2.8.8
| distira = erretxinadun
| kolorea = berde iluna
| marra =
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| dentsitate = 3,6(2) g/cm3 (neurtuta); 3,54 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 11,910(2) Å; b = 12,383(3) Å; c = 5,1798(1) Å; β = 114,43(1)°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,692(5) *n*β = 1,718(3) *n*γ = 1,720(5)
| gogortasuna = 4
| 2v= kalkulu: 31°
| IMA = IMA2009-076
| erreferentziak = 
}}
**Qingheiita-(Fe^{2+})** fosfato motako minerala da eta wyllieite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Qingheiita-(Fe^{2+}) fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Na2Fe^{2+}MgAl(PO4)3. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Qingheiita

{{mineral infotaula
| izena = Qingheiita
| formula = NaMn3+Mg(Al,Fe^{3+})(PO4)3
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.AC.15
| dana = 38.2.4.4
| heys = 19.12.59
| distira =
| kolorea =
| marra =
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 3,72 g/cm3 (neurtuta); 3,61 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 11,85 Å; b = 12,41 Å; c = 6,42 Å; β = 114,45°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,678 *n*β = 1,684 *n*γ = 1,691 a 1,910
| gogortasuna = 5,5
| 2v= neurri: 79°, kalkulu: 22°  to 86°
| pleokroismoa = strong
| dispertsioa =
| IMA = IMA1981-051
| erreferentziak = 
}}
**Qingheiita** fosfato motako minerala da eta wyllieite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Qingheiita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: NaMn3+Mg(Al,Fe^{3+})(PO4)3. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Kuadratita

**Kuadratita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Kuadratita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: Ag(Cd,Pb)AsS3. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Kuadrufita

**Kuadrufita** silikato motako minerala da eta murmanite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Kuadrufita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na14Ca2Ti4(Si2O7)2(PO4)2O2F. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Quenstedtita

**Quenstedtita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Quenstedtita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Fe2(SO4)3 * 11H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Violetaren martxa

***Violetaren martxa*** euskal abesti herrikoia da. Doinua herrikoia da, Violeta Parrak konposatua. Hitzak eta moldaketak Oskorri taldeko Natxo de Felipek Violeta parraren omenez egindakoak.

## Bertsioak 
Oskorriren lehenengo bertsioa 1980. urtean Elkar diskoetxean Xoxoa zigiluarekin argitaratutako *Plazarik plaza* diskoan kaleratu zuten. Aingeru Bergizes (baxua) eta Jose Manuel Cacho (biolina) sartu ziren Oskorri taldean *Plazarik* *plaza* disko hori grabatzeko. Oskorriren arrakasta masiboaren diskoa izan zen. Taldearen sonoritatearen hainbat ezaugarri nagusi agertu ziren disko horretan: Balada gozoak zein dantzarako kantu arinak egiteko gaitasuna, ironia eta umorearen erabilera kritikoa, folklorearen irakurketa berritzailea eta tresna elektrikoek jantzitako sonoritate gehienbat akustikoa. Disko berean agertu ziren beste zazpi kantak ere oso ezagun bihurtu ziren: *Gaztelugatxe, Tirauki, **Violetaren martxa**, Basa andere, Zortziko berri bat, Etxahun, eta Kaio luma zikina.*

1984an bigarren bertsio bat argitaratu zuen Oskorrik Alemania euskaraz diskoan.

1996an Oskorriren *25. urteurrenean* Patrick Vaillant okzitaniar musikariarekin beste bertsio bat grabatu.

## Hitzak 
Bertsoek Violetaren omenez eginda daude. Alaiak dira "Gure Violeta maitea dantzan egizu martxea, lehen eskuineko hankea, bai eta gero bestea.... Violeta Parra laguna kantari oso ezaguna, gaurtik erdi euskalduna, da soinu hau egin duna".

Fitxategi:Oskorri Xabier Zeberio Natxo de Felipe.jpg|Oskorri
Fitxategi:Parra01f.PNG|Violeta Parra

1996an Oskorriren *25. urteurrenean* Patrick Vaillant okzitaniar musikariak bigarren bertsoa okzitanieraz kantatu zuen berak egokitutako hitzen bertsioa, honela:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aita-semeak
* Bizkaiko aberatsak
* Euskaldun berriaren balada
* Furra furra
* Gaztelugatxe (abestia)
* Gora ta gora beti
* Guretzat
* Insumisioarena
* Ostatuko neskatxaren koplak

## Kanpo estekak 
* Despedidie + Violetaren martxa. OSKORRI - HAUXE DA DESPEDIDIA - Kontzertua. Oskorriren azken kontzertuan, Elkar argitaletxea, Youtube
*Ahobetekanta Kantaren partitura, hitzak eta iruzkina
*  Oskorri taldearen webgune ofiziala
* Badok.info Oskorriren *Plazarik plaza* diskoa entzuteko moduan.
* Oskorri taldearen "Furra furra" abestiaren bertsioa entzungai (hitzekin batera). Gabi de la Maza. Youtube
* "Furra furra" abestiaren hitzak irakurgai
Quintinita

**Quintinita** karbonato motako minerala da eta quintinite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Quintinita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Mg4Al2(OH)12(CO3) * 3H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Dryocampa rubicunda

***Dryocampa rubicunda*** edo **astigarreko sits arrosa** Ipar Amerikako sits txiki bat da, Saturniidae familiakoa. Johan Christian Fabriciusek deskribatu zuen lehen aldiz 1793an. Espeziea ezaguna da bere ileak duen artile itxuragatik, eta kolorazio arrosa eta horiagatik. Hori hau izan daiteke oso argia, ia krema kolorekoa. Arren antenak iletsuagoak dira emeenak baino, emeen feromonak aurkitzeko.

Ingelesezko izen arruntak dioen bezala, astigarretan bizi ohi dira. Eme helduek euren arrautzak astigarren hostoen behealdean jartzen dituzte, 10 eta 40 arteko taldeetan. Sortzen diren beldarrak hosto horietaz elikatu ohi dira. Populazio oso handiak direnean, beldarrek zuhaitzak hostogabetzen dituzten. Beste Saturniidae familiako sitsek bezala, helduak direnean ez dute jaten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raberita

**Raberita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Raberita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Tl5Ag4As6SbS15 . Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Radekškodaita-(La)

{{mineral infotaula
| izena = Radekškodaita-(La)
| formula =  (CaLa5)(Al4Fe^{2+})[Si2O7][SiO4]5O(OH)3
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 8,9604(3)  Å; b = 5,7268(2)  Å; c = 25,113(1)  Å; β = 116,627(5)°
| IMA = IMA2018-107
| erreferentziak = 
}}
**Radekškodaita-(La)** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Radekškodaita-(La) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da:  (CaLa5)(Al4Fe^{2+})[Si2O7][SiO4]5O(OH)3. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Radhakrishnaita

**Radhakrishnaita** haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Radhakrishnaita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: PbTe3(Cl,S)2. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Qitianlingita

**Qitianlingita** oxido motako minerala da eta columbite taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Qitianlingita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: (Fe,Mn)2(Nb,Ta)2WO10. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Raguinita

**Raguinita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Raguinita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: TlFeS2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ralphcannonita

**Ralphcannonita** mineral bat da eta routhierita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ralphcannonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: AgZn2TlAs2S6. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ramanita-(Cs)

**Ramanita-(Cs)** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ramanita-(Cs) borato mineralaren formula kimikoa hau da: Cs[B5O6(OH)4] * 2H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ramsbeckita

**Ramsbeckita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ramsbeckita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (Cu,Zn)15(SO4)4(OH)22 * 6H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Raslakita

{{mineral infotaula
| izena = Raslakita
| formula = Na15Ca3Fe^{2+}3(Na,Zr)3Zr3(Si,Nb)[(Si3O9)2(Si9O27)2SiO](OH,H2O)3(Cl,OH)
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.CO.10
| dana = 64.1.3.2
| distira = beira
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 2,95 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema =
| simetria =
| zelda = a = 14,23 Å; c = 30,02 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,608 *n*ε = 1,611
| ezpurutasuna = K, Sr, Mn, Mg, Ce, Ti, Al;La, Hf
| gogortasuna = 5
| IMA = IMA2002-067
| erreferentziak = 
}}
**Raslakita** silikato motako minerala da eta eudialyte taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Raslakita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na15Ca3Fe^{2+}3(Na,Zr)3Zr3(Si,Nb)[(Si3O9)2(Si9O27)2SiO](OH,H2O)3(Cl,OH). Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rappoldita

**Rappoldita** fosfato motako minerala da eta tsumcorita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Rappoldita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Pb(Co,Ni,Zn)2(AsO4)2 * 2H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Errealgar

**Errealgar** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Errealgar elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: As4S4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Zelai (argipena)

**Zelaia** landa laua edo lau samarra da, batez ere belarra duena. Zenbait sarrerarekin zerikusia duen terminoa ere bada:

* **Belardia**, belarra hazten den eremua.
* **Larrea**, abereak bazkatzen diren belardia.
* **Soropila**, belardia; lurra estaltzen duen belar motz eta sarria.
* **Soroa**, lantzen den lur saila.
* Adjektibo gisa, *bide zelaia* edo *toki zelaia,* toki laua da. Ikus lautada, **ordoki**.

Era berean, zelaia kirol edo jarduera jakin bat gertatzen den eremua da, hala nola:

* **Gudu zelaia**. Armadak gudukatzen diren lekua.
* **Joko zelai** edo kirol zelaia: kirola edo joko jakin bat egiteko zelaia, adibidez:
** Futbol zelaia
** Hockey zelaia
** Golf zelaia

Beste adiera batzuk:

* **Zelai**, emakumezko euskal izena.

Toponimian:

* **Zelai-Ondo**, Zarauzko auzoa.
* **Arrabako zelaiak**, Gorbeia mendian.
* **Zelai Arizti**, parkea Zumarragan eta bertako kultur-etxearen izena.
* **Eliseoko Zelaiak**, mitologiako eta Paris hiriko tokia.
* **Meskiten Zelaigunea**, Jerusalemgo eremu bat.
* **Zelai Dekumateak**, Erromatar Inperioko eskualde bat.
* **Pelennorreko Zelaiak**, fikziozko toki bat *Eraztunen Jaunaren* Tolkienen munduan.
* **Zelaia**, zenbait toki izen Euskal Herrian.
Reederita-(Y)

**Reederita-(Y)** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Reederita-(Y) karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: (Na,Mn)15Y2(CO3)9(FSO3)Cl. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Eguzki-erupzio

[thumb|235x235px|2011ko ekainaren 7an [Solar Dynamics Observatory|SDO espazio-behatokiak atzemandako eguzki-sugarra muturreko ultramorean.]]
**Eguzki-erupzioa** edo **eguzki-fulgurazioa**

Eguzki-sugarrak lege potentzialeko magnitudeen espektro batean gertatzen dira; ohikoak diren 1020 jouleko energia askapena nahikoa da erraz ikusi daitekeen gertakari bat sortzeko, 1025 jouleko askapena edo handiagoa egiten bada, gertakaria aipagarria izango da.

Sugarrak lotuta daude Eguzkiko korotik kanpo-espaziora askatzen diren plasma eta partikulekin. Sugarrek irrati-uhinak ere igortzen dituzte aberastasunez. Eguzki-sugarra Lurrera begira askatzen bada, askatzen diren partikulak goi atmosferan sar daitezke eta hala, aurora distiratsu eta ikusgarriak eragin, eta agian, urruneko irrati-komunikazioak eteteko ahalmena izango du. Eguzki-sugarren partikulek egunak behar izan ohi dituzte Lurrera iristeko. Energia handiko partikulak, zeinak erlatibistak izan daitezkeen, erradiazio elektromagnetikoarekin batera hel daitezke ia.

Eguzki-sugar ugari edo oso handiak askatzen direnean **eguzki-ekaitz** izena jasotzen du fenomenoak. Eguzki-sugarren maiztasuna aldakorra den arren, badu zerikusirik izar bakoitzaren zikloarekin (eguzki-zikloarekin), zeinak gure izarraren kasuan hamaika urte irauten duen gutxi gorabehera. Ziklo horretan izarrak aldi gorena edo aktiboena izaten du eta orduan eguzki-orbanak ugariagoak dira, eguzki-sugarrak sortzeko aukerak areagotuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raspita

**Raspita** oxido motako minerala da eta scheelita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Raspita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Pb(WO4). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Reevesita

{{mineral infotaula
| izena = Reevesita
| formula = Ni6Fe^{3+}2(OH)16(CO3) * 4H2O
| kategoria = karbonato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 5.DA.50
| heys = 11.14.10
| kolorea =
| sistema =
| zelda = a = 6,16 Å; c = 45,54 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,735 *n*ε = 1,650
| gogortasuna = 2
| IMA = IMA1966-025
| erreferentziak = 
}}
**Reevesita** karbonato motako minerala da eta hydrotalcita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Reevesita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Ni6Fe^{3+}2(OH)16(CO3) * 4H2O. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Refikita

**Refikita** substantzia organiko motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Refikita substantzia organiko mineralaren formula kimikoa hau da: C20H32O2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Reidita

**Reidita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Reidita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: ZrSiO4. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 7,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Reddingita

{{mineral infotaula
| izena = Reddingita
| formula = (Mn2+,Fe^{2+})3(PO4)2 * 3H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.CC.05
| dana = 40.3.2.3
| heys = 19.12.20
| distira = beira, erretxinadun
| kolorea =
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 3 a 3,2 g/cm3 (neurtuta); 3,24 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mmm (*2/*m *2/*m *2/*m)* - dipiramidala
| zelda = a = 9,49 Å; b = 10,08 Å; c = 8,7 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,643 a 1,658 *n*β = 1,648 a 1,664 *n*γ = 1,674 a 1,685
| ezpurutasuna = Fe
| gogortasuna = 3,5
| 2v= neurri: 41°  to 65°, kalkulu: 48°  to 58°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa = sendo
| erreferentziak = 
}}
**Reddingita** fosfato motako minerala da eta phosphoferrita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Reddingita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: (Mn2+,Fe^{2+})3(PO4)2 * 3H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rhabdoborita-(W)

{{mineral infotaula
| izena = Rhabdoborita-(W)
| formula = Mg12(W6+,V5+)1 * 5O6{[BO3]6–x[(P,As)O4]xF2–x} (x 
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| sistema = hexagonala
| simetria =
| zelda = a =  10,6366(5)  Å; c =  4,5701(3)  Å; 
| IMA = IMA2017-109
| erreferentziak = 
}}
**Rhabdoborita-(W)** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Rhabdoborita-(W) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Mg12(W6+,V5+)1 * 5O6{[BO3]6–x[(P,As)O4]xF2–x} (x . Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rheniita

**Rheniita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Rheniita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: ReS2. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rhodarsenide

**Rhodarsenide** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Rhodarsenide elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Rh,Pd)2As. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 - 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rodizita

**Rodizita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Rodizita borato mineralaren formula kimikoa hau da: (K,Cs)Al4Be4(B,Be)12O28. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 8 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Richellita

{{mineral infotaula
| izena = Richellita
| formula = CaFe^{3+}2(PO4)2(OH,F)2
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.BB.90
| dana = 42.13.2.1
| heys = 22.1.27
| distira =
| kolorea =, marroi gorrixka
| marra =
| sistema =
| zelda = a = 5,18 Å; c = 12,61 Å; 
| talde-optikoa =
| gogortasuna = 2 - 3
| erreferentziak = 
}}
**Richellita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Richellita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: CaFe^{3+}2(PO4)2(OH,F)2. amorphous*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Richetita

{{mineral infotaula
| izena = Richetita
| formula = (Fe^{3+},Mg)Pb 8.6(UO2)36O36(OH)24*41H2O 
| kategoria = oxido
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 4.GB.15
| dana = 5.9.5.1
| heys = 7.16.25
| distira = adamantino
| kolorea =, berde
| sistema = triklinikoa
| zelda = a = 20,81 Å; b = 12,06 Å; c = 16,3 Å; α = 103,8°; β = 115,1°; γ = 90,4°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,900 *n*β = 2,000 *n*γ = 2,000
| gogortasuna = 3,5
| dispertsioa =
| erreferentziak = 
}}
**Richetita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Richetita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: (Fe^{3+},Mg)Pb 8.6(UO2)36O36(OH)24*41H2O . Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Richterita

{{mineral infotaula
| izena = Richterita
| formula = {Na}{NaCa}{Mg5}(Si8O22)(OH)2
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.DE.20
| dana = 66.1.3b.9
| heys = 14.18.31
| distira = beira
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 3,1 g/cm3 (neurtuta); 
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 9,9 Å; b = 17,97 Å; c = 5,26 Å; β = 104,25°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,615 *n*β = 1,629 *n*γ = 1,636
| ezpurutasuna = Ti, Al, Cr, Mn, Ni, Sr, K, F, Cl, H
| makla =
| gogortasuna = 5 - 6
| 2v= neurri: 68°, kalkulu: 70°
| dispertsioa = r {Na}{NaCa}{Mg5}(Si8O22)(OH)2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ringwoodita

{{mineral infotaula
| izena = Ringwoodita
| formula = (Mg,Fe^{2+})2SiO4
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.AC.15
| dana = 51.3.3.1
| heys = 14.21.2
| kolorea =, purpura, koloregabe
| dentsitate = 3,9 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria =
| zelda = a = 8,113 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n* = 1,768
| ezpurutasuna = Ti, Mn, Ca
| IMA = IMA1968-036
| erreferentziak = 
}}
**Ringwoodita** silikato motako minerala da eta ulvöspinel subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Ringwoodita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Mg,Fe^{2+})2SiO4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rinneita

**Rinneita** haluro motako minerala da eta rinneita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Rinneita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: K3Na[FeCl6]. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rhomboclase

{{mineral infotaula
| izena = Rhomboclase
| formula = (H5O2)Fe^{3+}(SO4)2 * 2H2O
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.CB.55
| dana = 29.1.1.1
| heys = 25.10.6
| distira =, nakar-itxurako
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna =
| esfoliazioa =
| fraktura =
| dentsitate = 2,23 g/cm3 (neurtuta); 2,21 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = ortoerronbikoa
| simetria = *mmm (*2/*m *2/*m *2/*m)* - dipiramidala
| zelda = a = 9,72 Å; b = 18,33 Å; c = 5,42 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,534 *n*β = 1,553 *n*γ = 1,638
| gogortasuna = 2
| 2v= neurri: 27°, kalkulu: 54°
| dispertsioa = r > v ahula
| erreferentziak = 
}}
**Rhomboclase** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Rhomboclase sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (H5O2)Fe^{3+}(SO4)2 * 2H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rittmannita

{{mineral infotaula
| izena = Rittmannita
| formula = {(Mn2+,Ca)}{Mn2+}{(Fe^{2+},Mn2+,Mg)2}{(Al,Fe^{3+})2}(PO4)4(OH)2 * 8H2O
| kategoria = fosfato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.DH.15
| dana = 42.11.3.4
| heys = 19.12.63
| distira = beira
| kolorea = hori argia
| sistema = monoklinikoa
| zelda = a = 15,01 Å; b = 6,89 Å; c = 10,16 Å; β = 112,82°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,622 *n*β = 1,628 *n*γ = 1,654
| ezpurutasuna = Mg
| gogortasuna = 3,5
| 2v= neurri: 43°, kalkulu: 52°
| dispertsioa =
| IMA = IMA1987-048
| erreferentziak = 
}}
**Rittmannita** fosfato motako minerala da eta whiteita subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Rittmannita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: {(Mn2+,Ca)}{Mn2+}{(Fe^{2+},Mn2+,Mg)2}{(Al,Fe^{3+})2}(PO4)4(OH)2 * 8H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rinkita-(Ce)

**Rinkita-(Ce)** silikato motako minerala da eta rinkita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Rinkita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Ca3Ce)Na(NaCa)Ti(Si2O7)2(OF)F2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rodolicoita

{{mineral infotaula
| izena = Rodolicoita
| formula = Fe^{3+}PO4
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.AA.05
| distira =
| kolorea = marroi gorrixka
| marra = marroia
| esfoliazioa =
| dentsitate = 3,04 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema =
| simetria = 3* *2 - trapezoidala
| zelda = a = 5,048 Å; c = 11,215 Å; 
| IMA = IMA1995-038
| erreferentziak = 
}}
**Rodolicoita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Rodolicoita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Fe^{3+}PO4. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Roaldita

**Roaldita** elementu natiboak motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Roaldita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: (Fe,Ni)4N. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rogermitchellita

**Rogermitchellita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Rogermitchellita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Na6Sr12Ba2Zr13Si39B4O123(OH)6 *20H2O. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rokühnita

**Rokühnita** haluro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Rokühnita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: FeCl2 * 2H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Romarchita

**Romarchita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Romarchita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: SnO. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Römerita

{{mineral infotaula
| izena = Römerita
| formula = Fe^{2+}Fe^{3+}2(SO4)4 * 14H2O
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.CB.75
| dana = 29.7.2.1
| heys = 25.10.20
| distira =
| kolorea =
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 2,174 g/cm3 (neurtuta); 2,173 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pinacoide
| zelda = a = 6,463(8)  Å; b = 15,309(18)  Å; c = 6,341(8)  Å; α = 90,5°; β = 101,09°; γ = 85,73°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,519 a 1,524 *n*β = 1,571 a 1,970 *n*γ = 1,578 a 1,583
| gogortasuna = 3 - 3,5
| 2v= neurri: 45°  to 51°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa =
| erreferentziak = 
}}
**Römerita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Römerita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Fe^{2+}Fe^{3+}2(SO4)4 * 14H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Röntgenita-(Ce)

**Röntgenita-(Ce)** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Röntgenita-(Ce) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2(Ce,La)3(CO3)5F3. Sistema trigonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rorisita

**Rorisita** haluro motako minerala da eta matlockita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Rorisita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: CaFCl. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Roscoelita

**Roscoelita** silikato motako minerala da eta dioctahedral mica taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Roscoelita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: K(V3+,Al)2(AlSi3O10)(OH)2. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Roselita

**Roselita** fosfato motako minerala da eta roselita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Roselita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2(Co2+,Mg)(AsO4)2 * 2H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Robinsonita

**Robinsonita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Robinsonita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: Pb4Sb6S13. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rossiantonita

**Rossiantonita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Rossiantonita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Al3(PO4)(SO4)2(OH)2(H2O)14. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rouaita

**Rouaita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Rouaita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Cu2(NO3)(OH)3. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Roweita

**Roweita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Roweita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2Mn2+2B4O7(OH)6. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Rowlandita-(Y)

{{mineral infotaula
| izena = Rowlandita-(Y)
| formula = (Y,Ce)4Fe^{2+}(Si2O7)2F2 (?)
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.HG.20
| dana = 55.2.1b.1
| heys = 17.1.18
| distira = beira, argizari
| kolorea =
| dentsitate = 4,33 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| zelda = a = 6,59 Å; b = 8,65 Å; c = 5,53 Å; α = 99,03°; β = 104,12°; γ = 91,47°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,763 *n*γ = 1,769
| gogortasuna = 5,5 - 6,5
| erreferentziak = 
}}
**Rowlandita-(Y)** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Rowlandita-(Y) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Y,Ce)4Fe^{2+}(Si2O7)2F2 (?). Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5,5 - 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Deadwater Fell

***Deadwater Fell*** Daisy Coulamek sorturiko britainiar telesaila izan zen, Channel 4ek igorri zuena.

Lau atalak zuzendu ditu Lynsey Miller zinemagileak. Tentu handiz eraman du iruditara heriotzak etxean zein eskolan sorturiko hutsunea, eta erakutsi du luzaroan ereindako harremanak zein erraz kiskal daitezkeen sugarretan.

## Sinopsia 
Eskoziako herrixka urrun batean tragedia gertatu da: Kendricken etxean kontrolik gabeko sute bat piztu da, ama bat eta haren hiru seme-alaba txikiak hilez. Aita bakarrik, herriko medikua, ateratzen dute bizirik, baina bostak drogatu egin zituzten. Ikertzaileak motibo baten bila dabiltza, itxuraz ideala den familia hau zoriontsu izatetik urrun dagoela jakiten dutenean.

## Pertsonaiak 
* David Tennant: Tom Kendrick
* Cush Jumbo: Jess Milner
* Matthew McNulty: Police Sergeant Steve Campbell
* Anna Madeley: Kate Kendrick
* Maureen Beattie: Carol Kendrick
* Jamie Michie: Simon Wells
* Laurie Brett: DC Gemma Darlington
* Gordon Brown: DCI Spencer Collins
* Lorn Macdonald: PC Taylor Clarke
* Lindy Whiteford: Ruth McKenzie
* Ron Donachie: Callum McKenzie
* Orla Russell: Emily Kendrick

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Batabiar

alt=Erromatar Inperioko Germaniako muga K.o. 70. urtean.|thumb|Erromatar Inperioko Germaniako muga K.o. 70. urtean.
**Batabiarrak**, latinez *batavi*, herri germaniarra izan zen, eta gaur egungo Herbehereetan bizi zen. Jatorrian, herri katoen parte zen, eta Tazitok Rin ibaiko deltaren biztanle gisa aipatu zituen (Tazito, *Historiae IV*). Horren ondorioz, latinez Batavia izena eman zioten eskualde honi.

K.a. I. mendearen bigarren erditik K.o. III. mendera arte agertzen dira iturri idatzietan. Batabiar jatorriko soldaduez osatutako erromatar unitate militar batzuei ere ematen zaie izen hau. Batabiar soldaduak oso preziatuak izan ziren eta I. mendean, matxinada handi bat antolatu zuten Erromatar Inperioaren aurka.

Denbora batez, 1795 eta 1806 bitartean, Herbehereek Bataviako Errepublika izena hartu zuten. Indonesiako hiriburua den Jakartari ere, Batavia deitu zioten 1619 eta 1942 bitartean, Herbeheretarrek egindako kolonizazioaren baitan.

## Etimologia 
Tribuaren jatorrizko izena, badirudi *batawjō* hitzaren eratorpena izango zela ("uharte ona", honela osatuta: germanikoz *bat* - ona, bikaina- eta *awjō -*uhartea, urraren ondoan dagoen lurra*)* eta, eskualdeko emankortasunari egongo ziola erreferentzia; gaur egun ere, Herbehereetako "fruta-otarrea" (*Betuwe*) ezizenaz ezaguna da, bere emankortasuna dela eta.

## Erreferentzia 
## Kanpo loturak 
* Lendering, Jona (2011). The Batavian Revolt. *Ancient History Enciclopedia*. https://www.ancient.eu/article/286/the-batavian-revolt/ 2011-11-28 [ikusia: 2020-05-24]
*