Tina Aumont

**Marie-Christine Aumont**, artistikoki hasieran **Tina Marquand** (Hollywood, Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1946ko otsailaren 14a – Port-Vendres, Ekialdeko Pirinioak, Frantzia, 2006ko urriaren 28a) estatubatuar aktorea izan zen.

## Ibilbide artistikoa 
1946ko otsailaren 28an jaio zen Hollywooden, Kalifornian. Gurasoak ere aktoreak izan ziren, Jean-Pierre Aumont jatorri hebrear eta holandarreko frantziarra eta María Montez kanariar-dominikarra, hauek 1943an ezkondu ziren zinearen mekan. Haurtzaroa amaren desagertze tragiko eta goiztiarrak markatu zuen, bainuontzian hilda aurkitu baitzuten, Tinak 5 urte baino ez zituenean. Tina aitarekin eta Marisa Pavan amaordearekin hazi zen. Bigarren Emakumezko Aktore Onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten Pavan, *La rosa tatuad*a filmarengatik. Pavanekin harremanak ez ziren onak izan, eta Tinaren haurtzaroko eta nerabezaroko urteak, oro har, zailak izan ziren.

### Aktore ibilbidea 
1966. urtean egin zuen debuta zineman, Joseph Losey estatubatuar erbesteratuaren *Modesty Blaise* filmean hartu zuen parte eta Nicole pertsonaia antzeztu zuen. Aumont Christian Marquand aktore eta zinemagile frantziarrarekin ezkondu zen, aitaren lagun mina. Marquandek bere lagunari gomendatu zion, Roger Vadim errealizadore polemiko eta Brigitte Bardoten aurkitzaileari, Anne Sernet pertsonaia antzezteko *La* *Curée* (1966) filmean. Lehen filmetan Tina Marquand izena erabili zuen.

Erroman finkatu ostean, batez ere Italiako zineman jardun zuen, eta, batzuetan, Bernardo Bertolucci, Mauro Bolognini, Luigi Comencini, Valentino Orsini, Alberto Lattuada edo Roger Vadim bezalako zuzendari garrantzitsuen aginduetara lan egin zuen. *Scusi, lei è favorevole o contrario?* Alberto Sordiren maitaleetako baten papera egin zuen. 1968an ''L'uomo, l'orgoglio, la vendetta* (euskaraz: Gizona, harrokeria eta mendekua) lanean, Prosper Mériméeren *Carmen* lanaren istorioa western giro batera egokitu zen eta karteldegia partekatu zuen Franco Nero eta Klaus Kinskirekin. Filma Espainiako lurretan filmatu zen, Almerian hain zuzen ere. Alain Delon aktore frantziarra protagonista izan zuen *Texas* izenburuko western estatubatuarrean ere jardun zuen, indio-dontzeila baten paperean.

Oro har, bere paperek sexu-karga handia izan zuten, zinema erotikotik italiarrera bitarteko arrakasta batean parte hartu zuen, Salvatore Samperiren *Malicia* lanean esaterako, eta Giacomo Casanova idazle eta abenturazalearen autobiografiaren zinemarako bi moldaketetan. Luigi Comenciniren *Infanzia, vocazione e prime esperienze di Giacomo Casanova, veneziano* (1969) veneziar abenturazalearen konkistetako bat izan zen, Federico Felliniren *Casanova* (*Il Casanova*, 1976) filmean, ostera, Henriette interpretatu zuen, Giacomo Casanovari burua galaraziko zion neska gaztea. Tinto Brassentzat  Wallenberg andrea antzeztu zuen *Salón Kitty*, munduko emakumerik ederrenetakoa.

Aumontek adulterio baten papera egin zuen *Il messia* (1975) filmean, neorrealismoaren aitaren, Roberto Rosselliniren, filmografia itxi zuen filmean. *Nina* filmeko aktoreen artean ere agertu zen, Vincente Minnelli zuzendari mitikoaren azken filma ere izanik.

#### Telebista 
1980ko hamarkadatik aurrera bere lanak apur bat gehiago espazializatu zen, eta telebistarako produkzio batzuetan agertu zen, nahiz eta medio horretan gehiegi ez agertu. 2000. urtera arte luzatu zuen bere ibilbidea, *Victoire, ou la douleur des femmes* telebistako serie txikian eta *La mécanique des femmes* filmean.

### Dominikar Errepublika 
Tinak bere amaren herrialdearekin, Maria Montezekin, harremana izan zuen, Dominikar Errepublika bisitatuz Jean Louis Jorge zinema-zuzendari eta gidoilariak eskatuta. Aumontek senideak bisitatu zituen Barahona herrian, eta Joaquin Balaguer orduko Dominikar Errepublikako presidenteak apartamentu bat oparitu zion, herrialde hartara bisitak errazteko. Magda Florencio kazetariak zioenez, Tina Aumont Colón itsasargiaren inguruan bizi izan zen urte batzuetan. Arturo Rodriguez arte-kritikariak, ostera, aktoreak amaren herrira egindako bisitak oso ekitaldi puntualetarako baino ez zirela izan esan zuen; Rodriguezen esanetan, Tina bere amari buruzko erakusketa batera joan zen arte modernoko museoan; gero, Casandra sari bat jasotzera itzuli zen, Jean Luis Jorgek antolatu zion omenaldi batean. «Jean Luis Jorgerekin atera zen eszenara eta espainolez —ezagutzen ez zuen hizkuntza— adierazi zuen: "Viva la República Dominicana!", behin Casandra Sariaren aitortza jaso zuenean», esan zuen Arturo Rodriguezek.

### Heriotza 
Azken urteetan Tina Aumont Frantzian bizi izan zen, zehazki Ekialdeko Pirinioetako departamenduan, Espainiako mugaren ondoan. 2006ko urriaren 28an hil zen Portvendresen, biriketako enbolia baten ondorioz, 60 urte zituela. Haren gorpuzkiak Montparnasseko hilerrian daude, Parisen, amaren hilobi berean.

## Filmografia partziala 
Lana, norena den, urtea eta pertsonaia, hurrenez hurren:

## Bizitza pertsonala 
Aumont 1963an ezkondu zen, 16 urte zituela, Christian Marquand aktore eta zuzendari frantziarrarekin, 1967ra arte Tina Marquand izena erabili zuen. Markandengandik banandu ostean, Frédéric Pardoren ondoan aurkitu zuen berriro zoriona, eta harekin Erroman (Italia) finkatu zen. Italian, estupefazienteak eduki eta kontsumitzeagatik atxilotu zuten.

## Abortuaren aldeko manifestua 
1971. urtean, Tina Aumont *343en Manifestua* izenez ezagutzen den sinatzaileetako bat  izan zen. Hau, *Le Nouvel Observateur* aldizkari frantsesaren 334. zenbakian 1971ko apirilaren 5ean argitaratutako adierazpen bat izan zen, *Le Nouvel Observateur* izenarekin ere ezaguna, abortuaren despenalizazioaren aldeko pertsona publiko talde handi baten laguntza gisa. Manifestua sinatu zuten 343 emakumeek abortatu egin zutela zioten, eta, ondorioz, prozesu penal baten eraginpean zeudela, espetxeratzeraino hel zitezkeena. Horrela hasten zen *manifestua'', Jean Moreau argitalpenaren erredaktoreak pentsatua eta Simone de Beauvoirrek idatzia:
: «Milioi bat emakumek abortatzen dute urtero Frantzian.
: Emakumeek baldintza arriskutsuetan egiten dute, klandestinitatera zigortzen baitituzte, kontrol medikoarekin egiten den operazio hori sinpleenetako bat denean.
: Isiltasunean murgiltzen dira milioika emakume hauek.
: Horietako bat naizela aitortzen dut. Aitortzen dut abortatu dudala.
: Antisorgailuetarako sarbide librea aldarrikatzen dugu eta abortu librea ere aldarrikatzen dugu.»
Manifestuaren ostean 343 sinadurak zeuden. Horien artean, Tina Aumontekin batera, Brigitte Auber, Stéphane Audran, Colette Audry, Hélène de Beauvoir, editorea bera, Simone de Beauvoir, Christine Delphy, Catherine Deneuve, Dominique Desanti, Marguerite Duras, Françoise d'Eaubian Morefont, Françoise Fabian, Jeanne Moreau, Bulle Ogier, Marie Pillet (Julie Delpy aktorearen ama), Gisèle Halimi, Marie-France Pisier, Micheline Presle, Marthe Robert, Françoise Sagan, Delphine Seyrig, Alexandra Stewart, Nadine Trintignant, Agnès Varda, Marina Vlady eta Monique Wittig, besteak beste.

Manifestuaren izendapen arrunta astekari satiriko bati dagokio, *Charlie* Hebdo-ri, zeinak marrazki bat kaleratu zuen gizonezko politikariak kritikatzen zituena ''Qui a engrossé les 343 salopes du manifeste sur l'avortement?* (euskaraz: Nork utzi zituen haurdun abortuari buruzko manifestuko 343 zikinak?) esaldiarekin. Manifestua desobedientzia zibilaren adibiderik ezagunenetako bat izan zen Frantzian, 1973an abortatzeko askatasunaren aldeko 331 medikuren manifestu bat inspiratuz eta haurdunaldiko lehen hamar asteetan haurdunaldia borondatez etetea despenalizatzen zuen Veil legearen (1975) berrespenean lagundu zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Lenne, Gerard. *Erotismoa eta zinema*. La Musardine, Paris, 1998. Alcoexport aldizkari espainiarra
## Kanpo estekak 
* 
* Le Nouvel Observateur *343en'' manifestuaren testua eta sinatzaileen zerrenda (frantsesez)
* Tina Aumontek Dominikar Errepublikan egindako egonaldiari buruzko artikulua
* http://www.findagrave.com/cgi-bin/fg.cgi?page=gr&GRid=16473892