Seaska (ikastolen elkartea)

**Seaska** Iparraldeko ikastolen federazioa da, Lapurdin, Behe Nafarroan eta Zuberoan haurren euskarazko hezkuntza segurtatzea helburu duena. 1969an sortu zen.

2019ko irailean 32 ama-ikastola eta Lehen Mailakoak zituen, lau Bigarren Mailako kolegioak eta lizeo bakarra. Herrialdeei dagokienez, 26 Lapurdin daude, bederatzi Nafarroa Beherean eta bi, Zuberoan.

2019ko irailetik goiti Peio Jorajuria elkarteko lehendakaria da, eta Hur Gorostiaga, zuzendaria.

## Historia 
1969ko apirilaren 30an sortu zuten Seaska: Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako ikastolen federazioa. Hainbat familia eta irakasle baten bultzadarekin, lehen ikastola zabaldu zuten Arrangoitzen. Ordutik Ipar Euskal Herriko haurrek euskaraz ikasteko duten eskubidearen berme bakarretakoa izan da, eta milaka haur pasa dira haren zentroetatik. Frantziako Hezkuntza Ministerioen aurrean borroka ugari planteatu ditu, izan finantzazioagatik edo ikasleek azterketak euskaraz pasatzeko duten eskubidearen alde, sarritan desobedientzia ekimenekin.

## Kronologia 
* 1969an abian ipini zuten lehendabiziko ikastola, Arrangoitzen (Lapurdi).
* 1984an hasi ziren Herri Urrats ospatzen.
* 2005ean 24 ikastola eta 2.129 ikasle zituen federazioak.
* 2009ko maiatzean Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin 3 urtetarako akordioa lortu zuen ikastolak garatzeko.
* 2013an, prefetak salaketak jarri zizkien Beskoitzeko eta Hendaiako herriko etxeei, Seaskari lurrak alokatu eta inbertsioetan laguntzeagatik. Hendaian, arazoa konpontzeko, herriko eskola publikoa bi zatitan banatu zuten eta alde bat ikastolako haurrentzat erabiltzea adostu zuten.
* 2014-2015 ikasturtean 3.220 ikasle ari ziren ikasten.[eskuinera|300x300px|**[Angelu (Lapurdi)|Angeluko** Ikastola 2009an]]
* 2016-2017 ikasturtean 34 ikastola ziren, 3.388 ikasle inguruk euskaraz gauzatzen zituzten beren ikasketak, ama-eskolatik batxilergora arte. Bernat Etxepare Lizeoan, bigarren hezkuntzan eta batxilergoan, 2016-2017 ikasturterako 265 ikasle ziren. Ikasturte honetan, lehen aldiz, Lanbide Heziketa ikasteko aukera izan zuten 25 ikaslek.
* 2018-2019 ikasturtean hiru mila eta zazpiehun bat ikasle zeuden matrikulaturik Seaskako 36 ikastetxeetan.
* 2019ko uztailean Ikastolentzako Hitzarmena sinatu zuten Seaskak, Frantziako Hezkunde Nazionalak eta Euskararen Erakunde Publikoak (EEP) gorabehera luzeen ondoren. Eskatzen zituen 25 lan-postuetatik 19,5 erdietsi zituen Seaskak.

## Seaskaren egitura 
Orotara 2023ko sarreran, 39 ikastetxe ditu Seaskak Lapurdi, Zuberoa eta Nafarroa Beherean, eta 4300 ikasle eskolatzen ditu.

### Seasko ama eskolak 
Ama eskola eta lehen mailako 33 ikastetxe ditu:[[Fitxategi:Seaskako_ikastolak_mapan.png|thumb|500x500px|Seaskako ikastolak mapa interaktibo batean (2021)]]

### Bigarren mailako ikastetxeak 6 dira: 
[thumb|300x300px|[Bernat Etxepare Lizeoa|Bernat Etxepare Lizeoa - (Baiona, 2017)]]
Bigarren mailako ikastetxeak 6 dira Seaskan:
* 5 kolegio:
** Xalbador kolegioa - Kanbo, 1983an sortua
**Piarres Larzabal kolegioa - Ziburu, 1999an sortua
** Manex Erdozaintzi kolegioa - Larzabale, 1999an sortua
** Estitxu Robles kolegioa - Baiona, 2017an sortua
** Kattalin Elizalde kolegioa - Senpere, 2023an sortua.

* Lizeo orokor, teknologiko eta profesional bat:
** Bernat Etxepare Lizeoa - Baiona, 1985ean sortua

## Elkarlana 
**Seaska** Euskal Herriko Ikastolen Konfederazioaren barruan dago.
[alt=|thumb|300x300px|**Seaskak** [Angelu (Lapurdi)|Angelun antolatutako *Glisseguna*]]
Ipar Euskal Herrian euskarazko irakaskuntzak ikasturte hasiera orotan frantses administrazioaren aldetik pairatzen dituen arazoei aurre egiteko, arlo horretan lan egiten duten beste bi elkarterekin (Biga Bai Ikas-Bi hezkuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkartea eta Euskal Haziak eskola giristinoetakoa) Hiru Sareta deritzon bilgunea sortu du.

Frantses estatuko beste herri batzuetan dauden antzeko elkarteekin ere (Alsaziako ABCM Zweisprachigkeit, Ipar Kataluniako Bressola, Okzitaniako Calandreta, Bretainiako Diwanekin eta Korsikako Scola Corsa) sarritan elkarlana egiten du eta Eskolim federazioa sortu du.

### Lehendakari izandakoak 
[thumb|300x300px|**Seaskako** lehendakari izandakoei omenaldia [2019an Bernat Etxepare Lizeoan ikasturte hasierako ekitaldian egin zitzaien omenaldian.]]
Hauek izan dira Seaskako lehendakariak 1969an elkartea sortu zenetik:

* 1969-1979: Argitxu Noblia
* 1979-1980: Jean Pierre Seiliez
* 1980-1983: Jean Louis Maitia
* 1983-1985: Mailux Zaldunbide
* 1985-1986: Jean Berria
* 1986-1987: Gexan Alfaro
* 1987-1992: Jean Louis Maitia
* 1992-1997: Philippe Goyetche
* 1997-1999: Marie Josée Anetas
* 1999-2000: Itxaro Borda
* 2000-2003: Mixel Etxeberri
* 2003-2004: Filgi Claverie
* 2004-2008: Isabel Charritton
* 2008-2019: Paxkal Indo
* 2019: Peio Jorajuria

### Zuzendari izandakoak 
3 zuzendari izan dira hasieratik:

* 1992-2000: Estebe Eyherabide
* 2001-2008: Pantxika Ibarboure
* 2008tik: Hur Gorostiaga

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskara hezkuntza sistemetan
* Ikastolen Elkarteko ikastolen zerrenda
* Azterketak Euskaraz
* Kaskarotenea ikastolaren auzia
* Murgiltze (hizkuntzalaritza)
* Jasone Salaberria
*Jurgi Kanblong
*Haritza Kanblong
*Joana Kanblong

* Diwan
* Calandreta
* Bressola
* Eskolim

## Kanpo estekak 
* Seaskako webgunea    
* Ana Erasun eta Paxkal Indori elkarrizketa Argia astekarian (2008-01-06) 
* Henriette Aguerreri elkarrizketa Argia astekarian (2008-05-04) 
* Hur Gorostiaga Seaskako zuzendariari elkarrizketa Argia astekarian. 
* Argitxu Noblia Seaskaren sortzaileari elkarrizketa Argia astekarian.
* Seaskaren ikastetxeak, *Berria*, 2014-11-08
* Ikastolen Elkartea
* Koldo Tellituri elkarrizketa *Argia*n