open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Athleticeko bigarren aurrealde historikoa

**Athleticeko bigarren aurrealde historikoa** Bilboko klubaren historian arrakastatsuenetariko bat izan zen. 1940ko hamarkadan sortu eta 5 aurrelariez osaturik zegoen: Iriondo (eskuineko hegalekoa), Venancio (eskuineko barnekoa), Zarra (erdiko aurrelaria), Panizo (ezkerreko barnekoa) eta Gaintza (ezkerreko hegalekoa). Aurrealde historiko honek liga bat eta 5 kopa irabazi zituen.

## Historia 
Gerra Zibila amaitu zenean, Athleticek zerotik eraiki behar izan zuen bere jokalari taldea, izan ere, gerra zela eta desegin zuten. Euskal talde askotan aritzen ziren harribitxi gazteak fitxatu eta talde berria sortu zuen. Taldeko lerrorik sendoena aurrealdea izan zen, hasieran Iriondo, Zarra, Panizo, Gaintza eta Unamuno beteranoak osatua. Unamunok taldea utzi eta Athleticek Indautxun aritzen zen Rafael Escudero fitxatu zuen.

1944/45 denboraldian, Athleticek bere bostgarren aurrelaria topatu zuen Erandio Klub Kirol Elkartean, Venancio izeneko lagun handia hain zuzen ere. 1946/47 eta 1948/49 denboraldietan, Venancio Barakaldo CFra utzi zuten. Bi denboraldi hauetan, Athleticek, aurrealde osatzeko, Iraragorri beteranoa berreskuratu zuen. Iraragorri 1930eko hamarkadan Athleticeko lehenengo aurrealde historikoaren kidea izan zen eta 1948/49 denboraldian futbola utzi zuen.

1949/50 denboraldirako Venancio taldera itzuli eta aurrealde historikoa osatu zen.

1950eko Munduko Futbol Txapelketan Espainiako selekzioak aurrealde honen lau kide deitu zituen: Iriondo, Zarra, Panizo eta Gaintza hurrenez hurren.

## Estatistikak 
(*) Gaintzak 1957ko Europako Kopan gol bat eskuratu zuen eta zerrendan sartuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conny Beyreuther

**Conny Beyreuther** (Berlin, 1975) argazkilaria eta editore grafikoa da Zazpika aldizkarian. Berlin-en jaio zen, Ikasketak amaitu zituenean hasieran erredaktore moduan lan egin zuen argazkilaritza-agentzia batean eta gero laguntzaile moduan Udo Hesseren estudioan. Geroago Euskal Herrira bidaiatu zuen argazkilaritzan sakontzeko asmoz, eta bertan geratu zen. Bi hamarkadatan erreportaje, elkarrizketa eta lan fotografiko ugari egin ditu Euskal Herrian.

2017an Getxophoto-ko hamaiketakoetan parte hartu zuen Vicente Paredes eta Txelu Angoitia argazkilariekin. Hainbat erakusketa ere antolatu izan ditu, besteak beste, ‘Teatroaren taupadak’ Leioan 2015ean.

Fitxategi:Uxue Alberdi (Conny Beyreuther).jpg|Uxue Alberdi (arg.: Conny Beyreuther)
Fitxategi:Amaia Zubiria.jpg|Amaia Zubiria (arg.: Conny Beyreuther)
Fitxategi:Igor Leturia.jpg|Igor Leturia (arg.: Conny Beyreuther)
Fitxategi:Morau tokikom Conny Beyreuther.jpg|Andoni Tolosa (arg.: Conny Beyreuther)
Fitxategi:Unai eta Beñat Gaztelumendi 01.jpg|Unai eta Beñat Gaztelumendi

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Udo Hesse argazkilaria Alemanerako Wikipedian

## Kanpo estekak 
* Conny Beyreuther-ren kontua twitterren
* Conny Beyreuther-ren kontua facebooken
The Path (telesaila)

***The Path*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Jessica Goldbergek sortua.

## Sinopsia 
Hegoamerikara egindako bidaia batetik bueltan, Eddie pertsonaia nagusiak gero eta zalantza gehiago ditu fedearen eta mugimenduaren izaeraren inguruan. Zalantzek eragina izango dute ingurukoekin dituen harremanetan, besteek harekin duten konfiantza eta errespetua zalantzan jartzeraino.

## Pertsonaiak 
* Aaron Paul: Eddie Lane
* Michelle Monaghan: Sarah Lane
* Emma Greenwell: Mary Cox
* Rockmond Dunbar: Abe Gaines detektibea
* Kyle Allen: Hawk Lane
* Amy Forsyth: Ashley Fields
* Sarah Jones: Alison
* Hugh Dancy: Cal Roberts
* Paul James: Sean Egan
* Minka Kelly: Miranda Frank
* Stephanie Hsu: Joy
* Whitney Crowder: Betsy
* Kathleen Turner: Brenda Roberts
* Max Ehrich: Freddie Ridge

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
American Crime Story

***American Crime Story*** estatubatuar antologia telesail dramatikoa da, Scott Alexanderrek eta Larry Karaszewskik sortua. *American Horror Story* telesailaren *spin-off* bat da. AEBetan sona handia izan zuten krimenei buruzkoa: Lehen denboraldian, O. J. Simpsonen epaiketa izan zuen aztergai, bigarrenean, Gianni Versaceren hilketa, eta hirugarrenean, Lewinsky eskandalua.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mosaic (telesaila)

***Mosaic*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Steven Soderberghek sortua. Sakelako aplikazio baten bidez, ikusleek erabakiko dute argumentuaren garapena.

## Sinopsia 
Olivia Lake haurrentzako liburu arrakastatsuen egile bat da. Egun batean, bi gizon, Joel eta Eric, agertuko dira haren bizitzan, eta biek eragin handia izango dute harengan.

## Pertsonaiak 
* Olivia Lake (Sharon Stone)
* Joel Hurley (Garrett Hedlund)
* Eric Neill (Frederick Weller)
* Petra Neill (Jennifer Ferrin)
* Nate Henry (Devin Ratray)
* Laura Hurley (Maya Kazan)
* Alan Pape (Beau Bridges)
* Michael O'Connor (James Ransone)
* Frank Scott (Jeremy Bobb)
* Melissa Henry (Zandy Hartig)
* Tom Davis (Michael Cerveris)
* Tia (Bridey Elliott)
* JC Schiffer (Paul Reubens)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ordizia Rugby Elkartearen ibilbide historikoa

**Ordizia Rugby Elkartearen ibilbide historikoa** azaltzen da artikulu honetan. 1973. urtean sortu zen kluba eta 2005etik aurrera Ohorezko mailan jokatzen ari da.

## Palmaresa 
* Ohorezko maila
** Txapeldunordea: 2011
** Txapeldunordea: 2012
** Txapeldunordea: 2022
* Errege Kopa
** Txapelduna: 2012, 2013
* Espainiako Errugbi Superkopa
** Finalista: 2011, 2012
* Ohorezko B maila:
** Txapelduna (1): 2005

## Urtez urte 
## Erreferentzak 
## Kanpo estekak
The Commuter

***The Commuter***, , 2018ko Jaume Collet-Serra kataluniarrak zuzendutako ekintza eta thriller filma da. Liam Neeson, Vera Farmiga, Patrick Wilson, Jonathan Banks, Elizabeth McGovern eta Sam Neill aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Negozio gizon batek emakume misteriotsu bat ezagutuko du etxerako bidean, trenean. Topaketa horrek ezusteko ondorioak ekarriko dizkio negozio gizonari, bere bizitza eta bere ingurukoena arriskuan jartzeraino.

## Aktoreak 
* Liam Neeson: Michael MacCauley
* Vera Farmiga: Joanna
* Patrick Wilson: Alex "Murph" Murphy detektibea
* Jonathan Banks: Walt
* Elizabeth McGovern: Karen MacCauley
* Sam Neill: Captain David Hawthorne
* Dean-Charles Chapman: Danny MacCauley
* Florence Pugh: Gwen
* Clara Lago: Eva
* Kingsley Ben-Adir: Garcia agente berezia
* Killian Scott: Dylan agentea
* Letitia Wright: Jules skaterra
* Kobna Holdbrook-Smith: Oliver
* Roland Møller: Jackson
* Shazad Latif: Vince
* Colin McFarlane: Sam
* Nila Aalia: Sherri
* Pat Kiernan: bera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
7 días en La Habana

***7 días en La Habana*** 2012ko antologia filma da, Habanan grabaturiko zazpi film laburrez osatua. Espainia eta Frantzia arteko ekoizpen hau Leonardo Padura Fuentes kubatar idazleak idatzi zuen.

## Atalak 
## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un baiser, s'il vous plaît !

'''''Un baiser, s'il vous plaît !''''' (eusk:'Musu bat, mesedez!) 2007ko Emmanuel Mouret frantziar zinema zuzendariak zuzendutako umorezko filma da.

## Sinopsia 
Nantesen, Gabriel Émilie emakume ezkondua ezagutu du. Arratsaldea elkarrekin igaro ondoren, Gabrielek Émilieri musu bat eskatuko dio. Emakumeak uko egin eta bere arrazoiak azalduko ditu.

## Aktoreak 
* Virginie Ledoyen : Judith
* Emmanuel Mouret : Nicolas Gimat
* Julie Gayet : Émilie
* Michaël Cohen : Gabriel
* Frédérique Bel : Câline
* Stefano Accorsi : Claudio
* Marie Madinier : « Églantine »
* Mélanie Maudran : Pénélope
* Lucciana de Vogue : Louise
* Jacques Lafoly : barman

## Kanpo estekak
Mauricio Antón

**Mauricio Antón Ortúzar** (Bilbo, 1961) bizkaitar ilustratzailea da, paleontologian aditua.

## Lan nabarmenak 
* *Sabertooth*. Indiana University Press, Bloomington 2014.
* *La Gran Migración.* Crítica, Bartzelona, 2011.
* *Madrid antes del hombre.* Madrilgo Erkidegoa, 2009.
* *Dogs, their fossil relatives and evolutionary history.* Columbia Univeresity Press New York 2008.
* *Mammoths, sabertooths and hominids. 65 million years of mammalian evolution in Europe*. Columbia University Press, 2002.
* *Memoria de la Tierra. Vertebrados fósiles de la Península Ibérica*. Ediciones del Serbal, 1997.
* *The big cats and their fossil relatives. An illustrated guide to their evolution and natural history*. Columbia University Press, 1997.
Francis Lalanne

**Francis Lalanne** (Baiona, ) lapurtar aktore eta abeslaria da, jordano-euskaldun jatorrikoa.

## Diskografia 
* 1977 : *Témoins de la prière*
* 1979 : *Rentre chez toi*
* 1980 : *Francis Lalanne*
* 1981 : *Toi mon vieux copain*
* 1982 : ''Celle qui m'a emmené*
* 1985 : *Coup de foudre*
* 1986 : *Mai 86*
* 1988 : *De Corazón*
* 1990 : *Avec toi*
* 1992 : *Tendresses*
* 1994 : *Les Inédits*
* 1996 : *Face cachée*
* 2000 : *Sans papiers*
* 2003 : *D'une vie à l'autre*
* 2005 : *Reptile*
* 2009 : *Ouvrir son cœur*
* 2010 : *Blaïte music*
* 2013 : *Les poètes*
* 2013 : *Hommage à Léo Ferré*
* 2014 : *À Léo*
* 2016 : *Le Chant des Supporters*
* 2016 : *À Léo'' (2CD)
Jean-Félix Lalanne

**Jean-Félix Alfred Lalanne** (Niza, ) lapurtar gitarra-jole eta musikagilea da, jordano-euskaldun jatorrikoa.

## Zinemarako lanak 
* *Nos plus belles vacances* (2012)
* *Les Filles du calendrier sur scène* (2004) (TV)
* *Dédales* (2003)
* *Un week-end pour le dire* (2002) (TV)
* *Les redoutables* (Épisode *Confession*) (2001) TV
* ''L'Ange tombé du ciel* (1999) (TV)
* *Venise est une femme* (1998) (TV)
* *Un amour de sorcière* (1996)
* *Aventures dans le Grand Nord* (1995) (TV)
* *Warrior Spirit* (1994) (TV)
* *3615 Code Père Noël* (1989)
* *Sortis de route* (1988)
* *Le Passage'' (1986)
Sumendien Parke Nazionala

**Sumendien Parke Nazionala**, frantsesez **Parc National des Volcans** edo *Pariki y’Igihugu y’Ibirunga*, bertako hizkuntzan, Afrikako Ruandako ipar-ekialdean dagoen garrantzi handiko naturagunea da. Oso ezaguna da mendiko gorilen azkenetariko babesleku bezala; bestea Virungako Parke Nazionala da. Parkean ere Virungako mendilerroaren zortzi sumenditik bost daude: Karisimbi, Bisoke, Muhabura, Gahinga eta Sabyinyo.

## Deskribapena 
Parkea oihanez eta banbuz ekosistemek osatzen dute. Beste bi parke garrantzitsuekin dago lotuta: Virungako Parke Nazionala, Kongoko Errepublika Demokratikoan, eta Mgahinga Gorilaren Parke Nazionalarekin (Mgahinga Gorilla National Park), Ugandan.

## Historia 
Parkea lehen aldiz 1925ean sortu zen, zonalde txiki batean gorilak ehiztariengandik babesteko. Une hartan Karisimbi, Bisoke sumendiek eta Mikeno mendiak markatzen zituzten babestutako zonaldearen mugak. Afrikan sortu lehen parke nazionala izan zen. 1929an, parkearen mugak Uganda eta Kongo Belgikarra aldera zabaldu ziren, Albert Parke Nazionala sortuz. Azken parke honek zabalera handia zuen, 8.900 km². Belgikako agintari kolonialen menpe zegoen.

Sumendien Parke honetan Dian Fossey (1932-1985) zoologo ospetsua eta gorilen defendatzaileak kokatu zuen bere base nagusia 1967tik.

2017an, 30 urtetan lehen aldiz, African Wildlife Foundationi esker 27,8 hektareetan parkea handitu zen. Gaur egun parkea, turismoa dela eta, Ruandako benetako motor ekonomikoa da; 2016an, esaterako, 400 milioi dolar erakarri zuen herrialdera.
thumb|Ruandako haurrak parke barruan.

## Arazoak 
* Gerra
* Isileko-ehiza.
* Oihanaren txikizioa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Virungako Parke Nazionala
* Dian Fossey

## Kanpo estekak 
* :Parkearen webgunea.
* :Informazio turistikoa.
* :Parkearen inguruko informazio turistikoa.
* :Parkearen inguruko informazio turistikoa.
René Manzor

**René Lalanne** (Mont-de-Marsan, ), **René Manzor** izengoitiz ezaguna, lapurtar zinema zuzendari eta gidoigilea da, jordano-euskaldun jatorrikoa.

## Filmografia 
* 1986 : *Le Passage*
* 1990 : *3615 code Père Noël*
* 1997 : *Un amour de sorcière*
* 2003 : *Dédales*
Alberto Duñabeitia

**Alberto Duñabeitia Mota** (Bilbo,  - ) bizkaitar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritu zena. Gaztetan atleta izandakoa, 1918an Bizkaiko txapelduna izan zen altuera jauzian. Jesús María Duñabeitiaren aita izan zen.

## Taldeak
José María García Lahiguera

**José María García Lahiguera** (Fitero,  - Madril, ) nafar elizgizona izan zen. 1926ana apaiz bilakatua, Madril-Alcaláko apezpikua izan zen 1950-1964 urteetan. 1964 eta 1969 artean, Huelvakoa, Valentziako artzapezpikua izan zen 1969-1974 urteetan. Vatikanoko II. kontzilioan parte hartu zuen.
Twisted Sister

**Twisted Sister** (euskaraz *Ahizpa/Arreba Kiribildua*) AEBko glam rock musika talde bat da. Berez 1972an New Jerseyko Ho-Ho-Kus udalerrian sortu arren, berehala New York estatuko Massapequa udalerrira lekualdatu ziren.

Taldekideak honakoak dira: Dee Snider (ahotsa eta burua), Jay Jay French, Eddie Ojeda, Dee Snider, Mark Mendoza eta A. J. Pero.

Beren urrezko garaian 1980ko hamarkadan izan zuten, eta abesti ezagunenak "We're Not Gonna Take It" eta "I Wanna Rock".

Taldearen ezaugarri nagusiena taldekideak nahitan modu bitxian mozorroturik agertzen zetzan, ileordeko luzeak, artilezko jakak, takoidun zapatak, aurpegiko makillajea... halere, gaur egun horrela mozorroturik eszenaratzen jarraitzen duen taldekide bakarra abeslaria da. Alice Cooperren eszenaratzea eta Kiss taldearen makillajearen eraginak bereganatuz.

## Diskografia 
;Estudiokoak
* *Under the Blade* – 1982
* ''You Can't Stop Rock 'n' Roll* – 1983
* *Stay Hungry* – 1984
* *Come Out and Play* – 1985
* *Love Is for Suckers* – 1987
* *Still Hungry* – 2004

;Bildumak
* *Big Hits and Nasty Cuts: The Best of Twisted Sister* – 1992
* *We're Not Gonna Take It!* - 1999
* *The Essentials* – 2002
* *We're Not Gonna Take It & Other Hits* - 2003
* *The Best of Twisted Sister* - 2005

;Bereziak
* *A Twisted Christmas* – 2006

;Zuzenekoak
* *Live At Hammersmith* – 1994
* *Club Daze Volume 1: The Studio Sessions* – 1999
* *Club Daze Volume 2: Live In The Bars* – 2001
* *Live At Wacken: The Reunion* – 2006
* *Live at the Marquee* - 2011
* *Rock 'n' Roll Saviors - The Early Years -* - 2016
* *Metal Meltdown* - 2016

;EP
* *Ruff Cuts* – 1982
* *I Am (I'm Me)* – 1983
* *The Kids Are Back* – 1983
* *You Can't Stop Rock'n'Roll* – 1983
* *We're Not Gonna Take It* – 1984
* *I Wanna Rock* – 1984
* *Leader of the Pack* – 1985
* *You Want What We Got'' – 1986

;Singleak
* "I'll Never Grow Up, Now!" / "Under the Blade" – 1979
* "Bad Boys (Of Rock N' Roll)" / Lady's Boy" – 1980
* "I Am (I'm Me)" (UK #18) / "Sin After Sin (Live)" – 1983
* "The Kids Are Back" (UK #32) / "Shoot 'Em Down (Live)" – 1983
* "You Can't Stop Rock'n'Roll" (UK #43) / "Let the Good Times Roll/Feel So Fine" (Live) – 1983
* "I Wanna Rock" (UK #93) / "Burn in Hell" (Live) – 1984
* "I Wanna Rock" (POP #68) / "The Kids Are Back" – 1984
* "We're Not Gonna Take It" (UK #58) / "The Kids Are Back" (Live) – 1984
* "We're Not Gonna Take It" (POP #21) / "You Can't Stop Rock'n'Roll" – 1984
* "The Price" (POP #107, ROK #19) / "S.M.F." – 1985
* "Leader of the Pack" (POP #53) / "I Wanna Rock" – 1985
* "Leader of the Pack" / "I Wanna Rock" (Video introduction) – 1985
* "King of the Fools" (Edit) / "Come Out and Play" – 1985
* "Be Chrool to Your Scuel" / "Stay Hungry" – 1986
* "You Want What We Got" / "Shoot 'Em Down" – 1986
* "You Want What We Got" / "Stay Hungry" – 1986
* "Hot Love" / "Tonight" – 1987

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Eloy Suárez

**Eloy Vicente Suárez Lamata** (Tutera, ) espainiar politikaria da, Alderdi Popularrekoa. Zaragozako udaleko zinegotzia, 2011ko hauteskundeetan diputatu hautatu zuten.
Elias Garralda

**Elias Garralda Altzugarai** (Lesaka,  - Olot, ) nafar margolaria izan zen. Paisaiak landu zituen bereziki, beti aire zabalean pintatuz. Salvador Martin Cruz arte kritikariaren arabera, haren pinturak "paisaia goraipatzen du". Oloteko eta Bidasoako margolaritza eskoletako kidetzat hartzen da.

## Bizitza 
Elias Garralda Altzugarai Lesakan jaio zen 1926ko otsailaren 16an, baina haurtzaroa Iruñean igaro zuen. 1936an,  Gerra Zibila zela eta, familia Lapurdin erbesteratu zen. Baionan, René Barnadin poeta, margolari eta musikariari esker, margolaritza ezagutu zuen.

Iruñeko Arte eta Lanbideen Eskolan izan zuen bere zaletasuna garatzeko lehen aukera. 1941ean, aita Olotera igorri zutenean, bertako Arte Ederretako Eskolan sartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lander Santamaia: "Elías Garralda, agur jauna!", *Noticias de Navarra*, 2012/03/26.
Nancy Richler

**Nancy Richler** (Montreal, Quebec, Kanada, 1957ko maiatzaren 16a - Vancouver, Britainiar Columbia, Kanada, 2018ko urtarrilaren 18a) kanadar LGBT eleberrigilea zen.

## Liburuak 
### Eleberriak 
* *Throwaway Angels* (1996)
* *Your Mouth Is Lovely* (2003)
* *The Imposter Bride* (2012)
ACT-CL J0102-4915

[thumb|ACT-CL J0102−4915 galaxia-kumulua erakusten duen irudia, NASAren zein beste [astronomia erakundeen teleskopioen eskutik.]]
**ACT-CL J0102-4915**, **El gordo** (euskaraz: "lodia" edo "gizena") edo **SPT-CL J0102-4915** bezala ere ezaguna, bere distantziara edo gertuago dauden galaxia-kumulu guztietatik handiena eta pisutsuena da. 2014ean egiaztatu zen galaxia-kumulu honen pisua edo masa 3 000 bilioi Eguzkirena bezainbestekoa zela.NASAren X Izpiko Chandra Behatokiak, Zientziarako Fundazio Nazionalak sortutako Atacamako Kosmologia Teleskopioak eta Very Large Telescope-k (Teleskopio Oso Luzeak) 2012an aurkitu zuten aipatutako galaxia-kumulu erraldoia.

'ACT-CL J0102-4915' izen ofiziala duen galaxia-kumulu honek badu ezizen bat, hain zuzen, espainiar zientzialari batzuek emandakoa. Ezizen hori hasieran aipatu dugun El gordo da eta gaztelaniaz, lodia edo gizena esan nahi du, ezizen honen jatorria, argi eta garbi, bere tamaina erraldoia da. Aipatzekoa da, galaxia-kumulu honen urrutitasuna harrigarria dela, Lurretik 7 000 milioi argi-urtetara kokatuta baitago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Astronomia
* NASA
* Argi-urte
* Galaxia-kumulu

## Kanpo estekak 
* ACT-CL J0102-4915 ScienceDaily webgunean.
* X Izpiko Chandra Behatokiaren webgunean.
Alouatta discolor

***Alouatta discolor*** *Alouatta* generoko animalia da. Primateen barruko Alouattinae subfamilia eta Atelidae familian sailkatuta dago.

Basogabetzeak eta ehizak arriskuan jarri dute Amazonian bizi den ugaztun hau

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Atelidae

## Kanpo estekak
Aotus brumbacki

***Aotus brumbacki*** *Aotus* generoko animalia da. Primateen barruko Aotidae familian sailkatuta dago eta Kolonbian bizi da. Tradizionalki, *Aotus lemurinus*en subespezietzat hartzen zen, baina azken aldiko ikerketek erakutsi dute espeziea dela. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aotidae

## Kanpo estekak
Aotus griseimembra

***Aotus griseimembra*** *Aotus* generoko animalia da. Primateen barruko Aotidae familian sailkatuta dago eta Venezuelan eta Kolonbian bizi da. Lehenago *Aotus lemurinus* espeziearen subespezietzat hartzen zen, eta gaur egun espezietzat hartzen bada ere, eztabaidarako gaia da.

## Deskribapena 
Nahiko tximino txikia da, arrek 1.009 gramo inguruko pisua dute eta emeek 923 gramo ingurukoa. Ilaje laburra eta estua du. Bizkarraldeko ilajea arre grisaxkatik arre gorrixkara doa. Sabela horixka da. Esku eta oinetako atzealdeko ilea ile punta ilunagoak dituen kafe argiaren kolorea da, beste *A. lemurinus* subespezieetatik bereizten duen funtsezko ezaugarria.

## Bizimodua eta habitata 
*A. griseimembra* zuhaitzetan bizi den tximino gautarra da, bere generoko beste guztiak bezala. Laborategiko esperimentutan ikusi da jarduera-maila txikia dutela, baita ilargi betea dagoen gauetan ere. Hainbat baso motatan bizi dira, besteak beste, bigarren mailako baso eta kafe landaketetan, nahiz eta ikerketa batek aniztasun handiko basoarekiko lehentasuna adierazi zuen. Bi eta sei tximino arteko talde txikietan bizi da, gehienetan bi eta lau artean, bikote heldu batek eta kude batek eta hainbat gaztetxok osatuak. Taldeak lurraldekoak dira, eta gutxi gainjartzen diren tarteak dituzte. Tximino monogamoa da, eta urtero kume bat izan ohi dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aotidae

## Kanpo estekak
Aotus zonalis

***Aotus zonalis*** *Aotus* generoko animalia da. Primateen barruko Aotidae familian sailkatuta dago eta Panaman eta Kolonbian bizi da. Lehenago *Aotus lemurinus*en subespezie gisa sailkatzen zen. Panaman Costa Ricako mugatik gertu bizi da, Ozeano Atlantikoaren inguruan, eta horregatik uste da Costa Rican ere badirela batzuk. 

## Deskribapena 
*A. zonalis* nahiko tximino txikia da, arrek 889 gramo inguru pisatzen dute eta emeek 916 gramo inguru. Bizkarraldeko ilajea arre grisaxkatik arre gorrixkara doa. Sabela horia da. Esku eta oinetako atzeko ilea beltza edo marroi iluna da, iparraldeko beste *Aotus* espezieetatik bereizten duen funtsezko ezaugarria dena; gainera, ilea motzagoa du. Beste ezaugarri bereizgarri batzuk bere garezurrari dagozkio, garezur zabala, eskualde interorbital deprimitua eta hortz molariforme handiak dituena.

Beste gaueko tximinoek bezala, Panamako gaueko tximinoak begi handiak ditu, bere gaueko bizimodua egokituz. Baina gaueko animalia espezie askok ez bezala, bere begiek ez dute *tapetum lucidum*ik. Gaueko beste tximino batzuek bezala ere, isats laburra du gorputzaren tamainarekiko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aotidae

## Kanpo estekak
Fresh Meat (telesaila)

***Fresh Meat*** britainiar umorezko telesaila da. Jesse Armstrong eta Sam Bain ekoizleek sortu zuen. 2013-2016 artean Channel 4 britainiar katean aireratu zuen.

## Argumentua 
Sei ikasleen bizitzako garairik interesgarrienean, hau da, unibertsitatean sartzear daudela abiatzen da telesaila. Horietako bostek lortu dute unibertsitatean sartzea; seigarrenak ez, ordea.

## Pertsonaiak 
* Zawe Ashton : Violet « Vod » Nordstrom
* Greg McHugh : Howard MacCallum
* Kimberley Nixon : Josephine « Josie » Jones
* Charlotte Ritchie : Melissa « Oregon » Shawcross
* Joe Thomas : Kingsley Owen
* Jack Whitehall : Jonathan « JP » Pembersley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2018ko Espainiako Itzulia

**2018ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 73. edizioa izan zen.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Bartolome Salazar

**Bartolome Salazar Poza** (Karkamu, ? - Lima, ) arabar epaile eta funtzionarioa izan zen. Valladolideko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, Amerikara joan zen non Quito eta Charcasko Errege-Auzitegietan lan egin zuen.
Juan Lizarazu

**Juan Lizarazu Gartzia de Rekain** (Iruñea, 1594 - San Andrés, Píllaro, ) nafar epaile eta funtzionarioa izan zen. Salamancako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, Nafarroako Kontuen Ganberan lan egin zuen. Ameriketara bidali zuten non Quito eta Charcasko Errege-Auzitegietan lan egin zuen.
Pedro Ortiz de Zarate

**Pedro Ortiz de Zarate Mendieta** (Urduña,  - Lima, 1547) bizkaitar epaile eta funtzionarioa izan zen. Segoviako alkate nagusia zen noiz Ameriketara bidali zuten. Bertan Limako lehendabiziko Errege-Auzitegian lan egin zuen.
Juan Antonio Zelaia

**Juan Antonio Zelaia Bergara** (Miranda Arga,  - Popayán, ) nafar militar, diplomazialari eta funtzionarioa izan zen. 1737an Espainiako Lurreko Armadan sartu eta Ameriketara bidali zuten. 1764 eta 1772 artean Guayaquilgo gobernadorea izan zen.
Lope Antonio Munibe

**Lope Antonio Munibe Axpe** (Markina,  - Quito, ) bizkaitar handiki eta funtzionarioa izan zen. Zuzenbidea ikasi ondoren, Ameriketara bidali zuten. Bertan Lima eta Quitoko lehendabiziko Errege-Auzitegietan lan egin zuen.
Antonio Otermin

**Antonio Otermin** gipuzkoar militar eta funtzionarioa izan zen. 1678 eta 1672 artean Santa Fe de Nuevo Méxicoko gobernadorea izan zen non Pueblo amerindiarren matxinada borrokatu zuen.
Sancho Alkiza

**Sancho Alkiza Ganboa** (Hondarribia,  - Kuba, ) gipuzkoar itsastar eta funtzionarioa izan zen. Karibe itsasoan piratak eta kontrabandistak borrokatu ondoren, 1606an Venezuela, Guyana eta Kubako gobernadore izendatu zuten.
The Great Train Robbery

**The Great Train Robbery** (euskaraz *Tren Lapurreta Handia*) 1903ko Edwin S. Porter estatubatuarrak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako western film mutu bat da. 1896ko Scott Marble antzerkigilearen antzezlan batean oinarritua dago, gainera 1900ean Butch Cassidy bidelapurrak burututako tren lapurretan ere oinarritua egotea baliteke. Alfred C. Abadie, Broncho Billy Anderson eta Justus D. Barnes aktoreek antzeztu zuten.

Garai hartan Porter lanbidez Edison Studios ekoiztxean kameralaria zen.

Estatubatuar zinemako lehenbiziko ekintza filmatzat jotzen da, bai eta aurreneko western filma ere.

Western bat izan arren New Jerseyko Milltown udalerrian filmatu zen eta denera 8 sekuentzia eta 12 minutuko iraupena du.

Film honetako eszenan ospetsuenetako bat Justus D. Barnes aktorea pantailan eserita eta aurez-aurre ikuslegoari aurpegi mehatxagarriz begiratuz pistolarekin tiro egiten duenekoa da, eszena labur honek ez zuen argumentuaren kontakizunarekin inongo loturarik era filmaren hasieran ala amaieran pantailaratzen zen. Noski, zinemaren hastapenaren aroa izanik eta jendea oraindik ere zinemaren efektu bisual berriak ikustera batere ohitu gabea zegoenez, eszena hark ikusleengan sekulako zirarra eta harridura eragiten zuen, eta lagun gutxiko aurpegia zuen bibotedun pistolari hark tiro egitean ikusle asko izutu edo ustekabeak eraginda jauzi egin, eta zinemaren lasterka irten zenik ere egon zen, bere bizian arriskuan ikusi zuelakoan.

## Aktoreak 
* Alfred C. Abadie: Sheriffa
* Broncho Billy Anderson: Bidelapurra / Bidaiari tirokatua / Tenderfoot Dancer
* Justus D. Barnes: Kamarari tiro egiten dion bidelapurra
* Walter Cameron: Sheriffa
* Donald Gallaher: Mutikoa
* Frank Hanaway: Bidelapurra
* Adam Charles Hayman: Bidelapurra
* John Manus Dougherty, Sr.: Laugarren bidelapurra
* Marie Murray: Dantzalekuko dantzaria
* Mary Snow: Neskatoa
* George Barnes (krediturik gabe)
* Morgan Jones (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Angolako Herri Errepublika

**Angolako Herri Errepublika** ( Angolaren independentziatik, 1975ean, eta 1992 bitarteko epealdia artean duen Angolako historiaren zatia da. Mozambiken gertatu bezala, Angolan independentzia erdietsi eta estatu sozialista deklaratu zuen bere burua. Sortutako nazio berriak harreman estuak egin zituen Sobiet Batasuna, Kuba eta Mozambikerekin. MPLA alderdiak gobernatu zuen herrialdea eta alderdi bakarreko estatu marxista-leninista ezarri zuen.

UNITA izeneko oposizio taldeak gerra zibila abiarazi zuen MPLAren aurka, eta horretarako, Hego Afrikaren eta Estatu Batuen babesa izan zuen.

1991ean, MPLAk eta UNITAk bake hitzarmena sinatu zuen eta alderdi anitzeko hauteskunde sistema adostu zuten. Nahiz eta borroka gogorrak gertatu, azkenean Angolako Herri Errepublika 1992an desegin eta gaur egungo Angolako Errepublika sortu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquina Lopez de Madariaga

**Joaquina Lopez de Madariaga** (Argantzon, Araba,  - Gasteiz, Araba, 1876) poeta eta antzerkigilea izan zen. «La Alavesa» izengoitiz, karlistaldietan Elisabet II.aren aldeko poemak argitaratu zituen egunkarietan. Blas Domingo Lópezen alaba, bere garaiko emakume ilustratuen ikurra izan zen.

## Antzezlanak 
* *La Promesa se cumplió* (2 akto)
* *La Romántica de Salas* (3 akto)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Latin Kings

**Almighty Latin King and Queen Nation (ALKQN, ALKN, LKN)** () mundu osoan hedatua dagoen talde latinoa da. 1954an Chicagon sortua izan zen. Ñetas taldearekin etsaitasun latza du.

Gaur egun Amerikako herrialde ia guztietan hedatuak daude, eta Europan berriz bereziki Espainian, baina modu apalagoan baita Portugal eta Italian ere.

Maiz talde honetako kideak kale istiluetan, lapurretan, droga eta arma trafikoan, eta beste taldeen aurkako borroketan eta hilketan sartuak egon direnez, herrialde askotan erakunde kriminal bezala sailkatuak daude.

## Kanpo estekak
Francisco Berrotaran

**Francisco Aranatz-Berrotaran Gaintza** (Irun, 1661 &ndash; Caracas, ) gipuzkoar militarra izan zen. 1703an markes izendatua, bitan Venezuelako kapitain jenerala izan zen: 1693 eta 1699 artean eta 1704 eta 1706 artean.
Gabriel José Zuloaga

**Gabriel José Zuloaga Moiua** (Hondarribia,  - Madril, 1764) gipuzkoar militar eta funtzionarioa izan zen. Espainiako Ondorengotza Gerran borrokatu ondoren, 1736an Venezuelako kapitain jeneral eta gobernadore izendatu zuten. Jenkinsen belarriaren Gerran La Guaira defendatu zuen.
Juan Bitrián

**Juan Bitrián Beaumont-Nafarroakoa** (Nafarroa, ? &ndash; Costa Firme, 1636) nafar militarra izan zen. Ameriketara bidali zuten non 1630ean Kubako gobernadore eta kapitain jeneral izendatu zuten.
Gonzalo Pérez de Angulo

**Gonzalo Pérez de Angulo** (Hego Euskal Herria,  - XVI. mendearen amaiera) euskal epaile eta funtzionarioa izan zen. Ameriketara joan eta 1549 eta 1555 artean Kubako gobernadore eta kapitain jeneral izan zen.
Severino Manzaneda

**Severino Manzaneda Salinas de Zumalabe** (Balmaseda, 1644 - ?) bizkaitar militarra izan zen. Sizilian, Rossellón eta Flandrian borrokatu ostean, Ameriketara bidali zuten. Bertan Kubako gobernadore eta kapitain jenerala izan zen.
Gernika Rugby Taldearen ibilbide historikoa

**Gernika Rugby Taldearen ibilbide historikoa** azaltzen da artikulu honetan. 1973. urtean sortu zen kluba eta 2009tik aurrera Ohorezko mailan jokatzen ari da.

## Palmaresa 
### Espainiako Txapelketak 
* **Ohorezko maila**
** hirugarrena 2013
** final erdiak 2012
* **Ohorezko B maila**
** Txapelduna: 1984, 1990, 2009
* **Espainiako errugbi errege kopa**
** Txapeldunordea: 1991
** Final erdiak: 2011, 2012, 2013

### Europako Txapelketak 
* Europako Amlin Kopa (2012-13)

|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-
| 1 ||align=left|  Perpinyà||**25**||6||5||0||1 || 293 || 89 || +204 || 42
|-
| 2 ||align=left|  Worcester Warriors||**25**||6||5||0||1 || 354|| 78 || +276 || 51
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 3 ||align=left|  **Gernika** ||**8**||6||2||0||4 || 80 || 309 || -229 || 6
|-
| 4 ||align=left|  Rovigo||**1**||6||0||0||6 || 67 || 318 || -251 || 6
|-
|}
* Perpinyà izan zen lehena Worcesterrekin izandako neurketen emaitza aldekoengatik.

## Urtez urte 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Urduña

**Francisco Urduña**, **Francisco Lopez de Barriga Velasco** jaioa, (Urduña,  - Puebla, 1550) bizkaitar konkistatzailea izan zen. Hernán Cortésekin batera, azteken kontra borrokatu zuen eta Colima eta Mexiko Hiriko alkate bilakatu zen. 1529 eta 1530 artean Guatemalako gobernadore bitartekari bilakatu zen.
Hernani Rugby Elkartearen ibilbide historikoa

**Hernani Rugby Elkartearen ibilbide historikoa** azaltzen da artikulu honetan. 1965. urtean sortu zen kluba 1978 eta 1984 artean izan zuen "urrezko aroa". 2013tik aurrera Ohorezko mailan jokatzen ari da berriz.

## Palmaresa 
### Seniorrak 
* Ohorezko maila:
** Txapelduna (0)
*** Txapeldunordea (4): 1979, 1980, 1981, 1982

### Harrobiko taldeak 
* **Gazteak:**
** Espainiako Txapelketa:
*** Txapeldun (2): 2001, 2002
*** Finalista (5): 2000, 2003, 2004, 2005, 2006
** Euskadiko Txapelketa (5)
* **Kadeteak:**
** Espainiako Txapelketa:
*** Txapeldun (0)
*** Finalista (6): 1987, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005
** Euskadiko Txapelketa (5)
* **Haurrak:**
** Euskadiko Txapelketa (7)

## Urtez urte 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalgo kolonia

**Natalgo kolonia** Afrikako hego-ekialdeko britainiar kolonia izan zen. 1843ko maiatzaren 4an izendatu zuten britainiar kolonia Erresuma Batuko gobernuak Natalgo Errepublika boerra bereganatu ondoren, eta 1910eko maiatzaren 31n, beste hiru koloniekin batera Hegoafrikar Batasuna sortu, eta Natalgo probintzia bilakatu zenean. Gaur egun Hegoafrikako KwaZulu-Natal probintzia da.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Beningo Herri Errepublika

**Beningo Herri Errepublika** (frantsesez: *République populaire du Benin*) Afrikan kokaturiko estatu sozialista bat izan zen. Beningo Herri Errepublika 1975eko azaroaren 30ean ezarri zen eta 1990eko martxoaren 1 arte iraun zuen, herrialde honetako gobernuak marxismo-leninismoa bertan behera utzi eta konstituzio berri bat onartu zuenean. Herrialdearen ereserkia L'Aube Nouvelle izan zen.

## Ikus, gainera 
* Dahomeyko Errepublika
* Benin
* Estatu sozialista
* Afrikako historia

## Kanpo estekak
Pedro Arana

**Pedro Diego Arana** (Bilbo, 1514 &ndash; Lima, 1598) bizkaitar militar eta funtzionarioa izan zen. 1542an Espainiako Itsas Armadaren hornitzailea izanda, Amerikara joan zen. 1570ean Tucumángo gobernadore bitartekari bilakatu zen.
Gil Oskaritz

**Gil Oskaritz Beaumont Nafarroakoa** (Nafarroa Garaia, 1614 &ndash; Tucumángo gobernazioa, 1641) nafar militar eta funtzionarioa izan zen. Amerikara joan zen non Tucumángo gobernadore izendatu zuten.
Esteban Urizar

**Esteban Urizar Arespakotxaga** (Elorrio, ? &ndash; Tucumángo gobernazioa, ) bizkaitar militar eta funtzionarioa izan zen. Bileretako Gerran eta Bederatzi Urteko Gerran parte hartu ondoren, Amerikara joan zen. 1707an Tucumángo gobernadore bilakatu zen.
Juan Zamudio

**Juan Zamudio Tellitu** (Barakaldo, 1653 &ndash; Buenos Aires, ) bizkaitar militar eta funtzionarioa izan zen. Espainiako Itsas Armadan borrokatu ondoren, Amerikara joan zen. 1696an Tucumángo gobernadore bilakatu zen.
Juan Lakoizketa

**Juan Lakoizketa Izu** (Legasa, 1653 &ndash; Santa Fe, Argentina, ) nafar militar eta funtzionarioa izan zen. Armadan parte hartu ondoren, 1688an Ameriketara joan zen eta Santa Feko alkate eta teniente-gobernadore bilakatu zen.
Lorpen bereziaren Oscar Saria

**Lorpen bereziaren Oscar Saria** Estatu Batuetako *Zinemako Arte eta Zientzien Akademiak* zenbait alditan ematen duen saria da. Sariak urtean estreinatutako film batentzat sortu den ekarpen nabarmen bat saritzen du, berezko kategoria bat ez daukan ekarpen mota izanik.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Oscar Sariak

## Kanpo estekak
Martin Jauregi

**Martin Jauregi** bizkaitar militar eta funtzionarioa izan zen. Amerikara joan zen eta 1691 eta 1696 artean Tucumángo gobernadore bilakatu zen.
Esteban Azkarraga

**Esteban Azkarraga** (Gipuzkoa, ? - ) gipuzkoar militar eta funtzionarioa izan zen. Hogeita Hamar Urteko Gerran Katalunian borrokatu ondoren, Amerikara joan zen. 1645 eta 1648 artean Yucatángo gobernadore bilakatu zen.
Aotus jorgehernandezi

***Aotus jorgehernandezi*** *Aotus* generoko animalia da. Primateen barruko Aotidae familian sailkatuta dago eta Kolonbian bizi da. Thomas Deflerrek eta Marta Buenok deskribatu zuten 2007an. Lepo grisa du eta begi bakoitzaren gainean txaplata zuria, banda beltz batez bereizita. Bularrean, sabelean, beheko besoetan eta beheko eskumuturretan ilajea lodia eta zuria da. Bere bereizgarri nagusia espezie gisa izendatzeko da 50 kromosoma dituela. Kolonbian bizi da, Quindío eta Risaralda artean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aotidae

## Kanpo estekak
Diego Cárdenas

**Diego Cárdenas Balda** (Sevilla, 1581 - ?) gipuzkoar militar eta funtzionarioa izan zen. Azkoitian hezia, Amerikara joan zen. 1621 eta 1628 artean Yucatángo gobernadore bilakatu zen.
Juan José Bertiz

**Juan José Bertiz Hontañón** (Tafalla, 1682ko ekainaren 24a - Parral, ) nafar funtzionarioa izan zen. 1715 eta 1720 artean Yucatángo gobernadore bilakatu zen.
Irlandar mafia

**Irlandar mafia**, ingelesez *irish mob*, irlandarrek edota irlandarraren ondorengoek osatutako krimen antolatua da. XIX. mendean AEB erakunde kriminal nagusia izan zen, batez ere Boston, New York, Filadelfia, Chicago, Minneapolis eta New Orleans hirietan, bereziki mende horretan zehar AEBetara iritsitako irlandar etorkin kopuru handiak hauspotuta.

Irlandatik kanpo, Erresuma Batua, Kanada eta Australian ere jarduera badu.

## AEB 
XIX. mendean italiar (bereziki siziliarrak eta hegoaldeko italiarrak) eta judu etorkinen ailegatzearekin batera italiar eta judu mafiak agertu eta irlandar mafiarekin lehiatzen hasi ziren.

1920ko hamarkadan irlandar eta italiar Cosa Nostraren arteko borroka egon zen, italiarrak nagusituz. Halere, irlandar mafiaren jarduerak AEBetan jarraitu zuen, baina jada iraganeko nagusitasunik gabe.

### Westies 
1970eko hamarkadan *The Westies* irlandar mafia taldeak ospea bereganatu zuen. New York hiriko Hell's Kitchen eremuan jardun zuen, Mickey Spillane buruzagiaren agindupean. Italiar mafia kidez asmoz boteretsuagoa izan arren, Spillanek italiarrak garaitzea lortu zuen. Italiarrak lotsaturik ironikoki Joseph "Mad Dog" Sullivan irlandar soldatapeko hiltzaileak kontratatu zuten, hark Spillanen agindupeko ziren Tom Devaney, Eddie "the Butcher" Cummiskey eta Tom "the Greek" Kapatos hil zitzan.

Bestalde, irlandar mafiaren barnean Mickey Spillane eta James Coonan buruzagi gaztearen arteko barne borroka ere egon zen. 1977an Genovese italiar mafiako familiaren soldatapeko hiltzaileek tiroz hil zuten eta Coonanek Gambino italiar familiarekin hitzarmena gauzatu zuten. Azkenean, Genovesetarrek irlandarrak oldarkorregiak zirelako eta, Gambinotarrekin baje hitzarmena burututako zuten.

## Irlanda 
Irlandan 1960ko hamarkadatik aurrera indartzen joan da, bereziki Dublin hiriburuan eta Limerick hirian. Nagusiki lapurreta eta droga-trafikoan jarduten da, eta urtero talde ezberdinen kideen arteko, tiroketa eta hilketak egoten dira.

2000ko hamarkadatik aurrera irlandar mafiako buruzagi eta kide ugari irlandar eta britainiar poliziatik ihesi Espainiako Costa del Solera bizitzera lekualdatu dira, bertatik beren legez kanpoko jarduerak zuzentzen jarraitzeko asmoz.

## Kanpo estekak
Phil Ball

**Phil Ball** (Vancouver, Kanada, 1957) britainiar idazle eta kazetari bat da. Espainian eta Euskal Herrian, zehazki Donostian bizi izan da.  Kanadan jaio zen, baina gurasoak britainiarrak ziren eta haurtzaroa Grimsbyn bizi izan zuen, Ingalaterrako ipar ekialdeko kostaldean. Unibertsitatea amaitu ondoren, ingelesezko irakaslea izan zen, lehenengo Hulleko ikastetxe batean, ondoren Perun eta handik urte batzuetara, Omanen. 1991tik Donostian bizi da. Hizkuntzen hezkuntzan aditua da eta Ikastolen Elkartean ari da lanean, *Eleanitz* proiektuan. Besteak beste, EKI programaren baitako *Subject Projects* ingeleseko materialaren egitasmoan parte hartu zuen, 2016ko Eltons sarietan finalista izendatua izan zena, Londreseko British Council erakundearen eskutik.

Futbol zale porrokatua da eta futbolari buruzko hainbat liburu idatzi ditu:

## Idazlanak 
* *Morbo: The Story of Spanish Football* (2001)
* *White Storm: The Story of Real Madrid* (2002)
* *An Englishman Abroad: Beckham’s Spanish Adventure* (2004)
* *The Hapless Teacher’s Handbook* (2006)

## Erreferentziak
Britainiar Hego Afrikako Konpainia

**Britainiar Hego Afrikako Konpainia** ( , **BSAC**), Cecil Rhodesek sortu zuen 1889an errege gutun baten bidez, eta helburu nagusia Transvaalen iparraldean zeuden lurraldeak kolonizatzea eta haien ustiapen ekonomikoa egitea zen.

## Kanpo estekak
Vauxhall Motors

**Vauxhall Motors**, ofizialki **Vauxhall Motors Limited**, Erresuma Batuko automobilgintza enpresa bat da. Erresuma Batua eta Irlandan bere markako autoez gain Opel alemaniar enpresaren autoak ere Vauxhall markapean ekoitzi eta merkaturatzen ditu.

1851n Alexander Wilsonek sortu zuen, hortaz Erresuma Batuko automobilgintza enpresa zaharrenetako bat da. Egoitza nagusia Bedfordshire konderriko Luton udalerrian du.

1925-2017 artean General Motors estatubatuar automobilgintza multinazionalaren jabetzakoa izan zen, baina 2017an Groupe PSAk erosi zuen, Peugeot, Citroën, DS Automobiles eta Opel enpresek osatutako taldea.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Olivia Nova

**Lexi Rose Forte**, ezagunagoa **Olivia Nova** izen artistikoaz, (Eden Prairie, Minnesota, Ameriketako Estatu Batuak, 1997ko apirilaren 28a - Las Vegas, Nevada, Ameriketako Estatu Batuak, 2018ko urtarrilaren 7a) estatubatuar aktore pornografikoa izan zen.
Luton

**Luton** Ingalaterrako Bedfordshire konderrian dagoen hiri bat da. Londres hiriburutik 51 kilometro iparraldera dago. 2011ko erroldaren arabera 216.800 biztanle zituen.

## Aireportua 
Hiri honetan Londres-Luton aireportua dago.

## Kanpo estekak
Ewan MacColl

**Ewan MacColl**, jaiotzez izenez **James Henry Miller** (1915eko urtarrilaren 25a, Salford, Lancashire &ndash; 1989ko urriaren 22a, Londres) ingeles folk abeslari, kantautore, komunista, sindikalista, antzerkigile eta antzezlan ekoizle bat izan zen. Kirsty MacColl abeslari eta kantautorearen aita izan zen.

Mundu anglosaxoian aski ospetsua den *Dirty Old Town* abestiaren egilea da.

Ingalaterran jaio arren bi gurasoak eskoziarrak zituen. Gaztetatik ezkertiarra eta sindikalista, komunismoan buru-belarri sartua zegoenez, britainiar poliziak fitxatu egin zuen.
IFEMA

**Ifema** (**Institucion Ferial de Madrid**-en akronimoa) feriak, saloiak eta kongresuak antolatzen dituen erakundea da. Madrilen dago, Espainian.

Bere ekitaldietan ematen zaie hitzordua atzerriko enpresei eta Espaniako enpresei, erlazio komertzialak sortzeko. Ifemaren ekintzetan enpresa-buruen kontaktuak bikoizteko eta kontaktu berriak aurkezteko aukera egoten da.

## Deskribapena 
thumb|300px

Barajas distritoan kokatuta dago, martxan jarri zen 1890. Denbora tarte luze batez haren ekitaldiak parke periurbanoan egiten ziren. Parke hau La Casa de Campo deitzen da. 1991an, Juan Carlos I erregeak inauguratu zuen esparru ferial berri bat Campo de las Naciones deitutako zona batean. Denbora pasa ahala pabeloiak gehitzen joan ziren esparruari. Campo de las Naciones dagoen lekuan, esparru ferial horren alboan, El palacio de Congresos Municipal dago. Azken hau, gestionatuta izan zen municipal Madridec-ez (Madrid Espacios y Congresos- en akronimoa), gestionatzen zuela aldi berean beste zonalde batzuk hiriko ekitaldiak egin ahal izateko. Madridec hautsi egin zen 2013. urtean, enpresa izatera utzi zuen eta bere aktiboak eta deudak udaletxera pasatu ziren.

Gaur egun, (2015) Ifema Madrileko erkidegoa (%31), Udaletxea (%31), Merkataritzako kamara (%31) eta Montemadrid fundazioa (%7) kontrolatzen dute. 400 inguru langile dauzka.

Urtero, ospatzen dira 80 feria baino gehiago, ekitaldietarako ia ia milio bat metro karratu okupatzen dutenak. 32.000 enpresa baino gehiago parte hartzen dute eta 2 eta 3 miloi bisitari arten (hauetatik 1,5 milioi profesionalak dira). Ifemak 94,5 euro lortu zituen ingresuekin eta 78,9 miloi gastuak 2014an, hau esan nahi du mozkin garbi zabala izan duela.

Gaur egun, lehen feria-antolatzailea da Espainian eta laugarrena Europan, Franfrut, Dusseldorf eta Coloniaren atzetik.

## Esparrua 
200.000 metro karratu eztalita ditu erakustaldiak egiteko. Hauek hamabi pabilioietan banatuta daude. 10.000 metro karratu baino gehiagoko Konbentzio zentrua da, espazio eta ekipamendu beharrezkoak egiteko garatzen diren aktibitateak. Baita ere, batzarrak egiteko gelak, 600 pertsoneentzako auditorioak, jatetxe ugari eta 14.000 aparkaleku plaza.

Ifemaren esparru feriala hiriaren Ipar ekialdean dago kokatuta, Campo de las Naciones-en, Barajasen aeroportuaren ondoan, eta autopistak M-40 eta M11 artean.

## Feriak 
Ifemaren feriak: dira Fitur (9,9 miloiak), Fruit Attraction (5,7 milioi), Arco (4,1 milioi) y la edición de otoño de Intergifteko udazkenaren edizioa (4 milioi). Mozkinetara begira, errentagarriena Fitur izan zen (5,8 milioi), gero Fruit Attraction (3,3 milioi), Intergift (2,1 milioi urtarrilean eta 2,6 milioi irailean), Climatización (1,4 milioi), Momad Metrópolis (1,3 milioi otsailean eta 1,3 irailean) eta Arco (1,2 milioi)​

Ifema antolatu du beste ekitaldi famatu batzuk, adibidez, Fashion Week Madrid, (Lehen Pasarela Cibeles, izena aldatu zuen Mercedes Benz laguntza eman eta gero), SIMO Network, Sicur, Autobuseko eta autoko feria internazionala, Aula, Salón Internacional de Moda de Madrid, Feriarte, Almoneda, Liber, Matelec, Construtec, Veteco, Piedra eta Genera (Enegiako feria internazionala).

## Kanpo estekak
Talking Heads

**Talking Heads** (euskaraz *Buru Mintzalariak*) AEBetako rock musika talde bat da, punk eta funk musikaren eragina ere badu.

1975ean New York hirian sortu zen. Bere taldekideak honakoak dira: David Byrne (ahotsa eta gitarra), Chris Frantz (bateria), Tina Weymouth (baxua) eta Jerry Harrison (teklatua eta gitarra). Nagusiki 1975-1991 artean jardun zuten, 1996 eta 2002 elkarrekin joz.

Beren abesti ezagunenak "Psycho Killer", "Life During Wartime" eta "Once in a Lifetime" dira.

## Diskografia 
* *Talking Heads: 77* (1977)
* *More Songs About Buildings and Food* (1978)
* *Fear of Music* (1979)
* *Remain in Light* (1980)
* *Speaking in Tongues* (1983)
* *Little Creatures* (1985)
* *True Stories* (1986)
* *Naked* (1988)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* Facebook orrialde ofiziala
Fairytale of New York

***Fairytale of New York*** (euskaraz *New Yorkeko maitagarri ipuina*) 1987an *The Pogues* irlandar-ingeles punk-folk taldeko Jem Finer eta Shane MacGowan musikariek konposatutako kanta bat da, *The* *Pogues* taldeak joa eta Shane MacGowan eta Kirsty MacColl kantariek kantatua. 1988ko *If I Should Fall from Grace with God* diskoaren barnean argitaratu zuten.

1987ko Eguberrietan espresuki estreinatua zen, haren gaia bera New Yorken eguberrietan aspaldiko garai onez oroitu eta elkarri sekulakoak esaten dizkioten bikote baten arteko solasaldia baita. Ordutik aurrera kanta urtero eguberrietako klasiko bat bilakatu, eta irratsaio, iragarki eta nonahi entzun ohi da.

Hitz gordinak ditu, MacCollek eta MacGowanek elkarri esaten dizkiotenak, eta horietan *faggot* ("maritxua") ere deitzen dio emakumezkoak gizonezkoari. Hitz horren erabilerak polemika eragin du kantuaren inguruan tarteka, eta 2020an, BBCk bestelako hitzak zeuzkan bertsio bat zabaldu zuen bere irrati programazioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Fairytale of New York* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com 
* :[*Fairytale of New York* abestia Shane MacGowan(https://eu.wikipedia.org/wiki/Shane_MacGowan) hileta-elizkizunetan.]
Zaire

**Zaire**, ofizialki **Zaireko Errepublika** (;  ahoskatua), 1971 eta 1997 bitartean Afrika Erdialdean Kongoko Errepublika Demokratikoa herrialdeari eman zitzaion izena izan zen. Gobernua alderdi bakarreko diktadura totalitarioa zen, Mobutu Sese Seko diktadoreak eta haren Iraultzaren Herri Mugimendua alderdiak gobernatua. Aro horri **Kongoko Bigarren Errepublika** ere deritzo.
thumb|ezkerrera|Mobutu diktadorea (1930-1997).
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Zaireko ereserkia.
* :Zaireko historiaren momentu desberdinen berriak.
Zanzibarko Iraultza

**Zanzibarko Iraultza** (; ) 1964an gertatu zen eta elite arabiarraren 200 urteko dominazioaren amaiera suposatu zuen. Jamshid ben Abdullah sultana kendua izan zen eta haren tokia populazioaren multzorik txiroenak hartu zuen, hizkuntzaren aldetik Bantutik gertu zegoena. Gertakari honen ondorioz, Tanzania sortu zen, Tanganyikaren eta Zanzibarren arteko elkarketatik.

Zanzibar etnia askotako uhartedia da, Tanganyikako ekialdeko kostaldean zegoena. Nahiz eta Erresuma Batuak independentzia 1963an eman, herrialdea arabiar gutxiengo baten esku egoten jarraitzen zuen. Arabiarren dominazio hori aspaldikoa zen, Maskat eta Omango Sultanerriaren garaitik zetorrena. . Hauteskundeak bozen %54arekin irabazi arren parlamentuan pareko ordezkaritza ez izateagatik frustraturik, Afroshirazi alderdiak (ASP), muinean afrikarra zena, Umma ezkerreko alderdiarekin bat egin zuen.

1964ko urtarrilaren 12ko goizean, John Okellok, ASP alderdiko kideak, iraultzaren aldeko 600 eta 800 partisano mobilizatu zituen Unguja uharte nagusian. Poliziaren indarren gainetik pasa ondoren eta haien armak hartu ondoren, matxinatuok Zanzibar Cityra joan ziren eta sultana eta haren gobernu arabiarra boteretik kendu zuten. Errepresalia gogorrak gertatu ziren zibil arabiar eta asiarren aurka. Azken hauek, Persia eta India aldekoak ziren gehien bat. Hildakoen kopurua zalantza jartzen da baina estimazioek 20.000 inguru izan zirela diote. Afro-shirazi alderdiko burua, Abeid Karume, Zanzibarko gobernu iraultzailearen presidente bilakatu zen eta joera marxista-leninistako junta bat sortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limako katedrala

**San Joan Apostolu eta Bataiatzailearen katedral-basilika** () Peruko hiriburuko katedrala da. Bertoko plaza nagusian dago, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturiko Limako Hirigune Historikoan. 1535ean eraikitze lanak hasi ziren eta Joan Bataiatzaileari sagaratua dago.

## Iruditegia 

Irudi:Nave_of_Catedral_de_Lima.jpg|Erdialdeko nabea.
Irudi:Catedral,_Plaza_de_Armas,_Lima,_Perú,_2015-07-28,_DD_34.JPG|Atari nagusia.
Irudi:Catedral,_Plaza_de_Armas,_Lima,_Perú,_2015-07-28,_DD_30.JPG|Kanpandorre.
Irudi:Altar_in_Catedral_de_Lima.jpg|Aldare nagusia.

## Kanpo estekak