open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shikokuko erromesbidea

[thumb|450px|[Shikoku uharteko 88 tenpluen mapa.]]
 Shikoku uhartean dauden 88 tenplu budista lotzen dituen erromes bidea da. 1.200 kilometrotako luzera dauka eta oinez hilabete bat edo bi erabiltzen dute erromesek.

## Historia 
Heian Arotik hasita erromesaldiek garrantzi handia izan dute Japoniako erlijio jardueretan.

Zentsū-ji tenpluan jaiotako Kūkai monjea Txinatik itzuleran, 774an, Kōya mendira erretiratu zen eta bertan liburuak idatzi eta inguruko lanak promozionatu zituen. Sarritan joaten zen Shikokura, bere jaiotza uhartera, eta han tenpluak eraikitzen zituen. Bere ospea kondaira bihurtu zen eta literaturan *Kōbō Daishi* izenaz ezagutu zen.

## Ibilbidea 
Gaur egun erromesak erlijio arrazoiek edo turismo alternatiboa egiteko asmoak erakartzen ditu. Tradizionalki oinez egin izan da baina erromes berriek bizikletaz, motoz, autoz edo autobusez ere egiten dute.

1.200 kilometrotako bidean 88 tenplu ofizial daude baina baita ofizialak ez diren beste 200 inguru ere, hauei *bangai* esaten zaie. Erromes askok ibilbidea hasi eta bukatu Wakayama prefeturako Kōya mendian egiten dute.

## Erromesak 
*Henro* (遍路) izenaz ezagutzen dira baina Shikokun *o-henro-san* (お遍路さん) esaten zaie begirunez. *Oizuru* jantzi zuria, lezkaz egindako *suge-kasa* kapela konikoa eta *kongō-tsue* makila eramaten dute.

## Tenpluak 
## Iruditegia 

Irudi:140712 Ryozenji Naruto Tokushima pref Japan03s3.jpg|Ryōzen-ji tenplua (1.a).
Irudi:Jizo-ji temple 四国88番札所第5番地蔵寺 弘法大師像.jpg|Jizō-ji tenplua (5.a).
Irudi:Idoji 04.JPG|Ido-ji tenplua (17.a).
Irudi:Tikurinnzi01.jpg|Chikurin-ji tenplua (31.a).
Irudi:Kongofukuji 08.JPG|Kongōfuku-ji tenplua (38.a).
Irudi:Kanjizaiji 06.JPG|Kanjizai-ji tenplua (40.a).
Irudi:Joruriji Kizugawa Kyoto pref Japan02s3.jpg|Jōruri-ji tenplua (46.a).
Irudi:Ishiteji 05.JPG|Ishite-ji tenplua (51.a).
Irudi:Ryuunzan Taisanji 07.JPG|Taisan-ji tenplua (52.a).
Irudi:MotoyamaJi,Kagawa-01.jpg|Motoyama-ji tenplua (70.a).
Irudi:Zentsu-ji in Zentsu-ji City Kagawa pref16s5s4020.jpg|Zentsū-ji tenplua (75.a).
Irudi:Sanuki Kokubunji 06.JPG|Sanuki Kokubun-ji tenplua (80.a).
Irudi:Iozan-okuboji-main.JPG|Ōkubo-ji tenplua (88.a).

## Kanpo estekak
Conchas de Haro

**Conchas de Haro** edo **Conchas de Ebro** Ebro ibaiaren haitzarte eta ubide naturala da. Kareharrizko haitzen artean eta 445&nbsp;metroko altueran, Obarenes mendiak eta Toloñoko mendilerroa banatzen ditu. Briñas, Gatzaga Buradon, Haro eta Miranda Ebro ditu herri hurbilenak.

Historikoki, igarobide estrategikoa izan da Nafarroako Erresumaren lehen mendeetan, bereziki indar andalustarrekin eta Gaztelarekin zituen gatazken testuinguruan. Ekialdeko harkaitzetan, Bilibio posizio eta gotorlekua kokatzen zen.

Ebro ibaiak bere bidea egin zuen mendilerroan. Izan ere, 1000. urte inguruan urmaela osatzen zuen eta egun baino 16 metro altuago zuen hustubidea. Urmaelak gainezka egiten zuen puntuan, ur-jauzia sortzen bide zuen.
erdian|thumb|Conchas de Haro Riscos de Bilibio menditik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mena, Carlos (2023/08/13) «Riscos de Bilibio (III): Los Riscos y los términos al sur». *Haro digital*
Takamatsuko gaztelua

Japoniako Shikoku uharteko Takamatsu hirian dagoen gaztelu japoniarra da.

## Historia 
1575 urtean eraiki zuen Ishikawa leinuak, baina berehala Mōri leinuak hartu zuen. Izan ere, Seto-ko barne itsasoa kontrolatzeko gaztelu egokia zen eta, horregatik, hainbat agintari izan zituen.

1582an, Toyotomi Hideyoshik setiatu zuen. Alde batetik, dikeak erabiliz, ondoko ibaiak gaztelurantz bideratu eta urez bete zuen; bestetik, etengabe sua jaurti zuen. Horrela hartu zuen gaztelua eta 1598 arte haren eskuetan egon zen.

Ondorengo jabeak Hanabusa eta Matsudaira leinuak izan ziren, harik eta Meiji berrezarkuntzarekin batera gaztelua behera bota zen arte. Gaur egun aztarnak eta bi *yagura* (harresiko dorre) baino ez dago.

## Iruditegia 

Irudi:Takamatsu castle 12.JPG
Irudi:Takamatsu castle04s3872.jpg
Irudi:Takamatsu castle03s3872.jpg
Irudi:Takamatsu castle09s3872.jpg

## Kanpo estekak 
*  Matsuyamako hiriaren webgunean.
Ritsurin lorategiak

, Japoniako Shikoku uharteko hiria den Takamatsun dauden lorategi historiko ezagunak dira.

## Historia 
Ikoma Takatoshi daymioa hasi zen lorategiak eraikitzen 1625ean, bereziki hegoaldeko putzua. 1642an Matsudaira Yorishigek hartu zuen hiriaren agintea eta berak ere lorategiak lantzeari ekin zion. Ehun urtetan zehar zabalkuntza eta gehigarri berriak osatu ziren. 1875ean Meiji gobernuak publikoari ireki zion.

1953an Japoniako ikuspegi ederrenen artean sartu zuten, (日本の特別名勝 *Nihon no Tokubetsu Meishō*).

## Egitura 
750.000 metro koadroko azalera dauka eta hainbat eremu eta eraikin aipagarri ditu:
* Kikugetsu-tei: 1640an eraikitako te-etxea.
* Hakomatsu: itxura geometrikoak dituen pinudi beltza.
* Basahateak ehizatzeko putzua.
* Sai-ko: mendebaldeko aintzira.
* Nan-ko: hegoaldeko aintzira.

## Iruditegia 

Irudi:Kikugetsutei2.jpg|Kikugetsu-tei.
Irudi:Ritsurin Pines.jpg|Hakomatsu.
Irudi:Ritsurin-Garden-M3566.jpg
Irudi:Ritsurin park14s3200.jpg
Irudi:Ritsurin park12s3200.jpg
Irudi:Ritsurin park10s3200.jpg

## Kanpo estekak
Bilibio

**Bilibio** Ebroren eskuinaldean, Conchas de Haro ubidearen ondoan zegoen herria izan zen, egungo Haro udalerrian zegoena. Izen bereko haitzetan, Obarenes mendien hasieran, zegoen.

## Garrantzi historikoa 
Bilibiok Ebroren beste aldean Buradon herria zuen, ibi baten bitartez loturik. Bertan Felix Bilibiokoa anakoreta bizi zen, San Millanen maisua izan zena.

Gaztelako eta Nafarroako Erresumen arteko mugan zegoen. Nafarren eskuetan izan zen: 1040komaiatzaren 28an Gartzia III.a Santxez Naiarakoak Estefania Foixkoa bere emazteari, ezkontza-horni moduan,  (Bilibio Harorekin eta bere ondasunekin) eman zizkion. 

Orduko Bilibioko gaztelua Arabako konderriarena zen, izan ere, 1052an Gartzia Santxez erregeak Felix Bilibiokoaren erlikiak Naiarako Andre Maria Erreginaren monasteriora eraman nahi zuenean, Nuno Arabako gotzainaren baimena behar izan zuen. Urte batzuk geroago, Bizkaiko jaunen eskuetara pasa zen, bertako tenenteak izanik. 

Leku estrategiko horrekin zuen harremana dela eta, Alfontso VI.a errege gaztelar-leondarrak Haroko jaun feudal izendatu zuen Lope Enekoitz. Herria bera hustu egin zen, eta bertako biztanleak Harora joan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The River Wild

**The River Wild** (euskaraz *Ibai Basatia*) 1994ko Curtis Hanson estatubatuar zinema zuzendariaren suspeense filma bat da. Meryl Streep, Kevin Bacon, David Strathairn, Benjamin Bratt, John C. Reilly eta Joseph Mazzello aktoreek antzeztu zuten.

Nahiz eta filma Idahon girotua egon, Montana eta Oregonen filmatu zen.

## Argumentua 
Gail eta Tom Hartman (Meryl Streep eta David Strathairn) krisian dauden Bostongo senar-emazte helduak dira. Haien Roarke semearen (Joseph Mazzello) urtebetetzea iristear dagoenez Idahoko ibai laister batean rafting jeitsiera batekin ospatzea erabaki dute, honela hiruek batera egingo duten ekintza honen bidez senar-emazteek ere heuren harremana berbideratzeko aukera aprobetxti nahi dutelarik. Gail rafting egiten guztiz trebea den emakumea da, ibai hau maiz jeitsi baitu eta bertako arriskugune eta korronte bizi guztiak ezagutzen baiditu, aldiz, Tom lanbidez arkitektua eta naturarekin harreman handirik izan ez duen ohiko hiritarra da. Halere, laisterrera familiak ustekabeko arrisku ezezagun batekin topo egingo du...

Hartmandarrak banketxe bat ohostu berri duten bi gaizkileekin topo egingo dute, Wade (Kevin Bacon) izaera hotz eta azpijokozalea duen psikopata hiltzailea eta Terry (John C. Reilly). Bi gaizkileek ibaia jeitsi eta haien atzetik dituzten poliziak sahiestu asmoz familia osoa bahituko dute. Gailek bai baia nahiz bahitzaileei aurre eginez bere familia eta beraren bizitzak salbatu ahal izateko duen kemen guztia erakutsi beharko du.

## Aktoreak 
* Meryl Streep: Gail Hartman
* Kevin Bacon: Wade
* David Strathairn: Tom Hartman
* Joseph Mazzello: Roarke Hartman
* John C. Reilly: Terry
* Benjamin Bratt: Johnny rangerra
* Elizabeth Hoffman: Gailen ama
* Diane Delano: rangerra
* William Lucking: Frank
* Paul Cantelon: biolinjolea
* Glenn Morshower: polizia
* Stephanie Sawyer: Willa
* Victor H. Galloway: Gailen aitar
* Thomas F. Duffy: 2. rangerra

## Kanpo estekak 
* *Wild River* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Matsuyamako gaztelua

Japoniako Shikoku uharteko Matsuyama hirian dagoen gaztelu japoniarra da.

## Historia 
Kato Yoshiakik eraiki zuen 1603an eta bost solairutako dorrea zeukan. Yoshiaki Aizu gaztelura mugit zutenean dorrea ere berarekin eraman zuen. Dorre berria 1642an osatu zuten baina 1784an tximistak jo eta erre egin zen. Gaur egungo dorrea 1820 eta 1854 artean eraikitakoa da.

Meiji berrezarkuntzak ez zuen behera botatzeko agindurik eman baina 1945ean hegazkin estatubatuarren bonbaketek suntsitu zuten. 1966an berreraiki zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Iyo-Matsuyama Castle tower.JPG
Irudi:Keep of Iyo-Matsuyama Castle.jpg
Irudi:Matsuyama Castle Tower 2 (Iyo) JAPAN.JPG
Irudi:Matsuyama castle(Iyo)12.JPG
Irudi:Matsuyama castle (Iyo) - Inside the keep.jpg
Irudi:Matsuyama castle (Iyo) - Top of the keep.jpg

## Kanpo estekak 
*  Matsuyamako hiriaren webgunean.
Deportazio

thumb|300px
**Deportazioa** haien herrialde edo bizitokitik talde edo pertsona kategoria bat kanporatzea da, erabaki politiko baten ondorioz, beste nonbait bizitzera behartzeko (adibidez, garbiketa etnikoaren kasuan) edo lan edo kontzentrazio-esparruetan biltzeko. Historian, maiz gertatu dira deportazioak, hala nola Alemania Naziak agindutako juduen deportazioa, ijitoen deportazioak eta Ameriketako indigenen deportazioa.

## Ikus, gainera 
* Lapurtarren deportazioa (1794)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Imabari (Ehime)

Ehime prefeturako bigarren hiria da, Shikoku uhartean, Japonian. 2014ko erroldaren arabera, 160.206 biztanle ditu.

## Historia 
Setoko Barne Itsasoaren erdialdean egonik toki oso estrategikoa izan da beti eta istilu ugari izan ditu gerra garaietan. Bere kostaldeko uharteetan ere piratak aritu izan dira.

Tōdō Takatora daymioak 1604an eraiki zuen Imabariko gaztelua.

Hiria bera 1920an eratu zen eta 2005ean inguruko 11 herri bereganatu zituen hiria nabarmen handituz.

## Ondarea 
* Imabariko gaztelua
* Shikokuko erromesbidea

## Iruditegia 

Irudi:Imabari casrtle5.JPG|Imabariko gazteluaren dorrea.
Irudi:Imabari castle ishigaki.JPG|Imabariko gazteluaren harresiak eta putzua.
Irudi:Nankobo 02.JPG|Nankō-ji tenplua.
Irudi:Taisanji 02.JPG|Taisan-ji tenplua.
Irudi:Eifukuji 03.JPG|Eifuku-ji tenplua.
Irudi:Hashihama Port.jpg|Hashihama kaia.

## Senidetutako hiriak 
*  (1977)
*  (1995)

## Kanpo estekak 
* ,  Imabariko webgune ofiziala
Semeno Enekoitz

**Semeno Enekoitz** (c. 1090-?) Iruñeko Erresumako noblea izan zen.

Aita Eneko Semenoitz izan zuen. Alfontso I.a Nafarroakoaren basailua, 1116an erregearen izenean Punicastro gobernatu zuen.

1130eko hamarkadan aita hil zenean Camerosko jaun bilakatu zen. 1136an oti migratzailearen izurrite batek eskualdea eraso zuen.

## Erreferentziak
The Crimson Pirate

***The Crimson Pirate*** (euskaraz *Pirata Gorrimina*) 1952ko Robert Siodmak alemaniar-estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Burt Lancaster, Nick Cravat, Eva Bartok, Leslie Bradley, Torin Thatcher eta James Hayter aktoreek antzeztu zuten.

Piraten generoko filma ezagun eta klasikoenetakoa da, bertan Burt Lancaster aktoreak gaztaroan zirkuan jardun zueneko akrobaziak ikusgai daudelarik, 1950eko *The Flame and the Arrow* ("Sugarra eta Gezia") filmean jazo zen legez.

## Argumentua 
XVIII. mendea, Karibe itsasoa. Vallo kapitaina (Burt Lancaster), ezizenez "Kortsario Gorrimina", eta Ojo (Nick Cravat) pirata izugarriek Espainiako erregearen itsas gudarosteko ontziak eraso eta arpilatu ohi dituzte.

## Aktoreak 
* Burt Lancaster: Vallo kapitaina, Kortsario Gorrimina ezizenez
* Nick Cravat: Ojo
* Eva Bartok: Consuelo
* Torin Thatcher: Humble Bellows
* James Hayter: Elie Prudence irakaslea
* Leslie Bradley: Don José Gruda baroia
* Margot Grahame: Bianca
* Noel Purcell: Pablo Murphy
* Frederick Leicester: El Libre, matxinatuen burua eta Consueloren aita
* Christopher Lee: Joseph, Gruda baroiaren laguntzailea
* Dana Wynter: La Signorita, Gruda baroiaren bidai laguna
* Eliot Makehan: Gobernadorea
* Charles Farrell: Poison Paul
* Margot Grahame : Bertha, dantzaria

## Kanpo estekak 
* *The Crimsom Pirate* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Loganiaceae

**Loganiaceae** Gentianales ordenako izen bereko landare loredunen familia da. 13 genero hartzen ditu ordena honek; landare apaingarriak dira batzuk, eta zenbait ADN mota ateratzen dira beste batzuetatik.

## Generoa 
* *Antonia* Pohl
* *Bonyunia* M.R.Schomb. ex Progel
* *Couthovia* A.Gray = *Neuburgia* Blume
* *Crateriphytum* Scheff. ex Koord. = *Neuburgia* Blume
* *Cynoctonum* J.F.Gmel. = *Mitreola* L.
* *Gardneria* Wall.
* *Geniostoma* J.R.Forster & G.Forster
* *Labordia* Gaudich. = *Geniostoma* J. R. Forster & G. Forster
* *Logania* R. Brown
* *Mitrasacme* Labill.
* *Mitreola* L.
* *Nautophylla* Guillaumin = *Logania* R. Brown
* *Neuburgia* Blume
* *Norrisia* Gardner
* *Pseudogardneria* Racib. = *Gardneria* Wall.
* *Pseudospigelia* Klett
* *Scyphostrychnos* S.Moore = *Strychnos L.
* *Spigelia* L.
* *Strychnos* L.
* *Usteria'' Willd.

## Kanpo estekak
X: The Man with the X-ray Eyes

**X: The Man with the X-ray Eyes** (euskaraz *X: X-izpidun begiak dituen gizona*) 1963ko Roger Corman estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko eta beldurrezko filma bat da. Ray Milland, Diana Van der Vlis, Harold J. Stone, John Hoyt, Don Rickles eta Cathie Merchant aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Diane Fairfax doktoreak (Diana Van der Vlis) nazioartean ospe handia duen James Xavier doktoreari (Ray Milland) bere ikusmenari buruzko lanak diruz laguntzen aritu zaion fundazioak bere ikerkuntzek emaitzarik eman ezean finantziatzetik lagako duela berri eman dio. Albiste txar honen ondorioz, Xavierrek X-izpi ikusmena bereganatuaraziko dion suero arrikutsua beregan frogatzea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Ray Milland: James Xavier doktorea
* Diana Van der Vlis: Diane Fairfax doktorea
* Harold J. Stone: Sam Brant doktorea
* John Hoyt: Willard Benson doktorea
* Don Rickles: Crane
* Morris Ankrum: M. Bowhead
* John Dierkes: predikatzailea
* Kathryn Hart: Mart andrea
* Vicki Lee: gaixo gaztea
* Barboura Morris: gaixo gaztearen erizaina
* Jonathan Haze: eroa
* Dick Miller: eroa

## Ekoizpena 
3 aste eskasetan eta 300.000 dolarretako aurrekontuaz filmatu zen, «ultraikusmena» edota gauza eta objetuetan zehar ikusteko ahalmena gaitzat du. Honakoan, protagonista ez da ohiko superheroia (antzeko ahalmena duen Supermanetik oso urrutik dago), bai ordea bere ahalmenaren bidez ordurarte jabetzen ez zen bere inguruko mundu bat deskubritu eta jasaten duen aldaketa sakonari oso gaizki egokitzen zaion pertsona, X-izpien ahalmena gero eta boteretsuagoa den heinean doktorea ere erotuz joango delarik. Filmaren amaiera ezustekoa eta txundigarria da guztiz.

## Kanpo estekak 
* *X: The Man with the X-ray Eyes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *X: The Man with the X-ray Eyes* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Vincent D'Onofrio

'''Vincent Philip D'Onofrio'* (Brooklyn, New York, 1959ko ekainaren 30a) estatubatuar aktore bat da. Antzeztu izan dituen filma nabarmenenen artean *Full Metal Jacket* (1987) eta *Men in Black* (1997), eta *Law & Order: Criminal Intent'' (2001-2011) telesaila daude.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak 
* Vincent D'Onofrio aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
The Flame and the Arrow

**The Flame and the Arrow** (euskaraz *Sugarra eta Gezia*) 1950eko Jacques Tourneur frantziar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Burt Lancaster, Virginia Mayo eta Nick Cravat aktoreek antzeztu zuten. Technicolor sistemaz filmatu zen.

Filma honetan Burt Lancaster eta Nick Cravat aktoreek heuren akrobazietarako dohaiak eerakutsi zituzten ondoren 1952ko *The Crimson Pirate* filman egingo zuten antzera.

## Argumentua 
XII. mendea, Frederiko Bizar Gorriaren garaian, *Belatz* ezizena duen kondeak Lombardian zapalkuntza ezarri du. Baina eskualde hartako mendiak harekiko erresistentziaren bizilekua dira, ahal duten guztietan kondearen gudarostea erasotzen dutelarik. Iraganean, Francescak (Lynn Baggett) kondea Dardoren (Burt Lancaster) mesedetan laga zuen, azken hau erresistentziako kidea delarik. Halere, kondeak Francescarekin izan zuen semea bahitu eta gauzak aldatu egingo dira. Dardo erresistentziara batu eta umetxoa askatzeko kondea eta bere morroien aurka borrokatuko da.

## Aktoreak 
* Burt Lancaster: Dardo Bartoli
* Virginia Mayo: Anne de Hesse
* Nick Cravat: Piccolo
* Norman Lloyd: Apollo, trobadorea
* Robert Douglas: Alessandro de Granazia markesa
* Robin Hughes: Skinner
* Victor Kilian: Mazzoni botikaria
* Francis Pierlot: Pietro Bartoli Aitasantua
* Aline MacMahon: Nonna Bartoli
* Frank Allenby: Ulrich kondea, 'Belatza'
* Gordon Gebert: Rudi Bartoli
* Lynn Baggett: Francesca

## Iruditegia 

Irudi:Burt Lancaster and Virginia Mayo in The Flame and the Arrow by Jacques Tourneur 1950.png|Anne de Hesse (Virginia Mayo) eta Dardo Bartoli (Burt Lancaster).
Irudi:The Flame and the Arrow (1950) trailer 4.jpg|Dardo Bartoli (Burt Lancaster).
Irudi:Virginia Mayo in The Flame and the Arrow by Jacques Tourneur 1950.png|Anne de Hesse (Virginia Mayo).

## Kanpo estekak 
* *The Flame and the Arrow* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Matthew Modine

**Matthew Avery Modine** (1959ko martxoaren 22a, Loma Linda, Kalifornia) zinema eta telebistako estatubatuar aktore bat da. Antzeztutako filma nabarmenen artean honako hauek daude: *Full Metal Jacket*, *Birdy*, *Cutthroat Island* eta *Vision Quest*, bai eta *Weeds* telesaila ere.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Matthew Modine aktorearen webgunea 
* Matthew Modine aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Mira Sorvino

**Mira Katherine Sorvino** (1967ko irailaren 28a, New York) estatubatuar aktorea da. Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar saria jaso zuen 1995ean, Woody Allenek zuzendutako *Mighty Aphrodite* («Afrodita Ahaltsua», 1995) filmean egindako antzezpen bikainarengatik. Horrezaz gainera, rol nagusia jokatu zuen ''Romy and Michele's High School Reunion* (1997), *Mimic* (1997), *The Replacement Killers* (1998), *Summer of Sam* (1999), eta *Like Dandelion Dust* (2009) filmetan. Urrezko Globoetarako izendapenak lortu zituen *Norma Jean & Marilyn* (1996) eta *Human Trafficking'' (2005) telebistarako lanengatik.

## Filmografia 
## Erreferentzia 
## Kanpo loturak 
* Mira Sorvinoren IMDBko fitxa, imdb.com
Marisa Tomei

**Marisa Tomei** (1964ko abenduaren 4a, Brooklyn, New York) estatubatuar aktore bat da. 1992ko *My Cousin Vinny* filman Mona Lisa Vito pertsonaiaren antzezpenarengatik Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

Antzeztutako filma nabarmenenen artean honako hauek daude: *My Cousin Vinny*, *Chaplin*, *Welcome to Sarajevo*, *What Women Want* eta ''Before the Devil Knows You're Dead''.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Marisa Tomei aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Linda Fiorentino

**Linda Fiorentino** (1958ko martxoaren 9a, Philadelphia, Pennsylvania) estatubatuar aktore bat da. Antzeztutako filma nabarmenenen artean honako hauek daude: *Vision Quest*, *Gotcha!*, *After Hours*, *The Last Seduction*, *Men in Black*, *Jade* eta *Dogma*.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Linda Fiorentino aktorearen webgunea 
* Linda Fiorentino aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Orti Otsoitz

**Orti Otsoitz** —— ( c. 980–Leza de Río Leza, c. 1050) Iruñeko Erresumako noblea izan zen.

## Biografia 
1016an, Nuño Alvarez gaztelarrarekin batera, Iruñeko Erresuma eta Gaztelako konderriaren arteko muga ezarri zuen, agiria  esaldiarekin sinatuz.

Viguerako  (1013ko apirila-1050eko azaroa), Arnedokoa (1040ko maiatza) eta Cantabria - Meltriakoa (1015eko urria-1042ko apirila) izan zen. 1040an Gartzea Naiarakoak Camerosko lehendabiziko  izan zen, baina Eneko Semenoitz bere birbilobara arte Camerosko Jaurerria ez da ukaitza feudala izango.

1045ean Calahorrako konkistan parte hartu zuen. 1049an Nalda, Leza de Río Leza eta Juberako jaun bilakatu zen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1044 Mentzia Gartzeitz ezkondu zuen, Gartzea III.a Santxezen alaba naturala. Hainbat seme izan zituen:

* Azeari Ortitz, Huarte, Azofra, Azagra eta Camerosko .
* Eneko Ortitz, Arnedoko  izango zena.
* Antso Ortitz, Pancorbo, Azofra, Tobía eta Grañóngo .
* Lope Ortitz, Calahorra eta Azagrako .
* Semeno Ortitz, Cameros eta Viguerako .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hunedoarako gaztelua

**Hunedoarako gaztelua** edo **Corvingo gaztelua** (errumanieraz *Castelul Hunedoarei* edo *Castelul Corvinilor*) Errumaniako Hunedoara udalerrian dagoen gaztelu gotiko bat da. Europan hobekien mantendu izan den gazteluetako bat da.

1458-1480 artean eraiki zen, denboran zehar hainbat zaharberritze izan dituelarik. Uste denez, 1462an kargutik kendua izan zenean Vlad Drakula printze ospetsua 7 urtez preso egon zen gaztelua omen da.

## Iruditegia 

Irudi:Burg Vajad Hunyad (Rumaenien).jpg|1865eko grabatua.
Irudi:Castelul Corvinilor - Curtea Interioara.jpg|Barnealdea.
Irudi:Castelul Corvinilor - vedere de ansamblu.jpg|Ikuspegi orokorra.
Irudi:Castelul Corvinilor din Hunedoara in 10 Decembrie 2012. Fotografie realizata de catre Marian Lucian.jpg|Gauez.

## Kanpo estekak 
* Hunedoarako gazteluaren webgunera
El Dorado (1988ko filma)

***El Dorado*** 1988ko Carlos Saura espainiar zinema zuzendariaren historia eta abenturazko filma bat da.

## Argumentua 
XVI. mendea, Amazonia. Lope Agirre (Omero Antonutti) eta Pedro Urtsua (Lambert Wilson) euskal abenturazaleak El Dorado kondairazko hiriaren bila doaz, azkenean Agirreren gizonek misio hartako hasierako burua den Urtsua erail eta Filipe II.a Espainiakoa eta Espainiar Inperioaren aurkako matxinada antolatu eta Peruko independentzia aldarrikatuko du.

## Bitxikeriak 
Ordura arte aurrekontu handiena izan zuen espainiar filma izan zen, 1.000 milioi pezeta (6 milioi euro). Costa Rican filmatua izan zen.

## Aktoreak 
* Omero Antonutti - Lope Agirre
* Lambert Wilson - Pedro Urtsua
* Eusebio Poncela - Guzmán
* Gabriela Roel - Inés
* Inés Sastre - Elvira
* José Sancho - La Bandera
* Patxi Biskert - Pedrarías
* Francisco Algora - Llamoso
* Féodor Atkine - Montoya
* Abel Vitón - Henao
* Francisco Merino - Alonso Esteban
* Mariano González - Zalduendo
* Gladys Catania - Juana
* Alfredo Catania - Vargas
* Gustavo Rojas - Carrión

## Bitxikeria 
Bederatzi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat berara ere irabazi ez izan.

## Kanpo estekak 
* *El Dorado* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *El Dorado* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Cast Away

**Cast Away** (euskaraz *Abandonatua*) 2000ko Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko drama filma bat da. Tom Hanks, Helen Hunt eta Nick Searcy aktoreek antzeztu zuten.

XX. mendeko Robinson Crusoe baten gisa, Ozeano Bareko uhartetxo batean galdurik gelditu den gizon bartek bakardadean bizirik irauteko burutu beharko duen biziraute borroka deskribatzen du.

Fijietako Monuriki uhartean filmatu zen.

Soinu onenaren Oscar Sariaren (Randy Thom, Tom Johnson, Dennis Sands eta William B. Kaplan) eta Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Tom Hanks) izendapenak jaso zituen.

## Argumentua 
Chuck Noland (Tom Hanks) FedEx mezularitza enpresa multinazionaleko enpresaburua da. Behinola, hegaldi batean doala hegazkinak istripua izan eta bere ohiko bizimodu erosotik Ozeano Bareko uhartetxo tropikal batean zibilizaziotik guztiz at, bakardadean eta isolatua bizitzera igaroko da. Lau urtez bizirik jarraitzeko borrokatzen egon ostean, Chuckek erabateko bakardadea jasaten duen bitartean bere kaxaz bizirauteko teknikak ikasiz eta garatuz joango da. Konponbidea: txalupatxo bat eraiki eta bere bizia arriskatuz itsasoan barneratzea.

## Aktoreak 
* Tom Hanks como Chuck Noland
* Helen Hunt como Kelly Frears
* Nick Searcy como Stan
* Jenifer Lewis como Becca Twig
* Chris Noth como Jerry Lovett
* Lari White como Bettina Peterson
* Vince Martin como Albert "Al" Miller
* Geoffrey Blake como Maynard Graham

## Kanpo estekak 
* *Cast Away* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Cast Away* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Darren Aronofsky

**Darren Aronofsky** (Brooklyn, New York, 1969ko otsailaren 12a - ) estatubatuar zinema zuzendaria da.

## Filmografia 
* 1998: *Pi*
* 2000: *Requiem for a Dream*
* 2002: *Below*
* 2006: *The Fountain*
* 2008: *The Wrestler*
* 2010: *Black Swan*
* 2014: *Noah*
* 2017: *Mother!*
* 2022: *The Whale*
Lenna Kuurmaa

**Lenna Kuurmaa** (Tallinn, Estonia, 1985eko irailaren 26a) abeslaria, musikaria eta aktorea da. Vanilla Ninja emakumezkoen musika taldeko kide izan zen, harik eta taldeak 2009an etenaldi bat egitea erabaki zuen arte; geroztik, bakarlari aritzen da. Lenna izeneko musika taldea sortu zuen, eta 2010eko ekainean bere lehen diskoa argitaratu zuen.

2005ean Eurovision Abesti Txapelketan parte hartu zuen, Vanilla Ninja musika taldearekin, Suitza ordezkatuz.

## Diskografia 
* *Lenna* (2010)
* *Teine* (2013)

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Lenna Kuurmaaren IMDBko fitxa irakurgai
Christina Ricci

**Christina Ricci** (Santa Monica, Kalifornia, 1980ko otsailaren 12a) estatubatuar aktore bat da. Antzeztutako filma nabarmenenen artean honako haudek daude: *The Addams Family* (1980), *Addams Family Values* (1993), *Casper* (1995), *The Ice Storm* (1997), ''Buffalo '66* (1998), *Sleepy Hollow* (1999), *Monster* (2003), *Penelope* (2006) eta *Black Snake Moan* (2006), aldiz honako telesaila hauek antzeztu izan ditu: *Grey's Anatomy* (2005-gaur egun) eta *Pan Am'' (2011-2012).

Kalifornian jaio harren haurtzaroan bere familia New Jerseyko Montclair udalerrira lekualdatu eta han hazi zen.
## Filmografia 
## Kanpo estekak
McLintock!

**McLintock!** 1963ko Andrew V. McLaglen estatubatuar zinema zuzendariaren western komedia filma bat da. John Wayne, Maureen O'Hara, Patrick Wayne eta Yvonne De Carlo aktoreek antzeztu zuten.

Argumentua William Shakespearen *The Taming of the Shrew* idazlanean apur bat oinarritua dago.

## Argumentua 
George Washington McLintock (John Wayne) Arizonako abeltzain errespetatua eta hiritar maitatua da, antzinako usadioak, zakarkeria eta matxismoaren eskola zaharrean heitutako gizona. Ondorioz, eta beste emakumeekin harremanak izan dituenaren susmopean izanik, Katherine emazteak (Maureen O'Hara) duela urte asko laga zuen. Halere, bien alabaren (Stefanie Powers) etxerako itzulerak eta ezkontzekotan dagoela jakinik, bikote ohiari berriz ere bildu eta haien etorkizuna erabakitzeko abagunea aurkeztuko zaio. Hortik aurrera bien arteko liskarrak ugariak izango dira, arrantxoko sukaldari neska gazte eta eder baten (Yvonne De Carlo) kontratazioak bien arteko sua oraindik gehiago piztuko duelarik. Gainera, estatuko gobernadoreak (Robert Lowery) herriak McLintocki dion estimuaz bekaizkeria duenez, hura nola edo hala jendaurrean gaizki utzitzen saiatuko da.

thumb|400px|erdian|Filmaren une bat.

## Aktoreak 
* John Wayne: George Washington "G.W." McLintock
* Maureen O'Hara: Katherine McLintock
* Patrick Wayne: Devlin Warren
* Yvonne De Carlo: Louise Warren
* Stefanie Powers: Becky McLintock
* Jack Kruschen: Jake Birnbaum
* Chill Wills: Drago
* Edward Faulkner: Young Ben Sage
* Jerry Van Dyke: Matt Douglas Jr.
* Edgar Buchanan: Bunny Dull
* Bruce Cabot: Ben Sage
* Perry Lopez: Davey Elk
* Michael Pate: Puma
* Strother Martin: Agard
* Gordon Jones: Matt Douglas
* Robert Lowery: Cuthbert H. Humphrey gobernadorea (Hubert H. Humphreyren aipamena)
* Leo Gordon: Jones
* Hank Worden: Curly Fletcher
* Mari Blanchard: Camille
* Chuck Roberson: Jeff Lord sheriffa
* Bob Steele: tren ingenieria
* Aissa Wayne: Alice Warren

## Kanpo estekak 
* *McLintock!* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Insider

**The Insider** (euskaraz *Inofrmatzailea*) 1999ko Michael Mann estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Marie Brenner idazlearen "The Man Who Knew Too Much" ("Gehiegi Zekien Gizona) oinarritua dago. Al Pacino, Russell Crowe, Christopher Plummer, Diane Venora, Philip Baker Hall, Lindsay Crouse eta Debi Mazar aktoreek antzeztu zuten.

Zazpi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan.

## Argumentua 
Jeffrey Wigand (Russell Crowe) zientzialaria eta Brown & Williamson estatubatuar tabakogintza enpresaburuak bere enpresak ezkutatzen duen sekretu handiena jakin du: erretzaileei adikzioa sortarazten dien osagaiak zein diren. Lowell Bergman (Al Pacino) telebista ekoizleak Wigand bere saiora eraman eta elkarrizketatuz bere ibilbide profesionala arriskuan jarriko du, Bergman berak ere iritzi publikoaren aurrean enpresako sekretua azaleratu duenetik bere bizitza pribatua ere desegiten ari zaio, baina tabako enpresa ahaltsuen aurkako borroka latz honetan inor ez da ongi aterako.

## Aktoreak 
* Al Pacino: Lowell Bergman
* Russell Crowe: Jeffrey Wigand
* Renee Olstead: Deborah Wigand
* Christopher Plummer: Mike Wallace
* Diane Venora: Liane Wigand
* Philip Baker Hall as Don Hewitt
* Lindsay Crouse: Sharon Tiller
* Debi Mazar: Debbie De Luca
* Hallie Kate Eisenberg: Barbara Wigand
* Stephen Tobolowsky: Eric Kluster
* Colm Feore: Richard Scruggs
* Bruce McGill: Ron Motley
* Gina Gershon: Helen Caperelli
* Michael Gambon: Thomas Sandefur, B&W CEO tabako enpresako burua
* Rip Torn: John Scanlon
* Cliff Curtis: Sheikh Fadlallah
* Gary Sandy: Sandefuren abokatua
* Roger Bart: Seelbach hoteleko zuzendaria
* Jack Palladino: bere burua antzeztuz

## Kanpo estekak 
* *The Insider* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Monster (filma)

**Monster** (euskaraz *Mustruoa*) 2003ko Patty Jenkins estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Charlize Theron, Christina Ricci, Bruce Dern eta Lee Tergesen aktoreek antzeztu zuten.

Charlize Theronek burututako antzezpenari esker Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria eta Emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria irabazi zituen.

## Argumentua 
Aileen Wuornos (Charlize Theron) sei hilketa burutu izana aitortu eta 2002an Floridan heriotz zigorra jaso ostean exekutatutako emagaldua izan zen. Aileenek bere burua defendatzeko gauzatu zituela aipatu zuen, bere lanbidea burutzen ari zela jasan ohi zituen amorrualdien eraginez. Etsipena eta suizidioaren amildegitik erortzeko zorian zegoela, egun batez taberna batean Selby Wall (Christina Ricci) lesbiana gaztea ezagutuko du, bertara gurasoek bere "homosexualitatea sendatzeko" izebarengana bidali baizuten. Wuornos, abusuz beteriko haurtzaro bateko biktima da, laister Selbytaz maitemindu eta bera bizitzen jarraitzeko arrazoitzat hartuko du. Lan duin bat topatzeko gai ez denez, Wuornos *lepazuria* izaten jarraituko du. Bere bezeroek tratu txarrak ematean, berak berezko defentsan hil egingo ditu, honela hilketa sail tragiko bati ekinez. Hau hiltzaile baten istorioa da, baina baita bi emakume inadaptatuen maitasun istorioa ere.

## Aktoreak 
* Charlize Theron: Aileen Wuornos
* Christina Ricci: Selby Wall (Tyria Moore-en oinarritua)
* Bruce Dern: Thomas
* Lee Tergesen: Vincent Corey (Richard Mallory-en oinarritua)
* Annie Corley: Donna
* Pruitt Taylor Vince: Gene / Stuttering "John"
* Marco St. John: Evan / Undercover "John"
* Marc Macaulay: Will / Daddy "John"
* Scott Wilson: Horton / Last "John"
* Kane Hodder: Undercover cop
* Brett Rice: Charles

## Kanpo estekak 
* *Monster* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Musugorritze

thumb|300px
**Musugorritzea** pertsona baten aurpegiaren nahigabeko gorritzea da, emoziozko erreakzio baten ondorioz. Lotsa, haserre bizi eta estuasunezko beste egoeretan gertatu ohi da.

## Ikus, gainera 
* Gorritze (erreakzio fisiologikoa)

## Kanpo estekak
Cinderella Man

**Cinderella Man** (euskaraz literalki *Mari Errauskin Gizona*) 2005eko Ron Howard estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Russell Crowe, Renée Zellweger, Paul Giamatti, Bruce McGill eta Craig Bierko aktoreek antzeztu zuten. James J. Braddock boxeolariaren bizitzari buruzko biografia filma da.

Hiru Oscar Sarietarako, bi Urrezko Globo Sarietarako eta bi BAFTA Sarietarako izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan.

Bitxikeria gisa, filma hau girotutako garaian mundu mailan aski ezaguna zen Paulino Uzkudun euskal boxeolariarekin borrokatu zen Max Baer estatubatuar boxeolaria agertzen da.

## Argumentua 
Depresio Handia. James J. Braddock (Russell Crowe) irlandar-estatubatuarrak 1929ko kraxaren eragin ekonomikoak jasan eta bere burtsako inbertsioak galdu dituenez, boxeolari profesional bilakatzea beste irtenbiderik ez du izanen. Portuan zamalari gisa lan egin eta bere familia txirotasunean bizi da. Bere managerrak (Paul Giamatti) beregan sinisten du eta jada hain gaztea izan ez arren Bradock boxeolari izatera bulzataraziko du.
Braddockek hasiera batean teknika oso fina ez izan arren, bere kemen eta ausardiari esker arerio ugari garaitzea lortuko du. Bere emazteak (Renée Zellweger) ez du boxeolaria izata nahi eta managerrarekin eztabaidak izan ohi ditu, baina azkenean txirotasunak hala beharturik emazteak ere bere senarra kirol horretan jardutea onartu beharko du.
Borrokaldi batzuen ondoren, Bradockek hainbat arerio kolpez hil dituen Max Baer (Craig Bierko) boxeolari zakarraren aurka borrokatuz herrialdeko titulua eskuratzeko aukera izango du. 15 erasoladiren ondoren jendeak 9 1eri Max Baerren alde apustu egiten du, baina Braddockek dene harridurarako Baerren kolpe latzak jasan eta bere buruan arerioaren eskuin bortitza pairatuko du. Azkenean puntuetara AEBtako pisu astunen txapelketa irabaztea lortuko du.

## Aktoreak 
* Russell Crowe: Jim Braddock
* Renée Zellweger: Mae Braddock
* Paul Giamatti: Joe Gould
* Craig Bierko: Max Baer
* Rosemarie DeWitt: Sarah Wilson
* Paddy Considine: Mike Wilson
* Bruce McGill: Jimmy Johnson
* David Huband: Ford Bond
* Connor Price: Jay Braddock
* Ariel Waller: Rosemarie "Rosy" Braddock
* Patrick Louis: Howard Braddock
* Linda Kash: Sra. Lucille Gould
* Nicholas Campbell: Sporty Lewis
* Ron Canadà: Joe Jeanette
* Gene Pyrz: Jake
* Chuck Shamata: Pare Roddick

## Kanpo estekak 
* *Cinderella Man* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Estradizio

**Estradizioa** beste herrialde batean egindako delitu batengatik pertsona bat atxilotu eta herrialde horretako agintarien eskuetan uztea da, han epaitu dezaten eta jarritako zigorra han bete dezan.

## Kanpo estekak
Wesley Snipes

**Wesley Trent Snipes** (1962ko uztailaren 31, Orlando, Florida) estatubatuar aktore bat da. Antzeztutako filma nabarmenenen artean honako hauek daude: *To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar* (1994) eta *Blade* (1998).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Wesley Snipes aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 

[[Kategoria:Borroka arteetako artistak]
Big (filma)

**Big** (euskaraz *Handi*) 1988ko Penny Marshall estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko komedia filma bat da. Tom Hanks, Elizabeth Perkins, Robert Loggia eta John Heard aktoreek antzeztu zuten.

Bi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Tom Hanks) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Gary Ross eta Anne Spielberg).

## Argumentua 
Josh Baskin (David Moscow) hamabi urteko New Jerseyko Cliffside Park auzoko mutiko bat da, bere adineko neskatoak jaramonik egiten ez diotela eta gurasoekin gogaiturik heldua izatea amesten du. Gau batez txanpon batek truk desio bat ematen omen duen makina zahar batean txanpona bota eta bere desioa eskatuko du. Hurrengo egunean esnatu bezain azkar ispiluan goizero egiten duen legez aurpegia ikusten denean txunditurik heldua (Tom Hanks) dela ikusiko du. Halere, txanponaren beste aldea inongo eskarmenturik gabe mutikoak izan ohi ez dituzten helduen bizitzako ardura eta arazoei aurre egin beharko diela da.

## Aktoreak 
* Tom Hanks: Joshua "Josh" Baskin (heldua)
* David Moscow: Josh Baskin (mutikoa)
* Elizabeth Perkins: Susan Lawrence
* Robert Loggia: MacMillan
* John Heard: Paul Davenport
* Jared Rushton: Billy Kopecki
* Jon Lovitz: Scotty Brennen
* Mercedes Ruehl: Baskin andrea
* Josh Clark: Baskin jauna
* Kimberlee M. Davis: Cynthia Benson
* Oliver Block: Freddie Benson
* Debra Jo Rupp: Patterson andereinoa
* Frances Fisher: Kopecki andrea

## Kanpo estekak 
* *Big* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Big* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
5 kamera apurtu

***5 kamera apurtu*** ( *Khamas Kamīrāt Muḥaṭṭamah*;  *Hamesh Matslemot Shvurot*) frantziar-israeldar-palestinar dokumental bat da Emad Burnat eta Guy Davidik idatzi eta ekoiztua, eta 2011n argitaratua.

## Argumentua 
2005ean bere laugarren haurra jaio ondoren, Emad Burnatek, kameralari palestinar autodidaktiko batek bere lehen kamera erosi zuen. Momentu horretan, Bilin herrixkan, Israel harresia eraikitzen ari zen kolonoen etxebizitza eta palestinarren herrixkaren artean.

Hurrengo urtean, Burnatek bere borroka filmatzen du, bere bi lagun onenek gidatua eta bere semea hazten ere grabatu zuen. Laster, gertakariek bere familian eragina dute baita bere bizitzan ere. Eguneroko atxiloketak, eraso bortitzak, hondeatzaileak zuhaitzak suntsitzen, erasoaldietan hildakoak eta gauetako istiluak. Bere lagunek, bere anai-arrebek eta berak atxiloketak eta tiroketak jasan zituzten. Bere kamerak bata bestearen ondotik hautsi ziren gertaera horietan.

Azkenik, 2009an, Burnat Guy Davidik zuzendari israeldarrarekin batu zen eta bere bost kameretako eta bertan kontatzen ziren istoriekin pelikula ekoiztu egin zuten. Pelikulak bost atal ditu eta epilogo bat. Indarkeria gero eta gehiago erabiltzeak dakarren porrota erakusten dute. Pertsona asko kartzelatuak dira, baita zaurituak ere (tartean Emad Burnat) eta hilketak ere badaude (tartean Bassem, Phil bezala ezaguna, filmeko pertsonaia nagusietako bat).

## Kanpo estekak
Quatermass and the Pit (filma)

***Quatermass and the Pit*** (euskaraz *Quatermass eta Zuloa*) 1967ko Roy Ward Baker ingeles zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma bat da. James Donald, Andrew Keir, Barbara Shelley eta Julian Glover aktoreek antzeztu zuten.

Hammer Film Productions ekoiztetxeak Quatermass irakasleari buruz ekoiztu eta filmatu zituen filmetako bat da, aurreko biak *The Quatermass Xperiment* (1955) eta *Quatermass 2* (1957) izan zirelarik, hiruak ere Andrew Keir eskoziar aktoreak antzeztuak. Gerora, filma honetan oinarrituz BBC telebista katean *Quatermass and the Pit* telesaila aireratu zen.

1980ko hamarkadan ETB1ean euskaraz aireratua izan da.

## Argumentua 
1960ko hamarkada, Londresko metroaren linea bateko eraikuntza-lanetan neurri handiko hiriaren lur azpian objektu ezezagun bat topatu berria izan da. Hasieran Bigarren Mundu Gerran nazien bonbardaketetan jaurtitako gailuren bat izan daitekeela uste arren, armadako ikertzaileek halako antzeko alemaniar gailurik ez dagoela baieztatu eta hura ikertzeko Quatermass irakasleari (Andrew Keir) deituko diote, honek Roney antropologoa (James Donald) eta Barbara Judd (Barbara Shelley) laguntzailearekin batera enigma hura argitzen saiatuko dira. Quatermass irakasleak objektuaren barnean behinola Historiaurrean Lurra konkistatzen saiatu ziren estralurtarrak daudela topatuko dute, estralurtar hauek gizasemeekin esperimentatuz gaur egungo egoerara itsi arte gizakiaren bilakaera aldarazi zutelarik. Nahiz eta estralurtar hauek objektuaren barnean mendeetako lozorro luzean egon, orain hauek esnatu eta gizateria berriz ere menperatzen saiatzeko arriskua dago, gainera estralurtar hauek lozorroan egon arren gizakiak telepatia bidez erasotzeko gai dira.

## Aktoreak 
* James Donald : Mathew Roney doktorea
* Andrew Keir : Bernard Quatermass irakaslea
* Barbara Shelley : Barbara Judd
* Julian Glover : Breen kolonela
* Duncan Lamont : Sladden
* Bryan Marshall : Potter kapitaina
* Peter Copley : Howell
* Edwin Richfield : ministroa
* Grant Taylor : Ellis polizia sarjentua
* Maurice Good : Cleghorn sarjentua
* Robert Morris : Jerry Watson
* Sheila Steafel : kazetaria
* Hugh Futcher : Sapper West
* Hugh Morton : kazetarien artean zaharrena
* Thomas Heathcote : erreberendoa
* Hugh Manning : kafetegiko bezeroa

## Ikus gainera 
* *The Quatermass Xperiment* (1955)
* *Quatermass 2* (1957)

## Kanpo estekak 
* *Quatermass and the Pit* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Quatermass and the Pit* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Ōsaki Hachiman-gū

Sendai hirian dagoen santutegi xintoista nagusia da. Japoniako Altxor Nazionala izendaturik dago.

## Historia 
Date Masamune daymioak eraiki zuen Toyotomi familiaren artisauak erabiliz. 1604 eta 1607 artean eraiki zen. Meiji berrezarkuntzaren ondoren *Ōsaki Hachiman Jinja* izena hartu zuen baina 1997an berriz ere hasierako izena hartu zuen.

## Egitura 
*Shaden* eraikina *ishi-no-ma-zukuri* estiloaren adibide zaharrena da eta 1952an Japoniako Altxor Nazional izendatu zuten. Beste bi eraikin nagusiak santutegi nagusia (*honden*) eta errezurako gela (*haiden*) dira, hiruak ere *ishi-no-ma* pasabideak elkartzen ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Osaki Hachiman-gu 20130819a.jpg
Irudi:Ōsaki Hachiman-gū nagatoko.jpg
Irudi:Ōsaki Hachiman-gū shinme-sha.jpg
Irudi:Ōsaki Hachiman-gū ishi-torii.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala