open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Pauloren kleriko erregeladunak

**San Pauloren kleriko erregeladunak** (), **bernabetarrak** edo **barnabitak** ere deituak, kleriko erregeladunen ordena katolikoa da. Antonio Maria Zaccariak sortu zuen 1531n predikatze-lanetan jarduteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Une partie de cartes

***Une partie de cartes*** 1896ko film dokumental mutua da, Georges Mélièsek egina.

Louis Lumièreren 1895eko *Partie de cartes* bertsio bat da, beraz, historiaren lehendabiziko remake izan zen.

## Argumentua 
Frantses lorategi batean bi gizon kartetan jokatzen ari dira. Beste bat erretzen eta egunkaria irakurtzen dabil.

## Kanpo estekak
The Layover (filma)

***The Layover*** 2017ko William H. Macy estatubatuar zinema zuzendariaren film komikoa da. Alexandra Daddario, Kate Upton, Matt Barr, Matt L. Jones, Rob Corddry, Kal Penn eta Molly Shannon aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Kate eta Meg Seattlen bizi diren bi lagun dira. Behea jo ondoren, oporrak hartzea erabakiko dute. Tamalez, urakan bat dela eta, Floridara bidean dagoen bere hegazkinak St. Louisen lur hartuko du eta emakumeek elkarren aurka hasiko dira bidean ezagutu duten gizon baten arreta lortzeko.

## Aktoreak 
* Alexandra Daddario: Kate Jeffries
* Kate Upton: Meg
* Matt Barr: Ryan
* Matt L. Jones: Craig
* Rob Corddry: Stan Moss
* Kal Penn: Anuj
* Molly Shannon: Nancy
* Jennifer Cheon: Genevieve
* Eric Gibson: Demarius
* Carrie Genzel: bezeroa

## Kanpo estekak
Giovanni Antonio Pellegrini

**Giovanni Antonio Pellegrini** (Venezia, 1675-1741) Barrokoko italiar margolaria izan zen.

## Lana 
* *Achille scoperto tra le figlie di Nicomede*, olio-pintura oihal gainean, 128 x 103 zm
* *Carità romana*, olio-pintura oihal gainean, 85 x 72 zm
* *Il ritorno di Iefte*, olio-pintura oihal gainean
* *La famiglia di Dario davanti ad Alessandro*, olio-pintura oihal gainean, 159,2 x 210,3 zm
* *La regina Tomiri*, olio-pintura oihal gainean, 123 x 97 zm
* *Le nozze di Alessandro Magno*, olio-pintura oihal gainean, 148 x 223 zm
* *Flora e Zefiro*, olio-pintura oihal gainean, 94,5 x 81,5 zm
* *Santa Caterina*, olio-pintura oihal gainean, 67 x 57 zm
* *Il bagno di Betsabea*, olio-pintura oihal gainean, 102 x 85 zm
* *Euterpe*, olio-pintura oihal gainean, 66 x 56 zm
* *Minerva con un putto*, olio-pintura oihal gainean, 69 x 46 zm
* *Venere e Cupido*, olio-pintura oihal gainean, 91 x 70 zm
* *Venere, Cupido ed un fauno*, olio-pintura oihal gainean, 127,5 x 102,2 zm
* *Davide riceve i pani da Achimelech*, Sant'Agata eliza (Brescia).
* ''Elia confortato dall'angelo'', Sant'Agata eliza (Brescia).
* *Vergine in trono con San Cesareo e Giuseppe*, San Giuseppe katedrala, Padua

## Iruditegia 

Image:
Hercules_and_the_Hesperides_by_Giovanni_Antonio_Pellegrini.jpg|*Herkules eta Hesperideak*.
Pellegrini_-_San_Sebastiano_e_Irene-024rgb.jpg|*San Sebastian eta Irene*.
(Venice) Allegory of Sculpture by Gianantonio Pellegrini - Gallerie Accademia.jpg|*Eskulturaren alegoria*.
Pellegrini_-_Salmace_ed_Ermafrodito-010rgb.jpg|*Salmacis eta Hermafrodito*.

## Erreferentziak
San Miguel eliza (Urnieta)

**San Miguel eliza** Gipuzkoako Urnieta herriko eliza da, Eusko Jaurlaritzak eraikitako euskal ondare nabaritzat hartu duena. Urnietako eraikuntza erlijiosorik handiena da eta herriko plaza nagusian, San Juan plazan, kokatzen da, herriko etxea eta Santa Leokadia baselizarekin batera, besteak beste.

## Ezaugarriak eta kokapena 
San Miguel eliza herriguneko gunerik altuenetako batean kokaturik dago. Parez pare du Santa Leokadia baseliza, ezkerraldean aldiz, herriko etxea du eta atzealdean, Sarobe arte eszeniko gunea, herriko zenbait ekitaldi (antzerki, zinema, kontzertu, etab.) eskaintzen diren gunea.

Eliza XVII. mendean eraiki zen eta herriko gune erlijioso nagusi gisa erabili izan da ordutik. Estilo barroko, eklektikoa du, Aro Modernoan eraikitako eraikin bat delako, herriko udaletxea bezalaxe. Eliza hau da Urnietako arte erlijiosoaren bereizgarria.

Harlanduz egina, habearte bat du, hiru ataletan banatuta dagoena, eta abside oktogonala eta kaperak alboetan. Estalkiak gurutze-gangak dira, eta bao zorrotz eta okuluz argiztatzen da. Tenpluaren elementurik zaharrena sarrera da, arku zorrotzeko portada gotikoa, hiru arkibolta dituena, dekoraziorik gabea. Eraikinak, horretaz gain, elizpea eta oinaldean dorrea ditu, kupula eta kupulatxoarekin, 1903an eginak. Irudi figuratiboa gargola isurkiek jartzen dute, gizakien eta animalien irudiekin. Eraikinaren bolumenak XVI. mendean eta XVII. mendearen hasieran berrikuntza nabari bat pairatu zuen, sute bat jasan behar izan zuelako. Ostera jazotako beste sute baten ondorioz, zenbait berrikuntza eta konponketa egin eta gaur egun ikusten den bezala geratu zen.

Barrualdean, erretaulak hartzen du absideak eskaintzen duen lekua. Erretaula hiru pisukoa izateaz gain, teilatupe bat ere badu eta hiru kaletan banatuta dago. Bertan, San Migelen tailu barrokoa aurki daiteke, eta mazoneria 1886 urtekoa da, Lorenzo Mújica donostiarraren lana. Altzari honen albo banatan, estilo bereko erretaulak horma-hobi bakar batekin daude, bata Haurra duen Ama Birjinarentzat da eta bestea San Frantziskorentzat. Elizak XVIII. mendeko zilarrezko krisma-ontziak ere baditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristina Rodriguez (noblea)

**Kristina Rodriguez** (-?) gaztelar noblea izan zen, Cid Campeador mertzenario ospetsuaren alaba. 1099. urte inguruan, Ramiro Iruñekoa- 1104an Monzóngo jauna bilakatuko zena- ezkondu zuen. Bi seme alaba izan zituzten:
* Gartzea 'Berrezarlea',, Rodrigo Gomez kondea ezkondu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Zoiloren monasterioa

**San Zoiloren monasterioa** () Carrión de los Condes herriko mendebaldean dagoen beneditar monasterio ohi eta hotela da. Carrión ibaia zeharkatzen duen zubitik gertu eraikia, 2015ean UNESCOk Donejakue bidearen zerrendan sartu zen.

1157ko ekainaren 2an Antso Jakitunak bertan ezkondu zuen Antsa Gaztelakoa.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Hotelaren webgunea
Idolo (objektua)

thumb|200px|eskuinera|Afrikar idoloa, songye herrikoa
**Idoloa**, halaber **jainkoaizun**, jainkotzat hartzen den zerbaiten irudia da, jainko gisa gurtzen dena.

Judaismoak eta islamak Jaungoikoa irudikatzea galarazten dute, idolatria delakoan. Kristautasunak berriz irudi erlijiosoak- Jesukristorenak, santuenak edo Ama Birjinarenak- onartzen ditu. Ekialdeko kristautasunean ikonoak oso garrantzitsuak dira. Era berean, neopaganismoak, budismoak, hinduismoak eta jainismoak irudiak onartzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jintara Poonlarp

**Jintara Poonlarp** (), **Chintara Punlab** bezala ezaguna, (Roi Et, Thailandia, 1969ko martxoak 6a - ) thailandiar abeslari eta aktorea da.

## Diskografia 
### Albumak 
* Took lauk auk rong rian (ถูกหลอกออกโรงเรียน)
* Wan puean kian jot mai (วานเพื่อนเขียนจดหมาย)
* Rai oi khoi rak (ไร่อ้อยคอยรัก)
* Songsan huajai (สงสารหัวใจ)
* Uaipon hai puean (อวยพรให้เพื่อน)
* Phoo Nee Cham (ผู้หนีช้ำ)
* Mor Lam Sa On+Luk Thung Sa on 1st-14th (หมอลำสะออน+ลูกทุ่งสะออน ชุด 1-14)
* Jintara Krob Krueang 1st-9th (จินตหราครบเครื่อง ชุด 1-9)
### Singleak 
* Tao Ngoy (เต่างอย)
* Phak Dee Tee Jeb (ภักดีที่เจ็บ)

## Erreferentziak
Anemia hemolitiko

**Anemia hemolitikoa** (grezieraz, "hemos", odola, eta "lysis", haustura) eritrozitoen apurketaren ondorioz sortzen den anemia da.

Eritrozitoen bizitza normala 120 egunetakoa da. Anemia hemolitikoa dagoenean eritrozitoak askoz lehenago desintegratzen dira .

Gaitz honen kausak bi multzotan sailka daitezke: hereditarioak eta hartuak.

Hereditarioak:
* zelula faltziformeen anemia
* talasemia
* glukosa 6-fosfato deshidrogenasa entzimaren gabezia

Hartuak:
* anemia hemolitiko auto-immunea: immunitate-sistemak oker funtzionatzen du eta eritrozitoak suntsitzen ditu
* substantzia toxikoek eta botika batzuek eragindakoak
* infekzio batzuek sortutakoak: Plasmodium-ek, esaterako, eta estreptokoko hemolitikoek
* odol-transfusio ez-bateragarriak

## Sintoma klinikoak 
Anemia guztien ohiko sintomez gain (nekea, ahuldadea, zorabioak, zurbiltasuna, takikardia...) ikterizia, esplenomegalia (barearen handiagotzea) eta hezur-muinaren hiperplasia ager daitezke.

Tratamenduari dagokionez, honek gaitzaren jatorria kontuan hartu behar du (infekzioa, botika toxikoak, auto-immunitatea...). Kasu larrietan odol-transfusioak erabiltzen dira, anemia handia denean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ansabèreko aintzira

**Ansabèreko aintzira** () Bearnoko lakua da, Grande aiguille d'Ansabère menditik gertu dagoena.

Jatorri glaziarra duen iboi honek 0,002&nbsp;km² eremua hartzen du. Laskungo zirkua gertu du eta bertatik Lhursko aintzirara doan bide bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arleteko aintzira

**Arleteko aintzira** () Bearnoko lakua da, Aspeko mendizerratik gertu dagoena.

Jatorri glaziarra duen iboi honek 2,7 hektareako eremua hartzen du. Borce udalerrian dagoen aintzira hau Aspeko uhaitzaren ibaiadarra den Belonceko uhaitzaren iturria da.

## Kanpo estekak
Arrémouliteko aintzirak

**Arrémouliteko aintzirak** () Bearnoko lakuak dira, Pic Palastik gertu daudenak. Bi aintzira nagusi eta hainbat aintzira txikiz osaturik daude.

Jatorri glaziarra duten iboi hauek 11 hektareako eremua hartzen dute. Laruns udalerrian dagoen aintzira hauek Artousteko aintziratik gertu daude.

## Kanpo estekak
Bersau aintzira

**Bersau aintzira** () Bearnoko lakua da, Casterau menditik gertu dagoena.

Bere uretan amuarrainak eta ezkailuak daude.

## Kanpo estekak
Bious-Artiguesko urtegia

**Bious-Artiguesko urtegia** () Bearnoko urtegia da, Bious uhaitzak eta Moundhels, Aas eta Aule errekek mantentzen dutena.

SHEM enpresak Ossau haranean eraiki zuen 1953 eta 1957 artean eta, bere uretan, amuarrainak, ortzadar-amuarrainak, *Salvelinus fontinalis*, zarboak eta ezkailuak daude.

## Kanpo estekak
Gerko goi-ordokia

**Gerko goi-ordokia** () Bearnoko goi-ordokia da, Paue eta Tarbe artean dagoena.

Bere mendebaldeko basoak Pirinio Garaiak eta Tarbeko ordokietaraino hedatzen dira, Ossun, Ibos, Bordères-sur-l'Échez eta baita Oursbelille udalerrietaraino ere..

Bere izena Ger udalerritik datorkio, goi-ordokiaren hegoaldean dagoena.
erdian|thumb|Gerko goi-ordokia erliebe mapa batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lannemezango goi-ordokia

**Lannemezango goi-ordokia** (; ) Pirinio Garaietako ipar-ekialdean eta Garona Garaiko hego-mendebaldean dagoen goi-ordokia da. Kareharrizko eremu hau landu gabeko lur-zatiez beterik dago. Bataz beste, 510 metrotara dago.

Bere izena bere erdialdean dagoen Lannemezan hiritik datorkio eta bertan Gaskoiniako ibai askoren iturria dago.

## Kanpo estekak
Arrémouliteko mendi-aterpea

**Arrémouliteko mendi-aterpea**, Bearnon, 2.305 metroko garaieran dagoen mendi-aterpea da. Paueko alpetar klubarena da eta Pic Palas (2.974 m), Balaitus (3.144 m) eta Frondella (3.063 m) mendietako igoeren hasiera puntua izan ohi da.

Aterpetxera Ossauko haranean gora- Portaletetik gertu- joanez ailegatzen da. Cabane de Caillou de Soques izeneko leku batean hasten da eta handik Artousteko aintzirarako bidean hartzen da.

## Kanpo estekak 
* Mendi-aterpearen webgune ofiziala
Pombieko mendi-aterpea

**Pombieko mendi-aterpea**, Bearnoko Laruns udalerrian, 2.032 metroko garaieran dagoen mendi-aterpea da. Paueko alpetar klubarena da eta inguruko mendietako igoeren hasiera puntua izan ohi da.

Aterpetxera Ossauko haranean gora- Portaletetik gertu- joanez ailegatzen da. Araille izeneko etxolan hasten da eta handik Dénescau etxola eta Soum de Pombie mendaterako bidean hartzen da.

## Kanpo estekak 
* Mendi-aterpeari buruzko informazioa
Idolatria

[thumb|200px|[Urrezko Zekorra judu erlijioaren baitan kontatzen den jainkoaizunkeria gertaera bat da.]]

**Jainkoaizunkeria** edo **idolatria** erlijio baten baitan erabiltzen den termino gaitzesgarria da, erlijio horretakoa ez den jainkoaizun edo beste irudi bat gurtzea nahiz erlijioak gaitzesten dituen gauzak irrikatu eta pertsona eta erakundeei ohore egitea izendatzeko erabiltzen dena. Bereziki, kristautasun, judaismo eta islam erlijioetan erabiltzen da.

## Judaismoa 
Idolatria debekatuta dago Toran, eta, haserrearekin, hilketarekin eta intzestuarekin batera, bizitza salbatzeko ere egin behar ez diren bekatuak dira. Hala ere, Tanakhen arabera, idolatriak antzinako Israelen iraun zuen; horren adibide dira Baal, Astarot, Molotx, astroen gurtza eta prostituzio sakratua. Errabinoek debekatu egin zuten idolatrekin kontaktu oro izatea, baita haiekin elikagaiak partekatzea ere.

## Kristautasuna 
Idolatriaren ikuspegi kristaua bi kategoriatan bana daiteke oro har: jarrera katoliko-ortodoxoa, ikono erlijiosoen eta beste irudi batzuen erabilera onartzen duena, eta interpretazio protestantea. Protestante fundamentalistek, askotan, idolatria, ikonolatria eta paganismoa leporatzen diete beste kristauei; Erreforma Protestantean, termino horiek berdinak izan ziren protestante guztientzat. Talde puritanoek judaismoaren eta islamaren antzeko jarrera hartu zuten, irudi erlijioso guztiak gaitzetsiz, hiru edo bi dimentsioko irudiak izan, eta gurutze laua ere barne hartuta.

### Katolizismoa 
Protestantismoan kritikatzen da Eliza katolikoak irudiez egiten duen erabilera Jainkoa ez den beste pertsona batzuekin harremanetan jartzeko, haiek gurtuz, exegesi bidez, Biblia Santuaren zenbait bertsetetan oinarrituz. Katolizismoan dauden gurtza moduen artean, honako hauek nabarmentzen dira:

* Gozotasuna, edo santuen gurtza, eta
* Hiperdulia, Mariari (Jesusen amari) gordetako gurtza.

## Kanpo estekak
Julen López Salas

**Julen López Salas** (Eibar, Gipuzkoa, 1995eko uztailaren 20a) gipuzkoar futbolaria da. Atzelari laentan aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Isabeko aintzira

**Isabeko aintzira** () Bearnoko lakua da, Ossauko haranean dagoena.

Laruns udalerrian dago, 1.925 metroko altueran eta gehienezko sakonera 25 metrokoa da. Altuera handiko aintzira ez izan arren, ia uztailaren hasieraraino izozturik dago.
Bere uretan amuarrainak eta *salvelinus fontinalis*ak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adbentismo

**Adbentismoa** kristautasun protestantearen adar bat da, Jesu Kristoren Bigarren Etorreran (edo "Bigarren *Abenduan*") sinesten duena. 1830eko hamarkadan sortu zen, Ameriketako Estatu Batuetan, Bigarren Esnatze Handiaren baitan, William Miller predikari baptistak lehen aldiz proposatu zuenean Bigarren Etorrera 1843 eta 1844 bitartean gertatuko zela. Bere jarraitzaileak millerita bezala ezagutzen ziren. Millerren profeziek porrot egin ondoren, millerita mugimendua zatitu egin zen, eta elkarren artean doktrina ezberdinak zituzten talde batzuek jarraitu zioten. Talde hauek, enbor millerita beretik eratorriak, mugimendu adbentista bezala ezagutu ziren kolektiboki.

Eliza adbentistek protestantismo tradizionalarekin antza handia duten arren, euren teologiak ezberdinak dira: hildakoen bitarteko egoera lo inkontzientea edo ezagueraduna den, bekatarien azken zigorra deuseztapena edo betiereko tormentua den, hilezkortasunaren izaera, gaiztoak milurtekoaren ondoren berpizten diren eta Daniel 8k aipatzen duen santutegia zeruari edo lurrari dagokion. Zazpigarren eguneko adbentistak eta talde adbentista txikiago batzuek larunbata atsedenegun gordetzen dute. Zazpigarren Eguneko Adbentisten Biltzar Nagusiak eliza horren funtsezko sinesmenak bildu ditu Oinarrizko 28 Sinesmenetan (1980 eta 2005).

2010ean, adbentismoak 22 milioi fededun inguru zituen hainbat eliza independentetan sakabanatuta. Mugimenduaren barruko elizarik handienak – Zazpigarren Eguneko Eliza Adbentistak – 21 milioi kide baino gehiago zituen 2020an.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Asiagoko gudua

**Asiagoko gudua** **(Mesetako gudua)** edo **Trentino Ofentsiba** (italieraz: **Battaglia degli Altipiani)** 1916ko maiatzaren 15tik ekainaren 10ra Italiar Frontean gertatutako gatazka militarra izan zen. Austriarrek ***Strafexpedition*** ( "zigor-espedizioa ") deitu zioten. Gudu honen emaitza italiar defentsaren garaipena izan zen.

Borroka honetan borrokatu zutenak gogoratzeko Asiagoko Gerra Memoriala eraiki zen.

## Bibliografia 
* Enrico Acerbi, *Strafexpedition*, Gino Rossato Editore, 1992
* Gerhard Artl: *Die "Strafexpedition": Österreich-Ungarns Südtiroloffensive 1916* . Verlag A. Weger, Brixen 2015, 
* Fritz Weber: *Alpenkrieg* . Artur Kollitsch Verlag, Klagenfurt 1939.
* Walter Schaumann: ''Dall'Ortles all'Adriatica irudi del fronte italo-austriaco 1915-1918* . Wien 1993.
* *L'esercito italiano grande guerra LEINGG (1915-1918)'' I. liburukia - IV / Ministero della Guerra - Ufficio Storico, Roma 1929-1974.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benasqueko ospitalea

**Benasqueko ospitalea** (; ) Huescako udalerri horretako Llanos del Hospital auzoan dagoen eraikin-multzoa da. Ésera ibairen ertzean dago Posets-Maladeta Natura Parkearen barnean. Azken eraikina egun 55 gela dituen hotel bat da, spa eta iraupen-eski egiteko pista bat dituena.

Jada 1172. urte inguruan paraje horretan ospitale (edo mendi-aterpe) bat zegoen. Egungo eraikinetik 600 metrotara bere erorkinak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendekostismo

[thumb|*Espiritu Santuaren bataioa*, Mendekoste egunean ([Greco).]]

**Mendekostismoa** 1886ean Estatu Batuetan sortutako higikunde protestante fundamentalista da; haren jarraitzaileei **mendekostear** edo **mendekostista** deritze.

Mendekostismoaren arabera, kristau guztiek Espiritu Santuarekin bataio-bizipen berezi bat bizi eta mendekostismora bihur daitezke. Bizipen horren ezaugarriak Espiritu Santua Mendekoste egunean apostoluei agertu zitzaien pasartetik hartuak dira. Pasarte hartan Espiritu Santuak hizkuntza guztietan mintzatzeko dohaina eman zien apostoluei eta mendekostismoaren jarraitzaileek sendatzeko, igarpenak egiteko dohaina eta naturaz gaindiko beste dohain batzuk dituztela diote, pasarte hari jarraituz.

Higikunde honek indar handia hartu zuen Britainia Handian, Eskandinavian eta Brasilen batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ariel Goldstein. 2021/3/7ko Berrian. "Eskuineko mugimenduekin lotura dago ebanjelismoa"
Lemming (filma)

***Lemming*** 2005eko Dominik Moll frantziar zinema zuzendariaren thriller psikologikoa da.

Cannesko Zinemaldian estreinatu zuten.

## Argumentua 
Alain Getty ingeniariak Tolosa Okzitanian lanpostua lortu eta hara doa Bénédicte emaztearekin batera. Hiru hilabete pasa ondoren, nagusia eta Alice bere emaztea afaltzera gonbidatuko dute. Hauek gorrotoz beteriko bikote bat dira eta afaria ezin okerrago aterako da.

## Aktoreak 
* Laurent Lucas - Alain Getty
* Charlotte Gainsbourg - Bénédicte Getty
* Charlotte Rampling - Alice Pollock
* André Dussollier - Richard Pollock
* Jacques Bonnaffé - Nicolas Chevalier
* Véronique Affholder - Francine
* Michel Cassagne - albaitaria
* Florence Desille - erizaina
* Emmanuel Gayet - medikua
* Félix Gonzales - Félix, auzokoa
* Nicolas Jouhet - iturgina
* Fabrice Robert - Bruno

## Kanpo estekak
Posets-Maladeta Parke Naturala

**Posets-Maladeta Parke Naturala** (; ) Huescako probintziako Ribagorzaren iparraldean eta Sobrarberen ipar-ekialdean dagoen parke naturala da, bere barnean Pirinioetako mendigune garaietako bi dituena. Benasque, Gistáin, Montanuy, Sahún eta San Juan de Plan udalerriak parkearen barnean daude. 33.440,60 ha ditu eta 1.500 m. (haranean) eta 3.404 m. (Anetoren tontorra) arteko altueran dago.

## Kanpo estekak
Lunar Orbital Platform – Gateway

**Lunar Orbital Platform – Gateway**, euskaraz *Ilargi Orbitako Plataforma – Ataria*, formalki **Deep Space Gateway**, *Espazio Sakonaren Ataria*, etorkizunean ilargi orbitan egongo den espazio estazio bat izango da. Nazioarteko Espazio Estazioa burutu zuten lantalde berdinak garatuko du, alegia, Europako Espazio Agentzia, NASA, Roscosmos, Japoniako Airespazio Esplorazio Agentzia eta Kanadako Espazio Agentziak, eta 2020ko hamarkadan zehar eraikia egotea aurreikusi da.

Ilargian giza eskifaidun nahiz eskifai gabeko misioa burutzeko abiapuntu izateko erabiliko dela ere iragarri da.

## Kanpo estekak
Gorgutesko iboia

**Gorgutesko iboia** () Aragoiko Benasqueko iboia da, 2.339 metroko garaieran dagoena. Glaziar jatorria duen aintzira hau Frantziako mugaren ondoan dago.

## Kanpo estekak 
* Gorgutesko iboira bertaratzeko ibilbidea. Excursionesporhuesca.es
Jacques-Charles Dupont de l'Eure

**Jacques Charles Dupont**, '''Dupont de l'Eure'* deitua, (Le Neubourg,  - Rouge-Perriers, ) frantziar epaile eta politikaria izan zen. Errepublikanoa, hiru iraultzetan- 1789, 1830 eta 1848an- parte hartze nabarmena izan zuen. 1848an eta bi hilabetez *de facto'' Errepublikako Presidentea izan zen, Bigarren Errepublikan lehena.
Louis-Eugène Cavaignac

**Louis-Eugène Cavaignac** (Paris,  - Flée, ) frantziar jenerala izan zen. Bigarren Errepublikaren garaian, «Ekaineko egunak» deituriko matxinada zapaldu zuen eta, horri esker, botere diktatorialak eman zizkioten. Hauteskundeetan, berriz, Louis-Napoleon Bonapartek menderatua izan zen.
Ilargiaren orbita

thumb|350px|Ilargiaren orbita.
**Ilargi orbita**, Ilargiak Lurrarekiko jarraitzen duen orbita da. Ibilbide hau eszentrikotasun baxuko elipse gisa deskribatzen da, batez besteko 384.402 km-ko distantzia eta mendebaldetik-ekialdeko norantza du, alegia, orduaren aurkakoa.

Ilargiaren orbita ezin har daiteke orbita finkotzat, hainbat perturbazioren eraginpean baitago, eta horrek denboraren poderioz aldaketak izatea dakar. Dena den, Ilargia-Lurra orbita Lurra-Eguzkia orbitaren planoarekin parekatuz gero makurtua dago. Hortaz, nodoak deritzoten ibilbidearen bi puntuetan bakarrik eragin ditzake eguzki eklipseak, edo ilargi eklipseak jasan.

## Kanpo estekak
Aljeriako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|2015eko taldea.

**Aljeriako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. Bi aldiz irabazi du Afrikako Nazioen Kopa. *Fenekoak* ezizena du Aljeriako selekzioak.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* 1962 artean Frantziako selekzioan hartzen zuten parte jokalariek. 1963an independentzia lortu eta ordutik lau aldiz sailkatu da. Poturik onena 1982ko 13.a izan du.

### Afrikako Nazioen Kopa 
* Txapeldun (2): 1990, 2019.
* Finalista (1): 1980.
* Hirugarren (2): 1984, 1988.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Bi aldiz hartu du parte, 1980an eta 2016an.

## Ibilbidea 
## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
2019ko uztailaren 7an eguneratua.

|valign="top"|
### Goleatzaile nagusiak 
|}

## Kanpo estekak 
*  Aljeriako futbol federazioaren webgune ofiziala
Jules Grévy

**François Paul Jules Grévy** (Mont-sous-Vaudrey,  - *ib.*, ) frantziar abokatu eta politikaria izan zen. Errepublikazalea, Hirugarren Errepublikan lehendakari izendatu zuten. 1887an domina ematearen afera zela-eta, kargua utzi zuen.
Luis Coloma

**Luis Coloma Roldán** (Jerez de la Frontera, 1851ko urtarrilaren 9 - Madril, 1915ko ekainaren 10), **Aita Coloma** bezala ezaguna, Jesusen Lagundiaren partaidea, Espainiako idazlea eta kazetaria izan zen. Nahiz eta berak ez sortu, Perez Sagutxoaren kondaira zabaldu zuen. Idazle tradizionala eta katolikoa izan zen, errealismo barruan sailkatua. Euskal Herriarekin nolabaiteko lotura izan zuen, Altzolako bainuetxearen bezeroa izanik.

## Obra 
Batez ere *Pequeñeces* (1890-1891) liburuari esker ospetsua izan bazen, beste lan asko argitaratu zuen:

* *Obra completa* (Obra osoa), Madril: Editorial Razón y Fe, 1942, 19 liburuki.: 2 eleberri, 41 narrazio labur, 6 biografia historikoak, diskurtso akademiko bat eta erlijioari buruzko bi liburu.
* *Solaces de un estudiante (Cuadro de costumbres españolas)* (1871), Cecilia Böhl de Faberren hitzaurrea.
* *Colección de lecturas recreativas (1884, 1885, 1886)*, 1902.
* *Del natural (Copias varias)* (Bilbo: *El Mensajero del Corazón de Jesús*, 1888)
* *Pequeñeces* (1890-1891), "El Mensajero del Corazón de Jesús"
* *Cuentos para niños* (1890), "El Mensajero del Corazón de Jesús"
* *Juan Miseria. Cuadro de costumbres populares* (Madril, Adolfo Ruiz de Castroviejoren inprimategi katolikoa, 1893)
* *Retratos de antaño (Cuadros biográficos del siglo XVIII)* (1893)
* *Boy* (1895-1896)
* *La reina mártir* (1898), Maria I.a Eskoziakoaren biografia.
* *Jeromín* (1902), Joan Austriakoari buruzko eleberri elkarriketatua.
* *El marqués de Mora* (1903), biografia.
* *Recuerdos de Fernán Caballero* (1910)
* *Fray Francisco* (1911), Francisco Jiménez de Cisneros kardenalaren biografia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Egilea Miguel de Cervantes Liburutegi Birtualean.
* :Luis Colomaren liburuak. Espainiako Liburutegi Nazioanal.
Charles Grey (Greyko II. kondea)

**Charles Grey**, Greyko II. kondea, (Fallodon, Northumberland,  - Howick, Northumberland, ) ingeles politikaria izan zen. Parlamentuko kide zela 1786an, William Pitt-en kontrako protesta gisa erretiratu egin zen Parlamentutik. 1807an Lord-en ganberara joan zen, eta 1830ean Lehen Ministro izan zen. Greyren garaian esklabotasuna debekatu zen.

## Erreferentziak
Kontrol barrak

thumb|eskuinera|250px|Presiozko ur-erreaktore bateko kontrol barrak.
**Kontrol barrak**, erreaktore nuklearretan uranio eta plutonioaren fisio maila kontrolatzeko erabiltzen dira. Kimikoki boro, kadmio, zilar eta indioz osatua daude, eta neutroi asko xurgatzeko gaitasuna dute.

Nagusiki zentral nuklearretan erabiltzen dira, baina baita itsaspeko nuklearretan ere. Erreaktorearen tarte batzuetatik nuklear erregaiaren bainen artean sartzen dira, modu honetan neutroiak xurgatu eta fisioa kontrolpean edukitzea lortzen da.

Kontrol barrak jaisten 20 segundu inguru irauten dute, halere, erreaktore modernoetan barrak segundu bakar batean jaisteko gai diren gailuak daude, honela kate-erreakzio nuklearra geldituz.

## Kanpo estekak
Atzeraeragin positibo

thumb|eskuinera|200px|Oreka ezegonkorreko sistema mekaniko bat atzeraeragin positibodun sistema bat da.
**Atzeraeragin positiboa** edo **berrelikadura positiboa**, atzeraeraginaren mekanismo nagusietako bat da, honetan sistema baten efektuek edo irteerek sarrerako metatze-efektu ak eragiten dituzte, aldiz, atzeraragite negatiboan irteerak sarrerako metatze-efektuak eragiten ditu. Uste denaren aurka, atzeraeragin positiboa ez da beti desiragarria izaten, positibo izendapenak funtzionamendu mekanismoa izendatzen baitu, ez bere ondorioa.

Atzeraeragin sistemetan jazo daitekeen oreka definitzen du. Adibidez, atzeraeragin positiboarekin oreka puntu egonkorrak lortzea zaila da. Naturaren hainbat sistemetan atzeraeragin positiboa antzeman daiteke, tartean klima eta biosfera, bai eta gizakiak sortutako sistemetan ere, tartean ekonomia, gizartea eta zirkuitu elektrikoak.

## Ikus gainera 
* Atzeraeragin negatibo

## Kanpo estekak
Iragotze

thumb|Aroa eman ostean iragotutako ezpata (ahoa eta orria tenperatura desberdinetan).
**Iragotzea**, **iraotzea** edo **iraoketa**
, materialei emaniko tratamendu termikoa da, gogortasuna eta erresistentzia mekanikoa aldatzeko. Helburu nagusia aroa eman eta gero altzairuak izaten duen hauskortasun handia gutxitzea da.

Altzairuaren propietateak asko alda daitezke tratamendu termikoen arabera: suberatu ezkero oso xaflagarria bihurtzen da, eta aroa eman ezkero, berriz, oso gogorra baina hauskorra. Malgutasuna irabazteko, gehienetan arotutako altzairua iragotu egiten da (salbuespen gutxi batzuk kenduta, limak adibidez). Iragotze mailak malgutasun hori plastikoa (malgukiak adibidez) edo elastikoa (automozio piezak adibidez) izatea ekarriko du, eta zizailadura-esfortzua, isurpena, gogortasuna, harikortasuna eta haustura-tentsioa ere zehaztuko ditu, eman nahi zaion erabileraren arabera.  Ezagutzen den iragotutako altzairuzko piezarik zaharrena Galilean aurkitutako pikotx bat da, k. a. 1250 urte ingurukoa.

Tenperatura zehazki neurtzeko metodoen faltan, errementariek metalak hartutako koloreari erreparatzen zioten; tenperatura denbora justuan mantenduz, pieza modu egokian hoztuz eta beste hainbat faktore zainduz desiratutako emaitza lortzen zuten; prozesu honek praktika eta abilezia handia eskatzen zuen.

## Prozesua 
thumb|400px|Karbono-altzairu hipoeutektoide baten eraldatze isotermikoen TTT diagrama; altzairuaren hoztearen arabera lortzen diren osagai nagusiak erakutsiz. Altzairuaren ezaugarriak osagaien araberakoak dira.
Iragotzea aroaren tratamendu osagarria da, eskuarki haren ostean datorrena. Iragotu behar den metala puntu kritikoaren azpitik berotzen da, non aleazioaren fase kristalinoak (ferrita eta zementita) konbinatu egiten diren, austenita bihurtuz. Tenperatura honetatik igotzea ekiditen da, aroarekin sortutako egitura oso gogorra (martensita) ez suntsitzeko.

Zenbat eta puntu kritikora gehiago hurbildu, eta egoera honetan denbora gehiago iraun, orduan eta gehiago jaisten da gogortasuna eta erresistentzia, eta handitzen da irmotasuna. Emaitzan eragiten duen beste faktore bat piezaren lodiera da. Osteko hoztearen abiadurak, berriz ez du azken emaitzan eragiten. handitzea lortzen da.
## Labe motak 
thumb| Bero tratamendurako labea
Labe motak:

* Iragotzeko labea : 650&nbsp;°Cra arte.
* Gatz-bainu labea: 1000&nbsp;°Cra arte.
* Errekuntzako labea karro automatizatuarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dual (eskultura)

**Dual** izeneko eskultura Espainiako Gerra Zibileko errepresioak Donostian eragindako hildakoak ohoratzeko oroigarri bat da, Donostiako Ijentea kalean dagoena, Goikoa Jauregiaren aurrean. 2014ko maiatzaren 31n inauguratu zen. Harrezkero, oroitzapen ekintza seinalatuak egiteko aukeratzen da toki hau Donostian.

Amaia Mateos eta Tomás Villanueva arkitektoek diseinatutako lana da. Altzairuz eta metakrilatoz egindako lana da eta frankistek fusilatutako pertsonak oroitzeko 400 zulo dauzka (400 lagun inguru izan baitziren). Eskulturaren azpiko aldean idulkia du, bertan, fusilatuak izan zirenen izen-abizenak zerrendatuta.thumb|250px|left|Ikuspegi orokorra.2024ko irailean, polemika piztu zen, PPk udalbatzan proposatu zuenean 1936ko indar kolpistetako pertsonak ere aintzat hartzea, zehazki urte horretako uztailaren 18tik irailaren 13ra arteko epean agintaldi errepublikazalean «biktima» izan zirenen aldekoa. Gainera, egungo eskulturatik izen batzuk kentzeko erreklamatzen zuen, odol delituak zituztelakoan. 

Proposamenak ez zuen aurrera egin, baina trukean, Goiak txosten bat prestatzeko eskatu zion Aranzadiri, Dual eskulturak Memoria Demokratikoaren Legea ea urratzen duen ebazteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greta Gerwig

**Greta Celeste Gerwig** (Sacramento, ) estatubatuar zinema eta telebista aktorea, gidoigilea, zuzendaria eta ekoizlea da. Bere ibilbidearen hasieran, 2006 eta 2009 artean, ospetsu egin zen mumblecore film mugimenduan.

2010etik aurrera, Noah Baumbachekin lan egin zuen hainbat filmetan, besteak beste *Greenberg* (2010) eta *Frances Ha* (2012). Horrez gain, urte horietan beste hainbat filmetan agertu zen *Damsels in Distress* (2011), *To Rome with Love* (2012), ''Maggie's Plan* (2015) eta *Jackie* (2016) adibidez.

2017tik aurrera, bere film propioak idazten eta zuzentzen hasi zen, *Lady Bird* 2017an eta *Little Women* 2019an. Bi filmek lortu zuten Oscar saietan hautatuak izatea film onenaren kategorian. Gainera, zuzendari onenaren kategorian ere hautatu zuten bere lehenengo filmean.

## Jarduera profesionala 
### 2006-2009 
2006an, Barnarden ikasten zuen bitartean, papel txiki bat egin zuen Joe Swanbergen saioan, *LOL*-en, eta  Jay Duplass eta  Mark Duplassen Baghead filmean agertu zen. Swanbergekin lan egiten hasi zen, eta *Hanna Takes the Stairs* (2007) sortu zuten. Ondoren,  *Nights and Weekends* (2008) idatzi eta zuzendu zuten bien artean. Film hauen bitartez, mumblecore film mugimenduan funtsezko pertsona izanik, ezaguna bilakatu zen. 2011tik 2015era  Cartoon Network kateko *China, IL* marrazki bizidunen telesaileko pertsonai bati ahotsa jarri zion. 2012an, Woody Allenen *To Rome with love* filmean agertu zen. Hirugarrenez egin zuen lan Baumbachekin *Mistress America* (2015) filmean.

Ondoren, Gerwig protagonista bezala agertu zen Rebecca Milleren *Maggie´s Plan* filmean,  2015ean estreinatu zen Torontoko zine-festibalean. Horrez gain, 2016an Sundance eta Berlin zine-festibaletan proiektatu zen. Urte horretan Pablo Larrainen *Jackie* eta Mike Millsen *20th Century Women* filmetan agertu zen baita ere.

### 2017-gaur egun 
2017an *Lady Bird* estreinatu zen. Gerwigen lehen film propioa izan zen, hura idatzi eta zuzendu baitzuen. Filmean agertzen diren aktoreak Saoirse Ronan, Laurie Metcalf, Tracy Letts, Lucas Hedges, Timothée Chalamet, Beanie Feldstein, Stephen McKinley Henderson eta Lois Smith dira. 2017ko Oscar sarietan film onenaren, zuzendari onenaren eta jatorrizko gidoi onenaren sarietarako hautatu zuten. Horrez gain, zuzendari onenaren sarirako hautatu zuten baita, kategoria honetan hautatzen zuten bostgarren emakumea izan zen Oscar sarien historian.

2019an, *Little Women* zuzendu zuen. 2019ko Oscar sarietan film onenaren eta egokitutako gidoi onenaren sarietarako hautatu zuten besteak beste. Margot Robbie aktore australiarrak bizia eman zion Martel etxearen panpinari eta Greta Gerwing zuzendari eta gidoigileak hauxe esan zuen: *«Bizigarria da Barbieren bizitza mundu errealetik kontatzea»*

«*Inoiz ez naiz halako lan handi baten partaide izan, baina ondo pasatzen dut zimenduak berdinak direlako. Barbie nazioartean ezaguna den marka izateak ez dio proiektuari nire inbertsio pertsonaletik ezer kentzen. Titulu honekin Lady Bird edo Litte Women/ Mujercitasekiko intimitatea sentitzen dut''»

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak
Ainhoa Etxebarria Gomez

**Ainhoa Etxebarria Gomez** (Ondarroa, Bizkaia, 1993ko uztailaren 17a) bizkaitar irrati-esataria eta antzezlea da.

## Bizialdia 
Ainhoa Etxebarria Ondarroan jaio zen 1993ko uztailaren 17an. Kazetaritza ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. Horrez gain, Arte Dramatikoa ikasi zuen Bilboko Artebi eskolan.

## Lanak 
2015etik ari da lanean hainbat arlotan: irrati esatari gisa Gaztea irratian, telebistan, antzerkian, zineman. Horrez gain, jaioterrian, Ondarroan, esatari gisa aritzen da herriko ekitaldi ugaritan.

Umorea eta freskotasuna ditu ezaugarritzat bere lanetan eta aliantzak egin ditu herriko beste sortzaile batzuekin, besteak beste, Nerea Gartziarekin, Ugaitz Alegriarekin...

Hain zuzen, 2021ean, Nerea Gartziak eta Ainhoak, *Bibitxa 2.0* antzezlana estreinatu zuten, emakumeen bizipenak umorez jorratzen zituen antzezlana, beraiek idatzi eta zuzendua. Dantza, inprobisazioa, umorea, freskotasuna eta publikoaren parte hartzea ziren emanaldi fresko eta bizi honen osagaiak. Elkarlan horretan, esperientzia ederrak bizi izan zituzten, Zaballako kartzelako emakume presoekin egon zirenekoa, esate baterako.

2025ean, Ainhoa Etxebarriak eta biek, berriz ere, *Hil da jainkosa* formatu txikiko antzezlan arina sortu eta Bilboko Pabellon6eko Antzerki Arinen Jardunaldietan aurkeztu zuten. Umorea oinarri, hileta baten antzezpena da obra hau, eta honako gaiak lantzen ditu: egozentrismoa, heriotzarekiko beldurra, edota honen aurrean hartzen dugun jarrera. Kriselu Saria irabazi zuten Ugaitz Alegriaren eta Getari Etxegarairen *Destiny Driver* piezarekin batera.

### Telesailak 
### Irratsaioak 
* Gaztea Box (Gaztea)
* Txiringitu! (Gaztea)

### Telebista saioak  
* Go!azen 11 (2024). EITB.
* Sukaldarien Liga. (2024)
* Go!azen 9 (2022). EITB.
* Kaixo 2022. EITB
* Zurekin bat (2021-2022). EITB.
* Egunak egin du (2019-2020). EITB.
* Allí abajo (2019). Antena 3.
* Kartzela (2019). Webseriea
* Dantzango (2018). Talent show EITB 1. Epaile.

=== Antzerkia  
* Hil da jainkosa (2025). Zuz.: Nera Gartzia eta Ainhoa Etxebarria.
* Baginaren bakarrizketak (2023). Zuz.: Begoña Bilbao.
* El teléfono (2023). Ópera. Zuz.: María Goirizelaia.
* Sagastitarrak (Txalo, 2022)
* Erresuma - Kingdom - Reino (2022). Zuz.: Calixto Bieito.
* Edipo Rey de Deusto (2021). Zuz.: Mitxel Santamarina.
* Bibitxa (2020). Zuz.: Ainhoa Etxebarria, Nerea Gartzia.
* Tres mujeres - Hiru emakume (2018). Zuz.: Mireia Gabilondo.
* Kale gorrian (2018). Zuz.: Ainhoa Etxebarria. 
* Obabakoak (2017-2019). Zuz.: Calixto Bieito.
* Romeo y Julieta (2016-2017). Zuz.: Ramón Barea.
* Obarixo biaz! (2015-2016). Zuz.: Ana Elordi.

=== Zinema 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frederick Marryat

Kapitain **Frederick Marryat** (Westminster, Londres, 1792ko uztailaren 10a - Langham, Norfolk, 1848ko abuztuaren 9a) Royal Navyko ofiziera eta eleberrigilea izan zen.

Aitzindari bat izan zen itsas eleberrietan. Banderekiko itsas seinaleetako Marryateko Kodea asmatu zuen ere. Napolean Gerretan eta 1812ko angloamerikar gerran parte hartu zituen.
## Lanak 
* *The Naval Officer, or Scenes in the Life and Adventures of Frank Midmay* (1829)
* ''The King's Own* (1830)
* *Newton Forster, or the Merchant Service* (1832)
* *Peter Simple* (1834)
* *Jacob Faithful* (1834)
* *The Pacha of Many Tales* (1834)
* *Mr Midshipman Easy* (1836)
* *Japhet, in Search of a Father* (1836)
* *The Pirate* (1836)
* *The Three Cutters* (1836)
* *Snarleyoww, or the Dog Fiend (1837)
* *Rattlin the Reefer* Edward Howardekin batera (1838)
* *The Phantom Ship* (1839)
* *Diary in America* (1839)
* *Olla Podrida (1840)
* *Poor Jack* (1840)
* *Masterman Ready, or the Wreck of the Pacific* (1841)
* *Joseph Rushbrook, or the Poacher* (1841)
* *Percival Keene* (1842)
* *Monsieur Violet* (1843)
* *The Settlers in Canada* (1844)
* *The Mission, or Scenes in Africa* (1845)
* *The Privateer's Man, or One Hundred Years Ago (1846)
* *The Children of the New Forest* (1847)
* *The Little Savage* (1848, hilondokoa)
* *Valerie* (1848, hilondokoa)
Carl Hilpert

**Carl Hilpert** (1888ko irailaren 12a - 1947ko otsailaren 1a) Bigarren Mundu Gerrako jeneral alemaniar bat izan zen.

Gerraren azken hilabeteetan Kurlandiako Erresistentzia-Gunearen agintari nagusia izan zen. 1945ko maiatzaren 7an Karl Dönitzek, Alemaniako kantzilerra Hitler eta gero, Hilpert errenditzea agindu zuen. Hilpert bere burua, armadaren pertsonala eta XXXVIII. armada-gorputzaren hiru dibisio errenditu zituen Leonid Govorov sobietar agintariaren aurrean. Hala izan ziren bere hitzakː

*"Maila guztientzatǃ Govorod Mariskalak (sic) su eten bat baimendu du maiatzaren 8an, arratsaldeko bietan hasita. Tropa guztiek informazioa jaso dezaten. Bandera zuriak ikusgarriak egin. Komandanteak agindua betetzea espero du, Kurlandiako armaden patua agindu honetan dagoelako.* 

Sobietarrek preso hartu zuten, auzitegi militar baten parte izan zen eta heriotzera kondenatu zuten. Hilpert jeneralak 1947ko otsailaren 1ean exekutatua izan zen Moskun.

## Sariak 
* Burdinezko Gurutzea (1914) 2. mailakoa (1914ko urriaren 7an) eta 1. mailakoa (1916ko urriaren 18an)
* Burdinezko Gurutzearen itxigailua (1939) 2. klasea (1940ko apirilaren 20a) eta 1. klasea (1940ko ekainaren 16a) 
* Alemaniako Urrezko Gurutzea (1943ko otsailaren 19a)
* Burdinezko Gurutzearen Zaldunen Gurutzea, Haritz ostoekin.

## Erreferentziak
Joseph Kabila

**Joseph Kabila Kabange** (Hewa Bora, Sud-Kivu, Kongoko Errepublika Demokratikoa, 1971ko ekainaren 4a) kongoar politikaria da, 2001-2019 bitartean Kongoko Errepublika Demokratikoko presidentea izandakoa. Laurent-Désiré Kabila presidentearen semea, 2001eko urtarrilaren 17an izendatu zuten Kongoko behin-behineko burua, aita eraila izan ondoren. 2006ko eta 2011ko presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen, baina boterean gotorturik egon zen 2016ko abendutik 2019ko urtarrilera arte; legez kanporatu zuten agintetik, konstituzioak debekatzen baitu presidente berak hiru agintaldi egitea.

## Erreferentziak
A-91

**A-91** edo **Puerto Lumbreras-Vélez Rubioko Autobia** Vélez-Rubio eta Puerto Lumbreras lotzen dituen autobia da.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espazio-estazio

[thumb|400px|[Nazioarteko Espazio Estazioa, Lurraren orbitan dagoen gizakiak eraikitako gauzakirik handiena.]]
**Espazio-estazioa** orbita batean dagoen luzaroan egon daitekeen giza espazio-ontzi eskifaiadun bat da.

2019an Lurraren orbitan bi espazio-estazio daude: Nazioarteko Espazio Estazioa eta Tiangong-2. Iraganean honakoak ere bazeuden: Almaz, Saliut, Skylab, Mir eta Tiangong-1.

2020ko hamarkadan Ilargiaren orbitan egongo den Lunar Orbital Platform – Gateway estazioa eraikiko dela iragarri zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Jean Casimir-Perier

**Jean Casimir-Perier** (Paris,  - *ib.*, ) frantziar politikaria izan zen, 1894 eta 1895 artean presidente izandakoa.

Auguste Casimir-Perier ministroaren semea, familiako tradizioa bestelakoa bazen ere, ezkertiar errepublikanoen taldean sartu zen. Sadi Carnot erail zutenean, presidente hautatu zuten. Bere ministroak azpijokoetan aritu zirenez, dimititu zuen eta meatze-negozioei ekin zion.
Louis Jules Trochu

**Louis Jules Trochu** (Le Palais, Belle-Île,  - Tours, ) frantziar jenerala izan zen. Frantzia-Prusia Gerraren garaian, Parisko gobernadore izendatu zuten. Frantsesen errenditzeak eta 1870eko irailaren 4an iraultza hasi (Bigarren Inperioaren erorketa, Hirugarren Errepublika deialdia eta Defentsa Nazionaleko Gobernua eratzea) eta honek aukera eman zion Alemaniako gudarosteari hiriburu aldera jotzeko. Iraultza zela eta, presidente bilakatu zen. Paris erori baino lehen Joseph Vinoyri eman zion Parisko gobernua. Paris eta Versailles irailaren 18an eta 19an erori ziren. Ferrièresko elkarrizketak huts egin zuen, eta frantsesek adoretsu aurre egin zieten alemaniarrei Parisen eta inguruko probintzietan.

1871ko urtarrilaren 28an, Defentsa Nazionaleko Gobernuak armistizioa izenpetu zuen. Parisko herritarrek, ordea, ez zuten onartu, eta errenditu izanak tirabira handiak sortu zituen gobernu ofizialaren (Biltzar Nazionala eta Thiers) eta indar iraultzaileen artean. 1871ko otsailaren 13an Trochuk dimititu eta Thiers presidente bilakatu zen. 1871ko martxoaren 18an gobernu iraultzailea eratu zuten: Parisko Komuna.

Trochu Biltzar Nazionalean sartu zen baina 1872an politika eta hurrengo urtean armada utzi zituen.
KREEP

[thumb|316x316px|[Ilargia|Ilargiko torio kontzentrazioak, *Lunar Prospector* zundak eginiko mapa. Torioak KREEPen kokalekua erakusten digu, lotuta baitaude. ]]
**KREEP** akronimo bat da, **K** (potasioaren ikur atomikoa), **REE** (Lur arraro) eta **P** (fosforoaren ikur atomikoa) hizkiak batuz sortua. KREEPa Ilargiko zenbait talka-arroilen eta arroka basaltikoen osagai geokimikoa da. Bere ezaugarri aipagarriena, elementu "bateraezin" (magmaren kristalizazioaren aldi likidoan kontzentratzen direnak) deritzenen eta beroa ekoizten duten elementuen (uranio, torio eta potasio erradioaktiboa, besteak beste) arteko kontzentrazio "hobetua" da. Ezaugarri hori 40K erradioaktiboa edukitzeari zor dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Night Train to Terror

***Night Train to Terror*** (euskaraz *Gaueko Trena Izuikararuntz*), 1985eko Jay Schlossberg-Cohen estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko antologia film bat da. Atal bakoitza John Carr, Phillip Marshak, Tom McGowan eta Gregg C. Tallasek zuzendu zituzten.

Denboraren poderioz beldurrezko zinemazaleen artean kultuzko film estatusa bereganatu zuen.

## Argumentua 
Jainkoa (Ferdy Mayne) eta Satan (Tony Giorgio) tren batean bidaiatzen doazen bitartean hiru pertsonen patuaz eztabaidatzen eta hiruak protagonistak diren kontakizunei so eginez daude.

# "Harry Billingsen kasua": gizon bat bahitua eta eroetxe batean sartua da, bertan hipnosia egingo diote eta ospitalera biktimak erakarriko ditu, haiek torturatu eta hil ditzaten.
# "Greta Connorsen kasua: bi maitale gaztek heriotzaren zaleak diren pertsona batzuen kultu berdurgarrian parte hartu beharko dute.
# "Claire Hansenen kasua": Deabruaren ikasle bat gizateria suntsitzera doa eta hilezkor talde bat eragozten saiatuko da.

Jainkoa eta Satan zeintzuk zerura ala infernura joando diren eztabaidatzen dauden artean, une batzutan pop-rock talde bat abestuz eta bideoklip bat grabatzen agertuko da, trena beren azken helmugara doala jakingabe.

## Aktoreak 
* John Phillip Law: Harry Billings
* Cameron Mitchell: Tenientea
* Marc Lawrence: Dieter / Weiss jauna
* Richard Moll: James Hansen / Otto, erizaina
* Meredith Haze: Greta Connors
* Ferdy Mayne: Jainkoa
* Tony Giorgio: Satan
* J. Martin Sellers: George Youngmeyer
* Faith Clift: Claire Hansen

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Wang Jingwei

**Wang Jingwei** (; 1883 - 1944) jaiotzez **Wang Zhaoming** () XX. mendeko lehen zatiko politikari txinatar bat izan zen.

## Biografia 
Sun Yat-sen buruzagi errepublikano nazionalistaren laguntzaile estua izan zen Wang, eta Inperioa amaitu zuen Xinhai Iraultzaren eragile garrantzitsu bat izan zen. Sun presidentearen Kuomintang alderdikoa zen, eta Sun hil zenean 1925ean, barne borroka politikoan aritu zen Chiang Kai-shek-ekin Kuomintang kontrolatzeko. Wang-ek galdu egin zuen ordea, baina Kuomintangeko ezkerreko fakzio bat osatu zuen, eta Txinaren zatiketa garai hartan Wuhan-en gobernu bat ere eratu zuen, Chiang-en eskuineko joerako gobernuaren aurka. Geroago, ordea, anti-komunista bihurtu zen Txinako Alderdi Komunistarekin kolaboratzeko ahaleginek porrot egin ondoren. Guztiarekin, Wang Kuomintang barruan mantendu zen, Chiang-ekin desadostasunak izaten jarraitu arren.

Gauzak aldatu ziren 1937ko Bigarren Txina-Japonia gerrra piztu zenean, Japoniako Inperioaren gonbidapena onartu zuen, Nanjing-en gobernu kolaborazionista japoniar bat osatzeko: estatu txotxongilo kolaborazionista horrek Chiang-en estatuaren izen eta bandera berdina zuen, baina Ardatzeko potentziekin aliatua izan zen Bigarren Mundu Gerran, non eta beste Txinako Errepublika (Chiang buru zuena), Japoniaren aurkako indarra eta Amerikako Estatu Batuen aliatua izan zen.

Wang estatuburu izan zen beraz, japoniarren txotxongiloen gobernu horretan, baina Bigarren Mundu Gerra amaitu baino lehen hil zen, gaixorik.

## Ondorengo politikoak 
Wangen kolaboratzaile Chen Chongbok ordezkatu zuen estatu kolaborazionistaren buru gisa, zeina Japoniaren kapitulazioarekin desegin zen. Chen Chongbok ihes egin zuen Japoniara, baina estatubatuar okupatzaileek Txinara itzuli zuten eta fusilatu egin zuten.

Wangen emazte alarguna, Chen Bijun, atxilotua izan zen baita Txinako Errepublikan eta espetxeratu egin zuten. Komunistek hartu zutenean kontrola, espetxean zegoen, eta eskaintza egin zioten senarraren erruduntza onartzen bazuen, askatuko zutela, baina uko egin zion eta espetxean hil zen 1959an, 68 urte zituela.

## Erreferentziak
Raisa Aronova

**Raisa Jermolaievna Aronova** (; 1920-1982), Sobietar pilotua izan zen, errusiarra etnizitatez, Bigarren Mundu Gerran parte hartu zuena.

Gaueko Bonbardeketen 588. Errejimenduan, Polikarpov Po-2 hegazkinak pilotatu zituen Aronovak, Aireko Indar Sobietarren barruan. Talde hura emakumezko hegazkinlariz zegoen osatua osoki, eta Ekialdeko Fronteko alemanek "Gaueko sorginak" deitzen zieten. Sobietar Batasuneko Heroi izendatu zuten gerra amaitzean, alemanen kontrako 960 gaueko bonbardaketa egin ondoren.

## Erreferentziak
A-75

**A-75** edo **Verín - Portugal Mugako Autobia** Espainia (Verín) eta Portugal lotzen dituen autobia da.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elizabeth McGovern

**Elizabeth Lee McGovern** (Evanston, Illinois, 1961eko uztailaren 18a) estatubatuar aktore eta abeslaria da. Robert Redforden *Ordinary People*, Sergio Leoneren *Once Upon A Time In America* eta Miloš Formanen *Ragtime* bere film nabarmenenak dira. 1981ean Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria *Ragtime* filmagatiko izendatu zen. Antzerkiko eta telebistako aktorea (Downton Abbey telesaila) da ere.

## Filmografia