open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ulpia Basilika

**Ulpia Basilika**, , Antzinako Erromaren garaian, Erroma hiriburuko Trajanoren foroan zegoen eraikin zibil bat izan zen. 98-112 artean eraikia, izena Trajano enperadoarearen dinastiari zor dio, haren izen osoa Marko Ulpio Trajano baitzen.

Antzinagokoak ziren Emilia Basilika eta Julia Basilikaren ondoren, hiriburuko basilikarik garrantzitsuena bilakatu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Foro_de_Trajano-planta.png|Ulpia Basilika laranxaz, Trajanoren foroan.
Irudi:Basilica_Ulpia_J_Guadet_1867.jpg|1867ko errekonstruzioaren irudia.
Mia Wasikowska

**Mia Wasikowska** (Canberra, Australia, 1989ko urriaren 25a) australiar aktorea da. Australiako *All Saints* telesailean egin zuen debuta 2004an. 2006an zineman debutatu zuen *Suburban Mayhem* filmean. HBOko *In Treatment* telesailean antzezteagatik egin zen ezaguna.

2010ean Tim Burtonen *Alice in Wonderland* filmean Alicerena egin zuen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
### Bideo-jokoak 
## Kanpo estekak
Katie Cassidy

**Katherine Evelyn Anita Cassidy** (Los Angeles, Kalifornia, 1986ko azaroaren 25a), **Katie Cassidy** izenez edo **Katie Cassidy Rodgers** ezkon-izenez ezaguna, estatubatuar aktorea da. *Supernatural*, *Gossip Girl*, *Melrose Place* eta ''Harper's Island'' telesailetan antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista
Porto Pimeko dama

***Porto Pimeko dama*** (jatorrizko izena italieraz: *Donna di porto Pim*) 1983an Antonio Tabucchik idatzitako eleberria da.

Azken baleazaleen bila Azore uharteetara egindako bidaia baten inguruko kontakizunak biltzen dira liburuan. Moby-Dick liburuaren erreferentziak ere agertzen dira liburuan.

2007an Fernando Reyk euskaratu zuen Alberdania-Elkar Literatura Unibertsala saialarentzat.

Horrela hasten da: “Orain dela hogei bat urte bidaia bat egin nuen Azoreetako uharteetara. Egia esanda, uhartedia, egiazkoa baino gehiago, alegiazkoa iruditu zitzaidan. Areago, hain berezia eta ‘tokiz kanpokoa’ iruditu zitzaidan beste ezeren aldean, ezen..." 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20211015200529/https://www.alberdania.net/es/libro/porto-pimeko-dama/
Hasdrubal (Hanibalen jenerala)

**Hasdrubal **(punikoeraz: 𐤏𐤆𐤓𐤁𐤏𐤋, ʿAzrubaʿal, *Baalen Laguntza*) kartagotar ofiziala izan zen Bigarren Gerra Punikoan. Tizinoko guduaren ostean, Hanibalek bere armada ekialdera zuzendu zuen Po ibaian zehar, erromatar armada harrapatzeko. Armada zeharkatzeko toki egokia aurkitu zenean almadiak eraikitzen hasi ziren. Hasdrubalek indar nagusiaren zeharkaldia gainbegiratu zuen.

K. Fabio Maximo Verrucosok, diktadore izendatu berria zen 218. urtearen amaieran, Hanibalen balizko neguko kuarteletarako bidea mozteko asmoa zuen. Fabiok zuzen aurkitu zuen Hanibalen armadak zeharkatuko Apeninoetako pasabidea. Hasdrubal armadako laguntzaileekin lan egin zuen egur sortak ganadu adarretara lotzeko. Gauean sortak sutan piztu ziren ganaduak mendia zeharkatzen zuten bitartean. Horrek halako distrazio bat eman zuen, non Hanibalek armada nagusia, bere hornidura guztiekin, gidatu ahal izan baitzuen mendatetik borrokatu beharrik gabe. Goizean, Hanibalek bere iberiarrak bidali zituen lantzariak berreskuratzeko, Hasdrubalekin distrazioa sortzeko gelditu zirenak. Hamar mila erromatar inguru hil ziren lantzariak berreskuratu ahala.

Cannaeko guduan, Hasdrubalek iberiar eta zeltiar zalditeria zuzendu zuen kartagotar armadaren ezkerraldea (Aufidus ibaiaren ondoko hegoaldean). Hasdrubalen zalditeriak 6.500 inguru kide zituen, Hannonena, berriz, 3.500 numidiarrez osatuta zegoen. Hasdrubalen indarrak erromatar zalditeria (hegoaldean) azkar suntsitu ahal izan zuen, erromatarren infanteriaren atzeko aldea gainditu, eta erromatar aliatuen zalditeriara iritsi zen, non Hannonek numidiarrekin borroka egiten baitzuen. Erromatarren eta haren aliatuen zalditeria suntsitu orduko, zalditeri punikoa erromatar infanteriaren atzeko aldera joan zen.

Hamilkar garai hartako arazo militar guztiak zuzendu zituen (ὁ ἐπὶ λειτουρλιῶν τεταλμένος). Berriro agertzen da Geroniumeko guduan kartagotar aginduan, Minuzioren aurkako enfrentamenduan eta Cannaseko batailan ezkerreko hegala zuzenduz (K.a. 216). Borroka honen ondoren ez da berriro agertzen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* HUSS, Werner (1985): *Geschichte der Karthager*, Munich: C.H. Beck, . (alemanez)
* LAZENBY, J.F. (1978): ''Hannibal's War'', London.

## Ikus, gainera 
* Beste Hasdrubal batzuk

## Kanpo estekak
Claudia Paz y Paz

thumb|Paz y Paz (ezkerrean) GIEIko gainerako kideekin Alejandro Valencia (erdian) eta Ángela María Buitrago (eskuinean)

**Claudia Paz y Paz Bailey** (Guatemala, 1967) Giza eskubideen defendatzailea, zuzenbide penalean "cum laude" doktorea, akademikoa, epailea eta auzilaria.

Guatemalako Fiskal Nagusi ohia eta Ministerio Publikoa zuzendu zuen lehenengo emakumea. Ertamerika eta Mexikorako Justizia eta Nazioarteko Zuzenbide Zentroaren (CEJIL) zuzendaria da. Iniciativa de Liderazgo de la Justiciako kide aktiboa.

## Ibilbidea 
### Epailea 
Guatemalan epaile zela, krimen antolatuaren kontrako hainbat kasu zuzendu eta epaitu zituen. Ondorioz, bere bizitzaren aurkako mehatxuak jaso zituen.

### Fiskal Nagusia eta Ministerio Publikoaren burua (2010-2014) 
2010ean, Guatemalako Fiskal Nagusi izendatu zuten. Álvaro Colom lehendakaria zela kargua hartu zuen, lehenengo emakumea izanik. Otto Pérez Molinarekin ere karguan jarraitu zuen.

Ezaguna da Efraín Ríos Montt estatuburu ohiaren eta Dos Erres sarraskiaren egileen aurkako kasuengatik. Ministerio Publikoko Fiskal Nagusi gisa, Guatemalako gerra zibilean egindako sarraskiengatik giza eskubideen urratzaileak epaitu eta kondenatu zituen.

Agintaldiko lehen sei hilabeteetan aurreko hamarkadan baino droga trafikatzaile gehiago atxilotu zituzten, Los Zetas taldeko 90 bat kide. Bere gidaritzapean, Guatemalan gehien bilatzen ziren 10 pertsonetatik bost harrapatu zituzten. Bizitzaren aurkako delituen inpunitatea %30 jeitsi zuen eta emakumezkoen aurkako indarkeria kasu eta homizidioak 10 aldiz gehiago ebatzi ziren aurreko administrazio guztietan baino. 

### GIEI-ko Ikerlaria 
2014an, Ayotzinapako, Mexiko, 43 gazteen desagerpena ikertu zuen GIEI, ikertzaile independienten taldearekin batera, Giza Eskubideen Komisio Interamerikanoaren eskariz. 

2018an, Daniel Ortegaren gobernuan,Nikaraguan egondako istiluen kontrako errepresioak ikertu zituen taldearen parte izan zen.

### OEA 
2017an, Dimentsio Anitzeko Segurtasun Idazkaria izendatu zuen OEA-k.
* 2012an, Forbes "Mundua aldatzen duten bost emakume boteretsuenen" artean izendatu zuen.
* 2013an, BBC-ren 100 Emakume zerrendan sartu zen, baita eztabaidetan parte hartu ere. 
* 2013an, Judith Lee Stronach Giza Eskubideen saria jaso zuen, The Center for Justice & Accountability elkartearen eskutik.
* 2013ko Bakearen Nobel Sarirako hautagai izan zen.
* 2013an, Espainiako Estutauak Orden Isabel la Catolica saria eskaini zion.
* 2014ko Washingtoneko Latinoamerikako Gaietarako Bulegoak (WOLA) emandako Giza Eskubideen Saria jaso zuen.
* 2015ean, Civil Courage Prize jaso zuen.
* 2015ea, Georgetowneko unibertitsatearen eskutik Zuzenbidean Honoris Causa jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* In Pursuit of Peace: Claudia Paz y Paz Baley
* 2014an, WOLA-k emandako saria jasotzean esandako hitzak
Abel Grimmer

**Abel Grimmer** edo **Grimer** ( Anberes,  - id. 1618-1619), flandriar margolaria izan zen .
thumb|*Uda* (1607), olioa, 33 × 47 cm. Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, Anberes.

## Biografia 
Jacob Grimmer paisaia-margolariaren semea izan zen. 1591n Catharina Lescornetekin ezkondu zen eta, urtebete geroago, aitak bezala, Anberesko San Lukasen Kofradian sartu zen irakasle. Bere lanetan gai erlijiosoa duten eszenak dira nagusi, askotan urteko hilabeteen edo urtaroen arabera sailkatuta, Pieter Brueghel Zaharra, Hans Bol, Adriaen Collaert edo Pieter van der Heydenen aurreko konposizioetan oinarrituta. Elizako barruak ere margotu eta marraztu zituen - batzuetan Hans Vredeman de Vries-en konposizioetan oinarrituta - perspektiba ondo zainduta, baita hirien ikuspegiak jorratuta ere, batez ere bere jaioterrikoak, Anberesekoak.

Abel Grimmerren gai kuttun bat Babelgo Dorrea izan zen, honen zenbait bertsio sortu zituelarik, Pieter Bruegel Zaharrak gai berari buruz egindako tratamenduan inspiratua. Zerura iristen den hiria eta dorrea eraikitzeko erabakia du gaitzat lan honek. Istorio hau gai iturri aberatsa izan zen XVI eta XVII. mende bukaerako margolari flandriarrentzat. Gai honi buruz Pieter Bruegel Zaharraren 1563ko bi lanak (Kunsthistorisches Museum, Viena; eta Museum Boijmans Van Beuningen, Rotterdam) izan ziren inspirazio-bide.

thumb|290px|Babelgo dorrea, 1604, 51 cm X 66 cm

## Lana 
**Pradoko museoa**

* *Erregeren semearen ezkontzako oturuntzaren parabola*, olioa taulan, 24 x 34 cm, sinatua, c. 1611.
* *José eta María ostatuak bilatzen dituzte Belenera iristean*, olioa taulan, 24 x 34 cm, sinatua, c. 1611.
* *Sabbath behaketaren parabola*, olioa taulan, 24 x 34 cm, sinatua.
* *Mahastizain ez-leialen parabola*, olioa taulan, 24 x 34 cm, sinatua. mahasti hiltzaileen parabolan inspiratuta.
* *Zorioneko nekazariaren parabola*, olioa taulan, 24 x 34 cm, sinatua, c. 1611.
* *Ereinaren parabola*, olioa taulan, 24 x 34 cm, sinatua, c. 1611.

**National Gallery, Washington.**

* *Market in Bergen op Zoom*, olioa taulan, 63,8 x 82,2 cm, egotzia, c. 1590-1597 https://web.archive.org/web/20100213120345/http://www.nga.gov/cgi-bin/pinfo?Object=57154+0+none .

## Kanpo estekak 
* Abel Grimmer Prado Museoaren Entziklopedian.
* Abel Grimmer, National Gallery of Art-en, Washington, DC.
Fender Musical Instruments Corporation

**Fender Musical Instruments Corporation** (normalean **Fender** soilik deitua) gitarra eta baxu elektrikoak fabrikatzen dituen estatubatuar enpresa da. Leo Fenderrek 1946an sortua, bere gitarra trinkoei esker ospetsua da oso.

## Kanpo estekak
Steinway & Sons

**Steinway & Sons** (normalean **Steinway** soilik deitua) pianoak fabrikatzen dituen estatubatuar enpresa da. Heinrich Steinweg alemaniarrak 1853an Manhattanen sortua, bere kalitate handiko modeloei eta bere patenteei esker ospetsua da oso.

## Kanpo estekak
Fender Telecaster

**Fender Telecaster**, 1950ean Fender Musical Instruments Corporation enpresak sortutako gitarra elektriko modelo bat da. Bere diseinuaren sinpletasunagatik eta bere *single coil* edo bi bobinatu sinpleko pastillagatatik lortzen duen soinuagatik bereizten da. Bere soinua gitarra erritmikorako bereziki egokia dela uste dute, soft rockean, 60ko hamarkadako rockean edo punkean ere erabiltzen den arren, math rock eta new wavean ere oso erabilia, baina batez ere country musikarako gitarra elektriko nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stonehearst Asylum

***Stonehearst Asylum***, 2014ko Brad Anderson estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Edgar Allan Poe idazlearen *Tarr Doktorea eta Fether Irakaslearen Sistema* (1845) kontakizun laburrean oinarritua dago. Kate Beckinsale, Jim Sturgess, Michael Caine, Ben Kingsley, David Thewlis eta Brendan Gleeson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1899, Edward Newgate (Jim Sturgess) Oxfordeko Unibertsitatean hezitutako irakasleak Stonehearst Eroetxean lanean hasiko da, zentru horretako zuzendaria den Lamb (Ben Kingsley) doktorearen metodoak ikertzeko asmoz. Bertan, Newgatek eroetxean dagoen Lady Grave (Kate Beckinsale) gaixoaz maiteminduko da. Lanb doktorearen metodoek Newgate ailegatu berria guztiz txundituko dute, gaixoak zaintzaileekin elkarbizitzen baidira.

## Aktoreak 
* Kate Beckinsale: Lady (Eliza) Graves
* Jim Sturgess: Edward Newgate
* Michael Caine: Benjamin Salt doktorea
* Ben Kingsley: Silas Lamb doktorea
* David Thewlis: Mickey Finn
* Brendan Gleeson: Fakultateko irakaslea
* Sinéad Cusack: Pike andrea
* Sophie Kennedy Clark: Millie
* Christopher Fulford: Paxton
* Jason Flemyng: Swanwick
* Edmund Kingsley: Sir Charles Graves, Bt.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Oktaedroa

***Oktaedroa*** (jatorrizko izena gaztelaniaz: *Octaedro*) 1974an Julio Cortázarrek idatzitako ipuin bilduma da. Zortzi ipuin biltzen ditu: Liliana negarrez; Urratsak oinatzetan; Poltsiko batean aurkitutako eskuizkribua; Udara; Hortxe baina non, zelan; Kindberg izeneko lekua, Severoren aldiak eta Katutxo beltzaren lepo.

Kontaketa bakoitzaren garapenak eta hizkeraren erabilera originalak dute garrantzi gehien lanean. Ipuina mundu tiki eta berezi baten antzera antolatzen du, barne giltza eta errepikapen sinbolikoen bidez irakurlearen konplizitatea behin eta berriz eskatuz.

1992an Gerardo Markuletak euskaratu zuen Ibaizabal Literatura Unibertsala saialarentzat. Itzultzaileak sarreran ohar interesgarri bat egiten du itzulpenaz:Cortazar borroka bizian aritzen da sintaxiarekin esaldi bakoitzean. Kontaketa bakoitzerako hizkera bat asmatzen du propio. Erabileraren erabileraz sintaxi fosildua duen eta, berriz, hitzen hari semantikoak oso malgutuak dituen hizkuntzan idazten duelarik, —lehen kasuan fosilen kontra borrokan, bigarrenean aukera guztiak azken muturreraino eramanez— ahalegin handia eskatzen du itzaltzen ez eta itzultzen asmatzeko. Adibideño bat baino ez: «ráfaga de párpados» begi-kliskada andana bada, baina ez dizu segur asko tiro-andanarik gogora ekarriko. Hor koska. Tratamenduak ere aukeratu beharrak ezarri dizkit: voseoa gure hitanora ekarri dut, irakurleari zuzentzen zaionean, besterik ezean, gizonezkoena erabiliz. Emetasun guztiaz baina halabeharrez. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.armiarma.eus/unibertsala/cortazar/
Gibson Les Paul

**Gibson Les Paul**, 1952an Gibson Guitar Corporation enpresak sortutako gitarra eta baxu elektriko modelo bat da. Fender Stratocasterrekin batera munduko modelorik ospetsuena da.

Hasiera batean, Ted McCartyk eta Les Paul gitarra-jotzaileak prestazio handiko gitarra bezala sortua, 1950eko hamarkadan zehar ekoiztu zuten, etengabeko aldaketa izanda eta 1960an gitarraren gorputzean "cutaway" edo murrizketa gehigarri bat zuen Gibson SGek ordezkatu arte. 1968an berriro fabrikatzeari ekin eta harrezkero ospetsua izan da oso.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Revue de Paris

200px|thumb|*Revue de Paris*, 1833ko azala bat.
thumb|1935eko aldizkari baten azala.
***Revue de Paris*** () frantsesez plazaratzen zen literatura aldizkaria zen. 1829tik 1970 arte argitaratu zen. Sortzailea Louis Véron izan zen. Modu batez *La Revue des Deux Mondes* aldizkariari lehia egin nahi zion. Aldizkariaren orrialdetan, kapitulutan, egile ospetsuen lanak plazaratu ziren, besteak beste, Honoré de Balzac, Alexandre Dumas, Gustave Flaubert, Alphonse Karr eta Eugène Sue idazleen lanak.

## Historia 
1829an Louis Verónek sortu zuen. 1834an François Bulozek erosi zuen. Aldizkaria gainbeheran erori zen eta 1845ean haren argitalpena eten egin zen. Idazle batzuek berehala berreskuratu zuten: Théophile Gautier, Arsène Houssaye, Louis Marie de Lahaye Cormenin. Idazle hauek *La Revue des Deux mondes* aldizkariak zeraman politikari erantzun nahi zioten; horrela, adibidez, Gustave Flauberten *Madame Bovary* argitaratu zuten. Flauberten aurka epaitegian prozesua ireki zenean, aldizkariak eleberriaren pasarte batzuk zentsuratu zituen; horren ondorioz Flaubertek hedabideetan berriro ere argitaratzeari uko egin zion. 1858an gobernuak aldizkaria debekatu zuen. 1864 eta 1865ean berriro plazaratu zuten, *La Nouvelle Revue de Paris* izenburua erabiliz.

1894an, Edmond de Felsek (1858-1951) beste *Revue de Paris* bultzatu zuen, beti *La Revue des Deux Mondes* aldizkariarekin lehian. Aldizkariaren jabetza Edmond de Felsetik bere seme-alaben eskuetara (André eta Edmée Frisch de Fels (1891-1991) izatera pasa zen. Bigarren Mundu Gerrarekin, 1940an, argitalpena bertan behera gelditu zen eta 1945ean berragertu zen. Aldizkaria 1970ean behin betiko desagertu zen.

## *Revue de Paris*en idatzi zuten idazleak 

* Marcel Achard
* Antoine-Vincent Arnault
* Honoré de Balzac: beste lanen artean hauek argitaratu zituen: ''L'Élixir de longue vie* eta *Sarrasine* (1830), *La femme de trente ans* eleberriaren bigarren atala, eta *L'Auberge rouge* (1831), *Les Orphelins* (1832, gero *La Grenadière* izenburu izan zuena), *Histoire des Treize* eta *Ferragus* (1833) zatiak, *Papá Goriot* (1834) eleberriaren hasiera...
* Auguste Barbier
* André Billy
* Auguste Bussière
* Francis Carco
* Philarète Chasles
* Paul Claudel
* Benjamin Constant
* Alfred-Auguste Cuvillier-Fleury
* Daniel-Rops
* Robert Debré
* Casimir Delavigne
* Alexandre Dumas
* Philippe Erlanger
* Lucien Fabre
* Gustave Flaubert: aldizkarian *Madame Bovary'' argitaratu zuen (1856).
* Maurice Garçon
* Pierre Gaxotte
* Saint-Marc Girardin
* Edmond Giscard d'Estaing
* Paul Guth
* Robert d'Harcourt
* Édouard Herriot
* Jules Janin
* Alphonse de Lamartine
* Jean de La Varende
* Adolphe Loève-Veimars
* Thierry Maulnier
* André Maurois
* Prosper Mérimée
* Charles Nodier
* Henri Patin
* Ferdinando Petruccelli della Gattina
* Fanny Reybaud (Mme Charles Reybaud)
* Paul Reynaud
* Emmanuel Roblès
* Jean Rostand
* Sainte-Beuve
* Eugène Scribe
* André Siegfried
* Philippe Soupault
* Eugène Sue

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Revue de Paris* 1894 eta 1936 artean, Frantziako Liburutegi Nazionalean.
Jenny McCarthy

**Jennifer McCarthy Wahlberg** (Evergreen Park, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1972ko azaroaren 1a), jaiotza-izenez **Jennifer Ann McCarthy** eta ezagunagoa **Jenny McCarthy** izenez, estatubatuar aktorea, modeloa, telebista aurkezlea, idazlea eta txertoen aurkako konspirazionista sutsua da. Bere ibilbide artistikoa 1993an hasi zen, *Playboy* aldizkariko modelo bezala. 1994an aldizkariko irakurleek Urteko Playmate hautatu zuten. Ondoren, telebistan eta zineman lan egiten hasi zen.

McCarthyk guraso izateari buruzko liburuak idatzi ditu. Bestalde, ingurumen-gaiei buruzko ikerketak eta autismoa tratatzeko medikuntza alternatiboa sustatzen du. Baita ere txertoek autismoa eragiten duten ideia frogagabea babestu izan du.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Liburuak 
* ''Jen-X: Jenny McCarthy's Open Book*, an autobiography (Harpercollins, 1997ko azaroan, ).
* *Belly Laughs: The Naked Truth about Pregnancy and Childbirth* (DaCapo Press, 2005eko abenduaren 13an, )
* *Baby Laughs: The Naked Truth about the First Year of Mommyhood* (Plume, 2006ko apirilaren 4an, )
* *Life Laughs: The Naked Truth about Motherhood, Marriage, and Moving On* (Plume, 2007ko martxoaren 27an, )
* *Louder than Words: A Mother's Journey in Healing Autism* (Plume, 2007ko irailaren 17an, )
* *Mother Warriors: A Nation of Parents Healing Autism Against All Odds* (Plume, 2008ko irailaren 23an, )
* *Healing and Preventing Autism* Jerry Kartzinel doktorearekin batera idatzia. (Dutton Adult, 2009ko martxoaren 31n, )
* *Love, Lust & Faking It: The Naked Truth About Sex, Lies, and True Romance* (Harper, 2010eko irailaren 28an, )
* *Bad Habits: Confessions of a Recovering Catholic'' (Hyperion, 2012ko urriaren 2an, ),
Seoul Broadcasting System

**Seoul Broadcasting System (SBS)** (; *Eseubieseu*) Hego Koreako telebista eta irrati sareko enpresa nazionala da, Taeyoung chaebolena. 2000ko martxoan, konpainia legez SBS izenarekin ezagutu zen, eta bere izen soziala Seoul Broadcasting System (서울방송) izenarekin aldatu zen. Lurreko telebista digitalaren zerbitzua ATSC formatuan eskaintzen du 2001. urteaz geroztik, eta T-DMB zerbitzua 2005. urteaz geroztik. Lurreko telebista nagusia bere kanal digitala eta kablerako 6. kanala da.

## Kanpo estekak 
*  SBSren webgune ofiziala
TVN (Hego Korea)

**TVN** (Total Variety Network; **tvN** gisa estilizatua) CJ ENM E&M Division enpresaren jabetzako Hego Koreako entretenimendu orokorreko sarea da, kable, SkyLife eta IPTV plataformetan eskuragarri dagoena. 2014az geroztik, Rhee Myung-han zuzentzen du sareak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* tvNren webgune ofiziala
Celâl Bayar

**Mahmut Celâl Bayar** (1883ko maiatzaren 16a - 1986ko abuztuaren 22a) turkiar politikaria izan zen, 1950 eta 1960 artean Turkiako hirugarren presidentea izan zena; aurretik Turkiako lehen ministro izan zen 1937tik 1939ra.
## Kanpo estekak
JTBC

**JTBC** (; **J**oongang **T**ongyang **B**roadcasting **C**ompany-ren laburdura; **jtbc** gisa estilizatua) Hego Koreako harpidetza sarea eta emisio enpresa da, eta akziodun handiena JoongAng Ilbo/The JoongAng Group da ehuneko 25eko akzioekin. 2011ko abenduaren 1ean jarri zen martxan.

JTBC Hego Koreako kable bidezko telebista orokorreko lau sare berrietako bat da, Dong-A Ilboren Channel A, Chosun Ilboren TV Chosun eta Maeil Kyungjeren MBN 2011n batera. Lau sare berriek doako telebista-sare konbentzionalak osatzen dituzte, hala nola KBS, MBC, SBS eta 1990ean desarautu ondoren abiarazitako beste kanal txikiago batzuk.

## Kanpo estekak 
*  JTBCren webgune ofiziala
Mnet

**Mnet** (**M**usic **Net**work-en akronimoa) CJ ENM E&M Division enpresaren jabetzako ordaindutako telebistako musika kanala da.

Seoul Sangam-dong-en (Mapo-gu, Seul) kokatutako CJ E&M Center Studio-a estudioko audientzia duten Mnet programa askoren emisio eta grabazio zentroa da, hau da, zuzeneko asteroko *M Countdown* musika ikuskizuna. Biziraupeneko ikuskizunetan zuzeneko emanaldiak egiteko lekua da, hala nola *Superstar K*, *Show Me The Money*, *Unpretty Rapstar*, *Produce 101* serieak, *Queendom* eta *Road to Kingdom*. Beste ikuskizun batzuk Ilsan-eko CJ E&M estudioan filmatzen dira.

## Erreferentziak
Henri Michaux

**Henri Michaux** (Namur, 1899ko maiatzaren 24a - Paris, 1984ko urriaren 19a) belgikar olerkari, idazle eta margolaria izan zen. Olerki eta eleberri esoterikoak, bidaldi liburu eta arte kritika idatzi zituen. Asko bidaiatu zuen eta droga psikotropikoekin esperimentatu zuen, baietz ere LSD eta meskalinarekin. 1930 eta 1931 bitartean Japonia, Txina eta Indiara bidaiatu zuen eta "Un barbare en Asie" ("Barbaro bat Asían") liburua idatzi zuen. Budismoak eta ekialdeko kaligrafiak eragina izan zuten bere olerki eta marrazkietan. Gainera, Afrikan eta Amerikan ibili zen. Artista originala ere izan zen, tachisme mugimenduari lotua. 1955ean frantziar nazionalitatea eskuratu zuen.
 

## Lanak 
## Kanpo estekak
Nanaia Mahuta

**Nanaia Cybelle Mahuta** (Auckland, 1970eko abuztuaren 21a) Zeelanda Berriko politikari maoria da, Alderdi Laboristakoa.

## Biografia 
Ikasketaz, Aucklandeko Unibertsitatean Maori negozioen garapenean diploma dauka. 2016. urtean emakumezkoen aurpegiko tatuaje maori tradizionala (*moko kauae* delakoa) egin zuen okotzean, halakorik Zeelanda Berriko Parlamentuan zuen lehen pertsona bilakatu zelarik.

thumb|300px|erdian|Mahutak 2016an egin zuen *moko kauae* tatuajea.

Gehiengo laboristako gobernuetan, 2017ko legealdikoan, Maorien Garapenerako ministro eta Tokiko Agintaritzaren ministro izan zen, eta 2020ko azarotik, legealdi berriarekin, Kanpo Arazoetarako ministroaren zeregina hartu zuen, Jacinda Andern lehen ministroak izendatuta.

## Erreferentziak
Korean Broadcasting System

**Korean Broadcasting System (KBS)** (; *Hanguk Bangsong Gongsa*) Hego Koreako hedabide publiko nazionala da. 1927an sortu zen, eta irrati, telebista eta lineako zerbitzuak ditu, Hego Koreako telebista sare handienetakoa izanik.

## Kanpo estekak 
*  KBSen webgune ofiziala
Munhwa Broadcasting Corporation

**Munhwa Broadcasting Corporation (MBC)** (; *Munhwa Bangsong Jusikhoesa*) Hego Koreako telebista eta irrati sareetako konpainia nagusietako bat da. *Munhwa* "kultura" koreerazko hitza da. Lurreko telebista nagusia duen MBC TV digitala 11. kanala da.

1961eko abenduaren 2an sortua, MBC Koreako lurreko emisorea da, eta eskualde mailako 17 estazioko sare nazionala du. Iragarkietan jarduten duen arren, MBC hedatzaile publikoa da, bere akziodun handiena erakunde publikoa baita, The Foundation of Broadcast Culture. Gaur egun, lurreko telebista kate bat, hiru irrati kate, bost kable kanal, bost satelite kanal eta DMB lau kanal dituen multimedia taldea da.

MBC-k Digital Media City, Mapo-gu, Seul-en du egoitza nagusia eta Koreako emisio produkzio instalaziorik handienak ditu, besteak beste Dream Centre produkzio digitaleko zentroa Ilsan-en, barruko eta kanpoko multzoak Yongin Daejanggeum parkean.

## Kanpo estekak 
*  MBCren webgune ofiziala
SBS (argipena)

**SBS** hauetako bat izan daiteke:

* **Seoul Broadcasting System**, Hego Koreako telebista eta irrati sareko enpresa nazionala.
* **Special Broadcasting Service**, Australiako irrati-telebista publiko erakunde bat.
Muriel Ruiz de Larramendi

**Muriel Ruiz de Larramendi** (Uharte, Nafarroa, 1999) nafar eskalatzailea da. Sub-18 txapelduna izan zen 2015. urtean eta Espainiako eskalada txapelduna kategoria absolutuan 2017. urtean.

## Biografia 
10 urterekin, Lehen Hezkuntzako boskarren mailan zegoela, eskalada-muruan eskalatzen hasi zen Berriobeitiko Rokopolisean. Nagusiki eskalada-muruan trebatu zen, bere entrenatzaile Gorka Karapetorekin. Harkaitzetara egindako irteerekin, mailaz oso azkar igo zen, 8a+ -etik 8b+ -era, Etxauriko Trekken bidearekin.

## Kirol-ibilbidea 
2015. urtean, Espainiako Kopako txapelduna izan zen sub-18an eta 2015ko urrian, 16 urte zituela, Espainiako txapelduna izan zen sub-18an.

2017ko maiatzean, eskaladako proban, Zaragozan egindako Espainiako Kopa irabazi zuen. Urte berean, ekainean, 18 urte zituela, Zaragozan, Espainiako kategoria absolutuan eskaladako txapelduna izan zen. Aste bat beranduago, 2017ko ekainaren 17an, Euskal Herriko Boulderreko txapelduna izan zen Iruñeko BiHatz zentroan.

2018. urtean, Espainiako Kopan hirugarren postua lortu zuen zailtasun kategoria absolutuan eta Espainiako sub-20an txapeldunorde izan zen.

## Erreferentziak
Opistobrankio

[thumb|*[Notodoris minor*]]
**Opistobrankioak** gastropodo oso espezializatuen talde anitz batentzat erabiltzen den talde informal bat da, behinola **Opisthobranchia** azpiklasea osatzen zutenak. Talde hori jada ez da monofiletikotzat hartzen.

Opistobrankioen zati handi bat Euopisthobranchia taxoian batu dira, eta taxoi hori monofiletikoa dela uste da. Sacoglossa edo Acochlidiacea talde klasikoak ez dira Euopistobranchia barruan sartzen. Heterobranchia azpiklasean orain Opistobranchia taldean sartu ohi ziren espezie guztiak eta Pulmonata barruan dauden espezieak sartzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas erbi

**Itsas erbiak** (***Aplysia***) opistobrankioen talde informaleko molusku gastropodoen genero bat da. 20tik 30 cm bitartekoak dira, maskorra txikia eta mantu azpian dute eta igerian edo herrestaka ibil daitezke. Opistobrankioen artean tamainarik handiena duten espezieak daude talde honetan, adibidez *Aplysia vaccaria*, 99 zentimetro eta 14 kilogramo izan ditzaketenak.

Itsasarteetako eskualdeetan bizi dira, ur epel edo tropikaletan, Ozeano Atlantikoan, Mediterraneoan, Ozeano Indikoan, Itsaso Gorrian eta Ozeano Barean.

## Elikadura 
Belarjaleak dira, batez ere algak, (alga berde zein alga gorriak) jaten dituzte, *Laurencia*,​ *Gracilaria*,​ *Ulva* edo *Enteromorpha* generoetakoak.

## Espezieak 
## Argazki galeria 

Fitxategi:Aplysia argus Réunion.jpg| *Aplysia argus*
Fitxategi:Aplysia californica NHGRI-79108.jpg|*Aplysia californica*
Fitxategi:Sea hare, Aplysia dactylomela, 14 04 2009 4-47pm.jpg|*Aplysia dactylomela*
Fitxategi:Aplysia depilans01.jpg|*Aplysia depilans*
Fitxategi:Black sea hare Povoa de Varzim.JPG|*Aplysia fasciata*
Fitxategi:Aplysia gigantea.jpg|*Aplysia gigantea*
Fitxategi:Aplysia kurodai.jpg|*Aplysia kurodai*
Fitxategi:Aplysia juliana, Osezaki.jpg|*Aplysia juliana*
Fitxategi:Aplysia oculifera.jpg|*Aplysia oculifera*
Fitxategi:Aplysia parvula Guilding in Moerch, 1863.jpg|*Aplysia parvula*
Fitxategi:Aplysia punctata.jpg|*Aplysia punctata*
Fitxategi:Black Sea Hare - San Pedro, CA - April, 2011 - K C Gass photo.jpg|*Aplysia vaccaria*

## Kanpo estekak
Maia Sandu

**Maia Sandu** (Risipeni, Moldavia, 1972ko maiatzaren 24a) moldaviar politikaria eta ekonomialaria da. Moldaviako lehen ministroa izan zen 2019ko ekainaren 8a eta urte bereko azaroaren 14a bitartean, zentsura mozio batek agintetik kendu zuen arte. Aurretik, Moldaviako Hezkuntza ministroa izan zen 2012 eta 2015 bitartean.

2016an presidentetzarako hauteskundeetan bere burua hautagai aurkeztu zuen plataforma europazale baten baitan. Bozen bigarren itzulira pasa bazen ere, ez zituen hauteskundeok irabazi. 2020ko Molvadiako presidentetzarako hauteskundeetan bere burua berriro ere aurkeztu zuen presidentegai, bozen lehen itzuliko hautagairik bozkatuena izanik, % 36,1-eko babesarekin.

## Erreferentziak
Vicus

alt=Ingalaterra iparraldean zegoen Vindolandako kanpalekuaren harresietatik kanpo sortu zen vicus-a|thumb|Ingalaterra iparraldean zegoen Vindolandako kanpalekuaren harresietatik kanpo sortu zen *vicus*-a ikus daiteke argazkiaren ezkerrean, harresitik kanpo.
Antzinako Erroma hirian, ***vicus***-a (*vici* pluralean) auzo edo kokaleku bat zen. Errepublikaren garaian, Erromako lau eskualdeak *vici*-tan banatu ziren. K.a. I. mendean, Augustok hiria berrantolatu zuen helburu administratiboekin, 14 eskualdetan, eta 265 *vici*-tan. *Vicus* edo auzo bakoitzak bere funtzionarioen kontseilua zuen, tokiko gaiak gainbegiratzeko. Banaketa administratibo horiek oraindik indarrean dauden bezala erregistratzen dira, gutxienez IV. mendearen erdialdera arte.  

### Probintzietan sortutako hiri edo herri txikiak 
Latinezko *vicus* hitza Erromatar Inperioko hiri bateko administrazio-unitate txikienari ere aplikatu zitzaion. Gaur egun asko erabiltzen da, halaber, kanpaleku militar (*castrum*) indartsu baten edo estatuaren jabetzapeko meategi baten ondoan, probintzietan sortutako kokaleku zibilak izendatzeko.

Carmen Fernández Ochoa, Javier Salido Dominguez eta Mar Zarzalejos historialariek honela definitu dute *vicus*-a:Landa-habitat elkartu (Festo, *De Verborum Signatu*, 70), hiri baten mendekoa, erantzukizun politiko, erlijioso, administratibo eta fiskaletan nolabaiteko autonomia duena, eta administratzaileak ditu; horien artean, *magistri-*ak, edileak, *quaestore*-ak, *kuratore*-ak, actore-ak eta *decemlectus-ak* (Chevallier 1986: 5). Landa-herriez gain, beste adiera bat ere bada, kanpaleku militarren ondoan zegoen zibilen herrixkak aipatzeko erabiltzen dena, zeinei *vici* ere esaten baitzaie, edota canabae. Kasu horietan, armadaren mendeko jurisdikzioa duten aglomerazioak ziren...

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainhoa Artetxe

**Ainhoa Artetxe Uriarte** (Bilbo, 1993ko uztailaren 16a) euskal aktorea da.

Madrilgo *Estudio Corazza para el actor* antzerki-eskolan ikasi zuen antzezpena 2012 eta 2017 bitartean.

## Filmografia 
### Telebista 
### Websailak 
### Zinema 
### Antzerkia 
* *Un día cualquiera en el Moulin Rouge*

## Erreferentziak
31. Oscar Sariak

**31. Oscar Sarien ekitaldia** 1959ko apirilaren 6ean Hollywoodeko Pantages Antzokian egin zuten 1958. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezleak Jerry Lewis, Mort Sahl, Tony Randall, Bob Hope, David Niven eta Laurence Olivier izan ziren eta Estatu Batuetan NBC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Maurice Chevalier**

### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* **Jack L. Warner**

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Miren Nogales

**Miren Nogales Sagartzazu** (Zestoa, Gipuzkoa, 1991ko maiatzaren 15a) gipuzkoar aktorea eta telebista aurkezlea da. Ezaguna egin zen, batez ere 2023an ETB 1en *Herri txiki, infernu handi* telebista saioa aurkezten hasi zenean, Zuhaitz Gurrutxaga ordezkatuta.

## Bizitza 
Miren Nogales Sagartzazu 19 urterekin Arte Dramatikoa ikastera joan zen Madrilera. Lehenengo lau urteak Laboratorio teatral William Laytonen pasatu zituen ikasten.

### Lan ibilbidea 
Ikasi eta gero Madrilen gelditu zen hainbat antzezlanetan parte hartzen. Bere lanen artean '*Si vale vale chao*' antzezlana Gracia eta Sole Olayok zuzendua eta Inma Chacónek idatzia dago, baita hainbat mikroantzerki zein film laburrak ere. Maddi Castrok zuzendutako 'Pikuak' webserieko protagonista izan zen eta ETB1eko '*Egunak egin du*' saioan kolaboratzaile lanetan jardun zuen. Gero Donostiara joan zen bizitzera eta La Farandula taberna eta kultur aretoaren kudeaketan jardun zuen; antzerki klaseak ere ematen hasi zen eta antzezlan ezberdinetan parte hartzen. 2023ko irailean Lotsagabeak saioa aurkezten hasi zen Iker Galartzarekin batera.

2024ko udazkeneko programazioa aurkeztu zen Euskal telebistan; Miren Nogalesek Julen Telleriarekin jarraitu zuen "*Gora Bihotzak*" talk-showean.

## Filmografia 
### Filmak 
### Websailak 
### Telebista-saioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rakel Arenaza Acedo

**Rakel Arenaza Acedo** (Donostia, 1991) abeslari eta musikari donostiarra da. Koban taldean ibili ondoren, **Raitx** proiektua abiatu du bakarlari gisa. 2020ko apirilean, *Abereek erantzungo balute* diskoa eman zuen argitara.

## Musika-ibilbidea 
Akordeoia jotzen hasi zen Rakel. 2015. urtean, Koban taldean hasi zen. 2017an, bakarkako ibilbideari ekin zion, gitarra eta poemaz betetako koaderno batekin. Lehen kontzertua Bakarrik Hobeto Fest-en eman zuen, Donostian, 2017ko otsailean, eta beste zenbait kontzertu ere eman zituen Donostian, Musikagela proiektuaren laguntzarekin. sei abestik osatzen dute estreinako lana.

## Diskografia 
* *Abereek erantzungo balute* (2020, Balio Dute)

## Sariak 
2020ko Gaztea maketa lehiaketa (29. edizioa) irabazi du Raitx proiektuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Raitx-en Bandcampeko orria.
* Raitx-en Instagrameko orria.
Ana Tijoux

**Anamaría Tijoux Merino** (Lille, Frantzia, 1977ko ekainaren 12a), ezagunagoa **Anita Tijoux** edo **Ana Tijoux** izenez, franko-txiletar rap-abeslaria eta abestigilea da.

1990eko hamarkadaren amaieran egin zen ezaguna Latinoamerikan Makiza rap-taldeko emakumezko rap abeslari gisa. 2006an bakarkako musika ibilbideari ekin zion.

## Diskografia 
### Makizarekin 
* *Vida Salvaje* (Independent, 1998)
* *Aerolíneas Makiza* (Sony, 1999)
* *Vida Salvaje (Remasterizado)* (2004)
* *Casino Royal* (Bizarro, 2005)

### Bakarkako lanak 
* *Kaos* (2007)
* *1977* (2009)
* *Elefant Mixtape* (2011)
* *La Bala* (2011)
* *Vengo* (2014)
* *Antifa Dance* (2020)

## Erreferentziak
Idoia Arrazubi

**Idoia Arrazubi Ruiz** (Tafalla, Nafarroa, 2000ko otsailaren 9a), Emakumezkoen Espainiako futbol ligako bigarren maila Club Deportivo Elemental Racing Feminasen (Santanderko Racingen filial femeninoa) erdilari gisa jokatzen duen futbolari nafarra da.

## Biografia 
Idoia Arrazubik 2011. urtean hasi zuen bere futbol ibilbidea, bere jaioterriko Tafallan, Nafarroan, Peña Sport Futbol Klub emakumezkoen filialeko oinarrizko indarretan edo kadeteetan sartu zenean. 2012an, 12 urtez azpiko hasiberri emakumezkoen Nafarroako futbol selekzioan parte hartu zuen, eta Lurraldeko Futbol Selekzioen Txapelketa Nazionaleko txapelduna izan zen. 2014an, 14 urterekin, Peña Sporteko lehen taldean sartu zen. Bi urte geroago, 2016an, beste talde nafar batentzat, Ardoi Kirol Elkartearentzat, fitxatu zuen, zeinerako urte bakar bat jokatu zuen, eta, ondoren, 2017an, CA Osasunagatik fitxatu zuen, non urtebete bakarrik eman zuen. 2018an Club Deportivo Elemental Racing Feminas taldeak fitxatu baitzuen, non gaur egun jokatzen duen.

## Klubak 
## Palmaresa 
### Beste sari batzuk 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kelli Giddish

**Kelli Giddish** (Cumming (Georgia), 1980ko apirilaren 13a) aktore estatubatuarra da. *Law & Order: Special Victims Unit* telesailean *Amanda Rollins* detektibearen rola betetzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
Kelli Giddish Cumming (Georgia) hirian jaio zen eta aitonak sartu zion zinemarekiko zaletasuna, Atlantako Fox antzokira eramaten baitzuen txikitan. Kirolaria ere bazen gaztaroan Central Forsyth High School-eko sofbol taldeko partaidea izan zen. Indianako Evansvilleko Unibertsitatean Antzerkigintzan graduatu zen.

### Hasierako lanak 
2005 eta 2007 artean *All my children* telesailean Diana "Di" Henry izan zen eta 2008an Death in Love filmean azaldu zen. Filme hau Sundanceko Zinemaldian saritua izan zen gainera. 2007an Law & Order frankiziako bi telesailetan azaldu zen, bakoitzean atal bakarrean. 2010an *Past Life* eta *Chase* telesailetan ohiko aktorea izan zen.

### Law & Order: Special Victims Unit 
2011ko ekainaren 27an *Law & Order: Special Victims Unit* telesaileko 13. denboraldiko aktore protagonistetako bat izango zela iragarri zen. "Scorched Earth" atalean egin zuen debuta Amanda Rollins detektibearen paperean eta bere pertsonaia Olivia Benson protagonistaren erabat bestelakoa zela ikusi zen.

2011n *The Good Wife* telesailean Sophia Russo detektibearen papera egin zuen hiru ataletan eta 2014 berriz azaldu zen atal batean paper bera eginez.

## Beste lan batzuk 
2018an Body Count taldearen “All Love is Lost” abestiaren bideoklipean azaldu zen eta baita Law & Order telesailean kide duen Ice-T-ren *Bloodlust* diskoan ere.

## Bizitza pertsonala 
2015eko ekainaren 20an Lawrence Faulbornekin ezkondu zen Floridan. Bi seme izan dituzte elkarrekin, Ludo 2015ean eta Charlie 2018an. Kelli Giddishen haurdunaldiak *Law & Order: Special Victims Unit* telesailean agertu dira.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
2020ko Kabulgo Unibertsitateko erasoa

**Kabulgo Unibertsitateko erasoa** eraso armatu bat izan zen, 2020ko azaroaren 2an Kabulgo Unibertsitatean gertatu zena, Afganistanen. Goizeko 11k aldean hasi zen, ikasleak klasean zeudelarik, hiru gizon armatu unibertsitatean sartu zirenean. Erasoan 22 pertsona hil ziren, hiru erasotzaileak barne, eta beste 22 zauritu. Irak eta Sortaldeko Estatu Islamikoak hartu zuen bere gain atentatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argitasun Legea

**Argitasun Legea** (*Clarity Act*, ingelesez; *Loi sur la Clarté référendaire*, frantsesez) Kanadako parlamentuak 2000. urtean onartutako legea da, Kanadako probintzia batek independentzia nahiko balu jarraitu beharko lituzkeen arauak zehazten dituena. Berariaz aipatzen ez badu ere, Quebec-en kasuan bereziki pentsatuz sortu zen legea .

## Aurrekariak 
Quebeceko gobernuak independentziari buruzko bi erreferendum antolatu zituen, 1980ean eta 1995ean. Bietan boto-emaileak independentziaren aurka agertu ziren (bigarrengoan gutxigatik: %50,58 independentziaren aurka eta %49,42 alde). Kanadako gobernuak ez zuen bere adostasunik eman bi erreferendum horiek burutzeko (besteak beste, galderarekin ados ez zegoelako), baina ez zituen debekatu. Horrenbestez, eta balizko hirugarren erreferendum baten aurrean, joko-arauak argitu nahi izan zituen, Kanadako Auzitegi Gorenari bere iritzia eskatuz (ikus: Kanadako Auzitegi Gorenaren Ebazpena, Quebec-en balizko sezesioaz) eta Argitasun Legea onartuz geroago (2000. urtean).

## Edukiak 
Hiru dira Argitasun Legearen puntu garrantzitsuenak:

* Kanadako probintzia baten Independentzia bideratu ahal izateko erreferendum bat egin behar da, independentziari buruzko galdera argi batekin. Galdera hori adostu behar da Kanada eta probintzia horren gobernuen artean

* Erreferendum horretan "gehiengo esanguratsu" batek independentziaren alde bozkatu beharko luke prozesuarekin jarraitu ahal izateko. Horrela balitz, probintziako eta Kanadako gobernuek behartuta egongo lirateke independentzia prozesu hori negoziatzera

* Kanadako probintzia batek ezin du aldebakarreko independentzia aldarrikapena egin

Quebeceko gobernuak ez zuen Argitasun Legea onartu, eta lege propio bat prestatu zuen horri erantzuteko. Hola, 2000eko abenduan "''Loi sur l'exercice des droits fondamentaux et des prérrogatives su people québécois et de l'Etat du Québec''" (99 Legea ere deitua) onartu zuen. Lege horrek, Lucien Bouchardek, "Quebeceko herriaren eskubide politikoen gutuna" bezala deskribatu zuena, herrien autodeterminaziorako eskubidea azpimarratzen du, nazioarteko zuzenbide publikoaren pean.

Hiru dira 99. Legearen puntu nagusiak:

* Argitasun Legeak aipatzen duen "gehiengo esanguratsu bat" zehazten du 99. Legeak: nahiko izango litzateke %50 gehi boto bat erreferendumaren emaitza onartzeko, independentziarena

* Quebec-eko Herriak modu askean bere estatus politikoa erabakitzeko eskubidea duela dio. Beste ezein parlamentuk edo gobernuk ezin ditu Quebeceko Batzar Nazionalaren subiranotasuna murriztu

* Aldebakarreko independentziaren aldarrikapena baztertzen du

Kanadako gobernuak 99. Legea auzitegietara eraman zuen. Behin-betiko ebazpenik oraindik ez dago, baina 2018an Quebec-eko Auzitegi Nagusiak Argitasun Legea eta 99 Legea, biak, legezkoak zirela ebatzi zuen 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kanadako Auzitegi Gorenaren Ebazpena, Quebec-en balizko sezesioaz
* Quebeceko nazionalismoa

## Kanpo estekak
Joseph Hiriart

**Joseph Hiriart** (Baiona, 1888ko martxoaren 5a - Paris, 1946) arkitekto baionarra zen, ezaguna Biarritz Itsas Museoa *Art Deco* eraikina proiektatu duelako.

## Biografia 
thumb|Biarritzeko Itsas Museoaren aurrealdea
1910ean hasi zituen arkitekto ikasketak Arte Ederren Goi Eskola Nazionalean. Lehen Mundu Gerran mobilizatu ondoren, 1922ko ekainaren 7an graduatu zen.

Proiektu anitz egin zituen Parisen, Pirinio Atlantikoetan (batik bat Euskal Herrian) eta Tunisian. Bere bazkide Georges Tribout, Georges Beau, Francois Lafaye eta Marcel Brusouret arkitektoekin batera, oso emankorra izan zen, bere estiloak eragin ezberdin zituena, bai Art déco, bai modernotasunez edo tradizioz zipriztinduak.

## Lan nagusiak 
* 1924-1926 Lehen-Tokia etxea, Ziburu, Georges Tribout eta Georges Beau arkitektoekin
* 1925-1929 Leihorra etxea, Ziburu, Georges Tribout eta Georges Beau arkitektoekin
* 1926-1931 Bihotz Santuaren kapera, Hazparne, Georges Tribout et Georges Beau arkitektoekin, François Lafaye eta R Lacoureyre arkitektoekin

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Etxepare, Lauren; *Joseph Hiriart, Art Déco-aren maisu, Arkitektura-bidaia Lapurditik Tunisera (1925-1936)*, EHU 2020, 

## Kanpo estekak 
* Lauren Etxepareri elkarrizketa Joseph Hiriarti buruz idatzitako liburuaz.
Revue des Deux Mondes

***Revue des Deux Mondes*** () Frantziako hilabetekaria da. 1829ko uztailean sortua, bera da oraindik irekita jarraitzen duen Frantziako hedabide zaharrenetariko bat. XIX. mendean erromantizismoaren idazle eta kritikari gazteen adierazpen bidea izan zen. Ideologikoki liberalismoarekin lerrokatu zen.

## Historia 
1830an, *Journal des Voyages* aldizkaria beretu zuen. 1831tik, Francisco Buloz erredakzio-buru izan zen. Hasieran literatura zen aldizkariaren gai nagusia eta, horrela, izen handiko egileen lanak jaso zituen: Alexandre Dumas, Alfred de Vigny, Honoré de Balzac, Prosper Mérimée, Sainte-Beuve, Charles Baudelaire eta beste asko.

Izan ere, poliki-poliki, beste gaiak gailendu ziren: politika, ekonoma eta arte ederrak. Bigarren Inperioan aldizkaria oposizioan egokitu zen. Buloz 1877an hil zen. XIX. mendearen amaieran, Ferdinand Brunetièren eraginez, eman zen antiklerismoaren erasoan, elizaren alde lerrokatu zen. 1945an, *Revue, littérature, histoire, arts et sciences des Deux Mondes* izenburua hartu zuen. 1956an, *Hommes et Mondes* aldizkariarekin elkartu zen. 1969tik hilabetekaria bihurtu zen. 1972an, *Revue mensuelle des Deux Mondes* izenburua hartu zuen, 1982an berriro ere bere betiko izena hartzeko: *Revue des Deux Mondes*.

### Zuzendariak 

* François Buloz, 1831-1877
* Charles Buloz, 1877-1893
* Ferdinand Brunetière, 1893-1906
* Francis Charmes,1907-1915
* René Doumic, 1916-1937
* André Chaumeix, 1937-1955
* Claude-Joseph Gignoux, 1955-1966
* Jean Vigneau, 1966-1971
* Jean Jaudel, 1971- (*Revue*ren presidentea ere bai)
* …
* Jean-Michel Place, 1989-1991
* Michel Crépu, 2002-2014
* Valérie Toranian, 2014ko abendutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :webgune ofiziala. Hemen hasierako aldizkarietatik publikazio osoa ikus daiteke.
* :*Revue des deux mondes* (1829-1930) Frantziako Liburutegi Nazionala.
Maria Elena Arizmendi

**Maria Elena Arizmendi Amiel** (Donostia, -*ib.* ) gipuzkoar idazle, etnografo eta koreografoa izan zen.

## Bizitza 
Donostian jaio zen 1916ko otsailaren 1ean. Idazlea izan zen eta bere jardueraren zati handi bat etnografiari zuzenduta egon zen, bereziki dantzari eta jantziei. Dantzak eta jantziek arkeologiarekin, historiarekin, artearekin, herrien erlijioarekin eta folklorearekin zuten lotura aztertu zuen.

Kiroletarako gaitasun handiz hornitua zegoenez, gorputz malgutasuna eta musikarako belarri bikaina zituenez, dantzarako interes berezia sortzen hasi zitzaion. Honek, ballet ikuskizunen pausoak errepikatzera eta bereganatzera eraman zuen. Ongintzako jaialdietan, bere koreografia sortuz, gero eta arrakasta hadiiagoa lortzen hasi zen. Hemeretzi urte zituela, 1935eko irailean, oinutsik eta Balenciagak diseinatutako soinekoa jantzita (gaur egun bere museoan ikus dezakeguna) Ravelen Boleroa dantzatu zuen Kursalean eta Arriagan.

José María Iribarren Cavanillesek eta Mariak Kasinoan ezagutu zuten elkar. 1939an ezkondu ziren Donostian eta bi seme-alaba izan zituzten. Garai horretan, euskal dantzek eta folkloreak interesatzen hasi zitzaizkion.

Bere senarrak honekin jarraitzeko lagundu zuen, baina Jose Mariak garuneko odoljairo bat izan zuen. Inork ez zuen jakin; izan ere, Mariak bere senarraren egoera ezkutatu zuen esamesak ekiditeko. Arreta osoa bere senarraren errekuperazioaz arduratzeko beharrezko informazio guztia xurgatzera bideratu zuen.

## Ibilbidea 
Etnologia kongresuetan eta hainbat zientzia-elkartetan (nazionalak zein nazioartekoak) parte hartu zuen. Aldizkari espezializatuetan eta informazio orokorreko hedabideetan kolaboratu zuen. Hitzaldi ugari eman zituen Espainiako eta atzerriko foro nabarmenenetan.

Bere artikulu ezagunenetako batzuk Journal of Ethnology and History aldizkarian argitarauak izan ziren. Jantziei buruzko ikerketa historikoei buruzko zeinbat erreportaje idatzi zuen. 1950eko hamarkadan ABC-ko kultura atalean artikulu ugari argitaratu zituen; haien artean "El enigma de Quetzaltcoatl" artikulua. Artikulu horrengatik Mexikoko Espainia Klub Saria irabazi zuen.

Ikerketak eta ekarpenak egin zituen euskal folkloreari dagokionez, ia ahaztutako dantzak berreskuratuz. Bere ekarpenen artean, zortzikoaren sorkuntza koreografikoa nabarmentzen da, erreferentzia historiko marjinal batetik sortu zuen dantza.

Horretarako, Pablo Sorozabal musikagileari txisturako partitura eskatu zion. Jadanik, elkarlanean ibili ziren adinekoen kantuetatik pieza musikalak berreskuratzeko.

Hamabost urteko konpilazio lanen ondoren, 1976an "Vascos y Trajes" liburua argitaratu zuen, bi liburukitan eginda dagoena eta ilustrazio ugari biltzen dituena.

XVI. mendeko jantzien inguruko ikerketa prestatzen, 2000ko irailaren 10ean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giza Eskubideen Defendatzaileak Babesteko Euskal Programa

**Giza Eskubideeen Defendatzaileak Babesteko Euskal Programa (NARE)** Eusko Jaurlaritzak sorturiko eta Zehar-Errefuxiatuekin erakundeak kudeaturiko programa bat da. 2011an sortu zen eta giza eskubideen defendatzaileak artatzeko helburua du.

## Historia 
Eusko Jaurlaritzak, Lankidetzarako eta Elkartasunerako Euskal Agentziaren bitartez, 2011tik, Defendatzaileak Babesteko Euskal Programa du martxan. Ekimena erreferentzia gisa hartu da beste autonomia-erkidego batzuetan antzeko ekimenak garatzeko, eta balorazio garrantzitsua izan du “Protect Defenders” Europako plataforman. Hamar urte horien buruan, 30 pertsona artatu ditu (9 gizon, 18 emakume eta haien hiru seme-alaba). Kolonbia, Peru, Honduras, Guatemala eta Mendebaldeko Sahara izan dira pertsona horien jatorriak.

Programak artatu dituen defendatzaileak elkarte desberdinetako kideak izan dira, gehienak Kolonbiakoak, besteak beste, Cauca Iparraldeko Kontseilu Komunitarioen elkartekoak (ACONC), Antioquiako Erakunde Indigenaren (OIA) kideak, Komunitate Beltzen Prozesuko kideak, Corporación Social Nuevo Día, Elizarteko Justizia eta Bake Batzordearen eta Cerro Tijerasko Indigenen Kabildoko kideak.

Erdialdeko Amerikako hainbat defendatzaileei egin zaie harrera, hala nola, El Salvadorreko Colectiva Las Incómodas Feminista elkartekoei, eta Guatemalako K’iche Herrien Kontseiluko eta Mendebaldeko Herrien Kontseiluko (CPO) kideei.

Afrikari dagokionez, Mendebaldeko Saharako Marokoko Estatuak Egindako Giza Eskubideen Urraketa Larrien Biktima Saharauien Elkarteko (ASVDH) kideak jaso dira batez ere, baita Ekuatore Gineako Munduaren Parte Gara (SPDM) elkartekoei ere.

## Ikusi, gainera 
* Giza Eskubideak Defendatzaileen Nazioarteko Eguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* #BabesGara #NosotrasProtegemos (eLankidetza - Lankidetzarako eta Elkartasunerako Euskal Agentzia)
* Elkarrizketa - Danelly Estupiñán eta Deyanira Soscué (EITB)