open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Morlaix

**Morlaix** () Bretainiako mendebaldean dagoen hiria da, Finistere/Penn-ar-Bedeko departamenduan kokaturik. Morlaixeko estuarioak Bro Leon eta Bro Dreger lurralde historikoak banatzen ditu. 15.574 biztanle zituen 2008an.

## Etimologia 
Izenaren esanahiar ez da zehazki ezagutzen. Aipamen zaharrenak *Mons-relaxus* (1128), * Montem Relaxum* (1154) edota *Monte Relaxo* (1184) dira.

## Historia 
K.a. 3000-4000 urteko harri-pilak aurkitu dira Morlaix inguruan.

Herria bera galiarren oppidum batean sortu zen. X mendean Leongo jaunak gaztelu bat eraiki zuen bertan eta 1179an Bretainiako dukeek eskuratu zuten. 1561ean herri eskubideak jaso zituen eta udaletxea eraiki zuten.

XVII mendean lihoaren industria abiatu zen eta hiriaren garapen handia etorri zen. 1689an tabako lantegia ere ireki zen, Frantziako zaharrenetako bat.

1864an Morlaixeko biaduktoa eraiki zen trenbiea pasatzeko. Bigarren Mundu Gerran aliatuek hainbat aldiz bonbakatu zuten biadukto hau suntsitu nahian.

## Ondasun nabarmenak 
Harriz eta egurrezko etxeak pilatzen dira alde zaharrean. Askok eskultura ederrak dituzte beraien aurrealdetan. Aipagarriena *"la Maison dite de la duchesse Anne* da, "Ana dukesarena dela dioten etxea".

## Iruditegia 

Irudi:Morlaix_Viaduc.jpg|Morlaixeko biaduktoa.
Irudi:Maison_dite_de_la_duchesse_Anne_–_Morlaix.2.jpg|Ana dukesaren etxea.
Irudi:Hôtel de ville de Morlaix 02.JPG|Udaletxea.
Irudi:Morlaix-20060524-008.jpg|Pondalez museo etxea.
Irudi:Baie de morlaix.jpg|Taureau gaztelua Morlaixeko badian.

## Kanpo estekak 
*  Morlaix/Montroulez hiriko webgune ofiziala
Pontivy

**Pontivy** (bretainieraz *Pondi* eta galoz *Pondivi*) Bretainiako hegoaldean dagoen udalerria da, Mor-Bihaneko departamenduan kokatutakoa, Bro Gwened lurralde historikoan. 2013ko erroldaren arabera 13.915 biztanle ditu.

## Geografia 
Blavet ibaiak Nantes eta Brest arteko ubidearekin bat egiten duen puntuan kokaturik dago, Bretainiaren erdialdean. Nekazaritzari loturiko herria da.

## Historia 
Ivy izeneko monje batek VII mendean zubia eraiki zuen Blavet ibaia gurutzatzeko eta hortik *Pontivy* izena. XV mendean Joan II.a Rohangoak Pontivyko gaztelua eraiki zuen. XVI mendean espainiarrek gaztelua eskuratu bazuten ere Henrike IV.a Frantziakoak berehala bueltatzeko eskatu zion Espainiako erregeari.

Frantziako Iraultzaren ondoren herriak *Napoleonville* izena hartu zuen Napoleon Bonaparteren omenez. Ondoren *Bourbonville* izan zen Luis XVIII.a Frantziakoaren omenez eta berriz *Napoleonville* Napoleon III.arengatik. XX mendean hasierako izena berreskuratu zuen, *Pontivy*.

## Hezkuntza 
2008an lehen hezkuntzako haurren %11'34ak hezkuntza elebidunean matrikulaturik zegoen.

## Ondasun nabarmenak 
Aipagarriak dira Pontivyko gaztelua, Notre-Dame de-la-Joie eliza gotikoa (XVI. m.), Saint-Ivy kapera (XIII. m.), Rohan gaztelua (XV. m.) eta Martray plaza inguratzen duten etxe zaharrak.

Irudi:Pontivy (56) Château 04.JPG|Pontivyko gaztelua.
Irudi:Pontivy (56) Basilique Notre-Dame-de-la-Joie 02.JPG|Notre-Dame de-la-Joie eliza.
Irudi:Hotel de ville Pontivy1.JPG|Udaletxea.
Irudi:Pontivy (56) Palais de justice 02.JPG|Epaitegia.
Irudi:Pontivy julio mmxii 02.JPG|Alde zaharreko etxeak.
Irudi:Pontivy (56) Église Saint-Joseph 13.JPG|Saint-Joseph eliza.
Irudi:Pontivy (56) Théâtre 02.JPG|Antzokia.
Irudi:Pont Pontivy.JPG|Pontivy zubia.

## Hiri senidetuak 
*  Tavistock, Ingalaterra
*  Ouelessebougou, Mali
*  Wesseling, Alemania
*  Napoleonville (Louisiana), AEB

## Kanpo estekak 
*  Pontivy hiriko webgune ofiziala

## Erreferentziak
Janel Parrish

**Janel Meilani Parrish** (Oahu, Hawaii, Estatu Batuak, 1988ko urriaren 30) aktore, abeslari, Broadway antzokiko antzezle, musikagile eta piano-jole estatubatuarra da.

## Filmografia 
### Filmetan 
* *Bratz* (2007) - Jade
* *Geppetto* (2000)

### Telebistan 
* *Heroes* (2007) - May (3 atal)
* *The O.C.* (2006) - Leah (atal 1)
* *Zoey 101* (2006) - Sara (atal 1)
* *The Bernie Mac Show* (2004) - Laura (atal 1)
* ''The O'Keefes* (2003) - Vanessa (atal 1)
* *Star Search* (2003) - Herself (atal 1)
* *Baywatch* (1999) - Hina (2 atal)
* *Too Rich: The Secret Life of Doris Duke'' (1999)

## Kanpo loturak 
*  Janel Parrish IMDbn
Transformers (filma)

**Transformers** 2007. urtean eginiko filma da, Transformers telesailean oinarritutakoa. Michael Bayk zuzendua eta Steven Spielbergek ekoitzia izan zen, Shia Labeouf (*Sam Witwicky*), Megan Fox (*Mikaela Banes*), Tyrese Gibson (*Technical Sergeant Epps*), Josh Duhamel (*Captain William Lennox*), John Turturro (*Simmons*), John Voighten antzezpenak eta Hugo Weaving (*Megatron*) eta Peter Cullenen (*Optimus Prime*) ahotsak dituela.

*Transformers sailaren* lehenbiziko filma da.

## Aktoreen zerrenda 
### Giza-pertsonaiak 
### Transformerrak 
## Soinu-banda 
Soinu-bandak Linkin Park taldearen What I've Done single-a eta Smashing Pumpkins bezalako taldeen lanak dakartza.

## Harrera 
"Transformers" lehenengo filma harrera ona izan zuen audientzian, eta mistotik onara kritika espezializatuan. Baina audientzia eta kritika gauza batean koinziditzen dute: bere sekuelak baino hobeagoa dela (*Transformers - Eroritakoen mendekua*; *Transformers - Ilargiaren alde iluna*; *Transformers - Desagertzearen aroa;* eta *Transformers - Azken zalduna*).

Audientzia harrera ona eman zuen filmari. IMDb-n, audientzia 7,1/10 eman zion filmari, 544.838 botoen bidez. FilmAffinity-n, 5,7/10 eman zion audientziak, 51.638 botoen bidez. Metacritic "user score" atalan, filmak 6,9/10 dauka.

Kritika espezializatuan harrera mistoa zuen. Rotten Tomatoes web orrian filma 5.8/10 dauka, kritikarien %57-ri gustatu zitzaion, 222 kritikak kontuan hartuta. Metacritic "Metascore" atalan, filmak 61/100 dauka, 35 kritiken bidez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Transformers

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Transformers filmaren profila IMDb-n
Clermont-Ferrand

**Clermont-Ferrand** () Frantziako erdialdean eta Okzitanian dagoen hiria da, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdeko eta Puy-de-Dôme departamenduko hiriburua. Unibertsitatea du.

## Historia 
thumb|ezkerrera|Notre-Dame katedral gotikoa

*Nemossos* deitu zuten antzina, baina gerora *Augustonemetum* erromatar izena hartu zuen. Hainbatetan suntsitu eta berriro eraiki ondoren, Auverniako hiriburu bihurtu zen; *Clarus Mont* izena hartu zuen garai hartan. Filipe Augusto erregeak ezarri zuen Frantziako koroaren mendean (1218). Bertan aldarrikatu zuen Urbano II.a aita santuak I. Gurutzada. 1633an Clermont eta Montferrand hiriak batu ziren, eta horrela sortu zen Clermont-Ferrand.

## Ekonomia 
Industria hiria da. Ekonomia jarduera nagusia kautxu langintza da (Michelin eta Bergougnan enpresak). Merkataritzagune garrantzitsua da.

## Hezkuntza 
* ESC Clermont Business School

## Kultura 
* Clermont-Ferrandeko film laburreko nazioarteko zinemaldia

## Ondasun nabariak 
* Notre-Dame katedral gotikoa (XIII-XIV. mendeak).
* Notre-Dame-du-Port eliza, Auverniako arkitektura erromanikoaren erakusgarri nagusia.

## Clermont-Ferrandeko herritar ospetsuak 
* Blaise Pascal (1623-1662), matematikaria eta fisikaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Metz

**Metz** (frantsesez  eta alemanez  ahoskatua) Frantziako ipar-ekialdeko hiria da, Ekialde Handiako eskualdearen eta Moselako departamenduaren hiriburua. 2004an 124.300 biztanle zituen. Ibai portu bat osatzen du Mosela ibaiaren eskuinean.

Metzeko ekonomia jarduera nagusiak mekanika eta elektronika dira. Nabarmentzekoak dira San Esteban katedral gotikoa, XIV-XVI. mendeetakoa, eta Erdi Aroko harresiak. Alemaniako Inperioaren barruan geratu zen 1871n, eta Versaillesko hitzarmenaren bitartez berreskuratu zuen Frantziak.

## Klima 

## Demografia 

## Herri eta hiri senidetuak 
* , 1967
* , 1984
* , 2004 
* , 2012

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Metzeko Udalaren webgunea
Besançon

**Besançon** Frantziako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Borgoina-Franche-Comté eskualdeko eta Doubseko departamenduko hiriburua.
thumb|ezkerrera
2006an 117.080 biztanle zituen.

## Geografia 
Doubs ibaiaren ertzean dago.

## Klima 

## Ekonomia 
Ehunak, metalurgia eta janari industria dira nagusi Besançonen.

## Historia 
Besançon (Vesantio) Galiako hiri nagusietakoa izan zen (Zesar, K.a. 58). Burgundiarrek konkistatu zuten (456) eta Burgundiako hainbat erresumaren barne egon zen 1032. urtea arte. Apezpikuak gobernaturiko inperio hiria izan zen.

1649tik 1668ra Espainiako koroapean egon zen (Franche-Comté edo Franko Konderriko hiriburua). 1668an Luis XIV.ak konkistaturik, 1678an frantziaratu zuten betiko.

XVIII. mendean, erlojugile suitzar erbesteratu asko egokitu zen bertan eta ondoko urteetan bultzada handia izan zuen bertako erlojugintzak.

1871n matxinada sortu zen, Komuna izenaz ezaguna.

## Ondasun nabariak 
* Saint-Jean katedrala (XI-XVIII. m.)
* Granvelle jauregia (XVI. m.)
* Errenazimentuko udaletxea
* Saint-Jacques erietxea (XVII-XVIII. m.)
* Saint-François-Xavier eliza (XVII. m.)
* Gotorlekua (XVIII. m.).
* Arte Ederretako Museoa
* Ospe handiko erlojugintza eskola.

## Pertsonaia ezagunak 
Lumière anaiak bertan jaio ziren, Auguste (1862-1954) eta Louis (1864-1948) alegia, munduko lehen zinemagileak.

## Ikus, gainera 
* Via Francigena

## Irudi galeria 

File:Besancon SPOT 1139.jpg|Besançonen ortoargazkia
File:Besancon2m.jpg|Alde zaharraren ikuspegia
File:Citadelle Besancon.JPG|Vaubanen zitadela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko udalaren webgune ofiziala
Amiens

**Amiens** Frantziako ipar-mendebaldean dagoen hiria da, Frantzia Garaiako eskualdearen eta Sommeko departamenduaren hiriburua.

2005ean 136.000 biztanle zituen.

## Ikustekoak 
* Amienseko katedrala, Gizateriaren Ondare izendatua

## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Caen

**Caen** (frantsesez  ahoskatua; normandieraz: *Kaem*) Frantziako ipar-mendebaldean dagoen hiria da, Normandiako eskualdearen eta Calvadosko departamenduaren hiriburua.

1999an 114.007 biztanle zituen. Erdi Arotik bere portua herrialdeko nagusienetariko bat izan da.

## Klima 
## Abadia 
thumb|ezkerrera|Abadiako eliza.
Abbaye aux Hommes izeneko abadia azpimarragarria da, XI. mendean egindako Saint-Étienne eliza dotorea barne hartzen duela, erromaniko estilokoa.

## Hezkuntza 
* École de management de Normandie

## Caendar ezagunak 
* Pascal Gaigne (1958-), zinema musikagilea.

## Herri eta hiri senidetuak 
Caenek honako hiri senidetuak ditu:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Châlons-en-Champagne

**Châlons-en-Champagne**, lehen Châlons-sur-Marne deitua, Frantziako iparraldean dagoen hiria da, Ekialde Handiako eskualdearen eta Marneko departamenduaren hiriburua.

2005ean 45.400 biztanle zituen.

## Chalonseko Zelaietako Gudua 
Bertan gertatu zen, 451. urteko ekainean, Chalonseko Zelaietako Gudua Flavio Aezio jeneral erromatarra eta Atila hunotar agintariaren gudarosteen arteko gudua. Atila, garaitua izan zen gudu horretan, baina ez hila. Ez dago oso garbi Aeziok zergatik erabaki zuen hori, baina, itxura batean, azalpenik sinesgarriena, Bisigodoek, behin Atila gainetik kenduz gero, Galia osoa konkistatu nahi izango zutela izan daiteke.

## Demografia 
## Jende ezaguna 
* Nicolas Appert (1749-1841), asmatzailea.
* Pierre Dac (1893-1975), umorista eta aktorea.
* Cabu (1938-2015), komikigilea.

## Ikus, gainera 
* Via Francigena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Cleveland

**Cleveland** Ameriketako Estatu Batuetako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Ohioko estatuaren bigarren populatuena Columbus ondoren.

2008. urtean 433.748 biztanle zituen.

## Klima 

## Historia 
* 1796an sortu zuten hiria.

## Kirola 
* Cleveland Cavaliers, NBAko saskibaloi taldea.

## Hiri senidetuak 
Cleveland ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriaren webgune ofiziala

thumb|ezkerrera|300px|Hiriaren ikuspegi bat.
Patxitrapero

**Patxi Iraeta Zubeldia** edo ***Patxitrapero*** (Zumarraga, Gipuzkoa, 1967-) euskal blogaria da. Sei blog ezberdinen kudeaketa egin du, eta ekoizpena handia da.

## Blogak 
# "Ondo pasatzeko jaio ginen": Bere blogik aktiboena da, bai eta irakurriena ere. Umorea lantzen du, batik bat. Garai batzuetan egunero artikulu bana idaztera iritsi izan da. 2004ko azaroan abiatu zuen.
# "Begietatik": Argazki komentatuekin egindakoa.
# "Harrapatu": Umeentzako jolas eta ipuinez osatutakoa.
# "Ikixi": Euskalkiak eta kale-hizkera lantzeko egindakoa.
# "Sexu-jario": Sexuari buruzkoa.
# "Zumarra.net": Zumarragari buruzkoa.

## Ikus, gainera 
* Euskal blogosfera

## Kanpo loturak 
*  "Ondo pasatzeko jaio ginen"
*  "Begietatik"
*  "Harrapatu"
*  "Ikixi"
*  "Sexu-jario"
*  "Zumarra.net"
*  "Berria"n egindako elkarrizketa
Blink-182

**Blink-182**, Poway, Kalifornia,1992-ko abuztuaren 2an sorturiko pop-punk musika taldea izan zen. Hasiera batean Blink bakarrik deituko ziren, baina azkenean, hiru zenbaki horiek hartu zituzten Cheshire Cat atera ondoren Irlandako tekno banda bat izena zutelako. Tom DeLongue, Mark Hoppus eta Scott Raynor, baina 1998an, Scott joan eta Travis Barker sartu zen taldean eta berarekin mainstream-era ailegatzea lortu zuten Enema Of The State munduko arrakastarekin. Esaten dutenez, Green Day eta The Offspring taldeekin batera, 90 hamarkadan egon zen pop-punk iraultza sortu zuten Kalifornian.

2005-2003. urtean Blink 182 izeneko albuna atera zuten ez zekitelako ze izen ipini albumari. 2005. urtean bere banaketa ofiziala egin zen, Tom eta Marken artean ez zirelako ados jartzen musika berbera egiteko. Ondorioz, Tomek Angels & Airwaves taldea sortu zuen eta Markek, Travisekin batera, +44. Taldea 27 milioi kopia saldu ditu mundu osoan 13 milioi Estatu Batuetan bakarrik.

2009-ko Otsailaren 5ean iragarri zen beraiek presentatuko zutela "Grammy" sariak. Otsailaren 8-an Grammy-ko rock talde onenaren saria aurkezten bere itzulera iragarri zuten eta 2011. urtean disko berria atera zuten *Neighbourhoods* izeneko albuma eta 2012. urtean *Dogs Eating Dogs* atera zuten.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
### Zuzeneko diskoak 
### Konpilazio diskoak 
## Kanpo estekak
José María Jiménez

**Jose Maria Jimenez Sastre**, (El Barraco, Ávila, 1971ko otsailaren 6a - Madril, 2003ko abenduaren 6a), 1992tik 2001era izandako txirrindulari profesionala. 28 garaipen lortu zituen. ***El Chaba*** ezizenarekin ezaguna zen.

Eskalaitzale ona zen eta hori dela eta bere garaipenak mendian lortu zituen, baina erloju kontrako probetan makala zen. Oso indibidualista zen eta horrek arazoak ekarri zitzaizkion. 1998ko Espainiako Itzulian Abraham Olanoren, bere taldeko liderra, arteko aurkaketak izan zituen.
2002an erretiratu zen beheraldi haundiak izan ondoren. 2003ko abenduaren 6an hil zen bihotzekoa eduki ondoren.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Daniar

eskuinera|200px|thumb|Eskandinaviar herriak.

**Daniarrak** () antzinako germaniar herri baten kideak izan ziren, hasieran hegoaldeko Suedian eta inguruko daniar uhartetan eta gero Jutlandian bizi zirenak. Jordanesen esanetan, heruloak menderatu eta bere lurraldetan geratu ziren. Bikingoen Aroan jada Jutlandian zeuden. *Widsith* eta *Beowulf* poematan aipatuak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dinan

**Dinan** Bretainiako ipar-ekialdean dagoen udalerria da, Côtes-d'Armor departamenduan kokatutakoa, Bro Sant Malou lurralde historikoan. 2011ko erroldaren arabera 10.851 biztanle ditu.

## Geografia 
Rance ibaiaren ertzeko muino batean zabaltzen da Dinan. Kostaldetik kilometro batzuk barrura badago ere Dinaneraino nabigagarria da Rance.

## Historia 
Aurrehistoriatik populatua izan zen arren castro baten inguruan sortu zen Dinan XI mendean. 1283an Bretainiako dukeak erosi zuen eta gaur egungo harresia eraiki zuen honek. 1384an Joan IV.a Bretainiako dukeak Dinango gaztelua eraiki zuen. XV mendean harresia berriztu zen eta artilleria piezak ere ezarri ziren baina 1488an Frantziako erregearen aurrean errenditu beharra izan zuen. Bretainiako gainerako hiriekin batera 1532an Frantziako Erresuman sartu zen.

XVI mendean garapen ekonomikoa izan zuen, bai artisau jarduerarengatik eta baita Rance ibaiaren ertzean eraikitako portuarengatik ere. Honi esker Saint-Maloko itsasontzientzako oihalak eta belak egiten zituzten ehundegi ugari sortu ziren.

XIX mendean Ranceko portuak garrantzia galdu zuen baina 1879an trenbidearen iristeak jarduera ekonomikoa berpiztu zuen.

## Ondasun nabarmenak 
Erdi Aroko alde zaharrak Bretainia iparraldeko turismogune garrantzitsuenetakoa bihurtu du. Kale nagusia Jerzual kalea da, hiria eta portua lotzen dituena. Eraikin aipagarrienak honako hauek dira:
* Dinango gaztelua: XIV mendean eraiki eta 1886an Frantziako monumentu historiko izendatu zuten.
* Saint-Malo eliza eta San Salvador basilika: biak ala biak XII mendean eraiki ziren.
* Erlojuaren dorrea: XV mendekoa da eta 45 metrotako altuera dauka.

## Iruditegia 

Irudi:Dinan - Scorcio 2.jpg|Erdigunea.
Irudi:Bretagne Armor Dinan1 tango7174.jpg|Rance ibaia Dinan zeharkatzen.
Irudi:Chateau Dinan2.jpg|Dinango gaztelua.
Irudi:Dinan 2008 PD 54.JPG|Dinango portua
Irudi:Du Guesclin Dinan.jpg|Bertrand du Guesclin zaldunaren estatua
Irudi:Angle sud-est de l'église Saint-Malo, Dinan, France.jpg|Saint Malo eliza.
Irudi:Dinan Saint-Sauveur vue des remparts.jpg|San Salvador basilika.
Irudi:Dinan - Scorcio.jpg|Alde zaharra.
Irudi:Dinan 2008 PD 28.JPG|Erlojuaren dorrea.
Irudi:Dinan1.jpg|Harresiak.

## Kanpo estekak 
* Dinan hiriko webgune ofiziala
Galatasaray

**Galatasaray SK** (izen osoa *Galatasaray Spor Kulübü*) Turkiako futbol taldea da, Istanbul hirian egoitza eta zelaia Türk Telekom Arena berria dituena. Turkiako futbol liga eta kopa gehien irabazi dituen taldea da. 2000 urtean Europa mailako tituluak lortu zituen, Europa League eta Superkopa. Futbolaz gain beste hainbat kirol ere baditu baina ezaguna futbolarengatik da.

## Historia 
Galatasaray Institutuko ikasleek sortu zuten 1905an futbol taldea. Izena bera "Galata Sarayı Enderûn-u Hümâyûn" da, Galata Jauregi Inperialeko Eskola, 1481ean sortua zena. Istanbuleko ligan sartu zen talde turkiar bakarra zela, besteak talde ingeles eta greziarrak ziren, Abdul Hamid II.a sultanak turkiarrek futbolean jokatzea debekatu baitzuen. 1952 artean hiriko liga eta txapelketa ugari irabazi zituen baina Turkia osokoa zen *Milli Küme* liga bakarra, 1939koa.

Turkiako Liga profesionala 1959an hasi zen. Ordutik 22 aldiz irabazi du liga eta beste 18 aldiz Turkiako Kopa. 2014-15 denboraldian biak irabazi zituen. 2016an Kopa eta Superkopa eskuratu zituen eta 2018an Liga. 2019an berriz ere txapelketa guztietan nagusitu zen. Lau urtetako lehortearen ondoren 2023an Liga berria irabazi zuen.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Turkian: 57 
* Turkiako Liga (24): 1962, 1963, 1969, 1971, 1972, 1973, 1987, 1988, 1993, 1994, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2008, 2012, 2013, 2015, 2018, 2019, 2023, 2024.
* Turkiako Kopa (18): 1963, 1964, 1965, 1966, 1973, 1976, 1982, 1985, 1991, 1993, 1996, 1999, 2000, 2005, 2014, 2015, 2016, 2019.
* Turkiako Superkopa (16): 1966, 1969, 1972, 1982, 1987, 1988, 1991, 1993, 1996, 1997, 2008, 2012, 2013, 2015, 2016, 2019.
*Milli Küme, ligaren aurrekaria (1): 1939.

### Istanbulen: 30 
* Istanbuleko liga (15): 1909, 1910, 1911, 1915, 1916, 1922, 1925, 1926, 1927, 1929, 1931, 1949, 1955, 1956, 1958.
* Istanbuleko kopa (2): 1942, 1943.
* Istanbuleko Superkopa (1): 1933.
* TSYD Kopa (12): 1963, 1966, 1967, 1970, 1977, 1981, 1987, 1991, 1992, 1997, 1998, 1999.

### Nazioartean: 2 
* Europako Superkopa (1): 2000.
* Europa League (1): 2000.
* Europako Kopa (0): finalaurrekoak 1989an.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Galatasarayk euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  Galatasaray Sport Club Offical Web
Hizkuntza ofizial

**Hizkuntza ofizial** deritzo herrialde, estatu nahiz beste lurralde batean lege balioa duen hizkuntzari. Legegintzan eta administrazioan erabiltzen dena izaten da, oro har.

Esate baterako, Espainiako hizkuntza ofiziala gaztelania da eta Frantziakoa, frantsesa. Lurralde jakin batzuetan, espainiar legeak beste hizkuntza batzuei ere onartzen die, gaztelaniari bezala, ofizialtasunaren estatusa. Horrela, euskara hizkuntza koofiziala da Euskal Autonomia Erkidego osoan eta Nafarroako Foru Erkidegoko iparraldean. Frantses Errepublikako hizkuntzetatik, ofizialtasunaren estatusa duen bakarra frantsesa da. Beraz, euskara ez da koofiziala ez Lapurdin, ez Nafarroa Beherean ezta Zuberoan ere, Nafarroa Garaiko hegoaldean koofiziala ez den bezala.

## Kanpo estekak
Harvey Pekar

**Harvey Lawrence Pekar** (Cleveland, Ohio, 1939ko urriaren 8a - Cleveland Heights, Ohio, 2010eko uztailaren 12a) komikigile estatubatuarra izan zen.

Estilo *"underground"*ekoa, *"American Splendor"* izenburuko liburuak bere lanik ezagunenak dira, istorio autobiografikoak eta bere herrialdearen gizarteari egindako kritika latza direnak. Robert Crumbekin batera egin zituen lan hauek, honek ilustrazioak eginez. 2003an izen bereko filma estreinatu zuten.

## Bibliografia 
* *More American Splendor* (1987)
* *The New American Splendor Anthology* (1991)
* *Our Cancer Year* (1994)
* ''American Splendor Presents: Bob & Harv's Comics* (1996)
* *American Splendor: Unsung Hero* (2003)
* *American Splendor: The Life and Times of Harvey Pekar* (2003)
* *American Splendor: Our Movie Year* (2004)
* *Best of American Splendor* (2005)
* *The Quitter* (2005)
* *Ego & Hubris: The Michael Malice Story* (2006) **Macedonia* (2006)
* *American Splendor: Another Day'' (2007)

## Ikus, gainera 
* Literatura amerikarra
* Ingelesezko literatura

## Kanpo loturak 
*  Harvey Pekarren webgune ofiziala
Javier Otxoa

**Javier Otxoa Palacios** (Barakaldo, 1974ko abuztuaren 30a – Alhaurin de la Torre, 2018ko abuztuaren 24a) bizkaitar txirrindularia izan zen.

13 urterekin hasi zen eta garaipenak laster etorri ziren. Afizionatu mailan, Cafes Baque taldean ibili zen eta Balmasedan 3. postua lortu zuen, 1993an. Lau urte geroago, 1997ean, txirrindulari profesionala bilakatu zen. 2000ko uztailaren 10ean, Frantziako Tourreko Hautacam mendatearen igoeran bukatzen zen etapa irabazi zuen Lance Armstrongen aurretik.

2001eko otsailaren 15ean Málagan, entrenatzen ari zirenean, istripu larri bat izan zuen bere anaia bikia Ricardorekin. Ricardo hil egin zen eta Javierrek burmuin paralisia izan zuen.

Javier hasieratik hasi zen eta errehabilitazio luzea egin ondoren bizikleta hartu zuen berriro eta paralinpiko kirolari handi bihurtu zen. 2004ko Olinpiadan urrezko eta zilarrezko dominak lortu zituen.

2007an Saunier Duval-Prodir taldeak fitxatu zuen.

## Palmares 
**1995**
* Sollube Zirkuitua 
* 2. Bizkaiko Biran
* 3. Lleidako Itzulian 
* 10. Nafarroako Itzulian
**1996**
* Circuito Montañés
* 20px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa (23 urtez azpikoan)
**2000**
* Frantziako Tourreko etapa 1
* Ordiziako Klasika

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantziako errugbi txapelketa

**Frantziako errugbi txapelketa** () edo **Top 14** Frantziako errugbi taldeen arteko lehiaketa nagusia da. Nahiz eta urteetan zehar konpetizioak aldaketak ezagutu, ohikoa da beti finala baten bitartez erabakitzea nor den Frantziako txapelduna. Ingalaterrako Premiership, Pro 14 eta Super Rugby ligekin batera munduko lau liga indartsuenak osatzen dituzte.

## Egitura 
[thumb|280px|[Stade Toulousain|Tolosa (beltzez) eta Stade Français Paris (arroxa) dira txapelketa gehien irabazi dituzten taldeak.]]
[thumb|280px|[Union Bordeaux Bègles, Bordeleko taldea, gorriz.]]
14 taldek hartzen dute parte eta fase erregularrean 26 partida jokatzen ditu bakoitzak. Sei talde onenek txapelketa lortzeko kanporaketak jokatzen dituzte eta final batean erabakitzen da txapelduna. Sei talde hauek gainera Heineken Koparako (Europako errugbi kopa) sailkatzen dira eta azken biak Rugby Pro D2 mailara jaisten dira.

## Saria 
Finalaren irabazleak "Brennus-en ezkutua" (*Bouclier de Brennus*) garaikurra jasotzen du.

## Podiuma 
## Finalak 
[thumb|280px|[SU Agen Lot-et-Garonne|SU Agen, urdinez.]]
[thumb|280px|1913an txapeldun atera zen [Aviron Bayonnaisen taldea.]]

* (desk), garailea deskalifikatua izan zen 1901 urtean.
* ¹ 1897an bost talderen arteko ligaxka izan zen eta 1898an sei talderen artekoa.
* ² 1968an entsegu kopuruak erabaki zuen txapelduna.
* ³ 1984an tiroak egin zituzten txapelduna erabakitzeko.
* 4 COVID-19 pandemiaren eraginez txapelketa bertan behera gelditu zen. Ez zen txapeldunik izendatu eta ez zen jeitsiera eta igoerarik izan.

## Garaipenak 
### Taldeka 
[thumb|280px|[Biarritz Olympique.]]
[thumb|280px|[Union Sportive des Arlequins Perpignanais|USA Perpignango zaleak.]]
[thumb|280px|[AMS Clermont Auvergne Brennus-en ezkutuarekin, 2010ean.]]
[thumb|280px|[Racing 92 talde paristarra (zuri-urdina) izan zen 2016ko txapelduna.]]

# *Stade Bordelais U.C. eta C.A. Bègles taldeak 2006an batu ziren *
# *La Voulte Sportif eta Valence Sportif taldeak 2010ean batu ziren*

### Hirika 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* English Premiership Rugby
* United Rugby Championship
* Heineken Cup
* European Challege Cup

## Kanpo estekak 
*  Top 14 Ligaren webgune ofiziala
Paris (argipena)

**Paris** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:

## Geografia 
* **Paris**: Frantziako hiriburua.
* **Paris**: Idahoko hiria.

## Biografiak 
* **Paris Hilton**: modelo, abeslari eta aktorea.

## Besteak 
* **Paris**: mitologiako pertsonaia.
Poitiers

**Poitiers** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako mendebaldeko hiria da, Akitania Berriaeko eskualdearen eta Vienneko departamenduaren hiriburua.

## Geografia 
Poitiers *Seuil du Poitou* izeneko jalkitze-ordokian dago, alde batetik Armorikako eta Erdialdeko Mendiguneak bereizten dituena eta bestetik Akitaniako eta Parisko arroak lotzen dituena. Boivre eta Clain ibaien arteko muinon batean dago. Hirigunea 130 metroko altuera duen muinoaren tontor eta aldapetan dago.

### Klima 
## Historia 
*Limonum* izena izan zuen hiriak K. o. III. mendera arte. Elizbarruti garrantzitsu bateko buru izan zen, eta Galiako erlijiogune nagusietakoa bihurtu zen.

732. urtean Karlos Martelen armadak Abd al Rahman ibn Abd Allah al-Gafiqi musulmanaren osteak menderatu zituen gudua, izen bereko hiritik 20&nbsp;km-ra gertatua. Akitania alderik alde garaile igaro ondoren, Toursera abiatu zen Abd al Rahman, baina Karlos Martelekin egin zuen topo. Haren armada erraz nagusitu zitzaion Abd al Rahami, eta han hil zen Abd al Raham. Europako sarrera galarazi zien garaipen horrek musulmanei.

Normandiarrek behin baino gehiagotan hustu zuten IX. mendean. 1173-1178 bitartean, hiri-gutuna jaso zuen Henrike II.a Plantageneten eskutik, eta 1360an Ingalaterraren mende geratu zen. Bertrand du Guesclinek berreskuratu zuen Frantziarentzat 1372an, eta, Ehun Urteko Gerra amaitutakoan, Karlos erregegaiaren egoitza izan zen eta bertan egokitu zuen legebiltzarra (1423-1436).

1654. urtetik Frantziako iraultzara arte, Poitouko hiriburua izan zen.

## Demografia 
## Ekonomia 
Industria (altzairugintza, metalurgia, larrugintza, zurgintza, tresneria mekanikoak) da bertako ekonomia-jarduera nagusia. Poitiers-Biard aireportua eskualdeko aireportua da.

## Eraikinak 
Monumentu ugari gorde ditu hiri zaharrak. Aipagarriak dira, besteak beste, Notre-Dame-la-Grande eliza erromanikoa (XII. m.), San Petri katedrala gotikoa (XII-XVI. m.), San Joan bataiotegia (IV. m., Frantzian dagoen kristau-eraikinik zaharrena ziur asko), XIX. mendeko udaletxea, XII. mendeko dukearen jauregia eta hainbat museo.

Hiritik hurbil *Futuroscope* parke tematikoa dago.

## Kirolak 
1900. urtean sortutako Stade Poitevin herriko kirol-kluba da. Boleibol talde bat (Pro A ligan), saskibaloi talde bat, futbol talde amateurra eta errugbi talde profesionala ditu.

PB86 edo Poitiers Basket 86 proA mailan dabil.

## Hezkuntza 
Poitiersko Unibertsitatea 1431n sortu zuten, egungo Frantziako bigarren zaharrena izanik. Ikasle ospetsuak (François Rabelais; René Descartes; Francis Bacon) izan ditu eta egun 27.000 inguru ditu. Zientziak, geografia, historia edo hizkuntzak irakasten ditu. Gainera hiriak bi ingeniaritza eta bi enpresa goi-eskolak ditu.

## Poitiersar ezagunak 
* Hilario Poitierskoa, bertoko apezpikua
* Venantius Fortunatus, latindar poeta eta apezpikua
* Louis Vierne, organojole eta konposatzaile
* Camille Guérin, biologoa
* Michel Foucault, fiolosoa
* Joël Robuchon, sukaldaria
* Jean-Pierre Raffarin, politikaria
* Jean-Pierre Thiollet, idazlea
* Brian Joubert, izotz-patinatzailea

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Frantziako hizkuntzak

thumb|upright=1.25|Frantziako hizkuntzen *jatorrizko* hedapena
**Frantziako hizkuntzak** ugari dira, gero eta ugariago etorkinei esker. Hala ere, Estatuak frantsesa mantentzen du mintzaira ofizial bakartzat, eskualdeetako hizkuntzak egoera oso gutxituan utziz eta arriskupean.

## Metropolikoak 
* Alsaziera (Alsazian)
* Bretainiera (Bretainian)
* Euskara (Ipar Euskal Herrian)
* Flandriera (Nord departamenduan)
* Francique, Mosellan
* Franko-proventzera
* Judeo-espainiera (XV. mendeko etorkinena)
* Kataluniera (Ipar Katalunian)
* Korsikera (Korsikan)
* Liguriera: Mentonen (Itsas Alpeak) eta Bonifacion (Korsika)
* Oil hizkuntzak: herrialdeko iparraldekoak
** Borgoinera
** Xanpainera
** Franche-comtera
** Galoa
** Lorrenera
** Normandiera
** Pikardiera
** Poitevin-saintongera
** Valoniera

* Okzitaniera edo oc hizkuntzak:
** Auverniera
** Gaskoiera
** Languedocera
** Limousinera
** Proventzera
** Vivaro-alpinera

* Romania
* Yidisha

## Itsasoz harandikoak 
* Frantses kreolerak: guadalupeera, guianera, martinikera, réunionera eta abar.
* Kaledonia Berrian:
:Grande Terre: nyelâyua, kumaka, caaca, yuaga, jawea, nemia, fwâia, pijea, pwaameia, pwapwâa, Voh-Koné-ko hizkuntza, cèmuhia, paicîa, ajiëa, arhâa, arhöa, ôrôêa, nekua, sîchëa, tîrîa, xârâcùùa, xaragurèa, drubéa, numèèa
:Loyauté uharteetan: nengonea, drehua, iaaia, fagauvea

* Frantziar Polinesia: tahitiera, marquisiera, Tuamotuko mangareviera, Ra’ivavae, Rapa hizkuntzak
* Wallis eta Futuna uharteak: wallisiera eta futuniera
* Mayotte: mahoresa, Mayotteko malgaxa.

## Azken urteetan iritsitakoak 
Etorkinek azken urteetan eramandako hainbat hizkuntza ere mintzatzen dira Frantzian:
* Arabiera
* Armeniera
* Berberea
* Afrikako beste hainbat hizkuntza
* Portugesa
* Txinerak
* eta abar.

## Ikus, gainera 
* Europako hizkuntza gutxituak

## Kanpo estekak
Leonardo Piepoli

**Leonardo Piepoli** (La Chaux-de-Fonds, Suitza, 1971ko irailaren 29a) italiar txirrindulari ohia da. 1985ean debutatu zuen Refin taldearekin.

## Palmaresa 
**1992**
* 2. Aostako Haranako Giroan
**1995**
* Urkiola Igoera
* 2. Lazioko Giroan
* 6. Donostia Klasikoan
**1996**
* Trentinoko Giroko etapa bat
* 2. Settimana Lombardan eta etapa bat
**1997**
* 3. Trentino Giroan
**1998**
* Scalatore Saria
* Burgosko Itzuliko etapa bat
* 3. Donostia Klasikoan
**1999**
* 20px Galiziako Itzulia eta  etapa bat
* 20px Gaztela eta Leongo Itzulia eta etapa bat
* Burgosko Itzuliko etapa bat
* Urkiola Igoera
* 3. Aragoiko Itzulian
* 8. Espainiako Vueltan
**2000**
* Nazioarteko Kriteriumeko etapa bat
* 20px Burgosko Itzulia eta etapa bat
* 20px Aragoiko Itzulia eta etapa bat
* 2. Urkiola Igoeran
* 3. Kataluniako Voltan
* 10. Italiako Giroan
**2002**
* 20px Aragoiko Itzulia eta etapa bat
* 20px Asturiasko Itzulia eta etapa bat
* 3. Gaztela eta Leongo Itzulian
**2003**
* 20px Aragoiko Itzulia eta etapa bat
* Narancoko Igoera 
* Urkiola Igoera 
* 4. Setmana Catalanan
**2004**
* Urkiola Igoera 
* Espainiako Vueltako etapa bat
* 3. Romandiako Tourrean
* 3. Burgosko Itzulian
* 3. Aragoiko Itzulian
* 3. Narancoko Igoeran
**2005**
* 2. Kataluniako Voltan eta etapa bat
* 10. Suitzako Itzulian
**2006**
* Italiako Giroko bi etapa
* 8. Dauphiné Libérén
**2007**
* Italiako Giroko Mendiko sailkapena 20px eta etapa bat
* Espainiako Vueltako etapa bat

## Taldeak 
## Ikus, gainera 
* Italiako txirrindularien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Moralina

**Moralina** Espainiako herri bat da, Zamorako probintzian eta Gaztela eta Leon-go autonomi erkidegoan kokatua. 21,02&nbsp;km²-ko azalera du eta 2004ean 346 biztanle. 16.46 bizt/km²-ko dentsitatea du.

## Kokapena 
Moralina Zamora probintziako hegomendebaldean kokatua dago, Sayago izeneko eskualdean. Eskualdeko hiriburutik, Bermillotik, 13&nbsp;km-ra dago eta Zamora-tik 41-era. Iparraldean Villadepera, hegoaldean Luelmo, ekialdean Gamones, Torregamones eta Villardiegua de la Ribera eta mendebaldean Moral de Sayago ditu mugak.

## Klima 
Eskualdeko klima epel-mediterranear motakoa da, udak oso beroak eta neguak hotzak izanez. Euria nahiko urria da urtean zehar, soilik 500–600&nbsp;mm/urte jasotzen dira.

## Demografia 
Moralina, azken mendean zehar biztanleria galtzen joan da. Bai mende hasierako emigrazioen ondorioz, eta baita ere Espainiako Gerra Zibilarengatik. Honek ekarri duena, azken batean, biztanleria txikitze ikaragarria izan da.

Moralinako biztanleriaren eboluzioa 1991tik 2004ra:

## Ikus, gainera 
* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Zamorako udalaren webgunea.
Gustaaf Deloor

**Gustaaf Deloor**, (De Klinge, Belgika, 1913ko ekainaren 24a - Malinas, 2002ko urtarrilaren 28a) flandriar txirrindularia izan zen.

1935ean eta 1936an Espainiako Vuelta eta zazpi etapa irabazi zituen, horiek biak izanda lasterketa honen historiako lehenengo bi edizioak. Frantziako Tourreko etapa bat ere lortu zuen.

Anaia gaztea Alfons ere, txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1932**
* Flandriako Tourra (independenteentzako)
* Brabanteko Ipar-ekialdeko Itzulia
* 2. Hegoaldeko Zirkuituan
**1934**
* 4. Belgikako Itzulian
* 10. Kataluniako Voltan
**1935**
* 20px Espainiako Vuelta eta 3 etapa
* Paris-Saint-Étienneko etapa 1
* 3. Scheldeprijsean
* 3. Pariseko Zirkuituan
**1936**
* 20px Espainiako Vuelta eta 3 etapa
* 2. Suitzako Itzulian
* 8. Paris-Nizan
* 8. Paris-Bruselan
**1937**
* Frantziako Tourreko etapa 1
* 2. Liège-Bastogne-Liègen
* 3. De Drie Zusterstedenen
**1939**
* Maiatzaren Lehena Sari Nagusia

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txomin Barullo

**Txomin Barullo** Bilboko konpartsarik beteranoetarikoa da, hauen federakundearen kidea dena eta 1978.ean izen bereko tabernan sortutakoa, Barrenkalen. 

Bizkaiko Euskadiko Mugimendu Komunistaren Arte eta Kultur Komisioak aurkeztu zuen egitasmoa, Bilboko jaiak herrikoiagoak bihurtzeko.

Groucho Marxen irudia erabiltzen dute euren logotipoan, webgunean baita txosnaren horniduran ere.
 .  

 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia
* Euskadiko Mugimendu Komunista

## Kanpo estekak 
* Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgune zaharrean
* Txomin Barullo Konpartsaren webgunea.
Sinkuartel

**Sinkuartel** Bilboko konpartsa da, hauen federakundearen kidea dena eta militarismoaren aurka eta intsumisioaren alde sortutakoa.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
Hontzak

**Hontzak** Bilboko konpartsarik beteranoetarikoa da, hauen federakundearen kidea dena eta anarkismoaren alde sortutakoa.

1978ko ekainaren 28an, 24 elkarte politiko, sindikal eta herritarrek sortu zuten lehenengo Jai batzorde Herrikoia. Haien artean zegoen CNT sindikatua, eta hark sortu zuen geroxeago Hontzak konpartsa. Denbora guzti honetan aritu ostean, 1978ko Aste Nagusia sortu eta irauten duten bederatzi konpartsetako bat. Konpartsak aldaketak izan ditu, autonomoa da sindikatutik, eta bere baitan ikuspegi ezberdinak dituzten pertsonak biltzen ditu.
 
Aratusteetako Kopla Lehiaketan bigarren saria gehien lortu duen konpartsa da. Lau ikurrin irabazi ditu estropadetan, besteak beste *Egin*-en azken ikurrina (1998an) eta *Gara*-ren lehenengoa (1999).

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
https://web.archive.org/web/20080517070903/http://www.bilbokokonpartsak.com/euskaraz/konpartsak/hontzak-e.htm Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean]
Julián Berrendero

**Julián Berrendero Gil** (San Agustín del Guadalix, Madril, Espainia, 1912ko apirilaren 8a - 1995eko abuztuaren 1a) 1935etik 1949ra arte txirrindulari profesionala izan zen. *Begi urdineko Beltza* ezizenarekin ezaguna zen. 1995eko irailaren 1ean aneurisma bat zela-eta hil zen.

## Palmaresa 
**1935**
* Galiziako Itzulia 
* Eibarko Sari Nagusia eta 4 etapa
* 3. Euskal Herriko Itzulian

**1936**
* Frantziako Tourreko Mendiko saria 20px
* Errepublikaren Sari Nagusia eta 3 etapa
* 4. Espainiako Vueltan

**1937**
* Frantziako Tourreko etapa bat

**1941**
* 20px Espainiako Vuelta eta bi etapa 
* Nafarroako Itzulia
* 3. 16px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan

**1942**
* 20px Espainiako Vuelta, Mendiko saria 20px eta bi etapa 
* 20px 16px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa  
* 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa 
* 2. Kataluniako Voltan eta bi etapa

**1943**
* 20px 16px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa  
* 20px Kataluniako Volta eta etapa bat

**1944**
* 20px 16px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa 
* 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa
* Clásica a los Puertos de Guadarrama

**1945**
* 2. Espainiako Vueltan, Mendiko saria 20px eta bi etapa 
* 3. Iparraldeko Zirkuituan

**1946**
* 20px Kataluniako Volta eta etapa bat
* 2. Espainiako Vueltan eta hiru etapa

**1947**
* 6. Espainiako Vueltan eta etapa bat
* Clásica a los Puertos de Guadarrama

**1948**
* 3. 16px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 5. Portugalgo Itzulian

**1949**
* 3. 16px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*  Txirrindulariari buruzko webgunea.
Mamiki

**Mamiki** Bilboko konpartsarik beteranoetarikoa zen, hauen federakundearen kidea zena eta feminismoaren alde sortutakoa. 

Mamiki Emakumeon Konpartsa feministen txosna zen. Jai eredu partehartzaile, inklusiboa, anitza eta berdinzale baten aldekoa. Bere helburua, jaietan, kalea, gaua eta plazak zoriontasun klase berrien sinonimoak izango zirelarik eta sekula ere ez arrisku arrazoia arau patriarkala betetzen ez zutenentzako.

Emakumeen kultura eta sormenari bidea zabalduko zien beraien egitaraua eta musikaren bidez. Antolakuntza eta muntaiaren lanak autogestioan eta emakumeen artean eginez oinarritzen zen. Horrela, babesleku askea eta autonomoa eraikitzea zuten helburu  eta ahalduntze kolektibo feministarako iturburua.

## Desagerpena 
Aurrera jarraitzeko "egiturazko arazoak" aipatu zituzten erabakia hartzeko arrazoien artean, errelebo falta kasu. Talde prozesu baten ondotik eta 43 urteren ostean, erabaki zuten 2022an txosnarik ez muntatzea. 

Duela urte batzuetatik arrastaka zekartzaten egiturazko arazoak aipatu zituzten erabakia hartzeko arrazoien artean, "jarduera guztia dinamizatzeko eta artatzeko errelebo konprometituaren" falta, besteak beste. "Talde eragilean gutxi gaude, ez dugu denera iristeko indarrik eta ez dago erantzunik guk gure mamiki-unibertsoa deitzen diogunaren aldetik", zioten. Azaldu zutenez, etengabeko ahalegina egin zuten emakumeak Mamikiko konpartsakide izatera animatzeko, baina nahi zuketen arrakastarik gabe. "Konpartsa dinamika proaktiboagoa eraikitzen saiatu gara, eta zikloa duintasunez ixteko azken ahaleginean, 43 urteko bizitzaren ondoren Mamikik merezi duen bezala, azken unera arte hainbat ate jo ditugu nahi genuen emaitza lortu gabe", irakur zitekeen argitara emandako idatzian.

Hala bada, "horretarako hauspo nahikorik" ez zegoela iritzirik, 2023ko Aste Nagusian txosnarik ez muntatzea erabaki zuten. Azpimarratu zuten erabakia talde prozesu baten emaitza zela, eta bazuela azken bileran bildu ziren konpartsakideen bermea. "Bertan, azken bost urteetako prozesua zehatz-mehatz azaldu genuen, eta argi geratu zen ziklo baten amaieraren aurrean gaudela, konpartsaren proiektuari agur esateko atarian".

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
Jesús Loroño

**Jesús Loroño Arteaga** (Larrabetzu, 1925eko urtarrilaren 10a - 1998ko abuztuaren 12a), txirrindulari bizkaitarra izan zen, profesionala 1944tik 1962 arte. 65 garaipen lortu zituen. 

Eskalatzaile ona zen eta 1953ko Frantziako Tourreko mendiko saria irabazi zuen.

Larrabetzuko Goikolexaldeko baserri batean jaioa, bere lehen bizikleta gari zaku batekin erosi zuen. Ospetsua bilakatu zen bere lehen agerraldian Frantziako Tourrean. Pau-Cauterets etapa irabazi baitzuen eta mendiko sailkapena. Handik aurrera garaipen ugari lortu zituen, Espainiako Vuelta bat, bi Eibarko Bizikleta eta Kataluniako Volta bat, besteak beste. Semea Josu kazetaria da.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* 1948 - Insecticidas Z.Z.
* 1952 - Torpedo
* 1953 - Fiorelli
* 1953 - Splendid
* 1954 - Bacares Americanos
* 1954 - Terrot-Hutchinson
* 1954 - La Perle-Hutchinson
* 1955 - Faema-Guerra
* 1955 - Gamma
* 1956 - Splendid-d'Alessandro
* 1957 - CIL Bicicletas-Indautxu
* 1957 - Gamma
* 1958 - Faema-Guerra
* 1960 - Faema
* 1960 - Brandy Majestad
* 1961 - Ferrys
* 1961 - Brandy Majestad
* 1962 - Funcor-Mungia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Baiona Handia

**Baiona Handia** (*Grand Bayonne* frantsesez) Lapurdiko hiriburuaren auzoa da, Errobi ibaiaren ezkerraldean eta hiriko erdialdean kokatua. Gune komertziala da. 2010eko erroldaren arabera 3.853 biztanle zituen.

## Historia 
Toki berean antzinako erromatar hiria zegoen, auzo hau hiriko jatorrizko gunea edota eremu zaharrena baita.

## Geografia 
Ekialdean, Errobi ibaiak eta lau zubik Baiona Ttipia auzotik banatzen dute: Mayou zubia, Marengo zubia, Pannecau zubia eta Jenioaren zubia. Aldiz, iparraldean, Atturri ibaiak Espiritu Saindua auzotik banatzen dute.

Gainontzekoan, mendebalde eta hegoaldean Baionako harresiak inguratzen du.

## Ondasun nabarmenak 
### Eraikinak 
* Baionako Santa Maria katedrala, 1213an hasi eta XV. mendean burutua.
* Gaztelu Zaharra
* Baionako harresiak: Espainiako atea eta Christian Belaskain zelaia
* Baionako Herriko Etxea
* Baionako merkatua: Bertan Ipar Euskal Herriko eta euskal gastronomiaren kalitatezko produktu freskoak eros daitezke.
* Andre Mariaren kapera eta ikastetxea: 1860an eraikia.
* Saubist etxea

### Karrikak 
* Agustinoen karrika
* Douer karrika
* Espainiako karrika
* Faures karrika
* Lagréou karrika
* Luc karrika
* Montaut karrika
* Passemillon karrika
* Prébendés karrika
* Port-Neuf karrika
* Sabaterie karrika
* Salie karrika
* Vieille-Boucherie karrika

### Plazak 
* Askatasunaren plaza
* Victoires enparantza

### Zubiak 
* Mayou zubia
* Marengo zubia
* Pannecau zubia
* Jenioaren zubia

## Iruditegia 

Irudi:Baionako katedrala eta Baiona Handia, Euskal Herria.jpg|Baionako katedrala eta Baiona Handia karrika.
Irudi:Le Château-Vieux La cathédrale.jpg|Gaztelu Zaharra eta Baionako katedrala.
Irudi:La rue d'Espagne.jpg|Espainiako karrika.
Irudi:Bayonne-Les nouvelles halles-20091003.jpg|Baionako merkatua, Errobi ibaia eta Pannecau zubia.
Irudi:La Porte d'Espagne.jpg|Espainiako atea, Baionako harresiak.
Irudi:Bayonne-Foire au jambon-Pont Pannecau-20140419.jpg|Pannecau zubia, ezkerrean Baiona Handia eta Baionako merkatua, eta eskuinaldean Baiona Ttipia.

## Kanpo estekak
Baiona Ttipia

**Baiona Ttipia** (*Petit Bayonne* frantsesez) Lapurdiko hiriburuko auzo bat da, Errobi ibaiaren eskuinaldean eta hiriko erdigunean kokaturik. 2010eko erroldaren arabera, 2.508 biztanle zituen.

## Geografia 
Mendebaldean Errobi ibaiak eta lau zubik Baiona Handia auzotik banatzen dute: Mayou zubia, Marengo zubia, Pannecau zubia eta Jenioaren zubia. Aldiz, iparraldean Atturri ibaiak eta Espiritu Sainduaren zubiak Espiritu Saindua auzotik banatzen dute.

Gainontzekoan, ekialde nahiz hegoaldetik Baionako harresiak inguratzen du.

## Historia 
Antzinean "Burgu Berria" esaten zitzaion (*Bourg Neuf*). Bertan bizi izan ziren Francoren garaian Hego Euskal Herritik ihes egindako hainbat errefuxiatu.

Auzoan Baionako Institutu Unibertsitario Teknologikoaren campusa dago, Errobiko kasernan.

## Ondasunak 
### Eraikinak 
* Gaztelu Berria
* San Andres edo Done Ander eliza
* Baionako harresien ekialdeko zatia.
* Euskal Museoa: Baionako historia eta Euskal Herriko kultura jorratzen ditu, besteak beste.
* Léon Bonnat museoa
* Baionako Natura-Zientzien Museoa
* L'Auberge du Cheval Blanc
* Baionako eta Euskal Herriko Institutu Unibertsitario Teknologikoa
* Mousserolles atea (Baionako harresiak)

### Zubiak 
* Santizpirita zubia
* Mayou zubia
* Marengo zubia
* Pannecau zubia
* Jenioaren zubia

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Nive 03.JPG|Baiona Ttipiko etxeak Errobi ibai ertzean eta Pannecau zubia.
Irudi:Bayonne.JPG|Errobi ibaia eta Baiona Ttipiko etxeak.
Irudi:Bayonne-Château Neuf-20110313.jpg|Gaztelu Berria.
Irudi:Eglise Saint-André de Bayonne.JPG|San Andres eliza.
Irudi:Bayonne Musée Basque.JPG|Baionako Euskal Museoa.
Irudi:Bayonne-Pont Levis de la Porte de Mousserolles-20110612.jpg|Mousserolles atea, Baionako harresiak.
Irudi:L'Adour Bayonne2.JPG|Espiritu Sainduaren zubia eta atzealdean Baiona Ttipia.
Irudi:Rue des Cordeliers.JPG|Cordeliers karrika.
Irudi:Bayonne-Rue Pannecau-20110313.jpg|Pannecau karrika.
Irudi:Monbar hotela.jpg|Pannecau karrikan dagoen Monbar hotela. 1985. urtean Monbar Hoteleko atentatua bertan jazo zen.

## Kanpo estekak
Santizpirita

**Santizpirita** (*San Izpiritu* edo *Ezpiritu Saindua* batzuetan eta *Saint-Esprit* frantsesez) Baionako auzo bat da, Aturri ibaiaren eskuinaldean. Egun auzoa bada ere, nortasun handiko gunea izan da eta historian zehar batzuetan berezko udalerria izan du. 2010eko erroldaren arabera, 5.342 biztanle zituen.

## Izenaz 
Okzitanieraz, hots, leku-izenaren jatorriko hizkuntzan, *Sent Esperit* edo *Sent Esperit deu Cap deu Pont* (Zubiburuko Espiritu Saindua) da. Euskaraz ezbaian da zein toponimo erabili behar den, sarritan *Santizpiritu*, *Santu Izpiritu* eta beste hainbat aldaera ere erabiltzen baitira.

Jentilizioarekin berdin gertatzen da: euskaraz ebatzi gabe dago. Aldiz, okzitaniera normalizatuan, *sent esp(e)ritòi* (grafia frantsestuan, *espritoy*) da eta frantsesez, *spiritain* (maskulino singularra) / *spiritaine* (femenino singularra).

## Historia 
XII. mendean sortu zuten Espiritu Santuaren ordenako monjeek, eta hortik hartu zuen izena auzuneak. Bertan, Done Jakue bidearen erromesek hartzen zuten ostatu.

XVI. mendean bertan geratu ziren bizitzera Portugal eta Espainiatik egotzitako juduak. Gaur egun ere etorkinak bizi diren auzoa da.

Historikoki bere esparruak loturak izan ditu bai Aturriz bestaldeko Baionarekin bai goiko ordokiko Doneztebe (okzitanieraz *Sent Esteve*, frantsesez *Saint-Étienne*) herri zahar eta udalerri ohiarekin.

Bereiztea erdietsi eta *Saint-Esprit-lès-Bayonne* udalerria sortu zen. Frantziako Iraultzarekin bi urtez (1793-1795) *Jean-Jacques-Rousseau* izena ipini zioten. Baionatik ere autonomoa zen eta Landak departamentura pasarazi zuten. 1857ko ekainaren 1ean Baionarekin bat egin zuen eta horrekin batera departamentua aldatu zen. Nortasunaren seinale, bere izena duen zubia zeharkatzen dutenean gaur egun ere bertako askoren usadioa "Baionara noa" esatea da.

## Demografia 
Iturria: Cassini proiektua.

## Ondasun nabariak 
* Espiritu Sainduaren elizako eta Errepublikako plazak.
* Espiritu Sainduaren zubia.
* Baionako geltokia.
* Baionako zitadela, Vaubanek XVII. mendean egindakoa.
* Hiriko sinagoga, 1837an egindakoa.
* Baionako judu hilerria.
* Zizpa gaztetxea: 2015eko urtarrilaren 23an inauguratua.

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne -Synagogue 2.JPG|Baionako sinagoga.
Irudi:Eglise Saint-Esprit (Bayonne).jpg|Espiritu Sainduaren eliza.
Irudi:Bayonne-La citadelle.jpg|Baionako zitadela.
Irudi:Gare de Bayonne.JPG|Baionako geltokia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak