open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Negro Matapacos

**Negro Matapacos** (Beltza polizia-hiltzailea) txakur txiletar ospetsua izan zen. Ospea 2010eko hamarkadan Santiagon izandako kale-protestetan parte hartu zuelako lortu zuen. Ez zen kaleko txakurra jabea baitzuen: María Campos emakumea.

## Protestak 
Bere jatorrizko izena "Negro" zen. 2011ko ikasleen protestetan ezagun egin zen. Lepoan zapi gorria zuen zakur beltza, manifestariekin ibiltzen zen hezkuntzaren pribatizazioaren aurkako protestetan eta istiluetan Poliziaren aurka oldartzen zen. *Paco* Txilen Poliziari deitzeko destainazko modua da, horregatik jarri zioten izen hori. Ez zen protestetako kale-zakur bakarra, baina bai guztietara azaltzen zen bakarra, horregatik nabarmendu zen. Arrazoi naturalengatik hil zen, 2017ko abuztuaren 26an.

## Dokumentala 
2013ko abenduan, Victor Ramirez, Carolina Garcia, Nayareth Nain, Francisco Millan eta Sergio Medel de EnMarcha Films egileek egindako Matapaco dokumentala estreinatu zen. Viña del Mar-eko Santo Tomas Jaialdian Dokumental Onenaren saria eskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Negrori buruzko erreportaia argazkiekin.
* :*Matapaco* dokumentala (2013).
San Lorentzo (argipena)

**San Lorentzo** izenak hainbat adiera du:

* Santu izena, euskaraz **Done Laurendi**, Laurendi Erromakoa izendatzeko erabiltzen da nagusiki. Izen horregatik ezagunak halaber:
** *Done Laurendiren malkoak* edo **perseidak**.

## Tokiak 
Euskal Herrian:

* **San Lorentzo (Leotz)**, Leotz udalerriko herri hustua.
* **San Lorentzo** edo **Sallabente**, Zaldibarko auzoa, geografikoki Ermuko herrigunean ia-ia, han dagoelarik San Lorentzoko geltokia.
* **San Lorentzo**, Bergarako auzoa eta industrialdea.
* **San Lorentzo**, **Ermuaran** edo **Sallobente**, Elgoibarko auzo eta industrialdea.
* **San Lorentzo**, **Mendibil** edo **Sallobente**, Berrizko auzoa.
* **San Lorentzo** edo **Sallobente**, Metxikako auzoa, Errigoitin.
* **San Lorentzo** edo **Mesterika**, Meñakako udalburua.
* **San Lorentzo** edo **Ergoien**, Jatabeko elizatea.

Munduan:

* San Laurendi ibaia, AEB eta Kanada artean.
* San Laurendi uhartea, AEBetan, Alaskan.

Ikus halaber:

* San Lorenzo (argipena)
* Sallobente (argipena)
Simone Fontecchio

**Simone Fontecchio** (Pescara, 1995eko abenduaren 9a-) saskibaloi jokalari italiarra da. Hegal-pibot lanetan jarduten du. 

## Kirol-ibilbide profesionala 
### Klubak
Hasierako urteak Italian eman zituen: Virtus Bologna (2012-2016), Olimpia Milano (2016-2019), Vanoli Cremona (2017-2018) eta Pallacanestro Reggiana (2019-2020) taldeetan.

Ondoren, atzerrira joan eta Europako bi taldeetan aritu zen, Alemanian ALBA Berlin (2020-2021) eta Euskal Herrian Saski Baskonian (2021-2022).

Azkenik, NBAra jauzia egin zuen: Utah Jazz (2022-2024), Detroit Pistons (2024-2025) eta Miami Heat (2025-).

### Selekzioa
Italiako selekzioan ere jokatzen du 2014tik, debuta 19 urterekin egin zuelarik. 2020an, Olinpiar Jokoetann, bosgarren postuan gelditu zen selekzioa. 2022ko EuroBasketean 2022 zazpigarrenak eta 2023ko Munduko Saskibaloi Txapelketan zortzigarrenak izan ziren.

## Kanpo estekak 
*Jokalariaren fitxa (EuroBasket).
Ciudad Vallesko elizbarrutia

**Ciudad Vallesko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1960ko azaroaren 27an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ciudad Vallesen dago. Egun apezpikua Roberto Yenny García da.

## Ordinarioak 
* Carlos Quintero Arce (1961-1966)
* Alfonso Reyes Ramos (1966-1969)
* José Melgoza Osorio (1970-1979)
* Juvencio González Álvarez (1980-1995)
* José Guadalupe Galván Galindo (1994-2000)
* Roberto Octavio Balmori Cinta (2002-2020)
* Roberto Yenny García (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Luis Potosíko artxidiozesia

**San Luis Potosíko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1854ko abuztuaren 31n ezarri zen elizbarruti gisa eta 1988ko azaroaren 5ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza San Luis Potosín dago. Egun artzapezpikua Jorge Alberto Cavazos Arizpe da.

## Ordinarioak 
### San Luis Potosíko apezpikuak 
* Pedro Barajas y Moreno (1854-1868)
* Manuel del Conde y Blanco (1869-1872)
* José Nicanor Corona e Izarraraz (1873-1883)
* Jose Maria Ignacio Montes de Oca y Obregón (1884-1921)
* Miguel María de la Mora y Mora (1922-1930)
* Guillermo Tritschler y Córdova (1931-1941)
* Gerardo Anaya y Diez de Bonilla (1941-1958)
* Luis Cabrera Cruz (1958-1967)
* Estanislao Alcaraz y Figueroa (1968-1972)
* Ezequiel Perea Sánchez (1972-1986)
* Arturo Antonio Szymanski Ramírez (1987-1988)

### San Luis Potosíko artzapezpikuak 
* Arturo Antonio Szymanski Ramírez (1988-1999)
* Luis Morales Reyes (1999-2012)
* Jesús Carlos Cabrero Romero (2012-2022)
* Jorge Alberto Cavazos Arizpe (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matehualako elizbarrutia

**Matehualako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1997ko maiatzaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Matehualan dago.

## Ordinarioak 
* Rodrigo Aguilar Martínez (1997-2006)
* Lucas Martínez Lara (2006-2016)
* Margarito Salazar Cárdenas (2018-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Combako kastroa

**Santa Combako kastroa** Santa Comba uhartean (Ferrol, Espainia) dagoen kostaldeko kastroko aztarnategi arkeologikoa da. Gaur egun hiru uhartetxok osatzen dute, IM-HE orientazioarekin. Erdiko uhartearen gainean, handienean, Santa Comba baseliza dago. Santa Combari izena ematen dion erreferentzia zaharrena 1110ekoa da.

## Deskribapena 
[thumb|Egungo aroko I. mendeko edo egungo aroaren aurreko I. mendeko [txaonda baten marrazkia. Inskripzioarekin: *Rebe trasanci Avge*.]]
2002. urten, Coruñako Unibertsitateak eta CSICek lehen esku-hartze arkeologikoa hasi zuten Santa Comba uhartean. Aurkitutako aztarnak K.a. III. mendekoak (Burdin Aroa) eta K.o. I. mendekoak (erromanizazioa) izan ziren. Hiru uharteek, ustez, lurrari lotutako penintsula bat osatzen zuten, eta 320 metroko luzera eta 110 metroko zabalera dute guztira. 2006an indusketen bigarren kanpaina bat egin zen eta 2010ean prospekzio geofisikoa, ingurunearen azterketa geomorfologikoa eta jasotze topografikoa egin ziren. Han aurkitu zuten, beharbada, etxean erabiltzeko moduko burdinazko lanetarako tailer siderurgiko bat.

2001eko urraren 15ean, André Pena Grañak I. mendeko 4 zentimetroko diametroko txaonda antzeko bat aurkitu zuen inguruetan, *Reva*ri eskainitako inskripzio batekin: *Rebe trasanci Avg[Vst]e* ("Trasankos Lurralde"-ko "*Reva trasanciuca*-rentzat" bezala itzulia), desadostasunak eta polemika egon ziren jatorriari eta esanahiari dagokionez. Inskripzio hau Trasankos lurraldeari dagokio, Kastroen kulturan sortutako lurralde-antolaketari, alegia.

## Sarbideak 
Erdiko irlarako sarbidea, handiena eta Santa Comba baseliza dagoenerako, itsasbeheran bakarrik da posible.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Armada, Xosé-Lois eta Alonso, Víctor (2016): *El yacimiento de Santa Comba y la minería de Covas*. Edizioak Embora.
Zacatecasko elizbarrutia

**Zacatecasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1963ko urtarrilaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Zacatecas Hirian dago. Egun apezpikua Sigifredo Noriega Barceló da.

## Ordinarioak 
* Ignacio Mateo Guerra y Alba (1864-1871)
* José María del Refugio Guerra y Alva (1872-1888)
* Buenaventura del Purísimo Corazón de María Portillo y Tejeda (1888-1899)
* José Guadalupe de Jesús de Alba y Franco (1899-1910)
* Miguel María de la Mora y Mora (1911-1922)
* Ignacio Placencia y Moreira (1922-1951)
* Francisco Javier Nuño y Guerrero (1951-1954)
* Antonio López Aviña (1955-1961)
* Adalberto Almeida y Merino (1962-1969)
* José Pablo Rovalo Azcué (1970-1972)
* Rafael Muñoz Núñez (1972-1984)
* Javier Lozano Barragán (1984-1997)
* Fernando Mario Chávez Ruvalcaba (1999-2008)
* Carlos Cabrero Romero (2008-2012)
* Sigifredo Noriega Barceló (2012-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Francisco Javier Nuño y Guerrero (1951)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ensenadako elizbarrutia

**Ensenadako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2007ko urtarrilaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ensenadan dago. Egun apezpikua Rafael Valdéz Torres da.

## Ordinarioak 
* Sigifredo Noriega Barceló (2007-2012)
* Rafael Valdéz Torres (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tijuanako artxidiozesia

**Tijuanako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1874ko urtarrilaren 20an ezarri zen Kalifornia Behereko bikariotza apostoliko gisa, 1957ko uztailaren 13an Tijuanako bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1963ko uztailaren 13an elizbarruti mailara igo zen eta 2006ko azaroaren 25ean artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Tijuanan dago.

## Ordinarioak 
### Kalifornia Behereko bikario apostolikoak 
* Ramón María de San José Moreno y Castañeda (1873-1879)
* Buenaventura del Purísimo Corazón de María Portillo y Tejeda (1880-1882)
* Silvino Ramírez y Cuera (1921-1922)
* Alfredo Galindo Mendoza (1948-1957)

### Tijuanako bikario apostolikoa 
* Alfredo Galindo Mendoza (1957-1963)

### Tijuanako apezpikuak 
* Alfredo Galindo Mendoza (1948-1970)
* Juan Jesús Posadas Ocampo (1970-1982)
* Emilio Carlos Berlie Belaunzarán (1983-1995)
* Rafael Romo Muñoz (1996-2006)

### Tijuanako artzapezpikuak 
* Rafael Romo Muñoz (2006-2016)
* Francisco Moreno Barrón (2016-2025)
** Aulki hutsa (2025-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Mario Nicolás Villanueva Arellano (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toas uhartea

**Toas uhartea** () Maracaiboko aintziran dagoen uharte bat da, Venezuelan.

## Geografia 
Maracaiboko aintziraren iparraldean kokaturik dago eta 3 km²-ko azalera du. Uhartea nahiko laua da, gehienez ere 9 metrotako altura baitu.

## Historia 
Espainiarrak iritsi bezain laister hasi ziren uharteko kareharria ustiatzen. 1591eko Erret Zedulak agintzen dire inguruko alkateei Toaseko kareharria erabil dezatela inguruko gotorlekuak eraikitzeko.

1890. urtean Zulia udalerriaren esku gelditu ziren Toas eta San Caros uharteak. 1985ean Almirante Padilla udalerria eratu zen.

## Ekonomia 
Mineral eta harri ugariren hobiak ustiatzen dira, hala nola, lignito sulfurosoa, kareharria eta buztina eta kobrea. Gatzagak ere badaude.

El Toro herria arrantzaleen herria da.

Azken urteetan turismoak indar handia hartu du

## Azpiegiturak 
Itsasontziz iritsi daiteke Toas uhartera.

## Iruditegia 

Irudi:Centro de Isla de Toas.jpg
Irudi:19931728 1985813724981600 3967709965073776640 n(1).jpg
Irudi:ISLA DE TOAS MUNICIPIO ALMIRANTE PADILLA.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hego Kalifornia Behereko La Pazeko elizbarrutia

**Hego Kalifornia Behereko La Pazeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1957ko apirilaren 13an ezarri zen prefetura apostoliko gisa, 1976ko martxoaren 1ean bikariotza apostoliko mailara igo zen eta 1988ko martxoaren 21ean elizbarruti mailara. Apezpikuaren egoitza La Pazen dago. Egun apezpikua Miguel Ángel Espinoza Garza da.

## Ordinarioak 
### Hego Kalifornia Behereko La Pazeko prefektu apostolikoak 
* Juan Giordani (1958-1972)
* Gilberto Valbuena Sánchez (1972-1976)

### Hego Kalifornia Behereko La Pazeko bikario apostolikoa 
* Gilberto Valbuena Sánchez (1976-1988)

### Hego Kalifornia Behereko La Pazeko apezpikuak 
* Gilberto Valbuena Sánchez (1988-1989)
* Braulio Rafael León Villegas (1990-1999)
* Miguel Ángel Alba Díaz (2001-2026)
* Miguel Ángel Espinoza Garza (2026-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Miguel Ángel Espinoza Garza (2022-2206)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mexicaliko elizbarrutia

**Mexicaliko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1966ko martxoaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Mexicalin dago. Egun apezpikua Enrique Sánchez Martínez da.

## Ordinarioak 
* Manuel Pérez-Gil y González (1966-1984)
* José Ulises Macías Salcedo (1984-1996)
* José Isidro Guerrero Macías (1997-2022)
* Enrique Sánchez Martínez (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuautitlángo elizbarrutia

**Cuautitlángo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1979ko otsailaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Cuautitlánen dago. Egun apezpikua Efraín Mendoza Cruz da.

## Ordinarioak 
* Manuel Samaniego Barriga (1979-2005)
* Guillermo Ortiz Mondragón (2005-2021)
* Efraín Mendoza Cruz (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ecatepeceko elizbarrutia

**Ecatepeceko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1995eko ekainaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ecatepec de Morelosen dago.

## Ordinarioak 
* Onésimo Cepeda Silva (1995-2012)
* Oscar Roberto Domínguez (2012-2024)
** Aulki hutsa (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izcalliko elizbarrutia

**Izcalliko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2014ko ekainaren 9an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Cuautitlán Izcallin dago. Egun apezpikua Francisco González Ramos da.

## Ordinarioak 
* Francisco González Ramos (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concello da Guarda Bandera

**Concello da Guarda Bandera** Galiziako estropada da, A Guardan jokatzen dena, Pontevedrako probintzian. Herriko Club de Remo Robaleira da antolatzailea.

## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Netzahualcóyotleko elizbarrutia

**Netzahualcóyotleko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1979ko otsailaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nezahualcóyotlen dago. Egun apezpikua Héctor Luis Morales Sánchez da.

## Ordinarioak 
* José Melgoza Osorio (1979-1989)
* José María Hernández González (1989-2003)
* Carlos Garfias Merlos (2003-2010)
* Héctor Luis Morales Sánchez (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teotihuacángo elizbarrutia

**Teotihuacángo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2008ko abenduaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Teotihuacán de Aristan dago. Egun apezpikua Guillermo Francisco Escobar Galicia da.

## Ordinarioak 
* Guillermo Francisco Escobar Galicia (2008-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Texcocoko elizbarrutia

**Texcocoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1960ko apirilaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Texcoco de Moran dago. Egun apezpikua Carlos Enrique Samaniego López da.

## Ordinarioak 
* Francisco Ferreira Arreola (1960-1977)
* Magín Camerino Torreblanca Reyes (1978-1997)
* Carlos Aguiar Retes (1997-2009)
* Juan Manuel Mancilla Sánchez (2009-2025)
* Carlos Enrique Samaniego López (2025-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Magín Camerino Torreblanca Reyes (1972-1978)
* Juan Manuel Mancilla Sánchez (2001-2005)
* Víctor René Rodríguez Gómez (2006-2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valle de Chalcoko elizbarrutia

**Valle de Chalcoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2003ko uztailaren 8an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Valle de Chalco Solidaridaden dago. Egun apezpikua Víctor René Rodríguez Gómez da.

## Ordinarioak 
* Luis Artemio Flores Calzada (2003-2012)
* Víctor René Rodríguez Gómez (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosario Montes Estrada

**Rosario Montes Estrada** (Barredes, 1898 - Vindoria, Langreo, 1937ko azaroaren 26a), **«Rosario la del prau nuevu»** bezala ezaguna, frankismoak gerra zibilean eraildako espainiarra izan zen.

## Biografia 
Montes Barredosen jaio zen, Lavianan, XIX. mendearen amaieran. Ramon Suarezekin ezkondu zen, nekazaria eta egurraren eta ikatzaren garraiolaria zena.

Gerra zibilean Asturias erori ondoren, atxilotu eta Barredoseko kuartelera eta Lavianako kartzelara eraman zuten. Rosario bortxatua eta bortizki torturatua izan zen 8 hilabeteko haurdun zegoela.

Azkenean, 1937ko azaroaren 26an eraman zuten Lavianako La Pontona espetxetik Oviedoko espetxerantz atera zen kamioi batean. Ibilgailua Vindoria parajean gelditu zen, Ciañu eta L'Entregu artean, eta bertan fusilatu zuten Moran, beste 7 atxiloturekin batera, hiru gizon eta lau emakume. 39 urte zituen.

## Bibliografia 
*Álvarez Campal, Rosa del Carmen (2010). El crimen de Vindoria. FSA PSOE.

## Ikus, halaber 
*Genero-indarkeria eta bortxaketak Espainia frankistan eta trantsizio demokratikoan

## Erreferentziak
Faraoiaren uhartea

**Faraoiaren uhartea** () edo **Koralaren uhartea**, Egiptoko uharte bat da, Sinai penintsularen ekialdean kokaturik dagoena, Aqabako golkoan. Ez da inor bizi uhartean.

## Geografia 
Uharte txikia da, 315 metro luze eta 170 merta zabal dena. 3,9 hektareatako azalera du. Uharte malkartsua da, puntu altuenak 14 metro ditu eta haren gainean gotorleku handi bat dago.

Itsasgoran soilik iritsi daiteke itsasontziz uhartea.

XII. mendean zaldun gurutzatuek erabili izan zuten Kairo eta Damasko arteko ibilbidea kontrolatzeko. *Île de Graye* izena eman zioten kristauek eta *Ayla* deitu zioten arabiarrek. 1170. urtean Saladin I.ak uhartea konkistatu eta gotorleku bat eraiki zuten. 1182-1183 urteen arteko neguan Renaud de Châtillon gurutzatuak setiatu zuen uhartea baina ez zuen arrakastarik izan. 

1217an Thietmar erromesa iritsi zen irlara eta arrantzale herri bat aurkitu zuen musulmanez osatua eta preso harturiko franko batzuk zituena.

XIV. mendean Aqaba hiriko gobernadore mamelukoa bizi izan zen denbor tarte batez uharteko gotorlekuan.

## Ekonomia 
Koral uharriak dituenez turismoa da uhartearen jarduera ekonomiko nagusia.

## Iruditegia 

Irudi:Castle of Saladin.jpg
Irudi:IHM אי האלמוגים.jpeg
Irudi:Острів Фараонів у Акабській затоці.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bottega Veneta

**Bottega Veneta** luxuzko moda etxe italiarra da. Milanen (Italia) dute egoitza. Arropa, poltsak, oinetakoak, osagarriak, bitxiak eta lurrinak ekoizten dituzte.

Marka Kering-ena da 2001eko otsailetik. 2023an, Bottega Venetaren salmentak 1.600 milioi eurora iritsi ziren.

Bottega Veneta 1966an sortu zuten Vicenzan Michele Taddeik eta Renzo Zengiarok.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louis Deschamps

**Louis Deschamps** politikari frantsesa izan zen, Erradikal Independenteekin eta Aliantza Demokratikoarekin afiliatua. 

## Biografia 
Rennesko abokatu-elkartean izena emanda zegoen abokatu honek antzinatasunean oinarritutako desmobilizazioa aukeratu zuen Lehen Mundu Gerraren amaieran, kritikatua izan zen irtenbidea, baina britainiarren erabilgarritasun ekonomikoaren aukera baino justuagoa izan zena. Deschamps, monopolio publikoen aurka, Frantziak kable eta irrati komunikazioetan zuen nazioarteko papera defendatu zuen eta bereziki Compaigne Radio France-ren sorrera babestu zuen. 
thumb|Louis Deschampsen hilobia Boulogne-Billancourteko Pierre-Grenier hilerrian.

## Heriotza 
1925eko apirilaren 24an hil zen Parisen, 46 urte zituela. Boulogne-Billancourteko (Hauts-de-Seine) Pierre-Grenier hilerrian lurperatuta dago.

## Kargu politikoak
Tolucako artxidiozesia

**Tolucako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1950eko ekainaren 4an ezarri zen elizbarruti gisa eta 2019ko irailaren 28an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Toluca de Lerdon dago. Egun artzapezpikua Raúl Gómez González da.

## Ordinarioak 
### Tolucako apezpikuak 
* Arturo Vélez Martínez (1951-1979)
* Alfredo Torres Romero (1980-1995)
* Francisco Robles Ortega (1996-2003)
* Francisco Javier Chavolla Ramos (2003-2019)

### Tolucako artzapezpikuak 
* Francisco Javier Chavolla Ramos (2019-2022)
* Raúl Gómez González (2022-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Francisco Robles Ortega (1991-1996)
* Maximino Martínez Miranda (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roosevelt Campobello nazioarteko parkea

**Roosevelt Campobello Nazioarteko Parkeak** Franklin D. Roosevelt, Eleanor Roosevelt eta bere familiaren udako etxea eta inguruko lurrak gordetzen ditu. Campobello irlaren hegoaldeko muturrean dago, Kanadako Brunswick Berria probintzian, eta Franklin Delano Roosevelt Memorial Bridge zubiak lotzen du kontinentearekin, Lubecen, Mainen, Ameriketako Estatu Batuetan.

Etxea, Shingle estiloan eraikia eta 1897an amaitua, Willard T. Sears-ek diseinatu zuen. 1908an Franklin eta Eleanorri ezkontza-opari gisa eman zitzaien, Franklinen ama Sara Rooseveltek oparituta. 1921eko abuztuan, 39 urteko Roosevelt, Estatu Batuetako 32. presidentea izango zena, gaixotasun paralitiko larri batek jo zuen, garai hartan poliomielitisa zela uste zena, eta gerritik behera perlesiak jota utzi zuen. Harez gero Roosevelt hirutan bakarrik joan zen Campobellora: 1933an, 1936an eta 1939an. Eleanor Rooseveltek udako eguraldi freskoa maite zuen eta askotan bisitatzen zuen bere seme-alabekin eta lagunekin. Armand Hammer-ek 1952an erosi zuen etxea. 1962an Eleanor hil ondoren, Hammerrek jabetza AEBetako eta Kanadako gobernuei utzi zien. 1964an, 11 km2 nazioarteko parkea sortu zuten.

## Parkearen osagaiak 
Roosevelt Campobello Nazioarteko Parkeak, XIX. mendeko opor-etxea, erlazionatutako kanpo-eraikin eta etxe-ordeak, lorategiak eta xendrak ez ezik, opari-denda bat eta Kanada eta Estatu Batuen arteko mugei buruzko erakusketa elebidun txiki bat (ingelesa eta frantsesa) ere baditu.

## Antolaketa administratiboa 
Parkea Kanadako eta Estatu Batuetako gobernuen jabetzakoa da, eta Roosevelt Campobello Nazioarteko Parkeen Batzordeak kudeatzen du. Batzordea Georges Vanier Kanadako gobernadore nagusiak,  Lester B. Pearson Kanadako lehen ministroak eta Lyndon B. Johnson AEBetako presidenteak 1964ko urtarrilaren 22an sinatutako nazioarteko itunaren bidez sortu zen. Parkea 1964ko uztailaren 7an ezarri zen. Bi herrialdeek diru laguntza berdina ematen diote parkeari. Parks Canada erakundearen eta Estatu Batuetako Parke Nazionalen Zerbitzuaren kide da.

Roosevelt Campobello Nazioarteko Parkeko Batzordea patronatukideek eta komisarioek osatzen dute: herrialde bakoitzeko presidente bat eta hiru patronatukide, baita AEBetako zein Kanadako hiru ordezko komisarioak ere. AEBetako presidenteak AEBetako Batzordeko kideak izendatzen ditu, eta Kanadako Gobernadoreak Kanadako kideak. Karguak ordaindu gabeak dira, baina Kanadako gobernuak dio “kideak dietak eta bidaia gastuak aintzat hartuta zentzuz ordaindu ahal izango ditu Batzordeak".

## Galeria 
## Erreferentziak
Andrii Parubii

**Andrii Volodymyrovytx Parubii** —  — (Txervonohrad, Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialista, 1971ko urtarrilaren 31 - Lviv, Ukraina, 2025eko abuztuaren 30a) ukrainar politikaria izan zen. Ukrainako Verkhovna Radako legebiltzarreko mahaiburua izan zen 2016ko apirilaren 14a eta 2019ko abuztuaren 29a bitartean. Aurretik, 2014ko otsailaren 27a eta abuztuaren 7a bitartean, Ukrainako Defentsa eta Segurtasun Nazionaleko Kontseiluko idazkaria izan zen.

2025eko abuztuaren 30ean erail zuten tiroz Lviven, 54 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herring Cove probintzia-parkea

**Herring Cove probintzia-parkea** Brunswick Berriko parkea da, Campobello Irlanden dagoena, Campobello uhartean hain zuzen ere. Parke Probintzialera, lurrez, Franklin Delano Roosevelt zubiaren bidez AEBetako Maine-ko Lubec hiritik bakarrik sar daiteke.

ezkerrera|thumb|Herring Cove-ko hondartza
Parkeak 4,22 km2-ko hedadura du 1,6 km-ko hondartza  du, Fundy badiara ematen duena. Halaber basoan berrena doazen sei ibilbide markatuta ditu. Parkearen barrutian, kanpin bat eta bederatzi zuloko golf-zelai bat ere badaude.

## Erreferentziak
Nabigazio-ubide

[thumb|[Korintoko kanala, Grezian.]]
**Nabigazio-ubidea**, **nabigazio-kanala**, **kanal nabigagarria** edo **ubide nabigagarria** ur-bide bat da, askotan jatorri artifizialekoa, eta, oro har, aintzirak, ibaiak edo ozeanoak lotzen ditu. Garraiorako erabiltzen dira, sarritan, gabarrek zeharkatzen dituzte ibai-kanaletan eta itsasontziek ozeanoak lotzen dituzten kanaletan.

Barnealdeko ubideak burdinbideak garatu baino lehenagokoak ziren Industria Iraultza garaian, eta horietako batzuk geroago lehortu eta trenbideak eraikitzeko pasabide garbi gisa erabili ziren.

Kanalen erabileraren azterketa mendeetan zehar garatu dute Leonardo da Vincik eta hura hobetzera energia asko bideratu zuten beste jenio batzuek. Besteak beste, Milan inguratzen duten ubideak garatzeko hainbat ideia eman ditu (“Navigli” deiturikoak), guztiz artifizialak, hiria Tesino eta Adda ibaiekin lotzen dutenak. Azken hauen bidez, zeharka ibai bideetatik Maggioreraino iritsi zitekeen iparralderantz, Po ibaia erabiliz, Itsaso Adriatikoraino ekialdean. Ibai-bide txiki eta sakonera txikiko horiek erabiliz, merkatalgaiak hondo ia lauko gabarra batzuen bidez garraiatzen ziren: bide horretatik garraiatu ziren, neurri handi batean, hiria eraikitzeko erabili ziren eraikuntza-materialak.

Kontinente osoen ekonomia neurri handi batean aldatu duten kanal handien artean, Suezko kanala eta Panamako kanala daude. Ingeniaritza-lan handi horien irekierarekin, kontinente arteko garraio-denborak izugarri murriztu ziren, eta mendebaldeko merkataritzaren eta Ekialde Urrunaren arteko hazkunde esponentziala markatu zuten.

Oso bereizgarria den beste kanal mota bat hirien barnean nabigatzeko aukera ematen duena da. Hiri barneko ubide nabigagarrien adibide bat Tarentoko ubideak izan daitezke, non ubideek Itsas Armategi Militarreraino, hirian, gerraontziak sartzea ahalbidetzen duten. Baina adibiderik onena Veneziakoa da, noski: nahiz eta beste hiri batzuek (Amsterdam, adibidez) barruan bide nabigagarri ugari izan, Venezia da adibide bakarra munduan, non mugitzeko modu bakarra, oinezkoena ez ezik, bere kanal-sare korapilatsuaren bidez den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atlacomulcoko elizbarrutia

**Atlacomulcoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1984ko azaroaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Atlacomulco de Fabelan dago. Egun apezpikua Adolfo Miguel Castaño Fonseca da.

## Ordinarioak 
* Ricardo Guízar Díaz (1984-1996)
* Constancio Miranda Wechmann (1998-2009)
* Juan Odilón Martínez García (2010-2024)
* Adolfo Miguel Castaño Fonseca (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurent Eynac

**Laurent Eynac** politikari frantsesa izan zen. Parlamentuko kidea eta gero senataria izan zen Haute-Loire eskualdean, eta hainbat aldiz ministro gerrarteko garaian.

## Biografia 
Abokatua, Laurent Eynac hauteskunde-funtzionario moderatu eta erradikala izan zen Haute-Loire eskualdean (Ezker Erradikala 1919tik aurrera eskuin-erdiko taldea zen) 21 urtez (kontseilari nagusia eta Parlamentuko kidea 1913tik 1935era, gero senataria 1935etik 1940ra), eta hainbat aldiz ministro ere izan zen (Posta, Telekomunikazio, Merkataritza, Obra Publiko eta azkenik Airekoa). Aireko lehen ministroa izan zen (1928an dekretuz sortutako ministerioa).

Lehen Mundu Gerran, lehenik administrazio ofizial gisa mobilizatu zuten 1915eko martxoan, eta gero 131. Infanteria Erregimentuko erreserbako bigarren teniente gisa 1916ko maiatzean. Urte berean, CRPko (Parisko Gotorleku Kanpamentua) zerbitzu aeronautikora behatzaile gisa bidali zuten, eta 1918ko apirilean ministro dekretu bidez aldi baterako erreserbako teniente izendatu zuten. 1916tik aurrera bonbardaketa eskuadroi batera bidali zuten, V. 110era. Armadaren aginduetan aipatu zen 1916ko abenduaren 5ean. Aldi berean, Batzar Nazionaleko kidea eta Armada Batzordeko kidea izan zen 1917ko martxotik 1918ko urtarrilera. Gerran zehar, bonbardaketa politika baten ideia sustatu zuen nabarmen, eta, oro har, aireko indarraren antolaketa hobea.

Bere eskualdean, parlamentari eta gero ministro gisa, Trans-Cévennes trenbidearen eraikuntza bultzatu zuen, baina ez zen inoiz amaitu.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Frantziako Batasuneko Batzarrean parte hartu zuen, 1947tik 1958ra presidenteorde gisa aritu zen eta Ezker Errepublikanoaren Bilkurako buru ere izan zen. Ondoren, Ekonomia eta Gizarte Kontseiluan parte hartu zuen (1959-1964).

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Tenancingoko elizbarrutia

**Tenancingoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 2009ko azaroaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tenancingo de Degolladon dago. Egun apezpikua Víctor Carabés Chávez da.

## Ordinarioak 
* Raúl Gómez González (2009-2022)
* Víctor Carabés Cháves (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuernavacako elizbarrutia

**Cuernavacako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1891ko ekainaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Cuernavacan dago. Egun apezpikua Ramón Castro Castro da.

## Ordinarioak 
* Fortino Hipólito Vera y Talonia (1894-1898)
* Francisco Plancarte y Navarrete (1898-1911)
* Manuel Fulcheri y Pietrasanta (1912-1922)
* Francisco Uranga y Sáenz (1922-1930)
* Francisco María González y Arias (1931-1946)
* Alfonso Espino y Silva (1947-1951)
* Sergio Méndez Arceo (1952-1982)
* Juan Jesús Posadas Ocampo (1982-1987)
* Luis Reynoso Cervantes (1987-2000)
* Florencio Olvera Ochoa (2002-2009)
* Alfonso Cortes Contreras (2009-2012)
* Ramón Castro Castro (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magdalena de Cos Borbolla

**Magdalena de Cos Borbolla** (Rábago, (Kantabria) 1919ko martxoaren 22a - Madril, 2008ko urtarrilaren 3a) espainiar gerrillari antifrankista izan zen.

## Ibilbidea 
1919an Kantabrian jaioa, Donato de Cos eta Maria Borbollaren alaba zen, eta Manuel de Cos Borbolla, Lehoi de Cos Borbolla eta Jesus de Cos Borbolla gerrillariaren arreba. Jesus, ezizenez *Comandante Pablo*, "Ceferino Machado" taldeko kidea zen. 18 urterekin, tropa frankistek buruko ile guztia moztu zioten Magdalenari errepresalia gisa, Kantabria hartu zutenean. Gainera, burdina gori batez kopeta markatuko ziotela mehatxatu zuten.

Europako Mendietan Ceferino Machadoren gerrillaren lotura izan zen, elikagaiak eta sendagaiak eramanez.Hori dela eta, La Magdalenako kontzentrazio esparruan atxilotu eta espetxeratu zuten. 1950eko urriaren 28an gerra-kontseilura eraman zuten beste 55 auzipeturekin batera, eta bi urteko espetxe-zigorra ezarri zioten.

## Aintzatespenak 
Dolores Cabra historialariak, "Artxiboa, Gerra eta Erbestea" Elkarteko idazkari nagusiak, bere nekrologikoa idatzi zuen. 2022an, Kultura Ondarearen eta Memoria Historikoaren zuzendaritza nagusiak De Cos omen uzen eta berarekin batera frankismoak errepresaliatutako Dolores Lavín, Agapita González, Valeria Allés, Carmen Manrique eta  Esperanza Martínez.

## Erreferentziak
Huejutlako elizbarrutia

**Huejutlako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1922ko azaroaren 24an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Huejutla de Reyesen dago. Egun apezpikua José Hiraís Acosta Beltrán da.

## Ordinarioak 
* José de Jesús Manríquez y Zárate (1922-1939)
* Manuel Jerónimo Yerena y Camarena (1940-1963)
* Bartolomé Carrasco Briseño (1963-1967)
* Sefafín Vásquez Elizalde (1968-1977)
* Juan de Dios Caballero Reyes (1978-1993)
* Salvador Martínez Pérez (1994-2009)
* Salvador Rangel Mendoza (2009-2015)
* Jose Hirais Acosta Beltran (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tulancingoko artxidiozesia

**Tulancingoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1863ko urtarrilaren 26an ezarri zen elizbarruti gisa eta 2006ko azaroaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Tulancingo de Bravon dago. Egun artzapezpikua Oscar Roberto Domínguez da.

## Ordinarioak 
### Tulancingoko apezpikuak 
* Juan Bautista de Ormeachea y Ernáez (1863-1884)
* Agustín de Jesús Torres y Hernández (1885-1889)
* José María Armas y Rosales (1891-1898)
* Maximiano Reynoso y del Corral (1898-1902)
* José Mora y del Rio (1901-1907)
* José Juan de Jesús Herrera y Piña (1907-1921)
* Vicente Castellanos y Núñez (1921-1932)
* Luis María Altamirano y Bulnes (1933-1937)
* Miguel Darío Miranda y Gómez (1937-1955)
* Adalberto Almeida y Merino (1956-1962)
* José Esaúl Robles Jiménez (1962-1974)
* Pedro Arandadíaz Muñoz (1975-2006)

### Tulancingoko artzapezpikuak 
* Pedro Arandadíaz Muñoz (2006-2008)
* Domingo Díaz Martínez (2008-2024)
* Oscar Roberto Domínguez (2024-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Luis Benítez y Cabañas (1926-1933)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tulako elizbarrutia

**Tulako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1961eko otsailaren 27an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tula de Allenden dago. Egun apezpikua Juan Pedro Juárez Meléndez da.

## Ordinarioak 
* José de Jesús Sahagún de la Parra (1961-1985)
* José Trinidad Medel Pérez (1986-1993)
* Octavio Villegas Aguilar (1994-2005)
* Juan Pedro Juárez Meléndez (2006-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blue Sun Palace

***Blue Sun Palace*** 2024ko Ameriketako Estatu Batuetako film dramatikoa  da. Lanean migratzaile asiarrak dira protagonista. Constance Tsang zinemagilearen opera prima da. Cannesko Kritikarien Astean Epaimahaiaren Saria irabazi zuen. Gidoia ere Constance Tsangena da. Iraupena: 116 minutu.

## Aktoreak 
* Lee Kang-sheng, Cheung gisa.
* Wu Ke-xi, Amy gisa.
* Haipeng Xu, Didi gisa.

## Argumentua 
Txinatar Urteberri eguneko festan, Amyk (Ke-Xi Wu) eta Didik (Haipeng Xu) lan egiten duten Queens auzoko (New York) masaje zentrora sartuko da gizon armatu bat, lapurreta egiteko asmoz, eta emakumea tirokatuko du ezustean. Gertaera tragiko horrek bitan zatituko du filmeko hiru pertsonaia nagusien beldurrak, zalantzak, amets galduak eta iraganeko mamuak erakutsiko ditu. Komunitate oso batenak diren mamuak. Amets amerikarraren aurpegi ilunaren enegarren adibidea erakusten du film honek. Etorkizun duin baten bila bertaratu diren arima inozenteek desesperazioaren ondorioz hartu behar dituzten erabakien erradiografia sotila bilakatuko da lana. 

## Filmaren ezaugarriak 
Espazio itxiak nagusituko dira —jatetxea, karaokea, masaje zentroa…—, oztopo bisualez betetakoak, eta horiek ikus-entzulearentzat deseroso izango den argiztapen ilun eta «zikin» desitxuratuarekin jantzitako ditu Tsangek, pertsonaien beraien eta bizi duten egoeraren proiekzio izanik. Badirudi New York hiriak atxilotu egin dituela. 

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ander Makazaga: "Mamuz betetako komunitate baten amets galduak", Irutxuloko Hitza, 2457.zk. 2025eko abuztuaren 30a.
* :[www.imdb.com/es-es/title/tt32119297/?reasonForLanguagePrompt=browser_header_mismatch Filma IMDb webgunean.]
Tuxtla Gutiérrezko artxidiozesia

**Tuxtla Gutiérrezko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1964ko urriaren 27an ezarri zen elizbarruti gisa eta 2006ko azaroaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Tuxtla Gutiérrezen dago. Egun artzapezpikua José Francisco González González da.

## Ordinarioak 
### Tuxtla Gutiérrezko apezpikuak 
* José Trinidad Sepúlveda Ruiz-Velasco (1965-1988)
* Felipe Aguirre Franco (1988-2000)
* José Luis Chávez Botello (2001-2003)
* Rogelio Cabrera López (2004-2006)

### Tuxtla Gutiérrezko artzapezpikuak 
* Rogelio Cabrera López (2006-2012)
* Fabio Martínez Castilla (2013-2023)
* José Francisco González González (2025-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Felipe Aguirre Franco (1974-1988)
* José Luis Mendoza Corzo (2007-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Cristóbal de Las Casasko elizbarrutia

**San Cristóbal de Las Casasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1539ko martxoaren 19an ezarri zen Chiapasko elizbarruti gisa eta 1964ko urriaren 27an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza San Cristóbal de las Casasen dago. Egun apezpikua Rodrigo Aguilar Martínez da.

## Ordinarioak 
### Chiapasko apezpikuak 
### San Cristóbal de Las Casasko apezpikuak 
* Samuel Ruiz García (1964-2000)
* Felipe Arizmendi Esquivel (2000-2017)
* Rodrigo Aguilar Martínez (2017-)

## Apezpiku lagunkideak 
* José Raúl Vera López (1995-1999)
* Enrique Díaz Díaz (2014-2017)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Enrique Díaz Díaz (2003-2014)
* Luis Manuel López Alfaro (2020-2025)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yucatángo artxidiozesia

**Yucatángo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1561eko azaroaren 19an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1906ko azaroaren 11n artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Méridan dago. Egun artzapezpikua Gustavo Rodríguez Vega da.

## Ordinarioak 
### Yucatángo apezpikuak 
### Yucatángo artzapezpikuak 
* Martín Tritschler y Córdoba (1906-1942)
* Fernando Ruiz y Solózarno (1944-1969)
* Manuel Castro Ruiz (1969-1995)
* Emilio Carlos Berlie Belaunzarán (1995-2015)
* Gustavo Rodríguez Vega (2015-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Crescencio Carrillo y Ancona (1884-1887)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Manuel José Pardio Lizama (1840-1861)
* Manuel Castro Ruiz (1965-1969)
* Domingo Jafet Herrera Castillo (1978-1981)
* Ramón Castro Castro (2004-2006)
* José Rafael Palma Capetillo (2004)
* Pedro Sergio de Jesús Mena Díaz (2017-)
* Mario Medina Balam (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilda (taldea)

araGilda bat Erdi Aroan helburu komunak zituen gizabanako talde bat zen. Garai hartan, terminoak sinonimo ezberdinak izan zituen, hala nola elkartea, ermandadea, unibertsitatea, artisautza edo korporazioa. XIX.&nbsp;mendean, historialariek gilda lotzen hasi ziren merkatarien, artisauen eta elizakoak edo aristokraziakoak ez ziren beste herritar arrunt batzuen taldeekin.

Gildek funtzio desberdinak zituzten Erdi Aroko ekonomian eta gizartean. Hirietan, gilda tipikoak merkatari eta artisauenak ziren. Lehenak distantzia luzeko eta tokiko merkataritzan sartuta zeuden. Eragin handiena zutenek itsasoz haraindiko merkataritzaren negozioetan eta politikan parte hartzen zuten, eta gobernuarekin nahasten ziren beren jatorrizko lokalean. Artisauen gildek baino aberatsagoak izaten ziren, eta estatus sozial handiagoa izaten zuten.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Campecheko elizbarrutia

**Campecheko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1895eko martxoaren 24an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Campechen dago. Egun apezpikua José Alberto González Juárez da.

## Ordinarioak 
* Francisco Plancarte y Navarrete (1895-1898)
* Rómulo Betancourt y Torres (1900-1901)
* Francisco de Paula Mendoza y Herrera (1904-1909)
* Jaime de Anasagasti y Llamas (1909-1910)
* Vicente Castellanos y Núñez (1912-1921)
* Francisco María González y Arias (1922-1931)
* Luis Guízar y Barragán (1931-1938)
* Alberto Mendoza y Bedolla (1939-1967)
* José de Jesús García Ayala (1967-1982)
* Héctor González Martínez (1982-1988)
* Carlos Suárez Cázares (1988-1994)
* José Luis Amezcua Melgoza (1995-2005)
* Ramón Castro Castro (2006-2013)
* José Francisco González González (2013-2025)
* José Alberto González Juárez (2026-)

## Apezpiku laguntzailea 
* José de Jesús García Ayala (1963-1967)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caldelas de Tui (Tui)

**San Martiño de Caldelas de Tui**, Espainiako ipar-mendebaldeko Tui udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2019an 846 biztanle zituen.

## Tren geltokia 
* Caldelasko geltokia
Tlalnepantlako artxidiozesia

**Tlalnepantlako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar artxidiozesia da. 1964ko urtarrilaren 13an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1989ko ekainaren 17an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Tlalnepantlan dago. Egun artzapezpikua José Antonio Fernández Hurtado da.

## Ordinarioak 
### Tlalnepantlako apezpikuak 
* Felipe de Jesús Cueto González (1964-1979)
* Adolfo Antonio Suárez Rivera (1980-1983)
* Manuel Pérez-Gil y González (1984-1989)

### Tlalnepantlako artzapezpikuak 
* Manuel Pérez-Gil y González (1984-1996)
* Ricardo Guízar Díaz (1996-2009)
* Carlos Aguiar Retes (2009-2017)
* José Antonio Fernández Hurtado (2019-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Francisco Ramírez Navarro (2000-2015)
* Efraín Mendoza Cruz (2011-2022)
* Jorge Cuapio Bautista (2015-2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cancún-Chetumalgo elizbarrutia

**Cancún-Chetumalgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1970eko maiatzaren 23an ezarri zen Chetumalgo lurralde prelatutza gisa, 1996ko abenduaren 20an Cancún-Chetumalgo lurralde prelatutza izena hartu zuen eta 2020ko otsailaren 15ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Cancúnen dago. Egun apezpikua Salvador González Morales da.

## Ordinarioak 
### Chetumalgo lurralde-prelatua 
* Jorge Bernal Vargas (1973-1996)

### Cancún-Chetumalgo lurralde-prelatuak 
* Jorge Bernal Vargas (1996-2004)
* Pedro Pablo Elizondo Cárdenas (2004-2020)

### Cancún-Chetumalgo apezpikuak 
* Pedro Pablo Elizondo Cárdenas (2020-2025)
* Salvador González Morales (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baldráns (Tui)

**Santiago de Baldráns**, Espainiako ipar-mendebaldeko Tui udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2019an 457 biztanle zituen.
Tapachulako elizbarrutia

**Tapachulako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1957ko ekainaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Tapachula de Córdova y Ordóñezen dago. Egun apezpikua Luis Manuel López Alfaro da.

## Ordinarioak 
* Adolfo Hernández Hurtado (1958-1970)
* Bartolomé Carrasco Briseño (1971-1976)
* Juvenal Porcayo Uribe (1976-1983)
* Luis Miguel Cantón Marín (1984-1990)
* Felipe Arizmendi Esquivel (1991-2000)
* Rogelio Cabrera López (2001-2004)
* Leopoldo González González (2005-2017)
* Jaime Calderón Calderón (2018-2024)
* Luis Manuel López Alfaro (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tui (Tui)

**O Sagrario da Catedral de Tui**, Espainiako ipar-mendebaldeko Tui udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2019an 6.071 biztanle zituen.
Tabascoko elizbarrutia

**Tabascoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren mexikar elizbarrutia da. 1880ko maiatzaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Villahermosan dago. Egun apezpikua Gerardo de Jesús Rojas López da.

## Ordinarioak 
* Agustín de Jesús Torres y Hernández (1881-1885)
* Perfecto Amézquita y Gutiérrez (1886-1896)
* Francisco María Campos y Ángeles (1897-1907)
* Leonardo Castellanos y Castellanos (1908-1912)
* Antonio Hernández y Rodríguez (1912-1922)
* Pascual Díaz y Barreto (1922-1929)
* Vicente Camacho y Moya (1930-1943)
* José de Jesús del Valle y Navarro (1945-1966)
* Antonio Hernández Gallegos (1967-1973)
* Rafael García González (1974-1992)
* Florencio Olvera Ochoa (1992-2002)
* Benjamín Castillo Plascencia (2003-2010)
* Gerardo de Jesús Rojas López (2010-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legislatura (AEB)

Estatu Batuetan **legislatura** botere legegilearen organoa da berrogeita hamar estatuetan.Izen ofiziala aldatu egiten da estatu batetik bestera. 27 estatutan, legislatura *Estatuko Legislatura* edo *Legislatura* du izena, eta 19 estatutan, berriz, legealdiak *Batzar Nagusia*. Massachusettsen eta New Hampshiren, legislaturak *Gorte Nagusia* du izena; Ipar Dakotak eta Oregonek, berriz, *Batzar Legegilea*.

Estatu guztiek Nebraskak izan ezik, bi ganberako legislatura dute, ordezkarien ganberaz (behe ganbera) eta senatuaz (goi ganbera) osatuta.

## Erreferentziak
Montevideoko artxidiozesia

**Montevideoko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren uruguaitar artxidiozesi bakarra da. 1830ean ezarri zen bikariotza apostoliko gisa, 1878ko uztailaren 13an elizbarruti mailara igo zen eta 1897ko apirilaren 14an artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Montevideon dago. Egun artzapezpikua Daniel Sturla kardinala da.

## Ordinarioak 
### Montevideoko bikario apostolikoak 
* Pedro Alcántara Jiménez (1830-1843)
* Jacinto Vera (1859-1878)

### Montevideoko apezpikuak 
* Jacinto Vera (1878-1881)
* Inocencio María Yéregui (1881-1890)
* Mariano Soler (1891-1897)

### Montevideoko artzapezpikuak 
* Mariano Soler (1897-1908)
* Juan Francisco Aragone (1919-1940)
* Antonio María Barbieri (1940-1976)
* Carlos Parteli (1976-1985)
* José Gottardi Cristelli (1985-1998)
* Nicolás Cotugno (1998-2014)
* Daniel Sturla  (2014-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* Antonio María Barbieri (1936-1940)
* Carlos Parteli (1966-1976)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maineko Legislatura

**Maineko legislatura** (ingelesez: *Maine Legislature)* Estatu Batuetako Maine estatuko legislatura da, hots, botere legegileaz arduratzen den organoa. Ganbera biko organoa da, Maineko Ordezkarien Ganberak (behe ganbera) eta Maineko Senatuak (goi ganbera) osatutakoa. Augustan dagoen Estatuaren Etxean biltzen da, 1832z gero.Ordezkarien Ganberak 151 kide ditu, ordezkari bakarreko hauteskunde-barrutietan aukeratua. Estatu Batuetan, Maineko Ordezkarien Ganbera da estatu-gorputz legegile bakarra amerikar natiboentzat eserleku bereziak gordetzen dituena, non Penobscot nazioaren, Passamaquoddy tribuaren eta Maliseets-en hiru ordezkari dauden botoa emateko eskubiderik gabe. 

Senatuak kide kopuru aldakorra du, Maineko Konstituzioaren arabera 31, 33 edo 35 izan baitaitezke.

## Betekizunak 
Ordezkarien Ganberarako kide izateko, gutxienez 21 urte izan behar dira, AEBetako herritarra izan behar da bost urteko antzinatasunarekin, urtebetez Maineko egoiliarra izan izana, eta hauteskundeak baino 3 hilabete lehenagotik, ordezkatzen duen barrutiko bizilaguna izatea. Hautatua suertatzen bada, bertan bizitzen jarraitu behar du.

Senaturako ordezkarien ganberarako gutxieneko adina 25 urte dira, baina bestelako betekizunak berdinak dira.

Hauteskundeak azaroan izaten dira, bi urtez behin urte bikoitietan. Ordezkariek gehienez lau bider segidan hautatuak izan daitezke. Bi urteko atsedenaren ondoren, berriz ere hautatuak izan daitezke.

## Ahalmenak 
Maine estatuko gobernuaren botere legegilea den heinean, legislatuark legeak egiteko ahalmena du, estatuko gobernadorearen beto-eskubidearen menpe. Legislaturak, ordea, ganbera bietan bi hereneko botoa lortuaz, betoa baliogabetu dezake. Legislaturak, gainera, ganbera bien bi hereneko botoarekin Maineko konstituzioan zuzenketak proposatzeko ahalmena du; proposamena erreferendum bidez berretsi behar da boto-emaileen gehiengoa lortuaz.

## Erreferentziak
Canelonesko elizbarrutia

**Canelonesko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren uruguaitar elizbarrutia da. 1961eko azaroaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Canelonesen dago. Egun apezpikua Heriberto Bodeant da.

## Ordinarioak 
* Orestes Nuti (1962-1994)
* Orlando Romero Cabrera (1994-2010)
* Alberto Sanguinetti Montero (2010-2021)
* Heriberto Bodeant (2021-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Hermes Garín (2002-2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Floridako elizbarrutia

**Floridako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren uruguaitar elizbarrutia da. 1897ko apirilaren 14an ezarri zen Meloko elizbarruti gisa, 1931ko abuztuaren 11n Florida-Meloko elizbarrutia izena hartu zuen eta 1955eko azaroaren 15ean gaur egungo izena. Apezpikuaren egoitza Floridan dago. Egun apezpikua Martín Pérez Scremini da.

## Ordinarioak 
### Meloko apezpikuak 
* José Marcos Semería (1919-1922)
* Joakin Arrospide (1922-1928)
* Miguel Paternain (1929-1931)

### Florida-Meloko apezpikua 
* Miguel Paternain (1931-1955)

### Floridako apezpikuak 
* Miguel Paternain (1955-1960)
* Humberto Tonna (1960-1987)
* Raúl Scarrone (1987-2008)
* Martín Pérez Scremini (2008-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iturrain

**Iturrain** Arabako herri hustu bat da Dura ondoan. Arratzu-Ubarrundia udalerriko lurretan zegoen.

## Historia 
1257. urteko Jerónimo Aznar Calahorrako apezpikuaren zerrendan aipatzen da: ***Ituyraran***.
XVII eta XVIII mendean berriro ere dokumentuetan aipatzen da.

Herrian bazegoen Done Mikel santuaren adbokazioa zuen tenplu bat eta bertan egiten zituzten batzar nagusienak Dura, Mendibil, Arzubiaga eta Iturraingo herritarrek. Tenpluan meza entzun zen XVIII. mendera arte, hurrengo mendean hondakinak besterik ez ziren geratzen. Gaur egun, ikusten ez diren hondakinak.

## Ikusi, gainera
* Anglo-Vasco-Navarro trenbidea

## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak 
* Done Eztebe Lehen Martiriaren eliza - Bisita birtuala
Maldonado-Punta del Este-Minasko elizbarrutia

**Maldonado-Punta del Este-Minasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren uruguaitar elizbarrutia da. 1966ko urtarrilaren 10ean ezarri zen Maldonado-Punta del Esteko elizbarruti gisa eta 2020ko martxoaren 2an Minasko elizbarrutiarekin bat egin zen, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Maldonadon dago. Egun apezpikua Milton Tróccoli da.

## Ordinarioak 
### Maldonado-Punta del Esteko apezpikuak 
* Antonio Corso (1966-1985)
* Rodolfo Wirz (1985-2018)
* Milton Tróccoli (2018-2020)

### Minasko apezpikuak 
* José Maria Cavallero (1960-1963)
* Edmondo Quaglia Martínez (1964-1976)
* Carlos Arturo Mullín Nocetti (1977-1985)
* Victor Gil Lechoza (1985-2001)
* Francisco Domingo Barbosa Da Silveira (2004-2009)
* Jaime Rafael Fuentes (2010-2020)

### Maldonado-Punta del Este-Minasko apezpikua 
* Milton Tróccoli (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak