Adriana Guzmán Arroyo

**Adriana Guzmán Arroyo** (La Paz, XX. mendearen bigarren erdia) Boliviako idazle, ekintzaile eta feminista da.

Feminismo komunitarioa, feminismo deskoloniala, deskolonialitatea, patriarkatua, ongi bizitzea eta eguneroko bizitzarekin lotutako gaiak jorratzen dituzten liburuen, liburu-kapituluen eta aldizkarietako artikuluen egilea eta egilekidea da.

## Ibilbidea 
Adriana Guzmán Arroyo La Pazen (Bolivia) jaio zen. Amparo Arroyoren alaba, Teresa Valencia eta Elena Chinchillaren biloba eta Diana eta Juliaren ama. Hamasei urte zituela izan zen ama. Hezkuntza Zientzien ikasketak egin zituen San Andreseko Unibertsitate Nagusian, Herri Hezkuntzako karreran, eta aktiboki parte hartu zuen 2003ko gas-sarraskiari aurre egin zioten gizarte-mugimenduetan. Horrez gain, Boliviako Feminismo Komunitarioaren bozeramaile exekutibo nazionala izan zen.

Guzmánek hainbat argitalpenetan idazten eta kolaboratzen du. *Descolonizar la memoria, descolonizar el feminismo* liburuaren egilea da eta *El Tejido de la Rebeldía ¿Qué es el Feminismo Comunitario? Bases para la Despatriarcalización* liburuaren egilekidea. Adriana Boliviako Feminismo Komunitario Antipatriarkalaren kide da, eta herri hezkuntzan eta feminismoetan egindako ikasketa, gogoeta eta esperientzia politikoagatik aitortua izateaz gain, Asanblada Feministaren kide izan zen, 2007an Feminismo Komunitarioaren Asanblada bihurtu zena.

2000n, herri hezkuntzaren esparruan ekintzaile gisa nabarmendu zen, globalki aplika daitekeen feminismoaren ikuspegi komunitarioaren alde eginez. Bere proposamenak sistemaren bidegabekerien salaketa nabarmendu zuen, naturan zein emakumeen bizitzan duten eragina azpimarratuz.

Adriana Guzmánek hitz hauekin definitzen du bere burua:*“Lesbiana feminista komunitario antipatriarkala naiz, bizitza sortzailea, bi wawa (neskato) sortu eta hazi ditut, herri hezitzailea izan naiz, eta aldaketa prozesuan dagoen militantea naiz ‘ondo bizitzea’ lor dezagun, momentuz emakumeok ‘gaizki bizitzen’ jarraitzen dugulako*”.

## Lanak 
2019ko uztailean, *Descolonizar la memoria, descolonizar el feminismo* liburua argitaratu zuen, feminismoa deskolonizatzearen garrantzia azpimarratzen duena eta Bolivian bizi diren feminista komunitario talde baten esperientzietan oinarritzen dena. Bertan, feminismoa tokian tokiko errealitate eta borroketara egokitzeko beharra nabarmentzen du, feminismo eurozentrikoa beti ez dela aplikagarria aitortuz. Adriana Boliviako kaleetako borrokatik datorrela nabarmentzen du, eta patriarkatuarekiko bere ulermena erresistentzia esperientzien bidez eratu zela argudiatu du. Komunitatea bizitzeko modu gisa besarkatzen duen feminismoa sustatzen da, eta hitzak ez pribatizatzearen eta borroka feministak ez monopolizatzearen garrantzia nabarmentzen da.

2014ko apirilean argitaratu zen *El tejido de la rebeldía ¿qué es el feminismo comunitario?* liburuaren egilekidea da; liburu horretan, feminismo komunitarioaren jaiotzaz ari da, Bolivian bi korronte bateratzearen ondorioz sortu zena. Batetik, Boliviako feminismo autonomoa aipatzen da, eta, bestetik, herriaren borrokak eta mugimendu sozialak Boliviako aldaketa prozesu historiko baten testuinguruan. Komunitate indigenetako amonen borrokak ere aitortzen ditu. Ikuspegi feminista horrek planteatzen du aldaketa-prozesua emakumeen ikuspegitik elikatuko duen pentsamendua eraikitzeko beharra. Ildo horretan, komunitatea jomuga izango duen proposamen feminista elikatzearen eta forma ematearen garrantzia azpimarratzen da, eta horrek esan nahi du borrokek eta aldaketek komunitate osoari mesede egin behar diotela. Liburuan feminismo komunitarioa komunitate indigenen eta Boliviako emakumeen behar eta errealitate espezifikoen erantzun gisa aurkezten da.

## Pentsamendua 
### Feminismo komunitarioa 
Feminismo komunitarioari dagokionez, Adriana Guzmánek honako hau aipatzen du:“*Feminismo komunitarioa ez da teoria bat, izendatzen den ekintza politiko bat da, baina, noski, ikasi dugu lurraldearen alde borrokatzeaz gain, kaleetan borrokatzeaz gain, hitzen lurraldean borrokatu behar dela, pentsamendu eurozentrikoaren zentzuen eta esanahien hegemonia lehiatu behar dela*”.Feminismo komunitarioa Bolivian sortu zuten, duintasunez bizi nahi duen herri batek, sistema patriarkala, kapitalista, neoliberala, koloniala zalantzan jartzen ari den herri batek, despatriarkalizazioarekin, deskolonizazioarekin eta autonomiarekin konprometitutako herri batek, aurrera eramandako aldaketa prozesu baten barruan. Feminismo komunitarioa gaur egun mugimendu bat da Abya Yalan, Argentina, Txile, Bolivia eta Mexiko artikulatzen dituena; orduan, artikulazio eta borroka tresna bat da. Feminismo komunitarioarentzat, feminismoa edozein emakumeren borroka da, munduko edozein tokitan, historiako edozein garaitan, borrokatzen eta errebelatzen dena.

Feminismo komunitarioarentzat patriarkatua zapalkuntza guztien sistema da, ez da beste sistema bat, gizateria (emakumeak, gizonak eta pertsona intersexualak) eta natura zapaltzen dituen sistema da, historikoki eta egunero emakumeen gorputzaren gainean eraikia.

### Feminismoak deskolonizatu 
Feminismoak deskolonizatzeari buruz, Adriana Guzmánek gogoeta hau egiten du:“*Feminismoa edo feminismoak deskolonizatzea da lurralde hauetan emakume jatorrizkook, beltzek, pobretuek, inposizio heterosexualarekin desobeditzen dugunok bizi dugun patriarkatua ulertzea, izendatzea eta ezaugarritzea; patriarkatua ulertzea, hura amaitzek*o”.Feminismoa deskolonizatzea feminismo eurozentrikoaren parametro eta kategorietatik pentsatzeari uztea da, edo Frantziako Iraultza bezalako datetatik. Feminismoa deskolonizatzea kolonizatzailearen eta kolonizatuaren dikotomiatik pentsatzeari uztea da, denbora linealtzat eta pentsamendua borroken gainditzaile, klasea azalpen nahikotzat eta postmodernitatea proiektu politiko gisa hartzeari uztea da.

Adriana Guzmánentzat, feminismoa deskolonizatzea izan da bere herri aimara, huitxole, kitxua, maputxeen memoria berreskuratzea, horrela gizarte eta mundu proiektu politiko bat eraikitzeko. Feminismoarentzat erronka bat da zapalkuntzetan soilik zentratzeari uztea; horrek esan nahi du onartzea beltza izatea, lesbiana izatea, gaztea izatea, indigena izatea, posizio politiko bat dela, baina ez munduko proiektu politiko bat; hau da, bidean beste harri bat irudikatzen du, sistema patriarkalak inposatu duen harria.

Azkenik, Adriana Guzmánek hau adierazten du:*“Borrokak ez dira jabetza pribatua, hitzak ere ez, feminismoa ez zen Frantzian jaio, heriotza sistema patriarkalari aurre egiten diogun lurralde orotan jaio izan da eta jaioko da, hitzak ez dira pribatizatzen, zentzumenak eraiki eta borrokatu egiten dira, hori ere autonomia da, hori da gure gorputzak eta pentsamenduak deskolonizatzea, horregatik izendatzen eta jartzen dugu borroka hau hitz idatzietan”.*

## Argitalpenak 
* Adriana Guzmán Arroyo. Anti-Patriarchal Community Feminism in Bolivia. Co-building a New Eco-Social World: Leaving No One Behind. https://newecosocialworld.com/speaker/adriana-guzman-arroyo/
* Adriana Guzmán Arroyori elkarrizketa - Feminismo Comunitario Antipatriarcal - Proyecto Sunqullay. https://www.youtube.com/watch?v=amg2fimcBBM

* ¡Ni una menos, sin racismo nos queremos! - Entrevista a Adriana Guzmán - Colibrí Revista. https://revistacolibri.com.ar/ni-una-menos-sin-racismo-nos-queremos-entrevista-a-adriana-guzman/
* Feminismo Comunitario con Adriana Guzmán | Entrevistas Wambra. Wambra Medio Comunitario. https://www.youtube.com/watch?v=qCAdVGXQ9xU
* "Entendimos que estábamos sometidas y subordinadas gracias al feminismo" - Adriana Guzman - Canal Abierto.  https://www.youtube.com/watch?v=CV0--RjTMBo
* Lanzamiento del libro: Descolonizar la memoria, descolonizar feminismos - Adriana Guzmán. Red de Constitucionalismo Crítico América Latina.  https://www.youtube.com/watch?v=hPjvY6tUPWs
* Historias debidas IX:  Adriana Guzmán - Canal Encuentro. https://www.youtube.com/watch?v=wLercTyNDvk
* Hitzaldia: "El feminismo comunitario para la lucha de los pueblos". Gasteizko Udala. https://www.youtube.com/watch?v=8Apn6BrndAY

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Komunitatea lurraldean dago oinarrituta, pertsonen arteko antolaketan, eta hori bateraezina da estatuei boterea ematearekin", Isabel Jaurenaren elkarrizketa, 2025eko urriaren 7ko Berria