open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
PT-91 Twardy

**PT-91 Twardy** (euskaraz: *gogor*) borroka-tanke nagusi poloniarra da, T-72M1 modeloaren garapena eta 1995tik aurrera erabiltzen dena. PT-91a OBRUMean diseinatu (polonieraz: *Oνrodek Badawczo-Rozwojowy Urzdze-Mechicznych*; euskaraz: *Aparatu Mekanikoen Ikerketa eta* Garapenerako Zentroa) eta Bumar-Łabędy enpresak ekoitzi zuen, Bumar Taldea izeneko Poloniako partzuergo militar tekniko baten parte dena, alegia. T-72M-ren aldaketen artean ardatz anizkoitzarekin egonkorturiko tiroak kontrolatzeko sistema berri bat aurki daiteke, bai eta blindaje erreaktiboa, motor ahaltsuagoa, transmisioa eta kargagailu automatiko berria.

T-72aren beste hobekuntza asko ez bezala, Poloniako Armadaren PT-91en elementu ia guztiak enpresa nazionalek sortutako elementuak aurkezten ditu, motor berria, tiroak kontrolatzeko sistema eta komunikazio-sistemako elementu guztiak barne. Elementu horietako asko, gainera, Txekiar Errepublikan (T-72M4 CZ), Georgian (T-72SIM-1) eta Indian (T-72 Ajeya Mk. 2) dauden tanke-flotak hobetzeko erabili ziren ere. 232 PT-91 tanke eman zitzaizkien Poloniako Lurreko Indarrei: 92 ibilgailu berri eta 140 T-72A eta T-72M1 tanke berregokitu, **PT-91M1** eta **PT-91MA1** izendatuak izan zirenak, hurrenez hurren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Arango Jaramillo

**Daniel Arango Jaramillo** (Villavicencio, 1921eko apirilaren 25a &ndash; Bogotá, 2008ko maiatzaren 18a) Kolonbiako abokatua, kazetaria, diplomazialaria eta politikaria izan zen, Metako gobernadorea eta Kolonbiako Hezkuntza ministroa izan zena. Andeetako Unibertsitatearen sortzailekidea ere izan zen.

## Biografia 
Villavicencio-n jaio zen, 1921ean, Antioquiako politikari eta enpresaburuen familia aberats batean. San Simón de Ibagué ikastetxean (Tolima) ikasi zuen. Unibertsitate Nazionalean, non abokatu gisa lizentziatu zen, bere burua ikuspegi intelektual gisa sendotu zen bere Zuzenbide Penaleko irakasle Jorge Eliécer Gaitán-en eskutik. Ondoren, Zuzenbide eta Zientzia Politikoak ikasi zituen Kolonbiako Externado Unibertsitatean eta Greziako Zibilizazio eta Humanitateetan espezializatu zen Parisko Unibertsitatean (Frantzia), gero Unibertsitate Nazionalean Zuzenbidean eta Politika eta Gizarte Zientzietan doktoratu zen.

Uste liberal sakoneko pertsona izateagatik ezaguna zen. Politikari gisa ez ezik, intelektual gisa ere. Irakasle gisa, jakintsu garatu zen hainbat diziplinatan: Kolonbiako literaturako klaseetatik hasi Bogotako Nicolás Esguerra ikastetxean, Andeetako Unibertsitateko humanitate irakasle gisa egindako gogoeta sakonetaraino. Andeetako Unibertsitatean, bere bizitza osoan zehar jarduera-gune bihurtu zuen unibertsitatean, Grezia, Erdi Aroa eta literatura unibertsalari buruzko hitzaldiak eman zituen. Bertako errektoreordea ere izan zen. Nekaezina lan egin zuen bere ikasleengan izpirituaren balio altuenekiko errespetua, historiaren maitasuna eta gizartea arduraz zerbitzatzeko beharra txertatzeko.

"piedracielistas" izenez ezagutzen den mugimendu literarioaren eraginez idazle "belaunaldizale" gisa aitorpena lortu zuen. Eduardo Carranza poeta miresten zuen, bere obran eragina izan zuela aitortu zuen. Pablo Neruda kritikatu zuen behin, anekdota bat poema bihurtzeagatik. Bere saiakera nagusiak Caro y Cuervo Institutuak argitaratu zituen 1996an, 'La Ciudad Is' izenburupean.

Gizon publiko gisa, Polizia Nazionaleko Aldizkariaren zuzendaria, Hezkuntza Nazionaleko Ministerioko Museo eta Erakusketen zuzendaria eta erakunde bereko Arte Ederren ataleko buru izan zen. Geroago kargu politikoak bete zituen, hala nola Metako gobernadorea (1964-1965), Hezkuntza Nazionaleko ministroa Guillermo León Valenciaren presidentetzan, Ganberako ordezkaria, Bogotako kontseilaria eta Kolonbiako Unescoren enbaxadorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.eltiempo.com/archivo/documento/CMS-4354024
* https://web.archive.org/web/20120726211533/http://www.hjck.com/darango.asp?id=613580 2012-07-26an artxibatuta Wayback Machine-n.
* http://www.colombia-sa.com/departamentos/meta/personas1meta-es.html
* http://shalomiusfilosofico.blogspot.com/2009/03/una-vida-letrada-que-educo-la-politica.html
F zenbakia (optika)

Optikan, **f zenbakiak** edo **erlazio fokalak** objektibo baten irekieraren diametroa adierazten du, F distantzia fokalarekiko termino erlatiboetan. Objektiboaren argitasunaren neurri kuantitatiboa da, lentea irekitzearen eta obturazio-abiaduraren arteko erlazio zuzenagatik, irudia euskarri sentikor batean behar bezala azaltzeko.

Zehatzago esanda, *N* dimentsiorik gabeko kantitatea da, *F* distantzia fokala edozein sistema optikoren diafragma irekiduraren *D* (objektiboaren diametroa) diametroarekin zatitzean sortzen dena:

: N=\frac{F}{D}

*N=16* neurriko f zenbaki bat *f/16* forman adierazi ohi da, edo unitate baten zatiki gisa adierazten da: *1:16* .

## Notazioa 
f/N notazioaren hitzez hitzeko interpretazioa aurreko formulan D bakanduta lortzen da: 

: D=\frac{F}{N}

Hala, f/16 ("efe hamasei" irakurrita) diafragmaren edo D sarrera-begi-niniaren irekiera-diametro bati dagokio; diametro hori F/16 da, edo objektiboaren F luzera fokalaren hamaseirena.

Sarrerako begi-ninia sistemaren irekiera-diametroarekiko  proportzionala da. Ikus daitekeenez, N irekierarekiko alderantziz proportzionala da, hau da, irekiera-balio handiagoa dagoenean, N zenbakia txikiagotu egiten da.

## f zenbakia argazkigintzan 
thumb|320x320px|Beheranzko irekiduren diagrama, *f zenbaki* gorakorren eskala estandarrari dagokiona, urrats bateko gehikuntzetan. Serie honetako irekidura bakoitzak aurreko azaleraren erdia hartzen du.
Argazki-kamera batean, irekiera, normalean, objektiboaren diafragma irekitzeari dagokio. Diafragma urrats diskretuetan doi daiteke, begi-niniaren tamaina aldatu eta filmak edo sentsoreak lortzen duen argi-kantitatea doitzeko.

### f zenbakien eskalak 
Urratsak balio bakoitzak aurrekoaren argi-intentsitatearen erdia har dezan doituz gero, sarrerako begi-niniaren azalera zati 2 egin beharko dugu, eta diametroa zati \sqrt 2 . Hala, *f zenbakien eskala estandarra* izeneko segida bat lortuko dugu, 1 / \sqrt (2^n): 0 ≤ n {f_2 \over f_1} = \sqrt m \qquad m = \bigg({f_2 \over f_1}\bigg)^2

: Argi urratsetan (n):

::: {f_2 \over f_1} = 2^{n \over 2} \qquad n=2/log2 * log\bigg({f_2 \over f_1}\bigg) = 6.64*log\bigg({f_2 \over f_1}\bigg)

Horrek esan nahi du, adibidez, bi diafragma neurtzen baditugu, bata 1,1 balio duena eta bestea 2,5, bi tonu horiek duten esposizio-diferentzia honako hau izango dela:

:: {2.5\over1.1}=\sqrt m

Argien zerrenda (m) 5,16:1 da.
(n) urrats-kopurua 2,27 urratsekoa izango da (bi urrats eta heren bat).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irekidura (argazkigintza)
* Diafragma (optika)
* Obturazio abiadura
* Foku-distantzia
* Objektibo (argazkilaritza)

## Kanpo estekak
Johanna Amaya

**Leidy Johanna Amaya Varela** (Cali, Valle del Cauca, 1981eko abuztuaren 4a) kolonbiar kazetaria, komunikatzailea eta aurkezlea da. Egungo aurkezlea eta Noticias RCNren emisio nagusiaren arduraduna da.

## Biografia 
Gizarte komunikazioa eta kazetaritza ikasi zituen Universidad Autónoma de Occidente-n eta Caliko *Telekomunikazioen INSTEL Institutu Nazionalean* ere ikasi zuen. Telepacíficoko Noticiero 90 Minutos-eko kazetari gisa hasi zuen bere ibilbidea, 2002an. 2004an Bogotara joan zen *Seguridad al día* izeneko Polizia Nazionaleko programa aurkeztera, Canal Unok emititzen zuena. 2006an, RCN Televisión-en sartu zen, asteburuko emankizunetan aurkezle gisa, Yalena Jácomerekin batera, egun eguerdiko emisioa aurkezten du Felipe Arias eta Jéssica de la Peñarekin batera, RCN Noticiasen emisio nagusiko burua ere bada.

## Kanpo estekak 
* Fitxategia Colarten
* Johanna Amayari elkarrizketa
* Johanna Amayaren istorioa
KAE Ligako 2024ko denboraldia

**KAE Ligako 2024ko denboraldia** KAE Liga arraun lehiaketaren hemeretzigarren denboraldia izan zen. Lehen mailako txapelketa ekainaren 23an hasi zen Pasaiako badian eta abuztuaren 18an amaitu Bilbo hiriko uretan; bigarren maila, aldiz, ekainaren 22an hasi zen El Astilleron eta berriro ere Kantabriara bueltatu zen lehiari amaiera emateko, hain zuzen ere, abuztuaren 24an bukatu zen Colindresen; lehian Orioren B trainerua eta Portugalete elkartu zitzaizkien, bigarren mailatik igoberriak eta Busturialdeak eta Castrok utzitako lekuak hartu zituztenak. 

Denboraldi honetako txapelduna, nagusitasun osoz, Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea izan zen; guztira, 152 puntu eta jokoan izan ziren 13 banderetatik 11 eskuratu zituen. Igoera kanporaketan ere sanjuandarrak izan ziren azkarrenak eta, 6 denboraldi KAE Ligan arraun egin ostean, 2025ean TKE Ligan arituko dira. Lehia estuena, bestalde, txapeldunordetzan eman zen, lau traineru sei punturen koskan gelditu baitziren. Zumaiak, azkenean, aurrea hartu eta 120 punturekin bigarren egin zuen. Hondarribiko Arrantzaleen Kofradiako Bandera ere herrira eraman zuten. Dena dela, denboraldi gazi-gozoa izan zen zumaiarrentzat, taldeak ez zuelako igoera play-offa jokatzeko izena eman. Sari hori hirugarren sailkatuak eskuratu zuen, Santurtzik, alegia. TKE Ligara igotzea lortu ez bazuten ere, *Sotera*ko mutilek urtea indartsu amaitu zuten eta Gorlizko Ikurrina ere berenganatu zuten. Ohorezko txanda, azkenik, Arkotek osatu zuen.

Sailkapenaren beheko aldean, bestetik, Orioren B traineruak maila galdu zuen. Gipuzkoarrak izan ziren ligako motelenak eta hurrengo denboraldian bigarren ligan aritu beharko dira arraunean. Bi elkarteek urtebetez baino ezin izan zioten eutsi KAE Ligako goreneko mailan aritzeko postuari.

## Lehenengo maila 
### Partaideak 
Guztira, 12 elkartek hartu zuten parte hemeretzigarren denboraldian; horietatik 5 gipuzkoarrak ziren, 4 bizkaitarrak, 2 kantabriarrak eta bat lapurtarra.

# Sestaoko estropada bertan behera gelditu zen.
# Pedreña eta Camargo punturik gabe gelditu ziren, traineruen pisuak ez zirelako eskatutako paramentroen barruan sartu.
# Zumaiak ez zuen igoera kanporaketan jokatzeko izena eman.

### Estropadak 
Denboraldi honetan 12 estropada eta bandera izan ziren jokoan.
# Estropada ez zen puntuagarria izan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* KAE Liga
* TKE Ligako 2024ko denboraldia
* GT Ligako 2024ko denboraldia

## Kanpo estekak 
* KAE Ligaren webgunea
Hormarte

thumb|260px|Eliza bateko hormartea.
**Hormartea**, eraikuntza batean, bi karga-murruren artean geratzen den espazioa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rufino (Argentina)

**Rufino** Argentinako Santa Fe probintziako General López departamenduko herri bat da. Probintzia hego-mendebaldeko muturrean dago, Cordoba eta Buenos Aires probintzien muga hirukoitzaren ondoan.

Gerónimo Segundo Rufinok sortu zuen 1886an Diego de Alvear eta Villa Mercedes lotzen zituen trenbidearen ondoan, lur publikoen enkante bat egin ondoren probintziako gobernuak. Herriaren izaera 1889ko martxoaren 29an onartu zuen probintziak ofizialki.

Rufino errepideko bidegurutze garrantzitsua da, Bertan gurutzatzen Buenos Aires Txileko mugarekin lotzen dituen RN 7 errepidea, eta Rosario hiria Bahía Blanca portuarekin lotzen dituen RN 33 ere bertatik igarotzen da.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claudia Wells

**Claudia Grace Wells** (Kuala Lumpur, 1966ko uztailaren 5a) malaysiar-estatubatuar aktorea da. 1985ean *Back to the Future* filmean Jennifer Parkerren rola betetzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
Claudia Wells Kuala Lumpurren jaio zen amerikar juduen familia batean eta 7 urte zituela San Frantziskora aldatu zen familia. 14 urte zituela Claudia Wells Los Angelesera aldatu zen eta Beverly Hills High Schoolen graduatu zen.

15 urte zituela telebistako telesailetan hasi zen azaltzen. 1985ean *Back to the Future* filmean hartu zuen parte Jennifer Parkerren papera betez, protagonistaren neskalaguna. Filmeak arrakasta handia izan zuen eta trilogia bat osatu zen. Claudia Wellsek lehenengoan baino ez zuen parte hartu, amari minbizia diagnostikatu zioten eta familiarekin egotea hobestu zuen. Elisabeth Shuek hartu zuen haren tokia ondorengo bi filmetan. 1986an beraz aktore lanak utzi egin zituen Claudia Wellsek.

1990. hamarkadan arropa denda bat ireki zuen, *Armani Wells*.

2011n itzuli zen aktore lanetara, ordutikl an txikiak egin zituen ordea.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Claudia Wellsen webgune ofiziala
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Orioko balea

**Orioko balea** 1901eko maiatzaren 14an Orion arrantzatutako balea izan zen. Bizkaiko golkoan harrapatutako azken sardako balea izan zen, euskal balea izendatu izan ohi den espeziekoa. Orioko arrantzaleek arpoia gabe dinamita erabili zuten animalia hiltzeko.

Harrapaketan honako ontziek parte hartu zuten: *Trinidad* izeneko trainerua, Manuel Olaizola patroi zela; *San Antoni*o-n, Manuel Loidi; *Maria Jose*-n, Xixario Uranga; *San Jose*-n, Eustakio Atxega; eta *San Juan*-en, Gregorio Manterola.

Gertaturikoa Orioko baleari jarritako bertsoekin oroitua izan zen. Benito Lertxundi abeslari oriotarrak 1977an abestia egin zuen bertsoon bertsio laburtu batekin.

2001. urtetik aurrera, bost urtetik behin maiatzaren 14an ospakizuna egiten dute Orion herriaren iragan baleazalea oroitzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orioko baleari
* Donostiako Aquariumeko balea

## Kanpo estekak
Rufino (argipena)

**Rufino** izenak hainbat adiera du:

* **Rufino**, Argentinako hiria.
* **Rufino izurdea**, 1998 eta 2005 artean Donostia eta Pasaiako badien artean bizi izan zen izurdea, Pakito izenez ere ezaguna.
* **Rufino** edo **Flavius Rufinus**, kontsul erromatarra, 4. mendekoa.

Gizonezko izen bezala, besteak beste, Wikipedia honetako pertsona hauen izena ere bada:

* **Rufino Iraola** (Zaldibia, 1945 - 2019), euskal idazlea.
* **Rufino Etxeberria** (Oiartzun, 1959), ezker abertzaleko politikaria.
* **Rufino Arrola Ibergarai**, *Andrakako Errementaria* (1909-1996), trikitilaria.
* **Rufino Arregi**, *Errupin* (Idiazabal 1889 - Bueno Aires, 1968), kazetari eta euskaltzalea.
* **Rufino Laiseka** (Bilbo 1872 - Mexiko 1944), politikari sozialista, Bilboko alkate.
* **Rufino Lacy** (Bilbo 1795 - Londres 1847), musikaria.

Bestelakoak:

* **Rio Rufino**, Brasilgo udalerria.
* **Rufina**, Italiako udalerria.
Izarbeko mendatea

**Izarbe** 1.438 metroko altuera duen mendatea da, Urdatx eta Landa artean dagoena. Urdatxetik iparraldean dago, izen bereko eski-estazioaren behean.

RD-632 errepideak mendatea zeharkatzen du. 2020ko Frantziako Tourreko 9. etapa bertatik pasa zen, Marc Hirschi suitzarra lasterketa-burua izanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L.Q. Jones

**L. Q. Jones**, **Justus Ellis McQueen Jr.** jatorrizko izenez (Beaumont, Texas, 1927ko abuztuaren 19a - Los Angeles, 2022ko uztailaren 9a) estatubatuar aktorea izan zen.

Texasko Unibertsitatean zuzenbidea, negozioak eta kazetaritza ikasi ondoren, komiko gisa lan egin zuen, beisbolean eta futbol amerikarrean profesionalki jokatu zuen eta Nikaraguako abeltzaintzan saiatu zen.

1955ean egin zuen debuta zineman, eta Sam Peckinpahk zuzendutako filmetan nabarmendu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Ipharlatze

**Ipharlatze** 325 metroko altuera duen mendatea da, Oztibarre eta Landibarre artean dagoena. Landibarre eta Biduzeko haranak banatzen ditu.

Hegoaldean Bertogaina (408 m) eta iparraldean Gaineko Ordokia (407 m) ditu.

## Toponimia 
Historian zehar honako toponimoak izan ditu:
* Paul Raymonden *Dictionnaire topographique du département des Basses-Pyrénées* lanean, *Ipharlaxé* ;
* Cassiniren mapan *Ippharlaze* ;
* Napoléonen erroldan *Iparlacé*
Edonola ere, euskal toponimoa da..

## Geologia 
Eskualdeko arroka nagusia Kretazeo Berantiarreko flyscha da, oso sakona eta okerdura handia duena.

## Historia 
Erdi Aroan, Lüküxetarren eskuetan zegoen, Landibarre eta Izurako jaunak zirenak. Udalerrien sortzean, lepoa Izura-Azme eta Landibarre arteko muga bilakatu zen.

Garai hartan, "Hoztako harana" (Oztibarre) deitzen zioten Bidozeko haranari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraizabaletako lephoa

**Iraizabaletako lephoa** 1.249 metroko altuera duen mendatea da, Larrainen dagoena. Urbeltza eta Zürkhatsegi erreketako haranak bereizten ditu. 1467 metroko Eskaleramendiren ondoan dago.

GR 10 ibilbide luzeak mendatea zeharkatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo Abuchaibe Ochoa

**Eduardo José Abuchaibe Ochoa** (Riohacha, 1929 &ndash; Bogotá, 2005eko urriaren 8a) kolonbiar politikaria eta abokatua izan zen. Kolonbiako bi presidente karguaz jabetzea egokitu zitzaion, Kolonbiako Errepublikako Kongresuko zerrendan lehena izatearen ondorioz, hurrenkera alfabetikoan. Presidenteak hauek izan ziren: Carlos Lleras Restrepo,  1966an, eta Misael Pastrana,  1970ean 

## Biografia 
Zuzenbide ikasketak egin zituen Kolonbiako Unibertsitate Libreko Egoitza Nagusian, eta 1970ean graduatu zen 

La Guajirako Udaleko Ganberako ordezkaria izan zen 1962-1964 eta 1964-1966 legealdietan.  Handik Senaturako jauzia eman zuen, 1966-1970, 1978-1982 eta 1982ko legegintzaldietan egon zen, bi alditan haren buru: 1966an  eta 1970-1972an.   

1979 eta 1981 artean La Guajirako gobernadore izan zen, bere fundazioa bultzatu zuen departamenduan,  eta 1997an Dominikar Errepublikako enbaxadore izendatu zuten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karga-murru

**Karga-murrua** edo **karga-horma** eraikuntza baten forjatuetako solibei edo sabaiari eusten dien horma da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anaie

**Anaie** edo **Insole** 2.049 metroko altuera duen mendate edo ataka da, Erronkaribar eta Aspe artean dagoena. Piriniar uren banalerroan kokaturik, Añelarraren hegoaldean (2.349 m) eta Auñamendiren hegoaldean (2 504 m) dago.

## Toponimia 
*Anaie* toponimoak ez du inolako sorrera "anaia" euskal hitzean. Berriz, akitanierazko oronimo zahar bat da, Auñamendi eta Anialarra mendien toponimoetan ere agertzen dena.

## Topografia 
Bertatik ikus daiteke:
* Aniebarka handiko harana (edo Añabarkandia edo Añelarra mendilerroa dagoen tokia) Izabako isurialdean;
* Anaieko harana, Sanchezetik mendebaldera (1.080 m), Lauga haranean, Lescunen (Aspe harana).

Belaguako aterpe zaharra eta Laskun lotzen ditu Auñamendiren hegoaldetik. Ibilaldia zaila da (orientazioa eta ur faltagatik) eta sei ordu beharko dituzu Sanchèzeko ordokiraino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurie Michelle Bridges

**Laurie Michelle Bridges** (K. I. Sawyer AFB, Michigan, A.E.B., 1972ko azaroaren 12a) liburutegi akademikoetan, teknologia berrietan eta hezkuntzan espezializatutako liburuzain estatubatuarra da.

## Karrera profesionala 
Washingtongo Unibertsitatean Informazi Zientzietako masterra lortu zuen 2006an. Urte bereko irailaz geroztik, liburuzain eta irakasle elkartu gisa lan egin zuen Oregongo Estatuko Unibertsitatean, Valley Liburutegian hain zuzen ere, prestakuntza eta Informazio eta Komunikazio Teknologiatan espezializatua. 

Bere ikerketa-ildoen artean azpimarra daitezke: Wikipediaren erabilera goi-mailako hezkuntzan eta liburutegi akademikoen esparruan, Justizia Soziala goi mailako hezkuntzan, hizkuntza-justizia, gizarte-sareen erabilera liburutegietan, informazio-alfabetizazioa (ALFIN), informaziorako sarbide librea eta albiste faltsuak. 

2021ean argitaratu zen "*Wikipedia and Academic Libraries: a global project*" webgunearen koeditore da. Beste elkarte profesional batzuetako kide ere bada: *"Association of College and Research Libraries"* eta "*American Library Association*" esaterako. Aldi berean *Liburutegien Nazioarteko Federazioaren* baitan dagoen "*Freedom of Access to Information and Freedom of Expression (FAIFE)*" Aholku Batzordeko koordinatzalilea da. 

## Errekonozimenduak 
* 2020an ACRL-Oregon Award saria jaso zuen Writing African American History into Wikipedia proiektuarengatik.
* 2008an, Estatu Batuetako Liburutegien Elkarteak Emerging Leader saria eman zion.

## Argitalpenak 
* *Wikipedia and Academic Libraries: a global project* 
* *Wikipedia and Academic Libraries: Gathering best practices of professionals*. Library Policy and Advocacy Blog.
* Bridges, Laurie M. *A perspective on Wikipedia: Approaches for educational use*. The Journal of Academic Librarianship*.* 
* Bridges, Laurie M. ''A Perspective on Wikipedia: Your Students Are Here, Why Aren't You?*. The Journal of Academic Librarianship.
* Bridges, Laurie M.; Park, Diana; Edmunson-Morton, Tiah K. *Writing African American History Into Wikipedia*. OLA Quarterly. 
* McElroy, Kelly; Bridges, Laurie M. *Multilingual Access: Language hegemony and the need for discoverability in multiple languages''.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gonzalo Arango

**Gonzalo Arango Arias** (Andes, 1931ko urtarrilaren 18a &ndash; Gachancipá, 1976ko irailaren 25a) kolonbiar idazlea, poeta, kazetaria, prosa idazlea eta antzerkigilea izan zen. 1958an nadaismoa sortu zuen, abangoardiako mugimendu artistiko eta literarioa, oihartzun nazional eta kontinentalarekin, frantses existentzialismoaren, surrealismoaren, dadaismoaren, Beat belaunaldiaren eta beste abangoardia artistiko handi batzuen eraginez literaturarekin, kulturarekin eta moral tradizionalarekin hausten saiatu zena. Artista eta idazle taldean gazte asko batu ziren, Fernando González Ochoa idazle antioquiarragandik inspiratu zirenak.

1960ko hamarkadako Ipar Amerikako eta Karibeko musikan ere aurkitu zituen lexiko berritua, umore zorrotza, ironia sarkorra eta literatur lana eta gizartearen kritika kokatzeko hiri-esparrua.

Bere bizitza ateismo ireki eta argi batetik intimitate espiritual erlijioso batera doazen kontraste eta kontraesanez beteta dago , eta bere garaiko gizartearen espiritu kritikoaz, *Primer manifiesto nadaísta-tik* (1958) eta *Prosas para leer en la silla eléctrica-tik* (1965), *Isla de Providencia-ren* azken garaiko posizio mistikoetara. 

Arango Gachancipá herrian auto istripu batean hil zen, 1976an *. *

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gonzalo Arango, el poeta. Sitio web oficial.
* El Profeta Gonzalo Arango. 
* Filosofía Gonzalo Arango
* “Los aportes del nadaísmo” por María-Dolores Jaramillo.
* "Gonzalo Arango: principios estéticos del nadaísmo". Por María-Dolores Jaramillo.
* “Cinco notas sobre un Gonzalo Arango para armar” por Juan Felipe Restrepo David
Bittor Isuskitza

**Bittor Isuskiza Taranilla** (Gueñes, Bizkaia ) bizkaitar futbolaria da.

## Biografia 
Puntaerdi moduan aritzen da. Barakaldo eta Athleticeko harrobian hezia, ezkerraldeko talde ezberdinetan aritu da. Lehen talde horibeltzera heldu zen 2022ko urtarrilean, Hirugarren Federazioaren debutaren denboraldian. Barakaldorekin igoera bikoitza lortu zuen bi denboralditan. 3.federazioan hasi, 2.federaziora igo eta hurrengo denboraldian 1.federaziorako igoera lortu zuten, jokalari garrantzitsua izanik. Mailari eutsi egin ondoren, 2025eko udan talde horibeltzak ez zuen bere kontratua berritu. Egun gutxi geroago Bigarren Federazioan zegoen Conquensek fitxatu zuen.

## Ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Xabier Cortezon

**Xabier Cortezón Goikoetxea** (Bilbo, Bizkaia, 1993ko martxoaren 24a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari gisa aritzen da. Danok Baten harrobian hezia, Somorrostron jokatuy ditu urte gehienak nagusia izanda. 2022ko udan Barakaldok fitxatu zuen Hirugarren Federazioan zebilela. Hasieratik pieza garrantzitsua bilakatu zen talde horibeltzean. Barakaldorekin igoera bikoitza lortu zuen bi denboralditan. 3.federazioan hasi, 2.federaziora igo eta hurrengo denboraldian 1.federaziorako igoera lortu zuten, jokalari garrantzitsua izanik. Hala ere talde horibeltzak ez zuen bere kontratua berritu.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Matthijs de Ligt

**Matthijs de Ligt** (Leiderdorp, Herbehereak, 1999ko abuztuaren 12a) herbeheretar futbol jokalaria da, erdi-atzelari gisa dihar duena. Alemaniako Bundesligako Bayern Munichen jokatzen du, baita Herbehereetako selekzio nazionalean ere.

Turingo Juventus eta Amsterdamgo Ajax taldeetan ibili ondoren, 2022an Bayernek fitxatu zuen, 2027.urterarteko kontratua sinatuz. 

Bere ibilaldi motzean, jada denboraldi askotako eskarmentua du maila gorenean De Ligt-ek. Atzelari gaztea munduko jokalari baloratuenetarikoa da bere postuan; hainbeste non Transfermarkt web orrialdeak, futboleko jokalarien merkatuan espezializatua, 75 milioi euroko balioa ematen dion.

## Kirol ibilbidea 
### Amsterdamgo Ajax 
Matthijs txikia 8 urterekin sartu zen Ajaxen harrobian. Behe-kategoriak igaroz joan zen pausoz pauso, Gazterik egin zuen bere debuta, 17 urte eskasekin, 2016ko irailaren 21ean. Kopako partidu batean izan zen Willem II-aren aurka. Lehen partidu honetan, gainera, gola ere sartu zuen estreinakoz. Lehen denboraldi honetan, hilabeteak aurrera joan ahala, hasierako taldean lekua egitea ere lortu zuen. Denboraldi horretan bertan, Ajax Europa League-eko finalera iritsi zen, Matthijs final hau inoiz jokatu duen jokalaririk gazteena bihurtuz.

2017-2018 denboraldian ere finkoa izan zen Erik Ten Hag-en taldean. 37 partidu jokatu zituen, denak hasieratik. Azkar batean Europa mailan ezaguna egin zen bere mailagatik. 2018ko martxoan, oraindik 19 urte bete gabe, Ajaxeko kapitain bihurtu zen, Joël Veltman-en tokia hartuz.  Hurrengo denboraldian bere aurrera pausoekin jarraitu zuen. 2018ko abenduan Golden Boy saria eman zitzaion.

## Estatistikak klubetan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Arango

**Javier Arango Jiménez** (Santa Isabel, Tolima, 1945eko maiatzaren 6a - Planadas, Tolima, 1999ko martxoaren 20a) kolonbiar apaiz katolikoa eta kazetaria izan zen. Kolonbiako Armada Nazionaleko kapilaua izan zen eta kazetari gisa aritu zen Ecos del Combeima eta Radio Super bezalako irratietan.

## Biografia 
Seminario Nagusian hasi zuen batxilergoa, gero Javeriana Unibertsitatean ikasketak egitera. 1972an José Joaquín Flórez monseñoreak apaiztu zuen. Apaiz katoliko ordenatu zen eta 20 urte baino gehiagoz Kolonbiako Armadako VI. Brigadako kapilau izan zen. Kazetaritzan jardun zuen 23 urtez, horietako 21 Super irrati sarearekin lotuta eta 17 Noticiero TV Hoy-ko korrespontsal gisa.  Ecos del Combeiman ere kazetari lanetan aritu zen eta bertako 'El Ciudadano' egunkariaren jabea zen. 

### Heriotza 
Sadi konpainiako hegazkina, 1607 matrikuladuna, Perales de Ibaguéko aireportutik atera zen goizeko 7:30ean eta kontrol dorrearen arabera goizeko 08:30ean, Tolima hegoaldeko Ataco udalerriaren gainetik hegan egiten ari zenean, azken harremana izan zuen. Javier Arango Planadasera joan zen Tolimako Planadasen egiten ari ziren laboreen ordezkapen lan batzuk kazetaritzaz azaltzeko, Plante Laboreen Ordezkapenerako Presidentzia programako gonbidatu gisa.  Arango Planadas udalerriko landa eremuan hegazkin istripu baten ostean hil zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anthracobia maurilabra

***Anthracobia maurilabra*** *Pyronemataceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarri gisa ez du balio, txikia da eta haragi gutxi du.

Sinonimoak: *Humaria maurilabra*, *Aleuria maurilabra*, *Leucoloma maurilabra*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldura, zertxobait izurtua beste ale batzuk estutzen dutenean.

**Himenioa:** Hasieran, horixka oso zurbil kolorekoa, gero hori-okre antzeko kolorekoa; kanpoko aldea, ile arre koloreko oso laburrez estalia, ertzean nabariagoak.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "peziz" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Es du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Anthracobia melaloma* delakoarekin nahas daiteke, hau askoz ohikoagoa da, gure inguruan behintzat, laranja kolorekoa da eta ileak ez ditu hain ilunak 

## Sasoia eta lekua 
Martxotik azarora. Ez da oso ohikoa, talde ugari osatuz, su hondarretan agertzen da.

### Banaketa eremua 
Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Brasil, Australia.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Angolar kwanza

*Artikulu hau Angolako dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Kwanza» eta «Kwanzaa».*

**Kwanza** () Angolako dibisa da, Angolako Banku Nazionalak jaulkitzen eta kontrolatzen duena. ISO 4217 kodea **AOA** du eta 100 zentimotan banatzen da. **Kz** du ikurra. Kwanza ibaitik datorkio izena.

## Historia 
Lehenengo kwanza (ISO 4217 kodea **AOK** zuena) 1977ko urtarrilaren 8an sartu zen zirkulazioan, angolar eskudoa ordezkatuz 1:1eko proportzioan. 1990eko irailaren 25ean, proportzio berean (1:1), kwanza berriak (**AON**) lehenengoa ordezkatu zuen. 1991n, billete berrien jaulkipenari ekin zitzaion, eta bertan «berria» hitza ez zegoen.

1995eko uztailaren 3an, kwanza egokitua (), ISO 4217 kodea **AOR** zuena), 1000 kwanza berriren baliokidea, kwanza berriarekin paraleloan zirkulatzen zuen dibisa gisa erabiltzen hasi zen.

1999ko abenduaren 13an, kwanza berriak (AON) eta kwanza egokituak (AOR) kwanza modernoekin (**AOA**) trukatzen hasi ziren hurrengo ordenan:
* 1 AOA = 1.000.000 AOR,
* 1 AOA = 1.000.000.000 AON.

Billete zaharrak zirkulazioan egon ziren 2000ko maiatzaren 31ra arte.

2020an, Angolako Banku Nazionalak 200, 500, 1.000, 2.000, 5.000 eta 10.000 kwanzako billete berriak aurkeztu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Martín de la Bal d'Onsera ermita

'''San Martín de la Bal d'Onsera''' Erdi Aroko baseliza da, San Julián de Banzo herrian dagoena (Loporzano, Huesca), Guarako mendilerroaren hegoaldean. Egungo eraikina XVII-XIX. mende bitartekoa da.

## Historia 
Santutegiaren lehenbiziko berri dokumentalak 1075ekoak dira, baina, zenbait ikerlariren arabera, jatorri bisigotikokoa izan liteke. 1110ean, Montearagóneko monasterioaren mendeko monjeak bizi ziren bertan, harik eta XII. mendearen erdialdean emakumezkoen monasterio bihurtu zen arte. 1572an, mojek alde egin zuten, eta eraikina ermitau baten zaintzapean geratu zen. 1640an, hobekuntza eta egokitzapen lanak egin ziren. Monasterioak egoera onean iraun zuen, Espainiako Gerra Zibilean (1936-1939) arpilatu zuten arte.

Erdi Aroan, ugalkortasun erritualekin loturik egon zen. Hori zela-eta, Aragoiko zenbait errege-erregina eta noble bertaraino igo ziren, ondorengoak izateko eskatzera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Julián de Banzo

**San Julián de Banzo** (aragoieraz: *San Chulián de Banzo*) Huescako herria da, Loporzano udalerrikoa, Hoya de Huesca eskualdean dagoena. 2022 hasieran, 33 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Vilajosana

**Marta Vilajosana** **Andreu** (Bartzelona, Katalunia, 1975eko martxoaren 13a) kataluniar txirrindulari profesional ohia da. Emakumezkoen Italiako Giroan etapa bat irabazitakoa eta Udako OlinpiarJokoetan parte hartutako kirolaria da.

## Txirrindulari ibilbidea 
2003an, Espainian erregistratutako emakumezkoen lehen txirrindulari-talde profesionaleko kide izan zen, Kataluniako Generalitatearen babesletzari esker, Italiako Aliverti-Bianchi- Kookai taldeari esker; talde horretan, Anna Ramírez eta Kataluniako beste txirrindulari batzuekin egon zen, nahiz eta taldearen benetako egoitza eta eragiketa-zentroa Italian egon beti.

2006ko Emakumezkoen Italiako Giroan bosgarren etapa irabazi zuen. Giroan etapa bat irabazi duen Espainiako txirrindulari bakarretako bat da. Nazioarteko beste hiru garaipen lortu zituen bere ibilbidean.  Pekingo Txirrindularitzako  2008ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, bai erlojupeko proban (María Isabel Morenoren ordez sartu zen azken orduan), bai errepide proban.

## Palmaresa 
'*1998 (*amateur gisa*)**

* 3. postua, Espainiako Erlojupeko Txapelketan link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px 

**1999 (*amateur gisa*)**

* 3. postua, Espainiako Erlojupeko Txapelketan link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px 

**2002**

* 1. postua, **Txapelduna**, Espainiako Jarraipeneko Txapelketan link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15pxlink=Archivo:MaillotEspaña.PNG|20x20px  
* 3. postua, Espainiako Erlojupeko Txapelketan link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px 

**2005**

* Adige-Südtirol Trentino Garaiko Giroan etapa bat
* Emakumezkoen Italiako Giroan etapa bat
* 3. postua, Espainiako Erlojupeko Txapelketan link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px 

**2007**

* El Salvadorreko Emakumezkoen Itzulian etapa bat
* 2. postua, Espainiako Errepideko Txapelketan link=Archivo:Silver_medal_with_cup.svg|15x15px 
* 2. postua Espainiako Erlojupeko Txapelketan link=Archivo:Silver_medal_with_cup.svg|15x15px 
* Limousineko emakumezkoen Tourrean etapa 1 

**2009**

* 1. postua, **Txapelduna*', Espainiako Errepideko Txirrindularitza Txapelketan link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15pxlink=Archivo:MaillotEspaña.PNG|20x20px  

## Bira handien eta munduko txapelketen emaitzak 
Bere kirol-ibilbidean, postu hauexek lortu ditu emakumezkoen Itzuli Handietan eta Munduko Errepideko Txirrindulariza Txapelketetan:

- Ez zuenparte hartu       Ab.: abandonua          k.k.: "kontroletik kanpo", kalifikazioa galdu zuen        X: egin gabeko edizioak   

## Taldeak 
* Aliverti Kookai (2002-2003)
** *Aliverti Immobilione Kookai Luca* (2002)
** *Catalunya Aliverti Kookai* (2003)
* SS Lazio Ciclismo Team Ladispoli (2005)
* Nobili Rubinetterie Menikini Cogeas (2006)
* Cmax Dila (2007-2009)
** *Cmax Dila-Guerciotti-Cogeas* (2007)
** *Cmax Dila* (2008-2009)
* Team Valdarno (2010-06-30 arte)
* Fenixs-Petrogradets (2010-07-01etik)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2011. urtean Mireia Tapiador Emakume eta Kirol Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marta Vilajosanaren fitxa (sitiodeciclismo.net)
* Marta Vilajosanaren fitxa (cqran.com).
Dr. Romantic

***Dr. Romantic*** () Han Suk-kyu, Yoo Yeon-seok, Seo Hyun-jin, Ahn Hyo-seop, Lee Sung-kyung eta Kim Joo-hun aktoreek antzezten duten Hego Koreako telesaila da. SBSen estreinatu zen 2016ko azaroaren 7an.

## Pertsonaiak 
* Han Suk-kyu: Kim Sa-bu (Irakaslea Kim) / Boo Yong-joo
* Yoo Yeon-seok: Kang Dong-joo
* Seo Hyun-jin: Yoon Seo-jung
* Ahn Hyo-seop: Seo Woo-jin
* Lee Sung-kyung: Cha Eun-jae
* Kim Joo-hun: Park Min-gook

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ingrid Scheffer

**Suzanne Cory** (Melbourne, Australia, 1958ko abenduaren 21a) australiar pediatra eta neurologoa da. Epilepsiaren inguruan ikerketa garrantzitsuak egin ditu eta gaixotasunean eragina duen lehen genea aurkitu zuen 1995ean.

Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen 2012an.

## Biografia 
1983an Monasheko Unibertsitatean medikuntza eta zirujia ikasketak egin zituen eta 1998an Melbourneko Unibertsitatean Neurologian doktoratu zen. Gaur egun Florey Institute of Neuroscience and Mental Health institutuko ikerlaria da.

Epilepsiaren etiologia eta sintomak karakterizatu ditu, haurtzarotik helduarora eta diagnostiko eta tratamendu egokituak egitea ahalbidetu du horrek. Dravet sindromea eta garun atzerapena duten emakumezkoen epilepsia mugatua duten epilepsia motak aztertu ditu bereziki.

2017an epilepsia moten sailkapena berritu zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ingrid Schefferren webgune ofiziala
Buda (Hungaria)

**Buda**, alemanez *Ofen*, kroazieraz *Budim* eta serbieraz *Будим*, Hungariako Budapest hiriburuaren mendebaldeko eremua da. Danubio ibaiaren mendebaldeko ertzean dago. Budak hiriaren herena barne hartzen du.

## Izena 
Izena eslavierazko *Budimír* hitzateik izendapenetik etorri eta haren txikigarriaizatea baliteke. Beste teorien arabera eslavierazko *вода* hitzetik etorria litzateke, Antzinako Erromaren garaiko hiriaren Aquincum latinezko izenetik eratorria, ustez *Aquae quinque* ("Bost ur edo iturriak") izendapenaren laburdura.

Kondairaren arabera, Atilaren anaia Bledak Budaren sortzailea izan omen zen, eta hunoak magiarrekin identifikatu ohi dira. 

## Leku interesgarriak 
* Budako gaztelua 
* Matias eliza 
* Historia Militarraren Museoa (*Hadtörténeti Múzeum*).
* Hungariako Galeria Nazionala
* Arrantzaleen gotorlekua
* Arrokaren Ospitalea
* Funikularra (*Budavári Sikló*).
* Rudas bainuak
* Gellért bainuetxea

## Kanpo estekak
British Marine Air Navigation Co. Ltd.

**British Marine Air Navigation Co. Ltd** hegaldi konpainia britainiarra izan zen, bizitza laburrekoa. Itsasontzi hegalariak erabiltzen zituen Mantxako kanala zeharkatzeko, 1923an eta 1924an.  1924an beste hiru airelinearekin bat egin zuen, Imperial Airways sortzeko.

## Formazioa 
British Marine Air Navigation Co. Ltd. 1923an sortu zen Supermarine eta Southern Railwayren (Southampton Docksen jabeak) arteko enpresa bateratu gisa. Woolstonen zuten basea izan zen Britainia Handiko itsasontzi hegalari komertzialen lehen gunea, bere aduana- eta immigrazio-instalazioekin.  1923ko abuztuaren 14an hasi zen bidaiarientzako lehen hegaldi-zerbitzua, Cherbourg, Le Havre eta Kanaleko uharteetara hegaldiak eginez.

## Aireontziak 
Hiru ontzi hegalari erosi zituzten, Supermarine Sea Eagle, Reginald Mitchellek diseinatuak, Spitfire diseinatzeagatik ospetsu egin zena, eta 1923an inauguratu zuten flota.

## Kanpo estekak
Pest (hiria)

**Pest**, eslovakieraz *Pešť*, kroazieraz *Pešta* eta serbieraz *Пешта*, Hungariako Budapest hiriburuaren ekialdeko eremua da, nagusiki eremu laua. Danubio ibaiak mendebaldeko Buda eta Óbuda eremuetatik banatzen du. Hiriaren hori laurden barne hartzen ditu, eta hungarieraz kolokialki hiriburu osoa izendatzen ere erabiltzen den izena da.

## Leku interesgarriak 
* Budapesteko Alde Zaharra
* Budapesteko Legebiltzarra
* Heroien plaza
* Andrássy etorbidea
* Arte Ederren Museoa
* Műcsarnok Arte Galeria

## Kanpo estekak
Ub Iwerks

**Ubbe Ert Iwwerks**, **Ub Iwerks** bezala ezaguna (Kansas City, Missouri, 1901eko martxoaren 24a - Burbank, Kalifornia, 1971ko uztailaren 7a) estatubatuar animatzaile, marrazkilari eta komikigilea izan zen.

1919an Walt Disney ezagutu zuen Kansas Cityn eta elkarrekin marrazki bizidunak sortzen hasi ziren. 1923an Kaliforniara joan ziren eta Iwerksek Oswald untxi zorionekoa pertsonaia sortu zuen. Disneyrekin elkartu zen, Mickey Mouse sortu zuen eta saguaren animaziozko lehen film laburretako batzuk marraztu zituen, *Steamboat Willie* barne. 1930ean Disneytik banandu zen eta arrakasta bera lortu ez zuen estudio propioa sortu zuen. 1940an Disney estudioetarako lan egin zuen berriro.

## Kanpo estekak
Matias eliza

**Budako Gazteluko Jasokundearen eliza**, hungarieraz *Nagyboldogasszony-templom*, nagusiki **Matias eliza**, *Mátyás-templom*, bezala ezaguna, urriago **Budako Koroatzearen eliza** izenez, Hungariako Budapest hiriburuan dagoen eliza katoliko bat da, Buda hiri historikoan. Eliza Trinitate Santuaren plazan dago, Arrantzaleen gotorlekuaren parean eta Budako gazteluaren barrutiaren bihotzean. 

Jatorrriz, 1015ean erromaniko estiloan eraikia, gaur egungo eraikia XIV. mendearen bigarren erdian gotiko estiloan eraiki eta XIX. mendean zaharberritua izan zen.
Arte Ederren Museoa (Budapest)

**Aste Ederren Museoa**, , Hungariako Budapest hiriburuan dagoen arte ederretako museo bat da. Heroien plazan dago, Pest eremuan.

Museoaren bilduma hungariar nahiz nazioarteko arteaz osatua dago, europar artearen aro guztiak barne hartuz, eta 100.000 pieza baino gehiagok osatzen dute. 

1906ean inauguratu zen eta 2006-2008 artean zaharberritua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Műcsarnok Arte Galeria

**Műcsarnok Arte Galeria** edo **Műcsarnok Arte Jauregia**, , Hungariako Budapest hiriburuan dagoen arte ederretako museo bat da. Heroien plazan dago, Arte Ederren Museoaren parean eta Pest eremuan.

Denboraldiro arte garaikide erakusketak izaten ditu, eta Hungariako Hezkuntza eta Kultura Ministerioak kudeatzen du.

1896an Albert Schickedanz arkitektoak eraikina diseinatu eta neoklasiko estiloan eraikiarazi zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Javier Arcenillas

**Javier Arcenillas Pérez** (Bilbo, 1973) fotokazetaria eta irakaslea da PIC.A eskolan Alcobendasen (Madril). 1997an Annual Art Press Award saria irabazi zuen,  baita World Press Photo saria 2018an ibilbide luzeko proiektuen kategorian.

## Ibilbide artistikoa 
### Sariak eta aintzatespenak 
* 1997. Estatu Batuetako Artearen Prentsaren Elkarteko Annual Art Press Award. 
* 2007. Ciudad de Alcalá saria “Kafe-irakurketa” bildumarengatik
* 2018. World Press Photo, ibilbide luzeko proiektuen kategorian.

### Argitaratutako liburuak 
* 2008. *City Hope*= Ciudad Esperanza, 2007. ISBN: ά612-1246-0
* 2010. *Welcome*, 2010. ISBN: ά614-1175-7, Cristina de Middelekin Bangladesen eta Myanmarekin egindako lanaren argazkiekin.
* 2017. *Ufo Presences* 2017. ISBN: ά8417047283

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://fotogasteiz.com/blog/javier-arcenillas-vida-obra-biografia/
* https://fotogasteiz.com/blog/javier-arcenillas-vida-obra-biografia/
* https://www.afoco.com/welcome-javier-arcenillas-y-cristina-de-middle/
* https://www.xatakafoto.com/tag/javier-arcenillas
* https://elpais.com/diario/1997/01/13/madrid/853158269_850215.html

* 3158269_850215.html

* Javier Arcenillasen webgunea: 
* Javier Arcenillas instagramen: https://instagram.com/javierarcenillas?utm_medium=copy_link
Elur-maluta

**Elur-maluta** elurra osatzen duen izotz partikula bat da, izotz-kristal batzuen (oro har, maluta baino 10 milioi aldiz txikiagoak) baturarekin eratua.  Atmosferan sortzen dira, tenperatura eta hezetasun baldintza meteorologiko jakin batzuetan, elurra esaten diogun prezipitazio fenomenoa sortuz.

Euskaraz, elur-malo, elur-mataza eta elur-luma terminoak ere erabiltzen dira elurraren forma hau izendatzeko.

Hodei bat behar bezain hotza badago, ur-lurruna izoztu egiten da eta izotzezko kristalak eratzen ditu. -40 °C eta 0 °C arteko tenperaturan, ur-lurruna hodeiko hauts zatien inguruan kristalizatzen da. Tenperatura baxuagoetan, ur-lurruna zuzenean izotzezko kristaletan izozten da.

Izotzezko kristalak hodeietan mantentzen dira oso arinak diren bitartean. Behar bezain astunak direnean, lurrera erortzen dira. Erortzean, beste izotz-kristal batzuekin elkartu daitezke elur malutak sortzeko. 
erdian|thumb|486x486px|Elur-maluten forma anitzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Awen Iorwerth

**Awen Iorwerth** (Gales)  mediku eta irakasle galesa da. Cardiffko Unibertsitatean medikuntzako ikasleei eskolak galesez ematen hasi zen lehen irakaslea da. Galesez lehen hitzaldi medikoa 2017ko urtarrilaren 16an eman zuen, Cardiffeko Unibertsitatean. 

## Biografia 
2019an Awen Iorwerth Euskal Herrian izan zen, Irlandar eta Gales talde batekin. Galdakao-Usansolo ospitalea, EHUko Medikuntza fakultatea eta Udako Euskal Unibertsitate bisitatu zituzten. Gaixoak bere hizkuntzan artatzeko bideak ikasten eta praktikara eramaten ari diren lekuak. 

Ahalegin horretan ari da Awen Iorwerth traumatologo eta irakaslea ere bere herrialdean. 

Awen Iorwerth-en iritziz galestar oro artatu beharko litzateke galesez, baina arlo kritikoak hiru dira: haurrak, buru gaixotasunak dituztenak eta adinekoak. 

### Mediku 
* Haur batzuek hizkuntza bakarra hitz egiten dute. Umeak, nahiz eta ume izan, esan diezaioke medikuari non duen min, nola sentitzen den, baina umeak osasun langilearen hizkuntza bera hitz egiten ez badu komunikazio arazoak daude, eta haurra hitz egiteko aukerarik gabe uzten da. 
* Buruko gaitzak dituztenez ari garela, gaixotasunaren diagnosia egiteko ezinbestekoa da pazientearekin ondo komunikatzea. Harekin hitz eginda biribildu behar duzu diagnosia. Bigarren hizkuntzan ez da lortzen bere lehen hizkuntza erabilita lortuko litzatekeen bezain diagnosi azkarra eta zuzena.
* Adinekoei dagokienez, ez da arraroa bigarren hizkuntza desagertzea eta lehen hizkuntza indartsu itzultzea. Zaharrei, gaixotasun serio batek eraginda ospitalera joaten direnean, sarri burua nahasten zaie, eta egoera are latzagoa egiten zaie lehen hizkuntzan ezin badute komunikatu. 

### **Irakasle** 
Cardiff Unibertsitatean ematen dizkie eskolak mediku gaiei. Awen Iorwerth da galesa erabiltzen lehen irakaslea.

2015ean hasi zen. 300 ikasle zituen eta lau ziren galesez egiteko gai. Ikasgai bat galesaren bidez ematen zuen. 2019an 24 ikaslek zekiten galesa. Galesez egingo duten medikuak nahi dituzte, baina hori baino lehen Galesko ikasleak izatea lortu behar dutela uste du. Haien ikasleen %20 baino gutxiago da Galeskoa. Ikasleak etorri eta joan egiten dira. Beraz, bertako mediku ikasle gehiago behar dituzte eta galesaren bidez ikasiko duten ikasle gehiago. Ikasleek galesa erabiltzeko konfiantza lortzea nahi dute, batzuek oinarrizko gauzak ikasiko dituzte, beste batzuk medikuntzaz galesez hitz egiteko gai izango dira, medikuntza-lanak hizkuntza horretan egingo dituzte beste batzuek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Elkarrizketa BBC,
Maluta (argipena)

**Maluta** terminoak hainbat adiera du. Euskarazko hitza, zenbait terminotan erabiltzen da:

* **Elur-maluta**, izotz-kristalek elurra osatzeko hartzen duen forma.

* **Olo-malutak**, zereal hau (oloa) jaki gisa kontsumitzeko modu bat.
* **Arto-malutak**, *cornflakes* anglizismoarekin ere ezagunak.
* **Maluta galanperna**, *Lepiota clypeolaria* onddo espeziea.

Bestelakoak:

* **Elur Malutatxo** edo **Floquet de Neu**, Bartzelonan bizi izan zen gorila zuria.
* **Elur-Malutatxo II**, *Simpsondarrak* telesailko katua
Karlos II.a Austriakoa

**Karlos II.a Frantzisko Austriakoa** (Viena, 1540ko ekainaren 3a - Graz, 1590eko uztailaren 10a) Barne Austriako (Estiria, Karniola, Karintia eta Gorizia) artxidukea izan zen.

Fernando I.a enperadorea eta Ana Bohemiakoa eta Hungariakoaren semea izan zen. Bere anaia zaharrena Maximiliano II.a enperadorea izan zen.

Kontrarreforma sustatu eta jesulagunak beren lurraldeetara gonbidatu zituen arren, azkenean kontzesioak egin zizkien protestanteei.

Lurraldeak ahalegin handiena egin zuen Otomandar Inperioaren aurkako gerran, eta Karlosek Karlovac gotorlekua eraikiarazi zuen Kroazian.

Arte eta zientzien ongile izan zen, eta Orlando di Lasso eta Lodovico Zacconi babestu zituen.
1573an Akademisches Gymnasium sortu zuen Grazen, eta 1585ean Grazeko Unibertsitatea. Lipizzan zaldi ukuilu bat ere sortu zuen Lipican.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Itsasontzi hegalari

[thumb|[Beriev A-40 itsasontzi hegalaria.]]
**Itsasontzi hegalari** edo **hidrokanoa** kroskoa duen hego finkoko aireontzi mota bat da, uretan lur-hartzea baimentzen diona. Ez da flotagailudun hidrohegazkin bat, bere fuselajea flotatzeko diseinatuta baitago, hidrohegazkin mota horiek euren azpian jarritako flotagailuak behar dituzten bitartean flotagarritasuna eskuratzeko. Ez da aireontzi anfibio bat, ez duelako gurpil, eski edo bestelako gailurik lehorrean ibili ahal izateko. 

Lehen Mundu Gerran erabili zen, eta azkar hazi ziren, bai eskalan, bai edukieran, gerra arteko garaian. Denbora horretan, operadore askok aurkitu zuten mota horretako arrakasta komertziala. Hidrokanoak izan ziren XX. mendearen lehen erdiko hegazkin handienetako batzuk, Bigarren Mundu Gerraren ondoren garatutako bonbaketariek bakarrik gainditu zituztenak. Lurreratzeko pista garestien ordez ura erabiltzea zuten abantaila, eta horrek gerra arteko garaiko nazioarteko aireko lineen oinarri bihurtu zituen. Itsas patruilako eta itsas salbamenduko hegazkin gisa ere erabili ziren, batez ere gatazka-garaietan. Hidrokanoak, PBY Catalina eta Short Sunderland esaterako, funtsezkoak izan ziren Pazifikoko eremuan eta Atlantikoan, Bigarren Mundu Gerran.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, gero eta gutxiago erabili zen, batez ere gerran zehar aireportuak sortzeko egindako inbertsioengatik. Inbertsio horiek lurreko hegazkin handiagoak eta azkarragoak sartzea erraztu zuten. Hein handi batean bazterturik geratu ziren arren, operadore batzuek modu mugatuan erabili zituzten hidrokarburoak, hala nola Shin Meiwa US-1A eta Martin JRM Mars. XXI. mendean, basoetako suteen aurkako ura jaurtitzeko, artxipelagoetako aireko garraiorako eta azpiegiturarik ez duten eremuetarako erabiltzen dira. Gaur egungo hidrohegazkin asko, dela hidrokanoa motakoak, dela flotagailudunak, lurreratze-tren erretraktilak dituzten hegazkin anfibioak dira, eta lurreratzeko pistak lurrean ere erabil ditzakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak