2024ko Udako Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldia

**2024ko Udako Olinpiar Jokoen** **irekiera ekitaldia** 2024ko uztailaren 26an egin zen Parisen, bertako 19:30etik (17:30 UTC) aurrera. Karta Olinpikoan xedatutakoaren arabera, ekitaldi mota honen barruan izan behar dira hiri antolatzailearen eta herrialdearen kulturaren ekitaldi adierazgarriak, atleten desfilea eta su ontzi olinpikoaren piztea. Jokoei formalki Emmanuel Macron Frantziako presidenteak eman zien hasiera.

Udako olinpiar jokoen edizio honetako berrikuntza nagusia izan zen irekiera ekitaldia estadio batetik kanpo egitea lehen aldiz. Segizioa Austerlitzeko zubian hasi eta Sena ibaian zehar ibili zen, ekialdetik mendebaldera, Trocaderoko lorategietara iritsi arte, bertan amaitu baitzen.

## Prestakizunak 
Ekitaldiaren planifikazioa 2023. urtearen amaieran bukatu zuten. Ekitaldi nagusiaren aurretik, zenbait entsegu egin ziren publikorik gabe, zenbait tokitan, eta beste batzuk ekitaldiaren gunean, Thierry Reboul Jokoen markaren, sormenaren eta parte hartzearen zuzendari exekutiboak «janaurrekotzat» hartuak. Lehen kamera hartzea 2023ko irailean egin zuten, eta ekitaldiaren estaldura egiteko 130 kamera beharrezkotzat jo zituzten. Ekitaldia 80 pantaila erraldoitan aurreikuspena egin zuten, Senaren ibilbidean zehar. Thomas Jolly aktore eta antzerki zuzendariak eratuta, estadio olinpiko batetik kanpo egindako lehen inaugurazio ekitaldia izango zen.  Maud Le Pladecek sortu zuen ideia koreografikoa.

Hasiera batean,  sarrerarik ordaindu gabeko 500.000 ikusle baino gehiago espero ziren, eta 100.000 ikusle gehiago ibaiaren beheko kaietan, ordainpeko sarrerarekin; guztira, 600.000. Zifra horien arabera, metro koadroko 3 pertsonako okupazio tasa izango litzateke. Harmailak François-Mitterrand Liburutegitik Eiffel dorreraino zabaltzeko aurreikuspena egin zen. azken horiek izan ziren olinpiar joko batzuetarako inoiz salgai jarri ziren garestienak.

2023an, irekiera zeremonian ibai ondoko liburu postuak kentzeko planak egin zituzten, eta, praktika gisa, 2023ko azaroan, zenbait liburu postu desegin zituzten. Alabaina, 2024ko otsailean, Macron presidenteak liburu saltzaileen kiosko txikiak kentzeko plana baztertu zuen.

2023ko urrian, segurtasun kezkak zabaldu baziren ere Ukrainako inbasioa, Israel-Palestina gerra, 2023ko gerrak eta Arraseko (Pas-de-Calais) eskola batean izandako sastakatzea zirela eta, bai Frantziako gobernuak eta bai 2024ko Parisko Olinpiar eta Paralinpiar Jokoen Batzorde Antolatzaileak (COJOP2024) azaldu zuten ofizialki ez zegoela irekiera ekitaldiaren lekua aldatzeko asmorik, egindako planak «mehatxu guztiak aintzat hartzen» baitzituen. Oudéa-Castéra ministroak telebistan adierazi zuen testuinguruari arreta jartzen ari zirela, eta gobernua «aldagaiak doitzeko» lanean aritu zela, jatorrizko formatuari eutsi nahian. 2023ko abenduan, Macron presidenteak esan zuen irekiera zeremoniarako beste eszenatokirik zeukatela, segurtasun gorabehera handiren batek Senaren aukera albo batera uztera behartuz gero. Horren aurrean, COJOP2024k baieztatu zuen «identifikatutako arrisku egoera guztietarako kontingentzia planak» zituztela: «bero boladak, zibererasoak, eta zeremonia ez da salbuespena». eta horietatik 50 inguruk 2023ko uztailean egindako entsegu txiki batean parte hartu zuten, atleten ordezkaritzak, telebista taldeak eta larrialdi zerbitzuak garraiatuz. Hurrengo hilabetean, zehazki 326.000 sarrera izango zirela argitu zuten: horietatik, 104.000 txartel ordainpekoak beheko harmailetan, eta 222.000 doako txartel goiko harmailetarako. Doako sarrerak hiru txandatan banatu ziren, eta gune behartsuetan bizi diren familientzat, kirol mugimenduentzat, gazteentzat, Olinpiar Jokoak antolatzen lagundutakoentzat, hiriko merkatarientzat eta langileentzat izan ziren, orobat. Hasieran proposatu bezala, turistei ez zitzaien doako sarrerarik eman.

Zeremoniaren entsegua, 2024ko ekainaren 24rako aurreikusita zegoena, atzeratu egin zen, Sena ibaiaren emari handia zela eta.

## Ekitaldiaren funtsezko lantaldea 
* Zuzendari artistikoa: Thomas Jolly.
* Musika zuzendaria: Victor le Masne.
* Dantza zuzendaria: Maud Le Pladec.
* Koreografoa: Maud Le Pladec.
* Estilismo eta jantzien zuzendaria: Daphné Bürki.
* Jantzien burua: Olivier Bériot.

## Zeremonia eta zuziaren erreleboa 
Olinpiar jokoetan parte hartzaile diren 10.500 bat atleten desfilea, herrialdeen arabera multzokatuta, Sena ibaian zehar egin zen, 2024ko uztailaren 26an, euripean, 9 km inguruko bidean. Zeremoniaren beste ekitaldi batzuk Trocaderoko lorategietan izan ziren, bertara bildu baitzituzten, lehorreratu ondoren, ordezkaritza guztiak. Gerald Darmanin Barne ministroaren arabera, 25.000 segurtasun agente behar izan ziren, eta 35.000 polizia inguru zabaldu ziren irekiera zeremoniarako.

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "LineString",
        "coordinates": [
          [
            2.365961,
            48.84487
          ],
          [
            2.359826,
            48.849223
          ],
          [
            2.353316,
            48.851345
          ],
          [
            2.352314,
            48.85442
          ]
        ]
      }
    },
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "LineString",
        "coordinates": [
          [
            2.352302,
            48.854477
          ],
          [
            2.349057,
            48.855897
          ],
          [
            2.337474,
            48.858663
          ],
          [
            2.317925,
            48.863698
          ],
          [
            2.298764,
            48.863155
          ],
          [
            2.294258,
            48.861658
          ],
          [
            2.292037,
            48.859844
          ]
        ]
      }
    },
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          2.365961,
          48.844889
        ]
      }
    },
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          2.291901,
          48.859678
        ]
      }
    }
  ]
}

Tony Estanguet COJOP2024ko presidenteak antolatu zuen su olinpikoa zeraman zuzi olinpikoaren 80 eguneko erreleboa. Zuzia Greziatik abiatu zen itsasontziz Marseillarantz, bidean igarota Mont-Saint-Michel, Versaillesko jauregia eta Antilla Frantsesak, su olinpikoa pizteko zeremoniara iritsi aurretik. Sugarra 2024ko apirilaren 16an piztu zen Olinpian, Grezian, hurrengo 10 egunetan Greziatik bidaiatuz, apirilaren 26an Atenaseko Panathinaiko estadioan (grezieraz: Παναθηναϊκό στάδιο) COJOP2024ri eman aurretik. Belem belaontzian irten zen Pireotik, eta 2024ko maiatzaren 8an iritsi zen Marseillara, 1.000 bat ontzik eskoltatuta.

## Egitaraua 
Sena inguruko sarrerak 17:30etan (CEST) ireki ziren, bi ordu geroago zeremonia 19:30etan hasi baino bi ordu lehenago. Zeremonia ia osorik euripean egin zen, 1952an Helsinkikoa egin zenetik euripean gertatutako Udako Olinpiar Jokoetan lehen irekiera ekitaldia.

### Aurretikoak 
Ikusleak eseri eta zuzi olinpikoaren erreleboak Stade de France inguratzen duen besoa amaitu ondoren, ekitaldia Jamel Debbouze aktoreak egindako bideo batekin hasi zen, aurreko jokoen irekiera ekitaldien irudiekin,  sugarra estadio huts batera eramanez, zeremonia kanpoan egingo zela ohartu izan ez balira bezala. Tartekatuta agertzen ziren albistarien klipak, esanez estadioaren barrualdera iritsi ondoren zeremonia Senan zehar egingo zela. Zinedine Zidane futbolaria inguratu zen, zuzia hiriko kaleetan barrena eramateko, haur hirukote baten arreta erakarriz, Parisek jokoak antolatu dituen hiru aldiak irudikatuz; gero, Parisko metrorantz abiatu zen. Trena geltokitik atera ahal izan baino lehen, baina, «matxuratu» egin zen, eta, horren ondorioz, Zidanek umeei zuzia pasa behar izan zien trenaren leihotik.
thumb|Opera Garnier, gauez.
ezkerrera|thumb|Pariseko katakonben ikuspegi bat.
Parisko katakonbak eta Opera Garnier azpiko lurpeko lakua zeharkatu ondoren, haurren ondora iritsi zen ontzi bat atoian zeraman izaki mozorrotu eta txanodun bat. Mozorrotutako eramaileak zenbait frantziar heroi maskaradun irudikatzen zituen, hala nola, Arsène Lupin eta Operaren Mamua, besteak beste, baita olinpiar izpiritua eta Sequana, Senaren jainkosa. Olinpiar historian lehen aldiz, 95 bat ontzitan joan ziren atletak desfilean, eta lehen aldiz, baita ere, txertatu zen desfilea programa artistikoaren barruan.

### *Enchanté* 
Ekitaldiaren lehen atala, «Xarmatu» izenburuaz, ekitaldi musikal batekin abiatu zen, Lady Gagaren kanta batekin, zortzi dantzariren laguntzaz. Dantzariek ostruka arrosaren lumaz egindako haizemaile handiak astintzen zituzten, denak Diorrek egindako jantzi pertsonalizatuekin. Atala aurrez grabatua izan zen «segurtasun arrazoiengatik» eta «kabaret irudipen bat» eman nahi zuen, Zizi Jeanmaire dantzariak famatutako «Mon truc en plume» performance batekin, Sena ibaiaren ezkerreko ertzean urre koloreko eskailera baten ondoan ipinitako piano beltz batekin. Abeslariak satin beltzezko bularretako bat zeraman, luma beltzezko jaka baten azpian.

Bangladesheko taldearekin hasi zen berriro desfilea, Txinaren ordezkaritza bitarte, dantzariak eta akrobatak frantziar lorategi itxurako Senako txalupetan jarduten ziren bitartean.

### *Synchronicité* 
Bigarren atala, «Sinkronizazio» izenburuaz, Notre-Dame katedralaren berreraikitze taldeen omenez 420 dantzarik egindako performancearekin hasi zen, katedralean 2019an izandako sutearen kalteak konpontzeko Île de la Cité-ko eskulangileek egindako lana ohoratuz. Horrez gain, Guillaume Diop dantzari frantziar senegaldarra, Parisko Operako lehen dantzari izar beltza, eta Martin Fourcade eta Michael Phelps olinpiar txapeldunak izan ziren atal honetan. Notre-Dame berreraikitzeaz gain, sekuentziak olinpiar dominen fabrikazioa ere nabarmendu zuen Monnaie de Paris erakundeak eginak hiru metaletan, Louis Vuitton etxeak sortutako kutxatan.

### *Liberté* 
Ekitaldiaren hirugarren atala, «Askatasun» izenburuaz, Conciergerie jauregiko aitzindegian hasi zen, Frantziako Iraultzari omenaldia eginez *Ah! Ça Ira!* abesti iraultzailearen izenburua hartuta, Maria Antonietaren lepomozteari eta *Miserableak* musikalari erreferentzia eginez, *A la volonté du peuple* (Entzuten al duzu jendeari abesten?) abestiarekin abiatu baitzen. Interpreteen artean, Gojira heavy metaleko lapurtar banda eta Marina Viotti mezzosopranoa zeuden, *Carmen* operako ''L'amour est un oiseau rebelle* habanera interpretatzen. Frantziako Liburutegi Nazionalean dantzariek frantses literatur lan klasikoak eta garaikideak interpretatu zituzten. Eszenatokiak maitasun forma ezberdinak jorratu zituen, LGBT eta poliamodio gaiak barne, XY konpainiako akrobatek eta Gratte-Ciel konpainiako zirku artistek adierazia. Nathan Paulin funanbulistak erakustaldia eskaini zuen kanpoan.

Frantses literaturaren erreferentzia ugariak jaso zituen atal honek, besteak beste: Paul Verlaine (1874), Guy de Maupassant (1885), Alfred de Musset (1834), Annie Ernaux (1992), Leila Slimani (2021), Raymond Radiquet (1923), Pierre Choderlos de Laclos (1782), Molière (1670) eta Pierre de Marivaux (1732).

### *Égalité* 
Guardia Errepublikanoaren bandak Charles Aznavour  kantariaren *For me formidable* umorezko kanta jo zuen Pont des Arts zubian, laugarren atala irekitzeko, «Berdintasun» izenburuaz. Aya Nakamura kantariak *Pookie* kantatu zuen,  *For me formidable* kantaren egokitzapen bat  eta *Djadja* kanta ospetsua, Frantziako Institutuaren aitzinean, Frantziako Armadaren abesbatzak eta Guardia Errepublikanoaren musikariek lagunduta.

### *Fraternité* 
[thumb|Ikusleentzako harmailak [Orsay museoa|Orsay museoaren aurrean]]
Bosgarren atala, «Senidetasun» izenburuaz, Camille Saint-Saëns musikariaren *Danse macabre* piezarekin hasi zen eta Louvre museoko *Gioconda* koadroaren 1911ko lapurretari erreferentzia eginez. Desfilea Zipreko ordezkariekin abiatu zen berriro, Gaboneko ordezkaritza bitarte, Alexandre Kantorow pianistak Maurice Ravelen *Jeux d'eau* pieza jotzen zuen bitartean, euri zaparrada baten pean. Desfileko txalupek aurrera egin zuten, Gambiaren ordezkaritzarekin, Jamaikaren ordezkaritza bitarte.

Zeremonia Orsay museora sartu zen, irudien munduari omenaldia egiteko, bereziki Lumièretar eta Georges Méliès zinemagile frantziarrei, haur literatura frantsesarekin batera, besteak beste *Printze Txikia* edo Paul Dukasen *L'apprenti sorcier* poema sinfonikoa. Horren ondoren, Nazioarteko Espazio Estazioa agertu zen, teleskopio hori batek itsaspeko sekuentzia bat proiektatuz, Minions animazioko pertsonaien bideo bati bide emanez. Los Angeles hiriari egindako keinu bat izan zen, 2028ko Udako Olinpiar Jokoen hiri antolatzailea. Urpeko batean, zenbait kirol ekitaldi egin zituzten, ontzia lehertu eta lapurtutako *Gioconda* Senaren ur gainean agertzen den arte. Axelle Saint-Cirel mezzosopranoak, Marianne frantziarren pertsonifikazio nazionala irudikatuz, Frantziako ereserki nazionala abestu zuen Grand Palais gainean, frantses banderan inspiratutako Dior etxearen soineko batekin.

### *Sororité* 
Seigarren atala, «Ahizpatasun» izendatua, hamar emakume frantses aipagarri nabarmentzeko baliatu zuten, urrezko estatuekin Sena osoan zehar: Olympe de Gouges, Alice Milliat, Gisèle Halimi, Paulette Nardal, Jeanne Barret, Christine de Pizan, Louise Michel, Alice Guy-Blanché, Simone Veil eta Simone de Beauvoir (azken horren estatua ez zen jalgi zeremonian). Horren ostean, Axelle Saint-Cirelek Frantziako ereserki nazionalaren seigarren bertsoa abestu zuen, abesbatza batek lagunduta.
[thumb|Eraztun olinpikoak [Eiffel dorrea|Eiffel dorrean.]]

### *Sportivité'' 
Zazpigarren atalean, «Kiroltasun» izenaz, herrialde ordezkarien desfileak jarraitu zuen, Japoniarekin hasi eta Norvegia bitarte. Jakub Joxef Orliński kontratenor poloniarrak pieza barroko bat kantatu zuen, eta segidan Rim'K raperoak *King* abestu zuen.

### *Festivité* 
Zortzigarren atala, «Jai» izenburuaz, modari egindako omenaldi batekin hasi zen, Debilly zaldainean jarritako alfonbra gorri baten gainean. Moda desfileak ekitaldiaren amaierara arte jarraitu zuen,  Australiako eta Ameriketako Estatu Batuetako ordezkaritzak heldu ziren arte, Brisbane (Australia) 2032an eta Los Angeles (AEB) 2028an izanik Udako Olinpiar Jokoetako hurrengo edizioen antolatzaile. Maskaradun zuzi eramaileak Debilly zaldaina zeharkatu zuen, eta zuzeneko bideo batek Tahitiko ongietorri batzordea nabarmendu zuen, han egin baitziren surf ekitaldiak.

Europar Batasunari egindako omenaldi bat *The Final Countdown* abestiarekin, eta Eiffel dorrearen inguruan droneek EBko banderako 12 izarrak osatuz. Drag queen artistak agertu ziren, Nicky Doll barne, dantzariak, besteak beste Germain Louvet, Electro Street eta Mazelfreten kolektiboa, Debilly zubiko alfonbra gorri lausotuan jarraituz Eurodanceko pieza ezagunekin, adibidez *Freed from Desire*, *Be my Lover*, *Stereo Love*, ''It's Rainy Day* eta *Sandstorm*, baita dantzarako LED pisu bat zeukan gabarra batekin ere. Philippe Katerine kantariak, ia biluzik eta Dioniso ardoaren jainko greziar urdin bat bezala margoturik (Frantziako ardogintzaren eta Antzinako Greziako Olinpiar Jokoen omenez), jainkoaren papera egin zuen, mahai luze baten erdian etzanda, drag queen guztiak alboetan zituela, bakanal baten antzera. Ontzien desfilea Frantziako ordezkaritzarekin amaitu zen, Sena ibaian itsasontzi baten gainean.

Lehen zortzi ataletako soinu bandak chanson frantsesaren klasiko berregokituak eta pop kultura nahasi zituen, Barbara Butch DJren eskutik, besteak beste, Serge Gainsburg, Dalida, Moulin Ruogeko dantzarien cancan, Erik Satie, Michel Berger, Daniel Balavoine, Modjo, David Guetta, Véronique Sanson, Mylène Farmer, Johnny Hallyday eta beste.

### *Obscurité* 
Bederatzigarren atalak, «Iluntasun» izena hartuta, aurreko atalaren doinuarekin jarraitu zuen, musika umorean ilunago bihurtuz, eta gabarrako dantzariak frenetikoago bihurtuz. Bere LED pisuak hondamendi klimatikoen muntaketa bat agertu zuen heinean, lehorteak, uholdeak eta baso suteak barne, dantzariak astiro desagertu ziren, banan-banan. Sena ilundu zelarik, Juliette Armanet kantaria agertu zen baltsa baten gainean *Imagine* kantatuz, bakerako dei gisa, Sofiane Pamartek lagunduta piano sutsu batean.

### *Solidarité* 
Hamargarren atalak, «Elkartasun» izenburuaz, zaldizko maskaradun bat erakutsi zuen, Joana Arc-ekoa (Floriane Issert, Jendarmeriako kidea) heroi frantziarra irudikatzen zuena, olinpiar bandera bat lepotik zintzilik, zilarrezko armadura ilunez jantzita, Sena ibaian zehar metalezko zaldi mekaniko bat muntatuz Jokoen izpiritua zabaltzeko. Atal honek Pierre de Coubertin eta historia aipatu zituen, artxiboko irudi ugarirekin eta iragan Jokoetako puntu nabarmenekin. Herrialde parte hartzaileetako banderak zeramatzaten boluntarioak Eiffel dorrearen azpian bildu ziren. Zaldizkoa, lehorrean, zaldi zuri baten gainean agertu zen, beste bandera olinpiko bat ekarriz, tolestuta, Trocaderon ezarritako mastaraino, atletaz inguraturik. Olinpiar ereserkia Frantziako Irratiko Abesbatzak abestu zuen Maîtrise de Radio France abesbatzarekin eta Orchestre National de France orkestrarekin batera, Frantziako Indar Armatuetako kideek bandera altxatzen zuten bitartean, nahi gabe, buruz behera altxatu zutena.

### *Solennité* 
Hamaikagarren atalean, «Hotsanditasun» izenpean, ereinotz olinpikoa eman zion Nazioarteko Olinpiar Batzordeak (NOB) Filippo Grandi italiar diplomatikoari, Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatari gisa. Tony Estanguet batzorde antolatzaileko buruak eta Thomas Bach NOBeko presidenteak egin zieten ongietorria parte hartzaile eta ikusleei, frantsesez eta ingelesez. Emmanuel Macron presidenteak Jokoak irekitzat jo zituen, hitz hauek esanez:Olinpiar zina egin zuten Mélina Robert-Michon eta Florent Manaudou Frantziako bandera eramaileek, Christophe Massina entrenatzaileak eta borrokako arbitro batek. Zinedine Zidanek mozorrotutako eramailearen sugar olinpikoa hartu eta Rafael Nadal teniseko espainiar jokalariari eman zion, zeonak Sena gainetik eraman baitzuen ontzi batean, beste txapeldun olinpiko batzuekin batera: Carl Lewis, Serena Williams eta Nadia Comăneci, Trocaderon Shaheem Sanchez dantzari gor batek Marc Cerroneren *Supermature* ikanta interpretatzen zuen bitartean Frantziako keinu hizkuntzan, atzean Eiffel dorrean argi joku ikusgarri bat erakusten zelarik, eraztun olinpikoen inguruan. Ontzia Louvre musotik gertu porturatu zen, non Amélie Mauresmo tenis txapeldunak Tony Parker saskibaloi jokalariarekin batera erreleboa jarraitu baitzuen. Hiru txapeldun paralinpikoak batu zitzaizkien, Nantenin Keïta, Alexis Hanquinquant eta Marie-Amélie Le Fur, hamabigarren eta azken sekuentzia ofizialki irekiz.

### *Éternité* 
ezkerrera|thumb|212x212px|Marie-José Pérec, 2016an.
thumb|212x212px|Teddy Riner, 2016an
Azken atalean (Betierekotasun), sugarra Tuileriak lorategian zehar eraman zuten, olinpiar sua bertan kokatu behar baitzen, Louvreko Carrouselean sartu ondoren. Frantziako zenbait txapeldun olinpikok eraman zuten zuzia: Jean-François Lamour, Félicia Ballanger, Florian Rousseau, Émilie Le Pennec, David Douillet, Clarisse Agbegnenou, Alain Bernard, Laure Manaudou, Renaud Lavillenie, Laura Flessel eta Charles Coste. Azken erreleboa Marie-José Pérec korrikalariak eta Teddy Riner judokak egin zuten, olinpiar sua argiztatuz, 40 LED konputarizatuko eraztun bat eta presio handiko 200 aerosol banatzaile, 30 metroko altuerako heliozko esfera bat gainean zuena, aire beroko globo baten antzera, airean goratuz, Montgolfier anaiak 1783an egindako lehen hegaldia gogora ekarriz. Suontzia kable hodi antzeko bati lotuta dago, Grand Bassin Ronden erdian ainguratuta, aireratu ez dadin, eta suontzia urez eta elektrizitatez hornitzeko, gauez aireratu eta egunean zehar berriro lurrean lotuta. Erregai fosilak zuzenean erabili gabe argiztatzen den lehen suontzi olinpikoa da.

## Eztabaidak 
Polemika bizia sortu zuen, sare sozialetan ekitaldia egiten ari zela, eta ondorengo egun eta orduetan ere bai, ikuskizuneko *Festivité* ataleko bakanal moduko baten ikuskizunak (ikus gorago). Debilly pasabideko ikuskizunean, DJ bat eta zenbait drag antzezlek erakutsitakoari, Leonardo da Vinciren *Azken Afaria* freskoaren antza ikusi zioten batzuek. Erlijioari eta bereziki kristautasunari kritika zelako erreakzio haserrerik ez zen faltatu. Iritzi hori azaldu zutenen artean egon zire Matteo Salvini ministro italiarra, Viktor Orban lehen ministro hungariarra edo José Ignacio Munilla gotzain euskalduna, blasfemia nabaritu zuena ikuskizunean.

Antolakuntzak erantzun zuen irudikatu nahi izan zena ez zela izan *Azken Afaria*, baizik eta Dioniso eta haren alaba Senako jainkosa Sequanaren arteko harremanaren irudikapen bat. Dijon hiriko Magnin museoak aprobetxatu zuen polemika adierazteko han gordeta dagoen Jan van Bijlerten 17. mendeko lan bat, *Jainkoen jaia'', izan zela irudikapenaren inspirazioa. Antolakuntzak ez zuen margolan hori zehatz aipatu, baina Jolly ikuskizun-zuzendariak bai esan zuen bakanala zela motiboa, eta ez Azken Afaria.

Guztiarekin, inor minduta sentitu bazen, barkamena eskatu zuen antolakuntzaren izenean bozeramaile ofizial batek.

## Erreferentziak 

 
 

## Ikus, gainera 
* 2020ko Udako Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldia
* 2024ko Udako Olinpiar Jokoak
* 2028ko Udako Olinpiar Jokoak

## Kanpo estekak 
*  Jeux Olympiques et Paralympiques Paris 2024