open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ilunpeko itsasoa

**Ilunpeko Itsasoa**, "Mare Tenebrosum" latinez, "Bahr al-Zulumat" arabieraz) Ozeano Atlantikoaren izenetariko bat izan zen Erdi Aroan. Paul Lunde historiagilearentzat izen horren zergatia Portugaletik mendebaldera ikusten ziren hodei multzo trinkoetan bilatu behar da. Izen horrek kristauentzat deabruaren beraren irudia zekarren lotuta. Atlantikoak ere beste izen batzuk izan zituen, besteak beste, "Itsaso Iluna", "Bahr al-Muslim" arabieraz. Dena dela, beste izen batzuk ez ziren hain ezkorrak izan: Al-Masudi historiagile eta geografo arabiarrak "Itsaso Berdea" eta "Inguratzen duen Itsasoa", "Bahr al-Muhit" arabieraz, esan zion; azken izen hau ohikoena bihurtu zen. . Itsasgizonentzak itsaso hori garaiezina zen.

Ilunpeko Itsasoaren denominazioa aurkikuntzekin batera hurrundu joan zen. 1434.urtean Gil Eanes nabegatzaile portulgaldarrak egun osoa eman zuen Atlantikoan sartzen. Datuak garrantzi berezia izan zuen ezen geroztik beste nabigatzaileak ozeano horretan saiatu baitziren. XV. mendearen hasieran beldurraren muga Bojador muturrean kokatu zen: aizeen eta itsas korronteen eraginez haratago ezin zela jo pentsatzen baitzen.
   
thumb|Gil Eanesen erretratua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : [Gloria Latasa Gloriameteo(https://eu.wikipedia.org/wiki/Gloria_Latasa_Gloriameteo)ren artikulua *Gara*n.]
Giovanni Rossi

**Giovanni Rossi** (Bidarte, 1926ko maiatzaren 7a- Ponte Tresa, 1983ko irailaren 17a) suitzar txirrindularia izan zen, profesionala 1949 eta 1954 artean, denbora horretan 2 garaipen lortu zituelarik.

Frantziako Tourrean behin baino ez zuen parte hartu, 1951n. Lehenengo etapa irabazi eta *maillot* horia bigarrenean eraman zuen. Urte hartan Suitzako Itzuliaren 5. etapa ere irabazi zuen.
Kontrako eztarria (telebista saioa)

***Kontrako Eztarria*** ETB1 telebista kateko 45 minutu inguruko saioa izan zen, astelehenetik ostegunera 21:40tatik aurrera emititzen zena eta Anjel Alkainek, Jon Plazaolak, Xabier Euzkitzek eta Iker Galartzak gidatzen zutena.

## Saioko atalak 
Umore saio honek hainbat tarte ditu, besteak beste:

### Uatzappa 
Tarte honetan ikusleek bidalitako bideoak komentatzen zituzten.

### Kontrako news 
"Kontrako news"-en aktualitateko berriak ematen zituzten Euzkitzek eta Plazaolak, hori bai, Alkainen eta Galartzaren pertsonaiei (Andres Leizaola, Martxelo Otamendi, Montzo...) lekua utziz.

## Kanpo estekak
Syringa

***Syringa*** Oleaceae familiako landare loredunen genero bat da, barnean 20-25 espezie dituena.

## Espezieak 
* *Syringa afghanica*
* *Syringa debelderorum*
* *Syringa emodi*
* *Syringa fauriei*
* *Syringa inodora
* *Syringa josikaea*
* *Syringa komarowii*
* *Syringa laciniata*
* *Syringa meyeri*
* *Syringa oblata*
* *Syringa persica*
* *Syringa pinetorum*
* *Syringa pinnatifolia*
* *Syringa protolaciniata*
* *Syringa pubescens* (sin. *S. julianae*, *S. patula*)
* *Syringa reticulata* (sin. *S. pekinensis*)
* *Syringa spontanea*
* *Syringa sweginzowii*
* *Syringa tibetica*
* *Syringa tomentella*
* *Syringa villosa*
* *Syringa vulgaris*
* *Syringa wolfii*
* *Syringa yunnanensis''

## Kanpo estekak
Te quiero (Mario Benedettiren olerkia)

**Te quiero** olerkia Mario Benedetti (1920 - 2009) idazle uruguaiarrak idatzi zuen 1956an. “Poemas del alma” olerki bilduman dago.

Olerki hau 1956an sortu zen, Uruguain diktadura gogorra zegoen garaian. Garai hartan ideia batzuk zabaltzea arriskutsua zen. Geroago Benedettik berak erbestean ibili behar izan zuen 1973tik 1983ra. Urte horietan plazaratu zen olerkiaren abestia, 1976an, Alberto Faverok musikatua eta Nacha Guevarak kantatua, biak argentinarrak. Noski, orduan abestiaren interpretazioa ez zen maitasun-abesti huts batena, injustiziaren kontrako aldarrikapen bihurtu zen kanta, non maitearen paperean justiziaren alde borrokatzen duen herria ikusi behar den.

Bi pertsonen arteko kimika ondo dabilenean bat gehi bat ez dira bi, askoz gehiago baizik. Horrelakoetan matematikak ez dira lagungarri eta askoz emaitza oparoagoak lortzen dira bi pertsona elkarrekin arituta, pertsona bi horiek bakoitzak bere aldetik bakarrik lan eginda lortu dezaketena baino. Maitasunaren magia eta kimika horiek primeran jasotzen ditu Benedettik olerkiaren estribilloan:

## Kanpo estekak 
* **Te quiero** - Poemas de Mario Benedetti www.poemas-del-alma.com webgunean
* Mario Benedetti **Te quiero** olerkia irakurtzen
* puntoporpunto.com Olerkariaren iruzkina
* ignacioliterato.blogspot Julián Ekelund e Ignacio Morales Lira-ren iruzkin literarioa.
Jasmin

**Jasmina** edo **urkitza** (*Jasminum*) generoa Oleaceae familiako bat da, bere usain eta zuhaixka balio landare handikoa, lore erabilita zein botanika edo bestelakoetan.

## Espezieak 
* *Jasminum adenophyllum* Wall.
* *J. albicalyx*
* *J. amplexicaule*
* *J. angulare*
* *J. angustifolium*
* *J. arborescens*
* *J. attenuatum*
* *J. auriculatum*
* *J. azoricum*
* *J. beesianum*
* *J. cinnamomifolium*
* *J. coffeinum*
* *J. craibianum*
* *J. cuspidatumkmkm*
* *J. dichotomum*
* *J. dispermum*
* *J. duclouxii*
* *J. elegans*
* *J. elongatum*
* *J. flexile*
* *J. floridum*
* *J. fluminense*
* *J. fruticans*
* *J. fuchsiifolium*
* *J. grandiflorum* L.
* *J. guangxiense*
* *J. hongshuihoense*
* *J. humile* L.
* *J. lanceolarium*
* *J. lang*
* *J. latifolium*
* *J. laurifolium*
* *J. longitubum*
* *J. microcalyx*
* *J. mesnyi* Hance
* *J. molle*
* *J. multiflorum*
* *J. multipartitum*
* *J. nervosum*
* *J. nintooides*
* *J. nitidum*
* *J. nudiflorum*
* *J. odoratissimum*  L.
* *J. officinale* L.
* *J. parkeri* Dunn
* *J. pentaneurum*
* *J. pierreanum*
* *J. polyanthum* Franch.
* *J. prainii*
* *J. pubescens*
* *J. rehderianum*
* *J. rex*
* *J. roxburghianum*
* *J. rufohirtum*
* *J. sambac* 
(L.) Aiton
* *J. seguinii*
* *J. simplicifolium*
* *J. sinense*
* *J. stephanense*
* *J. subhumile*
* *J. subglandulosum*
* *J. subtriplinerve*
* *J. tonkinense*
* *J. tortuosum*
* *J. urophyllum*
* *J. wengeri*
* *J. yuanjiangense*
Diamonds Are Forever (filma)

**Diamonds Are Forever** (euskaraz *Diamanteak Betirako Dira*) 1971ko Guy Hamilton ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma bat da. Ian Fleming idazlearen *Diamonds Are Forever* eleberrian oinarritua dago, James Bond pertsonaia protagonista delarik. Bertan, Sean Connery, Jill St. John, Charles Gray, Lana Wood eta Bernard Lee aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
James Bond (Sean Connery) Frantziako maitasunaren hiria den Paris hiriburuan merezitako oporraldia igarotzen ari da. Bere buruzagia den M jaunak diamante lapurreta eta kontrabandoari buruzko misioa ematen dio. Kontrabandista papera anteztuz, Amsterdametik Las Vegaserako bidaia 55 kilateko diamanteak gainean daramatzala egiten du, azken hiri horretan Willard Whyte (Jimmy Dean) aberatsarekin negoziatzeko asmoz. Inork ez dakir Whyte merkatuko diamante guztietaz jabetzen ari denik, baina kontrabando ekintza batean nahasten den edonor hilik suertatzen da. James Boden adiskidemina den CIAko Felix Leiter (Norman Burton) eta Tiffany Chase (Jill St John) agentearen laguntzaz, Bond Whyte solairuan ezkutuan sartuko da. Bere antzinako etsaiak Lurraren orbitan dagoen laser generadore erraldoi bat eraiki du, haren suntsipen ahalmena indartzeko diamanteak erabili dituelarik.

## Aktoreak 
* Sean Connery: James Bond, 007 agentea
* Jill St John: Tiffany Case
* Charles Gray: Ernst Stavro Blofeld
* Jimmy Dean: Willard Whyte
* Norman Burton: Felix Leiter
* Bernard Lee: "M"
* Lois Maxwell: Moneypenny andereinoa
* Desmond Llewelyn: "Q"
* Bruce Cabot: Albert R. "Bert" Saxby
* Bruce Glover: Wint jauna
* Putter Smith: Kidd jauna

## Kanpo estekak 
* *Diamonds Are Forever*' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Malpighiales

**Malpighiales** landare ordena nagusi bat da. Hauen loredun izaten ditu.

16.000 espezie inguru dira.

## Familiak 
* Achariaceae
* Balanopaceae
* Bonnetiaceae
* Calophyllaceae
* Caryocaraceae
* Centroplacaceae
* Chrysobalanaceae
* Clusiaceae
* Ctenolophonaceae
* Dichapetalaceae
* Elatinaceae
* Erythroxylaceae
* Euphorbiaceae
* Euphroniaceae
* Goupiaceae
* Humiriaceae
* Hypericaceae
* Irvingiaceae
* Ixonanthaceae
* Lacistemataceae
* Linaceae
* Lophopyxidaceae
* Malesherbiaceae
* Malpighiaceae
* Medusagynaceae
* Ochnaceae
* Pandaceae
* Passifloraceae
* Peraceae
* Phyllanthaceae
* Picrodendraceae
* Podostemaceae
* Putranjivaceae
* Quiinaceae
* Rafflesiaceae
* Rhizophoraceae
* Salicaceae
* Samydaceae
* Scyphostegiaceae
* Trigoniaceae
* Turneraceae
* Violaceae

## Kanpo estekak
Grayia

***Grayia*** Colubridae familiako narrasti generoa da, **Grayiinae** subfamiliako bakarra. Afrikan bizi dira. Batzuetan Lamprophiinae barruan ere sailkatzen da.

## Espezieak 
* *Grayia caesar* (Günther, 1863)
* *Grayia ornata* (Bocage, 1866)
* *Grayia smithii* (Leach, 1818)
* *Grayia tholloni* Mocquard, 1897

## Kanpo estekak
Sibynophis

***Sibynophis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Txinan eta Indonesian bizi dira.

## Espezieak 
* *Sibynophis bistrigatus* (Günther, 1868)
* *Sibynophis bivittatus* (Boulenger, 1894)
* *Sibynophis chinensis* (Günther, 1889)
* *Sibynophis collaris* (Gray, 1853)
* *Sibynophis geminatus* (Boie, 1826)
* *Sibynophis melanocephalus* (Gray, 1835)
* *Sibynophis sagittarius* (Cantor, 1839)
* *Sibynophis subpunctatus* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
* *Sibynophis triangularis* Taylor, 1965

## Kanpo estekak
Scaphiodontophis

***Scaphiodontophis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Mexikotik Kolonbiara hedatzen dira.

## Espezieak 
* *Scaphiodontophis annulatus* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
* *Scaphiodontophis venustissimus* (Günther, 1893)

## Kanpo estekak
Étienne Neveu

**Étienne Neveu** (Maule, 1755eko martxoaren 20a - *ibidem*, 1830eko urriaren 18a) zuberotar politikaria izan zen.

## Biografia 
Lextarreko Gorteko epailea, 1792an Pirinio Apaletako ordezkari hautatu zuten Konbentzio Nazionalan. Erregearen epaiketan parte hartu zuen. Bostehunen Kontseilurako berriro hautatu zuten. Direktorioaren garaian kontsul moduan aritu zen Santanderren.

## Kanpo estekak 
* www.assemblee-nationale.fr: Fitxa
Live and Let Die (filma)

**Live and Let Die** (euskaraz *Bizi eta hiltzen utzi*) 1973eko Guy Hamilton ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma da, Ian Fleming idazlearen *Live and Let Die* eleberrian oinarritua. Roger Moore aktoreak James Bond protagonista anteztu zuen lehe filma izan zen. Harekin batera, Yaphet Kotto, Jane Seymour, David Hedison eta Bernard Lee aktoreek antzeztu zuten.

Paul McCartney musikariak ondu eta Wings musika taldeak jotako *Live and Let Die* abestiak Jatorrizko abesti onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

New Yorkeko Harlem auzoa, New Orleans, Louisianako Irish Bayou eta Antilletako fikziozko San Monique uhartean girotu zen.

## Argumentua 
Hogeitalau ordu eskasetan, droga-trafiko sare bat ikertzen ari ziren britainiar zerbitzu sekretuko hiru agente hil dituzte. Arrasto guztien arabera, erruduna Karibe itsasoko uharte batako diktadore Kananga doktorea (Yaphet Kotto) dela dirudi. James Bond, 007 agentea pertsonaia misteriotsu hori ikertzeko New Yorkera bidali da.

## Aktoreak 
* Roger Moore: James Bond
* Jane Seymour: Solitaire
* Yaphet Kotto: Kananga doktorea/Big jauna
* Geoffrey Holder: Samedi baroia
* Bernard Lee: M
* Gloria Hendry: Rosie Carver
* Clifton James: Pepper sheriffa
* Julius W. Harris: Tee Hee
* Roy Stewart: Quarrel
* David Hedison: Felix Leiter
* Lois Maxwell: Moneypenny andereñoa
* Lon Satton: Harold Strutter

## Kanpo estekak 
* *Live and Let Die* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Live and Let Die* filmaren orrialdea MGMko webgunean ikusgai 
* James Bonden webgunea
Sibynophiinae

**Sibynophiinae** Colubridae familiaren barruko narrasti subfamilia bat da. Asiako hego-ekialdean eta Amerikan bizi dira.

## Generoak 
* *Scaphiodontophis* Taylor & Smith, 1943
* *Sibynophis* Fitzinger, 1843

## Kanpo estekak
Homalopsidae

**Homalopsidae** sugeen barruko narrasti familia bat da. Egile batzuek **Homalopsoidea** goi-familiaren ordezkari bakartzat dute. Asiako hegoaldean eta ekialdean bizi dira eta Ozeanian.

## Generoak 
* *Bitia* Gray, 1842
* *Brachyorrhos* Kuhl, 1826
* *Calamophis* Meyer, 1874
* *Cantoria* Girard, 1857
* *Cerberus* Cuvier, 1829
* *Dieurostus* Berg, 1901
* *Djokoiskandarus* Murphy, 2011
* *Enhydris* Sonnini & Latreille, 1802
* *Erpeton* Lacépède, 1800
* *Ferania* Gray, 1842
* *Fordonia* Gray, 1837
* *Gerarda* Gray, 1849
* *Heurnia* Jong, 1926
* *Homalopsis* Kuhl & Hasselt, 1822
* *Karnsophis* Murphy & Voris 2013
* *Myron* Gray, 1849
* *Myrrophis* Kumar, Sanders, Sanil & Murphy, 2012
* *Pseudoferania* Ogilby, 1891

## Kanpo estekak
Meza (argipena)

**Meza** hitzak adiera zenbait ditu:

* meza, kristau zeremonia,
** meza-liburua, meza jarraitzeko liburua;
* meza beltza;
* *Meza*, tximeleta-generoa;
* Meža, Esloveniako ibaia;
* Meza, Montenegroko platera;
* Capitán Meza, Paraguaiko herria.
* Meza, abizena,
** Luis García Meza Tejada, Boliviako diktadorea.
Meza-liburu

thumb|150px|**Meza-liburu** txikia, gordetzeko estutxearekin batera.

**Meza-liburua** mezaren ospakizuna zehaztasunez azaltzen den liturgia-liburua da. Bi motako meza-liburu daude, aldareko meza-liburua, meza ospatu ahal izateko xehetasun guztiak biltzen dituena eta apaizei zuzendua, eta fededunaren meza liburua, laburragoa eta eskuliburu erakoa.

## Kanpo estekak
The Man with the Golden Gun (filma)

**The Man with the Golden Gun** (euskaraz *Urrezko pistoladun gizona*) Guy Hamilton ingeles zinema zuzendariaren espioitza 1974ko filma da. Ian Fleming idazlearen *The Man with the Golden Gun* eleberrian oinarrituta dago eta James Bond pertsonaia protagonista da. Bertan, Roger Moore, Christopher Lee, Britt Ekland, Maud Adams, Hervé Villechaize, James Cossins, Clifton James eta Bernard Lee aktoreek antzeztu zuten.

Filma Beirut, Makao, Hong Kong, Bangkok eta Txinako Itsasoko Scaramanga uhartean girotu zen.

## Argumentua 
James Bond, 007 agenteak (Roger Moore), unean uneko soldatapeko hiltzaile arriskutsuarenari aurre egin behar dio: Scaramanga (Christopher Lee), ezizenez *Urrezko pistoladun gizona*: hitzaile horrek eskura dituen baliabide aurreratuenekin Bond hil nahi du.

## Aktoreak 
* Roger Moore: James Bond, 007 agentea.
* Christopher Lee: Francisco Scaramanga, eguzki-energia eskaintzaile oneneari saltzea erabaki duen soldatapeko hiltzailea.
* Britt Ekland: Mary Goodnight, Ekialde Urruneko Bonden kontaktua.
* Maud Adams: Andrea Anders, Scaramangaren maitalea. Haren ingurutik urruntzea erabaki eta Bondi hura hiltzen lagundu dio.
* Hervé Villechaize: Trick Nack, Scaramangaren morroia.
* Bernard Lee: *M*, MI6ko buruzagia.
* Lois Maxwell: Moneypenny andereñoa, *M*-ren idazkaria.
* Desmond Llewelyn: *Q*, MI6ko ikerkuntza eta asmakuntza saileko buruzagia.
* Clifton James: J.W. Pepper sheriffa, *Live and Let Die* filmeko Louisianako sheriffa Thailandian oporretan da.
* Richard Loo: Hai Fat, thailandiar aberatsa, Scaramangaren negoziokidea.
* Soon-Taik Oh: Hip tenientea, Hong Kong eta Bangkoken, Bonden kontaktua.

## Kanpo estekak 
* *The Man with the Golden Gun* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* James Bonden webgunea
The Spy Who Loved Me (filma)

**The Spy Who Loved Me** (euskaraz, *Maite izan ninduen espioia*) 1977ko Lewis Gilbert ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma da, Ian Fleming idazlearen *The Spy Who Loved Me* eleberrian oinarritua. Protagonista James Bond pertsonaia da. Bertan, Roger Moore, Barbara Bach, Curd Jürgens, Richard Kiel, Caroline Munro, Geoffrey Keen, Walter Gotell eta Bernard Lee aktoreek antzeztu zuten.

Austriako Alpeak (hasierako kredituen aurreko eszenak), Egiptoko Gizehko piramideak, Bahamak (urpeko eszenak) eta Italiako Sardinia uhartean (Strombergen basea) filmatu eta girotu zen.

## Argumentua 
Bi itsaspeko nuklear galdu ondoren, britainiar eta sobietar zerbitzu sekretuetako bi agente onenek –James Bond (Roger Moore) eta Amasova maiorra (Barbara Bach)– hori ikertzeko agindua jaso dute. Horren atzean Stromberg aberatsa dago (Curd Jürgens): haren asmoa gizateria suntsitu eta itsaspean zibilizazio berria sortzea da.

## Aktoreak 
* Roger Moore: James Bond, 007 agentea
* Barbara Bach: Anya Amasova maiorra
* Curd Jürgens: Karl Stromberg
* Richard Kiel: Jaws, altzairuzko masailezurdun erraldoia
* Caroline Munro: Naomi
* Walter Gotell: Anatol Gogol jenerala
* Geoffrey Keen: Sir Frederick Gray
* Bernard Lee: M
* George Baker: Benson kapitaina
* Michael Billington: Sergei Barsov
* Olga Bisera: Felicca
* Desmond Llewelyn: Q
* Edward De Souza: Sheikh Hosein
* Vernon Dobtcheff: Max Kalba
* Valerie Leon: hoteleko harreragilea
* Lois Maxwell: Moneypenny andereinoa
* Sydney Tafler: *Liparus* ontziko kapitaina
* Nadim Sawalha: Aziz Fekkesh
* Sue Vanner: Ontziko gelako neska
* Eva Rueber-Staier: Rubelvitch
* Robert Brown: Hargreaves almirantea (etorkizuneko M)
* Marilyn Galsworthy: Strombergen laguntzailea
* Milton Reid: Sandor
* Cyril Shaps: Bechmann doktorea
* Milo Sperber: Markowitz profesorea
* Albert Moses: Barman
* Bryan Marshall: Talbot komandantea

## Kanpo estekak 
* *The Spy Who Loved Me* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* James Bonden webgunea
Pseudorabdion

***Pseudorabdion*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Pseudorabdion albonuchalis* (Günther, 1896)
* *Pseudorabdion ater* (Taylor, 1922)
* *Pseudorabdion collaris* (Mocquard, 1892)
* *Pseudorabdion eiselti* Inger & Leviton, 1961
* *Pseudorabdion longiceps* (Cantor, 1847)
* *Pseudorabdion mcnamarae* (Taylor, 1917)
* *Pseudorabdion modiglianii* Doria & Petri, 2010
* *Pseudorabdion montanum* Leviton & Brown, 1959
* *Pseudorabdion oxycephalum* (Günther, 1858)
* *Pseudorabdion sarasinorum* (Müller, 1895)
* *Pseudorabdion saravacense* (Shelford, 1901)
* *Pseudorabdion sirambense* Doria & Petri, 2010
* *Pseudorabdion talonuran* Brown, Leviton & Sison, 1999
* *Pseudorabdion taylori* Leviton & Brown, 1959

## Kanpo estekak
Calamorhabdium

***Calamorhabdium*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Indonesian bizi dira.

## Espezieak 
* *Calamorhabdium acuticeps* Ahl, 1933
* *Calamorhabdium kuekenthali* Boettger, 1898

## Kanpo estekak
Ahaetulla

***Ahaetulla*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Indiatik Koreara bizi dira, baita Ozeano Barean dauden hainbat uhartetan.

## Espezieak 
* *Ahaetulla dispar* (Günther, 1864)
* *Ahaetulla fasciolata* (Fischer, 1885)
* *Ahaetulla fronticincta* (Günther, 1858)
* *Ahaetulla mycterizans* (Linnaeus, 1758)
* *Ahaetulla nasuta* (Bonnaterre, 1790)
* *Ahaetulla perroteti* (Duméril & Bibron, 1854)
* *Ahaetulla prasina* (Boie, 1827)
* *Ahaetulla pulverulenta* (Duméril & Bibron, 1854)

## Kanpo estekak
Moonraker (filma)

**Moonraker** 1979ko Lewis Gilbert ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma da, Ian Fleming idazlearen *Moonraker* eleberrian oinarritua, James Bond pertsonaia protagonista duena. Bertan, Roger Moore, Michael Lonsdale, Lois Chiles, Richard Kiel eta Bernard Lee aktoreek antzeztu zuten. Efektu berezi onenen Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
James Bond (Roger Moore) britainiar agente sekretuak era misteriotsuan galdu berri den *Moonraker* espaziontzi berezia topatzeko misioa jaso du. Bere lehenbiziko ikerketen arrastoek espaziontziaren eraikitzaile Hugo Drax (Michael Lonsdale) aberatsarengana daramate. Draxek Lurreko bizitza desargetzeko asmoz gas toxiko eta hilgarria banatuko duten espazio-koheteez osatutako base bat duela ohartu da Bond. Goodhead doktorearen (Lois Chiles) laguntzaz, Draxen egitasmo izugarriaren zapuzten saiatu da.

## Aktoreak 
* Roger Moore: James Bond
* Lois Chiles: Holly Goodhead doktorea
* Michael Lonsdale: Hugo Drax
* Richard Kiel: Jaws
* Corinne Cléry: Corinne Dufour
* Bernard Lee: M
* Geoffrey Keen: Sir Frederick Gray
* Desmond Llewelyn: Q
* Lois Maxwell: Moneypenny andereñoa
* Toshiro Suga: Chang
* Emily Bolton: Manuela
* Blanche Ravalec: Dolly, Jawsen laguna
* Irka Bochenko: ilehori ederra
* Mike Marshall: Scott koronela
* Leila Shenna: jet pribatuko azafata
* Anne Lonnberg: museoko gida
* Jean-Pierre Castaldi: jet pribatuko pilotua
* Walter Gotell: Anatol Gogol jenerala
* Douglas Lambert: misioaren zuzendaria
* Arthur Howard: Cavendish
* Alfie Bass: hilkutxako hiltzailea
* Brian Keith: espaziontziko amerikar kapitaina
* George Birt: Boeing 747 hegazkineko kapitaina
* Kim Fortune: RAFeko ofiziala
* Lizzie Warville: errusiar neska
* Nicholas Arbez: Draxen mutila
* Guy Di Rigo: gaizkilea
* Chris Dillinger: Draxen teknikaria
* Claude Carliez: Gondolaria
* Georges Beller: Draxen teknikaria
* Denis Seurat: Boeing 747 hegazkineko ofiziala
* Chichinou Kaeppler: Del Mateo andrea
* Christina Hui: Draxen neska
* Françoise Gayat: Lady Victoria Devon
* Nicaise Jean Louis: Draxen mutila
* Catherine Serre: Labinsky kondesa
* Béatrice Libert: Deradier andereñoa
* Guy Delorme: hiltzailea (ez da kredituetan ageri)

## Kokalekuak 
* Drax lantegia, Kalifornia, AEB
* Venini beira-lantegia, Venezia, Italia
* Rio de Janeiro, Brasil
* Iguazuko ur-jauziak, Amazonia, Brasil
* Draxen espazio-estazioa, Lurraren orbitan

## Filmalekuak 
* Boulogneko estudioak, Paris-Studio-Cinéma, Éclair estudioak, Frantzia
* Pinewood estudioak, Ingalaterra
* Frantzia (Vaux-le-Vicomte), Italia (Venezia), Brasil (Rio de Janeiro), Guatemala, AEB.

## Kanpo estekak 
* *Moonraker* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* James Bonden webgunea
Larresoroko apaiztegia

**Larresoroko seminarioa** Lapurdiko izen bereko herrian kokatutako eraikina da, XVIII. eta XIX. mendeen artean Ipar Euskal Herriko kulturagune nagusienetako bat izan zena. Euskal literaturan erromantizismoa bertatik zabaldu zen hein batean. 2005ean monumentu historiko sailkatu zuten.

## Historia 
Jean Agerre abadeak 1733ko apirilaren 29an eraiki zuen, apaiztegi txiki batek eta kapera batek osaturik. Garai hartan Baionako elizbarrutia barruko jansenismoari eta ondoan zuen Bearnoko protestantismoari aurre egiteko bere kleroa ortodoxian eskolatzeko premian aurkitu zen. Larresoroko apaiztegiak garrantzi berezia izan zuen jansenismoa Iparraldetik erauzteko orduan.

1739an Euskal Herri osoko lehenengo ikasleak ailegatu ziren filosofia eta teologia ikasteko. Baionako elizbarrutiaz gain, Oloroekoa eta Akizekoa ere bere apaizez bete zen. Apaizgaiak bakarrik ez, gero ikasketa zibilak Bordele, Tolosa edo Parisen jarraitu nahi zituztenak ere pasa ziren Larresorotik.

1792ko urrian apaizak eraikinetik bota zituzten eta 1820ra arte ez ziren itzuli. Apaiztegiak bigarren loraldi bat izan zuen orduan, euskal literaturarentzat ere emankorra izan zena. Eliza eta Estatuaren arteko legea ezarri ondoren, 1906ko abenduaren 18an Gobernua eraikinaren jabe bilakatu zen. Lehenengo Mundu Gerran ospitale moduan erabili zuten.

Bertoko ikasle ospetsuen artean Louis-Édouard Cestac, Dominique Garat Hiriarte, Dominique Joseph Garat, Joan Piarres Duvoisin, Martin Duhalde, Jean Hiriart-Urruti edo Grazian Adema daude, baita Euskaltzaindiaren kide batzuk ere, tartean Jean-Blaise Adema, Jean Elizalde, Bernard Goity, Jules Moulier, Martin Landerretxe edo Jean Saint-Pierre.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boiga

***Boiga*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Asian eta Australian bizi dira.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Ptyas

***Ptyas*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekialdean, hegoaldean eta ekialdean bizi dira. Handiak izan daitezke, 3,7 metro arte.

## Espezieak 
* *Ptyas carinata* (Günther, 1858)
* *Ptyas dhumnades* (Cantor, 1842)
* *Ptyas dipsas* (Schlegel, 1837)
* *Ptyas fusca* (Günther, 1858)
* *Ptyas korros* (Schlegel, 1837)
* *Ptyas luzonensis* (Günther, 1873)
* *Ptyas mucosa* (Linnaeus, 1758)
* *Ptyas nigromarginata* (Blyth, 1854)

## Kanpo estekak
Bogertophis

***Bogertophis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Ameriketako Estatu Batuetan eta Mexikon bizi dira.

## Espezieak 
* *Bogertophis rosaliae* (Mocquard, 1899)
* *Bogertophis subocularis* (Brown, 1901)

## Kanpo estekak
Chilomeniscus

***Chilomeniscus*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Arizonan eta Mexikon bizi dira.

## Espezieak 
* *Chilomeniscus savagei* Cliff, 1954
* *Chilomeniscus stramineus* Cope, 1860

## Kanpo estekak
Jean-Blaise Adema

**Jean-Blaise Adema Andurandegi** (Senpere, 1861eko urriaren 2a - Baiona, 1936ko maiatzaren 7a) lapurtar apaiz, kazetari eta idazlea izan zen, Grazian Adema *Zaldubi* idazlearen iloba. Ez zuen libururik argitaratu, baina artikulu anitz idatzi zituen, *Euskalduna* aldizkarian batez ere. 1918tik 1925era, *Euskalduna* zuzendu zuen.

## Bizitza 
Jean-Blaise Adema Senperen jaio zen, 1861eko urriaren 2an; François Adema txokolategilearen eta Catherine Andurandegiren semea izan zen. Larresoroko seminario ttipian ikasi zuen lehenik, eta Baionako apaiztegian gero. 1884an apaiztu zen, 23 urte zituelarik, eta Senperen eman zuen lehenbiziko meza. 1884tik 1906ra Larresoroko apaiztegiko irakaslea izan; Frantziako historia eta geografia irakasten zituen. Besteak beste, Jean Etxepare izan zuen ikasle. 1919ko irailaren 21ean, Euskaltzaindiaren lehenbiziko bilkuran, euskaltzain izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chionactis

***Chionactis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Mexikon eta Ameriketako Estatu Batuetan bizi dira.

## Espezieak 
* *Chionactis occipitalis* (Hallowell, 1854)
* *Chionactis palarostris* (Klauber, 1937)

## Kanpo estekak
Chrysopelea

***Chrysopelea*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekaildean eta Indian bizi dira.

## Espezieak 
* *Chrysopelea ornata* (Shaw, 1802)
* *Chrysopelea paradisi* Boie, 1827
* *Chrysopelea pelias* (Linnaeus, 1758)
* *Chrysopelea rhodopleuron* Boie, 1827
* *Chrysopelea taprobanica* Smith, 1943

## Kanpo estekak
Chironius

***Chironius*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Chironius bicarinatus* (Wied, 1820)
* *Chironius carinatus* (Linnaeus, 1758)
* *Chironius challenger* Kok, 2010
* *Chironius exoletus* (Linnaeus, 1758)
* *Chironius flavolineatus* (Boettger, 1885)
* *Chironius foveatus* Bailey, 1955
* *Chironius fuscus* (Linnaeus, 1758)
* *Chironius grandisquamis* (Peters, 1869)
* *Chironius laevicollis* (Wied, 1824)
* *Chironius laurenti* Dixon, Wiest & Cei, 1993
* *Chironius monticola* Roze, 1952
* *Chironius multiventris* Schmidt & Walker, 1943
* *Chironius quadricarinatus* (Boie, 1827)
* *Chironius scurrulus* (Wagler, 1824)
* *Chironius septentrionalis* Dixon, Wiest & Cei, 1993
* *Chironius vincenti* (Boulenger, 1891)

## Kanpo estekak
Coelognathus

***Coelognathus*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Indian eta Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Coelognathus erythrurus* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
* *Coelognathus flavolineatus* (Schlegel, 1837)
* *Coelognathus helena* (Daudin, 1803)
* *Coelognathus radiatus* (Boie, 1827)
* *Coelognathus subradiatus* (Schlegel, 1837)

## Kanpo estekak
For Your Eyes Only (filma)

**For Your Eyes Only** (euskaraz *Zure Begientzako Bakarrik*) 1981eko John Glen ingeles zinema zuzendariaren espioitza filma bat da. *For Your Eyes Only* istorio laburren bilduman oinarritua dago, James Bond pertsonaia protagonista delarik. Bertan, Roger Moore, Julian Glover, Carole Bouquet, Chaim Topol eta Lynn-Holly Johnson aktoreek antzeztu zuten.

Filmak Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria izendapena jaso zuen. Grezia, Italia, Espainia eta Ingalaterran filmatu zen, aldiz, urpeko eszenak Bahama uharteetan.

## Argumentua 
Albaniako uretan dagoen britainiar espioiontzi batek itsas-mina batekin talka egin eta hondoratu egin da, bertan guztiz sekretua den ATAC misil jaurtiketa sistema zeramalarik. Britainiar zerbitzu sekretuko agenteek gailu hori urpetik berreskuratzeko ekintzari hasiera ematen diote, ATTAC sistema esku okerretan eror ez dadin.

Ekintza hau bi itsas-arkeologoek zuzentzen dute, Sir Timothy (Jack Hedley) eta Iona Havelock. Haien ontzi pilotua den Hector Gonzalesek (Stefan Kalipha) senar-emazteak haien alaba Melinaren (Carole Bouquet) aurrean erailko ditu. James Bondek (Roger Moore) gertakari haiek, Gonzales eta ATAC sistemaren arteko lotura ikertu eta Melina erakargarri eta mendekatzailearen laguntza izango du- Ikerketak Cortina d'Ampezzo eta Greziara daramatza...

## Aktoreak 
* Roger Moore: James Bond
* Carole Bouquet: Melina Havelock
* Julian Glover: Aris Kristatos
* Topol: Milos Columbo
* Lynn-Holly Johnson: Bibi Dahl
* Walter Gotell: Gogol jenerala
* Cassandra Harris: Lisl Von Schlaf kondesa
* Desmond Llewelyn: Q
* Lois Maxwell: Moneypenny andereinoa
* Robert Rietty: Ernst Stavro Blofeld (ahotsa, ez da kredituetan agertzen)
* Charles Dance: Claus
* Michael Gothard: Emile Leopold Locque

## Kanpo estekak 
* *For Your Eyes Only * filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* James Bonden webgunea
Béal an Mhuirthead

**Béal an Mhuirthead** (ingelesez *Belmullet*, "Mullet (penintsulako) ahoa") Irlandako mendebaldeko Mayoko konderrian dagoen kostaldeko udalerri bat da. Hain zuzen ere, Mullet penintsulan kokatua dago, Gaeltacht eremuan. Udalerrian bertan eguneroko bizitzan irlandera eta ingelesa elkar nahasten dira, halere lehendabiziko hizkuntzak inguruko landa eta herrietan indar handiagoz minzatu ohi da. Udalerriak 2006eko erroldaren arabera 2.011 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Belmullet Foreshore, Co. Mayo - geograph.org.uk - 432699.jpg|Belmullet.

## Kanpo estekak 
* Belmullet udalerria Mayo konderriko webgunean
Gabhla

**Gabhla** ( edo *Oileán Ghabhla*;  edo *Gola Island*) Irlandako ipar-mendebaldeko kostaldean dagoen uharte bat da. 

Ulster probintziako Donegalgo konderrian kokatzen da. Gweedore udalerriko kostaldea eta portutik kilometro eskasera dago. Urte osoan bertako hondartzak eta badia ezkutuak bisitatzera turista ugari inguratu ohi dira.

## Uhartea 
1996. urtean ez zegoen populatua. 1960ko hamarkadaren erdialdera arte uhartean jendea bizi zen; baina Irlandako Errepublikako Gobernuak, mendebaldeko kostaldeko beste hainbat uharte txikitan bezala, uhartea hutsarazi eta uhartetarrak lur lehorrera ekarri zituen, uhartean izan zuten bizimodu gogorra errazteko asmoz. Gaur egun, uharteko etxebizitza gehienak erorita daude; hala ere, etxebizitza horietako batzuk oporraldietarako zaharberritu ziren, eta 2002. urteaz geroztik uharteak baditu giza biztanleak urtearen zatirik handienean.

Gabhlako biztanlerik ospetsuena Seán 'ac Fhionnlaoich irlanderazko idazlea izan zen. Bestalde, irlanderazko *Báidín Fheilimí* ("Féilimíen txalupatxoa") abestiak uharte hau Irlanda osoan ospetsu bilakatu du.

## Kanpo estekak
Cill na Martra

**Cill na Martra** (ingelesez *Kilnamartyra*) Irlandako Errepublikako hego-mendebaldeko Corkeko konderrian kokatzen den udalerri txiki bat da. Cork hiriaren ipar-mndebaldean dago, Macroom udalerritik hurbil eta Muskerry Gaeltacht eremuan kokatzen da. Hortaz, gaelera hitz egiten den eremuan dago.

## Ikastetxea 
Udalerri honetako ikastetxeak *Scoil Lachtain Naofa* izena du. Irlanderazko ikastetxea edo *Gaelscoil* bat da, bere izena Kilnamartyra udalerriko San Lachtain saindu zaindariaren omenez jarria delarik.

## Garraioa eta komunikabideak 
* Kilnamartyra udalerria N22 road errepidetik 2 milatara dago.
* Udalerri honetatik gertuen dagoen aireportua Corkeko aireportua da.

## Kanpo estekak
Coluber

***Coluber*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Afrikan, Amerikan, Ekialde Hurbilean eta Indian bizi dira.

## Espezieak 
* *Coluber anthonyi* (Stejneger, 1901)
* *Coluber aurigulus* (Cope, 1861)
* *Coluber bholanathi* Sharma, 1976
* *Coluber bilineatus* (Jan, 1863)
* *Coluber constrictor* Linnaeus, 1758
* *Coluber flagellum* Shaw, 1802
* *Coluber fuliginosus* (Cope, 1895)
* *Coluber gracilis* (Günther, 1862)
* *Coluber insulanus* Mertens, 1965
* *Coluber lateralis* (Hallowell, 1853)
* *Coluber manseri* Leviton, 1986
* *Coluber mentovarius* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
* *Coluber schotti* (Baird & Girard, 1853)
* *Coluber scortecci* Lanza, 1963
* *Coluber sinai* (Schmidt & Marx, 1956)
* *Coluber taeniatus* (Hallowell, 1852)
* *Coluber taylori* Parker, 1949
* *Coluber thomasi* Parker, 1931
* *Coluber vittacaudatus* Blyth, 1854
* *Coluber zebrinus* Broadley & Schätti, 2000

## Kanpo estekak
Conopsis

***Conopsis*** Colubridae familiaren barruan dagoen narrasti genero bat da. Mexikon bizi dira, 1.000 eta 2.000 metro arteko garaieran.

## Espezieak 
* *Conopsis acuta* (Cope, 1886)
* *Conopsis amphisticha* (Smith & Laufe, 1945)
* *Conopsis biserialis* (Taylor & Smith, 1942)
* *Conopsis lineata* (Kennicott, 1859)
* *Conopsis megalodon* (Taylor & Smith, 1942)
* *Conopsis nasus* Günther, 1858

## Kanpo estekak
Crotaphopeltis

***Crotaphopeltis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Crotaphopeltis barotseensis* Broadley, 1968
* *Crotaphopeltis braestrupi* Rasmussen, 1985
* *Crotaphopeltis degeni* (Boulenger, 1906)
* *Crotaphopeltis hippocrepis* (Reinhardt, 1843)
* *Crotaphopeltis hotamboeia* (Laurenti, 1768)
* *Crotaphopeltis tornieri* (Werner, 1908)

## Kanpo estekak
Dasypeltis

***Dasypeltis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Afrikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Dasypeltis abyssina* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
* *Dasypeltis atra* Sternfeld, 1912
* *Dasypeltis confusa* Trape & Mané, 2006
* *Dasypeltis fasciata* Smith, 1849
* *Dasypeltis gansi* Trape & Mané, 2006
* *Dasypeltis inornata* Smith, 1849
* *Dasypeltis latericia* Trape & Mané, 2006
* *Dasypeltis medici* (Bianconi, 1859)
* *Dasypeltis parascabra* Trape, Mediannikov & Trape, 2012
* *Dasypeltis sahelensis* Trape & Mané, 2006
* *Dasypeltis scabra* (Linnaeus, 1758)

## Kanpo estekak
Cyclophiops

***Cyclophiops*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. India, Japonia, Laos, Txina eta Vietnamen bizi dira.

## Espezieak 
* *Cyclophiops doriae* Boulenger, 1888
* *Cyclophiops hamptoni* (Boulenger, 1900)
* *Cyclophiops herminae* (Boettger, 1895)
* *Cyclophiops major* (Günther, 1858)
* *Cyclophiops multicinctus* (Roux, 1907)
* *Cyclophiops semicarinatus* (Hallowell, 1861)

## Kanpo estekak
Dendrelaphis

***Dendrelaphis*** Colubridae familiako narrasti generoa da. Asian, Australian eta Ginea Berrian bizi dira.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rabdion forsteni

***Rabdion forsteni*** *Rabdion* generoko animalia da. Narrastien barruko Colubridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Colubridae

## Kanpo estekak
Coronella

***Coronella*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Eurasian bizi dira, Euskal Herritik Errusiara, baita Indian eta Afrikako iparraldean ere.

## Espezieak 
* *Coronella austriaca* Laurenti, 1768 − Coronelle lisse
* *Coronella brachyura* (Günther, 1866)
* *Coronella girondica* (Daudin, 1803) − Coronelle girondine

## Kanpo estekak
Dendrophidion

***Dendrophidion*** Colubridae familiako narrasti generoa da. Mexiko, Erdialdeko Amerika eta Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Dendrophidion apharocybe* Cadle, 2012
* *Dendrophidion atlantica* Freire, Caramaschi & Gonçalves, 2010
* *Dendrophidion bivittatus* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
* *Dendrophidion boshelli* Dunn, 1944
* *Dendrophidion brunneum* (Günther, 1858)
* *Dendrophidion clarkii* Dunn, 1933
* *Dendrophidion crybelum* Cadle, 2012
* *Dendrophidion dendrophis* (Schlegel, 1837)
* *Dendrophidion graciliverpa* Cadle, 2012
* *Dendrophidion nuchale* (Peters, 1863)
* *Dendrophidion paucicarinatum* (Cope, 1894)
* *Dendrophidion percarinatum* (Cope, 1893)
* *Dendrophidion prolixum* Cadle, 2012
* *Dendrophidion rufiterminorum* Cadle & Savage, 2012
* *Dendrophidion vinitor* Smith, 1941

## Kanpo estekak
Ihes-hodi

thumb|eskuinera|MAN kamioi baten ihes-hodia

**Ihes-hodia** errekuntzako motorreko gailuek sorturiko gasak kanporatzeko hodia da.

Ihes-hodiak ihes-kolektore bat dauka eta bertan zilindrotik ateratzen diren gasak pasatzen dira kotxetik kanporatzeko.

Motore batean ihes-hodi bat baino gehiago egon ahal da. Ihes-hodi batek zarata eta kutsadura gutxitzeko balio du.

Isilgailu baten bidez zarata murrizten da.Katalizatzaile eta partikula-filtroen bitartez kutsatzen duten substantzien kantitatea murrizten da.

Ihes-odia oso aske badago, motorrak potentzia irabazten du baina gehiago berotzen da eta kontsumo handiagoa du. Trabatuegi badago, motoreak potentzia galtzen du.

Laurogeita hamarreko hamarkada eta gero herrialde askotan derrigorrezkoa da katalizatzailea erabiltzea gasolina eta diesel motorretan. Batzuetan partikula-filtro bat gehitzen zaio zirkuituari.

Merkaturatze-zerbitzuek batzuetan ihesak bereiztuta eramatea behartu izan dute baina hobe da eskape guztiak elkartzea. Motore batek hainbat eskape eduki ahal ditu baina batzuetan estetikagatik bakarrik egiten dute.

Turbokonpresoredun motoreek, normalean, ihes-hodi guztiak elkartuta dituzte turbo bakar bat erabiltzeko helburuarekin. Gama altuko kotxeek zilindro askorekin, hainbat ihes-hodi izan ahal dituzte turbokompresorearekiko.

Bi denborako motorretan, ihes-hodia zilindroaren funtzionamenduan sartzen da, eta horrek ihes-hodi guztiz bananduak inposatzen ditu.

Gaur egun, aldakuntza asko daude ihes-hodientzako, adibidez, gero eta diametro handiagoa edukita orduan eta handiagoak dira ihes-hodia eta abiadura.

## Kanpo estekak
2008ko EiTBren aurkako atentatua

thumb|300px

**2008ko EiTBren aurkako atentatua** ETAk 2008ko abenduaren 31n EiTBren Bilboko egoitza nagusiaren aurka buruturiko atentatua izan zen. ETAren ekintzaileek leherkariz beteriko furgoneta bat jarri zuten egoitzaren aparkalekuan eta leherketa gertatu baino ordubete lehenago telefonoz abisua eman zuten. Egoitzak kalte nabarmenak jasan zituen eta aurrealdeko leiho gehienak txikituta geratu ziren. Pertsona bakar bat gertatu zen arinki zaurituta.

## Kanpo estekak
Dipsadoboa

***Dipsadoboa*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Dipsadoboa aulica* (Günther, 1864)
* *Dipsadoboa brevirostris* (Sternfeld, 1908)
* *Dipsadoboa duchesnii* (Boulenger, 1901)
* *Dipsadoboa flavida* (Broadley & Stevens, 1971)
* *Dipsadoboa shrevei* (Loveridge, 1932)
* *Dipsadoboa underwoodi* Rasmussen, 1993
* *Dipsadoboa unicolor* Günther, 1858
* *Dipsadoboa viridis* (Peters, 1869)
* *Dipsadoboa weileri* (Lindholm, 1905)
* *Dipsadoboa werneri* (Boulenger, 1897)

## Kanpo estekak
Meza

thumb|300px

**Meza** apaizek eukaristia ospatzeko egiten duten kristau zeremonia da. Kristau liturgiaren ekitaldi garrantzitsuenetakoa da. Halaber, genero musikal sakro edo erlijiosoa da, koralaren konposizioa, musika, liturgia eukaristikora eramaten duena.

## Meza katolikoaren osagaiak 
Euskal Herrian hedatuen dago kristatutasun katolikoaren kasuan, hauek dira mezaren osagai nagusiak.

### Hasierako erritua 
Elkarte osoari prestatzen da Jaunaren Hitza entzuteko eta eukaristia ospatzeko. Atal hauetaz osatzen da:

* Meza-emaileak hasieran egiten duen agurra.
* Damu-otoitza edo penitentzia-ekintza.
* Aintza aldarrikatzea (Abendualdian eta Garizuman izan ezik).

### Hitzaren liturgia 
Bibliaren hiru irakurgai irakurtzen dira: Itun Zaharrekoa, Itun Berrikoa eta Ebanjelioetakoa. Gero Kredoa errezatzen da.

### Euskaristiaren liturgia 
Hasieran, opagaiak aurkezten dira: ogia eta ardoa. Esker-ematearen otoitzaren ondoren, sagarapena egiten da. Zati inportanteak dira, orobat, Gure Aita errezatzea, eta mezara etorritakoek elkarri bakea opa izatea. Meza-emaileak ogia zatitu ondoren, sinestunen jaunartzea izaten da.

### Amaierako erritua 
Meza-emaileak amaierako bedeinkapena ematen du, normalean kanta batekin agurtzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eukaristia

## Kanpo estekak
Maccabi Haifa FC

**Maccabi Haifa FC** (hebreeraz מועדון הכדורגל מכבי חיפה, *Moadon HaKaduregel Maccabi Haifa*) Israelgo futbol talde onenetakoa da, Haifa hirikoa. 1999an hasi zen Superliga gehien irabazi dituen taldea da.

## Palmaresa 
### Israelen: 30 
* Liga (15): 1984, 1985, 1989, 1991, 1994, 2001, 2002, 2004, 2005, 2006, 2009, 2011, 2021, 2022, 2023
* Kopa (6): 1962, 1991, 1993, 1995, 1998, 2016.
* Israelgo Superkopa (4): 1962, 1985, 1989, 2021.
* Toto Kopa (5): 1994, 2003, 2006, 2008, 2022.

### Nazio artean: 1 
* Europako Errekopa (0): final laurdenak 1999an.
* UEFA Intertoto Kopa (1): 1985.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Urkitza

**Urkitza** honakoa izan daiteke:
* urkitza edo jasmina: *jasminum* generoko landarea
* Urkitza (Urkilla): mendia
* Urkitza (Elgea): mendia
* Urkitzaurrealde: Bakioko auzoa
Laranja-lore

thumb|Laranja-lorea.
**Laranja-lorea** edota **laranjondo-lorea** hainbat lore zurik jasotzen duten izena da. Nagusiki, laranjondo edo limoiondoaren lorea da. Kultura herrikoian laronjondoaren lorearekin lotzen da, loreen artean bere edertasun, usain eta ezaugarriengatik preziatuenetakoa, usadioz erabilera terapeutikoak ere ematen zaizkio, gehienbat infusio lasaigarrien osagaia da. Laranja-loretik olio esentziala ere destilatzen da, laranja-lore olioa edo neroli delakoa.

Lore mota hau udaberrian laranjondo eta limoiondo lur sailetan agertzeaz gain, mediterraneo kostaldeko herri eta hiri askotako kale eta plazetan ere ikusgai izaten da, apainketa zuhaitz gisa erabilia baita, bere usain goxoa inguruan hedatuz. Espainia aldean, Andaluzia, Murtziako Erkidegoa eta Valentziako Erkidegoan oso zabaldua dago.

## Kanpo estekak
Drymoluber

***Drymoluber*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Drymoluber apurimacensis* Lehr, Carrillo & Hocking, 2004
* *Drymoluber brazili* (Gomes, 1918)
* *Drymoluber dichrous* (Peters, 1863)

## Kanpo estekak
Dryocalamus

***Dryocalamus*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoaldean, Indonesian eta Filipinetan

## Espezieak 
* *Dryocalamus davisonii* (Blanford, 1878)
* *Dryocalamus gracilis* (Günther, 1864)
* *Dryocalamus nympha* (Daudin, 1803)
* *Dryocalamus philippinus* Griffin, 1909
* *Dryocalamus subannulatus* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)
* *Dryocalamus tristrigatus* Günther, 1858

## Kanpo estekak
Dryophiops

***Dryophiops*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Tailandia, Indonesia eta Filipinetan bizi dira.

## Espezieak 
* *Dryophiops philippina* Boulenger, 1896
* *Dryophiops rubescens* (Gray, 1835)

## Kanpo estekak
Hapoel Tel Aviv FC

**Hapoel Tel Aviv FC** () Israelgo futbol talde onenetakoa da, Tel Aviv hirikoa. 13 aldiz irabazi du Israelgo futbol liga eta 16 aldiz kopa. Asiako Txapeldunen Liga ere irabazi zuen behin, gaur egun ordea Europako txapelketetan aritzen da.

## Palmaresa 
### Israelen: 35 
* Liga (13): 1934, 1935, 1938, 1940, 1943, 1957, 1966, 1969, 1981, 1986, 1988, 2000, 2010.
* Kopa (16): 1928, 1934, 1937, 1938, 1939, 1945, 1961, 1972, 1983, 1999, 2000, 2006, 2007, 2010, 2011, 2012.
* Israelgo Superkopa (5): 1957, 1966, 1969, 1970, 1981.
* Toto Kopa (1): 2002.

### Nazio artean: 1 
* Asiako Txapeldunen Liga (1): 1967.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Drymarchon

***Drymarchon*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Drymarchon caudomaculatus* Wüster, Yrausquin & Mijares-Urrutia, 2001
* *Drymarchon corais* (Boie, 1827)
* *Drymarchon couperi* (Holbrook, 1842)
* *Drymarchon margaritae* Roze, 1959
* *Drymarchon melanurus* (Duméril, Bibron & Duméril, 1854)

## Kanpo estekak
Elaphe

***Elaphe*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Austria eta Kroaziatik Txina eta Japoniara aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Elaphe anomala* (Boulenger, 1916)
* *Elaphe bimaculata* Schmidt, 1925
* *Elaphe carinata* (Günther, 1864)
* *Elaphe climacophora* (Boie, 1826)
* *Elaphe davidi* (Sauvage, 1884)
* *Elaphe dione* (Pallas, 1773)
* *Elaphe quadrivirgata* (Boie, 1826)
* *Elaphe quatuorlineata* (Bonnaterre, 1790)
* *Elaphe sauromates* (Pallas, 1811)
* *Elaphe schrenckii* Strauch, 1873
* *Elaphe zoigeensis* Huang, Ding, Burbrink, Yang, Huang, Ling, Chen & Zhang, 2012

## Kanpo estekak
Drymobius

***Drymobius*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Mexikotik Hego Amerikara hedatzen dira.

## Espezieak 
* *Drymobius chloroticus* (Cope, 1886)
* *Drymobius margaritiferus* (Schlegel, 1837)
* *Drymobius melanotropis* (Cope, 1876)
* *Drymobius rhombifer* (Günther, 1860)

## Kanpo estekak
Euprepiophis

***Euprepiophis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Indian eta Errusiako ekialdean aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Euprepiophis conspicillata* (Boie, 1826)
* *Euprepiophis mandarinus* (Cantor, 1842)
* *Euprepiophis perlacea* (Stejneger, 1929)

## Kanpo estekak
Ficimia

***Ficimia*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Mexikon bizi dira, hala nola inguruko herrialdetako lurretan.

## Espezieak 
* *Ficimia hardyi* Mendoza-Quijano & Smith, 1993
* *Ficimia olivacea* Gray, 1849
* *Ficimia publia* Cope, 1866
* *Ficimia ramirezi* Smith & Langebartel, 1949
* *Ficimia ruspator* Smith & Taylor, 1941
* *Ficimia streckeri* Taylor, 1931
* *Ficimia variegata* (Günther, 1858)

## Kanpo estekak
Gonyosoma

***Gonyosoma*** Colubridae familia barruan dagoen narrasti genero bat da. Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Gonyosoma jansenii* (Bleeker, 1858)
* *Gonyosoma oxycephalum* (Boie, 1827)

## Kanpo estekak
Gyalopion

***Gyalopion*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Ameriketako Estatu Batuetan eta Mexikon bizi dira.

## Espezieak 
* *Gyalopion canum* (Cope, 1861)
* *Gyalopion quadrangulare* (Günther, 1893)

## Kanpo estekak
Dolichophis

***Dolichophis*** Colubridae familiako narrasti genero bat da. Hegoaldeko Europan eta Ekialde Hurbilean bizi dira.

## Espezieak 
* *Dolichophis caspius* (Gmelin, 1789)
* *Dolichophis cypriensis* (Schätti, 1985)
* *Dolichophis jugularis* (Linnaeus, 1758)
* *Dolichophis schmidti* (Nikolsky, 1909)

## Kanpo estekak
Maccabi Tel Aviv FC

**Maccabi Tel Aviv FC** () Israelgo futbol talde arrakastatsuena da, Tel Aviv hirikoa. 20 aldiz irabazi du Israelgo futbol liga eta 22 aldiz kopa. Asiako Txapeldunen Liga ere bi aldiz irabazia du, gaur egun ordea Europako txapelketetan aritzen da.

Maccabi Tel Aviv Sports Cluben futbolaren atala da. Elkarteko saskibaloiaren atalak 5 Europako kopa irabazi ditu, bai eta Kontinente arteko Kopa bat ere.

2014-15 urtean Pako Aiestaran entrenatzaile beasaindarrak gidatu zuen taldea eta Israelgo Liga eta Kopa irabazi zituen. Ordutik aurrera punta puntan ibili da hala Ligan nola Kopan.

## Uniformea 
Janzkera horia du, detaile urdinak agertzen ditu.

## Palmaresa 
### Israelen: 62 
* Liga (24): 1936, 1937, 1942, 1947, 1950, 1952, 1954, 1956, 1958, 1968, 1970, 1972, 1977, 1979, 1992, 1995, 1996, 2003, 2013, 2014, 2015, 2019, 2020, 2024.
* Kopa (24): 1929, 1930, 1933, 1941, 1946, 1947, 1954, 1955, 1958, 1959, 1964, 1965, 1967, 1970, 1977, 1987, 1988, 1994, 1996, 2001, 2002, 2005, 2015, 2021.
* Israelgo Superkopa (7): 1965, 1968, 1977, 1979, 1988, 2019, 2020.
* Toto Kopa (7): 1993, 1999, 2009, 2015, 2018, 2019, 2021.

### Nazio artean: 2 
* Asiako Txapeldunen Liga (2): 1969, 1971.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Maccabi Tel Avivek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak