Serafin Baroja

thumb|Hirni, ama-alabak. Antzezlanaren edizio bat, egileak sinatua, 1882.

**Serafin Baroja Zornotza** (Donostia, Gipuzkoa, 1840ko irailaren 22a - Bera, Nafarroa Garaia, 1912ko uztailaren 16a) euskal idazlea izan zen.

## Biografia 
Donostiari oso loturik izan zen, jaiotzez eta bizitzaz. Hiri horretako Konstituzio plazako etxe batean ekarri zuen mundura bere ama Concepcion Zornotza Izagirrek, 1840ko irailaren 22an. Serafinen aitona Rafael Baroja Errioxatik etorri zen, Oiartzungo farmaziaren ardura hartzeko, eta bertako alabarekin ezkondu zen. Inprimatze lanak ere hasi zen egiten, familiaren tradizio luzeari hasiera emanez. Serafinen aitak, Pio Baroja Arrietak —Pio Baroja nobelagile famatuaren aitonak— eta batez ere Ignacio Ramon osabak, inprimategiko negozioarekin segitu zuten, eta Gipuzkoako aldizkaririk zaharrenetakoa (*La Papeleta de Oyarzun*, 1814) argitaratu zuten, besteak beste. Handik urte batzuetara Donostiara joan ziren, eta Ignacio Ramonek inprimategia jarri zuen Konstituzio plazako arkupean, gaur egun Euskararen Udal Patronatua dagoen egoitzan.

1868ko abuztuaren 20an, Carmen Nessi Goñirekin ezkondu zen eta lau seme-alaba izan zituzten: Dario, Valentzian gazterik hil zitzaiena; Ricardo Baroja margolari eta idazlea; Pio Baroja idazlea; eta Carmen Baroja, hori ere idazlea eta Julio Caro Barojaren ama.

Euskaltzale eta liberala izan zen. Bigarren Karlistaldian, Donostiako liberalen artean ibili zen borrokan, eta karlisten aurkako kantak idatzi zituen, Jose Manterolak bere *Cancionero Vasco*n bildu zituenak. Lanbidez meatzetako ingeniari izan zen, eta lanak bultzatuta, Madrilen (1879), Iruñean (1881), Bilbon (1886) eta Huelvan ibili zen ingeniari lanetan.
[thumb|Donostiako [zezensuzkoari jarritako bertsoak (1879)]]
Bere lehen liburua *Gaciguezac* 1875ean argitaratu zuen, euskarazko eta erdarazko poemez osatua. Bi euskal opera idatzi zituen: *Pudente* eta *Luchi*, biak Jose Juan Santestebanen musikaz. Drama bat ere argitaratu zuen, *Hirni, ama alabac* 1882an. Kazetaritzan ere gogor ari izan zen; Donostian *El Urumea* sortu zuen 1879an (astean hirutan kaleratzen zena), eta Iruñean euskaraz eta erdaraz osatutako *Bai, jauna, bai* izeneko astekaria 1883an. Azken horrek oso gutxi iraun zuen (sei ale), behar hainbat harpidedun ez baitzuen lortu.

Orduko aldizkarietan (batez ere *Euskal-Erria*n) olerki, artikulu, izkirimiri eta kritika ugari argitaratu zituen Serafin Barojak. Denetan, bere umorea ageri zuen, eta donostiar izaera beste gauza guztien gainetik. Serafinen umorearen adierazgarri, "a" letrari buruzko bi orduko hitzaldia eskaini zuen Donostian.

### Olerkiak 
* «...O Donostiko zezen-suzkoa», *Habe* 1984
* «*Akelarren larunbata*», *Euskal-Erria* 1883
* «Amardun», *La Vasconia* 1900
* «*Arrats izugarria!*», *Argia* 1926
* «*Arrats izugarria!*», *Euskal-Erria* 1880
* «Arrats izugarria!», *Euskal-Erria* 1909
* «Arrats izugarria!», *Euzkadi* 1931
* «*Ay au dolorea!*», *Bertsolaria* 1932
* «*Ay au dolorea!*», *Baserritarra* 1909
* «*Bagera!*», *Argia* 1883
* «Donostiako martxea, Bagera...!», *Euskal-Erria* 1898
* «*Ez dago gaizki esana!*», *Euskal-Erria* 1882
* «Gorriak daude goiak urrutiraño», *Euskal-Erria* 1911
* «Iriyarena: cecensuscoari», *Euskor* 1984
* «*Jaungoikoari*», *Euskal-Erria* 1881
* «Marcha de San Sebastian», *Euskor* 1984
* «*Metamorfosis*», *Euskal-Erria* 1881
* «Oroitz bat Kalderon aundiari. Amarduna», *Euskal-Erria* 1912
* «*Puigcerdari. Amalauduna*», *Euskal-Erria* 1882
* «*San Sebastian-en marcha*», *Euskal-Erria* 1884
* «Viva España!», *La Vasconia* 1896
* «Zertara joaten dira», *La Vasconia* 1941
* «*Zezen-suzkoa*», *Euskal-Erria* 1881
* «Ziri-bersoa. Asto kontuak», *Euskal-Erria* 1912
* «Ziri-bersoak», *La Vasconia* 1896
* «*Ziri-Bertsoak*», *Euskal-Erria* 1880

### Aldizkariak 
* *El Urumea* 1879
* *Bai, jauna, bai* 1882

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Serafin Baroja parkea Donostian.

## Kanpo estekak 
* «Serafin Baroja», Literaturaren Zubitegia.
*  Mitxel Ezquiaga: «Un ingeniero repleto de ingenio», *Diario Vasco*, 2009-06-15.