11 ikastola Bizkaian 1934an

Espainian II Errepublika indarrean egon zen artean, Bizkaian dozena bat herritan ikastolak sortu ziren, Emakume Abertzale Batzak bultzatuta; eta Euzko Ikastola Batza izenarekin sortu zuten erakundea, edo *Escuelas Vascas* izenarekin ere deitzen zena.   honetan azalduko dira.

Bilboko Magisteritza Eskolan (orduan "*Escuela de Maestras*" bezala ezagutzen zena) ikasitako hainbat emakumek prestakuntza sakona jaso ondoren, ikastaro bat egin zuten 1932 urtean, *Ikaztola* hauetan euskaraz hezi ahal izateko. 
alt=1934an EUzKADIn argitaratuta|thumb|Eusko Ikastola Batzaren txostena
Ikastola horietan milatik gora ikasle ibili ziren hezkuntza euskaldun berritzailean ikasten eta berdintasunea hezten, Euzkadi egunkarian 1934ko Apirilaren 15ean argitaratu zutenez.  Lan hori posible egin zuten emakumeak ondoko hauek izan ziren:

### ALGORTA ALANGO auzoan 
* Lucia Sagastasolea
* Josefina Torrontegi

### AMOREBIETA 
* Teresa Urkiza. Pepa Bikandi Ibarretxebeak gogoratzen duenez. 
* M. Lejarreta

### BARAKALDO 
* **Marina Zubizarreta** andereñoa. Matrikulan laguntzeko batzorde bat antolatu zen 1933 urtean, ondoko pertsonek osatuta, orduko Euzkadi egunkarian irakurri daitekenez: 
** don Antonio del Casal (Avenida de Mıranda),
** don Rafael de Kareaga Progreso (Bagaza, 2),
** don Gregorio María de Sagastigoitia (travesía de San Antonio),
** don Pedro de Basaldua (Ramón y Cajal, 2,),
** Jesús de Etxano (Fueros, 3) eta 
** Manuel de Errazti (Rivas, 18).

### BERGARA 
* Maria Ojanguren

### BILBO BELOSTIKALLE kalean 
* Angeles Arriaga
* Mercedes Herran
* Margarita Murgizu
* Maria F. Subiñas
* Encarnación Ugalde

### BILBO ERROTATXUETA 
* Maria Arrien,
* Felisa Belasko
* Maria Luisa Arrillaga
* Koldobike Natxitube
* Rosario Olazabal

### DURANGO 
* Felisa Aretxaga: bere neba Mikel Aretxagak ondo gogoratzen du Escuela Vasca horren hasiera eta amaiera! 
* Genoveba Leibar

### ELORRIO 
* Federico Iturriaga Abadiñokoa eta Antoni Zenitagoia andereño bat ere egon omen zen. Ikastola hau 1933ko Otsailaren 1ean inaguratu zen, Berriotxoa antzokiaren aretoan. 80 ume inguru izan zituen eta Federico de Ituŕiaga Etxebaŕia maixua arduraduna zen.

### GALDAKAO 
* Monika Lekunberri Galdakao
alt=Ikastola Abertzale Batzaren txostena|thumb|1934ko EUZKADI Egunkarian argitaratuta

### GERNIKA 
* Sabiñe Ardantza

### ALGORTA ONDARRETAn 
* Luisa Goiria Mardaraz Hondarreta Algorta
* Miren Muniategi Hondarreta Memorias de Getxo Blogean azaltzen dutenez 1933ko urriaren 11ko Getxoko Udalaren osoko bilkuran, José Antonio de Aguirre lehendakari zela, bere etxe ondoko ikastola batean, Plaza Berrian (Bilbo), lehen hezkuntza hasi zuenak, eskolek diru-laguntzak jasotzeko bete behar zituzten baldintzak ezarriko ditu, hain zuzen ere bigarren puntuan honela zioen: “...Eskola-programetan Euskararen irakaskuntza, Euskal Herriko Geografia eta Historia agertzea...”. "en el pleno del Ayuntamiento de Getxo del **11 de octubre de 1933**, bajo la presidencia de **José Antonio de Aguirre**, quien comenzó su enseñanza primaria en una ikastola situada junto a su casa, en la Plaza Nueva (Bilbao), establecerá las condiciones que debían cumplir las escuelas para recibir subvenciones, precisamente en el segundo punto decía: “...***Que en los programas escolares figuren la enseñanza del Euskera, Geografía e Historia del País Vasco***...”.
Hilabete batzuk beranduago: 1934ko ekainaren 13ko osoko bilkuran, “Euzko Ikastola Batzako” lehendakariak eskatuta, bertaratutakoen kopurua berrehun zela adierazi zuen eta honako hau eskatu zuen: “...diru-laguntza eman diezaiotela... udalerri honetako eskolek... ezarritako arauak eta baldintzak betetzen dituztenez...”, Udalak aho batez erabaki zuen 8.040 pezetako diru-laguntza ematea. Laguntza hori 1936ko uztailaren 22ko osoko bilkuran errepikatuko litzateke."

En el pleno del 13 de junio de 1934, a petición del Presidente de la “***Federación de Escuelas Vascas***”, quien indicaba que el número de asistentes a las mismas, y que en el municipio ascendía a doscientos, y solicitaba que: “...***se le conceda una subvención***..., ***toda vez que las escuelas de este municipio***..., ***cumplen con las normas y condiciones fijadas***...”, el consistorio acordó por unanimidad concederles una subvención de 8.040 pesetas. Ayuda que se volvería repetir en el acuerdo plenario del 22 de julio de 1936."
alt=Matrikula irekitzen da ikastola guztietan Irailan kurtsoa hasteko asmoarekin|thumb|1935ean 13 ikastola zeuden Bizkaian

### PORTUGALETE 
Lide Orueta Portugaleteko Euzko Ikastolaren andereñoa izan zen 1932ko ekainaren 9an inaguratuta. 

### TRAPAGARAN 
J. Aldanondo

### SONDIKA 
* Polixene Trabudua
* Sabiñe Ardantza / Carmen Mendiguren Zamudikoa

### KOLONIA BRITAINA HANDIAN 
Mª Dolores Arroita Irazabal Colonia británica 1937 urtean

## ERREPUBLIKA garaiko ANDEREÑOAK gogoratzen 
Andereño Monika Gogoratzen dokumentalaren ondorio edo jarraipen bat bezala ulertu daiteke bigarren dokumental hau: Galdakaon ezezik, inguruko beste hamaika herritan ere ikastolak egon zirela jakin genuelako, 2011an hasitako dokumentalai bukaera ematera gindoazenean.
## Erreferentziak