open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Derry konderria

**Derry konderria** edo **Londonderry konderria** (Doire, irlanderaz "haritz" esanahi du), Erresuma Batuko, Ipar Irlandako sei konderrietako bat da. Derry, aintzineko Londonderry. Konderriak 2.074 kilometro karratuko azalera du eta 233.500 petsonako biztanleria (2001).

Izendapena gatazka politikoaren baitan datza. Irlandar nazionalistek Derry izena erabiltzen dute ofizialki, Ulsterko unionistek eta britainiar agintariek berriz, Londonderry.

## Geografia 
### Natura 
Hegoaldean muinotsua da eta punturik altuena Sawel Mountain (678 m) du. Bann ibaiak ekialdean eta Foyle ibaiak mendebaldean zeharkatzen dute konderria. Neagh aintziraren ertzetako bat ere hartzen du.

### Hiriak 
* Derry/Londonderry (85.016 biztanle), hiriburua
* Coleraine/Cúil Rathain (24.089)
* Limadavy/Léim a' Mhadaidh (12.135)
* Magherafelt/Machaire Fíolta (8.372)
* Portstewart/Port Stíobhaird (7.803)

## Historia 
Erdi Aroan Derryk ez zuen konderririk izan, Tyroneko konderriaren barnean baitzegoen, baina 1613an Jakue I.ak Londresko merkatariei kasu eginez Derry hiria eta inguruko lurrak hartuko zituen konderria eratzea erabaki zuen. Coleraineko konderria zena ere bere baitan hartu zuen. Bertan aurretik egon ziren lurjabeak bidali eta kolonizazio prozesu gogorra abiarazi zen Londresko Konpainiak eta merkatari gremioek.

1899an Londonderry konderritik banatu eta izate administratibo berezia hartu zuen, konderriaren hiriburua orduan Coleraine bihurtu zen. 1973an aldiz atzera bihurtu eta Derryko konderriaren barnean sartu zen berriz ere Derry hiria.

## Ondasun nabarmenak 
* Derry/Londonderry
* Castlerock herrixka turistikoa: bertan daude Mussenden tenploa eta Benone hondartza.
* Foyle aintzira
* Springhill etxea: XVII mendeko etxe koloniala.

## Pertsona ezagunak 
* Joyce Cary (1888-1957), idazlea.
* John Hume (1937-), politikaria.
* Seamus Heaney (1939-), Literaturako Nobel Sariduna.
* Martin McGuinness (1950-), politikaria.

## Kirolak 
Futbolean Derry City F.C. taldeak emaitzak bikainak lortu ditu. Ipar Irlandako Liga bat eta hiru Kopa lortu zituen, baina talde katolikoa izanik 1973an Irlandako Errepublikako txapelketatan aritzeko eskabidea egin zuen eta ordutik aurrera Irlandako bi Liga eta bost Kopa eskuratu ditu, bai eta Ligako hamar Kopa ere.

Futbol gaelikoak ere jarraitzaile asko ditu baina All-Ireland Senior Football Championship txapelketa nagusian garaipen bakarra du, 1993an lorturikoa. Liga aldiz bost aldiz iraazi du, azkena 2008an.

## Iruditegia 

Irudi:Guildhall, Derry - Londonderry - geograph.org.uk - 174238.jpg|Guildhall Derryn.
Irudi:St Columb's Cathedral1 by Paride.jpg|Derryko San Kolunba katedrala.
Irudi:Derry mural.jpg|"Free Derry corner" Bogside auzoan.
Irudi:Town Hall, Coleraine - geograph.org.uk - 643762.jpg|Coleraine/Cúil Rathain.
Irudi:Castlerock viewed from beach (2010).jpg|Castlerock/Carraig Ceasail.
Irudi:MussendenTemple.jpg|Mussenden tenploa.
Irudi:Springhill House, Moneymore.jpg|Springhill etxea.
Irudi:Lough Foyle View - geograph.org.uk - 1298267.jpg|Foyle aintzira.

## Kanpo estekak
Monaghan konderria

**Monaghan konderria** (gaeleraz *Contae Mhuineacháin*) Irlandako iparraldean dago kokatuta, Ulsterreko probintzian. Irlandaren banaketan Ipar Irlandan ez sartzea erabaki zuen hiru konderrietako bat izan zen. 1.294 km2-ko azalera dauka eta 60.483 biztanle zituen 2011an. Monaghan/Muineachán dauka hiriburu eta hiri nagusia.

## Geografia 
### Natura 
Ingurune muinotsua da, mendiek 200 metrotik gora justu igotzen badute ere. Sliabh Beagh eta Mullyash mendiak dira konderria zeharkatzen dutenak. Lurraldea baso zabalez estalia dago, hala nola Dantrey Forest, Rossmore Forest eta Dún na Rí Forest. Egurgintza dela eta, koniferoak dira zuhaitzen gehiengoa eta bertako landaretza nabarmen murrizturik aurkitzen da.

Aintzirak ere ugariak dira konderrian, aipagarriena Lough Egish aintzira.

### Herri nagusiak 
* Monaghan/Muineachán (7.452 biztanle), hiriburua
* Carrickmacross/Carraig Mhachaire Rois (4.925)
* Castleblayney/Baile na Lorgan (3.634)
* Clones/Cluain Eois (2.500)

## Historia 
1585 urtean Irlandako lord diputatua zen Sir John Perrot ingelesa inguruko irlandar jauntxoekin. Ulsterra konderrietan banatzea erabaki zuten eta Airgíalla Erresumako lurrak McMahon leinuarentzako izango zirela erabaki zuten. 1603an irlandar jauntxoek Ulsterra galdu zutenean konderri honetan ez zen kolonizaziorik gertatu, baina 1641eko Irlandar matxinadan porrot egiterakoan eskoziar eta britainiarrak ekarri zituzten lurren jabe bihurtzeko.

1920an Ulsterreko konderri guztiek bozketa egin zuten eta Monaghanek Ipar Irlanda beharrean Irlandako Errepublika osatzea erabaki zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* Leslie gaztelua
* Monaghaneko San Macartan katedrala

## Monaghandar ezagunak 
* Patrick Kavanagh (1904-1967), idazlea eta olerkaria.

## Iruditegia 

Irudi:Dublin Street, Monaghan - geograph.org.uk - 612814.jpg|Monaghan/Muineachán
Irudi:MonaghanCathedral.JPG|Monaghaneko katedrala
Irudi:Clones Round Tower - geograph.org.uk - 289630.jpg|Clonesko dorre irlandarra
Irudi:Shannahergoa Townland - geograph.org.uk - 168118.jpg|Paisaia

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Monaghaneko webgune ofiziala
Roscommon konderria

**Roscommon konderria**, *County Roscommon* edo *Contae Ros Comáin* Irlandako erdialdean dago, Connachteko probintziaren barruan. 2.547&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 2011an 64.065 biztanle zituen. Hiriburu eta hiri nagusia Roscommon/Ros Comáin da.

## Herriak 
* Roscommon/Ros Comáin (5.693), hiriburua
* Castlerea/An Caisleán Riabhach (3.055)
* Boyle/Mainistir na Búille (2.522)
* Strokestown/Béal na mBuillí (773)
* hauetaz gain Athloneren (15.558) mendebaldeko auzoa.

## Historia 
Irlandar mitologiako Maeve erreginaren sorlekua da. Roscommoneko konderria berriz Erdi Aroan eratu zen, normandiarrek Connacht Erresuma eskuratu eta zatitu zutenean.

## Ondasun nabarmenak 
* Roscommoneko gazteluaren aztarnak
* Clonalis etxea
* Strokestown Park
* Boyleko abade-etxearen aztarnak
* Key aintzira

## Roscommondar ezagunak 
* William Wilde (1815-1876), medikua eta Oscar Wilderen aita.
* Percy French (1854-1920), abesti egilea.
* Douglas Hyde (1860-1949), Irlandako presidentea (1938-1945).
* Maureen O'Sullivan (1911-1998), aktorea, Hollywoodeko izarra.
* Albert Reynolds (1932- ), Irlandako presidentea (1992-2008).

## Iruditegia 

Irudi:Roscommon Castle.JPG|Roscommoneko gaztelua
Irudi:Strokestown Park House.jpg|Strokestown Park
Irudi:IMG BolyeAbbey1762.jpg|Boyleko abade-etxea
Irudi:IMG Boyle1761s.jpg|Boyle
Irudi:LoughKeyRoscommon.JPG|Key aintzira

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Konderriaren webgunea
Leitrim konderria

**Leitrim konderria**, *County Leitrim* edo *Contae Liatroma* Irlandako iparraldean dago, Connachteko probintziaren barruan. 1.588 km2-ko azalera dauka eta 2011an 31.798 biztanle zituen. Hiriburu eta hiri nagusia Carrick-on-Shannon/Cora Droma Rúisc da.

Populaziorik txikiena duen konderria da eta ondorioz Dáil Éireannerako (Irlandako parlamentua) hauteskundeetan iparraldeak Sligorekin batera osatzen du barrutia eta hegoaldeak Roscommonekin batera.

## Geografia 
### Natura 
Ipar-mendebaldean menditsua bada ere hego-ekialdea nahiko laua da. Bi eremu hauek Allen aintzirak banatzen ditu. Aintzira gehiago ere baditu, ezagunenak Melvin eta Gill Kostaldea baduen arren oso motza da, 2'5 kilometroko luzera baino ez. Irlandako ur-jauzi altuena ere badu, Sruth in Aghaidh an Aird.

### Herriak 
* Carrick-on-Shannon/Cora Droma Rúisc (3.163), hiriburua
* Manorhamilton/Cluainín (1.158)
* Drumshanbo/Droim Sean Bhoth (1.061)
* Ballinamore/Béal an Átha Móir (805)
* Dromahair/Droim Dhá Thiar (748)

## Historia 
Erdi Aroan Breifne Erresuma osatu zuen Cavaneko konderriarekin batera. O'Rourke familia zen bertan nagusi. XIII mendean normandiarrak jabetu ziren erresumaz eta 1620an lurrak Villiers eta Hamilton familien esku gelditu ziren. Hauen asmoa eremua ingeles kolonoez betetzea bazen ere ez zuten horretarako gaitasunik izan. Ordurako Leitrimeko konderria eraturik zegoen, 1565ean hain zuzen ere.

XIX mendearen hasieran lihoaren ehungintza mekanizatu zenean langabezia eta miseria ekarri zituen eta berehala Gosete Handia etorri zen. Populazioa 155.000tik 112.000ra jeitsi zen 1840eko hamarkadan. Hurrengo mende eta erdian populazioak beherantz jo zuen, 1901ean 69.000, 1951ean 41.000 eta lurra jo zuen 1996an 25.057 biztanle izatera iritsi baitzen. Gaur egun nekazaritza bultzatzen ari dira eta orain populazio hazkuntza nabarmenetakoa duen konderria da.

## Ondasun nabarmenak 
* Parke's gaztelua
* Lough Rynn gazteluaren aztarnak
* Allen aintzira
* Sruth in Aghaidh an Aird, Irlandako ur-jauzi altuena.

## Pertsona ezagunak 
* Thomas Heazle Parke (1857-1893), Afrikaren esploratzailea
* Seán Mac Diarmada (1883-1916), iraultzailea, Pazko matxinadako buruetako bat
* Patrick McGoohan (1922-2009), aktorea

## Iruditegia 

Irudi:Parkes Castle in Winter.JPG|Parke's gaztelua
Irudi:St Mary's Church Carrick-on-Shannon.jpg|Andre Mariaren eliza (Carrick-on-Shannonen)
Irudi:Lough Rynn1.JPG|Lough Rynn gazteluaren aztarnak
Irudi:Lough Allen Spencer Harbour 2003 09 11.jpg|Allen aintzira
Irudi:Leitrim 03.jpg|Leitrimeko konderriko paisaia
Irudi:Sruth in Aghaidh an Aird.jpg|Sruth in Aghaidh an Aird ur-jauzia

## Kanpo estekak 
* Konderriaren webgunea
Limerick konderria

**Limerick konderria** (gaeleraz *Contae Luimnigh*) Irlandako hegoaldean dago kokatuta, Munsterreko probintzian. 2.755 km2-ko azalera dauka eta 191.809 biztanle zituen 2011an. Limerick/Luimneach dauka hiriburu eta hiri nagusia (ia 91.000 biztanle 2006an).

## Geografia 
### Natura 
Shannon ibaiak eratzen duen estuarioaren hegoaldean kokatzen da konderria. Gaelerazko *Luimneach* hitzak lautada esan nahi du, eta halakoa da lurraldea, baina barnealdean mendilerroek inguratzen dute. Hego-ekialdeko muturrean Galtymore (919m) mendia dago, hauxe da konderriko punturik altuena.

### Hiri nagusiak 
Limerick da hiriburua. Konderriko herri gehienak bere inguruan pilatzen dira.
* Limerick/Luimneach (57.106 biztanle, metropoliak 91.454), hiriburua.
* Castletroy/Caladh an Treoigh (40.000 inguru), Limericken suburbio unibertsitarioa
* Raheen/An Ráithín (10.623)
* Newcastle West/An Caisleán Nua Thiar (5.098)
* Pallasgreen/Pailís Ghréine (3.938)
* Rathkeale/Ráth Caola (3.938)

### Ondasun nabarmenak 
* Joanes erregearen gaztelua
* Oliver gaztelua
* Glenstal abatetxea
* Foynes/Faing eta Adare/Áth Dara herrixkak
* Gur aintzira eta Grange harrespila
* Curraghchase Basoa

## Historia 
Aztarna megalitikoek erakusten dute k.a. 3.500-3.000 urteen inguruan jadanik Gur aintziraren ingurua populatua izan zela. Zeltak k.a. 400 urtean iritsi ziren eta hauek hainbat *túatha* edo erresuma txiki eratu zituzten lurraldean.

IV eta XII mendeen artean Uí Fidgenti Erresumak gaur egungo konderriaren lurraldea osatzen zuen gutxi gorabehera. Tartean, IX mendean vikingoak etorri ziren eta Limerick herria sortu zuten, *Hlymrekr* izena eman ziotelarik. XII mendean anglo-normandiarrak iristean Cork eta Kerryn agintzen zuen FitzGerald dinastia hiberno-normandiarrak eskuratu zituen erresumako lurrak.

XVII mendeko Irlandako gatazkek ere kolpatu zuten konderria, bai 1641eko matxinadak eta baita 1689-91 arteko Gilendar gerrak ere. Azken honetan bi setio jasan zituen. 1845-49 arteko Irlandako Gosete Handiak emigrazio masiboak sorrarazi zituen konderria hustuz.

## Kirolak 
Errugbia da kirol maiteena Limerickeko konderrian. 2006 eta 2008an Heinecken Cup Europako txapelketa handia irabazi zuen Munster Rugby taldearen egoitzetako bat Limericken dago, bestea Corken. Irlandako liga handian dabiltzan elkarte ugari Limerickekoak dira, hala nola, *Shannon*, *Garryowen*, *Old Crescent* eta *Young Munster*. Shannon RFC da All-Ireland errugbi liga gehien irabazi dituen taldea, 9 hain zuzen ere.

Joko gaelikoek ere jarraitzaileak badituzte. Limerick GAA taldeak zazpi aldiz irabazi du hurlingaren txapelketa nagusia. Futbol gaelikoari dagokionez bi garaipen ditu txapelketa nagusian, biak ere XIX mendearen bukaeran lorturikoak.

Futbolean ere maila polita erakutsi du Limerickeko futbol taldeak Irlandako bi Liga eta bi Kopa irabaziz.

## Iruditegia 

Irudi:King John's Castle in Limerick.jpg|Joanes erregearen gaztelua, Limericken
Irudi:Castle Oliver West.jpg|Oliver gaztelua
Irudi:AdareManor (js).jpg|Adare
Irudi:LoughGur 2002.jpg|Gur aintzira
Irudi:Grange stone circle.jpg|Grange harrespila

## Kanpo estekak 
* Limerick konderriaren webgune ofiziala
Chlamydia trachomatis

**Chlamydia trachomatis** Chlamydia generoko bakterio patogenoa da, trakoma eta klamidiasi gaitzak, besteak beste, eragiten dituena.

Zelula barneko parasito hertsia da, eta gizakia besterik ez du infektatzen.

1907an deskribatu zen lehenbizikoz, Chlamydia generoko lehenengo mikrobio identifikatua izanik 

## Ezaugarriak 
Koko Gram negatibo txikia da, bakterioen artean txikienetariko bat izanik (0,3-1 mikra). Espezie honek serotipo desberdinak ditu, eta ohikoa da kromosomaz kanpoko plasmido bat edukitzea.

Bizi-ziklo berezia du mikrobio honek, bi zelula mota baitaude: *funtsezko gorputz* deritzona (partikula infekziosoa) eta *gorputz erretikularra* (zelula ostalariaren barnean agertzen dena). Funtsezko gorputza txikia da, zelulatik kanpo dago eta infektatzeko ahalmena du; gorputz erretikularra, aldiz, handiagoa da, zelula barnean dago eta ez du infektatzeko ahalmenik. Funtsezko gorputzaren aldean, gorputz erretikularrak erdibiditzeko gaitasuna du .

Bere tresneria biokimikoa mugatua da, eta zelula ostalariaren menpe dago molekula asko lortzeko (ezin du molekula batzuk sintetizatu). Hori dela-eta, zelula barneko parasitoa da.

## Patogenia 
Chlamydia trachomatis-ek tropismo berezia du, begietako eta traktu urogenitaleko mukosentzako lehentasuna edukiz.

* A, B, Ba eta C serotipoek trakoma eragiten dute
* D, E, F, G, H, I, J eta K serotipoek traktu urogenitaleko gaitzak sortzen dituzte, klamidiasi izenarekin ezagutzen direnak.
* L1, L2 eta L3 serotipoek linfogranuloma benereo izeneko gaitza eragiten dute

Trakoma da gizakiaren itsutasunaren eragile nagusia. Infekzioak begiak kaltetu eta ikusmena mugatzen dituen orbain gaiztoak sortzen ditu. Afrikan eta Asian gaitz honek hondamen handiak egiten ditu.

Klamidiasiak harreman sexualen bidez hartutako traktu urogenitaleko infekzioak dira. Infekzio hauek askotan sintomarik gabekoak dira, gizonezkoengan zein emakumezkoengan . Sexu-transmisiozko gaixotasunen artean klamidiasia ohikoena da munduko herrialde askotan, eta emakumeengan antzutasuna eragin dezake .

Bakterio patogenoa identifikatzeko prozedura ezberdinak daude: mikroskopioa (kultibatzen diren zeluletan gorputz erretikularra ikusiz), antigorputz monoklonalak erabiliz (zelula mintzaren antigeno espezifiko batzuekin erreakzionatzen dutenak) edo biologia molekularraren tresnen bidez (PCRren bidez, esaterako).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Revillagigedo uhartedia

**Revillagigedo uhartedia** edo **Revillagigedo uharteak** (,  ahoskatua) Ozeano Barean dauden sumendi jatorrizko uharteak dira. Nahiz eta Mexikoko Gobernuak berak kudeatua izan, Manzanillo udalerriaren zati bat dira eta bere ekosistema paregabeari esker ezagunak dira.

1533ko abenduaren 19an Hernando de Grijalva espainiar itsaslariak lehendabizikoz topatuak, Revilla-Gigedo asturiar leinuaren kidea zen Juan Vicente de Güemes erregeordeak egungo izena eman zien.

## Geografia 
Guztira 157,81&nbsp;km2-ko azalera dute, ekialdetik mendebalderantz 420&nbsp;km-ko luzera duen lerro batean barreiaturik. Socorro uhartearen hegoaldean itsas-armadak 45 laguneko base bat du eta Clarión beste bederatzi lagunekoa. Bestela, besteek ez dute biztanlerik.

## Kanpo estekak
Waterford konderria

**Waterford konderria** (gaeleraz *Contae Phort Láirge*) Irlandako hegoaldean dago kokatuta, Munsterreko probintzian. 1.857 km2-ko azalera dauka eta 113.795 biztanle zituen 2011an. Dungarvan dauka hiriburu eta hiri nagusia Waterford/Port Láirge den arren.

## Geografia 
### Natura 
Irlanda uhartearen hego-ekialdean kokaturik dago konderria. Bi mendilerrok zeharkatzen dute, *Knockmealdown Mountains* eta *Comeragh Mountains* dira, eta punturik garaiena Knockmealdown (794m) da.

Ibairik luzeenak Suir ibaia (184&nbsp;km, Irlandako laugarrena) eta Blackwater ibaia (169&nbsp;km) dira.

### Hiri nagusiak 
* Waterford/Port Láirge (46.747 biztanle), hiriburua
* Tramore/Trá Mhór (10.328)
* Dungarvan/Dún Garbháin (9.427)

## Historia 
Waterfordeko konderriari "The Déise" (An Déise) esaten zaio, izan ere Meatheko Erresumatik hegoaldera etorritako Déise leinu gaelikoa bertan asentatu baitzen IV eta VIII mendeen artean. IX mendetik aurrera vikingoen influentzia nabaria izan zuen, aipatzekoa da Waterford hiritik 5 kilometrotara dagoen *Veðrafjǫrðr* ("ardien fiordoa") asentamendua garai hartan Eskandinaviatik kanpora vikingoek izandako herri handiena izan zela.

XII mendean normandiarrek konkistatu eta Dublinen ondoren uharteko bigarren hiri bihurtu zen Waterford. Erreforma Protestantearen aurrean katoliko izaten jarraitu zuen eta Irlandako Konfederazio Katolikoarekin bat egin zuen 1642an. Honek 1649 arte iraun zuen, Oliver Cromwell iritsi eta ingelesen nagusitasuna berrezarri arte.

## Ondasun nabarmenak 
* Lismore gaztelua
* Ardmoreko San Declan eliza
* Tramoreko hondartza

## Pertsona ezagunak 
* Robert Boyle (1627-1691), fisikari eta kimikaria.
* William Hobson (1792-1842), Zelanda Berriko gobernadorea
* Thomas Francis Meagher (1823-1867), 1848ko Irlandako matxinadako buruzagietako bat.
* Ernest Thomas Sinton Walton (1903-1995), fisikaria.
* George Morrison (1922- ), dokumental zuzendaria
* Shay Brennan (1937-2000), Manchester United taldeko futbolaria
* John O'Shea (1981- ), Manchester United taldeko futbolaria.

## Kirolak 
Konderriko kirol nagusia futbola da. Waterford United F.C. taldeak 6 Liga eta 2 Kopa lortu ditu. 60. hamarkada eta 70. hasieran Irlandako talderik indartsuena izan zen.

Joko gaelikoei dagokienez konderriko taldeak bi aldiz irabazi du Irlandako Hurling txapelketa nagusia, 1948 eta 1959an.

## Iruditegia 

Irudi:Lismore Castle 2.jpg|Lismore gaztelua
Irudi:Round Tower, Ardmore, County Waterford. - geograph.org.uk - 137270.jpg|Ardmoreko San Declan katedrala
Irudi:Waterford city at night - geograph.org.uk - 1034017.jpg|Waterford
Irudi:Tower in Waterford.jpg|Waterfordeko ''Reginald's Tower'' dorrea
Irudi:Tramore Beach - geograph.org.uk - 834309.jpg|Tramoreko hondartza
Irudi:Dungarvan Church.jpg|Dungarvan
Irudi:Irl DunmoreEast harbour.jpg|Dunmore East arrantzale herria

## Kanpo estekak 
* Waterfordeko konderriko webgune ofiziala
Dublin konderria

**Dublin konderria** (gaeleraz *Contae Bhaile Átha Cliath*) Irlandako ekialdean kokatuta zegoen konderri historikoa zen, Leinsterreko probintzian. 1993ko Agiriaren arabera 1994ko urtarrilaren 1etik aurrera konderri hau desagertu eta bere eremuan hainbat konderrietan banatu zen. Gaur egungo lurralde hau herrialdeko hiriburua den Dublin Hiriaz gain Fingaleko konderria, Dun Laoghaire-Rathdowneko konderria eta Hego Dublineko konderriak osatzen dute.

921 km2-ko azalera dauka eta 1.186.821 biztanle zituen 2006an. Dublin/Baile Átha Cliath dauka hiriburu eta hiri nagusia (505.739 biztanle 2006an).

## Geografia 
### Banaketa administratiboa 
Dublin konderria zenaren gaur egungo banaketa administratiboa:
thumb|150px|ezkerrera
* 1. Dublin Hiria
* 2. Dun Laoghaire-Rathdowneko konderria
* 3. Fingaleko konderria
* 4. Hego Dublineko konderria

### Hiri nagusiak 
Hiri guztiek Dublingo metropoli eremua osatzen dute:
* Dublin/Baile Átha Cliath (505.739 biztanle)
* Tallaght/Tamhlacht (71.467)
* Blanchardstown/Baile Bhlainséir (68.156)
* Clondalkin/Cluain Dolcáin (45.165)
* Lucan/Leamhcán (37.622)
* Swords/Sord Cholmcille (33.998)
* Blackrock/An Charraig Dhubh (28.070)
* Dún Laoghaire (23.857)
* Castleknock/Caisleán Cnucha (21.457)

### Natura 
Eremu laua bada ere muino ugari ditu inguruan. Hegoaldean Wicklow mendiak ageri dira eta bertan daude muinorik altuenak, Kippure mendia (757m, Liffey ibaiaren iturburua), Seefingan (724m) eta Two Rock (536m) dira.

Ibaiei dagokienez Liffey ibaia da ibai nagusia, Dublin hiria mendebaldetik ekialdera zeharkatu eta bertan itsasoratzen dena. Honetaz gain aipatzekoak dira Broadmeadow, Tolka, eta Shanganagh.

## Kirolak 
Dublin GAA taldeak joko gaelikotan hartzen du parte. 23 aldiz irabazi du futbol gaelikoaren txapelketa nagusia eta Irlandako konderrien artean garaipen gehien dituen bigarrena da. Hurlingari dagokionez sei garaipen ditu txapelketa nagusian, denak XX mendeko lehenengo erdian lortu bazituen ere.

Futbolari dagokionez Dublingo taldeak dira Irlandako futbol ligan nagusi, besteak beste: Shamrock Rovers F.C., Shelbourne F.C. eta Bohemian F.C..

Azkenik, aipatzekoa Errugbiak ere arrakasta baduela. Heinecken Cup txapelketa handiaren azken lau diziotatik hiru irabazi ditu Leinster Rugby taldeak.

## Kanpo estekak 
* Dublingo webgune ofiziala
Pablo Trapero

**Pablo Trapero** (San Justo, La Matanza, Buenos Airesko probintzia, 1971ko urriaren 4a) argentinar zinema zuzendaria da. 2015eko Veneziako Mostran Zuzendari onenaren Zilarrezko Lehoia irabazi zuen, *El Clan* filmarekin.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Carlow konderria

**Carlow konderria** (gaeleraz *Contae Cheatharlach*) Irlandako hego-ekialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 896 km2-ko azalera dauka eta 54.612 biztanle zituen 2011an. Carlow/Ceatharlach dauka hiriburu eta hiri nagusia.

## Herriak 
* Carlow/Ceatharlach (13.698 biztanle), hiriburua
* Tullow/An Tulach (3.972)
* Muine Bheag/Bagenalstown (2.532)
* Nurney/Urnaí Nurnai (2.039)
* Borris/An Bhuiríos (1.011)

## Historia 
Giza presentzia konderrian antzinakoa da, honen adierazgarri dira hainbat aurrehistoriako aztarna, besteak beste Brownshill trikuharria.

VII mendean iritsi zen kristautasuna lur hauetara. 630 urtean elizaren sinodo bat ere izan zen Carlowen. Batzar honetan Aste Santuaren datak zehaztu ziren.

Erdi Aroan Leinsterreko konderri palatinoaren parte izan zen, baina 1306an banatu eta konderri bereizia osatu zuen. Garai hartan bere lurrak ekialderantz kostalderaino iritsen ziren baina 1606 eta 1607an Wicklowko konderriarekin izandako borroken ondorioz kostaldeko lurrak galdu zituen. Gaur egun Leinster probintziako bigarren konderri txikiena da.

## Ondasun nabarmenak 
* Carlowko gazteluaren aztarnak
* Ducketts Grove jauregiaren aztarnak
* Brownshill trikuharria

## Pertsona ezagunak 
* John Tyndall (1820-1893), fisikaria

## Kirolak 
Carlowko konderriko taldeek ez dute emaitza aipagarririk izan ez joko gaelikoetan ez eta futbolean ere, nahiz eta F.C. Carlow taldea Irlandako futbol ligako lehen mailan ari den.

Aipatzea merezi duena 1903an izan zen moto lasterketa bat da, izan ere Erresuma Batuan izan zen lehen nazioarteko moto lasterketa izan baitzen (kontuan izan garai hartan Irlanda Erresuma Batuaren parte zela). *Gordon Bennett Cup* izena izan zuen eta uztailaren 2an jokatu zen. Ibilbideak 528 kilometro zituen eta "8" itxura zeukan. Kildare, Laois eta Carlowko konderriak zeharkatu zituen eta irabazlea Camille Jenatzy belgikarra izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:Carlow Castle W 2009 09 03.jpg|Carlowko gaztelua
Irudi:Ducketts Grove.png|Ducketts Grove
Irudi:IMG BrownshillDolmen.jpg|Brownshill trikuharria
Irudi:BarrowBagnel.jpg|Barrow ibaia

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
* Co Carlow Football Club
Guadalupe uhartea

**Guadalupe uhartea** () Ozeano Barean dagoen uhartea da. Nahiz eta Mexikoko Gobernuak berak kudeatua izan, Ensenada udalerriaren zati bat da eta bere ekosistema paregabeari esker ezaguna da.

Kaliforniako penintsulako kostaldetik 241 kilometrotara dago eta 253,8 km²-ko azalera du.

## Klima 

## Bitxikeriak 
Lezo Urreiztieta euskal itsasgizon, abertzale, mugalari eta kontrabandistaren ametsean, uharte honetan Euskal Herri aske bat eraikitzea izan zen.

Kontua da garai batez Urreiztietak pentsatu zuela uharte bat erosi behar zuela euskaldunak hara bizitzera eramateko, Frantzia eta Espainia artean ezinezkoa ikusten baitzuen. Eta bitartean, erbestera joan, euskaldunen «odolustea» ikusten baitzuen. Gudari itsasontzia zen erabiltzekoa uharte hartara joateko bidaiarako. Eta atzeman zuen irla bat. **Guadalupe uhartea** zen, Pazifikoan. Euskal Herriaren hedadura zuen «Euskadi berria deituko zuenak».

Joan zen Mexikora, hamar urtez familia Euskal Herrian utzita, uhartea erosteko asmoz.
«Martin, klima zoragarria da urte guzian! 20 eta 25 graduren artean, atuna nahi beste…» esan zion Ugalderi. 100 urtez alokatzea proposatu zioten mexikarrek, baina ez zitzaion egokia iruditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Jainkoak ez dit barkatzen" dokumental osoa on-line (Josu Martinez, 2018).Lezo Urreiztieta-ri buruz.
La Galería hotela

**La Galería hotela** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagon hotel bat da. Antigua auzoan dago, Kristina Infantaren kaleko 1. eta 3. zenbakietan, eta Ondarreta hondartza, Ondarretako lorategiak eta Satrustegi hiribidearen parean.

## Kanpo estekak 
* La Galería hotelaren webgune ofiziala
Ernesto Erkoreka plaza

**Ernesto Erkoreka plaza** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen plaza bat da. Bilboko udaletxearen alboan dago, Campo de Volantín pasealekua, Udaletxeko zubia, Sendeja kalea eta Zumalakarregi hiribidearen arteko elkargunean.

Ernesto Erkoreka bilboko alkatea eta errepublikar politikaria zenaren omenezko izena darama.

## Eraikin nabarmenak eta eskulturak 
Plaza honetan honetan hainbat eraikin nabarmen daude, tartean Bilboko udaletxea eta Udaletxeko zubia, bai eta eskulturak ere, esate baterako, Jorge Oteizaren *Esferaren Desokupazioaren aldaera oboidea* edota *Beteluriko bankua*, eta Bilboko bandera.

* Bilboko udaletxea.
* Udaletxeko zubia.
* *Esferaren desokupazioaren oboide aldaera* (Jorge Oteiza)

Fitxategi:Bilbao - Ayuntamiento 24.jpg|Bilboko udaletxea.
Fitxategi:Puente del Ayuntamiento.jpg|Udaletxeko zubia.
Fitxategi:Bilbao flag and COA.jpg|Bilboko bandera.
Fitxategi:Bilbao - Campo de Volantin 1, escultura de Jorge Oteiza.jpg|*Esferaren desokupazioaren oboide aldaera*

## Garraiobidea 
* Abandoko geltokia, Bilboko Metroa, Buenos Aires kalea jarraitu ezkero.
* Pío Baroja geltokia, Bilboko tranbia, Udaletxeko zubia igaro ezkero.
* Bilbobus eta Bizkaibus zerbitzuen geltokia Bilboko udaletxearen parean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laois konderria

**Laois konderria** (gaeleraz *Contae Laoise*) Irlandako erdialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 1.719 km2-ko azalera dauka eta 80.559 biztanle zituen 2011an. Portlaoise dauka hiriburu eta hiri nagusia.

## Hiri eta herriak 
* Portlaoise/Port Laoighise (20.145 biztanle), hiriburua.
* Portarlington/Cúil an tSúdaire (7.788) Laois eta Offalyren artean
* Mountmellick/Móinteach Mílic (4.137)
* Abbeyleix/Mainistir Laoise (2.569)

## Historia 
Jakina da k.a. 8.500 urte inguruan jadanik talde ehiztari-biltzaileak izan zirela eremuotan. Neolito garaian (k.a. 4.000-2.500) basoak soildu eta zekaleak landatu ziren.

Kristautasuna VI mendean iritsi zen. San Canicek Aghaboe abade-etxea sortu zuen eta San Mochuak Timahoe monasterioa. Rock of Dunamase gaztelua ere garai hartakoa da.

XII mendean normandiarrek lurraldea konkistatu eta leinster probintzian sartu zuten. Gotorleku ugari altxatu eta erabat kontrolatu zituzten lurrik onenak, bertako buruzagiek zohikaztegietara alde egin behar izan zutelarik.

1556an sei lurralde batu eta konderria osatu zuten. Konderriaren izena ''Queen's County* ("Erreginaren konderria") zen Maria I.a Ingalaterrakoaren erregealdian egin baitzen. Sei lurraldeen artean Leix (irlanderaz "Laois") nagusituz joan zen. Hurrengo mendean bi kolonizazio aro ezagutu zituen Laoisek eta ingelesez bete zen.

XIX mendeko Gosete Handiak gogor jo zuen konderria eta populazioa nabarmen jeitsi zen, asko hil egin ziren eta beste askok atzerrira alde egin zuten.

Irlandako Errepublika sortzean konderriaren izena *Laoighis* eta *Leix* bihurtu zen eta 2001etik aurrera Laois da. Hala ere lurrak salerosterakoan oraindik *Queen's County'' izena ere erabiltzen da.

## Ekonomia 
Abeltzaintza da jarduera ekonomiko nagusia. 230.000 abelburu daude, biztanle bakoitzeko hiru. Zohikatza ere garrantzitsua da konderriaren ekonomian. Industriagune txiki batzuk badaude herri handenetan kokaturik, baina 1.500 pertsonek baino ez dute sektore horretan lan egiten.

## Ondasun nabarmenak 
* Rock of Dunamase gazteluaren aztarnak
* Durrow gaztelua
* Timahoe dorrea
* Emo Court jauregia

## Pertsona ezagunak 
* Cecil Day-Lewis (1904-1972), poeta.

## Iruditegia 

Irudi:RockDunmase22.jpg|Rock of Dunamase gazteluaren aztarnak
Irudi:Durrow castle.JPG|Durrow gaztelua
Irudi:Timahoe.JPG|Timahoe dorrea
Irudi:Emo Court.jpg|Emo Court jauregia

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
Louth konderria

**Louth konderria** (gaeleraz *Contae Lú*) Irlandako ekialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 820 km2-ko azalera dauka eta 122.897 biztanle zituen 2011an. Dundalk/Dún Dealgan dauka hiriburu.

## Geografia 
Leinsterreko konderririk txikiena da. Bi hiri handi ditu, iparraldeko mugan Dundalk hiriburua eta hegoaldeko mugan Drogheda.

## Historia 
Konderriaren izena *Lughbhaidh*-etik dator, zeina jainko zelta bat izan zen. Zelten garaian mitoz eta leiendaz jositako lurraldea zen. VIII eta IX mendeetan vikingoak iritsi ziren eta toponimian beren arrastoa ere utzi zuten. Hiru erresumatan banatu zen lurraldea, Conaille (Ulaidh), Fir Rois (Airgialla) eta Fir Arda Ciannachta (Midhe), baina XII mendean Airgiallako O'Carroll Erresumak bildu zituen. 1180an normandiarrek inbaditu zuten.

Hurrengo mendeetan gatazka ugari ezagutu zituen, izan ere Ingalaterratik eta Dublindik oso gertu baitzegoen. 1649an Oliver Cromwellek Drogheda konkistatu zuen izugarrizko sarraskia eraginez, eta 1690an Boyneko guduak britainiarren Irlandaren konkista ekarri zuen.

Ipar Irlandarekiko mugan dagoenez, Irlandako Gerra Zibilean borroka ugari izan ziren Dundalken.

## Hiriak eta herriak 
* Dundalk/Dún Dealgan (31.149 biztanle), hiriburua
* Drogheda/Droichead Átha (30.393)
* Ardee/Baile Átha Fhirdhia (4.541)

## Ondasun nabarmenak 
* Monasterboice, V mendeko monasterioaren aztarnak. Bertan dago Muiredacheko gurutze zelta
* Mellifonteko abadiaren aztarnak
* Carlingford arrantzale herrixka

## Pertsona ezagunak 
* Francis Leopold McClintock (1819-1907), esploratzailea, Kanadako Uhartedi Artikoan hainbat aurkikuntza egin zituena.
* Pierce Brosnan (1953- ), aktorea.
* Tommy Byrne (1958- ), Formula 1eko pilotua.
* Steve Staunton (1969- ), futbolaria.
* The Corrs (1990-2006), musika taldea.

## Kirolak 
Loutheko konderriko kirol talde nagusia Dundalk futbol taldea da, izan ere Dublingo taldeen ondoren garaipen gehien lortu dituena baita, 9 Liga eta 9 Kopa hain zuzen ere. Drogheda F.C.-k ere garaipen bana du Ligan eta Kopan.

Joko gaelikoei dagokienez futbol gaelikoan izan ditu emaitza onenak. Txapelketa nagusia hiru aldiz irabazi du, denak ere aspaldiko garaipenak diren arren, 1910, 1912 eta 1957 hain zuzen ere.

## Iruditegia 

Irudi:St Patricks Church Dundalk 2a.JPG|Dundalkeko San Patrizio katedrala
Irudi:A high cross and round tower at Monasterboice, Ireland.jpg|Monasterboice
Irudi:Muiredach s Cross.jpg|Muiredacheko gurutzea
Irudi:Mellifont Abbey lavabo County Louth Ireland.JPG|Mellifonteko abadia
Irudi:Carlingford Town.JPG|Carlingford

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
Longford konderria

**Longford konderria** (gaeleraz *Contae an Longfoirt*) Irlandako erdialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 1.091&nbsp;km²-ko azalera dauka eta 39.000 biztanle inguru zituen 2011an. Longford/An Longfort da hiriburua.

## Geografia 
### Natura 
Shannon ibaiaren arroan kokaturik dago konderria. Lakuak (handiena Ree aintzira), zohikaztegiak, larreak eta hezeguneak dira Longfordeko konderria osatzen dutenak. Nahiko eremu laua da, izan ere mendirik altuena den Carn Clonhugh mendiak 279 metro baino ez baititu.

### Herri nagusiak 
* Longford/An Longfort (9.601 biztanle), hiriburua
* Ballymahon/Baile Uí Mhatháin (1.802)
* Edgeworthstown/Meathas Troim (1.544)

## Historia 
Farrell leinuaren lurrak izan ziren aintzina. XII mendean normandiarrek inbaditu eta Hugh de Lacy jabetu zen eremuaz. Honek gotorlekuak eta monasterioak eraiki zituen Longforden. XIV mendean ingelesen indarra ahulduz zihoan eta O'Farrelldarrek lurraldea berreskuratu zuten.

1586an eta gehiago Bederatzi Urteko Gerraren ondoren ingelesek kontrola berrezarri zuten eta 1608an konderria Connachtetik atera eta Leinsterren sartu zuten. XVII mendean lurraldea kolonizatua izan zen.

## Pertsona ezagunak 
* Michael Gomez (1977- ), boxeolaria

## Iruditegia 

Irudi:LongfordCathedral.JPG|Longfordeko katedrala
Irudi:Longford - Carrigglas Manor House - North view - geograph.org.uk - 1629016.jpg|Carrigglas Manor jauregia
Irudi:ArdaghCathedral.JPG|Ardagheko katedralaren aztarnak
Irudi:Royal Canal Longford long.JPG|Ubide Handia
Irudi:LoughRee5750.jpg|Ree aintzira

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
Abdukzio (ufologia)

[thumb|Abdukzio baten irudikapena [Travis Waltonen ikuspuntutik.]]
Ufologian, **abdukzioa** (latinetik: *abdelius*) O.H.E ikusten duen lekukoak O.H.E-aren tripulatzaileen aldetik jasaten duen ustezko bahiketari deritzo.

Abdukzioa ufologiaren alderdi eztabaidagarri eta polemikoena izaten da. Lehenengo kasua 1961ean gertatu zen AEB-etan, Betty eta Barney Hill senar-emazteak protagonistak izanik. Geroztik, mundu osoan ehunka kasu agertu dira. J. Allen Hynek ufologoaren sailkapenean abdukzioak 4. motako gertuko topaketeetan sailkatzen dira.

Ohikoa da abdukzioetan lekukoak bere esperientziaren zati bat (edo zati osoa) ez gogoratzea. Holakoetan hipnosiaren bidez oroitzapenak azaleratzen dira. Abdukzio gehienetan abdukzituak O.H.Earen barruan azterketa mediko zorrotza jasan eta bere bahitzaleekin hitz egiteko (era telepatikoan?) aukera izaten duela kontatzen du.

## Ikus, gainera 
* Betty eta Barney Hill

## Kanpo estekak
Westmeath konderria

**Westmeath konderria** (gaeleraz *Contae na hIarmhí*) Irlandako erdialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 1.764 km2-ko azalera dauka eta 86.164 biztanle ditu (2011). Mullingar/An Muileann gCearr da hiriburua eta hiri nagusia.

## Etimologia 
Irlandaren erdialdeko eskualdean kokaturik dago eta bertan izan zen Meatheko Erresumaren mendebaldea hartzen du. Meath hitzak "erdikoa" esan nahi du. Erresuma horrek Meatheko konderria ere hartzen zuen, baita inguruko konderrietako lur ugari ere.

## Geografia 
### Natura 
Eremu laua da, punturik altuena Knockeyon da eta 214 metrotako altuera baino ez du. Laku ugari daude konderrian, Lough Derravaragh, Lough Ennell, Lough Cassidy, Lough Lene, Lough Hogg, Lough Owel, Lough Coffey eta Lough Ree dira aipagarrienak.

### Hiriak eta herriak 
* Mullingar/An Muileann gCearr (20.103 biztanle), hiriburua
* Athlone/An Baile Átha Luain (15.558) Westmeath eta Roscommoneko konderrien artean
* Moate/An Móta (3.046)
* Castlepollard/Baile na gCros or Cionn Toirc (1.107)

## Ekonomia 
Nekazaritzan oinarrituriko ekonomia dauka, eta dagoen industriaren gehiengoa elikagaien inguruan antolatzen da, batez ere tabakoa eta whiskya.

Abeltzaintzak ere badu indarrik, batez ere behien hazkuntza eta salerosketak, izan ere historikoki merkatal herriak izan baitira konderri honetan. Garrantzitsuena Athlone izan da, garrantzi estrategiko eta militarra ere bai baitzuen. Zaldi haztegiak ere ugariak dira eta Westmeatheko behorrek prestigio handia dute.

Azken urteetan turismoa ere nabarmen igo da konderrian dauden laku ugariei esker.

## Ondasun nabarmenak 
* Mullingarreko katedrala
* Killua gaztelua
* Clonyn gaztelua
* Ennell aintzira
* Derravaragh aintzira
* Ree aintzira

## Kirolak 
Konderria ez da askorik nabarmendu joko gaelikoetan. Futbolean baina Athlone Town F.C. taldeak bi Liga (1980 eta 1982) eta Kopa bat (1924) eskuratu ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Christ le Roi Mullingar.JPG|Mullingarreko katedrala
Irudi:Church of Saints Peter and Paul, Athlone, March 2012 (01).JPG|Shannon ibaia Athlonen
Irudi:De Lacey Castle 01.jpg|Clonyn gaztelua
Irudi:Knockeyon 07.jpg|Lough Derravaragh eta Knockeyon

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
Vicente Carrión

**Vicente Carrión Arregi** (Donostia, 1957 - ) filosofia irakaslea da, euskal gatazkari buruzko lan eta artikuku ugari idatzi duena.

Gaztetan, ETA VI. erakundean militatu zuen. 1978. urtean erakundea utzi eta filosofia ikasketak egin zituen Zorroagako Fakultatean. Bitartean *La Voz de Euskadi* egunkarian kazetari gisa jardun zuen. *La Voz de España* egunkaria aurrera ateratzen ere saiatu zen.

Egun, filosofia irakaslea Miranda Ebroko institututan. Urteetan *El Correo*, *El País* eta beste zenbait egunkarietan idatzi du, bereziki ETAren eta ezker abertzalearen jarduna kritikatuz. Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundea, Langile Komisioak, Fernando Buesa Fundazioa erakundeetako kidea izan da, besteak beste. Bakeaz erakundean ere lan egin du. *Padre Patria* eleberria idatzi zuen 2010 urtean.

## Erreferentziak
Guy Béart

**Guy Béhart-Hasson**, **Guy Béart** bezala ezaguna (Kairo, Egipto, 1930eko uztailaren 16 &ndash; Garches, Frantzia, 2015eko irailaren 16), abeslaria, kantautorea eta Emmanuelle Béarten aita izan zen. 1994an Frantziako Akademiak bere obra guztia *Grande médaille de la chanson française* domeinuaz saritu zuen. 2015ean bihotzekoak jota hil zen.

## Discografía 
* 1957: *Guy Béart* (*1* o ''Qu'on est bien*)
* 1958: *Volume 2* (o *L'Eau vive*)
* 1960: *Volume 3* (o *Printemps sans amour*)
* 1963: *Volume 4* (o *Fille d'aujourd'hui*)
* 1965: *Qui suis-je ?* (o *Les grands principes*)
* 1966: *Vive la rose - Les très vieilles chansons de France*
* 1968: *La Vérité*
* 1968: *V'là l'joli vent - Les nouvelles très vieilles chansons de France*
* 1969: *La Fenêtre*
* 1971: *L'Espérance folle*
* 1973: *Couleurs du temps*
* 1974: *À l'université* (33 T bikoitza). Zuzenean.
* 1975: *Il fait beau à Paris* (errekopilazioa)
* 1976: *Chansons de notre temps et d'espérance*
* 1977: *Futur- Fiction- Fantastique* (errekopilazioa)
* 1977: *À la Comédie des Champs-Élysées* (triple 33 T) Zuzenean grabatuta.
* 1978: *Les Nouvelles Chansons*
* 1981: *Le beau miroir*
* 1982: *Porte-bonheur - Les chansons gaies des belles années*
* 1986: *Demain je recommence*
* 1995: *Il est temps*
* 1999: *En public* (CD bikoitza). Zuzenean grabatuta.
* 2010: *Le Meilleur des choses''

## Kanpo estekak 
* Biografia RFI musiquen.
Damián Szifron

**Damián Szifron** (Ramos Mejía, La Matanza, Buenos Airesko probintzia, 1975eko uztailaren 9a) argentinar telebista eta zinema zuzendari eta gidoilaria da. Haren lan nagusiak *Los simuladores* telesaila eta *Relatos salvajes* filma dira (2015ean Iberoamerikako filmik onenaren Goya saria irabazi zuen).

## Filmografia 
## Sariak 
### Oscar Sariak 
### Goya Sariak 
## Erreferentziak
Offaly konderria

**Offaly konderria** (gaeleraz *Contae Uíbh Fhailí*) Irlandako erdialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 1.999 km2-ko azalera dauka eta 76.687 biztanle ditu (2011). Tullamore/Tulach Mhór da hiriburua eta hiri nagusia.

## Geografia 
### Natura 
Ipar-mendebaldea Shannon ibaiaren lautadak hartzen du. Beste ibai batzuk Camcor, Brosna eta Silver ibaia dira. Hegoaldean berriz Slieve Bloom mendiak daude, mendirik altuena Arderin (irlanderaz *Ard Éireann*) da bere 527 metrorekin.

Aipatzekoa da era berean Bog of Allen izeneko zohikaztegia, zingira batetatik sortua eta 958&nbsp;km² dituenez ondoko konderrietara ere zabaltzen dena. Zohikaztegi gehiago ere badaude, Clara bog, Boora bog eta Raheenmore Bog.

### Hiri nagusiak 
* Tullamore/Tulach Mhór (14.361 biztanle), hiriburua
* Portarlington/Cúil an tSúdaire (7.788) Laois eta Offalyren artean
* Edenderry/Eadán Doire (6.490)
* Birr/Biorra (5.818)

## Historia 
Jadanik Aro mesolitikoan populaturik zegoen Boora bog eremua. K.a. 6800-6000 arteko harrizko aizkorak eta gezien puntak aurkitu dira zohikaztegiko indusketetan. Brontze Aroko tresnak ere aurkitu izan dira Birr gazteluaren ondoan.

Erdi Aro goiztiarrean Clonmacnoise multzo monastikoa eratu zen, Irlandako garrantzitsuenetakoa bihurtu zena. Hurrengo mendeetan O'Conor Faly (iparraldean) eta O'Carroll Ely (hegoaldean) leinuek agindu zuten lurralde hauetan, harik eta ingelesek 1556an eremua kolonizatu eta ''King's County* izenaren azpian ("Erregearen konderria") dena konderri bakar bihurtu zuten arte. Historikoki Offaly izenaz ezagutu bada ere ez zen 1922 arte egoera ofizializatu.

## Ekonomia 
Zohikatza izan da konderriaren jarduera ekonomikoaren oinarria.

XVIII mendean Dublin eta Limericken arteko Ubide Handia zabaltzerakoan Tullamore eta Banagher herriek hazkunde nabaria izan zuten.

## Ondasun nabarmenak 
* Birr gaztelua
* Clonmacnoise multzo monastikoa
* Kinnitty gaztelua
* Clonony Gaztelua
* Parklandsetako eskulturak

## Kirolak 
Joko gaelikoak dira nagusi Offalyko konderrian. Offaly GAA taldeak hiru aldiz irabazi du Futbol gaelikoaren txapelketa nagusia eta lau aldiz Hurlingaren txapelketa. 70, 80 eta 90 hamarkadetan talde indartsuak osatu zituen.

Bestalde Tullamore Town futbol taldea Irlandako lehen mailan ari da.

## Herritar ospetsuak 
* William Parsons, (1800-1867), astronomoa eta politikaria
* Dónal Lunny, (1947-), folk musikaria eta Planxty taldeko kidea.
* Brian Cowen, (1960-), Irlandako Errepublikako Taoiseach edo Lehen Ministaria.

## Iruditegia 

Irudi:Charleville Castle.png|Tullamoreko Charleville Gaztelua
Irudi:Birr Castle, Offaly.jpg|Birr gaztelua
Irudi:Greate Telescope, Birr, Offaly 2.jpg|*Leviathan teleskopioa'' Birr gazteluan
Irudi:ClonmacnoiseCathedral.JPG|Clonmacnoise
Irudi:Clonmacnois Round Tower 2003 09 02.jpg|Clonmacnoise
Irudi:IMG KinnittyCastle0973.jpg|Kinnitty gaztelua
Irudi:IMG ClononyCastle5782w.jpg|Clonony gaztelua
Irudi:System -30, Julian Wild.jpg|Parklandsetako eskulturak
Irudi:60 degrees and Cycles, winter scene, low res.jpg|Parklandsetako eskulturak

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
Joe Louis

**Joseph Louis Barrow** (La Fayette, Alabama, 1914ko maiatzaren 13a - Paradise, Nevada, 1981eko apirilaren 12a), **Joe Louis** ezizenez ezagunagoa, estatubatuar boxeolari profesionala izan zen. Ondoz ondoko 140 hilabetez, 1937-1949 bitartean, pisu astunetako munduko txapelduna izan zen, orain arte hautsi ez den marka ezarriz.

## Bizitza 
Joe Louis 1914ko maiatzaren 13an jaio zen, Alabamako familia behartsu batean; aita, *Mun Barrow*, kotoi biltzailea zen. 1916an aita ospitale psikiatriko batean sartu zuten. 1924an familia Detroitera aldatu zen. Hiri horretan sartu zen boxeoaren munduan. Amateur ibilbide liluragarria izan zuen: 54 borrokalditan 50 garaipen lortu zituen, horietako 43 knockout-ez.

1934an profesionaletara igaro zen. Ondoko urtean 12 borrokaldi irabazi zituen eta, besteak beste, Primo Carnera, Max Baer eta Paulino Uzkuduni KOz nagusitu zitzaien. Baina, 1936ko ekainaren 19an, nahigabe handia hartu zuen, New Yorkeko Yankee Stadiumean Max Schmelingen aurka KOz galdu baitzuen. Hala ere, 1937ko ekainaren 22an munduko txapela eskuratu zuen, James J. Braddock txapelduna 8. roundean borrokaz kanpo utzita. Ronald Reagan presidentearen berariazko erabakia betez, Arlingtongo Hilerri Nazionalean ehortzi zuten.

## Erreferentziak
Edenderry

**Edenderry** (irlanderaz *Éadan Doire*) Irlandako Errepublikako Offaly konderrian dagoen udalerri bat da. Kildare, Meath eta Westmeath konderrien mugatik hurbil dago. Grand Canal ubidea udalerriaren hegoaldetik igarotzen da, Bog of Allen zohikaztegian barrena, bertatik herrigunera doan bide bat abiatzen da.

Gaur egun loleku udalerri gisa sailka daiteke, bere biztanleriaren ehuneko handi batek eguna Dublin eta Kildare konderrietan lanean igarotzen baidu.

## Izena 
Irlanderazko *Éadan Doire* izenak "haritz egurrezko muinoa" esan nahi du.

## Iruditegia 

Irudi:St Mary's Church, Edenderrry, Co Offaly - geograph.org.uk - 1755425.jpg|Saint Mary eliza.
Irudi:The Old Railway Station Edenderry.JPG|Tren geltoki zaharra.
Irudi:St Mary St, Edenderry, Offaly - geograph.org.uk - 1753559.jpg|Saint Mary kalea.

## Herritar ospetsuak 
* Neil Delamere, (1979-), umorista.
* Frantic Jack, indie rock taldea.

## Kanpo estekak
Mayday

***Mayday*** (*mede* ahoskatuta) nazioartean larrialdi egoeretan laguntza eskatzeko erabiltzen den dei-mezua da. 1923an sortu zen, frantsesezko ''m'aider* ("ni lagundu", *Venez* *m'aider'' –"Ni laguntzera etor zaitezte"– laburtuta) esamoldetik harturik.

## Ikus, gainera 
* SOS

## Kanpo estekak
Wicklow konderria

**Wicklow konderria** (gaeleraz *Contae Chill Mhantáin*) Irlandako ekialdean dago kokatuta, Leinsterreko probintzian. 2.024 km2-ko azalera dauka eta 136.640 biztanle zituen 2011an. Wicklow/Cill Mhantáin da hiriburua eta Bray/Bré hiri nagusia.

## Geografia 
### Natura 
Wicklow mendiek konderria gora beheraz betetzen dute. Mendiak hala ere baxuak dira, handiena Lugnaquilla da, 925 metroko altuera duena. Avoca ibaia oso osorik konderrian dago eta Liffey ibaia bertan sortu eta Dublinerantz jotzen du.

### Hiriak eta herriak 
* Bray/Bré (31.872 biztanle)
* Greystones/Na Clocha Liatha (17.080)
* Arklow/An tInbhear Mór (13.009)
* Wicklow/Cill Mhantáin (10.356), hiriburua
* Blessington/Baile Coimín (5.010)

## Historia 
Wicklow izan zen ingelesek azkenengo sortu zuten konderria, Dublin eta Carlowko lur zati bana belkartuaz eratu baitzuten 1606an. Bertakoa zen O'Byrnes leinua jarri zuten konderriaren agintzari. Konderri garrantzitsua zen hala ere, Wicklow mendiak zeharkatzen zuen bide militarra ezinbestekoa baitzen tropa britainiarrak Dublindik atera eta bueltatzeko.

## Ondasun nabarmenak 
* Glendalough abatetxea
* Powerscourt etxea
* Powerscourt ur-jauzia
* Russborough etxea
* Wicklow mendiak
* Wicklow bidea

## Pertsona ezagunak 
* Charles Stewart Parnell (1846-1891), politikaria.
* Katie Taylor (1986- ), boxeolaria, 2012an txapeldun olinpikoa.

## Kirolak 
Joko gaelikotan aritzen den Wicklow GAA taldeak ez du inoiz txapelketa nagusirik irabazi, ez futbol gaeliko ez eta hurlingean ere. Ohiko futbolean aldiz hiru aldiz jaso dute Irlandako futbol kopa konderriko taldeek; Bray Wanderers A.F.C. (1990 eta 1999) eta aurretik Transport F.C. (1950).

Azkenik aipatu behar Londresen izandako 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan bertakoa den Katie Taylor boxealaria txapeldun olinpikoa izan zela.

## Ikus, gainera
* Glencree ekimena

## Iruditegia 

Irudi:Glendalough monastery.jpg|Glendalough abatetxea
Irudi:Powerscourt Fountain.JPG|Powerscourt etxea
Irudi:Powerscourt Waterfall, 2011.jpg|Powerscourt ur-jauzia
Irudi:Russborough house.jpg|Russborough jauregia
Irudi:Glendasan River, Wicklow Mountains.jpg|Wicklow mendiak
Irudi:J B Malone Memorial.jpg|Wicklow bidea

## Kanpo estekak 
* Konderriko webgune ofiziala
Elias Wen

**Elias Wen**, Wen Zizheng 伊利亚·文子正 mandarinez (1896ko azaroaren 19 &ndash; 2007ko ekainaren 8) apaiz txinatar ortodoxoa, Errusiatik kanpoko eliza ortodoxoaren apaiz zaharrena izan zen. Asiako toki desberdinetan bizi ondoren, 1957tik aurrera Kalifornian, Ameriketako Estatu Batuetan bizi zen.

## Biografia 
Eliasek Pekinen zegoela, zazpi urtez, kristau ortodoxoen fedea hartu zuen. 1905tik 1916ra Pekingo Errusiako eskola ortodoxoan ikasi zuen.1916tik 1925ra arte hiri bereko apaizgaitegian ikasi zuen. 1924an diakono eta 1925an apaiz izendatu zuten. 1946an, Shangain, Sinners katedral ortodoxoaren segurtasuneko errektorea izan zen. 1949an, maoisten garaipenaren ondorioz, Hong Kongera ihes egin zuen. 1957an San Frantzizkoko katedral ortodoxora bidali zuten Kalifornian, Ameriketako Estatu Batuetan. Katedral horretan betiko gelditu zen. Eliasek sei seme-alaba izan zituen.

2007ko ekainaren 8an hil zen, 110 urte zituelarik.

## Kanpo estekak 
* : http://www.orthodox.cn/contemporary/shanghai/frelias_en.htm In Memoriam: Protopresbyter Elias Wen.