open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pelasgo (Gearen semea)

Greziar mitologian **Pelasgo** (, *Pelasgós*) heroi bat izan zen, Peloponesoko *pelasgo* izen bera zeramaten Greziako lehendabiziko biztanleetakoen arbasotzat hartua.  Pausaniasek kontatzen du bere garaiko arkadioek bete-betean sinesten zutela Pelasgo Arkadiako lehen biztanlea izan zela eta haren erreinaldian lurraldeari Pelasgia izena eman zitzaiola.

## Beste etorki batzuk 
Antzinako iturrietan Pelasgoren etorkiari buruzko beste tradizio batzuk jasotzen dira:
* Pseudo-Apolodorok bi bertsio ematen ditu: Akusilao Argosko historialari eta mitografoaren arabera, Zeusen semea zen, honek Niobe Foroneoren alabarekin izandakoa. Hesiodoren arabera autoktono zen, hau da, "bertakoa, lurretik beretik sortua".
* Pausanias-ek Samosko Asio poetaren bertsioa dakar: «Pelasgo... lur beltzak sorrarazi zuen, hilkorren arraza existi zedin».

## Pelasgoren eginak 
Errege izendatuta, lehen biztanleei erakutsi zien hotzetik nola begiratu, etxolak eraikitzen, artilezko jantziak egiten eta fruituak jaten, bereziki haritzaren ezkurrak (arkadiarrak jateko honegatik ezagunak ziren).

Likaon Pelasgoren semea izan zen  eta Melibea ozeanidearena  edo, beste batzuen arabera, Zilene oreadearena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Error concealment

**Error concealment** edo **berreraiketa **igorle batek audio seinalea bidaltzerakoan, pakete baten galera gertatzean, pakete galdua berreraikitzean datza. Hau posiblea da audio (ahots) seinaleetan denbora txikian antzekotasun handia dagoelako. Teknika hauek galera tasa txikia dagoenean erabiltzen da (%15 baino txikiagokoa denean) eta igorritako paketeak txikiak direnean (4 eta 40 msko laginak bere barnean dutenean). Galdutako luzera fonema baten luzerara hurbiltzen denean (5 eta 100 ms) teknika hauek ez dute funtzionatzen, entzuleak fonema oso gal dezakeelako.
Bi teknika ezberdin daude: paketeen errepikapena eta interpolazioa. Lehenengoan hartzaileak galdutako paketeen ondorengo paketeekin ordezkatzen ditu galera horiek utzitako hutsuneak. Konputazionalki arina da eta, gainera, nahiko ondo dabil. Interpolazioak galdutako paketearen aurreko eta ondorengo paketeak interpolatuta lortzen du berreraikitzea. Honek errepikapena baino hobeto dabil, baina konputazionalki garestiagoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto V.a Bavariakoa

**Alberto V.a Wittelsbachekoa**, *Zintzoa* (alemanieraz, *der Grossmutige*)(Munich, 1528ko otsailaren 29a - Munich, 1579ko urriaren 24a) Bavariako dukea izan zen 1550etik bere heriotzaraino.

## Biografia 
200px|ezkerrera| Alberto V.a Bavariakoa
Alberto V.a Wittelsbachekoa Munichen jaio zen 1528ko otsailaren 29an. Gurasoak Gilen IV.a eta Maria Baden-Sponheimekoa izan ziren eta amaren aldeko aitona-amonak, berriz, Filipe Baden-Sponheimekoa eta Elisabet Palatinadokoa.

Alberto Ingolstadten hezi zuten eta irakasle katolikoak izan zituen.

1547an, Ana Habsburgo-Jagellonekoarekin ezkondu zen, Fernando I.a Habsburgokoa eta Ana Bohemia eta Hungariakoaren alabatako bat.

Alberto kontraerreformaren lider bilakatu zen eta, Wittelsbach etxea eta katolizismoa bat eginak ikusiz, errepresioa ere erabili zuen.

Politikan, ez zuen erabaki asko hartu, bere aholkulariei utzi baitzien lan hori. Georg Stockhammer eta Wiguleus Hundt izan ziren esanguratsuenak, azken hau, batez ere, Passauko ituna edo Augsburgoko bakea bideratu zituena, alegia.

Bere semea zen Ernesto Bavariakoa Koloniako artzapezpiku egiten ahalegindu zen, baina ez zuen emaitza ikusi, azkar hil baitzen -bi mendez izango zuen kargua familiak-. Alberto Munich Frauenkirchen dago ehortzita.

Artean zaletua, bilduma ugari egin zituen eta Municheko Gortearen liburutegia ere bai, XVI. mendeko bavariar kultur zentru garrantzitsuena izango zen gunea.

## Seme-alabak 
Ana Habsburgo-Jagellónekoarekin helduarora iritsi ziren 5 seme-alaba eduki zituen:
* Gillermo (1548-1626)
* Fernando (1550–1608)
* Maria Ana (1551-1608), Karlos II.a Estiriakoarekin eskondua
* Maximiliana María (1552–1614)
* Ernesto (1554-1612)

## Familia 
## Oinordekotza
Musikverein

**Wiener Musikverein** (euskaraz *Vienar Musika Elkartea*), askoz ere ezagunagoa **Musikverein** izenez soilik, Austriako Viena hiriko Innere Stadt barrutian dagoen eraikin bat da, barnean hainbat kontzertu-areto dituelarik. 1870eko urtarrilaren 6an ireki zen. Eraikin honetako kontzertu-aretoan urtero urtarrilaren 1an Vienako Urteberri eguneko kontzertua eskeini ohi da. Bertan, mundu osoko orkestra sinfoniko ugarik jo zain ohi dute, denen artean nabarmenena Vienako Orkestra Filarmonikoa da. 1.744 entzuleentzako edukiera du.

Sonoritate onena duten mundu osoko lau kontzertu-areto edo antzokietako bat da, beste hiruak Buenos Airesko Teatro Colón, Bostongo Symphony Hall eta Amsterdamgo Concertgebouw kontzertu-aretoak direlarik.

## Iruditegia 

Irudi:Gebäude in Wien bei Nacht IMG 1935.jpg|Gauez.
Irudi:The New Years Eve Concert 2013 at The Wiener Musikverein (8336464777).jpg|2013ko Urteberri eguneko kontzertua
Irudi:Musikverein Goldener Saal.jpg|Kontzertu-aretoa.
Irudi:Wien Musikverein innen 2010 2.jpg|Kontzertu emanaldia.

## Ikus gainera 
* Urteberri eguneko kontzertua

## Kanpo estekak 
* Wiener Musikverein eraikinaren webgunea
Anomaloglossinae

**Anomaloglossinae** Aromobatidaeren barruko anfibio subfamilia bat da. Guiana, Surinam, Venezuela, Kolonbia eat Brasilen bizi dira.

## Generoak 
* *Anomaloglossus* Grant, Frost, Caldwell, Gagliardo, Haddad, Kok, Means, Noonan, Schargel & Wheeler, 2006
* *Rheobates* Grant, Frost, Caldwell, Gagliardo, Haddad, Kok, Means, Noonan, Schargel & Wheeler, 2006

## Kanpo estekak
Aromobatidae

**Aromobatidae** Anura ordenako anfibio familia bat da. Hego Amerikan eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Sailkapena 
* Allobatinae Grant, Frost, Caldwell, Gagliardo, Haddad, Kok, Means, Noonan, Schargel & Wheeler, 2006
** *Allobates* Zimmermann & Zimmermann, 1988
* Anomaloglossinae Grant, Frost, Caldwell, Gagliardo, Haddad, Kok, Means, Noonan, Schargel & Wheeler, 2006
** *Anomaloglossus* Grant, Frost, Caldwell, Gagliardo, Haddad, Kok, Means, Noonan, Schargel & Wheeler, 2006
** *Rheobates* Grant, Frost, Caldwell, Gagliardo, Haddad, Kok, Means, Noonan, Schargel & Wheeler, 2006
* Aromobatinae Grant, Frost, Caldwell, Gagliardo, Haddad, Kok, Means, Noonan, Schargel & Wheeler, 2006
** *Aromobates* Myers, Paolillo-O. & Daly, 1991
** *Mannophryne* La Marca, 1992
* incertae sedis
** *Prostherapis dunni* Rivero, 1961

## Kanpo estekak
Eroso (argipena)

**Eroso** hitzak adiera zenbait ditu:

* Eroso-Ugarte, Bediako auzoa;
* eroso, erraz, neke eta oztoporik gabea.
San Marinoko futbol liga

**San Marinoko futbol liga** (italieraz *Campionato Sammarinese di Calcio*) San Marinon jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 1985ean sortu zen eta SP Tre Fiori da garaipen gehien lortu dituen taldea.

## Egitura 
Lehenik eta behin fase erregularra jokatzen da, bi multzotan banatuta; ondoren, multzo bakoitzeko hiru talde onenek beraien arteko kanporaketak jokatzen dituzte.

2022-23 denboraldian Fase erregularrean lehenengo postuan gelditu zena txapeldun izendatu zen eta taldeen hurrenkerak ezarri zuen bakoitzaren postua. Ondoren 2. eta 11. postuen artean gelditu zirenek play-offak jokatu zituzten Conference Ligarako sailkapena lortzeko.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### XX mendea 
* 1985-86 Faetano
* 1986-87 La Fiorita
* 1987-88 Tre Fiori
* 1988-89 Domagnano
* 1989-90 La Fiorita
* 1990-91 Faetano
* 1991-92 Montevito
* 1992-93 Tre Fiori
* 1993-94 Tre Fiori
* 1994-95 Tre Fiori
* 1995-96 Libertas
* 1996-97 Folgore Falciano
* 1997-98 Folgore Falciano
* 1998-99 Faetano
* 1999-2000 Folgore Falciano

### XXI mendea 
* ¹ 2020ko martxoan COVID-19 pandemiaren erruz Liga bertan behera gelditu zen eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen.
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* San Marinoko futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kitto (argipena)

**Kitto** hitzak adiera zenbait ditu:

* Kitto, Euskal Herriko mendizaletasunerako material-enpresa;
* ...eta kitto!, Eibarko euskalgintza elkartea;
* Kitto, Japoniako trenbide-linea;
* Ernest Kitto, britainiar cricket jokalaria;
* Humphrey Davey Findley Kitto, britainiar irakaslea.
Narym poni

**Narym ponia**, (), Errusiako bertako zaldi arraza bat da. Tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Arraza Ob ibaiaren eskualdetik dator, mendebaldeko Siberian. Arraza hau oso antzekoa da Ob poniarekin zein Yakutiako poniekin. Narym poniak eta Ob poniak antzeko baldintza ekologiko eta sozioekonomikoetan bizi dira, eta beraz zaldi mota berberaren bi adierazpen ezberdintzat hartzen dira. Sarritan "Siberiako poniak" izen komunarekin agertzen dira hiru poni mota.

Askotan ez da erreza Ob poni eta Narym ponien arteko mugak jartzea. Narym poniak Ob poniak baino handiagoak dira Lor-zaldiekin zein trosta zaldiekin nahastu dituztelako.

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikulua "The equinest" entziklopedian

## Erreferentziak
Symphony Hall

**Symphony Hall** (euskaraz *Areto Sinfonikoa*), askoz ere ezagunagoa **Musikverein** izenez soilik, AEBtako Massachusetts estatuko Boston hirian kontzertu-areto bat da. Sonoritate onena duten mundu osoko hiru kontzertu-areto edo antzokietako bat da, beste biak Vienako Musikverein eta Amsterdamgo Concertgebouw kontzertu-aretoak direlarik.

1900eko urriaren 15an inauguratu zen. Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketak suntsitu eta zaharberritua izan zen Alemaniako Leipzig hiriko Gewandhaus kontzertu-aretoan oinarritua eraiki zen. McKim, Mead & White arkitektur estudioak diseinatu zuen. Gaur egun Bostongo Orkestra Sinfonikoaren egoitza da.

## Iruditegia 

Irudi:Boston Symphony Hall.jpg|Barnealdea hutsik.
Irudi:Symphony hall boston.jpg|Barnealdea kontzertu batean eta jendez lepo.

## Kanpo estekak 
* Symphony Hall eraikinaren webgunea
Senoiak

**Senoiak** (latinez *senones*, antzinako grekotik: Σήνωνες) Antzinaroko Galiako zelta kulturako tribu bat ziren.

## Zisalpetar Galiako senoiak 
K.a. 400 urte inguruan Alpeak igaro zituen senoi tribuaren zati batek, eta umbriar tribuak kanporatu eta gero, Italiako ekialdeko kostaldean ezarri zuten haien bizilekua, Forlitik Anconara doan eremuan. Eremu horri hortik aurrera *Ager Gallicus* (latinez, 'galiarren lurra') deitu zitzaion, eta bertan etorri berriek Sena Gallica herria fundatu zuten ( gaur egungo Senigallia), Ager Gallicus horren hiriburu bilakatu zena. K.a. 391. urtean zisalpetarrek Etruria inbaditu eta Clusium hiria setiatu zuten (gaur egungo Chiusi). Klusiarrek Erromari laguntza eskatu zioten, eta honek, Erromaren ordezkariek galiarren aurrean erakutsi zuten jarrera eta nazioen legeei egin zioten zapalketarekin batera, senoien tribua Erromaren aurkako gerran sartu zuen. Baina senoiek erromatarrak garaitu zituzten Alliako Guduan (K.a. 390. urteko uztailaren 18an, usadioaren arabera) eta horrek ondorengo Erromaren Arpilaketa ekarri zuen.

Gertakari haien ondorengo ehun urteetan senoiak Erromaren aurkako gerran aritu ziren etengabe, K.a. 283. urtean Publius Cornelius Dolabella-k menderatu eta Ager Gallicus-etik kanporatu zituen arte. Hortik aurrera, ez ziren Italian gehiago gelditu. Baliteke Danubio inguruan, Mazedonian eta Asia Txikian zehar hedatu ziren galiar tribuenetariko bat izan izana. Haien lurretan Sena Gallica kolonia erromatarra sortu zen, galiar hiria egon zen inguruan.

## Alpeez haraindiko Galiako senoiak 
Italian ezarri zen tribuaren adar bat ziren, edota izen bereko beste tribu bat. Gaur egungo Sena eta Marne, Loiret eta Yonne eskualdean zuten bizilekua. Haien herri nagusiak Agendicum (gero *Senones* deitua, gaur egungo Sens), Metiosedum (gaur egungo Melun, A. Holder-en iritziz, Meudon) eta Vellaunodunum (toki ezezaguna) izan ziren.

K.a. 53 eta 51 urteen inguruan, Julio Zesarren aurka borrokatu ziren Cavarinus buruzagia (berau Zesarrek ezarria) kanporatu eta gero. K.a. 51. urtean Drappes izeneko buruzagi senoi batek Gallia Narbonensis probintzia mehatxatu zuen; baina azkar atxilotu zuten. Hortik aurrera ez dago galiar senoien erreferentzia gehiagorik.

## Kanpo estekak 
*  Harris, W., R. Talbert, T. Elliott, S. Gillies. "Places: 413311 (Senones)". Pleiades.
*  www.senones.fr webgunea.
Erosotasun (argipena)

**Konfort** edo **erosotasuna** zerbait oztopo, zailtasun edo nekerik gabea izatearen nolakotasuna da. Erabilera zenbait dituzten hitzak dira:

* ergonomia, objektu, gailu eta jarduerak erosoak izan eta gizakiaren ahalmenetara egokitzeko diziplina;
* **konforta**, ongizatea edo bizi-kalitatea, bereziki materiala.
Pasai San Pedroko Udal Liburutegia

**Pasai San Pedroko Udal Liburutegia** Pasai San Pedroko (Gipuzkoa) Herriko plazan dago. 1969an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte-hartzaile da.
### Atalak 
* Helduen liburutegia.
* Haur- eta gazteen liburutegia.
### Funtsak 
* Liburuak.
* Aldizkariak: besteak beste, Argia eta Irri.
* Ikus-entzunekoak.
* Ordenagailuko fitxategiak.
### Zerbitzuak 
* Informazioa, kontsulta eta irakurketa.
* Mailegua, pertsonala eta liburutegien artekoa.
* Internet.
* Wi-fi.
* Erreprografia.
## Kanpo estekak 
* http://www.boe.es/boe/dias/1969/10/13/pdfs/A16028-16028.pdf, Pasai San Pedroko Udal Liburutegiaren sortzeko agindua Espainiako Ofizialean Argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001449/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9289/ID525e1b3e?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
## Erreferentziak
Kito (argipena)

**Kito** hitzak adiera zenbait ditu:
* **kito izatea**, **kitorik izatea** edo **kito kitorik izatea**,
** zor baten kitaturik izatea,
** zerga-salbuespena izatea,
** zerbait doan izatea;
* Kito, Tongako uhartea.
 
## Ikus, gainera 
* Kitto
Galerak berreskuratzeko bigarren kanala

thumb|Kanal osagarrien funtzionamendua

**Bigarren kanala** FEC () mota bat da. Galerak berreskuratzeko erabiltzen da. FEC fluxu originaleko paketeei informazio erredundantea gehitzean datza. Informazio erredundante hori erabiliko da galdutako paketea berreraikitzeko osotasunean edo partzialki, datu transmisio tasa pixkat handitutako kostuarekin.

Kanal osagarriekin informazio erredundante hori audioaren erresoluzio gutxiagoko fluxua da. Beraz, irudian ikusten den moduan, aurreko paketearen kopia txertatzen da, kalitate txikiagoa duena. Ondorioz, paketeren bat galduz gero hurrengo paketetik lortu ahal izango da informazioa, nahiz eta kalitate gutxiagokoa izan. Erreprodukzio atzerapena oso gutxi handitzen da, bi pakete jasotzearekin nahikoa duelako hartzaileak erreprodukzioarekin hasteko.

Irudiko adibidean kanal osagarri bakarra erabili da, beraz, bi pakete jarrai galduz gero ezin izango dira bi paketeak berreskuratu. Horregatik kanal bat erabili beharrean gehiago erabil daitezke, eta horrela pakete jarraiak galtzearen eragina ezaba daiteke. Baina transmisioko banda zabalera eta transmisio atzerapena handituko da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altza Porru! (argipena)

**Altza Porru!** izenak (altza porru interjekziotik) adiera zenbati ditu:

* Altza Porru!, Txirri, Mirri eta Txiribitonen diskoa;
* Altza Porru!, EiTBko telebista-saioa, Txirri, Mirri eta Txiribitonen eskutik.
Igeldo (Donostia)

**Igeldo** Donostiako (Gipuzkoa) Antigua auzoko gune bat da. Ondoan ditu Igeldo herriaren lurrak; Igeldo herria Donostiako beste auzo bat da, nahiz eta hango herritarrak Donostiatik banandu eta beste udalerri bat eratu nahian dabiltzan.

## Leku interesgarriak 
* Igeldoko funikularra
* Igeldoko jolas-parkea

## Kanpo estekak
Concertgebouw

**Koninklijk Concertgebouw** (euskaraz *Errege Kontzertu-Aretoa*) Herbehereetako Amsterdam hiriko kontzertu-areto bat da. Sonoritate onena duten mundu osoko hiru kontzertu-areto edo antzokietako bat da, beste hiruak Bostongo Symphony Hall eta Vienako Musikverein kontzertu-aretoak direlarik.

Adolf Leonard van Gendt arkitektoak 1943an Bigarren Mundu Gerrako bonbardeketen ondorioz suntsitu eta zaharberritua izan zen Gewandhaus kontzertu-aretoan oinarrituz diseinatu zuen. 1888eko apirilaren 11an irekia izan zen, urte hartako azaroaren 3an lehenbiziko kontzertua eman zelarik. 1988an Beatriz I.a Herbehereetakoak *Errege* titulua eman zion.

## Iruditegia 

Irudi:Concertgebouw Amsterdam Night View.jpg|Gauez 2008an.
Irudi:Concert18.jpg|Barnealdea hutsik.
Irudi:KCOV Excelsior - MP 2008.png|Barnealdea jendez lepo.
Irudi:A.L. van Gendt Concertgebouw 1.jpg|Oinplanoa.

## Kanpo estekak 
* Koninklijk Concertgebouw eraikinaren webgunea
Nevadako egunak

***Nevadako egunak*** Bernardo Atxagaren 2013ko liburua da. Sailkatzeko garaian ez da liburu erraza: hasiera batean idazleak bere familiarekin 2007ko abuztutik 2008ko ekainera Estatu Batuetako Nevadako Reno hirian emandako urteen kronika ematen badu, laster hari hori oroimenekin eta mota guztietako beste elementuekin nahastu egiten da. Planteamendu horrek, material desberdinen konbinaketa, *Obabakoak* liburua gogorarazten du. Bidaia-liburua, egunerokoa, pasadizoen eta gertaeren bilduma, guztiak 150 pieza, "bukaeran nobela" bezala definitu egiten da liburuaren atzeko-azalean.

2014an Euskadi Literatura Saria irabazi zuen, euskarazko literatura modalitatean. Epaimahaikoen hitzetan, "hitzaren magia dario Bernardo Atxagaren prosari liburu honetan".

## Egitura eta edukiak 
thumb

Liburuak hiru atal bereizi ditu:
* Berez Nevadako egunak atala non Ipar Ameriketan igarotako hilabeteen kronika topatuko dugun. Atal honetan, lehen aipatu den bezala, eduki desberdinetako gertaerak, deskripzioak eta narrazioak biltzen dira. Hauek izan daitezke nagusiak:
** Egilearen nerabetasunaren oroimenak, bereziki ikastetxearen ingurukoak.
** Basamortuan eta Renon zeharreko joan-etorriak.
** Egilearen ametsak, oso literarioak.
** Nevadarekin lotura zuzena duten historiak, beste beste, Paulino Uzkudun boxeolariarena, Steve Fosset abenturazalearen desagerpena, Barack Obamaren kanpaina Nevadan...
** Hiltzaile baten inguruko jarraipen polizialaren historia. Hiltzaile horren gorabeherek nolabaiteko tentsioa sortzen du kronikan, horrek eta hark eragindako krimenak Renoko jendartean sortzen dituen kezkak eta beldurrak. Hiltzailea idazlearen familiaren inguruan mugitzen da eta zenbait momentutan haren zirkuluko kidea izan daitekeela ematen du.

* "Azken pieza" izenburukoa non egileak bere amaren inguruko hileta-elizkizunak Asteasun narratzen dituen (403-434 or.). Aurreko atalean behin baino gehiagotan idazleak amaren erreferentziak jaso ditu eta harekin izandako telefono bidezko elkarrizketak; hori da atal honek aurrekoarekin duen lotura bakarra zeren eta orrialdeotan ez baitugu Nevadaren inguruko daturik aurkituko.

* "Albisteak" atala non egileak, *Reno Gazette Journal* egunkarian jasotako berrien bitartez, lehenengo atalean argitu gabe gelditu diren informazioak burutzen dituen (435-439 or.).

## Itzulpenak 
* : Nevada Days. Margaret Jull Costa, itz. MacLehose Press Editions, 2018 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Liburua idazlearen web orrian. http://www.atxaga.org/bibliografia/nevadako-egunak
* : Liburuaren aurkezpena *Berria*n. https://web.archive.org/web/20140102200342/http://www.berria.info/albisteak/86474/bernardo_atxagak_nevadako_egunak_plazaratu_du_150_pieza_heteroklitoz_ondua.htm
Izotz eremu

[thumb|299px|[Grey glaziarra, Hego Patagoniako izotz eremua osatzen duenetariko bat, Argentina eta Txileren artean.]]
[thumb|299px|[Grímsvötn lakua Vatnajökull glaziarrean, Islandian.]]
[thumb|299px|[Penny izotz-geruza Baffin uhartean, Kanadan.]]

**Izotz-eremua** hainbat izotz masa kontinentalei emandako izena da. Izotz-eremuak goi-ordoki harritsu zabalak dira, izotz-geruza batez estaliak. Izotz-eremuek bazterretan glaziarrak eta elurtegiak dituzte, kanal eta fiordoen bidez aintzira batera edo itsasora isurtzen direnak. Izotz-eremuak gehienbat poloetako eta Patagoniako guneetan kokatzen dira, eta hainbat elementu geografiko estaltzen dituzte, esaterako, lakuak edo mendikate handiak.

Geografoek "izotz-eremuei" buruz hitz egiten dute, izotzez eta elurrez estalitako eremua 50.000 km²-ko baino gutxiago denean, eta inlandsisa (edo "izotz-geruza") esaten dute, estalki glaziarra milioi bat km²-ko baino zabalagoa denean. 2010ko hamarkadan, oraindik bi inlandsis diraute: Antartikako izotz-geruza eta Groenlandiako izotz-geruza.

Ikerketa geologiko eta glaziologikoen arabera, izotz-eremuak azken glaziazioan sortutako tamaina askoz handiagoko eremu glaziarren hondarrak lirateke. Izotz-eremu horietan edateko munduko ur-iturri nagusiak dira, beraz, balio estrategiko handia dute.

Izotz-eremuen drainatzeak glaziar hustubideak sortzen ditu, eta horiek izotz masa handien (izotz-eremuak edo izotz kontinentalak) barruan jatorria dute, izotz korrontearen itxura hartuz. Zentzu honetan adibide interesgarria da Humboldt glaziarrarena, Groenlandiako ipar-mendebaldean.

## Izotz-eremu nabariak 
Ia Antartika osoa izotz-eremu handi bat da, nahiz eta, han estalitako gainazal kontinentalaren tamainagatik, indlandsisa, izotz-oskola, kasko polarra edo izotz-geruza terminoa erabiltzen den. Hortik kanpo, izotz-eremu nagusiak hauek dira:

* Amerikan:
** Stikine izotz-eremua (Kanada eta Ameriketako Estatu Batuak), 21.876 km²-rekin.
** Hego Patagoniako izotz-eremua (Argentina eta Txile), 16.800 km² (14.200 km² Txilen eta 2.600 km² Argentinan).
** Penny izotz-eremua (Baffin uhartea, Kanada), 6.000 km²-rekin.
** Ipar Patagoniako izotz-eremua (Txile), 4.200 km²-rekin.
** Juneau izotz-eremua (Alaska, AEB), 3.900 km²-rekin.
** Darwin mendikatearen izotz-eremua (Tierra del Fuego probintzia (Txile), 2.300 km²-rekin.

## Columbia izotz-eremua (Alberta, Kanada), 325 km²-rekin. 
** Gran Campo Nevado (Txile), 200 km²-rekin.
* Europan:
** Austfonna (Svalbard uhartea, Norvegia), 8.120 km²-rekin.
** Vatnajökull (Islandia), 8.100 km²-rekin.

## Kanpo estekak
Dasyuridae

**Dasyuridae** Australia eta Ginea Berrian bizi den martsupial familia bat da. 75 espezie ezagutzen dira, 15 generotan banatuak. Asko txikiak dira, saguen edo zartakoa tamainakoak, eta horregatik **martsupial sagu** edo **martsupial estropada** ere deitzen zaie, baina beste batzuk handiagoak dira, Tasmaniako deabrua bezala. Habitat askotan bizi dira, belardi, baso, mendi edo zuhaitzetan, eta espezie batzuek bizitza erdi-urtarra egiten dute.

## Sailkapena 
* *Antechinus* Macleay, 1841
* *Dasycercus* Peters, 1875
* *Dasykaluta* Archer, 1982
* *Dasyurus* É. Geoffroy Saint-Hilaire, 1796
* *Murexia* Tate et Archbold, 1937
* *Myoictis* Gray, 1858
* *Neophascogale* Stein, 1933
* *Ningaui* Archer, 1975
* *Parantechinus* Tate, 1947
* *Phascogale* Temminck, 1824
* *Phascolosorex* Matschie, 1916
* *Planigale* Troughton, 1928
* *Pseudantechinus* Tate, 1947
* *Sarcophilus* F. Cuvier, 1837
* *Sminthopsis* (Thomas, 1887)

## Kanpo estekak
Makulu (terapeutikoa)

**Makulua**, **txanka** edo **muleta**(Heg.) makila moduko tresna da, galtzarbe edo besaurrean kokatzen den euskarri bat duena, zango-bakarrek eta herrenek ibiltzeko erabiltzen dutena. Oro har, bi makulu mota daude:

* besapekoak, besapeetan bermatzen du gorputza, batez ere.
* besaurrekoak, zeinetan gorputzaren pisua eskumuturren eta besaurreen artean banatzen baita.

Normalean makuluak binaka erabiltzen dira, gizabanakoaren ibilera errazteko eta gorputzerako bi berme-puntu izateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faroeetako futbol kopa

**Faroeetako futbol kopa** (faroeraz *Løgmanssteypið*) Faroeetan urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. HB Tórshavn da garaipen gehien dituen taldea.

## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Faroeetako futbol liga

## Kanpo estekak
San Marinoko futbol kopa

**San Marinoko futbol kopa** (italieraz *Coppa Titano*), San Marinon urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. AC Libertas eta FC Domagnano dira garaipen gehien dituzten taldea.

## Palmaresa 
* (pen), penalti jaurtiketak.
* ¹ 2020ko ekitaldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginagatik.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* San Marinoko futbol liga

## Kanpo estekak
Zara Home

**Zara Home** 2003an sortutako Inditex taldeko arropa katea da. Etxerako apainketa eta modan espezializatutako denda da eta %70a inguru ehun produktuak dira.

## Historia 
* 2003: Abuztuan lehenengo denda irekitzen da Zaragozan eta 26 establezimendurekin bukatzen du urtea.
* 2005: Zara Home Kids sortzen da. Urte amaieran, 8 herrialdetan dago presente.
* 2007: Irailean, 14 herrialdetan Internet bidez saltzen hasten da.
* 2009: Jadanik 26 herrialdetan kokatzen da eta 250 denda baino gehiago ditu.

## Dendak 
2013ko Irailaren 30ean, 388 denda ditu.

## Kanpo estekak
Antzuolako gaztetxea

**Antzuolako gaztetxea** Antzuolan (Gipuzkoa) dagoen gaztetxea da. Antzuolako Gazte Asanbladak kudeatzen du.

## Historia 
2003an Antzuolako kultur eragile guztiak zeuden eraikina bota zuen udaletxeak eraikinaren egoera kaskarra zela eta, tartean gaztetxea. Ordutik hona, udalarekin tira-bira batzuk izan ondoren, “lokal probisionala” izenarekin ezagutzen genuen etxe azpi batean egon ginen, behin betikoa izango zen eraikin baten esperoan. Behin Kultura Etxe berria amaituta, Antzuolako Udalarekin adostasun batera iritsi eta ordura arte herriko Osasun Etxea izandakoa egokitu genuen gaztetxe gisa. 2012ko urriaz geroztik dago martxan.
thumb|Antzuolako gaztetxea, herri bazkaria.

## Funtzionamendua eta erronkak 
Asanblada lan talde ezberdinetan banatuta dago: mantenimendua, komunikazioa, elkartrukea, parte hartzea eta ikus-entzun. Lan talde horiek koordinazio bilera eta asanbladetan adostutako egitarauaren gainean egiten dute lan. Gaztexearen helburua nagusia herrian dinamika eta mugimendu zabal eta herrikoia lortzea da, bertako ateak herritar orori zabalduz.

## Ikus, gainera 
* Gaztetxe

## Kanpo estekak 
* Gaztetxearen web ataria
* Antzuolako Gaztetxia Topatu.info atarian
Adiskide bat nuen (eleberria)

***Adiskide bat nuen*** liburua 2013.urtean kaleratu zen. Donostian eta Triesten kokatzen da narrazioa. Itxura errealista baten azpian hiru hari argumental desberdinak txirikordatzen dira.

## Kanpo estekak 
* : Liburuari buruzko elkarrizketa "Sautrela" saioan: http://www.eitb.eus/eu/bideoak/osoa/1719054/bideoa-joxean-agirreri-elkarrizketa-adiskide-nuen-nobelaz/
* : Alex Gurrutxagaren liburuari buruzko iritzi kritikoa *Berria*n: http://kritikak.armiarma.eus/?p=5949
Maltako futbol kopa

**Maltako futbol kopa** (malteraz *Tazza Maltija*) Maltan urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. Sliema Wanderers FC eta Floriana FC dira garaipen gehien dituzten taldeak.

## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.
* ¹ 2020ko martxoan COVID-19 pandemiaren erruz Kopa bertan behera gelditu zen. Hurrengo txapelketa ere 2021eko apirilean bertan behera uztea erabaki zen.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Maltako futbol liga

## Kanpo estekak
Hercules (argipena)

**Hercules** izenak adiera zenbait ditu:

* **Hercules** (latinez) edo Herkules, erromatar mitologiako jainkoa;
* Hércules Club de Fútbol, Alacanteko futbol-taldea;
* Hercules, konstelazioa.
Gewandhaus

**Gewandhaus** Alemaniako Saxonia estatuko Leipzig hirian dagoen kontzertu-areto bat da.

1781an Johann Carl Friedrich Dauthe arkitektoak diseinatu eta eraiki zen. Martin Gropius arkitektoak bigarren eraikin bat diseinatu eta 1884ko abenduaren 14an ireki zen. 1943an Bigarren Mundu Gerrako bonbardeketen ondorioz suntsitu gelditu eta zaharberritua izan zen, azkenik gaur egungo eraikina 1981eko urriaren 8an Augustusplatz plazan ireki zelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Leipzig Konzerthaus ca 1910.jpg|Bigarren eraikina 1910an.
Irudi:Neues Gewandhaus Leipzig 2011 Alupus.jpg|Hirugarren eraikina 2011an.
Irudi:Bundesarchiv Bild 183-Z1008-030, Leipzig, "Neues Gewandhaus", Konzert.jpg|Barnealdea 1981an.

## Kanpo estekak 
* Gewandhaus eraikinaren webgunea
Noma poni

**Noma ponia**, (japonieraz: 野間馬, Noma-uma), Japoniako bertako zaldi arraza bat da. Tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Japoniako bertako zortzi zaldi arrazetatik gehienak poniak dira, Noma poniaz gain: Hokkaidoko ponia, Kiso ponia, Tokara ponia, Miyako ponia, Misaki ponia, Taishuh eta Yonaguni ponia.

Arrazaren jatorria Imarabi hiriaren  inguruan kokatzen da, Ehime Prefeturan. Noma poniak XVII.en mendean bertara ekarritako mongoliar zaldien ondorengoak dira.

Nahiz eta hainbat ahalegin egin diren arraza suspertzeko, egun beraien kopurua murritza da eta desagertzeko zorian dago.

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikulua "The equinest" entziklopedian
* Arrazari buruzko bideoa
Oihu

**Oihua** edo **garrasia** animalia edo pertsona batek ahotsez egindako soinu ozena da, gehienetan haserreak, pozak, nahigabeak, beldurrak edo beste emozio batek eragindakoa. Modu kartsuan ohartarazteko ere erabiltzen da. Komunikazio mota bat da eta nahi gabe zein nahita gertatzen dira.

## Kanpo estekak
Zinegotzia

***Zinegotzia*** liburua 2013.urtean kaleratu zen. Fikzio hutsa izan arren, eleberri honek errealitatetik eta gaurkotasunatik oso gertu kokatzen da. 2013ko ekainaren 6an kokatu du eleberria idazleak, eta egun berean aurkeztu da publikoki. Egun bakarrean gertatzen da kontakizuna, drama klasikoetan bezala, hiru ataletan banatua. Eskumako zinegotzia berandu esnatu zen Euskal Herriaren independentzia bere eskutik etorri zen egunean. Nobelak egun horren gorabeherak azaltzen ditu.

## Kanpo estekak 
* : Liburuaren aurkezpena *Erein* argitaletxearen web orrian. http://www.erein.com/liburua/zinegotzia
Interleaving

thumb|Interleavingaren funtzionamendua
**Interleaving**a galdutako paketeen eragina txikitzeko erabiltzen den teknika da, transmisio erredundantearen beste alternatiba bat da.

VoIPen erabiltzen da, audioa tartekatzean datza. Hori gauzatzeko igorleak transmisioarekin hasi aurretik jasotako laginak tartekatzen dira datagrama ezberdinetan. Adibidez, demagun datagrama batean 4 lagin sartzeko tokia dagoela eta guk bidali nahi dugun seinalea 16 lagin dituela. Beraz, tartekatzen baldin baditugu irudian bezala geratuko da bidali nahi diren datagramak [1,5,9,13], [2,6,10,14], [3, 7, 11, 15] eta [4, 8, 12, 16]. Transmititzean 3. datagrama galtzen baldin bada bertako laginak soilik galduko dira, eta, ondorioz, gertatutako galera denboran zehar banatzen denez, hartzaileak ez da hainbeste ohartuko galeraz. Ordea, interleavinga ez balitz erabiliko hartzaileak jasango lukeen galera nahiz eta berdina izan, jarraian gertatzen denez, ohartuko litzateke.

Honen bidez jasotako audioaren kalitatea dezente hobetu daiteke, baina bere desbantaila latentzia handitzen dela. Noski, adibidean lehenengo 4 laginak erreproduzitzeko 1. datagramarekin nahikoa litzateke, baina interleavinga erabilita 4. datagrama itxaron beharko litzateke. Beraz, zuzeneko emanaldietarako ez erabiltzen, VoDn bai. Gainera, bufferizazio ahalmen handiagoa beharrezkoa da oraindik erreproduzitu behar den laginaren zain egon bitartean jasotako laginak gorde behar direlako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vejdovskybathynella vasconica

***Vejdovskybathynella vasconica*** 2013an Bizkaiko Goikoetxe kobazuloan aurkitutako krustazeo bat da, izkiren antzekoa. CSICeko ikerlariek aurkitu zuten eta deskribapen morfologikoaz gain, ADNaren sekuentziako bi gene isolatzea ere lortu zuten. Ikerketan ADN mitokondrialeko COI genea lortu zuten, espezieak identifikatzeko oso baliagarria eta nukleoko 18S genea, genero eta familiak deskribatzeko erabiltzen dena.

0,5 eta 1mm arteko tamaina dute, lurrazpiko uretan bizi dira, itsuak dira eta ez dute pigmenturik. Oso ondo moldatuta daude eguzkirik eta argirik gabeko ingurunetara bizitzeko. Beste animalien detrituetaz elikatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Camacho, A.I.; Dorda, B.A.; Rey, I. 2013: Integrating DNA and morphological taxonomy to describe a new species of the family Bathynellidae (Crustacea, Syncarida) from Spain. Graellsia, 69(2): 179-200.
Bergarako Udal Liburutegia

**Bergarako Udal Liburutegia** Errotalde jauregian dago, Santa Ana parkean. 1976 an sortu zen. Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen parte hartzaile da
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140104054755/http://www.bergara.net/eu/Udala/Antolaketa/Biblioteka, Bergarako Udal Liburutegiaren web-orria.
* http://www.boe.es/boe/dias/1976/07/14/pdfs/A13759-13759.pdf, Sortze data, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Metapterygota

**Metapterygota** Odonata eta Neoptera infraklaseak biltzen dituen intsektu taldea da.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Eumetabola

**Eumetabola** Neopteraren barruko taxoi bat da. Paurometabolarekin batera osatzen dute, Plecoptera Neopteratik atera ondoren. Hala ere eztabaidak daude talde honen monofiliaren inguruan.

## Kladoak 
* Endopterygota
* Paraneoptera
* *incertae sedis*
** †Glosselytrodea
** †Miomoptera

## Kanpo estekak
Dasyproctidae

**Dasyproctidae** Hego Amerikako karraskari familia bat da, aguti eta acuchi izen arrunta duten animaliak barnebiltzen dituena. Euren larrua gorrixka da, ilunagoa delarik bizkarra sabela baino. Belarjaleak dira, batzuetan zuhaitzetatik erortzen den fruitu helduak ere jaten dituztelarik. Zuloetan bizi dira, katagorriak bezala, eta neguan janaria eskuratzeko urtean zehar gordetzen dute zuloetan.

## Sailkapena 
* *Dasyprocta*
** *Dasyprocta azarae*
** *Dasyprocta coibae*
** *Dasyprocta cristata*
** *Dasyprocta fuliginosa*
** *Dasyprocta guamara*
** *Dasyprocta kalinowskii*
** *Dasyprocta leporina*
** *Dasyprocta mexicana*
** *Dasyprocta prymnolopha*
** *Dasyprocta punctata*
** *Dasyprocta ruatanica*
** *Dasyprocta variegata*
* *Myoprocta*
** *Myoprocta acouchy*
** *Myoprocta pratti*
Eta honako genero fosilak:
* †*Alloiomys*
* †*Australoprocta*
* †*Branisamys*
* †*Incamys*
* †*Megastus*
* †*Mesoprocta*
* †*Neoreomys*
* †*Palmiramys*

## Kanpo estekak
Lezoko Udal Liburutegia

**Lezoko Udal Liburutegia** 1989 tik Andreone etxean dago. 1973an sortua, 1985 eta 1989 artean itxita egon zen.
## Liburutegiaren funtsak 
* Haurren irakurgelarenak: haur- eta gazte literatura.
* Helduen irakurgelarenak. Mailegatu ditezkenak (literatura, ez fikziozko dokumentuak, aldizkako argitalpenak) eta mailegatu ez ditezkenak (egunkariak). Egunkariak Berria, El Diario Vasco, Gara, El Mundo, El País, Noticias de Gipuzkoa eta Oarso Bidasoko Hitza dira.
* Tokiko bilduma: Lezoko Unibertsitatearen gaineko naiz lezoarrek idatzitako liburu, eskuizkribu etab. gordetzen dira; hala nola, Francisco de Gainza ren 1738 ko *Historia de la Universidad de Irun* liburua eta Pedro Aguirre ren *Amorio fiñaren bertsuak* 1903ko eskuizkribua.
## Zerbitzuak 
* Mailegua: pertsonala eta liburutegien arteko mailegua.
* Mailegatu ezin ditezen dokumentuen kontsulta.
* Internet.
## Kultura ekintzak 
* literatura solasaldiak euskaraz eta gaztelaniaz.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.lezo.net/liburutegia, Lezoko Udal Liburutegiaren web-orria.
* http://www.boe.es/boe/dias/1973/03/09/pdfs/A04739-04739.pdf, Lezoko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizalean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140111001255/http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID720b5ff2?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Eureptilia

**Eureptilia** ("benetako narrastiak") Sauropsidaren barruko bi kladoeta bat da, bestea Anapsida da. Eureptiliaren barruan Diapsida guztiez gain lehen Apasidaren barruan zegoen "Cotylosauria" ordenako hainbat narrasti fosil ere sartzen dira.

Eureptilia kladoko espezie primitiboenak txikiak ziren, gaur egungo muskerren antzekoak. Klado honetatik biziraun duten bakarrak diapsidoak dira.

## Kanpo estekak
Romeriida

**Romeriida** narrasti klado bat da. Bere barruan Diapsida guztiak eta *Paleothyris* desagertutako generoa dago, eta agian Protorothyrididae familia osoa ere. Laurin & Reisz (1995)en definizioaren arabera *Paleothyris* eta Diapsidaren arteko azken arbaso komuna eta bere oinordeko guztiak barnebiltzen ditu.

## Kanpo estekak
Cinta Laura

**Cinta Laura Kiehl** (Quakenbrück, Alemania, 1993ko abuztuaren 17a) zinemako eta telebistako aktorea, abeslaria, konpositorea, aurkezlea, dantzaria, modeloa.

## Kanpo estekak 
*  Cinta Lauraen fitxa IMDBn.
*  Blog ofiziala
Pygostylia

**Pygostylia** Ornithothoracesak eta desagertutako Confuciusornithiformes hegazti taldeak biltzen dituen taxoia da.

## Kanpo estekak
Billy Crystal

**William Edward "Billy" Crystal** (1948ko martxoaren 14a, New York) estatubatuar aktore, zinema ekoizle, idazle, ahots bikoiztailea, abeslari eta umorista bat da.

Antzeztutako filma ezagunenen artean honako hauek daude: *When Harry Met Sally...* (1989), *City Slickers* (1991) eta *Analyze This* (1999) . Bestalde, urte dexentez Oscar Sarien ekitaldiko aurkezlea ere izan da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Billy Crystal aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Apocrita

**Apocrita** Hymenopteraren barruko intsektu subordena bat da. Erle, inurri eta liztorrak sartzen dira eta hainbat familia daude barnean. Symphytarekin duten ezberdintasuna euren gerri estua da, petioloa, abdomenaren lehenengo bi segmentuen artean. Lehen segmentu abdominala toraxarekin fusionatua dago eta propodeum izena ematen zaio.

## Familiak eta goifamiliak 
* **Apocrita**
** Aculeata
*** Apoidea
**** Andrenidae familia
**** Apidae familia
**** Colletidae familia
**** Dasypodaidae familia
**** Halictidae familia
**** Megachilidae familia
**** Meganomiidae familia
**** Melittidae familia
**** Stenotritidae familia
**** Ampulicidae familia
**** Crabronidae familia
**** Heterogynaidae familia
**** Sphecidae familia
*** Chrysidoidea superfamilia
**** Bethylidae familia
**** Chrysididae familia
**** Dryinidae familia
**** Embolemidae familia
**** Plumariidae familia
**** Sclerogibbidae familia
**** Scolebythidae familia
*** Vespoidea superfamilia
**** Bradynobaenidae familia
**** Formicidae familia
**** Mutillidae familia
**** Pompilidae familia
**** Rhopalosomatidae familia
**** Sapygidae familia
**** Scoliidae familia
**** Sierolomorphidae familia
**** Tiphiidae familia
**** Vespidae familia
** Parasitica
*** Ceraphronoidea superfamilia
**** Ceraphronidae familia
**** Megaspilidae familia
*** Chalcidoidea superfamilia
**** Agaonidae familia
**** Aphelinidae familia
**** Chalcididae familia
**** Encyrtidae familia
**** Eucharitidae familia
**** Eulophidae familia
**** Eupelmidae familia
**** Eurytomidae familia
**** Leucospidae familia
**** Mymaridae familia
**** Ormyridae familia
**** Perilampidae familia
**** Pteromalidae familia
**** Rotoitidae familia
**** Signiphoridae familia
**** Tanaostigmatidae familia
**** Tetracampidae familia
**** Torymidae familia
**** Trichogrammatidae familia
*** Cynipoidea superfamilia
**** Austrocynipidae familia
**** Cynipidae familia
**** Figitidae familia
**** Ibaliidae familia
**** Liopteridae familia
*** Evanioidea superfamilia
**** Aulacidae familia
**** Evaniidae familia
**** Gasteruptiidae familia
*** Ichneumonoidea superfamilia
**** Braconidae familia
**** Ichneumonidae familia
*** Megalyroidea superfamilia
**** Megalyridae familia
*** Mymarommatoidea
**** Mymarommatidae familia
*** Platygastroidea superfamilia
**** Platygastridae familia
**** Scelionidae familia
*** Proctotrupoidea superfamilia
**** Austroniidae familia
**** Diapriidae familia
**** Heloridae familia
**** Maamingidae familia
**** Monomachidae familia
**** Pelecinidae familia
**** Peradeniidae familia
**** Proctorenyxidae familia
**** Proctotrupidae familia
**** Roproniidae familia
**** Vanhorniidae familia
*** Stephanoidea superfamilia
**** Stephanidae familia
*** Trigonaloidea superfamilia
**** Trigonalidae familia

## Kanpo estekak
Breaking Bad

**Breaking Bad** () Ameriketako Estatu Batuetako telesail dramatiko bat da, Vince Gilliganek idatzia eta ekoiztua. Walter Whiten (Bryan Cranston)-en istorioa kontatzen du, arazo ekonomikoak dituen Kimika arloko irakasle bat, biriketako minbizia duela esaten diotenean. Bere tratamendua ordaintzeko eta bere familiaren etorkizun ekonomikoa ziurtatzeko metanfetamina sortzen hasten da, Jesse Pinkman (Aaron Paul)-ekin batera. Telesaila Albuquerquen (Mexiko Berria) garatzen da, eta ildo nagusia egoeretatik ateratzeko zailtasuna izan ohi da.

Telesaila 2008ko urtarrilaren 20an aireratu zuen Sony Pictures Televisionek, AEB eta Kanadan AMC katearen bidez. Azken sasoia bi partetan zatitu zen, zortzi atalekin bakoitza.

## Pertsonaia nagusiak 
* **Walter White** (Bryan Cranston): Walt kimikari eta irakaslea bat da. Minbizi bat diagnostikatzen diote eta metanfetamina egitea bururatzen zaio bere familiari dirua emateko, hil egingo dela pentsatzen baitu.

* **Jesse Pinkman** (Aaron Paul): Jesse, Walt-en ikasle oiha zen, ikasketak amaitzean metanfetamina munduan sartu egiten dena. Beranduago Walt-ekin egingo du topo berriz ere, oraingoan ikasle ordez, bere laguntzaile izanik droga munduan.

* **Skyler White** (Anna Gunn): Walterren emaztea da. Nahiz eta familia bat osatu, haien arteko arazoak ere agertuko dira telesailean zehar.

* **Walter White, Jr.** (RJ Mitte): Walter eta Skyleren semea da, nerabezaroan dago. Gaixotasun bat dauka eta ibiltzeko muletak behar ditu.

* **Hank Schrader** (Dean Norris): Hank Marie Schraderekin ezkonduta dago. Marei Schader Skyler Whiten arreba da. Hank polizia da eta bere koinatuaren kasua inbestigatu behar du.

## Prekuela eta sekuela 
2015an *Better Call Saul* spin-off eta prekuela telesaila aireratu zen. Jatorrizko telesaileko Saul Goodman pertsonaia, Walter Whiten abokatua, egiten du protagonista, White ezagutu aurretik sei urte atzera eginez. 2019 arte gutxienez, lau denboraldi eta berrogei atal ekoiztu dira.

2019an *El Camino: A Breaking Bad Movie* jarraipen filma ekoitzi zuen Netflixek, Jesse Pinkmanen pertsonaia jarraitzen duena telesaileko azken ataleko gertakizunen ostean.

## Kanpo estekak
Apoidea

**Apoidea** Hymenopteraren barruan sailkatutako intsektu goi-familia bat da. Spheciformes taldeko listorrak eta erleak ditu barnean.

## Izendapena 
Erleak, azken sailkapenetan, Crabronidae familiako kideen eboluziotik eratorriak direla uste da, beste intsektu batzuk beharrean polena eta nektarra erabiltzen hasi zirenak; honek, ziurenik, Crabronidae parafiletiko egingo du. Eredu hau jarraituz bai erleak bai Spheciformes goifamilia bakarrean sailkatzen dira, eta erabil daitekeen izenik zaharrean "Apoidea" da, "Sphecoidea" beharrean. Azken hau iraganean erabili zen eta talde parafiletiko baten izena zenez, albo batera utzi zen.

Erle guztiak (euren listor arbasoak alde batera utzita) oraindik ere monofiletikoak direla uste denez, oraindik ere talde bat behar da goifamilia eta familiaren artean erle guztiak bateratzeko. Egile batzuek familia guztiak subfamilia izendatu eta erle guztiak Apidae barruan sartu ditzute, baina hau ez da oso erabilia. Horen ordez ohikoagoa da Anthophila (Engel, 2005) erabiltzea, lehengo "Apiformes"en parekoa litzatekeena.

## Familiak 
Spheciformes
* Ampulicidae
* Crabronidae
* Heterogynaidae
* Sphecidae
Anthophila
* Andrenidae
* Apidae
* Colletidae
* Dasypodaidae
* Halictidae
* Megachilidae
* Meganomiidae
* Melittidae
* Stenotritidae
*Incertae sedis*
* †Melittosphecidae

## Kanpo estekak
Urretxuko Udal Liburutegia

**Urretxuko Udal Liburutegia** Jauregi kalearen 21n dago. 1971n sortu zen.
### Atalak 
* Haur- eta gazteen liburutegia: Haur txokoa (0-6 urte artean) eta Haur eta Gazte Saila (6-16 urte bitartekoentzat).
* Helduen liburutegia.
### Funtsak 
Nabarmentzekoak dira Tokiko bilduma eta bilduma bereziak.
* 4 egunkari: Berria, El Diario Vasco, Gara, Noticias de Gipuzkoa.
* 11 aldizkari: Arkeoikuska, Euskararen iker atalak, Iura Vasconiae, besteak beste.
* 12.466 monografia: 12 Urretxuren gainean, hala nola 1986ko Mila Álvarez Urcelayren *Urretxuko historiaren liburuxka*, 2011ko Peio Galvezen *Urretxuko balioak: balioen azterketa eta definizioa*.
* 1.293 ikus-entzuneko: 397 soinu-grabazio eta 826 bideo-grabazio.
* 92 ordenagailu fitxategi.
### Zerbitzuak 
* Irakurketa, kontsulta eta mailegua, pertsonala, kolektiboa eta liburutegien artekoa.
* Erreprografia.
* Internet.
* Wi-fi.
### Kultura ekintzak 
* Gidak.
* Gomendioak.
* Literatura solasaldiak.
* Ipuin kontaketak.
* Poesia emanaldiak.
* Erakusketak.
* Bisita gidatuak.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20140103220922/http://www.urretxu.eu/urretxu/dm/udal-liburutegia.asp?nombre=6829&cod=6829&sesion=14, Urretxuko Udal Liburutegiaren web-orria.
* http://www.boe.es/boe/dias/1976/07/14/pdfs/A13759-13759.pdf, Sortze data, Espainiako Aldizkari Ofizialen argitaratua.
Panarthropoda

**Panarthropoda** Arthropoda, Tardigrada eta Onychophora biltzen dituen taxoi bat da. 2008an Dunn et al.-ek proposatu zuten Tardigrada Nematodarekin sailka zitekeela eta, beraz, Onychophora bakarrik geratuko litzateke Arthropodarekin batera.

Panarthropodaren ezaguarri komuna da hankak izatea, nerbio-sistema bentrala eta gorputz segmentatua.

Batzuetan "Lobopoda" erabiltzen da Onychophora eta Tardigrada bakarrik biltzeko.

## Kanpo estekak
Reicharen Segurtasuneko Bulego Nagusia

**Reicharen Segurtasuneko Bulego Nagusia** (alemanez: **Reichssicherheitshauptamt** edo **RSHA**) Alemania Naziko erakundea izan zen, Reichsführer-SS eta poliziburu (alemanez: *Chef der Deutschen Polizei*) Heinrich Himmlerren mendean zegoena. Haren eginbeharra Hirugarren Reicharen etsai guztien aurka gudukatzea zen, hala Alemania barnean nola kanpoan.

RSHA 1939ko irailaren 27an sortu zen, Heinrich Himmlerrek sinatutako dekretu baten bitartez. Dekretu hark Alderdi Nazionalsozialistaren mendeko Segurtasun Zerbitzua (alemanez: *Sicherheitsdienst* edo SD) eta Estatuko Segurtasun Polizia erregularra (alemanez: *Sicherheitspolizei*) batu zituen. *Sicherheitspolizeiren* barnean Estatuko Polizia Sekretua edo Gestapo (alemanez: *Geheime Staatspolizei*) eta Polizia Kriminala (alemanez: *Kriminalpolizei*) zeuden. Reinhard Heydrich izan zen Reicharen Segurtasuneko Bulego Nagusiaren lehenbiziko burua. Hura 1942an eraila izan zenean, Ernst Kaltenbrunnerek ordeztu zuen, Bigarren Mundu Gerra amaitu arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shmuel Yosef Agnon

**Shmuel Yosef Agnon** —— (Buczacz, Galitzia,  - Jerusalem, ) israeldar eleberrigilea izan zen. Palestinan finkatua 1907. urteaz geroztik. Lehen eleberrietan Poloniako juduen erbesteko bizitza du kontagai (*Bilvav Yamim, Tmol Shilshom*). Hebreeraz idatzi zuen, eta tradiziozko hizkuntza eta herriko arameraren baliabideak erabili zituen. 1966an Literaturako Nobel saria jaso zuen, Nelly Sachsekin batera. Hebreeraz, **Shai Agnon** (ש"י עגנון) akronimoaz ezaguna da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gao Xingjian

**Gao Xingjian** (,  ahoskatua; Ganzhou, Jiangxi, Txina, ) txinatar idazlea da. Gaur egun Frantzian bizi da eta Frantziako herritartasuna du, baina txineraz idazten du. Antzezlanak eta eleberriak idatzi ditu batez ere. Bere obra ezagunena *Arimaren Mendia* (1989) izeneko eleberria da. 2000an Literaturako Nobel saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskoziako Polizia

**Eskoziako Polizia** (ingelesez *Police Scotland*) Eskoziako lurralde osoaz arduratzen den polizia agentzia da. 2013ko apirilaren 1ean jarri zen martxan, ordura arte zeuden 9 lurralde poliziak fusionatu zirenean.

## Antolaketa 
Eskoziako Polizia Zerbitzua ondorengo sail edo departamentutan banatzen da:
* Zuzendaritza
** Zuzendariordetza
** Lurraldezaingoa
** Krimen eta Laguntza Operatiboa
** Commonwealtheko Jokoak eta Gertaera Handiak
** Udaltzaingoa - Ekialdea
** Udaltzaingoa - Mendebaldea
** Udaltzaingoa - Iparraldea
** Krimen Handiak eta Babes Publikoa
** Krimen Antolatua eta Terrorismoa
** Laguntza Operatiboa

## Kanpo estekak
Ornithothoraces

**Ornithothoraces** hegazti klado bat da, desagertutako Enantiornithes eta gaur egungo hegazti modernoak barne-biltzen dituena (Neornithes). Izenak "hegazti toraxak" esan nahi du, eta hegan egiteko gaitasun hobea ematen zien toraxari egiten dio erreferentzia.

## Kanpo estekak
Zatheria

**Zatheria** Arguitheriidae, Arguimuridae, Vincelestidae, Peramuridae eta Tribosphenida barne hartzen dituen ugaztun taldea da. Hau da, gaur egun bizirik dauden Theria guztiak eta desagertutako beste familia batzuk.

## Kanpo estekak