Zaporizhia Oblasteko errusiar okupazioa

**Zaporizhia Oblasteko errusiar okupazioa** 2022ko otsailaren 24an hasi eta egun dirauen okupazio militar bat da, errusiar indarrek Ukraina inbaditzen hasi eta Zaporizhia Oblasteko eskualdek bereganatzen hasi zirenean. Otsailaren 26an, Berdiansk hiria Errusiaren kontrolpean geratu zen; ondoren, martxoaren 1ean, Errusiak garaipena lortu zuen ere Melitopolen. Errusiako Indarrek ere Enerhodar hiria hartu setiatu eta bereganatu zuten, non Zaporizhiako Zentral Nuklearra kokatzen den, martxoaren 4tik Errusiaren kontrolpean dagoena.

## Okupazioa 
### Berdiansk 
2022ko otsailaren 26an, Errusiako tropek Berdianskeko Portua eta Berdianskeko Aireportua bereganatu zituzten. Hurrengo egunean, Errusiako Armadak hiriaren kontrol osoa lortu zuen ere.

Martxoaren 14tik, Berdianskeko Portua erdigune logistiko gisa erabili zuten indar errusiarrek Ukrainako Hegoaldeko erasoaldian baina, bereziki, Mariupolgo setioa indartzeko. Martxoaren 21ean, Zvezda errusiar telebista-kateak Berdianskerako garraio anfibioen etorreraren berri eman zuen. Errusiako Armadako ofizial batek "Itsaso Beltzeko Itsas Armadari aukera logistikoak irekiko dizkion gertaera garrantzitsu" bezala deskribatu zuen Berdiansk hiriaren kontrola.

Martxoaren 24an, ukrainar indarrek aire-eraso bat hasi zuten  *Saratov* Alligator-klaseko lehorreratze-ontziaren aurka, suntsitu eta hondoratu zena; era berean, bi Ropucha-klaseko lehorreratze-ontzik ere kaltetu zituzten, hondoratu gabe portutik irten ahal izan zirenak. Garai hartan, Errusiak inbasioan jasandako itsas galerarik handiena izan zen, bai eta Ukrainako arrakasta militar garrantzitsuenetako bat ere.

### Melitopol 
2022ko martxoaren 1ean, Melitopol hiria hartu eta gutxira, Melitopolgo herritarrek kale-protestak egin zituzten hiriaren okupazio militarraren aurka; hala, manifestariek kalera jeitsi eta euren gorputzak erabili zituzten Errusiaren ibilgailu militarren konboia blokeatzeko.

Martxoaren 10ean, Melitopolgo Tokiko Historiaren Museoko zuzendaria, Leila Ibragimova, bere etxean atxilotu zuten Errusiako Indarrek, eta leku ezezagun batera eraman zuten, atxiloturik. Egun bat geroago, Errusiako tropek Melitopolgo alkatea, Ivan Fedorov, bahitu zuten, haiekin lankidetzari uko egin eta bere bulegoan Ukrainako bandera bat jartzeagatik. Errusiako agintariek ez zuten Fedorov desagertzeaz iruzkinik egin, baina Luhanskeko Herri Errepublikaren Fiskaltzak –Errusiak babestutako autoproklamatutako estatu iheslaria dena, *de iure* Ukrainan kokaturikoa–  "jarduera terrorista" leporatu zion Fedorovi. 

Martxoaren 12an, Zaporizhia Oblasteko eskualde-administrazioak adierazi zuen Oposizioko Blokeko kontseilari-ohi eta kidea den Halina Daniltxenko, jarduneko alkate izendatu zutela. Hala ere, Yevhen Balytsky-k, Ukrainako Herri Diputatu-ohiak, hiri-gobernua *de facto* kontrolatzen zuela salatu zuen Ukrainako Segurtasun Zerbitzuak. Bien bitartean, ehunka lagunek parte hartu zuten Fedorov aske uzteko protestan, Melitopolgo udaletxearen kanpoaldean egindako manifestazioan.

Martxoaren 13an, Melitopolgo Udalak adierazi zuenez, "Errusiar Federazioko tropa okupatzaileak Melitopol hiriaren okupazio-administrazio bat, legez kanpo, sortzen saiatzen ari" ziren. Erantzun gisa, Iryna Venediktova-k, Ukrainako Fiskal Nagusiak, Daniltxenko eta bere alderdiari –Oposizioko Blokeari– traizioagatik epaiketa bat abiarazteko deia jaso zuen. Bien bitartean, Errusiako ibilgailu militarrek, bozgorailu bidez, elkarretaratzeak eta manifestazioak debekatuta zeudela iragartzen ziuten, bai eta arratsaldeko 18:00etatik goizeko 06:00etara etxeratze-agindua ezarri zutela.

Martxoaren 14an, *Ukrayinska Pravda*k jakinarazi zuen Errusiako Indarrek protesta berriak eragotzi zituztela Melitopolgo erdiko plaza blokeatuz.

Martxoaren 16an, Fedorov gatibutik askatu zuten. Ukrainako funtzionario batzuek "operazio berezi batean" askatu zutela esan zuten. Zelenskyren prentsa-laguntzaile den Daria Zarivnak, ordea, geroago esan zuen ukrainar indarrek harrapatutako bederatzi errusiar soldadurekin trukatu zutela alkatea.

Martxoaren 23an, Fedorov alkateak jakinarazi zuen hiria janari, botika eta erregai-hornikuntzarekin arazoak izaten ari zela, Errusiako Armadak negozioak arpilatzen ari ziren bitartean, bai eta bertako biztanleak beldurtzen eta hainbat kazetari atxilotzen. 

Apirilaren 22an, Fedorovek aldarrikatu zuen ehun soldadu errusiar baino gehiago hil zituztela partisanoek, errusiarrek hiriaren okupaziorako borrokatzen zuten bitartean.

### Enerhodar 
Martxoaren 4an, Enerhodar hiria eta Zaporizhia Zentral Nuklearra Errusiaren okupazio militar baten menpe geratu ziren.

Oleksandr Starukh-ek, Zaporizhia Oblasteko Gobernadoreak, martxoaren 5ean adierazi zuen Errusiako Indarrek hiria arpilatu ostean hau utzi zutela eta, ondorioz, hiria tokiko agintarien kontrolpean zegoela erabat. Hala ere, beste iturriek ukatu egin zuten informazio hori, eta adierazi zuten Errusiako Indarrek oraindik hiriaren perimetroa eta zentrala okupatzen zutela, tokiko agintariek hiria kudeatzen bazuten ere. Ukrainaren hego-ekialdeko administrazio militarrak, martxoaren 7an, baieztatu zuen Enerhodar osoa errusiar indarren kontrolpean zegoela.

Martxoaren 6an, IAEAk ohar bat kaleratu zuen esanez Errusiako Indarrek zentralaren funtzionamenduan esku hartzen ari zirela, eta adierazi zuen "zentralaren kudeaketaren edozein ekintza —sei erreaktoreen funtzionamendu teknikoarekin lotutako neurriak barne— aldez aurretik Errusiako komandantearen oniritzia behar [zuela]". Gainera, adierazi zuenez, "Errusiako Indarrek telefono-konexio batzuk eta Internetarako konexioa desaktibatu [zituzten] bertan, informazio fidagarria komunikazio-bide arruntetatik lortzea ekidinez". Martxoaren 9an, Herman Galushchenko-k, Ukrainako Energia Ministroak, esan zuen Errusiako Indarrek langileak bahituta zituela, zentralean, eta hainbat propaganda-bideo egitera behartu zituztela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kherson Oblasteko errusiar okupazioa
* Sumy Oblasteko errusiar okupazioa
* Kharkiv Oblasteko errusiar okupazioa
* Donetsk Oblasteko errusiar okupazioa

## Kanpo estekak