Urepele

**Urepele** Euskal Herriko udalerri bat da, Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta. Baigorri-Ortzaize eskualdean dago, Donibane Garazi hiriburutik 29,0 kilometrora. Altuera 392 eta 1 150 metro artekoa da, eta 26,44 km²-ko azalera hartzen du. 2018. urtean 280 biztanle zituen.

Bertako biztanleak *urepeldarrak* dira.

## Izena 
Urepele beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Urepel* (/yR'pɛl/ ahoskatua)
* gaztelaniaz: *Urepel* (/ure'pel/ ahoskatua)

### Etimologia 
*Urepele* toponimoa izen gardena da. *ur* eta *epel* ("asepel") hitzeten arteko elkarketa da. -e azkena deklinabide ez-etimologikoko elementu bat da, Ipar Euskal Herriko euskalkiei dagokiena. Testuinguruaren arabera, ahoskatzeko, ez ahoskatzeko edo apur bat xurgatzeko aukera dago.

## Geografia 
Urepele Aldudeko ibarrean dago.

### Mugakideak 
### Ingurune naturala 
Urepeleko Errobi udalerriko lurretatik igarotzen da, haren ibaiadar Imiliztegiko erreka (baita bertara isurtzen den Behodeiko erreka), Etxemendiko erreka, Labiaringo erreka, Ahuntzarretako erreka, Soaluzeko erreka (bertara isurtzen den Harriondoko errekarekin batera) eta Lohitzeko errekarekin batera.

Bestalde, herri menditsua da, eta Adi mendia (1 450 m) udalerriko lurretako mendi aipagarriena da.

### Klima 
### Auzoak 
* Gaineko Karrika
* Behereko Karrika
* Elhutsea
* Larrategia
* Kintoa
* Tanburinenea
* Harriondoa
* Buztanborda
* Mandabidea
* Antxainioenea

## Historia 
Urepele, antzina Aldude udalerria besterik ez zena, udalerri independente bihurtu zen 1862ko otsailaren 15ean.

## Demografia 

## Ekonomia 
Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza den arren, udalerritik igarotzen diren erreken uraren kalitatea dela-eta, piszikultura esplotazio baten garapena ahalbidetu du.

## Politika 
### Auzapezak 

### Erakunde publikoak 
2017ko urtarrilaren 1era arte, Urepele Garazi-Baigorri herri elkargoaren kide zen. Une horretatik aurrera, Euskal Hirigune Elkargo sortu berriaren parte izatera pasa zen.

## Garraioa 
Euskal Hirigune Elkargoaren esku dagoen Car Express hiriarteko autobus sareak zerbitzatzen du herria. Guztira, linea batek eskaintzen du zerbitzua.

## Kultura 
[thumb|Miren Aire urepeldar laborari eta abeslaria, [Koldo Zuazorekin hizketan, Urepelen egiten den nafar-lapurtar euskararen erakusgarri.]]

### Euskara 
Urepeleko euskara

Koldo Zuazok, 2010ean, Urepelek nafar-lapurtera euskalkian sailkatu zituen.

### Urepele kultura popularrean 
[thumb|Urepeleko Xelextin Saroiberri. [Euskal Herriko Ahotsakerako egindako elkarrizketa.]]Urepeleko sortzaile ezaguna Xalbador bertsolaria izan da. Xabier Letek eskaini zion abestian, Xalbadorren heriotzean aski ezagunean, Xalbador "Urepeleko artzaina" gisa identifikatzen du.

2002an, bere Zoramena albumean, Gatibu musika taldeak abesti bat dedikatu zion herriari: Urepele, hain zuzen.

## Ondasun nabariak 
* Inharabia, Jabola, Tanburin borda eta Xaliesenea baserriak XVIII. mendekoak dira
* Xalbadorenea baserria
* Ama Birjinaren Jasokundearen eliza 1841. urtekoa da

## Urepeldar ospetsuak 
* Fernando Aire Etxart *Xalbador* (1920-1976) bertsolaria.
* Leoni Etxebarren (1924-2014), bertso-jartzailea.
* Gexan Alfaro *Lantziri* (1941-), idazle, kazetari eta euskaltzain urgazlea.
* Henriette Aire Etxebarren (1943-), euskal idazlea.
* Mixel Aire Etxebarren *Xalbador II.a* (1944-), bertsolaria.
* Karine Etxeberri (1990-), abeslari, bertsolari eta kazetaria.
* Aire Ahizpak kantariak: Miren, Amaia eta Paxkalin Aire.
* Marie-Antoinette Etxebarren (?), politikaria.

## Herri senidetuak 
Urepele ondorengo herriekin senidetuta dago:

*  Zarrakaztelu

## Irudiak 

Fitxategi:Urepel Eglise.jpg|Eliza
Fitxategi:Vautours sur des rochers près d'Urepel.jpg|Hainbat putreak udalerrian
Fitxategi:Urepel Nive des Alduldes1.jpg|Urepeleko Errobiko zubia
Fitxategi:Urepel Xalbador1.jpg|Xalbadorren omenezko harria
Fitxategi:Urepel Nive des Alduldes2.jpg|Urepeleko Errobi
Fitxategi:Urepel Xalbador2.jpg|Trinketeko horman jarririk dagoen Xalbadorren bertso bat

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baigorri-Ortzaize
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak