Maiatzaren 17

**Maiatzaren 17**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hogeita hamazazpigarren eguna da, 138garrena bisurteetan. 228 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1837 &ndash; Irungo gudua jazo zen.
* 1979 &ndash; ETAk Antonio Perez Garcia taberna bateko jabea hil zuen Lemoan.
* 2008 &ndash;
** Iñaki Arriola, Eibarko alkatea, Gipuzkoako PSE-EEko idazkari nagusia aukeratu zuten botoen %98,31arekin. Miguel Buenen lekua hartu zuen.
** Imanol Murua 1985tik 1991ra Gipuzkoako Ahaldun Nagusi izandakoa hil zen.
* 2010 &ndash; Edurne Pasaban tolosarrak falta zitzaion azken zortzimilakoa igo zuen, Shisha Pangma (8.046 m.), Txinan.

### Mundua 
* 1990 &ndash; Munduko Osasun Erakundeak homosexualitatea psikiatria-nahasmenduen zerrendatik ezabatu zuen. Maiatzaren 17an homofobia, transfobia, bifobia eta beste antzeko fobien kontrako Nazioarteko Eguna ospatzen da.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
* 2009 &ndash; Itxako emakumezko eskubaloi taldeak EHF kopa irabazi zuen.
* 2010 &ndash; Edurne Pasabanek hamalaugarren zortzimilakoa (Shisha Pangma) lortu zuen.
* 2018ko Durango-Durango Emakumeen Saria: Anna van der Breggen herbeherearra irabazle.

### Mundua 
* 2006 &ndash; Txapeldunen Ligako finala Arsenal F.C. eta F.C. Barcelona taldeen artean jokatu zen. F.C. Barcelona kataluniar taldeak irabazi zuelarik.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1780 &ndash; Pascual Urdapilleta, bizkaitar militarra eta arkitektoa, Paraguain (h. 1856).
* 1790 &ndash; Jean Pierre Darrigol, lapurtar apaiz katoliko eta idazlea (h. 1829).
* 1806 &ndash; Pascual Madoz, nafar politikaria eta idazlea (h. 1870).
* 1893 &ndash; Tomás Pero-Sanz, bizkaitar politikaria eta Bilboko alkatea (h. 1959).
* 1906 &ndash; Juan Pablo Lojendio, gipuzkoar noble eta diplomazialaria (h. 1973).
* 1911 &ndash;
** Eduardo Hernández Asiain, kubatar jatorriko nafar biolin-jotzailea, Habanan (h. 2010).
** Maurice Zelhai, baxenafar errugbilaria (h. 1980).
* 1914 &ndash; Pío Iraizoz Francés, nafar apaiz, organo-jotzaile, koru-zuzendari eta musikagilea (h. 1991).
* 1919 &ndash; Jose Maria Kerexeta, gipuzkoar futbolaria (h. 1989).
* 1935 &ndash; Amaia Aulestia Txakartegi, bizkaitar abeslari lirikoa
* 1947 &ndash; Elvira Kortajarena, gipuzkoar politikaria.
* 1958 &ndash; Begoña Etayo Ereña, bizkaitar irakasle eta ekintzaile feminista.
* 1964 &ndash; Garbiñe Abasolo, bizkaitar modelo-ohia eta enpresaburua.
* 1966 &ndash;
** Luis Fernando Dadie, gipuzkoar futbolari ohia.
** Jesús María Visitacion Villan, gipuzkoar paralinpiar futbolari ohia.
* 1967 &ndash; Isabel Sola, nafar birologoa
* 1969 &ndash; Andoni Aldekoa, bizkaitar kazetaria, EITBko zuzendaria.
* 1970 &ndash; Iñaki Elizalde, nafar zinema zuzendari eta gidoigilea.
* 1977 &ndash;
** Iker Galartza, gipukoar aktorea eta gidoigilea.
** Nahia Gartzia Bengoetxea,bizkaitar biologoa eta edafologoa.
* 1980 &ndash; Mikel Alonso, gipuzkoar futbolaria.
* 1981 &ndash; Beñat Albizuri, bizkaitar txirrindularia.
* 1982 &ndash; Sheila Alaña, bizkaitar saskibaloi-jokalari ohia.
* 1983 &ndash; Paule Sanchez Arieta-Araunabeña, bizkaitar politikaria.
* 1988 &ndash;
** Adrian Crowley, gipuzkoar eskubaloi jokalaria.
** Adrián Legasa, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1990 &ndash;
** Jon Gomez, bizkaitar musikaria eta telebista aurkezlea.
** Juan Peralta, nafar txirrindularia.
* 1991 &ndash; Iñigo Martinez, bizkaitar futbolaria.
* 1992 &ndash; Koldo Berasaluze, bizkaitar futbolaria.
* 1995 &ndash; Irene Loizate, bizkaitar duatleta eta txirrindularia.
* 1997 &ndash; Oier Sarriegi, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua 
* 1155 &ndash; Jien, Japoniako fraide budista, historialari eta poeta (h. 1225).
* 1504 &ndash; Pio V.a, aita santua (h. 1572).
* 1587 &ndash; Esaias van de Velde, herbeheretar margolaria (h. 1630).
* 1626 &#x2013; Leonor Katalina Zweibrückengoa, alemaniar noblea, printzesa (h. 1692).
* 1663 &ndash; Rosine Elisabeth Menthe, Rodolfo Augusto Brunswick-Wolfenbüttelekoaren emazte morganatikoa (h. 1701).
* 1749 &ndash; Edward Jenner, ingeles medikua, immunologiaren aitatzat hartua (h. 1823).
* 1768 &ndash;
** Karolina Brunswickekoa, Britainia Handiko erresumako erregina ezkontidea (h. 1821).
** Henry Paget (Angleseyko I. markesa), britainiar militar eta politikaria (h. 1854).
* 1792 &#x2013; Anne Isabella Noel Byron, ingeles matematikaria, idazlea, poeta eta aristokrata (h. 1860)
* 1811 &ndash; Irina Koni, errusiar aktore eta idazlea (h. 1891).
* 1833 &ndash; Manuel Murguía, galiziar idazle eta historialaria (h. 1923).
* 1836 &ndash; Norman Lockyer, ingeles zientzialari eta astronomoa, helioaren aurkitzailea (h. 1920).
* 1842 &ndash; August Thyssen, alemaniar enpresaburua (h. 1926).
* 1845 &ndash;
** Pedro Lira, txiletar margolari eta arte kritikaria (h. 1912).
** Jacint Verdaguer, kataluniar idazlea (h. 1902).
* 1858 &ndash; Mary Adela Blagg, britainiar astronomoa, Ilargiko izendegiaren egilea (h. 1944).
* 1860 &ndash; Nataly von Eschstruth, alemaniar idazlea (h. 1939).
* 1861 &ndash; Maxime Maufra, frantziar margolari, grabatzaile eta litografoa (h. 1918).
* 1866 &ndash; Erik Satie, frantziar musikagilea (h. 1925).
* 1873 &ndash;
** Henri Barbusse, frantziar idazlea eta kazetaria (h. 1935).
** Dorothy Richardson, britainiar eleberrigilea (h. 1957).
* 1876 &ndash; Andreas Michalakopoulos, Greziako lehen ministroa (h. 1938).
* 1877 &ndash; Juana Borrero, kubatar poeta eta margolaria (h. 1896).
* 1886 &ndash;
** Alfontso XIII.a Espainiakoa, Espainiako erregea (h. 1941).
** Teodora Zuloaga, espainiar zeramikaria (h. 1976).
* 1889 &ndash; Alfonso Reyes, mexikar diplomatikoa, idazlea eta literatura-kritikaria (h. 1959).
* 1897 &ndash; Odd Hassel, norvegiar kimikaria, 1969ko Kimikako Nobel Saria (h. 1981).
* 1899 &ndash;
** Anita Conti, frantziar esploratzaile eta argazkilaria, Frantziako lehen emakume ozeanografoa.
** Carmen de Icaza, espainiar kazetari eta idazlea (h. 1979).
** Henry Habberley Price, galestar filosofoa (h. 1984).
* 1904 &ndash; Jean Gabin, frantziar antzezlea (h. 1976).
* 1908 &ndash; Antonio Pesenti, *Il gatto di Zogno*, italiar txirrindularia (h. 1968).
* 1909 &ndash; Giulio Carlo Argan, italiar artearen eta arkitekturaren historiako kritikaria (h. 1992).
* 1911 &ndash;
** Antonio Tovar, espainiar filologoa, hizkuntzalaria eta historialaria (h. 1985).
** Maureen O'Sullivan, irlandar aktorea (h. 1998).
* 1912 &ndash; Mary Kenner, estatubatuar asmatzailea (h. 2006).
* 1916 &ndash; Jenő Fock, Hungariako lehen ministroa (h. 2001).
* 1917 &ndash; Radomir Putnik, serbiar jenarala (h. 1917).
* 1918 &ndash; Birgit Nilsson, suediar sopranoa (h. 2005).
* 1924 &ndash; Gabriel Bacquier, frantziar opera abeslaria, baritonoa (h. 2020).
* 1926 &ndash;
** Bübüsara Beixenalieva, sobietar-kirgizistandar ballet dantzaria eta dantza irakaslea (h. 1973).
** María Duval, argentinar aktorea (h. 2022).
** Miriam Moreira Leite, brasildar soziologo, irakasle eta idazlea (h. 2013).
* 1929 &ndash; Jean-Denis Bredin, frantziar abokatu eta idazlea (h. 2021).
* 1933 &ndash; Jean Vautrin, frantziar zinemagilea eta idazlea (h. 2015).
* 1935 &ndash; Rafael Canogar, espainiar margolari eta eskultorea.
* 1936 &ndash;
** Philippe Boesmans, belgikar musikagilea (h. 2022).
** Lars Gustafsson, suediar eleberrigile eta olerkaria (h. 2016).
** Dennis Hopper, estatubatuar aktore eta ekoizlea (h. 2010).
* 1938 &ndash; Paolo Bortoluzzi, italiar dantzaria (h. 1993).
* 1940 &ndash;
** Miguel Bonasso, argentinar idazle, kazetari eta politikaria.
** Valie Export, austriar artista.
* 1942 &ndash; Elisabeth Vrba, hegoafrikar paleontologoa (h. 2025).
* 1943 &ndash; Sirajuddin Perliskoa, Perlisko raja eta Malaysiako erregea.
* 1945 &ndash; Jorge Maria Ribero-Meneses, espainiar filologo eta idazlea (h. 2025).
* 1947 &ndash; Carlos Romeu, kataluniar idazle, historialari eta umorista grafikoa (h. 2021).
* 1948 &ndash;
** Dick Gaughan, eskoziar folk kantautore eta abeslaria.
** Horst Köppel, alemaniar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1949 &ndash; Aletta Bezuidenhout, kenyar-hegoafrikar aktore, zinemagile eta antzerkigilea (h. 2024).
* 1950 &ndash; Janez Drnovšek, Esloveniako presidentea (h. 2008).
* 1952 &ndash; 
** Josep Lluís Carod-Rovira, ERCko kataluniar politikaria.
** Domingos Raposo, irakaslea eta Mirandes hizkuntzan espezialista.
* 1954 &ndash; Patsy Reddy, Zeelanda Berriko gobernadore nagusia.
* 1955 &ndash; Bill Paxton, estatubatuar zinema eta telebistako aktore eta zuzendaria (h. 2017).
* 1956 &ndash;
** Sugar Ray Leonard, estatubatuar boxeolaria.
** Bob Saget, estatubatuar aktorea (h. 2022).
* 1958 &ndash; Paul Di'Anno, britainiar rock abeslaria, **Iron Maiden** taldeko kidea (h. 2024).
** Graziella Galán, espainiarra, zirkuko artista, trapezio eta akrobazian aditua
* 1959 &ndash; Jojo Anand, indiar apezpiku katolikoa.
* 1960 &ndash; Makoto Sugiyama, japoniar futbolari ohia.
* 1961 &ndash; Enya, irlandar abeslaria.
* 1962 &ndash;
** Ferenc Krausz, hungariar austriar fisikaria, 2023ko Fisikako Nobel Saria.
** Rosalind Picard, estatubatuar informatika-ingeniaria, MITeko Media Lab-en konputazio afektiboko Ikerketa Taldearen sortzailea eta zuzendaria.
* 1966 &ndash; Esteban Pérez Esquivel, argentinar musikaria eta luthierra.
* 1967 &ndash; Joseph Acaba, estatubatuar irakasle, hidrogeologo eta NASAko astronauta.
* 1969 &ndash; Joan Llaneras Roselló, pistako espainiar txirrindulari ohia.
* 1970 &ndash; Giovanna Trillini, florete modalitateko italiar eskrimalaria.
* 1971 &ndash; Maxima Zorreguieta, Herbehereetako erregina ezkontidea.
* 1973 &ndash; Sasha Alexander, estatubatuar aktorea.
* 1974 &ndash;
** Andrea Corr, *The Corrs* taldeko irlandar abeslaria.
** Tamara Rojo, espainiar dantzari eta ballet zuzendaria.
* 1976 &ndash;
** Rochelle Aytes, estatubatuar aktorea, ahots-aktorea eta modeloa.
** Endry Cardeño, kolonbiar emakumezko aktore transgeneroa.
** Mayte Martínez, espainiar atleta ohia, 800 metrotan aditua.
** Kirsten Vlieghuis, herbeheretar igerilaria.
* 1977 &ndash; Pablo Prigioni, argentinar-italiar saskibaloi jokalaria.
* 1980 &ndash; Erica Quinn Jennings, irlandar jatorriko lituaniar abeslaria.
* 1981 &ndash; Laura Hojman, espainiar dokumentalista, gidoilaria, produktorea eta film-zuzendaria.
* 1982 &ndash;
** Vjosa Osmani, Kosovoko presidentea.
** Tony Parker, frantziar saskibaloi jokalari ohia, NBAren final bateko MVP izaten lehenengo europarra.
* 1983 &ndash; Masahiro Okamoto, japoniar futbolaria.
* 1984 &ndash; *Passenger*, ingeles folk-rock abeslari eta konpositorea.
* 1985 &ndash; Greg Van Avermaet, belgikar txirrindularia.
* 1987 &ndash; Edvald Boasson Hagen, norvegiar txirrindularia.
* 1988 &ndash;
** Mónica Ojeda, ekuadortar idazlea.
** Nikki Reed, estatubatuar aktore, gidoigile, abeslari eta modeloa.
** Koki Yonekura, japoniar futbolaria.
* 1989 &ndash;
** Yuri Kawamura, japoniar futbolaria.
** Thalita Zampirolli, brasildar enpresaburu, modelo eta aktore transgeneroa.
* 1990 &ndash; Ján Kuciak, eslovakiar ikerketa-kazetaria (h. 2018).
* 1994 &ndash;
** Devin Thomas, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
** Ahmed Yasser, qatartar futbolaria.
* 1995 &ndash; May Simón Lifschitz, argentinar-daniar aktorea eta modeloa.
* 1998 &ndash; Patri Guijarro, espainiar futbolaria.
* 2002 - Léon Marchand, frantziar igerilaria, tximeleta eta misto estiloetan aditua.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1823 &ndash; Joan Batista Agirre, nafar idazlea (j. 1742).
* 1923 &ndash; Manuel Allendesalazar, bizkaitar ingeniaria eta politikaria, Madrilen (j. 1856).
* 1937 &ndash; Remigio Gandasegi, euskal artzapezpikua, Valladoliden (j. 1871).
* 1949 - Ignacio Berriotxoa, bizkaitar hargina, Idahon (j. 1949).
* 1952 &ndash; Eulojio Bengoa, bizkaitar idazle eta misiolaria (j. 1873).
* 1979 &ndash; Ximon Ibarra, *Zubikoa*, nafar bertsolaria (j. 1905).
* 1990 &ndash; Manuel Anatol, gipuzkoar futbolaria (j. 1903).
* 1999 &ndash; Jose Ignazio Urbieta, gipuzkoar futbolaria, dekoratzailea eta erraldoien zein buruhandien fabrikatzailea (j. 1915).
* 2004 &ndash; Antonio Segura, bizkaitar botanikaria, Sorian (j. 1921).
* 2007 &ndash; Oihana Alkorta, gipuzkoar musikari eta abeslaria (j. 1977).
* 2008 &ndash; Imanol Murua Arregi, euskal idazlea, irakaslea, kazetaria eta politikaria (j. 1935).
* 2023 &ndash; Joan Mari Irigoien, euskal idazlea (j. 1948).

### Mundua 
* 1395 &ndash; Maria I.a Hungariakoa, Hungariako eta Kroaziako erregina (j. 1371).
* 1510 &ndash; Sandro Botticelli, italiar margolaria (j. 1445).
* 1558 &ndash; Francisco de Sá de Miranda, portugaldar idazlea (j. 1481).
* 1606 &ndash; Dmitri I.a Errusiakoa  Faltsua, Errusiako tsarra (j. 1582).
* 1625 &ndash; Francisco Gómez de Sandoval y Rojas, Lermako lehen dukea, espainiar politikaria eta estatu gizona.
* 1635 &ndash; Domenico Tintoretto, italiar margolaria (j. 1560).
* 1727 &ndash; Katalina I.a Errusiakoa, Errusiako enperatriza (j. 1684).
* 1765 &ndash; Alexis Clairaut, frantziar matematikaria (j. 1713).
* 1797 &ndash; Michel-Jean Sedaine, frantziar dramagilea (j. 1719).
* 1802 &ndash; Sofia Antonieta Brunswick-Wolfenbüttelekoa, alemaniar dukesa (j. 1724).
* 1822 &ndash; Armand Emmanuel du Plessis de Chinon, frantziar militar eta politikaria (j. 1766).
* 1829 &ndash; John Jay, estatubatuar politikari, epaile eta diplomazialaria (j. 1745).
* 1838 &ndash; Charles Maurice de Talleyrand-Périgord, Frantziako 1. lehen ministroa (j. 1754).
* 1870 &ndash; Radhanath Sikdar, bengaliar matematikaria (j. 1813).
* 1875 &ndash; John C. Breckinridge, Ameriketako Estatu Batuetako 14. presidenteordea (j. 1821).
* 1880 &ndash;
** Christen Andreas Fonnesbech, Danimarkako lehen ministroa (j. 1817).
** Ferenc Ribáry, hungariar historialaria, idazlea eta unibertsitateko irakaslea (j. 1827).
* 1886 &ndash; John Deere, estatubatuar asmatzailea eta Deere & Company enpresaren sortzailea (j. 1804).
* 1891 &ndash; Gina Ranjičić, ezagutzera eman den lehenengo poeta eta idazle ijitoa.
* 1892 &ndash; Pedro Goyena, argentinar abokatu, idazle eta politikaria (j. 1843).
* 1931 &ndash; Arminda Figueira Sousa, portugaldar poeta (j. 1888).
* 1935 &ndash; Paul Dukas, frantziar musikagilea (j. 1865).
* 1936 &ndash; Panagis Tsaldaris, Greziako lehen ministroa (j. 1868).
* 1944 &ndash; Milena Jesenská, txekiar idazle, kazetari eta itzultzailea (h. 1896).
* 1947 &ndash; George Forbes, Zeelanda Berriko lehen ministroa (j. 1869).
* 1960 &ndash; Jules Supervielle, uruguaiar frantziar olerkaria (j. 1884).
* 1982 &ndash; Peter Boardman, britainiar mendizalea eta idazlea (j. 1950).
* 1987 &ndash; Gunnar Myrdal, suediar ekonomialaria, 1974ko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1898).
* 1989 &ndash; 
** Lucia Moholy, txekiar argazkilaria (j. 1894).
** Alfonso Liguori Morapeli, lesothoar artzapezpiku katolikoa (j. 1929).
* 1994 &ndash; Irène Hamoir, belgikar poeta, saiakeragile eta artista, Belgikako surrealismoaren pertsonalitate garrantzitsuenetarikoa (j. 1906).
* 2002 &ndash; László Kubala, hungariar futbolaria (j. 1927).
* 2004 &ndash; Tony Randall, estatubatuar aktorea (j. 1921).
* 2007 &ndash; Lloyd Alexander, estatubatuar idazlea (j. 1924).
* 2009 &ndash;
** Mario Benedetti, uruguaiar idazlea (j. 1920).
** Octavia St. Laurent, estatubatuar emakumezko artista transexuala (j. 1964).
* 2010 &ndash; Yvonne Loriod, frantziar pianista (j. 1924).
* 2012 &ndash; Donna Summer, estatubatuar abeslaria (j. 1948).
* 2013 &ndash;
** Elijah Harper, kanadar legegilea, *Ojibwa-creeak* indiar herriko kidea (j. 1949).
** Jorge Rafael Videla, Argentinako diktadorea (j. 1925).
* 2014 &ndash; Gerald Edelman, estatubatuar biokimikaria, 1972ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1929).
* 2015 &ndash; Lita de Lázzari, argentinar telebista-aurkezlea eta etxekoandre mediatikoa (j. 1925).
* 2016 &ndash; Paulo Emilio, brasildar futbolari eta entrenatzailea (j. 1936).
* 2017 &ndash;
** Chris Cornell, estatubatuar kantautorea, abeslaria eta gitarrista (j. 1964).
** Rhodri Morgan, Galesko lehen ministroa (j. 1939).
* 2018 &ndash; Nicole Fontaine, frantses politikaria, Europako Legebiltzarrako presidentea (j. 1942).
* 2019 &ndash; Herman Wouk, estatubatuar idazlea (j. 1915).
* 2022 &ndash; Vangelis, musika elektronikoko greziar konposatzailea (j. 1943).
* 2024 &ndash;
** Sid Going, zeelandaberritar errugbilaria (j. 1943).
** Roberta Marrero, kanariar artista plastikoa, idazlea eta abeslaria (j. 1972).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Homofobiaren, Transfobiaren eta Bifobiaren Aurkako Nazioarteko Eguna.
* Sehaska egutegiko izendegia: Dunize/Dunixe eta Neike.

## Kanpo estekak 
Maiatzaren 16 | Urteko egutegi | Maiatzaren 18