Nerea Ezeiza

**Nerea Ezeiza Ramos** (Donostia) Euskal Herriko Unibertsitateko informatikari, ikertzaile eta irakaslea da. Informatika Fakultatean lan egiten du, Lengoaia eta Sistema Informatikoen sailean. Ixa Taldeko kidea izanik, euskararen prozesamendurako tresna garrantzitsua izan den lematizatzailea sortzeko egile nagusietako bat izan zen 2002an, eta geroago hainbat testu-corpus sortu eta etiketatzeko erabili du; besteak beste, *XX. mendeko corpus estatistikoa*, *EPEC* eta *Lexikoaren Behatokia*. Gainera, EHUko Informatika Fakultateko dekanoa da 2025etik, eta lehenago dekanordea izan zen 2017tik.

## Irakaslea unibertsitatean 
Irakaslea da *Informatikako Ingeniaritza* graduan eta Adimen artifizialeko graduan. Besteak beste, gai hauek irakatsi ditu: *Konpilazioa*, *Konputazioaren eredu abstraktoak*, baita *Lengoaiak, Konputazioa eta Sistema Adimendunak irakasgaia ere*.                              

Master-mailan *Metodo induktiboak* eta *Metodo induktiboak hizkuntzaren tratamendu automatikoan* irakatsi ditu, bi master hauetan:  "Hizkuntzaren Analisia eta Prozesamendua" izenekoan eta "*Hizkuntzaren eta Komunikazioaren Teknologiak Erasmus Mundus Masterra* (LCT)" masterrean.

EHUko Informatika Fakultateko dekanordea da 2017tik, berak koordinatzen ditu eskolen gelak, laborategiak, ordutegiak, ikasleak eta irakasleak.

### EUSTAGGER lematizatzailea 
Iñaki Alegriak 1994an egin zuen tesian Xuxen zuzentzaile ortografikoa eta Morfeus analizatzaile morfologikoa sortu zuen. Nerea Ezeizaren tesia haren jarraipena izan zen, EUSLEM euskararen lematizatzailea sortu zuen, geroago EUSTAGGER izena hartu zuena. Programa informatiko horrek esaldi bateko hitz bakoitza zein kategoria (izena, adjektibo, aditza...) duen zehazten du. Morfeusek hitz bakoitzaren kategoria eta analisi morfologiko posible guztiak lortzen zituen, hitzaren testuingurua kontuan hartu gabe. EUSTAGGERrek esaldi bateko aurreko eta atzeko hitzak zein diren kontuan hartuz, gauza zen testuinguru horretan hitzak duen lema eta kategoria asmatzeko.  

Fitxategi:Morfeus analiisitzaile mofologikoa 01.png|Morfeus analizatzaile mofologikoarekin (hitz bakoitzeko analisi-aukera batzuk)
Fitxategi:Eustagger euskal lematizatzailearen adibidea.png|Eustagger lematizatzailearen  emaitza (hitz bakoitzeko kategoria bakarra) Corpusa automatikoki prozesatuta dago, eta linguistikoki etiketatuta, eta hizkuntza-corpusek ohikoa duten kontsulta-funtzionalitatea eskaintzen dio erabiltzaileari.

### Ikerketa proiektuak 
Besteak beste, EHUko, Eusko Jaurlaritzako, Madrileko Ministerioko eta Europar Batasuneko deialdietako hainbat ikerketa-proiektutan parte hartu du.

2018an HiTZ ikerketa-zentroa sorkuntzan ere parte hartu zuen, Ixa eta Aholab taldeen indarrak batuz. Hizkuntza-teknologia ardatz duen zentro berri horretan 90 ikertzailek egiten zuten 2023an.

## EDBL datu base lexikala eta euskarazko hitzen kategoria-sistema 
Euskararen Datu-Base Lexikala edo EDBL (Donostia, 1992) euskarazko hitz eta morfemei buruzko informazio zabala biltzen duen datu-basea da, Internet bidez arakatu daitekeena. Euskarazko hitzez gain, atzizkiak-eta hartzen ditu. Esanahia barik, bakoitzaren propietate lexiko eta morfologikoak zehazten ditu definizio bakoitzak. Informazio hori Xuxen zuzentzaile ortografikoaren eta EHUko Ixa Taldearen beste tresna eta aplikazio askoren oinarri lexikala da.

Analisi morfologikoan eta lematizazioan euskarazko hitzak etiketatu ahal izateko, EDBL datu basean guztira 27 kategoria lexikal hauek definitu zituzten Nerea Ezeizak eta Ixa Taldeak:
* 2013: Abbadia saria. Ixa Taldea. eta Kepa Sarasola; EHUko Aholab Taldea: Inma Hernaez; puntueus: Iratxe Esnaola; kaixo.com: Aitor Lopez de Aberasturi; Erentzun ikastola: Fultxo Crespo; Hachtibista, sare sozialak: Gorka Julio; Euskal Jakintza: Maite Goñi.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Aduriz I., Aranzabe M.J., Arriola J.M., Atutxa A., Díaz de Ilarraza A., Ezeiza N., Gojenola K., Oronoz M., Soroa A., Urizar R. 2006 Methodology and steps towards the construction of EPEC, a corpus of written Basque tagged at morphological and syntactic levels for the automatic processing. In Wilson A., Rayson P. eta Archer D. (arg.), Corpus Linguistics Around the World, 1-15. Rodopi (Netherland).
* Alegria I., Aranzabe M., Ezeiza A., Ezeiza N., Urizar R. 2002 Robustness and customisation in an analyser/lemmatiser for Basque LREC-2002 Customizing knowledge in NLP applications workshop, pages 1-6, Las Palmas de Gran Canaria, 28th May 2002

## Ikus, gainera 
* Donostiako Informatika Fakultatea
* Xuxen

## Kanpo estekak 
* Nerea Ezeiza Ramos Inguma datu-basean
* Nerea Ezeiza Ramos Google Scholar-ren
* Ixa taldea.

* Nerea Ezeizaren argitalpen zientifikoak. *Ixa Taldearen webgunean.*
* Nerea Ezeizaren proiektu zientifikoak. *Ixa Taldearen webgunean.*