open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cabot dorrea (Bristol)

**Cabot dorrea** () Ingalaterrako Bristol hirian dagoen dorre bat da 1890. hamarkadan Joan Cabotoren bidaiaren 400. urteurrena ospatzeko eraiki zena. Ingalaterrako ondarearen II mailako eraikinen zerrendan dago.

Bristolgo eraikin ezagunenetakoa da eta dagoen barrutiari izena ematen dio. Goiko plataformaraino igo daiteke eta hiriaren ikuspegi zabala dago bertatik.

## Historia 
### Brandon Hill 
Bristol hiriaren erdiguneko Brandon Hill muinoko parkean kokaturik dago dorrea. Brandon Hill Gloucesterreko kondeak eskuratu zuen 1174an. Erdi Aroan kapera bat zegoen han, St James monasterioari zegokiona, eta XVI. mendean kapera eraitsi eta haize-errota bat altxatu zuten. 1625ean udalak erosi eta espazio publikoa bihurtu zen, Ingalaterrako espazio publiko zabaletan lehenengotakoa. William Venn Gough bristoldarra izan zen Cabot dorrea diseinatu zuen arkitektoa eta hiritarrek bildutako diruarekin eraiki zen. *Love & Waite Bristol* enpresak eraiki zuen.

2006an itxi egin zuten egoera kaskarrean zegoenez berriztatze lanak egiteko eta 2011n ireki zituen berriro ateak.  420.000 liberatako kostua izan zituzten lan hauek. 2014an argi flasha ezarri zitzaion puntan, Morse kodea erabiliz "Cabot Tower, Brandon Hill, Bristol" igortzen duena.

## Arkitektura 
Dorreak 32 metrotako altuera du, ibai ertzeko kaitik 79 metrotakoa, eta Batheko hareharri gorriaz estalita dago. Eskilara espirala du barnean eta bi mailatan ditu ikuspegi plataformak. Goren dagoen plataforma itsas mailatik 102 metrotako altueran dago eta hiriaren ikuspegi zabala du.

Hormabular diagonalek eusten dute dorrea eta gainaldean ostiko-arkuak ditu oktogonala den tontorrari itsatsita.

## Iruditegia 

Irudi:Brandon Hill, Bristol.jpg|Cabot dorrea Brandon Hill muinoan.
Irudi:Cabot Tower 2.jpg|Ostiko-arkua goiko plataforman.
Irudi:Bristol. Brandon Hill. Cabot Tower. Coat of arms of Venice.jpg|Armarria.
Irudi:Cabot Tower, Bristol (2249).jpg|Urruneko ikuspegia.

## Ikus, gainera 
* Cabot dorrea (Saint John's)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geirangerko eliza

**Geirangerko eliza** () Norvegiako Eliza luteranoaren parrokia-eliza da, Stranda udalerrian, Norvegiako Møre og Romsdal konderrian. Geiranger herrian dago, eta Geirangerfjord ospetsuaren amaieran (Geiranger fiordoa). 

## Ezaugarriak 
Egur zurizko eliza diseinu oktogonal batean eraiki zen 1842an, Hans Klipe arkitektoak egindako planoak erabiliz. Elizak 165 lagunentzako lekua du.

## Historia 
Elizaren lehen erregistro historikoak 1589 urtekoak dira, baina eliza aurretik existitzen zen. Geirangerko lehen eliza egurrezko eliza izan zen, ziurrenik XV. mendean kapera gisa eraikia. Lehenengo eraikina 6 metro zabal eta 17 metro luze zen. 
1742an, kapera zaharra eraitsi egin zuten. Bi urte geroago, 1744an, leku berean egurrezko gurutze-formako eliza berri bat osatu zen. 1841eko uztailaren 2an, eliza nahita erre zen. Hurrengo urtean, 1842an, eraikin oktogonal berri bat eraiki zen leku berean. Eliza berria 1842ko uztailaren 16an osatu zen eta 1842ko abuztuaren 28an sagaratu zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:2010-008-05 - Geiranger - kleine Holzkirche - panoramio.jpg|Panoramika.
Fitxategi:0 4282 Geiranger Church (Norway).jpg|Ingurua.
Fitxategi:796. Søndmør, Fra Merok, Gejranger - no-nb digifoto 20151112 00014 bldsa AL0796.jpg|Argazki historikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Riverside Museum

**Riverside Museum** edo **Riverside Museoa** Eskoziako garraio museoa da, 2011an irekia  Glasgown. Zaha Hadidek diseinatutako museoa honek Europako Museoaren Urteko Saria saria jaso zuen 2013an  .

## Ezaugarriak 
Museo honek 10 000 m -ko azalera du 7 000 m-ko erakusketa-aretoekin. Zaha Hadidek eraikinaren kanpoko itxura olatu edo tolesdura  mugimendu baten gisara deskribatu zuen. Eraikinaren fatxadak eta sabaiak berrehun tona zink-titanioz estalita daude osorik. Halaber, museoak portuko arkitekturari egiten dio erreferentzia.

## Iruditegia 

Fitxategi:Glasgow_riversidemuseum.jpg|Trenen atala.
Fitxategi:Bike001_(5880120059).jpg|Bizikletak.
Fitxategi:Tram_No_779_at_the_Riverside_Museum.jpg|779. zenbakidun tranbia.
Fitxategi:Porsche_996_Turbo_coupes_(8041080656).jpg|Kanpoaldean autoak erakusgai.
Fitxategi:Glenlee_-_geograph.org.uk_-_372565.jpg|Glenlee ontzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Little

**Jean Little** (Formosa, 1932ko urtarrilaren 2a – Guelph, 2020ko apirilaren 6a) kanadar idazlea izan zen.

## Bizitza 
Flora Gauld eta John Llewellyn Littleren alaba, Jean Little Formosan jaio zen. Bere gurasoak kanadar mediku eta misiolariak ziren. 1939an familia Kanadara itzuli zen eta 1940an Ontarioko Guelph hirira joan zen. Jaio zenetik, Little partzialki itsua zen kornean zituen orbainen ondorioz.

2016an, Little Guelphen bizi zen ahizparekin eta bi iloba txikirekin. Ahots bidez aktibatutako ordenagailu bat erabiliz idazten eta Honey txakurrarekin bidaiatzen jarraitzen zuen. 2020ko apirilaren 6an hil zen, 88 urte zituela.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heike Makatsch

**Heike Makatsch** (Düsseldorf, Alemania, 1971ko abuztuaren 13a) alemaniar aktorea, telebista aurkezlea eta abeslaria da.

## Bizitza 
Rainer Makatsch izotz hockeyko Alemaniako selekzioko atezain ohiaren alaba da.

### Bizitza pribatua 
1997an hasi zuen Heike Daniel Craig aktorearekin harremana, eta 2004ko urtarrilean amaitu. 2005ean Max Martin Schröder musikariarekin elkartu zen. 2007ko urtarrilaren 23an izan zuen bikoteak lehen alaba, Mieke Ellen Schröder, eta 2009ko urrian bigarrena, Pippa Schröder.

## Ibilbidea 
1993an, Alemaniako VIVA TV telebista kate musikalaren emanaldi erregularrak inauguratzeko ardura izan zuen.

2000. urtean eman zion bizia Karlota (Charlotte) Mecklenburg-Strelitzeko erreginari, *Longitude* filmean.

2002an bigarren mailako papera lortu zuen *Resident Evil* filmean, non Lisa Addison Broward doktorearen rola egin zuen, Matt Adisonen arreba (Eric Mabius) eta Aliceren (Milla Jovovich) kontaktua Umbrella Korporazioaren barruan.

2003an *Love Actually* pelikulan hartu zuen parte eta bertan Mia, Harryren idazkaria (Alan Rickman), hil zuen.

2005ean "*Keine Lieder über Liebe*" bere lehen liburua idatzi zuen, *Keine Lieder über Liebe* pelikularen errodajean bizi izan zituen esperientziak kontatuz.

Urte berean, Margarete Steiff jostailu diseinatzaile eta enpresaburu desgaitu alemaniarraren papera egin zuen protagonistaren izenburu bereko *Margarete Steiff* filmean.

2009an *Hilde* pelikulako aktore nagusiarekin bat egin zuen eta bertan Hildegard Knef aktore alemaniarraren papera egin zuen, pelikulak aktore horren bizitza irudikatu zuen.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauxetan hartu du parte:

### Filmak 
thumb|288x288px|Heike 2012an, Berlingo Nazioarteko Zinemaldiaren 62. edizioan.

### Telesailak 
### Idazle 
### Aurkezle agerraldiak 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Heike Makatsch on TV.com 
* Heike Makatsch - Zimbio
Cystodermella granulosa var. ambrosii

***Cystodermella granulosa var. ambrosii*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.

Sinonimoak: *Cystodermella ambrosii*, *Cystoderma ambrosii*, *Tricholoma ambrosii*, *Gyrophila ambrosii*, *Mastoleucomyces ambrosii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik ganbilera eta laura, ertza lihazkiekin, kolore bakarrekoa, zuria (kapelaren azala izan ezik, oso ale helduetan horitu egiten da erdian). Kapelaren azala oso lehorra, zuri-gris koloreko pikorrekin estalia.

**Orriak:** Zuriak, eskotatuak baino adnatuak gehiago, nahikoa estu, bihurgunetsuak.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** 5 cm arteko garaietakoa eta 0,5 cm arteko diametrokoa, hasieran betea baina laster barnehutsa bihurtzen da, eraztunetik gora leuna eta behera ezkata flokomosoekin. Eraztun urratua, iheskorra.

**Haragia:** Ez oso trinkoa, zuria, usain eta zapore gabea.

**Etimologia:** *Cystoderma* terminoak, azala anpuluekin edo garatxoekin dituela esan nahi du. 

## Jangarrirasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Cystoderma amianthinum* delakoak kolore hori-okrea du. *Cystoderma carcharias* espezieak berriz gris-arrosa kolorea eta usain txarra.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Urria. Alertzeen azpian, eremu goroldiotsuetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2004ko Udako Paralinpiar Jokoak

**2004ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen XII. edizioa izan ziren. Greziako Atenas hiriburuan egin zituzten, 2004ko irailaren 17tik 28ra arte.

## Kirolak 
## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 2004ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Marxismoak gaixoei osasuna emango die

***Marxismoak gaixoei osasuna emango die*** () Frida Kahlok 1954an egin zuen margolana da. Olio teknika erabili zuen zuntz gogorra gainean. Mexiko Hiriko Frida Kahlo museoan erakuste da (La Casa Azul). 2009an, Alemaniako Gobernuaren laguntza bati esker zaharberritu zen. Sinbolismo handiko lana da.

## Deskribapena 
Lanak 71x61 zm. ditu. Bertan, Frida bera aurkituko dugu, pinturaren erdian, makuluak askatuz. Burdinazko kortse bat ere badu (istripuagatik erabiltzen zuena aipatuz), eta esku batzuek eusten diote (marxismoa sendatzen dute). AEBetako arranoa ere aurkitu dugu, eta Karl Marxek berak arranoa itotzen. Mundua ere ikusten da, SESB eta Txina gorriz markatuta. 

Obrak esanahi handia du atzean. Frida Kahloren bizitza izugarri gogorra izan zen, baina aldi berean kemenak eta itxaropenak markatua. Margolan honetan bera, zentzu bikoitzarekin, mundu hobe baterako bide bakarra marxismoa dela erakusten saiatzen da. Ez du bera bakarrik sendatu (makuluak jada ez ditu behar), baizik eta orain mugimendu marxistaren arimak (Karl Marx) AEBetako sinboloa, kapitalismoaren arima, hiltzen du, horrela mundua sendatuz.

Pinturan ideologia marxistaren ontasunak erakusten dituzten beste sinbolo batzuk ere agertzen dira, hala nola bakearen uso zuri handi bat koadroaren goiko eskuineko aldean. Koadroak erakusten du marxismoak ekarriko lukeen askapena erabatekoa eta bere sufrimendu propiotik askatuko lukeen sinesmen sakona, ia erlijiosoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Margolana Google Arts webgunean.
2000ko Udako Paralinpiar Jokoak

**2000ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen XI. edizioa izan ziren. Australiako Sydney hirian egin zituzten, 2000ko urriaren 18tik 29ra arte.

## Kirolak 
## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 2000ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1992ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1992ko Udako Paralinpiar Jokoak** (; ) gertakari honen IX. edizioa izan ziren. Kataluniako Bartzelona hiriburuan egin zituzten, 1992ko irailaren 3tik 14ra arte.

## Kirolak 
## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 1992ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Nafar Away

***Nafar Away*** Nafarroa Garaiko herriak bisitatzen zituen Hamaika telebistako programa da. 2021eko urtarrilaren 18an abiatu zen programa.

Yasmine Khris Maansri (Marseilla, Frantzia, 1996) izan zen saioaren lehen aurkezlea bi denboralditan, hirugarren denboraldiko aurkezlea Anabel Arraiza izan zen. 

## Zenbait saio 
[ezkerrera|thumb|[Anabel Arraiza]]
Hauek dira Nahiera zerbitzuan ikus daitezkeen saioen herriak:

Agoitz, Ameskoa, Araitz Bailara, Aranguren, Arraioz, Artaxoa, Larraga eta Andelos, Atarrabia, Aurizberri, Bargota, Basaburua, Baztan, Bera, Berriozar, Deierri, Erriberri, Erronkariko bailara, Etxalar, Etxauribar, Eugi, Gares, Irunberri, Leitza, Lekunberri, Lesaka, Lezaun, Lizarra, Lodosa, Sartaguda, Malerreka, Otsagabia, Sakana,  Sarriguren, Tafalla, Tafallaldea, Tutera, Txulapain, Uharte, Ultzamaldea, Xareta, Zangoza.

. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nafar Away nahieran Hamaika Telebistan (42 saio, 2024ko uztailean)
Gertrude Scharff Goldhaber

**Gertrude Scharff Goldhaber** (Mannheim, 1911ko uztailaren 14a - Patchogue, 1998ko otsailaren 2a) judu alemaniar jatorriko estatubatuar fisikari nuklearra izan zen. Doktoregoa Municheko Unibertsitatean lortu zuen, eta bere familiak holokausto nazian sufritu bazuen ere, Londresera ihes egin ahal izan zuen, eta geroago Estatu Batuetara. Bigarren Mundu Gerran egin zituen ikerketak sailkatutako informaziotzat jo zituzten, eta 1946ra arte ezin izan ziren argitaratu. Berak eta bere senarrak, Maurice Goldhaberrek, gerraosteko karrera gehienak Brookhaveneko Laborategi Nazionalean egin zituzten .

## Lehen urteak 
Gertrude Scharff Mannheim-en jaio zen, Alemanian, 1911ko uztailaren 14an. Gertruderen haurtzaroa oso zaila izan zen. Lehen Mundu Gerran, hein batean  zerrautsez egindako ogia jan behar izan zuen, eta bere familiak sufritu egin zuen gerraosteko Alemaniaren hiperinflazioan, baina horrek ez zion eragotzi Municheko Unibertsitatera joatea. Gero, Urbanara, Illinoisera, joan ziren Illinoisko Unibertsitatearekin bat egiteko. Illinoisko estatuak lege zorrotzak zituen nepotismoaren aurka, eta, beraz, Gertrude ezin izan zuen Unibertsitateak kontratatu, senarra han zegoelako. Hala eta guztiz ere, Gertrudek Mauriceren ordaindu gabeko laguntzaile gisa lan egin zuen, bulegoa edo laborategi-espazioa izateko eskubiderik gabe. Garai hartan ikusi zuen fisio nuklear espontaneoarekin batera neutroien askapena ere bazegoela (lehen ere teorizatuta zegoen, baina oraindik ez zen frogatu). Fisio nuklear espontaneoarekin egindako lana Bigarren Mundu Gerran sailkatutako informaziotzat jo zen, eta 1946an bakarrik argitaratu ahal izan zen, gerra amaitu ondoren.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1947 — AEBetako *Fisika Elkarteko kide* hautatua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Bond, Peter D.; Henley, Ernest (1999).  *Gertrude Scharff Goldhaber 1911-1998: A Biographical Memoir* (PDF), Biographical Memoirs, vol. 77, Washington, D.C.: The National Academy Press.
* *Brookhaven Lecture Series* Brookhaven National Laboratory. July 2, 2008
* Goldhaber, Maurice (2001).  *Gertrude Scharff Goldhaber* Contributions of 20th Century Women to Physics, University of California, Los Angeles.
* Saxon, Wolfgang (February 6, 1998). *Gertrude Scharff Goldhaber, 86, Crucial Scientist in Nuclear Fission*  *The New York Times*, pp. D18,

## Kanpo estekak
Monographie des Buxacées et des Stylocérées

***Monographie des Buxacées et des Stylocérées***, laburtua ***Monogr. Buxac.*** Henri Ernest Baillon Frantziako botanikariak idatzi zuen eta 1859. urtean Parisen argitaratu zen liburua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Liburua Googlen.
Borgundeko egurrezko eliza

**Borgundeko zurezko eliza**, , Norvegiako Sogn og Fjordane konderriko Lærdal udalerriko Borgund herriko *stavkirke* motako eraikina da. 1180-1250 bitartean eraiki zen eta egun, museoa da. Mota horretako eraikinen artean, maisulan edo eredu nagusitzat jotzen da, eta antzeko hainbat eraikinetarako oinarritzat hartu da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Stave church Borgund interior.jpg|Barnealdea.
Fitxategi:Stave church Borgund roof.jpg|Sabaia.
Fitxategi:2005 07 18 Sognefjell Borgund Stave church 02.JPG|Kanpoaldea.

## Kanpo estekak
Urnesko egurrezko eliza

**Urnesko zurezko eliza** (norvegieraz *Urnes stavkirke* edo *Urnes stavkyrkje*) Norvegiako Sogn og Fjordane konderriko Luster udalerrian dagoen *stavkirke* edo zurezko eliza da. Lustrafjord fiordoaren ertzean dago. 1979an, UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Eraikina 1130 urte aldera eraiki zen; hori dela eta, gaur egun arte iritsi zaizkigun mota horretako eraikinik zaharrena dela uste da.

## Iruditegia 

Irudi:Urnes Stave Church 1.jpg|Alboko ikuspegia.
Irudi:Urnes stavkyrkje interioer Wilse.jpeg|Barnealdea.
Irudi:Stave church Urnes, craving detail 1.jpg|Zurean eginiko taila baten xehetasuna.

## Kanpo estekak 
* Urnesko stavkirkeari buruzko orrialdea
Eidsborgeko egurrezko eliza

**Eidsborg Stavkirke**, , Norvegiako Tokke udalerriko Eidsborg herrian dagoen *stavkirke* eliza bat da, Telemark konderrian.

1250ean eraiki zen eta 70 lagunentzako edukiera du.
Fantofteko egurrezko eliza

**Fantoft Stavekirke** Norvegiako Bergen hiriko Fana barrutian dagoen stavkirke bat da. Jatorriz 1150ean Sogn barrutiko Fortun herrian eraiki zen, Sognefjord fiordotik hurbil. XIX. mendean, mota horretako beste ehundaka eraikin bezala, oso egoera kaxkarrean zegoen. 1883an, Fredrik Georg Gade kontsulak eraikina erosi eta piezaz pieza gaur egun Bergen hiriaren barrutiko Fantoft herrira lekualdatu zuen.

## Kanpo estekak
1984ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1984ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen VII. edizioa izan ziren. Estatu Batuetako New York eta Erresuma Batuko Stoke Mandeville hirietan egin zituzten, 1984ko ekainaren 17tik abuztuaren 1era arte.

## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 1984ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Flesbergeko egurrezko eliza

**Flesbergeko egurrezko eliza**, nynorsk: *Flesberg stavkyrkje*, Norvegiako Flesberg udalerrian dagoen stavkirke eliza luterano bat da, Buskerud konderrian.

Elizaren lehen aipamena 1359. urtekoa da, ta ziur aski XII. mendearen azken erdia edo XIII. mendearen lehen erdiko da.
1980ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1980ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen VI. edizioa izan ziren. Herbehereetako Arnhem hirian egin zituzten, 1980ko ekainaren 21etik 30era arte.

## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 1980ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1976ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1976ko Udako Paralinpiar Jokoak** (; ) gertakari honen V. edizioa izan ziren. Kanadako Toronto hirian egin zituzten, 1976ko abuztuaren 3etik 11ra arte.

## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 1976ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Goleko egurrezko eliza

''''*, nynorsk: *Gol stavkirke*, jatorriz Norvegiako Gol udalerrian eraikitako *stavkirke'' eliza luterano bat da, Buskerud konderrian.

1157-1216 artean, Gol udalerrian eraiki zen,  Oslotik 192 kilometrora. 1883an desmuntatu eta 1985ean Norvegiar Herriaren Museoan berreraiki izan zen.
Haltdalengo egurrezko eliza

''''*, nynorsk: *Haltdalen stavkyrkje'', jatorriz Norvegiako Holtålen udalerrian eraikitako stavkirke eliza luterano bat da, Trøndelag konderrian.

1170ko hamarkadan eraiki zen. 1880ko hamarkadan Trondheim hirira lekualdatu zuten eta 1937an Sverresborg Trøndelag Herriaren Museoan ezarri.
Sarearen jaurtiketa

***Sarearen jaurtiketa*** (frantsesez ***Le Lancement du filet*** edo ***Lanceurs de filet***) oihal gaineko olio-pintura bat da, Suzanne Valadonek 1914an egina. Nancyko Arte Ederren Museoan gordetzen da.

## Interpretazioa 
Artistak margoturiko hiru gizon biluzietarako modeloa André Utter da, Valadonen seme Maurice Utrilloren laguna, garai hartan zenbait urtez nagusiago zen Valadonen maitale bihurtu zena. 

Gai akademiko baten inguruko konposizio klasikoa da. Eraikuntza geometrikoa du. Mugimenduaren azterketa honek Henri Matissek 1910eko *La Danse I* gogora ekar dezake (San Petersburgoko Hermitage Museoko margoa). Horrez gain, Korsikan egonaldi baten ondoren inspiratu zuten Valadon, eta mendi arrosa eta laku urdin horiek Paul Cézanneren tonuak dakartzate gogora.

Gizonezkoen biluziei eskainitako azken lana izan zen Valadonentzat. Gerora, emakumezkoen eta haurren biluzien inguruan interesatu zen.

## Polemika 
Lana 1914an erakutsi zen lehen aldiz *Salon des Indépendants* galerian*.* Arthur Cravan-ek kritika bortitza eta misoginoa idatzi zuen lanari buruz: "[Valadonek] puta zaharrak, ondo ezagutzen ditu errezeta txikiak, baina sinplifikatzea ez da sinplea egitea!". Difamazioagatik epaitu eta kondenatu zuten Cravan eta atzera egin behar izan zuen argitaratutakoarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1968ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1968ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen III. edizioa izan ziren. Israelgo Tel Aviv hirian egin zituzten, 1968ko azaroaren 4tik 13ra arte.

## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 1968ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tigre operazioa

**Tigre operazioa**, Bigarren Mundu Gerran zehar, Mendebaldeko Frontean, Erresuma Batuan hegoaldeko kostaldean burututako bi ariketa militarrek jasotako kode izendapena da.

* Lehena, 1942ko maiatzean burutua, Commonwealtheko indarren ebaluzio ariketa bat izan zen, eta ordurarte Erresuma Batuan data horretaraino burututako ariketa militar handiena bilakatu zen.

* Bigarrena, 1944ko apirila eta maiatzean, Normandiako Lehorreratzearen eskala handiko entsegua izan zen, eta bertan 700 inguru estatubatuar soldadu hil ziren, batzuk indar aliatuen tiroen ondorioz, eta besteak alemaniar gerraontzien tiroen ondorioz.
Salcombe

**Salcombe**, Ingalaterrako hego-mendebaldeko Devon konderrian dagoen kostaldeko udalerri turistiko bat da. Hego Mendebaldeko penintsulan eta South Hams barrutian dago.

2011n 1.909 biztanle zituen.
Dawlish

'''''', Ingalaterrako hego-mendebaldeko Devon konderrian dagoen kostaldeko udalerri turistiko bat da. 2021ean 15.257 biztanle zituen.
1964ko Udako Paralinpiar Jokoak

gertakari honen II. edizioa izan ziren. Japoniako Tokio hiriburuan egin zituzten, 1964ko azaroaren 3tik 13ra arte.

## Dominak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Aimar Bikandi

**Aimar Bikandi Altzola** (Bilbo, Bizkaia, 2005eko otsailaren 9a) Euskal Herriko futbolaria da, 

## Biografia 
Athleticeko harrobian hezia haurretatik. Aurrelari moduan aritzen da. 2024ko udan Athleticek lagatu gisa bidali zuen Barakaldora. Minutu eskasak izatearen ondorioz, Barakaldo utzi eta 2025eko urtarrilean Amorebietara joan zen lagatu gisa. 2025eko udan Athletic eta Espanyol bere salmentarako akordioa lortu zuten, bartzelonarren bigarren taldean jokatzeko Bigarren Federazioan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Heddalgo egurrezko eliza

**Heddalgo zurezko eliza**, (bokmålez, *Heddal stavkirke* eta nynorskez, *Heddal stavkyrkje)* Norvegiako Notodden udalerrian dagoen *stavkirke* bat da, Telemark konderrian. 

1200 urte inguruan eraiki zen. Osoki zurez eraikita dago eta Erreforma protestantearen ondoren nahiko egoera kaskarrean egon zen. 1849-1851 artean zaharberritu zen.
Orno-muineko lesio akutu

**Orno-muineko lesio akutua** traumatismo batek edo mielopatia batek eragindako bizkarrezur-muineko kaltea da, gizakiari edo ornodun bati sentikortasun- eta/edo mugikortasun-galera eragin diezaiokena. 

Bizkarrezurreko lesioak ez du beti zerikusirik bizkarreko edo lepoko lesio batekin, hala nola ornoarteko diskoen hausturak, bizkarrezurreko estenosiak eta neoplasiak, besteak beste. Gerta daiteke lepoan edo bizkarrean min hartzea eta bizkarrezur-muinak kalterik ez izatea. Bizkarrezur-muina ez da erabat ebaki behar trauma baten ondoren, funtzioa galtzeko. Zenbait mielopatiak, hala nola konpresio espondilotikoak, bizkarrezur-muinean lesioak eragiten dituzte, muineko osotasunari eragin gabe.

Larrialdi medikoa da, eta eboluzio txarrak paralisi-egoera iraunkorra eragin dezake, konpresioaren mailaren araberakoa. Garunarekiko gertutasuna zenbat eta handiagoa izan, orduan eta eragin handiagoa izango du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mielopatia

**Mielopatia** bizkarrezur-muineko afekzio kronikoa da (eskuarki, salbuespenak egon arren, terminoa afekzioa hantura edo traumatismo batek eragiten ez duenean erabiltzen dugu). Hainbat faktorek eragin ditzaketen bizkarrezur-muinari espezifikoki eragiten dioten sintomen multzo ongi definitu gisa har daiteke.

Mielopatiak toxikoek, infekzioek, gaixotasun genetikoek edo zenbait mantenugairen edo bitaminen (adibidez, B12 bitamina) urritasunak eragindakoak izan daitezke.

## Lotutako gaixotasunak 
* Guillain-Barréren sindromea
* Esklerosi anizkoitza
* Hartutako Immuno Eskasiaren Sindromea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atetosi

**Atetosia** nahasmendu neuromuskularra da, gorputz-adarren (batez ere, hatz eta eskuen) etengabeko eta nahi gabeko mugimendu motel eta bitxiekin agertzen dena. Atetosia garuneko paralisi kasuen % 25ean gertatzen den sintoma da. Sistema estrapiramidaleko lesioak dira, mugimendu geldo, nahigabeko, kontrolik gabeko eta objekturik gabeko mugimenduetan agertzen direnak. Ahoko muskuluak kaltetuta daudenez, atetosikoek hizkuntzaren nahasmenduak dituzte, baina kontzeptuen eratzaile onak dira, eta haien adimenak ez du garuneko paralisiaren beste azpimota batzuek (zurruntasuna edo espazititatea, adibidez) bezain erasan.

Atetosia estrogenoekiko erreakzio anormal bat bezala gerta daiteke, tamoxifenoarekin edo beste antiestrogeno batzuekin kontrola badaitezke ere; ez daude ondo onartuta, tamoxifenoak folikuluak sortzen dituelako, eta folikulu horiek, aldi berean, estrogeno gehiago sortzen dituzte, depresioa eragiteaz gain. Antidepresiboek koadro atetosikoak eta korea-koadroak handitzea eragiten dute. Adibidez: bupropion klorhidratoak koadro atetosikoak handitzen ditu eta zitalopramak korea-koadroak handitzen ditu; fenilalanina ere, prestakin magistral gisa, koadro horien astungarria izan da. Gai horiei buruzko informaziorik ez dagoenez, ohiz kanpoko mugimenduetako adituekin kontsultatzea gomendatzen dizugu, ez baita garuneko paralisia atetosia edo korea eragiten duen gaixotasun neurologiko bakarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FK Dečić

**FK Dečić** (izen osoa *Fudbalski klub Dečić Tuzi*) Montenegroko futbol talde bat da Tuzi hirikoa. Montenegroko liga bat irabazi du.

## Historia 
1926an sortu zen eta Tuziko Dečić muinoaren izena darama. Montenegrok independentzia lortu zuenean lehen mailan kokatu zen FK Dečić. 2021 eta 2022an Kopako finalak jokatu zituen baina ez zuen titulurik lortu. 2023-24 denboraldian Montenegroko Liga irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Montenegron: 1 
* Montenegroko Liga (1): 2024
* Montenegroko Kopa (0): finalista 2021 eta 2022an.

## Kanpo estekak
Tamoxifeno

**Tamoxifenoa** bularreko minbiziaren terapia osagarri gisa erabiltzen den sendagaia da. Kirurgia eta kimioterapia amaitu eta 5 urteko epean erabiltzen dute, eta hainbat azterlanetan frogatu da tumorea berrerortzeko probabilitatea nabarmen gutxitzen duela.

10 eta 20 miligramoko piluletan merkaturatzen dute. Eguneko dosia 20 eta 40 miligramo artekoa da, hartune batean edo bitan banatuta.

Teknikoki, hartzaile estrogenikoen modulatzaile selektibo gisa sailkatzen dute. Bere ekintza-mekanismoa estrogenoaren aurkako efektuan oinarritzen da, hau da, tumore-zelulen garapena estimulatzen duen hormona horren ekintza blokeatzen du. Ez da baliagarria bularreko minbizi guztietan, baizik eta estrogenoentzako hartzaile espezifikoak dituzten zeluletan soilik. Bularreko tumoreak heterogeneoak dira maila zelularrean, eta soilik % 60k dituzte mota horretako hartzaile hormonalak.

Paziente batzuengan eragin sekundarioa umetokiaren zati barnekoenaren lodiera handitzea da (hiperplasia endometriala). Tratatutako pertsonen % 1ek baino gutxiagok eragin dezake umetokiko minbizia. Horregatik, urtean behin azterketak egitea gomendatzen da, patologia hori detektatzeko. Beste albo-ondorio batzuk beroaldiak eta baginaren lehortasuna dira.

Batzuetan ondorio kaltegarriak larriak diren arren, farmakoaren onurak bere eragozpenak baino askoz handiagoak dira, pazienteen bizi-kalitatea eta biziraupena hobetuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gemma Jones

**Jennifer Gemma Jones** (Londres, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1942ko abenduaren 4a) britainiar aktorea da. Ezaguna egin zen *Harry Potter* sagako zinema moldaketetan Madame Pomfrey pertsonaia eta Spooks telesailean Connie James espioia interpretatzeagatik.

## Bizitza 
Gemma Jones 1942ko abenduaren 4an jaio zen, Londresen (Ingalaterra). Irene Isaacen eta Griffith Jones aktorearen alaba da. Bere neba gazteena Nicholas Jones ere aktorea da. Royal Academy of Dramatic Art ikasten jardun zuen. Seme bat izan zuen Sebastian Graham-Jones zuzendariarekin batera, 1975ean jaioa, eta Luke G. Jones deitu zioten. Luke zinema ekoizlea da.

### Aktore ibilbidea 
Erresuma Batutik kanpo 1974an aitortu zuten lehen aldiz, *The Duchess of Duke Street* BBCren telesail dramatikoan Louisa Trotterren rola egin ostean. Gero  Dashwood andrea izan zen *Sense and Sensibility (*1995) filmean, Kate Winslet, Alan Rickman eta Emma Thompsonekin batera Oscar sari bat irabazi zuen filma.

Besteak beste, *Shanghai Knights* (Victoria erreginaren papera egin zuen), *Harry Potter* y la cámara secreta (Pomfrey andrearen papera egin zuen), ''Bridget Jones's Diary* eta jarraipenean (protagonistaren ama izan zen), *Sin noticias de Dios*, *Los demonios de Ken Russell*; *The Feast of July*; *Wilde*; eta *El caso Winslow*.

## Lanak 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Filmak 
### Telebistako serieak 
### Antzerkia 
## Beste proiektu eta partaidetza batzuk 
* *When Love Speaks'' (2002, EMI Classics) - Shakespeare's "Sonnet 50" ("how Heavy Do I Journey On the Way").

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Biografía de Gemma Jones en Film Reference
Henri Lenaerts

**Henri Lenaerts** (Molenbeek, Belgika, 1923ko maiatzaren 8a - Irurre, Nafarroa, 2006ko abenduaren 6a) artista belgikarra izan zen, bere eskultura lanengatik ezaguna. Nazioartean ezaguna den egilea, Belgikako leku publikoetan lan ugari ditu, hala nola, Baudouin Belgikakoa erregearen bustoa edo Charles Buls iturria. Artista gisa olio-pintura eta marrazkia ere landu zituen. *Enrike* bezala ezagutzen zuten Irurreko bizilagunek. Meisen finkatu zen eta bertan bere tailerra eraiki zuten.

1962an Indiara bidaiatu zuen, Indiako pentsamenduaren ikuspegi zabalak liluratuta. 1964an UNESCOko beka bat lortu zuen Indiako kultura aztertzeko, eta 1967an Indiako Gobernuaren bekarekin zabaldutako proiektuak Madraseko eta Venarasiko Unibertsitateetan ikasketak jarraitzeko aukera eman zion. 1971. urtearen amaieran, Vanarasiko Unibertsitatean hindu filosofiari buruzko doktorego tesia aurkeztu zuen, pentsamendu filosofiko tantrikoa gaitzat hartuta, eta Indiako Filosofian doktore izendatu zuten tesi onenaren sariarekin. Indian egindako egonaldian Unibertsitateko eskultura atalarekin harremanetan jarri zen.

1971n Europara itzuli zenean Nafarroako Gesalatz bailarako Irurreko kontzejuan finkatu zen.

## Aire zabaleko museoa eta fundazioa 
Irurren, 2012ko irailaren 6an, artista honi eskainitako Nafarroako aire zabaleko lehen museoa ireki zen. Etxeko lorategi girotuan kokatutako hogeita bi obra hautatu dira, girotua izan den XVII-XVIII. mendeetako harlanduzko fatxada duena.

Dena **Henri Lenaerts Fundazioaren** bitartez jarri zen abian, artistaren ondare osoa jaso zuen irabazi asmorik gabeko entitatearen bitartez, eskulturak, bere bilduma piktorikoa, tapizak eta liburutegia barne hartzen dituen 3.000 pieza baino gehiago biltzen dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Henri Lenaerts Fundazioa .
* Lenaerts, Henri Artxibatua    (Iruñeko Udala)
1972ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1972ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen IV. edizioa izan ziren. Mendebaldeko Alemaniako Heidelberg hirian egin zituzten, 1972ko abuztuaren 2tik 11ra arte.

## Dominak 
## Ikus, gainera 
* 1972ko Udako Paralinpiar Jokoetan parte hartutako euskal herritar kirolariak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ana Paula Vázquez

**Ana Paula Vázquez** (Ramos Arizpe, 2000ko urriaren 5a) arkularia da. Mexiko ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta brontzezko domina eskuratu zuen 2024ko Jokoetan.

## Ibilbidea 
2019an Madrilen jokaturiko gazte mailako Munduko txapelketan txapeldunordea izan zen eta 2021ean Munduko Txapelketa absolutuan berriz ere zilarrezko domina eskuratu zuen. Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen baina 32. postu apalean gelditu zen.

2024ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu du taldekako proban.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo Vélez

**Eduardo Vélez** (Guadalajara, 1986ko uztailaren 26a) arkularia da. Mexiko ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frida Kahlo Museoa

**Frida Kahlo Museoa** Frida Kahlo artista mexikarraren kultur esparrurik adierazgarriena da, baita bere ondare artistiko eta kontzeptualaren zati garrantzitsu baten edukiontzia ere. Mexiko Hiriko auzo tradizional eta ederrenetako bat den Coyoacán Alkatetzaren Karmengo Kolonian dagoen museo-etxea da. Casa Azul (Etxe Urdina) ere esaten zaio, eta inguruko museorik jendetsuenetakoa da. Eraikinak mota askotako piezen bilduma bat erakusten du; Kahlo familiarena izan zen 1904tik aurrera. Margolaria hil eta lau urtera, 1958ko uztailean, ateak ireki zizkion publikoari museo-etxe gisa.

Etxe Urdinean bizi izan zen Frida Kahlo (1907-1954) bere bizitzaren zatirik handiena; hasieran, familiarekin batera, eta urte batzuk geroago, Diego Riverarekin (1886-1957). XX. mendearen lehen erdiko giro artistiko eta intelektualeko pertsonaiak, mexikarrak zein atzerritarrak, egoitzan hartu zuten ostatu, artista bikote liluragarriak erakarrita.

Etxearen eraikuntzan hainbat pertsonalitatek hartu zuten parte, besteak beste, Juan O'Gorman margolari eta arkitekto funtzionalistak, Diegoren eta Kahloren lagun handiak. 1958ko uztailean inauguratu zenetik, Etxe Urdinean eta lorategietan bi artisten objektu pertsonalak eta pinturak, herri-artea, koloniaurreko eskulturak, argazkiak, dokumentuak, liburuak eta altzariak daude ikusgai, Fridak sortzeko inspirazio-iturri izan zuen giroa berreskuratzeko.

## Iruditegia 

Fitxategi:2006-08-20 Museo Casa Estudio Diego Rivera y Frida Kahlo.jpg|Museoaren sarrera.
Fitxategi:The Blue House 6.jpg|Patioa.
Fitxategi:Museofrida.JPG|Frida museoa.
Fitxategi:Vestidos de Frida, expuestos en Museo Frida Kahlo.png|Fridaren soinekoak.
Fitxategi:Detalle de mesa de noche de Frida Kahlo.jpg|Frida Kahloren mesanotxea.
Fitxategi:Comedor de la Casa Azul.jpg|Jantokia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Museoaren webgune ofiziala.
* Irudiak Google Arts webgunean.
1960ko Udako Paralinpiar Jokoak

**1960ko Udako Paralinpiar Jokoak** () gertakari honen I. edizioa izan ziren. Italiako Erroma hiriburuan egin zituzten, 1960ko irailaren 18tik 25era arte.

## Historia 
Stoke Mandevilleko IX. Nazioarteko Jokoak, atzeraeraginez 1960ko Udako Paralinpiar Jokoak izendatuak, nazioarteko lehen Paralinpiar Jokoak izan ziren, 1948ko eta 1952ko Stoke Mandevilleko Jokoen ondoren. Stoke Mandeville Nazioarteko Joko Federazioak antolatu zituen. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak "Paralinpiar Jokoak" izendapena 1984an onartu zuen lehenengo aldiz, eta Nazioarteko Paralinpiar Batzordea 1989an eratu zuten.

Jokoak Erroman (Italia) antolatu zituzten 1960ko irailaren 18tik 25era, Udako Olinpiar Jokoekin batera. Paralinpiar Joko hauetan onartutako desgaitasun bakarra orno-muineko lesio akutua izan zen. 23 herrialdetako 400 kirolari inguruk parte hartu zuten.

## Kirolak 
* 17px Atletismoa
* 17px Saskibaloia 
* 17px Dartcherya
* 17px Eskrima
* 17px Snookerra
* 17px Ping-ponga
* 17px Arkua 

## Dominak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Alexandra Mîrca

**Alexandra Mîrca** (Chisinau, 1993ko urriaren 11) arkularia da. Moldavia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zazpi ahizpak (Norvegiako ur-jauzia)

**Zazpi ahizpak** () Norvegia mendebaldeko ur-jauzi bat da, Geiranger herrixkatik hurbil dagoena. Knivsflå baserriaren hondarren alboan dago. 

UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen Geirangerfjord ingurua eta ur-jauzia ere babesturiko eremuaren barnean dago.

## Ezaugarriak 
Norvegiako 39. ur-jauzi altuena da, 410 metrotako altuera duten zazpi ur-jauzik osatzen dute, hortik izena. Erorketa aske luzeena 250 metrotakoa da.

Elurraren urtze mailaren arabera ikusiko dira zazpi ahizpak batera. Maiatza eta uztaila artean ikusten dira ongien, horretarako txalupaz joatea komeni da.

## Kondaira 
Kondairak dio zazpi ahizpa hauek ezkongabeak direla eta mendian behera dantzan ari direla. Fiordoaren beste aldean dagoen ur-jauziari "Ezkongaia" esaten diote (*Friaren foss*), urrutitik haiekin amodio jokotan ari dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aerial Norway-ren bideoa
Losa jainkosa

**Losa** edo **Loxa**, baskoien jainkosa bat izan zen, Nafarroako lehen mendeetako bost aldarean aipatzen dena: Gesalazko kontzejua den Leraten aurkitu zen aldarean, Ziraukiko San Roman elizan dagoena, Allotz kontzejuko Burumendin aurkitutakoan, Girgillao udalerriko Argillaritz lekuan aurkitutakoan eta Ziraukiko Anitz herri hustuan aurkitu zenean. Argiñaritzekoan LOXAE forma irakur daiteke, beste guztietan, ordea LOSAE idatzi zuten, edonola ere bere datibo forman. Nominatiboan, LOSA edo LOXA izan liteke.

### Ziraukiko aldarea 
Ziraukiko Done Erroman elizako aldarean. erromatar garaiko Losa jainkosa baskoiari eskainitako aldarea gordetzen da. 

Aldarearen idazkuna honela transkribatu zuen Joaquín Gómez Pantoja epigrafistak:

T[E]RENT[I]

VS MAR

TIALIS

[L]OSAE

V( otum )L( ibens )S( olvit).

Eta honela itzuli: Terencio Martialek atseginez bete zuen Losari eskainitako zina.

## Jainkosa honen interpretazioa 
Dakigunez, Loxa/Losa izeneko jainkotasunari eskainitako bost epigrafe daude eskualde berean, hau da, sakabanatze-eremu oso txikian. Jainkoaren izena daraman epigrafe multzoaren kopuruak eta multzokatzeak santutegi baten presentzian pentsatzera gonbidatzen gaituzte. Escaladarentzat lotsa ahotsarekin, lotsa eta beldurraren esanahiarekin lotutako teonimo baskoi bat izango litzateke. Zentzu horretan, Losa bertutearen pertsonifikazioa litzateke, Pudicitia edo Timorren antzekoa. Eva Tobalina gasteiztar historialariak Losa izena Hispaniarako bidean Bordeletik hogeita hiru miliatara dagoen Antonino ibilbidean erregistratutako toponimo batekin lotzen du. María Lourdes Albertos filologoak Arabako eta Nafarroako lurretan oso ugaria den Losa toponimoaren presentzia aipatzen du. Bestalde, *Paternus* cognomena oso hedatuta dago penintsularen iparraldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cystoderma haematites

***Cystoderma haematites*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarritasuna ez da ezagutzen, hobe abstenitzea.

Sinonimoak: *Lepiota haematites*, *Armillaria haematites,* *Agaricus haematites*, *Collybia lilacea*, *Mastoleucomyces haematites*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, ganbila eta pikortsutik lau eta leunera, hasieran ertza oxkarratua, soberakin apur batekin. Kapelaren azala lehorra, matea, gorrixka uniforme kolorekoa (gorri-gibel kolorekoa edo ardo-purpura kolorekoa).

**Orriak:** Adnatu eta libreen artekoak, estu, gaztetan zurixkak, gero krema-horiz tindatzen dira, gorrixkak eta kapelaren kolorekoak amaieran.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 3 eta 7 cm bitarteko garaierakoa, mehea, pikortsua, barnehutsa, pixka bat konkortua oinarrirantz baina bolba gabe, eraztunetik beherantz gorri-ardo kolorekoa (argiagoa goialdetik).

**Haragia:** Urria, gorri zurbil kolorekoa (horixka ardo kolorekoa hankan). Usainik gabekoa, zaporea erretrogusto mingots samarrekin.

**Etimologia:** *Cystoderma* terminoak azala anpuluekin edo garatxoekin dituela esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cystoderma amianthinum* hori-okre kolorekoa da eta hanka mehea du. *Cystoderma* *carcharias* gris-gorrixka kolorekoa da eta hanka mehea du. *Limacella vinosorubescens* handiagoa da (4-7), eta irin usainekoa da

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Talde txikietan. Urria. Izeien eta koniferoen basoetan. Eremu hezeetan, goroldio eta humus artean.

### Banaketa eremua 
Hungaria, Eskozia, Alemania

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jana Pallaske

[thumb|260px|Spitting Off Tall Buildings rock taldea[Fitxategi:Spitting Off Tall Buildings 2.jpeg|thumb|260px|]]

**Jana Pallaske** (East Berlin, Ekialdeko Alemania, 1979ko maiatzaren 20a) alemaniar aktorea, abeslaria eta musikaria da, Spitting Off Heights Buildings rock taldeko abeslaria. Aktoretzan ezaguna da *Malditos bastardos* (2009), *Palermo Shootin*g (2008) eta *Speed Racer* (2008) pelikuletan egindako lanengatik.

## Filmografia partziala 
Hurrenez hurren, lana, urtea eta pertsonaia:

* *Alaska.de* (2000), Sabine
* *Jeans* (2001), Nina
* *Engel & Joe* (2001), Joe
* *Baader* (2002), Karin
* *Extreme Ops* (2002), Kittie
* *Tatort* (2002-2018, Telesaila), Susanne Baumann / Daniela Mertens / Svenja
* *Alarm für Cobra 11 – Die Autobahnpolizei* (2003-2010, Telesaila), Hanna / Alicia Schulze / Annika Meier
* *Love in Thoughts* (2004), Elli
* *EuroTrip* (2004), as Anna, The Camera Store Girl
* *SK Kölsch* (2004, Telesaila), Sandy
* *Ein Fall für zwei* (2005, Telesaila)
* *Stürmisch verliebt* (2005, Tb Movie), Patrizia "Pat" Kolditz
* *Polly Blue Eyes* (2005), Jale
* *Happy as One* (2006), Hannah
* *Die Cleveren* (2006, Telesaila), Vicky
* *Berndivent* (2006, Telesaila), Sarah Bernard
* *Die ProSieben Märchenstunde* (2006, TV Series), Maria
* *Blackout – Die Erinnerung ist tödlich [de]* (2006, Telesailtxoa), Butsche's Sister
* *Vollidiot* (2007), Petra
* *Alles Lüge – Auf der Suche nach Rio Reiser* (2007, Tb Movie), Julia
* *Berlin by the Sea* (2008), Margarethe
* *Melodies of Spring* (2008), Katja
* *Speed Racer* (2008), Delilah
* *Palermo Shooting* (2008), Student
* *Maja* (2008, Telesaila), Paula Hilsch
* *Waiting for Angelina* (2008), Mandy
* *Screamers: The Hunting* (2009), Schwartz
* *Kopf oder Zahl* (2009), Irina
* *Phantom Pain* (2009), Nika
* *Inglourious Basterds* (2009), Babette
* *12 Paces Without a Head* (2009), Okka
* *Men in the City* (2009), Nina Hellmich
* *Flemming* (2009, Telesaila), Fenja Landers
* *Snowblind* (2010, Telesaila), Barbara Midnite
* *SOKO Wismar* (2010, Telesaila), Silke Jaspers
* *Lasko – Die Faust Gottes* (2010, Telesaila), Sina
* *IK1 – Touristen in Gefahr* (2011), Lisa Blum
* *Men in the City 2* (2011), Nina Hellmich
* *Geography of the Hapless Heart* (2012), Anna (segment "Berlin") – unfinished anthology film
* *Fack ju Göhte* (2013), Charlie
* *Crossing Lines* (2013), Kidnapper
* *Cat.8* (2013, TV Series), Jane
* *Fack ju Göhte 2* (2015), Charlie
* *Burg Schreckenstein* (2016), Melanie
* *Vampire Sisters 3: Journey to Transylvania [de]* (2016), Anastasia
* *Vier gegen die Bank* (2016), Heidi
* *Fack ju Göhte 3* (2016), Charlie
* *Lassie - Eine abenteuerliche Reise* (2020), Franka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* MySpaceko webgune ofiziala
* "Johnny izeneko neska bat" gaur egungo musika-proiektua
* 
* Web orri ofiziala
Cystoderma superbum

***Cystoderma superbum*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarritasuna ezezaguna da, hobe ez jatea.

Sinonimoa: *Collybia lilacea f. robusta*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa. Nahiko haragitsua, ganbila, gero laua edo baita gorri-purpura koloreko pikorrez estalira ere, adinarekin desagertzen direnak.

**Orriak:** Zuri-krema kolorekoak, pixka bat arrosa kolorekoak, ertz argiagoarekin.

**Hanka:** 3 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 0,4 eta cm 1 bitarteko diametrokoa. Eraztunetik behera kapelaren kolore berekoa, zuri pruinaduna  edo pixka bat arrosa eraztunetik gora. Eraztun iheskorra, kortiniformea.

**Haragia:** Arrosatik horixkara oinean, usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** *Cystoderma* terminoak azala anpuluekin edo garatxoekin  dituela esan nahi du. *Superbum* epitetoa latinetik dator, sekulako, esan nahi duen “superbus” hitzetik.

## Jangarritasuna 
Susmagarria, antzeko guztiak bezala.

### Nahasketa arriskua 
*Cystoderma amianthinum*, hori-okre kolorekoa da eta hanka mehea du. *Cystoderma carcharias* gris-gorrixka kolorekoa da eta hanka mehea du. *Limacella vinoso-rubens* handiagoa da (4-7) eta irinaren usaina du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Talde txikietan. Urria. Izeien eta koniferoen basoetan. Eremu hezeetan, goroldio eta humus artean.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Espainia, Frantzia, Alpeak, Alemania, Luxenburgo, Erresuma Batua, Ukraina, Eslovakia, Grezia, Austria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alysson Paradis

[thumb|260px|[Cabourg|Cabourgeko jaialdiko epaimahaikideak: Johan Heldenbergh, Julia Faure, Alysson Paradis, Thierry Klifa, Marc Ruchmann, Ophélie Bau, Alice Vial, 2018]]
**Alysson Paradis** (Paris, Frantzia, 1984ko maiatzaren 29a) frantziar aktorea da. Inside (2007), Un jour de lucidité (2014) eta Edas Trouvé (2008) lanengatik da ezaguna.

### Bizitza pertsonala 
2014. urtean Guillaume Gouix aktore frantziarrarekin elkartu zen Paradis. 2015eko irailean jaio zen bikotearen lehen umea, seme bat. 2022ko abuztuan, bigarren semea izan zuen Gouixekin.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jabe zaldi

**Jabe zaldia**,  **Dzhabe** ere deitua, (Kazakheraz: Жабы edo жабы жылқысы ),   Kazakhstango bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Kazakhstango zaldi arraza zaharrenetakoa da.

Nahiz eta beste erabilerak eduki, jabe zaldia bereziki haragitarako erabiltzen dute. Egun ere esnearen ekoizpenerako dauzkan ezaugarriengatik arraza garatzen ari dira .

Bere banaketa eremua Kazakhstango hego-mendebaldean eta hego-ekialdean kokatzen da.

## Arrazaren historia 
Arraza Kazakhstango poniaren aldaera bat bezala hartzen da, haragi ekoizpenerako aukeratua. Edozein moduan antzineko zaldi mota bat da.

Jabe zaldiak historikoki taboun delako hazkunde mota jarraituz hazi dituzte Kazakhstango estepetan.

## Arrazaren ezaugarriak 
Kazakhshtango poniarekiko daukan ezberdintasun handia arrazaren gorpuzkera sendoa da, hau da, masifikazioa. Hau horrela da zeren eta denborarekin eta hautaketarekin haragitarako aukeratutako arraza bat bilakatu delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isabelle Nélisse

**Isabelle Nélisse** (Windsor, Ontario, Kanada, 2003ko abenduaren 3a) kanadar aktorea da. Ezaguna da *Mama*, *Wait Till Helen Comes* eta *The Tale* filmetan egindako paperengatik.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Filmak 
* *Mama* (2013), Lilly
* *Whitewash* (2013), Child - Cottage
* *Mommy* (2014),  Kylaren neskatoa
* *Wait Till Helen Comes* (2016), Heather
* *Worst case, We Get Married* (2017), Aïcha (umea)
* *It* (2017) Neska komunean
* *The Tale* (2018), Jenny
* *The Far Shore* (2018), Mélanie

### Telebista 
* *The Strain* (2014), Emma Arnot pertsonaia 3 kapitulutan
* *Mirador* (2011 – 2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georges-André Chevallaz

**Georges-Andté Chevallaz** (Lausana, 1915eko otsailaren 7a – *ibidem*, 2002ko irailaren 8a) suitzar politikari eta historialaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1980an.

Lausanako Unibertsitatea ikasi zuen eta 1942tik 1955era goi mailako merkataritza eskolan irakasle aritu zen 1949an lortu zuen doktoretza prestatzen zuen bitartean. Alderdi Erradikal Democratikoan sartu zen eta 1947an Lausanako zinegotzi eta hiriko alkate izendatu zuten 1957tik 1973ra.

Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 1974tik 1983ra, eta Finantza eta Militar sailak zuzendu zituen. 1980an Suitzako konfederazioko presidentea izan zen.

Historiako hainbat lanen egilea izan zen, eta Suitzako Hiztegi Historikoaren idazketa zuzendu zuen.

## Kanpo estekak