Jojoba

**Jojoba** (*simmondsia chinensis*) Simmondsiaceae familiako zuhaixka da. Jatorriz Ipar Amerikakoa, Sonorako eta Mojave basamortuetan hazten da.

## Deskribapena 
Jojoba argizari likidoa (ester) ekoizten duen landare bakarra da. Ezaugarri fisiko eta kimiko oso erabilgarriak ditu oinarrizko industria ugaritarako, besteak beste, kosmetika, lubrifikatzaileak, erregaiak, argizariak, plastikoak, ordenagailuak eta biodiesela (eskatzen den kopurua pixkanaka handitzea aurreikusten da). Landare dioikoa da; izan ere, landare arrak, polen-ekoizleak eta landare emeak daude, eta horiek sortzen dituzte fruituak.

Espezie honek interes handia piztu zuen mundu osoan, bertatik hainbat aplikazio lortzen baitira. Jojoba-olioak hidrokarburoek sortutakoak ordezka ditzake, abantaila gehigarriekin; gainera, petrolioak ez bezala, baliabide berriztagarria da. Olio edo argizari likido horren molekularen egitura kimikoaren eta ezaugarri fisikoen arabera, petrolioaren eratorrien % 80a ordezka ditzake. 

Jojobaren olioa haziak (fruitu lehorrak) prentsatzearen bidez ateratzen dute, eta, batez ere, inolako fintzerik gabeko produktu kosmetikoetan erabiltzen dute, beste substantzia batzuekin nahastuta edo, besterik gabe, bakarrik.

Litekeena da planta hori eremu idorren ingurumena eta ekonomia lehengoratzeko erabili ahal izatea.

## Ekoizpena 
Herrialde ekoizle nagusiak hauexek dira: Argentina (7000 ha), Israel (700 ha), AEB (2000 ha), Australia (500 ha), Peru (700 ha), Mexiko, Egipto, India.

Argentinan, Kolonbian eta Madagaskarren egin berri dituzten hautaketa-lanei esker, gaur egun loratzeko eta ekoizteko gai diren genotipoak eskura daude zona tropikal eta subtropikaletan, non komertzialki eskuragarri dauden jojoba-genotipo gehien-gehienek ez dituzten betetzen bernalizazio-eskakizun minimoak. Adibidez, Kolonbiaren kasuan, Neivako landa-lurraldean ekuatoreko gune erabat bero batean, 450 metro zentimetrora, hautatutako landareak eta klonak loratu eta ireki egiten dira neguan, beste hemisferio batzuen urtaro-aldaketaren eta tenperatura-jaitsieraren aurkako prozesua, eta, beraz, urtean bitan uztatu daitezke, munduan bakarra den ekoizpen-ezaugarria. Jatorrizko kokalekuari eta komertzialki ekoizten den gainerako latitudeei dagokienez, urtean behin bakarrik biltzen da, eta, beraz, ekuatore-latitude horietan eskalan landu ahal izatea lehiarako abantaila izango litzateke.

Kolonbian jada landatzen dira lehen landareak, produkzioko eta ingurune tropikal berora egokitzeko ezaugarri onenak dituztenak, eta haien lehen klonak hautatzen dira, aldaxkak sustraitzearen bidez lortuak. Jakina da, kanpoko beste espezie batzuek ez bezala, jojoba oso moldagarria eta emankorra dela bere habitat naturaletik kanpo, Argentinan, Perun, Txilen, Australian, Israelen, Kolonbian, Madagaskarren, Indian, Egipton, Iranen eta abarretan gertatu den bezala.

Ez da inoiz arazorik izan merkaturatzeko. Eskaria urteko 300.000 tona inguruko eskaintzaren oso gainetik dago, eta inoiz ez da arazorik izan jojoba merkatuan jartzeko; kontratu bidezko laborantza-modalitatean haz daitekeen espezieetako bat da. Gaur egun, mundu osoan badira jojoba-olioaren merkaturatzaileak ekoizleekin etorkizunean haziak erosteko kontratuak sinatzeko prest daudenak, ekoizleek landaketa egiten duten unean bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak