Ekofaxismo

**Ekofaxismo** terminoa definizio politiko bat da, ekologismoa eta faxismoa uztartzen dituzten pertsonak eta taldeak deskribatzeko erabiltzen den terminoa da.

André Gorz filosofoak ekofaxismoa totalitarismoaren forma hipotetikotzat jo zuen, politikaren orientazio ekologikoan oinarrituta. Antzeko definizioak erabili izan dituzte beste batzuek literatura akademiko zaharragoetan "ingurumen-faxismoa" ren ekofaxismoaren salaketetan. Orokorrean  ekofaxismo terminoa bi modutara erabili daiteke: ekologismo erradikalaren elementu espezifikoak aipatzeko, edo neofaxismoarekin erabat afiliatuta daudenak, edo teoria faxistekin antzekotasun kontzeptualak dituztenak. Kanpoko iturrietatik erabiltzen da, eta are gutxiago etiketa propio gisa, ideologian ingurumen-jarrerak txertatzen dituzten nazionalistak eta eskuin muturreko taldeak aipatzeko. Mugimendu ekologisten barruan, erreakzionariotzat edo autoritariotzat hartzen diren joerak bereizten ditu, hala nola diktadura berdearen proposamenak, edo hazkunde demografiko eta ekonomikoak ingurumenean dituen ondorioetan oinarritutako ikuspegia.

Bigarrenik, eskuin politikotik abiatutako eztabaida politikoetan ere erabiltzen da terminoa, ekologiaren proiektu politiko sakonaren *antihumanismoa*, ekologismo konbentzionala eta ezkerreko eta ez-ezkerreko beste posizio ekologiko batzuk identifikatzeko, eta ezker politikotik ezkerretik kanpo ikusten dituzten mugimendu ekologistak deskalifikatzeko, hala nola ekologia profundatzailea.

## Definizioak 
2005ean, Michael E. Zimmerman ingurumen-historialariak honela definitu zuen "ekofaxismoa" eta Zimmermanek argudiatu zuen gobernu ekofaxistarik ez dagoen bitartean," gobernu horren alderdi garrantzitsuak aurki daitezke Alemaniako sozialismo nazionalean ","Odola eta lurra" zuena goiburu nagusietako bat. Beste agenda politiko batzuk, ingurumena babestu eta klima-aldaketa prebenitu beharrean, nazionalistek klimari buruz egiten dituzten planteamenduak dira, hala nola ekologismo ekonomiko nazionala, klima-aldaketaren titulizazioa eta ekomugak.

Ekofaxistek askotan uste dute badela harreman sinbiotiko bat nazio-talde baten eta bere aberriaren artean.  proposatzen dituzten konponbideekin, askotan, populazioa kontrolatzeko muturreko neurriak hartzen dituzte, arraza-kategorietan oinarrituta, eta egungo gizartearen kolapso bizkorra gizarte faxistek ordezkatzearen alde egiten dute. Azken uste horrekin batera, ekintza terroristen aldeko ahots-laguntza ematen da askotan. 

*Vicek* honela definitu du ekofaxismoa: "Ingurumena desagertzea gainpopulazioari, immigrazioari eta gehiegizko industrializazioari egozten die, eta jarraitzaileek uste dute arazo horiek neurri batean konpon daitezkeela mendebaldeko herrialdeetako errefuxiatuen hilketa masiboaren bidez. " Naomi Klein egile ekologistak iradoki duenez, ekofaxisten helburu nagusiak etorkinei mugak ixtea dira, eta muturreko muturrean, klima-aldaketaren ideia hartzea, jainkozko seinale ordenatu gisa, gizadiaren sekzioen purga masibo bati hasiera emateko. Ekofaxismoa "genozidioaren bidezko ekologismoa" da, iritzi zion Kleinek. 

Kristy Campion terrorismo-ikerlariak honela definitu zuen ekofaxismoa: "ideologia erreakzionario eta iraultzaile bat, irudikatutako komunitate baten birsorkuntza bultzatzen duena, ordena naturalaren ikuspegi erromantizista eta etnopluralistara itzuliz." 

Europako Batzordeak honela deskribatzen du ekofaxismoa: "Eskuin muturreko alderdi politiko populistek eta talde supremazista zuriek klima aldaketa armatzea". Armamentu horren taktiken artean daude hizkuntzaren erabilera eta populazioko aktoreak eta migrazio-diskurtsoak krisi klimatikoaren osagaiekin parekatzea. Terrorismoa aurka borrokatzeko bulegoarentzat egindako politika idazki batean esaten zen bezala, "hizkuntza indarkeria" horrek honako hau dakar berekin: "ingurumena mehatxatzen duten espezie ez-natiboen inbasioa etorkinen inbasioaren sinonimo bihurtzen da, ingurumena babestea mugen babesarekin, zaborra jendearekin, eta ingurumena garbitzea garbiketa etnikoarekin. Kritika horretan, literaturan erabiltzen den ekofaxismoaren egungo definizioa laburbiltzen dute honela: "ingurumen- eta ekologia-kontserbazionismoaren diskurtsoak erabiltzen dituen mugimendu bat, arrazaren edo etniaren bereizketa sustatzeko". Ildo beretik, muturreko ideologien ikerlariek, Brian Hughes, Dave Jones eta Amarnath Amarasingam-ek, baieztatzen dute ekofaxismoa ez dela ideologia koherente bat, baizik eta mistizismoaren eta antihumanismo erromantikoaren espresio kultural bat. Hau Maria Darwish-en ikerketek ere indartzen dute, non Iparraldeko Erresistentzia Mugimenduaren inguruko azterketan erakusten den ingurumen-arazoek duten garrantzia, baina hau Neo-Nazientzat bakarrik interesatzen zaie baldin eta NRMren atzeko helburua, hots, erregimen faxista bat ezartzea, sustatzen eta ezagutzera ematen badu. Era berean, Jacob Blumenfeldek dio "ekofaxismoa eskuin muturreko ideologia zehatz bat dela, non nagusitasun zuriaren aldeko indarkeria justifikatzen den hondamendi ekologikoaren eta baliabide naturalen urritasunaren aitzakian".

"Watermelon" (sandia) analogiatik abiatuta – ekosozialismoarekin loturiko irudia –, Berggruen Institutuko ikertzaile Nils Gilman-ek "aguakate politika" terminoa asmatu du ekofaxismoa izendatzeko, "kanpotik berdea baina barrutik marroia (nazismoari erreferentzia eginez)".

Bere *Ecofascismo* liburuan, zientzialari politiko Carlos Taibok fenomenoa klima-aldaketak eragindako krisien aurrean emandako erantzun gisa azaltzen du. Ekofaxismoaren irtenbidea "Baliabide gero eta urriagoak gutxiengo hautatu batentzat gordetzea da. Eta bazterketa – bertsiorik arinenean – eta suntsiketa – bertsiorik gogorrenean – aplikatzea, gehiegizkotzat jotzen diren populazioei, bere mugak nabarmen gainditu dituen planeta batean".Funtsezkoa dena da, Taiboren arabera, ekofaxismoaren nozioak ez direla soilik eskuin muturreko inguruneetara mugatzen – ingurune horrek tradizionalki klima-aldaketa ukatu izan du –, baizik eta litekeena dela "normalean liberal eta sozialdemokrata gisa etiketatzen ditugun indar politikoek" ere jorratzea, Mendebaldeko botere-gune nagusietan eta garapen bidean dauden herrialdeetako eliteen artean agertuz. eta Madison Grant kontserbadorismoaren aitzindaria izan zen Amerikan XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran. Grant faunaren kudeaketa modernoaren sortzailea da. Grant Bronx River Parkway eraiki zuen, American Bison Societyren sortzaileetako bat izan zen, eta Glaziar Parke Nazionala, Olinpiar Parke Nazionala, Everglades Parke Nazionala eta Denali Parke Nazionala sortzen lagundu zuen. New Yorkeko Zoologia Elkarteko lehendakari gisa, Bronxeko zoologikoa sortu zuen 1899an.

Bere kontserbatzaile lanaz gain, Grant arrazista izan zen. 1906an, Grant Ota Benga jartzearen alde agertu zen, bahitua izan zen Mbuti herriko kidea, Kongoko bere etxetik erretiratua, eta Bronxeko zooan erakusgai jarri zuen Tximinoen Etxean. Liburuak hiru arrazatan banatzen ditu europarrak: alpinoak, mediterraneoak eta ipar amerikarrak, eta, gainera, lehenengo bi arrazak goi-eskandinaviarrak baino txikiagoak direla dio, hau baita lurra gobernatzeko egokia den arraza bakarra. Adolf Hitlerrek geroago Granten liburua "bere biblia" bezala deskribatuko zuen eta Granten "teoria eskandinaviarra" nazien arraza-teorien oinarri bihurtuko zen. Gainera, Grant eugenesista zen: American Eugenics Societyko zuzendaria zen, eta giza populazioaren ezegokitasunaren errua ere defendatzen zuen. Grant giza arraza hobetzeko 100 urteko plan bat prestatu zuen. Plan horretan talde etniko bat eta bestea hilko ziren arraza garbitasuna lortu arte.

### Nazismoa 
Janet Biehl eta Peter Staudenmaier autoreek diote faxismoaren eta ingurumena babesteko mugimenduaren sintesia nazismoarekin hasi zela, eta XIX. eta XX. mendeetako Alemania pentsamendu ekofaxistaren lehen zentroetako bat izan zela. Horren aurrekariak hainbat zientzialari natural eta ingurumenaren aldeko sustatzaile garrantzitsutan aurkitzen dira, besteak beste, Ernst Moritz Arndt, Wilhelm Heinrich Riehl eta Ernst Haeckel. Pertsona horien lanak eta ideiak gerora nazien erregimeneko politika bihurtu ziren.Beste ikertzaile batzuek ere ideia hori berresten dute, Völkisch mugimendua ekofaxismoaren ideologia sortzaile gisa identifikatuz.

Biehl eta Staudenmaierren *Ecofascism: Lessons from the German Experience* liburuan, Alderdi Naziaren ekologiaren interesari buruz hitz egiten dute, eta interes hori "ohiko nekazaritza erromantizismoarekin eta hiri-zibilizazioarekiko arbuioarekin" lotzen dutela iradokitzen dute. Zimmermanek ere kontserbazionista eta nazi izan zen Walther Schoenichenen lanak ekofaxismoaren garapenekin eta sakoneko ekologia ulertzeko moduarekin antzekotasunak dituela aipatzen du. Nazien botere-igorpenaren garaian, Alemaniako ingurumenaren aldeko eta kontserbazioaren aldeko mugimenduetan naziekiko laguntza handia izan zen.

Richard Walther Darré, nazien ideologo nagusietako bat eta Elikadura eta Nekazaritza ministroa, "Odola eta Lurra" terminoa asmatu zuena, nazioa bere jaioterriarekin lotura mistiko bat izatearen kontzeptua garatu zuen. Hori dela eta, nazioko kideek lurra zaintzeko betebeharra zuten. Hau beste nazi teoriko batzuek ere babestu zuten, hala nola Alfred Rosenbergek, nekazaritza-sistemetatik sistema industrializatuetara igarotzeak naturarekin zuten lotura hausten zuela eta *Volk*-aren (herriaren) heriotza eragiten zuela idatzi zuenean. Hori dela eta, egungo ekofaxistek Alderdi Nazia ekofaxismoaren jatorri-puntu gisa aipatzen dute.

Darréz gain, Rudolf Hess eta Fritz Todt ingurumenaren aldeko ordezkari gisa ikusten dira Alderdi Nazian. Roger Griffinek ere basabizitzaren gorazarrea nazien arteetan eta landa-erromantizismoa faxismoaren aldekoak ziren Knut Hamsun eta Henry Williamsonen eleberrietan aipatzen ditu adibidetzat.

Neo-nazi Sozialisten Erreinuaren Alderdia legez kanpo utzi ostean, bere kideetako bat, August Haußleiter, ingurumenaren eta energia nuklearraren aurkako mugimenduetan antolatzen hasi zen, eta Alemaniako Alderdi Berdearen sortzaileetako bat bihurtu zen. Beranduago, ekologistak konturatu zirenean Haußleiterrek neo-nazi mugimenduan izandako jarduerei buruz, kargua utzi behar izan zuen alderdiaren presidente gisa, nahiz eta alderdiaren egunkarian rol garrantzitsu bat izaten jarraitu zuen. Alderdian elementu nazionalistak kanporatzeko ahaleginekin jarraituz, frakzio kontserbadore batek banandu eta Alderdi Ekologiko Demokratikoa sortu zuen, zeina holokaustoaren ukapen jarraituagatik, justizia sozialaren aurkako jarreragatik eta immigrazioaren aurkako oposizioagatik ezaguna bihurtu zen.
thumb|Savitri Devik nazismoarekiko zuen atxikimendu irmoak, eta animalien eskubideen eta begetarianismoaren aldeko jarrerak, ecofascisten artean intereseko pertsonaia bihurtu dute.

#### Savitri Devi 
Frantzian jaiotako Greziako faxista izan zen Savitri Devi (jaiotzez Maximiani Julia Portas), Nazismo Esoterikoaren eta sakoneko ekologiaren sustatzaile nabarmena izan zen. 1930eko hamarkadatik aurrera, Hitler eta Alderdi Naziaren aldeko jarraitzaile sutsua izan zen, eta aldi berean, animalien eskubideen aldeko ekintzaile eta txikitatik begetarianoa. Bere lanetan, ikuspegi ekologista azaldu zituen, hala nola *The Impeachment of Man* (1959) liburuan, non animalien eskubideei eta naturari buruzko iritziak plazaratu zituen.

### Maltusianismo 
Maltusiarren gainpopulazioaren ideiak ekofaxistek bereganatu dituzte, maltusiar arrazoibidea erabiliz immigrazioaren aurkako argudioetan eta mundu mailako arazo ustezkoa konpontzeko hegoalde globaleko herrialdeetan eta gehiengo zuriak dituzten herrialdeetako gutxiengo etnikoetan biztanleria kontrolatzeko neurriak ezarriz. 1978 eta 1995 bitartean, Kaczynskik bonba-kanpaina terrorista bat jarri zuen abian, gizarte industrial modernoaren aurkako iraultza pizteko asmoz, gizateria primitiboago egoera batera itzultzea proposatuz. Egoera horrek, bere ustez, askatasun handiagoa eskainiko zion gizateriari, ingurumena babestearekin batera.

1995ean, Kaczynskik bere bonba-kanpaina amaituko zuela eskaini zuen, betiere *The Washington Post* edo *The New York Times*-ek bere 35.000 hitzeko *Unabomber* manifestua argitaratzen bazuten. Bi egunkariek onartu zituzten baldintza horiek. Manifestuak ez zuen soilik gizarte industrial modernoaren aurka egiten, baita "ezkertiarrak modernoen" aurka ere. Kaczynskik "batez ere sozialistak, kolektibistak, 'politikoki zuzenak' direnak, feministak, gay eta ezgaitasun aktibistak, animalien eskubideen aldekoak eta antzekoak" bezala definitzen zituen.

Kaczynskik eskuineko aktibistak ere kritikatu zituen, hauek gizarte-moralen gainbehera salatzen baitzuten, baina, aldi berean, aurrerapen teknologiko eta ekonomikoa babesten baitzuten, Kaczynskik erabat gaitzesten zuen ikuspegia. Teknologiak kontserbadoreek eta eskuindarrek babestu nahi zituzten gizarte-moral tradizionalak urratzen dituela adierazi zuen, eta kontserbadoreei "ergelak" deitu zien.

Nahiz eta ekofaszistek Kaczynski eta bere manifestua bereganatu zituzten, Kaczynskik "fascismoa", eta bereziki "ekofaszistak", arbuiatu zituen, eta "ekofaszismoa" "ezkerkeriaren adar oker" gisa deskribatu zuen:

''"Benetako anti-teknologia mugimenduak arrazakeria edo etnozentrismo mota oro errefusatzen du. Honek ez du zerikusirik 'tolerantziarekin', 'aniztasunarekin', 'pluraltasunarekin', 'kultura aniztasunarekin', 'berdintasunarekin' edo 'gizarte justiziarekin'. Arrazakeria eta etnozentrismoa ukatzea - hutsean eta sinplean - estrategiaren puntu kardinal bat da."*

2017an, Netflix-ek Kaczynskiren bizitzaren inguruko fikzioa argitaratu zuen, *Manhunt: Unabomber'' izenburupean. Beste behin ere, saioaren ospeak Kaczynski eta bere manifestua jendearen gogoan kokatu zituen, eta ekofaszismoaren profila ere igo zuen.

Hardin Kaliforniako Unibertsitateko Giza Ekologiako irakaslea izan zen, maiz zurien nazionalistatzat hartua. Bere lana gainpopulazioaren eta populazio-kontrolaren etikaren inguruan zentratu zen, eta "jaiotza-kontrola, abortua eta esterilizazioa" bezalako metodoak proposatu zituen. Mediku-iradokizunez gain, immigrazioaren aurka eta atzerriko laguntzak amaitzearen alde ere egin zuen.

Linkola, berriz, ekologo finlandiarra eta Malthusiar Konspirazio teoria horren arabera, mendebaldeko herrialdeetako "bertako" biztanleria zuria ez-zuriek ordezkatzen dute, helburu politiko jakin baten ondorioz.

## Indarkeriarekin lotura 
Ekofaxismoarekin lotutako indarkeria XXI. mendetik gertatzen da, eta akademikoek eta ikertzaileek ohartarazi dute krisi ekologikoak okertu eta konpondu gabe jarraitzen badute, ekofaxismoaren eta ekofaxismoaren izenean egindako indarkeriaren babesa areagotuko dela.

2020ko abenduan, Suediako Defentsa Ikerketa Agentziak ekofaxismoari buruzko txosten bat argitaratu zuen. Txostenak argudiatzen du ekofaxismoa estu lotuta dagoela azelerazionismoaren ideologiarekin, eta ekofaxistek ia beti terrorezko taktikak aukeratzen dituztela ikuspegi politikoaren ordez. Gainera, SDRAk dio ez direla ekofaxistatzat hartu masa-hiltzaile guztiak: 2007an Finlandian zortzi pertsona tiroz hil eta bere buruaz beste egin zuen Pekka-Eric Auvinenek "The Natural Selector's Manifesto" izeneko bere manifestuan ideologia hori jarraitzen zuela adierazi zuen.

Anders Breivik-ek 2011ko uztailaren 22an Norvegiako erasoak egin zituen; zortzi pertsona hil zituen Osloko Regjeringskvartalet-en furgoneta-bonba bat leherraraziz, eta 69 gazte hil zituen AUFren (Langileen Gazteriaren Liga) udako kanpalekuan, Utøya uhartean. Klima-aldaketari buruzko eszeptikoa zen arren, Breiviken manifestuak planetaren karga-ahalmenaz kezkatzen zen, Kaczynski eta Grant-en *The Passing of the Great Race* obretan inspiratuta.

Brenton Tarrant-ek, Zeelanda Berriko Christchurch-eko meskitetan tiroketa masiboen egileak, bere burua ekofaxistatzat, etno-nazionalistatzat eta arrazistatzat deskribatu zuen *The Great Replacement* manifestuan. Manifestuan, Breivik aipatzen du eragin ideologiko eta operatibo gisa. Ikertzaileek Tarrant-en eraso terrorista ekofaxismoaren inguruko eztabaida zirkulu akademikoetatik eta espezialistetatik hedabide nagusietara zabaldu zen une gisa ikusten dute. Jordan Weissmann-ek, *Slate*-rentzat idatziz, erasotzailearen ekofaxismoaren bertsioa "neo-nazi marka finkatua, nahiz eta zertxobait ezezaguna" bezala deskribatzen du, eta Sarah Manavis *New Statesman*-eko kazetaria aipatzen du esanez: "[Ekofaxistek] uste dute arraza baten jatorrizko eskualdeetan bizitzea eta kultur aniztasuna baztertzea dela planeta salbatzeko modu bakarra, euren lehentasun nagusia dena". Era berean, Luke Darby-k argitzen du: "ekofaxismoa ez da ekoterrorismoarekin normalean lotzen den hippy mugimendu bazterrekoa. Sinesmen bat da klima-aldaketari aurre egiteko modu bakarra eugenesia eta migratzaileen zapalkuntza bortitza direla". 8chan lineako mezu-taulan argitaratua, AEBetara etorkinen etorrera ingurumenaren suntsiketaren erantzule egiten du etorkizuneko belaunaldiek jasan beharreko karga ekologikoa aipatzen du Crusius eta Tarrant-ek, halaber, 2019an Norvegian meskita bati eraso zion Philip Manshaus inspiratu zuten.
[ezkerrera|thumb|Ekofaxistek [Algiz|Algiz erruna eta pinuaren zuhaitzaren emojiak erabiltzen dituzte sare sozialetan elkarren artean identifikatzeko. besteak beste, milioika dolarreko kalteak eragin zituen bisoi-haztegi baten aurkako erasoa.

2021eko ekainean, Terrorgram izeneko Telegram bidezko kolektiboak gida bat argitaratu zuen interneten, azpiegituretan erasoak eta gutxiengoen, poliziaren, pertsona publikoen, kazetarien eta "etsaitzat" hartzen zituzten beste batzuen aurkako indarkeria sustatuz. 2021eko abenduan, bigarren dokumentu bat argitaratu zuten, azelerazionismoari, zurien nagusitasunari eta ekofaxismoari buruzko atal ideologikoekin.

Maldición Eco-Extremista blogarekin egindako elkarrizketa batean, Individualists Tending to the Wild (ITS) talde ekointsumisoaren buruzagi batek adierazi zuen Order of Nine Angles talde faxista akzelerazionista terrorista taldetik eragin antolatzailea jaso zuela. Foundation for Defense of Democracies erakundeak eta Europar Batasuneko Kontraterroreko Koordinatzaileak ITS taldea ekofaxistatzat jo zituzten.

Payton S. Gendron, 2022ko Buffaloko tiroketaren eragilea, bere burua “nazio sozialista ekofaxista etno-nazionalista” gisa deskribatu zuen idatzitako manifestuan. Bertan, eskuin muturreko beste eraso batzuen egileei babesa adierazi zien, hala nola Tarrant, Dylann Roof, Breivik eta Robert Bowers-i. 2022an, Terrorgram kolektiboak beste argitalpen bat kaleratu zuen, eta analisten iritziz, honek "Buffaloko tiroketak" errepikatzeko arriskua areagotu zezakeen.

2024ko martxoaren 15ean, Christchurch-eko meskitaren tiroketaren urteurrenean, Finlandiako armadako azpiofizial bat atxilotu zuten Vaasan unibertsitate batean tiroketarako asmoa zuelakoan. Bere motibazio gisa, “masa-hiltze” bat beharrezkoa zela esan zuen, “banakoen berekoikeriari”, “giza degenerazioari”, klima-aldaketari eta kontsumismo agerikoari amaiera emateko. Finlandiako poliziak ekofaxistatzat jo zuen, eta Nietzsche, Linkola eta Kaczynskiren liburuak irakurrita zituela adierazi zuen. Horrez gain, interneteko elkarrizketetan Pekka-Eric Auvineni goraipatu zuen eta Jokelako eskolara bisita egin zuen, bertan masakrea burutu baitzuen Auvinenek.

2024ko abuztuaren 12an, gutxienez bost pertsona zauritu zituzten Turkiako Eskisehir hirian egindako labankada masibo batean. Erasotzaileak “Gizateriaren Heriotza Osoa” aldarrikatu zuen eta Ted Kaczynski eta Akzelerazionismoaren aldeko mezuak zabaldu zituen Interneten.

## Ikus, gainera 
* Eko-gudari
* Neoluddismo

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Franz-Josef Bruggemeier, *How Green Were the Nazis?* : *Nature, Environment, and Nation in the Third Reich (Ecology & History)*
*  José Ardillo, *El salario del gigante*, Pepitas de calabaza, 2011
*  Janet Biehl et Peter Staudenmaier, *Ecofascism, lessons from the german experience*, AK Press, 1995
* *Marie-Geneviève Pinsart, Hans Jonas et la liberté : dimensions théologiques, ontologiques, éthiques et politiques*, Paris, Vrin, 2002, 334 p. (ISBN 2-7116-1570-7 eta 9782711615704).
* Antoine Dubiau, *Ecofascismos*, Grevis, 2022ko maiatzaren 13a, 130 or.  (ISBN 2492665046).

## Kanpo estekak