Angel Landa

**Angel Landa Bidarte** (Sestao, Bizkaia, 1935 &ndash; Erandio, Bizkaia, 2020ko ekainaren 2a) euskal alpinista izan zen. Sasoiko zegoenean igoera asko egin zituen, Pedro Udaondorekin batera, Europako Mendietan, Pirinioetan, Alpeetan, Andeetan, Afrikan eta Himalaian. Tartean, 60 lehenengo igoera baino gehiago egin zituen.

Angel Landaren igoera aipagarrienetariko batzuk:
* 1956ko neguan Naranjo de Bulneseko iparraldeko aldea.
* 1958an *Canal del Pájaro Negro* izeneko bidearen irekiera Peña Santa de Castillaren hegoaldeko aldean.
* 1967an Peruko Cordillera Blancarako lehendabiziko euskal espedizioaren zuzendari teknikoa zen eta Atunrraju (5.987 m.) igo zuen.
* 1974an Tximist Espedizioa, Everest mendirako lehenbiziko euskal espedizioaren zuzendari teknikoa zen.

Askotan jarrera kritikoa izan du mendiaren merkantilismoarekin eta egun dagoen espedizioaren ideiarekin.

## Hastapenak 
Bere lehendabiziko pausoak mendian Gorbeian eman zituen. 18 urte zituela Atxarteko Eskalada Eskolaren kidea zen eta Pedro Udaondo lagunarekin batera *Chimenea Labagorri*, *La vía de Todos*, *La Roja* eta beste bidaiak ireki zituen. Gainera Burgosko Peña mendiak, Gorobelgo Fraideburu, Mena Haraneko Diente del Ahorcado edo Aguilar Kodesko Bi Haizpeak mendiak ere igo zituen.

Barakaldoko *Grupo Alpino Turista* taldeko kidea, 1959an Euskal Herriko Goi Mendiko Taldea sortzeko lagundu zuen. 1960an Espainiako Goi Mendiko Taldean sartu eta *Escuela Nacional de Alta Montaña* eskolako irakasle bihurtu zen.

## Europako mendiak 
1956ko martxoaren 8an, Angel Landa eta Pedro Udaondok lehendabizikoz neguan 2.519 metroko Naranjo de Bulnes (*Picu Urriellu*) igo zuten. 1958an, beste lau lehendabiziko igoera egin zituen Pedro Udaondo eta J.M. Regileki batera: Peña Santa de Castilla *Canal del Pájaro* bidetik, Peñalbako Dorrea hegoaldeko aldetik, Torre Sin Nombre hegoaldeko aldetik, Torre de los Horcados Rojos hegoaldeko aldetik.

1969an, Patxi Berrio eta Ortiz erreskatatzeko espedizioan parte hartu zuen. Hauek Naranjo de Bulneseko mendebaldeko pareta eskalatzen neguan saiatu eta lortu zuten baina jaistean bizitza galdu zuten. Landak ezin izan zituen gorpuak aurkitu.

1973ko neguan Felipe Uriarterekin batera lehendabizikoz Naranjo de Bulneseko ekialdeko pareta eskalatu zuen.

## Alpeak 
Frantziako Alpeetan Landak Walter Bonatti italiar eskalatzaileak egindako bidea jarraitu zuen. Bat egin zuen haren manifestuarekin eta bertan islatutako mendizaletasun eta alpinismoaren balio eta filosofiarekin.

1961ean, Aiguille du Druko Bonatti bidea egin zuen, 1962an Grand Capucineko ekialdeko pareta eta Mont Blanceko Brenva eta Blaitière bideak, 1963an Eigerreko iparraldeko paretan Alberto Rabada eta Ernesto Navarro mendigoizale aragoiarren gorpuak erreskatatu zituen eta 1965ean Mont Blanc igo zuen Major bidetik.

## Andeak 
1967an Peruko Cordillera Blancara egindako lehendabiziko euskal espedizioaren zuzendari teknikoa zen. Helburua Atunrraju (5.987 m.) igotzea zen, orduan igo gabe zegoen Andeetako mendirik altuena. Gainera, Ayunkurraju (5.647 m.) eta Uchurraju (5.450 m.) ere igo zituen.

Espedizioaren irudietan ikurrina agertu zenez, Angel Landa Basauriko kartzelan astebete eman zuen. Kartzelatik irten eta gero, Federazioak esan zion 1967ko Bizkaiko kirolari onenaren saria jasoko zuela eta Landak saria gaitzetsi zuen.

## Himalaia 
1974an, Tximist enpresak babestuta Everestera egindako lehen euskal espedizioaren kide eta zuzendaria izan zen. Espedizio hartan orduko euskal alpinistarik onenak zeuden: Felipe Uriarte, Juan Ignacio Lorente, Angel Rosen, eta abar. Tamalez, eguraldi txarra eta oxigeno maskarekin izandako arazoek tontorra ailegatzea galarazi zuten, eta 300 metrotara geratu ziren.

## Erreferentziak