open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Britainiar koroaren dependentzia

**Britainiar koroaren dependentzia** bat (ingelesez *Crown Dependency*), Erresuma Batuko Koroaren menpe dagoen lurralde erdi-independentea da, baina ez da Handiko eta Ipar Irlandako Erresuma Batuko zati. Erresuma Batua da defentsa, nazioarteko ordezkaritza eta bestelako gaien erantzule. Lege guztiak monarkak legeztatzen ditu. 2001era arte Dependentziei zegozkien gaiak Barne Ministerioaren barnean zeuden, baina ordutik aurrera Kantzelaritza Ministerioaren ardurara igaro ziren.

Koroaren dependentzien beraien txanpon, autoen matrikula, posta-zerbitzu, etab. propioak dituzte.

## Koroaren dependentzien zerrenda 
thumb|ezkerrera|200px|Man uharteko auto baten matrikula

## Ikus, gainera 
* Itsasoaz haraindiko britainiar lurralde
* Anglo-normandiar uharteak
* Man uhartea

## Kanpo estekak
1992ko Udako Olinpiar Jokoak

**1992ko Udako Olinpiar Jokoak** gertakari honen XXV. edizioa izan ziren. Kataluniako Bartzelona hirian ospatu ziren, 1992ko uztailaren 25etik abuztuaren 9ra arte. Lehenengo aldia eta bakarra izan zen jokoak Espainian ospatzen zirela eta 9.364 kirolarik 24 kirol ezberdinetan parte hartu zuten.

## Egoitzak 
Bartzelonan kirol gehienen lehiaketak egin bazituzten ere, beste hirietan ere izan ziren:
* 1. Badalona – Saskibaloia.
* 2. Badalona – Boxeo.
* 3. Granollers – Saskibaloia.
* 4. Banyoles – Arraunketa.
* 5. Mollet del Vallès – Tiro olinpikoa.
* 8. Sant Sadurní d'Anoia – Txirrindularitza.
* 9. Hospitalet de Llobregat – Beisbola.
* 10. Viladecans – Beisbola.
* 11. Castelldefels – Piraguismoa.
* 12. La Seu d'Urgell – Piraguismoa.
* 13. Seva – Hipika.
* 14. Montmeló – Txirrindularitza.
* 15. Zaragoza – Futbola.
* 16. Valentzia – Futbola.
* 17. Sabadell - Futbola.
* 18. Terrassa - Belar-hockeya.

## Dominak 
Domina gehien lortu zituen taldea Talde Batua izenekoa izan zen, SESBetik ateratako herrialde gehienek sortua.

## Ikus, gainera 
* Pilota 1992ko Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
* Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren webgunea: 1992ko Olinpiar Jokoak
* Bartzelonako Fundazio Olimpikoa
383 Janina

**383 Janina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 383. asteroidearen izena da. 1894ko urtarrilak 29an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik. Janina, Temis familiako asteroide bat da.

## Kanpo estekak
384 Burdigala

**384 Burdigala**, asteroide gerrikoan aurkitutako 384. asteroidearen izena da. 1894ko otsailak 11n aurkitu zuen Fernand Courtyk Bordeletik.

Fernand Cortyk aurkitutako bi asteroideetatik lehena da. Bestea, 387 Aquitania da. Asteroide honek, bere izena, Bordeleren latinezko izenetik jasotzen du.

## Kanpo estekak
385 Ilmatar

**385 Ilmatar**, asteroide gerrikoan aurkitutako 385. asteroidearen izena da. 1894ko martxoak 1ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izena, finlandiar mitologiako Ilmatar izeneko jainkosagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
386 Siegena

**386 Siegena**, asteroide gerrikoan aurkitutako 386. asteroidearen izena da. 1894ko martxoak 1ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. Siegena, C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatuaren hegoaldean kokatuta dagoen Siegen izeneko hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Zaldibi-Aralar Pottoka Elkartea

thumb|300 px|ZAPEko kideak beraien pottokekin
**Zaldibi-Aralar Pottoka Elkartea** (**ZAPE**) Zaldibian (Gipuzkoa) kokaturiko elkarte baten izena da.

Elkartearen helburua joan den mendearen bigarren hamarkadan Aralarreko mendi multzotik desagertutako pottoka zaldi arraza bertan berreskuratzea da.

## Elkartearen historia eta egitasmoak 
Elkarteak egindako inbertsiorik garrantzitsuena hasiera batean egin zuen; jatorrizko pottoken aztarnen bila Euskal Herri osoan zehar ibiliz. Berreskurapen plana osatzeko informazio bila alde batetik, eta behor hoberenak bilatu eta erosteko beste aldetik. Zaldien kasuan, ahalegin berezia eginez, zeren eta semental onek, azken finean, arrazaren nondik-norakoan eta garapenean garrantzi handia baitute.

Z.A.P.E. elkarteko kideek ez dute etekin pertsonalik bilatzen. Jatorrizko euskal pottokaren berreskurapen eta sustapenean bakarrik dihardu.

Elkarteko kideentzat Euskal Herriko ondare historiko-kultural naiz biologikoa da pottoka. Zaldibia herriarekin gainera historikoki lotuta, herriko armarrian zein izenean zaldia agertzen baita, eta pottoka da, azken finean, Euskal Herriko jatorrizko zaldi arraza.
Beraz, elkarteak lortzen dituen irabaziak dirulaguntzen bidez, sarien bidez edo pottoken salmenten bidez, berriro ere elkartean inbertitzen dira osorik,elkarteko egitasmoak aurrera ateratzeko. Kideek ez dute beraz inolako irabazi pertsonalik izaten.

## ZAPE elkartearen pottokak eta pottoken gunea 
thumb|400 px|Pottoka gunearen kokapena
Elkarteak, Zaldibiako udaletxeak eskainitako herri mendi batean, Artxal Pottoka Gunea ezarri du. Bertako helburua jendeari galtzeko arriskuan dagoen euskal arraza hau gerturatzea da, eta bide batez pottoken ezaugarri nagusiak ezagutaraztea. Beraz, Bidarraiko Pottoka Etxearen antzeko helburuak dauzkate.

Auza Gazteluko larretan erdi basati dabiltzan pottokak, denboraldi bat ematen dute bertan.

Pottoka gunea Aralarko Parke Naturalaren barnean kokaturik dago.

## ZAPEko pottoken salmenta eta zesioak 
* Elkarteko pottoken kopurua ugaritzen den heinean, ZAPE-K hainabat abere salgai jartzen du.
* Bestalde, zaldi gazteak urte bat edo birako debalde uzten ditu semental gisa.
* Elkarteak trebatu edo zelatutako zaldiak eskaintzen ditu ere.

## Begira ere 
* Pottoka

## Kanpo estekak 
*  Zaldibi-Aralar Pottoka Elkartea

## Kanpo estekak
388 Charybdis

**388 Charybdis**, asteroide gerrikoan aurkitutako 388. asteroidearen izena da. 1894ko martxoak 7an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, greziar mitologiako Karibdis izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, itsasontzientzako arrisku bat zena, Eszilarekin batera, honek ere, bere izeneko asteroide bat baduelarik, 155 Eszila.

## Kanpo estekak
389 Industria

**389 Industria**, asteroide gerrikoan aurkitutako 389. asteroidearen izena da. 1894ko martxoak 8an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizako behatokitik.

Bere izena, industriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
387 Aquitania

**387 Aquitania**, asteroide gerrikoan aurkitutako 387. asteroidearen izena da. 1894ko martxoak 5ean aurkitu zuen Fernand Courtyk Bordeletik. Astronomo frantziar honek aurkitu zituen bi asteroideetako bigarren eta azkena da. Lehenengoa, 384 Burdigala izan zen.

Bere izena, Frantziako hegomendebaldeko eskualdea den eta Hego Euskal Herriarekin muga egiten duen Akitaniagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Selman Abraham Waksman

**Selman A. Waksman** (Priluki, Errusiar Inperioa, 1888ko uztailaren 22a - Woods Hole, AEB, 1973ko abuztuaren 16a) biokimikaria eta mikrobiologoa izan zen. Ukraniar jatorrikoa, estatubatuar nazionalitatea hartu zuen. Medikuntzako Nobel Saria eskuratu zuen 1952. urtean.

Odessa hirian egin zituen oinarrizko ikasketak, eta 1910ean AEB-etara abiatu zen. Biokimikan doktoratu zen 1918an Berkeleyko Unibertsitatean eta mikrobiologia irakasle aritu zen Rutgersko Unibertsitatean geroago.

Waksman-en ekarpen nagusia hainbat antibiotikoren aurkikuntzan datza. Bakterio patogenoen hazkuntza galarazten zuten substantziekin ikertuz aktinomizina, estreptomizina eta neomizina antibiotikoak aurkitu zituen. Estreptomizinaren aurkikuntzak, hain zuzen ere, Nobel Saria ekarri zion Waksmani 1952an.

Aurkikuntza horren omenez, Eibarko Klub Deportiboak monolitoa altxatu zion Eibarko Arrate gainean.
390 Alma

**390 Alma**, asteroide gerrikoan aurkitutako 390. asteroidearen izena da. 1894ko martxoak 24an aurkitu zuen Guillaume Bigourdan astronomo frantziarrak Parisko behatokitik.

24 kilometroko diametroa du eta bere errotazio periodoa 0,156 egunekoa da. Bere izena, Ukrainako Krimea penintsulan dagoen Alma ibaiagatik jasotzen du, XIX. mendean, Krimeako Gerrako guduetako bateko eskenategia izan zena.

## Kanpo estekak
Elwing

**Elwing** ("izar bitsa" edo "izar ihintza" quenyaz), Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da. Silmarillionen kontatzen den bezala, peredhil edo erdi elfo bat zen, Dior Eluchil eta Nimlothen hirugarren alaba eta Elured eta Luthienen ahizpa. Horrela, jaio zen gauean, zeruan izar asko zegoelako eta hauen argiak, garai horretan bere gurasoak bizi ziren tokia zen Lantir Lamatheko urjauziko bitsean dizdiratzen zuelako deitua izan zen.

Thingol erregea hil ondoren, Diorrek Doriath gobernatzea erabaki zuen, eta hara eraman zituen Elwing eta honen familia. Diorrek Silmarila erakutsi zuenean, Fëanorren semeek, euren aitaren zinak mugituta, aldarrikatu egin zuten, eta Diorrek ezezkoa eman zienez, Doriath eraso eta Anaien Arteko bigarren Sarraskia izan zenean suntsitu zuten. Baina ez zuten Silmarila lortu, Elwingek, berarekin eta bere herriaren zati batekin ihes egin baitzuen, eta Arvernienen ezarri ziren. Han, Eärendilekin ezkondu zen, honekin, Elrond eta Elros izan zituelarik.

Eärendil bidaian zebilen bitartean, Fëanorren semeek Arvernien eraso zuten Silmarila berreskuratzeko. Honela, Anaien arteko hirugarren Sarraskia gertatu zen, eta Elwingek, Silmarila salbatzerik izango ez zuela ikusita, bere burua itsasora bota zuen Silmarilarekin batera. Baina ez zen hil, Ulmo valarrak uretatik erreskatatu eta txori bihurtu baitzuen. Orduan, Elwingek, itsaso handitara hegan egin zuen, eta gau batean, bere senarra aurkitu zuen. Bere ohiko itxura berreskuratu ondoren, bere senarrarekin batera nabigatzen jarraitu zuen Amanen bila, eta, Silmarilari esker, Eldamarreko badiara iristea lortu zuten.

Eärendil valarren bila, hauen errukia eskatzera joan zen bitartean, Elwing, itsasertzetik ibilian zebilela bere senarraren zain zegoen bitartean, Alqualondëra iritsi zen eta Telerien lagun egin zen. Beranduago, Valarrek deitu zuten euren epaia emateko, eta Manwëk laguntzea onartu zuen, baina Elwingi eta Eärendili ez zien Amanetik joaten utzi, debekua hautsi bait zuten, eta eurak ziren arrazetako bat aukeratzera eman zien, ordutik aurrera euren ondorengoek egin beharko zuten bezala. Elwingek erabaki zuen bere senarrak hala eskatuta, eta Elfoak aukeratu zituen.

Valarrek, orduan, Elwingentzako, dorre zuri bat eraiki zuten iparraldean, Belegaer itsasoaren ertzean, eta han, Elwingek, bisitatzen zuten hegaztien hizkuntza ikasi zuen, eta hauek, hegan egiten ere irakatsi zioten. Batzuetan, Eärendil zerutik egiten zituen bere bidaietatik itzultzen zenean, Elwingek Vingiloterantz hegan egiten zuen bere senarrarekin elkartzeko.

Eurekin zuen adiskidetasuna zela eta, Elwingek, Teleriak konbentzitu zituen Haserrearen Gerrara joan zitezen.

## Kanpo estekak
Nihon Shoki

edo  Japoniako historiari buruzko bigarren libururik zaharrena da.

## Edukia 
Jainkoen arotik, Jito Enperatrizaren garaira arte, 697 arte deskribatzen du. Jatorrizko izenburua *Nihongi* zela suposarazten duen azalpen bat dago. 30 liburuki (existitzen dira) eta genealogia 1 (ez da existitzen) osatu ziren 720an. Biltzaileak, Toneri printzea (Toneri Shinno), Ki no Kiyohito, Miyake no Fujimaro, Ō no Yasumaro eta beste ezezagun batzuk izan ziren.

Jakina, mito bat ez da historia, baina garrantzitsua da mitologiarentzat. Shokiko mito ofizialak, Japoniako beste antzinako liburua den Kojikikoak bezain interesgarriak ez direla ezagutzen da.

Zalantza handia dago lehen enperadoreen existentziari buruz Shokin. Egungo historialariek, bigarrenetik bederatzigarren belaunaldira doazen enperadoreak, Shokiren biltzaileen asmakuntza bezala hartzen dituzte. Lehen enperadorea den Jinmu Enperadorearen existentzia, zalantzapean eta susmopean dago. Sujin Enperadorea hartzen da lehenengo benetako enperadoretzat. Shokin kontatzen diren gertaera eta azalpenak, askoz zalantzazkoagoak dira. Egungo historialariek, ez dituzte artikuluak erasotzen 673tik aurrera.

## Kanpo estekak
391 Ingeborg

**391 Ingeborg**, asteroide gerrikoan aurkitutako 391. asteroidearen izena da. 1894ko azaroak 1ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izena, Alemania eta Eskandinavia aldean ohikoa den Ingeborg abizenagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Goyaren glorieta (Sevilla)

**Goyaren Glorieta**, Maria Luisa Parkearen sarreran bertan dago, Sevillan, Espainiako Plazara Iparraldeko Dorretik sartu baino lehen.

Turista eta bertakoen ohiko geldiune bat da *Citroen Taberna*ri esker, herriko paisaiaren zati dena 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketa ospatu zenetik, lianen zuhaitza (Ficus macrophylla) bezala, glorieta osoa apaintzen duena, eta zenbait metro karraturi itzal egiten diona, ia gune guztia hartuz.

Glorieta honen zati dira, baita ere, modu geometrikoan jarritako heskaiak

Glorieta honetatik gertu, Arrazari Monumentua ikus daiteke.

## Kanpo estekak
Dior Eluchil

**Dior Eluchil**, edo soilik **Dior**, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da, idazlearen hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Peredhil edo erdi elfo bat da, Beren eta Luthienen semea. Ossirianden jaio zen, Tol Galen uhartean, eta Doriatheko Nimlothekin ezkondu zen, honekin, hiru seme-alaba izan zituelarik: Elured, Elurin eta Elwing. Azken hau, beste erdi elfo batekin ezkondu zen, Eärendilekin. Bien artean, Elrond eta Elros izan zituzten (azken honen ondorengoak direlarik Numenorreko erregeak eta ondorengo dunedainak.

## Historia 
Diorrek, bere erresuma, Menegrothen ezarri zuen. Bere gurasoak hil ondoren, Melkorri lapurtutako silmarila oinordetu zuen. Silmarila eramaten eta argi eta garbi erakusten hasi zen, eta, beraz, bere erresumak gorantz egin zuen, baina Fëanorren semeen arreta ere piztu zuen, bitxia aldarrikatu ziotenak. Diorrek, ezezkoa eman zien, eta, beraz, Fëanorren semeek Menegroth eraso eta Dior eta honen emazte hil zituzten, hauen seme gazteak basoan utzi zituzten, gosez hil zitezen. Elwingek silmarilarekin eta bere gainontzeko herriarekin ihes egin zuen.

## Kanpo estekak
Geonosiseko Harea

**Geonosiseko exekuzio harea**, Star Wars film sagako fikziozko toki bat da. Film sagako II. atala den Klonen Erasoan agertzen da.

**Geonosiseko harea**, pizti eta beste izaki batzuen artean borrokak egiten ziren estadio handi bat da, beharbada Erromatar Inperioko anfiteatroen antzerakoa. Milaka geonosiar biztanle hartzen zituen zirkulu formako eraikin bakar batek osatzen zuen. Stalgasinen kokatua zegoen, Geonosis planetako erlauntza hiriburua, eta piztia izugarriak, gaizkileak eta preso politikoak jaten ikusten ziren tokia zen.

Geonosis planetako buruzagia zen Poggle Txikia artxidukea baino bi belaunaldi lehenago, Petrana-Ki bezala ezagutzen zen erritua, adimendun izakien eta animalien artean egingo zela ezarri zen. Aurretik, soilik piztiak euren artean akabatzen ziren ikuskizunak ematen ziren, baina preso politikoak, arazo bihurtzen hasi ziren. Sinpleki, exekutatu egitenz iren Geonosiseko hareara eramandakoan.

Obi-Wan Kenobi, Padmé Amidala eta Anakin Skywalker harrapatuak izan ziren eta artxidukeak, espioi izatearen erruduntzat jo zituen. Heriotz zigorra jarri zitzaien eta Hareara eramanak izan ziren, non pizti izugarriak askatu ziren: acklay bat, nexu bat eta reek bat. Exekuzioa, Mace Windu Jedi maisua eta Jedi armada baten iritsieraren ondorioz eten zen. Jediak ia garaituak izan behar zirela zirudienean, Yoda iritsi zen Errepublikarentzako klon armada berriarekin, exekuzio harean arrapaladan sartu zirenak hiru zigortuak erreskatatzeko eta, ondoren, borrokarekin kanpoan jarraitzeko.

## Kanpo estekak
Ariwara no Narihira

**Ariwara no Narihira** (japonieraz 在原業平, 825-880ko uztailak 9), olerkari eta aristokrata japoniar bat izan zen. Ki no Tsurayukik *Kokin Wakashū* lanaren hitzaurrean aipaturiko sei waka olerkarietako bat izan zen, eta Ise monogatari laneko heroi bezala aipatua izan da, protagonista, pertsonaia arrunt bat baitzen, pertsonaia honi, Narihiraren maitasun abenturak eman zitzaizkiolarik.

Heizei Enperadorearen semea zen Abo printzearen bosgarren semea zen. Bere ama, Ito printzesa, Kanmu Enperadorearen alaba zen, eta honek, beraz, enperadoreen leinura lotu zuen aitaren zein amaren aldetik. Bere anaiekin batera, zibil baten bizitza arruntera baztertua izan zen, klan izen berri bat jasoz, Ariwara.

Leinurik nobleenekoa izan zen arren, bere bizitza politikoa ez zen nabarmena izan, bereziki Montoku Enperadorearen erregealdian. Honen 30 urteko erregealdian, Narihira, ez zen gortearen barneko goragoko kargu batetarako proposatua izan. Gertaera hau, ziuraski, Fujiwara no Takaikorekin eta dama ezkontide inperial batekin lotzen zuen iskanbila baten ondorioz gertatu zen. Bi harreman hauek, Ise monogatari lanean kontatzen dira.
Yoda

**Yoda**, Star Wars film sagako fikziozko pertsonaia bat da, baita historiako Jedi maisurik handienetako bat ere. Yavineko gudua baino 896 urte lehenago jaio zen, eta gudu hau gertatu eta lau urte beranduago hil zen. Jedi Goi Kontseiluko kidea zen Klon Gerren aurretik eta ondoren. Inperioa eratu zenean, Dagobah planetara erbesteratu egin zen Jedi Purga Handitik ihes egiteko. Barne Indarraren ezagutzailerik handienetako bat, Dooku Kondea, Mace Windu, Ki-Adi Mundi, Obi-Wan Kenobi (Qui-Gon Jinn irakasle bezala jarri aurretik) eta Luke Skywalkerren Irakaslea izan zen.

## Kanpo estekak
1992ko Neguko Olinpiar Jokoak

**1992ko Neguko Olinpiar Jokoak** gertakari honen XVI. edizioa izan ziren. Frantziako Albertville hirian ospatu ziren, 1992ko otsailaren 8tik 23ra arte. Hirugarren aldia izan zen jokoak Frantzian ospatzen zirela eta 1.801 kirolarik 7 kirol ezberdinetan parte hartu zuten.

## Dominak 
(¹ SESBetik ateratako sei herrialdeek sortua)

## Kanpo estekak 
*  Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren webgunea: 1992ko Olinpiar Jokoak
Stieg Larsson

**Stieg Larsson** (Skellefteå, Västerbottengo konderria, 1954ko abuztuaren 15a - Stockholm, 2004ko azaroaren 9a) Suediako idazle eta kazetaria izan zen. Skellefteån jaio zen, Suedian, **Karl Stig-Erland Larsson** izenarekin. *Millennium* izeneko trilogiarekin egin zen Suediatik at ezagun, bera hil ondoren argitara eman zen nobela beltza arrakastasua.

## Lanak 
### Artikulu bildumak 
* Stieg Larsson, Anna-Lena Lodenius: "Extremhögern", Stockholm, 1991
* Stieg Larsson, Mikael Ekman: "Sverigedemokraterna : den nationella rörelsen", Stockholm, 2001
* Stieg Larsson, Cecilia Englund: "Debatten om hedersmord : feminism eller rasism", Stockholm, 2004
* Richard Slätt, Maria Blomquist, Stieg Larsson, David Lagerlöf m.fl.: "Sverigedemokraterna från insidan", 2004

### Eleberriak 
* Millennium trilogia:
** *Män som hatar kvinnor* (euskaraz *Emakumeak gorrotatzen zituzten gizonak*) (2005).
** *Flickan som lekte med elden* (euskaraz *Suarekin jolasten zuen neskatoa*) (2006).
** *Luftslottet som sprängdes* (euskaraz *Amildu zen aireko gaztelua*) (2007).

### Aldizkariak 
* *Svartvitt med Expo*, 1999-2002
* *Expo*, 2002-2004

## Ikus, gainera 
* Suedierazko literatura

## Kanpo estekak 
*  Stieglarsson.se
1994ko Neguko Olinpiar Jokoak

**1994ko Neguko Olinpiar Jokoak** gertakari horren XVII. edizioa izan ziren. Norvegiako Lillehammer hirian ospatu ziren, 1994ko otsailaren 12tik 27ra arte. Bigarren aldia izan zen jokoak Norvegian ospatzen zirela eta 1.737 kirolarik 6 kiroletan parte hartu zuten.

## Dominak 
## Kanpo estekak 
*  Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren webgunea: 1994ko Olinpiar Jokoak
1998ko Neguko Olinpiar Jokoak

**1998ko Neguko Olinpiar Jokoak** gertakari honen XVIII. edizioa izan ziren. Japoniako Nagano hirian ospatu ziren, 1998ko otsailaren 7tik 22ra arte. Bigarren aldia izan zen jokoak Japonian ospatzen zirela eta 2.176 kirolarik 7 kirol ezberdinetan parte hartu zuten.

## Dominak 
## Kanpo estekak 
*  Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren webgunea: 1998ko Olinpiar Jokoak
2006ko Neguko Olinpiar Jokoak

**2006ko Neguko Olinpiar Jokoak** gertakari honen XX. edizioa izan ziren. Italiako Turin hirian ospatu ziren, 2006ko otsailaren 10etik 26ra arte. Bigarren aldia izan zen jokoak Italian ospatzen zirela eta 2.508 kirolarik 7 kirol ezberdinetan parte hartu zuten.

## Dominak 
## Kanpo estekak 
*  Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren webgunea: 2006ko Olinpiar Jokoak
Maria Grazia Cucinotta

**Maria Grazia Cucinotta** (Messina, 1968ko uztailaren 27a -) Italiako aktore eta modeloa da.

Italian telebistan lan egiteagatik ezaguna bada ere, nazioartean zineman egindako lanegatik da ezaguna, tartean *Il Postino* edo James Bonden *The World Is Not Enough* filmetan.

## Filmografia 
### Zinema 
* ''Vacanze di Natale '90* (1990)
* *Viaggio d'amore* (1990)
* *Alto rischio* (1993)
* *Cominciò tutto per caso* (1993)
* *Abbronzatissimi 2 - un anno dopo* (1993)
* *Il Postino* (1994)
* *I Laureati* (1995)
* *El día de la Bestia* (1995)
* *Il Sindaco* (1996)
* *Italiani* (1996)
* *Il Decisionista* (1997)
* *A Brooklyn State of Mind* (1997)
* *Camere da letto* (1997)
* *Ballad of the Nightingale* (1998)
* *La Seconda moglie* (1998)
* *The World Is Not Enough* (1999)
* *Picking Up the Pieces* (2000)
* *Just One Night* (2000)
* *Stregati dalla luna* (2001)
* *Strani accordi* (2001)
* *Vaniglia e cioccolato* (2004)
* *Mariti in affitto* (2004)
* *Miracolo a Palermo!* (2005)
* *All the Invisible Children* (2005)
* *Uranya* (2006)
* *Last Minute Marocco* (2007)
* *Sweet Sweet Marja* (2007)
* *Fly Light* (2007)

### Telebista 
* *Andy e Norman* (1991)
* *La Ragnatela* (1991)
* *Scherzi a parte* (1992)
* *Alta società* (1995)
* *La Signora della città* (1996)
* *Solomon* (1997)
* *Il Quarto re* (1997)
* *Padre papà* (1998)
* *Wildside - Lawyer* (1998)
* *In punta di cuore* (1999)
* *The Sopranos* (1999)
* *L' Avvocato Porta* (1997)
* *Amici di Gesù* (2000)
* *Il Bello delle donne* (2001)
* *Amici di Gesù* (2001)
* *Marcinelle* (2003)
* *The Simpsons* (2005)
* *Pompei'' (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ewan McGregor

**Ewan Gordon McGregor** (ahoskera: ; Perth, 1971ko martxoaren 31 -) eskoziar aktorea da. Aktorea oso ezaguna da Star Wars sagaren lehenengo hiru ataletan parte hartzeagatik, Obi-Wan Kenobi jediaren papera jokatzen. Duela gutxiko beste lan garrantzitsu eta nahiko ezagun batzuk I Love You Phillip Morris, Angels & Demons eta Moulin Rouge! izan dira, azken honek gainera Urrezko Globo Sarietarako proposamen bat ekarri zion. Haatik, bere lanik baloratuena Trainspotting pelikulan egin zuen filmaren protagonista, Mark Renton, interpretatu zuenean.

2012ko irailaren 27an Donostia Saria jaso zuen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Ewan McGregor aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Intef VI.a

**Sekhemra Upmaat-Intef** edo **Intef VI.a**, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1570etik K.a. 1560 arte gobernatu zuena, Egiptoko bigarren tarteko aroa deritzon garaian.

Tebasen gobernatu zuen eta Sobekemsaf II.aren semea eta Intef VII.aren anaia zen, bere sarkofagoan agertzen diren idazkunek dioten bezala.

Intef VI.a eta Intef VII.a, Sobekemsaf izeneko gobernari baten semeak izan ziren, ziur asko, Intef VI.aren aurrekoa izan zen Sobekemsaf II.arenak, *Gebel Intef*en aurkitutako XVII. dinastiako tenplu bateko atearen ateburuan idatzita dagoen idazkun batean oinarrituz.

Turineko Errege Kanonean, 11.10 erregistroan, ulertezinak dira bere izena eta bere erregealdiaren iraupena.

Ziur asko, Dra Abu el-Nagako nekropoliko hilobi batean lurperatua izan zen, bere hilobia aurkitu ez den arren; ziuraski, 2001ean bere anaia Intef VII.aren hilobiko piramidearen hondarrak aurkitu ziren tokian kokatua dago.
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko IX. Jokoak

**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko IX. Jokoak** 1962ko abuztuaren 15etik abuztuaren 28 arte jokatu ziren, Jamaikako hiriburu Kingstonen. Joko haietan, 1559 kirolarik parte hartu zuten, hamabost herrialderen ordezkaritzat.

## Kanpo estekak
Filosofoen bizitzak

thumb|250px|eskuinera|**Filosofoen bizitzak**. 1594. urteko grekerazko eta latinezko edizioa (Thomas Aldobrandini):Laertii Diogenis De Vitis Dogmatis et Apophthegmatis Eorum Qui in Philosophia Claruerunt.
***Filosofoen bizitzak*** edo ***Filosofo argien bizitzak*** (grezieraz, φιλóσοφoι Βίοι) greziar eta erromatar kulturetako antzinako filosofoei buruz, Tales Miletokoarekin (K. a. c.624-c.546) hasi eta II. mendeko Sexto Enpiriko arte, Diogenes Laerzio doxografo eta biografoak idatzitako bilduma bat da, grekeraz jatorrian, liburuki sorta moduan antolatua. Bertan, filosofoen jatorriari eta bizitzari buruzko datuak  eta anekdotak biltzen dira. Dagokien eskola filosofikoa , pentsaera eta bibliografia zabala  ere aipatzen ditu, filosofo bakoitzaren nortasuna eta pentsaera uztartuz horrela. Filosofoei buruzko bertsoak ere ematen ditu. Lanaren estilo errazak, umoretsua batzuetan  , publiko zabal bati begira idatzia izan zela pentsarazten du. Historian zehar eta egun ere antzinako filosofiaren oinarrizko erreferentzia izan da, askok bere estilo kaxkarra nabarmendu badute ere .

## Edukia 
Diogenes Laerziok filosofia grekoen asmakuntza dela aipatuz abiarazten du bere lana. Bi jatorri aipatzen ditu: Anaximandro buru duen joniar eskola eta Pitagoras buru duen eskola italikoa. Bi filosofo mota ere bereizten ditu: dogmatikoak eta efektikoak edo eszeptikoak. Filosofiak hiru atal dituela dio: fisika, etika eta dialektika. Diogenesek bere jarrera filosofikoa argi azaltzen ez badu ere, Platonengandik, metafisikoengandik eta estoikoengandik urrun egon eta epikurearrekin eta eszeptikoekin bat datorrela dioten iritziak daude. Liburuki dibertigarriena zinikoei buruzkoa da, bertan anekdota eta pasarte anitz biltzen duelako. Interesgarriena Epikurori buruzkoa da, *Herodotori, Pitoklesi eta Menezeori Gutunak* eta *Esakuntza Nagusiak* idazkiak ematen dituelako.

thumb|*Delle vite dei filosofi*, 1611

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Filosofoen bizitzak* gazteleraz: *Vidas, opiniones y sentencias de los filósofos más ilustres*, José Ortíz y Sanzen itzulpena, 1887. *www.cervantesvirtual.com* webgunean.
*  *Filosofoen bizitzak* ingelesez: *The lives and opinions of eminnts philosophers*.
*  Liburukien eskuizkribuak: *Diogenes Laertius: the Manuscripts of "The Lives and Opinions of Eminent Philosophers"*.
*  Fernando Báez: Diógenes Laercio o la indiscreción satisfecha.*Casi Nada* webmagazine. 1998ko abendua.
*  Smith: *Enciclopedy of Greek and Roman Biography and Mythology*, "Diogenes Laertius" sarrera, I. bolumena, 1022-1023. orrialdea.
392 Wilhelmina

**392 Wilhelmina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 392. asteroidearen izena da. 1894ko azaroak 4an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

Bere izena, Gilermina I.a Herbeheretakoa erreginagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Lidl

**Lidl** enpresa alemaniarra da, deskontu-dendak kudeatzen dituena. Enpresaren izen osoa Lidl Stiftung & Co KG da eta Schwarz Taldearen zati da.

## Historia 
Lidl supermerkatu katea 1930eko hamarkadan sortu zuen Schwarz familiako kide batek. Hasieran Ludwig Lidl irakasle erretiratuaren barazki denda izan zen. 1930an Josef Schwarz Südfrüchte Grosshandel Lidl & Co. konpainiako bazkide bihurtu, eta barazkiak saltzeko denda supermerkatu bihurtu zuen. 1977an Dieter Schwarz, sortzailearen semeak, supermerkatu katearen kontzeptua aldatu eta Lidl deskontu supermerkatu bihurtu zen, Aldiren eredua kopiatuz.

1973an mota horretako lehen denda zabaldu zuten, eta lau urte beranduago, 33 deskontu supermerkatu zituzten Alemania osoan. Gaur egun, Lidl Europako hainbat herrialdetan hedatu da eta 8.000 dendatik gora dauzka.

## Herrialdeak 
Lidl Europako hemeretzi herrialdetan zituen dendak 2009an; horietako 25 Euskal Herrian.

## Ikus, gainera 
* Aldi

## Kanpo estekak 
*  Lidlen webgune ofiziala.
394 Arduina

**394 Arduina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 394. asteroidearen izena da. 1894ko azaroak 19an aurkitu zuen Alphonse Louis Nicolas Borrellyk Marsellako behatokitik.

Bere izena, galiar mitologiako Arduina izeneko jainkosagatik jasotzen du, Ardenak eskualdearen eponimoa dena.

## Kanpo estekak
2002ko Neguko Olinpiar Jokoak

**2002ko Neguko Olinpiar Jokoak** gertakari honen XIX. edizioa izan ziren. Estatu Batuetako Salt Lake City hirian ospatu ziren, 2002ko otsailaren 8tik 24ra arte. Laugarren aldia izan zen jokoak Estatu Batuetan ospatzen zirela eta 2.399 kirolarik 7 kirol ezberdinetan parte hartu zuten.

## Dominak 
## Kanpo estekak 
*  Nazioarteko Batzorde Olinpikoaren webgunea: 2002ko Olinpiar Jokoak
395 Delia

**395 Delia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 395. asteroidearen izena da. 1894ko azaroak 30ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. Delia, C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
393 Lampetia

**393 Lampetia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 393. asteroidearen izena da. 1894ko azaroak 4an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, greziar mitologiako Lanpezia izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
398 Admete

**398 Admete**, asteroide gerrikoan aurkitutako 398. asteroidearen izena da. 1894ko abenduak 28an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik. C motako asteroide bat da, ziuraski, karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, greziar mitologiako Admete izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
399 Persephone

**399 Persephone**, asteroide gerrikoan aurkitutako 399. asteroidearen izena da. 1895eko otsailak 23an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergeko behatokitik.

Bere izena, greziar mitologiako Persefone izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Demeter jainkosaren alaba zena.

## Kanpo estekak
Ammi-Saduqa

**Ammi-Saduqa**, Babiloniako I. dinastiako hamargarren erregea izan zen, Ammi-Ditanaren oinordekoa. K.a. 1646 eta K.a. 1626 bitartean gobernatu zuen.

Bere garaian, babiloniar erresuma, erabateko desegite fase batean sartu zen, barne krisi sozial larri batekin, atzerriko herrien presioagatik okertua, bereziki kasitarrena, estratu babiloniar guztietan sartu zirenak, peoi, artisau, edo baita babiloniar armadako soldadu bezala ere lan eginez.

Errege honi buruz, asmo honez eginiko ediktu batzuk geratzen dira, inperioaren gainbehera geratzeko bezain eraginkorrak izan ez zirenak. Bere oinordekoa, bere anaia Samsu-Ditana izan zen, dinastia honetako azken erregea.
Intef VII.a

**Sekhemra Horhormaat-Intef** edo **Intef VII.a**, Egiptoko XVII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1560 inguruan gobernatu zuena, Egiptoko bigarren tarteko aroa deritzon garaian.

## Biografia 
Intef VII.a, hobekien dokumentatua dagoen dinastia honetako errege bat da. Intef VI.aren anaia eta Sekhemra-Shedtauy edo Sobekemsaf II.aren semea izan zela ezagutzen da.

Tebasetik gobernatu zuen, bere subirautza, Goi Egiptora mugatu zen arren. Bere aktibitate antolatzailea eta gerra asmoak ziurtatzen diren lehena da. Zenbait tokitan eraikitzea agindu zuen, eta, bere erregealdiko 3. urtean, gobernari honen izaera autoritarioa frogatzen duen Koptoseko Min jainkoaren tenpluari buruzko ediktu bat grabatu zen.

Apofis I.a gobernari hiksoaren garaikidea izan zen, eta, dirudienez, honekin, tratu errentagarriak izan zituen. Tebas, oraindik bakean dago hiksoekin, eta elkartrukeak ugariak dira bi erresumen artean.

Tebasen Iparraldeko erresumaganako leialtasunaren teoria, ez da baztertu behar, Apofisi buruz, Goi eta Behe Egiptoko errege titulua zeramala ziurtatu baitzen, bere eragina Gebeleineraino iristen zelarik. Gainera, Apofisek, bere alaba Herit, Tebaseko errege familiako kide batekin ezkondu zuen. Bere erregealdiaren ondoren hasiko dira bere ondorengoak borroka irekian, hiksoen aurkako garaipena lortuz eta Egiptoko Inperio Berria deritzon garaia abiaraziz.

Intef VII.a, behar baino goizago hil zen, erregealdi labur baten ondoren; beharbada eraila izan ze, Jürgen von Beckerathen ustetan, Dra Abu el-Nagako nekropoliko hilobi batean lurperatua izan zen, bere armekin (arku eta geziak). Bere hilobiaren kokalekuak, bere aurreko erregeen hilobietatik iparraldera, nekropoli berri bat inauguratzen zuela adierazten du.

## Bere garaiko testigutzak 
Intef VII.ak, *Gebel Intef*en tenplu berri bat eraikitzea agindu zuen eta Goi Egiptoko tenplu ugari zaharberritu zituen.

Auguste Mariettek, 1860an, indusketa osoagao bat hasi zuen Dra Abu el-Nagan, urte batzuk lehenago, Kamose faraoia eta Ahhotep erreginaren hilobiak aurkitu ziren tokian, eta Intef VII.aren hilobia aurkitu zuen, oraindik bere sarkofagoa eta urre koloreko hondarrak zituen ontzi kanopoz beteriko kutxa bat zituena. Objektu hauek, Louvreko Museoan erakusten dira. Honela, XVII. dinastiako erregerik garrantzitsuenen hilobiak berreskuratu ahal izan ziren. Faraoiaren pitzaturiko bi obelisko ere aurkitu zituen, bost tituluak osorik zituztenak, baina Kairoko Egiptoar Museora garraiatzerakoan galdu egin ziren.

Bere hilobia, Alemaniar Arkeologia Institutuko zuzendariordea zen Daniel Polzek berrinduskatu zuen 2001ean, aurkitutako hondarrek, jatorrian, 11 metroko zabalera eta 13 metro inguruko garaiera zuen piramide txiki batek amaitzen zuela adierazi zutelarik.
397 Vienna

**397 Vienna**, asteroide gerrikoan aurkitutako 397. asteroidearen izena da. 1894ko abenduak 19an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Vienna, egungo Vienaren latin modernoko izena da, baita Frantziako eskualde baten izena ere (Vienne).

## Kanpo estekak
Felucia

**Felucia**, Star Wars film saga ospetsuan agertzen den planeta exotiko bat da. Planeta hau, Star Wars III. Atala: Sithen Mendekua izeneko filmean agertzen da.

## Planetaren deskribapen laburra 
Felucia, landare primitibo erraldoiz, landaretza koloreanitzez eta itxura garden eta plastikoaren antzerako itxurako izakiekin betea dago. Eguzkiak distiratzen duenean, giroak, beira koloreanitz bat bezala dizdiratzen du.

## Historia 
Klon Gerretan, Merkataritza Gremioaren egoitza nagusi bezala balio izan zuen.

Aayla Secura Jedia eta Bly Komandantea, Errepublika Galaktikoaren infanteriaren buru izan ziren, planeta honetan armada separatista bilatzen. Baina jedia, bere klon soldadu propioek, 66 agindua obedituz hil zuten.

## Izenaren jatorria 
George Lucasen irudimen handiaren ondorioz, Steven Spielbergi eginiko keinu bat dela uste da, batzuk diotenaren arabera, Spielbergek, Felucia, *E.T. the Extra-Terrestrial*en planeta zela esan baitzuen.

## Kanpo estekak
Bly Komandantea

**Bly Komandantea**, Star Wars film sagako pertsonaia bat da. **Bly Komandantea**, 5052 zenbakidun klon soldaduaren ezizena zen, 162. legioaren komandantea zena. Aayla Secura jedia zerbitzatu zuen Felucia planetan. Gudu askotan, **Deviss** "izen"eko klon kapitain bat zegoen. Errepublika Galaktikoa meritu handiz zerbitzatuz, Bly Komandanteak berak igo zuen mailaz. Honela, Deviss izeneko kapitain hori, Deviss Komandantea izatera pasa zen.

Felucian, Sistema Independenteen Konfederakuntzaren armadaren aurka ausartki borrokatu ondoren eta BS609 komandante droidea tiro hilgarri batez hil ondoren, 66 agindua jaso zuen, zuzenean Palpatine enperadorearen eskutik, eta, inongo zalantzarik egin gabe, Aayla Secura jedia hiltzeko agindua eman zuen. 66 aginduaren ondoren, asaltu soldadu legio baten komandantea izatera pasa zen. Bere tropekin batera hil zen Heriotzaren Izarrak eztanda egin zuenean.

## Kanpo estekak
Pappus Alexandriakoa

**Pappus Alexandriakoa** (grezieraz Πάππος edo Ἀλεξανδρεύς), (290 – 350) matematikari greziar garrantzitsu bat izan zen.

Alexandriako eskolako azken matematikari handia, Euklidesen Elementuak eta Klaudios Ptolemaiosen Almagesto lanei buruzko iruzkinak idatzi zituen.

Bere lan nagusiak, Synagoge edo *Bilduma Matematikoa* deitua, 340 inguruan idatzia, garrantzi berezia du ikuspuntu historikotik, bere garaiko ezagutza matematikoen erakusketa oso eta sistematiko bat izateaz gain, gaur egun, neurri handi batean galduak dauden Alexandria hirian matematiken irakaskuntzaren funtsak ziren lanen zatiak, batzuetan osoak, biltzen bait ditu. *Bilduma*k, zortzi liburuz osatua dagoena, guztiak kontserbatuak (lehena eta bigarrenaren zati bat izan ezik), ezagutza geometriko garrantzitsuak sartzen dituzten problema batzuk ditu, parabola baten fokua edo sekzio koniko baten zuzentzailea, eta teorema ugariren azalpena, horien artean, biraka ari diren irudien azalera eta bolumena adierazten dituena.

Geometrian, zenbait teoremaren egiletza ematen zaio, guztiak, Pappusen teorema izen orokorrarekin ezagutzen direlarik. Honako hauek dira batzuk:

* Pappusen zentroidearen teorema
* Pappusen katea
* Pappusen teorema harmonikoa
* Pappusen hexagonoaren teorema

## Kanpo estekak
Tol Galen

**Tol Galen** ("Uharte Berdea" sindarinez), Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den fikziozko toki bat da. Ibaiko uharte bat da, Adurant ibaiaren ibilbidearen erdialdean kokatua dagoena, Ossiriandetik hegoaldera, Belerianden.

## Historia 
Tol Galen, Mandosen Geletatik itzuli ondoren, gutxi gora-behera Eguzkiaren Lehen Aroko 470. urtean, Berenek eta Luthienek euren bizitza hilkorra elkarrekin igaro zuten tokia da. Han jaio zen euren seme Dior Eluchil handik gutxira. Berenek, behin baino ez zuen utziko Tol Galen heriotzetik itzuli zenetik, Eguzkiaren Lehen Aroko 505. urte inguruan, Nogrodeko nanoen esku gertatu zen Thingol erregearen erailketa mendekatzeko eta Nauglamirra berreskuratzeko Sarn Athradeko guduan. Beren, Tol Galenera itzuli zen Nauglamirrarekin, eta han, Luthienek, biak bigarren aldiz hil ziren arte erabili zuen, Eguzkiaren Lehen Aroko 509. urtean gertatu zena, honela, Iluvatarren seme-alaben artean ederrena izan zelarik.

## Dor Firn-I-Guinar 
Tol Galen inguratzen zuen Ossiriandeko gunea, Dor Firn-I-Guinar bezala ezagutzen zen sindarinez, "hildako bizkorren lurraldea" edo "bizi diren hildakoen lurraldea" esan nahi duena, Beren eta Luthienek heriotzetik itzuli ondoren izan zuten bizitza dela eta.

## Kanpo estekak
San Diegoren Glorieta (Sevilla)

**San Diegoren Glorieta**k, Sevillako Maria Luisa Parkerako sarreretako batean kokatua Espainiako Plazatik, 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketan, sarrera nagusi funtzioa egiten zuen.

Bere izena, hala deituriko frantziskotar oinutsien antzinako komentu batetik dator. XVIII. mendetik utzia zegoen, ontze lantegi bezala erabilia XIX. mendearen lehen urteetan, eta, mende honen erdialdetik 1883 arte (urte honetan bota zelarik), San Telmoko jauregiaren zalditegi funtzioak egin zituen. Bere tokian, Erakusketako Kasinoa eta Lope de Vega Udal Antzokia eraiki ziren (Sevillaren pabiloia Iberoamerikar Erakusketan).

Bertako gauzarik erakargarriena, magnolia erraldoi batek ezkutaturiko eta irudiz apaindutako erdi ezkutatua dagoen iturria da, Hispania maiestatetsu bat irudikatuz espainiar erregetzaren armarriarekin eta hiriko NO8DO ospetsuarekin, Espainia sinbolizatzen dutena, lehoi batekin lagunduta. Albo banatako irudi alegorikoek, aberastasun izpirituala irudikatzen dute (bere eskuineko eskuan Andre Maria Guztiz Garbiaren irudi bat daraman tunikadun gazte eran) baita materiala ere (mahats sorta bat eta galburu batzuk daramatzan emakume bezala. Iturriko zurrutada, urak gordetegi handiago batera daramatzan alderantzikatutako maskor batetara doa.

Hemendik gertu, Arrazari Monumentua dago.

1929an egin zuten zenbait egilek: arku hirukoitza, Vicente Traverrek egina da, erdiko irudia, Manuel Delgado Brackemburyrena, eta, alboetako hutsunetan ikus daitezkeenak, Enrique Pérez Comendadorrenak.

## Irudi galeria 

Fitxategi:SevillaGlorietaDeSanDiego02.JPG|Aberastasun materiala irudikatzen duen irudi alegorikoa
Fitxategi:SevillaGlorietaDeSanDiego03.JPG|Hispania irudikatzen duen irudi alegorikoa
Fitxategi:SevillaGlorietaDeSanDiego04.JPG|Aberastasun izpirituala irudikatzen duen irudi alegorikoa

## Kanpo estekak
Amari Torayasu

Takeda klana, lehenik Takeda Nobutora eta ondoren Takeda Shingenen agintaritzapean zerbitzatu zuen Sengoku aroko samurai japoniarra izan zen. Amari, klaneko *shukuro* edo agure bihurtu zen Shingen klaneko buruzagi bihurtu zenean, eta honen hogeita lau jeneraletako bat izan zen. Borrokan hil zen Uedaharako guduan, 1548an, Itagaki Nobukatarekin batera. Biak bizkarrez bizkar borrokatzen ari ziren gezi zaparrada bat euren gainera erori zenean.
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko X. Jokoak

**Erdialdeko Amerikako eta Karibeko X. Jokoak** Puerto Ricoko hiriburu San Juan de Puerto Ricon jokatu ziren, 1966ko uztailaren 11tik uztailaren 25 arte. Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Joko guztietatik, parte hartzaile kopururik handienetakoa izan zuen, 1689 kirolarik parte hartu baitzuten, hemezortzi herrialderen ordezkari.

## Kanpo estekak
400 Ducrosa

**400 Ducrosa**, asteroide gerrikoan aurkitutako 400. asteroidearen izena da. 1895eko martxoak 15ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

J. Ducros astronomoagatik jasotzen du bere izena.

## Kanpo estekak
Acklay

**Acklay**ak, Star Wars film saga ospetsuan, presoak exekutatzeko erabiltzen zen piztia erraldoi bat zen. Lehen aldiz, Star Wars II. Atala: Klonen erasoa filmean agertu zen, Geonosiseko harean.

Izarretako ehiza bonbardaketari baten tamainako musker moduko bat zen. Bere larruazala urdin kolorekoa da eta sei hanka ditu (karramarroaren antzeko pintzak). Bere burua, luzanga zen, eta hortz zorrotzezko hilara bat zuen. Altueran, lau metro eta erdi baino gehiago neurtzen zuen, eta bere arintasuna harrigarria zen. Atzealdeko bi hanka pareek, soilik mugitzeko balio zuten, aurrealdeko hanka parea, euren harrapakinak akabatzeko ere balio duten bitartean, pintzatan amaitzen baitira.

Felucia eta Vendaxa planetetan zuen jatorria, non aske bizi zen gainontzeko espezieak desagerrarazten, Feluciako har erraldoi babesgabeak kasu. Oso zaila zen hauek bizirik harrapatzea, euren agresibitate handiagatik, eta horregatik, oso gutiziatuak ziren. Geonosis planetan, hauetakoren batzuk zeuden, Geonosiseko harean ikuskizunak egiteko ekarri zirenak, non presoak hiltzen zituzten acklayen barailetara jaurtiz, baita beste piztia batzuk ere, reekak edo nexuak ere.

Klon Gerretan, Felucia planetan, klon soldaduak, etengabe erasoak ziren tokiko piztien aldetik. Operazioak Felucian, infernua ziren. Aayla Securaren abilezia eta energiagatik izan ez balitz, klon soldadu askok, euren buruaz beste egingo zuten.

## Kanpo estekak
Billy Connolly

**William** "**Billy**" **Connolly, Jr.** (Anderston, Glasgow, 1942ko azaroaren 24a -), ezizenez **The Big Yin** (eskozieraz *Handia*) Eskoziako umorista, abeslari, aktore eta telebista aurkezlea da. Eskozierar hizkeran moldatutako ingelesez (batez ere Glasgow hiriko ahoskeraz) burutzen dituen hitzaldi umoretsu eta bakarlaneko antzezpenengatik ospetsua da.

2000an Sharon Stonekin batera *Beautiful Joe* filma antzeztu zuen.

2012ko irailaren 29an Donostiako Zinemaldian Dustin Hoffman estatubatuar aktorearekin batera euren *Quartet* filma aurkeztu zuen.

## *The Big Yin* ezizenaren jatorria 
Connollyk *The Big Yin* (eskozieraz "Handia") ezizena lehenbiziko aldiz nerabetzaroan bere aitarengandik bereizteko erabili zuen: "Nire aita oso gizon indartsua zen. Zabala eta indartsua. 18 hatzeko lepondoa zuen. Sendoa, zezenaren pare. "Big Billy" ("Billy Handi") zen eta ni "Wee Billy" (eskozieraz "Billy Ttiki"). Era nik bera baina handiagoa izan nahi nuen, eta gauza guztia kontrolaz kanpo atera zen. Eta orduan Eskozian Big Yin bilakatu nintzen. Hortaz, taberna batera joan eta norbaitek honakoa badio, 'Billy Connolly hemen egon zen.' 'O? Big Billy edo Wee Billy?' 'The Big Yin.' 'Oh, Wee Billy.' Kanpotarra baldin bazara, 'Zertaz ari dituk hauek?' pentsatuko zenuke.

## Diskografia hautatua 
* 1972 - *Billy Connolly Live*
* 1974 - *Cop Yer Whack for This*
* 1974 - *Solo Concert*
* 1975 - *Get Right Intae Him!*
* 1975 - *Words and Music*
* 1975 - *The Big Yin*
* 1976 - *Atlantic Bridge*
* 1977 - *Billy Connolly*
* 1977 - *Raw Meat for the Balcony!*
* 1978 - *Anthology*
* 1979 - *Riotous Assembly*
* 1981 - *The Pick of Billy Connolly* (bilduma)
* 1983 - *A Change is Good as Arrest*
* 1983 - *In Concert*
* 1984 - *Big Yin Double Helping* (bilduma)
* 1985 - *Wreck on Tour*
* 1987 - *Billy & Albert*
* 1991 - *Live at the Odeon Hammersmith London*
* 1995 - *Musical Tour of Scotland*
* 1999 - *Comedy and Songs* (bilduma)
* 1999 - *One Night Stand Down Under*
* 2002 - *The Big Yin - Billy Connolly in Concert* (bilduma)
* 2003 - *Transatlantic Years* (1969 eta 1974 arteko lanen bilduma)
* 2005 - ''Billy Connolly's Musical Tour of New Zealand*
* 2007 - *Live in Concert''

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Connollyren webgune ofiziala
* Billy Connollyren "Atso bat autobusean" bakarlan antzezpenaren bideoklipa.
* Billy Connollyren "Glasgowko bi eskoziar Erroman" bakarlan antzezpenaren bideoklipa.
* Billy Connollyren "Ereserki Nazionala" bakarlan antzezpenaren bideoklipa.
* Billy Connollyren "Colonoscopy" bakarlan antzezpenaren bideoklipa.
* Billy Connolly erlijioari buruzko antzezpenaren bideoklipa.
Ang Thong probintzia

**Ang Thong probintzia** (Tai: อ่างทอง) Thailandiako probintzietako bat da. Izenak *urrezko katilua* esan nahi du eta eta duen kalitatezko arrozari egiten dio erreferentzia. Hiriburua Ang Thong da. 269.419 biztanle ditu eta 968,4 kilometro koadroko azalera.

## Kanpo estekak
Mirfak

**Mirfak** (**Mirphak**, **Marfac** edo **Mirzac** ere idatzia), **α Persei** (α Per / 33 Persei / HD 20902) izarraren izen arrunta da, Perseus konstelazioko izarrik distiratsuena, +1,79ko magnitudearekin. Izena, arabierazko *Marfiķ al Thurayya* esalditik dator, "Pleiadeen ukondoa". Algenib, izar hau izendatzeko erabiltzen den beste izen bat, arabierazko الجنب *al-janb* edo الجانب *al-jānib*etik dator, "alboa" esan nahi duena. Hala ere, azken izen hau, Gamma Pegasi izarra izendatzeko ere erabiltzen da.

Lurretik 590 argi urteko distantziara, Mirfak, izar supererraldoi zuri-horia da, azalean, 6180º kelvineko tenperatura duelarik. Gure eguzkiarena baino 5.000 aldiz handiagoa den argitasun batekin distiratzen du, eta gure eguzkiarena baino 62 aldiz handiagoa den erradio bat du. Hertzsprung-Russell diagraman, zefeidetatik gertu dago, euren zikloa, zuzenean bere argitasunarekin lotua dagoen izar aldagarri pultsanteak. Mirfak, aldi berean, izar pultsante nahiko xume bat izango litzateke. Horregatik, oso erabilgarritzat jotzen da izar aldagarri hauen ikerketan, kandela estandar garrantzitsuak direnak. Bere masa, 7 eta 8 eguzki masa artean dago, eta, duela 30 edo 50 milioi urte (kopurua, masa zehatzaren araberakoa da) B motako izar urdin bero bat zen.

Beste konstelazio batzuetan ez bezala, Perseusen, izarretako asko, fisikoki lotuak daude. Honela, Mirfak, Alfa Persei kumulua deritzonaren izar nagusia da, gertuko izarrak eta ez hain distiratsuak biltzen dituena, duela 50 milioi urte inguru sortu zirenak.

## Ikus, gainera 
* Izar nautiko

## Kanpo estekak
Eneagrama (argipena)

**Eneagrama** terminoak erabilera ezberdinak ditu:

* geometrian, eneagrama bederatzi puntako izar bat da;
* psikologian, eneagrama nortasun-tipologia bat ezartzen duen teoria bat da, geometriako eneagrama eredutzat harturik.
Claudio Naranjo

**Claudio Naranjo** (Valparaíso, 1932ko azaroaren 24a - Berkeley, Kalifornia, 2019ko uztailaren 12a) txiletar psikiatra izan zen. Medikuntza ikasketak bere sorterrian egin zituen eta gero Amerikako Estatu Batuetako Berkeley eta Harvard unibertsitateetan ibili zen.

## Argitalpenak 
* *La vieja y novísima gestalt: Actitud y práctica* (1990) Santiago: Cuatro Vientos
* *La agonía del patriarcado* (1993) Editorial Kairós
* *Gestalt sin fronteras* (1995) Editorial Errepar
* *Carácter y neurosis* (1996) Vitoria: Ediciones La Llave
* *Entre meditación y psicoterapia* (1999) Vitoria: Ediciones La Llave
* *Autoconocimiento Transformador. Los eneatipos en la vida, la literatura y la clínica* (1999) Vitoria: Ediciones La Llave
* *El eneagrama de la sociedad* (2000) Vitoria: Ediciones La Llave
* *Cambiar la educación para cambiar el mundo* (2002) Vitoria: Ediciones La Llave
* *Cantos del despertar* (2002) Vitoria: Ediciones La Llave
* *Gestalt de vanguardia* (2003) Vitoria: Ediciones La Llave
* *Sanar la civilizacion* (2009 Vitoria: Ediciones La Llave

## Ikus, gainera 
* Eneagrama (psikologia)

## Kanpo estekak 
*  Claudio Naranjori egindako elkarrizketa (bideoa)
*  El sitio web de Claudio Naranjo
*  El sitio web de la Fundación Claudio Naranjo
*  Una introducción a la búsqueda del crecimiento
*  Entrevista a Claudio Naranjo
Didier Drogba

**Didier Yves Drogba Tébily** (Abidjan, Boli Kosta, 1978ko martxoaren 11) futbolari afrikarra da. 2002a geroztik, Boli Kostako futbol selekzio nazionalarekin internazionala da. Gaur egun Chelsea FC futbol talde ingelesean jokatzen du.

## Taldeak 
## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak
401 Ottilia

**401 Ottilia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 401. asteroidearen izena da. 1895eko martxoak 16an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik.

## Kanpo estekak