open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eraikin Singularra

**Eraikin Singularra** Iruñeko hirian dagoen etxe-orratz bat da, 1968-1976 artean eraikia. Iruñeko eta Nafarroako eraikinik altuena da.

## Kokalekua 
Iruñeko erdigunean, Iruñeko zitadelatik hurbil kokaturik dago, Pio XII.a etorbidea eta Armada etorbidearen artean, hots, Iruñeko Lehen Zabalgunearen azken muturrean.

## Historia 
1968-1976 artean eraiki zen eta Javier Guibert, Manuel Jaén Albaitero, Manuel Jaén de Zulueta, Miguel Ángel Ruiz-Larrea eta Luis Lozano Giménez arkitektoek diseinatu zuten.

## Eraikina 
Eraikina hiru zati edo dorretan banatzen da, erabilera erresidentzialeko bi zati eta bulegoak dituen beste zati bat. Ezaugarri eta estetika brutalista dituela agerikoa da.

Hasierako proiektuak eraikin askoz altuago bat eraikitzeko asmoa zeukan arren, aireportuaren ibilbideak ez oztopatzeko, gutxitu egin behar izan zen Eraikin Singularraren garaiera. Nafarroako eraikinik altuena da.

Fitxategi:Edificio Singular (2683944246).jpg
Fitxategi:Pamplona - Avenida del Ejército, Edificio Singular 3.jpg
Fitxategi:Pamplona - Avenida del Ejército, Edificio Singular 4.jpg

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko eraikinik altuenen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Eraikin Singularraren argazkiak
Banco de Vizcaya

**Banco de Vizcaya** Bilbon 1901. urtean sorturiko bankua izan zen. 1988. urtean Banco de Bilbaorekin bat egin eta gero BBV bankua sortu zen.

Bancaya izenarekin ere ezagutzen da. Egoitza nagusia Bilboko Plaza Biribileko dorrean izan zuen, BBVAren dorrean alegia.

## Ikus, gainera 
* BBVA

## Erreferentziak
.im

**.im** Man Uharteari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Man Uharteko gobernuak kudeatzen du.

Erregistroa hiru eta laugarren mailetarako egin daiteke, hurrengo hauetan:

* **co.im** enpresak
* **ltd.co.im** enpresa pribatuak
* **plc.co.im** enpresa publikoak
* **net.im** Interneteko zerbitzu hornitzaileak
* **gov.im** gobernua
* **org.im** gizabanakoak eta irabazi asmorik gabeko erakundeak
* **nic.im** domeinu zerbitzarientzako
* **ac.im** hezkuntza

## Kanpo estekak 
*  .im whois informazioa IANAren webgunean
Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles

**Red Nacional de los Ferrocarriles Españoles** (**RENFE**) 1941tik 2004ra bitartean Espainiako zabalera iberiarreko burdinbide sarea ustiatu zuen erakunde publikoa izan zen, Espainiako Sustapen Ministerioaren menpekoa. Trenbide bidezko bidaiari eta zamen garraioaz arduratu zen 2005eko urtarrilaren 1.an, *Trenbide Sektorearen Legea* indarrean sartu ondoren, enpresa bitan zatitu zen arte. Zatiketa horretatik *Renfe Operadora* sortu zen alde batetik, trenbide eragile funtzioa betetzeko; eta bestetik *ADIF* (*Administrador de Infraestructuras Ferroviarias*) sortu zen trenbide azpiegiturak kudeatzeko.

RENFE frankismo garaian sortu zen, 1941eko hasieran, Gerra Zibilaren ostean. Horretarako, Francoren diktadura erregimenak Espainiako bi burdinbide konpainia handiak, MZA eta Norteko Konpainia, eta beste txikiago batzuk bateratu zituen. Ia 64 urtez Espainiako zabalera iberiarreko trenbide sarearen monopolioa izan zuen, 2004ko abenduaren 31ra arte, alegia. Trenbide garraioen inguruko europar zuzentarauak betearazita, RENFE aurretik aipatutako bi enpresatan zatitu zuen Espainiako Gobernuak. Renferen sorkuntzarekin Gerra Zibilean suntsituak izan ziren trenbide guztiak berreraikitzea lortu zen.

## Barne egituraketa 
1990tik enpresa berregituratu zen, *Negozio Unitate* izeneko taldeak sortuz. Hala, barne egituraketa hurrengo taldeetan banatzen zen:

* Aldirien Negozio Unitatea
* Eskualdeen Negozio Unitatea
* Distantzia Luzeko Negozio Unitatea - Linea Handiak
* Abiadura Handiko Negozio Unitatea
* Kargen Negozio Unitatea
* Garraio konbinatuko Negozio Unitatea
* Zamen Negozio Unitatea
* Trenen mantenu osoko Negozio Unitatea - Renfe Integria

## Presidenteak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Renfe Operadora
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Eusko Trenbideak, EAEn
* FGC, Katalunian
* FGV, Valentziako Erkidegoan
* Ferrocarriles de Vía Estrecha, Espainiako iparraldean

## Kanpo estekak
Soria

**Soria** izen bereko probintziako hiriburua da, Espainiako iparraldean, Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan.

## Geografia 
### Kokapena 
Soria Duero ibaiaren goiko atalean dago. Udalerriaren eremua Soria hiriak berak eta hiru alkate-auzok osatzen dute: Otoruelos, Pedrajas eta Toledillo.

### Klima 

## Demografia 
### Bilakaera demografikoa 
2008an 39.344 biztanle zituen Soriak, eta horrenbestez, Teruelen ostean, biztanle gutxien duen Espainiako hiriburua da.

### Biztanleria auzoaren arabera 
## Kirolak 
* CD Numancia futbol taldea.

## Monumentuak 
* San Saturio baseliza
* Santo Domingo eliza

## Senidetutako hiriak 
* 

## Garraio 
thumb|Virgen del Mirón ermita
### Hiriarteko autobusak 
Hiriak autobus geltoki bat du: han, helmuga anitzeko linea ugarik bat egiten dute, horien artean hiria Madril eta Iruñearekin lotezen dutenak

### Hiriko autobusak 
Hirian autobus zerbitzu bat da: Soriako urbanoa.

## Idazleak eta Soria 
Idazle askok harreman bereziak izan dituzte hiriarekin, nahiz eta bertakoak ez izan:

* Gustavo Adolfo Bécquer
* Antonio Machado. Haren emaztea, Leonor Izquierdo, hiri honetan hil zen eta bertan dago lurperatuta.
* Gerardo Diego
* Angela Figuera Aymerich bilbotarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Soriako Udalaren webgunea
Ç

thumb|200px|eskuinera|Z bisigodotik Ç modernorako bilakaera.
**Ze hautsia** (**Ç** eta **ç**) euskal alfabetoko hirugarren hizkiaren (*c* hizkia) aldaera bat da. Munduko beste hizkuntza askotan alfabetoko hizki bat da (adibidez, turkieraz euskal *tx* digrafoa irudikatzeko erabiltzen da) edo, euskaraz bezala, *c* hizkiaren aldaera. Hain zuzen ere, erdara horietatik hartutako hitzak euskaraz idazteko sartu zuen letra hori euskal alfabetoan Euskaltzaindiak. Ze hautsia gaztelania zaharrean sortu zen, Erdi Aroan, latin arruntetik hartutako eta geroztik gaztelaniak galdutako  soinua adierazteko.

Euskal testu zaharretan, ze hautsia gaur egungo zetaren baliokide zen batzuetan (hartara, *guiçonorrec* idatzi zuen Etxeparek 1545ean, gaur egun *gizon horrek* idazten duguna); eta, beste batzuetan, gaur egungo *tz* digrafoaren baliokide (adibidez, *ençun* idatzi zuen Joan Perez de Lazarragak XVI. mende hartan bertan, gaur egun *entzun* dena).

Nazioarteko Alfabeto Fonetikoan, /ç/ kontsonante ahoskabe sabaikari frikaria da. alemanezko *i**ch***, *mö**ch**te*, ***Ch**ina*, *Mäd**ch**en*, *Köni**g***... hitzetan bezala.

## Kanpo estekak
Zilindro

thumb|thumbtime=71|**Zilindroa** zer den ulertzeko bideoa.
150px|eskuinera|Zilindro baten irudia
thumb|3D eredua
**Zilindro** bat forma geometriko bat da, laukizuzen baten biraketaz sortzen dena. Hiru aurpegi ditu: bi zirkulu plano kurbo batez batuak, bi aurpegi horiekiko elkarzuta dena.

## Neurriak 
### Bolumena kalkulatzea 
**Zilindroa**ren bolumena kuboarena edo edozein paralelepipedorena bezala kalkulatzen da: Oinarriaren azalera bider altuera. Kasu honetan oinarriaren azalera zirkulu batena bezalakoa da eta altuera h \,:

:B = \pi r^2 \cdot h

### Aldearen azalera 
Aldearen azalera kalkulatzeko edozein laukizuzenarena bezala kalkulatzen da (oinarria bider altuera). Kasu berezi honetan oinarria zirkunferentzia baten perimetroarena bezalakoa da eta altuera h \,:

: A_{aldea} = 2\pi r \cdot h

### Azalera osoa 
*A* azalera guztia kalkulatzeko honako formula erabiltzen da, hau da, aldearena eta bi oinarriena gehituz:
: A = 2 \cdot A_{oinarria} + A_{aldea} = 2 \cdot \pi r^2 + 2\pi rh = 2\pi r(r + h)

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Zilindroa eta zilindroaren azalera Ariketa 4 DBH.webm|thumbtime=71|**Zilindroa** eta **zilindroaren azalera** lantzeko ariketa.

## Kanpo estekak
In Flames

**In Flames** Melodic death metal estiloko Suediar talde bat da, Gothenburg hirian sortutakoa.

## Taldekideak 
* Anders Fridén - Ahotsa (1995-)
* Jesper Strömblad - Kitarra (1990-)
* Björn Gelotte - Kitarra (1998-) (Bateria 1995-1998)
* Peter Iwers - Baxua (1997-)
* Daniel Svensson - Bateria (1998-)

### Ahotsak 
* Mikael Stanne (1993-1994)
* Henke Forss (1994-1995)
* Joakim Göthberg (1994-1995)

### Kitarrak 
* Glenn Ljungström (1990-1997)
* Niklas Engelin (touring 1997-1998)
* Anders Iwers (1990-1992)
* Martin Mathisen (1993-1994)
* Carl Näslund (1993-1994)

### Baxua 
* Johan Larsson (1990-1997)

### Bateriak 
* Anders Jivarp (1995)
* Daniel Erlandsson (1995)

## Diskografia 
### Singleak 
* ''Promo Demo '93* (Demo, 1993)
* *Cloud Connected* (2002)
* *The Quiet Place* (2004)

### DVDak 
* *Used and Abused: In Live We Trust'' (2 DVD [+ 2 CD] set, 2005)

## Kanpo estekak 
*  In Flames-en webgune ofiziala
*  In Flames
Agnostizismo

eskuinera|thumb|Agnostizismoak baieztapen metafisikoen inguruko ezjakintasuna ametitzen du eta hauen aurrean aukera guztiak kontsideratzen ditu
**Agnostizismoa** zenbait ideia metafisikoren egiazkotasuna, jainkoaren existentzia esaterako, ziurtatzea edo ukatzea ezinezkoa dela baieztatzen duen jarrera filosofikoa eta teologikoa da. Horrela, **agnostiko** batek jainkoaren existentzia ez du ez baieztatzen ez eta ezeztatzen ere eta beraz, erabateko zalantza da, existentzia zein inexistentziari buruz, bere oinarrizko jarrera.

Hitza grekeratik dator *a* = *ez* eta *gnosis* = *jakintza* partikulak elkartzerakoan sortua. Ateismoa eta agnostizismoa gauza ezberdina dira, ateismoak jainkorik ez dela ziurtatzen duen artean agnostizismoak jainkorik den ala ez esaterik ez dela dio eta nolabait tratamendu bera eskaintzen die dogma baten aurrean honen zuzentasuna edo okertasuna egiatzat jotzen duten korronteei. Egiaztapen metafisikoen egiazkortasunaren ezjakintasun horren trataeraren arabera zenbait agnostizismo mota bereiz liteke:

* **Agnostizismo gogorra**: Korronte honen arabera gizakiak ezin izango ditu sekula baieztapen metafisikoak frogatu horretarako gai ez delako edota biderik ez dagoelako.
* **Agnostizismo ahula**:Jarrera pertsonala izan ohi da eta norberak baieztapen metafisiko horien inguruko frogarik ez duela arbuiatzen du.
* **Agnostizismo apatikoa** edota **apateismoa**: Korronte honen arabera zalantzan jartzen diren *egia goren* horien egiazkortasuna garrantzigabekoa da guztiz gizakiengan eragin gabekoak baitira.
* **Agnostizismo interesatua**:Korronte honen arabera *egia gorenen* egiazkortasuna frogatzea garrantzitsua da gizakiarentzat eta eragina du honengan, nolabait apateismoak dioena ukatzen du. Jainko edo jainkoen izate edo izate ezak gizakiaren funtzioan duen eragina izaten da korronte honen arbudio nagusia.
* **Teismo agnostikoa**:Agnostizismo mota bat denentz oso argi ez badago ere honen jarraitzaileek frogarik ez dela ametitu arren jainko edo jainkoak badirela sinesten dute.
* **Ateismo agnostikoa**:Aurrekoaren antzekoa da baina kasu hontan jainkorik existitzen ez deneko frogarik ez dela ametitu arren jainkorik ez dela sinesten dutenen korrontea genduke.

Orokorrean agnostikoek uste dute erlijioak giza izaeraren funtsezko atala ez direla, baina bai giza kultura eta historiarena.

Agnostikoak ez dira nahitaezko erlijio-aurkakoak, baizik eta norberaren jarrera zintzotik sortutako sinesteekin adeitsuak dira. Agnostikoaren ustez fedea berak ez duen norbanako aukera da.

Agnostizismoak XIX. mendetik indar handia hartzen hasi zen pentsamendu zientifikoarekin erlazio handia du dogmak frogarik ezean ametitzera erresistitzen baita eta konklusio guztiak arrazionalki sustenga daitezela eskatzen baitu.

Agnostiko ospetsuenen artean Thomas Henry Huxley, Thomas Alva Edison, Charles Darwin, Bertrand Russell, Albert Einstein eta Stephen Hawking daude.

## Ikus, gainera 
* Ateismo

## Kanpo estekak
Arostegi dorrea

**Arostegi Dorrea** Iruñean eraikitzekotan den dorrea da. Hiriaren mendebaldean kokaturiko gune batean, Barañaingo udalerriaren hegoaldean, Abiadura Handiko Trenaren etorrerarekin batera eraikiko den geltoki berriaren proiektuaren barnean. Dorreak izango dituen erabilerak ez daude argi oraindik, baina 100 bat metroko altuera izango duela baieztatu dute. Hasierako proiektuak 100 metroko hiru dorre eraikitzea aurreikusten zuen, baina 2006ko azaroan, behin betiko proiektua aurkeztean, dorre bakarrera mugatu zuten. 

Guztira 8.100 etxebizitza eraikiko dira, hainbat eraikin desberdinetan banaturik. Proiektua eraikitzen hasteko datarik ez badago ere, erakundeek "berehala hasteko konpromisoa" erakutsi zuten 2006. urtean zehar. Higiezinen burbuilaren leherketak eragindako krisialdi ekonomikoak proiektuak sekulako atzerapena jasatea eragin du, Nafarroako AHTren proiektuak bezala. Ofizialki hirigintza plana garatzeko lanak hasi ez diren arren, 2019an auzoko lantegi zahar batzuen eraispen lanak hasi ziren.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko eraikinik altuenen zerrenda

## Kanpo estekak
Laukizuzen

**Laukizuzen** bat paralelogramo mota bat da, zeinetan alde guztiek euren artean angelu zuzen bat osatzen duten. Alde bakoitzaren luzera berdina da binaka.

Laukizuzen baten perimetroa kalkulatzeko (*L*) *b* oinarria eta *h* altuera duenean honako formula erabiliko da:

: L = 2 \cdot b + 2 \cdot h \,

Azalera kalkulatzeko (*A*) honakoa erabiliko genuke:

: A = b \cdot h \,

Laukizuzen baten biraketaz zilindro bat sortzen da.

## Izen propioa duten laukizuzenak 
* Laukia: karratua laukizuzen mota bat da zeinetan alde guztiek luzera bera duten.

thumb|Urrezko laukizuzena
* Urrezko laukizuzena: urrezko laukizuzena edo **Φ** laukizuzena, oinarria eta garaieraren arteko erlaziotzat urrezko zenbakia duen laukizuzen bat da. Hau da, b/h = Φ denean.

*  \sqrt{2} edo *erro 2 laukizuzena*: Izen hori hartzen du altuera eta oinarriaren arteko luzeren erlazioa biren erro karratua denean. Laukizuzen hau alderik luzeenetik hartu eta erditik zatitzen bada ateratzen den laukizuzenak erlazio bera edukiko du aldeen artean, baina azalera erdiarekin. DIN normaren oinarria da.

## Kanpo estekak
.ai

**.ai** Angilari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Anguillako gobernuak kudeatzen du.

**off.ai**, **com.ai**, **net.ai**, eta **org.ai** domeinupean erregistratzeko ez da baldintzarik eskatzen, baina hauen erabilera ez da oso ugaria. Bigarren mailako domeinuak, ordea, bertako herritarrentzako baino ez dira.

## Kanpo estekak 
*  .ai whois informazioa IANAren webgunean
.al

**.al** Albaniari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Telecommunications Regulatory Authority of Albaniak kudeatzen du.

## Bigarren mailako domeinuak 
Ezin da zuzenean bigarren mailako domeinurik eskuratu, baina gutxi batzuk sortuta daude: **uniti.al**, **tirana.al**, **soros.al**, **upt.al** eta **inima.al**.

## Hirugarren mailako domeinuak 
Hurrengo aukerak eskaintzen dira:

* **.gov.al** gobernua
* **.edu.al** hezkuntza
* **.org.al** gobernuz kanpoko erakundeak
* **.com.al** enpresak eta erakunde komertzialak
* **.net.al** Interneteko zerbitzu hornitzaileak

## Kanpo estekak 
*  .al whois informazioa IANAren webgunean
.am

**.am** Armeniari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

* **.com.am**, **.net.am**, **.org.am** eta beste zenbait kasu konkretutan izan ezik, edonork eskuratu dezake **.am** domeinu bat.
* Domeinu izenak ikuskatu egiten dituzte bizpahiru egunez.
* Erlijio arrazoiak direla-eta, pornografia webguneak ezin dira domeinu hauetan jarri.

Domeinu hau ezaguna da bere letrek AM irratiarekin duten berdintasunagatik.

## Kanpo estekak 
*  .am whois informazioa IANAren webgunean
.cc

**.cc** Cocos (Keeling) uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da. VeriSignek kudeatzen du eNICen bitartez, zeinak nazioarteko erregistrorako bultzatu nahi duen, .com berria bailitzan.

## Kanpo estekak 
*  .cc whois informazioa IANAren webgunean
.fk

**.fk** Falkland Uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

Erregistratzeko bertakoa izan beharra dago.

Hirugarren mailako domeinuak baino ezin dira erregistratu, hurrengo domeinu hauek erabiliz:
* .co.fk komertzialak
* .org.fk irabazi asmorik gabeko erakundeak
* .gov.fk gobernua
* .ac.fk hezkuntza
* .nom.fk gizabanakoak
* .net.fk Interneteko zerbitzu hornitzaileak

## Kanpo estekak 
*  .fk whois informazioa IANAren webgunean
.ga

**.ga** Gaboni dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Gabon Telecomek kudeatzen du. Ez dago erregistratzea ahalbidetzen duen eta azalpenak ematen dituen webgune ezagunik, baina zenbait webgunek erabiltzen dute domeinu hau.

## Kanpo estekak 
*  .ga whois informazioa IANAren webgunean
.ge

**.ge** Georgiari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Kontaktu administratiboa eta teknikoa Georgiakoak izan behar dira domeinu bat eskuratu ahal izateko. Zuzenean **.ge** domeinupean erregistratzeaz gain, bigarren mailako domeinuak ere erabil daitezke, **.com.ge** kasu. Honez gain, baldintzak dituzten **.gov.ge** eta **.net.ge** bezalakoak ere badaude.

## Kanpo estekak 
*  .ge whois informazioa IANAren webgunean
Perimetro

**Perimetroa** irudi geometriko bidimentsionalen azaleren inguruko luzera da. Poligono baten perimetroa bere alde guztien luzeren batura da.

Perimetroaren kalkuluak hainbat aplikazio praktiko ditu. Kalkulatutako perimetro bat patio edo lorategi bat inguratzeko behar den hesiaren luzera da. Gurpil/zirkulu baten perimetroak (bere zirkunferentzia) itzuli batean zein urrun iritsiko den deskribatzen du. Era berean, bobina baten inguruan biribilkatutako soka kopurua bere perimetroarekin lotuta dago; sokaren luzera zehatza balitz, perimetroaren berdina izango litzateke.

## Zirkulua 
thumb|300px|**Zirkulu** baten diametroak 1 neurtzen duenean, haren perimetroa π da.

zirkulu baten perimetroa zirkunferentzia da eta bere ekuazioa hauxe da:
:  P = 2 \cdot \pi \cdot r 
edo
:  P = d \cdot \pi 
non:
* P \, perimetroa
* \pi \, konstante matematikoa, pi zenbakia (\pi=3.14159265...)
* r \, erradioa
* d \, zirkuluaren diametroa

Zirkulu baten perimetroa bere diametroa eta π-ren arteko biderketa da.

## Kanpo estekak
Minutu sexagesimal

**Minutu sexagesinal**, **arku-minutu** (**arcmin**) edo **minutu arkua** angeluak neurtzeko erabiltzen den unitatea da. Gradu sexagesimal baten  da. Gradu sexagesimal bat bira oso baten  denez, minutu sexagesimal bat bira baten  da, edo, erradianetan adierazia .

Minutu sexagesimal baten  **segundu sexagesimal** edo **arku-segundu** bat da.

Unitate hauek Babiloniar astronomian sortu ziren, sistema sexagesimala erabiltzen baitzen graduak neurtzeko. Astronomian, optometrian, oftalmologian, optikan, nabigazioan edo topografian erabiltzen dira gaur egun.

## Kanpo estekak 
Esfera oso batean dauden minutu sexagesimalak 4 \pi \left(\frac{10\,800}{\pi}\right)^2 = \frac{466\,560\,000}{\pi} \approx   dira.
Segundo sexagesimal

**Segundo sexagesimal** bat minutu sexagesimal baten 1/60 da, edo berdina dena gradu sexagesimal baten 1/3600a.
Angelu diedro

eskuinera|200px
**Angelu diedro** bat, edo **diedro** bat zuzen batean mozten diren bi planok euren artean duten angelua da.

Angelu diedro baten balioa ezagutzeko bi planoekiko elkartzuta den hirugarren plano bat behar da. Bertan bi planoek sortzen duten angelua izango da angelu diedroaren balioa.

## Kanpo estekak
Fernando Lamikiz

**Fernando Lamikiz Garai** (Gernika, 1959ko urtarrilaren 31) Athletic Clubeko presidentea izan zen 2004ko irailatik 2006ko Irailaren 27ra arte. Abokatua eta ekonomialaria da eta Deustuko Unibertsitateko irakaslea da. Aurretik Ignacio Ugartetxe izan zen presidentea.

Ligan taldeak denboraldiari eman zion hasiera txarrak eta zaletu askoren ezinegonak dimititzera eraman zuten Lamikiz, 2006ko irailaren 26an.
.gf

**.gf** Frantziar Guianari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .gf whois informazioa IANAren webgunean
.gi

**.gi** Gibraltarri dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

Laburdura berbera erabiltzen dutela-eta, zenbaitek domeinu hau erabili dute Gironako probintzian.

## Kanpo estekak 
*  .gi whois informazioa IANAren webgunean
.dz

**.dz** Aljeriari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. NIC.DZk kudeatzen du, CERISTen (Centre de Recherche sur l'Information Scientifique et Technique) azpibanaketa bat. Horrelako domeinu bat eskuratzeko Algerian dagoen erakunde bat izan behar da, eta izen edo marka erregistratuarekin zerikusia izan behar du aukeratutako domeinu izenak. *DZ* letrak herrialdearen berezko izena den *Dzayer* terminoan oinarrituta daude.

## Bigarren mailako domeinuak 
Erregistroak bigarren mailan egin daitezke, edo baita hirugarrenean ere, domeinu hauetan oinarrituz:

* **.com.dz** enpresa komertzialak
* **.org.dz** erakundeak
* **.net.dz** Interneteko zerbitzu hornitzaileak
* **.gov.dz** gobernua
* **.edu.dz** hezkuntza
* **.asso.dz** elkarteak
* **.pol.dz** erakunde politikoak
* **.art.dz** artea eta kultura

## Kanpo estekak 
*  .dz whois informazioa IANAren webgunean
Aínsa-Sobrarbe-L'Aínsa-Sobrarbe

**Aínsa-Sobrarbe** edo '''L'Aínsa-Sobrarbe'* (izen ofiziala *Aínsa-Sobrarbe/L'Aínsa-Sobrarbe*, aragoierazkoa *L'Aínsa-Sobrarbe*, gaztelaniazkoa *Aínsa-Sobrarbe'') Huescako Sobrarbe eskualdean dagoen udalerria da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Ainsako gida turistikoa
Irrintzi

**Irrintzi** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
# Irrintzi: Euskal oihua.
# Irrintzi: Zaldiaren hotsa.
# Irrintzi: Ipar Euskal Herriko talde armatua.
CMYK kolore-eredua

thumb|250px|CMYK kolore sistema

**CMYK** kolore sistema, bere ingelesezko ***C**yan-**M**agenta-**Y**ellow-Blac**k*** akronimotik dator (zian, magenta, horia eta beltza euskaraz, eta beraz ZMHB akronimoa izango litzateke baliokidea). Halaber, azken ***K*** letraren balioa ***K**ey* da, inprimatzeko erabilitako *key plate* dela eta 

Kolore sistema horretan, kolore primarioak batzen dira. Guztiak aldi berean batutakoan, beltza lortzen da eta bakoitza beste batekin batutakoan, RGB kolore sistemakoak.

Inprentako lanetan erabiltzen den sistema da, eta beltza lortzea ezinezkotzat jotzen denez, tinta beltza zuzenean erabiltzen da, kuatrikomia eredu gisa ulertzen dena sortuz.

## Kanpo estekak
.bw

**.bw** Botswanari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Botswanako Unibertsitateak kudeatzen du. Dirudienez ez da webgune ofizialik existitzen erregistroa egiteko, baina zenbait Interneteko zerbitzu hornitzaileren bitartez paperezko posta bidaliz egin daiteke. Bigarren mailako domeinu batzuk existitzen diren arren, gehienak **co.bw** eta **org.bw** hirugarren mailako domeinuak erabiliz erregistratutakoak dira.

## Kanpo estekak 
*  .bw whois informazioa IANAren webgunean
Errusiaren banaketa administratiboa

**Errusia** 89 subjetu federalez (, *subyekty federatsii*) osatutako federazioa da. Subjektu hauek eskubide federalak dituzte, guztientzat berdinak direnak, eta bakoitzak 2 ordezkari ditu Errusiako Federazio Kontseiluan. Hala ere autonomia maila ezberdinak daude euren artean.

## Subjektuak 
erdian|600px

Subjektu bakoitza honako azpitalderen batean bana daiteke:

## Mapa administratiboa 
ezkerrera|900px|thumb

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errusiako errepublikak

Errusia 89 subjektu federaletan banatuta dago eta horietako 22 errepublikak dira:

Fitxategi:Republics of Russia1.png

## Eskubide konstituzionalak 
Errepublikek, gainontzeko unitate administratiboen ez bezala euren hizkuntza propioa ezartzeko eskubidea dute. Errepublikek ez dute subirautza gubernamentalik baina legedi propioak garatu ahal dituzte.

## Ikus, gainera 
* Errusiako subjektu federalak

## Kanpo estekak
Errusiako barruti federalak

**Errusia**ko zatiketa administratibo guztiak 7 **barruti federal**etan banatzen dira (errusieraz: *федеральные округа*, sing.: *федеральный округ*), eta horietako bakoitzak Errusiako presidenteak izendatzen duen ordezkari batek zuzentzen du.

## Barruti federalen zerrenda 
 Nazioartean onartua eta *De iure* Ukrainako lurralde den Krimeako penintsula barne hartzen du.

## Kanpo estekak 
* Presidentearen ordezkariak barruti federaletan
Norberaren atean sartutako gol

[thumb|[Andrei Sidorenkov estoniarrak ate propioan gol bat sartuz, 2010-10-12.]]
**Norberaren atean sartutako gola**, **nork bere atean sartutako gola** edo **ate propioan sartutako gola** futbolean jokalari batek baloia bere atean sartuz gola egiten duenean deitzen zaio. Mota honetako gol batek aurkako taldeari ematen dio tantoa. Zaleen artean oso gaizki ikusia dago eta izugarrizko hutsa da futbol mailan.

## Kanpo estekak
Txartel gorri

eskuinera|thumb|100px|Txartel gorria
**Txartel gorria** zenbait kiroletan erabiltzen da jokalari batek zigorra jaso duela adierazteko; gehienetan jokalariaren egozketa adierazten du.

### Futbola 
Futbolean txartel gorria ikusten duen jokalariak zelaia utzi beharra dauka eta ezin izango du beste batek ordeztu, taldea jokalari bat gutxiagorekin uzten duelarik.

## Ikus, gainera 
* Txartel horia

## Kanpo estekak
Txartel hori

eskuinera|thumb|100px|Txartel horia
**Txartel horia** zenbait kiroletan ohartarazpen edo zigorra adierazteko erabiltzen da.

### Futbola 
Txartel horia erakusten dion jokalariari ohartarazi egiten dio epaileak, izandako jarreragatik. Jokalari berak bigarren txartel hori bat ikusiz gero, jokalariaren egozketa adierazten du.

## Ikus, gainera 
* Txartel gorria
.be

**.be** Belgikari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

Domeinuak zuzenean bigarren mailan erregistratu daitezke. Erakunde akademikoentzako **.ac.be** hirugarren mailako domeinuak eskuratzeko aukera ere badago, baina gero eta gutxiago erabiltzen da.

## Kanpo estekak 
*  .be whois informazioa IANAren webgunean
*  .be domeinu izenak IP helbide bidez
.bz

thumb|BZ domeinuaren logoa
**.bz** Belizeri dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Belizeko Unibertsitateak kudeatzen du.

**.bz** domeinua Belizeri esleitu zioten arren, askok eta askok negozio webguneentzako erabiltzen du, ingelesezko *business* terminoagatik.

## Kanpo estekak 
*  .bz whois informazioa IANAren webgunean
.gg

**.gg** Guerneseyri dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Island Networksek kudeatzen du.

## Kanpo estekak 
*  .gg whois informazioa IANAren webgunean
.gm

**.gm** Gambiari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .gm whois informazioa IANAren webgunean
.gn

**.gn** Gineari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Bertako kontaktua ematea beharrezkoa da domeinua eskuratu ahal izateko.

## Kanpo estekak 
*  .gn whois informazioa IANAren webgunean
.gp

**.gp** Guadaluperi dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Prezio desberdinak eskaintzen dituzte bertako herritarrentzat edo atzerritarrentzat.

**.gp** domeinua berezia da ingelesezko *Grand Prix* (Sari Nagusia) terminoaren laburdura izateagatik.

## Kanpo estekak 
*  .gp whois informazioa IANAren webgunean
.gq

**.gq** Ekuatore Gineari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .gq whois informazioa IANAren webgunean
Adigea

thumb|250px|eskuinera
**Adigea** edo **Adigeako Errepublika** (; ) Errusiako subjektu federal bat da, Krasnodar kraiaren barnean kokatutako errepublika bat, zehazki. 7.600&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 439.996 biztanle zituen. Hiriburua Maikop da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altaiko Errepublika

eskuinera|thumb|250px
**Altaiko Errepublika** (; altaieraz: Алтай Республика, *Altay Respublika*) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat, Siberiako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 92.600&nbsp;km²-ko azalera du eta 2010ean 206.168 biztanle zituen. Hiriburua Gorno-Altaisk da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
.by

**.by** Bielorrusiari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Bielorrusiako Errepublikako Presidentearen Informazio Segurtasuneko Estatuko Zentroak kudeatzen du. *BY* laburdura *Byelorussia* izenean oinarritzen da, Sobietar Batasunean barne zegoenean erabiltzen zen izena.

## Kanpo estekak 
*  .by whois informazioa IANAren webgunean
Buriatia

eskuinera|thumb|250px
**Buriatia** edo **Buriatiako Errepublika** (; , *Buryaad Ulas*) Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki. Baikal aintziraren eta Jablonovy mendikatearen artean dago. Mongoliako errepublikak mugatzen du hegoaldetik. 351.300&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 972.021 biztanle zituen. Hiriburua Ulan-Ude da.

Hiriburuaz gain, Babuxkin, Zakamensk, Kiakhta, Gusinooziorsk, Severobaikalsk dira hiri nagusiak.

## Historia 
Buriatia Errusiaren mende egon zen XVII. mendetik aurrera. 1918an sobietar erregimena ezarri zen. Japoniarrek (1918) eta amerikarrek (1919) hartu zuten, baina boltxebikeek berreskuratu zuten 1920. urtean.

## Ekonomia 
Buriatiako Errepublikak lurpeko aberastasun handiak ditu, burdina eta urrea, batez ere. Nekazaritzan laboreak, patata, azukre kanabera eta abere hazkuntza dira aipagarrienak. Metalurgia eta industria mekanikoa ere garrantzitsuak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baxkortostan

**Baxkortostan**, **Baxkortostango Errepublika** (; ) edo **Baxkiria** () Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Uralen eta Volga ibaiaren artean hedatua. 143.600&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 4.072.292 biztanle zituen. Hiriburua Ufa da.

## Geografia 
thumb|250px|ezkerrera
Baxkiria laua da mendebaldean eta menditsua ekialdean.

Hiriburuaz gain, hiri nagusiak Sterlitamak, Neftekamsk, Iximbai eta Salavat dira.

## Historia 
Baxkirra jatorriz turkiar herria zen; IX. mendean Ural mendialdean egokitu eta musulman bihurtu ziren Astrakhango khan herriaren eraginez. XVII. mende hasieran Errusiako gudarostearen esku geratu ziren eta Iemelian Pugatxov kosakoaren altxamenduan parte hartu ondoren (1773), tsarraren gudarosteek xehakatu zituzten. 1917ko azaroaren 8an aldarrikatu zen sobietar gobernua Ufan. Boltxebike eta Armada Zuriaren arteko gatazkak ez ziren amaitu 1919an Baxkiriako Sobiet Errepublika autonomoa osatu zen arte. 1991 arte Errusiako Errepublika sobietarra zeneko hamasei errepublika autonomoetako bat izan zen.

## Ekonomia 
Nekazaritzan laboreak eta ardi nahiz zerri aziendak dira aipagarrienak. Petrolio, burdin, manganeso, kobre eta urre hobiak daude, eta baita harrikatza ere. Industria metalurgikoa, mekanikoa, kimikoa eta janari industria nabarmentzen dira. Zentral hidroelektrikoa dago Ufan.

## Demografia 
2010ean Baxkortostanek 4.072.292 biztanle zituen; %36,1 errusiarrak ziren, %29,5 baxkirrak eta %25,4 tatariarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inguxetia

**Inguxetia** (; inguxeraz: ГӀалгӀай Мохк, *Ğalğaj Moxk*), Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Iparraldeko Kaukason kokaturik dagoena. 3.685&nbsp;km²ko eremua du (hiri federalak –hau da, Mosku eta San Petersburgo– baztertuz, Errusiako sunjekturik txikiena da) eta 2010ean 412.529 biztanle zituen. Hiriburua Magas da. Errusia barruan autonomia-maila handienetakoa duen errepubliketako bat da.

1936-1991 bitartean, Txetxenia-Inguxia errepublika autonomoaren zatia izan zen. 1991n, txetxeniarrek burujabetasuna aldarrikatu zutenean, errepublikatik bereizi ziren.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|260px|Inguxetia eta Txetxeniaren kokapena erakusten duen mapa.
Inguxetia Errusiako hego-mendebaldean dago, Kaukaso mendilerroaren iparraldeko isurialdean. Ekialdean Txetxeniarekin du muga, iparralde eta mendebaldean Ipar Osetia-Alaniarekin, eta hegoaldean Georgiarekin.

Errepublikaren hegoaldean Kaukasoko mendiak daude (4.492 m). Iparraldean lur behereak dira nagusi, eta han bizi dira biztanle gehienak. Ekonomia-jarduera nagusiak ere han daude. Inguxetiako ibai nagusiak Sunzha (Terek ibaiaren adarra) eta Assa (Sunzharen adarra) dira. Klima lehorra du eta epela, tokian tokiko ezaugarri eta gorabeherekin.

## Biztanleak 
1989. urteko erroldaren arabera, 164.000 ingux inguru bizi ziren Txetxenia-Inguxia errepublika autonomoan. 1995 inguruan, baina, asko handitu zen Inguxetiako biztanle kopurua, 100.000 iheslari inguru iritsi baitziren (txetxenak, inguxak eta errusiarrak) Txetxeniako gerratik ihes, eta beste 50.000 ingux Alania auzo-errepublikatik, ingux eta alaniarren arteko borroketatik ihes.

2010ko erroldaren arabera, Inguxetiako 412.529 biztanleetatik gehienak (%94,1) inguxak ziren, %4,6 txetxenak, eta %4,6 errusiarrak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dagestan

**Dagestan** (, *Respublika Dagestan*; turkieraz, «Mendi Herria»), **Dagestango Errepublika** ofizialki, Errusiako subjektu federala da. Ekialdeko Europan, Ipar Kaukasoan kokatua dago, Kaspiar itsasoaren ertzean. Kaukaso Handiaren iparraldean dago eta Ipar Kaukasoko Barruti Federalean sartzen da. Errusiako mutur hegoaldekoena da, eta lurralde-mugak partekatzen ditu hegoaldean eta hego-mendebaldean Azerbaijanekin eta Georgiarekin; mendebalean eta iparraldean Txetxenia eta Kalkumiako errepublika errusiarrekin eta ipar-mendebaldean Stavropol kraiarekin. Makhatxkala da errepublikako hiriburua eta hiririk handiena; beste hiri garrantzitsu batzuk honakoak dira: Derbent, Kizlyar, Izberbash, Kaspiysk eta Buynaksk.

50.300 km²ko eremua du eta 2010ean 2.910.249 biztanle zituen.

## Geografia 
thumb|250px|ezkerrera
Dagestan Europa eta Asiaren artean dago, Kaukasiaren ekialdean. Errusiako gunerik hegoaldekoena da. Iparraldean Kalmukiarekin du muga, ekialdean Kaspiar itsasoarekin, hegoaldean Azerbaijanekin, hego-mendebaldean Georgiarekin, mendebaldean Txetxeniarekin eta ipar-mendebaldean Stavropol kraiarekin.

Errepublikaren hegoaldean Kaukaso Handia dago, 4.000 mko gailurrekin. Mendirik garaiena Bazardüzü (lezgieraz: Kitxensuv) da; 4.466 m ditu, eta Azerbaijango mugan dago. Lurraldearen iparraldeko herena, berriz, Kaspiar beheragunean kokaturik dago, itsas-maila baino 28 m beherago. Ibai handienak Terek, Sulak eta Samur dira.

## Historia 
Persiarrek IV. mendean konkistatu zuten, arabiarrek VIII. mendean eta Turkiako otomandarrek XVI. mendean. Volga ibaian gora joan joanez, errusiarrak XV. mendean kokatu ziren lehenbizikoz, baina 1813 arte ez zen Dagestan Errusiako Inperioaren esku geratu.

Urriko Iraultzaz geroztik, sobietarren gobernua ezarri zen han. 1918. urtean, Armada Zuriak, Alemaniak eta Otomandar Inperioak boltxebikeen kontra borrokatu ziren Dagestan eskuratu nahirik. 1921ean, Errepublika Sozialista Autonomo bihurtu zen. Sobietar Batasuna ohiaren barnean zeuden 16 errepublika autonomoetako bat izan zen.

## Demografia 
2010ean Dagestanek 2.910.249 biztanle zituen. Kaukasoko beste errepublika batzuetan ez bezala, Dagestanen ez da talde etniko nagusirik. Izan ere, errusiar biztanleez gain (%3,6 2010ean), kaukasiar, iraniar edo turkiar hizkuntzak hitz egiten duten hogeita hamar etnia eta laurogei nazioren egoitza da. Herri ez eslaviar ugarienak avarak (%29,4 2010ean), darginak (%17), kumikak (%14,9), lezginak (%13,3), lakak (%5,6), tabasararrak (%4,1), nogaiak (%1,4), rutulak (%1), agulak (%1) eta tsakhurrak (%0,3) dira. Azeriar (%4,5) eta txetxen (%3,2) koloniak ere daude. Biztanle gehienak musulmanak dira.

## Iruditegia 

Irudi:Махачкала, Редукторный посёлок и озеро Ак-Гёль.jpg|Makhatxkala hiriburua.
Irudi:ЖумгІа мажгит, МахІачхъала.jpg|Makhatxkalako meskita handia.
Irudi:Tokh-Orda.jpg|Mendialdeko herrixka.
Irudi:Сулакский каньон.jpg|Sulak arroila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Regions and territories: Dagestan News.bbc.co.uk
Kabardino-Balkaria

**Kabardino-Balkaria** () edo **Kabardino-Balkariako Errepublika**. Hiriburua Naltxik da.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|300px|Kabardino-Balkariako Errepublikako mapa.
Iparraldean Stavropol kraiarekin du muga, ekialde eta hegoaldean Ipar Osetia-Alaniarekin, hegoalde eta hego-mendebaldean Georgiarekin eta mendebalde eta ipar-mendebaldean Karatxai-Txerkesiarekin.

Oso lurralde menditsua da. Hegoaldean Kaukaso Handiko gailur gorenak daude: Elbrus (5.642 m), Dikh-Tau (5.205 m), Koshtan-Tau (5.152 m), Dzhangi-Tau (5.051). Glaziar handiak daude, orobat, eta ur-laster azkarreko ibaiak. Gailur hauen iparraldean larre alpetarrak, baso hostoiraunkorrak eta hostoerorkorrak (pago, haritz, haltz, xarma, astigar eta lizarrak). Hegoalderago 500-700 mko muinoak daude, baso hostoerorkorrez estaliak, eta belardiak haranetan. Iparraldean eta ipar-ekialdean Kabardinoko ordokia dago, Terek ibaiak zeharkatzen duena. Ibai honetara isurtzen dira Txerek, Txegem, Baksan eta Malkan adarrak. Ordokiak mendialdeak baino lur hobeak ditu nekazaritzarako, eta hor biltzen da nekazaritza gehiena.

## Ekonomia 
Aberastasun-iturri nagusia, nekazaritzaz eta abere-hazkuntzaz gainera, energia elektrikoaren esportazioa (Kaukaso mendietako zentral hidroelektrikoak), meatzeak (urrea, kromoa, nikela) eta industria txikien produktuak (oihalgintza, zapatagintza, etab.) dira.

## Historia 
1557an kabardak errusiarrekin aliatu ziren, Kabarda eskualdea Terek kosako eskualdearen parte zela (gaur egun han bizi diren errusiar gehienak kosakoen ondorengoak dira). Mendietako balkar etniakoek luzaro eutsi zieten errusiarren erasoei.

1921ean Kabardino eskualde autonomoa eratu zen, eta 1922an, Balkariarekin baturik, Kabardino-Balkaria lurralde autonomoa; 1936an errepublika autonomoa eratu zen. 1943an, balkar etniakoak, alemaniar nazien laguntzaile zirela leporaturik, beren lurraldetik kanpora egotzi zituzten. Haien lurraldea, Baksango haran menditsua, Georgiari eman zitzaion. 1956an balkarrak berriro itzuli ziren beren lurraldera, eta hurrengo urtean Kabardino-Balkaria errepublika eratu zen berriro.

## Demografia 
2010ean 859.939 biztanle ziren, %57,2 kabardak, %22,5 errusiarrak eta %12,7 balkarrak. Biztanleriaren %54 hirietan bizi da. Erlijio nagusia (%55) islama da.

 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kabardino-Balkaria profile News.bbc.co.uk
Kalmukia

**Kalmukia** edo **Kalmukiako Errepublika** (; kalmukeraz: Хальмг Тангч, *Haljmg Taŋč*), batzuetan **Kalmukia-Jalmg Tangch** deitua, Errusiako subjektu federal bat da, errepublika bat zehazki, Hegoaldeko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 76.100 km²ko eremua du, eta 2010ean 289.481 biztanle zituen. Hiriburua Elista da.

## Geografia 
Errusiaren Europa aldeko hegoaldean dago, Kaspiar itsasoaren ertzean, Volga ibaiaren eta Kaukaso mendien arteko lautadan.
Hiri nagusiak Elista, hiriburua, Gorodovikovsk eta Lagan dira.

## Biztanleak 
2010eko erroldaren arabera, Kalmukiak 289.481 biztanle zituen, eta talde etnikorik ugariena (%57,4) Kalmuka zen. Errusiarrak %30,2, darginak %2,7, txetxenak %1,2, kazakak %1,7, turkiarrak %1,3, avarak %0,8, ukrainarrak %0,5 eta germaniarrak %0,4 ziren Kalmukak XVII. mendean Asiatik etorriak dira. Erlijio nagusia budismoa da.

## Ekonomia 
Lurraldearen erdia baino gehiago itsasoaren maila baino beherago dago, Kaspiar itsasoaren sakana handian. Nekazaritza ureztatze artifizialari esker egiten da. Abere-hazkuntzan behiak dira aipagarrienak.

Industriari dagokionez, arrantzarekin loturik daudenak eta eraikuntza-gaiak dira nagusiak.

## Historia 
1917ko Errusiako Iraultzaren ondoren, lurralde autonomo gisa antolatu zen. 1935ean, errepublika autonomo bihurtu zen. 1943an, kalmukak alemaniar nazien laguntzaile zirela salaturik, errepublika autonomoa kendu egin zen. 1957an, ordea, lurralde autonomo bilakatu, eta hurrengo urtean errepublika autonomo bihurtu zen berriro.

## Irudi-galeria 

File:Relief Map of Kalmykia.png|Kalmukiako mapa fisikoa
File:Golden Temple Elista.jpg|Elistako Urrezko Tenplua

File:Kalmyk and kuban tatar2.jpg|Kalmuka eta tartaroa, 1800

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kalmukiako gobernuaren webgunea *Kalm.ru*
*  «Regions and territories: Kalmykia» *Bbc.co.uk*
.gr

**.gr** Greziari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Grezierako karaktereak dituzten domeinuak ere erregistratu daitezke.

## Kanpo estekak 
*  .gr whois informazioa IANAren webgunean
.bi

**.bi** Burundiri dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Burundiko Informazio Teknologia Zentro Nazionalak kudeatzen du. Zenbaitetan Bizkaia edo Bilboren laburdura ere badela profitatu izan da Euskal Herrian.

## Kanpo estekak 
*  .bi whois informazioa IANAren webgunean
.gt

**.gt** Guatemalari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .gt whois informazioa IANAren webgunean
.gu

**.gu** Guami dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

Erregistroak doakoak dira, baina Guamekin zerikusia duten gizabanako eta enpresentzako dago mugatuta. **.com.gu** bezalako domeinuak erabiliz lortu daitezkeen hirugarren mailako domeinuak bakarrik eskuratu daitezke. Orain arte erabilera urria izan dute domeinu hauek.

## Kanpo estekak 
*  .gu whois informazioa IANAren webgunean
.de

**.de** Alemaniari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. *DE* letrak hartzen dira alemanez herrialdearen izena *Deutschland* delako.

*.de* herrialdeentzako goi mailako domeinurik erabiliena da, eta bigarrena da goi mailako domeinu guztien artean, .com domeinuaren ondoren

## Kanpo estekak 
*  .de whois informazioa IANAren webgunean
.gy

**.gy** Guianari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .gy whois informazioa IANAren webgunean
.hm

**.hm** Heard eta McDonald Uharteei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .hm whois informazioa IANAren webgunean
.hr

**.hr** Kroaziari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. CARNetek (Croatian Academic and Research Network) kudeatzen du. *HR* letrak kroazierako *Hrvatska* izenean oinarrituta daude.

## Kanpo estekak 
*  .hr whois informazioa IANAren webgunean
.ir

**.ir** Irani dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Institute for Studies in Theoretical Physics and Mathematicsek kudeatzen du.

## Kanpo estekak 
*  .ir whois informazioa IANAren webgunean
.hk

**.hk** Hong Kongi dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. 1990ean sortu zen.
2004. urtera arte oso domeinu gutxi zeuden **.hk** erabiltzen zutenak. Honako hauek dira bigarren mailako domeinu nagusiak:

* **.com.hk** enpresa eta erakunde komertzialak
* **.edu.hk** hezkuntza
* **.gov.hk** gobernua
* **.idv.hk** gizabanakoak
* **.net.hk** Interneteko zerbitzu hornitzaileak
* **.org.hk** irabazi asmorik gabeko erakundeak
* **.ust.hk** Hong Kongeko Zientzia eta Teknologia Unibertsitatea
* **.hku.hk** Hong Kongeko Unibertsitatea,
* **.cuhk.hk** Hong Kongeko Txinatar Unibertsitatea (**.cuhk.edu.hk** domeinura aldatu zuten).

2004az geroztik, bigarren mailako domeinuak ere erregistratu daitezke, eta erabilera handitu egin zen.

## Kanpo estekak 
*  .hk whois informazioa IANAren webgunean
Psikiatria

Psikiatria buruko gaitzak ikertu, diagnostikatu, tratatu eta prebenitzen dituen espezialitate medikoa da. Gaixotasun multzo horretan daude sartuta hainbat afektibitateari, jokabideari, kognizioari eta pertzepzioari lotutako anormaltasunak. Psikiatrak dira arlo honetako espezialistak.

Hitza Johann Christian Reil sendagile alemaniarrak asmatu zuen 1808an, eta grezierazko bi hitzetik eratorri da (psik-, antzinako grezieraz *psykhē*, "arima"; -iatria, grezieraz *iātrikos*, "medikua").

Ebaluazio psikiatrikoa buru egoeraren azterketa batekin hasten da normalean. Test psikologikoak eta azterketa fisikoak egiten dira, batzuetan buruaren irudiak eta beste teknika neuropsikologiko batzuk erabilita. Buruko gaitzak diagnostiko bildumak diren eskuliburuak erabiliz diagnostikatzen dira, adibidez Munduko Osasun Erakundeak argitaratutako *International Classification of Diseases* izenekoa.

Gaur egun, tratamendu psikiatrikorik ohikoena droga psikoaktiboen eta psikoterapiaren erabilera konbinatua da. Tratamendua gaixoa osasun zentro batean dagoela edo etxean dagoela eman daiteke, gaixotasunaren larritasunaren arabera. Psikiatriaren esparruko ikerketa eta tratamenduak diziplinartekotasun handikoak dira eta azpiespezialitate eta hurbilketa teoriko askoren konbinazioz ematen dira.

## Historia 
* 1856 - Sigmund Freud jaio zen, *"psikoanalisiaren aita"*tzat hartu izan dutena.
* 1999 - Peter Breggin-ek *Ethical Human Psychology and Psychiatry* izeneko argitalpena sortu zuen, Psikiatriaren oinarri biologikoak zalantzan ipintzeko xedearekin.

## Gaixotasun psikiatrikoak 
## Biografia interesgarriak 
* Philippe Pinel (1745-1826).
* Sigmund Freud (1856-1939).
* Carl Jung (1875–1961).
* Jacques Lacan (1901–1981).

## Tratamenduak Psikiatrian 
### Medikazioak 
Farmako psikiatrikoak bi multzo handitan banatzen dira:
* **Psikoleptiko**ak:
** antsiolitikoak
** antipsikotikoak
** hipnotikoak
** lasaigarriak

* **Psikoanaleptiko**ak:
** antidepresiboak
** psikoestimulatzaileak

### Psikoterapia 
## Argitalpenak 
## Euskal Herrian 
Hego Euskal Herrian, ospitale psikiatriko publikoak daude gaixo kronikoentzat Arrasate, Bermeo, Gasteiz, Iruñea, Zaldibar eta Zamudion.

Gaixo akutuak ingresatzeko, aldiz, Basurtu (Bilbo), Donostia Ospitalea, Gurutzeta, Nafarroako Ospitalea (Iruñea) eta Santiago (Gasteiz) erietxe publikoak ditugu.

## Ikus, gainera 
* Psikologia

## Kanpo estekak 
*  Sociedad Española de Psiquiatría
*  Fédération Française de Psychiatrie
* Osasun Mentalaren Elkartea
Alfa Andromedae

**Alfa Andromedae** (α And / α Andromedae) Andromeda konstelazioko izarrik distiratsuena da. Pegasusen ipar-mendebaldean dago. **Alpheratz** eta **Sirrah** izena ere ematen zaio. Pegasusekin ere batzen denez **Delta Pegasi** (δ Peg) moduan ere izendatzen da.

Lurrarekiko 97 argi urtetara dago eta 2,2ko magnitudea duen izar binario urdin-txuria da. Bi izarretik bat bestea baino 10 aldiz handiagoa da. Biak aldi berean ikusita Eguzkia baino 200 aldiz distiratsuagoak dira eta euren tenperatura 13.000 kelvinekoa da.

## Kanpo estekak
.id

**.id** Indonesiari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

Bigarren mailako domeinu batzuk eskaintzen dira:
* **ac.id** Hezkuntza
* **co.id** Enpresa eta erakunde komertzialak
* **net.id** Interneteko zerbitzu hornitzaileak
* **or.id** Erakundeak
* **web.id** Gizabanakoak
* **sch.id** Eskolak
* **mil.id** Militarra
* **go.id** Gobernua

Eta baita hirugarren mailako domeinu bat ere:
* **war.net.id** Internet Kafeak
 
## Kanpo estekak 
*  .id whois informazioa IANAren webgunean
.au

**.au** Australiari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

Ezin da zuzenean bigarren mailako domeinurik eskuratu. Izendatzeko metodologia argia da, eta bakoitzak dagokion domeinuan oinarrituz erregistratu dezake 3. mailako domeinua. *.com.au*, adibidez, enpresa eta erakunde komertzialentzako. Politika hau Erresuma Batuan eta Zeelanda Berrian erabiltzen dutenaren oso antzekoa da.

## Bigarren mailako domeinuak 
* **.com.au** Komertzialak
* **.net.au** Erakunde komertzialak (hasieran Interneteko zerbitzu hornitzaileak bakarrik)
* **.org.au** Elkarteak eta irabazi asmorik gabeko erakundeak (hasieran erakundeak bakarrik)
* **.edu.au** Hezkuntza
* **.gov.au** Gobernua
* **.csiro.au** CSIRO (Commonwealth Scientific and Industrial Research Organisation)
* **.asn.au** Elkarteak eta irabazi asmorik gabeko erakundeak
* **.id.au** Gizabanakoak (benetako izena eta ezizen ezaguna)

## Hirugarren mailako domeinuak 
Bigarren mailako domeinuez gain, *.gov.au* eta *.edu.au* estatuetan oinarrituz banatuta daude aldi berean.

## Australiako beste domeinu batzuk 
.au ez da Australiar herrialdean dagoen domeinu bakarra. Australiako lurralde batzuek domeinu propioak dituzte:

* **.cc** Cocos (Keeling) uharteak
* **.cx** Christmas uhartea
* **.hm** Heard eta McDonald uharteak
* **.nf** Norfolk uhartea

## Kanpo estekak 
*  .au whois informazioa IANAren webgunean
.jo

**.jo** Jordaniari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Domeinu bat eskuratzeko bertako kontaktua beharrezkoa da.

## Kanpo estekak 
*  .jo whois informazioa IANAren webgunean
.kh

**.kh** Kanputxeari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Bertako Posta eta Telekomunikazio ministerioak kudeatzen du.

## Kanpo estekak 
*  .kh whois informazioa IANAren webgunean
.ki

**.ki** Kiribatiri dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

2000ko hamarkada aurretik Australiako Interneteko zerbitzu hornitzaile batek kudeatzen zuen, baina 2002an Telecom Services Kiribati Limiteden eskuetara pasatu zen.

## Kanpo estekak 
*  .ki whois informazioa IANAren webgunean
.kr

**.kr** Hego Koreari dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da.

## Kanpo estekak 
*  .kr whois informazioa IANAren webgunean
.km

**.km** Komoreei dagokien herrialdeentzako goi mailako domeinua da. Comores Telecomek kudeatzen du. Domeinu izen berezia dela esan daiteke, *KM* letrak aldi berean Kilometro terminoaren laburdura ere badira-eta.

## Kanpo estekak 
*  .km whois informazioa IANAren webgunean
.la

**.la** Laosi dagokion herrialdeentzako goi mailako domeinua da. LA Names Corporationek kudeatzen du. Erregistroak bigarren mailan egin daitezke zuzenean.

## Kanpo estekak 
*  .la whois informazioa IANAren webgunean
Beta Andromedae

**Beta Andromedae** (β And / β Andromedae) edo **Mirach** Andromeda konstelazioko izar bat da.

MO motako erraldoi gorri bat da eta gugandik 200 argi urtetara dago. Bere magnitude aparentea 2,07koa da. Hala ere bere magnitudea 2,01etik 2,1era mugitzen da.

## Kanpo estekak