open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sé quién eres

***Sé quién eres*** (euskaraz *Badakit nor zaren*), Pau Freixas zuzendariak sortutako telesaila izan zen. Mediaset España izan zen produktu honen ekoizlea, eta Telecinco katean emititu zen 2017ko urtarrilaren 16tik maiatzaren 1era arte. Francesc Garrido, Blanca Portillo, Aida Folch eta Susana Abaitua ziren, batik bat, saio honetako protagonistak.

## Argumentua 
Juan Elías, ospe oneko abokatu bat, errepide baten erdian azaldu da oroimena galduta, istripu baten ostean. Alicia Castro bere emaztearen laguntzarekin, istripu horren aurretik zer gertatu zen gogoratzen saiatzen da. Izan ere, Elíasek istripua izan zuen egun berean desagertu zen Ana Saura, bere iloba, eta Anaren odol aztarnak aurkitu dituzte Juan Elíasen autoan. Anaren aita, Ramón, seguru dago Juan Elíasek zerbait egin diola bere alabari, eta hori frogatzen saiatuko da beste abokatu batzuen laguntzaz.

## Jarraipen literarioa 
Telesaila amaitu ondoren, honek jarraipen literarioa izango zuela adierazi zen, Pau Freixas telesailaren sortzaileak eta Claudio Cerdán idazleak idatzia. Nobelaren izenburua *La última palabra de Juan Elías* da (euskaraz *Juan Elíasen azken hitza*), eta telesailean gertatutakoaren ondoren jazotako historioak biltzen dira bertan. Liburu hau, thriller, polizia eleberri eta nobela beltz generokoa, 2017ko maiatzaren 24an kaleratu zen, telesaila amaitu eta hogeitahiru egunetara.

## Aktoreak 
* Francesc Garrido - *Juan Elías Giner*
* Blanca Portillo - *Alicia Castro*
* Aida Folch - *Eva Durán*
* Carles Francino - *David Vila*
* Antonio Dechent - *Ricardo Heredia*
* Nancho Novo - *Ramón Saura*
* Eva Santolaria - *Marta Hess*
* Mar Sodupe - *Silvia Castro*
* Susana Abaitua - *Ana Saura*
* Martiño Rivas - *Marc Castro*
* Àlex Monner - *Pol Elías Castro*
* Nausicaa Bonnín - *Carla Mur "Charry"*
* Noa Fontanals - *Julieta Elías Castro*
* Pepón Nieto *Alberto Giralt* bezala

## Atalak eta audientziak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Atal guztiak ikusgai
* 
*
Maider Zabalegi Galardi

**Maider Zabalegi Galardi** (Oiartzun, 1976ko azaroaren 24a) Gipuzkoako abeslari eta konpositorea da.

## Ibilbide profesionala 
Maiderren aitak *Oroitzak* izeneko taldean gitarra jo eta kantatzen zuen eta bera ere aitarekin aritzen zen kantuan,  Pianoa ikasten ere hasi zen. 14 urterekin hasi zen panderoa jotzen, eta, berehala, kantuak konposatzeko lagungarri egin zitzaion gitarra jotzen ikasteari ekin zion. 

### Alaitz eta Maider 
1989 aldean Alaitz Telletxea Tolosarekin elkartu zen Alaitz eta Maider izeneko trikiti bikotea osatuz eta hamabost urte iraungo zuen ibilbide oparoa hasi zuten. Hasieran soinu eta pandero hutsez plazarik plaza ibili ziren eta maketa bat ere grabatu zuten modu horretan. Baina pixkanaka gitarra, bateria eta baxuz osaturiko talde bat bildu zuten beren inguruan. Garai hartan, trikiti musika osagarri nagusi zuten pop taldeek hartu zuten lehen berbena taldeek izan zuten lekua.

1997an atera zuten lehen disko luzea, *Alaitz eta Maider* izenburuarekin. Arrakasta berehalakoa izan zen, emanaldiak biderkatu egin zitzaizkien, eta jende ugari joaten hasi zen beren kontzertuetara. Garai hartakoak dira beren kanturik ezagunenak: *"Txanpon baten truke"*, *"Amets bat"* Hiru disko kaleratu zituzten 2004an eszenatokiei agur esan zioten arte.

1999an, *Inshala* diskoa atera zuten, eta plazarik plaza ibili ziren atsedenik gabe. Izan ere, trikitia osagarri nagusi zuten pop taldeek hartua zuten lehen berbena taldeek izan zuten lekua.

2002an, *Auskalo* izeneko hirugarren eta azken diskoa argitaratu zuten pop melodikoaren bidean jarraituz xalotasuna eta goxotasuna galdu gabe

2004ko abenduaren 18an, bikote gisa kantatzeari utzi zioten Oiartzunen egindako zuzeneko emanaldi batekin. Bertan aritu ziren, gonbidatu gisara, beren ibilbidean garrantzitsu izandako kantari eta lagun guztiak. Hala ere, 2006an, berriz elkartu ziren bi musikariak, Oiartzunen antolatutako Kilometroetarako kanturako musika egiteko.

2008an Mikel Errazkinen omenezko *Bidean aurkitu zintudan* diskoan parte hartu zuten. Disko hau Mikelen beraren proiektua zen: berarekin lotura artistiko berezia izan zuen musikari lagunek bere konposizioak interpretatzea. Mikelek berak urteetan bultzatu eta zuzendu zuen  *Hirusta Records* ekoiztetxeak, artista beteranoak eta berriak bildu zituen bere kantuen inguruan, besteak beste Ruper Ordorika, Jabier Muguruza, Txomin Artola, Joseba Irazoki edota Alaitz eta Maider bikotea

### Bakarlari bezala 
Hamabi urte musikatik aldenduta pasa ondoren eta aitonaren heriotzak akuilatuta, Maiderrek abestiak konposatzeari ekin zion berriro. 2017an bakarlari bezala proiektu berriari ekin zion eta bakarkako lehenengo diskoa kaleratu zuen, *Zuei*
* *Ingo yeu, ingo ñeu!* (Kilometroak 2006ko kanta)
* *Mikel Errazkin. Bidean aurkitu zintudan* (2008, Hirusta)
* *Bidean* (2019, Baga Biga)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasernarat

**Kasernarat** Irungo musika talde bat da. 2011 urtean sortu eta 2016an eten zuten beren ibilbidea, hainbat disko plazaratu ondoren.

2017an Eneritz Dueso abeslariak bakarkako diska bat kaleratu du, *Eneritz Furyak* izena daramana.

## Taldekideak 
* Eneritz Dueso Furyak - ahotsa, gitarra, soinua
* Mikel A. Pedreño "Kikiel" - baxua
* Ion - bateria
* Ander del Sol - bateria
* Mono - bateria

## Diskografia 
* *Kasernarat* (2012, autoekoizpena)
* *Inoiz izan ginena* (2014, autoekoizpena)
* *Elkar Estudioa Sesioak* (2014, Elkar)
* *Okerreko bidetik* (2015, autoekoizpena)

### Eneritz Furyak 
* *Eneritz Furyak* (2017, autoekoizpena)
* *Zaldi zuria / Maskara* (2018, autoekoizpena)

## Kanpo estekak
Norman (musika taldea)

**Norman** 2007 urtean Eibarren, sorturiko rock musika taldea da.

## Ibilbidea 
Taldea 2007an sortu zen eta 2009an Danbaka eta Bilbo Hiriko lehiaketetako finaletan jo zuten. Urte hartan bertan atera zuten lehen diskoa, taldearen izena zeramana. Bigarren diskoa 2013an kaleratu zuten eta *Perkins* izena eman zioten, Alfred Hitchcock zuzendariaren Psikosia filmarekiko erreferentziarekin jarraituz, bertan Anthony Perkins aktoreak Norman Bates pertsonaia antzezten baitu. 2017an *Dorleak* plazaratu zuen.

## Diskografia 
* *Norman* (Gaztelupeko Hotsak, 2009).
* *Perkins* (Gaztelupeko Hotsak, 2013).
* *Dorleak* (autoekoiztua, 2017).

## Kolaborazioak 
* *Ametsen txokoan* (Ataramiñe, 2013).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nizuri Tazuneri

**Nizuri Tazuneri** 2014an Donostia eta Bilboko kideek sorturiko rap eta musika elektroniko taldea da.

## Diskografia 
* *Nizuri Tazuneri* (2014, autoekoiztua)
* *Musika ala hil* (2017, autoekoiztua)
* *Zazpi* (2018, Taupaka)
* *Anubis* (2021, Taupaka)
* *NTZ* (2022) - 3 abesti Fanik
* *Nortxo* (2022) - 3 abesti Norzzonek

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hostoak (musika taldea)

**Hostoak** Lezon (Gipuzkoan) 2015ean sortutako euskal musika talde bat da, rock progresiboaren estilokoa. 2022tik aurrera, taldea berrosatua da, eta soinua nabari aldatu. Zortzi sokako gitarren afinazio baxuak, eta taldekide berrien ekarpenak direla bide, orain haien soinuak post/alt metal estilora egin du.

## Taldekideak 
* Ekaitz Bravo: ahots nagusia
* Olmo Cascallar: ahotsa, kitarra, sinteak eta FX.
* Julen Lusar: bateria (2022-)
* Nikolas Yurramendi: baxua (2022-)

;Taldekide ohiak
* Joxan Gonzalez Arruti: bateria, perkusioa (2015-2017)
* Álvaro Hermida: gitarra akustikoa, ahotsa (2015-2017)
* Iraitz Montalban: baxua (2015-2017)

## Diskografia 
* *Estepako otsoa* (2016, autoekoizpena)
* *Live in Iturriotz* (2017, autoekoizpena)
* *Ostera* (2025, autoekoizpena)

## Kanpo estekak
Sorotan Babies

**Sorotan Babies**, Saran (Lapurdi) sortutako post-hardcore musika taldea da.

## Taldekideak 
* Liam Barrenetxe, gitarra
* Xan Urbistondo, gitarra
* Iñigo Irazoki, baxua
* Iñaki Iriarte, bateria
* Xabi Bizkai, ahotsa

## Diskografia 
* *4 dimentsio* (2010, autoekoiztua)
* *Eskema* (2017, autoekoiztua)

## Kanpo estekak
Gatom

**Gatom** (Bermeo, Bizkaia, 1990) **Iñigo Iriondo** musikari eta bakarlariaren izen artistikoa da. Rap musika jorratzen du

## Ibilbidea 
2011 urtean interneten hainbat abesti grabatu zituen eta 2012an Invert en 7.0 studios disketxeak *Desde los tejados* diska atera zion. Hurrengo disketan euskarazko eta gaztelerazko abestiak tartekatu ditu.

2018an seigarren diska kaleratu du Akaba Dj-rekin batera, hortik *Kostako Vibes - Binomio* izena.

## Diskografia 
* *Desde los tejados* (2012, Invert en 7.0 studios)
* *La estupidez insiste siempre* (2014)
* *Volatil* (2014)
* *Esnea hil, gazta tiro pum!* (2015, TiroPun Ekoizpenak)
* *Kostako Vibes* (2016, TiroPun Ekoizpenak)
* *Kostako Vibes - Binomio* (2018, Taupaka)

## Erreferentziak
Beulah (Ceredigion)

**Beulah**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Newcastle Emlyn eta Aberporth udalerrien erdibidean dago.

2011ko erroldaren arabera 1.627 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Blaenrheidol

**Blaenrheidol**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerritik 19 kilometro ekialdera dago, A44 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 495 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Borth

**Borth**, , Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerritik 7 milia iparraldera dago.

2011ko erroldaren arabera 1.523 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Ceulanamaesmawr

**Ceulanamaesmawr**, Galesko baserri giroko komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Tal-y-bont eta Bont-goch udalerriek eta inguruek osatzen dute.

2011ko erroldaren arabera 1.910 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Ciliau Aeron

**Ciliau Aeron**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. 2011ko erroldaren arabera 929 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Y Faenor

**Y Faenor**, Galesko komunitate eta hauteskunde barruti bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerriaren alboan dago.

2011ko erroldaren arabera 2.545 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Y Ferwig

**Y Ferwig**, Galesko komunitate eta udalerri txiki bat da, Ceredigion konderrian. Cardigan udalerritik 2-3 miliatara dago.

2011ko erroldaren arabera 1.180 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Henfynyw

**Henfynyw**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Cardiff hiriburutik 111,9 kilometrotara dago, eta Ffos-y-ffin, Llwyncelyn eta Derwen-gam udalerriek osatzen dute.

2011ko erroldaren arabera 1.025 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanarth (Ceredigion)

**Llanarth**, Galesko udalerri txiki bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth eta Cardigan udalerrien artean dago, A487 errepidean, eta Aberaeron eta New Quay udalerriek osatzen dute.

2011ko erroldaren arabera 1.616 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanbadarn Fawr (Ceredigion)

**Llanbadarn Fawr**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerriaren kanpoaldean dago, Penparcau eta Southgate udalerrien alboan.

2011ko erroldaren arabera 3.380 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
2017ko Tirreno-Adriatiko

**2017ko Tirreno-Adriatiko**, Tirreno-Adriatiko lasterketaren 52. edizioa izan zen. Martxoaren 8a eta martxoaren 14a bitartean jokatu zuten. Lido di Camaiore eta San Benedetto del Tronto lotu zituen, guztira 1.012,75 km eginez zazpi etapatan. 2017ko UCI WorldToureko zazpigarren ekitaldia izan zen.

## Talde parte-hartzaileak 
## Ibilbidea 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 

## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Petra Gandarias

**Petra Gandarias Magunagoikoetxea**, **Kepe** izenez ere ezaguna

## Biografia 
Bilbon jaio zen, 1901ko maiatzaren 26an. 1916ko ekainean Bilboko Irakasleen Goi Eskola normaleko sarrera-azterketa gainditu zuen. Urte berean, 1922ko azaroan, euskara irakasle bezala ibili zen Bilboko Euzko Gaztedin; lehen mailako eskolak emanez, Antonia Ojangurenekin batera Irakaslea Iruñeko Udal-eskoletan. Oso gazte lekaime joan zen Jesusen Bihotzaren Esklaboen kongregaziora. Bere bizitzako azken urteak Salamancan eman zituen, zendu arte.
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 226.or.
## Kanpo estekak 
* Petra Gandarias Magunagoikoetxea.
2017ko Iruñerriko lurrikara

**2017ko Iruñerriko lurrikara** 2017ko martxoaren 10ean goizeko 7:43:35etan gertatu zen lurrikara izan zen. Epizentroaren inguruan neurketa ezberdinak izan ziren: Orikain eta Olabe inguruan 2 kilometroko sakoneran, edo, USGSaren arabera, lurrikararen epizentroa Irurtzundik gertuago izan zen, 6,3 kilometroko sakoneran. Gainerakoan Mesozoikoko arrokez osatua dago, eta mendilerroak toles eta zamalkadura sekuentzia batez osaturik daude.

Nafarroa Garaiko egitura geologikoa Orogenia Pirenaikoaren ondorioa da, Eurasiako plaka eta Iberiar mikroplakaren talkatik sortuta ipar-hego norabidean laburdura emanez. Estimazioen arabera 80 kilometrokoa izan zen laburdura hau. Hegoaldean Ebroko arroak ematen duen zamalkadura da muga. Paleozeno eta Eozenoan Nafarroa Garaiko erdialdean zegoen itsas-arroa itxi eta mendilerroak osatu ziren. Keuper garaiko gatz triasikoen mailek zehazten dituzte eremu osoko zamalkadurak non sortu diren, adibidez Agoitz inguruan, Alaitz edo Leiren.
* **Pirinioetako Iparraldeko faila**, Ekialde-Mendebalde norabidekoa, Iberiar eta Eurasiar plakak bereizten duena eta, beraz, garapen litosferiko handia duena.
* **Lizarra-Akizeko faila edo Iruñeko faila**, Ipar-Ekialde/Hego-Mendebalde norabidekoa eta 125 km ingurukoa, historia oso konplexua duena eta mugimendu bertikalarekin. Lehen esan bezala diapiro ugari aurkitzen dira hemen eta, beraz, oso sakona dela uler daiteke.
* **Leitzako faila**: Pirinioetako iparraldeko failaren luzapena da, mendebalderantz, Kantauriar mendikatean kokatua. Ekialde-Mendebalde norabidea du eta urratze-faila bat da. Euskal mazizoren mendebaldeko muga ezartzen du.

### Sismizitatea 
Euskal Herria ez da arrisku sismiko haundia duen lurraldea, eta zaila da Nafarroa Garaian 5eko magnitudea baino lurrikara indartsuagorik izatea. 1998ko urriaren 27an Lizarragan izan zen Nafarroan ezagutzen den lurrikararik indartsuena, 5,2ko magnitudearekin Richter eskalan.

Nafarroa Garaiko sismizitatea, orokorki, Eurasiar plaka eta Iberiar mikroplakaren arteko gerturatzearen ondorioa da, nahiz eta Nafarroa Garaian dagoen esfortzu horizontal maximoa (IIE-HHW) ez den Iberiar Penintsulako orokorra (IIW-HHE). Hala ere esfortzu global horren bariazioak ematen dira maila lokalean. Presio ardatz nagusiak, egondako lurrikaren foku-mekanismoetan oinarrituz, NNO-SSE / NO-SE norabidea izan ohi du. Honela interpretsatzen da Lizarrako eta Hedaiako failek, NE-SO norabidea dutenak, aldirantzizko mugimendu garrantzitsua dutela.

## Lurrikara 
ezkerrera|200px|thumb|Lurrikararen foku-mekanismoa
Lurrikara 06:43:35 GMT gertatu zen, Nafarroa Garaian 07:43:35 eta 4-5 segundo inguru iraun zuen. Hipozentroa eta epizentroaren inguruko datu ezberdinak eman badira ere, neurketa gehien egin ditzakeen Espainiako Institutu Geografiko Nazionalak emandako datuen arabera, 42.8529N 1.6136W koordenatuetan gertatu zen, Orikain eta Olabe herrietatik gertu, 12 kilometroko sakoneran. Bere magnitudea 4,2 Mw izan zen eta intentsitatea IV eta V artean kokatu zen Mercalli eskalan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lau gradutik gorako lurrikarak Euskal Herrian, Berriaren mapa interaktiboa.
Eulien bazka

***Eulien bazka***, Hasier Etxeberriak idatzitako eleberria da, 2003 urtean Susa argitaletxeak argitaratua.

Damian Arruti izeneko zientzialaria du protogonista eleberri honek. Damianen gaixotasun larria abiapuntu duelarik, intrigazko istorio bat kontatzen du: zortzi zatitan moztutako emakume-gorpu baten agerpena, itxuraz, Damianen emazte ohia. Afizioz euli biltzailea, Ertzaintzarekin lan egiten du, hildakoen gorpuak aztertuz. Zomorroek bertan eragin dituzten markak arakatuz

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak
Lou Topet

**Lou Topet** 2012an Zarautzen sorturiko folk eta pop-rock taldea da.

## Ibilbidea 
Oier Aranzabal, Oihan Larrañaga, Unai Martínez eta Ander Zulaikak sortu zuten taldea. 2015ean, Martinezek utzi egin zuen taldea eta bere ordez Rafa Rueda sartu zen. Joserra Senperena piano joleak 'Abesti bat gutxiago' eta 'Pete Seeger gogoan' diskoetan parte hartu du.

*Abesti bat gutxiago* disko-liburua Lout Topet eta Harkaitz Canoren arteko elkarlanetik sortu zen. John Hiatt, Billy Bragg, Will Oldham, Tweddy, Mavis Staples, Pete Seeger, Wilco, Damien Jurado, Cass McCombs-ek eta Rolling Stonesen abestiak euskaratu zituzten eta hauekin osatu zuten disko.

## Diskografia 
* *Esnatu dira* (2013, autoekoiztua)
* *Abesti bat gutxiago* (2015, Kalaportu Sare Bideak / Garoa Kultur Lab)
* *Pete Seeger gogoan* (2017, autoekoiztua)

## Kolaborazioak 
* *Imanol Urbieta, bakarrik eta libre * (2013, Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lou Topeten webgunea
Lincoln's Inn

'''Lincoln's Inn'* (izen osoa, *The Honourable Society of Lincoln's Inn*) Londresen dauden lau Inns of Court artetik handiena eta ezagunena da. Inns of Court hauek *barrister'' abokatuen formakuntza instituzioak dira.

Holborn barrutian dago kokaturik, Camden udalerriaren hegoaldean, City of London eta Westminster Hiriarekiko mugan.

## Historia 
XII eta XIII mendeetan Londresko hiriko elizgizonek irakasten zuten zuzenbidea baina XIII mendean bi gertaerek amaiera eman zioten honi: 1234an Henrike III.ak Londresko hirian zuzenbidea irakastea debekatu zuen eta bestetik Aita Santuak elizari zuzenbidea irakastea debekatu zion. Ondorioz instituzio bereziak sortu ziren Londres inguruan zeuden mendebaldeko herrixketan zuzenbidea irakasteko. Holborn herrian sortu zen Lincoln's Inn. Lehenengo aipamena 1422 urtekoa da.

## Iruditegia 

Irudi:New Hall 20130413 110.JPG|Eraikin berria.
Irudi:Newmans Row Entrance (4876533134).jpg|Sarreretako bat.
Irudi:Carey Street Entrance (4876650752).jpg|Sarreretako bat.
Irudi:Lincoln's Inn-7783819832.jpg|Eraikin nagusia.
Irudi:Lincolns Inn Chapel (4876518074).jpg|Kapera.
Irudi:Lincolns Inn New Square 20130413 108.JPG|Enparantza berria.
Irudi:Bloye shield on Fountain Court, Steelhouse Lane, Birmingham 1.JPG|Armarria.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px 15px Holborn
** 15px Chancery Lane

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Charles Dickensen Museoa

**Charles Dickensen Museoa** () Londresko Holborn barrutian kokaturik dagoen museoa da, Camden udalerrian. Charles Dickens idazle ezaguna bizi izan zen bertan 1837 eta 1839 artean.

## Historia 
1837ko martxoaren 25ean etorri zen etxe honetara bere emazte Catherinekin ezkondu berritan. Beraiekin batera Charlesen anai gaztea Frederick eta Catherinen ahizpa Mary ere etorri ziren. Berehala haurrak izan zituzten eta 1839ko abenduan etxea txiki gelditu zitzaiela iritzita etxe handiago batetara aldatu ziren.

Etxe honetan izan zen denbora tartean bost eleberri idatzi zituen:
* *The Posthumous Papers of the Pickwick Club*
* *The Adventures of Oliver Twist*
* *The Life and Adventures of Nicholas Nickleby*
* *The Old Curiosity Shop*
* ''Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of 'Eighty''

Etxea eraistear izan ziren 1923 urtean baina Dickens Fellowship fundazioak erosi eta salbatu egin zuen. 1925 urterako museo gisa ireki zituen ateak.

## Iruditegia 

Irudi:Charles Dickens Museum London.jpg
Irudi:Dickens' House, Doughty Street, London WC1 - geograph.org.uk - 398448.jpg
Irudi:Dickens Plaque 1338.jpg
Irudi:Dickens Museum -- Dining Room 03.jpg
Irudi:Dickens Museum -- Kitchen 17.jpg

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 48 Doughty Street, London WC1N 2LX
* Ordutegia: asteartetik igandera 10:00-17:00
* Metro geltokiak:
** 15px Russell Square
** 15px Chancery Lane

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kasida

**Kasida** edo **qaṣīdaᵗ** (baita *qaṣīdah* moduan ere ezaguna; jatorrian arabierazko: قصيدة dago, eta pluralean ''qaṣā'id*, قــصــائـد da; beste hizkuntzetara modu horretan igaro delarik bai pertsierara: قصیده or چكامه, *chakameh*, eta baita turkierara: *kaside'') Arabiako olerki mota, arabieraz edo persieraz idatzia.

Arabian islama hedatu aurretik sortu zen eta, islamiar literaturari esker, gaur egun arte gorde da.

## Ezaugarriak 
60-100 lerro izaten ditu eta neurriak beste arabiar olerki moldeetan erabiltzen diren neurri klasikoak dira.

Kasidak hiru parte ditu: lehenengoa irakurlea erakartzeko sarrera gisakoa da, eta amodioa izaten da gai nagusia; bigarrenean adiskideen edo senitartekoen bila basamortuan egiten den bidaia kontatzen da (animaliak, paisaiak, etab.); azken atalean idazleak eskaintza egiten dio bere leinuari, familiari edo adiskideei, edo etsaiaren satira egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Staple Inn

**Staple Inn** Londresko Tudor garaiko eraikin ikusgarria da. Hirian dauden lau Inns of Court eraikinetako baten atala da, ''Gray's Inn*-ena hain zuzen ere. Inns of Court hauek *barrister* abokatuen formakuntza instituzioak dira.

Holborn barrutian dago kokaturik, Camden udalerriaren hegoaldean, City of London eta Westminster Hiriarekiko mugan.

## Historia 
Staple Inn eraikina 1585koa da. Hasiera batean artilea pisatzeko eta honen gaineko inpostuak zehazteko erabili zen (*the wool staple''), hortik bere izena. 1666ko Londresko Sute Handitik salbu geratu zen baina 1944an alemaniar hegazkien bonbaketek nabarmen kaltetu zuten. Berehala berreraiki zuten ordea.

## Iruditegia 

Irudi:337-338 High Holborn, Staple Inn 01.jpg
Irudi:Black and White Building High Holborn (6266691764).jpg
Irudi:Gate at Staple Inn, High Holborn WC1 - geograph.org.uk - 1272026.jpg
Irudi:Staple Inn Buildings - geograph.org.uk - 984710.jpg
Irudi:Staple Inn, City of London.jpg

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px Chancery Lane

## Kanpo estekak
Law Abiding Citizen

***Law Abiding Citizen*** (euskaraz, *Herritar eredugarria*) F. Gary Gray zuzendariak 2009an zuzendutako filma da. Kurt Wimmerek idatzi zuen eta Jamie Foxxek eta Gerard Butlerek dira protagonista nagusiak. Filadelfian girotua dago eta misterio filma da.

## Antzezlariak 
* Jamie Foxx - Nick Rice
* Gerard Butler - Clyde Shelton
* Gregory Itzin - Alcaide Inger
* Viola Davis - April Henry, Filadelfiako alkatea
* Bruce McGill - Jonas Cantrell
* Leslie Bibb - Sarah Lowell
* Colm Meaney - Detective Dunnigan
* Regina Hall - Kelly Rice
* Michael Kelly - CIAkoa
* Michael Irby - Garza detektibea
* Roger Bart - Brian Bringham
* Christian Stolte - Clarence J. Darby
* Josh Stewart - Rupert Ames

## Kanpo estekak 
*  Zenbait kritika
*  Fitxa teknikoa & Kartela
Begoña Izquierdo

**Begoña Izquierdo** (Bilbo, 1926ko irailaren 7a - Madril, 1999ko ekainaren 27a) euskal margolari figuratiboa eta irudigile ezaguna izan zen.

## Biografia 
Begoña Izquierdo Begoñan, Bilbon, jaio zen. Gurasoak kanpotik etorritakoak ziren. Txikitatik marrazketak erakarri zion. Filosofia eta Letrak ikasteko Madrila joan zen baina ikasketa horiek ez zuten erakartzen, eta Bilbora itzuli zen. Han Antonio Torcal irakaslearen marrazketa-eskolak jaso zituen. 1949an Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasteko tokia lortu zuen. Han beste margolari batzuk ezagutu zituen, besteak beste, Luis Feito, Julio López Hernández, Julián Martín de Vidales, Manuel Méndez, César Montaña, Lucio Muñoz. 1954an marrazketa irakaslearen titulua eskuratu zuen. Lehenengo erakusketa Carmen Arozenarekin batera 1957an egin zuen. 1963an irudigintzaren munduan aritu zen, bereziki haur-literaturaren liburuetan eta bi aldizkarietan: *La Estafeta Literaria* eta *Cuadernos Hispanoamericanos*. 1965an March dirulaguntza eskuratu zuen, eta margolaritzaren *Abril saria* irabazi zuen. Bilbon erakusketa ugari egin zituen. Madrilen hil zen, 72 urterekin.

## Estiloa 
Material asko landu zituen: oihal gaineko olioa, lumaz egindako marrazketa; marrazketan espezialistek irarlanen tekniken eragin zuzena ikusi egin diote.

Bere lehenengo garaian giza irudiak zuen garrantzi nagusia. Poliki-poliki baino ikuspegiak eta eraikinak agertuz joango ziren. Orokorrean, haren lanak sinboloz beteta daude. Koloreetan ere hainbat garai ezagutu zituen: hasiera ilunak, koloreen agerpena eta, azken urteetan, argitasun handia. Sentimenduak ondo adierazteko giza gorputzak puztu egiten zituen. Haren lanetan espresionismo ezagut daiteke lirismo handiz nahastuta. Gaiak, bestetik, denboragabeak eta unibertsalak ziren, egunerokotasuna deskribatzeko joera handiaz: zoriontasuna, pertsonen zoritxarrak.
 
## Bibliografia 
* *Artistas españoles contemporáneos*. Número 63. Adolfo Castaño. Servicio de publicaciones del Ministerio  de Educación y Ciencia. 
* *La Gran Enciclopedia Vasca*. XVIII. liburuki, 185. faszikuloa, La Gran Enciclopedia Vasca.
* *Artistas Vascos*. Bilboarte argitaletxea.
* *Quien es quien en Vizcaya*. La Gran Enciclopedia Vasca

## Kanpo estekak 
* Begoña Izquierdoren margolan bat.
* : Segundo Oar-Artetaren artikulua *Bilbao* aldizkarian.
Carles Francino Navarro

**Carles Francino Navarro** (Altafulla, Tarragona, 1980ko abenduaren 4a) kataluniar aktorea da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Alcedinidae

**Alcedinidae** Coraciiformes ordenaren barruko hegazti familia bat da. Bere barruan dauden subordenen artean martin arrantzaleak daude.

## Generoak eta espezieak 
* *Alcedo*
** *Alcedo hercules*
** *Alcedo atthis*
** *Alcedo semitorquata*
** *Alcedo quadribrachys*
** *Alcedo meninting*
** *Alcedo azurea*
** *Alcedo websteri*
** *Alcedo euryzona*
** *Alcedo cyanopecta*
** *Alcedo argentata*
** *Alcedo cristata*
** *Alcedo vintsioides*
** *Alcedo leucogaster*
** *Alcedo coerulescens*
** *Alcedo pusilla*
** *Alcedo nais*
** *Alcedo thomensis*
* *Ceyx*
** *Ceyx erithaca*
** *Ceyx melanurus*
** *Ceyx fallax*
** *Ceyx rufidorsa*
** *Ceyx lepidus*
** *Ceyx madagascariensis*
* *Ispidina*
** *Ispidina picta*
** *Ispidina lecontei*

## Kanpo estekak
Nancho Novo

**Venancio Manuel Jesús "Nancho" Novo Cid-Fuentes** (Coruña, 1958ko irailaren 17a) galiziar aktore, umorista eta abeslaria da. *Los castigados sin postre* rock taldean gitarra jotzen du.

## Filmografia 
## Diskografia 
* *Confieso que he bebido*
* *Con mucha suavidad*
Eva Santolaria

**Eva Santolaria Millán** (Bartzelona, 1975ko maiatzaren 2a) kataluniar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Telebista
2008ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**2008ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 37. edizioa izan zen, 2008ko otsailaren 8 eta martxoaren 15 bitartean ospatu zen. Bertan, 25 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 6 saio ospatu ziren, horietatik 2 kanporaketa, 3 finalaurreko eta finala. Finala martxoaren 15ean ospatu zen Elizondoko Lur dantzalekuan.

Julen Zelaietak jantzi zuen txapela.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Iñaki Aleman
* Ekaitz Astiz
* Jon Barberena
* Bittor Elizagoien
* Jon Elizetxe
* Migel Mari Elosegi "Luze"
* Oskar Estanga
* Ander Fuentes "Itturri"
* Iker Gorosterrazu
* Iker Iriarte
* Aimar Karrika
* Erika Lagoma
* Oier Lakuntza
* Eneko Lazkoz
* Xabier Legarreta "Arano"
* Juan Mari Lopez
* Iñigo Olaetxea
* Diego Riaño
* Aritz Saragueta
* Julio Soto
* Garazi Taberna
* Xabier Terreros
* Alazne Untxalo
* Julen Zelaieta
* Joxe Juan Zubieta “Etxabe”

### Gai-jartzaileak 
* Rosita Anakabe
* Fernando Anbustegi
* Aingeru Aramendi
* Jone Arraras
* Miren Bidarte
* Nekane Elu
* Amaia Errasti
* Manu Legarra
* Alaitz Rekondo
* Helios del Santo

### Epaileak 
* Jon Abril
* Nerea Bruño
* Josu Etxanobe
* Ekintza Landa
* Saioa Mitxelena
* Jose Urroz

### Finalaurrekoak 
#### Iruñea 
Iruñekoko saioa lehenengo finalaurrekoa izan zen. Salestarren Aretoan, 2008ko otsailaren 16an jokatu zen.

#### Lekunberri 
Bigarren finalaurrekoa Lekunberriko Kiroldegian izan zen, 2008ko otsailaren 23an.

#### Bera 
Azken finalaurrekoa Berako Kultur etxean izan zen, 2008ko martxoaren 1ean .

## Finala 
Finala, Elizondoko Lur dantzalekuan jokatu zen, 2008ko martxoaren 15ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martiño Rivas

**Martiño Rivas López** (Vimianzo, 1985eko urtarrilaren 10a) galiziar aktorea da, garai batean **Martín Rivas** izenez ezaguna, telebistan eta zineman aritutakoa.

## Ibilbidea 
Aktore-ibilbidea txikitan hasi zuen TVGko *Mareas vivas* telesailean. Bertan lan egin zuen 1998tik 2000ra, lehenengo eta hirugarren denboraldietan. 2004an, 24 minutuko *Puzzle* film laburraren parte hartu zuen. 2005ean, bigarren mailako paper bat izan zuen TVGko *Maridos e mulleres* telesailaren bi denboraldietan. 

Handik estatu-mailako kateetan lan egitera igaro zen. *SMS* (La Sexta) telesailaren bost ataletan azaldu zen lehenengo. 2007tik 2010era, Marcos Novoa Pazosen papera egin zuen Antena 3ko *El Internado* seriean eta paper horrek ikusgarritasun handia eman zion Yon González, Ana de Armas, Elena Furiase, Blanca Suárez eta Daniel Retuerta aktoreekin batera, besteak beste. Telesaila 2010ean amaitu zen, 7 denboraldiren ondoren.

2008an, lehen aldiz agertu zen zineman, José Luis Cuerdaren *Los girasoles ciegos* filmean, Javier Cámara eta Maribel Verdúrekin batera. Antzezpen hark Goya Sarietarako izendapena eman zion, gizonezko errebelazio aktore onenaren sailean. Hurrengo urtean, *Universos* laburmetraian Blanca Suárez aktorearekin agertu zen berriro. 2011n, antzerkian debuta egin zuen *Dracula* lanarekin, eta Jonathan Harker-en papera egin zuen.

2013an *El don de Alba* telesailaren protaganista izan zen Patricia Monterorekin batera.​ *Ghost Whisperer* telesail estatubatuarraren egokitzapena da. Urte berean Mediaset Españak ekoitzitako *Romeo y Julieta*n ere protagonista izan zen Alessandra Mastronard aktere italiarrarekin batera.​ Zineman *Tres bodas de más* komedia filmean parte hartu zuen, Inma Cuesta eta Quim Gutiérrez aktoreekin batera.

2013ko uztailetik abuztura *Por un puñado de besos*, filmatu zuen Madrilen berriz ere Ana de Armas aktorearekin batera eta 2014ko maiatzean estreinatu zen.

## Bizitza pertsonala 
Manolo Rivas galizierazko idazlearen semea da. Londresko institutu batean egin zuen batxilergoa eta ondoren Ikus-entzunezko Komunikazioa ikasi zuen Santiago de Compostelako Unibertsitatean. Antzerkia ere ikasi zuen Espazo Aberto eskolan. Galizieraz, gaztelaniaz  eta ingelesez hitz egiten du.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Kanpo estekak
Nausicaa Bonnín

**Nausicaa Bonnín i Dufrenoy** (Bartzelona, 1985eko apirilaren 28a) kataluniar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Andrea* (1996).
* *No puc deixar de dir adéu* (1997)
* *Una ombra al meu camí* (2004)
* *Lo mejor de mí* (2006).
* *Las vidas de Celia* (2006).
* *La vida abismal* (2007).
* *Cámping* (2007)
* *Dibujo de David* (2007)
* *Tres dies amb la família* (2009).
* *Elisa K* (2010).
* *Barcelona, ciutat neutral* (2011)
* *Fassman* (2014)
* *Secuestro* (2016).

### Telebista 
* *El cor de la ciutat* - TV3 (2005-2009)
* *Sagrada Família* - TV3 (2011)
* *Familia: Manual de supervivencia* - Telecinco (2013)
* *Cites -* TV3 *(2015-2016)
* *Sé quién eres* - Telecinco (2017)
* *La luz de esperanza'' - TVE eta TV3 (2017)

## Kanpo estekak
Macarena Gómez

**Macarena Gómez Traseira** (Kordoba, 1978ko otsailaren 2a) andaluziar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Sarah Polley

**Sarah Ellen Polley** (Toronto, 1979ko urtarrilaren 8a) kanadar aktore, zinema zuzendari eta aktibista da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia
Swastika Mukherjee

**Swastika Mukherjee** (jaiotza izena, স্বস্তিকা মুখার্জী; Kalkuta, India, 1980ko abenduaren 13) Indiako aktorea da. Santu Mukherjee aktorearen alaba da. Bere lehenengo telesaila *Devdasi* izan zen eta bere lehenengo filmea *Hemanter Pakhi*. 2004ko *Mastan* filmean aktore nagusia izan zen.

## Erreferentziak
Dwight Schultz

**William Dwight Schultz** (Baltimore, Maryland, 1947ko azaroaren 24a) estatubatuar zinema, antzerki eta telebistako aktorea da. *The A-Team* telesailean H.M. Mad Murdock capitaina interpretatzeagatik oso ezagun bihurtu zen, *Star Trek* filmetan ere parte hartu du Reginald Barclay rola interpretatzen.

## Karrera 
Schultz fama izan zuen buru desegonkorra zuen Murdock Capitain pertsonaia izateagatik *The A-Team* telebistako saioetan. Hasieran, produktoreak bere pertsonaia nekagarria izan zitekeela pentsatu zuen baina aldrebes izan zen, ikusleen telebistako pertsonaia estimatuenetakoa bihurtu zen. Horren ondorioz, parte gehiago hartu zuen.

Dwight Schultz zenbait pelikulan agertu zen *The Fan* (1981), Lauren Bacallekin, eta *Fat Man and Little Boy* filmean ere agertu zen (1989), J. Robert Oppenheimer fisikaria bezala, Paul Newmanekin.

Ondoren, 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990ko hamarkadaren hasieran, Reginald Barclay tenientea interpretatu zuen Star Trek: The Next Generation, Star Trek: Voyager eta Star Trek: First Contacten.

Gaur egun, Dwight Schultz ez du ez zinemarik ez telebistarik egiten, baina oso ahots-aktorea ezaguna eta oso curriculum luzea du. Ahotsa ipini du bideo-joko eta marrazki-bizidun askori.

Bere paper laburra, bere "cameo"a The A-Team zinemako filmean Dirk Benedictekin (Dirk Benedictek *The A-Team* telesaileko beste pertsonaia nagusia antzezten zuen: Fenix)

## Lanak 
* **Zinema**n: Hamar filmetan parte hartu izan du.
* **Telebista**n: Telebistan eman ziren hogeita hamabost filmetan eta telesailetan partu hartu du.
* **Bideo-jokoak** (ahotsa): Hamazortzi bideo-jokoei ahotsa ipini dizkie.
María de los Dolores López

**María de los Dolores López** (Sevilla, ? - Sevilla, 1781ko abuztuaren 24) moja espainiarra, Inkisizioak hilarazi eta erre egin zuen azken emakumea izan zen. Itsua zen eta heretiko bezala zigortua izan zen. Erretzea izateko zigorra jaso zuenean aitortza eskatu zuen eta, horri esker, erre aurretik hil egin zuten.
[300px|thumb|Francisco de Goyak margotutako Inkizisioaren [fede autoa.]]
## Biografia 
Bere familiak elizarekin harreman handia zuen, anaia apaiza eta ahizpa moja karmeldarra baitziren. Txikitatik izaera bihurri erakutsi zuen. Hamabi urtez itsua gelditu zen eta hurrengo lau urte haren aitor-entzulearekin eman zituen. Apaiz hura joera pederasta zuela eta, neskarekin oheratzen zen; aitzakia, hotza kentzeko zela zioen. Karmeldarren komentu batean sartu zen eta, ondoren, Marchenara joan zen non beata jantzia hartu zuen. Santutasunaren eta mistizismo ospea irabazi zuen: Jesus haurrarekin eta aingeru zaindariarekin hitz egiten zuela zioen. Lucenan aitor-entzulearekin harreman lizuna mantendu zuen. Apaiza espetxeratua izan zen eta María de los Dolores Sevillara itzuli zen. Sevillan ere haren aitor-entzulearekin sexu-harremanak izan zituen; apaizak, Mateo Casillas izenekoa, hamabi urteko harremanen ondoren, 1779an, moja eta bere burua salatu zituen.

Mojaren inguruko zurrumurruak zabaldu ziren: deabruarekin harremanak zituela esaten zen eta edabe magiko bati esker arrautzak jartzen zituela ere bai. Inkisizioak prozesua ireki zion eta, Marcelino Menéndez Pelayo eta Montero de Espinosa ikerlarien arabera, heretikotzat jo zuen, besteak beste, Miguel de Molinos eta zigorkatzaileen mugimenduaren jarraitzaile izateagatik. Antza denez, akusazioen aurrean, ez zituen haren iritzietan atzera, ezta ere damutu egin.

Hiltzera kondenatuta, hiru orduko aitortza egin zuen eta, ondoren, Sevillako San Sebastián larrean garrotez hil zuten. Hil ondoren lau ordutan erre egin zuten; azkenik, haren errautsak zabaldu zituzten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :María de los Dolores Lopezi buruzko artikulua.
Llanddewi Brefi

**Llanddewi Brefi**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Galesko parrokia handienetako bat da eta galesera hiztunen eremuan dago.

2011ko erroldaren arabera 393 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llandyfriog

**Llandyfriog**, Galesko komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Cardiff hiriburutik 107,1 kilometrora dago.

## Kanpo estekak
Llandysiliogogo

**Llandysiliogogo**, Galesko komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Caerwedros, Plwmp eta Talgarreg udalerriak, eta Blaenbedw Fawr, Crugyreryr, Bwlchyfadfa, Dolgerdd, Hafodiwan, Llwyndafydd eta Penbontrhydyfoethau herriak barne hartzen ditu. Cardiff hiriburutik 113 kilometrora dago.

2011ko erroldaren arabera 1.087 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Posidonia oceanica

***Posidonia oceanica*** ur-azpiko landare bat da, Mediterraneoko endemikoa, Posidoniaceae landareen familiakoa. Lurreko landareen antzeko ezaugarriak ditu, hala nola, hostoak, sustraiak eta zurtoina. Udazkenean loratu ohi da eta udaberrian fruitu flotatzaileak izaten ditu, arrunki itsas oliba deritzena.

Garrantzi ekologiko nabarmena duten itsaspeko belardiak eratzen ditu. Lan nabarmenean egiten higaduraren kostalde lerroaren babesean. Estoloiak landarearen zati bat dira, landareak galtzen duena, eta beste landare berri bat sortzen da estoloi baten bidez. Estoloiak belardiak sortzen errazten dute.

### Kokapena 
[thumb|Posidonia oceanica (L.) Delile, [Naxos, Grezia]]
Landare hau soilik Mediterraneo itsasoan aurkitzen da. Itsas-hondoaren %3a hartzen du (gutxi gorabehera 38.000 km²), eta oso elementu garrantzitsua da kostaldeko ekosisteman. Normalean belardiak osatzen dute, hondartzak higiduraren kontra babesten dutenak.

Batzuetan, hondartzetan Posidonia ozeanikoaren hostoekin sortutako "pilota" antzeko bolak aurkitzen dira, olatuak sortutakoak.

### Bizi-baldintzak 
1 eta 30m tarteko sakontasunean aurkitzen da, bakarrik ur oso argitsuetan; eta 10 eta 28&nbsp;°C arteko tenperatura jasan dezake. Landare honek gazitasun kopuru konstante bat behar du; horregatik, normalean ez da aurkitzen ibaien eta lakuen bokaleetan aurkitu ahal da. Eremu argitsuetan bizi da, eguzkiaren argia bizitzeko behar handia daukalako.

## Ekosistema 
### Ekosisteman duen garrantzia 
Posidonia ozeanikoaren belardiak oso garrantzitsuak dira ekosistemarako baldintza hauengatik:
* Belardi m² bakoitzak egunero 20 L oxigeno sortu ahal ditu.
* Beste izaki bizidunen bizilekua da.
* Biomasa kantitate handiak sortzen eta esportatzen ditu.
* Hondoa sendotzen du eta higadura murrizten du.

### Arriskuak 
Arrisku batzuk Posidonia ozeanikoaren bizitza oztopatzen dute:
* Kutsadurarekiko oso sentikorra da.
* Arraste-arrantza.
* Kosta-eremuan egiten diren obrak.
* Itsasoan egiten diren kirolak (aingurak, motorrak, margoak, sustantzia kimikoak, etab. erabiltzen dituztenak)

Duela gutxi, belardiak arriskuan ikusi dira bi alga tropikal nahi gabe itsasoan askatu direlako, *Caulerpa chifolia* eta *Caulerpa racemosa* deiturikoak. Bi algek hazteko erritmo bizkorra dute eta pixkanaka Posidonia ozeanikoaren lekua hartzen ari dira.

### Bioindikatzaile 
1995tik landare hau bioindikatzaile bezala erabili da. Bioindikatzaile bat landare, onddo edo animali bar da, ingurumeneko informazioa ematen dutenak. Bioindikatzaile bat bezala hartzeko baldintza hauek ditu:

* Bizi-iraupen luzea.
* Mediterraneo itsasotik oso zabalduta dago.
* Sustantzia kutsatzaile asko aurkitzen dira bere ehunetan.
* Ingurumeneko aldaketei oso sentikorra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erraldoi urdin

[thumb|250px|eskuinera|Eguzkia eta hau baino 20 aldiz handiagoa den [Alnitak|Alnitak (ζ Ori) erraldoi urdinaren arteko tamainen alderaketa.]]
Astronomian **erraldoi urdin** (blue giant ingelesez) O edo B espektru motako eta III argitasun klaseko (izar erraldoien klasea) izarrei deritze. Hertzsprung-Russell diagraman izar hauek goiko eta ezkerreko izkinan agertzen dira bere argitasun altua eta bere espektru mota goiztiarragatik (bere azaleko tenperatura altua).

## Ezaugarri fisikoak 
Erraldoi urdinak O edo B espektru motako izarrak dira, oso argitsuak, -5, -6 eta altuagoak ere izan daitezkeen magnitude absolutuetara iris daitezkeenak. Bere azaleko tenperatura altua dela eta (50.000 kelvinetik gorakoa ere izan daitekeena), bere erradiazioaren zati handi bat espektro elektromagnetikoko ultramorearen esparruan igortzen dute eta zuri-urdinska kolore batekin dizdira egiten dute. Iraupen laburreko eboluzio fase batean daude, hidrogenoaren fusioa amaitu ondorengoa, eta erraldoi gorri bihurtuko dituen hedapen eta hozte etapa baterantz joanez. Oso bizitza laburreko izar masiboak dira (hamarnaka edo ehundaka milioika urte ingurukoa), eta izar eboluzioaren egungo teoriak, horietako gehienek euren bizitza supernoba bezala amaituko dutela iragartzen du.

Gure eguzkia bezalako masa txikiagoko izarrekin alderatuta duten bizitza laburra dela eta, sarritan nebulosa dizdiratsuengandik gertu edo/eta izar elkarte edo kumulu ireki gazteen zati bezala aurki daitezke.

Erraldoi urdinak ez dira Rigel (β Orionis) bezalako supererraldoi urdinekin nahastu behar, ezta Regulo (α Leonis) bezalako sekuentzia nagusiko izar urdinekin ere.

### Erraldoi urdin garrantzitsuenak 
Ondorengo taulan erraldoi urdinik ezagunenetako batzuk azaltzen dira.

## Ikus, gainera 
* Izar sailkapena
* Izar eboluzioa
* Izar erraldoi
* Supererraldoi urdin
* Erraldoi gorri

## Kanpo estekak
Crugyreryr

**Crugyreryr**, Galesko herri bat da, Ceredigion konderrian. Llandysiliogogo komunitatearen barnea dago, Cardiff hiriburutik 106 kilometrora.

## Kanpo estekak
José Joaquín Martínez Sieso

**José Joaquín Martínez Sieso** (Bilbo, 1956ko apirilaren 13a) PP alderdiko espainiar politikaria da, Kantabriako presidentea izandakoa.

Bilbon jaio arren, egun batzuk besterik ez zituenenean Limpiasera joan zen. Ikasketak Deustuko Unibertsitatean burutu zituen.
Dolgerdd

**Dolgerdd**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Llandysiliogogo komunitatearen barnean dago, Cardiff hiriburutik 105,5 kilometrora.

## Kanpo estekak
Bwlchyfadfa

**Bwlchyfadfa**, Galesko herri eta komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Llandysiliogogo komunitatearen barnean dago, Cardiff hiriburutik 104,4 kilometrora.

## Kanpo estekak
Penbontrhydyfoethau

**Penbontrhydyfoethau**, Galesko herri bat da, Ceredigion konderrian. Llandysiliogogo komunitatearen barnean dago, Cardiff hiriburutik 113,4 kilometrora.

## Kanpo estekak
Epifanio Fernández

**Epifanio Fernández Berridi** (Donostia, 1919ko apirilaren 23a - *ib.*, 1977ko ekainaren 12a) gipuzkoar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Miguel Primo de Rivera Sáenz de Heredia

**Miguel Primo de Rivera Sáenz de Heredia** (Donostia, 1904ko uztailaren 11a - Madril, 1964ko maiatzaren 8a), Lizarrako markesa, espainiar politikari falangista izan zen. Miguel Primo de Rivera diktadorearen semea, Gerra Zibil ondoren gobernadore zibil, ministro eta enbaxadorea izan zen.
Blaenbedw Fawr

**Llanbadarn Fawr**, Galesko udalerri txiki bat da, Ceredigion konderrian. Llandysiliogogo komunitatearen barnean dago, Cardiff hiriburutik 110,8 kilometrora.

## Kanpo estekak
Llanfair Clydogau

**Llanfair Clydogau**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Lampeter udalerritik 4 milia ipar-ekialdera dago, B4343 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 634 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanfihangel Ystrad

**Llanfihangel Ystrad**, Galesko parrokia bat da, Ceredigion konderrian. 2011ko erroldaren arabera 1.430 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanfarian

**Llanfarian**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Ystwyth ibaiaren bazterrean dago, Aberystwyth udalerritik hegoaldera.

2011ko erroldaren arabera 1.541 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Roger Agerre

**Roger Agerre** (Maule-Lextarre, 1957ko martxoaren 13a) zuberotar errugbilari ohia da, joko-zabaltzaile moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* Sport Athlétique Mauléonais
* Biarritz Olympique
* Association Sportive Montferrandaise
Freud Museoa (Londres)

**Freud Museoa** () Londresko Hampstead barrutian kokaturik dagoen museoa da, Camden udalerrian. Sigmund Freud mediku ezaguna bizi izan zen bertan bere bizitzako azken urtean. Ondoren Anna Freud alabaren etxebizitza izan zen.

## Historia 
Sigmund Freud austriarra zen baina Nazien jazarpenagatik, 1938an familia hartu eta ihes egin behar zuen Frantziara, eta handik Ingalaterrara. 1939ko irailaren 23an hil zen bertan, minbiziak jota.

Anna Freud alaba ere psikoanalista ospetsu bat izan zen eta etxe honetan bizi izan zen 1982an hil zen arte. Etxea museo bihurtu zedin eskatu zuen eta bere nahia betez 1986an ireki zituen ateak.

## Museoa 
Beheko solairuan Sigmund Freuden estudioa eta liburutegia daude, bain eta jangela ere. Goiko solairuak Anna Freuden gela dago eta honekin bideogela bat eta sasoiko erakusketak egiten diren aretoa.

Sigmund Freudek austriako etxeko altzariak ekarri zituen Londresera, bai eta etxeko objetu eta tresna ugari ere. XVIII eta XIX mendeko austriar altzari margotuak daude ikusgai, Biedermeier garaiko mahai, armairu eta kutxak eta antigoaleko objetu ugari, ejipziarrak, greziarrak, erromatarrak eta ekialdekoak.

## Iruditegia 

Irudi:Freud Museum London 1.jpg|Museoa.
Irudi:London, you're awesome (15372960556).jpg|Sarrera.
Irudi:Freud's couch, London, 2004 (2).jpeg|Freuden estudioa.
Irudi:Tavistock and Freud statue - cropped.jpg|Sigmund Freud-en estatua.
Irudi:ANNA FREUD 1895-1982 Pioneer of Child Psychoanalysis lived here 1938-1982.jpg|Anna Freud-en plaka.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 20 Maresfield Gardens, Hampstead, London NW3 5SX
* Ordutegia: asteazkenetik igandera 12:00-17:00
* Metro geltokia: 15px 15px Finchley Road

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Pierre Arthapignet

**Pierre Harislur-Arthapignet** (Maule-Lextarre, 1963ko apirilaren 2a) zuberotar errugbilari ohia da, hirugarren lerroko erdiko moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* Sport Athlétique Mauléonais
* Stadoceste tarbais
Hafodiwan

**Hafodiwan**, Galesko herri bat da, Ceredigion konderrian. Llandysiliogogo komunitatean dago, Cardiff hiriburutik 122 kilometrora.

## Kanpo estekak
Llangeitho

**Llangeitho**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Tregaron udalerritik 6 kilometro mendebaldera dago, eta Lampeter udalerritik 11 kilometro iparraldera.

2011ko erroldaren arabera 874 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llangoedmor

**Llangoedmor**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Cardigan udalerritik 2 milia ekialdera dago.

2011ko erroldaren arabera 1.128 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llangrannog

**Llangrannog** edota **Llangranog**, Galesko kostaldeko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. New Quay udalerritik 10 kilometro hego-mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 775 biztanle zituen.

thumb|500px|erdian|Udalerriaren ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak
Arnaud Marquesuzaa

**Arnaud Marquesuzaa** (Donapaleu, 1934ko uztailaren 14a - Maule-Lextarre, 2020ko otsailaren 29a) baxenafar errugbilaria izan zen, erdiko moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* Sport Athlétique Mauléonais (1952)
* Racing Club de France (1952-1959)
* FC Lourdes (1959-1963)
* US Montauban (1963-1970)
* US Caussade-Septfonds (1970-1972)
Llangwyryfon

**Llangwyryfon**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerritik 8 milia hego-ekialdera dago, B4576 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 596 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llangybi (Ceredigion)

**Llangybi**, Galesko udalerri eta parrokia bat da, Ceredigion konderrian. Tregaron udalerriaren hegoaldean eta Lampeter udalerriaren iparraldean dago, A485 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 653 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llangynfelyn

**Llangynfelyn**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth eta Machynlleth udalerrien artean dago.

2011ko erroldaren arabera 587 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Philippe Etxegarai

**Philippe Etxegarai** (Donapaleu, 1979ko uztailaren 3a) baxenafar errugbilari ohia da, orpokatzaile moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* Sport Athlétique Mauléonais (-2000)
* Section Paloise (2000-2004)
* Racing Métro 92 (2004-2007)
* Stade Langonnais (2007-2015)
Llanilar

**Llanilar**, Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. Aberystwyth udalerritik 4 kilometro hego-ekialdera dago.

2011ko erroldaren arabera 1.085 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanllwchaiarn

**Llanllwchaiarn**, , Galesko udalerri eta komunitate bat da, Powys konderrian.

2011ko erroldaren arabera 848 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Beñat Arrayet

**Beñat Arrayet** (Urdiñarbe, 1980ko maiatzaren 20a) zuberotar errugbilaria da, joko-zabaltzaile moduan aritzen dena.

## Ibilbidea 
* 2001-2002 : US Tours
* 2002-2003 : Sport Athlétique Mauléonais
* 2003-2005 : FC Auch
* 2005-2006 : Stade domontois (Fédérale 1)
* 2006-2009 : Stade montois (Pro D2 eta Top 14)
* 2009-2010 : Aviron Bayonnais (Top 14)
* 2010-2014 : Stade montois (Pro D2)
Jean-Baptiste Brisé

**Jean-Baptiste Brisé** (Donaixti-Ibarre, 1889ko abuztuaren 7a - Craonne, 1917ko ekainaren 3a) baxenafar errugbilaria izan zen, erdiko moduan aritzen zena. Lehen Mundu Gerra zela eta, mobilizatu eta Chemin des Dames inguruan erail zuten.

## Ibilbidea 
* Sport Athlétique Mauléonais (?-?)
* SCUF (1912-1914)
Johañe Luro

**Johañe Luro** (Zuberoa, 1984ko apirilaren 30a) errugbilari ohia da, orpokatzaile moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* 2004-2009 : Section paloise
* 2009-2012 : Sport Athlétique Mauléonais

## Kanpo estekak