Euskal Herriko Jardunaldi Feministak

**Euskal Herriko Jardunaldi Feministak** Euskal Herriko talde feminista ugarik bultzatutako jardunaldiak dira, feminismoarekin lotutako gai desberdinei buruz eztabaidatzea eta Euskal Herriko Mugimendu Feministaren orainaz gogoeta egin, etorkizunerako ildoak finkatu eta feministen arteko komunikazioa bultzatzea helburu dutenak. Euskal Herriko Koordinadora Feministak hartu izan du jardunaldi hauek antolatzeko ardura. Halaber, talde feminista desberdinek nahiz norbanakoek parte hartzen dute. Guztira 5 izan dira: 1977an lehen edizioa eta 2019an azkena.

### Testuingurua 
Francoren erregimen azken urteeetan hark inposaturiko ideologia ultrakatoliko eta eskuindarraren aurkako borrokak gero eta emakume biltdu zituen Euskal Herriko bazterretan ere bigarren mailako hiritar izateari uzteko asmoz. Hala adierazi zuen Mari Jose Urruzola, euskal ekintzaile feministak nola hasi zen eratzen mugimendu feminista:«Klandestinitatean bazen ere, gauza garrantzitsuak gertatu ziren urte haietan. 1962an, *Los derechos civiles de las mujeres* (Emakumeen eskubide zibilak) idatzi zuen Lidia Falcon feminista espainiar ezagunak, eta nolabaiteko eztabaida ireki zuen gizartean. *1974*an emakume talde txikiak sortu ziren sasian. Talde haien kezka nagusia bizitza pertsonalaren azterketa zen, baina patriarkatuaren teoriatik abiatuta. *1975*a Emakumearen Nazioarteko Urtea izan zen, eta 1977an Espainiako Lehen Jardunaldi Feministak egin ziren Bartzelonan. Ingurumari horretan sortu ziren Euskal Herriko Topaketak. Gertakari horiek guztiak ahantzi egiten dira sarri, baina injustua da. Izan ere, eragin zuzena izan zuten gure herriko feminismoaren sorreran» Franco hil eta gero, euskal emakumeen mugimendua nabarmentzen hasi zen. Euskal Herrian 1976an ospatu zen Bilbon Martxoak 8a lehen aldiz. Transizio garaian murgilduta, talde txiki ugari sortuak ziren eta haien arteko sareak josten hasi ziren eta elkarrekin asanbladak antolatzen, egiten zituzten eskaera eta aldarrikapenak sendotzeko asmoz. Feminista independenteen taldeetako kideak horietan parte hartzen hasi ziren eta hori izan zen Euskal Herriko Mugimendu Feministaren hazia. Partidu politiko eta sindikatuetako kide zirenek, berriz, aldarrikapen feministak hauteskundeetarako programa politikoetan sartzea lortzen hasi ziren.

## I. Jardunaldiak 
1977ko abenduaren 8tik 11ra UPV/EHUn Leioako Campusean burutu ziren, 3.000 emakumeren parte hartzea izanik. Izenburua *Euskadiko Emakumeen Lehen Topaketak* izan zen. Landu ziren gaiak: sexualitatea, abortua eta antisorgailuak, bortxaketak, medikuntza, militantzia ereduak eta hezkidetza.

Bertan parte hartu zuten taldeak:

**Euskal Herrikoak:** Bizkaiko Emakumeen Asanblada, Lanbroa, Sendagintzako Emakumeak, Euskal Emakumeak Borrokan, Grupo Unitario de Trabajadoras de G.E.E., Trabajadoras Feministas de Babcok Wilcox, Gipuzkoako Feministen Talde Autonomoa, Coordinadora de Mujeres de barrios y pueblos de Vizcaya, Grupo de Mujeres Cristianas de Vizcaya, Emakume Askatasunaren Mugimendu Gipuzkoarra, Nafarroako Emakumearen Askatasun Mugimendua, Arabako Emakumeen Asanblada, Euskal Emazteak Bere Askatasunaren Alde, Herriko Emazteak-Donibane Lohizuneko Emazteen Taldea, Emazteek Iraultzen, Groupe de Libération des Femmes de Bayonne.

**Euskal Herritik kanpokoak:** Asociación Galega de la Mujer, Asociación Feminista de Asturias, Colectivo Feminista Grupo Autónomo, Coordinadora Feminista de Barcelona, Grupo Feminista de Alicante, Frente de Liberación de la Mujer, Colectivo Feminista Radical, Grupo de Planning Familiar, Coordinadora de Vocalías de Mujeres de Asociaciones de Familias de Madrid, Alemania eta Suitzako berriemaileak, *Libération* Parisko aldizkari feminista, Parisko *Psychoanalyse et politique,* Grupo de Mujeres Iraníes.

Ipar Euskal Herriko Emakumeek jardunaldi hauetan kantatu zuten lehendabizikoz *Zutik emakumea* euskaraz, gerora bazter guztietara zabaldu den ereserki feminista. Itzulpena egiteko Frantziako Estatuko Mugimendu Feministak erabiltzen zuen "Chant des marais" abestia hartu zuten abiapuntu. Hau, berriz, 1933an sorturiko judu-erresistentziaren ikur antifaxistan oinarritua zen.
## II. Jardunaldiak 
1984ko martxoaren 16tik 19ra, Leioan ere bai. Ordurako aurrekoan baino helduagoa eta zabalagoa zen mugimendu feminista eta bere barnean agertzen hasiak ziren planteamenduak eta proposamenak ere bai. Eztabaida emakumeen zapalkuntzaren zergatietaik, horri aurre egiteko estrategietara hedatu zen. Hausnarketa teorikoetan sakontzen eta eremu publikoetako diskriminazioak aztertzen aritu ziren. Eztabaidaturiko gaiak: Mugimendu Feministaren ibilbidea eta estrategiak gerora, lana, zientzia, indarkeria, osasuna, amatasuna, sexualitatea, pornografia eta maitasuna.

## III. Jardunaldiak 
1994ko abenduaren 8tik 10era, Leioan berriro ere, *Mugarik ez emakumeontzat* lelopean. Bertan agerian gelditu zen emakume feministen arteko ezberdintasunak eta borrokarako ildo berrien bilaketaren beharra, aktibismoan zein diskurtsoetan.

Lanbroa elkartearen ustez une hartan Euskal Herriko esparru feministan lau talde zeuden: organizazio feministak; emakume talde autonomoak; bere buruak feministatzat ez zituzten giza elkarteetako emakume taldeak eta azkenik, emakumeei dagozkien gaiak jorratzen zituzten erakundeak.

Eztabaidutako gaiak: Mugimendu Feministaren egoera, boterea eta feminismoa, indarkeria eta bakea feminismotik, Martxoak8 ospakizuna, hezkidetza, hizkuntza ez sexista hedabideetan erabiltzeko dekalogoa, ekologia eta aurrerapena, emakumeak eta kartzela, HIESA, balioak feminismoaren ikuspegitik, harreman afektibo-sexualak, lan-merkatua eta ekintza positiboak, emakumeak eta tortura, etxeko langileak. Parte hartu zuten taldeak: Maria de Maeztu Forum Feminista, Ermuko Emakumeen Asanblada, Arrasateko Emakume Asanblada, Tuterako Emakume Asanblada, Altsasuko Emakume Feministak, Ondarruko *Mariziztrin* emakume taldea, *Lastairak*, *Matarraskak*, Alde Zaharreko Emakume Taldea, Bizkaiko Emakume Gazteon Koordinakundea, Bizkaiko Etxe-Langileen Taldea, Lanbroa, Nafarroako Koordinadora Feminista, Egizan, Emakume Internazionalistak, Bizkaiko Emakumeen Asanblada, Donostiako Feminista Independente Taldea, Plazandreok, IU-EE, HB eta Zutik-eko Emakume Arloak, ESK-CUIS, LAB eta CCOO sindikatuetako emakumeak, Elkarr-Entzuketako Emakumeak. 

## IV. Jardunaldiak 
thumb|150px|IV. Jardunaldi Feministak
2008ko apirilaren 12 eta 13an burutu ziren Portugaleteko Nautika Eskolan (Bizkaia) eta 1.300 bat emakumek hartu zuten parte. Leloa *Feministok eraldaketarako borrokan* izan zen.

Eztabaida hiru ataletan banatu zen: "Emakumeok herrian eta munduan", "Emakumeok indarkeria sexistari aurre eginez" eta "Emakumeok, gure identitateak eta gure gorputz intsumituak". Ildo horietatik abiatuz, eztabaidak eta tailerrak egin ziren, eta hainbat ponentziaren gainean eztabaidatu zen. Bertan hitz egin zen lehen aldiz transfeminismoaz.  Larunbat arratsaldean, halaber, manifestazioa egin zuten Bilboko kaleetan.

Jardunaldietan, era berean, talde feminista ugarik hartu zuten parte, besteak beste: Bilgune Feminista, Bizkaiko Emakumeen Asanblada, Medeak, Arabako Emakumeen Asanblada, Amalatz, Emakume Internazionalistak, Plazandreok, 7menos20, Lanbroa, Herne eta Altsasuko Feministak.

Jardunaldi hauekin batera, apirilaren 11n Emakume Gazteen Topaketa burutu zen Bilboko Kukutza gaztetxean, emakume gazteen problematika propioak aztertzeko eta mugimendu feministan gazte ikuspegia txertatu asmoz. Topaketa hauetan 200 emakume gaztek hartu zuten parte.

## V. Jardunaldiak 
thumb|150px|V. Jardunaldi Feministak
thumb|100px|M8 2019 Bizitzak erdigunean
2019ko azaroaren 1etik 3ra Durangon 3000 emakumetik gora bildu ziren. 

### Deialdia 
Aurreko urteetan Martxoaren 8an egindako grebarako deialdiek izandako mobilizazio eta erantzunaren ondorioz, Euskal Herriko Mugimendu Feministak pauso bat haratago joateko asmoz, jardunaldiak antolatzea erabaki zuen, lantzeko gaiak bost ardatzetan sailkatuta: mugimendu feministaren barne egitura, bizitzak erdiguneratzeko neurriak, indakeriarik gabeko bizitzen eraikuntza, sexualitatea eta gorputzaren merkantilizazioa.

Maiatzaren 11an, Durangoko Plateruena Kafe Antzokian egin zen agerraldi ofiziala; Garazi Goienetxea Díez eta Cony Carranza Castro bozeramaileek jardunaldiez gain, webgunea, leloa eta logoa ere aurkeztu ziituzten. Leloa *Salda badago* da hain zuzen ere. Leloaren zergatia: aspalditik eltze ezberdinetan eta esku ezberdinek su motelean sukaldaturiko lehengaia. *"Su motelean luze irakin dugun iraultza gara, salda gara. Hamaika osagai eta mila zaporekoa. Ez dago errezeta bakarra. Orotarikoak gara, anitzak, zahar bezain berriak, handik eta hemendik datozenak, doazenak; eta badakigu nahasita sendotu egiten garela. Ezagunak eta ezezagunak, guztiak ondo etorriak, kikaraz kikara lapikoak gainezka egin arte. Bertan daude belaunaldiz belaunaldi partekatutako beroa, iraultza, borroka. Garai bakoitzak bere beharrak, bere lehentasunak, bere gatza eta bere piperra. Izan ere, sukalde-lanean aspaldi ari gara tokatu zaigun honetarako ere.* *Mugimendua gara, antolatuta gaude, saldan bagaude. Badakigu zer den amorruz irakitea, eta baita salda beroz elkar-osatzea ere. Badakigu albokoa gozatzen baina baita erasotzailea erretzen ere. Matxismoa, faxismoa, arrazakeria, kapitalismoa, lesbofobia, transfobia… hil eta gero, salda bero!"* 

thumb|150px||Euskal Herriko 5. Jardunaldi Feministak

### Egitaraua 
thumb|Euskal Herriko V Jardunaldi Feministen egitaraua (2019)
thumb|Zutik, emakumeak!-La Kora
#### Azaroaren 1a 
Ongietorria egin zuten hizkuntza ezberdinetan eta talde antolatzaileko Amaia Zufiak esan bezala:«Lehen helburua da hamar urte pasatuta denok elkartzea eta erakustea mugimendu oso-oso bizia garela eta indartsu gaudela; hasi ginenean baino askoz ere gehiago gara» 

#### Azaroaren 2a 
Bigarren egunean, *Gorputza*k *eta sexualitateak* mahai inguru zentralak Medeak, Ozen, Elkartean, BALA eta Sare Lesbianistako kideen ekarpenak bildu zituen. Landutako gaien artean gorputzak, sexualitateak, eskubide sexualak, sexualitate anitzak, sexofobia eta sexualitatearen inposaketa.

Hauek egindako ekarpenen izenburuak:

* “Gorputzaren zilegitasuna mintzaide politiko gisa” Medeak
* “Bollera subjektua. Erronkak, aliantzak eta estrategiak» BALA
* «El horno está para bollos’ Sare Lesbianista
* «¿Qué ves cuando me miras?» Elkartean
* «Transmisoginia en espacios feministas» OZEN

Arratsaldean *Indarkeriarik gabeko bizitzak eraikitzen* mahai inguruan Medeak, Bilgune Feminista, Emakume Internazionalistak, Farrukas eta Justizia Feminista Mintegia kolektiboek hartu zuten parte. Agertu ziren gaiak sistema patriarkal kapitalistak eragindako zigor eta biolentziak, justizia patriarkaletik feministarako bideak, lesbofobia, indarkeria intrageneroa, transfobia eta despatologizazioa .  

* «Feminismo gitano-Feminismo ijitoa” AMUGE
* «Ipar Euskal Herriko mugimendu feministaren genealogia bat» PAFI Baiona
* «Borrokak elkar gurutzatu, denok aske izan arte/ Articulación de luchas hasta que todas seamos libres” EHko Emakumeen Mundu Martxa
* «Futurologías: derivas del movimiento feminista” BEA
* «Eraldaketarako boterea eraiki dezagun!” EH Bilgune Feminista
* «La pertinencia de seguir defendiendo el sujeto-mujer: De identidad de género o generando identidad» Lanbroa
* «Mugimendu feminista motor, neska* gazteok erregai” Euskal Herriko neska* gazteon sarea-EginDezagunTopa
* «Militantzia feminista gaur: amorrua antolatzen» Feministalde

Eta tartean tailerrak, eztabaidak eta bestelako ekimenak.

Arratsaldean Durangon barna kaleak okupatu zituzten “Aurrean gaituzue, antolakuntza feminista” pankartaren atzean manifestazioan ibiliz. Landako Guneko azken ekitaldian emakume katalanak, kurduak, zapi berdeko argentinarrak egon ziren presente baita Euskal Herrian erahildako 3 emakumeak gogoan ere.

### Irudiak 
erdian|thumb|500x500px|Landako Gunea (Duranto). Euskal Herriko 5. Jardunaldi Feministak

Fitxategi:Euskal Herriko 5. Jardunaldi Feministak Plenarioa.jpg
Fitxategi:Beatriz Egizabal Durangon.jpg
Fitxategi:Nekane Berriotxoa.jpg
Fitxategi:Amets Ladislao.jpg
Fitxategi:Nadia Perez.jpg
Fitxategi:Josefina Roco.jpg
Fitxategi:Naia Torrealdai.jpg
Fitxategi:Dekolonialiatea mahai inguru zentrala.jpg
Fitxategi:AMAR kolektiba feminista.jpg
Fitxategi:Ian Roland Acuña-Connie Carranza Castro GARAIPEN Sareak 01.jpg
Fitxategi:Afaf el Halaoui-Ahizpatasuna elkartea.jpg
Fitxategi:Emilia Larrondo - Fernanda Callejas -Mujeres del mundo "Babel" Munduko emakumeak.jpg
Fitxategi:Leocadia Bueriberi Susana Leito-Red de mujeres racializadas de Euskal Herria.jpg
Fitxategi:Manuela Jaffrey -Jesenia Hernández - Colectivo Raizes.jpg
Fitxategi:Zutik, emakumeak!- La Kora.jpg
Fitxategi:Kattalin Miner-Nagore Iturrioz-MEDEAK.jpg
Fitxategi:Lierni Balantzategi-Shukare Otero-BALA.jpg
Fitxategi:Eider Aierdi-Dunia-Taher-SARE LESBIANISTA.jpg
Fitxategi:Ana-Maialen-ELKARTEAN.jpg
Fitxategi:Katrina Gutierrez-Bryn Hounsell-OZEN.jpg
Fitxategi:Josebe Iturrioz-MEDEAK.jpg
Fitxategi:Alaitz-Naroa- EH BILGUNE FEMINISTA.jpg
Fitxategi:Begoña Zabala 2.jpg
Fitxategi:Mari Luz Esteban-Joana Etxano-JUSTIZIA FEMINISTA MINTEGIA.jpg
Fitxategi:FARRUKAS kolektiboa.jpg
Fitxategi:"Mugimendu feministaren erraiei begira" MAHAI ZENTRAL NAGUSIA.jpg
Fitxategi:Josebe Martínez-BIZKAIKO EMAKUME ASANBLADA.jpg
Fitxategi:Begoña Ferro-LANBROA.jpg
Fitxategi:Leire Groven-FEMINISTALDE.jpg
Fitxategi:Marina-Maider-Euskal Herriko neska* gazteon sarea.jpg
Fitxategi:Tamara Clavería-AMUGE.jpg
Fitxategi:PAF! Baiona.jpg
Fitxategi:Amaia Zufia-EH BILGUNE FEMINISTA.jpg
Fitxategi:Itziar Gandarias-EHko EMAKUMEEN MUNDU MARTXA.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mugimendu feminista
* Feminismoa
* Transfeminismoa

## Kanpo estekak 
* Salda badago pil-pilean: Euskal Herriko V, jardunaldi feministen dokumentala (Tantaka bideoa, EU/ES, 2020)
* Euskal Herriko greba Feminista webgunea (2019)
* [Bideoa] Gure genealogia feminstak(EH Emakumeon Mundu Martxa, 2018)
* Emakume Gazteen Topaketei buruzko informazioa