Jason Hickel

**Jason Edward Hickel** (Eswatini, 1982) antropologoa eta ekonomialaria da. Egun irakaslea da Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. Hickel-en ikerketa eta idazketa antropologia ekonomikoan eta garapenean oinarritzen da, eta bereziki kritikoa da kapitalismoarekin, neokolonialismoarekin eta hazkunde ekonomikoaren dogmarekin, giza garapenaren eredu gisa.

Londresko Ekonomia Eskolako Desberdintasunen Nazioarteko Institutuko gonbidatu seniorra  izan ohi da den *Royal Society of Arts* elkarteko kidea da Hickel, eta Osloko Unibertsitateko Justizia Globaleko eta Ingurumeneko katedraduna. *World Development* aldizkariko editore elkartua da, eta Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko Klimari eta Makroekonomiari buruzko Mahai-inguruan parte hartzen du.

Akademiatik kanpo ere ezaguna da, gehien bat *The Divide: A Brief Guide to Global Inequality and its Solutions* (2017) eta *Less Is More: How Degrowth Will Save the World* (2020) liburuengatik. Kapitalismoarekin kritiko, desazkundearen ideia dibulgatu izan du. Desazkundea gizakiak ingurumenean duen eraginaren irtenbidea dela defendatzen du.

## Lehen urteak 
Hickel Swazilandian (gaur egun Eswatini) jaio eta hazi zen, non bere gurasoak medikuak izan ziren HIESaren krisiaren une gorenean. Antropologian lizentziaduna da Wheaton Collegen (AEB) (2004). Irabazi asmorik gabeko sektorean lan egin zuen Nagalanden (India) eta Swazilandian bertan, eta Virginiako Unibertsitatean antropologian doktoratu zen 2011ko abuztuan. *Democracy and Sabotage: Moral Order and Political Conflict in KwaZulu-Natal, South Africa* (*Demokrazia eta sabotajea: ordena morala eta gatazka politikoa KwaZulu-Natal-en, Hegoafrika*) izenburua zuen bere doktorego tesiak. Londresko Ekonomia Eskolan irakatsi zuen 2011tik 2017ra, non *Leverhulme Early Career Fellowship* bat egin zuen, eta Goldsmithsen, Londresko Unibertsitatean, 2017tik 2021era.

Nazio Batuen Erakundeko Alderdi Laboristako kidea izan zen Nazioarteko Garapenean, 2017-2019 urteetan. 2020tik aurrera, Harvard-Lancet-eko Erreparazio eta Justizia Birbanatzailearen Batzordean ibili zen, NBEren Giza Garapenari buruzko Txostenerako Aholkularitza Estatistikoaren Panelean eta Europarako Green New Deal izeneko aholku-batzordean lan egiten du.

## Ibilbide akademikoa 
### Nazioarteko garapen ekonomikoa 
[thumb|Errentaren banaketa globala denboran zehar (iturria: *[Our World in Data*). Grafikoan ikus daitekeenez, errenta asko handitzen da goiko mailetarantz. Hickelen kritikariek, hala nola Max Roserand eta Noah Smith ekonomialariak, honelako grafikoa deskribatzerakoan munduko pobreziak behera egin duela diote, Hickelek ez bezala.

Hickelek *The Divide* obran kolonialismoaren aurreko gizarteak ez zirela pobreak argudiatu du. [18]: 1 Hickelen esanetan, Afrikako eta Indiako nekazaritza gizarte prekolonialak "bizi-estilo" batekin "nahiko konforme" zeudela eta kolonialismoa izan zela okerragotu zituena defendatzen du. [18]. Hickelen ustez, nazioarteko garapenean "aurrerapenaren" narratiba nagusia gaindituta dago, eta pobreziak ekonomia globalaren ezaugarri orokor eta iraunkorra izaten jarraitzen du, Iparralde Globalaren eta Hegoalde Globalaren arteko botere-desorekek erreproduzituta. Hickel-en arabera, Nazioarteko Pobreziaren Mugak (US$1,90 eguneko 2011ko Erosteko Ahalmena, Munduko Bankuaren muturreko pobreziaren definizioa) ez du oinarri enpirikorik giza behar errealetan, eta ez da egokia oinarrizko elikadura eta osasuna lortzeko. Hickelek argudiatu du eguneko 7,40 dolar behar direla elikadurarako eta osasunerako. [18]  Beste ekonomialari asko bat datoz Hickelekin: pobreziaren atalasea definitzeko baliagarriagoa litzateke eguneko diru sarrera handiagoa erabiltzea, batzuek eguneko 15 dolar gomendatzen dituztelarik. [18] Biztanleriaren hazkundearen ondorioz, atalase horren pean bizi diren pertsonen kopuru absolutua 3.200 milioitik (1981) 4.200 milioira (2015) igo da, Munduko Bankuaren datuen arabera. Hickelen esanetan, pobreziaren aurkako irabazi gehien-gehienak Txinak eta Asia ekialdeko herrialdeek lortu dituzte, egiturazko doikuntza eskemarik ezarri ez zitzaizkien herrialdeek hain zuzen. Beste leku batzuetan, pobreen arteko diru-sarreren igoerak oso txikiak izan dira, eta gehienak desegokiak jendea pobreziari buruz duen definiziotik ateratzeko.

Noah Smithek Hickel kritikatu du pobreziaren atalase bakarra erabiltzeagatik (eguneko 7,40 dolar) eta atalase horretatik beherako errenten igoerei ez ikusiarena egiteagatik. Smithek adierazi du diru-sarrerak eguneko 1,90 dolarretik eguneko 7,39 dolarrera igotzea bizitza aldatuko lukeela, baina ez lukeela Hickelentzat pobrezia arintze gisa zenbatuko.

Bere blogean, Hickelek kritikatu ditu Hans Rosling eta beste batzuk esaten dutelako desberdintasun globala denborarekin gutxitzen joan dela eta herrialde pobreen eta herrialde aberatsen arteko arrakala desagertzen ari dela. Narratiba hori metrika erlatiboetan oinarritzen da ("elefanteen grafikoa", adibidez), eta Hickelek ilun dio desberdintasun absolutuak azken hamarkadetan nabarmen egin duela okerrera: Iparralde Globalaren eta Hegoalde Globalaren arteko per capita errentaren benetako aldea laukoiztu egin da 1960tik, eta ehuneko aberatsenaren errentak gizadiaren % 60 pobreenaren errentak baino ehun aldiz gehiago handitu dira 1980tik 2016ra bitartean. Hickelek argudiatu du neurketa absolutuak neurri egokia direla munduko ekonomiaren desberdintasun joerak ebaluatzeko.

Hickelen arabera,  nazioarteko garapenerako laguntza tresna gisa planteatzeak pobrezia despolitizatzen du, eta jendea engainatzen du herrialde aberatsak herrialde pobreagoekiko onberak direla sinestera bultzatzen duelako.. Baina berez, haren esanetan, kontrako norabidean doazen fluxuek nabarmen gainditzen dituzte herrialde aberatsetatik herrialde pobreetara doazen finantza fluxuak; besteak beste, kanpo zorraren ordainak eta interesak, enpresa multinazionalen zerga ihesa, patenteen lizentzien tasak eta globalizazio neoliberalaren egiturazko ezaugarriek fluxu nagusiak pobreengandik aberatsengana doa, eta aberatsek, karitatea praktikatuz, ez dute balantza inondik inora . Are gehiago, Hickel-ek dio herrialde pobreek galera handiak dituztela nazioarteko merkataritza- eta finantza-arauen ondorioz (hala nola egitura-doikuntzako programen, merkataritza libreko akordioen eta WTOren esparruaren arabera), zeinek herrialde pobreentzat esportaziorako diru-sarrera potentzialak murrizten dituzten eta muga-zerga babesleak, diru-laguntzak eta kapital-kontrolak garapen ekonomiko nazionalerako tresna gisa erabiltzea eragozten duten. Hickelen arabera, munduko pobrezia, azken batean, desoreka estruktural horien ondorioa da. Nazioarteko laguntzetan arreta jartzeak benetako arazo horiei aurre egiteko beharrezkoak liratekeen sakoneko erreformetatik aldentzen du.

Herrialde garatuen eta garapen bidean dauden herrialdeen arteko merkataritza ez dela elkarrekiko onuragarria argudiatu du Hickelek. Nazioarteko komertzioa aberatsak aberasteko eta pobreak pobretzeko bidea dela defendatu du.

### Klima-aldaketa eta ekonomia ekologikoa 
2020an, Hickelek beste ikerketa bat argitaratu zuen *The Lancet Planetary Health* aldizkarian, 2015eko datuetan oinarrituta. Baieztatu zuen diru-sarrera handiko herrialde gutxi batzuk direla planetaren muga gainditzen duten CO2 emisio historiko gehienen erantzuleak (350 ppm). Bere azterketak AEBak %40aren erantzule zirela zioen, EB %29aren erantzule, herrialde industrializatuenak %90aren erantzule, eta Ipar Globala, talde gisa, %92aren erantzule. Halaber, argudiatu du diru-sarrera handiko herrialdeak neurriz kanpo arduratzen direla munduko beste haustura ekologiko mota batzuez, baliabideen erabilera-maila handiak dituztelako. Hickel-eko kritikoek argudiatu dute hazkunde ekonomikoa gerta daitekeela isuriak gutxitzen diren bitartean. Horretarako aurkezten duten argudioa zera da, herrialde askok hazkunde ekonomikoa lortzen dute eta aldi berean energia modu berdeetara trantsizioa egiten dute... Kritikari horein esanetan, ba omen daude horixe erakusten duten datuak.

Giorgos Kallis ekonomialari ekologistarekin batera idatzitako artikulu batean, Hickelek argudiatu du "hazkunde berdeari" buruzko narrazioek oinarri enpiriko eskasa dutela. Kallisek eta Hickelek ebidentziak aipatzen dituzte erakusteko ez dela bideragarria errenta altuko nazioek baliabideen erabileraren murrizketa absolutuak lortzea, edo emisioak zerora murriztea behar bezain azkar karbonoaren aurrekontuaren barruan 2 °C-tan geratzea, BPGaren hazkundea erritmo historikoetan lortzen jarraitzen badute. Hickelek eta Kallisek  argudiatzen dute errenta altuko herrialdeek gehiegizko energiaren eta baliabideen erabilera murriztu beharko luketela (hau da, "desazkundea" bilatu beharko luketela), eta bide batez % 100 berriztagarria den energiarako trantsizio azkarra lortu eta hondamendi ekologikoa irauli Kallisek eta Hickelek argudiatu duenez, errenta altuko herrialdeek ez dute hazkunde ekonomiko gehiagorik behar helburu sozialak lortzeko; baliabideen eta energiaren gehiegizko erabilera murriztu dezakete, eta, aldi berean, giza ongizatea hobetu, errenta modu justuagoan banatuz, ondasun publiko unibertsalak zabalduz, lan astea laburtuz, eta lan berme publiko bat sartuz. Hickelek ere iradoki du moneta teoria modernoa (MMT) aplika litekeela helburu horiek lortzeko eta "hazkunde osteko ekonomia postkapitalista" baterantz trantsizioa egiteko beharraz jarduten du. *Nature* aldizkarian 2022an argitaratutako iruzkin batean, Hickel, Kallis eta beste batzuek diote bai IPCCk bai IPBESek "iradokitzen dutela desazkunde-politikak aintzat hartu behar direla klima-larrialdiaren eta biodibertsitatearen galeraren aurkako borrokan, hurrenez hurren".

2020an, Hickelek Garapen Jasangarriaren Indize bat proposatu zuen, Giza Garapenaren Indizea doitzen duena nazioen eragin ekologikoa kontabilizatuz, per capita isuriei eta baliabideen erabilerari dagokienez. Hickel-ek Nazio Batuen ingurumen-metrika garrantzitsuena ere kritikatu du, Garapen Jasangarrirako Helburuen Indizea (GJH Indizea)

## Kazetaritza 
Hickelek garapen globalari eta ekonomia politikoari buruz idazten du, eta *The Guardian*, *Foreign Policy*, , *Jacobin* eta beste hainbat hedabidetan. Blog bat elikatzen du eta aktiboa da Mastodon bezalako sare sozialetan.

## Sariak 
* Association of Social Anthropologists of the UK and the Commonwealth (ASA) Antropologiako Irakaskuntza eta Irakurketaren Urteko Saria, 2013.

## Testu batzuk 
*  Jason Hickel. (2020). *Less is More. How Degrowth Will Save the World*. Penguin Random House. ISBN 9781785152498
*  Jason Hickel. (2018). *The Divide: Global Inequality from Conquest to Free Markets*. WWNorton. ISBN 978-0-393-65136-2
* Hickel, Jason (martxoa 2019)  "Desazkundea: ugaritasun erradikalaren teoria", *Real-World Economics Review*, alea zk. 87, 19, or. 54–68.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *@jasonhickel@mastodon.world*
* Jason Hickelen bloga
* Jason Hickel Al Jazeeran
* Jason Hickel elkarrizketak
* Jason Hickelek Atzerri Politikarako artikuluak]
* Jason Hickelek The Guardian egunkarian argitaraturiko  artikuluak.
* (Ingelesez): Jason Hickelen artikuluak *Jacobin.com* hedabidean.
* Jason Hickelek Monthly Review-rako artikuluak].