Alemaniaren 1945eko maiatzeko kapitulazioa

**Alemaniako kapitulazio-aktek** eman zioten amaiera Europako Bigarren Mundu Gerrari. Testua 1945eko maiatzaren 8an sinatu zuten Karlshorst-en (Berlin) Oberkommando der Wehrmacht-en (OWK) hiru indar armatuetako ordezkariek. Indar Aliatuak, sobietar, estatubatuar eta frantziar goi-kargudun gorenak zehazki, sinaduraren lekuko izan ziren.

Oroipenean, egun hori Europako Garaipen Eguna gisa ezagutzen da, beste errepublika sobietar ohietan izan ezik, hor maiatzaren 9an ospatzen baita, ordu-diferentzia dela eta (kapitulazio ofiziala egin zenean, Moskun 00:00h baino beranduago zen).

Aurreko egunean, 7an, beste dokumentu bat sinatu zen Reims-en. Gertaera hori aipatutako Frantziako herriko Collège Moderne et Technique-n burutu zen.

## Errendizio testua 
Hiru indar Aliatuek eta Europako Aholku-Batzordeak honakoa proposatu zuten 1944ko urtarrilaren 3ko dokumentuan:Alemaniaren kapitulazioa baldintza gabeko dokumentu bakarrean bilduta egon behar da.Aurrerago, batzordeak testua Alemaniako Wehrmachteko Aginte Goreneko ordezkariek sinatzea proposatu zuen (militarrek eta ez politikoek), biktimismo alemaniarra saihestearen helburuarekin. Lehen Mundu Gerrako armistizioa politikoek sinatu zuten eta alemaniar militarrek traizioa izan zela esan zuten, beraiek testua sinatzearekin ez zeudela ados argudiatuz. Hala eta guztiz ere, ez ziren denak bat etorri Segurtasun Batzordeak gatazkaren inguruan egin zituen aurreikuspenekin. William Strang britainiar enbaxadoreak, Erresuma Batuko ordezkari gisa, honakoa adierazi zuen:Ezinezkoa da Alemaniarekin dugun etsaitasun hau zein baldintzetan amaituko den aurreikustea, ezta aurrera jarraitzeko modu egokiena zehaztea ere. Adibidez, armistizioa osoa eta xehatua izatea izango litzateke aproposena, edota aurkari lokalen kapitulazioaren truke, botere nagusaik emanez laburtuta egotea.Errendizioaren baldintzak 1944ko urtarrilaren 14an eztabaidatu ziren lehen aldiz. Uztailaren 28an, hiru aldeek behin betiko testua ebatzi zuten.

Testua hiru ataletan idatzi zuten. Lehen atala sarrera labur bat izan zen, non Alemaniako Gobernuak eta Aginte Gorenak haien indar militarren porrota onartu zuten eta, hortaz, baldintzarik gabeko errendizioa.

Akta hamalau artikulutan banatu zen. Bigarren atala I.tik V.ra artekoa zen eta ondorengo gaiekin lotuta zueden: errendizio militarra, armen entrega, gerrako presoen askapena eta hartutako lurraldeetatik erretiratzea, 1937ko abenduaren 31n indarrean zeuden mugetara itzulitz. 

Hirugarren atalak VI.etik XII.era bitarteko artikuluak hartzen zituen eta ondorengo gaiak landu: Gobernua Kommandatura Aliatuari ematea, nazien kontzentrazio esparruetako preso eta esklabuak aberriratzea, irrati-emisioak etetea, Alemaniako inteligentzia-zerbitzuak ixtea, armategi militarra eta azpiegiturak ez suntsitzea, agintari nazien aurkako gerra-krimenengatik egindako prozesu judizialetan lan egitea eta ordezkari aliatuei boterea ematea ordenak eta araudiak zigortzeko (gai politikoetan, administratiboetan, ekonomikoetan, finantzarioetan, militarretan, etab.). 

XIII eta XIV.ak alemaniar kapitulazioaren data eta dokumentuak zein hizkuntzetan idatzita dauden zehazten dute. Klausula gehigarri bat gehitu zuten segurtasuna bermatzeko: sektore bakoitzari ahalmena ematen zioten bere erara antolatzeko desarmatzea, desmilitarizazioa eta herrialdearen zatiketa. Frantziako ordezkariak, bere aldetik, ez zuen klausula gehigarriari buruzko erabakian parte hartu. Martxoaren amaieran, Erresuma Batuko gobernuak zalantzan jarri zuen Alemania berrarmatu zitekeela, eta hala izanez gero, Alemaniako agintari zibilek akordioa sinatu edo horniduren inbentario bat egin zezaketela. Sinatu aurretik, akordioa aldebakarreko adierazpen gisa berridaztea proposatu zuten, non Alemaniak III. Reicharen porrota eta ondoriozko desegitea onartzen zuen.

## Testuingurua 
Adolf Hitlerrek bere buruaz beste egin zuen bere Berlingo bunkerrean 1945eko apirilaren 30ean.

Alemaniako egoera militarra txarra izan arren, Dönitzek “Reich-eko arazoez arduratzen zen gobernua” osatzea lortu zuen. Danimarkako mugatik oso hurbil dagoen Flensburg herrian ezarri zuten gobernu hori. Dönitzek “Alemaniako gobernu” berri gisa aitortua izatea espero zuen, eta horrela, Mendebaldeko Aliatuekin su-etena hitzartzea, 1918an gertatutakoaren antzera. Maiatzaren 2an, gobernu horretara batu zen Oberkommando der Wehrmacht, Wilhelm Keitel jeneralaren agindupean. Keitel aurretik Krampnitzen eta ondoren Rheinsbergen egon zen, Berlingo guduan zehar.

Flensburgotik, Dönitz almirantea Alemaniaren errendizio ofizial baten baldintzak negoziatzen saiatu zen, baldintzarik gabeko errendizioa ekiditeko. Dönitzen kezka berezi bat ahalik eta tropa eta zibil alemaniar gehienak mendebalderantz ihes egin ahal izatea zen, errendizioa izanez gero, Mendebaldeko Aliatuek harrapa zitzaten, eta ez Sobietarrek. Hala ere, plan hura oso zaila bihurtu zen, batez ere Bohemia eta Moraviako Protektoratuan eta Kurlandian zeuden soldadu alemaniar askorentzat. Haietako asko Armada Gorriak setiaturik zeuden eta oso urrun zeuden anglosaxoien kontrolpean zeuden lekuetatik.

Maiatzaren 4an hasi ziren Mendebaldeko Aliatuekin tratatuak egiten, Frantziako Reims hirian baitzeukaten kuartel nagusia. Handik gutxira, Dönitzen gobernua ohartu zen Mendebaldeko Aliatuek soilik onartuko zutela alemaniarren kontrolpean zeuden indar guztien baldintzarik gabeko eta aldi bereko errendizioa borroka-fronte guztietan. Gainera, Eisenhower jeneralak, tropa aliatuen goreneko komantandeak, soldadu alemaniarren errendizioa onartzeari uko egin ziezaiokeela ohartarazi zuen. Hala balitz, hauek “inoren lurraldean” eta sobietar tropen esku geratuko lirateke, Dönitzen mandatariek kapitulazioa baldintzarik gabe onartzen ez bazuten. Egoera honen aurrean, maiatzaren 5ean Dönitzek baimena eman zuen Keitel eta Jodl jeneralek Eisenhowerrek eskatutako baldintzarik gabeko kapitulazioa onar zezaten.
## Kapitulazio partziala Mendebaldean 
### Italia eta Austriako mendebaldea 
Hitler hil baina egun batzuk lehenago, Italian destinatuta zeuden Alemaniako hainbat agintari militar isilpean negoziatzen aritu ziren. Caserta hirian egin zituzten negozioazioak, Aliatuekin eta Italiako Partisanoekin. Helburua, gutxienez, tropak Austria aldera ebakuatu ahal izatea zen. Hitzarmena apirilaren 29an sinatu zen. Ordurako tropa aliatuek eta partisanoek Ipar Italiako hiri nagusi gehienak kontrolpean zituzten, Venezia izan ezik. Hala ere, hitzarmena maiatzaren 2an jarri zen indarrean. Hasiera batean, Albert Kesselring landa-mariskala aurka agertu zen, baina, azkenean, Führer-en heriotzaren berri izan ondoren, Kesselringek ituna sinatu zuen. “Casertako errendizioaren” barruan faxismoarekiko oraindik leial ziren tropa italiarrak sartzen ziren. Hala ere, britainiarrek eta estatubatuarrek argi utzi zuten Ardatzeko indarren errendizio militarra baino ez zutela onartzen. Ez zuten onartzen Italiako Errepublika Sozialaren “kapitulazio politikoa”, inoiz ez baitzuten estatu hori aitortu. Hori dela eta, aliatuek tropa faxistak Italiako agintari antifaxisten esku uzten zituzten.

### Alemaniako ipar-mendebaldea, Schleswig Holstein, Herbehereak eta Danimarka 
Lünenburgoko txilardian baldintzarik gabeko errendizio akta sinatu zuten, maiatzaren 4an. Orduan, Alemaniako tropek, Dönitzen aginduz, Britania Handiko eta Kanadako indarren aurka borrokatzen jarraitu zuten hurrengo egunera arte.

### Bavaria eta Alemaniako hego-ekialdea 
Sinadura, G armaden taldeak sinatu zuen maiatzaren 5ean, Bavariako Haar herrian, eta maiatzaren 6an sartu zen indarrean. Dönitzek bai soldaduak, bai biztanleria zibila, Hela eta Baltikoko kostaldetik itsasoz ebakuatuak izatea espero zuen. Keitelekin batera, sobietarrei entregatzeko agindurik ez onartzea erabaki zuen.

Sinatu ondoren, alemaniar erresistentziaren gune nagusiak ekialdeko Austrian, mendebaldeko Moravian, non Ostmarkeko unitateek Armada Gorriarekin borrokatzen zuten, eta Kroazian zeuden, non E Armada Taldeak jugoslaviarren aurka jarraitzen zuen borrokan. Gainerako unitateak ekialdeko Bohemian eta Moravian zeuden. Eskandinaviako penintsulan, 400.000 gizon zeuden Franz Böhme-ren agindupean, eta hau Suediako Ministroarekin jarri zen harremanetan, haien errendizioa adosteko.

## Kapitulazio zeremoniak 
### Reimsen 
[thumb|[Alfred Jodl koronel nagusia Reimsen dokumentuak sinatzen.]]
Hans-Georg von Friedeburg almiranteak Dönitzi jakinarazi zionez, Eisenhowerrek (orduan SHAEFeko komandantea) "fronte guztien berehalako, aldi bereko eta baldintzarik gabeko errendizioa eskatzen zuen". Jodl jenerala Reimsera bidali zuten ordezkari estatubatuarra konbentzitzeko, baina honek iragarri zuen, errendiziorik ez zegoenez, alemaniarren aurkako ofentsibari berrekingo ziola. Azkenean, Dönitzek Jodli 48 orduko epearekin errendizio-agindua sinatzeko baimena eman zion, Alemaniako gainerako unitate militarrei abisatzeko.

Ondorioz, maiatzaren 7an sinatu zen, 02:41tan, Reims-eko *Collége Moderne et Technique*n, Aireko Indar Espedizionarioen (SHAEF) kuartel nagusitzat hartu zutenean. 

### Berlinen 
Reimseko sinadura eta sei ordu geroago, Sobietar Batasuneko goi-agintariak akordioa “onartezina” zela kritikatu zuen, testua ez zetorrelako bat EACk (Aliatuen Kontrol Kontseiluarekin) erabakitakoarekin eta Ivan Suslopárov jenerala ez zelako ekitaldian izan.

Hala ere, eragozpen horiek aitzakia izan ziren sobietarrek alemaniarren aurkako garaipenean zuten lidergoa islatzeko. Eisenhowerrek onartu zuen sinatutako ituna "baldintzarik gabeko errendizio militarraren akta laburbildua" zela, eta alemaniarrei "formaltasun-sinadura" egiteko deia egin zien.

Hala ere, Pragako borrokek aurrera jarraitu zuten hirian, Baltikoan alemaniarren itsas bidezko ebakuazioa egiten zen bitartean. Bestalde, ez alemaniarrek ezta sobietarrek ere ez zuten su-etena errespetatu. Egun bereko gauerdian, azken hitzarmena sinatu zen Karlshorst-eko Administrazio Sobietarraren egoitzan.
[thumb|[Wilhelm Keitel|Wilhelm Keitelek Karlshorsten (Berlin) SESBren aurrean kapitulazioa sinatzen.]]

## III. Reich-aren erorketari buruz 
Errenditzearen sinadura Dönitzek babestu zuen arren, Aliatuen Gobernuek ez zutenFlensburgeko Gobernua onartu. Beraz, errenditzearen ondoren, Dönitzen plana, alemaniar "aginte politiko" moduko bat mantentzeko asmoz sortua, bertan behera gelditu zen. Sobietar Batasunak, AEBek eta Erresuma Batuak argi utzi zuten Alemaniaren gaineko aginte politiko eta militar bakarra Aliatuen Kontseilu Militarra zela, eta uko egin zioten edozein motatako gobernu alemaniarra aitortzeari. Horrela, 1945eko maiatzaren 23an, Flensburgeko Gobernua desegin egin zen, eta haren kideak gerra preso gisa atxilotu zituzten.

### Harreman diplomatikoak eta enbaxadak 
1944 eta 1945 bitartean, neutraltasuna mantendu zuten herrialdeek. Alemaniaren aliatu izandako beste batzuk Aliatuen alde egotera pasa ziren, eta Alemaniari gerra deklaratu zioten. Beraz, herrialde horietan Alemaniaren enbaxadek ateak itxi zituzten. Hala ere, Genevako Konbentzioen arabera, Suitza eta Suedia bezalako estatuetan jarduera diplomatikoak mantendu zituzten. Ameriketako Estatu Batuetako Estatu Departamentuak gerra osteko garaian sor zitezkeen ondorio diplomatikoetarako prestaketak egin zuen, errenditzearen testua lagun.

1945eko apirilaren amaieran, Departamentu horrek babesleku eta estatu neutral guztiei jakinarazi zien errenditzearen agirian Alemaniaren lau sektoretako banaketa jasoko zela (Aliatu bakoitzarentzako bana). Aliatuek alemaniar diplomazia-taldeari jakinarazi behar zioten babesleku horiek desegin beharko zituztela eta haien dokumentuak transferitu.

### Berlinen Adierazpena 
Hala eta guztiz ere, errenditzearen agiria alemaniar ordezkari militarrek sinatu zuten, baina zibilen aldetik ez zen oinarri formal espliziturik aurkeztu. Ondorioz, EACk testuaren zirriborroa berridatzi zuen, Aliatuek alde bakarrez onartutako adierazpen eta sarrera bihurtuz. Karl Dönitzen gobernua ez onartzean, lau potentziek herrialdearen kontrola hartu zuten. Potentzia guztiek adostasuna erakutsi zuten, baina Iósif Stalinek (Sobietar Batasunaren ordezkari gisa) bere jarrera aldatu zuen eta ez zuen banaketaren akordioa babestu.

## Erreferentziak