open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2011ko Korrika

thumb|350px|17. Korrikaren ibilbidea.
**2011ko Korrika** edo **17. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamazazpigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan Euskaltzaindia izan zen omendua. *Maitatu, ikasi, ari... Euskalakari* leloa izan zuen.
Fitxategi:Korrika 2011 Informatika Fakultatea Ibaeta 08.jpg|Mans Hulden informatikari finlandiarra eta Olatz Arbelaitz
Fitxategi:Korrika 2011 Informatika Fakultatea Ibaeta 07.jpg|Mans Hulden eta Olatz Arbelaitz Donostian.

## Ibilbidea 
Trebiñun abiatzea sinbolikoa izan zen. Apirilaren 7an hasi zen eta hilaren 17an bukatu zen Donostian. Azken kilometroa Mihiluze lehiaketako aurkezle ziren Kike Amonarriz tolosarrak eta Ilaski Serrano bermearrak egin zuten eta ondoren beraiek idatzitako mezua irakurri zuten Donostiako bulebarrean.

## Euskalakaria 
Edizio honetako "Euskalakari" kontzeptuak arrakasta nabaria izan zuen. Horrela esaten zaio euskara maite duenari, ikasten eta erabiltzen duenari.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Gose taldeak egin zuen *Pausoz pauso euskalakari* abestia.

*Mingain zorroztuak ginen*
*zuri, hori, berde eta gorri ginen*
*Barakaldon beterano ginen*
*arriskua ginen, erromeria ginen*

*Su iraultzaile ginen*
*enpresari eta sindikatu ginen*
*lesbiana, hetero, gay ginen*
*gehiegi izan ginen, nahikoa ez ginen*
*Euskalakari izango gara!*

**Pausoz pauso, gelditu barik**
**pausoz pauso, maitatu, ari...**
**pausoz pauso, euskalakari!** (errepika)

*Eserita zer itxoiten zenuen?*
*beldurtuta, nekatuta ote zinen*
*trena pasa da ta zu begira hemen*
*ukabila ginen eta hitza ginen*
*Euskalakari izango gara!*

**Pausoz pauso, gelditu barik...**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2009ko Korrika

thumb|350px|16. Korrikaren ibilbidea.
[thumb|250px|16. Korrika [Urduliz eta Sopela artean.]]
[thumb|250px|16. Korrika [Erromotik Leioara bidean.]]
[thumb|250px|16. Korrika [Uribe Kosta aldean.]]
[thumb|250px|16. Korrika [Donostiako kaleetan, gauez.]]
**2009ko Korrika** edo **16. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamaseigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan "Euskara ikasi eta gero transmisioa bermatu duten familia guztiei, baita euskara galdu eta berrikasiz transmisioa ahalbidetu duten familia guztiei ere" egin zitzaien omenaldia. *Ongi etorri euskaraz bizi nahi dugunon herrira!* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Tuteran abiatu zen martxoaren 26an eta Gasteizen bukatu apirilaren 5ean. Azken kilometroa Pirritx, Porrotx eta MariMotots pailazoek egin zuten. Mezuan beraien betiko esaldia adierazi zioten Andre Maria Zuriaren plaza erabat bete zuen jendeari: «Bihotza, burua, eskuak! Sentitu, pentsatu, ekin!», betiere, euskaraz.

## Bidaia intimoak 
Ekitaldi honetarako Jon Maia bertsolariak *Bidaia intimoak* dokumentala filmatu zuen. Jatorria edozein dela ere euskarara etortzeko egindako bidaia egin duten guztiak omendu nahi izan zituen. Lau pertsonaren bizipenak kontatzen dira, beraiek euskarara egindako bidaiaren nondik norakoak, barru sentipenak, bidaiak eman diena...

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Betagarrik egin zuen *Ongi etorri lagun* abestia.

*Rami hasi zen Afrikan *
*eta Andoni Gernikan *
*Maddalen berriz Sohütan *
*Evaristo Amerikan*
*euskara herrian doa *
*Euskal Herria korrikan *
*euskara herrian doa *
*mundu bat euskal herritan *

*Mikel oinez gehienetan *
*Pepe eta Elvira trenetan *
*Mohamed lanetik bueltan *
*ta Nekane bizikletan *
*mundu bat doa korrika *
*hizkuntzaren bideetan *
*mundu bat doa korrika *
*euskararen herrietan.*

**Karriketan korrikan **
**Korrika karriketan **
**doa euskara… uhoo **
**karriketan korrika korrika karriketan doa mundua… uhoo **
**Karriketan korrika korrika karriketan doa euskara… uhoo **
**karriketan korrika korrika karriketan doa mundua… uhoo **

*Ongi etorri Aitor galdu zuen ta bila dator *
*Ongi etorri Sarai heldu arren korrika darrai *

**Kantatu dezagun Ongi etorri lagun... **
**Euskara herrira Zure herrira zatozena... ** (errepika)

*Orain euskara da soa *
*euskaraz doa pausoa *
*euskara da itsasoa *
*zerua lurra auzoa *
*euskara herrian dago *
*euskaraz mundu osoa *
*euskara herrian dago *
*euskaraz mundu osoa *

**Karriketan korrikan **
**Korrika karriketan **
**doa euskara… uhoo **
**karriketan korrika korrika karriketan doa mundua… uhoo **
**Karriketan korrika korrika karriketan doa euskara… uhoo **
**karriketan korrika korrika karriketan doa mundua… uhoo **

*Bidaia zugan bada eta bidea zeu bazara*
*mundua da euskara zatoz mundu bat Korrikara*

**Kantatu dezagun Ongi etorri lagun... **
**Euskara herrira Zure herrira zatozena... ** (errepika)

[thumb|erdian|700px|Azken ekitaldia [Gasteizen.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2017ko Kontxako Bandera

**2017ko Kontxako Bandera** gizonezkoentzat Banderaren 122. ekitaldia izan zen, eta emakumezkoentzat Banderaren 10.a. Urte honetako irailaren 3 eta 10ean jokatu zen eta Oriok gizonezkoetan bere 32. bandera irabazi zuen eta San Juanek emakumezkotan bere laugarrena, denak jarraian. Aipatzekoa ere bada Gorka Aranberri patroi zarauztarrak bosgarren bandera eskuratu zuela, azken laurak jarraian. Nerea Perez tolosarrarentzat ere hirugarren bandera izan zen.

## Lehiaketa 
Edizio berezia izan zen jardunaldi biak ikusgarriak izan zirelako, historikoak. Lehenengo igandean bi traineruk errekorra hautsi zuten, Urdaibaik 18:53:52 eta Hondarribiak 18:57:80. Hirugarrena izan zen Orio ere errekorretik lau segundu eskasera gelditu zen, Bermeorengandik ia 10 segundura. Emakumezkoetan ere Hibaika errekorra haustear egon zen, segundu bakar batera gelditu baitzen.

Bigarren jardunaldia ordea oso bestelakoa izan zen. Ia hiru metrotako olatuek zalantzan jarri zuten estropada jokatzea baina antolatzaileek eta klubek aurrera jarraitzeko erabakia hartu zuten. Emakumezkoen traineruek erlojupeko estropada egin behar izan zuten laugarren balizatik, bigarrena eta hirugarrena jartzea ezinezkoa izan baitzen. Ziabogan aurrena San Juan izan zen 13:29-ko denborarekin eta bertan Hibaikari ateratako hamabost segunduak mantendu zituen itzulerako luzean, lehen jardunaldiko emaitzari buelta eman eta Bandera irabaziz, laugarrenez jarraian.

Gizonezkoetan hasieratik Orio eta Bermeo aurreratu ziren eta ziabogan gipuzkoarrak ziren segundu bat aurertik. Bueltako lehen erdian nahiko parekaturik ibili ondoren oriotarrek olatu eder pare bat hartu eta alde egin zuten bukaeran 24 segundu atereaz. Kaiku eta Hondarribia minutu batetik gorako atzerapenaz iritsi ziren. Lehenengo aldia da Oriok bigarren egunean buelta emanez Kontxako Bandera bat eskuratzen duena. Era berean 2007an irabazi zuen aurrekoa eta 10 urteko hutsunea Kontxan inoiz izan duen lehorte handiena izan da.

## Gizonezkoak 
### Parte-hartzaileak 
### Emaitza 
* **(R)** aurreko errekorra hautsi.

### Tripulazio irabazlea 
* Orio Arraunketa Elkartea
** Entrenatzailea: Jon Salsamendi
** Patroia: Gorka Aranberri
** Arraunlariak: Jon Albizu, Iñigo Mujika, Paul Galdiz, Jon Agirrezabalaga, Oier Aizpurua, Iosu Arruti, Endika Alberdi, Josu Indo, Unai Lizarralde, Iñaki Elorza, Alexander Esteban, Xabier Arregi eta Bersaitz Azkue.

### Sailkapen estropada 
## Emakumezkoak 
### Parte-hartzaileak 
### Emaitzak 
¹ Bigarren jardunaldian estatxa heldu gabe ateratzeagatik 10 segundutako zigorra izan zuten Mecosek, Hernanik eta Deustuk.

### Tripulazio irabazlea 
* San Juan
** Entrenatzailea: Maialen Arrazola
** Patroia: Nerea Perez
** Arraunlariak: Maialen Arrazola, Josune Ugarte, Maria Mendizabal, Ioana Alijostes, Ane Arbillaga, Ane Hernandez, Irati Larrañaga, Ane Pescador, Oihana Cereijo, Garazi Martin, Laura Goldarazena, Andrea Oubiña eta Victoria Piñeiro.

### Sailkapen estropada 
## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera
* Emakumezkoen Kontxako Bandera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* donostiakultura.com
2015eko Korrika

[thumb|250px|korrika 19-ko furgonetak [Donostian.]]
[thumb|250px|korrika 19 [Amurrio aldean (Araba).]]
[thumb|250px|Korrika 19-ren amaiera [Bilbon.]]
**2015eko Korrika** edo **19. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hemeretzigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta Durangoko Azoka omendu zen bere 50. urteurrena baitzen. *Euskahaldun!* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Urepelen abiatu zen martxoaren 19an eta Bilbon bukatu hilaren 29an. Azken kilometroa Lorea Agirre kazetariak egin zuen eta ondoren berak idatzitako mezua irakurri zuen.

## Korrika atzerrian 
Edizio honetan ere hainbat Korrika antolatu zituzten atzerrian zeuden euskaldunek, Parisen esate baterako martxoaren 7an ospatu zen. Beste toki batzuk honako hauek izan ziren: Katalunia, Amerikako Estatu Batuak, Txekia, Alemania, Hungaria, Errusia eta Irlanda.
Fitxategi:Korrika 2015 Valentzian 06.jpg
Fitxategi:Korrika 2015 Valentzian giza dorreak.jpg
Fitxategi:Korrika 2015 Valentzian 01.jpg
Fitxategi:Korrika 2015 Valentzian 05.jpg
Fitxategi:Korrika 2015 Valentzian 04.jpg

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Hainbaten artean egin zuten abestia, *Sautrela* olerkian oinarrituriko hitzekin eta Oskorrik orduan egin zuen musikarekin.

*Euskara da kanpora eta guztiok Korrikara*

*O, Euskara lauda ezan Urepele herria*
*handikan baitu Korrikak hasiera berria*
*Bilbon ospatzekotan ba kilometro azkena*
*Xalbadorren babesean emanen du lehena*

**Urepeletik Bilbora abia dadin Korrika!**
**Urepeletik Bilbora abia dadin Korrika!**
**Euskara da kanpora eta guztiok Korrikara.** 

*Euskaldunak herrietan ahaldun gaitezen*
*eta gure mintzaeraz denak harro gagozen,*
*Urepeletik Bilbora lekukoa gidatzen*
*Giza katea eten gabe oro laster goazen*

**Urepeletik Bilbora...**

*Euskahaldun den guztiak burua altxa beza,*
*gorenean ikusteko euskaldunon hizkuntza.*
*Korrikazale guztiek hauxe eskatzen dute,*
*nola zabaldua dagon prezia bezate.*

**Urepeletik Bilbora...**

*Gogoa konpli dezala euskal jendarteak,*
*euskahaldun bihurtuz datozen urteak.*
*Hamar egun eta gauez Korrika ta Euskara;*
*euskahaldunei eskerrak pizturik sugarra.*

**Urepeletik Bilbora...**

*Batzuk herriaz orroit, euskaraz ahantzi*
*bertzek euskara maite, herria gaitzetsi;*
*hizkuntza ta herria berex ez doatzi,*
*berek nahi daukute konpreniarazi*
*bata bertzea gabe ez daizkela bizi.*

**Urepeletik Bilbora...**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tobe Hooper

**William Tobe Hooper** (1943ko urtarrilaren 25a, Austin, Texas &ndash; 2017ko abuztuaren 26a, Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizle bat izan zen.

Zuzendutako film nabarmenen artean *The Texas Chain Saw Massacre* (1974), ''Salem's Lot* (1979), *Poltergeist* (1982) eta *Lifeforce'' (1985) daude.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Héctor Camacho

**Héctor Luis Camacho Matías**, ezizenez **Macho Camacho** (1962ko maiatzaren 24a, Bayamón, Puerto Rico &ndash; 2012ko azaroaren 24a, San Juan de Puerto Rico) puertorricoar boxeolari profesional bat izan zen. Inoiz inork ez zuen K.O.-z garaitzerik ahal izan eta superluma, pisu arin eta pisu arin junior mailetako munduko txapelduna izan zen.

1980ko hamarkada eta 1990eko hamarkadaren lehen erdian ospetsu izan zen, batez ere ringean azkarra izan eta izaera xelebrea eta bizizalea zuelako, bai boxeo giroan nahiz bizitza pertsonalean ere.
Lennox Lewis

**Lennox Claudius Lewis**, ezizenez *Lehoia* (1965eko irailaren 2a, Londres) britainiar-kanadar boxeolari profesional ohi bat da. 1989-2003 artean boxeo profesionalean jardun zuen, hirutan pisu astunen munduko txapelketa irabaziz, gaur egun arte Muhammad Ali, Evander Holyfield eta Vitali Klitschko boxeolariek bakarrik egin duten balentria.

## Kanpo estekak
2013ko Korrika

[thumb|250px|18. Korrikaren ibilibidea. [Berriaren infografia]]
[thumb|250px|18. Korrika gauez, [Arrankudiaga eta Okondo artean.]]
[thumb|250px|Korrika 18 [Baionan amaitzen.]]
**2013ko Korrika** edo **18. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hemezortzigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan euskara ikasten ari diren milaka lagunak izan ziren omenduak. *Eman Euskara Elkarri* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Andoainen abiatu zen martxoaren 14an eta Baionan bukatu hilaren 24an. Azken kilometroa Amets Arzallus bertsolariak egin zuen eta ondoren berak idatzitako mezua irakurri zuen.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Esne Beltza taldeak egin zuen *Bagoaz* abestia.

*Hemen euskaldun izatea bezalako gudaririk ez dago*
*Hemen ez dago euskara adinako askatasunaren aldeko itxarobiderik*

*Everybody, everybody...*

*Bagoaz Euskal Herritik mundura*
*eskua emanez elkarri*
*bideak direla gure lotura*
*urratsak direla gure oinarri*
*Bagoaz Korrika!*
*Elkar entzunez eta ulertzera*
*Bagoaz Korrika!*
*Euskara eman da elkar bizitzera*

*Everybody everybody...*

*Euskaraz da euskaldunon ezaugarri*
*guztion lur eta guztion zeru*
*horregatik dugu maite izugarri*
*eta gehiagokok maite dezakegu*

*Bagoaz korrika,korrika!*
*ikastera eta erakustera*
*Bagoaz korrika, korrika!*

**Bagoaz Korrika!**
**Egizu hitz herri zahar herri berri**
**Bagoaz Korrika!**
**Eman euskara elkarri**
**Bagoaz Korrika!**
**Egizu hitz herri zahar herri berri**
**Bagoaz Korrika!**
**Eman euskara elkarri (ta eman euskara elkarri)**

*Everybody, everybody...*

*Maule, Donibane, Garazi, Baiona*
*Donosti, Bilbo, Gasteiz, Iruñea*
*Herri guztietan euskara da bai ona*
*Hizkuntza baita gure bilgunea*
*Bagoaz korrika*
*euskara elkarri ematera*
*bagoaz korrika!*

**Bagoaz Korrika...**

*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*
*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*
*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*
*KORRIKA! Ttipi-Ttapa Ttipi-Ttapa*

*Hemen euskaldun izatea bezalako gudaririk ez dago*
*BAGOAZ!*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio César Chávez

**Julio César Chávez** (Ciudad Obregón, Mexiko, 1962ko uztailaren 12a) mexikar boxeolari profesional ohi bat da. Estadistikoki, Mexikoko inoizko boxeolari onena da. Hiru bider munduko txapelduna izan da, hiru pisu ezberdinetan: superluma pisuan (1984-1987 bitartean), pisu arinean (1987-1989 bitartean) eta pisu superarinean (1988-1989 bitartean).
Poli Díaz

**Policarpo "Poli" Díaz Arévalo**, ezizenez *El Potro de Vallecas*, (1967ko azaroaren 21a, Vallecas, Madril) espainiar boxeolari profesional ohi bat da.

Vallecas auzoan jaio eta haurra zela bi urtez Euskal Herrian ere bizitu zen, Galdakaon hain zuzen ere. Zazpi urte zituela gurasoekin batera Madrilera itzuli zen.

1986ko uztailaren 5ean debutatu eta bost urtez borrokarik galdu gabe egon zen, horrek eta bere karisma eta borroka egiteko modu kementsua nahiz izaera eta bere bizitzaren inguruko gorabeheren albisteen ondorioz Espainiako boxeolari ospetsuenetakoa eta ziur aski mediatikoena bilakatu zuten.

Zazpi aldiz Espainiako pisu arineko txapelduna, eta zortzi aldiz Europakoa. 1990eko hamarkadaren hasiera bere ibilbidearen gailurrera iritsi zen. 1991ko uztailaren 27an, Pernell Whitaker estatubatuar boxeolari ospetsuaren aurka Munduko Pisu Arineko Txapelketarengatik borrokatu zen, baina estatubatuarrak irabazi zion, hura Poliren ibilbide profesionaleko lehenbiziko porrota izan zen.

1992an Mickey Rourke aktore eta boxeolariarekin borrokatzera ere iritsi zen.

Hortik aurrera, Poliren ibilbidea gainbeheran joan zen, maiz boxeotik kanpoko albisteen ondorioz albistegietan agertuz, bai drogen kontsumoa nahiz bizitzan izandako gorabehera ezberdinengatik.

*Torrente, el brazo tonto de la ley* (1998) filmean agerpen umoretsu labur bat burutu zuen.
Ella es tu padre

***Ella es tu padre*** umorezko espainiar telesail bat da, Telecinco katean igorri zen telesaila da. Mediaset España eta *La Competencia Producciones* dira telesailaren ekoizleak. 2017ko irailaren 4an estreinatu zen telebistan, eta azken atala 2018ko irailaren 26an eman zuten. Saioko protagonista nagusiak Carlos Santos, Rubén Cortada eta María Castro dira.

## Argumentua 
Telesailak Sergio (Carlos Santos) eta Tomy (Rubén Cortada) anaien bizipenak ditu ardatz. Bi hauek musikan arrakasta handia izan zuten orain dela urte batzuk, pop rockeko talde batekin, baina orain ez dira momentu onena bizitzen ari; ez dira lehen bezain ezagunak eta nekez egiten dituzte bira musikalak. Hori gutxi balitz, Sergio eta bere emaztea banandu egin dira eta Sergiok ezin ditu bere seme-alabak ikusi. Tomyren laguntzarekin, Sergiok plan bat sortzen du: emakumez mozorratzen da, Avelina izena jartzen dio bere buruari eta bere seme-alaben eskolako musikako irakasle berria izatea lortzen du.

## Aktoreak 
### Aktore nagusiak 
* Carlos Santos - *Sergio Roales / Avelina*
* Rubén Cortada - *Pedro José "Tomy" Roales*
* María Castro - *Carmen Weiler*
* Félix Gómez - *Juan Carlos de la Serna*
* Belén Cuesta - *Natalia*
* Lorena López - *Sara Martín*
* Andoni Agirregomezkorta - *Vini*
* Aníbal Gómez - *Yago*
* Alejandra Onieva - *Cloe*

#### Kolaborazio bereziak 
* Alaska - *Alaska, Sergioren bizilaguna*
* Mario Vaquerizo - *Mario, Sergioren bizilaguna*

### Aktore errepikakorrak 
* Álvaro Balas - *Gael Roales*
* Luna Fulgencio - *Nora Roales*

## Atalak eta audientziak 
### Lehen denboraldia 
### Bigarren denboraldia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Atal guztiak ikusgai
* 
*
Cañita Brava

**Manuel González Savín**, ezizenez **Cañita Brava** (1946ko martxoaren 2a, Antas de Ulla, Lugoko probintzia) galiziar abeslari eta umorista bat da. Gehienetan abesti barregarriak, absurduak eta estrofa labur eta errepikakorrak abestuz agertzen da, itxuraz xaloa edo buruz oso jantzia ez den pertsonaia gixaxoaren papera antzeztuz.

Bere abestien artean honakoak daude: *La pichina*, *El fugitivo*,*O caldo de María*, *María Isabel*, *Twist esa chica*, *Espikinllú* o *Los invasores*, *Canción en chino*, *Canción en ruso*, *El indio cheiroco*, *Merengue Caña Brava* eta *El caldo de Marí*.

1990eko hamarkadan Espainiako telebista ezagun bilakatu zen, nagusiki Telecinco kateko Javier Sardà kataluniar aurkezlearen *Crónicas marcianas* saioan agertuz. Garai hartan Espainian friki fenomenoa ospetsu bilakatu zuten bere antzeko pertsonaien agerpenari esker.

## Kameoak 
* *Torrente, el brazo tonto de la ley* (1998)
* *Torrente 3: El protector* (2005)
* *Torrente 4: Lethal Crisis* (2011)
* *Torrente 5: Operación Eurovegas* (2014)
Jan van den Eycken

**Jan van den Eycken**, **Hanequin Bruselakoa **izenaz ere ezaguna, (Flandria, ? - Toledo, 1494), XV. mendeko flandriar jatorriko arkitektoa eta eskultorea izan zen, Toledon Flandriako formak sartu zituena.

1440. urtean Espainiara joan zen eta Toledon bizitzen jarri zen katedralean 1448 eta 1470. urteen artean lan egiteko lan maisu bezala eta zuzendu zuen, beste lan batzuen artean, Lehoien Atea. Katedraleko dorrea ere amaitu zuen eta posible da Alvaro de Lunaren eta bere anaiaren kaperak egin izatea, biak katedralaren barruan; Horregatik, Escalonako gazteluan ere lan egin izatea ere posiblea da.

1454an, Henri van den Eycken (Egas Cueman edo Egas Bruselakoa izenekin ere ezaguna) bere anaiarekin joan zen Cuencako katedralaren harlanduzko lanak burutzeko eta uste da tenpluko aldare nagusiaren aldea berriz ere berreraiki zuela Toledoko eredua imitatuz. Pedro Girón maisuaren kapera ere bere lana da.

1465. urtean Cuéllarren agertu zen Hanequin de Cuéllar bere semearekin batera, Beltran de la Cuevaren gazteluaren birmoldaketa eta hedapena gauzatzeko, Alburquerqueko dukearen lehen etxea, zuela urte bat lehenago etxeaz jabetu zena, eta nahi zuen eraikina gotortu Isabel printsesak Cuéllarreko onibarraren gainean zituen etengabeko erreklamazioengatik. Horretarako eraikina inguratzen duen gotorgunea altxatu zuten eta armen plaza zabaldu zuen.

## Bibliografia 
* MONDÉJAR MANZANARES, Mª Rosario (2007). *El Castillo de Cuéllar: Apuntes para la interpretación de un castillo*. Segovia.
* Artehistoria: Biografia Hanequin Bruselakoa
* Biografiak familia Egas
Beatriz Chivite

**Beatriz Chivite Ezkieta** (Iruñea, ) nafar idazlea da. Filologia Txinatarra eta Ekialdeko Artearen Historia ikasi zuen Londresen. 2017az geroztik, Espainiak Jakartan duen enbaxadan egiten du lan, kultur kudeatzaile gisa.

## Ibilbidea 
Fernando Chivite nafar idazle ezagunaren alaba da

### Ikasketak eta lana 
Iruñean jaio eta oinarrizko hezkuntza mailak Burlatan egin ostean, Nazioarteko Batxilergoa Duinon (Italian) egin zuen, United World Colleges-en beka irabazita (2007-2009). Ikasketa haiek amaitu zituenean, Nepalgo eskola-barnetegi batera joan zen, urtebetez, boluntario gisa.

2010ean Filologia Txinatarra eta Ekialdeko Artearen Historia ikasten hasi zen Londresko Unibertsitateko *School of Oriental and African Studies* (SOAS) Fakultatean, eta Unibertsitateko bigarren ikasturtea Pekinen egin zuen.

Hainbat lanpostutan lan egin du, besteak beste, Hong Kongen erakusketa bateko komisario, Veneziako Biennaleko kultur bitartekari, Veneziako Peggy Guggenheim Museoko pasantia laguntzaile eta koordinatzaile, edo Nafarroako Gobernuaren CNAIko ingeles irakasle eta Londresko Victoria eta Alberto Museoan eta Londresko Christie's enkanteen departamentuan praktikak eginez. Lan honekin, 2012an Iruñeko Udalak antolatutako Poesia Lehiaketa irabazi zuen.

2014an, berriz, Ernestina Champourcin XXV. Poesia Lehiaketa irabazi zuen *Metro* (2014, Arabako Foru Aldundia)

2016an Nafar Gobernuko Gazte saria jaso zuen,

2017an, Donostia Kulturak eta Donostia 2016k sustatutako "Beste Hitzak-Other Words" sorkuntza egonaldia egin du Mariborren (Eslovenian), mugei eta migrazioei buruzko egitasmo poetiko batekin.

2019an Europara itzuli da eta Londresen bizi da.

## Lanak 
* *Galdutako ispiluak*. (2007)
* *Metro* (2014, Arabako Foru Aldundia). Gaztelaniara itzulia: *Metro* (2016, Papeles Mínimos).
* *Biennale* (2017, Erein).
* *Pekineko kea* (2017, Pamiela).
* *Mugi/atu* poesia liburua (2019, Pamiela)
* *En las ciudades. Nas cidades. Hirietan* (2020), Papeles Mínimos, 176 or.

## Sariak eta merezimenduak 
* Iruñeko Udalaren egile berrientzako lehiaketan narrazio-saria, 2007, *Galdutako ispiluak* lanagatik
* Iruñeko Udalak antolatutako Poesia Lehiaketa, 2012, *Pekineko kea* lanagatik.
* Ernestina Champourcin XXV Poesia Lehiaketa, 2014, *Metro* lanagatik.
* Lauaxeta Poesia Saria, 2015, *Metro* lanagatik.
* Nafarroako Gobernuko Gazte saria, 2016.
* Blas de Otero Poesia Lehiaketa (Bilboko Udala), 2016, *Biennale* lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskal Idazleen Elkartea: https://web.archive.org/web/20170902181800/http://www.idazleak.eus/euskara/idazleak/beatriz-chivite
Los Iruña'ko

'''Los Iruña'ko''', Nafarroako musika talde bat izan zen. Iruñean sortu eta 1956-1965 artean jardun zuen. Taldekideak honakoak ziren: Kike Los Arcos, Enrique Abad, Iñaki Astondoa, Joaquín Zabalza eta Alberto Huarte.

Nagusiki Nafarroa eta bereziki Iruñeko gaztelaniazko abesti herrikoiak jo eta abesten zituzten, gehienak festa girokoak eta Iruñeko Sanferminei buruzkoak, Nafarroako jotak eta zortzikoak, baina baita Euskal Herriko musika herrikoia ere, tartean bilbainadak.

Euskal Herriaz gain, 2.500 kontzertutik gora eskaini zituzten mundu osoko herrialde askotan zehar, tartean Argentina, AEB, Kanada, Espainia eta Mexiko.

## Kanpo estekak 
* Los Iruña'ko musika taldeari buruzko artikulua irakurgai
Mulier FCN

**Mulier FCN** (izen osoa *Mulier Fútbol Club Navarra*) hainbat nafar taldek eraturiko emakumezkoen futbol taldea da.

## Historia 
2014an Osasunaren emakumezkoen taldea desagertu zen, Lagunak jeitsi eta Donibanek bere tokiari uko egin zionean Nafarroako emakumezkoen futbolaren amaiera izango zela uste izan zen baina 2014an bertan taldeak elkartu eta **Mulier FCN** sortu zuten. Osasunarekin Tajonarreko instalazioak erabiltzeko ituna egin zuen eta **Mulier Osasuna** izena hartu zuen.

2016an ordea Osasunak berriz ere emakumezkoen talde propioa eratzea erabaki zuen eta Fundación Osasuna Femenino eratu zuten. Mulier FCN-k bere bideari jarraitu dio Aranguren ibarrera itzuliz.

## Azken denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Primo Carnera

**Primo Carnera** (1906ko urriaren 26a, Sequals &ndash; 1967ko ekainaren 29a, Sequals) italiar boxeolari profesional bat izan zen. Bere garaian oso ospetsua izan zen. 1933ko ekainaren 29tik 1934ko ekainaren 14ra munduko pisu astuneko txapelduna izan zen.

1933an Paulino Uzkudun euskal boxeolaria garaituz Munduko Pisu Astunetako titulua mantendu zuen.
Roberto Durán

**Roberto Durán Samaniego** (1951ko ekainaren 16a, El Chorrillo, Panama) panamar boxeolari profesional ohi bat da. Ezizenez "Manos de Piedra" ("Harrizko Eskuak") edo "El Cholo". Munduko pisu arina, welter, superwelter eta pisu ertaineko txapelduna izan da.
Pisu astun

**Pisu astuna**, boxeo kiroleko kategoria bat da. Honetan, gizonezkoetan 91 kilotik gora (201 libra) eta emakumezkoetan 81 kilotik gora (176 libra), dituzten boxeolariak sailkatzen dira.

## Kanpo estekak
Pisu erdiastun

**Pisu erdiastuna**, boxeo kiroleko kategoria bat da. Honetan, boxeo profesionalean, gizonezko nahiz emakumezkoetan 76,205 kilo (168 libra) eta 79,378 kilo (175 libra), dituzten boxeolariak sailkatzen dira. Boxeo afizionatuan berriz, gizonezkoetan 75 kilo (165,35 libra) eta 81 kilo (178,57 libra) artean, eta emakumezkoetan 69 kilo (152,123 libra) eta 75 kilo (165,35 libra) artean.

## Kanpo estekak
2007ko Korrika

thumb|250px|Korrikaren lekukoa.
thumb|250px|15. Korrikaren ibilbidea.
**2007ko Korrika** edo **15. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hamabosgarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta ekitaldi honetan euskal emakumea omendu zen, "euskararen gorde leku izan diren emakumeak, euskararen bizi iraupenean ezinbestekoa den transmisioa ahalbidetu duten emakumeak". *Heldu!* leloa izan zuen eta honekin batera hainbat azpi-lelo; *Heldu hitzari!*; *Heldu lekukoari!*; *Heldu elkarlanari!*; *Heldu euskarari!*; *Heldu Herriari!*.

Ekitaldi honetan bildutako dirua Iruñea eta Baionan euskaltegi berriak sortzeko erabili zen.

## Ibilbidea 
Karrantzan abiatu zen martxoaren 22an eta Iruñean bukatu apirilaren 1ean, 2.360 kilometro egin ostean. Azken kilometroa Xabier Amurizak eta Miren Amurizak egin zuten. Gazteluko plazan irakuri zuten beraiek prestaturiko mezua.

## Korrika atzerrian 
1999ko ekitaldian Bartzelona eta Londresko euskaldunek antolaturiko Korriken antzera, 2007an beste hainbat Korrika antolatu ziren atzerrian, Madril (*Madrilen ere Korrikaren alde* leloarekin), Mar del Plata (Argentina) eta Pekinen.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere.

## Abestia 
Niko Etxartek egin zuen *Heldu!* abestia eta El Drogasekin abestu zuen. Bideoklipean beste hainbat kantari ere agertzen dira, Iñaki Ortiz de Villalba, Domonic Earl, Joseba Gotzon, Xabaltx, Jon Gurrutxaga, Klod Etxeberria, Amaren Alabak eta Bruno Hollemaert.

*Oilarrak kukurrukuz*
*ozenki hor küküruküz *
*Herri hontan zer ote da? *

**Heldu heldu Korrikari, **
**Heldu heldu Euskarari. **
**Ibiliz goitik behera **
**Karrantzatik Iruñera! **

*Mendez mende euskalduna*
*izan da Euskara-duna, *
*Aitzina egin beza! *

*"Herria da gorputza, *
*Hizkuntza aldiz bihotza" *
*Xalbadorren mezua *
*Herri honen oihua! *

*(Aide, aide adiskidiak*
*züek horrela*
*ai ze poza ikustez*
*bat, bi, hiru...*
*milaka jende euskararen alde)*

*Hitza pitz ahoz-aho *
*erabiliz egunero, *
*Mendi puntatik ibaira *
*nortasunaren mintzaira...*

**Heldu heldu Korrikari **
**Heldu heldu Euskarari **
**Erabiliz barra-barra **
**Karrantzatik Iruñera!**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferdinand Pinney Earleren etxea

**Ferdinand Pinney Earleren etxea**, Azkaineko zubi erromatarraren ondoan dagoen *pueblo* estiloko etxea da. Monumentu historiko izendatu zuten 2000ko urtarrilaren 13n.

Ferdinand Pinney Earlek eraiki zuen 1930eko hamarkadan. Earle zinema dekoratzaile zen Hollywooden 1910eko eta 1920ko hamarkadetan. 1930ean Azkainera etorri zen bizitzera eta etxe bat eraiki zuen gogoratzen zuena Santa Feko inguruetan 1920 inguruan eraikitako etxeak. Errebolber itxurako planta erabat originala da. Earlek ikusgarritasuneko eta arteetako jende anitz artatu zuen etxe honetan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko monumentu historikoen zerrenda

## Kanpo estekak
Emakumezkoen Europako Softbol Txapelketa

**Emakumezkoen Europako Softbol Txapelketa** Europako emakumezkoen softbol taldeen artean jokatzen den txapelketa nagusia da. 1978an abiatu zen. Herbeheretarrak eta italiarrak dira nagusi.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
### Klubak 
### Herrialdeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Escalonako gaztelua

**Escalonako gaztelu-jauregia** () Toledoko Escalona (Espainia) herrian dago, Gaztela-Mantxako Autonomia Erkidegoan. Gotorleku berak eta jauregi mudejar handiak osatzen dute gaztelua. 1922ko otsailaren 2an artearen monumentu arkitektonikoa izendatu zuten —Bien de Interes Cultural irudiaren aurrekaria—.

Avila eta Toledo artean Alberche ibaiaren ertzean kokatzen den goi-lautada estrategikoan kokatuta, Almorabideen eta Almohadeen 1131, 1137 eta 1196. urteen erasoen aurkako defentsa gisa erabakigarria izan zen.

## Historia 
Jatorriz erromatarren gotorlekua izan zen, geroago musulmanek okupatua.

XI. mendean gaztelua Alfontso VI.a Gaztelako erregeak hartu zuen, Toledoko erorketaren aurretik. Erregealdiaren eta ondorengo erregealdien artean, Escalona zonaldeak eta bere gazteluak musulmanen erasoak jasaten zituzten.

1281. urtean, Fernando III.ak Escalonako gotorlekua eta herria eman zizkion bere semeri, Manuel Gaztelakoari, Alfonso X.aren anaiari.

Gaztelu honetan jaio zen poeta, idazle eta literato Don Juan Manuel, Manuel Gaztelako infantearen semea eta Fernando III.a Gaztelakoaren biloba.

Gaztelu hau Joana Manuelen eskuetara aldatu zen, Don Juan Manuel Gaztelakoaren alaba, bere ahaide Henrike Gaztelakoarekin (etorkizunean Henrike II.a, Petri Bihozgabearen anaia eta Alfonso XI.aren semea) ezkondu zena.

1424. urtean, Joan II.a erregeak (Henrike II.a Gaztelakoaren eta Joana Manuel Gaztelakoaren birbiloba), Alvaro de Luna zaldunari onibarra eman zion (Gaztelako kondestablea). Alvaro de Lunak handitu egin zuen eta jauregia eraiki zuen, bere ondasunen erdigune bihurtuz. Bertan, ospakizun handiak egin ziren erregearen omenez, garai hartako kroniketan agertu zen bezala. 1437ko Joan II.aren pribilegioaren arabera, eraikitzen ari zen "Espainian zegoen etxerik onena".

XV. mendean, gaztelua Gaztelako erresumako barne gatazken toki nagusietakoa izan zen. Horietako azken gatazkek Elisabet Gaztelakoa (Enrique IV.aren arreba eta Joan II.aren alaba) Elisabet I.a izenarekin Gaztelako tronura igotzeko aukera eman zioten.

Gotorleku jauregia hainbat sutek suntsitu zuten, batzuk Álvaro de Lunaren garaian. Independentzia Gerran, Soult mariskalaren menpeko frantziar tropek su eman ziotenean (Wilson teniente koronel ingelesa Escalonako inguruetan izan zen, frantziar mariskala, Victor, Maquedan kanpatu zuen bitartean). Gaur egun erortzeko zorian dago, nahiz eta zati batean zaharberritu duten. Jabetza pribatua da.

## Ikus, gainera 
* Talaverako gudua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hermanos Anoz

**Hermanos Anoz** (euskaraz *Anotz Anaiak*) Nafarroako anai abeslari bikote bat da. Nagusiki Nafarroako jotak abesten dituzte, baina rantxerak, zortzikoak eta bilbainadak ere abestu izan dituzte.

Jaiotzez Milagro udalerrikoak diren Jesús Anoz eta Raul Anoz anaiek osatzen dute. 1957tik aurrera irratiko abesti lehiaketetan parte hartzen hasi ziren, 12-13 urterekin jada Madrilgo Radio Intercontinental irratian abesten zuten. Bartzelonan ere udaldean urte askoz abestu zuten.

Mundu osoko herrialde askotan abestu izan dute, bai Europan (Belgika eta Alemania) nahiz Amerikan ere (Txile, Bolivia, Venezuela eta Ekuadorren).

2015ean 58 urte luzez plazarik-plaza ibili ondoren erretiroa hartu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Hermanos Anoz* bikoteari buruzko artikulua irakurgai. Diariodenavarra.es 
* *Hermanos Anoz* bikoteari buruzko artikulua irakurgai. Añrojovivo-inda-blogspot.com
2017ko Korrika

thumb|350px|20. Korrikaren ibilbidea.
thumb|250px|Korrikaren lekukoa.
[thumb|250px|[Joseba Sarrionandiaren mezua.]]
[thumb|250px|Korrika 20. [Lasarte-Orian, Pirritx, Porrotx eta MariMotots lekukoa eramaten.]]
[thumb|250px|[Euskal Wikilarien Kultura Elkartearen kilometroa Landa eta Marieta artean.]]
**2017ko Korrika** edo **20. Korrika** Euskal Herrian zehar ospatzen den Korrika jaialdiaren hogeigarren edizioa izan zen. AEK elkarteak antolatu zuen eta 20. ekitaldia izanik Korrikaren sortzaileak omendu nahi izan zituen Korrikak. *Bat Zuk* leloa izan zuen.

## Ibilbidea 
Otxandion abiatu zen martxoaren 30ean eta Iruñean bukatu apirilaren 9an. Mezua Joseba Sarrionandia idazleak idatzi zuen eta audio bidez entzun zen Nafarroako Foruen plazan.

## Korrika Kulturala 
Aurreko urtean bezala, Korrika hasi baino bi hilabete lehenago aurkeztu ziren Korrikaren inguruan antolaturiko ekintzak, bai eta abestia eta bideoklipa ere. Ekitaldi aipagarrienak:
* Kepa Junkera eta Sorgiñak
* Pirritx, Porrotx eta MariMotots
* Ez dok hiru!
* Erradikalak gara
* Oskara plazara
* Bertso Korrika

## Korrika munduan zehar 
Aurreko ekitaldietan bezala, muduko hainbat lekutako euskaldunek Korrikak antolatu zituzten:
* Ameriketan: Buenos Aires, Chicago, Santiago Txile, Lima, Sao Paulo, Mexiko Hiria, Washington, Necochea, Montreal, New York, Boise, La Plata, La Habana
* Asian: Nepal
* Europan: Banyoles, Bartzelona, Bordele, Brno, Brusela, Budapest, Cork, Dublin, Edinburgo, Grezia, Helsinki, Madril, Leipzig, Liverpool, Londres, Marseilla, Paris, Szeged, Venezia, Mallorca, Valentzia, Toulouse, Bristol, Bukarest, Wroclaw, Kopenhage eta Munich.
* Ozeania: Sydney, Melbourne, Noume

## Abestia 
*Zirkorrika* abestiaren hitzak Uxue Alberdik eta musika Xabier Zabalak egin zuten. Bideoklipean honako abeslari hauek azaltzen dira: Izaro, Oihana Fernandez, Jurgi Ekiza, Miren Narbaiza eta Petti. Hauekin batera Oreka Tx eta Jarauta 69 ere azaltzen dira.

*Hizkuntzaren malabaristak,*
*akrobatak, trapezistak,*
*herri honen ilusionistak...*
*bidera atera gara,*
*mundura atera gara,*
*herriz herri igaroko gara!*

**Bat, izan bat, egin bat,**
**Bat zuk eta bat nik, bat, denok bat,**
**bat eta batzuk gara, **
**hona-hara,**
**euskara bat, mundu bat.**

*Bi urteko ekilibristak,*
*su-irensle optimistak,*
*jaiotzetik ilusionistak...*
*bidera atera gara,*
*Korrika atera gara,*
*herriz herri igaroko gara!*

*Atso-agure kontortsionistak,*
*pailazoak, eskapistak,*
*euripean ilusionistak...*
*bidera atera gara,*
*mundura atera gara,*
*herriz herri igaroko gara!*

**Bat, izan bat, egin bat...**

*Ahots kordan funanbulistak,*
*fakirrak ta alkimistak,*
*ofizioz ilusionistak...*
*bidera atera gara,*
*Korrika atera gara,*
*herriz herri igaroko gara!*

*Bizirauten espezialistak,*
*bi buruko aktibistak,*
*bihotzaren ilusionistak...*
*bidera atera gara,*
''herriz herri ibiliko gara!**

**Bat, izan bat, egin bat...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ardoyne

**Ardoyne**, , Ipar Irlandako Belfast hiriko auzo bat da. Auzotar gehienak langile mailakoak eta irlandar errepublikarrak dira.

Ipar Irlandako gatazkan zehar auzoak ospea bereganatu zuen, bertan jazotako hainbat gertakari eta istilu ugariren ondorioz.

Urtero, auzoan, Ard Eoin Fleadh Cheoil (Ardoyne Music Festival) izeneko musika eta ekitaldi jaialdia ospatzen da.

## Auzotar ezagunak 
* Brendan "Bic" McFarlane (1961-), Irlandako Mugimendu Errepublikanoaren kidea eta musikaria.

## Kanpo estekak
Talaverako gudua

**Talaverako gudua** (1809ko uztailaren 27tik 28ra) Talavera de la Reinako (Espainia) udalerritik kanpo borrokatu zen, Madriletik 120 km-ra (75 milia) hego-mendebaldera, Penintsulako gerran. Talaveran, Sir Arthur Wellesleyren agindupeko anglo-espainiar armada, Cuesta jeneral espainiarraren armadarekin konbinaturik, Madrilgo frantziar okupatuaren kontra egindako operazioetan. Frantziako armada gauez erretiratu zen, bere eraso batzuk bertan behera utzi ondoren.

Soult mariskalaren Frantziako armada Portugaletik erretiratu ondoren, Wellesley jeneraleko 20.000 soldadu britainiar Espainiara abiatu ziren 33.000 soldadu espainiarrekin elkartzeko. Tajoko bailaran gora Talaverara joan ziren, Madriletik hego-mendebaldera gutxi gorabehera 120 kilometrora. Bertan, 46.000 frantses Claude Victor mariskalaren eta Horace Sebastiani komandante jeneralaren agindupean ziren, Espainiako errege frantsesarekin, Josef Bonaparte komanadanteburua izanik.

Frantsesek Alberche zeharkatu zuten uztailaren 27ko arratsaldeko erdialdean. Ordu pare bat geroago, frantsesek espainiarren eskuin aldea eta britainiarren esker aldea erasotu zituzten. Mendixka estrategiko bat hartu eta galdu egin zuten, azkenik britainiarrek argi eta garbi eutzi zuten arte. Uztailaren 28an, goizaldean, frantsesak britainiarren ezker aldea berriro eraso zuten muinoa errekuperatzeko asmoz eta gailurraren atzean zeuden infanteriako 29.a eta 48.a altxatu ziren eta baionetekin karga bat egin zuten. Frantziar kanoi bat iraun zuen eguerdira arte bi orduko armistizioa negoziatu zenean. Arratsalde hartan, kanoi suzko truke astuna hasi zen hainbat infanteriako eta zalditeriako borrokatxoekin. Arratsaldean goizean, konpromiso garrantzitsu bat frantsesak gelditu zituen. Kanoi-duelua ilundu arte jarraitu zuen. Egunsentian, britainiarrek eta espainiarrek aurkitu zuten indar frantziarren zatirik handiena erretiratu zela, zaurituak eta bi artilleria brigogada gudu-zelaian utziz. Wellesley Talaverako eta Wellingtongo bizkondea nobletu zuten ekintzagatik.

## Kanpo estekak
Oscar de la Hoya

**Oscar de la Hoya** (Los Angeles, 1973ko otsailaren 4a) mexikar-estatubatuar boxeolari profesional bat da. Ezizenez *Golden Boy* ("Urrezko Mutila"), jaiotzez estatubatuarra izan arren bi gurasoak mexikarrak ditu, hortaz, bi herrialdetasunak dauzka.

1992ko Udako Olinpiar Jokoetan bere kategorian Urrezko Domina irabazi zuen. Ondoren, hainbat kategoria ezberdinetako Munduko Txapelduna izan da, tartean superluma pisua, pisu arina, pisu superarina, welter pisua, superwelter pisua eta pisu ertaina.

Golden Boy Promotions-en sortzailea da, boxeo profesionalaren sustatzaile nagusietako bat.
Minieuli pisu

**Minieuli pisua**, **euli arina** ala **junior eulia**, boxeo kiroleko pisu kategoria bat da. Boxeo profesionalean, gizonezko nahiz emakumezkoetan, 47,6627 kilotik (105 libra) 48,988 kilora (115 libra) doa. Boxeo afizionatuan, gizonezkoetan, gutxiengo pisu batetik 49 kilora (105,82 libra) doa, eta emakumezkoetan, gutxiengo pisu batetik 46 kilora (101,41 libra).

## Kanpo estekak
Harvey urakana

**Harvey urakana** (Urakan Zentro Nazionalaren izendapena: **09-L**) 2017ko abuztuaren 17an sortu eta irailaren 2an desegindako urakan bat izan zen. 4 indarekko kategoriarekin, 2005eko Wilma urakana jazo zenetik AEBetako hegoaldeko kostaldeak jasandako urakan handi eta kaltegarriena izan zen. Indar gehien bereganatutako lekua Texas estatuko Rockport hirian izan zen.

Denera 51 hildako eta 70 bilioi dolarretako kalteak gauzatu eta honako herrialdeetan eragina izan zuen: Haizealdeko uharteak, Surinam, Guiana, Nikaragua, Honduras, Belize, Yucatán penintsula, AEB (bereziki Texas eta Louisiana).

## Kanpo estekak
Roberto Santamaría

**Roberto Santamaría** izan daiteke:

* **Roberto Santamaría Calavia** (1962), osaba;
* **Roberto Santamaría Ciprián** (1985), iloba.
Roberto Santamaría Calavia

**Roberto Santamaría Calavia** (Iruñea, ) nafar futbolari ohia da, atezain moduan aritu zena.

## Kirol ibilbidea 
## Kanpo estekak
Carlos Nozal

**Carlos Nozal Vega** (Barakaldo, Bizkaia, 1981eko maiatzaren 15a - ) Euskal Herrian jaiotako espainiar txirrindularia da. Betidanik Guriezon (Kantabrian) bizi da.

## Taldeak
Pernell Whitaker

**Pernell Whitaker** (Norfolk, Virginia, 1964ko urtarrilaren 2a - Virginia Beach, Virginia, 2019ko uztailaren 14a) estatubatuar boxeolari profesional bat izan zen. 1980ko hamarkada eta 1990eko hamarkadan jardun zuen, bere garairik onena bigarren hamarkadan horren hasiera eta erdialdean izan zuen. Kategoria ezberdinetako Munduko Txapelketak irabazi zituen, tartean pisu arina, pisu superarina, welter pisua eta superwelter pisua.

1991an Poli Díaz, "Vallecasko Potroa", espainiar boxeolariaren aurka Munduko Pisu Arineko Txapelketa mantentzeko borrokatu zen, espainiarra garaituz.
Sotero Aranguren

**Sotero Aranguren Labairu** (Buenos Aires,  - Donostia, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena. Eulogio bere anaia futbolaria ere bazen.

## Kirol ibilbidea
Eulogio Aranguren

**Eulogio Aranguren Labairu** (Buenos Aires,  - 1973ko urria) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena. Sotero bere anaia futbolaria ere bazen. 1925ean Real Madrileko errugbi sekzioa sortu zuen. Arbitroa ere izan zen.

## Kirol ibilbidea
Norfolk (Virginia)

**Norfolk**, AEBetako Virginia estatuko hiri bat da. 2015eko erroldaren arabera 247.189 biztanle zituen, hortaz estatu horretako bigarren udalerririk populatuena da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Alejo Mancisidor

**Alejo Mancisidor** (Donostia, ) gipuzkoar tenislari ohia eta entrenatzailea da, 1991n profesional bilakatu zena. Garbiñe Muguruza (2010-2015) eta Lara Arruabarrenaren entrenatzailea izan da.

## Palmares 
### Single: (2)
Luis Pérez

**Luis Pérez** izan daiteke:

* Lluís Pérez-Sala (1959), kataluniar gidaria;
* Luis Pérez Ramírez (1964), txiletar futbolaria;
* Luis Pérez Pascual (1971), gipuzkoar futbolaria;
* Luis Pérez Rodríguez (1974), espainiar txirrindularia;
* Luis Pérez Romero (1980), espainiar txirrindularia.
Manolín Martínez

**Manuel "Manolín" Martínez Canales** (Getxo,  - Zaragoza, ) bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena.

## Kirol ibilbidea 
## Kanpo estekak
José Luis Aliaga

**José Luis Aliaga Jiménez** (Iruñea, 1966) nafar hizkuntzalaria da, Zaragozako Unibertsitatean irakaslea dena.

## Lan hautatuak 
* *Aspectos de lexicografía española. El léxico aragonés en las ediciones del diccionario académico,* 2000.
* *La lexicografía hispánica ante el siglo XXI. Balance y perspectivas,* 2003
* *El Estudio de Filología de Aragón. Historia de una institución y de una época*, 2011
* *Las lenguas de Aragón en el primer tercio del siglo veinte. Vol. 1. Inéditos, rarezas y caras B*, 2012.
* *Refranes del Aragón que se fue. Fraseología popular aragonesa de tradición oral*, 2012.
* *Refranes de Aragón*, 2013.
* *María Antonia Martín Zorraquino. Filología, gramática, discurso. Artículos escogidos*, 2014
Gurutz pisu

**Gurutz pisua**, boxeo kiroleko kategoria bat da. Honetan, gizonezkoetan 80 kilo (175 libra) eta 91 kilo (201 libra) artean dituzten boxeolariak sailaktzen dira.

## Kanpo estekak
Al Aaroui

**Al Aroui** (Amazigeraz: Aɛarwi; ; ) Nador probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. Nadorretik 22 kilometrotara dago. 2004ko zentsuaren arabera 36.021 biztanle zituen.

## Demografia 

ImageSize = width:220 height:220
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:39623
ScaleMajor = unit:year increment:2500 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:2004 color:gray1 width:1
   from:0 till:36021 width:15 text:36021 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2007 color:gray1 width:1
   from:0 till:36566 width:15  text:36566 textcolor:red  fontsize:8px

## Kanpo estekak
Beni Ansar

**Beni Ansar** (; ; ) Nador probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. Nadorretik 12 kilometrotara dago. 2012ko zentsuaren arabera 33.188 biztanle zituen. Nadorreko urmaelaren iparraldean eta Gurugu mendiaren mendebaldean dago.

## Auzoak 
* Izarrijan edo Bouyfaqqoussen ;
* Kalita edo Qalita ;
* Ibouqichwen, edo Balghata edo Nouveaux Collège ;
* Aït Salem ;
* Artbiyen ;
* Ghassi ;
* Bkkar ;
* Iyassinen ;
* Passo ;
* Aït Laarbi ;
* BarrioChino, edo Zarwala ;
* Iaassen ;
* Ihemmututhen ;
* Sidi Moussa ;
* Thamziyeda, edo El Fid Aarass ;
* Ighmariyen ;
* Aït Zahra ;
* Asgnaf, edo Dispensaire ;
* Diwana Thaqdimt ;
* Idanithen ;
* Ouahdana ;
* Abdelmoumen ;
* Aït Aissa ;
* Thayzath, edo Bokana, edo Miami ;
* Sidi Hemad Rhaj.

## Demografia 

ImageSize = width:220 height:220
PlotArea = left:70 right:40 top:20 bottom:20
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:50000
ScaleMajor = unit:year increment:10000 start:0 gridcolor:gray1
PlotData =
  bar:1994 color:gray1 width:1
   from:0 till:0 width:15 textcolor:red  fontsize:8px
  bar:2004 color:gray1 width:1
   from:0 till:31800 width:15  text:31800 textcolor:red  fontsize:8px

## Kanpo estekak
Zaio

**Zaio** (amazigeraz: ⵣⴰⵢⵢⵓ; ) Nador probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. Nadorretik gertu dago. 2014ko zentsuaren arabera 35.806 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Segangan

**Segangan** (amazigeraz: ⴰⵣⵖⴻⵏⵖⴰⵏ, *Azɣenɣan*, eusk: 'gotorleku'; ; ; ) Nador probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. Nadorretik 7 kilometrotara dago. 2004ko zentsuaren arabera 20.181 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Espazio-jantzi

[thumb|250px|[Bruce McCandless II estatubatuar astronauta espazio-jantziaz ontziz-kanpoko ibilaldian, 1984.]]
**Espazio-jantzia**, kanpo-espazioan gizaki bat libreki mugitzea ahalbideratzen duen eta hermetikoki itxia eta arnas-gailua bat duen jantzi bat da. Ontziz-kanpoko ibilaldiak burutzeko erabiltzen da, bai eta atmosferan sartzeak segurtasunez egiteko ere, gizakiak beroa, hotza, erradiazioa eta kanpo espazioko atmosfera presio gabeziatik babesteko helburuz diseinatua baidago.

## Kanpo estekak
Mikel Iribas

**Mikel Iribas Allende** (Donostia, Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolari ohia da, eskuin atzelari moduan aritzen zena.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Kristo gurutziltzatua (Velázquez)

**Kristo gurutziltzatua** edota **Kristo San Plazidoa**, 1632an Diego Velázquez espainiarrak margotutako olio-pintura bat da. 1829. urtetik Madrilgo Pradoko Museoan dago.

Aurre irudi biluzia da, inongo eszena narratiborik gabea, honekin Velázquezek bere maisutasuna erakutsi eta ikusleak gorputzaren edertasuna eta Kristoren lasaitasuna adierazten du.

Bere espiritualtasun eta misterioan oinarrituz, Migel Unamuno euskal herritar idazleak *El Cristo de Velázquez* ("Velázquezen Kristoa") olerki luzea konposatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pertsona ospetsu

[250px|eskuinera|thumb||[Madonna abeslaria pertsona ospetsua da.]]

**Pertsona ospetsu** edo **famatua** (batzuetan  anglizismoz ezaguna) publikoak edo hedabideek arreta handiz jarraitutako pertsonak dira. Ospea ezinbesteko baldintza bada ere,  bat izateko jakin-min handia piztea ere beharrezkoa da. Politikari edo enpresari bat ezaguna izan daiteke baina publikoen arreta erakartzeko zerbait gehiago egin behar du. Adibidez, Richard Branson Virgin enpresaren zuzendaria ezaguna zen baina, Lurra globoz zirkumnabigatzea saiatu zenean, ospetsu bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soba (janaria)

( ahoskatua) japoniar fideoak dira, suge-ilarrez egiten dituztenak. Hotzak (saltsa batean) edo beroak (ramen zopan) zerbitzatzen dituzte eta janari laster ospetsua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak