open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mahe

**Mahe** izan daiteke:

## Toponimoak 
* **Mahé**, Seychelleetako uhartea.
* **Mahe (Puducherry)**, Indiako hiria.

## Biografiak 
* **François Mahé** (1930) frantziar txirrindularia.
* **Louis-Charles Mahé de La Bourdonnais**, (1795-1840), frantziar xakelaria.
Avon

**Avon** izan daiteke:
* Zenbait ibaien toponimoa (*Afon* galesez "ibaia" esan nahi du, ingelesez *Avon* idazten dutena):
** Avon ibaia (Bristol)
** Avon ibaia (Hampshire)
** Avon ibaia (Warwickshire)
* Beste toponimoak:
** Australia
*** Avon (Hegoaldeko Australia)
** Kanada
*** Avon (New Brunswick)
*** Avon (Ontario)
** Estatu Batuak
*** Avon (Alabama)
*** Avon (Ipar Carolina)
*** Avon (Colorado)
*** Avon (Connecticut)
*** Avon (Hego Dakota)
*** Avon (Illinois)
*** Avon (Indiana)
*** Avon (Maine)
*** Avon (Massachusetts)
*** Avon (Minnesota)
*** Avon (Montana)
*** Avon (New York)
*** Avon (Ohio)
*** Avon (Pennsylvania)
*** Avon (Utah)
*** Avon (Wisconsin)
** Frantzia
*** Avon (Deux-Sèvres)
*** Avon (Seine-et-Marne)
** Erresuma Batua
*** Avon (konderria)
* Besteak
** Avon Products, enpresa.
** Rolls-Royce Avon, hegazkin-motorea.
Emakumezkoen Hirugarren Federazioa

**Emakumezkoen Hirugarren Federazioa** (2023 artean **Emakumezkoen Futboleko Lehen Nazionala**) Espainiako emakumezkoen futbolean dagoen laugarren mailako liga txapelketa da. 2019-2020 denboraldian sortu zenean hirugarren maila zen baina 2022an maila bat jeitsi zuen. Euskal taldeak II multoan kokaturik daude errioxarrekin batera.

## Historia 
2019-2020 denboraldian Bigarren mailako bi multzo eratu ziren, iparraldekoa eta hegoaldekoa. Aurreko denboraldiko 30 talde onenek osatu zuten eta gainerakoak Lehen Nazionaleko zazpi multzotan kokatuta gelditu ziren. Aurreneko denboraldia martxoan eten behar izan zen COVID-19 pandemiaren erruz eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen. Bigarren denboraldia ere baldintzatu zuen COVID-19 pandemiak eta multzo bakoitean bi multzo antolatu ziren, A eta B.

2022-23 denboraldian maila bat jeitsi zuen Federazioaren bi maila tartekatu baitziren gainean.

## Kanpo estekak
Salisbury (Brunswick Berria)

**Salisbury**, Brunswick Berrian, Kanadako Westmorland konderrian dagoen herrixka da. Herriko biztanleak Brunswick Berriko Probintziako Udalerrien Legearen arabera "hiria" izateko baldintzak betetzen dituzte; hala ere, bere udal egoera ez da aldatu.

## Historia 
Salisbury lehenik finkapen iraunkor bihurtu zen Yorkshire-ko (Ingalaterra) kolonoak bertan kokatu zirenean, 1774an (Historia, Salisbury-ren webgunea).

## Geografia 
Salisbury Petitcodiac ibaiaren iparraldeko ertzean dago, gutxi gorabehera Moncton eta Riverview hirietatik 25 km-ra mendebaldean. Salisbury-ri " Zilarrezko Azeriaren Etxea" deitzen zaio, XX. mende hasieran zilarrezko azeriaren hazkuntzagatik (Albertonen, Eduardo Printzearen Uhartean gertatu zen bezala).

## Zerbitzuak 
ezkerrera|thumb|200x200px| Salisburyko posta bulegoa.
Herriak oinarrizko, erdi eta goi mailako ikastetxeak ditu, kanpoko igerilekua, baita inguruko zonaldeari zerbitzua ematen dioten jabetza pribatuko hainbat denda eta eliza ere. Royal Canadian Air Cadet eskuadroia ere badago, 580 A/M Hugh Campbell Squadron.

Salisbury Petitcodiac ibaiaren bailarako nekazaritza komunitateentzako tokiko zerbitzu zentroa da. Herrian Ambulance New Brunswick eta Salisbury Fire & Rescue korporazioek zerbitzuak eskaintzen dituzte.

## Demografia 
**Biztanleriaren joera**

**Errenta (2015)**

**Ama hizkuntzak (2016)**

## Hezkuntza 
* JMA Armstrong High School (9-12)
* Salisbury Middle School (5-8)
* Salisburyko oinarrizko eskola (K-4)

## Jende aipagarria 
* Hugh Campbell, Kanadako aire mariskal ohia.
* Austin Claude Taylor, nekazaria, merkataria eta pertsonaia politikoa.
* Claude Taylor, Air Canadako presidente ohia
* Stacy Wilson, emakumezkoen hockey jokalari ohia.

## Mugetako komunitateak 
* Boundary Creek (Brunswick Berria)
* Gallagher Ridge (Brunswick Berria)
* Price (Brunswick Berria)
* Lewis Mountain (Brunswick Berria)
* Moncton (Brunswick Berria)
* Second North River (Brunswick Berria)
* Kay Settlement (Brunswick Berria)
* GUpper Coverdale (Brunswick Berria)
* River Glade (Brunswick Berria)
* Middlesex (Brunswick Berria)

## Kanpo estekak
Eñaut d'Elizagarai (pastorala)

thumb|300px|2007ko antzezpenaren une bat.
''Eñaut d'Elizagarai pastorala* Junes Casenaveek idatzitako lana da, 2007ko uztailaren 29an Gamere-Zihigan lehen aldiz taularatuta.

## Ezaugarriak 
Antzelanean 200 pertsonek, 72 aktorek, hartu zuten parte. 17 jelkaldi zituen. Pastorala berezia izan zen zeren eta nabigazioaren teknizismo asko jaso baitzituen. Herriko dantza taldeak ere parte hartu zuen.

## Argumentua 
XVI. mende erdian Zuberoako Armendaritzen sortu zen Eñaut d’Elizagarairen bizitza eta ekintzetan oinarritu zen Junes Casenave pastoral hau egiteko. Gamere eta Zihiga herrietan antzeztu zuten obra.

Frantziako itsasontziak modernizatzen egindako ahaleginarengatik gogoratzen da Eñaut d’Elizagarai bereziki, baina ez gutxiago ontzi-kapitain zein kortsario gisa Luis XIV.aren itsas-armada frantziarrean erakutsi zuen ausardiarengatik. Ingeniaria zen eta ontziak eraikitzeaz gain, gotorleku eta zubi asko altxa zituen. Bazuen bestelako jakituriarik ere: Renaud d’Elissagarayk liburuaren hitzaurrean gogoratzen digunez, filosofoa ere bazen, baita matematikaria ere. Hain zuzen, alor horretan egindakoengatik Frantziako Zientzien Akademiako kide izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Pastoral
* Junes Casenave

## Kanpo estekak 
* [Mikel Ozkoidi(https://eu.wikipedia.org/wiki/Mikel_Ozkoidi)ren artikulua *Argia'' aldizkarian, 2007/10/07.]
* Pastoralaren testu osoa.
El próximo otoño

***El próximo otoño*** (euskaraz, *hurrengo udazkena*) 1967an Antxon Ezeiza donostiarrak zuzendutako film dramatikoa da. Espainiako Zinema Berria mugimenduaren barruan sartu da, mugimendu horren aitzindari gisa, nahiz eta oso zabalpen eskasa izan zuen.

## Ekoizpena 
Antxon Ezeizarem filmografia urriko ale bakan bat, Elias Kerejetak lagundu zuen ekoizpenean eta Víctor Erizek ere gidoian kolaboratu zuen zuzendari-laguntzailke gisa lan egin ere bai.

Ekoizpena 1963 amaitu zuten baina filma ez zen aretoetara iritsi 1967. urtea arte.

Maitasun harreman iniziatiko baten historia da, zeinak hasiera batean “El Primer Verano” (*lehenbiziko uda*) izenburua izan behar zuen, eta kokatua ere udatiar ingurune baten kokatu zen, Espainiako mediterranear kostaldeko Almuñecar herrian. 

Bertako eguzkia nabarmen agertzen da filman, baina zuri-beltzak eta interpretazioek psikologia atormentatu eta segurtasunik gabeko marrazten dute, batez ere Manuel Manzanequek gorpuztatuko gizonezko protagonistaren kasuan.

## Sinopsia 
Monique Espainian dago oporretan eta Juan pilotua ezagutuko du. Tamalez etxera itzuli behar da, unibertsitateko klaseak hastekotan daude eta.

## Pertsonaiak 
* Manuel Manzaneque: Juan
* Sonia Bruno: Monique
* Fernando Liger
* Pedro Rodríguez de Quevedo
* Tomás Picó
* Francisco Guijar
* Antonio Braña
* Tota Alba: Mercedes
* María Luisa Ponte: Juanen ama

## Sariak 
;Zinema-idazleen zirkuluaren domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Children of the Corn: Genesis

***Children of the Corn: Genesis*** (euskaraz *Artoaren Haurrak: Genesia*), 2011ko Joel Soisson estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. *Children of the Corn saileko* filmeetako bat da. Kelen Coleman, Tim Rock, Barbara Nedeljáková, Duane Whitaker, Dusty Burwell eta Billy Drago aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Kaliforniako basarmotua. Allie (Kelen Coleman) eta Tim (Tim Rock) bikote gazteak auto matxura bat izan eta Predikatzailea (Billy Drago) eta Helen (Barbara Nedeljáková) emaztea bizi diren etxaldera laguntza eske iritsiko dira. Bertan, haur bat giltzapean dutela ohartu eta askatzen saiatuko dira, sekulako ondorio izugarriekin.

## Aktoreak 
* Kelen Coleman: Allie
* Tim Rock: Tim
* Barbara Nedeljáková: Helen / Oksana
* Billy Drago: Predikatzailea
* Dusty Burwell: Haurra
* Duane Whitaker: Pritchett
* J.J. Banicki: Cole
* Kai Caster: Colen ama

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
De cuerpo presente

***De cuerpo presente*** 1967. urtean Antxon Ezeiza donostiarrak zuzendutako film komikoa da, Gonzalo Suárezen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Nelsonek bere maitalearekin musuka ikusi eta gero, Barlowek pozoitu egingo du. Baina Nelson heriotzatik itzuli eta bere bila arituko da.

## Pertsonaiak 
* Carlos Larrañaga: Nelson
* Françoise Brion: Enna
* Lina Canalejas: Mairin
* Alfredo Landa: Joe
* Daniel Martín: Rod
* José María Prada: Barlow
* María Asquerino: Henryren emaztea
* Luis Sánchez Polack: kazetaria
* José Luis Coll: kazetaria
* Agustín González: telebista aurkezlea
* Ketty de la Cámara
* Fernando Sánchez Polack: polizia
* Lydia Cortés
* Sergio Mendizábal: Henry
* Rafael Vaquero

## Kanpo estekak
José Oneto

**José Manuel Oneto Revuelta**, kazetari gisa izenpetzen **José Oneto** eta **Pepe Oneto** bezala ere ezaguna (San Fernando, 1942ko martxoaren 14a - Donostia, 2019ko urriaren 7a) kazetari eta idazle espainiarra izan zen.

## Ibilbide profesionala 
Kazetaritzako titulua lortu ondoren, bere jarduera profesionala *Diario Madrid* egunkarian hasi zuen hura erregimen frankistaren aginduz 1971n itxi zuten arte. Trantsizio garaian France-Presse eta Colpisa agentzietan sartu zen. Azken horren bidez, hainbat egunkarik argitaratu zituzten bere kronika politikoak, tartean *La Vanguardia*k eta horrela analista politiko gisa ospea eraiki zuen.

1974an *Cambio 16* aldizkarian hasi zen, informazio politiko eta ekonomikoari buruz idazten. 1975ean argitalpen zuzendariorde izendatu zuten eta handik gutxira zuzendari. Garai hartan aldizkari politikoa trantsizioko zurrunbuki informatiboaren ardatzetako bat bihurtu zen, milioi erdi ale saltzera iritsi baitzen. Cambio 16ren inguruan sortuta Grupo 16ko zuzendari nagusi ere izendatu zuten Oneto.

1986an Zeta taldean sartu zen eta *Tiempo* aldizkaria zuzentzen hasi zen. 1996. arte mantendu zuen erantzukizuna. Aldizkari politikoen Espainiako eragin-garaia itzali zen aldi berean, Tiempo izanik eragina izan zuen azkenetakoa.

Antena 3 Telebistako albistegietako zuzendaria izan zen 1996 eta 1998 artean. 2000. urtean, eta berriro 2016an, Madrilgo Telemadrideko erakunde publikoko administrazio kontseiluko kide izendatu zuten.

2019ko abuztuan, Donostian oporretan zegoela, apendizitis bategatik sartu zuten hiriko ospitale batean, baina okerrera egin zuen gaitzak, peritonitisa bilakatu baizitzaion, eta azkenik septizemia, urrian hil zelarik.

## Argitalpenak 
* *Detrás de ti*
* *Arias entre dos crisis 1973-1975*, 1975
* *Cien días en la muerte de Francisco Franco*, 1975
* *José María de Areilza*, 1977
* *Los últimos días de un Presidente: de la dimisión al golpe de Estado*, 1981
* *La noche de Tejero*, 1981
* *¿Adónde va Felipe?*, 1983
* *Comando Madrid*, 1984
* *El secuestro del Cambio*, 1984
* *Anatomía de un cambio de régimen*, 1985
* *La verdad sobre el caso Tejero: el proceso del siglo*, 1985
* *Veinte años que cambiaron España*, 1999
* *Cien días que cambiaron España*, 2005
* *23-F. La historia no contada*, 2006

## Erreferentziak
Honnō-ji

**Honnō-ji** Japoniako Kyotoko Nichiren Budismoaren tenplu budista ospetsua da.

## Oda Nobunagaren heriotza 
Oda Nobunaga (1534- 1582) Japoniako *Sengoku*aroko jauntxo garrantzitsu bat izan zen. Erdi mailako jaun baten semea, krudel fama zuen. Probintziaz probintzia Japonia konkistatzen joan zen, edozein armada garaituz, Honnō-ji tenpluan (Kyoto) erail zuten arte. Mendebaldea konkistatzen ari zenean, 1582ko ekainaren 21ean Akechi Mitushidek, Nobunagari traizionatuz, tenplua inguratu zuen eta sua eman zion. Orduan Nobunagak, irteerarik ez zegoela ikusita, seppuku egin zuen. Mori Ranmaru Nobunagaren laguntzailea, eta haien anaiak baita hil ziren ere.

Ondoren, gertaera horiek zirela eta, tenplua berreraikia izan zen baina Kyotoko beste toki batean, Shiyakusho-mae geltokitik gertu.

## Erreferentziak
Menderatze (soziolinguistika)

[thumb|[Argia (aldizkaria)|*Argia* aldizkariaren 2.647 aleko azala. Gaztelania irakasteko. euskara erabat debekatzea historikoki murgiltze eredu mota bat izan da: **menderatze** edo** azpiratze eredu**a. Ikuspegi hori nagusi zen anitz urtez Euskal Herriko hainbat eskolatan.]]
Hizkuntzen ikaskuntza eta irakaskuntzan eredu batzuei ** menderatze** edo **azpiratze eredu** esaten zaie; murgiltze edo murgilketa eredu jakin batzuei.

Hizkuntza jakin bat ikasteko ikasleak hizkuntza horretan hazi eta hezteari, hizkuntza hori ikasleen lehen hizkuntza ez delarik, murgiltze eredu esaten zaio, oro har. Murgiltze ereduek ikasleen elebitasuna lortzeko helburua dute, ikaslearen lehen hizkuntzarekiko errespetua erakutsiz edo, bestela, haren lehen hizkuntza azpiratzekoa: azken horri menderatze edo azpiratze eredua esaten zaio. Indarkeria sinbolikoaren sinonimotzat erabiltzen da kasu horietan azpiratze eredua.

Elebitasuna bilatu eta ikaslearen lehen hizkuntza errespetatuz egin nahi den irakaskuntzari *murgilketa* edo *murgiltze* (*eredua*) esaten zaio. Ikaslearen lehen hezkuntza azpiratzeko, menderatzeko asmoa dagoenean, hizkuntza horrekiko errespetu gutxi edo batere ez dagoenean,  *menderatze* edo *azpiratze* (*eredua*) hitzak erabiltzen dira euskaraz.

## Adibideak 
Urrutiegi joan gabe, Frantzian eta Espainian, esate baterako, etxetik frantsesez edo gaztelaniaz ez zekiten ikasle askok frantses edo gaztelania hutsean jasotzen zituzten eskola guztiak, euren lehen hizkuntza ikastetxean erabat baztertuta utzirik. Horrela, edozer ikasteko, frantsesa edo gaztelania zirela medio, hizkuntza horiek ikastea ezinbestekoa bihurtzen zen. Sistemok hizkuntza bakarra, kasu horietan frantsesa edo gaztelania, irakatsi nahi zuten, tokiko hizkuntzekiko inolako ardurarik hartu gabe.

Eta askotan, ardura hartu gabe baino, ikasleek etxetik zekartzaten hizkuntzak gutxietsiz. Esate baterako, ikasleek etxetik zekiten hizkuntzak ez zutela ezertarako balio irakatsiz, edo are gehiago, hizkuntza izaera bera ukatuz, *jerigonza* edo *patois* bezalako hitz gutxiesgarriak erabiliz, baztertzeko asmoz, hau da, ahuntz-erdarak besterik ez zirela irakatsiz, mordoilokeriak besterik ez zirela buruan sarraraziz, baserritarkeriak, etab.

Munduko hizkuntza batzuk kulturaren zeregin gorenetarako ez zutela balio ohiko iritzia izan zen munduko hainbat intelektualengan:

## Murgilketa eredua, menderatze eredua 
Germà Bel-ek honako koadroa argitaratu zuen.

## Ikus, gainera 
* CLIL.
* Murgiltze eredua.
* SIOP eredua.

## Bibliografia 
* Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea): *Didáctica de la segunda lengua en educación infantil y primaria*. EHU Argitalpen zerbitzua. 2000).
* Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea) & Iñaki IÑURRIETA LABAIEN (euskaratzailea): *Bigarren hizkuntzaren didaktika Haur eta Lehen Hezkuntzan*. EHU Argitalpen zerbitzua. 2009. (Jatorrizko edizioa gaztelaniaz, 2000. urtekoa.).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristo pasioko sinboloak aldean

**Kristo pasioko sinboloak aldean**, Lavinia Fotanaren margolan bat da, gai erlijiosoa duena eta debozio pribaturako sortua seguruenik, bere tamaina txikiak adierazten duen bezala.

Gorputz biluziak narraztera ausartutako emakume artistetan lehenatarikoa izan zen Fontana, eta gizonezko zein emakumezkoenak egin zituen. Kasu honetan, Kristoren gorputza ez da guztiz biluzia agertzen, baina frontalki eta enfatismoz ikusleari erakutsia.

Hemen Pasioaren sinboloez inguratua dago Kristoren gorputza, aingeruek eutsita sinboloak eta Jesus bera. Flagelazioaren zutarria eta gurutzea daude nabarmenen, baina zutarriari eusten dion aingeruak hiru iltze ditu eskuan, gurutziltzatzean erabilitakoak. Lurrean, arantzen koroa eta zigorra ere bistan dira.

## Kanpo estekak
Ekonomisten Euskal Elkargoa

**Ekonomisten Euskal Elkargoa** legez aitortutako ekonomisten erakunde profesionala da. Euskadin ekonomisten lanbidea antolatu, ordezkatu, defendatu eta sustatzeaz arduratzen da. Zuzenbide Publikoko Korporazioa da, Eusko Legebiltzarrak onetsitako legeen arabera eta irabazi asmorik gabeko erakundea. Espainiako Consejo General de Economistaseko kide da.

## Kideak 
Ekonomia eta Enpresa Fakultateetako unibertsitate-titulazio ofizialak dituzten profesional elkargokideek osatzen dute ekonomista lanbidea, oro har, honakoak dituztenek: Enpresa Administrazio eta Zuzendaritza (ADE), Ekonomia, Finantza, Marketin, Fiskalitatea, Aktuariala eta bestelako arlo batzuetako gradu, lizentziatura eta diplomaturak.

Ekonomisten Euskal Elkargoak Euskadiko ia 5.000 profesional biltzen ditu bere baitan, ekonomiaren inguruko espezializazio eta garapen arlo ezberdinetan antolatuta: Kontabilitatea, Marketina, Ikuskaritza, Fiskalitatea, Lan arloa, Finantzak, Hirigintza, Bulego Profesionalak, Irakaskuntza eta Ikerkuntza, Enplegua, Ekintzailetza…

## Helburu eta jarduera 
Elkargoak garatutako lankidetza-eredu hau topaleku bilakatzen da Euskadiko profesionalentzat, eta, funtsean, profesional edo elkargokideentzako parte-hartze eta konpromisoan oinarrituta dago. Horrela, besteak beste, garapen pertsonal eta profesionalerako zerbitzu espezializatuak definitzen dira (prestakuntza, laneratzeko laguntza, informazio profesionala, ...), eta, aldi berean, erreferente izaten saiatzen da, gizarte osoari ekonomia arloan ekarpen, interpretazio eta ikuspegia eskainita.

## Erreferente izateko jarduerak 
2014tik Ekonometroa argitaratu zuen seihilean behin, profesionalen iritziak plazaratuz, bai EAEko koiuntura ekonomikoaz, bai unean-uneko egunerokotasun gaiez ere. 2023tik, urtean behingo maiztasunera pasa zen.

2015etik Ekonomista Saria banatzen du elkargoak, ekonomistek lanbideari eta gizarteari egindako ekarpena aitortze aldera.

### Ekonomistak Sariaren irabazleak 
Elkargoak ondorengo ekonomialari hauek ohoratu ditu sari horrekin:
* 2014: Jesus Mari Gonzalez Villambrosa
* 2015: Mari Carmen Gallastegi Zulaika
* 2016: Jose Ignacio Martinez Churiaque
* 2017: Pedro Luis Uriarte Santamarina
* 2018: Sara de la Rica Goirizelaia
* 2019: Koldo Unzeta Satrustegi
* 2020: Jose Luis Larrea Jimenez de Bikuña
* 2021: Joseba Madariaga Ibarra
* 2022: Ibon Galarraga Gallastegi
* 2023:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Botila arraildu

**Botila arraildua** perkusiozko musika tresna tradizional bat da. Botila igurtziz soinua ateratzeko, koilara bat, makilatxo bat... erabiltzen da. Idiofonoa da: bere gorputza materia erresonatzailetzat erabiltzen duelako, soinu propioa duen musika tresna bat, alegia.

## Kanpo estekak 
* «Perkusiozko euskal musika tresna idiofonoak», *Musika* bloga, Nuestra Señora del Pilar ikastetxearen webgunea.
*  «Botella de cristal», Centro de Documentación Musical de Andalucía.
SC Paderborn 07

[thumb|250px|[Benteler-Arena estadioa.]]
**SC Paderborn 07** (izen osoa *Sport-Club Paderborn 07 e.V.*) Alemaniako futbol taldea da, Paderborn hirikoa.
Bundesligako etxeko partiduak Benteler-Arena estadioan jakatu ohi ditu.

## Historia 
Taldea 1907 urtean sortu zen *TuS Paderborn-Neuhaus* izenarekin, *FC Paderborn* eta *TuS Schloß Neuhaus* taldeek bat egin zutenean. Gaur egungo izena 1953 urtean hartu zuen.

2014 urtean lortu zuen lehen aldiz Budesligara igotzea eta urtebete egin zuen maila gorenean. 2019an berriz igo da.

## Kanpo estekak
Sadie Frost

**Sadie Liza Frost**, jaiotza izenaz **Sadie Liza Vaughan** (Londres, 1965eko ekainaren 19a) ingeles aktore, ekoizle eta moda-diseinugilea da. Jude Lawekin ezkonduta egon zeneta "Frost French" moda enpresa zuzendu zuen (1999 - 2011). Bere filmik ezagunena Bram Stoker's Dracula da.
## Filmografia 
* Empire State (1987)
* Diamond Skulls (1989)
* A Ghost in Montecarlo (1990)
* The Krays (1990)
* Bram Stoker's Dracula (1992)
* Spitting Heirs (1993)
* Magic Hunter (1994)
* Shopping (1994)
* A Pyromaniac's Love Story (1995)
* Crimetime (1996)
* Flypaper (1996)
* Bent (1997)
* Final Cut (1998)
* Presence of Mind (1999)
* Captain Jack (1998)
* An Ideal Husband (2000)
* Love, Honour and Obey (2000)
* Rancid Aluminium (2000)
* Uprising (2001)
* The Heavy (2008)
* Shoot on Sight (2008)
* Beyond the Rave (2008)
* The Confusion of Tongues (2014)
* Deadly Virtues: Love, Honour, Obey (2014)
* Molly Moon and the Incredible Book of Hypnotism (2015)
* Set the Thames on Fire (2015)
1. FC Union Berlin

thumb|250px|Jokalariak *Ritter Keule* maskotarekin.
**1. FC Union Berlin** Alemaniako futbol taldea da, Berlin hiriaren hego-ekialdean dagoen Köpenick udalerrikoa.
Bundesligako etxeko partiduak Stadion An der Alten Försterei estadioan jakatu ohi ditu.

## Historia 
Taldea 1966 urtean sortu zen baina 1906ko FC Olympia Oberschöneweide taldean du jatorria. Talde hau txapeldunordea izan zen 1923ko Alemaniako txapelketan.

2001 urtean, bigarren mailan ari zela, Alemaniako Kopako finalera iritsi zen. Final hartan FC Schalke 04 taldeak 2-0 emaitzaz garaitu zuen. Hurrengo urtean UEFA Kopan jokatu zuen baina bigarren itzulian kanporatu zuen Litex Lovech talde bulgariarrak. 2018-19 denboraldiko 2. mailan hirugarrena izan zen eta lehen aldiz maila gorenera igo zen. 2022-23 denboraldian laugarren egin zuen Ligan.

## 2023/2024 Taldea 
2023ko uztailaren 4an eguneratua.

## Palmaresa 
### Alemanian: 0 
* Alemaniako txapelketa (0): bigarrena 1923 urtean.
** Bundesliga (0): laugarrena 2022-23 denboraldian.
* Alemaniako Kopa (0): finalista 2001 urtean.

### Europan: 0 
* UEFA Europa League (0): bigarren itzulia 2001-02 denboraldian.

## Kanpo estekak
Aly Raisman

**Alexandra Rose "Aly" Raisman** (Needham, Massachusetts, 1994ko maiatzaren 25a) estatubatuar gimnasta artistikoa eta modeloa da. 2012ko eta 2016ko Olinpiar Jokoetan parte hartu eta urrezko hiru domina eskuratu zituen.

## Erreferentziak
Flora Murray

**Flora Murray** (Murraythwaite, 1869ko maiatzaren 8–1923ko uztailaren 28) Eskozian jaioa, lanbidez medikua izan zen, beraz, lan mundu horretan benetako emakume aitzindaria. Britainiar Inperioko Ordena lortu zuen. Ideologikoki sufragista zen eta Women's Social and Political Union suffragette mugimenduko partaidea izan zen.

## Biografia 
Flora Murraythwaite-n, Eskozian, jaio zen. Gurasoak John Murray eta Grace Harriet Graham ziren. Londresen Emakumeentzako Medikuntza Eskolan ikasi zuen eta ikasketak Durhameko Unibertsitatea bukatu zituen. 1905an Belgraveko Haur-Ospitalean ofizial-medikua izan zen eta anestesista bezala Chelseako Emakumeentzako Ospitalean lan egin zuen ere bai.

1908an mugimendu sufragistan sartu zen, Millicent Fawcetten Women's Social and Political Union suffragette taldean alegia. Hizlaria izan zen eta manifestazio askotan hartu zuen parte. Militanteen artean mediku gisa aritu zen. Esaterako, Emmeline Pankhurstek eta beste gose grabalariek gose-greba utzi zutenean eta libre gelditu zirenean berak eman zizkien lehenengo sorospenak. Politikoki grebalariei indarrez jatearen aurka hitz egin zuen.

1912an, Louisa Garrett Anderson doktorearekin batera, Haurrentzako Emakumeen Ospitalea sortu zuen. Ospitaleak bi helburu zituen: inguruko haurrei osasun-laguntza ahalbideratzea eta, bestetik, emakume doktore berriei pediatria arloan praktikak egiteko aukera eman.

Lehen Mundu Gerran armadari Frantzian lagundu zion, zerbitzu medikuetan. Berriro ere Louisa Garrett Anderson doktorearekin batera Frantziako armadarako ospitale militarrak Paris eta Wimereuxen sortu zituen. Hasierran Britaniar Armadak bere lana aurrera eramateko baimena ezeztatu bazien, azkenian onartu zuten.

Hesteetako minbizia zuela eta, Londresko ebakuntza egin zioten eta, ondorioz, 1923ko uztailaren 28an hil zen. Bere gorpuzkinak Holy Trinity Churchen, Penn, Buckinghamshiren, lurperatuta daude, Louisa Garrett Andersonen ondoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Emakumea Lehen Mundu Gerran. Emakumeen taldeak Britaniar Armadan.
** : Wellcome Library – Endell Streeteko Ospitale Militarra.
Carel Fabritius

**Carel Pietersz. Fabritius** (Middenbeemster, Zazpi Herbehere Batuen Errepublika, 1622ko otsailaren 27an bataiatuta - Delft, 1654ko urriaren 12a) herbehereetar margolaria izan zen. Rembrandten ikaslea izan zen eta haren lantegian lan egin zuen. Delft-eko Eskolako kidea izan zen eta perspektibarekin eta argiarekin esperimentatu zuen. Delft-eko armategiaren leherketan hil zen; bere lantegia eta bere lan ugari ere galdu ziren hondamendi honetan.

## Iruditegia 

Irudi:Carel Fabritius 005.jpg|Abraham Potter-en erretratua (1649)
Irudi:FabritiusViewOfDelft.jpg|Delft-eko ikuspegia (1652)
Irudi:Fabritius-vink.jpg|Karnaba (1654)
Irudi:Carel Fabritius - De poort bewaker (1654).jpg|Zaintzailea (1654)
Antonio Gabarre

**Tony Gabarre** (Huesca, 1990eko maiatzaren 26a) aragoiar futbolaria da, Atlético Balearesen jokatzen du.

## Taldeak 
## Kanpo estekak
Children of the Corn II: The Final Sacrifice

***Children of the Corn II: The Final Sacrifice*** (euskaraz *Artoaren Haurrak II: Amaierako Sakrifizioa*), 1992ko David Price estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Terence Knox, Paul Scherrer, Ryan Bollman, Christie Clark, Rosalind Allen eta Ned Romero aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Nebraska. Hemingford udalerriko biztanle gupidatsuek Gatlin herrian jazotako sarraskiaren gorpuak topatu eta tragedia hartatik bizirik atera diren haurrak adoptatuko dituzte. Aurkikuntza odoltsuaren lekura bertaratu diren kazetarien artean John Garrett (Terence Knox) dago, albiste entzutetsu bat topatzeko irrikitan dagoen kazetaria. Johnen semea den Danny (Paul Scherrer) nerabeak aitarekin harreman gatazkatsua du, ondorioz ''Artoaren Haurren" helmuga erraza bilakatuko da, deabruzko sekta honetako kideek kide berriak bereganatzen saiatzen jarraitzen dute. Bitartean, helduak desagertuz edo ezbehar ikaragarrien ondorioz hil, eta eromena kontrolagaitza bat udalerriaz jabetuko da. Gizakien ulermenetik haratago dagoen naturazgaindiko zeozer gertatzen ari baita...

## Aktoreak 
* Terence Knox: John Garrett
* Paul Scherrer: Danny Garrett
* Ryan Bollman: Micah
* Christie Clark: Lacey Hellerstat
* Rosalind Allen: Angela Casual
* Ned Romero: Frank Red Bear doktorea
* Ed Grady: Richard Appleby doktorea
* Sean Bridgers: Jedediah
* Aubrey Dollar: Naomi Johnson
* Kristy Angell: Ruth Gordan

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Marion Kirkland Reid

**Marion Kirkland Reid** (jaiotzez **Marion Kirkland**), **Marion Reid** (Glasgow,1815eko martxoaren 25 &ndash; Londres, 1902ko martxoaren 9) Eskoziako idazle feminista ezaguna izan zen.

## Biografia 
Aita Glasgowko markataria zen. 1839an Hugo Reid-ekin ezkondu zen. Alaba bat izan zuen eta senarra 1872an hil zenetik, berarekin bizi izan zen Hammersmithen. *Ladies National Association for the Repeal of the Contagious Diseases Acts* taldearen partaidea izan zen.

## Obra 
Bere testu ezagunena *A Plea for Woman: Being a Vindication of the Importance and Extent of her Natural Sphere of Action; with Remarks on Recent Works on the Subject* (Edinburgh, 1843) (Emakumeari buruzko eskaera: bere ekintza-esparru naturalaren garrantzia eta hedadura adieraztea; gaiaren inguruko lan berriei buruzko oharrekin) izan zen. 1847an Ameriketako Estatu Batzuetan plazaratu zuen, han beste izenburu honekin: *Woman, her Education and Influence* eta berragitalpen asko ezagutu zituen: 1848, 1851, eta 1852. Liburuaren Eskoziako lehenengo edizioa 1840an Londresen egin zen Abolizionisten mundu mailako batzarren ondoren prestatu zuen. Bai Erresuma Batuan eta baita Ameriketako Estatu Batuetan ere, *A Plea for Woman* emakumeei eskubide zibilak eta politikoak ematearen alde lehentasuna gisa plazaratzen duen lehen liburua bezala onartuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia revolvy.com webgunean.
Mary Anne Atwood

**Mary Anne Atwood** –ezkondu aurretik, **Mary Anne South**– (Dieppe –Frantzia–, 1817-Thirsk –Yorkshire konderria–, 1910eko apirilaren 13a) Ingalaterrako idazle esoterikoa eta alkimista izan zen.

## Biografia 
Mary Anne Gosportko (Hampshire) zen Thomas South *gentleman*en (c. 1785-1855) alaba zen. Aita mesmerismoaz eta Europa osoan modan zeuden fenomeno psikikoez oso interesatuta zegoen. Alabak ere arlo horretaz ere bere interesa erakutsi zuen. Mary Annek 1850ean, modu anonimoan eta autoeditatuta, *A Suggestive Inquiry into Hermetic Mistery* (Belfast: William Tait, 1918; New York, 1960) lana plazaratu zuen. Liburu horrekin harentzat Antzinako Zibilizazioen (Egiptokoa, Greziakoa eta Judeakoarena) sekretu nagusia azaldu nahi zuen. Haren iritziz, zibilizazio horiek funtsezko ezagupen ezkutuak zituzten; sekretu horiek ere alkimian gordeko lirateke. Izan ere, argitaratu eta handik gutxira, aitak eta alabak, liburu horretan informazio gehiegi ematen zelakoan, elkarrekin, liburua birjasotzea erabaki zuten: saldu gabe zeudenak jaso zituzten eta salduta zeudenak berrerosi zituzten, guztiak erretzeko asmoz.

1859, aita lau urte hil ondoren, Alban Thomas Atwood-ekin (1813-1883) ezkondu zen. Gizon hau apaiz anglikano zen Thirsk herrian, Yorkshire konderrian. Herri horretan hil zen, 1910ean, seme-alaberik izan gabe.

## Harremanak 
Mary Anne Atwood bere bizitzan mundu osoko teosofoekin kontaktuan egon zen. Elkarte hau New Yorken 1875an sortu zen. Horrela, Isabelle Steiger, Anna Kingsford edo Charles Massey ezagutu zituen. Bere bizitzaren amaieran joera orientalista hartzen ari zen mugimenduetatik urrundu zen, krista esoterismora itzultzeko.

Ameriketako Estatu Batuetako Brown Unibertsitatean idazlearen ondare dokumentala gordetzen da, tartean Isabelle de Steiger (1836-1927) teosofo britainiarrari idatzitako 700 gutun inguru.

## Atwood kultura herritarrean 
* 1989an, Lindsay Clarke eleberrigileak *The Chymical Wedding* eleberria idatzi zuen. Liburu horrek Costa Book saria eskuratu zuen. Atwooden biografian oinarrituta dago.
* 2006an Pink abeslari estatubatuarrak ''I'm Not Dead* albumaren bideoklip batean, "U + Ur Hand" abestian, itxura gotikoa duen emakume baten papera antzezten du; gazte hori, larruzko body batez jantzita agertzen da, *A Suggestive Inquiry into Hermetic Mistery* liburua irakurtzen.

## Obra 
* *Early Magnetism in its Higher Relations to Humanity as Veiled in the Poets and the Prophets*, Londres: H. Baillière, 1846. Liburu hau Thuos Mathos izengoitiaz agertu zen (), aitaren anagrama.
* *A Suggestive Inquiry into Hermetic Mistery'', Londres, 1850.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Mary Anne Atwood papers
* :[U + Ur Hand Pink(https://eu.wikipedia.org/wiki/Pink) (2006) YouTuben.]
Euskal Emazteak Beren Askatasunaren Alde

**Euskal Emazteak Beren Askatasunaren Alde** (**EEBAA**) mugimendu feminista bat izan zen, 1970eko hamarkadan Ipar Euskal Herrian sortua.

Mugimenduaren aurrekaria izan zen 1968ko Maiatzaren ondorengo giro politikoa, bereziki Baiona inguruan, non 1972tik lauzpabost emakume talde aritu ziren. Horietako batzuek 1974 aldera osatu zuten *Euskal Emazteak Beren Askatasunaren Alde*, haien artean talde politikoetan militatzen zuten zenbait emakumezko zirela, batez ere Euskal Gogoan.

Zapalkuntza hirukoitzaren kontzeptua proposatu zuten taldeko kideek: sexu, klase eta nazio zapalkuntza. Egituratze formala 1976. urtearen inguruan izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Spice Girls

**Spice Girls** emakumez bakarrik osatutako britainiar pop musika taldea izan zen. 1994an sortu zen boskote bezala. Virgin Records disko-etxearekin kontratua sinatu ondoren, 1996an lehenengo singlea argitaratu zuen: *Wannabe*. Estreinako singleak oso harrera ona izan zuen, mundu mailan arrakastatsu bihurtuz eta 37 herrialdetako musika-zerrendetan lehen postua lortuz.

## Taldekideak 
* Geri Halliwell
* Melanie Brown
* Emma Bunton
* Melanie Chisholm
* Victoria Beckham

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Spice* (1996)
* *Spiceworld* (1997)
* *Forever* (2000)

## Filmografia 
### Filmak 
* *Spice World* (1997)
* *Giving You Everything* (2007)

## Kanpo estekak
Bombshell (2019ko filma)

***Bombshell*** 2019ko Jay Roach estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da. Roger Ailes Fox News katearen ko-sortzailearen aurkako sexu-abusu salaketetan oinarritzen da. Charlize Theron, Nicole Kidman, Margot Robbie eta John Lithgow aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Fox News telebista kateko hainbat emakumezko langilek Roger Ailes ko-sortzailearen sexu-abusuak salatzen dituzte.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Bombshell* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Upo Mendi

**Upo Mendi** itsasontzia 1911an eraikitako garraio-ontzia izan zen, Espainiako Gerra Zibilean gartzela bezala erabilitakoa.

## Ezaugarriak 
*Turret deck* ontzia izan zen, Espainian eraikitako mota honetako bakarra. Ontzi mota honek jeneroak granelean eta zakuetan sartu barik garraiatzeko eginak ziren.

106,70 mtako luzerarekin, bere zabalera 15,28 mtakoa zen, zingoa 6,60 m eta puntala 7,70 m. 8.925 tonatako desplazamendua zuen, eta 6.800 tona gai garraia zitzakeen. Erregai (ikatz) biltegietan 910 tona bildu zitzakeen, eguneroko kontsumoa 25 tonatakoa zelarik. 1.250 zaldi zituen, eta honek 10 korapilotako abiadura egiteko ahalmena ematen zion.

Lanerako eta eskifaiarendako prestatutako instalakuntzek (kamarinak, egongelak, erizaintza gelak...) Espainia mailako ontzigintzan aurrerakuntza handia suposatu zuten.
## Historia 
thumb|Turret Age ontzia (1893), Upo Mendi bezalako *turret* tipoko kroskoduna.
Euskalduna Ontzioletan eraikia, Sota y Aznar armadoreendako. Eraikuntza bizkorra izan zuen: gila 1910eko irailean ezarri zitzaion, eta 191ko abenduan 1ean uretaratu zen. 1912ean kapitaina J. C. Arrotegi zen. 30.eko hamarkadan Igeldoko Behatokiarekin elkarlanean aritu zen, meteorologia behaketak eginez.

Espainiako Gerra Zibilean gartzela-ontzi bezala erabili zen, lehenik Errepublikaren aldetik,

1938ko urrian, 12 urtetik gorako kondenak zituzten 350 preso Upo Mendin sartu zituzten, eta matxinatuek ezarritako kapitain italiar batekin, ontzia Bilbotik Pontevedrara atera zen. San Simon irla parean atrakatu zuten, non aintzinako ospitale eta komentu baten eraikinean, gerra hasieran matxinatuek gartzela bat ezarria zuten. 1937an Ipar Frontea erori zenean, San Simon kontzentrazio-eremu bezala erabilia izan zen; lan horretan laguntzeko joan zen Upo Mendi. Ontzian Espainia iparraldeko presoak zeuden batez ere (asturiarrak, euskaldunak) baina irlakoentzat zigor-ziega bezala ere erabiltzen zen. Halere, irlara hurbildu ezin zenez -zingo handiegia baitzuen- Vigoko itsasadarreko ur sakonagoetan kokatu zen. 

1939an Monte Jarindo bezala berrizendatua izan zen. 1952an Duro Felguera enpresak erosi zuen, eta Felguera berrizendatu zuten. Gijónen desegin zuten 1962ko urriaren 26ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felicia Browne

**Felicia Browne** (1904ko otsailaren 18-1936ko abuztuaren 25) emakume artista britainiarra, komunista, Espainiako Gerra Zibilean hil zuten, Aragoiko frontean. Eskultura eta marrazkia landu zuen.

## Biografia 
1904ko otsailaren 18an jaio zen. Marrazkia, eskultura eta beste arte plastikoak landu zituen.
Felicia Browne Weston Green-en (Thames Ditton, Surrey) jaio zen, 1904ko otsailaren 18an. 1920–21 eta 1927–28 artean St John's Wood Art School eta Slade Art School eskolan ikasi zuen. Sladera 16 urte zituelarik heldu zen, oso gaztea beraz. William Coldstream, Clive Branson, Claude Rogers eta Nan Youngmanen garaikidea izan zen.

1928an Berlinera bidaiatu zuen metalgintza ikasteko eta hargin-maisu izateko ikasten hasi zen. Berlinen bizi zen Nazional Sozialismoaren gorakadaren garaian eta antifaxisten jardueretan parte hartu zuen. 1930eko hamarkadan Erresuma Batura itzuli zen, eskulturak eta tresnak atzean utziz. 1933an Britainia Handiko Alderdi Komunistan sartu zen, 1936an, Edith Bone argazkilariarekin, Espainiara aldera joan zen; garai horretan MI5k kontrolpean zuen. Bidaiaren helburua oporrak ziren baina militarren estatu kolpeak Bartzelonan harratu zuten. 1936ko abuztuaren 3an armada errepublikanoan izena eman zuen, PSUC alderdiaren "Karl Marx" milizian.

1936ko abuztuaren 25ean Browne Tardienta herritik gertu, Huescan, hil zuten. Milizianoek frankisten munizioez zamatutako tren baten aurka ari ziren. Su gogorrean Felicia zaurituta gertatu zen beste miliziano bati lagundu nahian frankistek hil zuten. Espainiako Gerran hil zen lehenengo boluntarioa izan zen. Bere gorputza berreskuratu zutenean marrazkiez betetako koadrenoa aurkitu zioten; koadernoa Errepublikaren alde dirua biltzeko Artists' International Association-ek (AIA) argitaratu zuen. 1936ko urrian Nan Youngmanek bere omenez erakusketa antolatu zuen.

## Obra 
* *Drawings by Felicia Browne*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia Spartacus International webgunean.
* :Felicia Browni buruzko artikulua *The Guardian* egunkarian.
Amaia Bernarás

**Amaia Bernarás Iturrioz** informatika-ingeniaria da, baita ikertzailea ere adimen artifizialean. 2019z geroztik Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia Parkeko gerentea da.

1987an amaitu zituen Informatika ikasketak EHUko Donostiako Informatika Fakultatean eta orduz geroztik ibilbide profesional luzea izan du. Urte betez, informatika arloan lan egin zuen, Gipuzkoako Ikastolen Federazioko informatika arduradun gisa hasieran, eta Bilboko *Labein* zentro teknologikoan ondoren (gaur egun Tecnalia dena). Labeinek emandako aukera onartuz, Edinburgoko Unibertsitatera joan zen ikertzaile bisitari moduan (*visiting researcher*). Printzipioz urte baterako izan behar zuen egonaldia beste hiru urtez luzatu zuen, Adimen artifizialezko doktore-tesia egin zuen bertan. Azken horrek bidea eman zion nazioarteko hainbat unibertsitatetan aritzeko: Edinburgon, Bruselan, Sydney-n eta Mondragon Unibertsitatean hain zuzen ere. Enpresa mundura salto eginez, Tecnalia zentro teknologikoan eta Donostiako Teknologi Elkartegian aritu izan da geroago, baita Idom Ingeniaritza eta aholkularitza enpresan ere Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza aholkulari senior gisa.

2019z geroztik Gipuzkoako Zientzia eta Teknologia Parkeko gerentea da.

30 urtetan 10 lan desberdin izan ditu. Ezaugarri bikainak zituzten lanpostuak laga izan ditu birritan ezaugarri apalagoak zuten lanak hartzeko pertsonalki edo profesionalki “inbertsioak” zirelako, edo gustuko gaiak landu ahal izateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amaia Bernarás Linkedin sare profesionalean.
Shirin Ebadi

**Shirin Ebadi** (; Hamadan, Iran, 1947) Irango abokatu bat da, giza eskubideen defedentzailea, batez ere haur eta emakumeen eskubideen kasua. Bakearen Nobel Saria jaso zuen 2003 urtean.

1965ean tokia lortua zuen Teherango Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean. Epaile kargua erdietsi zuen 1970eko martxoan, eta hurrengo urtean doktoregoa jaso zuen. 1975ean Teherango Auzitegiko adar bateko presidentzia lortu zuen, lehen emakumezko irandarra hori lortzen.

1979ko Irango iraultza islamikoan kontserbadore islamikoek ez zuten epailerako emakumerik onartzen, eta kargua txikitu zioren Ebadiri: aditu judizial moduko postu batean lan egin behar izan zuen, baina azkenean, 1992an, funtzionaritza judiziala utzi eta abokatu lanean hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josepa

**Josepa** ohiko emakumezko izena izan da Euskal Herrian, erdara hurbiletako *Josefa, Josèphe* eta *Josèphine* izenen parekidea. **Josefa** forma ere ontzat ematen du Euskaltzaindiak, eta baita **Josebe** izen sabindarra, Deun-ixendegi euzkotarrean jasotakoa. Euskaltzaindiak **Joxefina** hipokoristikoa ere aipatzen du, eta ildo bereko forma asko erabili izan dira: **Joxepi, Joxepita, Oxepa, Oxepita**...

Ohitura da Lesakan (Nafarroa), ezkongai dauden neskei honela kantatzea:

"Josepa andrea eramain duenak / diruak behar lituzke / Diruak ere baditugu eta / hortaz hautatzen gaituzte".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zombieland

***Zombieland***, 2009ko Ruben Fleischer estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko zonbi komedia film post-apokaliptiko bat da. Woody Harrelson, Jesse Eisenberg, Emma Stone eta Abigail Breslin aktoreek antzeztu zuten. Zonbiei buruzko beldurrezko film post apokaliptiko klasikoen parodia bat da.

*Zombieland: Double Tap* (2019) jarraipena du.

## Argumentua 
Zonbiez lepo dagoen mundu batean, Columbus (Jesse Eisenberg) izuturik bizi da, baina ironikoki bere beldur eta koldarkeriak bizirik irautea ahalbideratu diote. Egun batez, Tallahassse (Woody Harrelson) ezagutuko du, Lurreko azken Twinkie (estatubatuar gozoa) delakoa bereganatzea beste irrikirik ez duen zonbi-ehiztari alproja. Bi mutilek Wichita (Emma Stone) eta Little Rock (Abigail Breslin) sarraskitik bizirik atera diren neskak ezagutuko dituzte, kaos horretan nola edo hala biziraunez, eta lauek zpnbien bazka izan nahiz ez badute elkarren artean konfidantza izaten ikasi beharko dute.

## Aktoreak 
* Woody Harrelson: Tallahassee
* Jesse Eisenberg: Columbus
* Abigail Breslin: Little Rock
* Emma Stone: Wichita / Krista
* Rosario Dawson: Nevada
* Zoey Deutch: Madison
* Avan Jogia: Berkeley
* Luke Wilson: Albuquerque
* Thomas Middleditch: Flagstaff
* Bill Murray eta Dan Aykroyd: Beren buruak antzeztuz (kameoa)

## kus gainera 
* *Zombieland: Double Tap* (2019)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mycobacterium vaccae

**Mycobacterium vaccae** Mycobacterium generoko bakterioa da, lurzoruan bizi dena eta behi baten simaurretik estreinakoz isolatu zena (hortik bere izena) . Beste Mycobacterium batzuen aldean, Mycobacterium vaccae azkarrago hazten da laborategiko hazkuntza-inguruneetan . Ez da giza patogenoa.

Bakterio hau tuberkulosiaren bakterioaren (Mycobacterium tuberculosis) genero berekoa da. Horregatik, ikerlari batzuek Mycobacterium vaccae erabili zuten, txerto modura, tuberkulosiaren sintomak hobetzeko. Antza, txertatutako Mycobacterium vaccaek tuberkulosiaren bakterioaren antzeko antigenoak ditu, eta gaixoaren T linfozitoak aktibatuko lituzke, bakterio patogenoa (Mycobacterium tuberculosis) suntsitzeko. Egindako saio klinikoek, baina, ez dituzte emaitza oso argiak eman, eta sarritan ondorio kontrajarrietara iritsi dira   

Ikerketa ugari ere burutzen ari dira Mycobacterium vaccaek gure nerbio-sisteman eragiten dituen aldaketak ezagutzeko. Hainbat ikerketak antidepresibo eta antsiolitiko moduan jarduten duela (neurotransmisore batzuen sintesia areagotzen duelako) proposatzen dute    . Beste zientzialari batzuek, aldiz, zuhurtzia eskatu dute ustezko onura hauen aurrean 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esther Duflo

**Esther Duflo** (Paris, Frantzia, 1972ko urriaren 25a) frantziar ekonomialaria da. Massachusetts Institute of Technologyn egiten du lan irakasle Pobrezia Murrizteko eta Garapenaren Ekonomiako arloetan. Gainera, Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab (J-PAL) delakoaren sortzaileetako bat da. Era berean, Duflo Ameriketako Estatu Batuetako National Bureau of Economic Research (NBER) delakoan ikertzaile laguntzailea da.

## Biografia 
Garabidean dauden herrialdeetako alderdi mikroekonomikoak ikertzen dihardu, familien portaera, hezkuntza, finantzaketarako sarbidea, osasuna eta politika publikoen ebaluaketa barne.

2019an Ekonomiako Nobel Saria eman zioten, Abhijit Banerjee senarrarekin eta Michael Kremerrekin partekatutako saria. Ekonomia Nobela jasotzen duen bigarren emakumea da, saridun guztien artean gazteena. Saria pobreziarekin lotutako lanengatik eman zieten, txirotasuna gutxitzeko beren ekarpen esperimentalarengatik, hain zuzen. Pobrezia gutxitzea gaur egungo erronkarik handienetakoa dela azaldu zuen Suediako Bankuak, eta politika berriak ezarri ahal izateko saridunen ekarpena azpimarratu zuen.

Nobel sariak ematen dituen batzordeak azaldu zuenez, hirurek egindako lanek «guztiz eraldatu dituzte garapen ekonomikoari dagozkion politikak». Batzordeak herrialderik pobreenetako irakaskuntzari buruzko ikerketa aipatu zuen. Kremerrek Kenyako eskola batzuetan eta Banerjee-**Duflo** bikoteak Indian egindako ikerketek erakutsi zuten eskolak testu-liburuz eta bestelako material batzuez hornitzeak ez ziela berez ikasleei laguntzen, eta askoz eraginkorragoa zela irakaskuntza haien neurrira egokitzea.
* 2015ean Princesa de Asturias Saria Gizarte Zientziei
* 2010ean, John Bates Clarak Medaila, 40 urte baino gutxiago duten ekonomilariei emana.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ENS Paris (École normale supérieure)

## Kanpo estekak
Mikrogona

[thumb|150px|[Karmen Pedaru, mikrogona jantzita.]]
**Mikrogona** oso minigona mota laburra da, gerrikoa baino luzeagoa eta minigona baino motzagoa dena. 13-20 zentimetro bitarteko luzera du eskuarki. Hain da motza, ezen izterren goiko muturra eta ipurmasailen behealdea ozta-ozta estaltzen dituen. Hortaz, gorputz-atal horiek oharkabean erakustea eragozteko, pantiekin edo legginekin batera erabili ohi da.

## Galeria 

Irudi:Microskirt2.jpg|thumb|left|150px|Jeans mikrogona.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Minigona

## Kanpo estekak
Proposamena (Judith Leyster)

***Proposamena*** edo, bere neerlanderazko izenburuan itzulpenean, ***Emakume gazte bati dirua eskaintzen dion gizona***, Judith Leyster flandriar margolariak oihal gainean egindako olio-pintura da. 21. mendean, Hagako Mauritshuisen (Herbehereak) dago ikusgai.

Genero-margolan horrek emakume bat josten irudikatzen du; haren ondoan, gizon batek txanpon eskukada bat eskaintzen dio. Hasiera batean, etxezaintzaren irudi tipikoa dirudi, garaiko antzeko beste margolan batzuk bezala. Girotzea, ordea, ez da putetxe bat, baizik eta etxeko barnetegi soil bat dirudi. Hori dela-eta, litekeena da dirua eskaintzea ezkontza-proposamen gisa, prostituzio gisa baino gehiago.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Tuamotuera

**Tuamotuera** (autoglotonimo: *Reʻo Paʻumotu* edo *Reko Paʻumotu*) austronesiar hizkuntza bat da, fijiar-polinesiar taldearen barnekoa, Tuamotu uhartedian hitz egiten dena. 4.000 hiztun inguru ditu.

## Erreferentzia zerrenda 
## Kanpo estekak
Gerruntze

**Gerruntzea**, sorbaldetatik gerriraino modu estuan estaltzen duen mahukarik gabeko jantzi femenino bat da, aurretik irekia izan ohi da eta lokarri edo botoien bidez ixten da. Kanpoko jantzi bat izan zen, blusa edo alkandora gainean erabilia, Europan XVI. eta XVIII. mendeen artean, eta gaur egun Europako jantzi erregional ugariren zati dena. Barruko jantzi bezala, beste jantzi batzuetarantz eboluzionatu zuen, hala nola, kotila, kortsea eta bularretakoa.

## Kanpo estekak
Puka-pukera

**Puka-pukera** austronesiar hizkuntza bat da, polinesiar taldearen barnekoa, Cook uharteetan hitz egiten dena. 2.450 hiztun inguru ditu.

## Erreferentzia zerrenda 
## Kanpo estekak
Tubuaiera

**Tubuaiera** (autoglotonimo: ''Reo Tuha'a pae'') austronesiar hizkuntza bat da, fijiar-polinesiar taldearen barnekoa, Austral uharteetan hitz egiten dena. 8.000 hiztun inguru ditu. Tahitieraren antzekoa da.

## Alfabetoa 
## Erreferentzia zerrenda 
## Kanpo estekak
Mangareva (hizkuntza)

**Mangareva** (autoglotonimo: *Magareva*,  ahoskatua) austronesiar hizkuntza bat da, fijiar-polinesiar taldearen barnekoa, Gambier uharteetan, Tahitin eta Moorean hitz egiten dena. 600 hiztun inguru ditu.

## Erreferentzia zerrenda 
## Kanpo estekak
Rapera

**Rapera** (autoglotonimo: *Reo Rapa* edo *Reo Oparo*) austronesiar hizkuntza bat da, fijiar-polinesiar taldearen barnekoa, Rapan hitz egiten dena. 300 hiztun inguru ditu eta hiru aldaera ditu: antzinako rapera, reo rapera eta rapera berria.

## Erreferentzia zerrenda 
## Kanpo estekak
Ladino (argipena)

**Ladino** izenak hainbat adiera du:

* **Ladino** (erretorromanieraren aldaera), Italiako Dolomiten eskualdeko hizkuntza gutxitua.
* **Ladino** edo **judu-espainiera**, hizkuntza erromantzea, judu sefardiek hitz egindakoa.
* **Ladino komunitatea**, Erdialdeko Amerikan (bereziki Guatemalan eta Chiapasen) gaztelaniaz mintzo den populazio mestizo edo jatorri indigenakoa.
Ron "Pigpen" McKernan

**Ronald Charles McKernan**, **Pigpen** bezala ezagututa (San Bruno, Kalifornia, 1945eko irailaren 8a - Corte Madera, Kalifornia, 1973ko martxoaren 8a) estatubatuar musikari eta abeslaria izan zen. Grateful Dead taldea sortzaileen bat izan zen. Nagusi abeslaria izateaz gain aho-soinua eta teklatua jo zituen. Geroago perkusionista izan zen ere.
thumb|McKernanen hilobia