Tara Lipinski

**Tara Kristen Lipinski** (Filadelfia, Pennsylvania, 1982ko ekainaren 10a) estatubatuar izotz gaineko patinatzaile artistiko ohia, aktorea eta kirol esataria da. Emakumezkoen bakarkako kategorian lehiatzen zen eta bere kirol ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen. Esaterako, 1998ko txapeldun olinpikoa eta 1997ko munduko txapelduna izan zen. Horrez gain, Izotz Gaineko Patinatzaile Artistikoaren Sari Nagusiaren Finala bitan irabazi zuen.

Lipinskik garaiko markak hautsi zituen izotz gaineko patinaje artistikoan. 1997an, 14 urte zituela, munduko izotz gaineko patinaje artistiko txapelketa irabazi zuen patinatzailerik gazteena bihurtu zen. Hurrengo urtean, 1998an, 15 urte zituela, izotz gaineko patinaje artistikoko txapeldun olinpikorik gazteena bilakatu zen.

Oso adin txikian arrakasta handia izan zuen arren, 1998ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu ondoren erretiratzea erabaki zuen. Gaur egun, aktore lanetan aritzeaz gain, Lipinski telebistako iruzkingile gisa aritzen da izotzari buruzko patinaje artistikoko ekitaldietan.

## Biografia 
### Familia 
Tara Lipinski 1982ko ekainaren 10ean jaio zen Pensilvaniako Filadelfia herrian. Patriciaren (Née Brozyniak) eta Jack Lipinski petrolio-exekutibo eta abokatuaren alaba bakarra da. Lehen urteak New Jerseyko Sewellen eman zituen. Neskaren lau aitona-amonak Polonian jaio ziren.

### Patinatzaile hasiera 
Lipinskik bi urte zituenean, 1984ko Udako Olinpiar Jokoak ikusten zituen bitartean, tupperware baten gainean jarri zen zutik, eta urrezko dominadun baten itxurak egin zituen.  Hiru urte zituela, gurpilen gainean patinatzen hasi zen; bederatzi urte zituela, bere adin-taldeko txapeldun nazionala bihurtu zen. Bederatzi urterekin hasi zen patinaje artistikoan, bere trebetasunak izotz-pistara pasatuta, Delawareko Unibertsitatean ikasi zuen. 1991n, Lipinskiren aitak lan-igoera izan zuenez, familia Texaseko Sugar Landera joan zen, Houstondik gertu. Houston Gallerian entrenatu zen, pista publiko bat zuen luxuzko merkataritza-zentro batean. Bi urte geroago, 1993an, aita Texasen geratu zen familia mantentzeko, eta Lipinski eta ama Delawarera joan ziren berriro, Jeff DiGregorio entrenatzailearekin entrenatzen hasteko. Entrenatzailea Lipinskirekin aritu zen, aldizka, Texasera eraman baino hiru urte lehenago. 1995ean, Lipinski eta ama Michigango Bloomfield Hills-era joan ziren, Detroit Skating Club-ean Richard Callaghan entrenatzailearekin entrenatzera.

## Lehiaketak 
### Lehen urteak 
1994an, Lipinskik zilarrezko domina lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako 1994ko Patinaje Artistikoko Txapelketan, emakumezkoen hasiberrien artean. 12 urte zituela, 1994ko Estatu Batuetako Jaialdi Olinpiko batean urrezko domina irabazi zuen atletarik gazteena bihurtu zen, eta lehen postua lortu zuen nazioarteko lehen lehiaketan: Blue Swords, Chemnitzen (Alemania). *Cosmopolitan* Magazineren arabera, komunikabideak Lipinski nabarmentzen hasi ziren Blue Swordsen ondoren, 1994ko azaroan. Patinatzaile junior gisa, laugarren postuan geratu zen 1995eko Patinaje Artistikoko Munduko Txapelketa Juniorren, eta sei hirukoitzekin programa luzean, bigarren postuan 1995ean U.S. Figura Skating Championships txapelketan. 1995aren amaieran, bosgarren postua lortu zuen 1996ko Munduko Patinaje Artistiko Juniorren Txapelketan; *The Washington Post*-en arabera, "Lipinskitarren eta DiGregorioren arteko harremanaren amaiera". Lipinski amarekin herrialde osoko patinaje artistikoko entrenatzailealk elkarriketatu eta haiengandiko eskolak hartu zituenean, Richard Callaghan kontratatu zuten. 1995-1996 denboraldiaren amaieran, nazioarteko arreta lortu zuen, 1996ko Patinaje Artistikoko Munduko Txapelketarako sailkatu baitzen. James Hines patinaje artistikoko historialariak "lehen irteera desengainagarri" gisa kalifikatu zuen, eta 22. postuan jarri zen programa laburraren ostean. Programa luzeaan, ordea, zazpi jauzi hirukoitz zituen, eta *Sports* Illustrated-ek "txinpartatsu" gisa kalifikazio hobea jaso zuen, 15. postura igo zuena. Lipinski ISUko Txapeldunen Seriean lehiatu zen (geroago ISUko Patinaje Artistikoko Sari Nagusia deitu zena) 1996-1997 denboraldian; bigarren postua lortu zuen Skate Kanadan, hirugarrena Trophée Laliquen eta bigarrena 1996ko Nazioen Kopan. Urrezko domina irabazi zuen Txapeldunen Seriearen Finalean, eta Michelle Kwan herrikidea garaitu zuen, programa labur eta libreetan jauzi arrakastatsu gehiago egin zituelako.

1997ko otsailean, 14 urte zituela, Estatu Batuetako Titulu Nazional bat irabazi zuen patinatzaile gazteena bihurtu zen Lipinski, bukle-hirukoitza-buklea konbinazioa eginez. Sonya Klopfer-ek ezarritako errekorra hautsi zuen, 15 urte baitzituen Estatu Batuetako nazionalak 1951n irabazi zituenean.  2019ra arte izan zuen gazte errekor hori, urte horretan Alysa Liu naziokideak 13 urterekin irabazi zuen arte.  Michelle Kwan garaitu zuen, 1996an Nationaletan izan zen txapelduna, eta programa laburra irabazi zuen. Bi aldiz erori zen Kwan, eta bere programa luzean aurreikusitako zazpi hirukoitzetatik lautan baino ez zuen ondo lur hartu, beraz, atea zabalik utzi zuen Lipinskiren garaipenerako. ISUk nazioarteko lehiaketetan parte hartzeko adin-eskakizuna handitzeko azken erabakia hartu arren, Lipinskik Munduko Txapelketan lehiatu ahal izan zuen '*aitona*' klausula bati esker. Bi axels bikoitz ere osatu zituen, arerioaren entrenatzaile batek igoera gutxi zuela esan zuen. Bere  puntuazio artistikoak 5,7 edo 5,8 izan ziren gehienak, eta Associated Press-en arabera, bere puntuazio teknikoekin "bat zetozen". Lau epaileetatik hiruk puntuazio artistiko altuagoak eman zizkion teknikoak baino.  Longman-ek jakinarazi zuen axel bikoitzarekin hasi zela Lipinski, eta hiru boltereta eta bere "bukle-hirukoitza-buklea" konbinazio bereizgarria sartu zituela. Longmanek jakinarazi zuen beste bi epailek Slutskaya Lipinski baino lehenago jarri izan balute patinaje librearen ondoren, Kwanek irabaziko zuela lehiaketa, baina bigarren geratu zen. Lehen aldia zen Estatu Batuak 1992az geroztik lehen eta bigarren postua lortzen zutena Mundialetan, Kristi Yamaguchik urrezko domina eta Nancy Kerriganek zilarrezkoa irabazi zuenean. 1997-1998 denboraldian, errutinei sofistikazio gehiago eransten jarraitu zuen, artea hobetuz eta Marina Sheffer ballet errusiarreko irakaslearekin dantza-eskolak hartuz. Pelikulen partiturak aukeratu zituen bai programa laburrerako bai patinaje librerako, biak Sandra Bezic-ek koreografiatuak. Programa laburrean Kwan baino jauzi zailagoak egin arren, Lipinskik "sakonki baxuagoak" ziren elementuen puntuazioak jaso zituen. Kestnbaum-en arabera, Callaghan "harritu egin zen epaileek munduko txapelduna hainbeste markatu zutelako, eta, jarrera horren arabera, edozein zalantzaren onura jasotzea espero zitekeen".

Lipinski berdinduta egon zen munduko laugarren patinatzaile artistikorik altuenean Champions Series Finalera iristean. Irabazi egin zuen, denboraldiko lehen programa garbia patinatuta.  Kwan, nahiz eta hautagarria izan, finalerdietatik alde egin behar izan zuen lesioengatik.

Lipinski bigarren geratu zen Estatu Batuetako 1998ko Patinaje Artistikoko Txapelketan; Kwan izan zen lehena. "Erorketa suntsitzailea" izan zuen, bere programa laburrean jauzi hirukoitza egiten saiatu ostean. Lipinskik bere karrerako punturik baxuena jaso zuen. Laugarren postutik bigarrenera igarotzeko adinako puntuzioa berreskuratu zuen Lipinskik programa laburrean. Patinaje librea irabazi behar zuen, eta Kwanek hirugarren postuan edo gutxiagoan geratu behar zuen Lipinskik txapelketa irabaz zezan. Zazpi jauzi hirukoitzak osatu zituen, hiru bukle-hirukoitza-bukle konbinazio bereizgarria eta hiru begiko eta hiru bukle eta erdi arteko konbinazio zaila barne.

Olinpiadetan, Kwanek "erraz" irabazi zuen programa laburra; bederatzi epaileetatik zortzik jarri zuten lehen postuan. Lipinski bigarren geratu zen. Haren birak Kwanenak baino azkarragoak ziren, baina ez ziren hain zailak, eta posizio ahulagoak zituen. Kestnbaumek ere esan zuen: "Lipinskiren programak ere ez zituela hain trantsizio-urrats konplexuak, hain ñabardura handia zuen kolpekatze-kalitatea, edo gorputz-garraioa eta hain kontrolatuta eta dotore zegoen lerroa". Puntuazio tekniko eta artistikoetan 5,8 eta 5,9 jaso zituen, eta epaileen lehen bederatzi puntuazioetatik sei lortu zituen. Urrezko domina irabazi zuen, patinaje librea programa laburra baino gehiago haztatu zelako. Urrezko domina olinpikoa irabazi zuen seigarren emakume estatubatuarra izan zen. Kwan bigarren geratu zen, eta Lu Chen patinatzaile txinatarrak "brontzezko domina irabazi zuen".
* Emakume gazteena (14 urte) Munduko Patinaje Figura Txapelketa irabazten (1997)
* Urrezko domina olinpikoa irabazi zuen AEBko seigarren emakumea, patinaje artistikoan (1998)
* Patinatzaile gazteena (16 urte), Patinaje artistiko Profesionaleko Munduko  Txapelketa irabazten (1999)
* Gazteena Estatu Batuetako Patinaje artistikoa Fama aretoan (2013)

### Profesionala 
* 1998 Skate TV Txapelketa: 1.a link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 1998 Ice Wars: 1.a(Team USA) link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 1998 Jefferson Pilot Financial Championships: 1.a link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 1999 Team Ice Wars: 2.a link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px (Team USA)  
* 1999 Ice Wars: 1.a(Team USA) link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px  
* 1999 Grand Slam Super Teams of Skating: 1.a link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 1999 World Professional Championship: 1.a link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px 
* 2001 World Ice Challenge: 1.a (Team USA) link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px  
* 2002 Ice Wars: 1.a (Team USA) link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px  

### Telebistako kredituak 
* *Early Edition* (1997), Bere burua
* *Touched by an Angel* (1999), Alex Thorpe
* *Sabrina, the Teenage Witch* (1999), Bere burua
* *The Young and the Restless* (1999), Marnie Kowalski
* *Ice Angel* (2000), Tracy Hannibal
* *Are You Afraid of the Dark?* (2000), Ellen
* *Vanilla Sky* (2001), Partyko neska – Egiaztatu gabea
* *Arliss* (2002), Bere burua
* *7th Heaven* (2003), Christine
* *The Metro Chase* (2004), Natalie Jordon
* *Still Standing* (2005), Sarah
* ''What's New, Scooby-Doo?* (2005), Grey – ahotsa
* *Malcolm in the Middle* (2006), Carrie
* *Whose Line Is It Anyway* (2014), Bere burua
* *Superstore* (2016), Bere burua
* *Kidding* (2018), Bere burua
* *Family Guy* (2018), Bere burua–ahotsa
* *Amphibia* (2019), Bere burua– ahotsa
* *Scooby-Doo and Guess Who?* (2020), Bere burua– ahotsa
* *Wedding Talk* (2022), Bere burua– Host
* *Night Court'' (2023), Bere burua.
## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
## Bizitza pertsonala 
2023ko urrian jakinarazi zuen ama izango zela lehen aldiz subrogatutako amatasunaren bidez, berezko abortu ugari izan ondoren. Georgie alaba hil horretan bertan jaio zen.

Lipinskik bere fede katolikoa Santa Teresa Lisieuxekoarekiko debozioarekin adierazi zuen 1994az geroztik. Lipinskik Santa Teresari adierazi zion 1998an garaipen olinpikoa izan zuela eta 2000n aldakako kirurgia berreskuratu zuela. Joko Olinpikoetan, Santa Teresako domina eramaten zuen, Pittsburgheko Vince Koloapaiz katolikoak hari emana. Santa Teresari eskerrak eman zizkion eta Naganon saio laburra egin ondoren negar egin zuen. Bere entrenatzaileak Santa Teresaren estatua txiki bat sostengatu zuen bere plataforma librean. Zorte oneko lepokoa ere zeraman, osabak emana, "Laburra, baina ona" hitzekin. Lipinskik  Santa Teresaren estatua bat ere jarri zuen tauletan, lehia bakoitzaren aurretik. Naganoko Olinpiadak amaitu eta hilabete batzuetara, bere domina eta jantzia eman zituen erakusketa batean. 2001ean, Santa Teresaren ohorezko jolas-gela bat ezarri zuen Lipinskik Detroiteko ospitale bateko haurrentzako aretoan. Berak esan zuen arrosak, Santa Teresaren sinboloa, "beti agertu zitzaizkiola bere unerik onenetan eta txarrenetan".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Tara Lipinskiren webgunea