Pilula gorria eta pilula urdina

thumb|Pilula gorri bat eta pilula urdin bat.
**Pilula gorria** eta bere aurkakoa, **pilula urdina**, egia deserosoa (gorria) edo ezjakintasun zoriontsua (urdina) besarkatzearen arteko hautua irudikatzen duten kultura herrikoiaren sinboloak dira.

Zientzia-fikzioaren kulturan ezagunak diren terminoak *The Matrix* (1999) filmetik datoz. Bertan, Neo protagonistari bi piluletako bat hartzeko aukera eskaintzen zaio. Pilula urdinak gertatutakoa ahaztea eta Matrixen errealitate birtualean geratzea ahalbidetuko dio, eta gorriak, berriz, hartatik askatu eta mundu errealera eramango du.

## Testuingurua 
*Matrix*en, Neo pertsonaia nagusiari Morpheus buruzagi matxinoak pastilla gorri bat eta pilula urdin baten artean aukeratzea proposatzen dio. Pilula gorriak etorkizun zalantzakorra irudikatzen du — makina baten bidez sortutako ametsen mundu esklabotzatik askatuko luke eta mundu errealera ihes egiten utziko lioke, baina "errealitatearen egia" bizitzea zailagoa eta gogorragoa da. Bestalde, pilula urdinak kartzela eder bat irudikatzen du: ezjakintasunera itzuliko litzateke, Matrixen errealitate simulatuaren barnean erosotasun mugatuan biziko litzateke, premia eta beldurrik gabe. "Pilula urdina hartu, istorioa amaitu, ohean esnatu eta sinetsi nahi duzuna sinetsi. Hartu pilula gorria... *Wonder*-en geratu (mundu zoragarrian)... eta untxien zuloaren sakonera erakutsiko dizut. " Neok pilula gorria aukeratzen du eta matxinadarekin bat egiten du.

### The Matrix (1999) 
*Ikus gainera:* *Matrixen eraginak eta interpretazioak*

#### Errealitatea, subjektibotasuna eta erlijioa 
Wachowskis ahizpek zuzendutako Matrix filmak mito historiko eta filosofikoak aipatzen ditu, gnostizismoa, existentzialismoa eta nihilismoa barne. Filmaren premisak Platonen Haitzuloaren alegoria, Zhuangzi, eszeptizismoa eta René Descartesen *Meditazio Metafisiko*en jenio maltzurraren hipotesiarekin Kanten "Fenomenoari" buruzko hausnarketak antzekotasunak ditu "Noumenoa", Robert Nozick-en "Machine of Experience" Anarchy, State eta Utopia klasikoa, simulatutako errealitatearen kontzeptua eta garuna ontzi batean.

Mamoru Oshii zuzendari japoniarrak Masamune Shirow 's Mamrow in the Shell filmeko animaziozko filmaren egokitzapenak eragin handia izan zuen.

*The Matrix*-en, Neok (Keanu Reeves), Matrixen eta Morfeo (Laurence Fishburne) izeneko gizon misteriotsu baten inguruko zurrumurruak entzuten ditu. Neok bere etxeko ordenagailuaren aurrean pasatzen ditu gauak misterioa argitu nahian. Azkenean, Trinity izeneko beste pirata informatiko batek (Carrie-Anne Moss aktoreak antzeztua), Neo aurkezten dio Morfeori. Azalpen batzuen ondoren, Morfeok, Matrix mundu ilusionatu bat dela azaltzen dio Neori, gizakiek kanpoko eragin baten esklabo direla jakin ez dezaten sortua. Ondoren, esku bakoitzean kapsula bana luzatuz, Neoren aurrean dagoen aukera deskribatuz honako dilema hau planteatzen dio Neori:

*Hau da zure azken aukera. Gero ezingo duzu atzera egin. Pilula urdina hartzen baduzu, akabo istorioa: ohean esnatu eta sinetsi nahi duzuna sinetsiko duzu. Gorria hartzen baduzu, mundu zoragarrian geratuko zara, eta nik erakutsiko dizut noraino iristen den untxi-gordelekua. Gogoratu, eskaintzen dizudan gauza bakarra egia da, besterik ez.*

Kontatzen den bezala, pilula urdinak subjektuari Matrixen errealitate fabrikatuan egoteko aukera emango dio kontsumitzaileari, eta pilula gorriak "lokalizazio-gailu" gisa funtzionatuko du bere gorputza mundu errealean identifikatzeko eta Matrixetik "deskonektatzeko" prestatzeko. Pertsona bakoitzak aukeratzeko aukera bakarra du, gero damutzeko aukerarik gabe, hau da, behin pilula gorria edo urdina aukeratuta, ez dago atzera itzultzeko akerarik. Bi pertsona mota daude, "Pilula urdina", pilula urdina aukeratu zutenak edo oraindik aukeratu ez dutenak, eta "pilula gorria", pilula gorria hartu eta Matrixetik askatuak izan zirenak.

Neok pilula gorria hartu eta mundu errealean esnatzen da, non konorterik gabe zetzan gela likidotik indarrez kanporatzen duten. Morfeoren itsasontzian erreskatatu eta suspertu ondoren, Morfeok Matrixen benetako izaera erakusten dio: XX. mendearen amaierako Lurraren simulazio informatiko zehatz bat (urte erreala, nahiz eta ziur ez jakin, jatorrizko filmaren barnean 200 urte inguru izatea iradokitzen da, nahiz eta sekuentzien bidez Matrix Erlijioa, Matrix Iraultzak eta Animatrix 700 urte igaro diren). Gizakien izpiritua otzan edukitzeko sortua izan da, gorputzak energia produkzio gune handietan pilatzen diren bitartean, haien beroa eta bioelektrizitatea xurgatuko duten makina sentikorrek energi iturri gisa kontsumituko dute. Beste era batera esanez, gizakien gorputzak planta elektriko masiboetan biltegiratzen dira, euren kartzela mentalean atsegin hartuz, euren beroa eta energia "bioelektrikoa" makinentzako lehengai bihurtuz.

2012ko elkarrizketa batean, Lana Wachowskik esan zuen:

*Kontakizunarekin lortu nahi genuena aldaketa bat izan zen, Neorentzat gertatzen den aldaketa bera, Neo mundu kodetu eta programatu honetan egotetik, bere bizitzarako zentzuaren eraikuntzan parte hartu behar izatera pasatzen dela. Eta guk: "Ikusleek hiru filmetan ikusi ahal dute pertsonai nagusiak bizi duenaren antzeko zerbait?" Beraz, lehen filma klasikoa da. Bigarren filma deseraikitzailea da, eta lehen filmean zuk uste zenituen gauza guztiak erasotzen ditu. Jendea oso aztoratuta dago, eta "ez eraso egin!" Bezalakoak dira. Era berean, filosofia deseraikitzailearekin nahasten da jendea. Derrida eta Foucault, jende honek atsekabetu egin gaitu. Eta hirugarren filma da anbiguoena, zentzua eraikitzen parte hartzeko eskatzen dizulako...*

-Lana Wachowski, Movie City News, 2012ko urriaren 13a

#### Pilula gorriaren alegoria transgeniko gisa 
Abangoardiako teoriek iradoki dutenez, pilula gorriak pertsona transgeneroen alegoria bat adieraz dezake, edo Lanaren eta Lilly Wachowskiren historia transgeniko bezala aurkezten da. Lilly Wachowskik teoria hau 2020ko abuztuan berretsi zuen.

### Walter Mittyren bizitza ezkutua (2013) 
2013ko *The Secret Life of Walter Mitty* pelikularen bertsioan, Ben Stillerren pertsonaia Nuuken lurreratzen denean, Groenlandian, aireportuko kabinan dagoenari galdetzen dio: "Badaukazu autorik?" "Bai, urdina eta gorria ditugu", erantzuten du gizonak. "Gorria eramango dut", dio Walterrek. Hau ere bada trailerrean agertzen den azken eszena: sekuentzia kirrinkari eta xarmangarria bere kabuz, baita eraikitzailea ezagutu baino lehen ere (Pilula "Gorria / Urdina" *Matrixen* truke ospetsuan). Bi babarrun gelatina edo pilula formadun (Daewoo Matiz), gorria eta urdina; falta den gauza bakarra Lawrence [sic] (Fishburne salmahaia lantzen]).

### Aintzindaria 
*Total Recall* (1990) filmak Douglas Quaidi (Arnold Schwarzenegger) eskainitako pilula gorri bat erakusten du. "Errealitatera itzultzeko duzun nahiaren sinboloa da" esaten zaio. Hala ere, pilula eskaintzen zaio, ametsetan dagoela eta pilulak errealitatera itzuliko duela esanez, "Zure ametsaren barruan, lo hartuko duzu" hitzekin batera.

## Analisia 
Russell Blackfordek idatzitako saiakera batek pilula gorri eta urdinen gaia jorratzen du. Neo eta Cypher (Joe Pantoliano) beste pertsonaia bat bezala, euren hautaketaz damutu ziren. Cypherrek adierazi zuenez, Morpheusek egoeraren berri eman izan balio, "Pilula gorria ipurditik sartzeko" esango zion. Era berean, makinek Matrixera itzultzeko promesarekin Cypher gizakiei traizioa egitean eta gertatutako guztia ahaztean, "Ezjakintasuna bedeinkapena da" aldarrikatu du. Blackfordek, *The Matrix* trilogia, Neok porrot egin arren, pilula gorria hartzea merezi izateko moduan egituratuta dagoela dio, benetan bizi eta hilko zelako. Blackfordek eta James Patrick Kelly zientzia-fikziozko idazleak uste dute *The Matrix*-ek tranpa egin zuela makinen eta haien mundu simulatuaren aurka.

*The Art of the Start* Guy Kawasaki liburuan pilula gorria erakunde berrien liderren analogia gisa erabiltzen du, haiek errealitatean bizitzearen edo fantasiaren arteko aukera bera egiten baitute. Gainera, arrakastatsuak izan nahi badute, pilula gorria hartu eta untxiaren gordelekua sakona dela ikusi behar dute.

*Matrix Warrior: being the One*, Jake Horsley filmaren egileak pilula gorria LSDrekin alderatzen du, Neok Matrixetik kanpo bere mundua sortzen duen eszena batekin lotuta. Morpheusi galdetzen dionean ea itzul daitekeen, honek galdetzen dio ea berak egin nahi duen. Horsleyk, pilula urdina adiktibo bezala ere deskribatzen du, *The Matrixi*, pilula urdina irenstearen edo ez irenstearen arteko etengabeko hauteskundeak deituz. Gaineratu du Matrixen ohiturak eta errutinak pilula urdinaren etengabeko kontsumoa baino ez direla. Pilula urdina gauza arrunta izango litzatekeen bitartean, pilula gorria bakarra da bere espeziean, norberak aurkitu ere egin ez dezakeena.

## Eztabaida 
Manosferarekin duen lotura estua dela eta, bi musika ekintza eztabaidagai izan dira "pilula gorria" terminoaren gainean. Maroon 5-ek 2017 albuma *Red Pill Blues* sare sozialetara eraman zuten. Talde horretako kideek ez zuten jakin zein zen gizonezkoen eskubideen aldeko mugimenduarekin zuen elkarlana. James Valentine gitarristak esan zuen: "Horrelakoak gara". "Matrix" eko eszenari buruz ari ginen. Pilula gorria edo urdina hartzen duzu? Eta 2017an mundua zertan den ikusita, ez genekien ezer gizakien eskubideen inguruan ", esan zuen Valentinek. "Espero dut mundu guztiak jakitea, gure pasta guztiengatik, gaiari buruz egin ditugun adierazpenengatik eta iraganean egin ditugun ekintzengatik, denok garela taldeko feminista gogorrak. Elkarte ikaragarria da, beraz. Interneten trollek dena hondatu behar dute ".

2018an, Mello Music Group Rapper Red Pillek Chris Orrick izenarekin joatea erabaki zuen, espresiotik nahita urruntzera. Orrickek sare sozialetan aldaketa egiteko arrazoia azaldu zuen, honako hau adieraziz: "Azken urte pare honetan, Interneten gero eta mugimendu handiagoa sumatu dut," Pilula Gorria "izenekoa, momentua irabazten jarraitzen duena. Gorrotoa eta ezjakintasuna zabaltzen dituzte, biok inspirazio horretatik ateratzen dugun "Matrix" filmeko eszena famatuaren interpretazio erabat okerra eginez. Ez ikusiarena egiten saiatu nintzen, baina nire balio eta printzipioak kontuan hartuta, eta batez ere bizi dugun giro politiko eta soziala kontuan hartuta, ezin nuen neure burua haien txorakeriekin lotu. Hemendik aurrera, benetako izena hartuko dut. Chris dei diezadakezu ". 

## Beste erabilera batzuk 
* Pilula urdin edo gorriaren aukeraketaren metafora bat da, Marx Reloted 2011ko Arte dokumentalen filmean, non filosofoek, Slavoj Žižek eta Nina Powerrek barne, 2008-09ko krisi ekonomiko eta finantzarioari irtenbideak bilatzen dituzten. *The Matrix* telesaileko pastilla gorriaren parodia bizi bat ere badu, Leon Trotskyrekin batera Morpheus eta Karl Marxekin batera "Neo".
* Total Recall-en, Paul Verhoeven 1990eko ekintza espazialeko filmean, Arnold Schwarzeneggerren pertsonaia, mediku batek pilula gorri bat hartu behar duela esaten da, ekintza sinboliko gisa, "Bere burua esnatu" amets simulatu batetik, medikuak Schwarzeneggerren pertsonaia harrapatuta dagoela dioena. Egia esan, Schwarzeneggerren izaera neutralizatzeko ahalegin estatalean diharduen agentea da doktorea.
* 2017an, Candace Owens ekintzaile politikoak *Red Pill Black*, Estatu Batuetan kontserbazio beltza sustatzen duen Youtube-ko kanal bat abiarazi zuen. Terminoa, aurretik uste ziren narrazio ezkertiarrak errefusatzeko metafora bezala erabiltzen da.
* 2020ko maiatzean, Elon Muskek "hartu pilula gorria" tweeatu zuen, Twitterreko erabiltzaile batekin adostuz "jarrera librea hartzea eta nagikeriaren eta ezjakintasunaren bizitza normal batetik esnatzea" esan nahi zuela. Lilly Wachoski-k, Matrixeko zuzendarietako batek, txio honi honela erantzun zion: "pikutara biak".

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Negazionismoa
* The Matrix
* Errealitate simulatua
* Egia
* Haitzuloaren alegoria
* Eszeptizismoa
* Gnostizismoa
* Existentzialismoa
* Nihilismoa

## Kanpo estekak