open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ashur-resh-ishi I.a

**Ashur-resh-ishi I.a**, Asiriako erregea izan zen K.a. 1132 eta K.a. 1115 bitartean, inperio ertainaren garaian, dirudienez, Asiriaren ondorengo berrindartzearen oinarriak jarri zituena.

Ashur-resh-ishik, tronua heredatu zuen bere aita Muttakil-Nusku hil ondoren, eta laster bidali zituen kanpainak aramear eta Mushki tribuen aurka, Zagros mendietaraino iritsiz. Apku izeneko hiri berri bat sortu zuen, gaur egungo Mosuletik gertu, eta, bere buruari, "Asiriako Mendekatzailea" deitu zion. Edozein kasutan, garaipen hauek ez ziren erabakiorrak izan, bere ondorengoek, etsai berberei aurre egin behar izan baitzieten.

Babiloniako Ninurta-Nadin-Shumi eta Nabukodonosor I.a erregeei ere aurre egin behar izan zien, kanporatu ahal izan zituenak.

Bere oinordekoa, bere seme Tiglath-Pileser I.a izan zen.
Sodio kloruro

**Sodio kloruroa** edo **gatz arrunta** NaCl formula duen konposatu kimikoa da. Naturan halita mineral gisa edo hainbat disoluziotan agertzen da, itsasoan kasu. Halaber, itsasoaren gazitasunaren eragile nagusia da eta hainbat organismoren jariakin extrazelularra da. Orokorrean jaki edo kontserbante bezala erabiltzen da.

## Beste nomenklatura kimikoak 
NaCl era ezberdinetan izenda daiteke, nomenklatura kimikoaren arabera. Nomenklatura sistematikoan sodio monokloruro izango litzateke, Stock-en nomenklaturan sodio (I) kloruroa eta nomenklatura tradizionalean sodio kloruro edo kloruro sodikoa. Era berean, izen arruntak ere baditu, gatza edo gatz arrunta kasu.

## Lorpena 
[thumb|ezkerrera|Canevas puntuz brodaturiko gatzakutoa, Zuberoa. [Euskal Museoa (Baiona)|Baionako Euskal Museoa.]]
Gatz arrunta lortzea ez da batere zaila edo garestia, orokorrean gatzagatan egiten da, ur gaziak desbideratzen. Itsasoko ur edo beste motatakoa sodio klorurodun urak desbideratzen dira eta plataforma edo lur eremu itxietara eramaten da, metro inguruko sakontasuneko aintziratxoak sortuz. Ura lurruntzean, sodio kloruroa prezipitatu egiten da, eta gero jaso. Ondoren tratamendu ezberdinak ematen zaizkio, kontsumorako gai izan dadin.

## Eraginak 
Kantitate handietan hartzean oso toxikoa izan daiteke bai animalia bai landareentzat. Zelulen lisia ekar dezake. Kantitate normaletan hartzean denbora luzean iraitz sisteman arazoak ekarriko luke.

Ukipenari begira, larruazala sumindu daiteke, baita begiak ere. Era berean, inhalazioak sudur konduktuen narritadura larria ekar dezake kantitatean handiak badira.

## Propietate fisiko-kimikoak 
### Propietate fisikoak 
* Agregazio egoera giro tenperaturan: Solidoa.
* Itxura: Koloregabea; hala ere zuria edo zurixka agertu daiteke kristalak final baldin badira.
* Dentsitatea: 2200 kg/m3; 2,2 g/cm3.
* Masa: 	58,4 u.
* Fusio puntua: 1.074 K (801&nbsp;°C)
* Irakite puntua:	1.738 K (1.465&nbsp;°C)
* Egitura kristalinoa: Kristal kubikoak

### Propietate Kimikoak 
* Uretan disolbagarritasuna: 35,9g/100 mL ur
* KPS: 	37,79 mol2
* Erlazionatutako konposatuak: Potasio kloruroa (KCl)

### Termokimika 
* ΔfH0gas: -181,42 kJ/mol
* ΔfH0likido: -385,92 kJ/mol
* ΔfH0solido: -411,12 kJ/mol
* S0gas, 1 bar: 229,79 J·mol-1·K-1
* S0likido, 1 bar: 385,06 J·mol-1·K-1
* S0solido: 72,11 J·mol-1·K-1
[thumb|left|[Kristal-egitura bat, NaCl.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gatz arrunt (**Sodio kloruroaren** ikuspuntu kulturala, ez kimikoa)

## Kanpo estekak
Iñigo Olaetxea

**Iñigo Olaetxea Altzugarai** (Lesaka, Nafarroa, 1975) bertsolari nafarra da. Garraiolaria da ogibidez. 2007ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan hirugarren postua lortu zuen.

## Txapelketak 
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa:
** Hirugarren (1): 2007
** Laugarren (2): 2006, 2009
** Zortzigarren (2): 2002, 2008

## Kanpo estekak 
*  Bertsozale.com: Iñigo Olaetxea
Joxe Juan Zubieta

**Joxe Juan Zubieta Portu** "Etxabe" (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1975) bertsolari nafarra da. Garraiolaria da ogibidez. 2005eko Nafarroako Bertsolari Txapelketan laugarren postua lortu zuen.

## Txapelketak 
* Nafarroako Bertsolari Txapelketan hartu zuen parte 10 urtez jarraian:
** 2000. urtean hartu zuen parte lehenengo aldiz txapelketan, eta finalerdietara iritsi.
** 2001ean Beran jokatutako finalera iritsi zen
** 2002an Donezteben jokatutako finalean kantatu zuen
** 2003an finalerdietan bukatu zuen txapelketako ibilbidea
** 2004an Lesakan jokatutako finalean kantatu zuen
** 2005ean Lakuntzan jokatutako finalean laugarren postua lortu ondoren Euskal Herriko bertsolari txapelketa nagusian parte hartzeko txartela eskuratu zuen; Lekunberrin izan zen kanporaketan, hain zuzen.
** 2006an Elizondon jokatutako finalean kantatu zuen
** 2007an ere Elizondoko saioan finalista izan zen
** 2008an eta 2009an finalerdietan kantatu zuen
* Bertsolari Txapelketa Nagusian behin hartu zuen parte:
** 2005: Final-laurdenak
* Bortziriko taldekako txapelketan ere hainbat alditan parte hartutakoa da. Hiru alditan txapeldun izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Jose Juan Zubieta "Etxabe"», *Bertsozale.com*
Julio Soto

[270px|thumb|Julio Soto, [Baionako finalaurrekoan, 2022ko Txapelketa Nagusian.]]
**Julio Soto Ezkurdia** (Gorriti, Nafarroa Garaia, 1987ko abuztuaren 28a) bertsolaria da. San Fermin ikastolatik pasa eta gero, Nekazal ingeniaritza eta Euskal filologia ikasi zituen. Halaber, zutabegilea da Berria egunkarirako, "Larrepetit" atalean. Bertso-irakasle lanetan ere aritu da Iruñeko Bertso Eskolan, Erleta Ikastetxean (Leitzan), Ibarberri Eskolan (Lekunberrin) eta Xalto Ikastetxean (Goizuetan).

## Bertsolaritza ibilbidea 
Iruñeko Bertso Eskolan hezia da. 2003, 2004 eta 2005eko Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan txapelduna izan zen. Nafarroako Bertsolari Txapelketako (NBT) 2006ko edizioan finalean sartu zen, 2008koan hirugarrena eta 2009koan txapeldunordea izan zen. Aurrerantzean, Nafarroako txapelduna sei aldiz izan da, 2010ean, 2011an, 2015ean, 2017an, 2019an eta 2023an hain zuzen ere. 2009, 2013, 2017 eta 2022 urteetako Bertsolari Txapelketa Nagusian parte hartu zuen baita ere.

## Lorpenak 
### Txapelketak 
* Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (3): 2003, 2004, 2005
* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Txapeldunordea (1): 2005
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (6): 2010, 2011, 2015, 2017, 2019 eta 2023
** Txapeldunordea (2): 2009 eta 2013
** Hirugarrena (2): 2008 eta 2021
** Laugarrena (1): 2025
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Finalaurrekoak (4): 2009, 2013, 2017 eta 2022

### Sariak 
* Xalto Saria (1): 2005
* Zarauzko Kopla Txapelketa (1): 2009
* Bertxoko sariketa (2): 2008, 2010
* San Prudentzioko Dunba txapelketa (1): 2023

## Ikus, gainera 
* Bertsolari garaikideen zerrenda

## Kanpo estekak 
* «Julio Soto», *Bertsozale.com*.
* Sotok *Berria* egunkarian argitaratutako artikuluak.
Xabier Legarreta

**Xabier Legarreta Etxarri** "**Arano**'" (Arano, Nafarroa, 1976) bertsolari nafarra da. Igeltseroa da ogibidez. 1998ko eta 2000ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan txapeldunordea izan zen eta 2010ekoan laugarren postua lortu zuen.

## Txapelketak 
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Txapeldunordea (2): 1998, 2000
** Laugarren (2): 2002, 2010
** Seigarren (1): 2008

## Sariak 
* Xalto Saria (1): 1997

## Kanpo estekak 
*  Bertsozale.com: Xabier Legarreta
Migel Mari Elosegi

**Migel Mari Elosegi Irurtia** "**Luze**'" (Leitza, 1970eko martxoaren 14a) nafar bertsolaria da. Basozaina da ogibidez. 2007ko eta 2008ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan zazpigarren postua lortu zuen.

## Txapelketak 
* 2007ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan zazpigarren postua.
* 2008ko Nafarroako Bertsolari Txapelketan zazpigarren postua.

## Kanpo estekak 
* Bertsozale.com: Migel Mari Elosegi
Alluanna

**Alluanna**, errege hitita bat izan zen, Telepinuren oinordeko eta suhia. Zehaztu gabeko denbora tarte batez gobernatu zuen, hititar monarkiaren *urte ilunak* deituriko garaian, K.a. XV. mendearen hasiera inguruan. Garai honi, hititen inperio ertaina ere deitzen zaio.

Bere oinordekoa, Tahurwaili izan zen, eta, Alluannari buruz mantentzen diren dokumentu urriek, dirudienez, Tahurwailik hil zuela diote.

## Familia 
## Kanpo estekak
Indrajayavarman

**Indrajayavarman** Khemertar Inperioko errege bat izan zen, VIII. eta XV. mendeen artean hego-ekialdeko Asian existitu zen antzinako erresuma bat. 1308 eta 1327 bitartean gobernatu zuen.

## Erregealdia 
Indrajayavarman, Shiva jainko hinduistaren jarraitzaile sutsua izan zen, eta brahmanen apaiz kastak, beraz, beragan eragin handia izan zuen.

Budisten jazarpen handi bat hasi zuen bere domeinuetan, Budaren irudiak ere suntsitu zituelarik. Bere jarrerak, kexu erlijiosoen gehikuntza eta tailandiarren Kanputxeaganako erasoen berrabiaraztea eragin zuen, fede budista defendatzeko aitzakiarekin.

1327. urtean, bere oinordekoa, bere seme Jayavarman IX Parameçvara izan zen.
Iñigo Manzisidor

**Iñigo Manzisidor Larrañaga**, ***Mantxi*** (Zarautz, Gipuzkoa, 1977ko abenduaren 16a) bertsolari gipuzkoarra da. 

Igeltseroa da ogibidez. 1999an Zarautz Jai Txiki taldearekin Gipuzkoako Herriartekoa irabazi zuen Julen Zulaika eta Andoni Egaña taldekide zituela.

## Txapelketak 
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** finalaurrekoak (3): 2005, 2013, 2022
** final laurdenak (1): 2009
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa
** finalaurrekoak (5): 2003, 2007, 2011, 2019, 2024
** final laurdenak (1): 2015
** txapelduna, Herriartekoa (1): 1999

## Sariak 
* Lizardi saria (2): 1996, 1998  
* Orixe saria (1): 2013 

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Bertsozale.com: Iñigo Manzisidor
Belfort

**Belfort** (franche-comteraz *Béfô*, alemanez *Beffert*) Frantziako Belfort Herrialdea departamenduko hiriburua da.

## Geografia 
Vosges mendiak eta Jura mendilerroaren artean kokatuta, Savoureuse eskualdean dago. Rhin eta Rodano ibaien arteko bideak zeharkatzen du hiria.

## Auzoak 
Hamar auzo ditu:
* Jean Jaurès (8.418 biztanle)
* Centre-Ville / Faubourg de Montbéliard (7.578 biztanle)
* Belfort-Nord (6.159 biztanle)
* Résidences - Bellevue (5.890 biztanle)
* Résidences - La Douce (4.483 biztanle)
* Le Mont / Les Barres (4.377 biztanle)
* La Pépinière (3.878 biztanle)
* Les Glacis du Château (3.592 biztanle)
* Vieille Ville / Le Fourneau (3.235 biztanle)
* La Miotte / Les Forges (2.796 biztanle)

## Biztanleria 

ImageSize = width:250 height:200
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20
TimeAxis = orientation:horizontal
AlignBars = justify
Colors =
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy
Period = from:1960 till:2010
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =
  bar:75000 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:50000 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:25000 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =
  layer:front    
  points:(48,129)(84,141) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 48070 1968: 53214
  points:(84,141)(100,144)    color:blue    width:2 #1975: 54615
  points:(100,144)(128,136)   color:blue    width:2 #1982: 51206
  points:(128,136)(160,134)   color:blue    width:2 #1990: 50125
  points:(160,134)(196,134)   color:blue    width:2 #1999: 50417
  

## Belfortar ospetsuak 
* François Joseph Heim (1787-1865), margolaria
* Louis-Gabriel-Charles Vicaire (1848-1900), poeta
* Jean-Pierre Chevènement (1939), politikaria

## Hiri senidetuak 
Belfort ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galeria 

Image:France-90-Belfort-Belvedere nord.jpg|Belvédère : iparraldea
Image:France-90-Belfort-Belvedere ouest.jpg|Belvédère : mendebaldea
Image:France-90-Belfort-Belvedere sud.jpg|Belvédère : hegoaldea
Image:France-90-Belfort-Toits.jpg|
Image:France-90-Belfort-Cathedrale Saint Christophe-Facade.jpg|Saint-Christophe katedrala
Image:France-90-Belfort-Hotel de departement.jpg|Departamenduaren egoitza
Image:France-90-Belfort-Place Armes.jpg|Enparantza
Image:France-90-Belfort-Place Grande Fontaine.jpg|Grande Fontaine enparantza
Image:France-90-Belfort-Place Republique-Legrand.jpg|Legrand komandantea
Image:France-90-Belfort-Rempart-4.jpg|Rempart
Image:France-90-Belfort-Fortifications nord.jpg|Fortea
Image:France-90-Belfort-Tour Bourgeois.jpg|Bourgeois dorrea
Image:France-90-Belfort-Lion-Profil.jpg|Belfortko Lehoia
Image:France-90-Belfort-Vue eloignee.jpg|Ikuspegia
Image:Belfort-90-fortifications_Porte_de_Brisach.JPG|Brisach atea
Image:Belfort-90-HotelDeVille.jpg|Udaletxea

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bittor Elizagoien

**Bittor Elizagoien Etxegarai** (Arraioz, Baztan, Nafarroa Garaia, 1961eko uztailaren 31) bertsolaria da. Hargintzan eta etxegintzan egiten du lan. 1994ko eta 1999ko Nafarroako Bertsolari Txapelketako txapelduna izan zen. Bertso-eskolako irakasle eta gai-jartzaile ere aritzen da. Nafarroako Bertsolari Txapelketa guztietan parte hartu du 1979az geroztik eta ohiko finalista da bertan.

## Txapelketak 
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (2): 1994 eta 1999
** Txapeldunordea (1): 1992
** Hirugarren (5): 1995, 1996, 1997, 1998 eta 2004
** Bosgarren (2): 1993, 2001
** Seigarren (2): 2000, 2002
** Zazpigarren (1): 1991
** Zortzigarren (2): 2003 eta 2007
** Finalista (1): 1990
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Parte hartze (3): 1993, 1997 eta 2001

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Bittor Elizagoien», *Bertsolaritzaren datu-basea*.
* Elizagoien, Bittor. Tantoa. Argia (1999-06-20)
Oihane Enbeita

**Oihane Enbeita Gardoki** (Gernika-Lumo, Bizkaia, 1978ko urriaren 24a) bertsolari bizkaitarra da. Antzerkiko aktorea da ogibidez.

Hainbat Bizkaiko Bertsolari Txapelketetan parte hartzeaz gain, hiru Bertsolari Txapelketa Nagusitan parte hartu du.

## Txapelketak 
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** finalaurreak (2): 1997, 2001
** parte hartzea (3): 1997, 2001, 2005
* Bizkaiko Bertsolari Txapelketa:
** finalista (3): 1998, 2000, 2002
* Eskolartekoak:
** Bizkaiko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
*** Txapelduna (txikitan): 1991, 1992
* Berritxu saria (1): 1996

## Antzerkia 
* *Zortzi olivetti poetiko* (1999) - Antzerkiola Imajinarioa
* *Txoritxu bet dekot eskuetan*
* *Titirikontu-kontari* (2005) - Gorakada
* *Cyrano* (2008) - Gorakada
* *Irudimendeko hiria* - Gorakada
* *Lua Kastore* (2018) - Ma kolektiboa

## Kanpo estekak 
*  Bertsoa.com: Oihane Enbeita
* Oihane Enbeita, Andoni Gartzia eta Eneritz Zeberioren 'Lua Kastore' proiektuak eskuratu du Joseba Jaka bekaBerria, 2018-04-13
Mendes

[eskuinera|thumb|200px|[Antzinako Egiptoko nomoak]]
**Mendes** (grezieraz Μένδης) Niloren deltan zegoen antzinako hiri egiptoar bat izan zen, gaur egungo *Tell el-Ruba*-rekin bat datorrena.

Bere izen egiptoarra, **Per-Banebdyedet** zen "Ahariaren domeinua, Dyedeten jauna" esan nahi duena, eta *Ba* ahariaren gurtza gunea zen, Herodotok aipatua. Aurretik, hiria **Dyedet** deitzen zen, eta, gurtza nagusia, *Hatmehyt* jainkosa arrainarenganakoa zen.

Mendesen sortu zen Egiptoko XXIX. dinastia eta Behe Egiptoko XVI. nomoaren hiriburua izan zen Vespasiano erromatar enperadorearen garaian.

Hiriak, bi muino behintzat hartzen zituen, baina tenplu eta monumentu ugari, ziuraski, Pi-Ramsesera eraman ziren.

Erromatarren mende egon zen garaian, hiriaren erdigunea, **Anpet** hiria zegoen ondoko muinora pasa zen, grezieraz **Thmuis** deitzen zena, eta gaur egungo **Tell al-Timai** dena, Tell el-Rubatik gertu, Al-Simbellaweinetik iparmendebaldera.

## Hondar arkeologikoak 
Egiptoko Antzinako Inperioaren garaiko mastabak, Ramses II.a, Merenptah eta Ramses III.aren garaietako zenbait monumentu, eta Ahmose II.ak, aurreko beste tenplu baten gainean eraikitako tenplu bat, Ra, Osiris, Shu eta Geb jainkoei sagaratutakoa. Tenplu hau, lau bloke monolitikoz osatuta zegoen, eta, bloke horietatik, bakarra baino ez da geratzen, ia zortzi metrokoa, Shu jainkoari dagokiona, hegomendebaldean kokatua. Tenplua, Ptolomeo II.a Filadelfoak zaharberritu zuen.

Sarkofago beltzetan lurperatutako aharien nekropoli bat ere aurkitu da.

* Gainera, egiptoar mitologian, **Mendes**, naturako jainko bat zen.

## Kanpo estekak
Charleville-Mézières

**Charleville-Mézières**, Frantziako hiri bat da, Ardenak departamenduko hiriburua dena.

## Geografia 
Mosa ibaiak hiria zeharkatzen du.

## Historia 
Charleville-Mézières 1966an sortua zen, bost komuna batu zituztenean. Antzinako komunak Charleville, Étion, Mézières, Mohon eta Montcy-Saint-Pierre ziren. 1965ean Le Theux izeneko komuna Mezièresekin batu zuten.

## Charlevillestar ezagunak 
* Arthur Rimbaud (1854–1891) poeta.

## Herri eta hiri senidetuak 
Chareville-Mézières ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galeria 

Image:Carjat Arthur Rimbaud 1872 n2.jpg|Arthur Rimbaud
Image:Graf Jean Nicolas Arthur Rimbaud.jpg|Arthur Rimbauden hilobia
Image:Charleville mezieres musée rimbaud 02.jpg|Rimbaud museoa
Image:ARCADES PLACE DUCALE CHARLEVILLE MEZIERES.jpg|Ducale enparantza
Image:Eglise Saint Rémi Charleville-Mézières.jpg|Saint Rémi eliza
Image:Façade église Saint Rémi.jpg|Saint Rémi eliza
Image:Institut international de la marionette Charleville-Mézières.jpg|*Institut international de la marionette*
Image:Musée de la marionette Carleville-Mezières.jpg| Txontxongilo museoa
Image:Place Churchil Charleville-Mézières.jpg|Churchil enparantza
Image:Statue de Gonzague détail Charleville-Mézières.jpg|Gonzague irudia
Image:Marché de Noel Charleville-Mézières.jpg|Gabonetako merkatua

## Ikus, gainera 
* Munduko txotxongilo jaialdia

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Egiptoko XXIX. dinastia

[thumb|240px|[Akorisen esfingea. Louvre.]]
**Egiptoko XXIX. dinastia**, herrialde honetan iraupen laburrenetako bat izan zuenetako bat da. K.a. 398tik K.a. 378 arte baino ez zuen iraun.

Neferites I.a faraoiak abiarazi zuen hain iraupen laburra izan zuen dinastia hau. Faraoi honek, Mendesera pasa zuen hiriburua, Sais baino Niloren deltaren erdialderago zegoen hiria, beharbada, errege boterearen berragertze indartsu bat adieraziz.

Neferites I.ak eta bere oinordekoek, Artaxerxes II.ak, Egiptoko boterea berreskuratzeko egin zuten ahalegin guztien aurrean euren boterea mantentzea lortu zuten. Dinastiaren azken urteak, dinastia beraren amaiera suposatu zuten matxinadez josiak egon ziren. Dinastia honetako erregeek, Apis zezen sakratuaren gurtza mantendu zuten Menfisen, Saqqarako Serapeumaren estela eta idazkunetan erregistratua.

XXVI, XXVII, XXVIII, XXIX, XXX eta XXXI. dinastiek, Egiptoko aro berantiarra deritzona osatzen dute.

## Dinastia honetako faraoiak 
## XXIX. dinastiaren kronologia 
Egiptologoek estimatutako kronologia:

* Lehen faraoia: **Neferites I.a** K.a. 399/K.a. 398-K.a. 393/K.a. 392
* Azken faraoia: **Neferites II.a** K.a. 380/K.a. 379-K.a. 379/K.a. 378

## Kanpo estekak
Châtellerault

**Châtellerault**, Frantziako hiri bat da, Vienne departamenduan dagoena.

## Geografia 
Vienne ibaiak eta bere ibaiadarra den Clainek Châtelleraulten dute lotunea.

## Demografia 
## Chatelleraultar ezagunak 
* René Descartes (1596-1650), filosofoa.
* Jean-Pierre Thiollet (1956 -) idazlea.
* Sylvain Chavanel (1979 -), txirrindularia.
* Sébastien Chavanel (1981 -), txirrindularia.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galeria 

Image:Vuesud1.jpg|Vienne ibaia
Image:Commanderie (19).jpg|Commanderie

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Koldo Salinas

**Koldo Salinas Aragon** (Irun, Gipuzkoa, 1949ko uztailaren 10a) euskal maisu txokolategilea da. Bere aita Jose Salinas Ros-en aginduetara hasi zen Brasil Gozotegiko lantegian eta 1977an saltokiaren ardura hartu zuen.

1983an Gozotegiko kafetegia kendu eta gozotegia soilik utzi zuen, eta orduan txokolateak egiten hasi zen. Koldok Juncal Cuevas ezagutu zuen, Biarritzen txokoloateak bainatzen urte mordoa eman zuena eta ordurako jubilatua zegoena. Juncalek urtebetez egon zen Brasil Gozotegian Koldori lanbidea irakasten.

Gaur egun Europako maisu txokolategile ospetsuenetakoa da. Sari ugari irabazi ditu. Horien artean, *Dulces Caprichos, descubriendo sabores* liburuagatik 2008ko *Gourmand World Cookbook Awards* saria irabazi zuen eta 2009an *Best in the Word* mundu mailako lehenengo saria eskuratzeko lehiatuko da.

## Lanak 
### Liburuak 
* *Dulces Caprichos, descubriendo sabores* (Ttarttalo, 2008/09, )

## Kanpo loturak 
* Koldo Salinasen biografia
* : Koldo Salinas Irungo Erraldoia.
Tanutamani

**Bakara Tanutamani** (K.a. 664-K.a. 656) Egiptoko XXV. dinastiako faraoi bat izan zen, Kushekoa edo Nubiarra ere deitua.

Bere izena, koptoeraz (nubieraz) **Tanutamani** da. *Asiriar Urteliburu*etan **Tandamane** bezala agertzen da. Bere tronu izena, **Bakara** izan zen. Manetonek ez du aipatzen (*Amani*, Tebastar jainkoa den Amonen ahoskatze kushtarra da).

Shabako erregearen semea eta bere aurreko erregea izan zen Taharqoren iloba zen.

Asiriar inbaditzaileek, Nekao I.a izendatu zuten errege bezala, ondoren, Egiptotik alde eginez. Orduan, Nubiatik, Tanutamani Niloren haranetik joan eta Egipto osoa konkistatu zuen, Menfis barne. Nekao I.a, asiriarren ordezkaria, Tanutamaniren kanpainan hila izan zen. Erreakzio bezala, asiriarrak Egiptoar itzuli ziren, Tanutamaniren armada Deltan garaituz, eta hegoalderantz jarraitu zuten, Tebaseraino, hiri hau arpilatuz.

Asiriar okupazioak, K.a. 661ean, nubiar erregeen Egiptoren kontrolaz amaitu zuen, Tanutamaniren autoritatea, Goi Egipton bere erregealdiko zortzigarren urterarte onartua izan zen arren. K.a. 656an, Psametiko I.aren armadak, modu baketsuan hartu zuen Tebasen kontrola, eta, azkenik, Egipto osoa bateratu zuen bere agintepean. Ondoren, Tanutamanik, soilik Nubian gobernatu zuen. K.a. 653an hil eta El Kurruko hilerri familiarrean lurperatua izan zen.

Kushtar erregeek, Egipto utzi eta egungo Sudanen gobernatu zuten beste mila urtez, lehenik Napatan, eta, ondoren, Meroen.

## Bere garaiko testigutzak 
Erregearen estatua ezagun bakarra, bururik ez duena, Gebel Barkalen aurkitu zen, eta, gaur egun, Ohioko *Toledoko Arte Museoa*n erakusten da, AEBetan.

* Estatua kolosalak Napatan (Török)
* Neb-ankheko Osiris-Ptahren kaperaren amaitzea (Török)
* Erregearen lurperaketaren ushebtia, UC13221 (Petrie Museoa)
Artaxerxes II.a Mnemon

**Artaxerxes II.a Mnemon** ((; K.a. 436-K.a. 358), Persiar Inperioko erregea izan zen K.a. 404tik hil zen arte. Bere jatorrizko izena Artsazes zen, baina Artaxerxes izena hartu zuen tronu izen bezala.

Bere anaia txiki Ziro Gaztearen aurrean bere tronuratze nahia defendatu zuen, azken hau, Cunaxako guduan garaitua eta hila izan zelarik, K.a. 401ean. Bere erregealdiaren amaiera aldera, K.a. 366tik K.a. 358 arte, mendebaldeko satrapen matxinada baten aurrean ere beste hainbeste egin behar izan zuen.

Persiaren beste aliatu batzuk ziren espartarrei ere aurre egin behar izan zien, hauek, Agesilao II.aren agindupean, Asia Txikia inbaditu zutelarik. Espartarrei garaitzeko, Artaxerxes II.ak Atenas, Tebas eta Korinto erosi zituen, Espartaren aurka altxatu ziren hiriak, Korintoko Gerra hasiz. K.a. 386an, Artaxerxes II.ak, bere aliatuak bertan behera utziz, Espartarekin Antaltzidasen Bakea adostu zuen. Hitzarmen honek, Anatoliako kostaldean zeuden Jonia eta Eoliako hiri greziarren kontrola, persiarrei itzuli zien, Esparta, Grezia penintsularrean botere nagusi bezala uzten zuen bitartean.

Grezian izan zuen arrakasta gora-behera, Egipto, arrakastaz matxinatu zena bere erregealdiaren hasieran, independente mantentzen zen. Egipto K.a. 373an birkonkistatzeko saiakera, erabateko porrota izan zen, baina, euren azken urteetan, persiarrek, egiptoar-espartar armada bat garaitzea lortu zuten, hauek Fenizia konkistatu nahian zebiltzanean.

## Eraikuntza aktibitatea 
* Susan: Dario I.aren jauregia eta hego-ekialdeko gotorlekuetako gotorleku bat zaharberritu ziren.
* Ekbatanan: apadana bat eraiki eta estatua berriak ekartzen dira.

## Erreferentziak
Gatz

**Gatza** ondoko hauek izan daitezke:

# Gatz arrunta, janariak ontzeko erabiltzen den eta nagusiki sodio kloruroz osatuta dagoen elikagai-gehigarria
# Gatz mineralak, izaki bizidunen osagai diren gatz inorganikoak
# Gatz (kimika), ioiz osatutako konposatu kimiko neutroak
Tiglath-Pileser I.a

**Tiglath-Pileser I.a** (K.a. 1114-K.a. 1076), **Teglatfalasar**, **Teglat-Falasar** eta baita **Tukulti-pal-Esarra** ere deitua ("nire fedea Esarraren semean dago" akkadikoz), Asiriako inperio ertaineko erregerik garrantzitsuenetako bat izan zen.

Ashur-resh-ishi I.aren semea, bere aitaren oinordeko izan zen Asiriako tronuan, eta laster murgildu zen bere aitak aramearrekin izan zituen gatazka beretan. Kanpaina militar ugari egin zituen muga guztietan, baina bereziki mendebaldean, Eufrates ibaia askotan zeharkatu baitzuen, aramearrak eta Mushkiak Taurus mendietan garaituz, oroitzapenezko estela bat eraikiz Nairin eta Mediterraneora iritsiz, non, ekialdeko erresumek, zergak ordaindu zizkioten eta Egiptok opariak bidali zizkion. Ahalegin guzti hauek egin arren, aramearrak ez ziren garaituak izan, soilik kanporatuak, eta, izan ere, oraindik beste behin behintzat inbaditu zuten asiriar lurraldea.

Ekialdean eta iparraldean, Tiglath-Pileserrek, asiriar merkataritza babestu zuen Zagros mendi inguruan, hegoaldean, Babiloniako errege zen Nabukodonosor I.aren aurka borrokatu zuen bitartean, eta, porroten batzuk izan zituen arren, Babiloniako iparraldeko zatia hartu ahal izan zuen, hiriburua bera barne.

Kanpaina militar guzti hauek, Asiriak, Ashur Dan I.aren erregealditik zuen egonkortasunaren ondorioz posible izan zirenak, inperioaren boterea, Tukulti-Ninurta I.aren garaitik izan ez zuen maila batetara igo zuten.

Tiglath-Pileserrek, bere denboraren zati bat, ureztatze sarea eta Asiriako tenpluak hobetzen ere eman zuen, garai hari buruzko azterketarentzako idazkun garrantzitsuak utziz, errege honen erregealditik aurrera, asiriar istorioetan kontatutako gertaerak, kronologikoki ordenatuak egotea ohitura bihurtzen baita.

Bere seme Asharid-apal-Ekur izan zen bere oinordekoa
Cherbourg-Octeville

**Cherbourg-Octeville** Frantziako azpiprefektura eta udalerri ohia da, Mantxa departamenduan dagoena. Hiria 2000eko otsailaren 28an sortu zuten, antzinako Cherbourg eta Octeville hiriak batuz. 2016an Cherbourg-en-Cotentin bilakatu zen.

## Geografia 
Cherbourg-Octeville Cotentin penintsularen iparraldean dago, Mantxako kanalaren kostaldean. Ingalaterrako kostaldea 120 kilometrotara du.

## Demografia 

**Cherbourg eta Octevilleko bilakaera demografikoa**

## Herri eta hiri senidetuak 
Cherbourg-Octeville ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 

## Cherbourgtar ezagunak 
* Alfred Rossel (1841-1926), abeslaria normandieraz.
* Victor Grignard (1871-1935), kimikaria, 1912ko Nobel Sariaren irabazlea.
* Jean Marais (1913-1998), aktorea.
* Françoiz Breut (1969-), abeslaria.
* Émilie Loit (1979-), tenislaria.

## Galeria 

Image:Cherbourg.jpg|Ikuspegia
Image:Cherbourg1944-Combat avParis.jpg|Bigarren Mundu Gerra
Image:Basilique Sainte-Trinité de Cherbourg-7958.jpg|Trinité basilika
Image:Les-Provinces.jpg|Les Provinces auzoa
Image:Cherbourg-arsenal hangars.jpg|Arsenala
Image:Napoleon a Cherbourg bordercropped.jpg|Napoleonen irudia
Image:Cherbourg Bassin du Commerce.jpg|Kaia
Image:Eglise ND du Voeu Cherbourg1.jpg|Notre-Dame du Voeu eliza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Nimrod

Bibliako Hasiera liburuko hamargarren atalean, **Nimrod** (; ; ), Kusen seme bat da, Kamen biloba eta Noeren birbiloba.

Lurreko lehen buruzagia izan zen. Jaungoikoaren mesedea zuen ehiztari ausart bat zen. Judu eta musulman tradizioak duela lau mila eta bostehun urte Babilonia sortu zuela dio, eta Babelgo dorrea ere eraiki zuela. Bere alaba Azurad Eberrekin ezkondu zen, zeinek Nimrodi Babelgo dorrea egiten laguntzeari uko egin baitzion, eta, honen ondorioz, euren hizkuntza, hebreera, garbi mantendu zen.

Babel, Erec, Akad eta Kalan domeinatzen hasi zen, Sinarko lurrak. Ondoren, bere domeinuak, Assurrera hedatu zituen, non Ninive, Rehobot-Ir, Quelah eta Ressen hiriburua eraiki zituen, azken hau, Ninive eta Quelahren artean.

Judaismoaren arabera, Nimrodek denbora batez hartu zuen Abraham gaztea, zeina bere aitak, Tarek, idolo jentilak zituen aldare bat hautsi ziolako zigortu zuen. Urte batzuk beranduago, hain etsaitu ziren, ezen, Abraham Harrango oasian kanpatua zegoen bitartean, Nimrodek sute bat piztu zuen Abraham hiltzeko, baina honek, ihes egitea lortu zuen.

Bibliako tradizio egiptoarrak, Egiptoko I. dinastiako Semerkhet faraoiak hil zuela dio, bere senide Semekin lotzen duena, Noeren semea.

## Kanpo estekak
Duane Allman

**Duane Allman** (Nashville, Tennessee, Ameriketako Estatu Batuak, 1946ko azaroaren 20a - 1971ko urriaren 29a) rock gitarra-jotzailea zen. The Allman Brothers Band taldearen sortzaileetako bat izan zen.

Gaztaroan, bere anaia Gregg eta biak "Allman Joys" taldea sortu zuten eta 1965an bere lehenengo singlea kaleratu zuten *Spoonful* izenekoa. Gero, taldeari "The Hour Glass" izena jarri zioten eta bi disko kaleratu zituzten baina ez zuten arrakastarik izan eta 1968an taldea desegin eta Floridara bueltatu ziren.

Wilson Pickettekin Hey Juderen cover bat grabatu zuen eta Atlantic diskoetxeak kontratatu zuen. Horrek, Aretha Franklin, Boz Scaggs eta King Curtis bezalako musikariekin lan egiteko aukera eman zion.

1969an, New Yorken, Butch Trucks bateria-jolea, bere anaia Gregg eta hirurak The Allman Brothers Band musika taldea sortu zuten eta izen bereko diska grabatu zuten.

1971ko urriaren 29an hil zen, 24 urterekin, errepide istripu batean, bere Harley-Davidson motorra gidatzen ari zenean.

2003an *Rolling Stone* aldizkariak Garai guztietako 100 gitarra-jotzailerik onenen zerrendan 2. postuan jarri zuen.

## Erreferentziak
Mark Knopfler

**Mark Freuder Knopfler** OBE (Glasgow, Eskozia, 1949ko abuztuaren 12a) abeslari, gitarra-jotzaile eta musika egile eskoziarra da. 1977an bere anaia Davidekin sortu zuen Dire Straits taldearen abeslaria eta gitarra-jotzailea izateagatik ezaguna da.

Horrez gain, Notting Hillbillies eta Brewer's Droop taldeetan jo du, baita Bob Dylanekin *Slow Train Coming* bilduman ere. Halaber, bakarlari bezala ere jo du. Filmentzako musika egin du, besteak beste *Local Hero*, *Comfort and Joy*, *Cal*, *Last Exit To Brooklyn*, *Wag the dog*, *Metroland* eta *A shot at glory*.

*Rolling Stone* aldizkariak Garai guztietako 100 gitarra-jotzailerik onenen zerrendan 27. postuan jarri zuen.

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Golden Heart* (1996)
* *Sailing to Philadelphia* (2000)
* ''The Ragpicker's Dream* (2002)
* *Shangri-La* (2004)
* *One Take Radio Sessions* (2005)
* *Kill To Get Crimson* (2007)
* *Get Lucky* (2009)
* *Privateering* (2012)
* *Tracker* (2015)
* *Down the Road Wherever* (2018)
* *One Deep River* (2024)

### Soinu-bandak 
* *Local Hero*
* *Cal*
* *The Princess Bride*
* *Last Exit To Brooklyn*
* *Metroland*
* *Wag The Dog*
* *A Shot at Glory*

### Dire Straits 
* *Dire Straits* (1978)
* *Comuniqué* (1979)
* *Making Movies* (1980)
* *Love Over Gold* (1982)
* *ExtenDancePlay* (EP) (1983)
* *Alchemy* (Zuzenean) (1984)
* *Brothers In Arms* (1985)
* *Money For Nothing* (Bilduma) (1988)
* *On Every Street* (1991)
* *On The Night* (Zuzenean) (1993)
* *Live At The BBC* (Zuzenean) (1995)
* *Sultans of Swing* (Bilduma) (1998)
thumb|250px|eskuinera|Mark Knopfler eta Emmylou Harris.

### Besteak 
* *Real Live Roadrunning* DVD (Emmylou Harrisekin)
* *All the Roadrunning* (Mark Knopfler eta Emmylou Harris)
* *Missing...Presumed Having a Good Time* (The Notting Hillbillies)
* *Neck and Neck* (Chet Atkinsekin)
* *Slow Train Coming* (Bob Dylanekin)
* *Infidels* (Bob Dylanekin)
* *Release* (David Knopflerrekin)
* *Never Told A Soul (John Illsleyrekin)
* *Glass (John Illsleyrekin)
* *Sea Fever (William Topleyrekin)

## Erreferentziak
Doverko itsaslabar zuriak

**Doverko itsaslabar zuriak** () Ingalaterrako hego-ekialdeko itsasertzean dauden labar batzuk dira; zehazki, Doverko itsasartean, Frantziarekin aurrez aurre.

Labarrek 106 metrorainoko altuera hartzen dute, eta daukaten itxura deigarria beren osaerari zor diote: klera (kaltzio karbonato hutsa), zeina nabarmenago gelditzen baita silex beltzezko zerrenda batzuen ondorioz.

Itsaslabarrak Dover hiritik (Kent konderrian) ekialderantz eta mendebalderantz hedatzen dira. Dover antzinatiko hiri portudun bat da, gaur egun oraindik ere bere garrantziari eusten diona.

Itsaslabar hauek balio sinboliko handia daukate Erresuma Batuarentzat, Europa kontinental aldera ematen baitute, non eta Mantxako kanalaren gunerik estuenean, hain zuzen ere historikoki inbasio-mehatxuen jatorria izan den alde horretan. Horrenbestez, itsaslabarrok nolabaiteko babesgarri sinbolikotzat hartuak izan dira. Hegazkin-bidaien garaia baino lehenagokoetan Mantxako kanala Dovertik zeharkatzea zenez kontinenterako ibilbide nagusia, itsaslabarrek osatzen duten lerro zuria zen, halaber, bidaiariek zeukaten Erresuma Batuaren lehenbiziko (edo azkeneko) ikuspegia.

Shakespeare Cliff (Shakespeare itsaslabarra) da Europa kontinentaletik hurbilen dagoen Ingalaterrako puntua. Egun argi batean, itsaslabarrok erraz ikusten dira Frantziako kostaldetik.

## Kanpo estekak
1988ko Udako Olinpiar Jokoak

**1988ko Udako Olinpiar Jokoak** Hego Koreako hiriburu den Seulen ospatu ziren, irailak 17 eta urriak 2 artean. Udako Olinpiar Jokoen XXIV. edizioa izan zen. Bertan, 8.465 kirolarik parte hartu zuten, ordurarteko errekorra zena, 159 herrialde, 23 kirol eta 237 probatan ordezkatuz.

Joko hauen antolakuntza, 1981ean, Seuli eman zitzaionean, Hego Korea, diktadurapean zegoen herrialdea zen, baina nazioarteko presioaren ondorioz, hauteskundeetara deitzea lortu zuen. Jokoen antolakuntza, Ipar Korearekin banatu nahi izan bazituen ere, azken herrialde honek, parte hartzeari uko egin zion, Kuba, Etiopia eta Nikaraguak lez. Hala eta guztiz ere, aurreko bi olinpiar jokoetako nazio guztiak batuta baino nazio gehiagok parte hartu zuten joko hauetan.

Alemania berriz nazio bakar bat izan aurretik jokatu zen Olinpiar Jokoen azken edizioa izan zen.

Maskota, Hodori izan zen, korear tradizioetako tigre mitiko bat.

## Dominak 
## Une handiak 
* Jamaikan jaio eta kanadar nazionalizatutako Ben Johnsonek, 100 metroko proba irabazi zuen, gainera, munduko errekorra ezarriz, baina, antidoping kontrolean, positibo eman eta kaleratua izan zen, 100 metroko proba horretan, hortaz, garailea Carl Lewis izan zelarik
* Carl Lewisek, 100 metroko urre horretaz gain, luzera jauzikoa ere irabazi zuen.
* Tenisa berriz agertu zen egitarau olinpikoan, 1928tik. Gainera, kirol honetako kirolari profesionalak onartu ziren. Miroslav Mecir txekiarra gizonezkoetan eta Steffi Graf alemaniarra emakumezkoetan, izan ziren banakako garaileak.
* Naim Suleymanoglu turkiarrak, 6 munduko errekor eta 9 olinpiar gainditu zituen gau bakar batean halterofilian.
* Sergei Bubkak irabazi zuen urrea pertika jauzian, 6 metroko jauzi batekin, honela, errekor olinpiko berri bat ezarriz.
* Igeriketan, Matt Biondik, zazpi domina lortu zituen, 50 metro, 100 metro, 4x100 erreleboak, 4x200 estilo librean eta 4x100 estiloetan urrea, 100 metro tximeleta estiloan zilarra eta brontzea 200 metro estilo libran.
* Kristin Otto ekialdeko alemaniarrak, sei urre irabazi zituen igeriketako 50 metro eta 100 metro libreetan, 100 metro bizkar estiloan, 100 metro tximeleta estiloan, 4x100 estilo librean eta 4x100 estiloetan. Lehenengo aldiz emakume batek irabazi zituen sei urre Olinpiar Joko berean.
* Janet Evans igerilariak, berriz, 400 eta 800 metro libreetan eta 400 metro estilotan, hiru urre irabazi zituen.
* SESBek eman zuen sorpresa futbolean, Brasilen aurka urrea irabaziz. Romario izan zen goleatzaile nagusia.
* Saskibaloian, sorpresa, AEBen kanporatzea izan zen, finalerdietan, lehenengo aldiz. SESBen kontra jokatu zuen partidu horretan. Arvydas Sabonis izan zen saskibaloiko izarra.
* Boxeoan, Kanada nabarmendu zen, pisu astunen mailan, Lennox Lewisen garaipenarekin, finalean, Riddick Bowe estatubatuarra garaitu zuelarik. Handik urte batzuetara, Lennox Lewis munduko txapeldun izango zen, baina Erresuma Batua ordezkatuz.

 

## Kanpo estekak
Hodori

**Hodori** () 1988ko Seulgo Udako Olinpiar Jokoetako maskota ofiziala izan zen, Hego Korean.

Tigre liraindua, Kim Hyunek diseinatu zuen, tigre adiskidetsu bat bezala, korear herriaren, tradizio abegitsu eta adiskidetsuak irudikatzen dituena, eta, Hodori izena, publikoak bidalitako 2.295 iradokizunen artean aukeratua izan zen.

"Ho" silaba, koreerazko tigre hitzetik dator ("horangi", koreeraz 호랑이) eta "dori", koreeraz umeentzako erabiltzen den txikigarri bat da.

"Hosuni" izeneko tigre eme bat ere egon zen, baina ez zen askorik erabili.

"Hodori" taekwondoko demostrazioko Talde Nazionalaren izena ere bada, Hodori tigrea ere erabiltzen duena, bere ikur bezala.

## Kanpo estekak
Chinon

**Chinon** Frantziako hiri bat da, Indre eta Loira departamenduan dagoena. Bertan Chinongo gaztelua kokatzen da.

## Geografia 
Vienne ibaiak zeharkatua, Chinon Toursetik 47 kilometrotara dago hego-mendebalderantz.

## Leku interesgarriak 
* Chinongo gaztelua

## Chinonar ezagunak 
* François Rabelais (1596-1650), poeta.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Iruditegia 

Image:RChinon.jpg|Kale bat
Image:Chinon.jpg|Vienne ibaia
Image:Château Chinon.JPG|Chinongo gaztelua
Image:Tour du moulin chateau de chinon.jpg|Moulin dorrea

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Interstate 5

**Interstate 5** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 2.222,97 km-ko luzera du, San Diegotik (Kalifornia) Blainera (Washington) du ibilbidea; eta Kalifornia, Oregon eta Washingtongo estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauen dira:

* San Diego (Kalifornia)
* Santa Ana (Kalifornia)
* Los Angeles (Kalifornia)
* Stockton (Kalifornia)
* Sacramento (Kalifornia)
* Redding (Kalifornia)
* Mount Shasta Hiria (Kalifornia)
* Medford (Oregon)
* Eugene (Oregon)
* Portland (Oregon)
* Vancouver (Washington)
* Tacoma (Washington)
* Seattle (Washington)
* Everett (Washington)
* Bellingham (Washington)

## Kanpo estekak
Interstate 8

**Interstate 8** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldetik ekialdera doan estatuarteko autobidea da. 560,45 km-ko luzera du eta, San Diegotik (Kalifornia) Casa Grandera (Arizona) du ibilbide; halaber Kalifornia eta Arizona estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* San Diego (Kalifornia)
* El Centro (Kalifornia)
* Yuma (Arizona)
* Phoenix (Arizona) (I-10 bidez)
* Tucson (Arizona) (I-10 bidez)

## Kanpo estekak
Interstate 10

**Interstate 10** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldetik ekialdera doan estatuarteko autobidea da. 3.959,53 km-ko luzera du, Santa Monicatik (Kalifornia) Jacksonvillera (Florida) du ibilbide. Kalifornia, Arizona, Mexiko Berria, Texas, Luisiana, Misisipi, Alabama eta Florida estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Santa Monica (Kalifornia)
* Los Angeles (Kalifornia)
* San Bernardino (Kalifornia)
* Indio (Kalifornia)
* Blythe (Kalifornia)
* Phoenix (Arizona)
* Tucson (Arizona)
* Lordsburg (Mexiko Berria)
* Deming (Mexiko Berria)
* Las Cruces (Mexiko Berria)
* El Paso (Texas)
* Van Horn (Texas)
* San Antonio (Texas)
* Houston (Texas)
* Beaumont (Texas)
* Lake Charles (Luisiana)
* Lafayette (Luisiana)
* Baton Rouge (Luisiana)
* New Orleans (Luisiana)
* Mobile (Alabama)
* Pensacola (Florida)
* Tallahassee (Florida)
* Lake City (Florida)
* Jacksonville (Florida)

## Kanpo estekak
Interstate 12

**Interstate 12** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldetik ekialdera doan estatuarteko autobidea da. 137,74 km-ko luzera du, Baton Rougetik (Luisiana) Slidellera (Luisiana) du ibilbide. Halaber Luisiana estatutik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Baton Rouge (Luisiana)
* Hammond (Luisiana)
* Slidell (Luisiana)

## Kanpo estekak
Abiada (halterofilia)

thumb|200px|thumb|Abiada
thumb|200px|Abiada
**Abiada**, halterofilian, kirol honetako bi probatako bat da,kargatze eta jasotze eta altzatxe probarekin batera.

## Abiada egiteko baldintzak 
Abiada, mugimendurik zailena da halterofilian.. Abiadura handian egiten da, eta zehaztasun maila handia behar du. Funtsezkoa da hanketan eta enborrean indar handia izatea, sorbaldetan, ukondoetan, orkatilatan eta aldaketan malgutasun handia izateaz gain. Gainera, erreakzioak bat-batekoa izan behar du: segundo bat baino gutxiagoan, barra lurretik kirolariaren buru gainera igo behar da.

## Teknika 
Barra, horizontalki jarria egon behar du jasotzailearen hanken aurrean. Eskuak pronazioan, barra heldu eta buru gainera jaso behar da mugimendu bakarrean, besoak, buru gainean erabat bertikalki luzatuta egon arte, hankak lurrean mugitu edo makurtzen diren bitartean. Barrak, etengabeko mugimendu batekin igaro behar du gorputzaren luzera osoa, hankak kenduta, gorputzeko beste atal bakar batek ere lurrik ukitu ezin duelarik altxaketak irauten duen bitartean.

Eskumuturra ezin da atzerantz luzatu barrak, jasotzailearen burua gainditu arte.

Jasotzailea, behar duen denbora har dezake Split edo Squatetik altxatzeko eta oinak lerro berean jartzeko, bere enborra eta barraren plano berarekiko paraleloan. Epaileak, seinalea emango du jasotzailea, erabat geldi dagoen unean. Altxatutako pisua, geldikako azken posizioan mantendu behar da, hankak eta besoak luzatuta daudelarik, oinak lerro berean, barra eta enborraren plano berarekiko paraleloan, epaileak "lurrera" seinalea eman arte.

"Lurrera" seinale hau, ondo entzun eta ikusteko modukoa izan behar da, erdiko epailearen ondoan egongo dena (jasotzailearen aurrean).

## Barraren heltzea 
Barra, altxatzearen arrankean eusteko, jasotzaileek, "kako heltzea" deritzon heltze berezi bat erabiltzen dute, non, ohiko heltzean ez bezala, erpuruak lehenik barra inguratzen duen, ondoren, hatz erakusleak eta erdikoak heltzen dutelarik. Heltze honek, xede bezala, barrak, jasotzailearen eskuetan ez biratzea du, pisu handiak jasotzean.
Interstate 15

**Interstate 15** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 2.307,03 km-ko luzera du, San Diegotik (Kalifornia) Sweetgrassera (Montana) du ibilbide. Halaber Kalifornia, Nevada, Utah, Idaho eta Montana estatuetatik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* San Diego (Kalifornia)
* Riverside (Kalifornia)
* San Bernardino (Kalifornia)
* Los Angeles (Kalifornia)
* Barstow (Kalifornia)
* Las Vegas (Nevada)
* Saint George (Utah)
* Provo (Utah)
* Salt Lake City (Utah)
* Ogden (Utah)
* Pocatello (Idaho)
* Idaho Falls (Idaho)
* Butte (Montana)
* Helena (Montana)
* Great Falls (Montana)
* Shelby (Montana)

## Kanpo estekak
Interstate 16

**Interstate 16** Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldetik ekialdera doan estatuarteko autobidea da. 268,45&nbsp;km-ko luzera du, Maconetik (Georgia) Savannahra (Georgia) du ibilbide, eta Georgia estatutik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Macon (Georgia)
* Savannah (Georgia)

## Kanpo estekak
Interstate 17

**Interstate 17** Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldetik iparraldera doan estatuarteko autobidea da. 234,58 km-ko luzera du, Phoenixetik (Arizona) Flagstaffera (Arizona) du ibilbide, eta Arizona estatutik igarotzen da. Igarotzen dituen hiri nagusiak hauek dira:

* Phoenix (Arizona)
* Flagstaff (Arizona)

## Kanpo estekak
Eber

Bibliako Hasiera liburuko hamargarren atalean, **Eber** (, ), Salehren semea da, hogeita hamalau urterekin, Pelegen aita izan zena. Ondoren, laurehun eta hogeitamar urtez bizi izan zen, denbora horretan, Joktanen aita ere izan zelarik. Musulmanek, Hud izeneko profetatzat hartzen dute.

Elezahar judu batek, Nimroden alaba zen Azuradekin ezkondu zela dio, Babelgo dorre ospetsuaren eraikuntza zuzendu zuena.

Eberrek, baina, uko egin zion bere aitaginarrebari dorrearen eraikuntzan laguntzeari, eta, horregatik, bere hizkuntza, garbi mantendu zen, jatorrizkoa bezala. Gertaera honek, juduek euren hizkuntza, perfektuena bezala hartzea azaltzen du, eta Idazteunek ematen dioten balioa, Munduaren Sorreraren hizkuntza izango baitzen, botere magikoekin. Izan ere, Eber izena, hebrear hitzaren jatorria izango litzateke.

Charles Pope bezalako kritiko batzuek, Hamurabi erregearekin lotu dute.

## Kanpo estekak
Deauville

**Deauville** Frantziako iparraldeko udalerri bat da, Calvados departamendukoa.

## Deauvilletar ospetsuak 
* Xavier Marchand (1973), igerilaria

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Galeria 

Image:Bathing Time at Deauville-1865-Eugène Boudin.jpg|Eugène Boudin:*Baignade à Deauville*
Image:France Calvados deauville front.jpg|Hondartza
Image:MairieDeauville.JPG|Udaletxea

Image:DeauvilleMarcheCouvert.JPG|Merkatua
Image:FrontdemerDeauville.jpg|Itsas-ertzea
Image:Casino de Deauville.JPG|Casino

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1988ko Neguko Olinpiar Jokoak

**1988ko Neguko Olinpiar Jokoak**, Kanadako Calgary hirian ospatu ziren. Neguko Olinpiar Jokoen XV. edizioa izan zen. Udako Olinpiar Jokoen urte berean ospatu zen azkenaurreko Neguko Olinpiar Jokoen edizioa izan zen. Arrakasta ekonomiko handia izan zuten, eta milioika dolarreko irabaziak izan zituen. Urte honetan, Neguko Olinpiar Jokoak eta Paralinpiar Jokoak egoitza ezberdinetan ospatu ziren azken edizioa izan zen.

## Historia 
### Aurrekariak 
Calgaryk, joko hauetako hiri antolatzaile bezala izendatua izan aurretik, beste bi alditan aurkeztu zuen bere hautagaitza, 1964 eta 1968koetarako.

Calgary, hautagai izendatua izan zen 1981eko irailak 30ean. Baden-Badenen egin zen bozketa, eta, lehen itzulian, Italiako Cortina d'Ampezzo eta, bigarrenean eta erabakigarrian, Falun hiri suediarra garaitu zuen, 35 aldeko bozkarekin.

Gobernuko estamentu ezberdinak Jokoen antolakuntzan murgildu ziren, eta, honela, Gobernu federalak 225 milioi dolar eman zituen, Alberta probintziak 125 milioi, eta Calgary hiriak berak, 50 milioi. ABC telebista kateak, telebista eskubideak erosi zituen, garai hartarako errekorra izan zen 398 milioi dolargatik. Gainera, beste 90 milioi, lizentzia eta babesleen bidez lortu ziren.

Zuzi olinpikoak, Kanada 88 egunetan zeharkatu zuen, eta hiritarrek, kilometro bateko ibilbideetan zuzia eramateko lehiaketa bat sortu zen.

## Dominak 
## Une handiak 
* Finlandiako Matti Nykänenek, eski jauzi probatako izarra izan zen, hiru urrezko domina irabaziz.
* Yvonne van Gennip patinatzaile herbeheretarrak ere, hiru urre irabazi zituen abiadurako probetan, horretaz gain, bi munduko errekor gaindituz.
* Alberto Tomba italiarrak, bi urre irabazi zituen eski alpetarrean.
* Eslalom Superrerraldoi probak, bere debuta egin zuen Jokoetan, gizonezko zein emakumezkoetan.
* Curlinga, estilo libreko eskia eta pistako abiadura irristaketa, erakustaldi probak izan ziren.
* Jamaika izan zen jokoetako ikuskizuna bobsleighean. Esperientzia handirik gabeko taldea zen, eta ez zuen dominarik lortu. Baina talde honetako bobsleigh kirolarien grinaren ondorioz, ikusleen miresmena piztu zen. Honek, 6 urte beranduago, Cool Runnings izeneko filma inspiratu zuen.

## Maskotak 
Jokoetako maskota ofizialak, Hidy eta Howdy izeneko bi hartz polar izan ziren. Izenak, Calgaryko zooak antolatutako lehiaketa baten bidez aukeratuak izan ziren. Lehiaketa horretan, 7.000 proposamen baino gehiago egin ziren.

 

## Kanpo estekak
Kadashman-Turgu

**Kadashman-Turgu** Babiloniako kasitar dinastiako errege bat izan zen, K.a. 1281etik K.a. 1264 arte gobernatu zuena.

Assurreko idazkun batek, errege honek, Asiriako orduko errege zen Adad-nirari I.arekin izan zituen harreman adiskidetsuak nabarmentzen ditu, baina, azken honek iparraldean lortutako garaipenek, batez ere Mitanniko Khanigalbaten hartzearen ondoren, hozte batera eraman zuten, eta babiloniar inperioaren hititar inperioaganako hurbiltasunera, biak ala biak, asiriarren hedapenagatik arduratuta.

Hain zuzen ere, Hattusili III.arekin hitzarmen bat sinatu zuen, bi erregeetakoren bat hilez gero, bizirik mantentzen zenak, bestearen seme-alabak zainduko zituela eta boterea mantentzen lagunduko ziela zioen klausula bat zuena. Hitzarmen horren onuraduna, Kadashman-Turgu izan zen, bi erregeetatik hiltzen lehena izan zena, seme oso gazte bat utziz, Kadashman-Enlil II.a.

Beste klausuletako bat, elkarrenganako laguntza militarra zen, eta indarrean jarri zen Hattusili III.aren aurreko erregea izan zen Urhi-Teshuben ihesaldiaren ondorioz, tronutik kendua izan ondoren, Egipton babestu zena. Arrazoi honekin, babiloniarrak, harremanak hautsi zituen Egiptorekin, eta laguntza militarra eman zion bere aliatuari.
Dieppe

**Dieppe** Frantziako hiria da, Itsas Sena departamenduan dagoena.

## Geografia 
Dieppe Arques ibaiaren bokalean dago, Mantxako kanalaren kostaldean.

## Dieppetar ezagunak 
* Louis de Broglie, Fisikako Nobel Sariaren irabazlea.
* Emmanuel Petit, futbolaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Iruditegia 

Image:Dieppe-port.jpg|Kaia
Image:Boillot-ACF-GP1912.jpg|Georges Boillot 1912ko *Grand Prix*en irabazlea
Image:Carl Spitzweg 051.jpg|Carl Spitzweg: *Frauenbad in Dieppe III*

Image:CastleDieppe.JPG|Gaztelua
Image:Dieppe.JPG|Portua
Image:Dieppe2.JPG|Bokalea

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala