open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Merkatuko nagusitasun

Ekonomian, **merkatuko nagusitasuna** merkatu batean jarduten duten enpresetako bakoitzak edo horietako batzuek duten indarra edo nagusitasuna. Hiru ikuspuntutatik azter daiteke:
* enpresa bakoitzaren nagusitasunaz, bereziki merkatu-kuotaren bitartez neurtzen da;
* merkatuko enpresa batzuen nagusitasunaz, bereziki kontzentrazio-ratioaren bitartez neurtzen dena, hau da, merkatuan duten baterako merkatu-kuota jasoz;
* merkatuan, oro har, dagoen nagusitasun-maila edo kontzentrazioa aztertuz, besteak beste Herfindahl adierazlearen nahiz Kwoka adierazlearen bitartez neur daitekeena.

## Kanpo estekak
Kunstwollen

***Kunstwollen*** alemanieratik datorren kontzeptua da eta, literalki "artearen borondatea" esan nahi du. Alois Riegl austriar artearen historialariak sortu zuen eta garai zehatz batean giza ispirituak manifestazio kulturalak egiteko duen borondatea adierazteko erabiltzen da.

Borondate artsitikoa eta bere aldaerak mundu-ikuskeragatik aldatzen dira (*Weltanschauung*), momentuan dauden erlijio- eta zientzia-pentsamoldearen eraginez. Rieglek, beraz, artearen historia artearen beraren ispirituaren historia gisa ikertzen du, estiloek momentuko munduko ikuskera eta kulturaren kontzientzia adierazten baitute.

## Kanpo estekak
Desberdintasun sozial

[thumb|400px|Diru sarreren ezberdintasuna herrialdeetan [Giniren koefizientearen arabera, 0k berdintasun perfektua adierazten du eta 1ek ezberdintasun osoa. Gorri koloreko herrialdeek berdekoek baino desberdintasun sozial handiagoa dute.]]
**Desberdintasun soziala** borroka eta lehia testuinguru batean dagoen egoera soziekonomiko bati deitzen zaio. Thomas Piketty ekonomista frantziarrak *Le Capital au XXIe siècle* liburuan (Seuil) azaldu duenez, kapitalismoak bere izaeragatik ezberdintasun sozialak sortzen ditu. Horrela, aberats gutxi batzuk gero eta aberatsagoak dira, eta herritarren gehiengoa gero eta pobreagoa da.

## Desberdintasunaren tamaina 
Credit Suissek emandako datuen arabera, gaur egun munduko herritar guztien aberastasuna 210 bilioi eurokoa da, 2000. urtean 93 bilioikoa zen bitartean. Jendea, oro har, aberastu egin da baina gutxi batzuek asko irabazi dute, eta gehiengo handi bat pobretu egin da.

Krisia hasi zenetik %50 aberatsenaren diru sarrerak handitu egin dira eta %50 txiroenen diru sarrerak murriztu egin dira. Zenbat eta txiroagoa izan, diru sarreraren beherakada handiagoa da. opulazioaren %10 txiroenak diru sarreren %13 galdu ditu, eta %10-20 bitartean dauden pertsonek, %8. Galera handiagoa izan zen diru sarrerak bermatzeko errenta egongo ez balitz.

Araba, Bizkai eta Gipuzkoarentzat Giniren koefizientea bi puntu inguru handitu da krisia hasi zenetik, 27,1 kopurura igoz. Europako beste herrialdeekin alderatuta egoerak okerrera egin du. EAEn populazio aberatsenaren %20ren diru sarrera osoak %20 txiroarenak baino 4,2 aldiz handiagoak dira. 1996an zegoen neurrietan dago egun 2008. urtea arte atzera egin ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dragoi Bola Z: F berpiztua

, Dragoi Bola anime eta mangan oinarrituriko 19. filma da, Dragoi Bola Z-ko 15. eta azkena. 2015eko apirilaren 18an 2D eta 3Detan estreinatuko da. Akira Toriyama pertsonalki gainbegiratuko bigarren filma izan zen, 2013. urteko *Dragoi bola Z: Jainkoen borroka* filmaren ostean.
Filmean Freezer zitalaren itzulera ikusiko da, baita Jainkoen borroka filmean agertutako Bills eta Wiss arerioak ere. Zineuskadik sustatzen duen Zinema Euskaraz ekimenari esker, 2015eko azaroan euskarazko bertsioa estreinatu zuten.

## Sinopsia 
Egun baketsu batean Lurrean, Freezer armadako Sorbet eta Tagoma heltzen dira dragoi bolen bila, Freezer berpizteko xedearekin. Bere helburua lortu ostean, Freezer Saiyen aurkako mendekua
bilatzen du.

## Pertsonaiak 
## Filmaren garapena eta produkzioa 
Filma 2014ko uztailean iragarri zen Jump V aldizkarian *Dragon Ball Z 2015* izenarekin.
Akira Toriyama filmeko gidoian, pertsonaietan eta diseinuan bere parte-hartzea konfirmatu zuen, eta filma jatorrizko mangaren jarraipena zela ere argitu zuen. Toriyama ere film berri hau *Dragoi bola Z: Jainkoen borroka* filmaren jarraipena
izango zela aitortu zuen, baita akzio eszena gehiago egongo zirela segurtatuz.
.
Handik gutxira trailer bat argitaratu zuten, bertan Shenlong-i pertsona bat berpizteko desioa eskatzen da, ondoren hurrengo testua agertuz: "Historiako desiorik txarrena" (jatorrizko japonieraz 史上最悪の願い。). Ondoren
Son Goku super saiya bihurtzen da.

2014ko abenduaren 5n, filmaren lehenengo trailer osoa Fuji TV kateko Mezamishi TV programan igorri zen.

Filmerako promoziozko irudi bat atera zen, bertan Freezer, Goku, Vegeta, Satan Txiki, Son Gohan, Krilin agertzen dira, baita aurreko filmeko Bills eta Wiss ere.
Aldi berean Freezer-en menpeko bi pertsonai berri agertu ziren: Sorbet (ソルベ) eta Tagoma (タゴマ). Aldizkarian
esan zuten bezala, Toriyamari Filmaren izenburua *Maximum the Hormone* musika talde japoniarraren *F* abestia entzuten zegoen bitartean bururatu zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Orrialde ofiziala
Le Capital au XXIe siècle

***Le Capital au XXIe siècle*** Thomas Piketty frantziar ekonomilariak 2013an argitaratutako liburua da.

## Edukia 
### Ezaugarriak eta proposamena 
1999tiko informazioa ia 700 orriko liburu batean biltzen du: hogei herrialde baino gehiagotan azken 300 urteetan soldatek eta aberastasunek izandako bilakaera aztertzen du, desberdintasunaren inguruan inoizko azterketarik mardulena eginez. Ondorioak apokaliptikoak dira baina konponbidea du bere ustez: kapitalaren inguruko urteroko zerga progresibo bat jartzea.

Formula bat proposatzen du «kapitalismoaren kontraesana» adierazteko: r>g. Hau da, kapitalaren irabazi garbien hazkunde tasa (r) handiagoa eta epe luzerakoagoa da diru sarreren eta produkzioaren hazkunde tasa baino (g). Beste era batean adierazita, aberastasuna gero eta pertsona gutxiagotan ari dela biltzen oinordetzan jasotako fortunen irabaziak askoz handiagoak direlako soldaten igoera baino.

### Desberdintasun ekonomikoen bilakaera 
XIX. mendean bezala, herentziako aberatsen urrezko aroa jaiotzen ari da bere ustez, izan ere, duela bi mende zazpi aldiz handiagoa zen kapital errendimenduen eta errenta irabazien arteko tartea; gaur egun, ordea, sei bider handiagoa da. Horregatik, herrialde garatuenak XIX. mendeko egoerarantz doaz.

Bere ustez, aberats gutxi batzuk eta pobre askok osatu ohi dute gizartea. Hala ere, liburuaren arabera, XX. mendean ez da horrelakorik egon, «bi mundu gerrek iraganarekin eten eta hutsetik hasarazi zutelako, kapitalaren irabaziak ikaragarri txikituz». Kapitalismoaren kontraesana konponduko zen ideia atera zen garaile orduan, eta horrela araurik ez zuen kapitalismo gordinak desagertuko zituela desberdintasun sozialak. Baina ilusio bat zen liburuaren arabera, izan ere, 1970-1980 hamarkadetatik aurrera Ronald Reaganek eta Margaret Thatcherrek babestutako liberalismoa atera zen garaile, nagusitasunak handituz, batez ere, 2008ko krisitik aurrera.

### Desberdintasun ekonomikoen jatorria 
Hazkunde maila txikia denez herrialde garatuetan epe luzera %1-1,5 inguruan egongo da hazkundea eta hazkundea apala denean kapitalaren irabaziak handitu egiten dita. Ekonomiaren hazkundea handitzen denean —%4-5 inguru— desberdintasunak txikitu egiten dira. Europan gerra handien ondoren gertatu zen eta Txinan orain.

### Konponbidea 
Kapitalismoa bere kabuz ibilita ezberdintasunak etengabe handituko dira, horregatik, kapitalaren gaineko urteroko zerga progresibo bat jarri behar da liburuaren arabera. Milioi batetik beherako ondasuna dutenei %0,1-0,5 arteko zerga jarri behar zaioe urtero; %1ekoa milioi bat eta bost bitarteko fortunentzat; %2-5 artekoa bost eta hamar milioi artekoentzat; eta %10ekoa ehunka edo milaka milioidunentzat.

Kopuru horiek, Europa mailan edo eskualde mailan jarri behar dira eraginkortasuna izateko. Izan ere, batzuen neurrigabeko fortunek ez dute loturarik enpresa espirituarekin, eta ez dute balio BPGaren hazkunderako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gizarte zibil

**Gizarte zibila** gizarteko elkarte eta erakunde boluntarioen eta sozialen multzoari deitzen zaio, gizarte ekintzailearen oinarri dena eta estatuaren eta enpresen egiturei kontrajarria dagoena.

Definizio honen barruan sartzen dira irabazi asmorik gabeko elkarteak eta gobernuz kanpoko elkarteak; elkarteak eta fundazioak.

Nahiz eta erakunde hauek ez duten zertan politikoak izan behar, partaide diren gizarteko politikan eragina izan ohi dute.

## Gizarte zibileko erakundeen adibideak 
* Gobernuz kanpoko erakundeak (GKE)
* Irabazi asmorik gabeko erakundeak (IAGE)
* Hiritar elkarteak
* Kirol klubak eta erakundeak
* Klub sozialak
* Talde erlijiosoak
* Sindikatuak
* Eskola profesionalak
* Auzo elkarteak
* Think tanks-ak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pirinioak-Mediterraneoa Euroeskualdea

thumb|Pirinioak-Mediterraneoa Euroeskualdearen logoa
eskuinera|thumb|300px|Euroeskualdearen lurraldeak.
**Pirinioak-Mediterraneoa Euroeskualdea** 2004an sortu zen euroeskualdea da.

## Eremu geografikoa 
Lau eskualde biltzen ditu: Okzitaniako Languedoc-Rousillon eta Midi-Pyrénées, eta Herrialde Katalanak eremuan Katalunia eta Balearrak.

## Ildoak 
Unibertsitate, hezkuntza, ikerketa eta berrikuntzaren inguruko gaiak lantzen dituzten. Helburua ez da lurraldearen garapeneko politiken garapena.

Euroeskualdea ez da lurralde ordezkaritzan oinarritzen, izan ere, tresna operatiboa bat da. Unibertsitate mailan, ordea, asko lan egiten dute. Berrikuntzan, berriz, 1.400 enpresa baino gehiago dauden harremanetan, sare bidez, eta datu base bateratua daukate gaur-gaurkoz. Mugikortasuna, ikerketa eta berrikuntza bultzatzen dituzte, batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitziber Sarasola

**Aitziber Sarasola** (Tolosa, Gipuzkoa, 1973ko azaroaren 4a - Iruñea, Nafarroa, 2014ko abenduaren 21a) nafar politikari eta euskaltzalea izan zen.

## Biografia 
1973an jaio zen Tolosan baina Iruñean bizi zen. 90. hamarkadan Kimuak aisialdi taldeko begiralea izan zen Tolosan.2007tik 2010ra bitartean, euskaltegi sareko irakasle izateaz gain, AEKko Nafarroako koordinatzailea izan zen. 2011ko udal eta foru hauteskundeetan Bilduko parlamentari Nafarroako Parlamenturako hautatu zuten. Bestalde, *Nafarroako Hitzan* kolaboratzaile moduan aritu zen.

Nafarroako Parlamentuan, euskararen aldeko lan eta jarrerarengatik nabarmendu zen. 2012an, urdaileko minbizia diagnostikatu zioten, eta 2013an parlamentura itzuli bazen ere, parlamentari jarduna utzi behar izan zuen, berriro gaixotuta.

## Erreferentziak
1981eko Gernikako Batzarretxeko istilua

**1981eko Gernikako Batzarretxeko istilua** urte hartako otsailaren 4an izan zen. Juan Karlos eta Sofia Espainiako errege-erregina aldarrikatuak izan zirenetik, Euskal Herria lehendabizikoz bisitatzen ari ziren eta, egun hartan, Gernikako Batzarretxean ekitaldi solemne bat egitekotan ziren. Horretarako, bertan Euskal Autonomia Erkidegoko senatari eta diputatuak, Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkideak eta Araba, Bizkaia eta Gipuzkoako batzarkideak bildu ziren.

Hasteko, Jose Maria Makua Bizkaiko Diputatu Nagusiak, Juan Jose Pujana Eusko Legebiltzarreko mahaiburuak eta Carlos Garaikoetxea lehendakariak bere hitzaldia eman zuten. Orduan, erregeak bere hitzaldia hastekotan zegoenean, Herri Batasuna eta LAIA alderdien ordezkariek «Eusko gudariak» abesteari ekin zioten ukabila altxatuz. Beste hautetsi batzuk txaloka hasi ziren abestia isiltzeko asmotan. Istiluek luzaro iraun zutenez, segurtasun kideek (Ertzaintza oraindik sortzeke zegoen) ezkertiar abertzaleak Batzarretxetik egotzi zituzten. Epaileek estatuburuaren aurkako irainak botatzeagatik eta desordena publikoagatik hurrengoak auzipetu zituen: Francisco Letamendia (istiluetan parte hartu ez zuena), Antton Ibarguren, Miguel Castells, Juan Bautista Izagirre, Iñaki Ruiz de Pinedo, Jokin Gorostidi, Jon Idigoras, Jose Ramon Etxebarria, Jose Maria Alix, Bernardo Javier Onaindia, Santiago Brouard, Javier Pérez de Heredia, Xabier Amuriza, Txomin Ziluaga, José Luis Cereceda, Guillermo Pérez López de Letona eta Severino Rodríguez de Yurre (Batzarretxean ez zegoela), Herri Batasunakoak, eta Jose Andres Elosegi eta Martin Jauregi, LAIAkoak. Bai Letamendia eta baita Onaindia ere auzi-ihesean epaitu zituzten.

1983ko azaroan Espainiako Auzitegi Gorenak auzipetuak desordena publikoagatik zigortu zituen, eta irainak botatzeagatik absolbitu. Hala ere, 1986an Espainiako Konstituzio Auzitegiak epaia baliogabetu eta epaiketa berriro egiteko agindua eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eklesiologia kristau

thumb|Eklesiologiak eliza kristauen papera aztertzen du.
**Eklesiologia kristaua**, elizaren papera, komunitatea eta instituzio organikoa bezala, eta funtzioak ikertzen dituen teologiaren atala da. Era batez, elizaren esanahia argitu behar du, besteak beste, hark bete behar duen lana salbazio prozesuan, haren jatorria, Kristorekin duen lotura, bere diziplina, helburua eta buruzagitza. Elizaren berezko ikerketa izango litzateke.

Etimologikoki grezierako *ekklesia* hitzatik dator (ἐκκλησία), latinez "ecclesia", eta "jende bilkura" esan nahi du. Generikoki, definizoa "haien etxeetatik leku publikora deitutako hiritarren bilkura" izango litzateke. Izan ere, gaur egun kontzeptua eliza kristauarekin lotuta dago erabat.

Eklesiologia kristauaren barruan, Kristautasunaren barruan dauden joera desberdinak azter daitezke:
* Eklesiologia katoliko erromatarra
* Eklesiologia luterorra
* Eklesiologia ortodoxoa
* e.a.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Angel Maria Unzueta: *Jainkoaren herria mundua erromes - Eklesiologia laburra*. Bilbo: Desclée de Brown,2007. ISBN: 978-84-330-2125-0

## Kanpo estekak
Orion (espazio-ontzia)

**Orion Multi-Purpose Crew Vehicle** (**MPCV**) Martera iristeko helburua duen AEBtako espazio-ontzia da.

## Testuingurua 
1970eko hamarraldian NASAren eskutik gizakiak oinak Ilargian jarri zituen. Geroztik, NASAk kalitate handiko jaurtigailu sistema batean dabil buru-belarri (Space Shuttel programa) eta utzi egin du maila goreneko espazio-ontziena.

Bien bitartean, Errusiak eta Europak espazioa konkistatzeko lasterketan daude. Gainera, Challenger (1986) eta Columbia (2003) ontzien istripuek zalantzak sortu zituzten jaurtigailuen programa. Horregatik, utzi egin zuten Constelation proiektuarekin lanean ari ziren bitartean. Azken ikerketa horretan espaziorako ibilgailu bat egiten ari ziren eta bera moldatzen ari dira gizakiak Martera eramateko helburuarekin. 2014ko abenduaren 5ean egin zituzten lehen probak.

## Diseinua 
Misioak hemezortzi hilabeteko bidaia izango du joan-etorria egiteko, eta egonaldia lau hilabetekoa izango litzateke. Halaber, espazio ontzia bi planetak elkarren artean modu egokian kokatutako une batean jaurti beharko litzateke.

2012tik Curiosity robotak bildu dituen datuen arabera Marten ura egon zen, ibaietako itsasadarretan egondako sedimentuak aurkitu baitituzte. Robotak igorritako informazioaren arabera, gas metano gune bat dago, agertu eta desagertzen dena. Lurrean, atmosferako metanoaren %90 izaki bizidunek sortzen dute.

Ikerketa bukatzen dutenea, Lurrera itzuli beharko dute baina beharrezkoak ez diren gauzak bertan, espazio ontziaren barruko zama arintzeko. Aurreikusten dutenez, 2030-2040 urteetan planetaratuko da lehenen gizakia Marten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Granada erreka

**Granada** edo **Baite** Bizkaiko ibaia da, Galindoren ibaiadarra dena.

Ziloro eta Zeitegi mendien urak bildu ondoren, Ortuella eta Trapagaran zeharkatzen ditu eta herri bien artean dagoen industriaguneari izena eman dio. Las Balsas de Granada izeneko zabalgunea Ortuellako udalerrian kokatuta dago eta udaletxeak berak kudeatzen du. Ugarteko Junkal izeneko lekuan Galindo ibaiarekin bat egiten du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko ibaiak

## Kanpo estekak
Ribera Navarra FS

**Ribera Navarra Fútbol Sala** Tuterako areto-futbol taldea da. 2001ean sortua, 2011-12 denboralditik aurrera Espainiako Areto Futboleko Lehen Mailan dabil.

## Sponsorrak 
* *OPDE* - (2009–2010)
* *Ríos Renovables* - (2010–2014)
* *Aspil* - (2014–egun)

## Datuak 
2017-18 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 7
* **Denboraldiak 2. mailan**: 2
* **Denboraldiak 3. mailan**: 3
* **Ligako posturik onena**: 6.a Lehen mailan (2015-16)

## Kirol ibilbidea 
## 2014/15 denboraldiko jokalariak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jesús Clavería

**Jesús Clavería Domínguez**, (Barakaldo,  - ) euskal areto-futbolari ohia da.

Espainiako areto-futbol selekzioarekin hainbat aldiz izandakoa, Munduko Txapelketa bat (2000) eta Europako bi (1996 eta 2001) irabazi ditu.
La Litera

thumb|Eskualdearen kokapena Aragoiren barruan.

**La Litera** (**La Llitera** katalanez eta **A Litera** aragoieraz) Huescako probintziaren ekialdean dagoen eskualde mugakidea da, Aragoiko autonomia erkidegoaren barruan (Espainia) eta Lleidako probintzia]]ren ondoan (Katalunia).

Ekonomia abelzaintzan eta nekazaritzan sustatuta dago, eta arlo horiekin eta energia alternatiboekin lotuta dute industria.

Herriburuak dira Tamarit de Llitera eta Binéfar. Azalera 733,9 km²-koa dauka eta 2002an 18.666 biztanle zituen.

## Historia 
120.000 urte baino gehiagotan populaturik, Brontze Aroan eta iberiar garaian bereziki, aztarna arkeologikoek eskualdearen aberastasuna islatzen dute. Denboran aurrera osorik okupatu zuten musulmanek, Al-Andaluseko goiko mugetan, eta kristauek birkonkistatu zuten XII. mendearen erdialdean.

## Geografia 
### Mugakideak 
Eskualde mugakideak ditu iparraldean Ribagorza, ekialdean Noguera eta Segrià (Lleidako probintzia), hegoaldean Cinca Beherea, mendebaldean Cinca Erdialdea eta ipar-ekialdean Somontano de Barbastro.

### Ingurune naturala 
Eskualdeko iparraldea aurre-piriniotan kokatuta dago n, Ribagorzaren jarraipen geografiko moduan. Zelaietan zerealak eta olibondoak tartekatzen dira artadiekin. Hegoaldean ordea Ebroko lautada dago. Ekialdean, bestela, Vessants de la Noguera Ribagorçana eta Serra Llarga-Secans de la Noguera ditu mugakideak.

## Udalerriak 
# **Binéfar**: 9.482 biztanle (2011).
# Tamarite de Litera-Tamarit de Llitera: 3.711 biz.
# Altorricón-El Torricó: 1.492 biz.
# Albelda: 839 biz.
# Alcampell: 762 biz.
# Esplús: 654 biz.
# San Esteban de Litera: 509 biz.
# Vencillón-Vensilló: 467 biz.
# Castillonroy-Castellonroi: 380 biz.
# Peralta de Calasanz: 243 biz.
# Camporrells: 182 biz.
# Azanuy-Alins: 181 biz.
# Baldellou: 119 biz.
# Baells: 114 biz.

## Kanpo estekak 
* La Literako webgune ofiziala.
Cinca Beherea

300px|thumb|Eskualdea Aragoiren barruan eta udalerrien konapena.

**Cinca Beherea** (**Bajo Cinca/Baix Cinca** ofizialki) Huescako probintziaren hego-ekialdean dagoen eskualde mugakidea da, Aragoiko autonomia erkidegoaren barruan (Espainia) eta Lleidako probintziaren ondoan (Katalunia). Zaragozako probintziaren barruan dago Mequinensa udalerria, bakarra dagoena Huescatik kanpo.

1419,60 km²-ko azalera dauka eta 2012an ia 25.000 biztanle, 11 udalerritan banatuta. Fraga herriburua da.

## Udalerriak 
# **Fraga**: 14.655 biztanle (2012).
# Mequinenza-Mequinensa: 2.449 biz.
# Zaidín-Saidí: 1.750 biz.
# Belver de Cinca: 1.375 biz.
# Torrente de Cinca-Torrent de Cinca: 1.321 biz.
# Ballobar: 940 biz.
# Osso de Cinca: 806 biz.
# Ontiñena: 584 biz.
# Velilla de Cinca-Villella de Cinca: 452 biz.
# Candasnos: 381 biz.
# Chalamera: 115 biz.

## Kultura 
### Hizkuntzak 
Eskualde elebiduna da, Mequinensa, Torrent de Cinca, Villella de Cinca eta Saidí hiztun gehienak katalanezkoak dira, Fraga herriburuan erdi eta erdi diren bitartean. Udalerri hauek guztiak Sartaldeko Zerrendan kokatuta daude.

Bestela, Ballobar, Belver de Cinca, Candasnos, Chalamera, Ontiñena eta Osso de Cinca-n hiztun gehienak gaztelerazkoak dira.

### Arkitektura ondarea 
Fragan San Pedro eliza eta Villa Fortunatos aztarna erromatarrak, Santa María de Chalamera, San Valero de Velilla, Ballobar eta Ontiñenako eliza erromanikoak eta Mequinenzako gaztelua aipatzekoak dira.
 
### Literatura 
Hemen jaiotako idazleen artean Ramón J. Sénder eta Jesús Moncada nabarmentzeko modukoak ditugu.

## Ikus, gainera 
* Franja de Ponent

## Kanpo estekak 
* Eskualdearen webgune ofiziala.
Arau sozial

thumb|Kirol lehiaketa baten ondoren aurkariek elkarri eskua ematea arau sozial bat da

**Arau sozial** batek gizarte edo talde bateko jokabide erregelak islatzen ditu, batez ere egiteko moduetan. Arau sozialek ekintza sozialaren eremua definitzen dute eta gizabanakoak egin dezakeena eta egin ez dezakeena zehazten dute. Talde edo gizarte bateko balioak eta ideal nagusienak gorpuzten dituzte.

Badira arau **formalak** (idatziak: legeak, kode eta araudi desberdinak); eta badira ere arau **informalak**, berez ohitura, aztura, tradizioetan mamitzen direnak (adibidez: gizabidea edo heziera, jateko abiadura). Arau hauek ez errespetatzea izan daiteke toleratua, errefusatua ala zigortua. Arau formalen kasuan, zigorrak kartzela, isunak, kanporaketak, eta abar izan daitezke. Horietaz gain, zigor moralez ere hitz egingo genuke, iseketatik hasi eta taldeko partaidetzatik kanporatua izan bitarte. Gizarte edo talde bateko kide gehienak balio bat egozten dizkieten arauei. Arauak errespetatzeak gizarte kohesioa azkartzen badu, arauetatik baztertzeak haustura bat ekar lezake, eta ondorioz, taldetik kanporatua izateko arriskua.

Sozializazioari esker funtsezko balioen eta arauen transmisio bermatzen da. Arauen eta erregelen artean bereizketa bat dago: arauak baloreak hezurmamitzen dituzte, eta erregelak, balioak horiek praktikan jartzen dituzte, ahal dutela, modu sistematiko eta betebeharrezko batean.

## Bibliografia 
* Pierre Demeulenaere, *Les normes sociales*, Paris, Presses universitaires de France, 2003.

## Ikus, gainera 
* Anomia

## Kanpo estekak
Papaver

***Papaver*** landare loredunen genero Papaveraceae familiako bat da, 70-100 espezieko hainbat klima epel ekoizteko Europako, Asiako, Ipar Amerikako erabiltzen dena.

## Espeziea 
* *Papaver aculeatum* Thunb.
* *Papaver alboroseum* Hultén
* *Papaver alpinum* L.
* *Papaver ambiguum* Popov
* *Papaver amurense* (N.Busch) N. Busch ex Tolm.
* *Papaver apulum* Ten.
* *Papaver arenarium* M.Bieb.
* *Papaver argemone* L.
* *Papaver armeniacum* (L.) DC.
* *Papaver atlanticum* Coss.
* *Papaver belangeri* Boiss.
* *Papaver bracteatum* Lindl.
* *Papaver californicum* A.Gray
* *Papaver canescens* Tolm.
* *Papaver chibinense* N.Semen.
* *Papaver czekanowskii* Tolm.
* *Papaver dubium* L.
* *Papaver fugax* Poir.
* *Papaver glaucum* Boiss. & Hausskn.
* *Papaver guerlekense* Stapf
* *Papaver hybridum* L.
* *Papaver labradoricum* (Fedde) Solstad & Elven
* *Papaver laestadianum* Nordh.
* *Papaver langeanum* Tolm.
* *Papaver lapeyrousianum* Gutermann ex Greuter & Burdet
* *Papaver lapponicum* (Tolm.) Nordh.
* *Papaver lasiothrix* Fedde
* *Papaver leiocarpum* Popov
* *Papaver lujaurense* N. Semen.
* *Papaver mcconellii* Hultén
* *Papaver nudicaule* L.
* *Papaver ochotense* Tolm.
* *Papaver orientale* L.
* *Papaver pavoninum* C.A.Mey.
* *Papaver pinnatifidum* Moris
* *Papaver popovii* Sipliv.
* *Papaver pseudo-orientale* Medw.
* *Papaver purpureomarginatum* Kad.
* *Papaver pygmaeum* Rydb.
* *Papaver radicatum* Rottb.
* *Papaver rhoeas* L.
* *Papaver rubro-aurantiacum* Lundstr.
* *Papaver rupifragum* Boiss. & Reut.
* *Papaver schamurinii* V.V.Petrovsky
* *Papaver setosum* Pesckhova
* *Papaver somniferum* L.
* *Papaver tolmachevii* N.Semen.
* *Papaver walpolei* A.E.Porsild
Esther Basurto

**Esther Basurto Nozal** (Donostia,  -) euskal herritar boleibol eta hondartza-bolei jokalaria da.

Murillo de Río Lezako Club Voleibol Murillo taldean ibili da eta 1,73 metroko altuera du.

## Heziketa 
2014tik 2018ra Deustuko Unibertsitatean ibili zen ADE+IMSn graduatua lortu arte. 2019an Ekitaldien ikastaroa eta protokoloa ikasi zuen. 2019-2020 ikasturtea Madrilgo konplutensean Moda-marketineko masterra egin zuen.

## Lorpenak 
### Klubak 
2012.- Saloun jokatutako Erregina Kopako txapeldunordea, Nucar Eurochamp Murillorekin.

2011 / 2012.- Superligako hirugarren postua, Nucar Eurochamp Murillorekin.

2010 / 2011.- 2. superligako txapelduna eta Superligako igoera, Nucar Eurochamp Murillorekin.

2010.- Asturiasko Printzesaren Kopako txapelduna, Nucar Tramek Murillorekin.

2009.- 2. superligarako igoera, Nucar Tramek Murillorekin.

2008.- FEV ligarako igoera, Nucar Tramek Murill taldearekin

### Hondartzako Boleia 
2010.- “Ciudad de Logroño” Hondartzako Boleibol Txapelketa Nazionaleko txapelduna.

2009.- Errioxako hondartzako gonbit-txapelduna.

2009.- Hondartzako Ciudad de Logroño txapelketako hirugarren postua.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Espainiako Boleibol Errege Federazioa

* Murillo Boleibol Klubaren web orri ofiziala
PEGIDA

**Mendebaldearen Islamizazioaren Aurkako Europar Abertzaleak** edo **PEGIDA** () Alemaniako mugimendu politiko nazionalista, ultraeskuindar eta antiislamista bat da, 2014ko urrian Dresden hirian sortua. Gehiegizko immigrazioaren eta Angela Merkel kantzilerraren aurkako protestak egiten dituzte, eta Alemania ekialdean du indarrik handiena.

## Sorrera eta garapena 
2014an hasi ziren astelehenetako protestak, abenduaren 22an hamaikagarren deialdia egin zuten, eta azkenen manifestazioetan 15.000 pertsona baino gehiago bildu ziren.

Urtarrilaren 21ean, PEGIDA taldeko liderrak bere taldea utzi zuen Adolf Hitlerrekin parodia bat egiteagatik.

## Ideologia 
[300px|eskuinera|thumb|PEGIDAren manifestazioa [Dresden 2015eko urtarrilaren 12an.]]
Abenduaren 15eko astean, lehenengo aldiz, idatzizko aldarrikapen programa egin zuten, izan ere, bitartean Interneten zabaltzen zuten euren pentsamendua. Hala ere, Interneten euren mezuak askoz modu leunagoan argitaratzen zituzten. Facebooken immigrazioarekin bukatzeko neurriak aldarrikatzen zuten, Alemania «etorkinez gainezka» zegoelako. Asiloaren eske zeudenen aurka ere egiten zuten eta eurei babesa emateko egoitzen aurka egin zien PEGIDA kanpainak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cercocebus

***Cercocebus*** Cercopithecidae familia Cercopithecinae subfamilia generoko animalia da. Primateen barruko tximinoa sailkatuta dago.

## Espeziea 
* *Cercocebus agilis*
* *Cercocebus atys*
* *Cercocebus chrysogaster*
* *Cercocebus galeritus*
* *Cercocebus sanjei*
* *Cercocebus torquatus*

## Kanpo estekak
Airbus A350 XWB

**Airbus A350 XWB** Airbus hegazkin konpainiak eraikitako hegazkina da.

## Ezaugarriak 
Boeing 787 Dreamliner modelo estatubatuarrari aurre egiteko fuselaje zabalekoa da Airbus A350 XWB erreaktore bikoitza. 350 bidaiari 15.000 kilometroko hegaldietan eramateko gai da modeloa. Airbusen arabera, Boeingen azken modeloa baino %9 eraginkorragoa da kontsumoan.

Trent XWB motorrak kontsumoa %25 gutxitu du, eta mantentze lana merkeagoa da:

* **PT taldea**. Presio baxuko turbinaren (LPT) diseinuan, ekoizpenean eta muntatzea. 4.900 milioi euroko fakturazioa espero du.
* **Aernnova**. Egonkortze horizontalaren diseinu eta fabrikazioa, lema eta lur hartzeko sekzioa.
* **Alestis**. Hegazkinaren erdialdeko sekzioan eta isatsean. Aernnovak eta Alestisek 3.266 milioi euro fakturazioa espero dute.
* **Aciturri**. Egonkortze bertikala eta 19. sekzioa. 1.300 milioi euroko fakturazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Deportivo Iruña

**Club Deportivo Iruña** Iruñeko futbol taldea da. 1939an sortua, Egun Espainiako futbol ligako hirugarren mailan dabil.

Emakumezkoen boleibol taldea ere badu, 2012tik aurrera Espainiako Emakumezkoen Superligan aritzen dena.

## Datuak 
2022-23 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 29
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 2.a (Hirugarren Mailan 2005-06an)

## Futbol taldearen emaitzak 
|valign="top" width=51%|

|}

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
San Adriango markesaren erretratua

***San Adriango markesaren erretratua*** () Francisco Goyak 1804an egindako margolana da. Bertan José María Magallón, San Adriango V. markesa, agertzen da. San Adrian Nafarroa Garaiko Erriberako herria da. Artelana Nafarroako Museoan dago 1966tik eta bertako obra nagusienetariko bat da.

Margolan hau Goyaren erretratu nabarmenetariko bat da, britainiar erretratuen antzeko osaera, samurtasun, dotorezia, harmonia eta naturaltasuna dituena. Markesaren jarrerak bere dotorezia eta axolagabekeria azaltzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Munibe

**Munibe** Aranzadi Elkartearen aldizkarietako bat da. 1947an sortu zen arkeologia, etnografia eta natur zientziei buruzko ikerketak jasotzeko. Urteko maiztasuna du eta publiko zientifikoari zuzenduta dago.

Bi aldizkari mota argitaratzen dira: *Munibe Antroplogia-Arkeologia* eta *Munibe Ciencias Naturales*. Honez gain hainbat gehigarri argitaratzen dira. Azken hau 1949an hasi zen argitaratzen. 2013. urtetik aurrera *Munibe Monographs* ere argitaratzen da, ingelesez, eta bi adar ditu, aurrekoan bezala.

## Erreferrentziak 
## Kanpo estekak 
* Munibe aldizkariaren webgunea
Erretratu

[thumb|250px|eskuinera|[Thomas Jeffersonen erretratua, Rembrandt Peale, 1805. New-Yorkeko Historia Elkartea.]]
**Erretratu** edo **potret** bat egiazko pertsona bat, eta bereziki haren aurpegia, irudikatzen duen pintura edo marrazkia da.

Erromatarren garaiko artearen ezaugarri dira erretratuak, Egipton eta Grezian ere izan ziren bezala. Europan XIV-XV. mendeetan azaldu ziren lehenengo erretratuak, Flandesen eta Italian batez ere. Italian Errenazimentu garaian hedatu ziren. Garai horretakoak dira Van Eycken (*Autungo Ama Birjina*), Botticelliren (*Errege Magoen gurtza*) eta Dalmauren (*La Verge dels Consellers*) lanak. Geroztik Europako mendebal osoan landu da alor hori, edozein joeratan. Alemanian Durero, Italian Tiziano, eta Espainian El Greco izan ziren genero horretan margoalri nabarmenenak. XVII. mendea erretratugile garrantzitsuen mendea izan zen; garai hartako margolari ezagunenak: Velázquez, Rembrandt, Rubens, Van Dyck…

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shogakukan

Japoniako argitaletxe bat da. Hiztegiak, literatura, manga, ez-fikzioa eta umeentzako DVDak ekoizten ditu. Shogakukanek Shueisha azpi-argitaletxea du eta azken honek Hakusensha. Guztiek elkarrekin Hitotsubashi Taldea osatzen dute, Japoniako argitaletxerik handienetako bat da.

Hasiera batean Shogakukan Japoniako lehen-hezkuntzako edukien argitaletxe gisa sortu zen, baina laster hasi zen beste eremuetara zabaltzen. 1959an bere lehen manga aldizkaria ekoiztu zuen, Shōnen Sunday izenekoa, Shōnen gaiekin. Ondoren Kodomo, Shōjo eta Seinen gaiak era sartu zituzten. 1969an garrantzitsu bilakatu zen Doraemon argitaratuz. Euren ekoizpenak dira ere Hamtaro, Inuyasha, Detective Conan eta Pokémon.

## Kanpo estekak
Kodomo

japonierazko hitz bat da eta "ume" esan nahi du. Hala ere, haren erabilerarik nagusia manga eta animearena da eta haurrentzako dela esan nahi du. Kodomo motako mangek ez dute *fanservice*rik, ezta helduentzat zuzenduta dauden beste zerbitzu batzuk ere. Umeen bizitza eta familia giroa islatu ohi dute.

## Kanpo estekak
Fanservice

thumb|250px|Arropa gutxirekin agertzen diren pertsonaiak oso ohikoak dira horrelakoetan
 edo  (batzuetan *saabisu* edo *service*, edo hitz bakar batean *fanservice* idatzita), definizio oso zehatzik ez duen mangarekin eta animerekin lotutako adiera bat da. Euren zaleak pozteko erabiltzen diren elementuak izaten dira, istorioari eragiten ez diotenak, askotan beharrik ez dagoena, eta ikusleak hobe pasatzeko diseinaturik daudenak. Askotan arropa gutxirekin agertzen diren pertsonaiak izan daitezke, edo beste serie edo kondaira bati eginiko erreferentziak.

Askotan modu negatiboan erabiltzen da, inongo beharrik gabe sartutako elementuak direlako, edo istorioa gabezia bera izkutatzen dutelako.

## Kanpo estekak
Shōjo

thumb|250px|Shōjo mangan ager daitekeen marrazki bat

, literalki "emakume gaztea", adin eta genero horri zuzendutako manga eta anime kategoria da. Emakume nerabeentzat pentsatutako istorioak izaten dira.

*Shōjo*ak estilo eta gai asko barnean biltzen ditu, drama historikotik zientzia-fikziora, eta normalki pertsonen arteko harremanetan eta sentimenduetan zentratzen da. Berez ez dago estilo zehatzik, publiko mota bakarrik da sailkapenean erabiltzen den elementua.

## Kanpo estekak
Shojo

**Shojo** hitzarekin hainbat gauza ezagutzen dira, gehinak mangarekin eta animearekin lotuta.

* Shōjo (少女, lit. «emakume gaztea») neska nerabeei zuzendutako manga eta anime kategoria da.
* Jigoku Shōjo: Infernuko neska.
* Mahō shōjo: neska magikoa.
* Mahō Shōjo Lyrical Nanoha, Akiyuki Shinboren anime seriea.
* Mahō Shōjo Madoka Magika, 2011ko anime seriea.
* Naki Shōjo no Tame no Pavane manga
* Shojo Beat manga shōjoa biltzen duen aldizkaria.
* Shōjo Comic Shōjo bihilabetekaria.
* Shōjo Kakumei Utena, Utena neska iraultzailea. Manga eta anime.
* Shōjo Sect, seriea.
* Sora o Miageru Shōjo no Hitomi ni Utsuru Sekai, Animea.

## Gainera 
* Itsu no Manika Shōjo wa. Every Little Thingeko, Kaori Mochida abeslariaren singlea.
* Mahō Shōjo Madoka Magika Portable, PlayStation Portablearen bideo-jokoa.
Seinen

, literalki «gizon gaztea», 18 urtetik gorako gizonezko ikusleria batera zuzendutako manga eta animeko kategoria da. Anime mota hau sofistikatuagoa izateko joera dauka, shōnen kategoriarekin alderatuz. Lantzen diren gaien artean sexua, bortizkeria eta politikarekin harremana duten aferak aurki genitzake.

Noizean behin *shōnen*arekin nahasten da, *seinen*ek estilo artistikoei dagokionez aniztasun handiagoa duen arren, abangoardismoa baita pornografia ere erakusten duten bilbe helduagoak biltzen, esplizituegiak diren agerraldiak alde batera utzita. Argumentuan hanpadura handiagoa aurki daiteke eta horren ondorioz egintza zuzenari emandako garrantzi gutxiagoa. Pertsonaiak eta haien elkarrekintzak sarritan *shōnen*en baino garatuagoak izaten ohi dira.

Orokorrean, *seinen* animea errealitatearekin daukan harremana sendoagoa izatera jotzen ohi du, egiazkotasunezko sentipena emendatzen duten erantsitako xehetasun ugariekin, baita fantasiazko elementuekin ere, zein logikazko errealitatea adierazi nahi baitute. Jakina nabarmendu beharko litzateke estilo-ildo hauek generoaren orokortzeak direla, eta horietako ezaugarrietatik bat ere ez duen saila *seinen* gisa izan daiteke sailkatuta ere bai, benetan baldin bada hori zuzenduta dagoen ikusleentzako.

Seinen identifikatzeko erabil daitekeen elementu bat ikusle gazteei bideratutako edukietan aurki ditzakegun kanjien gainean kokatutako furiganaren gabezia litzateke. Furiganarik ez balego ikusleek kanjiak ulertzeko eta irakurtzeko gai izango liratekeela esan nahiko luke, helduek duten gaitasun gisa.

Emakumezkoentzat zuzendutako baliokidea josei izendatutako generoa litzateke.

## Kanpo estekak
Furigana

japonierazko irakurketa errazteko erabiltzen den metodo bat da, *kana* txikiak edo karaktere silabikoak *kanji*en ondoan jarrita, normalki ahoskera errazteko. *Furiganei* batzuetan *yomigana* (読み仮名) edo *rubi* (ルビ) esaten zaie. Normalean, *kanji* ezezagun edo ezohikoen ondoan jartzen dira edo umeentzako irakurgaietan. Bigarren Mundu Gerraren osteko japonieraren idazketaren erreformaren aurretik, askoz erabiliagoak ziren.

*Furigana* normalki *hiragana*z idazten da, baina batzuetan *katakana*z ere bai. Idazkera bertikala denean, *tategaki* *furigana* eskubian jartzen da eta horizontala denean, *yokogaki* *furigana* gainean agertzen da:

edo

Goiko adibidean, *kanji* hitza ahoskatzeko laguntza ematen da. Hitz hori bi *kanji*ren bidez adierazten da: 漢 (*kan*, hiraganaz, かん) eta 字 (*ji*, hiraganaz, じ).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José María Magallón

**José María Magallón Armendaritz** (Tutera, 1763 &ndash; Madril, 1845), San Adrian eta Castelfuerteko markesa eta Monteagudoko jauna, nafar ilustratua izan zen.

Bergarako Errege Mintegian eta Parisen ikasi zuen. Francisco Cabarrúsi esker, diplomazia munduan hasi zen. Manuel Godoyk 1797an Lilleko hitzarmenera bidali zuen.

Iberiar Penintsulako Gerran Josef Bonaparteren alde egin zuen eta ondorioz, Frantzian erbesteratu zen. Hirurteko Liberalean itzultzeko baimena lortu zuen. Nafarroako Gorteen kidea, 1780an eta 1794an aita ordezkatuz, eta 1801ean, 1817an eta 1828an bere izenean parte hartu zuen.

## Erreferentziak
D'Angelo

**Michael Eugene Archer** (Richmond, Virginia, 1974ko otsailaren 11 - New York, 2025eko urriaren 14a), '''D'Angelo'* moduan ezagunagoa, musikari estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
*Brown Sugar* diskoarekin (1995) azaldu zen lehen aldiz neo-soularen eszena nahasian, eta 2000an, *Voodoo* argitaratu zuen; bere lanik ezagunena. Musika beltza jotzen zutenek bezala, kontzientzia kolektiboa eta indibiduala, izaera espiritual eta haragizkoa bildu nahi zituen musikariak izaki bakarrean, atzera begiratuz zerbait berria sortuz.

Azalean eta *Untitled* (*How Does it Feel*) kantuaren bideoklipean biluztuta agertzeagatik sex symboltzat jo zuten askok eta hortik ihesi aritu zen.

2014an, *Voodoo*ren jarraipena argitaratu zuen *Black Messiah*. 2015 arte itxaron nahi zuen baina 2014an AEBetan bi polizia zurik armarik ez zeramaten bi beltz hil eta auzitegiek bi poliziak zigorrik gabe libre uzteagatik sortutako protesta giroak aurreratu zuen argitalpena. Soula, R&Ba eta funk nahasten ditu baita hip-hopa ere. *Marvin Gayeren Here*, *My dear* eta *Stevie Wonderren Songs in the Key of Life*ren eragina dago diskoan.

## Diskografia 
;Estudioko albumak
* *Brown Sugar* (1995)
* *Voodoo* (2000)
* *Black Messiah'' (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eurasiako Batasun Ekonomikoa

**Eurasiako Batasun Ekonomikoa (EBE)** Eurasia iparraldeko estatuek osatutako batasun ekonomikoa da.

## Estatu partaideak 
Errusiak, Kazakhstanek, Bielorrusiak, Armeniak eta Kirgizistanek osatzen dute. SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna izandakoaren estatuak dira denak, eta Errusia buru dela, Europan, Europako Batasunaren ondoan, 170 milioi herritarrek osatutako merkatu bat da.

## Historia 
Kazakhstango presidente zen Nursultan Nazarbajevek 1994an proposatu zuen herrialdeon arteko batasun ekonomikoa. 2014ko abenduaren 23an sinatu zuten sorrerarako azken akordioa Moskun.

## Ezaugarriak 
EBEk 3,6 bilioi euroko barne produktu gordina duela espero da. Konparatuz, 9,5 bilioi eurokoa zen 2013an Europako Batasunaren BPGa, EBErena baino ia hiru aldiz gehiago. Salgaien, zerbitzuen, kapitalen eta langileen zirkulazio askea bermatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leireko kutxatila

**Leireko kutxatila** elefante boliz egindako kutxa txikia da. Omeiatar Kaliferriaren garaian egina, Penintsula osoko islamiar artearen maisulan nagusienetariko bat da. Leireko kutxatila deitzen zaio, monasterioan izan baitzuten Nunilo eta Alodia santuen erlikiontzi gisa.

## Egiletza 
Farai izeneko artistak eta bere ikasleek egin zuten 1004. urtean. Bere letra kufikoz egindako inskripzioaren arabera, Abd al-Malik al-Muzafarrek, Hisham II.aren *hayib* izandakoak, jaso zuen oparia izan zen.

Ezkerreko aldea Rasid izeneko ikasleak egin zuen, aurrealdea Jairrek, eskuma Sa Abadak eta atzealdea Misbahk.

## Irudiak eta testuak 
Bere hemeretzi bolizko plaketan hainbat apaindura ditu. Ataurikez handiagoturiko eta modelaturiko zizelkatzeak ditu, gorteko pertsonaiak, Allah eta ehizako eszena bat (gazelak, arranoak, lehoiak, adarbakar bat eta antilopeak) irudikatzen dituztenak.

Tapak piramide trunkatu itxura du, bost plakekin eta hamahiru medailoirekin. Inguruan inskripzio kufiko bat du.

1935eko abuztuaren 10ean, kutxatila lapurtu zuten, baina hilabete baino lehenago, irailaren 8an, Iruñerriako Berriobeiti udalerrian agertu zen. 

1947an, Vianako Printzea Erakundeak Iruñeko katedraleko zenbait objekturen tasazioa egin zuen, horien artean Leireko Kutxatilarena eta, urte bereko azaroaren 21ean, akordioa egin zuten Nafarroako Foru Aldundiak eta Iruñeko gotzaindegiak. Akordio horretan, Foru Aldundiak Iruñeko Katedraleko kabildoarenak diren ondasun artistiko batzuen jabetza onartu zuen 1.100.000 pezeta ordainduz, borondatezko dohaintza gisa.

1966tik aurrera kutxatila Nafarroako Museoan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilba Memoriala (Deustu)

**Jon Sasieta "Bilba" memoriala** Deustun martxoa aldera urtero jokatzen den estropada da. 2021. urtetik aurrera Zorrotzaurre uharteari itzulia ematen zaionez **Zorrotzaurre uharteari itzulia** izena hartu du estropadak, hala ere Bilba eta Camiren omenaldia izaten ere jarraitzen du.

## Historia 
2001 urtean izan zuen lehen ekitaldia, aurrez estropadak jokatu baziren ere. 2016an ''J.A. Camiruaga 'Cami' I memoriala eta Jon Sasieta 'Bilba' XVI memoriala* izan zen. Ordutik aurrera **Cami-Bilba memoriala** izenaz ezagutu zen. 2020an ez zen jokatzerik izan COVID-19 pandemiaren erruz eta 2021ean ibilbidea aldatu eta **Zorrotzaurre uharteari itzulia** jokatu zen, hala ere Bilba memorialaren 20. ekitaldia eta Camiren 5.a ere izan zen. 

## Aurreko estropadak 
### Nerbioiaren Jaitsiera 
### San Jose Saria 
## "Bilba" memoriala 
* ¹ 2020ko ekitaldia ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

### Garaipenak "Bilba" memorialean 
* 2003an Elantxobek eta Arkotek *Bateratze'' osatu zuten.

## Emakumezkoen bandera 
* ¹ 2020ko ekitaldia ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

### Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Udo Jürgens

**Udo Jürgens** (**Udo Jürgen Bockelmann** izenez jaioa, Klagenfurt, Austriako Estatu Federala, 1934ko irailaren 30a - Münsterlingen, Suitza, 2014ko abenduaren 21a) kantari austriar bat izan zen.

## Biografia 
Alemanezko kantagintzan Bigarren Mundu Gerraren ondoren izandako kantaririk ezagunenetako bat izan zen. Mila kantu inguru egin zituen, eta horietako batzuek arrakasta ikaragarria izan zuten.

## Diskografia 
* Portrait in Musik 1. Folge (1965)
* Siebzehn Jahr, blondes Haar (1965)
* Francoise und Udo (1966)
* Merci, Chérie (1966 - Eurovision)
* Portrait in Musik 2. Folge (1967)
* Was ich Dir sagen will (1967)
* Udo (1968)
* Mein Lied für Dich (1968)
* Udo Live (1969)
* Udo '70 (1969)
* Udo '71 (1970)
* Zeig mir den Platz an der Sonne (1971)
* Helden, Helden (Musical) (1972)
* Ich bin wieder da (1972)
* Udo heute (1974)
* Meine Lieder (1975)
* Udo '75 (Ein neuer Morgen) (1975)
* Meine Lieder 2 (1976)
* Meine Lieder '77 (1977)
* Buenos Días Argentina (Football World-Championship) (1978)
* Udo '80 (1979)
* Udo 1957–60 (1980)
* Nur ein Lächeln (1980)
* Leave a little love (1981)
* Willkommen in meinem Leben (1981)
* Udo Live - Lust am Leben (1981)
* Silberstreifen (1982)
* Traumtänzer (1983)
* Hautnah (1984)
* Treibjagd (1985)
* Deinetwegen (1986)
* Das Livekonzert '87 (1987)
* Das blaue Album (1988)
* Ohne Maske (1989)
* Live ohne Maske (1990)
* Sempre Roma (Football World-Championship) (1990)
* Das Traumschiff (Soundtrack) (1990)
* Open Air Symphony (1992)
* Geradeaus (1992)
* Cafe Größenwahn (1993)
* 140 Tage Cafe Größenwahn Tour 94/95 (1994)
* Zärtlicher Chaot (1995)
* Gestern-Heute-Morgen (1996)
* Gestern-Heute-Morgen Live '97 (1997)
* Ich werde da sein (1999)
* Mit 66 Jahren (Was wichtig ist) (2000)
* Mit 66 Jahren Live 2001 (2001)
* Es lebe das Laster (2002)
* Es Lebe das Laster - Udo Live (2004)
* Es werde Licht (2003)
* Jetzt oder nie (2005)
* Der Solo-Abend (2005)
* Jetzt Oder Nie - Live 2006 (2006)
* Einfach ich (2008)
* Einfach ich - live 2009 (2009)
* Best Of (2009)
* Der ganz normale Wahnsinn (2011)
* Der Mann mit dem Fagott (soundtrack) (2011)
* Der ganz normale Wahnsinn - LIVE (2012)
* Best Of Live - Die Tourneehöhepunkte - Vol. 1 (2013)
* Mitten im Leben (2014)

## Erreferentziak
Bainularia gorputz erdian

***Bainularia gorputz erdian*** () Jean-Auguste-Dominique Ingresek 1807an egindako margolana da. Bertan emakume bat biluzik atzeraka agertzen da. Gorputzaren irudikapen abstraktoa eta turbantearen errealismoa oso bestelakoa da.

Léon Bonnat museoaren artelan nagusienetariko bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon (izena)

[thumb|250px|[Peter Paul Rubens|Rubensen Simon Zelotearen erretratua]]
**Simon** izen arrunta da, , *Šimʻôn*. Hizkuntza horretan "[Jaungoikoa] entzun du" esan nahi du. Autore batzuen arabera grezierako izen tradizionala da.

Itun Berriaren gainean egin diren ikerketek ere esaten dute grezieratik etor daitekela, edo Hebreerak mailegutzat hartutako izena izatea. Grezieraz "sudur-motza" esan nahi du.

## Beste hizkuntza batzuetan 
## Pertsona ezagunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ollargango geltokia

**Ollargan** Euskal Herriko Bizkaiko tren geltoki bat da, Arrigorriaga udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1863ko martxoaren 2an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 245,800 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Santa Isabel kalea, 54

### Irisgarritasuna 
## Historia 
Geltokia 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geltokia 
Geltokiak bi nasa ditu, bata izkinekoa eta bestea zentrala, eta bederatzi trenbide. Parean trenen mantenurako eraikina dago, zeinera beste lau trenbide gehiago heltzen diren.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Erlikiari musua

***Erlikiari musua*** () Joaquín Sorollak 1893an egindako margolana da.

Eszena egun Luis Vives institutua den Valentziako San Pablo elizaren alboko kaperan gertatzen da, non fededun batzuk erlikia bati musu ematen diote. Margolan honi esker, Sorollak 1893ko Parisko Aretoan hirugarren mailako domina, 1894ko Vienako Erakusketan bigarren mailako domina eta Bilboko Espainiar Artearen Erakuskean lehenengo mailako domina lortu zituen.

Bilboko Arte Eder Museoaren artelan nagusienetariko bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hoya de Huesca

thumb|Eskualdearen kokapena Aragoiren barruan.

**Hoya de Huesca** gazteleraz edo **Plana de Uesca** aragoieraz Huescako probintziaren erdialdean dagoen eskualdea da, Aragoiko autonomia erkidegoan (Espainia).

Ekonomia tradizionalki nekazaritza eta abelzaintzan oinarritu zen, industriari dagokionez metalaren arloan sostengatuta egonik.

Hiriburua Huesca hiria da, azalera 2.525,60 km²-koa da eta 2002an 60.525 biztanle zituen.

## Geografia 
### Mugakideak 
Eskualde mugakideak ditu iparraldean Jazetania eta Gállego Garaia, hegoaldean Zaragozako eskualdea eta Monegroak, ekialdean Somontano de Barbastro eta mendebaldean Cinco Villas.

### Ingurune naturala 
Huescako Somontanoren erdialdean dago, lautada batean, Isuela, Flumen eta Guatizalema ibaiek zeharkaturik. Muga naturalak Gratal eta Guarako mendilerroak ditu.

## Udalerri nagusiak 
# **Huesca**: 52.347 biztanle (2011).
# Almudévar: 2.554 biz.
# Gurrea de Gallego: 1.664 biz.
# Ayerbe: 1.119 biz.
# La Sotonera: 1.061 biz.

## Kultura 
Arkitektura ondareari dagokionez Loarreko gaztelua eta Mont Aragón-ekoa, Huescako katedrala, Sant Miguel de Foces-eko eliza eta Salvador de Morillo de Gállego-koa azpimarratzekoak dira, arte erromanikoaren adibide onak direnak.

## Kanpo estekak 
* Eskualdearen webgune ofiziala.
Alonso Ruiz de Herrera

**Alonso Ruiz de Herrera** (Cuéllar, Segovia, XV. mendea – XVI. mendea) gaztelar militarra izan zen. 1521ean Noaingo guduan parte hartu zuen, non Esparrosko jauna Andre Foixkoa jeneralari zutoihala kendu eta preso hartu zuen.

## Erreferentziak
Bernardino González de Avellaneda

**Bernardino González de Avellaneda Delgadillo**, Castrilloko kondea, (Valverde?,  - Madril, ) gaztelar itsasgizona izan zen.

Italiako Gerretan eta Afrikan karrera egin ondoren, 1595ean Francis Drake eta John Hawkins mendean hartu zuen espedizioan parte hartu zuen. 1623an Nafarroako erregeorde izendatu zuten.
Luis de la Cueva

**Luis de la Cueva y Toledo** (Cuéllar, Segovia,  – 1541eko urriaren 20a) gaztelar noble eta militarra izan zen, Beltrán II.a de la Cueva militarraren eta Bartolomé de la Cueva kardinalaren anaia. 1521ean Villalarko guduan parte hartu zuen komuneroen aurka eta Karlos I.a Espainiakoaren guardiaren kapitaina izanik, San Martzialeko guduan eta Vienako setioan parte hartu zuen.

1537an Juana Colón ezkondu zuen, Diego Colónen alaba.

## Erreferentziak