Xah diamantea

**Xah diamantea** Golkondako meategietan aurkitu zen gaur egun Andhra Pradesh, India Hegoaldean, ziurrenik 1450ean, eta gaur egun Moskuko Kremlin Armategiko Diamante Fondoa bilduman dago.

## Diamantearen deskribapena 
Xah diamantea ez da lehen uretakoa, azalean burdin oxido apur batengatik kutsu horixka baitu. Jatorriz 95 kilateko pisua omen zuen, eta ebaki zenean 9 kilateko galera izan zuela. Gaur egun duen pisua 88,7 kilatakoa da (18 g). Oktaedro luzanga da, eta jatorrizko zortzi aurpegiak hamabost alderdik ordezkatu dituzte. Hilkutxa baten forma dela esan ohi da. Diamantearen ebakitzeari teknikoki laska ebaketa deritzo; Indiako diamanteen tipikoa. Harriaren inguruan zirrikitu bat moztu da lepoan lehen erabiltzen zen haria egokitzeko. Bere ezaugarririk aipagarriena da jatorrizko hiru aurpegitan, jabea zuten hiru agintarien izenak persieraz grabatuta daudela, Hijrī urtearekin batera. Hiru agintari horien izenak eta datak hauek dira:

* Nizam Xah: 1000 (Oraingo Aroko 1591).
* Jahan Xah: 1051 (Oraingo Aroko 1641).
* Fath 'Ali Xah: 1242 (Oraingo Aroko 1826).

Ez da edertasunean edo tamainan munduko diamante onenetariko bat bezala sailkatzen, baina inskripzioak bere historiaren eta jatorriaren erakusgarriak dira.

## Diamantearen historia 
Ahmednagarreko Nizam Xahen gorteari eman zitzaion. 1591. urtean, Nizam Xahek diamantearen alderdietako batean taila egitea agindu zuen: *"Burhan Nizam Xah Bigarrena. 1000. urtea* (= Oraingo Aroko 1591).

Urte horretan bertan, Akbar Handia, Mughal Indiako enperadoreak Ahmadnagar Sultanerria okupatu zuen eta diamantea hartu zuen. Urte batzuk geroago Akbarren biloba, Jahan Xah, tronura iritsi zen, eta beste inskripzio bat zizelkatzeko agindu zuen: *"Shāh Jahān, Shāh Jehangirren semea.* *1051 "urtea* (Oraingo Aroko 1641-aren baliokidea). Jahan Xah Aurangzeben semeak diamantea zintzilikatu zuen bere tronuaren gainean eta errubi eta esmeraldeekin inguratu zuen. Aurangzeb-ko gortea bisitatu ondoren, Tavernier bitxigile frantses ospetsuak hau idatzi zuen: "Gortearen parean dagoen tronuaren alboan 80 eta 90 kilateko pisuko diamantez osatutako harribitxia ikusi ahal izango da, inguruan errubiak eta esmeraldak dituena. eta erregea eserita dagoenean harribitxia bistan du".  Tronutik hurbil zegoenez, diamantea "Tronuaren Diamantea" izenarekin ere ezagutzen zen.  1715ean Lahorera eraman zuten eta hor 1738ra arte gorde zuten.

1738an, Nadir Xahek Indiari eraso zion, diamantea hartu eta berarekin Persiara eraman zuen. Diamantea Persian ia mende batez egon zen, 1826an hirugarren inskripzioa hirugarren alderdian grabatu zen arte: ''"Qajar Fath 'Ali Xah Sultanaren agintea.* *1242. urtea "'' .

1829an, Alexandr Griboedov diplomatiko eta idazle errusiarra hil zuten Persiako hiriburuan, Teheranen . Errusiako gobernuak erantzuleei zigor larria eskatu zien. Beldurrez, Fath 'Alī Xah-ren gorteak Xah-en biloba Khusro Mirza San Petersburgora bidali zuen, eta bertan diamante Nikolas I.a Errusiako tsarrari oparitu zion. Ondoren, Errusiako Koroako Bitxien artean gorde zen San Petersburgoko Neguko Jauregiko Diamante Aretoan, Errusiako Iraultza eta Romanov Dinastia eraitsi zuten arte 1917ko martxoaren 2an. Diamantea, beste altxorrekin batera, kendu, Moskura eraman eta Kremlineko Diamante Fondoan jarri zuten. Gaur egun han jarraitzen du Kremlinen, eta bertan dago ikusgai zazpi harribitxi ospetsuen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak