Suzanne Murphy

**Suzanne Murphy** (Limerick, 1941eko urriaren 15a) irlandar sopranoa da.

## Haurtzaroa eta familia 
Suzanne Murphy Limerick-en (Irlanda) jaio zen 1941ean, XX. mendearen erdialdeko Irlandako bizitza probintzialaren fase praktikoak izan arren, arteen familia solidario batean. Bere ahizpa Noellerekin hazi zen, Murphyk familiaren benetako abeslari gisa deskribatu zuena, eta bere neba Michaelekin, geroago Limerickeko Unibertsitateko kontzertu aretoa zuzendu zuena eta ahots nabarmen bat izan zuena. Neba-arrebek lotura estua partekatzen zuten, sarritan harmoniak elkarrekin abesten zituzten gauez barnetegian zeuden bitartean, Murphy Noellerekin joaten zena Bruff Convent FCJ-n, etxetik 15 milia ingurura;komentua emozioz, laguntasunez eta noizbehinka ahizpak gidatutako bihurrikeriaz gogoratzen zuen. Hazkunde hori Limericken inguru katoliko kontserbadorean gertatu zen, non nesken hezkuntzak komentuen eskolatzea ekarri ohi zuen eta karrera asmoek lanbide egonkorrak bultzatzen zituzten, pentsioekin, musika bezalako sormen-ahaleginen gainetik.

Bere musikarako joera jaioberrietatik haratago, hala nola pianoa jotzea bere ahizpak abesten zuen bitartean, Murphyren lehen urteetan eskolako jardueretan parte hartzea izan zen, interpretazio sentsazioa sustatzen zutenak, nahiz eta hasiera batean bere mundutik urrun bezalako jazarpenak ikusi zituen.  Bere familiak bere kantatzeko asmoei emandako behin-behineko babes ekonomikoak etxeko giroa islatzen zuen, Limerickeko aldirietan errotuta zegoen bitartean, adierazpen kulturala baloratzen zuena Irlandako gerraosteko muga ekonomikoen eta gizarte-arauen arabera, segurtasuna lehenetsiz. 

## Lehen urratsak 
Suzanne Murphyren ibilbide musikala folk eszenan hasi zen, non interpretazio goiztiarreko esperientzia lortu zuen prestakuntza klasikora trantsizioa egin aurretik. 1967an, Dublinen egoitza duen WE 4 folk taldean sartu zen bokalista gisa, Peter, Paul and Mary, Simon and Garfunkel, eta Crosby, Stills, Nash & Young bezalako artisten abestien harmonia estuko moldaketak eginez Irlandan zehar. Limerickeko Larry Hoganek, John Harrington eta Dennis Mowatt-ekin batera (geroago Dónal Lunny-k ordezkatua) sortutako taldeak bira luzea egin zuen 1972an desegin zen arte, Murphyri taldean abesteko eta anplifikaziorik gabeko ikusleen konpromisorako gaitasun fundazionalak emanez.
## Bizitza eta ibilbidea 
Suzanne Murphy Limericken jaio zen 1941eko urriaren 15ean. Folk abeslari gisa hasi zuen bere ibilbidea, Dublingo Musika Eskolan soprano klasiko gisa trebatu aurretik.  *Veronica Dunne* kantu irakasle ospetsuarekin hasi zituen ikasketa klasikoak 1973ko udazkenean.    *La Cenerentola operan* Irlandako Opera Nazionalean egin zuen debuta profesionala eta Irlandan zehar ibili zen ekoizpen horrekin. Horren ondoren, Cimarosaren Ezkontza Sekretuan “Elisetta”ren papera etorri zen. 1976an Galesko Opera Nazionaleko (Welsh national Opera: WNO) soprano egoiliar bihurtu zen. WNOrekin interpretatu zuen errepertorioan Alice Ford *Falstaff*en, Elvira *Ernani-n* eta rol nagusiak *Lucia di Lammermoor* eta *Norman* daude.

Murphy-k soinu bandarako ahotsak eman zizkion 1984ko *Amadeus* filmari. 1987an Vienako Estatu Opera-n egin zuen debuta, *Idomeneo-n* Electra gisa, eta 1988an Alice Ford interpretatu zuen Royal Opera House-n, Covent Garden-en. Azken rol hori berriro kantatu zuen 1989an, bai La Scalan, bai New York City Operan (NYCO). Amelia en *Un ballo in maschera* eta Bellini-ren Norma antzezlanen paperak egin zituen, bai NYCOrekin, bai Bavariako Estatu Operarekin.

Irlandako Opera Kolektiboko sortzaile eta zuzendaria da. 2020tik, Royal Welsh College of Music and Drama-n irakasten du.

## Trebetasuna 
Galesko Opera Nazionala, Ingalaterrako Opera Nazionala, Ipar Opera, Eskoziako Opera, Royal Opera House Covent Garden, Wien, Berlin eta Bayerische State Opera, Kolonia, Frankfurt, Paris, Brusela eta Sao Paolo; Ipar Amerikako eta Kanadako emanaldiak New York, Pittsburgh, Washington, Minneapolis eta Vancouverren.

Bere ibilbidean lehenago, Bellini eta Donizettiren Bel Canto errepertorioan espezializatu zen, Verdi, Puccini, Tchaikovsky, Janacek eta Wagnerren opera dramatikoagoetara pasatuz.

## Lorpen aipagarriak 
Bere grabazioek Mozart, Rachmaninoff, Tchaikovsky, Puccini, Verdi, Operetta eta Irlandar Musikal eta Abestietako Arias bezalako konpositoreen lanak biltzen dituzte.

2001ean, Suzanne Galesko Musika eta Drama Errege Eskolako (Cardiff) eta Irlandako Musika Errege Akademiako (Dublin) irakasle bihurtu zen.

Musikan egindako lanak Cardiff Unibertsitateko ohorezko bekekin eta Galesko Musika eta Drama Errege Elkargoarekin eta Glamorgan Unibertsitateko (1999) eta Limerick bere jaioterriko Unibertsitateko (2000) ohorezko doktoregoekin aintzatetsi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Suzanne Murphy sings "Casta diva" (Live 1985) [Murphy-k Casta diva zuzenean abesten 1985ean] 2022ko uztailaren 10ean argitaratua Youtube-n.
* Suzanne Murphy - Puccini & Verdi: Heroines (FULL ALBUM) [Murphy: Puccini & Verdiren: Heroinak abesten (1992ko album osoa) 2023ko otsailaren 21ean argitaratua Youtube-n.