Belgikako Iraultza

**1830eko Belgikako Iraultza** (, , ) Herbehereetako Erresuma Batuko hegoaldeko zenbait probintziaren matxinada izan zen, Belgikaren independentzia ekarri zuena.

## Aurrekariak 
Frantziako Iraultzako Gerretan, Frantziaren mende geratu ziren Herbehereetako lurralde historikoak: Probintzia Batuak, Austriar Herbehereak eta Liejako Printzerria. Napoleon garaitua izan ostean egin zen Vienako Batzarrak Herbehereetako Erresuma Batua sortzea erabaki zuen, lurralde horiek guztiak baturik. Estatuaren sorrerakin, Frantziaren iparraldean tanpoi bat ezartzea zen Prusiaren, Austriaren eta Errusiaren helburua. Gilen I.a izan zen Herbehereetako Erresuma Batuko lehenbiziko erregea.

1815eko gutun aitortua izan zen estatu berriaren oinarrizko legea. Estatu Orokorrak ziren nazioaren ordezkariak. Bi ganbera zeuden: lehenbizikoa, erregeak berak izendatua, eta bigarrena, errolda-sufragioz aukeratua. Iparraldeko eta hegoaldeko probintziek ordezkaritza bera zuten Bigarren Ganberan, biztanlerian alde handia zegoen arren: bi milioi biztanle iparraldean eta 3,5 milioi biztanle hegoaldean. Ez zegoen botereen banaketarik, eta erregearen eskumenak oso zabalak ziren. Estatu Orokorren aurrean erantzukizunik ez zutenez gero, ministroek erregearen zerbitzura lan egiten zuten.

Ekonomiari zegokionez, oso baliabide egokiak zituen Herbehereetako Erresuma Batuak. Hegoaldeko Herbehereek lur emankorrak, meatze aberatsak eta industria zituzten; Iparraldeko Herbehereek, berriz, portu ugari, merkataritza ontzidi indartsua eta koloniak zeuzkaten. Gilen I.ak industria-garapena sustatu zuen, eta Liejako eskualdea Europako siderurgia-gune handienetakoa bilakatu zen. Beti ere, Valoniako eta Ganteko industrialari handiak erregearen politikaren aldekoak baziren ere, Flandesko eskulangintza lantegiak ez ziren gai izan industria berriekin lehiatzeko, eta haserrea hedatuz joan zen.

Horiek horrela, laster sartu zen krisian Vienako Batzarrean sortutako erresuma batua. Izan ere, bi mende eta erdi zeramatzaten bereizirik hegoaldeko eta iparraldeko probintziek, eta oso nazio-nortasun desberdinak zeuzkaten. Tirabirak hiru arlotan agertu ziren nagusiki:

Hurrengo egunetan nahasmendua ez zen baretu, eta manifestariak saltokien eta fabriken aurka oldartu ziren. Gilen I.a zalantzan zegoen: armada bidaltzea gehiegizkoa iruditzen zitzaion, baina hiriko segurtasun indarrak ez ziren gai matxinada mendean hartzeko.

Belgika osoko boluntario ugarik egin zuten bat matxinadarekin, eta Bruselako hiri-miliziek egoeraren kontrola galdu zuten. Irailaren 23an, herbeheretar armada sartu zen hirian, Frederick printzea, erregearen bigarren semea, buru zela. Eraso horren ondorioz, matxinoek eta hiri-miliziek elkar hartu zuten Herbehereetako tropen aurka, eta batzorde iraultzaile bat eratu zuten ekintzak koordinatzeko. Irailaren 26 eta 27 arteko gauean, herbeheretar armada erretiratu zen. Biltzar nazionalak 1831ko otsailaren 8an onartutako konstituzioak monarkia parlamentarioa ezarri zuen gobernu era gisa. Biltzarrak berak hautatu zuen Belgikako monarka: Leopoldo Saxonia-Coburg-Saafeldekoa, 1831ko uztailaren 26an konstituzioaren zina egin zuena.

Bitartean, 1830eko azaroaren 4an Londresen bildutako Europako herrialde boteretsuenek Belgikaren independentzia onartu zuten; britaniar diplomazia erabakigarria izan zen estatu berriaren onarpenean. 1831ko abuztuaren 2an Herbehereetako tropak Belgikan sartu ziren, baina, Frantziaren laguntzari esker, belgikarrek atzera eginarazi zieten. Azkenik, 1832ko martxoaren 14an, Gilen I.ak onartu behar izan zuen Belgikaren burujabetza. 1839ko Londresko Itunak finkatu zituen Belgikako Erresumako behin-betiko mugak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak