Atxondo

**Atxondo** Bizkaiko hego-ekialdeko udalerria da, Durangaldekoa. . urtean  biztanle zituen.

1962. urtean Atxondo haraneko hiru herriek (Apatamonasterio (udaletxea), Axpe-Martzaa eta Arratzola) bat egin zuten, Atxondo udalerria sortzeko.

## Izena 
*Atxondo* izenaren jatorria *atx* edo *haitz* eta *ondo* hitzak dira, seguruenik. Beraz, herriaren izenak «haitzaren ondoan» esan nahiko luke, Anboto izanik aipatutako *atxa*.

## Geografia 
### Mugakideak 
Herrialdearen eta eskualdearen hego-mendebaldean dago kokatua, Arabako mugan. Elorrio ekialdean, Abadiño mendebaldean, iparraldean Elorrio eta Abadiño eta Aramaio (Araba) hegoaldean udalerri mugakideak ditu.

### Ingurune naturala 
Ibaizabal ibaiko ertzetik Anbotoko mendilerroaraino zabaltzen den bailaran kokatuta dago. Udalerrian, Arrazola ibaiak bat egiten du Ibaizabalekin.

Mendi hauek osatzen duten kareharrizko hormak 600 metroko goi-beheak ere sortzen ditu, Euskal Herri osoko handienak.

## Ekonomia 
Atxondon industrialdea Apatamonasterion dago kokatua, errepide-saretik gertu.

## Demografia 
## Ondarea 
* **San Pedro** parrokia eliza, Apatamonasterion.  
* **San Migel** parrokia eliza, Arrazolan. Estilo gotiko eta errenazentistan egindakoa.
* **San Joan Bataiatzailea** parrokia eliza, Axpen.  
* **San Martin** parrokia eliza, Martzaan. Honen aurrean kokatutakoa dago Marzanatarren dorrea.

## Politika 
2023.eko maiatzaren 28ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz **Eneritz Agirre Armendia** (EH Bildu) da Atxondoko alkatea, Xabier Azkarate ondotik.

### 2015eko udal hauteskundeak 
[thumb|eskuinera|275px|Atxondoko udalatxea [Apatamonasterion.]]

### 2019koak 
## Garraiobideak 
Garraiobideak **BI-634** errepidea den ardatzean daude oinarrituta, udalerria Apatamonasteriotik zeharkatzen duena, eta Durango eta Arrasaterekin bat egiten duena. Ibilbide hori Durango-Beasain ardatzaren zati da. Durangon, A-8 autobidearekin lotu daiteke, Bilbo eta Donostiara joateko. Apatamonasterio auzotik, Axpe edo Arratzola herrixkekin lotzeko aukera ere badago, udalerriko errepideen bidez. Bilbotik 36 kilometrora dago Atxondo, eta eskualdeko hiriburu den Durangotik 6 kilometrora.

Antzina, Durango-Elorrio trenbidea udalerritik ere pasatzen zen, eta Apatamonasteriotik Arratzolara zihoan beste bide bat ere bazegoen. Azken bide hau meatze-tren bat zen, baina bidaiarientzako zerbitzua ere eskaintzen zuen. Aspaldian bertan behera gelditu zen, eta horren ordez gaur egun pasealeku eder bat dago, turismorako aukera paregabea eskaintzen duena.

## Euskara 
[thumb|Atxondoko Felix Salterain hiztunaren testigantza. [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]
Atxondoko euskara mendebaldeko hizkeraren parte den sortaldeko euskaran kokatzen da, zehatzago, Durangaldeko euskaran. Harekin batera, Durango, Elorrio, Izurtza, Abadiño etab. herrietako euskara ere kokatzen da bertan.

## Atxondoar ospetsuak 
* Pedro Berrioategortua (1928-2018), apaiz antifrankista.
* Ángel García Ariño (1934-2000), esku huskako pilotaria.
* Jesús García Ariño (1934-), esku huskako pilotaria.
* Roberto García Ariño (1950-), esku huskako pilotaria.
* Iñaki Gorostiza (1953-), esku huskako pilotaria.
* Egoitz García (1986-), txirrindularia.

## Argazki galeria 

Irudi:Arrazola_1.JPG|Atxondoko Arratzola herriaren ikuspegi orokorra.
Irudi:Axpe.JPG|Axpe-Martzaa herriaren ikuspegia.
Irudi:Atxondoko harana.jpg|Atxondoko harana, atzean Anboto.
Irudi:Anboto mendipean dagoen Urrutia baserriaren inguruko paisaia ikusgarria, Atxondo, Bizkaia, Euskal Herria. 2015-07-04.jpg|Anboto mendipean dagoen Urrutia baserriaren inguruko paisaia.
Irudi:Restaurante Mendi Goikoa en el barrio de Axpe de Atxondo (Vizcaya) - panoramio.jpg|Axpe auzoko baserri bat, egun jatetxea dena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Durangaldea
* Atxondoko Udala