Estigobio

[eskuinera|thumb|240x240px|*[Astyanax jordani*, Mexikoko leizeetako arraina]]
**Estigobioak** lurpeko uretan bizi diren animaliak dira, Estigia Hadeseko ibaiarengatik horrela izendatuak. Troglobioekin batera (haitzuloetan maila freatikoaren gaineko espazioetan diren animaliak), lurrazpiko faunaren bi talde nagusietako bat dira.

## Ezaugarriak 
Estigobioak akuiferoetan zein harriaren baitako espazio txikietan bizi daitezke (eskuarki kareharri, kalitxe edo laterita motako zoruetan). Troglofauna bezala, estigofaunan ere hiru talde bereiz daitezke bere bizimoduaren arabera:

# Estigoxenoak: lurpeko uretan kasualitatez aurkitzen dira (bertara erori direlako, adibidez).
# Estigofiloak: lur gaineko zein lur azpiko uretan bizi daitezke. Beren bizitzaren zati bat haitzuloetan egin dezakete, baina ez bizi-ziklo osoa.
# Estigobioak: bizi-ziklo osoa egiten dute lur azpiko uretan.

Estigobioen ikerketa sakonenak Frantzian, Eslovenian, AEBetan eta, Australian egin izan dira. Estigofaunako espezie asko eskualde zehatzetako endemikoak dira, are batzuetan haitzulo bakarretakoak ere. Horregatik lurpeko ur-sistemen kontserbazioa interes handikoa da.

Argirik gabe egokituak daudenez, lurpeko uretako animaliak normalean pigmenturik gabekoak, zeharrargiak edo zuriak eta begirik gabekoak izan ohi dira, eta eguzki-argiaren erradiazio ultramoreak kalte egin diezaieke.). Ingurumen baldintza gogorretara duten moduari "A-estrategia" esaten zaio (ingelesezko *adversity selection* kontzeptutik). Estigobio turbellariak Ipar Amerikan, Europan eta Japonian.

## Habitata 
Lurpeko uretako fauna habitat desberdinetan bizi da:

* Medio interstizial hiporreikoa: lurrazalean dauden interstizioetako urak ezaugarri propioak ditu, hala nola aldagarritasun handiagoa eta mantenugaien hornidura konstantea. Zenbait espeziek gainazaleko eta lurpeko uren artean bertikalki migratzen dute.
* Ponorrak: eremu karstikoetan, gainazaleko urak sarbegietatik desagertu daitezke, lurpeko ibaiak sortuz.
* Epikarsta: lurzoru eta arroketan azaletik gertu dagoen poro-sistema, urez edo airez betetakoa. Hemen estigobioak beste ezaugarridun espezieekin nahastean bizi dira.
* Aire eremuak: estigobio eta troglobioen arteko banaketa, bizitza errealean ez da hain argia.
* Iturburuak: limnologian *krenal* izenez ezagutzen den habitata, fauna bereizia duena.
Lurpeko uren faunaren beherengo muga ia ez da ezagutzen, zundaketetan eginiko ausazko behaketen datuez gain. Muga absolutua 2000 metro ingurukoa izango dela suposatzen da, mendiko presioak maila horretan urez beteta dauden barrunbeak ere ixten dituenez. Gainera, horren gainetik dauden eremuetan ere baldintzak muturrekoak izaten dira (tenperatura altua, mantenugai gutxi, oxigeno eduki baxua...).

## Estigobio biltzea 
Gaur egun hainbat metodo erabiltzen dira estigofauna lagintzeko:

* Plankton-sarezko saskia (gutxienez 50 μm-ko zuloduna), hondoraino jaistea, bertan astinduta sedimentuak bilduz. Saskia igotzen denean, estigofauna harrapatuta gelditzen da. 
* Karaman-Chappuis metodoa: Bou-Rouch ponpa batekin xurgatuz, ura sare batera bideratzea. 
* Bideo-kamera sartzea, organismoei buruzko informazioa bilduz; halere, animalien tamaina txikia dela eta, ez da oso zehatza.

Metodo hauekin harrapatutako animaliak morfologikoki eta molekularki aztertzen dira.

## Erreferentziak  
## Ikus, gainera 
* Bioespeleologia

## Kanpo estekak