open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serafin Huder

**Serafin Huder Lasala** (Iruñea, 1874ko uztailaren 29a - 1962ko martxoaren 25a) medikua eta politikaria izan zen. Bada Iruñeko Sanduzelai auzoan haren izena duen karrika bat.

## Bizitza 
1899an Etxalarko medikua eta 1903an Iruñeko Udal Benefizentziarena izan zen. 1931n, bere anaia Gregoriok sortutako Nafarroako Alderdi Errepublikano Autonomoko lehendakari izendatu zuten. Iruñeko udaletxean apirilaren 14an Espainiako Bigarren Errepublika aldarrikatu zuen, bere aitak 1873an Espainiako Lehen Errepublika aldarrikatu zuen bezala.

## Lanak 
* *Tratamiento del Tracoma* Iruñea, 1902 (tesia)
* *Plan general de higienización de las viviendas de Pamplona y medios de realizarlo en la práctica*, Iruñea: Aramendia, 1907
* *Desarrollo de Pamplona durante los últimos cien años. Su nupcialidad, su natalidad, su mortalidad y su censo de población*. Iruñea: Bengarai, 1935
* *Comunicación acerca del 2.° Congreso Español Internacional contra la Tuberculosis presentada al Excmo. Ayuntamiento de Pamplona, por el Decano de su Beneficencia Municipal*, Iruñea: Juan Sanz, 1973

## Erreferentziak
Itxaropen

thumb|250px|Ilunbeko kandelako argia bezala, bizitzako asmo eta desira bati buruz **itxaropena** galtzen den azkena dela esan ohi da.

**Itxaropena** edo **esperantza** nahi edo desiratzen dena beteko delako sinesmenean oinarritzen den emozioa da. Pertsonaren bizitzan oinarrizko emozioetako bat da, etsipen eta depresioari aurre egiten diona. Ohartu behar da, nahiaz haraindi, itxaropenak nahi eta bilatzen dena azkenean eskuratuko dela sinesmen sendoa dela eta horrela motibazioa indartu egiten duela.

## Ikus, gainera 
* Pandoraren kutxa.

## Kanpo estekak
Itxaropen (argipena)

**Itxaropen** hitzak erabilera zenbait ditu:

* itxaropena, emozio bat;
* itxaropen matematikoa, probabilitate teoriako kontzeptua, zorizko emaitza baten batez besteko emaitza adierazten duena;
* Itxaropen Onaren Lurmuturra, Afrikako lurmurturra.
* Itxaropena, Euskal Herriko argitaletxea.
Partido Republicano Autónomo Navarro

**Partido Republicano Autónomo Navarro** (*PRAN*) 1914ko maiatzaren 23an Gregorio Huderrek sortutako nafar alderdi errepublikanoa izan zen.

1926an Aliantza Errepublikanoarekin bat egin zuen. 1930ean Juan Etxepare bere buruzagiak Jakako altxamenduan parte hartu zuen. 1931n Serafín Huderrek berrantolatua, 1934an Izquierda Republicanaren barnean desegin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errestaurazio (argipena)

**Errestaurazio** terminoak esanahi zenbait ditu:

* historian, **errestaurazioa** edo berrezarkuntza, herrialde bateko aurreko sistema politiko edo monarkia bat berriz ere agintean jarri eta ondorioz sortzen den aro politikoa;
* arte eta arkitekturan, **errestaurazioa** edo zaharberritzea, artelanak, eraikinak eta bestelako objektuak egoera onean atxikitzeko tekniken multzoa.
Berrezarkuntza

Historian, **berrezarkuntza** —*berrezarpen* eta *errestaurazio* izenez ere ezaguna— aurreko aro politiko bateko sistema politikoa edo monarkia berriz ere ezartzeko gertakariari eta horren ondorioz sortzen den aro politiko berriari deritzo.

## Berrezarkuntza nagusien zerrenda 
* Borboien berrezarkuntzak:
** Espainian:
*** 1814ko Espainiako absolutismoaren berrezarkuntza, Fernando VII.a Espainiakoarena.
*** 1874ko berrezarkuntza, Alfontso XII.a Espainiakoarena.
*** 1975eko berrezarkuntza, Joan Karlos I.a Espainiakoarena.
** Frantzian, Borboien berrezarkuntza (1814)
* Japonian, Meiji berrezarkuntza (1866)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Borboien berrezarkuntza

## Kanpo estekak
Kiang

**Kiang**, (*Equus kiang*), onagroaren antzeko basa asto espeziea da. Hala ere aipatu behar da bere taxonomiaren inguruan ez dagoela erabateko akordiorik, eta hainbat adituentzat Equus hemionus kiang izeneko onagroaren azpiespezie bat dela.

Goi-ordoki tibetarraren bertako espeziea izanik, basa astoen artean handiena da, soingurutzera 140 zentimetro altuera hartzen omen baitu.
Himalaiako mendiko belardietan zein alpetar belardietan bizi da.

## Taxonomia 
Thumb|px 300|Espeziearen banaketa mapa

Lehen esan bezala ez dago erabateko adostasuna Kiangen sailkapenaren inguruan, eta hainbat adituek onagroaren azpiespezietzat hartzen dute. Hala ere gehienentzat aparteko espeziea da, bere azpiespezie propioekin.

Kiang basa astoaren hiru azpiespezie ezagutzen dira; *Equus kiang kiang*, *Equus kiang holdereri* eta *Equus kiang polyodon*. Hiru mota hauek beraien kokapen geografikoaren arabera ere banatu daitezke mendebaldeko kiang, ekialdeko kiang eta hegoaldeko kiang hain zuzen.

## Espeziearen egoera 
Kiang nahiko zabalpen eremu handia dauka eta oro har bere populazioak ez daude arriskuan. Badaude 60.000 eta 70.000 kiang inguru Tibet, Txina, Nepal, Bhutan, Pakistan eta Indiaren artean banaturik.

## Kanpo estekak 
*  Kiang buruzko artikuloa

## Erreferentziak 
## Argazki galeria 

Irudi:Equus kiang holdereri01.jpg
Irudi:Equus kiang holdereri04.jpg
Irudi:Equus kiang holdereri03.jpg
Irudi:Equus kiang holdereri.jpg
Irudi:Kiang východní.jpg
Irudi:Equus kiang.jpg
Irudi:Equus hemonius kiang.jpg
Irlandako Batasuna

[thumb|175px|[Irlanda uhartea, Irlandako Errepublika eta Ipar Irlandaren arteko banaketa ikus daitekelarik.]]

**Irlandako Batasuna** (ingelesez *United Ireland* eta irlanderaz *Aontaithe na hÉireann*) Irlanda uharte osoan zehar hedatuko litzatekeen estaturen ideia izendatzeko erabili ohi den izendapena da. Irlandako uhartea usadio legez hogeitamabi konderrietan banaturik dago, guzti hauek subiranoak diren bi estatu independienteen lurraldeetan kokatzen dira: Irlandako Errepublikan hogeitasei konderri eta Britainia Handia eta Ipar Irlandako Erresuma Batuan sei konderri daudelarik.

## Banaketa politikoa 
[thumb|175px|ezkerrera|[1921. urteko Itun anglo-irlandarra.]]

1921eko abenduaren 6an Itun anglo-irlandarra sinatu zen ezkeroztik Irlandako uhartea bitan banaturik dago. Akordio honen bidez Irlandako Estatu Askearen izatea onartu eta aldi berean Ipar Irlandako estatu horri batu edo Erresuma Batuan jarraitzeko erabakitzeko eskubidea ere bermatu zen. Ipar Irlandako legebiltzarrak estatu berriaren zati izateari uko egin eta Erresu Batuaren zati izaten jarraitzearen alde egin zuen, honela Ingalaterra, Eskozia eta Gales herrialdeekin batera Erresuma Batua osatzen duten lau herrialdeetako bat bilakatu zelarik. 1937. urtean Irlandako Estatu Askea Commonwealth erakundetik atera eta 1949. urtean gaur egun ezagutzen den Irlandako Errepublika bilakatu zen, hortaz Erresuma Batuarekin jada inongo lotura edo menpekotasun politikorik ez duen herrialde edo estatua.
 
## Talkak 
Erresuma Batutik independientea litzatekeen estatu baten eraketa irlandar errepublikanismo eta irlandar nazionalismoaren betiko asmo eta proiektu historikoa izan da. Aldiz, unionistak eta loialistak ideia horren guztiz aurkakoak dira, horretarako Ipar Irlanda Erresuma Batuko lurralde, eskualde edo herrialde bat delako ideian oinarritzen direlarik. 2009an burututako inkesta baten arabera iparirlandarren %21a zegoen Irlandako Batasunaren alde. Aldiz, Irlandako Errepublikan eta betiere inkesta horren arabera biztanleriaren ia %80a alde zegoen. Britainia Handiako biztanleriaren %40a Irlandako Batasunaren aldekoa zen.

Irlandako Batasunaren ideiaren barnean berrelkartze edo batasun eredu ezberdinak iradokitu izan dira: federalismoa edo konfederalismotik hasi eta estatu unitarira doana arte. 1937an gauzatutako Irlandako Konstituzioaren 5.2 artikuluaren arabera, Irlandar Estatuaren eta Ipar Irlandaren arteko batasunaren aukera aurreikusten da. 1999. urtean Konstituzio horretako 2 eta 3 artikuluak bermoldatu eta bertan Ipar Irlandari buruzko irredentismoa alboratu egin zen, betiere Ostiral Santuko Hitzarmenan adostutakoa bete asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indigaztainondo

**Indigaztainondoa** (*Aesculus hippocastanum*) hosto erorkorreko zuhaitz espezie bat da. Jatorria Balkanetan duena, izenak berak adierazten ez duena. Ohikoa da parke eta hirietan, batez ere kale eta etorbide ertzetan.

*Aesculus* haritz mota baten latinezko izena da. *Hippocastanum* hitzak zaldia (*hippos*) eta gaztaina (*kastanon*) esan nahi du, azienda elikatzeko erabiltzen baitzen.

Azken urteetan, Europako indigaztainondoak gaitz batek jota daude, *Cameraria ohridella* lepidopteroak eragina.

## Ezaugarriak 
Hostoak handiak dira, peziolo luzedunak.

Loreak zuriak dira eta klusterrak piramide bat osatzen du. Korolak bost petalo ditu, eta kaliza kanpai itxura du.

Indi gaztaina edo itsas gaztaina fruitu marroia eta distiratsua da, oskol arantzatsu batek babesten du.

Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-03a-Rosskastanie-2020.jpg
Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-44-Rosskastanie-Knospe-Blatt-2011-gje.jpg
Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-46-Rosskastanie-Knospe-Bluete-2011-gje.jpg
Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-64-Rosskastanie-Blatt-Bluete-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-82-Rosskastanie-Bluete-2012-gje.jpg
Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-93a-Rosskastanie-Frucht-Blatt-2020-gje.jpg
Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-94c-Rosskastanie-Frucht-2020-gje.jpg
Baden-Baden-Aesculus hippocastanum-28-Rosskastanie-Stamm-2017-gje.jpg

## Erreferentziak
Neustadt an der Weinstraße

**Neustadt an der Weinstraße**, **Neustadt (Weinstraße)** edo **Neustadt** Alemaniako Renania-Palatinatua estatuaren hego-ekialdea hartzen duen Rheinhessen-Pfalz eskualdeko hiriburua da.

## Etimologia 
*Neustadt* izenak "hiri berria" esan nahi du eta izen bereko herri asko daude Alemanian eta Austrian, baina hau da denetan handiena. *Neustadt an der Weinstraße* izenak aldiz "Ardoaren ibilbideko hiri berria" esan nahi du, izan ere mahasti ugari baititu eta bertan egindako ardoa famatua baita.

## Ekonomia 
Alemania osoko klima epelenetakoa du neguan eta udan 30-35&nbsp;°C-taraino iristen da, horregatik mahatsa landatzeko toki egokia da. Bestalde, bertako hiritarrek Ludwigshafen hirian dagoen BASF enpresa kimikoan egiten dute lan.

## Hiri senidetuak 
Neustadt an der Weinstraße ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Demografia 
## Kanpo estekak
O Bean an Tí

**O Bean an Tí** (euskaraz *Oi Etxekoandre*) Irlandako abesti herrikoi bat da. Irlanderaz abestu ohi da. Musika talde ugarik abesti honen bertsioak burutu izan dituzte, horien artean ziurrenik ezagunenak Clannad taldea izango delarik.

## Hitzak 
Ó éirigí suas a thogha na bhfear is cuirigí píc ar bharr gach cléith,
Leagaigí síos iad lucht an droch-chroí agus cuirigí dlí na Fraince ar bun,

Bis:
Agus ó bhean an tí, cén bhuairt sin ort?
Ó bhean an tí, fá dhó nó trí,
beidh an talamh gan chíos ón bhliain seo amach,
Agus ó bhean an tí, nach suairc é sin?

Tá jug ar an bhord is tá beoir ag teacht,
tá arm go leor ag an Duke of York,
Tá an Francach is an Spáinneach ar bhruach na trá,
agus b'fhearr liom go mór é ná cómhra ban

Bis

Mo chreach is mo chrá nuair a bhí mé beag,
in aois mo dhá bhliain sular smaoinigh mé ar olc,
Nach ndeachaigh mé ar bord nó in arm an Rí,
sular chaith mé mo shaol ag dul timpeall ort

Bis

Go mbristear mo dhroim faoin ualach seo,
ma thigim arís ag cur buartha ort,
Is a liacht bean óg as seo go hAbhainn Mhór,
a shiúlfadh an ród is a d'ólfadh deoch

Bis

## Kanpom loturak 
* Clannad taldearen *Bean an Tí* abestiaren bertsioa entzungai 

## Kanpo estekak
Ulstergo loialismo

[thumb|right|200px|[Ipar Irlandako loialistek maiz erabilitako Erresuma Batuko bandera, Ulsterko bandera eta Orange Ordenaren bandera ikusgai.]]
**Ulstergo loialismoa** Ipar Irlandako ideologia edo pentsakera nazionalista bat da. Loialismo izendapenak Irlandako Batasunaren aurkako jarrera izendatzen du. Loialismoaren jarraitzaileak gehienbat Ipar Irlandan jaiotako protestanteak dira, eskualde hau berez Ulster probintziako bederatzi konderrietako sei konderriz osatuta dagoelarik, gainontzeko hiru konderriak Irlandako Errepublikan daudelarik.

Loialismoa ingelesezko *loyal* eta *loyalism* hitzetatik dator, euskaraz leial eta leialtasuna, hots, Erresuma Batuko koroa eta errege-erreginei loial izatea esan nahi du.

Iturri batzuen arabera, loialismoa oraindik handiagoa den ideologia edo pentsakera baten barnean dago: Unionismoa, azken hau Ipar Irlandako ideologia edo pentsakera politiko nagusia da, bertako biztanleriaren zati handiena haren aldekoa baita. Batzuen arabera loialismoa langile mailan emango litzateke eta unionismoak ez bezala ekintza armatuak burutu nahiz bortizkeria erabiltzeko joera handiago luke. Aldiz, beste batzuen arabera bi ideologia hauen arteko ezberdintasuna ez dago hain garbi. Loialismoak Ipar Irlandako protestanteek estatu edo aberri independiente bat izateko asmoaren islada litzateke: Ulster, Irlanda nahiz Erresuma Batutik kanpora.

## Erakunde armatu loialistak 
* Ulsterko Boluntarioen Indarra
* Ulsterren Defentsarako Elkartea
* Loialista Boluntarioen Indarra
* Esku Gorriaren Defendatzaileak

## Ikus gainera 
* Unionismo
* Orangismo

## Kanpo estekak
Frankenthal

**Frankenthal** Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko hiria da. Rhin-Neckar eremuaren barnean dago eta 46.793 biztanle ditu (2010).

## Historia 
Lehenengo aldiz 772ko dokumentu batean aipatzen da *Franconodal* izenarekin. 1119an Agustindarren monasterio bat eraiki zen, gaur egun hondarrak baino gelditzen ez diren arren. XVI mendean Herbeheretatik ihesi zetozen 58 familia kalvinista etorri ziren eta hiriari garapena eman zioten, bai industriari dagokionez eta baita artearen arloan ere, esate baterako *Frankenthaler Malerschule* (margo-eskola) sortu zuten. XVII mendean Hogeita Hamar Urteko Gerrak kalte larriak eragin zizkion eta 1689an frantziarrek hiria erre zuten.

Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek hiriaren %90a suntsitu zuten. Amerikarrek hartu zuten Frankenthal baina ondoren Frantziako Okupazio eremuan gelditu zen.

## Hiri senidetuak 
Ludwigshafen am Rhein ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Landau

**Landau** edo **Landau in der Pfalz** Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko hiria da. Ardoaren hegoaldeko ibilbidean (*Südliche Weinstraße*) dago eta 43.615 biztanle ditu (2010).

Honako barrutiak () ditu: Arzheim, Dammheim, Godramstein, Mörlheim, Mörzheim, Nussdorf, Queichheim eta Wollmesheim.

## Historia 
Lehenengo aipamena 1106koa, orduan Landau herrixka bat baino ez bazen ere. Rodolfo I.a Habsburgokoak Hiri Inperial Askea izendatu zuen 1274ean baina *de facto* Spirako apezpikua zen Landauko nagusi. 1511ean lortu zuen bere buruaren jabe izatea.

1680 eta 1815 artean frantziarrek okupaturik izan zuten Landau. Luis XIV.a Frantziakoaren garaian gotortu egin zen, inguruan izango ziren gerren aurrean babesteko. Frantziako Iraultzaren garaian bost mila biztanle inguru zituen herriak Europako zitadela handienetakoa zuen. 1816an Bavariaren esku gelditu zen eta XX mendean Renania-Palatinatua estatuan sartu zen.

## Galeria 

Image:Landau Rathausplatz 02.JPG|Rathausplatz
Image:Landau Prinzregent Luitpold.JPG|Luitpold
Image:Landau Stiftskirche.JPG|Stiftskirche
Image:Festhalle Landau.jpg|Festhalle
Image:Landau IMG 3663.jpg|Marienkirche

## Demografia 
## Kanpo estekak
Pirmasens

**Pirmasens** Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko hiria da. 43.615 biztanle ditu (2010) eta zapatagintzagatik da ezaguna.

## Historia 
Lehenengo aipamena 860 urtekoa da, Hornbach Abatetxearen herrixka zen eta *Pirminiseusna* zuen izena, abatetxeko sortzilea zen San Pirminioren omenez.

## Kirolak 
* Wolfgang Unzicker (1925–2006) Alemaniako xake jokalari onenetakoa izan zen.

## Bitxikeria 
2004ko ekainaren 4 eta 6 artean munduko barbakoa txapelketa ospatu zen Pirmasensen.

## Hiri senidetuak 
* 

## Demografia 
## Iruditegia 

Pirmasens-26-vom Rizzibalkon-2021-gje.jpg
Pirmasens-St. Pirminius-09-gje.jpg
Pirmasens-St Pirminius-58-Deckengemaelde-Hornbach-2019-gje.jpg
Pirmasens-Exerzierplatz-10-2021-gje.jpg
Pirmasens-Jugendherberge-10-2021-gje.jpg
Pirmasens-Rheinberger-43-Foyer Dynamikum-gje.jpg
Pirmasens-Alter Friedhof-64-Drei-Kriege-Denkmal-2015-gje.jpg
Pirmasens-Alte Post-60-aus Jugendherberge-2021-gje.jpg
Pirmasens-Schuhfabrik Kopp-36-2021-gje.jpg
Pirmasens-Strecktalpark-14-Panorama-Wolken-2013-gje.jpg

## Kanpo estekak
Zweibrücken

**Zweibrücken** Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko hiria da. Schwarzbach ibaiaren ertzean dago eta 33.944 biztanle ditu (2010). Sarre estatuko mugatik oso gertu dago.

## Etimologia 
*Zweibrücken* izenak bi zubi esan nahi du. Latinezko testu zaharretan *Geminus Pons* (zubi bikiak) eta *Bipontum* (bi zubi) izenak azaltzen dira eta frantsesezko testuetan *Deux-Ponts* izena.

## Historia 
XII mendetik aurrera Zweibrückengo kondeen egoitza izan zen. Bertan zuten gaztelua kondeek. 1493an *Alexander-Kirche* eliza gotikoa eraiki zuten eta 1533an protestantismoa hartu zuten. 1816an Napoleondar Gerrak bukatzean Bavariaren esku gelditu zen konderria.

1945ean Kanadako aire armadak hiria ia erabat suntsitu zuen Zweibrücken eta estatubatuarrek hartu zuten hiria. 1990 arte izan bertan izan ziren amerikarrak, hiriaren herena eremu militarra bihurtu zutelarik.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak
Aurora Arnaiz

**Aurora Arnaiz Amigo** (Sestao, 1913ko maiatzaren 15a - Mexiko Hiria, 2009ko urtarrilaren 21a) idazlea, unibertsitateko irakaslea, jurista eta politikaria izan zen. Mexikora erbesteratua, han hil zen.

## Bibliografia 
## Aurora Arnaizen liburuak 
* *Idea e ideología en la ciencia política*. Lizentziatura tesia. Mexiko: Deretxo Fakultatea, UNAM, 1952, 131 or.
* *Ética y Estado*. Mexiko: Universitaria, 1959.
* *Ciencia del Estado*. Mexiko: Antigua Librería Robredo, 1959, 382 or, 2 argital.1996.
* *Soberanía y potestad: de la soberanía del pueblo*. Mexiko, UNAM, 1971.
* *Instituciones constitucionales mexicanas*. Mexiko, UNAM, 1975.
* *Feminismo y femineidad*. Mexiko, UNAM, 1978.
* *Estructura del Estado*. Mexiko: Porrúa, 1979.
* *Soberanía y potestad: de la soberanía del pueblo, de la potestad del Estado*. Bi liburuki, Mexiko: Porrúa, 1981.
* *Ciencia política: estudio doctrinario de sus instituciones*. Mexiko: Porrúa, 1984.
* *El Estado y sus fundamentos institucionales*. Mexiko: Trillas, 1995.
* *Retrato hablado de Luisa Julián*. Madril, Compañía Literaria, 1996.
* *El alma política primitiva*. Mexiko: Cárdenas, 1999.
* *El origen contractual del estado y su justificación histórica*. Mexiko: McGraw-Hill Interamericana, 1999, 455 or.
* *Historia constitucional de México*. Mexiko: Trillas, 1999, 332 or.
* *Ciencia política, estudio doctrinario de sus instituciones*. Mexiko: Dirección general de Publicaciones y Fomento Editorial, UNAM, 1999, 744 pp.
* *Antonio Caso. Filósofo, universitario y rector*. Mexiko: Zuzenbide Fakultatea-UNAM, Porrúa,2002.

### Aurora Arnaizi buruzko bibliografia 
* Antonina Rodrigo: "Aurora Arnaiz Amigo". *Mujer y exilio. 1939*. Madril:Compañía Literaria, 1999.
* Jose Ramon Zabala: "Pero quién es Aurora Arnáiz?". *Gara*, Donostia, 2003ko abuztuaren 11, 9.or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jose Ramon Zabala Agirre: «Emakumeak erbestean: Aurora Arnaiz», 2004-04-12.
*  Hamaika Bide Elkartea: «Arnaiz Amigo, Aurora (Sestao, 1913 - )».
Roger Walkowiak

**Roger Walkowiak** (Montluçon, Frantzia,  – ) txirrindularia izan zen, profesionala 1951 eta 1960 artean. Aldi hartan, 11 garaipen lortu zituen.

Bere kirol karrerako lorpenik handiena 1956ko Frantziako Tourra irabazi izana da, inork espero ez zuenean. Bere garaipenaren ondorioz "Walkoren erara irabaztea" edo "Walkowiaken erara irabaztea" esaera sortu zen, oso ezaguna ez den parte hartzaile baten garaipen harrigarria adierazteko erabilia. Tourra irabazi zuen etapa lau batean, ihesaldi batean sartu ondoren, tropelari ordu erditik gorako aldea atera ziolako.

## Kirol lorpenak 
**1953**
* 2. Paris-Nizan
**1955**
* 2. Dauphine Liberen
**1956**
* 20px Frantziako Tourra
* Espainiako Vueltako etapa bat
**1957**
* Espainiako Vueltako etapa bat
**1960**
* 3. Tour de l'Auden

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henri Cornet

**Henri Jardy**, **Henry Cornet** deitua (Desvres, 1884ko abuztuak 4-Prunay-le-Gillon, 1941eko martxoak 18) XX. mende hasierako txirrindulari bat izan zen, 1904ko Frantziako Tourra irabazi zuena, 20 urte betetzear zegoela.

## Palmaresa 
**1904**
* Frantziako Tourra eta etapa 1
**1905**
* 3. Paris-Roubaixen
**1906**
* Paris-Roubaix
**1907**
* 8. Paris-Roubaixen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
Louis Trousselier

**Louis Trousselier** (1881eko ekainak 29-1939ko apirilak 24) txirrindulari frantziar bat izan zen, Hauts de Seine departamenduko Levallois-Perret herrian jaioa. Iturriren batzuk urtarrilak 29an jaio zela diote, beste batzuk, berriz, ekainak 29an. Parisen hil zen.

1900ean 1900eko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

Trousselierrek, bere ospea, batipat 1905eko Frantziako Tourra irabazi izanari zor dio. Bere beste garaipen aipagarriak urte horretan bertan irabazi zuen Paris-Roubaix eta 1908ko Burdeos-Paris klasikoak izan ziren. 1906ko Frantziako Tourrean hirugarren amaitu zuen, eta bere kirol karreran zehar, Tourrean 13 etapa garaipen lortu zituen.

Bigarren izan zen Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan 1908an, eta hirugarren 1907an.

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
Juan Txurruka

**Juan Txurruka Arellano** (Bilbo, 1923 &ndash; 2011ko urriaren 26 a) euskal politikari, legelari eta irakaslea izan zen.

Hamazortzi urte zituela Jesusen Lagundia sartu ondoren, zuzenbidea, filosofia (Valladolideko Unibertsitatea) eta teologia (Innsbruckeko Unibertsitatea) ikasi zituen. 1950eko hamarkadaren amaieran Deustuko Unibertsitatearen irakasle bilakatu zen, zuzenbidearen historia eta erromatar zuzenbidea irakatsiz. 1963tik aurrera, Erromatar Zuzenbidearen ikerketara bideratu zituen eskolak eta Graz eta Koln bezalako Unibertsitateetan ikerketa lan garrantzitsua egin zuen. Errektorea izan zenean (1960-1961), zentroak ofizialtasuna lortu zuen. 1985 eta 1987 artean Hezkuntza, Unibertsitatea eta Ikerkuntza Sailburua izan zen, Jose Antonio Ardanza bere ikasle ohia lehendakaria zirelarik.

## Erreferentziak
René Pottier

**René Pottier** (Moret-sur-Loing, 1879ko ekainaren 5a - Levallois-Perret, 1907ko urtarrilaren 25a) XX. mende hasierako txirrindulari profesional frantziar bat izan zen.

1905ean René Pottier bigarren izan zen Paris-Roubaix eta Burdeos-Paris klasikoetan. 1906ko Paris-Roubaixn hirugarren amaitu zuen. Urte horretan bertan Frantziako Tourra irabazi zuen.

René Pottier Frantziako Tourreko lehen eskalatzailetzat hartzen da, 1905ean Itzuli honen historian igo zen lehen mendatean, Ballon d'Alsacen irabaztea lortu baitzuen.

Maitasunagatik suizidatu egin zen 1907an. Aste batzuk beranduago, garai horretan Tourreko zuzendaria zen Henri Desgrangek Pottierren omenezko hilarri bat altxarazi zuen Ballon d'Alsace mendatean.

## Palmaresa 
**1905**
* 2. Paris-Roubaixen
* 2. Bordele-Parisen
**1906**
* Frantziako Tourra eta 5 etapa.
* 3. Paris-Roubaixen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
François Faber

**Jean François Faber** (Aulnay-sur-Iton, 1887ko urtarrilak 26-Carency, 1915eko maiatzak 9) XX. mende hasierako txirrindulari luxenburgotar bat izan zen, bere lorpenik handiena 1909ko Frantziako Tourra irabaztea izan zelarik.

## Biografia 
Jean-Françoisren aita Luxenburgoko Wiltz hirikoa zen jatorriz. Bere ama Lorrenakoa zen, garai hartan Alemaniar Inperioaren zati zena. Jean François Frantzian jaio zen, baina bere aitaren nazionalitate luxenburgotarra heredatu zuen. Horregatik, luxenburgotar pasaportea bazuen ere, bere bizitza osoa Frantzian bizi izan zen, eta bere burua frantziartzat zuen.

François Faber Ernest Paul frantziar txirrindulariaren anaiordea izan zen. Bere kirol karrerak 1906 eta 1914 artean iraun zuen. Denbora honetan, 27 garaipen lortu zituen eta lau taldetan aritu zen.

Bere frantziar abertzaletasunak bultzatuta Frantziako Atzerritar Legioan sartu zen, eta borrokan hil zen 1915ean, Lehen Mundu Gerran.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* Labor (1906-1907)
* Peugeot (1908)
* Alcyon (1909-1911)
* Automoto (1912)
* Peugeot (1913-1914)
Lorelei (Arroka)

**Lorelei** () Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko **St. Goarshausen** udalerrian (Koblentzatik 30 kilometro hegoaldera) Rhin ibaiaren ertzean kokaturiko arroka bertikal mitikoa da. Rhin Garaiko haranean kokaturik dago.

## Ezaugarriak 
Nabigaziorako oso inguru gaiztoa da, izan ere 120 metroko garaiera duen haitzaren azpian sakonera gutxiko uretan harri zorrotz ugari baitaude, bai eta korronte gaiztoak ere. Mendeetan zehar Rhina nabigatzen zuten itsasuntzi asko urperatu dira eta marinel ugarik utzi dute bertan bizia.

## Etimologia 
Izenaren lehenengo zatia aleman zaharreko *lureln* hitzetik dator, zeinak "zurrumurrua" esan nahi duen. Bigarren zatia *ley* hitz zelta da, "arroka". Beraz Lorelei "zurrumurru egiten duen arroka" da. XIX mendearen aurretik urjauzi txiki bat zegoen bertan eta honen zaratak mendian oihartzun egiterakoan arrokak hitz egiten zuela zirudien.

## Kondairak 
Hamaika kondaira sortu dira loreleiren inguruan. Zaharrenek arrokan ipotxak bizi zirela zioten.

1801ean **Clemens Brentano** konpositore alemaniarrak *Zu Bacharach am Rheine* balada sortu zuen. Bertan zioenez, Lorelei izeneko neska bat zigortua izan zen bere kantuaz gizonak txunditu eta galbidera eramateagatik. Berak hil aurretik Rhin ibaia ikusi nahi zuela eta azken aldiz arroka gainera igotzen utz ziezaioten eskatu zuen. Goian zegoela bere burua ibaira bota zuen eta oraindik azpiko harrietan bere kantua entzuten da.

**Heinrich Heine**k 1824ean Brentanoren kondaira moldatu zuen, Lorelei lamia zela esanez. Arroka gainean ilea orrazten egoten zen eta bere abestiekin marinelak erakartzen zituen arroketan hil zitezen. 1837an **Friedrich Silcher**rek Heineren hitzekin abestia osatu eta kanta hau alemaniarren folklorean txertatuz joan zen.

## Abestiak 
thumb|200px
Ugari dira Loreleiren inguruan sorturiko abestiak (Tom Tom Club, Styx, Cocteau Twins, Fleet Foxes, The Pogues, Scorpions, The Explorers, Wishbone Ash, Comeback Kid, Blackmore's Night, Paul McCartney...) eta operak (Alfredo Catalanik *Loreley*, William Vincent Wallacek *Lurline*). Hona hemen abestirik ezagunenak:

### The Pogues 
*Peace and Love* (1989) diskan atera zuen Lorelei kantua. Hona hemen leloa:

*River, river have mercy*
*Take me down to the sea*
*For if I perish on these rocks*
''My love no more I'll see*

*Ibai, ibai, errukitu zaitez*
*eraman nazazu itsasoraino*
*haitz hauetan hiltzen banaiz*
*ez baitut nere maitea berriz ikusiko*

### Scorpions 
*Sting in the Tail* (2010) diskoan atera zuen Lorelei kantua. Hona hemen kantuaren leloa:

*Lorelei*
*My ship has passed you by*
*and though you promised me to show the way*
*you led me astray*
*you were my lorelei*
*what kind of fool was I*
*cause I believed in every word you said*
*and now I wonder why*
*Lorelei*

*Lorelei*
*nire itsasuntziak zeharkatu zaitu*
*eta bidea erakutsiko zenidala zin egin bazenidan ere*
*noraezean utzi nauzu.*
*Zu zinen nire Lorelei,*
*ze babua izan nintzen*
*zure hitz guztiak sinistean.*
*Eta orain galdetzen dizut, zergatik*
*Lorelei''

## Euskal Herrian 
Asier Serranok gidatzen zuen euskal musika taldeak Lorelei izena hartu zuen.

## Kanpo estekak
Sardiniako Erresuma (1720-1861)

**Sardiniako Erresuma**, **Piemonte-Sardinia** edo **Sardinia-Piemonte** ere deitua, Savoiako etxearen jabegoa izan zen 1720 eta 1861 artean. Sardiniaz gain, Savoia, Piemonte eta Niza hartzen zituen erresumak. 1815ean, Vienako Batzarrak Liguria (Genova barne) erantsi zion.
 
Espainiako Ondorengotza Gerraren ondoren, 1713ko Utrechteko Itunaren kariaz, Viktor Amadeo II.a Savoiakoak Siziliako koroa jaso zuen. Baina 1720an, Londresko itunean (1718) adostutakoaren arabera, Sizilia Austriar Inperioari eman behar izan zion eta, ordainez, Sardinia (ordura arte Espainiaren izana) hartu zuen. Ordutik 1861 arte Viktor Amadeo eta haren ondorengoak Sardiniako errege titulua eraman zuten, beren botere eta aberastasunaren jatorria, eta baita egoitza ere, Piemonten zegoen arren. 1848ko martxoan Karlos Alberto Sardiniakoak *Statuto Albertino* izeneko konstituzio berria promulgatu zuen. 1861ean Vittorio Emmanuele, Karlos Albertoren semea, Italiako Erresuma batuaren errege bilakatu zen. Erresuma berri horren konstituzioa *Statuto Albertino*an oinarritu zen.

## Errege zerrenda 
* Viktor Amadeo II.a Savoiakoa (1720–1730)
* Karlos Emanuel III.a Sardiniakoa (1730–1773)
* Viktor Amadeo III.a Sardiniakoa (1773–1796)
* Karlos Emanuel IV.a Sardiniakoa (1796–1802)
* Viktor Emanuel I.a Sardiniakoa (1802–1821)
* Karlos Felix Sardiniakoa (1821–1831)
* Karlos Alberto Sardiniakoa (1831–1849)
* Viktor Emanuel II.a Sardiniakoa (1849–1861)

## Erreferentziak 
## Ikus ere 
* Sardiniako Erresuma

## Kanpo estekak
Ostrava

**Ostrava** (, ) Txekiar Errepublikako Silesia-Moravia eskualdeko hiri nagusia da. Antzinako Moravia eskualde historikoko hiriburua izan zen. 2013an 297.421 biztanle zituen.

Poloniako mugatik gertu dago, Oder eta Opava ibaiek bat egiten duten gunean, ikatz hobiteria aberats batean. Ekonomian petrolio findegiak, metalurgia, kimika eta mekanika industriak eta altzarigintza nabarmentzen dira.

## Klima 
## Iruditegia 

Irudi:OstravaProkesovo.JPG|Prokesovo plaza.
Irudi:New City Hall Ostrava Czech republic 10.JPG|Udaletxe berria.
Irudi:Stara radnice Ostrava Morovy sloup 2009.JPG|Udaletxe zaharra.
Irudi:Ostrava Divadlo Dvoraka.jpg|Antonín Dvořák antzokia.

## Kirolak 
* FC Baník Ostrava futbol taldea.
* Beste batzuk.

## Hiritar ezagunak 
* Ivan Lendl, (1960-), tenislaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ostrava hiriaren udal webgunea (eleanitza)
Flowers of Edinburgh

250px|eskuinera|thumb|*Flowers of Edinburgh* doinuaren partitura ikusgai.

**Flowers of Edinburgh** Eskoziako abesti edo dantza doinu herrikoi bat da. Jatorriz biolinez jotzeko konposatu zen, halere gaur egun akordeoi nahiz banjoz ere jo izan ohi da Gerora eta eskoziar emigrazioaren eraginez Estatu Batuak eta Kanadan ere jo izan da.

## Kanpo estekak 
* Flowers Of Edinburgh / Dance The Baby! / Snouts And Ears / The Hopeful eskoziar abesti edo doinu herrikoiak entzungai
* Flowers Of Edinburgh biolinez joa
Apaxco

**Apaxco** Mexikoko estatuko 125 udalerrietako bat da, erdialdean kokatua. Mugakide ditu iparraldean Hidalgo, ekialdean Hueypoxtla, mendebaldean Hidalgo eta Huehuetoca, hegoaldean Tequixquiac eta erdialdean, ferra itxuraz inguratuz, Mexiko Hiria.

Hiriburua Apaxco de Ocampo da, nahiz eta hiri handiena Santa María Apaxco izan.

## Biztanleria 
2005eko erroldaren arabera 25.738 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Best-seller

***Bestseller*** edo ***best-seller*** (euskaraz, "gehien saltzen dena") argitaletxe, liburudenda eta literatura-hedabideek emandako datu eta zerrenden arabera aldi jakin batean publikoan arrakasta handia duen liburuei deritze. Sarri, best-seller liburuen zerrendak marketin-teknika moduan erabiltzen dira, liburu horien salmentak bultzatzeko.

## Kanpo estekak
Ludwigshafen

**Ludwigshafen** edo **Ludwigshafen am Rhein** (Rhineko Ludwigshafen) Alemaniako Renania-Palatinatua estatu federaleko hiria da, BASF enpresa kimikoaren egoitza izateagatik ezaguna. 164.351 biztanle ditu (2010).

## Etimologia 
Ludwigshafen izenak "Ludwigen kaia" esan nahi du, izan ere Ludwig I.a Bavariakoa izan baitzen hiria 1843an fundatu zuena.

## Kokapena 
Rhin ibaiaren ezkerraldean dago, eta pareko ertzean Baden-Württemberg estatuari dagokion Mannheim hiria du. Bi hiri hauek eta Heidelbergek Rhin-Neckar eremua osatzen dute.

## Ekonomia 
Burdinbide-gune garrantzitsua da. Ekonomia-jarduera nagusia industria da: kimika-industria, metalurgia, ehungintza, ontziolak; eta Alemaniako hegoaldeko kimika-industria multzo nagusia dago bertan.

## Historia 
Erromatarrak K.a. 1 urtean iritsi aurretik leinu zeltak jadanik populatuta zuten inguru hau. Ez zuen ordea mendeetan zehar garrantzia handirik izan, eta zingira eremua izan zen 1606an ibaiaren eskuin aldean Mannheim sortu eta ezkerraldeko ertzean berau babesteko Rheinschanze gotorlekua eraiki zen arte. Gotorleku horren inguruan hasi zen herria garatzen.

Mannheim hiri garrantzitsua izanik, Ludwigshafenek gerra eta okupazio ugari ezagutu zituen. 1808an esate baterako Mannheim setiaturik zuten frantziar tropen atseden-leku bihurtu zen. Napoleondar Gerren ondoren Rhin ibaiaren ezker aldea Bavariaren esku gelditu zen. 1824ean Rheinschanze gotorlekuak kaia eraiki zuen, posta-garraiorako erabili zena. 1843an Ludwik I.a Bavariakoak hiria ofizialki fundatu zuen "Ludwigshafen" izena emanez, eta Mannheim bestekoa izatea nahi zuen herri bat garatzeari ekin zion.

thumb|ezkerrera|250px| BASF enpresaren egoitza
Hiriaren benetako hazkuntza industrializazioak ekarri zuen. Bi data nabarmantzen dira, alde batetik 1849a, Sarretik zetorren trenbidea bukatu zenekoa. Horri esker Sarreko meategietako ikatza Ludwigshafengo kaira iristen zen gero Rhinaren bidez Alemaniara zabaltzeko. Bigarren data garrantzitsua 1865 da, BASF (*Badische Anilin- und Soda-Fabrik*) enpresa Mannheimdik Ludwigshafenera etorri zenekoa. Horri esker hiru mila biztanle zituen herriak 60.000 pasa zituen 1900an, eta 144.000ra iritsi zen Bigarren Mundu Gerra aurretik.

1921ean Alemanian inoiz izan den eztandarik handiena gertatu zen BASF lantegian. 4.500 tona amonio sulfato eta amonio nitrato ongarriak zituen biltegi batek eztanda egin zuen, eta 500-600 langile hil eta beste 2.000 zauritu ziren. Industriagune izanik Mundu Gerretan ere oso bonbardatua izan zen, eta 1939 eta 1945 artean bere populazioa 144.000tik 61.000ra jaitsi zen.

Gerraren ondoren frantziarren okupazio-eremuan gelditu zen. Berriz ere BASF bihurtu zen hiriaren bultzatzaile ekonomiko nagusia.

## Ludwigshafendar ezagunak 
* Ernst Bloch (1885-1977): Alemaniar filosofoa
* William Dieterle (1893-1972): Hollywoodeko zine-zuzendaria.
* Helmut Kohl (1930- ): Alemaniako kantzilerra 1982 eta 1998 artean. Alemaniaren Bateratzea bideratu zuen gizona.

## Hiri senidetuak 
Ludwigshafen am Rhein ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala

## Erreferentziak
Eva (argipena)

**Eva** hitzak esanahi zenbait ditu:

* Eva, Bibliaren arabera lehen emakumea;
* Eva, emakume-izena;
* Eva mitokondriala, duela 200.000 urte inguru Afrikan bizi izan emakumezkoa, gaurko gizaki guztien arbaso matrilineala.
* Envasados Eva, sagardoa eta beste edari batzuk ekoizten dituen Lekunberriko enpresa.
Oldenburg

**Oldenburg** (behe-alemanez *Ollnborg* eta ekialdeko frisieraz *Ooldenbuurich*) Alemaniako Saxonia Beherea estatuko hiri bat da. 2010eko erroldaren arabera 162.173 biztanle zituen, hortaz Saxonia Beherea estatuko laugarren hiririk populatuena da (Hanover, Braunschweig eta Osnabrück hirien ondoren).

## Geografia 
Olderburg hiria Hunte ibaiaren ertzean dago, Bremen eta Herbehereetako Groningen hiritik 45 kilometrora eta bien tartean kokatzen da. Hunte ibaiak Weser ibaiarekin bat egin baino 24 kilometro gorago dago.

## Historia 
Hiriaren lehenengo aipamena 1108koa da, *Aldenburg* izenarekin agertzen bada ere. Hunte ibaiaren ibi edo pasabide batean kokaturik egonik berehala garrantzitsu bihurtu zen eta Oldenburgeko Konderria sortu zen (gerora dukerria eta ondoren hiri inperial askea) Bremengo Hansa hiriaren itzalean hala ere.

XVII mendean hiri handia iatera iritsi arren 1667ko izurriteak eta 1676ko suteak hiria nabarmen klaltetu zuten. Garai hartan Daniar erregeen agindupean zegoen, baina hauek ez zioten kasu handirik egin. Daniarren agintaldia 1773an bukatzean hasi ziren kalteturiko eraikinak berrizten, oraingoan klasizismo estilora.

Bigarren Mundu Gerran kaltetua izan ez zenez, inmigrazio handia ezagutu zuen eta 100.000 biztanletako langa gainditu zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* '*Oldenburg gaztelua (*Schloss Oldenburg*):*' Pizkunde-barroko estiloko gaztelu hori hau 1607an eraiki zuten Oldenburgeko kondeek.

## Iruditegia 

Irudi:Oldenburg Klappbrücke.JPG|Hunte ibaia eta Klappbrücke zubia.
Irudi:Oldenburger Staatstheater.jpg|Antzokia.
Irudi:Oldenburg Museum.JPG|Oldenburg gaztelua (gaur egun museoa).
Irudi:RathausOldbEck.JPG|Udaletxea.

## Hiritar ezagunak 
* Kristian I.a Danimarkakoa (1426-1481)
* Karl Jaspers (1883-1969), psikiatra eta filosofoa
* Ulrike Meinhof, (1934-1976), kazetaria eta Armada Gorriaren Frakzioa erakunde armatuko sortzaile eta kideetako bat.

## Hiri senidetuak 
Oldenburg ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Oldenburg hiriko udal webgunea 
* Oldenburg hiriko turismo bulegoa   
* Oldenburg hiriko kaleak
Kolusio

Ekonomian, **kolusioa** merkatu batean batera eta modu koordinatu batez jarduteko bi enpresa edo gehiagok egiten duten hitzarmena da, merkatu kontrolatu nahian, beste enpresa lehiakideak baztertuz eta de facto monopolio edo oligopolio bat osatuz.

## Kanpo estekak 
* Kolusioa, Gizapedian.
Frankfurteko hitzarmena

**Frankfurteko hitzarmena** izenarekin honako hiru hitzarmen ezagutzen dira:
* Frankfurteko hitzarmena (1489): Maximilian Austriakoaren eta Karlos VIII.a Frantziakoaren artean egindako hitzarmena.
* Frankfurteko hitzarmena (1539): hamabost hilabeteko bakea sinatu zen, protestante eta katolikoen artean, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barruan.
* Frankfurteko hitzarmena (1871): Frantzia-Prusia Gerraren amaiera.
Frankfurteko hitzarmena (1871)

**Frankfurteko hitzarmena** Bismarck eta Thiersek Versaillesen 1871ko otsailaren 26am egindako lehen hitzarmenari jarraipena emateko 1871ko maiatzaren 10ean sinatutako hitzarmenaren izena da. Hitzarmen horren bidez 1870-71 bitarteko Frantzia-Prusia arteko gerraren amaiera hitz hartu zen.

Frantzia garaituak Alsazia (Belfort izan ezik) eta Lorrenako ipar-ekialdea (Thionville eta Metz barne, Brieyko ibarra izan ezik) eta berrogeita hamar milioi franko-urre eman behar izan zion Alemaniari, eta ordainketa egingo zela ziurtatzeko, Alemaniako gudarosteak hogeita bat departamendu frantses hartu zituen. Thiers-en laguntzari esker, 1873ko irailerako zorra kitatu eta lurraldea askatu ahal izan zen.

## Kanpo estekak
Henri Suter

**Henri Suter** (Gränichen, 1899ko uztailak 10 &ndash; Bülach, 1978ko azaroak 6) txirrindulari suitzar bat izan zen, profesionala 1918 eta 1943 artean, denbora horretan 57 garaipen lortu zituelarik. Espezialista zen egun bakarreko klasiketan, bost monumentuetatik hiru irabaztea lortuz. Sei garaipenekin, Züricheko txapelketan garaipen gehien lortu dituen txirrindularia da. Gainera, Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa beste bost aldiz irabazi zuen, eta bigarren beste hiru alditan izan zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Menorcako gudua (1756)

**Menorcako gudua** 1756ko maiatzaren 20an Frantzia eta Britainia Handiaren artean egondako itsas-guduaren izena da. Europan Zazpi Urteko Gerraren barruan egon zen lehenengo itsas-gudua izan zen. Britainia Handiak Borboiei gerra deklaratu eta gutxira bere indar armatuek talka egin zuten Mediterraneo Itsasoan. Gudu horretan frantziarrek irabazi zuten. Horren ondorioz, britainiarrek Menorca utzi eta Gibraltarrera ihes egin zuten. Frantziarren garaipen estrategikoa gertatu zen, eta Menorca erortzea ahalbidetu zuen.

Britainiarrek ezin izan zutenez Menorca babestu epaiketa militarra izan zen, eta John Byng amirala exekutatu zuten.

## Kanpo-estekak
St Philip Gotorlekuaren setioa

**St Philip Gotorlekuaren setioa**, **Menorcaren errorera** edo **Menorcaren setioa** 1756an Menorcan gertatu zen guduaren izena da, Zazpi Urteko Gerraren barruan.

Richeliku Dukearen kontrolpean zegoen frantziar talde bat uhartera iritsi zen eta britainiar indarrak setiatu zituen, euren errendizioa lortuz. Honen ondorioz John Byng Almiranteak itsasontziak atera eta itsas-bataila baten bila abiatu zen, Menorcako gudua izenez ezagutzne dena. Galdu ondoren Byng Gibraltarrera mugitu zen, Menorca frantziaren esku utziz. Byng exekutatua izan zen bataila horren ostean. Hala ere gotorlekuan geratu ziren soldaduek baimena eskuratu zuten euren armekin ihes egiteko, garai hartan ohitura zenez.

Guduaren ostean Hyacinthe Gaëtan de Lannion Menorcako Gobernadore izendatu zuen Frantziak. Sir Edward Hawkem gidatutako itsas-eskuadroi batek bidaia egin zuen Menorcara Byngen heriotzaren ostean. Hawkek ez zuen indar nahikorik lur-hartzeko eta beraz ihes egin zuen, Marseilla inguruan nabigatuz hiru hilabetez. Kritikak jaso zituen setioa egiten ez saiatzeagatik.

Frantziak Menorcan agindu zuen gerrak iraun zuen bitartean, eta hori izan zen britainarren eskuetatik kendu ahal izan zuten lurralde bakarra. Parisko Itunaren bidez uhartea berriro ere Erresuma Batuaren esku geratu zen, Guadaluperen truke. 1781an, hala ere, berriro kendu zioten ingelesei Menorca, Amerikako Independentzia Gerraren baitan, eta ondoren Espainiaren eskuetara igaro zen.

## Kanpo estekak
Sam Neill

'*Nigel John Dermot *Sam* Neill*' (1947ko irailaren 14a, Omagh, Ipar Irlanda) zeelandaberritar aktore bat da.

Bera Ipar Irlandako Omagh udalerrian jaioa izatearen arrazoia bere aita Britainiar Armadako Irlandar Guardiako militarra izatea eta une hartan bi zeelandaberritar gurasoak bertan bizi izatean datza. Halere, Sam Neill aita aldetik eskoziar jatorriko hiru belaunalditako zeelandaberritar familia batetik eta amaren aldetik ingeles jatorriko zeelandaberritar familia batetik dator.

Antzeztutako filma ospetsunen artean honako hauek daude: Omen III: The Final Conflict (1981), The Hunt for Red October (1990), The Piano (1993), Jurassic Park (1993) eta Jurassic Park III (2001).

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak 
* Sam Neill aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Huddersfield

**Huddersfield** Ingalaterrako Yorkshire eta Humber eskualdeko Mendebaldeko Yorkshire konderrian dagoen hiri bat da.Kirklees hirigunearen barnean dago. 2001eko erroldaren arabera 146.234 biztanle zituen. Londres hiriburutik 320 kilometro iparraldera eta Bradford hiritik 16,6 kilometro hegoaldera dago.

## Kirola 
Hiri honetako futbol talde nagusia Huddersfield Town Football Club da.

## Iruditegia 

Irudi:MarshP6030007(RLH).JPG|Hiriaren ikuspegia.
Irudi:Queensgate and the University of Huddersfield (April 2010) 001.jpg|Unibertsitatea.
Irudi:Huddersfield Railway Station (1).jpg|Tren geltokia.
Irudi:Huddersfield 002.jpg|Galpharm futbol zelaia.

## Hiritar ezagunak 
* James Mason, (1909-1984), aktorea.
* Harold Wilson, (1916-1995), politikaria eta Erresuma Batuko lehen ministro ohia.
* Billy Currie, (1950-), musikaria eta Ultravox eta Visage taldeetako kidea.

## Kanpo estekak
Pembroke

**Pembroke**, galeseraz **Penfro**, Galesko Pembrokeshire konderriko hiri bat da. Portu garrantzitsua ere bada, Gales iparraldeko Holyhead udalerriko portuarekin batera Gales eta Irlanda arteko itsaso bidezko loturagune garrantzitsuena delarik.

2011ko erroldaren arabera 7.214 biztanle zituen.

## Izena 
Ingelesezko Pembroke izena jatorrizko galeserazko Penfro izenetik eratorria da. Galeserazko *Pen* hitzak euskaraz "buru", "amaiera" edo "lurmutur" esan nahi du, aldiz *Bro* hitzak lurralde, eskualde edo herrialde esan nahi du, hortaz, Penfro izenaren esanahia "lurmuturraren lurraldea" edo "amaierako lurraldea" litzateke (ingelesezko "Land's End" eta gaztelania nahiz frantsesezko "Finisterre" hitzaren parekidea litzateke).

## Historia 
Erdi Aroan 1093an Roger II.a Montgomerykoa normandar buruzagiak Gales konskistatzeko saiakeran Pembroke udalerrian izen bereko Pembroke gaztelua eraiki zuen, hortaz Galesko beste hainbat eskualde ez bezala Pembrokeshire laisterrera normandiarren mende egon zen lurraldea izan zen. Georora, 1169ko urriaren 1ean Penbroke udalerriko portutik eta Richard de Clare normandiar buruzagiaren agintepean Irlanda koskistatzeko lehen saiakeran parte hartu zuen ingeles armada herrialde hartara joateko asmoz itsasoratu zen, Wexfordeko konderrian lehorreratu zelarik.

## Ondarea 
* Pembroke gaztelua: 1093an normandarrek eraikia eta XII. mendean berreraikia.

## Iruditegia 

Irudi:PembrokeCastle 2007.jpg|Pembroke gaztelua.
Irudi:Pembroke High Street. - geograph.org.uk - 113057.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Pembroke Dock ferry terminal - geograph.org.uk - 462602.jpg|Portua eta ferryen kaia.
Irudi:Monkton Church - geograph.org.uk - 85069.jpg|Monkton eliza.

## Kanpo estekak 
* Pembroke udalerriko eta portuko udal webgunea
Viktor Emanuel II.a Italiakoa

**Viktor Emanuel II.a Italiakoa** (Vittorio Emanuele Maria Alberto Eugenio Ferdinando Tommaso; Turin, Sardiniako Erresuma, 1820ko martxoaren 14a - Erroma, Italiako Erresuma, 1878ko urtarrilaren 9a) Piemonteko printzea, Savoiako dukea, Sardiniako azken erregea (1849-1861) eta Italiako lehenbizikoa (1861-1878) izan zen. Italian aberriaren aitatzat (italieraz: *Padre della Patria*) daukate.

## Biografia 
Karlos Alberto Sardiniakoa eta Maria Teresa Habsburgo-Toskanakoaren seme zaharrena zen. Austriaren aurkako gerran (1848-1849) parte hartu zuen. Porrotaren ostean aitak koroari uko egin zion eta 1849ko martxoaren 23an Viktor Emanuel Piemonte-Sardiniako errege bihurtu zen. Monarkia konstituzionala atxiki zuen, 1848ko *Statuto Albertinoa* errespetatuz. 1852an Camillo Benso Lehen Ministro izendatu zuen. 1859an, Frantziako enperadore Napoleon III.arekin elkar harturik, Austriaren aurkako beste gerra bat hasi zuen. Magenta eta Solferinoko garaipenen ondoren, Napoleon III.ak gerra geldiarazi zuen, Prusiak esku hartuko zuen beldurrez. Beraz, Sardiniako Erresumak Lombardia eskuratu arren, Venetok austriarren eskuetan jarraitu zuen. Horrez gain, jasotako laguntzaren ordainetan, Savoia eta Niza Frantziari eman behar izan zizkion.

Herrialde osoan Italiaren bateratzea lortu nahi zuten matxinada liberal eta nazionalistak sortu ziren. Parma, Modena eta Toskanan antolatutako plebiszituetan Piemonte-Sardiniarekin batzea erabaki zuten. Gauza bera erabaki zuen Boloniak 1860an, Aita Santuen Lurraldetik bereizirik. Aldi berean Giuseppe Garibaldiren Milen espedizioak (italieraz: *Spedizione dei Mille*) Bi Sizilietako Erresuma konkistatu zuen. Viktor Emanuelen armadak Aita Santuarena Castelfidardon (1860ko irailaren 18an) garaitu ostean, Markak eta Umbriak Piemontekin bat egin zuten. Jarraian Viktor Emanuelek hegoalderantz jo zuen. Elkarrizketa baten ondoren (*Teanoko bilera*, 1860ko urriaren 26a), Garibaldik Sizilia eta Napoli eman zizkion. 1861eko martxoaren 17an Italia batuaren parlamentuak Italiako errege izandatu zuen. Erroma eta Veneto gelditu ziren batu gabe.

Venetok Austriaren mende segitu zuen 1866 arte. Urte horretako Austria-Prusia Gerran Viktor Emanuelek Prusiarekin elkartu eta Veneto bereganatzea lortu zuen. Erroma Aita Santuaren eskuetan eta Frantziaren babespean zegoen: hiria konkistatzeko, berriz, Frantzia-Prusia Gerraz (1870-1871) baliatu zen. Gerran Frantziako Bigarren Inperioak behea jo zuen, Aita Santua babesgabe utzirik, eta 1870eko irailaren 20an erregeren osteak hirian sartu ziren. Anexioak Pio IX.a Aita Santuaren etsaigoa ekarri zion: eskumikatu zuen eta Estatu berriari zilegitasuna ukatu zion.

Erroman hil zen, 1878ko urtarrilaren 9an, eta Agriparen Panteoian ehortzi zuten. Humberto I.a haren oinordekoa izan zen.

## Erreferentziak
Irish Ferries

**Irish Ferries** () Irlandako ferry konpainia bat da. Irlanda, Gales, Bretainia eta Normandia arteko lineak ditu: Dublin-Holyhead ibilbidea, bai eta Rosslare udalerriko portua eta Roscoff, Cherbourg eta Pembroke udalerrien arteko linea ere. Konpainia hau 1973. urtean sortu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Irish ferries route map.svg|Irish Ferries konpainiaren lineak.
Irudi:Jswift2-1-.jpg|HSC Jonathan Swift ferria.
Irudi:Ferry passing Watwick Point - geograph.org.uk - 781665.jpg|Inishmore ferria.

## Kanpo estekak 
* Irish Ferries konpainiaren webgunea
Ze Esatek! 3.0 Bira

**Ze Esatek! 3.0** bira Ze Esatek! taldearen hirugarren bira izan zen. Bira 2011ko apirilaren 1ean hasi zen, eta urriaren 2an bukatu zen.

Bira honek Xabier Arakama trikitilariaren eta Frank Lopepé tronboilariaren irteera suposatu zuen. Manex Arrieta sartu zen tronboilari gisa.

## Birako taldekideak 
* **Mikel Albisu** - ahotsak
* **Jabier Rodil** - ahotsak
* '''Iñaki Rodriguez 'Vierbu'** - gitarra
* **Julen Valderrama** - gitarra
* **Unai Arzelus** - baxua
* **Unai Frantsesena** - bateria
* **Antton Albizu** - tronpeta
* **Alexander Arrieta** - saxofoia
* **Manex Berzosa''' - tronboia

## Birako datak 
### Bertan behera utzitako kontzertuak 
* 2011ko uztailaren 24a - Busturia - Axpe auzoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak