John Lennon

**John Winston Lennon** (Liverpool, Ingalaterra, 1940ko urriaren 9a - New York, Estatu Batuak, 1980ko abenduaren 8a) The Beatles taldeko kantaria eta abesti askoren konpositorea izan zen. The Beatles taldearen sortzaile eta partaide izan zen. Gitarra jotzen zuen eta taldeko kanta gehienak ondu zituen, Paul McCartney-rekin batera. XX. mendeko kantu ezagunenen sortzailea izan zen. 

## Bizialdia 
### Haurtzaroa eta lehen urteak 
Bigarren Mundu Gerran jaioa Liverpool hirian, Alfred Lennon eta Julia Stanley ziren gurasoak. Aita itsasgizona izanik, asko bidaiatzen zuen: hori zela eta, ama bakarrik sentitzen zen eta, horren ondorioz, banatu egin ziren. John Lennonek 4 urte zituela, amak izeba Mimi Stanley eta osaba George-rekin utzi zuen. Georges osabak harmonika erosi zion umetan eta amak banjoa jotzen irakatsi. Geroago, Arte Ederren eskolan, Cynthia Powell lehen emaztea izan zuena ezagutu zuen.

Beatles taldea osatu aurretik, beste talde batean aritu zen, *The Quarrymen* (halaber, *The Quarry Men* idatzia), *Johnny and the Moondogs* eta *The Silver Beetles* izenak hartu zituena. 1956. urtean, eliza batean jotzen ari zenean, Paul McCartney ezagutu zuen. Haiekin jotzera gonbidatu zuen, gitarra jotzen eta afinatzen zekielako. Aurrerago, George Harrison sartu zen taldean, McCartney eta Pete Best-i esker. Pete Bestek sarritan taldea alde batera uzten zuenez, taldekideek Ringo Starr-i eskatzen zioten haren postua ordezka zezan.

Johnek 17 urte zituela garai latzak bizi izan zituen, ama polizia mozkor batek autoaz harrapatuta hil zen. Horrek semeari sekula gainditu ez zuen trauma eragin zion, *Julia* edo *Mother* bezalako kantak lekuko, 1970. urtean grabatuak

### The Beatlesen hasiera 
The Beatles taldea 1960an jarri zen abian. Lehen kontzertuak Hanburgon eman zituzten.  Taldeko managerrak, Brian Epstein-ek, eragin handia izan zuen taldean; berak esan zien nola orraztu eta baita trajea janzteko ere. Ez gogo onez, baina onartu zuten. Lennon eta McCartney-ren arteko lehia laukotea banatutakoan hasi zela agerikoa da Lennonen kantuetan.

McCartney-ren aurkako norgehiagoka *Imagine* kantuan ere azaldu zuen, bere argazki bat jartzean, txerri bati eusten ziola. McCartney-k era berean erantzun zion bere *Ram* diskoko azalean, argazkian ahari bati adarretatik eusten ziola ageri baitzen.

### Azken urteak 
ezkerrera|thumb|*Give Peace A Chance*
Lennonen joera politikoa oso bistakoa zen Beatlesen garaian, baina asko nabarmendu zen *Power to The People* moduko kantuez. 1971. *Imagine* kantua haren ezagunena bilakatu zen: askoren ustez, ereserki bat. Urte horietan, Londresetik alde egin eta New Yorken bizitzea erabaki zuen. Estatu Batuetarako bisa tramitatzeko arazoak izan zituen: azkenean, Estatu Batuetan geratzeko baimena lortu zuen eta bertan bakearen aldeko kanpaina hasi zuen, kontzertu eta manifestaldien bidez.

1969an Yoko Onorekin ezkondu zen. Urte hartan bertan argitaratu zuten senar-emazteek *Live Peace in Toronto* diskoa, Britainia Handiak Vietnamgo gerran parte hartu izana salatzeko.

1971an Lennonen abestirik mitikoena kaleratu zen: *Imagine*. Abestiaren atzean Yoko Ono omen dago, txikitan 2. Mundu Gerra jasan baitzuen Japonian. Kantak bertsio asko ditu (Madonak, Peter Gabrielek eta beste askok abestu dute) eta Amnistia Internationalen ereserkia da. Baina kritikak ere izan ditu: “imajinatzen jabetzarik ez dela existitzen” dio abestiak; hori abesten zuenak 150 milioi dolar zituen. Kanta horrek sortutako erreakzioen ondorioz, Lennon atzerrira bidaltzen saiatu zen AEBetako Gobernua.

Hurrengo diskoetan, kalitatea mantendu zuen, kantu onekin eta batzuetan Yoko Ono eta lagun batzuen laguntzaz (George Harrison, Billy Preston, Harry Nilsson, Elton John eta David Bowie). Laukotea banatu zenetik, *Woman* kantua bakarrik iritsi zen lehenengo postura baina, hala ere, beti izan zen The Beatleseko jeinu, jendearen iritziz.

1975ean bikoteak seme bat izan zuen, aurretik hilaurra izan ondoren: Sean Taro Ono Lennon. Ama negozioez arduratu zen eta aita, haurraz une orotan, bere karrera musikala alde batera utzita. Musika-lanera itzuli zenean, bost urte eta gero, elkarrizketa batean esan zuen gitarra paretan eskegita izan zuela, baina ez zen egia: urte horiek ez ziren alferrikakoak izan, kantuak egiten eta etxean grabatzen segitu baitzuen.

1980. urtean, *Double Fantasy* diska kaleratu zuen eta geroxeago, *Milk and Honey* izenekoa grabatu, aurrekoaren arrakasta ikusita.

### Hilketa 
1980ko abenduaren 8ko goizean, Yoko Onorekin kantu batzuk grabatzen bukatutakoan, Mark David Chapman jarraitzaile eroak errebolber batekin tirokatu eta hil zuen: Dakota eraikinaren aurrean, sinadura bat eskatu ondoren, sei bala bota zizkion eta haietako lauk jo zuten.

## Diskografia ofiziala 
* *Unfinished Music No.1: Two Virgins* (Yoko Onorekin) (1968)
* *Unfinished Music No.2: Life with The Lions* (Yoko Onorekin) (1969)
* *Wedding Album* (Yoko Onorekin) (1969)
* *Live Peace in Toronto* (zuzenean) (1969)
* *John Lennon / Plastic Ono Band* (1970)
* *Imagine* (1971)
* *Sometime in New York City* (Yoko Onorekin) (1972)
* *Mind Games* (1973)
* *Walls And Bridges* (1974)
* ''Rock 'n' Roll* (1975)
* *Shaved Fish* (bilduma) (1976)
* *Double Fantasy* (Yoko Onorekin) (1980)
* Hil ondokoak:
** *The John Lennon Collection* (bilduma) (1982)
** *Milk And Honey* (Yoko Onorekin) (1984)
** *Live in New York City* (zuzenean) (1986)
** *Menlove Avenue* (grabazio-bilduma 1973-74) (1987)
** *Imagine: Music from The Motion Picture* (soinu-banda) (1987)
* *Lennon* (4 CDko bilduma) (1990)
* *Lennon Legend: The Very Best of John Lennon* (bilduma) (1997)
* *John Lennon Anthology* (bilduma) (1998)
* *Wonsaponatime* (*Lennon Anthology*ko aukeraketa) (1998)
* *Acoustic* (bilduma) (2004)
* *Peace, Love & Truth* (bilduma) (2005)
* *Working Class Hero: The Definitive Lennon* (bilduma) (2005)

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Neuk diseinatu nuen John Lennon hil zuen pistola* Lutxo Egiaren Txakur Ingelesak liburuko kapitulua. «Susa literatura - Txakur ingelesak»&#x20;*www.susa-literatura.eus*&#x20;
* *Nowhere boy*, John Lennonen bizitza zinemara iritsi da «Albisteak - hiru»&#x20;*www.hiru.eus''