open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mamostong Kangri

**Mamostong Kangri** edo **Mamostang Kangri**, 7.516 m-rekin, Rimo Muztagh urruneko mendirik altuena da, Karakorum mendikate handiaren parte den mendilerroa,Indiako Jammu eta Kaxmir estatuan, Txinako mugatik gertu. Siachen glaziarretik 30 km hego-ekialdera da. Munduko 48. mendirik altuena da, 500 metroko goragunearekin.

South Chong Kumdan, Kichik Kumdan (Thangman), Mamostong eta South Terong glaziarrek Mamostong Kangriren oinetan dute goiburua.

Mamostong Kangri ez da inoiz izan asko bisitatutako mendia, bere urruneko egoeragatik eta, batez ere, zonaldearen ezegonkortasun politikoagatik. Gailurraren lehen esplorazio europarra 1907an egin zuten Arthur Nevek eta D. G. Oliverrek. Lehen igoera ez zen 1984ra arte iritsi, eta espedizio indo-japoniar batek egin zuen ipar-ekialdeko ertzetik, hurbilketa zail baten ondoren. Gailurrera iritsi zen kordada N. Yamadak, K. Yoshidak, R. Sharmak, P. Dasek eta H. Chauhanek osatzen zuten.

Himalayan Index-ek beste lau igoera zerrendatzen ditu, baina horietako bi espedizio berari buruzkoak izan daitezke.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jerzy Wala, *Orographical Sketch Map of the Karakoram*, Swiss Foundation for Alpine Research, Zurich, 1990.
* Jill Neate, High Asia: an illustrated history of the 7,000 metro peaks, The Mountaineers, 1989.

## Kanpo estekak
Cyclamen coum

thumb|ezkerrera|Xehetasuna.
thumb|ezkerrera|Hostoa.
thumb|Irudia
thumb|Landarea bere habitatean ikusita
***Cyclamen coum*** Mill. Primulaceae familiako, Myrsinoideae azpifamiliako, landare erraboildun espezie bat da.​ Are gehiago, *Cyclamen* generoko espezie bat, *Gyrophoebe* azpigeneroa, Pubipedia serieak.

## Deskribapena
Generoko beste espezieak baino txikiagoa eta potoloagoa da. Tuberkuluak beheko aldearen erdigunetik bakarrik sortzen ditu sustraiak. Hostoak lauak eta ia borobilak edo zertxobait giltzurrun itxurakoak dira eta linboaren ertza leuna edo leun horzduna duelarik. Petaloak magenta, arrosa edo zuri kolorekoak dira; oinarrian, orban ilun bat dute, eta beste batzuk zuriak edo arrosak, azpitik. Neguan loratzen dira, udaberrira arte (abendua-apirila), eta oso ondo jasaten ditu tenperatura baxuak.

## Erreferentziak
K12

**K12**, 7.428 m-rekin, Saltoro mendietako bigarren mendi altuena da, Karakorum mendikate handiko sekzio bat, Siachen eskualdean dagoena, Gilgit-Baltistanetik gertu. Indiako eta Pakistango armadek Kaxmirren kontrolatzen dituzten eremuak banatzen dituen Kontrol Lerrotik oso gertu dago. Izena Karakorumaren lehen esplorazioan eman zitzaion, garai kolonialetan, 1856an Henry Haversham Godwin-Austen britainiarrak zuzendutako Europako talde topografiko batek zonaldea bisitatu zuenean.

## Kokapena 
K12a Siachen glaziarraren hego-mendebaldean dago. Ipar-ekialdeko isurialdeko K12-ko glaziarrek Siachen-ekoa elikatzen dute; mendebaldeko isurialdekoek, berriz, Bilafond-eko glaziarrean isurtzen dira, eta handik Dansam ibairaino, eta, azkenik, Indus ibairaino.

## Igoerak 
K12ak, bere taldeko gainerako mendiek bezala, jarduera alpinista gutxi izan du, batez ere inguruko ezegonkortasun politikoagatik, Indiako eta Pakistango armadak etengabe ingurura joanez, euren artean hainbat liskar sortuz, baina baita oso egoera isolatuan egoteko ere.

Igotzeko lehen saiakera 1960an izan zen, 1957an Eric Shiptonek esploratu ondoren. 1971n Japoniako espedizio batek huts egin zuen, baina Japoniako beste espedizio batek Shinichi Takagi and Tsutomu Ito bere bi gizonek lehen aldiz 1974an gailurra egitea lortu zuen. Hala ere, jaitsieran, biek istripu larria izan zuten, baina gorpuak ez zituzten berreskuratu. 1975ean, berriz ere, japoniar espedizio batek gailurreko bigarren igoera egin zuen.

1984an, Indiako armadak gailur hau hartu zuen bere planaren zati gisa, Siachen glaziarrak Pakistanen zehar kontrol-lerroaren zati mugatu gabean egindako edozein erreklamazio blokeatzeko. Ondoren Pakistan bere onera etorri zen. Geroztik ez da igotzeko ahaleginik izan.

## Bibliografia 
* Jerzy Wala, *Orographical Sketch Map of the Karakoram*, Swiss Foundation for Alpine Research, 1990.
* Jill Neate, High Asia: an illustrated history of the 7,000 metro peaks, The Mountaineers, 1989.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamla Srivastava

**Kamla Srivastava** (1933ko irailaren 1a – 2024ko otsailaren 4a) indiar folk abeslaria eta Bhatkhande Musika Institutuko musikologia irakasle laguntzailea izan zen.

## Bizitza 
Srivastavak musika herrikoia, arina eta klasikoa interpretatu zuen All India Radio, Doordarshan eta Sri Lanka Radio irrati-kateetan.

2010eko urtarrilaren 8an, *Geet Vatika* liburua argitaratu zuen, eta sariak eta aipamenak jaso zituen Sangeet Natak Akademiatik, Uttar Pradesheko gobernutik, Uttar Pradesh Sansthanetik eta beste hainbat erakundetatik.

Srivastava 2024ko otsailaren 4an hil zen bihotz- eta arnasketa-gutxiegitasunaren ondorioz, 90 urte zituela. Bere gorpua King George’s Medical Universityri eman zioten ikerketa egiteko, bere nahien arabera.

## Liburuak 
* *Geet Vatika* (2010)

## Sariak 
* 2001: Uttar Pradesheko Sangeet Natak Akademiren Lok Geet Gayan saria
* 2019: Sanskar Bharti erakundearen Kala Sadhak saria
* 2019: Lok Sanskriti Shodh sansthan erakundearen Lok Ratna saria
* 2019: Ramaneek Societyren Awadh ki Shaan saria
* 2019: Women Honour
* 2020: Rang Bharti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Yong-nam

**Kim Yong-nam** (Piongiang, 1928ko otsailaren 4a – *ibidem*, 2025eko azaroaren 3a) iparkorear politikaria izan zen. Ipar Koreako estatuburua izan zen 1998tik 2019ra.

Unibertsitatean graduatu zen eta irakasle aritu zen Koreako Langileen Alderdiko Eskola Nagusian. KLAko Batzorde Zentraleko idazkaria eta Kanpo Arazoetako ministroa ere izan zen 1983tik 1998ra.

1992tik 2019ra, Herriaren Biltzar Goreneko presidente izan zen, eta, orduan, estatuburu izan zen. Uko egin ondoren, konstituzioa aldatu zen, eta Defentsako Batzorde Nazionaleko presidentea bihurtu zen estatuburu.
Jyotirmayee Gangopadhyay

**Jyotirmayee Gangopadhyay** (; Kalkuta, 1889ko urtarrilaren 25a – *ibidem*, 1945eko azaroaren 22a) indiar irakasle, feminista eta Brahmo Samaj mugimenduko parte-hartzailea izan zen.

## Bizitza 
Jyotirmayee Gangopadhyay 1889ko urtarrilaren 25ean jaio zen Kalkutan, Bengalako presidentetzan, Britainiar Rajen. Bere aita, Dwarkanath Ganguly, gizarte-erreformatzailea, Brahmo Samaj mugimenduko buruzagia eta indiar nazionalista izan zen, eta ama, Kadambini Ganguly, Kalkutako Unibertsitatean medikuntzan graduatu zen lehen emakumea.

Brahmo Balika Shikshalaya nesken eskolan ikasi zuen eta gero Kalkutako Bethune Collegen lizentziatu zen. 1908an filosofiako masterra lortu zuen Kalkutako Unibertsitatean. Bethune Collegiate Schoolen eta ondoren Cuttackeko Ravenshaw Collegen irakatsi zuen. Denbora batez Sri Lankan bizi izan zen, Women's Collegeko zuzendari gisa arituz. 1920an Jullundur Kanya Mahavidyalayko zuzendaria izan zen, 1925ean Brahmo Balika Shikshalaya nesken eskolako zuzendaria, eta hurrengo urtean Vidyasagar Bani Bhavanko zuzendari izendatu zuten. 1929an Zeilango Unibertsitate Budistara joan zen. 1920ko hamarkadaren hasieratik Lankidetzarik Ezaren mugimenduan parte hartu zuen.

Emakumezko boluntario talde bat sortu zuen Indiako Kongresu Nazionalerako. 1926an Gizarte Zerbitzuetarako Ikasle Elkartea sortu zuen. Aryasthan aseguru etxearen sortzaileetako bat ere izan zen. Bengala Probintziako Kongresu Batzordean eta Satyagraha mugimenduan sartu zen, eta Satyagrahako Emakumeen Batzordeko presidenteorde gisa aritu zen. Denbora batez Kalkutako Udaleko zinegotzia izan zen. 1930ean eta 1932an espetxeratu zuten Satyagraha mugimenduan parte hartzeagatik, eta 1942an Quit India mugimenduan parte hartzeagatik.

1945eko azaroaren 22an poliziak tiroz hil zuen, Rameshwar Banerjeeren hilketaren aurka protestatzen ari zen ikasle-prozesio batekin zihoala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zezen surfa

300px|thumb|Zezen surfa, 2013an.
**Zezen surfa** () India hegoaldeko Kerala estatuan jokatzen den kirol tradizional bat da, uzta bilketarekin lotuta dagoena. 

Abuzua eta iraila artean jokatzen da Maramadi Jaialdiaren baitan. Kerala estatu guztian zehar egiten da, baina lasterketa ezagunena Anandapally herrian egiten da.  

## Historia 
Anandapallyko lasterketak 1950ean izan zuen lehen ekitaldia. Tradizionalki abuztuaren 15ean jokatzen zen, Indiaren independentzia eguna oroituz. 2008an amaitzear egon zen Epaitegi Nagusiak animaliak ikuskizunetan erabiltzea debekatu baitzuen, hala ere zezen surfak bizirik jarraitu du. 

## Deskribapena 
300px|thumb|Lasterketaren bideoa.
Futbol zelai baten tamaina duen eremuan jokatzen da. Eremua urez betetzen da orkatila estaltzeraino. Uztarri batek lotzen duen idi pareak eremuari bueltak ematen dizkio atzean gidaria (surflaria) duela. Gidariak zurezko makila baten gainean surfeatzen du eta albo banatan laguntzaileak izaten ditu idi parea gidatzen. 

30-50 talde inguruk hartzen dute parte. 2024an 60 idi-pare bildu ziren estatuko zortzi barrutitatik etorritakoak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muskan Ahirwar

**Muskan Ahirwar** (2006 edo 2007) indiar gizarte-ekintzaile eta liburuzaina da, Madhya Pradesh estatuko Bhopal hiriburuan aritzen dena. 2016an, 9 urte zituela, bizi den txabola auzoko haurrentzako liburutegi komunitario bat sortu zuen, *Kitabi Masti* (hindiz: «liburuekin dibertitzea») izenekoa. Ordutik, liburutegia espazio berezi batera lekualdatu da eta 3.000 liburu baino gehiago ditu. Hainbat sari jaso ditu bere lanagatik, besteak beste, NITI Aayog erakundearena, Hyderabadeko Literatura Jaialdirena eta Delhiko Haurren Eskubideen Babeserako Batzordearena.

## Kitabi Masti 
thumb|Muskan Ahirwar auzoko haurrekin Kitabi Masti liburutegian.
Kitabi Masti liburutegia Bhopal hiriko Arera muinoetan dagoen Durganagar langile-kolonian dago, Muskan bizi den lekuan. 2016ko urtarrilaren 26an ireki zuen liburutegia bere ahizpa Neharekin batera, auzoan bizi diren haurrei laguntzeko, eta lehen 25 liburu bere etxearen kanpoaldean soka batekin zintzilikatu zituen.

* 2016: NITI Aayog erakundearen Women Transforming saria
* 2016: NITI Aayog erakundearen Thought Leader saria
* 2018: Sushiksha Awards erakundearen Diana printzesaren saria
* 2019: Food4Thought fundazioaren Indiako Irakurketa Olinpiadako saria (18 urtetik beherako kategorian)
* 2023: Delhiko Haurren Eskubideen Babeserako Batzordearen saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gayathri Ashok

**Gayathri Ashok** (Kannur, Kerala, 1995eko abenduaren 22a) indiar aktorea da, batez ere malabarerazko filmetan antzezten duena.

## Bizitza 
Gayathri Kannurren jaio zen, Kerala estatuan. Zinema industrian sartu aurretik, diseinatzaile grafiko gisa lan egin zuen Chennain, artean eta dantzan zuen esperientziaz gain. Aktore bihurtu bainop lehen, modelo gisa hasi zen eta antzezpen klase batean sartu zen Chennain. Gainera, Ikus-entzunezko Komunikazioan lizentziatu zen Chennaiko SRM Unibertsitatean.

2018an debutatu zuen malabarerazko zinema-industrian *Ladoo* filmaren bidez, emakumezko paper nagusirako entzunaldia egin ondoren. Jespal Shanmughamek zuzendutako *Swargathile Katturumbu* filmean paper garrantzitsu bat egin zuen, Dhyan Sreenivasanekin batera. 2024an, aintzatespen handia lortu zuen *Footage* filmeko emakumezko pertsonaia nagusietako bat bezala agertu ondoren, Manju Warrierrekin batera.

## Filmografia 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thatipatri Gnanamma

**Thatipatri Gnanamma** (, ; Phirangipuram, 1822 – Kilacheri, 1874ko abenduaren 21a) indiar misiolari katolikoa izan zen, Madrasko Santa Anaren Ahizpen eta Phirangipuramgo Santa Anaren Ahizpen kongregazioak sortu zituena. 2014ko urtarrilaren 21ean, Egoitza Santuak Jainkoaren mirabe izendatu zuen.

## Bizitza 
Gnanamma 1822an jaio zen Phirangipuramen (Guntur, Andhra Pradesh, India), telugu jatorriko eta kamma kastako familia batean. Gali Rayana eta Mariammaren seme-alabetatik bigarrena zen. 1837an Innaiahekin ezkondu zen eta 39 urte zituela alargun geratu zen. Bost seme izan zituen, eta denek apaizgaitegi batean ikasi zuten.

1862an nesken eskola bat sortu zuen Phirangipuramen. 1871tik aurrera, bi emakume gaztek, Arulammak eta Agathammak, bere gizarte-lanean laguntzen zioten. Gnanammak parrokoarekin hitz egin zuen moja kongregazio berri bat sortzeari buruz, eta emakume horiek Bellaryra bidali zituen Artzain Onaren Kongregazioko Ahizpen zuzendaritzapean trebatzera. Bi kongregazio sortu zituen, bata Madrasen eta bestea Phirangipuramen, sortzailearen heriotzaren ondoren aitortza ofiziala jaso zutenak.

Gnanamma Kilacherin hil zen 1874ko abenduaren 21ean, asma kronikoak jota, eta parrokiako hilerrian lurperatuta dago. 2014ko urtarrilaren 21ean, Egoitza Santuak Jainkoaren mirabe izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Fabian (argipena)

**San Fabian** izenak hainbat adiera du:

* **San Fabian**, santu kristaua eta aita santua, 3. mendekoa.
* **San Fabián**, Txileko hiria.
Bortizkeriaren kausak eta jatorriak aztertzeko batzordea

**Bortizkeriaren kausak eta jatorriak aztertzeko batzordea** Jose Antonio Ardanza lehendakaria zen Eusko Jaurlaritzak 1985eko azaroaren 3an sortu zuen uneko egoera politiko zein biolentoa aztertzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gatzaga taldea: "Bost esperto alokatu dizkio OTANek PNVri", *Argia*, 1.078 zenbakia.
Dominik Duka

**Jaroslav Václav Duka** (Hradec Králové, 1943ko apirilaren 26a – Praga, 2025eko azaroaren 4a), ***Dominik*** erlijio-izena zuena, txekiar kardinala izan zen.

Errementari ikastuna izan zen, 1962 eta 1964 bitartean soldadutza egin aurretik. 1969an Predikarien Ordenan sartu zen eta 1970ean apaiz ordenatu zuten. 1975ean, Txekoslovakiako gobernu komunistak apaiz izateko baimena kendu zion Dukari, eta Duka 1989ra arte aritu zen diseinatzaile lanetan Pilsengo Škoda fabrikan. Bitartean, isilpean fraide domingotarra izaten segitu zuen, eta 1979an, Varsoviako Teologian lizentziatu. 1981 bitartean, Pilsen kartzelan egon zen eta han Václav Havelekin bat egin zuen. Espetxean meza klandestinoak egin zituen.

1998an, Hradec Královéko apezpiku izendatu zuten eta 2010ean, Pragako artzapezpiku. Benedikto XVI.a aita santuak Duka kardinal izendatu zuen, eta horrek hautesle gisa parte hartu zuen 2013ko konklabean.
Medranoko taula

**Medranoko taula** erretaula baten parte izan zen taula margotu gotiko bat da, 1400. urtearen ingurukoa eta Añastroko maisu anonimoari egotzia. Errioxako Medrano herrian egon zen Natibitatearen elizan 1972. arte, non Calahorrako katedralera eraman zuten. Eraberrituta, katedral horretako Elizbarrutiko Museoan dago ikusgai 21. mendean. 1990eko hamarkadan egindako ikerketek lotu zuten taula hau Añastroko maisuaren beste lanekin, bereziki Araban egon ziren Kexaako eta Añastroko erretaulekin. 

## Deskribapena 
Atzetik eta aurretik dago margotua taula, beraz poliptiko baten parte izan zela uste da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grand Prix of Europe

***Grand Prix of Europe*** (*Sari Nagusia ziztu bizian* eukarazko bertsioan) 2025eko animazio film bat da, Waldemar Fast-ek zuzendua, Europa-Park parke tematiko alemaniarraren 50. urtebetetzea ospatzeko sortua eta parkeko maskotak, Edda eta Ed Euromous, protagonista dituena. Alemania eta Erresuma Batuaren arteko nazioarteko koprodukzioa da. 2025eko abuztuaren 29an euskaraz ere estreinatu zuten Hego Euskal Herriko zenbait zinematan, Zineuskadiren eskutik.

## Sinopsia 
Eddak auto lasterkarien pilotu bihurtzea du amets. Ustekabean, bere ametsa egia bihurtzen da, gainbeheran zegoen jolas-parkea lasterketa-zirkuitu bilakatzen delarik.  Bere idoloarekin, Ed pilotuarekin batera, Europako Sari Nagusia izanen dute erronka, eta lasterketaren aurkako sabotaje-plan bati egin beharko diote aurre. Lortuko dute lehiaketa salbatzea eta jolas-parkea ixtea saihestea?

## Kanpo estekak
Sesostris IV.a

**Sesostris IV.a Seneferibre** (Senusret ere deitua) Antzinako Egiptoko tebastar errege bat izan zen, Tarteko Bigarren Aroaren amaieran bizi izandakoa, eta Egipto garaian aurkitutako aztarna batzuen bidez bakarrik ezagutzen dena. Sesostris IV.aren kokapen kronologikoa ez dago argi, eta zein dinastiari dagokion ere eztabaidagai da.

## Aipamenak 
Erregeari buruzko garai bereko testigantzarik garrantzitsuena 2,75 metroko altuera duen granito arrosezko estatua kolosal bat da, Georges Legrain-ek Karnaken aurkitu zuena 1901ean. Beste aipamen batzuk honakoak dira: El-Tod-eko bloke bat eta Karnaken 1907an Legrain-ek aurkitutako estela baten goiko eskuin izkina, zeinean Sesostris IV.aren erregealdiaren lehen urteko II Shemu 1 eguna inskribatuta dagoen. Azkenik, Edfuko dintel bat ere badago.

Aldi berean, “Sesostris” izena daraman aizkora-ortzi bat ere Sesostris IV.ari egotzi izan zaio estiloaren arabera. Hala ere, batzuek hori Sesostris I.ari egotzi diote.

## Garaikide ez diren aipamenak 
Tutmosis III.aren garaian, Karnakeko Errege Zerrendako #56(60) sarrerak “Senefer[...]re” aipatzen du, eta hori agian Seneferibre, hau da, Sesostris IV.aren prenomena izan liteke.

## Teoriak 
Jürgen von Beckerathen arabera, Sesostris IV.a XIII. dinastia berantiarrekoa zen, bitartean Kim Ryholtek XVI. dinastiako errege gisa sailkatzen du, nahiz eta dinastian duen kokapena zehaztugabea izan. Bestalde, Norbert Dautzenberg-ek proposatu du Sesostris IV.a XVII. dinastiakoa zela. Horretarako, Turingo kanonaren 11.4 sarrera Sesostris IV.ari dagokiola dio, eta Medamud-eko tenpluko atean aurkitutako “Sesostris” aipamena ere berari lotzen dio, ate hori Sobekemsaf I.ak apaindu baitzuen, XVII. dinastia ren hasieran. Ryholtek, ordea, ez ditu onartzen Dautzenbergen argudioak: lehenik, Turingo sarreran agertzen den izena ez dator bat Sesostris IV.aren prenomenarekin, eta bigarrenik, Medamud-eko tenpluko atea Sesostris III.ak eraiki zuen, hortaz, bertako grafitiek ziurrenik errege hori aipatzen dute, eta ez Sesostris IV.a.

Berrantolaketa horretan, Sesostris IV.aren dinastia zehazteke uzten da eta XIII. dinastia berantiarretik XVII. hasieraraino bitarteko kokapen batean uzten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karel Lismont

**Karel Lismont** (nederlanderazko ahoskera: [ˈkaːrəl ˈlɪsmɔnt], Frantsesezko ahoskera: [kaʁɛl lismɔ̃]; 1949ko martxoaren 8an jaioa) belgikar distantzia luzeko korrikalaria ohia da. 1972ko, 1976ko, 1980ko eta 1984ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen maratoi eta 10.000 metroko probetan. Bi maratoi domina irabazi zituen: zilarrezkoa 1972an eta brontzezkoa 1976an, bederatzigarren eta hogeita laugarren postuan amaituz 1980an eta 1984an, hurrenez hurren. Ez zuen hainbesteko arrakastarik izan 10.000 metroko lasterketetan, hamaikagarren postuan amaituz 1976an eta finalera iritsi gabe 1972an. Maratoian bere marka pertsonala 2:11:12.6 izan zen 1976ko Olinpiar Jokoetan.

Lismontek urrezko domina bat eta bi brontzezko domina irabazi zituen maratoian 1971n, 1978an eta 1982an Europako Txapelketetan. Krosean, brontzezko domina irabazi zuen 1978ko IAAF Munduko Kros Txapelketan.

Lismontek 1983ko Berlingo Maratoia irabazi zuen 2:13:37 denborarekin. Hanburgoko lehen bi Maratoiak irabazi zituen 1986an eta 1987an, 2:12:12 eta 2:13:46 denborarekin, hurrenez hurren.

Guztira, Lismontek 10 maratoi garaipen lortu zituen bere ibilbidean. 3 maratoi egin zituen 2:12 azpitik, 18 maratoi 2:15 azpitik eta 24 maratoi 2:20 azpitik. 2021ean nazioarteko lehiaketetan domina gehien irabazi zituen belgikar maratoilaria da.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Leurckart-en erreakzio

Kimika organikoan, **Leuckart-ent erreakzioa** aldehidoak edo zetonak amina bihurtzen dituen erreakzio kimikoa da. Erreakzioa aminazio erreduktorearen adibide bat da. Erreakzioa, Rudolf Leuckart-en omenez izendatua, amonio formatoa edo formamida erabiltzen du nitrogeno-emaile eta erreduktore gisa. Tenperatura altuak behar ditu, normalean 120 eta 130 C artekoak; formamida aldaerarako, tenperatura 165 C baino handiagoa izan daiteke.
alt=Leuckart Reaction Scheme|erdian|410x410px|EE

## Erreferentziak
Eufrasia Eluvathingal

**Santa Eufrasia Eluvathingal** (jaiotzez **Rosa Eluvathingal**; ; Kattoor, Irinjalakuda, Thrissur barrutia, Kerala, 1877ko urriaren 17a – Ollur, Thrissur, Kerala, 1952ko abuztuaren 29a) indiar moja karmeldarra izan zen.

## Bizitza 
thumb|Santa Eufrasiaren estatua bere izena daraman museoan (Ollur).
Rosa Eluvathingal 1877ko urriaren 17an jaio zen Keralako Kattoor herrian, familia siro-malabar katoliko batean. Eluvathingal Cherpukaran Anthony eta Kunjethyren bost seme-alabetatik zaharrena zen. Urriaren 25ean bataiatu zuten Edathuruthyko elizan eta Rosa izena jarri zioten, aitaren aldeko amonaren omenez.

1888ko urriaren 24an, Koonammavuko nesken barnetegira joan zen, karmeldar ahizpek zuzentzen zuten eskolara. Familia Santuaren ikuspen bat izan zuela esaten da, eta orduan amaitu zela aspalditik sentitzen zuen gaixotasuna.

2014ko azaroaren 23an San Petri plazan egindako meza berezi batean, Frantzisko aita santuak Eufrasia kanonizatu zuen. Abuztuaren 29an San Joanes Bataiatzailearen burua moztea ospatzen denez, Santa Eufrasia eguna abuztuaren 30era aldatu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dalal Salameh

**Dalal Abdul Hafith Salameh** (arabieraz: دلال عبد الحفيظ سلامة‎; batzuetan, idatziz: **Dalal Salama** ) (Balata, 1965eko urriaren 4a) palestinar aktibista eta politikari ohia da. 1996an, Palestinako Kontseilu Legegilerako hautatu zituzten emakumeen lehen taldeko kide izan zen.

## Biografia 
Salameh Nablusen jaio zen 1965ean, eta Balatako errefuxiatu-esparruan hazi zen. UNRWAren neskentzako Balatako Oinarrizko Eskolan ibili zen, eta 1977an, Fatah-rekin bat egin zuen, eta batzorde zentraleko kide izan zen. An-Najah Unibertsitate Nazionalean ikasi zuen, eta han  ikasle kontseiluaren harreman publikoak zuzendu zituen. Unibertsitatean zebilela, bere aktibismoa zela eta, Israelgo agintariek etxe barruko arrastatzea ezarri zioten. Biologian lizentziatu ondoren, nazioarteko ikasketetako masterra atera zuen Birzeit Unibertsitatean.

1996ko Kontseilu Legegilerako hauteskundeetan, Fatah-ren hautagaia izan zen Nablusen, eta hautatutako bost emakumeetako bat; horrela, Palestinako lehen emakume parlamentaria izan zen. 2006ko hauteskundeak arte ari izan zen Kontseilu Legegilean. Ondoren, Nablusen egoitza duen Emakume Palestinarren Batasun Orokorra (ingelesez, General Union for Palestinian Women; arabieraz, الاتحاد العام للمرأة الفلسطينية) zuzendu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antony Thachuparambil

**Antony Thachuparambil** (Kottat, Kerala, 1894ko abenduaren 8a – Chelakkara, Kerala, 1963ko ekainaren 9a) Siro-malabar Eliza Katolikoaren apaiz eta gizarte-erreformatzaile indiarra izan zen, Chelakkara herrian aritu zena. 2009ko ekainaren 9an, Egoitza Santuak Jainkoaren mirabe izendatu zuen.

## Bizitza 
Antony Thachuparambil 1894ko abenduaren 8an jaio zen Kottaten, Keralako Chalakudy barrutiko herrian, Poulose eta Rosaren semea., Erromatar Eliza katolikoak aztertzen eta egiaztatzen ari direnak. 

Thachuparambilen bizitzari buruzko dokumental bat 2015ean estreinatu zen Shalom Television katean, *Saints Town* telesaileko atal gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Formamida

**Formamida** konposatu organikoa da, HCONH2 formula duena, azido formikoaren amida dena. Likido gardena da. Disolbagarria da uretan, azetonatan, fenoletan eta dietil eterretan.

## Sintesia 
Formamida karbono(II) oxidoa amoniakoarekin erreakzionaraziz sintetizatzen da industrialki.

    CO + NH3 -> HCONH2

## Erabilera 
Formamida erreaktibo garrantzitsua industria kimikoan konposatu heteroziklikoak, produktu farmazeutikoak, fungizida eta pestizidak ekoizteko usatzen da besteak beste. Halaber, polimeroen sintesian eta prozesamenduan disolbatzaile gisa erabiltzen da.

## Biziaren eusle? 
Formamida uraren disolbatzaile alternatibo gisa proposatu izan da. Akaso bizitza jasateko gaitasuna izan lezake, gaur egun Lurrean dagoenarenaren beslelako biokimikariekin. Hidrogeno zianuroaren hidrolisiaren bidez eratzen da. Momentu dipolar handia izanik, bere solbatazio-propietateak urarenaren antzekoak dira.

## Erreferentziak
Askibil

**Askibil**- **Askibila**, **Askibile** edota **Kontrabandisten kala** ere deitua- Bizkaiko kala txikia da, Gorlizko udalerrian dagoena. Azkorriaga antzinako gotorlekutik paseo bat emanez joan daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errotatxu (hondartza)

**Errotatxu** Bizkaiko kala txikia da, Gorlizko udalerrian dagoena. Udalak, Plentziako Itsas Estazioarekin batera, bertan uharri artifizial bat egitea proposatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amonio formato

**Amonio formatoa** konposatu organikoa da, CH2O2.H3N formula duena, azido formikoaren amonio-gatza dena. Solido kristalino higroskopikoa da. Disolbagarria da uretan. Narritagarria da.

## Sintesia 
Amonio formatoa azido formikoa amoniakoarekin erreakzionaraziz sintetizatzen da.

HCOOH + NH4 -> HCOONH4

## Erabilera 
Amonio formatoak ez du industrian erabilera adierazgarririk. Laborategian analisi kimikoetan eta erreakzio kimiko batzuetan erreaktibo gisa baliatzen da, adibidez, Leurckert-en erreakzioan.

## Erreferentziak
Billao lurmuturra

**Billao** edo **Legorrarri** (tokiko alonimoa) Gorlizen dagoen harrizko lurmuturra da, izen bereko uhartearen parean. Billao lurmuturraren ingurumarian, Gorlizko itsasargia ez ezik, oraindik kanoi bat duen bunkerra ere badago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko kostaldea

## Kanpo estekak
Mumtaz Shaikh

**Mumtaz Shaikh** (Ahmednagar, 1981eko azaroaren 18a) Indiako emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea da eta aktiboki parte hartu zuen Mumbain bainu publikoetan sartzeko berdintasuna lortzeko kanpaina arrakastatsu batean. 2015ean, BBCk urteko *100 emakume* inspiratzaileenen artean aukeratu zuen.

## Haurtzaroa 
Mumtaz Shaikh 1981ean jaio zen Ahmednagarren, Maharashtran. Bere amak, Madinak, hindi hitz egiten zuen eta Bere aitak, Abu Bakkerrek, malayalam. Jaio eta gutxira, familia, anaia zaharrago bat ere barne hartzen zuena, Rafique, Mumbai aldiriko (Chembur) Vashi Naka auzora joan zen bizitzera. Familiaren etengabeko bortizkeriaren ondorioz, Shaikh osaba batekin bizitzera bidali zuten, eta bertan etxeko lanak egiten aritu zen, ostatu truke, sarritan gosea pasatzen bazuen ere. Berak bost urte eta anaiak zortzi zituenean, aitak aitona-amonen etxera eraman zuen Rafique, Keralan, eta bera Dubaira joan zen lanera. Pobrezia larriko haurtzaro baten ondoren, Shaikh-ek eskola utzi zuen bederatzigarren gradua amaitzean, eta osabak ezkontza bat moldatu zuen beretzat hamabost urte bete zituenean. Senar-emazteek arazoak izan zituzten, eta alaba jaio ondoren, hamasei urte zituela, Shaikh isilpean joaten hasi zen bere komunitateko familia-indarkeriari buruzko hitzaldietara, Baliabide Erakundeen Batzordeko (CORO) gizarte-langileek emanak. Senarraren eragozpenak gorabehera, erakundeko boluntario bihurtu zen eta ondoren dibortzioa eskatu zuen. Tren geltokiak egoera okerragoan zeuden, 100 pixatoki eta komun baino gutxiago baitzeuden Central eta Harbour trenbideetan kokatutako 69 geltokientzat. Gizonek ez zuten ezer ordaintzen pixatoki bat erabiltzeko, baina emakumeek ordaindu egin behar zuten komuna erabiltzeko. Gernu egiten zuten aldien kopurua mugatzeko, emakumeek ur kopuru desegokiak edaten zituzten maiz, eta horrek deshidratazioa eta horren ondoriozko osasun-arazoak eragiten zituen. Programa Maharashtra estatu osora zabaltzeko planak egin zituen, hainbat herritako tokiko beharrak aztertuz.

## Erreferentziak
Diane Ladd

**Rose Diane Ladd**, **Ladner** jaioa (Laurel, Mississippi, 1935eko azaroaren 29a – Ojai, Kalifornia, 2025eko azaroaren 3a) estatubatuar aktorea izan zen.

Hirurogeita hamar urteko ibilbideko aktorea, hiru aldiz izendatu zuten Oscar sarietarako, ''Alice Doesn't Live Here Anymore* (1974), *Wild at Heart'' (1990) eta Rambling Rose (1991) filmetan egindako lanengatik.

Bruce Dernekin ezkonduta egon zen eta Laura Dernen ama izan zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Puri (janaria)

**Puri** edo **poori** legamirik gabeko ogi zapal mota bat da, hegoaldeko Asian- eta batez ere Indiako iparraldean- tipikoa dena. Atta-masa batez (gari-irina), urez eta gatzez egina, hori guztia esku bateko esku-ahur baten diametroa duen disko moduko batean, eta ondoren oliotan- ghee edo landare-oliotan- frijitua.

## Ezaugarriak 
Indian, Pakistanen, Bangladeshen eta Sri Lankan zerbitzatzen dute oro har, eta Malaysian ere aurki daiteke; bat-batean jan beharreko ogia da. Horrela, zaporea perfektua dela ziurtatzen da, eta, batzuetan, babarrun/arroz/eta abarrekin edo hatzekin bakarrik irensteko txikiegiak diren elikagaiekin biltzen da. Puria, oro har, zeremonial moduko bat da jainkoei elikagaiak eskaintzeko erritu begetarianoetan.

Puria, normalean, halwarekin, patata masalarekin edo kormarekin zerbitzatzen dute, eta horrela ikus daiteke Orissako kostaldean, dalarekin (dilistak) batera jan daiteke. *Chola puri* aldaera ospetsua da. Bere osagaien forma ugariagatik janari oso bat da. Batzuetan *Trachyspermum ammi* (Ajwain) landarearen haziak gehitzen zaizkio masari, eta horrek berezko zaporea ematen dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daya Dongre

**Daya Dongre**  (jaiotzez **Modak**; ; Amravati, 1940ko martxoaren 11 – Mumbai, 2025eko azaroaren 3a) indiar aktorea izan zen.

## Bizitza 
Yamunatai Modak aktorearen alaba eta Shanta Modak abeslari eta aktorearen iloba Dharwadeko (Karnataka) eskola batean graduatu ondoren, Punenra joan zen ikasketak jarraitzera eta gero Delhiko Antzerki Eskola Nazionalean matrikulatu zen antzezpena modu formalean ikasteko. Prestakuntza hori ezin izan zuen amaitu, garai harta ezkondu baitzen, baina bere senar Shekharrek aktore lanetan jarraitzera konbentzitu zuen.

16 urte zituela, antzerki aktore gisa debutatu zuen Mo. G. Rangnekarren *Rambha* antzezlanean, eta bere interpretazio naturalagatik kritika positiboak jaso zituen. *Tuzhi Majhi Jodi Jamli Re*, *Nanda Saukhya Bhare*, *YachasatKela Hota Atthahas* eta *Lekure Udand Jali* bezalako filmetan parte hartu zuen.

2025eko azaroaren 3an iragarri zen Dongre 85 urterekin hil zela adinarekin lotutako gaixotasun baten ondorioz.

## Filmografia hautatua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vina Mazumdar

**Vina Mazumdar** (Kalkuta, 1927ko martxoaren 28a - New Delhi, 2013ko maiatzaren 30a) indiar akademikoa, feminista, Indiako emakumeen ikerketetan aitzindaria eta Indiako independentzia osteko emakumeen mugimenduko pertsona nabarmena izan zen. 

## Biografia 
Indiako Emakumearen Egoera Juridiko eta Sozialaren lehen Batzordeko idazkaria izan zen. Batzorde horrek herrialdeko emakumeen egoerari buruzko lehen txostena egin zuen, Berdintasunerantz (1974). Emakumearen Garapenerako Ikerketa Zentroaren (CWDS) zuzendari sortzailea izan zen. Zentro hori 1980an sortu zen, Indiako Gizarte Zientzien Ikerketarako Kontseiluaren (ICSSR) esparruan. Ikerketako Irakasle Nazionala izan zen Delhi Emakumearen Garapenerako Ikasketa Zentroan.

## Bibliografia 
* *Education & social change: three studies on nineteenth century India*. Indian Institute of Advanced Study, 1972.
* *Role of rural women in development*. University of Sussex. Institute of Development Studies. Allied Publishers, 1978.
* *Symbols of power: studies on the political status of women in India*. Allied, 1979.
* *Women and rural transformation: two studies* with Rekha Mehra, Kunjulekshmi Saradamoni. ICSSR. Centre for Women's Development Studies. Pub. Concept, 1983.
* ''Emergence of the Women's Question in India and the Role of Women's Studies''. Centre for Women's Development Studies, 1985.
* *Khadi and Village Industries Commission*. Centre for Women's Development Studies. 1988.
* *Peasant Women Organise for Empowerment: The Bankura Experiment*. Centre for Women's Development Studies. 1989.
* *Women workers in India: studies in employment and status*, with Leela Kasturi, Sulabha Brahme, Renana Jhabvala. ICSSR. Chanakya Publications, 1990. ISBN 978-81-70010-73-9.
* *Women and Indian nationalism*, with Leela Kasturi. Vikas Pub. House, 1994. ISBN 978-81-70010-73-9.
* ''Changing Terms of Political Discourse: Women's Movement in India, 1970s–1990s*, with Indu Agnihotri. Economic and Political Weekly, Vol. XXX No. 29, March 04, 1995
* *Political Ideology of the Women's Movement's Engagement with Law''. Centre for Women's Development Studies, 2000.
* ''Face to face with rural women: CWDS' search for new knowledge and an interventionist role''. Centre for Women's Development Studies, 2002.
* *The Mind and the Medium. Explorations in the Evolution of British Imperial Policy in India*. Three Essays Collective. 2010. ISBN 978-81-88789-64-X
* *Memories of a Rolling Stone*. Zubaan Books. 2010. ISBN 978-81-89884-52-9.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamala Kamesh

**Kamala Kamesh** (; Vanathirajapuram, Mayiladuthurai, Tamil Nadu, 1952ko urriaren 7a – 2025eko urtarrilaren 11) indiar aktorea izan zen, batez ere tamilerazko filmetan antzeztu zuena. Tamilerazko zinemako bigarren mailako aktore nabarmenetako bat izan zen 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadan. Ia 480 filmetan parte hartu zuen. Riyaz Khan aktorea Kameshen suhia da.

Kamesh bere etxean hil zen 2025eko urtarrilaren 11n, adinarekin lotutako gaixotasunengatik.

## Filmografia hautatua 
### Tamilerazko filmak 
### Malabarerazko filmak 
### Kannadazko filmak 
### Teluguzko filmak 
### Telebista 
* *Mangalyam* (Tamilerazko telesaila)
* *Anandha Bhavan*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philip Miller

**Philip Miller** (Deptford - edo, agian, Greenwich -, 1691 – Chelsea, Londres, 1771ko abenduaren 18a) jatorri eskoziarra zuen baratzezain eta botanikari britainiarra izan zen.

## Biografia
Philip Miller Chelseako lorategi botanikoko (Chelsea Physic Garden) lorezain nagusia izan zen 1721etik ia hil zen arte. Mary Kennet-ekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituzten: Charles eta Philip.

Gutunen bidezko harreman handia izan zuen bere garaiko beste botanikariekin; Britainia Handian landatu zituen mundu osoko espezimen ugari lortu zituen. Millerrek hezi zituen William Aiton (1731-1793) (geroago Kew-ko Errege Lorategi Botanikoko lorezain nagusia izango zena) eta William Forsyth (1737-1804), zeinak bere izena daraman landare mota bat duen (Forsythia).

Millerrek ez zuen Lineoren (1707-1778) nomenklatura binomiala onartu, eta nahiago izan zuen Joseph Pitton de Tournefort (1656-1708) eta John Ray-ren (1627-1705) sailkapenak erabili. *Gardeners Dictionary* (Lorezainen hiztegia) lanaren zortzigarren edizioan baino ez zuen sistema linearra hartu, 1768an. Hala ere, genero batzuk jada deskribatuak zituen, hala nola *Larix* eta *Vanilla* (Banilla), Lineoren sisteman baliozkotu zirenak 1754ko laugarren edizioan.

Miller Georgiako (AEB) kotoi-hazkuntzaren jatorriarekin lotuta dago, berak landatu baitzituen lehen haziak 1733an.

## Erreferentziak
Ramdarash Mishra

**Ramdarash Mishra** (; Dumri, 1924ko abuztuaren 15a – Delhi, 2025eko urriaren 31) indiar poeta, idazlea eta unibertsitateko irakaslea izan zen, hindizko literatura modernoan egindako ekarpenengatik ezaguna. Bere literatura-ibilbideak zazpi hamarkada baino gehiago iraun zuen, poesia, prosa, kritika eta saiakerak barne hartuz. 2024rako, 150 liburu baino gehiago idatzi zituen, horien artean 32 poesia bilduma, 30 ipuin bilduma, 15 eleberri eta literatura kritika eta oroitzapen liburu ugari.

## Bizitza 
Mishra Gorakhpur barrutiko Dumri herrian jaio zen, gaur egungo Uttar Pradesh estatuan. Goi mailako ikasketak Banaras Unibertsitate Hinduan burutu zituen, eta geroago Delhiko Unibertsitateko Hindi saileko irakasle gisa aritu zen. Bere literatura-lana landa-bizitzarekin, hausnarketa filosofikoekin eta gai humanistekin lotuta zegoen.

Bere poesia-bilduma aipagarrien artean *Banaya Hai Maine Ye Ghar Dhire Dhire* eta *Main Toh Yahan Hoon* zeuden, eta azken horregatik Saraswati Samman saria jaso zuen. Bere ipuin eta eleberri askotan gizarte-aldaketa, herriko bizitza eta existentzia-galderak jorratu zituen. Kritikariek independentzia osteko hindizko literaturako ahots iraunkorrenetako bat bezala hartzen ziten.

100 urte bete ondoren ere, idazketan eta bizitza publikoan aktibo jarraitu zuen. Hainbat hedabide nazionaletan agertu zen Indiako idazle oparoenetako bat bezala. Literatura kritikariek eta ikertzaileek aitortu zuten hindizko literatura modernoa moldatzean izan zuen eginkizun paregabea.

Mishra Delhin hil zen 2025eko urriaren 31n, 101 urte zituela.

## Sariak 
* 2011n, Vyas Samman literatura saria jaso zuen hindizko poesian egindako ekarpenagatik.
* 2015ean, Sahitya Akademi Award eman zioten *Agni Ki Hansi* poesia bildumagatik.
* 2021ean, Saraswati Samman literatura saria jaso zuen *Main Toh Yahan Hoon* poesia bildumagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eric Ozario

**Eric Alexander Ozario** (Mangalore, 1949ko maiatzaren 18a – *ibidem*, 2025eko abuztuaren 29a) indiar musikagile, kultur aktibista eta sindikalista konkania izan zen. Mandd Sobhann kultura-erakunde konkani garrantzitsua eta Kalaangann ondare zentro konkania sortu zituen. Funtsezko lana egin zuen Karnataka estatuko eskoletan konkanera aukerako hizkuntza gisa onartzearen alde. Jagotik Konknni Songhotton erakundearen idazkari nagusia ere izan zen urte askotan.

## Bizitza 
Ozario 1949an jaio zen Mangaloren. Gaztea zela, musika eta kultura identitate konkaniarekiko interesa piztu zitzaion, eta horrek bere bizitzako lanean eragina izan zuen. Musikagile eta kultur aktibista izanik, Mandd Sobhann kultura-erakundea sortu zuen, eta horren bidez musika konkania sustatu zuen Indian eta nazioartean.

2009an, Mangaloren zuhaitzak mozteko proiektuaren aurkako mugimendu batean parte hartu zuen.

Ozarioren biografia, *The Indefatigable Crusader*, 2014an argitaratu zen.

Ozario giltzurrunetako gaixotasun baten ondorioz hil zen 2025eko abuztuaren 29an, 76 urte zituela, Mangaloren.
* Konkani Ratna
* 1993: State Rajyotsava Prashasti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Back in action

***Back in action*** (*Berriro egurrean*, euskarazko bertsioan) 2025eko komedia eta akziozko film estatubatuarra da, Seth Gordon-ek zuzendua, Brendan O'Brien-ekin batera idatzi zuen gidoi batean oinarrituta. Jamie Foxx, Cameron Diaz, Andrew Scott, Jamie Demetriou, Kyle Chandler eta Glenn Close dira filmeko protagonistak. Filma 2025eko urtarrilaren 17an estreinatu zuen Netflixek, baita euskaraz ere.

## Sinopsia 
Emily eta Mattek duela 15 urte utzi zioten CIAko espioi izateari familia bat osatzeko. Baina haien estalkia aurkitzen dutelarik, berriz ere espioitza munduan egurrean aritzera itzuli beharko dute.

## Aktoreak 
* Jamie Foxx: Matt
* Cameron Diaz: Emily
* McKenna Roberts: Alice
* Rylan Jackson: Leo
* Kyle Chandler: Chuck
* Glenn Close: Ginny Curtis
* Jamie Demetriou: Nigel
* Andrew Scott: Baron
* Fola Evans-Akingbola: Wendy
* Robert Besta: Balthazar Gor
* Bashir Salahuddin: Chris
* Tom Brittney: Dylan

## Kanpo estekak
Dunagiri

**Dunagiri** (7.066 m) kumaon barrutiko Himalaiako gailur garaietako bat da, Indiako iparraldeko Uttarakhand estatuan. Santutegi Harresiaren ipar-mendebaldeko izkinan dago, Nanda Devi inguratzen duen tontor eraztun bat eta Nanda Devi santutegia inguratzen duena.

## Mitologia hinduan 
Ramayanaren arabera, Sanjeevani belar magikoa da, eta nerbio sistemako arazo larriak sendatzeko ahalmena du. Belar horretatik prestatutako botikek norbait berpiztu zezaketela uste zen, heriotza ia ziurra zenean. Belarra *Ramayanan* aipatzen da Ravanaren seme zenIndrajitek (Meghnath) Lakshmanan arma boteretsu bat zauritzen duenean. Lakshmana larri zaurituta dago, eta ia hil egin dute. Hanumani belar hau Dronagiri menditik (Mahodaya) edo **Gandhamardhan** muinoetatik ekartzeko deia egin zitzaion, Vindhyetako iparraldera Himalaiako magalean. Belar mendia Badritik gertu dagoen Loreen Harana bezala identifikatzen da Uttarakhanden, Himalaiaren magalean. Batzuetan Gandhamardan izena du, eta beste batzuetan Dronagiri. **Dronagiri** Parvatara edo Gandhamardanera iristean, Hanumanek ezin izan zuen belarra identifikatu eta mendi osoa altxatu eta gudu-zelaira eraman zuen.

## Historia 
Dunagiri 1939ko uztailaren 5ean eskalatu zuten lehen aldiz André Roch, F. Steuri eta D. Zogg eskalatzaile suitzarrek, hego-mendebaldeko gandorretik. 1975ean, Joe Taskerrek eta Dick Renshawek ibilbide bereziki zaila eskalatu zuten hego-ekialdeko kontrahorman, alpino estiloko eskaladarako mugarri esanguratsu batean. 1978an, Australiako Unibertsitate Nazionaleko Alpinismo Klubak Himalaiara egindako lehen espedizio australiarrak laugarren igoera egin zuen hego-mendebaldeko gandorretik. Lincoln Hall-ek eta Tim Macartney-Snape-k azken gailur saiakera arrakastaz egin zuten Macartney-Snape  deitutako ibilbidetik.

## Galeria 

Fitxategi:Dunagiri from Kartik Swami Temple.jpg|Dunagiri mendia Kartik Swami-tik
Fitxategi:Conv DSC 0630 w.jpg|Dunagiri mendia Kuari Paabidetik
Fitxategi:Dunagiri2.jpg|Dunagiri mendia Kuari Pasabidetik

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Anushka Sharma

**Anushka Sharma** (Ayodhya, Uttar Pradesh, India, 1988ko maiatzaren 1a) aktore, zinema ekoizlea eta arropa diseinatzailea da. Hindi hizkuntzan egindako filmetan jardun du, eta Indiako aktore ezagunenetakoa eta ordainduenetakoa da. Hainbat sari jaso ditu, tartean Filmfare sari bat eta zazpi izendapen.

## Bizitza 
Ayodhyan jaio eta Bangaloren hazi zen. Sharmak Wendell Rodricks moda-diseinatzailearentzako modelajean izan zuen lehen esperientzia 2007an, eta, gero, Mumbaira joan zen, modelo gisa denbora osoko ibilbide bat jarraitzera. 

### Lan ibilbidea 
*Rab Ne Bana Di Jodi* (2008) film erromantiko arrakastatsuan egin zuen aktore debuta, Shah Rukh Khanekin batera, eta, horri esker, Filmfare Sarirako izendatu zuten, Emakumezko Aktore onenaren kategoriarako. *Band Baaja Baaraat* (2010) eta *Jabek Tak Hai Jaan* (2012) drametan protagonista izan zen eta ezaguna egin zen. Azken lan horrekin bigarren mailako emakumezko aktore onenaren saria jaso zuen Filmfaren. Arrakasta komertzial handienak *PK* (2014) satira erlijiosoan telebistako erreportari baten paperarekin eta *Sultan* (2016) kirol-draman borrokalari baten paperarekin izan zituen, biak ala biak Indiako film arrakastatsuenen artean sailkatuak. Sharmak laudorioak eta hainbat izendapen jaso zituen 2015. urteko *NH10* thrillerrean egindako lanarekin –horrek ere markatu zuen ekoizpenean debutatzea–, eta 2016ko *Ae Dil Hai Mushkil* drama erromantikoan.

### Bestelako lanak 
Antzezpenean egindako ibilbideaz gain, Sharma marka eta produktu ugariren enbaxadorea da, eta emakumeentzako arropa linea propioa diseinatu du. Ongintzako hainbat erakunde eta kausa babesten ditu, genero-berdintasuna eta animalien eskubideak barne, eta Clean Slate Films produkzio-etxearen sortzaileetako bat da. Sharma Virat Kohli cricket jokalariarekin ezkonduta dago.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faysal al-Shaabi

**Faysal Abd al-Latif al-Shaabi** (Lahij. 1935 – Aden, 1970eko apirilaren 2a) yemendar politikaria izan zen. Hego Yemengo lehen ministroa izan zen 1969ko apiriletik ekainera.

Qahtan al-Shaabi presidenteak izendatu zuen lehen ministro 1969ko apirilaren 6an. Urte hartako ekainaren 22an, Salim Rubai Alik inspirazio marxistako estatu-kolpe bat zuzendu zuen, eta presidentea eta lehen ministroa kargutik kendu zituen.

Hasiera batean, Faysal al-Shaabi etxean atxilotuta egon zen, baina 1970eko martxoan atxiloketa-eremu batera eraman zuten. 1970eko apirilaren 3an, irrati ofizialak iragarri zuen Shaabi tiroz hil zela espetxetik ihes egin nahian zebilela.
Muru (erreka)

**Muru**, Gipuzkoako hegoaldeko erreka bat da, Goierri eskualdekoa , Beasaingo Usurbe mendiko hegoaldeko mazelan sortzen da. Bere urak Oria ibaira isurtzen ditu. Bere luzera 1850 metrotakoa da.   

Usurbe baserria baino beherago sortzen da, Usurbeko hegoaldeko mazelan hasten den sakanean,  Iturralde izeneko lekuan. Bertan  iturria dago eta Errabiko erreka izenez abiatzen da Murugoena baserria pasatu arte. Murugoena baserria pasatu ondoren, Muru erreka izenez ezagutzen da eta Amiategi eta Muruazpi baserrien alboitik pasatzen da.   

Andre Mariaren Jasokundearen eliza baino apur bat gorago, antzinako Martorena baserriaren albotik pasatzen zen, Martoreneko erreka izena hartzen zuen eta hala sartzen zen hirigunean La Salle Ikastetxearen azpitik pasatuz. Ikastetxea hasieran Sangroniz etxean  zegoen eta errekak etxearen lursailak inguratzen zituen Toki-alai izeneko etxearen azpitik pasatuz. Zati horretan, Sangroniz erreka deitzen zitzaion.

Gaur egun, Martorena, Donjoanenea eta Sangroniz etxeak desagertuak izanik, Muru erreka izena hartzen du.  Artzai-enetik behera bideratuta eta estalita  Udaletxearen ekialdetik pasatu eta Kale Nagusia gurutzatu ondoren,  Oria ibaian ezkerraldetik isurtzen ditu bere urak. 

## Erreferentziak
K. K. Kochu

**K. K. Kochu** (; Kallara, Kerala, 1949ko otsailaren 2a – 2025eko martxoaren 13a) indiar pentsalari, idazle eta gizarte-ekintzaile dalita izan zen. 2020an Kerala Sahitya Akademi erakundearen saria jaso zuen.

## Bizitza 
Kochu 1949ko otsailaren 2an jaio zen Kottayam barrutiko Kallara herrian. Bere autobiografia, *Dalitan*, da bere lanik aipagarriena. Beste idazlanen artean honako hauek daude: *Budhanilekkulla Dooram*, *Desheeyathakkoru CharithrapaaTam*, *Keralacharithravum Samooharoopeekaranavum*, *Dalith Nerkkazchakal*, *Idathupakshammillatha Kaalam*, *Vaayanayude Dalit PaaTam*, *Dalith samudayavaadavum Samudayika rashtreeyavum* eta *Kalapavum Samskaravum*. Kochu minbiziak jota hil zen Keralan 2025eko martxoaren 13an, 76 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larrebarren (erreka)

**Larrebarren**, Gipuzkoako hegoaldeko erreka bat da, Goierri eskualdekoa , Ormaiztegiko eta Beasaingo mugan sortzen da. Bere urak Eztanda ibaira isurtzen ditu Beasain eta Ormaiztegi arteko muga bereiziz. Bere luzera  1050 metrokoa da.   

Iruerrieta mendiaren gailurretik gertu eta bere iparraldeko mazelan sortzen diren bi iturrietatik datozen errekastoak elkartzean eratzen da.  Beasaingo lurretan, Bokalekuko zelaia izeneko gune baten azpiko aldean, eskuinaldeko latsa sortzen duen iturria jaiotzen da. Ormaiztegiko lurretan, Unazetako basoan, bigarren latsa eratzen duen iturria sortzen da. Biak elkartzean Larrebarren errekak bi udalerrien muga darama berarekin.    

Bi lats horiek elkartu ondoren, Larrebarren errekak, sakanean behera egiten du eta Eztanda ibaian sartu arte Beasain eta Ormaiztegi udalerriak mugatzen ditu.    

Eztanda ibaira sartu aurretik burdinbidearen azpitik pasatzen da eta beherago erreka hau, Iturralde txiki  zenaren  azpitik igarotzen zen, etxebizitza bat Beasaingoa eta bestea Ormaiztegikoa izatea ekarriz .   

   

## Erreferentziak
Maanasi

**P. A. Rukmini** (Kerala, 1948ko maiatzaren 4a), ***Maanasi*** edo ***Manasi*** izengoitiaz ezagunagoa, indiar ipuingilea da, malabareraz idazten duena. 1993an Kerala Sahitya Akademi erakundearen saria jaso zuen ipuin laburraren kategorian *Manjile Pakshi* idazlanagatik.

## Bizitza 
P. Sivarama Menon and P.A. Malathi Ammaren alaba, Maanasi Kerala estatuan jaio zen, Thiruvilwamala herritik gertu. Ingeniaritza Kimikoa ikasi zuen Thrissurreko Ingeniaritza Eskolan, baina ez zuen ikastaroa amaitu. 1970etik Mumbain bizi da, eta han publizitateko editore autonomo gisa lan egiten du. Ipuin laburrak eta artikuluak idazten ditu aldizkarietarako. Bere ipuin asko ingelesera, maratherara eta kannadara itzuli dira. *Punaradhivasam* ipuina V. K. Prakashek zinemarako moldatu zuen 2000n. Film horrek sari ugari irabazi zituen, besteak beste, Malabarerazko Film Onenaren Sari Nazionala eta Kerala Estatuko Film Saria istorio onenaren kategorian.

Maanasi emakumezkoen psikearen sakonera ilunetik datozen istorioak kontatzeagatik eta gizonek emakumeei buruz ematen duten definizioa hausteagatik da ezaguna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak