open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdomeneko muskulu zuzen

**Abdomeneko muskulu zuzena** sabel hormetako muskulu bat da. 5-7. saihetsetako kartilago aurpegitik eta xifoide apofisitik pubiseko arantzara eta sinfisi pubikora heltzen da, zuntzak bertikalki doazelarik.
Muskulu poligastrikoa da, hau da, hainbat atalez osatua dago. Hiru bitarteko tendoi ditu: xifoide azpiko tendoia, zilbor mailako tendoia eta zilbor azpiko tedoia. Muskuluaren aponeurosia lerro zuriaren osagaietako bat da.
Muskulu piramidalarekin batera, muskulu zuzenen lekaz inguratuta dago. Leka hau, alboko muskuluen aponeurosiek osatzen dute.

## Anatomia 
### Funtzioa 
Funtzioari dagokionez, arnasketan parte hartzen du. Honez gain, prentsa funtzioa (erraiak beren tokian mantendu) eta funtzio emuntorioa (haurdunaldian lagundu, defekazioa...) dauzka. Abdomeneko muskulu zuzenak enborraren flexioa eragiten du saihetsen bidez bizkarrezurra tolestaraziz. Alde bateko uzkurdurak edo unilateralak enborraren tolespen ipsilaterala (alde berdinera) egiten du.

### Inerbazioa 
6-12 saihetsarteko nerbioak, nerbio subkostalak eta nerbio iliohipogastrikoak inerbatzen dute somatikoki.

### Odoleztapena 
Batetik, beheko arteria eta zain epigastrikoek odoleztatzen dute. Hauek lerro arkututik zehar sartu eta muskuluaren beheko zatia odoleztatuko dute. Bestalde, goiko atalaren odoleztapenaz goiko arteria epigastrikoa, barneko arteria torazikoaren adar bat, arduratzen da.

## Patologiak 
* Abdomen paretako diastasia: muskulu honen ezker eta eskuineko aldeak bereizi egiten dira elkarrengandik. Erditzearen ostean, abdomeneko muskuluak mugitu egiten dira. Batzuetan, ordea, ez dira beren lekura itzultzen guztiz. Honek herniazioak eragin ditzake, zoru pelbikoa kaltetu daiteke, besteak beste.
* Abdomeneko hormako bat-bateko hematomak:tratamendu antikagulanteak hartzen dituzten gaixoetan agertu ohi dira eta abdomeneko min akutua eragiten dute.

## Irudi gehigarriak 

Fitxategi:Gaine des muscles droits de l'abdomen.jpg|Zeharkako mozketa
Fitxategi:Flat-stomach-muscles.jpg|Abdomeneko muskuluak
Fitxategi:Rectus abdominis muscle.jpg|Hildakoan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *168165454* at GPnotebook
* Anatomy figure: 04:04-07 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center – "Muscles of the anterior chest wall with the pectoralis major muscles removed."
* Anatomy photo:18:01-0115 at the SUNY Downstate Medical Center – "Thoracic Wall: The Anterior Thoracic Wall"
* Anatomy figure: 35:06-07 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center – "Incision and reflection of the external abdominal oblique muscle."
* Anatomy figure: 35:07-01 at Human Anatomy Online, SUNY Downstate Medical Center – "Incision and reflection of the internal abdominal oblique muscle."
* Anatomy photo:35:10-0100 at the SUNY Downstate Medical Center – "Anterior Abdominal Wall: The Rectus Abdominis Muscle"
* Cross section image: pembody/body12a - Plastination Laboratory at the Medical University of Vienn
Guvernaculum testis

**Guvernaculum testisak** (gubernakulu izenez soilik ere ezagutzen direnak) gonaden alde kaudalari lotuta dauden peritoneo tolesturak dira. Enbrioi garaian, gonaden migrazioaren erantzuleak dira.

## Funtzioa garapenean zehar 
Gubernakuluak tira egiten du gonadetatik hauen migrazioa eraginez. Mutilen kasuan (gonadek testikulu edo barrabil izena ere hartzen dute), poltsa eskrotaleraino migrarazten ditu gonadak. Nesken kasuan (gonadek obario edo obulutegi izena ere hartzen dute), aldiz, gonaden jaitsiera barrunbe pelbikoan amaituko da, hau da, mutilen gonadak neskenak baino gehiago jaitsiko dira.

## Heldu garaiko egitura 
Gubernakuluak enbrioi aroan soilik agertzen dira egitura desberdintzatu gisa, iraitz eta ugal aparatuen garapena gertatzen den bitartean, hain zuzen. Heldu arora iristean egitura bestigialak agertzen dira gubernakuluen lekuan, hau da, hauen arrastoak baino ez dira agertuko.

### Arrak (mutilak) 
Gubernakuluaren goiko zatia guztiz degradatzen da.thumb|390x390px|Gubernakuluak gonadak migrarazi osteko egitura

Gubernakuluaren beheko zatiak lotailu eskrotala osatzen du.

### Emeak (neskak) 
Gubernakuluak bi egitura bestigial dusk: lotailu obarikoa (obulutegiak eusten ditu) eta uteroaren lotailu biribila (uteroa eusten du).

## Kanpo estekak
Axis

thumb|Axis ornoa
**Axisa** bizkarrezurreko bigarren orno zerbikala edo idun ornoa da, C2 ornoa. Atlas (C1) eta C3 ornoen artean kokatzen da. Atlasarekin trokoide giltzadura osatzen du eta giltzadura honek buruaren biraketa eta supinazio/pronazio mugimenduak ahalbidetzen ditu.

## Egitura 
Orno zerbikalek pisu arina jasan behar dutenez (buruarena soilik) gorputz txikiena daukaten ornoak dira. Orno-zuloak, ordea, askoz handiagoak izan behar dute maila honetan zabalagoa den bizkarmuina pasatzeko.

Zeharkako apofisietan zeharkako zuloa dago orno-arteria pasa dadin. Irtengune guztiak bifidoak dira tuberkulu bina dituztelako. Giltza irtenguneen azalerak horizontalak dira. Baina goiko giltza azalera borobilagoa da eta behekoa, aldiz, lapranagoa.

Gorputz txikiaren goikaldean hortza edo apofisi odontoidea eratzen da. Hortzak atlasaren gorputzaren lekua betetzen du. Hortzaren aurreko giltzadura azalerari esker, axisa atlasaren aurreko tuberkuluarekin giltzatzen da trokoide giltzadura baten bidez.

## Giltzadurak 
Axisa atlas ornoarekin lotzen da lotailu desberdinen bidez:

* Gurutze itxurako lotailua atlasaren aurreko arkua eta axisaren hortza lotzen ditu. Hau hiru azpilotailuz eratuta dago: atlasaren zeharkako lotailua, atlasaren masa lateralen erdialdeko aurpegiak lotzen dituena, goiko luzatarako faszikulua, zeharkako lotailuaren erditik garondo zulora doa eta beheko luzetarako faszikulua, zeharkako lotailuaren erditik axisaren gorputzaren atzealdera doana.
* Atzeko lotailu atlantoaxialak atlasaren atzeko arkuaren beheko ertza axisaren xaflarekin lotzen du.

Garondo-hortz lotailuaren bidez axisa garondoarekin ere lotzen da. Lotailu honek hiru azpi egitura ditu: hortz-erpinaren lotailua, zulo nagusiaren aurreko ertzetik axisaren hortzaren erpinera, hego-lotailua, bi garondo-kondiloaren alde medialetik hortzaren erpinera, eta tektorio mintza, axisetik zulo nagusiaren aurreko ertzera.

## Galeria 

Fitxategi:Cervical vertebra 2 close-up lateral animation.gif
Fitxategi:Cervical vertebra 2 close-up bottom animation.gif
Fitxategi:Gray88.png
Fitxategi:Gray86.png
Fitxategi:Gray307.png

## Bibliografia 
Angel Bidaurrazaga, Inmaculada Gerrikagoitia, Rafael Sarria. Giza anatomiako praktika-liburua. Elhuyar fundazioa; 2010.

## Kanpo estekak
Llaneugrad

**Llaneugrad**, Galesko udalerri eta komunitate bat da, Anglesey uhartean. Amlwch udalerritik 11,6 kilometro hego-ekialdera dago, Menai Bridge udalerritik 15,8 kilometro ipar-mendebaldera eta Llangefni udalerritik 10,8 kilometro ipar-ekialdera.

2011ko erroldaren arabera 254 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Psoas iliakoa

**Psoas iliakoa** (TA:*musculus iliopsoas; musculus psoas major eta musculus iliacus*) abdomenean eta izterraren alde bentralean kokatzen den muskulua da. Gorputzeko muskulu indartsuenetako bat da. Bere funtzio nagusiak izterraren tolespena eta aldakararen tolespena dira. Bi azpimuskuloz, azpiatalez osaturik dago: alde batetik, psoas handia, atal medial nagusiena dena; eta bestalde, alde lateralean kokatzen den muskulu iliakoa.

## Atalak 
### Psoas muskulua 
Psoas muskuluaren jatorria azken torax ornoaren eta gerri ornoen arteko disko, orno gorputz eta hauen zehar epofisietan hasten da (T12-L5). Zuzenean jeisten da, eta bat egiten du hodi iliakotik sortzen den muskuluarekin (muskulu iliakoa). Iztai lotailuaren muga pasa ondoren izterezurreko krokante txikiak ezartzen da, hau da, goiko aldean. Muskulu honen inerbazioa nerbio femoralak (L2, L3 eta L4 mailetatik irteten dena) eta sare lunbarreko hainbat adarrek eragiten dute. Odoleztapena, aldiz, arteria femoraletatik ateratzen diren adarrak egiten dute, azaleko arteria epigastrikoa, esaterako.

#### Psoas txikia 
Psoas txiki psoas handiaren azpiatal bat da, muskulu gisa har daitekeena. Psoas handiaren aurrean kokatzen da, abdomen barrunbean. Bere jatorria azken orno toraxikoa (T12) eta lehenengo lunbarra (L1) dira. Gero, aponeurosiarekin jarraitzen du, hau da, tendoi bilakatzen da, eta muskulu iliakoan ezartzen da. Bere inerbazioa nerbio femoralaren adarrak egiten dute. Irrigazioa, aldiz, azaleko arteria xirkunflexu iliakoak.

### Muskulu iliakoa 
Muskulu iliakoak jatorria hobi iliakoan eta sakroaren kapoko aldean dauka. Bere ezarpena psoas muskuluaren berdina da; izan ere, batera heltzen dira izterrezurraren krokante txikira. Bere inerbazioaz arduratzen den nerbioa femorala da, eta honekin batera, sare lunbarra. Odoleztapenaz, kanpoko arteria zirkunflexu iliakoa arduratzen da, arteria femoralaren adar bat dena.

## Funtzioa 
Psoas iliakoaren funtzio nagusia hankaren mugimendu librea gauzatzea da. Batez ere, izterraren flexioaz arduratzen da. Hala ere, bere ezarpenagatik, enborraren mugimenduan ere parte hartzen du. Psoas iliakoarean uzkurketa bitaletarak, hau da, ezkerreko eta eskuineko muskuluak batera uzkurtzen direnean, enborraren tolespena ahalbidetzen dute. Gainera, psoas iliakoa ezinbestekoa da bipedazio posizioa mantentzeko. Honen eraginez, lordosi lunbarra eta halaber, zifosi toraxikoa egonkor matentzen dituzte, kokzixaren hipertentsioa (gehiegizko luzapena) ekidinez.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Musculus psoas minor.png|Psoas txikia. Psoas handiaren alde bentralean kokatzen da.
Fitxategi:Psoas major muscle11.png|Psoas handiaren aurreko ikuspegia.
Fitxategi:Psoas major muscle - animation04.gif|Psoas muskuluaren ikuspegi tridimentzionala.
Fitxategi:Gray823.png|Psoas muskulua eta maila bereko nerbio lunbarrak nahiz sakroak.

## Bibliografia 
* Netter. Atlas de Anatomía humana 6ª edición.
* Prometheus. Atlas de Anatomía 3ª edición.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elvira Mínguez

**Elvira Mínguez** (Valladolid, ) espainiar antzezlea  da, nagusiki telebistan aritutakoa.

2023an bere lehen eleberria, La sombra de la tierra kaleratu du.

## Filmografia 
### Telebista 
* *Sin identidad* (2014-2015)
* *Hermanos* (2014)
* *El tiempo entre costuras* (2013-2014)
* *Imperium* (2012)
* *Clara Campoamor: la mujer olvidada* (2011)
* *Abuela de verano* (2005)
* *La virtud del asesino* (1998)

### Zinema 
* *Ofrenda a la tormenta* (2020)
* *El legado de los huesos* (2019)
* *El guardián invisible* (2017)
* *No culpes al karma de lo que te pasa por gilipollas* (2016)
* *Truman (2015)
* *El desconocido (2015)
* *Che: El argentino* (2008)
* *Cobardes* (2008)
* *Pudor* (2007)
* *La caja* (2006)
* *Tapas* (2005)
* *El misterio de Wells* (2003)
* *Los abajo firmantes* (2002)
* *Pasos de baile* (2002)
* *Trece campanadas* (2002)
* *Sólo mía* (2001)
* *El portero* (2000)
* *El invierno de las anjanas* (2000)
* *Lágrimas negras* (1998)
* *Me llamo Sara* (1998)
* *Diario para un cuento* (1998)
* *La buena estrella* (1997)
* *Cachito* (1995)
* *Historias del Kronen* (1995)
* *Días contados* (1994)

## Kanpo estekak
Pedro Casablanc

**Pedro Manuel Ortiz Domínguez** (Casablanca, ), **Pedro Casablanc** izengoitiz ezaguna, espainiar antzezlea da, nagusiki zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia
Martzak

[thumb|200px|Martzak abesten [Torrelavegan.]]
**Martzak** () urtero otsailaren azken egunean edo martxoaren lehendabizikoan martxoari harrera egiteko kalean abesten dituzten koplak dira. Asturiasen, Kantabrian, Gaztela eta Leonen eta Enkarterrin (Karrantzan eta Lanestosan) ohiturazkoak dira.

Aditu batzuen arabera, tartean Caro Baroja, erromatar urtearen hasierarekin lotuta daude, izan ere, urteberri-eguna *Kalendas Martias* edo martxoaren 1.a da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisabet Wiedekoa

**Elisabeth Pauline Ottilie Luise zu Wied** (Neuwied, Alemania, 1843ko abenduaren 29a - Curtea de Argeș, 1916ko martxoaren 2a) Errumaniako erregina izan zen. Wied-ko Hermann printzearen alaba. 1869an Karlos Hohenzollern Errumaniako erregearekin ezkondu zen. Errusiarren eta turkiarren arteko gerran zaurituei kontu egiten lan egin zuen. Hainbat olerki liburu, eleberri eta filosofiako saioak idatzi zituen alemanez, 'Carmen Sylva' goitizenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mercury 13

[thumb|[Jerrie Cobb Mercury kapsulan.]]
**Mercury 13** NASAk aukeraturiko astronautek 1959an egin zituzten proba fisiologiko berak egin zituzten 13 emakume estatubatuar izan ziren. Funts pribatuek bultzatuta egin zituzten probak.

## Historia 
NASA 1959an hasi zen zazpi gizonezko trebatzen astronauta izateko; Mercury programaren barruko atala izan zelarik, Mercury Seven esan zieten. Baina programako ikerlari William Randolph Lovelace II.ak pentsatu zuen emakumeak egokiagoak izan zitezkeela espaziora joateko: txikiagoak eta arinagoak izanik, erregai gutxiago beharko zen haiek espaziora bidaltzeko; espazioan egonaldi luzeak ere aurreikusten zituzten, eta emakumeek gutxiago jan ohi dute.

Hala, FLAT (Lehen Emakumezko Astronauta Trebatuak) programa jarri zen abian, estraofizialki (gerora Mercury 13 esan zitzaien, baina ez ziren sekula NASAko Mercury programaren parte izan). Hegaldietan 1.000 ordutik gorako esperientzia zuten hogei emakumezko piloturi egin zizkieten zazpi gizonezkoei egindako proba berak eta hamahiruk gainditu zituzten: Myrtle Cagle, Jerrie Cobb, Janet Dietrich, Marion Dietrich, Wally Funk, Sarah Gorelick, Jane Ja-ney Hart, Jean Hixson, Rhea Hurrle, Gene Nora Stumbough, Irene Leverton, Jerri Sloan eta Bernice Steadman.

1962ko uztailean emakumeok Mercury programan ofizialki sartzeko eskaera egin zuten. Erantzuna NASAko ordezkari George Lowek eta John Glenn eta Scott Carpenter astronautek eman zuten agerraldi batean: emakumeek ez zituzten astronauta izateko derrigorrezko baldintzak betetzen. Ingeniaritza titulua eta jet militarretako pilotu gradua behar zuten, baina garai hartan emakumeek debekatuta zeukaten Aire Armadako eskoletan ikastea, eta hegaldi zibiletako esperientziak ez zien ezertarako balio izan. John Glennek berak esan zuen: “Eremu honetan emakumerik ez izatea gure ordena sozialaren ispilu da”. Eta ingeniaritza titulurik izan gabe ere, bera programan onartu zutela aitortu zuen.

## Ikus gainera 
* Valentina Tereshkova sobietarra, espaziora joan zen lehen emakumea.
* Mercury programa Estatu Batuek gidatu zuten lehen programa espaziala izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florin arubar

*Artikulu hau Arubako dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Florin».*

**Florin arubarra** (), Aruban zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **AWG** da eta bere sinboloa ƒ edo Afl., florin izeneko beste diru mota batzuetatik bereizteko. Florin arubar banako baten ehunena zentabo deitzen da eta florin arubar bakoitza 100 zentaboz osatuta dago. Dibisa honen izena *fleur* hitzatik dator, lore esan nahi duena frantsesez.

## Historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Arubako Banku Zentralaren webgunea.
Partia

[thumb|upright=1.0|Partiar gaztea. [Palmira, Siria, III. mendearen lehen erdia, estela bateko apaingarria, Louvre.]]
**Partia** (, Parθava; partieraz: 𐭐𐭓𐭕𐭅, *Parθaw*; ) Asiako eskualde historikoa da, Irango goi-ordokiaren iparraldean kokatua, Kaspiar itsasoaren hego-ekialdean. Hircania mendiek (Elbruz) bereizten dituzte Partia eta Kaspiar itsasoa. Persiar Inperioaren mende geratu zen (K.a. 540. urtean), Alexandro Handiak konkistatu zuen (K.a. 331. urtean) eta erreinu independentea, Partiar Inperioa, izan zen K.a. 250 - K. o. 224 urteetan.

## Historia 
Partiar herria Irango iparraldean, Kaspiar itsasoaren hego-ekialdean finkatu zen K.a. III. mendean. Artsazes I.a buruzagiak Artsazidar dinastia sortu zuen (K.a. 250. urte aldera). Mitridates I.ak erreinua sendotu zuen eta Iran, Asiria, Mesopotamia eta Armeniara zabaldu zuen aginpidea. Marko Lizinio Kraso erromatarrak eraso egin zien partiarrei (K.a. 53. urtean), baina gero haiek hil zuten; K.a. 39-38an ordea erromatarrek partiarren erresuma konkistatu zuten. Erreinuak pixkanaka indarra galdu zuen, eta persiar sasandarrek menderatu zuten azkeneko errege partiarra, K. o. 224. urtean. Ekbatana, Seleuzia, Ktesifon eta Hekatonpylos izan ziren partiar hiri nagusiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camden Market

thumb|250px|Camden Market Lock-erako sarrera.
thumb|250px|Camden High Street.
thumb|250px|Camden Market Lock.

**Camden Market** Londres iparraldeko Camden udalerrian kokatzen den merkatu ezaguna da. Artisau produktuak, jantziak, artelanak eta janari azkarreko postuak aurkitzen dira. Asteburu bakoitzean 100.000 bisitari inguru izaten ditu.

## Merkatuak 
Camden merkatuaren barnean sei eremu bereizten dira. 2014an Teddy Sagi aberats israeldarra Camden Market erosten hasi zen eta 2015eko martxorako lau eremuren jabe zen.

### Camden Market Lock 
Regent's Canal ubidearen inguruan kokaturik dago. 1970 hamarkadan erabiltzeari utzi zitzaion eta 1976an bertako biltegiak eta ubideari loturiko gairenako eraikinak merkatu bihurtu ziren. Hasiera batean artisautza nagusitu zen eremuan baina denborak aurrera egin ahala liburudendak, bigarren eskuko jantziak eta bitxidendak ere azaldu dira. 1991 urtean hiru solairutako eraikina altxatu zen. John Dickinson arkitektoak diseinatu zuen.

### Stables Market 
Pickfords ikuiluetan ezarritako merkatua da, trenbidearen azpiko arkuak ere hartu dituena. Ikuilu hauetan ubideko ontziei tiraka aritzen ziren zaldiak gordetzen ziren eta zaldien ospitalea ere bazen. Etxerako apaingarriak, kutsu etnikoa duten itemak, bigarren eskuko produktuak eta XX mendeko zaharkinak aurkitu daitezke bertan.

### Camden Lock Village 
Camden Market Lock-etik hasi eta ekialdeko ubide ertza hartzen du. 2008 urtean suak suntsitu zuen baina guztia berriztu eta 2009ko maiatzean ateak ireki zituen berriz. 2015 urtean itxi egin zen birmoldatu eta *Hawley Wharf* bihurtzeko.

### Camden High Street 
Camden Town herriko kale nagusia da eta 500 metro eskasetan dibertsitate handiko denda koloretsuak pilatzen dira, aurrealdean saltzen duten itemen inguruko panpin eta apaingarriak dituztenak. Bertan bada **Electric Ballroom** izeneko diskoteka, 1950 hamarkadatik aurrera ikuskizunak eskeini izan dituena.

### Inverness Street Market 
Duela 100 urte elikagai, barazki eta fruita freskoak saltzen ziren. Gaur egun gainerako merkatuen itxura du izan ere 2012rako elikagaiak saltzen zituzten bi denda baino ez baitziren gelditzen.

### Buck Street Market 
Sarrerako kartelean *The Camden Market* jartzen du. Jantzien merkatua da.

## Iruditegia 

Irudi:Camden Markets 27072013 05.jpg|Camden Market Lock.
Irudi:Inside of Camden Market - geograph.org.uk - 1570900.jpg|Camden Market Lock-eko eraikin berria.
Irudi:Camden Market, London 2.jpg|Stables Market.
Irudi:Flickr - Duncan~ - Security.jpg|*Cyberdog* dendaren sarrera (Stables Market).
Irudi:20110603 London 18.JPG|Camden Lock Village.
Irudi:Camden Town - Camden High St - July 2006.jpg|Camden High Street.
Irudi:Camden Town-2.jpg|Camden High Street.
Irudi:Electric Ballroom entrance 1.jpg|*Electric Ballroom*.
Irudi:Inverness Street Market, Camden, London NW1 - geograph.org.uk - 975327.jpg|Inverness Street Market.
Irudi:Camden Market - panoramio (1).jpg|Buck Street Market.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px Camden Town

## Kanpo estekak
Muskulu semiespinoso

**Muskulu semiespinoso**ak bizkarreko muskulu tranbertsoespinosoen parte diren hiru gihar dira: torazikoa, zerbikala eta burukoa.

## Muskuluen deskribapen anatomikoa 
### Buruko muskulu semiespinosoa 
Buruko muskulu semiespinosoa lepoaren goi-atzealdean kokatuta dago, azpian muskulu esplenioak, eta albo medialean buruko eta lepo mailako longisimoa dituelarik. Buruko semiespinosoak seigarren orno toraziko eta hirugarren orno zerbikalaren (T5-C3) arteko zeharkako apofisietan dauka jatorria, eta garondoko goiko eta beheko lerroen artean ezartzen da.

### Muskulu semiespinoso zerbikala 
Muskulu semiespinoso zerbikala seigarren orno torazikoaren eta azken orno zerbikalaren arteko (T6-C7) ornoen zeharkako apofisietan sortzen da, eta seigarren orno torazikoa eta axisaren (T6-C2) arteko ornoen arantza apofisietan ezartzen da. Semiespinoso torazikoa baino lodiagoa da, eta axisarekin loturiko faszikulua luzeena da.

### Muskulu semiespinoso torazikoa 
Muskulu semiespinosoen artean, meheena da. Muskulu semiespinoso torazikoa seigarren eta hamabigarren orno torazikoen arteko (T6-12) ornoen zeharkako apofisietan sortzen da, eta seigarren orno zerbikalaren eta laugarren orno torazikoaren arteko ornoen arantza apofisietan ezartzen da.

## Inerbazioa 
Muskulu semiespinosoak maila bereko nerbio espinalen adar dortsalek inerbatzen dituzte.

## Odoleztapena 
Muskulu semiespinosoak hedadura handia hartzen du, beraz, ez du arteria bakar batek odoleztatzen. Beraz, atzealdeko eta lepoaldeko adar metamerikoek odoleztatzen dute.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Gray384 Semispinalis capitis.png|Lepo mailako zeharkako mozketa. Buruko muskulu semiespinosoa ikus daiteke.
Fitxategi:Semispinalis.png|Bizkarreko muskuluak. Muskulu semiespinosoak gorriz adierazi dira.
Fitxategi:Semispinalis capitis - animation04.gif|Buruko muskulu semiespinosoa. Animazioa.
Fitxategi:Slide1ccc.JPG|Buruko muskulu semiespinosoa (besteak beste) disekzioan.
Fitxategi:Atlas and text-book of human anatomy (1914-) (20351418121).jpg|Bizkarreko muskuluak.

## Bibliografia 
# Bidaurrazaga, A, Gerrikagoitia, I eta Sarria (2007) Giza anatomiako praktika liburua. Lokomozio-aparatua. Ed. Elhuyar, Usurbil (Gip).
# Schünke M. et al (2015). Prometheus. Texto y Atlas de Anatomía. Obra completa (3 vols.) 3ªedición. Ed. Panamericana, Madrid.

## Kanpo estekak
Jolin Tsai

**Jolin Tsai** (New Taipei, Taiwan, 1980ko irailaren 15a), Taiwango abeslari eta aktorea da.

## Diskografia 
* 1999: 1019
* 2000: Don't Stop
* 2000: Show Your Love
* 2001: Lucky Number
* 2003: Magic
* 2004: Castle
* 2005: J-Game
* 2006: Dancing Diva
* 2007: Agent J
* 2009: Butterfly
* 2010: Myself
* 2012: Muse
* 2014: Play

## Kanpo estekak 
* Jolin Tsai at Warner Music Taiwan
Xifoides apofisi

**Xifoides apofisia** bularrezurraren beheko zatia da, giltzadura xifoideesternal bidez lotzen dena. T9 orno torazikoa eta T6 dermatoma mailan aurkitzen da.

Bere izaera jaiotzerako orduan kartiloginotsua da. 15-29 urte bitartean xifoide apofisia hezurtzen joango da eta torax hormarekin bat egingo du giltzadura xifoideesternal bidez. Giltzadura hau ez da mugikorra izango, bere izaera sinobiala izan arren. Hezurdura eta ezarpen totala berrogei urte inguruan emango da.

Morfologikoki, xifoides apofisia aldakorra da. aldakortasun hori ez da ez arriskutsua ez heredagarria.

Xifoides apofisiak diafragma muskuluaren ezarpen bat adierazten du, berarekin arku bat sortzen; honez gain, presoman dauden edo abdomeneko muskulu askoren aponeurosien, barruko muskulu laprana besteak beste, ezarpena den ehun konektibo gogorrez osatutako lerro zuriaren goiko muturra da.

### Irudiak 

Fitxategi:Xiphoid process animation.gif
Fitxategi:Xiphoid process below2.png
Fitxategi:Xiphoid process - close-up - animation.gif

### Bibliografia 
* Netter. Atlas de Anatomía humana 6ª edición.
* Prometheus. Atlas de Anatomía 3ª edición.

## Kanpo estekak
Muskulu soleo

**Muskulu soleoa** —edo, besterik gabe, **soleoa**— gizakian eta beste zenbait ugaztunetan agertzen den zango atzealdean kokatzen den muskulu edo gihar sendoa da. Belaunaren atzealdetik orpoaino hedatzen da. Ibiltzearen eta zutitzearen arduradunetako bat da.

## Kanpo estekak
Linea alba

**Linea alba** edo **lerro zuria** aponeurosi bat da, egitura tendoitsu bat; gizakietan eta beste ornodun batzuetan abdomeneko erdiko lerroa beheranzko norabidean zeharkatzen du, abdomeneko aurreko bi muskulu zuzenen artean. Xifoide apofisitik pubiseko sinfisiaren goiko ertzeraino hedatzen da. Lerro zuria edo linea alba, izenak dioen bezala, zuria da, ehun konektiboz osatuta dagoelako.

## Egitura 
Abdomeneko muskulu zuzenen aponeurosiak kanpoko muskulu lapranaren, barruko muskulu lapranaren eta abdomeneko zeharkako muskuluaren ehun konektiboekin elkartzean sortzen da. Tendoi hauek modu lapranean elkargurutzatzen dira hiru geruzatan zilbor gainean, eta modu konbergentean zilborretik behera; honek distentsio mugimendu txikiak ahalbidetzen ditu. Muskulu hauen arteko banaketa handiagoa da zilborretik gora, saihetsetako kartilagoetan txertaturik daudelako (zilborretik behera ertz medialetik lotzen dira). Lerro zuriaren azpitik igitai-formako lotailua dago, eta zilbor atzean zilbor-faszia. 

## Kirurgian 
Soilik ehun konektiboz osatuta dagoenez, eta ez duenez nerbio edota odol-hodi garrantzitsurik, kirurgian gune erabilia da ebakuntzak hasteko. Hala ere, nahiz eta asko erabili zenbait arrisku ditu, hala nola hernien agerpena eta ebiszerazioa sutura okerrak direla eta.  

## Irudi gehigarriak 

 File:Gray_abdomen_front_surface_en.png|Toraxaren eta abdomenaren atal frontalaren gainazaleko anatomia.
 File:Linea alba.jpg|Lerro zuria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Midasen epaia

***Midasen epaia. Apolo eta Marsias arteko lehiaketa musikala*** Cima da Conegliano margolari italiarraren oholtza gaineko olioa da. 1507-1509 urtetan egin zuen. Gaur egun Danimarkako Statens Museum for Kunst museoan ikus daiteke. Lanak Midas erregea Apolo eta Marsias satiroaren artean erakusten du; azken biak lehian daude ea nork musika-tresna hobeto jotzen duen ikusteko.

## Gaia 
Margolanaren oinarria gertaera mitologikoa da. Apolo eta Marsias satiroa haien arteko lehiari ekin zioten ikusteko zeinek jotzen zuen hobeto. Gertaeraren inguruan bertsio desberdinak ezagutzen dira: batzuek Midasek bere iritzia eman zuela diote, hori inork eskatu gabe; bestetzuek lehian epaile moduan aritu zela diote eta bigarren bertsio hori da, alegia, margolanean erakusten dena. Dena dela, bi bertsioetan amaiera berdina da: Midasek Marsiasen alde egin zuen eta, ondorioz, Apolo erabat haserretu zen.

## Paisaia 
Margolanaren erdian lau pertsonaia ikusten dira eta atzean hiri inguruko baten paisaia, margolariaren garaikidea. Eszena erabat ohikoa da; ez dirudi ezer berezirik gertatzen ari denik: atzean zaldun bat zaldiz paseatzen ari da, uretan ontzi bat dabil, ikusle bakarra dago lehia ikusten...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugène Péreire

**Eugène Péreire** (Paris, 1831ko urriaren 1a - *ib.*, 1908ko martxoaren 21a) ingeniari, finantza gizon eta politikari frantsesa izan zen. Garrantzi handia izan zuen bereziki Frantziako Industria Iraultzan. Sansimondar ideien zalea zen, eta kristautasunaren eta erlijio juduaren arteko elkar-ulertzearen aldeko. Pereiretarrak juduak ziren.

Isaac Péreireren semea zen. Gero eta gehiago bere leinukoen XIX. mendeko nazioarteko hedakuntzan parte hartu zuen. Aitak eta osabak Espainiara bidali zuten bertan Credito Mobiliario abian jartzera. Horri lotuta, Espainiako Norteko Konpainiaren akziodun nagusietako bat izan zen konpainia hori sortu zenean eta 1870ean, Frantzian Credit Mobilierrek hondoa jo ondoren, Norteko Konpainiako zuzendaritza batzordeko kide bihurtu zen. Denbora horretan, buruz buru lehiatu zen Rothschild finantzari eta haien menpeko MZArekin Iberiar Penintsulako burdinbide sarea banatzeko.

Urte batzuk geroago, Compagnie Générale Transatlantiqueko presidentea izan zen 1875etik 1904ra eta, aldi berean, Banku Transatlantikoa sortu zuen 1881an, baita haren buru bihurtu ere 1906an. Tunisiako Bankua sortu zuen 1884an, oraindik indarrean dagoena, eta bertako presidentea ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Compagnie du Midi
* Eugenia de Montijo
* Frantziako Bigarren Inperioa
* Elisabet II.a Borboikoa
Hartz txiki

**Hartz Txiki** Haur eta Gazte Literaturako pertsonaia literarioa da. Else Holmelund Minarikek sortu zuen 1957an, *Hartz Txiki* (Little Bear) deituriko liburuan eta Maurice Sendakek ilustratu zuen. Hartz Txikiren istorioak sei liburuz osatutako bilduman izan dira jasoak eta lehen bostak Manu Lopez Gasenik itzuli zituen euskarara 2015ean.

Gurasoekin landa inguruan bizi den eta lagunekin jolastea zein etxekoen maitasuna jasotzea gustuko duen hartz kumea da Hartz Txiki, zeinak abentura ugari biziko dituen Milia, Oilo, Katu, Ahate eta gainerako lagunekin.
## Deskribapena 
Inguratzen duen mundua ezagutu nahi duen asmo oneko hartz kumea da Hartz Txiki, lehen haurtzaroko haurren antz handia duena: onbera, hurbilekoa eta segurtasun afektiboa bilatzen duena. Hartz Txikik, mundua ikertzeko gogo ase ezina duenez, bere adineko haurren antzera mugimenduaren askatasun beharra adieraziko du, nahiz eta amaren albora itzultzea ezinbestekoa izango zaion. Bi indar horien orekan garatzen da haurra. Bide horretan, anitzak dira pertsonaia literario honen eskutik aurkezten zaizkigun gaiak, besteak beste: inozentzia, irudimena, segurtasunaren eta independentziaren beharra, amarekiko atxikimendua, familiaren maitasun beharra, laguntasuna eta umorea.

Sendaken iustrazioek ederki erakusten dute Hartz Txikiren irudimena, amaren sentimenduak, beraien arteko konplizitatea etab. Gainera, hauek, errealismo narratibora gerturatzen badira ere, giza familia klasiko baten antzera jokatzen duten fantasiazko hartz familia bat irudikatzen dute. 

## Pertsonaiak 
Erdigunean beti Hartz Txiki egonik, ondorengo pertsonaiak ditu bidelagun:

##### Hartz Ama 
Lehen liburutik agertzen da Hartz Txikirekin alboan. ===
Liburua telebistarako moldatua izan zen 1995 urtean Nikelodeon eta Nelvana produktoren eskutik. Egindako 65 atalak Euskal Telebistan euskaraz ikusteko aukera dago. Produkzio lanetan Maurice Sendak eta John B. Carlak jardun zuten. Telesail honetan, ordea, liburuaren egokitzapen ezberdinak egin ziren. Batetik, pertsonaia batzuen izenak aldatu ziren: Ahatek "Pattal" izena hartu zuen, Oilok "Mokoilo", Katuk "Zapi", Hontzak "Gautxori" eta Miliak esaterako ingelesezko "Emily" izena hartu zuen. Kontuan izanda, noski, liburuen euskarazko itzulpenak baino lehenagokoa dela telesailaren euskarazko emisioa.

Telesailerako liburuetan agertzen ez diren istorio berriak sortu dira. Hona hemen 65 atalak:

### Filma: 
*Hartz Txiki, film luzea* (2004). Canada,  Raymond Jafelice.

Paramount Pictures eta Nelvana produktorak ekoiztu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maurice Sendak
* Manu Lopez Gaseni

## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20170410213733/http://www.eitb.eus/eu/hiru3/marrazki-bizidunak/osoa/815784/hartz-txiki/ **(Euskaraz)**
* https://www.youtube.com/channel/UCncFzSeWqySvOXEbQoEJsZg **(Ingelesez)**
* https://web.archive.org/web/20170405200805/http://sendakexhibition.com/ (**Ingelesez)**
Bloomsbury

**Bloomsbury** Ingalaterrako Londres hiriburuko auzo bat da. Camden udalerriaren barnean dago. Parke ugari ditu eta kultur, hezkuntza eta osasun instituzio ugari aurkitzen dira Bloomsburyn. Turismogune garrantzitsuena **British Museum** da.

## Kokapena 
Ez da erraza auzoaren mugak definitzea, baina gutxi gorabehera Holborn eta Euston Road auzoen artean dagoela esan daiteke.

## Historia 
Lurralde honen lehenengo aipamena 1086ko Domesday Book liburuan dago. Bertan mahastiak zeudela eta 100 zerrirentzako basoa ere bazegoela aipatzen da. 1201 urtean William de Blemond lurjabe normandiarrak erosi eta Bloomsbury aipatzen da lehen aldiz. XIV mendean Eduardo III.ak eskuratu eta Londresko monje kartujoei eman zien harik era XVI mendean monasterioak disolbatu ziren arte.

XVII mendetik aurrera Russel familiarena izan zen eta XVIII menderako urbanizatu eta goi-mailako auzoa bihurtu zen. 1900 hamarkadan Virginia Woolf eta bertan bizi ziren hainbat artistak *Bloomsbury Group* taldea osatu zuten.

## Biztanle ezagunak 
* Charles Darwin (1809-1882), biologoa
* Charles Dickens (1812-1870), idazlea
* James Matthew Barrie (1860-1937), idazlea. Peter Pan eleberriaren egilea.
* Virginia Woolf (1882-1941), idazlea
* Bob Marley (1945-1981), musikaria

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:British Museum from NE 2.JPG|**British Museum**.
Irudi:Russell Square - geograph.org.uk - 460180.jpg|Russell Square.
Irudi:Bloomsbury Square gardens 03.jpg|Bloomsbury Square.
Irudi:Gordon Square Gardens, London Borough of Camden, WC1.jpg|Gordon Square.
Irudi:Great russell st - bloomsbury st.JPG|Great Russell eta Bloomsbury kaleartea.
Irudi:The east side of Brunswick Square - geograph.org.uk - 1056396.jpg|Brunswick Squareko etxeak.
Irudi:St George's Church, Bloomsbury.jpg|St George eliza.
Irudi:London MMB A0 Royal National Hotel.jpg|Royal National Hotel, Erresuma Batuko hotelik handiena.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px Russel Square
** 15px 15px 15px 15px 15px 15px King's Cross St Pancras
** 15px 15px 15px Euston Square

## Kanpo estekak
Llandysul

'''''', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Ceredigion konderrian. Komunitatea Llandysul udalerriaz gain, Capel Dewi, Horeb, Pont Sian, Pren-gwyn, Tregroes eta Rhydowen udalerriek osatzen dute.

2011ko erroldaren arabera 1.439 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
New Quay

'''''',  Galesko kostaldeko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. 2011ko erroldaren arabera 1.082 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Russell Square

**Russell Square** Londres erdigunean dagoen enparantza bat da, Bloomsbury auzoan, Camden udalerrian. Londresko Unibertsitatearen eraikin nagusitik eta British Museumetik gertu dago.

## Historia 
XVII eta XVIII mendeetan lur eremu honen jabe ziren Bedfordeko dukeen ezizena zen *Russell*. Londres erdigutetik iparraldera kaleak luzatu ziren Bedford House aldera eta orduan eratu zen Russell Square. Hasieratik terrazadun etxeek inguratu zuten, izan ere erdi-goi mailako familiak etorri baitziren Bloomsbury auzora. 1898an Russell Hotela eraiki zen, Charles Fitzroy Doll arkitektoak diseinatu zuena.

Russell Squareko lorategiek XX mendean hainbat eraldaketa izan zituzten baina 2002an XIX mendean Humphry Reptonek egindako diseinua berreskuratu zuten.

2005ko uztailaren 7an Londresen izan ziren atentatuetan bi bonbak alboko kaleetan egin zuten eztanda.

## Iruditegia 

Irudi:Hotel Russell on Russell Square, London - April 2007.jpg|Russell Hotela.
Irudi:Francis Duke of Bedford, Russell Square.jpg|Bedfordeko dukearen eskultura.
Irudi:Summer Love of Russell Square.jpg
Irudi:Russell Square - geograph.org.uk - 460180.jpg
Irudi:Russell Square Gardens 02.jpg

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px Russell Square

## Kanpo estekak
Aberporth

**Aberporth**, , Galesko udalerri bat da, Ceredigion konderrian. 2011ko erroldaren arabera 2.374 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
2007ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**2007ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 36. edizioa izan zen, 2007ko otsailaren 24 eta martxoaren 24 bitartean ospatu zen. Bertan, 18 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 saio ospatu ziren, horietatik 3 finalaurreko eta finala. Finala martxoaren 24an ospatu zen Elizondoko Lur dantzalekuan.

Xabier Silveirak jantzi zuen txapela bostgarren aldiz.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Iñaki Aleman
* Jon Barberena
* Bittor Elizagoien
* Jon Elizetxe
* Migel Mari Elosegi "Luze"
* Oskar Estanga
* Iñigo Ibarra
* Erika Lagoma
* Oier Lakuntza
* Eneko Lazkoz
* Iñigo Olaetxea
* Diego Riaño
* Aritz Saragueta
* Xabier Silveira
* Julio Soto
* Alazne Untxalo
* Julen Zelaieta
* Joxe Juan Zubieta “Etxabe”

### Gai-jartzaileak 
* Miren Bidarte
* Nerea Bruño
* Manu Legarra
* Alaitz Rekondo

### Epaileak 
* Jon Abril
* Mikel Bujanda
* Ekintza Landa
* Saioa Mitxelena
* Gaizka Sarasola
* Jose Urroz

### Finalaurrekoak 
#### Etxarri Aranatz 
Lehenbiziko saioa Etxarri Aranatzeko Kultur etxean jokatu zen, 2007ko martxoaren 3an.
#### Goizueta 
Bigarren finalaurrea, Goizuetako udaletxean, 2007ko martxoaren 10ean jokatu zen.
#### Berriozar 
Azken finalaurrea, Berriozarko Musika eskolan jokatu zen, 2007ko martxoaren 24an.

## Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banque Transatlantique

**Banque Transatlantique** () banku pribatu frantsesa da, CICen filiala (Groupe Crédit Mutuel - CM11). Banku Transatlantikoaren egoitza nagusia Parisen dago, eta filialak zein ordezkaritza bulegoak ditu Bruselan (Banque Transatlantique Belgium), Luxenburgon (Banque Transatlantique Luxembourg), Londresen, Genevan, Montréalen, Singapurren, New Yorken eta Hong Kongen, Madrilen eta Bartzelonan. Eugène Péreirek sortu zuen 1881ean, baita haren presidente izan ere 1906 arte.

## Ikus, gainera 
* Transatlantiko
* Compagnie Générale Transatlantique
* Crédit Mobilier

## Kanpo estekak
Holandarren Antilletako florin

*Artikulu hau Curaçao eta Sint Maarteneko dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Florin».*

**Holandarren Antilletako florina** (), Curaçaon eta Sint Maartenen zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **ANG** da eta bere sinboloa ƒ edo NAf, florin izeneko beste diru mota batzuetatik bereizteko. Holandarren Antilletako florin banako baten ehunena zentabo deitzen da eta florin bakoitza 100 zentaboz osatuta dago. Dibisa honen izena *fleur* hitzatik dator, lore esan nahi duena frantsesez.

## Historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Curaçao eta Sint Maarteneko Banku Zentralaren webgunea.
Dekabrista

[thumb|250px|Dekabristak [Senatuko plazan San Petersburgon, 1825an. Karl Kolmanen kuadroa.]]
**Dekabrista** (errusieraz, *dekabr* «abendua») 1825eko abenduaren 26an tsarraren aurka altxatu ziren errusiar handiki eta ofizialei ematen zaien izena da. Isilpeko elkarte batzuetako kide ziren; gobernu konstituzionala ezarri nahi izan zuten, eta Nikolas I.a Errusiakoa, tsar absolutistaren anaia, errege egin. Armada zati baten laguntza lortu bazuten ere, Nikolas tsarrari leial iraun zioten osteek zapuztu zuten saioa eta altxamenduko buruzagiak preso hartu zituzten. Haietako bost fusilatu egin zituzten eta ehun eta hogei Siberiara eraman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ivan Ferreiro

**Ivan Ferreiro** (Vigo, 1970eko abuztuaren 14a), galiziar indie abeslaria da. Hamahiru urtez Los Piratas taldeko abeslari, konpositore eta liderra izan zen.

## Bakarkako ibilbidea 
Los Piratas taldea banandu zenean Ivan Ferreirok musika munduan jarraitzea erabaki zuen eta Amaro Ferreiro, anaiarekin, jotzen hasi zen *El Ensanche* izeneko Vigoko pub batean. Emanaldiak asteazkenetan burutzen ziren «Rai Doriva y As Ferreiro» izenburupean. Ferreiro anaiak, (Ivonne eta Tamara) etxeko-andreen papera jorratzen zuten, euren beldur eszenikoa gainditzeko Rai Doriva abeslari portugesaren laguntzaile. Abeslaria, ordea, ez zen inoiz kontzertura hurbildu. Nahiz eta kontzertuak ez iragarri gero eta jende gehiago gerturatzen zen asteroko emanaldietara, eta ondoren Nigrán (Pontevedra)ra zabaldu zituzten kontzertuak, Los Planetasen, Andrés Calamaroren eta Alaska y Dinaramaren abestiak bertsionatuaz.

## Diskografia 
## Ikus, gainera 
* Galiziako musika
 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Elizabeth Garrett Anderson

**Elizabeth Garrett Anderson** (1836ko ekainaren 9a - 1917ko abenduaren 17a) Britaniar doktorea izan zen.

Medikuntza eskolako sarrera ukatu zitzaion, medikuekin bere kabuz ikasi zuen eta Londreseko hospitaleetan beraz, 1865 urtean, Britaniako lehenengo emakume izan zen mediku ikasketak bukatzen,

1866an Santa Mariako kontsultategiko laguntzaile orokor bezala izendatu eta 1918an Andersonek lehenengoko emakume fakultate klinika sortu zuen.

Bere alaba, Louisa Garrett Anderson, mediku arrakastatsua izan zen eta Suffragette mugimenduaren barruan sartuta egon zen ere.

## Goiz hezkuntza 
Aldeburghen ez zegoen eskolarik,ondorioz, Garret bere amaren hiru Rs ikasi zituen. Hamar urte zituelarik bere aitak Edgeworth izeneko neskatxo bat alokatu zuen Garrot eta bere anaia irakasteko. Garret Edgeworth gorrot zuen eta 13 urte zituenen Boarding School for Ladies en Blackheath eskola pribatura bidali zuten. Hau eta gero,hurengo 9 urteak etxean egon zen etxeko lanak egiten,baino ikastean jarraitu zuen (latina eta aritmetika).

1854 urtean,18 urte zituelarik,Garret eta bere anaia bisita bat egin zioten infantziako lagunei (Jane y Anne Crow),bertan Emily Davies ezagutu zuen lehenegoko feminista eta Girton College sortzailea. Emily Davies oso garrantzitsua izan zen Garret bizitzan.

1860 urtean,Davies eta Garret erabaki zuten borrokatzea emakumeen eskubieen alde.

## Bizitza 
James George Skelton Andersonekin eskondu zen 1871 garren urtean. Hiru seme-alaba euki zituzten  Louisa (1873-1943), Margaret (1874-1875), meningitis batengatik hil zena, eta Alan (1877-1952).

1902 garren urtean Aldeburghtik joan ziren eta 1903 garren urtean Alde Housera joan ziren bizitzera,Elizabeth amak hil egin zelako.

## Legatua 
1918an, hospitale bat sortu zuten bere izenarekin (Elizabeth). 2001ean, obstetriko hospitalea egin zuten, hospitale Unibertsitarioa egiteko ( UCH).

Garret hospitale hau sortu zuen zerbitzu publikoak emateko.

Hospitale hau sortu zen Garret memorian eukitzeko eta gogoratzeko zenbat borrokatu zuen emakumeen eskubideak eukitzeko medikuntza arloan.

Gerohago,Londresen bigarren hezkuntzako eskola bat jarri zuten bere izenarekin.

Gaur egun,bere dokumentu guztiak Londreseko liburutegi batean daude (London School of Economics).

## Emakume Suffrage mugimendua 
thumb|178x178px|Garret Anderson eta Emmeline Pankhurstrekin,black frydean,1910ko azaroaren 18an.
Garret Anderson emakume suffrage mugimenduan sartuta egon zen.

1866an Andersonek eta Davies aurkeztu zuten 1.500 sinadura,esanez emakumeak ere zutela eskubide botoa eukitzeko.

Urte honetan Garret lehenengoko komitea egin zuen.

Bere alaba ,Louisa Garrett Anderson,Suffrage komitean aktiboagoa zen eta militantea izan zen ere,baino 1912an kartzelan egon zen honen ondorioz.

## Liburua 
- Elizabeth Garrett Anderson 1836 - 1917 (bere alabak,Louisa Garrett Anderson,idatzi zuen).

## Erreferentziak
Carmen Torrejón Rueda

**Carmen Torrejón Rueda** (Sevilla, 1960) idazlea eta Medikuntza Estetikoan espezializatutako medikua da.

Carmen Torrejón Starbene zentroko zuzendaria da, eta Colegio de medicos de Barcelonako zuzendaritza batzordeko kide da. Hainbat irratitako tertuliakidea da.

## Biografia 
Torrejón Rueda 1960an jaio zen Sevillan, Espainian. 1984an Medikuntzan eta Kirurgian lizentziatu zen, Sevillako unibertsitatean, hain zuzen ere. 1986an unibertsitate beretik medikuntzako tesina egin zuen. Sevillan bere ibilbide profesionala hasi zuen, medikuntza pribatuan batez ere, bai larrialdi-medikuntzaren arloan eta baita ginekologian ere; garai hartako Sevillako Medikuen Elkargoko lehendakariarekin, Rafael Barrosorekin alegia. 

1987an 20 mediku profesionaleko talde bat zuzentzeko aukera agertu zen nazio mailan, kosmetika profesionalean aritutako enpresan, SA Intégrée Espainian alegia. Hurrengo urtetik aurrera Erromara bidaiatzen hasi zen, espezialitate horretan era zabal eta bizian eratzeko asmoz. 1995ean Bartzelonara joan zen eta Starbene medikuntza estetikoko zentroa eraiki edo sortu zuen.

1995 urtez geroztik honako ikasketa hauek burutu ditu: Medikuntza eta Kirurgia Kosmetikan masterra, Dietetika eta Nutrizioko masterra, eta Medikuntza Bioenergetikoko eta Homotoxikologiako beste hainbat.Bestalde, idazle lanetan "Ligera Mente: Las claves para adelgazar comiendo bien" liburua idatzi du Joaquim Valls doktorearekin batera. Doktore berarekin elkarlanean sortu zuen "Pensarbene-Starbene" metodoa, inkonszientea hezituz, dieta gehienek sortzen duten efektu errebotea ekiditeko.Azken urte hauetan irrati saio askotan aritu izan da (Onda Cero, COPE eta ABC Punto radio), Medikuntza Estetikoa nola jorratu behar den azalduz eta pazienteei beraien eskubideak argituz.  

Bartzelonako Medikuen Elkargoan dago kolegiatuta 31062 zenbakiarekin, eta bertako Medikuntza Estetikako Batzordeko kide da. Espainiako Medikuntza eta Kirurgia Kosmetikoko Sozietateko kide ere bada.

## Erreferentziak
Deportivo Alavés Gloriosas

[270px|thumb|Alavesen (berdez) eta [Eibar KE (emakumezkoen taldea)|Eibarren arteko partida.]]
**Deportivo Alavés Gloriosas** (2017 arte **Gasteizko Neskak Futbol Elkartea**) Gasteizko emakumezkoen futbol talde bat da, 2016tik aurrera Espainiako bigarren mailan jokatzen ari dena.

## Historia 
**CDF Gasteiz Cup** izeneko emakumezkoen futbol taldea sortu zen eta 2010 urtean Lehen Nazionalera (2. maila) igotzea lortu zuen baina urtebete egin zuen bertan. Ondoren **Gasteizko Neskak** izena hartu zuen eta Euskal Ligan aritu zen. 2016an berriz ere bigarren mailara igotzea lortu zuen.

Bestalde Deportivo Alavések **Alavés-San Ignacio** emakumezkoen taldea izan zuen, baina ez zuen Euskal Ligatik gora igotzerik lortu eta 2013an desagertu zen.

2017an Deportivo Alavés taldeak nesken taldea izateko apustu berria egin zuen eta akordioa sinatu zuen *Gasteizko Neskak Futbol Elkartea*-rekin eta **Deportivo Alavés Gloriosas** eratu zen. 2021. urtean Lehen mailara igo zen. Bi urte egin ondoren 2023an maila galdu zuen, azken unerarte mantentzeko lehian ibili ondoren.

## Uniformea 
## Ibilbidea 
## B taldea 
Deportivo Alavés Gloriosas taldeak B taldea du Euskal Ligan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
HeLa

260px|thumb|eskuinera|HeLa zelulak Hoechst 33258 koloregaiarekin tindatuak.
**HeLa** zelula-lerroa (Hela edo hela bezala ere ezaguna) lehenbiziko zelula-lerro hilezkorra da eta ikerketan gehien erabiltzen denetako bat. Jatorria Henrietta Lacks pazientearen kartzinoma zerbikaleko zelula epitelialen lagina da (hain zuzen ere, haren izenaren hasierako hizkiak elkartuz ipini zitzaion izena zelula-lerroari). Lagin hori 1951ko otsailaren 8an eskuratu zuten eta ikusi zuten ez zirela ordura arte ikertutako beste minbizi-zelulak bezain azkar hiltzen eta askoz bizitza luzeagoa zutela. Horretaz baliatu nahian, George Otto Gey doktoreak HeLa zelula bat isolatu eta ugaldu zuen, lehen zelula-lerro hilezkorra sortuz. Henrietta urte bereko urriaren 4an hil zen eta ez hari, ez haren familiari ez zioten inongo baimenik eskatu zelulak erauzteko, are gutxiago ikerketan erabili ahal izateko.

Gaur egun HeLa zelulak funtsezkoak dira biologian eta medikuntza ikerketan: kalkulatzen da zientzialariek zelula hauen 20 bat tona ugaldu dituztela eta 11.000 patente inguru daude HeLa zelulekin nolabaiteko lotura dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Libera falklandar

*Artikulu hau Falklandak eta Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichetako dibisari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Libera».*

**Libera falklandar** (ingelesez: *Falkland Islands pound*), Falklandetan eta Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichetan zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **FKP** da eta bere sinboloa £ edo FK£, libera izeneko beste diru mota batzuetatik bereizteko. Libera falklandar banako baten ehunena penike deitzen da eta libera bakoitza 100 penikez osatuta dago.

## Historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geostorm

***Geostorm*** (euskaraz *Geoekaitza*) 2017ko Dean Devlin estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako hondamendi eta zientzia-fikziozko film bat da. Gerard Butler, Abbie Cornish, Alexandra Maria Lara, Jim Sturgess, Amr Waked, Ed Harris eta Andy García aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jake (Gerard Butler) satelite diseinatzaile bat da. Lurra itzulinguratzen duten meteorologia satelite ia guztiek akats bat jasaten dutenean planeta osoan neurri erraldoietako ekaitz artifizial eta hilgarri bat sortuko da, ondorioz, duela hamabost urtetatik elkarri hitzik zuzendu ez dioten Max (Jim Sturgess) anaiarekin elkarlanean aritu beharko du, espaziora bidaiatu eta Lur planeta salbatzeko asmoz. Bien bitartean, Lurrean AEBetako Palma presidentea (Andy García) hiltzeko ezkutuko egitasmo bat antolatzen ari dira.

## Aktoreak 
* Gerard Butler: Jake
* Abbie Cornish: Sarah agentea
* Alexandra Lara: Ute Fassbinder
* Jim Sturgess: Max
* Ed Harris: Dekkom, AEBetako Estatu Idazkaria
* Andy García: Palma, AEBetako presidentea
* Adepero Oduye: Adisa
* Eugenio Derbez: Hernandez
* Amr Waked: Dussette
* Billy Slaughter: Karl Dright

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Geostorm* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Geostorm* filmaren IMDBko fitxa irakurgai