Andolin Eguzkitza

**Andolin Eguzkitza Bilbao** (Santurtzi, Bizkaia, 1953ko abenduaren 6a- Bilbo, 2004ko martxoaren 24a) idazle eta Euskal Filologiaren fakultatean irakaslea eta Euskaltzaindiko kidea izan zen, Ezkerraldeko lehenengoa.

Euskaltzain oso izendatu zutenean, honako hau esan zuen: “Eta eskerrak emateko ordu honetan zelan ahantz Juan Anjel Etxebarria, gerra osteko lehenengo santurtziar euskaldun eta euskaltzalea, idazlea eta irakaslea, euskararen suak eraginda sufrimenduz hornituriko bizitza eskaini ziona Euskal Herriari. Izan bedi gomuta hau harenganako justizia egiten hasteko lehen pausoa!”

Bestela, Euskal Idazleen Elkartearen presidente izendatu zuten 1997an, eta kargu hartan egon zen 2001 arte.

Langile porrokatua, euskalkiak eta beste hizkuntza batzuk ere ikasi zituen, tartean katalana.

Halaber, Aralar alderdi politikoko kide eta bultzatzailea izan zen.

Bat-bateko heriotzak gazte harrapatu zuen 2004an, 50 urte besterik ez zuela, bizileku zeukan Bilbon, Basurtuko ospitalean bihotzekoak jota.

## Bizitza 
thumb|Andolin Eguzkitza hizkuntzalariaren bustoa Santurtzin
Aita Antolin erandiotarra eta ama Celsa portugaletetarra biak Santurtziko ikastola sortu zuen taldekideen artean egon ziren.  Bilboko Eskolapioetan ikasi ondoren Deustuko Unibertsitatean Filologia Erromanikoan lizentziatu zen 1975ean, eta, ondoren, Salamancara joan zen ikasketak jarraitzera, Koldo Mitxelenagandik ikasteko. Ondoren, bi urte eman zituen Koloniako Unibertsitateko Hizkuntzalaritza Institutuan. 1980an Hizkuntzalaritza Orokorreko Irakaslea izatea lortu zuen Iowako Unibertsitatean. Bere hurrengo helburua doktoretza lortzea izan zen, 1986an Kaliforniako Unibertsitatean (UCLA) lortu zuena, Los Angelesen. Bere tesiaren izenburua *Topics on the Syntax of Basque and Romance* izan zen (*Euskara eta Erromantzearen sintaxiaren inguruko zenbait aztergai*).

12 urte kanpoan eman ondoren, Deustuko Unibertsitatean hasi zen irakasle lanetan lehenik, eta Euskal Herriko Unibertsitatean ondoren. 2003ko irailean *Hizkuntzalaritza Orokorra eta Tipologia* katedra lortu zuen EHUn.

Euskal Idazleen Elkarteko zuzendaritzako kide izan zen 1995tik 1997ra bitartean eta ondoren elkartearen buru 2002ra arte. Tere Irastortzari pasa zion kargua.

Eusko Jaurlaritzaren Euskararen Aholku Batzordeko kide izan zen 1997tik 2002ra arte. Xabier Kintanak *Bilbotik Santurtzira* hitzaldiarekin erantzun zion. Jean Haritxelhar euskaltzainburuak ere hitz egin zuen eta domina eta izendapen-agiria eman zion idazleari.

1986tik Euskaltzaindiaren Gramatika batzordeko kide izandakoa zen eta 1995etik aurrera Exonomastika eta Azkue Biblioteka batzordeetakoa ere bai. Gero Exonomastika (2002-2003) eta Dialektologia (2003-2004) batzordeetako buru izendatuko zuten.

* *Euskal Fonologia eta transkribaketa fonetikoa*.
* *Teatrogintzako teknikaz. Teatrogilearen zeregina. Joseba Irazuren lana*.

Eta 1979an beste bi hauek:

* *Europako estrukturalismoa, Pragako Eskola eta Funtzionalismoa*.
* *"Haur besoetakoa"-ren hizkuntz azterketa*.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *"Lehen orenean"* 1979, Elkar.
* *"Urkidian zehar"* 1987, Pamiela.
* *"Herioaren itzalpeetan"* 1998, Txalaparta.

### Olerkiak 
* *"Orhiko mendirantz urratsez urrats"* 1986, Pamiela.
* *"Mila urte igaro eta, ura bere bidean"* 1993, Susa.
* *"Arimaren ondoko ezkien artetik ibilki"*. 2004, Susa.

### Antologia 
*  / euskaraz: *"Quan plou en les entranyes / Erraietan barrena euria egiten digunean"* 2001, Brosquil.

### Hizkuntzalaritza 
* *Euskal gramatika lehen urratsak. VI*, *(Mendeko perpausak-2, baldintzazkoak, denborazkoak, helburuzkoak, kausazkoak, kontzesiozkoak eta moduzkoak*, 2005

* *Hizkuntzalaritza orokorra: arazoak eta ikuspegiak*. Maitena Etxebarria Arostegi-rekin. UPV/EHU 2004.
* *Euskalkien lekua literaturan* Mendebalde Kultur Alkartea 1999 ISBN 84-605-9000-3
* *Euskal gramatika : Lehen Urratsak. Euskaltzaindia 1991* Institución Príncipe de Viana ISBN 84-235-0687-8
* *Euskal sintaxiaz* Instituto Labayru Ikastegia 1991 ISBN 84-86833-41-8
* *Geografi datutegia. Geografi-izen arrotzen ortografia eta ortoepia finkatzeko ...* UPV/EHU 1991. ISBN 978-84-7585-352-9 .
* *Euskal gramatika : lehen urratsak-III. (Lokailuak).* Euskaltzaindia, Gramatika Batzordea 1990

### Saiakera eta ikerketa-lanak aldizkarietan 
* Hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen, besteak beste hauetan: *Egan, Pott Bandaren Praka, Xaguxarra, Elhuyar, Saioak, Anaitasuna,* *Zeruko Argia, Euskaldunon Egunkaria, Berria, Jakin, Hegats, Maiatz, Pamiela, Zintzhilik, Susa, Mazantini, Zehatz, Zutabe, ASJU, Bidebarrieta, Ele, Euskera, Fontes Linguae Vasconum, Hizpide, Karmel, Gogo* eta *RIEV.*

Inguma datu-basean Eguskitzaren 106 dokumentu jaso dira, horien artean 35 artikulu, 13 liburu, eta 32 hitzaldi.

## Errekonozimenduak 
* Santurtziko udalak 2006an Andolin Eguzkitza izena jarri zion parke bati, Eguzkitza irudikatzen duen brontzezko busto batekin dago bertan.
* Fernandez Fernandez, Beatriz; Laka Mugarza, Itziar (2006) *Andolin gogoan. Essays in honour of Professor Eguzkitza* UPV/EHU arg ISBN 978-84-8373-890-0
* Kintana, Xabier, 1946- (2004) *Andolin Eguzkitza (1953-2004)* (1. [argit.]. argitaraldia) Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia ISBN 84-457-2191-7
* Kintana, Xabier (2004) «Andolin Eguzkitzaz (1953-2004)» *EUSKERA* (49): 579–585 ISSN 0210-1564
* *Katea ez da eten. Andolini: euskaraz eta plazerez.* Santurtziko Udala D.L. 2008 ISBN 978-84-922910-1-4 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko idazleen zerrenda.

## Kanpo loturak 
* Literaturaren Zubitegian
* Andolin Eguzkitzaren gaineko 21 albiste Euskaldunon Egunkariaren hemerotekan
* Andolin Eguzkitza. Bilbaopedia, Antton Ugarte.
* Andolin Eguzkitzak Anaiatsuna aldizkarian idatzitako 35 artikuluak