Filosofiaren miseria

**Filosofiaren miseria** (*Filosofiaren miseria: Proudhon jaunaren miseriaren filosofiari emandako erantzuna* izenpean ere ezaguna, jatorrizko frantsesezko izenburutik: *Misère de la philosophie. Réponse à la philosophie de la misère de M. Proudhon*) Karl Marxen liburu polemikoa da, Paris eta Bruselan 1847an argitaratua, non erbestean bizi izan zen 1843tik 1849ra. Jatorriz frantsesez idatzi zuen, Pierre-Joseph Proudhon anarkista frantsesak *Ekonomiaren kontraesanen sistema edo miseriaren filosofia* liburuan azaldutako argudio ekonomiko eta filosofikoen kritika gisa. Izenburuan "filosofia" hitza agertzen bada ere, funtsean ekonomia politikoaren kritikaren gaia jorratzen duen liburua da. Bertan, Marxek Proudhonen analisi ekonomikoa idealista dela kritikatzen du, kontzeptu edo kategoria ekonomikoak "betiereko legetzat" hartzen dituelako, ekoizpen harremanen ondorio izan beharrean. Marxen arabera, filosofiaren eremutik atera behar da ekonomia politikoaren ikuspuntu berritik mundua aztertzeko, gizartea aldatzeko desiran oinarrituta. Filosofiak izan behar du langileriaren arma intelektuala. 

## Testuingurua 
[thumb|327x327px|[Pierre-Joseph Proudhon Asanblea Nazionalean 1848an.]]
Pierre-Joseph Proudhon (1809-1865) frantziar teorialari anarkista izan zen, norbanakoaren eta Estatuaren arteko harremanaz luze idatzi zuena. Proudhonek gizarte ordenatu batean sinesten zuen, baina Estatuak biolentzia ofiziala modu ez-legitimo batean kontzentratzen zuela zioen, eta, horrela, gizarte justu bat eraikitzeko edozein ahalegin ahuldu. Proudhonek ekintza politiko oro arbuiatu zuen klaseen elkarlana zela argudiatuz. Langile klaseak bere askapena ekintza ekonomikoaren bidez soilik lor zezakeela gaineratu zuen; politikan abstentzioa defendatzen zuen, existitzen zen Estatua eta bere aparatu politikoa behin betiko desagerrarazteko asmoarekin.

Proudhonek uste zuen historiako burdinazko legeek ez zutela Estaturik gabeko etorkizuna bermatzen; halako etorkizuna moralki iratzarritako populazio baten sorkuntza kontzientea izan behar zuela. Beharrezko moraltasun hori, zintzotasunean, duintasunean, norberarenganako errespetuan eta norbanakoen erantzukizunean oinarritua, langileriaren berezko zati bat zela uste zuen, garatu eta nabarmendu beharreko zerbait.

Aitzitik, industrialariak, negozio-gizonak eta haien zerbitzariak moralitate hori garatzeko ezgaitzat jotzen zituen, beren eguneroko jarduera ekonomiko eta politikoaren izaera zela eta. Lana bera zela pertsona noble bihurtzen zuela uste zuen, eta indar politikoak babestutako esplotazio ekonomikoak, berriz, ustelkeria berez sortzen zuela esan zuen. Beraz, Proudhonek langileriaren eta beste guztien arteko erabateko separatismo baten aldekoa zen.
[thumb|[Karl Marx 1861ean.]]

### *Filosofiaren Miseria*-ren argitalpena 
Marxek Proudhonen liburua irakurri zuen 1846. urtearen amaieran eta gogor eta ezezko erantzuna eman zion, 1846ko abenduaren 28an P. V. Annenkov korrespontsal errusiarrari bidalitako gutun luzean, non bere ikuspuntuen azalpen zehatza eman baitzuen, 1847ko liburuaren muin bihurtuko zena.Lliburua, oro har, txarra iruditu zaidala aitortzen dizut, oso txarra.Hurrengo urtarrilean hasi zen liburu tamainako erantzun formala lantzen, udaberrian bukatu eta 1847ko apirilean inprentara eraman zuen. Liburua, *Filosofiaren miseria: Proudhon jaunaren miseriaren filosofiari erantzuna* izenburua zuena, Bruselan inprimatu zen 1847ko uztailaren hasieran. Liburua frantsesez idatzi zuen, helburura hurbilagotik heltzeko, eta jatorrizko izenburuarekiko hitz jokoa modu zuzenean emateko. Marxen inguruko zirkulu politikoak, Komunisten Ligan antolatuak, bere programaren zati giltzarritzat onartu zuen.

Harrigarria bada ere, 1847an argitaratu ondoren, *Filosofiaren Miseria* ez zen inoiz osorik berrargitaratu Marx 1883an hil aurretik. Liburuaren alemanezko lehen edizioa 1885ean argitaratu zen, Eduard Bernsteinek eta Karl Kautskyk itzulia. Friedrich Engelsek hitzaurrea gehitu zion, non Kapitalaren terminologiarekin guztiz bat ez datozen hitzak zuzentzen dituen. Adibidez, "lan-indarraren ordez (*Arbeitskraft*), liburu honetan oraindik ere lanaz (*Arbeit*) hitz egiten da saldu eta erosi egiten den merkantzia gisa". Engelsek aipatzen zuenez, Johann Karl Rodbertus ekonomialari prusiarraren plagio akusazioak ezeztatzen zituen liburuak. Gainera, Marxen aldarrikapen komunistak ez zirela argudio moraletan oinarritzen zehazten zuen, "ekoizpen-modu kapitalistak ezinbestean izango duen hondamenean baizik". Bestetik, balioaren legeak batez besteko irabazi-tasa globalarekin duen kontraesana azaldu zuen, eta ezinezkoa zela merkataritza-ekonomian salneurrien sistemarik gabe balio ekonomikoa zehaztea.

1886an, Lanaren Emantzipaziorako Taldeak errusierazko itzulpena argitaratu zuen. 1892ko alemanezko bigarren argitalpenari, ordea, Engelsek beste hitzaurre bat gehitu zion, aurreko bertsioaren zenbait zehaztasun falta zuzentzeko asmoz. Bigarren edizio frantsesa 1896an agertu zen, Friedrich Engelsek hasi eta Laura Marxek, Marxen alabak, aita hil ondoren osatuta zutena.

Gaztelaniazko lehen edizioa José Mesa Leompartek itzuli zuen 1891. urtean. Engelsek Mesari zuzendutako gutun batean idatzi zuenez, itzulpenak "sozialismoak Espainian izango duen garapenean" eragin onuragarria izan zezakeen, Gorteetan eta egunkari errepublikanoetan nagusi zen "irizpide txarreko sozialismo burgesa" zelakoaren aurrean.

Ingelesezko lehen edizioa, *The Poverty of Philosophy*, 1900ean aurkeztu zuen Londresen Twentieth Century Press argitaletxe marxista aitzindariak. Edizio honen itzulpena Harry Quelch sozialista britainiarrak egin zuen. Quelchen bertsioa 1910ean berregin zuen Charles H. Kerr & Co.-k, Chicagon egoitza zuen argitaletxe sozialistak.