Elise Mercur

thumb|275x275px|Fourth Ward School, Economy, Pennsylvania, 1904, Elise Mercur Wagner
thumb|275x275px|Emakumeen Eraikina Kotoiaren Nazioarteko Erakusketan
**Elise Mercur Wagner** (Towanda, 1868ko azaroaren 30a - Old Economy Village, Pennsylvania, 1947ko martxoaren 27a) Pittsburgheko lehen emakumezko arkitektoa izan zen**.**

## Lehen urteak 
Anna Hubbard Jewett (1832-1901), Boltongo poeta, Massachusetts izan zuen ama, aita, berriz, Mahlon Clark Mercur (1916-1905) , Bradford konderrian jaiotako bankari aipagarria, Pittsburghen lan egiten zuen negozio gizona izateaz gain politikan eta zinegotzi izan zena. Arkitektoak bost anai-arreba izan zituen.

Europan, Frantziako zenbait hiritan eta Stuttgarten egin zituen ikasketak: artea, matematika, hizkuntzak eta musika. Estatu Batuetara itzuli zenean, Pennsylvaniako Arte Ederren Akademian diseinua ikasi zuen.

1844an, Akademiako Zuzendaritza Batzordea emakume artistak onartzen hasi zen, eta “helburu profesionaletarako estatua galeriaren erabilera esklusiboa” eman zien; baina astelehen, asteazken eta ostiral goizetan baino ezin zuten erabili. 1860an, emakume ikasleei marrazketa-ikastaroetan matrikulatzeko aukera eman zitzaien.

## Ibilbidea 
Pittsburgheko (Pennsylvania) lehen emakumezko arkitektoa izateagatik da ezaguna. Azpimarratzekoa da Cotton States and International Exposition-en *Emakumearen Eraikina* diseinatzeko egin zuen lana. 1895ean eraiki zuen, arkitektoak irabazi zuen lehiaketa baten ondorioz.

1884an, Mercur ilustratzaile tekniko lanetan hasi zen, ondoren, Thomas Boyd australiar arkitektoaren Pittsburgheko bulegoan, eraikuntza-kapataz izendatu zuten. Sei urteren buruan, Pittsburgh Westinghouse Eraikinean bere arkitektura-bulegoa irekitzea erabaki zuen, eta, ordutik aurrera, Pennsylvaniako mendebalde osoan etxeak diseinatzeko ardura eman zitzaion.

Gainera, eraikin pribatu eta publikoen eraikuntza diseinatu eta gainbegiratu zuen, 1895 eta 1905 artean, eta horietako asko dagoeneko eraitsi dira. Bere artean, St. Paul Obiscopal Church (1896) en 2601 Center Avenue, Hill District of Pittsburgh.

1896an, Pittsburgeko Klub Arkitektonikoaren sortzaileetako bat izan zen Twentieth Century Club of Lansdownen, eta erakundeko lehen diruzaina izan zen. Hizlari ezaguna ere izan zen, eta arkitekturari buruzko hainbat hitzaldi eman zituen, besteak beste, eraikuntza- eta saneamendu-prozesuei buruzkoak, The New York State Economic Association eta Pratt Institute School of Architecture, Brooklyn, N.Yn.

1899an, Elise Mercur Wagner “Zazpi Estatuetako Arkitekto Liderren” Estatuarteko *Arkitekto eta Eraikitzaileen* zerrendan sartu zuten, eta urte horretan bertan, Pittsburgheko Auzitegi Bateratuan arkitektoen ordainsariak berreskuratzeko demanda aurkeztu zuen lehen emakumezko arkitektoa bezala egin zen ezaguna.

1904an Second Ward Eskola diseinatu zuen Maplewood Avenue-n, 8th Street-en, Ambridge-n, geroago Ambridge Recreation-ek, Beaver County Practical Nursing School-eko Eskola Komunitarioak eta Ambridge High School-ek okupatu zuten Shop and Industrial Arts-entzat.

Mercurrek 20. hamarkadara arte lan egin zuen eta bizkarrean zituen lesioen ondorioz erretiratu zen. 1924an *Economy eta Ambridge* (Pennsylvania) hirien historia argitaratu zuen.

## Lanak 
* 1895: The Woman's Building, Cotton States and International Exposition, Atlanta, Georgia
* 1896: Beaver College eta Musical Institute (Arcadia University izenez berrizendatua), College Avenue Turnpike Streeten, Beaverren, Pennsylvanian.
* 1896: Koloniaren egoitza, Beaver, Pennsylvania.
* 1896: St. Paul, (Christian Tabernacle Kodesh Church of Immanuel bezala ezaguna), 2601 Center Avenue, the Hill, Pittsburgh, Pennsylvania.
* 1897: St. Martin, Johannesburg, Pennsylvania, 1965ean eraitsia.
* 1897: The Children's Building, Marshalsea Poor Farm, Marshalsea, Pennsylvania (eraitsia).
* 1897: The McCullough Building, Pensilvania Avenue, Kittanning, Pennsylvania
* 1897: Washington Female Seminary, Washington, Pennsylvania; Chicagoko Ciara Meadek eraikia; (Washington and Jefferson College McIlvaine Hall -1940); Lincoln eta Maiden kaleen izkinan, 2008an eraitsia.
* 1898: Daughters of the American Revolution Home, Fort Pitt Blockhouse, Pittsburgh, Pensilvania
* 1901: Tudor estiloko etxea, Fifth Avenue, Shadyside, William Mercur doktorearentzat, arkitektoaren arreba.
* 1904: Economy Public School (Fourth Ward School izenez berrizendatua) Laughlin eta 16th kaleetan, Ambridge, Pennsylvania (1964 eraitsia)
* 1904: Second Ward School, geroago Ambridge Recreational Center, eta Community College of Beaver County Practical Nursing School, Maplewood etorbidean eta 8. kalean, Ambridgen, Pennsylvanian (1972an eraitsia)
* 1904: Economy egoitza pribatua, Pennsylvania
* Pittsburgh College for Women, eraberritua
* Wilson College, Chambersburg, Pennsylvania.

## Argitaratutako lanak 
* Wagner, Elise Mercur (1924). *Economy of old and Ambridge of today: historical outlines, embracing the settlement and life of Economy of old, together with the vast development in recent years of Ambridge and surroundings on this historic spot*. Ambridge, Pennsylvania. 

## Bizitza pertsonala 
1889an, 34 urte zituela, Karl Rudolph Wagnerrekin ezkondu zen, Ambridgeko negozio gizon ospetsu batekin. Economy gune historikora aldatu ziren. Adele, alaba zaharrena 1898an jaio zen Hungarian eta John bere semeak 1911n eta Johannes Eberhart 1912an Pennsylvanian.

Economy, Ridge Road, Ambridge, Pennsylvaniako hilerrian lurperatuta dago.

## Ikus, gainera 
* Emakumeak arkitekturan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak