Lillian McNeill Palmer

**Lillian McNeill Palmer** (Stonington, 1871- Los Gatos, 1961) Kaliforniako Arts and Crafts mugimenduan lan egin zuen estatubatuar artista eta urregilea izan zen. Emily Williams arkitektoarekin batera lan egin zuen, eta Women's Business and Professional Club-a sortu zuen San Franciscon.
ezkerrera|thumb| Lillian Palmer (1912)
Palmer 1871n jaio zen, Aita Donald Palmer izan zuen,  meatzaritzan lan egin zuen gizona eta asko bidaiatu zuena. Familia Kaliforniara joan zen bizitzera 1890 inguruan. 1899rako San Josen bizi ziren. James McNeill Whistler margolariaren bigarren lehengusina zen, Anna Matilda McNeill Whistlerren amaren bitartez.

1898an, San Joseko funtzio sozial batean, Emily Williams ezagutu zuen. Williamsen aita 1899an hil zenean, hau Palmerrekin joan zen bizitzera, familiaren etxera.

1900eko hamarkadan, Mercury Publishing Companyrako idazle eta editore lan egin zuen, eta Arts and Crafts lanean inspiratutako metal lanaz interesatzen hasi zen. 1901ean, Palmer eta Williams San Frantziskora joan ziren bizitzera, Williamsek, haien laguntzarekin, marrazketa eta zientziak ikas zitzan Kaliforniako Arte Mekanikoen Eskolan. 1903an, Pacific Groven etxola bat erosi zuten, diseinu eta eraikuntza arloan zuten gaitasuna erakusteko. 246 Chestnut Streeteko ohol eta listoidun txabola oraindik zutik dago.

1906ko San Frantziskoko lurrikararen ondoren, kobrea, beruna eta letoia erabili zituzten erregistratutako lehen artistetako bat izan zen Lillian. 1906an, Williamsek Palmer familiaren etxe berria diseinatu zuen South Priest Streeten (orain South 14th), San Josen, geroago Arthur Monroe Free House bilakatuko zena, AEBetako Leku Historikoen Erregistro Nazionalean agertzen dena. AEB. Palmerren familiarekin bizi izan ziren han. Metalezko lanak egiteko tailer bat zuen sotoan, eta hantxe hasi zuen lanparak egiteko negozioa.Bere estiloak "bere obra garaikideenetik bereizten duen nolakotasun femenino nahastezina" zuen. 1907ko apirilean, *San* Francisco Call-en agertu zen, eta "metalen langile burutsua" zela esaten zen bertan. Elizabeth Eleanor D'Arcy Gaw-ek (1868-1944) berarentzat lan egin zuen lehenik, Dirk van Erp (1862-1933) bere aurkariarentzat lan egitera pasa aurretik, San Frantziskon, 1909an.

1908. urtearen hasieran, Lucy Washburn-ek 218 eta 220 Chestnut-en, Pacific Groven, jabetza bat saldu zion Emily Williams-i bi etxe eraikitzeko, Williams (220) eta Palmer-entzat (218).

1908. urtearen erdialdean, Europara eta Asiara bidaiatu zuten artea eta arkitektura ikastera, bereziki Palmerren urregintza-lanean eragina izan zuen Arts and Crafts mugimenduak. Ez zuen prestakuntza arauturik izan, baina metal-artisautzari eta sistema elektrikoen diseinuari buruzko ikastaroak egin zituen Vienan, eta, geroago, Estatu Batuetara itzuli zenean, kontsumo txikiko argiztapenari eta argiaren antolaketari buruzkoak Chicagoko begietako nekea murrizteari buruzkoak. 1909ko urtarrilean itzuli ziren Estatu Batuetara.

Palmer eta Williams San Frantziskora joan ziren bizitzera, eta Williamsek bere etxea diseinatu zuen Broadway kalean. 1910ean, "Palmer Copper Shop" inauguratu zuen Sutter kalean. Gela jakin batean nahi ziren argiztapen-efektuak lortzeaz gain, estilora, logelaren profilera eta emango zitzaion erabilerara egokitzen ziren osagarrien diseinuan espezializatu zen. Arrakasta handi eta orokorra argi geratu zen bere lanpara elektrikoak New York, Alaska eta Mexikora  bidali zituztelako handik eskatuta. Hango lanparak bildumazaleen objektu bihurtu ziren.Oraingoan berak kendu zizkion artistak Van Erp, Harry St. John Dixon (1890-1967) eta Van Erpen iloba August Tiesselinck (1890-1972), Palmerrentzat lan egin zuena hainbat urtetan. Lehen Mundu Gerra hasi zenean, metalak urritu egin ziren eta 1917an lantegia itxi egin behar izan zuen.

Urte horretan bertan Women's Business and Professional Cluba sortu zuen San Franciscon eta Kaliforniako emakumeen klub askotako kide aktiboa edota zuzendaria izan zen. Hizlaria izan zen, bere hitzaldien artean: "Etxebizitzen argiztapen elektrikoa osasunaren, funtzionamendu ekonomikoaren, zientziaren eta ornamentuaren ikuspuntutik", "Negozio bat hasi laurogeita hamar zentimorekin eta esperientziarik gabe", "Emakumeek zerra eta mailua erabiltzen ikasten dute" eta "Emakumeak enpresa-sortzaile gisa".

1932an itzuli zen urregintzara, eta uneren batean 1930eko hamarkadaren amaieran. Williams eta Palmer Los Gatos-era joan ziren bizitzera, eta Williamsek bere etxea diseinatu zuen han.Williams 1942an hil zen. Lillian Palmer 1961ean hil zen. Elkarrekin lurperatu zituzten Los Gatos Memorial Parken.

## Erakusketak 
At Home With Arts & Crafts SFO Museum-en erakusketa bat izan zen (San Frantziskoko aireportuan kokatua) Terminal Internacionalen, 2017ko apirilaren 22tik 2017ko abenduaren 10era, non Palmer-en lanak erakutsi ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Tumba de Lillian McNeill Palmer» (en inglés). Find a Grave. 
*