open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Metoxikloro

**Metoxikloroa** konposatu organikoa da, C16H15Cl3O2 formula duena, organokloratuen familiakoa. Solido horixka da. DDTaren eta dikofolaren antzeko egitura du. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarri ohiko disolbatzaile organikoetan.

Poluitzaile organiko iraunkorra da eta Stockholmeko Hitzarmenak fabrikatzea eta erabiltzea debekatzen du.

## Sintesia 
Metoxikloroa anisola eta klorala azido sulfurikoaren edo aluminio kloruroaren presentzian erreakzionaraziz sintetizatzen da.

## Erabilera 
Metoxikloroa intsektizida gisa baliatu da euli, moskito, labezomorro eta beste intsektu askoren aurka. Uztak kontrolatzeko, animaliak tratatzeko, lastategi eta biltegietako parasitoak hiltzeko eta etxeko jardin eta animaliengan usatu da.

## Toxikotasuna 
Metoxikloroa lipodisolbagarria da eta gantzetan metatzen da. Ingurumenean denbora luzez irauten du eta biometagarria da. Kate trofikoan gora bere kontzentrazioa handitu egiten da.

Toxikapenak irentsiz, arnastuz eta larruazalean zehar gertatu izan dira. Bereziki, intsektizidaren aplikazioan gertatu dira. Ez dago argi gizakiei nola eragiten dien, baina animaliekin egindako frogek erakutsi dute dosi handitan neurotoxikoa dela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Regina Guimarães

**Regina Guimarães**, **Corbe** ere deitua (Porto, 1957ko irailaren 4a) poeta, dramagile, eszena-zuzendari eta letragile portugaldarra da. Sergei Saguenail Abramovici bikotekidearekin bizi eta lan egiten du 1975etik.

Guimarãesen lehen liburua 1979an agitaratu zen, eta, erritmo editorial irregularra izan arren, Portoko idazle bizidun garrantzitsuenetakotzat jotzen da.

## Lanak 
* 1979 – A Reitição (arg. Hellasta)
* 1980 – Abajo de la Banalidad, Abastança (arg. Hellasta)
* 1985 – *Anelar*, Minimo (arg. &etc.)
* 1990 – El Extra-Celeste (arg. AEFLUP)
* 1990 – *Mumia* (arg. Hellasta)
* 1992 – *Uma Árvore* como si Fosse Uma Rainha (arg. author, Afrontamento)
* 1994 – *Tutta* (arg. Felício & Cabral)
* 2001 – Algum(ns) Texto(s) à Ideia de Obra (*Vozes* y Olhares en el Femenino antologia barruan)
* 2002 – *9 Historias a 4 Mãos y 7 Pies* (arg. Campo Alegre)
* 2009 – *Orbe* (arg. Hellasta)
* 2009 – Lady Boom: Las Raínhas / Cantigas de Amigo (arg. Hellasta)
* 2010 – *Cuaderno del Regresso* (arg. Hellasta)
* 2011 - *Lieux Dits* (arg. Hellasta)
* 2011 - A Mal Acabada: Texto Infinito (arg. Hellasta)
* 2012 - *Cuaderno del Poço y del Cajón* (arg. Hellasta)
* 2013 - Cuadernos del Eclipse (4 liburuki, ed. Hellasta)
* 2017 - Desobedecer às Indústrias Cultural Deriva Editores}: 97898701299
* 2018 - *Leitura* Furiosa (Otro Modo) isbn: 9789895409501
* 2019 - *Manoel de Oliveira - La Casa | The House*, Maria Burmester (Fundação de Serralves) 393695
* 2020 - Antes de Madres y Depois de Tudo/ Poemas escolhidos (Editora Exclamação) isbn: 9789895486809
* 2021 - *Cuaderno de las Duas Irmãs eta Ellas Sabiam* (Editora Exclamação) isbn: 9789895344604

Gidoilari gisa, zineman ezagunak dira haren lan batzuk, besteak beste:
* Má Sina (1998). 
* A Menina Dos Olhos (2012) 
* Se Eu Fosse Ladrão, Roubava (2013) 

Antzerkiari dagokionez, Teatro de Marionetas do Porto eta Balleteatro Companhia taldeekin ere lan egin du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Gamarra

**Pierre Gamarra** (Tolosa Okzitania, 1919ko uztailaren 10a - Argenteuil, 2009ko maiatzaren 20a) frantziar idazle, eleberrigile eta poeta izan zen. Bere gazteentzako lanak garrantzitsuak izan ziren.

## Obra 
### Alegien bildumak 
* *Salut, Monsieur de la Fontaine : Fables nouvelles*, Éditions Art, 2005, 94 or. Marrazkiak: Frédéric Devienne. 
* *La Mandarine et le Mandarin*, LF no 227, 1970. Marrazkiak: René Moreu. 

### Biografiak 
* *Notre ami Jules Verne*, Le Temps des Cerises, 2005.
* *Notre amie George Sand*, Le Temps des Cerises, 2004.
* ''L'Ami Victor Hugo*, Le Temps des Cerises, 2001.

### Eleberriak 
* *L’Empreinte de l'ours*, De Borée (Sayat), 2010.
* *Les Coqs de minuit* suivi de *Rosalie Brousse*, De Borée, réédition 2009. 
* *Le Maître d'école*, *La Femme de Simon*en jarraitua, De Borée, réédition 2008.
* *La Victoire de l'ourse*, Loubatières (Portet-sur-Garonne), 2005.
* *Les Révoltés de ventôse*, Éditions des Veillées, 1998.
* *Les Nuits de la Bastille*, Messidor, 1988.
* *Les Lèvres de l'été*, Messidor, 1986.
* *Le Fleuve palimpseste*, PUF, 1984. 
* *Cantilène occitane*, Éditeurs français réunis (EFR), 1979
* *72 soleils*, EFR, 1975
* *L'Or et le Sang*, EFR, 1970
* *Les Mystères de Toulouse*, ERF, 1967.
* *Solo*, EFR, 1964.
* *Rhapsodie des Pyrénées*, EFR, 1963.
* *La Femme de Simon*, EFR, 1962.
**Les Jardins d'Allah*, EFR, 1961.
**Le Maître d'école*, EFR, 1955.
* *Rosalie Brousse*, EFR, 1953
* *La Femme et le Fleuve*, Éditions de la Baconnière (Neuchâtel), 1951
* *Les Lilas de Saint-Lazare*, EFR, 1951
* *L'assassin a le prix Goncourt*, Éditions S.E.P.E « Le Labyrinthe» bilduma, 1950
* *Les Enfants du pain noir*, EFR, 1950.
* *Les Coqs de minuit*, Éditions de la Baconnière, 1950.
* *La Maison de feu*, Éditions de la Baconnière/Éditions de Minuit, 1948.

### Saiakerak 
* *Histoire de la laïcité*, ID-livre Jeunesse, « Pierre Gamarra raconte… » bilduma, 2005
* *L’éducation civique, c'est quoi aujourd'hui ?* (Bernard Épinekin), Éditions La Farandole, 1985. Marrazkiak: Daniel Maja.
* *Mes lectures pour tous*, Temps Actuels, 1980.
* *La lecture, pour quoi faire ?* Casterman, 1974.
* *Ombre et lumière d’Espagne : Chronique d'un reportage'', EFR, 1961.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Cristina Herreros Ferreira

**Ana Cristina Herreros Ferreira**, ezizenez **Ana Griott**  (León, 1965) leondar filologoa, idazlea, editorea, ahozko kontalaria eta ipuin-liburuen eta irakurzaletasuna eta narrazio-metodoei buruzko artikuluen egilea da. Literatura tradizionalean aditua da. 

## Lan ibilbidea 
### Editore 
Editore gisa, 1989. urtean hasi zen Ediciones Siruela argitaletxean lanean, eta bilduma bat ere zuzendu zuen bertan: Herri Ipuinen Liburutegia, eta zazpi liburu argitaratu zituen. 

### Idazle narratzaile 
Ana Griott narratzaile izenarekin da ezaguna, eta bere ipuinak hainbat liburutegitan daude, hala nola Amángo Cervantes Institutuan, Istanbulen, Rabaten, Dublinen, Londresen eta Madrilen. 1992. urtean antzerkietan, kafetegietan, kartzeletan, eskoletan edo parke publikoetan narratzaile lan egiten hasi zen, gehienbat Espainian eta Latinoamerikan. Bere lanak direla eta, mundu osoko hainbat jaialditara gonbidatu dute eta bere liburuetako batzuk katalanera eta frantsesera itzuli dira. 2014an Libros de las Malas Compañias argitaletxea sortu zuen, eta bertan jarraitzen du editore lanetan eta bere liburuak argitaratzen.

## Literatura Lanak 
* *Los cuentos del erizo/ Trikuaren ipuinak*. Las Malas Compañias argitaletxea. Kartoia
* *Libro de monstruos españoles/ Espainiako munstroen liburua*. Siruela argitaletxea. Hiru Aroak. 177. Kartoia
* *Libro de brujas españolas/ Espainiako sorginen liburua*. Siruela argitaletxea. Hiru Aroak. 198. Kartoia
* *La asombrosa y verdadera historia de un ratón llamado Pérez/ Perez izeneko sagu baten benetako istorio harrigarria*. Siruela argitaletxea. Hiru Aroak / Ipuin Ilustratuak. 5. Jardunaldia Cartoné - Cartoné
* ''La sorprenent i veritable història d'un ratolí anomenat Pérez*. Siruela argitaletxea. Argitalpenak katalanez / Les Tres Edats / Contes Il.lustrats. 1. Jardunaldia Kartoia
* *Cuentos populares de la Madre Muerte/ Ama Herioaren ipuin herrikoiak*. Siruela argitaletxea. Hiru Aroak/ Ipuin Herrikoien Liburutegia. 18. CARTONÉ - EPUB
* *Cuentos populares del Mediterráneo/ Mediterraneoko herri-ipuinak*. Siruela argitaletxea. Hiru Aroak/ Ipuin Herrikoien Liburutegia. 6. Jardunaldia CARTONÉ - EPUB
* *Geografía mágica/ Geografia magikoa''. Siruela argitaletxea. Hiru Aroak. 213.Cartoné - Rustica

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2012: Ahozko tradizioen eta Mediterraneoko herri-ipuinen liburuen ikertzaile gisa egindako lanarengatik, Di Mediterranea Fundazioaren Ohorezko Diploma (Michelle Obamarekin partekatu zuena).
* 2011: Geografía mágica liburuarekin, Kultura Ministerioaren Sari Nazionala 2010ean Editatutako Liburu Onena.
* 2009: Espainiako Munstroen Liburuarekin, Kultura Ministerioaren Sari Nazionala 2008an Editatutako Liburu Onena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://cervantestv.es/2011/11/22/entrevista-a-ana-cristina-herreros/
* http://www.europapress.es/extremadura/noticia-escritora-ana-cristina-herreros-presenta-cuentos-populares-madre-muerte-feria-libro-caceres-20120429133745.html
Mirex

**Mirexa** konposatu organikoa da, C10Cl12 formula duena, organokloratuen familiakoa. Solido kristalino zuria da. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarri ohiko disolbatzaile organikoetan.

Poluitzaile organiko iraunkorra da eta Stockholmeko Hitzarmenak fabrikatzea eta erabiltzea debekatzen du.

## Sintesia 
Mirexa hexakloroziklopentadienoa dimerizatuz aluminio kloruroaren presentzian sintetizatzen da.

## Erabilera 
Mirexa intsektizida gisa usatu da *Solenopsis* generoko inurriak hiltzeko: *Solenopsis saevissima richteri* eta *Solenopsis invicta* zehazki.

Halaber, sua atzeratzeko agente gisa erabili da plastikoetan, kautxuetan, pinturetan, paperean eta tresna elektrikoetan.

## Toxikotasuna 
Mirexa lipodisolbagarria da eta gantzetan metatzen da. Ingurumenean denbora luzez irauten du; 10 urteko erdibizitza du. Biometagarria da, hots, kate trofikoan gora beren kontzentrazioa handitu egiten da.

Landare-espezie batzuentzat, arrainentzar eta krustazeoentzat toxikoa da. Gizakiongan kartzinogenoa izan daitekeela uste da. Gizakia toxikatzeko bide nagusia elikagaiak dira, haragia, arrainak eta ehizakiak bereziki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Späth

**David Späth** (Kaiserslautern, 2002ko apirilaren 29a) Alemaniako eskubaloi jokalaria da Rhein-Neckar Löwen eta Alemaniako talde nazionalean jokatzen duena. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan maila absolutuan lortutako lehen domina irabazi zuen, zilarra lortuz.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius eufulmineus

***Cortinarius eufulmineus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Phlegmacium eufulmineum*.
## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, hasieran borobildu-ganbila gero zabalduagoa, lautua, baita erdigunea hondoratua ere ertz sotil samarrarekin eta luzaroan borobildua, gero zuzena, likatsua hezetasunean distiratsua eguraldi lehorrarekin, kolorea hori-laranjatik arre-laranjara eta arre koloreraino, berezko fibrilekin edo baita batez ere erdigunean errezelarekin estalita, zurixkatik okrera. Arre ilun koloreko orbantxo urtsuak ere ikus daitezke.

**Orriak:** Borobildu-itsatsiak, estu, hasieran hori-laranja kolorekoak gero arre-herdoil kolorekoak, ertz irregularrarekin edo argi eta garbi higatua.

**Hanka:** Zilindrikoa, erraboil marjinatu nabarmen samarrarekin, laranja-hori bizi kolorekoa gero arrexka kolorekoa bihurtzen da.

**Haragia:** Hori-limoi argi kolorekoa, ia zuria kapelan, pixka bat ilunagoa oinean, apurtutako zatietan edo hondatuta daudenetan arre kolorea hartzen du. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

Erreakzio kimikoak: NHO + haragi: ia bat ere ez.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Eufulmineus* epitetoa, ondo, justu, esan nahi duen grekozko “eu” hitzetik eta  tximistarena, esan nahi duen “fulmineus” hitzetik dator.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Susmagarria haragiaren kolore horiagatik.

### Nahasketa arriskua 
Bereizteko zailak diren talde batekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Urria. Pagoen azpian, leku belartsuetan, zabaletan, lurzoru karetsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Euskal Herria, Alpeak, Austria‎, Eslovenia‎, Espainia‎, Frantzia, Pirinioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johannes Golla

**Johannes Golla** (1997ko azaroaren 5ean jaioa) Alemaniako eskubaloi jokalaria da SG Flens-Handewitt eta Alemaniako talde nazionalean. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Luca Witzke

**Luca Witzke** (1999ko apirilaren 3an jaioa) Alemaniako eskubaloi jokalaria da eta SC DHfK Leipzigen eta Alemaniako talde nazionalean jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Julian Köster

**Julian Köster** (2000ko martxoaren 16a) alemaniar eskubaloi jokalaria da VfL Gummersbach eta Alemaniako talde nazionalean. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Renārs Uščins

**Renārs "Recke" Uščins** (2002ko apirilaren 29a) jatorri letoniarreko eskubaloi jokalari alemaniarra da eta TSV Han-Burgdorf eta Alemaniako talde nazionalean jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Kai Häfner

**Kai Häfner** (1989ko uztailaren 10a) Alemaniako eskubaloi jokalaria da TVB Stuttgart eta Alemaniako talde nazionalaeant. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen eta 2024ean, Parisen, zilarrezkoa.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Cortinarius epipoleus

***Cortinarius epipoleus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Cortinarius stillatitius var. epipolius*, *Gomphos epipoleus*, *Myxarium epipoleum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbil borobildua edo erdian titi handi batekin. Hori-grisaxka edo tonu oliba antzekoekin edo baita  moreekin ere, kolore hauetatik zurbilduaz gris-horixkara edo gris-arrexkara.

**Orriak:** Zurbilak, batere tindu morerik gabe hasietatik, zabal, koska batez mehetu-itsatsiak.

**Hanka:** 1,5 cm arteko zabalerakoa, zilindrikoa ez, loditua oinarrian edo fusiformea. Zurixka, dena edo zati batzuetan morez lausotua.

**Haragia:** Zuria, horixka kapelaren azalaren azpitan. Usain eta zapore berezirik gabe.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Epipoleus* epitetoa grekotik dator, kaska zuritzen, esan nahi duen “epi-polios” hitzetik. Kapelaren kolore zurbilagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Bere taldeko beste *Mucosus* batzuen antza izan dezake. Esporak ditu ezberdinak.

## Sasoia eta lekua 
Urri samarra. Izei gorrien basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Euskal Herria, Alpeak, Austria‎, Eslovenia‎, Norvegia‎, Suedia‎‎, Espainia‎, Frantzia, Italia‎, Erresuma Batua‎, Pirinioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdin jauregia

**Abdin jauregia**, ,  eta , Egiptoko Kairo hiriburuan dagoen jauregi bat da. Egiptoko presidenteen egoitza ofizialetako bat da eta Qasr el-Nil kalean dago, hiriaren erdigunean.

1863-1874 artean Léon Rousseau frantziar arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen, eta 1874 eta 1952ko Egiptoko Iraultzaren artean Egipoko errege familiaren bizilekua izan zen.
Kairoko zitadela

**Kairoko ziutadela** edo **Saladinen zitadela** () Egiptoko Kairo hiriburuan dagoen Erdi Aroko zitadela bat da. Mokattam muinoetako batean dago.

1176-1183 artean Saladin I.ak, Egiptoko sultanak, eraikiarazi zuen. 

## Kanpo estekak
Mokattam

**Mokattam** edo **Mokattameko muinoak**, , Egiptoko Kairo hiriburuaren hego-ekialdean dagoen muino multzo bat da. Arabiar basamortuan daude.

Mokattam hitzak "Ebaki" esan nahi du eta muino lerroa hiru ataletan ebakia dirudienari aipu egiten dio.

Muino hauetan baten gain Kairoko zitadela dago.
Mitzi Gaynor

**Mitzi Gaynor** (**Francesca Marlene de Czanyi von Gerber** jaioa; Chicago, 1931ko irailaren 4a – Los Angeles, 2024ko urriaren 17a) estatubatuar aktore, abeslari eta dantzaria izan zen.

Aita hungariar jatorriko biolin-jotzailea zen. Mitzik umetan ballet klaseak jaso zituen eta hamahiru urterekin *Los Angeles Civic Light Operan* abesten eta dantzatzen zuen. 17 urterekin, kontratu bat sinatu zuen Twentieth Century Fox enpresarekin, musika-filmetan abesteko, antzezteko eta dantzatzeko. 1950ean egin zuen debuta zineman. 1963an zineman amaitu zuen bere ibilbidea.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Wafd

**Wafd** (, ) Egiptoko alderdi nazionalista eta liberal bat izan zen. 

1920ko eta 1930eko hamarkadetan herrialdeko alderdi nagusia izan zen. Aldi honetan 1923ko Konstituzioaren sorreraren berebiziko garrantzia izan zuen eta Egiptoko erregimena dinastia gobernu batetik monarkia konstituzional batera igarotzeko prozesuari babesa eman zion, honetan boterea nazioak aukeratutako parlamentu batek izango zuen.

1952ko Egiptoko Iraultzaren ondoren alderdia desegina izan zen.

## Kanpo estekak
Maria Caniglia

**Maria Caniglia** (Napoli,1905eko maitzaren 5a-Erroma, 1979ko apirilaren 16a)  1930-50 aldiko italiar soprano dramatiko garrantzitsuenetarikoa izan zen.

## Biografia 
Baliabide garrantzitsuak eta izaera sendoa zituen sopranoa, Claudia Muzioren ondorengoa izan zen eta Renata Tebaldi eta Maria Callasen aurretikoa.

Opera veristekin eta Giuseppe Verdiren operekin lotua, Agustino Rocherekin ikasi zuen (bere lankide Ebe Stignani mezzoaren maisuarekin) eta Richard Straussen Elektran egin zuen debuta 1930ean Turingo Regio Antzokian.

Milango La Scalan 1937an egin zuen debuta eta sarri abestu zuen Un ballo in maschera, La forza del destino, Aida, Andrea Chénier, Tosca, Adriana Lecouvreur,  Mefistofele, Werther, Simon Boccanegra, La Wally, Il Trovatore, besteak beste. 1951n Milango antzokia utzi eta Erromako Operako Prima donna absolutu bihurtu zen.

New Yorkeko Metropolitan Operan egin zuen debuta, *Desdemona* paperean, Otellon, 1938an. Honez gain, Aida, Tosca, Simon Boccanegra eta *Falstaff* ere abestu zituen.

Londresko Covent Gardenen, Parisen, Bartzelonako Lizeoan, Rio de Janeiron eta Buenos Airesko Colon Antzokian abestu zuen 1937, 1946, 1947 eta 1956an, Aida, Lucrezia, Tosca, Abigaille (Nabucco), Norma, Manon Lescaut, *Adriana Lecouvreur* eta  *Leonora* (II Trovatore) eskaini zituen.

Bere garaiko zuzendari eta abeslari handiekin lan egin zuen, eta Beniamino Gigli tenorrarekin eta Tullio Serafin zuzendariarekin izan zuen harremana gogoratzen da, zeinekin, besteak beste, Verdiren Requiem-aren bertsio ezagun bat grabatu zuen.

1939an Pino Donati konpositorearekin ezkondu zen (1907-1975). 1957an erretiratu zen.

## Erreferentziak 
* *The last Prima Donnas*, Lanfranco Rasponi, 1982.
* *Colón Antzokiko Ahotsak 1908-1982*, E.VFerroa
* Caniglia, Maria' in Rosenthal, H. and Warrack, J., 1979, The Concise Oxford Dictionary of Opera, 2nd Edition, Oxford University Press.
* D. Hamilton, The Metropolitan Opera Encyclopedia: A Complete Guide to the World of Opera (Simon and Schuster, New York 1987).

## Erreferentziazko diskografia 
* Giordano: Andrea Chénier / De Fabritiis, Gigli, 1941
* Puccini: La Fanciulla Del West / de Fabriitis
* Puccini Tosca / De Fabritiis, Gigli, 1938
* Verdi: Aida / Serafin, 1946
* Verdi: La Forza Del Destino / Marinuzzi, 1941
* Verdi: Requiem / Serafin, Pintza, Gigli eta Stignani. 1939
* Verdi: Un Ballo In Maschera / Serafin, Gigli, 1943

## Kanpo estekak 
* Biografia italieraz
* Bio ingelesez
* Maria Caniglia Ahots Lehiaketa
* Biografia ingelesez
* Maria Caniglia - Ebben? La Wallyko Ne andrò lontana
Futboleko baloi

**Futboleko** **baloia** edo **pilota**, larruzko (edo antzeko material bareko) pilota da, eta futbolean jokatzeko erabiltzen da. Arauz, 68 eta 70 cm arteko perimetroa du (21,65 eta 22,29 cm arteko diametroa). Bere masa 410-450 g-koa da eta bere puzte-presioa 0,6 eta 1,1 atmosferakoa.

## Baloi homologatuak 
Nazioarteko FIFA federazioak hiru kalitate maila ezberdin definitzen ditu futboleko baloientzat, Europako Futbol Elkarteen Batasunak (UEFA) onartutakoak, FIFAk ikuskatutakoak eta  Nazioarteko Baloi Estandarra. Lehiaketa ofizialetan erabiltzen diren pilota guztiek hiru zigilu horietako bat izan behar dute. *FIFA* *Approved* ziurtagiria da hiruretan zorrotzena. Horietakoren bat lortzeko, baloiek laborategiko analisi bat gainditu behar dute. Analisi honetan, haien pisua, zirkunferentzia, esferikotasuna, presio-galera, ur-xurgapena eta errebotea ebaluatzen dira.

Telstar izeneki baloia 1974ko Alemaniako Munduko Futbol Txapelketan erabili zena, 32 aurpegiko poliedroa zen, eta ikonikoki geratu da futbol baloiaren irudi nagusi gisa, nahiz eta baloi komertzialak, lehiaketa desberdinetarako eginak marka komertzialekin elkarlanean, asko egon diren harrezkero. Telstar zuri-beltz hark 32 aurpegiko poliedroa zuena bere forman: 20 hexagono eta 12 pentagono zituen. Erpin bakoitzean, bat egiten dute bi hexagonok; funtsean ikosaedro moztu bat zen eta %86,74ko biribiltasuna baizik ez zuen.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melillako Zinema Astea

**Melillako Zinema Astea** zinema lehiaketa bat da. Urtero egiten da maiatzaren hasieran, Melillan (Espainia). Lehen edizioa 2008ko maiatzaren 6an hasi zen.

Edizio bakoitzean Espainiako eta nazioarteko 20 film baino gehiago proiektatzen dira.

## Historia 
Lehen edizioa 2008an Melillako Hiri Autonomoak bultzatu zuen.

## Antolaketa 
Zinema Astearen aurrekontua babesletza bidezko diru-sarrerei eta Melillako Udalak eta Kultura Ministerioak erdi bana ematen dizkioten diru-laguntzei esker finantzatzen da.

## Sariak 
### Sari ofizialak 
Sari ofizialak jaialdiko Sail Ofizialean aurkeztutako filmei soilik ematen zaizkie. Saria emateko arduraduna Zinemaldiko Epaimahai Ofiziala da, zinema munduko izen nabarmenez osatua.

* **Jose Sacristan saria**

* **Melillako Hiria Saria**

## Egoitzak 
Jaialdia Melillako hainbat tokitan egiten da. Kursaal Antzokian daude antolatzaileen bulegoak, eta urte osoan daude zabalik: Zinemaldiko arduradunek urteko hamabi hilabeteak ematen dituzte hurrengo edizioa antolatzen. Proiekzioak hainbat eszenatokitan izaten dira:

* **Kursaal Antzokia**

Antzokian Sail Ofizialeko filmak proiektatzen dira eta inaugurazio, itxiera eta sari banaketa ekitaldiak egiten dira.

* **Teatro Cine Perello**

Hiriko antzokirik zaharrenak Zinemaldiko zenbait proiekzio hartzen ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Melilla

## Kanpo estekak
Baloi (eskubaloia)

**Baloia** eskubaloi kiroleko baloi edo pilota da Nazioarteko IHF Eskubaloi Federazioak normalizatua, larruz edo material sintetikoz osatutako tresna esferikoa da.

## Ezaugarriak 
Baloiak forma esferikoa izan behar du. Kanpoko materia ezin da distiratsua eta labainkorra izan. Erabiltzen diren bitartean, eskubaloiek pisuari, formari eta errebote gaitasunari eutsi behar diete.

Larruzko baloiek 32 atal dituzte gutxienez. Latexezkoak (edo antzeko materialez eginak), kalitate berekoak izan behar dira, eta gutxienez % 600eko elastikotasuna eduki. 

### Erretxinaren araberako desberdintasunak 
Erretxina erabiltzen dute jokalariek eskuetan lehiaketa batzuetan baloiari eusteko gaitasuna errazteko, eta horrek eskubaloien neurrietan eragina du, baloien zirkunferentzia eta pisua, honako erabilera-kategoria hauetarako definitzen baitira, 2019ko araudian:

* Erretxinarekin jokatzeko eskubaloiak.
* Erretxinarik gabe jokzekoak;
* Jakalari hasiberrientzako baloiak.

Hauek dira neurriak, ekipo-kategorien arabera, **erretxinarekin jokatzekotan:**

* 58 eta 60 cm arteko zirkunferentzia eta 425 eta 475 gramo arteko pisua, gutxienez gizonezkoentzat eta 16 urteko  mutilentzat (IHF neurria: 3);
* 54 eta 56 cm arteko zirkunferentzia, 325 eta 375 gramo artekoa, gutxienez 14 urteko neskentzat eta emakumeentzat, eta 12 eta 16 urte bitarteko mutil gazteentzat (IHF neurria: 2);
* 50 eta 52 artean eta 290 eta 330 gramo artean, 8 eta 14 urte bitarteko neskentzat eta 8 eta 12 urte bitarteko gizonezko mutilentzat (IHF neurria: 1).

**Erretxinarik gabe** jokatzekoak:

* 55,5 eta 57,5 cm arteko zirkunferentzia eta 400 eta 425 gramo arteko pisua, gutxienez 16 urteko mutilentzat eta gizonezkoentzat (IHF neurria 3);
* 51,5 eta 53,5 cm arteko zirkunferentzia, 300 eta 325 gramo artekoa, gutxienez 14 neskentzat eta emakumezkoentzat, eta 12 eta 16 urte bitarteko mutilentzat (IHF neurria: 2);
* 49 eta 51 cm artean eta 290 eta 315 gramo artean, 8 eta 14 urte bitarteko neskentzat eta 8 eta 12 urte bitarteko mutilentzat (IHF neurria: 1).

Jokalari hasiberrientzat are baloi txikiagoak erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanns Martin Schleyer

**Hanns-Martin Schleyer** (Offenburg, Baden, 1915eko maiatzaren 1a – Mulhouse inguruan, 1977ko urriaren 18a) nazi ohia eta SSko ofiziala izana, Bigarren Mundu Gerra amaitzean, hiru urte soilik egin zituen espetxean. Espetxetik ateratakoan, Alemaniako patronaleko burura eramango zuen bidea hasi zuen enpresa munduan. Alemaniar industrial Elkarteko presidentea izan zen eta ezkerraren aurrean oso ospe txarra izan zuen bere muturreko liberalismoaren ondorioz. Armada Gorriaren Frakzioa taldeak bahitu hilabete eta erdi eta hil egin zuen.

## Nazi militantea 
1931tik 1933ra Hanns-Martin Schleyer Hitleriar Gazteriaren kidea izan zen. Ondoren, 1932ko uztailaren 1ean, Schutzstaffelen sartu zen, SS Untersturmführer mailarekin. 1933an Zuzenbidea ikasten hasi zen Heidelbergeko Unibertsitatean. *Corps Suevia* anaitasunarekin elkartu zen, unibertsitateko anaitasun batekin. *Corps Suevia*k kide juduak kanporatzeari uko egin zionean, Schleyerrek anaitasuna utzi zuen. Ikasketetan, ikasle nazien mugimenduarekin konprometituta egon zen. 1937an, formalki batu zen NSDAPera. Heidelbergo eta Anschlussko Unibertsitateetan karguak izan zituen. Bigarren Mundu Gerran, Schleyer Mendebaldeko Frontean egon zen denbora batez. Lepoan zauritua izan zen. 1945eko maiatzaren 5ean, Schleyerrek hiritik ihes egin zuen, Pragako altxamendua lehertu zenean.

1945etik 1948ra Schleyerrek Frantziako gerrako preso gisa atxilotu zuten, SSetan tenienteorde (Untersturmführer) maila izan zuelako. 1948an Mendebaldeko Alemaniara aberriratu zuten. 1949an Baden-Badeneko Merkataritza Ganberako idazkari bihurtu zen eta bere ibilbidea industrian hasi zen.

## Bahiketa 
thumb|left|250px|Vincezstrasse kalean Schleyer bahitu zuten.
1977ko irailaren 5ean, Alemaniar Industrien Elkarteko presidentea zen Hanns Martin Schleyer Armada Gorriaren Frakzioa taldeak bahitu zuen. Ume-kotxea agertu zen bat-batean autoaren aurrean eta txoferrak geratu beharra izan zuen. Hain azkar gertatu zen dena, atzean zetorren eskoltak ezin izan zuela gauza bera egin eta Schleyerren autoarekin talka egin zuen. Bost maskaratuk egin zien tiro poliziei eta txoferrari eta enpresaria eraman zuten. Gobernu Federalari bidalitako gutunak 11 atxilotuen askatasuna eskatzen zuen, Stammheimeko epaiketakoak tartean. Krisi-kabinetea bildu zen Bonnen, Helmut Schmidt kantzelaria buru eta ez zuten amore eman nahi izan, luzatzeko aitzakiak baizik, poliziak Schleyer aurkitu ahal izateko beta izan zedin. Bundeskriminalamt-ek ("Ikerketa Kriminalaren Bulego Federala") ordura arteko sarekada handiena burutzen zuen. Aldi berean, Stammheimeko espetxean atxilotuak isolatu zituzten erabat eta gobernuko funtzionarien edo presondegiko agintarien bisitak besterik ezin izan zituzten jaso.

Urriaren 18an, Hanns Martin Schleyer exekutatu zuen Armada Gorriaren Fakzioa talde armatu alemaniarrak. Egun berean, Lufthansaren 101 hegaldiaren bahiketaren porrota gertatu berri, talde armatu honetako lau kide hilik agertu ziren beren zeldetan. Espetxezainek hil zituztela esan zuen zeldan labankada jaso baina bizirik atera zen kide batek.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alemaniar Udazkena

## Kanpo estekak
Melillatar modernismoari omenaldia

**Melillatar modernismoari omenaldia** Espainiako Melilla hiriko monumentu bat da. Errege Katolikoen etorbideak eta Carlos Ramirez de Arellano kaleak bat egiten duten tokian dago, hiriko Zabalgune Modernistan, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
Carlos Baeza Torresek Benitez Komandantearen Plazarako egina, iturri apaingarri gisa, bandalismoak bere sistema suntsitu zuen, bere hormak banku gisa eta tobera paperontzi gisa erabiliz, mozkorrek batez ere, 2010eko martxoa eta maiatza bitartean Errege-erregina Katolikoen etorbideak eta Karlos Ramirez de Arellano kaleak bat egiten duten tokian eraikitako glorieta berrira eramaten duten arte.

## Deskribapena 
Idulki batek erretikulu-altzairuzko sare bati ematen dio bide. Sare horrek bi kono eusten ditu erpinaren bidez lotuta. Anana-forma dute konoek, eta La Reconquista saltoki handietako alakek errematatzen dituztenen berdinak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lobera parkea

**Lobera parkea** Melilla hiri espainiarreko parke bat da. Zabalgune Modernistan dago, Cándido Lobera etorbidean, Alkazabaren mendebaldean.

## Historia 
Candido Lobera Girela fundatzailearen izena hartzen du. Arbitrioen Batzordeko presidentea izanik, parke hau sortu zuen bere lursailean barrakarik ez eraikitzeko, 1927an eraiki ondoren Jordanako Kondearen Parkea izena hartu zuelarik.
1978an eraberritu egin zuten ur-jauziak, urmaela, pergolak, iturria, kioskoa, tenpletea eraikiz, eta Rafael Picazoren eskulturak gehitu zizkioten; 1993an, berriz, Juan Antº Diagoren eskultura batzuk, "la niña tocando el agua" izeneko irudian agertzen dena bezalakoak. 

2 ha-ko azalera dute, eta pasealekuak eta ur-jauziak dituzte. Pasealeku eta ur-jauziak Laugarren Esparru Gotortuko Harresietatik (goiko eta ekialdeko eremuak) beheraino jaisten dira, Candido Lobera hiribideko beheraino. Mendebaldean, hegoaldean, behealdean, urmaela dago, eta, gora igota, plaza bat dago, pergolaz inguratua; erdian iturria du, eta ekialdeko muturrean kioskoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adélia Prado

**Adélia Luzia Prado Freitas** (Divinópolis, Brasil, 1935eko abenduaren 13a), **Adélia Prado** bezala ezagunagoa, brasildar idazle, poeta eta irakaslea da. 

## Bizitza 
Prado Brasilgo Divinópolis herrian jaio zen, Minas Gerais estatuan, 1935eko abenduaren 13an. Ana Clotilde Correa etxekoandrearen eta João do Prado Filho tren-langilearen alaba. 1950ean hasi zen idazten, amaren heriotzaren ondorioz.

1953an irakasle graduatu zen, eta bere jaioterrian aritu zen lanean. 1973an graduatu zen Divinopoliseko Filosofia eta Letren Fakultatean.

Bere jatorri xumeak markatu zuen bere obra. Bere testuek egunerokotasuna harriduraz eta xarmaz erretratatzen dute, bere kristau fedeak bideratuak eta bere ezaugarri berezietako bat den alderdi ludiko batez blaituak. Pradoren obran Rosak (Cordisburgo) eta Drummondek (Itabira) izan zituzten eraginak funtsezkoak dira Minas Geraiseko poeta hau ulertzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olha-Oleksandra Bazhanska-Ozarkevytx

**Olha-Oleksandra Porfyrivna Bazhanska-Ozarkevytx**, jaiotzez **Bazhanska**, (; Lviv, 1866ko abenduaren 30a – Zakopane, 1906ko uztailaren 15a) ukrainar piano-jotzaile, folklorista, idazle eta feminista izan zen. ***Oksana*** eta ***Olesia B.*** izengoitiak erabili zituen.

## Bizitza 
thumb|Bazhansky familiaren hilobia

Porfyri Bazhansky bizantziar errituko apaiz katolikoaren alaba, Olha-Oleksandra Bazhanska Lviven jaio zen 1866ko abenduaren 30ean. 1885ean Lviveko irakasle eskolan graduatu zen eta gero musika irakasle lanetan aritu zen Sorokyn (gaur egun Soroky-Lvivski) eta Horodoken. Bere errepertorioan Ukrainako zein atzerriko konpositoreen lanak zeuden, besteak beste, Mykola Lysenko, Frédéric Chopin, Franz Liszt eta Robert Schumannenak. Ukrainiako Ikasketen Entziklopediaren arabera, Olha-Oleksandra Bazhanska Galitziako lehen emakumezko piano-jotzaile ukrainar profesionala izan zen. 

1887an, *Kolys bulo* poema eta *Kindrat* ipuina argitaratu zituen *Perxyi Vinok* almanakan. 1890ean Olha-Oksana alaba izan zuen, 1893an beste alaba bat, Natalia, jaio eta gutxira hil zena, eta 1895ean Ivan semea. 

Zakopanen hil zen 1906ko uztailaren 15ean, 39 urte zituela, eta Lviveko Lytxakiv hilerrian lurperatu zuten. 

## Lanak 
* *Kindrat* (1887)
* *Kolys bulo* (1887)
* *5.V 1891* (1891)
* *Rusko-narodni halytski melodii* (Porfyri Bazhanskyrekin batera, 1905-1912)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Violet King Henry

**Violet** **Pauline King Henry** (Calgary, 1929ko urriaren 18a - New York, 1982ko martxoaren 30a) eskubide zibilen aldeko abokatu eta ekintzaile kanadarra zen. 

Kanadako lehen emakume beltz abokatua izan zen, eta Alberta probintziako abokatuen elkargoan onartua izan zen lehen pertsona beltza. Halaber, Young Men's Christian Association (YMCA) erakundean goi-mailako zuzendaritza-postu baterako izendatutako lehen emakumea izan zen, AEBko adar nazionalean.

## Biografia 
### Familia-testuingurua eta gizarte-eskubideak 
Violet Pauline King Calgaryn (Kanada) hazi zen. Bere aita, John King, eta bere familia zabala Amber Valleyn (Alberta) finkatu ziren 1911n, Oklahomatik Albertara migratu zuten nekazari afroamerikarren talde batean, Afroamerikar Migrazio Handiaren esparruan, lege arrazistak saihesteko. Lehenik eta behin, familia Keystonen kokatu zen (gero Breton hiria bihurtu zena), Edmonton hego-mendebaldean, eta, gero, Kanadara joan zen, Kanadako gobernuak AEBetako hegoaldeko nekazariak Kanadako belardietara erakartzeko egindako kanpaina baten barruan, nahiz eta Clifford Siftonen planak hasieran soilik kolono zurien migrazioa ukitu behar zuen.

### Unibertsitatea eta zuzenbide penala 
1948an, Violet Pauline King Albertako Unibertsitatera sartu zen, eta *Blue Stocking Club* klub feministarekin bat egin zuen (Blue Stockings Society-ren ereduari jarraituz), ikasleen sindikatuko presidenteorde eta ikasleen sindikatuaren ordezkari gisa Kanadako Unibertsitateko Ikasleen Federazio Nazionalean.

Bere ikasketak finantzatzeko, Violet Pauline Kingek pianoa irakasten zuen. Ikasle aktibo izanik, exekutiboaren "A" urrezko eraztun bat jasotzen zuen lau ikasleetako bat izan zen Color Night ekitaldian, hau da, ikasleek eta ikasleek urtero unibertsitatera egiten dituzten ekarpenen ospakizunean. Beste hiru ikasleak Peter Lougheed lehen ministro izan zena, Ivan Head Pierre Trudeauren kontseilari izan zena eta Garth Fryett abokatua izan ziren.

1954an, Albertako Abokatuen Elkargoan onartua izan zen. Garai hartan, bere lehen espediente eta kasu judizialen administrazioa modu kontsekuentean jakinarazi zuten tokiko egunkariek, hala nola *The Calgary Herald*, *Albertan* eta *Edmonton Journal* 1956 inguruan, Ottawara joan zen, administrazio publiko federalean sartzeko, Kanadako Herritartasun eta Immigrazio Departamentuan goi mailako postu administratibo batean, non birritan lortu zuen igoera.

1963an, Violet King Estatu Batuetara joan zen, eta Newarkeko (New Jersey) eta Chicagoko (Illinois) YW/YMCAn zuzendaritza-karguak izan zituen. Lan bila zebiltzan afroamerikarrei emandako laguntzagatik eman zen ezagutzera. 1976an, YMCAko Kontseilu Nazionaleko antolakuntza-garapeneko taldeko zuzendari exekutibo izendatu zuten, eta, hala, Estatu Batuetako YMCA nazionalean zuzendaritza-postu bat bete zuen lehen emakumea izan zen.  Gainera, Cheryl Foggoren amaren ezkontzako ohorezko dametako bat izan zen.

2023ko urriaren 18an, Googlek omenaldia egin zion, 94 urte bete zituenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enara (argipena)

**Enara** zein **Enarak** hurrengo izenak izan daitezke:

## Biologia 
* Enara *Hirundinidae* familiako hegazti paseriforme.
* Enara arrunt
* Enara ipurgorri
* Itsas enara
* Itsas enara beltz
* Itsas enara hegalzuri
* Itsas enara musuzuri

## Elkarteak 
* Itsas Enara Ornitologia Elkartea

## Musika 
* *Enarak (zarzuela)*, Jose Maria Usandizagaren zarzuela.
* Enarak (musika taldea) 1960. hamarkadako euskal musika taldea.

## Literatura 
* *Enarak bezain fite* (2005), Mikel Zubeldiaren liburua.
* Enarak itzuli dira (2019), Gari Berasaluzeren poesia liburua.

## Izena 
* Enara (izena), emakumezkoen izena.
Ignacio Busca Sagastizabal

**Ignacio Busca Sagastizabal** (Zumarraga, Gipuzkoa, 1868ko urriaren 14a - Zarautz, Gipuzkoa, 1950eko martxoaren 7a) euskal organojotzaile eta nagusiki musika erlijioso konposatzaile bat izan zen.

Gaur egun, Zumarragan herrian, Eitzaga mendateko sarbidean, bere omenezko soinaren eskultura bat ikusgai dago, 1968an, haren 100. urteurrenean, jarria.

## Musikalanak 
* Al Santo Patrón 
* A los Santos 
* An San Francisco de Asís 
* Amor y paz: villancico a dos voces y coro 
* Llegan los corazones: villancico a dos voces 
* Ausencias y anhelos: escena coral 
* Eusko&nbsp; Abesti 
* Himno oficial del XXII Congreso Eucarístico: *Cantemos al Amor de los Amores*  o Himno a los Adoradores
* Como la estrella del alba (Archivo musical de Covadonga) 
* Crimen misterioso: zarzuela en un acto 
* Da paz a España: plegaria para solista y gran coro / letra de Enrique Tomasich
* Despedida a la Virgen 
* Despedida fácil dedicada a Ntra. Sra. del Perpetuo Socorro 
* Dos Canciones Gallegas 
* En honor de las Santas Vírgenes 
* En aras de una santa &nbsp; 
* Felicitación 
* Flores a la Madre de Dios 
* Fuga para órgano 
* Gloria gloria, cantemos alegres 
* Goratu Dezagun 
* Gozos al Sagrado Corazón de Jesús 
* Herriminez Amets 
* Himno a la Virgen Milagrosa 
* dores &nbsp;&nbsp; 
* Himno a Legazpi &nbsp; 09 / 1.897 compuesto con motivo de la inauguración de la estatua del colonizador de las Islas Filipinas. 
* Himno a los Luises 
* Himno a San Agustín 
* Himno de la V. O. T. Nacional 
* Himno de los Terciarios Franciscanos 
* Himno a la congregación Franciscana Tercera Orden franciscana, Las huellas del caudillo enamorado 
* Himno nacional del III. Centenario de la canonización de Sta. Teresa de Jesús 
* Himno Oficial del Centenario de Covadonga 
* Himno Oficial del XXII Congreso Eucarístico 
* Jaunaren ereserkia 
* Joaquincho 
* Jueves Santo = &nbsp; Dominus &nbsp; Jesus 
* La canción de la gitana o El príncipe Don Blas 
* La cruz de la montaña 
* La cuna 
* Los mendigos: Juguete lírico en un acto, en prosa y verso / &nbsp; Letra de José Domínguez Manresa 
* Melodía para órgano 
* "Mendice Golgetan", una enternecedora canción de Semana Santa 
* Mira, ingrato pecador 
* Misa de Pastorela: Fácil a dos voces y coro
* Morirse a tiempo: Juguete lírico en un acto, en prosa y verso / Letra de José Domínguez Manresa. 
* "Oh pecador ingrato" 
* Oroipena 
* Pekatari&nbsp;tristea 
* Procedamus in pace Recibe Virgen sin par 
* Redención: villancico a una o dos voces y coro
* Sagarra 
* Salve &nbsp; 
* Salve a dos coros 
* Sol de amor 
* Tantum ergo a 4 voces de hombre, n. 8 / Fr. José Miguélez, mercedario 
* Tota pulchra: A dos voces
* Verbum caro 
* Vuelve a luchar por Cristo

## Kanpo estekak
Ahmed Jabari

**Ahmed al-Jabari**, ezizenez **Abu Mohammad**,  (1960 - 2012ko azaroaren 14, Gaza Hiria, Gazako zerrenda), Hamasko kidea eta Izz ad-Din al-Qassam Brigadak adar militarreko buruzagiorde bat izan zen.
Salah Shehade

''Salah Mustafa Muhammad Shehade'**, **Shehadeh** edo **Shahadeh''',  (1953ko otsailaren 23a, Beit Hanoun, Gazako zerrenda - 2002ko uztailaren 22, Gaza Hiria, Gazako zerrenda), Hamasko kidea eta Izz ad-Din al-Qassam Brigadak adar militarreko buruzagi bat izan zen.
Abdel Aziz al-Rantisi

**Abdel Aziz al-Rantisi**,  (1947ko urriaren 23a, Yibna, Palestinako Britainiar Mandatua - 2004ko apirilaren 17a, Gaza Hiria, Gazako zerrenda), 1987an Hamasen sortzaileetako bat izan zen, Ahmed Jasinekin batera.

## Kanpo estekak
Branding

**Branding**-a enpresa, produktu, zerbitzu edo pertsona baten marka edo irudi baten kudeaketa estrategikoari dagokio, kontsumitzaileen edo entzuleen buruan pertzepzio positiboa eta bereizgarria sortzeko.

Azken batean, marka baten nortasuna eraikitzera eta indartzera bideratutako jarduera eta estrategien multzoa da, bere xede-publikoak aitortu, gogoratu eta balora dezan, modu bakarrean eta lehentasunez, lehiakideen aurrean.

## Osagaiak 
Branding-prozesuak hainbat alderdi biltzen ditu, besteak beste:

Identitate korporatiboa, marka irudikatzen duten ikusizko eta hitzezko elementuak definitzen ditu, hala nola logotipoa, koloreak, eslogana, tipografia eta beste elementu grafiko batzuk. Enpresa edo zerbitzu baten Identitate korporatiboa eskuliburu batean jaso ohi da, enpresako langile guztiek erreferentziazko lan bat izan dezaten. Posizionamenduaren bidez, markak kontsumitzailearen buruan bakarra bakarra, zehatza eta identifikatzailea hartuko du, lehiakideekin parekatzen duenean. Markaren balioak eta nortasuna, markaren ezaugarriak, misioa, ikuspegia eta kultura ezartzeko, publikoarekin konexio emozionala sortzeko. Bezeroaren esperientzia aztertzen du, markarekiko kontaktu-puntu bakoitzak, produktuetan, zerbitzuetan, bezeroarentzako arretan edo publizitatean, markaren nortasuna eta balioak modu koherentean islatzen dituela bermatzeko. Komunikazioa lantzen du, markaren mezua transmititzeko komunikazio-estrategia eraginkorra garatzeko eta publikoarekin gertuko harremana izateko, hainbat kanal eta plataforma erabilita. Bezeroekiko harreman iraunkorrak eraikitzeko leialtasuna lortzea eta markarekiko leialtasuna sortzea brandingaren helburuetako  bat da, erosketa errepikatzea eta beste batzuei gomendatzea nahiago izan dezaten.

Alderdi horiek guztiak barne hartzen dituen branding sendo batek kontsumitzailearen buruan irudi positiboa eta fidagarria sortzen laguntzen du, eta horrek markaren produktuen edo zerbitzuen balioaren pertzepzioa areagotu dezake, eta, azken batean, negozioaren hazkundea eta arrakasta erraztu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohammed Deif

**Mohammed Diab Ibrahim al-Masri** —jaiotzako izena; —, **Mohammed Deif** deituraz ezagunagoa —— (Khan Yunis, Gazako zerrenda, Palestina, 1965 - Khan Yunis, Gazako Zerrenda, Palestina, 2024ko uztailaren 13a) Hamas erakundeko kidea eta erakunde horretako Izz ad-Din al-Qassam Brigadak adar armatuaren buruzagia izan zen. Adar armatu hori zelula amateur multzo bat izatetik unitate militar antolatu bat izatera eraman zuen. 

Israelen aurka misil jaurtiketak eta tunelen bidezko borroka konbinatzearen estrategia hartzera bideratu zuen Hamas. Al-Aqsako Uholde Operazioa planifikatzearen arduradun nagusietako bat izan zen. Israelgo Armadak hil zuen, beste 90 palestinarrekin batera (tartean, hainbat emakume eta haur), aire eraso baten bidez, 2024ko uztailaren 13an.

## Kanpo loturak
Saleh al-Arouri

**Saleh Muhammad Sulayman al-Arour**, **Salah al-Arouri** edo **Salih al-Aruri**,  (1966ko abuztuaren 19a, 'Arura, Zisjordania - 2014ko urtarrilaren 2a, Beirut, Libano),Hamasko kidea eta Izz ad-Din al-Qassam Brigadak adar armatuaren sortzailea izan zen.
Avi Shlaim

**Avi Shlaim**,  eta  (19454ko urriaren 31a, Bagdad, Irakeko Erresuma),irakiar-judu jatorriko britainiar-israeldar historialari bat da, sionismoa eta Israeli buruzko interpretazio kritikoak egiteagatik ezaguna da.
Beatriz Gámiz Mata

**Beatriz Gámiz Mata** (Ermua, Bizkaia, 1983) ikasketaz kriminologoa da, 2015etik Ermuko udaletxean zinegotzi jardundakoa eta 2024an herriko alkate izendatutakoa.

## Ibilbidea 
Kriminologia ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean eta gerora gaiarekin lotutako formazio desberdinak burutu zituen.

2015ean Ermuko udalbatza osatzeko PSE-EE alderdiaren zerrendan joan zen eta bederatzi urtez zinegotzi izan zen bertan, sail desberdinak ordezkatuz: Kultura, Emakumea eta Euskara.

2024ko urriaren 11n eta Juan Carlos Abascal Candás alderdikidea ordezkatuz, Ermuko alkate izendatu zuten, hiribilduko historiaren lehen alkate emakumea izatea egokituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beatriz Gámiz Mataren alkate izendapena ezohiko udal bilkuran
Albert Hourani

**Albert Habib Hourani**,  (Manchester, Lancashire, 1915eko martxoaren 31 - Oxford. Oxfordshire, 1993ko urtarrilaren 17a) libanoar-britainiar historialari bat izan zen, Ekialde Hurbileko historian espezializatua.
Musa Alami

**Musa Alami**,  (Jerusalem, Otomandar Inperioa, 1897ko maiatzaren 3a - 1984ko ekainaren 8a) Palestinako politikari nazionalista nabarmen bat izan zen. 1940ko hamarkadan Arabiar Niltzarretan Palestina maiz ordezkatu zuen eta askok Palestinako Arabiarren buruzagitzat jotzen zuten.
Yishuv

[thumb|right|Yishuv judua, [Rishon LeZion|Rishon Lezion hirian, 1882]]
**Yishuv** (, literalki "kokaleku"), **Ha-Yishuv** (), edo **Ha-Yishuv Ha-Ivri** (), Otomandar Siria eta 1948an Israelgo Estatua ezarri aurretik bizileku zuten judu biztanleak ziren. Izendapena 1880ko hamarkadan erabiltzen hasi zen, Israelgo Lurraldean 25.000 judu bizi zirenean, eta 1948 arte ere erabili zen, bertan une hartan 630.000 judu bizi ziren. 

Gaur egun ere izendapen hau 1948 baina lehen Israelgo Lurraldean bizi ziren juduak izendatzeko erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Agripina Samper Agudelo

**Agripina Casimira de los Dolores Samper Agudelo** (Honda, 1833ko martxoaren 4a – Paris, 1892ko apirilaren 22a) kolonbiar poeta izan zen. ***Pía-Rigán*** izengoitia erabili zuen, bere jaiotze-izenaren anagrama. Bizirik zegoela, bere lana argitaratu gabe geratu zen, eta hil osteko antologia gisa baino ez zen argitaratu.

## Bizitza 
Samper 1833ko martxoaren 4an jaio zen Honda hirian, Cundinamarcako departamentuan. José María Samper Blanco eta María Tomasa Agudelo y Tafurren zortzi seme-alaben artean alaba bakarra zen. Bere nebetako bi ospetsu bihurtu ziren: José María legelari, politikari eta idazlea, Soledad Acosta Kemble kazetari ospetsuarekin ezkondu zena, eta Miguel politikari eta idazlea. 1857ko uztailaren 4an Manuel Ancízarrekin ezkondu zen. Bost seme-alaba izan zituen harekin: Roberto, Pablo, Inés, Jorge eta Manuel. 1882an alargundu zenean, Parisera joan zen seme-alabekin, eta han hil zen 1892ko apirilaren 22an.

## Lanak 
* *Ensayos poéticos de Pía-Rigán*
* *Parnaso colombiano: colección de poesías escogidas*
* *Pía Rigán. Cartas de Agripina Samper a Manuel Ancízar (1857-1871)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judu Agentzia

**Judu Agentzia**, ofizialki **Israelerako Judu Agentzia**, , 1923an sortu eta Palestinako Britainiar Mandatuaren garaian bertako judu komunitatea ordezkatzen zuen gobernu erakunde sionista bat izan zen.

1930ko hamarkadatik aurrera Palestinako juduen de factoko gobernua bilakatu zen, eta bere buruzagiak mandatuko judu biztanle guztien artean aukeratuak ziren. 1948an sortutako Israelgo Gobernuaren oinarria izan zen. 1948tik aurrera Judu Agentziak 3 milioi judu etorkinei Israelera bertaratzeko erraztasunak eskeini zizkien.
Raimundo Amador

**Raimundo Amador Fernández** (Sevilla, 1959ko maiatzaren 26a)  flamenko gitarra jotzaile  espainiarra da.

## Biografia 
Jatorriz ijitoa, Sevillan jaio zen eta bere bizitzaren zati handi bat Las 3000 Viviendas auzoan eman zuen. Aitak gitarra jotzen irakatsi zion. 12 urte besterik ez zituela, Raimundo Sevillako kaleetan ibiltzen zen gitarra jotzen ogitarteko baten edo txanpon gutxi batzuen truke, etxera eramango zuen taxia hartzeko. *Tablao*etan hasi zen Fernanda de Utrerari lagunduz. "Los Gitanillos" *tablao*an Camarón de la Isla eta Paco de Lucía ezagutu zituen. Lehenengoarekin *La leyenda del tiempo* grabatu zuen. Beste album bat egin gabe geratu zen, Camarónekin zuen bideari jarraituz, bere heriotza goiztiarrak zapuztu zuena.

1970eko hamarkadaren erdialdean, Kiko Veneno ezagutu zuen, baina 1977ra arte, bere anaia Rafaelekin batera, ez zuten hirurek Veneno taldea osatu. Venenok eragina izan zuen Andaluziako musikarien hurrengo belaunaldiko norabide berrietan, eta bere ibilbide laburrean beste batzuek askoz etekin komertzial handiagoa atera ahal izan zieten joerak aurreratu zituzten. 1981ean, bere anaia Rafaelekin elkartu zen berriro, eta elkarrekin flamenko-blues fusioari bizitasuna ematen hasi ziren. Talde berriak Pata Negra izena izango zuen. 

Pata Negra bere anaiarekin izandako desadostasunengatik utzi zuen, azken diskoa 1989an grabatuz. Amadorrek flamenko-blues talde berri bat bultzatu zuen, Guadalquivir taldeko gitarrista ohi Luis Cobo "El Manglis"ekin batera. Arrajatabla izeneko talde honekin disko bakarra argitaratu zuten, *Sevilla blues* (Fonomusic, 1992). Taldea desegin ondoren, bakarkako ibilbideari ekitea erabaki zuen.

1995, *Gerundina* lehen diskoa kaleratu zuen (bere gitarretako baten izen hau). Bertan, besteak beste, Andrés Calamaro eta B.B. Kingen laguntza izan zuen, eta Cathy Claretek konposatutako "Bolleré" arrakasta handia izan zuen. Garai hartakoa da Los Rodríguezen "Para no olvidar" gaiarekin izan zuen lankidetza ere.Palabras más, palabras menos (1995), de Los Rodríguez. 

1997an bigarren diskoa argitaratu zuen, *En la esquina de Las Vegas*. Lan honetan gitarra elektrikoan zentratu zen Raimundo. Urte hartan, Amadorrek Björk abeslari islandiarrarekin kolaboratzen du espainiar gitarra jotzen "So Broken" kantuan.

1998ko urrian *Noche de flamenco y blues* grabatu zuen zuzenean, Gran Wyoming, Remedios Amaya, Kiko Veneno, Charo Manzano, B.B. King eta Juan Perro bere kolaboratzaileak zirelarik.

Raimundo Amadorrek B.B King lagundu zuen 2004an Espainian egin zuen biran.

2019an diskoa atera eta "Gipsy, flamenco blues" bira egin zuen. Ariel Rot bezalako beste artista batzuekin kolaboratzen jarraitzen du.

## Bakarkako diskografia 
* *Gerundina* (1995)
* *En la esquina de Las Vegas* (1997)
* *Noche de flamenco y blues* (1998)
* *Un okupa en tu corazón* (2000)
* *Isla menor* (2003)
* *Mundo Amador* (2005)
* *Medio hombre medio guitarra* (2010)
* *60 aniversario. Directo en casa* (2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak