Ekialdeko Ukrainako erasoaldia

**Ekialdeko Ukrainako erasoaldia** –edo **Ukraina ekialdeko erasoaldia**– 2022ko Errusiaren Ukrainako inbasioan Ekialdeko Ukrainan kokatutako bi oblasten kontrolagatik –laburbilduz, Donbassaren kontrola– martxan den erasoaldia da: Luhansk Oblasta eta Donetskeko Oblasta, bai eta Kharkiv Oblastarena ere. Erasoaldi hau 2014tik Errusia–Ukraina artean martxan den Donbasseko Gerraren gudu-areagotze bat da, funtsean; egun, Donbasseko guduaren testuinguruan gehien bat garaturikoa.

## Laburpena 
2014tik, Ukrainako Indarrek eta Donetskeko Herri Errepublikako separatistek, Errusiaren laguntzarekin, noizbehinkako guduak izan dituzte Donbasseko Gerraren testuinguruan. Hala ere, 2022ko otsailaren 24ra arte, gerra ia izozturik zegoen; izan ere, momentu hartan indar errusiarrek eta beren aliatu separatistek erasoaldi berri bat hasi zuten Donbasseko kontaktu-lerroen aurka, egun Ekialdeko Ukrainako erasoaldi modura ezaguna dena.

Egun, Sievierodonetskeko –*ikus* Sievierodonetskeko gudua– zein Avdiivkako ardatzetan borrokak dihardute –*ikus* Avdiivkako gudua–. Mariupolgo setioan, bestalde, Krimeako Errepublikako indar errusiarrek Donetskeko Herri Errepublikako estatu sezesionistako tropa irregularren laguntza zuten.

Apirilaren 18an, Ukrainako zein Errusiako agintariek "Donbasseko guduaren" hasiera iragarri zuten, Kharkiv, Luhansk eta Donetsk Oblastak osorik kontrolatzeko helburua duen eskala-handiko errusiar erasoaldia dena.

## Borroka-ordena 
### Errusia eta Errusiaren aliatuak 
'***

**–** border|20x20px Errusiako Indar Armatuak

* border|20x20px Errusiako Lurreko Indarrak
** Guardiako Tankeen 1. Armada
*** Guardiako Tankeen 4. Dibisioa
**** Errifle Motordunen 423. Errejimentua
**** Tankeen 13. Errejimentua
*** Banatutako Infanteria Motorizatuaren 30. Brigada
*** Errifleen 150. Dibisioa
**** Tankeen 68. Errejimentua
** Arma Konbinatuen 8. Armada
** Arma Konbinatuen 20. Armada
** Arma Konbinatuen 35. Armada
*** Guardiako Tankeen 1. Armada
** Arma Konbinatuen 58. Armada
** Errifle Motordunen 71. Errejimentua
* border|20x20px Errusiako Aireko Indarrak
* border|20x20px Errusiako Indar Aerogarraiatuak
** Guardiako Aire Erasoko 76. Dibisioa
** Aire Erasoko 106. Dibisioa
** Itsaso Beltzeko Flota
** Baltikoko Flota
** Iparraldeko Flota

**–*' border|20x20px GRU
* *Spetsnaz* GRU
** Guardiako 3. *Spetsnaz* Brigada

**–** border|20x20px Errusiako Guardia Nazionala
*  *Kadyrovtsy*ak
** Iparralde Batailoia

**–** Wagner Taldea
* Libiako eta Siriako elementuak

'***

**–** border|20x20px Donetskeko HEko Indar Armatuak
* Somalia Batailoia
* border|20x20px Vostok Batailoia

****

**–** border|20x20px Luhanskeko HEko Herriaren Milizia
* Kosakoen batailoiak

### Ukraina 
**–** border|20x20px Ukrainako Indar Armatuak

* border|20x20px Ukrainako Lurreko Indarrak
** Tankeen 4. Brigada
** Tankeen 17. Brigada
** Mendi Erasoko 128. Brigada
** 53. Brigada Mekanizatua
** 56. Brigada Motorizatua
**  Georgiako Legioa 
** border|13x13px Sheikh Mansur Batailoia
* 20px|border Ukrainako Aire Erasoko Indarrak
** Aire Erasoko 80. Brigada
** Aire Erasoko 81. Brigada
* 20px|border Ukrainako Itsasoko Indarrak
** Ukrainako Itsas Infanteria
*** Banatutako Marinaren 36. Brigada
* 13px|border Lurralde Defentsako Indarrak
** Kharkiv Eskualdearen Defentsarako 227. Batailoia
*** 20px|border Freedom of Russia Legioa
***  Herbehereetako boluntarioak
**–*' 13px|border Ukrainako Barne Arazoetako Ministerioa

* border|20x20px Ukrainako Guardia Nazionala
** 12. Operazio Brigada
** border|20x20px Azov Batailoia
** border|20x20px Donbas Batailoia
* Operazio Berezietako Polizia-Patruila
** border|13px Sich Batailoia
* border|20x20px Ukrainako Polizia Nazionala
** Banatutako 2. Batailoia

## Erasoaldia 
### Otsaila 
#### Otsailaren 25a 
Otsailaren 25eko goizean, indar errusiarrek Donetskeko Herri Errepublikatik Mariupolera egin zuten aurrera, Pavilopil-en Ukrainako Indarrei aurre egin zieten arren. Ukrainarrak garaile atera baziren ere, gutxienez 20 tanke errusiar suntsituz, prozesuan, arratsaldean Errusiako Itsas Armadak eraso anfibio bat hasi zuen Mariupoletik 70 kilometrora, Azov Itsasotik.

Bitartean, Starobilsk-en, Ukrainako Indar Armatuek Aidar ibaia zeharkatzen saiatzen ari ziren soldadu errusiar talde bat suntsitu zuten, Starobilskeko guduaren testuinguruan.

#### Otsailaren 26a 
Starobilsk-en ere kalte handiak eragin zituen errusiar artilleriak. Errusiako indarrek, Mariupolen, artilleriarekin hiria bonbardatzen jarraitu zuten egun osoan zehar.

#### Otsailaren 27a 
Otsailaren 27ko goizean, jakinarazi zen tanke errusiarren zutabe bat azkar zihoala Mariupolerantz DHEtik, Ukrainako indarrek eragotzi egin zuten eraso baterako, sei soldadu errusiar harrapatu zituzteneko operazio batetan.

Serhii Haidai-k, Luhanskeko Oblasteko gobernadoreak, esan zuenez, Errusiako indarrek Stanitsia Luhanska eta Xtxastia harrapatu zituzten, bonbardaketetan herriak ia erabat suntsitu ostean. Donetskeko Oblasteko gobernadore den Pavlo Kirilenko-k ere Volnovakha suntsitzea leporatu zien errusiarrei.

### Martxoa 
#### Martxoaren 1a 
Martxoaren 1ean, Ukrainako indarrek kontraeraso bat hasi zuten Horlivkaren aurka, 2014ko amaieratik DHEk kontrolatzen duena.

#### Martxoaren 2a 
60 ibilgailu baino gehiagoko konboi errusiar handi bat sartu zen Starobilsken martxoaren 2an, baina inguruko biztanleek ez zioten aurrera egiten utzi. Errusiako indarrak Balakliia-n sartu ziren egunean zehar.

#### Martxoaren 3a 
[thumb|236x236px|[Ukrainar|Ukrainar zibilak, Volnovakha-tik ebakuatuak izaten, Donetsk Oblastean, 2022ko martxoaren 3an.]]
Ukrainako agintariek martxoaren 3an adierazi zutenez, 34 zibil hil ziren Errusiaren azken 24 orduetako bonbardaketetan. Bestalde, Errusiako Defentsa Ministerioak baieztatu zuen Balakliia errusiarren alde eroritakoa zela. Ukrainako Indar Armatuen Estatu Nagusiak adierazi zuenez, indar ukrainarrek aurrera egin zuten Sumy Oblastaren mugaren inguruan, bai eta bertako lurraldeak berreskuratu zituztela ere.

Errusiar indarrak Svatove-n sartu ziren egunez, baina bertakoen protestek geldiarazi zituzten. Geroago, bertako biztanleek soldaduak hiritik erretiratzeko konbentzitu zituzten. Bien bitartean, Luhanskeko Herri Errepublikako indarrek eta tropa errusiarrek Novoaidar harrapatu zuten, egunez.

#### Martxoaren 5a 
Su-etena ezarri zen Volnovakha-n, biztanleria zibila ebakuatu ahal izateko, ostean baliogabetu egin zena, Ukrainako funtzionarioek errusiarren bonbardaketek ebakuazio-prozesuan jarraitzen zutela egotziz. Hala ere, 400 bat zibilek hiria utzi ahal izan zutela gaineratu zuten. Bestalde, Vladimir Putinek, Errusiako Presidenteak, Ukrainako indarrei egotzi zien su-etenaren akordioaren hausturaren errua.

#### Martxoaren 6a 
[thumb|[Errusia|Errusiako eta LHEko tropak, Novoaidar hirian, martxoaren 6an.]]
Halaber, martxoaren 6an, zibilak Mariupoletik kanporatzeko bigarren ahalegin bat galarazi zen, eta, berriro ere, bi aldeek elkarri egotzi zioten errua. Haidaik adierazi zuen Lisitxansk, Sievierodonetsk eta Rubizhne hirietako kanpoaldean borrokak izaten ari zirela, eta errusiarrek Popasna eta Hirske etengabe bonbardatzen ari zirela. Gaineratu zuenez, Ukrainako indarrek Svatove, Starobilsk eta Novopskov hirien kontrola galdu zuten, hiriek Errusiako tropen presentzia esanguratsurik ez bazuten ere.

#### Martxoaren 7a 
Luhanskeko petrolio-biltegi batek su hartu zuen ere goizeko 06:55etan, zeina Luhanskeko Herri Errepublikak Ukrainako indarrek misilekin egindako eraso bati egotzi zion. 

#### Martxoaren 8a 
Martxoaren 8an, Ukrainako funtzionarioek adierazi zuten 10 zibil hil eta zortzi zauritu zituztela egun hartan Severodonetsken aurkako bonbardaketetan.

#### Martxoaren 9a 
Errusiako Aire Armadak Mariupolen amatasun- eta haur-ospitale gisa funtzionatzen zuen eraikin bat bonbardatu zuen arratsaldeko 17:00ak aldera, hiru zibil hil eta beste 17 zaurituz.

#### Martxoaren 10a 
Bestalde, Ukrainako Defentsa Ministerioak baieztatu zuen ere Ukrainako indarrak errusiarrek Donetsk eta Slobozhansk hirietan zein Tavrij-en zati batean egindako erasoak uxatzen ari zirela. Nizhin-en, bi zibil hil ziren Errusiako indarrek BM-27 Uraganekin hiria bonbardatu ondoren eguerdiko 14:20tan, hiriko Aliaksandr Kodola alkatearen arabera.

#### Martxoaren 11a 
Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi zuen DHEko indarrek Volnovakha harrapatu zutela. Halaber, indarrak 6 kilometro aurreratu zirela eta Mariupolgo setioa indartu zutela ere adierazi zuen, sare sozialetan argitaratutako bideoek erakusten zuten bezala, zeinak indar errusiarrak erakusten zituzten Volnovakhako auzo askotan. Bien bitartean, Haidai Gobernadoreak baieztatu zuen indar errusiarrek Luhansk Oblastaren %70aren kontrola zutela.

#### Martxoaren 12a 
*Associated Press*ek modu independentean baieztatu zuen Errusiaren-aldeko indarrek Volnovakha harrapatu zutela, bai eta haren zati handi bat suntsitu zutela borroketan. Egun horretan bertan, Ukrainako indarrek baieztatu zuten Valeri Hudz koronela hil zela, 24. Brigada Mekanizatu ukrainarrekoa, Luhanskeko frontean borrokan ari zela.

#### Martxoaren 13a 
Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi zuen Errusiako indarrek Nikolske, Blahodatne, Volodymyrivka eta Pavlovka hiriak hartu zituztela Donetsk eskualdean. Aidar Batailoiak Nikolskeko monasterio batean bahitu gisa atxikitako 300 bat zibil askatu zituztela ere baieztatu zuen.

Ukrainako Armadak adierazi zuen indar errusiarrek Staromlynivka, Jevhenivka eta Jegorivkako hiriak ere hartu zituztela, egunean zehar, Errusiako MoDak adierazitako Pavlovkaz gain.

#### Martxoaren 14a 
Denis Puxilin-ek, Donetskeko Herri Errepublikako buruak, adierazi zuen Ukrainako Tochka-U bat eraitsi zutela Donetsk hiriaren inguruan, baina haren zati batzuk hiriaren erdialdean erori zirela, eta, horrek, hainbat heriotz zibil eragin zituela. Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi zuen 23 zibil hil eta beste 28 zauritu zirela. Ukrainako militarrek, hala ere, ukatu egin zuten erasoa egin izana, eta "zalantzarik gabe, Errusiako misil bat edo beste munizio bat" zela adierazi zuten. *Confict Intelligence Team*ek (CIT) ere, Ukrainako bertsionaren alde jo zuen.

Ukrainako indarrek geroago adierazi zutenez, Guardiako Itsas Infanteriako 336. Brigadako eta Guardiako Aire-jauziko 11. Brigadako tropa errusiarrak Donetsk Oblastean aurrera egiten saiatu ziren arratsaldeko 17:00etan, baina atzera bota zituzten, 100 soldadu hilda eta sei ibilgailu suntsituta.

#### Martxoaren 15a 
Haidaik adierazi zuen lau zibil hil zirela Rubizhne-ko ospitale batetara, ikusmen urritasuna zuten haurrak artatzeko zentro batera eta hiru eskolatara iritsi ziren errusiar indarren bonbardaketen ondorioz.

#### Martxoaren 17a 
Egunean zehar, Rubizhne hiria bereganatu zuten Errusiako indarrek.

#### Martxoaren 20a 
[thumb|[Donetskeko bonbardaketa (2022)|Donetskeko bonbardaketaren ondorioak, martxoaren 20an.]]
Donetsk hiriak 23 biktima zibil eragin zituen misil-eraso bat jasan zuen. DHEko agintariek esan zuten erasoa indar ukrainarrek egin zutela; Ukrainako agintariek, berriz, esan zuten bandera faltsuko operazio bat izan zela.

Egun hartan, Errusiako funtzionarioek baieztatu zuten Itsaso Beltzeko Flotako komandanteorde bat, Andrei Pali, hil zutela, Mariupolen.

#### Martxoaren 22a 
LHEko buru Leonid Pasetxnik-ek adierazi zuen Luhansk Oblasteko "lurraldearen %80a ia" okupatuta zegoela eta "Popasna, Lysytxansk, Rubizhne, Severodonetsk eta Kreminna ez dituztela [ukrainarretatik] askatu". Adierazi zuenez, gudu-zelaietako egoera "oso tirabiratsua" da, eta Herri Miliziako unitateek Popasna eta Rubizhne kontrolpean hartzeko ahalegina egiten dutela.

Errusiako Defentsa Ministroaren arabera, DHEko indarrek Marinka hiria bereganatu zuten ere.

#### Martxoaren 25a 
Martxoaren 25ean, Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi zuen Errusia prest zegoela Ukrainako ekialdeko hiri nagusiak okupatzeko operazio militarren bigarren fasean sartzeko. *Yahoo Finance*k eman zuen horren berri: "Errusiako albiste-agentziek Defentsa Ministerioa aipatu zuten esanez Errusiak babestutako separatistek Ukrainako Luhansk Oblastaren %93a kontrolatzen dutela orain, [bai] eta Donetsk Oblastaren %54 bat, Donbassa osatzen duten bi eremuak."

#### Martxoaren 28a 
Luhanskeko Herri Errepublikaren arabera, beren indarrek Ivanivka eta Novosadove herriak bereganatu zituzten.

#### Martxoaren 29a 
Martxoaren 29ko azken orduetan, toki-agintariek leherketa batzuen berri eman zuten Errusiako Belgorod hiriaren kanpoaldean, Ukrainako mugatik gertu. TASS agentzia errusiarraren arabera, ukrainar aldetik jaurtigai batek behin-behineko kanpamendu militar errusiar bat jo zuen, gutxienez lau pertsona zaurituz.

#### Martxoaren 30a 
Hurrengo egunean, martxoaren 30ean, Ukrainako indarrek Donetsk hiria bonbardatu zuten berriro, bizitegi-eraikinak harrapatuz.

### Donetsk eta Luhansk Oblasten aurkako errusiar erasoaldia 
[thumb|[Errusia|Errusiaren Orlan 10-motako drone bat, Ukrainako Guardia Nazionalak eraitsia, Luhansk Oblastean, 2022ko apirilean.]]
Errusiak Kiev harrapatzeko erasoaldia bertan berehera utzi ondoren, Ukrainako ekialde eta hegoaldean jarri zuen arreta. Errusiar armada, orduan, Ukraina iparraldeko unitateak ekialdera birbanatzen hasi zen; hala ere, tropa horietako asko ia ez ziren eraginkorrak borrokarako, galera handien ondorioz. Edozein kasutan, Errusiak dozenaka mila tropa pilatzen jarraitu zuen ekialdean, bai eta Donetsk eta Luhansk Oblastak erabat bereganatzeko helburua zuela adierazi ere. Errusiarrek Izium hiria segurtatzea lortu zuten apirilaren 1erako, nahiz eta hurrengo egunetan kokagunearen inguruan borroka gogorrak jarraitu zuten. Errusiak eta errusiazaleek, orduan, Mariupol setiatzen hasi ziren; hasieran, aurrerapen gutxirekin. Hala ere, apirilaren 10rako tropa errusiarrek Mariupolgo ukrainar defentsa-unitateak bi edo hiru fokutan banatzea lortu zuten. Aldi berean, Errusia Sievierodonetsk, Popasna eta Rubizhne bezalako garrantzi estrategikoko hiriak konkistatzen saiatu zen; hala, herri horien aurkako behin eta berriroko erasoak egin zituen apirilaren 10etik aurrera. Apirilaren 16an, Errusiak Mariupolen geratzen ziren defendatzaileei errenditzeko eskatu zien; ukrainarrek ezezkoa eman bazuten ere. Kharkiven bonbardaketak areagotu ziren, bost hildako eta hamahiru zauritu eraginez. BBCk jakinarazi zuenez, egun hartan zehar ere aire-eraso askok Ukraina ekialdeko herri eta hiri anitz izan zuten helburu. Errusiar Indarrek, bitartean, eraso lokalizatuak egiten jarraitu zuten, ukrainar defentsak zundatzeko helburu zutenak. Bitartean, Ukrainak kontraerasoak bideratu zituen iparraldeko ardatzean; ondorioz, hainbat hiri eta herri txiki berreskuratu zituen Kharkiv eta Izium hirietatik gertu.

Apirilaren 18an, Ukrainako funtzionarioen arabera, Errusiak bigarren erasoaldi bat hasia zuen Donbassen, 800 kilometro inguruko fronte batean zehar; egun hartan, gainera, Errusiak 1,260 helburu militar ezberdin jo zituen misil- eta artilleria-erasoen bidez, Errusiako funtzionarioen arabera. Rustam Minnekaiev komandante errusiarrak, geroago, adierazi zuen erasoaldi berritu horren helburua ez zela soilik Donbassa hartzea, baita Ukraina hegoaldea ziurtatzea ere, Errusiak Transnistriarekin lur-lotura bat ezarri ahal izan zezan. Errusiarrek Rubizhne, Popasna eta Marinka hiriak bonbardatu zituzten ere. LHEren komandantea, Mikhail Kistxik, gudu horretan borrokan hil zen. indar partisanoen lanaren ondorioz. Apirilaren 23tik aurrera, Ukrainak hasitako kontraerasoek are gehiago geldiarazten hasi zuten errusiarren aurrerapena.
[thumb|[Sievierodonetsk|Sievierodonetsken suntsitutako eraikina, 2022ko maiatzean, Errusiaren artilleria-suaren ondorioz.]]
Hurrengo egunetan, Errusiak Ukrainako defentsak apurtzeko saiakerak jarraitu zituen, Izium–Donetsk artean pintza bat osatzeko helburuarekin, seguruenik; hala, borrokan izan ziren Sievierodonetsk, Rubizhne, Popasna, Marinka, Kharkiv eta Iziumen. Maiatzaren 4rako, indar errusiarrek atzera egin zuten, hain urrun, ezen bere artilleriaren zatirik handienak ezin baitzuen Kharkiven aurkako erasorik egin. Puntu honetan, *Institute for the Study of Warfare* izeneko ikerketa-erakundeak Errusiako etengabeko eraso operazioak "ez-eraginkor" gisa deskribatu zituen. Maiatzaren 10ean, Ukrainak aurrerapen garrantzitsuak lortu zituen berriro Kharkiven, eta, ondorioz, Errusiak Iziumeko frontearen lerroko indarrak bertatik iparralderantz hedatu behar izan zituen, Kharkiv-inguruko Errusia–Ukraina mugarantz. Bestalde, zibil ukrainarrak erresistentzia-mugimenduak antolatzen hasi ziren. Ondoren, borroka gogorrak izan ziren Dovhenke herrixkan, Izium hiriaren hegoaldean kokaturikoa, Errusiak Sievierodonetsk inguratzen saiatzen jarraitzen zuen bitartean. Azken operazio horretan, Errusia Bakhmuterako errepidea mozten hasi zen. Maiatzaren 15ean, Ukrainako Indarrak errusiar-ukrainar mugara iritsi ziren Kharkivetik gertu, errusiar zein LHEko unitateak atzerarazten zituzten bitartean. Gainera, jakinarazi zenez, hiritar-ezinegona –protesta publikoak barne– areagotzen ari zela Ukraina ekialdeko errusiazaleen eta separatisten artean; bereziki, errusiar indarrei ustelkeria, gaitasun eza eta mobilizazio behartuak leporatzen zizkietelako. Errusiak ere aire- eta artilleria-erasoak areagotu zituen Ukrainako posizioen aurka Izium inguruan; ziurrenik, eraso gehiagoren prestakuntzan. Iparraldeko frontean, Errusiak eta indar separatistek herrixka batzuk berreskuratu zituzten, bai eta beren posizioak gotortu ere, Ukrainako kontraerasoa geldiarazteko helburuarekin. Maiatzaren 23an, indar errusiarrek Lyman hiriareen kontrola hartu eta Avdiivka erasotu zuten. Maiatzaren 24an, indar errusiarrek Pospasnatik eraso egin zuten aurrerantz, Bakhmut, Lysytxansk eta Sievierodonetsk hirietara hurbiltzeko asmoz. Ukrainako Indarrak, gainera, Pospasnatik hego-mendebalderago erretiratu ziren, Bakhmut inguruan beren defentsa-posizioa indartzeko. Egun hartan oraidnik, Errusiak Svitlodarsk bereganatu zuen.

Maiatzaren 30ean, Jurii Sak-ek, Ukrainako defentsa-aholkulariak, adierazi zuenez, "une honetan premiazkoena jaurtiketa anitzeko misil-sistemak dira, MLRS modura ezagunak direnak, une honetan dugun su-irismena baino handiagoa dutelako [zein] ekialdeko artilleria-desoreka zuzentzeko aukera ema[n dezaketelako. Horrek,] noski, jokoa aldatuko [luke]". Hurrengo egunean, maiatzaren 31n, Estatu Batuek laguntza militarreko pakete bat iragarri zuten; besteak beste, Ukrainak eskatutako 80 km-ko irismena zuten doitasunezko misil-sistemak barne hartzen zituena.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak