Triangelu (musika)

thumb|Triangelu baten marrazki zaharra.
**Triangelua** orkestretan erabilitako metalezko perkusiozko musika tresna idiofonoa da, entzuten den soinua metala hagatxo batekin jotzerakoan sortzen den bibrazioaren ondorio baita. Angelu batetik zabalik egoten da triangelua, altzairuz egina da eta soka edo alanbre batetik zintzilik egoten da. Triangelua metalezko, egurrezko edo plastikozko hagatxo batekin eraginez jotzen da. Hagatxoari batidore esaten zaio.

Soinua tresna beraren bibrazioaz sortzen denez, idiofonoen familiako musika tresna da eta tamaina ezberdinetakoak daude. Hala ere, ohikoenak 16, 18 eta 20 cm–koak dira.

Antzinako musika tresna da eta bere jatorria turkiarra izan daitekeela uste da. Orkestra sinfonikoan XVIII. mendearen erdialdean hasi ziren erabiltzen, Europan jatorri orientaleko musika tresnekiko zaletasuna hastearekin batera. Une horretatik, kontzertu lan ugaritan erabili izan da.

Tremoloa batidorea triangeluaren barnealdean mugimendu zirkularrak eginez eta ertzak joz lortzen den soinua da.

## Ezaugarriak 
Instrumentu hau, gaur egun, nahiko erabilia da. Artistek instrumentu hau aukeratzen dute euren ahalmen sortzaile guztia garatzeko, eta honako ezaugarri hauek ditu:

* Triangeluak ez du nota espezifikorik sortzen, sortzen duen soinua zorrotza eta altuera mugagabekoa baita; hala ere, soinuak irekiak edo itxiak izan daitezke, aparatua eusteko posizioaren arabera.

* Triangeluaren berezko ezaugarrietako bat da sonoritate handia duela, sortzen den soinua orkestraren gainetik entzutea eragiten duena.

* Oro har, oso tresna erabilerraza dela esaten da, baina estudioa eta praktika asko behar dira tresna hori ondo erabiltzeko.

* Instrumentuaren forma triangeluarrak, ukitua izateko behar bezala esekitzeko abantaila ematen dio, soka baten bidez esekitzea eta instrumentua estutu gabe bibrazio gehiago sortzea ahalbidetuz.

## Triangeluaren formak 
Barraren forma triangeluarrak harmonikoak goratzen ditu eta oinarrizko tonuari lotutako maiztasun altuagoak sortzen ditu; eta, horren ondorioz, instrumentuak tonuen gaineko igorpena lortzen du.

Gaur egun, musika garaikidearen esparruan, euskarri bati lotuta dauden hainbat triangelu erabiltzen dira. Tamaina eta lodiera ezberdinetakoak izan daitezke, eta hagaxkak material ezberdinetakoak dira artistari, intentsitate ezberdinekin, soinu ugari egiteko aukera ematen diona.

## Triangeluaren zatiak 
Ezaugarri nahiko sinpleko musika-tresna da, altzairuz egindako barra zilindriko mehe batez osatuta dago, eta 2 eta 16 cm bitarteko tamaina aldakorreko triangelu-forman jarrita dago.

Bere behealdeko alde batean, instrumentuaren bibrazioa errazten duen irekidura bat du. Tresna hau erabiltzeko ez da eskuarekin zuzenean heltzen, goiko erpinean oso ondo lotzen den lokarri baten bidez baizik. Edo horretarako egindako zulo batean, instrumentuaren gorputz berean.

Instrumentu hau jotzeko erabiltzen den beste osagai bat metalezko hagaxka bat da. Danborretarako baketa bat ere bai izan daiteke, tresna dardarazten duena.

Gaur egun, instrumentu honen barietate ezberdina dago, hauen tamaina edo lodieraren arabera, musika garaikideak ere dauden hiruki eta baketa kopuru handiarentzako sonoritate aukerak aztertzen ditu, non hagaxkaren kalitatea instrumentuak igorritako soinuen garbitasunaren elementu nagusietako bat den.

## Jotzeko teknika 
Triangeluak soinua sortzen du kolpatzen dutenean, tonu zorrotz eta argietan. Tresna hau erabiltzerakoan irizpide hauek nabarmendu behar dira:

Triangelua behar bezala aukeratu, hainbat tamaina eta aleaziotakoak aurki baitaitezke. Kontuan hartu behar da zer musika mota jo nahi den instrumentu honekin.

Egin ezazu instrumentuari behar bezala eusteko teknika, jotzen duzun bitartean eror ez zaitezen. Gogoratu zure gorputzaren zati batek ere ez duela instrumentua ukitzen, soinuaren kalitatea mugatzen baitu.

Hartu kontuan instrumentua jotzeko erabiliko duzun baketa aukeratzerakoan. Egin beharreko musika-pieza osatzen duten tonu eta soinuarekin bat etorri behar du. Izan ere, hagaxka lodia bada, egurrezkoa edo metalezkoa, tonuak aldatu egiten dira.

Musika-aparatu hau perkusioan, gutxienez hiru lekutan egin dezakezu.

Jakin beharreko triangeluaren datu bitxiak:

* Instrumentua jotzeko teknika du, kanpotik, beheko edo goiko zatitik gertu edo beheko ertzean izan daiteke.

* Soinu harmonikoak sortzea nahiago baduzu, instrumentuaren alboarekin 45 graduko angelua osatzen du.

* Gainera, instrumentuaren aldeekin trino bat egiteko teknika inplementatu dezakezu. Hau da, osatzen duten hiru barrak mugimendu zirkular eta azkarrekin kolpatuz. Hagaxkarekin egiten dena da hiru barrak azkar eta erritmikoki ordena berean jotzea.

## Ikus, gainera 
* Triangelu

## Kanpo estekak