Berriatua

**Berriatua** Bizkaiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, kostaldekoa, Lea-Artibai eskualdekoa. 2024. urtean 1.254 biztanle zituen.

## Izena 
Gogoan izatekoa da *Berriatua* izenaren bukaerako *–a* artikulua dela. Hortaz, herriaren izen osoa erabiltzean honakoa da bidea: *Berriatua, Berriatuarekin, Berriatuan*..., baina *Berriatuko, Berriatutik, Berriatura*...

Merelludi (Milloi) auzoan ere egon zen auzo eskola bat. Hara ere neska eta mutilak joaten ziren.

## Azpiegiturak 
Berriatuak azpiegitura hauek dauzka:
* Osasun zentroa eta botikina
* Herri ikastetxea
* Liburutegia
* Tarine Udal Musika eskola
* Haurtzaindegia
* Mendibarren frontoia
* Ibarra futbol zelaia

Fitxategi:Osasun etxea, Berriatua (Bizkaia).jpg|Osasun etxea
Fitxategi:Frontoia, Berriatua (Bizkaia).jpg|Frontoia
Fitxategi:Hilerria, Berriatua (Bizkaia) 2.jpg|Hilerria
Fitxategi:Berriatuko eskola.jpg|Eskola

## Historia 
Atxurra, Armiña, Lamiña II eta Goikolauko haitzuloetan daude Berriatuko gizakiaren lehen aztarnak. Azken kobazulo honetan gainera, “Goikolauko lepokoa” deritzona aurkitu zuten. Kolore berdeko koilare hau Kristo aurreko 2000. urtekoa da eta Bilboko Arkeologia Museoan dago gordeta.

Berriatuaren gaineko aurreneko idatziak XIV. mendekoak dira. 1327an esaterako, Berriatuko elizatearen barruan Ondarroako hiribildua sortu zen. XV. Mendetik aurrera historia iskanbilatsua bizi izan zuen herriak, armategi bat baino gehiago baitzeuden bertako lurretan. Historikoki Gernikako juntetxeko 24. eserlekua dagokio Berriatuari.

Aranzibia eta Adan Yarzakoa familiek edukitako gatazkek eragina eduki zuten herrian. 1417. urtean, Mantxorako setioaren ondoren, bi familia hauek etsaitu egin ziren. Ondorioz, guda odoltsua gertatu zen Ondarroa eta Lekeitio artean, eta bertan hil ziren Adan Yarzakoaren bi seme eta Aranzibiaren beste bi seme sasiko.

1443an Martin Ruiz Ganboakoak eraso egin zion Aranzibiako dorreari, Pedro Ortiz Aranzibiakoarekin etsaitu zelako, honek Ondarroatik bota zituelako haren ilobak. Ganboakoak 2.000 gerlari batu zituen eta Aranzibia dorretxea erre zuen, eta Pedro Ortiz hil zuten.

1794ko abuztuaren 28an Berriatua eta Ondarroa erre zituzten tropa frantsesek.

1956an sute batek udaletxea erre zuen.

1974an eta herritarren nahiaren aurka, Ondarroaren auzo bilakatu zen Berriatua. Derrigorrezko lotura horrek 1983ra arte iraun zuen. Urte horretako azaroan Bizkaiko Batzar Nagusiek desanexioari baietza eman zioten eta orduz geroztik udalerri propioa osatzen du Berriatuak.

Eustaten arabera, Berriatuak gainditu egiten du estatuko herrien etorkin kopuruaren media. Halako lau herri daude bakarrik EAEn.

Berriatuan bizi diren kanpotarren artean, Senegalekoak dira nagusi (99 pertsona). 45 pertsona Espainiako estatuan jaioak dira. 23 Ekuadorrekoak eta 14 Paraguaikoak. Beste hainbat nazionalitate ere badaude, kopuru txikiagoan.

## Politika 
### 2011ko udal hauteskundeak 
2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetan Berriatua Bizi herri kandidaturak 548 boto (8 zinegotzi) lortu zituen eta EAJk 89 boto (zinegotzi 1). 2011ko ekainaren 11n Imanol Mugartegi Berriatuko alkate izendatu zuten, bigarrenez.

### 2015eko udal hauteskundeak 
2015eko udal hauteskundeetan EH Bilduko hautagaitzak irabazi zuen, Jon Arriola Espilla hautatua izan zela.
thumb|264x264px|Udaletxea

### 2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: 355 boto EH Bildu koalizioak; 227 boto EAJ alderdiak; eta 2 boto PSE-EE alderdiak. Jon Arriola aukeratu zuten berriro alkate.

### 2023ko udal hauteskundeak 
2023ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 388 boto lortu zituen, EAJk 125 eta PSE-EEk 4. Joseba Goienolak hartu zuen alkate makila.

## Kultura 
### Euskara 
[thumb|Berriatuko Damiana Gojenola hiztunaren testigantza. [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako eginadako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]
Berriatuko euskara Mendebaleko euskara edo bizkaiera bertako euskalkia da eta Lea-Artibaiko euskaran dago katalogatuta. Herritarren %93tik gora euskaldunak dira bertan. UEMA elkartean sartuta dago Berriatua.

### Herriko taldeak 
thumb|XIX. mendeko euskarazko idatzia hilerrian
Goikolau elkartea: 2012an sortu zuten herriko ondarea eta historia jaso, artxiboa sortu eta kultura eta euskara bultzatzeko.

### Jaiak 
* Maiatzak 9 : San Gregorio eguna
* Ekainak 29: San Pedro eguna (herriko patroia)
* Uztailak 22: Madalena auzoko jaiak
* Abuztuak 10: San Lorentzo, Asterrika auzoko jaiak
* Irailak 2: San Antolin, Merelludi auzoko jaiak
* Irailak 14: Aita Kurutz ermitako jaiak
* Azaroak 25: 1983ko desanexio urteurrena

### Ondasun nabarmenak 
*Etxepintxoa, fatxada margotua duen eraikina. XVIII. mendea.
*Arantzibia dorretxea, gaur egungo eraikina XVI. mendekoa da.
*Lekoia-Bekoa baserria. XVI. mendea.
*San Pedro eliza: Lehenbiziko San Pedro eliza XII. mendean eraiki zuten orduko sendi ahaltsuek. 1588an berreraiki egin zen eta gaur egun duen berpizkunde garaiko estiloa eman zitzaion. Barruan nabarmenena egurrezko erretaula barrokoa da, bere zutabe salomondar eta guzti.
*Herrian hainbat burdinola zaharren arrastoak daude: Ugaitzaldean (500 urte inguru eduki ahal ditu), Obekola (gero errota bihurtutakoa).

Fitxategi:Torre Aranzibia en Berriatua.jpg|Arantzibia dorretxea.
Fitxategi:Berriatua etxepintatua.JPG|Etxepintxoa.
Fitxategi:Berriatua (Bizkaia) 8.jpg|San pedro elizako kanpandorrea
Fitxategi:San Pedro eliza, Berriatua (Bizkaia) 4.jpg|San Pedro elizako ataria
Fitxategi:San Pedro eliza, Berriatua (Bizkaia) 2.jpg|San Pedro elizako aterpea
Fitxategi:Errota, Berriatua (Bizkaia) 2.jpg|Errota

## Ekonomia 
thumb|Cikautxo
Berriatuko sektore ekonomiko nagusia industria da inongo zalantzarik gabe (%79,1); ondoren datoz zerbitzuak (% 18,3), eraikuntza (%1,3) eta lehen sektorea (%1,2).
thumb|Guenaga arrain kontserba fabrika
Gaur egun egoitza nagusia Berriatuan badauka ere, hainbat fabrika ditu munduko 8 herrialdetan (Espainian, Txekiar Errepublikan, Eslovakian, Errumanian, Estatu Batuetan, Mexikon, Txinan eta Indian), eta 3.000 pertsonatik gorako taldea dauka.

Berriatuko beste kooperatiba bat ere garai berean sortu zen, eta antzeko kezkek bultzatuta. 1975ean eratu zen KIDE, nahiz eta 1979ra arte ez zen produzitzen hasi.

## Berriatuar ospetsuak 
* Juan Mugartegi (1933-2018), bertsolaria.
* Jon Azpillaga (1935-2017), bertsolaria.
* Jose Mari Arregi Laka, *Altzu* (1934-2020), bertsolaria.
* Mikel Anjel Lertxundi (1951), eskultorea.
* Felix Espilla (1962), zesta puntako jokalaria.
* Jagoba Arrasate (1978), futbolari ohia eta entrenatzailea.

= Kirolak =
Futbola: Berriatuko F.T

Zesta-punta: Berriatuako zesta eskola

Txirrindularitza: Berritxuko txirrindularitza elkarti

= Jatetxeak =
Arriola jatetxea

Zentrala jatetxea

Urepel kafetegia

Mendibarren frontoiko jatetxea

= Eskolak =
Haur hezkuntza eta lehen hezkuntzako eskola publikoak daude Berriatuan. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *Berriatua Bizi* webgunea
* Berriatuaz, Lea-Artibaiko Amankomunazgoaren webgunean.
* Herriko albisteak, *11 Barri* agerkarian.