Ruth López

**Ruth Eleonora López Alfaro** (San Salvador, 1977ko irailaren 27a) El Salvadorreko abokatua, notarioa, unibertsitateko irakaslea, gizarte-ikertzailea eta analista da. Giza eskubideen defentsarekin, ustelkeriaren aurkako borrokarekin eta gardentasun instituzionala sustatzearekin duen konpromisoagatik nabarmentzen da. 2024ko abenduan, BBCk munduko 100 emakumeen zerrendan sartu zuen.

## Bizitza 
### Lehen urteak eta ikasketak 
Ruth Eleonora Lopez Alfaro 1977ko irailaren 27an jaio zen San Salvadorren, El Salvadorren. Haurtzaroan, bere familia Nikaraguara joan zen El Salvadorreko gatazka armatuaren ondorioz, eta han bizi izan zen 11 urtez. Ondoren, Kuban bizi izan zen 16 urtez, eta han Zuzenbide ikasketak egin zituen Habanako Unibertsitatean. 1999an graduatu zen, eta atzerriko ikaslerik onena eta Zuzenbide Fakultateko ikaslerik onena izendatu zuten.

### Ibilbide profesionala 
2008an El Salvadorrera itzuli ondoren, Lopez zerbitzu publikoan sartu zen, eta Estatuko hainbat erakundetan jardun zuen. 2008tik 2014ra bitartean, Hauteskunde Auzitegi Gorenean (TSE) lan egin zuen, prozesu demokratikoak eta hauteskunde-gardentasuna indartzen lagunduz. Ondoren, 2014 eta 2019 artean, Gizarte Aseguruaren Salvadorko Institutuan (ISSS) lan egin zuen, gainbegiratze legal eta administratiboko prozesuetan parte hartuz, eta kanpoan dauden salvadortarrentzako eta langile independenteentzako estaldura zabaltzea sustatuz.

Horrez gain, Lehiaren Superintendentziaren Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen 2014tik 2021era, eta bertan merkatua arautzera bideratutako praktika legalak bultzatu zituen. Bere kudeaketapean, 8 milioi dolarretik gorako isunak jarri zizkieten enpresei, hainbat sektore ekonomikotan lehiaren aurkako praktikak egiteagatik.

Goi-mailako hezkuntzako hainbat erakundetan ere jardun du Lópezek, eta Zuzenbidearen profesionalen belaunaldi berriak prestatzera bideratu du bere lan akademikoa, giza eskubideei, zuzenbide-estatuari eta gardentasun instituzionalari buruzko ikuspegi kritiko batekin. Katedrak eman ditu merkataritza-zuzenbidea bezalako arloetan eta, gaur egun, Erdialdeko Amerikako Unibertsitatean aholkulari eta irakasle elkartu gisa dihardu.

## Aktibismoa eta giza eskubideen defentsa 
Lopez giza eskubideen eta gardentasunaren defendatzaile aktiboa izan da El Salvadorren. Cristosal erakundeko Ustelkeriaren Aurkako eta Justiziako Unitateko buru denetik, ustelkeriari, giza eskubideen urraketei eta botere gehiegikeriei buruzko ikerketak eta salaketak gidatu ditu. Publikoki zalantzan jarri du TSE bezalako erakundeek prozesu demokratikoak bermatzeko duten gaitasuna, eta funts publikoen kudeaketan dagoen gardentasun falta eta gobernu egituretan dagoen botere kontzentrazioa kritikatu ditu.

## Auzi penalak 
2025eko maiatzaren 18an Ruth Eleonora Lopez atxilotu egin zuten Polizia Nazional Zibileko agenteek, Errepublikako Fiskaltza Nagusiak (FGR) emandako atxilotze agindu administratibo bat betez. Salvador Sanchez Cerenen administrazio garaian Eugenio Chicas funtzionario ohiaren aholkulari gisa egindako lanagatik salatu zuten.

Atxilotu ostean, Lopez 40 orduz egon zen inkomunikatuta, eta senideek eta haren talde legalak ez zuten haren berririk izan. Egoera hori epe laburreko desagertze behartutzat salatu zuen Cristosal erakundeak, gardentasun falta eta berme prozesalak ez betetzea salatuz.

Lopez atxilotu eta bi aste baino gehiagora aurkeztu zen epaile baten aurrean, Konstituzioak ezarritako 72 orduko muga gaindituta. Hala ere, agintariek argudiatu zuten 2022ko martxotik indarrean dagoen salbuespen erregimenak baimentzen duen 15 eguneko epearen barruan zegoela prozedura.

Ondoren, Fiskaltzak Lopezen aurkako inputazioa aldatu zuen, legez kanpo aberastea egotzita. Horri erantzunez, Cristosalek habeas corpus eskaria aurkeztu zuen Justizia Gorte Goreneko Konstituzio Arloko Aretoan, berehala askatzeko eskatuz eta bere atxiloketaren arbitrariotasuna salatuz.

El Salvadorreko eta nazioarteko hainbat erakundek, Human Rights Watch eta New York Hiriko Abokatuen Elkarteak barne, Lopezen atxiloketarekiko kezka adierazi dute, giza eskubideen defendatzaileen eta Nayib Bukeleren gobernuaren kritikoen aurkako errepresioaren partetzat hartuz.

## Aintzatespenak 
* 2024ko abenduan, BBCk Ruth Eleonora López sartu zuen munduko 100 emakumeen zerrendan, El Salvadorren ustelkeriaren aurkako borrokan eta giza eta hauteskunde eskubideen babesean egindako lana azpimarratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak