Hego Kivu

**Hego Kivu** (; swahiliz: *Mkoa wa Kivu Kusini*) Kongoko Errepublika Demokratikoko ekialdeko probintzia da. Iparraldean Ipar Kivurekin du muga, mendebaldean Maniemarekin, eta hegoaldean Tanganyikarekin; ekialdean Ruanda, Burundi eta Tanzania ditu mugakide. 64.791 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 5.772.000 biztanle zituen 2015ean. Hiriburua Bukavu da, eta beste hiri nagusia, Uvira.

Frantsesaz gain, ofiziala, swahili da hizkuntza nagusia.

## Geografia
Laku Handien zonaldean kokatzen da, Rift Haran Handian, mendebaldeko adarrean. Ipar-ekialdean, muga egiten, Kivu lakua dago, Idjwi irla luzeaz, probintziaren parte. Eta hego-ekialdeko mugan, Tanganyika lakua. Ruzizi ibaia isurtzen da bi laku handi horien artean. Hego Kivu lurralde menditsua da, oro har, iparraldean Kahuzi-Biega Parke Nazionala du, Kahuzi eta Biega sumendi itzaliekin, 3.308 eta 2.790 metroko altuera dutenak.  Eta mendebaldean, berriz, Itombwe Erreserba Nazionala dago. 

## Eskualdeak 
Bukavu hiriburuaz gain, Hego Kivu zortzi eskualdetan banatuta dago, tamaina ezberdinetakoak. Ipar-mendebaldetik hego-ekialdera:

* Shabunda: ia mendebalde osoa, 25.000 bat km2, eta biztanleria-dentsitate txikiena.
* Kalehe: 5,057 km2, Kivu lakuaren mendebaldean, milioi bat biztanletik gora 2025ean. 
* Idjwi: 350 bat km2, Kivu lakuko izen bereko irla, eta inguruko irlatxoak.
* Kabare: Kivu lakuaren hego-mendebaldean.
* Mwenga: 11,172 km2, milioi bat biztanletik gora.
* Walungu: 1,800 bat km2, ia milioi bat biztanle.
* Uvira: 3,146 km2, Tanganyika lakuaren ipar puntan, ia milioi eta erdi biztanle.
* Fizi: 15,864 km2, hegoalde osoa, bi milioi biztanle inguru.

## Historia
"Kivu" izenak ospea hartu zuen David Livingstone 1867an Uvira aldean ibili izan zenean eta bertako biztanleengandik izena ikasi zuenean. Henry Morton Stanley esploratzaileak 1871an Ujijin topatu, Tanganyka lakuaren Tanzaniako ertzean, eta elkarrekin ibili ziren, bolada batez, zonaldea esploratzen, Stanley Europara itzuli eta Leopoldo II., Belgikako erregearen alde lanean hasi baino lehen.
thumb|305x305px|Hego Kivuko eskualdeak
Hego Kivuren historia administratiboa Leopoldo II. erregearen Kongoko Estatu Askearen garai kolonialetik dator. Belgikako estatuaren menpera pasa ondoren, Ekialdeko Probintzian sartu zen, Stanleyville (gaur egungo Kisangani) probintziako hiriburu zelarik. Independentziaren ondoren, 1962an probintzia estatusa lortu zuen, baina 1965ean Mobutu Sese Sekoren erregimenaren garaian barruti bat izatera pasa zen, Kivuko probintziaren barruan. 1988an berriz ere hiru probintzia bereizitan birdefinitu zena: Ipar Kivu, Hego Kivu eta Maniema.
thumb|300x300px|Fizi aldeko mendiak
Kongoko Lehen Gerraz geroztik (1996–1997), Hego Kivuk gatazka armatu eta ezegonkortasun etengabeak jasan ditu, batez ere Kongoko Bigarren Gerra (1998–2003) eta bere ondoriozko gatazketan. Probintzia hainbat talde armaturen gudu-zelaia izan da, besteak beste, Kongo-Zaire Askatzeko Indar Demokratikoen Aliantza (AFDL), Ruandako Armada Patriotikoa (RPA), Kongoko Demokraziaren Aldeko Bilgunea (RCD), Mai-Mai tokiko komunitateetan oinarritutako miliziak. Baita Martxoak 23 Mugimendua (M23) ere, 2025ean otsailean Bukavu hiriburua hartzera iritsi zena. 

Baliabide naturalen gaineko lehiak bultzatutako segurtasun ezak giza eskubideen urraketa larriak, zibilen lekualdatzeak eta krisi humanitarioak eragin ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak