Acreko Gerra

**Acreko Gerra**, (Brasilen  deitua; Bolivian  deitua) 1899 urtetik 1903. urtera arte Bolivia eta Brasilenarteko guda bat izan zan, guda, Peruko lurraldeetan ere eragin zuena. Gudan Acre lurraldearen jabetzaz eztabaidatu zuten, kautxo zuhaitzak eta urre-meategiak beteta dagoen lurraldea.

## Arrazoia 
XIX. mendearen amaieran, demanda bat jarri izan zan europar kautxo industriaren aurka, hori izan zan Bolivia eta Brasilen gudaren arrazoietako bat. Komertzioa kontrolatzeko, 1899. urtean, Puerto Alonso Aduana eraiki zuten, Purus ibaiaren ezkerraldean, eta ideia ez zuen gustokoa izan Ramalho Juniorrek. Hori gatazkaren hasiera eragin zuen. Gatazka, bi denboraldi desbardinetan bereiztu egiten da, lehenengoa, 1899. urtean hasi zen, aldiz, bigarrena, 1902 urtean izan zuen hasiera.

## Lehengo fasea 
Gudaren lehengo ekinaldia, 1899. urtean hasi zen, Amazonas Estatuaren gobernadorea, Ramalho Juniorrek okupazioa legez kanpokoa zala salatu ebanean, horretaz aparte, gobernadoreak ere salatu zuen Boliviako jendea lapurtu eta biolentzia eragin egiten zuen hainbat kasu egiten zuela. Boliviak, Acre lurraldera gudariz egindako 3 zutabe bidali zituen, La Paz hiritik. Ramalho Junior, Luis Gálvez Rodríguez de Árias kolonizatzaile espainiarra konbentzitu zuen bere burua sezesionisten buru jartzeko. Acre lurraldean hori gertatzen ari zen bitartean, Brasilgo Manaus hirian, mugimendu separatista laguntzeko eta indartzeko mertzenario zibilen alderdi bat antolatu zen, Alberto Moreira Juniorren aginpean.

### Asaltoa 
1899. urteko maiatzaren 3an, Luis Galvez Rodriguez espainiar abenturazale eta kolonizatzailea zuzendutako hainbat pertsona Puerto Alonso eraso egin zuen, aduanaren agintariak bortizki baztertuz. Egoeraz ia konturatu gabe, Boliviako lehendakari berriak, José Manuel Pandok, hasiera batean espedizio zutabe txiki bat bidaltzearen ideia izan zuen, Pedro Kramer, La Pazeko abokatua, espedizio zutabearen burua izanda. Boliviako ordezkaritza 1899ko abenduaren 19an heldu zen Puerto Alonsora, garai horretan esploratu gabe zegoen oihan handietan zehar bidai luze bat izan eta gero. Boliviarrak Puerto Alonson sartzerakoan, aduana hutsik aurkitu zuen, Brasilgo jendea herri hori abandonatu egin zuelako. Hurrengo egunean, hau da, abenduaren 20an, Pedro Kramer abokatua hil egin zen bidaia luzean hartutako gaixotasun tropikal gogor baten ondorioz, gaixotasuna, sukar horia izena zuen. Ladislao Ibarrak, Pedro Kramer ordezkatu zuen, bigarren agintaria zalako. Urte bat eta gero, 1900eko urtarrilaren 12an, hainbat Brasildar, Luis Gálvez Rodriguez agintari bezala berriro izanda, Puerto Alonso beste behin eraso zuten. Hiru orduko borroka gogorren ostean, Boliviako defendatzaile batzuk Brasilgo hainbat frankotiratzaile aurrean amore eman zuten, eta horrek boliviarrak Puerto Alonsotik kanporatu egitea eragin zuten.

## Bigarren fasea 
Gudaren bigarren sasoia, Pando jeneralaren Boliviako gobernuan izan zen, atzerriko konpainiak bultzatzea Acren aberastasuna esplotatzeko, The Bolivian Syndicate izeneko enpresa estatubatuarrarekin kontratua egin zen, Aramayoko Ituna sinatuz. Brasilgo eta Peruko Atzerri Ministerioak ez eben ondo errekzionatu, eta azalpen formalak eskatu zioten enpresa boliviar-amerikarrak Acren egoteari buruz. Brasilgo Atzerri ministro berriak, Rio Brancoko baroiak, adierazi zuenez, berak ere ez zuen Amazonan atzerriko nazioarteko intersen presentziarik onartzen, eta berehala bertan behera utzi egiteko eskatu zuen. 1902ko abuztuaren 6an, Amazonasen Gobernuak lagundutako altxamendu sezesionista bat izan zan, José Plácido de Castro soldaduak zuzendutako beste seringueiro batzuekin batera, Xapuri eremua hartu eta 1903ko urtarrilaren 27an “Acre Estatu Independentea” izendatu zuten, eta ia berehala Brasilera batzeko eskatu zuten. Castro, Estatu Batuetako batasunaren balizko presentzia eskualdean ezabatzea zuen lehentasuna bezala. Berriz ere, Puerto Alonsori lekua jarri zion Boliviako beste posizio batzuk okupatuz.

## Petrópolisko Ituna 
Petrópolisko Ituna, 1903eko azaroaren 17an Bolivia eta Brasil arteko bake-ituna izan zan, Brasilen kokatuta dagoan Petrópolis hirian, egindakoa, baina tratua ez zen indarrean hartu 1904ren martxoak 10erarte. Tratatuan, Boliviak 191.000 km2-ko azalerako lurraldea utzi zuen, gehienbat Acre egungo estatuari dagokiona, Brasileri. 1867. urtean, Ayacuchoko Itunarekin batera, Bolivia beste 164242 km2 utzi egin zuen, km2 horrek, Brasilek Amazonas estatuari eman ziona. Petrópolis tratuaren barruan, hainbat baldintza daude.
* Acre eta Paraguai ibaiaren gertu dauden lurralde txikiak egokitu, guztira 3.000 km²-koak.
* San Antonioko portutik trenbide bat eraiki, Madera ibaian, Guayaramerinerarte.
* Boliviari Brasilgo ibaiak erabiltzea salgaiak Atlantikora garraiatzeko utzi.
* Boliviar gobernuari 2.000.000,00£ ordaindu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://es.scribd.com/doc/177005514/Por-Que-Se-Produjo-La-Guerra-Del-Acre
* https://www.ibolivia.org/guerra-del-acre-1899
* https://www.wikiwand.com/es/Tratado_de_Petrópolis