Miren Arzalluz

**Miren Begoña Arzalluz Loroño** (Bilbo, Bizkaia, 1978) moda historialaria eta ikertzailea da. Munduko Balentziagaren aditurik handiena da.  

2017an Etxepare Euskal Institutuaren zuzendari urtebete aritu ostean, Parisko Palais Galliera moda-museoa zuzentzera joan zen. Palmares horretan modako beste izen handi batzuen jarraitzaile da, hala nola, Paul Gaultier, Teresa Helbig edo Pablo Coppola.

2024ko azaroan Bilboko Guggenheim museoko zuzendaria izendatu zuten, Juan Ignacio Vidarteren ordez,  patronatuaren esanetan «Tokiko balioak eta balio globalak integratzeko duen gaitasunarengatik».

2025eko abenduaren 16an, Espainiako Gobernuak Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion kulturaren munduko 35 pertsona ospetsurekin batera. 

## Bizitza 
Xabier Arzalluz EAJko presidente ohia aita zuen, eta Begoña Loroño Bilbao galdakoztarra ama; Begoña Monika Lekunberri andereño ohiarekin ibili zen ikasten, ikastetxera joan aurretik. Historian lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean. Ondoren, Londresera joan zen bizitzera. Han, pare bat Master egin zituen: Politika Konparatuko  London School of Economics-en, eta Jantziaren Historian, Courtauld Institute of Art-en. 2006ko urtarriletik 2013ko uztailera, zazpi urtez  Cristobal Balenciaga Fundazioko erakusketa eta bildumaren arduraduna izan zen Getarian. Munduko Balentziagako aditurik handiena da. 1977an sortutako erakunde hori gidatzen duen lehen atzerritarra da. Museoak 90.000 pieza ditu eta 200.000 bisitari urtean. Museoak erakunde turistikoak bilakatu dira. 

## 2023an *Donostia, moda-eszena* erakusketa 
Kutxa Fundazioaren Fototekaren 50 urteurrenaren harira, 2023ko ekainetik urriaren 15era, Kubo aretoan *Donostia, moda-eszena* erakusketa gidatu zuen Arzalluzek. Erakusketaren katalogo bat ere osatu zen, Arzalluzen testuekin.

XX. mendearen hasieran, udaro, burgesia eta aristokraziaren opor leku nagusietako bat izan zen Donostia. Goi joskintzako piezarik berrienak eta dotoreenak soinean zituztela ibili ohi zen jendea eta, horrela, Biarritzekin (Lapurdi) batera, hiria modaren erdiguneetako bat bihurtu zen nazioartean. Kalean, hondartzan, kirol ikuskizunetan, dantzaldietan... edonon topatzen zuten aukera beren jantziak erakusteko. Baita besteenak ikusteko ere. Bi norabideko erakusleihoa zen, beraz, Donostia garai hartan. Miren Arzalluz Loroño erakusketaren komisarioren hitzetan«*Modak funtsezko rola jokatzen zuen harreman sozialetan, ikusteko eta ikusia izateko hiri modernoetako dinamika hartan»*. Kutxa Fundazioaren Fototekaren Bildumak dituen 1,5 milioi argazkietatik 120 hautatu ziren. 1973an, Udal Aurrezki Kutxak, Photo Carte eta Foto Marin Donostiako argazki denden funtsak erosi zituen, eta bi bilduma horietakoak dira ikusgai jarri zituzten guztiak, orduko bizitzaren lekukotasuna ematen dutenak.

#### Sasoiko emakume langileak 
Arzalluzek azaldu zuenez, bereziki Lehen Mundu Gerrako urteetan, beren bezeroei segika, Europako moda etxe askok aukeratu zuten euskal kostaldea beren dendak jarri eta modari lotutako jarduerak antolatzeko. Hala, hiriko bizilagun eta denda ugarik ere arlo horretan lan egitera jo zuten, emakumeek bereziki. Haiek izan ziren protagonista aretoaren lehen gunean: *Modistak eta sastreak. Ofizioa eta bikaintasuna* izenburupean, andrazko sastreak, kapelagileak, probatzaileak, brodatzaileak, oihal ebakitzaileak eta beste ageri ziren argazkietan.

*Modisten eta sastreen* guneaz gain beste lau eratu ziren. *Hondartza-eszenak. Estilo eta askatasuna* gunean, Kontxako irudiak izan ziren nagusi, bainurako arropen bilakaeraren lekukoak. *Hiri-eszenak. Ikustea eta ikusia izatea* gunean: hotelak, jatetxeak, dendak, kafetegiak, pasealekuak, antzokiak,  Lasarte-Oriako hipodromoko zaldi lasterketak, Txofreko plazako zezenketak... ziren jendearen erakustoki. ''Eliteko kirolak. Erosotasuna eta 'sport' moda* gunean ariketa fisikoa egiteko diseinatutako arropa ere modaren parte bihurtutakoa erakutsi zen. Bostgarrena *Bizitza soziala. Luxua eta sofistikazioa* gunea izan zen. Hiriko sasoiko programazioa ere ikusteko aukera eman zen.

## Argitaratutako lanak 
* 2010ean *Cristóbal Balenciaga: la forja del maestro (1895-1936).* 
* 2024an Felicidad Duce saria, sektoreari egiten dion ekarpenagatik eta nazioartean duen garrantziagatik. 

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2025ean, Espainiako Gobernuak Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Miren Arzalluzekin: «*Yo llevo chaquetas y camisas de mi padre*» *Correo'' 2024.02.18
* Miren Arzalluz komisario lanean: Donostia, moda-eszena' erakusketak XX. mende hasierako jantziak eta aberats giroa. *Bi norabideko erakusleiho bat*, Berria 2023.06.22
* Elkarrizketa: Beti izango dut helburu museoen arteko lankidetza areagotzea  Berria, 2025.02.13
* Miren Arzalluz: "Nire asmoa ez da iraultza bat egitea", Berria, 2026-02-22