open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hego uhartea

**Hego uhartea**, (; ) Zeelanda Berriko hegoaldean dagoen uharte nagusia da. XIX. mendean *Middle Island* eta *New Ulster* izenak hartu zituen, "Hego uhartea" Stewart izanda.

151.215 km2-ko azalera edukita, munduko 12. uharterik handiena da.

Biztanle gehienak ekialdeko kostaldean bizi dira, bereziki Christchurch eta Dunedin hirietan (ia 500.000 pertsona). Mendebaldeko kostaldean, aldiz, hiririk handiena Greymouth da, ia 10.000 biztanlerekin.

## Eskualdeak 
* Canterbury
* Marlborough
* Nelson
* Otago
* Southland
* Tasman
* West Coast

## Hiri nagusiak 
* Christchurch: 367.700 biztanle (2005).
* Dunedin: 114.700 .
* Invercargill: 48.200.
* Nelson: 44.500.
* Greymouth: 9.528.
* Queenstown: 9.251.
* Balclutha: 4.104.

## Inguru naturala 
Hegoaldeko Alpeak hemen kokatuta daude, Aoraki/Mount Cook (3.754 m) mendirik handiena izanda.

Te Anau lakua (44 km2) uharteko handiena da.

Halaber, hiru parke nazional daude uharte honetan: Westland, Mount Aspiring eta Aoraki/Mount Cook Parke Nazionalak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Auckland

**Auckland** (ingelesez,  ahoskatua) edo **Tāmaki-makau-rau** zein **Ākarana** (maorieraz) Zeelanda Berriko hiririk handiena da, Ipar Uhartean kokatuta dagoena.

1.440.300 biztanle zituen 2022ko ekainean. Herrialdeko hiriburua Wellington den arren, Auckland hiri handiena da eta hiriburu ekonomikoa ere.

Europar jatorrikoak gehienak diren arren, aniztasuna gero eta handiagoa da, eta asiar biztanleak hiriko biztanleen %31 izatera iritsi ziren 2018an. Atzerrian jaiotako biztanleak ere asko dira, %39a. 

Inguruko muinoak oihan tropikalez estalita daude, eta paisaia 53 gune bolkanikoz zipriztindua dago. Hirigunearen erdialdeak istmo estua hartzen du Tasmaniako itsasoko Manukau Harbour eta Ozeano Bareko Waitemata Harbour portuen artean. Bi ozeano desberdinetan portu bana duen munduko hiri bakanetakoa da.

## Klima 

## Historia 
* 1840tik 1865 arte herrialdeko hiriburua izan zen.

## Demografia 
"Munduko hiri polinesiarrik handiena" deitzen zaio, Aotearoako maoriez gain, Ozeaniako beste nazio batzuetatik (Cook Uharteak, Niue, Tokelau, Samoa, Tonga) joandako komunitateek biztanleriaren ehuneko adierazgarria osatzen dutelako. Ozeano Bareko uharteetan jatorria dutenak % 14 dira Auckland eskualdean eta % 28 Manukau izeneko udalerrian.

## Erakundeak 
* Auckland Grammar School, hiriko eskola zentro ezaguna da.

## Pertsonaia ezagunak 
* Edmund Hillary (1919-2008), mendizale eta esploratzailea jaio zen bertan.

## Herri eta hiri senidetuak 
Aucklandek honako hiri senidetuak ditu
*  Brisbane - Australia
*  Guangzhou - Txina
*  Ningbo - Txina
*  Qingdao - Txina
*  Hamburgo - Alemania
*  Galway - Irlanda
*  Fukuoka - Japonia
*  Tomioka - Japonia
*  Shinagawa - Japonia
*  Kakogawa - Japonia
*  Utsunomiya - Japonia
*  Busan - Hego Korea
*  Pohang - Hego Korea
*  Nadi - Fiji
*  Taichung - Taiwan
*  Los Angeles - Estatu Batuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Auckland hiriko webgune ofiziala
Kyuss

**Kyuss** Palm Springseko (Kalifornia) Stoner rock taldea.

## Historia 
Jatorrizko taldekideak, John García (abeslaria), Josh Homme (gitarra), Brant Bjork (bateria), eta Chris Cockrell (baxua).

Kyuss Palm Desert-en (Kalifornia) garatu zen 80. hamarkadaren amaieran, eta denborarekin Stoner rockaren ikonorik garrantzitsuenetariko bat izan zen. Nahiz eta bere lehenengo saiakera musikagintzan Sons of Kyuss izenekin izan, 1990ean grabaturiko ep bat izen berarekin, honen ostean gertatu zen izenaren murrizpena gaur egun ezagutzen duguna euki arte; momentu hartan Nick Oliveri taldean sartu zen Chrisen ordez. Urte bat geroago "Wretch" grabatu zuten eta 1992an "Blues for the Red Sun" Chris Gossgatik (Masters of Reality) ekoiztuta, honek beraien diskoak grabatzen segi izan zen eta harekin lortu zuten taldearen hain bereziko soinua.

1994an "Sky Valley" grabatzen dute Scott Reederen The Obsessed taldekide ohiaren eranspenarekin Oliveri-ren ordez. Hurrengo tourean Alfredo Hernández taldean sartzen da Bjork-en lekua artzen (honek taldea barne arazoengatik utzi zuen, eta geroago Fu Manchun sartu zen), eta honela "...And the Circus Leaves Town" grabatu zuten, azkenengo disko ofiziala, baina taldearen behin betiko banantzea bi urte beranduago gertatu zen.

Gaur egun Kyusseko partaide ohiak beste proiektuetan sartuta daude : John García Hermanon, Josh Homme Queens of the Stone Ageen, Eagles of Death Metalen eta Desert Sessionsetan; Nick Oliveri Mondo Generatoren, Brant Bjork Brant Bjork and the Brosen, Alfredo Hernandez Orquesta del Desierton eta Scott Reeder, Butcheren eta bere bakarlariko proiektuan.

Nahiz eta Kyuss bizitza laburreko taldea izan, arrakasta handi bat ez eduki izanagatik eta Joshua Homme, bere gitarra-jotzailearen aldi bateko etsipenagatik esaten denez, talde liluragarri bat da, teknikoki nabarmena eta azken urteetako rockean eragin handikoa.

Haien riff astunen atzean (baxua eta gitarra DO-n afinatzen ziren MI-ren ordez, normalean izaten diren 4 semitono azpitik, gaur egungo *Queens of the Stone Age* bezala), 70. hamarkadako rock tankera eragingarri bat dago.

2010-ean bilketa Ospetsua publikatu dute formazio originaleko 3 taldekideak (John Garcia, Brant Bjork eta Nick Olivieri) bira bat burutuko dute hurrengo urtean zehar, data gehienak Alemaniako sala ospetsuetan dira.

## Diskografia 
* *Sons of Kyuss* - 1990, Biniloan argitaratuta eta aurkitzeko oso zaila
* *Wretch* - 1991
* *Blues for the Red Sun* - 1992
* *Sky Valley* - 1994
* *...And the Circus Leaves Town* - 1995
* *Mercurious Pools *1995, Ez-ofizialeko zuzenekoa

## Kanpo estekak
Christchurch

**Christchurch** edo Ōtautahi (maorieraz "Tautahiren lekua") Zeelanda Berriko bigarren hiririk handiena da, Auckland ondoren.

Hego Uhartearen ekialdeko kostaldean eta Canterbury eskualdean dago.

359.900 biztanle zituen 2005ean.

## Klima 

## Historia 
thumb|ezkerrera|Hiriko katedrala 2011ko lurrikara baino lehen.

* Arkeologia ikerketen arabera inguru honetako lehenengo biztanleen aztarnak 1250 ingurukoak izango ziren, "moa" jende ehiztarienak hain zuzen ere.
* XVI. mendean "waitaha" tribua heldu zen, eta honen ostean "Ngati Mamoe" eta "Ngāi Tahu" tribuak. Azken hauek izan ziren bertan europarrak topatuko zituztenak.
* 1850eko abenduaren 16an iritsi ziren 4 itsasontzitan Londresko *"Canterbury Association"* izeneko eliz-elkarteak bidalitako lehenengo 792 erromes.
* 1863an Zeelanda Berriko lehendabiziko trenbide publikoa zabaldu zuten Ferrymead eta Christchurch lotuz.
* 1881ean hiriko katedral anglikanoa, neogotiko estilokoa, kontsakratu zuten. Hurrengo urteetan hiru lurrikara jasan zituen, baina kalterik handienak 2011koaren ostean pairatu zituen.
* 2010eko irailaren 3an 7.1 graduko lurrikarak kalte materialak eragin zituen hirian.
* 2011ko otsailaren 22an beste lurrikara batek hiria jo zuen, oraingo honetan bortitzagoa 6.3 graduko magnitudea eduki arren. Izan ere, 150 hildako baino gehiago laga zuen.

## Antartikarako abiapuntua 
Christchurchek historikoki garrantzitsua izan da Antartikako esploraziorako, izan ere Robert Falcon Scottek eta Ernest Shackletonek Lytteltongo portua erabili zuten abiapuntu moduan XX. mendeko hasieran. Horrekin lotuta, hainbat material ikusgai dago gaur egun hiriko Canterbury Museoan. Halaber, "International Antarctic Centre" izeneko zentroa zabalik dago bisitarientzat.

Bestela, izoztutako kontinentearekin loturak aireportuaren bidez egiten dira azken hamarkadotan.

## Arkitektura 
Arkitekturak eragin ingelesa du, Europako elementuekin, eta arkitektura neogotikoaren hainbat adibide daude. Gehiengoaren maorien kultura ere hor dago.

Eraikin asko suntsitu ziren 2010 eta 2011ko lurrikaretan, horien artean Sakramentu Guztiz Santuaren katedral katolikoa eta Katedral anglikanoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
 Christchurch hiriko webgune ofiziala
Hamilton (Zeelanda Berria)

**Hamilton** edo **Kirikiriroa** (maorieraz) Zeelanda Berriko laugarren hiririk handiena da, Auckland, Christchurch eta Wellington ondoren. Ipar Uhartean dago kokatuta, Waikato eskualdean.

2005ean 133.700 biztanle zituen eta asko hazi da azken urteotan. Waikato eta Wintec (Waikatoko Institutu Teknologikoa) unibertsitateetara ikasle asko datoz.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hamilton hiriko webgune ofiziala
Balclutha

**Balclutha**, maorieraz **Iwikatea**, Zeelanda Berriko hiria da, Hego Uhartean Otago eskualdearen barruan dagoena Invercargill eta Dunedin hirien artean.

Gaelikozko izenak (*Baile Chluaidh*) bere jatorri eskoziarra erakusten du.

4.104 biztanle zituen 2001ean.

## Kanpo estekak
Sardexka

eskuinera|thumb|300px|Metalezko sardexka bat
**Sardexka** alde batean kirtena eta bestean hortz puntadunak (eskuarki hiru edo lau) izaten dituen tresna da. Janaria zulatzeko, atxikitzeko edo garraiatzeko erabiltzen da, batez ere janariak prestatzeko eta ahora eramateko helburuarekin; zehazki, erabilera ohikoena da janaria ahora eramatea, edota janari puska bati eustea puska hori prestatzen edo mozten dugun bitartean. Lehenengo aldiz Mendebaldeko Europan erabili zen. Hala ere, gaur egun mundu osoan erabiltzen da.

Hainbat sardexka mota dago, erabileraren arabera. Adibidez: haragietarakoa, arrainetarakoa edo azkenburukoetarakoa.

## Historia 
eskuinera|thumb|250px|Sardexka klasiko bat

Oldani Klasikoan eta Erromatar Inperioan antzeko tramankuluak izan ziren arren, sardexka benetan agertu zen lehen aldia 1077. urtean izan zen. Esan ohi da tresna hau Carlus Verius asmatzaile ospetsuak asmatu zuela, eta 1070. urtean. Sardexka Konstantinopolistik heldu zen Europara, XI. mendearen hasieran, Konstantino Ducas bizantziar enperadorearen alaba Teodoraren eskutik. Veneziara eraman zuen Domenico Selvorekin ezkondu zenean. Teodora, ekarri zituen tramankulu berriak zirela eta, ez zen ondo ikusia gizartean, eta horren ondorioz sardexkak ez zuen hedapen handirik izan garai hartan ere.

Frantzian egin zen ospetsu, XVI. mendean, Katalina Mediciri esker, hark sartu baitzuen Frantziako Gorteetan, Henrike II.a Frantziakoarekin ezkondu zenean. Katalinak, sardexka, jateko erabiltzeaz gain, sorbaldan hazka egiteko ere erabiltzen zuen. Tresna honek ez zuen zabalpen handirik lortu XVIII. mendera arte, bere ospe itxuratiarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ipar uhartea

**Ipar uhartea** (; ) Zeelanda Berriko iparraldean dagoen uharte nagusia da.

113.729 km2-ko azalera edukita, munduko 14. uharterik handiena da. Zeelanda Berri osoko % 76a inguru bertan bizi da. Izan ere, Auckland herrialdeko hiririk handiena iparraldeko muturrean eta Wellington hiriburua hegoaldekoan uharte honetan daude.

Maorierazko hiztun gehienak uharte honetako iparralde eta ekialdeko eremuetan bizi dira, Northland eta Gisborne eskualdeetan zehazki.

## Eskualdeak 
* Northland
* Auckland
* Bay of Plenty
* Gisborne
* Waikato
* Taranaki
* Manawatu-Wanganui
* Hawkes Bay
* Wellington

## Hiri nagusiak 
Hauek dira 100.000 biztanletik gora duten uharteko 5 hiri nagusiak:

* **Auckland** (Auckland): 1.467.800 biztanle (2019).
* Wellington (Wellington): 215.400 biz.
* Hamilton (Waikato): 169.300 biz.
* Tauranga (Bay of Plenty): 135.000 biz.
* Lower Hutt (Wellington): 104.900 biz.

## Inguru naturala 
* Tongariro Parke Nazionala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Tongariro Parkeari buruzko informazioa
Invercargill

**Invercargill** edo Murihiki maorieraz Zeelanda Berriko hiria da, Hego Uhartearen hegoaldeko muturrean eta Southland eskualdean dagoena.

2010ean 52.400 biztanle zituen.

Eskoziarrek populatu zuten bai eta gaelikozko izena eman ere.

## Klima 

## Auzoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Invercargill hiriko webgune ofiziala
Darréu

**Darréu-mocedá nacionaliego** Andecha Asturreko gazte erakundea da, baina Andechatik independente izanik.

Darréu erakunde nazionalista eta ezkertiarra da, eta nazionalisten eta independentisten ordezkaria izan nahi du. Erakunde hau asanblearioa da, non 30 urtetik beherakoek parte hartu dezaketen.

## Kanpo estekak 
*  Darréu-Mocedá Nacionaliegoren webgunea
Adreilu

thumb|250px|Adreiluz eraikitako horma bat.

**Adreilua** harri artifiziala da, normalean buztinez egindako bloke laukizuzena. Esku bakarrez eramangarriak, eta erraz erabiltzekoak izan behar dte, pisu arinekoak eta forma sinpledunak.

Buztina labean gogortuz eratzen da adreilua. Herrialde beroetan, eguzkitan lehortuz eta gogortuz ere egin izan da. Badira hormigoiz edo mortairuz egindakoak. Antzinako garaitik erabili izan den elementua da.

Hormak eta tabikeak egiteko erabiltzen dira nagusiki, baita zoruetan ere. Adreiluak normalean mortairuz itsasten dira elkarrekin, nahiz eta pilaketa soilaz eraikitzeko teknikak ere badiren. Horman adreiluak ezartzeko disposizioari zoladura, apareilua edo aparejua esaten zaio. Apareilu mota ezberdin ugari dago, tokian tokiko ohiturei jarraiki.

## Geometria 
Normalean paralelepipedo baten forma dauka adreilu-piezak. Formatu ezberdinak daude, baina normalean luzera, zabalera eta garaiera, neurri ezberdinetakoak izaten dira. Formatu metrikoa da arruntena, 24x11,5x5,25 cm. Modulu honi, 1 cm-ko kareorezko juntura gehituz, adreiluekin metro unitatearen multiploak diren elementuak osa daitezke.

## Adreilu motak 
Adreiluen sailkapen anitz egin daiteke, irizpide ugariren arabera:
# **Morfologiaren araberako sailkapena**
## Adreilu arrunta
## Motxeta-adreilua
## Adreilu moldatua
# **Zulo-portzentajearen araberako sailkapena**
## Adreilu barne-hutsa
### Adreilu barne-huts bakuna
### Adreilu barne-huts bikoitza
## Adreilu zulatua
## Adreilu trinkoa
# **Sailkapen kualitatiboa**
## Adreilu arrunta
## Ageriko adreilua (bistako adreilua)
# **Ekoizpen-sistemaren araberako sailkapena**
## Esku-adreilua
## Adreilu mekanikoa
## Adreilu prentsatua

## Aparailua
Adreiluen formatua finkoa da eta harriarena baino erregularragoa. Horma bat egiteko modu jakin batean paratzeko diseinatuta daude, eta, horregatik, horma batean adreiluak ezartzeko modua, bai hormen neurrietan bai elkarketetan, bereziki zurruna da. Aparailua esaten zaio hormak egiteko adreiluen antolaketa eta paratzeari.

## Kanpo estekak 
*  Adreiluen sailkapena
Cambridgeko Unibertsitateko ESOL azterketak

**Cambridge ESOL (English for speakers of other languages) azterketak** ingelesa bere ama-hizkuntza ez dutenen pertsonen ingeles maila frogatzen dute. Urtero 1,75 milioi inguru ingeles ikasle egiten dute azterketa hauek, 150 herrialdetan baino gehiago.

## Azterketak 
## Ingeles orokorra 
* **KET** (Key English Test): Oinarrizko maila
* **PET** (Preliminary English Test): Maila ertaina
* **FCE** (First Certificate in English): Goi-ertaina
* **CAE** (Certificate in Advanced English): Altua
* **CPE** (Certificate of Proficiency in English): Oso altua

## Negoziotako ingelesa 
* **BEC**(Business English Certificates): Hiru maila dauzka (Preliminary, Vantage eta Higher).
* **BULATS** (Business Language Testing Service): Azterketa hau ikaslearen Ingeles, Alemaniar, Frantsez edo Gaztelania maila neurtzen du, enpresentzako zerbitzu bat bezala.

## Irakaskuntza munduko ingelesa 
* **IELTS** (International English Language Testing System): Unibetsitate askok IELTS sarrera balditza bezala dute atzerritarrentzat. Urtero milioi erdi ikasle inguru egiten dute IELTS.

## Ingelesa ikasle gazteentzat 
* **YLE** (Cambridge Young Learners' English Tests): 7 eta 12 urteko haurrentzat dira azterketa hauek.

## Irakaskuntza ingelesa 
* **TKT** (Teaching Knowledge Test): Hiru zati dauzka, bakoitzak 8 galderakin. Ingelesa irakasteko gaitasuna frogatzen du.

## Zuzenbide-ingelesa 
* **ILEC** (International Legal English Certificate): Ikaslearen Ezaguera neurtzen du zuzenbide-ingelesan. Bi maila daude, FCE eta CAE antzekoak zailtasunean.

## Kanpo estekak 
* IELTS Preparation
* Cambridge azterketa (ingelesez)
Ezkila

[thumb|200px|Ezkila bat [Polonian]]
**Ezkila** edo **kanpaia** ezkila-mihi batek jotzen duen metalezko instrumentua da. Musika egiteko erabil daiteke, bai eta erlijio ekitaldietarako ere.

## Historia 
Asia eta antzinako Egipton jada ezagunak ziren ezkilak, tamaina txikikoak. Antzinako Erroma eta Grezian jotzen ziren eta eliza katolikoak V. mendetik aurrera elizkizunetara deitzeko erabili zuen. Hori dela eta, kristauek *signum* izena eman zioten, eta hortik euskaraz *zeinu* hitza ere badugu ezkila izendatzeko.

Tamaina geroz eta handiagoa egin zen ahalik eta XIII. mendean tamaina handiko kanpaiak egin ziren arte. XVI. mendean oso tamaina handiko ezkilak erabiltzen ziren.

Budismoak ere erabiltzen dituzte euren errituetan. Tibeteko *"tingsha"* ezkilak horren adibide dira.

## Europako hainbat erabilera 
thumb|56 ezkilako karilloi bat, Plummer Building eraikinean (Rochester, Minnesota, Ameriketako Estatu Batuak)
Europako ezkilak komunikazio tresna bat izan dira tradizionalki. Eliza katolikoak, ortodoxoak, anglikanoak eta protestanteak erabili izan dituzte. Gaur egun erabilera gutxitu den arren, ezkila mota batzuk entzuten ere.

Hainbat dei mota daude. Ohikoena ordua emateko erabiltzea da, baina baita mezetara deitzeko ere. Hil kanpaiak eta sua dagoela ohartarazteko kanpaiak ere jotzen dira oraindik, baina hirietan ohitura hori galduz doa.

Kanpaiak musika egiteko ere erabiltzen dira; kanpanologia da erabilera hori aztertzen duen jakintza adarra. Bi tradizio nagusi bereizten dira Mendebaldeko Europan: karilloia eta *change ringing* delakoa. Lehenengo motaren izena frantses “quadrillon” hitzetik dator, eta Herbehereetan sortu zen XVI. mendean. Palanka sistema batekin jotzen zen lehen, baina orain automatizatuta daude karilloi asko.

*Change ringing* delakoa Ingalaterran garatu zen XVII. mendean. Taldean jotzen da eta sekuentzia matematiko bat jarraitzen du. Kanpai hauek buelta osoa ematen dute haien uztarriaren inguruan, soinu alaia emanez. Ohikoa da Ingalaterrako herrietan ezkila mota hori entzutea.

### Euskal Herrian 
[thumb|[Altsasuko errepika, 2019ko maiatzaren 5ean, urte horretako lehenengoa.]]
Euskal Herrian mantentzen da, Gaztela eta Kataluniako hainbat lekutan bezala, eskuzko kanpai-jotzearen tradizioa, konjuro baten modukoa usadioz, baina nekazaritzari lotua. UNESCOk Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial izendatu zuen ekintza hau 2022an. Hainbat herritan gordetzen dira horrelako ohiturak, adibidez, Altsasun edo Los Arcosen. 

## Materiala 
Gehien erabiltzen den materiala brontzea da, baina bestelako aleazioak erabili izan dira, lekuan leku. Burdina erabiltzen da askotan. Ezkila txikietarako urrea eta zilarra erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Perkusiozko musika tresna
* Zintzarri

## Kanpo estekak 
* Kanpaiei buruzko erreportajea ARGIA astekarian
* Euskal Herriko Soinu Mapa: ezkilen grabazioak
* Europako ezkila motei buruzko artikulua (ingelesez)
*  "Ezkilak Aragoin: Komunikazio bide tradizionala" doktore-tesia
* "Change ringing" adibide bat Youtuben
Ezkila-mihi

thumb|200px|Ezkila-mihia kate batez luzatua ezkila baten barruan

**Ezkila-mihia** ezkilaren edo zintzarriaren barruan dagoen metalezko edo beste material batez osatutako atala da.  Atal hori kulunkatzen delarik (edo ezkila bera mugituz mihia bitartean geldi zintzilik badago), kanpai-hotsaren soinua sortzen du.

Ezkila handi batean mihia altzairu bigun eta forjatuz egina dago, ezkilaren barrualdea jotzean hautsi ez dezan. Soinu egokia garrantzitsuak dira mihiaren forma eta esekidura zuzena.

Joaldunek erabiltzen dituzten joareetan, ibiliaren arabera mihiak urrats bakoitzeko bi kolpe edo kolpe eman ditzake, erritmo eta soinu desberdina sortuz. Malerrekan (Aurtitzen adibidez) bi kolpe ematen ditu mihiak pausu bakoitzeko, eta Zubieta eta Iturenen berriz kolpe bakarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Solaris (sistema eragilea)

**Solaris** Sun Microsystemsek garatutako UNIX sistema eragilea da. Software bera oraindik jabeduna den arren, sistema eragilearen atal nagusia software libreko proiektu batean askatu da, *OpenSolaris* izenpean.

## Kanpo estekak 
*  Sun Microsystems
*  Solaris sistema eragilearen webgunea
Solaris

**Solaris** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* **Solaris** Sun Microsystemsek garatutako UNIX sistema eragilea da.
* **Solaris** 1972ko filma da.
* **Solaris** Stanislaw Lemek idatzitako eleberria da.
* **Solaris** Atari 2600rako bideo-joko bat da.
Juan Bravo Murillo

**Juan Bravo Murillo** (Fregenal de la Sierra, (Badajoz, 1803- Madril, 1873) politikari espainiarra zen. Ministro-Kontseiluaren Presidentea zen 1850eko urtarrilaren 14tik 1852ko abenduaren 14ra, Espainiako Elisabet II.aren garaietan.
Chmod

**chmod** (**ch**ange **mod**e) fitxategi edo direktorio baten sarbiderako baimenak definitzeko balio duen UNIX inguruneetako komandoa da. Fitxategi bakoitzak 9 balio ditu baimen hauek adierazteko, baiezta edo ezezta daitezkeenak.

## Erabilera 
chmod komandoaren egitura hau da:

```bash
$ chmod [aukerak] modua[,modua] fitx1 [fitx2 ...]
```

Fitxategiaren Baimenak ikusteko ordea, beste komando hau erabiltzen da:
 

```bash
$ ls -l fitxategi
```

## Egitura 
Fitxategi bakoitzak baimen ezberdinak izan ditzakete erabiltzaile talde ezberdinetarako. Hauek dira Erabiltzaile taldeak:

Erabiltzaile horiek izan ditzaketen baimenak hauek dira:

## Baimen esleitzea 
Baimenak bi eratara eslei daitezke sinbolo bidez (erabiltzaile eta baimenak zehaztuz) edo zenbaki bidez (erabiltzaile bakoitzerako baimenak adierazten dituen zenbaki bat sartuz):
### Sinbolo bidezkoa 
Baimenak esleitzerakoan hainbat modu daude

#### Adibideak 
Irakurketa eta idazketa baimenak esleitzea karpeta edo direktorio baten jabea eta talderi:

```bash
$ chmod ug+rw karp1
 $ ls -ld karp1
 drw-rw----   2 Jabea Jabea 4096 SortzeData SortzeOrdua karp1
```

Denei fitxategi baten idazketa baimena kentzea:

```bash
$ chmod a-w fitx1
 $ ls -l fitx1
 -r-xr-xr-x   2 Jabea Jabea 4096 SortzeData SortzeOrdua fitx1
```

Karpeta baten erabiltzaile eta taldeari irakurketa eta exekutatze baimenak soilik ezartzea eta idazketa baimenik ez dutela izango ziurtatzen da:

```bash
$ chmod ug=rx karp1
 $ ls -ld karp1
 dr-xr-x---    2 Jabea Jabea 4096 SortzeData SortzeOrdua karp1
```

### Zenbaki bidezkoa 
#### Adibideak 
Karpeta baten Jabeari baimen guztiak ematea eta beste erabiltzaileei idazteko baimena ez ematea:

```bash
$ chmod 755 karp1
 $ ls -l karp1
drwxr-xr-x 2 Jabea Jabea 4096 SortzeData SortzeOrdua karp1
```

baimen guztiak ematea fitxategi bati:

```bash
$ chmod 777 fitx2
 $ ls -l fitx2
-rwxrwxrwx 2 Jabea Jabea 4096 SortzeData SortzeOrdua fitx2
```

## Kanpo estekak
Cp

**cp** (**c**o**p**y) fitxategi-sistemako fitxategi eta direktorioak kopiatzeko UNIX sistemetako komandoa da.

### Erabilpen adibideak 
*Fitxategia1*en berdina den *Fitxategia2* sortzeko:
`
```
cp fitxategia1 fitxategia2
```
`

*Fitxategia1* */home/erabiltzailea/* direktoriora kopiatzeko:
`
```
cp fitxategia1 /home/erabiltzailea/
```
`

## Kanpo estekak
Chown

**chown** (**ch**ange **own**er) UNIX sistemetan fitxategi baten jabea aldatzeko balio duen komandoa da. Kasurik gehienetan supererabiltzaile batek baino ezin izaten du komando hau erabili. Fitxategiaren taldea aldatu nahi duten gainontzeko erabiltzaileek chgrp komandoa erabil dezakete horren ordez.

## Erabilera 
Honako hau da chown komandoaren formatu orokorra:
`
```
chown erabiltzailea [:taldea] helburua1 helburua2 ..
```
`

* *erabiltzailea* helburu bezala zehaztutakoak noren esku izatera pasatuko diren zehazten duen aukerako parametroa da.
* *taldea* aukerako parametroak (aurretik : izan behar du) helburuak zein talderi esleituko dizkiogun zehazten du.
* *helburua* parametroek aldaketak egingo diren fitxategi eta direktorioak zehazten dituzte.

## Kanpo estekak
Ls

**ls** (**L**ist **S**egments) fitxategi eta direktorioak zerrendatzeko balio duen UNIXeko komandoa da. Komando honek alfabetikoki ordenatuta zerrendatzen ditu eskatutako fitxategiak.

Berez ez ditu puntuz hasten diren fitxategiak erakusten, eta horregatik ezkutuko fitxategi deritze hauei. Dena dela, *ls* komandoari **-a** parametroa gehituz gero aipatutako fitxategi hauek ere erakutsi egiten ditu.

## Kanpo estekak
Aketxe

**Aketxe**, **Aketx**, **Akatz** edo **Aketze** uhartea Bizkaiko kostaldean dagoen uharte txiki bat da, Gaztelugatxeren eta Matxitxako lurmuturraren artean kokatua. Eusko Jaurlarizaren Toponimia datu-basean Akatx uhartea izenarekin azaltzen da.

Osotara 3 hektarea ditu, eta Bermeoko udalerrian dago. Duen tamaina txikiagatik eta orografiagatik arroka bat baino ez da, landaredi urriarekin. Hegazti kolonia handiak daude, horien artean ubarroi handia. Gaztelugatxek eta Aketx uharteak babespean dagoen biotopo bat osatzen dute.

Fitxategi:Isla Aketx.JPG|Aketx irla
Fitxategi:Gaztelugatxe pano eskuma.jpg|Gaztelugatxe eta Aketxe irla
Fitxategi:San Juan de Gaztelugatxe en invierno.JPG|Gaztelugatxe eta Aketxe neguan

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gaztelugatxe
* Izaro
* Matxitxako lurmuturra

## Kanpo estekak
Ogoño lurmuturra

**Ogoño** Ibarrangelu eta Elantxobe artean dagoen harrizko lurmuturra da. 230 metroko altuera hartzen du eta labarrek zuzenean ematen dute itsasora.

Ogoñoren mendebaldean Laga hondartza dago eta ekialdean Elantxobe herria. Geografikoki Urdaibairen ekialdeko muga da. Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Elantxobe, Ibarrangelu.

## Ibilbideak 
Ogoño lurmuturra mendizaleen ibilbide asko daude. Garrantzitsuena Elantxobeko kanposantuaren ondotik hasten da itsasoaren mailatik 160 metrora.

## Erreferentziak 
* *Euskalerriko Mendiak, 300 ibilbide zazpi probintzietan zehar*, Miguel Angulo, ELKAR

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko kostaldea

## Kanpo estekak 
* Ogoño / Atxurkulu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Pulsar

thumb|300px|Fikziozko pulsar baten adibidea.

**Pulsarrak** beren ardatzaren inguruan oso azkar biratzen duten neutroi-izar berriak dira, supernoba baten leherketaz eratzen direnak. Beren bi polo magnetikoetatik erradiazio elektromagnetikoa igortzen dute. Errotazio azkarragatik, lurretik erradiazio pultsuak neurtzen dira, faroen antzera.

## Ezaugarriak 
Neutroiez osatuak dira, beren ardatzaren inguruan biraka dabiltza eta, beren eremu magnetikoaren eraginez, irradak igortzen dituzte.

Pulsarren trinkotasuna 100.000 t/cm3-takoa da, erradioa 10 eta 100&nbsp;km artekoa, eta masa, berriz, Eguzkiarena halako 2,5ekoa.

Biratzerakoan, izar horren izpiak Lurrerantz zuzentzen dira eta une horretan bultzada bat antzeman daiteke.

Zientzialarien ustez, pulsarrak izar nukleoak dira. Supernobaren leherketa gertatzean pulsarrak duen momentu zinetikoa oso handia da, eta ondorioz pulsarraren errotazioa oso lasterra da; halere, errotazio hori pixkanaka-pixkanaka motelduz doa, izarrak grabitazio uhinak igortzen dituen neurrian; izan ere, uhin horiek momentu zinetikoaren zati bat kontsumitzen dute. Errotazioaren moteltze neurria ezagutuz gero, jakin daiteke zein den izarraren adina eta, ondorioz, supernobaren leherketa noiz gertatu zen. Horrela bada, Karramarroko pulsarrak, adibidez, 1.000 urte inguru ditu, nonbait; bat etor liteke, beraz, txinatarrek 1054. urtean zeruan ikusitako leherketa batekin.

Lehen aldiz pulsar bat 1967ko azaroaren 28an behatu zen, Jocelyn Bell Burnell eta Antony Hewish izan ziren lehenak pulsar bat behatzen eta deskribatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Pulsarrei buruzko artikulua ARGIAn
ABC (egunkaria)

***ABC*** Espainiako egunkaria da, 1903ko urtarrilaren 1ean Madrilen sortua. Astero argitaratu zen bi urtez, 1905ean egunkaria bihurtu arte. Bigarren Errepublikan, ABC prentsa kontserbadorearen egunkaririk irakurriena izan zen 100.000 aleko tiradarekin. 1932ko abuztuaren 1etik abenduaren 1era egunkaria argitaratzea debekatu zuen gobernu errepublikarrak. Gerra zibilean, bi ABC ezberdin argitaratu ziren, bata errepublikan eta bestea, matxinatuek hartutako lurraldean; ondoren, aldizkari arrakastatsuena bihurtu zen Espainian. Demokrazian beherakada handia jasan arren, 2005ean berriz ere Espainiako hirugarren aldizkari salduena zen. Pentsamendu politikoari dagokionez, eskuinekoa, monarkikoa, kontserbadorea eta katolikoa da.

2000. urtetik, Vocento taldearena da; 2008. urtearen amaieran, krisialdi ekonomikoak eragindako publizitatearen jaitsierak diru-sarrerak gutxitu zizkion. 2009ko martxoaren 3an, egunkariko arduradunek 238 langile kaleratuko zituztela argitaratu zuten, langile guztien erdia, alegia.
## Ikus, gainera 
* Vocento

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  ABC egunkariaren webgunea
San Nikolas (uhartea)

**San Nikolas** —azken urteetan **Garraitz**

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  *La villa de Lequeitio*. Francisco de Ocamica. Bizkaiko Aldundia. 1966.

## Kanpo estekak 
*  Uhartearen argazkiak
Santa Katalina uhartea

**Santa Katalina uhartea** (tongvaz: *Pimugna* edo *Pimu*) Kaliforniako hegoaldean kokatzen den uhartea da, izen bereko golkoan hain zuzen ere. Los Angeles konderriaren barnean eta turismorako lekua da.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artsaia Musik Club

**Artsaia Musik Club** Aitzoainen kokatuta dagoen ikuskizun aretoa da. Kontzertuengatik eta diskotekarengatik ezaguna, musika taldeek entseatzeko lekua ere badauka. 1995eko urtarrilaren 5ean inauguratu zen, parte hartu nahi zuten taldeekin (hala nola Tahúres Zurdos, Barricada, De 2 en Blues Band edo Tubos de Plata).

## Kanpo estekak 
www.artsaia.com
MC

[thumb|333px|[Geronación Gironako rap taldeko MC-ak]]
**MC** edo **emcee** *Master of ceremony* hitz ingelesaren akronimoa da, *Zeremonia-maisu* euskaraz.

Lehen, MC hitza, Disc Jockeyentzat erabiltzen zen. Gaur egun, berriz, rap abeslarientzat erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* DJ
* Hip hop
* Rap

## Kanpo estekak
D.Z.

**Zigor Lampre** (**DJ Zigor** edo **D.Z.**), Lasarten jaioa, Zizurkilen urte askoan bizia eta gaur egun Villabonako bizilaguna, DJa da ogibidez, eta ezaguna da Selektah Kolektiboakoa izateagatik.

Bere estiloen artean reggae-ragga, soula, funk, jazz eta erritmo afrikar eta musika beltzaren bestelako erritmoak uztartzen ditu.

Horretaz gain, beste proiektutan ere parte hartzen du, Fermin Muguruzaren DJa da, Esne Beltza taldeko kide ere bada.
Iratzarri

thumb|Iratzarriren logoa.
**Iratzarri** Euskal Herriko gazte erakunde independentista eta sozialista izan zen, alderdi bezala eratua. 2004ko azaroan sortu zen EHUren Donostiako kanpuseko Barriola eraikinean Aralarrek ospatu zuen II. Kongresuaren baitan eta hiri horretan bertan, 2008ko urrian ospatu zuen bere lehen Kongresua. 2012ko otsailaren 25an, bere ildoa Aralarrenetik bereizi zuen. 2013ko urtarrilean, alderdi bezala erregistratu zen. 2015eko ekainaren 6an, bere desegitea erabaki zuen. Iratzarrik aldizkari bat argitaratzen zuen, *Ekintzaile* izenekoa.

## Egitura 
Iratzarri asanblearismoaren printzipioen arabera antolatua zegoen, eta horregatik ez zuen ordezkaritzako organorik. Herrialdeetako lau asanblada zeuden, Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Nafarroan. Bazeuden zenbaitzu asanblada lokal ere.

Erakundearen erabakitze esparrua "Hegoaldeko Koordinakundea" zen, erakundeak bere jarduera garatzen zuen lau herrialdeetako hiruburuetan txandaka hilean behin batzen zena. Hegoaldeko Koordinakundean partehartzea Iratzarriren edozein militanteri edo Aralarren 30 urterarteko afiliatu guztiei irekita zegoen.

2007an, koordinakundeak dokumentu politikoa eta egiturazkoa onartu zituen, azken hau urte horretako azaroan Gasteizen burututako Iratzarriren I Jardunaldi Nazionaletan hedatu zelarik. Iratzarriren I Kongresu Nazionala, 2008ko urrian, Donostian burutu zen. Bertan egitura sendotu eta ideologia finkatu ziren. Fabio Gonzalez aukeratu zuten Koordinatzaile Orokor bezala.

### Aralarren 
2012ko otsailaren 25a arte, Iratzarri Aralarri loturiko gazte esparruko erakundea zen. Alderdiaren estatutuen arabera, «gaztedia belaunaldi kolektibo gisa Aralarren Iratzarriren bitartez ordezkatua eta antolatua dago». Alderdiaren komite exekutibo ezberdinetan, bai nazio mailakoetan bai herrialde mailakoetan, ordezkari bana zuen. Bere izate autonomoa zela eta, Aralarrekiko afiliazioa ez zen kolektiboaren kide, *Iratzarkide*, izateko betekizuna.

### Alderdia 
2013ko urtarrilean aurkeztu zuen Iratzarrik alderdi politikoen erregistroan sartzeko eskaria.

2013ko irailaren 14 eta 15ean egindako bere IV. Kongresuan, irudi berritua eta adinarteko proposamen politiko berria aurkeztu zituen.

## Parte hartzea 
Iratzarrik hainbat gizarte foro eta elkarte pluraletan parte hartzen zuen, hala nola, Ibaetako foroan, Prekarietatearen aurkako asanbladan, G8aren eta kapitalismoaren aurkako taldetan, AHTaren aurkako eta tran sozialaren aldeko plataformetan, euskararen aldekoetan eta gay, lesbiana eta transexualen eskubideen aldeko plataformetan. Horretaz gain, 'Gazteok Bai' Nafarroa Bai hauteskunde-koalizioko gazterietan edo Euskadiko Gazteriaren Kontseiluan eta Euskal Herriko Gazteriaren Kontseiluan.

## Harremanak 
Gazte independentismoaren esparruko hainbat alderdi eta erakunderekin harremanak zituen Iratzarrik, besteren artean Chobenalla, Isca, IpC edota fai!. Halaber, kontaktuak zituen Europan eta Hego Amerikako talde independentistekin, batez ere PSUVren gazte erreferentearekin.

## Kanpo estekak 
* Iratzarri.org web ofiziala
Autoeskola

**Autoeskola** ibilgailu-gidari berriak hezitzen dituen zentro edo erakundea da. Eskola hauek pribatuak dira eta ibilgailu jakin bat gidatu ahal izateko irakasketa teoriko eta praktikoak eskaintzen dituzte. Ikasleek bi azterketa gainditu behar dute, teorikoa eta praktikoa, eta bi hauek gainditutakoan, autoeskolak ikasleek gidabaimenak jaso ditzaten izapideak egiten ditu.

## Kanpo estekak
Leopoldo O'Donnell

'''Leopoldo O'Donnell Jorís''' (Santa Cruz Tenerifekoa, Espainia, 1809ko urtarrilaren 12a - Biarritz, 1867ko azaroaren 5a) espainiar aitoren seme, militar eta politikaria zen.

Lehen Gerra Karlistan isabeldarren alde hartu zuen parte. Esparteroren aurkako matxinada gidatu zuen (1841) eta Frantziara atzerriratu behar izan zuen. Esparterok agintea utzi ondoren, Kubako kapitain jeneral izendatu zuten. Espainiara itzuli eta gobernu progresista ezarri zuen matxinada gidatu zuen (1854). 

## Estatu-kolpea, biurteko aurrerakoia, eta presidentetza 1856tik 1857ra
Biurteko aurrerakoia 1854ko iraultzarekin hasi zen Espainian. Iraultza horrek Baldomero Espartero (Alderdi Progresista) jarri zuen Espainiako Ministroen Kontseiluko presidente, eta haren gobernua O 'Donnell jeneralaren estatu-kolpearekin amaituko zen. Frantziaren eta Britainia Handiaren laguntzarekin, eta Britainia Handiak Madrilen zuen enbaxadatik, 1856ko uztailean lortu zuen ministro-kontseiluko lehendakaritza O' Donnellek berak. O 'Donnellen gobernuak 1857ko urrira arte iraun zuen, urte horretan Narvaezek ordezkatu zuen.
Armadako ministroa eta Espainiako Gobernuko presidentea izan ostean, Marokoko espedizio bat gidatu eta Tetuan hartu zuen. 
Alderdi moderatuko buruzagi zela itzuli zen azkenekoz boterera, 1865etik 1866ra.

## Ikus, gainera 
* Crédito Mobiliario
* MZA
* Ignacio Bauer
* Elisabet II.a

## Kanpo estekak
Albero Alto

**Albero Alto** Huescako probintziako udalerria da.

## Udaletxea 
## Demografia 
## Jaiak eta ospakizunak 
* Maiatzaren 11.
* Irailaren 9a.

## Ikus, gainera 
* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  - Albero Altori buruzko informazioa
Barbuñales

**Barbuñales** gaztelaniaz edo **Barbuñals** aragoieraz Huescako probintziako udalerria da.

## Udaletxea 
## Demografia 
## Festak 
* Urtarrilaren 20a (San Sebastian).
* Abuztuaren 10etik - Abuztuaren 14ra (San Lorenzo).
* Abenduaren 4a (Santa Barbara).

## Ikus, gainera 
* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Barbuñalesi buruzko informazioa
Stewart uhartea

**Stewart Uhartea** (; ) Zeelanda Berriko hirugarren irlarik handiena da (1.746 km2), Ipar eta Hego Uharteen ondoren. Azken honetatik 30 km-tara dago hegoalderantz, tartean Foveaux itsasartea daukatela.

400 bat pertsona bizi dira uhartean, gehienak Oban herrian.

Hego Uharteko Invercargillekin lotuta dago hegazkinez eta Bluff herriarekin ferryz.

## Inguru naturala 
* Rakiura Parke Nazionala.

## Kanpo estekak 
*  Stewart Uharteko webgunea
*  Rakiura Parke Nazionalari buruz
Hegoaldeko Alpeak

**Hegoaldeko Alpeak** Zeelanda Berriko mendikate nagusia da, Hego uhartean kokatutakoa.

Aoraki/Mount Cook mendirik garaiena da (3.754 m) eta beste 16 tontor ere badaude 3.000 metrotik gorakoak.

Hiru parke nazional daude mendikatearen inguruan: Westland, Mount Aspiring eta Aoraki/Mount Cook Parke Nazionalak.

Bestela, Canterbury, Southland eta West Coast eskualdetan barreiatzen dira.

thumb|erdian|800px|Ikuspegi panoramikoa.

## Tontorrak 
# **Aoraki/Mt Cook** (3.754 m).
# Tasman (3.497 m).
# Dampier (3.440 m).
# Vancouver mendia (3.309 m).
# Silberhorn (3.300 m).
# Malte Brun (3.198 m).
# Hicks mendia (3.198 m).
# Lendenfeld Peak (3.194 m).
# Graham mendia (3.184 m).
# Torres Peak (3.160 m).

## Ikus, gainera 
* Zeelanda Berriko geografia

## Irudi galeria 

Mtcook.nz.750pix.jpg|Hegoaldeko Alpeak satelitetik ikusita.
Southern_Alps_in_Winter.jpg|Mendikatea neguan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aoraki/Mt.Cook National Park.
Cook uharteak

**Cook uharteak** Hego Ozeano Barean dagoen uhartedi txikia da. 15 uhartek osatzen dute Ozeaniako herrialde hau, 240 km2 hartuz.

thumb|ezkerrera|250px|Rorotanga uhartea

Avarua hiriburua eta hiri nagusia da (10.000 biztanle).

Administratiboki Zeelanda Berriarekin elkargo librea eratzen dute.

## Uharteak 
### Hegoaldekoak 
* Aitutaki
* Atiu, Enua-Manu edo Island of Birds.
* Mangaia
* Manuae
* Mauke
* Mitiaro
* Rarotonga (Avarua hiriburua)
* Takutea

### Iparraldekoak 
* Manihiki
* Nassau
* Palmerston Uhartea
* Penrhyn Island edo Tongareva
* Pukapuka
* Rakahanga
* Suwarrow edo Suvorov

## Historia 
Cook uharteak izen bereko ingeles itsasgizonak aurkitu zituen 1773. urtean. 1888. urtean Britainia Handiko koroaren mendeko lurralde bihurtu ziren eta 1901ean Zeelanda Berriak hartu zituen. 1965. urtetik aurrera gobernu autonomo batek du Cook uharteetako barne arazoen ardura; kanpo arazoak eta babesa, Zeelanda Berriko gobernuaren esku daude.

## hizkuntza_ofizialak 
Ingelesa da mintzaira nagusia, maorieraren dialekto baten hiztunak ere dauden arren.

## Ikusi ere 
Manatua (itsaspeko kablea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Cook uharteen webgune ofiziala
Solresol

thumb|
thumb|

**Solresol**, 1817an Jean François Sudre frantziarrak diseinatu zuen hizkuntza eraikia da. Musikan dauden 7 oinarrizko notetatik abiatuta. Solresolak ospe labur bat lortu zuen, eta 1902an Boleslas Gajewskiren *Grammaire du Solrésol* argitalpenarekin jo zuen goia. Nota musikaletan oinarrituta dago; beraz, hitz egiteaz gain, txistu edo musika tresna batekin jo daiteke. Gutxienez zazpi unitate ditu: oinarrizko zazpi notak. Fonemen urritasun horrek, ordea, aldakortasun handia dakar hizkuntza ohiko baliabideez bestelako bitartekoen bidez transmititzeko orduan. Hala, adibidez, solresola hainbat modutan idatz daiteke ezarritako kodeketen arabera: pentagrama batean, 1etik 7ra bitarteko zenbakiekin, noten inizialak (d, r, m, f, so, l, s), zazpi irudi sinpleko alfabeto estenografikoarekin, ortzadarraren zazpi koloreekin. Beste zenbait sistema ez-grafiko erabil daitezke, hala nola keinuak eta kolpetxoen kodeak.

Roa bezalako hizkuntzekin gertatzen den bezala, hitzak esanahi-kategorietan banatzen dira, lehen silabaren edo musika-oharraren arabera. 'Sol' hitzekin hasten diren hitzek arteekin eta zientziekin zerikusia dute; 'solsol', gaixotasun eta medikuntza hitzekin hasten direnek (adibidez, solresol "hizkuntza" da, eta solsolredo "migraina").

Solresolean ezaugarri berezi bat dago: antonimo batzuk silabak edo oharrak esanez lortzen dira, alderantziz. Falak "ona" edo "zaporetsua" esan nahi du, eta lafak, berriz, "txarra".

Nolabaiteko arrakasta iragankorraren ondoren, ahanzturan erori zen esperantoa bezalako hizkuntza arrakastatsuenen aurrean. Hala eta guztiz ere, solresolaren zale amorratuen komunitate txiki bat dago oraindik, munduan zehar banatuak, eta iraganean izan zirenetik Internet bidez elkarrekin komunikatzeko gai direnak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  The Solresol Page
*  Wikisource version of the original *Grammaire du Solresol*
Buenos Aires Handia

**Buenos Aires Handia** edo **BHA** () Buenos Aires hiriak eta inguruko udalerriek osatzen duten metropoli eremuari deritzo.

## Metropoli eremua osatzen duten udalerriak 
Guztira 31 udalerrik osatzen dute Buenos Aires Handia. Buenos Aires hiria gune nagusia da. Honen inguruan, Buenos Airesekin erabat elkarturik dauden beste 14 hiri kokatzen dira.
* Avellaneda
* General San Martín
* Hurlingham
* Ituzaingó
* José C. Paz
* Lanús
* Lomas de Zamora
* Malvinas Argentinas
* Morón
* Quilmes
* San Isidro
* San Miguel
* Tres de Febrero
* Vicente López

Hauen inguruan, metropoli eremuan erabat elkartuta egon ez arren, Buenos Aires Handia osatzen duten beste 10 udalerri daude:
* Almirante Brown
* Berazategui
* Esteban Echeverría
* Ezeiza
* Florencio Varela
* La Matanza
* Merlo
* Moreno
* San Fernando
* Tigre

Beste zortzi udalerrik, administratiboki Buenos Aires handian kokaturik egon ez arren, azalera eta biztanleriaren zati bat metropoli eremuan dute:
* Cañuelas
* Escobar
* General Rodríguez
* La Plata
* Marcos Paz
* Pilar
* Presidente Perón
* San Vicente

## Kanpo estekak 
*  Udalerrien mapa
*  Buenos Aires Handiaren mapa
*  Buenos Aires Handia osatzen duten udalerrien biztanleria
Kodesko mendilerroa

**Kodesko mendilerroa** Araba eta Nafarroa artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Joar mendia da, 1.418 metrorekin.

Bere iparraldeko magalean Kanpezu (Mendialdea) dago eta hegoaldekoan Aguilar Kodeskoa, Azuelo, Torralba del Rio, Mirafuentes eta Nazar (Lizarrerria) udalerriak daude.

Mendilerroan dagoen Kodes mendiakak ematen dio izena mendilerroari. Somederako mendi-oinak mendilerro honetan kokatuta daude.

## Mendiak 
Hauek dira mendilerroaren hiru tontor altuenak:
# Joar, 1.417 metro  (Araba eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
# Grudo, 1.363 m  (Nafarroa Garaia)
# La Plana, 1.338 m  (Nafarroa Garaia)

# Joar, 1.417 metro  (Araba eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
# Grudo, 1.363 m  (Nafarroa Garaia)
# La Plana, 1.338 m  (Nafarroa Garaia)
# Pico Royo, 1.321 m  (Nafarroa Garaia)
# Peña Blanca, 1.249 m  (Nafarroa Garaia)
# San Cristóbal, 1.244 metro  (Araba eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
# Costalera, 1.233 metro  (Araba eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
# Costalera Occidental, 1.228 metro  (Araba eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
# Puntarredonda, 1.202 metro  (Araba eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
# Peña de los Cencerros, 1.171 metro  (Nafarroa Garaia)
# Gallet, 1.158 metro  (Nafarroa Garaia)
# Peña Humada, 1.155 metro  (Araba eta Nafarroa Garaia arteko mugan)
# Malpika Occidental, 1.110 metro  (Nafarroa Garaia)
# Malpika, 1.087 metro  (Nafarroa Garaia)
# La Cogolla, 1.072 metro  (Araba)
# Peña del Encino del Herrero, 1.043 m  (Nafarroa Garaia)
# Sierra Txikita, 990 metro  (Nafarroa Garaia)
# Peña los Cencerros, 989 metro  (Araba)
# Hermana Mayor / Ahizpa Handia, 979 metro  (Nafarroa Garaia)
# Hermana Menor / Ahizpa Txikia, 954 metro  (Nafarroa Garaia)
# Peña Otxanda, 914 metro  (Nafarroa Garaia)
# Gurugú, 898 m  (Nafarroa Garaia)
# Cerro de San Blas, 817m  (Nafarroa Garaia)
# Aldosilla, 766 metro  (Araba)
# Alto de las Canteras, 791 m  (Nafarroa Garaia)
# San Gervás, 790 m  (Nafarroa Garaia)
# Cábrega, 757 m  (Nafarroa Garaia)
# Peñalarga, 698 m  (Nafarroa Garaia)
# Alto de San Martín, 666 m  (Nafarroa Garaia)
# La Pedrigosa, 659 m  (Nafarroa Garaia)
# Castejón, 657 m  (Nafarroa Garaia)
# La Venera, 648 m  (Nafarroa Garaia)
# Alto de Barcil, 638 m  (Nafarroa Garaia)
# Alto de Cierzo, 635 m  (Nafarroa Garaia)

### Somederako mendi-oinak 
# Somedera, 657 m  (Nafarroa Garaia)
# Laduengo, 582 m  (Nafarroa Garaia)
# La Rosa, 568 m  (Nafarroa Garaia)
# Zobazo, 577 m  (Nafarroa Garaia)

## Santutegia 
Kodesko santutegia (814 m) Torralba del Río udalerriaren barruan dagoen tenplu handia da, mendilerroari izena ematen diona. XII. mendeko Andra Mariren irudia dago barruan. Ohiko abiapuntua da inguruko mendietara igotzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Arabako mendien zerrenda
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Mahaxte

thumb|200px|Mahaxte
**Mahaxte** (frantsesez *Vendémiaire*) errepublikar egutegiko lehen hila da.

Gregoriotar egutegira ekarrita, irailaren 22tik urriaren 21era irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Libra zeinuaren aldiarekin ia bat dator.

Jatorrian «mahats biltzetik dator, irailetik urrira egiten baita», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Mahats-biltzea, ordea, Ipar Hemisferioan bakarrik egiten da garai horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

## Kanpo estekak
Librekanbismo

**Librekanbismoa** estatuen arteko merkataritza truke libreak eta tarifarik gabeko aduanak dituen ekonomia sistema da.

## Abantaila eta desabantailak 
### Abantailak 
* Espezializazio handiagoa posible egiten du, eta herrialde ezberdinen artean produkzioa arrazionalizatzeko aukera eskaintzen du.

* Kontsumitzaileak prezio baxuagoa ordaintzen du inportaturiko artikuluengatik, eta aukera handiagoa dauka.

* Nazioarte mailan monopolioak sortzea ekiditen du.

* Munduko herrialdeen arteko merkataritza harremanak, produkzioa eta errenta trukaketa indartzen ditu.

### Desabantailak 
* Mugarik gabeko trukaketek, industria eta nekazaritza deusezten dute, eta enpresa asko ixtera behartzen ditu. 
*Ekoizkortasun gutxiagoko herrialdeetako ekonomiak pobretu egiten dira, eta langabezia hazi egiten da.
## Kanpo estekak
Lainote

thumb|200px|Lainote
**Lainote** (orduko grafiaz: *lanhote*, ) egutegi errepublikanoko bigarren hila da.

Gregoriotar egutegira ekarrita, urriaren 22tik azaroaren 20era irauten du, gutxi gorabehera, urtearen arabera. Scorpius zeinuaren aldiarekin ia bat dator.

Jatorrian «behe laino eta lanbrotik dator, urritik azarora izaten baitira», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Eguraldiaren fenomeno hori, ordea, batez ere Frantziako landa lurretan gertatzen da, eta egutegi errepublikanoa unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

## Kanpo estekak
Elurkor

thumb|200px|Elurkor
**Elurkor** (orduko grafiaz *Elhurcor*, frantsesez *Nivôse*) errepublikar egutegiko laugarren hila da.

Gregoriotar egutegira ekarrita, abenduaren 21etik urtarrilaren 19ra irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Capricornus zeinuaren aldiarekin ia bat dator.

Jatorrian «lurra zuritzen duen elurretik dator, abendutik urtarrilera izaten baita», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Elur garai hori Ipar Hemisferioan baino ez da izaten urte sasoi horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

## Kanpo estekak
Eurikor

thumb|Eurikorraren 17ko karrika, Donibane Lohizunen.|280x280px
thumb|200px|Eurikor
**Eurikor** (orduko grafiaz *Eouricor*, frantsesez *Pluviôse*) errepublikar egutegiko bosgarren hila da.

Gregoriotar egutegira ekarrita, urtarrilaren 20tik otsailaren 18ra irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Aquarius zeinuaren aldiarekin ia bat dator.

Jatorrian «sarri izaten diren euritik dator, gehienbat urtarriletik otsailera izaten baita», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Euri garai hori, ordea, Frantzian izaten da gehienbat urte sasoi horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

## Kanpo estekak
Haizekor

thumb|200px|Haizekor
**Haizekor** (orduko grafiaz *Aycecor *, frantsesez *Ventôse*) errepublikar egutegiko seigarren hila da.

Gregoriotar egutegira ekarrita, otsailaren 19tik martxoaren 20ra irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Pisces zeinuaren aldiarekin ia bat dator.

Jatorrian «lurra lehortzen duen haize boladetatik dator, otsailetik martxora izaten baitira», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Haize garai hori, ordea, Frantziako landa lurretan izaten da urte sasoi horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

## Kanpo estekak
Sapadun

thumb|200px|Sapadun
**Sapadun** (frantsesez *Germinal*) errepublikar egutegiko zazpigarren hila da.

Gregoriotar egutegira ekarrita, martxoaren 21etik apirilaren 19ra irauten du gutxi gorabehera, urtearen arabera. Aries zeinuaren aldiarekin ia bat dator.

Jatorrian «saparen hartzitzen eta garatzetik dator, martxotik apirilera izaten baita», egutegia taxutzeko batzordearen izenean biltzar nazionalari Fabre d'Églantinek aurkeztutako txostenean ageri denez. Saparen hartzitze eta garatze garai hori, ordea, Frantziako landa lurretan izaten da urte sasoi horretan, eta errepublikar egutegia unibertsala izatea lortzeko asmoaren aurka doa hori.

## Kanpo estekak