Tina Turner

**Tina Turner**, jaiotzez **Anna Mae Bullock** (1939ko azaroaren 26a, Brownsville, Tennessee &ndash; Kusnacht, Suitza,  2023ko maiatzaren 24a) estatubatuar kantaria izan zen. Batez ere, haren ahotsaren indar eta sendotasunagatik eta agertokian eskaintzen zuen ikuskizunagatik ezaguna zen.

## Biografia 
Familia txiro batean hazi zen. Zortzi urterekin, elizako koruan sartu zen. Horrek eskola jazarpenetik, gurasoen abandonutik ihes egiten lagundu zion. Amak erizain edo irakasle izatea nahi zuen. Turner nerabe zela hasi zen abesten.  Amona hil eta gero, Saint Louisera joan zen.

### Hasierak 
Saint Louisen, Missouriko *rhythm* *and* *blues* giroan murgildu zen. 1957an, 17 urte zituela, Ike Turner piano- eta gitarra-jotzaileak ezagutu zuen eta berehala kontratatu zuen Kings of Rhythm bandarako. Arropa erosi, hortzak txukundu, ilea aldatu eta Tina Turner izena jarri zion. 

Tina Turner musikalki ekoitzi nahian, Phil Spectorrek hitzarmen bat negoziatu zuen 1966an bikote musikalaren managerrarekin, Bob Krasnow Loma Recordseko buruarekin. Spectorrek $20.000 eskaini zituen beren kontratutik askatzeko eta Tinarekin egindako saioen kontrol sortzailea edukitzeko. Lomaren kontratutik askatu ondoren, Philles Records etxearekin sinatu zuen bikoteak, hori baitzen Spectorren disketxea. 1966ko martxoaren 7an, Tinakm singlea atera zuen hiru egileren izenpearekin (Phil Spector / Ellie Greenwich / Jeff Barry), "River Deep – Mountain High". Estatu Batuetan ez zuen lortu datu onik, eta izen bereko albuma ez ateratzea erabaki zuten (1969 arte). Hala ere, Erresuma Batuan, abestia arrakasta bihurtu zen, 3. posturaino iritsi zen hit zerrendetan, Herri-eskaria zela eta, Spectorrek Erresuma Batuan kaleratu zuen albuma London Records-ekin, 1966ko irailean.

Hala ere, ordurako arazoak zeuden Ikeren eta Tinaren artean: Nire bizitzako urte zail horietan, abesti hori grabatzeak begiak ireki zizkidan beste aukera batzuetara. Aske sentitu nintzen, hunkituta, neure kabuz abesteko erronkarako prest. River Deep – Mountain high hartu nahi nuen bidean sartu ninduen. (Tina Turner)Ezpain hautsiak, begi ubelduak, artikulazio dislokatuak eta tortura psikologikoa bihurtu ziren nire egunerokotasunaren parte (Tina Turner) Northridgeko Newport Pop jaialdian, Woodinvilleko Seattleko Pop Jaialdian eta Amador konderriko Gold Rush rock musikaren jaialdia egon ziren. 1969ko azaroan, Rolling Stones taldearen biran parte hartu zuten arrakasta handiz. Tina sexu-ikur gisa ikusi zuten askok, eta eszenatokiko sentsualtasunak goraipatu zuten. Madison Square Gardeneko bira hartako "I've Been Loving You Too Long", kantuaren errepresentazio guztiz etotikoa Rolling Stones-en 1970eko *Gimme Shelter*  dokumentalean ageri da. Madison Square Gardeneko beste kontzertu batean, Janis Joplin bikotearekin elkartu zen eszenatokian eta "Land of 1000 Dances" kantatu zuten denen artean inprobisatuta.. Ikek eta Tinak Rolling Stones eta Beatles taldeen rock abestiak gehitu zizkioten beren errepertorioari harrezkero, eta beren publikoak oso ondo hartu zuen eraldaketa hori.

Bikoteak 1971n lortu zuen arrakastarik handiena, *Proud Mary* kantarekin. 

### Arrakasta bakarlari gisa 
1978an dibortziatu zen, tratu txar fisikoak eta desleialtasuna salatuta. Beste artista batzuen albumetan gonbidatu gisa agertu ondoren, 1984an bakarkako bere lehen disko *Private Dancer* argitaratu zuen. Arrakasta izan zen, bai kritikaren iritziz, bai salmentei zegokienez, mundu osoan 20 milioi ale baino gehiago saldu eta hiru Grammy Sari lortu zituelako.  1986an bere  autobiografia idatzi zuen, *I, Tina*, Kurt Loder-ekin batera.  Ike eta Tina Rock and Rollaren Ospearen Aretoan sartu zituzten 1991n. 1993an bere bizitzari buruzko film bat estreinatu zen: ''What's Love Got to Do With It?*  1995ean James Bond espioiari buruzko  filmaren musika Albert R. Broccolirena interpretatu zuen: *Golden Eye*.

### Eszenatokietatik urruntzen 
2008an erdi-erretiratu zen eta *Tina!: 50th Anniversary* *Tour* mundu-birari ekin zion. Hasiera batean azken emanaldi bat izan behar zuen, hain zuzen ere, Anna Mae Bullockek Saint Louiseko agertoki bat zapaldu eta 50 urtera bere emanaldi profesionala ixteko. Grammy Sarietan eskatu zioten eszenatokira itzul zedin, baina bera ez zegoen ziur. Handik gutxira, Milango Giorgio Armaniren moda ikuskizun batean, Sophia Lorenek agurtu zuen eta aktibo segitzera animatu. Azkenean, Oprah Winfreyk Las Vegasen egindako saio berezi batean, bakarlariak iragarri zuen urte horretan bertan beste mundu bira bat egingo zuela. 

### Eszenatokietatik kanpokoak 
Suitzan hainbat urtez bizi ondoren, suitzar herritar bihurtu zen 2013an. Handik gutxira AEBetako herritartasuna lagatzeko agiriak aurkeztu zituen.  Grammy sari bat jaso zuen 2018an egindako ibilbideagatik.  2021ean Rock and Rollaren Ospearen Aretoan sartu zuten bakarlari gisa.

#### Idazlanak 
2018an beste autobiografia bat idatzi zuen:  *My Love Story;*  baita 2020an autolaguntza liburu bat ere: *Happiness Becomes You: a Guide to Changing Your Life for Good* .  

#### Musikala 
2018an, *Tina* musikala inauguratu zen Londresko West End aretoan: 2019an egin zuen debuta Broadwayn eta geroztik munduko hainbat lekutara joan da.  

#### Dokumentala 
2021ean *Tina dokumenta*la estreinatu zen.  Bertan, bere ezkontza eta bizitzako pasarte gogorrak kontatu zituen, bai eta arrakasta artistikoa lortzeko egindako bide latza ere. Berlinaleko 71. edizioan estreinatu zen.

## Diskografia 
### Albumak 
* *Tina Turns the Country On!* (1974)
* *Acid Queen* (1975)
* *Rough* (1978)
* *Love Explosion* (1979)
* *Private Dancer* (1984)
* *Break Every Rule* (1986)
* *Foreign Affair* (1989)
* *Wildest Dreams* (1996)
* *Twenty Four Seven* (1999)

### Soinu-bandak 
* *Mad Max Beyond Thunderdome* (1985)
* *What's Love Got to Do With It* (1993)

### Zuzeneko albumak 
* *Tina Live in Europe* (1988)
* *VH1 Divas Live '99* (1999)
* *Tina Live* (2009)

### Bildumak 
* *Simply the Best* (1991)
* *The Collected Recordings* (1994)
* *All the Best* (2004)
* *Tina!* (2008)
* *The Platinum Collection* (2009)

## Zinema 
* *Mad Max Beyond Thunderdome'' (1985)

## Irudi galeria 

Fitxategi:Tina Turner 1970.jpg
Fitxategi:Tina Turner Tulane Stadium 24 Oct 1970 - 04.jpg
Fitxategi:Tina Turner Tulane Stadium 24 Oct 1970 - 05.jpg
Fitxategi:Ike & Tina Turner, Bestanddeelnr 924-2170 - Restoration.jpg
Fitxategi:Tina Turner 2311720045.jpg
Fitxategi:Ike & Tina Turner 231172 Dia14.jpg
Fitxategi:Tina Turner à Lille 19-Oct-1990.JPG
Fitxategi:Tina Turner Concert.jpg
Fitxategi:Don Grierson with Tina Turner.jpg
Fitxategi:Tina Turner.jpg
Fitxategi:Tina Turner human statue.jpeg
Fitxategi:President George W. Bush congratulates Tina Turner at the Kennedy Center Honors.jpg
Fitxategi:2005 Kennedy Center honorees.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*