open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isabel Azcárate Ristori

**Isabel Azcárate Ristori** (San Fernando, Cadiz, 1923ko urriaren 24a - Madril, 2016ko abuztuaren 30a) Andaluziako pedagogiako irakasle espezialista, ikertzailea, komunikatzailea eta idazlea izan zen.  

## Biografia 
Isabel Azcárate edo Uca, hala deitzen zioten gertuko pertsonek, Espainiako gerra zibilean fusilatutako Tomas Azcárate Garcia de Lomas militarraren alaba zen. Bere amak, Maria Josefa Ristori Alvarezek, bederatzi seme-alaba umezurtzak aurrera ateratzeko lan eskerga izan zuen. Uharteko Mariaren Lagundia ikastetxean lehen mailako ikasketak egin ondoren, Cadizeko Irakaskuntza Ertaineko Institutura (Columela) pasatu zen, eta batxilergo titulua eskuratu zuen. Ondoren, Filosofia eta Letretan graduatu zen, Pedagogia sailean, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Bartzelonako Unibertsitatean doktoratu zen *El Monasterio de la Enseñanza de Barcelona de 1645-1876* (1645-1876 bitarteko Bartzelonako Irakaskuntzaren Monasterioa) tesiarekin.  

Hirurogeiko hamarkadatik aurrera, frantseseko ikastaroak eman zituen Bartzelona, Lyon eta Grenobleko Unibertsitatean, eta ingelesekoak Cobhan eta Dublinen. Artikulu ugari idatzi zituen, baita liburu batzuk ere.  

## Sariak eta aintzatespenak 
* San Fernandoko Zientzia, Letra eta Arteen San Romualdoko Errege Akademiako kidea.
* Cadizko Unibertsitateak omenaldia egin zion, 1991n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dialonectria episphaeria

***Dialonectria episphaeria*** *Nectriaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Monosphaeria episphaeria*, *Lophium episphaerium*, *Lophium episphaerium var. ß fuscescens*, *Platysphaera episphaeria*, *Nectria episphaeria*, *Cucurbitaria episphaeria*, *Fusarium episphaeria*, *Cosmospora episphaeria*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 0,15-0,20 mm, oso txikia, ia ikusten ez dena, oboidea, zapaldua, gorri distiratsu kolorekoa, leuna.

**Etimologia:** *Episphaeria* epitetoa grekotik dator, gainean esan nahi duen “epi” hitzetik. *Sphariaceae*-en gainean hazten delako.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Onddo honen habitata erabakigarria da ongi zehazteko.

## Sasoia eta lekua 
*Diatrypaceae* familiako beste ascomiceto batzuen karpoforoetan, *Xylariaceae*-etan, *Sphariaceae*-etan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Nikaragua, Costa Rica, Kuba, Jamaika, Puerto Rico, Europa, Errusia, Txina, Filipinak, Australia, Zeelanda Berria, Uganda, Hegoafrika, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peniophora pini

***Peniophora pini*** *Peniophoraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Thelephora abietina var. ßß pinea*, *Stereum pini*, *Xerocarpus pini*, *Sterellum pini*, *Stereum pineum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1-1,5 x 0,1-0,4 cm, more kolorekoa, more-grisa, ertz haritsu zuriarekin.

**Himenioa:** Txertatutako zistidioak eta gleozistidioak daude.

**Etimologia:** Pini epitetoa, hazten den zuhaitzarengatik du.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

## Sasoia eta lekua 
Pinu gorrietan, isolatua, adar lehorretan, behealdean, gainazal txikiak eraiki ditzaketen orban konbergenteak sortzen dira. Azal hauskorrarekin lurrera etzanda dauden adarretan. Oso laster agertzen da onddoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judith Fernández

**Judith Fernández** (Coruña, Galizia, 2001eko apirilaren 2a) coruñar aktorea, abeslaria eta dantzaria da, *Acacias 38* telenobelan Azucena Quiñonero Rubio pertsonaia antzezteagatik ezaguna.

### Ibilbidea 
Judith Fernandez 2004an aukeratu zuten *Vivir el Fòrum* telebista saiorako. 2013an egin zuen lehen aldiz aktore  agerraldia, *Vespre* a la 2 telesailean. Gero, Susana Crespok zuzendutako *Hansel, Electra de* *euripedes* eta *Jesus Christ Superstar* antzezlanetan hasi zen antzerkian.

2016an, hamalau urterekin, Espainiara itzuli zen, eta Augasquentes telesailean Iria pertsonaia-protagonistaren rola egiteko aukeratu zuten. Geroago, Madrilgo Unibertsitateko Arte Dramatikoko Fakultateko emanaldian matrikulatzea erabaki zuen.

2022an, Lisen pertsonaia antzeztu zuen Carlota González-Adriok zuzendutako *La casa entre los cactus* filmean. Urte berean, *Santo* (Lucia Millan pertsonaia) eta *Apagón* (Sararen pertsonaia) telesailetako protagonista izan zen.

## Filmografia 
### Zinea 
### Telebista 
### Bideo musikalak 
## Antzerkia 
## Telebista-saioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roger Ebert

**Roger Joseph Ebert** (Urbana, Illinois, 1942ko ekainaren 18a-Chicago, 2013ko apirilaren 4a) idazle eta zinema-kritikaria izan zen. Haren ospea mundu zabalean ireki zen. 

## Biografia 
Federico Fellinik zuzendutako La dolce vita (Anita Ekberg, Marcello Mastroianni eta Yvonne Furneaux) zintari buruzko lehen zinema kritiketako bat 1961ean argitaratu zuen. Bere pelikularik gogokoena Orson Wellesen *Citizen Kane* zen. 

1967tik bere asteroko iruzkinak *Chicago Sun-Times*-ek argitaratu zituen eta, bere zutabea sindikatua zenez, berrehun egunkari estatubatuar baino gehiagotan irakur zitezkeen. 1975ean, Columbiako Unibertsitateak emandako Pulitzer Saria irabazi zuen lehen zinema kritikaria izan zen.

1976an, Ebertek Gene Siskelekin bat egin zuen, *Chicago Tribune*rako idazten zuena, eta lankidetza luzea izango zena hasi zuten, *Siskel & Ebert* deituriko zinema-kritikaren atal bat sortuz: bertan gorantzko behatz lodiak ematen zituzten ikusi beharreko zintentzat, eta beherantzko behatz lodiak, ahaztea hobe zirenentzat. Lankidetza hori 1999an Siskel hil zen arte mantendu zen. 2000ko irailean, beste kritikari batzuekin lan egin ondoren, Ebert Richard Roeper *Chicago Sun-Times* egunkariko zutabegile kidearekin elkartu zen *At the Movies with Ebert & Roeper* saila aurkezteko.

2002an tiroideren tumorea zuela, hainbat ebakuntza egin zizkioten. Tratamenduek fisikoki oso ahulduta utzi zuten eta hitz egiteko ahalmena galdu zuen. Hitz egiteko eta jateko gaitasuna galduta ere, pelikulei buruzko aipamenak eta liburuak idazten jarraitu zuen. 11 urtez minbiziaren aurka borrokatu ondoren, 70 urte zituela hil zen.

## Sariak 
* 1975 - *Pulitzer Saria*
* 2001 - *Video Premiere Award*

## Liburu batzuk 
* ''Roger Ebert's Movie Yearbook*, urtero.
* *Scorsese by Ebert* (ISBN 978-0-226-18202-5).
* *Awake in the Dark: The Best of Roger Ebert* (ISBN 0-226-18200-2)
* *Ebert's "Bigger" Little Movie Glossary* (ISBN 0-8362-8289-2)
* *The Great Movies* (ISBN 0-7679-1038-9), *The Great Movies II* (ISBN 0-7679-1950-5) eta *The Great Movies III* (ISBN 9780226182087)
* *I Hated, Hated, Hated This Movie* (ISBN 0-7407-0672-1)
* *Roger Ebert's Book of Film* (ISBN 0-393-04000-3)
* *Questions For The Movie Answer Man* (ISBN 0-8362-2894-4)
* *Behind the Phantom's Mask* (ISBN 0-8362-8021-0)
* *The Perfect London Walk* (ISBN 0-8362-7929-8)
* *Your Movie Sucks* (ISBN 0-7407-6366-0)
* *Roger Ebert's Four-Star Reviews 1967-2007* (ISBN 0-7407-7179-5)
* *An Illini Century: One Hundred Years of Campus Life * University of Illinois, 1967

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Roger Ebert IMDb webgunean.
* :Roger Eberti buruzko webgune ofiziala.
* :[https://books.google.es/books/about/Las_grandes_películas.html?id=JDgZeoH-O70C&redir_esc=y *The Great Movies'' liburuaren gaztelaniazko itzulpenak.
Alejandra García

**Alejandra García** (Buenos Aires, 1973ko ekainaren 13a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandros Svolos

**Alexandros Svolos** (; Kruševo, 1892 – Atenas, 1956ko otsailaren 22a) greziar politikaria izan zen.

Kruševon jaio zen, Otomandar Inperioan (gaur egun Ipar Mazedonia), eta aromaniar etniakoa zen. 1911-1912an Konstantinoplan zuzenbidea ikasi zuen eta ondoren Atenasko Unibertsitatean. 1915ean unibertsitate honetako irakasle izendatu zuten. 1917tik 1920ra Ekonomia ministerioko lan eta gizarte saila zuzendu zuen eta Lanaren Nazioarteko Erakundearen arauak berresten lagundu zuen.

Ondoren, armada greziarrak okupatutako Bursa hiriko administratzaile izendatu zuten. 1929tik 1946ra Zuzenbide Konstituzionaleko katedraduna izan zen, baina ezkerreko ideiengatik barne-erbestera bidali zuten gobernu eskuindarren garaian.

Alemaniak Grezia 1941ean inbaditu ondoren, Svolos alemaniarren aurrean protesta egin zuenetako bat izan zen, Bulgariak Mazedonia eta Mendebaldeko Trazia bereganatu zituelako.

1944an ezkerreko gobernu bat eratu zen Grezia askatuan, Atenasko gobernu kolaborazionistaren eta erbesteko erregearen gobernuaren aurkakoa. Svolos 1944ko apirilean izendatu zuten gobernu horretako presidente, eta maiatzean Libanoko Konferentzian parte hartu zuen batasun nazionaleko gobernu bat osatzeko. Svolos gobernuaren buru izaten jarraitu zuen Grezia 1944ko urrian askatu arte. Gero Finantza ministro izan zen Georgios Papandreuren gobernuan.

Greziako zuzenbide konstituzionalean eta ideologia demokratiko eta sozialistan aditu handienetako bat izan zen.
Giancarlo Polidori

**Giancarlo Polidori**, (Sassoferrato, Anconako probintzia, 1943ko urriaren 30a) italiar txirrindulari ohia da, profesionala 1966tik 1976ra.

1969an, Italiako Giroko lehenbiziko etapa irabazi eta zazpi egunez jantzi zuen liderraren maglia arrosa. Horretaz gain, etapa garaipenak lortu zituen Tirreno-Adriatikoan, Romandiako Tourrean eta Suitzako Itzulian

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1965**
* 20px Italiako errepideko txapelketa amateur
* Targa Crocifisso
* Abruzzoko Giroa 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  
*  Giancarlo Polidori - *Cyclebase.nl*
Jens Hundseid

**Jens Hundseid** (Vikedal, Rogaland, 1883ko maiatzaren 6a – Oslo, 1965eko apirilaren 2a) norvegiar politikaria izan zen. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1932tik 1933ra.

Amaren familiako etxalde batean jaio zen belaunaldiz belaunaldi. Bertako nekazaritza eskolan ikasi zuen eta ondoren Norvegiako Nekazaritza Unibertsitatean. 1905ean lizentziatu zen, eta 1908ra arte bigarren hezkuntzako eskoletan lan egin zuen, eta gero goi mailako nekazaritza-eskoletan.

1920an Zentroko Alderdian sartu zen eta alderdiko liderra izan zen 1929 eta 1938 artean. 1924tik 1940ra diputatu izan zen. Peder Kolstad hil ondoren, lehen ministro bihurtu zen 1932ko martxoaren 14an, eta, gainera, Nekazaritza ministro kargua gehitu zion. Negoziazio sekretuak baimendu zituen Danimarkarekin Erik Gorriaren Lurraldeari buruzko gatazka konpontzeko. Bere gobernua zentsura mozio baten ondorioz erori zen 1933ko martxoan.

1940an Nasjonal Samling alderdi pronaziarekin bat egitera behartu zuten. Norvegia askatu ondoren, hamar urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, baina lau urteko espetxealdia bete ondoren askatu zuten.
Black Doves

[thumb|250px|[Keira Knightley.]]

***Black Doves*** (Uso beltzak) britaniar telebistaren minisail bat da. Joe Bartonek idatzita, Alex Gabassi eta Lisa Gunning zuzendu zuten. Thriller hau Noisy Bear eta Sister pour Netflix koprodukzioa da.

## Argumentua 
Keira Knightley bizitza bikoitza du: Erresuma Batuko Defentsa ministroaren emaztea da, baina baita senarraren sekretu profesionalak argitzen dituen espioia ere. Londresen Gabonetan girotutako thrillerra da. Orainaldian girotzen da istorio nagusia, baina flashbacken bidez, apurka, gure protagonista nagusien geruza guztiak zuritzen hasiko gara; iraganeko erlazioak eta sekretuak, esaterako. Thrillerra eta espioitza generoaren kodeak eta narratiba klasikoa ditu oinarri, baina umore beltz handiko akzio eszenetatik abiatuta, kapituluek aurrera egin ahala, tonu zoro bezain samurrean barneratuko du ikuslea. Euskarazko azpitituluekin ikusteko aukera dago.

## Aktoreak 
* Keira Knightley: Helen Webb
* Sarah Lancashire: Reed 
* Ben Whishaw: Sam Young
* Andrew Koji: Jason Davies
* Andrew Buchan: Wallace Webb
* Omari Douglas: Michael
* Kathryn Hunter: Lenny Lines
* Sam Troughton: Stephen Yarrick
* Ella Lily Hyland: Williams
* Adam Silver: Arnie
* Ken Nwosu: Bill
* Gabrielle Creevy: Eleanor
* Adeel Akhtar: Richard Eaves
* Tracey Ullman: Alex
* Finn Bennett
* Luther Ford: Hector Newman

### Fitxa teknikoa 
IMDb webgunearen arabera hau da:
* Jatorrizko izenburua: *Black Doves*
* Generoa: Thriller
* Ekoizpena: Joe Barton, Jane Featherstone eta Chris Fry
* Ekoizke elkartea : Noisy Bear et Sister
* Banaketa: Netflix
* Zuzendariak: Alex Gabassi eta Lisa Gunning
* Eszenatokiak: Joe Barton
* Dekoratuak: Fiona Albrow, Elena Riccabona eta Stefano Memoli
* Costumes : Ian Fulcher
* Argazkia: Giulio Biccari et Mark Patten
* Soinua: Saoirse Christopherson
* Muntaketa: Simon Brasse et Richard Graham
* Herrialdea: Erresuma Batua
* Hizkuntza: ingelesa
* Formatoa : kolorea
* Garaiak: 1
* Telefilmak: 6

## Kritikaren iritziak 
Emilie Semiramoth iritziz «Knightley literalki liluratu egiten du serie honetan bere jarduerari esker. *Black Doves*, argi eta garbi, azken urteetako espioien thriller arrakastatsuenen mailara igo da». Gaizka Izagirre, bestetik, zera dio: «Generoaren klixe guztiak topatuko dituzue, baina oso eraginkorra eta bizia da. Ikuskizun oso entretenigarria da.»

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gaizka Izagirreren kritika *Berria*n, 2024/12/07.
Jordi Fortià

**Jordi Fortià Martí**, (Flaçà, Gironako probintzia, 1955eko irailaren 16a) kataluniar txirrindulari ohia da, profesionala 1977tik 1981era.

Kirol lorpenik aipagarriena, 1977an Sabadellen jokatutako Espainiako errepideko txapelketako brontzezko domina izan zen, Manuel Esparza eta Jose Nazabalen atzetik.

## Palmaresa 
**1977**
* 3. Meatze Haranetako Itzulian
* 3. 15px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 5. Pascuas Sari Nagusian
* 6. Euskal Herriko Itzulian 
* 9. Arrateko Igoeran
**1979**
* 4. Masferrer garaikurran
* 7. Kataluniako Voltan
**1980**
* Elola Saria
* 3. Valentziako Erkidegoko Itzulian
* 3. Ordiziako Klasikan
* 8. Errioxako Itzulian eta Mendiko sailkapena 
**1981**
* 2. Meatze Haranetako Itzulian
* 9. Masferrer garaikurran

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Jordi Fortià - *FirstCycling.com*
Naturaren gurtze

[thumb|right|Ura edo zuhaitzak bezalako elementu naturalak gurtzea ohikoa da hainbat mitologiatan, [mitologia zelta|zeltan adibidez.]]
**Naturaren gurtzea** naturako elementuekiko edo osotasun gisa Unibertsoarekiko erlijio-izaerako eraspen, gurtze eta ohorea da. Besteak beste, animaliak, landareak, planetak eta gizateria bera bezalako elementu materialak gurtzea. Ez da naturismoarekin nahastu behar.

Adituek jaurespen hori ez dela sortzen erlijio-garapenaren garai goiztiarretan diote, baina eguzkia eta sua gurtzea ohikoa da antzinako hainbat erlijiotan, hala nola zoroastrismoan eta Antzinaroko mitologia gehienetan. Japoniako jatorrizko sintoismoa kamien edo naturaren espirituen jaurespenean oinarritzen da.

New Age eta neopaganismoaren korronte garaikideen artean, erlijioak naturaren gurtzatik izan duen bilakaerak funtsezko lekua du *The Urantia Book* bezalako idazkietan, non asko aipatzen baita. Elementu naturalen deifikazioa The Urantia Bookek berak arbuiatzen du, baita katolizismoak eta judaismoak ere, baina askotan kolonaurreko herrien sinesmenen zati gisa aipatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paulina Wilkońska

**Paulina Wilkońska**, jaiotzez **Laucz**, (Swarzędz, 1815 – Poznań, 1875eko ekainaren 9a) poloniar eleberrigile, egunerokogile eta argitaratzailea izan zen.

## Bizitza 
Regina Zadolskich eta Karol Lauczen alaba, Paulina Laucz Swarzędzen jaio zen 1815ean. Haurtzaroa Siekierki Wielkien eman zuen eta ikasketak Poznańgo barnetegi batean egin zituen. 1832an August Wilkońskirekin ezkondu zen. 1840-1851 urteetan literatur topaketak antolatu zituen Varsovian. 1851n, senar-emazteek Varsovia utzi zuten, Errusiako agintariek kanporatu baitzituzten, eta Polonia Handira itzuli ziren. 1852an Wilkońska alargundu zen eta literatur jarduera profesionalari ekin zion. 

1841ean prosazko bilduma bat argitaratu zuen, *Wieś i miasto* izenburua zuena. Gai sozial eta historikoei buruzko liburu ugari idatzi zituen, besteak beste *Poranki i wieczory* (1847). *Pierwiosnek* eta *Zorza* aldizkarietan kolaboratu zuen. *Moje wspomnienia o życiu towarzyskim w Warszawie* (1871) eta *Moje wspomnienia o życiu towarzyskim na prowincji w Kongresówce* (1875) oroitzapenak ere idatzi zituen. Władysław Syrokomla poetaren esanetan, Wilkońskak *Margier* poema idazteko inspiratu zuen. 

Poznańen hil zen 1875ean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergio Andricaín

**Sergio Andricaín** (Habanan jaioa, Kuba, 1956an) idazle, kazetari, kritikari, literatur ikertzaile eta editore kubatarra da. Soziologian graduatu zen Habanako Unibertsitatean, eta graduondoko ikasketak egin zituen egoitza Costa Rican duen Demografia Zentro Latinoamerikarrean.

Kubako Kultura Ministerioko Juan Marinello Kultura Ikerketen Zentroko eta Estatuko Estatistika Batzordeko Demografia saileko ikerlari gisa lan egin zuen. 

1991n, Costa Rican, Kultura, Gazteria eta Kirol Ministerioak egindako Un *libro*, un amigo irakurketa-programa nazionalaren aholkulari izan zen, eta Irakurketa Sustatzeko Tailer Modularreko irakasle (UNESCOren Hezkuntza Bulego Azpi-erregionalak Erdialdeko Amerikarako eta Panamarako garatutako proiektua). Azken erakunde horretako aholkularia izan zen bi argitalpen-proiektutan: Irakurketa Sustatzailearen Liburutegia *Bilduman* eta Herrialdeko haurrak liburuan. 

1994 eta 1999 artean Bogotan (Kolonbia) bizi izan zen. Bertan, Liburu eta Irakurketarako Zentro Latinoamerikarreko (CERLALC) proiektu-ofizial gisa eta Batuta Fundazio Nazionaleko haur-aldizkariaren editore gisa lan egin zuen. Taller de Talleres elkartearen sorreran parte hartu zuen.

Kaz*eta*ri gisa aldizkari eta egunkarietan kolaboratu du: Kuba (La gaceta de Cuba, Revolución y Cultura, El caimán barbudo, En julio como en enero y *Diéresis*), Costa Rica (La Nación y Zurquí), Colombia (Espantapájaros, Hojas de lectura, Revista latinoamericana de literatura infantil y juvenil), España  (*Escuela y Biblioteca* y *Amigos del libro*) eta Ameriketako Estatu Batuak ("Newsweek gaztelaniaz*,* Prevention gaztelaniaz*,* Buen Hogar*,* Travel & Leisure *eta* Cosmopolitan gaztelaniaz*)*.

Gaur egun Miamin bizi da, Ameriketako Estatu Batuetan. 

Antonio Orlando Rodríguezekin batera, Cuatrogatos Fundazioa (www.cuatrogatos.org) sortu zuen. Fundazio horrek hezkuntza- eta kultura-proiektuak garatzen ditu, eta arreta berezia jartzen du irakurketaren sustapenean.

2021ean, Campoy-Ada 2020 Haur eta Gazte Literaturako Saria irabazi du, fikzioa eta ez-fikzioa uztartzen dituzten irudi liburuei, Antonio Orlando Rodriguezekin argitaratu duen *A lomo de cuento* bildumarengatik —Elisabeth Builes, Roger Ycaza, Israel Barrón, Carolina Duran eta Nuria izan dira ilustratzaileak—.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El món neix en cada besada

thumb|250px|Teselak gertutik.
thumb|250px|Mosaikoaren azalpena.

***El món neix en cada besada*** (Mundua muxu bakoitzean jaiotzen da) Bartzelonan dagoen fotomosaikoa da.  Isidre Nonell plazan dago kokatuta, Ciutat Vella barrutian. Mosaikoa Joan Fontcuberta argazkilariak eta Antoni Cumella zeramikariak egin zuten, 2014an.

## Historia 
Fotokonposizio honen jatorria Kataluniako Egun Nazionalaren ospakizuna eragin zuen Espainiako Ondorengotza Gerra kataluniar porrotaren hiru mendeurrenean dago (1714ko irailaren 11). Ekimena Joan Fontcuberta argazkilariak abiatu zuen *El Periódico de Catalunya*-rekin lankidetzan: irakurleek bidalitako argazkiez osatutako mural bat egitea zen, argazkiez irudi bat osatuz. Argazkietarako jarri zen gaia «askatasun uneak» zen.

Argazkiekin, zeramikazko 4000 tesela egin ziren, bakoitza laurogei teselatako 50 lerrotan banatuak, eta, guztira, musuka ari diren ezpainen irudia osatzen dute. 

Isidre Nonell plazako etxe bateko lorategi partikularraren inguruko horma batean kokatu zen, eta, hasiera batean instalazio iragankorra izan behar zuen arren, Bartzelonako Udalak behin betiko uztea erabaki zuen. Murala 2014ko uztailaren 3an inauguratu zen, Bartzelonako alkatea zen Xavier Triasen eskutik. 

## Izenburua 
Lanaren izenburua Oliver Wendell Holmes olerkariak idatzitako bertsoetan oinarritzen da. Horrala diote: «El soroll d'un petó no és tan ensordidor com el d'un canó, / però el seu ressò dura molt més.» (Musu baten hotsa ez da kanoi batena bezain gorgarria, baina haren oihartzuna iraunkorragoa da).

## Inskripzioa 
Horrela dio mosaiko ondoko plaka:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Muralaren informazioa Bartzelonako webgune ofizialean.
Batnfjordsøra

**Batnfjordsøra** Norvegiako Møre og Romsdal eskualdeko Gjemnes udalerriko gune administratiboa da. Norvegiako ipar mendebaldean Batnfjord fiordoaren amaieran dago herria, Batnfjordelva ibaiaren bokalean. E39 ibilbide europarra herrixkatik igarotzen da, Moldetik Trondheimerako bidean.

2018an 387 biztanle zituen 0,36 km2-ko hedaduran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nofence

**Nofence** Norvegiako enpresa bat da, eta GPS lepokoak egiten ditu baserriko animalientzat (behi-, ardi- eta ahuntz-aziendentzat), Itxitura birtualak gurutzatzea saihesten dutenak.

## Historia 
Oscar Hovde Berntsen laurogeita hamarreko hamarkadatik aritu da hesi birtualaren ideia lantzen hesi elektriko finkoaren alternatiba gisa. 2011n sortu zen Nofence. 2016an, proiektu pilotu bat egin zuen Norvegian, 850 buruko ahuntz-talde batekin. 2017an, Norvegiako Elikagaien Segurtasunerako Agintaritzak Nofence ahuntzentzat erabiltzea onartu zuen; eta behi- eta ardi-aziendentzat 2020an. Nofencek Batnfjordsøra-n du egoitza, Norvegian, eta Euskal Herrian Miñaoko Parke Teknologikoan bulego bat du.

## Nola funtzionatzen du? 
Animaliei gailu bat duten lepokoak jartzen zaizkie. Gailuak hots jakin bat egiten du hesira hurbiltzean, ozenagoa gehiago hurbiltzen bada eta hesiaren perimetro birtuala gainditzen badu deskarga txiki bat jasoko du, hesi elektriko batekin bezala. Abeltzainak aplikazio mugikor baten bidez markatzen du hesi birtuala GPS teknologia baliatuz eta nahi hala bider defini dezake hesiaren perimetroa uneko beharren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raúl Aparicio

**Raúl Aparicio Nogales** (Cruces, Villa Clarako probintzia, 1913 - Habana, 1970eko urtarrilaren 3a) Kubako idazlea izan zen. 

## Bizitza 
Cienfuegos eta Santa Clara hirietan egin zituen lehen ikasketak. Hiri horietako lehenengoan, *Ariel Taldea* sortu zuen Carlos Rafael Rodriguezekin batera, bere kezka literarioak, politikoak eta sozialak uztartzeko. 

1940an Zuzenbide Diplomatiko eta Kontsularrean graduatu zen, baita Zientzia Politiko, Sozial eta Ekonomikoetan ere, Habanako Unibertsitatean. Hernandez Catá Lehiaketan hainbat aipamen lortu zituen. AEBetan, Perun, Uruguain, Argentinan eta Kanadan ibili zen.

Iraultzaren garaipenaren ondoren, Kanpo Harremanetarako Ministerioan sartu zen eta Brasilen, Txekoslovakian eta Mexikon lan egin zuen. *Guía* aldizkariko erredaktoreburu izan zen, eta bere garaiko aldizkari eta egunkari entzutetsuenetan kolaboratu zuen.

## Obra 
* *Hombradía de Antonio Maceo* (1966, UNEACeko Enrique Piñeiro Biografia Saria)
* *Diez pintores del mundo* (Felipe Orlandorekin batera)
* *Hijos del tiempo (ipuinak)*
* *Espejos de Alinde* (ipuinak)

## Kanpo estekak
Dopatze

Elektronikan **dopatze** deritzo material erdieroale intrintsekoei ezpurutasun-atomoak nahita gehitzea erdieroaleen ezaugarri optiko eta elektrikoak aldatzeko. Adibidez, poliazetilenoa iodorekin dopatuta, polimeroaren eroankortasun elektrikoa zazpi magnitude-ordena handitzea lortzen da.

## Erreferentziak
Mariano Aramburo y Machado

**Mariano Aramburo y Machado** (Camaguey, 1879-1941) Kubako legelaria, kazetaria, idazlea, politikaria eta diplomatikoa izan zen.

## Biografia 
Madrilen doktoratu zen, eta Kubako Kodeen Batzordeko presidentea izan zen. Katedraduna izan zen Habanako Unibertsitatean. Kazetaritzan, Diario de la Marina egunkariko kolaboratzailea izan zen hainbat urtez. Politika mailan, ministro izan zen Txilen, bere herrialdea errepublika amerikar ezberdinetan ordezkatzeaz gain. Testu juridikoak eta literaturari buruzkoak idatzi zituen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Álvarez del Real, María Eloísa (1991). 12.000 minibiografías. Panamá: Editorial América, S.A. p. 43. ISBN 0944499767. 
* 

## Kanpo estekak
Martha A. Boughton

**Martha A. Boughton**, jaiotzez **Martha Elizabeth Arnold** (Corunna, 1857ko otsailaren 18a – Brooklyn, New York, 1928ko maiatzaren 18a) estatubatuar irakasle, idazle, poeta eta kantugilea izan zen, biografiak eta erlijio ereserkien hitzak eta melodiak idatzi zituena.

## Bizitza 
Martha (Mattie) Elizabeth Arnold Corunnan jaio zen 1857ko otsailaren 18an. John Motte Arnold eta Hannah E. (Redway) Arnolden alaba zen. 1897-1899 urteetan, oraindik Athensen, Pallas Klubeko presidente izan zen. Brooklynen, hiriko Deaconess' Home-ko zuzendaritza-batzordeko idazkari gisa aritu zen. Brooklyngo Fortnightly of Flatbush literatura-klubean, Ipar Amerikako Esperanto Elkartean eta Michigango Unibertsitateko Emakumeen Klubean ere parte hartu zuen. Erlijio ereserkien hitzak eta melodiak ere idatzi zituen eta ''Onward, little soldiers, Battle 'gainst the wrong*.

Erlijioari dagokionez, Boughton metodista zen. 1895ean eta 1906an Europan zehar bidaiatu zuen. Bi urtez gaixo egon ondoren hil zen Brooklynen 1928ko maiatzaren 18an.
thumb|*The Quest of a Soul And Other Verse* liburuaren azala (1911)

## Lan hautatuak 
### Liburuak 
* *Memoir of Rev. John Motte Arnold, D.D.* (1885)
* *The Quest of a Soul, and Other Verse* (1911)
* *Onward* (1918)
* *Mystery and Other Poems* (1926)
* *Stars Through Cypress Trees*

### Abestiak 
* *Little Christian soldiers* (1903)
* *Onward, little soldiers, Battle 'gainst the wrong''

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claudio Corti

**Claudio Corti**, (Bergamo, Lombardia, 1955eko martxoaren 1a) italiar txirrindulari ohia da, profesionala 1978tik 1989ra.

## Kirol ibilbidea
Amateurretan bereziki nabarmendu zen eta 1977ko Munduko errepideko txapelketa eta Girobioa irabazi zuen.

Profesionaletan 1984an Munduko errepideko txapelketan bigarren sailkatu zen, horretaz gain 1985eko eta 1986ko Italiako errepideko txapelketa lortu zuen.

Erretiratu ostean, hainbat taldeko kirol zuzendaria izan da: Château D'Ax (1990), Gatorade-Château D'Ax (1991-1992), Gatorade-Mega Drive (1993), Polti (1994), Saeco (1997-2004), Lampre-Caffita (2005), Barloworld, (2006-2009) eta Colombia (2012-2015).

Semea Marco ere txirrindulari profesionala izan da.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Arturo Arango

**Arturo Arango** **Arias** (Manzanillo, Kuba, 1955eko martxoaren 4a) Kubako narratzaile, saiogile eta gidoigilea da.

## Bizitza 
Habanako Unibertsitateko Letren eta Arteen Eskolan graduatu zen. Urte batzuetan *Casa de las Americas* aldizkarian lan egin zuen, 1989 eta 1991 urteen artean zuzendu zuen argitalpenean. 1996tik 2022ra *La Gaceta de Cuba* aldizkariko zuzendariorde editoriala izan zen. San Antonio de los Bañoseko (Kuba) Nazioarteko Zinema eta Telebista Eskola Gidoi Katedrako Buru Titularra izan zen 2006tik 2016ra. Han ere sortu zuen 2014an, eta, 2021era arte, Ikus-entzunezko Idazketa Sortzaileko Maisutasuna zuzendu zuen. Irakasle gonbidatua izan da Guadalajarako Unibertsitateko Irudi eta Soinu Sailean, 2005etik gaur arte, eta Mexikoko Zinema Trebakuntza Zentroan, 2010etik 2014ra, baita Dreamago (Suitza) elkarteko Plume et Pellicule tailerrean ere, 2008tik gaur arte.
2008an, Gidoien Tailer Latinoamerikarra sortu zuen, Habanako Zinema Latinoamerikar Berriaren Nazioarteko Jaialdiko Industria Sektorearen parte gisa, eta haren zuzendaria izan zen 2015era arte.
2015etik 2017ra *OnCuba* aldizkari digitalean agertu zen "Komatxo artean" zutabearen egilea. 2017an, Xenia Rivery, Nuri Duarte eta Alan Gonzalezekin batera, Viceversa kolektiboa sortu zuen, ikus-entzunezko gidoiak idazteko, berridazteko eta aztertzeko. Halaber, Senel Paz idazle eta gidoilariarekin eta Lía Rodriguez ekoizlearekin, 6g-Habana gidoi tailerra sortu zuen, eta 2019ko abenduan egin zuten lehen edizioa.

Hizkuntzaren Akademia Kubatarreko kide osoa da 2023ko urritik.

## Erreferentziak 
* Sintesi biografikoa.
* Antzerki Etxearen Sariari buruzko berria.
* *Sobre Terceras reincidencias* buruzkoa.

## Kanpo estekak
Frances Courtenay Baylor

**Frances Courtenay Barnum**, jaiotzez **Dawson** eta geroago **Baylor**, (Fort Smith, 1848ko urtarrilaren 20a – Winchester, 1920ko urriaren 15a) estatubatuar idazlea izan zen, eleberriak eta ipuinak idatzi zituena.

## Bizitza 
Frances Courtenay Dawson Fort Smithen (Arkansas) jaio zen 1848ko urtarrilaren 20an, James Lowes Dawson eta Sophie Baylor Dawsonen familian. Bere aita armadako ofiziala zenez, haurtzaroa San Antonion eta New Orleansen eman zuen.

Nerabea zela, bere gurasoak dibortziatu ziren eta Frances amaren ezkondu aurreko abizena, Baylor, erabiltzen hasi zen. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila amaitu ondoren, hainbat urtez (1865etik 1867ra eta 1873tik 1874ra) Europan zehar bidaiatu zuen.

1896an George Barnumekin ezkondu zen, baina handik gutxira bere senarra hil zen. Alargundu ondoren, Frances Courtenay Baylor Winchesterrera joan zen bizitzera, eta han eman zituen ondorengo urteak. Winchesterren hil zen 1920ko urriaren 15ean, 72 urte zituela.

## Lanak 
* *On Both Sides* (1885)
* *Behind the Blue Ridge* (1887)
* *Juan and Juanita* (1888)
* *A Shocking Example, and Other Sketches* (1889)
* *Claudia Hyde* (1894)
* *Miss Nina Barrow* (1897)
* *The Ladder of Fortune* (1899)
* *A Georgian Bungalow* (1900)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilen Tell Sari Nagusia

**Gilen Tell Sari Nagusia** (ofizialki: ***Grand Prix Tell***) Suitzako etapakako txirrindularitza lasterketa izan zen, urtero abuztuan edo irailean jokatzen zena.

1971ean sortua profesionalentzako lasterketa izan zen, 2.4. mailan 1999an ez zen jokatu eta 2000tik aurrera, amateurrentzako proba bihurtu zen, 2.7.1 mailan (maila gorena 23 urtez azpiko amateurrentzako). 2005ean ezin izan zen jokatu eguraldi kaxkarragatik ez zen Nazioen Koparako puntuagarria izan.

2009an jokatu zen azkeneko aldiz, berriro ere 2.2 mailan eta adin mugarik gabe.

## Palmaresa 
Horiz: amateurrentzako lasterketa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Gilen Tell Sari Nagusia - *Memorieducyclisme.eu*
* Gilen Tell Sari Nagusia - *Sitiodeciclismo.net*
* Gilen Tell Sari Nagusia - *Cqranking.com*
Anne Reeve Aldrich

**Anne Reeve Aldrich** (New York, 1866ko apirilaren 25a – *ibidem*, 1892ko ekainaren 22a) estatubatuar poeta eta eleberrigilea izan zen.

## Bizitza 
Anne Reeve Aldrich New Yorken jaio zen 1866ko apirilaren 25ean. Zortzi urte zituela, aita hil zitzaion, eta Aldrich hiritik kanpo joan zen amarekin. Nerabea zenerako, trebea zen konposizioan eta erretorikan, eta frantsesezko eta latinezko literatura ingelesera itzultzeko gai zen eta bertako landare eta intsektu asko ezagutzen zituen: *The Rose of Flame* 1889an eta *Songs About Love, Life, and Death* 1892an, egilea jada hilda zegoenean.

New Yorken hil zen 1892ko ekainaren 22an, 26 urte zituela.

## Lan hautatuak 
* *The Rose of Flame: And Other Poems of Love* (1889)
* *The Feet of Love* (1890)
* *Songs About Life, Love and Death* (hil ostekoa, 1892)
* *Nadine and Other Poems* (hil ostekoa, 1893)
* *Gabriel Lusk* (hil ostekoa, 1894)
* *A Village Ophelia* (hil ostekoa, 1899)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josephine White Bates

**Josephine White Bates** (Portage-du-Fort, 1857ko uztailaren 8a – Yorktown, 1934ko urriaren 20a) kanadar-estatubatuar idazlea izan zen, ***Mrs. E. Lindon Bates*** ezkondu ondorengo izenez ere ezaguna.

## Bizitza 
George E. eta Mary Whiteren alaba, Josephine White Kanadako Portage-du-Fort herrixkan jaio zen. 1876-1880 urteetan Lake Forest Collegen ikasi zuen.

1881ko apirilaren 6an Lindon Wallace Bates ingeniari newyorkarrarekin ezkondu zen. 1908an, Lyceum Clubeko kide egin zen Lou Henry Hooverren laguntzari esker. Colony (New York), Fortnightly eta Friday (Chicago) klubetako kide ere izan zen.

Urte osoa New Yorkeko Bosgarren Etorbidean ematen zuen eta uda New Lebanonen. 

Bates Yorktownen hil zen, New York estatuan.

## Lan hautatuak 
* *A Blind Lead: The Story of a Mine* (1888)
* *A Nameless Wrestler* (1889)
* *Armaïs and others* (1892)
* *Bunch-grass Stories* (1895)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Deportivo Becerril

**Club Deportivo Becerril**, Espainiako Becerril de Campos udalerriko futbol talde bat da, Gaztela eta Leongo Palentziako probintzian. Mariano Haro estadioan jokalekua du.

1975ean sortua izan zen eta gaur egun Espainiako futbol ligako hirugarren mailaren III. multzoan jokatzen du. Bere sailkatze portu onena 2014-2015 denboraldiko jirugarren mailan izan zen, zazpigarren postuan eta Bigarren Maila Bra sailkatzeko kanporaketara ailegatzeko puntu gutxira geldituz.

## Errealarekin senidetza 
2019ko abenduaren 19an, 2020ko Errege Koparen lehen txandan, CD Becerril eta Erreala elkarrekin lehiatu zirenetik bi taldeen zalegoek nahiz kirol erakundeek harreman estu eta ona sortu eta Becerrilgo zalegoa Anoeta estadioan hainbat aldiz gonbidatua izan da.

## Jazkera 
* **Jazkera nagusia**: Kamiseta moratua, galtza moratuak eta galtzerdi zuriak.

 {| width=15%
  |-
  

* **Jazkera alternatiboa**: Kamiseta zuria, galtza zuriak eta galtzerdi zuriak.

 {| width=15%
  |-
  

## Kanpo estekak
Kamilla Kruxelnitskaia

**Kamilla Nikolaievna Kruxelnitskaia** (, , ; Baranavitxi, 1892 – Sandarmokh, Karelia, 1937ko urriaren 27a) poloniar jatorriko bielorrusiar-errusiar disidente sobietar katolikoa izan zen, errepresio estalinistaren biktima.

## Bizitza 
Kamilla Kruxelnitskaia poloniar jatorriko familia noble batean jaio zen. Bere bizitzaren zatirik handiena Moskun eman zuen. Moskuko Estatu Unibertsitatean ikasi ondoren, bulegoko langile bihurtu zen. Moskuko San Luis elizara joaten zen, eta Pie Eugène Joseph Neveu apezpikua bere kontzientziako gidaria zen. Bere apartamentuan lagunak biltzen zituen, erlijio gaiei buruzko eztabaidak egiteko eta Ebanjelioa eta literatura katolikoa irakurtzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Sebastian monasterioa (Donostia)

**San Sebastian monasterioa**, Gipuzkoako gaur egungo Donostia hiriburuan zegoen monasterio bat izan zen, Euskal Herrian, zehazki, Ondarreta hondartza eta Kontxa hondartzaren arteko Loretopearen muinoan, egun Miramar jauregia dagoen kokalekuan. Bertan, gaur egungo hiriaren sorlekua zegoen.

IX. mendeko hainbat idazkien arabera monasterio hau Donejakue Bidean Santiago Compostela hirira zihoazen erromesen ostatu eta laguntza emateko ospitale eta eliza bezala sortua izan zen.

Bere izatearen lehen idatziak 1014ko apirilaren 17koak dira, Antso III.a Iruñekoak Leireko monasterioari egindako doaitza baten ondorioz.
Andoni Arzak

**Andoni Arzak Idigoras** (Donostia, Gipuzkoa, 2003ko otsailaren 21a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritu ohi da. 2018an Antiguoko utzi eta Errealeko harrobira batu zen. Berio eta Sansen jokatu zuen, baita sei hilabete Real Unionen lagatua. 2024-2025 denboraldirako Alavesek fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Carlos Gats

**Carlos Gats** (Buenos Aires, 1969ko abenduaren 11) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manex Gibelalde

**Manex Gibelalde Mujika** (Donostia, Gipuzkoa, 2004ko apirilaren 22a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari lanetan aritu ohi da. Errealaren harrobian hezi zen 2016tik, 2019/20 denboraldia Antiguokon lagatua egon zenean izan ezik. Berion maila ona erakutsi zuen bi denboralditan, ondorioz 2024-2025 denboraldirako Sansera igo zen. 2025eko ekainean Bigarren mailarako igoeraren gola sartu zuen penaltiz. Hala ere, ez zuen bere kontratua berritu talde txuriurdinarekin. 2025eko uztailean Athleticek bere fitxaketaren berri eman zuen Bilbao Athleticen jokatzeko Lehen Federazioan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Guillermo Geary

**Guillermo Geary** (1926ko uztailaren 18a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kate Jackson

**Catherine Elise Jackson**, ezagunagoa **Kate Jackson** izenez (Birmingham, Alabama, AEB,1948ko urriaren 29a) estatubatuar aktorea, modeloa eta zinema ekoizlea da. Ezaguna da ''Charlie's Angels'' telesailean Sabrina Duncan pertsonaia antzezteagatik.

## Bizitza 
Jacksonek Mississippiko Unibertsitatean ikasi zuen, eta Kappa Kappako gamma emakumeen 'anaiarte' bateko kidea izan zen, baina ez zen graduatu.

### Aktore ibilbidea 
New Yorkera joan zen, eta *Dark Shadows* (1970) telesailean hasi zuen aktore ibilbidea. Gerora, 1972 eta 1976 artean, *Jill Danko* erizainaren rola interpretatu zuen *Los patrulleros* (*The Rookies*) telesail arrakastatsuan.

Hala ere, mundu mailako ospea eman zion pertsonaia Sabrina Duncan izan zen, *Los ángeles de Charlie* detektibe seriean, eta bertan parte hartu zuen 1976 eta 1979 artean. 

1982an, homosexualitatearen gaia jorratzen zuen *Su otro amor* filmeko protagonista izan zen Harry Hamlinekin batera.

1983tik 1987ra bitartean, *El espantapájaros y la Sra.* King detektibe*-*serieko protagonista izan zen, Bruce Boxleitnerrekin batera. Gerora, *Babyboom* (1988) eta *Lover Boy* (1989) filmetan parte hartu zuen. Ordutik, Jacksonek telebistarako bereziki egindako hainbat ekoizpenetan parte hartu du.

## Bizitza pribatua 
Bere bizitza pribatuari dagokionez, Jackson Andrew Stevens aktore eta ekoizlearekin ezkondu zen eta 1982an dibortziatu zen. David Greenwald erredaktorearekin ezkondu zen gero, baina  bi urte geroago dibortziatu. Bere hirugarren ezkontzak ere bi urte iraun zuen 1991 eta 1993 artean. 

Bularreko minbizi baten aurka arrakastaz borrokatzea lortu zuen 1987an eta 1989an.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Filmak 
### Telebistarako filmak 
### Telebistako serieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Wakaba Higuchi

**Wakaba Higuchi** (japonieraz: 樋口新葉, Higuchi Wakaba; Tokio, Japonia, 2001eko urtarrilaren 2a) izotz gaineko patinatzaile artistikoa banakako modalitatean lehiatzen den kirolari japoniarra da.

## Kirol ibilbidea 
2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Pekinen, eta zilarrezko domina lortu zuen taldekako proban.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa patinatzen eta patinatzailea bera komentatzen: **"I thought I was dreaming" | Wakaba HIGUCHI (JPN) | Women Winner | Skate America 2024 | #GPFigure**
Lamproderma arcyrioides

***Lamproderma arcyrioides*** *Stemonitidaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Lamproderma violaceum f. nigrescens*, *Lamproderma nigrescens*, *Lamproderma saccardianum*, *Tilmadoche berkeleyi*, *Lamproderma violaceum var. arcyrioides*.

## Deskribapena 
**Esporangioak:** Globo itxurakoak edo hondoratu-globo itxurakoak, askotan unbilikatuak, 0,3 eta 1 mm bitarteko diametrokoak, urdin-elektriko kolorekoa edo purpura iridiszentea, labur estipitatuak edo noizbait sesilak, gregarioak edo sakabanatuak, 0,6 eta 1,5 bitarteko garaierarekin.

**Pedunkuloa:** Oro ar, sendoa izaten da, uniformea, iluna, laburra, oso gutxitan gainditzen da altuera osoaren ⅗.

**Hipotaloa:** Lodiera txikikoa, etengabea, gorri-arre koloreko mintza, edo esporangioak sakabanatuta daudenean, disko basaletan hautsita.

**Kolumela:** Goialdean beltza, behean arrea, ia zilindrikoa edo mehetua goian, esporangio barrunbearen erdigunera iristen da, apizea kamutsa, kapilizio biguna, flexuosoa, harizpi adarkatu  eta anastomosatuekin periferian sare estuago bat osatuz  eta zabalagoa erdialdean, harizpiak ia kolore gabeak edo arre zurbilak kolumelatik geratzen direnak bezala, pixkanaka kolore ilunagoa hartuz, gero zurbilagoak koloregabeak goialderantz.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Hildako enborretan, adaxketan eta usteletan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, El Salvador, Brasil, Txile, Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichak, Islandia, Europa, Errusia, Israel, Japonia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaori Sakamoto

**Kaori Sakamoto** (japonieraz: 坂本花織, Sakamoto Kaori; Kobe, 2000ko apirilaren 9a) izotz gaineko patinatzaile artistikoa banakako modalitatean lehiatzen den kirolari japoniarra da, hiru aldiz munduko txapelduna.

## Kirol ibilbidea 
Neguko Olinpiar Jokoetan bi aldiz parte hartu zuen, eta bi domina lortu zituen Pekinen 2022an, zilarra taldeka eta brontzea banaka, eta seigarren postua Pyeongchang 2018an, bakarkako proban.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa patinatzen: '''Sakamoto Kaori's #Beijing2022 free program!'''
Lasiosphaeria ovina

***Lasiosphaeria ovina*** *Lasiosphaeriaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Sphaeria mucida*, *Sphaeria mucida var. ß alba*, *Sphaeria mucida var. γ fusca*, *Sphaeria ovina var. ß fuscenscens*, *Sphaeria lichenoides*, *Sphaeria alba*, *Sphaeria atrostoma*, *Sphaeria melastoma*, *Depazea lichenoides*, *Leptospora ovina*, *Lasiella ovina*, *Enchnoa mucida*, *Lasiosphaeria mucida*, *Lasiosordariella ovina*, *Lasiosordaria ovina*, *Lasiosphaeria chrysentera*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 0,4-0,6 mm-koak, biribildutik oboide formakora, substratuari zuzenean itsatsita edo baita apur bat bertan sartuta ere. Leguminoso feltro itxura duen ehundutako estalki zuri batek estaltzen du. Estalduraren azpian, gainazala gris-arrexka da, eta zulo beltz biribila ikusten den peritezioko zati irekian bakarrik agertzen da.

**Etimologia:** *Ovina* epitetoa artilezko-feltro itxura duelako du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Oso espezie txikiak dira, arretaz behatzeak soilik ahalbidetzen du ezagutzea.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan. Urri samarra. Usteltzen ari diren egurretan hazten da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Costa Rica, Panama, Txile, Islandia, Europa, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Conti

**Sara Conti** (Alzano Lombardo, Italia, 2000ko abuztuaren 2a) izotz gaineko patinatzaile artistikoa da, binaka lehiatzen den kirolari italiarra.

## Kirol ibilbidea 
Brontzezko domina bat irabazi zuen 2023ko Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Munduko Txapelketan, eta urrezko domina bat 2023ko Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Europako Txapelketan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa patinatzen: **Sara CONTI - Niccolo MACII. Free Skating | 2023 Lombardia Trophy**
Rebecca Ghilardi

**Rebecca Ghilardi** (Seriate, Italia, 1999ko urriaren 10a) izotz ganeko patinatzaile artistikoa da, bikoteka lehiatzen den kirolari italiarra.

## Ibilbidea 
Bi domina irabazi zituen Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Europako Txapelketan, 2023 eta 2024 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa patinatzen: **Rebecca Ghilardi & Filippo Ambrosini, "Moulin Rogue" at Ghiaccio Spettacolo 2024 in Courmayeur** https://www.bing.com/videos/riverview/relatedvideo?q=Rebecca+Ghilardi&mid=9B4878F25FF7F922D8739B4878F25FF7F922D873&FORM=VIRE
Niki Rüttimann

**Niklaus «Niki» Rüttimann**, (Thal, 1962ko abuztuaren 12a) suitzar txirrindulari ohia da, profesionala 1984tik 1990era. 

80ko hamarkadako La Vie Claire taldeko txirrindularirik onenetako bat izan zen, Bernard Hinault eta Greg Lemonden laguntzaile bikaina izanik. Bere ibilbideko lorpenik aipagarrienak, 1984ko Donostia Klasikoa eta 1986ko Frantziako Tourreko etapa bat, Étoile de Bessèges eta Tour Midi-Pyrénées izan ziren.

Semea Jan ere, txirrindularia izan da.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Valentina Matos

**Valentina Matos Romero** (Santo Domingo, Dominikar Errepublika, 2000ko irailaren 28a) izotz gaineko patinatzaile artistikoa da, banakako modalitatean lehiatzen den kirolari dominikar-espainiarra. 2019ko Andorrako Irekiko txapelduna eta 2016ko zilarrezko dominaduna. Espainiako Patinaje Txapelketa Nazionala irabazi zuen 2017an eta 2019an.

## Bizitza 
2000. urtean jaio zen Dominikar Errepublikako hiriburuan. 2008an hasi zen patinatzen. Madrilgo Karlos III.a Unibertsitatean ikasi zuen. 

### Kirol ibilbidea 
Junior mailan debuta egin zuen 2015eko Lombardia Sarian. Zilarrezko domina irabazi zuen Espainiako Junior Txapelketan, 2015eko abenduan. Grand Prix Juniorreko seriean parte hartu zuen 2016-2017 denboraldian, eta senior mailan egin zuen debutean 2016ko Andorrako Irekian, zilarrezko domina irabazi zuen. 2017ko Europako Patinaje Txapelketan, Ostravan, Txekiar Errepublikan, Matosek bere programa laburra osatu zuen, baina ez zen bigarren txandara pasatu. 2017ko Munduko Patinaje Txapelketan parte hartu zuen, Taipein, Taiwanen. Bertan, programa librerako sailkatzea lortu zuen eta sailkapen nagusian 24. postuan kokatu zen. Lesio baten ondorioz, ezin izan zuen Alemaniako ekitaldian parte hartu zuen. 2018-2019 denboraldian, Matosek entrenamendu lekua aldatu zuen, Barbara Luonirekin Bergamon (Italia) lan egiteko. 2019ko Munduko Patinaje Txapelketan parte hartu zuen, eta saio laburreko 34. tokian kokatu zen, finalerako sailkatu barik.
eskuinera|thumb|Matos 2018ko Europako Txapelketan.

### Programak 
### Lehiaketetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa patinatzen: Valentina Matos, hogeita zortzigarrena patinaje artistikoan, europar lehiaketatik kanpo geratu zen.         
* Fitxa Nazioarteko Izotz Patinaje Batasunean
Minerva Hase

**Minerva Fabienne Hase** (Berlin, Alemania, 1999ko ekainaren 10a) izotz gaineko patinatzaile artistikoa da, binaka lehiatzen den kirolari alemaniarra. 

## Kirol ibilbidea 
Brontzezko domina bat irabazi zuen 2024ko Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Munduko Txapelketan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa patinatzen: Minerva Hase eta Partner Volodin WeltklasseEiskunstläuferin Hase - "Ich war eine kleine Zicke" 2024.12.05