open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antonio Trueba ikastetxea

**Antonio Trueba ikastetxea** Babcock & Wilcox herriaren beheko aldean dago, Abatxolo kalearekin lerrokatuta.
thumb|alt=|erdian
Juan María de Uribe Guimón arkitektoak, forma eta lerro zuzenen garbitasuna oinarri, diseinatu zuen eraikin arrazionalista hori. 1933 eta 1935 urteen artean eraiki zen, Babcock & Wilcox herriaren aurretik, Repelegako herritarren hezkuntza-beharrak asetzeko asmoz, populazioa gaztetu egin baitzen Villanueva eta El Progresoko etxe merkeen taldeen eraginez. Juan Maria Amestik berritu zuen jatorrizko proiektua 1968. urtean, zonako hezkuntza-beharrek gora egin zutela ikusirik. Eraikina berritzeko, hirugarren altuera eta terraza eraitsi ziren, horien lekuan beste bi solairu eta lau isuriko teilatua egin zirelarik. Nahiz eta obra horrek desitxuratu hasierako proiektuaren proportzioak eta terrazadun teilatua, eraikinak gorde ditu eraikin arrazionalista zainduaren itxura eta elementuak. Nolanahi ere, argi eta garbi bereiz daitezke eraikinaren jatorrizko parteak eta erreformaren ondotiko bi solairu berriak. Hauek dira hizpide dugun eraikinaren ezaugarri nagusiak: osaera simetrikoa; eskailera angeluarren bi gorputz bertikalak eta horma-arteko leiho errenkada horizontalak; eta krema nahiz arrosa koloreko paramentu leun entokatuen eta ageriko adreiluko azaleren konbinazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Ezequiela Meategiaren gaztelutxoa

Bodovalle meategiaren ipar-mendebaldean **Ezequiela Meategiaren gaztelutxoa** dago. Gutxi gorabehera 15 metroko altuera du eta lur azpiko galerien aireztapen-tximinia gisa eraiki zen. Metalezko egitura txirikordatuarekin eraikita dago, sistemaren funtzionamendurako beharrezko polea duten goiko etxe batekin. Gaztelutxoaren azpian, haizagailu indartsuak instalatu ziren galerietan sartzen den aireztapen-airea sortzeko.

Galerietan plano inklinatu batetik sartzen ziren eta bi aireztapen-putzu proiektatu ziren, baina azkenean Ezequiela meategiarena bakarrik eraiki zen, 4 metroko diametroa eta 100 metroko sakonera (dokumentu batzuek 80 metro adierazten dute) Galdames trenbide ondoan. Ezequiela gaztelutxoa Gallarta meatze-konplexuko gainerako etxeekin batera Katalogatutako Jabetza Kulturalaren aitorpenean sartu da 2011n.
thumb|erdian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sestaoko udaletxea

**Sestaoko Udaletxea** Kasko enparantzan kokatzen da. 1879an eraiki zen, Julio Saracibar arkitektoaren diseinua jarraituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Aurora Kooperatiba

**La Aurora kooperativa** Santos Zunzunegui udal arkitektoaren proiektua da, 1930ean eraikia, Oquillo taldea zazpi urte igaro ondoren. La Unión, La Humanitaria edo La Protectora kasuetan gertatzen den bezala lorategi auzoa da. Kasu honetan, topografiara egokitzen diren hiru etxe ilara paraleloetan antolatuta. Auzoa, berriz, 40 etxetaz osatuta dago. Auzoa bi kale paraleloetan banatzen da eta beste kale perpendikularra erditik mozten ditu besteak.

Bere diseinua nahiko erraza da. Etxeak mota bereko beste batzuetatik aldentzen dira, aurrean eta atzean balkoia izateagatik. Gainontzeko elementuak ohikoak dira horrelako mota etxekoak, aretoa, egongela, sukaldea eta komuna beheko solairuan eta hiru logela lehen solairuan. Solairu bakoitzak 48,75 metro koadroko azalera du. Berezitasun gisa, Sotoa eta ganbara dituzte. Bere jasotzaileak
Altos Hornos-eko eta La Naval-en langileak izan ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Sestao - Cooperativa La Aurora 603.jpg
Irudi:Sestao - Cooperativa La Aurora 604.jpg
Irudi:Sestao - Cooperativa La Aurora 605.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bukraneo

thumb| Bukraneoak |alt=
**Bukraneoa** edo **bukrana** (grezieraz βουκράνιον, "idi burezurra") arkitekturan idi burezurra itxura duen apaingarri motari esaten zaio.

## Ezaugarriak 
Bukraneoa idi burezur baten irudia zen eta idiaren adarretatik hostoen girlandak ezartzen ziren. Apaingarri mota hori antzinako tenplu eta hilobietako frisoetan jartzen zituzten, baita aldare, argimutil eta gurtzako hainbat objektuetan ere.

Antzinako arkitekturan, bukraneoen helburua sakrifizioan eskainitako biktimak gogoratzea zen.
## Kanpo estekak
Kai Gane

**Kai Gane** Getxo udalerriko Areeta Auzoan kokatzen da. Barria 25 kalean konkretuki.
Interes eta antzinatasun handiko eraikina da, baita hemeretzigarren mendeko azken hiribildu handietako bat ere. Areetako Kaiko eremu honetan, hiribilduak nagusi ziren garai hartan.

## Eraikina 
Severino Atxukarrok 1889. urtearen inguruan egindako udaldirako hiribildu originala da. Manuel María Smithek zenbait aldaketa egin zituen Europako iparraldeko etxeen antza zuen obra pintoresko honetan, eta 1907. urtean behin betiko etxe bihurtu zuen. Aldaketa horiek, fatxada nagusiaren dorrearen gorputzean egin zituen batez ere, eta Old- English estilotik zenbait apaingarri ere hartu zituen. Hala ere, Gerra Zibilaren ondoren zenbait erreforma egin zituzten (Eugenio Aguinagak handiena egin zuen), eta dekorazioa sinplifikatu zuten. Horrela, gaur egungo bistako adreilua jarri zuten.

Etxea udaldirako egoitza moduan eraiki zuten Fernando Zabalburu Ybarrarentzat. Bizkaiko antzinako ahaldun nagusiaren (Juan Francisco Ramón Zabalburu Murga) eta Concepción Ybarra Gutiérrez de Cabiedes bere emaztearen semea zen. Hortaz, XIX. mendeko bigarren zatian, Bizkaiko merkataritzaren, meatzaritzaren eta industriaren klan nagusiarekin ahaidetuta zegoen amaren bitartez; Ybarratarrekin alegia. Haietako asko auzokoak zituen Areetan.

## Galeria 

Fitxategi:Getxo-KaiGane-001.jpg|Ikuspegia Pasealekutik.
Fitxategi:Getxo-KaiGane-002.jpg|Ikuspegia Pasealekutik.
Fitxategi:Getxo-KaiGane-003.jpg|Ikuspegia Pasealekutik.
Fitxategi:Getxo-KaiGane-004.jpg|Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.guiarepsol.com/es/viajar/vamos-de-excursion/un-paseo-por-las-grandes-villas-de-getxo-vizcaya/
Gigantomakia

[thumb| [Dioniso erraldoi baten aurka borrokan Gigantomachia garaian.K.a. 460, Louvre Museoa . ]]
**Gigantomakia** (, literalki 'erraldoien gerra') greziar mitologiaren pasarte bat da, Titanomakia garaiari jarraitzen diona.

## Gatazkaren arrazoia 
Zeusek Titanak Tartaron utzi zituen. Gea, haren amona, Kronos eta Rearen ama, haserretu egin zen eta Erraldoiak sortu zituen, horrela bada, jainko olinpikoen aurka borrokatu ziren. Beste bertsio baten arabera Geak erraldoiak sortu zituen jainkoen aurkako mendeku gisa.

## Kanpo estekak
Carlos Pradoren auzokoen etxea

**Carlos Prado auzokoen Etxea** Getxo udalerriko Areeta auzoan kokatzen da. Nerbioi ibaiaren ertzean. Evaristo Txurruka 4. zenbakian.

Eraikina 1934. urtean proiektatu zen, baina inauguratu behar zutenean suak hartu zuen.

## Eraikina 
Etxebizitza-eraikina, bolumen zapala eta forma biribilduak orubearen angeluetan. Altxaeran erdisotoa, behe-oina eta beste lau oin ditu, eta etxebizitza bikoitzetan banatzen da oin bakoitza. Behe-oinak eraikinaren basamentuarenak egiten ditu. Oin horretan erdi-puntuko leihoak irekitzen dira, dekoraziorik gabeak, sarrera dintelduna, hainbat moldura eta kartela handi bat giltzarrian. Goiko oinetan leiho ugari zabaltzen dira, eta bao horizontal jarraituaren itxura eskaintzen dute. Ageriko adreiluez egina dago, eta gune batzuetan entokadurekin nahasten dira.

Ageri dituen ezaugarrien arabera, razionalismo espainiarreko eraikin estilistak deituen multzoan sailka daiteke. II. Errepublikako arkitekturako eraikin interesgarrienetakoa eta esanguratsuenetakoa da Bizkaian.

## Galeria 

Fitxategi:Getxo-CarlosPradoAuzoko-001.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-CarlosPradoAuzoko-002.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-CarlosPradoAuzoko-003.jpg|Balkoiak.
Fitxategi:Getxo-CarlosPradoAuzoko-004.jpg|Ate Nagusia.
Fitxategi:Getxo-CarlosPradoAuzoko-005.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-CarlosPradoAuzoko-006.jpg|Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
 

 
## Kanpo estekak
Zubizarreta etxea

**Zubizarreta Etxea** Getxo udalerriko Areeta Auzoan kokatzen da. Nerbioi ibai ertzean eta Txurruka kaiaren aurrean. Evaristo Txurruka 8. garren zenbakian.

Apaindura nautikoa 1948an eraiki zen etxea, Alejandro Zubizarreta "Naviera Vascongada"-ko kudeatzaile eta aholkulariarentzat. Manuel Smith Ibarra eta Juan Carlos Smith Prado arkitektoren lana da.

Lekua, urte batzuk lehenago Areetako hondartza erreformatzeko proiektu bat zen, plaza publiko batek okupatuko zuen, haren erdian pergola edo musika-kioskoa egongo zen. Garatu ez zen proiektua eta aurrekoan aipatutako arkitektoetako batek sinatutakoa zen.

## Eraikina 
Lau aldeak agerian dituen etxea, oin laukizuzen zapala, isuri askotako teilatua. Altxaeran behe-oina eta beste bost oin ditu, eta azken oinean sekzio koadroko dorre txiki bat altxatzen da, gainean kalostra eta pinakuluz osaturiko terraza, fatxada nagusiko ezker alboko angeluan ikus daitekeenez.
Fatxada horretan hondoraturik eta molduratutako erlaitzak bereizirik azaltzen da azken oina. Orejeta formako bao dinteldunen bi ardatz aurkezten dira, eta bigarrena eta hamargarrena balkoi irten burdinsaredunak dira.

Erdikoak dekoraziozko elementuak aurkezten ditu: pilastren arteko sarrera arku eskartzano beheratuak osatua da, eta giltzarrian txirla bat aurkezten da; gainean, mentsulak dituen erlaitzean bermaturiko balkoi irten bat, eskantzuetako pinakuluez osaturiko balaustrada.
Erdiko sarrera taulamendu batez dekoratua dago, eta gainean zatituriko frontoi bat eta armarria ikus daitezke. Dorrean armarri angeludun bat aurkezten da molduratutako zokaloaren gainean.
Kareharrizko silarriz eginda daude behe-oina, baoen inguruak, eskantzuak eta dekoraziozko elementuak; gainerakoa hareharrizko silarriz egina da.

Zuhaitz dorre nautiko batez koroatuta dago eraikina, Getxoko udaletxearen eta jabearen arteko truke epistolari baten arabera bere altera murriztu bear izar zuten. Lanak 1954ko uztailaren 19an amaitu ziren.

## Galeria 

Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-001.jpg|Dorrea.
Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-002.jpg|Ikuspegia Pasealekutik.
Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-003.jpg|Dorrea.
Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-004.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-005.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-006.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-007.jpg|Fatxada nagusia.
Fitxategi:Bilbao-Zubizarreta-008.jpg|Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
 
 
## Kanpo estekak
Amandrerena etxea

**Amandrerena Etxea** Getxo udalerriko Areeta Auzoan kokatzen da. Zugazarte etorbrideko 21.garren zenbakian.

Eraikinaren antzinatasuna nabarmendu behar da; izan ere, Aguirretarren Bainuetxearen inguruan, 1877. urtea aldera, Manuel Ayarragarayrentzat eraikitako udaldirako lehen etxeetako bat izan zen. Geroago, Goberbeña Ayarragaraytarrek oinordetzan hartu zuten, eta, azkenik, Achutegui Gorbeñatarrek.
Horrez gain, familia-egoitzaren izaerari eutsi dio gaur egun arte. Hasiera batean udarako zen bakarrik, eta geroago urte osorako.

## Eraikina 
Balio arkitektoniko handia du. Arkitekturarengatik, kalitate onekoa izateaz gain balio estilistiko handia ere duelako. Kromatismo eta plastikotasun handiko konposizioa da. Hori, bolumenekin eta gorputzekin jolastuz lortu du batez ere. Soiltasuna nagusi da, eta multzoan, estalki beltz aldapatsu desberdinak nabarmentzen dira.

Alde guztiak agerian dituen eraikina da, lorategi batez inguratua, eta erdiko gorputza albotik luzatu egiten da Zugazarte kalerantz. Altxaeran erdisotoa, behe-oina, lehenengo solairua eta etendako teilatu batez estaltzen den estalkipea dauzka. Fatxadetan, Zugazarte kaleari begira dagoen fatxadako erdi-puntuko arkuko galerietako itxiturak salbu, bao nagusiki dinteldunak irekitzen dira, eta bao horiek neurri askotakoak dira. Alde honetan, gorputz nagusiaren aurrean, gorputz laukizuzen aurreratu bat kokatzen da, eta aurreko aldean oriel-window delako bat du aipagarri. Kaira begira dagoen fatxadan galeria laukizuzen bat irteten da behe-oinean, eta haren gainean balkoia egokitzen da.

Zenbait erreforma izan ditu, eta horien artean nabarmendu behar dira Manuel María Smithek 1908. urtean zuzendutakoa, eta 1941. urtean handitzeko egindako lanak. Jatorrizko diseinua aldatu arren, hasierako izaerari eutsi dio, eta aldi bakoitzaren berezko ezaugarriekin aberastu da.

Oso leku egokian dago, Zugazarte kalearen eta kaiaren artean, eta gainera eutsi egin die lorategiari eta antzinatasunari. Smith arkitektoaren berritze-lanek jatorrizko eraikina aldatu bazuten ere, kontserbatu egin zuen jatorrizko eraikinaren izpiritua, eta aberastu egin zuen garai haietako ezaugarrien ekarpenen bidez. Horri guzti horri esker, kontserbatu egin du, mende batetik gora eta etenik gabe, bere egoitza izaera.

## Galeria 

Fitxategi:Getxo-Amandrerena-001.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-Amandrerena-002.jpg|Fatxadaren detailea.
Fitxategi:Getxo-Amandrerena-003.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-Amandrerena-004.jpg|Izena.

## Erreferentziak 
 
 
## Kanpo estekak
Itxasbegi etxea

**Itxasbegi Etxea** Getxo udalerriko Areeta Auzoan kokatzen da. Zugazarte etorbideko 27.garren zenbakian.

Etxe horren orubean, lehendabizi, Eduardo Bayok 1880ko hamarkadaren hasieran sustatu zuen etxebizitza bat eraiki zuten. Etxe hori, Fernando L. Ybarra Aranbarruk erosi zuen zenbait urte geroago. Hala ere, 1888. urteko bainuen denboraldian hil zen, eta María de la Revilla haren alargunak antzinako etxea eraitsi zuen XX. mendearen hasieran. Orubearen jabetzan zenbait aldaketa gertatuta, senar-emazteak ziren Fidel Astoreca Portuondok eta Isabel Gavaldák erosi zuten. Horrela, eraikin berria sustatu zuten 1927. urtean. Astorecak kresalaren negozioan egin zuen dirutza, Txilen.

2019 urtean guztiz erreformatua izaten hari da.

## Eraikina 
Rafael de Garamendik eraiki zuen 1927. urtean. Etorri neoeuskaldun herritarreko arkitekturaren adibidea da. Hortaz, baserriaren ereduan oinarrituta dago, baina modu konplexuan apainduta dago: jauregiaren itxura ematen dioten elementu noblez beterik dago.

Eraikinak agerian ditu lau aldeak, oin lauangeluarra du eta perfil mugitua, eta teilatu nagusia bi isurikoa da. Fatxada nagusian aurreratutako hormapikoa azaltzen da eta altxaeran behe-oina eta beste bi oin ditu, forma askotako baoen ardatz lautan antolaturik. Behe-oinean, albo batean, sarrera dago sekzio erdizirkularreko ataripe dotore baten pean. Ataripe hori koloma toskanarretan eta erdi-puntuko arkuez eraturiko baoetan bermatzen da. Lehenengo oina erdi-puntuko arkuteriaren araberako logia aurkezten du erdialdean, eta alboetan alfiz barrokoez inguraturiko bao dinteldunak zabaltzen dira. Mailakatutako eta molduratutako inposta batek bereizten du aurrekotik. Azken oinaren inguruan, irteten diren ezproi zintzilikatuak azaltzen dira, eta horien artean bao dinteldunak edo triangeluarrak zabaltzen dira. Itxurazko zurezko bilbaduraz dekoratzen da. Lehenengo oinetik gora, oso dekoratuta aurkezten da hormapikoa, kiribildura ugari erdiko txirla handi baten inguruan. Eraikin hau silarriz egina da azken oina izan ezik, azken hori adreiluzkoa baita. Beste aldeko fatxadak, itsasoari begira dagoenak, antzeko egiturari eusten dio. Fatxada horretan aipagarri dira dekoraziozko elementu batzuk, esate baterako erdiko balkoiteria eta lehenengo solairuko oriel-window ederra. Interesgarriak dira lorategia eta itxitura-hormatxoa.

Balio handia du euskal molde berri herrikoiaren araberako bolumeneko arkitektura ale gisa, hau da, baserriaren ereduan oinarritzen da, baina dekoraziozko programa oso konplexua aurkezten du, elementu nobleez josia dago, eta elementu horiek jauregi baten itxura ematen diote eraikinari. Agerikoa da inguruan okupatzen duen leku nagusia, izan ere, Zugazarte eta Areetako Kaiaren arteko errenkadan zutik dirauten azken etxe handienetako bat da honako hau.

## Galeria 

Fitxategi:Getxo-Itxasbegi-001.jpg| Obren Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-Itxasbegi-002.jpg|Obren Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
 
 
## Kanpo estekak
F. Alonso Allende etxea

**F. Alonso Allende Etxea** Getxo udalerriko Areeta Auzoan kokatzen da. Zugazarte etorbideko 55.garren zenbakian. Getxoztarrok **Kaiertza** etxea bezala ezagutzen dute.

Juan Alonso Allendek orube bat erosi zion Coste Aguirre familiari 1910eko hamarkadan, eta Fidel Alonso Allende Arregui bere semeari eman zion 1925. ean. Honek, etxearen eraikuntza sustatu zuen. Gainera, Tomas Allende Alonsoren suhia zen, Areetako Kaitik hurbil dauden zenbait eraikinen jabea edo sustatzailea dena.

## Eraikina 
Manuel María Smithek eraiki zuen 1929. urtean, estilo erregionalista batez, mendiko leinu-etxeen eta euskal jauregi barrokoen arteko estiloaz. Kalitate oneko harlanduz eginda dago. Altuera desberdinetara dauden lau isurialdeko estalki berezia du, eta arkupea eskalinataren gainean dago, fatxada nagusiko zutabeak aldamenean daudela.

## Galeria 

Fitxategi:Getxo-TomasAllende-001.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-TomasAllende-002.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Getxo-TomasAllende-002.jpg|Atea.

## Erreferentziak 
 

 
## Kanpo estekak
Marty Balin

**Marty Balin**, jaiotza izena **Martyn Jerel Buchwald** (Cincinnati, Ohio, 1942ko urtarrilaren 30a - Tampa, Florida, 2018ko irailaren 27a) estatubatuar egile abeslari, musikari eta abeslaria izan zen. 1965ean, Jefferson Airplane rock psikodelikoko taldearen sortzaileetakoa izan zen. Taldeko abeslari jardun zuen 1971 arte eta, besteak beste, Monterey eta Woodstock jaialdietan jo zuen. 1975–1978 bitartean, Jefferson Starship taldeko kidea izan zen. 1981ean, bakarkako ibilbideari ekin zion, baina bitan bildu zen aurreko taldeetara birak egiteko.

## Diskografia 
### Bakarka 
### Jefferson Airplane 
### Bodacious D.F. 
* 1973 : *Bodacious D.F.*

### Jefferson Starship 
### KBC Band 
* 1986 : *KBC Band*

## Erreferentziak
Tracey Thorn

**Tracey Anne Thorn** (Brookmans Park, Ingalaterra, 1962) abeslari, kantu-konposagile eta idazlea da. Everything But The Girl pop bikotearen erdia izateagatik da ezaguna batik bat.

Bikote gisa 27 urte igaro ondoren, Thorn eta Everything But The Girl-eko beste taldekidea, Ben Watt, ezkondu egin ziren 2008an. Hampsteaden bizi dira, Londres iparraldean. Bikoteak bi biki ditu, Jean eta Alfie, 1998an jaiotakoak, eta beste seme bat, Blake, 2001ean jaioa.

Idazle gisa hiru liburu idatzi ditu, hiruak bere musikari esperientzia kontatuz:

* *Bedsit Disco Queen: How I Grew Up and Tried to Be a Pop Star*, 2013. Honekin bereziki oso kritika onak lortu zituen.
* *Naked at the Albert Hall*, 2015.
* *Another Planet: A Teenager in Suburbia*, 2019.

## Erreferentziak
Foruen enparantza

**Foruen enparantza** Oñatin dagoen XIX. mendeko plaza nagusia da. Bertan herriko Udaletxea, parrokia eta lorategia daude.

## Ezaugarriak 
Hiru alde arkupedunak ditu eta laugarrena, lorategiak mugatua, Aloña mendira begiratzen du.

## Ondarea 
Eusko Jaurlaritzak izendatutako ondarea da.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Oñati - udaletxea - 03.jpg|Udaletxea eta plazaren hegoalde irekia
Fitxategi:Oñate 1.jpg|Udaletxearen pareko etxeak, arkudunak
Fitxategi:DSC6690.r.jpg|Plazaren ezker alde arkuduna
Fitxategi:Lazarraga jauregia (Oñati), iparraldetik ikusita.JPG|Lazarraga jauregia, Udaletxearen alboan dago.
Fitxategi:DSC6692.r.jpg|Frontoia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aizgoyen etxea

**Aizgoyen Etxea** Getxo udalerriko Neguri auzoko Atxekolandetako 9 garren zenbakian kokatuta dago.

Manuel María Smith arkitektoak neoeuskaldun estiloan egindako tamaina handiko lehen eraikina da. Ziur asko, bere lanik ezagunenetako bat da. Emilio Ybarra y de la Revilla enpresaburu eta Bilboko El Pueblo Vasco egunkariaren sortzaileetako bat izandadoak eskatu zion egiteko 1909an, eta familia horrena izan zen 1942. urtera arte.

Eraikinaren kokaleku topografikoa bikaina da, Arriluze erlaitzean, eta aurrealdean eustorma bat du eta inguruan Bizkaiko zenbait etxe handi eta dotore.

## Eraikina 
Egoitza exentu bat da, oin angeluzuzena du, eta bi isurkiko estalki bat; estalkiak hegal handiak eta irudi geometrikoekin tailatutako harburuak ditu. Altxaeran behe-sotoa, beheko solairua, lehenengo solairua, bigarrena eta teilatupeko solairua. Hormak harri-horman eta adreiluz eta zuraz egindako fikziozko bilbadura batean landu dira. Harri-horma behe-sotoan, baoen inguruan eta portalean ikus daiteke eta gainontzeko hormetan luzituta dago. Zurezko bilbadura bigarren altuera batean eta frontoian dago eta eskema horizontal, bertikal eta zehiarrekin erretikula bat osatzen du. Baoak bakunak eta angeluzuzenak dira. Fatxada nagusian suebaki apaingarriak daude, erlaitz lobulatuekin. Bertako pinturen aberastasuna azpimarratu behar da; zurezko bilbaduretan, eustormetan eta Abraren malkarraren gaineko barandetan jartzen den urdin-kolorearekin lortzen da aberastasun hori. Eraikinean lorategi garrantzitsu bat dago.
Horrez gain kapera bat ere badago, bai eta pergolak eta glorietak.

## Galeria 

Fitxategi:aizgoyen-001.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:aizgoyen-002.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:aizgoyen-003.jpg|Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
 

 
## Kanpo estekak
Ampuero jauregia

**Ampuero Jauregia** Getxo udalerriko Neguri auzoko Atxekolandetako 9. zenbakian dago. Manuel María Smith arkitektoak egin zuen 1928. urtean, José Joaquín Ampuero del Río eta Casilda Gandarias Durañona senar-emazteentzat. Senarra enpresa buru ezaguna eta politikari tradizionalista zen, eta emaztea Juan Tomás Gandarias industrialaren, meatzariaren eta politikariaren arreba.

Kokapen topografiko paregabea du, eustormarantz aurreratzen baita. Horri esker, ongi ikusten da. Gerra Zibilaren aurretik, Arriluzeko erlaitzean eraikitako azken jauregia da.

## Eraikina 
Alde guztiak agerian dituen eraikina da, "L" formako oina du eta hainbat altueratan egokituriko gorputzez osatua da. Teilatua isuri askotakoa da eta teilategal zabalak tailaturiko harburuetan etzaten dira. Teilatuetatik gora bi dorre asimetriko altxatzen dira, eta dorreen goiko partean uhin-formako gailurreria ikusten da. Altxaeran, erdisotoa, behe-oina eta beste bi altuera dauzka, inposta-lerro bik bereiziak, eta baoak ausaz irekitzen direla ematen du. Baoak oso aberatsak dira formetan: erdi-puntuko arkuak, arku konopialak, lobulatuak eta bikiak, eta bao dinteldunak, etzanak eta angeludunak. Hormak silarriz eginak dira, eta silarriak ere erabiltzen dira eskantzuetan, katea eta orejeta itxurako baoen inguruetan, hurrenez hurren. Itsasoari begira dagoen fatxadak dorre bat du ezker angeluan, eta erdisotoan arkuteria beheratuko galeria bat zabaltzen da. Horren gainean, behe-oinean, leihate eskartzanuez inguraturiko terraza handi bat dago, eta lehenengo solairuan harrizko oriel-window bat zabaltzen da. Atxekolandetari begira dagoen fatxadak beste dorre bat du, eta dorrearen behe-oinean dago sarrera nagusia, hiru arku, erdikoa molduratua, dauzkan ataripe poligonalaren pean, eta haren gainean, harrizko balkoi burdinsaredun bat eta mailakaturiko alfiza duen ate bat ikus daitezke. Horma batez inguraturik dagoen balio handiko lorategia du inguruan, eta horma horren aurrean Arriluzeko eustormaren atala dago.

## Galeria 

Fitxategi:Ampuero_jauregia-001.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Ampuero_jauregia-002.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Ampuero_jauregia-003.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Ampuero_jauregia-004.jpg|Ikuspegi orokorra.

## Erreferentziak 
 
 
## Kanpo estekak 
*Eusko Jaurlaritzaren Ondarea webgunea.
Odon Noblia

**Odon Noblia** (Baiona, 1974ko martxoaren 31) euskal idazle, eskultore eta irakaslea da.

Hiriburun bizi da.
## Lanak 
### Nobelak 
* *2017 - Merci la vie* - Jakin argitaletxean
* 2017 - *La vraie Révolution* *! En marche...- Jakin argitaletxean*
* 2018 - Que la fête commence ! Et vice versa – Jakin argitaletxean 
* 2019 - Bidean – Jakin argitaletxean  
* 2019 - Un ciel bleu, infini, scintillant. – Jakin argitaletxean  
* 2020 – Askatasuna – Maiatz argitaletxean  
* 2021 – Lehen ikastola nire saloian. Argitxu Noblia – Elkar argitaletxean  
* 2023 – Mikel Laboarekin bat egin - Jakin argitaletxean
* 2025- Xalbador Airez Aire - Jakin argitaletxean

### Poesiak 
* *Ametsa* (2009, Maiatz)
* *Biziaren bidean* (2011, Maiatz)
* 2023 - Prosatik olerkira - *Prozac*tik ohera- Olerkitik bertsora **-** Jakin argitaletxean 

**Musikak**

2022 – Noktaki 1 – Txiki-txiki albuma.

2023 – Noktaki 2 albuma

## Kanpo estekak 
* Odon Noblia literaturaren zubitegian
* Odon Noblia Euskal Idazleen Elkartean
Beñat Soule

**Beñat Soule** (Irisarri, Nafarroa Beherea, 1947ko urtarrilaren 8a), bertso munduan ibiltzen da, epai mahaikide eta gai jartzaile gisa. Bertsoak idazten ditu ere.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Neurtzilari, Bertsulari, Iparraldez* (2011,	Euskaltzaleen Biltzarra)

= Kanpo loturak =
https://bdb.bertsozale.eus/web/haitzondo/view/1776-beat-soule
Jakes Lafitte

**Jakes Lafitte** (Tolosa, Okzitania, 1947ko irailaren 8a) ingeniari, idazle eta iritzi emailea da. 2018an, Scrabble jokoaren euskarazko bertsioa sortu zuen.

## Biografia 
Jakes Lafitte 1947an sortu zen Okzitaniako Tolosan. 1963an lehen aldiz Euskal Herrira joan zen eta geroztik urtero, udako oporrak lehengusuekin pasatzen zituen Baionan.

Liburu horren hitzaurrea Jean Louis Davantek egin zuen. Gero, mezu bat bidali zion Lafitteri, esanez ea zergatik ez zuen Txillardegi pastorala egiten. Davantek Donostian hori egiteko eskatu zuen, baina inork ez zuen egin nahi; beraz, Lafittek ondu zuen. Hiru hilabetean idatzi, eta *Maiatz* aldizkarian argitaratu zuen 2024ko azaroan. Lafittek gertutik ezagutu zituen Txillardegi eta haren bizitza.  Donostian estreinatzea gustatuko litzaioke Lafitteri.
Fitxategi:Jakes Lafitte - Txillardegi 2025.jpg
Fitxategi:Jakes Lafitte - Txillardegi 2025 2.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Zayas

**Carlos Zayas Mariategui** (Palma Mallorcakoa, 1933ko abuztuaren 30a) kazetari, politikari eta ekologista espainiarra. Massiel bikotekidea izan zen.

## Biografia 
Kazetaritza eta Zuzenbidea ikasi zuen. Frankismo garaian antifrankismoan aritu zen eta bi aldiz preso sartu zuten, 1958an eta 1963an. Klandestinitatean PSOEko militantea izan zen. *Cuadernos para el Diálogo* eta *España Económica* aldizkarietan idatzi zuen. Geroago *Cambio 16* aldizkariaren eta *El Mundo* egunkariaren sortzaile bat izan zen. 1977an Partido Socialista Obrero Español (PSOE) alderdiaren zerrendetan hauteskudentara aurkeztu zen; Teruel barrutitik diputatu aukeratua izan zen.

Azken urtetan eskuinean kokatu zen, Unión Progreso y Democracia alderdiari lagunduz. Dena dela, egun ez dago inongo alderdi politikotan. Azken hogei urtetan, bestetik, ekologismoan militatu du, Mallorkako Amics de la Terra erakundean, Friends of the Earth International sarean, munduko garrantzitsuenetariko bat.

Massiel abeslariaren bikotekidea izan zen; elkarrekin seme bat dute, Aitor Carlos, 1977an Londresen jaioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Espainiako Diputatuen Kongresua(https://eu.wikipedia.org/wiki/Espainiako_Diputatuen_Kongresua)ren webguneko fitxa.]
* :Carlos Zayarekin elkarrizketa Youtuben.
Alatz Robles-Arangiz

**Alatz Robles-Arangiz** (Bilbo, 1933ko martxoaren 16a- ) euskal idazlea da. Lapurdiko Beskoitzen bizi da.

## Biografia 
Alatz Robles-Arangiz Bernaola laboraria zen, gaur erretretan bada ere. Beskoitzen bizi da. Manu Robles-Arangiz eta Luisa Bernaolaren hamaika seme-alabetako bat da.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Euskara edo sugearen zibilizazioa* (2009, Utriusque Vasconiae)
* *La langue basque ou la Civilisation de Serpent* (2010, Prendre Conscience)
* *Euskal izaera edo artikulua* (2019, Amalur-Baita)
* *Euskal izaera edo artikulua* (2022, Dakit argitaldaria)

## Kanpo estekak 
* Joseba Aurkenerena: Lapurdiko bi idazleren uzta berria. http://www.elinberri.eus/2019/05/02/bi-lapurtarren-liburu-berriak/
* Kanaldude: Alatz Robles-Arangiz Sarako Idazleen Biltzarrean. 2019. https://kanaldude.eus/bideoak/3761-idazleen-biltzarra-alatz-robles-arangiz-bernaola
La Humanitaria Kooperatiba

**La Humanitaria** kooperatiba Santos Zunzunegui arkitektoaren 1923ko proiektua da, 1925ean eraikia, kooperatiba bihurtu ziren Altos Hornos de Vizcayako langileentzat. Familia bakarreko 33 etxek, 3 lerrotan bananduta daude hiruki bat osatzen. Triangeluaren erdian, lorategi pribatua bat daukate. Kooperatibaren estiloak ezinbestean gogorarazten ditu Ingalaterrako lorategi etxebizitzak.

Fatxadak, bestalde, neoeuskal estilokoak dira, teilatu trapezoidalak, Enkarterriko zenbait gunetako herrixka tipikoak gogora ekartzen dituztenak. Etxeak 45,5 metro koadroko 2 solairutan banatuta daude eta ganbara bat. Sukaldea, egongela eta komuna beheko solairuan zeuden, eta hiru logela eta armairu bat lehen solairuan zeuden.

## Iruditegia 

Irudi:Sestao - Cooperativa La Humanitaria 053.jpg|Iparraldeko fatxada.
Irudi:Sestao - Cooperativa La Humanitaria 054.jpg|Iparraldeko fatxada.
Irudi:Sestao - Cooperativa La Humanitaria 052.jpg|Triangeluaren erpin bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emakume Pilotarien Elkartea

**Emakume Pilotarien Elkartea** (laburki, **EPE**) Hego Euskal Herriko 80 pilotari federatu inguru biltzen dituen elkartea da, palistek eta eskuzko pilotariek osatua. 2019ko ekainaren 29an sortu zen Azkoitian (Gipuzkoa), haren 1. batzarrean, helburua izanik emakume pilotariei ordu arte izan ez zuten bultzada ematea, tradizioz gizonezkotzat jo izan den pilota kirolean ere berdintasuna bilatuz. Proiektuaren epizentroa emakume pilotariak dira.
thumb|262px|Emakumezko esku pilotaria Gasteizen

2016tik aurrera emakumeen esku pilotak hazkunde nabarmena izan zuen Euskal Herrian. Erakunde, enpresa eta komunikabideen babesari esker, emakumezkoen kirol hori indarrez gizarteratzen hasi zen, egitura oraindik ahula bazuen ere. Paletako jokamoldeak, nahiz eta bertako pilotariak munduko hoberenak izan, ez du lortu izan eskuzkoaren adinako oihartzunik, eta are gutxiago neska puntistek.

## Helburuak eta misioa 
Elkartearen sorreran Azkoitian eman zen prentsaurreko jendetsuan, Patri Espinar eta Maider Mendizabal bozeramaileek adierazi zutenez, emakumeen pilota mundua arautu eta sustatu nahi dute, egituraketa ahula baitu. Gainera, protagonismoa eta ahots eman nahi diete emakumezko pilotariei, ordu arte bakarrik ikuskizunaren zati izan direlakoan.

Berdintasunaren bidea bultzatu nahi dute pilota munduan, jarduera eta egitura profesional batera iristeko helburuarekin. Bestalde, oso ezagunak ez diren pilota modalitateak sustatzea du, halaber, helburuen artean, hala nola ezer hormako gomazko paleta, edo trinketeko paleta argentinarra.

## Ekintzak 
Askotariko herrietan emakume pilotarien pilota jaialdiak antolatzen ditu: paletakoak eta eskuzkoak. Aurrerago zesta ere sartzea ez dute baztertu. Elkarteak pilotarien formakuntzan pauso handiak ematea bilatzen du, teknifikazioak sortuz, neskak trebatuz eta prestakuntza egoki bat bilatuz.

Asmoen artean, elkarteak lehiaketa egutegi egoki bat lortzea aipatu du, federazioekin eta klubekin lankidetzan arituz eta erakunde publiko eta pribatuekin hitzarmenak sinatuz. Neskentzako eta ikasleentzako ereduak sortu nahi ditu eta, beraz, ikastetxeekin batera lan egin nahi du, hitzaldiak eta ikastaroak antolatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EPEren webgunea
Santa Maria eliza (Sestao)

**Deikundeko Santa Maria Eliza** edo **Santa Maria eliza** (*Iglesia de Santa María de la Anunciación* edo *Iglesia de la Anunciación de Santa María*, gazteleraz) gotiko berantiar estiloko tenplu katolikoa da, 1864an berritua. Nabearen alboko fatxadaren atarian arkupea dago. Zutabe-lepoko zutabe gainean eusten diren erdi-puntuko hainbat arkuek osatzen dute. Atariko erdigunetik bi aldeko teilatu bat du non erdi-puntuko arkua irekitzen da.

Nabearen fatxadari dagokionez, hainbat kontrahormetan oinarritzen da. Azpimarragarriak dira teilatuaren estalpearen zehar dagoen dekorazioa arku txikien bidez. Gailurraren goiko aldean, bi arku erdi-zirkular ireki ohi dira. Oinean dorrea altxatzen da. Dorre poligonal bat da. Molduraketa egokiak goiko gorputzari bidea ematen dio. Bertan, kanpaiak erdi puntuko arkuetan babesten dira. Dorrea estaltzen duen teilatuaren estalkia erliebe zuzentzailearekin apainduta dago.

1917an sute handia sufritu zuen egituran kalte handiak eragin zituen. Santos Zunzunegui arkitektoak gainbegiratutako erreforma garrantzitsua burutu zuen. 1921ean burutu zuten. Zunzunegui parrokia landa izaera gogorarazten zuen estilo neoeuskal batekin hornitzen saiatu zen.

Elizaren apez burua Fidencio Berrade abadea zen.

## Iruditegia 

Irudi:Sestao - Santa Maria eliza 009.jpg|Dorrea.
Irudi:Sestao - Santa Maria eliza 007.jpg|Atea.
Irudi:Sestao - Santa Maria eliza 003.jpg
Irudi:Eucharist at the Church of Santa Maria (Sestao).jpg|Eukaristia Santa Maria elizan (Sestao).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pteroteka

[thumb|200px|*[Libellula quadrimaculata* burruntziaren naiadea, pterotekak ageri dituena.]]
**Pteroteka** edo **hego-zorroa**, intsektu hemimetaboloetan, kutikula-zorro bat da, ninfaren hego-hasikinak biltzen dituena. Azken ninfa-estadioetan agertu ohi da.  Intsektu holometaboloetan, berriz, izen hori ematen zaio hego-hasikinak estaltzen dituen puparen zatiari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errepublikanoak (Frantzia)

**Errepublikanoak** ( edo *LR*) Frantziako alderdi politiko eskuindarra izan zen. Gaullismoaren ondorengoa, Nicolas Sarkozyk 2015ean sortu zuen Herritarren Mugimenduaren Aldeko Batasuna ordezkatzeko.

## Presidenteak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Protectora

**La Protectora** Santos Zunzunegui arkitektoak egindako langileen etxebizitza proiektua da. Multzoa dentsitate baxuko etxe lerroak eta bi familiako etxeek osatzen dute. Barruko kaleko banaketa, homogeneotasunean eta lorategietako patioak nabarmentzen dira, lorategi hiri baten estiloan. La Humanitaria eta La Unión bezala, 1930ean Altos Hornos de Vizcaya enpresako langileak eraiki zituzten.

Kooperatiba barruko kaleek antolatutako lursail angeluzuzenean banatzen da. Etxe bakoitzak 48,75 metro koadroko azalera du, aipatutako lorategiez gain.

Fatxadak estilo neoeuskaldunekoak dira eta egurrezko itxurazko egitura markoak daude batez ere goiko aldean. Beheko solairuan behatokia ere badago, etxeari argia emateaz gain, errenkada ematen die etxe lerroei.

## Iruditegia 

Irudi:Sestao - La Protectora 101.jpg|Aurreko fatxada.
Irudi:Sestao - La Protectora 103.jpg|Barruko kale bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquín Araújo

thumb|300px|*Cantábrico* filmaren aurkezpena Donostian, 2017an. Araújo eskubitik lehenengoa da.
**Joaquín Araujo Ponciano** (Madril, 1947) Espainiako naturalista ezaguna. Hedabideetan lan handia egin du eta izadiaren denfentsaren aldeko liburu ezagunak plazaratu ditu. Telebistan dokumental askotan kolaboratu du. Tximino Handia Proiektuaren Espainiako presidentea da.

## Biografia 
Madrilen jaioa, bere lan ibilbidea izadiaren defentsarekin lotuta egon da. Félix Rodríguez de la Fuenterekin kolaboratu zuen bere garaian ezinbestekoa izan zen *Enciclopedia de la fauna de Félix Rodríguez de la Fuente* entziklopedian (1970-1973). 1991an NBEk Global 500 saria eman zion Geroztik liburu ugari plazaratu ditu eta sari asko eskuratu ditu.

Araújo Las Villuercas lurraldeko Navatrasierra herrian dagoen etxalde batean bizi da. Han Nekazaritza ekologikoa egiten du. 2010n, Madrilen, Forgesekin batera «El ambiente siempre está en medio» erakusketa prestatu zuen.

2019an omenezko liburu bat plazaratu zen, Laudatio naturae, egile ospetsuek sinatuta: Antonio Muñoz Molina, María Novo, José Antonio Marina, Eduardo Martínez de Pisón, Pilar Rubio Remiro, Julio Llamazares.

## Datu batzuk 
* 22.000 zuhaitz aldatu ditu.
* 85 liburuen egilea da, beste 10en koegilea eta 61 liburu kolektiboetan parte hartu du.
* 2.200 artikulu inguruan idatzi ditu.
* 2.100 hitzaldi inguru eman ditu.
* Irratiko 5.000 saioetan parte hartu du.
* 340 dokumentaletan eta telebista saioetan gidoilari, aurkezle edo zuzendari izan da.

## Bibliografia aukeratua 
### Bakarkakoak 
#### Poesia 
* **El placer de contemplar*, 2015. ISBN: 978-84-16054-61-9
* *La sonata del bosque*, 2014. ISBN:978-84-940449-7-7.

#### Aforismoak 
* *Naturismos: El pensamiento ecológico en aforismos*, 2017. ISBN: 978-84-16702-34-3

#### Saiakerak 
* *La muerte silenciosa. España hacia el desastre ecológico*, 1990. ISBN: 978-84-78800-48-3.
* *XXI, el siglo de la ecología*, 1996. ISBN: 978-84-239-7738-3.
* *Viaje de un naturalista por España*, 1997. ISBN: 978-84-86478-54-4.
* *La ecología contada con sencillez*, 2004. ISBN: 978-84-96231-18-4.
* *La cultura rural*, 2009. ISBN: 978-84-9785-507-5.
* *Fuego*, 2011. ISBN: 978-84-9785-740-6.
* *Monfragüe parque nacional*, 2013. ISBN: 978-84-9785-952-3
* *Bosques de España*, 2014. ISBN: 978-84-9785-678-2
* *Cultivar encuentros con la tierra*, ISBN: 2013. 978-84-8476-556-1.
* *Ética y estéticas ecologicas*, 2018. ISBN: 978-84-17258-36-8.
* *El calendario de la naturaleza*, 2018. ISBN: 978-84-16702-66-4.
* *Hombre y biosfera*, 2018. ISBN: 978-84-08-19316-6.
* *Salvemos los bosques*, 2019. ISBN: 978-84-08-21496-0.
* *Sonata del bosque*, 2019. ISBN: 978-84-16702-81-7

#### Biografiak 
* *Félix Rodríguez de la Fuente*, 1991. ISBN: 978-84-348-3486-6

### Beste egile batzuekin batera 
* *Diccionario de la naturaleza*, Ángel Ramosekin batera. ISBN: 978-84-239-8637-8
* *Pirineos*, Carlos Moisés García Fernándezeki batera, 2003. ISBN: 978-84-931165-4-5

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Araújoren liburuak.
* :Idazlearen webgune ofiziala.
Santa Maria eliza (argipena)

**Santa Maria eliza** Andre Maria gurtzen denen tenplu askoren izena da:

* Santa Maria eliza (Sestao)
* Santa Maria eliza (Lizarra)
* Santa Maria eliza (Gasteiz)
* Santa Maria eliza (Nabaskoze)
* Santa Maria eliza (Mundaka)
* Santa Maria eliza (Bermeo)
* Santa Maria eliza (Angelu)
* Santa Maria basilika (Donostia)
* Santa Maria Nagusia
* Santa Maria del Fiore
* Santa Maria Magdalena eliza (Donapaleu)
* Santa Maria del Mar
* Santa Maria eliza (Agurain)
* Santa Maria Nagusiaren eliza (Abajas)
* Santa Maria della Vittoria
* Santa Maria eliza (Mena Harana)
* Santa Maria eliza (Villaverde Turtzioz)
* Gasteizko Santa Maria katedrala
* Santa Maria katedrala (Killarney)
* Santa Maria baseliza (Esa)
Santo Tomas eliza (Arratzu)

**Santo Tomás eliza** Arratzuko Eleizalde auzoan dagoen XVI. mendeko eliza bat da, jatorriz pizkundetar estiloko eliza, ondorengo esku-hartzeetan monumentaltasun handiagoa hartu du, baina hasierako nortasuna galdu.

## Ezaugarriak 
Kanpoaldean arkupea du, perimetro osoa zeharkatzen duena, baita estribuak eta oinaldean dorrea ere. Hallenkirche edo areto eliza bezala tratatu liteke, altuera berean dituen nabe guztiek ezaugarri hori ematen baitiote, baina azterketa sakonago batek adierazten du 1817an barneko estalkiaren ondoren ezaugarri bereizgarri hau eskuratu ahal izan zuela, bere jatorrizko kontzepzioan falta zena. Edozein modutan ere, barrualdea da tenplu baten gauzarik nabarmenena, 1772an Juan de Iturburuk korua sortu ondoren, oinaldean, harlanduzko lanetan eta zutabe eta arku karpanelen gainean, koloma-artikulazioa toskanar ordenan hasi ahal izan zuena, hamarkada batzuk geroago egina, ganga baidekin eta bao gehiagorekin lotuta. Bere dorrea XVII. mendearen erdialdekoa da, sarrera nagusia bere oinaldean egon zenean arkupe funtzioak beteko zituen gorputz baxu batekin (gaur egun ebanjelio eta epistolar hormetan bi hegal ditu), eta erdi-puntuko hiru arku handi ditu, bere goiko zatia, kanpandorrea, erdi-puntuko baoetan, lau isurialdetan estaltzen den bitartean.

Parrokiako patronatua hiru laurden Arteagako etxeari eta laurdena Mezeta etxeari zegokien arren, bere jurisdikzio eklesiastikoa zibila baino zabalagoa zen, Ajangizko kontzejuko zenbait etxe eta Gautegiz-Arteaga eta Mendata udalerrietako beste batzuen mesedetan.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Arratzu - Santo Tomas eliza 4.jpg
Fitxategi:Arratzu - Santo Tomas eliza 2.jpg
Fitxategi:Arratzu - Santo Tomas eliza 3.jpg
Fitxategi:Arratzu - Santo Tomas eliza 1.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kokotenetxea baserria

**Kokotenetxea baserria** Zeberioko baserri bat da.

## Eraikuntza 
Behe-solairua, lehenengoa eta teilatupekoa ditu. Zenbait material eta eraikuntza-aldiko eraikin heterogeneoa da. Zurrezko oholeria asko ditu, eta hiru isurialdeko teilatua. Hegoaldeko fatxada nagusia errepideari begira dago, eta gaur egun duen itxurari erreparatuz, asimetrikoa da. Behe-solairua, funtsean, harlangaitzezko horma bat da. Harri horrek zenbait tratamendu ditu, eta bertan harlandu batzuk ere badaude. Ate asko dauzka, eta horrek arintasuna ematen dio. Lehenengo solairuak bi zati ditu: gailurretik eskuinaldera, zurezko balkoi jarraitu bat eta kareorez osotutako zurezko armazoia daude; ezkerraldera, deskribatutako balkoia desagerturik, hormatal entokatu txikiago bat dago, hor bi bao ditu, armazoia ezkutuan dutela. Teilatupeko hegalean, balkoi itxi bat dago, jabaloi askok eutsita. Balkoiak armazoia eta oholtza bertikala zurezkoak ditu. Hegal hori eta jabaloien euskarria eskuinaldean baino ez daude, baina lehen ezkerraldean ere bazeuden, orain ez dauden jabaloiak hartzeko habexken kaxek erakusten dutenez. Fatxadaren goialdean, teilatu-hegal handi bat dago, jabaloi handiagoek eutsita. Ekialdeko alboko fatxadan, behe-solairuak sakabanatutako harlangaitzezko horma eskasa du, eskantzuetan ere erabilia. Lehenengo solairuak eta teilatupeak, fatxada nagusitik gertu, zurezko armazoiz eta kareorez, harlangaitzez eta adreiluren batez osotutako bi zati ditu. Zati bakoitzean bao bat dago, eta zuren arteko loturak txabetez eta batez ere enara-hegalen formako loturez eta zurezko kabilez eginda ditu. Mendebaldeko fatxadaren beheko solairua harlangaitzezko horma bat da; goiko solairuak zuriz entokatutako hormatalak dira, eta baoak dituzte lau ardatz bertikaletan antolatuta. Atzealdeko fatxada ere eraikuntzaren heterogeneotasunarekin bat dator, edozein modutan antolatutako bao txikiak baititu. Fatxada hori plano handi bat da; beheko solairua harlangaitzezkoa da; lehenengo solairuak zurezko armazoia du erdiko zatian; eta teilatupekoak zurezko oholtzazko itxiturak ditu, zati batzuetan eta modu irregularrean banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errementerikoa, Kokotenetxea eta Fragua baserriak

## Kanpo estekak
Portugaleteko batzokia

**Portugaleteko Batzokia** Juan María de Uribe arkitektoaren proiektua da. 1934 eraiki zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errepublika Berrirako Batasuna

**Errepublika Berrirako Batasuna** ( edo *UNR*) Frantziako alderdi politiko eskuindarra izan zen. Gaullismoaren ikurra, 1968an Errepublikaren Defentsarako Batasuna eta 1971n Errepublikaren Aldeko Demokraten Batasuna bilakatu zen.

## Idazkari Nagusiak 
* Roger Frey : 1958–1959
* Albin Chalandon : 1959
* Jacques Richard : 1959–1961
* Roger Dusseaulx : 1961–1962
* Louis Terrenoire : 1962
* Jacques Baumel : 1962–1967
* Robert Poujade : 1967–1969

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Maria eliza (Lezama)

**Santa Maria eliza** Lezamako Aretxalde auzoan dagoen XVI. mendeko eliza bat da.

## Ezaugarriak 
Santa Maria parrokia-eliza XVI. mendean eraikitako nukleo gotiko batetik aurrerako eraldaketa eta handitzeen emaitza da. Barruan, gangak, bost aldare eta atari luze eder bat daude, eliza handitu arte lurperatzeko erabili zena. Eraikinaren nortasuna definitzen duten ezaugarriak gotikoa eta barrokoa dira.

Elizpearen barruan elizateko mahaia dago, Lezamako udal-komunitatearen bilera-gune gisa zuen antzinako funtzioa gogoratuz. Elizaren barrualdea hiru habeartetan banatuta dago eta, oinaldean, arku karpanelaren gainean dagoen korua nabarmentzen da. Kapera nagusiak guztiz osatzen du bere irudia, erretaula barroko batekin. Urre-koloreko erretaula honek hiru kale eta teilatupea ditu, eta bere zutabe konposatuek, fusteetan, girlanden dekorazio berezia jasotzen dute.

Erdiko kalean, horma-hobi batean, Mariaren Jasokundearen irudia nabarmentzen da. Horma-hobiaren goialdetik irteten diren bi aingerutxok, apurtutako adarkadura batean bermatuta, gure begirada Birjinaren irudira erakartzen laguntzen dute. Alboetako kaleetan San Pedro eta San Pauloren irudiak daude.

Eliza honetan dauden elizateko bi Erregeordeen eserlekuak, garai baten testigantza bezala duten balioagatik dira nabarmengarriak. Zur polikromatuzkoak dira, eta XVIII. mendearen amaierako urteetakoak dirudite. Sakristian bi pieza interesgarri daude. Bata, San Bartolomeren irudia da, San Antolin ermitatik ekarria izan ondoren, bestea, bizkarralde zabala duen eserleku formako arkua da.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Lezama - Andra Mari eliza 5.jpg
Fitxategi:Lezama - Andra Mari eliza 6.jpg
Fitxategi:Lezama - Andra Mari eliza 2.jpg
Fitxategi:Lezama - Andra Mari eliza 1.jpg
Fitxategi:Lezama - Andra Mari eliza 4.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantziska Astibia Etxegoien

**Frantziska Astibia Etxegoien** (Errenteria, Gipuzkoa, 1900eko apirilaren 8a - *ibid.*, 1987ko abuztuaren 15a) euskal militantea, idazlea eta itzultzailea izan zen, *Onintze* eta *Astitxe* ezizenak hartuta. 1920tik aurrera*, Euzko Deya*, *Euzkerea*, *Jaungoyco-zale*, *Euzkadi* eta *Eguna* kazetetan argitaratu zituen bere idazkiak, hala prosa nola olerkiak.

## Gaztaroa 
Frantziska Astibia Errenterian jaio zen 1900. urtean. Jose Fructuoso Astibia Sarbide errenteriarra zuen aita, eta ama Sebastiana Etxegoien Aldako oiartzuarra. Bera 14 haurretatik 13.a izan zen. Fanderian jaio ziren senide guztiak, gurasoak bertako errotariak ziren eta. Hiru anai kaputxino sartu ziren Lekarotzen, baina 8 urte pasata  Kepak (Pedro Nikolas) komentua utzi eta herrira itzuli zen. Senide guztietatik bakarra izan zen familia hazi zuena (zazpi seme-alaba izan zituen). Lekarozen bizi izan zen eta bertan hil zen anaietako bat *Erraimun/Erramun,* *Errenderi Aba* idazlea izan zen. Anaia honek —anaiaren heriotzak eta anaiak idatzitako lanek— Frantziskarengan eragin handia izan zuen. Ahizpa gazteena, Maria, maistra izan zela uste da. Gazterik hil zen.

## Beste idazleen aipamenak 
* Jon Kortazarrek ere nolabaiteko modernismo iradokitzailea azpimarratu du haren lanean, eta Frantziska Astibia Onintzeren poesia existentzialista eta hizkera modernista ere ekarri ditu gogora, hainbat poema interesgarri argitaratu baitzituen Euzkerea (1929) aldizkarian, Kortazarrek berak berriz argitaratu eta iruzkindutakoak (1995).
* "Euskara errepublikan" lanean.
* Ane Labaka Maioz - Mari Arbeo Astigarraga | 2021eko martxoaren 28a egindako Kale izendagian jasoa, Euskal Herriko emakume esanguratsuen artean.
* "Ezabatutako kate begia". Modu kolektibo batean euskal letren historian bidea urratu zuten aurreneko emakumeak izan ziren, euren buruak inoiz idazletzat hartu ez bazituzten ere, oro har.

## Frantziako lanaren zilarrezko domina 
1975eko apirilaren 14an Frantziako Laneko ministerioak lanaren zilarrezko domina eman zion.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lauaxeta

## Kanpo estekak
Fragua baserria

**Fragua baserria** Zeberioko baserri bat da.

## Arkitektura 
Kokotenetxea baserriaren aurrean dago, eta fatxada nagusia haren parean du. Baserri txikia da. Erdisotoa, behe-solairua eta teilatupekoa ditu, eta bi isuriko teilatua eta teilatu-hegal zabala. Fatxada nagusia iparraldera begira dago, eta zutabe bertikalek mugatutako lau zati ditu. Zati bakoitzean, leiho txiki bat dago ia karratua. Fatxadaren erdian dago sarrera-atea, eta hara igotzeko, harrizko patin bat dago. Fatxada simetrikoa da, eta aipagarriak dira teilatu-hegalaren euskarri diren kurba-formaz landutako jabaloiak, bai eta zurezko armazoia eratzen duten piezen loturak ere. Loturak enara-hegalen formakoak dira, eta zurezko kabilak. Armazoia kareorez eta harlangaitzez osotuta dago.

## Iruditegia 

Fitxategi:112 Sautuola, Zeberio - Fragua baserri.jpg
Fitxategi:113 Sautuola, Zeberio - Fragua baserri.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errementerikoa, Kokotenetxea eta Fragua baserriak

## Kanpo estekak 
* Monumentu multzo izendapena EHAAn
Maksura

[eskuinera|thumb|200x200px| [Kordobako meskitako maksura. ]]
**Maksura** (arabiarera klasioan *maqsura* ) arkitektura arabiarreko terminoa da eta meskita barruan erreserbatutako tokia da non kalifa edo imama egoten den otoitz publikoak egin bitartean. Bestalde, santu modura duen pertsonaia baten hilobia izan dezake.

## Ezaugarriak 
Maksura, oro har, meskitaren barruan kokatzen da eta normalean kupula bat du gainean, imamarentzat erreserbatua. Eliza kristau batean, haren baliokidea, gurutzadura izango litzateke.
## Kanpo estekak
Ismail Petra Kelantangoa

**Sultan Ismail Petra ibni Almarhum Sultan Yahya Petra** (Kota Bharu, 1949ko azaroaren 11 &ndash; ibidem, 2019ko irailaren 28a) Kelantango sultana izan zen 1979tik 2010era. Yahya Petra Kelantangoa bere aitaren ondorengoa izan zen tronuan. 2009ko maiatzeko infartuaren ondoren Kelantango Ondorengotza Kontseiluak Muhammad V.a Kelantangoa bere semea 2010eko irailaren 13an oinordeko zela erabaki zuen.
Divers gauche

**Ezker anitza** (''*, *DVG*), Frantziako politikan, alderdi politiko nagusi baten kideak ez diren ezkertiar hautagaiak bere barnean hartzen dituen deitura da. Terminoak ezkertiar alderdi txikien hautagaiak eta alderdi handien disidenteak biltzen ditu. Tokiko hauteskundeetan hainbat *''-ko hautagaik postua lortzen du, baita hauteskunde nazionaletan ere.