open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Partulina

***Partulina*** tropikoko barraskilo generoa da, Achatinellidae familiakoa. 1854an Pfeifferrek generoa deskribatu zuen.

## Espeziak 
Partulina generoak espezie hauek ditu:
* *Partulina confusa*
* *Partulina crassa*
* *Partulina dolei*
* *Partulina dubia*
* *Partulina dwightii*
* *Partulina fusoidea*
* *Partulina kaaeana*
* *Partulina mighelsiana*
* *Partulina montagui*
* *Partulina nattii*
* *Partulina perdix*
* *Partulina physa*
* *Partulina porcellana*
* *Partulina proxima*
* *Partulina redfieldi*
* *Partulina semicarinata*
* *Partulina splendida*
* *Partulina talpina*
* *Partulina tappaniana*
* *Partulina terebra*
* *Partulina tessellata*
* *Partulina ustulata*
* *Partulina variabilis*
* *Partulina virgulata*

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Thacker R. W. & Hadfield M. G. (August 2000) "Mitochondrial Phylogeny of Extant Hawaiian Tree Snails (Achatinellinae)". *Molecular Phylogenetics and Evolution* **16**(2): 263-270. 

## Kanpo estekak
Stephen Van Rensselaer etxea

**Stephen Van Rensselaer etxea** New Yorken dagoen eraikin historikoa da. 1963tik Ameriketako Estatu Batuetako Gune Historikoen Erregistroan sartuta dago.

## Kokapena 
Manhattango Little Italy auzoan dago, 149 Mulberry streten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odolgarbi

**Odolgarbia**, lasterketarako bereziki hazi eta hezitua den zaldi arraza bat da. XVIII. mendean Ingalaterran ingeles behorren eta arabiar hazitarako zaldien gurutzaketatik sortua izan zen, distantzia luzeetan lasterka egiteko zaldiak sortzeko helburuz.

Odolgarbi zaldiek bataz beste 500 kilo inguru pisatu eta 1,65 metroko altuera izaten dute (apoetatik gurutzeraino neurtzen dira), baina handiagoak eta txikiagoak ere izaten dira lehiaketetan.

## Historia 
XVII. mendearen bukaeran eta XVIII.aren hasieran Ekialde Hurbiletik Britainia Handira eraman zituzten arabiar deizen ziren zenbait zaldi mota, eta bertako behorrekin gurutzatu zituzten. Gaur egunean e: Darley arabiar, Godolphin arabiar eta Byerley Turk izenekin ezagutzen diren arraza edo motak zirela uste da. Hiru zaldi motahauetako arrak eta behor ingelesak nahastetik datoz gaur egun mundu osoan ezagutzen ditugun Odolgarbi Ingelesa arrazako lasterketetako zaldi guztiak.

Ondorengotza definitzean, genealogiak oso kontuan hartzen dituzte hazleek. Bakarrik zaldirik onenak erabiltzen dira, kirol bizitzaren ondoren, ugaltze lanetarako. Modu berean pistan balio ona erakutsi duen behorra pareko maila duen zaldi batekin gurutzatuko da, ar zein emeak lehiatzen baitira lasteketetan. Jatorri oso nabarmena izateak zaldikumeen salmenta prezioarekin erlazio zuzena du, batzuetan milioi euro batzuk balio izateraino.

## Lasterketetako zikloa 
Aukerak antzematen zaizkion zaldia 24 orduko zainketa eta preskaterarekin zaintzen da zalditegietan, inbertsio handi baten gisara. Lasterketa lauetan, zaldirik gazteenak bi urtekoak izaten dira (distantzia laburretan, adinarekin luzeagoetara igarotzen direlarik), eta hesietakoetan hiru urtetik aurrera hasten dira korritzen.

Lehiatzeko, hiru urtekoa kontsideratzen da zaldien adin klasikoa, eta lasterketa bereziak korritzen dira onenen selekzioa egiteko (klasikoak). Lasterketako lauetako zaldien kirol ibilbideak askotan ez du asko irauten berehala pasatzen baitira ugalketa lanetara, onak suertatu badira. Hesietako kalitatezko zaldien kasuan aldiz, ibilbide luzeagoa izaten dute, kasu batzuetan hamar eta hamaika urterekin ere aritzen dira lehian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ulysses (1954ko filma)

***Ulysses*** () 1954ko abenturazko drama filma da, Mario Camerini eta Mario Bava italiar zinemagileek zuzendu zutena. Homeroren *Odisea*-n eta Ulises pertsonaian oinarriturik dago. Kirk Douglas, Silvana Mangano, Anthony Quinn, Franco Interlenghi eta Rossana Podestà izan ziren antzezle nagusiak.

## Argumentua 
Troiako Gerra greziarren garaipenarekin amaitu ostean, Ulises (Kirk Douglas) eta haren gerlari taldea hamar urtez nabigatuko dute itsasoan barna, Itaka jaioterrira iritsi aurretik, arrisku eta estualdi izugarriei aurre eginez.

## Aktoreak 
* Silvana Mangano: Zirtze/Penelope
* Kirk Douglas: Ulises
* Anthony Quinn: Antinoo
* Rossana Podestà: Nausikaa
* Jacques Dumesnil: Altzinoo
* Daniel Ivernel: Euriloko
* Sylvie: Euriklea
* Franco Interlenghi: Telemako
* Elena Zareschi: Kasandra
* Evi Maltagliati: Antiklea
* Ludmilla Dudarova: Arete
* Tania Weber: Leukanto
* Piero Lulli: Achilles
* Ferruccio Stagni: Mentorea
* Alessandro Fersen: Diomedes
* Oscar Andriani: Kalops
* Umberto Silvestr: Polifemo
* Gualtiero Tumiati: Laertes
* Teresa Pellati: Melanto
* Mario Feliciani: Eurimako
* Michele Riccardini: Leodes

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Belgikako errugbi selekzioa

[thumb|250px|eskuinera|[Alemaniako errugbi selekzioa|Alemaniaren aurkako errugbi partidua.]]
**Belgikako errugbi selekzioa** Belgika herrialdea ordezkatzen duen errugbi selekzioa da. Mundu mailan 2019ko sailkapenaren arabera 27.a da.

Ez da inoiz Munduko txapelketa jokatzeko sailkatu baina Europako Nazioen Kopa lehen mailan jokatzen du. Gizonezkoek ez dute titulurik lortu baina emakumezkoak 2015ean Europako txapeldun izan ziren.

## Palmaresa 
* Emakumezkoen Europako Errugbi Kopa (1): 2015

## Kanpo estekak 
* Belgikako Errugbi Federazioaren webgunea
Polizitemia vera

**Polizitemia vera**, **eritremia** edo **Vaquez-Oslerren gaixotasuna** sindrome mieloproliferatibo kronikoa da, non odol-zelulak, batez ere hematieak, areagotzen diren. Hala ere, leukozitosia eta tronbozitosia ere izaten ditu. Batez ere gizonezkoei eragiten die, 70 eta 79 urte bitartekoei. Hasiera maltzurreko eta garapen moteleko gaixotasuna da.

Polizitemia verak kausa ezezaguna du, nahiz eta zenbait azterlanetan ikusi den gaixotasunak jotako pazienteen % 90ek mutazio bat dutela tirosin-kinasa JAK (V617F) genean, eta badirudi eritroide aitzindariak eritropoietinaren eraginarekiko sentsibilizatzen dituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tini Stoessel

**Martina Stoessel** (Buenos Aires, Argentina, 1997ko martxoaren 21a), ezagunagoa **Tini Stoessel** izenaz, argentinar aktorea, abeslaria eta modeloa da. Argentinako *Violetta* telesailean Violetta Castillo pertsonaia antzezteagatik egin zen ezagun.

File:Tini 2018.png
File:Martina Stoessel in May 2014 12.jpg

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* 2016: *TINI*
* 2018: *Quiero volver*

## Kanpo estekak
Karol Sevilla

**Karol Itzitery Piña Cisneros** (Mexiko Hiria, 1999ko azaroaren 9a), ezagunagoa **Karol Sevilla** izen artistikoaz, mexikar aktorea eta abeslaria da. Disney Channeleko *Soy Luna* telesailean Luna Valente izeneko pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Valentina Zenere

**Valentina Zenere** (Buenos Aires, Argentina, 1997ko urtarrilaren 15a), argentinar aktorea, abeslaria eta modeloa da. *Casi ángeles* telesailean Alai Inchausti eta Disney Channeleko *Soy Luna* telesailean Ámbar Smith izeneko pertsonaiak antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Swamp Water

***Swamp Water*** (euskaraz *Zingira Ur*), 1941eko Jean Renoir frantziarrak zuzendutako drama film bat da. Vereen Bell idazlearen 1940ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Walter Brennan, Walter Huston, Anne Baxter eta Dana Andrews aktoreek antzeztu zuten.

1952an Jean Negulesco zuzendariak *Lure of the Wilderness* (1952) berregokitzapena egin zuen.

## Argumentua 
AEB, Georgia eta Florida arteko mugako Okefenokee zingiran, Tom Keefer (Walter Brennan) iheslariari burutu ez duen hilketa bat egotzitzen diote, Ben (Dana Andrews) mutil gazte ehiztariarekin adiskidetu eta hura Tomen alaba den Juliez (Anne Baxter) maiteminduko da. Benek aita-alabak benetako hiltzailea topatzeko konbentzituko ditu.

## Aktoreak 
* Walter Brennan: Tom Keefer
* Walter Huston: Thursday Ragan
* Anne Baxter: Julie
* Dana Andrews: Ben
* Virginia Gilmore: Mabel MacKenzie
* John Carradine: Jesse Wick
* Mary Howard: Hannah
* Eugene Pallette: Jeb McKane sheriffa
* Ward Bond: Tim Dorson
* Guinn 'Big Boy' Williams: Bud Dorson (edo Guinn Williams)
* Russell Simpson: Marty McCord
* Joe Sawyer: Hardy Ragan (edo Joseph Sawyer)
* Paul E. Burns: Tulle McKenzie (edo Paul Burns)
* Dave Morris: Bizargina
* Frank Austin: Fred Ulm
* Matt Willis: Miles Tonkin

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Okefenokee zingira

**Okefenokee zingira**, , AEBetako Georgia-Florida estatuen mugan dagoen zingirez osatutako hezegune bat da. 177,000 hektareatako azalera du.
Acotango

**Acotango**, Andeetako geruza-sumendi bat da, Boliviako Oruro departamendua eta Txileko Arica eta Parinacota eskualdearen artean. 6.052 metroko garaiera du, eta 1965ean Sergio Kunstmann, Pedro Rosende eta Claudio Meier mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.

Txileko Lauca Parke Nazionala eta Boliviako Sajama Parke Nazionalaren barnean dago.
Parinacota (sumendia)

**Parinacota**, aimaraz *parinaquta*, "parinen aintzira", Andeetako sumendi bat da, Boliviako Oruro eta Txileko Arica eta Parinacota eskualdearen artean. 6.319 metroko garaiera du.

1928ko abenduaren 12an Carlos Terán boliviarrak eta Joseph Prem austriarrak lehenbizikoz igo zuten.
Pomerape

**Pomerape**, Andeetako sumendi bat da, Boliviako Oruro eta Txileko Arica eta Parinacota eskualdearen artean. 6.248 metroko garaiera du.

1946an E. García eta R. Zalles mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Alpha Oumar Konaré

**Alpha Oumar Konaré** (Kayes, Frantziar Sudan, 1946ko otsailaren 2a) Maliko 4. presidentea izan zen.

Irakaslea lanbidez, laster sartu zen politikan. 1978an Moussa Traorék ministro izendatu zuen. 1992an presidentetzerako hauteskundeak irabazi zituen eta 1996an berriz aukeratu zuten. Demokraziaren zaharberritzeagatik, tuareg matxinadaren kudeaketagatik eta herrialdearen deszentralizazioagatik nabarmendu zen. Bere agintaldiko gertakari aipagarrienen artean daude Bamakon Modibo Keitaren memoriala sortu izana eta Moussa Traoréri heriotza-zigorra kommutatu izana.

2021eko irailean, Alpha Oumar Konaré, urgentziaz ospitaleratu zuten Marokon Rabateko Cheikh Zaid ospitalean.
Nevados de Payachatas

**Nevados de Payachatas**, aimaraz *payachata*, "bikiak", Andeetako sumendiz multzo bat da, Parinacota eta Pomerape sumendiez osatua. Txileko Sajama Parke Nazionala eta Boliviako Lauca Parke Nazionalan daude.
Sajama Parke Nazionala

**Sajama Parke Nazioanala**, , Boliviako Andeetako parke nazional bat da, Oruro deparyamenduan.

Bertan, Nevados de Payachatas eta Nevado Sajama seimilako mendiak daude.
Erreten

[150px|eskuinera|thumb|Erreten bat [Herbeheretan]]
**Erretena** gizakiak egin edo prestatutako ubide txikia da. Hainbat funtzi izan dezake: lur eremuak lehortzeko (lurpeko urak drainatuz), lur gaineko urak jasotzeko (bide bazterreko arekak bezala) edo ura garraiatzeko (ureztatze erretenak edo errota ubideak bezala). Oro har, erretenak landa lurretan ikusten dira, bai ingurune oso hezeetan (Herbeheretan adibidez, drainatzeko) bai oso lehorretan (Espainia hegoaldean adibidez).

## Hitza 
Ahozko euskaraz hitz ugari erabili izan dira lurrean eginiko zulo estu eta luzeak izendatzeko, hala nola *areka*, *arroila*, *ubidea*, *ubidexka*, *zanga* eta *karkaba*. Baina euskara batuan eta, batez ere, termilogia teknikoan, hitz horiek guztiek esanahi zehatz eta desberdinak hartu dituzte.

Jatorrizko esanahiaz gain, irudizko beste esanahi batzuk adierazteko erabiltzen da *erreten* hitza, hala nola *ile erretena*, *bular erretena* eta *ipurdiko erretena*. Interes handiko kontua da Ipar Hemisferioan, non sare hidrografikoaren %77 jada artifizializatutzat eta degradatutzat jotzen zen 1994an.

Erreten batek, aldi berean habitat betekizuna izan dezake (helofito eta uretako landareentzat), korridore biologiko betekizuna espezie urtar edo hezeguneentzat, eta, alderantziz, fragmentazio ekologiko efektua izan ura zeharka ez dezaketen espezieentzat. Efektu hauek oso desberdinak izan daitezke erretenaren ezaugarrien arabera, batzuetan tarteka estalita badaude edo garai batzuetan lehortzen badira.

Drainatze funtzioak maila freatikoa jeitsiarazi eta lurra lehortu dezake, landaredia aldaraziz. Horrela, hezeguneak suntsitu ditzake, eta uholde/lehorte edo sute arriskua arindu edo areagotu.

## Ikus, gainera 
* Lubaki
* Areka
* Lubanarro
* Zanga

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Lauca Parke Nazionala

**Lauca Parke Nazioanala**, aimaraz ''lawq'a'', "larre", , Txileko iparraldeko Andeetako parke nazional bat da, Arica eta Parinacota eskualdean.

## Kokapena 
Parkea Aricatik 145 kilometro ekialdera eta Putretik 12 kilometro mendebaldera dago, 18° 03 ' S - 18° 27' S eta 69° 02' W - 69° 39' W artean, eta itsas mailatik 3.200 metrotik eta 6.342 metrora.

## Geografia 
Parkearen erakarpen nagusietako bat Chungará eta Cotacotani lakuek osatzen duten antziragune txikia da, Payachata talde bolkanikoaren magalean dagoena. Parke nazionala osatzen duten beste sumendi dotore batzuk Guallatiri eta Acotango dira. Lauca-ren ezaugarriek aztarnategi arkeologikoak, laba zelaiak eta sumendi galdarak dituzte. Parke barruan Parinacota herria dago eliza kolonialarekin.

Lauca ibaiaren isurialdea parke barruan aurkitzen da eta mendebaldean Lluta ibaia dago.

Txileko Ruta 11 nazioarteko errepidea gune babestu honetatik igarotzen da. Txileko Ruta 5 errepidea Arica inguruetatik Tambo Quemado igarobidera doa eta parkerako sarbide nagusia eskaintzen du.

## Biologia 
Parkea Erdialdeko Andeetako puna ekoeskualde idorraren barnean dago.

Hainbat animalia eta landare espezie aurki daitezke parkean. Inguruko ugaztunen artean bikuinak, llamak, alpakak, guanakoak, tarukak (Hippocamelus antisensis), pumak eta biskatxak daude.

140 hegazti espezie baino gehiago daude, Txilen hegaztientzako parke nazional onenetariko bat bihurtuz. Horien artean daude punako ibisa (Plegadis ridgwayi), Andeetako antzara (Chloephaga melanoptera), kopetazuri erraldoia (Fulica gigantea), punako tinamidoa (Tinamotis pentlandii), txilinporta zilarreztatua (Podiceps occipitalis), ahate krestatua (Lophonetta specularioides), punako ahatea (Spatula puna), Andeetako kondorra eta flamenko txiletarra (Phoenicopterus chilensis).

400 landare baskular espezie baino gehiago hazten dira Lauca Parke Nazionalean. Parkeko landaredia punaren ingurune gogorrei egokituta dago, bofedalak, llaretalak eta Andeetako estepak bezala.
Eremorharx magnellus

***Eremorhax magnellus*** araknido espezie bat da, Solifugae ordenekoa, Eremobatidae familiakoa.

## Zabaltze geografikoa 
Espezie hau Ameriketako Estatu Batuetako Arizona eta Mexiko Berria estatuetan aurki daiteke.

## Erreferentziak
Camarasaurus

***Camarasaurus*** dinosauro kuadrupedo eta belarjaleen generoa zen. Ipar Amerikan topatutako sauropodo erraldoien artean ohikoena izan zen. Bere aztarna fosilak Colorado eta Utah Morrison Formazioan aurkitu dira, Jurasiko Berantiar aroan (Kimmeridgiar Tithoniango etapetara), duela 155 eta 145 milioi urte artean.
El Abrazo

***El Abrazo*** («*Besarkada*») Juan Genovésen margolan bat da. 1976an margotua, ziurrenik bere obra ezagunena da. Reina Sofía Museoan ikusgai dago gaur egun. Amnistia Internazionalak poster batean erabili zuen Espainiako Trantsizio garaian eta 500.000 kopia egin ziren. Ondoren Atochako Abokatuen aurkako atentatua oroitzeko eskultura bilakatu zen.

## Eskultura 

Fitxategi:General, Monumento a los Abogados de Atocha, Madrid, España, 2015.JPG
Fitxategi:Cabezas, Monumento a los Abogados de Atocha, Madrid, España, 2015.JPG
Fitxategi:4 cabezas, Monumento a los Abogados de Atocha, Madrid, España, 2015.JPG
Fitxategi:Desde abajo, Monumento a los Abogados de Atocha, Madrid, España, 2015.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristaua!

***Kristaua!*** Anselmo Ginea artista bizkaitarrak 1897an oihalean egindako olio-margolan bat da. Gaur egunean Bilboko Arte Ederretako Museoan dago.

## Gaia 
Margolan honen gaia eszena kostunbrista bat da. Bertan baserrira iritsi berri den nekazari familia bat irudikatzen da, jaioberria bataiatu ondoren. Zehazki, haurra amaren besoetan emateko unea agertzen da da. Atzealdean Begoñako basilika ikusten bada ere, protagonistek Arratiako jantziak daramatzate.

## Estetika 
Estetikari dagokionez, aurrekaldean dauden irudiak akademikoki landuta daude eta ondoan, aldiz, teknika modernoagoak erabiltzen ditu: puntillismoa, enpastea eta kolore biziak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Twilight (1998ko filma)

***Twilight*** (euskaraz *Ilunabar*), 1998ko Robert Benton estatubaturrak zuzendutako neo-noir film bat da. Paul Newman, Susan Sarandon, Gene Hackman, Stockard Channing, Reese Witherspoon eta Giancarlo Esposito aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Harry Ross (Paul Newman) detektibe pribatu erretiratuak bere adiskideak diren Hollywoodeko senar-emazte aktore batzuei languduko die, Jack Ames (Gene Hackman) minbiziaz hiltzen ari den aberatsa eta Catherine Ames (Susan Sarandon), baina berehala katramila kriminal arriskutsu eta nahasi batean barneratuko da.

## Aktoreak 
* Paul Newman: Harry Ross
* Susan Sarandon: Catherine Ames
* Gene Hackman: Jack Ames
* Reese Witherspoon: Mel Ames
* Stockard Channing: Verna Hollander tenientea
* Giancarlo Esposito: Reuben Escobar
* Liev Schreiber: Jeff Willis
* Margo Martindale: Gloria Lamar ("Mucho")
* John Spencer: Phil Egan kapitaina
* M. Emmet Walsh: Lester Ivar
* James Garner: Raymond Hope
* Clint Howard: EMSko langilea

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Cathedral leizeak

**Cathedral leizeak** () Zeelanda Berriko kostaldean dauden leize natural monumentalak dira.

## Ezaugarriak 
Cathedral leizeak munduko hogeita hamar itsas kobazulo luzeenetako bat dira, Waipati hondartzan, Papatowai hegoaldean, Catlins kostaldean, Zeelanda Berriko hego-ekialdeko ertzean. Inguruko turistiko erakargarria eta ezaguna da, McLean urjauziekin batera.

Bi haitzulo sistema nagusiak itsaslabarrean elkartzen dira eta batek 30 metroko sabaia du. Askotan pinguino urdinak ikus daitezke inguruan.

Kobazuloak bi ordu baino ezin dira bisitatu, itsasaldiaren alde banatan. Kobazuloetara sartzeko errepideak lur pribatuak zeharkatzen ditu, eta erabiltzaileari kuota txiki bat kobratzen zaio errepidea mantentzen laguntzeko.

Eguraldi txarrarekin sarbidea itxi egiten da.

## Iruditegia 

Image:
Cathedral_seacave_NZ-1.jpg|Leizeak kanpotik.
Cathedral_seacave_NZ-interior.jpg|Barruko irudia.
New_Zealand_Cathedral_Caves_2300846521.jpg|Barruko irudia.
00 1482 Cathedral Caves - in New Zealand (Catlines).jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Moses Mendelssohn

**Moises Mendelssohn** (Dessau, Saxonia-Anhalt, 1729ko irailaren 6a - Berlin, 1786ko urtarrilaren 4a) filosofo judu alemaniarra izan zen, juduen eskubide zibilen defendatzaile sutsua eta beren integrazioaren gizarte jentilean. Haskala deiturikoaren ordezkari eta sustatzaile handienetako bat da.

## Biografia 
Dessauko judu familia xume batetik zetorren, eta, jatorrian, karrera errabiniko jarraitzera bidali zuten. Bere aitak, Mendel abizenekoak, hasi zuen hebreera eta Toraren estudioan, eta bertako errabino batek, David Fränkelek, Talmudeko estudioan sartu zuen.

Mendelssohn 1750ean Berlingo zetazko saltzaile baten seme-alaben irakaslea izan ziren. Hirira klandestinitatean sartu zen, irakaslea lagun zuela;  gero merkatari horren bazkide nagusia bihurtu zen. 1754an Gotthold Ephraim Lessing antzerkigile eta kritikari alemaniarrari aurkeztu zioten, eta harekin lagun egin zen. Lessing, juduen emantzipazioaren paladina, gero Mendelssohnengan inspiratu zen *Nathan Jakintsua* (1779) antzezlanaren protagonista sortzeko. Lessing-ek 1755. urtean anonimoki argitaratu zituen bere *hitzaldi filosofikoak* . Urte hartan biek idatzitako *Aita Santua, metafisikaria* satira agertu zen.
[ezkerrera|thumb| Mendelssohn (ezkerrean) Lavater teologoarekin (eserita) eta [Gotthold Ephraim Lessing|Lessing poetarekin (zutik) ]]
1764an, Mendelssohn-ek Berlingo Akademiaren saria irabazi zuen, gai metafisikoari buruzko saiakera onenarengatik*, zientzia metafisikoen frogak* idatzi zituenean; Kant-ek, bere *Versuch über die Deutlichkeit der Grundsätze der natürlichen Theologie und der Moral* (*Teologia naturalaren eta moralaren printzipioen argitasunari buruzko saiakera*) aurkeztu zuen, bigarrena geratuz.

Bere tratatua *Phädon oder über die Unsterblichkeit der Seele* ( *Fedon, edo arimaren hilezkortasunari buruz*, 1767)*, arimaren* hilezkortasunean sinesmena erakusten zuena eta Platonen *Fedon* elkarrizketan inspiratu zena, eta horrekin " Sokrates alemaniarra" titulua lortu zuen. Filosofiari buruzko bere lanez gain, Mendelssohn-ek judaismoari eta juduen herriari buruzko liburuak idatzi zituen.

Bere ekarpenik handiena, ordea, Ilustrazioarekiko konpromiso erabakia izan zen. Toraren alemanera egindako iruzkinak zituen itzulpen baten egilea izan zen (geroago, Salmoen Liburuko itzulpenak eta Bibliako beste atal batzuk argitaratzeaz gain), argitalpenaren unean eztabaida handiak eragin zituen, errabinoek heresia zela uste baitzuten, hizkuntza sakratua itzultzeagatik. Liburua hiri batzuetan erre zuten, baina bere ekarpena geldiezina izan zen, horri esker, alemana eta bere literatura judu komunitatearen barnean hedatu baitzuten, eta horrela Ilustrazioaren onura kulturalean sartu zen.

Felix Mendelssohn eta Fanny Mendelssohn musikagile ospetsuen aitona izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deva (jainkoa)

[thumb|200px|Hindu *deva* [Angkor Wat tenpluko horma baten zizelkatua (Kanbodia)]]
**Deva** (devanagariz देव, *devā*) hitz sanskritoa da, "jainko" esan nahi duena eta naturaz gaindiko edozein izaki onbera izendatzen duena. Hindu mitologian, *devak* edozein jainko onbera da, Trimurtik antolatutako erresumen ordena mantentzeaz arduratzen dira eta, orokorrean, *asura* jainko gaiztoen ondo-ondoan jartzen dira. Batzuetan **devata** izena ere ematen zaie.

Budistentzat, *devak* zeru ezberdinetan bizi diren izakiak dira, non plazer ugariz gozatzen duten, euren aurreko ekintza onak saritzeko, oraindik karma-mailak gainditu ez dituztelako eta berpizte berrien mende daudelako.

Ondoren, mendebaldeko sinesmen esoterikoekin parekatu ziren.

## Izena 
*Deva* hitza *div* aditz-errotik dator, "Distira, dirdira" esan nahi duena. Etimologikoki **deiwos* aitzinindoeuroperatik dator, "Jainkoa, jainkozkoa" esan nahi duena, zehazkiago "egun-argikoak", latinezko *deus* eta avesterazko *daeva* hitzekin lotua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Avaiki leizea

thumb|Koloretako urak ospetsuak dira.
**Avaiki leizea** Niue uhartean dagoen inguru erakargarria da.  Makefu eta Tuapa herrixkak gertu daude, uharteko Alofi hiriburutik sei kilometrotara. Niue Zeelanda Berriaren estatu libre elkartua da.

## Etimologia 
Avaiki izena Avaiki Hawaiki izenetik dator, Polinesia herrientzat uharte mitikoaren izena, alegia. Polinesiarrentzat haien jatorria uharte horretan dago.

## Turismoa 
Uhartean turismo asko erakartzen du, batez ere bertako kolore desberdinetako urak oso ezagunak dira. Bertan bainua onartuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
Santa Maria eliza (Cambre)

**Santa Maria eliza**, Espainiako A Coruña probintziako Cambre udalerrian dagoen eliza erromaniko bat da, IX. eta XIII. mendearen artean eraikia izan zen.
Laas Geel

**Laas Geel** Somalilanden dagoen leize eta babesleku multzoa da. Somaliland Somaliako lurralde autonomoa da, errepublika independente gisa bere burua aldarrikatua. Labar-margo hauek Hargeisatik kanpo daude eta bertan Afrika osoko margo onenak daude. Kronologikoki K.a. 9.000-8.000 eta 3.000 urte artean egin ziren.

## Aurkikuntza 
2002ko azarotik abendu arte, ikertzaile frantziar talde batek Somalilanden ikerlan arkeologiko bat egin zuen. Espedizioaren helburua Afrikako Adarraren inguru horretan ekoizpen-ekonomia agertu zen garai historikoa dokumentatzea zen, hau da, K.a. 5.000 eta 2.000 urte inguru arteko aztarnak aurkitzea. Bilaketa batez ere sedimentu arkeologikoetan eta kobazuloetan burutzen ari zen. Lan horiek burutzerakoan, indusketa taldeak Laas Geel haitzuloko pinturak aurkitu zituen. Eremua hamar harkaitz eta haien kobazuloetan biltzen zen. Aurkitutako margoak kontserbazio egoera ezin hobean zeuden. Irudietan animalia basatiak eta etxe abereak (behiak eta zezenak) ikusten ziren, zalantzarik gabe artzain herri baten lanak. Labar arte mota hau Etiopia-Arabiar estilo Etiopiar-Arabiar estiloan daude eginak, Somalilanden bertan dauden Dhambalin eta Karinheganeko haitzuloetako oso antzekoak.

Esan beharra dago 2002 baino lehen margo horiek ezagunak zirela baina bakarrik urte horren espedizio ondoren espezialisten arreta erakarri zutela. 2003ko azaroan, berriro ere espedizio bat Laas Geel-era itzuli zen; aditu talde batek azterketa zehatza egin zuen, margolanak historiaurreko testuinguruan kokatuz.

Somalilanden, oro har, horrelako aztarnategi arkeologiko eta egitura megalitiko ugari dago. Haadh, Gudmo Biyo Cas, Dhambalin, Dhagah Maroodi eta beste hainbat aztarnategi aurkitu izan dira. Hala ere, egitura zahar horietako asko ez dira behar bezala ikertu.
 
## Iruditegia 

File:Laas Geel single cow.jpg|Depiction of a ceremonial cow
File:Laas Geel cow and human.jpg|A human and cow
File:Laas Geel cow herd.jpg|A herd of cows
File:Laas Geel single cow2.jpg|A single cow
File:Laas Geel alcove.jpg|One of the alcoves at Laas Geel
File:Laas Gaal in Somaliland.jpg|Various rock art
File:Laas Geel rock paintings.JPG|Various other rock art

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Somalilandeko labar artea.
* :Margolanen argazkiak.
Maud Combarieu

**Maud Combarieu** (Proventza, Frantzia, 1979) frantziar-euskal mendi korrikalaria da.

## Bizitza 
Hasiera batean mendi eskia eta eskaladan aritu zen. Auto istripu larri baten ondoren Afrikako Reunion uhartera bizitzera joan eta bertan mendi lasterketen kirola ezagutu zuen. Reunionen bizi zela, maiz Madagaskarera eskalatzera joaten zen, eta bidaia horietako batean Aritz Audikana euskal eskalatzailea ezagutu zuen, ezkondu eta biak Euskal Herrira bizitzera etorri ziren. Urruñako Pausu auzoan bizi dira.

2025eko irailaren 20an 43 kilometroko Mañaritik Atxetara lasterketan hirugarren postua lortu zuen emakumezkoetan. Podiumean bi abadiñarrekin egon zen, lehenengo postuan heldu zen Ainara Arkarazo Legarreta eta bigarren sailkatua izan zen Oihana Azkorbebeitia.

## Palmaresa 
* 2025eko irailaren 20an, Mañaritik Atxetara mendi lasterketan 3. postua link=Archivo:Bronze_medal_icon.svg|15x15px 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noelia

**Noelia Lorenzo Monge** (San Juan de Puerto Rico, 1979ko abuztuaren 31), ezaguna **Noelia** izen artistikoaz, puertorricar abeslaria da. Yolanda Monge aktore eta abeslari ezagunaren alaba da.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Noelia* (1999)
* *Golpeando Fuerte* (2000)
* *Natural* (2003)
* *Melao* (2004)
* *40 Grados* (2005)
* *Volverte a Ver* (2007)
Tronako pinakuluak

**Tronako pinakuluak**, AEBetako Kaliforniako ez ohiko egitura morfologiko batzuk dira, Trona udalerritik hurbil. Naturagune babestuak 15 kilometro karratu ditu eta 1968an sortua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bizargin

thumb|eskuinera|250px|AEBetako bizargina eta bere bezeroa.
**Bizargina**, buruko ilea nahiz bizarra ebaki eta egokitzeko lanbidea duena da. Bere lanbidea bizargintda da eta lantokia Bizartegia.

Iraganean, bizartegiak herri eta auzoetako topagune sozial eta solasleku ere izaten ziren gaur egun, ohiko bezeroekin ez beste, kasik funtzio hori galdu duten arren. Gizonezkoak joan eta beren edozein gaiekiko beren iritziak eman eta berriketan egiten zuten lekua zen, bai eta nolabaiteko maskulinitate nortasuna baieztatzen zuten lekua ere. Alegia, ileapaindegiek emakumeentzat eta feminitatearen nortasuna baieztatzeko duten paper-sozial berdina lukete.

Usadioz, AEBetako bizartegien kanpoaldean herrialde horretako hiru kolore nazionaldun (gorri, urdin eta zuri) espiral-barra birakariak egon ohi dira, bizartegia dagoen lekuaren adierazle.

## Iruditegia 

Irudi:Old_Barber.jpg|Kale-bizargina Irango Shiraz hirian.
Irudi:Inside_a_New_Traditional_Barber_Shop_in_Bucharest,_Romania.jpg|Errumaniako Bukarest hiriburuko bizartegia.
Irudi:Barber_Shop_Museum_290_Columbus_Av_jeh.jpg|New Yorkeko Manhattan auzoko bizartegiaren museoa.
Irudi:Barber-pole-01.gif|AEBetako bizartegietako espiral-barra.
Jastorf Kultura

**Jastorf Kultura** edo **Germaniar Burdin Aroa**, Iparraldeko Europako Historiaurreko kultura bat da, zehazkiago, Eskandinavia, Herbehereak eta Alemaniako Rhin ibarreko iparraldea. Oscar Monteliusek sortutako sistemaren Hiru Aroetako lehenbizikoa da.
George Steiner

**George Steiner** (Neuilly-sur-Seine, Frantzia, 1929ko apirilaren 23a - Cambridge, Ingalaterra, 2020ko otsailaren 3a), frantziar-estatubatuar literatura kritikari, saiakeragile, filosofo, eleberri idazle eta irakasle bat izan zen. Bizitza osoan hizkuntza, literatura eta gizartearen arteko harremanari buruz zabal eta luze idatzi zuen, bai eta Holokaustoaren eraginaz.

## Idazlanak 
### Saiakerak 
* 1960 - *Tolstoy or Dostoevsky: An Essay in Contrast*
* 1961 - *The Death of Tragedy*
* 1966 - *The Penguin Book of Modern Verse Translation* (1966)
* 1967 - *Language and Silence: Essays 1958-1966*
* 1971 - ''In Bluebeard's Castle: Some Notes Towards the Redefinition of Culture*
* 1972 - *Extraterritorial: Papers on Literature and the Language Revolution*
* 1973 - *The Sporting Scene: White Knights of Reykjavik*
* 1974 - *Nostalgia for the Absolute*
* 1975 - *Why English*? (1975)
* 1978 - *Has Truth a Future*? (1978)
* 1978 - *Heidegger* (*Heidegger*, Madrid, FCE, 2001).
* 1978 - *On Difficulty and Other Essays*
* 1984 - *Antigones*
* 1984 - *George Steiner: A Reader* (1984)
* 1986 - *A Reading Against Shakespeare* (1986)
* 1989 - *Real Presences: Is There Anything in What We Say*?
* 1995 - *What is Comparative Literature*? (1995)
* 1996 - *Homer in English* (1996)
* 1996 - *No Passion Spent: Essays 1978-1996*
* 1997 - *Errata: An Examined Life*
* 2001 - *Grammars of Creation*
* 2003 - *Les Logocrates*
* 2004 - *Lessons of the Masters*
* 2004 - *Prefacio a la Biblia hebrea*
* 2005 - *Une idée de l'Europe*
* 2005 - *Dix raisons (possibles) à la tristesse de la pensée* (bilingual, 2005)
* 2006 - *Le Silence des livres, suivi de Ce vice encore impuni.*
* 2008 - *My unwritten books*
* 2011 - *The poetry of thought. From the Hellenism to Celan.

### Narratiba 
* 1964 - *Anno Domini: Three Stories*
* 1981 - *The Portage to San Cristobal of A. H.*
* 1992 - *Proofs and Three Parables*
* 1996 - *The Deeps of the Sea, and Other Fiction* (1996)

### Elkarrizketak eta solasaldiak 
* 1992 - *Entretiens avec Ramin Jahanbegloo*
* 1999 - *Ce qui me hante, Entretiens avec Antoine Spire,*
* 2003 - *Éloge de la transmission. Entretien avec Cécile Ladjali*
* 2016 - *Un long samedi. Entretiens*
The Black Knight (filma)

***The Black Knight*** (euskaraz *Zaldun Beltza*), 1954ko Tay Garnett estatubatuarrak zuzendutako abenturazko film bat da. Alan Ladd, Peter Cushing eta Harry Andrews aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Kamelot, Yoenilgo kondearen (Harry Andrews) alaba den Lady Linet (Patricia Medina) neska gaztea John (Alan Ladd) zaldun ausartaz maitemindu da, baina bere aitak ez du harremana onartzen. Egun batez, biak elkarrekin topatu eta John ihes egitera derrigortua egongo da. Denbora bat pasatu ondoren, bikingoek gaztelua erasotu eta kondea eta bere familia hilko dituzte. Handik gutxira, Ingalaterran haien heriotzak mendakatzea zin egin duen Zaldun Beltza agertuko da.

## Aktoreak 
* Alan Ladd: John
* Patricia Medina: Linet
* André Morell: Sir Ontzlake
* Harry Andrews: Yeonilgo kondea
* Peter Cushing: Sir Palamides
* Patrick Troughton: Mark erregea
* Anthony Bushell: Artur erregea
* Bill Brandon: Bernard
* Ronald Adam: Abbott
* Jean Lodge: Ginebra erregina
* John Laurie: John
* Elton Hayes as the Minstrel
* Laurence Naismith: Domo alkatea

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Capricorn leizeak

**Capricorn leizeak** () Australiako ekialdean dagoen Queensland estatuko Rockhampton-etik 23 kilometrotan dagoen leize turistikoak dira. 33 hektarea ditu.

## Historia 
Leizeen aurkikuntza 1882an eman zen. John Olsen izeneko norvegiarrak topatu zituen eta lurren erabilera errentan lortu zituen. 1884an leizeak turismoari ireki zizkien. Ondoren, jabegoa birsailkatuak izan ziren. Gaur egun Australiako jabego pribatuko leize sare handienetariko bat da. Oraindik orain publikoari irekita daude eta Queenslanden turismoa erakartzeko instalazio garrantzitsuenetariko bat da.

## Aktibitateak 
Leizetan aktibitate ugari egiten dira:
* Geologiako programak
* Xaguzarren behaketak
* Hezkuntza programak
* Alojamenduak
* Kontzertuak

## Iruditegia 

Image:
Capricornia Caves1.jpg|Leizeak kanpotik.
Capricornia Caves2.jpg|Barruko irudia.
Cathedral Cave, Capricorn Caves.jpg|Katedrala izeneko espazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Namumanga leizeak

**Namumanga leizeak** () Tuvalu uharte azpiko itsas haitzulo naturalak dira, Polinesia mendebaldean. Namumangako su-leizeak bezala ere ezagutzen dira.

## Historia 
1986an bi urpekari aurkitu zituzten. Leizeak ur azpian daude, 37 eta 46 metrotan. Leizetan aurkitutako aztarna batzuen arabera garai batean giza presentziaren testigantzak moduan ulertu dira: koral zatiak, horma belztuak... Agian bertan sua egin zen garai batean.

## Kondaira 
Leizeen aurkikuntza kondaira batekin lotu zen. Kondaira horren arabera itsas azpian bazegoen etxe handi bat. Pentsatuz hori herri-memorian gordetako informazioa izan zitekeela ikerketari ekin zion leizeak aurkitu arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
2020ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorrak

**2020ko Irlandako Errepublikako Hauteskunde Orokorrak**, otsailaren 8an, larunbatez, Irlandako Parlamenturako biltzarkideak nahiz Irlandako Errepublikako Taoiseach aginte-kargurako hautagaitza bozkatu ziren hauteskunde orokorrak izan ziren.

## Testuingurua 
2016ko maiatzetik Fine Gael alderdia minoriako gobernu baten agintean zegoen, legebiltzarkide independienteen babesaz, tartean Aliantza Independientea. Fianna Fáil alderdiarekin konfidantza eta egonkortasun adostasun batean oinarritua.

2019ko abenduaren 3an, Catherine Murphy sozialdemokratak Etxebizitza, Planifikazioa eta Tokian-Tokiko Gobernuko Eoghan Murphy ministroaren aurkako ez konfidantzazko mozioa proposatu baina atzera bota izan zen, aldeko 53 bozka, aurkako 56 bozka eta 35 abstentzioekin. 2020ko urtarrilaren 9an, Michael Collins independienteak Simon Harris Osasun ministroaren aurkako ez konfidantzazko mozioa proposatu eta bozkatzera deitu zuen. Urtarrilaren 14ean, Leo Varadkar lehen ministroak Irlandako Parlamentuaren desegitea aurkeztu zuen, presidenteak onartu, eta otsailaren 20eko eguerdirako 33. Irlandako Parlamentua osatzera deitu zuen. Hauteskunde berrien data otsailaren 8an, larunbatez, ezarri zen.

## Hauteskunde-sistema 
Irlandako Parlamentuko 160 legebiltzarkideak Irlandako Errepublikako 39 hauteskunde-barrutietan bozka bidez hautatuak izango dira, barruti bakoitzean 3-5 legebiltzarkide artean. Bozkatzaileek bozkar-papera beteko dute, beren 3 hautagai gogokoenak izendatuz, 1., 2. eta 3.a sailkatuz. Bozketa itxitzean, hautetsontziak barruti bozka-zenbaketa zentruetara bidaliak izango dira, eta hurrengo goizean hainbat txandetan zenbatuak. Bozka-paper bakoitzen aurreneko zenbaketan lehenbiziko hautagai gogokoena zein den aukeratzen da eta hurrengo zenbaketa txandan hurrengo hautagai gogokoenak zein diren.

## Berriz aurkeztu ez zirenak 
Beren hautagaitzak berriz aurkeztu ez zituzten 32. Irlandako Parlamentuko legebiltzarkideak:

## Kanpainia 
### Alderdien manifestuak eta leloak 
### Telebista debateak 
## Inkestak 
1000px

Irlandarren bozketa asmoei buruzko inkestak erregularki burutu izan dira. The Sunday Times (Ohitura eta Egokimenak erabiliz) eta The Sunday Business Post (Red C inkesta-konpainia erabiliz) egunkariek hilabetero argitaratzen dituzte. The Irish Times, Sunday Independent, RTÉ News eta beste zenbait hedabideek noizbehinkako inkestak argitaratzen dituzte. 2020ko inkesta nagusienak honakoa dira:

## Emaitzak 
## Oharrak 
## Erreferentziak
Megaladapis

***Megaladapis***, **koala-lemur** edo **lemur erraldoi** modura ere ezaguna, **Megaladapidae** familiako eta lemuriformeen genero bat da, giza kolonizazioaren ondorioz iraungia, eta hiru espezie ezberdin zituena. 1,3 eta 1,5 metro arteko tamainarekin, Madagaskarreko irlako biztanlea zen.

## Erreferentziak
Kontrol zerrenda (hezkuntza)

[thumb|Hezkuntzan, [Ebaluazio (hezkuntza)|ebaluatzeko, askotan **kontrol zerrenda**k erabiltzen dira. Errubrikak baino sinpleagoak izaten dira.]]
**Kontrol zerrenda**k hezkuntza sistemetan **ebaluazio tresna** sinple batzuk dira. Hezkuntzan, askotan, errubrika landuak sortu eta erabili beharrean, kontrol zerrenda xinpleak erabiltzen dira. Horiek, ondo diseinatuz gero, behar bada errazago sortu egin daitezke errubrikak baino, eta ebaluatuko diren konturik garrantzitsuenak hobeto ikus daitezke errubriketan baino.

Bai errubrikek bai kontrol zerrendek, aldez aurretik ezagutu beharreko **helburu** batzuk noraino bete diren neurtzeko ebaluazio tresnak dira. Ebaluazioa kuantifikatzen eta estandarizatzen laguntzeko sortu behar diren ebaluazio tresnak dira. Helburuen betetze maila zehazteko **ebaluazio irizpideak** eta **adierazleak** definitu beharra egoten da, ebaluazio tresnak sortzerakoan.

Kontrol zerrendak azkar betetzeko galderen multzoak izaten dira: egin du / ez du egin; ulertu du / ez du ulertu; azaldu du / ez du azaldu. Ondo diseinatutako errubriketan, ordea, galdera zehatzagoak egiten dira eta askotan erantzun baloratiboak eskatzen dira (beti/askotan/batzuetan/inoiz ez, edo 0 puntutik - 10 puntura). Errubriketako galderak i(ra)kaskuntzako helburu nagusiei edo helburu zehatz jakin batzuei lotuta egoten dira.

## Adibideak 
[thumb|**Kontrol zerrenda** bat errubrika sinple bat da. Irudiko koadroan zutabe estuetan kale edo bale jartzearekin nahikoa izango litzateke kontrol zerrenda bat osatzeko. Eskuineko zutabeko oharrak ebaluazio sakonago exijitzen dute. Irudikoa, bere osoan, **[Errubrika (hezkuntza)|errubrika** baten adibidea da.]]
Kontrol zerrenden eta errubriken artean bereiztea ez da batzuetan hain erraza. Batzuetan, **"ebaluatzeko txantiloi"** edo **"zuzentzeko txantiloi"** bezalako terminoak erabili izan dira bai kontrol zerrendak bai errubrikak aipatzeko. Hona ekarri ditugun adibide batzuk, esate baterako, egileen esanetan errubrikak dira baina kontrol zerrendatzat ere jo daitezke:

* Idazlanak ebaluatzeko tresna bat, orrialde bakar batean.
* Ahozko aurkezpenen eta prozesuaren ebaluatzeko txantiloi bat.
* Testuak ebaluatzeko txantiloia.
*  75 rúbricas. Primaria, secundaria y bachiller.

Unitate didaktikoak eta material didaktikoak diseinatzerakoan, batzuetan ebaluazio tresnak gehitzen dira, amaiera aldera gehienetan. Horra kontrol zerrendak erakusten dituzten adibideak:

* EAEko Berritzegune Nagusia. *Kirola gora eta behera*. Ahozkotasuna. Jendaurreko hitzaldia. 56 orrialde. Azken orrialdeetan ikasleek eta irakasleek erabiltzeko kontrol zerrendak.

## Ikus, gainera 
* Ebaluazio.
* Errubrika.
Artxibo Espainiarren Ataria

**PARES** edo **Artxibo Espainiarren Ataria** () Espainiako Kultura Ministerioak sortutako plataforma informatikoa da. Plataforma hori estatuko hamaika artxibo historikoen saretik abiatu da, haien informazioak hobeto zabaltzeko asmoz. Oso datu-base aberatsa eskaintzen du, era libre batez. 2007. urtean ireki zen 2016ko maiatzaren 10ean PARES 2.0-ra eguneratu zen, 33,9 milioi irudi digital baino gehiago eta 8,6 milioi dokumentu-artxiboekin.

## Hego Euskal Herriko artxiboak 
PARES barruan Hego Euskal Herriko artxibo batzuk daude:
* Gipuzkoako Probintziako Artxibo Historikoa
* Bizkaiko Artxibo Historiko Probintziala
* Arabako Lurralde Historikoaren Agiritegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.l
* :Youtubeko bideoa proiektua azaltzeko.
In Bruges

***In Bruges*** () 2008ko Martin McDonagh hiberno-britainiarrak zuzendutako umore beltzeko film bat da. Colin Farrell, Brendan Gleeson, Ralph Fiennes, Clémence Poésy eta Jérémie Renier aktoreek antzeztu zuten.

2008ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Martin McDonagh).

## Sinopsia 
Lan batek porrot egin ondoren, Ray (Colin Farrell) eta Ken Daley (Brendan Gleeson) hiltzaile profesionalek Londresetik denboraldi baterako aldegiteko Harry Waters (Ralph Fiennes) agindua jasoko dute, gauzak bere onera itzuli arte Brujas hirian ezkutatuta egon beharko dutelarik.

## Aktoreak 
* Colin Farrell: Ray
* Brendan Gleeson: Ken Daley
* Ralph Fiennes: Harry Waters
* Clémence Poésy: Chloë Villette
* Jordan Prentice: Jimmy
* Thekla Reuten: Marie
* Jérémie Renier: Eirik
* Anna Madeley: Denise
* Elizabeth Berrington: Natalie Waters
* Eric Godon: Yuri
* Željko Ivanek: Kanadar gizona
* Ciarán Hinds: Apaiza (krediturik gabe)
* Matt Smith: Harry Waters gaztea (ezabatutako eszena)

## Kanpo estekak
Alemaniako errugbi selekzioa

[thumb|250px|eskuinera|[Belgikako errugbi selekzioa|Belgikaren aurkako errugbi partidua.]]
**Alemaniako errugbi selekzioa** Alemania herrialdea ordezkatzen duen errugbi selekzioa da. Mundu mailan 2019ko sailkapenaren arabera 28.a da.

Ez da inoiz Munduko txapelketa jokatzeko sailkatu baina Europako Nazioen Kopa lehen mailan jokatu izan du.

## Palmaresa 
* Europako Errugbi Txapelketa (0):
** bigarren 1936 eta 1938an.

## Kanpo estekak 
* Alemaniako Errugbi Federazioaren webgunea
Kazakhstango errugbi selekzioa

**Kazakhstango errugbi selekzioa** Kazakhstan herrialdea ordezkatzen duen errugbi selekzioa da. Mundu mailan 2019ko sailkapenaren arabera 32.a da.

## Gizonezkoak 
* Asiako Errugbi Txapelketa (0): bigarrena 2009 eta 2010ean.

## Emakumezkoak 
* Emakumezkoen Munduko Errugbi Txapelketa:
** 1994: 9.a
** 1998: 9.a
** 2002: 11.a
** 2006: 11.a
* Emakumezkoen Asiako Errugbi Txapelketa (5): 2007, 2008, 2012, 2013, 2014

## Kanpo estekak 
*  Kazakhstango errugbi selekzioaren webgune ofiziala
Mokgweetsi Masisi

**Mokgweetsi Eric Keabetswe Masisi** (Moshupa, Bechuanalandia, 1962eko uztailaren 21) botswanar politikaria da, Botswanako Errepublikako`presidentea 2018ko apirilaren 1etik. 2019ko urrian, haren alderdiak gehiengo osoa eskuratu zuen hauteskunde orokorretan.

## Erreferentziak
Nancy Pelosi

'''Nancy Patricia D'Alesandro Pelosi''' (Baltimore, Maryland, 1940ko martxoaren 26a) Alderdi Demokratako estatubatuar politikaria da. 2019ko urtarrilaren 3tik Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako presidentea da. Aurretik, 2007ko urtarrilaren 4a eta 2011ko urtarrilaren 4a bitartean ere Ordezkarien Ganberako presidentea izan zen.

## Erreferentziak
Gottfried van Swieten

**Gottfried, Freiherr van Swieten** baroia (Leiden, Herbehereak, 1733ko urriaren 29 &ndash; Viena, Austria, 1803ko martxoaren 29) Germaniako Erromatar Inperio Santuaren zerbitzuan zegoen aristokrata zen.

## Biografia 
Maria Teresa I.a Austriakoa enperatrizaren medikua izan zen Gerard van Swietenen semea zen. Liburutegi garrantzitsua zuen. Gaur egun batez ere gogoratzen zaio musika klasikoaren zenbait maisuekin izan zuen adiskidetasunagatik, besteak beste, Joseph Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart eta Ludwig van Beethoven. Adiskide bezala asko lagundu zien. Bere liburutegian ere Händel eta Bachen partitura bilduma garrantzitsua zuen; han ezagutu zuen Mozartek Bachen obrak. Gottfried van Swieten Bavariako Illuminatien partaidea zen.

## Kanpo estekak 
* Gottfried van Swietenen erretratua.
* : "Bach, Mozart, and the 'Musical Midwife'" Swieten papera bi maisu horiekin azaltzen da.
Jon Lord

**John Douglas Lord** (Leicester, 1941eko ekainaren 9a - Londres, 2012ko uztailaren 16a) ingeles konpositore, piano jotzailea eta Hammond organo jotzailea izan zen, rocka forma klasikoekin edo barrokoekin uztartzeagatik ezaguna, bereziki Deep Purple taldearekin eta baita Whitesnake, Paice Ashton Lord, The Artwoods eta The Flower Pot Men taldeekin ere. Deep Purple-ren sortzaileetako bat izan zen 1968an eta liderra 1970ra arte. Ian Paice eta bera izan ziren taldeko kide iraunkor bakarrak fundaziotik 1976 arte eta 1984ra 2002an taldetik erretiratu zen arte. 1976 eta 1984 artean Whitesnake taldean jo zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Jon Lord's Official Website
Institut du cerveau et de la moelle épinière

**Institut du cerveau et de la moelle épinière** neurologiaren arloan espezializatutako fundazio pribatu frantziarra da.

Garuna eta gaixotasun neurologiko edo psikiatrikoak aztertzen espezializatuta dago (Alzheimerra, Parkinsona, distonia, epilepsia, esklerosi anizkoitza, kolpea, minbizia, dementzia, depresioa, nahaste obsesibo-konpultsiboa, autismoa eta abar). ) bizkarrezur-muina (paraplegia, quadriplegia, etab.).

2010eko irailaren 24an sortu zen, Pitié-Salpêtrière ospitaleko gunean, eta 600 ikertzaile, ingeniari eta teknikari biltzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Fundazioaren webgunea
Izuaren eta Tragediaren Zikloa

thumb|Lanaren zati bat.
***Izuaren eta Tragediaren Zikloa*** () Graydon Parrishen margolana da. Gaia 2001eko irailaren 11ko atentatuak dira, modu alegorikoz azalduta.

## Historia 
2002an, Douglas Hyland, Britainia Handiko Arte Amerikako Museoaren zuzendaria, Graydon Parrish hurbildu zen irailak 11ko atentatuen biktimen omenaldi alegorikoa sortzeko eskatuz. Margolanak, *The Cycle of Terror and Tragedy*, hemezortzi metro baino gehiagoko luzera du; Ameriketako Estatu Batuetan inoiz sortutako lan errealista handienetakoa da. Gaur egun New Britain Museum of American Artean ikus daiteke.

## Deskribapena 
Margoak paisaia desolatua irudikatzen du, amesgaiztokoa. Atzean, laino zikinen artean, New Yorkeko silueta ikus daiteke. Lehen planoan, aldiz, giza irudiak daude: bi zutik, erdian, Jesus Kristoren itxurarekin, garraxika eta begiak estalita; beste batzuk hondakinen artean lurrean eroriak daude. Ezkerreko aldean hiru haur, horiek ere begiak estalita, zutik, eszena aldera begira daude. Margolana bi hegazkinekin osatzen da, bat haur batek eskuan du, besteak lurraren kontra jo du.

## Estiloa 
Pintura estilo akademikoagatik nabarmendu da, Jacques-Louis David eta William Bouguereauren eragin zuzena jaso baitu. Ezaugarri nagusia bere eduki sinboliko handia da. Ikuspuntu horretatik beste margolan handiekin konparatua izan da: Pablo Picassoren *Guernica*, eta Théodore Géricaulten *The Raft of the Medusa*. Jasotako eszenak ikusgarriak eta gogaikarriak dira, melodramatikoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"The Tragedy of 9/11, on a Long Sheet of Canvas", Benjamin Genocchio-ren artikulua, *The New York Times*, 2007/02/18.
Open Library

**Open Library** () Internet Archive irabazi asmorik gabeko erakundeak bultzatutako proiektua da. Helburua irekia eta guztion arteko laguntzaz sortutako liburuen datu-base bat sortzea da. Ekonomikoki California State Libraryk beka bat ematen du proiektuarekin aurrera jarraitzeko.

## Ezaugarriak 
Internet webguneko iturburu kodea Affero General Public License version 3. lizentziarekin argitaratuta dago. Wiki semantiko bat erabiltzen du non mundu osoko liburutegien eta argitaletxeen metadatu bibliografikoak biltzen diren. Wiki guztietan moduan irakurleek datu berriak sar ditzaketen proiektuan.

Online Computer Library Center proiektuarekin antza handia du baina Open Libraryrekin, hau da, partekatutako katalogazio bat sortzearena, baina hau librea eta doakoa da.

## Helburuak 
Helburu nagusia, sortzaileen arabera, «inoiz argitaratu den liburu bakoitzak weborri bat izatea da» eta, hori da, alegia, proposamenaren lema nagusia. 2009ko urrian, ordurako, 30 milioi erregistro zeuden sartuta; horietatik 14 milioi webgunean eskuratzeko moduan zeuden.

Liburuzaintzaren ikuspegitik sailkapen-sistema guztiak erabiltzen saiatzen dira eta ez bakar bat: LC, Sailkapen Hamartar Unibertsala, Dewey, LC, e.a.

## Ikus, gainera 
* Online Computer Library Center
* Google Book Search
* Amazon.com

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Jolasean

**Jolasean** Joxean Sagastizabalek 1983an plazaratutako narrazio luzea da. Cafe Iruña Saria irabazi zuen. Narrazioaren gaia erotismoaren gainekoa da eta horrek bere garaian eztabaida piztu zuen. Eleberria elkarrizketen gainean antolatzen da eta horrek irakurketa errazten du. 1987an Elkarrek berriro ere berrargitaratu zuen.

## Argumentua 
Eleberrian hiru pertsonaia daude: Karmelo, Jone eta Laura. Hirurak asteburu batean elkarrekin daude eta haien elkarrizketen bidez haien harremanak eta esperientziak ezagutuko ditugu. Denbora labur horretan hirurak ezagutuko eta oheratuko dira, maitasuna jolas moduan bizitzen. Amaieran, ordea, oso lerro gutxitan, haserrealdi baten ondoren, harremana bukatu egiten da.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren kritika, Kakabeltzek egina, *Pamiela*, 1983-12 
* Xabier E.ren kritika *Argia* aldizkarian, 1983-05-22.