Gertrudis Meraniakoa

**Gertrudis** **Meraniakoa** (hungarieraz: *Merániai Gertrúd*, alemanez: *Gertrud von Andechs-Meran*; Andechs, Alemania, 1185eko irailaren 24a – Pilis, Hungaria, 1213ko irailaren 28a), Hungariako erregina ezkontidea izan zen, Andres II.a Hungariakoaren lehen emaztea.

## Bizitza 
### Familia 
Gertrudis Andechsen jaio zen 1185. urtean. Gurasoak Bertoldo IV.a Meraniako dukea eta Ines Rochlitzekoa izan ziren. Bere ahizpa zaharrena, Ines Meraniakoa, bere edertasunarengatik ospetsua zen eta Felipe II.a Frantziako erregeari eman zitzaion ezkontzeko; beste ahizpa zaharrena Santa Eduvigis Silesiakoa  izan zen. Gertrudisen neba gazteena Bertoldo izan zen, Hungariako Kalocsako artzapezpikua, eta beste neben artean Eckbert, Bambergeko apezpikua, eta Henrike, Istriako kondea zeuden.

### Ezkontza eta ondorengoak 
Gertrudis 1203 baino lehen ezkondu zen Hungariako printzearekin, zeina bi urte geroago Andres II.a Hungariakoa bezala koroatu zuten 1205. urtean. Laster bikoteak hainbat seme-alaba izan zituen, horien artean Bela IV.a Hungariakoa 1206. urtean, Santa Elisabet Hungariakoa 1207. urtean, Coloman printzea 1208. urtean eta Andres Galitziakoa 1210. urtean. 

#### Gertrudisen nebak babestu 
1208. urtean Eckbert eta Enrique, Gertrudisen neba gazteenetariko bi, Hungariara heldu ziren Felipe Suabiakoa errege alemanaren hilketaren susmagarrien artean zeudelako, eta laster aurkitu zuten arreba Hungariako erreginaren babesa. Aita Santuak Oton IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoaren aldekoak izatea leporatzen zien eta errege hungariarrari babesik ez emateko eskatu zion.

Erreginaren familiak 1206. urtetik aurrera indar eta garrantzi handia hartu zuen Hungariako erresuman, Bertoldo Meraniako erregeak, Gertrudisen beste nebetako bat, Kaloksako artzapezpiku izendatu zuenetik. Gero, Bács-eko eta Bodroga-eko megyetako ispán (*probintziako gobernadorea*) eta Kroaziako gobernadore tituluak eman zizkion, eta 1212. urtetik aurrera Transilvaniako voivoda izendatu zuten. 

#### Gertrudis erail 
Horrela, 1213. urtean, Hungariako nobleziaren talde batek, Pedro, Simon de Kacsics, Bán eta Simon ispan delakoak osatua, Gertrudisen aurkako atentatu bat antolatu zuten, Hungariako erregetza boterearen onura bere senideei mesede egiteko salatuz. Andres II.a Galitzian kanpaina militar batean zegoen bitartean, noble taldea Pilis asentamendutik gertu zegoen baso batera ehizara joan zela aprobetxatuz, bertan Gertrudis hil zuten. Andres II.ak bere emaztea maite zuen eta, hil ondoren, sarkofago dotore batean lurperatu zuen, Zistertarren Ordenako klaustro batean, Pilisko mendietan bertan.

### Herri kulturan 
Gertrudisen hilketaren drama Jozsef Katona antzerki-konpositore eta idazleak landu zuen, zeinetan Ferenc Erkel oinarritu zen Bánk Bán opera sortzeko, zeinaren protagonista hilketa planeatu zuten nobleetako bat baitzen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Bertényi, I. , Diószegi, I. , Horváth, J. , Kalmvino, J. eta Szabó P. (2004). Kiralyok Könyve. Magyarország és Erdély királyai, királyn｟｠i, fejedelmei és kormányzói. Budapest, Hungaria: Helikon Kiadó.
* Szalay, J. eta Baróti, L. (1896). Magyar Nemzet Történeteri. Budapest, Hungaria: Udvari Könyvkereskedés Kiadó.

## Kanpo estekak