open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ratnagiri

**Ratnagiri** Indiako hiri bat da, Maharashtra estatuko hego-mendebaldean. Ratnagiri barrutiaren hiriburua da. Arabiako itsasoan dago eta portu hiri garrantzitsua da,  biztanlerekin azen zentsuan. Alphonso mango barietatearengatik ezaguna da, eta horregatik jende askok *Mango Hiria* deitzen du. Lokmanya Tilak Indiako independentziaren aktibista han jaio zen. Thibaw Min, Myanmarreko azken erregea eta bere emazte Supayalat hiri horretan egon ziren errefuxiatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Declan Rice

**Declan Rice** (1999ko urtarrilaren 14a, Kingston upon Thames, Ingalaterra), ingeles futbolari bat da, erdilari postuan jokatzen duena.

2017-2023 artean West Ham United F.C. taldean jokatu zuen eta 2023tik aurrera Arsenal Football Club taldean. Nazioartean, 2015-2018 artean Irlandako futbol selekzio nazionalaren gazte mailan ezberdinetan jokatu zuen eta 2019tik aurrera Ingalaterrako futbol selekzio nazionalan.
2025eko Islamabadeko atentatu suizida

**2025eko Islamabadeko atentatu suizida** azaroaren 11n gertatu zen. Erasotzaile suizida bat immolatu egin zen Islamabadeko barruti judizialaren aurrean, Pakistango hiriburuan. Eraikinean sartzen saiatu ondoren bere buruaz beste egin zuen eta 12 pertsona hil eta 36 zauritu zituen. Moshin Naqvi Barne ministroak agerraldi batean kazetariei esan dienez, eraso suizida bat izan da. 

## Getakizunak 
Puntako orduan gertatu da leherketa, justizia instituzioekin lotutako erakundeen eraikinak hartzen dituen hiburuko barruti baten inguruan. Naqviren esanetan, «masiboa» izan da erasoa, eta erasotzaile suizidak eraikinen eremuan sartzea zuen asmo hasieran, baina atzera egin du Poliziaren agenteak ikusi dituenean.

## Ardurak 
Inork ez du erasoa bere gain hartu, baina, nazioarteko zenbait hedabidek iturri ofizialak aipatuz kaleratu dutenez, baliteke Tehreek-e-Taliban taldea egotea erasoaren atzean. Mohammad Khorasani talde horren bozeramaileak ohar batean nabarmendu du, ordea, ez dutela zerikusirik erasoarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alang

**Alang** Indiako Gujarat estatuko hiri bat da, Bhavnagar barrutian. 2001eko zentsuan 18.464 biztanle zituen, horietatik %82 gizonezkoak. Ezaguna da bertan dagoelako Alangeko Itsasontziak Suntsitzeko Eremua, munduan itsasontziak desmuntatu eta bertako burdina hartzeko eremurik handiena. Estimazioen arabera, munduan erretiratzen diren itsasontzien herena bertan amaitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asansol

**Asansol** Indiako Mendebaldeko Bengala estatuko hiria da, estatuko bigarren handiena. Azken zentsuan  biztanle zituen, baina Asansol eta bere inguruko herriak hartuta Indiako 33. metropolirik populatuena da, 1.243.414 biztanlerekin (2011). Paschim Bardhaman barrutiaren hiriburua da. 2010ean egindako txosten baten arabera, munduan azkarren hazten zen 42. hiria zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Christophe Grangé

**Jean-Christophe Grangé** (Boulogne-Billancourt, 1961eko uztailaren 15a) kazetari, nazioarteko erreportari, idazle eta gidoilari frantsesa da, batez ere komiki liburuen egilea.

## Eleberriak 
* *Le Vol des cigognes*, Paris, Albin Michel, 1994.
* *Les Rivières pourpres*, Paris, Albin Michel, 1998. 
* *Le Concile de pierre*, Paris, Albin Michel, 2000.
* ''L'Empire des loups*, Paris, Albin Michel, 2003.
* *La Ligne noire*, Paris, Albin Michel, 2004.
* *Le Serment des limbes*, Paris, Albin Michel, 2007.
* *Miserere*, Paris, Albin Michel, 2008.
* *La Forêt des Mânes*, Paris, Albin Michel, 2009.
* *Le Passager*, Paris, Albin Michel, 2011.
* *Kaïken*, Paris, Albin Michel, 2012.
* *Lontano*, Paris, Albin Michel, 2015.
* *Congo requiem*, Paris, Albin Michel, 2016.
* *La Terre des morts*, Paris, Albin Michel, 2018.
* *La Dernière Chasse*, Paris, Albin Michel, 2019.
* *Le Jour des cendres*, Albin Michel, 2020.
* *Les Promises*, Albin Michel, 2021.
* *Rouge karma*, Albin Michel, 2023.
* *Sans soleil Tome 1 : Disco inferno*, Albin Michel, 2025
* *Sans soleil Tome 2 : Le Roi des ombres*, Albin Michel, 2025
* *Je suis né du diable'', Albin Michel, 2025

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[fr.wikipedia.org/wiki/Jean-Christophe_Grangé] Kontu ofiziala.
Pataliputra

**Pataliputra** gaur egungo Patnaren ondoan, Indiako Bihar estatuan, zegoen antzinako hiri bat zen. K.a. 490ean eraiki zen Magadhako agintaria zen Ajatashatruren aginduz, Ganges ibaiaren ondoko gotorleku gisa. 

Antzinako Indiako herrialde boteretsuen hiriburua izan zen, hala nola Shaishunaga dinastia (K.a. 413-345), Nanda Inperioa (K.a. 460-325), Maurya Inperioa (K.a. 320-180), Gupta Inperioa (320-550), Pala Inperioa (750-1200). Maurya Inperioan zehar, munduko hiririk handienetako bat izan zen. Megastenes greziar bidaiari eta historialariaren arabera, munduko hiri bakarrenetakoa zen gobernu lokal eraginkorrarekin.

Gunea 1892an aurkitu zuen Laurence Waddellek. XX. mendean egindako indusketek erakutsi dute gotorleku garrantzitsua zela. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vijayapuramgo elizbarrutia

**Vijayapuramgo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1930eko uztailaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kottayamen dago. Egun apezpikua Sebastian Thekethecheril da.

## Ordinarioak 
* Juan Vicente Arana Idigoras (1931-1946)
* Marcelino Aramburu Arandia (1948-1949)
* Juan Ambrosio Abasolo Lekue (1949-1971)
* Cornelius Elanjikal (1971-1987)
* Peter Thuruthikonam (1988-2006)
* Sebastian Thekethecheril (2006-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Justin Alexander Madathiparambil (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Visakhapatnamgo artxidiozesia

**Visakhapatnamgo artxidiozesia** (; , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1850eko apirilaren 3an ezarri zen Vizagapatnamgo bikariotza apostoliko gisa, 1886ko irailaren 1ean elizbarruti mailara igo zen, 1950eko urriaren 21ean Visakhapatnamgo elizbarrutia izena hartu zuen eta 2001eko urriaren 16an artxidiozesi egin zen. Artzapezpikuaren egoitza Visakhapatnamen dago. Egun artzapezpikua Udumala Bala Showreddy da.

## Ordinarioak 
### Vizagapatnamgo bikario apostolikoak 
* Théophile-Sébastien Neyret (1850-1862)
* Jean-Marie Tissot (1852-1886)

### Vizagapatnamgo apezpikuak 
* Jean-Marie Tissot (1886-1890)
* Jean-Marie Clerc (1891-1926)
* Pierre Rossillon (1926-1947)
* Joseph-Alphonse Baud (1947-1950)

### Visakhapatnamgo apezpikuak 
* Joseph-Alphonse Baud (1950-1966)
* Ignatius Gopu (1966-1981)
* Mariadas Kagithapu (1982-2001)

### Visakhapatnamgo artzapezpikuak 
* Mariadas Kagithapu (2001-2012)
* Prakash Mallavarapu (2012-2024)
* Udumala Bala Showreddy (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Jules-François Philippe (1886-1890)
* Pierre Rossillon (1918-1926)
* Joseph-Alphonse Baud (1941-1947)
* Ignatius Gopu (1963-1966)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eluruko elizbarrutia

**Eluruko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1976ko abenduaren 9an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Elurun dago. Egun apezpikua Jaya Rao Polimera da.

## Ordinarioak 
* John Mulagada (1976-2009)
* Jaya Rao Polimera (2013-)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* Silvio Pasquali Jainkoaren mirabea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gunturreko elizbarrutia

**Gunturreko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1940ko otsailaren 13an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Phirangipuramen dago. Egun apezpikua Bhagyaiah Chinnabathini da.

## Ordinarioak 
* Thomas Pothacamury (1940-1942)
* Ignatius Mummadi (1943-1973)
* Balashoury Thanugundla (1973-1974)
* Mariadas Kagithapu (1974-1982)
* Bali Gali (1984-2016)
* Bhagyaiah Chinnabathini (2016-)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* Mary Glowrey Jainkoaren mirabea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nelloreko elizbarrutia

**Nelloreko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1928ko uztailaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nelloren dago. Egun apezpikua Doraboina Moses Prakasam da.

## Ordinarioak 
* William Bouter (1929-1970)
* Bala Shoury Thumma (1970-1973)
* Pudhota Chinniah Balaswamy (1973-2006)
* Doraboina Moses Prakasam (2006-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Bala Shoury Thumma (1967-1970)
* Anthony Das Pilli (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cochingo elizbarrutia

**Cochingo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1558ko otsailaren 8an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kochin dago. Egun apezpikua Antony Kattiparambil da.

## Ordinarioak 
* Jorge Temudo (1558-1567)
* Henrique de Távora e Brito (1567-1578)
* Mateus de Medina (1578-1588)
* André de Santa Maria (1588-1615)
* Sebastião de São Pedro (1615-1624)
* Luís de Brito e Meneses (1627-1629)
* Miguel da Cruz Rangel (1631-1646)
* Pedro da Silva (1689-1691)
* Pedro Pacheco (1694-1714)
* Francisco de Vasconcelos (1721-1743)
* Clemente José Colaço Leitão (1745-1771)
* Manuel Félix Soares (1778-1783)
* José Marques da Silva (1783-?)
* Tomás Manuel de Noronha e Brito (1819-1828)
* João Gomes Ferreira (1887-1897)
* Mateus de Oliveira Xavier (1897-1909)
* José Bento Martins Ribeiro (1909-1931)
* Abílio Augusto Vaz das Neves (1933-1938)
* José Vieira Alvernaz (1941-1950)
* Alexander Edezath (1952-1975)
* Joseph Kureethara (1975-1999)
* John Thattumkal (2000-2009)
* Joseph Kariyil (2009-2024)
* Antony Kattiparambil (2025-)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* Lawrence Puliyanath Jainkoaren mirabea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamadeva

**Kamadeva** (), **Kama**, **Manmatha** eta **Madana** ere deitua, maitasunaren jainko hindua da.

## Ikonografia 
Gizon hegodun, gazte eta eder gisa irudikatzen dute. Azukre-kanaberazko arku bat du (gainean erleak dituela) eta bere geziak bost lore usaintsuz apainduta daude. Soka erleekin egina dago [*kama madhu* eztia sortzen dute: "desiraren eztia"], elkarri lotuta.

Bere *kāma* izenak "desio sexuala" esan nahi du (monje hindu batzuen arabera: "lizunkeria", gutxiesgarriagoa) eta "jainkoa" esan nahi du. Vatsyayanaren *Kāma Sūtra* ("Kāmaren aforismoak" edo "maitasunari buruzko maximak") liburu ezaguna, jainko hindu honetan inspiratua dago.

Bere laguna udaberria da (bere sinboloekin: kuku bat, loro bat, erleak, eta haize leuna).

## Mitologia 
*Śiva Purāna*ren arabera, Kāmadeva Brahmā jainkoaren (unibertsoaren sortzailea) semea da, edo, hobeto esanda, kreazioa.

Beste iturri batzuen arabera, *Skanda Purāna* barne, Kāmadeva Prasutiren anaia da; biak Shataruparen semeak dira ("ehun forma"), eta hau Brahma jaunaren sorrera da. Iturri guztiek bat egiten dute Katmadeva Prasuti eta Daksha patriarkaren (Brahmen sorkuntzak dira) alaba Ratīrekin ezkonduta dagoela esatean. *Bhāgavat Purāna*ren arabera, Kāmadevak Pradyumna bezala berraragitu zuen, Krishna jainkoaren eta bere lehen emazte Rukminīren semea.

## Legenda nagusia 
Beharbada, Katmadevari buruzko mitorik ezagunena Shiva jaunaren eskuetan bere deuseztapena eta ondorengo piztuera kontatzen duena da. *Kumāra Sāmbhava*n, Kandarpak (Kāmadeva) Parvati dontzeilari laguntzea erabaki zuen, Shiva jaunaren maitasuna irabaz zezan. Kandarpak bere desio gezi ikusezinak jaurti zituen Shivaren kontra, bere meditazio eten eta Parvatiri bere arreta irabazten uzteko. Baina Shivak, une batez, arreta galdu zuen bere gogoetatik, baina berehala konturatu zen zer gertatu zen. Haserretu egin zen, bere hirugarren begi beldurgarria zabaldu zuen eta, begirada bakar bat piztuta, su eman zion Kandarpari. Kandarparen gorpua errauts bihurtu zen.

Lazeria ez zen pertsonala bakarrik, Kāmaren (desira sexuala) deuseztapenak mundua frigido bihurtzea eta inoiz gehiago ez birsortzea eragingo baitzuen. Shiva eta Parvatiren arteko ezkontza ere ez zen inoiz gertatuko. Geroago, jainkoen eskariari eta Parati jainkosak Rati Kandarparen emaztearen alde egin zuen interesari erantzunez, Shiva jaunak berpiztu egin zuen, eta horrela munduaren ugalketa jarraipena ziurtatu zuen. Shiva Kandarpa itzuli zen bizitzara, baina bakarrik irudi mental bat bezala.

Fundamentalista hinduek (zelibatorako joera dutenak) Shivak gizateriari emandako irakaspentzat jotzen dute mito hori, eta gizakiak maitasunaren egoera mental eta emozionala lizunkeria fisikoa baino gehiago baloratzera animatzen dituzte.

## Holi 
Parte hartzaileek elkarri pinturak botatzen dizkioten urteroko jaialdia da Holi, eta bereziki egun horretan pizten den piroteknia, elezahar horren oroitzapenen bat dela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kottapuramgo elizbarrutia

**Kottapuramgo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1987ko uztailaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kodungallurren dago. Egun apezpikua Ambrose Puthenveettil da.

## Ordinarioak 
* Francis Kallarakal (1987-2010)
* Joseph Karikkassery (2010-2023)
* Ambrose Puthenveettil (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verapolyko artxidiozesia

**Verapolyko artxidiozesia** (; , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar artxidiozesia da. 1659ko abenduaren 17an ezarri zen Malabarreko bikariotza apostoliko gisa, 1709an Verapolyko bikariotza apostolikoa izena hartu zuen eta 1886ko irailaren 1ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Kochin dago. Egun artzapezpikua Joseph Kalathiparambil da.
thumb|Varapuzhako San Jose basilika.
## Ordinarioak 
### Malabarreko bikario apostolikoak 
* Giuseppe Maria Sebastiani (1659-1667)
* Thomas de Castro (1675-1685)
* Raphael de Figueredo (1685-1695)
* Custodio do Pinho (1694-1697)
* Angelo Vigliotti (1700-1709)
### Verapolyko bikario apostolikoak 
* Angelo Vigliotti (1709-1712)
* Giovanni Battista Maria Multedo (1714-1750)
* Mikołaj Szostak (1750-1773)
* Eustach Federl (1774-1779)
* Giuseppe Antonio Albertini (1780-?)
* Luigi Pianazzi (1784-1802)
* Paolo Antonio Roviglia (1803-1815)
* Myles Prendergast (1818-1827)
* Francesco Saverio Pescetto (1831-1840)
* Louis Martini (1840-1855)
* Bernardine Baccinelli (1859-1868)
* Leonardo Mellano (1868-1886)

### Verapolyko artzapezpikuak 
* Leonardo Mellano (1886-1897)
* Bernardo Arginzoniz (1897-1918)
* Ángel María Pérez y Cecilia (1918-1934)
* Joseph Attipetty (1934-1970)
* Joseph Kelanthara (1971-1986)
* Cornelius Elanjikal (1987-1996)
* Daniel Acharuparambil (1996-2009)
* Francis Kallarakal (2010-2016)
* Joseph Kalathiparambil (2016-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Raphael de Figueredo (1677-1685)
* Joannes Antonius Stratman (1738-1746)
* Mikołaj Szostak (1746-1750)
* Giorgio Antonio Vareschi (1764-1773)
* Juan de Santa Margarita (1778-1780)
* Maurelio Stabellini (1827-1837)
* Louis Martini (1839-1840)
* Leonardo Mellano (1868)
* Giovanni Battista Antonio Bartolomeo Marcellino Berardi (1877-1892)
* Bernardo Arginzoniz (1896-1897)
* Ángel María Pérez y Cecilia (1915-1918)
* Joseph Attipetty (1932-1934)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Anthony Thannikot (1978-1984)
* Joseph Karikkassery (2006-2010)
* Antony Valumkal (2024-)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* John Vincent beneragarria
* Pedro Landeta beneragarria
* Zakarias Salterain beneragarria
* Theophane Koodalloor Jainkoaren mirabea
* Eliswa Vakayil Jainkoaren mirabea
* George Vakayil Jainkoaren mirabea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torre de la Palanca mendia

**Torre de la Palanca** Espainia iparraldeko mendia da. Urrieles mendikatean dago, Kantauriar mendikatea, Leongo probintzian. Torre de la Palanca Europako Mendien Erdialdeko Mendigunearen mendebaldeko muturreko gailur altuenetako bat da. Bestalde, Mendigunearen gainerakotik isolatuta dago sakonune handiengatik. 2214 metroko garaiera du. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Espainiako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Glaneggeko gaztelua

**Glaneggeko gaztelua**, , Austriako Glanegg udalerrian dagoen gaztelu bat da, Karintia eskualdean.

1121eko agirietan jada aipatua da, Henrike V.a Karintiakoaren jabetzakoa gisa.
Clawfinger

**Clawfinger**, Suediako rap metal musika talde bat da. 1989an Stockholm hiriburuan sortua, rap metal generoaren aitzindaritzat jo ohi da. Bere doinu bortitzak eta abesti askoen letra antirrazista eta politikoengatik nabarmentzen da.

1989an Zak Tell eta Jocke Skog musikariak Rosegrove Ospitalean elkartekin lanean ari zirela ezagutu eta taldea osatu zuten, 1990ean ospitale berdinean lan egiten zuten Bård Torstensen eta Erlend Ottem norvegiar gitarra-jotzaileak elkartu zitzaizkien.

## Diskografia 
**Deaf Dumb Blind* (1993)
**Use Your Brain* (1995)
**Clawfinger* (1997)
**A Whole Lot of Nothing* (2001)
**Zeros & Heroes* (2003)
**Hate Yourself with Style* (2005)
**Life Will Kill You* (2007)
**Before We All Die* (2026)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
La Iruelako gaztelua

**La Iruelako gaztelua**, , Espainiako La Iruela udalerrian dagoen gotorleku bat da, Andaluzia erkidegoko Jaéngo probintzian. 

XII. mendean, Almohade Inperioan zehar, gaur egungo gazteluaren hegoaldean herrixka bat agertzen da, hura harresitu eta haztearen ondorioz egungo.gotorlekua sortu zen.

1231n Fernando III.a Gaztelakoak konkostatu eta lurjabetza, Errodrigo Semenoitz Arradakoa, Toledoko artzapezpikuari eman zion.
Cuddalore

**Cuddalore** edo **Kadalur** Indiako portu-hiri garrantzitsua da, Tamil Nadu estatuko industria pisutsuaren egoitzetako bat. Cuddalore barrutiko hiriburua da. Chennairen hegoaldean dago, eta Britainiar Rajaren garaian portu nagusietako bat zen. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen. 

Hiria noiz sortu zen ez dago argi, baina Pallava dinastiaren eta Txola Inperioaren garaian jada agertzen da. Txolen desagerpenarekin hainbat dinastien eskutik pasa zen, eta azkenean Frantzia eta Britainiaren esku geratu zen. Zazpi Urteko Gerran Cuddaloreko gudua bertan izan zen, 1758an, Frantziaren eta Erresuma Batuaren artean. 2004ko Indiako Ozeanoko lurrikaran tsunamiak 572 hildako eragin zituen bertan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Machilipatnam

**Machilipatnam** (), **Masulipatnam** edo **Bandar** Indiako Andhra Pradesh estatuko hiria da. Krishna barrutiaren hiriburua da. Antzinako portu hiria zen, XVI. mendetik europar kolono eta merkatarien egoitzetako bat. K.a. III. mendean jada existitzen zen, Satavahana garaian. Ptolomeok **Maisolos** izenarekin aipatu zuen, *Eritreako Itsasotik bidaia* liburuan **Masalia** izenarekin agertzen da, I. mendean. XVII. mendean Portugal, Britainiar Inperioa, Herbehereak eta Frantziar Inperio Koloniala aritu ziren bertan merkataritzan. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Smoothie

**Smoothie** bat (ingelesezko *smooth* hitzatik, euskaraz 'leuna') apelazio honekin merkaturatutako fruta irabiakia da. Alkoholik gabeko edari krematsu bat da, fruta zati eta zukuz prestatua, kontzentratuak edo izoztuak, tradizionalki esnekiekin, izotzarekin edo izozkiarekin nahastuak. Hala ere, oinarri likidoa du: ura, esnea edo jogurta; izotza eta fruta-mamia. Bero-egunetan, osagai asko onartzen ditu freskagarriak, frutetatik barazkietaraino.

## Ezaugarriak 
Irabiakiaren antzeko trinkotasuna izaten du, baina lodixeagoa. Batez ere, sektore bereko gainerako produktuetatik bereizten da, kremositatea dela eta. Esnea, soja-esnea edo beste landare-esne batzuk edo jogurt naturala gehitu ohi zaizkio, proteinekin aberasteko. 
Smoothie terminoa bera errezeta eta marka komertzialetan erabiltzen zen 1980ko hamarkadaren erdialdean.

## Smoothieak eta osasuna 
thumb|Kiwiz egindako smoothia.
Smoothieak osasunerako onuragarriak diren mantenugaiak dituen edari gisa sustatzen dira, energia kantitate handia ematen duen fruta naturalarekin egina. Beren ezaugarri nagusia, kaloria gutxi dituzten bitaminak dira. 

OCUk, Espainiako Kontsumitzaileen eta Erabiltzaileen Erakundeak, ordea smoothieak gisa merkaturatutako produktuen azterketa bat egin zuen, eta horren emaitza 2009ko otsailean argitaratu zuen. Erakundeak ohartarazi zuen bere kontsumoa ez dela fruta freskoaren kontsumoa. Marka komertzialen azterketek erakusten dutenez, produktua fruta freskoaren anoa baten baliokidea dela, baina ez da lortzen fruta freskoaren hain bereizgarriak diren gutxieneko mantenugai-kopurura, hala nola zuntza eta azido folikoa. Konposizioan dauden osagai ez-natural ugariez gain, egiaztatu zen produktu horien elaborazio-prozesuek jatorrizko frutetako mantenugaiak nabarmen murrizten dituztela. Gainera, fruta freskoa baino garestiagoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Peio Gartzia: "Zer da smoothie bat eta nola prestatzen da?", *Consumer*, 2022/08/03. 
* Laura Caorsi: "Zer egin dezake detox zuku batek zure alde?", *Consumer*, 2025/08/01.
Margaret Alva

**Margaret Alva** (Mangalore, 1942ko apirilaren 14a) Indiako politikaria da, oposizioko hautagaia 14. presidenteordetzarako hauteskundeetan. 

Alva Goako gobernadore, Guyarateko gobernadore, Rayastango gobernadore eta Uttarakhandeko gobernadore izan zen 2014ko abuztura arte. Aurretik, Kabineteko ministro izan zen. Berak hartu zuen kargua Rayastanen, Punjabeko gobernadore Shivrajen Patilen agintaldian. 

Gobernadore izendatu aurretik, Indiako Kongresu Nazionaleko kide nabarmena izan zen eta India osoko Kongresuko Batzordeko Idazkari Ondokoa. Violet Alva, bere amaginarreba, Rajya Sabharen bigarren presidenteordea izan zen 1960ko hamarkadan.

2022ko uztailaren 17an, Aliantza Progresista Batuak, oposizioko beste alderdi batzuekin batera, Indiako presidenteorde izateko izendatu zuen 2022ko hauteskundeetan, nahiz eta bere izendapena sinbolikoa baino izan ez   

## Karrera politikoa 
2008ko azaroan, Alvak esan zuen Karnatakako hauteskundeetarako Kongresuko eserlekuak lizitatzaileei irekita zeudela, merezimenduzko izendapenaren mende egon beharrean. Kongresuak ukatu egin zituen bere asmoak, eta alderdiko presidentearekin, Sonia Gandhirekin, izandako bilera baten ondorioz,  alderdiko ardura ofizial ugari kendu zizkioten eta Alvak dimisioa eman zuen. Ondoren, Alvak bere ezberdintasunak konpondu zituen Kongresuko lidergoarekin. Uko egin zion 2008ko eztabaidari buruzko xehetasunetan sartzeari, nahiz eta bere uko-gutuna hedabideetan espekulazioen helburu izaten jarraitzen duen.

2009ko abuztuaren 6an, Alva Uttarakhandeko lehen emakume gobernadorea bihurtu zen. Nahiz eta orduan esan zuen gogotsu zegoela sortzen ari zen estatuaren erronkekin,politika nazionaletik kanpo baztertua aurkitu zen eta Bharatiya Janata Party estatuko gobernuak zapuztua. 2012ko maiatzera arte egon zen karguan, eta une horretan Rayastango gobernadore izendatu zuten, politikoki eskualde garrantzitsuagoa zena. Uttarakhandetik pasa izanaren aurrean, Alvak honakoa esan zuen: "Lasaitasunari esker, indarberritu egin nintzen eta nire biografian lan egiteko denbora ere izan nuen". Dena den, ez da espero autobiografia bere erretiroaren ondorenera arte agertzea.

Rajastanera joan zenean Shivraj Patil, ordezkatu zuen, Punjabeko gobernadorea zena. Honela, Prabha Rau jarduneko gobernadorearen heriotzaren ondorioz 2010eko apirilean sortutako estatuaren aldi baterako erantzukizunetik libratu zuen; 2014ko abuztuaren 7an Indiako lehendakariak kargutik kendu zuen, Narendra Modi Ministerioaren aholkuz.

## Erreferentziak
Alaknanda ibaia

**Alaknanda** Himalaiako ibai bat da, Indiako Uttarakhand estatuan jaiotzen dena. Ganges ibaia sortzen duten bi ibaietako bat da, hinduismoarentzat sakratua den ibaia. Hidrologiaren aldetik, Alaknanda da Gangesen sorburua, berak baitu ur-emari eta distantziarik handiena, baina tradizio hinduistan, beste ibaia da, Bhagirathi ibaia, jaiotza gisa hartzen dena. Bi ibaiak Devprayagen elkartzen dira, Garwhalen, eta hortik aurrera Ganges izena hartzen dute biek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noida

**Noida**, **New Okhla Industrial Development Authority** esaldiaren laburdura, Indiako Uttar Pradesh estatuan dagoen hiri bat da, Gautam Buddha Nagar barrutian. Barrutiaren hiriburua, hala ere, planifikatutako Greater Noida hirian dago. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen.

Noida Indiako zentro teknologiko garrantzitsu bat da, software garapenerako hainbat enpresaren egoitza, hala nola Microsoft, Arm Holdings, HCL, Samsung eta Barclays. Hiria eragile ekonomiko garrantzitsu bihurtu da, hainbat enpresa biltzen dituelako: informazioaren teknologia, produktu elektronikoen muntaia, automobil-ekoizpena, instalazio logistikoak eta telebista-kateak. 2025eko abuztuan, Noidak 11 000 industria-unitate zituen, gutxi gorabehera. Noida Indiako telefono mugikorren fabrikaziorako zentro nagusia da, Samsung, Xiaomi, Google Pixel, Vivo eta OPPOren egoitza, eta, oro har, Indiako telefono mugikorren ekoizpenaren % 60 baino gehiago hartzen dute. Greater Noidak, planifikatutako hiri berriak, are gehiago handitzen du edukiera, gune ekonomiko berezi eta parke teknologiko berriekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Srikakulamgo elizbarrutia

**Srikakulamgo elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1993ko uztailaren 1ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Srikakulamen dago. Egun apezpikua Rayarala Vijay Kumar da.

## Ordinarioak 
* Innayya Chinna Addagatla (1993-2018)
* Rayarala Vijay Kumar (2019-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sone ibaia

**Sone ibaia** edo **Son ibaia** erdialdeko Indian dagoen ibai bat da. Amarkantak muinoan sortzen da, Pendra herrian, Chhattisgarh estatuan, eta Bihar estatuan, Patnatik gertu Ganges ibaian isurtzen ditu bere urak. Gangesen hegoaldeko ibaiadarretatik bigarren luzeena da Yamuna ibaiaren ostean. Indiako zubirik zaharrena, Koilwar zubia, Sone ibaia zeharkatzen du Arrah eta Patna lotzeko. Bere ibilguan zehar hainbat urtegi eta urmael ditu. 

## Kanpo estekak
Bhagirathi ibaia

**Bhāgīrathī** Indiako Uttarakhand estatuko ibai bat da, Ganges ibaiaren sorrerako bi mendiko ibaietako bat. Himalaian jaiotzen da eta India iparraldeko ibairik garrantzitsuenera eramaten ditu urak. Hinduismoan Bhagirathi da Ganges ibai sakratuaren sorburua. Hidrologian, bi ibaietatik bestea, Alaknanda da Gangesen iturburu nagusia, bere luzera eta ur-emarian oinarrituta. Bi ibaiak Devprayagen elkartzen dira, Garwhalen, eta hortik aurrera Ganges izena hartzen dute biek.

## Kanpo estekak
Nuria Lestegás

**Nuria Lestegás Pérez (**Xove, Lugo, Galizia, ) aktore eta musikaria da.

## Bizitza 
### Ikasketak 
Musikan biolin espezialitatea ikasi zuen Santiagoko Kontserbatorio Historikoan, Vigoko Goi Mailako Musika Kontserbatorioan eta Utrechteko Goi Mailako Arte Eskolako Musika Fakultatean.

## Lan ibilbidea 
#### Aktore 
Aktorea ere bada, eta 2023an pelikula onenaren Donostiako Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuen *O Corno*  filmean parte hartu zuen.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Film luzeak 
* *Longa noite* (2019)
* *Eles transportan a morte* (2021)
* *O corno* (2023)

### Film laburrak 
* *Corre o vento* (2023) – 30 min
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ghaggar-Hakra ibaia

**Ghaggar-Hakra ibaia** India eta Pakistango urtaroko ibai bat da, soilik montzoiaren garaian agertzen dena. Ottu urtegiaren aurretik **Ghaggar** deitzen da, eta hortik behera **Hakra** gisa, Thar basamortuan barneratzen denean. Harappa garaiaren aurretik Sutlej ibaiaren ibaiadarra zen. Oraindik ere paleokanal batek batzen du Sutlejetik, eta agian iraganean Yamuna ibaiarekin. Lehenago Nara ibaira isurtzen zituen urak, gaur egun Indus ibaiaren deltaren kanaletako bat da hura. 

Duela 8-000-10.000 urte aldatu zuen Sutlejek bere ibilbidea, eta Thar basamortuan itsasoratzen diren montzoiek elikatutako ibai-sistema gisa utzi zuen Ghaggar-Hakra. Indus haraneko zibilizazioak aurrera egin zuen ibaiak elikatzen zituzten montzoiak duela 5.000 urte inguru gutxitu zirenean, eta Pakistango Hakra lehortuaren erdiko ibilbidean zehar Indus haraneko zibilizazio helduaren (K.a. 2600-1900) aztarnategi ugari aurkitzen dira. Duela 4000 urte inguru, Indus haraneko zibilizazioak gainbehera egin zuen montzoiak are gehiago txikitu zirenean eta Ghaggar-Hakra lehortu zenean, urtaroko ibai txiki bihurtuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vijayawadako elizbarrutia

**Vijayawadako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1933ko urtarrilaren 10ean ezarri zen Bezwadako *sui iuris* misio gisa, 1937ko apirilaren 13an elizbarruti mailara igo zen eta 1950eko urriaren 21ean gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Vijayawadan dago. Egun apezpikua Joseph Raja Rao Thelegathoti da.
thumb|Vijayawadako San Paulo katedrala.
## Ordinarioak 
### Bezwadako *sui iuris* misioko nagusia 
* Domenico Grassi (1933-1937)

### Bezwadako apezpikua 
* Domenico Grassi (1937-1950)

### Vijayawadako apezpikuak 
* Domenico Grassi (1950-1951)
* Ambrogio De Battista (1951-1971)
* Joseph S. Thumma (1971-1996)
* Marampudi Joji (1996-2000)
* Prakash Mallavarapu (2002-2012)
* Joseph Raja Rao Thelegathoti (2015-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Joseph S. Thumma (1970-1971)

## Santuak eta kanonizaziorako hautagaiak 
* Joseph Thamby Jainkoaren mirabea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chambal ibaia

**Chambal ibaia** Yamuna ibaiaren ibaiadarra da, Indiaren erdialdean eta iparraldean, eta, beraz, Ganges ibaiaren drainatze-sistemaren parte da. Ibaia ipar-ekialderantz doa Madhya Pradeshen zehar, Rajastanetik labur pasatuz, eta gero Rajastan eta Madhya Pradeshen arteko muga eratzen du, hego-ekialderantz biratu baino lehen, Uttar Pradesh estatuan Yamunarekin bat egiteko.

Chambala antzinako hinduen idatzietan aipatzen da. *Mahabharata* epopeia hindua Chambal ibaiaz ari da, Charmanyavati bezala: Rantideva erregeak hildako milaka animalien odoletik sortua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Janet Novás

**Janet Novás Rodríguez** (Porriño, Pontevedra, 1982) dantzaria, dantza-irakaslea eta aktorea da. 2024. urtean  onenaren Goya saria irabazi zuen, *O Corno* filmean egindako lanarengatik. 2025eko Dantza Sari Nazionala jaso zuen.

## Bizitza 
Dantza garaikidean trebatu zen Madrilen, Bruselan eta Berlinen. 

## Lan ibilbidea 
#### Dantzari 
2001. urteean Madrilen kokatu zen eta 2008. urtean hasi zen Europa eta Amerikako hainbat dantza eta arte eszeniko jaialditan koreografiak sortzen. Mercedes Peónekin

2025. urtean Dantzako Sari Nazionala irabazi zuen.

## Filmografia 
### Filmak 
* *O corno* (2023)

## Sariak eta izendapenak 
**Goya sariak**

* Dantza Sari Nazionala (2025)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santosh Yadav

thumb|Everest mendia
**Santosh Yadav** (Joniyawas, 1967ko urriaren 10a) indiar mendizalea da. Munduan bi aldiz Everest mendia eskalatu duen lehen emakumea da, eta Kangshungen aurpegitik Everest arrakastaz eskalatu duen lehen emakumea. 1992ko maiatzean igo zen lehen aldiz gailurrera, eta 1993ko maiatzean berriro. 

1992ko Everesteko misioan, beste eskalatzaile baten bizia salbatu zuen, Mohan Singhena, bere oxigenoa berarekin partekatzean. 

## Lehen urteak eta hezkuntza 
Joniyawas herrian jaio zen, Haryana estatuko Rewari barrutian, Indian. Jaipur-eko Maharani College-era joan zen, eta han bere gelatik ikus zitzakeen mendizaleak. Hau izan zuen inspirazio iturri Uttarkashiko Nehru Mendizaletasun Institutuarekin bat egiteko, Indiako Administrazio Zerbitzuko (IAS) azterketetarako ikasketak arrakastaz jarraitzen zituen bitartean, Indiako Mendizaleen Fundazioak Connought Placen, New Delhin, hornitutako aterpetxe batean.

20 urterekin, 1992an, Yadavek Everest eskalatu zuen, balentria hori lortu zuen munduko emakumerik gazteena bihurtuz. Hamabi hilabeteren buruan, emakume indo-nepaldarren espedizio bateko kide bihurtu zen, eta Everest bigarren aldiz eskalatu zuen; hala, errekorra ezarri zuen Everest bi aldiz igo duen emakume bakar gisa. Indo-tibetar mugako poliziako ofizial dihardu. 1989an Nun Kun-en bederatzi naziotako espedizio eta eskaladako nazioarteko kanpamentuan parte hartu zuen.     

Padma Shri saria jaso zuen 2000. urtean.

## Espedizioak 
* 1999an, Santosh Yadavek Kangshung Aurpegitik (Everest) Indiako mendi-espedizio bat zuzendu zuen.
* 2001ean, Everest mendiaren, Ekialdeko Aurpegitik, zuzendu zuen mendizale taldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Betwa ibaia

**Betwa** () Indiako erdialdeko eta iparraldeko ibai bat da, Yamuna ibaiaren ibaiadarra. Vindhya mendilerroan jaiotzen da, Hoshangabadetik iparraldera, Madhya Pradesh estatuan. Ipar-ekialdeko bidea hartzen du estatuan zehar, ahalik eta Uttar Pradeshen sartzen denean, Orchha zeharkatuta. Bere ibilguaren erdialdean, Malwa goi-ordokian sartzen da. Hamirpur barrutian Yamunarekin elkartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yamuna

**Yamuna** honakoa izan daiteke:
* Yamuna ibaia, Indiako ibai garrantzitsua, Gangesen ibaiadarra.
* Yami, ibaiaren errepresentazioa den jainkosa.
Yamunotri

**Yamunotri** edo **Jamnotri**  Yamuna ibaiaren jaiolekua da, eta Yami (edo Yamuna) hinduismo jainkosaren egoitza. Garhwal Himalaian dago, Uttarkashitik 150 kilometrora iparraldean, 3.293 metroko altueran, Indiako Uttarakhand estatuan. *Chota Char Dham* erromesaldiko lau lekuetako bat da. Yamunotri bisitatzen dutenentzat, lekurik garrantzitsuena Yamunotriren tenplua da, eta Janki Chattiko ur-termalak, bertatik 7 kilometrora daudenak.

Yamuna ibaiaren benetako sorelkua Champasar glaziarra da, Kalind Mendian, 4.421 metroko altueran, eta Yamunotritik gora kilometro batera dagoena. Lekura iristea zaila denez, tenplua bere oinean jarri da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tons ibaia

**Tons ibaia**(टौंस नदी) Yamuna ibaiaren ibaiadar handiena da. Garhwal barrutian jaiotzen da, Uttarakhanden, Himachal Pradeshetik gertu. 6.316 metrotan du jatorria, Bandarpunch mendian, eta Indiako Himalaiako ibai finkorik handienetako bat da. Yamunaren ibaiadarra baldin bada ere, Yamunak baino ur gehiago garraiatzen du Kalsin elkartzen direnean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mandawa

**Mandawa** (), Indiako Rajastan estatuko hiri bat da, Jhunjhunu barrutian dagoena. Jaipur hiriburutik 190 kilometro iparraldera kokaturik dago. 2011ko erroldaren arabera 23.335 biztanle ditu. 

XVIII. mendeko Zetaren bideko karabanen geltoki garrantzitsua izan zen, gotorlekua ere bazuelako. "Arte galeria irekia" ezizenaz ezagutzen da dituen *haveli* jauregi ugariengatik.

## Geografia eta klima 
India mendebaldeko Rajastan estatuan kokaturik dago, itsas mailatik 316 metrotako altitudean.

Klima beroa eta lehorra du. Euria montzoi garaian baino ez du egiten orohar.

## Historia 
XVIII. mendean Jaipur estatuko *thikana* gisa sortu zen. Hasiera batean *Mandu ki dhani*, *Mandu ka bas* edo *Manduwas* izena izan zuen gerora *Mandawa*-ra aldatuz joan zena. Shekhawati eskualdean Txinatik eta Ekialde Hurbiletik zetozen karabanentzako geralekua zen. 

Merkatal erdigune hau babesteko Nawalgarheko agintaria zen Thakur Nawal Singhek gotorlekua eraiki zuen 1755. urtean. Gotorleku honen anparoan merkatari askok bertan ezartzea erabaki zuten eta *haveliak* (jauregiak) eraiki zituzten. Ondoren hauen inguruan herria handituz joan zen. 

## Demografia 
25.000 biztanle inguru ditu. Alfabetatze tasa %58koa da, Indiako batazbestekoa baino zerbait baxuagoa. Generotan bereizita gizonezkoek %70eko alfabetizazio tasa dute eta emakumezkoek %45ekoa.

Mandawako hiritarren %18ak 6 urte baino adin txikiagoa du.

## Azpiegiturak 
Jhunjhunu tren geltokia da Mandawatik hurbilen dagoen azpiegitura.

## Ondasun nabarmenak 
### Mandawa gotorlekua 
280px|thumb|Mandawa gotorlekua.
Mandawa gotorlekua XVIII. mendean eraikitako jauregia da. Gotorleku handia da eta Erdi Aroko estiloan eraikita dago. Sarrerako arkuetan Kishnaren eta haren behien fresko polikromatuak ditu. Barruko geletan Krishnaren irudiak, eskultura lan ederrak eta ispilu landuak agertzen ditu. Durbar aretoan antigoaleko gauza eta pintura ugari daude. Gaur egun hotel bihurturik dago.
* Ram Pratap Nemani *havelia*: XVIII. mendeko freskoak ditu. Sarritan berriztu izan den arren xarma mantentzen du. Gaur egun hotela da.

### Harlalka ur-putzua 
Lau zutabek markatzen dute ur-putzua. 70 metrotako sakonera zuen eta karabanetako animalien egarria asetzeko erabiltzen zen. Zutabeek kupula dute eta zenotafio ederrak, eta bidaiariek haien itzalean atseden hartzen zuten. Arranpa bat ere badu, handik zezenak ibiltzen ziren soka batez lotuta putzuko ura ateratzeko kuboak tiratzen zituztela.

## Iruditegia 

Irudi:India Mandawa fuerte palacio 03 ni.JPG|*Havelia*, luxuzko hotel bihurtua.
Irudi:Décor dune Haveli de Mandawa (8368176302) (2).jpg|Krishnaren hormirudia.
Irudi:Mandawa well.jpg|Harlalka ur-putzua.
Irudi:Street scene in Mandawa.jpg|Mandawako kaleak.
Irudi:Mandawa 小城曼達瓦 - panoramio.jpg|Mandawarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dwarka

: *Artikulu hau Guyarateko hiri bati buruzkoa da. Hinduen literatura epikoan kontatutako antzinako hirirako, ikus Dwārakā.*

**Dwarka**, **Dvarka**, **Dwaraka** edo **Dvaraka** (, Gujarateraz:*દ્વારકા*) Indiako hiri bat da, Devbhoomi Dwarka barrutian (Guyarat) dagoena. Indiako hiri sakratuetako bat da.

## Historia 
### Legenda 
K. a. III. mendeko *Majabharata* testu epiko mitologikoaren arabera, Duarka hiri handi eta oso aberatsa zen, Krishna jainkoak, errege (nerabezaroan behi-artzaina zen) bihurtu ondoren, irla baten gainean eraikia .
Yarasandha errege boteretsuaren erasoen ondoren, Mathuratik (Indiaren erdialdean) ihes egin zuen bere herriarekin.
Krishna eta bere familiaren (iadus) gainean zegoen madarikazio baten ondorioz, uhartea itsasoan hondoratu zen.

Kondair horietan oinarrituta, laurogeita hamarreko hamarkadan, S. Rao arkeologoak ikerketak egin zituen gaur egungo Duarka hiriko kostaldearen aurrean, eta Indo haraneko kulturaren (K.a. III. milurtekoko) zenbait aztarna, antzinako aingurak eta antzinako ontziak aurkitu zituen.
Al-Biruni (973-1048) matematikari eta historialari uzbetarrak Baruwi bezala aipatzen du. Hiria piraten habia izan zen. Guyarateko sultanak arpilatu zuen 1473an, Mawlana Mahmud al-Samarkandi merkatariaren aurkako eraso pirata baten mendekuz. Suntsitu ondoren, berreraiki egin zuten. Muzaffar III.a sultana, Guyarateko azken sultana, tropa inperial mogoleek jazarria, hemen babestu zen 1592an. Piraten babeslekua izan zen . mendera arte, britainiarrak agertu ziren arte. Okhamandal talukaren parte izan zen orduan, Barodako printzerriko Amreliko prantaren bi dibisioetako bat.

1901ean 7.535 biztanle zituen. Rupan zuen portua, 2 km iparraldera. Baroda batailoiaren egoitza izan zen, vagherak kontrolatzea helburu zuena, eta 1859an tribuok matxinatu zirenean, britainiarrek hiria inbaditu zuten, Barodako egoiliarraren agindupean ofizial politikoa jarriz.
XIX. mendearen amaieran udalerri bihurtu zen.

## Geografia 
138 m-ko altitudean dago, Gomati ibaiaren bokalean, Gandhinagar estatuko hiriburutik 463 km-ra. Kathiawar penintsularen ipar-mendebaldeko muturrean. IST UTC+05:30 ordu-eremuan dago.

## Demografia 
2011ko estimazioaren arabera, 38.619 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dwaraka-ko tenplua
* Sri Krishna, Temple
* Dwarakaren eraikuntza
* Jagat Mandir tenplua
* Iskcon
* Dwarkaren 150 argazki, 1280x960
* National Institute of oceanography
* Com arribar a Dwarka
* 4 Dhams, Dwarka Dham
* Llocs sagrats de Dwarka
* Dwarka
* Dwarka inundada per un tsunami!
* Dwaraka
* Llegend de Dwarka
* Dwarka
* temple de Dwarka
* Dwarka
* Submergència de Dwarka, p.22-25
* Itsas Arkeologia Khambateko Golkoan
* Dwarka, experiències
* Dwarka,itsaso azpiko hiria
Mahesh Babu

**Mahesh Babu** (**Mahesh Ghattamaneni** jaio zen 1975eko abuztuaren 9an) aktore indiarra da, ekoizlea, komunikabideetako pertsonaia eta filantropoa, telugu zineman egindako lanengatik ezaguna. G. Mahesh Babu Entertainment Pvt ekoiztetxearen jabea da. Krishna telugu aktore beteranoaren seme gazteena, Maheshek *Needan* (1979) egin zuen bere kameoa haurrentzako artista bezala, lau urte zituela, eta beste zortzi filmetan aritu zen haurrentzako artista bezala. Aktore nagusi gisa debuta egin zuen *Rajakumarudu* (1999) filmarekin eta Gizonezkoen Debut Onenaren Estatuko Nandi Saria irabazi zuen.

Maheshek *Murari* (2001) drama supernaturalarekin eta *Okkadu* (2003) akzio pelikularekin lortu zuen bere ospe handia. Gero komertzialki arrakastatsuak izan ziren beste film batzuetan aritu zen, hala nola *Arjun* (2004), *Athadu* (2005), *Pokiri* (2006), *Dookudu* (2011), Businessessman (2012), *Seethamma Vakitlo Sirimalle Chettu* (2013), 1: Nenokkadine (2014), *Srimanthudu* (2015), *Bharat* Nane Shenugu (2018), *Maharshi* Telilli (2019). Orain arte, zortzi Nandi Sari, bost Filmfare Sari, hiru CineMAA Sari, hiru India Hegoaldeko Nazioarteko Zinema Sari eta Indiako Zinema Akademiaren Nazioarteko Sari bat irabazi ditu.

Mahesh Indiako gizonezko ospetsuen artean erakargarrienetako bat dela esan dute hedabideetan. Bere lorpenek, telugu zineman aktore nagusi bezala ezarri dute. Hedabideetan Tollywoodeko Printzea bezala ezaguna, telugu zineko aktore ezagun eta eraginkorrenetakoa da, eta publikoak telugu zineko superizar bezala deskribatzen du. Aktore ibilbideaz gain, aktibo humanitario eta filantropoa da Mahesh, Heal-a-Child karitatezko eta irabazi asmorik gabeko erakundearen bitartez. Rainbow Hospitalsekin ere elkartuta dago, bere borondate oneko enbaxadore bezala.

## Biografia 
Ghattamaneni Mahesh Babu 1975eko abuztuaren 9an jaio zen Madrasen, Tamil Nadun, telugu familia batean, Krishna aktorearen eta Indiraren semea. Bost anai-arreben artean laugarrena da, Ramesh Babu, Padmavathi eta Manjularen ondoren, eta Priyadarsiniren aurretik. Bere familia Burripalemekoa da jatorriz, Guntur barrutian, Andhra Pradeshekoa.

Maheshek Madrásen eman zuen haurtzaroaren zatirik handiena, amaren aldeko amona (Durgamma) eta familia zaintzen. Chennaiko Angloindia St. Bede's Goi Mailako Bigarren Eskolan egin zituen ikasketak. Ondoren, Chennaiko Loyola Collegen Merkataritzako Lizentziatura egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ranveer Singh

**Ranveer Singh** (Mumbai, 1985eko uztailaren 6a) Bollywood generoko hainbat filmetan parte hartu duen aktore indiarra da. Hainbat sari jaso ditu, bi Filmfare sari barne, eta herrialdeko aktore ordainduenen artean dago. 

Aktore gisa 2010ean egin zuen debuta Yash Rajen *Band Baaja Baaraat* komedia erromantikoan, eta Gizonezkoen Debut Onenaren Filmfare saria irabazi zuen.

Singh-ek paper protagonistak egin zituen *Lootera* (2013) drama erromantiko txalotuan, *Goliyon Ki Raasleela Ram-Leela* (2013) erromantze tragikoan (2013) protagonista partekatuz orain bere bikotekidea den Deepika Padukonerekin, *Gunday* (2014) ekintza-draman eta *Dil Dhadakne Do* (2015) komedia dramatikoan. Bajirao I.aren antzezpena Sanjay Leela Bhansaliren Bajirao Mastani (2015) eleberri erromantiko historikoan, protagonismoa partekatuz Deepika Padukone eta Priyankra Chopra-rekin, Bollywoodeko filmik arrakastatsuenetako bat eta hainbat sari irabazi zituena, Aktore Onenaren Filmfare Saria barne. 

Bere azken filma, *Padmaavat*, non hirugarren aldiz Deepika Padukone eta Shahid Kapoor-ekin partekatu duen protagonismoa, 2018ko arrakasta handiena izan duen filma izan da, non Alauddin Khilji antzeztu zuen kritikaren txaloz.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Priya Rajvansh

**Priya Rajvansh** (1937 – 2000ko martxoaren 27a) sortzez **Vera Sunder Singh** Indiako playback aktore eta abeslaria izan zen, *Heer Raanjha* (1970) eta *Hanste Zakhm* (1973) filmetan egindako emanaldiengatik ezaguna.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Priya Rajvansh sortzez Vera Sunder Singh Shimlan jaio zen . Bere aitak, Sunder Singhek, Baso Departamentuan egiten zuen lan. Shimlan hazi zen Kamaljit Singh eta Padamjit Singh nebekin batera. Haurtzarotik hasi zen emanaldiarekiko interesa agertzen. Londresera bidaiatzeko aukera izan zuen, eta bertan Arte Dramatikoaren Errege Akademian (RADA) ospetsuan ikasi zuen.

Zinemako bere lehen agerpena *Haqeeqat* (1964) filmean eman zuen. Bere aholkulariarekin, Chetan Anand zine zuzendariarekin, maitasun harremana izan zuen. Bere hurrengo filma, *Heer Raanjha* (1970), erabateko arrakasta bihurtu zen. 1973an *Hanste* Zakhm-en aritu zen, kritikaren ustez bere ibilbideko jardunik onena. Beste emanaldi aipagarri batzuk *Hindustan Ki Kasam* (1973) eta *Kudrat* (1981) filmetan eman ziren, Hema Malinirekin batera protagonista-papera betez. *Haathon Ki Lakeeren* bere azken filmak 1985ean ikusi zuen argia. 

## Hilketa 
2000ko martxoaren 27an hil zuten, Bombayn (India), antza denez, herentzia baten kobrantzarekin lotutako arrazoiengatik.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madhuri Barthwal

**Madhuri Barthwal**, sortzez **Uniyal**, Uttarakhand-eko (India) abeslaria da. All India Radio-n musika konposatzen duen lehen emakumea da. Uttarakhanden lehen musikagilea omen da musika irakasle bilakatzen dena. 2019ko Emakumearen Nazioarteko Egunean, Ram Nath Kovindek Nari Shakti Puraskar saria eman zion. Indiako gobernuak Indiako laugarren sari zibil garrantzitsuena eman zion Padma Shri saria 2022an, artearen arloan.

## Biografia 
Barthwalen aita abeslaria eta sitarista zen. Graduatu ondoren, urte batzuk eman zituen musika irakasle unibertsitate batean. Aisialdian Nazibabadeko All India Radiorako konposatu zuen, eta 1978an ekoizle bihurtu zen. [5] Uttarakhand-en musika folklorikoaren defendatzaile sutsua bihurtu zen eta "Dharohar" irratsaioa sortu zuen, eskualdeko ondareari eta bertako musika folklorikoari eskainia. Uttarakhanden erabili diren musika tresna guztiak ezagutzen omen ditu. Beste musikari batzuen musika grabatzen lagundu du.

Irakasle gisa, musikari profesional bihurtzen irakatsi zien ehunka ikasle inspiratu ditu, abesti tradizionalak erakutsiz. Barthwal-ek Uttarakhand-en edozein azpieskualdetako musika pieza tradizionalak ezagutzeko abilezia du. Musikan doktore-tesia egiteko, N.B.O. Garhwal Universityk, Uttarakhand-en 400 abesti inguru bildu eta aztertu zituen. [5]

Garhwali Narendra Singh Negi taldekide abeslariarekin abestu du.

Barthwalen lanak Nari Shakti Puraskar saria jaso zuen, eta Ram Nath Kovind Indiako presidenteak aurkeztu zuen, musikari, irratigintzari eta irakaskuntzari eskaini zizkion hirurogei urteak aintzat hartuta. Hitzorduaren arabera, "bere bizitza" musikaren zaintzari eskaini zion.

Saria emateko ekitaldia New Delhin egin zen, 2019ko Emakumearen Nazioarteko Egunean, Rashtrapati Bhavan jauregian. Berrogei bat emakumek jaso zuten saria egun horretan, eta sarietako hiru kolektiboei eman zizkieten. Han izan zen Maneka Gandhi Emakume eta Haurraren Garapenerako Ministroa, eta ondoren sarituak Narendra Modi Lehen Ministroarekin bildu ziren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak