Murgiltze (hizkuntzalaritza)

[thumb|[Argia (aldizkaria)|*Argia* aldizkariaren 2.647 zenbakiaren azala. Gaztelania irakasteko euskara erabat debekatzea, historikoki murgiltze eredu mota bat izan da, —menderatze eredu deitu izan zaio—. Ikuspegi hori nagusitu zen urtetan Euskal Herriko hainbat eskolatan.]]
**Murgilketa** edo **murgiltze**a esaten zaio hizkuntzen ikaskuntza eta irakaskuntzaren testuinguruan, hizkuntza jakin bat ikasteko ikasleak hizkuntza horretan hazi eta hezteari, hizkuntza hori ikasleen lehen hizkuntza ez delarik. Ikasleak ikasi beharreko hizkuntza horretan hainbat ekintza egin beharko dituzte, hizkuntz horrekin harremanetan ordu asko emango dituzte. Hizkuntza batekin ordu luzetako harremanen ondorioz, hizkuntza ikasteko bidea irekiko da.

Murgiltze ereduek ikasleen elebitasuna lortzeko helburua izan dezakete, ikaslearen lehen hizkuntzarekiko errespetua erakutsiz, edo, aldiz, ikaslearen lehen hizkuntza azpiratzeko helburua. Gaztelaniaz elebitasuna bilatu eta ikaslearen lehen hizkuntza errespetatuz egin nahi den murgiltzeari "*inmersión*" hitzarekin izendatzen zaio. Ikaslearen lehen hezkuntza azpiratzeko, menderatzeko asmoa dagoenean, hizkuntza horrekiko errespetu gutxi edo batere ez dagoenean "*sumersión*" hitza, "azpiratze", erabiltzen da. Murgiltze eta menderatze edo azpiratze hitzak erabili izan dira euskaraz.

Beste murgiltze eredu bati menderatze eredua, azpiratze eredua deitu izan zaio. Menderatze eredu bat erabili izan dute historian zehar hainbat eta hainbat eskola sistemek. Frantzian, esate baterako, etxetik frantsesez ez zekiten ikasle askok, frantsesez jasotzen zituzten eskola guztiak, frantses hutsean, euren lehen hizkuntza eskolan erabat baztertuta geratzen zelarik. Horrela, edozer ikasteko frantsesa zela medio, frantsesa ikastea ezinbestekoa bihurtzen zen. Horrelako sistemek hizkuntza bakarra, kasu honetan frantsesa, irakatsi nahi dute, beste tokian tokiko hizkuntzekiko inolako ardurarik hartu gabe.

## Murgiltze eredua, azpiratze eredua 
Germà Bel-ek honako koadroa argitaratu zuen.

[thumb|**Azpiratze eredu** batzuetan baztertu nahi zen hizkuntzaz egiteagatik zigortu egiten zen. Ordenagailuz sortutako irudian, [Galesen erabiltzen zen zigorra: galesez mintzo zen ikasleari *Welsh Not* zurezko idazkuna ezartzen zitzaion lepoan. Ikasleek elkar zaindu eta lepokoa galesez ari zenari ematen zioten, eta egunaren amaieran idunekoa zeukanari...]]

## Hizkuntza erregistroak 
Murgiltze ereduetan bigarren hizkuntzak ondo ikastea izaten da helburu. Ikasleek lagunartean ibiltzeko moduko hizkuntza erregistroaz jabetuko dira alde batetik, eta bestetik, bizitza akademikorako beharko duten hizkuntza erregistro jasoa ikasi beharko dute. Jim Cumminsek ***BICS*** eta ***CALP*** akronimoak asmatu zituen irakasle bati ikasle baten hizkuntza gaitasuna ebaluatzen eta kalifikatzen laguntzen dioten prozesuak izendatzeko. 

Ohikoa izaten da ***CALP*** hizkuntza lantzea edozein sistema akademikotan, baina teoriko askok defendatu dute hizkuntza gutxiagotuak eskola sisteman bakarrik lantzen direnean  ***BICS*** hizkuntza mota ere landu behar dela.

## Frantziako *Eskolim* sarea 
Eskolim sarea Frantziako Estatuaren menpe diren lurraldeetako hizkuntza gutxituetako murgiltze ereduak sustatzen duten eskolek osatzen dute, hala nola, Seaska (Ipar Euskal Herrian) Diwan (Bretainian), Bressola (Ipar Katalunian), ABCM Zweisprachigkeit (Alsazia Moselan), Calandreta (Okzitanian), eta Scola Corsa (Korsikan). Ipar Euskal Herrian, Seaskak lehen ikastola zabaldu zuen 1969an, Arrangoitzen (Lapurdi); helburu argia zuten orduan: ikasgai guziak euskaraz ematea, eta ikastetxe barneko bizia ere euskara hutsean egitea. Hura eredutzat hartuta, beste hainbat herrialdetan sortu zituzten murgiltze ereduak, bertako hizkuntza gutxituetan, horiek ere, helburu argi batekin: herrialdeko hizkuntza mintzo duten hiztun osoak sortzea.

## Cummins: hizkuntza gutxiagotuetan murgiltze ereduaren aldekoa 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea): *Didáctica de la segunda lengua en educación infantil y primaria*. EHU Argitalpen zerbitzua. 2000).
* Uri RUIZ BIKANDI (apailatzailea) & Iñaki IÑURRIETA LABAIEN (euskaratzailea): *Bigarren hizkuntzaren didaktika Haur eta Lehen Hezkuntzan*. EHU Argitalpen zerbitzua. 2009. (Jatorrizko edizioa gaztelaniaz, 2000. urtekoa.).

## Ikus, gainera 
* Bigarren hizkuntza eskuratze.
* CLIL.
* Hizkuntza erregistroak.
* Jim Cummins.
* Hizkuntzen didaktika.
* Menderatze eredua.
* SIOP eredua.

## Kanpo estekak