open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iker Larrazabal

thumb|Iker Larrazabal, 2023ko ekainean.

**Iker Larrazabal Olartekoetxea**, pilota arloan **Larrazabal** deituraz ezaguna (Amurrio, Araba, 2002ko uztailaren 9a) esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Baiko Pilota enpresarekin. Profesionaletan 2020ko urriaren 18an debutatu zuen, Bilboko (Bizkaia) Bizkaia pilotalekuan. Dohain handiak ditu; bereziki, pilotari abiadura handia ematea. Erasoko joko ikusgarria du, ona da tantoa bukatzen. Profesionaletako ibilbidearen hastapenetan, baina, defentsan ahul samar zebilen. Oso gazterik debutatuta (18 urte besterik ez zuela), oraindik zaildu gabe zegoen buruz; defentsan sufritzen ikasi gabea zen, artean. 2024an, 22 urte zituela, hobekuntza handia egin zuen arlo horretan; halaxe, jokatzen zituen partida gehienak galtzetik, gehienak (%&nbsp;60,94) irabaztera igaro zen urte hartan, eta bigarren mailako buruz buruko txapeldun izan zen. Hurrengo urtean, 2025ean, Buruz Buruko Txapelketa Nagusian parte hartzen zuen lehenbiziko aldian, finalerdietara heldu zen, estreinako partidan Joseba Ezkurdia kanporatuta, eta ondoren Jokin Altuna eta Darío Gómez mendean hartuta.

## Kirol lorpenak 
Profesionaletan, Larrazabalen lorpen nagusiak hauek dira:
* 2024: Bigarren Mailako Esku Huskako Lau eta Erdiko Txapelketako txapeldunordea.
* 2024: Bigarren Mailako Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketako txapelduna.
* 2024: Bigarren Mailako Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketako txapeldunordea
* 2023: Bigarren Mailako Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketako txapelduna

## Estatistikak 
Larrazabalek, profesionaletan jokatutako partidei dagokienez, estatistika hauek ditu (2025eko maiatzaren 15a arte):

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Aiaraldea Komunikabidea: «Iker Larrazabalek partida irauli eta 22-20 gailendu da Dario Gomezen aurka». *YouTube*, 2025-04-19. 2025eko Buruz Buruko Txapelketa Nagusian, Dario Gomezi 22-20 irabazi ostean, Iker Larrazabali egindako elkarrizketaren bideoa.
Hispanopithecus

***Hispanopithecus*** Europan Miozenoan bizi zen hominido genero bat zen. 1944an identifikatu zen lehen aldiz, baina ez zegoen argi Ponginae subfamiliakoak (orangutanen taldea) edo Homininae subfamiliakoak (gorilak, txinpantzeak eta gizakiak) ote ziren. Gaur egun bi espezie ezagutzen dira: *Hispanopithecus laietanus* eta *Hispanopithecus crusafonti*. Fosilak orain dela 11,1 eat 9,5 milioi urtekoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anoiapithecus

***Anoiapithecus*** orain dela 11,9 milioi urte (Miozenoa) bizi izan zen primate fosil bat da. Izendatu den espezie bakarra, ***Anoiapithecus brevirostris***, Anoia eskualdeko Hostalets de Pierolan aurkitu zen, Katalunian. 2009an Salvador Moyà i Solàk ikertu zuen. Aurkitutako fosilari **Lluc** izena jarri zioten. 

Ezaugarrien artean prognatismo txikia izatea dago (hau da, baraila ez dela gehiegi ateratzen kanpora. Gizakien antzeko aurpegia izatea konbergentzia ebolutibo gisa interpretatu da, eta ez gizakien arbaso gisa. Hala ere, fosilak atea ireki zion Hominidoen europar eboluzioari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierolapithecus

***Pierolapithecus catalaunicus*** primate hominoideo espezie bat da, desagertuta dagoena. Haren lehen fosilak 2002ko abenduan aurkitu zituzten zabortegi bateko obra bateko langileek eta Salvador Moyà-Solàk zuzendutako paleoantropologo-talde batek. Duela 13 milioi urte inguru (Miozenoaren erdialdea), gutxi aztertutako garaia, bizi izan zen ale ezagun bakarrari «**Pau**» izena jarri zioten. Hipotesi baten arabera, gizakiaren eta tximino handien (gorilak, txinpantzeak, bonoboak eta orangutanak) arbaso komuna izan zitekeen. 2023an aurpegiaren berreraikuntza iragarri zuten.

Aurkikuntzaren deskribapena *Science* aldizkariaren 2004ko azaroaren 19ko edizioan argitaratu zen lehen aldiz. Izen generikoa aurkikuntza Kataluniako Els Hostalets de Pierola (Bartzelona) udalerritik hartu zuten. Fosil-multzoa IPS 21350 gisa katalogatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arvida Byström

**Arvida Byström** (Stockholm, Suedia, 1991ko urriaren 4a) suediar argazkilari, kuradore, modelo eta musikaria da.

## Biografia 
Hamabi urte zituelarik argazkiak egiten hasi zen, kamera digital batekin,  selfie ugari eginez. Emakume artisten komunitate batean parte hartu zuen feminitatea eta genero arauak zalantzan jarriz, "girly" estetika eta "girly coded stuff" delakoa erabiliz.

Ondoren, Londresera mugitu eta bere lehen moda-seriea egin zuen Monki-rentzat. Bere galeria propioa sortu zuen, GAL, Hanna Antonsson argazkilari lagun eta adiskidearekin. Galeriaren bidez, artista hasiberriak ezagutarazteko ikuskizunak zuzendu zituen.  Byströmek herri-kulturaren zati gisa kokatu zuen bere burua artearen munduan baino gehiago.

Urte berean, Grace Micelik komisariatutako *Girls at Night on the Internet* erakusketan parte hartu zuen, Collins, Molly Soda eta Maggie Dunlap artistekin batera. Ikuskizunaren bitartez, artista gazteek dituzten aukera urriak salatu eta haien lana erakutsi zuten.

Maja Malou Lyse artistarekin patera performance bat sortu zuen, *Selfie stick* *Aerobics* izenekoa*, non* selfie hobeak ateratzeko irakaspenekin batera norberaren gorputza onartu eta eder sentiarazteko saiakera egiten zuten.

2017an Byström eta Molly Sodak Instagrameko zentsurari buruzko liburu bat kaleratu zuten, ''Pics or It Didn't Happen: Images Banned From Instagram'' izenekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manka (altzaria)

**Manka, arasa** edo **ontzitegia** altzari handia da, tiraderak eta armairuak dituena, hainbat testuingurutan agertzen dena eta antzeko erabilera duena: egunero erabiltzen diren objektuak gordetzea edo biltegiratzea.

## Industriaren bilakaera 
Altzarigintzak berreskuratu egin du zur gutxi-asko nobleen ontzitegi zaharra, altzari zaharkituak eta tamaina handikoak jatorrian. Horretarako, diseinu tradizionala proposamen berriekin uztartu du, tamaina, kolore eta fabrikazio-materialak etxeko espazioetan (atondoan edo bainugelan, adibidez) funtzionaltasunera egokituz.
Fitxategi:137_Bufet_de_la_casa_Lleó_Morera,_de_Gaspar_Homar.jpg|Lleó Morera Etxeko (Bartzelona) ontzitegia, Gaspar Homarrek XX. mendearen lehen laurdenean diseinatua.
Fitxategi:Bahut.jpg|Pinu-zurez egindako modeloa, Gaztelako landa-estiloa imitatzen duena.
Fitxategi:Godwinsideboard.jpg|Aparadorea, Edward William Godwin-ek 1870 inguruan diseinatua, Victoria eta Albert Museoan (Londres) ikusgai.
Fitxategi:FvB_Schrank_2005.jpg|Txapatutako zurezko osagaien estilo funtzionalaren eredua, buffet motakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deresa Geleta

**Deresa Geleta Ulfata** (Midakegn, Oromia, 1996ko irailaren 10a) maratoian espezializatutako distantzia luzeko korrikalaria da, etiopiarra.

## Ibilbidea 
2024ko Sevillako Maratoia irabazi zuen 2:03:27ko denbora errekorrean, bere marka pertsonala ezarriz eta historiako 20. maratoilari azkarrena bihurtuz.  Horrek 2024ko Udako Olinpiar Jokoetarako sailkatu zuen. 2023ko Pekingo Maratoia eta 2022ko Lagos Hiriko Maratoia ere irabazi ditu.

## Ereferentziak 
## Kanpo estekak
Orval (gazta)

**Orval gaztaren** ekoizpena 1928an hasi zen, monjeak izen bereko abadiara itzuli eta bi urtera.

Gazta hau Gaume eskualdean pasteurizatutako esne osoarekin egiten da. Pasta prentsatu egosi gabea, koagulazio entzimatikokoa eta azala garbituta duen animalia-gatzagia ditu ezaugarri krematsuak. Port Salut gaztaren antzekoa da.

Orval gaztak *Authentic* Trappist Product logotipoa du, eta horrek bermatzen du produktua Trapakoen abadia batean fabrikatzen dela, monjeen kontrolpean, eta merkaturatzearen diru-sarreren zati bat karitate-obretarako erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Orval gaztaren fabrikazioa abadiaren webgune ofizialean
Brakiazio

[thumb|*[Hylobates lar* brakiazioan.]]
**Brakiazioa** (latinezko «brachium» hitzetik, *besoa*) zuhaitz-lokomozioaren modalitate bat da; primate batzuk zuhaitzen adarren artean kulunkatuz mugitzen dira, besoak erabiliz soilik. Gizakiak beste tximinoetatik bereizten dituen ezaugarrietako bat da, eta gizakiaz gain espezie askotan gaur arte iraun duten gorputzeko hainbat adaptazio dituzte. Orangutanek ere brakiazioa egin dezakete maiz. Giza umeek brakiazioa egiteko gai dira, eta hainbat helduk entrenamenduaren bidez ere egin dezakete.

Hylobatidae familiakoak bereziki brakiatzaileak dira, euren mugimenduaren %80 inguru horrela egiten baitute. Mundu Berriko tximino askoren artean isatsa era erabiltzen da brakiazioa egiten den bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olav Kooij

**Olav Kooij** (Numansdorp, 2001eko urriaren 17a) Herbehereetako txirrindularia da, profesionala Visma–Lease a Bike taldean

## Kirol ibilbidea 
2020an profesionaletara pasatu zen *Jumbo-Visma Development* taldean (Jumbo-Vismaren estrukturaren barnean dagoena). Denboraldi honetan, bigarren mailako garaipen batzuk lortu zituen eta abuztuan jakitera eman zen hurrengo urterako talde nagusiaren parte izango zela.

2021eko irailaren 24an, brontzezko domina lortu zuen 23 urtez azpiko Munduko errepideko txapelketan. 

Hurrengo urtean UCI WorldTourreko lehenbiziko garaipena eskuratu zuen Poloniako Itzuliko lehenengo etapan gailendu baitzen.

2024ko denboraldia bikain hasi zen, Almeriako Klasika poltsikoratuz eta bai UAE Tourrean zein Paris-Nizan etapa garaipenak lortuz, geroago Italiako Giroan emaitza onak errepikatu asmoz. Giroko bederatzigarren etapa irabazi zuen, baina hurrengo egunean ezin izan zuen jarraitu, osasun arazoak zirela eta.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak 
### Klasikoak eta Txapelketak 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ding Junhui

**Ding Junhui** (txineraz: 安市; Yixing, Jiangsu, Txina;  1987ko apirilaren 1a)  snooker jokalari profesionala da. Asiako jokalaririk arrakastatsuena izan da kirolaren historian, Zhao Xintong 2025ean munduko txapeldun bihurtu arte. 

## Kirol ibilbidea 
Bere ibilbidean zehar, 2025 bitartean, ranking ofizialeko 15 titulu irabazi ditu, horien artean hiru Erresuma Batuko Txapelketa (2005, 2009, 2019). Birritan iritsi da Masterseko finalera, 2011n behin irabazi zuelarik. 2016an, Munduko Txapelketako finalera iritsi zen Asiako lehen jokalaria bihurtu zen.

Ding bederatzi urterekin hasi zen snooker jokatzen, eta 2002an nazioarteko protagonismora igo zen, 21 urtez azpiko Asiako Txapelketa eta baita adin guztietako Asiako Txapelketa ofiziala irabazi ondoren. 2003an profesionala bihurtu zen 16 urterekin. Bere lehen arrakasta profesional handiak 2005ean iritsi ziren, Txinako Irekia sorpresaz irabazi zuenean batik bat: gonbidapeneko sarbidea lortu zuen lehiaketara, etxa txandaz txanda iritsi zen finalera, bertan Stephen Hendry izarra garaitzeko. Urte berean Erresuma Batuko Txapelketa irabazi zuen, hori erdietsi zuen britainiar uharteetatik kanpoko lehen jokalaria bihurtuz. 
## Bizitza pertsonala 
alt=Ding poses for a photograph with a fan. Many other fans are nearby.|thumb|Ding zaleekin 2016an
Ding Shanghaiko Jiao Tong Unibertsitatean matrikulatu zen 2006an, Enpresen Administrazio eta Zuzendaritza ikasteko. Bere bizitoki nagusia profesionala izan denetik Sheffield (Ingalaterra) izan da, Munduko Txapelketa egiten den hirian  Praktikak Sheffieldeko Kirolaren Institutu Ingelesean egiten ditu eta Sheffield United futbol taldearen jarraitzailea da. 

2007an 18 urte zituenean kirolean zentratuz trebatzeko Sheffielden hasi zenean bizitzen, bere ama joan zen berarekin bizitzera, eta etxea beste bi jokalari txinatarrekin partekatu zuten bertan. Dingen ama, Chen Xijuan, minbiziak jota hil zen 2017ko urtarrilean, 55 urte zituela. 

Ding izar mediatiko bat izan da Txinan profesionala bilakatu zenetik, eta bere ibilbidea inspiraziotzat jo dute aditu guztiek Txinan harrezkero sortu diren jokalari on andanaren agerpenean. Marrazki bizidunetako telesail bat, *Dragon Ball No. 1,* ekoitzi zuten 2010ean Txinako telebistarako, zeinean Ding Junhuirengan inspiratutako jokalari gaztetxo bat snooker barietate fantastiko batean aritzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erreseina

**Erreseina** izena ematen zaio Hegoaldean, kultur arloan, literatura, zientzia literatura, musika, antzezlan, erakusketa edo kulturaren beste edozein ekitaldiren iruzkinari, laburra bada. Erreseinek gaurkotasunari buruzko saiakera labur-laburrak dira.

**Erreseina** idazlan edo artelan bati buruz argitaratzen den berri edo iruzkin laburra da; argitara ematen den berri labur bat, testu labur bat da, non beste testu (luzeago) bat, argitalpen bat, zerbitzu bat, enpresa bat, ekitaldi bat, kontzertu bat, erakusketa bat edo antzezlan baten ebaluazio kritikoa egiten den, edo aipamen landu bat, kritika laburra, berri laburra. 

Literaturaren, politikaren edo kulturaren esparruetan gaurkotasunari buruz argitaratzen den ikuspegi kritiko labur bati erreseina, berri laburra edo aipamena esaten zaio. Ebaluazio kritikoa egiteaz gain, berrikuspenaren egileak kalifikazio bat esleitu ahal izango dio lanari, bere meritu erlatiboa adierazteko. 

Erreseinak edozein kultura adierazpeni, film bati, antzezlan bati, bideojoko bati, musika-konposizio bati, musika ekitaldi bati, komiki bati, liburu bati... aplika dakizkioke; edozein salgairi, hardware pieza bati, ibilgailu bati, etxetresna elektriko bati, ordenagailu bati, hau da salgai dagoen edozein objekturi; edo software bati, hala nola negozio-software bati, salmenta-softwareari; edo ekitaldi edo performance bati, hala nola zuzeneko musika-kontzertu bati, antzezlan bati, antzerki musikaleko ikuskizun bati, dantza-ikuskizun bati edo arte-erakusketa bati. Bide beretik erreseina bat egin daiteke edozein zerbitzuri buruz, jatetxe edo taberna bateko zerbitzu bati buruz, ostatu baten zerbitzuari buruz, higiezinen agentzia baten zerbitzuari buruz, banku edu kutxa baten zerbitzuari buruz... 

Erreseina zientifikoa  argitalpen berri bat edo gai zientifiko interesgarri bat aurkezten, laburtzen eta kritikoki komentatzen duen artikulua da. Saiakera-estiloa duen artikulu mota bat da, non egileak bere iritzi subjektiboa adieraz dezakeen. Literatura zientifikoan, erreseinak informazio garrantzitsua ematen diote ikerleari edo adituari, horiei esker, erreseina egin zaion artikulu zientifiko edo liburu hori bere intereseko edukiak, modu zientifikoan edo kalitatezkoa landu diren jakingo baitu, edo beretzat berria den informazioa ematen duen, eta bere ikerketa osatzeko, edo ikerketa berri bat antolatzeko, idazlan hori eskuratu eta irakurriko duen jakingo baitu. 

Badaude online zerbitzuak, online plataformak erreseinen bildumak partekatzeko. Haien lehen helburua, teorian behintzat, zera da, erosleek benetako esperientziak —positiboak edo negatiboak— partekatzeko espazio bat eskaintzea, eta enpresek *feedback* hori erabili ahal izatea zerbitzuak hobetzeko.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerilynn Prior

**Jerilynn C. Prior** (Ameriketako Estatu Batuak, 1943) endokrinologo eta mediku da, hilekoaren zikloak eta progesterona bezalako hormonek emakumeen osasunean dituzten eraginetan espezializatua. Perimenopausia eta menopausiaren ikerketa eta arretan aitzindaria da. 

## Biografia 
Jerilynn Prior Alaskako herri arrantzale indigena txiki batean hazi zen. Erizain baten lana ikusita, inspiratu eta medikuntzara hurbildu zen. Ohoreekin graduatu zen, eta 1969an amaitu zuen medikuntzako masterra. Mediku gisa, Bostonen hasi zen lanean eta ondoren, AEB osoko hainbat estatutan lan egin zuen. 1984an Kanadako herritar bihurtu zen, eta egun Vancouverren bizi da.

2009tik praktika klinikotik erretiratuta dago baina irakaslea eta ikertzailea da Columbia Britainiarreko Unibertsitatean. Hilekoaren Zikloa eta Obulazioa Ikertzeko Zentroaren (CeMCOR) sortzaile eta zuzendari zientifikoa, Kanadako Osteoporosiaren Zentro Anitzeko (CaMOS) BC Zentroaren zuzendaria, eta Hilekoaren Zikloa Ikertzeko Elkarteko presidente izandakoa.

## Ekarpen zientifikoa 
Emakumeak biologikoki apalagoak direnaren aurreiritziaren aurka egin du bere lan zientifikoaren bidez. Prior-en arabera, emakumeek tratamendu seguruak, egokiak eta beren gorputza ulertzeko bitartekoak izan behar dituzte, gizonek egiten duten modu berean. 

Hilekoaren aldakortasun fisiologikoen ondorioz, emakumeak ikerketatik baztertuak izan dira, baina Prior-en arabera, gizonek ezin dituzte emakumeak behar bezala ordezkatu, desberdintasun fisiologikoak direla eta. Bazterketa zientifikoaren ondorioz, gaur egun emakumeek ez dute esku-hartze zehatzei buruzko informazio zehatzik. 2014an egindako ikerketa batean, menopausiaren ondoriozko beroaldiak eta gaueko izerdiak progesteronarekin murrizten zirela demostratu zuen, tratamanduaren eraginkortasuna erakutsiz. Gainera, progesteronak osasunerako eragin kaltegarriak zituela adierazten zuten ikerketen emaitzak puztuta zeudela ondorioztatu zuen.

Antisorgailu hormonal konbinatua edo 'pilulari' buruzko ikerketa zabala egin du ere. Zehazki, pilula gaztetatik erabiltzeak ugalketa-osasunean eragin ezkorrak izan ditzakeela iradokitzen duten ebidentziak aurkitu ditu. Pilula gaztetatik hartzen zuten emakumeen artean, obulutegiko erreserba txikiagoa zutela ikusi zuen, baita denbora gehiago behar zutela lehen haur bat sortzeko. Prior-en arabera, urteak behar direla obulazio erregular bat garatzeko eta beste tratamendu batzuen alde egiten du.

## Sariak eta Aitortzak 
* 2002an, Columbia Britainiarreko Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Ikerketa Medikoko Irakasle Gorenaren Saria jaso zuen. 
* 2006ko Independent Publishers Book Awards sarietan finalista izan zen, ''Estrogeno's* *Storm Season'' eleberriagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tigist Ketema

**Tigist Ketema Tebo** (Etiopia, 1998ko irailaren 15a) etiopiar atleta da. 2023an, Dubain emakume batek inoizko lehen maratoiko denborarik azkarrena egin zuen.

## Ibilbidea 
Ketemak brontzezko domina lortu zuen 20 urtez azpiko Munduko Txapelketan, Bydgoszczen, 2016an, 800 metrotik gora altueran. 2016an txapeldun nazionala izan zen distantzia horretan, eta 2017ko ekainean urrea irabazi zuen Afrikako 20 urtez azpiko atletismo txapelketetan, Tilimsenen (Aljeria).

Ketemak Etiopiako Lasterketa Handia irabazi zuen 10 kilometroko lasterketan, Addis Abeban, 2022ko azaroan. 2023ko ekainaren 9an, Faith Kipyegonentzat taupada-eragile gisa jardun zuen, munduko errekorra hautsi baitzuen 5.000 metrotik gora, Diamanteen Ligako bileran, Parisen.

2024ko urtarrilaren 7an, 2024ko Dubaiko Maratoia irabazi zuen, lasterketa 2:16:07an amaituz. Emakume batek inoiz egin duen debuteko maratoirik azkarrena izan zen. 2024ko irailean, Ketemak Berlingo Maratoia irabazi zuen 2:16:42ko denborarekin; hau da, Berlingo Maratoiko hirugarren denborarik azkarrena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maximo Agirre

**Maximo Agirre Ugarte** (Bilbo, Bizkaia, 1791ko maiatzaren 29a - Abandoko elizatea, 1863ko martxoaren 22a) bizkaitar merkatari eta politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
Manuel Agirre eta Francisca Antonia Ugarteren semea. 

Frantzian eta Ingalaterran hezia, Estatu Batuetako lehenengo kontsula izan zen. Enpresa munduarekin oso lotua, literatura klasikoan aditua zen. Sociedad Bilbaina elkartearen sortzaile eta lehen presidentea izan zen.

Bere merkataritza-etxea sortu zuen eta inbertsioak dibertsifikatu zituen, zerealekin eta haien eraldaketarekin lotutako industrian batez ere. Trenbideetan ere inbertitu zuen. Compañía de Seguros Marítimos el Lloyd Vascongado (1848), Banco de Bilbao (1856) eta Sociedad Bilbaína General de Crédito (1861) konpainien sorreran parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rochefort gazta

**Rochefort** Namur probintziako (Valonia eskualdea, Belgika) Rochefort abadiako Zistertar Ordenako monjeek egindako gaztaren izena da.

Como muchas otras abadías, no sólo es conocida por su cerveza. Su queso se produce fuera de los muros de la abadía, en unas instalaciones separadas. Cuenta con la última tecnología y se sitúa en un parque empresarial cercano.

## Gazta 
Beste abadia asko bezala, ez da soilik bere garagardoagatik ezaguna. Bere gazta abadiaren hormetatik kanpo ekoizten da, instalazio bereizi batzuetan. Punta-puntako teknologia du eta gertuko enpresa-parke batean kokatzen da.

Gaztaren errezeta monjeena izan arren –1999an berreskuratu zuten–, gazta ekoizpena gaur egun *Beurrerie Mathot-SOFRA* enpresak egiten du, gurina eta gazta ekoizten dituen Belgikako enpresa handienetako batek. Gaztak bigunak dira, erdionduak, eta mota askotan daude eskuragarri.

Gazta guztiak pasta bigunekoak dira, garagardotan garbituak. Era berean, azido laktikoan (medorean) dagoen bakterio bat duen gatz-disoluzio batean murgiltzen dira; prozesu horrek zaporea eta kolore horixka gorritzen laguntzen du. Hilabete batetik hiru hilabetera sendatzen da gazta, eta gaztagile maisuak bi egunetik behin emango dio buelta. Ontze-prozesuan, upeltegietako tenperatura eta hezetasun konstantean, gaztaren barrualdea krematsu bihurtzen da, eta kanpoko azala osatzen joaten da. Azkenik, gatzunean garbitzen da.

## Barietateak 
Gaur egun, bost barietate merkaturatzen dira:

* Rochefort intxaurrekin
* *Rochefort Tradition*
* Rocheforta Ouessant-eko algekin
* Rochefort erdiondua
* Rocheforta albakarekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rochefort gaztaren fabrikazioa
Juan Jose Lama

**Juan Jose Lama Arandia** (Bilbo, 1777ko abenduaren 24a - 1847 edo 1848) bizkaitar merkatari eta politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
Enrique Lama eta María Antonia Arandiaren semea. Liberala, 1838an alkate izendatu zuten eta bere agintaldian prostituzioaren kontra egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Man of Tai Chi

20
***Man of Tai Chi***, , 2013ko Keanu Reeves estatubatuarrak zuzendu eta antzeztutako arte borroketako film bat da. Keanu Reevesez gain, Tiger Chen, Iko Uwais, Karen Mok, Yu Hai, Ye Qing eta Simon Yam aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Tigre Chen Linhu (Tiger Chen) antzinako borroka arteetako ikasle gazteari aukera ekonomiko bikainak eskeintzen zaizkion erresuma baten ateak ireki dizkiote, baina horrek bere printzio moralak ahultzeko kinkan jarriko du.

## Aktoreak 
* Keanu Reeves: Donaka Mark, the film's main antagonist
* Tiger Chen: Tiger Chen Linhu
* Karen Mok: Sun Jing Shi
* Yu Hai: Yang maisua
* Ye Qing: Qing Sha
* Simon Yam: Wong superintendentea
* Sam Lee: Tak Ming
* Michael Tong: Yuan polizia
* Iko Uwais: Gilang Sanjaya
* Silvio Simac: Uri Romanov
* Yoo Seung-jun: Chi Tak
* Yuen Woo-ping: Borroka arteetako gizona (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Cornelio Palacio

**Cornelio Cipriano Palacio Lantzagorta** (Gordexola, 1788ko irailaren 15a -Bilbo, 1854ko otsailaren 26a) bizkaitar bankari eta politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
1821ean Galdakaon egoitza zuen zutabe ibiltariko milizianoa izan zen. 1835. urtean, Banco de San Pabloren erregidore izendatu zuen. 1841ean, Martín Zurbano brigadierrak berriro erregidore izendatu zuen. 1842ko urtarrilean izendatu zuten Bilboko alkate, eta 1842ko abendura arte egon zen bertan. Bilboko Udaleko hainbat batzordetan parte hartu zuen: Bizkaia Ikastetxeko mailegu-emaileen komisionatua 1847an; Plaza Barriko Bigarren Enpresako diruzaina 1847an; eta 1850ean, Isabel II.aren zubiko akziodunen diruzaina. 1818an Ceferina Sebastiana Muruaga Ametzaga ezkondu zen. Harreman horren ondorioz, beste seme-alaba batzuen artean, Encarnación Venancia Palacio Muruaga izan zuten, Domingo Epaltza enpresaburu eta politikari abertzalearekin ezkonduko zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felix Agirre

**Felix Agirre Laurencin** (Santander, 1807 -Bilbo, 1871ko urriaren 4a) bizkaitar merkatari eta politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
Familia Arrigorriagakoa bazen ere, bere gurasoak eta aiton-amonak negozioak izan zituzten Santanderren. Ikasi ondoren, "Aguirre Hermanos" familia-enpresan sartu zen.

Liberala, Lehen Karlistaldian armadan sartu zen. 1841eko urrian, Martin Zurbano Bilbon O'Donnellen altxamendua itzaltzeko sartu zenean, Eulogio Larrinaga alkatea kargutik kendu eta Felix Agirre izendatu zuen haren ordezko. 1868ko urritik 1871ko urrira bitartean berriro alkate, herrikoi edo konstituzional izan zen. Agintaldi horretan, Bilboko jurisdikzio-zabalkundearen prozesua gertatu zen: Abando eta Begoña hiribilduari atxiki (1870), San Anton zubia altxatu zen, Larrinagako kartzela eraiki, etab.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inchydoney

**Inchydoney**, , Irlandako hego-mendebaldeko kostaldean dagoen uhartetxo eta hondartza bat da, Cork konderrian. West Cork eskualdean dago.

Uhartetxoa lur lehorretik bi bide bitartez lotua dago. Bertatik hurbilen dagoen udalerria Clonakilty da.

Hondartza honek bandera urdina du.
Magnus Hirschfeld

**Magnus Hirschfeld** (Kolberg, gaur egun Kołobrzeg, Prusia, 14 de mayo de 1868ko maiatzaren 14a - 1935eko maiatzaren 14a) mediku eta sexologo aleman ospetsua izan zen. Giza eskubideen defentsan benetako aitzindaria izan zen, bereziki LGBT pertsonen aldeko lanean. Pentsalari erabat humanista izan zen. Bere bizitza eman zuen giza sexualitatea ulertzen eta mundu bidezkoago baten alde borrokatzen, pertsona guztiak duintasunez eta askatasunez bizi ahal izateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala. 
* :Magnus Hirschfelden sexologiari buruzko artxiboak.
Juan Etxebarria La Llana

**Juan Etxebarria La Llana** (Bilbo, 1803ko abenduaren 27a - *ib.*, 1881eko martxoaren 5a) bizkaitar merkatari eta politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
Isidoro Jose Etxebarria eta Ramona Salvadora La Llanaren semea. 

Bilboko merkatari ospetsu hau bakailaoaren inportazioarekin lotuta egon zen. Era berean, tokiko, herrialdeko eta estatuko kudeaketa politiko-administratiboan parte hartu zuen. 1843an Bilboko lehenengo alkatea izan zen eta 1846an bigarren alkatea; 1854an Bizkaiko Batzar Nagusietan Barakaldoko ahalduna, Celestino Retuerto herriko alkatearekin batera; 1847-52 eta 1860-63 urteetan Bilboko barrutiko diputatu probintziala; 1854tik 1856ra bitartean oinaztar bandoko diputatu nagusia; 1854 eta 1855ean korrejidorea, 1872an senataria eta 1873an Batzar Nazionaleko kidea. Barakaldon Munoa jauregia eraiki zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colón antzokia (Coruña)

**Colón antzokia**, galizieraz eta gaztelaniaz *Teatro Colón*, Espainiako Coruña hirian dagoen antzoki bat da, Galiziako Coruñako probintzian.

1948an Jacobo Rodríguez-Losada Trulock arkitektoaren diseinua jarraituz eraiki eta 2002an zaharberritua izan zen.

## Kanpo loturak 
* Webgunea ofiziala
Santiago Maria Inguntza

**Santiago Maria Inguntza Zamakola** (Dima, 1787 -Bilbo, 1869ko urtarrilaren 27a) bizkaitar enpresaburu eta politikaria izan zen, bitan Bilboko alkatea izandakoa.

hainbat negozio komertzialetan aritu zen, José Antonio Ybarrarekin kolaboratu zuen eta, bere eragina eta bolumen finantzarioa handitu ahal izan zituen, itsas negozioan espezializatuz.

Horrez gain, 1857an Banco de Bilbaoren sortzaileetako bat izan zen, eta, aurreko urtetik, Bilbo eta Tutera lotzeko trenbidearen batzordeko lehendakaria izan zen. Sociedad Bilbainako presidentea ere izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Upton gaztelua

**Upton gaztelua**, Ipar Irlandako Templepatrick herrian dagoen gaztelu bat da, Antrim konderrian. Belfast hiritik 12 kilometro ipar-mendebaldea dago.

## Historia 
Jatorriz, bertan XIII. mendean Ospitaleko Zaldunek gotortutako prioretxe bat zegoen. 1610 aldea eraikia izan eta Ulsterko kolonizazioan Norton familiaren gotorlekua izan zen. 

1870ko hamarkadan Robert Adam eskoziar arkitektoak neoklasiko estiloaz eraldatu zuen.
Done Jakue eliza (Coruña)

**Done Jakue eliza**, , Espainiako Coruña hirian dagoen eliza katoliko era erromaniko bat da, Galiziako Coruñako probintzian. 

XII. mendearen erdialdean eraikia eta 1972ko abuztuaren 18an Monumentu aHistoriko izendatua izan zen.
Pedro Jane

**Pedro Manuel Jane Otxoa de Ametzaga** (Bilbo, 1802ko maiatzaren 19a - XIX. mendea) bizkaitar politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
Manuel Claudio Jane eta Basilia Otxoa de Ametzagaren semea. 

Hirurteko Liberalean erregimen konstituzionala defendatu zuen. 1823an absolutistek lortutako garaipenaren ondorioz, Ingalaterrara erbesteratu zen eta, geroago, Parisera. 1833ko azaroan, karlistak herritik bota zituztenean, Bilboko Udaleko sindiko izendatu zuten. 1841ean, ganboatarren aldeko Bizkaiko ahaldun nagusia zela, aktiboki parte hartu zuen Esparteroren aurkako jazarraldi liberal moderatuan. Bere porrotaren aurrean, erbesteratzeari ekin zion. Pedro Jane 1852ko urtarrilaren 1etik 1854ko urriaren 1era izan zen alkate, ofizialki, baina 1854ko ekainaren 8tik Bilboko Udaletik alde egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Adan de Iartza

**Carlos Antonio Florencio Vicente Adan de Iartza Zenika** (Bilbo, 1812 - 1863ko maiatzaren 8a) bizkaitar politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
Fernando Adan de Iartza eta Ramona Zenikaren semea, baso-ingeniaritza ikasi zuen eta, ideologikoki, liberal foruzalea izan zen.

1839ko abenduan Mendexako ahalduna izan zen Batzar Nagusietan. Bigarren diputatu hautatua 1846 eta 1854an. Azken urte honetako uztailaren 31n, korrejidore izendatua izan zen Juan Etxebarria La Llana ordezkatu zuen Ahaldun Nagusi gisa.

Baldomero Espartero boteretik kendu ondoren, 1843ko abenduan Bizkaiko diputatu hautatu zuten, Markinatik. 1845ean Udalen Legea berrezarri zuen Unión Liberaleko gobernuak 1856an, eta Bilboko alkate izendatu zuten Adan de Iartza.

1857ko martxoaren 12tik 1858ko abenduaren 31ra berriro alkatetza eskuratu zuen. Bere agintaldian, Bilbo-Tutera trenbide-proiektua onartu zuten, bai eta itsasadarra bideratzeko proiektua ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gladys Casely-Hayford

**Gladys May Casely-Hayford**, **Aquah Laluah** izenez ere ezaguna, (Axim, Urre Kosta Britainiarra, 1904ko maiatzaren 11 – Akkra, 1950eko urria) sierraleonar idazlea izan zen, krio hizkuntzan idatzi zuen lehen egilea.

## Bizitza 
Gladys 1904ko maiatzaren 11n jaio zen Urre Kostako  Axim herriko Casely-Hayford familian. Haurra zela, Aquah Laluah izena erabili zuen garaian, irakurle amorratua zen, zazpi urterekin Charles Kingsleyren *Heroes* liburua ezagutu zuena. Gaztetatik abesten, dantzatzen eta poesia idazten zekien. Ingelesa, kreolea eta fantera (bere aitaren hizkuntza) menderatzen zituen. Lehen eta bigarren mailako ikasketak Urre Kostan egin zituen, besteak beste, Galesko Colwyn Bay herriko Penrhos Collegen. Gero Berlingo jazz banda batekin bidaiatu zuen dantzari gisa.

1936 inguruan Arthur Hunterrekin ezkondu zen, eta 1940an Kobina semea izan zuen. Garrantzi handia eman zion bere jatorri afrikarrari, eta bere belztasuna ohoratu zuen *Rejoice* eta *Nativity* poemetan, besteak beste. Bizitzan zehar poema asko argitaratu ez bazituen ere, 1960ko hamarkadan bere poema asko antologizatu ziren. *Nativity* (1927), *The Servant Girl* (1941) eta *Creation* (1926) bezalako poemak antologia askotan argitaratu dira. Harlemgo Pizkundeko idazleek bere obra goraipatu zuten.

Gladys May Casely-Hayford bere bizitzaren zati handi bat Freetownen (Sierra Leona) bizi izan zen. Geroago Akkrara joan zen bizitzera, bere aitaren familia bizi zen hirira, eta han hil zen 1950eko urrian ur beltzen sukarraren ondorioz.

## Lanak 
* ''Take'Um So'' (1948)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
99 Hudson Street

**99 Hudson Street**, AEBetako Jersey City hirian dagoen etxe orratz bat da, New Jersey estatuan.

2016-2020 artean eraiki zen eta 274 metro eta 79 solairuko garaiera du.
8 Bishopsgate

**8 Bishops Gate**, Erresuma Batuko Londres hiriburuan dagoen etxe orratz bat da, Londres Hiria barrutian.

2019-2023 artean eraiki zen eta 204 metro eta 51 solairuko garaiera du.
111 Huntington Avenue

**111 Huntington Avenue**, AEBetako Boston hirian dagoen etxe orratz bat da, Massachusetts estatuan.

2002an eraiki zen eta 169 metro eta 36 solairuko garaiera du.
Copley Square

**Copley Square**, AEBetako Boston hirian dagoen plaza publiko bat da, Massachusetts estatuan.

1883an eraiki zen eta John Sigleton Copley anglo-estatubatuar margolariaren omenezko izena darama.
Luasa Batungile

**Luasa Batungile** (1967ko irailaren 17a) atleta da. Kongoko Errepublika Demokratikoa ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noelly Mankatu Bibiche

**Noelly Mankatu Bibiche** (2008ko azaroaren 25a) atleta da. Kongoko Errepublika Demokratikoa ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dikanda Diba

**Dikanda Diba** (1966ko urriaren 10a) atleta da. Kongoko Errepublika Demokratikoa ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eulogio Larrinaga

**Eulogio Larrinaga Abarrategi** (Bilbo, 1800eko martxoaren 12a - XIX. mendea) bizkaitar politikaria izan zen, Bilboko alkatea izandakoa.

## Bizitza 
Joaquín Vicente Larrinaga militarraren eta Maria Nikolasa Abarrategiren semea. Ideologikoki liberal foruzalea, “Asociación de Propietarios de Vizcaya” elkarteko kidea izan zen.

Baldomero Esparteroaren aurkako matxinadan parte hartu zuen 1841eko urriaren 5ean, Bizkaiko Aldundiko bigarren diputatu kargua hartu zuenean, eta, aldi berean, Bilboko alkate arrunta izan zen. Konspiratu zuten pertsonen multzo nabarmeneko kidea izan zen, eta ireki zitzaien auzian, garrote bidezko heriotza-zigorra eta 100.000 errealeko isuna ezarri zizkioten. Dirudienez, erbesteratu zen, izan ere, 1843ko uztailean Espartero Gobernutik kendu zuten, eta altxatuek 1841eko urriko Udala berrezartzea proposatu zutenean, Vicente Antsotegi bigarren alkatea bakarrik deitu zuten, Eulogio Larrinagaren ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enedina Lloris Camps

**Enedina Lloris** **Camps** (Alfara del Patriarca, Valentzia Erkidegoa, 1957) sopranoa da.

## Bizitza 
Lloris Camps Alfara del Patriarkan jaio zen, baina ondoko Godella herrian hazi, biak Valentziako Horta Nord eskualdean. Valentziako Goi Mailako Musika Kontserbatorioan egin zituen kantu-ikasketak, eta Valentziako Unibertsitatean irakasle-ikasketak. Milango Teatro alla Scalako hobekuntza zentroan osatu zuen bere musika prestakuntza, Luciano Silvestri eta Giulietta Simionatoren zuzendaritzapean. 

### Lan ibilbidea 
Toti dal Montea Italia eta Francesc Viñas nazioarteko kantu lehiaketa irabazi zuen Bartzelonan, eta 1983 urtearen bukaeran Trevison debutatu zuen *Il matrimonio segreto* lanarekin eta gero Sabadellen *Lucia di Lamermoor* lanarekin. Berehala, bere nazioarteko ibilbidea hasi zuen antzoki nagusietan zehar: Lisboa, Hamburgo, Genoa, Berlin, Bonn, Marseilla, Paris, New Yorkeko Carnegie Hall, Japonia, etab., eta Espainiako antzoki askotan, non publikoaren eta kritikaren arrakasta handiak lortu zituen, bereziki Bartzelonako Liceo Antzoki Handiari, Madrilgo Errege Antzokian eta Zarzuela antzokian.

Izen handiko abeslariekin jardun du: Plácido Domingo, Alfredo Kraus, Josep Carreras, Sesto Bruscantini, José van Dam, Rocwel Blacke, Ernesto Palacio, Enzo Dara, Lella Cuberli, Joan Pons eta Marilyn Horne. Beste genero batzuk ere landu ditu, hala nola errezitala, oratoria eta zarzuela. Osasun arazoak tarteko, agertokietatik erretiratu eta irakaskuntzan jardun zuen, eta sarritan nazioarteko kantu lehiaketetan epaimahaikide izan ohi da. Valentziako Unibertsitateko Musika Jardueren Patronatuko Kultura Consell Valencià-ko eta Zuzendaritza Batzordeko kidea izan da, eta ESMUCeko irakasleen artean dago sortu zenetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paulina Porizkova

**Paulina Porizkova**, sortzez **Pavlína Pořízková** (Prostějov, Txekiar Errepublika, 1965eko apirilaren 9a) modeloa eta aktorea da, jatorriz suediarra eta estatubatuarra.

## Bizitza 
### Haurtzaroa eta gaztaroa 
ezkerrera|thumb|288x288px|Pavlína Podvízkova 2014an.
1968 urtean Varsoviako Itunaren inbasiotik ihesi, gurasoak, Jirí eta Anna, Suediako Lund hirira joan ziren. Paulina Txekoslovakian jaio zen. Alaba amonaren zaintzapean utzi zuten, beranduago bere bila joan zitezkeelakoan. Baina agintariek ez zuten hori onartu eta Paulinaren aldeko borroka Suediako prentsak zabaldu zuen, nolabaiteko ospea bilakatuz. Olof Palme politikari suediarrak zuzendutako nazioarteko presio politikoari esker, zazpi urteren ostean, berriro elkartu ahal izan zen Porizkova familia, erreskate-saiakera batek porrot egin eta polizia nazionalak ama atxilotu ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Paulina Porizkova FMD-databaseren profila  artxibatu zen . (Ingelesez)
*
Nikolaos Triantafyllakos

**Nikolaos Triantafyllakos** (; Tripoli, 1855eko azaroaren 8a – Atenas, 1939ko irailaren 16a) greziar politikaria izan zen, Greziako lehen ministroa 1922ko abuztutik irailera.

Parlamentuko diputatua izan zen Akadiako prefekturaren izenean. 1922an egoera politikoa okertu egin zen Atenasen Greko-Turkiar Gerran. Petros Protopapadakisen gobernuak abuztuaren 28an dimititu zuen eta Jurgi I.a Greziakoa erregeak Nikolaos Kalogeropoulosi agindu zion gobernua osatzea. Honek porrot egin zuen bi eguneko negoziazioen ondoren, eta Nikolaos Triantafyllakosek zailtasunekin lortu zuen gobernua osatzea.

Bitartean, lege martziala ezarri zen Tesalonikan 8.000 soldadu matxinatu ondoren eta haiek erregearen abdikazioa eta bi lehen ministro ohien atxiloketa eskatu ondoren. Matxinada areagotu egin zen, Asia Txikitik ebakuatutako soldaduak batu zitzaizkionean. Hauek Stylianos Gonatasek zuzendutako batzorde iraultzaile bat osatu zuten. Matxinoek erregearen abdikazioa, gobernuaren dimisioa, gobernuaren desegitea eta hauteskundeak egitea eskatu zuten. Irailaren 16an erregeak abdikatu egin zuen eta Triantafyllakosek dimisioa eman zuen.
Jane Randall

**Jane Elizabeth Randall** (Baltimore, Maryland, AEB, 1990eko abuztuaren 28a) modelo ohia eta politika-iruzkingilea da. Ezaguna egin zen ''America's Next Top Model* telerrealitate saioko 15. zikloan parte hartzeagatik, non berdinduta, hirugarren postuan amaitu zuen. Gero, New Jerseyko politika-komentarista jardun du.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Randall Maryland estatuko Baltimore herrian jaio zen, eta gurasoak Bill eta Carol Randall izan ziren.  2008an Roland Park Country Schoolen graduatu zen. 2013an, Princetongo Unibertsitatean graduatu zen, historiako titulu batekin. Modelatzen hasi baino lehen, The Tigers, Princetongo unibertsitate taldeko lacrosse taldeko atezaina izan zen. Joko hori Kanadako amerindiarren joko batean oinarritzen den talde kirola da. Randallek 1.75 metroko altuera du.

### Lan ibilbidea 
#### *America's Next Top Model* 
2010ean, *America's Next Top* *Model* telerrealitate saioko 15. zikloan agertu zen Randall, beste 13 lehiakiderekin batera. Princetongo Unibertsitateko bigarren urteko ikaslea zen bera, eta denbora librea hartu zuen lehian aritzeko. Nahiz eta bera ez izan ikuskizuneko lehen faboritoetako bat, nabaritu zen hobekuntza nabarmena erakutsi zuela lehian zehar. Azkenean, lau onenen artean sartzea lortu zuen, Ann Ward, Chelsey Hersley eta Kayla Ferrel lehiakideekin batera. Tyra Banks estatubatuar modeloak goraipatu egin zuen modelo gisa zuen ahalmen handiarengatik, baina lehiakide askok ez zuela aurkaritzat hartu nabaritu zuen. Azkenean kanporatua izan zen hirugarren postu batean Ferrelekin batera.

#### Beste lan batzuk 
*America's Next Top Model* telerrealitate saioan agertu ostean, Randallek IMG Models-ekin sinatu zuen New Yorken, Londresen eta Parisen. PARS Management enpresak ere kontratatu zuen Alemanian. Gero, modako hainbat aldizkaritan agertu zen, besteak beste, *Vogue Italia*, *Elle Mexico*, *Women's Wear Daily* eta *New York Times Style* aldizkarietan. *Vogue* Italiaren webgunean ere agertu zen. New Jerseyko politika-iruzkingilea da orain *Jersey Report-en'', Jerseyn oinarritutako Drudge Report lanaren aldaera bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Susie Ibarra

**Susie Ibarra** (Anaheim, Kalifornia, AEB, 1970eko azaroaren 15a) musikagile eta perkusionista garaikide estatubatuarra da, jazz, klasiko, world music, eta musikari indigenekin lan egin eta grabatu duena. Abangoardiako musika berrien interprete gisa egindako lanagatik ezaguna da. 2025eko Musikako Pulitzer Saria jaso zuen.

## Ibilbidea 
Bost seme-alabetatik gazteena, Ibarra Anaheimen (Kalifornia) jaio zen, eta Houstonen (Texas) hazi zen. Bere gurasoak, Bartolome eta Herminia Ibarra, Filipinetatik emigratu zuten medikuak izan ziren. Sarah Lawrence College eskolan ikasten ari zela, 1980ko hamarkadaren amaieran, Sun Ra musikariaren kontzertu bateak eragin zion. Mannes Musika Eskolan eta Goddard Collegen ere egin zituen musika ikasketak. 1989tik New Yorken bizi da.

Konpositore gisa, Ibarrak askotariko estiloak txertatzen ditu: Filipinetako kulintang delakoa, jazza, klasikoa, poesia, antzerki musikala, opera, eta musika elektronikoa. Ibarrak konpositore, antzezle, hezitzaile eta dokumentalista gisa lan egin du AEBetan, Filipinetan, eta nazioartean. Tradizio folklorikoa eta indigena abangoardiarekin nahasten dituzten lanetan interesa erakutsi du bereziki. 2004an, Ibarra Filipinetako musika indigena grabatzen hasi zen, eta 2009an Song of the Bird King sortu zuen, musika indigena eta ekologia babesten dituen erakundea.

Roberto Juan Rodríguez kubatar konpositorearekin batera Mundo Niños sortu du Ibarrak  haur elbarri, indigena, eta umezurtzei musika irakasten dien taldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.youtube.com/watch?v=Q0CTgT2_Ktg  (pasartea), Ibarraren konposizioa, bera ere jotzen ari den talde interpretazioan.
Cameron Jordan

**Cameron Tyler Jordan** (1989ko uztailaren 10ean jaioa Arizonan) Ameriketako Estatu Batuetako futbol jokalari profesionala da, defentsa postuan jokatzen duena eta gaur egun National Football Leagueko (NFL) New Orleans Saints taldean dago. Euskal Herrian 2023an egon zen eta Coyotes taldearekin egon zen. 

## Biografia 
Jordan Chandler High School-en izan zen, Arizonan, eta futbol amerikarra eta atletismoa egin zituen Chandler Wolves taldearekin. Institutuan egon ondoren, Jordan Kalifornian graduatu zen, eta Golden Bears taldean jokatu zuen. Bertako ibilbidea, 175 tackle eta 16.5 sack-ekin amaitu zuen. Beste emaitza hauek ere lortu zituen: 1 intertzeptazio, 5 pase desbideratu, 4 fumble behartu eta 5 errekuperatu, guztira 41 yarda eta 2 touchdowns.

## Ibilbidea 
**New Orleans Saints**

Jordan New Orleans Saints taldeak aukeratu zuen 2011ko drafteko lehen txandan (24. postuan). 2011ko abuztuaren 2an, lau urteko kontratua sinatu zuen, $7.7 milioigaitik.

2020ko apirilaren 6an, Cameron All-Decade taldearen 2010-2019ko lau defensive ends-etako bat izango zela iragarri zuten, J. J. Ura, Calais Campbell eta Julius Peppers.

## Estatistikak 
Iturria:https://www.pro-football-reference.com/players/J/JordCa00.htm

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Luisa Chova

**Ana Luisa Chova** (Valentzia, XX. mendea) kantu lirikoko irakaslea da.

## Bizitza 
Valentzian jaio zen, eta pianoa eta kantua ikasi zituen hiriko Goi Mailako Musika Kontserbatorioan, non Karrera Amaierako Ohorezko Saria jaso zuen. Biologia Zientzietan lizentziatu zen. Estetika eta Sormen Musikaleko masterra osatu zuen Valentziako Unibertsitatean. Carmen Martínez Lluna izan zen bere kantu- irakaslea. 

### Lan ibilbidea 
Ana Luisa Chova jarduera pedagogiko bizia garatzen hasi zen, lehenik irakasle gisa, eta urte batzuk geroago, katedradun eta Valentziako Kontserbatorioko Kantu Saileko buru gisa. Postu horretatik, Ganbera Taldeen eta Opera eta Oratorio Mintegien sorrera sustatu zuen. Ahots-teknikari eta interpretazioari buruzko eskolak ere eman izan ditu Espainia osoko goi-mailako hobekuntza-ikastaroetan, eta artista askok aipatzen dute emandako irakaskuntza euren biografien zati garrantzitsu gisa.

Valentziako Musika Jauregiko Opera Tailerraren sortzaileetako bat izan zen, eta, erretiroa hartu zuen arte, Valentziako Sofia Erregina Arte Jauregiko “Plácido Domingo” hobekuntza-zentroko irakasle-taldean jardun zuen.

Elx-eko Misterioa Zuzendaritza Patronatuko kidea izan zen eta Arte Eszenikoen eta Musikaren Institutu Nazionaleko Musika Kontseiluko kidea.

2004 urtean Egungo Opera saria jaso zuen lirikaren irakaskuntzan izandako maistratasunarengatik eta 2014 urtean Valentziako Musika Akademiak ematen duen Insigne saria, musikaren irakaskuntzan egindako lanaren aitorpen gisa.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2004an, Egungo Opera saria 
* 2014an, Insigne saria Valentziako Musika Akademiak emana

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barcelona Dragons

**Barcelona Dragons** Bartzelonan egoitza zuen futbol amerikarreko talde espainiarra izan zen, eta World League of American Football eta NFL Europan lehiatu zen 1991 eta 2003 artean.  NFLko lehiaketetan parte hartu duen futbol amerikarreko talde espainiar profesional bakarra da.

## Historia 
1991n sortua, 1995ean NFLren Europako dibisioaren sei klub sortzaileetako bat izan zen. 1991 eta 2001 artean World League of American Football eta NFL Europan lehiatu zen. [1] Urte horietan Bartzelonako Lluís Companys Estadio Olinpikoan zuen egoitza, eta bertan jokatu zituen etxeko partida guztiak. Bartzelona Dragonsen arrakastarik handiena 1997ko World Bowlaren konkista izan zen, Jon Kitna quarterback-aren eskutik. 91ko World Bowl txapelketan ere finalista izan ziren, non London Monarchsen aurka galdu zuten Wembley Stadiumen 21-0, 99ko World Bowl txapelketan Frankfurt Galaxyren aurka 38-24 galdu zuten eta 2001eko World Bowl txapelketan titulu bat eskuratzeko azken aukera izango zuten eta Berlin Thunder 24-17 galdu zuten.

2001ean akordio bat sinatu zuen Bartzelonako Futbol Klubarekin, eta talde filiala izan zen. FC Barcelona Dragons izena hartu zuen eta bere partidak Mini Estadin, FC Bartzelonaren instalazioan, jokatu zituen. Gainera, taldearen aldagelak FC Bartzelonaren armarria eta talde katalanaren koloreak gehitu zituen, klubeko zaleen sentimenduetara hurbiltzeko eta ikusleak irabazteko helburuarekin. Hala eta guztiz ere, azken bi urteetan ikusleen batez bestekoak ez zuen partida bakoitzeko 10.000 ikusle baino gehiago izan, eta NFLko Taldeen Jabeen Elkarteak frankizia Koloniara (Alemania) eramatea erabaki zuen, Cologne Centurions izenarekin. Hamabi urte horietan entrenatzaile bakarra Jack Bicknell estatubatuarra izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mijn beste vriendin Anne Frank

'''''*** () 2021eko Ben Sombogaart herbeeretar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Testuinguru historikoa 
Pelikula hau Amsterdamen dago kokatuta, Bigarren Mudu Gerraren garaian. Pelikulako protagonistak juduak direnez naziengandik ihes egitera behartuta ikusten dute euren burua. Garaiko juduak etengabeko jazarpenetatik ezkutatu behar izaten ziren. Pelikulak bi alde erakusten ditu, alderdi naziak legeak ezartzen zituzten bitarteko garaia, hauetan, gizarte juduak baztertuak eta gaizki ikusiak baziren ere, neurri batean “normaltasunez” jokatu zezaketen euren eguneroko bizitzan. Bigarren aldea naziak guztiz menderatu dituztenekoa, protagonistak kontzentrazio esparruetan daude, eta han goseak eta bizi baldintza penagarriak sortutako gaixotasunak hiltzen dituzte judu gehiengoak.

thumb|**Ana Frank nire lagun handia filmaren azalpena*'

## Filma 
Film honetan Hanna Goslarren bizitza ikus dezakegu, Anne Franken lagun minenaren bizia.  Pelikulak nazien okupazioaren aurretik Hannak eta Anak zuten harremana erakusten du. Harremana den bezalakoa adierazten du, euren gorabeherekin. Geroago ikusten da bi lagun hauen bizitza nola aldatzen den juduen aurkako jazarpenaren eraginez;  kaleko segurtasun-guardiak sahiestu behar izatea, ikasgelako egoera nola aldatzen den bizitzea, etxean ikaraturik izkutatzea... Azkenean, kontzentrazio-esparruetan bukatzen dute, bakoitza batean familia eta lagunengandik banatuta Anne ahul eta gosez hilik dagoen bitartean, Hanna liberatuko dutelarik, Anneri janaria eramateko bizia arriskatzen du.  Bere aitak eta ahizpak bitartean, ihes egiteko aukera aurkitzen dute, baina euren alabak Anneri janaria eramango dionez, ez da eurekin joango. Alde egin baino lehen, baina, bi nesken aita hil egiten da.

## Aktoreak 
* Aiko Beemsterboer: Anne Frank
* Josephine Arendsen: Hanneli Goslar
* Stefan de Walle: Otto Frank
* Zsolt Trill : Fritz
* Björn Freiberg: Bruno ofizierra

## Ondorioak 
Adiskidetasunaren balioa azpimarratzen du eta egoera larrietan naturalki ateratzen zaigun biziraupen sena. Holokaustoaren krudelkeriari eta memoria historikoaren garrantziari buruzko hausnarketa sakon bat eragiten du ikuslearengan, Anna itxaropenaren ikur gisa hartu dezakegu. pelikula honen bidez, enpatiaren tolerantziaren eta bidegabekerien aldeko borroka gogora ekartzen digu. Pelikularen bukarean, filmean agertzen ez diren gertakizunak, halanola, kontzentrazio-esparrutik nola ateratzen diren, Anaren familiak bizitakoa... Idatziz adierazten dira eta hauek, jendeak bizitakoaren ondoren euren bizitza nola eraman zuten apur bat ulertzera ematen da.

## Kanpo estekak