open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eugiko meategiak

**Eugiko meategiak** Nafarroa Garaiko Eugi kontzejuan kokatutako meategiak dira, Esteribar udalerrian. Europan dagoen magnesita meategi handienetakoa da. Magnesitas Navarras enpresak kudeatzen du eta 2020an 260.000 tona erauzi ziren.

## Historia 
1940. hamarkadaren hasieran aurkitu zen Arga ibaian agertzen ziren harriak aztertu ondoren. Aurkitu zutenek *El Quint* izena eman zioten eta 1945ean Magnesitas Navarras S.A. (MAGNA) enpresa sortu zen meategia esplotatzeko baimena lortzeko. Aire zabaleko meategia da. Meategitik ateratako materiala Andoainen prozesatu zen 1951 eta 1953 artean, denbora tarte horretan Zubirin eraiki zen magnesita lortzeko lantegia.

## Geologia 
Kintoa mendialdean kokaturik dago meategia, Eugi herritik 2,5 km iparraldera. Karbonifero garaiko Namurienseko dolomiten artean txertaturik dagoen estratu bat osatzen du Eugiko magnesitak. Asturretako antiklinalaren parte da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert O'Hara Burke

'''Robert O'Hara Burke''' (1821eko maiatzaren 6a, St Clerans, Craughwell, Galway konderria - 1861eko ekainaren 28a, Cooper Creek, Hego Australia), irlandar soldadu eta polizia ofizial bat izan zen, Australian esploraketzailea izateagatik ospea bereganatu zuen.

Burke eta Willsen espedizioa egiten ari zela zendu zen, honen helburua William John Wills britainiar esploratzailearekin batera Australia hegoaldetik iparraldeko norantzan barnealdetik zeharkatzea izan zen, Victorian abiatu eta Carpentaria golkoan amaituz.
Baldur's Gate III

'''''Baldur's Gate III''''' 2023an Larian Studios belgikar enpresak garaturiko fantasiazko bideo-jokoa da. Baldur's Gate saileko hirugarren jokoa da eta Dungeons & Dragonseko Forgotten Realms unibertsoan giratuta dago. 

2020ko urriaren 6an, jokoaren aurretiazko bertsio bat atera zen, Windows, macOS eta Stadia online-zerbitzurako sarbide aurreratuko formatuan. Jokoa betan izan zen ofizialki kaleratua izan arte, 2023ko abuztuaren 3ra arte; irailaren 6a da PlayStation 5 bertsioa merkaturatzeko data. Gaur egun, edizio bat garatzen ari da Xbox Series X/S. Hala ere, Stadiarako bertsioa bertan behera geratu zen zerbitzu hori itxi ondoren.

## Jostagarritasuna 
''Baldur's Gate III* rol bideo-joko bat da, bakarka eta jokalari kooperatibo anitzekin jolasteko elementuak dituena. Jokalariek pertsonaia bat edo gehiago sortzeko eta sistemak sortutako beste pertsonaia batzuekin talde bat osatzeko aukera dute, bilbean aurrera egiteko. Txandaka, jokalariek beren pertsonaietako bat hauta dezakete eta beste jokalari batzuekin elkartu talde bat osatzeko. *Baldur's Gate* serieko aurreko emanaldietan ez bezala, *Baldur's Gate III*ak txandakako borroka-sistema bat aurkezten du, Lianen aurreko jokoetakoen antzekoa, hala nola *Divinity: Original Sin* eta *Divinity: Original Sin II*, oraingo honetan *D&D*ren 5. edizioko arauetan oinarritzen bada ere.

## Argumentua 
1492 DR urtean girotua, *Baldur's Gate II: Shadows of Amn* 120 urte baino gehiago eta *Baldur's Gate: Descent into Avernus* hilabete batzuk geroago, *Baldur's Gate III'' trama indar ilunak gora egiten ari diren testuinguru batean garatzen da. Pertsonaia jokagarria ilizidoek harrapatu dute, eta Faerûnen inbasioa hasi dute. Izaki horiek protagonistarengan ezarri dituzte, baita beste hainbat izakirengan ere, zapaburu ilizidoak, apopiloak kontrolatu eta ez-zido bihurtzeko gai diren bizkarroiak. Hala ere, eraldaketa burutu ahal izan baino lehen, dauden nautiloide ontzi hegalaria githyanki gerlariek eta hauen dragoi gorriek erasotzen dute, zenbait erresumetatik ihes eginez, Avernus barne, Bederatzi Infernuetako lehena. Gatazkan zehar, protagonistak askatzea lortzen du eta kaltetutako nabea Faerûnera eramaten du, non izartu egiten den. Parasitoa ezabatzeko modu baten bila dabilela, protagonistak hondoratzetik bizirik atera diren beste batzuekin egiten du topo: Gale giza aztia, Bihotz Iluna elizgizon erdi-elfoa, Astarion banpiro elfo pikaroa, Wyll giza sorgina eta Lae'zel githyanki gerlaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tyne zubia

**Tyne zubia**, , Ipar-ekialdeko Ingalaterran dagoen Tyne ibaia zeharkatzen duen altzairuzko zubi bat da, Tyne eta Wear konderrian. Newcastle upon Tyne eta Gateshead hiriak elkarlotzen ditu.

1925-1928 artean eraiki zen eta Mott, Hay and Anderson ingeniaritza konpainiak diseinatu zuen. 389 metro luze eta 17 metro zabal ditu.
Cerro Manquehue

**Cerro Manquehue**, maputxeraz *Mañkewe*, "Kondor-leku", Txileko Santiago hiriburuan dagoen mendi bat da. 1.638 metroko garaiera du.

Santiago haraneko mendirik garaiena da, eta Huechuraba, Lo Barnechea eta Vitacura komunekin muga egiten du. Cordón de Manquehue mendikateak dago eta bertako mendirik garaiena da.
Inglaterra hotela

**Ingalaterra hotela** Kubako hotelik zaharrena eta Habanako hotelik ezagunenetakoa da, bereziki Elmore Leonardek idatzitako *Cuba Libre* eleberrian agertzeagatik.

Prado pasealekuko 416. zenbakian dago, San Rafael eta San Miguel kaleen artean. 2019ko abenduaren 31n Marriott International taldean sartuko dela aurreikusten da, Luxury Collection Inglaterra hotela, Kubako Iraultzaz geroztik konpainia estatubatuar batek kudeatzen duen bigarren hotela izanik.

## Historia 
Hotela 1844koa da, *El Escauriza Saloon* eraiki zenean, *El Café* ere deitua, 1863an Joaquin Payreti saldu zitzaiona eta honek *El Louvre* izena eman zion. 1875ean, Payretek kafetegia saldu zuen, kalearen beste aldean antzoki bat eraikitzeko.

*El Café* eraitsi egin zuten *Gran Hotel de Inglaterra* eraikitzeko, solairu neoklasiko batzuk zituen eraikina, 1875eko abenduaren 23an ireki zena. Manuel López y González Urbanoren jabetzakoa, 1886an Francisco Villamili saldu zioten eta honek bigarren solairu bat gehitu zion.

Antonio Maceo jenerala sei hilabetez egon zen hotelean 1890ean, Winston Churchill 1895eko abenduan hartu zuen ostatu, Kubako Independentzia gerran erreportari militar gisa Kuban zegoen bitartean.

1901ean berriztatu zuten, gela bakoitzean elektrizitatea, telefonoak, komun pribatuak eta telegrafo lotura bat jarriz, eta 1914an bere azken solairua gehitu zioten, beirazko markesina ikonikoarekin batera. 1931n itxi egin zen Depresio Handiaren eraginez, eta 1939an berriro ireki zen. Solés familiarena zen, eta Candido Solés izan zen zuzendari nagusia. 1973an, 1981ean eta 1989an eraberritu zuten.

2016ko martxoaren 19an, Starwood Hotelek Starwooden The Luxury Collection-ekin bat egingo zuela iragarri zuen, eta AEBetako  Ogasunaren baimen berezia jaso zuen hura berritzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NosMan Proiektua

**NosMan proiektua** (Nosman edo Nos-Man ere idatzia) José Manuel Rodríguez Delgado fisiologo espainiarraren figuraren eta garunaren estimulazio elektronikoan egindako esperimentuen inguruko ikerketa taldea izan zen. NosMan Manipulan akronimoa da. 1998an hezi zen.

## Manifestua 
Bere manifestuan, NosManek baieztatu du urrutiko kontrol mentaleko biktimekin harremanetan dagoela. Biktima horiek beren borondatearen aurka ezarriko ziren Delgadok garatutako teknologiekin, hala nola Estimociver-ekin. CNIren eta CIAren jazarpena jasaten dutela ere esaten dute. Ez da horri buruzko frogarik aurkeztu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* #NosMan manifestua Mind Control Forum artxiboan
*Original NosMan webgunea.
* A. K. Forwooden liburua, NosMan proiektua aipatuta
Malen Dominguez Zabala

**Malen Dominguez Zabala** (Donostia, Gipuzkoa, 1997) soziologoa da.

## Ibilbidea 
Soziologian graduatua da Euskal Herriko Unibertsitatean.Ondoren, ‘Subiranotasuna Europako Herrietan’ masterra burutu zuen, eta Telesforo Monzon Euskal Herrigintza Laborategiko (TMeLab) beka batekin egin zuen ‘Euskal Herriaren ongizate eredu berri baterantz. Zeelanda Berriko ereduaren irakaspen baliagarrien ildotik’ izeneko Master Amaierako Lana.

### Iritzigile 
* Irutxuloko hitzan kolaboratzailea da eta iritzi artikuluak idazten ditu.
* NAIZ irratiko analisi mahaietako kidea da.

### Hizlari 
* 2021ean *Ongizatea ardatz, gizartearen gabezien eta erronkak* ikastaroan trinkoan hizlari jardun zuen.

### Argitalpenak 
* *XXI. menderako hizkuntza politika baten beharraz.* Jakin,  0211-495X, Zenb.. 255, 2023, or.. 11-18

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Ausartak izan, erabaki politikoak hartu eta eredu berrietan pentsatu behar dugu Mintzanet, 2022.10.21

* Elkarrizketa: Euskal herritar izatea eskubide sozialen ikuspuntutik ulertzen da  Hamaika Telebista, 2025.10.21

* Elkarrizketa: Jendarteak borondate argia du erreferendum baten bidez etorkizun politikoa erabakitzeko Berria, 2025.10.24
Konstantza Gaztelakoa eta Bartzelonakoa

**Konstantza Gaztelakoa eta Bartzelonakoa** (1136 – Paris, Frantzia, 1160ko urriaren 4a) Leongo infanta izan zen jaiotzez, eta Frantziako erregina ezkontzaz. 

## Bizitza 
Gurasoak Alfontso VII.a Gaztelako erregea eta Berengela Bartzelonakoa izan ziren.

### Ezkontza 
Luis VII.a Frantziako erregearen bigarren emaztea izan zen, Leonor Akitaniakoaren ostean. Ezkontza eta sagarapena Orleansen izan ziren 1154. urtean.

### Ondorengoak 
Alaba hauexek izan zituen:

* Margarita Frantziakoa, Vexingo kondesa (1158-1197), Henrike Gaztearekin, Henrike II.a Ingalaterrako erregearen semearekin, lehen aldiz ezkondua; seme-alabekin. Gero bigarren ezkontzan Bela III.a Hungariako erregearekin; ondorengo barik.
* Adela Frantziakoa (1160-1220), gero Vexingo kondesa. Gilen IV.a Ponthieuko kondearekin ezkondua; seme-alabekin.

### Heriotza 
Santiago de Compostelara erromesaldia egin ostean, Parisen hil zen Adela alaba erditzen ari zela. Semea izateagatik etsita, senarra hil eta handik bost aste eskasera ezkondu zen berriro.

Konstantza Saint-Deniseko basilikan lurperatu zuten, Parisen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adela Frantziakoa

**Adela Frantziakoa** edo **Alix Frantziakoa** (Frantzia, 1160ko urriaren 4a – ib., c. 1210eko hamarkada) printzesa izan zen.

## Bizitza 
Gurasoak Luis VII.a Frantziako erregearen eta haren bigarren emazte Konstantza Gaztelakoa eta Bartzelonakoa izan ziren.

### Ezkontza adostua 
1169. urtean ezkontza adostu zioten Rikardo I.a Ingalaterrakoari (Lehoi Bihotza), Henrike II.a Ingalaterrakoaren (Plantagenêt) semearekin. Azken honek Ingalaterrara joanarazi zuen bere dotea osatzen zuten lurren kargu hartzera (Aumale eta Eu konderria), baina Adela gaztea izan zenetik, Henrike II.a erregeak —senargaiaren aitak— abusatu egin zuen eta bere maitale egin zuen, ezkontza atzeratuz.

#### Ezkontza adostu berritua 
1174. urteko irailaren 21ean, Ivryko Bakearen bidez, Henrikek Luis VII.ari Adela eta bere seme Rikardo ezkontzeko promesa berritu zion. Berryko konderria izan zen bere dotea. 1177. urtean, Alexandro II.a Aita santuak esku hartu zuen, eskumikazio zigorraren pean, adostutako ezkontzan sartzeko aginduz. Henrikek bere promesa berritu zuen 1183. urteko abenduan eta 1186. urteko Garizuman, baina uko egin zion bere promesak betetzeari. Bitartean, Adelak alaba bat izan zuen Henrike II.a erregearekin, eta hau jaio eta gutxira hil zen.

#### Ekontza onartu ez 
Henrike erregea hil ostean, 1189. urteko uztailaren 6an, bere seme eta oinordeko Rikardo Lehoi Bihotzak, Adela Rouenera eraman zuen 1190. urteko otsailean, baina 1191. urtean, Filipe Augusto II.a  Frantziako erregeari ohartarazi zion ez zela bere arrebarekin ezkonduko desohorea zela eta.

### 1. ezkontza eta ondorengoak 
Rikardo Lehoi Bihotzaren anaia zen Joan Lurgabekoarekin ezkontzen saiatu ostean, Filipe Augusto erregeak 1195. urteko abuztuaren 20an ezkondu zuen Ponthieuko konde zen Gilen II.a Talvasekin (1178–1221). Neskak Eko eta Arques kondaduak eraman zituen dote gisa, eta 5.000 markoko mailegua.

Hiru seme-alaba izan zituzten:

* Jean II Poitierskoa, gazterik hila
* Maria Ponthieukoa, (? 1250 edo 1251) Simon de Dammartinekin ezkondua, Aumale eta Dammartingo kondea (?-1239) eta Ponthieu konderriko oinordekoa, bigarren aldiz ezkondu zenean Mathieu de Montmorencyrekin ezkondu zen (?-1250).
* Isabel Ponthieukoa, Espainiako abadesa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antsa Gaztelakoa (1154-1208)

**Antsa Gaztelakoa** (Toledo, 1154ko irailaren 21a – Villanueva de Sigena, Huesca, 1208ko azaroaren 9a) mezenas, Gaztelako infanta eta  izan zen (1174-1198). Errege-zigilu bat erabili zuen Aragoiko lehen erregina izan zen.

## Bizitza 
Gurasoak Alfontso VII.a Gaztelako eta haren bigarren emaztea Rikilda Poloniakoa izan ziren.

### Zigilu propioa 
Aragoiko lehen erregina izan zen errege-zigilu bat erabiltzen. Bere ezaugarriak Alfontso II.a Aragoikoak, bere senarrak, erabili zituen zigiluen antzekoak dira, eta alde banatan erreginaren irudi bat erakusten du, esku batean lis-lore bat duela, eta atzealdean beste zaldizko bat, amazona emakumeen jantziekin muntatzen. Ikonografia honek erreginak bere senarraren benetako autoritatearekin zuen harremana erakusten du.

### Mezenas 
Arteen mezenas gisa egindako lana nabarmena izan zen, izan zuen zigiluaren originaltasunean ez ezik, Aragoiko erregeen panteoi funtzioa izan zuen Santa Maria Sixenako monasterioaren fundazioan ere nabarmentzen dena. Monasterioa administratzen aktiboki parte hartu zuen, eta segur aski alarguntzean bertara erretiratu zen, eta dohaintza asko egin zizkion.

1208. urtean testatu zuen, monasterioko San Pedroren kaperan ehortz zezaten aginduz, bere bitxiak, zetazko oihal bat, Jaunaren hatzaren erlikia, Huescako, Zaragozako, Calatayudeko eta Alagoiko juduak, Calamocha eta Cambor de Pinako ondasunez gain. 1208. urteko azaroaren 6an agertu zen azken aldiz, eta data horretatik aurrera monasterioko priora eta bere seme Pedro erregea agertu ziren dohaintza batzuk egiten eta bere amak egindakoak baieztatzen.

### Ezkontza 
1174ko urtarrilaren 18an Zaragozako katedralean ezkondu zen Alfontso II.a Aragoiko erregearekin, handik aurrera *regina Aragonie, comitissa Barcinone et marchissa Provincie* bezala diplomak ebatsiz. 

### Ondorengoak 
Ezkontza horretatik jaio ziren:

* Petri II.a Aragoikoa (1178–1213),  eta Bartzelonako kondea;
* Konstantza Aragoikoa (1179–1222), enperatriza, 1198an Emeriko I.a Hungariakoarekin ezkondua eta 1210ean Federiko II. Hohenstaufen, Siziliako eta Jerusalemgo errege zen Erromatar Germaniar Enperadore Sakratuarekin;
* Alfontso (1180–1209), Proventzako kondea, Alfontso II.a izenarekin;
* Leonor Aragoikoa (1182–1226), 1202an Ramon VI.a Tolosakoarekin ezkondua:
* Antsa Aragoikoa eta Gaztelakoa (1186–1241), 1211n Ramon VII.a Tolosakoarekin ezkondua;
* Antso, gazterik hila.
* Ramon Berenger, gazterik hila.
* Fernando (1190–1249), apaiza eta abadea Montearagoiko monasterioan.
* Dulce Aragoikoa (1192–? ), moja Sixenako monasterioan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* El Periódico de Aragón (ed.). «Sancha de Castilla». Gran Enciclopedia Aragonesa. 2019ko otsailaren 11n kontsultatua. 
* 
*  Ubieto Arteta, Agustín (1972). Documentos de Sigena. Anubar Ediciones. OCLC 463177598. 

## Kanpo estekak
Prays

***Prays*** Plutellidae familiako lepidoptero generoa da. 

## Aukeratuta espezieak 

* *Prays acmonias* - Meyrick, 1914
* *Prays alpha* - Moriuti, 1977
* *Prays amblystola* - Turner, 1923 
* *Prays autocasis* - Meyrick, 1907 
* *Prays beta* - Moriuti, 1977
* *Prays caenobitella* - Hübner, 1816 
* *Prays calycias* - Meyrick, 1907 
* *Prays chrysophyllae* - Silvestri, 1915 
* *Prays cingulata* - H.L. Yu & H.H. Li, 2004
* *Prays citri* - Milliére, 1873 
* *Prays curalis* - Meyrick, 1914 
* *Prays curulis* - Meyrick, 1914 
* *Prays delta* - Moriuti, 1977
* *Prays ducalis* - Meyrick, 
* *Prays endocarpa* - Meyrick, 1919 
* *Prays endolemma* - Diakonoff, 1967 
* *Prays epsilon* - Moriuti, 1977
* *Prays erebitis* - Meyrick, 
* *Prays fraxinella* - Bjerkander, 1784 
* *Prays friesei* - Klimesch, 1992 
* *Prays fulvocanella* - Walsingham, 1907 
* *Prays gamma* - Moriuti, 1977
* *Prays ignota* - J.F.G.Clarke, 1986
* *Prays inconspicua* - H.L. Yu & H.H. Li, 2004
* *Prays inscripta* - Meyrick, 1907 
* *Prays iota* - Moriuti, 1977
* *Prays kappa* - Moriuti, 1977
* *Prays kalligraphos* - J.C. Sohn & C.S. Wu, 2011
* *Prays lambda* - Moriuti, 1977
* *Prays liophaea* - Meyrick, 1927 
* *Prays lobata* - H.L. Yu & H.H. Li, 2004
* *Prays moschettinella* - Costa, 
* *Prays nephelomima* - Meyrick, 1907 
* *Prays oleae* - Bernard, 1788 
* *Prays oliviella* - Boyer, 1837 
* *Prays omicron* - Moriuti, 1977
* *Prays parilis* - Turner, 1923 
* *Prays peperitis* - Meyrick, 1907 
* *Prays peregrina* - Agassiz, 2007
* *Prays ruficeps* - Heinemann, 1854 
* *Prays sparsipunctella* - Turati, 1924 
* *Prays stratella* - Zeller, 1877 
* *Prays sublevatella* - Viette, 1957 
* *Prays temulenta* - Meyrick, 1910 
* *Prays tineiformis* - J.C. Sohn & C.S. Wu, 2011
* *Prays tyrastis* - Meyrick, 1907 
* *Prays xeroloxa* - Meyrick, 1935 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Avenue

'''L'Avenue''' Montrealeko (Kanadako Quebec probintziako hiririk handiena) etxe orratz gunea da. Centre Bell aurrean dago, hiriaren erdialdean, Avenue des Canadiens-de-Montréal kalean, Montagne eta Drummond Street kaleen artean.

## Deskribapena 
Dorreak 350 jabekidetza ditu, beheko pisuetan hotel bat eta bulegoetarako espazio batekin. Indusketa lanak 2013ko abenduan hasi ziren eta 2017an bukatu.

50 solairu eta 184 metrorekin, hiriko seigarren eraikinik altuena bihurtu zen eta Kanadako bizitegi-dorrerik altuena Torontoko ekialdean. Solairu kopuru bera izan arren, Tour des Canadiens delakoak, kalearen beste aldean, 167 metro inguru neurtzen ditu, eta horrek esan nahi du hiriko bigarren eraikinik altuena eta zazpigarrena dela, oro har. 1992tik Montrealen eraiki den eraikinik altuena da.

## Irudiak 

Fitxategi:Lavenue19mars14.JPG|Eraikuntza 2014ko martxoan.
Fitxategi:Avenue1ersept14.jpg|Eraikuntza 2014ko irailean.
Fitxategi:Avenue25sep15.jpg|Eraikuntza 2015eko irailean.
Fitxategi:Avenue11mar16.jpg|Eraikuntza 2016ko martxoan.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala - L'Avenue
Maria Brabantekoa, enperatriza

**Maria** **Brabantekoa** (Lovaina, 1190 – ibidem, 1260ko ekainaren 14a) Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriza izan zen, Oton IV.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorearen bigarren eta azken emaztea.

## Bizitza 
### Familia 
Gurasoak Henrike I.a Brabanteko dukea eta Matilde Boulognekoa (1170-1210) izan ziren. Alaba zaharrena zen. Aitaren aldeko aitona-amonak Godofredo III.a Lovainakoa eta Margarita Limburgokoa izan ziren. Amaren aldeko aitona-amonak Mateo Alsaziakoa eta Maria Boulognekoa izan ziren.

### Lehen ezkontza 
thumb|Maria Brabantekoaren eta Oton IV.aren arteko ezkontzaren ilustrazioa.
1214ko maiatzaren 19an, Oton IV.ari agindu zioten Maria. Data horren ostean ezkondu ziren, Maastrichten. Mariak hogeita lau urte inguru zituen, eta Otonek hogeita hemeretzi inguru.

#### Germaniako erregetzaren leia 
Oton, sasoi hartan, Federiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko errege etsaiaren aurkako gerran sartua zegoen. Azken honek Siziliako erreinua ere gidatzen zuen. Federiko, Beatriz Hohenstaufengoa, Otonen lehen emaztearen, lehengusu haragizkoa zen aitaren bidez, eta Hohenstaufenen etxearen ondorengo gizonezkoa. Hohenstaufen leialek Oton enperadorea hautatzen lagundu zuten, lehen ezkontza zela eta, baina gehienek Federikori eman zioten laguntza. Ondorioz, Maria Inperio zatitu baten enperatriza zen.

1214. urteko uztailaren 27an, Otonek Filipe II.a Frantziakoaren aurka borrokatu zuen Bouvinesko guduan. Armada inperialak porrot erabakigarria jasan zuen eta atzera egin behar izan zuen. Otonek, bere indarrak ahulduta eta bere aldekoak heriotzaz zein traizioz galduta, Braunschweig eta inguruko bere ondareko lurretara erretiratu behar izan zuen Mariarekin. Federiko 1215. urteko uztailaren 5ean berriro Alemaniako errege hautatu zuten, ordukoan inolako aurkakotasun barik. Inozentzio III.a Aita santuak, aurretik Oton koroatu zuenak, bere garaipena onartu eta Federiko errege koroatu zuen 1215eko uztailaren 23an.

Maria Otonekin elkartu zen bere erretiroan. Ez zuten seme-alabarik izan.

### Bigarren ezkontza 
Maria bi urte inguru egon zen alargun. 1220. urteko uztailean, bigarren aldiz ezkondu zen, ordukoan Gilen I.a Holandako kondearekin. Gilen 1222. urteko otsailaren 4an hil zen. Maria ez zen sekula berriro ezkondu.

Guillenek gutxienez bost seme-alaba izan zituen. Genealogistek uste dute guztiak bere lehen emaztearenak zirela, Adelaida Güeldreskoarenak. Hala ere, ez dago oso argi jaiotza datak kontuan hartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johann Schneider-Ammann

**Johann Niklaus Schneider**, **Johann Schneider-Ammann** bezala ezaguna (Sumiswald, 1952ko otsailaren 18a) suitzar enpresaburu, ingeniari elektriko eta politikaria da. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 2016an.

1972an ingeniaritza elektrikoan graduatu zen ETH Zürichen eta 1977an negozio-administrazioan masterra lortu zuen INSEADen. Oerlikon-Bührle armamentu-fabrikako proiektuen zuzendaria izan zen 1978tik 1981era. 1978an Katharina Ammannekin ezkondu zen, eta 1984an bere emaztearen familiaren Ammann Group taldean hasi zen lanean. Schneider-Ammann familia Suitzako aberatsenetakoa da.

1999an Suitzako Kontseilu Nazionaleko kide hautatu zuten Bernako kantonamenduko Alderdi Erradikal Demokratikoaren hautagaitzan. 2009an Liberal Erradikal alderdi berrian sartu zen, eta 2010ean Suitzako Kontseilu Federaleko kide hautatu zuten. Bertan, Finantza saila zuzendu zuen 2018ra arte. 2016an Suitzako Konfederazioko presidente izan zen.
Château Montebello

**Château Montebello** (frantsesez *Montebello gaztelua* esan nahi du) Quebec-eko (Kanada) hotel eta resort gunea da. Erretiroa hartzeko lekuak 26.305 hektareako (65.000 akre) baso erreserba naturala eta 70 laku ditu Ottawa ibaiaren ertzean, Ottawa eta Montreal artean. 1920aren amaieran, Harold M. Saddlemire enpresaburu suitzar-estatubatuarrak orube bat erosi zuen Ottawa ibaian zehar, antzina Frantzia Berriko jaunen sistemaren parte zen lursail batean. Hotela XVII. mendeko errege frantsesek La Nouvelle France zen garaiko lehen biztanleei egindako azken lur-kontzesioetako batean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Casino de Charlevoix

**Casino de Charlevoix** Pointe-au-Pic-en dago, orain La Malbaie-ren parte dena, Quebec Hiritik (Kanada) 150 kilometro (93 milia) ekialdera. Manoir Richelieu historikoa kasinoaren ondoan dago. Charlevoix helmuga turistiko oso ezaguna da, San Lorenzo ibaiaren eta Laurentian mendien ondoan baitago. 1994ko ekainaren 24an inauguratu zen. Pointe-au-Pic-eko itsaslabarretako Manoir Richelieu-ko udako jokoen etxe zaharrean kokatu zen, turistek mende bat baino gehiagoz bisitatu zuten leku panoramikoa. Gaur egungo hotela 1928 eta 1929 artean eraiki zen, chateauesque estiloa erabiliz, John Archibald arkitektoaren diseinuarekin, 250 logelako jatorrizko egitura ordezteko (1899), sute batean suntsitu zena.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eurri

**Eurri edo Urri**, Eguesibarreko mendi txiki bat da, itsas mailaren gaineko 668 metrora iristen dena.  Arangurengo mendilerroaren iparraldean dago, Monte Chiquito eta Monte Grande/San Bartolomertik oso hurbil, ekialdean dituela. Egues eta Ibiriku kontzejuen artean dago.

Tontorrean Burdin Aroko eta Erromatar garaiko lehen uneetako herri harresitua egon zen, Urri herrixka edo aztarnategia.

Gora igotzeko ibilbidea Ibirikun has daiteke.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Donegana hotela

**Donegana hotela** (), lehen **Bingham House** izenez ezaguna, Notre-Dame eta Bonsecours kaleen ipar-mendebaldeko izkinan zegoen, Quebec-eko (Kanada) Montreal-eko Vieux-Montreal barrutiko Bonsecours merkatutik etxadi batera. Jatorriz, 1821ean egoitza pribatu gisa eraiki zen, eta gobernadore nagusien erregeordetza egoitza izan zen 1837tik 1843ra. 1843tik 1846ra Montrealeko goi eskola hartu zuen, eskolak bere instalazio propioak eraiki aurretik. Gero, Jean-Marie Doneganak erosi zuen eraikina, eta handitu egin zuen, kolonia britainiarretako hotelik handiena bilakatzeko. Europan eta Ipar Amerikan egin zen ezaguna, non bere ospea New Yorkeko Astor Houserenaren parekoa zen, edo goragokoa. Donegana 1849ko Montrealeko istiluetan erre zen.

Lekua 1850ean saldu zen eta hotela administrazio estatubatuarrak berreraiki zuen Donegana hotel berri bezala, 1870eko hamarkadara arte Daniel Gale hotelaren zuzendaritzapean aurrera egin zuena. Galek New Yorkeko egunkarietan Montrealgo hotel gisa promozionatu zuen, Estatu Batuetako ostatu onenen mailan zegoena. PC Martin agente konfederatu eta ardo-merkataria han bizi izan zen 1863 inguruan, eta Sezesio Gerraren ondoren, Jefferson Davis presidente ohiaren familiak Doneganan hartu zuen ostatu, Montrealen zegoen bitartean. 1880an bigarren hotela Hôpital Notre-Dame ospitaleak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rikilda Poloniakoa

**Rikilda** **Poloniakoa** edo **Richeza** **Poloniakoa,** **Rica Poloniakoa** zein **Rixa Poloniakoa** deitua (Wrocław, Polonia, 1140 – 1185eko ekainaren 16a) printzesa, Leongo erregina ezkontidea,  (1152-1157), Proventzako kondesa ezkontidea (1161-1166) eta Toulouseko kondesa ezkontidea (1166-1183) Alfontso VII.a Gaztelako enperadorearekin ezkontzean.

## Bizitza 
Gurasoak Vladislao II.a Poloniako Duke Handia (Erbesteratua) eta Ines Babenbergekoa izan ziren 1146. urtean aitari erbestealdian lagundu zion. 

1185. urteko ekainaren 16an hil zen.

### 1. ezkontza 
1152. urtean Alfonso VII.a Leongoarekin ezkondu zen. Alaba bat izan zuten.

* Antsa Gaztelakoa (1154-1208). 1174. urtean Zaragozan ezkondu zen Alfontso II.a Aragoikoarekin.

### 2. ezkontza 
1157. urtean bere lehen senarra hil zen, eta Rikilda berriro ezkondu zen 1161. urteko azaroaren 17an Erramun Berenger III.a Proventzakoarekin. Alaba bat izan zuten:

* Dulce II.a Probentzako kondesa

### 3. ezkontza 
1166. urtean Ramon Berenguer kondea hil zen, eta Poloniako Rikilda urte berean Ramon V.a Tolosako kondearekin ezkondu zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Del Arco y Garay, Ricardo (1954).  Instituto Jerónimo Zurita. Consejo Superior de Investigaciones Científicas., ed. *Sepulcros de la Casa Real de Castilla*. Madril. 

*  González González, Julio (1960). *El reino de Castilla en la época de Alfonso VIII*. 3 liburuki Madril: CSIC. p. 1080. 

*  Pérez González, Maurilio (1997).  Universidad de León, Secretariado de Publicaciones, ed. C*rónica del Emperador Alfonso VII.* León. ISBN 84-7719-601-X. 

*  Recuero Astray, Manuel (2003). *Alfonso VII, (1126 - 1157)*. Burgos: La Olmeda. p. 320. ISBN 84-89915-21-0. 

## Kanpo estekak 
* Poloniako Riquilda erreginaren fitxa genealogikoa. Medinaceliko Casa Ducal Fundazioa
* Riquilda erreginaren genealogia (ingelesez)
Octavia Hill

**Octavia Hill** (Wisbech, Cambridgeshire, 1838ko abenduaren 3a - Westminster Hiria, 1912ko abuztuaren 13a) Gizarte-erreformatzailea eta gizarte-langintzaren aitzindaria britaniarra izan zen, bereziki ezaguna etxebizitza politika soziala bultzatzeagatik.

## Biografia 
James Hill eta Caroline Southwood Hill-en alaba izan zen, aita sozialismo utopikoaren jarraitzailea zen eta ama Herri Hezkuntzaren aitzindarietako bat. Thomas Southwood Smith, bere aitona, Jeremy Bentham-en laguna zen eta biak izan zuten eragina Hillen pentsamenduan.

Nerabea zela, Hillek, John Ruskin eta Frederick Denison Maurice bezalako eragileekin harremandu zen, eta Samuel eta Henrietta Barnett senar-emaztearekin batera Settlement mugimenduan eragin zuen.

1856an, 18 urte zituelarik, Great Ormond kaleko *Working Men’sCollege*-eko idazkari eta irakasle izendatu zuten, hau da, gizon langileentzako eskola batean.

## Ikusi, gainera 
* Jane Addams
* Mary Richmond

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuartel-etxe

[thumb|Lasesarreko kuartel-etxea, [Barakaldon.]]

**Kuartel-etxe** bat instalazio polizial edo militar bat da, eta bertan lan egiten duten langileek leku berean beren lan profesionala eta bizitza pribatua egiten dituzte familiekin batera. Espainian, Guardia Zibilaren eta bere familiako kideen bizitegi-eraikina eta, aldi berean, polizia-geltokia bere instalazio propioekin. 

Ezaugarri horiekin leku horiek talde armatuen helburua izan dira sarritan; talde horiek ere familiak giza-ezkutu gisa erabiltzea leporatzen zieten estatuei.

## Espainian 
Espainian, Guardia Zibilak bere jarduerak egin zituen eta bizi ziren horrelako instalazioetan. Instalazio horiei «kuarteltxo» edo «kuartelilloak» deitzen zaie, batez ere herri apartatuetan egonda, txikiak direnean.

Kuartel-etxe horien sarreran esaldi hau aurki daiteke: «Guardia Zibilaren kuartel-etxea» («Casa Cuartel de la Guardia Civil») Espainiako banderarekin batera. Ondoren, «Dena aberriaren alde» ( «Todo por la Patria») leloa gehitu zen.

Instalazio horiek izan ohi ziren ETA erakundeak aukeratutako helburuetako bat; izan ere, 89 aldiz eraso zien, eta 33 pertsona hil ziren. Atentatu larrienak Zaragozako kuartel-etxekoa (1987) eta Vicekoa (Bartzelona) izan ziren, 1991n, 11 eta 9 hildako eragin baitzituzten, hurrenez hurren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Espainiako kuartel-etxeei eskainitako webgunea.
Sabine Grützmacher

**Sabine Grützmacher** (jaiotzez **Hering**; Waldbröl, 1986ko urtarrilaren 4a) alemaniar politikaria da, 90 Aliantza/Berdeak alderdiko kidea. Bundestageko kide bihurtu zen 2021eko Alemaniako hauteskunde federaletan, eta 2025era arte geratu zen kargu horretan.

## Bizitza 
Sabine Grützmacher Morsbachen hazi zen. Gizarte lanean eta gizarte hezkuntzan lizentziatu zen eta nazioarteko soziologia eta hezkuntza konparatuan masterra egin zuen Kielen, komunikabide hezkuntzan eta hezkuntza-informatikan espezializatuz.

2021eko hauteskundeetan, Oberbergischer Kreis barrutian aurkeztu zen eta hirugarren geratu zen  % 12,0rekin. Hala ere, Bundestagen sartu zen 90 Aliantza/Berdeak alderdiko kide gisa, Ipar Renania-Westfalia estatua ordezkatuz.

2021eko hauteskunde federaletan, etxebizitza merkeen eta milioi bat alokairu-etxebizitza merkeetarako finantzaketa-programaren, finantzaketa-banaketa justuaren eta lobby-erregistro baten aldeko kanpaina egin zuen. Horrez gain, datuen babesari erantzun demokratikoa ematen dion sare-politikaren, etorkizuneko belaunaldiak planifikatzen dituen politikaren eta klima-babesaren alde hitz egin zuen.

Grützmacher Europa-Union Deutschland erakunde independenteko kidea da. Gaur egun Gummersbachen bizi da eta ezkonduta dago. Pertsona autista da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urbano Garcia Alonso

**Urbano García Alonso** (Plasencia, Espainia, 1965eko otsailaren 13a) kazetaria da.

## Bizitza 
Informazio Zientzietako lizentziako ikasketak egin zituen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Karreran zehar, *El Periódico de Extremadura*n eta COPEn egin zituen praktikak, Caceresen. Karrerako azken bi urteetan, Radiocadena Españolan (gaur egungo RNE) lan egin zuen.

1989ko maiatzean, TVEko oposizioetara aurkeztu zen; eta, urte bereko irailean, han hasi zen lanean. Erredaktore lanetan hasi zen, eta geroago hainbat kargu bete zituen, aurkezle lanetan adibidez. Batez ere, Extremadurako albistegietan jardun zuen, baina musika, nekazaritza eta kirol programetan ere parte hartu zuen.

1991n, albistegietako buru izendatu zuten.

1996an, TVE Extremadurako zuzendari izendatu zuten, eta 2002ra arte egon zen kargu horretan.

2008tik 2011ra, TVEn etenaldi bat egin eta Canal Extremadura Televisión telebista katean hasi zen lanean. Han, kiroletako eta plangintzako buru izan zen, besteak beste, eta *Todo DXT* eta *Zona Champions* programak aurkeztu eta zuzendu zituen.
Canal Extremadura Televisióneko etapa amaitu ondoren, TVEra itzuli zen, albistegietako erredaktore eta aurkezle.

2012ko urritik 2017ko urriaren 19ra, RTVE Extremadurako zuzendari izan zen berriro.

2017ko urriaren 20tik 2021eko uztailaren 7ra arte, Extremadurako Ikus-entzunezko Hedabideen Korporazioko (CEXMA) zuzendari nagusia izan da, Extremadurako Juntako Gobernu Kontseiluak proposatu eta Extremadurako Legebiltzarrak onartu ondoren, aldeko 54 botorekin eta kontrako 5ekin.

Gaur egun Meridan bizi da.

## Erreferentziak
Altitude Montreal

**Altitude Montreal** 33 solairu eta 124 m-ko etxe orratza da Montrealen, Kanadako Quebec probintziako hiririk handienean. 1225 Robert Bourassa Boulevarden dago, Cathcart Streeteko izkinan, hiriaren erdialdean, Place Ville-Marieren parean.

## Deskribapena 
Altitude Montrealek luxuzko kondominioak ditu eta hotel estiloko zerbitzuak eskaintzen ditu. 2017ra arte hiriko egoitza-dorrerik altuena izan zen, baina urte hartan L'Avenue-k gainditu zuen. Dorrearen eraikuntza 2010eko maiatzaren 3an hasi zen, lehen aparkalekua zen horretan, eta 2012ko azaroan aholku arkitektonikoa gehituta osatu zen.

Altitude Montreal Jean-Pierre Lagacé Architects arkitektura estudioak diseinatu zuen, Nicolet Chartrand Knoll egiturazko ingeniariak dira, Bouthillette Parizeau ingeniari mekanikoak dira eta Nicole Vekemans-ek barnealdeen diseinua. Garatzailea Daca Group da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  .
David Ball

**David James Ball** (Chester, 1959ko maiatzaren 3a – Londres, 2025eko urriaren 22a) ingeles musikari eta ekoizlea izan zen.

Leeds Polythecnic-en ikasi zuen eta han Marc Almond ezagutu zuen. Biek 1978an *Soft Cell* musika elektronikoko taldea sortu zuten, 1984ra arte iraun zuena. Ondoren Ballek beste talde batzuetan parte hartu zuen eta Richard Norrisekin batera *The Grid* sortu zuen. Ball eta Almond 2001ean bildu ziren eta Soft Cell taldearen beste disko bat argitaratu zuten.

Ball Vicious Pink Phenomena, The Virgin Prunes eta Ornamental, Kylie Minogue, Gavin Friday eta Anni Hogan talde eta abeslarien musika ekoizlea ere izan zen.

## Diskografia 
* *In Strict Tempo* (1983), Some Bizzare, Phonogram
* *Photosynthesis* (with Jon Savage) (2016), Cold Spring
Arkitektura enpresa

eskuinera|thumb|250x250px|1940ko hamarkadako arkitektura enpresa.
**Arkitektura enpresa** arkitekto bat edo gehiago enplegatzen dituen eta arkitekturaren lanbidean jarduten duen enpresa da.

## Historia 
Arkitektoak (edo eraikitzaile maisuak) oso historia goiztiarrean existitu dira. Ezagutzen diren arkitekto zaharrenak Imhotep (K.a. 2600 inguru) eta Senemut (K.a. 1470 inguru) dira. Ez dago arkitekto hauek nola egiten zuten beren lana deskribatzen duen dokumenturik. Hala ere, nobleek bezala, arrazoizkoa da pentsatzea laguntzaileak zituztela lanean laguntzeko. Arkitekturari buruzko libururik zaharrenak, Vitruvio arkitekto erromatarraren *De architectura* liburuak, hirien, eraikinen, erlojuen eta makinen diseinua eta eraikuntza deskribatzen ditu, baina ez du arkitektoaren laguntzaileen antolaketari buruzko informaziorik ematen. Oro har, onartzen da gizateriaren historiaren zatirik handienean arkitekto gehienak aberatsak zirela, beren diru-sarrera nagusiak beste jarduera batzuetatik lortzen zituztenak eta diseinua lanaldi partzialean praktikatzen zutenak, proiektu bakoitzerako laguntzaile desberdinak erabiliz.

XIX. mendera arte ez zen arkitektura lanaldi osoko lanbide gisa praktikatzen hasi. Ameriketako Estatu Batuetan, Charles Bulfinch izan zen arkitekto profesional gisa lanaldi osoan lan egin zuen lehen pertsona. Baliteke Henry Hobson Richardson izatea bulego bat izan zuen lehenengoetako bat, eta McKim, Mead & White, arkitektura modernoaren estudio handiaren antza izan zuen lehenengoetakoa. Estatu Batuetako arkitektura-enpresa aktiborik zaharrenak Detroiteko SmithGroup eta Louisvilleko Luckett and Farley dira, biak 1853an sortuak. Erresuma Batuan, zaharrena Brierley Groom da, 1750ean Yorken sortua, munduko zaharrena ere badena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziklosarin

**Ziklosarina** edo **GE** konposatu organikoa da, C7H14FO2P formula duena organofosforoen klasekoa. Fruta usaineko likido garden sukoia da. Nerbio-agentea da, ondorioz hilgarria.

Ziklosarina G serieko nerbio-agente deiturikoen artean sailkatzen da GB (sarina), GE (somana), eta GArekin (tabuna) batera.

Ziklosarina ez da oso lurrunkorra, ondorioz, sarinak baino luzeago irauten du lurrundu gabe aplikazio-gunean.

## Egitura 
Ziklosarina fosforo-atomoan estereozentro bat du, beraz, bi enantiomero ditu: batek (*R*) konfigurazioa du, besteak (*S*) konfigurazioa. Normalean nahaste errazemiko moduan dager.
ezkerrera|thumb|Zuklosarinaren bi enantiomeroak: (*R*) eta (*S*)

## Erabilera 
Ziklosarina arma kimiko gisa erabiltzen da, eta nerbio-agente gisa sailkatuta dago. Ugaztunen nerbio-sistemaren funtzionamendu normala oztopatuz jarduten du, kolinesterasa entzima inhibituz. Ziklosarina gorputzean inhalazioz, irentsiz eta larruazalean eta begietan zehar xurgatuta sartzen da.

Nazio Batuen Erakundeak suntsipen handiko arma gisa sailkatzen du, NBEren 687 Ebazpenaren arabera. Bere ekoizpena zorrozki kontrolatua dago, eta biltegiratzea 1993ko Arma Kimikoen Hitzarmenak legez kanpo uzten du.
[thumb|[Iran|Irandar soldatua agente kimikoen kontrako maskara jantzita Irak-Iran gerran]]
Iirak-Iran gerran (1980-1989) Irakek sarina, ziklosarina eta beste agente kimiko batzuk arma gisa erabili zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aho zabalgarriko aliketak

**Aho zabalgarriko aliketak** edo **aliketa zabalgarriak** aliketa doigarri mota bat dira. Estutze-aho sendoak izaten dituzte, kirtenekiko 45 edo 60 gradu ingurukoak. Beheko aldea zenbait mailatara mugi daiteke, goiko aldearen azpiko segimendu-sekzio batean zehar irristatuz. Diseinu horren abantaila bat da aliketa tamaina askotara egokitu daitekeela barailak paralelo mantenduz eta heldulekuan heltzeko distantzia handitu gabe. Aliketa horiek askotan kirten luzeak izaten dituzte, normalean 9,5-12 hazbeteko luzerakoak, palanka egin ahal izateko.

Aho zabalgarriko aliketak tamaina handiko azkoinak eta torlojuak estutzeko, objektuak modu irregularrean eusteko eta askotariko materialak estutzeko erabiltzen dira.

## Galeria

Image:440Tongue+and+GroovePliers.JPG
Image:Klieste nastavitelne sika.jpg
Image:Multiple pliers.jpg
Image:Vandpumpetang.jpg
Image:Wasserpumpenzangenschluessel-kl.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tour Telus

**Tour Telus** Quebec (Kanada) probintziako Montreal hiriko etxe orratza da. 1960an eraiki zuten, 135,6 metroko altuera eta 34 solairu ditu. Dorrea Skidmore, Owings and Merrill arkitektura enpresaren lana da. 1962an eraiki zen, Place Ville-Marie eta Tour CIBC etxe orratzak diseinatu ziren urte berean.

630 René-Lévesque Boulevard Westen dagoen eraikinak Kanadako Telus telekomunikazio operadorearen Quebeceko egoitza hartzen du. Eraiki zenean, Canadian Industries Limited-en egoitza zen, bere lehen izena eman ziona, CIL House. Dorrea hiriko hamabigarren altuena da, 500 Place D'Armes eta Complexe Desjardins hegoaldeko dorrearen ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iragazgaizteko

**Iragazgaizteko** hormak eta paretak hezetasunaren kontra babesteko izaten den produktua da. Materialaren porositatea ezabatuz edo murriztuz, iragazketak betez eta inguruneko hezetasuna isolatuz funtzionatzen dute. Jatorri naturala edo sintetikoa, organikoa edo ez-organikoa izan dezakete. Material naturalen artean errizino-olioa nabarmentzen da eta, sintetikoen artean, petrolioa, galipota, asfaltoa edo mundruna.

Gaur egun ezagutzen ditugun iragazgaizteko kimikoak Suitzan asmatu zituen 1910ean Kaspar Winkler asmatzaile eta enpresari suitzarrak, gaur egun Sika AG enpresa dena sortu zuenak.

Eraikuntza zibilean, zimenduak, zolatak, teilatuak, lauzak, hormak, biltegiak, igerilekuak eta zisternak isolatzeko erabiltzen dituzte. Eremu horretan, hidrofugoak esaten zaie.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plutellidae

[thumb|[Beldarrak.]]

**Plutellidae** lepidopteroen familia bat da. Autore batzuek Yponomeutidaeren azpifamiliatzat jotzen dute, baina beste batzuek hiru azpifamiliatzat: Plutellinae, Praydinae eta Scythropiinae.

## Ezaugarriak 
Sitsak txikiak edo ertainak dira, eta 7 eta 55 mm arteko hegoak dituzte. Buruak, oro har, ezkata lauak izaten ditu, eta antenek, askotan, loditu egiten dira erdiko sekzioan. 
Hegoak luzeak dira, eta atzeko hegalek mehe luzeak izaten dituzte. Aurreko hegalek,  flekoen antolaketa dela eta, igitai itxura dutela ematen du. Kolore gutxikoak izaten dira, eta zenbait banda eta marka izaten dituzte. Helduak ilunabarrak eta gauekoak izaten dira. 
Larbak hostoen gainazaletik elikatzen dira eta eskeletoetara murrizten dituzte nerbioak ez jateagatik. Hainbat familiatako landareez elikatzen dira (Berberidaceae, Ericaceae, Caprifoliaceae), baina gehienek Brassicaceae (kruziferoak) jaten dute. Espezie batzuk labore-izurriteak dira, bereziki jatorri europarra duten *Plutella xylostella* espeziea eta *Prays* generokoak.

## Genero batzuk 

**Angoonopteryx* Moriuti, 1983
**Anthonympha* Moriuti, 1971
**Araeolepia* Walsingham, 1881
**Arrhetopista* Meyrick, 1936
**Automachaeris* Meyrick, 1907
**Bahrlutia* Amsel, 1935
**Cadmogenes* Meyrick, 1923
**Calliathla* Meyrick, 1931
**Charitoleuca* Meyrick, 1938
**Charixena* Meyrick, 1920
**Circoxena* Meyrick, 1916
**Conopotarsa* Meyrick, 1913
**Diastatica* Meyrick, 1938
**Diathryptica* Meyrick, 1907
**Dieda* Diakonoff, 1955
**Dolichernis* Meyrick, 1891
**Doxophyrtis* Meyrick, 1914
**Eidophasia* Stephens, 1842
**Endozestis* Meyrick, 1933
**Eudolichura* Clarke, 1965
**Genostele* Walsingham, 1900
**Gypsosaris* Meyrick, 1909
**Helenodes* Meyrick, 1913
**Hyperxena* Meyrick, 1882
**Lepocnemis* Meyrick, 1913
**Leuroperna* Clarke, 1965
**Lunakia* Klimesch, 1941
**Niphodidactis* Meyrick, 1938
**Orthenches* Meyrick, 1885
**Orthiostola* Meyrick, 1927
**Paraxenistis* Meyrick, 1919
**Phalangitis* Meyrick, 1907
**Philaustera* Meyrick, 1927
**Phylacodes* Meyrick, 1905
**Pliniaca* Busck, 1907
**Plutella* Schrank, 1802
**Prays* Hübner, 1825
**Proditrix* Dugdale, 1987
**Protosynaema* Meyrick, 1885
**Psychromnestra* Meyrick, 1924
**Rhigognostis* Zeller, 1857
**Scaeophanes* Meyrick, 1932
**Scythropia* Hubner, 1825
**Spyridarcha* Meyrick, 1913
**Stachyotis* Meyrick, 1905
**Tonza* Walker, 1864
**Tritymba* Lower, 1894
**Zarcinia* Chretien, 1915

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koipeztagailu

**Koipeztagailua** makinak eta kidekoak edo horien piezak koipeztatzeko erabiltzen den tresna edo gailua da.

## Tresnaren deskribapena 
Gorputz nagusi bat du: burdinazko hodi edo danbor bat (koipea jartzen da bertan), haren atzetik tapa bat duena, hariari doitua, eta lubrifikatzailea kontsumitzen den heinean gorantz bultzatzen duen bulkagailu bat duena. Aurrerago, eta hari bidez ere, moko bat du (irudiaren kasuan, malgua da, baina badira beste moko finko batzuk ere, terminal desberdinekin. Adibidez, labainketa-punturako (finkoak eta malguak), zorrotz, etab. Azkenik, hodiaren alboetan dagoen palankari eragiten zaio koipea puntatik atera dadin koipeztatu beharreko piezan sartzeko behar den indarrarekin. Palanka hori beherantz eragiten denean, konpresio oso handia eragiten du tutuaren edo danborraren barruan, eta potentziaz aterarazten du lubrifikatzailea. Palanka horrek 30 eta 35 gradu bitarteko desplazamendua du, gutxi gorabehera.

## Erabili beharreko lubrifikatzaileak 
Oro har, litio-koipea erabiltzen da; hala ere, antzeko trinkotasuna duten beste koipe batzuekin erabil daiteke. Ezin da lubrifikatzaile likidoekin erabili, ez baitago haientzat diseinatuta.

## Eraikuntza-materialak 
Erabat burdinaz eraikitako erreminta da, moko malgua izan ezik. Moko malgua kautxuzkoa da, eta hura estaltzen duen sare altzairuduna eta hodiaren barruan daraman kautxuzko pistoia du. Koipea gorantz eramango du langileak bultza ahala, atzeko aldean ikusten den biradera erabiliz. Gainerako tontorrak burdinazkoak izan ohi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labainketa-puntu

**Labainketa-puntua** (batzuetan fabrikatzaile estatubatuarrararen izenaren omenez **alemite** ere deitua) piezak edo zati mekanikoak koipeztatzeko erabiltzen den elementua da. Koipea edo lubrifikatzailea sartu egin behar da, baina ez da irten behar, hau da, koipeztatu zen piezaren barruan egon behar du. Piezaren materialaren zati batean kiribilduta egoten da, eta, horretarako, dagokion haria izaten du.

## Ezaugarriak 
Diseinu ia tubularrekoa da, baina zati bat giltza batek hartu eta doitu ahal izateko forma (gehienetan hexagonala) du; eta hariztatuta dagoenaren kontrako muturrean forma esferoidala du, non koipeztatzaile baten mokoa doitzen den (adibidez, koipeztagailu bat). Forma esferiko horren muturrean altzairuzko bolatxo txiki bat dago, eta piezaren barrutik erabat atera gabe, presioa egiten du kanpoalderantz, dagoen zuloan barne-malguki bat bultzatuz, lubrifikatzailea edo koipea sartu zen tokia, alegia. Hau da, gantza presiopean injektatzen zaionean, ehoziria atzerantz mugitzen da, eta lubrifikatzailea sartzen uzten du. Presioa egiteari uzten zaionean, ehoziria zuloaren kanporantz bultzatzen da (baina ezin da zulotik igaro, tamaina handixeagoa baitu), eta tapoia da.

## Erabilera 
Industria askok erabiltzen dute, baina ziurrenik gehien erabiltzen duena mota guztietako ibilgailuak fabrikatzea da; izan ere, marruskadura, desplazamendua eta errodamendua eragiten duten piezak dituztenez, etengabe koipeztatuta egon behar dute. Hala ere, mota guztietako beste makina batzuek ere erabiltzen dute. Adibidez, nekazaritzako makinak, makina-erremintak, aeronautikako piezak, makina grafikoak (inprentetan erabiltzekoak) eta abar.

## Materialak 
Oro har, labainketa-puntua brontzezkoa izaten da, eta nikeleztatuta egoten da kanpoalderako esposizioan dagoen zatian, eta eusteko bolatxoa altzairuzkoa izaten da. Baina hori ez da oztopo beste metal batzuetan egon daitezen, hala nola burdin edo beste aleazio batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dinamometro-giltza

**Dinamometro-giltza** edo **giltza dinamometrikoa** indar jakin batez torlojuak edo azkoinak estutzeko giltza berezia da. Giltza dinamometrikoa maiz erabiltzen dute automobil-tailerretan; torlojuei fabrikatzaileak gomendatutako torke emateko erabiltzen da, piezen gaintentsioak eta deformazioak saihestuz.

Giltza dinamometriko bat kazola-giltza finko bat da, beste neurri batzuetako beste kazola-giltza batzuekin truka daitekeena. Giltza horretara estutzeko momentua erregulatzen duen mekanismo bat duen beso bat akoplatzen da, eta gehiago estutzen saiatuz gero, hura eragozten duen mekanismoa salto egiten du edo nahi den baliora iritsi dela ohartarazten du. Torloju bat ez da inoiz eskuz estutu behar, baldin eta aurrez pare egokian estutu bada, eta ez da giltza dinamometrikorik erabili behar torlojuak lasaitzeko.

## Motak 
Honako dinamometro-giltza mota daude:
* Giltza dinamometriko digitala. Barruan, zirkuitu elektroniko bat eta pantaila bat, neurtutako balioak erakusten dituena. Beste funtzio batzuen artean, soinu baten bidez eta bibrazio bidez abisatzen du, aurrez doitutako estutze-momentura iristen denean. Hainbat unitatetan neur dezakezu: sistema anglosaxoia edo SI.
* Erloju-giltza dinamometrikoa. Erloju-esfera bat du, eta orratz mugikor baten bidez, neurtutako estutze-momentuaren balioa erakusten du.
* Jauzi-giltza dinamometrikoa. Kalibre baten bidez erregulatu daitekeen sistema mekaniko bat du, giltzaren tentsioa askatzen duena aurrez doitutako estutze-momentura iristen denean. Modu errepikakorrean estutze-pare jakin bat aplikatzeko erabiltzen da. Adibidez: muntaketa-kateetan, edo torloju berdin askorekin lotutako piezetan.
* Kontrol-giltza dinamometrikoa. Torke-sentsore bat du, momentua neurtzen duena. Honekin, tapoi-makinaren torke-mugagailua doitu daiteke. Adibidez: botilaratze-lerro batean, torloju-dorreak doitzeko mantentze-zerbitzuko erremintetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hodi-formako giltza

**Hodi-formako giltza** edo **tutu-erako giltza** tutu edo kazola ildaskatua duen giltza mota bat da, birarazteko azkoin edo buloi batean sartzen dena.

Hodi-formako giltzaren formarik ohikoena "trinket" edo "karraka" da; izan ere, trinket itzulgarriko mekanismo bat du, erabiltzaileari erreminta aurrera eta atzera biratzeko aukera ematen diona, hodia biratzeko, giltza kendu eta birkokatu beharrean.

Hodia trakzionatzeko beste metodo komun batzuk inpaktu-giltza pneumatikoak, giltza dinamometriko hidraulikoak, momentu-biderkatzaileak eta barrak dira. Hain ezagunak ez diren gailu hibrido batzuek eragintza karratua duten giltza-kolpeen tresnak eta inpaktu hidraulikoko giltzak dituzte (oro har, energia hidraulikoak eragiten ditu, hala nola tanke militarretan erabiltzen dena eta aplikazio asko trenbideko bagoietan).

Mihiztaduraren oinarrizko forma garaikidea hexagonala da, "6 puntu" izenekoa, alde solidoen sei aldeak elkartzen diren elkargune zorrotzei dagokienez. Mihiztadura horiek manijarekin edo trinketarekin lotzen dira, konexio karratu arra/emea duen osagarri baten bidez (dado izenekoa). Dadoen tamaina estandarrak hauek dira: , , , , 1, ,  y  hazbetetan (baliokide metrikorik gabeko nazioarteko *de facto* estandarra,  gisa gutxiago erabiltzen diren dadoekin batera, eta ANSI B107 espezifikazioetan zehaztutako 4 eta 5 zenbakidun unitate ildaskatuekin. Dadoen neurri-sorta zabal horrek dado-mota eta -tamaina ugari eskaintzen ditu azkoin eta berno txikietatik handietara egokitzeko. Bihurkin karratu batzuek alderik aldeko zulo bat dute ontzia bihurkinari eusteko (juntura torikoa eta pasagailu motakoa duen euste-eraztun bat erabiliz, edo pieza bakarreko euste-eraztun moldekatuak erabiliz), blokeo-pasagailu bat edo marruskadura-bola bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak