open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Melchior-Alphonse de Salaberry

**Melchior-Alphonse de Salaberry** (edo '''Melchior-Alphonse d'Irumberry de Salaberry'''; 1813ko maiatzaren 19a &#x2013; 1867ko martxoaren 27a) Kanadako abokatua eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Saint-Philippe-de-Laprairie-n jaio zen, Kanada Behean, 1813an, Charles-Michel d'Irumberry de Salaberryren semea, Chateauguayko guduaren heroia.

Kausa txikietarako komisario izendatu zuten 1836an. 1837an, Kanada Beheko Legegintzako Kontseilurako izendatu zuten, baina inoiz ez zuen bere eserlekua hartu Kanada Beheko Matxinada dela eta. Urte berean, tokiko milizietan teniente koronel izendatu zuten eta Patrioteek Fort Chambly harrapatzea eragotzi zuen. 1841ean, Kanadako Probintziako Batzar Legegilerako hautatua izan zen Rouvillerako. 1842an Richelieu barrutiko auzitegiko idazkari kargua onartu ondoren bere eserlekurako berriro aurkeztu behar izan zuen; hala ere, William Walkerrek garaitu zuen. 1845ean abokatuen elkargoan onartu zuten eta Robert-Shore-Milnes Bouchetterekin abokatua jardun zuen. 1847an, Montrealeko coroner laguntzaile izendatu zuten eta, 1848an, Kanada Beheko miliziaren laguntzaile nagusiaren laguntzailea izendatu zuten. Azken kargu horretan aritu zen Quebec hirian 1867an hil zen arte.

Melchior-Alphonse de Salaberry 1846an Marie-Émilie Guy-rekin ezkondu zen, Louis Guyren alabarekin. Bikotearen alaba, Hermine de Salaberry andereñoa Quebecen jaio zen, eta Quebec hirian eta Montrealen ikasi zuen. 1889an, bere Maiestate Victoria erreginarekin audientzia pribatu bat eman zioten Luisa printzesaren (geroago Argyll-eko dukesa) eskatuta. 1895eko urrian, Hermionek Charles-Michel d'Irumberry de Salaberryren monumentua inauguratu zuen, Chateauguayko gudua ospatzen duena. De Salaberry familia Sherbrooke Street 833, Montrealen bizi zen. 

## Erreferentziak 
* ''La famille d'Irumberry de Salaberry'', PG Roy (1906)

## Kanpo estekak
Lautaro Bazán Vélez

**Lautaro Bazán Vélez** (Cordoba, Argentina, 1996ko otsailaren 24a) 7ko errugbi jokalari argentinarra da, 7ko errugbi selekzioko kidea. Inflexio-erdilari postuan jokatzen du. Gaur egun, Córdoba Athletic Club taldean aritzen da.
## Ibilbidea 
### Klubak 
Bazán Velezek 5 urterekin hasi zuen bere kirol ibilbidea Club Atletico Universitarioko Unión Córdobesa de Rugbyn; gero, gazte-mailan, Córdoba Athleticera joan zen. Bere aitak sartu zituen bera eta bere anaia errugbiaren munduan.

### Nazioarteko ibilbidea 
Pumas 7s taldeko kide gisa, 2014ko Gazte Olinpiar Jokoetan, parte hartu zuen 

Gazteen selekzioan eta Argentina XV-en jokatu zuen  

2018 World Sevens-en, parte hartu zuen, San Frantziskon, Kalifornia, AEB Taldeak bosgarren postua lortu zuen, eta Lautarok 97 *koroa* lortu zituen .

2019ko Panamerikar Jokoetan parte hartu zuen taldeko partaide izan zen.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Argentinako taldearekin, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
### Gainerako lorpenak 
* Zilarrezko domina 2014ko Gazte Olinpiar Jokoetan . 
* Urrezko domina 2019ko Panamerikar Jokoetan .
## Estatistikak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucio Cinti

**Lucio Constantino Cinti** (La Plata, 2000ko otsailaren 23a), 7ko errugbian espezializatutako errugbi jokalari argentinarra da, atzelari gisa jokatzen duena. Bere jaioterriko La Plata Rugby Klubean hasi zen; 2018ko Buenos Airesko Gazte Olinpiar Jokoetan, urrezko domina lortu zuen gazteen 7ko errugbi taldeko kide izan zen. Senior taldearekin, berriz, brontzezko domina irabazi zuen 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan. 2020an, Los Pumas, Argentinako 15eko errugbi taldean sartu zen.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Argentinako taldearekin, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Klubak 
## Gainerako lorpenak 
* Urrezko domina 2018ko Buenos Airesko Gazte Olinpiar Jokoetan 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*
Alfred Kubin

**Alfred Leopold Isidor Kubin** (Litoměřice, Bohemiako Erresuma, Austria-Hungaria, 1877ko apirilaren 10a - Zwickledt, Wernstein am Innetik gertu, 1959ko abuztuaren 20a) austriar imprimatzaile, ilustratzaile eta idazlea izan zen. Sinbolismoaren eta espresionismoaren kide nabarmena izan zen.

1898an hasi zen artea ikasten, eta 1899an Munucheko Akademian sartu zen, baina ez zituen ikasketak amaitu. Max Klingerren lanak eragin zion eta arte grafikoan ere aritzea erabaki zuen. Akuatintaren teknika erabili zuen gai fantastiko eta makabroetan. 1902 eta 1910 artean olioak margotu zituen, baina ordutik tinta, akuarela eta litografia erabili zituen. 1911n Blaue Reiter taldearekin elkartu zen eta haiekin erakusketa bat egin zuen, baina 1913tik aurrera abangoardietatik aldendu zen.

Fantasia ilun, sinboliko eta espektralak izan zituen ezaugarri. Edgar Allan Poe, E. T. A. Hoffmann eta Fiodor Dostoievskiren lanak ilustratu zituen, besteak beste. 1906tik hil zen arte bizitza erretiratua bizi izan zuen. Naziek beren artea endekatutzat jo zuten.

1908an *Die andere Seite* (*Beste aldea*) eleberria idatzi zuen. Eleberria irudimenezko lurralde zapaltzaile batean kokatzen da. Giro klaustrofobikoak Franz Kafkaren eleberrien antza du.

## Iruditegia 

Der Staat by Alfred Kubin (1899-1900).jpg|*Jabetza* (1899–1900)
Jede nacht besucht uns ein traum.jpg|*Amets batek bisitatzen gaitu gauero* (1900)
The past forgotten swallowed.jpg|*Ahaztutako iragana irentsita* (1901)
The lady on the horse.jpg|*Dama zaldiz* (1901)
The last king.jpg|*Azken erregea* (1902)
The moment of birth.jpg|*Jaiotzeko unea* (1902)
Siberian fairy tale.jpg|*Siberiako maitagarrien ipuina* (1902)
Angst by Alfred Kubin.jpg|*Angst* (1903)
File:Black mass.jpg|*Meza beltza* (1905)

## Kanpo estekak
Maksim Nedasekau

**Maksim Yuryevich Nedasekau** (; 1998ko urtarrilaren 21a) altuera jauzian espezializatutako atleta bielorrusiarra da.  2020ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina izan zen.  Urrezko dominak ere irabazi zituen 2021eko Pista Estaliko Europako Txapelketan, 2019ko Europako U23ko Txapelketan eta 2017ko Europako U20ko Txapelketan .

2019an, zilarrezko domina irabazi zuen taldekako proban 2019ko Europako Jokoetan.

Bere marka pertsonalak 2,37 metro aire librean (2020ko Olinpiar Jokoak)  eta 2,37 metro pista estalian (Toruń 2021) dira.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles-René-Léonidas d'Irumberry de Salaberry

'''Charles-René-Léonidas d'Irumberry de Salaberry''' (1820ko abuztuaren 27a - 1882ko martxoaren 25a) franko kanadar miliziako ofiziala izan zen, Les Voltigeurs de Québec-eko komandante fundatzailea eta 1869–1870eko Red River matxinadan Kanadako Gobernuaren izenean negoziazioan izan zuen paperagatik nabarmendu zen funtzionarioa. Bere aita, Charles-Michel d 'Irumberry de Salaberry, Chateauguayko guduko heroia izan zen 1812ko Gerran.

Mendebaldeko Kanadarekin izan zituen lehen harremanak 1857 eta 1858an izan ziren, orduan Kanadako gobernuaren izenean Fort William-etik (Thunder Bay) Red River-eko koloniara doan errepide bat ezartzeko aukera aztertzeaz arduratu zen.

1869an Red Riverren matxinada piztu zenean, Jean-Baptiste Thibault aitarekin bidali zuten kolonoak Kanadako gobernuaren asmoei buruz lasaitzeko. Louis Rielek berehala bidali zituen Ottawara, Kanadako gobernuaren izenean negoziatzeko baimenik gabe. Matxinoak borroka uzteko konbentzitu gabe, Charles de Salaberryk eta aita Thibaultek gauzak baretzea lortu zuten.

1870eko martxoan, Charles de Salaberryk Santa aita Noël-Joseph Ritchot eskoltatu zuen Red River Koloniatik Ottawara. Alfred H. Scott eta Black epailearekin elkartuko zen bertan negoziatzeko, Sir John A. Macdonald eta George-Étienne Cartierrekin, Manitoba Kanadako konfederazioan sartzea.

Melchior-Alphonse d'Irumberry de Salaberryren anaia zen.

## Kanpo estekak
Julia Robinson

**Julia Hall Bowman Robinson** (San Luis, Misuri, 1919ko abenduaren 8a &ndash; Oakland, Kalifornia, 1985eko uztailaren 30a) estatubatuar matematikaria izan zen.

## Biografia 
Kaliforniako Unibertsitatean, Berkeleyn, egin zituen unibertsitate-ikasketak, eta 1948an doktoretza jaso zuen. 1976an, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko matematika-dibisioko kide hautatu zuten, eta kargu hori lortu zuen lehen emakumea izan zen. 1982an, Matematikako Emakumeen Elkarteak (AWM, ingelesezko siglak) Noether Konferentzia berari eskaini zion, zeren eta urteroko ekitaldi hau, matematika arloari ekarpen garrantzitsuak egin dizkioten emakumeak omentzekoa izan ohi da. 1983an, McArthur saria eman zioten, goi-mailako zientzialarien lana babesteko beka bat, milioi erdi dolarreko balioarekin. Ameriketako Matematika Elkarteko (AMS ingelesez) lehendakaria izan zen, erantzukizun hori euki zuen lehen emakumea. 

## Ekarpena 
Ezaguna da, batez ere, ekuazio diofanikoetan eta erabakigarritasunean (decidability) egindako lanagatik  Yuri Matiyasévich matematikariak Hilberten hamargarren problemaren (Matiyasévichen teorema) askaezintasuna frogatzen lagundu zuen, neurri handi batean. Hain zuzen ere, Robinson eremu horretatik (ekuazio diofanikoak eta erabakigarritasuna) bi aldiz bakarrik urrundu zen: bata, bere doktorego-tesia izan zen, matematika-problemak ebazteko eta ezinebatzizkotasunari buruzkoa; eta, bestea, jokoen teoriari egindako ekarpen garrantzitsua.

## Bizitza pertsonala 
1941ean Raphael Robinson matematikariarekin ezkondu zen. Haren ahizpa nagusia, Constance Reid, matematikari-biografo ezaguna da. Julia Leuzemiaz hil zen 65 urterekin.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Constance Reid (1997). Julia: A Life in Mathematics. Mathematical Association of America. . 
* Reuben Hersh y Vera John-Steiner (1997). Matemáticas, una historia de amor y de odio. Paidós. ISBN 978-98-9317-32-7. 

## Kanpo estekak 
* Robinsoni buruzko dokumentala
* Noether hitzaldien liburuxka
* https://mujeres.com/2018/08/16/apena-bowman-robinson-y-decimo-problema-de-hilbert/(https://mujeresconciencia.com/2018/08/16/julia-bowman-robinson-y-el-decimo-problema-de-hilbert/)
Rodrigo Etchart

**Rodrigo Etchart** (Buenos Aires, Argentina, 1994ko urtarrilaren 12a), 7ko errugbi jokalari argentinarra da, hegaleko postuan jokatzen duena. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen rugby 7 taldeko parte izan zen. Etchart 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen 7ko errugbi taldeko kide ere izan zen, eta, final laurdenetara iritsi ostean, diploma olinpikoa lortu zuen.
## Olinpiar Jokoak 
2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan diploma olinpikoa eskuratu zuen.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du Argentinako taldearekin, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Izizeko industrialdea

**Izizeko industrialdea** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Izize kontzejuko industrialde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

51 643 metro koadroko azalera du, gertuen dagoen hiritik, Izizetik, 0,45 kilometrora dago, eta Iruñetik, 69,5 kilometrora. Itsas mailatik 646 metrora dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Izize
* Galoze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Luciano González Rizzoni

**Luciano Daniel González Rizzoni** (La Rioja, Argentina, 1997ko apirilaren 10a), 7ko errugbian espezializatutako errugbi jokalari argentinarra da, hegal gisa jokatzen duena. Bere jaioterriko La Rioja Social Club-en hasi zen, eta 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen errugbi 7ko taldeko partaide izan zen. 2019ko Panamerikar Jokoetan, parte hartu, eta urrezko domina irabaziko zuen Argentinako errugbi 7 taldeko kide ere izan zen.

## Kirol ibilbidea 
Luciano González Rizzoni La Riojan (Argentina) jaio zen 1997an. 4 urterekin hasi zen errugbian jokatzen La Rioja Gizarte Klubean, non bere aitak «Rojo de La Quebrada» izenez ezagutzen den taldea entrenatu zuen. Nerabe zela, bere familia Villa General Belgranora joan zen bizitzera, Kordobako probintzian, eta, hiri horretako beste gazte batzuekin, 14 eta 15 urtez azpiko talde bat osatu zuen, Los Carpinteros de Villa General Belgrano izenekoa .

2015ean, 17 urte zituela, oraindik Villa General Belgranon bizi zela, astean hirutan Córdoba hiriburura bidaiatzen hasi zen, bere etxetik 140 kilometrora, entrenatzeko eta Club La Tabladan jokatzeko; Gaston Revol-ek ere bertan jokatzen zuen. 2017an, 20 urte zituela, Argentina 7ko errugbi taldean sartzeko deitu zioten, eta Zazpiko Munduko Zirkuituko Wellington-Sydney txapelketetan debutatu zuen. Aldi berean, bere aitaren langile gisa lan egin zuen, negozioaren *entrega-zerbitzuak* egiten.
## Olinpiar Jokoak 
Uztailaren 28an, brontzezko domina irabazi zuen 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Britainia Handiari 17-12 irabazi ostean. Argentinako taldea, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatu zen. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González, Rodrigo Isgro, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Klubak 
## Gainerako lorpenak
* Urrezko domina 2019ko Panamerikar Jokoetan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* 
* 
*
Modu minor

thumb|350x350px|La minor eskala.

Musikaren teorian, **modu minorra** deitzen zaio hiru musika-eskala ezberdinei. Hiruek komunean duten ezaugarria da lehen eta hirugarren graduaren artean tonu eta erdiko tartea dagoela. 

## Orokortasunak 
Musikaren teorian, eskala minortzat jotzen da hirugarren mailako tarte batetik tonikarekiko distantziara duen eskala. Definizio horrek hainbat eskala biltzen ditu: doriarra, frigiar, eolikoa edo minor melodikoa, etab. Eskala txikiko tarteen sekuentzia hau da: tonua, tonuerdia, tonua, tonua, tonuerdia, tonua, tonua; eskala maior bat seigarren gradutik hasiko bagenu bezala. 

## Kanpo estekak
Michel Bastarache (Basque deiturikoa)

**Michel Bastarache (Basque deiturikoa)** (1730eko otsailaren 7a &#x2013; 1820ko urtarrilaren 15a) Kanadako historian aipagarria da Akadiarrak New Brunswicketik kanporatzean izan zuen rolagatik. Zehazkiago, Fort Beauséjour eremutik (Sackvilletik gertu) kanporatzearen parte izan zen. Bera, eta bere familiako batzuk, bere ausardiagatik ospea lortu zuten aldi honetan.

Michel eta bere anaia Pierre 1755ean Hego Carolinara bidalitako 960 akadiarren kontingente baten parte ziren. Hurrengo urtean talde horretako dozena bat inguru, Pierre barne, ihes egin zuten eta oinez abiatu ziren iparralderantz. Ontario lakura iritsi ziren, irokesek harrapatu eta larru-merkatari batek erreskatatu zituen Quebecera eraman zituena, 1756ko irailean iritsi ziren. Bertan Vaudreuil gobernadoreak galdekatu zituen .

Anaiak Panaccadie-ra joan ziren, New Brunswick-era, non akadiar familia batzuk ezkutuan zeuden. Bastarachek jakin zuen bere emazteak Île Saint-Jeanera (Eduardo Printzearen uhartea) ihes egin zuela. Bere emaztea eta seme-alabak New Brunswickera ekarri zituen eta bertan berriro ezkutuan sartu ziren, non Pierre Du Calvet-ek 1761ean bizi zirela ohartu zituen. Haiek eta lau ume Fort Cumberland-en preso zeuden 1763an. Familia ugarik Frantziara deportatzea eskatu zuten, baina irteteko baimena ukatu zitzaien britainiarrak zirelakoan..

Azkenean familiari geratzeko baimena eman zioten eta euskal familiaren ilara luzeak gaurdaino jarraitzen du.

## Erreferentziak 
* *Michel Bastarache dit Basque - Biografia*
* *Cyber Acadie - Biografia*

## Kanpo estekak
Rodrigo Isgró

**Rodrigo Antonio Isgró** (Mendoza, 1999ko martxoaren 24a) argentinar errugbilaria da, zazpiko eta hamabosteko errugbian hegaleko postuan aritzen dena. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, brontzeko domina irabazi zuen zazpiko errugbiko Argentinako selekzioarekin. 2023ko uztailaren 15ean, berriz, debuta egin zuen hamabosteko selekzioarekin, Sydneyn, Australiaren kontra. 

## Kirol ibilbidea 
Rodrigo Isgró Mendozan jaio zen 1999an. Lau urterekin hasi zen errugbian jokatzen Guaymallén hirian dagoen Mendoza Rugby Klubean. Cuyo Rugby Unioneko gazte taldean ibili zen geroago, eta 2019an Munduko Youth Rugby Txapelketan parte hartu zuen "Los Pumitas" gazte taldean; Argentina laugarren sailkatu zen..

2021ean, Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen Argentinako selekzioarekin. Fijiko (urrezkoa) eta Zeelanda Berriko (zilarrezkoa) taldeen atzetik sailkaturik. Hauek osatu zuten Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.

## Emaitzak
## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* 
*
Ibiltzietako zubia

**Ibiltzietako zubia** Zaraitzu ibaxako Sartze udalerriko Ibiltzieta kontzejuan Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Zaldaña ibaiaren gainean.

## Zubia 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Ibiltzieta
* Zaldaña

## Kanpo estekak
Emma Cooke

**Emma Cooke** (Fayetteville, Pennsylvania, Ameriketako Estatu Batuak, 1848ko irailaren 7a - Washington DC,  1929ko urtarrilaren 22a) arkulari estatubatuarra izan zen, hiru domina olinpiko irabazi zituena. 

## Bizitza 
Emma Cooke biziki interesatu zen bere karrera profesionala garatzera eta ospetsu izatera eraman zuen lanbideaz. *“Archer professional industry”*-ko pertsona trebeenetako bat izan zen urte luzez. Lanaz gain, Emma Cookek denbora asko ematen zuen donimak eskuratzeko aukera eman zion kiroleko hainbat trebetasun garatzen. 

## Ibilbidea 
Emmaren zaletasun eta gaitasunak azalarazi zituen kirola arku-tiroa izan zen. Honen helburu nabarmena, gaur egun, dianaren erdigunetik ahalik eta gertuen asmatzean datza, ahalik eta puntu gehien lortzeko. Orain arte, zazpi modalitate daude arku-tiroan: 

* Arku-tiroa diana gainean aire zabalean
* Arku-tiroa aretoan
* Eremu-tiroa
* Distantzia luzeko arku-tiroa
* Arku-lasterketa
* Arku-eskia
* Basoko ibilbidea

Olimpiar jokoetako “distantzia luzeko arku-tiroan” parte hartu zuen bere herrialdearen ordezkari gisa. 55 urte bete berri zituelarik, 1904ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, San Luisen, Estatu Batuetan. Bi zilarrezko domina irabazi zituen, bata txanda nazionaleko probetan eta bestea Columbiako taldekako proban, eta gutxi gora-behera 190 metroko distantziara zegoen dianan puntuazio nahiko altua lortu zuelarik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santiago Mare

**Santiago Mare** (Buenos Aires, Argentina, 1996ko urriaren 21a), 7ko errugbian espezializatutako errugbi jokalari argentinarra da, uztartze-erdilari gisa jokatzen duena. Buenos Aires Handian dagoen Bella Vista hiriko Club Regatas de Bella Vistan hasi zen, eta 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen 7ko errugbi taldeko partaide izan zen. 2019ko Panamerikar Jokoetan parte hartu, eta urrezko domina irabaziko zuen Argentinako 7ko errugbi taldeko kide ere izan zen.

## Kirol ibilbidea 
Santiago Mare, Club Regatas de Bella Vistan, errugbi jokalari gisa trebatu zen, eta, 19 urterekin, lehen mailan debutatu zuen. 2017an, Argentinako 7ko errugbi taldean sartzeko deitu zioten, World Tourrean Parisko zazpiko ekitaldian debuta eginez

2019an, Panamerikar Jokoetan parte hartu zuen Argentinako 7ko errugbi taldean sartu zen, eta diziplinako lehen urrezko domina lortu zuen.

2021ean, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 7ko errugbi taldeko partaide izan zen
Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* 
*
Ezkarozeko zubia

**Ezkarozeko zubia** Zaraitzu ibaxako Ezkaroze udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Zaraitzu ibaiaren gainean.

## Zubia 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Ezkaroze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Erakunde autonomo deszentralizatu (DAO)

**Erakunde Autonomo Deszentralizatu**  edo **DAO** (ingelesez, *Decentralized Autonomous Organization*) erakunde bat da kontratu adimendun izeneko ordenagailu-programen bidez definitzen dena. Kontratu adimendunean jasotako arauak eta gertatzen diren finantza-transakzioak erregistratzen dira blockchain bidez. Hainbat DAO enpresa-eredu daude eta dagokien legezko estatusa oraindik ez dago argi.

Adibiderik ezagunena *The DAO* izan da, arrisku-kapitaleko funtsetarako DAO bat, 2016ko ekainean martxan jarri zena. 150 milioi dolarrekin jarri zen martxan crowdfunding bidez, eta berehala pirateatu eta $50 milioi dolar kendu zieten kriptomonetan. Aste batzuk geroago erasoa atzera egitea lortu zuten, eta dirua osorik berreskuratu.  

2020ko hamarkadako hasieratik ugaldu dira DAO inguruko proiektu sozialak, ezagunenetako bat AssangeDAO izanik. 

## Arazoak 
Alde batetik aipatzen da akziodunek  parte hartzea zaila izan daitekeela DAOetan.

Erantzukizun legala ere zalantzagarri da, zeren DAO bat legezko inolako izaerarik ez duen enpresa izan daiteke. Horrek esan nahi du legezko erantzukizunak ekar diezazkiekeela parte-hartzaileei, nahiz eta kontratu adimendunaren kodeak edo DAOren sustatzaileek kontrakoa esan.

Segurtasunari begira ohikoa da kontratuetako kodean "zuloak" agertzea. Horrela, esan bezala, 2016an *The DAO* delakoak crowdfunding kanpaina arrakastatsuena egin ondoren, kodean akatsak zeudela egiaztatu zen. Hala ere, eztabaida luze baten ondoren, Ethereum komunitateak arazo horiek konpontzen laguntzea erabaki zuen. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bloke-kate
* Kontratu adimendun
* Kriptodiru

## Kanpo estekak
Ignacio Mendy

**Ignacio Mendy** (Buenos Aires, Argentina, 2000ko ekainaren 29a), Argentinako errugbi jokalaria da, eta atzelari eta erdiko gisa jokatzen du Super Rugby frankiziako Jaguares taldean.

2018ko Buenos Airesko Gazte Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen gazteen 7ko errugbi taldeko kide izan zen.2021ean, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 7ko errugbi taldeko partaide izan zen, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Biografia 
1980ko hamarkadan selekzioko jokalari ohi eta 1995ean UAR txapelketan La Plata Rugby Club-en jokatu zuen txapeldunaren, Christian Mendyren, semea da.
## Klubak 
## Gainerako lorpenak
* Urrezko domina 2018ko Buenos Airesko Gazte Olinpiar Jokoetan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Buenosaires2018.com-en profila
* Profila UARn
* Profila Ultimaterugby.com webgunean
* Profila coarg.org.ar helbidean
Erripaldako jauregia

**Erripaldako Armagintzako Kaporalgo jauregia** Zaraitzu ibaxako Gorza udalerriko Erripalda etxaldean Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
Nafarroako Erresumako nomina ofizialean armagintza lurmutur gisa agertzen da, eta 1513an kuarteletatik bidalitako orube gisa. Salbuespena 1621ean berretsi zioten, eta garai hartan Luis Erripaldakoa eta bere semea eta izen bereko oinordekoa ziren. Nafarroako Kontuen Ganberak 1723an egindako zerrendan Erripaldako kondea agertzen da jabe gisa, garai hartan Esteban Joakin Erripaldakoak sortutako titulua. 1745ean Jokin Velaz Mendranokoak errebate bat eskatu zuen, bere aurrekoak gozatu zuen moduan. Armarria, Armagintzako Liburuaren arabera, urrezkoa zen, hiru zerrenda gulekin eta bi lisekin, lehen zerrendatik jaioa, eta beste bat bigarrenetik. Arma horiek ziren jauregiak XVI. mendean zekartzanak.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erripalda
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Argiloaingo Andre Mariaren baseliza

**Argiloaingo Andre Mariaren baseliza** Zaraitzu ibaxako Sartze udalerriko Sartze kontzejuan Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.

## Eraikina 
Argiloaingo Ama Birjina babesten du, trantsizioko tailu erromanikoa, tipoaren berezko ezaugarriekin, eta geroagoko polikromia, ziur aski jatorrizkoak imitatzen duena. Oso interesgarria da ermitaren arkitektura. Ondo kokatuta dago, egurrezko oholtxoz egindako estalki bitxi bat du, teilatuan zizelkatuta, eta inguruko herri-tradizioan inspiratuta dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Sartze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Done Ibane Bataiatzailearen eliza

**Done Ibane Bataiatzailearen eliza** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Galoze lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Tenplu xumea da, nabe bakarrekoa, kanoi erdi zorrotzeko gangaz estalia, farolio erromaniko estiloko arku fajoien gainean. Barruan, XVII. mendeko erretaula nagusi barrokoa eta sagrarioa ikus daitezke. Arkitektura zibilean gotiko berantiarreko eraikin batzuk nabarmentzen dira, Zaraitzuko bailara bereko beste batzuen antzekoak.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Galoze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Done Kozme eta Damen eliza (Izize)

**Done Kozme eta Damen eliza** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Izize kontzejuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Erromaniko berantiarreko fabrika da, nabe bakarrekoa, fajoien gainean kanoi erdiko ganga zorrotza, zirkuluerdi-formako absidea eta oinaldean dorrea dituena. Erretaula nagusi erromanistak, titularrei eskainia, hiru gorputzeko sagrario interesgarria du. Albo batean, beste erretaula barroko bat dago. Elizaren geletan, San Migel eta gotzain santu bat agertzen diren margotutako bi taula daude zintzilik. Arkitektura zibilari dagokionez, etxe batzuek azken gotikoko elementuak dituzte oraindik.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Izize
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Jasokundeko Andre Mariaren eliza (Uskartze)

**Jasokundeko Andre Mariaren eliza** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Uskartze kontzejuan XII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Harriz egindako eraikuntza erromanikoa da, bi ataleko habearte bakarra eta burualde erdizirkularra ditu. Nabean fajoiak dituen kanoi-gangaz estalita dago, eta burualdean labe-gangaz. Epistolaren aldetik sartzen da barrura; zirkuluerdiko arkuko atea du, krismoiz apaindutako tinpanoa eta sarreraren aurreko arkupea. Kanpandorrea oso altu dago azpian.

Erretaula nagusia mazoneria barroko berantiarrekoa da (XVIII. mendearen lehengo erdia), eta garai zaharragoko material berrerabiliak ditu. Bankua, bi solairuko hiru kale eta teilatupea ditu, eskulturak erdiko kalean eta taula gaineko pinturak alboetan. Bankuaren erdian sagrarioa dago, bi solairukoa, erromanista estilokoa, erliebe polikromatuekin apaindua: San Piarres eta San Paulo artean berpiztutako Kristoa, behealdean, eta San Juan Bataiatzailea, San Bartolome eta San Andres artean, goikoan. Sagrarioaren gainean Ama Birjinaren irudia agertzen da bere Jasokundean eta bere gainean, teilatupean, gurutziltzatua, mazoneriaren garaikoa.

Alboetako kaleak apaintzen dituzten pinturak (XVI. mendearen bigarren erdia), berriz margotuta, ezkerretik hasita beheko solairuan Santa Barbera eta Santa Agate dira. Goikoan, San Joakin eta Alexandriako Ama Birjina eta Santa Katalina. Presbiterioaren ezkerraldean, horma-hobian, Ama Birjinaren eta Haurraren tailu erromanista bat dago (XVII. mendearen lehengo erdia). Beharbada, erretaula nagusiko sagrarioaren tailer berekoa da, eta oso aizunduta dago berriz pintatzeagatik. Inguru bereko horman horma-pintura gotikoen aztarnak ikus daitezke (XV. mendearen bigarren erdia), Azken Afaria irudikatzen dutenak, apostolutzaren eta mahaiaren zati bat bereiziz.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Uskartze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Done Bikendi eliza (Igari)

**Done Bikendi eliza** Zaraitzu ibaxako Gorza udalerriko Igari kontzejuan XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
Erromaniko berantiarra da, nabe bakarrekoa eta fajoien gainean kanoi erdiko gangaz estalia. Erretaula nagusia XVII. mendekoa da, eta alboko erretaula, berriz, gurutziltzatutako Kiriztoa duena, erromanista da. Sagrario plateresko batek eta Arrosarioko Ama Birjina batek eta gurutze barrokoan dagoen beste Kristok tenpluaren eskultura-katalogoa handitzen dute. Erramun Ozkaritzek margotutako erretaula bat izan zuen. Arkitektura zibilean, hainbat etxe daude elementu gotikoekin: leiho amainelatuak, arku konopialak, etab.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Igari
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Andre Mariaren Natibitatearen eliza (Ibiltzieta)

**Natibitateko Andre Mariaren eliza** Zaraitzu ibaxako Sartze udalerriko Ibiltzieta kontzejuan XX. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Ibiltzieta
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Done Martiri eliza

**Done Martiri eliza** Zaraitzu ibaxako Sartze udalerriko Sartze kontzejuan XII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
1200 inguruko eraikina da, habearte bakarrekoa, zirkuluerdi-formako absidea du, nabean fajoien gaineko kanoi zorrotzez estalia, eta burualdean labe-ganga zorrotza ere badu. Hiru zatitan banatuta dago. Egurrezko korua oinaldean dago.

Argiztapena erdi-puntuko hiru leiho txaranbelduetatik dator. Epistolaren aldean irekitzen diren arku eskartzanoko bi ateetatik sartzen da tenplura. Oinaldean dorre prismatikoa dago, leihoetarako erdi-puntuko hiru baorekin. Epistolaren aldea eraikin modernoek ezkutatzen dute kanpoaldean: bataio-kapera eta sakristia. Bataio-kaperaren barruan, gurutziltzatu gotiko bat dago, XIV. mendekoa, purutasun-oihal angelutsuarekin, eta XVII. mendeko erretaulatxo erromanista bat, XVIII. mendean konpondua. Erretaulak jatorrizko polikromiari eusten dio.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Sartze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Igariko monasterioa

**Igariko monasterioa** (izen osoa: *Igariko Done Bikendi monasterioa*) Nafarroa Garaiko Zaraitzu ibaxako Gorza udalerriko Igari kontzejuan dagoen monasterio zahar bat da. 

## Kokapena 
Gaur egungo Done Bikendi eliza, XIII. mendekoa, Eulogio Kordobakoak aipatu eta bisitatu zuen San Benito ordenako monasterio honetakoa izan liteke.

## Historia 
IX. mendea baino lehenagokoa. Eulogio Kordobakoak bisitatu zuen eta Semeno abadea izan zen, 846an santuak eta martiriak Wilesindo Iruñeko gotzainari bidalitako gutunean agurtzen duena. Geroago, 1085ean, Iruñeko errege Antso V.a Ramiritz Leireko monasterioan sartu zuen. Donejakue bideko urrats garrantzitsua izan zen. Leire gutxiagora datorrenean, Igari ere desagertzen da bizitza monastikotik.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Igari
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Done Eztebe eliza (Gorza)

**Done Eztebe eliza** Zaraitzu ibaxako Gorza udalerriko Gorza kontzejuan XIV. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.

## Eraikina 
Hiru ataletan banatutako habeartea du, baina burualdea burualde zuzenekoa da. Kanoi zorrotzeko gangak estaltzen du, parpain-arkuekin. Sarrera epistolaren aldetik egiten da, zirkuluerdiko arku baten bidez, giltzarria krismoiz apainduta. Aurrealdean, arkupe itxi bat dago, eta, barruan, ezkerrean, bataiarria. Geroago, nabearen alde banatan, ertz-gangaz estalitako kapera bana gehitu ziren. Ebanjelioaren aldean, taula gaineko bi margolan daude, errenazentistak (XVI. mendea), Santa Katalina Alexandriakoa eta Kalbarioa dituztenak, Ripalda baserritik ekarriak.

Erretaula nagusia, erromanista (ca. 1600) bankua, hiru solairuko bost kale eta atikoa ditu. Bere mazoneria klasizistak joniar eta korintoar ordenako zutabe bikoitzak ditu. Alboko kaleetan erliebeak daude, eta erdiko kaleko etxeen fardel-irudiak. Hala, lehenengo solairuan, ezkerretik eskuinera, Santa Eulalia, Ama Birjina Haurrarekin (sagrariorako zuloa), San Juan Ebanjelaria eta San Lorentzo ageri dira; bigarrenean, Santiago Nagusia (erromesa), San Pedro, San Esteban (mukulu biribila), Santa Maria Magdalena eta Santa Ana, Ama Birjina eta Haurra; eta hirugarrenean, Santa Marta, San Jose zurgina, San Bizente eta Santa Katalina. Teilatupean Kalbarioa dago, zizelkatutako gurutziltzatuarekin eta taula gainean margotutako Ama Birjina eta San Juan Ebanjelariarekin.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Gorza
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Francisco Perea

**Francisco Perea** (1830eko urtarrilaren 9a - 1913ko maiatzaren 21a) estatubatuar enpresaburua eta politikaria izan zen, Mexiko Berriko Lurraldearen Etxean zerbitzatzen zuen lehenik AEBek Mexiko eta Amerikako Gerra ondoren eremua eskuratu zutenean. Pedro Perearen lehengusua eta Francisco Xavier Chávez gobernadorearen biloba zen,  Mexikoko Lehen Inperio independentearen mendeko *Mexiko Berriko Departamentuko* lehen gobernadorea (1822–1823). San Luis eta Mexiko arteko Santa Fe Bidean merkataritza-sarea zuen Pereak.

Amerikako Gerra Zibilean, Perea Batasuneko Armadako teniente koronel izendatu zuten, Lurraldea defendatzen lagunduz. 1863ko martxoaren 4tik 1865eko martxoaren 3ra arte, Mexiko Berriko Lurralderako ordezkari gisa aukeratu zuten Estatu Batuetako 38. Kongresurako. Gerra ostean Lurraldeko legegintzaldian aritu zen berriro, eta, ondoren, AEBetako Jemez Springs-eko posta-zuzendari gisa 1894tik 1905era.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ralph Emerson, *The Leading Facts of New Mexico History*, or.&nbsp;399
Pedro Perea

**Pedro Perea** (1852ko apirilaren 22a &#x2013; 1906ko urtarrilaren 11) Mexiko Berriko Lurraldeko ardi abeltzaina, politikaria eta bankaria izan zen. Mexiko Berriko Lurraldeko Kongresurako ordezkari gisa aritu zen (1899tik 1901era), Mexiko Berriko Legebiltzarreko kontseiluan hiru agintaldi egin ostean. Francisco Perearen lehengusu gaztea zen, Mexiko Berritik Kongresuan ere aritu zena.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
Pedro Perea Bernalillon jaio zen, Mexiko Berrian, arbasoak kolonia garaitik inguru hartan zeuden familia katoliko batean. Santa Fera joan zen St. Michael's Collegera, orduan mutilen seminario baten parekora. Gero, Georgetown Collegen ikasi zuen, Washingtonen, sortu eta gutxira. St. Louis Collegen graduatu zen, Saint Louisen (Missouri), 1871n.

## Abeltzaintza eta politika 
Mexiko Berrira itzuli ondoren, Perea ganadutegi bat izan zuen eta bertan nekazaritzako laboreak eta ardi artalde handiak hazten zituen.

30 urterekin sartu zen politikan, 1889, 1891 eta 1895ean Mexiko Berriko Lurralde Legebiltzarreko kontseiluko kide errepublikano gisa hautatua izan zen. 1896an Errepublikako Konbentzio Nazionaleko ordezkari gisa aritu zen. Santa Feko First National Bankeko presidente izan zen 1890-1894 urteetan.

Perea 1898an hautatu zuten Berrogeita hamaseigarren Kongresurako errepublikano gisa (1899ko martxoaren 4a - 1901eko martxoaren 3a). Ez zuen beste agintaldi baterako aurkeztu.

Perea banku eta abeltzaintzako negozio interesetara itzuli zen. 1906aren hasieran Lurraldeko aseguru komisario izendatu zuten, 1906ko urtarrilaren 11n Bernalillon, Mexiko Berrian, hil zen arte.

Perea hilerrian (Google Maps-en "Bernalilloko hilerria" deitua) lurperatu zuten Bernalillon, Sandova konderrian, Mexiko Berrian.

## Kanpo estekak
Jane Catherine Ngila

**Jane Catherine Ngila** (Kitui, 1961) kenyar kimikari eta irakaslea da, Johannesburgeko Unibertsitateko Kimika Zientzietako departamentuko burua. Ur arazteko prozesuetan nanoteknologia aplikatzera bideratu ditu bere ikerketak. Afrikako Zientzien Akademiako kidea da, eta 2021ean zientzia arloko emakumeentzako L'Oreal-Unesco saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcos Moneta

**Marcos Moneta** (Buenos Aires, 2000ko martxoaren 7a) argentinar errugbilaria da, zazpiko eta hamabosteko errugbian jokatzen duena. Zazpiko errugbian atzelari edo hegaleko aritzen da. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen Argentinako selekzioarekin.. 

## Kirol ibilbidea 
2018ko Buenos Airesko Gazte Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen gazteen 7ko errugbi taldeko kide izan zen. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, Britania Handiari 17-12 irabazi ostean, brontzezko domina lortu zuen 7ko errugbi taldeko kide ere izan zen, non txapelketako saio-egiaztailea ere izan zen sei entsegu lortu ostean.

2018-19 Rugby Sevens World Seriesen hamaikakoan ere sartu zen.

2021ean, Pumak ordezkatzeko aukeratu zuten errugbi txapelketan, baina ezin izan zuen minutuak lortu. Gero, Samoaren aurkako partidan barbaroen ordezkari izateko deitu zuten, baina partida bertan behera geratu zen. Azkenik, 2020-21eko 7ko Rugby jokalari onenaren saria eman zioten, zeina Brian O'Driscoll irlandar errugbi jokalari ospetsuak eman baitzion.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina irabaziko du [[Argentina|Argentinako] taldearekin, Fijiko taldearen (urrezkoa) eta Zeelanda Berrikoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatuko dute Argentinako taldea: Santiago Álvarez, Lautaro Bazán, Lucio Cinti, Felipe del Mestre, Rodrigo Etchart Luciano González Rizzoni, Rodrigo Isgró, Santiago Mare, Ignacio Mendy, Marcos Moneta, Matías Osadczuk, Gastón Revol eta Germán Schulz-ek.
## Emaitzak
## Sariak 
* Munduko Rugby 7ko jokalaririk onena (2021) 

* *Zilarrezko Olympia* (2021) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xu Mengtao

**Xu Mengtao** () (Anshan, 1990eko uztailaren 12a) eski akrobatikoan lehiatzen den kirolari txinatarra da eta Neguko Olinpiar Jokoetan hiru domina lortu ditu airezko jauzietan.

## Ibilbidea 
2010eko Vancouverreko Jokoetan puntu kopuru handiena lortu zuen aurreneko jauzian baina bigarrenean erori eta azkenean seigarren postuan amaitu zuen. 

2013an Munduko txapelduna izan zen eta 2014ko Sotxiko Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen. Talde mistoaren proban hirugarren gelditu zen Txinako taldea.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jules Laforgue

**Jules Laforgue** (Montevideo, 1860ko abuztuaren 16a - Paris, 1887ko abuztuaren 20a) uruguaiar jatorriko frantziar olerkari sinbolista izan zen.

Uruguain jaio zen guraso frantsesekin. 1866an familia Tarbesera itzuli zen. Hurrengo urtean ama Uruguaira itzuli zen seme-alabekin eta Jules Frantzian geratu zen aitarekin eta anai batekin. 1876an Jules Parisen kokatu zen eta 1879an argitaratu zituen lehen olerkiak.

1881ean bildumagile aberats batek kontratatu zuen eta inpresionismoaz interesatzen hasi zen. 1881etik 1886ra Berlinen bizi izan zen Augusta enperatrizarentzat frantses irakurle lanetan. 1886an Frantziara itzuli eta hurrengo urtean hil zen tuberkulosiak jota.

Walt Whitmanek eraginda, lerro askean idatzi zuen lehen olerkari frantziarretako bat izan zen. Ezkorra izan zen, eta Arthur Schopenhauer eta Eduard von Hartmannen ikaslea. Bere poesiak eragina handia izan zuen Ezra Poundengan eta T. S. Eliotengan.

## Lanak 
* *Soir de Carnaval* (ca. 1880)
* *Stéphane Vassiliew* (1881)
* *Les Complaintes* (1885)
* ''L'Imitation de Notre-Dame la Lune* (1886)
* *Moralités légendaires* (1887)
* *Des Fleurs de bonne volonté* (1890)
* *Derniers vers* (1890)
* *Berlin, la cour et la ville* (1922)
* *Triste triste''  (1967)

## Kanpo estekak
Haizea Ziluaga

**Haizea Ziluaga Larreategi** (Bilbo, Bizkaia, 1979) abokatua da. 

## Biografia 
2021eko abuztuan Arteako (Arratia) Basoan egin zen  ITA, Iraultza Txikien Akanpadako antolatzaileetarikoa izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chen Zhaoxia

**Chen Zhaoxia** (Guanghan, Deyang, Sichuan, 1975eko apirilaren 25a) 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen txinatar belar hockey jokalaria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izizeko jauregia

**Izizeko Armagintzako Kaporalgo jauregia** Zaraitzu ibaxako Galoze udalerriko Izize etxaldean Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
Izizeko jauregia, nahiz eta nahiko zaharra izan, ez da Nafarroako Erresumako Nomina Ofizialean ageri. Hala ere, 1571. urtean Joan Fortun Martinitz Ezprontzedakoa edukitzailearen aldeko salbuespen-epaia eman zen. 1574an, Lope Ezpartzakoari 30 000 marabedi egokitu zizkioten urtero, erregearen zerbitzura armak eta zaldia eramateko. XVI. mendean, jauregiko armarria urrez eta gulez fajatua zen. Horrela dago erregistratuta Nafarroako Armagintza Liburuan.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Izize
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Johannes Ludwig

**Johannes Bartholt Ludwig** (Suhl, 1986ko otsailaren 14a), luge lasterkari alemaniarra da. Lau domina irabazi ditu Neguko Olinpiar Jokoetan, horietatik hiru urrezkoak.

## Ibilbidea 
2010an Siguldan jokaturiko Europako Txapelketan brontzea eskuratu bazuen ere ez zuen Vancouverreko Olinpiar Joketarako sailkatzerik lortu eta beste hainbeste gertatu zitzaion Sotxiko 2014ko Jokoetarako ere.

2018an Pyeongchangeko Jokoetan parte hartzeko sailkatu zen eta emaitza bikaina lortu zueb, brontzezko domina bakarkako proban eta urrezkoa taldekako errelebotan. 2022ko Pekingo Jokoetan proba bietan txapeldun olinpikoa izan zen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Johannes Ludwigen webgune ofiziala
Nataliya Skakun

**Nataliya Anatolivna Skakun** (Blagovextxenka, SESB, 1981eko abuztuaren 3a) halterofilian lehiatu zuen kirolari ukrainar bat da.

## Ibilbidea 
Udako bi Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, eta urrezko domina lortu zuen Atenasen 2004an, 63 kg-ko kategorian, eta 7. postua Sydneyn 2000ean. Urrezko domina bat irabazi zuen 2003ko Munduko Halterofilia Txapelketan, eta hiru domina Europako Halterofilia Txapelketan, 2000 eta 2002. urteen artean.  
                                                                                       
2000, 2001 eta 2002. urteetan Europako Txapelketan hartu zuen parte. 2000. urtean Brontzezko domina irabazi zuen Sofia, Bulgarian, 58kg-ko kategorian. 2001ean Tredin, Eslobakian, 63kg-ko kategorian brontzezko domina irabazi zuen. 2002an Antaly (Turkian), Urrezko domina irabazi zuen 63kg-ko kategorian. 2003an Munduko txapelketan hartu zuan parte Vancouven, Kanada. Urrezko domina irabazi zuen 63 kg-ko kategorian.  2004an Joko Olinpikotan parte hartu zuen 2004an Atenas, Grezian. Urrezko domina irabazi zuen 63kg-ko kategorian.

## Kanpo estekak
Laura Esquivel

**Laura Beatriz Esquivel Valdés,** ezagunagoa **Laura Esquivel** gisa **(**Cuauhtémoc, Mexiko Hiria; 1950eko irailaren 30a) mexikar idazle eta politikaria da. Nazioartean ezaguna da *Como agua para chocolate* lanagatik, 1989an argitaratua, 30 hizkuntza baino gehiagotan itzulia eta film bihurtua. 2015etik, diputatu federala da Movimiento de Regeneración Nacional (Morena) alderdi politikoaren izenean.

## Ibilbide profesionala 
Antzerki eta Sorkuntza Dramatikoko ikasketak egin zituen Mexikoko CADAC, haurrentzako antzerkian bereziturik. Eskolaurreko Hezkuntzan lizentziaduna da (1966-1968), Antzerki eta Haur Literaturako Tailerreko irakaslea (1977), eta *Tlaxcala y Oaxaca* Gidoi tailerreko aholkulari eta irakaslea (1998 - 2002).

1970 eta 1980 artean haurrentzako saioak idatzi zituen Mexikoko telebistarako, eta 1983an Asmakuntza Zentro Iraunkorra sortu zuen, haurrentzako arte-tailerrek osatua, eta bere zuzendaritza teknikoa hartu zuen bere gain.

Telebistako lanak pizgarria eman zion zinemarako gidoiak idazteko. Orduan erabaki zuen *Como agua para chocolate*, laster arrakasta komertzial handikoa bilakatu zena. Bere lehen lan argitaratu horretan bezala, hurrengo eleberrietan ere errealismo magikoa erabiltzen du. Eleberria hori 30 hizkuntza baino gehiagotara itzuli da, baina ez euskarara.

2014. urtean, *A Lupita le gustaba planchar* idatzi zuen, polizia-nobelan lehen aldiz sartuz. Protagonista emakume polizia alkoholikoa da, semearen heriotzatik eta senarra abandonatzetik bizirik atera zena. .

2016ko maiatzean *El diario de Tita* argitaratu zuen, *Como agua para chocolate* lanaren jarraipena. Eta beste jarraipen bat izan zen 2017ko *Mi negro pasado*, trilogia amaituz.

### Eleberri argitaratuak 
* *Como agua para chocolate* (1989)
* *La ley del amor* (1995)
* *Íntimas suculencias* (cuentos) (1998)
* *Estrellita marinera* (1999)
* *El libro de las emociones* (2000)
* *Tan veloz como el deseo* (2001)
* *Malinche* (2006)
* *A Lupita le gustaba planchar* (2014)
* *El diario de Tita* (2016)
* *Mi negro pasado* (2017)

## Ibilbide politikoa 
2015. urtean diputatu federal hautatu zuen Morena alderdiak, Andrés Manuel López Obradorren alderdiak. Mugimendu horretan Zientzia eta Teknologia, Kultura eta Zinematografia eta Ingurumen eta Baliabide Naturalen batzordeetan parte hartzen du.

## Bizitza pertsonala 
1975etik 1995era Alfonso Arau aktore eta zinema-zuzendariarekin ezkondua egon zen. Arau izan zen hain zuzen *Como agua para chocolate* filmaren zuzendaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sierra Morena (argipena)

**Sierra Morena** izenak hainbat adiera du:

* **Sierra Morena**, Espainiako hegoaldeko mendikatea;
* **Sierra Morena gailurra**, Pirinioetako gailur bat;
* **Sierra Morena eskualdea**, Jaen probintzian (Espainia); 
* **Sierra Morena eskualdea**, Ciudad Real (Espainia) probintzian.
* **Sierra Morena**, Misiones eskualdeko (Argentina) mendilerroa;
Tomislav Nikolić

**Tomislav Nikolić** (; Kragujevac, 1952ko otsailaren 15a) servirá politikaria da. Serbiako 4. presidentea izan zen 2012tik 2017ra.

Serbiako Alderdi Erradikaleko kide izan zen eta 2017an Batzar Nazionaleko presidente izan zen labur-labur. Desadostasunak izan zituen bere alderdian, Serbia Europar Batasunean sartzearen aldekoa zelako eta 2018an Serbiako Alderdi Aurrerakoia sortu zuen.

Serbiako presidentetza lortzeko hainbat saiakeraren ondoren, 2012an aukeratu zuten azkenean.
Alisha Lehmann

thumb|267x267px|Alisha Lehmann, Lewes FC V.s. West Ham Utd

**Alisha Lehman** (Berna, Suitza, 1999ko, urtarrilaren 21a) suitzar futbolari bat da.

## Bizitza 
Kirol-ibilbidea: 2018an UEFAko Europako emakumezko Sub-19 Txapelketan jolastu ostean, bere lehenengo kontratu profesionala sinatu zuen, Inglaterrako West Ham deituriko talde batekin. Gainera, 2021an, Everton deituriko beste Ingalaterrako talde batera eraman zuten. Gaur egun, Ingalaterrako Aston-Villa deituriko taldeko eta bere selekzioko (Suitza) goleatzaile nagusietako bat da.

## Kanpo estekak
Ilse Kaschube

**Ilse Kaschube** (Altentreptow, Alemaniako Errepublika Demokratikoa, 1953ko ekainaren 24a) alemaniar kirolaria da, ur bareen modalitatean piraguismoan lehiatu zena. 1972ko Municheko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen eta 1973ko eta 1974ko Munduko Piraguismo Txapelketan urrezko bi domina irabazi zituen.

## Bizitza 
Ilse Kaschube Ekialdeko Alemaniako ur lauko piraguista bat izan zen, eta Petra Grabowskirekin K-2 500 proban zilarrezko domina irabazi zuen 1972ko München Olinpiar Jokoetan. Urtebete beranduago, biek ere lortu zuten Ekialdeko Alemaniako titulua eta Munduko Txapelketa. 1974an Kaschubek beste munduko titulu bat gehitu zuen K4an. Ekialdeko Alemaniako K-1 titulua ere irabazi zuen 1970ean eta K-2 titulua Dorethea Oltmann ez olinpikoarekin. Carola Zirzow-ekin K-2 titulu nazionalak irabazi zituen 1972 eta 1974an.

Kaschube beranduago Klaus Zeisler taldekide ez olinpikoarekin ezkondu zen eta VEB Kleiderwerke Altentreptow (arropa ekoizlea) saileko buru izan zen. Elkartu ostean, eraikuntza enpresa bat sortu zuen senarrarekin.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak 
*Ilse Kaschube. olympedia.org (ingelesez).
*Ilse Kaschube CanoeResults.eu webgunean (ingelesez).
*Piraguismoko olinpiar eta munduko dominadunen zerrenda (1936-2007): 1. zatia, 2. zatia. Piraguismoko Nazioarteko Federazioa (ingelesez)