Giulietta Simionato

**Giulietta Simionato** (Forlì, Emilia-Romana, Italia, 1910eko maiatzaren 12a - Erroma, 2010eko maiatzaren 5a) italiar mezzosoprano dramatikoa izan zen. XX. mendeko gerraosteko operako ahots handienetakoa eta ezagunenetakoa. 1930eko hamarkadatik 1966ra arte luzatu zen haren ibilbidea. Simionato oso miretsia izan zen bere kantu era sutsuagatik errepertorio zabal batean, rol dramatiko eta komiko, liriko eta pisutsuetan nabarmenduz. Italiako mezzosoprano handien ildoan, Ebe Stignaniren ondorengoa eta Fiorenza Cossottoren aurrekoa izan zen.

## Ibilbidea 
Ama sardiniarra eta aita veneziarra, Simionato Forlin jaio zen, baina Sardinia uhartean hazi zen. Rovigon eta Paduan ikasi zuen eta Montagnanan egin zuen bere lehen opera-debuta 1928an, *Nina non far la stupida* komedia musikalean. Bere ibilbideko lehen hamabost urteak etsigarriak izan ziren, eta paper txikiak baino ez zituen lortu. Hala ere, 1940ko hamarkadaren amaieran hasi zen arreta erakartzen, eta, bere ibilbidearen amaieran, bere belaunaldiko abeslaririk errespetatuenetakotzat jotzen zuten.

Florentziako lehiaketa irabazi zuen 1933an, non Tullio Serafin maisuak La Scalarako gomendatu zuen. Bere ospea 1945ean handitu zen, *Dorabella* rolean Mozarten Cosí fan tutte abestu zuen Genovan eta Parisen, baina bere ospea Mignon paperean iritsi zen Genovan Gianandrea Gavazzenirekin, arrakasta hau 1947an errepikatu zuen La Scalan, non debuta egin zuen 1936ko otsailean, baina alderdi faxistako kide ez zenez, ez zitzaion paper garrantzitsurik eman.

Munduko opera antzoki onenek eskatu zuten, musika zuzendari garrantzitsuenekin lan egiten zuen, eta enpatia berezia izan zuen garai hartako bi soprano gailen eta ospetsuenekin, Maria Callasekin eta Renata Tebaldirekin, eta bai lankideek eta baita publikoak ere miretsi zuten bere kalitate, umore sen eta profesionaltasunagatik.

Arte Ederren Jauregiko eszenatokia Maria Callasekin partekatu zuen 1950ean, Aida eta bere aurkari Amneris bezala, eta Belliniren Arau Adalgisa, 1953an Covent Gardenen errepikatu zuten arrakasta (non Joan Sutherland hasiberriak Clotilderen rol txikia abestu zuen), La Scalan 1965ean eta Parisen.

1957an, Luchino Viscontik zuzendutako Anna Bolena de Donizettiren antzezpenean protagonista izan ziren, La Scalaren arrakastarik handienetako bat.

1953an egin zuen debuta Covent Gardenen, eta han ere erregularki aurkeztu zen 1963 eta 1965 artean.

1959an New Yorkeko Metropolitan Operan debutatu zuen. Edinburgoko Jaialdian (1947), San Frantziskoko Operan (1953), São Carlos Antzoki Nazionalean (1954), Chicagoko Opera Lirikoan (1954-61), Bartzelonako Lizeoan, Vienako Estatuko Operan (1956tik) ere abestu zuen. Salzburgoko Jaialdian, Herbert von Karajanek zuzenduta, Il trovatore-n abestu zuen Franco Corelli eta Leontyne Price-rekin batera, 1962an.

Simionatoren errepertorio zabalak Rosina y Cenerentola, Charlotte, Dalila, Octaviano en El caballero de la rosa, Tancredi, Marfa, Marina, Donna Evira, Cherubino, Orfeo, Nicolcinea, Ifigenia, Cornelia, Judith, Valenthoyer in Sothoyland eta Les Troyland gehitu zituen.

Amneris, Eboli, Azucena eta Santuzza gogoangarria nabarmendu zituen Verdiako errepertorioan.

Hura ere askotan grabatu zuten, audioan eta bideoan. *Aida*, Carmen eta *Cavalleria* Rusticanaren funtzioak filmatuta daude

1966ko otsailaren 1ean erretiratu zen, Mozarten  abestuz *Servilia* bezala, ahots betean, Cesare Frugoni (1881-1978) medikuarekin ezkontzeko, baina ezin izan zuen harekin ezkondu, Italian dibortziorik ez zegoelako. Cando Frugoni alargun geratu zen, eta 1965eko azaroaren 18an ezkondu ziren modu pribatuan, abeslaria erretiratu baino bi hilabete lehenago, Frugonik 84 urte zituenean bere lehen scaligeroa egin zuenetik 30 urte bete zirenean.

Lehenago Simionato Scalako biolinista batekin ezkonduta egon zen. Frugoni hil zenean, 96 urterekin, Simionato hirugarrenez ezkondu zen.

Fedora Barbieri  bere garaikidea mezzoarekin zuen lehia agerian geratu da hainbat elkarrizketatan

Irakaskuntza eta zenbait gerentzia-postu bete zituen, hala nola Milango *Verdi Etxea*. Hiri horretan bizi izan zen, eta maiz egiten zituen elkarrizketak

Bitxikeria gisa, aipatzekoa da hiru hamarkadako ibilbiden hiru aldiz bakarrik utzi zuela bertan behera saioa eta erretiratzeko operako paper txikiena aukeratu zuela (Servilia). Bere hitzak hauek izan ziren: “Emozionalegia naiz erretiro ofizial bat jasateko, horregatik paperik txikienarekin egin nahi dut; opera-mundura sartu nintzen neska atetik eta horrela joan nahi dut.”

2010eko maiatzaren 5ean hil zen, Erromako bere etxean, ehun urte bete baino astebete lehenago.

## Diskografia hautatua 
* Aida - 1950 - Mexico City, Arte Ederren Jauregia - Callas, Baum, Weede, Moscona, Ruffino, Sagarminaga; Picco.
* 1953 - Covent Garden - Callas, Baum, Neri, Walters; Barbirolli.
* 1956 - La Scala - Stella, Di Stefano, Gg. Guelfi, Dondi, Zaccaria; Votto.
* 1959 - DECCA - Tebaldi, Bergonzi, MacNeil, Corena; Karajan.
* 1960 - La Scala - Nilsson, Miranda Ferraro, Ghiaurov, Zaccaria, MacNeil, Ferrin; Sanzogno.
* 1961 - Tokyo, Metropolitan Hall - Tucci, Del Monaco, Protti, Washington; Capuana.
* 1962 - Metropolitan Opera- Tucci, Konya, Merrill, Siepe; Santi.
* 1963 - Viena - L. Durango Price, Usunov, Bastianini, Kreppel; Von Matacic.
* 1964 - Covent Garden - Vishnevskaya, Vickers, Shaw / Glossop, Robinson; Balkwil.
* 1958 - Milan, RAI - Gencer, Bertocci, Clabassi, Rota; Gavazzeni.
* Cavalleria Rusticana - 1940 VICTOR (Mamma Lucia) - Bruna Rasa, Gigli, Bechi, Marcucci; Mascagni.
* 1952 CETRA - Braschi, Tagliabue, Cadoni; Basile.
* 1960 DECCA - Del Monaco, MacNeil, Satre; Serafin.
* 1950 - Arte Ederren Jauregia - Filippeschi, Morelli, De Los Santos; Mugani.
* 1955 - La Scala, Milan - Di Stefano, G. Guelfi, Beggiato; Votto.
* 1961 - Metropolitan Hall, Tokyo - Lo Forse, D'Orazi, Di Stasio; Morelli.
* 1963 - La Scala - Corelli, G. Guelfi, Carturan, Allegri; Gavazzeni.
* Cosi fan tutte - 1949 - Grand Theatre, Geneva - Danco, De Luca, Cortis, Morel, Stabile; Bohm.
* Don Carlo - 1958 - Salzburg Festival - Jurinac, Ferandi, Bastianini, Zaccaria, Schmidt, Stefanoni, Karajan.
* 1960 - Chicago Lyric Opera - Roberti, Tucker, Gobbi, Christoff, Mazzoli, Votto.
* Falstaff - 1964 DECCA Evans, Ligabue, Freni, Kraus, Elias, Merril; Solti.
* 1957 - Salzburg Festival - Gobbi, Schwartzkopf, Panerai, Moffo, Alva; Karajan.
* 1958 - Chicago - Gobbi, Tebaldi, MacNeil, Moffo, Canali; Serafin.
* Il Trovatore - 1956 DECCA - Tebaldi, Del Monaco, Tozzi; Erede.
* 1964 EMI - Tucci, Corelli, Merrill; Schippers.
* 1950 - Mexiko, Arte Ederren Jauregia - Callas, Baum, Warren; Picco.
* 1950 - Mexiko, Arte Ederren Jauregia - Callas, Baum, Petroff; Picco.
* 1960 - Metropolitan - Stella, Bergonzi, Bastianini; Cleva.
* 1962 - Salzburg Festival - L. Price, Corelli, Bastianini, Zaccaria; Karajan.
* 1963 - Salzburg Festival - MacCracken, L. Price, Bastianini, Zaccaria; Karajan.
* 1963 - Tokyo Metropolitan Hall - Stella, Bastianini, Limarilli; De Fabritiis.
* 1964 - Bolshoi Theatre - Tucci, Bergonzi, Cappuccilli, Vinco, Gavazzeni.
* 1964 - Covent Garden - Jones, Prevedi, Glossop; Giulini.
* Il barbiere di Siviglia - 1956 DECCA Misciano, Bastianini, Corena, Siepi, Cavallari; Erede.
* Cenerentola -1963 DECCA - Benelli, Bruscantini, Montarsolo, Foiani, Carral, Truccato Pace; De Fabritiis.
* L'Italiana in Algeri -1954 DECCA Valletti, Petri, Cortis, Sciutti, Campi; Giulini.
* La Favorita - 1955 - DECCA - Poggi, Bastianini, Hines; Erede.
* Gioconda - 1957 DECCA - Cerquetti, Del Monaco, Bastianini, Siepi; Gavazzeni.
* Semiramide - 1962 - La Scala - Sutherland, Ganzarolli, G. Raimondi, Mazzoli; Santini.
* Mignon -1949 - Arte Ederren Jauregia, Mexiko - Di Stefano, Siepi, Guajardo; Picco.
* Suor Angelica -DECCA 1962 - Tebaldi; Gardelli.
* Orfeo eta Euridice - 1959 - Salzburg Festival - Sciutti, Jurinac; Karajan.
* Les Troyens (I Troiani), La Scala - Del Monaco, Cossotto, Rankin, Zaccaria, Ferrin; Kubelik, 1960.
* Gli Ugonoti - 1962 - La Scala - Corelli, Sutherland, Ganzarolli, Ghiaurov, Tozzi, Cossotto; Gavazzeni.
* I Capuletti ed I Montecchi - 1958 - New York, Carnegie Hall - Hurley, Cassily, Flagello; Gamson.
* Norma - 1950 - Mexico City, Arte Ederren Jauregia - Callas, Baum, Moscona, De los Santo; Picco.
* 1955 - La Scala - Callas, Del Monaco, Zaccaria, Zampieri; Votto.
* 1965 - La Scala - Gencer, Prevedi, Zaccaria, De Palma; Gavazzeni.
* Carmen - 1955 - La Scala - Di Stefano, Roux, Carteri, Modesti, Sciutti; Karajan.
* 1961 - Verona - Corelli, Bastianini, Scotto; Molinari Pradelli.
* 1959 - Takarazuka Theatre, Tokyo - Del Monaco, Colombo, Tucci; Verchi.
* Medea - 1961 - La Scala - Callas, Vickers, Ghiaurov, Tossini / Rizzoli; Schippers.
* Adriana Lecouvreur - 1961 DECCA - Tebaldi, Del Monaco, Fioravanti; Capuana.
* 1959 - Napoles, Teatro San Carlo - Olivero, Corelli, Bastianini; Rossi.
* Ballo in Maschera - DECCA 1961 - Nilsson, Bergonzi, MacNeil, Stahlman, Corena; Solti.
* 1957 - La Scala - Callas, Di Stefano, Bastianini, Cassinelli, Stefanoni; Gavazzeni.

*----- Werther -1951 - La Scala - Tagliavini, Dora Gatta, Orlandini, Bruscantini; Capuana.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Hanine Roussel, Giulietta Simionato: How Simionato became Queen. Baskerville 1997.
* Lanfranco Rasponi, *The last prima-Donnas*. Knopf 1982.
* G. Gualerzi and A. Vitalini, Omaggio a Giulietta Simionato, Edizione La Scala.
* Stephen Hastings, 'The Spirit of Giulietta', OperaNews, 2002.
* H. Rosenthal and J.Warrack, *The Concise Oxford Dictionary of Opera*, Oxford University Press, 1979, 462. or.
* *Il bacio di Tosca*, Daniel Schmidten filma, interview 1984.
* *Opera fanatic*, S.Garré-Zucker, 1999ko filma.

## Kanpo estekak 
* Omenaldi-gunea
* Telegrafoko obituarioa, Londres
* Londresko El Guardian egunkariaren obituarioa
* the Times UK obituarioa
* El Independiente UK-ko obituarioa