Ezki

:*Ezkiak izendatzeko euskara baturako onartu ez diren euskalki edo hizkera batzuetan erabilitako beste hitz batzuk: **erki**.*

thumb
**Ezkiak** 30 espezie inguru dituen *Tilia* generoko zuhaitzak dira, jatorriz Ipar hemisferioaren alde epeletakoak, Asiakoak (bertan espezie kopuru handiena aurkitu ahal dela), Europakoak eta Ipar Amerikaren sortaldekoak; ez dira agertzen Ipar Amerikaren sartaldean. Cronquist sailkatze sistema zaharraren arabera, genero hau Tiliaceae familian sartzen zen, baina Angiospermen Talde Filogenikoan  egindako ikerketa genetikoen ondorioz gaur egun Malvaceae familian sartzen da.

*Tilia* generoko landareak orri jauskorreko zuhaitzak dira, 20-40m altu izan daitezkeenak, *oblique-cordate* eta 6–20&nbsp;cm zabal diren orriekin; Iparreko lur epeletan bizi dira. Espezien kopurua ez da zehatza, espezie gehienak hibridoak erraztasunez sortzeko gauza direlako, bai hazten direnean eta bai berez sortzen direnean; hurrengo zerrendan gehienek onartutako espezie gehienak sartu dira.

Zuhaitz honen loreetatik ezaugarri lasaigarriak dituen ezki-ur infusioa egiten da.

## Espezieak 
* *Tilia americana* Ezki amerikarra (Basswood Ipar Amerikan)
* *Tilia amurensis* Amurreko ezkia
* *Tilia begoniifolia*
* *Tilia caroliniana* Carolinako ezkia
* *Tilia caucasica*
* *Tilia chinensis*
* *Tilia chingiana*
* *Tilia cordata* Ezki hostotxikia
* *Tilia dasystyla*
* *Tilia henryana* Henry-ren ezkia
* *Tilia heterophylla* Ezki zuria
* *Tilia insularis*
* *Tilia intonsa*
* *Tilia japonica* Ezki japoniarra, edo Japoniako ezkia?
* *Tilia kiusiana*
* *Tilia mandshurica* Ezki mantxuriarra, edo Mantxuriako ezkia?
* *Tilia maximowicziana*
* *Tilia mexicana*
* *Tilia miqueliana*
* *Tilia mongolica* Ezki mongoliarra, edo Mongoliako ezkia?
* *Tilia nobilis*
* *Tilia oliveri* Oliver-ren ezkia
* *Tilia paucicostata*
* *Tilia platyphyllos* Ezki hostozabala
* *Tilia tomentosa* Ezki zilarkara
* *Tilia tuan*

;Hibridoak eta kultibokoak
* *Tilia x euchlora* (*T. dasystyla x T. platyphyllos*)
* *Tilia x europaea* Ezki arrunta (*T. cordata x T. platyphyllos*)
* *Tilia x petiolaris* (*T. tomentosa x T. ?*)
* *Tilia* 'Flavescens' (*T. americana x T. cordata*)
* *Tilia* 'Moltkei' (jatorri ezezaguneko hibridoa)
* *Tilia* 'Orbicularis' (jatorri ezezaguneko hibridoa)
* *Tilia* 'Spectabilis' (jatorri ezezaguneko hibridoa)

## Erabilerak 
thumb|150px|ezkerrera|*Ezki* hostoak
Zuhaitzek lore lurrintsu eta nektar kopuru handidunak ematen dituzte, medikuntzarako erabilitako ezki-lorea. Garrantzi handiko landareak dira erlezainentzat eztia ekoizterakoan, haiengandik sortzen den eztia zurbila baina zapore handikoa da. Lorekin ezki-ura ere atontzen da. *T. cordata* da medikuntzarako gehien erabiltzen den espeziea; konposatu aktiboko kopuru handiak dituelako. Orri gazteak eta orrien begiak jangarriak dira. Lepidoptero batzuen larbek ezkien orriak jaten dituzte, beste batzuen artean Lime Hawk-moth, Buff-tip eta Coxcomb Prominent espezieetakoak.

Ezkien zura biguna eta lantzeko erraza da. Merkataritzan *basswood* legez ezagutzen da, batez ere Ipar Amerikan.

Ezkiaren hur txikiak jangarriak dira.

Ezkia Esloveniaren herri-ikurra da; bertan *lipa* deitzen da.

## Enborra 
400px|erdian|thumb|Enborra hiru dimentsiotan, Fossil Plastics proiektuaren baitan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Unter den Linden - ezkiz edertutako etorbidea Berlinen, Alemania

## Kanpo estekak