Rosa Romojaro

**Rosa Romojaro Montero** (Algeciras, Cádiz, 1948) cádiztar poeta da, eta saiakeragilea, literatura kritikaria, ikertzailea eta Literaturaren Teoriaren eta Literatura Konparatuaren Unibertsitateko katedraduna. Haren ibilbidea, beraz, sorkuntzan, ikerketan eta irakaskuntzan izan da. 

## Biografia 
Rosa Romojaro, Algecirasen jaioa, Malagan bizi da, eta hantxe egiten du lan akademiko eta literarioa, hainbat generotako poeta eta idazlea da (poesia, eleberria, kontakizuna, saiakera eta teoria eta literaturaren kritika). Irakaskuntza Ertaineko katedraduna izan zen, eta 1984an doktoratu zen, Lope de Vegaren lirikari eta mito klasikoari buruzko doktore-tesiarekin, aurretik Lizentziatura Memoria bat zuela, eta bertan epaitu zituzten epaimahaien kalifikazio gorena lortu zuen. Unibertsitateko katedraduna da, eta, ondoren, unibertsitateko lan handia egin du bai Malagako Unibertsitatean, bai Europako eta estatuko hainbat ikerketa-zentro eta unibertsitatetan, eta ikertzaile eta irakasle bisitari jardun du. Ikertzailea, halaber, ospe handiko Ikerketa Proiektu eta Taldeetan (hala nola RETCULTFFI2010-15160, Tomás Albaladejo irakasleak zuzendua; edo DETTLI CCHS/CSIC, Miguel Ángel Garrido Gallardoi rakasleak zuzendua; Andaluziako Ondarea Berreskuratzea HUM-159 eta Literaturaren Teoria eta Ikasketak HUM-824), Unibertsitate Masterreko Koordinatzailea izan da, eta hainbat ikastaro, sinposio, nazioarteko mintegi eta goi-mailako nahiz graduondoko prestakuntza-ziklotako zuzendaria. Horietako batzuk emakumearen sorkuntza artistikoa eta literarioa ezagutzeko izan dira. Bere jarduera akademikoak hainbat aintzatespen jaso ditu, sormen-lanarengatik jasotakoekin batera.

Haren ikerketek Literaturaren Teorian eta Kritikan garrantzia duten esparruak hartzen dituzte, landutako arloetan funtsezkotzat izan diren ekarpenekin. Hala, mitoari eta literaturari buruzko azterketa teoriko eta metodologiko berritzaileak, non lehen aldiz ezartzen den mitoak Urrezko Mendeko poesian duen funtzionamendua sistematizatzea, *Lope de Vega y el mito clásico* (1998) bezalako liburukietan ebatzia, edo *Funciones del mito en el Siglo de Oro (Garcilaso, Góngora, Lope de Vega, Quevedo)* (1998), askotan aipatuak, aipatuak eta inpaktu-indize handieneko katalogoetan bilduak, halaber azken liburua *Lope de Vega y la teoría de las funciones del mito* (2019), non sistematizazio hori teoria gisa ezartzen den, gai horri buruzko hainbat artikulurekin batera, aldizkari espezializatuetan argitaratuak. Era berean, autore garaikideen lanaren kritikari buruzkoak, horietako batzuk aitzindariak dira irudimenari eta poeten sinbologiari buruzko gaietan, hala nola Altolagirre, "*La poesía de Manuel Altolaguirre: Poética de la dualidad/Manuel Altolagirreren poesia: Dualtasunaren poetika*" artikuluarekin hasiak (*Revista de Literatura*, 58, 116, 1996, 427-449 or), ondorengo zenbait liburutan amaitzen direnak: *Bibliografía de Manuel Altolaguirre/Manuel Altolagirreren bibliografia* (2007), *La poesía de Manuel Altolaguirre (Contexto. Claves de su poética. Recepción)/Manuel* Altolagirreren poesia (*Testuingurua.* *Bere poetikaren gakoak. Harrera)* (2008), baita bere poesiaren argitalpen antologikoak ere, hala nola *Isla del aire/Aire uhartea* (2008) eta *Versos originales/Bertso orijinalak* (2010), edo *Lo escrito y lo leído/Idatzia eta irakurria* liburuan jasotako azterlanak. *Ensayos sobre literatura y crítica literaria/Literaturari eta literaturaren kritikari buruzko* saiakerak (2004). José María Hinojosaren lanaz ere arduratzen da, ikuspegi hermeneutikoetatik, oroitzapenezko liburuetan eta bestelako argitalpenetan ere landua. Halaber, adierazgarriak dira José Moreno Villari buruz egindako azterlanak, autore horren poesiaren aurreko argitalpenaren aurretik (*Antología poética*, 1993). Ekarpen horiekin batera, ondorengo *Teoria poetikoa eta sormena* (2010) liburukiak Poetika historikoari buruzko teoriak jasotzen ditu, zenbait mugimenduren bidez, hala nola Manierismoa, edo figurazio erretoriko eta literarioaren alderdiak, baita Poetika moderno eta egungo Poetikan egindako ikerketak ere, bai forma lirikoetan, bai forma narratiboetan, adibide zehatzen bidez. Giza Zientziekin duen harremanean gai digitaletan murgiltzera gonbidatu dute, hala nola *Las Humanidades en el mundo digital/El mundo digital en las Humanidades/Giza Zientziak mundu digitalean/Mundu digitala Humanitateetan* (2019) liburuaren edizioan. Bestalde, Francisco Morales Lomas eta Julio Neira irakasleekin lankidetzan, *Estudios sobre la poética y la narrativa de* *Rafael Ballesteros/Rafael Ballesterosen poetikari eta narratibari buruzko azterlanak* (2020) liburua argitaratu zuen. 

Saiakera horretan, *Rodear la tarde* (2003) liburua literatura, kultura eta unekotasuneko kazetaritza-artikuluen sorta zabal batek osatu zuen. Artikulu horiek *Sur* egunkarian (Malaga) argitaratu ziren, bertan hainbat urtez kolaboratu zuen eta. Lankidetza hori literaturaren kritikako artikuluekin uztartu zuen ospe handiko gehigarri eta baliabide nazionaletan, hala nola *ABCD Arteak eta Letrak*, *Suplemento cultural de ABC*, besteak beste.

Literaturaren sorkuntzak, ikerketa- eta irakaskuntza-zereginarekin lotura sakonean, hainbat genero hartzen ditu: narratzaile gisa eleberri bat argitaratu du, *Páginas amarillas/Orrialde Horiak* (1992), eta hainbat kontakizun aldizkari eta argitalpen bateratuetan, hala nola *Revista de Occidente, Costacultural, Sur, 27 Ipuin de narradores malagueños* (Centro Cultural del 27), horietako batzuk *No me gustan las mujeres que lloran y otros relatos (2007)* liburuan batu zituen; baita *Puntos de fuga (Cuaderno de Alemania)* (2021) liburua ere. Liburu hori nahiko sailkaezina da, eta narrazio-forma berri bat izan ziteeela esan zuen. 2022 Kritikaren Andaluzia Sarian, eleberriaren modalitatean, finalista izan zen.

Bere poesiari dagokionez, bere idazketaren espazio nagusia, funtsean, poema hauek osatzen dute: *Secreta* *eskala* (1983); *Funambular Mar* (1985); *Agua de luna* (1986); Kultura Ministerioaren Literatura sorkuntzarako laguntza jaso zuen *La ciudad límite* (1987, 1988); Manuel Alcántara saria emanda argitaratu zen *Poemas sobre escribir una poema y otro* (1999), Salamanca Hiria saria jaso zuen *Zona de varada* (2001); Jaen poesia sariduna izan zen *Poemas de Teresa Hassler (Fragmentos y ceniza)* (2006); Baezan (Jaen) Nazioarteko Antonio Machado saria eta Andaluziako kritika saria jasotako *Cuando los pájaros* (2010); eta *Mirar el mundo* (2014).

Bere olerkiak nazioko eta nazioarteko antologietan jaso dira, eta bere lanak azterketa eta saiakera kritikoak izan ditu (besteak beste, Ricardo Senabierta, Miguel García-Posada, Encarnación Sánchez García, Túa Blesa, Sharon Keefe Ugalde, Teresa Hernández, Ángel Luis Prieto de Paula, , José Luis García Martín, Francisco Estévez, Enrico di Pastena, Isabel Paraíso, Pedro L. Ladrón de Guevara, Francisco Morales Lomas, Juan Francisco Ferré) eta hainbat doktoretza-tesi. 

Era berean, liburuetako batzuk italierara itzuli dira (*La città di frontiera*, Annarita Ricoren itzulpena 1988ko edizioa, Encarnación Sánchez Garcíaren ardurapean, Napoles, Lio Pironti, 2010), frantsesera eta alemanera (*Quand les oiseaux*, Jean-Pierre Castellanik itzulia, Binges, Orbis Tertius, 2018, eta *Therese Hasslers Gedichte (Fragmente und Aschenes)* Klaus Dirscherlek itzulia, Marcus Roloffen ardurapean, Heidelberg, Hochroth, 2021), gainera, ingelesera, arabiarara eta txinerara poesia hautatu batzuk itzuli dira. 

Bere olerki-liburuek adierazitako aintzatespenekin batera, 2006ko otsailean Andaluziako Letren Egunaren Saria jaso zuen Malagan (Andaluziako Junta), bere ibilbide profesionalarengatik, eta, era berean, Egun beraren oroitzapenean, 2016ko otsailean, Algecirasko Udalak, bere jaioterrikoak, Hiriaren Intsignia ezarri zion. Era berean, 2023ko ekainean, Elio Antonio de Nebrija Andaluziako Letren Saria eman zioten. 

Espainiako Doktoreen Errege Akademiako, Kordobako Zientzia, Letra Eder eta Arteen Errege Akademiako eta Antequerako Arte Errege Akademiako kide da, baita Andaluziako Letren Zentroko Aholku Batzordeko, Emakumearen Diziplina arteko Ikasketen Mintegiko (UMA) eta beste kultura-kontseilu batzuetako eta aldizkari batzuetako kide ere.

## Poesia-lana 
* *Secreta escala*, Málaga, Universidad (“Los cuadernillos del grumete”, 12), 1983 (Miguel Romero Esteok zuzendutako bilduma) [MA-641-1983].
* *Funambulares mar*, Málaga, Public. de la Librería Anticuaria El Guadalhorce, 1985 [MA-1985].
* *Agua de luna*, Málaga, Diputación Provincial ("Puerta del Mar", 28), 1986 .
* *Rosa Romojaro* [poema hautatuak], Rafael Pérez Estradaren hitzaurrea, Málaga, 27ko Belaunaldiaren Kultura zentroa, 1986 [MA-57-1986 ].
* *La ciudad fronteriza*, Málaga, Nuevos Cuadernos de María Cristina, arg. Ángel Caffarena, 1987 [MA-18-1986].
* *La ciudad fronteriza*, Granada, Don Quijote, 1988 (Sormen literarioaren laguntza 1987 del Ministerioa)  
* *Poemas sobre escribir un poema y otro poema*, Málaga Digital ("Enclave de poesía", 8), 1999 (Manuel Alcántara 1999 Poesia Saria zela ea argitaratua) 
* *Zona de varada*, Sevilla, Algaida, 2001 (Salamanca Hiria 2000 Poesía saria ) 
* *Poemas*, presentación de Álvaro García, Málaga, Universidad (Aula de Letras 2000-2001,  Antonio Gómez Yebrak zuzendua), 2001 [ MA-260/97 ].
* *Rosa Romojaro* [selección de poemas],  Cristóbal Cuevasen aurkezpena, Málaga, Centro Cultural de la Generación del 27 (Máquina y Poesía, 24), 2002.
* *Selección. Poemas/Sélection. Poèmes*. Driss Essounanik itzulia, Rincón de la Victoria Udaletxea  2005 [ MA-1266-2005].
* *Poemas de Teresa Hassler (Fragmentos y ceniza)*, Madrid, Hiperión, 2006 (Jaen 2006 Poesia saria) 
* *Antología poética* (Ángel Luis Prieto de Paularen “Semblanza crítica”), Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes, 2008.
* *Cuando los pájaros*, Madrid, Hiperión, 2010 (Baezan Nazioarteko Antonio Machado  saria eta Andaluzia kritika saria 
* *La città di frontiera* (Annarita Ricok itzulia,1988, Encarnación Sánchez Garcíaren ardurapean), Nápoles, Tullio Pironti, 2010 
* *Doce en el doce* (Antologia laburra), Málaga, Ateneo (Plaquette 15 zk. *Ateneo del Nuevo Siglo* aldizkaria), 2012 
* *Mirar el mundo*, Málaga, ETC El Toro Celeste, 2014 
* *Escribir la memoria*, selección de poemas sobre la muerte, en *Versos para enterrar el verano 2016. Casabermeja* (Casabermeja hilerrian 2016ko azaroaren 1ean egindako poesia-topaketa zela eta argitaratutako koadernoa), Málaga, Málagako Diputazioa, 2016.
* *Quand les oiseaux* (Jean-Pierre Castellanik itzulia), Binges, Orbis Tertius, 2018 .
* *Therese Hasslers Gedichte (Fragmente und Aschenes)* (Klaus Dirscherlek itzulia, Marcus Roloffen ardurapean), Heidelberg, Hochroth, 2021 
* *Escribir el silencio* [16 poema], Málaga, Jákara, 2021 [MA-586-2021].

## Narrazio-lana 
### Eleberria 
* *Páginas amarillas* *(El relato de la protagonista)*, Bartzelona, Anthropos ("Campos Literarios/Narrativa"), 1992 

### Kontakizunak 
* *No me gustan las mujeres que lloran y otros relatos/Ez ditut gogoko negar egiten duten emakumeak eta beste kontakizun batzuk*, Algeciras, José Luis Cano Fundazioa (“Fuente Nueva”, 11), 2007 

* Hainbat komunikabide, aldizkari, antologia eta abarretan argitaratutako kontakizunak. (*Sur*, *Canal Sur, Revista de Occidente, Costacultural, 27 Malagako narratzaileen ipuinak* (27ko Belaunaldiko Kultur Zentroa).

### Beste narrazio bat 
* *Puntos de fuga (Cuaderno de Alemania)*, Sevilla, Renacimiento, 2021 (Kritikarako Andaluzia Sariaren finalista eleberriaren modalitatean, 2022) 

## Lan teorikoa eta kritikoa 
Bere lan batzuk:

### Liburuak 
* *Antología* poética, José Moreno Villaren edizioa, sarrera eta oharrak, Sevilla, Editorial Andaluzas Jakote (Andaluziako Kulturaren Liburutegia, 88), 1993 

* *Lope de Vega eta mito klasikoa*, Malaga, Malagako Unibertsitateko Argitalpen Zerbitzua, 1998 

* *Funciones del mito clásico en el Siglo de Oro (Garcilaso, Góngora, Lope de Vega, Quevedo)/Urrezko Mendeko* *mito klasikoaren funtzioak* (*Garcilaso*, *Góngora*, *Lope de Vega*, *Quevedo*), Bartzelona, Anthropos, 1998 

* *Lo escrito y lo leído. Ensayos sobre literatura y crítica literaria/Idatzitakoa eta irakurritakoa. Literaturari eta literaturaren kritikari buruzko saiakuntzak*Bartzelona, Anthropos, 2004 

* *Bibliografía de Manuel Altolaguirre (Obra literaria, ediciones y referencias críticas)/Manuel Altolagirreren bibliografia* (Literatur lana, edizio eta erreferentzia kritikoak), Malaga, EDA, 2007 

* *La poesía de Manuel Altolaguirre (Contexto. Claves de su poética. Recepción)/Manuel Altolagirreren poesia (Testuingurua. Bere poetikaren gakoak. Harrera)*, Madril, Visor, 2008 

* Edición, Prólogo y Notas de Manuel Altolaguirre, *Islas del aire. Antología poética*,/Manuel Altolaguirreren edizioa, hitzaurrea eta oharrak, *Aire-uharteak.* *Antología* poética, Sevilla, Renacimiento, 2008 

* Manuel Altolagirreren edizioa, sarrera-azterketa eta oharrak, *Versos originales. Antología poética/ Jatorrizko bertsoak*. */Antología* poética, Sevilla, Renacimiento, 2010 

* *Teoría poética y creación,* Bartzelona, Anthropos, 2010 
* Edizioa eta Sarrera, *Las Humanidades en el mundo digital/El mundo digital en las Humanidades/Humanitateak mundu digitalean/Mundu digitala Humanitateetan, Valentzia*, Tirant Humanitateak, 2019 
* *Lope de Vega y la teoría de las funciones del mito*, Bartzelona, Anthropos/Siglo XXI, 2019 
* *Estudios sobre la poética y la narrativa de Rafael Ballesteros/Rafael Ballesterosen poetika eta narratibari buruzko azterlanak*, Julio Neira eta Francisco Morales Lomas, Malaga, EDA Libros, 2020 
* Edizioa eta hitzaurrea, *En el ritmo interior de la memoria* *(Homenaje del Ateneo de Málaga a la poeta Inés María Guzmán)*/*Memoriaren barne-erritmoan* (*Malagako Ateneoaren Omenaldia Inés María Guzmán poetari*), Malaga, Malagako Ateneoa, 2022 

### Liburuen eta artikuluen kapituluak (Hautaketa) 
* *"El simbolismo del Sol en las Rimas de Lope de Vega*", Analecta *Malacitana*, VII, 1, 1984, or. 53-78 [ISSN: 0211-934X].
* "*Símbolo míticos del poder en el Barroco"*, Caligrama, II, 3-4, 1985, or. 171-179 [ISSN: 0213-0971].
* "*Lope de Vega y el mito clásicos* (Umorea, maitasuna eta poesia Tomé de Burguillosen sonetoetan)", Analecta *Malacitana*, VIII, 2, 1985, 11. or. 267-292 [ISSN: 0211-934X].
* "*Poesía boomerang*", Puertaoscura, 1, 1985, or. 58-59.
* "*El mito como erudición en las Rimas de Lope de Vega"*, Menéndez Pelayo Liburutegiko Boletina, LXII, 1986ko urtarrila-abendua, 37-75 [ISSN: 0006-1646].
* "*Una poética manierista en los años 70: Turpa de Rafael Ballesteros*", Analecta *Malacitana*, X, 1, 1987, 7. or. 107-129 [ISSN: 0211-934X].
* "*De perfección y misterio*", Puertaoscura, 5, 1987, 11. or. 54-55. Francisco Ricon berrargitaratua (koord. ), H*istoria y crítica de la literatura española, IX.* *Los nuevos nombres: 1975-1990*, Darío Villanuevaren ardurapean, Bartzelona, Crítica, 1992, or. 229-231 [SBN: 84-7423-545-6].
* "*Hacia una definir de alegoría: La alegoría mítica y el tema de Troya en los sonetos de Lope de Vega*", *Anthropos*, Suplementos 10, 1988ko abendua, 11. or. 43-51 [ISSN: 0211-5611].
* "*El mito como ejemplo en los sonetos de Lope de Vega (Egitura enblematikoak)*", in Cristobal Cuevas García (arg. ), *Investigación filológicas*, Málaga, Malagako Unibertsitatea, 1990, 135- 155 or. 
* "*La segunda poética de Moreno Villa*", Analecta *Malacitana*, XIV, 1, 1991,  129-140 or. [ISSN: 0211-934X].
* "*La voz externa y portada* ( XVII. mendeko metaforaranzko kontzeptuak)", Caligrama, 4, 1991,  59-73or. [ISSN: 0213-0971].
* "José Moreno Villa o el destino de precursor (Bere bizitzari eta lan poetikoari buruzko hausnarketa)",  José Moreno Villan, *Antología* poética, Sevilla, Editorial Andaluzas Jak-Don Quijote, 1993, or. 11-74 
* "*Unas indagaciones sobre la teoría tradicional de la metáfora en la crítica literaria contemporánea"*, Caligrama, 5, 1993,  9-19 or.[ISSN: 0213-0971].
* "*La poesía de Manuel Altolaguirre: poética de la dualidad"*, Revista de Literatura, LVIII, 116 (1996), 11.  427-449 or.[ISSN 0034-849X].
* "*Hitzaurrea*" AA.VV, *Lazos*, Malaga, Hego Koroa, Asociación de Mujeres Kartio, 1999,  5-8 or.
* "*Hitzaurrea*" (lankidetzan) Inés María Guzmani. *Aspaldi ez dakit zuri buruz*, Malaga, Plaza Nagusia. Poesia, 1999.
* María del Mar Ruiz Castillaren pinturaren hastapenak Katalogoan: *Verónica García Romero*. *María del Mar Ruiz Castilla. Teresa Werner Heredia*, Malaga, Unicaja Fundazioa, 2000.
* "*La aventura del lenguaje*", Escribir mujer delakoan. *Narradoras españolas hoy*, Actas del XIII Congreso de Literatura Española Contemporánea, Malaga, Publicaciones del Congreso de Literatura Española Contemporánea, 2000,  141-156 or..
* Rafael Ballesteros Durán, Cristobal Cuevasen (arg. ), *Diccionario de Escritores de Málaga y su Provincia,* Madril, Castalia, 2002, 87-96 or. 
* “Hitzaurrea” *Fernando Ortiz*, 27. belaunaldiko kultura-zentroa (“Askotarikoak”, 4), 2004. *El Maquinista de la Generación*'' lanean erreproduzitua. 27ko Belaunaldiko Kultur Etxea, 8, 2004ko urria, 76. or. [ISSN: 1577-340X].
* "*Gaiak eta prozedurak Manuel Altolagirreren poesian*", iAA.VV, *A zaga de tu huella.* *Cristobal Cuevas irakaslearen omenaldia*, T. II, Malaga, AEDILE, 2005,  251-270 or. (II. liburukia)  
* “*Líneas imaginarias y desarrollos poético en la lírica de Manuel Altolaguirre”,* James Valender (arg. ), *El espacio interior. Manuel Altolaguirre (1905-1959)* Sevilla/ Madril, Andaluziako Junta/Sociedad Estado de Recueraciones Culturales, 2005, or. 107-127 [ ISBN: 84-8266-521-9 ].
* “*Figuración imaginaria en La sangre en libertad de José María Hinojosa”*, Julio Neiran eta Almoraima González, *Escondido en la luz.* *José María Hinojosa y su tiempo*, Málaga, Centro Cultural de la Generación del 27, 2005, 21. or. 113-130 
* “*Recuerda*” poemaren komentarioa,  María Rosal, *Con voz propia.* *Estudio y Antología comentarios de la poesía escrito por mujeres (1970-2005)*, Sevilla, Renacimiento, 2006, . 228-232 or.  

* “Mito klasikoaren funtzioak Quevedon. Antología de modelos poético”, *Sobre Quevedo y su período.* *Homenaje a Jesus Sepulveda*, arg. Felipe B. Pedraza eta Elena E. Marcello, Cuenca, Ediciones de la Universidad de Castellan-La Mancha, 2007,  343-384or.  
* “Bizitza eta poesia” [*Versos y años. Poesía 1975-2003*], Emilio Barón (arg. ), *La poesía de* *Fernando Ortiz*, Sevilla, Alfar, 2007,  97-98 or.
* “Hitza eta denbora. *Fernando Ortiz”*, Emilio Barón (arg. ), *La poesía de Fernando Ortiz*, Sevilla, Alfar, 2007,  133-141or. 
* “La literatura olvidada”, *Merkurio*, 91, 2007ko ekaina, 12-13 or.[ISSN: 1139-7705].
* “Hitzaurrea” (Irakurketa baten historia) Manuel Altolaguirre, *Islas del aire (Antología poética)*, Sevilla, Renacimiento, 2008,  9-44 or.
* "El luthier y los ángeles sin sombra de Filomena Romero", *El Maquinista de la Generación*, 16 zk., 2008, 171-172 or. [ISSN: 1577-340X].
* “*Fundamentos simbólicas en la poesía de Manuel Altolaguirre”*, S. Crespo, M. L. García-Nieto. M González de Ávila, J. A. Pérez Bowie. A. Rivas eta M. J. Rodríguez S. de León (arg. ), *literatura-diskurtsoen teoria eta azterketa*. *Estudios en asesinato de Ricardo Senabierta Sempere*, Salamanca, Ediciones Universidad de Salamanca, 2009, 373-383 or. 
* "José Manuel Caballero Bonald eta Juan Martínez. Antidotos" *El Maquinista de la Generación,* 2009ko urriaren 17a, 213-215 or. [ISSN: 1577-340X].
* “Poética de la vida y poética de la poesía”, Estudio introductorio a Manuel Altolaguirre, *Versos original (Antología poética)*, Sevilla, Renacimiento, 2010, 9-78 or. , Special:BookSources/9788484724971.
* “Appunti su una cronología poetica”. *La città di frontiera* (Sarrera), Napoles, Tullio Pironti, 2010, or. 5-10, ISBN λ88-7937-533-7.
* "La poesía de Luis Alberto de Cuenca", *Barcarola*, 77, 2011, or. 179-184, ISSN 0213-0947.
* "Miguel Romero Esteo, abangoardiakoa "Los origen" (Elkarrizketa), *Campo de Agramante*. *Revista de Literatura,* 15, 2011, 51-68 or. [ISSN: 1578-2433]. Jatorrizkoaren erreprodukzioa (PDF) Miguel de Cervantes liburutegi birtualean. www.cervantesvirtual.com. ... n berrargitaratua. El Toro Celeste, 16, 2016, 58-72 or. [ISSN: 2340-1001], www.eltoroceleste.com.
* “Indagaciones sobre la voz poética de José Moreno Villa”, AA.VV*José Moreno Villa*. *Infinituz inguratutako ni bat*. Sevilla/Madril, Andaluziako Junta. Kultura Saila/Documenta Artes y Ciencia, 2012, 128-147or. 
* “Sorkuntza eta emakumea: 27ko poetak”, in G González Alcázar, F. A. Moreno Serrano eta J. F. Villar Dégano (arg. ), *Literatura, pasión sagrada. Homenaje al Profesor Antonio García Berrio, Madrid*, Editorial Complutense, 2013,  743-753 or.
* “Zuhaitza itsasoaren aurrean. Simbología poética en autores malagueños del 27”, in Antonio Gómez Yebra (arg. ), *Estudios sobre el Patrimonio Literario Andaluz (Homenaje al profesor Cristobal Cuevas)*, Malaga, AEDILE, 2013, 453-472 or. 
* “El poema en prosa y, al fondo, el Diario de Juan Ramón Jiménez”, Antonio Gómez Yebra (arg. ), *Estudios sobre el Patrimonio Literario Andaluz* (Omenaldia Salvador Montesa irakasleari), Malaga, AEDILE, 2014,  81-99 or.
* “Aire, agua, fuego, tierra vida”, Hitzaurrea Concepción Martín-Carrasco Pignatelli, *Los cinco elementos*, Enrique Baenarekin lankidetzan, Granada, Diputazioa (Genil de Literatura, 66, bilduma, Antonio Carvajalek zuzendua), 2015, 7-20 or.  
* “Tratamendu manierista del mito clásicos en el Barroco”, Antonio Chicharro (arg.) Izan ere, aldi berean, bat eta askotarikoa zara. *Estudios literarios y teatrales en Asesinato Antonio Sánchez Trigueros*, Granada, Granadako Unibertsitatea, 2015, 723-749 or. 
* “Hablando de su Rosa en su corazón (Sobre Cantos a Rosa)”, Ana Calvo Revilla, Juan Luis Hernández Mirón eta Fabiola de Santisteban (arg.). ), *Muñoz Rojas* (*2*). *Creación literaria,* Madril, Triacastela, 2015, or. 265-272 [ISBN ά95840-89-9].
* Isabel Romerori hitzaurrea, *Metáfora de invierno*, Madril, Torremozas, 2016, 7-12 or. , lankidetzan 
* *"Bidaia minaren eta edertasunaren erdigunera, idatzitakoaren zorigaiztoko itsasoan barrena: la catarsis"*, hitzaurrea Jesús Baena Criadori, *Amaro*, Malaga, etab. El Toro Celeste, 2018, 9-18 
* "Unibertso baten konfigurazioa: Emilio Pradosen *lorategi itxia*", Emilio Prados. *Vida y poesía*, Sevilla, Andaluziako Junta, 2021, or. 223-255 
* "27ko belaunaldiaren irudimen poetikoa. Manuel Altolaguirre", in Enrique Baena (arg. ), Málaga literaria (*Perspectiva contemporánea, intertextualidad y contextualización*), Málaga, UMA Editorial, 2021 or. 325-366 
* "(Mikro) Hitzaurrea", *100 palabras en un metro. Microrrelatos ganadores/100* hitz, metro batean. *Mikrorrelato irabazleak*, "6. mikrokontakizunen lehiaketa. Etro- Malaga", 2021 (non autoreak "amabitxia" gisa jokatu baitzuen Lehiaketan, eta 2020an irabazi zuten mikrorrelatoak hautatu zituen epaimahaiko burua izan baitzen).
* "La poética de Rafael Ballesteros: Una escritura de los límites", José Lara Garrido, Belén Molina Huete eta Pedro J. Plaza González (arg. ), *En sí perdura. Tradición y modernidad en la obra de Rafael Ballesteros/Berez irauten du*. *Tradición y modernidad en la obra de Rafael Ballesteros,* Sevilla, Renacimiento, 2022, or. 79-116 
* “Proteo irakurketaren eta idazketaren defentsan” (eta “La cita” —poema—), AA.VV *Todos con Proteo. 45 creadores españoles/Denak Proteorekin*. *45 sortzaile espainiar*, arg. de Anastasio Álvarez Martín, Málaga, Promotora Cultural Malagueña, Genal edizioa, 2022, 185-193 or.(eta 141-142) ISBN: ά18896-53-8].
* “Malagako talde poetikoa 27ko belaunaldiaren sorreran eta eraketan. Bere esanahi nagusia. Elementos características sobre el conceptos del límite”, *Anales de la Real Academia de Doctores de España*, Vol. 7, 3, 2022, or. 663-686 [Espainiako Doktoreen Errege Akademian sartzeko hitzaldia, Madrilen, 2022ko maiatzaren 11n, oharrak eta bibliografiak gehituta].
* “*27ko poesia, mugetatik: Hinojosa, Altolaguirre, Prados. Poetas olvidadas*”,  Gilles del Vecchio eta Nuria Rodríguez Lázaro (arg. ), *Andalucía  en la Generación el 27/Andaluzia Belaunaldiaren* 27an, Kordoba, UCO Press. Universidad de Córdoba argitaletxea, 2023, 205-230 or. 

### Kazetaritza-saioa (liburuak eta artikuluak) 
* *Rodear la tarde,* Malaga, Sarriá, 2003 
* Malagako *Sur* egunkarian 2000ko abendutik 2002ko azarora bitartean argitaratutako iritzi-artikuluak, “Cita en el Sur” atalean [ISSN: 2173-0261].

### Itzulpenak 
* Balada de las montes, Helen Weiderrena (ingelesezko bertsioa), Málaga, Publicaciones de La librería Anticuaria El Guadalhorce, arg. Ángel Caffarena, 1987.
* Mheddi Acrifena, lankidetzan, *Gaviota de polvo*, Kordoba, La Manzira Poética, 2008.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Kultura Ministerioaren 1987ko literatura-sorkuntzarako laguntza.
* *Páginas amarillas* eleberriaren hautaketa Elle Literatura Sariaren hirugarren edizioan (1993).
* VII. Manuel Alcántara poesia saria 1999.
* Salamanca Hiria IV. Poesia Saria 2000.
* 2006ko XXII. Jaen Poesia Saria.
* Kordobako Zientzia, Letra Eder eta Arte Nobleen Errege Akademiako kidea, 2006tik.
* Letren Andaluziako Egunaren saria 2006 (ibilbide profesionalarengatik: "Literatura-pentsamendu eta -gogoetarako ekarpena"). Andaluziako Junta. Malaga. 2006-02-24.
* Malagako Unibertsitateko Gizarte Kontseiluaren 2007ko VI. Sariaren finalista.
* 2007ko Kritikaren Andaluzia Sariaren finalista.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*http://www.diariosur.es/pg060225/prensa/noticias/Malaga/200602/25/SUR-MAL-014.html
* http://www.ceregumil.com/wp-content/uploads/diario-sur-premios-dia-de-andalucia-2006.pdf
* http://www.diariosur.es/pg060303/prensa/noticias/Gibraltar/200603/03/SUR-GIB-140.html
* http://www.diariosur.es/v/20110328/cultura/rosa-romojaro-gana-premio-20110328.html
* http://www.europasur.es/ocio/Romojaro-Premio-Andalucia-Critica-Algeciras_0_464953702.html
* https://web.archive.org/web/20161230160508/http://www.algecirasahora.es/noticia/7165/algeciras/el-ayuntamiento-homenajea-a-instituciones-y-personas-en-la-celebracion-del-dia-de-andalucia.html
* http://www.criticosliterariosandaluces.es/index.php?id=multimedia&tx_yag_pi1%5Bc279%5D%5BalbumUid%5D=2&tx_yag_pi1%5Bc279%5D%5BgalleryUid%5D=14&tx_yag_pi1%5Baction%5D=submitFilter&tx_yag_pi1%5Bcontroller%5D=ItemList&cHash=5147924df874c8bc65fe15f098e4d854
* https://web.archive.org/web/20161230091837/http://www.elblogdealfonso.es/p-650-antologia-de-los-premios-de-poesia-ciudad-de-salamanca
* http://www.elcultural.com/revista/letras/Zona-de-varada/123
* http://www.diariosur.es/prensa/20060913/cultura/rosa-romojaro-combina-realidad_20060913.html
* http://www.cervantesvirtual.com/obra/antologia-poetica--19/
* http://bib.cervantesvirtual.com/FichaMateria.html?Ref=155320&idGrupo=konbentzionala(http://bib.cervantesvirtual.com/FichaMateria.html?Ref=155320&idGrupo=convencional)
* http://www.cervantesvirtual.com/portales/rosa_romojaro/
* http://www.europapress.es/andalucia/fundacion-cajasol-00621/noticia-rosa-romojaro-gana-premio-internacional-poesia-antonio-machado-baeza-cuando-pajaros-20100916143102.html
* http://baezaliteraria.blogspot.com.es/2010/11/cuando-los-pajaros-de-rosa-romojaro.html
* http://latorredemontaigne.com/2015/11/rosa-romojaro-2/
* http://www.orm.es/servlet/rtrm.servlets.ServletLin2?METHOD=DETALLEALACARTA&serv=Portaleko 2&idBlog=31&ofs=0&orden=1&orden2=2&idCarta=64&sit=c,5,ofs2,60&mOd=7443&autostart=IRRATIA
* http://www.uma.es/seminario-de-estudios-intedisciplinarios-de-la-mujer/info/96264/rosa-romojaro-montero/
* https://www.um.es/tonosdigital/znum22/secciones/resenas-5-romojaro.htm
* http://www.elcultural.com/revista/letras/Poemas-de-Teresa-Hassler/20003
* http://www.elcultural.com/revista/letras/Cuando-los-pajaros/28776
* http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/cultural/2008/03/29/017.html
* http://hemeroteca.abc.es/nav/Navigate.exe/hemeroteca/madrid/cultural/2011/02/26/020.html
* https://www.youtube.com/watch?v=ERbqqQ1B7AI
* https://www.youtube.com/watch?v=GiLwvXP9cR0
* https://www.youtube.com/watch?v=chr2zl-KDDQhttp://unatemporadaenelinfierno.net/2008/05/06/elogio-de-manuel-altolaguirre/http://www.entreculturas.uma.es/n7yn8pdf/resena18.pdf
* http://www.cervantesvirtual.com/portales/instituto_literatura_y_linguistica_portuondo_valdor/obra/la-vida-entera-despues-de-la-batalla-resena/
* http://encuentrosconlasletras.blogspot.com.es/2010/06/equipaje-de-vacaciones-1-narrativa-y.html