open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalbinismo

thumb|Joan Kalbin

**Kalbinismoa** Joan Kalbin frantziarraren eraginez XVI. mendean sortutako doktrina kristaua da. Jainkoaren agintaritza aipatzen du beste ezeren gainetik, eta bere ereduari jarraituz, gizarte teokratikoa eraikitzea eskatzen du. Fede, tradizio edo teologia erreformatua ere deitu ohi zaio.

Tradizio erreformatuaren aitzindariak Martin Luther, Martin Bucer, Heinrich Bullinger, Peter Martyr Vermigli, Huldrych Zwingli, Thomas Cranmer eta John Jewel dira besteak beste, nahiz eta XVII. mendean Kalbinok izandako pisua dela eta, bere izenez ezagutzen den gehienbat.

Gaur egun, Eliza Erreformatuen Mundu Batasunak (WARC) 75 milioi jarraitzaile ditu.

## Zabalkundea 
Geneva izan zen korronte berriaren erdigunea, eta hortik zabaldu zen Europako beste leku batzuetara, batez ere Eskoziara (John Knox), Herbehereetara (William Ames, T J Frelinghuysen eta Wilhelmus a Brakel) eta Alemaniako ipar-mendebaldera (Olevianus eta Zacharias Ursinus).
 
Frantzian ere eragin handia izan zuen, baita Hungaria, Transilvania, Lituania eta Polonian ere. Eskandinavian ere zabaldu zen, baina azkenean Luteranismoa gailendu zitzaion.

Europatik at, Ingalaterra Berria, Hegoafrika, Indonesia, Korea, Sierra Leona eta Nigerian ere hedatu da.

Euskal Herrian, Joanes Leizarraga (1506-1601) euskal artzain kalbinista izan zen Itun Berria euskaratu zuen lehena (1571), Nafarroako erregina Joana III.a Albretekoaren enkarguz.

## Oinarriak 
Kalbinoren dotrina, *Institutio religionis christianae* obran aditzera eman zuena,, puntu hauetan oinarritzen da:
# Fedearen iturri bakarra Biblia da; hala ere, lehen bost kontzilioetako dogmak onartzen ditu kalbinismoak.
# Fedearen bidez lortzen da salbamena: zeruaren dohaina da eta aurrez aukeratu batzuei bakarrik ematen zaie.
# Gurtzak hasierako soiltasunera itzuli behar du; bataioa eta jaunartzea, beste sakramenturik ez da onartzen, sinbolo eta oroigarri balioez.

Kalbinismoaren oinarrietako bat predestinazioa da: horren arabera, Jainkoak hasieratik aukeratu ditu munduaren amaieran salbatuko direnak. Beste guztiak galdu egingo dira. Gizakia, jatorrizko bekatuaren eraginez, guztiz galdurik dago, eta ez da gai bere kabuz Jainkoari baietz esan eta hari jarraitzeko: hori Jainkoaren grazia hutsak egin dezake soilik.

Kalbinismoak eragin handia izan zuen ekonomiaren garapenean, lana goresten baitzuen, eta etikotzat hartzen interesekiko mailegua. Max Weberrek *Etika protestantea eta kapitalismoaren izpiritua* obran Europan kapitalismoaren sorrera ahalbideratu zuen dotrinatzat hartzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Protestantismoa
* Erreforma protestantea

## Kanpo estekak 
* WARC erakundearen webgunea
* "Center for Reformed Theology and Apologetics"
Altxa Porrue

**Altxa Porrue** Bilboko konpartsa da, hauen federakundearen kidea dena. Altxa Porruek euskal kulturaren inguruan dabiltzan hainbat kide biltzen du bere baitara. Izan ere, konpartsaren helburua euskal kultura eta jai herrikoiak suspertzea da.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
*  Konpartsaren webgunea
Askapeña

**Askapeña** Bilboko konpartsa internazionalista da, eta Bilboko Konpartsen Federakundeko kidea da. Askapena elkarte internazionalistarekin harremana izan du historikoki, baina azken honen mahai nazionalak harremanak moztea erabaki zuen 2018ko udan.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia
* Bilboko txupinera

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
Bizizaleak

**Bizizaleak** Bilboko konpartsarik zaharrenetakoa da, Ekologistak Martxan (Euskal Herria) elkarte ekologistarena; beraz, ekologismoaren aldeko hainbat jarduera egiten du. Bilboko Konpartsen Koordinakundeko kide da.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia
* Ekologistak Martxan (Euskal Herria)

## Kanpo estekak 
*  Bizizaleak konpartsaren ekimenak
*  Bilboko Konpartsen Koordinakundearen webgunean
Eguzkizaleak

**Eguzkizaleak** Bilboko konpartsa da, hauen federakundearen kidea dena eta ekologismoaren ingurukoa. Ingurugiroaren aldeko ekimenak, Amalurraren aldekoak eta Euskal Herriko ekimen kulturalen aldekoak dira. Eguzki elkartearekin harreman zuzena dauka.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
Hau Pittu Hau!

**Hau Pittu Hau!** Bilboko konpartsa euskalduna da, haien federakundearen kidea dena eta Euskal Herrian Euskaraz elkartearen ingurukoa. 1987an sortu zen eta Bilboko lehen konpartsa euskalduna izan zen (hau da, bere funtzionamendu osoa euskaraz duen lehena).

## Historia 
Konpartsa 1987ko uztailaren 6an sortu zen, euskarak Bilboko jaietan pairatzen zuen bazterketa dela-eta. Harez geroztik, makina bat pasadizo bizi izan dituzte, horien artean, aipagarriena 2002ko abuztukoa da, 15. urteurrena ospatzeko, Marijaia Euskal Herriko zazpi hiriburuetara eraman zutenean.

## Abestia 
*Hau Pittu Hau!Hau Pittu Hau!Gure konpartsak bizirik dirauHau Pittu Hau!Hau Pittu Hau!Eta zurekin ehun eta hogeitalau*
## Aldizkaria 
*Hau...Hau!* aldizkaria kaleratzen dute. Lehen alea, 15. urteurrena ospatzeko kaleratu zuten: hor, konpartsaren ibilbidea eta urteko hainbat ekintza deskribatzen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Hau Pittu Hau konpartsaren webgunea
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
Hor dago Abante!

**Hor dago Abante!** (antzina Hor Dago! izenarekin ezagutua) Bilboko konpartsa euskalduna da, hauen federakundearen kidea dena eta "Euskaldunon Egunkaria" kazetaren ingurukoa jatorrian eta gaur egun "Berria"renekoa.

Antzina "Hor Dago!" deitzen zen. 2003an, Euskaldunon Egunkariaren itxiera eta gero, konpartsaren abokatuek gomendioa emanda izena aldatzea erabaki zuten. Izan ere konpartsa honen eta "Euskaldunon Egunkaria"ren arteko harremana oso estua zen eta besteak beste konpartsaren irabazi guztiak aipatutako egunkarira bideratzen ziren. Gauzak horrela, "Hor Dago!"ko kideak beldur izan ziren epaile espainiarrek, antzeko arrazoiak argudiatuz ez ote zuten ere beraien konpartsa itxiko eta ilegalizatuko. Izatez 2003tik aurrera lehenengo urteetan "Abante!" izena bakarrik erabili zuten lehen idatzitakoaren bildur baitziren.

2016ko urtean barne hausnarketa baten ondorioz txosnarik ez zuten ipini Bilboko Aste Nagusian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
Kaixo (Bilboko konpartsa)

**Kaixo** Bilboko Zurbaranbarri auzoko konpartsa da. Bilboko konpartsa federakundeko kide da.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean.
Hipias Elidekoa

**Hipias Elidekoa** K.a. V. mendeko sofista bat izan zen. Platonek beraren berri ematen du *Hipias Handia* eta *Hipias Txikia* bere idazkietan eta *Protagoras* lanean ere agerpen laburra du. Geometrian egindako ekarpenengatik eta bere oroimen handiagatik ere da ezaguna.
Madagaskarko historia

thumb|200px|1895eko Madagaskar eta Frantziaren arteko gudako afixa
**Madagaskarko historia** IV. mendean, edo, agian, lehentxeago hasi zen. Edonola ere, argi dago Kristo jaio baino lehenagoko gizakien arrastorik ez dagoela. Heldu ziren lehendabiziko herriak Indonesiatik etorriak ziren. Hori dela eta, egungo madagaskarrek ezaugarri fisiko eta hizkuntza zein ohitura asiarrak dituzte.

Beste herri batzuk migratu ziren hurrengo mendeetan, tartean pertsiarrak, eta, 1000 urtearen inguruan, arabiarrak. Horregatik, gaur egun irlako iparraldean islama da erlijio nagusia. Europarrekiko harremana XVI. mendean hasi zen, Diogo Dias kapitainak Indiarako bidetik alde egin zuela irla ikusi zuenean.

Frantziar Ekialdeko Indiako Konpainiaren buru zen François Caron 1665ean abiatu zen Madagaskarrera. Konpainiak ezin izan zuen koloniarik ezarri Madagaskarren bertan, baina bai aldameneko Reunion eta Maurizio uharteetan. Alabaina, XVII. mendearen amaierako, Madagaskarreko ekialdeko kostaldean salerosketa-guneak ezarri zituzten frantziarrek.

Ekialdeko Afrika, Ekialde Hurbila eta Indiako merkataritzari esker, Madagaskarko jauntxo batzuek bere menpeko lurraldea zabaldu zuten irlan. Baina Andrianampoinimerinaren erregealdira arte (1786–1810), uhartea ez zen batu.

Frantziak Madagaskar 1883an inbaditu zuen, frantziar herritarrei bahitutako ondasunak itzultzeko aitzakian. Gerraren amaieran, Madagaskarrek Antsiranana (Diego Suarez) Frantziari utzi zion. Frantziak Madagaskarren gaineko protektoratua 1885ean onartu zuen Britainia Handiak, Zanzibarren kontrolaren truke. Bitartean, Europan, diplomaziak Afrika banandu zuen herrialde nagusien artean. Honela, Frantziaren alde muzin egin zion Britainia Handiak Madagaskarri, Zanzibarko sultanerri osoa lortzeko.

Hori zela eta, 1895ean, Frantziak armada eraman zuen Madagaskarrera, eta Antananarivo, hiriburua, ustekabean hartu zuen. Erabateko kontrola hurrengo urterako ezarri zen. 103 urteko monarkia amaitu zen Aljeriako herbestean.

Bigarren Mundu Gerran, madagaskarrek Frantziaren alde Frantzian, Marokon eta Sirian egin zuten borroka. Frantziako erorketaren ondoren, Alemaniak Europako judu guztiak Madagaskarrera eramateko plana (Madagaskar Plana) garatu zuen, baina ez zen inoiz abian jarri. Britaniar tropek uhartea okupatu zuten, japoniarrek bereganatu baino lehen.

Frantziako izen ona, hala ere, jaitsi zen gerra zela medio. 1947an nazionalistak matxinatu ziren, baina 8.000 lagun hil ostean, altxamendua itzali zen. 1956an, legedia aldatu zen Madagaskar independentziaren alde indarkeriarik gabe mugi zedin. Frantziako Erkideagoaren barnan, Madagaskarko Errepublika aldarrikatu zen 1958ko urriaren 14an. Independentzia osoa, 1960ko ekainaren 26an lortu zen.

## Kanpo estekak
Cabo Verdeko historia

**Cabo Verdeko historian** hiru faktorek eragin dute: portugaldarrak iritsi aurretik ez zegoen inolako gizakirik; gizakien eraginez ekosistema gero eta hauskorrago bilakatu da denboraren poderioz; Ameriketatik Afrikako gainerako herrialdeak baino hurbilago dago. Hori guztia dela eta, desberdin samarra da horko historia gainontzeko Afrikaren aldean.

Esan bezala, Cabo Verden ez zegoen gizakirik portugaldarrak 1460an heldu zirenean. Portugalgo Inperioan barnan kokatu zituzten uharteak, eta Afrikako kostaldetik urrun samar egoteagatik, Cabo Verde urez hornitzeko geldigune inportante bilakatu zen Portugalgo marinelentzat. Gainera, azukre-kanabera landatu zen eta, geroago, esklabotza-merkataritzan paper garrantzitsua jokatu zuten uharteek.

Portugalgo Inperioko beste tokien aldean tratu hobexeagoa jaso arren, metropoliko diktadura erori zenean Cabo Verdek independentzia lortu zuen (1975), batik bat Cabo Verde eta Guinea-Bisauren Independentziarako Alderdi Afrikarraren (PAIGC) ahaleginei esker. Independentziaren ostean, alderdi hori Cabo Verde eta Ginea-Bissau herrialde berean batzea saiatu zen, baina Ginea-Bissaun, 1980an, estatu-kolpe batek asmo horiek bertan behera utzi zituen.

Cabo Verden, lehendabiziko hauteskunde demokratikoak 1991n egin ziren. *Movimento para a Democracia* alderdiak irabazi zituen. Bost urte geroago berriro irabazi arren, 2001ean eta 2006an PAICV (aurreko PAIGC) alderdiak irabazi zituen.

## Kanpo estekak
Lluís Maria Xirinacs

**Lluís Maria Xirinacs i Damians ** (Bartzelona, 1932ko abuztuaren 6a - Ogassa, Ripollés, 2007ko abuztuaren 11) Kataluniako politikari bakezalea eta independentista izan zen. Apaiz ohia, 1977an Espainiako senataria izan zen Bartzelonako barrutitik.

## Biografia 
Hogeita bi urte zituelarik apaiz bihurtu zen. Frankismo garaian Eliza eta Estatuaren arteko lotura estua salatzeko gose-greba luzea burutu zuen. Beste bost gose-greba egin zituen 1960 eta 1970eko hamarkadetan. Kataluniako Asanblada (Frankismoaren aurka borrokatzen zuen talde katalanista batua) sortu zuenetako bat izan zen. Francoren erregimenak bi aldiz atxilotu zuen Zamoran, 1972an eta 1974-75ean.

Gandhiren jarraitzailea eta borroka ez-bortitzailearen aldekoa, Bartzelonako espetxearen atean zutik hamabi orduz egunean urtebete eta bederatzi hilabetez egon zen, harik amnistiaren legea onartu zen arte. Oposiziorako era baketsu horiengatik, ospe handia lortu zuen Katalunian. Bakearen Nobel Sarirako hautagaia izan zen 1975ean, 1976an eta 1977an, lortu gabe.

1976ko udan, "Marxa de la Llibertat" (*Askatasunaren aldeko Martxa*) abian jarri zuen. Ekimen horren harira, Katalunia osoan zehar, manifestaldiak eta protesta zein sentsibilizazio-ekitaldiak burutu ziren, askatasuna eta amnistiaren alde. Polizia eta Guardia Zibilaren errepresioa pairatu behar izan zuen mugimendu honek. 1977ko hauteskundeetan, independiente gisa Bloc d'Alliberament Nacional alderdian barnan Bartzelonako barrutian Espainiako Senaturako eserlekua lortu zuen. Nolanahi ere, 1980an politika utzi zuen, Joan Bardina Ikasketa-Zentroan sartzeko. 1990ean apaiza izateari ere utzi zion.

2000an berriro protesta publikoari ekin zion: egunero Bartzelonako Sant Jaume enparantzan agertzen zen Kataluniako independentzia aldarrikatzera. 2002ko irailaren 11n (Kataluniako egun nazionalean), Bartzelonako beste plaza batean, ekitaldi batean honako hau adierazi zuen:

Horren ondoren, Espainiako Auzitegi Nazionalak terrorismoa goraipatzeagatik bi urteko espetxe zigorra eta lau urteko inhabilitazioa ezarri zizkion. Atxiloketa 2005eko urriaren 25ean burutu zen, NANa berritzera Bartzelonako polizia-etxe batera joan zenean. Hurrengo egunean aske utzi zuten, eta ez zuen inoiz zigor hori bete.

2007ko abuztuaren 11n, Ogassa herritik kanpoko basoan bere gorpua aurkitu zuten. Bulegoan "Acte de sobirania" (*Burujabetzaren ekintza*) suizidio-oharra kausitu zuten. Hor, 75 urte Frantziak, Espainiak eta Italiak okupatutako Herrialde Katalanetan eman zituela adierazi zuen. Politikari katalanei koldarkeria leporatu zien, independentzia epe luzerako helburua baino ez zelako. Hala ere, hileta-elizkizunetara joan ziren 2000 lagunen artean, zenbait politikari katalan zeuden.
Errekalde (Oñati)

**Errekalde** Oñatiko (Gipuzkoa) auzoa da.

## Ikus, gainera 
* Debagoiena
* Errekalde (Bilbo)
* Errekalde (Donostia)

## Kanpo estekak
Garibai

**Garibai** Oñatiko (Gipuzkoa) auzoa da. Auzo honetan Oñati ibaia sortzen da, Debaren ibaiadar nagusietakoa dena.

## Demografia 
## Ondarea 
* Garibai dorretxea: XIV. mendeko Garibaitarren dorretxea.

## Ikus, gainera 
* Debagoiena

## Kanpo estekak
Larraña

**Larraña** Oñatiko (Gipuzkoa) auzoa da. Zubillaga eta Garibai auzoko goialdeekin batera, Aurrekomendi izeneko lurraldea osatzen du. Auzoko iparralde hori Antzuolarekin eta ipar-ekialdean Legazpirekin mugan dago. Leizargarate eta Koroso baserriak daude Antzuolako muga horretan.

## Demografia 
## Zumeltzegi dorrea
Zumeltzegi dorrea auzoko ikur nagusietakoa da, XV. mendeko eraikina. Gaur egun jatetxe eta hotela da. 

## Eskola zaharra
Sarramendiko eskola zaharraren eraikina gaur egun oraindik ere zutik dago. Antzuolako mendi bidean dago, eta 1923an zabaldu zuten. 24 urte geroago, 1947an, itxi zuten.

## Institutua
Zuazola Larraña institutua 1998an sortu zuten, Oñatiko bigarren hezkuntzako ikastetxe publikoa delarik.

## Larraña etxea
2018an "Larraña etxea" izeneko errefuxiatuentzako zentroa zabaldu zuten.

## Baserriak
* Antzuelasbeiti
* Antzuelasgoiti
* Antzuelasetxabarri
* Elordui
* Eltzikorta
* Erbiña
* Errekalde
* Guridi
* Irazabaltxikia
* Irazabalaundia
* Irubideta
* Josioena
* Korta
* Koroso
* Leibar
* Lizargarate (elkartea)
* Maisukoa
* Olabarri
* Pollangoa
* Sesiñena
* Urikoazpikoa
* Urikogaraikoa
* Urubil

## Bibliografia
* "Aurrekomendiko kontuak". Artixa taldea, 2015.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Debagoiena

## Kanpo estekak
Olabarrieta (Oñati)

**Olabarrieta** Oñatiko (Gipuzkoa) auzoa da. 

## Demografia 
## Iruditegia 
250px|thumb|ezkerrera|Olabarrietako errota

## Kanpo estekak
Olakua (Oñati)

**Olakua** Oñatiko (Gipuzkoa) auzoa da. Hirigunearen barruan dago, ekialdean, Legazpirantz doan errepidearen eskuinaldean. Auzoaren zatirik handien-handiena etxebizitzak dira.

Auzoko eraikinik nabarmenena Olakua dorretxea da (*Bidaurreta dorrea* izenez ere ezaguna), lehen aldiz XV. mendean aipatua. Dorretxe horretan lurperatu zuten, 1518an, Joan Lopez de Lazarraga, Espainiako errege Fernando Katolikoaren idazkari izana. Historiako uneren batean edo bestean monasteriotzat, baserritzat eta errotatzat erabilia, duela zenbait urte goitik behera eraberritu zuten, eta gaur egun udal bulegoak dauzka. Hartara, Olakua dorretxean dute egoitza Oñati Irratiak eta *Kontzejupetik* aldizkariak, Oñatiko Udalaren jabetzakoak biak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uribarri (Oñati)

**Uribarri** Oñatiko (Gipuzkoa) hegoaldean dagoen baserri-giroko auzoa da, Arantzazurako bidean eta Aloñako mendilerroaren magalean kokatuta dagoena eta ohiko abiapuntua dena horko tontorretara igotzeko. 

## Geografia 
Errepide horren ezker-eskuin, maldan diren etxe multzo batek osatzen dute Uribarriko nukleoa, San Andres baseliza eta auzoko txokoa, Haizpe izenekoa (2012an irekia), bertan direla. Nukleo honetatik gorago errepidean, gain batean Urteagagain dago, guardetxe zaharra, jatetxe eta beste baserri pare bat bertsan direlarik. San Andres jaiak ospatzen dira auzoan.

## Demografia 
## Ondarea 
Ondareari dagokionez, San Andresen baseliza aipatzekoa da, alde batetik, eta bestetik baserri eta bestelako eraikin hauek: Aingerukua, Artegia, Azkarragako Errota, Azkarraga Txiki, Azkarraga Haundi, Azkarraga Erdikua, Azkarraga Barria, Baltzategi, Banastaingua, Barrenekua, Datustegi, Datustegi Txiki, Egikua, Erostegi Txiki, Eskola, Gogordo, Goikoetxe, Goikoetxe Barria, Goitikua, Konkena, Mizkingua, Kostei, Otadui Txiki, Otadui Haundi, Pater-etxe, Sagastizabal, Sakona, Santutxua, Soldadukua, Tebernakua, Tuertokua, Txopekua, Urrumangua, Urteaga, Urtiagain, Urzelaikua eta Zelakua.

## Iruditegia 

Fitxategi:Araotz-210304-42.jpg|Uribarri auzoaren ikuspegia.
Fitxategi:Araotz-210304-17.jpg|San Andres baseliza.
Fitxategi:Urteagain, guardetxea.jpg|Urteagagainen, guardetxe zaharra.

## Erreferentziak
Zubillaga (Oñati)

**Zubillaga** Oñatiko (Gipuzkoa) auzoa da. Santxolopetegi auzoaren alboan dago.

## Demografia 
## Jai eta ospakizun nagusiak 
Oñatiko Zubillaga auzoan, hiru jai ospatzen dituzte eta feria bat:

* Maiatzaren lehen asteburuan, Kurtz Deunaren jaiak ospatzen dituzte.
* Ekaina amaitzen dagoen horretan, San Joan eta San Pedroen txanda izaten da auzoan.
* Irailaren 29an, San Migel dute ospakizun nagusia.
* Feria: Maiatzaren 22an, Kiteri Feria ospatzen dute, euskal produktuen erakusgarri dena.

## Ikus, gainera 
* Debagoiena
* Zubillaga (Lantaron)

## Kanpo estekak
Delio Rodríguez

**Delio Rodríguez Barros** (Ponteareas, Pontevedra, 1916ko apirilaren 19a - 1994ko urtarrilaren 14a) txirrindulari galiziarra izan zen. Haren anaiak Emilio, Manuel eta Pastor ere txirrindulari profesionalak izan ziren.

Jarduera profesionaletan 1936tik 1950 arte aritu zen. 87 garaipen lortu zituen. Espainiako Vuelta izan zen bere lasterketa gogokoena. 1945eko sailkapen nagusia irabazi zuen. Oraindik ere, Vueltan etapa gehien irabazi dituen txirrindularia da, guztira 39 garaipen eskuratu zituelarik.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Errekalde (Donostia)

**Errekalde** Donostiako auzo bat da, Añorga auzoaren ondoan kokatzen dena. Egun, batik bat lantegiak kokatzen dira bertan, N-I errepidea, AP-8 autopista eta beste zenbait errepide lotzen dituen errepide-lotune handi batekin batera.

## Garraioa 
* Errekaldeko geltokia

## Kanpo estekak
Txori Barrote

**Txori Barrote** Bilboko konpartsarik beteranoetarikoa da, hauen federakundearen kidea dena eta Amnistiaren Aldeko Batzordeen inguruan dagoena.

Sorreran, "Xakilixut" izena hartu zuen, baina 1986an gaur egungoa ipini zioten.

2010eko urtarrilean Iñaki Azkunak Bilboko alkateak bi urtetako zigorra ezarri zion Txori Barrote eta Kaskagorri konpartsei: bi urtez (2010 eta 2011) Bilboko Aste Nagusitik kanporatu zituen euskal preso politikoen argazkiak erakusteagatik. Urte batzuk beranduago, Bilboko Administrazioarekiko Auzien Epaitegiko epaile batek konpartsaren errekurtsoa haintzat hartu eta Azkunaren zigorra baliogabetu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
Kaskagorri

**Kaskagorri konpartsa** Bilboko gazte mugimenduaren konpartsa da, konpartsen federakundearen kide dena. 1989an sortu zen, hiriko gazte mugimenduaren eragile desberdinen arteko komunikazioa hobetzeko. Gauzak honela, gazte mugimenduaren beste elkargune bat bihurtu da. Asterixen irudia hartu dute logotipoan.[thumb|250px|[Mari Jaia eta Naroa Gaintza Kaskagorri konpartsan|ezkerrera]]

Auzo desberdinetako jaietan eta gazte mugimenduak antolaturiko jaietan ere egoten dira, beti euskal kulturaren defentsa ardatz dutelarik. Besteak beste, "Kaskakanpada", "Azken poteoa", "Kaskasagardotegia" eta "Kaskakelarre" izeneko ekimenak antolatzen dituzte.

2010ean, Iñaki Azkunak Bilboko alkateak bi urtetako zigorra ezarri zion 2010eko urtarrilean Kaskagorri eta Txori Barrote) konpartsei: bi urtez Bilboko Aste Nagusitik kanporatu zituen presoen argazkiak erakusteagatik. Urte batzuk beranduago, Bilboko Administrazioarekiko Auzien Epaitegiko epaile batek konpartsaren errekurtsoa aintzat hartu eta Azkunaren zigorra baliogabetu zuen.

## Errekonozimenduak 
* 2019ko txosnarik dotoreenaren aitormena irabazi zuen publikoaren boto-gehiengoak hala erabakita.

## Iruditegia 

Fitxategi:Perlata taldea 2025 02.jpg
Fitxategi:Kaskagorri txosna 2022.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia
* Bilboko konpartsak

## Kanpo estekak 
* Kaskagorri konpartsen federakundearen webgunean
* Kaskagorri abestia. Akerbeltz "28 konpartsa, bakoitzak du bere xarma..."
* Kaskagorri abestia entzun. Akerbeltz, Youtube
* Paya eta Kaskagorri konpartsak ezagutzen #AsteNagusia (Bilbo Hiria irratia, 2023)
Smells Like Teen Spirit

**"Smells Like Teen Spirit"** AEBetako Nirvana alternative rock musika taldearen kanta da, 1991ko Nevermind diskoaren lehenengoa. Taldeko hiru kideek (Kurt Cobainek, Krist Novoselicek, eta Dave Grohlek) sortua eta Butch Vigek ekoiztua, ezusteko arrakasta izan zen, eta taldea mundu mailako izar bihurtu zuen.

Hainbat adituren arabera, kanta honen plazaratzearekin alternative rockak entzulego zabalera iristea lortu zuen azkenean. Kaleratu eta hurrengo hilabeteetan, abestia mundu osoko arrakasta zerrendeetan lehendabiziko postuetan kokatu zen. Kritikariek ere txalotu zuten, eta nerabe apatikoen hereserkia deitu zioten. Gaur egun ere, *Smells like teen spirit* historiako rock kantarik onenetarikotzat jotzen da.

## Kanpo estekak
Gaston IV.a Foixkoa

**Gaston IV.a** (1423 edo 1425eko otsailaren 26a - † 1472) Foixko konde eta Bearnoko bizkondea izan zen (1436-1472).

1434an Blanka I. eta Joanes II.aren alaba Leonorrekin ezkondu zen. Joanes II.aren jarraitzaile leiala izan zen eta, Bianako printzea baztertzearen ondorioz, bera eta emaztea "Nafarroako printze" izendatu zituzten. Ez zuen gozatu behar leialtasun honen sariaz, Joanes II.a baino lehenago hil baitzen Orreagan, 1472an.

Bere emaztea, Leonor, Nafarroako erregina tituluaz jabetu behar zen 1479an, baina koroa eskuratu eta egun gutxiren buruan hil zen.

## Ezkontza eta seme-alabak: Lau Erregina 
Seme-alaba aunitz izan zituen:

* **Gaston** (1444-1470), Vianako Printzea, Frantzisko I.a Nafarroako erregearen eta Katalina I.a Nafarroako erreginaren aita
* **Joanes** (1446-1500), Étampesko kondea, Germana Foixkoa Aragoiko eta Nafarroako erreginaren (1488-1538) aita
* **Petri** (1449-1490), kardinala
* **Maria** (1452-1497), Gilen VIII.a Monteferratokoa markesekin ezkondua (1460)
* **Joana** (1454-1476), Joanes V.a Armagnacekoa kondearekin ezkondua (1468)
* **Margarita** (1458-1486), Frantzisko II.a Bretainiakoa dukearekin ezkondua (1471), Ana Bretainiakoa Frantziako erreginaren (1477-1514) ama
* **Katalina** (1464-1494), Gaston II.a Kandalakoa kondearekin ezkondua (1469), Ana Kandalakoa Hungariako erreginaren (1484-1506) ama
* **Jakue** (1460-1503), Montforteko kondea.

## Familia 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak
Hego Europa

220px|eskuinera|thumb|Urdin ilunez, Hegoaldeko Eupa, NBEren arabera.
**Hego Europa** edo **Mediterranear Europa** Europako kontinenteko eskualdea da. Ez dago horren definizio argirik, eta geografia, kultura, hizkuntza edo historia hizpide hartuta, eskualde honen mugak alda daitezke. Nolanahi ere, Portugal, Espainia, Italia eta Grezia Hegoaldeko Europako herrialdeak direla oro har onartzen da. Frantziako eta Balkanetako hegoaldea ere sartu ohi dira definizio horretan. Izan ere, zenbaiten ustez, Alpeek markatzen dute Hego eta Ipar Europaren arteko muga.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ipar Europa

thumb|280px|Ipar Europa urdinez.
**Ipar Europa** Europako kontinentearen iparraldean dagoen eskualde geografikoa da. Ez du muga garbirik, baina eskuarki honako herri hauek osatzen dute:
* Eskandinaviako herrialdeak: Danimarka, Finlandia, Norvegia eta Suedia.
* Itsaso Baltikoko herrialdeak: Estonia, Lituania eta Letonia, baita Iparraldeko Polonia eta Ipar-Mendebaldeko Errusia.
* Ipar Itsasoko herrialdeak: Islandia, Irlanda, Erresuma Batua, Herbehereak, Belgika, Luxenburgo, baita Iparraldeko Alemania ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Europa

thumb|eskuinera|250px|Mendebaldeko Europaren mugak Gerra Hotzak markatuta.
Mendebaldeko Europa Gerra Hotzean sortutako kontzeptu sozio-politikoa da. Hori dela eta, geografiak baino areago Gerra Hotzaren politikak eta ekonomiak markatu zituen mugak Mendebaldeko eta Ekialdeko Europaren artean. Honela, Mendebaldeko Europa AEBekin bat egin zuten herrialde kapitalistek osatuko lukete. Herrialde neutralak ekonomia motaren arabera sailkatzen ziren mendebaldean edo ekialdearen artean.

Mendebaldeko herrialdeek, gainera, kultura, ekonomia, historia eta politika loturak partekatzen dituzte munduko beste herrialde gehiagorekin, batik bat Ameriketan (Mendebaldea).

Honako herrialde hauek dira Mendebaldeko Europakoak:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

eskuinera|thumb|250px|NBEk margotutako Europako eskualdeak:

Aldi berean, **Mendebaldeko Europa** Europako eskualde geografikoa ere bada, muga laburragokoak. Nazio Batuen Erakundeak honako herrialde hauek sartzen ditu:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erdialdeko Europa

thumb|300px|eskuinera|250px|Erdialdeko Europa

**Erdialdeko Europa** Europako kontinenteko eskualde bat da. Muga lausokoa, Mendebaldeko eta Ekialdeko Europaren artean dagoen eremua da. Gerra Hotzak alde hori bitan banandu zuen, oso garbi, Altzairuzko Oihalaren bidez. Gainera, Ipar eta Hego Europako eskualdeekiko mugak ere ez dira batere garbiak. Azken buruan, herrialdeen eta denboraren arabera aldatuz doa alde honen definizioa.

Nolanahi ere, eskuarki, herrialde hauek osatzen dute Erdialdeko Europa:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ikusi ere 
Erdialdeko eta Ekialdeko Europa
Hiriburu (argipena)

**Hiriburu** izenak adiera hauek ditu:
# hiriburua, administrazio baten botere politikoa kokatuta dagoen hiria;
# Hiriburu''', Lapurdiko udalerria.
Hiriburu

**Hiriburua** administrazio (herrialde, probintzia nahiz eskualde) baten botere politikoa kokatuta dagoen hiria da.

Beste era batera definituta, sozialki, kulturalki, historikoki nahiz ekonomikoki nagusitasunari begira ezar daiteke hiriburua. Adibidez, Iruñea Euskal Herriko hiriburu historikoa da eta Milan, modarena.

Orokorrean, hiriburua lurralde bateko hiri garrantzitsuena da baina ez da beti horrela izaten. Horren adibide New York da: Estatu Batuetako biztanle gehien dituen hiria da, baina ez da herrialdeko hiriburua, ezta New Yorkeko estatuarena ere.

Beste adibide bat Bilbo da: ekonomiari dagokionez, Euskal Autonomia Erkidegoko hiri garrantzitsuena da, baina erkidegoko hiriburua Gasteiz da.

## Jatorria 
Historikoki, estatu edo eskualde baten gune ekonomiko nagusia botere politikoaren gune bihurtu da maiz, eta konkistaren edo federazioaren bidez kapital bihurtu da. (Hiri modernoa, ordea, ez da beti existitu: Erdi Aroko mendebaldeko Europan gobernu ibiltaria komuna zen). Kapitalak erakarri egiten ditu, berez, politikoki motibatuta dauden pertsonak eta gobernu nazionalak edo inperialak eraginkortasunez administratzeko beharrezkoak diren trebetasunak dituztenak, hala nola abokatuak, zientzialari politikoak, bankariak, kazetariak eta politikariak.

Hiri horietako batzuk erlijio-zentroak dira edo ziren. Horietako adibide batzuk dira: Konstantinopla (erlijio bat baino gehiago), Erroma (Erromako eliza katolikoa), Jerusalem (erlijio bat baino gehiago), Babilonia, Mosku (Errusiako eliza ortodoxoa), Belgrad (Serbiako Eliza Ortodoxoa), Paris eta Pekin. Herrialde batzuetan, kapitala aldatu egin da arrazoi geopolitikoengatik; Finlandiako lehen hiria, Turku, herrialdearen hiriburua izan zen Erdi Arotik Suediako legean, eta Finlandiako Dukerri Handian galdu zuen bere eskubidea 1812an, Helsinki Finlandiako gaur egungo hiriburu bihurtu zenean errusiarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Grenet

**Jean Grenet** (Baiona, Lapurdi, 1939ko uztailaren 12a - *ibidem*, 2021eko otsailaren 23a) kirurgilari eta politikari frantsesa izan zen. UMPko kidea izan zen, UDF taldea utzi eta gero eta Parti Radical Veloisieneko (UMPren aliatua) presidenteordea izan zen.

Baionako auzapeza izan zen 1993tik 2014 arte, eta Frantziako Legebiltzarreko kidea 2002tik Pirinio Atlantikoen 5. barrutiaren eskutik (Baionako zonaldea).

## Ikus, gainera 
* Baionar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak
Dalmacio Langarika

**Dalmacio Langarika Lizasoain** (Otxandio, Bizkaia, 1919ko abenduaren 5a – Gasteiz, Araba, 1985eko urtarrilaren 24a) txirrindularia izan zen. 1943tik 1955era profesionaletan aritu zen, eta 62 garaipen lortu zituen. Bere garaipenik garrantzitsuena 1946ko Espainiako Vuelta izan zen: sailkapen nagusia irabazteaz gain bost etapa ere irabazi zituen.

Erretiratu ostean, Kas taldeko kirol zuzendari lanetan aritu zen 1962tik 1972ra.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gaston I.a (Vianako printzea)

**Gaston I.a**, Vianako Printzea izan zen (1462-1470).

* 1443 inguruan jaio zen. Foix-ko Gaston IV.a eta Nafarroako Leonor I.a printzesaren seme nagusia zen.
* 1462an ezkondu zen Frantziako erregearen arreba zen Maddalen printzesarekin.
* Urte berean Joanes II.a aitonak Bianako printze titulua eman zion.
* 1469ko abenduaren 11an, Joanes II.ak, haserretua Leonor alabarekin, Nafarroako erregeorde izendatu zuen. Hilabete batzuk beranduago Gaston oraindik ez zen Nafarroara joan kargua hartzera larriki zauritua izan zelarik torneo batean Libourne hirian. Zauriengatik hil zen 1470ko azaroaren 23an.

## Ezkontza eta haurrak 
* 1462ko martxoaren 7an, Bordele ondoan den Saint-Macaire hirian, ezkondu zen Frantziako Maddalen printzesarekin. Frantziako Luis XI.a erregearen arreba zen. Bi haur izan zituzten:
** **Frantzisko I.a Febus** (1466-1483), nafarroako erregea
** **Katalina I.a** (1470-1517), Nafarroako erregina

## Familia 
## Kanpo estekak
Tibalt III.a Xanpainakoa

**Tibalt III.a** (Troyes, 1179ko urtarrilaren 3a - *ib.*, 1201eko maiatzaren 24a) Xanpainako kondea izan zen 1197-1201 bitartean.

## Biografia 
Tibalt Henrike I.a Xanpainakoa eta Luis VII.a Frantziakoa eta Leonor Akitaniakoaren alaba Mariaren seme txikiena izan zen. 1197an Henrike II.a Xanpainakoa anaia ordezkatu zuen.

1198an, Inozentzio III.a aita santuak Laugarren Gurutzadarako deia egin zuenean, europar nobleek ez zuten gogo handirik. Hala ere, Tibalten etxean egiten ari ziren torneo batean, 1199ko azaroan, frantziar noble batzuek «gurutzea hartzea» erabaki zuten; Tibalt hautatu zuten buruzagi. Hurrengo urtean hil zenez, Bonifazio Montferratokoak ordezkatu zuen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1199ko uztailaren 1ean Chartresko katedralean Antso VII.a Nafarroakoa erregearen arreba Blankarekin ezkondu zen; haien seme Tibalt IV.a Nafarroako koroaz jabetu zen 1234an.

## Familia 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako erregeen zerrenda

## Kanpo estekak 

**Aurrekoa:**
**Henrike II.a**

50px**Tibalt III.a**Xanpainiako konde(1197-1201)

**Ondorengoa:**
**Tibalt IV.a**
Uribarri (konpartsa)

**Uribarri** Bilboko konpartsarik zaharrenetakoa da, hauen federakundearen kidea dena eta izen bereko auzo bilbotarrekoa.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
George Harrison

**George Harrison** (Liverpool, 1943ko otsailaren 25a - Los Angeles, 2001eko azaroaren 29a) gitarra-jotzaile ingelesa izan zen, The Beatles taldeko kide izateagatik ezaguna. Bera izan zen Indiako sitar instrumentua mendebaldera ekarri zuen lehena.

## Biografia 
Harrison Liverpoolen jaio zen 1943an, familia irlandar batean. Umetan alboan "*Penny Lane*" kalea zuen eskola batera joan zen, ondoren Beatlesen abesti bilakatu zena.

Bigarren hezkuntzako eskolan Paul McCartney ezagutu zuen, eta denbora librean gitarra jotzeari ekin zion. Bere anaia eta lagun batez talde batean ere aritu zen. Ikasketetan ez zen oso ondo aritu, eta 1959an ikasketak utzi zituen. Elektrizista laguntzaile bezala lanean aritu zen tarte batean, eta bertan ikasitakoak musika tresnerian aplikatu ahal izan zituen geroago.

John Lennon McCartneyri esker ezagutu zuen, eta 1958an hauek biek eta Pete Bestek osatzen zuten "The Quarrymen" taldean (1960 The Beatles izena hartuko zuena) sartu zen gitarra jole modura. Taldeko gazteena bazen ere, pixkanaka toki garrantzitsuago bat hartzen joan zen bere konposizio eta gitarra-jotzaile dohainak zirela eta.

"Beatle isila" ezizena zuen Harrisonek jarraitzaileen artean, baina behin baina gehiagotan aritu zen abeslari bezala. Berak idatzitako abesti guztietan ez ezik, beste abesti batzuetan ere ahotsa jarri ahal izan zuen. 60. hamarkadaren bigarren erdian Harrisonek hainbat eta hainbat abesti bikain idatzi zituen, hala nola: "*Norweegian Wood*", "*Within You Without You*", "*While My Guitar Gently Weeps*", "*Something*", "*Here Comes the Sun*"...

Hala eta guztiz ere, Harrisonek zailtasun handiak zituen McCartney eta Lennon bere abestiak grabatzera konbentzitzen, hauek izan baitziren taldearen liderrak hasiera hasieratik. Honek eta beste hainbat tirabirak eraginda, taldea 1970an desegin zen, Harrisonek 26 urte besterik ez zituela.

Harrisonek bakarkako ibilbide oparoa izan zuen; aipatzekoa da taldearen sakabanaketaren ondoren argitaratu zuen lehen lana, *All Things Must Pass*, rock historian bakarlari batek argitaraturiko lehen album hirukoitza izan baitzen. Beatles garaian idatzi baina grabatu ezinik gorde zituen abesti pila zen horrelako emaria izatearen arrazoi nagusia. 70. hamarkadan hainbat disko plazaratu zituen, eta Eric Clapton lagun minarekin (Beatles garaian ezagutua) zein beste artista askorekin elkarlanean ere aritu zen, bai estudioan eta baita zuzenean ere.

1980an *I Me Mine* autobiografia plazaratu zuen, eta Beatleseko kideetan lehena izan bazen ere, ez zuen taldeari buruz gauza askorik idatzi. 80. hamarkadan Clapton, Bob Dylan eta Tom Petty bezalako musikariekin elkarlanean aritu zen, eta bakarkako diskoak ere argitaratu zituen.

90. hamarkadan hildo beretik jarraitu zuen, baina honen amaiera aldera minbiziarekin borrokan ibili zen. Borroka luze baten ondoren, 2001eko Azaroan hil zen Hollywoodeko etxe batean, 58 urte zituela.
Edward Van Dijck

**Edward Van Dijck**, batzuetan **Edouard Van Dyck** izen frantsestuaz ezaguna (Herent, Flandria, 1918ko martxoaren 22a - Leuven, Flandria, 1977ko apirilaren 22a), 1940tik 1950 arte izandako belgikar txirrindulari profesionala. 1947an Espainiako Vuelta irabazteaz gain beste bi etapa lortu zituen. 1948ko Frantziako Tourrean etapa garaipen bat lortu zuen.

## Palmaresa 
**1939**
* 3. Binche-Tournai-Binchen
**1940**
* Hainauteko txapelketa
* 2. Belgikako txapelketan (independienteentzako)
**1941**
* Stadsprijs Geraardsbergen
* Belgikako Zirkuituko etapa 1
**1942**
* Anberes-Gante-Anberes
**1943**
* Valoniako Sari Nagusia
* 3. De Drie Zusterstedenen
* 10. Liege-Bastogne-Liegen
**1944**
* 2. GP Westkrediet - Omloop der Vlaamse Bergenen
* 2. Circuit des Ardennes flamandes - Ichtegemen
* 3. Limburgoko Itzulian
**1945**
* Belgikako Itzuliko etapa 1
* 2. Liege-Bastogne-Liegen
* 3. Limburgoko Itzulian
* 6. Flandriako Tourrean
**1946**
* Halle-Ingooigem
* Limburgoko Itzulia
* 2. Omnium de la Routen eta etapa 1
* 3. La Flèche Wallonnen
* 3. Hiru basoen Zirkuituan
* 6. Liege-Bastogne-Liegen
**1947**
* 20px Espainiako Vuelta eta 2 etapa
* 2. Schaal Selsen
* 2. Lorenako Tourrean
**1948**
* Frantziako Tourreko etapa 1
* 2. Brusela-Saint-Tronden
* 3. Brusela-Bosten
* 8. Liege-Bastogne-Liegen
**1949**
* 3. Aljeriako Itzulian eta 4 etapa
**1950**
* Vilvoordeko Sari Nagusia
* Aljeriako Itzuliko 3 etapa
* 2. Côte d'Or Zirkutuan
* 3. Liege-Bastogne-Liegen
**1951**
* 2. Zottegemeko Sari Nagusian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Pa...Ya

**Pa...Ya** Bilboko konpartsa da. 1989tik Konpartsen Federakundeko kidea da Otxarkoaga auzo bilbotarreko elkarte hau. Arbolantxan dauka lokala. Otxarkoagan dihardu, baina sortu Baionan sortu zen 1989an, Pa..Ya Peñaren barruan (Baionako Patxa taldearekin adiskidetze jai batean sortu zen).
Urtero Bilboko Aste Nagusian parte hartu izan dutenean txosna Arriaga antzokiaren gunean edukitzen dute. Eta txosnan antolatu dituzte kontzertuak, txapelketak, bazkariak, umeei zuzendutako ekintzak, eta ekimen internazionalistak.

Bestalde, aste nagusiaz gain, Otxarkoagako Justu eguneko jaia berriro antolatzen hasi ziren 1995ean, Arbolantxa auzoko memoria historikoa eta bertako euskararen bitartez bertako izaera berreskuratzeko. Auzo kontzientzia berrartuta, Justu egunean bertako baserrietako familiak biltzen dira.
Fitxategi:Karpagunea_PaYa.jpg|Konpartsakideen bazkaria Aste Nagusian.
Fitxategi:Pa...Ya_konpartsa_-_kamiseta.jpg
Fitxategi:Sever Itsasne2 Bizkaie.jpg|Bea Sever eta Itsasne Núñez (PaYa) 2019an
Fitxategi:Txupinera mahatsorriak.jpg|Arantza Garbaio (ezkerrekoa) eta Itsasne Nuñez (erdikoa)

## Sariak eta errekonozimenduak 
Bilboko Aste nagusiko txupineroak emakumezkoak eta konpartsaren bateko kideak izaten dira beti. 1999an eta 2019an Konpartsa honetako kide izan dira neska txupineroak:

* 1999: Arantza Garbaio. Orduan preso politikoa zenez, txupineraren ekitaldi guztietan kartoizko irudi bat egoten zen bere ordez.
* 2019: Itsasne Nuñez Viadero. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboko Aste Nagusia
* Arantza Garbaio
* Itsasne Nuñez
* Jon Martinez Betanzos

## Kanpo estekak 
* Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunean
* Pa...Ya konpartsa Twitterren
* pa-ya.biz/ webgune zaharra.
Seán Kelly

**Seán Kelly** (Carrick-on-Suir/Carraig na Suire, Tipperaryko konderria, Irlanda, 1956ko maiatzaren 24a) txirrindulari profesional ohia da. Lanbide horretan, 1977tik 1994 arte, 194 garaipen lortu zituen.

Jean de Gribaldyren eskutik igaro zen profesionaletara. Hasieran *sprinter* lanetan nabarmendu zen; gero, arlo guztietan ibili zen garaipenaren lehian.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak 
### Beste Itzuliak 
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
## Kirol ibilbidea 
## Ikus, gainera 
* Irlandar ospetsuak

## Kanpo estekak 
* seankelly.com
* jeandegribaldy.com
Irun Basket

|-
| Izen ofiziala|| **CD Aldabe Irun Basket**
|-
| Babeslea|| Rte. Don Jabugo
|-
| Udalerria || Irun
|-
| Lurraldea || Gipuzkoa
|-
| Sorrera: || 2001
|-
| Jokalekua||Artaleku Udal Kiroldegia
|-
| 1. Jantzia||Urdina
|-
| 2. Jantzia||Txuria
|-
| Presidentea || Oskar Dominguez
|-
| Entrenatzailea|| José Manuel Cámara
|-
| align=center colspan=2 | http://irunbasket.wordpress.com/
|}

**Irun Basket** Irungo saskibaloi taldea da. 2001. urtean sortu zen, saskibaloi zale talde baten bidez.

## Historia 
### 2001-2002 Denboraldia 
#### Taldea 
* **Entrenatzailea**: -
* **Antolatzaileak**: Jon Cuesta, Asier Melín
* **Hegalekoak**: Martín Sagués, Conrad Sánchez, Jokin Osa, Alex Liccioni
* **Pibotak**: Alberto Rioja, Javier Rodríguez, Aleksa Sopalovic

### 2002-2003 Denboraldia 
#### Taldea 
* **Entrenatzailea**: -
* **Antolatzaileak**: Rubén Santano, Joseba Santos
* **Hegalekoak**: Martín Sagués, Jokin Osa, David Mora
* **Píbotak**: Alberto Rioja

### 2003-2004 Denboraldia 
### 2004-2005 Denboraldia 
### 2005-2006 Denboraldia 
### 2006-2007 Denboraldia 
#### Taldea 
* **Entrenatzailea**: -
* **Antolatzaileak**: Txema, Joseba Santos
* **Hegalekoak**: Martín Sagués, Jon Martin, David Mora, Panizo, Iban eta Borja
* **Píbotak**: Javi, Raúl Domínguez eta Oskar Domínguez

Denboraldi honetan, Irun Basket taldeak 9. lekuan bukatu du liga, sortu zenetik bere posizio honena. Lehenengo aldiz, igoerako fasean izan zen kategoriako talde gogorragoekin jokatuz, eta bi partidu irabaztea lortu zuen.

### 2007-2008 Denboraldia 
#### Taldea 
* **Entrenatzailea**: José Manuel Cámara
* **Antolatzaileak**: Txema Martínez eta Borja Martín
* **Hegalekoak**: Jon Martín, David Mora, José Manuel Panizo eta Ibon Moreno-Arrones
* **Pibotak**: Javier Vaquero, Raúl Dominguez, Iñaki Arruabarrena eta Oskar Domínguez

Denboraldi honetan, taldeak baja garrantzitsuak ditu (Martín, Joseba, Chiquilicuate, Javi eta Iban). Aurpegi berriak daude ere bai: Javier Vaquero eta Iñaki Arruabarrena pibotak, Ibon Moreno-Arrones hegalekoa eta José Manuel Cámara, azken honek komarkako entrenatzaile ospetsuenetako bat.

### 2008-2009 Denboraldia 
#### Taldea 
**Entrenatzailea**: José Manuel Cámara
* **Antolatzaileak**: Txema Martínez eta Borja Martín
* **Hegalekoak**: Jon Martin, David Mora, José Manuel Panizo, Ibon Moreno-Arrones eta Christopher Gómez
* **Pibotak**: Javier Vaquero, Raúl Dominguez, Iñaki Arruabarrena, Andoni Aguirre eta Oskar Domínguez
* **Zelaiko Delegatua**: Amaia
* **Publitzitate Arduraduna**: Santiago Vaquero

## Kanpoko Loturak 
* Irun Basket Blog Ofiziala

## Kanpo estekak
Alex Zülle

**Alex Zülle** (Wil, St. Gallen, Suitza, 1968ko uztailaren 5a) txirrindulari profesionala ohia da. Erlojupeko eta mendiko lasterketetan oso ona zen.

1991an ONCE taldearekin debutatu zuen eta 2004a arte profesionalean aritu zen. Bere lehen urte profesionaletan Burgosko Itzulian etapa bat eta sailkapen nagusia irabazi zuen, bai eta Asturiasko Itzulia, Montjuiceko igoera,Volta a Catalunyako etapa bat eta Siliziako asteko beste bat ere.

Espainiako Vuelta bi alditan irabazi zuen. Halaber, Euskal Herriko Itzulian ere birritan izan zen garaile: 1995ean eta 1997an.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Bernardo Ruiz

**Bernardo Ruiz Navarrete** (Orihuela, Alacant, 1925eko urtarrilaren 8a – *ibidem*, 2025eko abuztuaren 14a) 1945etik 1958 arte profesionaletan aritutako txirrindularia izan zen. Frantziako Tourrean podiuma igo zen eta Italiako Giroan etapa bat lortu zuen lehen espainiarra izan zen.
Erretiratu ondoren kirol zuzendari bihurtu zen, eta Angelino Solerrekin Espainiako Vuelta bat irabazi zuen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Mikroblogintza

**Mikroblogintza** (ingelesez: *microblogging*) testu laburrak idazteko aukera eskaintzen duen blog formatua da, medio ezberdinen bitartez hedatzen dena: bat-bateko mezularitza, e-posta, weba, eta abar. Microblogging zerbitzu ezagunena Twitter da, 2006ko uztailean abian jarri zena. Antzeko zerbitzu batzuk Jaiku edo Identi.ca dira.

Hala eta guztiz ere, Facebook eta MySpace bezalako sistema ezagunek ere *microblogging* egiteko aukera eskaintzen dute, zeinari "egoera eguneraketa" izena ematen dioten.

## Ikus, gainera 
* Blog
* Web 2.0

## Kanpo estekak 
*  Twitter
*  Jaiku
Pinpilinpauxa (argipena)

**Pinpilinpauxa** hitzak bi adiera ditu:

* **Tximeleta** izeneko intsektua
* **Pinpilinpauxa (konpartsa)** Bilboko konpartsa
Begoñako Andre Maria

thumb|250px|eskuinera|Begoñako Andre Mariaren irudia
[thumb|250px|eskuinera|[Begoñako basilika ondoko parketik ikusia]]
**Begoñako Andra Mari** edo **Begoñako Andre Maria** Begoñako (Bilboko auzoa, udalerri berezitua 1925era arte) Andra Mariren adbokazioa da. Pio X.ak Bizkaiko Jaurerriko zaindari izendatu zuen 1903an, nahiz eta lurralde honetan debozio handia jaso izan duen 1676tik (dokumentu zaharrenen arabera).

Bizkaiko, eta bereziki Bilboko, fededunek ***Begoñako Amatxu*** izenez ezagutzen dute. Bere jai nagusia urriaren 11n ospatzen da, nahiz eta abuztuaren 15ean ere jai eta elizkizun bereziak egiten diren bertan.

Begoña hitzak Bego-oina esan nahi du bizkaieraz. *Zure Oinetan* zentzua eman ohi zaio.

## Begoñako Amatxuri ereserkia 
:Begoñako Andra Mari
:Bizkaiko zaindari.
:Zure seme maitaleak
:Zugana kantari.

:Itsas gizon sinesdunak
:Zugan dabe kabi
:artzain gaixo menditarrak
:Zugan euren begi.

:Lugin eta langileak
:Zuri otoilari.
:Aberatsak ta txiroak
:zaituela argi.

:Ama maite bihotzeko
:bigun eta garbi.
:Bizkaiko seme-alabak
:hartu ta zain beti.

## Antzinako Mari eta kristautasuna 
Euskaraz ohikoagoa izan da, XXI. mendean ere, *Begoñako Andra Mari* erabiltzea *Begoñako Ama Birjina* baino. Erdaraz baina "*la Virgen de Begoña*" erabiltzen da gehienetan eta ez dago *Begoñako Andra Mari* izenaren itzulpen zuzeneko baliokiderik. Nonbait hor egon daiteke kristautasunaren aurreko lekuko bat, herri gogoan Mari pertsonaiarekin zegoen sentimendu positiboaren lekukoa. Kristautasuna ezarri zen garaian, sinismenetan eta gurtzan mito femeninoa herri xehean zabaltzeko, errazagoa izango baitzen *(Andra) Mari* kontzeptuaren bidez aurkeztea eta ez, berez azaltzeko nahiko konplikatua den *ama birjina* kontzeptuaren bidez (amatasuna eta birjintasuna aldi berean agertzea ez da oso erraza ulertzeko).

## Ikus, gainera 
* Begoñako basilika
* José María Yanguas
* Mari

## Kanpo estekak
Nazioen Liga

**Nazioen Liga** (ingelesez *League of Nations*, frantsesez *Société des Nations*) nazioarteko erakunde bat izan zen, Lehen Mundu Gerraren osteko Parisko Bake Biltzarraren ondorioz sortutakoa.

Lehen Mundu Gerra irabazi zuten aliatuek sortu zuten eta bultzatzailerik handiena Estatu Batuetako Wilson lehendakaria izan zen eta egoitza Genevan, Suitzan zuen.

Desarmatzea, elkarren arteko segurtasunaren bidez gerra saihestea, negoziazioaren bidez herrialdeen arteko gorabeherak konpontzea eta elkarren aberastasuna sustatzea ziren erakundearen helburuak. Ligaren atzean zegoen diplomazia-filosofiak aurreko 100 urteko nazioarteko harremanetan aldea markatu zuen. Hala ere, Ligak ez zuen inolako indar-armaturik, eta, beraz, garaiko herrialde boteretsuen esku utzi behar izan zuen bere ebazpenak betetzeko autoritatea.

Hainbat arrakasta (eta 1920ko hamarkadaren hasierako zenbait porrot ere) izan zituen eta 30eko hamarkadako istilu nagusien aurrean porrot egin zuen Italiak Etiopian egindako inbasioan, Japoniak Txinan egindakoan eta SESBek Finlandian egindakoan.

Azkenean Ligak ezin izan zuen Ardatzaren erasorik geldiarazi, eta mundu mailako beste gerra bat, Ligak kosta ahala kosta saihestu behar zuena, piztu zen berriro. Gatazka amaitutakoan, Nazio Batuen Erakundea sortu zen Nazioen Liga ordezkatzeko, eta Ligak sortutako zenbait agentzia eta erakunde bereganatu zituen.

## Ikus, gainera 
* Nazioen Ligako kideak

## Kanpo estekak