open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
L'empreinte de l'ange

'''''L'empreinte de l'ange''''' 2008. urtean Safy Nebbouk eginiko filma da.

## Istorioa 
Elsak, depresioa jasaten eta dibortziatzen ari den emakume batek, ezin du urtebetetzeko jaian ikusten duen zazpi urteko neskato bat burutik kendu.

## Pertsonaiak 

* Catherine Frot : Elsa Valentin
* Sandrine Bonnaire : Claire Vigneaux
* Wladimir Yordanoff : Bernard Vigneaux
* Antoine Chappey : Antoine
* Michel Aumont : Alain Valentin
* Michèle Moretti : Colette
* Sophie Quinton : Laurence
* Geneviève Rey-Penchenat : Mme Corlet
* Héloïse Cunin : Lola
* Arthur Vaughan-Whitehead : Thomas
* Zacharie Chasseriaud : Jérémy
* Jérémie Nebbou : Polizia
* Marie-Julie Baup : Erizaina
* Pascal Elso : Gizona tabernan
* Nouma Bordj : Sukaldaria
* Alexandre Delamadeleine : Zerbitzaria
* Eric Galienne : Dantzaria
* Cyril Gomez-Mathieu : Tabernaria
* Cédric Kerguillec : Senarra
* Marie Montegani : Catherine
* Safy Nebbou : Farmaziako bezeroa
* Marie-Claire Sadler : Dantza-irakaslea
* Michel Saint-Jean : Laguna
* Isabelle Siou
* Sarah Stern : Dendaria
* Clémentine Yelnik : Anna

## Kanpo estekak 
* Artikulua imdb.com-en
Alfonso Torregrosa

**Alfonso Torregrosa** (Bilbo, 1959ko abenduaren 25a - ) bizkaitar aktorea da. Geroa antzerki taldeko kidea izan zen.

## Filmografia hautatua 
* *La caza: Monteperdido* (2019)
* *Presunto culpable* (2018)
* *La víctima número 8* (2018)
* *Mozolopintoa* (2009)
* *Camino* (2008)
* *Bajo las estrellas* (2007)
* *La vida mancha* (2003)
* *800 balas* (2002)
* *Salto al vacío* (1995)

## Erreferentziak
Inkulturazio (argipena)

**Inkulturazio** hitzak adiera zenbait ditu:
* antropologian eta soziologian, **inkulturazio** edo sozializazioa, pertsona bat bere gizartearen kulturan sartzeko prozesua eta horren ondorioa;
* kristautasunean, inkulturazioa, kristau doktrina herri bakoitzaren kulturara moldatzea.
La luna negra

***La luna negra*** 1989 urtean eginiko beldurrezko filma da, Lilith hebrear mitoan oinarritutakoa.

## Sinopsia 
48 ordutan, Eva (Lydia Bosch) haurdun geratu, senarra galdu eta emakume bitxi bat harrapatu. Urte batzuk pasa ondoren, ondorioak ezagutuko ditu.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Kike Biguri

**Kike Biguri** (Beasain, 1964ko uztailaren 9a - ) gipuzkoar aktorea da, zineman, telebistan eta antzerkian aritutakoa. Donostian eta Madrilen ikasi ondoren, TVEn hasi zen lanean. Bakarrizketa komikoak ere egin ditu.

## Filmografia 
### Telebista 
* *Las chicas del cable* (2020)
* *Fugitiva* (2018)
* *B&b, de boca en boca* (2014)
* *Museo Coconut* (2011)
* *Punta Escarlata* (2011)
* *La que se avecina* (2010-2014)
* *Qué vida más triste* (2009-2010)
* *Hermanos & detectives* (2009)
* *U.C.O. (Unidad Central Operativa)* (2009)
* *Mi querido Klikowsky* (2007)
* *Cuéntame cómo pasó* (2004-2020)
* *Periodistas* (2002)
* *Policías, en el corazón de la calle* (2001)

### Zinema 
* *El silencio de la ciudad blanca* (2019)
* *Maricón Canela* (2012)
* *Hoas de luz* (2004)
* *La vida mancha* (2003)
* *Kaiolaren arima* (2000)

## Kanpo estekak
José Coronado

**José María Coronado García** (Madril, 1957ko abuztuaren 14a - ) espainiar aktorea da.

## Filmagintza hautatua 
## Erreferentziak
Bizitzaren orbanak

***Bizitzaren orbanak*** 2003. urtean Enrique Urbizuk zuzendutako filma da.

## Sinopsia 
Fito (Juan Sanz) Juana (Zay Nuba) bere emaztea eta Jon (Sandro Polo) semearekin batera Madrilgo auzo batean bizi da. Lanbidez, kamioilaria da eta behin kartetan dirutza galduko du. Pedro (José Coronado), aspalditik ikusi ez duen bere anaia, Espainiara itzuli eta denon bizitzak aldatuko dituen bizitza bat egingo du.

## Pertsonaiak 

* May Pascual: Zerbitzaria
* Gabriel Moreno: Zerbitzaria
* Alfonso Torregrosa: Larrea
* Martín Mujica: Jubilatua
* Juan Sanz: Fito
* Ramón Goyanes: Kuxkuxero 1
* Kike Biguri: Kuxkuxero 2
* Zay Nuba: Juana
* Sandro Polo: Jon
* José Coronado: Pedro
* Yohana Cobo: Sara
* Antonio Mora: Lagun 1
* Paco León: Lagun 2
* Soledad Osorio: Andrea
* Enrique Martínez: Círculo de Lectoresko saltzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBren fitxa
L'autre Dumas

'''''L'autre Dumas''''' (euskaraz: "Beste Dumas") 2010. urtean Safy Nebbouk eginiko filma da.

## Istorioa 
Inork ez du Auguste Maquet ezagutzen eta jende guztiak "Hiru mosketariak" irakurri du. Jende guztiak Alexandre Dumas du egiletzat baina Maquet bere "beltza" izan zen.

## Pertsonaiak 

* Gérard Depardieu : Alexandre Dumas
* Benoît Poelvoorde : Auguste Maquet
* Dominique Blanc : Céleste Scriwaneck
* Mélanie Thierry : Charlotte Desrives
* Catherine Mouchet : Caroline Maquet
* Michel Duchaussoy : Crémieux, Seine-et-Oiseko prefeta
* Roger Dumas : M. de Saint Omer
* Jean-Christophe Bouvet : M. Bocquin
* Christian Abart : Flanchet inspektorea
* Philippe Magnan : Guizot Lehen Ministroa
* Florence Pernel : Ida Ferrier Dumas
* Dominique Marcas : Milie
* Ophélia Kolb : Marion
* Alexis Michalik : Jean-Baptiste Béraud
* Daniel Isoppo : Rasconi
* Pierre Soubestre : M. Michel
* Julie Boulanger : Clémentine
* Chloé Coulloud : Sophie
* Luc-Antoine Diquéro : Ollier kapitaina
* Gaëlle Jeantet : Ozerais ama
* Martin Mallet : Victor
* Vincent Martin : Marionen aita
* Sophie Tutusaus : Firmine
* Sandy Lobry : Louisette
* Éric Seigne : M. Potard
* Oscar Copp : Arnaud-Joseph Maquet
* Olivier Pajot : Béllacourt doktorea
* Philippe Larue : Augustin
* Frédéric Keller : gidaria
* Philippe Vieux : Maitre Lacan
* Philippe Beautier : idazkaria
* Alysse Hallali : Marie-Alexandrine Dumas
* Julien Sibre : Trinquier komisarioa
* Eric Mariotto : le Meneur
* Safy Nebbou : zerberoa
* Pascal Demolon : Gérard de Nerval
* Fawzy Al-Aiedy : ekialdeko abeslaria
* Yassine Ayari : ekialdeko musikaria #1
* Amar Chaoui : ekialdeko musikaria #2
* Jasser Haj Youssef : ekialdeko musikaria #3
* Pierre Rigopoulos : ekialdeko musikaria #4

## Kanpo estekak 
* Artikulua imdb.com-en
Jon Larreategi

**Jon Larreategi Arana** (Eibar, Gipuzkoa, 1984ko abuztuaren 16a - ) euskal herritar futbolari ohi eta entrenatzailea da, Vitoria Kirol Klubaren bigarren entrenatzailea da 2016-2017 denboralditik. Ezker atzelari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2024ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Nazio Batuen Egoitza

**Nazio Batuen Egoitza** New York hiriko eraikin multzo bat da. Arkitektura-konplexu hau Nazio Batuen Erakundearen egoitza izan da eraikitzen lanak burutu zirenetik, 1952an. Manhattango Turtle Bay auzunean dago kokatua, East River-era ematen duten zoru zabaletan. Bere mugak hauek dira: mendebaldean, Fist Avenue; hegoaldean East 42nd Street; iparraldean East 48th Street eta, ekialdean, East River itsasartea. "Turtle Bay" terminoa batzuetan Nazio Batuen egoitza edo Nazio Batuak bere osotasunean izendatzeko ere erabiltzen da.

Honez gain, Nazio Batuen Erakundeak baditu beste hiru azpi-egoitza. Genevan (Suitza) 1946an, Vienan (Austria) 1980an, eta Nairobin (Kenia) 2011n. Egoitza hauek NBEen interesak ordezkatzen lagundu eta lan diplomatikoa errazteaz gain, badituzte lurraldez kanpotasun pribilegioak ere. Hala ere, New Yorkeko egoitzan aurkitzen dira NBEren organo nagusiak, besteak beste, Batzar Nagusia eta Segurtasun Kontseilua. Nazio Batuen Erakundeak dituen hamabost agentziak New Yorketik kanpo daude, beste egoitzetan edo beste hiri batzuetan. Alta, tokiko poliziaren, suhiltzaileen eta beste hainbat zerbitzuren ordainean, Nazio Batuen Erakundeak onartzen ditu tokiko, estatuko eta nazio mailako lege gehienak.

Nazio Batuen Erakundearen egoitza multzoa hainbat alditan eraiki zen eta arkitektura-konplexu guztia 1948a eta 1952a bitarte eraiki zen. Egoitzak East River itsasartearen ondoan dagoen lursail bat okupatzen du, 7 hektarea ingurukoa, eta William Zeckendorf-i erosi zitzaion, garai hartan New Yorkeko eraikitzaile nagusietako bat. Nelson Rockefeller-ek erosi zuen, familiaren Kykuit jabegoan kokatzeari ezezkoa esan ondoren, Manhattandik urrutiegi baitzegoen. 8 milioi dolarrengatik erosi zen lursaila eta Nelsonen aitak, John D. Rockefeller Jr.-ek finantzatu zuen, ondoren hiriari dohaintzan emateko. Wallace Harrison-ek, Rockefeller familiaren arkitekto pertsonalak, egoitza eraikitzeko lanak zuzendu zituen. Bere bulegoak, *Harrison and Abramovitz*, diseinuaren exekuzioa gainbegiratu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nazioen Jauregia Genevan

## Kanpo estekak
Three-Point Contest

**Three-Point Contest**, ofizialki **Foot Locker Three-Point Contest**, aurrez **Three-Point Shootout** deitua (euskaraz *NBAko Hirukoen Lehiaketa*) urtero NBAko All-Star Asteburuko larunbat arratsaldez jokatu ohi den saskibaloi hirukoen lehiaketa da.

Minutu bakar batean zehar hiruko marran zehar dauden bost kokalekuetatik ahal dituzten saskiratze sartu eta puntu gehien lortzen saiatzea datza. Kokaleku bakoitzean bost baloiez osatutako gurditxoak daude: baloi horietako lauen saskiratzeak puntu bana balio du, aldiz, bosgarren baloi kolore-anitzarn saskiratzeak bi puntu balio ditu. Hortaz, goreneko puntuaketa edo puntuaketa perfektua, jaurtiketa denak sartzeak, jaurtitzaileari 30 puntu emango lizkioke, gaur egun arte inork lortu ez duen balentria.

Puntuaketa errekorra 2015ean Stephen Curry (Golden State Warriors) jokalariak lortu zuen, 27 puntu lortuz. Aldiz, lehiaketa kopuru gehien irabazi dituzten jokalariak Larry Bird (1986, 1987 eta 1988, Boston Celtics) eta Craig Hodges (1990, 1991 eta 1992, Chicago Bulls) dira.

## Irabazleak 
## Kanpo estekak 
* NBAko Hirukoen Lehiaketaren historia. NBAko webgunea
Armistizio

[thumb|280px|[Lehen Mundu Gerrari amaiera eman zion 1918ko azaroaren 11ko armistizioaren ospakizuna Filadelfian (AEB).]]
**Armistizioa** borrokan diharduten herrien edo armaden artean itundutako borroka etena da. Nazioarteko zuzenbide publikoan antolatuta dago; gerran sartuta ez dagoen beste estatu baten artekaritzaren ondorioz lortutako akordioa izaten da gehienetan. Lekuan lekukoa edo orokorra izan daiteke armistizioa. Lehenengo modura bada, lurralde jakin bati dagokio etena, eta bigarrenera bada, berriz, armistizio zabalagoa da, estatu osoari dagokio. Ondoren bakea sinatzen da. Su-eten hitzarmena eginez gero, gerra behin-behineko etetea erabakitzen da; armistizioa denean, berriz, gerra bukatutzat ematen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Su-eten
* Tregoa

## Kanpo estekak
Panzer

[thumb|250px|*Panzer VI Tiger* blindatua [Frantzian, 1944an.]]
**Panzer** (; «blindatua»), alemanezko izen osoa **Panzerkampfwagen** («Gudu auto blindatua»), alemaniar gudarosteak Bigarren Mundu Gerran erabili zuen ibilgailu blindatua izan zen.

Gerran zehar hainbat hobekuntza eta aldaera izan zituen. Lehenengoa Panzer I izan zen eta lau tanke inguruko batailoietan antolatzen ziren, Panzerdivision delakoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panzer dibisio

[thumb|250px|[Afrika Korpseko 21. Panzer dibisioko ibilgailuak 1942an.]]
**Panzer dibisioa** () Bigarren Mundu Gerran alemaniar gudarosteak eduki zuen talde militarra izan zen. Bi eta lau panzer bataloiz osatua izaten zen. Batik bat tanke arinez eraturik zegoen, artilleria, infanteria motorizatua, ingeniari taldeak, eta mantenu zerbitzuak ere bazituen arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Falansterio

thumb|250px|Falansterio baten irudia, perspektiban.

**Falansterioa** Charles Fourier sozialista utopikoak asmatutako komunitate ideala izan zen. 800-2000 biztanle biltzeko diseinatu zuen. Fourier eta horren arkitektura gizarte idealaren oinarri izango zen grinen erakarpenen teorian oinarritzen zen, jendea biltzeko areto ugari aurreikusiz esaterako. Fourieren jarraitzaileek eredu horretan oinarrituako komunitate batzuk sortu bazituzten ere, gehienak urte gutxiren buruan desegin ziren.

## Ikus, gainera 
*Hiri ideala
*Familisterioa (Guise, Frantzia)

## Kanpo estekak
NBA All-Star Game

**NBA All-Star Game** (euskaraz *NBAko Izar Guztien Jokoa*) urtero NBA All-Star Weekend deritzon asteburuko igandean jokatu ohi den saskibaloi partida da. Honetan, aurrez aukeratutako NBAko jokalari onenek Ekialde eta Mendebaldeko konferentzietako talde banatan banataturik jokatu ohi dute. Partidako jokalari onenari MVP saria ematen zaio (*All-Star Game Most Valuable Player*, *All-Star Partidako Jokalari Baliotsuena*).

Partidaren helburua da ikusleei ikuskizuna eskaintzea. Lagunarteko partida izanagatik, jokalariak gogo biziz lehiatzen dira, irabazteko ahalegin betean, emaitza historiarako erregistratua gelditzen baita. 1951ko urriaren 2an Boston Garden estadioan jokatu zen lehenbiziko NBA All-Star partida; ordutik aurrera urtero jokatu izan da.

Bestalde, NBA All-Star Weekend asteburuko larunbatean beste hainbat lehiaketa ere jokatzen dira, ospetsuenak hiru dira: Slam Dunk Contest edo NBAko Birrintze Lehiaketa, Three-Point Contest edo Hiruko Lehiaketa, eta Skills Challenge edo Trebezia Dema.

## Garaipenak 
## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* NBAko All-Star partidaren web orria
Claude Lanzmann

**Claude Lanzmann** (Bois-Colombes, Senako Gainak, Frantzia, 1925eko azaroaren 27a – Paris, 2018ko uztailaren 5a) frantziar kazetaria, idazlea eta zinegilea izan zen. 1943an, 18 urte zituela, Clermont-Ferrandeko Erresistentzian eman zuen izana lehenik, eta Auverniako Makian ondoren.

Simone de Beauvoirren bikotekidea izan zen 1952 eta 1959 bitarte, eta 1986an, dagoeneko 50 hamarkadatik lankide zen *Les Temps modernes* aldizkako zuzendari bilakatu zen.

*Shoah* bederatzi orduko dokumentalaren egilea da eta filmaren gai nagusia Europako juduak nazien eremuetan jasan zuten sarraskian funtsatzen da, lehen aldiz 1985ean zabaldu zena.

### Filmografia 
2013an Claude Lanzmannek ohorezko Urrezko Hartza jaso zuen Berlingo Zinemaldian bizi osoko lanaren omenez.
.

#### Zuzendari 
[thumb|Claude Lanzmann, [Literaktum jaialdian (Donostia, 2011)]]
* 1972 : *Pourquoi Israël*.
* 1985 : *Shoah*.
* 1994 : *Tsahal*.
* 1997 : *Un vivant qui passe*.
* 2001 : *Sobibor, 14 octobre 1943, 16 heures*.
* 2008 : *Lights and Shadows*.
* 2010 : *Le Rapport Karski*.
* 2013 : *Le Dernier des injustes.

#### Gidoigile 
* 1970 : *Élise ou la Vraie vie*

#### Aktore 
Lanzmann, berak egindako dokumentaletako ohiko elkarrizketatzaile papera egiteaz gain, dokumental hauetan ere parte hartu du:

* 1988 : *Hôtel Terminus*, Marcel Ophüls-ek zuzendua.
* 1996 : *The Meaning of Documenting : Claude Lanzmann and Tsuchimoto Noriaki*, Osamu Wakatsukik zuzendua.
* 2001 : *Autopsie d’un mensonge, le négationnisme*, Jacques Tarnerok zuzendua.
* 2008 : *C'est dur d'être aimé par des cons*, Daniel Lecontek zuzendua.
* 2008 : *Simone de Beauvoir, une femme actuelle*, Dominique Grosek.
* 2009 : *Claude Lanzmann, il n'y a que la vie'', Sylvain Roumettek zuzendua.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Euskaldunia

Euskara hutsezko erakunde politikoa 2005. urtean eratu zen. Estatutuak bi aldiz erregistratzera bidali ezkero, Madrilgo erregistroak ez du estatuko legea bete nahi eta erregistratu gabe jarraitzen du. Hauteskundeetako kanpainetan esku hartzen du bere proposamen publikoak egiten. Euskaltasun, euskalduntasun eta euskaltzaletasun politikoa aldarrikatzen du eta hainbat liburu argitaratu ditu, horien artean Euskararen Herriaren Konstituzioa, 2012.an zehar hiru aldiz aurkeztua. Populazio erdaldun guztia euskalduntzean kokatzen du bake soziala, independentzia eta aldaketa sozialerako giltza, 3.800 lanpostu sortzearekin batera, 10-12 urtetako epe batean.

Hona, argitaratutako liburuetako batzuk:
2000 Euskaldunia, Euskaldunon Erakunde Politiikoa.
2012 Aberri Egunen Kronika Osoa.
2012 Euskararen Herriaren Konstituzioa
2013 Euskal gatazka politikoaren konponketa
2013 Ipar Euskal Herriaren eraikuntza
2013 EUSKARA KONGRESUA. EH osoa euskalduntzeko plangintza.
2014 Baskotasuna, epelen ihesbide
2014 Euskalduntasun politikoa
2014 Euskaltzaletasun Politikoa
2014 Ibilbide Orria. 1 Euskalduntzea. 2 Bake Soziala. 3 Independentzia
2015 Euskalduntasuna Helbururik Gorena
2015 Klase berri bat jaioa da, euskaldunok
2015 Euskal Udal eta Foru Programa 2015
2015 Euskal Abertzaletasun Iraultzailearen Gara(i)pena
2015 Euskalduntasun Iraultzailea
2015 Euskararen iraultzaren hiztegia
2015 EHE Gizartea iraultzeko beharra
2015 Euskal Langile Mogimendua/Sindikatuen Historia Laburtua
2015 Langile Euskaldunen Sindikatua LES
2015 Euskal Nabarrismoa.
2016 Euskararen Izaera Iraultzailea.
2016 Desagerpenaren aurrean, Euskalduntasun Iraultzailea.
2017 Iraultza katalanaren ezaugarriak eta irakaspenak.
2017 Euskal Herriaren Antolaketa Politikoa.
2017 Euskalduntasun Iraultzailerako Bidea.
2018 Euskal Herria, euskaldun berria
2018 Euskal Iraultzaren Hirukitegia.
2018 Nik ez nuen jabetza pribatua asmatu
2018 Euskal Herriko Estatu Autonomoaren Konstituzioa.
2019 Euskal Herria Zifratan. Estei.
2019 Espainola Izatearen Ezintasun Zientifikoa.
2020 Euskaldunia. Abian eraikitzen da habia.
2020 Euskaldunia finkatzen joateko bitartekoak.
2020 Euskaldungoaren Askapena.
2020 Euskaldungoaren Iraultza.
2021 Alderdi Euskalduna AE.
2021 Euskal Identitarismoa.
2022 Eguneroko Euskalduntasunaren Gara(i)pena.
2023 Espainolismoaren kronika 1707-2023.
2023 Euskaldunia, Aukera Euskaldun eta Euskaltzale kontziente bakarra.
2024 Identitarismoaren Hiztegia.
2024 Gora Euskalduntasun Iraultzailea GEI.
2024 Euskal Herriaren bideetatik Euskal Herria Iraultzen.

## Kanpo estekak 
* Euskaldunia
El rey pasmado

***El rey pasmado*** 1991 urtean eginiko filma da, Gonzalo Torrente Ballesterren *Crónica del rey pasmado* eleberrian oinarritutakoa.

## Edukia 
Peña Andradako kondearekin egindako joan-etorri batean, Marfisa (Laura del Sol) Madrilgo emagaldua biluzik ikusteak zur eta lur utzi zuen Filipe IV.a erregea (Gabino Diego). Orduan Elisabet erregina (Anne Roussel) biluzik ere ikustea erabaki zuen.

## Aktoreak 
* Gabino Diego (Filipe IV.a)
* Anne Roussel (Elisabet Borboikoa)
* Juan Diego (Villaescusa)
* Javier Gurrutxaga (Olivares konde-dukea)
* Fernando Fernán Gómez (Inkisidore Nagusia)
* María Barranco (Lucrecia)
* Joaquim de Almeida (Almeida)
* Eusebio Poncela (Peña Andradako kondea)
* Laura del Sol (Marfisa)
* Carme Elías (Abadesa)
* Alejandra Grepi (Bárbara Andrea)
* Emma Cohen (Maestrazgoko dukesa alarguna)
* Christine Dejoux (Colette)
* Eulalia Ramón (Paca Tavora)
* Enrique San Francisco (Eskalea)
* Pepe Soriano (Rivadesella)

## Kanpo estekak
Bwana (filma)

***Bwana*** () 1996 urtean eginiko filma da, Imanol Uribek zuzendutakoa.

## Edukia 
Antonio (Andrés Pajares) eta Dori (María Barranco) oporretan andaluziar kostalderaino doaz. Bertan Ombasi (Emilio Buale) etorkin beltza topatuko dute. Kotxeko giltzak galdu dituztenek berarekin gertatuko dira baina  talde bat topatuko dute...

## Aktoreak 
* Andrés Pajares: Antonio.
* María Barranco: Dori.
* Emilio Buale: Ombasi.
* Alejandro Martínez: Iván.
* Andrea Granero: Jessy.
* Miguel de Arco: Román.
* Paul Berrondo: Michael.
* César Vea: Joaquín.
* José Quero: Pepe.
* Rafael Yuste: Rafa.
* Santiago Nang: Yambo.
* Patricia López Schlichting: Uta.

## Kanpo estekak
Plenilunio

***Plenilunio*** 2000 urtean eginiko filma da, Antonio Muñoz Molinaren izen bereko eleberrian oinarritutakoa.

## Edukia 
Probintzietako hiri txiki batean, basoaren erdian neskato bat hilda agertu da, eraila. Inspektore batek hiria miatuko du hiltzailearen bila.

## Aktoreak 
* Miguel Ángel Solá
* Adriana Ozores
* Juan Diego Botto
* Fernando Fernán Gómez
* Chete Lera
* Charo López
* María Galiana
* Antonio Muñoz Molina
* Miguel del Arco
* Félix Cubero

## Kanpo estekak
El viaje de Carol

***El viaje de Carol*** 2002. urtean eginiko filma da, Ángel García Roldánen *A boca de noche* eleberrian oinarritutakoa.

## Edukia 
1938an Carol (Clara Lago), ama espainiarra eta aita estatubatuarra dituen 12 urteko neskato bat, Aurora (María Barranco) bere amarekin batera lehendabizikoz Espainiara ailegatu zen. Aita Nazioarteko Brigadetan hegazkinlaria denez, amaren herrira joan zen. Bere izaera bihurriak helduen mundua erakutsiko du.

## Aktoreak 
* Clara Lago (Carol)
* Juan José Ballesta (Tomiche)
* Álvaro de Luna (Amalio)
* Mabel Rivera (Manuela)
* Celso Bugallo (José)
* María Barranco (Aurora)
* Rosa María Sardá (Maruja)
* Carmelo Gómez (Adrián)
* Ana Villa (Chana)
* Daniel Retuerta (Culovaso)

## Kanpo estekak
La carta esférica

***La carta esférica*** 2007. urtean eginiko filma da, Arturo Pérez-Reverteren izen bereko eleberrian oinarritutakoa.

## Edukia 
Coy (Carmelo Gómez) marinel ohiak enkante batean Tánger Soto (Aitana Sánchez-Gijón) ezagutuko du. Bion harremana pertsonala eta profesionala (hondoratutako galeoi baten bilaketa) uztartuko ditu.

## Aktoreak 
* Aitana Sánchez-Gijón: Tánger Soto
* Enrico Lo Verso: Palermo
* Darío Grandinetti
* Gonzalo Cunill: Kiskoros
* Carmelo Gómez: Coy
* Javier García Gallego: pilotua
* Lucina Gil: Rocío Gamboa
* Carlos Kaniowsky: Perona
* Violeta Pérez
* Ignacio Ysasi: gasolindegiko langilea

## Kanpo estekak
Betirako sua

***Betirako sua*** () 1985. urtean eginiko filma da, José Ángel Rebolledok zuzendutakoa. Filmak 130 milioi pta.-ko aurrekontua izan zuen.

## Edukia 
1660. urtean Baionako apezpikuaren agindua betez, kalonge gazte bat duela hogei urte pasatako gertaerak ikertzen hasiko da. Gertaera hauek sorginkeriari buruzko inkisizio epaiketa batean burutu ziren.

## Aktoreak 
* Ángela Molina: Gabrielle
* Imanol Arias: Pierre
* François-Eric Gendron: Henry Robillot
* Ovidi Montllor: Estebanot
* Klara Badiola
* Ramón Barea: Bertrand
* Manuel de Blas: Aita Robillot
* Myriam De Maeztu: Jeanne Garat
* Juana Ginzo: moja
* Elena Irureta
* Amaia Lasa: Sainte Therese arreba
* Margarita Laskoiti: Robillot arreba

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NBA All-Star Weekend

**NBA All-Star Weekend** (euskaraz literalki: *NBAko Izar Guztien Asteburua*) urtero NBA saskibaloi ligaren erdialdeko asteburu batez ospatu ohi den kirol ikuskizun-ospakizuna da. AEBko nahiz mundu osoko kirol hedabideetan jarraipen eta ohiartzun handia izan ohi du.

## Ekitaldiak 
Honako ekitaldi eta lehiaketa hauek osatzen dute:

### Ostiralez 
* **Jam Session**: Zaletuei bereziki eskeinia, bertan jokalariak aurrez-aurre ezagutu eta haien sinadurak bil ditzakete.
* **NBA All-Star Weekend Celebrity Game**: NBAko jokalari ohiez, WNBAko emakumezko jokalariez, aktoreez, musikariez nahiz beste kiroletako kirolariez osatutako bi saskibaloi talde lehiatzen dira.
* **Rookie Challenge**: *Rookie* edo hasiberrien (NBAn lehen denboraldia duten jokalariak) eta *Sophomores* (NBAn bigarren denboraldia daramaten jokalariak) jokalarien arteko partida.
* **D-League Dream Factory Friday Night**: 2008tik ospatzen da, birrintze, hiruko eta H-O-R-S-E lehiaketek osatzen duten gaualdeko ikuskizuna da.

### Larunbatez 
* **Slam Dunk Contest**: Birrintze lehiaketa, erabateko ikuskizuna, asteburu honetako hiru lehiaketa ikusienetakoa da.
* **Three-Point Contest**: NBAko hiruko jaurtitzaile onenen arteko lehiaketa, asteburu honetako hiru lehiaketa ikusienetakoa da.
* **Skills Challenge**: jokalarien arteko trebezia lehiaketa, oinarri postuko jokalariak lehiatzen dira, euren abiadura, baloi maneiua eta arintasuna ikusgai jartzen dute.
* **Shooting Stars**: NBAko jokalari ohi batek, WNBAko emakumezko jokalari batek eta jokalari mitiko batek parte hartzen duten jaurtiketa lehiaketa da.

### Igandez 
* **All-Star Game**: Ekialde eta Mendebaldeko konferentzien arteko partida nagusia.
* **MVP Saria**: Aurreko partidako jokalari onenari ematen zaion saria da.

## Kanpo estekak 
* NBAko All-Star Balloting Atari ofiziala
* NBA All-Star Partidua - Historia
* InsideHoops.com - NBA All-Star Asteburua
* NBA All-Star Albisteak
* NBA All-Starreko Historia: partaide guztiak, estatistikak, lehiaketetako irabazleak...
Ion Etxaniz

**Ion Etxaniz Llamas** (Arrasate, Gipuzkoa, 1991eko urtarrilaren 10a - ) euskal herritar futbolaria da,.

## Biografia 
Naiz eta Arrasaten jaio, Elorriotarra da izatez. Athleticen harrobian hezia. Aurrelari moduan aritzen da. Bere ibilbidea Bigarren B mailan eta Lehen Federazioan burutu du. 2024ko udan 1.federaziora igoberria zen Sestao Riverrekin. 2025eko udan Bigarren Federazioan jokatuko zuen Amorebietara joan zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Imanol Aguiar

**Imanol Aguiar Carballo**, (Barakaldo, Bizkaia, 1986ko martxoaren 5a) euskal herritar futbolaria da. Eskuin atzelariko postuan jokatzen du.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Imanol Aguiar Carballo
Rocky II

**Rocky II** 1979ko Sylvester Stallone estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu eta idatzitako filma bat da. Sylvester Stallone, Talia Shire, Burt Young, Carl Weathers eta Burgess Meredith aktoreek antzeztu zuten.

1976ko *Rocky* filmaren jarraipena da, beste zazpi filmek jarraitu zuten: *Rocky III* (1982), *Rocky IV* (1985 ), *Rocky V* (1990), *Rocky Balboa* (2006), *Creed* (2015) eta *Creed II* (2018).

## Argumentua 
Apollo Creed (Carl Weathers) txapelduna mendean hartu ondoren Rocky Balboak (Sylvester Stallone) haren aurka berriz ere borrokatzeko eskubidea bereganatu du. Apollo Creedek galdu zuen moduan, ozta-ozta eta puntuetara, galdu izana jasaten ez duenez, Rockyz mendekatu nahi du. Rocky Adrian (Talia Shire) neskalagunarkin ezkondu, etxe bat erosi eta haur bat izango dute, Rocky Jr. Bizimodu lasaiago bati ekin eta boxeoa uztea erabakiko du, baina Apollo Creedek kazetari lagunei esker Rocky xaxatu eta berarkin beste boxeo borrokaldi bat izan dezan deerrigortuko du. Adrianen onarpena izan ondorn, Rocky entrenatzen hasiko da. Jada borrokan, Apollo Creed azken borrokaldirarte nagusi izango da, baina azken unean bi boxeolariak lurrera ziplo erordi eta Rocky zutik jartzen lehengoa denez, munduko txapeldun berria bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Sylvester Stallone: Rocky Balboa
* Talia Shire: Adrian
* Burt Young: Paulie
* Carl Weathers: Apollo Creed
* Burgess Meredith: Mickey
* Joe Spinell: Gazzo
* Frank McRae: Meat Foreman

## Saila 
* *Rocky* (1976)
* *Rocky III* (1982)
* *Rocky IV* (1985 )
* *Rocky V* (1990)
* *Rocky Balboa* (2006)
* *Creed* (2015)
* *Creed II* (2018)

## Kanpo estekak 
* *Rocky II* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Goizuetako inauteriak

[thumb|300px|[Zahagi dantza Goizuetako inauterietan]]
**Goizuetako inauteriak**, Goizuetan **iñoteak** deituak, hausterre-egunaren aurreko hiru egunetan ospatzen dria, igandetik asteartera. Protagonistak *mozorroak* deitzen diren gazteak dira. Zuriz eta gerriko eta txapel gorriz jantzirik, herrian eta baserrietan zehar ibiltzen dira iñauterietako lehen egunean. Biharamunean, herrian segizioa egiten dute, zahagi dantza eginez, ikazkin bat irudikatzen duen *Zaia* pertsonaiarekin, batzuetan *zomorro* ere deitua, bizkarrean zahagi handia duela. Dantza bukatzean, *Zaia* segiziotik atera eta korrika ibiltzen da neska eta emakumeen atzetik musuak emateko. Eskean jasotako diruarekin, hurrengo larunbatean *kontuak* ospatzen dituzte, non jasotako dirua kontatu eta horrekin elkarrekin afaldu eta festa luzatzen duten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Seguín

**Iker Seguín Cid** (Eibar, Gipuzkoa, 1989ko uztailaren 12a) eibartar futbolari ohia da. Ezker hegalean edo ezker atzelari postuan jokatzen zuen. Amorebieta taldeko kapitaina izandakoa da.  Anai gaztea futbolari du ere, Aitor Seguín.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Iker Seguin Cid
Altsasuko inauteriak

**Altsasuko inauteriak** Nafarroa Garaiko mendebaldean dagoen Altsasu herriko inauteriak dira. 1916tik galduta egon ondoren, 1980ko hamarkadan berreskuratu ziren, 1982an hain zuzen ere.

Ricardo Aldasorok inauteri hauei buruzko aipamen bat egin zion Jose Maria Satrustegiri *Solsticio de Invierno* liburuan. Juan Antonio Urbeltzek aipamen hori irakurri eta Galdakaoko Andra Mari dantza taldeari ikertzea proposatu zion. Hauek azterketari ekin zioten. 1982ko otsailaren 20an, berriz erakutsi zuten Altsasun. ardi larruak bizkarrean eta adarrak buruan jantzirik, aurpegia estalirik eta odolez zikindutako amantalarekin, sardearekin, lepoko zintzarriarekin eta garrasi eginez, kalez kale biltzen dira, izua eraginez.

Eskea ere egiten dute kalez kale. Su baten inguruan momotxorro dantza egiten dute. Horiekin batera, sorginak izeneko pertsonaiak daude, zeinekin *Akerra* izeneko pertsonaia doan. *Golda* golde bati tiraka egiten dion idi parea da. *Mascarita* izenekoak parpailaz aurpegia estalitako pertsonaiak, jantzi koloretsuekin. Eta *Juantramposo*, Ziripoten antzeko pertsonaia, lastoz betetako zakuekin jantzirik.

Altsasuko inauteria hasi aurretik, haurrendakoa egiten da aurreko igandean. Astearte arratsaldea iristen denean, momotxorroak iristen dira herrira, historiaurreko erritual batetik etorritakoak ematen dutenak. Adarrak daramatzate eta aurpegiak oihal-zapiaren azpian dituzte; odolaz zikindutako izara zuria ardi-larruzko bizkarrekoak, praka urdinak, galtzerdi zuriak eta abarka beltzak jantzita dituztela agertzen dira. Herritik barrena doaz, marrua eginez eta topatzen dituzten guztiak probokatuz eta zirikatuz egurrezko sardearekin. Unanuko mamuxarroen antzeko rola jokatzen dute.
[thumb|270x270px|[Mikel Zamalloa, Altsasuko inauteriari buruzko hitzaldia eskaintzen, Galdakao, 2020-02-14]]
Mikel Zamalloa (1957-2022) musikari eta folklore ikertzaile galdakoztarra izan zen Altsasuko inauteriaren aztertzaileetako bat. Hainbat musika tresna jotzen trebea, Euskal Herrian folklore bilketan eta ikerketan lan handia egindakoa eta hango eta hemengo musikariekin jotzeko gaitasun handikoa izan zen.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Altsasu 2020-jauntramposos.jpg
Fitxategi:Altsasu 2020-Momotxorros.jpg
Fitxategi:Altsasu 2020-Cérémonie du sang.jpg
Fitxategi:Altsasuko inauteriak 2020 - 05.jpg
Fitxategi:Altsasu 2020-Momotxorros2.jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Inauteriak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* "Momotxorroak, kaos baten istorioa" dokumentala youtuben eta vimeon
*  Altsasuko inauteriak. Enrike Zelaia
*  Carnavales de Altsasu. Enrike Zelaia
Rocky III

**Rocky III** 1982ko Sylvester Stallone estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu, idatzi eta antzeztutako filma bat da. Sylvester Stallone, Talia Shire, Burt Young, Carl Weathers, Burgess Meredith eta Mr. T aktoreek antzeztu zuten.

1976ko *Rocky* eta 1979ko *Rocky II* filmeen jarraipena da, beste bost filmek jarraitu zuten: *Rocky IV* (1985 ), *Rocky V* (1990), *Rocky Balboa* (2006), *Creed* (2015) eta *Creed II* (2018).

Hasiera batean Sylvester Stallonek filmaren soinu bandako abesti nagusia Queen britainiar rock taldearen *Another One Bites the Dust* (*Hautsa Jaten Duen Beste Bat*) izan zedila nahi izan zuen, baina eskubideak lortu ez zituenez, Survivor estatubatuar rock taldeari filmarentzako espreski abesti bat konposatu zezan eskatu zion, honela gaur egun film honen ikur, boxeo munduari aski lotua eta mundu osoan oso ospetsua den *Eye of the Tiger* (*Tigrearen Begia*) konposatu zuten.

Jatorrizko abesti onenaren Oscar Sariaren (*Eye of the Tiger*) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Bi aldiz titulua defendatu ondoren munduko txapelduna den Rocky Balboak (Sylvester Stallone) boxeotik erretiroa hartzea erabaki du. Baina bere arerio guztiak jipoitu eta konorterik gabe lagaz borrokak irabazten dituen Clubber Lang (Mr. T) boxeolari basati eta oldarkorra munduko txapeldun titulua bereganatu nahi du. Rockyk harekin borrokatzeari uko egiten dionez, Clubberek haren emazteari modu lotsagabean mintzatu, Rocky xaxatu eta berarekin borrokatzeko erronka onartu dezan lortuko du, nahiz eta Rockyk lehengo sasoian egoteko oraindik asko entrenatzea behar izan.

## Aktoreak 
* Sylvester Stallone: Rocky Balboa
* Talia Shire: Adrian Balboa
* Burt Young: Paulie Pennino
* Carl Weathers: Apollo Creed
* Burgess Meredith: Mickey Goldmill
* Mr. T: Clubber Lang
* Tony Burton: Tony "Duke" Evers
* Ian Fried: Rocky Balboa, Jr.
* Hulk Hogan: Thunderlips

## Saila 
* *Rocky* (1976)
* *Rocky II* (1979)
* *Rocky IV* (1985)
* *Rocky V* (1990)
* *Rocky Balboa* (2006)
* *Creed* (2015)
* *Creed II* (2018)

## Kanpo estekak 
* *Rocky III* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Entity

***The Entity*** (euskaraz *Izakia*) 1981eko Sidney J. Furie kanadar zinema zuzendariaren zuzendutako beldurrezko filma bat da. 1981eko filma izan arren, mundu osoko zinema aretoetan 1982an zehar estreinatu zen eta AEBetan 1983ko otsailaren 4ean estreinatu zen. Barbara Hershey, Ron Silver, David Labiosa eta Margaret Blye aktoreek antzeztu zuten.

Frank De Felitta idazlearen izenburu berdineko *The Entity* liburuan oinarritua dago, honetan ustezko izaki ikustezin baten jazarpen etengabea jasaten zuen Doris Bither kaliforniar emakumearen benetako istorio beldurgarria kontatzen da.

## Argumentua 
Carla Moran (Barbara Hershey) hiru seme-alaben kaliforniar ama ezkongabea etengabeko izu-ikaran bizi da, naturaz gaindiko izaki ikusezin batek etxean hainbat aldiz sexualki bortxatu eta jazarpena egiten baitio. Inork sinistu ez arren, azkenean zientzialari talde batek etxe hartan naturaz gaindiko zeozer badela euren kabuz sumatu eta emakumeari laguntza eskainiko diote, izaki edo izpiritu gaiztoa atzematen saiatuz.

## Aktoreak 
* Barbara Hershey: Carla Moran
* Ron Silver: Sneiderman doktorea
* David Labiosa: Billy Moran
* George Coe: Weber doktorea
* Margaret Blye: Cindy Nash
* Jacqueline Brookes: Cooley doktorea
* Michael Alldredge: George Nash
* Alex Rocco: Jerry Anderson
* Allan Rich: Walcott doktorea
* Richard Brestoff: Gene Kraft
* Raymond Singer: Joe Mehan
* Natasha Ryan: Julie
* Melanie Gaffin: Kim

## Kanpo estekak 
* *The Entity* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Entity* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Aire zabaleko meategi

[thumb|default|[Gallartako Kontxa II, aire zabaleko meategia]]
**Aire zabaleko meategia** edo **atari zabaleko meategia** mineralak ustiatzeko metodo bat da, lurraren gainazalean egiten dena. Hobia ustiatzeko metodorik erraz, azkar eta merkeena da, baina lur-geruza bigun batez estalita dauden eta sakonak ez diren hobietan soilik aplika daiteke. Lodiera handiko hobietan dauden harri edo mineral gogorrak 10-30 m bitarteko harmailak eratuz ustiatzen dira; zenbait mineral lurkara, berriz, disgregazio hidraulikoz. Ustiapenak, oro har, hiru fase ditu: mearen aurkikuntza, erauzketa eta garraiaketa.

Aire zabaleko meategiek oso eremu handia har dezakete, neurri larriko makineria erabiliz: dragak, gaineko harri-geruza kentzeko, pala mekanikoak, kamioi handiak, mea eta hondakinak garraiatzeko, hondeamakinak eta garraiagailuak.

Lurzorua eta gaineko harri-geruza lehergaien bidez hautsi eta, ondoren, dragak edota pala eta kamioiak erabiliz, kentzen da. Mea agerian dagoenean, zulatu, apurtu eta zerrendaka erauzten da. Azkenik, minerala kamioi handi edo garraiagailutan zamatzen da, manipulazio plantara edo erabili behar den tokira eramateko

## Kanpo estekak
Udazkeneko euria

***Udazkeneko euria*** () 1989. urtean eginiko filma da, José Ángel Rebolledok zuzendutakoa.

## Edukia 
Daniel idazlea krisian dago. Emaztearekin partekatzen duen etxea utzi, eta bidaia bati ekiten dio bakarrik, bere egoerari irtenbide bat bilatzeko.

## Aktoreak 
* Ramón Agirre
* Jane Badler: Lucia
* Paco Catalá
* Mapi Galán
* François-Eric Gendron
* William Layton
* Kiel Martin
* Mercedes Sampietro
* Jack Taylor

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexander Hamilton

thumb|277px|Alexander Hamilton 10 dolarreko billetean

**Alexander Hamilton** (Charlestown, Nevis, 1755 edo 1757ko urtarrilaren 11 &ndash; New York, 1804ko uztailaren 12a) estatubatuar politikaria izan zen. George Washingtonen laguntzaile eta idazkaria izan zen Independentzia Gerran. Alderdi Federalistaren sortzaile eta AEBetako konstituzioaren bultzatzaileetakoa izan zen.

## Politikako jarduera 
Estatua zentralizatzeko joera agertu zuen eta, hain zuzen, bera Washingtonen Diruzaintzako Idazkaria zela, Washington bihurtu zen AEBko hiriburu 1790tik aurrera, horretarako propio sortutakoa.

Finantza-idazkari izanik (1789-95), banku-sistema nazionala eratu zuen, Estatu Batuetako Lehenengo Bankua garatuz. Alde horretatik, gogor egin zioten jeffersondarrek. Hain zuzen, hauteskunde-liskar baten ondoren, Aaron Burr presidenteordeak duelu batean hil zuen.

## Kritika 
Hamiltonek toki berezia du Estatu Batuetako pertsonaia nabarmenen artean, dolar diru paperen irudietan azaltzeraino. Estatu Batuen egungo garapen kapitalistaren aitzindaritzat hartzen da eta, beraz, aintzaz jantzia Estatu Batuetako historiografian. Hain zuzen, Hamilton AEBko kapitalismo finantzarioaren bultzatzaile nagusia izan zen. Aldiz, Estatu Batuetan bertan, zenbait zirkulutan (liberalak, Demokrata batzuk) gogor gaitzesten dute, britaniar interesen mesedetan jokatzen zuelakoan.

## Ikus, gainera 
* Thomas Jefferson
* Estatu Batuetako Bigarren Bankua

## Erreferentziak
Oskar Santos

**Oskar Santos Gómez** (Bilbo, 1972- ) bizkaitar zinema zuzendari da. Madrilgo Complutense Unibertsitatean Ikus-entzunezko Komunikazioa eta Publizitatea ikasi zuen eta 2000. urtetik aurrera zinema munduan dabil.

## Filmagintza
El mal ajeno

***El mal ajeno*** 2010. urtean eginiko filma da, Oskar Santosek zuzenduta.

## Edukia 
Diego zainketa intentsibotan lan egiten duen medikuak bere burua immunizatu du: bere lana, bere bikotekidearen atsekabeak eta baita bere umeenak ere kanpotik ikusten du.

## Aktoreak 
* Eduardo Noriega: Diego Sanz doktorea
* Belén Rueda: Isabel
* Angie Cepeda: Sara
* Clara Lago: Ainhoa
* Carlos Leal: Armand
* Cristina Plazas: Pilar
* Marcel Borrás: Juanjo
* Luis Callejo: Carlos
* José Ángel Egido: Vicente

## Kanpo estekak
Zipi & Zape eta kanikaren kluba

***Zipi & Zape eta kanikaren kluba*** 2013. urtean eginiko filma da, Oskar Santosek zuzenduta. José Escobarrek sortutako Zipi eta Zape marrazkietan oinarrituta, benetako irudizko filma da. 2016an sekuela bat grabatu zuten, *Zipi eta zape eta kapitainaren irla* izenekoa.

## Sinopsia 
Zipi eta Zape Esperanza hezkuntza-zentrora bidali dituzte. Laster, eskola baino kartzela dela ohartuko dute: jolastea debekaturik dago. Baina, bere bihurrikeriei esker abentura bat biziko dira.

## Aktoreak 
* Raúl Rivas: Zipi
* Daniel Cerezo: Zape
* Javier Gutiérrez: Falconetti
* Marcos Ruíz: Microbio "Micro"
* Claudia Vega: Matilde
* Fran García: Filo
* Christian Mulas: Heidi
* Javier Cifrián: GriGrillo
* Álex Angulo: Sebastián Esper
* Aníbal Tártalo: Piojo
* Alberto López: PeloCohete
* Joseba Apaolaza: Falconettiren aita
* Iñake Irastorza: liburuzaina
* Santi Ugalde: irakaslea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lurpeko meategi

thumb|200px|Lurpeko meategia
**Lurpeko meategia** mineralak ustiatzeko metodo bat da, lurraren azpian egiten dena. Hobira iristeko sarbideak aire zabalekoan baino konplexuagoak dira: lurrean beheranzko meazuloak egiten dira ustiatu beharreko hobira iritsi arte. Hau lortzen denean, geruzarekiko paraleloak diren meazuloak eta beste zeharkako batzuk egiten dira mineraleraino iristeko. Erauzitako materiala bagoneta edo kamioien bidez garraiatzen da edo igogailuen bidez ateratzen da lurzorura. Lurpeko meategietan lan egin ahal izateko honako zerbitzu hauek egotea ezinbestekoa da: aireztapena errazteko aire-ponpa eta haizagailuak, lurpean sor daitekeen ura kanporatzeko ponpa zurgatzaileak, ustiapen-eremurako horniketa-zerbitzua, langileak batetik bestera mugitu ahal izateko bideak eta materialaren mantentzerako zerbitzua.
Lurrazalera ateratako mineralen ezaugarrien arabera, prozesu ezberdinak aplikatuko zaizkie saldu aurretik: prozesu mekanikoa (xehe-xehe egin, garbitu, sailkatu, etab.), prozesu fisikoak (material erabilgarria kontzentratu) edota prozesu fisiko-kimiko konplexuagoak.

## Kanpo estekak
Ariana Grande

**Ariana Grande-Butera** (Boca Raton, Florida, AEB, 1993ko ekainaren 26a), **Ariana Grande** izenaz ezaguna, estatubatuar abeslari, aktore eta kanta-idazlea da.

Irabazi duen sarien artean hauek aurkitu dira: Grammy Award, Brit Award bat, bi Billboard Music Awards, hiru American Music Awards, hiru MTV Europe Music Awards eta bost MTV Video Music Awards. Munduko pop artista ezagunenetako bat bihurtu da.

## Biografia 
Nickelodeon telebista katean eginiko Victorious eta Sam & Cat telesailek ospea eman zioten 2010eko hamarkadan eta, azkenaldian, abeslari ibilbidean murgilduta izan da. 2013an Ariana Grandek lehenengo albuma kaleratu zuen, *Yours Truly*. 2014. urtean, aldiz, *My Everything* atera zuen eta gaur egun arte argitaratu duen azken lana 2016 urteko *Dangerous Woman* da.

Grande Billboard Hot 1oo zerrendako lehen hamar postuen artean bere bost album nagusietako abestiak izan dituen historiako lehen emakumezko artista da 

## Manchesterreko erasoa 
2017ko maiatzaren 22an Manchester hirian eman zuen kontzertuan eraso suizida bat jasan zuen eta 20 ikusletatik gora hil ziren.

Hilabete bat eta gero gutxi gorabehera, One love Manchester izeneko beste kontzertu bat egin zuen hiri horretan eta irabazitako diru guztia erasoaren biktimentzat eta horien familientzat joan zen. Kontzertu honetan Justin Bieber, Miley Cyrus eta beste hainbat abeslarik parte hartu zuten eta milloika euro jaso zituzten. .

## Diskografia 
* *Yours Truly* (2013)
* *My Everything* (2014)
* *Dangerous Woman* (2016)
* *Sweettener* (2018)
* *Thank U, next* (2019)
* *Positions* (2020)
* *Eternal Sunshine* (2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ariana Granderen webgune ofiziala
Agramonteko sendategia

**Agramonteko Tuberkulosiaren Aurkako Sendategia** (Zaragoza, Espainia) Moncayo mendiaren magaletan, "Obispo tumbado" izeneko mendian, gaur egun itxita dagoen ospitalea zen. Eraikina hutsik eta egoera txarrean dago baina azkeneko urtetan bertan gertatzen omen diren fenomenoei esker, parapsikologiaren zaleen artean ospe handia lortu du. Eraikina, arkitektonikoki balore gabekoa, Tarazona hiritik gertu dago, balio handiko inguruan.

## Historia 
Eraikina XX. mendearen hasierako da, bigarren hamarkadakoa. Espainiako Gobernuaren proiektua bertan famili aberatsentzako atseden-leku bat sortzea zen. Urte haietako turismoak lasaitasuna eta aire garbia bilatzen zuen eta irizpide horiekin 1930ean ireki zen. Espainiako Gerra Zibila amaitu arte horrela jarraitu zuen baina hau bukatu ondoren gizartearen baldintzak aldatu ziren. Aldi berean, Santa Anaren Karitateko Ahizpek eraikinaren ardura hartu zuten eta tuberkulosiaren aurkako sendategi moduan berrantolatu zuten. Gerra ondorengo urtetan tuberkulosia gaitz larria zen eta gaixoak herrietatik urrun gordetzen ziren, aire osasuntsuagoa zelako baina baita ere gaixotasuna ez zabaltzeko. Agramontekoaren kasuan gehien batean gaixoak emakumeak eta haurrak ziren. 1978ko urrian sendategia behin-betirako itxi egin zen eta eraikina abandonatu zen.

## Parapsikologia 
Eraikinaren egoera eta tokia jende askorentzat inspirazio iturri izan dira. Parapsikologiaren zaleek psikofoniak grabatu dituzte eta, haien ustez, mamuak eta espiritual ikusteko oso toki apropos da. Horrekin batera satanismoaren zaleentzat oso inguru egokia omen da. Hori guztia gtxi izango balitz, sendategiaren ondoan hilerri bat dago. Horrelako informazioek tokiaren ospea zabaldu dute.

## Bibliografia 
* Lorenzo Fernández Bueno: *99 lugares encantados donde pasar una noche en vela*. Bartzelona: Libros Cúpula, 2014, 158-159 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Parapsikologiako zaleek Youtuben jarritako bideoak.
* : Sendategiaren irudiak.
Rocky IV

**Rocky IV** 1985ko Sylvester Stallone estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoiztu, idatzi eta antzeztutako filma da. Sylvester Stallone, Talia Shire, Burt Young, Carl Weathers, Brigitte Nielsen eta Dolph Lundgren aktoreek antzeztu zuten.

Filma 1980ko hamarkadan eta Gerra Hotzaren amaieraldean girotuta dago eta AEB eta Sobietar Batasunaren norgehiagoka boxeoaren mundura eraman zuen.

1976ko *Rocky*, 1979ko *Rocky II* eta *Rocky III* (1982) filmen jarraipena da. Beste lau filmek jarraitu zuten: *Rocky V* (1990), *Rocky Balboa* (2006), *Creed* (2015) eta *Creed II* (2018) Azken eszenan Rocky Balboak garaipena lortu ostean ohiukatzen dituen hitzak bakea eta elkar ulertzearen gorazarre garbia dira: *Denok alda gaitezke!*", "*Hemen bi gizaseme elkar hiltzen aritu dira; 20 milioi lagun elkar hiltzen aritzea baina hobe dela uste dut*". Moskuko borrokan dauden sobietar ikusle guztiek txalokatu dut, baita politikariek, besteak beste itxuraz Gorbatxov bera dirudien batek ere bai.

## Argumentua 
Rocky Balboa (Sylvester Stallone) jende guztiak goraipatzen duen munduko txapelduna etxalde bikain batean bizitzeaz gain onena dela inork ez du zalantzan jartzen, baina lasaitasun hori sobietar konpainia batek Olinpiar Jokoetako boxeoko urrezko domina den eta AEBetan barna sobietar ordezkaritza batekin erakustaldiak burutzen ari den Ivan Drago (Dolph Lundgren) sobietar boxeolari izugarriaren aurka borrokatzeko erronka luzatzen dionean apurtu da; izan ere, anabolizante eta beste osagai artifizialen bidez edozein boxeolarik baina indar gehiago bereganatu eta 100 borroka amateur segidan irabazi ditu. Aurretik, Rockyren adiskide Apollo Creed (Carl Weathers) boxeolari erretiratua munduko txapeldun orde izaki eta sobietarra menderatuko duelakoaren ustez onartu du, baina Las Vegas hiriko hotelean egindako borrokan Dragok Apollori sekulako jipoia eman ondoren, jo eta azken kolpe izugarri batez lurreratu eta ikusle harrituen begirapean txapeldun ordea seko hilik geratu da. Gertaera beldurgarri horren aurrean, Rockyk bere adiskide hil berria mendekatzeko, Dragorekin borrokatzea erabaki du, baina Apolloren heriotza dela eta sobietar ordezkaritzak heriotza mehatxuak jaso dituenez, Rocky eta Dragoren borroka Moskun egitea adostu da.

## Aktoreak 
* Sylvester Stallone: Rocky Balboa
* Dolph Lundgren: Ivan Drago kapitaina
* Burt Young: Paulie Pennino
* Talia Shire: Adrian Balboa
* Carl Weathers: Apollo Creed
* Brigitte Nielsen: Ludmilla Vobet Drago
* Tony Burton: Tony "Duke" Evers
* Michael Pataki: Nicoli Koloff
* George Rogan: Sergei Igor Rimsky
* James "Canonball" Green: Manuel Vega
* Stu Nahan: 1. esataria
* Warner Wolf: 2. esataria
* R.J. Adams: kirol berriemailea
* Barry Tompkins: 1. estatubatuar esataria (Rocky-Drago)
* Al Bandiero: 2. estatubatuar esataria (Rocky-Drago)
* James Brown: bere burua antzeztuz

## Saila 
* *Rocky* (1976)
* *Rocky II* (1979)
* *Rocky III* (1982)
* *Rocky V* (1990)
* *Rocky Balboa* (2006)
* *Creed* (2015)
* *Creed II* (2018)

## Kanpo estekak 
* *Rocky IV* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Petros Márkaris

**Petros Márkaris** () (Istanbul,1937ko urtarrilaren 1a) greziar itzultzailea, dramaturgoa, gidoilaria eta idazlea da. Ezaguna da batez ere Kostas Jaritos komisarioaren inguruan egindako polizia-eleberriengatik.
## Biografia 
Turkian jaio zen, familia kristau batean, aita armeniarra (merkataria) eta ama greziarra (etxekoandrea) zituela. Bigarren hezkuntza Austriako San Jorge ikastetxean egin zuen, Istanbulen, eta ondoren Ekonomia ikasi zuen Vienan eta Stuttgart-en, eta geroago Atenasera joan zen, gaur egun bertan bizi da.
Alemaniar kulturan espezializatu zen eta Bertold Brecht, Thomas Bernhard edo Arthur Schnitzler bezalako egileen grezierazko itzulpenak argitaratu zituen. Oso goraipatua izan da bere Goetheren Fausto itzulpena.

Armeniar gutxiengoko kide bezala, urte askoan, ez zuen hiritartasunik izan. Greziako Koronelen Diktadura erori eta 1974an demokrazia itzuli ondoren lortu zuen, Grezian bizi ziren gainontzeko armeniarrekin batera.
Telebistako gidoilari eta antzerkigile, elkarlanean aritu da Theo Angelopoulos zinemagile greziarrarekin hainbat gidoitan.

## Lan nagusiak 
* *Nυχτερινό δελτίο* (1995)
* *Άμυνα ζώνης* (1998)
* *Ο Τσε αυτοκτόνησε* (2003)
* *Βασικός Μέτοχος* (2006)
* *Παλιά, Πολύ Παλιά* (2008)
* *Ληξιπρόθεσμα Δάνεια* (2010)
* *Περαίωση* (2011)
* *Ψωμί, Παιδεία, Ελευθερία* (2012)
* *Τίτλοι Τέλους* (2014)

## Kanpo estekak
Enbor-jaurtiketa

thumb|Enbor-jaurtilaria.
**Enbor-jaurtiketa** (eskozieraz eta ) Eskoziako usadiozko kirol bat da, nagusiki Lur Garaietako jokoetan zehar jokatzen dena.

Partaideek *caber* deritzon enborra jaurtitzen dute, izendapena Eskoziako gaelerazko *cabar* edo *kaber* hitzetatik dator. Enborrak 6 metro inguruko luzera eta 80 kilo inguruko pisua du, laritzezkoa izan ohi delarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Ángel Rebolledo

**José Ángel Rebolledo Zabache** (Bilbo, - ) zinema zuzendari, gidoilari, aktore eta ekoizle euskalduna da. Horrez gain, Aiete Producciones ekoiztetxearen jabea da Imanol Uribe, Javier Agirresarobe eta Gonzalo Fernandez Berridirekin batera.

## Biografia 
Ingeniaritza Industriala ikasi zuen Bilbon baina urte batzuk geroago, lanbidea utzi eta Zinematografia Eskola Ofizialean ikastera joan zen Madrilera. 1973an bertan zuzendari titulua lortu zuen. 1974an *Arriluce*, bere lehenengo filma eskolatik kanpo filmatu zuen eta hortik aurrera muntatzaile, zuzendari laguntzaile, gidoilari eta zuzendari gisa hainbat produkzio zinematografikoetan hartuko du parte.

## Filmografia 
## Erreferentziak