open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herri city (telebista saioa)

***Herri city*** da Herri txiki, infernu handi programatik eratorritako formatu berri bat. *Herri txiki, infernu handi*k izan zuen arrakasta ikusita, Euskal Telebistak eta Orio Produkzioak S.A.k beste formatu bat sortzea erabaki zuten. Formatu berri honetan ere Zuhaitz Gurrutxaga eta Mikel Pagadizabal dira aurkezleak eta herri txikietara beharrean hirietara joaten dira istorio bila.

2017ko urriaren 9an eman zuten Herri cityko lehenengo atala proba modura. Donostian egin zuten saioa. Atal hark audientzia datu ona izan zuen eta 2018ko maiatzaren 20an, *Herri txiki, infernu handi*ren laugarren denboraldia bukatu zenean, berriro ekin zioten kapitulu berriekin.

Programa igandetan ematen zen 22:00etan ETB1en eta 6 atal izan zituen. Herri cityk ez zuen izan Herri txiki, infernu handik bezain besteko arrakasta. Audientzia datu okerragoak lortu zituen.

= Saioaren azalpena =

Euskal Herriko hiriak bisitatu eta ezagutzen dituzte astero Zuhaitz Gurrutxagak eta Mikel Pagadizabalek. Aurkezle bakoitza bere aldetik joaten da hiria ezagutuz.

Leku deigarriak, bitxikeriak eta pertsonarik xelebreenak topatzen dituzte. Hauekin elkartu eta beraien bizimodua nolakoa den erakutsen dute: zertan egiten duten lan, zein afizio dituzen... Gainera hiri bakoitzeko topikoekin ere jolasten dute. Elkarrizketa guztiak umore puntu batetik egiten dituzte.

Bestetik, kaleko elkarriketez gain, platoa ere badago saio honetan. Tokatzen den hiriko antzoki batean *Herri city*ko platoa muntatzen dute eta bertan segitzen dute bideoetan ikusi dena komentatzen, elkarrizketa gehiego egiten, bakarrizketak...

Formatu honetan ez da agertzen Sebastian Lizaso bertsolaria agurrak egiteko, baina Zuhaitzen eta Pagadik beste laguntzaile bat dute: Beñat Iturbe. *Herri txiki, infernu handi*ko gidoilarietako bat da eta *Herri city*n bisitatuko dituzten hiriei buruzko beste ikuspegi bat ematen du. Beñatek interneten hiriari buruz aurkitu duen informazioa eskainiko du eta kale-inkesta bitxiak ere egingo ditu datu gehiago biltzeko asmoz.

= Denboraldiak =

= Atalak eta audientziak =

#### *Bildumak* 
= Erreferentziak =

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Yemendar judu

**Yemendar juduak** edo **Teimanim** (, *Yehudey Teman*; ), Yemenen bizi ziren juduen ondorengoak dira. 1949ko ekaina eta 1950eko iraila artean, israeldarrek Alfonbra Magikoaren Operazioa burutu eta ia Yemengo judu guztiak Israelera eraman zituzten. Egun, gehienak Israelen bertan bizi dira, diaspora txikia izanik.

Yemendar juduek ezaugarri berezkoak dituzte, askenazienak eta sefardienak eza bezalakoak. Askotan mizrahiekin lotzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Lehman

**Thomas Edward Lehman** (Austin, Minnesota, 1959ko martxoaren 7a) estatubatuar golfari profesional bat da. PGA Tour zirkuituan lehiatzen da.
Nick Price

**Nicholas Raymond Leige "Nick" Price** (1957ko urtarrilaren 28a, Durban, Hegoafrika) zimbabwetar golfari profesional bat da.
Mizrahi

**Mizrahi**, **Mizrahim** () edo **al-Mashriqiyyūn** (), baita **Edot HaMizrach** (; "Ekialdeko Komunitateak"; '**), **** ("Ekialdeko semeak") edo **Ekialdeko juduak''', Ekialde Ertaingo bertoko judu-komunitateen kideak dira, garai biblikoetatik egundaino. Bere barnean Babiloniako juduak ez ezik Irak, Siria, Bahrain, Kuwait, Dagestan, Azerbaijan, Iran, Uzbekistan, Kaukaso, Kurdistan, Afganistan, India eta Pakistangoak ere hartzen ditu. Batzuetan baita yemendar juduak eta iparraldeko Afrikakoak ere.

Hitzaren erabilera polemikoa da oso, izan ere, mizrahiak ez dute bere burua azpitaldetzat hartzen, izan ere, sefardien tradizioak jarraitzen dituzte, nahiz eta zenbait ohitura ezberdin izan. 2005ean, Israelgo juduen %61k mizrahi arboasoak zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vijay Singh

**Vijay Singh** (; Lautoka, Viti Levu, Fiji, 1963ko otsailaren 22a) hindu-fijiar golfari bat da. 2004 eta 2005 artean munduko golfari onenen sailkapeneko lehen postuan egon zen.
Mickey Gilley

**Mickey Leroy Gilley** (Natchez, Mississippi, 1936ko martxoaren 9a - Brandon, Missouri, 2022ko maiatzaren 7a) estatubatuar country musikari eta kantautore bat izan zen. Bere abesti ezagunen artean honakoak daude: "Room Full of Roses" eta "Don't the Girls All Get Prettier at Closing Time". Jerry Lee Lewis, Carl McVoy, Jim Gilley eta Jimmy Swaggart musikarien lehengusua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Erich Schönhardt

**Erich Schönhardt** (Stuttgart, Alemania, 1891ko ekainaren 25a - Stuttgart, 1979ko azaroaren 29a), 1928an, Schönhardten poliedroaren aurkikuntzagatik ezaguna den alemaniar matematikaria izan zen. Schönhardten poliedroa poliedro ez-ganbila sinpleena da, tetraedroetan triangelatu ezin daitekeena erpin berriak gehitu gabe.

Schönhardt Stuttgarteko Unibertsitatean ikasi zuen eta Tübingengo Unibertsitatean graduondoko ikasketak egin zituen. 1920an, Schottky taldeen tesiarekin doktoretza lortu zuen, Ludwig Maurer-en zuzendaritzapean. 1930eko hamarkadan, Tübingengo *Dozentenführer* (fakultateko nazismoaren lider politikaria) izan zen, Tübingengo Erich Kamke matematikaria salatzearen arduraduna izan zen, emakume judu batekin ezkontzeagatik. 1936an, Stuttgarteko Unibertsitateara itzuli zen eta 1939-1942ko errektorea izan zen. Deutsche Mathematik aldizkariaren editore iraunkorra izan zen.
Ipar Euskal Herria kantuz

***Ipar Euskal Herria kantuz*** Gara egunkariak eta Iparraldeko euskal hedabideek 2002. urtean argitaratu zuen kanten antologia izan zen. Kantak estudioan grabatuak ziren. Diskoak une hartako Ipar Euskal Herriko kantzagintzaren panoramika zabala eskaintzen zuen.

## Kantak 
* "Zaia gorri politik", 5′35.
* "Bortian ahuzki", 4′13
* "Ttiki-ttikitik", 4′42
* "Gazte hiltzera doana", 2′49.
* "Boneta eta txapela", 4′05.
* "Txori erresinula", 3′07.
* "Lili bat", 3′45.
* "Itxaropena", 4′49.
* "Goizian goiz jeikirik", 3′15.
* "Mendiaren deia", 4′06.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Zaia gorri politik" Youtuben.
* "Gazte hiltzera doana" Youtuben.
* "Itxaropena".
Sylvanus Olympio

**Sylvanus Olympio** (Lomé, 1902ko irailaren 6a – *ib.*, 1963ko urtarrilaren 13a Togoko lehen presidentea izan zen. Hil egin zuten estatu kolpean.

## Kanpo estekak
Schönhardten poliedro

Geometrian, **Schönhardt-en poliedroa** poliedro ez-ganbila sinpleena da, tetraedroetan triangelatu ezin daitekeena erpin berriak gehitu gabe. Erich Schönhardt matematikari alemaniarraren omenez izendatu zen, 1928an lehen aldiz deskribatu zuena.

## Kanpo estekak
Stuttgarteko Unibertsitatea

**Stuttgarteko Unibertsitatea** () Stuttgarten dago, Alemanian. 1829an sortu zuten eta hamar fakultatetan antolatuta dago.

TU9 partzuergoko kide da, Alemaniako zientzia eta ingeniaritzako bederatzi unibertsitate nagusiak biltzen dituena. Ingeniaritza zibilean, mekanikan eta elektrikoan ikasketak oso baloratuak ditu, baita natura zientzietan ere, bereziki fisika eta kimika.

## Historia 
1770tik 1794ra bitartean, Karlsschulea izan zen Stuttgarteko lehen unibertsitatea. 1818. urteaz geroztik, Hohenheim auzoan dagoen Stuttgarteko unibertsitate zaharrari Hohenheimgo Unibertsitatea deitzen zaio. Ez da Stuttgarteko Unibertsitatearekin lotuta, elkarlan batzuetan izan ezik.

Stuttgarteko Unibertsitatea 1829an sortu zuten eta 2004an bere 175. urteurrena ospatu zuen. Teknika zientzien eta elkartutako ikasketen gero eta garrantzi handiagoa dela eta, 1876. urteaz geroztik ikastetxe teknikoa izan zen. 1900.urtean diziplina teknikoak emateko eskubidea eman zioten. Stuttgarteko Eskola Teknikoak ematen zituen ikasketen garapenak izena eta egoera aldatzera eraman zuen 1967an, gaurko "Universität Stuttgart" bihurtuz.

1950eko hamarkadaren bukaeratik aurrera, unibertsitatearen zati bat Stuttgart-Vaihingen auzora eraman dute. Ikasketa tekniko gehienak (informatika, ingeniaritza, etab.) Vaihingenen daude, eta gizarte zientziak, arkitektura eta antzeko irakaspenak erdiguneko campusean irakasten dituzte.

## Antolakuntza 
Unibertsitatea hamar fakultateetan banatuta dago:

* Arkitektura eta hirigintza Fakultatea
* Ingurumen- eta herri-lan ingeniaritza Fakultatea
* Kimika Fakultatea
* Energia ingeniaritza, prozesuen ingeniaritza eta ingeniaritza biologikoa Fakultatea 
* Informatika, ingeniaritza elektrikoa eta informazioaren teknologia Fakultatea
* Ingeniaritza Aeroespaziala eta Geodesia Fakultatea
* Ingeniaritza Mekanikoa Fakultatea
* Matematika eta Fisika Fakultatea
* Humanitateak Fakultatea
* Enpresen administrazioa, Ekonomia eta Gizarte-zientzien Fakultatea 

## Kanpo estekak 
* Stuttgarteko Unibertsitateko webgunea
* TU9 Alemaniako Teknologia Institutuak
Chakir El Homrani Lesfar

**Chakir El Homrani Lesfar** (Bartzelona, 1979) soziologo eta politikaria da. Parlamentari hautatua izan zen, Kataluniako Parlamenturako, XI Legegintzaldian Bartzelona probintzian Junts pel Sí-ko zerrendan 15. posizioan. Kataluniako Parlamentuko XII. Legegintzaldian ere hautatua izan zen Esquerra Republicana de Catalunya-ko listan, Bartzelonan 21. posizioan. Kataluniako Generalitatean Lan, Gizarte Gaiak eta Familiako Kontseilaria da 2018ko maiatzaren 19tik, Quim Torra i Pla Presindent-ak izendatuta.

2018ko maiatzaren 19az geroztik Kataluniako Generalitatearen Lan, Gizarte Gaiak eta Familia Saileko Kontseilaria da.

## Biografia 
Granollersko Can Bassa auzoan bizi da. Lizentziatua da soziologian. 2004an hasi zen militatzen ERC alderdian Granollers-en. 23 urte zituela izendatu zuten Antolaketarako idazkari Avaloten, Kataluniako UGTko adar gaztean. Lau urte geroago, 2007an, bozeramaile hautatua izan zen, Òscar Riu ordezkatzeko. Lau urtez aritu zen postu horretan, 2011ko otsailean Daniel Garcíari kargua utzi zion arte. Gero urte batzuetan lan egin zuen uraren sektorean, ingurumenean, lanbide heziketan eta sektore pribatuan.

2015eko udal hauteskundeetan hirugarrena izan zen ERC - Acció Granollers per Granollers listan, eta lortu zituzten hiru eserleku. **Homrani** zinegotzi bihurtu zen. ERCk proposatuta Junts pel Sí-ko listan 15. posizioan joan zen Kataluniako Parlamenturako Hauteskundeetan 2015ean.

## Erreferentziak
Child 44 (filma)

***Child 44*** () 2015eko Daniel Espinosa suediar zinema zuzendariak zuzendutako misteriozko film dramatikoa da. Tom Rob Smith ingeles idazlearen *2008ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Tom Hardy, Gary Oldman, Noomi Rapace, Joel Kinnaman, Paddy Considine, Jason Clarke eta Vincent Cassel aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
1953, Sobietar Batasuna. Leo Stepanovich Demidov (Tom Hardy) haur batzuen hilketa kasua ikertzea erabaki duen sobietar zerbitzu sekretuko agente bat da, ustez eta bertsio ofizialaren arabera mota honetako krimenak jazotzen ez diren herrialdean. Estatuak ez du errealitatea ikusi nahi eta ez du hiltzailea atzeman nahi, haurren heriotzak istripu gisa aurkeztuz kasua ezkutatu eta agintariek Leo erbesteratuko dute. Baina Leok ez du bidegabekeriaren aurrean ezikusirik egingo eta kasuaren arriskua kontutan hartuz, Raisa (Noomi Rapace) emaztearen laguntzaz, erruduna topatu arte ikerketarekin jarraituko du.

## Aktoreak 
* Tom Hardy: Leo Demidov kapitaina
* Noomi Rapace: Raisa Demidova
* Joel Kinnaman: Vasili Nikitin
* Gary Oldman: Nesterov jenerala
* Vincent Cassel as Major Kuzmin
* Jason Clarke: Anatoly Brodsky
* Paddy Considine: Vladimir Malevich
* Josef Altin: Alexander
* Sam Spruell: Tyapkin doktorea
* Ned Dennehy: Kolonela
* Fares Fares: Alexei Andreyev tenientea
* Nikolaj Lie Kaas: Ivan Sukov
* Mark Lewis Jones: Tortoise
* Anna Rust: Sasha
* Xavier Atkins: Pavel
* Sonny Ashbourne Serkis: Artur
* Kevin Clarke: MGBko agentea
* Petr Vanek: Fyodor
* Max Rowntree: Andrej
* David Bowles: Volskeko 2. ikertzailea (krediturik gabe)
* Michael Nardone: Semyon Okun
* Fedja Stukan: Sergei
* Anssi Lindström: Alexander Pickup
* Harmon Joseph: Vadim
* Charles Dance: Grachev maiorra
* Tara Fitzgerald: Inessa Nesterov
* Samuel Buttery: Varlan Babinic
* Agnieszka Grochowska: Nina Andreeva

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Jasan (musika taldea)

**Jasan** 2015 urtean Eskoriatzan eta Aretxabaletan sortutako musika talde bat da. Talde honek rock-metala jotzen du.

## Taldea 
2015eko abuztuan Ixak, Garikoitz eta Asier elkartu eta urte bereko abenduaren 30ean eman zuten lehen kontzertua Oñatiko Gaztelekuan. 2016an Jokin Uribetxebarria gehitu zitzaien. 2017an lau abestiz osaturiko maketa grabatu zuten, "*...soloik solo...*" izenekoa, hiru beraiek sortuiko abestiak eta laugarrena Itoiz taldearen "Ezekielen prophezia"-ren bertsio bat.

2023an lehen disko luzea atera zuen, *Jasan* izena duena. Diskoaren aurrerapen gisa "Heuretik jo" abestiaren bideoklipa egin zuten.

## Diskografia 
* *...soloik solo...* (2017, autoekoiztua) - maketa
* *Jasan* (2023, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astrid (musika taldea)

**Astrid** 2014 urtean Basaurin sorturiko rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Tsunami* (2017, autoekoizpena) - EP

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borgo (Erroma)

**Borgo** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipioa*) osatzen duten hogeita bi *rionietan* hamalaugarrena da. Sant'Angelo gaztelua bertan kokaturik dago.

## Geografia 
Tiber ibaiaren ezkerraldean kokaturik dago, ibaia eta Vatikano Hiriaren artean gelditzen den eremuan. Tiber ibaiaren jalkin alubialen gainean eraikita badago ere nahiko eremu muinotsua da.

## Historia 
Antzinako Erroman *Ager Vaticanus* izena hartu zuen bertan kokatzen baitziren augure etruriarrak beren *vaticinii* (iragarpenak) egiten zituztenak. Hiriko harresietatik kanpo egonik izurrite handiak jasan zituen eta hilerritarako erabili zen ondoren. Hadriano enperadoreak k.o. 135.ean bere eta bere familiaren mausoleo erraldoia eraiki zuen bertan. Inperioaren garaian aberatsen auzo bihurtu zen, villa ederrak, lorategiak eta hainbat zirku ere eraiki ziren.

K.o. 67 urtean San Petri bertan izan zen hobiratua eta Kleto Aita Santuak oratorioa eraiki zuen hilobiaren gainean, 324 urtean Konstantino enperadoreak basilika bihurtu zuena, San Petri basilika hain zuzen ere (gaur egun Vatikano Hiriaren ardatza).

590. urtean Hadrianoren mausoleoa Sant'Angelo gaztelua bihurtu zen eta San Petri basilikarako erromesen uholdea kontrolatzeko erabili zen. Inguruan Santo Spirito ospitalea eta eliza ere eraiki ziren hauei zerbitzuak emateko. Hiriko harresietatik kanpo jarraitzen zuenez auzoa sarritan izan zen erasotua, horregatik Leon IV.a Aita Santuak harresi berriak eraiki zituen 852. urtean. Erromatik banaturiko herria bihurtu zen orduan, 'Civitas Leonina* izenekoa, Aita Santuaren armarria lehoia baitzen. Sixto V.ak 1586 urtean berriz ere Erromaren barnean sartu zuen.

XV. mendean Erromako boterearen epizentrua Vatikanoan kokatzerakoan Leonine auzoan jauregi ugari eraiki ziren eta populazioak gora egin zuen nabarmen. Ezagun egin ziren germaniarrek auzoan eraikitako bainuetxeak, *stufe* deiturikoak. Auzoak berak ere *Borgo* ("hiria" alemaniarrez) izena hartu zuen. 1527an ordea Karlos I.a Espainiakoaren tropek hiria erasotu eta harpilatu egin zuten. Klemente VII.ak ozta ozta egin zuen alde.

1870. urtean Borgoren inguruko harresiak eraitsi egin ziren eta Vittorio Emanuele II zubia eraiki zen, hiriaren erdigunearekin komunikazioa hobetuz.

## Ondasun nabarmenak 
* *'Sant'Angelo gaztelua'''
* Passetto di Borgo
* Sant'Angelo zubia
* Vittorio Emanuele II zubia

## Iruditegia 

Irudi:RomaCastelSantAngelo-2.jpg|'''Sant'Angelo gaztelua'''.
Irudi:Roma02(js).jpg|Sant'Angelo zubia.
Irudi:Victor Emmanuel II Bridge, Rome, Italy.jpg|Vittorio Emanuele II zubia.
Irudi:St. Peter's Basilica (51188242904).jpg|Via della Conciliazione karrika, barrenean San Petri basilika.
Irudi:Roma, Porta Santo Spirito.JPG|Santo Spirito atea.
Irudi:Passetto2.jpg|Passetto di Borgo harresia.

## Kanpo estekak
Jean-Jacques Goldman

**Jean-Jacques Goldman** (Paris, ) frantziar kantautorea da, pop rock egiten duena. Taï Phong taldean ibilitakoa, bere bakarkako ibilbideari esker bere belaunaldiko musikari nagusienetariko bat bilakatu zen, batez ere '' Il suffira d'un signe* (1981), *Quand la musique est bonne* (1982) edota *Je te donne'' (1985) abestiei esker.
David Douillet

**David Douillet** (Rouen, ) frantziar judoka ohia da. Bitan irabazi zituen lehiaketa olinpikoak: 1996an eta 2000an hain zuzen ere. Frantzian kirolari ezagun eta oso mediatikoa da. 2009an UMPn sartu eta kargu publikoak izan ditu.
Ibilgailu motordun

[thumb|eskuinera|300px|XXI. mendearen hasieran [Amerikako Estatu Batuak ziren munduan ibilgailu motordun gehien zituen estatua, 250 milioi baizituen.]]
**Ibilgailu motorduna** bere kabuz, motor baten indarrari esker, mugitzen den ibilgailu mota bat da. Ibilgailu motordunak ez dira errailen gainetik ibiltzen, trenak edo tranbiak bezala, eta pertsonak eta objektuak garraiatzeko erabiltzen dira.

Ibilgailuaren propultsioa motorrak ematen du. Gehienetan barne errekuntzako motorra da, baina gero eta ohikoagoa da motor elektrikoa izatea, edo bien konbinazioa, esaterako ibilgailu elektriko hibridoek erabiltzen dutena. Ikuspuntu legaletik, ibilgailu motordunak zenbait klasetan sailkatzen dira: automobilak, autobusak, motozikletak, kamioiak, etab. Herrialde bakoitzean sailkapen hori desberdina da. Badago nazioarteko estandar bat, ISO 3833:1977 izenekoa, ibilgailuen motak eta definizioak zehazteko.

2010. urtean mila milioi ibilgailu motordun baino gehiago zegoen munduan, eraikuntzarako ibilgailuak eta noranahikoak kanpo utzita. Urte horretan, ibilgailuen per capita jabetza 1.000 pertsonako 148 ibilgailukoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bizkaia Zubiko Maratoi Erdia

**Bizkaia Zubiko Maratoi-Erdia** Getxo eta Portugalete artean egiten den lasterketa da, tartean Bilbotik pasatzen dena. Ibaiaren bi ertzetan korritzen dute beraz. 21 kilometro eta 97 metroko luzera duenez maratoi erdia da.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
The Road (2009ko filma)

**The Road** (euskaraz *Errepidea*) 2009ko John Hillcoat australiar-kanadar zinema zuzendariak zuzendutako drama film post-apokaliptiko bat da. Pulitzer Saria irabazi zuen Cormac McCarthy idazlearen *2006ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Viggo Mortensen, Kodi Smit-McPhee, Robert Duvall, Charlize Theron eta Guy Pearce aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Lurra negu latz eta etengabe batean eta gizateria desagertzear jarri duen hondamendi apokaliptiko baten ondoren, izenik gabeko gizon batek (Viggo Mortensen) eta bere semeak (Kodi Smit-McPhee) bizirauteko ahaleginak egiten dituzte. Beren Amerikako hego kostalderako bidaian zehar zer jan eta non lo bila dabiltz, baina baita bidelapurren eta kanibalen jazarpena ekiditen ere. Bidai guztian zehar, aita semeari balore moralak eta nola biziraun irakasten saiatuko da, jada inongo batasun eta itxaropenik ez duen gizarte bat nagusi den mundu batean.

## Aktoreak 
* Viggo Mortensen: Gizona
* Kodi Smit-McPhee: Mutikoa, Gizona eta Emakumearen semea
* Charlize Theron: Emakumea, Gizonaren emaztea
* Robert Duvall: Gizon Zaharra
* Guy Pearce: Beteranoa
* Molly Parker: Emakumea, Beteranoaren emaztea
* Michael Kenneth Williams: Lapurra
* Garret Dillahunt: Taldekidea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Captain Corelli's Mandolin (filma)

'''Captain Corelli's Mandolin'* (euskaraz *Corelli Kapitainaren Mandolina*) 2001eko John Madden ingeles zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko drama film bat da. Louis de Bernières britainiar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian'' oinarritua dago. Nicolas Cage, Penélope Cruz, John Hurt eta Christian Bale aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
## Aktoreak 
* Nicolas Cage: Antonio Corelli kapitaina
* Penélope Cruz: Pelagia
* John Hurt: Iannis doktorea
* Christian Bale: Mandras
* David Morrissey: Günther Weber kapitaina
* Irene Papas: Drosoula
* Piero Maggio: Carlo
* Gerasimos Skiadaressis: Stamatis jauna
* Aspasia Kralli: Stamatis andrea
* Michael Yannatos: Kokolios
* Dimitris Kaberidis: Aita Arsenios
* Pietro Sarubbi: Velisarios, Indartsua
* Viki Maragaki: Eleni, Pelagiaren laguna
* Joanna-Daria Adraktas: Lemoni gaztea
* Ira Tavlaridis as Older Lemoni
* Katerina Didaskalu: Lemoniren ama
* Emilios Chilakis: Dimitris
* Mihalis Giannatos: Kokolios
* Panagis Polichronato: Partisanoa
* Patrick Malahide: Alemaniar kolonela

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Deutsche Mathematik

**Deutsche Mathematik** (alemaniar matematikariak) 1936an Ludwig Bieberbach eta Theodor Vahlen matematikariek sortu zuten aldizkaria izan zen. Vahlen Alemaniako Ikerketa Fundazioaren (DFG) izenean argitaratzailea izan zen, eta Bieberbach izan zen zuzendari nagusia. Beste editore batzuk ere izan ziren: Fritz Kubach, Erich Schönhardt, Werner Weber (liburuki guztiak), Ernst August Weiss (1-6 liburukiak), Karl Dörge, Wilhelm Süss (1-5 liburukiak), Günther Schulz, Erhard Tornier (1- 4 liburukiak), Georg Feigl, Gerhard Kowalewski (2-6 liburukiak), Maximilian Krafft, Willi Rinow, Max Zacharias (2-5 liburukiak), eta Oswald Teichmüller (3-7 liburukiak). 1936ko otsailean, *Reichsführerrek* Alemaniako Ikasleen Batasunaren (DSt) atal ofizial izendatu zuen aldizkaria, eta DSt-eko matematika sail guztiei eskatu zitzaien harpidetzea eta laguntza ematea. 1940ko hamarkadan, gaiak gero eta atzerago eta aparte agertu ziren; aldizkaria argitalpen hirukoitz batekin amaitu zen 1944ko ekainean. 

**Deutsche Mathematik** aldizkariarekin loturiko mugimenduaren izena ere bada, "alemaniar matematikariak" sustatzeko eta matematikatik "juduen eragina" desagerrarazteko, Deutsche Physik mugimenduaren antzekoa. Matematikari buruzko artikuluez gain, aldizkariak propaganda artikuluak ere argitaratu zituen matematika eta arraza arteko erlazioaren ingurukoak nazien ikuspegitik (artikulu politiko horiek, batez ere, bi liburukien ondoren desagertu ziren arren). Horren ondorioz, Alemaniatik kanpoko matematika liburutegi askok ez ziren harpidetu, beraz aldizkariaren kopiak zaila da aurkitzea. Horrek Teichmüller-en teorian arazo batzuk eragin zituen, Oswald Teichmüllerrek hainbat artikulu argitaratu baitzituen aldizkarian.

## Kanpo estekak
Film Stars Don't Die in Liverpool

'''''Film Stars Don't Die in Liverpool''''' 2017ko Paul McGuigan eskoziar zinema zuzendariak zuzendutako film erromantikoa da.

## Argumentua 
Peter Turner aktoreak dei bat jaso du: maitale izan zuen Gloria Grahame aktorea gaixotu egin da. Emakumea Liverpoolgo jaiotetxe xumera eramango du Turnerrek, han zaintzeko. Denbora horretan, emakumearekin izan zuen maitasun afera gogoratuko du gizonak.

## Aktoreak 
* Annette Bening: Gloria Grahame
* Jamie Bell: Peter Turner
* Vanessa Redgrave: Jeanne McDougall
* Julie Walters: Bella Turner
* Kenneth Cranham: Joe Turner
* Stephen Graham: Joe Turner Jr.
* Frances Barber: Joy
* Leanne Best: Eileen
* Suzanne Bertish: Fifi Oscard
* Ben Cura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Werner Weber (matematikaria)

**Werner Weber** (Hamburgo, Alemania, 1906ko urtarrilaren 3a - 1975eko otsailaren 2a) matematikari alemaniarra izan zen. Noether-en mutikoetako bat zen, Emmy Noether-en doktorego ikasleak. Zientifikoki adimentsua baina matematikoki apala izateaz gain, nazi muturrekoa ere izan zen, Göttingengo Unibertsitatean matematikari juduak kanporatzen parte hartu zuena. Wilhelm Fennerrek kontratatu zituen bost matematikarien taldean hasi zen lanean, eta besteak beste, Ernst Witt, Georg Aumann, Alexander Aigner, Oswald Teichmueller eta Johann Friedrich Schultze, eta Wolfgang Franz zuzendaria, 1930eko hamarkadaren amaieran matematika ikerketa saila osatzeko, zeina azkenean deituko zuten: Wehrmacht-eko Goi Komandoko Kode Sailaren IV. atala (OKW/Chi laburduraz).
Lourdes Bedia

**Lourdes Bedia** (Oñati,  - ) gipuzkoar aktorea da, zineman, telebistan eta antzerkian ibilitakoa. Lourvier´s antzerki talde sortu zuen Javier Merinorekin batera.

## Lanak 
### Telebista 
* *Y van 13 *, ETB 2 (1995)
* *Qué pasa pues* ETB 2 (1995-97)
* *100% Vascos*, ETB 2 (1999-00)

### Zinema 
* *Carretera y manta* (1999)
* *Pa ti pa siempre* (2000, film laburra)
Gordos

***Gordos*** 2009ko Daniel Sánchez Arévalo espainiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Filmak gizentasunari buruzko bost istorio azaltzen ditu, talde-terapia baten kideek protagonizatuak.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
La gran familia española

***La gran familia española*** 2013ko Daniel Sánchez Arévalo espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
2010eko Munduko Futbol Txapelketaren finaleko egunean, familia batek ezkontza bat ospatzen du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Fermín IV

**Fermín IV Caballero Elizondo** (Monterrey, 1974ko abendua), mexikoko rapero bat da, *Control Machete* hip-hop taldeko abeslari ohia eta ondoren bakarlari moduan aritzen dena.

## Diskografia 
* 2002: Boomerang
* 2005: Lo Que Trastornan al Mundo
* 2017: Odio/Amor
* 2018: Laberinto

### Control Machete 
* 1996: Mucho Barato
* 1999: Artilleria Pesada presenta
* 2002: Solo Para Fanaticos
* 2003: Uno, Dos:Bandera

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
* Vevo webgunea
Edmund Landau

**Edmund Georg Hermann Landau** (1877ko otsailaren 14a - 1938ko otsailaren 19a) matematikari alemaniarra izan zen, zenbaki teoriaren eta analisi konplexuaren alorretan lan egin zuena.

## Biografia 
Edmund Landau Berlingo familia judu batean jaio zen. Bere aita Leopold Landau izan zen, ginekologoa eta bere ama Johanna Jacoby zen. Landau-k matematika ikasi zuen Berlingo Unibertsitatean, 1899an doktoretza jaso zuen eta 1901an gaikuntza (alemaniar unibertsitateetan beharrezkoa den doktoretza ondorengo titulua) lortu zuen. Doktore tesia 14 orrialde izan zituen. Berlingo Unibertsitatean irakatsi zuen 1899tik 1909ra, eta gero Göttingengo Unibertsitatean katedra bat bete zuen. Marianne Ehrlich-ekin, Paul Ehrlich Nobel saridunaren alabarekin, ezkondu zen, 1905. urtean.

1920ko hamarkadan, Landau-k lagundu zuen matematikako institutua ezartzen Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearrean. Azkenik, Jerusalemera bizitzera joateko asmoa izan zuen, hebreera ikasi zuen bere kabuz eta 1925eko apirilaren 2an *zenbakien teoriako ebatzitako eta ebatzi gabeko problemak* izenburuko hitzaldia eskaini zuen Hebreeraz unibertsitateko inaugurazio zeremonian. Unibertsitateko presidentearekin, Judah Magnesekin, negoziatu zuen unibertsitatean postu bat eta Matematika Institutua egoitza izan zedin.

Landau eta bere familia Palestinara emigratu zuten 1927an eta Unibertsitate Hebrearrean irakasten hasi zuen. Familiak zailtasun handiak izan zituen Jerusalemgo orduko bizimodu primitibora egokitzeko. Horrez gain, Landau Magnes, Chaim Weizmann eta Albert Einstein arteko Unibertsitatearen kontrolerako borrokan peoia bilakatu zen. Magnesek Landau Unibertsitateko errektorea izendatu nahi zuen, baina Einsteinek eta Weizmannek Selig Brodetsky nahi zuten. Landau gatazkan nekatu egin zen eta Göttingenera itzultzea erabaki zuen, han egon zen 1933an Machtergreifung-en ondoren nazien erregimenak kanpora joateko behartu arte. Hortik aurrera, alemanetik kanpo baino ez zituen eman hitzaldiak. 1934an Berlinera joan zen bizitzera, non 1938ko hasieran arrazoi naturalengatik hil zen.

1903an, Landau-k zenbaki lehenen teorema izenarekin ezagutzen zenaren froga askoz ere errazagoa eman zuen eta, ondoren, zenbakien teoria analitikoaren lehenengo jokaera sistematikoa aurkeztu zuen Handbuch-en. Halaber, analisi konplexuari ekarpen garrantzitsuak egin zituen.

G. H. Hardy-k idatzi zuen inoiz ez zela izan inor  matematikaren zale sutsuago Landau baino.
Javier Merino

**Javier Merino Sánchez** (Donostia,  - ) gipuzkoar aktore eta umorista da, zineman, telebistan eta antzerkian ibilitakoa. Lourvier´s antzerki taldea sortu zuen Lourdes Bediarekin batera.

## Lanak 
### Telebista 
* *Y van 13 *, ETB 2 (1995)
* *Jaun ta jabe,* ETB 1 (1995-96)
* *Qué pasa pues* ETB 2 (1995-97)
* *100% Vascos*, ETB 2 (1999-00)
* *Hospital Central*, Telecinco (2003)
* *Más Humor*, ETB 2 (2003-04)
* *La gran evasión*, ETB 2 (2003-05)
* *Lobos*, Antena 3 (2005)
* *BuenaFuente*, Antena 3 (2005)
* *Pelotas*, Antena 3 (2009-10)
* *Allí abajo*, Antena 3 (2017)

### Zinema 
* *Rey gitano* (2015)
* *Un mundo casi perfecto* (2001)
* *Gordos* (2009)
* *Déjate caer* (2007)
* *Todos estamos invitados* (2007)
* *Locos por el sexo* (2006)
* *La noche del escorpión* (2002)
* *Visionarios* (2001)
* *Carretera y manta* (1999)
* *Rigor mortis* (1997)
* *Salvate si puedes* (1994)
* *Maite* (1994)
* *Urte ilunak* (1993)

## Kanpo estekak
Kaarlo Juho Ståhlberg

**Kaarlo Juho Ståhlberg** (Suomussalmi, Finlandiako Dukerri Handia, 1865eko urtarrilaren 28a – Helsinki, 1952ko irailaren 22a) Finlandiako lehendabiziko presidentea izan zen 1919tik 1925era.

Zuzenbideko doktoregoa Helsinkiko Unibertsitatean, finlandiar Senatuan lan egin zuen Finlandiako Dukerri Handiaren garaian eta Finlandiaren errusiartzearen aurka agertu zen. Nazionalista liberala eta finlandiar errepublikanismoaren aitzindaria izan zen. 1919ko konstituzioaren egileetako bat izan zen, eta herrialdeko lehen presidente hautatu zuten. Erreforma sozial eta politiko moderatuak babestu zituen eta barkamena eman zien alderdi gorriko kideei. 1925ean berriz hautatzeari uko egin zion eta 1931 eta 1937ko hauteskunde presidentzialetan garaitua izan zen.

## Kanpo estekak
Herri zahar-zaharra

***Herri zahar-zaharra*** HP Lovecraftek idatzitako istorio bat da, Donald Wandrei adiskideari 1927ko azaroaren 3an gutun batean igorri ziona. Narrazioa *Scienti-Snaps* aldizkarian argitaratu zen, izenburu horrekin, 1940ko udan, autorea hil ondoren.

"Melmoth maitea" hitzekin hasten da gutuna, Wandreik Lovecraften zirkuluan goitizen hori baitzuen, ziur aski *Melmoth the Wanderer* eleberria zela eta.

Amets baten kontakizuna da. Protagonista Antzinako Erromako militarra da, Iruñera joaten dena. Hango jendea ikaraturik dago mendietako herriarekin, urtero hiriko batzuk bahitzen dituztelako akelarre beldurgarri batean. Horren aurrean, narratzaileak espedizio bat bidali nahi du mendietakoak azpiratzera.

## Kanpo estekak 
* https://istoriolaburrak.blogspot.com.es/2018/05/herri-zahar-zaharra.html
Kantonalismo

**Kantonalismoa** 19. eta 20. mende hasieran Espainian garatu zen korronte politiko bat izan zen, zeinaren helburua zen estatuaren egitura behetik gora federalki osatzea, oso autonomia handiko **kantoien** bidez.

## Ezaugarri politikoak 
Politikoki, federalismoa dago kantonalismoaren jatorrian, baina izaera erradikal ezkertiar nabarmen bat zuen: aberastasunaren banaketa, eta langile-klasearen bizibidearen hobetzea ziren bere zioetako bat. Espainiako 19. langile mugimenduaren adierazpideetako bat izan zen kantonalismoa, eta Espainiako anarkismoaren aurrekari ere izan zen.

Helburu gisa ezarri nahi zen estatua izan behar zuen konfederazio bat, herri edo hiri unitate independentez osatua. Unitate horiek, kantoiak, nolabait, Antzinako Greziako polis haiek bezala izan behar ziren.

## Gertaera historikoak 
eskuinera|thumb| Valentziako kantoiaren zigilua, 1873koa.Kantonalismoaren lehen une politiko garrantzitsua gertatu zen Espainiako Lehen Errepublika ezarri zenean, 1873. urtean. Irailaren 12an Cartagena hirian hasi zen Kantoien Matxinada, eta handik azkar hedatu zen Valentzia eta Andaluziara (batez ere, Granada). Espainiako barnealdean ere ezarri ziren kantoiak Salamanca eta Ávilan, eta saioak Extremadurako zenbait herritan: Coria, Hervás eta Plasencia. Pi y Margall presidentea jarrera kantonalista eta federalistakoa zen neurri batean, baina prozesuaren kontra jarri zen, eta azken batean, bere kargu galera ere eragun zuen horrek. Bere ondorengo Nicolás Salmerónek errepresioaren bidez zapaldu zituen kantoiak, eta bereziki militarrak erabili zituen azken kantoia, Cartagena, menderatzeko.

20. mendean, Espainiako Gerra Zibilaren garaian, zenbait eskualdetan ekimen kantonalistak garatu ziren, entitate autonomo eta burujabeak ezartzeko, eta haien bidez berregiteko estatua. Esate baterako, 1937ko abuztuan, Asturias eta Leongo Kontseilu Burujabea osatzen saiatu ziren indar iraultzaileak.

## Kanpo estekak
Hondarribi zuri

**Hondarribi zuria** mahats zuriaren euskal barietatea da. Batez ere txakolina ekoizten den lurraldeetan dago sartuta

## Ezaugarriak 
thumb|Hondarribi zuriaren mahastiak Getarian.
XIX. mende arte mahats mota hau nahiko zabalduta zegoen eta hektarea asko zeuden Euskal Herrian. XX. mendean, aldiz, dezente jaitsi zen barietate honen hazkuntza; mende horren azken hamarkadetan, ordea, txakolinaren ekoizpena gora egin zuenean, galdutako lurrak berreskuratu zituen.

Ekoizpen txikia duen espeziea da eta horren eraginez haren zabalkundea murriztu egin da. Arraroa da 8.000 kg/ha edo 60 hl/ha baino gehiago ekoiztea. Horregatik, txakolina egiteko garaian Hondarribi beltzarekin nahastea onartuta dago, baita ere, baina kantitate txikiagoekin, petit corbu, ixkiriot handi eta ixkiriot ttipi mahatsekin nahastea. Landare hauek mahatsa eta mahats-mordo txikiak ematen dituzte. Mahats horiekin ekoiztutako ardoek madariaren, eta fruitu exotikoen usain intentsuak dituzte, fruitu garrazkien, loreen eta belarren ñabardurez. Azidotasun dezente izaten dute eta alkoholaren graduazio ertainetik neurritsura.

Urte onak direnean eta ardoa heltzeko egoera egokiak ematen direnean, ardo lurrintsuak eta orekatuak lor daitezke.

"Folle-blanche" motako mahatsarekin (Mune mahatsa) nahastuta erabiltzen dute Begoñako azken txakolingileek,

## Sinonimoak 
Hondarribi izenaren aldaera guztien araberako izenak ditu: Hondarrabi zuri, Honddarbi zuria... Hondarribi zuria ere courbu blanc mahatsaren sinonimotzat ere ematen da.

## Erreferentziak 
## Ikus. gainera 
* Folle-blanche

## Kanpo estekak 
*  Enologia sukaldarientzat.
* «Begoñako azken bi familia txakolingileak»&#x20;*Uriola.eus*
Sare sozialetako marketin

**Sare sozialetako marketina** produktu edo zerbitzuak sustatzeko sare sozialen plataformak eta webguneak erabiltzeari deritzo. Nahiz eta "e-marketin" eta "marketin digital" terminoak akademian oraindik ere nagusi diren, sare sozialetako marketina gehiago erabiltzen da ikertzaile eta profesionalen artean. Komunikabideen plataforma gehienek datu-analisi tresnak eraiki dituzte iragarki kanpainen arrakasta eta konpromisoa jarraitzeko. Enpresek interes talde asko bideratzen dituzte sare sozialen marketinaren bidez, bezero eta langile guztiak, kazetariak, blogariak eta herritarren gehiengoa kontuan izanik. Maila estrategikoan, giza komunikabideen marketinak, esparru ezartzea marketin kanpainaren kudeaketa barneratzen du.

Giza komunikabideen marketina erabiltzean, enpresek bezero eta internet erabiltzaileek partekatutako edukiak (adibidez, sarean dauden iruzkinak, produktuen iritziak) onartzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ákos Császár

**Ákos Császár** (Budapest, Hungaria, 1924ko otsailaren 26a - *ib.*, 2017ko abenduaren 14a) Hungariar matematikaria, topologoa eta unibertsitateko irakaslea izan zen, Topologia Orokorrean eta Analisi errealean espezializatua. Császárren poliedroaren aurkitzailea izan zen, diagonalik gabeko poliedro ez-ganbila. Espazio sintopogenikoen nozioa ezarri zuen, espazio topologikoen orokortzea.

1952 eta 1992 artean Budapesteko Eötvos Loránd Unibertsitateko analisi saileko zuzendaria izan zen. Hungariako Zientzien Akademiako kidea (1979). János Bolyai Matematika Elkarteko idazkari nagusia (1966-1980), presidentea (1980-1990) eta ohorezko presidentea (1990az geroztik). Kossuth Saria jaso zuen (1963) eta Hungariako Zientzien Akademiako Urrezko Domina (2009).
Bess Meredyth

**Bess Meredyth** (1890eko otsailaren 12a – 1969ko uztailaren 13a) Amerikako Estatu Batuetako zinema mutuaren aktore ospetsu eta zinema gidoilaria izan zen.

## Biografa 
Buffalo (New York)en jaioa, zinema mutuaren aktore izan zen baina, batez ere, idatzi zituen gidoiei esker egin zen ezaguna. Michael Curtiz zuzendariarekin ezkondu zen; zuzendari horren film ezagunena *Casablanca* izan zen. Geroago Wilfred Lucas zuzendariarekin ezkondu zen eta arrakasta lortu zuen John Meredyth Lucas zuzendaria (1919–2002) haien semea izan zen.

Bess Meredytheren gidoi batzuk arrakasta handia izan zuten, esaterako, *The Sea Beast* (1926) *The Affairs of Cellini* (1934), *The Unsuspected* (1947) eta *The Sea Bat* (1930). Meredyth Zinemako Arte eta Zientzien Akademiaren 36 sortzaileen artean egon zen. Los Angelesko Woodland Hills auzoan hil zen, 1969an.

## Filmografia aukeratua 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Bess Meredyth IMBd databasean.
2016ko Emakumeen Euskal Bira

**2016ko Emakumeen Euskal Bira** euskal txirrindularitza lasterketa horren 29. edizioa izan zen, apirilaren 13tik 17ra artean egin zutena. 2016ko Emakumezkoen UCI World Tourraren proba izan zen.

## Etapak 
### Prologoa 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
2014ko Emakumeen Euskal Bira

**2014ko Emakumeen Euskal Bira** euskal txirrindularitza lasterketa horren 27. edizioa izan zen, ekainaren 12tik 15era artean egin zutena. 2014ko Emakumezkoen UCI World Tourraren proba izan zen.

## Etapak 
### Aitzinetapa 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2013ko Emakumeen Euskal Bira

**2013ko Emakumeen Euskal Bira** euskal txirrindularitza lasterketa horren 26. edizioa izan zen, ekainaren 6tik 9ra artean egin zutena. 2013ko Emakumezkoen UCI World Tourraren proba izan zen.

## Etapak 
### 1. etapa 
; 2013-6-6 – Iurreta-Iurreta, 91.3&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

### 2. etapa 
; 2013-6-7 – Aretxabaleta- Aretxabaleta, 103,5&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

### 3. etapa 
; 2013-8-6 – Urduña-Urduña (banakako erlojupekoa), 13,4&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

### 4. etapa 
; 2013-6-9 – Fruiz-Gatika, 88,7&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

## Kanpo estekak
Emma Johansson

**Emma Johansson** (Sollefteå, -) suediar txirrindulari ohia da, 2013an UCI sailkapenaren onena izendatua. 2008ko eta 2016ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina bana lortu zituen.

Omloop Het Nieuwsblad, Ronde van Drenthe, Alfredo Binda Saria, Omloop van het Hageland, Le Samyn eta Holland Hills Classic eguneko probak ez ezik, hiru aldiz Thüringen Rundfahrt, bi aldiz Emakumeen Euskal Bira eta behin Emakumezkoen Belgikako Tourra ere irabazi ditu.

## Kanpo estekak
2012ko Emakumeen Euskal Bira

**2012ko Emakumeen Euskal Bira** euskal txirrindularitza lasterketa horren 25. edizioa izan zen, ekainaren 7tik 10era artean egin zutena. 2012ko Emakumezkoen UCI World Tourraren proba izan zen.

## Etapak 
### 1. etapa 
; 2012-6-7 – Iurreta-Matiena, 97&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

### 2. etapa 
; 2012-6-8 – Lekeitio - Lekeitio, 98&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

### 3. etapa 
; 2012-6-9 – Urduña-Urduña (banakako erlojupekoa), 13,4&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

### 4. etapa 
; 2012-6-10 – Urduña-Iurreta, 112&nbsp;km

||
|**Sailkapen orokorra**

|}

## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Hanka Kupfernagel

**Hanka Kupfernagel** (Gera, -) alemaniar txirrindulari ohia da, 1997an eta 1999an UCI sailkapenaren onena izendatua. Hirutan munduko txapeldun izandakoa, Emakumeen Euskal Bira, La Flèche Wallonne Féminine eta Emakumezkoen Sparkassen Giro Bochum ere irabazi ditu.
Lamasko mamoa

thumb|eskuinera
**Lamasko mamoa** Portugalgo monumentu megalitikoa bat da Lamas fregesian dagoena, Minho probintzian, Braga udaletik gertu. 1993ko otsailean aurkitu zuten, oraindik lurrarekin babestuta. Barruan hilobi bat zegoen, dolmen batez babestuta. Mamoak Portugalen Neolito garaiko hil-muinoak edo tumuluak dira.

## Ezaugarriak 
Monumentua hil-muinoa da, Neolitoan eraikia, K.a.3000. urte inguruan. Lur azpian zegoen dolmenaren hiru harlauza bere tokian zeuden, gainontzekoak muinoaren inguruan aurki izan dira. Aurkikuntzak inguru honen historiari buruzko informazio handia eman du.

Mamoa de Lamas Lamas museoaren kontrolpean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Geira - Lamasko Fregesia.
* :Lamasko Fregesiaren Batzarra.
Iruñeko kale istiluen auzia (2017)

**Iruñeko kale istiluen auzia**k 2017an Euskal Herriko hiri horretan poliziarekin izandako istiluak epaitu zituen. Gertaerok 2017ko martxoaren 11n ATAk hiri horretan deitutako manifestazio baten ostean jazo ziren eta, ondorioz, lau gipuzkoar gazte izan ziren auzipetuak askotariko karguak leporatuta, nagusia izanik fiskaltzak egotzitako "desordena publiko terroristak".

Epaiketa Madrilgo Entzutegi Nazionalean egin zen 2018ko maiatzean, Carmen Lamela epailea buru zuela. Ikusmin handia piztu zuen Euskal Herrian, Altsasuko auzian aldi berean gertatzen ari zen bezala, "terrorismo" delitu bat egozten zelako eta horregatik Auzitegi Nazionalean egin zelako. Epaia 2018ko ekainaren 1ean plazaratu zen, Altsasuko auzikoa bezala, auziperatuei 2 urteko espetxe zigorra bana ezarrita.

thumb|ATAk deitutako manifestazioa
thumb|Poliziaren erasoa
thumb|Buru estaliko gazte samaldak korrika

## Gertaerak 
2017ko martxoaren 11n Amnistia Ta Askatasuna mugimenduak deialdia egin zuen Iruñean manifestazioa egitera, "herri eragileen aurkako eraso errepresiboak" salatzeko. Alde Zaharrean, polizia agertu zen, eta istiluak piztu ziren. Horietan, gizon bat eta hiru polizia zauritu ziren. Bestalde, 30.000 euroko kalteak izan ziren hamabi etxebizitza, denda eta banketxetan. Istiluen egunean bertan, Errenteriako hiru gazte atxilotu zituzten. Biharamunean, berriz, Beasaingo beste gazte bat. 2017ko azarotik, baldintzapeko askatasunean zeuden epaiketaren zain. Ondorioz, fiskalak "desordena publiko terroristak" leporatu zizkien, eta zazpi urteko espetxe zigorra eskatu. Gainera, bost urteko zaintzapeko askatasuna eskatu zuen, eta 30.000 euro ordaintzea. Eskatu zuen, halaber, zauritutako gizonari 1.500 euro ematea eta zauritutako poliziei, berriz, 600 euro.

2018ko ekainaren 1ean, Espainiako Auzitegi Nazionalak lau auziperatuak (Asier Petrirena, Ruben Iglesias eta Endika Etura errenteriarrak eta Julen Pardo beasaindarra) 2 urteko espetxe kondena bana ezarri zien liskarretan parte hartzea egotzita; astungarritzat hartu ziren "objektu mingarri eta artefaktu piroteknikoak" baliatu izana. Egun berean argitaratutako Altsasuko auziko epaian bezala, baina, ez zen onartu "eraso terrorista" izatea edo ETArekin loturarik izatea, Auzitegi Nazionalak auzia bere gain horregatik hartu zuen arren.

## Erreakzioak 
Errenterian, elkartasun ekintzak egin ziren gurasoek hauspotuta. Iruñeko eta Errenteriako alkateek beren elkartasuna adierazi zieten atxilotuei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo Zaplana

**Eduardo Andrés Julio Zaplana Hernández-Soro** (Cartagena, Espainia, 1956ko apirilaren 3a - ) espainiar politikaria eta abokatua izan zen, Benidormeko alkate eta Valentziako Generalitateko lehendakari, Halaber, Lan eta Gai Sozialen Ministroa eta Alderdi Popularreko bozeramalea izan zen Espainiako Kongresuan. Ustelkeria kasuak zirela eta, 2018ko maiatzaren 22an atxilotu zuten.
Koto-koli

**Koto-kolia** Togoko bertako zaldi arraza bat da. Zaldi mota hori alboko lurraldetatik zabalduz joan da eta egun Beninen, Burkina Fason eta Nigerian aurkitu daiteke ere. Koto-kolia, bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik, ponien multzoan sartzen da.

## Arrazaren historia 
tumb| 260 px|left

Arraza beti Kotokoli jendearekin lotuta agertu da. Berberiar zaldiaren ondorengoak dira, neurri batean. Arraza 1922. urtean deskribatu zuten aurreneko aldiz, eta 1947. urtean zehatzago ezaugarritu zuten. Egun, Nigeriako zaldi arrazarik arruntena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernest Maragall

**Ernest Maragall i Mira** (Bartzelona, 1943ko urtarrilaren 5a) kataluniar ekonomialari eta politikari bat da. Kataluniako Sozialisten Alderdia eta Ezkerreko Mugimendua alderdietako kidea izan ondoren, 2018ko maiatzaren 1etik Kataluniako Ezker Errepublikarraren kidea da.

Kataluniako Generalitatearen Hezkuntza Kontseilaria izana da (2006-2010).
William Vance

**William Vance** jaiotzez **William van Cutsem** (Anderlecht, 1935eko irailaren 8a – Santander, 2018a maiatzaren 14a) belgikar komikigilea izan zen.
Bere lanik ezagunena, Jean Van Hammerekin batera egindako *XIII* da.

## Lanak 
* Howard Flynn 1966 - 1969
* Ringo 1967 - 1978
* Bruno Brasil 1969 - 1995
* Bob Morane 1967 - 1980
* Ramiro 1974 - 1989
* C'étaient des hommes 1976
* Roderic 1979
* XIII 1984 - 2007
* Bruce J. Hawker 1985 - 1996
* Marshall Blueberry 1991 - 1992
* XHG-C3 - Le vaisseau rebelle 1995
Chaza

[thumb|*Chacero* edo pilotariak jokatzen Puerres herrian, [Kolonbia|Kolonbian.]]
**Chaza** jokoa edo **pelota nacional** delakoa, Ekuadorko eta Kolonbiako pilota kirol bat da.

Adituen arabera, garai prekolonbinoko herri amerindiarren ohituretan du jatorria kirolak. Gaur egunean batez ere praktikatzen da Nariño eskualdean Kolonbian, eta baita Ekuadorren, non kirol nazional gisa ere ezagutzen duten.

Launako taldeen artean jokatzen da, eta helburua da pilota alderik alde jaurtitzea, talde baten eremutik kontrarioaren eremura (hor punpa egin behar du pilotak), eta kontrakoek erantzuterik tantoa lortzen da. Boleibolean bezala, jokalariek posizioak aldatu behar dituzte jokalditik jokaldira, eta eremuaren alde bakoitzean marrak daude jokalari bakoitzaren posizioa markatzeko.

Jokorako pilota kautxuzko bola trinkoa da berez, eta 70 gramoko pisua du. *Chacero* edo pilotariek *otzandu* egiten dute jokorako 20 minutuz gasolinatan edukiz. Horrela piota eskura gozoagoa da eta punpa mantsoagoa egiten du. Zurezko pala batekin jokatzen da, *bombo* izenekoa, baina gehiago du erraketa forma, euskal palarena baino.

Tenisaren antzeko puntuaketa du chazak. Tantoak zenbatzen dira 15, 30, 40 eta puntu gisa. Sei punturekin, seta irabazten da, baldin eta bi puntuko aldea duzun kontrarioaren gainetik. 3 setetan 2 irabaztea da partida erabakitzeko behar dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Ongaro

**Alberto Ongaro** (Venezia, 1925eko abuztuaren 22a – Venezia, 2018ko martxoaren 23a) italiar idazle, kazetari eta komikigilea izan zen.

## Lanak 
### Komikiak 
* L'Asso di Picche Hugo Prattekin (1945-1948)
* Jungleman (1947-1952)
* Capitan Caribe (1948-1950)

### Eleberriak 
* Il complice (1965)
* Un romanzo d'avventura (1970)
* La taverna del doge Loredan (1980)
* Il segreto di Caspar Jacobi (1983)
* La partita (1985)
* L'ombra abitata (1987)
* Interno argentino (1990)
* Passaggio segreto (1993)
* Hollywood Boulevard (1997)
* Il segreto dei Segonzac (2000)
* Rumba (2002)
* La strategia del caso (2003)
* Il ponte della solita ora (2006)
* La versione spagnola (2007)
* La maschera di Antenore (2009)
* Un uomo alto vestito di bianco (2011)

### Erreportaje 
* La terra degli stregoni (1994)
María Pachón

**María Pachón Monge** (La Zarza, Calañas, Huelva, 1981a) Espainiako Aireko Armadako emakume militarra da, ezaguna Espainiako Indar Armatuetako lehen emakume transexuala izateagatik.

## Bizitza 
1981eko irailean sortu zen Huelvako probintziako La Zarza landa-herrian. Gizon jaio zen, bere genero-nortasunarekin bat ez zetorren gorputzarekin.

2002an emakumerako trantsizioari ekin zion hormona-tratamenduekin hasiz. Ondoren, 2005eko irailaren 15ean, sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten.

## Erreferentziak