open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ezkutu Baltikoa

*Artikulu hau eskualde geologikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Ezkutu».*

**Ezkutu Baltikoa** (batzuetan *Fennoskandiar ezkutua* deitua) Fennoskandian dago; Norvegia, Suedia eta Finlandia osoa, Errusiaren ipar-mendebaldea eta Baltikoaren hondoa hartzen ditu. Ezkutu Baltikoa Europa ekialdeko kratoiaren ageriko kanbriaurreko segmentuaren ipar-mendebaldeko zatia bezala definitzen da. Nagusiki gneis arkaikoz eta proterozoikoz eta aktibitate tektoniko bidez deformazio ugarietatik pasa diren harri berdez osatua dago. Ezkutu Baltikoak Europar kontinenteko harkaitzik antzinakoenak ditu, 50 kilometro inguruko sendoera litosferikokoak. Pleistozeno garaian izotz geruza handiek ezkutuaren azala garbitu eta hondoratu zuten, eta han geratu ziren material glaziarreko estalki fin bat, eta ezin konta ahal laku eta korronte. Ezkutu Baltikoa, gaur egun oraindik ere errebote bat da glaziar sendoak laugarren aroan urtu ondoren.

thumb|Ezkutu Baltikoko probintzia geologikoak
Ezkutu Baltikoa bost *probintzia*tan banatua dago: *Svecofeniar* eta *Sveconorvegiar* (edo *Hego-mendebaldeko gneisa*) probintziak Fenoskandian eta Karelia, Belomoriar eta Kola probintzia/kratoiak Errusian. Azken hirurak, euren aldetik, zenbait bloke eta multzotan banatuak daude, eta harkaitzik antzinakoenak dituzte, 2,5 eta 3,4 mila milioi urte artekoak. Vodlozero blokea hegoekialdeko Karelian 3,4 mila milioi urtetan datatua izan da. Harkaitzik gazteenak Sveconorvegiar probintzian daude, 900 eta 1700 milioi urte arteko adina dutenak. Batzuetan Ezkutu Baltikoaren zatitzat hartua, *Ekialdeko europar plataforma* (edo Plataforma errusiarra) dago, harkaitz sedimentariozko 3 kilometroz estalitako Errusia mendebaldeko eremu bat.

Suediako Historia Naturalaren Museoaren arabera (2006), Fenoskandiar ezkutuko harkaitzik antzinakoenak iparrekialdean daude, Kola penintsulan, Karelian eta Finlandia iparrekialdean. Harkaitz arkaiko hauek nagusiki gneisak eta gerriko berdeak dira, duela 1,9 eta 2,5 mila milioi urte bitartekoak, eta Laponiako granulitazko gerrikoa, duela 1,9 mila milioi urtekoa. Harkaitz arkaikoren batzuk Suediako iparraldeko muturrean ere badaude (Norrbotten konderria), eta azal arkaikoak ziuraski eremu hartako zati handi bat azpimarratzen du. Erdialdeko eta iparraldeko Suedia gehiena, alabaina, Svecofeniar probintziakoa da, Finlandiaren hegomendebaldeko zatiarekin batera. Hemengo harkaitz ohantzea duela 1,75 eta 1,9 mila milioi urte bitartean, Svecofeniar orogenian sortu zen (Svecokareliar ere deitua). Harkaitz ohantze honetan harkaitz metasedimentario, metabolkaniko eta zenbait granitoide belaunaldi daude, eta burnizko (burni eta sulfurozkoak) metaketak ditu, Skellefte (sulfurozkoa) eta Norrbotten (burni eta sulfurozkoa) barrutiak.

## Kanpo estekak
Nepalen banaketa administratiboa

[thumb|350px| [Nepalgo garapen eskualdeak]]
[thumb|350px| [Nepalgo guneak]]
Nepal 5 garapen eskualdeetan, 14 gunetan banatzen da. Halaber, 14 gune horiek 75 barrutitan banatzen dira.

## **Ekialdea (Purwanchal)** 
## **Erdialdea (Madhyamanchal)** 
## **Mendebaldea (Pashchimanchal)** 
## **Erdi-mendebaldea (Madhya Pashchimanchal)** 
## **Urrutiko mendebaldea (Sudur Pashchimanchal)** 
## Kanpo estekak
Erdi-mendebaldeko eskualdea (Nepal)

**Erdi-mendebaldeko eskualdea** (, *Madhya Pashchimanchal*) Nepalen banaketa administratiboaren arabera mendebaldetik haratago kokaturiko eskualdea da, eskualdeetan handiena, 42.378 km²ko azalera baitu. Hala ere 3.012.975 biztanle bakarrik bizi dira, dentsitate txikieneko eskualdea delarik. Hiriburua Bheri guneko Birendranagar hiria da baina hiri handiena Tribhuvannagar da.

Hiru gunetan banatzen da Nepalgo Erdi-mendebaldeko eskualdea:

* Bheri Gunea
* Karnali Gunea
* Rapti Gunea

## Kanpo estekak
Mendebaldeko Urruneko eskualdea (Nepal)

**Mendebalde Urruneko eskualdea** (, *Sudur Pashchimanchal*) Nepalen banaketa administratiboaren arabera mendebalderen eta beraz Katmandutik urrutien dagoen eskualdea da. 19.539 km²ko azalera duenez bost eskualdetan txikiena da. 2.191.330 pertsona bizi dira bertan. Eskualdeko hiriburua Dipayal Silgadhi da baina hiri handiena Indiako mugatik 6 kilometrora dagoen Mahendranagar.

Bi gunetan banatzen da Nepalgo Mendebalde Urruneko eskualdea:

* Mahakali Gunea
* Seti Gunea

## Kanpo estekak
Lursagu gorri

**Lursagu gorria** (*Myodes glareolus*) cricetidae familiako karraskaria da, Eurasian bizi dena. 18 hilabete ere bizi den ugaztun hau orojalea da.

## Deskribapena 
Gorputza eta burua: 81-123 mm.      Isatsa: 36-72 mm.       Pisua: 23-36 g

Buru biribildua duen karraskari txiki bat da eta belarriak ilearen luzera nabarmen gainditzen dute. Isatsa proportzionalki luzea da beste mikrotinoen proportzioan.

Bizkarraldean duen kolore marroi-laranjagatik ondo ezagutzen da, baita begi hutsez ere. Alboetan, tonu grisaxkak ditu, azpialdean gris argia horiz lausotua.

Isatsa bi koloretakoa du, gainean oso iluna eta azpian argia. Espezie honetako kumeek, beste mikrotinoetakoek bezala, askoz kolore ilunagoa dute.

Hortzek, gainontzeko mikrotinoek ez bezala, adinarekin nabariagoak diren sustraiak dituzte. Esmaltearen tolesturak osatzen dituen angeluak ere beste mikrotinoetan baino biribilagoak dituzte.

## Biologia eta ohiturak 
Karraskari hauen jardueraren zati handi bat gauean gertatzen da, batez ere ilundu ondoren eta argitu baino lehen.

Espezie honen eguneko jarduera ere sentikorra da egunean zehar, batez ere urteko urtaro batzuetan, araldia hasten den garaian.

Ugalketak udazkenera arte irauten du baina elikagai ugariko urteetan, neguan ere jarraitu dezake. Umealdi bakoitzeko kume kopurua bi eta sei bitartekoa izaten da, laukoa da oso ohikoa.

Espezie honen dentsitateak zenbait urtetan igoera nabarmena izaten du, batez ere, elikagai ugariko urteetan.

Elikadura, landareen zati berdeak dira batez ere, eta zenbait fruitu, hala nola masustak, ezkurrak, pagatxak; onddo, goroldio eta artropodo txikiekin osatua.

## Banaketa, habitata eta estatusa 
Lursagu gorriak hostozabalen baso hezeetako animalia tipikoak dira, nahiz eta oso habitat ezberdinetan egon daitezkeen, betiere hezetasun ugari eta zuhaizka-estaldura trinkoa izanez gero. Basoaren barruan mikrohabitat bortitzenetan bizi da: Erreka ertzetan, eremu harritsu eta hezeetan, eta masustak, txilardiak eta estaldura lodia eskaintzen duten beste sastrakadi edo sastraka ugari dituzten maldetan.

Karraskari hau Europako eta Asiako zati handi batean hedatuta dago. Iberiar penintsulan Pirinioetan, Kantauri Sisteman eta Demanda mendilerroan baino ez da ezagutzen.

Euskal Herrian iparraldeko eremuan zehar hedatzen da, Kantabriako Mendilerroaren iparraldera iritsiz. Espezie hau ez da aurkitu muturreko hego eta hego-mendebaldeko sektorean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Araozko kontuak
1923ko Belgikako Itzulia

**1923ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 12. edizioa izan zen. 1923ko maiatzak 1 eta 6 artean ospatu zen. 1379 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta.

## Etapak 
* 1.a (maiatzak 1): Brusela-Anberes (297 kilometro)
* 2.a: Anberes-Lieja (259 kilometro)
* 3.a: Lieja-Luxenburgo (284 kilometro)
* 4.a: Luxenburgo-Namur (245 kilometro)
* 5.a: (maiatzak 6): Namur-Brusela (294 kilometro)

## Sailkapena 
* 1.a: Émile Masson Sr. () 50o26'33" (50o25'33" adierazten dute iturri batzuek)
* 2.a: Félix Sellier () a 3'51"
* 3.a: Nicolas Frantz () + 4'48"
* 4.a: Maurice Dewaele () + 12'12"
* 5.a: René Vermandel () + 12'57"
* 6.a: Laurent Seret () + 14'13"
* 7.a: Denis Verschueren () + 18'26"
* 8.a: Victor Lenaers () + 29'59"
* 9.a: Joseph Van Daele () + 31'28"
* 10.a: Odile Tailleu () + 39'22"
* 11.a: Alfred De Busscher () + 59'24"
* 12.a: Achiel Depauw () + 1o06'14"
* 13.a: Theofiel Beeckman () + 1o16'26"
* 14.a: Juul Matton () + 1o16'41"
* 15.a: Kamiel Botte () + 1o17'41"
* 16.a: Willem Maquoi () + 1o26'48"
* 17.a: Georges Delcominette () + 1o36'52"
* 18.a: Jozef Marchaud () + 1o40'46"
* 19.a: Juul Vertriest () + 1o43'46"
* 20.a: Hendrik De Jaegher () + 1o45'45"
* 21.a: Jozef Jumet () + 1o54'08"
* 22.a: Edouard Thysman () + 2o17'59"
* 23.a: Kamiel Leroy () + 2o30'58"
* 24.a: Jan Binst () + 2o33'37"
* 25.a: Léo Braeckeveldt () + 3o02'32"
* 26.a: Emiel Van Nevele () + 3o55'15"
* 27.a: Hendrik Allard () + 4o12'22"
* 28.a: Jean Belvaux () + 9o25'25"
* 29.a: Frans Van Den Broeck () + 10o03'19"

## Etapa sailkapenak 
### 1. etapa 
* 1. Charles Juseret () 10o41'25"
* 2. Émile Masson Sr. ()
* 3. Denis Verschueren ()

### 2. etapa 
* 1. Émile Masson Sr. () 8o31'36"
* 2. Félix Sellier ()
* 3. René Vermandel ()

### 3. etapa 
* 1. Hendrik De Jaegher () 10o55'01"
* 2. Félix Sellier ()
* 3. René Vermandel ()

### 4. etapa 
* 1. René Vermandel () 8o26'31"
* 2. Félix Sellier ()
* 3. Émile Masson Sr. ()

### 5. etapa 
* 1. Félix Sellier () 11o50'17"
* 2. Laurent Seret ()
* 3. René Vermandel ()

*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Mendebaldeko eskualdea (Nepal)

**Mendebaldeko eskualdea** (, *Pashchimanchal*) Nepalen banaketa administratiboaren arabera Katmandutik mendebaldera kokaturiko eskualde zabala da, 29,398 km2 ko azalera duena eta 4.571.013 biztanle 2001ean. Gandaki guneko Pokhara hiria da eskualdeko hiriburua.

Hiru gunetan banatzen da Nepalgo Mendebaldeko eskualdea:

* Dhawalagiri Gunea
* Gandaki Gunea
* Lumbini Gunea

## Kanpo estekak
1978ko Frantziako Tourra

**1978ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 65. edizioa izan zen. 1978ko ekainak 29 eta uztailak 23 artean ospatu zen. 3.908 kilometroko ibilbidea egin zen, prologo bat eta 22 etapatan banatuta. Garaileak, Bernard Hinault frantziarra, proba 36,084 kilometro orduko abiaduran bete zuen. 110 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 11 taldetan banatuta, horietatik proba 78k amaitu zutelarik.

Lehenbiziko euskalduna Kas taldeko Francisco Galdos arabarra izan zen, zazpigarren postuan amaitu zelarik.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Tarteko helmugen sailkapena 
### Taldekako sailkapena (denbora) 
### Taldekako sailkapena (puntuak) 
## Parte-hartzaileak 
NP : Ez zuen etapa hasi ; E : Kanporatua ; A : Etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Kontrolez kanpo.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Benedikto XI.a

**Benedikto XI.a** (Treviso, 1240 - † Perugia, 1304ko uztailaren 7a) Eliza Katolikoaren 194. aita santua izan zen 1303 eta 1304 urteen bitartean. Aita santu bilakatu baino lehen Domingotarren maisua izan zen.
thumb

## Erreferentziak
Klemente V.a

**Klemente V.a** (Villandraut, 1264 inguru - † Roquemaure, 1314ko apirilaren 20a) Eliza Katolikoaren 195. aita santua izan zen 1305-1314 bitartean. Frantziako errege Filipe IV.ak bultzaturik, Tenpluko Ordena desegin zuen 1312an. Aita santuaren egoitza Erromatik Avignonera eraman eta Avignoneko Aitasantutzaldia izeneko aroa hasi zuen.
thumb

## Erreferentziak
Inozentzio VI.a

**Inozentzio VI.a** (Beyssac, ? - † Avignon, 1362ko irailaren 12a) Eliza Katolikoaren 199. aita santua izan zen 1352 eta 1362 urteen bitartean. Avignongo Aitasantutza izeneko aroko bostgarren aita santua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benedikto XII.a

**Benedikto XII.a** (Saverdun, 1280ko hamarkada - † Avignon, 1342ko apirilaren 25a) Eliza Katolikoaren 197. aita santua izan zen 1334 eta 1342 urteen bitartean. Avignongo Aitasantutza izeneko aroko hirugarren aita santua izan zen. Gilen Ockhamgoarekin eztabaida teologikoetan aritu zen.

## Erreferentziak
Gregorio XI.a

**Gregorio XI.a** (Maumont, 1329 inguru - † Erroma, 1378ko martxoaren 27a) Eliza Katolikoaren 201. aita santua izan zen 1370 eta 1378 urteen bitartean. Avignongo Aitasantutza izeneko aroko zazpigarren eta azken aita santua izan zen. Italian Zortzi Santuen Gerran sartu eta Erromara bere gortea eraman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urbano VI.a

**Urbano VI.a** (Napoli, 1318 inguru - † Erroma, 1389ko urriaren 15a) Eliza Katolikoaren 202. aita santua izan zen 1378 eta 1389 urteen bitartean. Haren hautaketa ez zen frantziar kardinalen gustukoa eta Mendebaldeko Zisma sortu zuen.
thumb

## Erreferentziak
Joan XXII.a

**Joan** edo **Joanes XXII.a** (Cahors, 1244 - † Avignon, 1334ko abenduaren 4a) Eliza Katolikoaren 196. aita santua izan zen 1316 eta 1334 urteen bitartean. Avignongo Aitasantutza izeneko aroko bigarren aita santua izan zen. Luis IV.a enperadorearen kontra borrokatu zenez, horrek antiaitasantu bat ezarri zuen Erroman.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gurutzadak
* Arbroatheko Aldarrikapena
* Eduardo II.a Ingalaterrakoa
Urbano V.a

**Urbano V.a**, **Guillaume de Crimoard** jaiotza izenaz, (Grizac, 1310 &ndash; Avignon, 1370eko abenduaren 19a) Eliza Katolikoaren 200. aita santua izan zen 1362 eta 1370 urteen bitartean. Avignongo Aitasantutza izeneko aroko seigarren aita santua izan zen. Beneditarra zen. Inozentzio VI.aren ondorengo izan zen Milanen (1352) eta Napolesen (1362), eta haren ondorengo aita santu orobat. Erroman hiru urte baino ezin izan zen bizi (1367-1370). Avignonen ere bizi izan zen. Kultura eta unibertsitateak babestu zituen.
thumb

## Erreferentziak
Benedikto XIII.a (antipapa)

**Benedikto XIII.a**, gaztelaniaz *Papa Luna* ezizenaz ezagunagoa, (Illueca, 1328ko azaroaren 25a - † Peníscola, 1423ko maiatzaren 23a) Eliza Katolikoaren antipapa izan zen. Mendebaldeko Zisma zela eta, Avignonen Aita Santua aldarrikatua izan zen, Frantzia, Eskozia, Sizilia, Gaztela, Aragoi, Nafarroa eta Portugalgo Erresumek onartua izanik. 1415ean Konstantzako kontzilioaren ondorioz, Eliza Katolikoak Aita Santu bakarra hautatu zuen, Martin V.a hain zuzen ere.

Hala ere, aragoiarrak ez zuen erabakia onartu eta bere titulua aldarrikatu zuen. Hori zela eta, gaztelaniaz "nor bere horretan egotea" esateko *"estar en sus trece"* esaten duten, horixe baitzen bere zenbakizkoa.
Big Ten Conference

|-
| **Sorrera**
| bgcolor=#EEEEEE| 1896
|-
| **Maila**
| bgcolor=#EEEEEE| NCAAko lehen maila
|-
| **Azpimaila futbol amerikarrean**
| bgcolor=#EEEEEE| Football Bowl Subdivision (FBS)
|-
| **Kideak**
| bgcolor=#EEEEEE| 14
|-
| **Kirolak**
| bgcolor=#EEEEEE| 14 gizonezkoetan 14 emakumezkoetan
|-
|colspan="2" align=center bgcolor="#0000A0" | **Kokapena**
|-
|colspan="2" align=center | 300px
|}

**Big Ten Conference** (euskaraz *10 Handien Konferentzia*) NCAAko lehen mailako konferentzia bat da. 1896 sortua, 28 kiroletan parte hartzen duten 14 taldez osatua dago.

Konferentzia honetan praktikatzen diren kirolak beisbola, saskibaloia, futbol amerikarra, krosa, lacrossea, belar hockeya, izotz hockeya, golfa, gimnasia, arraunketa, softbola, igeriketa eta jauziak, boleibola eta borroka dira.

## Kideak 
## Komisionatuak 
## Konferentziako palmaresa futbol amerikarrean 
[thumb|Big Ten Conferencen [logotipoa.]]

## Konferentziako palmaresa saskibaloian 
* 1998 : Michigan
* 1999 : Michigan State
* 2000 : Michigan State
* 2001 : Iowa
* 2002 : Ohio State
* 2003 : Illinois
* 2004 : Wisconsin
* 2005 : Illinois
* 2006 : Iowa
* 2007 : Ohio State
* 2008 : Wisconsin
* 2009 : Purdue
* 2010 : Ohio State
* 2011 : Ohio State
* 2012 : Michigan State
* 2013 : Ohio State
* 2014 : Michigan State

## Kanpo estekak 
* Big Ten Conferencen webgune ofiziala
Klemente VI.a

**Klemente VI.a** (Rosiers-d'Égletons, 1291 - † Avignon, 1352ko abenduaren 6a) Eliza Katolikoaren 198. aita santua izan zen 1342 eta 1352 urteen bitartean. Avignongo Aitasantutza izeneko aroko laugarren aita santua izan zen. Haren agintaldian, Izurri Beltzak Europa kutsatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biratnagar

**Biratnagar** (nepaleraz बिराटनगर) Nepalgo hirugarren hiria da eta Ekialdeko eskualdeko hiri handiena bere 189.000 biztanlerekin (2009). Nepalgo hiri industriala dela esan ohi da baina arroz soro zabalak ere baditu.

## Etimologia 
Izenak nepaleraz bi hitz elkartzen ditu, "Birat" (handia) eta "Nagar" (hiria), beraz itzulpena "hiri handia" litzateke.

## Klima 
Terai lautadaren ekialdean kokaturik dago, Ganges ibaiaren arroan. Klimari dagokionez uda oso bero eta hezeak ditu, 40&nbsp;°Ctik gora igo ohi da tenperatura, baina neguak hotzak dira eta hezetasunaren ondorioz behe-lainoa ohikoa izaten da.

## Fauna eta flora 
Koshi Tappu Basabizitzaren Erreserba hiritik gertu dago. Hegaztizaleen paradisua da, 485 hegazti zerrendatu baitituzte, eta hegaztiez gain Nepalen "Arna" bufalo basatiak ere badaude. Hiritik 4 ordutara Nepalgo *rhododendron* basorik handiena aurki dezakegu Tinjure herrian.

## Erlijioa 
Erlijio nagusia hinduismoa da, baina badaude musulmanak, budistak eta kristauak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kato

[thumb|[Erromatar Inperioa eta Germaniaren arteko Rhin ibaiko limes edo mugak K. o. 1. urtean, katoak Germania Garaia erromatar probintzian agertzen direlarik.]]

**Katoak** (latinez **chatti**) germaniar herria edo tribu bat zen, K.o. I. mendean erromatarren arerio boteretsuenetako bat bihurtu zena. 

Katoen herriak Erromatar Inperioari arrakastaz aurre egin zion, keruskoen buruzagia zen Arminiok sortutako germaniar konfederazioari batu eta 9. urtean Teutoburgoko oihaneko guduan Quintilio erromatarraren erromatar legioa erabat sarraskitu zuten.

Beren sorterria izan zen Visurgis (Weser) ibaitik hedatzen zen, Taunus mendilerroaren gainak zeharkatu eta Moenus (Main) ibaiaren haraneraino iritsi ziren, keruskoak eta inguruko beste tribu batzuk garaituz. K.o. 83an, Domiziano enperadoreak Taunus mendietatik bota zituen. Bian Erromari arazoak ematen jarraitu zuten.  K.o. 89an, Luzio Antonio Saturnino Germania Garaiko gobernadore matxinatuarekin bat egiten dute dute, eta 162, 170 eta 213an, erromatar lurraldea arpilatzen dute. Agian, frankoen koalizioan sartu ziren III. mendean.

Gaur egungo Hesse eta Saxonia Behereako hegoaldean kokatuak zeuden, Weser ibaiaren goi arroan eta Eder, Fulda eta Weser ibarren haran eta eremu menditsuetan bizi ziren. Gutxi gorabehera Hesse-Kassel barrutiaren parekoa baino zeozer zabalagoa zen eremu batean hedatzen ziren. Kornelio Tazitoren arabera katoen artean batabiarrak ere bazeuden, baina barne-liskar batek bi herriak banatu eta azken horiek Rhin ibaiaren itsasadarrean ezarri ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ze Esatek! (albuma)

**Ze Esatek!** albuma Ze Esatek! taldearen estudioko lehen albuma da. 2010eko martxoaren 4an kaleratu zuten. Ze Esatek! taldeak Ska, reggaea, zingaroa eta rocka konbinatzen zituen festa-giroan eta bere estilo konprometituarekin. Musikari etekina atera nahi zioten festan eta dantzan. Taldearen helburuak dibertimendua eta olgetako gogoa ziren, garai bateko haize freskoa barrukoa berotzeko.

Ze Esatek! taldearen aurreneko lan honek ez du izenburu berezirik; homonimoa da. *Ze Esatek!* da taldea, *Ze Esatek!* da albuma*, eta Ze Esatek!* da albumeko azken abestia. Hiru horien izenak berdinak dira: *Ze Esatek!*

Disko honek *Ze Esatek!* taldearen kontzertuetan ospetsu bihurtu diren abestiak biltzen ditu, hala nola, "*Kantuz Eskertu*",   "Zu Gabe",  "Gauaren Erregina", edota "*Anabasa*".

Diskoa Hazparnen, Lapurdin, grabatu zuten Paxkal Etxepare teknikari eta Ikus taldeko gitarra-jolearen laguntzarekin. Bordeleko Globe Audio Studioan egin zuten masterizazioa, 2009ko abenduan eta 2010eko urtarrilean.

## Abesti zerrenda 
## Lankideak 
* **Mikel Albisu** - ahotsak, txalaparta
* **Jabier Rodil** - ahotsak
* **Xabier Arakama** - trikitia, txalaparta
* '''Iñaki Rodriguez 'Vierbu'** - gitarra
* **Julen Valderrama** - gitarra, ahotsak
* **Unai Arzelus** - baxua
* **Unai Frantsesena** - bateria
* **Antton Albizu** - tronpeta
* **Alexander Arrieta** - saxofoia
* **Frank Lopepé''' - tronboia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bonifazio IX.a

**Bonifazio IX.a** —jaiotza izena: **Pietro Tomacelli**— (Napoli, 1350 inguru - † Erroma, 1404ko urriaren 1a) Eliza Katolikoaren 203. aita santua izan zen 1389 eta 1404 urteen bitartean. Mendebaldeko Zisma zela eta, haren agintaldian Frantziako erregeak antipapa bat ezarri zuen Avignonen, hasieran Klemente VII.a eta gero Benedikto XIII.a
thumb

## Erreferentziak
Gandaki Gunea

**Gandaki Gunea** (), Nepalgo Mendebaldeko eskualdean kokaturik dagoen gunea da. Pokhara da Gandaki zein eskualdeko hiriburua. 12.275 km²ko azalera du eta bertan 1.487.954 biztanle bizi dira.

## Ezaugarri fisikoak 
Izena Gandaki ibaiak ematen dio, Nepalen Narayani bezala ere ezagutzen denak, ibaiaren arroak osatzen baitu gune hau. *Sapta Gandaki* bezala ere ezagutzen da, izan ere bertako zazpi ibaik (Kali Gandaki, Trishuli, Budhi Gandaki, Marsyangdi, Madi, Seti Gandaki, eta Daraudi) bat egiten baitute sortzeko.

Bestalde bi Babesgune ditu Gandaki guneak; alde batetik Pokhara inguruan dagoen Annapurnaren babesgunea, 1986an sortua, eta bestetik Manasluren babesgunea, Gorkha herriaren eta Manaslu eta Himalchuli mendien inguruan zabaltzen dena.

## Toki ikusgarriak 
[thumb|ezkerrera|350px| [Annapurna mendia, Pokharatik ikusita]]
Pokhara da Katmanduren atzetik Nepalgo bigarren hiri turistikoa. Annapurna inguruko mendiek inguraturiko Phewa lakuaren ertzean dagoen hiria da. Bertatik hasi eta bukatzen dira hainbat mendi espedizio eta hain mendigoizaleak ez direnentzat Annapurnaren trekkinga bezalako ekintzak antolatzen dira.

Bandipur herri newari polita da. Bertatik ia zortzi mila metro dituzten mendia ikus daitezke (Himalchuli, Ganesh Himal...). Gorkha Nepalgo antzinako erregeen hiriburua da. Bertan dute sorrera gurkha gerlari handiek.

## Kanpo estekak
Gregorio XV.a

**Gregorio XV.a** (latinez: *Gregorius XV*), jaiotzez **Alessandro Ludovisi** (Bolonia, 1554ko urtarrilaren 9a - Erroma, 1623ko uztailaren 8a), Eliza Katolikoko 234. aita santua izan zen, 1621 eta 1623 bitartean.
thumb

## Jatorria eta prestakuntza 
Alessandro Ludovisi Boloniako familia noble batean jaio zen. Humanitateak eta filosofia jesuitekin ikasi zituen, Erromako *Collegio Romano*-n, eta jurisprudentzia eta zuzenbidea Boloniako Unibertsitatean.

## Eliz karrera 
Doktoretza lortu ondoren, Gregorio XIII.ak Kapitolioko epaile izendatu zuen, eta Klemente VIII.ak Erromako Rota auzitegiko kide.

1612an, Paulo V.ak Boloniako artzapezpiku izendatu zuen, eta 1616an aita santuaren nuntzio gisa Savoiako dukerrira bidali zuen, Karlos Emanuel I.a Savoiakoa dukearen eta Filipe III.a Espainiakoa erregearen artean bitartekari lanak egin zitzan, hauek Monferrateko dukerriagatik zuten gatazkan. Urte horretan bertan, Boloniako Santa Maria Transportinako kardinal presbitero izendatua izan. Bere jaioterrian egon zen, 1621ean Erromara, Paulo V.aren ondorengoa aukeratzeko konklabean parte hartzera, itzuli zen arte.

## Aitasantualdia 
1621eko otsailaren 9an aita santu aukeratua izan zen, Scipione Borghese kardinalaren eraginaren ondorioz. Aklamazioz aukeratua izan zen azken aita santutzat hartzen da.

1622an Propaganda Fide, misioen ardurarako kongregazioa, sortu zuen. Bavariako Maximiliano katolikoa jarri zuen Palatinatuko hautesle, eta 1623an Richelieu kardinal izendatu zuen.

## Erreferentziak
Bagmati Gunea

**Bagmati Gunea** (), Nepalgo Erdialdeko eskualdeko gune garrantzitsuena da, bertan kokatzen baita Katmandu hiriburua. Hiru milioi biztanle ditu. Izena eremua zeharkatzen duen Bagmati ibaiak ematen dio. 9.428 km²-ko azalera du eta 3.008.487 biztanle.

Gune honetako hiri garrantzitsuenak hauek dira:
* Katmandu
* Patan
* Bhaktapur

## Kanpo estekak
Antonín Panenka

**Antonín Panenka** (1948ko abenduaren 2a, Praga) txekiar futbolari ohia eta gaur egungo Bohemians Praha taldeko presidentea da.

1976ko Europako Futbol Txapelketa finalan Txekoslovakiako futbol selekzio nazionalan jokatuz Alemania Federaleko futbol selekzio nazionalari irabazi eta alemaniar selekzioari sartu zion penaltiagatik mundu mailako ospea bereganatu zuen.

## Panenkaren penaltia 
1976ko Europako Futbol Txapelketaren finala Belgrad hirian jokatu zen. Partidu osoa eta bere denbora gehigarria jokatu ostean berdinketako emaitzak jarraitzen zuen. Honela, penalti jaurtiketei ekin eta Panenkak sartutako penaltia guztiz erabakigarria izan zen.

Alemaniar atean FC Bayern München taldeko Sepp Maier atezain mitikoa zegoen, ezizenez *Katua* deitua. Panenka baloira hurbildu eta hura jo baino une bat lehenagotik Maier atezainak bere gorputza ezkerralderantz luzatzen hasi zela ohartu zen. Txekiar erdilariak bere oin puntarekin baloiaren barrenaldea jo eta baloia *baselina* eginez pare bat metroz altxatu zen. Baloiak atearen erdialdetik mantso sartuz amaitu zuen, jada lurrean zegoen alemaniar atezainak hura gelditzeko deus ere ezin egin ahal izan zuelarik.

Gol hau futbolaren historiara iragan zen, *Panenka erako penaltia* izenez. Nahiz eta honelako penalti jaurtiketa batek atezainak geldiarazteko arrisku handia izan, ordudanik nazioarteko futbol txapelketetan futbolari ugari saiatu dira jaurtiketa mota honekin penaltiak jaurtitzen.

## Kanpo loturak 
* 1976ko Europako Futbol Txapelketako Panenkaren penalti ospetsua ikusgai
Platirrino

**Platirrino**ak (**Platyrrhini**; grezieraz πλατυς, *platys*, "laua", eta ρινος, *rhinos*, "sudurra") edo **mundu berriko tximinoak** Primate talde bat da, bere barnean 5 familia dituena: Cebidae, Aotidae, Pitheciidae, Atelidae eta Callitrichidae. Amerikan bizi dira.

## Eboluzioa 
left|thumb|thumbtime=36| Platirrinoen bidaiari buruzko bideoa.
Gaur egun, uste da platirrinoak Hego Amerikarantz barreiatu zirela landaredi-baltsa batean Ozeano Atlantikoan zehar Eozenoan zehar, orain urperatuta dauden tarteko uharte batzuetan zehar ziurrenik. Beste animalia talde batzuek, hala nola karraskari kabiomorfoek, bidaia bera egin zuten Atlantikoan zehar. Mundu Berriko tximinoak Hego Amerikarantz sakabanatu ziren garaian, artean Panamako istmoa eratu gabe zegoen, eta, beraz, ozeanoetako korronteek, gaur egun ez bezala, mendebalderanzko sakabanatzea errazten zuten, klima nahiko desberdina zen eta ozeano Atlantikoaren zabalera egungoa baino 2.800 km txikiagoa zen gutxi gorabehera heren batean (ziurrenik 1.000 km gutxiago, Atlantikoko dortsal-prozesuen gaur egungo hedatze-abiaduraren estimazioaren arabera, 25 milimetrotan).

Peruko Amazoniako *Ucayalipithecus* generoa ez zen platirrinoa, duela 35 eta 32 milioi urte artean Atlantikoa baltsan zeharkatu zuen horrek ere, Afro-Arabiako Eozenoko Parapithecoidea desagertuen barruan sailkatuta daude, eta horrek iradokitzen du Hego Amerikara gutxienez birritan iritsi zirela primateak baltsen bidez. Oinarriko platirrinoen artean dauden genero fosilak *Parvimico*, *Perupithecus*, *Szalatavus*, *Lagonimico* eta *Canaanimico* dira. 

Uste da baltsa bidez hirugarren sakabanatze-gertaera bat egon zela, *Ashaninkacebus simpsoni*ren molar fosil baten ondorioz. Molar fosil horrek kidetasun handiak ditu Hego Asiako enborreko primate antropoideekin, Eosimiidae familiakoekin.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gandaki ibaia

**Gandaki ibaia** edo nepaleraz **Narayani** (कालीगण्डकी नदी) edota hindiz **Gandak** (गंडक नदी) Nepalgo ibai handienetako bat da, 46.300&nbsp;km²ko arroa hartzen baitu. Himalaian sortzen da eta 630&nbsp;km egiten ditu urak Gangesera isurtzeko.

## Sorrera eta ibilbidea 
Dhaulagiri mendiko arroiletan sortzen da, Tibet eta Nepalen arteko mugan. Sarritan *Sapta Gandaki* (zazpiko Gandaki) esaten zaio zazpi ibaik (Kali Gandaki, Trishuli, Budhi Gandaki, Marsyangdi, Madi, Seti Gandaki, eta Daraudi) bat egiten baitute ibai nagusia sortzeko. Ibilbidearen tarterik handiena Nepalgo Mendebaldeko eskualdean egiten du (batez ere Gandaki eta Narayani Guneetan) baina gero Indiako Bihar estatura pasatzen da. Bere ibilbidean hainbat eremu babestu zeharkatzen ditu, Nepalen **Chitwan Parke Nazionala** eta Indian **Valmiki Parke Nazionala** esaterako. Indiako Patna hirian egiten du bat Ganges ibaiarekin.

## Indar hidroelektrikoa 
**Nepalgo** zatian malda izugarria jeisten du ibaiak eta zentrale hidroelektriko ugari ezarri dira bere ibilbidean. Herrialdeak ekoizten duen argi indarraren %44a Gandaki ibaiean lortzen da. **Indian** zeharkatzen dituen lurrak aldiz oso lauak dira eta ez dago elektrizitaterik sortzeko aukerarik.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita sei

**Ehun eta hogeita sei** (126) ehun eta hogeita bostaren ondoren eta ehun eta hogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita zazpi

**Ehun eta hogeita zazpi** (127) ehun eta hogeita seiaren ondoren eta ehun eta hogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita zortzi

**Ehun eta hogeita zortzi** (128) ehun eta hogeita zazpiaren ondoren eta ehun eta hogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita bederatzi

**Ehun eta hogeita bederatzi** (129) ehun eta hogeita zortziaren ondoren eta ehun eta hogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Titi (animalia)

thumb|*Callicebus cupreus* espezieko titia

**Titi** hainbat tximino espezieren izen arrunta da. Hego Amerikan bizi dira, Amazonas ibaiaren eta haren adarren ibarretan, Peruko barrualdean eta Brasilgo hego-ekialdeko oihanetan batez ere. Neurriz txikiak izaten dira, 14-30 cm luze. Isatsa gorputza bezain luzea edo luzeagoa izaten dute. Ilea ere luzea eta leuna dute. Izaeraz beldurti samarrak eta baketsuak diren arren, ehiztari trebeak dira; animalia txikiak harrapatzen eta jaten dituzte.

Titi izena duten tximino espezieak:
* Callitrichinae subfamiliako (edo, autore batzuen arabera, Callitrichidae familiako) espezie guztien izen arrunta da:
** *Callithrix*: *C. acariensis, C. argentata, C. aurita, C. chrysoleuca, C. emiliae, C. flaviceps, C. geoffroyi, C. humeralifera, C. humilis, C. intermedia, C. jacchus, C. kuhlii, C. leucippe, C. manicorensis, C. marcai, C. mauesi, C. melanura, C. nigriceps, C. penicillata, C. pygmaea C. saterei*.
** *Leontopithecus*: *L. caissara, L. chrysomelas, L. chrysopygus, L. rosalia.*
** *Saguinus*: *S. bicolor, S. fuscicollis, S. geoffroyi, S. graellsi, S. imperator, S. inustus, S. labiatus, S. leucopus, S. martinsi, S. melanoleucus, S. midas, S. mystax, S. niger, S. nigricollis, S. oedipus, S. pileatus, S. tripartitus*.
** *Callimico*: *C. goeldii*.
* Pitheciidae familiako, Callicebinae subfamiliako eta Callicebus generoko honako hauek: *C. bernhardi, C. brunneus, C. caligatus C. cinerascens, C. coimbrai, C. cupreus, C. donacophilus C. dubius, C. hoffmannsi, C. modestus, C. moloch, C. oenanthe, C. olallae, C. personatus, C. stephennashi, C. torquatus*.
* Cebidae familiako, Chrysotrichinae subfamiliako eta Saimiriinae taldeko Saimiri generoan honako hauek: *S. boliviensis, S. oerstedii, S. siureus, S. ustus, S. vanzolinii.*
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamar

**Ehun eta hogeita hamar** (130) ehun eta hogeita bederatziaren ondoren eta ehun eta hogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamaika

**Ehun eta hogeita hamaika** (131) ehun eta hogeita hamarraren ondoren eta ehun eta hogeita hamabiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamabi

**Ehun eta hogeita hamabi** (132) ehun eta hogeita hamaikaren ondoren eta ehun eta hogeita hamahiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamalau

**Ehun eta hogeita hamalau** (134) ehun eta hogeita hamahiruaren ondoren eta ehun eta hogeita hamabostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamabost

**Ehun eta hogeita hamabost** (135) ehun eta hogeita hamalauaren ondoren eta ehun eta hogeita hamaseiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamasei

**Ehun eta hogeita hamasei** (136) ehun eta hogeita hamabostaren ondoren eta ehun eta hogeita hamazazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamazazpi

**Ehun eta hogeita hamazazpi** (137) ehun eta hogeita hamaseiaren ondoren eta ehun eta hogeita hemezortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Ezaugarriak 
* 137 33. zenbaki lehena da; hurrengoa 139 da, eta biek zenbaki lehen bikia osatzen dute, eta 137, beraz Chen zenbaki lehen bat da.
* 137 Eisenstein zenbaki lehen bat da, atal imaginariorik gabe eta atal errealarekin 3n - 1 formarentzat.
* Laugarren Stern zenbaki lehena da.
* 137 ere zenbaki lehen indartsu bat da, bere inguruan dauden bi zenbaki lehenen bataz-besteko aritmetikoa baino gehiago baita.
* Bi erradio erabiltzen badira zirkulu bat urrezko arrazoiarekin banatzeko 137º eta 222ºko sektoreak osatzen dira.
* 137 zenbaki ez-palindromiko zurruna da, eta zenbaki primebar bat.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hamahiru

**Ehun eta hogeita hamahiru** (133) ehun eta hogeita hamabiaren ondoren eta ehun eta hogeita hamalauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hemezortzi

**Ehun eta hogeita hemezortzi** (138) ehun eta hogeita hamazazpiaren ondoren eta ehun eta hogeita hemeretziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta hogeita hemeretzi

**Ehun eta hogeita hemeretzi** (139) ehun eta hogeita hemezortziaren ondoren eta ehun eta berrogeiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta berrogei

**Ehun eta berrogei** (140) ehun eta hogeita hemeretziaren ondoren eta ehun eta berrogeita bataren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Bandipur

**Bandipur** (nepaleraz बन्दीपुर) Nepalgo Gandaki Gunean dagoen herri newaria polita da. Pokharatik 80 kilometrora dago eta Katmandutik 143 kilometrotara.

## Deskribapena 
Katmandu eta Pokhara bitartean, *Prithvi* errepidea bailaran 8 kilometrotara dagoen Dumre herritik pasatzen bada ere. *Mahabharat* mendikatean dago, *Marsyangdi* bailaratik 700 metroko altuerara, berrehun metro luze den mendi lepo batean. Bertatik pasatzen da hiriko kale nagusia. Bizpairu solairutako egirrezko etxeen inguratzen dute kalea eta ezker eskuin malda gogorrak daude. Bere altueragatik Himalaiako mendien ikuspegi itzela dago eta montzoi garaia ez bada, erraz ikus daitezke jarraian Machhapuchhare (6997m), Himal Chuli (7892m) eta Ganesh Himal (7406m) mendiak.

## Historia 
1768an Prithvi Narayan Shah errgeak inguru hauek konkistatu zituenean Bhaktapurretik zetozen merkatariek eratu zuten Bandipur. Altuera horietara malariarik iristen ez zenez India eta Tibet arteko merkatal bideetan ezinbesteko geltoki bihurtu zen herria eta honek aberastasun eta garrantzia itzela ekarri zion. Garrantzia honen adierazgarri XIX mendean liburutegia izateko baimena jaso izana.

1970an Katmandutik Pokhararako errepidea *Marsyangdi* bailaratik zehar eraiki zuten eta honek Bandipurren gainbehera ekarri zuen, merkatariak Dumrera jeitsi baitziren, eta asko Terai lautadara mugitu ere bai. 70.hamarkadan demokraziaren aldeko aldarrikapen garaian borroka latzak ezagutu zituen Bandipurrek baita Tahahu distritoaren hiriburutza Damaulira aldatzerakoan ere.

## Kontserbazioa 
Gaur egun turismoa aktibitate ekonomiko garrantzitsua bihurtu da, bere altuerari esker Himalaia mendikateko mendien ikuspegi itzela daukalako eta bestetik XIX mendeko herri newari tipikoa delako. Horregatik turismotik jasotzen duten diruaren portzentai handi bat kale, etxe eta tenploak berriztatzen erabiltzen dute, eta horrez gain ibilgailuek ezin dute herri barrura sartu.

## Kanpo estekak 
*  Bandipur Tourism
Aotus

***Aotus*** Platyrrhini taldeko primateak dira. Ameriketan bizi dira eta **Aotidae** familiako genero bakarra da. Panamatik Paraguai eta Argentinaraino hedatzen dira, bai itsasoaren mailan zein altuera handietan. Izenak grezieraz *belarrik gabe* esan nahi du, nahiz eta belarriak txikiak dituzten. Gauez bizi dira batez ere eta begi handiak dituzte, eta horregatik, maiz, **gau tximino** deitzen zaie. Gauez bakarrik bizi diren tximino talde bakarra da. Gauez bakarrik bizi direnez, ikusmen monokromatikoa dute, iluntasunean hobea dena. 

## Taxonomia 
1983ra arte, gaueko tximino guztiak espezie bakar batean (*A. lemurimus*) edo bitan (*A. lemurinus* eta *A. azarae*) jartzen ziren. Kromosomen aldakortasunak generoan espezie bat baino gehiago zegoela erakutsi zuen eta Hershkovitzek (1983) froga morfologiko eta kariotipikoak erabili zituen bederatzi espezie proposatzeko, horietako bat gaur egun junior sinonimotzat onartzen delarik. *Aotus* bi taldetan banatu zuen: iparraldeko talde bat, gris-lepo kolorekoa (*A. lemurinus*, *A. hershkovitzi*, *A. trivirgatus* eta *A. vociferans*) eta hegoaldeko talde bat, gorri-lepo kolorekoa (*A. miconax*, *A. nancymaae*, *A. nigriceps* eta *A. azarae*). Eztabaidagarria bada ere, *A. lemurinus*en azpiespezietzat jotzen diren taxonak –*brumbacki*, *griseimembra* eta *zonalis*– espezie bereizitzat hartu behar dira, eta *A. hershkovitzi*, eztabaidan badago ere, *A. lemurinus*en sinonimo juniorra da. *A. jorgehernandezi* bezala deskribatu zen duela gutxi talde gris-lepo koloreko espezie berri bat. Genero horretako beste zenbait zatiketarekin gertatzen den bezala, espezie berri hau ezagutzeko argumentuaren funtsezko zati bat kromosometako desberdintasunak ziren. Kromosomen ebidentziak "espezieak" batzeko argudio gisa ere erabili izan dira, *A. infulatus* *A. azarae*ren subespezietzat hartu izan zen bezala, aparteko espezietzat hartu beharrean. Desagertutako espezie bat, *A. dindensis*, erregistro fosiletik ezagutzen da.

### Sailkapena 
** *Aotus lemurinus* (grisak) taldea:
*** *Aotus lemurinus*
*** *Aotus zonalis*
*** *Aotus griseimembra*
*** *Aotus jorgehernandezi*
*** *Aotus brumbacki*
*** *Aotus trivirgatus*
*** *Aotus vociferans*
** *Aotus azarae* (gorriak) taldea:
*** *Aotus azarae*
*** *Aotus miconax*
*** *Aotus nancymaae*
*** *Aotus nigriceps*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1472 Muonio

**1472 Muonio** asteroide gerrikoan aurkitutako 1372. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 18an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UQ** zen. Bere izena Finlandiako Muonio hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1474 Beira

**1474 Beira** asteroide gerrikoan aurkitutako 1474. asteroidearen izena da. 1935eko abuztuak 20an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 QY** zen. Bere izena Mozambikeko Beira hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1475 Yalta

**1475 Yalta** asteroide gerrikoan aurkitutako 1475. asteroidearen izena da. 1935eko irailak 21ean aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 SM** zen. Bere izena Ukrainako Yalta hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1976ko Paris-Roubaix

**1976ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 74. edizioa izan zen. 1976ko apirilak 11n ospatu zen eta Marc Demeyer txirrindulari belgiarrak irabazi zuen esprintean.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak 
* Sailkapen osoa
1978ko Euskal Herriko Itzulia

**1978ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 18. edizioa izan zen. 1978ko apirilak 3 eta 7 artean ospatu zen. 811 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta.

Edizio honetan, 4 espainiar taldek (Kas, Teka, Novostil eta Transmallorca) eta beste bi atzerritarrek (Safir eta Coelima) parte hartu zuten, orotara 59 txirrindularik parte hartu eta proba 44k amaitu zutelarik.

Garailea José Antonio González Linares kantabriarra izan zen, hala, proba honetan, bere laugarren eta azken garaipena lortu zuelarik. 

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Tarteko helmugen sailkapena 
|}
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak 
* 1978ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1978ko Euskal Herriko Itzulia
1979ko Frantziako Tourra

**1979ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 66. edizioa izan zen. 1979ko ekainak 27 eta uztailak 22 artean ospatu zen prologo bat eta 24 etapatan banatua. 150 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 15 taldetan banatuta, horietatik soilik bik amaitu zutelarik proba bere txirrindulari guztiekin. Garaileak, bigarren aldiz Bernard Hinault frantziarra izan zena, proba batez beste 36,512 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapenak
### Sailkapen nagusia 
### Puntukako sailkapena 
# Bernard Hinault 253 punturekin
# Dietrich Thurau 157 punturekin
# Joop Zoetemelk 109 punturekin
### Mendiko sailkapena 
# Giovanni Battaglin 239 punturekin
# Bernard Hinault 196 punturekin
# Mariano Martinez 158 punturekin
### Gazteen sailkapena 
* Jean-René Bernaudeau
### Taldekako sailkapena 
* RENAULT-GITANE
### Lehiakortasunaren sailkapena 
* Hennie Kuiper

## Parte-hartzaileak 
NP : Ez zuen etapa hasi ; A : Etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Kontrolez kanp.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Leon XI.a

**Leon XI.a** (Florentzia, 1535eko ekainak 2 - Erroma, 1605eko apirilak 27) Eliza Katolikoko 232. aita santua izan zen 1605ean.
thumb

## Jatorria eta prestakuntza 
**Alessandro Octaviano Medici** jaioa florentziar familia ospetsuko bigarren adar batekoa zen, eta Leon X.a aita santuaren iloba. Bizitza monastikoa jardun nahi izan zuen arren, bere amaren oposizioak eragotzi egin zion.

## Eliz karrera 
Apaiz ordenatua izan ondoren, bere lehengusua zen Cosme I.a Medici Toskanako duke handiak enbaxadore bezala bidali zuen Pio V.a aita santuagana postu horretan hamabost urte emanez aita santua 1572an hil zen arte.

Pistoiako gotzain izendatua 1573an, urte bete beranduago bere jaioterriko gotzain izatera pasa zen, non ez zen 1583 arte biziko, Gregorio XIII.ak kardenal izendatu zuenean. Alessandro Medici bere kardenal lanagatik gogoratuagoa izango zen aita santu bezala egin zuenagatik baino, Toskanako duke handia zen Cosme I.a Mediciren agente bezala lan egin zuen, eta ondoren Klemente VIII.a aita santuarentzat.

1596an, Klemente VIII.ak Parisko legatu apostoliko izendatu zuen, non Henrike IV.a Frantziakoa eta Eliza Katolikoaren arteko bake egitean parte hartu zuen San Bartolomeko sarraskiaren ondoren heldu ziren gertakarien ondoren.

## Aita santutza 
Kontrarreformaren bere defentsa sutsuak eta Felipe Neriren aldekoa izatearen ondorioz Alessandro Medici aita santu izendatua izan zen 1605ean, Filipe III.a Espainiakoa erregearen desadostasuna nabarmena bazen ere, hiru alderditan banatutako hirurogeitamabi kardenaleko konklabe batean. Kardenalen hautagaia Cesar Baronio zen, baina Italia hegoaldean espainiar administrazioaren metodoak kritikatu ondoren, bere izena erregeak arbuiatu zuen.

Espainiarrek eta kardenal frantsesek babestua, aukeratua izan zen. Bere aukeraketan, garrantzi berezia izan zuen Henrike IV.a Frantziako Erregeak, Maria Medicirekin ezkondu ondoren Klementeren senide bihurtu zenak eman zizkion 300.000 ezkutuko diru laguntzak. Bere agintaldiak pare bat aste inguru baino ez zuen iraun. Europa gatazka eta eztabaida erlijioso fase berri batean sartzen ari zen garai batean hil zen.

Medici Villak, Erromaren hasieran dagoena, Frantziako Akademiaren egungo egoitza dena, bere izena darama.

Bere aita santutza laburra, hamazazpi egunekoa baino ez, honen ondorioz florentziarrek *Papa Lampo* (aita santu tximista) ezizena eman ziotelarik, Frantziarekiko elizaren independentziaren defentsa sutsuagatik eta nepotismoaren aurkako borrokagatik bereiztu zen. Bere lana Henrike IV.a eta Erromaren artean harreman onak mantentzea eta Filipe III.a Espainiakoarekin bakea berrezartzea izan zen, Aliantza Santuarentzat espioi sare bat ezarri zuen, Napoleonen agintaldira arte mantenduko zena.

San Malakiasen profeziek aita santu horri *Undosus vir* ("Gizonezko ondulatua") izendapenaz erreferentzia egiten diote, dirudienez, bere aitasantutzaren iraupenaz, "olatu bat bezain" laburra.

San Petri basilikan ehortzi zuten, eta hiru hamarkadaren buruan hilobi monumental bat egin zitzaion.

## Erreferentziak
Salamancako katedral zaharra

**Santa Mariaren katedral zaharra** (gaztelaniaz *Catedral Vieja de Santa María*) Espainiako Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoko Salamanca hirian dagoen bi katedraletako bat da. Bestea Salamancako katedral berria da. Eraikin hau XII.-XIV. mendearen artean eraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Torre del Gallo, Catedral Vieja de Salamanca.jpg|Dorrea.
Irudi:Salamanca retablo catedral vieja lou.JPG|Erretaula.
Irudi:Catedral Vieja de Salamanca (facade).jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Catedral Vieja. Nave central.jpg|Barnealdea.

## Ikus gainera 
* Salamancako katedral berria

## Kanpo estekak 
* Salamancako katedral zaharrari buruzko argibidea
Salamancako katedral berria

**Ama Birjinaren Jasokundearen katedral berria** (gaztelaniaz *Catedral Nueva de la Asunción de la Virgen*) Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Salamanca hirian dauden bi katedraletako bat da. Bestea Salamancako katedral zaharra da. Gotiko berantiarra eta barroko estilokoa da, eta 1513-1733 bitartean eraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Catedral de Salamanca lateral.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Salamanca Naves Catedral Nueva.jpg|Barnealdea.
Irudi:Parador Salamanca nächtlicher Blick auf die Stadt.jpg|Gauez.
Irudi:Catedral Nueva de Salamanca 0008.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Sculpture of astronaut added to New Cathedral, Salamanca, Spain, during renovations.JPG|Miguel Romero harginak harriz landu zuen astronauta, 1992an, zaharberritze bakoitzean elementu garaikide bat txertatzeko tradizioari jarraituz.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Salamancako katedral zaharra

## Kanpo estekak 
* Salamancako katedral berriari buruzko webgunea
Ehun eta berrogeita bat

**Ehun eta berrogeita bat** (141) ehun eta berrogeiaren ondoren eta ehun eta berrogeita biaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta berrogeita bi

**Ehun eta berrogeita bi** (142) ehun eta berrogeita bataren ondoren eta ehun eta berrogeita hiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta berrogeita hiru

**Ehun eta berrogeita hiru** (143) ehun eta berrogeita biaren ondoren eta ehun eta berrogeita lauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta berrogeita lau

**Ehun eta berrogeita lau** (144) ehun eta berrogeita hiruaren ondoren eta ehun eta berrogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da. Hamabi hamabikoren berdina da, hau da hamabi hamabiko unitatea.

## Kanpo estekak
Gilbert Duclos-Lassalle

**Gilbert Duclos-Lassalle** (Lembeye, Frantzia, 1954ko abuztuak 25) txirrindularia izan zen, profesionala 1977 eta 1995 artean; denbora horretan, 72 garaipen lortu zituen.

Amateur mailan garaipen ugari lortu ondoren, Gilbert Duclos-Lassalle profesionaletara pasatu zen 1977an, *Peugeot* taldean. Talde berean jarraituko zuen bere kirol ibilbide osoan, taldeak babeslez aldatu bazuen ere.

Nagusiki klasiketan nabarmendu zen, Iparraldeko Infernua deritzon Paris-Roubaixen lortutako jarraikako bi garaipenak nabarmentzen direlarik, proba honetan bigarren ere izan zelarik behin. Lortu zituen beste ohorezko postu batzuen artean 1980ko Munduko Txirrindularitza Txapelketan lortutako 4. postua eta 1988ko Frantziako errepide txirrindularitza txapelketan lortutako 3. postua daude.

Etapa garaipen batzuk lortu zituen proba txikietan, eta garaipena 1980ko Paris-Nizako sailkapen nagusian. Proba honetan bigarren ere izan zen 1982an.

1984an Frantziako jazarpen probako txapeldun izan zen, eta txapeldunorde amerikar proban.

## Palmaresa 
## Errekonozimenduak 
* 2. Frantziako Urrezko Bizikletan 1993an

## Taldeak 
* Peugeot-Esso-Michelin (1977-1981)
* Peugeot-Shell-Michelin (1982-1986)
* Z-Peugeot (1987-1989)
* Z (1990-1992)
* Gan (1993-1995)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ehun eta berrogeita bost

**Ehun eta berrogeita bost** (145) ehun eta berrogeita lauaren ondoren eta ehun eta berrogeita seiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta berrogeita zazpi

**Ehun eta berrogeita zazpi** (147) ehun eta berrogeita seiaren ondoren eta ehun eta berrogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta berrogeita zortzi

**Ehun eta berrogeita zortzi** (148) ehun eta berrogeita zazpiaren ondoren eta ehun eta berrogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Ehun eta berrogeita bederatzi

**Ehun eta berrogeita bederatzi** (149) ehun eta berrogeita zortziaren ondoren eta ehun eta berrogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak