open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Glory (1989ko filma)

**Glory** (euskaraz *Loria*) 1989ko Edward Zwick estatubatuar zinema zuzendariaren gerra filma epiko bat da. Bertan, Matthew Broderick, Denzel Washington, Cary Elwes eta Morgan Freeman aktoreek antzeztu zuten.

Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilan girotua dago, soldadu beltz boluntarioez osatutako Massachusettseko Boluntarioen 54. Infanteria Errejimenduaren benetazko istorioa kontatzen duelarik. Gerraren amaierararte 186.107 gizon afroamerikar Batasunaren gudarostean izen eman zuten, gatazka hartan zehar haietako 37.300 hil zirelarik. Filma honetan 2.000 extratik gora eta lehen aktore ugarik parte hartu zuten.

Filmak 5 Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, azkenean hiru irabaziz: Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Denzel Washington), Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Freddie Francis) eta Soinu onenaren Oscar Saria (Donald O. Mitchell, Gregg Rudloff, Elliot Tyson eta Russell Williams).

## Argumentua 
Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilan, Antietamgo gudu izugarriaren ondoren, Lincoln presidenteak emantzipazio legea atera eta soldadu beltzez osatutako lehen batailoiaren ardura Robert Gould Shaw (Matthew Broderick) iparraldeko kolonel gazteari eman zaio. Hilabeteetako prestakuntzaren ondoren, Shawk bere errejimenduari borrokatzeko aukerarik ematen ez zaiola ikusiko du. Ondorioz Shaw eta Massachusettseko 54. Infanteria Errejimendua ordurarte hartuezinatzat jotzen zen Fort Wagner (Hego Carolina) gotorlekua erasotzeko boluntario aurkeztuko dira. Erasoaldian zehar errejimenduko gizon gehienak hil egingo dira (tartean Robert Gould Shaw kolonela bera ere), baina heuren ausardia handiarengatik nabarmenduko dira.

## Aktoreak 
* Matthew Broderick: Robert Gould Shaw kolonela
* Denzel Washington: Trip
* Cary Elwes: Cabot Forbes maiorra
* Morgan Freeman: John Rawlins sarjentu maiorra
* Jihmi Kennedy: Jupiter Sharts
* Andre Braugher: Thomas Searles kaporala
* John Finn: Mulcahy sarjentu maiorra
* Donovan: Charles Fessenden Morse kapitaina
* JD Cullum: Henry Sturgis Russell
* Alan North: John Albion Andrew gobernadorea
* Bob Gunton: Harker jenerala
* Cliff De Young: James M. Montgomery kolonela
* Christian Baskous: Edward L. Pierce
* Jay O. Sanders: George Crockett Strong jenerala

## Kanpo estekak 
* *Glory* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Avar (herria)

**Avar** kaukasiar jatorriko talde etnikoa da. Iparraldeko Kaukaso deitutako eskualdean bizi dira, Itsaso Beltza eta Kaspiar Itsasoaren artean. Errusiako Dagestan errepublika autonomoko etnia nagusia da (biztanleriaren %29, 2010eko erroldaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
N7 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren N7 linea** (seinaleztatua, **N07** ofizialki) Sanduzelai, Arrotxapea, Antsoain eta Txantrea Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Donibane, Sanduzelai, Arrotxapea, Antsoain eta Txantrea gauez hornitzen ditu.

## Historia 
Linea 1953an ireki zen, La Villavesa SA enpresak ustiatuta. Iruñeko Lehen Zabalgunea Sanduzelai, Arrotxapea eta Txantrea auzoarekin lotzen zuen.

1969an, La Villavesa SA itxi ondoren, linea COTUP -en esku geratu zen.

1990eko hamarkadaren hasieran, tarteko geldialdi batzuk gehitu zitzaizkion ibilbideari.

2005ean,  izena hartu zuen.

2020ko maiatzean, Nafarroako Gorteen kalea birmoldatu zenean, billabesak kale horretatik errazago ibil zitezen, linearen geldialdian ordez beste bat jarri zen.

## Ustiapena 
### Ordutegiak 
Ordutegiak egunaren arabera aldatzen dira, batez ere gaueko lehen orduetan.

### Ibilbidea 
Autobus guztiek egiten dute ibilbide osoa.

## Geldialdiak 

## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Sakai (Osaka)

Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Osaka prefeturako bigarren handiena eta Japoniako 14.a. 2011ko erroldaren arabera 842.760 biztanle ditu.

## Geografia 
Osakako Badiaren ertzean Yamato ibaiaren ahoan dago hiria.

## Historia 
Kofun Aroko hilobiak aurkitu dira, V mendekoak. Hilobien artean badago Nintoku enperadorearena izan daitekeen bat ere, garai hortako munduko handiena dela diotena.

Muromachi Aroan Sakai Japoniako hiri aberatsenetakoa zen Yamato probintzia itsasoarekin lotzen baitzuen. Honek atzerriko merkataritza erakarri zuen. Horrela merkatariek agintzen zuten "hiri autonomoa" bihurtu zen. Jakina da 1550ean Frantzisko Xabierkoa bertan izan zela eta Ikkyū monje zen budista ere bertan bizi izan zen.

Europarrek suzko armagintza negozioak garatu zituzten eta Oda Nobunaga izan zen bezero garrantzitsuena. Nobunagak hiriaren autonomia kendu nahi izan zuen eta hiritarrek gogor egin zioten arren Nobunagak hiria eskuratu zuen. Sakairen setioan hiria erre egin zen eta askok alde egin zuten. Toyotomi Hideyoshi shogun bihurtzean Sakairi bultzada berria eman zion eta Japoniako te ekoizpengune garrantzitsua bihurtu zen.

1868ko martxoaren 8an 100 marinel frantses Sakaiko kaira iritsi ziren. Hirira sartu ziren bisitan eta Myōkoku-ji tenpluan lo egin zuten. Sakaitarrak izuturik zeuden atzerritarren aurrean eta tenpluaren zaintzaileak ziren Tosa leinuko gerlariak ez ziren gai haiekin komunikatzeko. Frantziar batek Tosa leinuko bandera bat hartu zuenean samuraiek tiro egin ta hamairu hil zituzten. Frantziarrek erantzun egin zuten eta itsasuntzira itzultzen saiatu ziren. Istilu hauek diplomazia arazoa eragin zuten. Frantziak isun handia ordainarazi zion Japoniari eta hogei samuraik "seppukua" (harakiria) egintera kondenatu zituzten. Frantziar lekukoak ere bertan ziren eta hamaikagarrenak seppukua egiterakoan hauek atera egin ziren ikuskizuna aguantatu ezinik. Ekitaldia gelditu egin zuten baina gainerako 9 samuraiak erbesteratu egin zituzten.

Sakai 1889an bihurtu zen hiria. Gaur egun hiri erabat industriala da eta itsas-portu handia dauka.

thumb|ezkerrera|170px

## Banaketa dministratiboa 
Sakai-k zazpi auzo ditu:
* Sakai-ku (erdigune administratiboa)
* Kita-ku
* Nishi-ku
* Naka-ku
* Higashi-ku
* Mihara-ku
* Minami-ku

## Ondasun nabarmenak 
* Myōkoku-ji tenplua
* Ōtori taisha santutegia
* Daisen parkea

## Iruditegia 

Fitxategi:Sakai City Hall 2024.jpg|Udaletxea.
Fitxategi:Myokokuji (Sakai, Osaka) hondo.jpg|Myōkoku-ji.
Fitxategi:Otori-taisha.jpg|Ōtori taisha.
Fitxategi:Daisen-park-1-r.jpg|Daisen parkea.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Sakaiko webgune ofiziala
Higashiōsaka

Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Osaka prefeturako hirugarren handiena. 2011ko erroldaren arabera 509.230 biztanle ditu.

## Historia 
Izenak "ekialdeko Osaka" esan nahi du, eta 1967ko otsailaren 1ean sortu zen Osakaren ekialdeko *Fuse* (布施), *Kawachi* (河内) eta *Hiraoka* (枚岡) hiriek bat egitean.

## Kirolak 
Japoniako hiri industriala izateaz gain "errugbiaren hiria" ezizenaz ere ezagutzen da, bertan baitago Japoniako errugbi estadiorik zaharrena, *Kintetsu Hanazono Rugby Stadium*-a, 1929koa. Kintetsu Liners da bertako taldea.

## Ondasun nabarmenak 
* Hiraoka Jinja santutegia
* Ishikiri Tsurugiya Jinja santutegia

## Iruditegia 

Irudi:Hiraoka-jinja honden1.jpg|Hiraoka Jinja.
Irudi:Sammon-Ishikiritsurugiya jinja shrine.JPG|Ishikiri Tsurugiya Jinja.
Irudi:Kintetsu Hanazono rugby stadium.jpg|Kintetsu Hanazono Rugby Stadium.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Higashiōsakako webgune ofiziala
Matthew Broderick

**Matthew Broderick** (New York, 1962ko martxoaren 21a) estatubatuar zinema eta antzerki aktore bat da, bai eta ahots bikoiztailea ere. Antzeztutako filma ezagunenen artean honako hauek daude: *WarGames* (1983), ''Ferris Bueller's Day Off* (1986), *Glory* (1989), *Addicted to Love* (1997), *Godzilla* (1998) eta *Election'' (1999).

Sarah Jessica Parker aktorearekin ezkondua dago.

## Filomgrafia
[260px|thumb|[1986an.]]
[260px|thumb|[2009ko Tribecako Zinemaldian Sarah Jessica Parker emaztearekin batera.]]

## Kanpo estekak
* Matthew Broderick aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Belarrondoko bizar

thumb|180px
**Belarrondoko bizarrak**, **papiloteak** edo **patillak** aurpegiko ile zerrendak dira, lokietatik aurpegian behera masailetaraino luzatzen direnak, kokotsean elkartzera heldu gabe eta bibotearekin bat egin gabe, kasu horietan bizarra osatzen baitute.

## Kanpo estekak
Mundakako ezker olatua

**Mundakako ezker olatua** surfa egiteko aproposa den olatu bat da, Mundakako barran sortu eta Laidaraino luzatzen dena. Mundu osoan ezaguna, olatuak lehertzean sortzen duen tutuagatik eta luzeragatik, Europako ezker olatu onena dela da batzuen ustez.

## Kanpo estekak
Amerikar perka

**Amerikar perka** (*Micropterus salmoides*) Centrarchidae familiako ur gezako arraina da, Ipar Amerikan bizi dena.

75 cm-ko luzera eta 11,4 kg izan daitekeen arrain hau oso preziatua da arrantzarako.

## Deskribapena 
Amerikar perka edo Black-bass arrain sendo eta indartsua da, gorputz fusiformea du, altua eta zertxobait konprimitua alboetatik. Ibaietan 15 eta 20 cm bitarteko aleak ohikoak dira., baina leku sakonetan eta urtegietan askoz tamaina handiagoetara irits daitezke. Ahoa terminala eta handia da, goiko masailezurra  begien atzeko ertzera iritsiz. Bizkarrean bi bizkar-hegats dituzte oinarrian elkartuta; lehenengoa atzekoa baino baxuagoa da eta erradio arantzatsuekin osatua dago.

Bizkarrean berdexka kolorea du eta argia, zilarreztatua sabelean. Bizkarrean eta alboetan orban beltz irregular ugari ditu, gazteengan ugariagoak eta definituagoak dira.

## Biologia eta ohiturak 
Amerikar perka uretako ornogabez eta arrainez elikatzen den harrapari bat da, oso bizkorra delako eta igeriketa azkarragatik atzetik jarraitu eta erraz harrapatzen ditu.

Ale gazteek talde txikietan biltzeko joera dute eta normalean sakonera txikiko uretan bizi dira; heltzen direnean leku sakonagoetara migratzen dira eta isolatuta bizitzen hasten dira, gaztetako izaera galduz.

Hiru edo lau urterekin heldutasun sexuala lortzen dute eta udaberrian eta uda hasieran ugalketa jardueran sartzen dira. Ernalketa hondoan harea eta legarretan egiten dituzten zuloetan egiten dute eta errutea gurasoek zaindu egiten dute sarkinek suntsitu ez dezaten.

## Banaketa, habitata eta egoera 
Espezie hau Estatu Batuetako eta Kanadako hegoaldekoa da; XX. mendearen amaieran sartu zen Europako ibaietan. Iberiar penintsulan oso erabilia izan da birpopulaketan, eta gaur egun bere geografia osoan aklimatatuta dago.

Euskal Herrian ibai eta urtegietan kokatu da. Perka amerikarra Ebro, Urkulu eta Barrundia ibaietan badago. El Regato (Bizkaia), Urkulu (Gipuzkoa), eta Ullibarri (Araba) paduretan behintzat sartu da.

Amerikar perkaren habitatik egokiena ur lasaiak, sakonak eta ez oso hotzak dira, Ebro ibaiaren beheko ibilguetako tipikoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perka hori

**Perka horia** (*Perca flavescens*) Percidae familiako ur gezako arraina da, Ipar Amerikan bizi dena. Kolorez horixka da. Bizkarreko bi hegalak ia erabat bereizita ditu.

Perka horiak senide estua du perka arrunt (*Perca fluviatilis*) europarra. Biak morfologikoki oso antzekoak izan arren, anatomikoki eta genetikoki ezberdinak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perka

**Perka** (*Perca*) Percidae familiako ur gezako arrain-genero baten izen arrunta da. Ibaietako arrainak dira, jateko ona.

Hiru espezie ditu:
* *Perca flavescens* edo perka horia
* *Perca fluviatilis* edo perka arrunta
* *Perca schrenkii*

Badaude izen arrunt hori partekatzen duten beste espezieak (adibidez, amerikar perka) baina ez dira benetako perkak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tuterako gaztelua

**Tuterako gaztelua** Nafarroako herri horretan zegoen gortorlekua izan zen. Santa Barbara muinoan kokaturik, Nafarroa osoko sendoenetako bat izan zen.

## Historia 
Musulmanen garaietan Banu Qasi eta Banu Tujibien buruzagiak bertan bizi ziren eta bertatik gobernatu zituzten bere eremuak. 1119an Alfontso I.a Bataiatzaileak hiri eta gaztelua konkistatu zuen. Antso VI.a eta Antso VII.a erregeen egoitza izan zen.

Martin Peritz Lizarrakoa hargin-maisuak gortearen gela apainak eraiki zituen 1389-1392 bitartean. Karlos III.a erregeak hainbeste mirestu zituen gela eder hauek, ezen Erriberriko Errege Jauregi berriaren lanak zuzentzeko izendatu baitzuen.

Egun, bere aztarnak baino ez zaizkigu geratzen, 1997an monumentu izendatuak izan zirenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Labordeta

**Miguel Labordeta Subías** (Zaragoza, 1921ko uztailaren 16a - 1969ko abuztuaren 1a). Aragoiko poeta, gaztelaniaz idazten zuen. José Antonio Labordeta kantaria eta politikariaren anaia zen.

## Obra 
### Poesia 
* 1948: *Sumido 25*.
* 1949: *Violento Idílico*.
* 1950: *Transeúnte central*.
* 1960: *Memorándum. Poética Autología*.
* 1961: *Epilírica*.
* 1967: *Punto y aparte*.
* 1969: *Los soliloquios*.
* 1972: *Obras completas*.
* 1972: *Autopía*.
* 1975: *La escasa merienda de los tigres y otros poemas*.
* 1981: *Epilírica (Los nueve en punto)*.
* 1983: *Metalírica*.
* 1983: *Obra completa*.

### Antzerkia 
* 1955: *Oficina de horizonte*.

## Kanpo loturak 
* : GEA (Gran Enciclopedia Aragonesa).
* : Labordetaren poesia surrealistari buruzko ikerketa. Egilea:Amador Palacios.
Pierre Magnol

**Pierre Magnol** (Montpellier 1638ko ekainaren 8 - *ibidem*, 1715eko maiatzaren 21) botaniko frantsesa izan zen. Aditu batzuen arabera, Pierre Magnol botanikan sailkapen sistema moderno aurkezteko lehena izan zen, *Prodromus* bere lanean 75 familia sailkatu baitzituen.

Linnaeus naturalista handiak (1707-1778), bere omenez lore ugari dituen zuhaitz baten izena aldatu zuen, Magnolia izena proposatuz.
## Lanak 
* *Botanicum Monspeliense sive plantarum circa Monspelium nascentium index* (Lyon, 1676)
* *Prodromus historiæ generalis plantarum, in quo familiæ per tabulas disponuntur* (Montpellier, 1689)
* *Hortus regius Monspeliensis, sive catalogus plantarum, quæ in horto regio Monspeliensi demonstrantur* (Montpellier, 1697)
* *Novus character plantarum*
Kasket (argipena)

**Kasketa** hitzak adiera zenbait ditu:
* **kasket**: kaskoa, txota edo burura egokitzen den burugaineko zurruna;
** kasket: armadurako pieza bat, gerrariaren burua babesten duena, erabilera gorena Erdi Aroko azken mendeetan izan zuena;
* **kasketa**: kasketaldia edo seta;
** haurren kasketaldia, haurrek izaten duten oldar emozional bizia.
Kasketaldi (haurrak)

thumb|300px|**Kasketaldietan** ohikoa da haurrek euren burua lurrera botatzea.
**Haurren kasketaldia** edo **haurren kasketa** haur txikiek izaten dituzten errakzio emozional biziak dira, negarra, oihua, indarkeria eta beste jokabideak barnehartzen dituena, maiz haurraren beraren kontroletik kanpo. Haurrak txikiak direnean, euren nortasunaren indarraren eta autoafirmazioaren seinale izan daitezke, baina haurra haztean desagertzen ez badira, autismo, adimen urritasuna, narzisismo eta jokabide antisozialen sintoma izan daitezke.

## Kanpo estekak
Kalota esferiko

thumb|300px|**Kalota esferikoa** esfera ebakiaren goiko zatia da.
thumb|3D eredua
**Kalota esferikoa** plano batek esfera bat ebakitzean sortzen den esferaren zatia da. Planoak esferaren zentrotik ebakitzen badu, sortzen den kalota esferikoa hemisferioa da.

## Bolumena 
**a**: kalotaren oinarriaren erradioa;
**h**: kalotaren altuera

:V = \frac{\pi h}{6} (3a^2 + h^2),

## Azalera 
**r**: esferaren erradioa

:A = 2 \pi r h.

## Kanpo estekak
Hemisferio

**Hemisferio** hitzak adiera zenbait ditu:
* **hemisferio**, **kalota erdiesferikoa** edo esferaerdia, esfera baten erdia;
* Lurraren hemisferioak;
* burmuina bereizita dagoen burmuin-hemisferioetako bakoitza.
Poloetako izotz-geruza

[thumb|300px|[Marteko **polo bateko izotz geruza**.]]
**Poloetako izotz-geruzak** planeta eta satelite batzuetako poloetan dauden izotz geruzak dira. Lurrean, Artikoko izotz-geruza, ipar hemisferioan, eta Antartikako izotz-geruza, hego hemisferioan, bereizten dira. Eguzki-sisteman, Marteko poloetako izotz-geruzak ere ezagutzen dira. Eguzkiak edo beste izar batek poloetako latitudeetan eragiten duen erradiazio txikiagotik sortzen dira.

## Kanpo estekak
Patera (argipena)

**Patera** hitzak adiera zenbait ditu:

* **Patera**, planeten nomenklaturan, satelite edo planeta bateko krater mota bat.
* **Patera**, Antzinako Erroman erabiltzen zen plater mota bat.
* **Patera**, Espainian hondo lauko itsasontzi txiki eta arina; XX. mendearen bukaeratik, Afrikatikako immigranteek Gibraltarko itsasartea eta Alborango itsasoa zeharkatzeko erabiltzen dituzten ontzi txikiak izendatzeko erabiltzen da bereziki;
* ***La Patera***, Marea musika taldearen lehen diskoa.
Lezgin

**Lezgina** (lezgieraz: лезгияр, *lezgiyar*; errusieraz: лезгины, *lezginy*) kaukasiar jatorriko talde etnikoa da, Dagestango hegoaldean eta Azerbaijango ipar-ekialdean bizi dena. Dagestango biztanleriaren %12 dira. Beren hizkuntza, lezgiera, kaukasiarra da, Ipar-Ekialdeko taldekoa. Gehienak musulman sunitak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lezgiera

**Lezgiera** Errusiako Dagestan errepublika autonomoaren hegoaldean eta Azerbaijango ipar-ekialdean bizi diren lezginek erabiltzen duten hizkuntza da. Kaukasoko ipar-ekialdekoa edo nakh-dagestandar familiakoa da. Dagestanen hizkuntza ofiziala da eta hezkuntza maila guztietan irakasten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
WarGames

**WarGames** () 1983ko John Badham estatubatuar zinema zuzendariaren thriller filma bat da. Bertan, Matthew Broderick, Dabney Coleman, John Wood eta Ally Sheedy aktoreek antzeztu zuten.

Gerra Hotzaren garaiko azken urteetan girotua dago, AEBtako ezkutuko sistemetan infiltratu nahi duen hacker gazte baten istorioa azaltzen delarik. Estreinatu eta zenbait urtera, filmak ikusleen arreta bereganatu ohi du, etorkizuneko Internet garaia eta espioitza zibernetikoaren iragarpena izan baitzen.

Filma honetan Gerra Hotzaren aipamen garbia den eta garai hartan ospetsu bilakatu zen esaldi hau aipatzen da:

Hiru Oscar Sarietarako izendatua izan zen. Filma DEFCON bideo-jokoan oinarritu zen.

## Argumentua 
David (Matthew Broderick) garaiko segurtasun sistema aurreratuenak gainditu eta kode sekretu ezkutukoenak ere bereganatu ditzakeen Seattle hiriko institutu batetako hacker gazte bat da. Baina ustekabean AEBtako Defentsa Saileko ordenagailuarekin konektatzen denean beretzat jolas edo denbora-pasa bat besterik ez dena korapilatu egingo da, konputagailu hori estatubatuar nuklear defentsa sistemaren arduraduna baita. Honela, mutil gazteak nahi gabe kontrolatzea oso zaila den egoera arriskutsu bat piztuko du. Bere neska-laguna (Ally Sheedy) eta beste hacker buruargi baten laguntzaz erlojuaren aurkako lasterketa batean Hirugarren Mundu Gerraren hasiera ekiditen saiatuko da.

## Pertsonaiak 
* Matthew Broderick: David Lightman
* Dabney Coleman: John McKittrick doktorea
* John Wood: Stephen Falken doktorea eta Joshua/WOPR konputagailuaren ahotsa
* Ally Sheedy: Jennifer Mack
* Barry Corbin: Jack Beringer jenerala
* Juanin Clay: Pat Healy
* Dennis Lipscomb: Watson
* Joe Dorsey: Joe Conley kolonela
* Michael Ensign: Beringerren laguntzailea
* Michael Madsen: Steve Phelps sarjentu nagusia
* Alan Blumenfeld: Liggett jauna
* Maury Chaykin: Jim Sting
* Eddie Deezen: Malvin
* Art LaFleur: Gainsburgeko zaindaria
* Stack Pierce: Airman
* Stephen Lee: Schneider sarjentua

## Kanpo estekak 
* *WarGames* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *WarGames* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgune ofiziala
Tabaila-Uzkaine

**Tabaila-Uzkaine** (frantsesez eta ofizialki: *Tabaille-Usquain*, bearneraz: *Tabalha-Usquenh*) Pirinio Atlantikoak departamenduko mendebaldeko udalerri bat da, Bearnokoa, Zuberoako mugatik kilometro gutxi batzuk ekialdera dagoena. XIV. menderaino behintzat, euskaraz egiten zen han, eta toponimian arrasto ugari utzi du euskal hizkuntzak.

## Udalerri mugakideak 
* Montfort ipar-ekialdean
* Arriba ipar-mendebaldean
* Azpilda mendebaldean
* Jeztaze hego-ekialdean.

## Demografia 
## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amistad (filma)

**Amistad** Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariaren 1997ko historia drama film bat da. Bertan, Morgan Freeman, Anthony Hopkins, Djimon Hounsou, Matthew McConaughey, Nigel Hawthorne, Stellan Skarsgård, Harry Blackmun eta Anna Paquin aktoreek antzeztu zuten.

1987an Howard Jones historialariak benetako gertakari historikoetan oinarrituta idatzitako * Mutiny on the Amistad: The Saga of a Slave Revolt and Its Impact on American Abolition, Law, and Diplomacy* liburuan oinarritua dago.

Oscar Sarietarako lau izendapen eta Urrezko Globoetarako beste lau izendapen jaso zituen.

## Argumentua 
1839ko udako gau batez, Kubara doan "La Amistad" izeneko espainiar ontzian doazen berrogeitamairu esklabo beltzak matxinatu eta ontziaren jabe egin dira. Afrikara itzultzeko haien saiakerak porrot eginik, AEBtako kostaldera hurbildu dira, bertan estatubatuar kostazainek atzeman eta afrikarrak erabat ezezaguna zaien herrialde eta lege-sistemaren menpe geratu dira. Hortik aurrera, espainiarrek esklaboen jabetza berreskuratu nahi dute; aldiz, estatubatuar abokatu batek haien askatasunaren alde nazioarteko gatazka epaiketara eraman du, haien giza eskubideak babestu asmoz.

## Aktoreak 
* Morgan Freeman: Theodore Joadson
* Nigel Hawthorne: Martin Van Buren
* Anthony Hopkins: John Quincy Adams
* Djimon Hounsou: Cinque
* Matthew McConaughey: Roger S.Baldwin
* David Paymer: Forsyth idazkaria
* Pete Postlethwaite: Holabird
* Stellan Skarsgård: Lewis Tappan
* Xander Berkeley: Hammond
* Razaaq Adoti: Yamba
* Abu Bakaar Fofanah: Fala
* Anna Paquin: Elisabet II.a Espainiakoa
* Tomás Milián: Calderon
* Chiwetel Ejiofor: James Covey
* Derrick N. Ashong: Buakei
* Geno Silva: Ruiz
* Darren E. Burrows: Meade tenientea

## Kanpo estekak 
* *Amistad* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ibn al-Qutiyya

**Muḥammad Ibn ‘Umar Ibn ‘Abd al-Azīz ibn Ibrāhīm ibn ‘Isa ibn Mazāhim** (), **Ibn al-Qutiyya** () izenaz ezaguna, (Sevilla, ? &ndash; Kordobako emirerria, ) andalustar historialaria izan zen.

Witiza azken errege bisigodoen ondorengoa zela aldarrikatu zuen. *Al-Andalusko konkistaren historia* idatzi zuen. Kronikari arabiarrek ez bezala, bisigodoen parte-hartzea goraipatu zuen. Lan hau Ibn Hayyanen *Al-Muqtabis*en iturri bat izan zen.

## Erreferentziak
Zerra-arrain

**Zerra-arrain**ak itsas-arrain selazeoak dira, ***Pristidae*** familia osatzen dutenak. Gorputz zapala dute eta zerra itxurako muturra. Familia horrek genero bakarra hartzen du, *Pristis* izenekoa. Sarritan aurkitzen dira kostako itsasaldeetan, batez ere ur epel eta tropikaletan. Askotan ibaietan barneratzen dira.

Zazpi metro luze izatera irits daiteke. Zerra-arrain arruntaren izen zientifikoa *Pristis pristis* da.

## Itxura 
Arrain handia da, 1,2 eta 4,5 m inguru tuze, eta zerra itxurako muturra du.Gorputza marrazoaren antzekoa da. Azala pikorrez estalia du. Denbora gehiena itsaspean egoten da. Arrain ornogabeak jaten ditu.
alt=Zerra arrainen ezaugarri berezia|ezkerrera|thumb|Zerra arrainen ezaugarri berezia
Normalean gris kolorekoa izaten da eta zabela zurixka. Zerra formako muturra du,  hortz handiak  ditu. Mutur hori  janariamehizatzeko erabiltzen du,  baita bere burua  bere burua babesteko,eta janaria biltzeko.

## Bizilekua 
Orinoko ibaian (Kolonbia eta Venezuela artean) eta Hego Amerikako beste ibai handietan aurkitzen dira. Gaur egun debekatuta dago zerra-arrainak ehizatzea.

Arraina arrisku larrian dagoela esaten da, arrantzaleek haren zerra baliotsuagatik harrapatu nahi izaten baitute.

## Taxonomia eta espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kumik

**Kumika**(kumikeraz: къумукълар, *qumuqlar*; errusieraz: кумыки) Errusiako Dagestan errepublika autonomoaren ekialdean, Kaspiar Itsasoaren ertzean, bizi den turkiar herria da. Dagestango biztanleriaren %13 dira. Beren hizkuntza, kumikera, altaitar familiakoa da. Gehienak musulman sunitak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mundakako aratusteak

thumb|450px|*Atorrak* izeneko taldea, **Mundakako aratusteetan**.
**Mundakako aratusteak** igande inautean ospatzen dira bereziki. Herriko gizon eta mutil gazteak, *atorrak* izenekoak, kalez kale ibiltzen dira musika jotzen, zuriz jantzita, buruan burkoaren azala dutela eta aurpegian biboteak eta papiloteak jantzita edo margotuta. Musika bandako zuzendaria, berriz, frak beltzez jantzita dator. Portuan, propio konposatutako abesti bat kantatzen dute, aurreko urteetako kantuekin batera. Igande arratsaldean, berriz, beltzezko emakumeak, *laminak* izenekoak, kaleratzen dira.

## Kanpo estekak 
* "Aratusteak" (Mundakako aratusteei buruzko informazioa eta bideoak).
Bodhrán

thumb|200px|eskuinera|Bodhrán musika-tresna entzungai.thumb|Bodhrán eta tipper.

**Bodhrán** irlandar jatorria duen perkusiozko musika tresna da, XVII. mendetik aurrera ezaguna dena. Folk musikaren arloan erabilia da, batez ere zeltiar kulturetan. "The Chieftains", "De Dannan", "Planxty" eta "Kíla" moduko taldeek tresna famatu egin dute azken hamarkadetan.

Musika-tresna honen jotzaile trebe edota adituen artean honako hauek daude: Seán Ó Riada, Kevin Conneff, Christy Moore, Dónal Lunny, Liam Ó Maonlaí edota Rónán Ó Snodaigh.
    

Gaur egun, beste herrialde batzuetara hedatu da bere erabilera, tartean Euskal Herrira.

## Ikus, gainera 
* Irlandako musika
* Pandero

## Kanpo estekak 
*  The Bodhrán Page
Etnologiako Museo Nazionala (Osaka)

Osaka iparraldean dagoen Suita hiriko museo ezaguna da, Japoniako gizarte zientzien ikerketako museorik handiena handiena eta garrantzitsuena. 1974ean eraiki eta 1977an ireki zituen ateak 1970-ko Expoko lurretan.

## Bildumak 
XX mende hasierako bilduma etnologikoa da erakusgai nagusia, batez ere Japoniako materialak ditu, bai eta Jōmon Arokoak ere. Eguneroko bizitza erakusten duten filmak, irudiak eta soinu grabaketak ditu, eta nekazaritza, hiriko bizitza, artisautza eta erlijioa azaltzen dira.
* **Japoniako objetuak:**

Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Puppet theater figures "Deku" - Hakusan, Ishikawa pref. - Made in 1978.jpg|Panpinak (Ishikawa prefetura).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Deer dance costume - Tono, Iwate pref. - Collected in the 1970s.jpg|Oreinaren dantzako jantziak (Iwate prefetura).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Votive wooden tablet - Hirosaki, Aomori - Made in 1919.jpg|Egurraren gaineko margolana (Aomori).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Carrying basket - Takayama, Gifu - Collected in 1978.jpg|Bizkarreko saskia (Takayama).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Cotton clothing.jpg|Ainuen kotoizko jantzia.

* **Nazioarteko objetuak:**

Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Costumes of old man and married young woman - Bai people in China - Collected in 2001.jpg|Bai jendearen jantzi tradizionalak (Txina).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Diablo mask - La Paz in Bolivia - Collected in 1975.jpg|Maskara (Bolibia).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Colon doll (woman) - Ashanti people in Ghana - Collected in 1996.jpg|Colon panpinak (Ghana).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Scheller and Roller - Tyrol in Austria - Made in 1981.jpg|Jantzi tirolesak (Austria).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Rebana Ubi - Kelantan in Malaysia - Collected in 2007.jpg|Musika tresna (Malaisia).
Irudi:National Museum of Ethnology, Osaka - Fish trap - Upolu Island in Samoa - Collected in 1975.jpg|Arrantza tresna (Samoa).

## Ikerketa 
Museoak 70 ikertzaile ditu eta Japoniako eta atzerriko eskolatako bisitak hartzen dituzte. Museoko liburutegia Japoniako handieetakoa da, liburuak japonieraz, txinera, ingelesez eta gazteleraz dituztela.

## Kanpo estekak 
*  Etnologiako Museo Nazionaleko webgunea
Rinku Gate Tower

Osaka prefeturako eraikin altuena da Osaka Prefeturako Gobernuaren Sakishima Eraikinarekin batera eta biak ala biak Japoniako bigarren garaienak dira. Izumisano hirian dago dorrea.

## Egitura 
Kansai nazioarteko aireportuaren ondoan dago eta hasiera batean bi dorretako erikuntza egitea pentsatu zen. 1992an ordea Japon iako ekonomiak behera egin zuen eta Kansai aireportua ere nahikoa erabilia ez zenez egitasmoa aldatu eta dorre bakarra egitea erabaki zuten. All Nippon Airways hegazkin konpainiak kudeaturiko hotela zen baina 2005ean konpainiaren likidazioaren ondoren *Shinsei Bank* eta *Kennedix* konpainiek 4'5 bilioi yenen truke erosi zuten.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Suita (Osaka)

Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Osaka prefeturan, Osaka hiriaren iparraldean. 2011ko erroldaren arabera 356.751 biztanle ditu.

## Historia 
Hiria 1940an eratu zen eta unerik aipagarriena 1970an izan zuen Osakako Erakusketa Unibertsala bertan antolatu baitzen.

## Kirolak 
Osakako futbol talde nagusia Gamba Osaka da eta Suitan du egoitza. 2008an Asiako txapelduna izan zen eta FIFAren Kluben arteko Munduko Kopan hirugarren gelditu zen Mexikoko CF Pachuca taldea 1-0 emaitzaz gaindituta.

## Ondasun nabarmenak 
* Etnologiako Museo Nazionala: Japoniako gizarte zientzietako museorik handiena da. Expo'70 eremuan eraiki zen eta 1977an ireki zituen ateak.
* Izanagi Jinja tenplua.

## Iruditegia 

Irudi:National museum of ethnology Japan.jpg|Etnologiako Museo Nazionala.
Irudi:Isana s02.JPG|Izanagi Jinja tenplua.
Irudi:|.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Suitako webgune ofiziala
Bunraku Antzoki Nazionala

Osakan dagoen bunraku antzokia da, Japoniako garrantzitsuena gainera. 1984ean inauguratu zen Chūō auzoan. Japoniako Arte Kontseiluak kudeatzen du.

## Egitura 
Bi areto dauzka. Handiak 700 eserleku ditu eta bunraku txotxongilo antzerkiak izaten dira bertan. Areto txiki bat ere badu, *rakugo* eta *manzai* hizketaldiak eta japoniar musika emanaldiak izaten dira bertan.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Caja Badajoz dorrea

**Badajoz XXI mendea** edo **Caja Badajoz dorrea** Caja Badajoz banku erakundearen egoitza da eta Extremadurako eraikinik garaiena da.

2 zatiz osatzen da, bietako bat bi solairuko oinarri batek osatzen du (auditorium-a, negozio zentroa, jatetxe bat, haurtzaindegi bat, gimnasio bat, aparkaleku bat, bi kafetegi, igerileku estali bat eta azalpen areto bat ditu). Eraikinaren beste zatia 88m garai den dorrea da bankuaren bulegoak aurkitzen dira bertan eta 8 solairu, errentan daude.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Torre de Caja Badajoz.JPG|
Fitxategi:Bada dic 2011 (27).JPG|Egunsentian.
Fitxategi:Torre Caja Badajoz.JPG|Gauez.

## Kanpo estekak
Pedro Maria Lasarte

**Pedro Maria Lasarte Olasagasti**, ***Portuetxeko apaiza*** bezala ezaguna (Donostia, ? - Paris, 1894), gipuzkoar apaiz karlista izan zen, Karlos VII.a erregegaiaren kapilaua. Frantzian urrezko erbestea ezagutu omen zuen, Loirako Chateau d´Usseé gazteluan. Hiltzeko Parisera eraman zuten. Hil ondoren Donostiako San Bartolomeko hilerrian lurperatu zuten eta, hori itxi zutenean, haren gorpuzkinak Polloera eraman zuten. Portuetxe Donostiako Ibaeta auzunean dagoen XVI. mendeko baserri zaharra da eta bertan jaio omen zen Lasarte apaiza; hortik datorkio ezizena. Haren biografiari buruz informazio gutxi dago baina ezaguna da Santa Kruz apaizarekin izan zuen liskarraren gertaera.

## Bibliografia 
* Felix Ibargutxi: "Historias del viejo Portuetxe". Diario Vasco, 2014-02-28. Ibaeta Jaiak gehigarria, 8-9 or.
Hilton Dorrea

**Hilton dorrea** Valentziako etxe orratzik garaiena da. 117 metro eta 35 solairu ditu. Norman Fosterek diseinatu zuen eta bi zatik osatzen dute. 2003an hasi eta 2006ko apirilaren 12an bukatu zen eraikitzen.

2007ko maiatzaren 1ean zabaldu zuten jendaurrera eta Corts Valencianes etorbidean kokatzen da, Benicalap barrutian. Hasieran, 5 izarreko hotel batek barne hartzen zuen (hortik dator dorrearen izena) baina Hilton hotel-katea eta eraikitzailearen artean egon ziren arazo batzuengatik, eraikina salmentan jarri eta Sol Meliá hotel-kateak erosi zuen.

## Kanpo estekak
Myōkoku-ji

, Sakai (Osaka) hirian dagoen tenplu budista da. 1868ko Sakaiko istiluengatik da ezaguna.

## Historia 
Nichiko Shoninek sortu zuen 1592 urtean. 1615ean suntsitu egin zuten Toyotomiren gudarosteek Osakako gaztelua erre eta Tokugawa Ieyasu bertan zegoela entzuna zutenez mendeku bila. 1628an berreraiki zuten. Bigarren aldiz 1945ean suntsitu zen Bigarren Mundu Gerrako bonbaketetan eta 1973an berreraiki zen. Ordukoak dira beraz gaur egungo eraikinak.

## Zuhaitz sakratua 
Tradizioak dioenez 1.100 urte dituen zuhaitza dago tenpluan. Misterioa ere badu, izan ere Oda Nobunagak 1580an Azuchi gaztelura aldatu zuen baina gauero ahots batek *Itzul nazazu Myōkokujira* esaten zuen eta Azuchiko biztanleak urduri zeuden. Nobunagak zuhaitza bota zuen eta odola ateratzen hasi zitzaion suge baten forman. Oda Nobunaga beldurtu egin zen eta azkenik zuhaitza Myōkokujiko tenplura itzuli zuen.

## Sakaiko istiluak 
1868ko martxoaren 8an 100 marinel frantses Sakaiko kaira iritsi ziren. Hirira sartu ziren bisitan eta tenpluan lo egin zuten. Sakaitarrak izuturik zeuden atzerritarren aurrean eta tenpluaren zaintzaileak ziren Tosa leinuko gerlariak ez ziren gai haiekin komunikatzeko. Frantziar batek Tosa leinuko bandera bat hartu zuenean samuraiek tiro egin ta hamairu hil zituzten. Frantziarrek erantzun egin zuten eta itsasuntzira itzultzen saiatu ziren. Istilu hauek diplomazia arazoa eragin zuten.

Frantziak isun handia ordainarazi zion Japoniari eta hogei samuraik "seppukua" (harakiria) egintera kondenatu zituzten. Frantziar lekukoak ere bertan ziren eta hamaikagarrenak seppukua egiterakoan hauek atera egin ziren ikuskizuna aguantatu ezinik. Ekitaldia gelditu egin zuten baina gainerako 9 samuraiak erbesteratu egin zituzten.

## Kanpo estekak
Torre de Francia

**Torre de Francia** Valentzian dagoen etxe orratza da. Gaur egun, hiriko bigarren etxe orratzik garaiena da (Hilton Dorrearen ondoren) eta 115 metro eta 35 solairu ditu. 2002an bukatu zituzten eraikitze-lanak eta França etorbidean kokatzen da (Turia ibaiaren eta Arte eta Zientzien Hiriaren aurrealdean).

## Kanpo estekak
Ingux

**Inguxa**(inguxeraz: ГIалгIай, *Ghalghai*; ) Iparraldeko Kaukasoko talde etnolinguistikoa da. Gehienak Inguxetian bizi dira. Txetxenian eta Ipar Osetia-Alaniako Vladikavkaz eskualdean eta Prigorodni barrutian multzo txiki batzuk daude.

Beren hizkuntza, inguxera, kaukasiarra da, Ipar-Ekialdeko taldekoa. Gehienak Shaafi eskolako musulmanak dira.

Inguxek historia, kultura eta hizkuntza loturak dauzkate txetxenekin.

## Historia 
XIX. mendean inguxak Errusiar Inperioaren menpean gelditu ziren. 1936an Txetxenia-Inguxiako errepublika autonomoa eratu zen. Bigarren Mundu Gerraren ostean, Joseph Stalinek Kazakhstan eta Siberiara deportatu zituen, Alemania Naziarekin kolaboratu izana leporaturik. Erbestealdian biztanleriaren erditsua hil zen. 1957an, Nikita Khrustxev agintera iritsi zelarik, beren herrira itzultzen utzi zieten.

1991n Dzhojar Dudaiev txetxen buruzagiak Txetxeniaren burujabetza aldarrikatu zuenenan, inguxek banantzea eta Errusiaren barneko errepublika autonomo bat eratzea erabaki zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kumikera

**Kumikera** Dagestango kumikek hitz egiten duten hizkuntza da. Txetxeniako ipar-ekialdean eta Ipar Osetiako iparraldean ere mintzatzen da.

1928 arte, arabiar alfabetoaz idatzi zen. 1928-1938 bitartean, latindar alfabetoa erabili zen, eta orduz geroztik alfabeto zirilikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txetxenia-Inguxia

**Txetxenia-Inguxiako Sobietar Errepublika Sozialista Autonomoa** (; ) Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa barneko errepublika autonomoa izan zen. 1979an 19.300 km²ko eremua eta 1.277.000 biztanle (%53 txetxenak; %12 inguxak; %29 errusiarrak) zituen. Hiriburua Grozni zen.

## Orografia 
Hiru eskualde nagusi bereizten dira eskualde honetan. Hegoaldea oso menditsua da, Kaukasoko mendiak baitira (Tebulos mendia, 4.493 m; Shan mendia, 4.450 m). Argun eta Assa (Sunzha ibairen adarrak) dira alderdi horretako ibai nagusiak. Lurraldearen erdialdea Terek eta Sunzha ibaien ibarrek hartzen dute eta baso trinkoek estaltzen. Iparraldea ordoki zabala da, ia basamortua.

## Ekonomia 
Laborantza (garia, garagarra, artoa), lurpeko aberastasunen ustiaketa (petrolioa, gasa) eta, hiri garrantzitsuenetan, industria (petrolio findegiak, kimika industria, janari industria, ehungintza, nekazaritzarako makineria, musika tresnak) ziren ekonomia jarduera nagusiak.

## Historia 
Txetxenak eta inguxak herri musulmanak baitziren, errusiarren aurka borrokatu ziren XVIII. eta XIX. mendeetan, hain zuzen ere 1859an errusiarrek Imam Shamil buruzagi musulmana garaitu zuten arte. Ondorioz, Armeniara erbesteratu ziren txetxen eta ingux herriko biztanle asko.

1918. urtean sobietar errejimena ezarri zen Txetxenia eta Inguxian eta 1920an Armada Gorriak inbaditu zituen bi lurraldeok. 1924-1934. urteetan Errusiaren barnean egon ziren eta 1934. urtean lurralde bakarra, Txetxenia-Inguxiako oblast autonomoa, osatu zuten Txetxeniak eta Inguxiak. 1936. urtean Txetxenia-Inguxiako Errepublika Autonomoa eratu zen.

Baina 1944an, Stalinen aginduz, txetxen eta inguxak Erdialdeko Asiara deportatu zituzten, Bigarren Mundu Gerran nazien aldeko jarrera izan zutela egotzirik. Txetxenia-Inguxiako lurraldeak Stavropol kraia, Dagestango SESA, Ipar Osetiako SESA eta Georgiako SESren artean banatu zituzten. Errepublika 1957an berrezarria izan zen, eta bizirik iraun zutenei haien lurretara itzultzea baimendu zitzaien.

1991n, errepublikaren burujabetasuna zela eta, gatazka sortu zen Txetxenia-Inguxia eta Errusiarren artean. Inguxak ez zeuden independentziaren alde, eta Errusiako Federazio barneko Inguxetia errepublika autonomoa eratzea erabaki zuten.

## Demografia 
# Txetxenia eta Inguxetiako errolden emaitzak gehituta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bujak

**Bujak** (errusieraz, ukraineraz eta bulgarieraz: , ) Odesa oblastaren barruan dagoen eskualde historiko bat da, Ukrainan. Itsaso Beltzaren kostan kokatzen da, Danubio eta Dniester ibaien artean. Bere garaian eskualde multietniko honek Besarabiaren hegoaldea osatzen zuen. Iparraldean eta mendebaldean Moldaviarekin egiten du muga eta hegoaldean Errumaniarekin.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kometa (aldizkaria)

**Kometa: irakurketaren bidean** zortzi urtetik gorako irakurleei zuzendutako haur eta gazte literaturaren gaineko bihilabetekaria izan zen. 1996 eta 1998 urte bitartean Letrazopa Elkarteak eta Xirriztazaleak Elkarteak argitaratu zuen. Xirrixta aldizkariari jarraipena eman zion. 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meliá Hotels International

**Meliá Hotels International S.A.** espainiar hotel-konpainia da, Mallorcan du egoitza duena. Gabriel Escarrer Julià bere sortzaileak zuzentzen du.

2010ean, 23 milioi bisitari-kuota izan zuen eta 36.000 langile.

## Kanpo estekak
Kishiwadako gaztelua

Japoniako Osaka prefeturan dagoen gaztelua da, Kishiwada hirian.

## Historia 
Hidemasa Koidek eraiki zuen 1597an. Okabe leinuko Nobukatsuk 1640 urtean eskuratu zuen eta ordutik Okabe familiarena izan zen harik eta 1868an Meiji berrezarkuntza iritsi zen arte. Aurrez 1827an dorre nagusia tximista batek jo eta erre egin zen. 1954ean berreraiki zuten eta gaur egun museo bihurtu da.

## Iruditegia 

Irudi:Kishiwada Castle Kishiwada Osaka pref Japan02s5.jpg
Irudi:Kishiwada Castle Kishiwada Osaka pref Japan09n.jpg
Irudi:Kishiwada Castle Kishiwada Osaka pref Japan04s3.jpg
Irudi:Kishiwada Castle Kishiwada Osaka pref Japan21n.jpg
Irudi:Kishiwada Castle Kishiwada Osaka pref Japan23n.jpg

## Kanpo estekak
Ivan Franko

**Ivan Jakovytx Franko** (,  ahoskatua; Nahuievytxi, Austria-Hungariako Inperioan, 1856ko abuztuaren 27agreg./abuztuaren 15ajul. - Lviv, 1916ko maiatzaren 28greg./maiatzaren 15ajul.) Austria-Hungariako Inperioan ukraineraz idatzi zuen poeta, idazlea, ekonomista, filosofia doktorea,etnografoa, ekintzaile politikoa, itzultzailea eta literatura kritikoa izan zen.

Politikari aurrekaria, Ukrainan sozialismoa eta nazionalismoa bultzatu zituen. Ukrainera kultura hizkuntza bihurtu nahi zuen eta horretarako mundu osoko idazleen liburu ezagunak itzuli zituen, besteak beste, William Shakespeare, Lord Byron, Pedro Calderón de la Barca, Dante, Victor Hugo, Adam Mickiewicz, Goethe eta Friedrich Schiller.
  
Galitzian jaio zen. Aitak, errementari, jatorri alemaniarra zuen. Bigarren hezkuntza Drohobytxen egin zuen eta, ondoren, filosofia eta literatura ukrainarra ikasi zituen Lviveko Unibertsitatean.

## Zenbait obra 
* *Lesyshyna Cheliad* (1876)
* *Dva Pryiateli* (1876)
* *Ballads and Tales* (1877) Poesia.
* *Boryslav* (1877)
* *Boryslav Laughs* (1881-1882) Eleberria.
* *Boa Constrictor* (1878). Eleberria.
* *Zakhar Berkut* (1883). Saiakera.
* *Basis of Society* (1895) Saiakera.
* *Withered Leaves* (1896) Saiakera.
* *Semper Tiro* (1906)
* *In Death of Cain* (1889)
* *Moses* (1905).
* *Stolen Happiness* (1893)
* *Kamenyar*. Poesia.

Bere bizitza osoan mila obra inguru argitaratu zuen. Garai sobietarretan Ivan Franko oso onartutako egilea izan zen eta haren lanak zabalkunde handia izan zuten, bereziki *Kamenyar* poema.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ivan Frankori buruzko filma.
*  Entziklopedia Ukrainarra.
Kishiwada (Osaka)

Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Osaka prefeturan, Osaka hiriaren hegoaldean. 2010eko erroldaren arabera 199.422 biztanle ditu.

## Historia 
Tradizioak dioenez Nanbukucho Aroan, XIV mendean, Takaie Wada generala bertara bidali zuten majistratua izan zedin. *Kishi-no-Wadadono* izena eman zioten eta honen aldaera litzateke Kihiwada.

*Kishiwada-kojo-ato* izeneko gaztelu bat egon omen zen, oraingo gaztelua Hidemasa Koidek eraiki zuen 1597an eta 1640an Okabe familiak eskuratu zuen.

1703an Danjiri Matsuri jaialdia hasi zen ospatzen eta Japonian Danjiri Matsuri guztien artean garrantzitsuena da.

Kishiwada-shi hiria 1922an eratu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Kishiwadako gaztelua
* Dai-itoku-ji tenplua
* Kishiki Jinja santutegia
* Danjiri museoa

## Jaialdiak 
Danjiri Matsuri jaialdiak ezagutarazi du Kishiwada hiria. Bi ekitaldi izaten ditu urtero, irailean ezagunena eta beste bat urrian.

## Iruditegia 

Irudi:Kishiwada Castle Kishiwada Osaka pref Japan02s5.jpg|Kishiwadako gaztelua.
Irudi:Dai-itoku-ji Kishiwada Osaka pref08s3.jpg|Dai-itoku-ji.
Irudi:Kishiki-jinja haiden.jpg|Kishiki Jinja santutegia.
Irudi:Kishiwada-Danjiri-Matsuri Osaka Japan.jpg|Danjiri Matsuri.

## Kanpo estekak 
*  Kishiwadako webgune ofiziala
Matthew McConaughey

**Matthew David McConaughey** ( ahoskatua; Uvalde, ) estatubatuar aktore bat da. Komedia erromantikoen galaia izatetik, 2010eko hamarkadan paper serioetara pasa zen.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak 
### Telebista 
## Kanpo loturak 
* IMDBren fitxa ikusgai
86. Oscar Sariak

**86. Oscar Sarien ekitaldia** 2014ko martxoaren 2an Hollywoodeko Dolby Antzokian egin zuten 2013. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Ellen DeGeneres izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta sariak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kalota (argipena)

**Kalota** hitzak adiera zenbait ditu:
* **kalota** edo txanoa:
** kalota, elizgizon batzuek burugainean daramaten txano biribila;
** kalota edo kippa, gizonezko juduek janzten ohi duten kalota txikia;
* **kalota** edo kaskoa;
* kalota, burezurreko gangako goi-zatia;
* kalota esferikoa, plano batek ebakitzean sortzen den esfera zatia.
Kalota (burezurra)

thumb|300px
Anatomian, **kalota** burezurreko gangaren goiko zatia da, kopeta-hezurrak, garondo-hezurrak eta hezur parietalek osatua.

## Kanpo estekak
Seven Years in Tibet (1997ko filma)

***Seven Years in Tibet*** () 1997ko Jean-Jacques Annaud frantziar zinema zuzendariaren historia drama filma bat da. Heinrich Harrer alpinistaren *Seven Years in Tibet* autobiografia liburuan oinarritua dago. Bertan, Brad Pitt, David Thewlis eta B.D. Wong aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Heinrich Harrer austriar alpinista eta bere taldeak Nanga Parbat gailurrera lehenbizikoz igotzeko saiakera burutu nahi dute, baina zoritxarrez Bigarren Mundu Gerra (1939-1945) piztu eta bapatean haien patua betirako aldatuko da. Bai bera zein bere adiskidea den Peter Aufschnaiter alpinista britainiar kontzentrazio esparru batean barneratuak izango dira, baina handik ihes egin eta mendiak zeharkatu muga igaro eta Tibet herriladean babes hartuko dute.

## Aktoreak 
* Brad Pitt: Heinrich Harrer
* David Thewlis: Peter Aufschnaiter
* B.D. Wong: Ngawang Jigme
* Mako: Kungo Tsarong
* Danny Denzongpa: Erregea
* Victor Wong: 'Amban' xinès
* Ingeborga Dapkunaite: Ingrid Harrer
* Jamyang Jamtsho Wangchuk: Dalai Lama, 14 urterekin
* Sonam Wangchuk: Dalai Lama, 8 urterekin
* Dorjee Tsering: Dalai Lama, 4 urterekin
* Lhakpa Tsamchoe: Pema Lhaki
* Jetsun Pema: Ama Handia
* Ama Ashe Dongtse: Tashi
* Ric Young: Chang Jing Wu jenerala
* Ngawang Chojor: Lord Chamberlain
* Duncan Fraser: britainiar ofiziala
* Benedick Blythe: nazi ofiziala

## Kanpo estekak 
* *Seven Years in Tibet* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Seven Years in Tibet* filmaren trailer edi iragarkia ikusgai. Youtube.com
Txano

thumb|300px
**Txanoa** edo **kalota** buruan sartzen den oihalezko jantzia da, gehienetan hegalik gabea —kapela ez bezala— eta forma biribilekoa. Batez ere kalean janzteko erabiltzen badira ere, etxe barruan ere erabiltzen dira, bereziki lo egiteko.

## Ikus, gainera 
* Kaputxa

## Kanpo estekak
Burdinazko kaiola

**Burdinazko kaiola** Max Weberrek asmatutako kapitalismoaren alegoria da, gizakiak kapitalismoan jasaten duen mendekotasuna adierazteko, arrazionalizazio inpertsonalaren kontrolpean, efizientziaren alde.
Jatorrizko espresioa  da, baina ulermena errazteko, Talcott Parsonsek "Burdinezko kaiola" bezala ekarri zuen ingelesera 1930ean *Etika protestantea eta kapitalismoaren izpiritua* liburuaren itzulpena egin zuenean.. Itzulpen hori zenbait soziologok zalantzan jarri dut eta haren ordez "altzairua bezain gogorra den maskorra" proposatu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valentziako dorrea

**Valentziako dorrea** () Madrilen dagoen etxe orratza da. 94 metro garai da eta 28 solairu ditu, Madrilgo 11. etxe orratz garaiena delarik.

## Kanpo estekak
2014ko Bilboko ''Global Forum Spain'' bileraren aurkako protestak

thumb|300px
**2014ko Bilboko "Global Forum Spain" bileraren aurkako protestak** 2014ko martxoaren 3an Bilboko Guggenheim Bilbao Museoan Espainiako Gobernuak antolatutako bileraren aurkako protestak izan ziren. Bilera horretan Espainiako zein nazioarteko agintari politiko eta ekonomikoek parte hartu zuten, tartean FMIko eta OECDko ordezkari nagusiek, ekonomia globalaren hazkunde ekonomikoari, lehiakortasunari eta horretarako beharrezkoak diren erreformei buruzko hitzaldiak eginez.

'El Correok' aditzera eman zuenez mila polizia baino gehiagok parte hartu zuten ekitaldiaren segurtasuna bermatzen eta Durangoko bidesarian Ertzaintzak kontrolak ezarri zituen.

EH Bilduk egun berean Jardunaldi Internazional bat egin zuen Europako beste alderdi ezkertiarrekin batera eta troikari aurre egiteko ideiez eztabaidatu zuten. Bizkaiko Eliza ere bileraren aurka azaldu zen eta langabetuen eta egoera txarrean zeuden pertsonak bileran ez egotea deitoratu zuten .

Besteak beste, ELA eta LAB sindikatuek eratzen zuten Euskal Herriko Gune Plataformak bileraren aurkako manifestazioak deitu zituen goizean nahiz arratsaldean, agintari horien politika ekonomikoaren aurka. Goizeko manifestazioak burua estalita zuten pertsona talde zenbaitek Bilboko kale nagusietako banketxe eta denden aurka jo zuen, hainbat txikizio eta graffiti eginez. Ertzaintzarekin istiluak ere izan ziren. Goizeko manifestazioa bertan behera utzi behar izan zen azkenik Ertzaintzaren aginduz eta ezarritako baldintzei uko eginez, arratsaldeko ez ospatzea erabaki zuten antolatzaileek. Hala ere, arratsaldez istiluak izan ziren Bilboko Alde Zaharrean. Aspaldian, Bilbon izandako istilu larrienak izan ziren.

Alde Zaharretik gertu, Solokoetxe eta Iturribide auzoetan ere istiluak egon ziren .

Istilu hauetan zazpi pertsona atxilotu zituen Ertzaintzak . Apirilaren 26an, Getxon eta Donostian bi atxiloketa egon ziren istiluen harira . Hurrengo egunetan aditzera eman zenez, Ertzaintzak 688 agente mobilizatu zituen eta honen kostua 72.000 eurokoa izan zen .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak