open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kontzientzia-eragozpen

**Kontzientzia-eragozpena** arrazoi ideologiko, filosofiko edo erlijiosoengatik gizabanako batek bere kontzientziaz lege bat —edo hortik eratorritako edonolako arau juridiko bat— ez betetzeko aldarrikapen edo konpromisoa da. Kontzientzia eragozpena ohikoa izan da antimilitarista eta bakezaleen artean, soldaduskari nahiz gastu militarretarako zergak ordaintzeari uko eginez, baina beste arloetan ere garatu da, hala nola abortua egiteari uko egiten dioten medikuen artean.

## Kanpo estekak
Bahraingo nazioarteko aireportua

**Bahraingo nazioarteko aireportua** (arabieraz: مطار البحرين الدولي) Antalya hiria zerbitzatzen duen aireportua da.

2011n 7.793.527 pertsonek erabili zuten.

## Argazkiak 

Fitxategi:Bahrain Airport awaiting boarding 2011.jpg|
Fitxategi:US Navy 020610-N-2227W-003 SECDEF visits Coalition Forces.jpg|
Fitxategi:Bahrain International Airport security line.JPG|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Aireportuaren webgunea.
Hego Orkadak

**Hego Orkadak** edo **Hego Orkada uharteak** Ozeano Australean dagoen uhartedia da. 1962tik Britainiar Lurralde Antartikoaren zatitzat aldarrikatua, Argentinak Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak eskualdearen barnean sailkatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FC Rapid Bucureşti

**FC Rapid Bucuresti** (errumanieraz *Fotbal Club Rapid București*), Errumaniako futbol talde bat da Bukarest hiriburukoa. Palmaresari dagokionez hiriko hirugarren taldea da, Steaua eta Dinamoren atzetik, hala ere 3 Liga eta 13 Kopa irabazi ditu.

## Historia 
Errumaniako trenbideetako langile batzuek *CFR Bucuresti* eta *Excelsior* talde amateurrak elkartu eta talde profesionala osatu zuten. 1931ean hasi zen Lehen Mailan jokatzen Bukaresteko Rapid taldea. Ligarik irabazi ez arren 1935ean Kopa irabazi zuen eta 1937 eta 1942 artean sei Kopa jarraian lortu zituen. 1940an nazio arte mailako txapelketa batetako finalera iristen lehen talde errumaniarra izan zen. Mitropa Kopako finalera iritsi zen baina Bigarren Mundu Gerraren erruz ez zen final hori jokatu.

60. hamarkada bikaina izan zuen taldeak, 1967ko Liga irabazteaz gain nazio arte mailako txapelketak lortu baitzituen, 1964 eta 1966ko Balkandarren Kopak hain zuzen ere. Honetan ere errumaniar taldeen artean aintzindaria izan zen.

XX mende bukaera eta XXI hasiera onak egin zituen. 1994ean George Coposek taldearen jabetza eskuratu eta 2 Liga eta 4 Kopa eskuratu baitzituen. Hurrengo denboraldietan lehen eta bigarren mailaren artean ibili zen eta 2016an diru arazo larriak izan zituenez 4. mailara jeitsiarazia izan zen. Ordutik goranzko joera mantendu zuen eta 2021ean bigarren mailan 2. egin ondoren maila gorenera igo zen.

## Palmaresa 
### Errumanian: 20 
* Errumaniako Liga (3): 1967, 1999, 2003.
* Errumaniako Kopa (13): 1935, 1937, 1938, 1939, 1940, 1941, 1942, 1972, 1975, 1998, 2002, 2006, 2007.
* Errumaniako Superkopa (4): 1999, 2002, 2003, 2007.

### Nazio artean: 2 
#### Balkandarren Kopa 
* Txapelduna (2): 1964, 1966
#### Mitropa Kopa 
* Finalera iritsi zen 1940an baina Bigarren Mundu Gerraren erruz ez zen finala jokatu.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hornos (uhartea)

**Hornos** (gaztelaniaz: *Isla Hornos*) Suaren Lurraldean dagoen uharteada. Txileko uharte honetan izen bereko lurmutur ospetsua dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hondurasko golkoa

**Hondurasko golkoa** (gaztelaniaz: *golfo de Honduras*) Karibe itsasoko golko handia da, hegoaldetik Guatemala eta Hondurasko kostaldeak eta mendebaldetik Belize eta Yucatán penintsulak mugatzen dutena. Iparraldetik hegoaldera 200&nbsp;km inguru ditu Belizeko Dangrigatik Hondurasko La Ceibaraino.

Itsasertza apala du, hareazkoa. Koral ugari daude. Islas de la Bahía uhartedia (Honduras) hantxe dago. Gehieneko sakonera 5.000 m ingurukoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hornos (argipena)

**Hornos** toponimo hauek izan daiteke:

* Hornos edo Hornos de Segura, Jaengo udalerria.
* Hornos (lurmuturra), Hego Amerikan.
* Hornos (uhartea), Hego Amerikan.
Richard Branson

Sir **Richard Nicholas Charles Branson**, ezagunagoa **Richard Branson** izenez (1950eko uztailaren 18a, Shamley Green, Surrey) ingeles enpresaburu, negoziogizon eta abenturazale bat da. Nagusiki berak sortutako Virgin markaren jabea izateagatik da ezagun. Virgin Group taldea 360 enpresek osatzen dute.

1972an 22 urteko adinarekin Virgin Records diskoetxea sortu zuen, baita gerora Virgin Atlantic Airways hegazkin konpainia ere.

## Kanpo estekak 
* Virgin taldearen webgunea 
* Richard Bransonen autobiografia Virgin Airlines konpainiaren webgunean irakurgai
Hego Patagoniako izotz-zelaia

**Hego Patagoniako izotz-zelaia** (gaztelaniaz: *Campo de hielo Patagónico Sur*) Argentina eta Txileren arteko mugan dagoen izotz eremu handia da, munduko hirugarren zabalena, Antartika eta Groenlandiaren ondoren.

Izotz-zelaian guztira 49 glaziar daude, tartean Upsala (902&nbsp;km²), Viedma (978&nbsp;km²) eta Perito Moreno (258&nbsp;km²) Argentinan eta Jorge Montt, Pio XI.a (1&nbsp;265&nbsp;km²), O'Higgins, Bernardo, Tyndall eta Grey Txilen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibai Gazia (Arizona)

**Ibai Gazia** (ingelesez: *Salt River*; gaztelaniaz: *Río Salado*; o'odhameraz: *Onk Akimel*, yavapaieraz: *ʼHakanyacha* edo *Hakathi*) Arizonako ibaia da. 322 kilometro luze da eta 35.483&nbsp;km2-ko ibai-arroa du. Gila ibaiaren ibaiadar nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanadako belardiak

**Kanadako belardiak** edo **Belardietako probintziak** (ingelesez: *Canadian Prairies*, *Prairie provinces* edo *the Prairies*; frantsesez: *Prairies canadiennes*) mendebaldeko Kanadako eskualdea da, barnean Alberta, Saskatchewan eta Manitoba dituena. Geografikoki ipar-ekialdeko Columbia Britainiarra barnean hartu arren, politikoki ez du eskualdea osatzen. 2011n 5.886.906 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas Probintziak

thumb|Eskualdeko mapa
**Itsas Probintziak** (ingelesez: *Maritime provinces*, *the Maritimes* edo *Canadian Maritimes*; frantsesez: *Provinces maritimes*) ekialdeko Kanadako eskualdea da, barnean Brunswick Berria, Eskozia Berria eta Eduardo Printzearen Uhartea dituena. Ternua eta Labrador gehituta, Kanada Atlantikoa osatzen du. 2016n 1.813.606 biztanle zituen.

## Hizkuntzak 
thumb|ezkerrera|Ama-hizkuntzaren mapa Maritimeetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanadako Mendi Harritsuak

**Kanadako Mendi Harritsuak** (; ) Ipar Amerikako mendikatea da. Mendi Harritsuen eskualde hau Kanadako Alberta eta Columbia Britainiarratik hedatzen da batez ere, baina baita Estatu Batuetako Idaho eta Montanatik ere. Iparraldeko muga Liard ibaiak sortzen duen ordokia du. Mendikatearen tontorrik altuena 3.954 metroko Robson mendia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlos Printzearen uhartea

**Karlos Printzearen uhartea** (ingelesez: *Prince Charles Island*) Kanadako Nunavuten dagoen uhartea da. Handia den arren, ez zuten 1932ra arte aurkitu. Baina informazioa ez zuten mapetan sartu eta 1948an berriro topatua izan zen. Urte hartan jaioberria zen Karlos Galeskoaren izena eman zioten. Ez du biztanlerik eta, ziur asko, bertoko inuitek aspalditik ezagutzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koko uhartea

**Koko uhartea** (gaztelaniaz: *Isla del Coco*) Costa Ricako Puntarenasen dagoen uhartea da. Bere ezaugarri naturalak zirela eta, 1997an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kostako mendikatea

**Kostako mendikatea** () mendebaldeko Ipar Amerikako mendikatea da, Ozeano Bareko Suzko Eraztunaren barnean dagoena. 1.600 kilometro luze da eta, batez beste, 300 kilometro zabal. Tontorrik altuena Waddington mendia da (4.019 metro).

## Mendirik altuenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Corbacho

**José Corbacho Nieto** (L'Hospitalet de Llobregat, 1965eko abenduaren 12a) Kataluniar aktore, zinema zuzendari, zinema gidoilari eta umorista bat da.

L'Hospitalet de Llobregat hiriko Santa Eulalia auzoan jaio zen, hain zuzen ere, bertan bere *Tapas* filma girotu zuelarik. Ama Salamanca hirikoa eta aita Badajozko probintziako La Zarza udalerriko etorkinak direlarik. Anna Barrachina aktorearen bikotekidea da.

1988an La Cubana antzerki konpainian aktore gisa hasi zen, ondoren El Terrat ekoiztetxearen eskutik telebista eta zineman ere jardun duelarik.

## Filmografia 
* *Universos (La Wikipeli de Mahou)* (2009)
* *Cobardes* (2008)
* *La máquina de bailar* (2006)
* *Tapas* (2005)

## Kanpo estekak 
* José Corbacho aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* José Corbacho aktorearen webgunea
Madeleine uharteak

**Madeleine uharteak** (frantsesez: *Îles de la Madeleine*) Kanadako Quebecen dagoen uhartedia da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Umetoki-tronpa

Ugaztun emeetan, **umetoki-tronpa**, **Falopioren tronpa** ere deitua Gabriel Fallopio italiar anatomia-ikertzailearen omenez, obulutegiak eta umetokia lotzen dituzten bi hodietako bakoitza da. Hodi hauetan zehar lerratzen da obulua, umetokira iristeko. Emakumeetan, 10-12 bat cm luze izaten da.

Muturrak inbutu itxura du eta hatz moduko luzakin batzuk izaten ditu (infundibulua esaten zaie luzakin horiei), obulua hartzeko zeregina dutenak. Fallopioren hodiak ez daude obulutegiari lotuta. Gihar organoak dira, eta paretetan epitelio ziliatua dute. Zilioen higialdiak, gihar-uzkurdurekin batera, umetokirantz bultzatzen du obulua. Obulutegi aldeko hodi muturretik hurbil ernaldu ohi da obulua.

Umetoki-tronpek zeregin garrantzitsua dute ugalketan, eta bertan edozein aldaketa gertatuz gero emakumea antzu gera daiteke. Hodi horiek lotzea jaiotza kontrolatzeko bide bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Falkland

**Mendebaldeko Falkland** edo **Malvina Handia** (gaztelaniaz: *Isla Gran Malvina*; ingelesez: *West Falkland*) Falklandetan dagoen uhartea da. 4.532&nbsp;km²-ko azalera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manitoba (aintzira)

**Manitoba** (ingelesez *Lake Manitoba*) Manitoban kokaturiko aintzira da. Kanadako aintzirarik handienetan hamahirugarrena da.

Aintzirak 4.624 km² area, 200 kilometroko luzera eta 45 kilometroko zabalera ditu. Lekurik sakonena 7 metrotara dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendikate Artikoa

**Mendikate Artikoa** () iparraldeko Kanadako mendikatea da, Kanadako Uhartedi Artikoaren ipar-ekialdean dagoena. Mendikatearen tontorrik altuena 2.616 metroko Barbeau mendia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mosquitos golkoa

**Mosquitos golkoa** () Karibeko golkoa da, iparraldeko Panamako kostaldeetatik hedatzen dena. Calovébora, Guázaro, Concepción, Veraguas, Belén, Petaquilla eta Coclé del Norte ibaiek bertan dute ahoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miskitoen kosta

**Miskitoen kosta** (ingelesez *Mosquito Coast* edo *Miskito Coast*) egungo Nikaragua eta Hondurasko Karibeko kostaldean sorturiko protektoratua izan zen. Miskito amerindiar herriaren izena zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miskito

**Miskitoak** (miskitoeraz: *Mískitu*) Erdialdeko Amerikako amerindiar herria eta herri horretako kidea da.

Nikaraguan eta Hondurasen bizi dira miskitoak, Karibe itsaso inguruan, Patuca ibaiaren eta Perlas aintziraren artean. Miskitoak txikiak dira eta oso azal iluna dute, nahastuta baitute Afrikako beltzen odola. Nekazariak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nevado del Huila

**Nevado del Huila** Andeetako sumendi lerroko sumendia da, Kolonbiako Huila, Tolima eta Cauca departamenduen artean. Azken erupzioa 2012an egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Obulutegi (botanika)

thumb|260px|Obulutegi motak: I: obulutegi superoa; II: obulutegi semi-inferoa; III: obulutegi inferoa 	.

**Obulutegia**, landare angiospermoetan, karpelo batek, bere ertzak elkarri soldatuta, edo zenbait karpelok, elkarren artean soldatuta, eratzen duten ontzitxoa da, pistiloaren oinean dagoena. Obuluak, obulutegi barneko lokuluetan kokatzen dira. Polinizazioa gertatu ondoren eraldatu egiten da: obuluak hazi bihurtzen dira eta obulutegia fruitu. Landare gimnospermoetan, aldiz, ez da obulutegirik, eta kanpoaldeko zulogune batzuetan daude gordeta obuluak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilboko portuko estatistikak

Honako grafikoak Bilboko portuan urtero 1970etik 2016ra deskargatu eta kargaturiko tona kopurua biltzen du:

## Estatistikak 

## Ikus, gainera 
* Bilboko portua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bilboko Portuko Agintaritzaren webgunea.
Jon Markaide

**Jon Markaide Osoro** (Elgeta, Gipuzkoa, 1950eko abuztuaren 21a) astrofisikaria da, Valentziako Unibertsitateko Astronomia eta Astrofisikako katedraduna, hainbat zientzia elkartetako kidea. Ikerketako Euskadi Saria eman zioten 2004. urtean.

## Bizitza 
Elgetan (Gipuzkoa) jaioa, Arrasaten hazi zen. Zaragozako Unibertsitatean Zientzia Fisikoetako lizentzia eskuratu zuen, ikasketak Zaragozako Unibertsitatean, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean eta Edinburgoko Unibertsitatean eginda. Doktoregoa, berriz, Ameriketako Estatu Batuetako Massachusetts Institute of Technology unibertsitatean eskuratu zuen, 1982an, Irwin I. Shapiro irakasleak zuzendutako doktorego-tesi batekin.

Doktoretza eginda, Alemaniara jo zuen, Bonn hirira lehenik, Erradioastronomiako Max Plack Institutura (1982tik 1985era); eta Munichera gero, Siemens enpresara (1985-1986). Ondoren, CSICeko zientzia ikertzailetzat jardun zuen Andaluziako Astrofisika Institutuan (1986-1991). 1991tik Astronomiako eta Astrofisikako katedraduna da Valentziako Unibertsitatean.

Hainbat zientzia elkartetako partaide da Markaide: American Physical Society (1980–1996), International Astronomical Union (1986tik gaur arte), European Astronomical Society (bazkide sortzailea, 1991n), Espainiako Astronomia Elkartea (sortzaileetariko bat, 1991n), Zientzia Zehatz, Fisiko eta Naturaletako Espainiako Errege Akademia (1992tik) eta Jakiunde Zientzia, Arte eta Letren Akademia (2007tik).

## Erreferentziak
Euskadi Saria (argipena)

**Euskadi Saria** Eusko Jaurlaritzak ematen dituen hainbat sariren izena da:
* Euskadi Gastronomia Saria
* Euskadi Ikerkuntza Saria
* Euskadi Literatura Saria
New Providence

**New Providence** Bahametan dagoen uhartea da. Herrialdeko uharte nagusia da, biztanleriaren %70a eta hiriburua dituena. Ekialdean Eleuthera uhartearen eta mendebaldean Andros uhartearen artean dago, Antillen barruan.

## Historia 
New Providence piraten babesleku bihurtu zen 1715etik 1725era, hauek etengabe erasotzen zioten euren herrialdera urre eta zilar kargamentu garrantzitsuekin itzultzen zen espainiar ontzidiari. Urte batzuk geroago, britainiar gobernuak kolonia formal eta kuartel militar gisa ezarri zuen, gune neuralgiko bezala Nassau hiri txikia aukeratuz, denborarekin herrialdeko hiriburu eta Karibe osoko hiri nagusietako bat bihurtu zena.

1782ko maiatzean, Bernardo de Gálvez gobernadore espainiarrak gidatutako flota batek hartu zuen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die unendliche Geschichte

***Die unendliche Geschichte*** (euskaraz *Amaigabeko istorioa* eta ingelesez *The NeverEnding Story*) 1984ko Wolfgang Petersen alemaniar zinema zuzendariaren filma bat da. Michael Ende idazlearen *Die unendliche Geschichte* eleberrian oinarritua dago, (1990. urtean euskaratuta: *Amaigabeko istorioa*).

Izen bereko soinu banda Limahl-ek abestu zuen.

## Argumentua 
Ikastetxeko bere ikasgelakideen jazarpenaz nazkaturik, Bastian (Barret Oliver) gaztetxoak *Istorio Amaitezina* izenburua duen liburu misteriotsu bat irakurriz orduak eta orduak iragaten ditu, bertan Fantasia Erresumaren suntsipen geldo eta etengabea kontatzen da. Ezereza misteriotsu batek herrialdea nahiz bertan bizi diren biztanleak suntsitzen ari da. Irakurketa aurrera doan heinean, Bastian Fantasia Erresumaren salbazio edo patua beregan dagoela jabetuko da: hots, Atreyu (Noah Hathaway) gaztetxoa gisa liburuaren kontakizunean bertan sartzean.

## Pertsonaiak 
* Barret Oliver: Bastian Balthazar Bux
* Noah Hathaway: Atreyu
* Tami Stronach: Enperatriz gaztetxoa
* Alan Oppenheimer: Rock Biter, Falkor, Gmork eta narratzailearen ahotsa
* Thomas Hill: Koreander jauna
* Deep Roy: Teeny Weeny
* Tilo Prückner: Nighthob
* Moses Gunn: Cairon
* Sydney Bromley: Engywook
* Patricia Hayes: Urgl
* Gerald McRaney: Bux jauna
* Darryl Cooksey, Drum Garrett eta Nicholas Gilbert: Bastiani jazarpena egiten dioten ikasgelakideak

## Kanpo estekak 
* *Die unendliche Geschichte* filmaren IMDBko iragarkia ikusgai. youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Agamidae

**Agamidae** narrasti familia bat da, Iguania barruan sailkatua.

## Azpifamiliak 
* Agaminae
* Amphibolurinae
* Draconinae
* Hydrosaurinae
* Leiolepidinae
* Uromasticinae

## Kanpo estekak
Oihanetako aintzira

**Oihanetako aintzira** (ingelesez *Lake of the Woods*; frantsesez: *Lac des Bois*) Ipar Amerikan kokaturiko aintzira da, Kanadako Ontario eta Manitoba eta Estatu Batuetko Minnesota artean dagoena.

Aintzirak 4.348,6 km² area, 109 kilometroko luzera eta 95 kilometroko zabalera ditu. Lekurik sakonena 64 metrotara dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panamako golkoa

**Panamako golkoa** () Ozeano Bareko golkoa da, hegoaldeko Panamako kostaldeetatik hedatzen dena.

Barnean hainbat badia ditu: iparraldean Panamako badia, mendebaldean Paritako golkoa eta ekialdean San Miguelgo badia. Zenbait uharte eta portu nagusi- tartean (Panama Hiria, La Palma eta Chitrè- ditu. Perlas uhartedia bere ekialdean daude.

Herrialdeko ibai nagusia den Tuira San Miguel golkoan du ahoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pantanala

**Pantanala** (portugesez: *Pantanal*,  ahoskatua) munduko hezegune tropikal handienetariko bat da. Gehiena Brasilgo Hegoaldeko Mato Grosson dago baina Mato Grosson (Brasil: %62a), Bolivian (%20a) eta Paraguain (%18a) ere eremuak daude.

"Pantanal" izena, euskaraz "lur zingiratsu" esan nahi duena, portugesezko *pântano* hitzetik dator, hezegune esan nahi duena. 2000an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dolores del Río

**María Dolores Asúnsolo y López Negrete de Martínez del Río** (Durango, Mexiko, 1904ko abuztuaren 3a - Newport Beach, 1983ko apirilaren 11) mexikar aktorea izan zen. Hollywooden 1920 eta 1930eko hamarkadetan eta Mexikoko Zinemaren Urrezko Aroan izarra, Rodolfo Valentinoren baliokidea izan zen.

## Lanak 
**Hollywooden:**
* *Joanna* (1925)
* *High Steppers* (¡1926)
* *Pals First* (1926)
* *The whole town is talking* (1926)
* *What Price Glory?* (1926)
* *Resurrection* (1927)
* *The loves of Carmen* (1927)
* *The Gateway of the moon* (1927)
* *No other woman* (1927)
* *Ramona* (1928)
* *The red dancer* (1928)
* *Revenge* (1928)
* *The trail of 98* (1928)
* *Evangeline* (1929)
* *The Bad one* (1930)
* *Girl of the rio* (1931)
* *Bird of Paradise* (1932)
* *Flying down to río* (1933)
* *Wonder Bar* (1934)
* *Madame Du Barry* (1934)
* *In caliente* (1935)
* *I live for love* (1935)
* *Widow from Montecarlo* (1935)
* *Accused* (1936)
* ''Devil's playground* (1937)
* *Lancer spy* (1937)
* *International Settlement* (1937)
* *Ali Baba goes to town* (1937)
* *The man from Dakota* (1939)
* *Journey into Fear* (1941)
* *The Fugitive* (1947)
* *Flaming Star* (1960)
* *Cheyenne Autumn* (1964)
* *The Children of Sánchez* (1978)

**Argentinan**
* *Historia de una mala mujer* (1947)

**Espainian**
* *Señora ama* (1954)
* *La dama del alba* (1964)

**Italian**
* *C'era una volta* (1967)

**Mexikon**
* *Flor Silvestre* (1943)
* *María Candelaria* (1943)
* *Las abandonadas* (1944)
* *Bugambilia* (1944)
* *La selva de fuego* (1945)
* *La otra* (1946)
* *La casa chica* (1948)
* *La malquerida* (1949)
* *Deseada* (1950)
* *Doña Perfecta* (1950)
* *Reportaje* (1953)
* *El niño y la niebla* (1953)
* *¿A dónde van nuestros hijos?* (1956)
* *La cucaracha* (1958)
* *El pecado de una madre* (1960)
* *Casa de mujeres'' (1966)
Markel Alberdi

**Markel Alberdi Sarobe** (Eibar,  -) gipuzkoar igerilaria da. Bardulia IKTn ibilitakoa egun Bidasoa XXI taldearen kidea da.

2013an Munduko Txapelketan 4x100 metro txandakakoan lehiatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meg Ryan

**Margaret Mary Emily Anne Hyra**, askoz ere ezagunagoa **Meg Ryan** izenez (Fairfield, Connecticut.1961eko azaroaren 19a) estatubatuar aktore eta zinema ekoizle bat da.

Bere antzezlan nabarmenen artean honako hauek daude: *Innerspace* (1987, John Landis), *Promised Land* (1987, Michael Hoffman), *The Presidio* (1989), *When Harry Met Sally...* (1989, Rob Reiner), *Joe Versus The Volcano* (1990, John Patrick Shanley), *The Doors* (1991, Oliver Stone), *Sleepless in Seattle* (1993, Nora Ephron), *When a Man Loves a Woman* (1994, Luis Mandoki), *I.Q.* (1994, Fred Schepisi), *City of Angels* (1998, Brad Silberling), ''You've Got Mail* (1998, Nora Ephron) edota *Proof of Life'' (2000, Taylor Hackford).

## Iruditegia 

Irudi:Meg Ryan.jpg|2006an.
Irudi:Meg Ryan 01.JPG|2007an.

## Kanpo estekak 
* Meg Ryan aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Tolosako Unibertsitatea

**Tolosako Unibertsitatea (edo UT)** () Midi-Pyrénéesko hiriburuaren goi hezkuntza eta ikerkuntzaren zentroen multzoa da, Frantzia osoko bosgarren garrantzitsuenetarikoa dena. 1229an Erramun VII.a Tolosakoak jada *Universitas Tolosatibus* izeneko erakundea sortu zuen Meaux tratatuaren ondoren. 1969an desagertu zen eta hiru zentro berri sortu ziren. 2007an berriro batu zituzten zentrook erakunde berri batean eta 2023an izena berreskuratu zuten, beti ere unibertsitate eta ikasketa zentroen multzo izaera horri eutsita.

## Historia 
1793ko iraultzan unibertsitatea bertan behera utzi zuten autoritate berriak eta berriz sortu zen 1986ean, goi mailako ikasketak berrantolatu zirenean. Azkenik, izen horrekin, 1969 desagertu zen eta hiru unibertsitate berri sortu ziren. 2007an berriro batu zuten Ikasketa eta ikerketa multzoa batuz Université fédérale Toulouse Midi-Pyrénées izenarekin. 2023ko urtarrilaren 1ean Tolosako Unibertsitate () berria sortu zen; nolabait, izen zaharra berreskuratu zuten nahiz eta juridikoki, beste unibertsitate ezberdin bat den. Gaur egun, hiru unibertsitate, hainbat institutu eta irakaskuntza zentrok osatzen dute talde unibertsitarioa. Unibertsitateak dira: Université Toulouse Capitole; Université Toulouse II - Jean Jaurès (edo UT2), eta aurretik Université de Toulouse-Le Mirail izena zuena, eta Université Toulouse-III-Paul-Sabatier.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Unibertsitatearen webgunea
Ibai Gazia

**Ibai Gazia** hainbat ibaien izena da:
* Ibai Gazia (Arizona) edo *Salt River*
* Ibai Gazia (Kentucky) edo *Salt River*
* Ibai Gazia (Buenos Aires) edo *Río Salado*
* Ibai Gazia (iparraldeko Argentina) edo *Río Salado*

## Ikus, gainera 
* Río Salado, gaztelaniazko itzulpena.
Blanca Apilánez

**Blanca Apilánez Fernández** (Gasteiz, ? - ) arabar aktorea da. Jaioterrian *Dénoc* antzerki taldean hasi ondoren, Madrila joan zen eta bertan hasi zen bere ibilbide profesionala.

## Filmografia 
* *La voz dormida* (2011)
* *La vida empieza hoy* (2008).
* *Die Fremde* (2008).
* *Animales de Compañía* (2008)
* *Cobardes* (2008)
* *El patio de mi cárcel* (2008)
* *La línea recta* (2006)
* *Mujeres en el parque* (2006)
* *Tapas* (2005)
* *Palabras encadenadas* (2003)
* *Entre las piernas* (1999)
* *La mirada del otro* (1998)
* *Libertarias* (1996)
* *Nadie hablará de nosotras…* (1995)
* *La pasión turca* (1994)
* *El amante bilingüe* (1993)
* *El Lute (2ª parte)* (1988)
* *Tiempo de Silencio* (1986)

## Erreferentziak
Eguzkiaren gerrikoa

eskuinera|thumb|300px|*Sun Belt* edota *Eguzkiaren Gerrikoa*, gorriz adierazia.

**Eguzkiaren Gerrikoa** (ingelesez *Sun Belt*) Ozeano Atlantikoaren hego-ekialdeko kostaldetik Ozeano Barearen hego-mendebaldeko kostaldera hedatzen den AEBtako eskualde bat da. Bertan 37 eta 38 latitudeen artean kokatzen diren estatuak barne daude. Sun Belt eskualdeak herrialde barneko emigrazioari esker biztanleriaren gorakada pairatu du, batik bat *jaiotze tasaren hazkundea* eta etorkinen eraginari esker.

Arizona, Kalifornia, Florida, Nevada, Mexiko Berria, Texas, Georgia eta Hego Karolina estatuak Eguzkiaren Gerrikoa edo Sun Belt delakoaren barnean daudela jo ohi da; Luisiana, Mississippi eta Alabama estatuak ere barnean sar daitezke. Zenbaitek Arkansas, Kolorado, Ipar Karolina eta Tennessee estatuak ere berau osatzen dutela diote, nahiz eta azken estatu hauen klima gainontzekoena baina "negutiarragoa" izan. Dena dela, estatu guzti hauek urteko bataz besteko egun eguzkitsu kopuru handia dute. Sun Belt eskualdeko hiri garrantzitsuenak honako hauek dira:

* Atlanta
* Austin
* Dallas
* Phoenix
* Houston
* Las Vegas
* Los Angeles
* Miami
* New Orleans
* Orlando
* San Antonio
* San Diego
* San Francisco
* Tampa
* Tucson
* Jacksonville

## Ikus gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako ekonomia
* Silicon Valley
* Rust Belt

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bareko kostako mendikateak

**Bareko kostako mendikateak** edo **Pazifikoko kostako mendikateak** (ingelesez Kanadan: *Pacific Coast Ranges* eta Estatu Batuetan: *Pacific Mountain System*) mendebaldeko Ipar Amerikako mendikate multzoa da, hegoaldeko Alaskatik erdialdeko Mexikoraino hedatzen dena. Barnean hainbat mendikate ditu: Kostako mendikatea, Mendi Harritsuak, Sierra Nevada, Mendebaldeko Sierra Madre eta abar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katedra (aulkia)

**Katedra** (latinez: *cathedra*, "aulki", antzinako grezierazko καθέδρα, *kathedra*, "eserleku"tik ekarria) erromatarren aulkia izan zen, antzinako greziarren klismos aulkiaren ereduaren arabera egina, baina hura baino sendoagoa eta astunagoa. Hasierako kristauen elizetan aldarearen atzean jartzen zen katedra, apezpikuaren trono gisa. Geroago apezpikuaren eliza nagusiari katedrala izena ematen zitzaion. *Ex cathedra* (“eserlekutik edo tronotik”) esapidea erabili izan du Eliza Katolikoak Aita Santuak fedeaz eta moralaz agerpen gorenak egiten dituenean.

Izena handik kargu zibiletara pasa eta, Espainiako unibertsitateetan eta bigarren hezkuntzako ikastetxe publikoetan, goi mailako irakasle kargua adierazteko erabiltzen baitute. Horrelako karguen titularrei katedradun esaten zaie.

## Iruditegia 

Fitxategi:Throne of Maximian (52992740592).jpg|Maximinianoren katedra, Ravenna.
Fitxategi:Горнее место.jpg|Katedra ortodoxo bat, Valaamgo katedrala, Errusia.
Fitxategi:Roma-san giovanni03.jpg|Erromako apezpikuaren katedra (hau da, Aita Santuarena), San Joan Laterangoan.
Fitxategi:Cathedra Los Angeles 20050221.jpg|Los Angelesko katedraleko katedra modernoa.
Fitxategi:Paolo Monti - Servizio fotografico (Bari, 1965) - BEIC 6366016.jpg|*Eliasen katedra* (11. mendekoa), San Nikolas Barikoaren basilikan.
Fitxategi:Arles-Église Saint Trophime-Dais et trône épiscopal-20200306.jpg|Saint Trophime elizakoa Arlesen besaulki bat da.
Fitxategi:Canterburycathedralthrone.jpg|Canterburyko katedralekoa.
Fitxategi:Rom, Vatikan, Petersdom, Cathedra Petri (Bernini) 4.jpg|San Petri lehen aita santuarena omen zen katedra, erlikia (eta Berniniren eskultura) bihurturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint Kitts

**Saint Kitts** Ameriketako Antilla Txikietako uharte bat da. Saint Kitts eta Nevisko uharte honetan 35.000 lagun bizi dira, gehienak afroamerikarrak.

## Parrokiak 
* Christ Church Nichola Town
* Saint Anne Sandy Point
* Saint George Basseterre
* Saint John Capisterre
* Saint Mary Cayon
* Saint Paul Capisterre
* Saint Peter Basseterre
* Saint Thomas Middle Island

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint Pierre

**Saint Pierre** Saint-Pierre eta Mikelune osatzen duten hiru uharte nagusienetakoa da. Izen bereko udalerria osatzen du.

Ekialdean Île aux Marins eta Île-aux-Vainqueurs eta iparraldean Grand Colombier uharteak ditu, udalerriaren barnean dagoenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint Vincent (uhartea)

**Saint Vincent** Haizealdeko uharteetan dagoen uhartea da. Saint Vincent eta Grenadinetako uharte honetan 100.000 lagun bizi dira, gehienak afroamerikarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Elias mendikatea

**San Elias mendikatea** () mendebaldeko Ipar Amerikako mendikatea da, Bareko kostako mendikateak multzoan dagoena. Mendikatearen tontorrik altuena 5.959 metroko Logan mendia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Laurendi (uhartea)

**San Laurendi** (ingelesez: *St. Lawrence*; erdialdeko Siberiako yupikeraz: *Sivuqaq*) Alaskan dagoen uhartea da. Herrialdeko seigarren uharterik handiena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filipe Belgikakoa

**Filipe Belgikakoa** (, , ; Belvédère gaztelua, Brusela, 1960ko apirilaren 15a) belgikarren erregea da 2013ko uztailaren 21etik. Izan ere, haren aita Albertok abdikatu behar izan zuen, osasun arazoak baitzituen.

## Ezkontzak eta seme-alabak 
Mathilde d'Udekem d'Acozekin ezkondu zen 1999ko abenduaren 4an, eta lau seme-alaba dauzkate:
* Elisabeth printzesa, 2001ean jaioa, Belgikako tronuaren oinordekoa;
* Gabriel printzea, 2003an jaioa;
* Emmanuel printzea, 2005ean jaioa;
* Eléonore printzesa, 2008an jaioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*     Belgikako monarkiaren webgune ofiziala, monarchie.be
San Martin (uhartea)

**San Martin** (frantsesez: *Saint-Martin*; nederlanderaz: *Sint Maarten*) Antilla Txikietan dagoen uhartea da. Frantzia eta Herbehereen artean banaturik, batak 53 km² eta besteak 34 km² ditu hurrenez hurren.

Udalerri edo kolektibitate frantziarra, uharte iparraldekoa, Saint Martin da.

Kolektibitate herbeheretarra, hegoaldekoa, Sint Maarten da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scotia itsasoa

**Scotia itsasoa** () Ozeano Australa eta hegoaldeko Ozeano Atlantikoaren artean dagoen itsasoa da. Guztira 900,000&nbsp;km²-ko azalera du.

Suaren Lurraldea, Hegoaldeko Georgiak, Hegoaldeko Sandwich, Hego Orkadak eta Antartikako penintsularen artean kokaturik, mendebaldean Drake pasaia du. 
Scotia plaka tektonikoaren gainean dago.

Itsasoak Eskoziako Espedizio Antartiko Nazionalaren *Scotia* esplorazio-itsasontziaren izena dauka, hiru mastadun brikbarka.

Izozmendi asko eremu honetan urtzen dira.

## Ikus, gainera 
* Ekialdeko Scotiako arroa
* Mendebaldeko Scotiako arroa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soledad (uhartea)

**Soledad** edo **Ekialdeko Malvina** (gaztelaniaz: *Isla Soledad*; ingelesez: *East Falkland*) Falklandetan dagoen uhartea da. 6.605&nbsp;km²-ko azalera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serra do Mar

**Serra do Mar** (portugesez  ahoskatua) 1.500 kilometroko luzera duen Brasilgo mendikatea, herrialdearen hego-ekialdean dagoena. Tontorrik altuena 2310 metroko Maior de Friburgo haitza da. Bere geologiagatik, eta fauna eta flora anitzagatik, 1985ko ekainaren 6an, lurraldearen zati bat Sao Paolo Estatuko patrimonio historikloa izendatu zen. Gainera, Brasilgo PatrimonioNazionala ere bada. 1999an, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Geologia 
Granito eta Gneis harrokez osatzen da. Rio de Janeiro-ko estatuan, mendikate honen zatiari Serra dos Orgaos izena ematen zaio. Bertan, mendikate osoaren mendi altuenak daude; Pico da Caledonia (2257m), Pedra do Sino de Teresopolis (2255m), 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tehuantepec golkoa

thumb|Tehuantepec golkoa

**Tehuantepec golkoa** (gaztelaniaz: *Golfo de Tehuantepec*) Ozeano Bareko golkoa da, hego-ekialdeko Mexikoko kostaldeetatik hedatzen dena.

Tehuantepec istmoaren kostaldean dagoen golko honetan ekialdeko Ozeano Bareko urakan gehienak sortzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
White ibaia

**White ibaia** (euskaraz: Ibai zuria) hainbat ibaien izena da:

* White ibaia (Arkansas)
* White ibaia (Colorado eta Utah)
* White ibaia (Indiana)
* White ibaia (Hego Dakota)

## Erreferentziak
White ibaia (Arkansas)

**White ibaia** (ingelesez: *White River*) Arkansasko ibaia da. 1.162 kilometro luze da eta 71.911&nbsp;km2-ko ibai-arroa du. Mississippi ibaiaren ibaiadarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trindade eta Martim Vaz

**Trindade eta Martim Vaz** (portugesez *Arquipélago de Trindade e Martim Vaz*) Ozeano Atlantikoan dagoen Brasilgo uhartedia da, Espírito Santo estatuko kostaldetik 1.100 kilometro ekialdera. Artxipelagoak 10,4 km2-ko azalera du, eta itsas armadaren laguntza duen ikerketa estazio bat, gehienez 8 pertsonakoa. Artxipelagoa bost uhartek eta hainbat harkaitzek osatzen dute; Trindade uharterik handiena da, 10,1 kilometro karratuko azalerarekin; 49 kilometro ekialdera Martim Vaz uhartetxo ñimiñoak daude, 0,3 kilometro karratuko azalerarekin.

Uharteak sumendiek sortuak dira eta lur malkartsuak dituzte. Neurri handi batean antzuak dira, Trindade hegoaldean izan ezik. 1502an aurkitu zituen Estêvão da Gama esploratzaile portugaldarrak aurkitu zituen eta Portugalen jabetza izan ziren 1822an Brasilen independentzia lortu zuten arte. Britainiarren okupazio garaian, Trindade South Trinidad bezala ezagutzen zen.

Uharteak Ascension uhartetik 2.100 kilometro hego-mendebaldera eta Santa Elenatik 2.550 kilometro mendebaldera daude, eta Afrikako mendebaldeko kostarako distantzia 4.270 kilometrokoa da.

Ardien eta beste espezie inbaditzaileen sarreraren ondorioz, uharteko biodibertsitatea asko hondatu da XX. mendearen bigarren erdialdetik, eta bertako espezie asko arriskuan jarri dira.

## Uharteak 
* Ilha da Trindade ()
* Ilhas de Martim Vaz ()
** Ilha do Norte ()
** Ilha da Racha edo Ilha Martim Vaz ()
** Rochedo da Agulha
** Ilha do Sul ()

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian Dennehy

**Brian Mannion Dennehy** (1938ko uztailaren 9a, Bridgeport, Connecticut &ndash; New Haven, 2020ko apirilaren 15a) estatubatuar aktore bat izan zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Brian Dennehy aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Tapas (filma)

***Tapas*** () 2005eko José Corbacho eta Juan Cruz kataluniar zinema zuzendari eta gidoigileen komedia dramatikoa da.

## Argumentua 
Filma Kataluniako L'Hospitalet de Llobregat hiriko Santa Eulalia auzoan dagoen taberna arrunt batean girotua dago. Bertako jabea bere emaztetik banandu berria da, emaztea tabernako sukaldaria zelarik. Ondorioz, emazteak tabernako lanpostua uztean, jabeak sukaldari berri gisa txinatar bat kontratatuko du, berehala tapak prestatzeko trebezia berezia erakutsiko duelarik. Filmak tabernako ohiko bezeroen arteko elkar harremana azalaraziko du, nahiz eta hauen adina, nazionalitatea edota erlijioak oso ezberdinak izan, azken finean denak auzo berdinean bizi baitira.

## Pertsonaiak 
* Ángel de Andrés López (Lolo)
* Anna Barrachina (Águeda)
* Alberto de Mendoza (Mariano jauna)
* María Galiana (Conchi anderea)
* Elvira Mínguez (Raquel)
* Amparo Moreno (Rosalía)
* Rubén Ochandiano (César)
* Rosario Pardo (Carmela)
* Darío Paso (Opo)
* Ferran Adrià (Berea burua antzeztuz)
* Alberto Jo Lee (Mao)
* Blanca Apilánez (Carmen)
* Pilar Arcas
* Cecilia Rossetto (Supermerkatuko bezeroa)
* Eduardo Blanco (Edgardo)

## Ikus gainera 
* Tapa

## Kanpo estekak 
* *Tapas* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Jeff Goldblum

'*Jeffrey Lynn *Jeff* Goldblum*' (1952ko urriaren 22a, Pittsburgh, Pennsylvania) estatubatuar aktore bat da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Jeff Goldblum aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Elapidae

**Elapidae** (grezieratik, ἔλλοψ éllops, "itsas arraina") mundu osoko eskualde tropikal eta subtropikaletan bizi diren suge pozoitsuen familia bat da.

## Generoak 
Elapidae Boie, 1827 *stricto sensu*

Hydrophiinae Fitzinger, 1843

Laticaudinae Cope, 1879
* *Laticauda* Laurenti, 1768

## Kanpo estekak
Gordon Ramsay

**Gordon James Ramsey** (1966ko azaroaren 8a, Johnstone, Renfrewshire) eskoziar sukaldari eta telebista aurkezle bat da. Bere sukaldari ibilbide osoan 17 Michelin izar jaso ditu.

Bere sukaldari jardueraz gain, Ramsay sukaldaritzari buruzko telebista saioak aurkezteagatik ere ezaguna da, bai Erresuma Batua nahiz AEBetan. Berak aurkeztutako saio ezagunen artean honako hauek daude: ''Hell's Kitchen*, *The F Word*, *Kitchen Nightmares*, *Hotel Hell* eta *MasterChef'' saioaren estatubatuar bertsioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gordon Ramsey sukaldariaren webgunea
Âu Lạc

**Âu Lạc** (/) Vietnamgo antzinako estatua izan zen, K.a. 257tik K.a. 207ra iraun zuena, Văn Lang ondoren eta Nam Vieten aurretik. Haren hiriburua Cổ Loa gotorlekua izan zen, gaur egungo Hanoitik 35 kilometro iparraldera.

Herrialdearen sortzailea Thục Phán izan zen, An Dương Vương titulua hartu zuena. Berak sortu zuen Thục dinastia, Âu Việt mendialdea (gaur egungo Vietnameko iparraldea eta Txinako hegoaldeko lurrez osatua) eta Ibai Gorriaren deltako Lạc Việt batuz. K.a. 180an, Nam Vietek, gaur egungo Guangzhoutik gertu zegoen Panyu hiriburua zuen estatuak, Âu Lạc konkistatu zuen. Nam Vieten agintea K.a. 111 arte hedatu zen.

## Kanpo estekak
Vietnamen lehen menderaldi txinatarra

**Vietnamen lehen menderaldi txinatarra** Vietnameko historiaren atal goiztiarra izan zen. Garai honetan Vietnamen iparraldea Txinaren eraginpeak egon zen. Vietnamen dominazio txinatarraren lau aroetako lehenengoa izan zen, lehen hiruak denboran oso jarraian izan baziren ere. Vietnamdarrek garai hauei Bắc thuộc deitzen diote, edo "iparraldeko dominazioa".

K.a. 111. urtean Han dinastiak Han-Nanyue gerran Nanyue erresuma konkistatu zuen, Han dinastiaren hegoalderako espantsioaren garaian, eta gaur egun Vietnamen iparraldea dena bereganatu zuen. Vietnamdarren artean izan zen erresistentzia, eta horien artean Trung ahizpak dira anbarmen, denbora txiki batez txinatarrak kanporatu eta euren gobernua egiteko aukera izan zutenak, 39. urtetik 43ra.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Vietnamgo historia

## Kanpo estekak
Giuseppe Tornatore

**Giuseppe Tornatore** (1956ko maiatzaren 27a, Bagheria, Sizilia) italiar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilari bat da.

1988an *Cinema Paradiso* filma zuzendu eta honekin 1989ko Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Filmografia 
### Zuzendari gisa 
* 1986 - *Il camorrista*
* 1988 - *Cinema Paradiso*
* 1990 - *Stanno tutti bene*
* 1991 - *La domenica specialmente*
* 1993 - *The King of Ads*
* 1994 - *Una pura formalità*
* 1995 - *Lo schermo a tre punte*
* 1995 - ''L'uomo delle stelle*
* 1996 - *Ritratti d'autore*
* 1998 - *La leggenda del pianista sull'oceano*
* 2000 - *Malèna*
* 2006 - *La sconosciuta*
* 2009 - *Baarìa*
* 2010 - *L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo*
* 2013 - *La migliore offerta*

### Aktore gisa 
* 2011 - *Leopoldo Trieste, un intruso nella fabbrica dei sogni*

### Gidoigile gisa 
* 1984 - *Cento giorni a Palermo*, Giuseppe Ferrara.
* 1986 - *Il camorrista*
* 1988 - *Cinema Paradiso*
* 1990 - *Stanno tutti bene*
* 1994 - *Una pura formalità*
* 1995 - *Il grande Fausto, Alberto Sironi.
* 1995 - *Lo schermo a tre punte*
* 1995 - ''L'uomo delle stelle*
* 1998 - *La leggenda del pianista sull'oceano*
* 2000 - *Malèna*
* 2006 - *La sconosciuta*
* 2009 - *Baarìa*
* 2009 - *Everybody's Fine*, Kirk Jones.
* 2010 - *L'ultimo gattopardo: Ritratto di Goffredo Lombardo*
* 2013 - *La migliore offerta*

### Ekoizle gisa 
* 1997 - *Il figlio di Bakunin*, Gianfranco Cabiddu.
* 2000 - *Il manoscritto del principe*, Roberto Andò.

### Soinu bandaren konposatzailea 
* 1994 - *Una pura formalità*

### Argitaratzaile gisa 
* 1994 - *Una pura formalità''

## Kanpo loturak 
* Giuseppe Tornatore zinema zuzendariaren IMDBko fitxa irakurgai
Trung ahizpak

**Trung ahizpak** (*circa* 12 - 43) Vietnamen lehen dominazio txinatarraren aurka altxatu ziren liderrak izan ziren, Vietnameko heroina nazionaltzat hartzen direnak. Euren izenak Trưng Trắc () eta Trưng Nhị () ziren.

Giaio Chin jaio ziren, Vietnameko iparraldean. Jaiotza urteak ez dira ezagunak, baina Trưng Trắc helduena zen. Heriotza data ere ez da ezaguna, baina 43. urtean hil zirela uste da.

## Vietnamen kontakizun tradizionala 
Vietnamgo herri txiki batean jaio ziren Trung ahizpak, militar tradizioa zuen familia batean. Euren aita Me Linheko (麊泠) prefektua zen, eta beraz ondo ezagutzen zituzten arte-martzialak. Txinatar jauntxoek vietnamdarrak tratatzeko zuten modua ondo ezagutzen zuten. Beste probintzia bateko prefektua zenaren Thi Sách semearekin ezkondu zen Trưng Trắc, eta honek lehen altxamendu batean hartu zuen parte. Txinatarrek hil zuten eta hortik emazteak lidergoa hartu zuen eta matxinada ernatu zen.

39an Trưng Trắc eta Trưng Nhịk euren herrian zegoen txinatarren unitate txikia kanporatu zuten, eta emakumez osatutako armada bildu zuten. Hainbat hilabete pasata Txinaren esku zeuden 65 bat ziudadela hartu zituzten eta Nam Việt askatu. Erresumaren erregina bilakatu ziren eta bi urtez lortu zuten txinatarren oldarraldiei aurre egitea.

Euren altxamendua, hala ere, laburra izan zen, Ma Yuan jeneralak armada bildu baitzuen euren aurka joateko. Trung ahizpek euren buruaz beste egin zuten Hát ibaiaan itotzen, 43. urtean.

Legendak dio eurekin zegoen Phung Thi Chinh gudaria haurdun zegoela umea eduki, esku batean umea hartu eta bestea ezpata eta borrokan jarraitu zuela ahalik eta bere buruaz beste egin zuen arte, umearekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Vietnamgo historia

## Kanpo estekak
Loredo

**Loredo** Kantabriako herri txiki bat da, Ribamontán al Mar udalerrian dagoena. 700 biztanle inguru ditu. Loredo Santanderren aurrean dago. Loredo ondoan Los Tranquilos hondartza dago eta han Elisaren jaia ospatzen da. Urtero Loredon festa bat egiten da. Festa hori (*derby*a) zaldietako lasterketa bat da eta hondartzan egiten da. Jendeak bere apustuak egiten ditu. Udan, 10 egunetan modeloen pasarela bat egiten da eta atrakzio parkea ipintzen da.

Jai nagusia (Virgen de Latas), Somo herriarekin batera ospatzen da irailaren 8an.

Somo eta Loredo arteko mugan kiroldegia dago eta han, bideo jolasak eta puzgarriak jartzen dira umeek jolasteko.

## Kanpo estekak
Vietnamen bigarren menderaldi txinatarra

**Vietnamen bigarren menderaldi txinatarra** Vietnameko historiaren atala izan zen. Garai honetan Vietnamen iparraldea Txinaren eraginpeak egon zen. Vietnamen menderaldi txinatarraren lau aroetako bigarrena izan zen, lehen hiruak denboran oso jarraian izan baziren ere. Vietnamdarrek garai hauei Bắc thuộc deitzen diote, edo "iparraldeko dominazioa".

Trung ahizpen agintaldi motzaren ostean sortu zen berriro ere txinatar kontrolpeko lurraldea. Bukaera Lý dinastia goiztiarrak eman zion, bost mende beranduago. Trung ahizpen mugimendu independentistaren ostean Han dinastiak bere boterea handitu zuen Vietnamen. Ekialdeko Han dinastia 220an hiru erreinuetan hautsi zenean, Vietnam oraindik Wu estatu txinatarren esku egon zen.

Triệu Thị Trinh izeneko emakume errebelde batek 248an ia lortu zuen botere txinatarra bertan behera uztea, baina azkar amaitu zuten berarekin. 544an Lý Nam Đế boterera iritsi eta garai honi amaiera eman zitzaion.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Vietnamen lehen dominazio txinatarra
* Vietnamgo historia

## Kanpo estekak
Nasa (argipena)

**Nasa** hitzak adiera zenbait ditu:
* **nasa**, kaia edo moila, ontziak amarratzeko egitura;
* nasa, trenbideetara sarbidea errazteko plataforma;
* nasa, arrantza egiteko sare mota;
* NASA, National Aeronautics and Space Administration (*Aeronautika eta Espazioaren Agentzia Nazionala*) Estatu Batuetako espazioaren gobernu-agentzia.
* Nasa, Kolonbia estatuko Cauca departamenduan bizi den herri indigena.
* Nasa yuwe, Nasa herriaren hizkuntza.
* nasa, *Loasaceae* familiako landare-espeziea.
Nasai-lore

**Nasai-lore** (*filipendula ulmaria*) arrosaren familiako belar landarea da, belardietan eta erreka ondoetan hazten dena, 1,50 m inguru luzea. Zurtoin zuzena eta albo-adar gutxikoa du. Simetriarik gabeko hosto horztunak ditu, kolorez berde ilunak. Loreak zurtoinaren puntan kokatuak, korinbo modura antolatuak eta zuriak izaten ditu. Lorearekin gripea sendatzeko eta sukarra jaisteko edabe bat egiten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geranio

**Geranio** edo **zaingorria** (*Geranium*) basa landare kotiledoi bikoa da, lore arrosak, gorriak edo zuriak dituena.

Izena antzinako grezierazko , *géranos*, edo , *geranós*, hitzetatik dator, buru-hezur esan nahi duena. Generoak guztira 422 espezie ditu: hona hemen nagusiak:
* *Geranium cinereum* Cav. (Arroka-geranioa)
* *Geranium columbinum* L.
* *Geranium dissectum* L.
* *Geranium dolomiticum L.
* *Geranium endressii* Gay.
* *Geranium lucidum* L.
* *Geranium molle* L.
* *Geranium nodosum* L.
* *Geranium phaeum* L.
* *Geranium pratense* L.
* *Geranium pusillum* L.
* *Geranium pyrenaicum* Burm.
* *Geranium robertianum* L.
* *Geranium rotundifolium* L.
* *Geranium sanguineum* L.
* *Geranium sylvaticum* L.

*Pelargonium* generoaren zenbait espeziek izen arrunt hori dute, lehen *geranium'' generoan sailkatzen zituztelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Kenneth Griffith

**Kenneth Reginald Griffith** (1921ko urriaren 12a, Tenby, Pembrokeshire &ndash; 2006ko ekainaren 25a, Londres) galestar antzerki, telebista eta zinemako aktore bat da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Kenneth Griffith aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Zamau

[thumb|300px|**Zamau** zuri batez apaindutako [oturuntza-mahaia.]]

**Zamau, dafaila**, **mahai-zapi** edo **mahai-oihala** mahai gainean apaingarri eta babes jartzen den oihala da. Maiz, otorduetan jartzen da mahaia ez zikintzeko; oturuntzetan zamau dotoreak jarri ohi dira, mahaia modu berezian apaintzearren.

## Kanpo estekak
Internauta

**Internauta** edo **zibernauta** Internet maiz erabiltzen duen pertsona da. Telebistako ikusleak eta irratiko entzuleak ez bezala, internautek rol aktiboagoa dute, bereziki gizarte-sare zerbitzuen eta haien inguruan Interneteko kultura izenekoa garatu da.

## Kanpo estekak
Lý dinastia goiztiarra

**Lý dinastia goiztiarra** (vietnameraz *nhà Tiền Lý*) 544tik 602ra Vietnamen agintean gon zen dinastia izan zen. Bere sortzailea, **Lý Nam Đế** edo Lý Bí askorentzat Vietnamen lehen enperadorea izan zen, bere izenan jartzen duten *Nam Đế*k adierazten duen bezala (*Hegoaldeko Enperadorea*). Garai hartako hiruburua Long Biên zen eta herrialdeak **Vạn Xuân** izena hartzen zuen.

Dinastia hau ez da Lý dinastia berantiarrarekin nahastu behar, 1009tik 1225era agintean egon zena, Lý Thái Tổk sortua.

Txinak berriro ere dominatu zuen 602tik aurrera, Sui–Lý gerraren ondoren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Vietnamgo historia

## Kanpo estekak
Bouquiniste

[thumb|300px|**Bouquiniste** direlakoen [txosna zenbait, Parisen.]]

Frantsesez, **bouquiniste**, euskaraz **bukinista** ere deitua, bereziki Parisko Sena ibai ondoko pasealekuetan jarritako txosnetan liburu, grabatu eta aldizkari zaharrak saltzen dituzten pertsona da. Parisko pertsonaia tipikoak dira eta berorien jarduera XVI. mendetik dago jasota. Hedaduraz, hitza liburu zaharren saltzailea izendatzeko erabiltzen da Frantzian.

## Kanpo estekak
Kenyanthropus platyops

***Kenyanthropus platyops*** Hominidae familiako espezie fosil bat da. Duela 3,5 eta 3,2 milioi urte artean bizi izan zen. Espeziearen aztarna ezagunenak Turkanako (Kenia) aztarnategietan aurkitu zuten bikotearenak dira.

## Kanpo estekak
Orrorin

***Orrorin*** Homininae subfamiliko desagertutako primate genero bat da. Miozenoko Lukeino Formazioan eta Pliozenoko Magabet Formazioan, biak Kenyan. Espezie-tipoa ***Orrorin tugenensis*** da, 2001ean izendatua, eta 2022an beste espezie bat izendatu zen, *Orrorin praegens*.

## Anatomia 
*Orrorin*en morfologia gaur egungo txinpantzeenaren oso antzekoa zen, baina desberdintasun nabarmen batekin: humeroaren eta femurraren luzera eta forma, eta pelbisarekiko artikulazioaren kokapena, hominido horiek bipedismorak gai zirela agerian uzten baitute.

Beste ezaugarri morfologiko interesgarri bat hortzeria da: letagin txiki eta hagin handi samarrekin, primate horiek batez ere belarjale eta frugiboroen dieta zutela ondorioztatzen da, nahiz eta oso litekeena den omniboroak izatea eta beren proteinak intsektuak ere janez lortzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak