Ermuko Oilarraren Eguna

Aratusteetan, Egun Zuri egunez ospatzen da eta Ermuan aspalditik datorren usadioa da, kutxa baten gordeta dagoen oilar batengana begiak estalita ailegatzeko jokoa ardatz duena.

## Jokoa 
Plaza nagusiko frontoian oilar bat dago kutxa baten sartuta, eta begiak ondo estalita eta eskuan makila bat daraman jokalari bat plazaren beste muturretik kutxara gerturatzeko ahalegindu behar da. Bizpahiru buelta ematen zaizkio norabidea nahasteko eta txistu-danbolin soinuez lagunduta egiten du bere ibilbidea. Ertzetan duen ikuslegoak “ezkerrera!” “eskumara!” edo “zuzen!” oihukatzen dio, orientatzen laguntzeko eta makilarekin oilarraren kutxa erdi-erdian jo ezkero, berea da saria.

## Historia 
Denboran atze atzera doazen tradizio guztiek bezala ez du data zehatzik. Noiztik datorren galdetuta herritarren artean erantzun zabalduena “Bizi guztian!” izan da beti. Belaunaldi nagusienek ume-umetatik ezagutzen dute eta baita haien aurretikoek ere. Jasotako ahozko testigantzarik zaharrenek XX. mende hasierara eramaten gaituzte, neska-mutikotan jokatzen zutenen ume gomutaz. 

Beraz, ehundik urtetik gorako ohitura dela esan daiteke eta ibilbide luze horretan berdin-berdin jokatzeko abilezia mantendu du, agian  jokoak bere horretan duen sinpletasunak lagunduta, zeren makila, begietarako estalkia eta oilarra besterik ez da behar. Eta jokalariaren aldetik, begiak estalita itsuka doanean, oihuen laguntzarekin plazan zehar ondo orientatzen jakitea. 

Eguen Zuriko arratsaldean jai izaten dute eskolaumeek eta Lehen Hezkuntzako irakasleak arduratzen dira egunaren antolaketaz eta animazioaz, urtean-urtean ikastetxeak txandakatuz.

## Oilarra 
Urte bakoitzerako hiru oilar jiratu behar ziren, bizirik, eskasia sasoietan esku zabalik hartzen zirenak irabazlearen etxean, lapikoa ondo betez haien okela mardularekin. Egun horretarako propio mimo handiz hazitakoak izaten ziren eta Mallabiko edo Zaldibarko Eitzaga auzoko baserri desberdinetatik ekartzen ziren. Gertuko baserrietan gutxitzen joan ziren neurrian, urrutirago jo behar izan zuten antolatzaileek.

Oilarra harrapatzea gauza handia zen eta da: alde batetik, lagunen aurrean trebetasun hori erakusteak ematen zuen prestigioa eta bestetik, etxera eramanda haren okelarekin jatorduren bat atontzen zelako.

2005. urtetik aurrera, animalien babeserako legeari men eginez, benetako oilarra Angel Gil eskultoreak eginiko zeramikako batengatik ordezkatu zen eta harrez geroztik hura egoten da frontoi bazterrean, kukurruku bako koloretsu bat. Geroztik oilarra beharrean erosketa-bonoa eta garaikurra daramatza irabazleak.

## Bezperakoak 
Neska-mutikoen artean luzaroan ohikoa izan zen bezpera iluntzean entrenamenduak egitea, orientatzen ikasteko. Neurtu egiten zuten plaza: honenbeste pausora ezkerreko muga, horrenbestera eskumakoa, frontisera ailegatzeko beste honenbeste… Egia esateko, biharamunean begiak lotuta, nahasteko bizpahiru buelta eman eragin ostean, erdi zorabiatuta eta jendearen burrunbarekin zaila egiten da jakitzea non zauden eta norantz hartu behar duzun. Gainera txistua eta danbolina horretarako dira, “eskumara” edo “ezkerrera” ez dezazun garbi entzun, zuzenekoa baino okerreko bidea hartzeko arriskuarekin.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak