Ugarit

**Ugarit** (, *ʼUgart*;  *Ūġārīt* edo  *Ūǧārīt*; ) Siriako kostaldeko antzinako hiri-estatua izan zen, egungo Latakia (antzinako Laodice) hiriaren iparraldean eta Zipre irla parean zegoena (113 bat Km. daude Latakia eta Zipreko ekialde artean). 

Funtsezko eginkizuna izan zuen inguruko merkataritza-gune eta kulturen harremanetarako gune gisa, nahiz eta politikoki, ez zuen inoiz funtzio garrantzitsurik izan. Bertan, Mesopotamiako kulturak  (hala nola Sumer eta Accad) beste kultura batzuekin bildu ziren, hala  nola, eta Egipto, Zipre, Kreta, Mizenas eta abarrekin. Ekialde Hurbileko zibilizazio handien historian funtsezko hiria izan zen, bereziki Egiptok Sortaldean basailu-estatuak izan zituen garai distiratsuan, Tell el-Amarnak funtzionario egiptoarren, ugaritarren eta beste nazionalitate batzuen artean izan zuen korrespondentzia diplomatikoan zehatz erregistratua geratu zen aldia. Ugaritiko hiri-estatuak, gainera, ekarpen garrantzitsuak egin zituen idazketan eta erlijioan, bai semitikoan, bai judaismoaren hasierako faseetan, hermetismoan, beste korronte erlijioso eta filosofiko batzuen artean. Korronte horiek oinarri hartu zituzten gaur egun, oraindik bizirik dirauten erlijioek, bai kristautasunean, bai islamismoan bertan. 

### Errege Jauregia. Ugariterazko testuak. Beste indusketa batzuk
thumb|Ugarit eta Siriako beste hiri-estatuek kokapena K.a. II. milurtekoan (Brontze Aroa)
1928an, Mahmoud Mella az-Zir nekazari alauiak Ugariteko nekropolirako sarbidea aurkitu zuen. Hori izan zen hiriaren aurrien kokapen zehatzaren aurkikuntza modernoa, ordura arte erreferentzia historikoak besterik ez baitziren. 1928an topatutako lekua identifikatzea lortu zen,  Kretako zeramikan marraztutako mapa batzuetan, Ugarit hiriaren koroapena adierazten zelako. eta 1994an, 300, eta urte horietako bakoitzean, liburutegi baina topatu zuten; guztira, beraz, bost identifikatu dira (hiru horiek eta aurrez Errege Jauregian topatutako biak). Lehen aurkikuntzako oholtxoak merkatu beltzean saldu ziren, eta ia osorik berreskuratu zuen Claremonteko Teologia Eskolako Antzinatasun eta Kristautasun Institutuak. Horien itzulpen eta interpretazio zientifikoa Loren R. Fisherrek argitaratu zuen, 1971n.

## Historia 
thumb|Ras Shamran aurkitutako urrezko patera, Baalen tenplutik gertu. XV-XIV. mendea.
Bideen gurutzaketa hori K.a. 6.000 urtetik aurrera garatu zen, garai neolitikoetan, eta ordurako bere garapen goiztiarragatik, Sortaldean garrantzizko kokalekua izan zen. Baina Brontze Aro Berantiarrean eta Burdin Aroan bereziki nabarmendu zen eta horrek bihurtu zuen hiriaren aldirik klasikoena eta biztanleriari eta garapen ekonomiko eta kulturalari dagokionez, oparoena —K.a. XII. mende ingurua.

Iparraldeko herri semita zen, hegoaldeko kanaandarren senide hizkuntzaren eta erlijioaren aldetik. Iturri historikoek azpimarratzen zutenez, hiri-estatu honek 2.000 Km2 inguruko azalera zuen bere landa-eremuekin, eta zergak bidali zizkion Egiptoko faraoiari zenbait alditan, eta harreman politiko eta komertzial garrantzitsuak izan zituen Alasiyako Erresumarekin, beharbada Zipre uhartea. Bere goraldia K.a. 1450 eta K.a. 1180 urteen artean hedatu zen. K.a. XX. mende inguruan, hiriaren berri zehatza izan zenetik, Egiptoko korrespondentziak Ugarit hiri gisa aipatzen du, eta ez Neolitoko herrixka gisa. K.a. XIX. mende inguruan, Ekialde Hurbileko Ugarit historikoarekin izandako harreman komertziala finkatuta zegoen, Ebla hiri-estatuako estelen aipamenek erakusten duten bezala.

## Ugariteko alfabetoa 
thumb|Ugariteko alfabetoaJatorri mesopotamikoko idazkera kuneiformea ordeztu zuen alfabetoa XV. mende inguruan sortu zen. Eztabaidagai da hau izan ote zen historiako lehen alfabetoa edo feniziarra. Edonola ere, ugaritikoa eta feniziarra alfabeto semitaren hasierako etapak izan ziren, munduko beste alfabetoak sortu zituena eta aramear garaian sendotu zena. 30 karaktereko alfabeto ugaritikoak hizkuntza ugaritikoaren ahozkotasuna  hobeto islatzen zuen Egiptoko hieroglifikoak edo mesopotamiar ziriak baino. Bide batez, beste edozeinen hizkuntzaren ahozkotasunera moldatzeko potentziala zuen. Gainera, aukera ematen zuen gertaerak eta betebeharrak jende gehiagori ezagutarazteko. Literaturarako eta idatzizko erregistrorako sarbidea zabaltzen zuen alfabeto horrek eta eskribena baino biztanle kopuru handiago batengana iristen zen. Ordura arte Ekialdeko estatu honetan eta beste batzuetan idazten eta irakurtzen zuten bakarrak eskribak ziren. Horrek azaltzen du izan zuen arrakasta, bai tokikoa, bai nazioartekoa. Iraultza bat izan zen, feniziarrek munduan zehar sakabanatua lehenik, eta gero, haiekin kontaktuan egon ziren greziarrak mendebalderantz eta aramearrak ekialderantz eraman zutena.

## Ugarit erori ondoren 
thumb|Eserita dagoen jainkosa bat bere eskuaz "bakearen zienua" egiten edo bedeinkatzen.
Ondorengo Siriako estatu txiki semitarren arteko lehiak bere horretan jarraituko zuen Ugarit desagertu ondoren, nahiz eta harremanak estutu zituzten, eta horri esker dialektoak batu ahal izan zituzten, hizkuntza, alfabeto eta sentimendu nazional aramearra garatuz, zeinarekin garai batean Ugaritetik abiatzen ziren lurreko ibilbide komertzial nabarmenak sendotu baitzituzten, orain itsasokoak ez ziren Siriako Ugarit bezalako hiri batetik abiatzen, baizik eta Feniziako hiri-estatuetatik, garai hartan aramearrek aliatu gisa izan zituzten hirietatik. Aramearrek, bere arrastoa utzi zuten sortu zituzten estuak Asiriar inperioaren zergadunak izan ziren  denbora batez. Hala ere,  aramearra mende askotan nazioarteko hizkuntza eta alfabetoak izatera iritzi ziren, nahiz eta aramearrek ez zuten inoiz lortu inperio bat benetan sendotuko zuen batasun politikorik. Ugaritarren lorpen guztiak, merkataritza, idazkera, eta abar, ondorengo aramear estatuen osagaiak izan ziren.

## Erlijioa 
thumb|Baal jainkoa tximista astintzen. XIV-XII. mendea. Egiptoar eragina.
Errege Jauregian aurkitu ziren erlijio-testuen artean, Baal jainkoaren zikloa nabarmentzen da, jainko horri eta Sortaldeko beste herri semitiko batzuen doktrina-praktika irakasten duen erlijio-dokumentu nagusia da. Beste testu batzuk dira: Kereten legenda; Baalen heriotza, Mot eta Baal Hadaden arteko liskarrak deskribatzen dituena; Aqhaten epopeia edo Dan-Elen legenda eta Baal-Aliyanen mitoa. Jainko nagusiak hauek izan ziren: Axerah, Axartu mesopotamikoa; Baal euriaren, trumoiaren eta emankortasunaren jainkoa; Yam, kaosaren eta ekaitzen jainkoa, edo Yaw, itsasoaren jainkoa, beharbada ondorengo Jahveh hebrearra; Mot, heriotzaren jainkoa; Hadad, zeruko erregea. Jainko horiek "elohimitikoak" ziren, El jainko nagusiaren gortea osatzen baitzuten. Gorte horri '''Ihm'* esaten zitzaion. Jauregi erlijiosoen artean, Baal jainkoari eskainitako bat nabarmentzen da, eta beste bat Dagoni eskainitakoa, tokiko azpimunduaren espiritu ktonikoa. Testu erlijiosoek Sortaldeko herrien sinesmen tipikoak ezagutzeko aukera ematen dute, eskualde hori, eta bereziki hegoalderago dauden inguruko lurraldeak, Kanaan, geroago Fenizia eta Israel izango direnak. Israel hebrear herriak okupatu zuen eta beraien erlijioan ere ugariteko jainkoen eragina ikusten da. Kanaanen kokatu ondoren, hebrearrek garatu zituzten sinesmenak , beren egitateen eta ohitura zaharrenen idazkera ulertzea ahalbidetu du Ugariteko testuen korpusak. Bibliako adieraziak, aurreko sumertarren eta bestelako herri mesopotamiarren tradizioekin estuki lotuak egon ziren, eta aldi berean, linguistikoki ahaidetuak zeuden.

## Testuen bildumak 
* André Caquot y Maurice Sznycer (1974) *Textes ougaritiques'': t. 1 Mythes et légendes, París, Éditions du Cerf, . 'Littératures anciennes du Proche-Orient' bilduma.
* André Caquot, Jean-Michel de Tarragon y José Luis Cunchillos, Textes ougaritiques : t. 2 Textes religieux et rituels, correspondance, París, Éditions du Cerf, coll. " Littératures anciennes du Proche-Orient ", 1989
* 
* Denis Pardee, Les textes rituels, París, Éditions Recherches sur les civilisations, serie "Ras Shamra-Ougarit", 2000
* Gabriel Saadé, ''Ras -Shamra, ruines d'Ugarit* (Ras-Shamra, ruinas de Ugarit), Beirut, 1954

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Ugarit y Micenas: el mundo tiene mucho que aprender del colapso de dos prósperas civilizaciones miles de años atrás*. Infobae
* «Ugarit». *Louvre Museoa*
* Matoïan, Valérie  (zuz) *Mission archéologique syro-française de Ras Shamra – Ougarit.* Collège de France. 
* Justel Vicente, Josué Javier (2007) *La posición social de la mujer en la Siria del Bronce Final.* Juan Pablo Vita (zuz). Universidad de Zaragoza. Departamento de Ciencias de la Antigüedad. Área de Historia Antigua.
* Vidal, Jordi (2010) «La cuestión indo-aria en los estudios ugaríticos». *Gerión* 28, 1 zk., 29-41.  ISSN: 0213-0181. Unibertsitate Konplutentsea
* Masó, Felip (2019-10-11) Ugarit, un reino entre dos imperiosl *La Vanguardia*
* GUILLERMO CALDERÓN NÚÑEZ (2009) “Los textos de Ugarit en la Biblia Una introducción en la tradición mitológica del Medio Oriente antiguo” 55 *Veritas'', vol. IV, nº 20 (2009) 55-72 ISSN 0717-4675