open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erdikari

[thumb|Erdikariaren marrazketa [erregela (argipena)|erregela eta konpasa erabiliz.]]

Geometrian, **erdikaria** angelu bat beste bi angelu berdinetan zatitzen duen zuzena da. Horrela, erdikariko puntuek distantzia berdina dute jatorrizko angelua osatzen duten zuzenetara.

Bi zuzenek sortzen dituzten lau angeluetatik bi barneko eta bi kanpoko dira. Barneko angeluetako erdikariek eta kanpoko angeluetako erdikariek angelu zuzen bat, 90º gradukoa alegia, sortzen dute.

Triangelu batean, barneko angeluetako erdikariek bat egiten dute intzentro izeneko puntu batean. Laukizuzenetan erdikariak bat datoz diagonalekin.

## Kanpo estekak
Sebekhotep II.a

**Sekhemra Khutauy Amenemhat Sebekhotep** edo **Sebekhotep II.a**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1724 eta K.a. 1718 bitartean gobernatu zuena.

Litekeena da Sebekhotep I.aren semea izatea (Sebekhotep Khaankhra).

Bere tronu izena *Sekhem-Ra Khu-tauy* izan zen "Ra miragarria da, Bi Lurraldeak babesten dituena".

Nolabaiteko desadostasuna egon zen egiptologoen artean errege honek Egiptoko XIII. dinastian izan zuen posizioari buruz. Sekhemra Khutauy tronu izena, Turineko Errege Kanonean, dinastiako hemeretzigarren faraoi bezala agertzen da, eta Sekhemra Khutauyrekin nahastu zen, baina nilometroek eta El Lahunen aurkitutako papiro batean agertu izanak, Egiptoko XIII. dinastiaren hasierako data bat adierazten dute. Turingo zerrendan, Khutawira bezala agertzen da.

## Bere garaiko testigutzak 
Zenbait monumentu ezagutzen dira, estatua bat horien artean, zenbait nilometro Nubian eta eraikuntza lanak Medamud eta Luxorren. Nilometroek, *laugarren urtea* dion data bat ematen dute, honek, hiru urte baino gehiagoko erregealdia izan zuela frogatzen duelarik.

Faraoiaren zenbaitatu, bi papirotan erregistratuak daude:

* Brooklyngo 35.1446 papiroa
* Boulaq 18 papiroak, bere garaiko tebastar jauregiko dokumentu administratibo bat dena, "erregearen emaztea" Ay, Ankhu chatya eta beste funtzionario batzuk aipatzen ditu.

Bere izena idatzita duten beste objektu batzuk ere ezagutzen dira, bere eraikuntza aktibitatea erakutsiz.

* Eraikinak eraikiarazi zituen Deir el-Baharin, Mentuhotep II.aren tenpluetan.
* Tebasen, Kerman eta Gebeleinen aurkitutako zenbait harrizko bloke
* Bere izena Abidoseko aldare edo kapera batetako harrizko bloke batean aurkitu da.
* Karnakeko zutabe batean ere agertzen da
* Gaur egun British Museumean dagoen faraoiaren estatua bat aurkitu da.

D. Frankek, Sebekhotepi, Saqqara hegoaldean, Khendyer faraoiaren piramidearen hegoekialdean dagoen piramide bat ematen dio.

* Medamuden, bere Heb Sedari buruzko idazkunak daude. Jaialdi hau, 30 urte edo gehiagoko erregealdi baten ondoren egiten zela kontutan hartuta, dirudienez, zeozer sinbolikoa izan zen.
* Wurzburg H. 35 hilarrian, bere emazte Ay aipatzen da, bere erregez kanpoko familiarekin eta Ankhu chatyarekin batera, baina Sebekhotep ez da aipatzen.
Sortuz, grabitatearen aurka

***Sortuz, grabitatearen aurka***, Zea Mays taldearen estudioko 4. diska da. Urdulizeko Tio Pepe estudioetan grabatu zuten 2004ko Abendu eta 2005eko Otsaila artean eta Jose Lastra izan zen teknikaria.

Diskoaren grabaketarako, beste musikari batzuen laguntza izan zuten. Hala nola, Rafa Rueda, Doctor Deseo taldeko Raul eta Francis eta Iban Nikolaik hartu zuten parte.

## Abestien zerrenda 
# Dena
# Besterik ez naiz
# Esnatuz
# Ipar haizearen atearen aurrean
# Sortuz
# Dizdira topatu orduko, ez iluntzeko
# Fusilatuz aukerak, zerua ikusteko erak
# Aspertu arte
# Infinituaren amaiera
# Gelditzen dena... isiltasuna
# Grabitatearen aurka
# Malenkonia

## Kanpo estekak
Harrobian

***Harrobian***, Zea Mays taldearen estudioko 3. diska da. Urdulizeko Tio Pepe estudioetan grabatu zuten Jose Lastraren laguntzaz. Abesti guztiak taldearenak dira *Hilzori II* izan ezik, Itoiz taldearena da eta.

## Abestien Zerrenda 
# Jaiotza
# Hegaz (gizakia) naiz
# Prozac Zaporea
# Norabide Galdua
# Gauaren Argitan
# Hilzori II (Itoiz)
# Heriotza

## Kanpo estekak
Elektrizitatea (diskoa)

***Elektrizitatea***, Zea Mays taldearen estudioko 2. diskoa da. Urdulizeko Tio Pepe estudioetan grabatu zuten 2000ko Martxoan eta Jose Lastra izan zen teknikaria. Disko honetarako, Pi L.T. taldeko Aitor Abio eta Xanperen laguntza izan zuten. Rosa Maria Benitok ere parte hartu zuen disko honetan.

## Abestien zerrenda 
# Bidea
# Kartzela
# Zuloan
# Bila
# Ez nau beldurtzen
# Bi
# Box
# "Elektrizitatea"
# Nola nora?
# Begiratzen
# Aske
# Naiz

## Kanpo estekak
Los Crudos

**Los Crudos**, 1991ean Chicagon (Illinois, Estatu Batuak) sorturiko Hardcore punk taldea zen. Taldeko partaide gehienak, jatorri Hego Amerikarrekoak ziren eta horren ondorioz, gaztelaniaz abesten zuten. Honez gain, DIY filosofian oinarrituriko taldea izan zen.

Bere ibilbide guztian zehar, Mexikon (1994), Hego Amerikan, Europan eta Japonian egon ziren jotzen 1998.urtean uztea erabaki zuten arte. Hala ere, 2006an eta 2008an kontzerturen bat eman zuten. Lehena Chicagoko *Southkore* jaialdian eta Texaseko *Chaos in Texas* jaialdian hain zuzen ere.

Gaur egun, taldeko partaide batzuek musika munduan jarratizen dute. Hala nola, Martin Sorrondeguyk Limp Wrist taldean jotzen du. Josek, Chicagoko I Attack taldean diardu eta Ebro, MK-Ultra edota Punch in the Face bezalako taldeetan jo izan du.

## Taldekideak 
* Martin Sorrondeguy - Ahotsa
* Jose - Gitarra
* Juan - Bajua
* Ebro - Bateria

## Diskografia 
### Diskak 
* Canciones Para Liberar Nuestras Fronteras (Lengua Armada). LP.
* split Los Crudos/Spitboy (Ebullition Records). LP.
* discography 1991–1995 Los Primeros Gritos. LP.
* Last Stand. Los Crudos taldearen zuzenekoetako abesti batzuen bilduma. 315 kopia kaleratu zituzten
* Split Los Crudos/Reversal of Man. LP

### EP eta Singleak 
* Nunca Nada Cambia.... Huasipungo taldearekin elkarbanaturiko EPa
* Split Los Crudos/Mannumission
* Split Los Crudos/MK-Ultra (2004, Lengua Armada)
* La Rabia Nubla Nuestros Ojos…
* Las Injusticias Caen Como Pesadillas

## Kanpo estekak 
*  Los Crudos taldearen Myspacea
Iveragh penintsula

**Iveragh penintsula** () Irlandako Errepublikako Kerryko konderrian kokatzen den penintsula bat da. Irlandaren hego-mendebaldeko penintsularik handiena da. Bere erdialdean Macgillicuddy's Reeks mendiak daudelarik eta hauen artean Carrauntoohil mendia, Irlanda osoko mendirik garaiena.

## Udalerriak 
Penintsula honetako udalerririk nagusienak honako hauek dira: Killorglin, Cahersiveen, Portmagee, Waterville, Caherdaniel, Sneem eta Kenmare.

## Turismoa 
Ring of Kerry turismo ibilbide ospetsuak penintsula honetako kostalde osoari bira ematen dio eta Killarney hirian hasi eta amaitzen da, ènintsula honetako ekialdean hain justu ere.

Valentia Uhartea penintsula honen ipar-mendebaldean kokatzen da. Penintsula honi Portmagee udalerrian dagoen zubiaren bidez lotzen da, halere Renard lurmuturra eta uharteko Knightstown udalerriaren arteko ibilbidea egiten duen ferriaz ere joan daiteke.

Skellig uharteak penintsula honetako kostaldetik 12 kilometrotara daude, beren aintzineko eraikin monastikoak eta hegaztigune garrantzitsua izateagatik ezagun direlarik. 1996an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen

Kerry Geopark delakoa Iveragh penintsulako komunitate ekimena da, honen asmoa gune geologiko garrantzitsu honekiko geoturismoa bultzatuaraztea da. Beste zenbait leku interesgarriak Kenmare Badia da (urpeko itsasadarra), aintzineko glaziaziarren edo sumendi jardueren arrastoa eta orain dela 400 milioiko tetrapodoen aztarnak.

## Iruditegia 

Irudi:Ring of Kerry View.JPG|Ring of Kerry.
Irudi:MacGuillycuddy's Reeks.jpg|Macgillicuddy's Reeks mendikatea.
Irudi:Skellig Michael.jpg|Skellig Michael uhartea.
Irudi:068Skelligs from Valencia.JPG|Skellig uharteak Valencia uhartetik ikusita.
Irudi:Irland_parknasilla_ring_of_kerry.jpg|Ring of Kerryko mendebaldea.
Irudi:Waterville Estátua de Chaplin.JPG|Charlie Chaplinen omenezko estatua Watervillen.

## Ikus gainera 
* Dingle penintsula
* Beara penintsula

## Kanpo estekak 
* Iveragh Penintsulako Frommer's gida
* Ring of Kerry ibilbideko argibidea
* Iveragh Penintsulako Hegaztiak
* Kerry Geopark
Dingle penintsula

**Dingle penintsula** (, ingelesez batzuetan *Corkaguiney* baina ohikoena  izendapena izan ohi da) Kerryko konderrian kokatzen da eta Irlandako punturik mendebaldekoena da, askorentzat "Zeltiar Finisterre" bat ere bada. Penintsula honetan kokatzen den udalerririk garrantzitsuena Dingle da (irlanderaz *An Daingean*), 2.000 biztanle ingururekin. Bere kostaldearen mendebaldean Slea Head lurmuturra eta Blasket uharteak daude, gaur egun azken hauetan ez da inor bizi.

## Izena 
Dingle penintsulak bere izena Dingle udalerri nagusitik hartzen du, eta ingelesaren eraginez Irlanda nahiz mundu mailan izen horrekin da ezagunen. Baina jatorriz, penintsularen irlanderazko izena Corca Dhuibhne da (Corcu Duibne), batzutan Irlandako ingeles hiztunek ere erabiltzen duten izena, orain dela gutxirarte Corkaguiney ingelesezko aldaera ere bai. Corca Dhuibhne izenak "Duibhnen tribua edo leinua" esan nahi du (Duibh gaeldar jainkosa eta klan izena da), izen hori Erdi Aroan Corca Dhuibhnen bizi eta Kerry konderriko beste hainbat hegoaldeko eta ekialdeko lurraldeen jabeak ziren túath (jendea, herria) herri edo jende taldearengandik datorkio.

## Kultura eta hizkuntza 
Dingle penintsularen zati bat Gaeltacht eremuaren barnean dago, Irlandan irlandera gehien erabiltzen den lekuetako bat da (batez ere penintsula honetako mendebaldeko muturra). Honen erakusle da hizkuntza honetako idazle garrantzitsu ugari eremu honetan jaio izana. Horien artean Pádraig Ó Siochfhradha (1883–1964) eta Mícheál Ó Siochfhradha (1900-1986) aita-semeak, Tomás Ó Criomhthain, Muiris Ó Súilleabháin edota Peig Sayers (1873–1958) besteen artean.

## Udalerriak 
Dingle penintsulako udalerri eta herriak honako hauek dira:

* An Clochán
* An Daingean/Dingle: hiriburua.
* Annascaul
* Baile an Fheirtéaraigh
* Baile na nGall
* Cé Bhréannain
* Ceann Trá
* Dún Chaoin
* Feothanach
* Lios Póil

## Zinema 
Dingle Penintsularen azkeneko muturrean kokatzen den Dún Chaoin (ingelesez Dunquin) herrixkan "Ryan's Daughter" filma egin zen eta penintsula honetako ingurune naturaleko paisaia asko erabiltzen ditu.

## Arkeologia 
Eremu honetan Historiaurreko eta Behe Erdi Aroko aztarna ugari aurkitu izan ohi dira, adibidez Gallarus Oratory, Burdin Aroko Dunbeg gotorlekua eta VII. mendeko Riasc monasterioko hondakinak.

## Iruditegia 

Irudi:Dingle Peninsula.jpg|Dingle penintsula Banna Strandetik ikusita.
Irudi:Dingle Peninsula Coast.jpg|Dingle penintsulako kostaldeko lerroa.
Irudi:Minard Castle.jpg|Minard gaztelua, Lispole, Kerryko konderria
Irudi:Dingle Ireland.jpg|Dingle penintsulako ikuspegia.
Irudi:Mapa da Península de Dingle.JPG|Dingle penintsulako mapa.

## Ikus gainera 
* Dingle
* Dingle badia
* Blasket uharteak
* Slea Head
* Corcu Duibne erresuma.
* Iveragh penintsula
* Beara penintsula

## Kanpo estekak 
* Dingle penintsulari buruzko webgunea 
* Penintsulari buruzko erresoluzio handiko argazkiak
* Penintsulako tokian-tokiko historia
* Angling (Dingle penintsula), Irlanda
* Dingle penintsulako argazkiak
* Fotos en Flickr
* Eskualdeko albisteak
Zea Mays (diskoa)

***Zea Mays*** Zea Mays taldearen estudioko lehen diskoa da. 1998ko urrian grabatu zuten, Berrizko (Bizkaia) Lorentzo Records estudioetan, Batizen laguntzaz.

## Abestien zerrenda 
# Ilargiak Badaki
# Gauak I
# Gauak II
# Mongi Etorri
# Joan
# Eroa
# Gaurkoan ere
# Itsasoa
# Banaiz ez naiz
# Hurrengo Geltokia

## Kanpo estekak
Morphina

***Morphina***, Zea Mays taldearen estudioko 5. diskoa da eta Tolosako (Gipuzkoa) Bonberenea Ekintzak zigiluarekin kaleratu zuen 2007an. Teknikari lanetan, Jose Lastra ibili zen.

Diskoarekin batera, Bilboko Kafe Antzokiko 2005eko kontzertu baten DVDa dator lan honetan. Beste diskoetan ez bezala, lan honetako abesti batzuk Ingelesez abesten ditu taldeak.

## Abestien zerrenda 
# Abiadura handian
# Hondarretik Ondarroara
# Circus
# Morphina
# I just turn off the lights
# Gizakiak gizakia hil du
# Garden
# Astero ostera hastera
# Bost - hamar
# Zure zain
# Zauriak
# Take me home

## Kanpo estekak
Liskarra (Asterix)

***Liskarra***, () Asterixen komiki saileko 15. abentura da, 1970ean argitaratua. Salvat argitaletxeak 2018an argitaratu zuen Maddalen Arzallusen itzulpena.

## Istorioa 
Sinestekoa ez bada ere, Asterix eta bere lagunen herrixkan baretasuna eta lasaitasuna nabaritzen da, eta honek, Erromako Senatua muturtuta egotea eragiten du. Senatarietako bat, Stradivarius izenekoa, Julio Zesarrek, konkista gehiago eginez erromatarren lurraldea handitu nahi duen bitartean, jada konkistatutakoetan bakea ziurtatzeko ez dela gauza kexatzen da, eta honek, Asterix eta bere lagunen erresistentzia gogorarazten dio. Horretarako, Zesarren laguntzaileetako batzuk, galiar menderakaitzen artean dagoen batasuna jakinda, norbaitek, euren artean, liskarra piz dezala proposatzen dute, honela, elkartuta egotea eragiten duen indarra (edabe magikoarena berarena baino handiagoa) indargabetua gera dadin, honen ondorioz, menderakaitzen lurraldea konkistatu ahal izateko. Liskar "piztaile" hau, Asterix eta bere lagunen herrixka suntsitzea lortuz gero, askatu egingo dutela agintzen dioten erromatar preso bat, Detritus deitzen da, eta, bere maltzurkeriarekin, galiarren bakea eta adiskidetasuna hausten saiatuko da. Behin herrixkara iristen denean, Asterixi, Aquarium kanpamentuko buruzagia den Kaius Aerobusentzako balio handikoa den zeramikazko pitxar bat oparitzen dio, Asterix, herrixkako pertsonarik garrantzitsuentzat joz. Honek, herrixkako buruzagia den Abrarakurzix eta, batez ere, bere emazte Bonemine irainduta sentituz. Hortik aurrera, galiarren arteko giroa nahasi egingo da, Asterix eta Obelix, ia euren adiskidetasuna haustear egoteraino, baina euren arteko liskarra, laster konpontzen den huskeria baino ez da izango. Asterixek, Obelixek eta Panoramixek, plan bat asmatuko dute erromatarrek eurek, Detritus berriz kartzelatu eta gauzek euren bidetik jarrai dezaten.

## Pertsonaia ospetsuen irrimarrak 
* Kaius Aerobus, Lino Ventura aktore italo-frantziarraren irrimarra bat da.

## Erreferentziak
Elur-lore

**Elur-lorea** edo ***Edelweiss*** (*Leontopodium alpinum*) *Asteraceae* familiako landare bat da. Larre alpetarretan eta europar mendilerro garrantzitsuenetako garaiera handietako harriarteetan talde txikitan hazten den lore bat da, braktea sendo, haragitsu eta bilo fin batekin estaliak, zuri, berdexka eta horixka arteko tonalitateekin.

Mendi garaiera handitako lore ikurra da; horren ondorioz, denbora luzean ustiatua izan da eta toki askotatik desagertu da. Gaur egun lore hau hazten den herrialdeetan babestua dago.

Edelweiss izena, germaniar jatorrikoa da. Izenak, "zuri noblea" edo "zuri garbia" esan nahi du.

## Bitxikeriak 
*The Sound of Music* filmean *Edelweiss* izena daraman kantu bat dago, ia mundu guztian Alemanian eta Austrian izan ezik, Austriako bigarren ereserki nazional antzekotzat hartu zena. Baina, benetan, filmerako espresuki idatzitako kantu bat baino ez zen izan.
Larre alpetar

thumb|350 px|*Sasso Piatto* mendia, Dolomitetan, inguruan larre alpetarrak dituela.
**Larre alpetarrek**, landare gramineo eta loredunen (elur-lorea kasu) urteroko landaredi bat osatzen dute, Alpeetan eta beste mendilerro batzuetan (oro har ipar hemisferioan), baso landaretzadun azal termikoa, elur iraunkorrek osatzen dutenarenetik banatzen dutena. Alpeetako biztanleek, urteroko neguan, alpeetako etxe tipikoetan (txaletak) estabulazioarekin osatzen den larrealdaketa baten bidez erabiltzen duten udako larre gune bat da. Andeetako mortuko landarediarekin antza du, azken honetan, landaredia askoz aberats eta bariatuagoa den eta altuera handiagoetara dagoen arren.

Frantsesez *alpage* eta ingeles eta alemanez *alpz* edo *alpen* deitzen denari dagokio.

## Kanpo estekak
Ujiko gudua (1180)

, Genpei Gerretako lehen gudua izan zen. Ujiko lehen gudua, Genpei Gerrak abiarazi zituelako da ezaguna. 1180an, Mochihito Printzea, Minamoto klanaren hautagairik gogokoena errege bihurtzeko, Taira klanaren soldaduek jazarri zuten Mii-deraraino, Kioto ondoko tenplua zena. Taira klanaren alde zegoen Mii-derako monje baten oztopoaren ondorioz, Minamoto klanaren armada, beranduegi iritsi zen zubia defendatzeko.

Minamoto no Yorimasak, Mochihito Printzea zuzendu zuen klanaren armadarekin eta Mii-derako monje gerlari batzuekin batera hegoaldera, Narara.

Uji ibaia zeharkatu zuten eta zubia suntsitzen saiatu ziren Taira klanaren jazarpena eragozteko. Hiru monje gerlari aipatzen dira Heike monogatarin: Gochin no Tajima, Tsutsui Jomyo Meishu eta Ichirai Hoshi. Hiru hauek, gainontzeko monj gerlariekin batera, arku eta geziekin, arma ezberdinekin, labanekin eta naginatarekin borrokatu zuten.

Baina, hala ere, Taira klanaren armadak, ibaia zeharkatu eta Minamoto klanaren armada hatzematea lortu zuen. Yorimasa, printzeari, handik ihes egiten laguntzen saiatu zen, baina gezikada bat jaso zuen. Horren ondorioz, seppuku bidez bere buruaz beste egin zuen, honela, errenditu aurretik bere buruaz beste egitearen ohitura abiaraziz, Bigarren Mundu Gerrararte ere ohoratua izango zena. Historian ezagutzen den lehen seppukua da. Printzea, Taira no Tomomori buru zuen Taira klaneko gerlariek harrapatu eta exekutatu zuten.

## Kanpo estekak
Taira no Tomomori

Taira no Kiyomoriren semea izan zen, baita Japoniako historiako Heian aro amaierako Genpei Gerratako komandante buruzagietako bat ere.

Ujiko guduko garailea izan zen 1180an, baita Yahagigawako guduan ere, 1181ean, Minamoto klanaren armada, erretiratzera behartu ondoren, Tomomori gaixotu egin zenean, eta, beraz, jazarpena amaitu egin zen. Tomomori, Minamototarren aurkako garaipenera itzuli zen Mizushimako itsas gudu batean bi urte beranduago. Taira klanaren armadak, euren ontziak sokekin lotu zituzten, suzko geziak jaurti eta aurrez aurreko borrokarako azalera egonkor handiago bat sortzeko. Dan-no-urako guduan, Minamototarrek, Tairatarrak modu erabakigarrian garaitu zituztenean, Tomomorik, klaneko beste lagun batzuekin batera, bere buruaz beste egin zuen, bere hanketara aingura bat lotuz eta bere burua itsasora botaz.

Tomomori, oso gai ospetsu bihurtu da kabuki antzezlanetan. Tomomori irudikatzen duen tatuaje batek, sarritan, legez kanpoko droga eta arma trafikoarekin lotura gogorrak daudela esan nahi du.
Mikel Artieda

**Mikel Artieda** (Bera, Nafarroa, 1964 - ) Euskal musikaria da. Gazte zelarik baxua jotzen hasi zen. Bere ibilbide musikalean, Zaldibobo, Tapia eta Leturia Band, EGAN, Joseba Irazoki edota Urko bezalako musika talde edo bakarlarirekin ibili da. Bakarlari modura ere diskoak kaleratu izan ditu.

## Diskografia 
### Zaldibobo 
* Basajaun (1992, Elkar)
* Aio! (1996, Elkar)

### Mikel Artieda 
* Mikel Artieda (Autoekoizpena, 1999)

### Joseba Irazoki & Belardian 
* Pobre Gara (2005, Hirusta Records)

### Mikel Artieda & Zazpiketers 
* Bidai (2022, Belari)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
73 Klitia

**73 Klitia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 73. asteroidearen izena da. 1862ko apirilak 7an aurkitu zuen Horace P. Tuttlek AEBetako Massachusetts estatuko Cambridge hiritik.

Bere izena, Klitiagandik datorkio, greziar mitologiako pertsonaia bat, Eguzkiaren jainko zen Heliosetaz maiteminduta zegoena.

## Kanpo estekak
72 Feronia

**72 Feronia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 72. asteroidearen izena da. 1861eko maiatzak 29an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Peters astronomo alemaniarrak AEBetako New York estatuko Clinton hiritik.

Bere izena, erromatar mitologiako ugalkortasunaren jainkosa batetatik datorkio, ondoren, botanikan, Rutaceae familiako genero bati izena eman diona eta limonia bezala ere ezagutzen dena.

## Kanpo estekak
Ekidna (mitologia)

Greziar mitologian, **Ekidna** (grezieraz Ἔχιδνα Ekhidna, "*sugegorria*", latinez *Echidna*) munstro-ninfa bat zen, Fortzis eta Zeto edo Tartaro eta Gearen alaba, iturriaren arabera. Batzuetan, Drakaina Delphyne (Δρακαινα Δελφυνη, "herensuge sabela") deituriko herensuge bat zen, Hesiodok, Teogonia izeneko bere lanean, munstro femenino bat bezala deskribatua, Tifonekin batera, greziar mito guztietako munstro garrantzitsuen ama. Aurpegia, begi ilun eta beldurgarrizko emakume eder batena zuen, baina, gorputza, suge edo herensuge batena.

Berak, eta bere bikote Tifonek Olinpo mendia eraso zutenean, Zeusek garaitu egin zituen, baina bizitzen jarraitzen utzi zien, baita euren seme-alabei ere, beranduago iritsiko ziren heroientzako erronka bezala. Ordutik aurrera, Arimoitarren herrialdeko kobazulo batean bizi izan zen, Asia Erdialdean, segur aski Sirian kokatutako urrutiko toki mortu bat (Hesiodo, Teogonia. 304).

## Bikoteak eta seme-alabak 
Tifon eta Ekidnak izan zituzten seme-alabak, honako hauek izan ziren:

* Zerbero zakurra
* Ortro
* Kimera
* Esfingea
* Lernako hidra
* Ladon Herensugea, Hesperideetako herensugea
* Nemeako lehoia
* Prometeoren arranoa
* Kolkidako herensugea
* Kromioko ahardia

Herodotoren arabera, Heraklesek, Ekidnarekin hiru seme izan zituen:

* Agatirso
* Gelono
* Eszites

## Ikus, gainera 
* Ekidna, Australia eta Ginea Berriko ugaztuna, munstro mitologikoa dela-eta izendatua.

## Kanpo estekak
Juan Carlos Moreno Cabrera

**Juan Carlos Moreno Cabrera** (Madril, Espainia, 1956 - ) hizkuntzalaria da. Filosofia eta Letretan doktore, eta Hizkuntzalaritza Orokorreko katedraduna da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Pentsamenduz marxista da, eta autodeterminazio-eskubidea gauzatzearen aldekoa. Hiztun gutxi dituzten hizkuntzen aldeko diskurtsoagatik ezaguna da. Ikasteko orduan hizkuntza guztiak berdinak direla defendatzen du, alegia, ez daudela ikasten zailagoak direnak. Espainiaren batasuna gaztelaniarekin erlazionatzen duen hizkuntza-nazionalismoa salatu du.

## Idazlanak 
* *Lógica formal y lingüística* (1987)
* *Fundamentos de sintaxis general* (Síntesis, 1987)
* *Lenguas del mundo* (Visor, 1990)
* *La lingüística teórico-tipológica* (1995)
* *Introducción a la lingüística: enfoque tipológico y universalista* (Síntesis, 1997)
* *Diccionario de lingüística neológico y multilingüe* (Síntesis, 1998)
* *Materiales para un curso de sintaxis general sobre la base de cuatro lenguas euroasiáticas* (UAM, 1998)
* *Curso universitario de lingüística general* (2ª ed. 2000)
* *La dignidad e igualdad de las lenguas* (Alianza, 2000)
* *Semántica y gramática* (2003)
* *El universo de las lenguas: clasificación, denominación, situación, tipología, historia y bibliografía de las lenguas* (Castalia, 2003)
* *Introducción a la lingüística* (2ª ed. 2004)
* *Las lenguas y sus escrituras: Tipología, evolución e ideología* (2005)
* *De Babel a Pentecostés: manifiesto plurilingüista* (Horsori, 2006)
* *El nacionalismo lingüístico. Una ideología destructiva* (Península, 2008)
* *Spanish is different. Introducción al español como lengua extranjera* (Castalia ELE 1, 2010)
* 2010: *Spanish is different. Introducción al español como lengua extranjera*
* 2011: «“Unifica, limpia y fija.” La RAE y los mitos del nacionalismo lingüístico español», en S. Senz i M. Alberte: *El dardo en la Academia*, Barcelona: Melusina, vol. 1, pp. 157-314.
* 2011: *Lengua, colonialismo y nacionalismo (Antología de artículos, 2004-2010). *
* 2013: *Cuestiones clave de la lingüística.*
* 2014: Juan C. Moreno y J. L. Mendívil: *On Biology, History and Culture in Human Language.*
* 2014: *Los dominios del español. Guía del imperialismo lingüístico panhispánico.*
* 2014: *Tratado didáctico y crítico de lingüística general.*
* 2015: *Errores y horrores del españolismo lingüístico.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Irakaslearen unibertsitateko webgunea
*  *Público*: J.C. Morenori elkarrizketa
*  *youtube.com*: J.C. Morenoren hitzaldia (*La Lingüística y el nacionalismo lingüístico español*)
* *youtube.com*: *ZuZeu* J.C. Moreno Cabrerari elkarrizketak 1/11
*  *Dialnet* Juan Carlos Moreno Cabrera
*  Ensayo "Lengua/nacionalismo en el contexto español", UAM, 29/06/2010
Timoma

[thumb|[Ordenagailu bidezko Tomografia Axiala|OTA bateko irudia, aurrealdeko mediastinoan agertzen den timoma erakusten duena marra gorriak inguratuta.]]

**Timoma** tumore multzo mota da mediastinoan dagoen timoan sortutakoa. Sarritan onbera den arren, portzentaia batean gaiztoa ere izan daiteke. Ohikoa ez bada ere, miastenia gravis (MG) izeneko gaixotasunarekin duen loturagatik aski ezaguna da.

Berdin agertzen da emakume eta gizonengan, eta adin ohikoena 30-40 urtekoa da.

## Sintomak 
Pazienteen herenak ez du sintomarik azaltzen, beste heren batengan timoma inguruko organoetan zabaltzeagatik disfagia, eztula eta bularreko mina agertu daitezke eta beste heren batek, azkenik, lotutako gaixotasun autoimmuneek eragindako sintomak jasango ditu. Azken kasu honetan, gogorarazi behar da timoma duten gaixoen %30-50ek miastenia gravis ere batera pairatzen dutela, eta MG dutenen artean %10-15ek timoma ere badutela. Lotutako beste eritasun autoimmuneen artean, bestela, lupus eritematosoa, anemia aplasikoa eta immunoeskasiak daudela.

## Diagnostikoa 
OTA edo eskanerra oso proba diagnostiko garrantzitsua da, alde batetik hainbat kasutan sintomarik agertzen ez delako, eta bestetik klinikagatik susmo sendoa egonez gero tumorea ondo kokatzen duelako eta baita zabaltze maila antzeman ere.

Behin irudiaren bidez ikusita, biopsia batek zehaztuko du mota onbera edo gaiztoa den eta azpimota ere bai.

Halaber, azetilkolinaren errezeptoreen aurkako antigorputzak odolean topatzeak miastenia gravisen diagnostikoa bideratuko zuen.

## Pronostikoa 
Gaixotasun autoimmuneekin elkartutako timomek normalean pronostiko ona dute. Orokorrean, 5 urtetarako biziraupena batez beste %70ekoa da.

Aurkako faktoreen artean, bestela, ingurualdeko inbasioa, metastasiak (pleura, giltzurrun, hezur, gibel edo garunean) edo trakea edo aparatu baskularra hartuta egotea eta tamaina 10 cm-koa edo handiagoa edo adina 30 urte baino gutxiagokoa edukitzea daude.

Mota histologikoaren arabera ere pronostikoa aldatuko da, mota epitelial eta mistoak okerrenak izanda.

## Tratamendua 
Kirurgia tratamendu nagusia da. Tumore handia eta gaiztoa bada, ebakuntza baino lehen kimioterapia beharrezkoa izango da, eta erradioterapia ere erabilgarria izan daiteke.

## Kanpo estekak
Muiris Ó Súilleabháin

[thumb|260 px|**Muiris Ó Súilleabháin** hazi izan zen jaiotetxean gaur egungo hondakinak, [Blasket uharteak|Blasket uharteetako Great Blasket Island uhartean.]]

**Muiris Ó Súilleabháin** (bere izena ''Maurice O'Sullivan* bezala ingeleratua izan zen), (1904ko otsailaren 19a - 1950eko ekainaren 25a), Irlandako mendebaldeko kostaldean dauden Blasket uharteetako bere umearo eta gaztaroko oroitzapenengatik ospetsu bilakatu zen.

1933an lehenbizi irlanderaz idatzita eta gero ingelerara itzulitako *Fiche Bliain ag Fás* (Hogei Urtez Hazitzen) liburua argitaratu zuen. Idazlearen sorlekua zen Blasket uharteetako Great Blasket Island uhartea aintzineko irlandera eta kultura gorde ahal zituen Irlandako azken eremuetako bat izan zen, uharte honek bertan bizi izan ziren usadio zaharreko kontalari eta kontakizunak bilatu nahi dituzten ikerlarientzat garrantzi handia du. George Derwent Thomson izeneko hizkuntzalari eta grekerazko irakaslea uharte hartara irlandera entzun eta ikastera joana zen eta Ó Súilleabháinek bere oroipenak idatz zitzan gonbentzitu zuen. Thomsonek oroitzapen hauek bateratu eta argitaratu egin zituen, Moya Llewelyn Daviesen laguntzaz ingelerara ere itzuli zituelarik.

Kritikariek *Fiche Bliain ag Fás* idazlana sekulako irrikaz hartu zuten, E.M. Forster barne, adikorra izan zen lan honek denborak erabiltzeko erarekin (Forster berak deskribatzen duen moduan liburua "Neolitiko" kulturaren biziraupen bat da). Honelako moduko interesak aintzineko irlanderaren sentipen erromantiko bat piztuarazi zuen, une horretan Ó Súilleabháinek bere bigarren liburua argitaratzen saiatu zen, *Fiche Bliain faoi Bhláth'' (Hogei Urtez Loratzen), honek jendearengan interes txikiagoa piztu zuen, kontakizuna zohikatzezko su eta emakume pipa erretzaile jakintsuekin hastapen erromantikoegi bat hasten baitu.

## Ikus gainera 
* Peig Sayers
* Tomás Ó Criomhthain
Sekuoia luze

*Sequoia* generoa egun espezie bakarraz osatuta dago, **sekuoia luze** edo **sekuoia gorri** (*Sequoia sempervirens*) delakoa, Cupressaceae familiakoa dena. Urtean zehar hostoak ditu eta oso bizi luzea du, 2.000 eta 3.000 urte ingurukoa. Zuhaitzetan handiena da (halere, eukalipto zuhaitzen aleren batekin parekatu beharko litzateke), 125 metroko luzeera duelako eta oinarrian 7 metroko diametrora irits daitekeelako.

Sekuoia izen arrunta *S*equoia* sempervirens* duen Sequoioideae subfamiliako kideak izendatzeko erabiltzen dugu, sekuoia erraldoia (*Sequoiadendron*) eta *Metasequoia* ere espezieak barnean dituena.

2016an, ezagutzen den zuhaitz luzeena mota horretakoa da, Hyperion (115,55 metroko altuera).

## Ikus, gainera 
* Domikoko urtegiko sekuoia gorria (Lesakan)
María Puy Pérez

**Maria Puy Pérez Ezpeleta** (Lizarra, 1958ko martxoa - 2008ko urriaren 12a), ustez bere mutil-lagun ohiak tratu txarrak eman, eta hainbat aldiz salatu arren, 2008ko urriaren 12an desagertu eta hil egin zuen emakumea da.

2007an José María Morentin Duarte bere mutil-lagunak hainbat aldiz jipoitu zuen eta 2009an tratu txar horiengatik epaiketa zen egitekoa.

## Desagerpena 
2008ko urriaren 12an, Maria Puy desagertu egin zen, Foruzaingoak bere mutilagun ohia atxilotu zuen, lehendik ere emakumea jipoitzeagatik aurrekariak izateagatik. Gizonak ukatu egin zuen emakumea hil izana eta "Maria Puy agertuko zela esan zuen". Bien bitartean, Lizarra eta inguruko herrietako biztanleek Jurramendi eta inguruko guneetan bilatu zuten Maria Puy aste luzez. Desagertu zenetik, senide, lagun eta Lizarrako hainbat herritarrek, Maria Puyren agerpenaren alde batu ziren hainbat aldiz Lizarran.

Azkenik, frogarik ez zutelako, Jose María Morentin libre utzi zuten, baina bere etxebizitzan legez kanpoko armengatik eta emakumeari tratu txarrak emateagatik epaituko zutela eman zen jakitera. 2008ko bukaeratik 2009ko ekainera lau aldiz atxilotu dute, mota desberdineko eraso, mehatxuak egiteagatik, eta azkenik 2009ko ekainaren 21ean, Sesman atxilotu zuten, taberna batean beste pertsona bati eraso egiteagatik. Behin poliziak atxilotuta, Maria Puyren heriotza aitortu zuen, eta poliziari gorpua non zegoen adierazi zion.

## Ikus, gainera 
* Emakumeen aurkako indarkeria

## Kanpo estekak 
*  Maria Puyren senide eta lagunek sorturiko webgunea.
*  Maria Puyren gorpuaren agerpenari buruzko albistea Berria egunkarian.
*  Albistea Eitb.com webgunean.
Alhaurín el Grande

**Alhaurín el Grande** Espainiako udalerria da, Málagako probintziakoa. 2008an 22.785 biztanle zituen.

2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Alhaurín el Grandek oraindik ez zuela bete hondakin urak arazteko betebeharra. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Alhaurín el Grandeko Udala

thumb|ezkerrera|250px|Alhaurín el Grande
Blasket uharteak

**Blasket uharteak** (irlanderaz *Na Blascaodaí* - esanahi nahasia: beharbada norvegiera zaharreko "brasker" hitzetik eratorria, bere esanahia "leku arriskutsua") Irlandako hego-mendebaldeko kostaldean kokatzen diren uharte multzo batzuk dira, Kerryko konderrian daudelarik, Slea Head lurmuturarra eta Dún Chaoin udalerriaren parean.

## Hizkuntza 
1953. urterarte bertan erabat irlandera hiztunak ziren biztanleak bizi izan ziren, gaur egun ordea ez da bertan inor modu iraunkorrean bizi.

## Historia 
1953ko azaroaren 17an Irlandako Gobernuak bertakoen bizimodu gogorra aitzakitza hartuaz uhartetarrak lur lehorrera mugiarazteko erabakia hartu zuen. Biztanle hauen ondorengo asko Ameriketako Estatu Batuetako Masachusets estatuko Springfield udalerrian bizi dira eta oraindik bizirik dauden uharteeko biztanle-ohi batzuk ondoan dagoen Dingle penintsula aurki daitezke, beren jaiotetxetara itzultzeko inolako aukerarik gabe.

XIX. mende amaieran eta XX. mendean uhartetarrak ikerketa antropologiko eta hizkuntzalarien helburu izan dira, bereziki Robin Flower, George Derwent Thomson eta Kenneth H. Jackson bezalako idazle eta hizkuntzalarien aldetik. Hauen bultzadari esker uhartetarrei buruzko hainbat liburu argitaratu eta beren ohitura eta bizimoduari buruzko grabaketa egin dira. Hauen artean Tomás Ó Criomhthainen *An tOileánach (Uhartetarra)*, Peig Sayersen *Peig* eta Muiris Ó Súilleabháinen *Fiche Blian ag Fás (Hogei Urtez Hazituz) idazlanak daude..

Blasket uharteak *Ameriketako Hurrengo Parrokia* izenaz deituak izan dira, Estatu Batuetan ospetsu den izendapena, Joan eta Ray Stagles idazleen *The Blasket Islands - Next Parish America* liburuan berreskuratu delarik.

## Uharteak 
Blasket uharteak osatzen dituzten sei uharte nagusiak hauek dira:
* Great Blasket Island (*An Blascaod Mór*)
* Beginish (*Beiginis*)
* Inishnabro (*Inis na Bró*)
* Inishvickillane (*Inis Mhic Uileáin*)
* Inishtooskert (*Inis Tuaisceart*)
* Tearaght Island (*An Tiaracht'')

thumb|490px|erdian|Blasket uharteak arratsaldeko eguzkiaren argipean.

## Iruditegia 

Irudi:Blasket Harbour.jpg|Blasket uharteetara joateko Dingle penintsulan dagoen txalupen itsas-portua.
Irudi:Great Blasket Island houses.jpg|Nekazariak Great Blasket uharteko uhartetarrak utzitako etxe hondakinetan zehar traktorearekin igaroz.
Irudi:Blasket2.jpg|Great Blasket uhartea.
Irudi:Sleahead.jpg|Great Blasket uhartea Dingle penintsulako Slea Head lurmuturretik ikusita.

## Ikus gainera 
* Slea Head
* Dún Chaoin

## Kanpo estekak 
* blasketislands.ie
* blasketislands.com

## Erreferentziak 
* The Blasket Islands - Next Parish America, Joan & Ray Stagles, O'Brien Press, Dublin 1984.
Pala

thumb|300px|Pala-motak

:***Endai*** *hitzak artikulu honetara dakar. Hitzaren beste erabileretarako ikus: Endai (argipena).*
**Pala** edo **endaia** material askea jaso eta mugitzeko erabiltzen den tresna bat da. Ikatza, hartxintxarrak, elurra edo harea bezalako materialak lekualdatzeko erabiltzen da, eta oso arrunta da nekazaritza, lorezaintzan eta eraikuntzan.

Xafla mehe eta zabal batez eta hari eusteko balio duen kirten luze batez osaturik dago. Xafla gehienetan burdinazkoa edo altzairuzkoa izan ohi da. Xafla askotan okertuta dago erdian zulotxo bat eduki dezan kirtena sartu ahal izateko. Kirtena egurrezkoa izaten da askotan, nahiz eta metalezkoa ere izan daitekeen. Kirtenaren muturrak T formako heldulekua eduki dezake, pala hobeto kontrolatu ahal izateko.

Pala hitza hondeamakina handietara hedatu da. Makina hauek pala arrunten funtzio bera betetzen dute, alegia materialak jaso eta mugitzea, baina eskala handiagoan.

## Pala-motak 
Palak zeregin eta ingurune askotara moldatu dira. Lan espezifikoetarako sortutako palak daude, edo erabilera askotarako prestatutakoak.

### Gizakiak eskuz erabiltzeko palak 
* Ikatzerako palek xafla zabal eta laua daukate, ertzak dituena, eta D formako kirtena.
* Elurrerako palek xafla oso zabala eta ertzik gabea daukate, gorantz okertua, eta kirten oso luzea. Askotan plastikozkoak izaten dira, pisu gutxiago eduki dezaten.
* Garauetarako (laboreetarako) palek aluminiozko edo plastikozko xafla zabala daukate. Garauak ez kaltetzeko prestatuta ohi daude.
* Lorezaintzako palak esku bakarrarekin erabiltzeko tresna txikiak dira. Lur-multzoak apurtzeko erabiltzen da. Normalean xafla estu eta sendoak dituzte, mutur zorrotzekoak.
* Labe-pala zurezkoa izaten da, xafla zabalekoa eta kirten laburrekoa, eta janariak, normalean ogia eta opilak, labera sartzeko eta labetik ateratzeko erabiltzen da.
* Jostailuzko palak, normalean plastikozkoak direnak, haurren jolaserako erabiltzen dira. Txikiak dira, pisu gutxikoak, eta gehienetan harearekin jolasteko erabiltzen dira.

### Makinen palak 
Zenbait makinak pala handiak dituzte erantsita, hala nola hondeamakinek, elur-kentzeko makinek, eta abarrek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Craps

thumb|320px|*Craps* jokalekua (ezker eta erdi aldea, eskuin aldea ezkerrekoaren simetrikoa da)
**Craps** edo **krapak** bi dado edo seikorekin jokatzen den apustu-jokoa da.

Jokalariak bi dadoak jaurtitakoan, emaitzen batura kalkulatzen da:

* 7 edo 11 puntu lortzen badu, irabazi egiten du.
* 2, 3 edo 12 puntu lortzen badu, galdu egiten du.
* Bestelako emaitza bat suertatzen bada (4, 5, 6, 8, 9 edo 10), bi dadoak behin eta berriz jaurti behar dira, 7 puntu edo lehenengo jaurtiketan lortutako puntuak suertatu arte. 7 puntu suertatzen bada, jokalariak galdu egiten du. Lehenengo jaurtiketako puntu kopurua suertatzen bada, irabazi egiten du.

## Probabilitateen azterketa 
Craps jokoan irabaz daitezkeen era guztiek (4, ..., 11 puntu eginez, 2,3 eta 12 emaitzak kendurik) erabateko gertakizun multzo bat osatzen dute. Beraz, erabateko probabilitatearen teorema erabiliz, *P(I)* irabazteko probabilitatea izanik, kontuan hartuz 7 edo 11 eginez zuzenean irabazten duela:

P(I)=P(4)\cdot P(I/4)+P(5)\cdot P(I/5)+P(6)\cdot P(I/6)+P(7)+P(8)\cdot P(I/8)+P(9)\cdot P(I/9)+P(10)\cdot P(I/10)+P(11)

Adibidez, *P(I/4)* probabilitateak lehenengo aldian 4 puntu eginez, azkenean irabazteko probabilitatea adierazten du. Lehenengoan 4 puntu eginez, azkenean irabazi egingo da baldin eta hurrengo jaurtiketetan 4 puntu 7 puntu baino lehenago egiten bada. Orokorrean, zorizko saiakuntza batean bitez *A* eta *B* gertakizun bateraezinak. Zorizko saiakuntza behin eta berriz burutzen bada, *D: A B baino lehenago suertatzea* delako gertakizunaren probabilitatea honela kalkulatzen da :

:P(D)=\frac{P(A)}{P(A)+P(B)}

Beraz, adibidez, 4 puntu 7 puntu baino lehenago ateratzeko probabilitatea honela kalkulatzen da, gogoratuz bi seiko jaurtitzean probabilitate bereko 62=36 emaitza posible daudela:

:P(I/4)=\frac{P(4)}{P(4)+P(7)}=\frac{3/36}{3/36+6/36}=\frac{1}{3}

Irabazi ahal izateko lehenengo jaurtiketan atera behar diten beste emaitzekin, 7 eta 11 ezik, berdina eginez:

:P(I/5)=\frac{P(5)}{P(5)+P(7)}=\frac{4/36}{4/36+6/36}=\frac{2}{5}

:P(I/6)=\frac{P(6)}{P(6)+P(7)}=\frac{5/36}{5/36+6/36}=\frac{5}{11}

:P(I/8)=\frac{P(8)}{P(8)+P(7)}=\frac{5/36}{5/36+6/36}=\frac{5}{11}

:P(I/9)=\frac{P(9)}{P(9)+P(7)}=\frac{5/36}{5/36+6/36}=\frac{2}{5}

:P(I/10)=\frac{P(10)}{P(10)+P(7)}=\frac{3/36}{3/36+6/36}=\frac{1}{3}

Horrela,

\begin{align}
P(I)&=P(4)\cdot P(I/4)+P(5)\cdot P(I/5)+P(6)\cdot P(I/6)+P(7)+P(8)\cdot P(I/8)+P(9)\cdot P(I/9)+P(10)\cdot P(I/10)+P(11)\\
&=3/36 \cdot 1/3 + 4/36 \cdot 2/5 + 5/36 \cdot 5/11 + 6/36+ 5/36 \cdot 5/11 + 4/36 \cdot 2/5 + 3/36 \cdot 1/3 +  2/36\\
&= 0.4929
\end{align}

Beraz, pareko apustuetan, jokalaria galtzen ateratzen da epe luzera, irabazteko probabilitatea erdia baino zertxobait txikiagoa delako (eta galtzekoa erdia baino pixka bat handiagoa), dadoak egoki eginak badaude betiere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limp Wrist

**Limp Wrist**, 1998an Albanyn (New York, Estatu Batuak) sortutako Hardcore punk taldea da. Bertako partaideak, Los Crudos, Kill The Man Who Questions edota Devoid of Faith bezalako taldeetan ibilitako jendea da. Taldekide guztiak, Homosexualak eta Straight Edge-ak dira. Taldea, Queercore mugimenduaren barruan mugitzen da.

Hainbat diska eta EP kaleratu izan dituzte beraien ibilbide guztian zehar baina nahiz eta taldea aktibo egon, arazo asko izan dituzte kontzertuak emateko, taldeko partaideak Estatu Batuetako leku ezberdinetan bizi dira eta. Hala ere, 2006an Want US Dead EP-a kaleratu zuten 2006an eta 2009an Europar bira bat burutu dute.

## Taldekideak 
* Martin Sorrondeguy - Ahotsa
* Scott Moore - Gitarra (2004tik), Bateria (1998-2000 artean)
* Andrew Martini - Bajua
* Paul Henry - Bateria

### Lehenagoko taldekideak 
* Mark Telfian - Gitarra (1998 eta 2004 artean)

## Diskografia 
### Diskak 
* Don't Knock It Till You Try It (Autoekoizpena)
* Limp Wrist (Lengua Armada, La Vida Es Un Mus
* The Official Discography (2004, Cheap-Art Records)

### Single eta EPak 
* What's Up With The Kids (Paralogy Records)
* Split Limp Wrist/Knifed
* Want Us Dead (2006, Cheap-Art Records, Lengua Armada)

## Kanpo Loturak 
## Kanpo estekak 
*  Limp Wrist taldearen webgune ofiziala]
1964ko Alaskako lurrikara

**1964ko lurrikara Alaskan** edo **Alaskako lurrikara handia** Richter eskalan 9,2 magnitudera iritsi zen lurrikara bat izan zen. 1964ko martxoaren 27an gertatu zen, Ostiral Santu egunean eta, horregatik, **Ostiral Santuko lurrikara** (ingelesez *Good Friday earthquake*) izena ere hartzen du.

Lurrikara honek, bere epizentroa, Alaskako Anchorage herritik gertu izan zuen, Prince William Sound inguruan, eskualde osoan ere eragina izan zuen arren. Kenaiko penintsula eta Alaskako fiordoen inguru osoa, tsunami erraldoiek urez estali zuten. Kaliforniako Crescent City bezain urruneko eskualdeetan ere tsunamiak gertatu ziren, bertan, 190 pertsona hilez.

## Ondorioak 
### Alaskan 
Anchorage hiriaren ia erabateko suntsipenaz gain, Kenaiko penintsularen eta Alaskako fiordoen inguru guztia, tsunami handiek urez estali zuten.

### Kanadan 
1,4 metroko altuerako olatu bat iritsi zen Kanadako Prince Rupert hirira lurrikara hasi eta 3,3 ordura. Tsunamia, ondoren, Tofinora iritsi zen.

### Munduan 
Kaliforniako Crescent City hiriak tsunami bat jasan zuen. Honen ondorioz 12 pertsona hil ziren.

## Irudiak 

Image:GoodFridaySeaLevelChange-NOAA.jpg|Itsas mailaren goratze larria Valdez inguruan luurikararen ondoren
Image:AlaskaQuake-Tire.jpg|Ohol batek zulatutako gurpila, tsunamiaren indarragatik
Image:AlaskaQuake-Seward.jpg|Seward kostaldea, 1964
Image:AlaskaQuake-Turnagain.jpg|Turnagain Heights-eko luiziak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  The Effects of the March 28, 1964 Alaska Tsunami in British Columbia, Canada
Prince William Sound

**Prince William Sound** (, Gilen printzearen badia edo itsasartea esan nahi duena), Alaskako golkoko sargune bat da, Ozeano Barean eta AEBetako Alaska estatuko hegomendebaldeko kostaldean dagoena.

## Geografia 
Prince William Sound, Kenaiko penintsularen ekialdeko zatian dagoen itsas sargune edo sound bat da, eta, administratiboki, Valdez-Cordovako errolda gunearen zati da. Bere porturik handiena Valdez da (2000n 4036 biztanle zituena), Trans-Alaska oliobidearen hegoaldeko muturrean. Uharte txiki ugari dituen soundeko beste finkapen batzuk Cordova 2454 biztanlerekin eta Whittier, 182 biztanlerekin dira, Chenega eta Tatitlek jatorrizko alaskar herriez gain.

Prince William Sound inguratzen duten lur gehienak, Chugach baso nazionalaren zati dira, tamainagatik, AEBetako bigarren baso nazionala dena. Prince William Sound, glaziarez eta Chugach mendi malkartsuez inguratua dago. Kostaldea, karabilkatsua da, uharte eta fiordo ugarirekin, horietakoren batzuk, Tidewater glaziarrak dituztelarik. Soundeko hesia eratzen duten uharterik garrantzitsuenak, Montague, 790,88 kilometro karratukoa, Hinchinbrook, 445,44 kilometro karratukoa eta Hawkins, 176,39 kilometro karratukoa dira.

## Historia 
James Cook, Prince William Sounden 1778an sartu zen, eta Sandwich Sound bezala bataiatu zuen, bere buruzagia zen Sandwicheko kondearen omenez. Cooken mapen editoreek, izena, Prince William Soundengatik aldatu zuten, William printzearen omenez, ondoren, Gilen IV.a Erresuma Batukoa erregea bihurtuko zena.

1791n, Malaspina espedizioak (1788-1794), Alejandro Malaspina buru zuela Acapulcon zegoena, Karlos IV.a Espainiakoa erregearengandik, Ipar-mendebaldeko Pasaia aurkitzeko agindua jaso zuen. Iparralderantz abiatu ziren, kostaldez kostalde Yakutat badiaraino eta Prince William Sounderaino iritsiz, amore eman eta Acapulcora itzulera bidaia abiatu aurretik.

1964an, Good Friday lurrikararen (Ostiral Santuko lurrikara) ondorio izan zen tsunami batek, zenbait chugachtar hil zituen Chenega izeneko kostaldeko herrian, baita Valdez hiria ere.

1989an, Exxon Valdez petrolio-ontzia, Bligh Reef arrezifean hondartu zen Valdezetik irten ondoren, petrolio isuri handi bat eraginez, hondamendi ekologiko handi bat eragin zuena, horien artean, 250.000 itsas hegazti inguru, ia 3000 itsas igaraba, 300 itsas-txakur, 250 arrano burusoil eta 22 orka hilez.

## Galeria 

Fitxategi:PrinceWilliamSound Alaska BA.jpg|Senadia Prince William Sounden hegomendebaldean
Fitxategi:Chugach1.jpg|Prince William Sounden ikuspegiak
Fitxategi:Chugach2.jpg|Zuhaitz alpetarrak el Prince William Sounden
Fitxategi:Shoup Glacier.jpg|Prince William Sound, Shoup Glaziarrerantz begira

## Kanpo estekak
Errusiar Inperioko Maila Taula

thumb|250px|Maila Taula
**Errusiar Inperioko Maila Taula** (errusieraz Табель о рангах; Tábel o rángaj), militarren artean, gobernuan eta Errusiar Inperioko gorteko posizio eta mailen zerrenda formal bat zen. Petri I.a Errusiakoa Handiak ezarri zuen 1722an, antzinako noblezia eratzen zuten boiardoen boterearen aurkako bere borrokan.

Hilara taulak, pertsona baten posizioa eta egoera zehaztu zuen, tsarrarekiko zuen zerbitzuaren arabera, jaiotza edo aurrekarien arabera baino gehiago. Taula, 14 maila edo posizioz osatua zegoen, pertsonen prestakuntzaren arabera (funtzionario, militar, epaile, akademiko, eliz gizonak...). Gorengo 5 mailek, oinordekotzako noblezia ematen zuten, 6., 7. eta 8. mailek, bizi osorako noblezia ematen zuten (Leninen aita 6. mailan zegoen heziketa administrari bezala), eta, gainontzeko mailek, nobleziaren pribilegio eta eskubideak, soilik kargua betetzen zen bitartean ematen zituzten. Administrazioan zehar, mailaz, 4 urtetik behin igotzen zen, baina zaila zen gorengo mailetara iristea bertan noblezian edo gortean senidetasun harremanik izan gabe. Urteen igaroan, gorengo mailak, lurjabedun nobleziatik zetozen pertsonek hartu zituzten.

Maila edo Posizio Taula honek, 1917ko iraultza arte iraun zuen. 1914an, errusiar noblezia, ia 1.000.000 pertsonaz osatua zegoen (herrialdeko biztanleriaren %0,6a), administrazioko, indar armatuetako eta diplomaziako postu guztiak hartzen zituena.

## Adibidea administrazioan 
## Kanpo estekak 
* Maila Taula
Marvin Harris

**Marvin Harris** (Brooklyn, New York, 1927ko abuztuaren 18a - Gainesville, Florida, 2001eko urriaren 25a) estatubatuar antropologo, idazle eta unibertsitateko irakaslea izan zen. Ekuador, Brasil, Mozambike eta beste zenbait herrialdetan egin zituen antropologiari buruzko ikerlanak, materialismo kulturala deritzon joeraren ildotik.

Marvin Harris materialismo kulturala deituriko eskolaren bultzatzaile garrantzitsuena izan zen. Eskola honek marxismoaren ekarpenak (produkzio indarrei zegokienez) eta Malthusen ikuspuntua batzen zituen (demografiaren eraginari dagokionez) eta horrela gizarte guztiek azpiegitura material jakin bat dutela ondorioztatu zuen. Azpiegitura horren arabera, gizarte bakoitzak garatzen du egokien zaion egitura (etxeko ekonomia eta ekonomia politikoa) eta gainegitura (erlijioa, mitologia, filosofia, artea, kirolak...).

Marvin Harrisen lanek zabalkunde handia lortu zuten, baita antropologian aditu ez diren askoren artean ere. Bere obrarik ezagunena *Cows, Pigs, Wars and Witches* (1974) izan zen (euskaraz, *Behiak, zerriak, gerrak eta sorginak*). Bertan mendebaldeko gizarteek beste gizarte batzuetan (India, Ekialde Hurbila, Pazifikoko irlak...) ikusten zituzten "zentzugabekeria" kulturalek oinarri guztiz arrazional eta ekonomikoa zuela defendatzen du. Besteak beste, Indian behi sakratuen gurtzeak edo Ekialde Hurbileko erlijio handiek (islamak edota judaismoak) zerriari buruz duten ikuspuntuak tokian tokiko egoera klimatiko, geografiko eta ekonomikoaren ondorio hutsak direla defendatzen du.

## Lan nabarmenak 
### Orokorrak 
* 
* 
* 
* 
* 

### Akademikoak 
* 
* 

## Erreferentziak
Boulaq 18 papiroa

**Boulaq 18 papiroa**, Egiptoko XIII. dinastian idazkera hieratikoz idatzitako dokumentu bat da, Kairoko Egiptoar Museoan CG 58069 erreferentziarekin bi zatitan kontserbatzen dena. Auguste Mariettek aurkitu zuen 1860an Dra Abu el-Nagan, Neferhotep eskribaren hilobian. Mariettek, faksimilean argitaratu zuen, eta, ondoren, A. Scharffek, bere transkripzioa argitaratu zuen.

Ez da ziurra bi zatiek erregealdi berari erreferentzia egitea, ezta eskriba berak idatzia egotea ere, baina bietan, Ankhu chatya aipatzen da, eta, bigarrenean, Neferhotepek sinatzen du. Quirkek, bestea ere Neferhotepek idatzi zuela uste du, baina, orduan, goragoko agintari baten aginduetara egin zuela, eta, dokumentua, Sekhemra Khutauy Amenemhat Sebekhotep edo Sebekhotep II.a faraoiaren erregealdian datatzen du.

Papiroak, Sebekhotep II.ak, Tebasera, Medamudeko Montu jainkoaren tenpluaren lanak eta han gertatutako gertakariak gainbegiratzeko egindako bisitaren gastuak biltzen ditu: Montu jainkoaren festa bat, eta, faraoia han egon zen bitartean, Monturen estatua errege jauregira eramateko egin zen prozesio bat.

## Berrikuntzak 
Boulaq 18 papiroak, kalkulu aritmetikoan berrikuntza bat du, zeroarentzako ikur bat: eskribak, *nfr*ri dagokion zeinua erabiltzen du kenketa operazioaren zero hondarrari erreferentzia egiteko.

## Kanpo estekak