open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Konon

**Konon** (Sizilia, c. 630 - † Erroma, 687ko irailaren 21a) Eliza Katolikoaren 83. aita santua izan zen 686 eta 687 urteen bitartean. Justiniano II.aren babesa jaso zuen.

## Erreferentziak
Sergio I.a

**Sergio I.a** (Palermo, c. 650 - † ?, 701eko irailaren 8a) Eliza Katolikoaren 84. aita santua izan zen 687 eta 701 urteen bitartean.

Konstantinopolisen eginiko Quinisexto kontzilioaren erabakiak onartu ez zituenez, Justiniano II.ak atxilo har eta kargutik ken zezaten agindu zuen (Konstante II.ak Martin I.arekin egin zuen moduan), baina Ravennako exarkerriaren laguntzari esker zigorra saihestu zuen.

## Erreferentziak
Foyn kostaldea

**Foyn kostaldea** () Alexander lurmuturra (edo Suedia lurmuturra), Oskar II.a kostaldetik banatzen duena, eta Bowman kostaldetik banatzen duen Northrop lurmuturraren artean dagoen penintsula antartikoaren kostalde zatia da (Graham Lurraldea), Weddell itsasoan.

Antartandeek Foyn kostaldea penintsula antartikoaren mendebaldeko zatian dauden kostaldeak diren Loubet kostaldea eta Graham kostaldetik banatzen dute. Larsen izotz hesia Foyn kostaldetik Weddell itsasoan zehar hedatzen da. Kostalde honetan Robinson lurmuturra eta Cabinet lakua nabarmentzen dira.

Kostalde hau 1893an aurkitu zuen Carl Anton Larsen esploratzaile norvegiarrak *Jason* izeneko itsasontzian, izena Svend Foyn balea ehiztariaren omenez eman ziona, balea ehiza erraztu zuen arpoi granada asmatu zuena.

## Lurralde aldarrikapenak 
Argentinak Foyn kostaldea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Aldarrikapen hauek Itun Antartikoaren baldintzek mugatzen dituzte

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak *costa Foyn* deitzen du.
* Txilek *Costa Foyn*
* Erresuma Batuak *Foyn coast*

## Kanpo estekak
Leon II.a (aita santua)

**Leon II.a** (Sizilia, c. 611 - † Erroma, 683ko ekainaren 28a) Eliza Katolikoaren 80. aita santua izan zen 682 eta 683 urteen bitartean. Konstantinopoliseko III. kontzilioaren erabakiak berretsi zituen. Eliza Katolikoak santu gisa gurtzen du.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Leon Sizilian jaio zen, Paulo izeneko gizon baten semea. VII. mendearen erdialdean kaliferriak Siziliaren aurka egindako erasoen ondorioz Erromara joan ziren hainbat apaizetako bat izan zen. Predikatzaile iaioa zen, musikan interesa zuena, eta pobreen aldeko jarrerarengatik ezaguna.

### aita santu 
Agaton 681eko urtarrilaren 10ean hil zen, eta Leon laster hautatu zuten, baina ez zuten 682ko abuztuaren 17ra arte kontsakratu. Baliteke arrazoia Agatonek Konstantino IV.a Enperadorearekin aita santuen hautaketa arautzeko egindako negoziazioen ondorio izatea. Konstantino IV.ak zin egin zion Agatoni aita santuek kontsakrazioagatik ordaindu behar zuten zerga jaitsiko zuela, mende batez martxan egon zen neurria. 

Leonen agintaldia laburra izan zen, eta ezin izan zuen gehiego ere egin. Monotelitismoa kondenatzen zuen Seigarren Kontzilio Ekumenikoaren erabakia babestu zuen. Enperadoreari jakinarazi zion erabaki horren berri, eta ondoren Mendebaldekoei ere iragarri zien. Bisigodoen erregeari, apezpiku eta nobleei azaldu zien kontzilioaren ondorioa zeintzuk ziren. Honorio I.ak monotelismoa babestu zuenez, anatema gisa salatu zuen. Leonek argi utzi zuen ez zuela Honorio salatzen monotelismoa irakasteagatik, baizik eta ez salatzeagatik. Toledon sinodo bat egin zen (684) eta Konstantinoplako Hirugarren Kontzilioa onartu zen.

Ravennako artzapezpikuak Erromako apezpikuarekin hausteko zuen asmoa zapuztu zuen, baina eurei ezarritako zerga ere bertan behera utzi zuen. Lonbardiarren erasoen aurrean, Leonek hainbat martiriren erlikiak hiriko harresien barnera mugitu zituen. Kantu gregorianoa erreformatu zuen, eta hainbat ereserki konposatu zituen. 

### Heriotza 
683ko ekainaren 28an hil zen, eta Benedikto II.ak hartu zuen bere lekua. Bere monumentuan lurperatu zuten, baina ondoren beste lau aita santurekin batera sartu zuten beste hilobi batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Herrera

**Ander Herrera Agüera** (Bilbo, Bizkaia, 1989ko abuztuaren 14a - ) euskal herritar futbolaria da. Erdilari lanetan jokatzen du.

Aita Pedro Herrera jokalari ohi eta entrenatzailea zuenez, bere gazte ibilbide osoa Real Zaragozako harrobian egin zuen. Talde honetan ere debutatu zuen BBVA Ligan. 2011n Athletic Clubek 5 denboraldirako fitxatu zuen. Manchester United taldean 5 urte egon eta gero PSG taldearekin sinatu zuen. 2022ko abuztuan Athleticera itzuli zen lagatu gisa udan erosteko aukerarekin.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2009 Mediterranear jokoak
* 2011 UEFA Euro U21
* 15-16 Kopa
* 2016 Superkopa
* 16-17 Ligako Kopa
* 16-17 Europa League
* 2019 Superkopa
* 19-20 Ligue 1
* 19-20 Kopa
* 19-20 Ligako Kopa
* 20-21 Kopa
* 21-22 Ligue 1
* 23-24 Kopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Seán McGinley

**Seán McGinley** edo **Seán Mac Fhionnghaile** (1952, Gaoth Dobhair, Donegalgo konderria &ndash; 2009ko azaroaren 1a, Gaoth Dobhair, Donegalgo konderria) irlandar aktore bat izan zen. Irlanderazko TG4 telebista kateko C.U. Burn eta Gleann Ceo telesailetan antzeztu zuen, baita Raidió na Gaeltachta irratiko Cois Cuan komedia irratsaioan ere.

Irlandan azken hamarkadetan burututako filma garrantzitsu ugaritan bigarren mailako pertsonaien antzezpen ugari burutu izan ditu: horien artean The Field (1990), Braveheart (1995), The General edota The Wind That Shakes the Barley.

Bere emazteak Theresa izena zuen, bikoteak bi alaba eta bi seme izan zituelarik. Bi urteko borrokaren ondoren, 2009ko azaroaren 1an minbiziaren ondorioz zendu zen. Hiletak Gaoth Dobhair udalerriko Brinalack auzoan dagoen Saint Columba elizan ospatu ziren.

## Kanpo estekak 
* Seán McGinley aktoreari buruzko IMDBko fitxa ikusgai
Caílleach An Airgid

**Caílleach An Airgid** ("Dirudun Sorgina/Atsoa") Irlandako abesti herrikoi bat da. Irlanderaz abestu ohi da.

## Kanpo estekak 
* *Liam Ó Maonlaí* abeslaria *Caílleach An Airgid* abestia abesten entzun eta ikusi 
* *Caílleach An Airgid* abestia entzun. Abeslariak: Róisín Elsafty eta Damien Dempsey TG4 telebista kateko marrazki bizidunak. 
* Dara Bán Mac Donnchadha Sean Nos abeslaria *Caílleach An Airgid* abestia usadioz legez abesten ikusi eta entzun. TG4 
* Hitzak eta ingelesezko itzulpena
Peigín Leitir Móir

**Peigín Leitir Móir** (ohikoena ingelesezko *Peggy Lettermore* izenburuaz ikustea da) Irlandako abesti herrikoia da. Irlanderaz abestu ohi da, hitzak Connemara eskualdeko kostaldeko Lettermore udalerria eta uhartetik hurbil iparraldera dagoen Leitir Caladh herriko Máirtín Ó Clochartaigh eta Pádraic Ó Maille herritarrek idatzi zituztelarik. XX. mendearen hasiera aldera idatzia izan zen. 1911an An Claidheamh Soluis egunkarian argitaratua izan bezain laister Gaeltacht eremuko biztanleen artean ospe handia bereganatu zuen. Abestia polka moduan jo hoi da.

## Hitzak 
## Bertsioak 
* The Dubliners, *In Concert* (1965), *A Time To Remember* (2009)
* Na Casaidigh (1994)
* Orthodox Celts, *The Celts Strike Again* (1997)
* Tadhg Mac Dhonnagáin (2008)
* John Spillane, *Irish Songs We Learned at School* (2008)
* Seán Ó Riada
* Ceoltóirí Chualann

## Ikus gainera 
* Lettermore

## Kanpo estekak 
* The Dubliners musika taldearen *Peigín Leitir Móir* abestiaren bertsioa entzungai eta ikusgai 
* Na Caisaidigh taldearen *Peigín Leitir Móir* abestiaren bertsioa entzungai eta ikusgai
José Antonio González Linares

**José Antonio González Linares** (San Felices de Buelna, Kantabria, 1946ko otsailaren 25a) txirrindulari ohi espainiarra da.

Arrakastarik nabarmenena 1970eko Frantziako Tourrrean lortu zuen, erlojuz kontrako etapa batean Eddy Merckx garaitu ostean. Sprinter moduan ere ondo ibiltzen zen, eta hainbat garaipen partzial lortu zuen Espainiako Vueltan eta bestelako lasterketa batzuetan. Bestela, Euskal Herriko Itzulian txapeldun gelditu zen 4 bider, 1972, 1975, 1977 eta 1978an, ordutik inork gainditu ezin izan duen marka izanik.

Gaur egun politikaren arloan jarduten du bere jaioterrian.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu
DSK: deskalifikatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Maurice De Waele

**Maurice De Waele** (Lovendegem, Flandria, 1896ko abenduaren 27a – Maldegem, Flandria, 1952ko otsailaren 14a) txirrindulari flandriarra izan zen.

Frantziako Tourra irabazi zuen 1929an, eta aurreko urteetan 2. eta 3. postuan gelditu zen. Euskal Herriko Itzulia bestela 1928 eta 1929an eskuratu zuen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anberesko probintzia

**Anberesko probintzia** (; ) Belgika eta Flandriako lurraldea da, iparraldeen kokatuta dagoena. 2867&nbsp;km²-ko azalera dauka, eta 1.7 milioi biztanle pasatxo ditu, herrialde osoko probintziarik populatuena izanda.

Anberes (472.071 bz 2008an) bera da hiriburua eta udalerririk populatuena.

## Mugakideak 
Iparraldean Herbehereak, ekialdean Linburgo, hegoaldean Flandriako Brabante eta mendebaldean Ekialdeko Flandria mugakide ditu.

## Udalerriak 
Anberesko probintzia administratiboki hiru kantonamendutan (nederlanderaz *arrondissementen*) eta 70 udalerritan banatzen da:

## Ikus, gainera 
* Belgikaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Probintziako webgune ofiziala
Danimarkako itsasartea

**Danimarkako itsasarteak** (; ), Groenlandia eta Islandiaren artean, Groenlandia eta Irminger itsasoak bereizten ditu. 480 km-tik 289 km-ko zabalerarekin, Straumnes eta Nansen lurmuturraren artean 336 km-ko luzera du. 191 metroko sakonera du.

## Hidrografia 
Itsasartearen gehienezko sakonera 190 metrokoa da, Groenlandia–Islandia dortsala handik igarotzen dela. Groenlandiako ekialdeko itsaslasterrak ur hotza darama Groenlandiako kostaldean zehar hego-ekialderarantz. Hori dela eta, itsaslasterrak izozmendiak daramatza Ozeano Atlantikoko iparraldera. Arrantza-gune garrantzitsu bat da.

Ezagutzen den munduko urpeko ur-jauzirik handiena, Danimarkako itsasarteko ur-jauzia izenez ezaguna, itsasartearen mendebaldera jauzten da.

## Historia 
Bigarren Mundu Gerran gudu-leku izan zen. Bertan, 1941eko maiatzaren 24an Danimarkako itsasarteko gudua izan zen Hirugarren Reicheko Kriegsmarine eta Erresuma Batuko Royal Navy itsas armaden artean. Itsas-borroka horretan *Bismarck* korazatu alemaniarrak *HMS Hood* britainiarra hondoratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linburgo (Flandria)

**Limburg** edo **Linburgo** (,  ahoskatua; ) Belgikako probintzia da, Flandrian kokatua. 2.414 kilometro koadroko eremua hartzen du eta 2016ko urtarrilaren 1ean 862.798 lagun bizi ziren bertan. Hiriburua Hasselt da.

## Historia 
Hasieran dukerria izan zen eta Probintzia Batuen eta Espainiar Herbehereen artean banatua izan zen 1648an. 1815ean bat egin zuten Herbehereetako Erresuma Batuarekin, baina 1839ko belgikarren eta alemaniarren arteko hitzarmenaren ondorioz Belgika, Alemania eta Herbehereetako estatuen artean banatu zen jatorrizko Linburgo.

## Mugakideak 
Iparraldean Ipar Brabante eta Linburgorekin (Herbehereak) du muga, hego-ekialdean Liejako probintziarekin, hego-mendebaldean Flandriako Brabanterekin eta ipar-mendebaldean Anberesko probintziarekin.

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 
### Udalerriak (*Gemeenten*) 

Hasselteko barrutia:
&nbsp;&nbsp;2. As
&nbsp;&nbsp;3. Beringen
&nbsp;&nbsp;8. Diepenbeek
10. Genk
11. Gingelom
12. Halen
13. Ham
15. Hasselt
18. Herk-de-Stad
20. Heusden-Zolder
26. Leopoldsburg
28. Lummen
33. Nieuwerkerken
34. Opglabbeek
38. Sint-Truiden
39. Tessenderlo
43. Zonhoven
44. Zutendaal

Maaseikeko barrutia:
&nbsp;&nbsp;5. Bocholt
&nbsp;&nbsp;7. Bree
&nbsp;&nbsp;9. Dilsen-Stokkem
14. Hamont-Achel
16. Hechtel-Eksel
22. Houthalen-Helchteren
23. Kinrooi
27. Lommel
29. Maaseik
31. Meeuwen-Gruitrode
32. Neerpelt
35. Overpelt
36. Peer

Tongerengo barrutia:
&nbsp;&nbsp;1. Alken
&nbsp;&nbsp;4. Bilzen
&nbsp;&nbsp;6. Borgloon
17. Heers
19. Herstappe
21. Hoeselt
24. Kortessem
25. Lanaken
30. Maasmechelen
37. Riemst
40. Tongeren
41. Voeren
42. Wellen

eskuinera|450px

### Barruti judizialak 

File:Judicial Arrondissement Hasselt Belgium Map.png|Hasselt
File:Judicial Arrondissement Tongeren2 Belgium Map.PNG|Tongeren

## Ikus, gainera 
* Belgikaren banaketa administratiboa
* Limburgera
* Landazabal garaiko parke nazionala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Probintziako webgune ofiziala
Nares itsasartea

**Nares itsasarteak** (; ) Groenlandia eta Ellesmere uhartearen artean kokaturiko itsasartea da. Baffin badia eta Lincoln itsasoa bereizten ditu.

Izena 1964an George Nares britainiar militar eta esploratzailearen omenez jarri zioten. Bere uretan Hans uhartea dago, bai Groenlandiak bai Kanadak aldarrikatua.

## Erreferentziak 

* Dawes, Peter R., & J. William Kerr. *Nares Strait and the Drift of Greenland A Conflict in Plate Tectonics*. Meddelelser om Grønland, 8. Copenhagen: [s.n.], 1982.
* Sadler, H. E. 1976. *Water, Heat and Salt Transports Through Nares Strait, Ellesmere Island*. "Journal of the Fisheries Research Board of Canada", 33, 2286-2295..
* Zreda, M, J England, F Phillips, D Elmore, & P Sharma. 1999. "Unblocking of the Nares Strait by Greenland and Ellesmere Ice-Sheet Retreat 10,000 Years Ago". *Nature*. 398, 6723. zbk.: 139.

## Kanpo estekak
Vangelis

**Evangelos Odiseas Papathanasiu** (), **Vangelis** artista izenaz ezaguna (Volos, Grezia, 1943ko martxoaren 29a - Paris, 2022ko maiatzaren 17a) musika elektronikoko konposatzailea izan zen. Gehienbat film ospetsuen soinu bandak konposatzeagatik ezaguna da, adibidez: *Chariots of Fire*, *Blade Runner*, *The Year of Living Dangerously*, *The Bounty*, *1492: Conquest of Paradise* edota *Alexander*. 1968an Demis Roussos, Loukas Sideras eta Anargyros "Silver" Koulouris musikariekin batera Aphrodite's Child rock taldea sortu zuen.

## Bizitza 
thumb|ezkerrera|Vangelis, doctor honoris causa izendatua, Atenasko Unibertsitatean (2008. urtea).

Gazte-gaztetatik teklatu-jotzaile gisa nabarmendu zen, eta kontzertuak eman zituen. 1960ko hamarraldiaren hasieran Formynx taldean jo zuen. Geroxeago, Demis Roussos kantariarekin eta Lucas Sideras bateria-jotzailearekin batera Aphrodite's Child taldea eratu zuen, eta ospe handia lortu zuten, Grezian ez ezik nazioartean ere.

1968an, koronelen estatu kolpeaz gero, hirukotea Frantziara erbesteratu zen. Talde horren disko aipagarrienak: *Rain And Tears* (1968), *Aphrodite´s Child*; *It´s Five O´clock*; *666* (1972).

Vangelisek 1970ean hasi zuen bere bakarkako lana, Aphrodite's Child desegin baino lehen, *Dragon* izeneko disko batekin. 1972an ''L'Apocalypse aes animaux* *(Animalien apokalipsia)* filmeko soinu bandarako musika grabatu zuen, eta harrezkero film, antzezlan eta balleterako musika egiten hasi zen. Urtebete geroago Londresa joan zen, eta *Nemo* estudioak zabaldu zituen, sintetizadore eta teklatuetan espezializaturik. 1976an *Heaven and Hell *diskoa argitaratu zuen, eta beste film baterako musika ere bai: *La fête sauvage*. Disko hartan *Yes* taldeko kantari Jon Andersonek hartu zuen parte. Hurrengo urteetan *Albedo 0.39* (1976), *Spiral* (1977) eta *Beaubourg* (1978) argitaratu zituen. 1980an Jon Andersonekin elkartu zen ostera ere, *I Hear You Now* kanturako eta *Short Stories* diskorako, arrakasta handiz, gainera.

1981ean *Chariots of Fire *filmaren soinu banda Ingalaterrako zerrendetako bosgarren tokira iritsi zen, eta urte horretan bertan postu berera iritsi zen *The Friends of Mr. Cairo* kantuarekin. 1982an *Chariots of Fire *diskoak lehen postua lortu zuen Ameriketako Estatu Batuetako zerrendetan hilabetez, musikako Oscar saria irabazi zuen, eta milioitik gora ale saldu zituen Estatu Batuetan. Urte horretan bertan *Blade Runner* filmerako musika idatzi zuen. 1983an, Jon Andersonekin batera, *Private Collection *argitaratu zuen, eta *The Best of Jon and Vangelis*, 1984an, bien arteko elkarlanaren amaiera gisa. Gero bakarkako lan bat egin zuen, *Soil Activities*, eta 1988an zuzeneko disko bat, *Direct, Vangelis*.

1990eko hamarraldian *The City* (1990), *1492: Conquest of Paradise* (1992) filmetarako soinu banda, *Voices* (1995, *Ahotsak*), *A Tribute to El Greco* (1995), eta *Oceanic'' (1996) lanik aipagarrienak izan zituen.

## Bitxikeria 
Vangelisen omenez jarri zion izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak (6354) Vangelis asteroideari.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Vangelisen webgunea 
* Vangelisi buruzko webgunea
Hidria

[thumb|Irudi gorrien hidria, [satiro bat eta emakume bat erakusten dituena. Paestum, K.a. 360-K.a. 350.]]

**Hidria** (antzinako grezieraz υδρία) edo **kalpis** (κάλπις) Antzinako Greziako zeramika mota bat da, ura garraiatzeko erabilia. Hiru helduleku zituen: bat edukiontziaren albo banatan, altxatu eta garraiatzeko erabiltzen zirenak, eta hirugarrena beste biekiko erdian kokatua, ura iraultzeko erabilia. Pitxer hau irudi gorrien zeramikan zein irudi beltzen zeramikan topa daiteke. Sarri greziar mitologiako eskenak erakusten ditu, betebehar moral eta sozialak islatuz.

K.a. V. mendearen erdialderako, artisau greziarrek brontzezko hidriak ere egiten zituzten, horietako batzuk oso kontu handiz xehetasun handiko irudiekin apainduak zirelarik.

## Kanpo estekak
Unquinesa

**Unión Química del Norte de España (Unquinesa)**, Euskal Herriko Erandioko Astrabudua eta Leioako Udondo gunearen artean 1939an sortutako enpresa kimikoa izan zen. Sintesi metanola eta poliestirenoa ekoiztu zuen lehen lantegietako bat izan zen.

## Historia 
Enpresa 1939an sortu zuen Lipperheide familiak, Banco de Bilbao eta Banco de Vizcayaren laguntzaz. 1960ko hamarkadan Dow Chemical multinazional amerikarrak akzioen erdia erosi eta Espainiar estatuan zabaltzeko erabili zuen Unquinesa. Urte batzuk beranduago akzio guztien jabe egin zen.

1967an Tarragonan zabaldutako lantegiak pixkanaka Leioakoak baino garrantzia handiagoa hartu zuen. 1974an Unquinesa izena galdu eta ordutik Dow Chemical izena hartu zuen. Azkenik 2009an lantegiak ateak itxi zituen, bertan geratzen ziren 46 langileek euren lanpostuak galdu zituzten.

## Udondoko kaia 
Udondoko kaia Erandioko Astrabudua eta Leioako udalerrien artean kokatzen zen, Erandio eta Areeta arteko itsasadarraren ertzeko errepidearen alboan. Kaian, kimikagaiak dakartzaten ontziak lehorreratzen ziren, Dow Chemical enpresarentzako lehengaiak ekarriz.

Kaiak 75 bat metroko luzera zeuzkan.

## Kanpo estekak 
* Lantegiaren airetiko argazki zaharra.
Elpinize

**Elpinize** (K.a. VI. mendearen amaiera edo K.a. V. mendearen lehen hamarkadak-K.a. V. mendearen erdialdea) emakume atenastar bat izan zen, Filaida familia aristokratikokoa. Maratongo garailea izan zen Miltziades Gaztea estadistaren alaba, eta bere amaren aldetik Zimon Atenaskoaren arrebaordea zen.

## Bizitza 
Kornelio Nepotek dioenez, Elpinize bere nebaordearekin ezkondu zen, baina ez dago honen ebidentzia zehatzik. Ezkontza mota hori Atenasko legeek ama ezberdineko neba-arrebentzako eta alaba epikleroentzako baimentzen zuten, eta nahiko ohikoa zen. Beste batzuk, intzestuzko harreman bat izan zutela diote, hau, historiografiaren arabera, Zimonen arerio politikoen asmakeria izatea litekeena delarik.

Kalias, atenastar aberats bat zena, bere aberastasuna Atikako Laurion demoko zilar meatzeen esplotaziotik lortua zuena, Elpinizerekin ezkontzeko borondatezko bezala aurkeztu zen, Zimonek Miltziadesi ezarritako isunetik heredatu zuen ordaindu gabeko zorra kitatzeko. Zimonek onartu ez zuenez, bere arrebaren tutore bezala, Elpinizek bere nebaren erabakiaren aurka egin zuen, isuna ez ordaintzeak, erremediorik gabe hau gartzelaratzea suposatuko baitzuen, eta, beraz, Kaliasekin ezkontzea onartu zuen zorra ordaintzeko baldintzapean.
Flandriako Brabante

**Flandriako Brabante** (,  ahoskatua; ) Belgika eta Flandriako lurraldea da, erdialdean kokatuta dagoena, Brabanteko dukerriaren mendebalean. 2106&nbsp;km²-ko azalera dauka, eta 1.060.232 milioi biztanle zituen 2008an. Hizkuntzek bitan banatzen dute: flandriera iparraldean eta valoniera hegoaldean.

Leuven (90.706 bz. 2007an) hiriburua da.

## Geografia 
Lurralde lau hezea eta oparoa da, Gette, Haine, Lasne, Orne, Senne, Thines eta Yssche ibaiek zeharkatua.

### Mugakideak 
Iparraldean Anberesko probintzia, ekialdean Linburgo (Flandria), hego-ekialdean Liejako probintzia, hegoaldean Valoniako Brabante, hego-mendebaldean Hainaut eta mendebaldean Ekialdeko Flandria mugakide ditu.

## Ekonomia 
Nekazaritza (barazkiak, laboreak, azukre-erremolatxa) eta era askotako aziendak. Lurren % 10 basoa da (Soigneseko oihana). Brusela Brabant dukerriko hiriburua izateak garapen ekonomikoa bultzatu zuen inondik ere, bertara bildu baitzen Flandesko ehun industria: Anderlecht, Eigenbrakel, Brusela (bertan lantzen da «brabant» izeneko liho mota). Eraikuntza materialak, kimika eta burdingintza industria (Senne, Brusela-Charleroi ubidea). Janari industria (garagardoa, etab.).

## Banaketa administratiboa 
## Ikus, gainera 
* Belgikaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Probintziako webgune ofiziala
Ekialdeko Flandria

**Ekialdeko Flandria** (,  ahoskatua; ; ) Belgika eta Flandriako lurraldea da, mendebaldean kokatuta dagoena. 2991&nbsp;km²-ko azalera dauka, eta 1.408.484 biztanle zituen 2008an.

Gante (233.120 bz. 2007an) hiriburua da.

## Mugakideak 
Mugakide ditu iparraldean Zeelanda (Herbehereak), ipar-ekialdean Anberesko probintzia, hego-ekialdean Flandriako Brabante, hego-ekialdean Liejako probintzia, hegoaldean Hainaut eta mendebaldean Mendebaldeko Flandria.

## Gobernadoreak 
* 1830: Pierre De Ryckere
* 1830–1834: Werner de Lamberts-Cortenbach
* 1834–1836: Charles Vilain XIIII.a
* 1837–1843: Louis de Schiervel
* 1843–1848: Leander Desmaisières
* 1848–1871: Edouard De Jaegher
* 1871–1879: Emile de T'Serclaes De Wommersom
* 1879–1885: Léon Verhaeghe de Naeyer
* 1885–1919: Raymond de Kerchove d'Exaerde
* 1919–1921: Maurice Lippens
* 1921–1929: André de Kerchove de Denterghem
* 1929–1935: Karel Weyler
* 1935–1938: Jules Ingenbleek
* 1938–1939: Louis Frederiq
* 1939–1954: Maurice Van den Boogaerde
* 1954–1963: Albert Mariën
* 1963–1984: Roger de Kinder
* 1984–2004: Herman Balthazar
* 2004-2013: André Denys
* 2013-egun: Jan Briers

## Banaketa administratiboa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Belgikaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
* Probintziako webgune ofiziala
Mendebaldeko Flandria

**Mendebaldeko Flandria** (,  ahoskatua; mendebaldeko flandrieraz: *West Vloandern*; ; ) Belgika eta Flandriako lurraldea da, mendebaldean kokatuta dagoena. 3125&nbsp;km²-ko azalera dauka, eta 1.150.487 biztanle zituen 2008an.

Brujas (117.224 bz. 2006an) hiriburua da.

## Mugakideak 
Ipar-ekialdean Zeelanda (Herbehereak), ekialdean Ekialdeko Flandria, hego-ekialdean Hainaut, hego-mendebaldean Nord-Pas-de-Calais (Frantzia) eta mendebaldean Ipar Itsasoa mugakide ditu.

## Gobernadoreak 
* 1830–1831 : Felix de Muelenaere
* 1832–1834 : Felix de Muelenaere
* 1836–1849 : Felix de Muelenaere
* 1849–1857 : Adolphe de Vrière
* 1857–1877 : Benoît Vrambout
* 1877–1878 : Léon Ruzette
* 1878–1883 : Theodore Heyvaert
* 1883–1884 : Guillaume De Brouwer
* 1884–1901 : Léon Ruzette
* 1901 : Jean-Baptiste de Béthune
* 1901–1903 : Charles d'Ursel
* 1903–1907 : Jean-Baptiste de Béthune
* 1907–1912 : Albéric Ruzette
* 1912–1933 : Léon Janssens de Bisthoven
* 1933–1940 : Henri Baels
* 1940–1944 : Michel Bulckaert
* 1944–1979 : Pierre van Outryve d'Ydewalle
* 1979 : Leo Vanackere
* 1979–1997 : Olivier Vanneste
* 1997–2012 : Paul Breyne
* 2012–egun : Carl Decaluwe

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 

Image:Arrondissement Brugge Belgium Map.png|Brujasko barrutia
Image:Arrondissement Diksmuide Belgium Map.png|Diksmuideko barrutia
Image:Arrondissement Oostende Belgium Map.png|Ostendeko barrutia
Image:Arrondissement Roeselare Belgium Map.png|Roeselareko barrutia
Image:Arrondissement Tielt Belgium Map.png|Tielteko barrutia
Image:ArrKortrijkLocation.png|Kortrijkeko barrutia
Image:Arrondissement Ieper Belgium Map.png|Ypresko barrutia
Image:Arrondissement Veurne Belgium Map.png|Veurneko barrutia

### Udalerriak 
thumb|340px|Mendebaldeko Flandriako udalerriak

1. Alveringem
2. Anzegem
3. Ardooie
4. Avelgem
5. Beernem
6. Blankenberge
7. Bredene
8. Brujas
9. Damme
10. De Haan
11. De Panne
12. Deerlijk
13. Dentergem
14. Diksmuide
15. Gistel
16. Harelbeke
17. Heuvelland
18. Hooglede
19. Houthulst
20. Ichtegem
21. Ypres
22. Ingelmunster

23. Izegem
24. Jabbeke
25. Knokke-Heist
26. Koekelare
27. Koksijde
28. Kortemark
29. Kortrijk
30. Kuurne
31. Langemark-Poelkapelle
32. Ledegem
33. Lendelede
34. Lichtervelde
35. Lo-Reninge
36. Menen
37. Mesen
38. Meulebeke
39. Middelkerke
40. Moorslede
41. Nieuwpoort
42. Ostende
43. Oostkamp

44. Oostrozebeke
45. Oudenburg
46. Pittem
47. Poperinge
48. Roeselare
49. Ruiselede
50. Spiere-Helkijn
51. Staden
52. Tielt
53. Torhout
54. Veurne
55. Vleteren
56. Waregem
57. Wervik
58. Wevelgem
59. Wielsbeke
60. Wingene
61. Zedelgem
62. Zonnebeke
63. Zuienkerke
64. Zwevegem

## Ikus, gainera 
* Belgikaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Probintziako webgune ofiziala
Penteliko

**Penteliko** (grezieraz Πεντέλη, antzinako erak: *Pentele, Pentelikon* edo *Pentelicus*, eta *Vrilissos* edo *Vrilittos* -grezieraz Βριλησσός, Βριληττός-, *Mendeli* Erdi Aroan) Atenastik ipar-ekialdera eta Maratondik hego-ekialdera dagoen mendi bat da. 1109 metroko altuera du.

Antzinarotik bere haitzurdinagatik da ezaguna, Partenoia eta Akropoliko beste eraikin batzuk eraikitzeko erabili zena, baita antzinako kontaezinbeste eskultura egiteko ere. Haitzurdin uri, zuritasun uniformea izateagatik bereizten da, eguzkiaren argitan urrezko distira ematen dion ñabardura arin batekin.

Antzinako harrobia greziar gobernuak babestua dago, eta soilik Akropolia zaharberritzeko lehengaia lortzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prostilo

thumb|Prostiloa.
[thumb|[Atena Nike tenplua, anfiprostiloa, K.a. 421ean eraikia.]]
**Prostiloa** zutabe askeak definitzen dituen izen arkitektoniko bat da, ilara batean zabalki espaziatuak dauden zutabeak. Zutabeak soilik bere aurrealdeko fatxadan dituen eraikina ere izendatzen du. Sarri adjektibo bezala erabiltzen da egitura nagusitik proiektatzen den eraikin klasiko baten zutabedun arkupeari erreferentzia egiten dionean.

Lehenik greziar tenpluetan erabili zen (4 edo 6 zutabe izaten zituztenak ohi) eta etruriar tenpluetan. Beranduago, erromatarrek xehetasun hau gehitu zuten euren tenpluetan eta beranduago oraindik arkitektura palladiarrak berrartu zuen.

Eraikin honen adibideak Dodonako Santutegiko tenpluan, Paroseko A tenpluan, Olinpiako Gelako Altxorrean, Atenasko agorako Apolo Patroosen tenpluan, Miletoko Demeterren tenpluan edo Magnesiako Zeus Sosipolisen tenpluan ikus daitezke.

Arkitektura estilo hau, ziur asko ekialdeko greziar uharteetan sortu zen, K.a. VIII. mendean zehar. Alabaina, Italia hegoaldeko tenplu arkaikoetan ere adibide ugari ikus daiteke.

Tenpluak zutabeak bi fatxada txikietan dituenean, anfiprostilo deritzo. Ez da oso ohiko eraikina. Azken honen adibiderik esanguratsuena Atenasko Akropoliko Atena Nike tenplua da.

## Kanpo estekak
Anfiprostilo

thumb|150px|Atenea Nikeren tenpluaren oinplanoa.
**Anfiprostiloa**, aurreko eta atzeko fatxadetan zutabezko arkupeak dituzten baina alboetan ez dituzten tenpluak (bereziki antzinako greziar eta erromatar tenpluak) izendatzeko erabiltzen den izen arkitektoniko bat da. Sekula ez ditu lau zutabe baino gehiago izaten fatxada bakoitzean. Honen adibiderik ezagunena Atenasko Akropolian dagoen Atena Nike tenplua da.

## Ikus, gainera 
* Venus eta Erromaren tenplua

## Kanpo estekak
Twelve Bens

**Twelve Bens** edo **Twelve Pins** (irlanderaz **Na Beanna Beola**) Irlandako mendebaldean dagoen Galway konderriko Connemara eskualdeko mendilerro bat da. Kuartzitaz osatutako tontor zorrotz batzuen multzoa da. Connemara eskualdeko Roundstone udalerriaren ipar-ekialdean kokatzen delarik. Mendilerro honetako mendirik garaiena Benbaun mendia da eta 729 metroko garaiera du.

## Mendiak 
Twelve Bens edo Twelve Pins mendilerroa osatzen duten mendi garrantzitsuenak honako hauek dira:

* Binn Bhán (Benbaun)
* Binn Chorr (Bencorr)
* Binn Dubh (Bencollaghduff)
* Binn Bhraoin
* Binn Doire Chláir (Derryclare)
* Binn Gabhar (Ben Gower)
* Meacanach
* Binn Fraoigh
* An Chailleach
* Binn Breac (Benbrack)
* Binn Leitrí (Benlettery)
* Binn Glean Uisce (Benglenisky)

## Iruditegia 

Irudi:Twelve pins.JPG|Bencorr mendia Lough Inagh aintziratik ikusita.
Irudi:Benbaun.JPG|Benbaun mendia Lough Inagh aintzirako iparraldetik ikusita.
Irudi:Benbaun, Twelve Pins, Connemara - geograph.org.uk - 148022.jpg|Ikuspegia Benbaun mendiko gailurretik ikusita.

## Kanpo estekak 
* Twelve Bens mendilerroa Connemareko webgunean
1299 Mertona

**1299 Mertona** asteroide gerrikoan aurkitutako 1299, asteroidearen izena da. 1934ko urtarrilak 18an aurkitu zuen G. Reissek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1934 BA** zen.

## Kanpo estekak
1301 Yvonne

**1301 Yvonne** asteroide gerrikoan aurkitutako 1301. asteroidearen izena da. 1934ko martxoak 7an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1934 EA** zen.

## Kanpo estekak
1303 Luthera

**1303 Luthera** asteroide gerrikoan aurkitutako 1303. asteroidearen izena da. 1928ko martxoak 16an aurkitu zuen Friedrich Karl Arnold Schwassmannek Hamburgo-Bergedorfeko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1928 FP** zen. Bere izena Karl Theodor Robert Luthergatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Karl Theodor Robert Luther

**Karl Theodor Robert Luther** (1822ko apirilak 16-1900eko otsailak 15), ohi **Robert Luther** bezala ezagunagoa, astronomo alemaniar bat izan zen, Düsseldorfen lan egin zuena eta handik zenbait asteroide aurkitu zituena.

Aurkitu zituen asteroideetatik bi gaur egun oso ez ohiko propietateak dituztelako dira ezagunak: 90 Antiope asteroide bitarra, bi osagaiak berdinak dituena, eta oso errotazio motela duen 288 Glauke. 1303 Luthera asteroidea eta Ilargiko Luther kraterra bere omenez izendatuak izan ziren.

## Aurkitu zituen asteroideak 
* 17 Tetis, 1852ko apirilak 17an
* 26 Proserpina, 1853ko maiatzak 5ean
* 28 Belona, 1854ko martxoak 1ean
* 35 Leukotea, 1855eko apirilak 19an
* 37 Fides, 1855eko urriak 5ean.
* 47 Aglae, 1857ko irailak 15ean
* 53 Kalipso, 1858ko apirilak 4an
* 57 Mnemosina, 1859ko irailak 22an
* 58 Konkordia, 1860ko martxoak 24an
* 68 Leto, 1861eko apirilak 29an
* 71 Niobe, 1861eko abuztuak 13an
* 78 Diana, 1863ko martxoak 15ean
* 82 Alkmene, 1864ko azaroak 27an
* 84 Klio, 1865eko abuztuak 25ean
* 90 Antiope, 1866ko urriak 1ean
* 95 Aretusa, 1867ko azaroak 23an
* 108 Hekuba, 1869ko apirilak 2an
* 113 Amaltea, 1871ko martxoak 12an
* 118 Peitho, 1872ko martxoak 15ean
* 134 Sofrosina, 1873ko irailak 27an
* 241 Germania, 1884ko irailak 12an
* 247 Eukrate, 1885eko martxoak 14an
* 258 Tyche, 1886ko maiatzak 4an
* 288 Glauke, 1890eko otsailak 20an.
Luther (ilargiko kraterra)

**Luther** izeneko kraterra Ilargian dagoen talka krater bat da, Mare Serenitatis edo Baretasunaren Itsasoaren ipar-mendebaldeko zatian dagoena, Lacus Somniorumen sarreran. Ekialde-hego-ekialdean Posidonius kraterra du. Lutherrek ertz zirkularra du, eta taza formakoa, talkak eragindako higaduraren arrastorik nabaritzen ez delarik. Zimur kate batek zeharkatzen du ilargiko itsasoan.

Kraterrak bere izena Karl Theodor Robert Luther astronomoagatik jasotzen du.

## Krater sateliteak 
Konbentzioz, ezaugarri hauek ilargiko mapetan hizkia Luther kraterretik gertuen dagoen kraterraren alboan jarriz identifikatzen dira

## Kanpo estekak
Garaipenaren Aldarea

**Garaipenaren Aldarea** senatuaren erromatar etxean (kurian) ezarri zen, Garaipenaren urrezko estatua bat zeramana. Aldarea Zesar Augustok ezarri zuen Marko Antonio eta Kleopatraren aurka Aktiumeko guduan lortu zuen garaipena ospatzeko. Estatuak hegodun emakume bat irudikatzen zuen, palmondo hosto bat eusten zuena eta garaileari ereinotz koroa bat emateko jeisten. Estatua erromatarrek K. a. 272an harrapatu zioten Pirro Epirokoari.

Graziano gaztea enperadore kristauak 382an kendu zuen. Graziano hil ondoren, Kinto Aurelio Simakok, Erromako prefektua eta jentila zena, enperadore berria zen Valentiniano II.ari idatzi zion 384an aldarea berrezar zedin. Simakoren eskaria onartua izan zen, baina Ambrosio Milangoa gotzainaren oposizio handiarekin, nork presio handia egin zuen enperadore gaztearen gainean, neurri batean gortearen egoitza Milanen zegoelako. Aldarea Flavio Eugenio usurpatzaileak zaharberritu zuen 392 eta 394 bitartean iraun zuen bere erregealdi laburrean zehar.

Estatua zaharberritzeko beste eskakizun batzuk 391n arbuiatuak izan ziren Teodosio I.a Handia enperadore kristauaren dekretu baten bidez, antzinako erlijio jentilak ezabatzeko bere politikaren zati bezala.

## Kanpo estekak
Ibai Gómez

**Ibai Gómez Pérez** (Bilbo, Bizkaia, 1989ko azaroaren 11) bizkaitar futbolari ohia da. Aurrelari postuan jokatzen zuen. Ibai Gómez 2010ean heldu zen Athleticen harrobira Sestaotik. 2010eko ekainaren 4ko BBVA Ligako jardunaldian, Joaquín Caparrósekin debutatu zuen, Gaizka Tokero ordezkatuz.
2011n Manchester Unitedren kontra Europa Leaguen gol bat sartu zuen. Alavesen ere jokatu du.

## Estatistikak 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2015 Superkopa
* 2021 Superkopa

## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
46P/Wirtanen

**46P/Wirtanen** gure Eguzki-sistemako aldizkako kometa txiki bat da, 5,4 urteko orbita periodoa duena. Kometa hau ESAren Rosetta proiektuaren ikerketaren helburua da. Jupiter familiako kometa bat da, bere afelio guztia 5 eta 6 unitate astronomiko arteko distantzian duena. Bere diametroa 1,2 kilometrotan estimatua dago.

## Aurkikuntza 
46P/Wirtanen argazki bidez 1948ko urtarrilak 17an aurkitu zuen Carl Alvar Wirtanen astronomo estatubatuarrak. Plaka urtarrilak 15ean jarria izan zen Lick Behatokitik neurtutako izar mugimendu egoki batean zehar. Hasierako behaketa kopuru mugatuaren ondorioz, urte bete baino gehiagoren ondoren objektu hau aldikako kometa bat bezala errekonozitua izan zen.

## Kanpo estekak
Axular (aldizkaria)

***Axular*** Burlatako Axular elkarteak 1997an sortutako aldizkaria da. Urtean lau aldiz argitaratzen da.

Elkartearen helburu orokorra, Burlatako euskaldun eta euskatzaleak batzea eta euskara eta euskal kultura bultzatu eta garatzeko espazio fisiko bat eratzea da. Bertze helburu batzuk herria, Nafarroa Garaiaren eta Euskal Herriaren kultur bizitzan parte hartu eta helburu antzekoak dituzten gainerako elkarteekin harremanak izan eta elkarlanean aritzea dira.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko aldizkarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Axular elkartearen webgunea
Bowman kostaldea

**Bowman kostaldea** () Antartikako penintsularen ekialdeko kostaldeko zatia da, (Graham Lurraldearen hegoaldeko muturra) Weddell itsasoan, Northrop lurmuturra (Foyn kostaldeagandik banatzen duena) eta Agassiz lurmuturraren artean (Wilkins kostaldeagandik banatzen duena).

Antartandeek Bowman kostaldea Fallières kostaldeagandik banatzen dute, penintsula Antartikoaren mendebaldeko zatian dagoena. Larsen izotz hesia Bowman kostaldetik Weddell itsasoan zehar hedatzen da. Kostalde honetan Joerg penintsula eta Mobiloil lakua nabarmentzen dira.

Kosta hau hegazki batetik aurkitua izan zen 1928an. Hubert Wilkinsek aurkitu eta argazkitu zuen, Isaiah Bowmanen omenez izendatu zuena, American Geographical Societyren zuzendaria zena. Agassiz lurmuturra Kenyon penintsularen muturrean dago, eta 1940an aurkitu zuen Estatu Batuetako Zerbitzu Antartikoko Espedizioak.
## Lurralde aldarrikapenak 
Argentinak Bowman kostaldea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Aldarrikapen hauek Itun Antartikoaren baldintzek mugatzen dituzte

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak *costa Bowman* deitzen du
* Txilek *Costa Bowman*
* Erresuma Batuak *Bowman coast*

## Kanpo estekak
Ekialde (aldizkaria)

Kebenko Kultur Elkarteak argitaratzen du **Ekialde** aldizkaria. Ekialde da Pirinioetako aldizkari euskaldun bakarra, eta Erronkari, Zuberoa, Agoitz, Zangoza, Zaraitzu, Irunberri, Aezkoa, Erro, Auritz eta Luzaideko ibarren informazioa eskeintzen du.
 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko aldizkarien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Kebenkoren webgunea
Aitor Fernández

**Aitor Fernández Abarisketa** (Arrasate, Gipuzkoa, 1991ko maiatzaren 3a - ) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Atezain postuan jokatzen du. Athleticen harrobian hezitako jokalaria da. 2024ko azaroan Osasunarekin kontratua berritu zuen 2027rarte.
 
## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 1ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Fitxa: Athletic Club
Kujalleq

**Kujalleq** () Groenlandiako lau udalerrietako bat da, hegoaldean kokatuta. 7.589 biztanle baino ez dituenez herrialdeko gutxien populatuena da. Bere hiriburua Qaqortoq (lehen Julianehåb deitua) da. 2009an sortua, hiru antzinako udalerrik sortu zuten:
* Nanortalik udalerria
* Narsaq udalerria
* Qaqortoq udalerria

## Herri eta hirien zerrenda 
* Aappilattoq
* Alluitsup Paa (Sydprøven)
* Ammassivik (Sletten)
* Eqalugaarsuit
* Igaliku
* Nanortalik
* Narsaq
* Narsarmijit (Narsaq Kujalleq edo Frederiksdal)
* Narsarsuaq
* Qaqortoq (Julianehåb)
* Qassiarsuk
* Qassimiut
* Saarloq
* Tasiusaq

## Kanpo estekak
Qeqqata

**Qeqqata** () Groenlandiako lau udalerrietako bat da, hego-mendebaldean kokatuta. 2010ean 9.677 biztanle zituen. Bere hiriburua Sisimiut (lehen Holsteinsborg deitua) da. 2009an sortua, bi antzinako udalerrik sortu zuten:
* Maniitsoq udalerria
* Sisimiut udalerria

## Herri eta hirien zerrenda 
* Atammik
* Itilleq
* Kangaamiut
* Kangerlussuaq (Søndre Strømfjord)
* Maniitsoq (Sukkertoppen)
* Napasoq
* Sarfannguit
* Sisimiut (Holsteinsborg)

## Kanpo estekak
Sermersooq

**Qaasuitsup** () Groenlandiako lau udalerrietako bat da, ekialdeko eta hego-mendebaldeko kostaldeen artean kokatuta. 2010ean 21.232 biztanle zituen. Bere hiriburua Nuuk (lehen Godthåb deitua) da, herrialdekoa ere badean. 2009an sortua, bost antzinako udalerrik sortu zuten:
* Ammassalik udalerria
* Ittoqqortoormiit udalerria
* Ivittuut udalerria
* Nuuk udalerria
* Paamiut udalerria

## Herri eta hirien zerrenda 
* Arsuk
* Isortoq
* Ittoqqortoormiit (Scoresbysund)
* Kangilinnguit (Grønnedal)
* Kapisillit
* Kulusuk (Kap Dan)
* Kuummiit
* Nuuk (Godthåb)
* Paamiut (Frederikshåb)
* Qeqertarsuatsiaat
* Sermiligaaq
* Tasiilaq (Ammassalik)
* Tiniteqilaaq

## Hizkuntzak 
*Kalaallisut*, mendebaldeko groenlandieraren aldaera, mendebaldeko kostaldeko zenbait herritan mintzatua da. Daniera herri handietan eta *tunumiit oraasiat*, ekialdeko groenlandieraren aldaera, ekialdeko kostaldean hitz egiten dute.

## Kanpo estekak
An Claidheamh Soluis

**An Claidheamh Soluis** (euskaraz *Argiaren Ezpata*) XX. mendearen hasieran argitaratu zen irlandar astekari nazionalista bat izan zen, bere argitaratzailea *Conradh na Gaeilge* ("Liga Gaelikoa") izan zelarik.

1899-1901 bitartean Eoin MacNeill lehenbiziko argitaratzailea izan zen. 1900. urtean bere argitaratzaileak arazo ekonomikoak izan ondoren, Conradh na Gaeilge erakundea *Fáinne an Lae* aztekari elebidunaren jabe bilakatu zen. *Fáinne an Lae* delakoa *An Claidheamh Soluis* astekarian bihurtu zen, bere izen osoa *An Claidheamh Soluis agus Fáinne an Lae* zelarik.

1903tik 1909ra astekariaren argitaratzailea Pádraig Pearse izan zen, maisu eta legegizon hau gerora jazoko zen 1916ko Pazkoko matxinada ospetsuaren buru eta antolatzaile nagusienetako bat izan zelarik. Bere zuzendaritzapean astekari honek Irlandar Berpizkunde Literarioan paper garrantzitsua jokatu zuen, bertan irlanderaz nahiz ingelesezko idazlanak argitaratu eta kultur ekitaldien berri ematen zen.

Astekariak *Fáinne an Lae* (1918–1919) eta *Misneach* 1922–1930) izenburuez aurrera jarraitu ondoren, azken denboraldi labur batez *An Claidheamh Soluis* izenburua berreskuratu zuen (1930-1931). 1932. urtetik aurrera etenaldi ugariekin argitaratu zen, azkenena behin betiko argitatzetik laga zelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan VI.a

**Joan** edo **Joanes VI.a** (Efeso, c. 655 - † ?, 705eko urtarrilaren 11) Eliza Katolikoaren 85. aita santua izan zen 701 eta 705 urteen bitartean. Aita santua zen bitartean, Italiar penintsulan militarren eta politikarien altxamendu ugari izan ziren.

## Erreferentziak
Joan VII.a

**Joan** edo **Joanes VII.a** (Rossano, c. 650 - † ?, 707ko urriaren 18a) Eliza Katolikoaren 86. aita santua izan zen 705 eta 707 urteen bitartean.

## Erreferentziak
Sisinio

**Sisinio** (Siria, c. 650 - † ?, 708ko otsailaren 4a) Eliza Katolikoaren 87. aita santua izan zen 708ko hiru astean. Aurelianoren Harresiak berreraikitzeko agindua eman zuen.

## Erreferentziak
Gregorio II.a

**Gregorio II.a** (Erroma, 669 - † *ibidem*, 731ko otsailaren 11) Eliza Katolikoaren 89. aita santua izan zen 715 eta 731 urteen bitartean.

Bizantzioko enperadorearen aurka matxinotu zen.

## Erreferentziak
Adrien Goñi

**Adrien Goñi Cariñanos** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1988ko abuztuaren 25a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Erdilari postuan jokatzen zuen. Iker Muniain jokalariaren lehengusua eta Julen Goñi jokalariaren anai nagusia da. Athleticen harrobian hezitutako jokalari honek 2009ko maiatzaren 3ko BBVA Ligako jardunaldian, Athletic Clubekin debutatu zuen.

## Estatistikak 
*2024ko Maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Fitxa: Athletic Club
Gregorio III.a

**Gregorio III.a** (Siria, 690 - † ?, 741eko azaroaren 28a) Eliza Katolikoaren 90. aita santua izan zen, 731 eta 741 urteen bitartean.

Inperioan zegoen ikonoklasiaren gatazka zela eta, Karlos Marteli laguntza eskatu zion.

## Erreferentziak
Zakarias (aita santua)

**Zakarias** (; Calabria, 679 - † Erroma, 752ko martxoaren 15a) Eliza Katolikoaren 91. aita santua izan zen 741 eta 752 urteen bitartean.

Santa Maria sopra Minerva eliza eraiki zuen.

## Erreferentziak
Augusto (titulua)

thumb|Diokleziano garaiko txanpona. "Augustus" irakur daiteke.
**Augusto** (latinez *Augustus*, pluralean *augusti*) Erromatar Inperioko enperadoreek eraman zuten titulu bat izan zen.

## Tituluaren jatorria 
Titulu hau izan zuen lehen gobernari erromatarra Gaio Julio Zesar Oktaviano izan zen, lehen erromatar enperadoretzat hartzen dena. Ezizena Senatuak eman zion K. a. 27ko urtarrilak 16an, eta ohorezko izaera baino ez zuen, berarekin lotutako magistraturarik ez zuelarik. Latinez, Augustus hitzak "maiestatetsua" edo "ohoragarria" esan nahi du, eta beti jainkoen munduari eman zitzaion, Jupiterren epiteto berezi bezala erabiliz, jainkoen aita eta erromatar panteoiko jainko gorena zena. Ohorezko titulu honen erabilerak, alabaina, pertsona bakar batean zenbait magistratura arrunten bateraketarekin bat egiten du, eta, beraz, Gaio Zesar Oktavianok bere agintaldian zehar bildu zituen botere guztien ikur bezala errekonozitua izan zelarik (*princeps senatus*, pontifex maximus, kontsul, potestas tribunicia...) Botere metaketa hau hurrengo mendeetan enperadoreek Erroma gobernatzeko erabiliko zuten eredua izan zen, praktikan, teoria sofistikatu hau errealitatetik geroz eta urrunago geratu zen arren, batez ere III. eta IV. mendeetatik aurrera, enperadoreek ekialdeko despoten antz gehiago hartu zutenean.

Enperadore gehienek erabili zituzten hiru tituluetatik, *Imperator*, *Caesar* eta *Augustus*, azken hau izan zen soilik enperadorearentzat erreserbatu zena (salbuespen bakarrarekin: enperadorearen emazteak eta amak ere bazuten *Augusta* titulua erabiltzeko eskubidea).

Ohitura bihurtu zen norbait enperadorearen oinordeko izendatua izatean *NN Caesar* izena hartzea (NN pertsonaren praenomen eta nomena zirelarik) edo, aurrerago, *NC. Nobilissimus Caesar*, eta batzuetan *Princeps Iuventutis* (Gazteriaren Printzea) tituluarekin saritua zen. Tronuratzean, enperadore berriak *Imperator Caesar NN Augustus* izena hartzen zuen (behe Inperioko enperadoreek *Pius Felix* eta *Invictus* gehitzen zituzten euren izen propioa eta Augustusen artean).

Hitzaren erabilera honetan, Augustus "Enperadore" hitzaren baliokidea da, lehen esan den bezala, inongo botere zehatzik lotuta ez zuen arren.

## Dinastia inperialeko emakumeak 
Hasiera batean, soilik salbuespen bezala izan zuten eskubidea dinastia inperialeko emakumeek Augusta titulua erabiltzeko. Titulu hau lortu zuen lehen emakumea Livia Drusila izan zen, bere senarra zen Augustoren azken borondatearen arabera. Livia, ordutik aurrera, Julia Augusta bezala ezagutua izan zen.

## Titulua Inperioaren banaketaren ondoren 
Tetrarkia garaian, Augusto tituluak Ekialdean eta Mendebaldean gobernatzen zuten goi mailako bi enperadoreei erreferentzia egiten zieten, horietako bakoitzaren "enperadore-ordea" edo *Imperatores minores* "Zesar" bezala ezagutzen ziren bitartean.

## Kanpo estekak
Eztebe II.a

**Eztebe II.a** (Erroma, 715 - † *ibidem.*, 757ko apirilaren 26a) Eliza Katolikoaren 92. aita santua izan zen 752 eta 757 urteen bitartean.

Bizantziar Inperioaren menpean izateko azken aita santua izan zen, baita frankoen menpean izateko lehendabizikoa ere.

## Erreferentziak
Tetrarkia

[thumb|250px|Tetrarkak, [porfirozko eskultura, Bizantzioko jauregitik harpilatua 1204an. San Markoseko Altxorra, Venezia.]]
**Tetrarkia** boterea tetrarka deritzen lau pertsonek konpartitzen duten gobernu mota bat da. Historiografian, erromatar historiako garai jakin bati ematen zaion izendapena ere bada. Izan ere, Dioklezianok lau agintaritako sistema kolegiatu hori ezarri zuen 284an  III. mendeko krisialdiaren ondorioz Erroma jasaten ari zen barne kaosari aurre egiteko, bai Ekialdean bai Mendebaldean, enperadore bana (*augustus*) eta ordezkari militar bana (*zesar*). Sistemak 238 eta 285 bitartean iraun zuen.

## Sorrera eta bilakaera 
Tetrarkia sistema baten sorrera, egoera politiko-militarraren ondorioa izan zen, aurrez prestatutako plan bat edo inperioa gobernatzeko modu egoki bat ezartzeko baino. Hasieran Diarkia bat izan zen, honen bidez Maximiano zesar izendatu zuelarik 285ean, honek bagauden matxinada zanpa zezan. Urte bete beranduago, Karausioren altxamendua erreprimitzeko ardurarekin, mendebaldeko augusto izendatua izan zen.

Beste alde batetik, Erromak Sasandar Inperioarekin zuen etengabeko gatazka eta Karauso garaitzeko saiakerek huts egin izanak Diokleziano tetrarkia eratzera eraman zuten arrazoiak izan ziren. Bi Augustoek aldi berean bi zesarrak izendatu zituzten, Galerio eta Konstantzio Kloro. Honela, inperioa bi zesar eta bi augustoren agindupean geratzen zen. Augustoak inperioaren defentsaz arduratzen ziren, eta Zesarrak (*imperium*-az eta diademaz inbestituak) lagundu egiten zituzten, baita ordezkatu ere ezintasun egoeran bazeuden edo hiltzen baziren.

Sistema honetan, behintzat lehen tetrarkian, ez zegoen tetrarka bakoitzaren botere guneei buruzko lurralde banaketa zehatz bat. Diokleziano goragoko botere baten jabe zen, Augusto *senior*ra baitzen. Egoera hau bigarren tetrarkiaren eman ez zenez, eta nagusitasun arazoengatik zenbait gatazka sortu zirenez, lurralde banaketa lauren artean bigarren tetrarkian gauzatu zen.

Boterearen partaidetza honek ez zuen inperioaren banaketa bat suposatu, Dioklezianok berarentzat gorde baitzuen *Auctoritas Senioris Augusti*a, honela, gainontzeko lurraldeetan partehartze ahalmena mantenduz. Era berean, Dioklezianok tetrarkia berriari forma eman zion, augustoek 20 urteko gobernuaren ondoren kargua utzi behar zutela ezarriz, hala ordu arte zesar zirenak augusto bihurtuz eta hauek euren zesar propioak izendatuz. Era berean, erreformak, erabili behar ziren titulazio moduak adierazten zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fenokristal

**Fenokristala** tamaina nahiko handiko kristal bat da gainontzeko osagaiekiko, magmaren kristalizazioaren prozesuan hozte motel baten ondorio.

Fenokristalak osatzen dituzten mineralen adibide ugari ikus dezakegu. Adibidez: granatea, olibinoa, piroxenoa, biotita, anfibola, feldespatoa eta plagioklasa.

## Kanpo estekak
Eztebe III.a

**Eztebe III.a** (Sizilia, 723 - † ?, 772ko urtarrilaren 24a edo otsailaren 1a) Eliza Katolikoaren 94. aita santua izan zen 768 eta 772 urteen bitartean.

## Erreferentziak
Adrian I.a

**Adrian I.a** (Erroma, 700 - † ?, 795eko abenduaren 25a) Eliza Katolikoaren 95. aita santua izan zen 772 eta 795 urteen bitartean. Lombardiarren erasoaren aurka defenditzeko, Karlomagnori laguntza eskatu zion.

## Erreferentziak
Paulo I.a

**Paulo I.a** (Erroma, 700 - † ?, 767ko ekainaren 28a) Eliza Katolikoaren 93. aita santua izan zen 757 eta 767 urteen bitartean.

## Erreferentziak