Buztanzuri hori

**Buztanzuri horia** (*Oenanthe hispanica*) muscicapidae familiako hegazti paseriformea da, Mediterraneo inguruan bizi dena.

## Deskribapena 
Buztanzuri arruntaren tamaina, portaera eta itxura bera du. Bere jantziaren diseinua ere oso antzekoa da: ipurtxuntxur zuri-beltza du eta marrazki bera eta bere kidekoaren buztan eta hego beltzak, hankak eta mokoa beltz bizi kolorekoak.

Desberdintasun nabarmenena grisaren erabateko falta da. Bizkarraldea okre-gorrixka du, buruan biziagoa eta azpiko zatiak, okre-zuria du sabelean, hau nabarmentzen doa bularrean okre-gorrixka bizia lortu arte. Ar batzuek buztanzuri grisaren antzeko maskara beltza dute, baina beste batzuetan orban beltza zabalagoa da, eztarri osoan zehar adur-zapi bat bezala hedatzen da. Arren arteko dimorfismo hori espezie honen tipikoa da.

Buztanzuri grisarekin gertatzen den bezala, arren eta emeen neguko lumajea lausotuagoa da. Beltzak arre ilun bihurtzen dira eta maskara asko desagertzen da eta, ipurtxuntxurrean eta isatsean eredu bera mantentzen badute ere, zuria zikinagoa da eta beltzak tonu lausoa du.

## Biologia eta ohiturak 
Izaera, jarrera eta ohiturei dagokienez, oro har  buztanzuri arruntaren espezierako esandako guztia errepika genezake. Migrazio-ohitura berdinak, elikadura intsektiboro mota bera eta lurreko bizimodua. Beharbada, sastraka eta zuhaixketan pausatzeko joera handiagoa dute, ziurrenik buztanzuri arruntek gustuko dituen habitat motan ugariagoak izan ohi direlako. Aldiz, fidagarriagoa da, ez hain iheskorra.

Ugalketaren biologia ere antzekoa da bi buztanzurietan, badirudi bigarren erruteen proportzioa buztanzuri horietan zertxobait handiagoa dela, baliteke klima-eremu epelagoetara mugatuta, udaberri goiztiarraz eta uda luzeagoez gozatzeko aukera dutelako izatea.

## Banaketa, habitata eta egoera 
Mediterraneoko fauna motakoa, buztanzuri horiak ia itsaso honen sestrara mugatua du hedapen-eremua; Iberiar penintsulatik, Europa hegoalde osoan, Itsaso Beltzaren mendebaldeko ertzera arte, Ipar Afrika Maroko eta Tunisia artean eta gero Asia Txikian eta Armenian Iranera arte. Iberian ohikoa da Mediterraneoko eremuan, urri bihurtzen da iparraldeko azpi-ordokian eta ez dago, edo oso arraroa eta lokala Kantaurialdean.

Populazio txiki bat iristen da gure lurraldera, non, bere eskakizun ekologikoen muga-baldintzak aurkitzen dituen, populazio txiki bat iristen da Arabako Errioxako zenbait lekutan ugaltzen dena, gainditzen ez duen eremua.

Toloño Kantabria mendilerroaren iparraldean eta Conchas de Harotik ibaian gora ikusten dira batzuk, baina normalean behintzat ugaltzen ez diren hegazti alderraiak izan behar dute.

Buztanzuri arrunta, Euskal Herriko hego-ekialdeko muturrera mugatzen da, lur-zati mediterraneoenean, baina ez buztanzuri arruntaren presentzia baztertzeko beste, hori dela eta, biak daude eremu hauetan.

Eremu horren barruan, ikus daiteke, dagoeneko hainbat autorek adierazi dutenez, bi espezieek aukeratzen dituzten  habitat-motak nabarmen desberdinak direla. Buztanzuri horiari ez zaio axola edo nahiago ditu, lur hautsiak eta estalki belarkara urria dutenak, esate baterako, sastrakak sakabanatuta dituzten belardi exerofilo pobreak, ez belar alfonbra trinkoak, buztanzuri arruntak aukeratzen duen moduan, altuera jakin bateko sastraka eta zuhaixken estaldura ere onartzen du, betiere lurreko espazio libre nahikoa uzten badute.

Arabako Errioxan, mahastiak eta muino idorrak okupatzen ditu, erromero-abaritz, txapar eta almendra eta oliba landaketa batzuekin daudenak. Artederreta degradatuen soilgune eta ertzetan aurkitzen da, Nabaridasen bezala eta Barranco de Dueñas-eko *P. halepensis* pinudiaren  ordez agertu den sastrakadietan bezala.

## Erreferentziak