Neurosi

**Neurosia** psikotikoak izan gabe herstura nabarmena eragiten duten buruko gaitz eta nahasmenduei ematen zaien izen generikoa da, kalte organikorik gabe pertsonaren jarduera normala erasaten dutenak.

Errealitatearen interpretazio zuzena ez dago erasana, eta pertsonaren oinarrizko nortasuna ez da normaltasunetik gehiegi aldentzen. Sintomak gatazka psikikoaren adierazpen sinbolikoak dira.
DSMren (Buruko Nahasmenduen Diagnostiko eta Estatistikako Eskuliburua) azken edizioetan beste termino batzuk erabiltzen dira lehen "neurosi" terminoaren barruan zegoenari eta haren motei erreferentzia egiteko. Adibidez, DSM-5ean jada ez da antsietate-neurosiaz hitz egiten, antsietatearen nahasmenduez baizik; ezta neurosi obsesiboaz ere, nahasmendu obsesibo-konpultsiboaz baizik .thumb|William Cullen BryantNeurosi terminoa William Cullen mediku eskoziarrak proposatu zuen 1769an, nerbio-sistemako gaixotasunek eragindako nahasmendu sentsorialei eta motorrei erreferentzia eginez. Psikologia klinikoan, pertsonen pentsamendu arrazionala eta gizarte-, familia- eta lan-funtzionamendu egokia desitxuratzen dituzten nahasmendu mentalak izendatzeko erabiltzen da. Nahasmen orokorra dago terminoaren erabilerari dagokionez: alde batetik, sintoma gisa, antsietateari lotutako mekanismo moldakaitzetan parte hartzen duten buru-nahaste multzo heterogeneo bati aplikatzen zaio. Bestalde, bere erabilera herrikoiak (obsesio, xelebrekeria edo urduritasunaren sinonimo gisa) gaixotasun mentalari hertsiki lotuta ez dauden eremuetara hedatzea eragin du. "Neurosi" terminoa alde batera utzi zuten psikologia zientifikoak eta psikiatriak, eta, horren ordez, "nahasmendua" edo "antsietate-nahasmendua" jarri zuten. 

Ohiko terminoak, lesio organikoen ebidentziarik ez duen nahasmendu mental bati egiten dio erreferentzia; nahasmendu horren ezaugarri dira larritasun-maila handia eta hura konpentsatzeko mekanismoen hipertrofia disruptiboa. Subjektuak introspekzio-maila eta errealitatearekiko lotura egokia du, baina jokabide errepikakorrak eta, askotan, moldakaitzak garatu behar ditu estres-maila murrizteko. Berez, subjektuari bizitza osoan zehar laguntzen dion nortasun-karaktere edo ezaugarria da, larritasun oso aldakorrekoa, gradu arin eta kontrolagarrietatik hasi eta ospitaleratzea ekar dezaketen egoera larri ezgaitzeetaraino.

Teoria psikoanalitikoak dioenez neurosia afekzio psikogenoa da, eta haren sintomek funtzio sinboliko bat betetzen dute, haurren aspaldiko gatazka bat berriro agertzea helburu duena. Adierazpen neurotikoa, desioaren eta defentsaren arteko konpromiso posiblearen emaitza da. 

Larritasunetik babesteko pertsonek defentsa-mekanismoak erabiltzen dituzte, hala nola errepresioa, proiekzioa, ukazioa, intelektualizazioa eta desplazamendua, besteak beste.

## Terminoaren jatorria 
thumb|*Synopsis nosologiae methodicae* liburuaren azala.
Neurosi terminoaren jatorria XVIII. mendearen amaieran dago, baina XIX. mendean erabiliko da gehien, psikiatria espezialitatearen ernaltze betean. Hasiera batean, nerbio-sistemako edozein nahasmendu deskribatzeko erabiltzen zen. William Cullen mediku eskoziarrak 1769an argitaratu zuen bere *Synopsis nosologiae methodicae* lana, neurosi terminoarekin nerbio-sistemaren nahaste orokor bati erreferentzia eginez, sukarrik eta beste lesio organiko frogagarririk gabe, eta norbanakoaren sentimen- eta mugimendu-gaitasunak aldatzeko gai zena. Kontzeptu horretan zorabioak, tetanosa, amorrua, krisi histerikoak, malenkonia (gerora depresioa deiturikoa) edo mania bezalako patologia desberdinak nahastuz. Era berean, Cullenek neurosien taldean beste gaixotasun batzuk ere sartu zituen, apoplexia, epilepsia edo logaletasuna.
thumb|Sigmund Freud mediku neurologoaren argazkia
Sigmund Freudek mende bat geroago Neurosien sailkapen bat egin zuen, psikiatrek urte askoan erabili zutena. Freudek neurosiak, "neurosi" eta "psikoneurosian" sailkatu zituen. Momentuko neurosien artean Neurastenia, Larritasun Neurosia eta Hipokondria zeuden. Psikoneurosien artean berriz Neurosi Obsesibo-Konpultsiboa, Neurosi Histerikoa eta Neurosi Fobikoa sartu zituen. 

## Motak 
Neurosia esanahi ugari dituen terminoa da, bere definizio zabalagatik. Portaera neurotikoak eta estresari emandako erantzun emozionalak hiru kategoria nagusitan sailkatu dira historikoki: fobikoa, histerikoa eta obsesiboa. Termino horietako bakoitza existentziaren tentsioekiko erlazio desberdin bati dagokio, erabakiak hartzea, ziurgabetasuna, loturak eta huts-sentimenduak barne. Harreman horiek min emozionala eragin diezaiekete pertsona batzuei, portaera-sailkapen horiek hainbat modutan lantzen baitituzte.

Nahasmendu hauek antsietate jasanezina sentitzearekin edo asaldura emozionalaren ondorioz pentsamendu arrazional murriztua sentitzearekin lotzen dira. Baldintza horiek, batzuetan, neurosi gisa sailkatzen dira; hala ere, terminologia zientifiko modernoan oso gutxitan erabiltzen da terminologia hori, ospea galdu delako. Aldiz, fobia, antsietate orokorreko nahasmendua eta nahaste obsesibo-konpultsiboa deritzen nahasmendu espezifikoei izen klinikoa ematen zaie normalean. 

## Neurosia eta Psikosia 
XIX. mendean, Ernst von Feuchterslebenek "psikosi" terminoa erabili zuen lehen aldiz. Hasieran, hitz horrek "eromenaren" definizio greko-erromatarra hartu zuen, eta ezaugarri nagusiena, barne- eta kanpo-errealitatearen arteko nahasmen nabarmena zuen egoera mentala izatea zen. Kontzeptua gorpuzten hasi zen beranduago, gaixotasun psikotikoak aztertu ahala.

Hala ere, hori gertatu aurretik, psikosiaren eta neurosiaren arteko aldeak ez zeuden erabat argi. Zenbait alterazio neurosi gisa definitzen ziren, nahiz eta ezaugarri psikotikoak ere bazituzten. Horregatik, gaur egun ere, nolabaiteko nahasmena dago horren inguruan. 

Esan daiteke psikosiak eta neurosiak antzeko elementuak eta desberdintasunak dituztela. Alde batetik, bi terminoak gaixotasun mentalak kategorizatzeko erabiltzen dira, baina barnean hartzen dituzten afekzio motengatik bereizten dira.

### Psikosia 
Neurosiarekin bezala, psikosia alterazio mentalen talde bati dagokio. Hala ere, kasu honetan sintomek errealitatearen judizioari zuzenean eragiten diote. Ondorioz, pazienteak mundua modu asaldatuan hautematen du.

Psikosi kasuetan, haluzinazioak eta eldarnioak dira ohiko afekzioak. Adibiderik ohikoenetako bat persekutio-eldarnioa da, non pertsonak uste duen besteek min eman nahi diotela arrazoiren batengatik. Hala ere, sinesmen horrek ez du inolako oinarri objektiborik errealitatean, eta existitzen ez diren izakiei ere egotzi diezaieke errua.

Kausei dagokienez, normalena patologia eragiten duten faktore batzuk egotea da; horien artean daude substantzien abusua, arazo neurobiologikoak, garuneko lesioak eta beste nahaste mental komorbido batzuk. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak