open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Osasun publiko eta pribatu

**Osasungintza** oso garrantzitsua da pertsona guztien osasuna eta ongizatea mantentzeko eta hobetzeko. Horrela diruduna izan nahiz pobrea edo dirugabea izan, gaixotasunak edo beste motatako osasun beharrizanak (istripu batean apurtutako hezurrak, adibidez... ) tratatu ahal direlako.
Honen haritik, gaur egun bi motatako osasungintza sistema daude; publikoa eta pribatua.

## Osasungintza pulblikoaren eta pribatuaren arteko desberdintasunak 
### Osasungintza publikoa 
Osasungintza publikoa gobernuak finantzatutako dohako sistema da; ez da enpresa batena, baizik eta gobernuarena eta horregatik publikoa da, hau da, hiritar guztientzat eskuragarria. Berdin dio nongoa den, edo zenbat diru kobratzen duen, txiroa edo diruduna izan, pertsona guztiek dute eskubidea osasun-publikoaren zerbitzuak erabili ahal izateko. Osasungintza publikoan hainbat motatako zerbitzuak aurkitu ahal dira: gaixotasun larri batzuen tratamendua ( adibidez, minbizia ), gaixotasun kronikoen tratamendua ( adibidez, diabetesa ), lehen mailako arreta ( familia-medikua ), tratamendu psikologikoak, eta oroar pertsonaren ongizate fisikoa eta mentala ahalbidetzen dituztenak.

### Osasungintza pribatua 
Osasungintza pribatuan, enpresa pribatuak daude bakarrik, hau da, ez da osasun publikoa bezala, osasungintzaren zerbitzuak erabili behar badituzu, ordaindu behar duzu. Ordaintzerakoan zerbait puntuala izan ahal da; kasu bakarrerako ordaindu daiteke, edo osasun-seguru baten bitartez erabili daiteke, hilabetero kuota bat ordainduz horrela osasungintzaren zerbitzuren bat behar duen momentuan erabiltzeko.

## Kanpo estekak
Komageneko Erresuma

**Komageneko Erresuma** (; armeniera klasikoz: Կոմմագէնեայ թագաւորութիւն) antzinako greko-irandar erresuma izan zen, orontidar dinastiaren adar helenizatu baten agindupean zegoena.

Hiriburua Samosata zuen. Samosataren Burdin Aroko izenak, Kummuh, ziurrenik bere izena eman zion Komageneri. Komagene, Armenia, Partia, Siria eta Erromaren arteko "estatu leungailu" bat izateagatik ezaugarritu zen; kulturalki, badirudi estatu guzti hauen kulturen nahasketa bat izan zela.

Komageneko Erresumako erregeek Orontes I.aren ondorengoak zirela aldarrikatu zituzten. Bere eremua egungo Turkiako Adıyaman eta iparraldeko Gaziantep probintziek osatzen zuten.

K.a. II. mendearen hasiera baino lehengoko Komagene eskualdeari buruz ezer gutxi dakigu. Hala ere, dirudienez, Komagene, Sofene ere barnean hartzen zuen estatu handiago baten zati bat izan zen. Egoera honek k.a. 163ra arte iraun zuen, noiz, Antioko IV.a Epifanes seleukotar erregea hiltzean, tokiko satrapak, Ptolomeo Komagenekoak, gobernari independente bezala aldarrikatu zuen. Komageneko Erresumak bere independentzia mantendu zuen k.o. 17. urtera arte, hau da, Tiberio enperadoreak erromatar probintzia bihurtu zuenean. Erresuma independente bezala berragertu zen, Antioko IV.a Komagenekoa Kaligularen aginduz tronura itzuli zenean. Ondoren, enperadore berak tronutik kendu zion, eta urte pare bat beranduago, bere oinordeko Klaudiok berrezarri zuen. Berrezarritako erresumak 72. urtera arte iraun zuen, Vespasianok desegin eta behin betiko Erromatar Inperioaren zati bezala bilakatu zuen arte.

Erresumako aztarna ikusgarri iraunkorrenetako bat, Nemrut mendian dagoen toki arkeologikoa da, non Antioko I.a Theos Komagenekoak jainko sinkretista greko-irandar batzuei, berari eta Comageneko lur jainkotuari eskainitako santutegia eraiki zuen. Aztarnategia egun Gizateriaren Ondarearen zerrendan dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Komagene

## Kanpo estekak
Heriotzaren ahutzetan barrena

***Heriotzaren ahutzetan barrena*** (jatorrizko izena, ingelesez: *Taxis to Hell – and Back – Into the Jaws of Death*) 1944ko ekainaren 6an Robert F. Sargent Ameriketako Estatu Batuetako kostazainak egindako argazki bat da. Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren 1. Infanteria Batailoia agertzen dira LCVP batetik Omaha Beachen Normandiako Lehorreratzean, Bigarren Mundu Gerran.

## Kanpo estekak
Quincy Adams mendia (Fairweather mendikatea)

**Quincy Adams mendia** edo **163 Mugako Tontorra**, AEBetako Alaska eta Kanadako Columbia Britainiarraren arteko mugan dagoen mendi bat da. 4.150 metroko garaiera du. Izena John Quincy Adams (1767–1848) AEBetako hamaseigarren presidentearen omenez darama. Mendiaren hego eta ekialdeko magalak Glaziarren Badiako Parke Nazionala eta Erreserban daude.

1934an Bradford Washburn eta H. Adams Carter mendizaleek lehenbizikoz igo zuten.
Turkiako Kurdistan

**Turkiako Kurdistan** edo **Iparraldeko Kurdistan** (), Turkiaren menpeko Kurdistanen zatia da, Ekialdeko Anatolia eta Hego-ekialdeko Anatolia eskualdeetan dagoena. Kurduek osatzen dute talde etniko nagusia.

Parisko Institutu Kurduaren arabera, 20 milioi kurdu bizi dira Turkian, gehienak Kurdistanen.

Kurdistanek Siria iparraldea (Rojava edo mendebaldeko Kurdistan), Irak iparraldea (Hegoaldeko Kurdistan) eta Iran ipar-mendebaldea (Ekialdeko Kurdistan) ere hartzen ditu.

Turkiaren menpeko Kurdistan terminoa askotan nazionalismo kurduaren testuinguruan lotzen eta erabiltzen da, turkiar nazionalismoaren aldekoen artean eztabaida sortzen duena. Bere hedadura geografikoari buruzko anbiguotasuna dago, eta terminoak esanahi ezberdina du testuinguruaren arabera. Artikulu zientifikoek eta komunikabideek maiz erabiltzen dute terminoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rojava

**Rojava** (), ofizialki **Siriako Iparraldeko eta Ekialdeko Administrazio Autonomoa** ipar-ekialdeko Siriako *de facto* autonomoa den eskualde bat da. Zazpi barrutitan banaturik dago: Afrin, Jazira, Manjib, Eufrates, Raqqa, Taqba eta Deir ez-Zor.

Kurdistanek Turkia ekialdea (Iparraldeko Kurdistan), Irak iparraldea (Hegoaldeko Kurdistan) eta Iran ipar-mendebaldea (Ekialdeko Kurdistan) ere hartzen ditu. Siriako Gerra Zibila zela eta, Herri Babeserako Unitateek kontrolaturiko lurretan sortu zuten 2012an. 2016an Turkiak eta bere aliatuek Rojavako zenbait barruti bereganatu zituzten.

Nazioarteko harreman batzuk mantentzen dituen arren, Siriako gobernuak edota nazioarteko erakundeek ez dute tokiko administrazioa onartzen. Eskualdea polietnikoa da, kurdu, arabiar eta asiriar gehiengoa dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomas Aritz

**Tomas Aritz Oteiza** (Iruñea, 1910eko hamarkada &ndash; *ib.*, ) nafar politikaria izan zen, Espainiako Alderdi Komunistaren kidea. Maria Camino Oskoz bere bikotekidea izan zen.

Gerra Zibila hasi eta berehala erail zuten.

## Erreferentziak
Antonio Saez de Ibarra

**Antonio Saez de Ibarra Lopez de Arkaute** (Ixona,  - Azuaga, ) arabar frantziskotar monjea izan zen. Fuente Obejunako komentuko zazpi frantziskotarren taldean dago, milizianoek torturatu eta hil zituztenak. 2007an Benedikto XVI.ak dohatsu izendatu zuen.
Florencio Alfaro

**Florencio Alfaro Zabalegi** (Tafalla,  - Donostia, ) nafar politikaria izan zen.

## Biografia 
Iruñean bizi izan zen, eta han zapata enpresa baten jabe izan zen, eta ondoren Chocolates Elgorriaga eta Sidra el Gaitero enpresa ezagunen ordezkari.

1911tik 1916ko urtarrilaren 1era Unión Democráticako zinegotzia izan zen. 1930eko ekainaren 1ean Liga Nacional Laican izena eman zuen. Zinegotzi akta lortu zuen berriro, 1931ko maiatzaren 31n Bigarren Errepublika aldarrikatu zen hauteskundeetan, Iruñeko Udalaren eraketan buru zela. Lizarrako Estatutuaren aldekoa izanda, alderdiz aldatu zen: Partido Republicano Radical Socialistaren baja eman zuen, eta Izquierda Republicana eta Acción Autonomista Navarraren parte izatera pasa zen.

Gerra Zibila hasi ondoren, atxilotu eta aske utzi zuten lagun baten gestioen ostean. Donostiara joan zen hiltzen ari zen bere ama bisitatzera. Abuztuaren 21ean desagertu zen eta, dirudienez, olatu-hormara bota zuten.

## Erreferentziak
Jean-Étienne Esquirol

**Jean-Étienne Dominique Esquirol** (Tolosa, 1772 &ndash; Paris, 1840) frantziar psikiatra izan zen.

## Biografia 
Esquirol-ek Tolosan ikasi zuen eta bere hezkuntza Montpellier-en burutu zuen. Parisera joan zen 1799an non Hôpital de la Salpêtrière-n lan egin zuen, Philippe Pinelen ikasle gogokoena bilakatu zen. Pinelek eromena sakonki ikertu eta *maison de santé* (eroetxea) bat ezarri zuen ikerketa modu seguruan egiteko 1801ean. Esquirolen eroetxeak arrakasta izan zuen, 1810. urtean Parisko hamar erakunde onenen artean kokatuta izanik.

1805ean*, eromenaren kasuak sendatzeko kausak, sintomak eta bitartekotzat jotzen* zituen *Pasioak* izeneko tesia argitaratu zuten. Esquirolek, Pinelek bezala, buruko gaixotasunaren jatorria arimaren pasioetan zegoela uste zuen eta ziur zegoen erokeriak ez zuela gaixoaren arrazoia guztiz eta ezinbestean eragiten.

1817an, dagoeneko Frantziako berrezarkuntzan, Esquirolek *buruko gaixotasunen inguruko* ikastaroak hasi zituen Salpêtrière-ko ikasgela inprobisatuan. Frantzian psikiatriako lehen irakaskuntza formala izan zen.

1810, 1814 eta 1817 urteetan, Esquirolek, bere kontura eta gastuekin, eguneko zentroak bisitatu zituen Frantzian zehar. 1818an, bidai horien ondoren, Herrizaingo ministroari aurkeztu zion memoria labur bat idatzi zuen eta bere aurkikuntzen deskribapen zehatza, *Dictionnaire des sciences Medicales* izenarekin argitaratua*.* Artikulu hauek zehaztasun eta zorrotz deskribatzen zituzten Frantzian eroen bizi baldintza tamalgarriak. Erakutsi zuten Parisen egin ziren erreformak ez zirela beste probintzietara transferitu. Bi artikulu hauek medikuntza lanbideari eta gobernuari zuzendutako erreforma programa osatzen zuten. Bere ikasleen artean André-Pamphyle-Hyppolite Rech nabarmentzen da.

### Bere lanaren funtsezko puntuak 
* *Nosologia Metodologikoaren* teknika Pinel tutorearengandik ikasi zuen;
* Malenkonia moduak zehaztu zituen, lypémanie hitza sortu eta monomania motak definitzen zituen bitartean.
* Haluzinazio eta ilusioen arteko bereizketa ezartzen du.
* Eromenaren eta pasioaren arteko paralelotasuna lotu zuen.
* Frantzian gaixoentzako plan administratibo eta legeria lantzeko zeregin garrantzitsua du (1838ko Legea).
Étienne-Jean Georget

**Étienne-Jean Georget** (1795eko apirilaren 2a - 1828ko maiatzaren 14a) Frantziako psikiatra aitzindaria izan zen. Monomaniari buruzko bere idazlanengatik da ezaguna. Aitzindaria ere izan zen auzitegiko psikiatrian, eta kargu kriminaletan eromenezko defentsari eutsi zion lehen psikiatra.  

## Biografia 
Georget Vernou-sur-Brenne-n jaio zen (Indre- et-Loire), nekazari familia txiro batean. Heziketa gutxi izan zuen, eta horrek desabantaila iruditu zitzaion bere ikasketetan. 

Medikuntza ikasi zuen Tours-en, eta gero Parisen, non Philippe Pinel-en eta Jean Étienne Dominique Esquirolen ikaslea izan zen. 1815etik Salpêtrière ospitalean lan egin zuen. 1820an ospea lortu zuen *De la folie* ("eromenari buruz") liburuarekin. 

Georgetek histeriaren umetokiko jatorriaren ideia zaharra barregarri utzi zuen eta gizonen eta emakumezkoen gaixotasuna zela argudiatu zuen. 

Académie nationale de médecine-ko eta London Medical Society-ko kidea izan zen.

Georgeten lan teorikoak eragin handia izan zuen XIX. mendeko idazle erromantikoen iritzia zoroen eta gaizkileen gainean finkatzeko.

Georget tuberkulosiak jota hil zen 33 urte zituela.

### Géricault-en erretratuak 
1820ko hamarkadaren hasieran, Théodore Géricault gaixo ohiari, zenbait erretratu margotzeko agindua eman zion, bere ikasleek "monomaniakoen" aurpegiko ezaugarriak azter zitzateken, nahiago zuelako irudiak erabiltzea ikasgelan gaixoak izatea baino. 1821 eta 1824 artean, Géricaultek hamar margolan sortu zituen, eta horietatik bost bizirik atera dira. Haurren bahitzailea, joko-menpekoa eta "inbidiak kontsumitutako" emakumea daude. Ospetsuena *kleptomanoa da*.   

## Erreferentziak 
* Foucault, Michel. "L'évolution de la idea d" "individu dangereux" dans la psychiatrie légale ". *Déviance et société* . 1981, vol. 5, ez. 4, pp. 403-422 doi: 10.3406 / ds.1981.1098. (Foucault-i arraroa iruditzen zaie beren delituak aitortu dituzten pertsonei haiei justifikazio bat ematea eskatzea, gertakariez ziur dauden baina motiborik ez duten eroentzat arazo bat sortzen duena.) 
* Kern, Stephen. *Kausalitatearen historia kulturala* (247. or.
* Micale, Mark S. Hysterical men: the hidden history of male nervous illness . 2008, pp. &nbsp; 65-68. 
* Postel, Jacques. *Eléments Vierte une histoire of the psychiatrie occidentale* . 2007 
* Semelaigne, René. "Georget (Etienne-Jean)", *Les pionniers de la psychiatrie française avant et après Pinel*, vol. 1 or. 188. 1930

## Kanpo estekak
Ornitonimia

**Ornitonimia** txorien izenak eta beren aldakuntzak aztertzen dituen diziplina da.

Euskarazko ornitonimia txoriak.eus datu-base publikoan landu da sakonki 2017an sortu zenetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txoriak.eus Euskal Herriko txorien datu-basea
Mendiak.eus

**Mendiak** Euskal Herriko mendien webgunea da. Codesyntax-ek 2016an sortu zuen mendizaletasuna bultzatzeko asmoz. Webgune honen helburu nagusia da Euskal Herriko mendien informazio praktikoa eskaintzea mendizaleei eta, horrekin batera, mendizaleen mendi-ibilerak gordetzeko eta elkarbanatzeko modua eskaintzea.

Guztira 2.995 mendi jasotzen ziren 2019an: Nafarroa Garaiko 943, Gipuzkoako 366, Arabako 348, Bizkaiko 331, Nafarroa Behereko 95, Zuberoako 70, Lapurdiko 39 eta inguruko lurraldeetako beste 103.

## Atal bereziak 
Aplikazioak jasotzen duen ataletako batek *Haurrekin egitekoak* du izenburua, eta familian egiteko moduko ehundik gora mendi proposatzen dira ber

Beste atal batek Mendi Federazioak antolatzen duen *100 mendi-lehiaketarako* baliagarri diren mendiak markatuta adierazten dira bertan. Lurraldeka sailkatuta daude eta deskribapena, argazkiak, iraupenari buruzko informazio praktikoa eta erabiltzaileen iruzkinak agertzen dira bertan.

## Plataformak 
Aplikazioa bi plataformatan erabil daiteke:

* *Mendiak* aplikazioa, Android eta iOS sistemetarako garatutako APPa. Aukera ematen du igoerak markatzeko, mendiak puntuatzeko, igoerak sare sozialetan partekatzeko, eta abar.
* *Mendiak* webgunea bera, non aplikazioaren bidez jasotzen diren datuak bistaratzen diren. Igoerak markatzeko eta informazio guztia ikusteko aplikazioa jaitsi behar da.

## Lizentzia 
Zerrenda gehienak eta informazio nagusia euskarazko Wikipediatik jaso dira, bai eta Euskal Herriko Mendi Federazioaren zerrendetatik eta OSM mapetatik ere. Mendien aurkezpen-testuak eta informazio praktikoa berariaz sortu dituzte aplikaziorako, eta CC-by-sa lizentziapean zabaldu dituzte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sustatu.eus
* Umap.eus
* txoriak.eus
* Ahotsak.eus
* Egunean behin
* Codesyntax

## Kanpo estekak 
* mendiak, Euskal Herriko mendien webgunea eta aplikazioa
NGC 1528

NGC 1528 izar kumulu bat da, Perseus konstelazioan. William Herschelek aurkitu zuen n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Behaketa datuak
Txoriak.eus

**Txoriak.eus** Euskal Herriko txori eta hegaztien webgunea da, Asier Sarasuak 2017an sortu zuena. Horien inguruko informazioa ematen du, alderdi bi jorratuz: ornitologiarena (txorien ezaugarri biologikoak deskribatzea) eta bestetik, eta batez ere, ornitonimiarena (txori izenena, alegia). 

## Ornitologia, ezaugarri biologikoak 
Txori espezie bakoitzerako hainbat ezaugarri ematen dira: argazkiak, non eta noiz aurkitu daitekeen, ikusentzunezkoak...

2016an argitaratu zen lehengo bertsioan Euskal Herriko 100 espezie nagusienen datuak aurkeztu ziren, baina urtebete baino lehen 200 espezietara iritsi ziren; txori-izenei dagokienez, 2016an 2.000 txori-izen ezberdin inguru zeuden jasota eta ikusgai datu-base honetan. Horrekin batera, Txoritokiak izeneko atal bat ere sortu zuten, Euskal Herrian (eta inguru hurbil samarrean) hegaztiak ikusteko tokirik aproposenak zerrendatu eta bakoitzaren inguruko informazio praktikoa eskainiz.

## Ornitonimia, txori izenak 
Euskal Herriko hegazti-espezieen inguruko informazio ornitologokoa euskaraz ematen du webguneak, lehenago ez baitzen erraza sarean eta euskaraz ornitologiaren inguruko informazio larregirik aurkitzea. Alor semantiko zinez aberatsa da hegaztiena euskaraz, izen-aldaera ugari azaltzen dira bailara edo herri askotan, baina gazteen artean erabat galzorian zegoen aberastasun hori, transmisioa etenda eta estandarreko formak erabat nagusituta. Datu-base honek hegaztien izendegia jaso, berreskuratu, eta erraz kontsultatzeko moduan argitaratu zuen.

Txori bakoitzak zer izen hartzen dituen eskualde, euskalki eta hizkera bakoitzean; nori jaso zaion izen hori, eta bibliografian nola/noiz/nork erabili izan duen. Kasu batzuetan, lekukoen hitzak ikusi eta entzuteko aukera ere badago, Ahotsak proiektuan jasotako grabazioei esker.

## Sortzaileak 
Asier Sarasuari Badihardugu Euskara Elkarteak lagundu zion Asier Sarasuari datu-basearen garapenean eta Codesyntax enpresak azpiegitura informatiko osoaren garapenean.

## Lizentzia 
Webgune honetarako sortu eta bildutako eduki guztia (txorien izendegia, testuak, eta abar) cc-by-sa lizentzia librearekin banatzen dira (*aitortu-partekatu*). Webgune honetan azaltzen den beste eduki guztia ere cc-by-sa lizentziarekin jaso eta berrerabili da, hala nola argazkiak (Wikimedia commons), audioak (Xeno-canto,org), ahozko lekukotasunak (Ahotsak.eus), zein gainontzeko material grafiko guztia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sustatu.eus
* Umap.eus
* Mendiak.eus
* Ahotsak.eus
* Egunean behin
* Codesyntax

## Kanpo estekak 
* Txoriak.eus webgune ofiziala
*Txoriak.eus, Euskal Herriko txorien webgunea (youtube Ahotsak)
NGC 1984

**NGC 1984** izar kumulu bat da, Dorado konstelazioan. John Herschelek aurkitu zuen ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Behaketa datuak
The Air I Breathe

***The Air I Breathe*** 2007ko Jieho Lee korear zinema zuzendariaren thrillerra da.

Liburutegi publikoetako efilm plataformentarako euskaratu zuten.

## Sinopsia 
Lau atalez osatua dago filma; bakoitza sentimendu baten gainean ardaztuta dago: zoriontasuna, plazera, maitasuna eta samina. Estreinatu zenean, dramaren eta thrillerraren artean mugitzen den film honek ez zuen apenas oihartzunik izan; oraingoa aukera ona izaten ahal da hura berreskuratzeko.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NGC 281

**NGC 281** nebulosa bat da, Cassiopeia konstelazioan. Edward Emerson Barnardek aurkitu zuen n. H II eskualde bateko emisio nebulosa bat da, Esne Bidearen Pertseo Beso Espiralean. IC 1590 kumulu irekiarekin lotuta dago. Orain gutxi egindako irrati paralaxia bidezko neurketa batek dio 9.200 argi urtera dagoela. Lagun artean **Pacman Nebulosa** ere deitzen da, Pac-Man bideojokoko pertsonaiarekin duen antza dela eta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Behaketa datuak
Safranbolu

**Safranbolu** () Turkiako herri eta barrutia da, Karabük probintzian dagoena. Karabük hiritik ia 9 kilometrora, Ankaratik ia ehun kilometrora eta Itsaso Beltzeko kostaldetik laurogeita hamar kilometrora dago. Otomandar Inperioaren garaiko monumentu kopuru handia dituela eta, Safranbolu hiriak 1994an UNESCOren Gizateriaren Ondare titulua jaso zuen. Babestutako eremuak 341 ha-ko azalera hartzen du. Hiria eta bere inguruak antzina azafraia landatu izanagatik eta bere merkataritzarekin (K. a. III. mendea) oparotasun nahikoa lortu izanagatik ezagunak dira.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NGC 6885

NGC 6885 izar kumulu bat da, Vulpecula konstelazioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Behaketa datuak
Udal-errolda

Espainian, **udal-errolda** udalerri bateko auzotarrak biltzen dituen administrazio-erregistroa da. Pertsona batek bizilekua eta ohiko egoitza udalerri horretan dituela frogatzen dute erroldako datuek.

Udal-erroldako inskripzioak auzotar bakoitzaren datu hauek ditu nahitaez:

* izen-abizenak
* sexua
* ohiko bizilekua
* nazionalitatea
* jaioterria eta jaioteguna
* NAN zenbakia edo, atzerritarren kasuan, atzerritarraren identifikazio-zenbakia (AIZ)
* duen eskola-ziurtagiria edo -titulua edo titulu akademikoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdelmalek Drukdel

**Abdelmalek Drukdel** (; Meftah, 1970eko apirilaren 20a – Mali, 2020ko ekainaren 3a), gerra-izenez **Abu Musab Abdel Wadud** () deitua, aljeriar buruzagi jihadista izan zen. Aljeriako Gerra Zibilean Islamiar Talde Armatuko (GIA) kide izan ondoren, Predikazio eta Borrokarako Talde Salafistako emir bilakatu zen 2004an. 2007an talde horrek Al Kaidarekin bat egin zuen, Islamiar Magrebeko Al Kaida izena harturik. Frantziako Armadak hil zuen Drukdel 2020ko ekainaren 3an, Mali iparraldeko gatazkako operazio militar batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gormazeko gaztelua

**Gormazeko gaztelua** () Soriako probintziako Gormaz (Gaztela eta Leon, Espainia) udalerrian dagoen Erdi Aroko defentsa eraikuntza da. Eraikuntza muinoaren ipar-mendebaldean hasi zuten, gaztelu txiki bat eraikiz. Gotorlekua, kristauek konkistatu zuten 912an, eta musulmanen eskuetara itzuli zen Al-Hakam II.aren kalifaldian. Honek Ghalib bere jeneralari handitzea agindu zion et 955 eta 966 artean egin zuten lana.

## Deskribapena 
Gazteluak bi zati ditu, lubaki batez banatuta. Ekialdean, alkazarra, omenaldiaren dorrea, "Almanzorren dorrea", urmaela eta kalifa-gelak daude. Mendebaldean, animaliei edaten emateko aterpetxe bat eta tropek kanpatzeko erabiltzen zuten zabalgune handi bat daude. Bere jatorri islamiarra adierazten duen ate handi bat du, Kalifaren Atea izenekoa. Harresiaren mendebaldeko aldean hiru hilarri daude, bata erromatar jatorrikoa eta bestea islamiarra, izpiritu gaiztoak uxatzeko bertan jarri zirenak.

Gormazeko gaztelua, bere garaiko europar gotorlekurik handiena izatera iritsi zen: 1200 metroko perimetro harresitua, 446 metroko luzera, 28 dorre eta ekialde-mendebalde norabidean oso forma luzanga batekin.

## Historia 
Gormazeko gaztelua musulmanen defentsaren giltzarri bihurtu zen iparraldeko erresuma kristauen aurka, hauek Medinacelitik urrun mantentzen lagundu zuelarik. Bere kokapenak eta ikuspen baldintza bikainek iparralderantz eta Duero ibairantz iristeko ibilbideetako bat kontrolatzea ahalbidetzen zuten, eta musulmanek eta kristauek IX. eta X. mendeetan gogokoen zuten posizio estrategikoetako bat izan zen.

975ean Gartzia I.a Gaztelakoa kondeak, Iruñeko Antso II.a eta Leongo Ramiro III.arekin aliatua, gaztelua setiatu zuen. Baina, hala egiten zuen bitartean, Ghaliben agindupean zegoen armada musulman batek kontraeraso egin eta porrot iraingarri bat jasan zuen. 978an, bigarren saiakera batean, hartu eta 983ra arte mantendu zuen, Almanzorrek berreskuratu zuen arte hain zuzen ere. Musulmanen esku egon zen 1060an Fernando I.a Leongoak behin betiko konkistatu zuen arte. Rodrigo Díaz de Vivar, Cid ospetsua, Gormazeko jauna izan zen 1087tik.

Garai honetan sortu zen Gormaz herria, gazteluaren oinetan. Geroago, gazteluaren garrantzi estrategikoa gutxituz joan zen. Ondoren, espetxe bezala erabili zuten, behin betiko utzi arte.

1931n gaztelua kultura ondasun izendatu zuten. Duela gutxi zaharberritu zuten eta sarrera doakoa da.

## Galeria 

Fitxategi:Gormaz-puerta.jpg|Hegoaldeko atea
Fitxategi:Gormaz-norte.jpg|Iparraldeko harresia
Fitxategi:CastilloDeGormaz1030467.jpg|Kalifaren Atea
Fitxategi:Arco, castillo de Gormaz, Soria.jpg|Inguruko larreak
Fitxategi:Castillo de Gormaz, Gormaz, Soria, España, 2017-05-26, DD 42.jpg|Ikuspegia Duerotik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nortasun Agiri Nazionala (Espainia)

Espainian, **Nortasun Agiri Nazionala** (NAN) titularra benetan nor den egiaztatzen duen agiri publikoa da, pertsonaren nortasunari buruzko egiaztagiri osoa. Espainian, nahitaezkoa, pertsonala eta besterendu ezina da. 2006ko martxotik aurrera, elektronikoa da. Polikarbonatozko txartel bat da, informazio digitala daukan txip bat daramana eta normalean erabiltzen diren kreditu-txartelen neurri beretakoa. Nahitaezkoa da 14 urtetik aurrera, baina adingabea Erregistro Zibilean inskribatzen denetik eska daiteke. 2015eko urrian 44 milioi NAN elektroniko baino gehiago egin dituzte Espainian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nortasun Agiri Nazionala (Frantzia)

Frantzian, **Nortasun Agiri Nazionala** (NAN) titularra benetan nor den egiaztatzen duen agiri publikoa da, pertsonaren nortasunari buruzko egiaztagiri osoa. Ez da nahitaezkoa. Dohainik ematen dute, udaletxean gehienetan, Parisko polizia-prefekturako barruti-egoitzetan edo Frantziatik kanpo bizi diren frantziar herritarrentzako kontsulatuetan. Hamabost urte balio du nagusientzat eta hamar urte adingabeentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NGC 4609

NGC 4609 izar kumulu bat da, Hegoaldeko Gurutzea konstelazioan. James Dunlopek aurkitu zuen n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Behaketa datuak
Ernest-Charles Lasègue

**Charles Lasègue**, izen osoa **Ernest-Charles Lasègue** izan zena, (Paris, 1816ko irailaren 5a - Paris, 1883ko martxoaren 20a) Frantziako mediku bat izan zen, medikuntzaren hainbat alorretan ikerketak egin zituena. Bere ekarpenik garrantzitsuenak psikiatriaren alorrean izan ziren. 

## Biografia 
Letretan lizentziatu zen 1838an eta gai horretako irakasle gisa lan egin zuen Lycée Louis-le-Grand-en. Geroago medikuntzan interesa piztu zitzaion Armand Trousseau-ren (1801-1867) obrak ezagutu zituenean. Medikuntza ikasi zuen eta 1847an Parisko Unibertsitatean doktore tesia irakurri zuen. Doktoretza amaitu ondoren, Frantziako gobernuak Errusiako hegoaldera bidali zuen kolera epidemia ikertzeko. Parisera itzuli zenean, Salpêtrière, Pitié eta Necker ospitaleetan aritu zen. 1869an Necker Ospitaleko medikuntza-klinikako irakasle izendatu zuten, kargu horretan egon zen 1883an hil zen arte. 

Ehun lan baino gehiago argitaratu zituen, horietako asko Trousseau irakaslearekin lankidetzan. Hauen artean alkoholismoari eskainitako hainbat eta bera izan zen anorexia nerbiosoa deskribatu zuen lehen medikuetako bat, anorexia histerikoa deitu zuena. Oso askotariko gaiak interesatu zitzaizkion, hala nola bertigoa, migraina, epilepsia, katalepsia eta medikuntza legala. Gainera, nortasun anormalaren kontzeptua sortu zuen, ezagunak diren beste nahaste psikiatrikoetan sartu ezin ziren sintoma psikiko desberdinak aurkeztu zituzten gaixoen egoera deskribatzeko. 

Ziatika eta hernia diskaleko diagnostikoa egiteko erabiltzen den zeinu klinikoari (Lasègue zeinua) izena eman zion. Horrek, hanka luzatuta daukan eta ohatilan etzanda dagoen gaixoaren aldaka tolestean datza. Zeinua positiboa da, flexioak mina eragiten badu.

## Erreferentziak
Jeri Ryan

260px|thumb|Jeri Ryan, 2012an.
**Jeri Lynn Ryan** (jaiotzez **Jeri Lynn Zimmermann**, Munich, 1968ko otsailaren 22a) Alemanian jaiotako aktore estatubatuarra da. *Star Trek: Voyager* telesailean *Bederatzitik zazpi* ziborgaren rola betetzeagatik da ezaguna, baina telesail askotan hartu du parte.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta gaztaroa 
Jeriren aita Estatu Batuetako armadako sargentua zen eta Munichen zuen destinoa Jeri jaio zenean. Ama berriz gizarte laguntzailea zuen. Aitaren destino aldaketek markatu zuten Jeriren haurtzaroa eta Kansas, Maryland, Hawaii, Georgia eta Texasko base militarretan bizi izan zen. Jerik 11 urte zituela erretiratu zen aita eta ordutik aurrera Paducah (Kentucky) hirian bizi izan zen. 1990 urtean Ipar-mendebaldeko Unibertsitatean graduatu zen Antzerki graduan. 1989an *Miss Illinois* aukeratua izan zen, *Leverage* (2009-2011), *Body of Proof* (2011-2013), *Bosch* (2016-2019)...

### Bizitza pertsonala 
1990an Jack Ryan bankari eta politikari errepublikarra ezagutu zuen eta 1991eko ekainaren 15ean ezkondu ziren. Orduan hartu zuen Ryan abizena. 1994an Alex semea jaio zen eta Los Angeles eta Chicago artean bizi izan ziren 1999an bikotea dibortziatu zen arte. Urte batzuk beranduago Star Treken ekoizlea zen Branmon Bragarekin hasi zuen harremana.

2003an Jack Ryanek semearen kustodia eskatu zuen eta Jerik senar ohia salatu zuen esanez New York, New Orleans eta Parisko sex clubetan aritzera behartu nahi izan zuela. Salaketa honek kalte handia egin zion ibilbide politikoan eta Illinoiserako estatu hauteskundetan Barack Obamak lortu zuen garaipena.

Jeri Ryanek sarritan esan du gourmet sukaldaritza oso gustoko duela. 2003an Christophe Émé txef frantsesa ezagutu zuen eta 2007ko ekainaren 16an Loira ibarrean ezkondu ziren. 2008an alaba izan zuten.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telefilmeak 
### Telebista 
### Bideo-jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Polikarbonato

**Polikarbonato** karbonato funtzio-taldea (−R−O−CO−O−R−) duten polimero termoplastikoen izen generikoa. 

Industrian garrantzia duen bakarra *poli(bisdenol A karbonato)a* da. Ondorioz, polikarbonato aipatzen denean horri erreferitzen zaio, normalean. Horrela egingo dugu artikulu honetan. Poli(propilen karbonato)ak ere erabilera komertziala txiki bat du.

Polikarbonatoak gardenak, zurrunak, gogorrak eta hauskorrak dira. Ezaugarri horiek medio erabilpen handia eta askotarikoa dute.
[ezkerrera|thumb|(PhOC(O)OC6H4 )2CMe2 dikarbonatoaren egitura. [A bisfenoletik eratorria da.]]
## Sintesia 
Polikarbonato nagusiak A bisfenola fosgenoarekin erreakzionaraziz sintetizatzen dira kondentsazio-polimerizaio bati jarraituz.

464x464px|ezkerrera|Polycarbonatsynthese

## Ezaugarriak 
Polikarbonatoa material iraunkorra da. Inpaktuekiko erresistentzia handia duen arren, urradurarekiko erresistentzia txikia du. Beraz, esaterako, estaldura gogorra aplikatzen zaie polikarbonatozko lenteei eta polikarbonatozko kanpoko automozioko osagaiei. 

Polikarbonatoaren ezaugarriak poli(metil metakrilato)arenak bezalakoak dira, baina polikarbonatoa sendoagoa da, eta tenperatura handiagoak pairatzeko ahalmena du Termikoki prozesatutako materiala erabat amorfoa izan ohi da, eta, ondorioz, oso gardena da argi ikusgaiarekiko, beira mota askok baino argi-transmisio hobea duelarik.

Termoplastiko gehienek ez bezala, polikarbonatoak deformazio plastiko handiak jasan ditzake pitzatu edo apurtu gabe. Ondorioz, giro-tenperaturan prozesatu eta forma eman dakioke xafla metalikoentzako teknikak usatuz, hala nola baraila baten bidezko flexioa. Angelu zorrotza eta erradio txikia duten kurbentzat ere, berotzea beharrezkoa ez izatea gerta daiteke. Hori dela eta, oso baliagarria da pieza gardenak edo elektrikoki ez-eroaleak behar dituzten prototipoen aplikazioetarako, hauek ezin baitira metalezko xaflaz fabrikatu.

Polikarbonatozko piezak estrusioz edo injekzioz fabrikatzen dira eskuarki.

## Erabilera 
Gardentasunak, inpaktuekiko erresistentziak eta tenperatura handiak pairatzeko gaitasunak erabilera-esparru oso zabala ematen diote polikarbonatori. Esan daiteke ia esparru guztietan erabiltzen direla polikarbonatoz eginiko objektuak: ur-botilak, teilatuetako leihoak, negutegietako estalkiak, gailu elektrikoen piezak, CD eta DVDak, balen aurkako kristalak, publizitate-euskarriak, automobilen piezak, etab.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido karboniko

**Azido karbonikoa** (H2CO3) karbono dioxidotik (CO2) datorren azido oxoazido bat da. Dihidrogeno trioxikarbonatoa (trioxidokarbonato), hidrogeno trioxokarbonatoa (IV) edo azido trioxokarbonikoa (IV) ere deitua da. Azido ahula da, bere ionizazio konstantea oso txikia baita, Ka : 0,000 000 45. Azido karbonikoak kareharrizko harriak osatzen dituzten mineral askori eraso diezaieke, kaltzio bikarbonatoan deskonposatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sonny Bono

**Salvatore Phillip "Sonny" Bono** (Detroit, 1935eko otsailaren 16a - Stateline, Nevada, 1998ko urtarrilaren 5a) estatubatuar musikari, aktore eta politikaria izan zen. *Sonny & Cher* bikote musikala sortu zuen Cher emaztearekin. Cherrentzat ez ezik, beste musikari batzuentzat ere konposatu zituen abestiak. Telesailetan eta filmetan ere antzeztu zuen. Alderdi Errepublikanoko kidea, Palm Springseko alkatea izan zen 1988 eta 1992 bitartean. Ordezkarien Etxeako kide izan zen 1995etik hil zen arte. Zuhaitz baten aurka talka egitean hil zen, eskiatzen ari zela.

Sonny Bono Copyright Denboraren Estensio Legea bere omenez deitzen da.

## Diskografia (Sonny & Cher) 
* *Look at Us* (1965)
* *The Wondrous World of Sonny & Chér* (1966)
* ''In Case You're in Love* (1967)
* *All I Ever Need Is You* (1972)
* *Mama Was a Rock and Roll Singer, Papa Used to Write All Her Songs'' (1973)
Ziatika

**Ziatika** edo **neuralgia ziatikoa** hankatik jaisten den mina da, bizkarraren beheko aldetik. Min hori hankaren atzeko, kanpoko edo aurreko aldetik jaitsi daiteke. Bat-batean agertzen da objektu astunak altxatu ondoren, baina pixkanaka ere ager daiteke. Mina ziztatzaile gisa deskribatu ohi da. Normalean, sintomek gorputzaren alde bati baino ez diote eragiten. Hala ere, zenbait arrazoik mina eragin dezakete bi aldeetan. Batzuetan gerriko mina izaten da. Ahulezia edo inurritzea gerta daiteke kaltetutako hanka eta oinaren hainbat zatitan.

Ziatikaren %90 inguru nerbio-sustrai lunbar edo sakroetako bat zanpatzen duen ornoetako hernia diskalaren ondorio dira. Espondilolistesia, bizkarrezur-estenosia, sindrome piriformea, pelbiseko tumoreak eta haurdunaldia dira ziatikaren beste kausa posible batzuk. Hanka zuzen altxatzeko proba diagnostikorako erabilgarria izan ohi da. Proba positiboa da, pertsona ahoz gora etzanda dagoen bitartean hanka altxatzean mina belaunaren azpitik jaurtitzen bada. Gehienetan ez da irudi probarik egin behar. Hala ere, irudiak lor daitezke heste- edo maskuri-funtzioari eragiten bazaio, sentikortasun- edo ahulezia-galera nabarmena badago, sintomak iraupen luzekoak badira edo tumore bat edo infekzio bat izateko kezka badago. Aldakako gaixotasunak eta zoster herpes hasiberria (erupzioa sortu aurrekoa) bezalako infekzioak ere antzera ager daitezke.

Hasierako tratamenduak analgesikoak izan ohi ditu. Hala ere, ez dago analgesikoen eta muskulu-lasaigarrien eraginkortasunari buruzko frogarik. Oro har, pertsonek ahal duten neurrian beren jarduera normalarekin jarraitzea gomendatzen da. Askotan, ziatika konpontzeko behar den guztia denbora da; pertsonen %90 ingurutan sintomak sei aste baino gutxiagoan konpontzen dira. Mina handia bada eta sei aste baino gehiago irauten badu, kirurgia aukera bat izan daiteke. Kirurgiak minaren hobekuntza azkartu ohi duen arren, epe luzera dituen onurak ez daude argi. Kirurgia beharrezkoa izan daiteke konplikazioak sortzen badira, hala nola hestearen edo maskuriaren funtzio normala galtzea. Tratamendu askok, hala nola kortikosteroideek, gabapentinak, pregabalinak, akupunturak, beroak edo izotzak, eta ornoen manipulazioak, ebidentzia mugatua edo urria dute erabiltzeko.

Definizioaren arabera, pertsonen %1-%40ra bitarten du ziatika uneren batean. Ziatika ohikoagoa da 40 eta 59 urte bitartean, eta eragin handiagoa du gizonengan emakumeengan baino. Gaixotasuna antzinatik ezagutzen da. Ziatika hitzaren lehen erabilera modernoa 1451koa da, nahiz eta Dioskoridesek (I. mendea) bere *Materia Medica*n aipatzen duen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neuralgia

**Neuralgia** nerbio-sistemaren akats batek eragindako sintoma bat da. Akats horrek nahasmendu sentsitibo edo mina eragiten du, eta ez dio eragiten funtzio motorrari. Nerbio periferikoei eragiten badie, nerbioari dagokion alde inerbatua aldatzen du.

Neuralgiarik nabarmenenak neuralgia ziatikoa, trigeminoaren neuralgia edota nerbio glosofaringeoaren neuralgia dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trigeminoaren neuralgia

**Trigeminoaren neuralgia** nerbio trigeminoaren eta haren adarren ibilbidean zehar kokatutako min gogorrarekin azaltzen den sindromea da. Begietan, belarrietan, ezpainetan, sudurrean, buru-azalean, bekokian, masailetan, ahoan, masailezurrean eta aurpegiaren aldean min handia eragiten du. Trigeminoaren neuralgiarako tratamendu ugari daude, bai kirurgikoak bai medikoak. Karbamazepina lehen mailako tratamendutzat hartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nerbio glosofaringeoaren neuralgia

**Nerbio glosofaringeoaren neuralgia** nerbio glosofaringeoaren eta haren adarren ibilbidean zehar kokatutako min gogorrarekin azaltzen den sindromea da. Eztarrian eta belarrietan min handia eragiten du. Batzuetan, beste tokiko sintoma batzuk daude, horien artean, bradikardia eta hipotentsioa. Mina Trigeminoaren neuralgiak eragiten duenaren antzekoa da, baina kokapena ezberdina da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adenopatia

**Adenopatia** edo **hazikontxoak** gongoil linfatikoen alterazioa edo lesioa da; bereziki, gongoil linfatikoen hantura. Nahasmendua infekzio baten ondorio denean, adenitisa diogu, eta infekzioak kanal linfatikoak hartzen dituenean, linfangitis terminoa erabiltzen dugu.

Lesionatutako gongoilen arrazoi nagusiak infekziosoak edo minbiziak eragindakoak dira. Adenopatia gaixotasun askoren seinale da, horietako batzuk arraroak eta gehienak (%99a) izaera onekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ploidia

thumb|192x192px|Monoploidia, diploidia eta poliploidia bi (triploidia eta tetraploidia)
**Ploidia** zelula bateko kromosoma-sorta osoaren kopurua da eta, beraz, gene autosomiko eta pseudoautosomikoen alelo-kopurua ere. Zelula somatikoak, ehunak zein organismo osoak kopuru honen arabera sailkatu ohi dira, "ploidia maila" ezberdinetan: **monoploidia** edo **haploidia** (kromosoma-sorta bakarra), **diploidia** (bi sorta), **triploidia** (hiru sorta), **tetraploidia** (lau sorta), **pentaploidia** (bost sorta), **hexaploidia** (6 sorta) zein **heptaploidia** edo **septaploidia**, zazpi sorten kasu, besteak beste. Orokorrean, **poliploidia** terminoa ere erabiltzen da, hiru kromosoma-sorta edo gehiago dituzten ploidia maila oro izendatzeko. *N* letrak kromosoma-sorta irudikatzen du: *N*, 2*N*, 3*N...*

## Erreferentziak
Baskulitis

**Baskulitisa** odoleko basoen inflamazioa eta nekrosia eragiten dituen gaixotasuna da. Hantura horrek exantema-lesioak eta ondorioak sor ditzake gorputzeko hainbat organotan; esate baterako, giltzurrunetan. Baskulitisak sintoma kliniko ugari ditu, zantzu eta sintoma orokorrekin batera; besteak beste, sukarra, mialgiak, artralgiak eta ondoez orokorra. Hainbat sailkapen proposatu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaixotasun baskular

**Gaixotasun baskularra**, **baskulopatia** edo **odol-hodietako gaixotasuna** edozein motatako odol-hodik, arteriak, benak edo kapilarrek jasandako kalteak dakarren gaixotasuna da. Arteriosklerosia da baskulopatiarik garrantzitsuena, baina badaude beste motatakoak ere, besteak beste arteria-hipertentsioa, diabetesa, prozesu autoimmuneak, jalkitze-prozesuen ondorioz sortutako gaixotasunak, prozesu birikoak eta transplanten ondorioz sortutako errefusa. Herrialde garatuetan heriotzen %30aren kausa dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
53. Oscar Sariak

**53. Oscar Sarien ekitaldia** 1981eko martxoaren 31an Los Angeleseko Dorothy Chandler Pavilion aretoan egin zuten 1980. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Johnny Carson izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen. Jatorriz, aurreko egunean egin behar zuten ekitaldia, baina atzeratu egin zuten Ronald Reagan presidentearen hilketa saiakeraren ondorioz.

## Sari eta izendapen laburpena 
* (*) Lorpen bereziaren Oscar Saria eskuratu zuen

## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Henry Fonda**

### Lorpen bereziaren Oscar Saria 
* ***The Empire Strikes Back*** (Brian Johnson, Richard Edlund, Dennis Muren eta Bruce Nicholson) filmaren efektu bereziengatik.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1999ko Galesko Biltzar Nazionalerako hauteskundeak

|-
|colspan=99 align="center"| Ezkerrean barruti bakoitzeko alderdi irabazlea ikus daiteke.Eskuinean eskualde bakoitzeko zerrenda bozen bidezhautatutako biltzarkideak ikus daitezke.
|-

! height="1" bgcolor="#b7b7b7" colspan="99" |
|-
|colspan=2 align=left|
|colspan=10 align=right|**HautaturikoLehen Ministroa:**
|-
|colspan=2 align=left|
|colspan=10 align=right|Alun MichaelLaborista
|-
|}

**1999ko Galesko Biltzar Nazionalerako hauteskundeak** urte bereko maiatzaren 6an izan ziren, eta Galesko Biltzar Nazionalerako lehenengo hauteskundeak izan ziren. Hauteskunde horien bidez Biltzar Nazionalaren I. legealdiko 60 biltzarkideak hautatu ziren, zeinetatik 40k hautesbarruti bana ordezkatzen zuten.

Hauteskundeen parte-hartzea %46,3koa izan zen, Biltzar Nazionalerako inoizko parte-hartzerik altuena. Alderdi Laboristak garaipena eskuratu zuen arren, ez zituen gehiengo osoa izateko eserleku nahiko lortu, eta ondorioz koalizio gobernua osatu zuen Liberal Demokratekin. Bestalde, Plaid Cymru alderdi nazionalistak haren historiako emaitzik hoberenak lortu zituen, eta Biltzar Nazionalean inoiz izan duen eserleku kopururik altuena eskuratu zuen.

## Hauteskunde legea 
Galesko Biltzar Nazionalerako hauteskundeetan ordezkaritza proportzional mistoa (MMP) da erabiltzen den hauteskunde sistema. Biltzar Nazionaleko 60 biltzarkideetatik 40 hautesbarrutien bidez hautatzen dira, eta gainerako 20ak D'Hondt metodoa MMP sistemara aplikatuz.

Gales 40 hautesbarrutitan dago banatuta (Komunen Ganberarako hauteskundeetako hautesbarruti ber-berak), eta hautesbarruti horiek 5 eskualde osatzen dituzte: Gales Erdialdea eta Mendebaledea, Ipar Gales, Hego Gales Mendebaldea, Hego Gales Erdialdea, eta Hego Gales Ekialdea. Hautesleek bi boto eman behar dituzte: "barruti botoa", haien hautesbarrutiko ordezkaria hautatzeko; eta "zerrenda botoa" edo "eskualde botoa", haien eskualdeko 4 ordezkariak hautatzeko. Bi boto horiek ez dute zertan alderdi berarentzat izan, eta ondorioz alderdien barruti boto kopurua eta zerrenda boto kopurua normalean ez da berdina izaten.

## Emaitzak 

### Laburpena 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galesko Biltzar Nazionala
* Galestar nazionalismo

## Kanpo estekak
José Martínez Guerricabeitia

**José Martínez Guerricabeitia**, baita ere **Pepe Martínez**, (Villar del Arzobispo, Valentzia, 1921ko ekainaren 18-Madril, 1986ko martxoaren 12) argitaratzaile eta idazle antifrankista izan zen. Parisen erbesteratuta Ruedo Ibérico argitaletxea zuzendu zuen.

## Biografia 
Langile familia baten semea izan zen; aita, José Martínez García, mehatzari anarkista izan zen; ama Josefa Guerricabeitia Orero zen. Pepe Martínez ere zirkulu libertarioetan mugitu zen. Espainiako Gerra Zibilan, hamasei urtekin Milicias de la Cultura zelakoan alistatu zen. 1939an atxilotua izan zen. Behin kalean soldaduzka egin behar izan zuen baina, aldi berean, anarkismoan jarraitzen zuen lanean. Berriro ere atxilotuta, 1948an Frantziara ihes egin zuen.

Parisen Francoren aurkako zirkuluetan ibili zen, bereziki Alderdi Komunistatik kanpo zeudenekin. Giro horretan argitaletxe bat sortzeko asmoa plazaratu zuen eta, beste erbesteratu espainiarrekin batera, Ruedo Ibérico argitaletxea sortu zuen. Ruedo Ibérico frankismoaren aurkako borroka kulturalaren benetako erreferantea izan zen. Bertan garrantzi handiko liburuak argitaratu ziren, esaterako Gerald Brenanen *El laberinto español* eta Hugh Thomasen *La guerra civil española*.

Berriro ere Espainian, 1977tik argitaletxeak Espainian lan egin zuen, orduan Ibérica de Ediciones y Publicaciones izenarekin. Garai berri horretan José Martínezek liburu garrantzitsuak argitaratu zituen, esaterako, *El eco de los pasos*, Juan García Oliverrena (1978), edo *Extremadura saqueada* (1978). Argitaletxeak 1982an kiebra jo zuen. Poliki-poliki bere irudia ahazten joan zen. Horretan ez zuen asko lagundu Felipe Gonzálezen politikaren aurrean zuen jarrera kritikoa. Madrilgo Hilerri Zibilean dago lurperatuta.

## Bibliografia 
* Albert Forment: *José Martínez y la epopeya de Ruedo ibérico*, Madril: Anagrama, 2006. ISBN: 978-84-339-0598-7

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ruedo Ibérico

## Kanpo estekak 
* : Jesús Martínez Guerricabeitia artxiboa Liburutegi Valentziarrean.
* : Ruedo Ibérico, artikuluak.
* :Ruedo Ibérico bloga
* :José Martínez Guerricabeitis Papers (IISG-Amsterdam)
* :José Martínezen biografia.
* :Biografia Historiaren Errege Akademiaren webgunean.
Diana Taurasi

**Diana Lorena Taurasi** (Glendale, Kalifornia, 1982ko ekainaren 11) estatubatuar saskibaloi jokalari profesionala da, antolatzaile postuan aritzen dena WNBAko Phoenix Mercury taldean.

## Bizitza 
2004an aukeratu zuen draft-ean Phoenix Mercuryk, eta rookie onenaren saria jaso zuen urte horretan. WNBAko hiru eraztun (2007, 2009 eta 2014), Olinpiar Jokoetako lau urrezko domina (2004, 2008, 2012 eta 2016) eta Munduko hiru Txapelketa (2010, 2014 eta 2018) irabazi ditu. Gainera, Europako liga indartsuenetan ere jokatu du, Errusian eta Turkian, eta sei aldiz irabazi Euroliga (2007, 2008, 2009, 2010, 2013, 2016). 2017ko ekainaren 18an, WNBAren historiako saskiratzailerik onena bilakatu zen. Neurri sexista eta baztertzailea zelakoan, uko egin zion jokalariek arropa estua erabiltzeko FIBAk emandako aginduari, eta isunetan 500.000 euro baino gehiago pagatu behar izan zituen horregatik. Lesbiana zela jakinarazi zuen, eta LGTB kolektiboaren ikusgarritasunaren alde ere lan egin du.

## Ibilbidea 
### WNBA 
* Phoenix Mercury (2004-)

### Europa 
* Dinamo Mosku (2005-2006)
* Spartak Mosku (2006-2010)
* Fenerbahce (2010-2011)
* Galatasaray (2011-2012)
* UMMC Ekateriburg (2012-2018)

## Lorpenak 
* Phoneix Mercury: hiru WNBA (2007, 2009, 2014)
* Spartak Mosku: Errusiako bi Liga (2007, 2008), lau Euroliga (2007, 2008, 2009, 2010)
* Galatasaray: Turkiako Liga bat (2011), Turkiako Kopa (2012)
* UMMC Ekaterinburg: Errusiako bost Liga (2013, 2014, 2015, 2016, 2017); Errusiako hiru Kopa (2013, 2014, 2017); Euroliga (2013, 2016)
* AEBetako selekzioa: olinpiar txapelduna (2004, 2008, 2012, 2016); munduko txapelduna (2010, 2014, 2018); brontzezko domina Munduko Txapelketan (2006).

## Bakarkako sariak 
* WNBAko jokalari onena (2009)
* WNBAko finaleko jokalari onena bi aldiz (2009, 2014)
* WNBAko saskiratzaile onena bost aldiz (2006, 2008, 2009, 2010, 2011)
* WNBAko bosteko oneneko partaide bederatzi aldiz (2004, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2014).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala, dianataurasi.com
Roy Emerson

**Roy Stanley Emerson** (Blackbutt, Queensland, 1936ko azaroaren 3a) australiar tenislari ohia da. Gran slameko banakako hamabi txapelketa (sei Australiako Irekia, bi Roland Garros txapelketa, bi Wimbledongo txapelketa eta bi AEBetako Irekia) eta binakako beste hamasei txapelketa irabazi zituen. Grand slameko lau txapelketak irabazi dituen gizonezkoen zortzi tenislarietako bat da. Berak eta Rod Laverrek bakarriko irabazi dituzte banaka eta binaka gizonezkoetan.
Hiperión argitaletxea

**Hiperión argitaletxea** Jesús Munárriz donostiarrak 1975ean sortutako Espainiako argitaletxea da. Oso ezaguna da batez ere poesia alorrean. 2004an Espainiako Kultura Ministerioak Argitaratze Lan Kultural Onenari Sari Nazionala eman zion.

## Argitaratze lanak 
Aipatu denez bere prestigio nagusia poesiaren argitalpenetatik datorkio. Dena dela, baditu ere beste motatako argitalpenak: Ekialdeko testuak, saiakerak, narratiba eta hizkuntzak ikasteko eskuliburuak, esaterako arabiera eta japoniera.

## Hiperión saria 
Argitaletxeak 35 baino gutxiago duten idazleentzako poesia literatura antolatzen du.

## Bildumak 
* Ajonjolí
* Literatura gaztea
* Hiperión liburuak
* Hiperión poesia
* Beste batzuk

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Antizitera

**Antizitera** ( *Antikythera*) Greziako uharte txikia da. Peloponesoren hegoaldean eta Kretako ipar-mendebaldean dago. Bere zabalera 20 km²koa da eta 68 biztanle ditu. Aintzinaroan Aigilia (Αἰγιλία) izena zuen. Egun Zitera uharteko menpe dago.

## Historia 
Munduan oso ezaguna egin da haren inguruko uretan aurkitu diren Antzinako Greziaren objetkuei esker, bereziki Antiziterako mekanismoa eta Antiziterako efeboa.

Uhartearen iparraldean antzinako hiri bateko erorkinak ikus daitezkeen muino bat dago, batzuetan bost metroko altuera gainditzen duten harresiz inguratua. Indusketa arkeologikoak urtero egiten dira gune hau hobetzeko asmoz.

## Fauna 
Antizitera hegazti migratzaileentzat oso leku garrantzitsua da haien sasoiko mugimenduetan. Batez ere duen kokapen geografikoagatik eta gizakiaren eragin txikiari esker, inguru lasaia eskaintzen du hegaztientzat. Halaber, uhartean Eleonor belatz (Falco eleonorae) hegaztiaren munduko ugaltze koloniarik handiena du. Uhartean hegaztien migrazioaren azterketarako garrantzia Onitologoen Antizitera Behatokia (A.B.O) dago. Uharteak ahuntz basatien populazio handia ere badu.

## Uhartean jaiotako ospetsuak 
* Andreas Anagnostakis (1826-1897) fisikaria.

## Iruditegia 

IsletLagouvardos.jpg|
PrassonesiCave.jpg
PrassonesiCost.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak