Ligiko zubia

**Ligiko zubia** edo **laminaren zubia** Zuberoako Ligi-Atherei udalerrian kokatutako Ligi herrian dagoen zubi bat da. Uhaitzandi ibaia zeharkatzen du. Larraine eta Santa Graziko uhaitzek bat egiten duten tokitik behera kokatzen da. Erdi Aroan eraiki bazuten ere, XIX. mendean berreraikitze lan handia egin zioten. Eraikin honen inguruan, euskal mitologian eta bereziki Zuberoako udalerrietan kondaira bat badago, eta honek baditu hainbat aldaera edo bertsio.

## Kondaira 
### Gotaineko bertsioa 
[thumb|280px|Ligiko zubia, [Lamina|Laminen zubia.]]

### Muskildiko bertsioa 
[280px|thumb|[Lamia|Laminak zubia eraikitzen.]]

### Azkueren bertsioa 
Azkuek istorio honen bertsio bat argitaratu zuen bere *Euskaleŕiaren Yakintza* (Literatura popular del País Vasco) (1935-1947) ekialdeko euskalkia nolabait imitatuz:

#### 83. ― LIGIKO ZÜBIA
*NURK eztü ezagützen Ligiko zübia, Ibar-ixke ian? Ezteite sinets gizunaren lana dela! Nahiz lehen bazien orai baino hargin hobiak. Yakintsiek dioie Eŕomataŕek eginik dela Ligiko zübia. Yakintsiek eŕan dezela nahi diena. Nik badakit, axamari ene hauzaruan entzünik, lamiñen eskietarik dügüla zübü izigaŕi hori. Ez uste ükhen lamiña güziak gaxto diela. Bada hetan ere orotarik, gizunetan bezela.

*Orai diela aspaldi Lexarantzü-mendiko lamiñek hitz artü zien Ligin, uhaitz handian, zübü  baten egitia. ¡Lan gaitza, balin bazen! ¿Bena bad ia lamiñek egiten ahal eztenik? Gai ülhün bat haitatü zien, ezi ezpeitie nahi so egiterik. Ixil eta zalhe lanari lothü zien, argia gabe zübiaren ürhentzeko. Zübü-arkia eraiki zien, ez bi gaintietarik batetan, gizunek bezala; bena bai gainti batetik bestialat buruz, lamiñek ohi dien bezala.

*Hantik ez hüŕún okhin bat bazen eta bethi bezala gaiherditarik laster phiztü zien labia. Oilategitik oilar gazte bat, labeko argidüra haren ikhustez, ustez eta yadanik azkoŕia zela, hasi zen kükürüküz eta hegal zaflaka. Lamiñak azken haŕia eskietan bere lekhian ezartera zuatzan.Oilaŕaren kükürüküa entzün zielarik, ¡brau!, haŕia urthuki zien ühaitza behera, eta berak maŕaka ozen batekin galdü zien ülhünpian.

*Geroztik nurnahik uhaitz-hura xahu denian, zubiaren egaz-zolan, zilo handi bat ikusten ahal du, lamiñen azken-haŕiak bethe behar zian zilua.*

## Aŕosako zubia 
thumb|Oilarraren kukurrukuak: gauaren amaiera, egunsentiaren iragarpena.
Koldo Ameztoi ere ibili zen bere garaian istorio honen beste bertsio bat kontatzen. Diskoan grabatuta ere geratu zen, Bixente Martinez eta Oskorriko beste batzuen laguntzaz. Ipuin hori Azkuek hamarkada batzuk lehenago argitaratu zuen, ekialdeko euskalkia nolabait imitatuz:

**AŕOSAKO ZUBIA** (Resurrección María Azkue, *Euskaleŕiaren Yakintza* (Literatura popular del País Vasco) (1935-1947).

*Aŕosan zubi bat egin behar zuzun argin nausi batek. Kontratua egin zuen hain egunetan finituko zuela, finitzen ezpazuen, hainbertze diru eman behar zuelarik. Etzuzun argin lagunik edireiten ahal ta ondar-eguna heldu zenean triste zagon gizona. Debrua agertu zakon eta eŕan:

*―Zer duk hoŕen ilun izaiteko?

*Argin nausiak eŕan zakon zer zuen. Eta debruak:

*―Arima saldu nai badidak, neronek gaur finituko diat zubi hori, oilaŕak kukuŕuku egin baino lenago.

*Gizonak baietz salduko zakola eŕan ta zinatu ere bere odolarekin egin zion kontratüa.

*Bere emazteak ilun nabaŕean senaŕa neoiz baino tristeago ikusirik, zer zuen galde egin zakon. Emazteak yakin zuenean, eŕan zakozun:

*―Neronek goizaldea baino lenago oilaŕari kukuŕuku yoaraziko zioat.

*Deabruak, neork ekusten etzituela, asi zuten zubiko lana.

―To Gilen-Artzak, Gilen-Emak, Gilen―― *alkaŕi eŕaten zakotela*.

*Yendeak aŕituak ziran, nehor ikusten etzutelarik, ele hek entzutean.

*Arginaren emazea gauerdian baino lenxeago ilartegira yoan zuzun, eskuetan argi bat zuela.

*Oilaŕak, argi hura ikusi zuenean, kukuŕuku behin ta beŕiz ozen ozen yo zuen, eta berehala deabruak, azken haŕia ezaŕi bear zuelarik, igesi yoan zituzun. Geroztik Aŕosako zubia azken haŕi gabe han da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ligiko zubiaren kondaira. Puntubi.com 
* Ligiko zubiaren kondaira. Antzinako testua irakurgai. Gipuzkoa kultura.net  
* Ligiko zubiaren kondairari buruzko bideoa ikusgai. Youtube.com 
* Ligiko zubiaren kondaira.