open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Navajo Joe

**Navajo Joe**, Sergio Corbucci italiar zinema zuzendariak zuzendutako spaghetti western film bat da. Burt Reynolds, Aldo Sambrell eta Nicoletta Machiavelli aktoreek antzeztu zuten. Nahiz eta kredituetan Leo Nichols ezizenez agertu, soinu banda Ennio Morricone italiar musikagileak konposatu zuen.

Mendebalde Urrunean girotua egon arren, Espainiako Andaluzia erkidegoko Almería eta Guadix udalerrietan filmatu zen.

## Argumentua 
Mendebalde Urruna. Joe (Burt Reynolds) navajo bat da, behinola Marvin "Vee" Duncan (Aldo Sambrell), ezizenez "sasikumea", bidelapurrak eta haren morroi taldeak bere amerindiar herria erasotu eta sarraskitu izana mendekatu nahi du. Hasteko, Estella (Nicoletta Machiavelli) korista eta Chuck (Nino Imparato) banjojolearekin batera, bidelapur taldeak Esperanza herrira dirua daraman trena lapurtu ez dezaten lortuko du.

## Aktoreak 
* Burt Reynolds: Navajo Joe
* Aldo Sambrell (kredituetan Aldo Sanbrell): Mervyn 'Vee' Duncan
* Nicoletta Machiavelli: Estella
* Fernando Rey: Aita Rattigan
* Tanya Lopert: Maria
* Franca Polesello: Barbara
* Lucia Modugno: Geraldine
* Pierre Cressoy (kredituetan Peter Cross): Chester Lynne doktorea
* Roberto Paoletti as Sheriff Johnson
* Nino Imparato (kredituetan Antonio Imparato): Chuck Holloway, banjojolea
* Lucio Rosato: Jeffrey Duncan
* Valeria Sabel: Hannah Lynne
* Mario Lanfranchi: Jefferson Clay, Esperanzako auzapeza
* Ángel Álvarez (kredituetan Angel Alvarez): Oliver Blackwood, banku zuzendaria
* Rafael Albaicín (kredituetan Rafael Albaicin): Mexikar ile-ehiztaria
* Lorenzo Robledo: Robledo, Duncan bidelapur taldeko kidea
* Álvaro de Luna (kredituetan Alvaro De Luna): Sancho Ramirez, Duncanen taldeko kidea
* Valentino Macchi: Gringo ile-ehiztaria
* Maria Cristina Sani: Joeren emaztea
* Gianni di Stolfo: Elmo Reagan sheriffa
* Simón Arriaga (kredituetan Simon Arriga): Tximino, Duncanen taldeko kidea
* Cris Huerta: Potzolo
* Ángel Ortiz (kredituetan Angel Ortiz): Maingua
* Roderik Auguste (kredituetan Roderick Auguste): Hiritarra
* Dyanik Zurakowska (kredituetan Dianick): Suediar kolonoa

## Soinu banda 
Jatorrizko soinu banda Ennio Morricone (kredituetan Leo Nichols) italiar musikagilearen abesti hauek osatu zuten:

# Titoli Di Testa-Navajo Joe (Main Title)
# Pelli Conciate E Pelli Morte (Raw Hides and Dead Hides)
# Profilo del Destino (A Silhouette of Doom)
# Saloon Pyote (The Pyote Saloon)
# Storia Indiana (An Indian Story)
# Verso Esperanza (To Esperanza)
# Bandito Prende Il Treno (The Bandit Gets the Train)
# Ma Joe Dice No (But Joe Says No)
# Fine Di Barbara, E Il Ritorno Di Joe (The Demise of Barbara and the Return of Joe)
# Paura E Silenzio (Fear and Silence)
# Navajo E Prigioniero (The Navajo and the Prisoner)
# Guarendo le Ferite (Healing the Wound)
# Addio a Fratello Jeffrey (Goodbye to Brother Jeffrey)
# Navajo Joe
# Dopo la Fine (After the End)
# Titoli Di Coda-Navajo Joe (End Title)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Silent Running

***Silent Running*** () 1972ko Douglas Trumbull estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Deric Washburn, Michael Cimino eta Steven Bochco gidoilariek idatzitako zientzia-fikziozko film bat da. Bruce Dern, Cliff Potts, Ron Rifkin eta Jesse Vint aktoreek antzeztu zuten.

Soinu banda Peter Schickele musikagileak konposatu zuen, eta "Silent Running" eta "Rejoice in the Sun" abestiak Joan Baez kantautoreak abestu zituen.

## Argumentua 
XXI. mendea, Lurrean jada landaretza desagertu da, eta oraindik bizirik dirauten landare apurrak Saturno planetaren orbitan dauden hiru espazio-ntzietan daude.

Freeman Lowell (Bruce Dern) botanikaria Valley Forge deritzon landarearen zainketa eta mantenuaz arduratzen da, eta oraindik noizbait azken landare horiekin Lurra birlandatzeko itxaropena du. Baina egun batez eta ustekabean landareak suntsitu eta Lurrerako itzultzeko agindua jasoko du.

Egoera etsigarri honen aurrean, Freemanek Valley Forge landarea bahitu eta bera dagoen espazio-ontziko gainontzeko kideak hilko ditu, Huey eta Dewey roboten laguntzaz Saturnoko eraztunetatik haratagoko espazio-bidai bati ekinez. Robotak landarea zain dezaten erreprogramatuko ditu eta biziraun ahal izateko dituen azken natur ondareak defendatzeko asmoz espazio abentura bati ekingo dio.

## Aktoreak 
* Bruce Dern: Freeman Lowell
* Cliff Potts: John Keenan
* Ron Rifkin: Marty Barker
* Jesse Vint: Andy Wolf
* Mark Persons: 1 Drona (Dewey)
* Cheryl Sparks eta Steven Brown: 2 Drona (Huey)
* Larry Whisenhunt: 3 Drona (Louie)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bentaberriko gurutzea (Agurain)

**Bentaberriko gurutzea** Aguraingo Gordoa bidean dagoen harrizko gurutze bat da, San Jorge auzoaren atarian, Zadorraren eskuinaldean. Pizkundeko gurutzadura bat da, XVI. mendeaz geroztik bertan dagoena.

## Kokapena 
Egun, Gordoako bidean kokatzen da, Oriamendiren magalean (*Alto de la Nevera* ere deitua). Garai batean, Zalduondo edo Araiatik zetozen erromes errepideek, Madalenako ospitalean bat egin eta Agurainera zuzentzen ziren. Aldiz, Bentaberriko gurutzean, errepidea banatu egiten zen: Agurainera sartzen zena, batetik, eta hiribildua Zadorra gurutzatu baino lehen mendebaldetik saihesten zuena, bestetik.

## Deskribapena 
Hiru zati nagusitan banatzen da: idulkia, fustea, eta gurutzedun kapitala. Fusteak kiribiletan igotzen diren ildaskaz marratuta dago eta, fustearen gainean, kapitela du, hostoz eta bolutaz hornitua, ordena konposatu bat gogora ekartzen dutenak. Horren gainean, gurutzearen oinarria bermatzen da, bi heraldika motibo dituena: aurrealdean, tokiko jaunen, Otxoa de Txintxetruen armarria; atzealdean, berriz, Lazarragen armarria.

Gurutzearen aurrealdean, Kristo Gurutziltzatua erakusten du, eskuinean zutik Andre Maria duela. Atzealdean, berriz, Andre Mariaren irudi bat du. Idulkiaren inskripzio batean, "Pedro Ochoa" irakur daiteke, XVII. mende hasieran gurutzea egiteko pagatu zuena.

## Babesleak 
Otxoa de Txintxetru leinuaz gain, lazarragatarrak ere aipatzen dira. Biak ere itzal handiko familiak izan ziren Agurainen eta herritik kanpora XVII. mende hasieratik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Adrian tunela
* Santa Maria eliza (Agurain)
* Lazarraga dorrea

## Kanpo estekak
Blaenhonddan

'''''', Galesko hegoaldeko komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian. Aberdulais, Bryncoch eta Cadoxton udalerriak barne hartzen ditu.

2011ko erroldaren arabera 12.151 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Briton Ferry

'''''', , Galesko hegoaldeko udalerri bat da, Neath Port Talbot konderrian. Neath ibaiaren bokalean dago, Swansea badiaren ertzetik oso hurbil.

2011ko erroldaren arabera 5.911 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Bryn (Neath Port Talbot)

**Bryn**, , Galesko hegoaldeko udalerri bat da, Neath Port Talbot konderrian. Cwmafan eta Maesteg udalerrien arteko muinoetan dago.

2001eko erroldaren arabera 913 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cwmafan

'***, ingelesez batzutan **Cwmavon*', Galesko hegoaldeko udalerri eta komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian. Port Talbot hiritik 3 kilometro hegoaldera dago, eta garu egun hiriaren nolabaiteko auzune bilakatu da.

2011ko erroldaren arabera 6.538 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Margam

'''''', Galesko hegoaldeko komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian. Gaur egun Port Talbot hiriaren auzune bilakatu da, eta M4 autobidearen 39 loturagunetik hurbil dago.

2011ko erroldaren arabera 3.017 biztanle zituen.

## LEku interesgarriak 
* Margam gaztelua

## Herritar ezagunak 
* Peg Entwistle (1908-1932), aktorea.
* Anthony Hopkins (1937-), aktorea.
* Alan Durban (1941-), futbolaria.

## Kanpo estekak
Pontrhydyfen

'''''', Gales hegoaldeko udalerri txiki bat da, Neath Port Talbot konderrian. 1931n biztanleriaren %85a galesera hiztuna zen, 1981ean berriz %35a.

## Herritar ezagunak 
* Richard Burton (1925-1984), aktorea.
* Ivor Emmanuel (1927-2007), abeslaria.
* Geraint Griffiths (1949-), galeserazko kantautorea.
* Mark Frankel (1962-1996), aktorea.
* Rebecca Evans (1963-), opera sopranoa.

## Kanpo estekak
Cilybebyll

**Cilybebyll**, Gales hegoaldeko udalerri bat da, Neath Port Talbot konderrian. Pontardawe udalerritik 3,1 kilometro ekialdera dago, Neath udalerritik 7,6 kilometro iparraldera eta Swansea hiritik 16,6 kilometro ipar-6 kilometro ipar-ekialdera.

2001eko erroldaren arabera 4.769 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Entsegu (errugbia)

**Entsegua** (; ) errugbi bost puntu lortzeko burutzen den jokaldia da. Entsegua lortzeko errugbilariek baloia arerioen entsegu eremuaren lurzoruan utzi behar dute, alegia, entsegu lerroaren atzean dagoen eremuan.

Behin entsegua burututa, entsegua lortu duen taldeko orpokatzaileak baloia arerioaren hagen artera ostikatu eta beste bi puntu gehigarri lortzeko aukera du. Baloi ostikatzea 22 metroko lerrotik burutzen da, zehazkiago, 22 metroko lerroa eta entsegua lortu den gunearekiko elkartzut den kokalekutik.

## Kanpo estekak
Blaengwrach

'''''', Galesko hegoaldeko komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian. Glynneath eta Resolven udalerrietatik hurbil dago.

2011ko erroldaren arabera 1.141 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Walter Spanghero

**Walter Spanghero** (Payra-sur-l'Hers, 1943ko abenduaren 21a) frantziar errugbi jokalari ohia da. RC Narbonne eta Stade Toulousain taldeetan jokatu zuen. Frantziako errugbi selekzioan 51 aldiz jokatu zuen.
Bartelje

**Bartelje** frisierazko bertsogintza da, 2018an sortua euskal bertsolaritza oinarri harturik.

## Historia 
2018an sortu zen Bart Kingma, Gerard de Jong, Elmar Kuiper, Mirjam Vellinga eta Syds Wiersma bartelierren ekimenez. Aurreko urtean frisiar ordezkari talde bat 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiaren finalera ikus-entzule joan zen eta bertsolaritzak liluraturik, hura frisierara eramateko lanari ekin zion hizkuntzaren erabilera sustatzeko asmoz.

## Etimologia 
Bartelje izena frisierazko *boartsje* (jolastu) eta ingelesezko *battle* (norgehiagoka) hitzen elkarketa da. Bestalde, frisieraz aritzen den bertsolariari *bartelier* deritzo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aguraingo herrigune historikoa

**Aguraingo herrigune historikoa** ofizialki ezagututako ondare kulturala da. Agurain Erdi Aroan sortutako herria da eta, horrenbestez, harresiz inguratuta egon zen zenbait mendez.

## Osagarriak 
Garai hartan, hiru kalek soilik osatzen zuten: Kale Nagusiak (monumentu gehienak bertan daude), Harategi kaleak eta Zapatari kaleak, Nagusia baino estuagoak. Kale batetik bestera joateko, zeharkaleak daude, eta harresiko pasabideetaraino iristen dira (pasabide gehientsuenak egoera onean daude).

Kale Nagusian eta Zapatari kalean, etxeak bi ilaratan jarriak daude. Erdi Aroko etxeek hiru solairu dituzte, eta manposteriaz edo adreiluz eginak daude, eta egurrezko egitura ere izaten dute. Jauregi ukitua duten etxeetan, harlandua ageri da izkinetan, baoetan eta fatxadetan. Hegalak eta ateak egurrez eginak izaten dira, eta balkoiak eta orotariko hesiak, burdinaz. Teilatua bi isurikoa izaten dute, eta teila arabiarrak.

Hiru kale horiek Aguraingo erdigune historiko eta artistikoa osatzen dute egun. Bertan daude herriko eraikinik esanguratsuenak: Andre Alargunen Etxea (herriko eraikin zibiletan zaharrena), Begoñatarren etxea, Azkarragatarren etxea, Bustamantetarren etxea eta San Joan plazako Olbeak. Azken elementu hauek, Olbeak, dira hain zuzen hiriguneko ezaugarri berezietako bat, ohol edo oholtzen azpian eraikitako arkupeak.

Herriguneko bi elizak gotorleku motakoak ziren, San Joan hegoaldean eta Santa Maria eliza iparraldean. Eliza horiek harresiaren lagungarri ziren, eta bi sarbide babesten zituzten, bakoitzak mutur batekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aberavon

'''''', , Galesko hegoaldeko kostaldeko komunitate eta udalerri bat da, Neath Port Talbot konderrian. Afan ibaiaren bokalean dago, Cardiff hiriburutik 45 kilometro mendebaldera.

2011ko erroldaren arabera 5.452 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Neath

'''''', , Gales hegoaldeko hiri eta komunitate bat da, Neath Port Talbot konderrian. Neath ibaiaren ertzean dago eta Swansea hiritik 11 kilometro ipar-ekialdera.

2001eko erroldaren arabera 19.258 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak 
* Neath gaztelua

## Kanpo estekak
Asier Zinkunegi

**Asier Zinkunegi Larrea** (1971, Legorreta, Gipuzkoa) euskal aktore eta ekoizle bat da. Goenkale telesailean antzeztu zuen.

Hainbat antzezlan antzeztu izan ditu, tartean *Eta zer?* (2004, Andu Lertxundi), Anartz Zuazuaren zuzendaritzapean. *Artez, Revista de las Artes Escénicas* (antzerkia, dantza, musika eta abar) aldizkariaren zuzendaria da, bai eta 2000an Iker anaiarekin sortutako Dar Dar PRodukzioak antzerki konpainiarena ere.

## Egindako lanak 
* *Goenkale* (1994-1995)
* *Hasiberriak* (2001)
* *Eta zer?* (2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Asier Zinkunegiri egindako elkarrizketa. Goiberri.eus
Xabier Agirre Lopetegi

**Xabier Agirre Lopetegi** (1963, Legorreta, Gipuzkoa) euskal antzerki, telebista eta zinemako aktore eta ekoizle bat da. Gaur egin Txalo Produkzioak antzerki konpainiaren zuzendaria da.

Antzerkigintzan aktore gisa gazterik egin zen eta antzerkilanak antzezteaz gain ETB1eko telesail ugaritan antzeztu izan da, Goenkalen esate baterako. Zineman ere hainbat film antzeztu izan ditu.

## Filmografia 
* *Don Don Kikilikon* (1988)
* *Bi eta bat* (1991-1993)
* *Maite* (1994)
* *Goenkale* (1998-2005)
* *Ander eta konpainia* (2000)
* *Sabin* (2011)
* *Dragoi Ehiztaria* (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Germaniar neopaganismo

[thumb|upright=1|[Bikingoen garaiko Mjölnirren erreplika, Thor jainkoaren mailua; lepoko haue eskandinaviar neopaganismoaren zaleek maiz erabiltzen duten ikurra da.|alt=A metal hammer, worn as a pendant around an individual's neck]]
**Germaniar neopaganismoa** ala **etenismoa**, germaniar herrien sinismenetan oinarritutako gaur egungo erlijio pagano berri bat da, nagusiki germaniar mitologiaren elementuak bereganatzen ditu. Eskandinaviar neopaganismoarekin lotura handia du.

Germaniarren ustezko ohitura eta usadioen berreskuratzea XIX. mendean erromantizismoarekin batera hasi zen. XX. mendean, eta bereziki 1960ko hamarkadan ustezko germaniar erlijio aurrekristauaren jarduerak burutzen zituzten taldeen ugaltzea gauzatu zen.

Germaniar neopaganismoaren zale eta jarraitzaileek Ásatrú, Norsk Sed (Eskandinaviar Usadioa), Forn Sed (Antzinako Usadioa), Vanatrú (Vanir jainkoen kultua), Vor Sed (Gure Usadioa), Teodish (Anglosaxoi Fedea) eta Odinismo bezalako terminoak erabili ohi dituzte.

## Ikus gainera 
* Germaniar mitologia
* Paganismoa

## Kanpo estekak
Annabelle (filma)

**Annabelle**, 2014ko John R. Leonetti estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Annabelle Wallis, Ward Horton eta Alfre Woodard aktoreek antzeztu zuyen.

*The Conjuring saileko* filmeetako bat da, alegia, *The Conjuring* (2013) filmaren jarraipena. *Annabelle: Creation* (2017) eta *Annabelle Comes Home* (2019) jarraipenak dauzka.

## Argumentua 
1967, Santa Monica, Kalifornia. John Formek (Ward Horton) haurdun dagoen Mia (Annabelle Wallis) emaztearentzat opari perfektua topatu du: Anabelle dritzon eta emaztegai jantzi txuri eta garbi-garbia daraman panpin vintage eder eta ezohikoa.

Halere, Miak Annabelle oparitzat jasotzeak eragindako poztasunak gutxi iraungo dio. Gau beldurgarri batean zehar bikoteak sekta sataniko bateko kideak beren etxera sartu eta haien eraso bortitza jasango dute. Sektakideen ezusteko bisitak ez die etxean odola eta izua bakarrik utziko... izaki gaizto eta zital bati deitu baidiote... eta Anabelle panpinaz jabetu baita.

## Aktoreak 
* Annabelle Wallis: Mia Form
* Ward Horton: John Form
* Alfre Woodard: Evelyn
* Tony Amendola: Aita Perez
* Kerry O'Malley: Sharon Higgins
* Brian Howe: Pete Higgins
* Eric Ladin: Clarkin detektibea
* Ivar Brogger: Burgher jauna
* Gabriel Bateman: Robert
* Shiloh Nelson: Nancy
* Geoff Wehner: Bizilaguna
* Tree O'Toole: Annabelle Higgins / Janice
** Keira Daniels: Annabelle Higgins, 7 urterekin
* Robin Pearson Rose: Ama
* Camden Singer: Harreragilea
* Morganna May: Debbie
* Amy Tipton: Camilla
* Zach Pappas: Rick
* Sasha Sheldon: Erizaina
* Christopher Shaw: Fuller
* Joseph Bishara: Deabrua

## Ikus gainera 
* *The Conjuring (film saila)*

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hizkuntza Ofizialaren Legea (Quebec)

1974ko **Hizkuntza Ofizialaren Legea** (), *Loi 22* ere deitua, Quebeceko Nazio Batzarraren lege bat izan zen, Robert Bourassa lehen ministroak kudeatua, frantsesa Quebeceko hizkuntza ofizial bakarra egin zuena (Kanadan). Hizkuntza Ofizialaren Legearen aldeko gogoa Bill 63 atzera bota ondoren piztu zen lurralde horretan. Gerora, Frantses Hizkuntzaren Gutunak ordezkatu zuen 1977an (Bill 101 ere deitua), frantsesa publizitate eta hezkuntzarako hizkuntza bakartzat ezarri zuena, salbuespen askorekin bada ere.

Legedia Quebeceko Hizkuntza Frantses eta Hizkuntza Eskubideen Egoerari Buruzko Ikerketa Batzordearen gomendioei lotuz zirriborratu zen. Legeak frantsesa hizkuntza ofizial bihurtu zuen hainbat arlotan:
thumb|Quebeceko Hizkuntzaren Bulego Nagusia Montrealen
* Zerbitzuetako hizkuntza (frantsesez eskaini behar dira lehenik eta behin)

* Merkataritzako seinaleztapen hizkuntza (frantsesaren erabilera beharrezkoa da)

* Lan harremanen eta negozioen hizkuntza (estatuarekin lankidetzan nahi duten negozioek frantseste programetan sartuta behar zuten)

* Irakaskuntzako hizkuntza (ingelesezko eskola publikoa hizkuntza horren ezagutza 'nahikoa' zuten umeentzat gelditu zen bakarrik)

* Legedi eta justiziako hizkuntza (anbiguotasun kasuetan, frantsesezko testuei emango zitzaien lehentasuna)

## Ikus, gainera 
* Quebeceko historia
* Quebeceko hizkuntza

## Kanpo estekak
San Xulián de Samosko monasterioa

**San Xulián de Samosko monasterioa** () izen bereko herrian dagoen monasterioa, Lugoko probintzian, Galizian. VI. mendean sortua, Beneditarrek eramaten dute. Teologia eta filosofia eskola izan zen eta, egun, ostatua izanik, Donejakue bidearen geldiunea da.

## Historia 
thumb|ezkerrera|Fatxada nagusia.
Monasterioaren sortzea Martin Bragakoari egokitzen zaio. VII. mendean Fruktuoso Bragakoak berritu zuen. Monasterioa aipatzen duen lehen dokumentua 665koa da: klaustroan idazkun bat irakur daiteke non Ermefredok, Lugoko apezpikua, berreraiki zuela esaten den. Musulmanen inbasioa zela eta, monasterioa utzia gelditu zen, 760. inguruko urtea arte, urte horietan Fruela I.a Asturietakoak lur horiek berreskuratu baitzituen. Lau urte geroago Fruela eraila izan zen eta bere emazteak semearekin monasterio horretan babesa aurkitu zuen; semea, gero, Alfontso II.a Asturietakoa izango zen. Babes horri esker monasterioak erregearen babesa lortu zuen eta haren lurrak zabaldu ziren.

X. mendearen hasieran, Lugoko apezpikua zen don Ero, monasterioa kontrolatu nahi zuen eta horretarako monjeak kanporatu zituen. Ondoren, Arias Menéndez eta Gutierre Menéndez kondeei monasterioa birpopulatzea eskatu zitzaien. Mende berean, Ordoño II.a Leongoak monasterioa berriro ere okupatzeko agindua eman zuen. 960. urtetik komunitateak San benito erregelaren araupean bizi zen, nahiz eta XII. mendean Juan apezpikuarekin Cluny ordenaren erreforman integratu.

Erdi Aroan San Xulián de Samos monasterioak garrantzi handia izan zuen: haren agindupean 200 hiribildu eta 500 leku egon ziren.1558an, Valladolideko San Benito El Realek hartuta, sute handi bat pairatu zuen; ondorioz, berreraikia behar izan zen. 1836an, Mendizabalen desamortizazioarekin, monjeak kanporatuak izan ziren baina 1880an itzuli ziren.

1951ean beste sute batek kalte handiak eragin zituen eta monasterioa berriro ere berreraikia izan zen.

## Ondarea 
* Abadetxearen eliza, barroko estilokoa, 1734 eta 1748 artean eraikia.
* Klaustroak: bi daude, txikia, XVI. mendekoa, eta handia, XVII. mendekoa, Espainiako handiena.
* Liburutegia: 25.000 liburu eta dokumentu ditu, batzuk inkunableak.
* Altzifrearen kapera: Mozarabiar estiloko IX. mendean eraikia.

## Iruditegia 

Fitxategi:Vista general de la Abadía de Samos.jpg|Monasterioaren ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Mosteiro_de_San_Xulián_de_Samos.jpg|Klaustro handia.
Fitxategi:Biblioteca_do_Mosteiro_de_Samos,_"historia_mollada".jpg|Monasterioaren liburutegia.
Fitxategi:CapillaCiprésSamos.jpg|Altzifrearen kapera.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Abadetxearen webgune ofiziala.
Arrazoiaren loak munstroak sortzen ditu

**Arrazoiaren loak munstroak sortzen ditu** (gaztelaniaz *El sueño de la razon produce monstruos*) Francisco Goya espainiar margolariaren *Los caprichos* ("Gutiziak") bildumako grabatu bat da. 80 estanpen sailean 43 zenbakia du. 1799an argitaratu zen.

Gaur egun, Madrilgo Pradoko Museoan ikusgai dago.

## Prestaketa marrazkiak 

Fitxategi:Prado - Los Caprichos - preparatory drawing - No. 43 - El sueño de la razon produce monstruos.jpg|1797
Fitxategi:Ydioma universal.jpg|1797

## Kanpo estekak
MV Cap Finistère

'*MV *Cap Finistère'''* (2001-2010 artean *Superfast V*), Brittany Ferries britainiar konpainiaren ferri bat da. 1998an agindua eta 2001ean itsasoratua izan zen. Ingalaterra, Bretainia, Euskal Herria eta Espainia artean itsas-bidaiak burutzen ditu.

Gaur egun, Potsmoutheko Nazioarteko Portua-Roscoff-Bilboko portua (Zierbena) eta Portsmoutheko Nazioarteko Portua-Santanderko portuaren arteko ibilbideak burutzen ditu.

## Izen eta jabe aldaketak 
### Izenak 
* 2001-2010: *Superfast V*
* 2010-: *MV Cap Finistère''

### Jabeak 
* 2001-2010: Brittany Ferries
* 2010-: Attica Group (jabea) eta Superfast Ferries (operatzailea)

## Ikus, gainera 
* MS SPL Princess Anastasia
* MS Fortuny

## Kanpo estekak 
* Brittany Ferries konpainiaren webgunea
Brittany Ferries

**Brittany Ferries** () Frantziako ferri konpainia bat da. Egoitza nagusia Bretainiako Roscoff udalerrian du. 1972an Alexis Gourvennec bretainiar enpresaburuak sortu zuen.

Irlanda, Erresuma Batua, Bretainia, Frantzia, Euskal Herria eta Espainia arteko ferri itsas ibilbideak eskaintzen ditu.

Kon`painia honen jabetzakoak diren MV Cap Finistère eta MV Baie de Seine ferriek Bilboko portua (Zierbena) - Roscoff - Portsmouth joan-etorriko ibilbidea burutzen dute.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
The Conjuring 2

**The Conjuring 2** (euskaraz *Araoa 2* edota *Warren Txostena: Enfield Kasua*) 2016ko James Wan australiar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Vera Farmiga, Patrick Wilson, Frances O'Connor, Madison Wolfe, Simon McBurney eta Franka Potente aktoreek antzeztu zuten.

*The Conjuring sailaren* hirugarren filma da, bai eta *The Conjuring* (2013) filmaren jarraipena ere, ondoren estreinatutako *The Nun* (2018) filma berez, *The Conjuring 2* filmaren aurrekaria da.

Ed eta Lorraine Warren paranormal ikertzaileen bizipenentan oinarritua dago.

## Argumentua 
Ed eta Lorraine Warren (Patrick Wilson eta Vera Farmiga) estatubatuar senar-emazte eta paranormal ikertzaileak Londres hiriaren iparraldeko Enfield auzunera bidaiatu eta bertan bizi diren Peggy Hoggson (Frances O'Connor) ama ezkongabea eta bere lau semeei laguntzen saiatuko dira, beren etxea espiritu gaiztoez lepo baitago.

## Aktoreak 
* Patrick Wilson: Ed Warren
* Vera Farmiga: Lorraine Warren
* Madison Wolfe: Janet Hodgson
* Frances O'Connor: Peggy Hodgson
* Lauren Esposito: Margaret Hodgson
* Benjamin Haigh: Billy Hodgson
* Patrick McAuley: Johnny Hodgson
* Simon McBurney: Maurice Grosse
* Maria Doyle Kennedy: Peggy Nottingham
* Simon Delaney: Vic Nottingham
* Franka Potente: Anita Gregory
* Bob Adrian: Bill Wilkins
* Robin Atkin Downes: Deabruaren ahotsa
* Bonnie Aarons: Valak (Deabruzko moja)
* Javier Botet; Gizon bizkar-okerra
* Steve Coulter: Aita Gordon
* Abhi Sinha: Harry Whitmark
* Chris Royds: Graham Morris
* Sterling Jerins: Judy Warren
* Kent Allen: Daniel Wolfe
* Annie Young: Heeps udaltzaina
* Elliot Joseph: Joseph udaltzaina
* Cory English: Skeptic Kaplan
* Joseph Bishara: Deabrua
* Shannon Kook: Drew

## Ikus gainera 
* *The Conjuring (film saila)*

## Kanpo estekak 
* WEbgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pedro Piqueras

**Pedro María Piqueras Gómez** (Albacete, 1955eko maiatzaren 6a) espainiar kazetari bat da.

Madrilgo Complutense Unibertsitatean Informazio Zientzietan lizentziatua, bere ibilbide profesionalaren zatirik handiena irrati eta telebistan lan egin du, albistegiak eta egunerokotasun saioak aurkeztuz.

Radio Nacional de España irratian eta Televisión Española, Antena 3 eta Telecinco telebista kateetan lan egin du.
Iñigo Errasti

**Iñigo Errasti Arambarri** (Bilbo, 1973) itzultzailea da. Euskal Filologia eta Itzulpengintza eta Interpretazioa ikasketak burutu zituen eta irakasle gisa ere aritu zen. Gaur egun, itzultzailea da lanbidez, Bizkaiko Foru Aldundian .

2005ean, Jokin Zaitegi itzulpen saria irabazi eta Harold Pinterren *Maitalea eta beste antzerki-lan batzuk* lana ekarri zuen euskarara.

EIZIEko Zuzendaritzako kide izan zen 2009-2015 urteetan.

## Itzulpenak 
* Pinter, Harold: *Maitalea eta beste antzerki lan batzuk* (2006). Donostia, Elkar.
* Valentine, Jenny: *Violet Park-en bidetik* (2008). Irun, Alberdania.
* Díez, Jesús: *Kinseyren showa* (2008). Bilbo, Arteblai.
* Huston, Nancy: *Jaiotze markak* (2009). Irun, Alberdania.
* Shelley, Mary: *Frankenstein* (2013).Donostia, Igela.
* Steinbeck, John: *Saguak eta gizonak* (2016). Irun, Alberdania.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* Nor da Nor euskal itzulpengintzaren datu-basea
* Iñigo Errastiren ekarpenak 31 eskutik blogean
* Iñigo Errasti Inguma datu-basean
José Ribagorda

**José Ribagorda López** (Madril, 1961) espainiar kazetari bat da.

## Ibilbidea 
Bere ibilbide profesionala irratian hasi zuen, lehenbizi Radio España eta ondoren COPE irrati kateetan, aldi berean Cinco Días ekonomia egunkarian kolaborazioak eginez.

1990ean Telecinco telebista kate pribatuan lanean hasi zen, Luis Mariñas kazetariaren batera albistegiak aurkeztuz. 1994tik aurrera J. J. Santos kazetariarekin batera Entre hoy y mañana gaueko albistegia aurkeztu zuen.

1997an Televisión Española telebista kate publikoan lanean hasi zen, Telediario albistegiaren hirugarren edizioa aurkeztuz. 2000an asteburuko TD albistegia aurkezten hasi zen, lehenbizi María José Molina kazetariarekin batera, 2003tik aurrera Helena Resano iruindar kazetariarekin batera, eta 2004tik aurrera Pilar García Muñiz kazetariarekin batera.

Urte honetan, Pepa Bueno kazetariak aurkeztutako Los desayunos de TVE eguneroko politika eztabaida eta elkarrizketa saioaren zuzendari ordea izendatua izan zen.

2006ean Pedro Piqueras kazetariak Carme Chaparrorekin batera asteburuetako Informativos Telecinco albistegia aurkezteko fitxatu zuen.

2009tik aurrera Marta Fernández kazetariarekin batera 21:00etako edizioa aurkeztera igaro zen. 2010ean asteburuetako albistegira itzuli zen.

2012ko azaroaren 18tik aurrera asteburuetako goizetan Telecinco katearen Cocineros Sin Estrella sukaldaritza saioa aurkezten hasi zen.

2012an Espainiako Ostalaritza Elkarteak herrialde horretako sukaldaritza ezagutearazteko egindako lanarengatik saritu zuen.

2018ko Ordiziako Euskal Jaietan gonbidatu berezia izan zen.

## Kanpo estekak 
* José Ribagordaren "Las cosas del comer" saioaren webgunea
Frai Zacarias Martinez eraikina

**Frai Zacarias Martinez eraikina** Gasteizen dago, Frai Zacarias Martinez kalearen 3. zenbakian.

## Historia 
1864 urtean eraiki zen. Hasieran Irakasle Eskola Normalaren egoitza izan zen. 1963an Oinarrizko Hezkuntza Orokorreko ikastetxe bihurtu zen eta "Frai Zacarias Martinez" izena jarri zitzaion. 1923tik 1928ra arte Elizbarrutiko azpezpiku eta Gasteizko Elizbarrutiko Apaizgaitegiaren sustatzaile izandakoaren oroitzapenez.

1986an birgaitu zen. Egun hainbat udal zerbitzuen egoitza da.

## Arkitektura 
Eraikuntza askea da, harlandua eta hargin-lanezkoa, sakonera ertaineko lur zati laukizuzen baten altxatzen dena. Harlandua atari nagusian eta bazterretan erabiltzen da, eta hargin-lana berriz alboetako fatxadetan. Beheko solairua eta bi altuera ditu, hasiera baten hirugarren pisuan ganbara egon zen, bigarren altuerari itsatsitakoa. Fatxada nagusia oso handia da eta bederatzi bano ardatz ditu, denak arku eskartzanotan amaituta eta molduretan sostengatuta. Fatxadak leiho asko izan arren, oso sendoa da, inposta lerroek soilik apurtzen duten monotonia.

## Kanpo estekak
Apaizgaitegi

[thumb|[Gasteizko apaizgaitegia]]**Apaizgaitegi** edo **seminario** teologia ikasketak, apaiza edo abade izateko behar diren ikasketak, egiteko sortutako erakundea da.

Apaizgaitegia gazte eta helduentzako prestakuntza gunea da, eta, beren borondatez eta beren mendeko eliza-agintariek onartuta, apaiz-ministeriora bideratzen dituen prestakuntza-ibilbidea bertan hasten dute.

Euskal Herrian azken mendeetako ohiturengatik erlijio katolikoari lotutako hitza.

Apaizgaitegi "elizbarrutiko seminarioa", "gotzain-seminarioa" eta "seminario nagusia" legez ere ezagutzen dira. Gainera, "elizbarrutiarteko" seminarioak daude, eskualde edo herrialde bateko elizbarruti desberdinentzat lan egiten dutenak, Gotzainen Batzarraren babespean, hau da, gotzainen batzar nazional edo erregionalean. Seminarioi batzuen izen generikoek adierazten dute haien jatorria, hala nola Trentoko Kontzilioko xedapenetatik abiatuta sortutako "Kontzilioko seminarioak", artxidiozesi bateko "seminario metropolitarrak edo artxidiozesoak" ("arkidiozesi" ere idatzita), Jerusalemgo Patriarkatu Latinoa bezalako patriarkatu latindar bateko "seminario patriarkalak", eta ordena erlijiosoei dagozkien seminarioak, oro har beren izenburuan karismaren jatorria daramatenak ("seminario klaretarra", "seminario jesuita", "seminario frantziskotarra", "seminario salestarra", etab.).

## Historia 
Apaiz-mintegi katolikoen historia nahiko berria da. Hauek, Eliza katolikoaren XIX. Kontzilio Ekumenikoaren ospakizunean  hartu zuten behin betiko forma. Trentoko Kontzilioa bezala ere ezagutzen da eta 1545 eta 1563 bitartean aldika ospatu zen. Kontzilioa baino lehen, klero sekularrari zegokionez, apaiz-prestakuntza ez zen existitzen, eta apaiz berrien antolamendua Erdi Aroko joko eta interes politikoen mende zegoen, eta ia Europako klase boteretsuenei erreserbatuta. Horrelako markotik kanpo zeuden kristautasunaren hasieratik  arau eta nobiziatua ezinbesteko baldintza gisa zituzten erlijio-ordenak.

Trento-kontzilioak elizbarrutietan apaiz-mintegiak sortu eta derrigorrez egin behar direla agintzen du, eta hori S. Pio IV.ak (1499-1565) berresten du. Orduan, hautagai gazteen gutxieneko adina, ikasgaiak eta gotzainaren tutoretza zehaztu ziren. Trentoko kontzilioak behin betiko arautu zuen apaiz-zelibatoa, eta apaizgai izateko ezinbesteko baldintza bezala dekretatu zuen.
## Euskal Herriko apaizgaitegiak 
Euskal Herrian zenbait seminario daude.

### Bilboko apaizgaitegia 
Elizbarrutiko seminarioa da eta gaur egun, Bilboko seminarioak diakono bat, 6 apaizgai eta bokaziozko bereizketan ari diren 3 gazte ditu, prestakuntza-etapa desberdinetan banatuta. Etxean bi apaizgai bizi diraerrektorearekin eta hezitzaile batekin.

Seminarioko gainontzeko kideek euren bizitza euren etorkizuneko ministerioan praktikatzeko destinatu zituzten parrokietan garatzen dute.

Gure prestakuntzaren buruan gotzain Jauna, errektorea, hezitzaile bat eta zuzendari espiritual bat daude.

### Donostiako apaizgaitegia 
### Gasteizko apaizgaitegia 
### Baionako apaizgaitegia 
### Iruñeko apaizgaitegia 
## Ikasketak eta antolakuntza 
## Baldintzak 
## Kanpo estekak
The Conjuring (film saila)

**The Conjuring Unibertsoa** edota **The Conjuring Saila**, Warner Bros. Pictures ekoiztetxearen New Line Cinema sailak ekoitzitako beldurrezko film sail bat da.

## Saila 
* *The Conjuring* (2013)
* *Annabelle* (2014)
* *The Conjuring 2* (2016)
* *Annabelle: Creation* (2017)
* *The Nurse* (2017)
* *The Nun* (2018)
* *The Conjuring 3* (filmatzeke)

## Kanpo estekak
Kravica (ur-jauziak)

**Kravicako ur-jauziak** Bosnia-Herzegovinako hegoaldean dagoen ur-jauzi naturalen eremu bat dira. Trebižat ibaiaren bidean, eremu karstiko batean, Herzegovina eskualdean dago ur-jauzien eremua. 25 metro inguruko jauzia egiten du urak eta oinarrian 125 metro zabal den laku batera jausten da ibaia.

Udan, igeriketa eta egun pasarako eremu turistiko ezaguna eta jendez betea izan ohi da, baina neguan eta udaberrian izaten da ur gehien eta ikusgarriena suertatzen dira ur-jauziak orduan.

## Iruditegia 

Fitxategi:Kravice Falls 1.jpg|Kravica neguan eta udaberrian ageri da ur gehiagorekin.
Fitxategi:Kravica Waterfalls.jpg|Kravica udan, ur gutxiagorekin
Fitxategi:Kravice 2 (6).jpg
Fitxategi:Kravice Waterfalls (16298836824).jpg|Trebižat ibaiak salto egiten duen tokietako bat.
Fitxategi:Kravice Falls 22.jpg|Beheko lakuan, udatiarrek erabiltzen duten azpiegitura.
Fitxategi:Kravica Waterfalls,Bosnia & Herzegovina.jpg| Jauziaren puntu desberdinak beren zabalean.

## Kanpo estekak
Iñaki Irazu

**Iñaki Irazu Garmendia** (Asteasu, Gipuzkoa, 1954ko uztailaren 17a) gipuzkoar euskara irakaslea eta idazlea da. Bernardo Atxagaren anaia da.

2018an bere lehen lana argitaratu zuen, *Errukiaren saria* izenburudun poema-liburua.

## Liburuak 
### Poesia 
* *Errukiaren saria*, 2018, Erein argitaletxea.

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako idazleen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Biografia laburra 'Auñamendi' entziklopedian.
Toufik-de-Planoise

**Toufik-de-Planoise** (Besançon, 1992ko uztailaren 2a -) frantziar anarkista antifaxista, sindikalista, eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da, Franche-Comté-n aktiboa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Prévost

**Jean Prévost** (Saint-Pierre-lès-Nemours, 1901eko ekainaren 13a – Sassenage, 1944ko abuztuaren 1a) frantziar idazle, kazetari eta Frantziako Erresistentziaren kidea izan zen.
thumb|260px|Jean Prévost kalea, Grenoble
## Lanak 
* *Plaisir des Sports. Essai sur le corps humain*, 1925
* *Tentative de Solitude*, 1925
* *Brûlure de la Prière*, 1926
* *La Pensée de Paul Valéry*, 1926
* *La Vie de Montaigne, essaie*, 1926
* ''Essaie sur l'Introspection*, 1927
* *Merlin, Petits amours profanes*, 1927
* *Les Chemins de Stendhal*, 1929
* *Dix-huitième année*, 1929
* *Eiffel*, 1929
* *Traité du Débutant*, 1929
* *Polymnie ou les arts mimiques*, 1929
* *Les Frères Bouquinquant*, 1930
* *Les Épicuriens français; trois vies exemplaires: Hérault de Séchelles, Stendhal, Saint-Beuve*, 1931
* *Faire le point*, 1931
* *Nous marchons sur la mer*, ipuinak, 1931
* *Histoire de la France depuis la guerre*, 1932
* *Rachel*, 1932
* *Le Sel sur la plaie*, eleberria, 1934
* *Lucie-Paulette*, ipuin bilduma, 1935
* *La Terre est aux hommes*, 1936
* *La Chasse du matin*, eleberria, 1937
* *Maîtrisse de son corps*, 1938
* *Nos enfants et nous*, 1938
* *Usonie, esquisse de la civilization américaine*, 1939
* *L'amateur de poèmes*, 1940
* *Apprendre seul, guide de culture personnelle*, 1940
* *Le Petit Testament*, poemak, 1940
* *La Création chez Stendhal, Essaie sur le métier d'écrire et la psychologie de l'écrivain*, 1942
* *Essai sur les sources de Lamiel*, 1942
* *Les Caractères. Faire le Point. Voyage en Grèce*, 1943
* *Baudelaire, Essaie sur la création et l'inspiration poétiques*, 1953
* *Derniers poèmes, suivi de l'amateur de poèmes*, 1990
* *Ni peur ni haine*, 2011
* *L'Affaire Berthet'', 2014
Kim Manning

**Kimberley Fiona Manning** (Kalifornia, 1960ko maiatzaren 7a), **Kim Manning** izenez ere ezaguna, jatorri estatubatuarreko espainiar aurkezle, aktore eta dantzari bat da, bere ibilbide artistikoa Espainian garatu duena.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
## Kanpo estekak
Soltaniyehko kupula

**Soltaniyehko kupula** (, *Gonbad-e Soltaniye*), berez **Oljeituren mausoleoa**, Soltaniyeh herrian dagoen XIV. mende egitura bat da, Irango oskol-biko kupula antzinakoena.

2005eko uztailaren 17an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Ezaugarriak 
Mausoleoa 1302 eta 1312 artean eraiki zen, Soltaniyeh Ilkhanerriko hiriburua zenean. Oljeitu, baita ere Muhammad Khodabandeh izenez ezaguna (), zortzigarren dinastiako khana zen, eta bere hilobia hiriburutza garaiko aztarna nagusia da.

Oinplano oktogonalekoa, adreiluzko kupula handientsu bat du gainean, 50 m garai eta zeramika turkesaz estalia. Zortzi minarete lirainek inguratzen dute. Kupulak 200 tona pisatzen ditu.

Kupula honen garrantzia islamdar arkitekturan, Brunelleschiren kupularen adinakoa da kristau arkitekturan. Soltaniyehk bidea ireki zien iraniar kupula ausartei, ekialdeko islamdar mundura zabaldu zirenak, hala nola Khoja Ahmad Yasaviren mausoleoa edo Taj Mahal bera. Kanpoaldeko dekorazio ugari galdua dago, baina barnean oraindik badira mosaiko, faiantza eta mural bikainak.

File:Shah Khoda Bendeh mosque in Sultanieh by Eugène Flandin.jpg
File:Soltaniyeh dome by Mardetanha 6396.JPG
File:Olcaytu_Xudabəndə_türbəsinin_kəsiyi-001.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melcior Comes

**Melcior Comes i Cladera** (Sa Pobla, Balear uharteak, 1980ko otsailaren 25a) katalanez idazten duen idazle bat da. Zuzenbidean lizentziaduna, 2003an hasi zen literaturaren alorrean.

## Literatura-lanak 
* 2003 - ''L'aire i el món* (Eliseu Climent, editorea)
* 2005 - *L'estupor que us espera* (Editorial Empúries)
* 2007 - *El llibre dels plaers immensos* (Editorial Moll)
* 2008 - *La batalla de Walter Stamm* (Edicions Destino)
* 2010 - *Viatge al centre de la Terra* (Columna Edicions)
* 2014 - *Hotel Indira* (Edicions 62)
* 2018 - *Sobre la terra impura'' (Editorial Proa)
Carla Capponi

**Carla Capponi**, alias **Neskatxa Ingelesa**, (Erroma, 1918ko abenduaren 7a - Zagarolo, 2000ko azaroaren 24a) italiar partisanoa eta politikaria izan zen. Balio Militarrari Urrezko domina eman zioten Bigarren Mundu Gerran zehar Italiako Erresistentzian parte hartzeagatik.
Ricardo Arambarri

**Ricardo "Richi" Arambarri** Estatu Batuetako kazetari bat da, bertan duela 30 urte bizi dena, eta jatorriz venezuelar euskalduna. Egun, Miamin finkatutako Univision telebista kateko esataria da, eta "Primer Impacto" telesaioan aritzen da. 2002. urtean, Emmy sarietarako izendapena jaso zuen. 2007an, telesail batean aktore arituko zela jakinarazi zen, detektibe euskaldun baten rolean aritzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arambarriren kazetaritza lanaren kontaketa
David Foster Wallace

**David Foster Wallace** (Ithaca, 1962ko otsailaren 21a – Claremont, 2008ko irailaren 12a) estatubatuar idazle eta irakaslea izan zen.

## Bibliografia
Lidia San José

**Lidia San José Segura** (Madril, 1983ko urtarrilaren 2a) espainiar historialaria era antzerki-, telebista- eta zinema-aktorea da.

## Bizitza 
Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Geografia eta Historia Fakultatean Historian lizentziaduna da. Jorge San José Segura aktorearen arreba da.

2006ko otsailean *Maxim* aldizkariaren Espainiako bertsiorako posatu zuen.

2008ko irailean Carmen Morales ordezkatu zuen *Olvida los tambores* antzezlanean.

2009ko abuztuan, Pedro Ruiz Céspedesekin, *Escándalo en el palacio* komedia-antzezlanean antzeztu zuen Carla Bruniren paperean.

2010ean hamazazpi atalez osatutako Espainiako erregei buruzko sail dokumentala aurkeztu zuen Historia telebista katean.

2014an, Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionaleko zinemari, emakumeari eta erlijioari buruzko ikastaro batean parte hartu zuen.

2016. urteaz geroztik, *Paquita Salas* telesailean antzezten du.

## Filmografian 
### Filmak 
### Telesailak 
### Telebista saioak 
* *Pasapalabra* (24 atal, 2002-2018).
* *Corazón de...* (2006ko otsailaren 21ean).
* *La tele de tu vida* (2007).
Errementari kalea 88 (Gasteiz)

Gasteizko Errementari kaleko 88 zenbakian dagoen etxea. Eusko Jaurlaritzak RI-53-0000374 monumentu multzoan sartu zuen, Gasteizen eraikitako euskal ondarea atalean.

## Kokapena 
Errementari kaleko 88 zenbakian dago. Mendebaldean fatxada nagusia dauka, hegoaldean Errementari 90 etxea, ekialdean Putzua etxartea eta iparraldean Harategi kantoia.

## Egitura 
Hiru solairuko etxebizitza da, behean atariaz gain lokal komertzial bat dauka.

## Liburuetan 
Carmen Gisasolak idatzitako "Gaur zortzi" liburuaren azalean etxea agertzen da.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak
Lizentzia (hezkuntza)

**Unibertsitateko lizentzia** edo **unibertsitateko goi-mailako titulu**a, hainbat herrialdetan unibertsitate-ikasketa arautu batzuk burutzerakoan lortzen zen titulua zen. Hitza latinetik dator, “*licentiare*”, "baimena eman", aditzetik eratorria. Lizentzia tituluak, zenbait ofiziotan, lanean hasteko *lizentzia* ematen zuen, hortik izena.

1999. urtean hasi zen Boloniako prozesuarekin, lehenagoko unibertsitate-lizentziak eta unibertsitate-diplomak izan zirenak, izendapen berri batekin ordezkatzeko bidean daude: unibertsitateko gradu tituluarekin.

## Kanpo estekak
Rachid Taha

**Rachid Taha** (Sig, Aljeria, 1958ko irailaren 18a - Paris, Frantzia, 2018ko irailaren 12a) Frantzian bizi zen aljeriar abeslaria eta ekintzailea izan zen. Rock, punk, elektroniko eta raï estiloen eragina islatzen zuen bere sorkuntzan. Carte de Séjour musika taldeko kidea izan zen 1989an bakarkako musika ibilbideari ekin aurretik.

## Diskografia 
### Carte de Séjour taldearekin 
* *Rhoromanie* (1984; CBS)
* *2 ½ (Deux et demi)* (1986; Barclay)
* *Ramsa* (1987; Piranha)

### Estudioko albumak 
* *Barbès* (1990; Barclay)
* *Rachid Taha* (1993; Barclay)
* *Olé, Olé* (1995; Barclay)
* *Diwan* (1998; Barclay)
* *Made in Medina* (2000; Barclay)
* *Tékitoi?* (2004; Barclay)
* *Diwan 2* (2006; Barclay)
* *Bonjour* (2009; Barclay)
* *Zoom* (2013; Naïve)

### Zuzeneko albumak 
* *1,2,3 Soleils* (1999; Cheb Khaledekin eta Faudelekin; Barclay)
* *Live* (2001; Barclay)

### Bildumak 
* *Carte Blanche* (1997; Barclay)
* *The Definitive Collection* (2007; Wrasse)

### Singleak 
* *Bleu de Marseille* (1984)
* *Douce France* (1986)
* *Ramsa* (1986)
* *Voilà, voilà* (1993)
* *Ya Rayah* (1997)
* *Ida* (1998)
* *Abdel Kader* (1998)
* *Comme d’habitude* (1999)
* *Barra, Barra* (2001)
* *Écoute Moi Camerade* (2006)
Thieboudienne

**Thieboudienne** (euskaraz ahoskatuta: *ttebu jen)*, Senegalgo plater tradizionalaren ikur nagusia da, arroza (*ceeb*) eta arraina (*jën*) oinarritzat hartzen dituena.

## Izena 
Jatorrizko izena  da,  bezala transkribatu izan dena. Inguruko herrialdeetan ere ezaguna da, adibidez Malin (*zamé*) edo Mauritania eta Gambia (*benechin*).

## Galeria 

Fitxategi:Thiéboudiène Boukhonk with tamarind - ingredients, dry detail.jpg|alt=Erabil daitezkeen espezietako batzuk.|Erabil daitezkeen espezietako batzuk.
Fitxategi:Thiéboudiène ingredients 1. vegetables, spices.jpg|alt=Erabil daitezkeen barazkiak eta espeziak.|Erabil daitezkeen barazkiak eta espeziak.
Fitxategi:Thiéboudiène Boukhonk with tamarind - ingredients, fish detail.jpg|alt=Arrain desberdinak erabil daitezke.|Arrain desberdinak erabil daitezke.
Fitxategi:Thiéboudiène preparation 4. cooking and rice.jpg|alt=Arrozaren prestaketa.|Arrozaren prestaketa.
Fitxategi:Senegalese Thieboudienne.JPG|alt=Jateko prest.|Jateko prest.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vrelo Bune

**Vrelo Bune** edo **Buna ibaiaren iturri** edo **sorburua** Bosnia-Herzegovinako ingurune eta ondare natural eta arkitektoniko inportante bat da. Blagaj udalerrian kokatzen da, herrigunetik kilometro gutxi batzuetara, Mostar hiritik gertu halaber.

## Hidrografia 
Buna ibaiaren sorburua dago bertan. Mendiaren azpitik, horma bertikal baten azpian dagoen leizetik sortzen da ibaia Eskualdeak oso hidrografia interesgarria da, eta Buna ibaia da munduko adibide onenetako bat ibai karstiko batena. Europako ibai-iturburuen artean ederrenetakoa eta handienetakoa da hau, 30 m3/s-ko ur emaria izan ohi du ibaiak, ur hotza eta garbia.

## Arkitektura 
Kulturaren aldetik ere interesgarria da gunea, zenbait eraikinez osatutako monasterio eta ostatu musulman sufi bat dagoelako bertan. **Blagaj Tekke** deritzo multzo honi eta, ibaiaren sorburua bezala mendiaren labar bertikalaren aterpean dago. Eraikinaren parte nagusiak dira *musafirhana* edo bisitarientzako ostatua (1664an eraikia eta 1851ean berritua), eta *türbe* edo mausoleoa, erlijio-gizon garai batean ospetsuen hilobiak baitira bertan. Ingurua 16. mendean eraikitzen hasi zen, otomandarren agintea Bosnian finkatu eta gutxira.

Konplexu honetan ez da gaur egunean monje sufien komunitaterik bizi, baina Islamaren arauak aplikatzen dira bisitarientzat: oin hutsik ibili behar da barruan, eta emakumezkoek ilea estali behar dute zapi batekin.

## Iruditegia 

Fitxategi:Buna_spring.jpg|Buna ibaiaren jaiotza.
Fitxategi:Buna_source.jpg|Mendi karstikoaren barrutik.
Fitxategi:Mostar_(16636279160).jpg|Blagaj Tekke, ostatu sufia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grossbeerengo gudua

**Grossbeerengo gudua** 1813ko abuztuaren 23an gertatu zen (Blankenfeld-en, Großbeerenen eta Sputendorfen) Berlindik hego-ekialdera, 15 kilometrotara. Guda honek Seigarren Koalizioaren Gerraren parte zen eta Frantziako  Lehen Inperioaren eta Prusiako Erresumaren arteko borroka izan zen, lehenengoak Nicolas Oudinot mariskalaren agindupean eta bigarrenak Friedrich Wilhelm von Bülow jeneralaren zeuden. Prusiar koalizioa irabazi zuen.

## Kanpo estekak
Xuxtarreko sistema hidrauliko historikoa

**Xuxtarreko sistema hidrauliko historikoa** () sasandar garaiko ureztatze sistema konplexu bat da, Khuzestango Xuxtar uharte-hirian dagoena. Azpiegituren artean daude errotak, zubiak, urtegiak, tunelak eta ubideak.

2009an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Ezaugarriak 
Dario I.ak abiatu zituen lanak K. a. V. mendean, baina sistema hidraulikoa mendeetan zehar aberastu zen, batez ere Sasandar Inperioaren garaian. Elememtu nagusia Gargar ubidea da, hiria urez hornitzen duena tunel eta erroten bidez. III. mendean erromatarrek eraikia sasandarrek aginduta, ekialderago dagoen erromatar zubi eta urtegia da eta Irango lehen azpiegitura zubi bat urtegiarekin konbinatzen dituena.

Zubi hau Pasargada eta Ktesifon lotzen zituen bidean zegoen.

File:Shushtar Historical Hydraulic System Darafsh (38).jpg

Panorama Watermill Array Shushtar.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Karun

## Kanpo estekak
Carmen Montón

**Carmen Montón Giménez** (Burjassot, Valentzia, 1976ko martxoaren 9a) PSOEko politikari eta mediku espainiarra da. Espainiako Gobernuko Osasun, Kontsumo eta Ongizate Sozialeko ministroa izan zen 2018ko ekainaren 7tik irailaren 11ra arte. 

Montónek dimisioa eman zuen masterrarekin lotutako salaketa publikoen ondorioz, nahiz eta geroago epaileak errugabetzat jo zuen eta auzia artxibatu zen. 2019an politikara itzuli zen, eta 2020an Amerikako Estatuen Erakundean enbaxadore izendatu zuten.

## **Espainiaren behatzaile iraunkorreko enbaxadorea Amerikako Estatuen Erakundean eta Osasun Panamerikar Erakundean (2020 – gaur egun)** 
2020az geroztik, Montón Espainiaren Behatzaile Iraunkorreko Enbaxadorea da Amerikako Estatuen Erakundean (OEA), eta han genero-berdintasuna, emakumeen eskubideak eta osasun publikoko politikak sustatzen lagundu du eskualdean.

2023an, Osasun Panamerikar Erakundeak (OPS) bultzatuta, Ameriketako Osasun Mentalaren eta COVID-19aren inguruko Goi Mailako Batzordean parte hartu zuen. Batzorde honek *Agenda berri bat osasun mentalerako Amerikan* izeneko txostena egin zuen, pandemiak osasun mentalean izan duen eragina aztertzen duena eta hobekuntzarako gomendio zehatzak proposatzen dituena.

2024an, Carmen Montónek lankidetza estua izan zuen Ameriketako Emakumeen Batzorde Interamerikarrarekin (CIM), genero-berdintasuna bizitza publikoan indartzeko hainbat ekimenetan parte hartuz. Bizitza Publiko eta Politikoan Berdintasunari buruzko Lege Eredu Interamerikarraren idazketa-batzordeko kide izan zen; ekimen hau CIMek gidatu zuen eta Espainiako Nazioarteko Garapenerako Lankidetzarako Agentziak (AECID) finantzatu zuen. Lege horrek emakumeen ordezkaritza bidezkoa bermatzeko eskualdeko estandar lotesleak ezarri nahi ditu, batez ere botere publikoetan eta justizia-sistemetan eragina izateko. 

Horrez gain, 2022az geroztik, Montón enbaxadorea OEAko Kultura Diplomaziako Lidergo Zirkuluko presidentea da Ameriketako Arte Museoarentzat (AMA), eta museo hau artearen bidez OEAko balioak sustatzeko gune nagusitzat sendotzen duen ekimen baten buru da.

Montón enbaxadoreak, halaber, Espainiaren OEAko Misioaren bidez, **OEAn gaztelaniazko hizkuntzaren adiskidetasuneko Ñ Zirkulua** sortzea bultzatu du. Ekimen honi esker, 2025eko martxoaren 5ean, OEAko Kontseilu Iraunkorrak aho batez onartu zuen **Gaztelania Nazioarteko Justizia Auzitegiko hizkuntza ofizial gisa barne hartzeko Adierazpena**.

## Erreferentziak