Transfeminismo

thumb|Mugimendu transfeministak erabiltzen duen logoa.

**Transfeminismoa** —ikuspegi transgeneroa, feminismoan; edo ikuspegi feminista, transgeneroen auzietan— feminismoaren korronteetariko bat da, bereziki emakume transek gidatzen duten mugimendua. Emakume transen askapena emakume guztien askapenarekin bat datorrela defendatzen dute.

Sexuaren eta generoaren arteko bereizketa egiten dute, jaiotzerakoan esleitutako sexua eta generoa bat ez etortzea posible dela adierazita. Sexua ezaugarri biologikoen multzoa izanik, generoa gizartean betetzen diren rol eta betebeharren multzoa da. Generoak gizabanakoen gorputzak sistema sozial jakin batera moldatzen ditu, kontrolatzen ditu; beraz, generoa opresiorako mekanismo gisa erabiltzen den tresna litzateke. Era berean, bereizketa egiten dute sexu-joeraren eta identitate sexualaren artean: lehenak erakartze sexuala du aipagai; eta bigarrenak, izatea.

Transfeminismoaren bultzatzaileak nagusiki emakume transak badira ere, mugimendu hau irekita dago beste gizatalde batzuk ere hartzeko: queerrak, gizon transak, intersexualak, transak ez diren emakumeak zein gizonak, edo bestelako subjektuak, baldin beren askapen pertsonalerako trans emakumezkoekin aliantza egitearen aldeko badira. Beraz, feminismoaren subjektuak zabaltzen ditu emakume zisgenerotik haratago.

Mugimendu honek gorputzaren kontrolaren inguruko kontzeptuak hartzen eta zabaltzen ditu (abortua, hormonak, besteak beste), bai eta genero biolentziaren ingurukoak ere, horrek emakume zisetatik haratago, emakume zein gizon transengan, gayengan eta lesbianengan eragina baitu.

Transfeminismoa feminismoaren hirugarren oldean sartuta dago. LGBT mugimenduak eta queer teoriek eragiten diote, batez ere transexualen eta intersexualen ikuspegitik. Horien eragina ez ezik, mugimendu antiarrazisten, postkolonialisten eta gizarte-mailaren, etniaren, generoaren edo sexu-orientazioaren araberako bazterkeriaren aurka borrokatzen duten mugimendu politikoen eragina ere jasotzen du.

## Printzipioak 
Mugimendu honek, bi printzipio nagusi defendatzen ditu:

# Gizabanako orok bere identitatea definitzeko eskubidea du eta gizarteak errespetatu beharra du, generoa eta honen adierazpenak ere kontuan izanik.
# Norberak bere gorputzaren gaineko kontrola eta eskubidea du, autoritate politiko, osasun zein erlijiosoen gainetik.

Hala ere, inor ez dago genero gizarte eta kultura dinamiketatik at, eta beraz, trans emakumeek sistema binariora egokitzera behartuta ikusten dute sarritan beren burua; onartuak izateko, emakume izatearen eskema tradizional eta zurrunetara, batez ere medikuntza eta osasun munduan.

Transfeminismoak emakume guztiei zabaltzen die norbanakoaren ekintza sexista eta heteropatriarkalak berraztertzeko erronka.

Badirudi, transfeminismoaren barnean ere olatu ezberdinak identifika genitzakeela. Transfeminismoaren Lehen Olatua Christine Jorgensenen -1926an jaioa- irudiarekin irudika genezake. Honek, Paul de Kruif-en *The Male Hormone* izeneko liburua erreferentziatzat hartuz pentsatu zuen hormonen erabilera izango zela bere genero auzia konpontzeko irtenbidea.

Bigarren olatuak gizartera ateratzen diren transak errepresentatzen ditu, transek sufritzen zuten diskriminazioarekin bukatzeko borrokan oinarritu zen; feminismoaren Bigarren Olatuaren nahiko antzera.

Sandy Stonek 1900ko hamarkandan Janice Raymond-i emandako erantzuna transfeminismoaren aitzindaritzat hartu ohi da, behintzat zentzu filosofikoan *"The Empire Strikes Back: A Posttranssexual Manifesto".* Idatzi honek korronte transak barneratu zituen garaiko pentsamendu feministan. Bigarren Olatu honek arreta berezia ezarri zuen osasun edo medikuntza arloan, transen genero arazoak konpontzeko; garai honetan transek gizon-emakume binomioari gogor eutsi zioten beraien identitatea defenditzeko eta gizartean onartuak izateko.

90eko hamarkadan Kate Bornteinen teorien eskutik eta bere idatzien ondorioz, Hirugarren Olatua deritzonari hasiera eman zitzaion. Honek genero sistema binarioari aurre egiten dio eta identitate ez-binarioak aldarrikatzen ditu; identitate anitzak.

Transfeministek ordea, identitate anitzen defentsa sustatzen dute, genero aniztasuna aldarrikatzen dute feminista erradikalen genero abolizioaren aurrean; generoak abolitu baino, auzitan jartzen du emakume-gizon sistema binarioa. Hauen ustez, gizarteak esleitutako generoarekin bat egiten duten pertsonak pribilegiatuak dira, eta gainontzekoak baztertuak. Generoa kategoria neutro bezala identifikatzen dute, eta horregatik, genero aniztasunaren defentsa sustatzen dute. Emakume izatetik haratago, sistema binariotik ateratzen diren identitate guztiak patriarkatuak zapaltzen dituela defendatzen du (transak, homosexualak, intersexualak...). Generoaren ondorioz esleitutako esterotipo eta roletaz askatu beharra aldarrikatzen dute ordea, eta hemen aurrez aurre jartzen dira feminista erradikalekin, horiek uste baitute hori ezinezkoa dela generoa abolitu gabe.

Ematen den beste eztabaidetako bat opresioaren ingurukoa da, transfeministek defendatzen baitute, transak izateagatik opresio bikoitza jasaten dutela, eta feminista erradikalen ustez baieztapen hau ez da egokia, beraien bizitzako parte bat gizon gisa identifikatuak izan direlako, eta beraz, ez dute jasan emakumeek berez jasaten duten opresioa. eta ondoren, Medeak izeneko kolektibo lesbiano eta transfeminista sortu zuen beste kide batzuekin. Beste ekintzaile ezagun bat Iñigo Etxezarreta dugu, 2025ean transfeminismoa lantzen duen *Garen piztiaz beste* liburua argitaratu zuen Elene Lopetegirekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Queer teoriak
* Intersekzionalitatea
* Teoria poskolonialak
* Transgeneroa
* Generoa
* Sexua

## Kanpo estekak 
*Elkarrizketa Iñi Etxezarreta eta Elene Lopetegi ekintzaile transfeministei. (Berria, 2026/02/01)