Grahovaceko gudua

**Grahovac-eko gudua** () 1858ko maiatzaren 11tik 13ra bitartean izan zen Grahovac herrixkan , Mirko Petrović-Njegoš Montenegroko Duke Handiak Montenegroko Printzerriko armada otomandarren aurka zuzendu zuenean, Montenegroko garaipen erabakigarrian amaituz. Garaipenaren ostean, Montenegro eta Bosniako Eyalatoaren otomandarraren arteko mugaren mugaketa amaitu zen. Otomandar armadaren erretiroaren ondoren gerra garaikurren arsenal handia harrapatu zuten.

## Aurrekariak 
1858ko maiatzaren 10ean, Hussein Pasha komandante otomandarrak Vilusi eta Grahovo herriak hartu zituen eta aurrera jarraitu zuen Grahovac aldera, harrapatutako eremutik apur bat altxatutako goi-ordoki batean kokatutako herrixka txiki batera. Montenegroko erresistentziaren muina Grahovac-en zegoen, plan militarren arabera Montenegroko defentsaren bastioi nagusia zena.

## Gudua 
Gudak berak maiatzaren 11n hasi ziren, goizean goiz. Otomandarrek Grahovac erasotu zuten, montenegroarrak temati defendatzen ari ziren bitartean, kosta ahala kosta ez atzera egiteko erabakita. Egun horretan 3.000 otomandar eta 1.000 montenegroarren hildako gehienak (hildako guztietako 1/3) izan ziren. Maiatzaren 12an, Hussein Paxak tregua bat eskaini zion Mirko Petrović-Njegoš duke nagusi Montenegroko komandante nagusiari , baina hark uko egin zion, nahiz eta otomandarrei hildakoak lurperatzeko denbora eman. Otomandarren ur hornidura eteteko gizonak bidaltzeari ere uko egin zion. Horrek abantaila taktikoa emango zion arren, ohoregabeko jokalditzat jo zuen.

Maiatzaren 13an, borroka erabakigarria hasi zen otomandarrek Bosniaren laguntza militarra lortu zutenean . Baina oraingoan, montenegroarrak ardura hartu eta otomandarrei eraso egin zieten, ondoz ondoko erretiroetara behartuz. Montenegrorentzat arazo handiena ondo armatutako artilleria otomandarra zen, etengabe bonbardatzen ari baitzen haien posizioak kanoiekin. Azkenean, montenegroarrek gudu-zelaitik kargatzea eta kanoiak hartzea erabaki zuten. Bi komandante ikusi ondoren, Serdar (Kondea) Đuro Kusovac eta Luka Jovović apaiza, karga egiten ari zirela hilda, gainontzeko Montenegroko tropek, guardiakoak barne, oihu batez aurrerapen azkar bat hasi zuten: "*Aurrera, gure komandanteak mendekatzeko*". Erasoa arrakastatsua izan zen, eta otomandar kanoiak harrapatuta, montenegroarrek ofizialki irabazi zuten bataila.

## Ondorioa 
Garaipen handi honek are garrantzi diplomatikoagoa izan zuen. Montenegroko armen aintza laster betikotu zen hego eslaviar guztien kantuetan eta literaturan, bereziki Vojvodina Serbian, orduan Austriako parte zena. Montenegroko garaipen honek Potentzia Handiak Montenegro eta Otomandar Inperioaren arteko mugak ofizialki mugatzera behartu zituen, de facto Montenegroren mendeetako independentzia aitortuz. Montenegrok Grahovo , Rudine, Nikšići , Drobnjaciren erdia baino gehiago, Tušina, Uskoci, Lipovo, Upper Vasojevići eta Kuči eta Dodoširen zati bat irabazi zituen.

Danilo printzeak gudan bizirik atera ziren guztiei "Grahovo domina" eman zien eta Mirko Petrović-Njegoš "Grahovoko Duke Handia" izendatu zuten. 1864an Nikolas I.a erregeak Igokundearen eliza eraiki zuen Hussein Pasharen egoitza zegoen tokian,  eta 2008an, Montenegroko gobernuak gudua eta partaideak omentzen dituen obelisko bat erakutsi zuen. Bai elizan, bai obeliskoan, Petri II.a Petrović-Njegoš-en *Mendiko Koroaren* aipamen famatua irakurri : *Zure ausardiaren monumentua Montenegro eta bere askatasuna da* .

## Kanpo estekak