open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak luzera jauzia

**Gizonezkoak luzera-jauzia** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen 2024ko abuztuaren 4 eta 6ean, Parisen. Miltiadis Tentoglou greziarrak lortu zuen urrea, Wayne Pinnock jamaikarrak zilarra eta Mattia Furlani italiarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Kanpo estekak
The Boldons

**The Boldons**, Ingalaterrako ipar-ekialdean hiru udalerrien osatzen duten eremua bat da, Tyne eta Wear konderrian. Udalerriak **West Boldon**, **East Boldon** eta **Boldon Colliery** dira.

2001ean 13.271 biztanle zituen.
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Mistoa 35 kilometro martxa taldeka

**Erreleboetako 35 kilometro martxa mistoa** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan lehen aldiz lehiatu zen proba izan zen. Espainiako bikoteak lortu zuen urrea, Ekuadorkoak zilarra eta Australiakoak brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Byker

**Byker**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen Newcastle upon Tyne hiriko auzo bat da, Tyne eta Wear konderrian.

2011n 12.206 biztanle zituen.
Gosforth

**Gosfoth**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen Newcastle upon Tyne hiriko auzo bat da, Tyne eta Wear konderrian.

2001ean 123.620 biztanle zituen.
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak maratoia 10 kilometro

**Emakumezkoen 10 kilometroko igeriketa maratoia** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 8an lehiatu zen Sena ibaian, Parisen. Sharon van Rouwendaal herbeheretarrak irabazi zuen urrea, Moesha Johnson australiarrak zilarra eta Ginevra Taddeucci italiarrak brontzea. 

## Emaitza 
## Kanpo estekak
Wallsend

**Wallsend**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Tyne eta Wear konderrian.

2011n 43.826 biztanle zituen.
Jesmond

**Jesmond**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen Newcastle upon Tyne hiriko auzune bat da, Tyne eta Wear konderrian
Newcastle City Centre

**Newcastle City Center** edo **Newcastle Hiri Erdialdea**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen Newcastle upon Tyne hiriaren erdigunea da, Tyne eta Wear konderrian.
Kurskeko zentral nuklearra

**Kurskeko Zentral Nuklearra** Errusiako mendebaldean kokaturiko  zentral nuklearra da, Seym ibaiaren ertzean eta Kurskeko hiritik 40 kilometrora, mendebaldera. Zentralaren eraikitzearen ondorioz, gainera, Kurtxatov hiria ere sortu zen. Kurskeko Oblastaren energia-iturri nagusienetakoa da, bai eta beste 19 eskualde-sare ere elikatzen ditu.
Willian Lima

**Willian Lima** (Mogi das Cruzes, 2000ko urtarrilaren 31) brasildar judo borrokalari bat da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina lortu zituen, zilarrezkoa -66 kg kategorian eta brontzezkoa talde mistoan. Bi domina irabazi zituen 2023ko Panamerikar Jokoetan, eta lau domina Judoko Txapelketa Panamerikarrean, 2021. eta 2024. urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Willian Lima International Judo Federation
Gyula Peidl

**Gyula Peidl** (Ravazd, 1873ko apirilaren 4a – Budapest, 1943ko urtarrilaren 22a) hungariar buruzagi sindikal eta politikari sozialdemokrata izan zen. Hungariako estatuburu eta lehen ministro izan zen sei egunez 1919ko abuztuan.

Inprimatzaileen sindikatuko buruzagia izan zen eta 1909an Hungariako Alderdi Sozialdemokratan sartu zen. Hungariako Lehen Errepublikan, Lan eta Ongizate ministro izan zen Dénes Berinkeyren gobernuan. Bere alderdia Hungariako Alderdi Komunistarekin batzearen aurka agertu zen, eta alderdiko buruzagitza utzi zuen bat-egitea onartu zenean.

1919ko abuztuaren 1ean, Hungariako Sobietar Errepublika desagertu zen, Errumaniako armadak Budapest hartu ondoren. Peidlek gobernuaren ardura hartu zuen eta burgesiaren eta nekazarien laguntza lortzen saiatu zen. Abuztuaren 6an, kontrairaultzaileek, Errumaniaren laguntzarekin, errepublikarekin amaitu zuten.

Estatu-kolpearen ondoren, Peidlek berriro zuzendu zuen inprimatzaileen sindikatua. 1919tik 1921era Austrian erbesteratuta bizi izan zen, ultraeskuindarren mehatxuengatik. 1922tik 1931ra Alderdi Sozialdemokratako diputatu eta talde parlamentarioko presidente izan zen. 1931n politikatik erretiratu zen.

## Kanpo estekak
Rafael Macedo

**Rafael Macedo** (São José dos Campos, 1994ko irailaren 15a) brasildar judo borrokalari bat da.

Udako Olinpiar Jokoetan bi bider parte hartu zuen, 2020. eta 2024. urteetan, eta brontzezko domina lortu zuen Parisen, 2024an, talde mistoko proban. Bi domina irabazi zituen 2023ko Panamerikar Jokoetan, eta sei domina Judo Txapelketa Panamerikarrean, 2017-2024 urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Rafael Macedo International Judo Federation
Daire Lynch

**Daire Lynch** (1998ko ekainaren 19a) arraunlari irlandarra da. Philip Doylerekin skull bikoitzean lehiatuta, brontzezko domina bat irabazi zuen 2023ko Munduko Arraunketa Txapelketan, baita 2024ko Olinpiar Jokoetan ere.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ketleyn Quadros

**Ketleyn Lima Quadros** (Barruti Federala, 1987ko urriaren 1a) brasildar judo borrokalari bat da.

Udako Olinpiar Jokoetan hiru hiru parte hartu zuen 2008 eta 2024 urteen artean, eta bi domina lortu zituen, brontzezkoa 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Pekinen, eta brontzezkoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen.

2023ko Panamerikar Jokoetan brontzezko domina bat lortu zuen. Judo Txapelketa Panamerikarrean sei domina irabazi zituen 2008-2024 urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Ketleyn Quadros International Judo Federation
Philip Doyle (arraunlaria)

**Philip Doyle** (1992ko irailaren 17a) irlandar arraunlari ospetsua da. Domina bat irabazi zuen 2019ko Munduko Arraunketa Txapelketan. Ronan Byrnerekin gizonen skull bikoitzean hartu zuen parte Tokio 2020n. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina bat irabazi zuen bikote berdinarekin, gizonezkoen skull bikoitzean.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bhowani Junction (filma)

***Bhowani Junction*** (euskaraz *Bhowani Trenbide-gurutzea*), 1956ko George Cukor estatubatuarrak zuzendutako abentura eta drama film bat da. John Masters idazlearen *1954ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Ava Gardner, Stewart Granger, Bill Travers, Abraham Sofaer, Francis Matthews eta Lionel Jeffries aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Miklós Rózsa hungariar-estatubatuarrak konposatu zuen.

## Argumentua 
1946, Indiako Britainiar Inperiotik independentzia lortu baina lehenxeagotik, britainiar agintaritzaren aurkako indiar erresistentzia mugimenduek britainiarrek geldiaraztea ezinezkoa zaien matxinada odoltsu bat burutzeko mehatxua egingo dute. Egoera honetan, Rodney Savage kolonelak (Stewart Granger) nola-hala Bhowani trenbide-gurutzea defendatzeko ardura jasoko du. Savagen lotura ofiziala Victoria Jones (Ava Gardner) izango da, ingeles ofizial baten eta indiar emakume baten alaba.

## Aktoreak 
* Ava Gardner: Victoria Jones 
* Stewart Granger: Rodney Savage kolonela
* Bill Travers: Patrick Taylor 
* Abraham Sofaer: Surabhai 
* Francis Matthews: Ranjit Kasel 
* Marne Maitland: Govindaswami 
* Peter Illing: Ghanshyam edo Davay 
* Edward Chapman: Thomas Jones 
* Freda Jackson: Sadani 
* Lionel Jeffries: Graham McDaniel kapitaina
* Alan Tilvern: Ted Dunphy
* Yousaf D Hamdani: Zuzendariaren laguntzailea
* Neelo: 15 urteko neska
* Zohra Mahmood: Kameoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bela 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Laser Radial

**Laser Radial** 2024ko Olinpiar Jokoetan emakumezkoen belako proba bat da. Marsella Marinan jokatu zen, abuztuaren 1etik abuztuaren 6ra bitarte. Marit Bouwmeester herbeheretarrak irabazi zuen urrea, Anne-Marie Rindom danimarkarrak zilarra eta Line Flem Høst norvegiarrak irabazi zuen brontzea.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Bela 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – 470

**470** 2024ko Olinpiar Jokoetan belako proba misto bat da. Marsella Marinan jokatu zen, uztailaren 28tik abuztuaren 2ra bitarte. Austriako bikoteak irabazi zuen urrea, Japoniakoak zilarra eta Suediakoak brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Sebei (herria)

**Sebei herria** hegoaldeko hizkuntza nilotikoen multzoko talde etniko bat da, Kenya mendebaldean, Uganda ekialdean, Tanzanian, Etiopian, Sudanen eta Kongoko Errepublika Demokratikoan bizi dena, baina nagusiki Ugandako eskualde batekoak izendatzen dituena. Sabiny ere esaten zaie, eta beren hizkuntzari Kupsabiny.

Sebei edo sabinyak Elgon mendiaren magaletan bizi da batez ere, Uganda ekialdean. 300.000 lagun inguru dira, eta 1.730,9 kilometro koadroko eremua hartzen dute  Bukwo, Kween eta Kapchorwa barrutietan.  Ahaidetza etnikoz eta hizkuntza Kalenjin herrien parte dira, eta kalenjin izen tipikoak dituzte deitura gisa. Beren lurraldeak Kenyako Errepublikarekin egiten du muga, non sei milioi kalenjin baino gehiago bizi diren.

Sebei herriaren gehiengoa Uganda herrialdean bizi da, eta ez dira Ugandako populazioaren %0,6, baina hala ere atletismoko distantzia luzeko lasterketetan nabarmendu diren ugandarrak ohikoan Sebei dira, hala nola Joshua Cheptegei, Jacob Kiplimo edo Peruth Chemutai.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luca Chiumento

**Luca Chiumento** (1997ko azaroaren 19a) arraunlari italiarra da, eta  2 urrezko domin ditu Europako Arraunketa Txapelketan zilar bat eta brontze bat. Gainera Munduko txapelketetan zilar bat eta brontze bat ere badu. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen skull laukoitza proban Italiako taldearekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Farah Nabulsi

**Farah Nabulsi** (Londres, Erresuma Batua, 1978ko urtarrilaren 1a) giza eskubideen aldeko zinemagile britainiar-palestinarra da, zinema ekoizlea, gidoilaria eta film zuzendaria. Oscar sarietarako izendatua izan da eta BAFTA bat irabazi du. 

## Bizitza 
Nabulsi Londresen jaio eta hazi zen. Ama palestinarraren eta aita palestinar-egiptoarraren alaba da.  Aita Erresuma Batura joan zen ingeniaritza zibileko doktoretza ikastera, eta 1967ko gerra arabiar-israeldarraren ostean bere familiak Palestina utzi zuenean iritsi zen ama Kuwaitetik. Nabulsi neskentzako Francis Holland Schoolera joan zen eta Londresko Cass Business School-en graduatu zen.

### Lan ibilbidea 
30 urte pasatxo zituenean, bere ibilbidea aldatu zuen, hirian burtsa-lasterkari gisa lan egin ondoren, CFA gisa, boutique inbertsio banku batean eta geroago JP Morganen. 2013an Palestinara egindako bidaia baten ondoren hartu zuen erabakia lehen aldiz heldu gisa, familiaren sustraiak arakatzea.

### Zinema 
2016an, *Native Liberty Productions* sortu zuen, irabazi asmorik gabeko komunikabideen ekoizlea, palestinarrak berriz umanizatzea eta aurre egiten dieten bidegabekeriez ohartaraztea helburu duena. Era berean, *oceansofinjustice.com*-en sortzailea da, Israelek okupatutako lurraldeei buruzko berriak jasotzen dituen online hezkuntza-plataforma.

Nabulsik erakunde ezagunetan aurkeztu du bere lana, hala nola, Nazio Batuen egoitzan, New Yorken, eta Fideikomisario Ganberako Kontseiluko ordezkariekin aritu zen bertan.

2021ean, zuzendari gisa debutatu zuen *The Present* filmarekin. Film hori Oscar sarirako izendatu zuten Zuzeneko Akzioko Film Labur Onenaren kategorian. 2021eko apirilaren 10ean Film Labur Onenaren BAFTA saria irabazi zuen. Bi sarietarako aurkeztu zen film labur bakarra.

2023ko irailean *The Teacher* aurkeztu zuen, Torontoko Nazioarteko Zinemaldian. Eskola palestinarreko irakasle baten historia kontatzen du. Erresistentzia politikoarekin duen konpromiso arriskutsua eta ikasleetako bati ematen dion laguntza emozionala uztartu nahi ditu irakasleak, eta, horrez gain, langile boluntario batekin harreman berria izateko aukera aztertzen ari da *The Teacher* filmak nazioarteko hainbat sari irabazi ditu, San Frantziskoko Nazioarteko Zinemaldian publikoaren saria barne.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luca Rambaldi

**Luca Rambaldi** (1994ko abenduaren 9a) arraunlari italiarra da, eta 2018ko Munduko Arraunketa Txapelketetan eta Europako Arraunketa Txapelketetan urrezko lau domin ditu skull laukoitzean. Bosgarren geratu zen Italiako laukotea 2020ko Udako Olinpiadetan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, berriz, zilarrezko domina lortu zuten.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekonomia erreal

eskuinera|thumb| Harri artifizialaren fabrika Herbehereetan
**Ekonomia erreala** edo ekonomia produktiboa  eremu geografiko zehatz bateko ondasun eta zerbitzu fisikoen ekoizpena, banaketa eta kontsumoa eta horietan eragiten duten faktoreak aztertzean datza .

Terminoa  finantza-ekonomiaren kontrastean erabili ohi da, kapital-ondasun ezberdinen trukea aztertzen duena (akzioak, bonuak, obligazioak, kredituak, etab.). Finantza-ekonomia askoz lurrunkorragoa da (beherakada eta igoera askoz indartsuago eta ustekabeagoen menpe dago) ekonomia erreala baino, itxaropenen isla baita eta horiek gertakariak baino askoz azkarrago alda daitezkeelako. Finantza-ekonomiaren krisia ekonomia errealera zabaltzen denean sortzen da arazoa, langileen kaleratzeak, enplegua aurkitzeko zailtasunak eta enpresak ixtea eragiten dituena.

## Finantza-ekonomiaren eginkizuna ekonomia errealean 
Finantza-ekonomiak funtzio hauek betetzen ditu: 

* Familien eta enpresen aurrezpena, kontsumoa eta inbertsioa bateragarri egiten ditu denboran zehar. Batzuek aurrezten dutena besteek inbertitzeko aukera ematen du. Adibidez: familia batek dirua aurrezten du bankuan. Bankuak diru hori mailegatzen dio enpresa bati inbertitzeko. Familiak dirua koltxoi azpian gordeko balu, enpresak ezingo luke inbertitu.
* Inbertsio proiektuetara bideratu aurrezpena.
* Hautatu funtsen hartzaileak.
* Aurrezkiaren ordaintzea sustatzen du (bestela ez litzateke aurreztuko).
* Arriskuak dibertsifikatzen ditu gordailu askorengandik hartuz eta inbertitzaile askori maileguak emanez. Azken horietakoren batek mailegua itzuli ezin badu, gordailugileek gainerako inbertitzaileek ordaintzen dutenarekin konpentsatu ahal izango dute.
* Likidezia errazten du.

Finantza-ekonomiako likidezia-egoera zabala ez da nahitaez ekonomia errealera transmititzen. Ez da nahikoa dirua eskuragarri izatea, gainera, dirua maileguan hartzeko eta horrekin inbertitzeko prest dauden enpresak egon behar dira. Hala ere, finantza ekonomian dagoen likidezia faltak ekonomia erreala itotzen du.

## Finantza-ekonomiak ekonomia errealean duen eraginaren arteko aldeak 
AEBetako familien % 70ek balore-burtsen bidez aurrezten dute, inbertsio-funts handien bidez. Bestalde, AEBko enpresa gehienak balore-merkatuen bidez finantzatzen dira; Europakoak, aldiz, bankuen bidez. Horrek azaltzen du finantza-ekonomiaren eta ekonomia errealaren arteko harremana askoz ere biziagoa izatea AEBetan. AEB. Europan baino gehiago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Panizza

**Andrea Panizza** (1998ko uztailaren 14a) arraunlari italiarra da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen, skull laukoitzean. 2024ean berriro Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte eta zilarra lortu zuen Italiako laukotean.

2018ko Munduko Arraunketa Txapelketan parte hartu zuen, eta skull laukoitzean munduko txapeldun geratu zen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Schaar

**Tom Schaar** (1999ko irailaren 14a) skateboarder profesional estatubatuarra da. "1080" bat, hiru iraultza, lurreratu zuen lehen skateboarderra izan zen, eta X Games urrezko domina irabazi zuen gazteena izan zen, Shanghaiko Asia X Games 2012 sarietan lehenengo 1080a osatu ondoren; Forbes Magazinak Schaar 2020 30 Under 30 Sports mailan izendatu zuen, kirol talentuaren hurrengo belaunaldia nabarmenduz.  Schaarrek zilarrezko domina irabazi zuen gizonezkoen parkeko skateboarding lehiaketan, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Augusto Akio

**Augusto Akio Takahashi dos Santos** (2000ko abenduaren 12a) skateboarder brasildarra da, parkeko skateboardingean espezializatua. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lachlan Murdoch

**Lachlan Keith Murdoch** (1971ko irailaren 8a) Rupert Murdoch eta Anna Murdoch Mannen seme zaharrena da. 2005eko uztailaren 29an utzi zuen *News Corporation-*en lanpostuari.

Nova Entertainment-eko presidente exekutiboa, News Corp-eko presidentekidea, eta Fox Corporation-eko presidente exekutiboa eta zuzendari exekutiboa da.

Lachlan Londresen jaio zen, baina bere aita *New York Post*-eko jabea den Manhattaneko auzo batean hazi zen. Aspengo ikastetxean ikasi zuen eta Princetongo Unibertsitatean filosofian lizentziatu zen. Udan *The Sun* eta *The Times* egunkari ingelesetan lan egin zuen. Bere lehen lana *Queensland Newspapers-*en izan zen, Australiako *The Courier-Mail* (Brisbane) argitaletxearekin. Ondoren, The *Australian* egunkarian lan egin zuen.

Lachlani kudeaketa txarra egotzi diote *One.Tel kasuan*, non hainbat milioi dolar galdu zituen. Lachlanek Australiako egunkarietan estilo amerikarra sartzen saiatzeagatik ere kritikatu dute.

Murdoch Sarah O'Harerekin ezkondu zen 1999an. Seme bat dute, Kalan, 2004an jaioa, eta neska bat 2006ko ekainean. 2005eko uztailaren 29an, Lachlanek *News Corporation-*en kargutik dimisioa eman zuen eta bere familiarekin Australiara joan zela jakinarazi zuen.

Bere dimisioaren ostean, proiektu berri bati ekin zion, Illyria Pty Ltd. izeneko Australiako enpresa bat sortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arisa Trew

**Arisa Trew** (2010eko maiatzaren 12a) australiar skateboarderra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, 14 urte zituela, emakumezkoen parkean skateboardineko ekitaldian urrezko domina irabazi zuen, Australiako txapeldun olinpiko gazteena bihurtuz. 720 eta 900 urreratu dituen lehen emakumea da.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giacomo Gentili

**Giacomo Gentili** (1997ko uztailaren 3a) arraunlari italiarra da. Munduko txapelduna eta olinpiar dominaduna da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen, Scull laukoitzean eta baita 2024ean. Parisen lortu zuen zilarrezko domin olinpikoa Italiako laukoteak.

2018ko Munduko Arraunketa Txapelketan parte hartu zuen, eta skull laukoitzean munduko txapeldun bilakatu zen. Hurrengo urtean, brontzea irabazi zuen, 2019ko Munduko Arraunketa Txapelketan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Point Pedro

**Point Pedro**, baita ere **Paruthithurai** (Tamil: பருத்தித்துறை; Sinhala: පේදුරු තුඩුව) Sri Lankako hiria da. Paruthithurai bertakoek ematen dioten izena da eta "kotoizko portua" esan nahi du. Jaffna barrutian dago, Iparraldeko probintzian. Uhartearen iparraldereneko lekua da.
Hiri Kontseilu batek gobernatzen du. 31.351 biztanle ditu. 

Point Pedroko ekialdeko kostaldeak ia 5 km zabal eta 30 km luze den hondartza bat osatzen du, 100 oin garai diren hareazko dunekin, Thalayadyraino hedatuz. Lur porotsuak lurpeko ur sakoneko deposito bat du, bilioi bat litro ur freskoko erreserba kalkulatu batekin.

Kotoia Indiako hegoaldera esportatzen du duela mende askotatik.

Hiria Tamil Askatasun Tigreen (LTTE) kontrolpean egon zen 1990eko lehen urteetan, Sri Lankako armadak 1995ean kontrola berreskuratu zuen arte.

2004ko tsunamiak hiriaren zati batzuk suntsitu zituen eta zati batzuk itsasoko urarekin urperatu zituen, 4 oineko sakoneraraino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Mapa eta ezaugarriak.
A Dog's Life (1918)

'''''A Dog's Life''''' 1918ko Charlie Chaplinek idatzi, ekoiztu eta zuzendu zuen film mutu bat da. First National Filmsentzat egin zuen. Milioi bat dolarreko kontratu oso sonatua egin zen film honentzako.

Filmeko heroia "Scraps" da, txakur bat, Charlie eta Edna laguntzen dituena bizitza hobea izateko. Edna Purviancek abeslari baten papera egiten du, eta Charlie Chaplinek antiheroi papera egiten du. Sydney Chaplinek, Chaplinen anaia, paper laburra izan zuen filmean, lehen aldiz bi anaiak elkarrekin agertuz. 

## Kanpo estekak
Bela 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Laser

**Laser** 2024ko Olinpiar Jokoetan gizonezkoen belako proba bat da. Marsella Marinan jokatu zen, abuztuaren 1etik abuztuaren 7ra bitarte. Matthew Wearn australiarrak irabazi zuen urrea, Pavlos Kontides zipretarrak zilarra eta Stefano Peschiera perutarrak brontzea.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Metromedia

**Metromedia** (**MetroMedia** bezala ere ezaguna) AEBetako hedabide enpresa bat izan zen, 1956tik 1986ra Estatu Batuetan irrati eta telebista seinaleak zituena eta 1988tik 1997ra Orion Picturesen jabetza izan zuena. Metromedia 1956an sortu zen, DuMont Television Network-ek bere operazioak bertan behera utzi eta bere jabetzako eta operazioko estazioak beste konpainia batera transferitu ondoren. Metromediak bere telebista-seinaleak News Corporation-i saldu zizkion 1985ean (News Corp-ek geroago Fox Television Stations gunea osatzeko erabili zuena), eta bere irrati-estazioak konpainia ezberdin batean bereizi zituen 1986an. Ondoren, Metromediak jabetza-partaidetzak erosi zituen zenbait zinema-estudiotan, Orionen jabetza-kontrola barne. 1997an, Metromediak bere gainontzeko hedabide aktiboak itxi eta Metro-Goldwyn-Mayerri saldu zizkion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rafael Carlos da Silva

**Rafael Carlos da Silva** (Campo Grande, 1987ko maiatzaren 11) brasildar judo borrokalari bat da.

Udako Olinpiar Jokoetan lau bider parte hartu zuen 2012-2024. urteen artean, eta hiru brontzezko domina lortu zituen: Londresen, 2012an; Rio de Janeiron, 2016an; eta Parisen, 2024an. Panamerikar Jokoetan hiru domina lortu zituen, 2011. eta 2023. urteetan.

Munduko Judo Txapelketan zazpi domina irabazi zituen 2013-2023 urteen artean, eta Judo Txapelketa Panamerikarrean hamabi domina 2011-2024 urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Rafael Carlos da Silva International Judo Federation
Lee Hye-kyeong

**Lee Hye-kyeong** (; Seul, 1996ko urtarrilaren 12a) hegokorear judo borrokalari bat da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen talde mistoko proban. Asiako Judo Txapelketan hiru domina irabazi zituen 2019tik 2024ra.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Lee Hye-kyeong International Judo Federation
Rafaela Silva

**Rafaela Lopes Silva** (Rio de Janeiro, 1992ko apirilaren 24a) brasildar judo borrokalari bat da.

Udako Olinpiar Jokotan hiru bider parte hartu zuen 2012. eta 2024. urteen artean, eta bi domina lortu zituen: urrezkoa Rio de Janeiron, 2016an, eta brontzezkoa Parisen, 2024an. Panamerikar Jokoetan lau domina lortu zituen 2011-2023 urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Rafaela Silva International Judo Federation
Eston

**Eston**, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian.

2021ean 29.635 biztanle zituen.
DuMont Laboratories

**Allen B. DuMont Laboratories, Inc.**  (Allen B. Du Mont Laboratories, Inc. izenez inprimatua, DuMont Laboratories izenez ezagutzen dena, DuMont Labs izenez laburtua; konpainiaren dokumentuetan DuMont izenez aipatzen dena) ekipamenduen fabrikatzaile eta difusio konpainia izan zen. Garai batean WABD (gaur egun WNYW; FOX O&O), KCTY (desagertua; DuMont-en afiliatua), W2XVT (esperimentala; desagertua; DuMont-en afiliatua), KE2XDR (esperimentala; desagertua; DuMont-en afiliatua) eta WDTV (orain KDKA-TV ; CBS O&O) telebista kateen jabe izan zen, baita WTTG (FOX O&O), desagertutako DuMont Television Network-en afiliatu ohiak ere.
thumb| Izpi bikoitzeko izpi katodikoen oszilografoa, Du Mont Laborategiak, c. 1950
Konpainia 1931n sortu zuen, Upper Montclair-en, Allen B. DuMont asmatzaileak, Clifton inguruko egoitza nagusian. Konpainiaren garapenen artean telebistarako erabiliko ziren izpi katodiko hodi iraunkorrak eta bere begi magikoko hodiak zeuden. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dumont Experimental Color CRT- ak Early Television Museum-en
* DuMont telebista-hargailuaren argazkia Greater Boston-etik, 2005eko ekaina.
*
Thornaby-on-Tees

**Thornaby-on-Tees** edo **Thornaby**, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian.

2021ean 23.350 biztanle zituen.
DuMont Television Network

**DuMont Television Network** munduko lehen telebista kate guztiz komertziala izan zen, eta 1946an hasi zituen bere operazioak AEBetan. DuMont Laboratoriesena zen, telebista eta telebista ekipoen fabrika. Transmisio kostu handiak, konpainiaren hazkundea murrizten zuten Komunikazio Batzorde Federalaren erregulazioek eta konpainian zuen aliatu Paramount Picturesek ere mugatu zuten katea. Telebista transmisioetan berrikuntzak egin eta 50eko hamarkadako telebistako izar handienetako batzuk sortu zituen arren, kateak ez zuen inoiz finantza oinarri sendorik aurkitu. Banda hori oraindik errentagarria ez zenean UHF kanaletan hedatzera behartuta, DuMontek 1956an eten zituen transmisioak.

Bere existentzia laburra dela eta, telebistako historialari estatubatuar batzuek "ahaztutako katea" (*Forgotten Network*) deitzen diote  DuMont-en saio ezagun batzuk, hala nola *, Cavalcade of Stars* eta Emmy irabazitako *Life is Worth Living*, agertzen dira. telebistaren atzera begirakoak edo labur-labur aipatzen dira AEBetako telebistaren historiari buruzko liburuetan. kateko programazio gehiena 70eko hamarkadan suntsitu baitzuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Selbyko abadia

**Selbyko absdia**, , Ingalaterrako Selby udalerrian dagoen eliza anglikano bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian. Jatorriz, beneditar fraideen ordenakoa abadia katoliko gisa eraikia izan zen.

1069an sortua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
WNYW

**WNYW** (What New Yorkers Watch), 5. kanalean, New Yorkeko (AEB) News Corporation-en Fox Broadcasting Company-ren telebista estazio nagusia da. Estazioaren transmisore-planta Empire State eraikinaren tontorrean dago eta bere estudioak Yorkville-n daude, Manhattan-en. WNYW WWOR-TVren estazio ahizpa da, Secaucusen (New Jersey) du egoitza, eta MyNetworkTVri New Yorken afiliatuta dagoen estazioa da.

Fox katearen seinale irekirik ez dagoen Estatu Batuetako ekialdeko eremu bakanetan, WNYW satelitean eskuragarri dago DirecTV bidez. Horrek, halaber, Latinoamerikako estazioaren estaldura eta JetBlue airelinearen LiveTV barneko entretenimendu-sistema hornitzen ditu. WNYW kable bidezko telebista bidez ere eskuragarri dago Kariben.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* WNYW
* WNYW Fox 5-en historia, bideo historikoekin
* ''10 O'Clock News'' 40. Urteurrena
MyNetwork TV

**MyNetworkTV** (batzuetan **My Network TV** idatzia, eta ez ofizialki **MyNet**, **MyTV**, **MNT** edo **MNTV** gisa laburtua) Fox Corporation-en jabetzako telebista kate estatubatuarra da. AEBetako sei handienetatik audientzia txikiena duen sarea da.

Katea 2006ko irailaren 5ean hasi zen lanean, herrialdearen ehuneko 96a hartzen zuen afiliatuen multzo batekin,  gehienak WB eta UPNko afiliatu ohiak zirelarik. Bere ordutegi nagusiko programazioa ordubeteko telenolez osatuta zegoen, *Desire* eta *Fashion House* izan ziren emititzen lehenak. Programa horiek astean bost egunetan emititzen ziren 13 astez.

Formatu horrekin ikusleak erakarri ez ondoren, sareak bere programazioa berritu zuen 2007an gazteak erakartzeko,  filmekin eta arte martzialen ikuskizun mistoekin telenobelak astean egun bakarrera murriztu zituzten. MyNetworkTV-k ez du jatorrizko programaziorik ekoitzi 2010az geroztik. 

MyNetworkTV FOX-en ahizpa kate bat da, baina bereizita funtzionatzen du. Roger Ailesek sarea gainbegiratzen du Fox Television Stationen (FTS) buru gisa. Greg Meidel, kateko presidenteak, eguneroko eragiketak gainbegiratzen ditu Jack Abernethy, Dennis Swanson eta Bob Cook FOXeko zuzendariekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Fox Corporation

**Fox Corporation** (**Fox Corp**. bezala laburtua; **Fox** deitua, besterik gabe) hedabidea da, The Walt Disney Companyk 21st Century Foxen propietate gehienak eskuratzearen ondorioz sortua, erosketa-akordioan sartu gabeko aktiboen spin-off enpresa gisa balio dezan. Konpainia 2019ko martxoaren 19an hasi zen lanean, 21st century Foxen Disney erosteko aurreikusitako epea amaitu bezperan.

Fox Corporation 21st Century Fox-en legezko oinordekoa da (News Corporation-en oinordekoa ere) eta telebista, albisteak eta kirol industriak lantzen ditu nagusiki. Rupert Murdoch-en kontrolpean dagoen bere enpresa arreba, News Corp, Murdoch-en inprimaketa-interesen eta beste komunikabideen aktiboen jabea da Australian (bakoitzaren % 39ko partaidetza duen familia-fidekomiso baten bidez, biak berak eta bere familiarenak). Murdoch zuzendarikidea da, eta bere semea Lachlan Murdoch presidentea eta zuzendari nagusia da, hurrenez hurren.

Foxen aktiboen artean Fox Broadcasting Company, Fox Television Stations, Fox News, Fox Business Network, Fox Sports-en eragiketa nazionalak eta beste batzuk daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergei Witten kabinetea

**Sergei Witten kabinetea** - Errusiar Inperioko Ministroen Kontseiluaren osaera, Sergei Witte-ren gidaritzapean, 1905eko azaroaren 6tik 1906ko maiatzaren 5era arte lan egin zuen.

Sergei Witteren kabinetea Errusiako historiako lehen kabinetea izan zen. Aldi honetan bere lan laburra izan arren, Dumak sorturiko estatu-afera garrantzitsu asko egin ditu.

Sergei Witte-k lehen ministro gisa eman zuen lehen urratsa San Petersburgoko egunkari nagusietako erredaktoreei Stone uharteko bere datxarako gonbidapena izan zen, komunikabideetara koalizioko Kabinete baten sorrera iragartzeko. Hala ere, enpresa ez zuen egin. Editoreek esan zuten Witte jaunak "ez dela gobernuan fidatzen" eta tropak San Petersburgotik erretiratzeko exijitu zuen.

Ondorioz, Witt-ek ez du maitasunik eta aitorpenik jaso Errusiako gizartearen alderdi liberaletik, ezta erregearen zirkulutik ere. Ministroen Kontseiluko presidente karguan bost hilabete igaro ondoren, Wittek erregearen dimisioa eskatu zuen. Nikolas II.ak erraz hartu zuen.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Fox Entertainment Group

**Fox Entertainment Group** estatubatuar entretenimendu-industria bat izan zen, zinema, kable eta satelite bidezko telebista-estudio batzuen jabea, 21st Century Fox-ek jabea eta kontrolatua, eta gero The Walt Disney Company-k ezabatu zuen Disneyk 21st Century Fox erosteagatik.

Fox Entertainment Group 1990eko hamarkadan sortu zen 20th Century Fox zinema-estudioak Metromedia erosi ostean. Gertaera hauek 1986ko urrian jarri zen martxan Fox telebista katearen sorrera izango ziren gero. Metromedia-ren akordioa egin eta gutxira, Murdochek Mardin Davis eta News Corporation-en akzioak erosi zituen, 20th Century Fox-en erabateko kontrola bereganatuz. 2019ko martxoaren 20an, 21st Century Fox (News Corporation-en ondorengo enpresetako bat) The Walt Disney Company-k erosi zuen, unitatea kenduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Renvyle

**Renvyle** edo **Rinvyle**, irlanderaz **Rinn Mhaoile**, Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen penintsula eta administrazio barruti bat da, Connemara eta Galway konderriaren ipar-mendebaldean, eta Mayo konderriaren mugatik hurbil.

Bertan, Revyle gaztelua dago, Gráinne Ní Mháille buruzagi gaelikoaren gotorlekua zena.
Paramount Network

**Paramount Network** (lehen **Spike**) Paramount Global-en jabetzako harpidetzazko telebista kate estatubatuarra da. **Spike** izenez ezagutzen den sarea ordezkatu zuen 2018ko urtarrilaren 18an.

Sarea **The Nashville Network** ( **TNN** ) bezala sortu zen jatorriz 1983ko martxoaren 7an; hasiera batean country musikaren kulturan zentratutako programazioa izan zen, barietateak, musika, kanpoko jarduerak eta auto lasterketen programazioa barne (NASCAR ekitaldiak, esaterako). TNN Gaylord Entertainment Company-k erosi zuen 1987an, eta gero CMT erosi zuen 1991n; Erosketa honen ostean, TNNren musika programazioa CMTra eraman zuten, eta TNNk entretenimendu eta bizimoduaren programazioan zentratu zuen. 1995ean, TNN eta CMT Westinghouse/CBS-ek erosi zituen, Viacom-ek 1999an eskuratu zuena. Viacom-en jabetzapean, TNN demografia gakoetako publiko zabalagoetara bideratzen hasi zen, batez ere Hegoaldeko publikora baino, entretenimendu programazio orokorrarekin, hala nola, filmak, beste sare batzuetako serieak (adibidez, ''* eta *Star Trek'' frankizia), baita roller derby eta Borroka profesionaleko ECW ere.

2015eko otsailean (oraindik Spike bezala ezagutzen zenean), Estatu Batuetako 93,4 milioi etxek (telebista dutenen % 80) jasotzen dute Paramount Network. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gazako Artxibategi Zentrala

**Gaza hiriko Artxibategi Zentrala** () Gaza hiriko (Palestina) artxibo eta ikasketa zentro bat izan zen. Zentro horretan palestinarren bizitzarekin eta kulturarekin lotutako 150 urteko materiala zegoen, eta Israelgo Armadak 2023ko azaroaren amaieran suntsitu zuen, Gazako genozidioan.

Artxibo Nagusiak Gaza hiriko eraikin administratiboen barruan gordetzen ziren. Artxiboan palestinarren bizitza duela 150 urtetik dokumentatzen zuten materialak zeuden, baita hiri-garapenarekin lotutako materiala ere.

## Suntsitzea 
Palestinako Informazio Zentroak eta Al Jazeerak jakinarazi zuten artxibategia Israelgo Armadaren helburu potentziala izan zela 2023ko urriaren 7tik. *The New Arab* egunkariak jakinarazi zuen azaroaren amaieran bonbardaketa gogorrak izan zirela artxibategiaren aurka, eta, Middle East Eyeren arabera, azaroaren 29ko bonbardaketa ere bai.

Monumentuen eta Guneen Nazioarteko Kontseiluaren kalteei buruzko aurretiazko txosten batek artxiboak erabat suntsituta zeudela aurkitu zuen. Irudiak Birzeit Unibertsitateak eta tokiko prentsak argitaratu zituzten sare sozialetan. Khalil Sayeghek konparazio zuzena egin zuen 1982an Beiruteko Palestinako Ikerketa Zentroak Palestina Askatzeko Erakundearekin lotutako materiala lapurtu izanarekin.

Nahita egindako suntsiketari erantzuteko, Artxiboen Nazioarteko Kontseiluak «eskualdeko eragile guztiak» kondenatzeko adierazpena egin zuen, Artxiboei buruzko Adierazpen Unibertsalean oinarrituta. Ahozko Historia Elkarteak beste adierazpen publiko bat egin zuen: «ahal zuen guztia egingo dugu historia horren erregistroa eta oroitzapena babesteko, Gaza berreraikitzen has daitekeenean». Beste adierazpen batzuk Kanadako Artxibozainen Elkarteak partekatu zituen, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Middle East Eye: Gazako Artxibategi Zentrala, Israelek bonbardatu ondoren (bideoa). *YouTube*.
Viacom

**Viacom Inc.** Estatu Batuetako hedabideen konglomeratua izan zen, mundu mailako interesak zituena, batez ere, baina ez mugatuta, zinemaren ekoizpenean (Paramount Pictures), kable bidezko eta satelite bidezko telebistan (MTV Networks, BET eta Nickelodeon) eta Interneten (Neopets eta Paramount+). Munduko laugarren hedabideen konglomeratua izan zen, The Walt Disney Company, Comcast eta Warner Mediaren atzetik. Viacom National Amusements, Dedham-en (Massachusetts) egoitza duen zinema-aretoen kudeaketa konpainiarena zen.     Bere presidentea eta Zuzendari exekutiboa Philippe Dauman izan zen (2006ko irailaren 6an izendatu zuten Tom Freston-en ustekabeko dimisioaren ondoren), eta bere Zuzendari exekutiboa Sumner Redstone zen.

Viacom zaharra 1971n sortu zen, eta enpresa ugariren jabea zen (besteak beste, CBS, Nickelodeon, MTV, Gulf+Western eta Westinghouse Electric Boogaloo Corporation). 1970eko eta 1980ko hamarkadetan oso errentagarria izan zen, CBS harpidetuei klasiko zaharrak banatzen, besteak beste, *I Love Lucy*, *The Andy Griffith Show*, *The Twilight Zone* eta *All in the Family* (gero Columbia Pictures Television-ek eskuratu zuena, gaur egun Sony Pictures Television deitzen dena). Beste konpainientzako programak ere sindikatu zituen, adibiderik garrantzitsuenak *The Cosby Show* eta *Roseanne* (biak Carsey-Warner Productions-ek ekoiztuak).

2005eko abenduaren 31n, Viacom bi enpresatan banatu zen: bata CBS Corporation izena aldatu zuen, eta bestea, berriz, aurreko enpresatik eratorritako erakunde korporatibo berria zen. CBS-k, ez Viacom-ek, lehen konpainia handiagoak zituen emisio-, telebista-ekoizpen, kanpoko publizitatea, ordainpeko telebista (Showtime Networks) eta argitalpen (Simon & Schuster) aferen kontrola mantendu zuen.

BET Networks, MTV Networks eta Paramount Pictures-ek osatutakoa, Viacom-ek bere ikusleekin konektatu zuen telebista, zinema, plataforma mugikor eta Interneten bidez 160 herrialde eta lurralde baino gehiagotan. Viacom-ek gutxi gorabehera 170 komunikazio-sare ustiatu zituen, mundu osoko 600 milioi harpidedun baino gehiagora eta 500 multimedia propietate digital baino gehiagora iritsiz. 

CBS Corporation eta Viacom-en arteko bigarren bat-egitea 2019ko abuztuaren 13an iragarri zen, **ViacomCBS** enpresa konbinatua sortuz, gaur egun Paramount Global izenez ezagutzen dena.  Fusioa 2019ko abenduaren 4an amaitu zen.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Viacom webgune ofiziala.
* Ketupa.net – Viacom 
* Viacom-i buruzko informazioa 
* Viacom profila Yahoo! 
* Dokumentazioa Viacom eta CBSren banaketa deskribatuz.
Woldemar Freedericksz

**Adolf Andreas Woldemar Freedericksz** kondea () finlandiar-errusiako estatu-gizona izan zen, 1897 eta 1917 urteen artean Nikolas II.aren menpean Etxe Inperialeko ministro gisa egon zen. Familia Inperialaren gai pertsonalen eta bizi-antolamenduen administrazioaz arduratu zen, baita ohore eta domina inperialak emateaz ere.

## Biografia 
### Familia 
Adolf Andreas Woldemar Freedericksz azaroaren 28an (16 juliotar egutegian) jaio zen 1838 Bernhard baroi finlandiarrari (Boris Andreyevich) Freedericksz eta Emma Matilda Helene (Emma Adolfovna) von Wulff alemaniar baltikoko nobleari eta familiak tradizioz luterano fedean sinesten zuten. Familiaren jatorriari eskainitako hainbat istorio izan ziren. Lehenengoa, ziurrenik familia Arkhangelsk-en sortu zela izan zen. Jürgen Freedericksz, holandar merkatari bat izan zen, familiako lehen arbasoa izan zen, eta bere seme Johan (Ivan Yuryevich) Freedericksz-ek sortu zuen familia. Familiaren baroniako titulua Katalina Handiak eman zuen 1773an. Bigarren bertsioa Jöran Fredrikssonen semeak sortu zuen familia, Iparraldeko Gerra Handian harrapatutako soldadu suediar batek mendearen amaieran, Freedericksz familia nagusitu zen gero Finlandia Zaharra bezala ezagutuko zen haiek emandako feudoetan. 1853an, Woldemarren aita Bernhard Finlandiako Noblezia Etxean naturalizatu zen 36 zenbakidun familia baronikoa Freedricksz izenarekin. Woldemar Freedericksz hil zenean, 1927an, Finlandiako baroi-familia desagertu egin zen gizonezkoen leinuan, eta guztiz desagertuta zegoen Woldemar-en alaben Eugenie eta Emma hil zirenerako. Woldemar bera Hedwig Johanna Alexandrinarekin (Jadwiga Aloizievna) Boguszewskarekin ezkondu zen eta bi alaba izan zituen, Eugenie Valeria Josefina (Evgenia-Valentina-Zhozefina Vladimirovna) eta Emma Helena Sofia (Emma-Elena-Sofia Vladimirovna) Freedericksz baronesak.

### Karrera 
Familia aberats baten parte gisa, Freedericksz-ek txikitan jaso zuen etxeko hezkuntza. 60 urterekin Vorontsov-Daskov kondearen ondorengoa izan zen Ministerioan, Freedericksz-ek harreman estua ezarri zuen tsarrarekin eta tsaritsarekin, pribatuan "mes enfants" deituz. Eginkizun horretan, Frantziako enbaxadoreak, Maurice Paléologuek, goraipatu zuen, hark «gorteko bizitzaren pertsonifikazioa bera» deitu baitzuen. Hala ere, geroago bizitzan, ahanztura eta gaixotu egin zen eta sarritan lo egiten zuen hitzaldietan. Freedericksz kontserbadore sendoa zen, eta honela deskribatu zituen Lehen Dumako diputatuak: "Diputatuak, ministroen gainera bota eta eztarria mozteko seinalearen zain dauden gaizkile talde baten inpresioa ematen dute. Inoiz ez dut egingo jarri berriro oina jende horren artean".

## Azken urteak 
San Petersburgoko bere jauregi pribatua lapurtu eta su eman zioten otsailaren Iraultzaren lehen egunean. Otsaileko Iraultzaren ostean, Freedericksz Petrograden bizi izan zen 1925ean Finlandiara joateko baimena eman aurretik, eta han eman zituen bere bizitzako azken urteak.

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Emma Corrin

**Emma-Louise Corrin** (Kent, 1995eko abenduaren 13a)  zinema eta antzerki aktore britainiarra da.

## Filmografia 
* 2019: *Grantchester* – Esther Carter
* 2019: *Pennyworth* – Esme Winikus
* 2020: *Misbehaviour* – Jillian Jessup
* 2022: *Ten Percent* – Herself
* 2022: *My Policeman* – Marion Taylor
* 2022: ''Lady Chatterley's Lover* – 	Lady Chatterley
* 2023: *A Murder at the End of the World* – Darby Hart
* 2023: *Good Grief* – Young Performance Artist
* 2024: *Deadpool & Wolverine* – Cassandra Nova
* 2024: *Nosferatu'' – Anna Harding

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Emma Corrin IMDb-n
Beata Iwanek

**Beata Iwanek** (Ustronie Morskie, 1964ko otsailaren 19a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katarzyna Klata

**Katarzyna Klata** (Sochaczew, 1972ko urriaren 18a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fox Television Stations

**Fox Television Stations, LLC** (FTS) Estatu Batuetan kokatutako telebista talde bat da, Fox Broadcasting Company-ren jabea eta kudeatzen duena, Fox Corporation-en filiala.

FTS-k COPS polizia-saioaren lehen 25 denboraldiak ekoitzi zituen (Fox Television Stations Productions-en bidez), 2013-14 denboraldian Spike-ra (gaur egun Paramount Network) joan zen arte. MyNetwork TV ere gainbegiratu zuen. FTS eta Weigel Broadcasting Movies!-en jabe dira estatu osoan zabaldutako seinaledun telebista-katea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konrad Kwiecień

**Konrad Kwiecień** (Kielce, 1964ko martxoaren 2a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maddi Gesalaga

**Maddi Gesalaga Zendoia** (Zarautz, Gipuzkoa, 2008ko ekainaren 7a) harri-jasotzailea da. 

Maddik beti izan du etxean aitona herri kirol mundura bultzatzen, 2022ko otsailak 19an harria probatu zuen lehen aldiz eta ordutik plazaz plaza dabil.

## Markak 
2023an, Maddik tartean 14 urte zituela, ehun kiloko bi harriak jasotzeko erronkari heldu zion. Zilindro zaharrari bi jasoaldi eta laukizuzenari jasoaldi bat eman zion Gesalagak, eta horrela, marka berria ezarri zuen, emakumeetan ez baitzen bi harriak jaso zituen harri jasotzaile gazteagorik.

* 2024ko maiatzak 1ean, 15 urterekin, 100 kiloko kubikoa behin jasotzea eta 113 zilindro zaharra lau aldiz jasotzea lortu zuen.

* 2024ko ekainaren 2an, 15 urterekin, 125 kiloko errektangular zaharra jaso zuen Tolosan, **Errekor berria** ezarriz.

## Txapelketak 
* 2023ko martxoak 4ean, Harri-Herri finalean, txapeldun ordea izan zen bere taldearekin.

* 2023ko apirilak 2an 4 Arro txapelketa jokatu zen kanporaketan, klazifikatuz finalera joan zen eta laugarren postua lortu zuen.

* 2023 abuztuak 10ean Gipuzkoako Kintope txapelketan Txapela lortu zuen.

* 2023 abuztuak 18an Euskadiko Kintope txapelketan bigarren postua lortu zuen.

* 2023 irailak 30ean, Bi harri txapelketan, bosgarren postua lortu zuen.

* 2024ko martxoak 10ean, Harri- Herriko txapeldun izan zen bere taldearekin Asteasun.

* 2024ko ekainak 16an, Zarauzko 2 harri Txapelketan, hirugarren postua egitea lortu zuen.

* 2024ko ekainak 30ean, Gipuzkoako txapelketan, laugarren postuan kokatu zen.

* 2024ko uztailak 21ean, Ingude Txapelketan, Txapeldun atera zen.

* 2024ko abuztuak 10ean, jokatu zen Lau Arroa finalean, hirugarren postua lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vinesh Phogat

**Vinesh Phogat** (India, 1994ko abuztuaren 25a) indiar borroka libreko borrokalaria da. Munduko bi txapelketatan lehiatu zen, 2013an hamargarren postu bat lortuz. 2014ko Asiako Jokoetan brontzezko domina bat irabazi zuen. Asiako Txapelketetan hiru domina irabazi zituen, zilarrezkoa 2015ean. Munduko Kopan bosgarren, 2015ean. 2014ko Mankomunitatearen Jokoetan urrezko domina irabazi zuen.

Bere bi lehengusina Geeta Phogat eta Babita Kumari ere borrokan lehiatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Orriko datuak sportanddev.org (*ingelesez*)
Anna Łęcka

**Anna Łęcka** (Skaryszew, 1980ko urtarrilaren 7a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalia Leśniak

**Natalia Leśniak** (Sucha Beskidzka, 1991ko uztailaren 10a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hymenoscyphus scutula

***Hymenoscyphus scutula*** *Helotiaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa:  *Peziza scutula* (basionimoa).

## Deskribapena 
**Apotezioak:** Sakabanatuak, 0,4 cm ingurukoak, disko lautuarekin eta ertz mehearekin eta baxua, horixka eta gero okre antzekoa barrutik, zurixka kanpotik, luzetarako ildaskekin.

**Hanka:** Zilindrikoa eta mehea.

**Etimologia:** *Scutula* epitetoa latinetik dator, erronbo, zilindriko, esan nahi duen “scutula” hitzetik. Esporen formagatik.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
Antzeko espezie asko daude eta bereizketa karaktere mikroskopikoen bidez bakarrik egin daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Hildako belar piletan.

### Banaketa eremua 
Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Groenlandia, Dominika, Mexiko, Brasil, Errusia, Kazakhstan, Tajikistan, Kaukasia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Candolleomyces candolleanus

***Candolleomyces candolleanus*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus violaceolamellatus*, *Drosophila candolleana*, *Hypholoma candolleanum*, *Psathyra candolleana*, *Agaricus candollianus*, *Psathyrella candolleana*, *Drosophila candolleana var. candolleana*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Ganbil-kanpai itxurakoa, arre-okre kolorekoa edo beixa, errezelaren hondar zuri zerrendarekin ertzean.

**Orriak:** Arre-more kolorekoak ertz zuriarekin.

**Hanka:** 6 eta 7 cm bitarteko garaierarekin eta 0,3 eta 0,5 cm bitarteko lodierarekin. Zilindrikoa, bihurgunetsua, gehienetan soropildua, zurixka.

**Haragia:** Zurixka, usain nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Hypholoma* terminoa grekozko, harizpia esan nahi duen “úpos” hitzetik eta ertza esan nahi duen ”loma” hitzetik. Ertzari dagokio, batzuetan gortinaren hondarrak izaten dituelako.  *Appendiculatum* epitetoa berriz, latinetik dator, zerrendarekin esan nahi duen “appendiculatus” hitzetik. Kapelaren ertzean izaten duen zerrenda ederragatik.

## Jangarritasuna 
Susmagarria.

### Nahasketa arriskua 
*Hypholoma* generokoen artean erraz ezagutzen da, kapelaren ertzean izaten duen zerrenda zuriagatik.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen azpian.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fabian Barański

**Fabian Barański** (1999ko maiatzaren 27a) Poloniako arraunlaria da.  Brontzezko domina irabazi zuen skull laukoitzean, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen.

2019ko, 2022ko eta 2023ko Munduko Arraunketa Txapelketetan dominak irabazi zituen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jung Ye-rin

**Jung Ye-rin** (; Daegu, 2013ko uztailaren 15a) hegokorear judo borrokalari bat da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen talde mistoko proban. Brontzezko domina bana irabazi zuen 2022ko Asiako Jokoetan eta 2022ko Asiako Judo Txapelketan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Jung Ye-rin International Judo Federation
Middle East Eye

***Middle East Eye***, **MEE**, (Ekialde Hurbileko Begia) egunkari digital panarabiar independentea da, 2014ko otsailean sortua eta Londresen (Erresuma Batua) du egoitz nagusia. Beste egoitzak New Yorken, Washingtonen eta Jerusalemen daude. Hedabidearen jabearen izena ez da ezagutzen. 109 langile ditu eta ingelesez eta frantsesez argitaratzen da.

Bere korrespontsal sare zabalari esker, 24 herrialdetako informazioa jasotzen du, eta Ekialde Ertaineko eta Afrika Iparraldeko gai politiko, ekonomiko eta sozialak jorratzen ditu, edo haratago, eskualde horiekin harremana badute.

MEEren matria MEE limited da. Bien zuzendaria Jamal Awn Jamal Bessasso da, baina ez dakigu nor den jabea. Erredaktore burua David Hearst da, *The Huffington Post* eta *Al Jazeera* katearekin ere kolaboratzen duena, eta lehenago *The Guardian* egunkarian atzerrirako erredaktore buru izan zena.

## Kolaboratzaile ezagunenak 
Prestigio handiko kazetari eta irakasleak  daude kolaboratzaileen artean:
* Alistair Burt
* Ian Cobain
* Jonathan Cook  
* Ahmet Davutoglu
* Richard A. Falk 
* Daniel Kawczynski
* Jamal Khashoggi
* Faisal Kutty
* Ali Lmrabet
* Gideon Levy
* Moncef Marzouki
*Joseph Massad
* Peter Oborne
* Madawi al-Rasheed
* Sarah Leah Whitson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Webgune ofiziala frantsesez.