Baracoa

**Baracoa**, bere jatorrizko izen osoa: ***Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa*** ("Baracoako Jasokundeko Andre Maria"), Kubaren ekialdeko muturrean dagoen Guantánamoko probintziako udalerri eta hiria da. Kristobal Kolon almiranteak bisitatu zuen 1492ko azaroaren 27an, eta gero Kubako lehen gobernadoreak, Diego Velázquez de Cuéllar konkistatzaile espainiarrak, 1511ko abuztuaren 15ean sortu zuen. Kubako espainiar asentamendurik zaharrena da eta bere lehen hiriburua izan zen (***Ciudad Primada***, "Lehen Hiria" goitizenaren oinarria).

## Historia 
Uharteko jatorrizko biztanleak taínoak ziren. Europako gaixotasunek ia desagerrarazi zituzten uharte osoan. Bertako heroi bat Hatuey da, espainiarrengandik ihes egin zuen Hispaniolan eta taíno armada bat sortu zuen Kuban espainiarren aurka borrokatzeko. Istorioaren arabera, Hatuey bere taldeko kide batek traizionatu zuen eta sutan erretzera kondenatu zuten. Esaten da hil baino lehen apaiz katoliko bat hura konbertitzen saiatu zela salbazioa lortzeko; Hatueyk galdetu zion apaizari ea Zerua ote zen hildako espainolak joaten diren lekua. Baiezko erantzuna jaso zuenean apaizari esan zion nahiago zuela Infernura joan .
ezkerrera|thumb|200x200px| Cruz de Parra
Kristobal Kolon Kuban lehorreratu zen Porto Santo izeneko leku batean. Oro har, bere deskribapenetik hau Baracoa zela suposatzen da, nahiz eta Gibara izan zela dioten arren. Baina Kolonek inguruko mahai-mendi bat ere deskribatu zuen, ia ziur El Yunque gertu dagoena. Bere koadernoan idatzi zuen "munduko lekurik politena ... txoriak entzun nituen abesten ez direla inoiz leku honetatik aterako...". Tradizioaren arabera, Kolonek Cruz de la Parra izeneko gurutzea jarri zuen gero Baracoako portua izango zenaren hareetan.

1511ko abuztuaren 15 inguruan (fundazio eguna ofiziala) Diego Velázquez de Cuéllar Kubako lehen gobernadore izendatu zuten eta txalet bat eraiki zuen hemen eta 'Nuestra Señora de la Asunción de Baracoa' izena jarri zion lekuari, horrela Baracoa Kubako lehen hiriburu bihurtuz.  1518an hiri titulua jaso zuen eta hemen Kubako lehen apezpikua izendatu zuten. Ondorioz, Espainiako okupazioaren hainbat aztarna ikus daitezke oraindik hemen, hala nola El Castillo, Matachín eta La Punta gotorlekuak eta hilerria.

mendeetan kokapen isolatuak frantsesekin eta ingelesekin legez kanpoko merkataritzarako babesleku bihurtu zuen. Jenkinen Belarrien Gerran antolatu berri den Habanako Erregimentu Finkoak 1744an Baracoako gerrako teniente izendatu zuen Luis de Unzaga . Konfidente, merkatari irlandar eta militar frantziar sare bati esker, ingelesen balizko erasoen berri ematea lortu zuen, eta horrek Baracoa ahalbidetuko zuen. nolabaiteko bakea eta oparotasun komertziala Saint-Domingue eta Kubaren artean gatazka garaia izan arren.  mendearen hasieran Santo Domingotar askok hemendik ihes egin zuten Haitiko Iraultzatik, kafea eta kakaoa landatzen hasi zirenak.
[ezkerrera|thumb| Eztiaren badia atzealdean [Yunque de Baracoa|El Yunque dorrearekin]]
XIX. mendearen erdialdetik borrokalari independentisten espedizio ugari lehorreratu ziren hemen (tartean Antonio Maceo eta José Martí), eta horrek asko lagundu zuen 1902an Espainiarekiko independentzia lortzeko.

Kubako Iraultzaren aurretik sarbide bakarra itsasokoa zen, baina 1960ko hamarkadan  Guantánamotik La Farola izeneko 120 km-ko errepidea mendietan zehar eraiki zen, iraultzaren erakusleihoetako bat izan zena. Errepidea jadanik Batistaren gobernuak planifikatu zuen, baina inoiz ez zen eraiki. Errepidearen punturik altuena 600 m-tik gorakoa da eta 11 zubitik pasatzen da.

## Geografia 
Baracoa Kristobal Kolon bere lehen bidaian Kuban lehorreratu zen tokian dago. Uste da izena "itsasoaren presentzia" esan nahi duen Arauaca hizkuntza indigenaren hitzetik datorrela.

Baracoa Eztiaren badian (*Bahía de Miel*) dago eta mendikate zabal batek inguratuta dago (Purialeko Sierra barne), eta horrek nahiko isolatuta egotea eragiten du, 1960ko hamarkadan eraikitako mendi-errepide bakarraz izan ezik. Baracoa mendikatea Kubako baso hezez eta Kubako pinudiz estalita dago .

Barigua, Boca de Yumurí, Cabacú, Cayogüín, Jamal, Jaragua, Los Hoyos, Mabujabo, Mosquitero, Nibujón, Paso Cuba, Sabanilla, Santa María, Vega de Taco eta beste herri txiki batzuk hartzen ditu barne. 

Baracoak oihan tropikaleko klima (*Af*) du Köppen klima-sailkapenaren arabera, tenperatura altuak eta prezipitazioak urte osoan zehar.  Egiazko urtaro heze edo lehorrik ez dagoen arren, urritik abendura bitarte hezeagoa dago.

## Ekonomia 
Eskualdeko produktu nagusiak platanoa, kokoa eta kakaoa dira. Kubako txokolatea fabrikatzeko gune nagusia da. *Theobroma kakao* zuhaitzak Royal palmondoen zuhaiztien azpian lantzen dira Miel, Río Duaba, Río Toa eta Río Yumuri ibaiaen ertzeetan. Ekoturismoa eta hegaztien behaketa garrantzitsuak dira Baracoan Kubako baso hezeak direla eta.

### Turismoa 
thumb|200x200px| Baracoa ondoko muinoetako kabina bat
thumb|200x200px| Baracoa hiri zaharreko kalea
thumb|200x200px| Ilunabarra badian (El Yunque atzeko planoan)
[thumb|267x267px| [Baracoako Katedrala]]
thumb|200x200px| Matachín gotorleku koloniala
thumb|200x200px| Castillo de Seburoco
Kubako uhartearen ekialdeko muturrean dagoen urruneko kokapenak turismo masiboaren eragina nahiko baxua mantendu du, kokapen idilikoa izan arren. Baracoara autobusez irits daiteke Kubako Santiagotik (lau ordu) edo La Habanatik hegazkinez (bi ordu).

Ekialdean Fuerte Matachín (1802an eraikia) zutik dago oraindik eta etxeak eta museoak ditu. Mendebaldean Fuerte La Puntak (1803an eraikia) jatetxe bat dauka; gotorlekuaren ondoan hondartza txiki bat dago. Hirugarren gotorlekua, El Castillo, herriaren eta bi badiaren ikuspegi bikaina duen muino aldapatsu batean kokatua, gaur egun El Castillo hotela da. Baracoako gainerako hotelak Hotel Porto Santo, Hotel La Rusa, Hostal La Habanera eta Villa Maguana dira. Etxe partikular batzuk ere badaude. Jasokundeko Andre Maria Katedralean dago belarritakoak  Cruz de la Parra, Calik Espainiatik ekarri omen zuen gurutzea. Gutxi gorabehera aldi horretako karbonozko data izan bada ere, bertako egur mota batekin egina dago, eta horrek esan nahi du istorioaren zati bat behintzat zuzena ez dela.

Erdialdeko Parque Independenciatik gertu bi musika-areto daude, Flan de Queso turistikoa eta Casa de la Flana tradizionalagoa.

Inguruan Miel eta Toa ibaiak daude, azken honek ur-jauzi ugari ditu, eta horien artean ezagunena 'el Saltadero' da, 17 m-ko altuera duena.

El Yunque (ingudea) 575 metroko altuera mahai mendia Baracoatik 10 km mendebaldera dago Baracoa mendebaldera. Lautada baten aztarna da eta bere isolamendua dela eta hainbat iratze eta palmondo espezie berezi biltzen ditu. Bertara igotzeko hurbilketa ofizial eta errazena El Yunque kanpinean hasten da (ostatua kubatarrentzat bakarrik), non gida derrigorrezkoa den (15 euro inguru).

Baracoatik 20 bat kilometro iparraldera dagoen Alejandro de Humboldt parke nazionala bisitatzeko aukera dago.

Salto Fino Karibeko ur-jauzirik altuena da, udalerri horretan kokatua, Arroyo del Infierno (Infernuko erreka), Quibijan ibaiaren ibaiadarra, bat-bateko jaitsieraren ondorioz sortzen da. Ibai hori, beste 71ekin batera, Toa ibaira isurtzen da, hau da, Kubako ibairik handiena. 305 metroko altuera duen Salto Fino ur-jauzia munduko 20. ur-jauzirik altuena da.

### Gastronomia 
Baracoak plater tipikoak ditu, hala nola, cucurucho, koko eta azukre askoren nahasketa eta laranja, guaiaba eta anana bezalako beste osagai batzuk eta palmondo hosto batean bilduta. Beste bat Bacán da, platanoz egina eta platano hosto batean bildua. Eta, noski, txokolate asko dago kakaoa ekoizten duen eskualde honetan.

## Demografia 
2022an, Baracoa udalerriak 78.056 biztanle zituen.  Guztira  azalerarekin  ,    ko biztanleria dentsitatea du .

## Garraioa 
Baracoa Carretera Central-en ekialdeko muturra da, Kuba uhartearen 1.435 km-ko luzera duen autopista, La Fe herrian amaitzen dena, Pinar del Río probintzian.

### Aireportua 
Gustavo Rizo aireportua  herri honi zerbitzua ematen dion eskualdeko aireportua da. Aireportu txiki bat da, normalean hegaldi nazionalekin funtzionatzen duena. Porto Santo hoteletik gertu badiaren mendebaldean dago eta 4 km-ra inguru ( milla) Baracoatik. Hegaldiak ohikoak ez diren arren, Cubana de Aviación-k Santiago de Cubatik eta La Habanatik egiten du hegan.

## Bizilagun nabarmenak 
Pablo Borges Delgado artista kubatarra Baracoan jaio zen.

Eduardo Davidson konpositore kubatarra Baracoan jaio zen. *

## Erreferentziak 
### Kanpo estekak