Abadiño

**Abadiño** Bizkaiko hego-ekialdeko udalerri bat da, Durangaldea eskualdekoa. 2025. urtean 7.800 biztanle izan zituen

## Geografia 
### Ingurune naturala 
Abadiño elizatea Bizkaiko hego-ekialdean dago, Durangaldean, Ibaizabal ibaiaren haranean. Abadiñon Zaldu erreka, Zaldibartik datorrena eta Atxarte ibaiak batzen zaizkio, eta Urkiolako parke naturala ere hartzen du haren isurialde mediterraneoarekin eta kareharri hormekin. Abadiñoko Harrobien kudeaketa gatazkatsua izan da.

Anbotoko mendilerroa n dagoen Alluitz (1.040 m) mendia da udalerriko garaiena. Aipatzekoa da, halaber, Atxarteko eskalada eskola.

### Udalerri mugakideak 
Iparraldean Garai; Ipar-ekialdean Berriz; ekialdean Elorrio; Hego-ekialdean Atxondo; hegoaldean Otxandio eta Aramaio, (Araba); hego-mendebaldean Dima; mendebaldean Izurtza eta Mañaria; eta Ipar-mendebaldean Durango eta Iurreta.

### Auzoak 
Abadiñok honako auzo hauek ditu:
* Amaitermin
* Astola
* Gaztelua
* Gerediaga
* Lebario
* Irazola
* Mendiola
* Murueta
* Muntsaratz
* Sagasta
* Traña-Matiena
* Urkiola
* Zelaieta

## Historia 
Abadiño Durangaldeko Merindadeko Elizate bat da. Abadiñoko kobazulo batzuetan historiaurreko giza-bizitza aztarnak aurkitu dira. Erdi Aroan, Ahaide Nagusien arteko borroken garaian, abadiñarrak oinaztarren alde jarri ziren. Garai hartan ugaldu ziren dorretxeak eta gazteluak Abadiñon. XVI. mendetik aurrera burdinagintzak indar haundia hartu eban Abadiñon. Abadiño Elizateak zazpi kofradia edo auzo zituen, eta Durangaldeko Merindadeko batzarretan bat zenbakiko jarlekua. Batzar horiek hasieran Muntsaratzeko dorrearen ondoan egiten zirela eta gero aldatu zirela Gerediagara, San Salbadorreko ermita aurrera.

XIX. mendeko gerraldietan Abadiño gudazelai bihurtu zan. Lehen Karlistadari amaiera emongo zion Bergarako Besarkadaren oinarriak finkatzeko, 1839. urtean Espartero eta Maroto jeneralak Abadiñoko San Andolingo ermitaren ondoko baserri batean batu ziren. Handik bost egunera bakea egin zen. Bigarren Karlistadako azkenengo borrokaldia Bizkaiko lurretan Abadiñon gertatu zan, 1876ko azaroaren 15ean. Guda horretan tropa liberalek Cavero, Solana eta Etxebarriren bataloi karlistak garaitu zituzten.

## Demografia 
### Biztanleria herriguneka 
Abadiñoko biztanleriaren banakatzea Espainiako INEren Biztanleria Unitateen Errolda Jarraituaren arabera:

thumb|300px|Abadiñoko mapa

## Politika 
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, Jose Luis Navarro Donaire (Abadiñoko Independienteak) izan zen Abadiñoko alkatea, hirugarren aldiz jarraian alkatetza eskuratuta. Navarrok alkatetza berritu zuen bere taldearen baiezko botoei esker, EAJk eta EH Bilduk euren zerrendaburuei botoa emanda. Hala, agintea gutxiengoan izan zuen.

2019ko udal hauteskundeen ostean, Mikel Garaizabal (EAJ-PNV) bilakatu zen alkate EAJ-PNV eta Abadiñoko Independienteak taldearen arteko akordio baten ostean 

2023ko hauteskundeetan EHBilduk 6 zinegotzi irabazi zituen eta ondorioz, Mikel Urrutia bihurtu zen alkate berria.

## Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio udalerri honi:

## Kultura 
### Euskara 
[thumb|Abadiñoko Jose Antonio Arrinda hiztunaren testigantza, [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egina, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]

Herriko eta inguruko jatorrizko euskalkia Mendebaleko euskararen aldaera bat da, durangaldekoa. Gaur egun, Eustaten datuei erreparatuta, Abadiñoko biztanleen %52,41 da euskalduna. 

### Jaiak 
Udalerriak hainbat jai ospatzen ditu urtean zehar. Horien artean:

* **San Blas**eko feria, otsailaren 3n. Bertan nekazari eta abeltzaintza dira garrantzitsuenak.
* Herriko jaiak maiatzaren 15ean ospatzen dira, Trokaz sainduaren omenezko ospakizunak eginez.

Bestalde, Traña-Matiena auzoak, apirilaren 28an ospatzen ditu bere jaiak, Prudentzio Deunaren omenezko jaiak.

### Elkarteak eta Kirol taldeak 
Gerediaga Elkarteak herri honetan dauka egoitza nagusia.

Abadiño KE futbol taldea

### Ondarea 
* Muntsaratz dorretxea, XVI. mendekoa.
* San Trokaz eliza, XVIII. mendekoa.
* Abadiñoko hilerria

## Abadiñar ospetsuak 
* Zakarias Bizkarra (1879-1936) apaiza eta idazlea.
* Angel Galindez Zelaieta (1918–2003), ingeniaria eta bankaria.
* Andoni Unzalu (1956–2023), politikari eta Etakidea.
* Iro Landaluze (1960–), mikologoa.
* Luis Berrizbeitia (1963–), idazlea.
* Miren Gorrotxategi (1967–), legelari eta politikaria.
* Silvia Trigueros (1976–), mendi lasterkaria.
* Oihana Azkorbebeitia (1981–), mendi lasterkaria, albaitaria.
* Ander Iturraspe(1989), futbolari-ohia

## Argazki galeria 

Irudi:Ermita de san Salvador y San Cremente de Abadiño, Vizcaya, País Vasco, España (21-10-2005).jpg|Gerediagako plaza Forala
Irudi:Casa Astola.JPG|Astolako batzarretxea
Irudi:Mutzaratz Torrea.JPG|Muntsaratz dorretxea
Irudi:Ayuntamiento de Abadiño.JPG|Abadiñoko udaletxea
Irudi:Iglesia de San Torcuato de Abadiño 2.JPG|San Trokaz eliza
Irudi:Abadiño bandera 2.JPG|Abadiñoko jaiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abadiñoko Udalaren webgunea
* Durangaldea