Abenduaren 27

**Abenduaren 27**a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hirurogeita batgarren eguna da, 362.a bisurteetan. 4 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1978 – ETAk Jose Maria Arrizabalaga Arcocha zibila hil zuen Ondarroan (Bizkaia).

### Mundua 
* 1521 – Zwickauko profetak Wittenbergera heldu ziren eta apokalipsia predikatzeari ekin zioten.
* 1831 – Darwinek HMS Beagle izeneko 235 tonako eta hamar kanoiz hornitutako bergantin sendo eta txikian bidaia hasi zuen.
* 2007 – Pakistan: Benazir Bhutto opositore eta lehen ministro ohia hil zuten Rawalpindi udalerrian beste 20 lagunekin batera.
* 2008 – Israelek Gaza erasotu zuen, 300 palestinar inguru hilez.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1991 – *Fried Green Tomatoes* filma estreinatu zen.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1756 – Juan Antonio Iza-Zamakola, euskal idazle, kazetari eta historialaria (h. 1826).
* 1819 – Juan María Gelbentzu, nafar organo-jotzaile eta pianista (h. 1886).
* 1827 – Jazinta Arruti, gipuzkoar bertsolaria (h. 1899).
* 1860 – Juan Carlos Guerra, gipuzkoar historialaria eta legegizona (h. 1941).
* 1876 – Valentin Larrea, gipuzkoar piano-jotzaile eta musikagilea (h. 1970).
* 1907 – André Madré, lapurtar zinema zuzendaria eta Frantziako armadako jenerala (h. 1971).
* 1916 – Dora Serrano, toledoar-nafar militante komunista, Cedillo del Condadon (h. 2013).
* 1917 – Luis Egia, gipuzkoar apaiza, euskal idazlea eta itzultzailea (h. 1984).
* 1924 –
** Pedro Diez de Ultzurrun, euskal mediku eta idazlea (h. 1994).
** Luis Maria Retolaza, euskal herritar politikari jeltzalea (h. 2007).
* 1928 – Joaquín Aguinaga, euskal ingeniari industrial eta politikaria (h. 2000).
* 1933 – Ignacio Uribe, bizkaitar futbolari ohia.
* 1938 – Jon Sobrino, euskal jesuita ospetsua, Askapenaren teologiaren bultzatzaile handienetarikoa.
* 1939 – Jesus Maria Muneta, nafar musikagilea.
* 1949 –
** Kotte Ezenarro, Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko 1. presidenteordea eta Hendaiako auzapeza.
** Jean-Baptiste Hiriart-Urruti, lapurtar matematikaria.
* 1957 – Joseba Pagazaurtundua, ETAk eraildako Andoaingo Udaltzaingoaren burua (h. 2003).
* 1969 – África Baeta, kazetaria eta telebista aurkezlea, Bartzelonan.
* 1973 – Luis Mari Pikabea Zubieta, nafar alpinista (h. 2007).
* 1975 – Izaskun Aranburu, gipuzkoar piraguista ohia, ur lasaietako kayakean aritua.
* 1976 –
** Asier Antona, bizkaitar politikaria.
** Montxu Miranda, bizkaitar atleta, pertika jauzian aditua.
* 1979 – Txemi Talledo, bizkaitar futbolaria.
* 1983 – Josu Hernández, nafar abeslaria.
* 1984 –
** Aneguria, bizkaitar rap abeslaria.
** Irati Goikoetxea, gipuzkoar idazlea.
** Sergio Sánchez Pérez, bizkaitar saskibaloi jokalaria.
* 1990 – Maddalen Arzallus, lapurtar bertsolaria.
* 1995 – Sara Zozaya, gipuzkoar konposatzaile, musikari eta abeslaria.
* 2001 – Ander Barrenetxea Muguruza, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua 
* 1350 – Joanes I.a Aragoikoa, Aragoiko erregea (h. 1396).
* 1459 – Joan I.a Alberto, Poloniako erregea (j. 1501).
* 1571 – Johannes Kepler, alemaniar matematikari eta astronomoa (h. 1630).
* 1654 – Jakob Bernoulli, suitzar matematikari eta zientzialaria (h. 1705).
* 1755 – Antonio Saxoniakoa, Saxoniako erregea (h. 1837).
* 1761 – Michael Andreas Barclay de Tolly, errusiar mariskala (h. 1818).
* 1794 – Christian Albrecht Bluhme, Danimarkako lehen ministroa (h. 1866).
* 1797 –
** Mirza Ghalib, Mogol Inperioaren amaierako urdu hizkuntzaz eta persierazko poeta (h. 1869).
** Manuela Sáenz, Simon Bolivarren bikotekidea, Hego Amerikaren askatzaileetako bat (h. 1856).
* 1806 – Ramon Cabrera, kataluniar militar eta politikaria, karlisten buruzagia (h. 1877).
* 1821 – Jane Wilde, iralndar poeta (h. 1896).
* 1822 – Louis Pasteur, frantziar zientzialaria (h. 1895).
* 1829 – Jan Derk Huibers, holandar margolaria, artista grafikoa eta arte irakaslea (h. 1918).
* 1849 &#x2013; Alizia Borboi-Parmakoa, Borboi-Parmako printzesa (h. 1935)
* 1853 – Ruth Ogden, estatubatuar haur literaturako idazlea (h. 1927).
* 1859 – Minda Ramm, norvegiar eleberrigile, itzultzaile eta literatura kritikaria (h. 1924).
* 1864 – Minnie Blanche Bishop, kanadar irakasle eta idazlea (h. 1917).
* 1867 – Léon Delacroix, Belgikako lehen ministroa (h. 1929).
* 1879 – Sydney Greenstreet, antzerki eta zinemako ingeles aktorea (h. 1954).
* 1881 – António Granjo, Portugalgo lehen ministroa (h. 1921).
* 1888 –
** Thea von Harbou, alemaniar idazle, aktore, zinemarako gidoilari eta zuzendaria (h. 1954).
** Tito Schipa, italiar tenorra (h. 1965).
* 1896 –
** Louis Bromfield, estatubatuar eleberrigilea (h. 1956).
** Maurice De Waele, belgikar txirrindularia (h. 1952).
** Carl Zuckmayer, alemaniar antzerkigileaa (h. 1977).
* 1898 – Inejirō Asanuma, japoniar politikaria (h. 1960).
* 1900 – Juan de Orduña, espainiar aktorea eta zinema zuzendaria (h. 1974).
* 1901 – Marlene Dietrich, alemaniar aktore eta abeslaria (h. 1992).
* 1903 – Bogdan Suchodolski, poloniar filosofoa (h. 1992).
* 1907 – Sebastian Haffner, alemaniar kazetaria, idazlea eta historialaria (h. 1999).
* 1909 &ndash;
** Henryk Jabłoński, Poloniako estatuburua (h. 2003).
** Margit Kalocsai, hungariar gimnasta (h. 2007).
* 1910 – Charles Olson, abangoardiako estatubatuar olerkaria (h. 1970).
* 1911 – Juana Francisca Rubio, espainiar margolaria eta kartelgilea (h. 2008).
* 1915 –
** Lionel Cooper, hegoafrikar matematikaria (h. 1979).
** Gyula Zsengellér, hungariar futbolaria (h. 1999).
* 1922 – Juan José Gerardi, guatemalar gotzain katolikoa eta Giza eskubideen defendatzailea (h. 1998).
* 1924 – Jean Bartik, ENIAC konputagailuaren jatorrizko programatzaileetako bat (h. 2011).
* 1925 – Michel Piccoli, frantziar antzerki- eta zinema-antzezle eta ekoizlea (h. 2020).
* 1929 – Lucio Muñoz, espainiar margolaria (h. 1998).
* 1933 – Carlos Álvarez Cruz, espainiar poeta eta hizlaria (h. 2022).
* 1934 – Larisa Latynina, sobietar gimnasta ohia.
* 1936 –
** José Pérez-Francés, espainiar txirrindularia (h. 2021).
** Miguel Trovoada, São Tomé eta Príncipeko presidentea.
* 1938 – Rolf Wolfshohl, alemaniar txirrindularia (h. 2024).
* 1941 –
** Miles Aiken, estatubatuar saskibaloi jokalari eta entrenatzaile ohia.
** Mike Pinder, ingeles rock musikaria, The Moody Blues taldeko kide sortzailea (h. 2024).
** Younoussi Touré, Maliko lehen ministroa (h. 2022).
* 1942 – Inés Pertiné Urien, Argentinako lehen dama.
* 1943 –
** Laurent Chu Văn Minh, vietnamdar apezpiku katolikoa (h. 2025).
** Joan Manuel Serrat, kataluniar egile abeslaria.
** Peter Sinfield, ingeles olerkari, musikari eta egile abeslaria, *King Crimson* taldeko kidea (h. 2024).
* 1945 – Rozsika Parker, britainiar psikoterapeuta, arte historialari, idazle eta feminista (h. 2010)
* 1948 – Gérard Depardieu, frantziar aktorea.
* 1951 – Ernesto Zedillo, Mexikoko presidente ohia.
* 1952 – Tovah Feldshuh, estatubatuar aktorea, abeslaria, antzerki zuendaria eta ekoizlea.
* 1955 – Miguel Ángel Gallardo, katalan marrazkilaria (h. 2022).
* 1958 – Marc-Édouard Nabe, frantziar idazlea, margolaria eta jazz gitarra-jotzailea.
* 1961 – Guido Westerwelle, alemaniar politikaria (h. 2016).
* 1963 – Gaspar Noé, argentinar zinema zuzendari, gidoilari eta produktorea.
* 1964 – Brigitte Haas, Liechtensteingo lehen ministroa.
* 1965 – Salman Khan, indiar aktorea.
* 1966 – Masahiro Fukuda, japoniar futbolari ohia.
* 1968 – Diego «el Cigala», espainiar flamenko abeslaria.
* 1975 – Aigars Fadejevs, letoniar atleta, ibilketa atletikoko aditua (h. 2024).
* 1977 – Ángel Ortiz, paraguaitar futbolari ohia.
* 1980 – Nadia Anjuman, afganistandar poeta eta kazetaria, bere senarrak eta haren senideek kolpeka hil zutena (h. 2005).
* 1981 – Emilie de Ravin, australiar aktorea.
* 1985 –
** Daiki Ito, japoniar eski jauzilaria.
** Verona van de Leur, herbeheretar gimnasta artistiko eta aktore pornografikoa.
** Telma Monteiro, portugaldar judoka.
* 1986 – Shelly-Ann Fraser-Pryce, jamaikar atleta, 100 metroko lasterketan aditua.
* 1988 –
** Hera Hilmarsdóttir, islandiar aktorea.
** David Valero, espainiar mendiko-txirrindularia.
** Hayley Williams, *Paramore* poprock taldeko abeslari eta konposatzailea.
** Hiroki Yamada, japoniar futbolaria.
* 1989 – Fubuki Kuno, japoniar futbolaria.
* 1991 – Sergio Gontán, espainiar futbolaria.
* 1993 – Olivia Cooke, ingeles aktorea.
* 1995 –
** Timothée Chalamet, estatubatuar-frantziar aktorea.
** Carlos Cuevas, espainiar aktorea.
** Sarah Levy, hegoafrikar-israeldar-estatubatuar fisioterapeuta eta errugbi jokalaria.
* 1999 – Saori Takarada, japoniar futbolaria.
* 2004 – Patricia Arbués, espainiar haur aktorea.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1523 – Frantzisko Garai, bizkaitar militar, esploratzaile eta konkistatzailea (j. 1475).
* 1834 – Perkain, euskal pilotaria (j. 1754).
* 1870 – Obdulio Perea, arabar poeta, antzerkigile eta itzultzailea (j. 1836).
* 1921 – Daniel Zuloaga, gipuzkoar margolari eta zeramikaria, Segovian (j. 1852).
* 1927 - Gregorio Urkaregi Otxandiano, Begoña elizateko hargin, obra-eraikitzaile eta kontratista (j. 1869).
* 1929 – Lorenzo Fernandez de Viana, arabar eskultorea (j. 1866).
* 1934 – Mari Cruz Guruzeta, bizkaitar emagina eta Areatzako Emakume Abertzale Batza erakundearen sortzailea (j. 1871).
* 1940 – Ramón Madariaga, bizkaitar politikaria (j. 1868).
* 1953 – Romualdo Galdos, euskal elizgizon eta idazlea (j. 1885).
* 1960 – José Martínez Berasain, nafar politikari karlista eta bankaria (j. 1886).
* 1983 – Mari Karmen Alzueta, euskal irakasle eta hezkuntza-arduraduna (j. 1928).
* 1987 – Julian Ugarte, euskal aktorea (j. 1929).
* 1995 – Norberto Oiarbide, gipuzkoar trikitilaria (j. 1922).
* 2002 – Pedro Berrondo, euskal idazlea, itzultzaile eta apaiza (j. 1919).
* 2004 – Eneko Arieta, euskal herritar futbolaria (j. 1933).
* 2005 – Lourdes Iriondo, euskal kantaria (j. 1937).
* 2009 - Pedro-Martín Balda, nafar artista (j. 1920).
* 2010 – Sabin Intxaurraga, bizkaitar politikaria (j. 1949).
* 2025 – Rafael Biteri, bizkaitar futbolaria (j. 1952).

### Mundua 
* 1585 – Pierre de Ronsard, frantziar poeta (j. 1524).
* 1663 – Kristina Frantziakoa, Frantzia eta Nafarroako infanta eta Savoiako dukesa (j. 1606).
* 1707 – Jean Mabillon, frantziar diplomatiko eta historialari beneditarra (j. 1632).
* 1771 – Henri Pitot, frantziar ingeniaria eta fisikaria (j. 1695).
* 1802 – Jens Juel, daniar margolaria (j. 1745).
* 1805 – Isabelle de Charrière, herbeheretar idazle, pentsalari eta musikagilea (j. 1740).
* 1823 – Lluís Domènech i Montaner, kataluniar arkitekto, politikari eta historialaria (j. 1850).
* 1834 – Charles Lamb, britainiar idazlea (j. 1775).
* 1876 – Frederik Paludan-Müller, daniar poeta (j. 1809).
* 1893 – Victor Considerant, frantziar ekintzaile eta idazle sozialista (j. 1808).
* 1894 – Frantzisko II.a Bi Sizilietakoa, Bi Sizilietako erregea (j. 1836).
* 1899 – Louise Bjørnsen, danimarkar idazlea (j. 1824).
* 1900 – Luisa Teresa Borboikoa, Luisa Teresa Borboikoa (j. 1824)
* 1918 – Birt Acres, estatubatuar-britainiar argazkilari eta filmen aintzindaria (j. 1854).
* 1919 – Theo de Meester, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1851).
* 1923 – Gustave Eiffel, frantziar arkitekto eta ingeniaria, Eiffel dorrearen sortzailea (j. 1832).
* 1924 – Léon Bakst, errusiar margolari eta eszenatokien eta jantzien diseinatzailea (j. 1866).
* 1933 – Hilana Taarka, seto jatorriko estoniar folk abeslaria (j. 1856).
* 1936 –
** Hans von Seeckt, alemaniar militarra (j. 1866).
** Santu Casanova, korsikerazko frantziar idazlea (j. 1850).
* 1938 –
** Zona Gale, estatubatuar eleberrigile, ipuin-idazle eta dramaturgoa (j. 1874).
** Osip Mandelstam, errusiar eta sobietar olerkaria (j. 1891).
** Emile Vandervelde, belgikar estatu-politikaria eta frantsesezko idazlea (j. 1866).
* 1944 –
** Amy Beach, estatubatuar musikagile eta piano-jolea (j. 1867).
** Sára Salkaházi, hungariar moja katolikoa, Bigarren Mundu Gerran gutxi gorabehera ehun judu salbatu zituena (j. 1899).
* 1950 – Max Beckmann, alemaniar margolaria (j. 1884).
* 1952 – Mary Engle Pennington, estatubatuar kimikari bakteriologiko, asmatzaile eta hozte-sistemaren injinerua (j. 1872).
* 1953 – Julian Tuwim, poloniar olerkaria (j. 1894).
* 1959 – Alfonso Reyes, mexikar diplomatikoa, idazlea eta literatura-kritikaria (j. 1889).
* 1962 – Olga Preobrajenska, errusiar-frantziar dantzaria (j. 1871).
* 1966 – Ernest Burgess, kanadar jatorriko estatubatuar hiri soziologoa (j. 1886).
* 1972 – Lester Bowles Pearson, Kanadako lehen ministroa eta 1957ko Bakearen Nobel Saria (j. 1897).
* 1974 – Ned Maddrell, Man uharteko arrantzalea, manxera ama hizkuntza izan zuen azken hiztuntzat jotzen dena (j. 1877).
* 1977 – Voldemar Panso, estoniar antzerki eta zinema aktorea, antzerki zuzendaria eta pedagogoa (j. 1920).
* 1978 –
** Houari Boumediene, Aljeriako presidentea (j. 1932).
** Alexandre Deulofeu, kataluniar politikaria eta historiaren filosofoa (j. 1903).
* 1979 – Hafizullah Amin, Afganistango estatuburu eta lehen ministroa (j. 1929).
* 1982 – Jack Swigert, estatubatuar astronauta eta militarra, Apollo 13 misioan *Houston, arazo bat daukagu* esaldi famatua esan zuena (j. 1931).
* 1984 – Andrés Solar, asturierazko idazlea eta asturiar ezker nazionalistako militantea, Surdimientuko egile onenetakotzat joa (j. 1955).
* 1985ean hilik aurkitua – Dian Fossey, estatubatuar zoologoa, gorilei buruz egindako ikerketengatik ezaguna (j. 1932).
* 1986 – Lars-Erik Larsson, suediar musikagilea (j. 1908).
* 1987 – May Balisidya, tanzaniar idazlea (j. 1947).
* 1990 – Concha Michel, mexikar abeslaria, konpositore, ekintzaile politiko komunista, dramagilea eta kultura indigenen ikertzailea (j. 1899)
* 1991 – Hervé Guibert, frantziar argazkilari eta idazlea (j. 1955).
* 1995 –
** Boris Gnedenko, sobietar matematikaria, probabilitate teorian egin zituen ekarpenengatik ezaguna (j. 1912).
** Guénrij Kasparián, armeniar xake-jokalaria eta xake-ikasketen sustatzailea (j. 1910).
** Shura Txerkasski, errusiar piano-jotzailea (j. 1911).
* 1996 – Mary Celine Fasenmyer, estatubatuar matematikaria (j. 1906).
* 1997 – Hella Keem, estoniar hizkuntzalari eta folklorista (j. 1915).
* 1998 – Ricardo Tormo, espainiar moto-pilotua (j. 1952).
* 2002 – George Roy Hill, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1921).
* 2003 –
** Alan Bates, ingeles aktorea (j. 1934).
** Juan García Ponce, mexikar idazle, itzultzaile eta arte-kritikaria (j. 1932).
* 2007 –
** Benazir Bhutto, Pakistango lehen ministroa, atentatuan eraila (j. 1953).
** Jerzy Kawalerowicz, poloniar zinema-zuzendaria, zinemagile sozialisten lehen belaunaldikoa (j. 1922).
** Jaan Kross, estoniar idazlea (j. 1920).
* 2008 – 
** Rodrigo Arango Velásquez, kolonbiar apezpiku katolikoa (j. 1925).
** Ja'afar Negeri Sembilangoa, Malaysiako erregea eta Negeri Sembilango monarka (j. 1922).
* 2009 – Takashi Takabayashi, japoniar futbolaria (j. 1931).
* 2010 – Luis Mariñas, espainiar kazetari eta telebista aurkezlea (j. 1947).
* 2011 - Helen Frankenthaler, estatubatuar margolari espresionista abstraktua (j. 1928).
* 2012 – Norman Schwarzkopf, estatubatuar jenerala, Golkoko Gerrako nazioarteko gudarosteen komandantea (j. 1934).
* 2015 –
** Lacy Duarte, uruguaitar artista bisuala (j. 1937).
** Ellsworth Kelly, estatubatuar pintore eta eskultorea (j. 1923).
* 2016 –
** Carrie Fisher, estatubatuar aktorea (j. 1956).
** Hans Tietmeyer, alemaniar ekonomialaria, nazioarteko finantzetako pertsonalitaterik garrantzitsuenetakoa (j. 1931).
** Ratnasiri Wickremanayake, Sri Lankako lehen ministroa (j. 1933).
* 2017 – Ben Barres, estatubatuar neurobiologoa, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalean sartu den lehenengo zientzialari ageriki transexuala (j. 1954).
* 2018 – Miúcha, brasildar abeslaria eta musikagilea (j. 1937).
* 2021 –
** April Ashley, britainiar modeloa (j. 1935).
** Jeanine Baude, frantziar idazle, poeta, antzerkigile eta literatura kritikoa (j. 1946).
** Keri Hulme, zeelandaberritar idazlea (j. 1947).
** Ángel Norzagaray, antzerkigile, aktore, poeta, irakasle eta zuzendari mexikarra (h. 2021).
* 2022 – Andrzej Iwan, poloniar futbolaria (j. 1959).
* 2023 –
** Jacques Delors, frantziar ekonomialari eta politikaria, Europako Batzordeko presidentea (j. 1925).
** Patricia Ferreira, madrildar film-zuzendaria, gidoilaria eta irakaslea (j. 1958).
** Maria Lainá, emakume poeta greziar aurrerakoia (j. 1947).
* 2024 &ndash;
** Olivia Hussey, ingeles aktorea (j. 1951).
** Charles Shyer, estatubatuar zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizlea (j. 1941).
* 2025 –
** Fanny Biascamano, frantziar abeslaria (j. 1979).
** Denis Nikitin, eskuin muturreko errusiar aktibista neonazia, futboleko hooligana eta enpresaburua (j. 1984).
** Gaspar Quintana Jorquera, txiletar apezpiku katolikoa (j. 1936).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: June, Junes, Joanis eta Joane.

## Kanpo estekak 
Abenduaren 26 | Urteko egutegi | Abenduaren 28