open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Joseren etxea

**San Joseren etxea** edo **San Joseren jauregia** Getxo udalerriko Areeta auzoko Zugazarte 52 garren zenbakian kokatuta dago.

San Joseren Etxea eraikin eklektiko bat da, eta egileak, Jose Luis Oriol jaunak mende hasieran eraiki zuen, 1914. urtean, hain zuzen ere. Lau aldeak agerian dituen eraikina da.
Gorputz hori arkitekto berak eraiki zuen 1916. urtean finkako garaje izateko. Estilistikari dagokionez, euskal erregionalismo berriaren moldeetan sartzen da. Eraikin hau kalitate handikoa da arkitekturaren ikuspuntutik, eta gainera oso leku egokian dago.

## Eraikina 
Oin irregularrekoa eta estalki laukoa, terraza itxurako teilatua baitu ukondoz osaturiko erlaitz zabal baten gainean. Fatxada nagusiak oso perfil mugitua aurkezten du, izan ere, hiru gorputzen planoak harmailen gisara egokitzen dira, horietan aurreratuena eskuin albokoa izanik, forma poligonala duena, hain zuzen ere. Altxaeran sotoa, behe-oina, beste oin bat eta ganbara ditu. Altuera horien artean inposta-lerro bi luzatzen dira eta baoen sei ardatz nagusi antolatzen dira. Behe-oinean erdi-puntukoak dira baoak, eta horien artean aipagarria da sarrerako karrerapea, koloma bikoitzetan bermaturiko arkuek eratua. Lehenengo solairuko baoak, barlasaiekin, dinteldunak dira, eta ukondoen gainean bermatzen dira. Ezker alboan burdinsarea du terraza kareldunak. Ganbaran bao etzan txiki batzuk irekitzen dira. Fatxadan Urquijo Oriol Urigüen eta Gordo-Sáezen armarriak aurkezten dira. Terraza itxurako estalkiaren barruan gorputz txiki bat azaltzen da eta gainean pinakuluak dauzka. Kalitate oneko silarriz egina da eraikina. Jatorrian ere zabala zen lorategi batek inguratzen du, eta azken hau, aldi berean, horma batez inguratuta dago. Sarrerako atea ederra da. Sarreraren ondoan eraikin lagungarri bat altxatzen da..
## Galeria 

Guecho, Las Arenas - Palacio San Joseren 08.jpg
Palacio San Joseren entrada.jpg

## Erreferentziak 
 
## Kanpo estekak
Gizarte Etxea

**Gizarte Etxea** Portugaleteko Orube plaza eta Salcedo kaleen elkargunean kokatuta dago.

Portuko Markesen antzinako jauregia, oinplano angeluzuzena du eta behe solairua eta lau pisutan antolatuta dago. Etxabe nabarmena du, arkupe interesgarria duena, harlanduzko lanean apainduta. 

## Eraikina 
Arku multzoa hirukoitza da eta altxaera zabaleko zutabeen gainean dago; horiek puntu erdiko muturreko arkuz eta puntu erdi beheratutako erdiko arku batez koroatuta daude. Altueran gora egiten den neurrian, hiru bao ardatz zabaltzen dira. Alboetakoek balkoiak dituzte eta erdikoak begiratokiak ditu, hirugarren pisuan etxabekoaren antzeko antolaketa duen arku multzoarekin; hala ere, arkuak txaranbelduak ditu eta takatu apaindurarekin. Zati horretan, lau pilastrek espazioa hiru hormartetan banatzen dute. Pisuen atala forjaketako baranda duen terraza batean zabaltzen da laugarren pisuan, eta bertan erdiko kaleko bao trilobulatua nabarmentzen da. Aipatutako baoa beirate batekin ixten da, adreiluzko plakaz inguratuta dago eta zirkulu segmentuan dagoen frontoi batez errematatzen da, bere erpinean bi grekez hautsia dagoena. Horma adreiluzko plaketaz berrestalita dago.

## Galeria 

Fitxategi:Portugalete (29306234486).jpg

## Erreferentziak 
 

 
## Kanpo estekak
Kioskoa (Portugalete)

**Musika Kioskoa** Portugaleteko alde zaharrean dago.

Oin oktogonala duen elementu bat da eta bertan bi atal bereiz daitezke: oinarria eta tenpletea. Lehenengoari dagokionez, bistako adreiluan eta kare-harrian landu dira zortzi angeluak. Sarrera desberdinak irekitzen dira, bederatzi maila luzexka osatzen direlarik, eskubanda eta forjaketa-bandarekin. Bigarrena galdatutako burdinazkoa da, estalkiaren barruko estalduran izan ezik; kasu horretan zurezko laminak erabili dira, zortzi arkuteria eta hamasei zutabeekin. Aurpegi bakoitza zutabeek ezkutatzen dituzten ostikoek mugatzen dute. Zutabe horiek podium batetik abiatzen dira, eta bertan forma hibridoak dituzten fusteak eta kiribil jonikoak dituzten kapitelak garatzen dira. Horrez gain, puntu erdiko arku interesgarriak eusten dituzte, tradizio arabiarra-mudejarra duten irudi mozarabiarrekin. Gablete batzuk goialdeko friso apaingarrirako igarobide bezala balio dute, eta horren gainean dago estalkia; estalkia kanpoaldera irekitzen da kasko bikoitzarekin. Kioskoaren barrualdea apainduta dago barrualdetik, eta inguru osoan burdinazkoa den baranda batek mugatzen du.

## Galeria 

Fitxategi:Portugalete - Kiosco de la Plaza del Solar 4.jpg
Fitxategi:Portugalete - Kiosco de la Plaza del Solar 2.jpg
Fitxategi:Portugalete - Kiosco de la Plaza del Solar 3.jpg
Fitxategi:Portugalete - Plaza del Solar 2.JPG

## Erreferentziak 
 
## Kanpo estekak
Zuzenbidean Lizentziatura

thumb|Zuzenbidean Lizentziatura amaitu berri duen lizentziatu bat.
**Zuzenbidean lizentziatura** edo **Zuzenbidea lizentzia**, hainbat herrialdetan, Zuzenbidearen eremuko unibertsitate-ikasketa arautu batzuk burutzerakoan lortzen zen titulua zen. Boloniako prozesuarekin, Zuzenbide Gradua bihurtu zen lizentziatura, unibertsitateko gradu tituluarekin.

Zuzenbide Lizentziatura batzuk hauek dira:

* Lizenziat der Rechtswissenschaft (Alemania)
* Licenciatura en Derecho (Espainia)
* Legum Licentiatus (Frantzia)
* Teisės licenciatas (Lituania)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abokatu lanbiderako sarbidea (Espainia)

**Abokatu lanbiderako sarbidea** Espainian abokatu lanbidea jarduteko pertsona batek egin behar duen ibilbidea da. 2011 urtera arte Zuzenbide Lizentziaturarekin nahikoa zen abokatu lanetan jarduteko baina, egun, abokatu jardunean ibiltzeko ibilbide hau ezarri da:

* Zuzenbide Gradua (4 urte)
* Abokatuza Unibertsitate-Masterra
* Pasantia juridikoa
* Abokatutzan sartzeko Estatu Proba
* Abokatu Titulu Profesionala
* Abokatu Bazkun bati elkartzea

Guztira 6 urteko ibilbidea eta formakuntza egin behar da abokatu izateko Espainian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abokatu Titulu Profesionala

**Abokatu Titulu Profesionala** edo **Abokatuaren gaitasun profesionalaren ziurtagiria** ( edo *Certificado de Aptitud Profesional de Abogado*), Espainian abokatu lanbidean jarduteko nahitaezko titulu edo lanbide-baimena da.

Titulu edo abokatu-lizentzia hau 2006. urtean sortu zen, *34/2006 Legea, urriaren 30ekoa, Abokatu eta Auzitegietako Prokuradore lanbideetarako sarbideari buruzkoa* indarrean sartu zenean. Lege hori indarrean sartu aurretik ez zegoen Espainian titulu hau. 2011 urtera arte Zuzenbide Lizentziaturarekin nahikoa zen abokatu lanetan jarduteko, baina urte horretan abokatu lanbiderako sarbidea aldatu egin zen.

Abokatu-titulua Abokatutzan Sartzeko Azterketa gainditu ondoren lortzen da.

Abokatu-titulua Espainiako Gobernuko Justizia Ministerioak ematen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
European Credit Transfer and Accumulation System

**European Credit Transfer and Accumulation System** (euskaraz, **Kredituak ekar-eramateko eta pilatzeko Europako Sistema**) Europako unibertsitateek erabiltzen duten sistema da, Bolonia Prozesuak ekarri zuena, Europako Goi Hezkuntzako Esparruari lotutako graduetan lan egiten duten ikasleen lana kuantifikatzeko. ECTS Kreditu izenarekin ezagutzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuzenbidean Masterra

**Zuzenbidean Masterra** zuzenbideko graduondoko titulua da, Zuzenbide Graduaren ondoren egiten dena.

Ez da nahastu behar Abokatutza Masterrarekin.

## Kanpo estekak
Zuzenbidea Gradua (Espainia)

**Zuzenbide Gradua** Espainian zuzenbide unibertsitate-ikasketak amaitu dituztenei ematen zaien gradu-mailako titulua da, 4 urteko formakuntza duena.

Bi gradu mota ezberdindu behar ditugu: Boloniako prozesua baino lehen zegoena eta egun dagoena. Bolonia aurrekoa lizentzitura-gradua zen 5 urteko formakuntza zuen, espezialitatearekin eta praktikarik gabe. Egunekoak 4 urteko formakuntza du, praktikekin eta espezializaziorik gabe, horretarako masterra egitea beharrezkoa da.

## Zuzenbidean Lizentziatura Gradua (Bolonia aurreko egoera) 
Bolonia aurrekoa lizentzitura-gradua *Licencitura en Derecho* zuen izena eta zuzenbidean lizentziatura bat zen, 5 urteko formakuntza zuen. Master-maila zuen lizentzitura-gradu honek (doktorego bat baino beheragoko maila bat).

Lizentzitura-gradu honek 300-400 kredituko lan-karga suposatzen zuen eta horren ikasketa egitura 1953. urtean ezarri zen.

Boloniako prozesuak lizentziatura-gradu hau kendu zuen eta Gradu + Master sistema ezarri zuen.

## Zuzenbidean Gradua (Bolonia ondorengo egoera) 
Boloniak Gradu + Master sistema ezarri zuen, lizentziatur-graduarekin lortzen zen maila akademikoa, baina bi gradu ezberdinetan. Egun *Grado en Derecho* du izena eta 4 urteko formakunzta du. 240 kredituko lan-karga suposatzen du.

Egungo Zuzenbidea Graduak hautazko praktikak egiten aukera ematen du (unibertsitate bakoitzak erabakitzen du praktika horiek nahitaezko bihurtzea edo ez ikasketa planean), eta 6 kredituko lan-karga suposatzen dute.

### Ikasketa plana eta ikasgaia 
Zuzenbide Graduko ikasketa plan baten adibidea

**1. Ikasturtea:**

* Ekonomia
* Erromatar Zuzenbidea
* Konstituzio Zuzenbidea I
* Zuzenbide Zibila I
* Zuzenbidearen Historia
* Adminitrazio Zuzenbidea I
* Europar Batasuneko Zuzenbidea
* Konstituzio Zuzenbidea II
* Zuzenbidearen Teoria

**2. Ikasturtea:**

* Zuzenbide Zibila II
* Administrazio Zuzenbidea II
* Adminitrazio Zuzenbidea III
* Nazioarteko Zuzenbide Publikoa I
* Nazioarteko Zuzenbide Publikoa II
* Konstituzio Zuzenbidea III
* Zuzenbide Prozesala I
* Zigor Zuzenbidea I
* Zigor Zuzenbidea II
* Finantza eta Tributu Zuzenbidea I

**3. Ikasturtea:**

* Merkataritza-Zuzenbidea I
* Zuzenbide Zibila III
* Nazioarteko Zuzenbide Pribatua I
* Nazioarteko Zuzenbide Pribatua II
* Zuzenbide Prozesala II
* Zuzenbide Prozesala III
* Zigor Zuzenbidea III
* Lanaren eta Gizarte Segurantzaren Zuzenbidea I
* Lanaren eta Gizarte Segurantzaren Zuzenbidea II

**4. Ikasturtea:**

* Merkataritza-Zuzenbidea II
* Zuzenbide Zibila IV
* Finantza eta Tributu Zuzenbidea II
* Hautazko ikasgaiak
* Gradu Amaierako Lana
* Praktikak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komandante

**Komandantea**, **gudalburu** edo **maior**, gudaroste, itsas gudaroste, guardia nazional edo aireko armada bateko graduazio militar altua duen pertsona da, batailoi edo gudaroste baten burua. Hegazkin batean edo itsasontzi batean agintzen duen pertsonari ere komandante esaten zaio.

Komandantea maila altuko ofizier bat da. Jeneral baten menpeko, hierarkia militarrean gailurrean dago, goi mailako ofizialen taldean, lotinant koronel eta koronelekin batera.

Komandanteak maila ertaineko ofizier guztien gainean dago hierarkian —lotinantordeak, lotinantak edo lotinantordeak, kapitainak, Itsas Gudarostean fragatako lotinantordeen gainean, ontzi-lotinantordeen gainean, eta ontzi-lotinanteen gainean dago, eta, hurrenez hurren, ofizierordeko eta soldadu edo itsastar guztien gainetik.

## Espainako intsignia batzuk 

Fitxategi:8ej.png|Gudarosteko intsignia.
Fitxategi:5in.png|Itsas gudarostekoa.
Fitxategi:Captain general of the Air Force 8a.png|Aire indarretakoa.
Fitxategi:6ci.png|Goardia zibilekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ADI LGTBI+

**ADI LGTBI+** (Iberiar LGTBI+ Kirol Batasuna) 2009an sortu zen. Iberiar Penintsulako gay, lesbiana, bisexual eta transexualen kirol batasuna da. Bere jarduera kirolean homofobiaren erradikazioa eta aniztasun sexualaren sustapenean datza nagusiki. Gaur egun 12 erakundek LGBTBI-k osatzen dute eta 2400 kirolarik baino gehiagok.

## ADI-ren historia 
Iberiar penintsulan sortu zen lehen LGTB kirol taldea Panteres Grogues izan zen, Bartzelonan sortua 1994. urtean. Talde honek 20 urte baino gehiago ditu, 2008an EuroGames-en antolatzailea izan zen hiri Kondalean.

2000. urtetik aurrera LGTB kirol talde berriak sortzen joan ziren, aktibismo modu eta sozializaziorako baliabide berri bat sortuz kolektiboarentzat. 2009an Iberiar penintsulako LGTB kirol-taldea sortu zen Iberiar penintsulako LGTB kirol talde eta elkarteak batuz. Bere ekintzak Kirol eta LGTB kolektiboan oinarritzen dira, zehazkiako kirolean dagoen LGTBfobia borrokatuz. 2017an taldeak ADI LGTB+ izena hartzen du hizkiak gehituz, sexu orientazio, identitate eta genero espresio aniztasun handiago erakutsiz.

## Helburuak 
ADI LGTBI+ kirolean LGTBIfobia borrokatzen eta iberiar penintsulako LGTBI kirol arloan espazio seguru eta anitzak sortzen lan egiten du nagusiki. Hau ondorengo ekintzetan gauzatzen da:

* LGTBI kolektiboaren artean kirola bultzatu eta garatu, kirol txapelketa eta ekintzen ntolaketen bidez.
* LGTBI kirol talde eta elkarteen sorkuntza bultzatzea.
* Eztabaida, lankidetza eta koordinaio espazio bat bultzatzea LGTBI kirol alorrean ekintzak garatzen diztuzten entitate guztien artean.
* Kirol alorrean LGTBIfobia izan daitezken jarrerak salatu eta zigortzea (kirolariak eta kirol ekintzetara joaten diren jarraitzaleak	barnean hartuz).
* Kirolean aniztasun sexualaren aldeko ekintza publikoak buultzatu, bereziki sozialki ezagunak direnen artean.
* Kontzientziazio soziala helburu duten ekintzat egitea kirol arloko esparru ezberdinetan nagusitzen den eredu heteropatriarkala borrokatze	aldera.

Gaur egun Katalunian, Valentzian, Madrilen, Aragoin eta Euskal Herrian, Lisboa barne. Gaur ADI osatzen duten klubek iberiar penintsula han-hemenka banatuak dauden LGTB kirol klubek sare bat osatzen dute, urtero bertako kluben kopurua handituz doalarik.  

## Iturriak 
ADIren web gunea: http://adilgtb.org/

## Kanpo estekak
Ferreta

thumb|300x300px| Ferreta garraiatzen, ohi bezala buru gainean, burukotea lagungarri.
thumb|300x300px| *Suil-katilu* edo *zurubita* ura ateratzeko
**Ferreta** edo **ur-suila** egurrezko edukiontzi bat da ura gorde garraiatzeko eta gordetzeko erabilia Euskal Herrian eta inguruko eskualdeetan, Pirinioetan zein Iberiar penintsulako oparraldean. Oinarria ahoa baino zabalagoa izan ohi du eta burdinazko edo letoizko uztaiak inguruan. 

## Erabilpena 
Iturritik etxera ura garraiatzeko erabiltzen zen eta tokiaren arabera, beste era batzuetan ere deitzen zitzaion: *suil, usula, perrada, edarra, errada.*.. Errementari edo ferratzaileen lana izan ohi zen ontziari burdinak jartzea, hortik erlazionaturiko etimologiak (ferreta, perrada...).

Gaztainondo zurezkoa izaten zen, hamar-hamabost milimetroko lodierako oholtxoz egina goialdean eta hemezortzikoz behealdean. Hogeita hamabi zentimetroko garaiera izaten zuen, beste hainbesteko diametroa, eta hogeita lau zentimetro izaten zituen ahoan. Burdina galbanizaturiko hiru uztaiez errebortxatua egoten zen eta hiru zerrenda horiei errautsez igurtziz ateratzen zitzaien distira.

Emakumeek buru gainean erabiltzen zuten *burukote* edo *kapetxa* izeneko bigungarri batean ezarrita; hemezortzi bat zentimetroko diametroa izaten zuen eta erdian zuloa.

Suilaren edukierari ere suil esaten zaio, eta baita suiltara. 

thumb|Hernaniko 19. mendeko urketariak, ur-suilekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alemaniar Udazkena

**Alemaniar Udazkena**, baita ere **Udazken Beroa**, () 1977ko udazkenean Europako herrialde batzuetan, batez ere Mendebaldeko Alemanian, ezagutu ziren gertaera odoltsu batzuei ezagutzen zaizkie. Historikoki Alemanian Bigarren Mundu Gerran bizi izan ziren gertaera kriminal eta politiko larrienak izan ziren. RAFen ekinbide armatuaren gogortasunak estatu-krisi bat sorrarazi baitzuen Mendebaldeko Alemanian. Beste ikuspuntu batetik gertaeretan Palestinaren Askapenerako Herri Fronteak hegazkin baten bahiketan eragina izan zuen.

## Gertaera nagusiak 
* Uztailaren 30: Jürgen Ponto bankariaren hilketa.
* Irailaren 5: Hanns Martin Schleyer enpresariaren bahiketa. Schleyer nazi ohia eta SSko ofiziala izana, momentu hartan Alemaniar industrial Elkarteko presidentea zen. Haren truke Gobernu federalari, hamaika atxiloturen askapena eskatu zitzaion, Stammheimeko presoena barne. Horren aurrean Bundeskriminalamt-ek ("Ikereketa Kriminalaren Bulego Federala") ordura arteko sarekada handiena burutzen zuen.
* Irailaren 22an: Utrechten tiroketa batean Arie Kranenburg polizia hil zuten.
* Urriaren 13: Landshut hegazkinaren bahiketa. Lufthansako LH 181 hegaldia, Palma Mallorcakoatik Frankfurt am Mainera zihoana, bahitua izan zenean. Bahitzaileak arabiar talde bat zen.
* Urriaren 19: Gudrun Ensslin, Jan-Carl Raspe eta Andreas Baader ziegetan hilda agertu ziren. Suizidio zantzuak susmagarriak ziren. Irmgard Möller, zaurituta suertatu zen; hau bizirik iraun zuen bakarra izan zen. Estatuko aparatuen inplikazioaren susmoa handiak izan ziren.
* Urriaren 19: Schleyer Mulhousen, Frantzian, tiroz hilda agertu zen.
* Azaroaren 12: Ingrid Schubert bere ziegan urkatuta agertu zen.

## Fikzioan 
* Heinrich Breloer "Todesspiel" («Heriotzaren jokua») telebista-saila.
* Uli Edel "Der Baader Meinhof Komplex" film ospetsua zuzendu zuen; bertan Alemaniar Udazkenaren gertaerak era erakusten dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Palestinaren Askapenerako Herri Frontea
* Armada Gorriaren Frakzioa

## Kanpo estekak 
* RAFen historia eta kronologia.
* : Bideoa Youtuben.
6ix9ine

**Daniel Hernandez** ( New York, 1996ko maiatzaren 8a) **6ix9ine** ( "six-nine") edo **Tekashi** bezala ere ezagututa, rapero eta kantautore estatubatuarra da. 2017 ospe bihurtu zen " Gummo " singlea estreinatu zuenean. Hernandez bere estilo bereizgarriarengatik, bere rap estilo oldarkorrarengatik, beste artista batzuekin izan dituen borrokengatik ezaguna da. Legearekin hainbat problema izan ditu.

Gaur egun, kustodia federalean dago legez kanpoko susko armak eramateagatik, krimen antolatuan parte hartzeagatik eta estupefazienteen salmentarengatik.

## Biografia 
Daniel Hernández New Yorken jaio zen, bere ama Atlixco, Puebla, Mexikokoa da eta bere aita Puerto Ricokokoa da, Tekashik ez zuen bere aita biologikoa ezagutu, beraz, ez du bere burua Puerto Ricokoa kontsideratzen.  Hernandez 8.mailan kanporatu zuten ikastetxean arazoetan murgilduta zegoelako eta ez zen itzuli.  2009an, bere aita hil egin zuten, eta horrez gero Tekashik repartidore bezala lan egiten eta drogak saltzen hasi zen bere ama ekonomikoki laguntzeko,

## Influentziak 
6ix9ine-k Rap metal, trap, crunkcore, crunkcore, hardcore hip hop, punk rap, drill eta hardcore punk-eko abestiak egin ditu. Bere influentziak DMX, Tupac Shakur, Notorious BIG, 50 Cent eta RondoNumbaNine dira.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* *Day 69* (2017-2018)
* *Dummy Boy* (2018)
* *Tattle Tales* (2020)

## Erreferentziak
Abominable

***Abominable*** 2019ko Jill Culton estatubatuar zinema zuzendarien animaziozko abentura film bat da.

## Argumentua 
Yi nerabeak bizileku duen Shanghaiko etxebitza-eraikinaren teilatuan Yeti bat aurkitzen du, eta sorkaria bere familiarekin elkartzeko, bidaiari ekiten diote Himalaiara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Duki

**Mauro Ezequiel Lombardo** ere **Duki** deitua (Almagro, Buenos Aires, Argentina 1996ko ekainak 24an) trap generoaren raperoa argentinarra da.

## Freestyle 
Duki freestyle egiten hasi zen eta El Quinto Escalon lehiaketan ezaguna bihurtu zen, han 6. data irabazi zuen.

## Musika 
Duki-ren karera musikala 2016 hasi zen "No vendo trap" abestiarekin. 2017 Mueva Records diskografikoarekin kontratu bat sinatu zuenez profesionalki abestiak egiten hasi zen. Urte honetan "She dont give a fo" edo "Loca" abestiekin YouTube-n 100 milioi baino erreprodukzio gehiago lortu zituen. 2018 bere Mueva Records-ekin egoteari utzi zion. Urte honetan Red Bull Batalla de los Gallos Internacional-aren juradoa izan zen eta The Rollin Stones-ren portadan egon zen.

## Diskografia 
### Artista nagusi bezala 
* *No vendo trap*
* *Level Up*
* *Y si te vas* (con Iacho)
* *Ready for the night* (Con NahueMC & 808god)
* *Otro Level* (Con Ysy A)
* *Rockstar*
* *B.U.H.O* (Con Midel, Arse & Khea)
* *Hello Cotto*
* ''She Don't Give a FO* (Con Khea)
* *Si Te Sentis Sola*
* *QUAVO* (Con Ysy A & Neo Pistéa)
* *Hijo de la Noche* (Con Ysy A & C.R.O)
* *#FVCKLUV* (Con C.R.O)
* *ALAS* (Con C.R.O)
* *Ferrari* (Con DICC)
* *No me llores "Remix"* (Con Leby)
* *#VAMPIROS* (Con C.R.O)
* *Mi Chain de Roque*
* *Sin Culpa* (Con DrefQuila)
* *Mericrisma*
* *LeBron*
* *Makina de Armado* (Con Neo Pistéa, Khea & Asan)
* *TRAP N' EXPORT* (Con Ysy A & Neo Pistéa)

### Gonbidatua bezala 
* *Cupido "Remix"*
* *Ella es una G*
* *GUAPO*
* *Mojaa*
* *UH*
* *Loca*
* *Loca "Remix"*
* *Sigo Fresh*
* *Verano Hater*
* *Rally*
* *I.D.K*
* *ROSA*
* *Basado en hechos reales''
Tiny Hill

**Stanley Frank "Tiny" Hill** (New Plymouth, 1927ko apirilaren 9a - Rolleston, 2019ko urriaren 2a) zeelandaberritar errugbilaria izan zen. Canterbury eta Counties probintzietan jokatu zuen. 1955 eta 1959 bitartean 11 partida jokatu zituen All Blacks selekzioarekin, haietako bi kapitain bezala. Bigarren eta hirugarren lerrokoa moduetan aritzu zen. 1981 eta 1986 bitartean Zeelanda Berriko aukeratzailea izan zen.
Buztintze

**Buztintze** Buztintze-Hiriberri udalerriko herri bat da, Euskal Herriko Nafarroa Beherea lurraldean kokatuta, Garazi eskualdean.

Antzina, udalerri propioa izan zen, baina 1793. urtean Hiriberri udalerri zaharrarekin bat egin zuen Buztintze-Hiriberri udalerria sortzeko.

Bertako biztanleak *buztintzearrak* dira.

## Izena 
Buztintze beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* frantsesez: *Bustince* ("buztánz" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Bustintz* (1307)
* *Buztinçe* (1350)
* *Buztintz* (1366)
* *Buztinz* (1513)
* *Buztince* (1621)
* *Beata Maria de Bustince* (1686)
* *Bustinze* (1703)

## Geografia 
Buztintze Arzubiko ibarran dago.

### Ingurune naturala 
Herriko lurretan jaiotzen da Jaxubiko erreka.

### Auzoak 
## Historia 
1793. urtean, Buztintze eta Hiriberri udalerriek bat egin zuten Buztintze-Hiriberri udalerri berria sortzeko.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Buztintze-Hiriberri
* Garazi
* Nafarroa Beherea

## Kanpo estekak
Yumenguan

**Yumenguan** edo *Jade Atea* () Txinako Harresi Handiaren mendebaldeko muturrean kokaturik zegoen pasabide bat zen, Dunhuang hiritik 80 kilometro ipar-mendebaldera.

## Etimologia 
*Yumenguan* eta *Yangguan* ateak ziren eremu honetako pasabide bakarrak. *Guan* izena "pasabide" edo "ate" bezala itzultzen den arren, "aduana" esan nahi zuen. *Yu* (jade) eta *men* (atea) direnez, *Yumenguan* "Jade atearen aduana" izango zen. Jade karabana guziak bertatik pasatzen zirelako ezarri zioten izen hori.

Beste pasabidea *Yangguan* zen. *Yang* eguzkitsua (edo hegoaldea) esan nahi du, beraz "hegoaldeko aduana" izango zen. Ate bien artean 68 kilometroko distantzia dago.

Jatorrizko Jade atea Han Wudi enperadoreak eraiki zuen K.a. 121 urtean eta hurrengo mendeetan Txinatik ateratzen ziren jade karabanen azken posta lekua izan zen. Karabana hauek Indiara, Partiara edo Erromatar Inperioaren mugetara jarraitzen zuten beren bide luzea.

## Egitura 
Basamortuaren erdian dagoen eraikin errektangularra da. 10 metrotako altuerako buztinezko hormak ditu, 600 metro koadroko azalera dauka eta bi ate baino ez dira gelditzen, mendebaldekoa eta iparraldekoa. Garai batean izan zen dorrearen hondarrak baino ez dira ikusten direnak. Txinako Harresi Handiaren dorre tipikoen hondarrak ere ikusten dira, ia erabat higatuta.

## Iruditegia 

Irudi:Yumen Guan Dunhuang Jiuquan Gansu China 敦煌 玉门关遗址 - panoramio (6).jpg|Yumenguan.
Irudi:Jade Gate entrance from the east lo-res.jpg|Ate bat.
Irudi:Hanmuren.JPG|Txinako Harresi Handiaren aztarna higatuak.
Irudi:玉门关远眺.jpg|Eraikina basamortuaren erdian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anorexia

**Anorexia** honakoa izan daiteke:
* Sintoma bat denean, **anorexia** jateko gogo eza da.
* **Anorexia nerbioso**a gaixoek janariari uko egiten dioten elikadura-nahaste bat da.
* **Bigorexia** edo **alderantzizko nerbioetako anorexia** masa muskularra handitzeko elikadura-nahaste bat da.
* **Anafrodisia** edo **sexu-anorexia** sexu grinarik ez izatea da.
Theodor Reuss

Theodor Reuss (1855eko ekainaren 28a - 1923ko urriaren 28a) esoterista anglo-germaniar bat izan zen. Bereziki tantrismoaz interesaturik zegoen.

## Biografia 
Bere bizitzan oso lan desberdinak egin zituen: abeslari, espia eta kazetaria. Politikoki sozialismo utopikoaren aldekoa zen eta emakumearen askapenaren alde borrokatu zuen. Carl Kellnerrekin batera O.T.O. sortzeko lanetan hartu zuen parte eta, Kellner hil zenean, berak bete zuen bere postua tenpluaren burua bezala. Reuss Aleister Crowleyrekin topatu zen eta 1910an O.T.O.ren VII. graduan izendatu zuen eta 1912an IX. gradukoa.

## Bibliografia 
Reussek idatzitako testu batzuk:
* *The Matrimonial Question from an Anarchistic Point of View* (1887);
* *Die Mysterien der Illuminaten* (1894);
* *Geschichte des Illuminaten-Ordens* (1896);
* *Was muss man von der Freimauerei wissen?* (1901);
* *Was ist Okkultismus und wie erlangt man occulte Kräfte?* (1903);
* *Was muss man von Richard Wagner und seinen Ton-dramen wissen?* (1903);
* *Lingam-Yoni; oder die Mysterien des Geschlechts-Kultus* (1906);
* *Allgemeine Satzungen des Ordens der Orientalischem Templer O.T.O.* (1906);
* *Parsifal und das Enthüllte Grals-Geheimnis* (1914);
* *Constitution of the Ancient Order of Oriental Templars* (1917)
* *Die Gnostische Messe*' (1920);
* *Das Aufbau-Programm und die Leitsätze der Gnostischen Neo-Christen* (1920);
* Hauekin batera artikulu askoren egilea izan zen, bereziki *Oriflamme* aldizkarian (1902–1914).
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aleister Crowley

## Kanpo-estekak 
* : Reussen biografia O.T.O.ren webgunean.
Narkotiko

[thumb|300px|[Bayer markakoaren heroina.]]
**Narkotikoak** edo **gai sorgarriak** loa eta askotan ere estuporea eragiten duten sendagaiak dira. Kasu gehienetan nerbio-bulkaden transmisioa inhibitzen dute, batez ere minarekin lotuta daudenak. Narkotikoen multzoan eragin psikoaktiboa duten mota askotako drogak daude baina terapian ez dira umore aldaketak eragiteko, psikotropikoak bezala, beste farmazia-ezaugarriak baizik: analgesia, anestesia, eztularen aurkakoak, beherakoaren aurkakoak... Beraz, nahiz eta une batean edo bestean bizkorgarri izan, azkenean nerbio-sistema zentralean eragin deprimigarria sortzen du.

## Etimologia 
*Narkotiko* hitza grezieratik dator, ναρκούν hitzetik alegia ("narkoyn", sorgortu).

## Ezaugarriak 
Burmuinak sortzen dituen endorfina izeneko proteinen jarduera areagotzen dute, izan ere, osaera kimikoari dagokionez proteina horien antz handia baitute; proteina horiek nerbio sistemaren zenbait funtzio galarazten edo ahultzen dituzte, mina edo oinazea, esate baterako; hala, medikuntzan asko erabiltzen dira narkotikoak, nahiz eta kalteak eragiten dituztela jakin (besteak beste, goragalea, oka egitea, alergiak eta mendekotasun gogorra batik bat) oinazea lasaitzearren, loak harrarazteko edo zentzumenen sorgarri.

## Arriskuak 
Kopuru edo dosi handiak hartuz gero, arnasketa geldiaraz dezakete, koma-egoera sortu eta baita heriotza ekarri ere. Narkotiko guztiek atxikimendua sortzen dute, fisikoa eta psikikoa. Horregatik behar-beharrezkoa da espezialisten aholkua hartzeko garaian.

## Narkotiko ilegalak 
Droga hauek sarritan lege-testuingurutik ateratzen dira, euforia egoerak eragiteko. Narkotiko batzuk anestesikoak dira, esaterako dietil eterra, kloroformoa eta ziklopropanoa, baina gehienak opioideak dira eta Single Convention on Narcotic Drugs nazioarteko hitzarmen barruan daude.

Urtetan tetrahidrocannabinol, marihuanatik ateratako substantzia aktiboa, narkotiko analgesiko moduan hartzen zen. Baina Ameriketako Estatu Batuetako Elikagai eta Sendagaien Administrazioak (FDA) substantzia narkotikoen zerrendatik kendu du.

Amazoniako herriek *inga*ren haziak narkotiko moduan erabiltzen dituzte.

## Sailkapena 
;Opiazeoak
* Kodeina
* Heroina
* Morfina
* Beste batzuk.

;Opioideak
* Oxikodona
* Hidrokodona
* Tramadol
* Cannabidiol
* Beste batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :*Drugs and Narcotics in History*.
Soinu-uhin

right
**Soinu-uhina**, soinuarekin lotura duen luzera-uhina da. Medio elastiko eta jarraituan hedatzen bada, presio eta dentsitatearen bariazio lokala eragitzen du, uhin-esferiko periodiko edo kuasiperiodiko moduan transmitituz. Mekanikoki, soinu-uhinak uhin-elastiko mota bat dira.

## Kanpo estekak
Diada (soziologia)

Soziologia eta psikologian, **diada** bi pertsonen arteko lotura estua deskribatzen duen harreman mota da.

Eredu garbienak, bikoteak edo bi lagun min izan daitezke, nahiz amaren eta seme-alaba baten arteko harremana ere asko aipatzen den testuinguru honetan.

## Kanpo estekak
Kareliar poni

**Kareliar ponia**, () , Errusiako zein Finlandiako Karelia eskualdeko bertako zaldi arraza bat izan zen. Bere tamaina zein beste hainbat ezaugarriengatik abere hauek ponien sailkapen taldean sartzen ziren.

Ospe handiko zaldiak izan ziren, esate baterako leretatik tiratzeko erabilita, lor-zaldiak bezala. Arraza joan den mendean iraungi zen.

## Arrazaren historia 
1338ko errusiar kronika batek aipatzen du "kareliar behorren lekua", (), seguruen kalitatezko zaldien hazleku bat izendatzeko. Hau da arraza lehendabiziko aldiz agiri batean agertzen dena.

Kareliako poniaren beste aldaera bat zegoen, "Onega" izenekoa. Arrazak ez zuen inoiz liburu ofizialik izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burdineria

[thumb|[Erdoñako elizako atea (Araba), burdineriaz apaindua.]]

**Burdineria** da langintza bat zeinean ferrak eta burdinazko beste artisautza produktu batzuk, errementariek sortuak, erabiltzen diren ez ferratzaileen lanerako, baizik eta altzari edo arkitekturazko elementuak (ateak edo kutxak adibidez) indartu edo apaintzeko.

Normalean zurera iltzeekin lotzen diren burdina edo altzairuzko plakekin eginiko garnizioa da burdineria. Apaingarri izateaz gain, oholak sendotzen eta elkarrekin atxikitzen laguntzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gough Whitlam

**Edward Gough Whitlam** (Kew, Melbourne, 1916ko uztailaren 11 &ndash; Elizabeth Bay, Sydney, 2014ko urriaren 21a) Australiako lehen ministroa izan zen.

Sydney-eko Unibertsitatean ikasi zuen eta Bigarren Mundu Gerrako Australiako Aireko Errege Armada (RAAF) izena eman zuen. Australiako Alderdi Laboristaren kidea egin zen eta diputatua 1952 eta 1978 bitartean, Alderdi Laboristaren liderra 1967tik eta Kanpo Harremanetako ministroa 1972 eta 1973 bitartean izan zen.

1972ko hauteskundeak irabazi zituen eta lehen ministroa izendatu zen.1974ko hauteskundeak berriro irabazi zituen. 1975ean John Kerr gobernadore orokorra krisi konstituzionalean (The Dismissal) zehar kargutik zendu zen.
Banda lombardiar

[eskuinera|thumb|220x220px| Banda lombardiarrak Saint-André [Sorède|Sorède fatxadan (Ekialdeko Pirinioak) ]]
[eskuinera|thumb|220x220px| San Juan de Busa [Eliza (eraikina)|eliza (antzinako Aragoiko erresuma ) ]]
[eskuinera|thumb|220x220px| Banda lombardiarrak Santa Giulia [basilika|basilikan, Italiako iparraldean. ]]
[thumb|220x220px| Domégen ermita, [Igé (Saône-et-Loire)|Igé. Kanpandorre karratuak banda lombardiarrak ditu. ]]
**Banda lombardiarra** arkitektura elementu bat da (pilastra modukoa ); arku itsu apaingarri batek osatzen du, oro har, kanpoaldeko hormetan arkitektura erromanikoaren ezaugarri nagusienetako bat da, batez ere, lehen aldiko hegoaldeko erromanikoarena, nahiz eta arkitektura gotikoan ere erabilia izan. Oro har, harriz egin ziren, baina adreiluzko fabrikak ere badaude.

Proiekzio txikiko pilastren sekuentzia batez osatuta dago ( lesena izenekoak) aldiro-aldiro errepikatuak, fatxadetan, kanpandorreetan edo absideen hormetan; goialdean puntu erdi bateko arku itsuen friso baten bidez lotzen dira.  Banda lombardiarrek, hasiera batean behintzat, horma gogortzeko eginkizuna zuten (eta ez, hormak loditzen dituzten kontrahormek bezala, euste funtzioa). Ezaugarritzat duten arintasuna eta sinpletasuna direla eta, banda lombardiarrak elementu apaingarriak dira.

"Lombardi" hitzak apaingarri horien jatorria erakusten du. Arte erromanikoa, Lombardian (Ipar Italia) sortua. Ziurrenik Alpeen beste aldera igaro zen garai hartan arkitekto, hargin irakasle eta beren lankideekin batera.

Ustez, lombardi bandak XI mendearen hasieran erabili ziren lehenengo aldiz. Orduan Lombardiako, Aragoiko eta Kataluniako kanpoko fatxadetan apainketa arkitektoniko ohikoenak ziren. Iradoki da lombardi banden jatorria Ravennako lehen eraikin kristauen arkuak zirela, esaterako Gala Placidia Mausoleoakoa.

## Ikus, gainera 
* Lesena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diogo Freitas do Amaral

**Diigo Pinto de Freitas do Amaral** ( ahoskatua; Póvoa de Varzim, 1941eko uztailaren 21a - Cascais, 2019ko urriaren 3a) Portugalgo jarduneko lehen ministro izan zen Francisco Sá Carneiroren heriotzaren ondoren. Kanpo harremanetako ministroa izan zen bi aldiz eta 1986ko presidentearen aukera galdu zuen Mário Soaresen aurka.
## Lanak 
* *D. Afonso Henriques*, biografia. Lisboa, Bertrand, 2009
* *Camarate: um caso ainda em aberto: apelo de um cidadão*. Lisboa, Bertrand, 2010

## Kanpo estekak
Isaias Albistegi

**Isaias Albistegi Agirre** (Eibar, 1924 - Donostia, 2006) hegazkinlaria izan zen Sobietar Batasunean II. Mundu Gerran. Gerrako haur gisa nerabe zela erbesteratu zen Sobietar Batasunera, eta 32 urterekin itzuli zen bere jaioterrira.

## Biografia 
Espainiako Gerra Zibilaren garaian, itsasontziz Sobietar Batasunera ebakuatutako gerrako haurren taldekoa izan zen Albistegi, eta haien artean nagusienak ziren batzuk Aireko Indar Sobietarretarako trebatu ziren. Formakuntza militarra ez zuen amaitu ordea, eta hortaz ez zen gerrako pilotu izan beste haiek bezala. Hala ere, garraioko planeagailu militarrak eramateko aski trebatu zen, eta lan horretan lagundu zuen gerrako esfortzuan nazien kontra. Garraioko hegaldi horiek armekin eta fronteko lerroetan gertatu zirela ere esaten dute iturriren batzuek eta, hortaz, Albistegiren gerrako parte-hartzea merituzkoa izan zela.

1956. urtean, gerrako umeen talde sobietar handi bat Espainiara itzuli zen, eta Euskal Herrira etorri zirenen artean Isaias Albistegi egon zen, 32 urte zituela. Harrezkero Eibarren bizi izan zen, non "rusoa" esaten zioten denek, pertsonaia popularra izan zen, Eibarko Klub Deportiboko tertulietan finkoa. Errusiako abenturak kontatzeko ohitura zuen, batzuk egiazkoak, beste batzuk seguruenik fabulak, hala nola Stalinekin egon zela Kremlinean, edo Sobietar Batasuneko Heroi titulua zeukala. 2006an hil zen Donostiako erietxe batean.

## Erreferentziak
Pedro Mari Santos

**Pedro María Santos Márquez** (Bilbo, ?) zinema zuzendari eta gidoigilea da.

## Filmografia 
* *Agujeros en el cielo* (2004)
* *El lanzador de Martillo* (1999, film laburra)

## Erreferentziak
Huei tlamahuiçoltica

***Huei tlamahuiçoltica*** (batzutan ere ***Huey tlamahuizoltica***) batez ere nahuatlez idatzitako liburu baten izenburu laburtua da. Izenburu osoa hau da: *Huei tlamahuiçoltica omonexiti in ilhuicac tlatocaçihuapilli Santa Maria totlaçonantzin Guadalupe in nican huei altepenahuac Mexico itocayocan Tepeyacac* (Zeruko erregin andere Santa Mariaren Guadalupeko Andre Maria, agerpenaren gertaera handia Tepeyac izeneko tokian, Mexiko hiritik gertu). Laburtzeko tradizionalki *Gertaera handia* bezala aipatua izan da.

## Ezaugarriak 
Liburuak 36 orri ditu eta Luis Lasso de la Vegak plazaratu zuen, 1649an. Lanak, gehien batean nahuatl hizkuntzaz idatzita, Guadalupeko Andre Mariaren Juan Diego Cuauhtlatoatzin indigenari ustezko agerpenaz hitz egiten du. Liburuaren atal batek *Nican mopohua* izenburua du eta liburuaren ezagunena da; atal hori dirudienez beste idazle batek idatzi zuen, Antonio Valeriano, alegia.

*Huei tlamahuiçoltica* Mexiko Hirian inprimatu zen; inprimatzailea Enrico Martínez-en Juan Ruyz izeneko semea izan zen, 1649an.

Liburu honek nahual historikoaren ikerketan garrantzi handia du. Testuan garbi ikusten da Lasso de la Vegak hizkuntza oso ondo ezagutzen zuela, batez ere modismoak eta tradizioko metaforak erabiltzerakoan.

## Atalak 
Zazpi atal bereizi egiten dira:
# Andre Mariaren irudiaren deskribapena.
# *Nican motecpana* (nahuatlez: *Hau da narrazioa ordenatuta*). Hemen Andre Mariari egotzitako 14 mirakulu azaltzen dira.
# Juan Diegoren biografia.
# *Nican tlantica* (en náhuatl: *Hemen amaitzen da*). Andre Mariari debozioaren historia.
# Amaierako otoitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Liburuaren faksimila.
* : Rodrigo Martínez Baracs-en *Nican Mopohuari* buruzko artikulua.
Elaine Chao

**Elaine Lan Chao** —— (Taipei, Taiwan, 1953ko martxoaren 26a) estatubatuar politikaria da, Alderdi Errepublikanoko kidea. Estatu Batuetako Garraiobide idazkaria izan zen Donald Trump presidentearen agintepean; 2017ko urtarrilaren 31n hartu zuen kargu hori, eta Kapitolioko istiluen ondoren, 2021eko urtarrilaren 7an, kargutik dimititu zuen. Chao lehenago Lan idazkaria izan zen George W. Bush presidentearen agintepean, 2001etik 2009ra.

Txinako Gerra Zibilaren ondoren Txina kontinentaletik ihes egin zuten txinatar gurasoengandik Taiwanen jaioa, Chao 8 urte zituela Ameriketako Estatu Batuetara joan zen. Aitak Foremost Group sortu zuen, gerora itsas garraio enpresa garrantzitsu bihurtuko zena. Chao Long Islanden (New York) hazi zen, eta Mount Holyoke College eta Harvard Business School ikastetxeetan ikasi zuen. Hainbat finantza erakundetan lan egin eta gero, Garraiobide Saileko zenbait goi kargutarako izendatu zuten, Ronald Reagan eta George HW Bush lehendakarien agintepean; Garraioko idazkariordea ere izan zen. Jarraian, Bake Gorputzeko zuzendaria izan zen. United Way of America irabazi asmorik gabeko erakundeko burua izan zen 1992tik 1996ra. Gobernuan lan egin ez duen aldian, Chao hainbat administrazio kontseilutan aritu da, eta The Heritage Foundation eta Hudson Institute erakundeetan lan egin du; pentsamendu kontserbadoreko think tankak dira biak. Chao, George W. Bush lehendakaria zela, Lan idazkaria izan zen. Donald Trump lehendakariaren Garraiobide idazkari izan zen, Kapitolioko istiluen ondoren dimititu zuen harte Trumpek esku-hartzearen aurka protestan.

Chao AEBetako lehendakariaren kabineterako izendatutako lehen asio-estatubatuar emakumea eta lehen sino-estatubatuarra da.

## Erreferentziak
Iruña (Billoda)

**Iruña** gaur egun Arabako Iruña Oka udalean, Billoda kontzejuan dagoen herri hustua da.

## Historia 
Ez dira datu asko ezagutzen. Erdi Arotik dokumentuta dago baina zer urtetan hustu zen ez da ezaguna.
Eraikin nagusia eliza zen, Yruñako Andre Maria, alegia.

## Erreferentziak
Arrarain

**Arrarain** gaur egun Arabako Burguko udalaren barruan dagoen herri hustua da. Historikoki beste izenak ezagutu ditu: ***Hararihini*** (1025), *Arramain* (1337), *Araron*,​ *Arrarain *...

## Historia 
Ez dira datu asko ezagutzen. 1025ean Donemiliagako goldean agertu zen ***Hararihini*** grafiaz. Iruraizko ermandadeko partaidea zen. 1337an herritarrak Burgura aldatu ziren.

## Kokapena 
*Arrarain herriska* (sic) aurki daiteke geoEuskadin. Herrixka gaur egungo San Joan baselizaren ondoan, mendebaldean, dagoen aurkintzan egongo zela uste da.

## Ondare artistikoa 
[thumb|left|[Arraraingo San Joan baseliza.]]
Arrarain herritik eraikin bakarra gelditzen da, San Joan baseliza, XII. mendeko eraikina eta, egun, Kultura Ondasuna.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Joan baseliza
Mendieta (Axpuru)

**Mendieta** gaur egun Arabako Donemiliaga udalean, Axpuru kontzejuan dagoen herri hustua da.

## Historia 
Ez dira datu asko ezagutzen. 1257tik dokumentatuta dago eta 1556 inguruan hutsik gelditu zen. Bi baseliza XIX. mendearen erdialdera arte zutik iraun zuten: San Kristobalen eliza, bere garaian herriko parrokia eta 1824an eraitsia, eta Uraburuko Andre Mariaren ermita, XIX. mendearen erdialdean-edo oraindik zutik. (Gerardo López de Gereñuk *Uraburu* idatzi zuen eta Auñamendi Eusko Entziklopediak *Uruburu* (sic); euskal toponimian badago beste *Uraburu* bat Galdakaon, baina *Uruburu* izatekotan, adibide bakarra izango litzateke).

## Kokapena 
Gerardo López de Gereñuren esanetan Larrea eta Axpuru artean zegoen.

## Erreferentziak
Abdullah Afeef

**Abdullah Afeef** (Hithadhoo, Addu atoloi, 1916 &ndash; Seychelleak, 1993ko uztailaren 13a) Suvadivako Errepublikako presidentea izan zen.

Bere izen autoktonoa **Elha Didige Ali Didige Afifu** izan zen. Itzultzaile gisa lan egin zuen Gan-eko hegazkin-baseko armada britaniarrerako. Maldiva Irlen hegoaldeko errepublika separatistako presidentea izan zen 1959tik 1963ra. Britainia Handiko eta Maldivetako gobernuek Suvadivako errepublika eraitsi zuten 1963an eta Afeef Seychelleetara erbesteratu zuten.
Oroigarrizko zutabe

**Oroigarrizko zutabe** bat gertaera garrantzitsu, garaipen militar, independentzia edo bestelako gertakari politiko bat oroitzeko monumentu bat da, edo baita pertsona garrantzitsu baten omenez eraikitako elementua.

Altuera nabarmenekoa, plaza publiko batean eraikia, material iraunkorrez egina, esaterako harriz edo brontzez, nabarmentzeko eta denboran zehar iraun egiteko eginak dira. Eredua Trajanoren zutabea izan ohi da edo antzinaroko monumenturen bat; nolanahi ere, XVIII . eta XIX . mendeetako ohiturei egokituta.

Orokorrean apaingarri ugari eta zizelkatuta edo inskripzioz eta datuez beteak izaten dira, pertsonaia garrantzitsuen izenak edota balentrien kontaketa beteak; askotan elementu sinboliko ugari izaten dituzte eta buruzagi baten edo haren ordezkaritzaren irudia.

Badaude oroigarrizko zutabeak barnean eskailera dutenak goiko aldera igo ahal izateko.

## Antzinaroko adibideak 
### Erroma 
* Antonino Pío *zutabea* (*Antonini Pii zutabea* ), 161. urtean eraikia
* Marco Aurelioren zutabea (*M. Aurelii Antonini zutabea*), bigarren mendearen amaieran eraikia
* Fokasen zutabea ( *Phocatis zutabea* ), 608. urtean eraikia
* Trajanoren zutabea ( *Traiani zutabea* ), 113an eraikia
* Paulo Emilio rostral zutabea *(rostrata Aemilii Paulli),* inguruan eraikitako 255. C.
* Augustoren zutabe erromatarra ( *Rostrata Augusti zutabea* ), 36an ondoren eraikia . C.
* *Duilioko* zutabeak ( *Columnae Rostratae Duilii* ), 260. urtearen ondoren eraiki ziren . C.
* Máximo zutabe erromantikoa ( *Rostrata Maximii zutabea* ), 338 a. Ondoren eraikia . C.

### Konstantinopla 
* Konstantino zutabea
* Arcadio zutabea

## Aro modernoko adibideak 
[thumb| Garaipena zutabea [Dunkerque|Dunkirk-en . ]]

### Espainia 
* Askatasunaren Martirien Monumentua ( Almeria )

### Frantzia 
* Medici zutabea ( Paris )
* Vendôme zutabea (Paris)
* Uztaileko zutabea (Paris)
* Angulemako dukearen zutabea ( Saint-Florent-le-Vieil )
* Garaipen-zutabea ( Dunkirk )
* Handiaren zutabea ( Wimille )
* Jainkosaren zutabea ( Lille )
* Luis XVI zutabea ( Nantes )
* Montfaucon ( Montfaucon-d'Argonne ) monumentu amerikarra
* Kontsuloa ( Brest )
* Montmirail ( Montmirail (Marne)) eta Marchais-en-Brie (Aisne) oroitzapen zutabea

### Kanada 
* Nelson zutabea ( Montreal )

### Erresuma Batua 
* Nelson zutabea ( Londres )
* York-eko dukeko zutabea ( Londres )

### Belgika 
* Kongresuaren zutabea ( Brusela )

### Alemania 
* Siegessäule edo Garaipen Zutabea ( Berlin )

### Argentina 
* Corrientes Fundazioaren ( Corrientes ) fundazio oroigarria

## Ikus, gainera 
* Garaipen-zutabea (dunkerque)

## Kanpoko estekak 
## Kanpo estekak
Txulalai

**Txulalai** Arabako Páganos herrian egiten den dantza mota da. Urtero, otsailaren 3an, San Blas egunarekin dantzatzen da. Dantza honek beste izen desberdinak ditu era bai: **Tarara**, **Marmarisola**. Dantzarekin batera parte hartzaileek abesti bereziak abesten dituzte. Haren jatorria ezezaguna da. Dantza aurretik elizan, mezatan, San Blas eguneko produkutak bedeinkatzen dira eta, ondoren, kalean, dantza egiten da.

## Ezaugarriak 
Dantza hau biribilean burutzen da eta, normalean, musika gaita-joleek jartzen dute. Dantza herrikoia denez, herri osoak parte har dezake; era berean, gizonak zein emakumeak, adineko jendea zein gazteak dantzatzen dira, denontzako lekua baitago. Ez da janzkera berezirik behar.

Dantzan hiru atal bereiz daitezke.
* Lehenengoan, dantxulalaitzariek biribilketa doinuaz lagundurik biribilean dantzatzen dute.
* Bigarrenean, dantzariak biribilean aurreratzen eta atzeratzen dira musika moteltzen doan heinean. Besoak eta eskuineko hanka altxatzen dute.
* Azkenik, dantza honen bereizgarri diren ipurdikoak ematen dira.

## Kantak 
Letra desberdinak ezagutzen dira, guztiak gaztelaniazkoak. Letra hauek burla eta satira kutsua dute. Hona hemen Arabako Dantzarien Elkarteak jasotako testu batzuk:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Blas jaia

## Kanpo loturak 
* Dantzaren bideoa Youtube, Begoña Rodríguezen ikasleekin.
* Irungo Belaskoenea eskolako haurrak txulalai dantzatzen.
* [Txulalairen musika, Oskorri taldeak 1991. urtean egindako *Hi ere dantzari(https://eu.wikipedia.org/wiki/Hi_ere_dantzari)* diskan plazaratuta.]
Iñigo Elosegi

**Iñigo Elosegi Momeñe** (Zierbena,  -) bizkaitar txirrindularia da, 2015ean Team Euskadin debutatu zuena. 2020an profesionaletara pasatu zen Movistar taldean.

Iñigoren aitona José Antonio Momeñe txirrindularia izan zen.

## Taldeak 
* 2017: Team Euskadi
* 2018: Lizarte
* 2020-22: Movistar
* 2023-: Kern Pharma

## Palmaresa 
**2016**
* 2. Besayako Itzulian eta etapa 1
**2018**
* Antzuola Saria
* Andra Mari Sari Nagusia
* Aiala Zirkuitua
* 20px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa (23 urtez azpikoan)
* 3. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
**2019**
* Balentziaga Memoriala
* Altsasuko Saria
* 3. San Roman Sarian
* 4. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
* 7. Nafarroako Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Beste Itzuliak 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Josetxo Cerdán

**Josetxo Cerdán Los Arcos** (Tutera, 1968 -) nafar zinema ekoizle eta historialaria da. 1996 eta 2008 artean Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko irakaslea izan zen eta 2018tik aurrera Filmoteca Española erakundearen presidentea da.

### Filmografia 
* 1999: *Los aucells de la piscina* (ekoizlea)
* 2000: *La bella inquietud* (gidoilaria)
* 2007: *Los pasos de Antonio* (ekoizlea)
* 2014: *Pepe el andaluz* (gidoilaria)
* 2016: *La película de nuestra vida* (muntatzailea).
Iñigo Alberdi

**Iñigo Alberdi Amasorrain** (Soraluze, 1973 -) gipuzkoar piano-jotzaile eta musika-irakaslea da, 2006 eta 2014 artean Euskadiko Orkestra Sinfonikoaren zuzendaria izandakoa.

EAJren kidea, 1999 eta 2003 Bergarako zinegotzia izan zen. Lanbidez Mariaren Lagundia ikastolako irakaslea izan zen eta musikarekin loturiko hainbat erakundetan parte hartu du.
José Antonio Santano

**José Antonio Santano Clavero** (Irun, 1965 -) gipuzkoar politikaria da, PSE-EE alderdikoa. 2002tik 2023ra Irungo alkate izan zen, eta 2023tik aurrera Espainiako Gobernuko Garraio eta Mugikortasun Jasangarriko estatu idazkaria da. 

## Biografia 
EHUn zuzenbidea ikasi zuen. Zinegotzia izan zen Irungo Udalean 1983tik 1988ra. Bi urtez enpresa prinbatuan lanean egon zen, baina 1991 eta 1995 artean berriro politikan aritu zen, Gipuzkoako Foru Aldundian. 1999an Irungo udalera bueltatu zen eta 2002an Francisco Alberto Buen Lacambraren ordezkoa izan zen alkate postuan. 2003, 2007, 2011, 2015, 2019 eta 2023an errepikatu zuen postuan. 2003tik 2007ra bitarte Gipuzkoako Batzar Nagusietako kide izan zen. Bidasoa-Txingudi partzuergoa sortu zuen Hondarribia eta Hendaiarekin batera. 

2003an Óscar Puentek zuzendutako ministerioan Estatu Idazkaritza eman zioten, Garraio eta Mugikortasun Jasangarrian.

## Kanpo estekak 
## Kanpo estekak
Kike Fernandez de Pinedo

**Kike Fernandez de Pinedo Alvarez de Arkaia** (Gasteiz, 1961eko uztailaren 13a) irakaslea eta EH Bilduko politikaria da. Euskal Filogogia ikasi zuen hamar urtez AEKko irakaslea izan zen. 2011n Gasteizko Udalerako hauteskundeetan EH Bilduren zerrendaburua izan zen eta zinegotzia izan zen. 2015 eta 2019an Arabako Batzarretarako zerrendaburua izan zen. 2022ko maiatzean iragarri zuen ez zuela karguan errepikatuko.

## Lanak 
* Kike Fernández de Pinedo eta Xabi Otsoa de Alda (2008): "Brujas" euskaldunes alavesas en el proceso inquisitorial de Logroño (1609-1614)" *Fontes linguae vasconum: Studia et documenta*, 109, 419-441. orr.
* Kike Fernández de Pinedo (2012): "Gasteiz hiriburu berdea, begirada kritikoa" *Aldiri: arkitektura eta abar*, 12, 32-36. orr.
* Gervasio di Cesare eta Kike Fernández de Pinedo (2012): "Euskara y nobleza en la Llanada alavesa oriental". *Fontes linguae vasconum: Studia et documenta*, 44, 115, 287-306. orr.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Kike Fernandez de Pinedo Alvarez de Arkaia». *Euskal Herriko hizkerak eta ahozko ondarea*