open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Florentzio Bustintza

**Florentzio Bustintza Latxiondo** (Liverpool, 1902ko azaroaren 7a - Madril, 1982ko urtarrilaren 10a) euskal farmazialaria, zientzialaria eta unibertsitateko irakaslea izan zen. Madrilgo Natur Zientzietako eta Zientzia Zehatzetako Errege Akademiako (1959). eta Farmaziako Errege Akademiako kidea izan zen. 

## Biografia 
Guraso euskaldunak zituen, jaiotzez ingelesa (Liverpool, 1902 - Madril, 1982), Erresuma Batuko Dumfriesko St. Joseph College-n hasi zituen ikasketak, eta ikasketak bukatu zituen Katalunian, Reus-en eta Tarragonan. 1919 eta 1926 artean Madrilgo Unibertsitatean bi karreratan ikasi eta lizentziatu zen: Natur Zientziak eta Farmazia. hainbat unibertsitatetan biologia, nekazaritza eta fisiologiako irakaslea izan zen. Eusko Jaurlaritzako nekazaritza-aholkularia izan zen. Medikuntzaren inguruko ikerketa asko egin zituen, batez ere penizilinaren eta antibiotikoen inguruan; berauei buruzko hitzaldi asko eman eta liburu ugari idatzi zituen. Mundu osoan ibili zen bere ezagutzak eta ikerketak azaltzen. Alexander Fleming zientzialariaren laguna izan zen; berau Madrilgo Natur Zientzietako honoris causa doktore egin zutenean, sarrera-hitzaldia egin zuen (1948).

## Lanak 
* *De Pasteur a Fleming. La Penicilina y los Antibióticos, antimicrobianos* (1945)
* *Les antibiotiques antimicrobiennes et la Pénicilline* (1946)
* *Contribución a la historia de la penicilina* (1946)
* *De Koch a Waksman. La Estreptomicina y la lucha contra el Mycobacterium tuberculosis* (1948)
* *Diez años de amistad con Sir Alexander Fleming* (1961)
* *Anatomía, Fisiología e Higiene Humanas y Zoología* (1954)
* *Biología para el Curso Preuniversitario* (1967)
Cachopo

250px|thumb|eskuinera|Cachopo platera.
**Cachopo** delakoa, asturieraz **cachopu**, Asturiasko gastronomiako plater nagusienetako bat da.

Tartean urdaiazpikoa eta gazta duren bi xerraz osatua dago, guztia arrautz eta ogi xehetuz birrineztatuta, frijituta eta bero jaten da. Bestalde, patatak, piperrrak eta txanpinoiekin lagundurik ere zerbitzatu ohi da.

## Kanpo estekak
Aníbal Gordon

**Aníbal Gordon** (Argentina, 1930 &ndash; Buenos Aires, 1987ko irailaren 13a) argentinar kriminala izan zen, Gaizkile xumea izatetik 1973 eta 1976 artean aktibo egon zen Triple A (Alianza Anticomunista Argentina) talde parapolizialaren buru izatera iritsi zena. Argentinako azken diktadura garaian (1976-1983), Gordon «patota» baten buru izan zen eta honen base operatiboa Automotores Orletti izeneko atxiloketa-, tortura- eta exterminio-zentru klandestinoa izan zen. Kartzelan hil zen, gizarteriaren aurkako delituak leporatuta.

## Biografia 
Aníbal Gordon Argentinan jaio zen, 1930ean. SIDE Inteligentzia Agentziako kide izan zen 1968 eta 1984 artean, diktadura militarreko soldadu eta hainbat krimen politikoren autore.

Kartzelan hil zenean, Gordon UBAko errektore eta Arturo Frondizi presidentearen anaia zen Silvio Frondizi eta Rodolfo Ortega Peña erail zituena zen. Bahiketa, desagerpenak eta hilketak leporatu zizkioten bera eta Triple Ako eta Automotores Orlettiko eskuadroiei. Puccio sendiarekin ere erlazionatu zuten, 1980ko hamarkadan sona handiko lau bahiketa, behintzat, egin zituena.

Gordonen historialean, krimen ugari dugu 1951 eta 1972 artean. Preso egon ondoren, 1973an, libre utzi zuten. Diktaduraren garaian, estatu-terrorismoaren makineriaren parte izan zen eta, 1976an, Gordonek *Silva* izena erabiltzen zuen.

1984ko urtarrilean, berriro hartu zuten atxilo Gordon eta 1983ko abuztuaren 24an Guillermo Patricio Kelly aktibista bahitu zuen salaketa egin zioten. 1986ko urrian, 16 urteko kartzela-zigorra egotzi zioten. Alejandro semea ere atxilo hartu zuten eta 8 urteko kartzela-zigorra egotzi zioten hari.

1987ko irailaren 13an, biriketako kantzerrak hil zuen kartzelan, Eduardo Ruffo (alias “el Sapo”), Ernesto Lorenzo, Honorio Martínez Ruiz, César Alejandro Enciso,​ bere kideek hil zuten Roberto Rico sendagilea (Aldo Ricoren anaia).

## Erreferentziak
Abertridwr (Powys)

**Abertridwr**, Galesko udalerri txiki bat da, Powys konderrian. Llyn Efyrnwy aintziraren iparraldean dago.
 

## Kanpo estekak
Emilio Guinea

**Emilio Guinea López** (Olabeaga,  - Madril, ) bizkaitar botanikari eta irakaslea izan zen. Madrilgo Unibertsitatean lizentziatua, Ekuatore Gineako flora ikertu zuen.

## Lanak 
* *La vegetación leñosa y los pastos del Sahara español*, 1944
* *Aspecto forestal del desierto*, 1945
* *España y el desierto. Impresiones saharianas de un botánico español*, 1945
* *En el país de los pámues*, 1947
* *En el país de los bubis*, 1949
* *Vizcaya y su paisaje vegetal*, 1949
* *Geografía botánica de Santander*, 1953
* *Parques y jardines de España*, 1969
* *Claves botánicas*, 1980
Baney

**Baney** Ekuatore Gineako hiria da, Bioko uhartearen iparraldean dagoena. 1973 arte **Santiago de Baney** izena izan zuen. 11.853 biztanle zituen 2012an.

## Kanpo estekak
Rebola (Ekuatore Ginea)

**Rebola** Ekuatore Gineako hiria da, Bioko uhartearen iparraldean dagoena. 8.289 biztanle zituen 2001ean.

## Kanpo estekak
Riaba

**Riaba**, lehen **Concepción** deitua, Ekuatore Gineako hiria da, Bioko uhartearen hegoaldean dagoena. 1.071 biztanle zituen 2005ean.

1507an portugaldarrek bertan kokaleku bat jarri zuten baina ez zuten asko iraun. Espainiarrek 1778an eta britainiarrek 1821ean kokagunea bisitatu zuten.

## Kanpo estekak
Paul Cornu

**Paul Cornu** (Glos-la-Ferrière (Frantzia), 1881eko ekainaren 15a - Lisieux, 1944ko ekainaren 6a) bizikleten fabrikazioan aritu zen frantziar ingeniari bat izan zen. Arrakastaz eginiko eta erregistratu zen lehen hegaldi librearen autore ere zen, errotorea erabiliz. Helikopteroaren lehen hegaldia kontsideratzen da.

## Biografia eta asmakuntzak 
thumb|eskuinera|250px|Paul Cornuren helikopteroa
Paul Cornu Glos-la-Ferrièren, Frantzian, jaio zen, 1881eko ekainaren 15a. Paul zaharrena izan zen 15 senideko familian. Haurrak 9 urte besterik ez zituen familia Lisieuxera joan zenean bizitzera. Paulen aitak bazekien marrazten eta asmakizun bat baino gehiago zituen eginak. 1884an, baloi gidatuaren proiektua egin zuen, Zepelinarekin antzekotasun handiak zituena.

Paulek ere laster jarraitu zuen aitaren bidea eta 14 urte zituen inkubagailuaren tenperatura kontrolatzeko gailua egin zuenean. Bai aita eta baita semeak ere, bizikletak eta josteko makinak konpontzen zituzten ogibidez, oso ezagunak zirelarik. Bide batez ari ziren motozikleta egiten, edo lurruna erabiltzen zuen trizikloa, edo pendulo termikoa... Haien lanak aldizkarietan atera ziren eta ospe gehiago hartzen.

1904an, bi motordun (atzeko gurpil bakoitzean bana) karro ultraligeroa agertu zuen; orduko 70 km egiten zituen. Eskariak etorri zitzaizkion Ukrania, Errumania edo Ingalaterratik... baina ez zuten sekula komertzializatu.

1905ean jarri zuen Paul Cornuk arreta hegaldietan eta, urtebete geroago, lehen proba egin zuen hiriko handien aurrean, azken modeloa egiteko 12.000 suskripzio lortu zituelarik. Intsektu erraldoi bat zirudien makinak, bizikleta-gurpil handien gainean bi helize kokatu zituelarik.

Hegaldia Lisieuxen, Frantziako ipar-mendebaldeko Calvados departamentuan, egin zen 1907ko azaroaren 13an. Bi aldeetako 24 HP-ko bi errotore birakariek Antoinette motorra osatzen zuten eta hegazkinak lurretik 30 cm inguru igotzea lortu zuen 20 segundoz. Egun berean beste saiakera bat egin zuen eta makina lurretik metro eta erdi igotzea lortu zuen, bera eta bere anaia Jaques bidaiari zirela.

Hala eta guztiz ere, hegaldi batzuen ondoren, proiektua bertan bera utzi zuten gailua zaila zelako kontrolatzen.

1944ko ekainaren 6an hil zen Paul Cornu II. Mundu Gerran, Normandiako lurreratzean aliatuek etxea eraitsi ziotenean.

## Erreferentziak
Amitai Etzioni

**Amitai Etzioni** (/ˈæmɪtaɪ ˌɛtsiˈoʊni/; jaiotza izena **Werner Falk**; Kolonia, Alemania, 1929ko urtarrilaren 4a - Washington, 2023ko maiatzaren 31)
israeldar-estatubatuar soziologoa bat izan zen, ezaguna dena batez ere komunitarismoaren eta sozioekonomiaren inguruan egin dituen lanengatik. Sare Komunitarioaren burua izan zen, irabazi asmorik gabeko erakunde bat zeinen helburua gizartearen oinarri moralak, sozialak eta politikoak babestea baita. Mugimendu komunitarioaren sortzailetakoa izan zen 1990eko hamarkadan eta Sare Komunitarioa sortu zuen haren ideiak zabaltzeko. Bere idatzietan azpimarratzen duenez, garrantzitsuan da oreka doi bat izatea gizarte guztietan eskubide eta betebeharren artean, autonomia eta ordenaren artean.

### Liburuak 
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-
-

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* The Communitarian Network, webgunea
Txanpiñoi

**Txanpiñoia** (*Agaricus bisporus*), **barrengorri** edo *champignon de Paris* izenaz ere ezaguna, *Agaricaceae* familiako onddo basidiomizeto bat da.. Europa eta Amerikan hedatua, gastronomia erabilpenerako asko ereina da. Sukaldaritzan onddo jangarri erabiliena da. Zuntz eta bitaminatan aberatsa. Gastronomian asko erabilia. Gisatuetan erabiltzen da, eta baita haragia, arraina eta barazkiak laguntzen ere. Gordinik entsaladan ere bai.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm arteko diametrokoa, globo itxurakoa, erdian laua, gero ganbila eta azkenean zabaldu egiten da. Fibriloso-ezkatatsua da, marroi argi kolorekoa eta ertzetan errezel zurixkaren hondarrak ditu.

**Orriak:** Estuak eta estu, hasieran arrosa zikin kolorekoak eta gero marroi, beltzaxkak.

**Hanka:** Laburra eta sendoa, hasieran betea eta gero fistulosoa. Zuria da eta mintzezko eraztuna du, behetik biltzen duena eta kapelaren ertz inkurbatuan errezel hondarrak uzten dituena.

**Haragia:** Zuria, igurtzita eta aireak ukituta, pixka bat gorritu egiten da, usain atseginekoa, hur usaina eta zapore garratz samarra, baina ona. Landatzen den txanpiñoia da,  perretxiko honen industriak garapen handia lortu du.

**Etimologia:** *Agaricus* terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik.  *Bisporus* epitetoa berriz latinetik dator, bi espora esan nahi duen "bisporus" hitzetik. Bere basidioak, bi esporekin bakarrik dituelako.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona. Landatzen den txanpiñoia da.

### Nahasketa arriskua 
*Psalliota hortensis* espeziea batzuentzat beste espezie bat da, handixeagoa, eta beste batzuentzat landatutakoaren aldaera basatia.

Tamaina handixeagoa dute, orriak hasieran arrosa-izokin kolorekoak, oina altuagoa eta inoiz ez erraboilarekin oinarrian, eraztun bikoitza, baina bi zatiak ez dira ondo bereizten, kapelako errezel hondarrak zabalagoak dira, oinaren oinarrian eta kapelaren ondoan, *bispora* espeziean baino gehiago gorritzen da haragia.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, ongarritutako larreetan, hiribideetan, lorategietan, bideen ertzetan etab. taldeak osatuz.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Ekuador, Guyana Frantsesa, Argentina, Islandia, Azoreak, Europa, Errusia, Kazakhstan, Turkmenistan, Uzbekistan, Tajikistan, Kirgizistan, Pakistan, Himalaiako eremua, Mongolia, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria, Antartika, Mendebaldeko Afrika eta Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Galeria 

Fitxategi:Agaricus bisporus 1.jpg
Fitxategi:Agaricus bisporus 2.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xerra

[250px|thumb|eskuinera|[Idi okel xerrak.]]
**Xerra**, gastronomian, okela edo arrainaren ebaki edo zerratutako zatiak jasotzen duen izendapena da.

## Ikus, gainera
*Behiki zatiak

## Kanpo estekak
Aberysgir

'''''', Galesko udalerri bat da, Powys konderrian. Cardiff hiriburutik 35 kilometrora dago.
 

## Kanpo estekak
Lerd

***Gizon zintzo bat*** () 2017ko Mohammad Rasoulof irandar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Rezak arrain haztegi batean egiten du lan. Teheran hiriburutik Irango iparraldeko herri batera joan da bizitzera, emaztearekin eta semearekin. Baina enpresa pribatu handi batek zona horren bizitzaren kontrola hartu du, gobernuko agintari batzuekin dituen harremanei esker. Enpresa horren presiopean, jende asko ustelkeria sare handi batean murgilduta dago. Reza, berriz, gizon zintzoa da, eta iristen zaizkion proposamen ilunei muzin egingo die. Ezezkoak ez dizkio eguneroko bizitzan gauzak erraztuko.

## Aktoreak 
* Reza Akhlaghirad : Reza
* Soudabeh Beizaee : Hadis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Dinner (2017ko filma)

***The Dinner*** 2017ko Oren Moverman israeldar zinema zuzendariaren filma da, Herman Koch herbeheeretarraren *Het diner* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Bi bikote luxuzko jatetxe batean bilduko dira. Afarian, gertaera tragiko baten inguruan eztabaidatuko dute; guztiei eragiten dien gertaera baten inguruan, alegia. Afaltzen ari diren bi gizonezkoak anaiak dira, eta haien seme nerabeek sekretu ilun bat gordetzen dute. Eztabaidan mahai gainean jarriko dute ea bi aitak zer egiteko prest dauden semeak babesteko.

## Aktoreak 
* Richard Gere: Stan Lohman
* Steve Coogan: Paul Lohman
* Laura Linney: Claire Lohman
* Rebecca Hall: Katelyn Lohman
* Chloë Sevigny: Barbara Lohman
* Charlie Plummer: Michael Lohman
* Adepero Oduye: Nina
* Michael Chernus: Dylan Heinz
* Taylor Rae Almonte: Kamryn Velez
* Joel Bissonnette: Antonio
* Seamus Davey-Fitzpatrick: Rick Lohman
* Miles J. Harvey: Beau Lohman
* Laura Hajek: Anna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aithnen

**Aithnen**, Galesko etxalde bat da, Powys konderrian. Oswestry hiritik 10 kilometro hego-mendebaldera dago.
 

## Kanpo estekak
Arddlin

**Arddlin** edota **Ardd-lin**, Galesko etxalde bat da, Powys konderrian. Welshpool udalerritik 5 milia iparraldera dago.
 

## Kanpo estekak
Bacheldre

**Bacheldre**, , Galesko etxalde bat da, Powys konderrian. A489 errepidean dago, Montgomery udalerritik 5 milia hego-ekialdera.
 

## Kanpo estekak
Evliya Çelebi

**Ibn Darwish Mehmed Zilli** (Istanbul, 1611ko martxoaren 25a - Istanbul edo Kairo, 1682), **Evliyá Çelebí** izenez ezaguna, Otomandar Inperioaren eta inguruko lurraldeetan zehar berrogei urtez bidaiatu zuen otomandar idazlea eta bidaiaria zen.
Bernard Francis Law

**Bernard Francis Law** (Torreón, Mexiko, 1931ko azaroaren 4a - Erroma, Italia, 2017ko abenduaren 20a) Erromatar Eliza Katolikoko estatubatuar kardinala zen. Bostongo artzapezpiku emeritua, Santa Maria Nagusia basilikaren artzapezpiku ohia eta Santa Susanako apaiz kardinala zen.

1961eko maiatzaren 21ean egin zen apaiz Law. 1984tik 2002ko abenduaren 13ra bitartean Bostongo artzapezpikua izan zen. Berak gidatzen zuen artzapezpiku-barrutian egondako sexu-gehiegikeria eskandalu batengatik kargua utzi behar izan zuen. Izan ere, Bostongo artzapezpiku-barrutiaren baitan apaizen pederastia kasuak ezkutatzen zirela eta apaiz pederastei babesa ematen zitzaiela jakin zen.

## Erreferentziak
Sofia Rotaru

**Sofija Mikhailivna Jevdokimenko-Rotaru** (Marshyntsi, ), **Sofia Rotaru** izenaz ezaguna (,  ahoskatua; ; ), errumaniar jatorriko ukrainiar pop abeslaria da. 1966an *Solovei iz sela Marshyntsi* filma grabatu ondoren, izugarrizko arrakasta lortu zuen errumanierazko eta ukrainierazko eremuetan.
Aviron Bayonnaisen ibilbide historikoa

thumb|360px|1913ko txapeldunak.
**Aviron Bayonnaisen ibilbide historikoa** azaltzen da artikulu honetan.

## Palmaresa 
* **Europako eskutua**
** Finalerdiak : 2005
* **Europako Challege**
** Final laurdenak : 2006
* **Frantziako errugbi txapelketa**
** **Txapelduna** : 1913, 1934, 1943
*** Txapeldunordea : 1919*, 1922, 1923, 1944, 1982
**** Finalerdiak : 1921, 1926, 1933, 1950, 1983, 2025
***** Final laurdenak : 1924, 1925, 1935, 1939, 1945, 1948, 1957, 1964, 1977, 1979, 1980, 1992
* **Yves du Manoir Txapelketa**
** **Txapelduna** : 1936, 1980
*** Txapeldunordea : ez
**** Finalerdiak : 1995, 2003
* **Euskal Errugbi Liga**
** Txapelduna (1): 2019.

## Urtez urte 
* 2019-20 denboraldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren eraginez.

## Erreferentzak 
## Kanpo estekak
David L. Rabinowitz

**David Lincoln Rabinowitz** (1960an jaioa) Yale unibertsitateko ikerlari bat da. Rabinowitzek, besteak beste, programa informatikoentzat zein kamerentzat CCDa sortu zuen, Lurretik hurbil igarotzen ziren asteroideak atzemateko. Bestalde, Lurretik urrun dauden objektuak aurkitzeko sistemak sortu ditu, hala nola, transneptunotar objektuak, supernobak, quasarrak, etab. behatzeko. Honek unibertsoaren hedapenari eta eguzki-sistemaren eboluzioari zein sorrerari buruz gehiago jakiten lagundu digu eta segurasko, lagunduko digu.

Michael E. Brown eta Chad Trujillorekin batera (biak ere *Quasar Equatorial Survey Team*eko kideak), hainbat zentauroren aurkikuntzetan parte hartu du, adibidez:
* 90377 Sedna
* 90482 Orcus
* Eris
* (136108) 2003 EL61
* (136472) 2005 FY9
Azkeneko hirurak egun berean aurkitu ziren.

Arizonako unibertsitateko Tom Gehrels eta bere Spacewatch Teamekin batera, Rabinowitzek beste argizagi bat aurkitu zuen: (5145) Folo.

## Ikus, gainera 
* Transneptunotar objektuak
* Astronomo ospetsuak
* Supernoba
* Yale Unibertsitatea

## Kanpo estekak
Mary Tyler Moore

**Mary Tyler Moore** (Brooklyn,  - Greenwich, Connecticut, ), estatubatuar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. *The Mary Tyler Moore Show* (1970–1977) eta *The Dick Van Dyke Show* (1961–1966) sitcometan egindako lanagatik ezagun bilakatu zen.

## Filmografia
Rapel ibaia

**Rapel ibaia** () Txileko O'Higgins eskualdeko ibaia da. Cachapoal eta Tinguiririca ibaien elkargunean hasten da *La Junta* izeneko eremuan. Gaur egun, Rapeleko presak hartu du eremu hori Rapel lakua sortuz. 

Beste ibaiadarrak:
* Alhué erreka
* Claro de Rengo Ibaia (Cachapoal)
* Claro Ibaia (Tinguiririca)
* Zamorano erreka
* La Cadena erreka
* Carén erreka
* Coya erreka
* Chimbarongo erreka
* Pangal Ibaia

## Kanpo estekak 
* Rapel Ibaiaren mapa
Lucille Ball

**Lucille Désirée Ball Morton** (Jamestown, New York,  - Los Angeles, ), estatubatuar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. *I Love Lucy*, *The Lucy–Desi Comedy Hour*, *The Lucy Show* eta ''Here's Lucy'' sitcometan egindako lanagatik ezagun bilakatu zen.

## Filmografia
Cachapoal ibaia

**Cachapoal ibaia** () Rapel ibaiaren ibaiadarra da, Txileko O'Higgins eskualdean dagoena. Ibaiak Cachapoal probintziari izena ematen dio. 

## Kanpo estekak
Tinguiririca ibaia

**Tinguiririca ibaia**, Txileko Libertador General Bernardo O'Higgins eskualdeko ibaia da. Andeetan hazten da, *Las Damas* eta *Del Azufre* ibaien elkargunean. Bere iturburutik 56 kilometro inguru ipar-mendebalderantz egiten du San Fernando hiriaren inguruan. Ibilbidearen zati honetan, ibaiak *Clarillo* eta *Claro* ibaien urak jasotzen ditu. Ondoren, ibaia hego-mendebalderantz ibiltzen da eta, gero, ipar-mendebaldera biratzen du Rapel lakura urak isuriz. 
thumb|250x250px|Tiguiririca Ibaia

## Ikus, gainera 
* Tinguiririca sumendia

## Erreferentziak 
* Rapel ibaiaren arroa

## Kanpo estekak
Hyssopus

***Hyssopus*** generoak batzen ditu Lamiaceae familiako azpi-zuhaixka batzuk, jatorriz Europakoak eta Asiakoak.

## Espezie nagusiak 
* *Hyssopus ambiguus* (Trautv.) Iljin
* *Hyssopus cuspidatus* Boriss.
* *Hyssopus ferganensis* Boriss.
* *Hyssopus latilabiatus* C. Y. Wu & H. W. Li
* *Hyssopus macranthus* Boriss.
* *Hyssopus officinalis* L. (Isipu-belarra)

## Kanpo estekak
Tarja Turunen

**Tarja Soile Susanna Turunen-Cabuli** (Kitee, Finlandia, 1977ko abuztuaren 17a), ezagunagoa **Tarja Turunen** edo **Tarja** izen artistikoez, finlandiar abeslaria da. Ahotsari dagokionez sopranoa da eta hiru zortziduneko ahots-hedadura du.

## Diskografia 
### Bakarka 
#### Estudioko diskoak 
;Rock diskoak
* *My Winter Storm* (2007)
* *What Lies Beneath* (2010)
* *Colours in the Dark* (2013)
* *The Shadow Self* (2016)

;Disko klasikoak:'*
* *Ave Maria – En Plein Air* (2015)

;Gabonetako diskoak
* *Henkäys ikuisuudesta* (2006)
* *From Spirits and Ghosts* (2017)

;Zuzeneko diskoak
* *In Concert – Live at Sibelius Hall* (2011)
* *Act I: Live in Rosario* (2012)
* *Live in Luna Park* (2012)
* *Luna Park Ride'' (2015)
Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoa

**Nazio Batuen Giza Eskubideetarako Goi Mandatariaren Bulegoa** (ingelesez, **Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights - OHCHR)**, Nazio Batuen sistema barruan dagoen erakundea da. Haren helburua munduan giza eskubideak zabaltzea eta babestea da. Haren egoitza Genevako Wilson jauregian dago (Suitzan). New Yorken ere Nazio Batuen egoitzan bulegoa du ere bai.

## Goi Mandatariaren funtzioak 
Goi Mandataria giza eskubideen ardura duen Nazio Batuen funtzionario nagusia da. Idazkari Nagusiaren Albokoaren maila du eta zuzenean Nazio Batuen Erakundeko idazkari nagusiaren agindupean dago. Kargua 1993ko Vienako Adierazpena eta Ekintza Programan sortu zen.

### Funtzio nagusiak: 
-Giza Eskubideen aldeko mundu mailako mugimendua zuzendu behar du, biktimen bozeramalea eta aginte morala izanik. Mundu osoan zehar ibili behar du Giza Eskubideak zabaltzeko asmoz.

-Giza Eskubideen krisialdiak gertatzen direnean publikoki adierazpenak egitea.

-Giza Eskubideen alorreko hezkuntza zabaldu behar du eta zenbait gaietan prebentzio lanak egin behar ditu: pertsonen trafikoaren aurrean, homosexualitatearen jazarpenaren aurka, bioteknologiaren aurrean...

-NBEn esparru guztietan Giza Eskubideen arauak eta kontzeptuak zabaltzea.

-Egiten diren batzarretan Giza Eskubideen Batzordeari eta Batzorde Aholkulariari laguntzea.

## Goi Mandatarien zerrenda 
1994. urtetik hainbat goi mandatari izan dira, egungoa Michelle Bachelet da, 2018ko irailean hasi zen karguan.

## Ikusi ere 
* Giza Eskubideen Alkarrikapen Unibertsala
* Giza Eskubideen Nazioarteko Eguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Giza Eskubideen adierazleak.
* :Webgune ofiziala.
Juan Luis Sukuntza

**Juan Luis Sukuntza Suárez** (Pasaia, ) gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Abbey Lincoln

**Anna Marie Wooldridge** (Chicago, Ameriketako Estatu Batuak, 1930eko abuztuaren 6a - New York, Ameriketako Estatu Batuak, 2010eko abuztuaren 14a), ezagunagoa **Abbey Lincoln** izen artistikoaz, estatubatuar jazz-abeslari eta aktorea zen.

## Diskografia 
* 1956: ''Abbey Lincoln's Affair: A Story of a Girl in Love* (Liberty)
* 1957: *That's Him!* (Riverside)
* 1958: *It’s Magic* (Riverside)
* 1959: *Abbey Is Blue* (Riverside)
* 1961: *Straight Ahead* (Candid)
* 1973: *People in Me* (Inner City, 1978)
* 1980: *Painted Lady* (zuzean grabatua Parisen, Marge (F)) Archie Sheppekin
* 1983: *Talking to the Sun* (Enja) Steve Coleman, James Weidman (pianoa), Mark Johnson (bateria), Jerry Gonzalezekin (perkusioa) besteak beste.
* 1987: *Abbey Sings Billie, Vol. 1 & 2* (Enja) Harold Vick (tenorra), J. Weidman, Tarik Shah (baxua), M. Johnsonekin
* 1990: *The World Is Falling Down* (Polydor (F)/Verve) Jackie McLean, Clark Terryekin besteak beste
* 1991: *You Gotta Pay the Band* (Gitanes/Verve) Stan Getz, Hank Jones, Charlie Haden, Marc Johnson, Maxine Roachekin besteak beste
* 1992: *Devil’s Got Your Tongue* (Gitanes/Verve) Rodney Kendrickekin besteak beste
* 1992: *When There Is Love* (Gitanes/Verve), binakako diskoa Hank Jonesekin
* 1993: *The Music Is the Magic* (Sweet Basil klubean zuzenean grabatua; ITM) Rodney Kendrick, Michael Bowie, Yoron Israelekin
* 1994: *A Turtle’s Dream* (Gitanes/Verve) Victor Lewis, Roy Hargrove, Pat Methenyrekin besteak beste
* 1996: *Who Used to Dance* (Gitanes/Verve) Marc Cary, Graham Haynes, Steve Coleman, Oliver Lakerekin besteak beste
* 1998: *Wholly Earth* (Polydor/Verve) Bobby Hutcherson, Nicholas Paytonekin besteak beste
* 2000: *Over the Years* (Gitanes/Verve) Joe Lovanorekin besteak beste
* 2002: *It's Me* (Verve) Kenny Barron, Julien Lourau, James Spauldingekin besteak beste
* 2007: *Abbey Sings Abbey* (Verve) Larry Campbell, Gil Goldsteinekin besteak beste

;Max Roachekin
* *Moon Faced and Starry Eyed* (Mercury, 1959)
* *We Insist!* (Candid, 1960)
* *It's Time* (Impulse!, 1961)

;Cedar Waltonekin
* *The Maestro'' (Muse, 1981)
Aitor Arregi Artano

**Pedro Aitor Arregi Artano** (Getaria, Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolari ohia da, ezker atzelari moduan aritzen zena. Futbola utzi ondoren, familiaren *Elkano* jatetxean lan egiten du, Michelin Gidaren izar bat duena.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Abilio Barbero

**Abilio Barbero de Aguilera** (Donostia,  - Madril, ) gipuzkoar historialaria izan zen. Madrilgo Complutense Unibertsitatean katedraduna, Erdi Aroan aditua zen.

## Lanak 
* *Sobre los orígenes sociales de la Reconquista* (1974)
* *La formación del feudalismo en la Península Ibérica* (1978)
* *Los síntomas españoles y la política religiosa de Carlomagno* (1984)
* *Configuración del feudalismo en la Península Ibérica* (1989)
* *El reino visigodo y la transición al mundo medieval* (1988)
Ibon Urrengoetxea

**Ibon Urrengoetxea Iza**, **Urren** goitizenaz ezaguna, (Zornotza, Bizkaia, 1974ko ekainaren 10a - Bilbo, Bizkaia, 2017ko abenduaren 23a) bizkaitar futbolaria zen.

2017ko abenduaren 23ko ordu txikietan bi gaizkilek Urrengoetxeari eraso egin zioten Bilboko Abando auzoan eta bertan erail zuten. Polizia hiltzaileen bila dabil.

## Estatistikak 
## Erreferentziak
Carlos Rúspoli

**Carlos Oswaldo Rúspoli Morenés** (Donostia,  - Madril, ), Suecako dukea, espainiar aristokrata izan zen. Hiru aldiz Espainiako handikia izan zen.
Matias Aranzabal

**Matias Aranzabal Arotzena** (Donostia, -) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Coglor

**Coglor** edo **Caulor**, Zaragozako Plasencia de Jalón udalean dagoen herri hustua da.
Jalón ibaiaren ertzean dago, Plasencia de Jalónen hegoaldean. Betidanik musulmanen auzoa edo aljama bezala ezagutu da. Moriskoen kanporaketa ondoren, XVII. mendean hustuta betirako gelditu zen.

## Personaia ezagunak 
* Yuçaf de Huzmel, Teruelgo Santa Maria katedralaren lan-maisua.

## Ondarea 
* Caulorreko gaztelua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Fernando katolikoa Instituzioa. Coglorreko Aljama.
Manuela Varela

**Manuela Varela Quintas** (Donostia, ) galiziar aktorea da, telebistan eta antzerkian aritutakoa. Gurasoak galiziarrak ditu eta, bederatzi urte zituela, Galiziara itzuli zen.

## Telebistako lanak
Ricardo Duque de Estrada

**Ricardo Duque de Estrada Martínez de Morentín** (Lizarra,  - Llanes, ) nafar politikari eta arkeologoa izan zen. Familia liberalekoa, Baionan erbesteratu zen Bigarren Karlistaldian. Oviedoko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi eta Asturiasen egin zuen bere ibilbidea.
Hoolock hoolock

***Hoolock hoolock*** Hylobates generoko animalia da. Primateen barruko Hylobatidae familian sailkatuta dago. Espeziea Indiako Assam eta Mizoram estatuetan, Bangladeshen eta Myanmarren- Chindwin ibaiaren mendebaldean- bizi da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hylobatidae

## Kanpo estekak
Miguel Díaz Montes

**Miguel Díaz Montes** (Lizarra, Nafarroa Garaia, ) Euskal Herritar futbolaria da

## Biografia 
Erasoko erdilari moduan aritzen dena. Izarra eta Osasunaren harrobietan hezia, lehen talde gorritxoarekin egin zuen debuta 2017/18 denboraldian .Kopako partida batean. 2024ko udan Izarrara bueltatu zen 17 urte geroago Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Ibon Iparragirre

**Ibon Iparragirre Burgoa** (Ondarroa, ) bizkaitar aktibista da. 2010eko urtarrilaren 28an atxilotu zuten ETArekin harremana zuelakoan eta 299 urteko kartzela zigorra izan zuen. HIESa du mailarik gogorrenean, C-3 estadioan, eta bere osasun egoera larria da oso.

## Aita Menni Ospitalean preso 
2017an, hainbat hilabeetako protesta eta gero, Espainiako Gobernuak presoa Euskal Herrira hurbiltzeko baimena eman zuen. Iparra Galdu Baik plataformak esan zuenez, Espainiako administrazioak "ez du bere hitza bete" eta Iparragirre auto arrunt batean lekualdatu zuten. Bere osasun egoera "muturrekoa" dela aintzat hartuta, anbulantzia batean egitea eskatu zuten. Ez zen horrela izan, ordea. Eguerdirako ordu erdi falta zenean iritsi zen Aita Mennira, Lea-Artibai eta Mutrikuko Hitzak aurreratu zuenez. Han preso zegoen, Jose Luis de Castro Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaileak ukatu egin baitzion presoari baldintzapeko askatasuna. Gainera, "itxita" eduki behar zutela azpimarratu zuen.

Ibon Iparragirrek HIESa du, eta hainbat aldiz eskatu dute aske uzteko bere osasun egoera larria aintzat hartuta. Hamar urte daramatza preso, 2010eko urtarrilean Ertzaintzak Gizaburuagan atxilotu zuenetik. Presoak hirugarren gradua eskatu zuen baina epaileak bigarrenean mantendu du.

Asteazken arratsaldean atera zuten Iparragirre Alcala-Meco presondegitik (Madril, Espainia). Beraz, ia 48 ordu iraun zuen haren lekualdatzeak, eta senideek ez zuten jakin non izan zuten. Etxerat elkarteak aurreratu zuen 16:00ak inguruan espero zutela Iparragirre Arrasatera (Gipuzkoa) iristea, baina azkenean aurreikusitakoa baino lehenago eraman zuten.

Presoaren lekualdatzea zela eta, "berriz ere ankerkeriaz jokatzen aritzea" leporatu zion Etxeratek Espainiako Espetxe Zuzendaritzari.

## Besarkada Etxean preso 
Beranduago Gasteizeko Besarkada Etxeara eraman zuten. Bertan IHESAgatik egoera larrian dauden pertsonak daude eta polizia espainiarrek kontrolpean dute pultsera telematiko baten bitartez.

## Erreferentziak
Dadaab

**Dadaab** Kenyan, Somaliako mugatik gertu, Garissa konderrian dagoen giza kokagunea da. Bertan, 2015eko urriatik Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariaren Bulegoko base handi bat dago. Base horretan 313 255 pertsona bost kanpamentuetan babestuta daude. Munduko babes-kanpamendu handiena da.

Dadaab Kenya eta Somalia arteko mugatik 100 kilometrotara dago. Hiri hurbilena Garissa da, konderriko hiriburua.

Dadaaden biltzen den populazio nagusia Somaliako gerra zibiletik ihes egindako somaliarrak dira. Kanpamenduaren ekonomia batez ere errefuxiatuei zuzendutako zerbitzuen inguruan antolatzen da; bestetik, somaliar batzuk abeltzainak dira.
thumb|200px|ezkerrera|Dadaaben zentroa.
## Ikus, baita ere 
* Kakuma

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Somaliako errefuxiatuen egoera.
Mogera etigo

***Mogera etigo*** Mogera generoko animalia da. Japoniako espezie endemikoa da, Niigata prefeturako Echigo ordokian baino ez delako bizi.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Talpidae

## Kanpo estekak
Monodelphis reigi

***Monodelphis reigi*** Monodelphis generoko animalia da. Didelphimorphia ordenaren barruko ugaztuna da. Didelphinae subfamilia eta Didelphidae familian sailkatuta dago. Osvaldo Reig argentinar biologoaren omenez izendatua, Venezuelako Canaima parke nazionalean bizi da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Didelphidae

## Kanpo estekak
Annie Wallace

**Annie Wallace** (Aberdeen, Eskozia, 1965eko maiatzaren 6a) eskoziar aktorea da. Channel 4 telebista kateko *Hollyoaks* telesailean *Sally St. Claire* izeneko pertsonaia antzezteagatik ezaguna da.
La Junta (Txile)

**La Junta** Txileko herri bat da, Cisnes udalerriko administrazioan, Aysén eskualdean.

Jarduera ekonomiko nagusiak abeltzaintza, merkataritza eta turismoa dira, eskualdeko ipar muturreko lehen herria delako. 

## Kokapena 
Herri hori kokatzen den tokian, Aysen eskualdeko iparraldeko eremuko garapen estrategiko gisa kokatzen da, Palenako arroa osatzen duten herrietako topaleku izanik. Herriak mendiko hotelak, ostatuak, jatetxeak, lurreko garraio zerbitzuak, posta, Internet, telefonoa, telefono bidezko seinalea, zerbitzu zentroak, mekanikako tailerrak, supermerkatuak, karabineroak eta aireportua ditu.

## Kanpo estekak
Carrenleufú/Palena ibaia

**Carrenleufú ibaia**, Argentinan ezaguna den bezala, non **Corcovado** izenekoa ere baden, edo **Palena**, Txilen deitzen den bezala, Patagonian dago. 

## Deskribapena 
Bere arroa binazionala da. Argentinan jaiotzen da, Vintter Jeneral lakuaren ekialdeko muturrean, mendebaldeko sektorean -txiletarra- Palena izeneko lakua; Argentinako Chubut probintzian zehar pasatzen da, Corcovado eta Carrenleufú herrietatik hurbil pasatzen dena, eta, ondoren, Txilen sartzen da Palena herritik hurbil. 

## Kanpo estekak
Euoplocephalus

***Euoplocephalus*** dinosauro ankilosaurio belarjaleen genero handienetako bat da, Kretazeo Berantiarean gaur egun Kanada den lurraldean bizi zena. Espezie bakarra du izendatua, *Euoplocephalus tutus*.

*Euoplocephalus*aren lehenengo fosila 1897an aurkitu zuten, Albertan. 1902an *Stereocephalus* izena eman nahi izan zioten, baina izen hori dagoeneko intsektu bati emana zitzaion, eta 1910. urtean aldatu zen. Geroago, Ipar Amerikako ankilosaurioen aztarna gehiago aurkitu zituzten, eta genero bereiziak egin zituzten.

## Kanpo estekak
Petri III.a (Nafarroako mariskala)

**Petri Nafarrakoa de la Cueva** (1499-Toledo, 1566), Cortesko I. markesa, nafar militarra eta Nafarroako Erresumako 8. mariskala izan zen

## Biografia 
Petri II.aren eta honen lehenengo emaztearen, Mentzia Mendoza Lunaren, semea izan zen. Ladrona Enriquez de Lakarra Nafarrakoa ezkondu eta alaba bat izan zuten: Jeronima Nafarrakoa Enriquez de Lakarra, Cortesko II. markesa hain zuzen ere. 1521ean erresumaren alde borrokatu zen Noaingo guduan. Urte berean Guillaume Gouffier lagundu zuen Hondarribiko gazteluaren setioan. 1524ko apirilaren 29an, aita hil eta urtebete pasa ondoren, gaztelua errenditu, Karlos enperadorearen amnistia onartu eta mariskal kargua berretsi zion, baita bere ondareak itzuli ere.

Harrezkero, espainiar monarkarentzat lan egin zuen: Toledoko korrejidorea, Kordobako korrejidorea, Sevillako korrejidore laguntzailea (1538-1542) eta Galiziako gobernadorea izanda. Done Jakueren ordenaren zaldun, 1539an Cortesko markeserria eskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Esako Gudua (1521)

## Kanpo estekak
El Blanco

**El Blanco** Txileko herri bat da, Coihaique komunakoa. Komunako hiriburutik 45 kilometro hego-mendebaldera dago, Blanco ibaiaren eta Huemules ibaiaren elkargunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filipe I.a (Nafarroako mariskala)

**Filipe Nafarroakoa** (Lizarra, ?- *ib.*, 1450), Muruzabalgo bizkondea, nafar militarra eta Nafarroako Erresumako 4. mariskala izan zen. Nafarroako armadaren eta agaramontarren buruzagia izan zen.

## Bizitza 
Karlos II.a Nafarroakoaren sasikoa zen Leon Nafarroakoaren, Nafarroako 3. mariskala, eta Maria Joana izeneko emakume baten seme naturala izan zen. 1424ko abuztuaren 8an Joana, Petri Azkoiengoa "Zaharra"ren alaba, ezkondu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biopolimero

[thumb|eskuinera|220px|[DNAren egituran **biopolimeroen** bikote bat dago: helize bikoitza osatzen duten polinukleotidoak.]]

**Biopolimeroak** izaki bizidunek sortzen dituzten polimeroak dira; alegia, biomolekula polimerikoak dira. Polimeroak direnez gero, lotura kobalente bidez lotutako monomeroz osaturik daude. Biopolimeroen hiru mota nagusi daude, erabiltzen duten unitate monomerikoaren eta egituraren arabera: polinukleotidoa (DNA eta RNA), nukleotidoz osaturik daudenak; polipeptidoak, aminoazidoz osatutako polimero laburrak direnak; eta polisakaridoak, karbohidratoen egitura polimerikoak direnak. Badaude beste biopolimero batzuk ere, adibidez kautxua, suberina, melanina eta lignina.

Lurreko biopolimerorik eta konposatu organikorik arruntena zelulosa da. Landareen materiaren %&nbsp;33 inguru zelulosa da. Kotoiaren zelulosa edukia %&nbsp;90ekoa da, eta egurraren kasuan %&nbsp;50ekoa da.

## Kanpo estekak
Leon Nafarroakoa

**Leon Nafarroakoa** (- Ukar, ), Muruzabalgo bizkondea, nafar militarra eta Nafarroako Erresumako 2. mariskala izan zen. Nafarroako armadaren eta agaramontarren buruzagia izan zen.

Karlos II.a Nafarroakoa erregearen eta Katalina Lizasoaren seme naturala izan zen 1408an Cortesen Elsa Luna ezkondu zuen.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztea pikotxean

***Gaztea pikotxean*** () eskultura bat da, agian Michelangelok egina. 1530 eta 1534 artean egina, 1785az geroztik San Petersburgoko (Errusia) Hermitage museoan dago. Estiloa Pizkundekoa da.

## Deskribapena 
Eskultura nahiko txikia da, 54 zentimetrokoa, eta gazte bat biluzik erakusten du. Gaztea bere gainez makurtuta dago, agian oinean duen arantza bat kentzeko asmoz. Eskultura ez dago erabat bukatuta baina aurpegiaren ezaugarriak, ilea eta gorputzaren formak nabariak dira.

## Historia 
Eskultura hau Medici familiaren eskuetan egon zen eta, ondoren, Lyde John Browne bankari ingelesak erosi zuen; Browne Katalina II.a Errusiakoa tsarinak bere bildumarako artelanak erosteko izendatua zegoen.

XX. mendea arte, artelana ez zaio Michelangelori egotzi. Egiletza hori baieztatzeko, ezinbestekoa izan zen Anny E. Popp ikerlariaren lana; Poppek, 1923an, eskultura Londreseko British Museumen gordetzen diren marrazki batekin lotu zuen: bi irudiak antzekoak dira.

## Medici familiaren proiektua 
Londresen aurkitutako marrazkiak Florentziako San Lorentzo basilikaren sakristia berriaren proiektuarena ziren. Eliza horretan Medici familiaren hilobiak daude. Aipatutako diseinuan bi irudi pikotxan ikusten dira, hilobi batean bi horma hobietan; horietako batek *Gaztea pikotxean* lanaren itxura osoa du. Medici hilobien inguruko lanak 1524an hasi ziren eta lan hau 1530 eta 1534 artean egin zen. 1534an Michelangelo Erromatik alde egin zuen eta eskultura sakristiaren lurrean geldituko zen.

## Esanahia 
Ez dago garbi. Dirudienez lana Medici familiaren hilobirako prestatzen ari zen eta logikoena da zentzu alegorikoa izan behar lukeela pentsatzea. Horren arabera hipotesi desberdinak erabili izan dira: jaio gabeko arima bat izan daiteke, hilobiaren linboan jartzeko, edo, bestetik, heriotzaren izpiritua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Umberto Baldini (1978). *Miguel Ángel: La Escultura*. Madril: Teide. .

## Kanpo estekak
Urko Apaolaza

**Urko Apaolaza Avila** (Hernani, Gipuzkoa, 1979) gipuzkoar historialari eta kazetaria da. Argia aldizkarian egiten du lan.

## Liburuak 
* *Zuloan. Bidaia bat AHT eta lan-esplotazioan barrena*, 2017, Argia, .
Heather Menzies

**Heather Menzies-Urich** (Toronto, Kanada, 1949ko abenduaren 3a - Quinte West, Kanada, 2017ko abenduaren 24a) kanadar aktore eta modeloa zen. 1965eko *The Sound of Music* filmean Louisa Von Trapp izeneko pertsonaia eta ''Logan's Run'' telesailean Jessica 6 izeneko pertsonaia antzezteagatik zen ezaguna.
### Filmografia
Bidasoa Kirol Klubaren ereserkia

Bidasoa Kirol Klubaren ereserkia honako hau da.

## Euskaraz 
*Talde bat du Irunek, hori eta urdin*
*miresmena sortzen du (e)ta lana latz egin*
*Irunen zein Irundik kanpo ere berdin*
*Aurrera Bidasoa! Herria zurekin!*

*Horia ohorea eta ausardia*
*urdina ibaiaren ur-laster garbia*
*munduak entzun beza gure aldarria:*
*Bidasoak bizi du, Irungo herria!*

*Kantatu, guztiok, Bidasoaren izena*
*Aurrera, guztiok, bihotzean daramagu!*
*Kantatu, guztiok, Bidasoaren izena*
*Aurrera, guztiok, irabazi edo galdu!*

*Joko garbia, grina, indarra*
*teknika eta kemena*
*gure harrobi gaztearentzat*
*eredurik onena.*
*Egigun indar taldearekin*
*zale guztiok batera*
*Batasun horrek eramango du*
*Bidasoa aurrera!*

## Gazteleraz 
*En Irún hay un equipo con mucha tradición*
*que posee gran renombre y causa admiración,*
*lleva siempre con orgullo muy alto el pabellón,*
*Deportivo Bidasoa pronunciamos con unción.*

*Oro tienes sus colores, expresa el valor*
*de los pueblos euskaldunes conscientes del honor,*
*con azul se complementa la enseña bicolor,*
*el azul de nuestro río que nos baña con frescor.*

*Cantemos unidos el Himno del Bidasoa*
*así lograremos crear un ambiente mejor.*
*Marchemos unidos al lado del Bidasoa*
*que lleve orgulloso el aplauso de nuestra afición. *

*Cuando juega fuera el Bidasoa deja siempre bien patente*
*la nobleza de sus jugadores y el dominio del balón.*
*En su campo es muy poderoso combativo y peligros,*
*se oyen gritos de sus seguidores, Bidasoa aurrera.*

*Cantemos unidos el Himno del Bidasoa*
*así lograremos crear un ambiente mejor.*
*Marchemos unidos al lado del Bidasoa*
*que lleve orgulloso el aplauso de nuestra afición. *

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Konpainia

[thumb|Bulego korporatiboen eraikin modernoa [Münster|Münsterren, Ipar Westfaliako Renanian, Alemanian.]]
**Konpainia**, **co**. laburtuta, pertsona fisiko edo juridikoak edo bien nahasketa helburu zehatz batekin ordezkatzen duen legezko entitatea da. Konpainiako kideek helburu bera dute, eta bat egiten dute helburu zehatzak eta aitortuak lortzeko. Enpresek hainbat forma hartzen dituzte:

* Boluntarioen elkartea, irabazi asmorik gabeko erakundea barne.
* etekinak sortzea helburu duten enpresa entitateak.
* Finantza entitateak eta bankuak.
* Hezkuntza programak edo erakundeak.

Konpainia bat pertsona juridiko gisa sor daiteke, eta, beraz, enpresak berak erantzukizun mugatua du, izan ere, kideek beren betebeharra betetzen edo ez dute betetzen publikoki deklaratutako sartzearen edo argitaratutako politikaren arabera. Konpainia batek likidatu beharra izan dezake legezko betebehar gehiago saihesteko.

Enpresak enpresa berri gisa elkartu eta taldean erregistra daitezke; ondorioz sortzen diren entitateak enpresa-talde gisa ezagutzen dira.

## Kanpo estekak
SCDR Anaitasunaren ibilbide historikoa

SCDR Anaitasunaren ibilbide historikoa.

## Palmaresa 
### Estatuan 
* ASOBAL Liga:
** laugarrena 2015ean.
* Errege Kopa:
** Txapeldun ordea 2016an.
* Espainiako Superkopa:
** Txapeldun ordea 2017an.
### Nazioartean 
* EHF Kopa:
** final laurdenak 2017an.

## Ibilbidea 
### Ohorezko maila 
### ASOBAL 
## Ikus gainera 
* SCDR Anaitasuna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Isolator

**The Isolator** Hugo Gernsback (1884-1967) idazle eta asmatzaileak asmatutako gailua izan zen.

1925ean patentatu eta aurkeztu zuen. Izenak dioen bezala, kasko nabarmen horrek erabiltzailea isolatzen zuen soinuetatik, ikusmen periferikoa mugatzen zuen eta, hala, arreta lanean jartzen laguntzen zion.

Oxigeno botila bat ere bazeukan, erabiltzailea arnasteaz ere kezka ez zedin. Zientzia fikzio modernoaren aitzindari izan zen Hugo Gernsback. Besteak beste, *Amazing Stories* aldizkaria sortu zuen. Eta Zientzia Fikziozko Munduko Konbentzioak banatzen dituen sariak Hugo dute izena haren omenez. Baina kasko isolatzaileak ez zuen arrakastarik izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kelly Marie Tran

**Kelly Marie Tran** (San Diego, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1989ko urtarrilaren 17a) estatubatuar aktorea da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista
Club Multideporte Funes Rugby

**Club Multideporte Funes Rugby** Nafarroako Funes herriko errugbi taldea da. 2012ko abenduan hasi ziren entrenatzen eta 2013an egin zuten debuta.

## Azken denboraldiak 
Euskal Ligako A multzoak *1. maila* eta B multzoak *2. maila* izena hartu dute 2015-16an.

## Kanpo estekak
Daisy Ridley

**Daisy Jazz Isobel Ridley** (Londres, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1992ko apirilaren 10a) britainiar aktorea da.

## Filmografia 
### Filmak
Vladimir eta Suzdaleko Monumentu Zuriak

**Vladimir eta Suzdaleko Monumentu Zuriak** Errusiako Gizateriaren Ondarea diren monumentu multzo bat da. Izen hori Unescok eman die. Guztira Zalesieko kareharriz egindako Erdi Aroko zortzi monumentu dira.

## Zerrendako monumentuak 
## Beste monumentuak 
Nahiz eta Unescoren zerrendan ez izan beste antzeko monumentuak badira Zalesie inguruan:

* Salbatzailearen katedrala, Pereslavl-Zaleskin (1152);
* San Jurgi katedrala, Yúriev-Polskin, (1230-34, ondoren aldaketak egin ziren.);
* Vladimirreko Kniaguinin komentua (XV-XVI. mende).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Monumentuak Unescoren webgunean.
Hua-Hum ibaia

**Hua-Hum ibaia**, Neuquén probintziako Lácar departamenduan sortzen da, Neuquén probintzian, Argentinan, Andeetako mendilerroa zeharkatzen du eta Valdivia probintziara iristen da Los Ríos eskualdean, Txilen. 

## Bidea 
Ibaia Nonthué lakuaren hustubide naturala da, mendebalderantz, gutxi gorabehera, 2,5 kilometro egiten ditu Argentinako lurraldean zehar, izen bereko igarobidea zeharkatzen du eta, ondoren, 15 kilometro egiten ditu Txileko lurraldean zehar, urak Pirehueico lakura isuri aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lurdes Zubeldia

**Lurdes Zubeldia Garaño** (Hondarribia, Gipuzkoa, 1923a - ibidem, 2017ko abenduaren 4a) gipuzkoar idazlea zen.

Hondarribiko Portu auzoan jaio eta hazi zen. Espainiako Gerra Zibilaren garaian Ipar Euskal Herrira erbesteratu zen guraso eta izebarekin batera eta Ziburun jarri ziren bizitzen. Gurasoak hil zitzaizkionean, Parisa lan egitera joan zen eta Hondarribira itzuli zenean, Jose Ignacio Lopezekin ezkondu zen.

Bere bizipen, olerki eta kantuak bildu zituen 2006an Hondarribiko Udalak argitaratu zion *Nere Sukaldetxoan* liburuan. 2016an Hondarribiko Urrezko Intsignia jaso zuen.

2017ko abenduaren 4an hil zen 94 urte zituela.

## Liburuak 
* *Nere Sukaldetxoan* (2006)

## Aintzatespenak 
* Hondarribiko Udaleko Tokiko Gobernu Batzarrak, 2016ko abuztuaren 17an, Lurdes Zubeldia Garaño andreari Hiriaren Urrezko Intsignia ematea ebatzi zuen, Hondarribiko gizartea udal-ekintzatik, konpromiso sozialetik eta kultura-adierazpenetik hobetzen laguntzeagatik, ezinbesteko bizi-testigantzaren bidez.

## Erreferentziak
Ionel Valentin Vlad

**Ionel Valentin Vlad** (Bukarest, Errumania, 1943ko irailaren 22a - 2017ko abenduaren 24a) errumaniar ingeniari eta fisikaria zen. Errumaniako Akademiako kide zen 1991ko martxoaren 9az geroztik, hasieran kide urgazle eta 2009ko uztailaren 7az geroztik kide oso. Gainera, 2010eko apirilaren 27an Akademiako zuzendariorde izendatu zuten eta 2014ko apirilaren 8tik hil zenera arte Akademiako zuzendaria izan zen.

Optika ez-lineala, nanofotonika, informazio optikoaren prozesamendua, holografia eta irudikatzeko laserdun tresna optikoak izan zituen ikerketa ardatz.

## Bizitza 
Bukaresteko *Titu Maiorescu - I.L. Caragiale* ikastetxean ikasi zuen. 1961etik 1966ra Bukaresteko Institutu Politeknikoko Elektronika eta Telekomunikazio Fakultatean ikasi zuen. Gero, Bukaresteko Unibertsitateko Fisika Fakultatean graduondoko ikasketak egin zituen. Ondoren Parisa joan zen Paris 6 Unibertsitatera joan zen laserrei eta holografiari buruzko ikasketak jarraitzera eta 1969tik 1970era bitartean Frantziako *Conférence des grandes écoles* erakundera. 1972an Gheorghe Cartianu-Popescu doktorearen gidaritzapean landu zuen *Informazioa prozesatzeko metodoak holografia konbentzionalean eta denbora errealeko holografian* (, ) izenburuko doktore-tesia aurkeztuta elektronika eta telekomunikazio doktore bilakatu zen.

## Erreferentziak
Estitxu Villamor

**Estitxu Villamor Lomas** (Gasteiz, Araba, 1987a) arabar fisikaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean fisikan lizentziaduna eta NanoGUNEn nanozientzian masterduna da. 2014ko abendutik fisikan doktorea da ingelesez idatzitako *Spin korronte puruen injekzioa, garraioa eta manipulazioa alboko spin balbula metalikoetan* () doktore-tesia aurkeztu eta gero.

2014ko CAF-Elhuyar sarietan aipamen berezia lortu zuen bere doktore-tesian oinarritutako *Karga-garraiorik gabeko elektronika berria* izenburuko dibulgazio-artikuluagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Bestelako eredu baterako akuilu* Berria, 2022.12.09
Irene Larraza

**Irene Larraza Aizpurua** (Tolosa, Gipuzkoa, 1970a) gipuzkoar kultura eragilea da, 2018tik euskara nazioartean zabaltzen duen Etxepare euskal Institutuko zuzendaria dena.

Nafarroako Unibertsitatean Komunikazio Zientzietan lizentziaduna da. Herri Irratian esatari eta erredaktore egondakoa da. Komunikazio arduradun lanean jardun zuen ondoren, kultura arloko sektore publiko zein pribatuan, hala nola Koldo Mitxelena Kulturunean (Gipuzkoako Foru Aldundia) eta Syntorama enpresan. 2008tik 2011ra Tolosako Udaleko Kultura Departamentuko zuzendaritzan aritu zen. 2012az geroztik Etxepare Euskal Institutuko kide da. Bertan Komunikazio arduradun lanetan aritu zen lehenago 6 urtez, bai eta Kulturaren Sustapen eta Hedapenerako buru gisa, urtebetez. 2018ko urtarriletik aurrera Etxepare Euskal Institutuko zuzendari lanetan ari da, Miren Arzalluzek utzitako lekua hartuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irene Larrazari elkarrizketa "Euskal eragileek ez dute arazorik izaten kalitate estandarrak betetzeko" *Berria*, 2021eko urtarrilaren 10a
Puerto Aysén

**Puerto Aysén** Txileko hiri bat da, Aysén eskualdean. Aysen komunako eta Aysén probintziako hiriburua da. Aysén ibaiaren ertzean dago, Aysén fiordoko 3 km barnera. Hiriak 27.644 biztanle zituen 2017an, eskualdeko bigarren hiririk garrantzitsuena bihurtuz, eskualdeko hiriburuaren ondoren: Coihaique 

## Eguraldia 
Puerto Aysén Txileko herrixken euritsuenetako bat da, urtean 2.961 mm-ko batez bestekoarekin. Prezipitazioek urte osoan zehar banaketa homogeneoa dute, nahiz eta neguan gehienezkoa izan.

klimatikoki, klima ozeaniko bati dagokio eta Köppen klima sailkapenaren arabera denboraldi lehorrezkorik gabeko eguraldi epel euritsua da (Cfb). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak