open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Courtney Kupets

**Courtney Kupets** (Bedford, Texas, 1986ko ekainaren 27a) AEBetako gimnasta artistikoa  da, 2004ko txapeldunorde olinpikoa taldekako proban, eta bi aldiz munduko txapelduna 2002an eta 2003an asimetrikoetan eta taldekakoetan.

## Kirol ibilbidea 
Debrecengo 2002ko Munduko Txapelketan, urrea lortu zuen asimetrikoetan, Oana Petrovschi errumanieraren eta Ludmila Ezhova errusiarraren aurretik.

2003an Anaheim-en (Estatu Batuak) egindako Munduko Txapelketan, taldekako urrea lortu zuen, Errumaniaren eta Australiaren aurretik; hauek izan ziren haren lagunak: Chellsie Memmel, Carly Patterson, Tasha Schwikert, Hollie Vise eta Terin Humphrey.

Atenasko 2004ko Olinpiar Jokoetan barra asimetrikoetan zilarra lortu zuen, Émilie Lepennec (urrea) frantziarraren ondoren eta Terin Humphrey herrikidearen aurrean (brontzea). Taldeengatik ere irabazten du zilarra —Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik—, eta lankide izan zituen: Mohini Bhardwaj, Annia Hatch, Terin Humphrey, Courtney McCool eta Carly Patterson.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jérôme Simon

**Jérôme Simon** (Troyes, 1960ko abenduaren 5a) frantziar txirrindulari ohia da, profesionala 1982 eta 1993 artean.

Kirol ibilbideko garaipenik esanguratsuenak 1988ko Tourreko etapa bat eta 1989ko Midi Libreren Sari Nagusia izan ziren.

Anaiak Régis, François eta Pascal ere, txirrindulariak izan ziren.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
* Jérôme Simonen fitxa
Javi Lezaun

**Francisco Javier Lezaun Ezpeleta** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1979ko abuztuaren 6a) euskal herritar futbolari ohia da. Aurrelari lanetan jokatzen zuen.

## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Alfredo Garavito

**Luis Alfredo Garavito Cubillos** (1957ko urtarrilaren 25a, Génova, Quindío, Kolonbia &ndash; Valledupar, 2023ko urriaren 12a), kolonbiar serieko hiltzaile eta pederasta eta sexu-erasotzaile bat izan zen. Ezizenez "Piztia" eta "Génovako Hiltzailea" bezala ezaguna.

Kolonbiako Nazio Fiskaltzaren arabera, gutxienez 172 adingabeko erail zituen. 2003an Garavito berak beste 28 pertsona erail izana onartu zuen: 23 ume eta 5 heldu, horrek eraildakoen kopurua 200 pertsonan ezarri zuen. Dena dela, ume eta helduen artean, Garavitok 300 pertsona edo gehiago erail izan dituela uste da.
Galder Zubizarreta

**Galder Zubizarreta Villanueva** (Sopuerta, Bizkaia, 1980ko urtarrilaren 22a) euskal herritar futbolari ohia da. Athleticen harrobian hezia da. Atzelari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Franky de Buyst

**Franky de Buyst** (Asse, 1967ko uztailaren 22a), belgikar txirrindulari ohia da. Bere semea, Jasper de Buyst, txirrindulari profesionala da.

## Taldeak 
Vlaanderen 2002 (1994-1996) 

Tonissteiner-Saxon (1997-1999) 

## Palmaresa 
**1993**
* Hasselt-Spa-Hasselt
* 2. Schaal Selsean
* 2. Hainauteko Zirkuituan
**1997**
* Omloop Mandel-Leie-Schelde
* 2. G.P. Viane-an
**1998**
* Beveren-Leie
* 2. Leeuwse Pijl

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
*
Hans De Meester

**Hans De Meester** (Aalst, 1970ko abuztuaren 7a), Belgikako txirrindulari ohia da, profesionala 1992 eta 2002 artean.

## Taldeak 
* Palmans (1994-1997)
* Tonissteiner-Saxon (1998)
* Gerolsteiner (1999)
* Palmans (2000-2002)

## Palmaresa 
**1993**
* 3. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan
**1994**
* Fred de Bruyne Memoriala
**1995**
* Bavariako Itzuliko etapa
* Vilvoordeko Sari Nagusia
**1996**
* Le Samyn 
* Omloop van de Westhoek
* 3. Vilvoordeko Sari Nagusiam
**1997**
* Gullegem Koerse
* 2. Rik Van Steenbergen Memorialan
* 3. Maiatzaren Lehena Sari Nagusian
**1998**
* OZ Wielerweekend
* Armor Saria
* Melle
* Kortemark Sari Nagusia
* 3. Volta Limburg Classicean
* 3. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan
* 3. De Kustpijl Heisten
* 3. Zellik-Galmaardenen
* 3. Omloop Vlaamse Ardennen-ean
* 3. Strombeek Bever-ean

**1999**
* 3. Houtlandeko Zirkuituan
**2004**
* 2. Stadsprijs Geraardsbergenen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nabyla Maan

**Nabyla Maan,** jaiotzez **Nabyla** **Abdallaoui Maan**,  (Fez, Maroko, 1987ko abenduaren 6a) marokoar egile abeslaria da. 

## Biografia 
Nabyla Maan Fezen jaio zen, melomano-familia batean. Txikitatik izan zuen interesa Marokoko musika tradizionalean. Arabiar-andaluziar musikarekiko grinak bultzatu zuen maisu handien artean arte horren ezagutza bilatzera. Estudioan grabatu zuen lehenbizikoz, Ouafae Bennani izebaren urtebetetze-opari bati esker. Hura izan zen bere lehen managerra. Saio horiei esker, kontratu bat lortu zuen berehala, eta D'nya2 izeneko lehen albuma argitaratu zuen 2005ean.

## Musika ibilbidea 
Nabylak lehen albuma grabatu zuen 2005ean, ''D'nya*. bertan arabieraz  kantantu zuendariya, arabierazko klasiko eta frantsesez abestu zuen, baita Nass El Ghiwaneren "*Allah Ya Molana*" eta "*Essiniestro*" abestien bi errepikapen ere. Bere albumak ehunka mila kopia saldu zituen eta Marokoko eta Europako kontzertuetan erakusteko aukera eman zion. 19 urte zituela, Amazigh eta Afrikako artista gazteena izan zen Parisko Olympia antzokian.

2009an, Ya *Tayr El Ali* bigarren diskoa kaleratu zuen, arabierazko marokoar eta klasiko eta frantsesezko abestiak ere barne hartzen zituena, Publich Piaf-en "Padam, Padam..." bertsioa barne. Nabyla Maan musika unibertsaleko artista da, arabiar, mendebaldar eta afrikar eragina duena.

2017ko maiatzean, *DalalχAl-Andalûs'' albuma sinatu zuen. Hiru urteko ikerketaren eta esperimentuen emaitza izan zen, eta Nabylak musika tradizionaleko maisu handiak eta espezialistak ezagutu zituen. Batez ere Tarik Hilal albumaren ekoizleak eta Nor Eddine Bahha jazz-eko espezialistak eta Jazzology obraren egileek osatu zuten.

## Diskografia 
### Albumak 
#### D'nya (2005): 
#### *Tayr El Ali* (2009): 
#### *Vis ta vie* (2013) 
### Singleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Nabyla Mann-en abestiak
Katamotz-belarri

**Katamotz-belarria** (*Lentinus tigrinus*) *Polyporaceae* familiako onddo espezie bat da, Sukaldaritzarako baliorik gabea. Ez da ohikoa Euskal Herrian. Genero honen ezaugarri nagusietako bat da, ale helduen orriek zerra itxurako ertza dutela, begi hutzez ikus daitezkeenak.

Sinonimoa: *Panus tigrinus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 9 cm arteko diametrokoa, lehenik ganbila, erdi guea hondoratua, inbutu itxurakoa; hasieran kolore grisaxka du, eta gero hondo zuriaren gainean ezkatatxo arreetan hausten da, ertzerantz zabalduago daudenak. Ertz mehea, kiribildua eta bihurritua.

**Orriak:** Dekurrenteak, estuak, estu, ertza koska fin-finekin; hasieran zurixkak, gero okre argiak edo krema kolorekoak.

Orri Dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Argala, zaila, okertua, zurixka, ezkatatxo arre-grisaxkekin. Gazte-gaztetan, gortina bat ikus daiteke oinaren goialdean.

**Haragia:** Mehea, elastikoa, trinkoa, zaila, zuria, gurin usainarekin eta zapore fungiko sendoarekin.

**Etimologia:** *Lentinus* terminoa latinetik dator, “lentus” hitzetik, eta zaila esan nahi du*,* elastikoa, kapelaren haragiari erreferentzia eginez, zuntzuna, eta larrukara.*Tigrinus* epitetoa ere, latinetik dator, "tigrinus" hitzetik, eta tigrearen moduko orbanekin, esan nahi du. Bere kapelaren dekorazioagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria, larrukara delako.

### Nahasketa arriskua 
Dituen ezaugarriak direla eta, zaila da beste espezie batekin nahastea. *Lentinus lepideus* delakoarekin nahas daiteke, baina honek ezkata zakarragoak ditu, eraztun iraunkorra eta mintzezkoa, eta koniferetan ateratzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera arte, motzondoetan edo zuhaitz bizietan, deskonposizio egoeran dauden zaurietan. Bide ertzetan lurperatuta dauden adar eta enborretan, batez ere sahatsen, Makalen eta pagoen enborretan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomas Lindahl

**Tomas Robert Lindahl** (Stockholm, 1938ko urtarrilaren 28a) suediar-britaniar minbiziari buruzko ikerketan espezializatutako zientzialaria da. 2015eko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Paul Modrich eta Aziz Sancarrekin batera DNAren konpontzeari buruzko ikerketengatik.

Medikuntza ikasi zuen Karolinska Institutuan. Gero, doktoretza ondoko ikerketa egin zuen Princetongo Unibertsitatean eta Rockefeller Unibertsitatean. 1978tik 1982ra Göteborgeko Unibertsitatean kimika medikoko irakasle izan zen. 1981ean Erresuma Batura iritsi zen minbiziari buruz ikertzeko eta britainiar nazionalitatea jaso zuen.
Ludo Dierckxsens

**Ludo Dierckxsens** (Geel, 1964ko urriaren 24a – Sint-Gillis-bij-Dendermonde, 2025eko maiatzaren 29a) belgikar txirrindularia izan zen.

## Taldeak 
*Collsttop (1995) 
*Tonissteiner-Saxon (1996-1997)
*Lotto (1998)
*Lampre (1999-2002)
*Landbouwkrediet (2003-2004)

## Palmaresa 
**1994**
* 3. Vilvoordeko Sari Nagusian
* 3. Schaal Selsean
**1996**
* Vilvoordeko Sari Nagusia
**1997**
* Zellik-Galmaarden
* Denaingo Sari Nagusia
* Hasselt-Spa-Hasselt
* Belsele-Waas
* Izegem Sari Nagusia
* 2. 15px Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 2. Ardenetako Gezian
* 2. Vilvoordeko Sari Nagusian
* 3. Paris-Bourgesen
* 3. Peer
* 3. Koloniako Itzulian
* 5. Kortemark Sari Nagusian-ean

**1998**
* Paris-Bourges
* 2. Plouayko Sari Nagusian
* 3. HEW Cyclassicsean
* 3. Valoniako Tourrean

**1999**
* 20px 15px Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Frantziako Tourreko etapa 1 

**2001**
* 6. Paris-Roubaixen
* 8. Flandriako Tourrean

**2002**
* 2. Belgikako Itzulian
* 3. 15px Belgikako erlojupeko txirrindularitza txapelketan

**2003**
* Marseillesa Sari Nagusia

**2004**
* Austriako Itzuliko etapa 1 

**2005**
* 2. Pays de Waeseko Zirkuituan
* 3. Gullegem Koersen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ripolin Bondex

**Ripolin Bondex**, Bizkaiko txirrindulari talde amateurra izan zen. Bertan, Óscar Freire, David Seco eta Iñaki Barrenetxea txirrindulari profesionalak egon ziren. Horretaz gain, kirol zuzendaria Joxean Fernández Matxin izan zen. 1997ean izena aldatu zuen eta Banaka bezala ezaguna egin zen.

## Palmaresa 
**1995**
* Bizkaiko txapelketa 
* Gasteizko Sari Nagusia 
* Vedra Galiziako Sari Nagusia
**1996**
*Bizkaiko Txapelketa 
* Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa 
* Artxanda  
* Leioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terror by Night

***Terror by Night*** (euskaraz Izua gauez) Ameriketako Estatu Batuetako luzemetraia da. Pertsonaia nagusiak Sherlock Holmes eta Watson doktorea dira. Nahiz eta Sherlock protagonista izan, argumentua ez dago zuzenean Arthur Conan Doyleren narrazioetan oinarrituta; dena dela, zenbait narrazioekin badu bere lotura. Filmaren zuzendaria Roy William Neill izan zen. Protagonista nagusiak Basil Rathbone Sherlock gisa, eta Nigel Bruce Watsonen paperean: Filma 1946an plazaratu zen.

## Argumentua 
Sherlock Holmesek (Basil Rathbone) zaindu behar du Rodesiako Izarra, Lady Carstairsena den diamante baliotsua. Roland, bere semea, beldur da Londresetik Edinburgora doan trenean harribitxi ospetsu eta gutiziatua ebatsiko ote dioten. Eta bere beldurrak bete egiten dira: Roland hilik agertzen da trenean eta diamantea desagertu egin da. Holmesek, Watson doktorearen eta Lestrade inspektorearen laguntzarekin, harribitxia berreskuratzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Basil Rathbone - Sherlock Holmes
* Nigel Bruce - Watson Doktorea
* Alan Mowbray - Sebastian Moran
* Dennis Hoey - Lestrade inspektorea 
* Renee Godfrey - Vivian Vedder
* Frederick Worlock - Kilbane irakaslea
* Mary Forbes - Lady Margaret Carstairs
* Skelton Knaggs - Sands
* Billy Bevan - Tren-inspektorea
* Geoffrey Steele - Roland Carstairs
* Harry Cording - Mock, zerraldoen egilea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Filma IMDb webguenan.
* :*Terror by Night* filma Youtuben.
Paul Sorvino

**Paul Anthony Sorvino** (New York, 1939ko apirilaren 13a - Jacksonville, Florida, 2022ko uztailaren 25a) estatubatuar aktorea izan zen. Batez ere, mafiosoaren eta poliziaren paperetan antzeztu zuen. Michael eta Mira Sorvino aktoreen aita izan zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Hektor Ortega

**Hektor Ortega Lahera** (Bilbo, 1966) kazetaria, editorea eta idazlea da. Deustuko Unibertsitatean Geografia eta Historian lizentziatua. Kazetaria eta editorea da Sua Edizioak argitaletxean, eta bere ibilbide profesionalaren zati handi bat kazetari gisa eman du Euskal Herriko zenbait hedabidetan. *Bilbao* hilabetekarian 36 artikulu idatzi zituen.

Zuzendaria izan da *Berton* eta *Prest!*  euskarazko toki aldizkarietan. 1998an sortu zen *Berton* aldizkaria, euskaltzale eta kazetari talde baten bultzadaz; Begoñako errepublika zaharreko auzoetako aldizkaria izan zen: Uribarri, Txurdinaga, Begoña, Santutxu eta Otxarkoaga auzoetakoa, alegia. Guztira, 125.000 biztanle, 2001ean. Geroago, *Prest!* aldizkaria sortu zuten, Deustuko errepublika zaharreko aldizkaria izan guran (50.000 biztanle); Deustuko *Berbaizu* euskara elkarteak sortu zuen aldizkaria.

## Obra 
### Liburuak 
* *Bilbao a la deriva. Fantasia, especulación y ciudadanía* (Txalaparta, 1995).
* *Una semana en Otsagabia, Irati* (Sua, 2011)
* *Una semana en Izaba, Belagua, Roncal* (Sua, 2012).
* *Una semana en Elizondo, Baztan, Xareta* (Sua, 2013).
* *Begoña. Historia, arte y devoción* (Sua, 2013). Jesus Muñiz Petralanda eta Raul Estebanekin elkarlanean.
* *Guía de los pueblos amurallados* (Sua, 2013).
* *Euskal Herria, historia, paisaje y cultura* (2014)
* *Excursiones a lugares históricos* gidaliburua. 
* *100 rutas senderistas por Navarra* (Sua, 2017). Muro Perez, Alberto, Perez Azaceta, Jesus Mari, Arrizabalaga Aizpurua, eta Tellagorri Goikoetxea, Mikel elkarlanean.
* *Tretatxu, lapurren gobernadorea. XVIII. mendeko bandolero, gaizkile eta heroia* (Txertoa, 2018), seguru asko, lehen liburua osoki XVIII. mendeko bidelapur euskaldun baten biografia bati buruzkoa.
* *Gomutan. Bilboko historiaren atal ezezagunak* (Erroa, 2018).
* *80 rutas  senderistas por Bizkaia* (Sua, 2018).
* *Pueblos de Navarra con encanto* (Sua, 2019).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Begoñako errepublika
* Deustu
* Larrinagako espetxea
* Erroa argitaletxea
* Jose Larrañaga
* Bilboko Udalaren lehenengo euskara eskolak
* Teresa Iturralde
* Igotz Mendi itsasontzia
* Luis Antonio Bolín

## Kanpo estekak 
* Hektor Ortega: *BEGOÑA 1924-2024*. Pa Ya konpartsak antolatutako hitzaldia (Otxarkoaga, 2024-03-22), YouTube webgunean ikusgai.
* *Berto*n aldizkariko ale gehienetan, informazio histokiko ugari argitaratu zituen, aspaldiko Begoña udalerriaz.
Gorka Badiola

**Gorka Badiola Uranga** (Ondarroa, Bizkaia, 1975eko apirilaren 7a) bizkaitar futbolari ohia da, eskuin hegaleko edo atzelari postuan jokatzen zuena. 
## Kirol Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Eva Klotz

**Eva Klotz** (St. Leonhard in Passeier, Hego Tirol, 1951ko ekainaren 4a) Hego Tiroleko independentziaren aldeko politikaria da, eta Georg Klotz (Befreiungsausschuss Südtirol erakunde armatuaren sortzailetako bat) Hego Tiroleko buruzagi abertzale ospetsuaren alaba. Süd-Tiroler Freiheit alderdiaren zuzendaria eta Hego Tiroleko parlamentuko parlamentaria izan da urte luzeetan.

Gaztetan heldu zion independentziaren aldeko borrokari. 1989an BürgerUnion für Südtirol alderdia sortu zuen, eta 2007an Süd-Tiroler Freiheit.

Italiako auzitegietara joan da behin baino gehiagotan, inputatu gisa. Besteak beste, "Italiako bandera iraintzeagatik" edo "Carabinierien aurkako azalpenak egiteagatik" (XX. mendeko 60ko hamarkadan Hego Tirolen torturatu egin zutela esateagatik)  .

## Erreferenziak 
## Kanpo estekak
Paul Modrich

**Paul Lawrence Modrich** (Raton, Mexiko Berria, 1946ko ekainaren 13a) estatubatuar biokimikaria da. 2015eko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Tomas Lindahl eta Aziz Sancarrekin batera DNAren konpontzeari buruzko ikerketengatik.

Massachusetts Institute of Technologyn eta Stanfordeko Unibertsitatean ikasi zuen. Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn kimika irakasle izan zen eta Duke Unibertsitatean gero.

Zenbait minbizi mota sendatzeko metodo gisa DNAn egindako akatsen konponketari buruz egindako ikerketek Nobel Saria eman zioten.
Bernabe Oiarzabal

**Bernabe Oiarzabal Olano** (Olaberria, Gipuzkoa, 1912 &ndash; Beasain, Gipuzkoa, 1982ko uztailaren 13a) gipuzkoar margolaria izan zen.

## Ibilbidea 
Dagoeneko desagertuta dagoen Olaberriako Olaetxea baserrian jaio zen. Bere aitak, Arturo Maria Pascual Oiarzabal Landak (Azpeitia, 1876), elizak zaharberritzen eta margotzen lan egiten zuen denboraldi batez, ipar Euskal Herrikoa zen Pascal margolariaren aginduetara. Aitak Olaberriako elizarako Amabirjinaren irudia ere margotu zuen. Pinturarekiko zaletasun handia zuen, eta baserrian batetik eta bestetik erositako koadro asko zituen eta lehen pintura lana 1929an saldu zuen 500 pezetatan. 1941 urtean, Pablo Gargallo artistak ere proposatu zion bere Parisko estudion lan egitea, baina Oiarzabalek ez zuen gonbitea onartu.

1928 urtean, Donostian egin zen Artista berrien erakusketan bere koadro sorta bat egon zen ikusgai, eta 1943an San Telmo Museoan egin zen Euskal Artearen erakusketan parte hartu zuen.

Bodegoiak, ehiza margolanak eta erretratuak ere egin bazituen ere, pasaia-margolari gisa nabarmendu zen. Euskal Herriko pertsonaia ezagunekin zerikusia zuten paisaia ugari margotu zituen, hauen jaiotetxeak eta beraien bizitzan garrantzitsuak izan ziren lekuak.  

Margolaria zen arren, ogibidez bankuko langilea izan zen. Azkoitiako Caja Ahorros Provincial aurrezki kutxako funtzionaria izan zen eta Lasarten bizi zen.

## Ezagutzen diren margolanak 
* *Jabalí perseguido*, 1928. 
* *El pueblo de Idiazabal*, 1933. .
* *Mi hermanito en la cuna*, 1933. 
* *Aritzeta*, Usurbil, 1957.  (Bilintx zauritu zuten baserria).
* *Cazador*, 1963. 
* *Perurena Zarra,* Joxemiel Barandiaranen jaiotetxea, Ataun, 1963.
* El caserío Errecalde, Zirzurkil, 1963. Pedro Mari Otañoren jaiotetxea. 
* Pernando Amezketarraren jaiotetxea, 1964. 
* *Campandegui*, Juan Ignazio Iztuetaren jaiotetxea, Zaldibia, 1966. 
* Pernando Amezketarra herriko erretorearekin. 
* Lizarrate. 
* Jose Azarola pianojolearen erretratua. 
* *Pícaros fumadores*.
* 1946 urtean, Julio Beobide eskulturgileak Bernabe Oiarzabali egurrez egindako bustoa eskaini zion. 
* 1966 Lasarteko margolari txapelketan bigarren saria. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terin Humphrey

**Terin Humphrey** (St. Joseph, Missouri, 1986ko abuztuaren 14a) AEBetako gimnasta artistikoa da, 2004ko txapeldunorde olinpiko bikoitza barra asimetrikoen eta taldekako proban, eta 2003ko munduko txapelduna taldekakoan.

## Kirolari ibilbidea 
Anaheim-en (Estatu Batuak) egindako Munduko Txapelketan, taldekako urrea eskuratu zuen, Errumania eta  Australiaren aurretik; hauek izan ziren haren kideak: Chellsie Memmel, Carly Patterson, Tasha Schwikert, Hollie Vise eta Courtney Kupets.

2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan, barra asimetrikoetan eskuratu zuen zilarra, Émilie Lepennec (urrea) frantziarraren ondoren eta Courtney Kupets (brontzea) herrikidearen aurrean. Taldekakoan ere eskuratu zuen zilarra —Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik—, eta kide izan zituen: Mohini Bhardwaj, Annia Hatch, Courtney Kupets, Courtney McCool eta Carly Patterson.

## Erreferentziak
Mohini Bhardwaj

**Mohini Bhardwaj** (Filadelfia, Pensilvania, 1978ko irailaren 29a) AEBetako gimnasta artistikoa da, 2004ko txapeldunorde olinpikoa taldeka, eta 2003an munduko txapelduna izan zen taldekakoan.

## Kirolari ibilbidea 
### 2001 
2001an Ganteko Munduko Txapelketan, Errumania eta Estatu Batuen ondoren, taldekako brontzea eskuratu zuen.

### 2004 
2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan berriz ere zilarra lortu zuen taldekakoan —Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik—, Terin Humphrey, Annia Hatch, Courtney Kupets, Courtney McCool eta Carly Patterson lagun zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Émilie Lepennec

**Émilie Lepennec** (Paris, Frantzia, 1987ko abenduaren 31) gimnasta artistiko frantziarra da, 2004ko txapeldun olinpikoa barra asimetrikoen proban.

## Kirolari ibilbidea 
### 2004 
2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan, urrea eskuratu zuen barra asimetrikoetan, Terin Humphrey (zilarra) eta Courtney Kupets (brontzea) estatubatuarren aurretik.

### 2005 
2005ean Debrecenen (Errumania) egindako Europako Txapelketan, urrea eskuratu zuen asimetrikoetan eta brontzea lurzoruko proban.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hollie Vise

**Hollie Vise** (Dallas, Texas, 1987ko abenduaren 6a)  AEBetako gimnasta artistikoa da, 2003ko munduko txapeldun bikoitza taldekakoan eta barra asimetrikoetan.

## Kirolari ibilbidea 
2003ko Anaheimeko Munduko Txapelketan, urrea eskuratu zuen taldekako lehiaketan —Errumania eta Australiaren aurretik—, baita urrea ere barra asimetrikoetan, Chellsie Memmel herrikidearekin berdinduta, Beth Tweddle britainiarraren aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Courtney McCool

**Courtney McCool** (Kansas City, Missouri, 1988ko apirilaren 1a) AEBetako gimnasta artistikoa da, eta 2004an taldeko txapeldunorde olinpikoa izan zen.

## Kirolari ibilbidea 
### 2004 
2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan, zilarra eskuratu zuen taldeka —Errumaniaren atzetik eta Errusiaren aurretik—, eta kide hauek izan zituen: Mohini Bhardwaj, Annia Hatch, Courtney Kupets, Terin Humphrey eta Carly Patterson.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adriana Calcanhotto

**Adriana da Cunha Calcanhotto** (Porto Alegre, Brasil, 1965eko urriaren 3a) abeslari eta konpositore brasildarra da. Brasilgo musika herrikoiaren konpositore garrantzitsuenetakotzat jotzen da, askotariko musika-estiloak baititu. Haurrentzako album batean, *Adriana Partimpim* (2004), emanaldi berri bat egin zuen. Arrakasta handia izan zuen, eta haurrentzako album onenaren Grammy latinoan parte hartzeko izendatu zuten Madison Square Garden aretoan (2006ko azaroaren 2a). Konposizioak era askotakoak dira: samba, bossa nova, funk, rock, pop, baladak. Bere garaian arrakasta izan zuten abestiak ere grabatu ditu, moldaketa berriekin.

## Biografia eta ibilbide artistikoa 
Carlos Calcanhoto jazz-talde bateko bateria-jolearen eta dantzari baten alaba da. Sei urte zituela, aitonak lehen musika-tresna oparitu zion: gitarra klasikoa. Geroago kantua ere ikasi zuen. Ondoren, Brasilgo herri-musikaren eraginez eta herrialdeko literatura-mugimendu modernistaz busti zen. Liluratuta geratu zen Oswald de Andraderen *Antropofagia* lanarekin edo Tarsila do Amaralenarekin eta mugimendu kultural haren beste izen batzuekin.

Ibilbide artistikoa hasteko, tabernetan jo zuen, ondoren antzerki-lanetan, eta, gero, kontzertuetan eta jaialdietan abiatu zen herrialde osoan. Lehen diskoa, *Enguiço* (1990), oso goretsia izan zen, eta lehen arrakasta *Naquela Estação* izan zen, Sílvio de Abreuren (1990) *Raina da Sucata* telenobelaren soinu-banda osatu zuena. Hurrengo urtean, *Sharp saria* jaso zuen, emakume 'berria' izateagatik. Mário de Sá-Carneiro poeta portugaldarraren olerkiak musikatu zituen 1996an. 2007ko Joko Panamerikarretan, hasierako ekitaldian parte hartu zuen.

2010ean Suzana de Moraes aktore brasildarrarekin ezkondu zen.

## Diskografia 
## Sariak 
* 1991n, *Sharp saria* jaso zuen, emakume 'berria' izateagatik.

* 2014an, *Premio da Musica Brasileira*

## Iruditegia 

Fitxategi:
Fitxategi:Adriana Partimpim.jpg|Adriana Calcanhoto Partimpim umeentzako lanean, Ibirapuera Auditoroan, São Paulo (Brasil), Gerardo Lazzariren argazkia. 2006.02.04
Fitxategi:Adriana Calcanhotto Margem.png|*Margen* diskoan Adriana Calcanhotto plastikozko itsasoan   Murilo Avessoren argazkia
Fitxategi:Adriana Calcanhotto Violino.png|Adriana Calcanhotto biolontxeloa jotzen *Maré*diskoaren promozioan, 2008 Rio de Janeiro
Fitxategi:Calcanhoto-61 (16574079649).jpg|Adriana Calcanhotto
Fitxategi:25o Premio da Musica Brasileira (14188856302).jpg|Adriana Calcanhotto, 25o Premio da Musica Brasileira, 2014.05.14 Atntzerki Munizipala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alicia Sellés Carot

**Alicia Sellés Carot** (Altura, Castelló, 1977) dokumentalista eta liburuzaina da.

## Biografia 
Salamancako Unibertsitateko Bibliotekonomia eta Dokumentazioan diplomatua da eta Valentziako Unibertsitate Politeknikoan Dokumentazioan lizentziaduna.

### Ibilbide profesionala 
2002. urtetik 2018ra bitartean, MASmedios enpresan lan egin zuen, liburutegietarako eta informazio-sistemetarako proiektu teknologikoak garatuz. Valentziako Unibertsitate Politeknikoko irakasle laguna da eta UOCeko Informazio eta Dokumentazio graduko aholkularia.

2018az geroztik, liburutegi-zerbitzuak planifikatzeko eta diseinatzeko eta prestakuntzarako aholkularitza eta azterketa izan ditu ardatz. Kanarietako liburutegi-sarean egindako azterketa izan zen lan horren adibide bat.

Liburutegi digitalekin eta biltegiekin, liburutegiak kudeatzeko sistemekin, dokumentuen eta artxiboen kudeaketarekin eta, batez ere, horien elkarreragingarritasunarekin eta integrazioarekin lotutako proiektuetan parte hartu du, ia beti kode irekiko soluzioekin.

### Elkarte-ibilbidea 
2010ean Valentziako Erkidegoko Liburuzainen eta Dokumentalisten Elkargo Ofizialean (COBDCV)  zuzendaritza-batzordean hasi zen lanean, prestakuntzako bokalean. Ondoren, presidente izan zen 2012tik 2018ra.

Espainiako Artxibistika, Bibliotekonomia, Dokumentazio eta Museistika Elkarteen Federazioan (FESABID) diruzaina izan zen 2014tik 2016ra. Eta 2018tik 2022ra, bi agintalditan, Federazioko lehendakaria izan zen, eta bi lan-ildotan lagundu zuen: elkarte-mugimendua indartzen eta sentsibilizazio politikorako ekintzak egiten, liburutegien eta informazioa eskuratzeko eraren zeregina agerian jartzeko Agenda 2030en eta Garapen Iraunkorraren Helburuen esparruan, eta Liburutegien arteko Lankidetzarako Kontseiluko ‘Liburutegiak eta Agenda 2030’ lan-taldea koordinatu zuen.

2015etik, European Bureau of Library, Information and Documentation Associations (EBLIDA) delakoan parte hartu du, eta 2018tik 2021era EBLIDAKO *Executive Commite* delakoan parte hartu du.

2016. urtetik, Liburuzainen eta Liburutegien Elkarteen Nazioarteko Federazioaren International Advocacy Programme (IAP) programan parte hartu zuen, FESABIDen ordezkari gisa.

Liburutegien ordezkaria izan zen, Liburutegien Lankidetzarako Kontseiluaren bidez, Espainian 2030 Agenda ezartzeko Garapen Iraunkorreko Kontseiluan.

2024. urtean Fundació pel Llibre i la Lectura fundazioaren lehendakari izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Online ikastaroa Liburutegiak eta Agenda 2030: FESABIDen ikuspegia
Suzana de Moraes

**Susana de Mello de Moraes** (Rio de Janeiro, Brasil, 1940ko abuztuaren 5a - ib., 2015eko urtarrilaren 27a)  brasildar aktore, zinemagile eta zuzendaria izan zen.

Vinicius de Moraesen alaba, argi eta garbi lesbiana zen eta 2010ean zeremonia zibil batean ofizial egin zuen Adriana Calcanhotto kantautorearekin bere batasun egonkorra, harekin 1985az geroztik elkarrekin bizi izan baitzen   

Suzanak endometrioko minbizia izan zuen, 2015eko urtarrilaren 27an, 74 urte zituela, bere heriotza eragin zuen arnas infekzioa eragin zuen gaixotasuna. 

## Filmografia 
### Zineman 
### Telebistan 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Matxon

**Pedro María Matxon Franco** (Portugalete, Bizkaia, 1969ko urtarrilaren 23a) bizkaitar futbolari ohia da. erdiko atzelari lanetan aritzen zen.

## Ibilbidea 
*2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Eliane Giardini

**Eliane Teresinha Giardini** (Sorocaba, 1952ko urriaren 20a) Brasileko aktore eta zuzendaria da. Ezaguna da telebistan, zineman eta antzerkian. Hainbat sari irabazi ditu, besteak beste, APCA saria, hiru *Prêmios Qualidade Brasil eta* Kikito do Festival de Gramado.

Hainbat rol ezagun egin ditu: Isaura *Felicidade-n*, Dona Patroa *Renascer-en, Lola  Explode Coração-n,* Santinha  *A Indomada-n*, Nazira  *O Clone-n*, Dona Caetana  *A Casa das Sete Mulheres-en*, Viúva Neuta *América-n*, Eva/Esmeralda *Cobras & Lagartos-en*, Pérola *Eterna Magia-n,* Indira *Caminho das Índias-en*, Muricy *Avenida Brasil-en*, Anastácia de *Êta Mundo Bom!-en*, Nádia de *O Outro Lado do Paraíso* e Rania de *Órfãos da Terra*.

## Biografia 
Aita italiar jatorrikoa eta ama portugaldarrekoa ziren. São Pauloko Unibertsitatean ikasi zuen Arte dramatikoa 1973 urtean. Paulo Betti aktorearekin ezkondu eta bi alaba ditu: Juliana eta Mariana. Alabak izan zituenean aktoretza lkana utzi egin zuen 80ko hamarkadara arte. 

## Lan ibilbidea 
Hamazazpi urterekin hasi zen lanean. Antzerkian hainbat sari eman zizkioten aktore onena izateagatik. Zineman ere lan egin du, noizbehinkako lanak izan badira ere. Telenobela askotan parte hartu du. 

## Lanak 
Hainbat lanetan parte hartu du:

### Telebista 
### Zinema 
### Antzerkia 
## Sariak eta nominazioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eliane Giardini en Internet Movie Database (en inglés).
Zaldizko

thumb|250px|Zaldiko zaldiz ibiltzen den pertsona da.
**Zaldizko**, baita ere **Zaldiko**, zaldiz ibiltzen pertsonari esaten zaio. Ibiltze hori lanaren beharrez edo zaletasunez izan daiteke. 

Beste esanahia ere meteorologiarekin lotuta dago: Euri-jasa, urrutitik ikusita euri-jasak hartzen duen itxura.
Euria alde batetik bestera mugitzen ikusten denean, haizeak eurizko hesi mugikor bat egiten duenean, euri horri ‘zaldizkoak’ erraten zaio, zaldiak bezala trostan doalako euria.

Zaldi lasterketetan lehiatzen den zaldizkoari jockey esaten zaio.

Zineman eta literaturan oso kontzeptu erabilia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aziz Sancar

**Aziz Sancar** (Savur, 1946ko irailaren 8a) turkiar biologoa da. 2015eko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Tomas Lindahl eta Paul Modrichrekin batera DNAren konpontzeari buruzko ikerketengatik.

Medikuntza ikasi zuen Istanbulgo Unibertsitatean eta Texasko Unibertsitatean doktoratu zen. Bost urtez lan egin zuen Yale Unibertsitateko laborategian eta ondoren irakasle postua jaso zuen Ipar Carolinako Chapel Hilleko Unibertsitatean.

DNAren konpontzeari, ziklo zelularraren kontrolei eta erloju zirkadianoari buruzko ikerketak egin zituen.
Tarsila do Amaral

**Tarsila de Aguiar do Amaral** (Capivari, São Paulo, Brasil,1886ko irailaren 1a - ib., 1973ko urtarrilaren 17a) margolaria izan zen, Brasilgo mugimendu modernistan adierazgarriena. 272 pintura, 6 horma-irudi eta 1.300 marrazki inguru egin zituen.

2025ean Guggenheim Bilboo museoan bere 147 lan inguru jarri zituzten ikusgai.

## Bizitza 
ezkerrera|thumb|200px|Manifestu antropofagoaren argitalpen originala Andradeko Oswalden Antropofagia aldizkarian, 1928an. Erdiko irudia Tarsila do Amaral artista brasildarraren marrazkia da, 1928ko "Abaporu" pinturarena
ezkerrera|thumb|200px|*The Abaporu*, artista brasildar baten pinturarik ospetsuena.
Tarsila do Amaralen gurasoak Lydia Dias de Aguiar eta José do Amaral Stanislaus ziren. Aitaren aldeko aitona, “O Milionario” izenez ezaguna, enpresaburu aberatsa zen. São Paulo hiriko Sion ikastetxean ikasi zuen. 1902an, bera eta ahizpa Europara joan ziren gurasoekin, eta Bartzelonako Sagrado Corazón ikastetxean utzi zituzten. Bi urte geroago, Tarsila Brasilera itzuli zen eta bere amaren lehengusu batekin ezkondu zen, André Teixeira Pintorekin, eta harekin izan zuen alaba bakarra, Dulce. 1913an banandu eta São Paulora joan zen. Oswald de Andraderekin ezkondu zen 1926an, eta 1930ean banandu zen. 

## Ibilbidea 
Tarsila do Amaral da Brasilgo mugimendu modernistaren lehen faseko margolari adierazgarriena. 1928ko *Abaporu* margolanak Mugimendu Antropofagikoa inauguratu zuen herrialdeko artista plastikoetan.

1933an, gizarte-gaiekin lotura handiagoa zuen pintura garatu zuen, eta horren adibide dira *Beharginak* eta *Bigarren Klasea* lanak. São Pauloko lehen Biurtekoetan azaldu zen eta atzera begirako bat irabazi zuen São Pauloko Arte Modernoko Museoan (MAM) 1960an. 1963ko São Pauloko Biurtekoan areto berezi bat eskaini zitzaion eta hurrengo urtean aurkeztu zen Veneziako 32.Biurtekoan.

Tarsila do Amaral zinemara eta telebistara eraman zuten, Ester Góesek Eternamente Pagu filmean (1987) eta Eliane Giardinik Um *Só Coração* (2004) eta *JK* (2006) miniserieetan.

Moma-k bere lanaren erakusketa bat inauguratu zuen, eta Latinoamerikako lehen artista latinoamerikarra eta zortzigarren atzera begirakoa izan zen, Diego Rivera, Cândido Portinari, Roberto Matta, Manuel Álvarez Bravo, Armando Reverón, José Clemente Orozco eta Joaquín Torres García izan ondoren.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tarsila do Amaralen orri ofiziala
* Tarsila do Amaral Juan March Fundazioan
* Tarsila do Amaral e edo Modernismoa, 2006ko abenduaren 1eko bideoa.
Assignment – Paris!

***Assignment – Paris!*** 1952an Robert Parrish zuzendariak aurkeztu zuen filma da. Zinema beltz generoan egokituta eta Gerra Hotzaren garaian egina, komunisten aurkako propaganda nabarmena da. Aktore nagusiak hauek izan ziren: Dana Andrews, Märta Torén, George Sanders eta Audrey Totter. Filmean amerikarrak askatasunaren alde borrokatzen duten bitartean, Hungariako komunistak gaiztoak, torturatzaileak, hiltzaileak eta maltzurrak dira.

## Argumentua 
Parisko *New York Herald Tribune*ko kazetaria Jimmy Race (Andrews) bere nagusiak (Sanders) bidaliko du Budapesteko Burdinezko Gortinaren atzean, Hungariako enbaxadoreak parte hartzen duen bilera bat ikertzera. Lana egiten ari den bitartean, Race espioitzagatik atxilotzen dute, heriotza zigor mehatxupean.

## Aktoreak 
* Dana Andrews, Jimmy Race da
* Märta Torén, Jeanne Moray da
* George Sanders, Nicholas Strang da
* Audrey Totter, Sandy Tate da
* Sandro Giglio, Gabor Czeki alias Grisha da 
* Donald Randolph, Anton Borvich da
* Herbert Berghof, Prime Minister Andreas Ordy da 
* Ben Astar, Vajos Zuzenbide Ministro komunista da
* Willis Bouchey, Biddle editorea da
* Earl Lee, Dad Pelham da
* Pál Jávor, Laslo Boros da 
* Georgiana Wulff, Gogo Czeki da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Filma Youtuben.
* :Filmaren informazioa IMDb webgunean.
Wilhelm Cuno

**Wilhelm Carl Josef Cuno** (Suhl, 1876ko uztailaren 2a - Aumühle, 1933ko urtarrilaren 3a) alemaniar politikari eta negozio-gizona izan zen. Alemaniako kantzilerra izan zen 1922tik 1923ra.

Zuzenbide ikasketak egin zituen Berlinen eta Heidelbergen eta ikasle anaitasun katoliko bateko kide izan zen. Ogasuneko funtzionarioa izan zen, eta Lehen Mundu Gerran Alemaniako armadari elikagaiak hornitzeaz arduratu zen. 1917an bere postua utzi eta Hapag ontzi-konpainia zuzendu zuen. Gerraostean, armistizioaren negoziazioetan aditu ekonomiko gisa parte hartu zuen.

1922ko azaroan kantziler izendatu zuten eta batez ere ekonomialari independenteek osatutako gobernua eratu zuen. Ruhren okupazio frantziarrari eta hiperinflazioari aurre egin behar zien. 1923ko maiatzean dimititu zuen, konfiantzazko boto bat galduta.
María Guadalupe Moncada Berrio

**María Guadalupe Moncada Berrio** (Puebla de los Angeles, Mexiko, 1772ko martxoaren 7a - Mexiko Hiria, 1840ko irailaren 4a) margolari mexikarra izan zen.

## Biografia 
Valparaisoko San Mateoko kondeen jauregian jaio zen, Espainia Berriko familia aberatsenetako batean. San Romango markesarekin ezkondu zen arte, Maria Guadalupe Foro de Valparaiso hirian bizi izan zen. 

Mexikoko historian margolanak sinatu zituela ezagutzen den lehen emakumea da.  1798 urtean margotutako Guadalupeko Amaren irudia da sinatutako lehen obra hau.

Margolariaren pintura gutxi batzuk baino ez dira ezagutzen, eta horietatik sinatutakoak bi baino ez.  

Real Academia de San Carlos delako erakundean, lehen emakume akademikoa izan zen, eta baita erakunde honetako pintura ataleko zuzendaria ere. Izendapen honek zeresan handia sortu zuen, kargu hau emakume batek bete zuelako. 

## Margolan ezagunak 
* *La Virgen de Guadalupe*, 1798.
* *La mujer del pandero,* 1840.
* *Autoretrato*. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anis-belarri

**Anis-belarria** (*Lentinellus cochleatus*) *Auriscalpiaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarria, baina ez preziatua, ez da gomendatzen kontsumitzea. Nahiko ohikoa Euskal Herrian. Espezie nahasezina, bere itxuragatik eta anis usain eta zaporeagatik.

Sinonimoak: *Agaricus confluens*, *Agaricus intermedius*, *Omphalia cochleata*, *Lentinus cochleatus*, *Lentinus umbellatus*, *Clitocybe cochleata*, *Lentinus umbilicatus*, *Lentinellus umbellatus*, *Panus cochleatus*, *Pocillaria friabilis*, *Pocillaria umbilicata*, *Trombetta cochleata*, *Pocillaria cochleata*, *Lentinellus umbilicatus*, *Clavicorona dryophila*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm arteko diametrokoa, oso irregularra, uhindua, tronpeta edo inbutu itxurakoa, ertza makurtuta, gingilduna eta uhindua. Azal leunekoa, gorrixka-lehoi kolorekoa edo okre-ardo kolorekoa.

**Orriak:** Oso dekurrenteak, estu, desberdinak, ertz koskaduna. Hasieran kolore zurixkakoak, eta gero arrosa-ardo kolorea hartzen dute.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Irregularra, batzuetan alboan, beste batzuetan eszentrikoa, gogorra, hariduna, bihurritua, uhindua, arre gorrixka edo gorri-haragi kolorekoa. Oinarri beretik hainbat ale jaiotzen dira, elkarren kontra estututa.

**Haragia:** Mehea, zaila, higrofanoa, zuri-gorri kolorekoa. Anis usain eta zapore handikoa.

**Etimologia:.** *Cochleatus* epitetoa latinetik dator, barraskilo esan nahi duen "coclea" hitzetik. Kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Oso ale gazteak jateko modukoak, berehala larrukara.

### Nahasketa arriskua 
*Lentinellus inolens* aldaerarekin, ia anis usain eta zaporerik ez duena.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean, taldeka, hostozabalen enborretan. Batez ere pago enborretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Brasil, Europa, Errusia, Japonia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martha Zein

**Martha Zein** (Lampertheim, Alemania, 1962) Espainian bizi den alemaniar narratzailea, zinegilea, idazlea, estrategia narratiboetan aditua eta komunikatzailea da. 

## Ibilbidea 
Hainbat komunikabidetan erreportari eta zutabegile gisa aritu ondoren ("El País", "El Independiente", "El Sol"), Martha Zeinek albistearen atzean zer ezkutatzen zen galdetu zion bere buruari eta ikertzaile egin zen. Antena 3TVko Ikerketa Taldeko kide sortzailea izan zen, Carlos Estevezek zuzendua. Diktadura militarretan eta estatu-kolpeetan espezializatu zen.  

2000. urtean bere ikus-entzunezko produktorea sortu zuen, *Producciones Orgánicas*, TVE/Documentos TV eta Canal Arte-rako dokumentalak zuzentzeko zigilua. 

Idazle eta ikertzaile gisa islamiar munduarekin, Ekialde Hurbileko geopolitikarekin, emakumeen eskubideekin, neoliberalismoak harreman sexu-afektiboetan eta bidaien literaturan duen eraginarekin zerikusia duten saiakuntzak argitaratu ditu.

Bere liburuetan, emakumeek mundu arabiar-musulmanean duten egoera desmitifikatzen du, fundamentalismoaren gorakada salatzen du eta ekofeminismoaren balioak sustatzen ditu.

## Liburuak 
* *Te puedo/* Analía Iglesiasekin batera (Los Libros de la Catarata 2019) 
* *No es la religión, estúpido/ Ez da erlijioa, lelo hori.* Nazanín Armanianekin batera (Akal argitaletxea 2017)
* *Irán, la revolución constante/* I*ran, etengabeko iraultza* Nazanín Armanianekin batera (Flor del viento 2012).
* *El Islam sin velo/ Islama belorik gabe*  Nazanín Armanianekin batera(Ediciones del Bronce, Grupo Planeta 2009)
* *Irak, Afganistán e Irán: 40 respuestas al conflicto de Oriente Próximo/ Irak, Afganistan eta Iran: 40 erantzun Ekialde Hurbileko gatazkari*, Nazanín Armanianekin batera (Lengua de trapo, 2007)
* *Un español en mi cama/ Espainiar bat nire ohean* Nazanín Armanianekin batera (La Esfera De Los Libros 2005)
* *Solo las diosas pasean por el infierno: retrato de la mujer en los países musulmanes/ Jainkosak baino ez dira pasioan ibiltzen inferbutik: herrialde musulmanetako emakumearen erretratua* Azade Kayannirekin batera (Flor del viento 2002), 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* Hainbat artikulu

* "Koitoa kultura guztietan dago, baina musua, ez" Smoda, El País, 2019ko ekainaren 2a
* "Viajar promotada por energía solar eta 'Zink' dokumentala 'La Casa de la Palabra' saioan, 2019ko maiatzaren 16an
* "Sexualitatea sormen-ekintzaren bidez Martha Norekin La Termikon" Malagako Foru Aldundia, 2016ko azaroaren 27a
* "Emakumeok ez dugu boterearen erdigunea, eta hori bada eredua, ez dugu egon nahi", Diario de Mallorca, 2011ko abenduaren 18a
* El sombrario
Charles Algernon Parsons

Sir **Charles Algernon Parsons** OLMO KCB FRS (1854ko ekainaren 13a - 1931ko otsailaren 11) ingeniari anglo-irlandarra izan zen, lurrun-turbina asmatzeagatik bereziki ezaguna. Dinamoaren eta turbinen ingeniaritzan lan egin zuen, eta energia elektrikoaren sorkuntzan aurrerapen garrantzitsuak lortu zituen. Haren lanak eragin handia izan zuen ingeniaritza elektronikoan eta itsasontzi-ingeniaritzan. Ekipamendu optikoa ere garatu zuen, teleskopioa eta argi-fokua esaterako.

Parsons Londresen jaio zen 1854an, eta William Parsons astronomo ezagunaren seme txikia zen. Berak eta bere anaia handiak, Richard Clare Parsons-ek, lurrun-automobil bat eraiki zuten. Auto horretan, 1869an, zirkulazio-istripu batean hil zen (lehenengoa auto mekaniko batekin), eta istripu berean, Mary Ward lehengusua erori eta lepoa hautsi zuen. [3]
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Parson%27s_Compound_Steam_Turbine_-_1887_-_Project_Gutenberg_eText_17167.png/220px-Parson%27s_Compound_Steam_Turbine_-_1887_-_Project_Gutenberg_eText_17167.png|ezkerrera|thumb|Lehenengo lurrun-turbina konposatua, Parsons-ek 1887. urtean eraikia.
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/1900_Elberfeld_1MW_Generator.jpg/220px-1900_Elberfeld_1MW_Generator.jpg|ezkerrera|thumb|1899an Elberfeldentzat (Alemania) eraikitako Parsons-en lehenengo elektrosorgailua. 4 kV-eko elektrizitate [Sistema monofasiko|monofasikoa ekoizten zuen.]]
[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/HMS_Dreadnought_1906_H63596.jpg/220px-HMS_Dreadnought_1906_H63596.jpg|ezkerrera|thumb|1906ko HMS Dreadnought. Bere garaiko lehen [korazatu modernoa eta azkarrena izan zen, Parsons lurrun-turbinen erabilerari esker.]]
Trinity College-n (Dublin) eta St. John's College-n (Cambridge) ikasi zuen, eta 1877an graduatu zen matematikako ohorezko graduarekin. Ondoren, *Armstrong Whitworth* ingeniaritza-enpresan sartu zen ikasle gisa, Newcastle Upon Tyne-n .

1884an lurrun-turbina batean oinarritutako motor bat garatu zuen, eta berak diseinatutako sorgailu elektriko bat konektatu zuen. Berrikuntza horri esker, elektrizitatea ugari sortu zen eta itsas garraioa goitik behera aldatu zen, ohiko lurrunezko motorrek baino abiadura askoz handiagoak lortuz.

Parsons otsailaren 11n hil zen, *SS Duchess of Richmond* lurrun-ontzian, emaztearekin gurutzontzi batean zegoela, neuropatia periferikozko eraso baten ondorioz. Hileta Westminsterreko abadian egin zen 1931ko martxoaren 3an.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Liburu elektronikoa: "The Steam Turbine and Other Inventions of Sir Charles Parsons"
* Synthetic HPHT Diamond Sir Charles Parsons Artxibatua 2014-08-20 .
* "The Steam Turbine" (arg. Rede Lecture, 1911)
* "From Galaxies to Turbines : Science, Technology and the Parsons Family", W.G.S.Scaife, Taylor & Francis (1999)

## Kanpo estekak 
* Sir Charles Parsons Symposium, Transactions of the Newcomen Society delakoaren aitzakia.  artxibatua.
* Parsonsen profila Cambridge University
* Parsons eta Turbinia
Willy Willems

**Willy Willems** (1963ko azaroaren 17a), belgikar txirrindulari ohia da.

## Taldeak 
*ADR (1988)
*Humo-TW (1989)
*Collstrop (1991-1993)
*Zetelhallen (1994-1995)
*Tonissteiner-Saxon (1996-1997)

## Palmaresa 
**1989**
* 2. Gullegem Koersen
**1990**
* 2. Omloop van de Westhoeken
**1992**
* Gilen Tell Sari Nagusiko bi etapa
* 2. Bavariako Itzulian
* 2. Milk Racen
**1993**
* Gilen Tell Sari Nagusiko etapa bat
**1994**
* 3. Gullegem Koersen
**1995**
* 3. Rennesko Sari Nagusian
* 3. Vilvoordeko Sari Nagusian
**1996**
* 2. Halle-Ingooigemen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irina Ionesco

**Irina Ionesco** (Paris, 1930eko irailaren 3a-Paris, 2022ko uztailaren 25a) errumaniar bertaratutako argazkilari frantsesa izan zen. Argazkilaritza liburu ugari plazaratu zuen, batzuk polemikoak biluzik agertzen ziren modeloak zirela medio, tartean bere alaba hamar urte zituenean.

## Biografia 
Parisen jaio zen, baina oso txikia zela, bere gurasoak, errumaniarrak, Konstantza herrira joan ziren eta ikasketak Errumanian egin zituen. 1946an Parisera itzuli zen, eta han dantza egiten hasi zen. Gaixotasun baten ondorioz, 1958an pintura lantzen hasi zen. Horri esker, margolan desberdinak egin zituen Europan zehar egindako bidaietan. 1964an Nikon argazki-kamera bat oparitu zioten, eta argazkigintzaren aukerak deskubritu zituen, eta zuri-beltzeko erretratuak egiten hasi zen. Argazkietan jaso zituen emakumeak, kasu askotan, erdi biluzik agertzen ziren, bitxiz jantzita; nolabait, indarkeriaren, erotismoaren eta heriotzaren arteko harremanak iradoki zitzaketen beste osagarri batzuez estalita.

1974an Parisko Nikon Galerian egin zuen erakusketa batetik abiatuta, bere obra garrantzitsua izan zen eta une horretatik aurrera liburuak argitaratzen eta aldizkarietan kolaboratzen hasi zen. *Femmes sans* tain izan zen bere lehen arrakastetako bat. Baina bere ibilbideko gertakari garrantzitsu bat bere alaba Evaren biluzien argitalpena izan zen, hamar urte zituenean; lan horrek argazkigintzan haurren biluziaren paperari buruzko eztabaida luze bat sortu zuen.

1982an, Pour une pyrramide proiektua hasi zuen, ibilbide psikoanalitiko ilustratua zena. 1989an, UNESCOren enkargua jaso zuen hondarretan galdutako hiriei eta Mauritaniako hiri horietan bizi diren emakumeei buruzko dokumental bat egiteko. 1995etik aurrera, Afrika iparraldeko hainbat hiritan eta Parisen bizi izan zen denboraldiz denboraldi, hainbat erakusketa eginez.

## Obra batzuk 
Hauek dira bere lan ezagunenak:
**Liliacées langoureuses aux parfums d’Arabie* (1974)
**Femmes sans tain* (1975)
**Nocturnes* (1976)
**Litanies pour une amante funèbre* (1976)
**Le temple aux miroirs* (1977) 
**Cent onze photographies érotiques* (1980)
**Le divan* (1981)
**Les Passions* (1984) 
**The eros of Baroque* (1988)
**Les immortelles* (1991) 
**Egypte chambre noire* (1991)
**Méditerranéennes* (1991, Elisabeth Fochekin batera) 
**Kafka ou le passant de Prague* (1992) 
**TransEurope* (1994)
**Metamorphose de la Medusa* (1995; Hiromi Koide modeloarekin)
**Nudes* (1996) 
**Eva: Eloge De Ma Fille* (2004) 
*''L'œil de la poupée* (2004; Marie Desjardinsekin) 
**R* (2004) 
**Le Japon Interdit* (2004) 
**Master Set*, Edition YNOX Paris (2014), 
**Sylvia Kristel'', Edition YNOX Paris (2014),  &  (Edition courante)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Exposiciones
Lin Dan

**Lin Dan** (1983ko urriaren 14a) txinatar badminton jokalari ohi profesionala da. Bi aldiz txapeldun olinpikoa da, bost aldiz munduko txapelduna eta sei aldiz *All England* txapelduna. 

Orain arteko badminton-jokalaririk onena dela uste izan arren, 28 urterekin, Lin-ek "Super Grand Slam"-a osatu zuen, eta badmintonaren munduko bederatzi titulu nagusiak irabazi zituzten: Joko Olinpikoak, Munduko Txapelketak, Munduko Kopa, Thomas Cup, Sudirman Kopa, AsiSeries Finals. Urrezko domina olinpikoari eutsi zion gizonezkoen bakarkako lehen jokalaria izan zen, 2008an irabaziz eta 2012an titulua arrakastaz defendatuz.

2004an, Peter Gade aurkariak "Super Dan" modura izendatu zuen, All England Openeko finala irabazi ondoren, eta ezizena asko erabili dute jarraitzaileek eta komunikabideek hari buruz hitz egiteko, lorpenak aintzat hartuta.

## Kirol ibilbidea 
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/Lin_Dan_%28CHN%29.jpg/220px-Lin_Dan_%28CHN%29.jpg|thumb|Lin Dan (CHN)

## Sariak 
Linek Urteko Eddie Choong Player saria irabazi zuen bi urtez jarraian, 2006an eta 2007an. 2008an BWFko gizonezko jokalaririk onena bezala ere ziurtatu zuen. Lin Jokalari Baliotsuena (MVP) izan zen 2010eko Asiako Jokoetan, Guangzhoun (Txina). 2011ko urtarrilaren 16an, Txinako atleta maskulino onena izendatu zuten 2010erako, Txinako Telebista Zentralaren Urteko Kirol Nortasunari buruzko inkestan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak