open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Manuel Blum

**Manuel Blum** (1938ko apirilaren 26a) Venezuelan jaiotako Estatu Batuetako informatikaria da, 1995ean Turing Saria jaso zuena "Konplexutasun konputazionalaren teoriaren oinarriei egindako ekarpenen aitorpenean eta kriptografian eta programa-egiaztapenean egindako aplikazioan". 

## Hezkuntza 
Blumek Venezuelan jaio zen, familia judu batean. Blum MIT unibertsitatean ikasi zuen, non Ingeniaritza elektrikoan gradua eta masterra lortu zituen 1959an eta 1961ean, hurrenez hurren. Matematikan doktoratu zen 1964an, Marvin Minsky-ren ikuskaritzapean.

## Lanbide-karrera 
Blum Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitateko informatika irakasle izan zen 2001era arte. 2001etik 2018ra Carnegie Mellon Unibertsitateko Bruce Nelson informatika irakaslea izan zen, non bere emaztea, Lenore Blum, ere informatika irakaslea zen.

2002an Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide aukeratu zuten. 2006an Ingeniaritzako Akademia Nazionaleko kide izendatu zuten konplexutasunaren teoria abstraktuari, inferentzia induktiboari, protokolo kriptografikoen eta programen egiaztatzaileen teoria eta aplikazioei egindako ekarpenengatik.

2018an, berak eta bere emazteak Carnegie Mellon Unibertsitatetik dimititu zuten sexismoaren aurka protesta egiteko, Olympus Proiektuaren kudeaketa-egituran egindako aldaketa batengatik, non Blumen emazteak tratu sexista jaso zuen zuzendari gisa, eta beste emakume batzuk proiektuko jardueretatik kanpo geratu ziren.

## Ikerketak 
60ko hamarkadan makinen modelo zehatzen konplexutasun independentearen teoria axiomatikoa garatu zuen. Teoria hau Gödelen zenbakietan eta Blumen axiometan oinarritzen da. Teoria makina-eredu batean ere oinarritzen ez den arren, emaitza zehatzak lortzen ditu, hala nola konpresioaren teorema, arrakalaren teorema, zintzotasunaren teorema eta Blumen abiaduraren handitzearen teorema.

Bere beste lan batzuk honako hauek dira: telefonoz txanpon bat airera jaurtitzeko protokoloa, medianen mediana (denbora linealean hautatzeko algoritmoa), Blum Blum Shub zenbaki pseudoaleatorioen sortzailea, Blum-Goldwasser kriptosistema eta, berrikiago, CAPTCHAak.

Blum ikertzaile ospetsu askoren aholkulari gisa ere ezagutzen da. Doktoregoko ikasleen artean honako hauek daude: Leonard Adleman, Dana Angluin, Shafi Goldwasser, Mor Harchol-Balter, Russell Impagliazzo, Silvio Micali, Gary Miller, Moni Naor, Steven Rudich, Michael Sipser, Ronitt Rubinfeld, Umesh Vazirani, Vijay Vazirani, Luis von Ahn eta Ryan Williams.

## Erreferentziak
Anastassia Virsaladze

**Anastassia Virsaladze**, jaiotzaz **Anastassia Abdushelishvili** (Kutaisi, Georgia, Errusiako Inperioa, 1883ko azaroaren 11greg./urriaren 30ajul. - Tbilisi, Georgia, Errusia, 1968ko irailaren 5a) georgiar pianio-jotzailea eta musika irakaslea izan zen. Goi-mailako musika ikasketak egin zituen lehen emakume georgiarra izan zen.

1921ean Tbilisiko Kontserbatorioan irakasten hasi zen. 1929an sustatua, 1946an erretiratu zen arte jardun zuen bertan, eta 100 pianista baino gehiagoren irakaslea izan zen. Ikasle garrantzitsuenen artean Dmitri Baixkirov, LevVlasenko eta Elisso Virsaladze biloba izan ziren.

## Biografia 
1883ko azaroaren 11n Kutaisin jaioa, Anastasia Virsaladze San Petersburgoko Kontserbatorioa Anna Iessipovarekin ikasi zuen eta 1909an graduatu zen. Anastasia Virsaladze izan zen goi-mailako musika ikasketak egin zituen lehen emakume georgiarra.  Spiridon Virsaladze (1869-1930) medikuarekin ezkondu zen, Tbilisin.

## Musikari ibilbidea 
Kontzertuetan parte hartu ondoren, 1921ean Tbilisiko Kontserbatorioan irakasten hasi zen, eta 1932an irakasle izan zen, denboraldi luze batean piano-saila zuzentzen. 1926an jo zuen Berlinen, eta, seguruenik, Estatu Batuetan aritu zen lehen piano-jole georgiarra izan zen. Han, musikagile iparramerikar asko ezagutu zituen, eta askotan jo zituen haien lanak.

Kontserbatorioan, 1934tik 1938ra Children Group-eko kide izan zen. Bere ibilbidean, ehun piano-jotzaile ikasle baino gehiago izan zituen, beteak beste, Dmitri Bashkirov, Lev-Vlassenko eta, bereziki, Eliso Viraladze bilobari ere erakutsi zien, zortzi urte zituenetik 14 urte arte gogor irakatsi zion. Gero, ikasle zela erakutsi zion kontserbatorioari.

### Heriotza 
1968ko irailaren 5ean hil zen Tbilisin- Didube panteoian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kutzemendiko herri gotortua

thumb|Kutzemendi ipar-mendebaldetik
**Kutzemendiko edo Olarizuko herri gotortua**, Kutzemendi edo Olarizu muinoaren gainaldean dago.  Muinoak ordoki forma dauka goai partean. Brontze Arokoa eta  Burdin Aroko herrixka gotortuaren arrastoak (K.a. IX. mende-K.a. III. mende bitartekoak dira. *Monumentu multzo* sailkapenarekin kultura ondasuntzat izendatzeko espedientea abiarazita dago 1995az geroztik, eta horrenbestez babes berezia du Kutzemendik.

Jose Migel Barandiaranek aurkitu zuen aztarnategi hori, 1926an, eta ordutik hainbat ikerketa arkeologiko egin dira, baina nahiko gutxi publikatu da, txaondak edo ardatz-eraztunak iruteko, kirtenak eta orratzak-burudunak arropak lotzeko eta apaintzeko, besteak beste. Identifikatutako lehengaia nagusia hezurra da, bigarrena adarra eta, kasu batean, baita bolia ere, latitude eta garai horietan oso gutxitan  aurki daitekeen materia. Aztarnategiak atribuzio kronologiko argirik ez duen arren, ezin hobeto egokitzen da Burdin Aroko material tipikoen barruan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko kastroak

## Kanpo estekak 
* Kutzemendiko Herrixka. Fitxa. Eraikitako Ondarea. Ondarearen Zentroa. Eusko Jaurlaritza
* Poblado de Kutzemendi
* Kutzemendi. Asociación española de amigos de los castillos.
Albert Costa

**Albert Costa Casals** (1975eko ekainaren 25a) kataluniako tenislari ohia da. 2002an Frantziako Irekian gizonezkoen banakako titulua irabazi izanagatik da ezaguna batez ere. 2 urte lehenago Sydney-en egin ziren Udako Olinpiar Jokoetan Alex Corretja-rekin binakako txapelketan brontzezko domina lortu zuen.

## Estatistikak 
### Grand Slam 
### Final: 1 (titulu 1) 
### Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agustina Lizarazu Larburu

**Agustina  Lizarazu Larburu** (Auxtiña, lezoarrontzat) (Lezo 1873ko otsailaren 22a - ib. 1965) euskaldunen eskolatzeaz arduratu zen emakume lezoarra izan zen.

## Biografia 
Martin Jose eta Juana Josefaren alaba  eta 1901eko maiatzaren 8an Manuel Intxaurrandieta Isasarekin esposatu ondoren zazpi seme-alaba izan zituzten  (Emilio, Mª Rosario, Martin Jose, Anastasio, Gabriel, Fernando eta Manuel Mª).  

Seme-alabez gainera, beste herritarren heziketaz ere arduratuta, Kale Nagusiko 10 zenbakiko *Maixu Kristobal-ene*aren etxabean jarri zuen eskola izango zen egoitza, herriko haurren zaintzaz batera eliz-otoitzak, Jaunartzearen tenorerako “dotrina” irakatsiz eta horiez gain, oinarrizko eragiketak, irakurketa eta idazketa ere irakasten omen zituen, denak lurrean eserita, modu alaian jolastuz eta kantatuz, irakasten zuen emakumea izan zen.
thumb|260x260px|Agustinaren ikasleak
Eskolaurreko haurren irakaskuntzara mugatu bazen ere, bistan da oso garrantzitsua izan zela eskola hau herritar euskaldunontzat alde batetik, Lezoko irakaskuntzak euskararekiko zuen gabezia eta kezka adierazten zuelako nolabait, eta bestalde, herritarrek konfiantza osoz herriko emakume ezagunaren esku uzten zituztelako euren haurrak, euskarazko haurtzaindegiaren funtzioa beteaz. Jakina da oso arrakastatsua suertatu zela XX  mende hasierako eskola hau, herriko neska-mutiko gehienak irakaskuntzaren hastapeneko nozioak bertan ikasten zituztelako. 

Eskola ordu horiek erreal batzuen truk izaten ziren, nahiz eta askok ordaindu ez, bizi zuten egoera ekonomiko eskasa zela medio. Baina hori ez omen zen oztopo izaten eskolatzeko tenorean denak berdin berdin artatzen zituelako, lekukotzen arabera.

Herritar helduek euren lekukotzetan beti emakume honekiko miresmena aipatu izan dutenez, Auxtiñaren lana errekonozitzeko eta eskertzeko modua herriko kale bati *Agustina Lizarazu* izena ezartzea izan zen Rafael Izulain alkatearen agintepean, hots, hirurogeiko hamarkadaren bukaera aldera, eta geroztik  horrela ezagutzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julen Uriarte

**Julen Uriarte**, Euskal Herriko txirrindulari ohia da. Lehenengo Bizkaiko Biran izan zen, 7. postua lortuz.

## Palmaresa 
**1981**
* 7. Bizkaiko Biran

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hazel Brooks

**Hazel Brooks** (Lurmutur Hiria, 1924ko irailaren 8a &ndash; Los Angeles, 2002ko irailaren 18a) aktore eta modelo estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
Hego Afrikan jaioa, Estatu Batuetan hazi zen. 1943an, 18 urte zituela, MGM zinema-ekoizlearekin sinatu zuen, eta etxe horretarako hainbat film egin zituen 1940ko hamarkadan. Bere ibilbideko punturik altuena lortu zuen, John Garfieldekin batera *Cuerpo y alma* filma protagonizatuz.

Cedric Gibbons eszenografoarekin ezkondu zen 1944an. Berak 19 urte zituen eta senarrak 51. Senar-emazteek 1960ra arte iraun zuten elkarrekin, eszenografoa hil zen arte. Hazel Brooks geroago berriro ezkondu zen Rex Rossekin, kirurgialari eta Hollywoodeko klinika baskular baten sortzailearekin. 1999an hil zen bigarren senarra..

## Heriotza 
Hazel Brooks Bel Air-en hil zen 2002an, 78 urte zituela.

## Filmografia 
* *Du Barry Was a Lady*, zuzendaria Roy Del Ruth (1943)
* *Girl Crazy*, zuzendaria Norman Taurog eta Busby Berkeley (1943)
* *Rationing*, zuzendaria Willis Goldbeck (1944)
* *Patrolling the Ether*, zuzendaria Paul Burnford (laburmetraia, 1944)
* *Meet the People*, zuzendaria Charles Reisner (1944)
* *Marriage Is a Private Affair*, zuzendaria Robert Z. Leonard (1944)
* *Thirty Seconds Over Tokyo*, zuzendaria Mervyn LeRoy (1944)
* *Without Love*,zuzendaria  Harold S. Bucquet (1945)
* *Ziegfeld Follies* (1945)
* *The Harvey Girls*,zuzendaria George Sidney (1946)
* *Body and soul*, zuzendaria Robert Rossen (1947)
* *Arch of Triumph*, zuzendaria Lewis Milestone (1948)
* *Sleep, My Love* (*Pacto tenebroso*), zuzendaria   Douglas Sirk (1948)
* *The Basketball Fix*, zuzendaria Felix E. Feist (1951)
* ''The I Don't Care Girl'', zuzendaria Lloyd Bacon (1953)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Oscars Obituary Page
* Egizu Brooks at aenigma
Garikoitz Santisteban

**Garikoitz Santisteban Ortiz** (Bilbo, 1973ko abenduaren 31) txirrindulari bizkaitar ohia da. 

Afizionatu mailan, Ripolin Bondex taldean izan zen Iñaki Barrenetxea, Óscar Freire eta David Secorekin. Gero, Portugalgo Paredes Rotas dos Movéis taldearekin pasa zen profesionaletara, 2000 eta 2001eko denboraldietan.

## Palmaresa 
**1998**
* 5. Xanisteban Sarian
**1999**
* 2. Bizkaiko Biran
* 3. San Juan Sarian
* 5. Leioako Udala Sarian
**2001**
* 3. Terras de Santa María Feira Voltako etapa batean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elizabeth Cabot Agassiz

**Elizabeth Cabot Agassiz**, jatorriz **Elizabeth Cabot Cary** (Boston, Massachusetts,1822ko abenduaren 5a - Arlington Heights, Massachusetts,1907ko ekainaren 27a) hezitzaile eta naturalista estatubatuarra  izan zen. Cambridgeko Radcliffe Collegeko (Massachusetts) lehen presidentea izan zen.

## Biografia 
Elizabeth bost alaba eta zazpi semeko familia batean bigarrena zen. "Lizzie" deitzen zuten hurbileko lagunek eta  familiak. Osasun delikatuagatik, etxean hezi zen eta 1850ean Louis Agassizekin ezkondu zen. Bere senarraren espedizioetako batzuk antolatzen eta gidatzen lagundu zuen, eta elkarrekin hezkidetzako eskola bat sortu zuten, *Anderson School of Natural History*, Massachusettseko Buzzard´s badian kokatutako itsas laborategia.

Historia naturalari buruzko zenbait liburu argitaratu zituen, eta urte askoan ikerketak egin zituen horretarako. 1869an, *American Philosophical Society*ko lehen emakumeetako bat izan zen (Mary Fairfax Somerville eta Maria Mitchellekin). Era berean, bere biografia bere alaba Emma F. Caryk eta Lucy Allen Patonek idatzi zuten, eta 1917ko udaberrian argitaratu zen, Radcliffe Collegeko Kontzejua bertan zela. Auburn mendian lurperatuta dago bere senarrarekin. Monumentua Aar glaziarren morrenetik hautatutako harri bat da, garai batean Agassiz bizi zen lekutik gertu hartutakoa.
thumb|eskuinera|Louis eta Elizabeth Agassizen hilarria
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sarrera Encyclopedia Britannican
* Elizabeth Cabot Agassizi buruzko lanak
* Elizabeth Cabot Agassizen hilobia
* Paperak, 1884-1959 Radcliffe Institute, Harvard University.
Alex Corretja

**Àlex Corretja Verdegay** (1974ko apirilaren 11) kataluniako tenislari ohia da. Bere ibilbidean, bi aldiz finalista izan zen Frantziako Irekian (1998an eta 2001ean), 1998an Tour Finals-a irabazi zuen, eta munduko ranking-eko 2. postua lortu zuen 1999an, eta Masters-tituluak lortu zituen 1997ko Open Italiarrean eta 2000ko Indian Wells Mastersean. Corretjak ere funtsezko papera jokatu zuen Espainiak 2000. urtean Davis Kopako lehen titulua irabazten laguntzeko. Urte berean 2000ko Udko Olinpiar Jokoetan, Sydney-en, binakako txaplketan brontzea lortu zuen Albert Costarekin batera. Erretiroaren ondoren, Corretja Andy Murray-ren aldi-baterako entrenatzaile bihurtu zen 2008ko apirilean, lurrezko zelaiaren denboraldiaren zehar, eta etengabe hasi zen lanean 2009 eta 2011 artean. 2012tik 2013ra, Corretjak Espainiako Davis Koparen taldeko entrenatzaile izan zen.

## Erretiroaren ondoren 
2015etik aurrera, Eurosportentzat egiten du lan pista-elkarrizketatzaile gisa Grand Slam txapelketetan.

## Estatistikak 
### Grand Slam finalak 
#### Banaka: 2 (0-2) 
### Urte amaierako txapelketak 
#### Banaka: 1 (titulu 1) 
### Olinpiar Jokoak 
#### Binaka: 1 (brontzezko domina bat) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lehman Brothers

thumb|Lehman Brothers New Yorken.

**Lehman Brothers Holdings Inc.** 1850ean sortutako Estatu Batuetako finantza zerbitzuen konpainia globala izan zen. Inbertsio-bankuak, finantza-aktiboen kudeaketa eta errenta finkoko inbertsioak, merkataritza-bankuak, inbertsioen kudeaketa eta, oro har, banku-zerbitzuak nabarmentzen ziren.

Haren zuzendari exekutiboak, Goldman Sachs, AIG, Bear Stearns, Merrill Lynch eta Magnetar-ekoekin batera, Ig Nobel Ekonomia sari parodikoa jaso zuen 2010ean, 2008ko finantza-krisian egindako kudeaketagatik.

## Taldeko enpresak 
Taldeko enpresa nagusiak hauek ziren: Lehman Brothers Inc., Neuberger Berman Inc., Aurora Loan Services Inc., SIB Mortgage Corporation, Lehman Brothers Bank, FSB eta Crossroads taldea. Holdinga New Yorken zuen egoitza; lurraldeko egoitzak Londresen eta Tokion zueden. Halaber mundu osoan zituen bulegoak. 

## 2008ko krisialdia 
2008ko irailaren 15ean, Lehman Brothers multinazionalak porrot egin zuen AEBetan eta finantza sistema osoan porrot katea eraginda, mundu osora zabaldu zen 1929koaren ostean ezagutu den krisirik bortitzena, hasieran finantzetakoa eta laster ekonomia osoa astindu zuena. Krisi honen kudeaketak pobreen eta aberatsen arteko arrakala sakondu zuen bazter gehienetan: gobernuek bankuak erreskatatzeko sekulako dirutzak mobilizatu zituzten eta, ordainetan, langileen eskubide eta herritarren zerbitzu sozialetan murrizketa itzelak egin.

2008an porrota deklaratu aurretik, Lehman Brothers Estatu Batuetako laugarren inbertsio banku handiena zen (Goldman Sachs, Morgan Stanley eta Merrill Lynchen atzetik) eta 680 mila milioi dolar estatubatuar zituen aktiboetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lehman Brothersek zuen webgune ofiziala.
* Krisiaren kronologia Berrian, 2018/09/16.
1983ko Bizkaiko Bira

**1983ko Bizkaiko Bira**, Bizkaiko Birako III. ekitaldia izan zen. Sailkapen nagusian Manuel Jorge Domínguez asturiarra gailendu zen, Pello Ruiz Cabestany gipuzkoarraren aurrean.

## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Azinger

**Paul William Azinger** (Holyoke, Massachusetts, 1960ko urtarrilaren 6a) estatubatuar golf jokalaria da.

PGA Tourreko hamabi txapelketa irabazi zituen, eta horietatik garaipenik garrantzitsuena 1983ko PGA Txapelketa izan zen. Europako Zirkuituko hiru txapelketa ere irabazi zituen. 1989., 1991., 1993. eta 2002. urteetan Ryder Cup txapelketako lau ediziotan parte hartu zuen jokalari gisa, eta 2008an talde estatubatuar garailearen kapitaina izan zen.
Irma Rutkauskaité

**Irma Rutkauskaité-Egiluz** (1974) lituaniar jatorriko bizkaitar abesbatza zuzendari eta abeslaria da.

## Bizitza 
Lituanian jaio zen 1974an eta *Musika Akademia Nazionalean*, Kaunasko Fakultatean, *Musika eta Abesbatza Zuzendaritzan* lizentziatua da eta fakultate berean *Abesbatza Zuzendaritzan eta Pedagogian* egin zituen espezializazioko ikasketak. Horrez gain, Šiauliaiko Musika Profesional Eskolan Abesbatza Zuzendaritza eta Musika eta Solfeo Irakasle diplomatua da. Lituaniako abesbatza batzuek zuzentzeaz gain, Alcalá de Henaresko Unibertsitateko abesbatzaren zuzendari laguntzailea eta Ugao-Miraballesko abesbatzako zuzendaria izan da. . 

Ikasketa osagarriak egin ditu *Euskal Herriko* eta *Zaragozako* musika erakundeetan, besteak beste *Euskal Herriko Abesbatzen Elkartean*, *Naomi Faran*, *Lourdes Sánchez* eta *Ana González* irakasleekin.  2011n masterra egin zuen Musikoterapia Zentro Integralean.  

Orain Sopelan bizi da. *Vocalia Taldeko* kidea da eta Euskal Herriko hainbat abesbatza zuzendu ditu: *Basauri Koral Elkartea*, *Zozoak Abesbatza*, *Emitenia* ganbera abesbatza, *BBKantuz* korua eta Basauri Koral Txiki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greed (1924ko filma)

***Greed*** () 1924ko Erich von Stroheim zinema zuzendariaren film dramatiko mutua da. Frank Norrisen 1899ko *McTeague* eleberrian oinarrituta.

Stroheimek 85 ordu baino gehiagoko metrajea grabatu zuen eta filmatzean zehaztasunarekin obsesionatu zen. Bi hilabete eman zituzten Heriotzaren Haranean azken eszenarako filmatzen, eta aktore-taldeko asko gaixotu egin ziren. *Greed* bere garaiko kanpoan guztiz filmaturiko film bakanetako bat izan zen. Stroheimek filmazio-teknika sofistikatuak erabili zituen, hala nola fokuratze sakona eta muntaketa-edizioa. *Greed* greziar tragedia bat zela uste zuen, non inguruneak eta patuak pertsonaiak kontrolatzen eta  () jatorrizkoetara murrizten dituzten.

## Sinopsia 
John McTeague San Frantziskoko dentista da. Bere lagunik onena den Schouler emaztegaia Trinarekin ezkontzen da. Bere konpromisoa baino pixka bat geroago, 5.000 $ sari bat irabazten du, bere garairako kopuru garrantzitsu bat. Schoulerrek agintariei arduraz jakinarazten die McTeague lizentziarik gabe odontologia praktikatzen aritu zela, eta horrek McTeague eta Trina pobretzea eragiten du. Bere miserian, McTeague alkoholiko bortitz bihurtzen da, eta bere irabaziekin irrikaz obsesionatzen da, gastatzeari uko eginez, nahiz eta bera eta bere senarra pobre bihurtu diren. Azkenik, McTeaguek diruagatik hiltzen du eta Heriotzaren Haranera ihes egiten du, non Schoulerrek harrapatzen duen azken konfrontazio baterako.

## Pertsonaiak 
* Jean Hersholt: Marcus Schouler
* ZaSu Pitts: Trina Sieppe
* Gibson Gowland: Dr. John McTeague
* Dale Fuller: Maria Miranda Macapa
* Tempe Pigott: McTeagueren ama
* Sylvia Ashton: 'Mommer' Sieppe
* Chester Conklin: 'Popper' Sieppe
* Joan Standing: Selina
* Cesare Gravina: Zwerkow

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1924ko Kubako urakana

**1924ko Kubako urakana**, **Diez urakana** ere deitua, urakan haizeen Saffir-Simpson eskalan ofizialki 5. mailan sailkaturiko Ozeano Atlantikoko zikloi tropikala izan zen. Urriaren 14an sortu zen, Karibe itsasoaren mendebaldean, eta ipar-mendebalderantz egin ahala poliki-poliki garatu zen. Urriaren 16an, Yucatán penintsularen ekialdeko urakan estatusa lortu zuen, eta, ondoren, erloju-orratzen kontrako norabidean begite txiki bat egin zuen. Urriaren 18an, urakana oso azkar hasi zen indartzen, eta hurrengo egunean intentsitate handienera iritsi zen, 270 km/h-ko haizeekin. Handik gutxira, Kubako mendebaldeko muturra jo zuen intentsitate handienean, eta herrialde horretan inoiz izan den urakanik indartsuena bihurtu zen. Ondoren, urakana asko ahuldu zen, eta Floridako hego-mendebaldea jo zuen 150 km/h-ko haizeekin, biztanle gutxiko eskualde batean. Estatua zeharkatzen ari zela, indarra galdu zuen ekaitz tropikalaren estatusarekin kalifikatua izan arte, eta ekialde-iparralderantz azeleratu ondoren, fronte hotz batek xurgatu zuen urriaren 23an, Bermudetatik hegoaldera.

Karibe itsasoan zehar, garatutako ekaitzak euri oso gogorrak eta haize-boladak areagotu zituen. Kubatik mendebaldera zeuden haize bortitzek kalte handiak eragin zituzten, hala nola bi herri txiki ia erabat suntsitu zituzten. 90 hildako inguru izan ziren Kuban, guztiak Pinar del Ríoko probintzian. Aurrerago, urakanak eurite oso gogorrak eragin zituen Floridatik hegoaldera, eta uholdeak eta laboreetan kalteak eragin zituen. Floridan, kalteak arinak izan ziren, eta ez zen inor hil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainhoa Murua

**Ainhoa Murua** hauetako bat izan daitke:

* **Ainhoa Murua Zubizarreta** (1978), gipuzkoar igerilari eta triatleta;
* **Ainhoa Murua Ugarte** (1979-2012), gipuzkoar ikertzaile biokimikaria.
Altera

**Altera Corporation** estatubatuar teknologia enpresa bat da, gailu logiko programagarriak egiten dituena. Altera logika programagarriaren aitzindarietako bat da, PLDen sarreran Signetics eta MMI bezalako aurreko lider nabarmenen laneei jarraituz. Alterak zenbait ezaugarri garatzen ditu, txip programagarrietako (SOPC) sistemen gaitasunera bideratuta daudenak. Adibide berrienetako batzuk honako hauek dira: memoria txertatua, prozesadore txertatuak eta abiadura handiko transzeptoreak. 130nm eta 90nm-ko produktuen jaurtiketetan arrakasta handiak izan zituen.  Nios II eta Nios prozesadoreak eta HardCopy II eta HardCopy gailuak Alteraren irismena zabaltzen ari dira merkatuan, eta enpresa hori prozesadore txertatuen eta ASIC egituratuen munduan kokatzen du, hurrenez hurren. Bere lehiakide nagusiak Xilinx, Lattice Semiconductor, Actel, Quicklogic eta Atmel dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mary Ford

**Mary Ford** (jaiotza izena, **Iris Colleen Summers**; 1924ko uztailaren 7 &ndash; 1977ko irailaren 30) estatubatuar abeslari eta gitarra-jolea izan zen, bere senarrarekin batera Les Paul and Mary Ford taldearen erdia. 1950 eta 1956 artean 16 hit izan zituzten arrakasta zerrendatan, tartean *How High the Moon* eta *Vaya con Dios*, Billboard zerrendako lehen postuetan izan zirenak. 1951ean sei milioi disko saldu zituzten. Les Paulekin batera pista-anitzeko grabazioaren aitzindarien artean egon zen.  

## Kanpo estekak
Faszia konpartimentu

**Faszia konpartimentua** muskuluak eta nerbioak gordetzen dituen gorputzaren barrunbea da, faszia sakonez inguratuta dagoena. 

Gorputz-adar bakoitza bi segmentutan banatua dago: besoa / besaurrea eta hanka /izterra. Segmentuotatik bakoitzak, era berean, bina faszia konpartimentu ditu: aurrekoa eta atzekoa.

## Egitura 
Segmentu horiek zeharka ebaki ezkero, faszia konpartimentuok begi bistakoak dira, *septum* motako ehun konektibo gogorrez inguratuak.

Konpartimentu hauek nerbio eta odol-horniketa bereizi bat izaten dute, inguruko ehunetatik apartekoa. Askotan, konpartimentuko muskulo guztiek inerbazio bakarra dute.

## Klinika 
Konpartimentuaren sindromea: kasu batzuetan, lesioen edo kirurgiaren ondorioz, konpartimentu baten barruan dagoen presioa handitu daiteke (normalean, inflamazioaren eraginez). Kasu hauetan arazo mediko akutua ager daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristóbal de Olid

**Cristóbal de Olid** (1487–1524) abenturazale, konkistatzaile eta matxino espainiarra izan zen, Mexiko etDiaza Hondurasen konkistan parte hartu zuena.

Baezan jaioa  Olid Kubako gobernadore Diego Velázquez de Cuéllarren etxean hazi zen. 1518an Velázquezek Olid bidali zuen Juan de Grijalva arintzera, baina bidean urakan batek Oliden aingurak galtzea eragin zuen, eta Kubara itzuli zen. 1519ko urtarrilaren 10ean, Olidek Hernán Cortésen flotarekin itsasoratu zen, bere intendente gisa, eta Mexikoko konkistan aktiboki parte hartu zuen.  Otumbako guduan borrokatu zuen 1520ko uztailaren 14an eta Purepetxen aurkako kanpainan ere parte hartu zuen.

Tenochtitlaneko setioan, Cristóbal Cortésen kapitain nagusietako bat izan zen, Xochimilco harrapatzeko paper garrantzitsua jokatu zuen.  Cristobal Texcocoko kanpamenduko komandantea izan zen Antonio de Villafanaren aurkako epaiketan, Cortes hiltzeko planagatik. Cristobal Cortesen menpeko lau indarretako bat agindu zuen, eta intendente gisa jardun zuen.  Olidek Cortes salbatzen lagundu zuen une batean, mexikarrek atzeman zutenean galtzadako guduetako batean. 

Cortések Olid Michoacanera bidali zuen, Portugalgo andre batekin ezkondu ondoren.  

1522an, Olidek Tlaxcalan aliatuekin soldadu espainiarrak zuzendu zituen Mexikoko Mendebaldeko Jalisco eta Colima konkistetan. 

1523an, Cortések Honduras konkistatzeko espedizio baten buru egin zuen Olid, baina Habanan hornitzen ari zela, Olidek (Velazquezek proposatuta) Espainia Berritik independentzia aldarrikatu zuen eta Honduras konkistatzera abiatu zen. Puerto Caballosetik ekialdera lehorreratuz, Triunfo de la Cruz herria sortu zuen. Oliden aldeko asko Nacora joan ziren bizitzera, non nekazaritza lur onak eta urrea zeuden. Cortések Oliden matxinadaren berri izan zuenean, Francisco de Las Casas bidali zuen Oliden aurka bi gerraontzirekin. Bi ontzi horiek ekaitz batean suntsitu eta bere soldadu asko Olidera alde egin zuten arren, Las Casasek Olid garaitu zuen guduan eta harrapatu egin zuen.

Olid nola hil zen kontuak aldatu egiten dira; Bernal Díaz del Castillok bere *Verdadera Historia de la Conquista de Nueva España-n* dio Las Casasek Naco-n lepoa moztu ziola, Antonio de Herrera y Tordesillas-ek idatzi zuen bitartean, Oliden soldaduak bere aurka altxatu eta gero hil zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arunas Cepele

**Arunas Cepele** (Utenako Konderria, 1968ko maiatzaren 13a) lituaniar txirrindulari ohia da. Postobón eta Festina taldeetan aritu zen.

## Palmaresa 
**1990**
* 3. Bizkaiko Biran
**1992**
* 4. Nazioarteko Kriteirumean
* 5. Route du Sudean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jeff Winkler

**Jeffrey «Jeff» Winkler**, Estatu Batuetako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1991**
* 3. Bizkaiko Biran eta etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruno Minniti

**Bruno Minniti** (Lecco, 1974ko otsailaren 2a) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1996**
* Giro del Canavese (23 urtzez azpikoa)
**1998**
* 20px Italiako errepideko txapelketa (amateur)
* 3. Bizkaiko Biran eta etapa bat
* 5. Capocardo Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konpartimentuen sindromea

**Konpartimentuen sindromea** gorputzaren faszia konpartimentu baten barruan gertatzen den gaixotasuna da. Arazo honetan, konpartimentuaren barruan presioa areagotzen da eta barruan dagoen ehunek ez dute behar beste odol jasotzen. eta hankaren edo besoaren konpartimentuak dira inplikatuenak.Arazo hau maizago agertzen da 35 urtetik beherako gizonetan.

## Konpartimentuen sindrome akutua 
Sintomak: min handia, pultsu ahula, mugitzeko ezintasuna, sorgortzea edo kaltetutako gorputz-adarraren zurbiltasuna. Trauma fisiko bat izaten da arrazoi arruntena: hezur-hausturak (%75) edo zanpatzeak adibidez. Odol-fluxu gabezia baten ondorioz ere gerta daiteke. Diagnostikoa sintomen arabera egin ohi da, baina konpartimentu barruko presioaren neurria ere har daiteke. Tratamendua presio hori jaistean datza, adibidez kirurgia erabiliz; lehen bait lehen egitea komeni delarik.

Tratatu gabeko konpartimentu-sindrome akutuak Volkmann-en kontraktura eragin dezake.

Besaurreko haustura diafisario kasuen %3 ingurua konpartimentuen sindrome akutuarekin konplikatzen da (ez dira tasak ezagutzen gorputzeko beste eremu batzuetan eta kasu kronikoetan).

## Konpartimentuaren sindrome kronikoa 
Sintomak: mina ariketak egitean, menbrua lokartzea. Sintoma hauek atsedenarekin hobetzen dira. Konpartimentuaren sindrome kronikoa ariketa fisikoaren ondorioz gerta daiteke; tipikoki korrikan eta bizikletan. Eskuarki, arazoak ez du kalte iraunkorrik sortzen. Konpartimentuaren presioa jaisteko aukerako tratamendua fisioterapia izaten da; eta honekin konpontzen ez denean kirurgia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iban Sastre

**Iban Sastre** (El Barraco, Ávila, 1977ko azaroaren 4a-) gipuzkoar txirrindulari ohia da. Festina taldean izan zen 2000 eta 2001. urteetan. Ávilan jaioa, baina Aretxabaletan hazia da.

## Palmaresa 
**1998**
* Bidasoko Itzulia
* Urrakiko Igoera
* Xanisteban Saria
* 3. Laudio Sarian
* 9. Bizkaiko Biran
**1999**
* Bidasoko Itzuliko etapa bat
* 2. Urrakiko Igoeran
* 4. Nafarroako Itzulian eta etapa bat
* Arabako Itzuliko etapa bat
**2000**
* 6. Poloniako Itzuliko etapa batean
* 8. Algarveko Itzulian
**2001**
* 3. Portugalgo Itzuliko etapa batean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Maria Vos

**Maria Vos** (Amsterdam, 1824ko abenduaren 21a - Oosterbeek, 1906ko urtarrilaren 11) bodegoietan aditua zen margolari nederlandarra izan zen.

## Biografia 
Aita burtsako agentea zuen familia batean jaio zen. Weesp-eko barnetegi frantses batean orain «etxeko ekonomia» deituko litzatekeenean ikasi zuen. Hala ere, garai hartan goi-mailako gazteentzat ohikoa zen bezala, Christiaan Andriessen margolariaren marrazketa-eskolak jaso zituen, eta, ondoren pintura-klaseak. 1844an, obraren bat azaldu zuen Exhibition of Living Masters-en, eta, 1847an, Amsterdameko Arte Ederren Errege Akademiako ohorezko kide bihurtu zen. Haanen 1895ean hil zen, baina Mariak bizirik iraun zuen eta han bizi izan ziren azken artistetako bat izan zen. Zortzigarren urtebetetzean, Arti et Amicitiae-ko hirurogeita hamar kideren omenaldi pertsonala jaso zuen. 

Bere lanen zati handi bat galdu egin da, baina bere ekoizpenaren kantitate handia dela eta, oraindik ere asko kontserbatzen dira. Bere lanaren atzera begirako garrantzitsuak 1973an eta 2002an egin ziren.

## Iruditegia 

Fitxategi:Maria_Vos_-_Stilleven_met_kan_van_steengoed.jpg|link=Archivo:Maria_Vos_-_Stilleven_met_kan_van_steengoed.jpg|alt=Still Life with Stoneware Mug|*Still Life with Stoneware Τ*
Fitxategi:Stilleven_door_Maria_Vos_(1824-1906).jpg|link=Archivo:Stilleven_door_Maria_Vos_(1824-1906).jpg|alt=Vegetable Stall|*Egoera begetagarria*
Fitxategi:Vos-Goldfish.jpg|link=Archivo:Vos-Goldfish.jpg|alt=Still Life with Goldfish Bowl|*Still Life Goldfish Bowlekin*
Fitxategi:Vos-Hunting.jpg|link=Archivo:Vos-Hunting.jpg|alt=Hunting Still Life|*Still Life*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
César Palacios Pérez

**César Palacios Pérez** (Soria, ) nafar jatorriko futbolari profesionala da.

## Biografia 
Erdilari moduan jokatzen du. Naiz eta Sorian jaio, familia nafarra da berea. César Palacios futbolari ohiaren semea da, bere aita Numancia taldeko jokalaria zela jaio zen Sorian. Bere osaba Alejandro Palacios futbolean aritu zen ere. Real Madrilen lehen taldearekin egin zuen debuta 2026ko urtarrilaren 14an Carlos Belmonte futbol zelaian Álvaro Arbeloa entrenatzailearen lehen partidan (aurreko eguenan Xabi Alonso entrenatzaile Tolosarra kaleratu zuen talde madrildarrak). Neurketa horretan Bigarren mailan zegoen Albacete talde zuria kaleratu zuen Kopatik naiz eta gaztelarrak jokalari garrantzitsu ugari gorde.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Álvaro Iso

**Álvaro Iso García de Vinuesa** (Iruñea, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolaria da, atezain moduan aritzen dena.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Inocybe calospora

***Inocybe calospora*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. 

Sinonimoak: *Astrosporina calospora*, *Inocybe echinospora*, *Inocybe gaillardii*, *Inocybe rigidipes*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Hasietan koniko-kanpai itxurakoa, gero ganbila, sarritan ondo markatutako titi batekin, ertza leuna, pixka bat inkurbatua gaztetan; kapelaren azala erradialki fibrilosoa, baina laster ezkatatsua, batez ere erdian, arre koloretik arre-gorrixkara doan kolorekoa.

**Orriak:** Estu samar, zurixkak hasieran, gero arrexka kolorekoak, ertza finbriatua eta zurixka.

**Hanka:** Zilindrikoa, pixka bat loditua oinarrirantz, zahartzean fistulosoa, pruinaduna, batez ere goialdean.

**Haragia:** Zurixka, usain espermatikoa eta zapore leun atipikoa.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua, esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela.

## Toxikotasuna 
*Inocybe* gehienak bezala, toxikoa da.

### Nahasketa arriskua 
Espezie hau bere tamaina txikiagatik, bere kapela ezkatatsu arre-gorrixkagatik eta oina kolore berekoa duelako ezagutzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udan. Batez ere hostogalkorren eremu hezeetan eta ibaiertzeko basoetan. Espezie hau aurkitzea zaila da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Islandia, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Japonia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian Price

**Brian Price** (Deri, 1937ko urriaren 30a - 2023ko abenduaren 18a) galestar hamabosteko errugbilaria izan zen, bigarren lerroko postuan aritzen zena.

Galesko hegoaldean jaioa, lanbidez irakasle izan zen. 1960an Newport RFC taldean hasi zen jokatzen. 1960an bere taldearekin Hegoafrikako errugbi selekzioari irabazi eta handik gutxira Barbarians FCrekin aurkari beraren aurka partida bikaina jokatu ondoren, Galesko errugbi selekzioarekin 1961eko Bost Nazioen Txapelketa jokatzeko aukeratu zuten. 32 partida jokatu zituen Galesekin. Newporteko kapitaina izan zen 1963ko Zeelanda Berriko errugbi selekzioaren aurkako garaipenean, eta Galesko kapitaina ere izan zen. 1966an British and Irish Lions taldeak Australia eta Zeelanda Berrira egindako biran parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Palestinar hikaye

**Hikaye** (arabieraz: حكاية) edo Palestinar hikaye ahozko literaturaren genero bat da, Palestinako emakumeek (*hakawati*, kontalariak) kontatzen dituzten narrazioek osatua.

2008an UNESCOren Kultura Ondare Immaterialaren zerrendan sartu zen, zenbait erakundek sustatuta, ­besteak beste, Arabiar Emakumeen Batasunak, Insha al-Usra Elkarteak eta Qattan Fundazioak. Zoritxarrez, tradizioa azkar galtzen ari da, gizartearen aldaketen, hezkuntza formalaren, masako hedabideen eta Palestinako egoera politikoaren ondorioz, bereziki Nakbarena.

*Hikaye* etxeetan kontatu ohi da, neguko arrats luzeetan batez ere, emakumeak eta haurrak elkartzen direnean familiako bilkura batean edo hala suertatzen denean. Gizonek ez dute parte hartzen, haien presentzia desegokitzat hartzen baita. Gehienetan Palestinako arabieraren dialektoa erabiltzen da,  *fallahi* herrietan edo *madani* hirietan.

Narrazioaren adierazkortasuna erabiltzen den hizkeran, ebakeran, diskurtsoaren erritmoan eta ahots moldaketetan datza, bai eta narratzailearen trebetasunean ere, entzuleen arreta erakartzeko eta irudimen eta fantasiazko mundu batera eramateko. Kontatzeko teknika eta estiloa hizkuntza eta literatura arau batzuen araberakoak dira, eta bestelako herri kontaeretatik bereizten dute. 70 urtetik gorako palestinar emakume ia guztiak dira *hikaye* narratzaileak eta batez ere beraiek eusten diote tradizioari.. 2001ean arabieraz argitaratu zen, baita frantsesez eta gaztelaniaz ere.

Adibide bat: Errauskine

"Lihozko poltsa" izeneko kontakizuna mundu osoan agertzen den “Errauskineren” aldaera bat da. Europako kultur eremuan hedatuta dagoen maitagarrien ipuinean ez bezala, ordea, kontakizun palestinarrean protagonista ez da salbatzen botere magiko misteriotsuei esker, berak egindakoagatik baizik. Eta bere zoritxarraren benetako arrazoia ez da amaorde gaiztoa, bere egiazko aita baizik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Palestinako hiyake (bideoa)
* Palestinako hiyake txotxongiloekin (bideoa)
Inocybe flocculosa

***Inocybe flocculosa*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Muskarina du, eta era askotako arazo larriak eragin ditzake.

Sinonimoak: *Agaricus flocculosus*, *Inocybe aurantiifolia*, *Inocybe cordae*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 cm arteko diametrokoa, konikotik zabaldura titia mantenduz, gaztetan ertz inkurbatua	(zuzena ondoren). Kapelaren azala erradialki fibrilosoa (batez ere erdirantz), marroi-kanela kolorekoa edo arre-okre kolorekoa, ertza argiagoa.

**Orriak:** Adnatuak edo libreak, gaztetan zurixkak, espora-jalkinaren ondoren, marroiak edo arre-oliba kolorekoak.

**Hanka:** Lerdena, 4 eta 7 cm bitarteko garaierakoa, zilindrikoa, betea, goian zuriagoa eta arre argia behean, goia pruinadun-hauts itxurakoa, oinarri tomentuduna eta pixka bat loditua, mizelio hondakin zuriekin. Gaztetan gortina iheskorrarekin.

**Haragia:** Fina, urria, mintz-itxurakoa, zuri-horixka kolorekoa hankaren barruan eta arrexka kolorekoa kapelaren barruan. Usain espermatikoa, zapore desatsegina. Espora-jalkina marroi-burdin kolorekoa.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen, "is inós" hitzetik eta burua, esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
Beste *Inocybe* arrexka koloreko eta ezkatatsuekin nahas daiteke: *godeyi*, *impexa*, *queletii*. *Tricholoma terreum* delakoarekin ere bai, honek orri zuriak ditu, kolore grisaxkagoa (ez arrexka)

## Sasoia eta lekua 
Azaroan (Iraila-abendua). Banaketa zabala. Mendiko basoetan, hostogalkorretan (zumarra, sahatsa, haritza, pagoa); baita koniferoetan eta artedietan ere. Lurzoru karedunetan. Hezetasuna behar du.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak,Alaska, Mexiko, Kanariak, Islandia, Groenlandia, Europa, Errusia, Kazakhstan, Kaukasia, Iran, Txina, Japonia, Australia, Andaman.

## Galeria 

Fitxategi:Inocybe floculosa 1.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fannie Bloomfield Zeisler

**Fannie Bloomfield Zeisler**, jaiotzaz **Fannie Blumenfeld** (Bielsko-Biala, Silesia, Austriar Inperioa, 1863ko uztailaren 16a – Chicago, Illinois, AEB, 1927ko abuztuaren 20a) austriar jatorriko piano-jole estatubatuarra  izan zen.

## Biografia 
Gurasoak Solomon Blumenfeld eta Bertha Bloomfield izan ziren. Umetan, Sigmund eta Maurice Maurice nebarekin (1855-1928), etorkizuneko filologoarekin, familia Estatu Batuetara joan zen. Chicagon Berbnard Ziehn eta Wolfsohnekin ikasi zuen, eta ondoren Vienan Leschetitzkyrekin hobetu zuen pianoa. 

1883tik aurrera kontzertu ugari eman zituen Alemanian, Ingalaterran eta Estatu Batuetan, eta geroago Chicagon ezarri zen, non Ipar Amerikako hiri hartako abokatu batekin ezkondu zen. Sigmund Zeislerrekin ezkondu zen eta hiru seme izan zituzten: Leonard Zeisler, Paul Zeisler eta Ernest Zeisler (Claire Zeisler zuntz-artistarekin ezkondua).

## Musikari bilbidea 
1885eko urtarrilean New Yorken egin zuen debuta. Mende hasieran, piano-konposizio batzuen piano-biribilkiak egin zituen: Waltzairu No de Chopin. 11 G minorrean, haien artean izanik.  1888. urtean, Alpha Chi Omega emakume musika elkartean hasi zen. 

## Diskografia 
* Caswell Collection 3: Fannie Bloomfield Zeisler, ASIN: B00005B7H6

* The Genesis Recordings of Legendary Pianists/Legenda izan diren piano jotzaileengrabazioak 1,  ASIN: B00000J89K

* James Francis Cookeren *Piano-jole handiak* (1917an argitaratua, Doverrek berrargitaratua)

## Iruditegia 

Fitxategi:Fannie Bloomfield Zeisler 1889.jpg|Fannie Bloomfield Zeisler, 1889
Fitxategi:Fannie Bloomfield Zeisler from American Women, 1897.jpg|Fannie Bloomfield Zeisler, *American Women*, 1897
Fitxategi:
Fitxategi:Fannie Bloomfield Zeisler.jpg|Fannie Bloomfield Zeisler *The New York Times* egunkariaren erretratua, 1911ko azaroaren 26an.
Fitxategi:Fanny Bloomfield Zeisler, pianist (SAYRE 11511).jpg|Fannie Bloomfield Zeisler, 1916.jpg
Fitxategi:Bloomfield - Zeisler LOC 16028524005.jpg|Fannie Bloomfield Zeisler, 1925.02.06
Fitxategi:Bloomfield - Zeisler LOC 15841282130.jpg|Fannie Bloomfield Zeisler, 1925.02.06

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Espasa entziklopedia 10. eranskina, 10. or. *1311* ()

## Kanpo estekak
Shafiga Akhundova

**Shafiga Akhundova** (Shaki, Azerbaijan, 1924ko urtarrilaren 21a - Baku, 2013ko uztailaren 26a) Azerbaijango Herriko Artista izan zen (1998), konpositore nabarmena.

## Bizitza 
1943-1944 urteetan Uzeyir Hajibeyov eskolan ikasi zuen, Musika Eskolan, Asef Zeynalliren izenean. 1956an Bakuko Musika Eskolan graduatu zen.

1972an, Shafiga Akhundobak bere lehen opera konposatu zuen  “Gəlin qayası”( Emaztegaiaren harkaitza) eta Ekialdeko lehen opera-konpositorea izan zen.

## Ohoreak 
1998an Azerbaijango Errepublikako Herriko Artista izendatu zuten. 2005ean, Shohrat Ordena saria eman zioten konpositoreari.

## Heriotza 
Shafiga Akhundova 2013ko ekainaren 26an hil zen eta Bakun lurperatu zuten, Ohorezko Kalexkan.

## Lanak 
* “Ev bizim, sirr bizim” opereta (Etxea gurea da, misterioa gurea da) - 1965

* “Gəlin qayası”opera (Emaztegaiaren harkaitza) - 1972

* Suites

* Abesbatzak, abestiak, antzerkirako musikak

## Sariak 
* link=Archivo:Ветеран_труда_1.jpg|44x44px Langile beteranoaren domina

* link=Archivo:Order_of_the_Badge_of_Honor.jpg|34x34px Ohorezko Intsigniaren Ordena

* link=Archivo:100_years_Lenin_OBVERSE.jpg|48x48px Leningo Natalizioaren mendeurrena ospatzeko domina

* link=Archivo:Почётный_знак_АзССР.png|44x44px Azerbaijango RSSko ohorezko artista

* link=Archivo:People's_Artist_of_the_Republic_of_Azerbaijan.png|43x43px Azerbaijango Errepublikako artista

* link=Archivo:Şöhrət_ordeni-2013.jpg|58x58px Shohrat ordena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jurgen Gilsing

**Jurgen Gilsing** (1967ko martxoaren 14a), Herbehereetako  txirrindulari ohia da. 1993ko Bizkaiko Biran 7. postua lortu zuen. 1996ean Foreldorado-Golff taldean izan zen.

## Palmaresa 
**1993**
* 7. Bizkaiko Biran

**1995**
* 3. Circuit de Lorrainen

**1996**
* Aisneko Lau Egunak eta etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Zandalee

***Zandalee***, 1991ko Sam Pillsbury estatubatuarrak zuzendutako amodiozko thriller erotiko film bat da. Mari Kornhauser gidoigileak istorioa Émile Zola frantziar idazlearen 1867ko *Thérèse Raquin* eleberrian eta 1871ko antzezlanean libreki oinarritu zuen. Nicolas Cage, Judge Reinhold, Erika Anderson, Viveca Lindfors, Aaron Neville, Joe Pantoliano eta Steve Buscemi aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New Orleans, Zandalee (Erika Anderson) bere senar Thierry Martinek (Judge Reinhold) asebetetzen ez duela sentitzen duen emazte bat da. Ondorioz, senarraren laguna den Johnny Collins (Nicolas Cage) lagun ilun eta misteriotsuaz erakarria sentitzen hasiko da. 

## Aktoreak 
* Nicolas Cage: Johnny Collins
* Judge Reinhold: Thierry Martin
* Erika Anderson: Zandalee Martin
* Viveca Lindfors: Tatta
* Aaron Neville: Jack
* Joe Pantoliano: Gerri
* Marisa Tomei: Remy
* Steve Buscemi: OPP gizona
* Ian Abercrombie: Louis Medina
* Zach Galligan: Rog

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Daniel Lambert

**Daniel Lambert** (1770eko martxoaren 13a, Leicester, Ingalaterra &ndash; 1809ko ekainaren 21a, Stamford), britainiar kartzelazain eta animalia hezitzaile bat izan zen. Bere gorpuzkeraren handitasun ezohikoarengatik ezagun egin zen.

Hil zen unean 335 kilo pisu izater iritsi zen. Bizialdin, kirolaria eta indar handia izateagatik nabarmendu zen, Leicesterko kaleetan hartz batekin ere borrokatu zen. Kirol abereetan aditua, txakur, zaldi eta borroka-oilarri buruz zuen jakintza handiarengatik errespetatua zen oso.
Uppsala General Catalogue

**Uppsala General Catalogue** (edo **UGC**) 12.921 galaxia biltzen dituen katalogo bat da, guztiak ipar hemisferioan ikusgarri. 1973an argitaratu zen lehen aldiz.

Katalogoak -02°30' ipar deklinaziotik gora dauden galaxiak barnebiltzen ditu, 1.0 arkuminutu edo 14,5 itxurazko magnitudetik gora dutenetara mugatuz. Datuetarako erabilitako oinarrizko informazioa Palomar Observatory Sky Survey (POSS) da. 14,5eko itxurazko magnitudea baino distira handiagoa baina 1.0 arkuminutu baino txikiagoak direnak ere sartzen ditu baldin eta Galaxien eta Galaxia Klusterren Katalogoan (CGCG) agertzen badira. 

## Kanpo estekak
Naglis Ciplijauskas

**Naglis Ciplijauskas** (1970eko azaroaren 22a-), txirrindulari lituaniar ohia da. 1992ean Manzana Postobón taldean izan zen.

## Palmaresa 
**1990**
* Kolonbiako Itzuliko etapa bat
**1993**
* 3. Olimpya's Tourreko etapa batean
* 6. Bizkaiko Biran

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
PGC 1

**PGC 1** Piscis konstelazioan Lurretik 1.100 milioi argi-urtera dagoen irrati galaxia bat da. 

## Ezaugarri fisikoak 
PGC 1k kide bat duela ematen du, SDSS J235958.29+004208.6 izeneko galaxia bat. Hala ere, euren errezesio-abiaduren neurketak dio bata bestetik 55 milioi argi-urtera dagoela, beraz baliteke ez izatea bikote fisiko bat, soilik distantzia antzekora dauden bi galaxia. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Principal Galaxies Catalogue

[thumb|[PGC 39058 galaxia]]**Principal Galaxies Catalogue** edo **PGC** 1989an argitaratutako katalogo astronomiko bat da. B1950 ekinokziorako eta J2000 garai astronomikorako 73.197 galaxia zerrendatzen ditu. Lyon-Meudon Extragalactic Database katalogoan oinarritzen da, 1983an hasi zena. 40.932 koordenatu (%56) 10″ baino txikiagoak diren desbideratze estandarrak dituzte. Ezagunenak diren 38 iturrietako 131.601 izen agertzen dira zerrendan. Guztira, honako datuak ditu:
* 49.102 deskribapen morfologiko.
* 52.954 itxurazko ardatzerdi txiki eta handi.
* 67.119 itxurazko magnitude.
* 20.046 abiadura erradial.
* 24.361 posizio angelu.

*Lyon-Meudon Extragalactic Database*a HyperLEDA katalogora hedatu zen beranduago, milioika galaxia dituen katalogoa. Hasierako PGC katalogoko galaxiak oraindik PGC zenbakiarekin agertzen dira HyperLEDAn. Beste galaxiei ere esleitu zaizkie PGC zenbakiak, baina ez da gomendatzen horiek erabiltzea galaxien izen gisa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
PGC 39058

**PGC 39058** Draco konstelazioan dagoen galaxia nano bat da, Lurretik 14 milioi argi-urtera. Galaxia ahula da, eta aurrean duen HD 106381 izarrak ezkutatzen du. Horregatik zaila da behatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wesley A. Clark

**Wesley Allison Clark** (1927ko apirilaren 10a - 2016ko otsailaren 22a) lehenengo ordenagailu modernoa diseinatu zuen fisikari estatubatuarra zen. Konputagailu diseinatzailea zen eta Charles Molnarrekin batera LINC konputagailua, lehen minikonputadorea izan zena, sortu zuen.

Clark New Haven jaio zen, Connecticuten. Kinderhooken eta Kaliforniako iparraldean hazi zen. Bere gurasoak, Wesley Sr. eta Eleanor Kittell ziren. Hauek Kaliforniara bizitzera joan ziren, eta horrezkero Kaliforniako Unibertsitatean (Berkeley) Fisika ikasi zuen 1947ra arte. 1999an Ingeniaritzako Akademi Nazionalerako hautatuta izan zen. Clark IEEE Computer Society Computer Pioneer saria irabazi zuen "Lehenengo ordenagailu pertsonala"-gatik.

## Lincoln Laborategian 
Clark 1952an MIT Lincoln Laborategira joan zen. Han Project Whirlwind taldean sartu zen. Memory Test Computer (MTC) garapenean parte hartu zuen. MTCrekin egindako saioen ondorioz, "Orduak irauten zutenak minutuak baino", ordenagailuak norberak erabiltzeko tresnak izan behar zirela erabaki zuen. Honek TX-0, TX-2 eta LINC-aren diseinuak aurrera eramateko ideia izan zuen.

Clark-en diseinuak TX-2rak "gizon-makinen hartzeko hainbat interfaze integratuak zituen, pertsona egokia noiz agertuko zain zeudenak ordenagailua online" egoteko. MIT-eko ikasle batek, Ivan Sutherland, doktorego tesi bat aukeratzen zegoela, TX-2-ko katodo izpi-hodia eta kontsolaren argi boligrafoari erreparatu zien eta ordenagailuak marrazteko aukera eman behar zuela pentsatu zuen. Horrela Sketchpad jaio zen, eta berarekin ordenagailu grafiko interaktiboak.

## Washington Unibertsitatean 
thumb|LINC konputagailu pertsonala
1964an, Clark Washington Unibertsitatera joan zen. Han Charles Molnar-ekin makromoduluetan lan egin zuten, konputazio asinkronoaren oinarriak ezartzen. Makromoduluen helburua oinarrizko eraikuntza-bloke batzuk baliatu ordenagailu erabiltzaileak ordenagailuak eraiki eta zabaldu ahal izateko ingeniaritza elektronikoari buruzko ezagutzarik gabe.

## Heriotza 
88 urte zituen 2016ko otsailaren 22an gaixotasun arterioeskleriotiko larri baten ondorioz hil zenean Brooklyngo bere etxean.

## Erreferentziak 
##  Kanpo estekak 
*Wesley Clark artikulua *Smart Computing Encyclopedian*
*Oral history interview with Wesley Clark
*Functional Description of the L1 Computer, March 1960
Poxpoloketa

[thumb|[Pospoloak erabiltzen dira.]]

**Poxpoloketa** taldeko haur-jolasa da. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Alkizan, Gipuzkoan, jaso zuen jokoaren inguruko informazioa. 

## Arauak 
Jolas honetarako neska eta mutilek lurrean arrasto bat egiten zuten eta handik poxpolokaxaren azala, ahalik eta urrunen bidaltzen ahalegintzen ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Juan Garmendia Larrañaga: *Ume jolasak*, Eusko Ikaskuntza, 2007, 48.or.
Jan Baeyens

**Jan Baeyens** (Ninove, 1957ko ekainaren 16a-), Belgikako txirrindulari ohia da. Tonissteiner eta Lotto taldeetan izan zen. 

## Palmaresa 
**1981**
* 8. Le Samynen
**1982**
* 6. Impanis Sari Nagusian
**1983**
* 3. Victor Standaert Sari Nagusian
**1984**
* 3. Victor Standaert Sari Nagusian
**1985**
* 8. Brusela-Ingooigemen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*