Rebecca Lee Crumpler

**Rebecca Davis Lee Crumpler** (Christiana, Delaware, 1831ko otsailaren 8a - 1895eko martxoaren 9a) afroestatubatuar lehen medikua izan zen. 1883an  *A Book of Medical Discourses* argitaratu zuen eta afroamerikar batek medikuntzari buruz egindako lehen idatzietako bat izan zen.

## Biografia 
Matilda Webber eta Absolum Davisen alaba, bizilagun gaixoak zaintzen zituen izeba batek hezi zuen Pennsylvanian. Geroago, Massachusettseko West Newton English and Classical Eskolara joan zen, non matematikako ikasle aparta zen.

Gerra aurreko urteetan, ia ez zegoen mediku arretarik beltz pobreentzat. Charlestownera (Massachusetts) joan zen bizitzera, eta han Virginiako Wyatt Leerekin ezkondu zen 1852ko apirilaren 19an. Hurrengo zortzi urteetan, Crumpler erizain izan zen 1860an New England Female Medical Collegen onartu zuten arte. Garai hartan arraroa zen emakume edo gizon beltzak medikuntza eskoletan onartuak izatea. Gerra Zibila hasi zenean, Crumplerrek ikasketak utzi behar izan zituen. 1863an itzuli zen unibertsitatera, baina laguntza ekonomikoa ez zegoen eskuragarri. Bere hezkuntza osatzeko, Wade Beka Fondoaren beka bat irabazi zuen, Ohioko abolizionista Benjamin Wadek ezarri zuena.

thumb|Crumpler, *A Book of Medical Discourses*
1864an graduatu zenean, Estatu Batuetako lehen emakume afroamerikarra izan zen Medikuntzan doktore titulua lortzen, eta New England Female Medical Collegen graduatu zen emakume afroamerikar bakarra. Eskola 1873an itxi zen, beste emakume beltz bat graduatu gabe, Bostongo Unibertsitatearekin fusionatu zenean. batez ere emakume eta haur txiroentzat. St. John-en, Brunswick Berrian, 1865eko maiatzaren 24an, Arthur Crumplerrekin ezkondu zen, Virginiako esklabo iheslari ohi bat, Batasunaren Armadarekin Fort Monroe-n (Virginia) zerbitzazu zuena. Amerikako Gerra Zibila 1865ean amaitu ondoren, Richmondera, Virginiara, joan zen bizitzera, "benetako misiolari lanerako eremu egokia zelakoan, eta emakumeen eta haurren gaixotasunekin ohitzeko aukera zabalak izango zituelakoan. Han egon nintzen bitartean, ia orduro egin ziren aurrerapausoak lan-eremu horretan. 1866ko azken hiruhilekoan, 30.000 beltzetik gorako populazioan egunero behartsu asko eta mota desberdinetako beste batzuk tratatzeko aukera eman zitzaidan".  

Errefuxiatuen, Liberatuen eta Lur Abandonatuen Bulegoan lan egin zuen, liberatutako esklaboei arreta medikoa emateko; eta "arrazakeria handia" jasaten ari zen. 

## Azken urteak 
1880 inguruan Rebecca eta Arthur Hyde Parkera (Boston) joan ziren. Ez zegoen eskari handirik komunitatean bere zerbitzuagatik. 1883an jada ez zuen medikuntza praktikatzen *A Book of Medical Discourses* argitaratu zuenean, bere karrera medikoan zehar egin zituen oharren arabera. Erizainei eta amei eskainia, emakumeen eta haurren arreta medikoan zentratu zen. Liburu hau aurkeztean, "prebentzioaren aukerak" azpimarratu nahi zituen.

Rebeccaren "argazkirik edo bestelako irudirik ez dagoen arren", *Boston Globe-*ren artikulu batek honela deskribatu zuen: "Oso emakume atsegina eta intelektuala da, eta elizako langile nekaezina. 59 edo 60 urte ditu, altua eta zuzena, azal marroi argiarekin eta ile grisarekin". 1895eko martxoaren 9an hil zen eta Fairview hilerrian lurperatuta dago, Hyde Parken zuen egoitzatik gertu.

## Aintzatespenak 
* *Rebecca Lee Elkartea*, emakume afroamerikarrentzako lehenengo elkarte medikoetako bat, bere omenez izendatu zuten horrela.
* 2019an, Ralph Northam Virginiako gobernadoreak martxoaren 30a (Medikuen Egun Nazionala) izendatu zuen *Rebecca Lee Crumpler Doktorearen Eguna*.
* Sirakusako Unibertsitatean osasun aurreko klub bat dago, "*The Rebecca Lee Pre-Health Society*" izenekoa. Klub honek jatorri anitzeko jendea animatzen du osasun lanbideetara heltzera. Tutoreak, tailerrak eta baliabideak eskaintzen dituzte kideek arrakasta izaten laguntzeko.
* 2021eko otsailaren 8a "*Dr. Rebecca Lee Crumpler Day"* izendatu zuten Bostonen, bere jaiotzaren 190. urteurrenaren barruan.
* 2021ean, Jessy Randall poetak Crumpler omendu zuen "Rebecca Lee Crumpler (1831 – 1895)" izeneko olerki batean, ''Women's Review of Books* aldizkarian argitaratua eta 2022ko *Mathematics for Ladies: Poems on Women in Science'' bilduman berrargitaratua.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rebecca Lee Crumpler Lehen emakume afroamerikar medikua
* Rebecca Lee Crumpler-en edo haren inguruko lanak Interneteko artxiboan