Lizartza

**Lizartza** Gipuzkoako ekialdean, Tolosaldean, dagoen udalerri euskalduna da, UEMAko mankomunitateko kide.

## Geografia 
### Inguru naturala 
Araxes ibaiak zeharkatzen du udalerria Leitzaldetik etorrita eta Tolosarako bidean doala.

### Auzoak 
* Basaizaldea
* Ermitalde
* Elizondo
* Elbarren
* Iturralde
* Larzabal
* Leizialdea

### Udalerri mugakideak 
* Iparraldean Leaburu eta Gaztelu.
* Ekialdean Gaztelu eta Orexa.
* Hegoaldean Araitz (Nafarroa), Gaztelu eta egun Tolosako auzoa den Bedaio.
* Mendebaldean Altzo.

## Historia 
1374an Lizartzak Tolosarekin bat egin zuen. Horrela, handikiekiko babesa lortu nahi zuen Lizartzak, garai hartan zegoen guda giroan. 

1802an lortu zuen Lizartzak hiribildu izaera.

## Azpiegiturak 
* Liburutegia
* Haur eskola
* Osasun zentroa
* Eskola

## Demografia 
2019an 647 biztanle zituen herriak. Horietatik %21,64k 65 urte edo gehiago zituen. Eta atzerrian jaiotakoak %9,65 ziren.

## Politika 
2015eko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu koalizioak gehiengo osoa eskuratu zuen, alde handiz. Emaitzen ondorioz, Leire Gordo Castro hautatu zuten alkate.

2019ko udal hauteskundeetan EH Bilduk 296 boto eta zazpi zinegotziak lortu zituen eta Equok 33 boto. Iñaki Azpiroz (EH Bildu) izendatu zuten alkate.
thumb|301x301px|Lizartza 1940an

### Alkateen zerrenda 
## Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %1,8. Bigarren sektorea %61,9. Hirugarren sektorea %34,4. Zerbitzuak %1,8.

Baserriak

* Etxeaundi baserria (XVI. mendekoa)

Bestelakoak

* Mikeleteen etxea (XIX. mendea). Nafarroako mugatik gertu kokatuta, Ilarratzuko kobazuloaren ondoan eta Añiko aisialdi gunearen aurrean.

Historiaurrea
*Urkitako Estazio Megalitikoa
*Otsabio-Zarateko Estazio Megalitikoa

## Euskara 
[thumb|Lizartzako hiztunen testigantzekin osatutako bideoa, [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egina,ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]
2016an herritarren %83,97 euskaldunak ziren. dagokio. Tolosarekin batera, hogeita zortzi herrik osatzen dute Tolosaldeko hizkerari dagokion hiztun komunitatea. Eskualdeko berezko hizkera horren erabilera maila herrialde osoko handienen artean dago.

Nolanahi ere, euskarari dagokionez, alde handiak daude udalerri jendetsuen eta txikien artean. Ia erabat euskalduntzat har daitezke herririk txikienak. Euskaldun kopururik txikiena zeukan udalerrian ere, Zizurkilen, euskalduntzat zuten beren burua biztanleen % 64k.

## Lizartzar ospetsuak 
[thumb|350px|Lizartzako agintariak [1914. urtean. Alkatea, erretoreak, zinegotziak, idazkaria eta mikeletea. Indalecio Ojangurenen argazkia.]]

* Bartolome Gibelalde (1788-1852), jeneral karlista. Gipuzkoako komande nagusi izan zen.
* Roberto Bertol (1917-1990), Athleticeko futbolaria 1940tik 1949ra bitartean.
* Kaxiano (1932-2002), *Lizartzako itsua*, trikitilaria.
* Luis Mari Mujika (1939-2017), idazlea, euskaltzalea eta euskaltzain urgazlea.
* Julian Zubeldia (1943), idazle eta politikaria.
* Bizente Olaetxea (1956), esku huskako pilotaria.
* José María Luluaga (1962), futbolari ohia eta entrenatzailea.
* Mikel Olaetxea (1985), esku huskako pilotaria.
*Erik Jaka (1994), esku huskako pilotaria.
*Garazi Esnaola (1992), musikaria.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Lizartzako albisteak atarian

* Lizartzako udal webgunea
* Lizartzako albisteak "Tolosaldeko Hitza"n