open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hospital Posadas II epaiketa

**Hospital Posadas II epaiketa** 2018ko maiatzaren 18an hasi zen eta irailaren 14an amaitu zen, Buenos Airesko Hiriko Auzitegi Federal Penaleko 2. Zenbakiko Epaitegiaren aurrean. Epaimahaia Jorge Alberto Tassara, Julio Luis Panelo eta Néstor Guillermo Costabelek osatu zuten. Pablo Ouviña fiskal nagusiak Ministerio Fiskalaren izenean parte hartu zuen. Prozesua Luis Muiñari betiko kartzela-zigorrarekin amaitu zen.

## Epaitzen diren gertaerak 
Hospital Posadas II epaiketaren helburua da Jorge Mario Roitman medikuaren eta Jacobo Chester administrazio-langilearen aurkako saioan egindako hilketak epaitzea, sei pertsonen legez kanpoko askatasun-gabetzea eta horietako bosti eragindako torturak.

2017ko maiatzean, Muiñak Nazioko Justizia Gorte Gorenaren epai bat jaso zuen, gizateriaren aurkako krimenengatik bikoa gaitzen zuena. 2016az geroztik aske, Muiña 2017ko ekainean itzuli zen espetxera, Angeles Ramos fiskalak Jorge Mario Roitman eta Jacobo Chester. eta Jacobo Chester.

Tarte horretan, Posadas II, Reynaldo Bignone ere akusatu zuten, baina 2018ko martxoaren 7an hil zen, ahozko epaiketaren aurretik.

## Biktimak 
Jorge Mario Roitman eta Jacobo Chester aske geratu ziren "El Chalet" Posadas Ospitalean funtzionatu zuen atxilotze zentro klandestinoan.

Roitman infektologoa zen eta poliklinikoko klinika medikoko taldea osatzen zuen. Bere desagerpena Nunca Más dokumentuan dokumentatuta dago. 1976ko abenduaren 2an bahitu zuten, eta atxilotuta/desagertuta egon zen El Chalet antzokian. Gladis Cuervo eta Jaqueline Romano bizirik atera zirenek Roitmanekin gatibualdia partekatu izana deklaratu zuten justiziaren aurrean. 2017ko azaroan aurkitu zituzten gorpuzkiak Posadas Ospitaleko lursailean, hustubide baterako zanga zulatzen ari ziren langileek, zentro klandestinoak funtzionatu zuen tokitik 25 metrora, gaur egun Posadas Ospitaleko Erizaintza Eskolaren eta Giza Eskubideen Zuzendaritzaren egoitza dena. Daniel Rafecas epaile federalak gidatutako Armadaren Lehen Kidegoaren krimenak ikertzen ari den auzira bideratu zituzten, eta Argentinako Auzitegiko Antropologia Taldeari esku hartu zion. Froga sorta baten ondoren, Roitmanenak zirela baieztatu zuen.

Jacobo Chester Posadas ospitaleko Estatistika Departamentuan aritzen zen lanean. 1976ko azaroaren 26an bere etxean (Haedon) bahitu zuten, eta etxea ere arpilatua izan zen. “El Chalet”-era eraman zuten, non torturatu zuten. Bere gorpua egun batzuk geroago, urte bereko abenduaren 2an, Río de la Platako uretan aurkitu zuten (Puerto Nuevo, Dársena “f”).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sonia Vaccaro

**Sonia Vaccaro** (Buenos Aires, Argentina, XX. mendea) argentinar psikologoa da. 2002tik Espainian bizi da, eta emakumeen aurkako indarkerian espezialista da. 2012an "indarkeria bikarioa" terminoa asmatu zuen, "*seme-alabak emakumeak zauritzeko eta tratu txarrak emateko erabiltzen dituena*".

## Bizitza 
Argentinan jaio zen, Buenos Aires hiriburuan. Italiar nazionalitatekoa eta Espainian bizi da 2002. urtetik. 2002an Madrilera etorri zen bizitzera, eta hantxe jarraitu zuen emakumeen aurkako indarkeriari buruzko ikerketarekin eta prebentzioan, biktimei laguntzen, profesionalen prestakuntzan eta kasu klinikoak gainbegiratzen egiten duen lanarekin.

2009an, Consuelo Barearekin batera, gurasoen alienazioaren sindrome faltsua eta dibortzio eta zaintza kasuetan zelan erabiltzen zen aztertu zuen ikerketa bat argitaratu zuen. 

#### Indarkeria bikarioa 
2012an, Vaccarok indarkeria bikarioa terminoa asmatu zuen genero-indarkeriaren esparruan aplikatutako neologismoa aipatzeko. Neologismo horrek indarkeria-mota bat izendatzen du, zeinaren bidez guraso batek alaba edo seme bati eraso egiten dion, bikoteari (gehienetan amari) mina eragiteko helburuarekin.Emakumea zauritzeko seme-alabengan erabiltzen den indarkeria da. Biktima nagusiaren, hau da, emakumearen, bigarren mailako indarkeria da. Kalte egin nahi zaion emakumea da, eta kaltea hirugarrenen bidez egiten da, pertsona interposito delakoaren bidez. Tratu txarrak ematen dituenak badaki seme-alabei kalte egitea edo hiltzean emakumea inoiz ez dela sendatuko ziurtatzea dela.

## Argitalpenak 
* *Guía para madres y padres de adolescentes ¿Qué hacer si mi hija ha sido maltratada?* (Nerabeen gurasoentzako gida. Zer egin nire alabari tratu txarrak eman badizkiote?) (2005) Emakumeenganako Tratu Txarrak Ikertzeko Batzordea.
* *El pretendido síndrome de alineación parental. Un instrumento que perpetúa el maltrato y la violencia *(Ustezko guraso-alineazio sindromea. Tratu txarrak eta indarkeria betikotzen dituen tresna) (2009) Consuelo Barearekin eta Miguel Lorente Acostaren hitzaurrearekin. Desclée de Brouwer argitaletxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Sonia Vaccaro. Las víctimas del maltrato  TV2ko *La aventura del saber* saioa, 2024.11.25
Mariana Zaffaroni

**Mariana Zaffaroni Islas** (Buenos Aires, 1975eko martxoaren 22a) 1976an bahitu eta gurasoekin batera desagertutako ume argentinarra izan zen,1983an aurkitua eta 1993an itzulia.

## Biografia 
Mariana Zaffaroni Buenos Airesen jaio zen 1975ean. María Emilia Islas Gatti eta Jorge Roberto Zaffaroni Castilla uruguaitarren alaba 1976ko irailaren 27an bahitu zuten, gurasoekin batera, Floridan, Condor Planaren esparruan. Hiru lekukok diote bahiketaren unean ama haurdun zegoela, bigarren seme-alabaren hirugarren hilabetean.

Bizirik atera zirenen testigantzen bidez jakin ahal izan zen hirurak atxilotuta egon zirela "Automotores Orletti" atxilotze zentro klandestinoan. Lekuko batzuek 1976ko irailaren 30era arte ikusi zituzten han. Uruguain egindako ikerketen arabera, urriaren 5etik 6ra bitartean hegaldi klandestino bat egongo zen, non Automotores Orlettiren atxilotu guztiak Montevideora eramango zituzten, eta han hil egingo zituzten.

Anaiaren jaiotzari buruz ez da ezer jakin, baina litekeena da atxilotze zentro klandestino batean jaio izana; izan ere, haurdun zeuden emakume atxilotu asko bizirik mantendu zituzten seme-alabak bereganatzeko.  "Urte askoan urtean behin edo bitan etorri ziren. Nik ez nuen entzun nahi zer esan behar zidaten mingarriegia zelako. Ez nuen nahi, ezin nuen, obligazio batetik harreman bat eraiki". Hala ere, aurrerago harreman estuagoa izan zuen bere familia biologikoarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Walter Riccomi

**Walter Riccomi** (Monte-Carlo, Toscana, 1950eko urtarrilaren 18a) italiar txirrindulari ohia da, profesionala 1973tik 1979ra.

Ibilbidean zehar garaipen askorik lortu ez bazuen ere, etapakako itzulietan dexente nabarmendu zen, Italiako Giroan hirutan saikatu baitzen lehenenego hamarren artean, Frantziako Tourrean behin eta Suitzako Itzulian beste behin.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Rosa Mariscal

**Rosa Mariscal Peña** (Madril, 1970ko urtarrilaren 20a – Ibidem, 2022ko apirilaren 22a) sevillar aktorea izan zen.

## Bizitza 
Interpretazio eszenikoa, antzerkia, dantza eta ahotsa lantzeko hainbat ikastaro egin zituen.

## Aktore ibilbidea 
Hainbat film, antzezlan eta telesailetan lan egin zuen, eta ospe handiena *Hospital Central* telesailak eman zion, non Andrea Valverde pediatraren pertsonaia antzeztu zuen hiru urte baino gehiagoan. Telesailean, batez ere, Vilches pertsonaiarekin (Jordi Rebellón) izan zuen maitasun harremanarengatik nabarmendu zen.

Zineman, Gracia Querejeta zinema zuzendariaren *Cuando vuelvas a mi lado* (1999) eta Miguel Santesmasesen *Amor, curiosidad, prozak y dudas* (2001) filmetan egindako lanak nabarmendu behar dira.

2022an hil zen, 52 urte zituela, urtetan pairatzen ari zen minbiziaren ondorioz.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu zuen parte:

### Filmak 
* *Resultado final* (1998), Juan Antonio Bardemena.
* *Agujetas en el alma* (1998), Fernando Merinerorena.
* *Cuando vuelvas a mi lado* (1999), Gracia Querejetarena
* *Amor, curiosidad, prozak y dudas* (2001), Miguel Santesmasesena.
* *Viaje a Surtsey* (2012), Javier Asenjorena.

### Film laburrak 
* *Cuando cae la tarde*
* *Sótano* (1997)
* *Se fue* (1997), Jacobo Martosena*.*
* *El sueño del oso hormiguero*
* *¿Y si se lo digo?* (2001), Eva Norbertorena.
* *Aliento* (2001), Daniel Azancotena.
* *Pneuma (aire)* (2001).
* *Ella nunca duerme* (2002).
* *Elisa Guzmán* (2004), Sonia Sebastiánena.
* *Una cierta idea de felicidad* (2005), Javier Asenjorena*.*
* *Limbo* (2006), Miguel Ángel Prietorena.

## Telebista 
### Pertsonaia finkoak 
* *La otra familia* (1996).
* *Hospital Central* (2000-2003),  Andrea Valverde medikua.

### Noizbehinkako pertsonaia 
* *Señor alcalde* (1998)
* *Periodistas* (1998)
* *7 vidas* (2006), Carmen "Mamen" pertsonaia, 2 atal.
* *Herederos* (2008)
* *Impares* (2008)
* *Ángel o Demonio* (2011)
* *La pecera de Eva* (2011), Alicia pertsonaia, 9 atal.

## Antzerkia 
* *Todos eran mis hijos*
* *Poeta en Nueva York*
* *Yerma*
* *Fuenteovejuna*
* *El baile de las máscaras*
* *Los Pelópidas*
* *Una bala perdida*
* *Rigoleto y los tres pelos del diablo* (txotxongiloak)
* *Rondó para dos mujeres y dos hombres* (2005), Francisco Vidalena
* *Cuando era pequeña* (2006-2007), Tamzin Townsendena.
* *La Visita* (2013-2015), Antonio Muñoz de Mesarena.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Balear Uharteetako Sari Nagusia, Palmako Tito's diskotekan, telebistako emakumezko aktore onenaren kategorian, Hospital Central  telesailean egindako lanarengatik.
* Emakumezko aktore onenaren Palmares Saria (2001), Eva Norbertoren *¿Y si te digo?* lanarekin
* 2001ean Malagako Zinemaldiko Epaimahaiaren Aipamen Berezia, Pilar Punzano, Silvia Marsó eta Esther Ortegarekin batera, Amor, curidad, prozak y dudas (2001) filmagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak 
*
Carlos Aldunate Lyon

**Carlos Aldunate Lyon** (Santiago, 1916ko maiatzaren 16a - 2018ko uztailaren 18a) apaiz jesuita txiletarra izan zen. Txileko Eraberritze Karismatikoaren sustatzailea, irakasle eta idazlea izan zen, eta Frantzisko aita santuaren prestatzaileetako bat.

## Biografia 
### Familia eta ikasketak 
Carlos Aldunate Errázuriz eta Adriana Lyon Lynchen semea izan zen, Carlos Aldunate Solarren biloba eta Jose Aldunate apaiz jesuitaren anaia. Jesuiten ikastetxeetan ikasi zuen, Ingalaterran eta Txilen. 1932ko martxoaren 19an sartu zen Jesusen Lagundian (Chillánen nobiziatua) eta 1944ko abenduaren 23an apaiz ordenatu zuten San Miguelen, Argentinan.

Bere prestakuntza erlijiosoarekin batera, prestakuntza akademiko bizia garatu zuen: filosofian lizentziatua (San Miguel, Argentina, 1940), teologian lizentziatua (San Miguel, Argentina, 1945), filosofian doktorea eta psikologian aipatua (Lovainako Unibertsitate Katolikoa, Belgika, 1948), hezkuntza orientatzailea (Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikala, 1964), erlijio irakaslea (Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikala, 1964) eta filosofia irakaslea (Valparaisoko Unibertsitate Katoliko Pontifikala) 

### Karguak eta misioak 
Jesuitek Txilen zuten seminarioko errektore izan zen, baita Santiago, Antofagasta eta Osornoko jesuiten ikastetxeetakoa ere, eta Loiolako Ariketa-Etxeko zuzendari ere bai.

Irakasle izan zen Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan, Valparaisoko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan eta Iparraldeko Unibertsitatean. Azken horretan, gainera, errektore izan zen (1966-1969), eta Iparraldeko Unibertsitateko Canal 3 sortzeaz arduratu zen, Antofagastaren lehen telebista kateaz.

1960an, espiritualki zuzendu zuen Jorge Mario Bergoglio gaztea —gaur egun Frantzisko aita santua dena—, apaizgorako prestakuntza aldian Txilen denboraldi bat eman zuenean.

### Heriotza 
Santiagon hil zen 2018ko uztailaren 18an, 102 urte zituela. Txileko eta atzerriko hainbat hedabidek haren heriotzaren eta hileten berri eman zuten. Bere hiletetara fededun ugari joaten dira, Argentinako ordezkaritza bat barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nola izan Eliza, eta ez saiakeran hil.
* Jainkoaren osasuna.
Ceratiomyxa porioides

***Ceratiomyxa porioides*** *Ceratiomyxaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Isaria porioides*, *Famintzinia porioides*, *Ceratiomyxa mucida var. γ porioides*, *Ceratiomyxa fruticulosa var. porioides*.

## Deskribapena 
**Poliodiocarpoa:** Espezie tipoan ez bezala, ez dago adartxo tentez eratua, baizik forma poliedrikoa duten hormekin, poro-itxura ematen dioten zeharkako samarrekin. Poro hauen antolamendua eta tamaina aldakorra eta irregularra da, kolore zurixka edo, normalean zeharrargiak, substratuan masa nahiko zabalak sortuz. Bere garapenean plasmodioaren beraren antzeko forma hartzen duen esporofoari, hedatua edo adarkatua, plasmodiokarpoa deitzen zaio.

**Hanka:** Ez du, substratuari zuzenean atxikitzen zaio.

**Haragia:** Hutsala, mukitsua edo gelatinakara, batez ere hidratatuta egonez gero. Ez du usain eta zapore nabarmenik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Batzuek taxoi indibidualtzat hartzen dute, eta horixe idatzi dugu, *Ceratiomyxa fruticulosa*-ren aldaera bat bakarrik izan daitekeen arren.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan zehar hazten da ingurumen-baldintzak egokiak badira, eta ez da agertzen *fruticulosa* mota  bezain maiz. Hainbat zuhaitzen egurrean itsatsita jaiotzen dira, batez ere hilda badago eta deskonposizio prozesuan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Honduras, Jamaika, Europa, Errusia, Turkia, Kazakhstan, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Thailandia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ingeborg Malmström

**Lucina Konstantia Ingeborg Malmström**, jaiotzez **Wallenius**, (Oulu, 1831ko urtarrilaren 1a – Helsinki, 1919ko ekainaren 7a) finlandiar poeta eta margolaria izan zen.

Poeta gisa, ***Myosotis palustris*** izengoitia erabili zuen eta suedieraz idatzi zuen. Margolaria ere izan zen eta Robert Wilhelm Ekman artista ezagunaren eskutik ikasi zuen. Gutxienez hiru elizatako erretaulak margotu zituen, horietako bat Suodenniemiko elizan. Malmströmen esanetan, Vantaako San Laurendi elizako erretaula ere margotu zuen, baina, oro har, Ekman irakaslearen lantzat hartzen da. 

1857an, Karl Robert Malmströmekin ezkondu zen.

## Lanak 
* *Dikter: urval ur en större samling*: Andra häftet; af Myosotis palustris. Författare, Viborg 1899.
* *Dikter: urval ur en större samling*: Tredje häftet; af Myosotis palustris. Författare, Åbo 1899.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itziar Otegi Aranburu

**Itziar Otegi Aranburu** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1972ko abuztuaren 21a) itzultzailea, interpretea eta idazlea da.

## Bizitza 
### Formakuntza 
Elikagaien Zientzia eta Teknologia ikasi zuen (1994, UPV/EHU), eta ikerketaren bidetik eman zion hasiera bere lan-ibilbideari. Laborategi batean egin zuen lan hainbat urtez, eta gero Itzulpengintza eta Interpretazioa ikasi zuen (2006, UPV/EHU). Geroztik, itzulpengintza eta interpretazioaren esparruan dabil lanean.

### Lan ibilbidea 
Itzultzaile eta interprete autonomo aritu izan da urte luzez. Munduko Merkataritza Erakundean itzultzaile zientifiko-tekniko aritu zen, eta *freelance* interprete gisa Europako erakunde batzuetan. Letren Fakultatean eta Hezkuntza Fakultatean irakasle ibili ondoren, gaur egun Eusko Legebiltzarrean egiten du lan.

EIZIEren Zuzendaritza Batzordean jardun zuen urte batzuetan, eta hainbat jardueratan izan du elkarteak kolaboratzaile. *31eskutik* blogaren “eskuetako” bat da, eta *Senez* aldizkarian ere argitaratuak ditu zenbait artikulu.

Bestalde, *Idazlea itzultzaileen lantegian* itzulpen mintegiaren koordinatzaile izana da hiru alditan (2011, 2012, 2016).   

## Argitalpenak 
### Itzulpenak 
* *E, Petrel! Julio Villarrekin solasean* (¡*Eh, Petrel! Conversando con Julio Villar*), Astrolabium Teatroa, Donostia, 2015.
* *Zergatik den egia eboluzioa* *(Why Evolution is True*), J. A. Coyne, ZIO bilduma, EHU (2013)
* *Tiger Lily - Heroi bat sortu da!* *(Tiger Lily - A Heroine in the Making!*), Maeve Friel, Desclée (2013)
* *Jainkoa izan nahi zuen autobus-gidariaren istorioa eta beste batzuk* *(Ha-Kaitana shel Kneller*; zeharbidezko itzulpena), Etgar Keret, Pasazaite (2013)
* «Zenbait emakume» ipuina, *Zorion handiegia* ipuin-bilduman *(Too Much Happiness*), Alice Munro, Meettok (2012)
* *Ez da erraza gizon on bat aurkitzea* *(A Good Man is Hard to Find and Other Stories*), Flannery O'Connor, Elkar/Alberdania, Literatura Unibertsala bilduma (2009)
* *Axenario* *(Poil de Carotte*), Jules Renard, Elkar/Alberdania, Literatura Unibertsala bilduma (2006)
* *Ezer ez dago utzi nuen lekuan.* (Elkar, 2024)*.*

### Bestelakoak 
* Itziar Otegiren artikuluak *31 eskutik* blogean.

## Sariak 
* 2014an, haur eta gazte literaturako Vitoria-Gasteiz itzulpen-saria jaso zuen, Maeve Frielek ingelesez idatzitako ''* liburua euskaratzeagatik (Otegiren itzulpenaren izenburua: *Tiger Lily: Heroi bat sortu da!*).
* 2020an, Etxepare saria jaso zuen, Sandra Garayoa Cotera ilustratzailearekin batera, *Lorerik gorriena* albumagatik.
* 2024an, Donostia Hiria Kutxa Literatur saria jaso zuen, *Ezer ez dago utzi nuen lekuan'' lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irene Fitzner

**Irene Fitzner** (1955eko azaroaren 14a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Fondevilla

**Antonio Fondevilla** (1916ko urriaren 29a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana María Fontán

**Ana María Fontán** (Buenos Aires, 1928ko martxoaren 13a - 2011ko uztailaren 21a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Fuse

**Juan Fuse** (Junín, 1905eko otsailaren 21a - 1984ko urriaren 31) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jenaro Abasolo

**Jenaro Abasolo Navarrete** (Txileko Santiago, 1833 — 1884) filosofo, politikari, soziologo eta ingeniari txiletarra izan zen.

## Biografia 
Jenaro Abasolo, batzuetan Abasolo ere aipatua, Santiago hirian jaio zen 1833ko irailaren 10ean, José Ramón Abásolo Olivares eta doña Rosa Navarrete Borrasen semea.

Institutu Nazionalean ikasi zuen, 1856ko maiatzaren 31n lur-neurtzaile titulua lortu zuen Txileko Unibertsitatean, eta Copiapoko Meategien Elkargoan matematika irakasle aritu zen. Perura eta Argentinara joan da. Parisen bizi da bolada batez. Alemaniako eskola idealistaren eragina du, batez ere Kantek eta Hegelek. Francisco Bilbaoren lagun eta dizipulua. Deista, Auguste Comteren positibismoaren kritiko; bere pentsamendu amerikanista, idealista eta sozialagatik bereizten da.

Santiago hirian hil zen, 1884ko urriaren 3an, 51 urte zituela.

## Pentsamendua 
Abasoloren pentsamendua bere lan nagusietako batean islatuta dago: "Nortasun politikoa eta etorkizuneko Amerika", 1907an hil ostean argitaratua. Bertan, "Txileko estatu-nazioaren eraketa zehazten eta ahalbidetzen duten erakunde, praktika eta ideiei buruz hausnartu zuen. Herrialdearen ideario politiko-filosofikoa kontzeptu etiko, estetiko, ekonomiko, sozial, erlijioso eta hezitzaileen bidez planteatu zuen. Latinoamerikarekiko nortasun politikoaren ideiak hartu zituen erreferente gisa. Gainera kritika zorrotza aurkeztu zuen, kontinenteak pentsamendu europarrarekin zuen harremanean, errealitatea bera ulertzeko modu partikularrak eratzeko beharra ezarriz".

Liburuan, honela erretratatzen du filosofoak Amerika: “ezegonkor, ahul, hauskor; zirriborro bat bezala, jaiotza berri bat, agerraldi oraindik lauso bat, amaitu gabeko zirriborro bat. Amerikarra, beste ezer baino lehen, herri gaztea da eta, halakoa den heinean, itzalek zeharkatzen dute, baita akatsek eta faltek ere”.

## Obrak 
* *Dos palabras sobre la América y su porvenir: la Patria*, Imprenta chilena, Santiago, 1861.
* *La religión de un americano, Imprenta de la Unión Americana*, Santiago, 1866. "La Religión de un Americano" berrargitalpen garaikidea, Pablo Martínez eta Francisco Corderoren sarrera-azterketa, Cenaltes Ediciones, Viña del Mar, 2016. : 4956-9522-05-5.
* *La personalidad política: los pobres y los ricos o lo consumado y lo posible*, Imprenta de la Patria, Valparaíso, 1872. Berrargitalpen garaikidea Los pobres y los ricos o lo consumado y lo posible*,* Rodrigo Castro Orellana eta Martín Ríos Lópezen sarrera-azterketa, Cenaltes Ediciones, Viña del Mar, 2015. * (2)956-9522-02-4*
* La pesonnalité, Typographie Ve, Bruxelles, 1877.  Pablo Martínez eta Francisco Corderoren "La personalidad" berrargitalpen garaikidea. Cenaltes Ediciones, Viña del Mar, 2020. ISBN: 4956-9522-21-5
* *La personalidad política y la América del porvenir*, Imprenta y Encuadernación Universitaria, Santiago, 1907. Reedición contemporánea *La personalidad Política y la América del porvenir*, Edición, Estudio Introductorio, Notas y Apéndice de Pablo Martínez y Francisco Cordero, Ediciones Universitarias de Valparaíso, Valparaíso, 2013. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villach

**Villach** (alemanez  ahoskatua; ; ; ) Austriaren hegoaldean dagoen hiria da, Italia eta Esloveniako mugatik kilometro gutxira dagoena. Kokapena dela eta, komunikazio-korapilo garrantzitsua da. 57.925 biztanle ditu, beraz, biztanle gehien dituen Austriako zazpigarren hiria da. Villacheko biztanle gehienek alemanez hitz egiten badute ere, Esloveniatik gertu dagoenez, gutxiengo batek hitz egiten du eslovenieraz.

## Kokapena 
Karintiako estatu federatuan dago, eta Land horretako bigarren hiri garrantzitsuena da, bertako hiriburu Klagenfurten atzetik. Villach komunikazio-korapilo garrantzitsua da Austrian eta Alpe Adriatikoen inguruan, errepidez zein trenbidez. Klagenfurtik mendebaldera dago, Drava ibaien eta Gail ibaiadarraren arteko elkargunean. Drava ibaia, aldi berean, Danubioren ibaiadarra da. Villach inguruan aintzira batzuk daude, besteak beste Ossiacher, Faaker, Silbersee, Vassacher, Magdalensee eta St. Leonharder.

Inguruko natura eta mendiak ederrak dira. Eskiatzeko azpiegitura prestatuak ditu.

## Banaketa administratiboa 
Hiria honako estatistika-barruti eta herritan banaturik dago:

## Historia 
Villach inguruan Harri Aroan gizakiak egon zirela erakusten duten frogak aurkitu dira. Erromatarren garaian leku termala izan zen Villach. Izenak, bestetik, jatorri erromatarra du antza: *Bilachinium* postuarena. 

740 urtean Bavierako Dukerriaren esku gelditu zen. Ondoren Bressanone artzapezpiku-barrutiaren mende egon zen (979) eta Bambergko artzapezpiku-barrutiaren mende (1007tik 1759ra arte). 1240an hiri gisa onartua izan zen. 1348an eta 1690ean bi lurrikarek hiriaren zati handi bat suntsitu zuten. Bestalde, urteetan zehar zenbait sutek eraikinei eragin zieten, zehazki 1524, 1606, 1713 eta 1813an.

Bere garaian protestantismoaren gune garrantzitsua izan zen, biztanleria protestantea emigratzera behartu zuten arte; horrek ondorio ekonomiko negatiboak izan zituen hiriarentzat.

Maria Teresa I.a Austriakoak 1759an Villach Bambergi erosi zion.  Ondoriozm Austriaren parte izatera igaro zen. Dena dela, urte batzuk, 1809tik 1813ra, Frantziako Lehen Inperioan, frantsesen eskuetan erori zen.

Bigarren Mundu Gerran 40 aire-eraso jasan zituen eta, ondorioz, oso kaltetuta gelditu zen.

## Klima 
## Demografia
## Ondarea 
* Landskrongo gaztelua
* Paracelsushof
* Udal museoa (Stadtmuseum)
* San Nikolas eliza
* Gurutze Santuaren eliza 
* Plaza Nagusia
* San Jakobo eliza

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* , 2014

## Iruditegia 

Fitxategi:Villach kirche zum Heiligen Kreuz.jpg|Gurutze Santuaren eliza.
Fitxategi:Villach-018.jpg|San Nikolas eliza.
Fitxategi:Villachshopping.JPG|Hauptplatz (Plaza Nagusia).
Fitxategi:Villach altstadt.jpg|Villacheko hiri zaharra.
Fitxategi:Villach_Innenstadt_Draulände_und_Lederergasse_31102008_5916.jpg|Gaueko ikuspegia.
Fitxategi:Warmbad_Villach_-_Roemerstrasse.JPG|Galtzara erromatarra Warmbaden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* Web kamerak Villachen.
* :Zer ikusi Villachen?
Sassari-Cagliari

**Sassari-Cagliari** egun bakarreko txirrindularitza lasterketa izan zen, Sardiniako Sassari eta Cagliari hirien artean jokatzen zena. 1948an sortua, 1983an jokatu zen azkeneko aldiz.

Historian zehar hainbat izen izan du: GP Alghero 1965tik 1967ra, Monte Urpino 1975ean eta Cagliari-Sassari en 1951an, 1980an eta 1982an.

2010ean eta 2011n, Classica Sarda Sassari-Cagliari lasterketa ordezkatu zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilar Punzano

**Maria del Pilar Pérez Punzano** (Madril, 1980ko otsailaren 15a) madrildar aktorea, pedagogoa, diseinatzailea eta dekoratzailea  da. Ezaguna egin zen *Amor, curiosidad, prozak y dudas*(2001), *Guante blanco* (2008) eta *Blanca Madison* (2000) lanekin.

## Ibilbidea 
1998an egin zuen debuta zineman, Carlos Amil zinemagile galiziarraren eskutik, *Blanca Madison* filmean, eta protagonista izan zen. Urte horretan bertan, *Jazzoo* film laburrean hartu zuen parte.

1999an, *Paris-Tombuctú* grabatu zuen, Luis Garcia Berlangaren aginduetara. Hurrengo urtean, 2000. urtean, *Dos niños solo*s eta *Soirée* film laburretan eta Daniel Cebrianen *Cascabel* filmean jardun zuen.

1999an, Antena 3 kateko *Compañeros* izeneko telesailean hartu zuen parte, Miriamen rola interpretatuz. 2001ean, Miguel Santesmasesen *Amor, curiosidad, prozak y dudas* filmean ere parte hartu zuen, eta Malagako Zinemaldiko epaimahaiaren aipamena eta Toulouseko Espainiako Zinema Jaialdiko aktore berriaren saria jaso zituen. Horrez gain, Goya saria jaso zuen *Nada que perder* film laburraren protagonista izan zen.

2002an Juan Carlos Claverren ¿*Dónde está?*, Jacobo Risparen *No debe estar aquí* eta Aitor Gaizkaren *Entre abril y julio* eta Curro Velázquezen *Si tú supieras* film laburra.

2003an Telecinco kateko *El comisario* telesailean izan zuen paper finko bat, Angela inspektoreordea. Bere hurrengo lana, kate bereko *Vientos de agua* telesaila, kritikak asko txalotu zuen koprodukzio hispanoargentinarra izanz en, eta bertan, besteak beste, Hector Alterio eta Ernesto Alterio aita-semeekin partekatu zuen protagonismoa.

2007an, Antena 3 kateko *C.L.A. No somos ángeles* telesailean  izan zen eta 2008an Telecincoko *Hermanos y detectives* eta TVEko *Guante blanco* telesailetan lan egin zuen.

2010eko ekainaren 21a eta 2015eko uztailaren 24a bitartean,Televisión Española eta Ganga Producciones kateen *Cuéntame cómo pasó* saioan lan egin zuen. Ines Alcántara pertsonaiaren rola interpretatu zuen  86 ataletan eta 5 denboralditan, Irene Visedo aktorearen ordez.

*Sexualidad Esencial* orrialdean albisteen erredaktore eta Ubuntu Home Staging-enhigiezinen marketinerako dekoratzailea aritu da.

## Lanak 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Film luzeak 
### Film laburrak 
* *Jazzoo* (1998), Álvaro de la Herránena.
* *Dos niños solos* (2000).
* *Soirée* (2000), Aitor Gaizkarena.
* *Nada que perder* (2001), Rafa Russorena.
* *Si tú supieras* (2002), Curro Velázquezena.
* *Ventura* (2009), Diego Pérezena.
* *Cuentos clásicos* (2016), hainbat zuzendariren lankidetza.

### Serieak 
### Bideoklipak 
* *Lady Blue* (2002), Enrique Bunburyrena.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Aipamen Berezia Malagako Jaialdian, Miguel Santesmasesen *Amor, curiosidad, prozak y dudas* filmarengatik, Rosa Mariscal, Silvia Marsó eta Esther Ortegarekin batera.
* Emakumezko aktore berri onenaren saria Toulouseko Espainiako Zinema Jaialdian, Miguel Santesmasesen *Amor, curiosidad, prozak y dudas* pelikularengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pilar Punzano erabiltzailearen orria, Facebook zerbitzuan 
* Pilar Punzano erabiltzailearen orria, Instagram zerbitzuan
*
Maerten de Vos

**Maerten de Vos**, **Maerten de Vos Zaharra** edo **Marten de Vos** (Anberes, 1532 – *ibidem*, 1603ko abenduaren 4a) flandriar margolaria izan zen.

Aita Pieterrekin margolaritza ikasi zuen eta 1550etik 1558ra Italiara bidaiatu zuen. Tintoretto tailerrean lan egin ondoren veneziar koloreen eragina jaso zuen. Anberesera itzuli eta San Lukasen gremioan sartu zen, eta Gillis Hooftmann merkatari aberatsaren karguetan hartu zuen.

Kalbidarren amorru ikonoklastaren ondoren, de Vos eta beste margolari gazte batzuk gai historikoen pintore nagusi bihurtu ziren. Brunswick-Lüneburgeko dukearen eta Anberesko katedralaren eta beste eliza batzuen enkarguak jaso zenituen.

Margolari historikoez gain, erretratuetan eta margolaritza alegorikoetan nabarmendu zen.

Anberesko katedralean lurperatu zuten.

## Iruditegia 

Maerten de Vos - The incredulity of Thomas.jpg|*Tomasen sinesgaiztasuna*, 1574
Maerten de Vos - The beheading of St. John the Baptist.jpg|*San Joan Bataiatzailearen burua moztea*
Maerten de Vos - The air.jpg|*Airea*
Maerten de Vos - The death of Adonis.jpg|*Adonisen heriotza*
Maerten de Vos - Unicorn.jpg|*Adarbakarra*
Martin de Vos - The Rape of Europa - Google Art Project.jpg|*Europaren bahiketa*, 1590, Bilboko Arte Ederren Museoa.
Musée Ingres-Bourdelle - L'Allégorie du goût - WIERIX Jérôme (graveur) , VOS Martin de (d'après) - Joconde06070000290.jpg|*Gustuaren alegoria*, 1585-89, Montauban
Marten de Vos Cana.jpg|*Kanako ezteiak*, Anberesko katedrala, 1595.
Maerten de Vos - St Georges delivering St Margaret.jpg|*San Jurgi eta Sileneko printzesa herensuge garaituarekin*
Maerten de Vos - Triptych of the Guild of the Old Crossbow - Baptism of the King of Silene.jpg|*San Jurgi eta Sileneko printzesa herensuge garaituarekin*

## Kanpo estekak
Klavdia Lukaxevitx

**Klavdia Vladimirovna Mirets-Imxenetskaia**, lehen ezkontzan **Lukaxevitx** eta bigarren ezkontzan **Khmyznikova** (; San Petersburgo, 1859ko abenduaren 23agreg./abenduaren 11jul. – Rostov Don, 1931ko otsailaren 16a) errusiar haur literaturako idazlea eta irakaslea izan zen.

## Bizitza 
San Petersburgon jaio zen ukrainar noble pobretu baten familian. Maria enperatrizaren ikastetxean egin zituen ikasketak. Han *Zvezda* aldizkaria eskuz idatzi zuen, eta bertan bere poemak jarri zituen. 

1881eko martxoaren 7an *Pamiati imperatora Aleksandra II* poema argitaratu zuen *Detskoie txtenie* aldizkarian, Gimnazistka (Ikasle) izengoitia erabiliz. *Birzhevyie vedomosti*, *Detskoie txtenie*, *Igruxetxka*, *Zaduxevnoie slovo*, *Rodnik*, *Semeinyie vstretxi*, *Vskhody*, *Juny txitatel* eta beste hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen.

1878an, graduatu ondoren, Konstantin Lukaxevitxekin ezkondu zen.

XX. mendearen hasieran, Lidia Txarskaia bezain ezaguna eta arrakastatsua zen haurrentzako egile bakarra izan zen Errusian. 1908rako, bere lanen ale kopuru osoa milioi bat eta erditik gorakoa zen.

Lehen Mundu Gerran, frontera zihoazen soldaduen seme-alabentzako aterpe bat sortu zuen.

## Lan hautatuak 
thumb|*Makar* ipuinaren lehen orrialdea (1889)

## Sariak 
* 1889: Friedrich Fröbel elkartearen saria (*Makar* ipuinarengatik)
* 1893: Friedrich Fröbel elkartearen saria (*Ptitxnitsa Agafia* ipuinarengatik)
* 1896: Friedrich Fröbel elkartearen saria (*Rybka-koliuxka-rezvuxka* ipuinarengatik)
* 1897: Friedrich Fröbel elkartearen saria (*Aksiutka-nianka* ipuinarengatik)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kleopatra Tea

**Kleopatra Tea** (, "Kleopatra Jainkosa" esan nahi duena; K.a. 164 – 121) **Eueteria** izenekoa ("uzta ona/urtaro emankorra") Seleuzidar Inperio helenistikoaren agintaria izan zen. K.a. 125etik gobernatu zuen Siria, Demetrio II.a Nikator hil ondoren. Azkenean, bere seme Antioko VIII.arekin batera gobernatu zuen, honek K.a. 121 edo 120an pozoitu zuelarik.

## Biografia 
Kleopatra Tea Egipton hazi zen, Ptolomeo VI.a eta Kleopatra II.aren alaba gisa. Ziur aski K.a. 164an jaio zen. Bere osaba Ptolomeo VIII.aren  (K.a. 154an Zireneko erregea izan zena) emaztegai izan zen, baina azkenean bere arreba Kleopatra III.arekin ezkondu zen. K.a. 150ean Alexandro Balasekin ezkondu zen Ptolemais Akko-ko zeremonia dotore batean. Kleopatra Teak eta Alexandro Blasek seme bat izan zuten, Antioko VI.a Dioniso izenekoa. 145. urtean, bere aitak Siria inbaditu zuen, Alexandro Balas guduan garaituz, eta Demetrio II.a Nikatorrekin berriz ezkondu zuen, egun batzuk beranduago hiltzeko. Demetrio, Antioko VI gaztearekin go bernari izendatu zen, baina K.a. 142an hil ahal izan zuen.  Bere bigarren ezkontzatik bi seme jaio ziren, Seleuko V.a Filometor eta Antioko VIII.a Gripo.

K.a. 139. urtean Demetrio II.a harrapatu zuten, partiarren aurka borrokatuz, eta haiek preso eduki zuten K.a. 129. urtera arte. Demetrio harrapatu ondoren, bere anaiarik gazteena, Antioko Sidetes, Panfiliako Side hirian altxatu zena, Siriara etorri eta tronua hartu zuen, Kleopatra Tearekin ezkondu zelarik K.a. 138an. Kleopatra Teak gutxienez seme bat eman zion, Antioko IX.a Zizikano. Beste edozein haurren izenak zalantzazkoak dira.

K.a. 129an partiarrek Demetrio II.a askatu zuten, Sidetesen aurkako maniobra politiko gisa, bere tronua eta emaztea erreklama zitzan. Urte berean, Sidetes hil zuten, partiarrekin borrokan. Kleopatrak Antioko IX.a (bere semea Antioko VII.arekin) Zizikora bidaltzeko ardura hartu zuen, Asia Txikian. Demetrio etxera itzuli eta tronua berreskuratu zuen, Kleopatra Tea bere emazte berritzat hartuz.

K.a. 132/131an Kleopatra Tearen ama, Egiptoko Kleopatra II.a, bere anaia Ptolomeo VIII.aren aurka matxinatu zen. K.a. 127. urtean, Kleopatra II.ak bere suhi Demetrioren gortera ihes egin zuen Sirian.

Demetrioren seme zaharrena, Seleuko, errege bihurtu zen, K.a. 125ean Seleuko V. izendatuz. Baina bere amak, Kleopatra Teak, handik gutxira hilarazi zuen. K.a. 125etik K.a. 121era Kleopatrak gobernatu zuen Siria, eta, bere erregealdia legitimatzeko, tronua bere seme Antioko VIII.a Griporekin partekatu zuen. Antioko VIII.a Trifenarekin ezkondu zen, Ptolomeo VIII.aren eta Kleopatra III.aren alabarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jos van der Vleuten

**Jos van der Vleuten**, (Helmond, 1943ko otsailaren 7a - Sosúa, Dominikar Errepublika, 2011ko abenduaren 5a), herbeheretar txirrindularia izan zen, profesionala 1964tik 1973ra.

## Kirol ibilbidea 
Espainiako Vueltan hiru etapa garaipen eskuratu zituen: lehenbizikoa 1967an, bigarrena 1970an eta azkena 1972an. Horretaz gain, 1966an puntukako sailkapena irabazi zuen.

1967ko Munduko errepideko txapelketan bosgarren amaitu bazen ere, kanporatua izan zen dopinagatik.

Van der Vleuten 68 urte zituela hil zen Dominikar Errepublikan, bertan zeukan oporretako etxean, garuneko hemorragia baten ondorioz.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1964**
* Austriako Itzuliko etapa 1
* Tour du Saint-Laurent-eko 2 etapa 
* 2. Olympia's Tourrean eta etapa 1
* 2. Ronde van Overijsselen
* 9. Munduko errepideko txapelketan (amateur)

### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Intujai Teatro

Manuel Maria “May” Gorostiaga Pozo (Tolosa, 1971ko Abuztuaren 22a) aktore, irakasle, sortzaile eta antzerki zuzendaria da. Klown-ean dihardu bereziki: umorearen iturri klasikoenetatik edanez, adierazpide berriak arakatzen. Baketik Fundazioaren "Antzerki Forum" programaren dinamizatzailea izan da 2007tik 2019ra, Zapalduaren Antzerkia metodologia erabiliz. TAE-AET Donostiko Arte Eszenikoen Tailerraren irakaslea 2022tik aurrera. 2006an **Intujai Teatroa** sortu zuen, Bea Larrañaga-rekin (Errenteria, 1975) batera. 

## Ezaugarriak 
Formatu txiki eta ertaineko ikuskizunak sortzen dituzte, antzerki-eskolak eskaintzen eta antzerki zein ipuin-kontalaritzari lotutako hainbat jardunaldi antolatzen: Tolosan, Ordizian eta beste zenbait herritan "Ahoz-Aho Ahozkotasunaren Nazioarteko Jaialdia","Amarotzeko Antzerki Astea", "Antzeztaun", "Zikloia"...

## Taularatutako antzezlanen zerrenda 
* “May Family”,
* “Libertad Clowndicional” ,
* “May en Klowncierto”, 
* “May en pelotas”,
* “Klowntakatilu” ,
* “Nire munduan”,
* “Mundu misteriotsua”,
* “May Gorostiaga… Presente!”,
* “Ama-Alu-Lur (Sorgin baten ametsak)”

## Argitalpenak 
* "Ama-Alu-Lur (Sorgin baten ametsak)" May Gorostiaga (DENONARTEAN Argitaletxea 2020).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Antzerki taldeen zerrenda
* Euskal Antzerkigintza

## Kanpo-estekak 
* Blog-a
* Facebook
* Instagram
* Ganbila
Alfio Vandi

**Alfio Vandi** (Santarcangelo di Romagna, Riminiko probintzia, Emilia-Romagna, 1955eko abenduaren 7a) txirrindulari italiar ohia da, profesionala 1976tik 1988ra.

## Kirol ibilbidea 
Profesionaletako lehenbiziko urtean, 1976ko Italiako Giroan zazpigarren sailkatu zen eta gazteen sailkapena lortu zuen. Hurrengo urteotan beste hirutan amaitu zen Giroko sailkapen orokorreko lehenengo hamarren artean. Horretaz gain, Milan-Turin klasikoa irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1974**
* 3. Pretola Sari Nagusian
**1975**
* Coppa della Pace
* Turin-Valtournenche
* Modena-Tignale
* Castellania-Alassio
* 3. Aostako Haranako Giroan eta 2 etapa
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Elkanoren herriari bueltaka

***Elkanoren herriari bueltaka*** Ander Izagirrek idatzitako saiakera da, jatorriz 2022an Libros del K.O. argitaletxeak argitaratua gaztelaniaz *Vuelta al país de Elkano* izenburuarekin. Euskarazko itzulpena Julen Gabiriak egina da, eta 2024ko Durangoko Azokan aurkeztu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Izvekova

**Maria Jevgrafovna Izvekova**, ezkondu ondorengo abizenez **Bedriaga**, () errusiar idazlea izan zen.

Hainbat poema abertzale, *Alfons i Florestina, ili stxastlivy oborot* (1807) antzezlana eta *Emilia, ili petxalnyie sledstvia bezrassudnoi liubvi* (1806), *Milena, ili redki primer velikoduxia* (1809) eta *Torzhestvuiustxaia dobrodetel nad kovarstvom i zloboi* (1809) eleberriak idatzi zituen.

XIX. mendearen amaieran, honako balorazio hau eman zioten Errusiako Hiztegi Biografikoan: «Izvekova emakume ikasia zen, baina ez zuen literaturarako talenturik. Eduki moral handiko eleberri luze eta aspergarriak egilearen harrotasunerako iraingarriak ziren epigramak idazteko arrazoi izan ohi ziren».

## Lanak 
* *Emilia, ili petxalnyie sledstvia bezrassudnoi liubvi* (1806)
* *Stikhi na kontxinu...* (1806)
* *Alfons i Florestina, ili stxastlivy oborot* (1807)
* *Torzhestvuiustxaia dobrodetel nad kovarstvom i zloboi* (1809)
* *Milena, ili redki primer velikoduxia* (1809)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kabia Teatro

2006an ikerkuntzarako espazio gisa eman zioten hasiera proiektuari, *Gaitzerdi* *Teatro* eskarmentu handiko konpainiaren baitan. 2013an euren kabuz ibiltzen hasi ziren, **Kabia Teatro**ri bultzada emanez. Hasierako lan arloek indarrean jarraitzen dute: entrenamendurako, ikerketarako eta etengabeko formakuntza espazio bezala irudikatzen dute Kabia; non sorkuntza prozesu luzeei tokia egiten dioten, arte eszenikoko erreferenteekin kontaktuan. Borja Ruizek zuzendutako lantalde egonkor batek osatzen du

konpainia. Egun, hauexek dira kideak: Karol Benito, Yolanda Bustillo, Iosu Florentino, Oskar García, María Goiricelaya, Sara González, Juana Lor, Joseba Uribarri eta Ane Pikaza.

## Ezaugarriak 
Kabia-ren sorkuntza-lanetan eszenako alderdi guztiak zaintzen saiatzen dira: objektuen, testuaren, musikaren, ekintzaren eta argiztapenaren artean lotura organiko, bizi eta ez- hierarkikoa sortuz. Honek ohikoak ez diren dramaturgiak, poetika bisuala, aktoreen fisikotasuna eta zuzeneko kantua sortzen ditu.
Euren obrek errekonozimendu handia jaso dute, eta konpainia gisa hainbat sari jaso dituzte, halaber: 2010ean Euskal Produkzio Onenaren Ercilla SARIA, Larruz Escena siglo 21ko Errebelazio SARIA eta Sevillako ATALAYA konpainiako TNT Laborategiak antolatzen duen 2012ko CENIT Antzerki Ikertzaile Berrien II Lehiaketako Saria.

## Taularatutako antzezlanen zerrenda 
* “Paisaje con argonautas” (2008)
* “Decir Lluvia y que llueva” (2010) -  Arte Eszenikoen MAX Sarien XIV edizioko Errebelazio Ikuskizun Onenaren finalistak.
* “Rojo al agua” (2012)
* “Itzala” (2013)
* “La noche árabe” (2015): GARNACHA DE HARO-ko XVIII. Antzerki Lehiaketan MUNTAIA ONENA-ri saria, KABIA Teatro, HIKA Teatroa eta PABELLÓN 6eko elkar-ekoizpenagatik (2015)
* “Hiroshimako zuhaitza” pieza laburra (2016) :Publikoaren Saria PABELLÓN 6eko Antzerki Arinaren 4. Edizioan (2016). Logroñoko (La Riojako) Teatro con Diamante Lehiaketaren Lehenengo Saria (2018) .Huescako Estatuko “Querido J. Eugenio” I Lehiaketaren Lehenengo Saria eta Publikoaren Sari Berezia.Publikoaren 2. Saria “Badaran que hablar” Estatuko Antzerki Laburraren Lehiaketaren 2. Edizioan
* “Alicia después de Alicia” (2017):Euskal Ekoizpen Onenaren ERCILLA Saria eta Teatro AUTOR EXPRÉS Saria (2017). Hautagaiak XXV. Edizioko Arte Eszenikoen MAX Sarietan ondoko ataletan: Ikuskizun Onena, Ekoizpen Onena, Egile Onena (Eusebio Calonge), Aktore Onena (Arnau Marín) eta Zuzendaritza Onena (Borja Ruiz)
* “Alas/Hegoak” (2021)
* “El sabor del melocotón” (2022) :Aktoresa Onenaren Saria (Haizea Aguila) Pabellon 6ko IX. Antzerki Laburraren jardunaldietan (2022).  Logroñoko (La Riojako) Teatro con Diamante Lehiaketaren Hirugarren Saria (2023)
* “Lavinia” (2023)
* "El alimento de las moscas" (2023) Teatre de L’enjólit-ekin lankidetzan. 
* "El corazón y otros materiales de derribo" (2024)

## Argitalpenak 
* “El arte del actor en el siglo XX: Un recorrido teórico y práctico de las vanguardias” (Artezblai, 2009) 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko Antzerki taldeen zerrenda
* Euskal Antzerkigintza

## Kanpo estekak 
* Web-orria
* Facebook
* Instagram
* Twitter
* Youtube
Azkena (filma)

***Azkena*** 2024an Lorea Lyonsek eta Ane Inés Landetak zuzendutako film labur dokumenala da.

## Sinopsia 
Loreak ama eta amona ditu erreferentziatzat. Bi belaunaldi horien bidez, emakumeak amatasunaren inguruan bizi izan duen loturari erreparatzen dio. Orain berari dagokio ama izan ala ez erabakitzea eta egiteke dauden galderen erantzunak bilatzea.
## Zinema Jailaldiak 
* 2025, D'A – Festival de Cinema de Barcelona
* 2025, Festival de Málaga (Sail Ofiziala)
* 2025, Silver Film Festival
* 2024, Festival La Mirada Tabú
* 2024, Aguilar Film Festival
* 2024, Zinebi Bilboko Zinema Dokumentalaren eta Film laburren Nazioarteko Zinemaldia (Sail Ofiziala)
* 2024, ALCINE Festival de Cine de Alcalá de Henares (Sail Ofiziala)
* 2024, Muestra de Cortometrajes de Pasaia Ikuska
* 2024, Certamen Internacional de Cortos por la Igualdad

## Sariak 
* 2024, Festival La Mirada Tabú. Lehenengo Saria.
* 2024, Aguilar Film Festival. Águila de Oro Mejor Cortometraje Premio Crítica Caimán.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quinta de Mendéz

**Quita de Méndez** atxilotze-zentro klandestino bat izan zen, Tandileko (Buenos Airesko probintzia) Los Laureles inguruan zegoena, gaur egungo Juan Manuel de Rosas y Scavini kaleetan. Julio eta Emilio Mendez anaien jabetzakoa zen lur hori, eta azken hori Tandileko Banku Komertzialarekin  lotuta zegoen. Atxilotze Zentro Klandestino ohi horretan preso egon zen, eta Carlos Alberto "El Negro" Moreno abokatu laboralista hil zuten, Loma Negrako .

Beste zentro batzuetan ez bezala, Tandil hiriko merkataritza-jarduerarekin lotura handia zuten zibilek laga zuten. Julio Mendezi 11 urteko espetxe-zigorra eta Emilio Mendezi kontsignak irudikatzen dituzte. Ekitaldi berean, mugaldeko kalearen izena (Camino Encantado) Carlos Alberto Moreno doktorearen ordez 12943 zenbakiko Udal Ordenantzagatik.

Jarduera Memoria Guneen Sare Federalaren ardurapean egon zen. Sare horrek Memoriaren Artxibo Nazionala koordinatzen du, Nazioaren Lehendakaritzako Giza Eskubideen Idazkaritzaren mendekoa, Buenos Aires Probintziako Giza Eskubideen Idazkaritzarekin, Tandilgo Kontzeju Deliberatzailearekin eta Tandilgo Memoriaren, Egiaren, Justiziaren eta Alegriaren aldeko Sektore Anitzarekin batera.

.

## Errefentziak 
## Kanpo estekak
Bertha Frederich

**Bertha Frederich**, jaiotzez **Wilhelmine Agnes Bertha Heyn** (Hannover, 1823ko urriaren 10a edo urriaren 11 – Koblentza, 1882ko urriaren 5a), ***Golo Raimund*** eta ***Georg Dannenberg*** izengoitiz ere ezaguna, alemaniar eleberrigilea izan zen.

## Bizitza 
Bertha Frederich Hannoverko merkatari familia batetik zetorren.

Aitaren laguntzari esker, hezkuntza ona jaso zuen. 1847an Eduard Frederich lehengusuarekin ezkondu zen. Familiarekiko independentzia ekonomikoa lortzeko, senar-emazteak Anberesera joan ziren, eta geroago Liejan, Parisen, Ganten eta Bruselan ere bizi izan ziren.

Erregearekin izandako ezberdintasun politikoak zirela eta, Frederichek karguari uko egin zion eta *Hannöverscher Courier* egunkaria sortu zuen Karl Rümpler argitaratzailearekin batera. Bertha Frederich egunkari horretan kolaboratu zuen, gehienetan Georg Dannenberg izengoitia erabiliz.

1864an senarra hil zitzaionean, Bertha Frederichek publikotik alde egin zuen eta hiru seme-alabei erabat dedikatu zen. 1872an bere seme bakarra ere hil zen, eta Frederich deprimitu egin zen.

1879an alabetako bat galdu zuen eta harrezkero ez zen inoiz sendatu. 1882an istripu zerebrobaskular baten ondorioz hil zen Koblentzan.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taisia Tugan-Baranovskaia

**Taisia Petrovna Tugan-Baranovskaia** (; 1831 – ?) errusiar idazlea izan zen.

Familia noble batetik zetorren eta arbaso tartaroak eta lituaniarrak zituen. 1858an debutatu zuen idazle gisa, bi eleberri labur *Xakherezada* aldizkarian argitaratuz: *Dve kuziny* eta *Za txem poidiox, to i naidiox*. *Modny magazin*, *Illiustrirovannaia gazeta*, *Budilnik*, *Zanoza* eta beste hainbat aldizkaritan ere kolaboratu zuen. *Skazka o podvigakh Durkopliasa* ipuin satirikoak publikoaren arreta erakarri zuen eta liburu moduan argitaratu zen.

1870eko hamarkadan hasita, batez ere *Syn Otetxestva* aldizkarian argitaratu zituen bere ipuinak eta eleberriak: *Dva puti*, *V semie ne bez uroda*, *Sirota*, *Ne vsio kotu maslenitsa*, *Utxitelnitsa muzyki*, *Klavdia*, *Klikuxi*, *Dozhivaiustxie i natxinaiustxie zhit*, *Stxastie za okeanom*, *Oboiudnaia oxibka* eta abar.

Tugan-Baranovskaiaren lanak ez ziren ia inoiz berrargitaratu, eta egilea ia ahaztuta geratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tesfaye Gebre Kidan

**Tesfaye Gebre Kidan Geletu** (; Haranghe,  – Addis Ababa, 2004ko ekainaren 2a) etiopiar militar eta politikaria izan zen. Etiopiako presidentea izan zen 1991ko maiatzaren 21etik 28ra.

Irakaskuntzarako prestatu zen eta irakasle egon zen Gamo Gofa probintzian. Soldatarekin ados ez zegoenez, Akademia Militarrean sartu zen. Han ezagutu zuen Mengistu Haile Mariam eta biak egin ziren adiskide. Tesfaye Dergeko kidea izan zen eta arrakasta militarrak izan zituen Somalian eta Eritrean, bereziki Ogadengo gerran.

1980an Defentsa ministro izendatu zuten eta 1988an Eritreako gobernadore militar. 1989ko estatu-kolpearen egileak epaitu zituen auzitegi militarreko kide izan zen.

1991n lehendakariorde izendatu zuten. 1991ko maiatzaren 21ean behin-behineko presidente bihurtu zen Mengistuk herrialdetik ihes egin zuenean, Etiopiako Herriaren Fronte Iraultzaile Demokratikoko matxinoak hiriburura hurbildu zirenean. Zazpi egun geroago, su-etena iragarri zuen eta Italiako enbaxadan babestu zen.

Hamahiru urtez egon zen enbaxadan babestuta. Han bihotzekoak jo zion eta gurpil-aulkian geratu zen. 2004an, Berhanu Bayeh errefuxiatu eta Kanpo Arazoetako ministro ohiak Kidan jo zuen buruan botila batekin eztabaida batean. Presidente ohia handik gutxira hil zen ospitale batean.

## Kanpo estekak
Enrichetta Caracciolo

**Enrichetta Caracciolo di Forino** (Napoli, 1821eko otsailaren 17a – *ibidem*, 1901eko martxoaren 17a) italiar idazle eta kazetaria izan zen, batez ere 1864ko *Misteri del chiostro napoletano* lan autobiografikoarengatik ezaguna.

## Bizitza 
Gennaro Caracciolo Forinoko printzearen eta Teresa Cutelliren alaba, Enrichetta Caracciolo Napolin jaio zen. Gaztea zela, maiz lekualdatzen zen familiarekin, aitak gobernu-zerbitzuetan zuen lana zela eta. Aita hil zenean, amak Caracciolo beneditarren komentu batera bidali zuen arazo ekonomikoengatik 1840an. 1860ra arte ezin izan zuen askatasuna berreskuratu. Hilabete batzuk geroago, Giovanni Greuther alemaniar jatorriko abertzale napolitarrarekin ezkondu zen eliza protestantean. 1885ean senarra hil zitzaion. 

Hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen, besteak beste *La rivista partenopea of Naples*, *La Tribuna of Salerno* eta *Il Nomade of Palermo*. Bizitzan zehar, ez zuen Italiako gobernuaren aitorpen ofizialik jaso, bere ospea eta jarduera luzea izan arren.  

Kazetari gisa ere lan egin zuen eta emakumeen eskubideen alde borrokatu zen. Napolin hil zen 1901ean, 80 urte zituela. 

## Lanak 
* *Misteri del chiostro napoletano* (1864)
* *Un delitto impunito: fatto storico del 1838* (1866)
* ''Proclama alle Donne d'Italia* (1866)
* *I miracoli* (1874)
* *La forza dell'onore*
* *Un episodio dei misteri del Chiostro Napolitano: dramma in 5 atti di Enrichetta Caracciolo Forino ex monaca benedettina'' (1883)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak