Radiocentro CMQ eraikina

Martin Dominguez Estebanek Europako abangoardiekin duen lotura frogatzen duen obra **Radiocentro CMQ eraikina** (1947) izango da, L eta M kaleen arteko 23. kalean eraikia, El Vedadon (Kuba) eraiki zen funtzio anitzeko lehen eraikina izan zen. Eraikinaren proiektuak denda, bulego, irrati eta telebista estudio eta Warner zinearen multzoari erreparatu zion. Gainera, eraikin honetan Martin Dominguezen maisutza eta Miguel Gaston eta Emilio del Juncoren gogo eta lan ona batuko dira, guztiak ATECeko (CIAMen Kubako atala) kideak.

## Eraikuntza 
Eraikin hori eraikitzeko baimena 1947an eman zitzaion, betetzen zituen funtzioei erreparatuz, El Vedadon zeuden ordenantzak zirela eta; izan ere, 1931n 3 solairu baino gehiagoko eraikinak eraikitzea debekatzen zuen akordioa eman zen, baina akordio hori sei urte geroago aldatu zen, 4 solairurainoko eraikuntza zabaltzeko, proiektugile eta jabe askok eskatu baitzuten eraikin altuagoak eraikitzeko baimena.

Eraikina 5 metroko lerrokaduratik atzeraemanda zegoen, gero 4 metroko ataripea gehituta, galtzadatik urruntzeko aukera ematen zuena, eta aldi berean 23. kaleko aldapa gogorrari egokitzen zitzaiona; horrela, arkupea galeria zabal bihurtzen zen, eta basamentua bulegoetatik banatzen zuen.

Galeria hori L kalearekiko goiko izkinan zegoen zinemaren atari estalia zen, eta eskala handiko estalki kurbatuko gorputz espresionista zuen. M. kalean, beste aldean, zegoen jatetxean ere eskala bera erabiltzen zen. Galeria zabalak bulego-eraikinaren atarira ematen du. Hirugarren eraikina M kaleko pieza prismatiko batek osatzen du, bi izkinak nabarmentzeko ere atzeraemana.

Oihartzun handia izan zuen eraikinak, ''L'Architecture d'aujourd'hui* aldizkarian argitaratu baitzen.

Bere zorioneko apustu funtzionalistak, hurrengo urteetan eraikiko ziren eraikin askotan islak izango ditu, adibidez, Welton Becket-en Habana Hilton Hotelaren (gaur egun Hotel Tryp Habana Libre bezala ezagutzen dena) zorra, Arroyo eta Menéndez kubatarrekin batera. Gainera, lan honekin, Martín Domínguez Ernesto Gómez-Sampera-rekin harremanetan jarriko zen, eta Focsa eraikinaren proiektuan parte hartuko zuen aurrerago.

Walter Gropiusek, 1949an Habanara egindako bisitan, eraikin honi erreferentzia egin zion talde-lanaren beharra defendatzeko, eta arkitektoa horren koordinatzailea da: “ *Radiocentro eraikinean (arkitektoa) ezin da gailu guztiak eta haien instalazio-teknikak guztiz ezagutu; beraz, arloko espezialisten lankidetza beharrezkoa da'' ”. 

## Instalazioak 
Zinemak, 1700 ikuslerentzako edukierarekin, iraupen laburreko ikuskizunak eskain zitezkeen eszenatoki bat zuen, horrela bertaratuak entretenitzeko filmen tarteetan. 1947ko abenduaren 23an inauguratu zen.

CMQ irrati-kateak hamar solairuko eraikinaren bulegoen zati bat hartzen zuen, alokairuko bulegoen blokeari atxikita zegoena. Eremu horretan, gainera, lur-zati bat etorkizuneko telebista-instalazioetarako gorde zen, oraindik eraiki gabe baitzeuden. Estudioetako batean, 2. estudioa programa erradialen transmisioen egoitza izateaz gain, estudio hori RCA Victor diskoetxearen musika-grabazio guztien edo gehienen tokia izan zen Kuban 1948tik 1959ra.

Beheko solairua komuna zen multzo osorako, eta merkataritza-establezimendu mota desberdinak zituen: erakusketa-areto batzuk, banku bat, jatetxe bat eta kafetegi bat. Oinezkoen zirkulazioa lokal horien aurretik pasatzeko moduan pentsatuta zegoen.

## Oharrak 
## Bibliografia 
* DÍEZ-PASTOR IRIBAS, C. (2003): Carlos Arniches eta Martín Domínguez, 25eko belaunaldiko arkitektoak, MAIREA liburudenda, Madril.
* GÓMEZ DÍAZ, F. (2008): "Martín Domínguez Esteban. La labor de un arquitectos español exiliado en Cuba", RA Revista de Arquitectura, Universidad de Navarra, Navarra, Vol. 10: 59-68.
* MUÑOZ HERNÁNDEZ, R. (2011): "Movimiento Modernoko eraikin garaiak". Arquitectura y Urbanismo, Vol. XXXII. 1/2011.

## Kanpo estekak 
* La Habana: guía de arquitectura