Xyoli Pérez Campos

**Xyoli Pérez Campos** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1973ko azaroaren 28a) zientzialaria, ingeniari geofisikaria, ikertzailea eta zientzia-dibulgatzailea da. UNAMeko Zerbitzu Sismologiko Nazionala zuzendu zuen eta gero, Vienan (Austria) egoitza duen Saiakuntza Nuklearren Debeku Osoko Tratatuaren Erakundearen Nazioarteko Zaintza Sistema ere bai. 

## Bizitza 
UNAMeko Ingeniaritza fakultateko ingeniari geofisikaria da, eta bere ibilbidean Gabino Barreda domina jaso zuen bere lan akademikoarengatik.

Bere prestakuntzaren barruan, Stanfordeko Unibertsitatean egin zuen lan. Estatistika eta Geofisikako bi maistratza egin zituen, baita Geofisikako doktoretza ere.

Doktoretza ondoko egonaldi bat egin zuen California Caltech-eko Teknologia Institutuan, eta bertan ikertzaile bisitaria ere bada.

## Ibilbidea 
*Xyoli Pérez* geofisikariak eskolak ematen hasi zen 2004an UNAMeko Ingeniaritza Fakultatean eta Lurraren Zientzietako Graduondokoan. 

2008tik 2010era Mexikoko ordezkari teknikoa izan zen Nazio Batuen Erakundearen (NBE) Entsegu Nuklearren Erabateko Debekurako Erakundearen aurrean.

UNAM Geofisika Institutuko ikertzaile titularra da, eta SNI II Ikertzaileen Sistema Nazionaleko kidea.

2014an, Arturo Iglesias Mendoza doktoreak, UNAMeko Geofisika Institutuko zuzendariak, Sismologia Zerbitzu Nazionaleko (SSN) buruaren izendapena eman zuen, eta zazpi urte eman zituen lan horretan.

Sasoi horretan, egitura eraldatu eta berrantolatu zuen, bere operazioak gizarteari eta erabakiak hartzen zituzten pertsonei Mexikoko lurrikarei buruzko informazioa emateko aukera izan zezan. 

Bere kudeaketan, SSNk Babes Zibileko Sari Nazionala jaso zuen 2020an, eta monitorizazio sismikoaren erreferente gisa finkatu zen nazio eta nazioarte mailan.

*Zerbitzu Sismologiko* Nazionalaren sorrera 1904ko apirilaren lehenean izan zen, 100 urte baino gehiago dituen erakundea da.

2022ko urrian, zuzendari lanetan hasi zen Vienan egoitza duen *Organización del Tratado de Prohibición Completa de los Ensayos Nucleares* OTPCEN Sistema Internacional de Vigilancia(Nazioarteko Zaintza Sistemako  Entsegu Nuklearren Erabateko Debekurako Itunaren Erakundea) delakoan. Lan hori duen hirugarren emakumea da. *SIV* Egiaztatze Sistema horren helburua balizko saiakera nuklearrak detektatzea da, 89 herrialdetan kokatutako 321 kontrol-estazio eta 16 kontrol-laborategiei esker. Fenomeno naturalak aztertzeko nazioarteko sare geofisiko garrantzitsuena ere bada SIV.

Amerikako Sismologia Elkarteko eta Latinoamerikako eta Karibeko Batzorde Sismologikoko zuzendaritza-mahaiko kidea da, baita Babes Zibileko Sistema Nazionaleko Fenomeno Asaldatzaile Geologikoen Aholkularitza Batzorde Zientifikoko kidea ere. 

## Ekarpenak 
Mexikoko subdukzio-eremuko eta ipar-mendebaldeko egitura sismikoa eta sismo mexikarren iturriaren ezaugarriak aztertzen ditu.

Sismoei buruzko zientzia eta ezagutza zabaltzeko egindako ahaleginengatik da ezaguna, eta SSNn egindako ekarpenen artean daude *Platicando con un sismólogo* programak.

Bere ibilbideak zientzian inspiratzen ditu neska eta emakumeak; behin eta berriz aipatzen da Mexikoko emakume zientzialari ospetsuenen zerrendetan.

## Aintzatespenak 
* Gabino Barredaren domina, UNAMen prestatze-lanetan eta ibilbide profesionalean egindako lan akademikoarengatik.

* Sor Juana Inés de la Cruz aintzatespena, kulturaren irakaskuntzan, ikerketan eta hedapenean egindako lanarengatik.

* Stanfordeko Unibertsitateak ematen duen Early to Mid Career Alumni Award saria, Lurraren zientzietan egindako lorpenak eta egindako ekarpenak aitortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak