open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kalabaza tripontzia

***Kalabaza tripontzia*** marrazki bizidunetako euskal film bat da, Juan Bautista Berasategik 1985ean egina. Euskal Herriko ipuin eta kondaira tradizionaletako heroi eta pertsonaietan oinarritzen da. Mito unibertsalak atzoko eta gaurko Euskal Herriko antzeztokietan.

*Kalabaza tripontzia* Donostiako Zinemaldian estreinatu zen, eta, kritikaren eta ikusleen harrera ona ez ezik, lehiaketako Ohorezko Aipamena ere jaso zuen.

## Mugarria euskal animazioan 
Euskarazko lehen animazio film luzea da. Marrazkiaren estiloak antz handiagoa du Disney etxearen klasizismoarekin, urte horietan hain boladan zegoen japoniar marrazki bizidunarekin baino. 

Ipuin bakoitzak estilo bat du, ez da, bada, narrazio-batasunik, ez eta estilo homogeneorik; aitzitik, alde grafiko nabarmenak dira ipuinen artean. Planteamendu-ugaritasun horrekin, estilo bakarraren aldeko apustuaren arriskua saihestu nahi zuen Berasategik. Ohartu zen *Kalabaza tripontzia* film aitzindaria zela, eta hainbat proba egin nahi zituen, estilo zehatz bat aukeratu aurretik.

## Sinopsia 
Espazioan dagoen satelite bibotedunak erakutsiko du Kalabaza Tripontziaren mundua. Mundu magiko honetan animaliak, Kukubiltxo, Tartalo, hitz egiten duen eraztun miraritsua, sua botatzen duen 7 buruko herensugea eta Galtzagorri bizi dira.

## Garaiari kritika 
Mitologian zentratu arren, garaiko hainbat konturen aipamenak egiten dira. Hirigintzaren kritika ankerra dakusagu -Eibar erakusten da, herri kaotiko bat, non errepideak etxeen gainetik baitoaz-, eta, bestalde, euskal egoera politikoaren azterketa garratza egiten -hor dira zibilez jantzitako polizia tipikoak, adibidez, beren betaurreko beltzen atzean, udaletxeko herri-eztabaidan-. Ipuin horixe da inspirazio handikoena film osoan.

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Larrañaga, Koldo; Calvo, Enrique: *Lo vasco en el cine (las películas)*, Donostia-San Sebastián, Euskadiko Filmategia/Filmoteca Vasca-Caja Vital Kutxa Fundazioa, 1997, 583 or.
* Miguel, Casilda de; Rebolledo Zabache, José Ángel; Marín Murillo, Flora: *Ilusión y realidad. La aventura del cine vasco en los años ochenta*, Donostia-San Sebastián, Filmoteca Vasca-Euskadiko Filmategia, 1999, 295 or.
* Roldán Larreta, Carlos: *El cine del País Vasco: de Ama Lur (1968) a Airbag (1997)*, Donostia, Eusko Ikaskuntza-Sociedad de Estudios Vascos, Ikusgaiak-Cuadernos de Cinematografía, 3 zk., 1999, 407 or.
* Roldán Larreta, Carlos: *Los vascos y el séptimo arte. Diccionario enciclopédico de cineastas vascos*, Donostia-San Sebastián, Filmoteca Vasca-Euskadiko Filmategia, 2003, 351 or.

## Kanpo estekak 
* Lotura films webguneko fitxa.
Adiós pequeña

***Adiós pequeña*** 1986 urtean Imanol Uribek eginiko euskal pelikula da. Nazioartean ***Bilbao Blues*** zuen izena, Alemania izan ezik non ***Cocaine Connection*** zuen izena.

## Sinopsia 
Beatriz Artetxe (Ana Belen) aitaren laguntzari esker aurrera ateratzea lortu duen abokatu gaztea da. Lukas Iturriaga (Fabio Testi), berriz, kokaina saltzen duen gaztea da. Bion arteko muga itsasadarra da, muga fisikoa baino ekonomikoa, ezkerraldea eta eskuinaldea banatzen duena.

## Pertsonaiak 

* Ana Belen: Beatriz Artetxe
* Fabio Testi: Lukas Iturriaga
* Nacho Martínez
* Juan Echanove
* Antonio Valero
* Miguel Ortiz
* José Manuel Cervino
* Marcel Bozzuffi: Fidel Artetxe
* Marisa Tejada
* Juan Antonio Bardem
* Carlos Lucena
* Ana Etxaniz
* Ramon Barea
* Julio Maruri
* Evaristo Páramos

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
27 ordu

***27 ordu*** 1986an eginiko Euskal Herriko film bat da. Montxo Armendarizek egin zuen, Eusko Jaurlaritzaren eta ETBren laguntzarekin. 

Urte hartako Zinemaldian aurkeztu zuten, bai eta Zilarrezko Maskorra lortu ere. 

Gaztelaniaz grabatua, euskarara bikoiztu zuten gero.

## Sinopsia 
Jon (Martxelo Rubio) Donostian bizi da, eta heroinaren menpekotasuna du. Filmak haren bizitzako azken 27 ordu kontatzen du: egun bateko goizeko zazpietatik biharamun goizeko hamarrak arte. Patxi eta Maite bere lagunik gertuenak dira.

## Pertsonaiak 

* Martxelo Rubio: Jon
* Maribel Verdú: Maite
* Jon San Sebastián: Patxi
* André Falcon
* Josu Balbuena: Xabi
* Michel Duperrer
* Silvia Arrese Igor
* Antonio Banderas: Rafa
* Michel Berasategui
* Esther Remiro
* Francisca Montero
* Pedro Basanta
* Ramon Barea
* Joseba Apaolaza
* Mikel Garmendia
* Ramon Agirre
* Mariasun Casares
* Agustín Arévalo
* Guillermo Iturritza
* Elena Ibáñez
* Patxo Telleria
* José Luis Fernández
* Kike Diaz de Rada

## Ezaugarri teknikoak 
## Ikus, gainera
* Euskal Herriko zinema

## Kanpo estekak 
* *27 ordu* filma, EITBren webgunean ikusgai.
*  «27 horas», IMDB webguneko fitxa.
Apomahats

**Apo-mahatsa** (*Dioscorea communis*) ñamearen Dioscoreaceae familiako landare loreduna da, Europa, Afrikako Ipar-sartalde eta Asiako Sartaldekoa.

Apo-mahatsa 2-4 m-rainoko garaiera izaten duen landare igokari belarkara da, aihen biribilduduna. Hostoak bihotz formakoak ditu, kiribilduak, 10 cm-ko luzera eta 8 cm-ko zabalera izan daitezkeenak eta 5 cm-rainoko luzera izan ahal duen txortena dutenak. Landare dioikoa da, landare ar eta emeak dituena. Bakarka gutxi nabarmentzen diren lore laru berdexkak ditu, 3-6 mm-ko diametroko eta sei petalokoak; lore arrak 5-10 cm-ko luku lirainetan, emeak talde laburragotan. Fruituak baia gorri eta distiratsuak dira, 1 cm-ko diametrokoak. Landarearen zati guztiak, baita nahiko handiak diren bere tuberkuluak ere, pozoitsuak dira.

## Erreferentziak 
* Blamey, M. & Grey-Wilson, C. (1989). *Flora of Britain and Northern Europe*. Hodder & Stoughton. .
* Flora Europaea: *Tamus communis* distribution
Martxelo Rubio

**Martxelo Rubio Urkia** (Donostia, 1966ko martxoaren 5a) euskal aktorea da. *Goenkalen* Kandidoren papera egiten du.

## Biografia 
Kasualitatez sartu zen zinema munduan Javier Agirresaroberen eskutik. Argazki zuzendariak, *27 ordu* filmaren castingera aurkezteko gomendatu zion eta paper protagonista bat lortu zuen. Harez geroztik, Madrilera joan eta  Cristina Rotarekin Interpretazio Ikasketak burutzea erabaki zuen.

## Lanak 
### Filmak 
* *20.000 especies de avejas* (2023)
* *Maixabel* (2021)
* *Agur Etxebesteǃ* (2019)
* *Zorion perfektua* (2009)
* *Open Graves* (2008)
* *Road Spain* (2008)
* *ASD. Alma sin dueño* (2008)
* *El síndrome de Svensson* (2006)
* *Portal mortal* (2004)
* *Eres mi héroe* (2003)
* *No dejaré que no me quieras* (2002)
* *Yoyes* (2000)
* *Ione, igo zerura* (1999)
* *Sí, quiero...* (1999)
* *Qué dura es la vida* (1999)
* *Agujetas en el alma* (1998)
* *El llanto de la fiera* (1998)
* *Alma gitana* (1996)
* *La fabulosa historia de Diego Marín* (1996)
* *Huntza* (1992)
* *Punto muerto* (1991)
* *El anónimo... ¡vaya papelón!* (1990)
* *27 ordu* (1986)

### Telebista 
* *Querer* (2024)
* *Alardea* (2020)
* *Goǃazen 6.0* (2019-2020). Andoni Larrañaga
* *Futuro: 48 horas* (2008)
* *Etxekoak* (2004)
* *Paraíso* (2001)
* *El comisario* (2000)
* *Hasiberriak* (2000). John Kepa.
* *Raquel busca su sitio* (2000)
* *Ertzainak* (1999)
* *Periodistas* (1999)
* *La vuelta de El Coyote* (1998)
* *Jaun ta Jabe* (1997)
* *La otra familia* (1996)
* *Goenkale* (1994) (2008-2015). John Kepa / Kandido
* *Duplex* (1993)
* *Bi eta bat* (1991)
* *Muerte a destiempo*
* *Los pequeños burgueses*
* *Un día volveré*
* *El Señorío de Larrea*

## Erreferentziak
Astamahats

**Astamahats** *Bryonia* generoko hamabi espezieren izen arrunta da.*Bryonia* generoko landareak igokari kiribildun bizikorrak dira, dioikoak, hosto palmatu eta galtzarbeko lore talderekin. Fruituak globulu formako baia leunak dira.

Heskaietan hazten den *Bryonia alba* espeziaren izen arrunta astamahats ale-beltz da. Europan zortzi barietate daude finkatuta.

Espezie batzuk sendabelar legez erabiltzen dira.

Lepidoptera generoko espezie batzuen larbek, *Mamestra brassicae* espeziearenak barne, elikagai legez erabiltzen dute *astamahatsa*.

## Espezieak 
* *Bryonia acuta* Desf. (lehen *B. cretica*)
* *Bryonia alba* L.
* *Bryonia aspera* Steven ex Ledeb.
* *Bryonia cretica* L.
* *Bryonia dioica* Jacq. (lehen *B. cretica*)
* *Bryonia lappifolia* Vassilcz.
* *Bryonia marmorata* E.M.A.Petit
* *Bryonia melanocarpa* Nabiev
* *Bryonia monoica* Aitch. & Hemsl.
* *Bryonia multiflora* Boiss. & Heldr.
* *Bryonia syriaca* Boiss.
* *Bryonia verrucosa* Aiton

## Kanpo estekak 
* ITIS Integrated Taxonomic Information System, TSN 22347 (ingelesez)
* Medicinal uses of *Bryonia alba* (ingelesez)
Melodrama

[thumb|250px|*Mélodrame* olioa, [Honoré Daumierrek margotuta, 1856 eta 1860 artean.]]
**Melodrama**, melologoaren antzekoa baina hainbat pertsonaiekin, musikak azpimarratutako sentimendu zatiez beterik dagoen antzerki lan bat da. Etimologikoki, antzerki musikala bezala definitu daiteke.

Melodrama definitzen lehena, Jean-Jacques Rousseau filosofo frantziarra izan zen. Honela definitu zuen: "drama mota bat non, hitza eta musika elkarrekin egon beharrean, bata bestearen atzetik aurkezten diren eta, non, hitz egindako esaldia, nolabait, esaldi musikalak aurkeztua eta prestatua den".

Jacinto Benavente literaturako Nobel Sariaren eraginak, oraingo melodramaren oinarriak jarri zituen. Melodrama, telebistan dago telenobela gisa.

Egun, melodrama hitza, edozein ikusentzunezko edozein aktore lani ematen zaio, non, ikusentzulearen sentimenduak, musikak lagunduak edo eraginak diren, hau modu nabarmenean egina. Zineak eta telesailek, barra-barra erabiltzen dute musikalizazioa, sentimenduak eragin edo igortzeko, baina ez dira melodrama bezala kontsideratuak, hitz hau, destainazko etiketa bihurtu baita, euren musikalizazio eta gehiegizko sentimentalismoarekin, euren edukiarekin baino emozio gehiago eragiten saiatzen diren lanentzat.

Zineari dagokionez, melodrama hitzak emozio edo moral karga handia duten pelikulak hartzen ditu, pertsona bakoitzaren gustuaren arabera. Pelikula dramatikoak dira ahal bezain errealistenak izaten saiatzen direnak, eta hainbat zine zuzendari daude halako pelikulak egiten dituztenak. Honek ez du, inola ere, narratiba, denbora edo efektu berezi edo bisualekin esperimentatzerik nahi ez dutenik esan nahi, baizik eta uneoro, giza zentzu bat ematea bilatzen dutela. Horien artean Olatuak apurtzen, Lars von Trierrena, Pianista, Michael Hanekerena, Pertsona, Ingmar Bergmanena eta Azkeneko Tangoa Parisen, Bernardo Bertoluccirena daude.

## Kanpo estekak
Jesus Mari Elejalde

**Jesus Mari Elejalde Plazaola** (Aramaio, 1935eko martxoaren 7a - Gasteiz, 2020ko otsailaren 20a) arabar apaiza eta idazlea izan zen. Lan handia egin zuen sorterriko historia ikertzen eta ezagutzera ematen. Aramaioko Udalak herriko seme kuttun izendatu zuen 1999ko irailaren 26an.

## Bizitza 
Jesus Mari Elejalde Aramaioko Azkoaga auzoko Salturralde baserrian jaio zen, 1935eko martxoaren 7an. 24 urterekin apaizturik, Oletan eta Ubidean jardun ostean, Ekuadorrera joan zen misiolari. Aramaiora itzuli, eta bertako parroko izan zen urte luzez. Horrez gain, Fagorren aritu zen lanean hainbat urtez. Aramaioko ondarea jasotzeko lan ugari egin zuen, eta zenbait liburu idatzi zituen. Ameriketatik sorterrira itzuli eta familiako etxean urte luzez bizi izan ondoren, Gasteizko seminarioko erresidentzian eman zituen azken urteak.

## Idazlanak 
Aramaiori buruzko liburu hauek idatzi zituen:
* *Ermitas y caminos del Valle de Aramaiona* (1986).
* *Aramaioko udaletxea* (1988).
* *Ayer y hoy del Valle de Aramaiona* (1989).

Halaber, hainbeste artikulu argitaratu zituen egunkari eta aldizkarietan.

## Sariak 
* 1999ko irailaren 26an, Aramaioko seme kuttun izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jesus Mari Elejalde Plazaola, ahotsak.eus
Pedro Pujana

**Pedro Pujana Agirregabiria** (Aramaio, Araba, 1915eko ekainaren 29a - 2001) Olaeta auzoko Kortazarrena baserrian jaiotako apaiza eta euskal idazlea zen. 1944. urtean apaiztu egin zen. Euskararen alde gogotik lan egin zuen. 1979an euskaltzain urgazle izendatu zuten, eta geroago, 1995ean, euskaltzain ohorezko. 2000. urtean, Bilboko Liburu Azokak omenaldia egin eta Urrezko Luma saria eman zion.

Gaztetan hasi zen euskarazko hainbat aldizkaritan kolaboratzen. Besteak beste, *Euzkadi, Zeruko Argia, Agur, Zer, Karmel, Kardaberaz* edota *Euskerazaintza* aldizkarien bidez zabaldu zituen hainbat urtez bere idazlanak. 1970ean eman zuen argitara bere lehen liburua, *Euskal aditza bizkaieraz*. 1977an bere sorterriko euskara aztertu zuen, *Oletako euskal aditza* libururako, eta 1979an *Oletako euskal aditza/Flexiones hika del Valle de Leitz, del valle de Angiozar, Bergara, de Zeanuri y de la zona de Vitoria* argitaratu zuen. Izan ere, Arabako jatorrizko euskara gehien eta sakonen aurkeztu duenetakoa izan zen Pedro Pujana. Itzultzaile gisa ere nabarmendu zen. Azken urteetan euskalgintzaren inguruko elkarte eta erakunde askoren esker oneko omenaldiak jaso zituen. 1995ean ohorezko euskaltzain izendatu zuen Euskaltzaindiak, eta 1999. urtean Aramaioko Seme Kuttun izendatu zuen bere jaioterriko Udalak. Euskal Herriko argitaletxeek ere omen egin zioten 2000. urteko Bilboko Liburu Azokan, euskararen alde egindako lan oparoagatik, Urrezko Luma emanez.

## Idazlanak 
Betidanik Aramaio aipatu izan du bere lanetan:
* *Euskal aditza bizkaiera* (1970).
* *Aitortu......zer dala-ta?* (1972).
* *Bateoa* (1973).
* *Olaetako euskal aditza* (1978).
* *Bizkaiko Forua euskaratu zuen eta baita Gernikako Juntetxeko areto nagusian dauden esaldiak ere.*

## Sariak 
* Aramaioko seme kuttuna.
* 2000: Bilboko Liburu Azokako Urrezko Luma
## Erreferentziak
Manuel Marulanda

**Pedro Antonio Marín**, **Manuel Marulanda Vélez** edo ***Tirofijo*** ezizenez ezagutzen dena (Genova, Kolonbia, 1930eko maiatzaren 12a - ?, 2008ko martxoaren 26a) urte luzez FARCeko buru izandako gerrillaria zen. Mundu osoan egon den gerrilaririk zaharrena izan zen. 2008ko maiatzaren 24n Kolonbiako Gobernuak hilik zegoela esan zuen eta hurrengo egunean FARCek berak hala adierazi zuen. 1964an FARCen sortzaileetako bat izan zen.

Bere ordez Alfonso Cano jarri zuten FARCeko buru.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  FARCen agiria eta bideoa Marulanda buruzagiaren heriotzaren aurrean
Morris hiztegiak

**Morris hiztegiak** Mikel Morrisek sortutako euskara-ingelesa eta ingelesa-euskara hiztegiak dira. Hiru dira:
* *Morris Student Plus hiztegia*: 67.000 hitz eta 120.000 esaera eta lokuzio ditu. 1998an argitaratu zen.
* *Morris Pocket Plus hiztegia*: 80.000 hitz eta esaldi ditu. 2008an argitaratu zen, Morris Pocket hiztegia ordezkatuz. Argialdi honetan, gramatika atala ere dauka eta lehendabizikoz euskal hiztegigintzan, bi tintatan dago inprimatuta.
* *Morris Magnum hiztegia*: 200.000 hitz eta esaldi ditu. 2008an argitaratu zen. Euskarazko hiztegi elebidunik handiena da.

## Kanpo estekak 
* Morris Student Plus hiztegia erabilgarri
Zabalganeko parkea

**Zabalganeko parkea** Gasteizko Eraztun Berdea osatzen duten parkeetako bat da. Hiriaren mendebaldean dago, Zabalganeko auzo berrien eta Zuhatzu herriaren artean. 1993an sorturiko parke hau, Gasteiz erdigunetik lau kilometrora dago eta 45 hektareako azalera dauka.

## Ikus, gainera 
* Zabalgana

## Kanpo estekak 
*  Zabalganeko parkeari buruzko informazioa Gasteizko udalaren webgunea.
FC Dinamo Mosku

[thumb|250px|[FC Spartak Mosku|Moskuko Spartaken eta aurkako partida elurpean.]]
[thumb|250px|[Arena Khimki estadioak 2008an ireki zituen ateak.]]

**Moskuko Dinamo** (errusieraz Футбольный клуб Динамо Москва), Moskuko futbol talde bat da, Errusiakoa. Sobietar Batasunaren garaian, MVDri lotua egon zen. Egun, Errusiako Premier Ligan jokatzen du.

Errusiako futbol talderik zaharrena da eta inoiz bigarren mailara jeitsi ez den bakarra, ez Sobietar Ligan ez eta Errusiakoan ere. Hala ere ez du inoiz Errusiako Liga irabazi.

## Historia 
Dinamoren sustraiak XIX mendean aurkitzen dira, 1887an sorturiko * Morozovtsi Orekhovo-Zuevo Moskva* taldean hain zuzen ere. Lantegi hortako langileek osatu zuten. XX mende hasieran Moskuko hainbat liga irabazi zituen. 1923an hartu zuen gaur egungo Dinamo izena eta egitura.

Sobietar Batasunaren garaian oso talde oparoa izan zen 11 Liga eta 6 Kopa irabaziz. Europa mailan ez zuen titulurik lortu baina 1972ko Errekoparen finalera iritsi zen. Bartzelonan jokatu zen final hura eta 3-2 galdu zuen Glasgow Rangersen aurka.

Errusiako Liga 1992an abiatu zen eta 1994ko bigarren postua du emaitzarik onena. 1995ean Errusiako futbol kopa irabazi zuen. 2016an 15. postuan gelditu eta historian lehen aldiz maila galdu zuen baina hurrengo urtean gora egin du berriz.

## Palmaresa 
### Sobietar Batasuneko txapelketak: 18 
* Sobietar Batasuneko Liga (11):
** 1936, 1937, 1940, 1945, 1949, 1954, 1955, 1957, 1959, 1963, 1976
* Sobietar Batasuneko Kopa (6):
** 1937, 1953, 1967, 1970, 1977, 1984
* Sobietar Batasuneko Superkopa (1):
** 1977

### Errusiako txapelketak: 1 
* Errusiako Liga (0):
** bigarrena 1994ean.
* Errusiako Kopa (1):
** 1995

### Nazioarteko txapelketak: 1 
* Europako Errekoparen
** Txapelduna (0)
** Finalista (1) 1972
* Atlantiar Kopa
** 2015

## Areto futbola 
Areto futbol talde indartsua ere badu. Hona hemen palmaresa:
* Kontinente arteko Kopa:
** Txapelduna (1): 2013
** Finalista (1): 2014
* UEFA Kopa:
** Txapelduna (1): 2007
** Finalista (5): 2005, 2006, 2012, 2013, 2014
* Errusiako Liga (10): 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2011, 2012, 2013, 2016
* Errusiako Kopa (9): 2003, 2004, 2008, 2009, 2010, 2011, 2013, 2015, 2016

## Kanpo estekak 
*  Dinamoren webgunea
Hego Amerikako Nazioen Batasuna

thumb|ezkerrera|Hego Amerikako Nazioen Batasuna 2008
**Hego Amerikako Nazioen Batasuna** (; ; , eta **Unasur** edo **Unasul** laburtuta)'' batasun supranazionala da, Hego Amerikako herrialdeen integrazioaren prozesuan.

Batasun hau gorpuztu zuen ituna 2008ko maiatzaren 23an sinatu zen Brasilian (Brasil). Hitzarmen honen arabera, Batasunaren egoitza Quiton (Ekuador) da ezartzekoa, parlamentua Cochabamban (Bolivia), eta haren bankua, Hegoaldeko Bankua (; ; ), Bogotan (Kolonbia).

## Kanpo estekak
Gorordo Txiki

**Gorordo Txiki** Zaraia mendilerroan dagoen mendi bat da. Oñatiko mendebaldean dago, Aretxabaletarekin duen mugatik gertu. Urrexola Garai auzotik iparralderantz ikusten den lehen mendia da. 656 metroko garaierarekin, mendilerro honetako mendirik txikienetako bat da.

## Irispideak 
Urrexola Garai oñatiar auzotik iparralderantz joz gero, berehala hel daiteke mendi honen tontorrera.

## Kanpo estekak
Custódio

**Custódio Miguel Dias de Castro** (Guimaraes, Portugal, 1983ko maiatzaren 24a), Custódio bezala ezaguna dena, Moskuko Dinamo errusiar futbol taldean jokatzen duen jokalari portugaldarra da.

## Postua 
Erdilari defentsibo bezala jokatzen du ohi.

## Zenbakia 
Bere oraingo taldean, Moskuko Dinamon, 27 zenbakia erabiltzen du.

## Karrera 
2001. urterarte, Vitória SC taldean jokatu zuen, Portugalen. 2001. urtetik 2007rarte Sporting Clube de Portugal edo Sporting de Lisboa taldean jokatu zuen. Talde hontan eman zuen bere azken denboraldian, Paulo Bento taldearen entrenatzaileak, taldeko kapitain bezala izendatu zuen. 2007an, Moskuko Dinamo taldeak fitxatu zuen.

## Selekzioen nazioarteko txapelketak 
21 urtez azpiko UEFAren Selekzioen Europar txapelketan parte hartu du, 2 alditan, 2004. urtean eta 2006.ean.

## Lortutako txapelketak 
* Portugalgo Liga Txapelketa 2001-2002 denboraldia Sporting Clube de Portugal
* Portugalgo Kopa Txapelketa 2001-2002 eta 2006-2007 denboraldiak Sporting Clube de Portugal
* UEFA Txapelketako finalista 2004-2005 denboraldia Sporting Clube de Portugal

## Kanpo loturak 
http://www.zerozero.eu/uk/jogador.php?id=293&search=1
Helikoptero

thumb|Breguet-Richet no 1 (1907)thumb|Pescara 2R helikoptero baten hegaldi probak, 1922an
thumb|Aérospatiale SA360 modeloko helikopteroa.
thumb|HH-43 Huskie.
**Helikopteroa** helize horizontal bat edo bik jasotako eta higiaraziko aireontzi mota da. Izena frantsesezko *hélicoptère* hitzetik datorkio, Gustave de Ponton d'Amecourtek lehen aldiz erabilia 1861ean.

Leonardo da Vinci antzeko ibilgailua asmatu zuen Pizkunde garaian, baina XX. mendearen hasiera arte ez zituzten lehenengo hegaldiak egin. Izan ere, Jacques eta Louis Breguet anaia frantziarrek 1907 burutu zuten lehendabizikoa, *"Gyroplane No.1"* izeneko ibilgailuarekin. Urte batzuk geroago, Juan de la Cierva espainiarrak, 1923an, *"autogiro"* izena zuen ibilgailua asmatu zuen.

Helizeari mugimendua errotore bertikal batek ematen dio, eta hori mugitzeko bi era dira: mekanikoki, barne-errekuntzako motor baten energia engranaje batzuen bidez helizera igorriz, eta helizean finko dituen erreakzio turbinen eraginez. Lehenengo moduan, eta erreakzio efektuaren eraginez, helikopteroaren fuselajeak errotorearen aurkako norabidean biratzeko joera du; arazo hori konpontzeko motor nagusiak bultzatutako helize horizontal orekatzaile bat du helikopteroak isatsean. Bigarren moduan, erreakzioko helikopteroetan, fuselajea eta errotorearen artean transmisio mekanikorik ez dagoenez gero, ez da halakorik gertatzen.

Helikopteroaren mugimendu horizontala errotorea okertuz eta helizeko pala bakoitzaren makurtze angelua aldatuz egiten da. Bigarren Mundu Gerratik aurrera helikopteroak aurreramendu handia izan du hegazkintza zibilean (soroetan intsektu-hiltzaileak botatzeko, salbamenduak egiteko, trafiko gidaritzarako, etab.) nahiz militarrean. Tamaina askotako helikopteroak dira: lagun bakar bat hartzen dutenak eta baita 100 bidaiari sartzeko adinakoak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Helikopteroaren historiazko webgunea
*  Helikopteroen argazkiak
Floren Aoiz

**Floren Aoiz Monreal** (Tafalla, Nafarroa Garaia, 1966ko apirilaren 2a) ezker abertzaleko politikaria, idazlea eta iruzkingilea da.

Politikan gazte sartuta, Nafarroako Foru Erkidegoko Parlamentuan Herri Batasunaren ordezkari izan zen 1987tik 1997ra bitartean. Herri Batasuneko mahaikidea eta Jon Idigorasekin batera bozeramailea 1992z geroztik. Nafarroa Garaian HBren antolakuntzaren arduraduna ere izan zen.

1997ko abenduan, Espainiako Auzitegi Gorenak 7 urteko espetxealdia ezarri zion, HBren beste mahaikideekin batera, ETArekin kooperatzea leporatuta. Izan ere, HBk ETAren bideo bat jarri zuen hauteskunde-propagandan. Aoiz eta gainerako mahaikideak kartzelan izan zituzten 1999ko uztaileraino, hau da, Espainiako Konstituzio Auzitegiak alderdiak jarritako helegiteak onartu zuen arte. Aske utzi ondoren, HBra itzuli zen, baina oraingo honetan hain kargu nabarmenetan aritu gabe.

Baltasar Garzonek, talde armatuko kidea izatea egotzi zion 2002an, beste 21 mahaikide ohi edo une horretako mahaikiderekin batera.

2007an, Nafarroako Foru Erkidegoko Parlamenturako hauteskundeetan, Pernando Barrena buru zuen Abertzale Sozialisten zerrendan agertu zen, nahiz eta atzera samarreko postu batean (29.ean). Edonola ere, azkenean Auzitegi Gorenak deuseztatu zuen zerrenda hori.

Hainbat liburu idatzi ditu, Nafarroako historiari eta Euskal Herriko gatazkari buruz. *Garan* zutabegilea da, eta Euskadi Irratian iruzkingilea. Egun Iratzar Fundazioko zuzendaria da.

## Liburuak 
* *La vieja herida. De la conquista española al Amejoramiento Foral* (Txalaparta, 2002).
* *El jarrón roto: la transición en Navarra: una cuestión de Estado* (Txalaparta, 2005).
* *Más allá de 1512: memoria, política y hegemonía* (Txalaparta, 2012).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aoizen bloga
3000 hiztegia

***3000 hiztegia*** Bostak Bat lantaldeak Adorez proiektuaren baitan 1996an sortutako euskara-gaztelania eta gaztelania-euskara hiztegia da. 2001ean lehen bertsioa eguneratu zen. Euskaltzaindiaren Hiztegi Batuan agertzen diren sarrera, azpisarrera eta adiera guztiak jaso zituen, eta azken bertsioa argitaratu zen urtera arte Euskaltzaindiak emandako arauak jarraitzen ditu.

## Kanpo estekak
Mentiri

**Mentiri** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarrutietako bat da. Brunei eta Muara barruti honen iparrekialdean dago.

## Mugak 
Iparraldean, Hegoaldeko Txinako Itsasoarekin muga egiten du, Serasa mukim edo azpibarrutiarekin ekialdean, Bruneiko badiarekin hegoaldean, Kota Batu Mukim edo azpibarrutia hegomendebaldean eta Berakas A eta Berakas B mukim edo azpibarrutiak mendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Tanah Jambu
* Kampong Sungai Buloh I
* Kampong Sungai Buloh II
* Kampong Batu Marang
* Kampong Panchor
* Kampong Mentiri
* Perpindahan Mentiri
* Kampong Paring
* Kampong Pengkalan Sibabau

## Beste toki batzuk 
### Uharteak 
* Pantai Mentiri
* Pulau Salar
* Pulau Simangga Besar
* Pulau Bedukang

## Kanpo estekak
Angastue

**Angastue** (frantsesez eta ofizialki *Angous* eta gaskoieraz *Angós*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da.

## Demografia 
## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aramitze

**Aramitze** (frantsesez eta ofizialki *Aramits* eta okzitanieraz *Aràmits*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Baretoseko ibarrean (Bearno) kokatutakoa.

## Demografia 
## Alkateak 
## Iruditegia 

Irudi:Mairie de Aramits.jpg|Herriko etxea.
Irudi:Aramits (Pyr-Atl, Fr) école.JPG|Eskola.
Irudi:Aramits (Pyr-Atl, Fr) fronton à coté de l'école.JPG|Pilotalekua.
Irudi:Entrée dans Aramits.jpg|Aramitzeko sarrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Biella

**Biella** (piemonteraz: *Bièla*) Italiako ipar-mendebaldean dagoen Piamonte eskualdeko udalerria eta Biellako probintziako hiriburua da. Alpeen oinetan dago, Turindik 72&nbsp;km ipar-ekialdera. Oropa eta Cervo ibaiak hiriaren ekialdean daude eta Elvo mendebaldean. 2012an 45.604 biztanle zituen.

Aipagarriak dira X. mendeko bataiotegia eta katedral neogotikoa. Hiritik 12 kmra Oropako santutegia dago, 2003an Gizateriaren Ondare izendatua izan zena. Hiria Italiako artile langintzagune garrantzitsuena da eta Alpeetako ibilaldi ugarietarako abiapuntua.

## Herritarrak 
* Tavo Burat, 1932-2009, kazetaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biella Nuei

**Biella Nuei** 1980ko hamarkadan sortutako Aragoiko folk musika taldea da, gaztelaniaz eta aragoieraz abestiak egiten dituena.
  
## Diskografia 
# *"Las aves y las flores"* (1994).
# *"Solombra"* (1998).
# *"Chicoten V. Pirineos"* (2002).
# ''Sol d'ibierno'' (2006).
 
## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
Irlandako Herriaren Askapenerako Erakundea

**Irlandako Herriaren Askapenerako Erakundea**, **IPLO** (jatorrizko izena, ) Ipar Irlandako talde armatu txiki bat izan zen, INLAtik bereizitakoa.

## Historia 
1986an sortu zuten INLA utzitako edo talde horretatik botatako hainbat kidek. IPLO eta INLAren artean, horrela, enfrentamenduak ugariak izan ziren, IPLOren lehen ekintza armatuak INLAren aurka zuzendu baitziren. IPLOk INLAko bost kide hil zituen. Zentzu horretan, IPLO errepublikarren aurka ekiten zuen talde "sektariotzat" ikusi izan zen askotan, eta erakunde honen eta kriminalitatearen arteko harremanak ere salatu ziren.

1980ko hamarkadaren bukaeran, zatiketa eman zen IPLOn, *Army Council* eta Belfasteko Brigadaren artean. 1992an Belfasteko adarrak erakundeko buru izandako eta momentu horietan *Army Council* adarreko buru Jimmy Brown hil zuen.

1992ko urriaren 12an Behin-behineko IRAk, errepublikarren arteko talde armatu handienak, IPLOren aurka ekin eta taldea desegin zuen. IPLOko Belfasteko Brigadako buru Sammy Ward hil eta taldearen bi adarretako hainbat kide bahitu eta zauritu zituzten. Beren biziak errespetatzeko, IPLO desegitera behartu zituen Behin-behineko IRAk.

Ulsterko Unibertsitateko kontaketa baten arabera, IPLOk 22 lagun hil zituen Ipar Irlandako gatazkaren barnean: hamabi zibil, INLAko sei kide, bi paramilitar loialista eta britainiar indar armatuetako bi kide.

## Kanpo estekak 
*  IPLOko hildako kideen aldeko webgunea
*  IPLO eta INLAren harremanak ukatzen dituen mugimendu errepublikar-sozialistaren agiria
Bergamoko probintzia

**Bergamoko probintzia** Italiako iparraldean eta Lonbardiako eskualdean kokatuta dago. 1.100.000 biztanle ditu, Bergamo hiri nagusia (120.000 biz.) eta hiriburua da.

## Geografia 
Iparraldean Sondrioko probintzia, ekialdean Bresciakoa, hegoaldean Cremonakoa eta mendebaldean Milangoa, Monza eta Brianzakoa eta Leccokoa.

Orobiar Alpeak herrialdeko iparraldean daude kokatuta, Coca mendia altuena izanik (3.052 m). Ibai nagusiak Serio, Dezzo, Cherio, Brembo eta Adda dira. Haran nagusiak, berriz, Seriana, Cavallina eta Brembana. Haran txikiagoak, bestela, Valle Imagna, Val di Scalve, Val Serina eta Val Taleggio. Hegoaldean lautadak daude.

Ekialdean, Iseoko lakua dago. Mineralak daude Trescore Balnearioan eta San Pellegrinon.

## Udalerri nagusiak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Herriak 
## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Ereta

**Ereta** (frantsesez eta ofizialki *Arette* eta okzitanieraz *Areta*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da, Baretoseko ibarrean (Bearno) kokatutakoa.

San Martingo Harriko eski estazio ezaguna dago udalerrian.

## Demografia 
## Alkateak 
## Herri senidetuak 
Ereta ondorengo herriekin senidetuta dago:

*  Izaba

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eretako eski estazioko webgunea
Milango probintzia

**Milango probintzia** edo Milanokoa Italiako iparraldean eta Lonbardiako eskualdean kokatuta dago. Herrialde osoko bigarren probintziarik populatuena da.

Milano hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Mantuako probintzia

**Mantua** Italiako iparraldean dagoen Lonbardia eskualdeko 12 probintzietako bat da. 2.339&nbsp;km²ko azalera du eta 2011ko abenduaren 31n 417.454 biztanle zituen. Hiri nagusia eta hiriburua Mantua da.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Diego Porcelos

**Diego Rodriguez**, **Diego Rodriguez Porcelos** edo **Diego Porcelos** bezala ezagunagoa, Rodrigo bere aita hil ondoren, Gaztelako kondea izan zen, 873. urtetik 885era arte.

Ubierna eta Burgosen birpopulatzailea izan zen, Alfontso III.a erregearen aginduz.

Arabiar armada handi bati aurre egin zion, Ebro haraneko muga indartuz, Pancorboko bere egoitza nagusitik, eta babes lerro bat sortu zuen Arlanzon ibaian. Gainera, bere agintaldian, itxuraz, Okako gotzaindegiaren egoitza berritu zen, edo, behintzat, aktibitatea agertzen da.

Bere aitak ez bezala, ez zuen Arabako konderria gobernatzen, konderri honen gobernua Bela Ximenezen eskuetan aurkitzen baitzen

Kronika historikoak, ez dira ados jartzen Diego Porcelosen heriotza data eta tokiari dagokienez. Aukerarik gehiena dituen data, 885. urtea da. Kronika batzuek, hil zen tokia, Burgosko Cornudilla herrian kokatzen dute, beste batzuek, bere gorpua, San Felices de Ocako ermitaren hondakinetan lurperatua dagoela esaten duten bitartean, oraingo Villafranca Montes de Oca herrian.

Bere omenezko zaldigaineiko monumentu bat dago Burgosko San Joango Enparantzan, Juan de Avalosek egina. Baita beste estatua bat ere, Burgosko Santa Mariaren Arkuan.

Diego hil ondoren, Gaztelako konderria hainbat konderritan banatzen da 885 eta 931 urteen artean. Hemendik aurrera, konderri guzti hauek, Fernan Gonzalez kondeak batzen ditu berriz ere bakar batean.

## Kanpo estekak 
*  www.bardulia.webcindario.com
Luis Nafarroakoa (1341-1376)

**Luis Nafarroakoa** (batzuetan Évreuxekoa; 1341-1376) Filipe III.a Nafarroakoa eta Joana II.a Nafarroakoa Nafarroako errege-erreginen seme txikia zen. Aitarengandik Beaumont-le-Rogerreko konderria oinordetu zuen (1343) eta Joana bere bigarren emaztearen eskubideei esker 1366an Durazzoko duke bihurtu zen.

Luisek lehendabizikoz Maria Lizarazukoa ezkondu zuen 1358an. Anaia Karlos II.a Nafarroakoaren alde egin zuen honek Karlos V.a Frantziakoaren aurka zuen gudan.

Bere bigarren ezkontzari esker Durazzoko konderria eta Albaniako erresumako eskubideak eman zizkion. Eskubideak indarrean jartzeko anaia zein Frantziako erregearen laguntza izan zuen. Horrela, Durazzoko konderria eta Albaniako erresuma Karl Thopiaren eskutik hartu zuen. 1372an, Frantzian berarekin borrokatutako Nafarroako konpainiaren laguntza izan zuen Durrës okupatzeko. Nafarroako konpainiaren lerroak asko gehitu ziren 1375ean noiz Nafarroatik zuzenean etorritako gudari asko ailegatu zirenean. Horrela, kanpaina korapilatsu bat egin zezakeen azkenean 1376ko udaren erdian hiria hartu arte. Tamalez, Luis laster hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kareletik

***Kareletik*** 1984 urtean Anjel Lertxundik eginiko euskal filma da. Gipuzkoan grabatu zuten.

Euskarazko elkarrizketak dituen inoizko hirugarren pelikularik ospetsuena izan da: 11.516 ikusle izan zituen, 22.107,93 €-ko kopurua bilduz

## Sinopsia 
"Maria Auxiliadora" itsasontziaren tripulazioak arrantzari eta kontrabandoari ekiten dio. Tripulazioaren arteko harremanak korapilatsuak dira dirua eta maitasun arazogatik. Gainera, itsasoan zeudela, guardian zegoen marinela kareletik botatua da.

## Pertsonaiak 

* Patxi Biskert: Jose
* Mario Pardo
* Ramon Agirre
* Gorka Azkue
* Felipe Barandiaran
* Concha Carmona
* Iñaki Elorza
* Isidoro Fernández
* Raul Fraire
* Mikel Garmendia
* Luis Iriondo
* Pilar Lerma
* Lourdes Orube
* Jesús Pérez
* Tere Salegi
* Juan Mari Atorrasagasti

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
Marie-Andrée Arbelbide

**Marie-Andrée Arbelbide** (Lekorne, 1936 - ) euskal herritar politikari abertzalea izan zen, ezaguna batez ere Heletako (Nafarroa Beherea) auzapeza edo alkatea 30 urtez izan zelako (1977-2007).

## Biografia 
Ingeniaritza ikasi zuen Paris aldean 1955 eta 1960 artean, eta Euskal Herrira itzultzean nekazaritzaren arloan jardun du batez ere. Lafitte abizenarekin sortua, 1960. hamarkadan Marie-Andrée Arbelbidek bere aita, Germain Lafittek, sortu zuen Lafitte mintegien ardura hartu zuen. Aita Lekorneko auzapeza izana zen.

Politikan hastean, Arbelbide bihurtu zen Marie-Antoinette Etxebarrenekin (Urepele) batera Ipar Euskal Herriko emakumezko alkate bakarra. Iholdiko Kantonamenduan ere hautagaia izan da, bai independente (1985ean) bai abertzale gisa (1992an).

Gero, kultura arloan ari zen eta Heletako Traboules elkarteko presidentea izan zen.

## Abertzaletasunaren bilakaera 
Auzapez bihurtu zenean, 1977an, ez zen aipu hautetsi abertzalerik. Senarra, Xalbat Arbelbide, Xipri Arbelbide apaiza eta kazetariaren anaia, Enbatako kidea zen, eta berak ere mugimendua segitzen zuen. Baina auzapezen artean ez zen abertzaletasunik aipatzen. Gero, aski laster etorri zen. 1980ean euskal departamenduaren aldeko hautetsien elkarteko egoitza Heletan ezarri zuten. Hauteskundeak izan ziren hurrengo aldian hori aipatu zen. Jendeak kritikatu zuen, baina herria kudeatzeko moldeak gaina hartu zuten. Kudeatzeko moduan konfiantza eman zieten, eta beraz hauteskundeak berriz irabazi zituzten. Beti aski kritika gogorrak ukan izan zituen, baina horrek elkartasuna ere eragiten zion, ez bere ideientzat, baina pertsonalki.

1995ean, Negu Gorriak taldearen kontzertua Heletako plazan antolatzea onartu zuen. Beste inork ez zuen bere herrian ukan nahi. Herriko bozak baino zortzi egun lehenago izan zen. Aste osoan kritika gogorrak ukan zituen, baina inoizko emaitza hoberena hauteskunde haietan lortu zuen.
[thumb|424x424px|EgunkarianDarraidu-ren taldea. Ezkerretik eskuinera, Mixel Berzaitz, [Marie-Andrée Arbelbide|Marie-Andree Arbelbide, Andre Darraidou, Louisette Mayerau eta Richard Beitia.]]
Euskal departamenduaren aldeko hautetsien elkartearen egoitza Heletan ezarri zuten geroago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 10 albiste Marie Andree Arbelbidez Bilaketaren emaitza «Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka. 1990-2003.» webgunean.
A los cuatro vientos

***A los cuatro vientos*** edo ***Lauaxeta*** 1987 urtean Jose Antonio Zorrillak eginiko euskal filma da. 1988ko Goya Sarietako kategoria bitan hautagaia izan zen. Eusko Jaurlaritzak Espainiako Gerra Zibilaren 50. urteurrenean diru-laguntza eman zuen.

## Sinopsia 
Esteban Urkiaga *Lauaxeta* idazle eta gudarien komandantearen bizitza kontatzen du justu Gernikako bonbardaketarekin lotuta.

## Pertsonaiak 

* Xabier Elorriaga
* Anne-Louise Lambert
* Jean-Claude Bouillaud
* Peter Leeper
* Antonio Passy
* Ramon Agirre
* Miguel Munarriz
* Ramón Barea
* Roberto Negro
* Rafael Enrique Uralde
* Carlos Lucas
* Joseba Apaolaza
* Luis García
* Juan Llaneras
* Jose Manuel Gorospe
* Josu Balbuena
* Sergio Sadaba
* Esther Velasco
* Peio Gutierrez
* Roberto Larrion
* Eneko Olasagasti
* Javier Ballis
* Alberto Martin Aranaga
* Juan Luis Mendiaraz
* Isidoro Fernández
* Mikel Martinez
* Lander Iglesias
* Patxo Telleria
* Begoña Baena
* Luis Angel Herran
* Jose Luis Ramon
* Aitor Mazo
* Mentxu Blanco
* Antonio Ruperez
* Agustin Arrazola
* Concha Leza
* Maria Carmen Pardo
* Jose Ramon Soroiz
* Josu Camara
* Felipe Loza
* Carlos Zabala
* Paco Sagarzazu
* Txema Blasco
* Joseba Alkorta
* Daniel Trepiana
* Vicente Fernandez
* Álvaro Sánchez
* Ramón Ibarra
* Jose Felix San Pedro
* Julio Perugorria
* Luis Blazquez
* Javier Mezkiritz
* Eloy Beato
* Patxi Barko
* Karra Elejalde
* Teresa Calo

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Lilongwe

**Lilongwe** Malawiko hiriburua (1975 urtetik) eta azken erroldaren arabera hiririk populatuena da, Blantyre hiriaren aurretik. Herrialdeko erdialdean kokatuta dago.

2008an 866.272 biztanle zituen.

Bi auzo nagusik osatzen dute: hiri zaharra batetik eta hortik 5 kilometrora dagoen Capital Hill auzo berria (han daude gobernuaren egoitzak eta enbaxadak). Aireportua eta burdinbidea ditu. Hiriaren iparraldean industria auzoa dago: janari industria, tabakogintza eta ehungintza.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Malawi

## Herri eta hiri senidetuak 
Lilongwe ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Morto Vivace

***Morto Vivace*** 2007an Jon Arretxek idatzitako eleberri beltza da.

Hainbat genero landu ostean, tartean nobela beltz ganberroa ere, hemengo hau nobela beltz klasikotzat jo daiteke. Izan ere, Parisen, uztailaren 14ko gauean, festa nazionalaren egunean hain zuzen ere, Miarritzeko abesbatzaren kide bat *bateau-mouche* batean hilda aurkitzean, Martinez eta Perret polizia gogorrek kasua hartu zuten.

Hilketa eleberriaren ildo nagusia bada ere, Arretxek beste elementu batzuk txertatu zituen liburuan. Parisko giro ugari agertzen dira, bai turistei erakusten zaizkienak bai lunpeak ere. Protagonistak, bata magrebtarra bestea beltza, eta haien arteko hartu-emana ere ardatz garrantzitsua da liburuan, elkarri eta ondoan dituztenei sekulakoak botatzen baitizkiete. Gozotasuna, beraz, ez da nagusi.

## Kanpo estekak 
* El Diario Vascoren kritika.
Port Louis

**Port Louis** () Maurizio uharteko hiriburua eta hiririk handiena da. Uhartearen ipar-mendebaldean dago.

## Geografia 
Indiako ozeanoaren mendebalean dago.

### Auzoak 
## Klima 

## Historia 
1736. urtean sortu zuten hiria.

## Ekonomia 
Azukrea esportatzen da bertako portutik (% 80).

## Ondasun nabarmenak 
Aipagarriak dira, besteak beste, XIX. mendearen hasierako hiribildua, katedral katolikoa eta protestantea eta hainbat museo. Unibertsitaterik badu.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
*  (1999)
* 
* 

## Galeria 

Image:Port-Louis (Maurice) 1835.jpg|1835ean Cyrille Pierre Théodore Laplacek egindako margolana
Image:Plouis mid80s.JPG|Hiria 1980ko hamarkadaren erdian
Image:Port Louis 2005.JPG|Port Louisko eraikinak.
Image:Port Louis.jpg|Port Louis finantzagune eta kale nagusia.
Image:Caudan waterfront (7).jpg|Portua.
Image:Caudan waterfront (14).jpg|*Les Moulins de la Concorde*.
Image:Rajiv gandhi science centre .jpg|Rajiv Gandhi Zientzia Erakundea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Port Louisen webgune ofiziala
Cremonako probintzia

**Cremonako probintzia** Italiako iparraldean eta Lonbardiako eskualdean dagoen probintzia da. 1.770 km2 ditu eta 335.950 biztanle.

Cremona hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
thumb|ezkerrera|260px|San Rocco di Doverako ikuspegia.

Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ekonomia 
Nekazaritza oso aberatsa da (laboreak, patatak, azukrea), baita janari industria, ehungintza, mekanika eta kimika industria ere.

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
## Erreferentziak
Mbabane

**Mbabane** Eswatiniko hiriburuetako bat da (Lobambarekin batera), gobernuaren egoitza da, eta herrialdeko hiririk handiena, herrialdeko ipar-mendebaldean kokatua.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Mbabane ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Ikus, gainera 
* Eswatini

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Lusaka

thumb|250px|Lusakako nazioarteko aireportua

**Lusaka** Zambiako hiriburua eta hiri handiena da, herrialdearen hegoaldean dagoena, Kafue Flats mendien ekialdean, Kafue ibaiak eratzen duen haranaren gainean. 538.469 biztanle ditu. Unibertsitatea eta aireportua ditu. Burdinbideen eta errepideen oso gune garrantzitsua da. Ekonomia jarduera nagusia industria da (janari industria, ehungintza, mekanika, porlana).

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harare

**Harare** (1982 urtera arte **Salisbury** bezala ezaguna) Zimbabweko hiriburua eta hiri handiena da, herrialdeko iparraldean kokatutakoa. Burdinbideak Sofalarekin (Mozambike) eta Bulawayorekin lotzen du. Industriari dagokionez, kimika industriak eta nekazaritzaren ingurukoak, zementu fabrika eta metalurgiarekin loturikoak dira aipagarrienak.

## Klima 

## Auzoak 
Hona hemen Harareko auzoak barrutiaren arabera.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriaren webgune ofiziala
Pengkalan Batu

**Pengkalan Batu** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, zehazki, barruti honetako hegomendebaldean kokatua.

## Mugak 
Sengkurong mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du iparraldean, Kilanas eta Lumapas mukim edo azpibarrutiarekin iparrekialdean, Malaysiako Sarawak estatuko Limnbangekin, ekialdean eta hegoaldean, Tutong Barrutiko Kiudang mukim edo azpibarrutiarekin hegomendebaldean, eta, azkenik, Tutong Barrutiko Keriam mukim edo azpibarrutiarekin iparmendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Pengkalan Batu
* Kampong Batu Ampar
* Kampong Batang Perhentian
* Kampong Bukit Belimbing
* Kampong Kuala Lurah
* Kampong Junjongan
* Kampong Limau Manis
* Kampong Wasan
* Kampong Masin
* Kampong Batong
* Panchor Murai
* Kampong Bebuloh
* Kampong Bebatik (Masin)
* Kampong Jalan Bebatik Kilanas

## Kanpo estekak
Ander eta Yul

***Ander eta Yul*** 1989 urtean Ana Díezek eginiko euskal film dramatikoa da. Ana Díezek 1990eko zuzendari berrien Goya Saria lortu zuen bere lanagatik.

## Sinopsia 
Ander kartzelatik irten eta gero gurasoen etxera joan da. Bidaian bere bizitzaren iragana eta etorkizuna ikusten du. Gainera Yul lagun mina berraurkitzen du.

## Pertsonaiak 

* Ramon Agirre
* Joseba Apaolaza: Ataun
* Ramón Barea: Bernardo
* Isidoro Fernández: Yul
* Aizpea Goenaga
* Miguel Munarriz: Ander
* Carmen Pardo: Sara
* Paco Sagarzazu

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Napoliko probintzia

**Napoliko probintzia** Italiako hirugarren populatuena da, herrialdeko hego-mendebaldean eta Campaniako eskualdean kokatutatakoa.

Napoli hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Bariko probintzia

**Bariko probintzia** Italiako bosgarren populatuena da, herrialdeko hego-ekialdean eta Apuliako eskualdean kokatutatakoa.

Bari hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 

## Pertsona ezagunak
* Gianluca Basile (1975-), saskibaloi jokalaria.

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Anbiguotasun lexiko

**Anbiguotasun lexikoa** edo **anfibologia** hitz, sintagma, proposizio edo esaldi batek esanahi bat baino gehiago dutenean eta, beraz, interpretazio bat baino gehiago onartzen duenean sortzen da. Hainbat anbiguotasun era badago: semantikoa, hitzen aiderarekin zerikusia duenean; erreferentziala, aurretik aipatutako zerbaiti erreferentzia egiteko izen sintagmak eta izenordainak erabiltzen direnean; estrukturalak, sintagma, proposizio edo esaldien egiturarekin loturik dagoenean; semantikoa, hitzaedo esaldia berez lausoa denean. Anbiguotasunak mezua ulertzeko zailtasunak sortzen ditu eta testuingurutik baino ezin da anbiguotasuna ezeztatu.

## Aldaerak 
### Homonimia 
Homonimia bi hitzek, nahiz eta forma berdina izan, esanahi ezberdina izatea da. Adibidez: *arte* (zuhaitza) eta *arte* (giza-ekintza). Homonimian, hitz **homofonoak** (fonetikoki berdinak dira baina ortografia ezberdina dutenak) eta **homografoak** (fonetikoki eta ortografikoki berdinak dira baina jatorri eta esanahia ezberdina dutenak) bereizten dira.
### Polisemia 
Polisemia hitz baten esanahi aniztasuna da. Polisemia eta homonimiaren arteko ezberdintasun nagusia terminoen jatorrian, hau da, etimologian datza. Hitz homonimoek jatorri ezberdina duten bitartean, hitz polisemikoek jatorri berdina dute, baina euren esanahiek denboraren joan etorriarekin batera eboluzio sakona pairatu izan dute.
### Paronimia 
Paronimia bi hitzek edo gehiagok euren artean antzekotasuna dutenean gertatzen da, etimologikoki, fonikoki edo ortografikoki, baina esanahia ezberdina dutelarik. Adib.: "Azkenaldi honetan ez naiz zinemara joan, **ezaldian** egon naizelako" (dirurik gabe) eta bestetik, "Bi **esaldi** idatzi behar dituzue biharko" (zentzua duten hitz segida baten unitatea). Kasu honetan, fonikoki antzekoak diren hitz paronimoak dira **ezaldia** eta **esaldia**.

## Kanpo estekak
Jose Maria Tuduri

**Jose Maria Tuduri Esnal** (Tolosa, 1949 -) euskal zinema zuzendari eta gidoigilea da. Bere lanak bere zaletasunarekin lotura estua izan du: XIX. mendea eta Gerra Karlistak

## Filmagintza 
### Zuzendaria 
* *Karlistadaren kronika 1872-1876*, (1988)
* *Santa Cruz, el cura guerrillero*, (1990)
* *La fièvre monte à El Pao*, (1993), Telebistarako
* *El batallón Gernika-Vascos en la 2ª Guerra Mundial* (1996)

### Gidoigilea 
* *Karlistadaren kronika 1872-1876*, (1988)
* *Santa Cruz, el cura guerrillero*, (1990)
* *Los montes de hierro*, (1993)

## Kanpo loturak 
* Artikulua imdb.com
* Euskadiko Filmategia
Karlistadaren kronika 1872-1876

***Karlistadaren kronika, 1872-1876*** 1988 urtean Jose Maria Tudurik eginiko euskal filma da.

## Sinopsia 
1922an Polikarpo Amilibia bilbotar liberalak eta Inaxio Zatarain gipuzkoar karlistak bere gaztaroaz mintzatzen dute, Bigarren Karlistaldian bizitakoaz. Amilibia, Bilboko Irurac bat egunkariko gerra kazetari gisa aritu zen eta Zatarain, baserritarra, gudaroste karlistan boluntario borrokatzen.

## Pertsonaiak 

* Ramon Agirre: *Polikarpo Amilibia gaztea*
* Patxi Barko: *Inaxio Zatarain gaztea*
* Paco Sagarzazu: *Polikarpo Amilibia nagusia*
* Rafael Enrique Uralde: *Inaxio Zatarain nagusia*
* Agustin Arrazola: *Armada liberaleko ofiziala*
* Klara Badiola: *baserritar emakumea*
* Jokin Cueto
* Kepa Gallego
* Isidoro Fernandez: *Armada karlistako ofiziala*
* Mikel Garmendia: *Armada karlistako ofiziala*
* Mari Carmen Oianeder: *baserritar emakume karlista*
* Kontxu Odriozola: *baserritar emakume karlista*
* Teresa Pro: *baserritar emakume karlista*
* Juán Maria Segues
* Jose Ramon Soroiz: *Mariano Muro* (kazetaria)
* Carlos Zabala: *Armada liberaleko ofiziala*
* Imanol Zinkunegi
* Mikel Martinez: *soldadu karlista*
* Anabel Alonso: *emakume liberala*

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Euskadiko Filmategia
* Karlistadaren kronika 1872-1876 youtube.com webgunean ikusgai
Ke arteko egunak

***Ke arteko egunak*** 1990 urtean Antxon Ezeizak eginiko euskal filma da. Urte hartako Donostiako Zinemaldiaren Donostia Saria lortu zuen.

Bere garaian, euskarazko elkarrizketak zituen inoizko laugarren pelikularik ospetsuena izan zen: 51.663 ikusle izan zituen, 103.536,43 €-ko kopurua bilduz.

## Sinopsia 
Hogei urte pasa eta gero, Pedro Sansinenea Euskal Herrira itzultzen da. Mexikon egon da luzaz eta inguruak itotzen zuelako joan zen hara. Donostiara itzuli denean, oso bestelako mundu bat aurkitzen du, gaztaroan ezagutu zuen hartatik oso desberdina. Egokitu ezin horrek, daukan adin handiak eta alkoholarekin duen problemak pertsona bakarti eta arlote bihurtzen dute. Euskal gatazkak zigortutako hiri batean dabil batetik bestera, errukarri. Harreman bat hasten du Lurdesekin, aspaldi laga zuen familiaren bila hasten da -orain, alaba preso politikoa du-... Baina alferrik dira ahalegin guztiak. Pertsonaiak ez du lortzen hogei urte lehenago utzitako gizartean berriz sartzea.
Jasanezinak egiten zizkion inguruabar batzuk hor dirau eta badaude beste inguruabar berriak.

## Pertsonaiak 

* Pedro Armendáriz Jr.: Pedro Sansinenea
* Patxi Biskert
* Teresa Calo
* Xabier Elorriaga
* Elena Irureta
* Iro Landaluze
* Elene Lizarralde
* Pilar Rodriguez
* Jose Ramon Soroiz
* Carlos Zabala
* Ikerne Letamendi
* Patxi Ugalde

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak