open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Belén Cruz

**Belén Cruz Pérez** (Donostia, Gipuzkoa,  - ) euskal aktorea eta antzerki irakaslea da.  Antzerkian, telebistan eta zineman aritu da. Zuzendari eta aktore-laguntzailea da. Ezaguna da *Celda 211* (2009), *Policías, en el corazón de la calle* (2000) eta ''Lover's Hide-away'' (1971) filmeengatik.

### Formazioa 
Hurrenez hurren landutako gaia eta zentroa edo irakaslea:

### Zinema 
### Antzerkia 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triskele

**Triskele** Euskal Herriko zelta musika talde bat da, 2012ko azaroan Bizkaian hainbat udalerritako kideek sortua, Irlandako herri musika jotzeko asmoz. Taldeon eraginak dituzte: The Chieftains, The Dubliners, Gwendal, Sorotan Bele, Celtas Cortos, Mägo de Oz, Luar na lubre, Orthodox Celts, Bizardunak eta Comhaltas Ceoltóirí Éireann.

## Kideak 
* Alex de Isusi (perkusioa, gitarra, ahotsa)
* Mikel Zarate (biolina, bodhrana, ahotsa)
* Diego Gallego (zehar txirula, tin whistlea, ahotsa)
* Víctor Blanco (gitarra, ahotsa)
* Jon Perez Berrire (akordeoia, ahotsa)

## Kanpo estekak 
* Triskele taldearen Facebook orria.
Ainara Ortega

**Ainara Ortega Barrenetxea** (Hernani, Gipuzkoa, ) aktorea, musikaria, musikagilea, moldatzailea eta abeslaria da.

## Ibilbidea 
Biolin ikasketak amaitutakoan Psikologiako ikasketei ekin zien. Jazz musikarekiko zuen grinak Gorka Legarretarekin topo egitera eraman zuen. Musikenen Ohorezko tituluarekin lizentziatu zen lehenbiziko promozioan. Ordurako lau urtez aritu zen Mac Jeara's Band dixieland taldean abeslari, klaké dantzari eta banjo jole gisa. Eszenatokietan Amaia Zubiria, Niko Etxart, Karlos Jiménez, Pascal Gaigne, Iñaki Salvador, Hasier Oleaga, Angel Unzu, Petti, Mitxel Longaron, Javi Area, L.M. Moreno "Pirata", Luis Camino, Eñaut Elorrieta, Nere Alberdi edo Maria Berasarterekin lan egin du.

2004an, Lesakako zubigainean lehendabiziko kontzertua eskeini ondoren, Iñaki Salvador piano-jolearen alboan proiektu desberdinetan lanean aritu izan da ("Bihotzetik II", "Te doy una canción", "Kantaginjazz",...)

2016an *Eskamak kentzen* telesailean parte hartu zuen.

## Diskografia 
* *Onin* diskoa. Lesakako ibaiari, bizitzari eta heriotzari eskainitako lana.

## Telebistan eginiko lanak 
* *Eskamak kentzen* (2016)
* *Intimidad* (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tam lin (doinua)

***Tam Lin***, maiz ***Glasgow Reel*** deitua, Irlandako reel doinu bat da. Berez, The Fureys irlandar folk taldeko Davey Arthur kidea egiletzat jo ohi da, ziur aski irlandar biolin reel oinua herrikoi batean oinarrituz.

Tam lin, Eskoziako Scottish Borders eskualdeko kondaira edo balada batetako pertsonaia bat da.

Bitxikeria gisa, Triskele euskal zelta musika taldeak reel honen bertsioa argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Glasgow Reel* doinuaren irlandar banjo eta mandolin bertsioa entzungai, Youtube.com
* *Tam lin* doinuaren biolin bertsioa entzungai, Youtube.com
* *Glasgow Reel* doinuaren Triskele euskal taldearen bertsioa entzungai, Youtube.com
Comhaltas Ceoltóirí Éireann

**Comhaltas Ceoltóirí Éireann** (euskaraz *Irlandako Musikarien Elkartea*), Irlandako musika, abesti, dantza eta irlandera bultzarazteko erakunde bat da. 1951an irlandarren artean nahiz Irlandar Diasporan irlandar musika eta kultura ezagutarazteko sortua izan zen. Egoitza nagusia Dublin hiriburuko Monkstown auzoan du.

Urtero, Clare konderriko Ennis udalerrian Fleadh Cheoil jaialdia antolatzearen ardura du.

Gaur egun Labhrás Ó Murchú erakundearen lehendaria da eta mundu osoan 400 ordezkaritza inguru ditu, tartean Irlandako Errepublika, Erresuma Batua, AEB, Kanada, Mexiko, Frantzia, Espainia, Alemania, Hungaria, Luxenburgo, Errusia, Australia eta Zeelanda Berrian.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tessa Ganserer

**Tessa Ganserer** (Zwiesel, Alemania, 1977ko maiatzaren 16a) alemaniar politikaria da, 90 Aliantza/Berdeak alderdiko kidea eta Bavariako Landtageko legebiltzarkidea.

## Bizitza 
2013ko urriaren 7tik Bavariako Landtageko legebiltzarkidea da. 2019ko urtarrilaren 4an Twitter sare-sozialean bere burua emakume transgenerotzat aurkeztu eta gero, Alemaniako historiako lehen legebiltzarkide transgeneroa bihurtu zen.

## Erreferentziak
Oghuz hizkuntzak

**Oghuz hizkuntzak** turkiar hizkuntzen familiaren adar bateko hizkuntzak dira, 110 milioi pertsona inguruk hitz egiten dituztenak. Hiztun kopuru handiena duten hiru hizkuntza nagusiak turkiera, azerbaijanera eta turkmenera dira. Hiru hizkuntza horiek taldeko hiztunen %&nbsp;95 hartzen dute. Taldearen izena VIII. mendean Altai mendietatik Erdialdeko Asiara eta ondoren Ekialde Hurbilera eta Balkanetara migratu zuten oghuz turkiarretatik dator.

## Kanpo estekak
Adalbert Ibrahim Kapandji

**Adalbert Ibrahim Kapandji** ( 1928ko apirilaren 17a - 2019ko urtarrilaren 7a) frantziar zirujau ortopediko bat izan zen, eskuaren kirurgian espezializatua. Bestalde biomekanika , anatomia funtzionala eta fisiologiari buruzko literatura ugari sortu zuen.

## Biografia 
[thumb| [Erradio (hezurra)|Erradioaren haustura distalalaren tratamendua, Kapandjiren metodoaren arabera. |alt=]]
Aita Grezian jaiotako turkiarra zen; ikasketak Tesalonikan egin eta gero Parisera joan zen medikuntza ikastera, eta zirujau bihurtu zen. Ama Tour eskualdekoa zen, eta talentu artistikoa hari egozten zion. Aitona, berriz, injeniaria zuen eta fisika eta geometria deskriptiboarekiko zaletasuna pasatu zion. Bere semea ere zirujaua da.). Broussais Ospitalean, berriz, kirurgia ortopedia arloan sakontzen hasi zen; gero lankide batzuekin ospitale pribatu bat sortu zuen. edo eskumuturreko hausturak tratatzeko metodoa. Pronazio eta supinazio mugimenduen biomekanika sakon aztertu du .

Esku-kirurgiaren Frantziako Elkarteko bultzatzaile nagusietakoa,
## Erreferentziak
Baile na nGall (Waterford konderria)

thumb|Kostaldeko bidea
**Baile na nGall**, , Irlandako Waterfordeko konderrian dagoen Gaeltacht na nDéise eremuko lurralde banaketa bat da. Gaeltacht eremuan dago, alegia, irlandera hiztunak nagusi diren gunea, eta Dungarvan udalerritik 9,6 kilometro ingurura.

An Rinn herria Ballynagaul banaketan dago, eta bere barnean taberna bat (Tig an Ceoil), denda, jolas-parkea (An Imearlann), jatetxe txiki bat, badia, arrantza kaia eta hondartza bat daude. "Criostal na Rinne" lantegian kristalezko kuberteria ekoizten dute.

## Kanpo estekak
Pagolarko mendilerroa

**Pagolarko mendilerroa** Araban kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Pagolar mendia da, 722 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Pagolar mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Pagolar, 722 m 
# Kastanizabal 699 m 
# Mostatxa, 668 m 
# Pagonabarra, 606 m 
# Pagonabartxiki, 550 m 
# Andarriaga, 522 m 
# Antsoleta, 514 m 
# Luxamendi, 473 m 
# Peruka, 403 m 
# Atxausi, 386 m 
# Arraño, 385 m 
# La Mutula, 375 m 
# Mendibil, 349 m 
# Las Ánimas, 326 m 
# Las Chozas, 307 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Uzta (margolana)

***Uzta***, 1565eko Pieter Bruegel Zaharra flandriar margolariaren olio pintura bat da. Uztail, abuztu edo uda amaierako uzta-bilketan ari diren segalari eta nekazariak irudikatzen ditu, lehenak belar ebaketan eta bigarrenak zuhaizpean jarrita atsedenaldian.

Gaur egun New York hiriko Metropoliar Arte Museoan ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Xabier Orbegozo

**Xabier Orbegozo Aginagalde**, ezizenez ***Arria V.a*** (Errezil, 1977ko uztailaren 22a) aizkolaria da. Hainbat apustu eta txapelketa jokatu ditu, eta, horietako batzuk irabazi. Jose Ignazio Orbegozo "Arria II"-aren semea da.

Bi urte eta hamaika hilabeterekin egin zuen lehen erakustaldia, gerri bueltan 26 zentimetro zituen enborra ebakiaz, aitonak prestatutako aizkora batekin. Zortzi minutu eta sei segundu behar izan zituen horretarako. Proba Pola de Sieron (Oviedo, Asturias) burutu zen.

Apustu mistoetan (aizkora + korrika) artista dela esan daiteke.

2019ko urtarrilaren 18an, Tolosako Kantabriko tabernan, ondorengo errekor saiakera egitea pentsatu zuen, eta, hau aurkeztu:
2019ko martxoaren 17an, goizeko 9etan hasi, Azpeitiko zezen plazan, 20 kanaerdiko (54" ontzako enborrak) moztuaz. Amaitu bezain pronto, Hernioko gurutzera igo, eta, gero, Herniotik Tolosako zezen plazara jaitsi, bertan, beste 20 kanaerdiko egur mozteko. Lanak 5 ordu eta 10 minutuan amaitu nahi ditu. Hala egitekotan, Peru Eskabazioak enpresak 5.000€-ko saria emango dio, lanak amaitzen baditu, 3.000€.

2019ko martxoaren 17an "Azpeitia-Hernio-Tolosa" marka izugarria egin zuen. Goizeko 9ak puntu-puntuan hasi zuen erronka Ibarran bizi den errezildar aizkolariak. Bertan 20 pago enbor kana-erdikoak 47:17 -an ebaki zituen, eta, gero, Aizarnako *Etumeta* auzoko mendi eta belardi ederretatik barrena abiatu zen Ernioko gurutzera bidean.

Bi ordu eta hogeita hamahiru minutuan Hernio mendiko tontorra, gailurra edo gurutzea ikutu, eta, Tolosara jaitsi, Odria aldetik. Hortik, zuzenean, Triangulo izeneko kalera eta hortik zezen plazara (2 ordu eta 33 minutu igoerari zegozkion lanak amaitu zituenean errezildarrak).

Beste hogei kana-erdiko pago egur moztea falta zitzaion, hura ere lan gogorra benetan. Ordubete eta lau minutuan ebaki zituen hogei pago egur horiek eta guztizko denbora hondoko hau izan zuen Xabier Orbegozo "Arria V.a"-k: 4 ordu, 49 minutu, 35 segundo.
Esperimentua txori batekin aire-ponpa batean

***Esperimentua txori batekin aire-ponpa batean*** () 1768ko Joseph Wright Derbykoa ingeles margolariaren oihaleko olio-pintura bat da.

1760ko hamarkadako kandela argipean burututako saileko margolanetako bat da.

Gaur egun Londres hiriko Galeria Nazionalean ikusgai dago.

## Kanpo-estekak
Carla Novaes

**Carla Novaes** (São Paulo, Brasil, 1986ko maiatzaren 27a) brasildar emakumezko aktore pornografiko eta modelo erotiko transexuala da.

## Bizitza 
18 urte zituenean hasi zen aktore porno. Aurretik, escort egin zuen lan, baina industria pornografikoko zenbait ekoizlek Carlaren argazkiak ikusi zituztenean modelo erotiko eta aktore porno lanak egiteko deitu zuten.

2008ko urtarrilean emakume transgeneroentzako *Miss World Transex* edertasun-lehiaketan parte hartu zuen. Urte berean ere, Urteko Artista Transexualik Onenaren AVN sarirako hautagai izendatu zuten lehenengo aldiz. Horrez gain, Hego Amerikako modelorik onenaren Tranny Awards sarirako hautagai izendatu zuten. 

2011n Tranny Awards sarien 3. edizioan hautagai izendatu zuten Porno Gogorreko Modelo baten Wegunerik Onenaren kategorian.

2015ean Sexy Hot Sariaren bigarren edizioan LGBT film / eszenarik onenaren kategoriako sarirako hautagai izan zen.

2016an AVN sarietako bi kategoriatan hautagai izendatu zuten: batetik, Urteko Artista Transexualik Onena; eta bestetik, Zaleen Artista transexualik gogokoena. Urte horretan ere, Urteko artista transexualik onenaren XBIZ saria eta Eszena transexualik onenaren Sexy Hot Saria irabazteko hautagaia izan zen. 

2019an Emakumezko Aktore Transexual Onenaren Sexy Hot Saria irabazi zuen *Trocando o óleo* filman egindako antzezpenagatik.

Carla Novaes emakumezko aktore pornografiko transexualik nabarmenetako bat da. Debuta egin zuenetik 270 film pornografiko baino gehiagotan agertu da. Horien artean daude, besteak beste, *Loaded Gun*,  *Big Top Trannies*, *Cum Filled Trannys 3*, *Fucked By A Shemale 3*, *Hard Shemale Cock 4*, *House of She-males 2*, *I Like My Girls Hung*, *Playing With Shemale Dick*, *Shemale Swingers* eta *Tranny Cumshots 13*.

Bere ibilbidean zehar hurrengo ekoiztetxeekin egin du lan: Combat Zone, Androgeny, Trans500, Juicy Entertainment, Universal Trannies, Robert Hill, Evil Angel, Reality Kings, Grooby, Pulse Distribution, Red Light District eta Third World Media, besteak beste.

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oumou Sangaré

300px|eskuinera|thumb|Oumou Sangaré 2009ko Cambridgeko Folk Jaialdian.
**Oumou Sangaré** (Bamako, 1968ko otsailaren 25a) Mali hegoaldeko wassoulou musika abeslaria da.

## Biografia 
Aminata Diakité abeslaria zuen ama eta Sidiki Sangaré aita, biak ala biak Wassolou eskualdekoak, Niger ibaiaren hegoaldean. Oumou 1968an Bamako hiriburuan jaio zen eta bi urte zituela aitak emazte berria hartu eta Boli Kostara alde egin zuen bera eta haurdun zegoen ama Malin utzita.

16 urte zituela Djoliba perkusio taldearekin nazioarteko bira zabala egin zuen, Frantzia, Alemania, Herbehereak eta Karibe aldeko hainbat tokitan kontzertuak emanez. 2003an FAO-ren enbaxadore bihurtu zen. Baina Ouomou Sangarék ez du politikaria izan nahi, "artista zarenean askea zara edozer egin eta esateko, baina politikaria zarenean gorago daudenen aginduak bete behar dituzu".

2017 urtean WOMEX saria jaso zuen bere musikarekin emakumezkoen eskubideak aldarrikatzeagatik.

## Enpresaria 
Maliko abeslari handienetakoa izateaz gain arrakastadun enpresaria ere bada. Bamakon Wassoulou hotelaren jabea da eta sarritan abesten du bertan. Bera ere hotela eraikitzeko lanetan aritu zen, emakumezkoei erakusteko lan eginez beren bizitza hobetu dezaketela.

"Oum Sang" izeneko autoa ere atera du, enpresa txinatar batek egin duena eta berea den *Gonow Oum Sang* konpainiak saltzen duena.
* WOMEX saria artistarik onenari (2017)

## Erreferentziak
Modibo Sagnan

**Modibo Sagnan** (Saint-Denis, Frantzia, 1999ko apirilaren 14a) Maliko jatorria duen futbol jokalari frantziarra da, erdiko atzelari gisa jokatzen duena espainiako ligako bigarren mailako Mirandes taldean, Errealak utzita.

## Ibilbidea 
Bere ibilbidea Villetaneuse izeneko herri bateko futbol taldean hasi zuen 8 urterekin, baina 2012an, Lensen harrobira iritsi zen, eta beheko kategorietan ibili zen 2017an bigarren taldera iritsi zen arte. Bertan 23 partidu jokatu zituen 2019rarte, gol bat sartuz eta gero lehen taldera igo zuten. 4 partidu bakarrik jokatu zituenean, errealak 4 milioi ordaindu zizkion talde honi, eta utzita utzi zuen denboraldi bukaerara arte. 2019ko udan, Modibo errealarekin entrenatzen hasi zen. Denboraldia aurrera joan ahala, ez zuen aukera handirik izaten, eta kopako partidu bat soilik jokatu zuen. Urtarrilean, errealak Mirandesera utzi zuen denboraldi amaierarte.

## Kanpo estekak
Proisa graffiti (Pasai San Pedro)

***Proisa graffiti*** Pasai San Pedroko gune bat da non aldiro-aldiro horma-irudiak edo graffiti artistikoak margotzen diren. Proisa gunea herriko frontoiko frontisaren atzealdean dago. Arte efimero honen hainbat irudi sarean ikus daitezke eta elkarrizketak egiteko kokagune moduan ere erabili izan da geroago, Berri Txarrak taldearekin esaterako.
[erdian|thumb|270x270px|[Berri Txarrak taldea Proisa graffiti gunean,(Musika Zuzenean, Pasaia, 2018).]]

## Gaiak 
Euskal kultura, nazioartekoa, eta kaleko pertsonaiak izaten dira graffitien gaiak. Adibidez hauek:

### Euskal Kultura 
* Berri Txarrak musika taldea,
* Maialen Lujanbio bertsolaria,
* Joxan Artze poeta,
* Mikel Laboa abeslaria

### Rap 
* Eminem: Marshall Bruce Mathers III (Detroit, 1972) estatubatuar hip-hop abeslari eta aktorea da. Dr. Drek bere ibilbidearen hasieran lagundu ondoren, Detroiten hazitako abeslaria 2000ko hamarkadaren abeslaririk ospetsuenetariko bat bilakatu zen.
* Wiz Khalifa,
* Snoop Dog: Calvin Cordozar Broadus, Jr. (Long Beach, 1971), lehen Snoop Doggy Dogg ere deitua, estatubatuar hip-hop abeslari eta aktorea da. Crips taldeko kidea gaztetan, Dr. Dre ekoizlearekin hasi zen.
* Lee Jeffries

### Soziologia 
Etxegabeak...

## Galeria 

Fitxategi:Proisa graffiti 11 33 32 775000.jpeg|Wiz Khalifa eta Maialen Lujanbio (Proisa graffiti)
Fitxategi:Ohore Artze eta Laboari.jpeg|ohore Joxan Artze eta Mikel Laboari (Proisa graffiti)
Fitxategi:Proisa graffiti.jpeg|Proisa graffiti

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mural
* Graffitiak
* Ipar Irlandako muralak
* Kalea guztiona da.

## Kanpo estekak 
* NEXTGRAFF. Basque Urban Graffiti Artist
*«Grafitiak ikusgarri egin dezake edozer» *Andoni Imaz, (Berria*.eus, 2018-12-20. Aitor Otaño eta Nextor Otaño aita-semeei buruz.
Susi Sánchez

**María Asunción "Susi" Sánchez Abellán** (Valentzia,  -) espainiar antzezlea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa. *La enfermedad del domingo* filmagatik Emakumezko aktore onenaren Goya Saria jaso zuen. 2023ko urtarrilean Errepartoko Aktore Onenaren Feroz Saria jaso zuen Alauda Ruiz de Azúak zuzendutako *Cinco lobitos* filmean egindako lanagatik. 

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
* *El inocente* - Netflix - 2021
* *Mentiras* - Antena 3 - 2020
* *La casa de papel* - Netflix - 2019
* *Presunto culpable* - Antena 3 - 2018
* *La verdad* - Telecinco - 2018
* *Carlos, Rey Emperador* - La 1 - 2015
* *Los misterios de Laura* - La 1 - 2014
* *Gran Hotel* - Antena 3 - 2014
* *Ángel o demonio* - Telecinco - 2011
* *Acusados* - Telecinco - 2010
* *Crematorio* - Canal+ - 2010
* *Hay alguien ahí* - Cuatro - 2009-2010
* *La señora* - La 1 - 2009-2010
* *MIR* - Telecinco - 2007
* *Vientos de agua* - Telecinco - 2006
* *El comisario* - Telecinco - 2001-2004
* *Hospital Central* - Telecinco - 2002
* *Cuéntame cómo pasó* - La 1 - 2001
* *Manos a la obra* - Antena 3 - 1998
* *Todos los hombres sois iguales* - Telecinco - 1997
* *La casa de los líos* - Antena 3 - 1997
* *Médico de familia* - Telecinco - 1995-1997
* *¡Ay señor, señor!* - Antena 3 - 1995
* *Platos rotos* - La 1 - 1985
* *Anillos de oro* - La 1 - 1983

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filosofo bat planetarioari buruz irakasten

***Filosofo bat planetarioari buruz irakasten*** () 1766ko Joseph Wright of Derby ingeles margolariaren oihalean egindako olio pintura bat da. Margolanean maisu bat ikasle talde txiki bati astronomia lezioak irakasten irudikatzen da.

Gaur egun Ingalaterrako Derby hiriko Derbiko Museoa eta Arte Galerian ikusgai dago.

## Kanpo-estekak
Beste egun bat bizirik

***Beste egun bat bizirik*** (; ) marrazki bizidunetako eusko-poloniar filma da, Raúl de la Fuente nafarrak eta Damian Nenow poloniarrak 2018an egina.

Filmak hainbat sari irabazi zituen, tartean Marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria, Donostiako Zinemaldiaren ikusleen saria edota Europako animaziozko pelikularik onena.

## Sinopsia 
Ryszard Kapuściński poloniar berriemaile bat da, idealista eta alferrikako kausen zalea. 1975ean Angolara, Gerra Hotzaren azken gudu-zelaira, bidaiatuko du. Han, okerreko agurrak ere ordain daitezke biziaz. Afrikako herrialdeak eta bere abenturan ezagutuko dituen pertsonek –adibidez, Carlota gerrillari karismaduna– betirako aldatuko dute Kapuściński. Ilunaren bihotzera egindako bidaia horrek idazle bihurtuko du kazetaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Luis Zahera

**José Luis Castro Zahera** (Santiago de Compostela, 1966 -), **Luis Zahera** izen artistikoz ezaguna, aktore galiziarra da, antzerkian, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Divinas palabras* (1987)
* *Sé quién eres* (2000)
* *Lena* (2001)
* *Juego de luna* (2001)
* *Autopsia* (2002)
* *Los lunes al sol* (2002)
* *Ilegal* (2003)
* *O lapis do carpinteiro* (2003)
* *El año de la garrapata* (2004)
* *Diario de un skin* (2005)
* *Locos por el sexo* (2006)
* *El don de la duda* (2006)
* *Alatriste* (2006)
* *Hotel Tívoli* (2007)
* *Concursante* (2007)
* *Gutbai, Charly* (2007)
* *Los años desnudos* (2008)
* *Celda 211* (2009)
* *Spanish Movie* (2009)
* *Agnosia* (2010)
* *Onde está a felicidade?* (2010)
* *La herencia Valdemar II: La sombra prohibida* (2010)
* *Sinbad* (2011)
* *23-F: la película* (2011)
* *Lobos de Arga* (2011)
* *Combustión* (2013)
* *La playa de los ahogados* (2015)
* *El desconocido* (2015)
* *A cambio de nada* (2015)
* *Que Dios nos perdone* (2016)
* *El reino* (2018)
* *As bestas (2022)

### Telebista 
* *Mareas vivas* (1998-2003). TVG. TVG
* *A tortas con la vida* (2005-2006). Antena 3
* *Sin tetas no hay paraíso* (2008-2009). Telecinco
* *La familia Mata* (2008-2009). Antena 3
* *La isla de los nominados* (2010). Cuatro
* *Piratas: El tesoro perdido de Yáñez el Sanguinario* (2011). Telecinco
* *Matalobos* (2012). TVG
* *Cuéntame un cuento* (2014). Antena 3.
* *Buscando el norte* (2016). Antena 3
* *La zona* (2017). #0
* *Vivir sin permiso'' (2018-egun). Telecinco
* Entrevías
* Animal
Minerita

***Minerita*** 2015eko Raúl de la Fuente nafar zinema zuzendariaren film dokumental laburra izan zen, Kanaki Films-ek ekoiztua.

*Minerita* film labur dokumentalik onenarentzako Oscar saria jasotzeko hautagaia izan zen.

## Sinopsia 
Filmak Potosiko Cerro Ricon gauzain edo meatzari lanetan diharduten Lucíaren (40), Ivoneren (16) eta Abigailen (17) historia da, bizitzeko egokia ez den infernu horretan bizirik irauteko egin behar duten borroka kontatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Webgune ofiziala](https://web.archive.org/web/20191021130239/http://kanakifilms.com/minerita-(2013,-27-)--esp-.html)
El carnaval de Lanz

***El carnaval de Lanz*** 1964 urtean eginiko filma zen. Pio Caro Barojak NO-DOrentzat egin zuen 11 minutuko film etnografiko hau. Rafael de Penagos narratzailea izan zen.

## Sinopsia 
Lanzeko Inauterietako antzinako errituak jasotzen ditu film laburrak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak
Fiesta. Bersolaris. Poetas populares vascos

***Fiesta. Bersolaris. Poetas populares vascos*** 1967 urtean eginiko filma zen. Pio Caro Barojak TVErentzat egin zuen 30 minutuko film etnografiko hau.

## Sinopsia 
Filmean 1967ko Bertsolari Txapelketa Nagusiaren finala agertzen da, 1967ko ekainaren 11n Donostiako Anoeta pilotalekuan ospatu eta Manuel Olaizola "Uztapide"k irabazi zuena. Zeharka bada ere, Xalbadorri ikusle batzuek botatako txistu famatuak ageri dira.

## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raúl de la Fuente

**Raúl de la Fuente** (Iruñea, ) iruindar zinema zuzendari eta gidoigilea da.

Raul de la Fuenteren lehen lan luzea *Nömadak Tx* (2006) izan zen. Oreka TX taldeko bi kideen munduan zeharreko ibilerak agertzen zituen, eta hamaika sari jaso zituen lan harekin. 2015ean, film labur dokumentalik onenarentzako Oscar saria jasotzeko hautagai izan zen *Minerita* (2013) lanarekin.

## Filmografia 
* 2006: *Nömadak Tx* (dokumentala)
* 2011: *Virgen Negra* (film laburra)
* 2013: *Minerita* (dokumental laburra)
* 2014: *I Am Haiti* (dokumentala)
* 2017: *La fiebre del oro* (dokumental laburra)
* 2018: *Beste egun bat bizirik*

## Erreferentziak
Bior bira

***Bior bira*** () 1985eko Eloy de la Iglesia gipuzkoar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. Henry Jamesen *The Turn of the Screw* eleberri gotikoan oinarritua dago baina Euskal Herriara aldatuta.

Gaurko Filmeak produkzio-etxeak eta EiTBek ekoiztua, filmak bi bertsio izan zituen: bata gaztelaniaz eta hasierako euskarazko pasarte batzuekin eta bestea euskaraz soilik.

## Argumentua 
Robertok Loiolako jesuita seminarioa utziko du eta bi umezurtzi, Etxeberria kondearen ilobei, irakasten hasiko da. Hauek bizi diren villara joaten denean luxuzko etxeak eta Flora, ikasle berriaren xarmak, txunditurik utziko ditu. Baina pixkanaka, sentsazio arraro eta kezkagarriak inbadituko dute. Zerbait arraroa gertatzen dela susmatuko du Robertok.

## Aktoreak 
* Pedro Mari Sánchez - Roberto
* Queta Claver - Antonia
* Asier Hernández - Mikel
* Cristina Goyanes - Flora
* Ramón Reparaz - parrokoa
* Luis Iriondo - Etxeberria kondea
* Juan María Segues
* Paco Sagarzazu - Robertoren aita
* Daniel Trepiana
* José Javier Goikoetxea - Patxi
* Pedro Nieva Parola - Pedro Braña
* Josei Mulder

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pianoarentzako 8. sonata (Beethoven)

Ludwig van Beethovenen **Pianorako 8. sonata Do minorren, op. 13**, normalki **Sonata Pathétique** izenarekin ezaguna 1798an musikagileak egindako sonata izan zen. 1799an argitaratu zen, 28 urte zituela. Bere konposiziorik ezagunenetako bat eta kritika hobeak dituenetako bat da. Beethovenek lana Karl von Lichnowsky lagunari eskaini zion. Esan ohi da konpositoreak berak eman ziola izena, baina benetan bere argitaratzaileak izendatu zuen *Grande sonate pathétique* izena, zituen soinu tragikoen ondorioz.

Musikologo ugarik eztabaidatzen dute zein mailaraino *Pathétique* obraren inspirazio iturri izan ote zen Mozarten K. 457 pianorako sonata, biak direlako do minorren eta hiru mugimendu antzeko dituztelako. Bigarren mugimendua, "*Adagio cantabile*" bereziki antzekoa da erabiltzen duen melodian. Hala ere, Beethovenen sonata Mozartek edo Haydnek erabiltzen zituenaren oso ezberdina da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
25 antzerki labur

***25 antzerki labur*** Santiago Onaindiako paratutako antzerki antologia da, 1985. urtean plazaratuta. Izenburua azaltzen duenez, antzerki-lan labur dira, gehienak 1936ko gerra aurrekoak, euskalki desberdinetan idatzitza.

## Jasotako egileak eta lanak 
* Simon Arratibel: *Noe´ren ontzia*
* Antonio Maria Labaien: *Berezi*, Henriette Charasson egilearen lan baten itzulpena
* Ander Arzelus "Luzear": *Neskamearen marmarrak*
* Augustin Zubikarai: *Santa Clara´ren egunean*
* Antzerti: *Patxiko ta Martintxo*
* Imanol Apalategi "Sabiaga": *Betelen mendiko artzaia*
* Ikas-zak: *Arros-arteko Arantzak*
* Kirikiño: *Anton berakatz*
* Resurreccion Maria Azkue: *Aita-semeak*
* Lizardi: *"Laño" ta "Izar"*
* Augustin Zubikarai: *Tosta gainean*
* Agirrezabal´dar Alberta: *Zigorra*
* G. Muxika-Amonarriz: *Naitasunez erein*
* Argia: *Eskola igesi*
* Austin Zubikarai: *Ijitoak eta ni*
* Kardaberaztarrak: *Goimaitasuna*
* Jose Markiegi: *Poxpolin gorria*, Mark Twain egilearen lan baten itzulpena
* Augustin Zubikarai: *Ikas-mikas*
* Andoni Arozena: *Andragaia nai ta...*
* Resurreccion Maria Azkue: *Sasi-eskola*
* Nanazal: *Zenbatean sagarrak?*, Lope de Rueda egilearen lan baten itzulpena
* Telesforo Monzon: *Lau kantari ta xori bat*
* Enara: *Otoitza*
* Igotz: *Seme itoa*
* Nemesio Etxaniz: *Azeriaren zoria*

## Ezaugarriak 
Bildutako hogeita bost lantxo hauek orokorrean antzerki tradizionaleko parametrotan biltzen dira. Zenbait kasutan, lehen oso ohikoa zen moduan, ezizenez sinatuta daude eta horrek benetako egileen izenak ezagutzea zailtzen du. Santiago Onaindiak aitortzen duenez, bildumaren jatorria antzerki-elkarte eta talde txikien testuen beharrari erantzutzea zen. Lanak bide desberdinetik jasota daude: Antzerki aldizkaria, Argiaren egutegia, liburu desberdinetatik...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepoko zartako

**Lepoko zartakoa** lepoaren bat-bateko flexio edo hedadura batek eragindako traumatismoa da. Errepide-istripuetan lesio tipikoa da, baina beste ekintzek ere sor dezake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Traumatismo

**Traumatismo** edo **trauma** kanpoko indar batek eragindako barruko nahiz kanpoko lesioa da, eragile edo agente mekaniko, fisiko nahiz kimikoek sortua. Traumatismo mekaniko nagusiak hezur, muskulu eta tendoietako lesioak dira; traumatismo fisikoen artean, berriz, beroak eragindako erredurak, hotzak eragindako izozketak, eztanden ondoriozko lesioak, elektrokuzioak, etab. daude; traumatismo kimikoak, azkenik, substantzia erregarriek sortutako erredurak dira. Heriotza guztien %9a eragiten dute, seigarren heriotza-kausarik ohikoena izanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lesio

**Lesioa** (latinezko '''' hitzetik ekarria, "zauri") zauri batek, kolpe batek edo gaixotasun batek gorputzean eragindako kaltea da. Oso termino zabala da, animalia zein landareetan gertatzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garuneko lesio traumatiko

**Garuneko lesio traumatikoa** garunean egindako lesioa da, eragile mekaniko, fisiko nahiz kimikoek sortua. Oso lesio larria da eta gazteen artean, hiltzeko kausa arruntena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekimosi

**Ubeldura** edo **ekimosia** orban urdinxka edo beltzixka da, odolaren estrabasazioa gertatzen delako larruazalpeko ehunean. Berez ager daiteke odol-diskrasietan edota traumatismo baten ondorio izan. Zenbait egun (edo aste) iragan ondoren, lesioaren hedaduraren arabera, ekimosia desagertuz doa, kolore desberdinak hartuz: morea, ubela, marroixka, berdexka eta horixka, bata bestearen atzetik. Askotan makatu ere deitua, hematomaren antzekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paisito

***Paisito*** 2008. urtean Ana Díezek nafar zinema zuzendariak egindako film dramatikoa da.

## Istorioa 
Umetan Xavi- nafar zapatigile baten semea- eta Rosana- Montevideoko poliziaburuaren alaba- elkarri betiereko maitasuna hitzeman zioten. Urte asko pasa ondoren, Iruñean Xavi- Osasunarentzat lan egiten duena- et Rosana- erbesteraturik dagoena- berriro elkartuko dira.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Do minor

**Do minor** (europar sisteman **Dom** eta estatubatuar sisteman **Cm**) do musika notan hasten modu minor bat da. Do, re, mi bemol, fa, sol, la bemol, si bemol eta do notak ditu eskalan. Bere klabe-armadurak hiru bemol ditu. Bere tonalitate erlatiboa mi bemol maior da, eta bere tanolitate homonimoa do maior da. Bertsio melodiko eta harmonikoetarako alterazioak behar izanez gero idazten dira.

 {
\override Score.TimeSignature #'stencil = ##f
\relative c' {
  \clef treble \key c \minor \time 7/4
  c4^\markup "C natural minor scale" d es f g aes bes c bes aes g f es d c2
} }

## Do minor eskalako lan musikalak. Adibideak 
### Konposizio klasikoak 
* *Gran Missa en do menor* - Wolfgang Amadeus Mozart
* *Simfonia núm. 5* - Ludwig van Beethoven
* *Sonata per a piano núm. 8, "Patètica"* - Ludwig van Beethoven
* *Concert per a piano núm. 2* - Sergei Rakhmàninov
* *Estudi Op. 10 núm. 12 "Revolucionari"* - Frédéric Chopin
* *Simfonia núm. 2, "Ressurrecció"* - Gustav Mahler
* Guridiren Hamar euskal melodia obraren lehen melodian, une batzuetan fa maior (nagusi) eta do minor akordioak gainjartzen dira.

### Abestiak 
* *Could You Be Loved* - Bob Marley
* *Desert Rose* - Sting
* *Get Up, Stand Up* - Bob Marley
* *Holy Diver* - Dio
* ''It's My Life* - Bon Jovi
* *Lonely Days* - Bee Gees
* *Spanish Castle Magic* - The Jimi Hendrix Experience
* *Parallel Universe* - Red Hot Chili Peppers
* *Say It Ain't So* - Weezer
* *To the Moon and Back* - Savage Garden
* *Toxic* - Britney Spears
* *Tragedy* - Bee Gees
* *High Hopes'' - Pink Floyd
* Survivor - Eye of the Tiger
* Toxicity - System of a Down

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Googoosh

270px|eskuinera|thumb|Googoosh, 2009an Malaysian egindako kontzertuan.
**Googoosh** (persieraz گوگوش) (jaiotzez **Faegheh Atashin**, persieraz فائقه آتشین‎) (Teheran, 1950eko maiatzaren 5a) abeslaria eta aktorea irandarra da. 1970. hamarkadan Persiako pop abeslari ikonikoa izan zen, baina Irango Iraultzak bere ibilbidea eten zuen.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta arrakasta 
Faegheh Atashin-en gurasoak Azerbaijanetik Pertsiara etorritako inmigranteak zituen. Googoosh izen armeniarra jarri nahi izan zioten baina gizon izena izanik ez zieten utzi eta horregatik Faegheh izena hartu zuen, hala ere ingurukoek Googoosh izena erabiltzen zuten, hortik bere izen artistikoa. Bi urte zituela gurasoak banatu egin ziren. Aita aktorea eta akrobata zuen eta berarekin antzokiz antzoki ibiltzen zen. Hiru urte besterik ez zituela bera ere antzokira igo eta abesten hasi zen dirua biltzeko.

### Iraultza eta debekua 
1979an Irango Iraultza gertatu zenean Googoosh Los Angelesen zegoen baina etxera itzultzea erabaki zuen. Garaiko beste hainbat artista bezela gartzelaratua izan zen hilabetez eta kontzertuak ematea debekatu zioten, bai eta berak ekoizturiko material guztia suntsitu ere. Googoosh-ek hala ere Iranen bizitzen jarraitzea erabaki zuen eta Dubain bukatu. Dubain martxoaren 21 eta 24an izan zen, Irango urteberriarekin batera, eta milaka irandarrek Persiar golkoa guzutzatu zuten bera entzuteko eta Irango hauteskundeetan parte hartzeko asmoa azaldu zuen. 2014 urtean *Behesht* bideoklipa egin zuen Irango gay eta lesbianen alde, gartzelaratuak edo heriotza zigorrera kondenatuak izaten direla salatuz.

## Diskografia 
* *Do panjareh* (1970)
* *Mordab* (1971)
* *Kuh* (1972)
* *Kavir* (1973)
* *Hamsafar* (1974)
* *Pol* (1975)
* *Mano konjeşkayeh xune* (1976)
* *Dar emtedadeh şab* (1977)
* *Ageh bemuni* (1978)
* *Zartoşt* (2000)
* *Axarin xabar* (2004)
* *Manifest* (2005)
* *Şabe sepid* (2008)
* *Hajme sabz* (2010)
* ''E'jaz* (2012)
* *Akse Khosoosi* (2015)

## Filmografia 
* *Bim wa Omid* (1960)
* *Fereshteh-ye Farâri* (1961)
* *Sheytoon-Bâlâ* (1965)
* *Toloo* (1970)
* *Panjareh* (1970)
* *Bitâ* (1972)
* *Nâzanin* (1976)
* *Dar emtedâd-e Shab* (1978)
* *Hamsafar* (?)
* *Mâh-e Asal* (?)
* *Ehsâs-e Dâgh* (?)
* *Shab-e Gharibân* (?)
* *Seh Divâneh'' (?)

## Erreferentziak
Oskiko mendilerroa

**Oskiko mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Bizkai mendia da, 823 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Oskia Ollarango herri hustuak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Bizkai, 823 m 
# Ezteramendia, 463 m 
# Sarobe, 718 m 
# Illunbeta, 715 m 
# Larreaundi, 623 m 
# El Monte, 489 m 
# Sariozar, 493 m 
# Zapardi, 618 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
San Cristóbal-Socuencako mendilerroa

**San Cristóbal-Socuencako mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena San Cristóbal mendia da, 714 metrorekin.

Mendilerroan dauden San Cristóbal mendiak eta Socuenca Elizagorriko lekuak ematen diote izena mendilerroari.

## Mendiak 
# San Cristóbal, 714 m  (San Cristóbal)
# La Atalaya, 675 m  (San Cristóbal)
# Pechos de Cara, 668 m  (San Cristóbal)
# Somorrubio, 572 m  (Socuenca)
# Somojón, 547 m  (Socuenca)
# Los Aguilares, 495 m  (Socuenca)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Ganboako mendiak

**Ganboako mendiak** Araban kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Santa Cruz mendia da, 700 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Ganboa udalerriak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Santa Cruz, 700 m 
# Atxurdin, 672 m 
# Urizar, 594 m 
# Urramendi, 581 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Sierra de la Hez

**Sierra de la Hez** Errioxa eta Nafarroa Garaia artean dagoen mendilerroa da. Punturik altuena Cabizmonteros mendia da, 1.388 metrokoa.

*Sierra de la Hez* izena erdarazko herri-etimologiaz sortua da, euskal izenari erdal zentzua eman nahirik, alegia. Tiburcio del Caso ingeniari zaragozarrak (1769-1846) *Sierra de Alaiz* izenarekin jaso zuen, hau da, Nafarroako mendilerroaren izen berekoa bide zen jatorriz, eta errioxarrek *Laéz* deritzate, baita *Laiz* ere.

## Mendiak 
# Cabizmonteros, 1.388 m  (Errioxa)
# Cogote el Alto, 1.341 m  (Errioxa)
# Serralay, 1.317 m  (Errioxa)
# Alto Redondo, 1.194 m  (Errioxa)
# Cabezos, 1.146 m  (Errioxa)
# Castillo de Ocón, 966 m  (Errioxa)
# Cruz de Zopin, 932 m  (Errioxa)
# Alto Mayor, 926 m  (Errioxa)
# Peña Colorada, 918 m  (Errioxa)
# Castillo de Jubera, 777 m  (Errioxa)
# Carrascal, 761 m  (Errioxa)
# Cuesta la Estrella, 751 m  (Errioxa)
# La Mata, 744 m  (Errioxa)
# Montote, 653 m  (Errioxa)
# Ausejo, 596 m  (Errioxa)
# Monte Alto, 474 m  (Nafarroa Garaia)
# Cerro de las Raposeras, 457 m  (Errioxa)
# Plana de las Raposeras, 456 m  (Errioxa)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Egun malenkoniatsua (margolana)

***Egun malenkoniatsua***, 1565eko Pieter Bruegel Zaharra flandriar margolariaren olio pintura bat da. Sei margolanez osatutako bildumako bat da, hauek urtaro bakoitza irudikatzen dute.

Gaur egun Viena hiriko Kunsthistorisches Museoan ikusgai dago.

## Kanpo estekak
Diego Carcedo

**José Manuel Diego Carcedo** (1940, Cangues d'Onís, Asturias), espainiar kazetari bat da.

Kazetaritza eta Historia ikasketak amaitu ostean Oviedoko La Nueva España egunkarian lan egiten hasi zen.

1974an Televisión Española katego albiste sailean lanean hasi zen, eta urte horretan *Los reporteros* saiora elkartu zen, honetan Miguel de la Quadra-Salcedo, Javier Basilio eta Jesús González Green kazetariekin batera jardun zuen.

1991-1996 artean Radio Nacional de España irrati kate taldeko zuzendaria ere izan zen.
First Reformed

***First Reformed*** (euskaraz *Lehen Erreformatua*), 2017ko Paul Schrader estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako drama film bat da. Ethan Hawke, Amanda Seyfried eta Cedric Kyles aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New Yorkeko estatua. Ernst Toller (Ethan Hawke) Snowbridge udalerriko Lehen Erreformaren Elizako erreberendoa da. Behinola, Michael Mensana (Philip Ettinger) ingurumen ekintzailea eta haren emazte haurduna Mary (Amanda Seyfried) ezagutu eta piskanaka erreberendoaren pentsakera erradikalizaten joango da. Iraganean Toller militar kapelaua izan zen eta bere sema Irakeko Gerran hila izanaren atsekabeaz bizi da.

## Aktoreak 
* Ethan Hawke: Ernst Toller Artzaina
* Amanda Seyfried: Mary Mensana
* Cedric Kyles: Joel Jeffers Artzaina
* Victoria Hill: Esther
* Philip Ettinger: Michael Mensana
* Michael Gaston: Edward Balq
* Bill Hoag: John Elder

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Javier Basilio

**Javier Basilio Pérez Martínez** (1928ko urriaren 4a, Madril &ndash; *ib.*, 1992ko maiatzaren 25a, Madril), espainiar kazetari bat izan zen.

Galiziako La Voz de Galicia egunkarian eta Radio Juventud irratian lanean hasi zen.

Madrilera itzuli eta hiriburuko hedabide ugaritan lan egin zuen, tartean Radio Intercontinental, Pueblo, Ya, Sábado Gráfic eta Familia Española.

1967an Pedro Erquicia donostiar kazetariaren *Panorama de actualidad* saiorako berriemaile gisa lanean hasi zen. Ondoren, baita Alfredo Amestoy bilbotar kazetariaren *Sobre la marcha* saioan ere.

## Telebista saio nabarmenak 
* *Panorama de actualidad* (1967)
* *Informe Semanal* (1973)
* *Los reporteros* (1974)
* *Objetivo Dossier* (1978)
* *Por la mañana* (1987)
* *Si lo sé no vengo* (1988)
* *Waku waku* (1990)
* *Tele 5 ¿dígame?* (1990)
* *Vip noche* (1991)
* *¡Qué gente tan divertida!* (1991)

## Erreportaje nabarmenak 
* *Reportaje sobre Mariano Haro* (1973)
* *La incidencia del tabaco en los embarazos* (1973)
* *Semana grande de San Sebastián* (1973)
* *Vacaciones en una casa de labranza* (1973)
* *Miss España 72: Maruja García Nicolau* (1973)
* *El petróleo en España* (1974)
* *La otra feria de San Isidro* (1974)
* *La España del verano* (1974)
* *El gigantesco mundo de la miniatura* (1974)
* *José Mª Pemán, perfil de un escritor* (1974)
* *El conde Drácula* (1974)
* *Ursula Andress, mujer de fuego* (1974)
* *Los españoles emigrados a Alemania* (1974)
* *Reportaje sobre José Ángel Iríbar* (1975)
* *La boda de Manuel Martínez "El Cordobés"* (1975)
* *Reportaje al tenista Manuel Orantes* (1975)
* *Tenerife, máscaras de invierno* (1976)
* *La Coruña, un literal que agoniza*, reportaje sobre el petrolero Urquiola (1976)
* *Los Galindos, tragedia rural* (1976)
* *Curanderos, el retorno de los brujos* (1977)
* *El manantial de la querella*, reportaje sobre gérmenes en el agua de Solares (1977)
* *¡Qué viene la gripe!* (1979)
* *Jet Society, siempre de vacaciones* (1983)
* *Teruel: réquiem por los pueblos abandonados* (1983)
* *Guatemala, golpe a golpe* (1983)
* *La fiesta de la Tomatina* (1983)
* *Entrevista a Cantinflas* (1983)
* *SIDA: La epidemia que viene* (1983)
* *Entrevista al Duque de Cádiz* (1984)
* *Fulgor y muerte de Francisco Rivera "Paquirri"* (1984)
* *El caso del policía que ganó el premio Nadal* (1985)
* *Apertura de la verja de Gibraltar* (1985))
* *Entrevista a Lina Morgan* (1985)
* *Matar un ruiseñor* (1986)
* *Boyer-Preysler: la pareja de Marbella* (1986)
* *Brasil: anatomía de un carnaval*
* *Terranova*
* *Puerto Rico*
* *México: nuevo presidente, viejos problemas*
* *La colza que no cesa*
* *Lesaka: los otros sanfermines*
* *Rubillós: haberlas, háylas*
* *Las fallas, la ilusión que no arde*
Invermay

'''''', , Eskoziako etxalde sakabanatu bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Kingoodie

'***,  eta **Ceann na Gaoithe*', Eskoziako etxalde bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Kinnaird (Gowrie)

**Kinnaird**, , Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Leku interesgarriak 
* Kinnaird gaztelua

## Kanpo estekak
Yagan hizkuntza

**Yagan** hizkuntza Yagan herriaren hizkuntza zen, Suaren lurraldeko uharteetan hitz egiten zena. Ofizialki zegoen hiztun bakarra 2022ko otsailaren 16an hil zen. Dena den, Navarino uhartean berpizteko saioak burutzen ari dira, Puerto Williams hiriburuan batez ere.

Ingelesa-Yagan hiztegi historiko bat sortu zuten 1865ean. Jaganerak 34.000 hitz inguru zituen. Geroago Cristina Zarraga-k (hizkuntza ikasi duena eta Cristina Calderón zenaren biloba dena) gaztelania-yaghan hiztegi bat landu zuen amonarekin.

2019tik hizkuntza batek galtzeko arriskua neurtzeko UNESCOk erabiltzen duen sailkapenaren arabera Yaganaren egoera "kritikoki arriskuan" zegoen, hau da, azken egoeraren ("galduta") egoeraren atarikoan zegoen.

## Historia 
[ezkerrera|thumb|[Patagonia|Patagoniako herri indigenak]]
Yagan munduko hizkuntza australena zen, eta XX. mendearen hasiera arte mintzatzen zen Suaren lurraldeko irla nagusiko kostaldean zein Beagle kanalaren eta Hornos lurmuturraren arteko uharteetan.

Cristina Calderón, Yaganaren azken hiztuna izan zena, 2022ko otsailaren 16an hil zen, 93 urterekin.

2003an Ursula ahizpa hil zenetik jaganera norekin hitz egin ez zuela zioen Calderonek. 2012an Emelinda Acuña hil zenetik, Cristina Calderón zen hiztun bakarra, eta berari esker hainbat datu bildu dira hizkuntza eta ahozko tradizioari buruz. 
[link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Cristina_Calder%C3%B3n_(8639878993)_(cropped).jpg|thumb|[Cristina Calderón, Yaganaren azken hiztuna.]]
Cristina Yaganaren azken hiztuna izateaz gain, haren defendatzaile sutsua zen. Txileko Kultura eta Arteen Kultura Kontseiluak bizi den ondare izendatu zuen Calderon 2009an. 1928an jaio zen, Villa Ukikan, Puerto Williamsetik gertu, eta han bizi izan da beti; saskigile izan zen. Berak 9 urte izan zituen arte ez zuen ikasi gaztelera, baina Txileko agintariek ia desagertzeraino eraman zuten hizkuntza XX. mendean, eta transmisioa eten egin zen.

Zazpi seme-alaba izan zituen Calderonek, eta, alabak azaldu duenez, herri indigenek Txilen jasaten duten arrazakeriaren eta bazterkeriaren eraginez, ez zien horiei yagana irakatsi. «Orduan denek hitz egiten zuten yaganera, baina hiltzen hasi ziren, eta ni bakarrik geratu nintzen. Haurrek ez zuten ikasi nahi izan. Lotsa zuten. Zuriek barre egiten zieten», aitortu zuen Calderonek El País egunkarian.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Llanes-Ortiz, Genner [author], Huiza Capo, Ana. [ilustrato] Iniciativas digitales para lenguas indígenas. UNESCO , Global Voices ISBN: 978-92-3-300217-3

## Kanpo estekak
Old Blair

'''''', , Eskoziako XVIII. mendeko arkitektura estiloko herri apain bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
The Pusher

***The Pusher***, 1968ko Hoyt Axton estatubatuar folk kantautorearen anesti bat da. *Easy Rider* (1969) kultuzko film ospetsuak bere soinu bandan abesti honen Steppenwolf taldearen rock bertsioa agertu zenetik abestia bera ere oso ezagun egin zen.

AEBetako ingeles herri hizkeran *Pusher* izendapenak droga trafikatzailea esan nahi du.

## Kanpo estekak 
* *The Pusher* abestia entzungai, Youtube.com
Port na Craig

'*** (izen aldaerak **Port-na-Craig** edo **Port-na-craig*'), Eskoziako herri historiko bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
St Madoes

'''''', Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Leku interesgarriak 
* Pitfour gaztelua

## Kanpo estekak
Matti Nykänen

**Matti Ensio Nykänen** (Jyväskylä, 1963ko uztailaren 17a - Lappeenranta, 2019ko otsailaren 4a) finlandiar eski jauzilaria izan zen. Denbora guztietako eski jauzilari onena hartuta dago. Bost domina (lau urrezko) Neguko Olinpiar Jokoan, bederatzi domina (bost urrezko) Munduko Txapelketan eta hogeita bi (hamahiru urrezko) Finlandiako txapelketan irabazi zituen. Lau Tranpolinen Txapelketa irabazi zuen ere bi aldiz. 1988ko Neguko Olinpiar Jokoan hiru urrezko domina irabazi zituen.
Coldstream

'''''',  eta , Eskoziako udalerri eta parrokia zibil bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Eyemouth

'***,  eta ** Inbhir Aigh*', , Eskoziako hego-ekialdeko kostaldeko udalerri bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Longforgan

'''''', Eskoziako herri eta parrokia bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Selkirk (Scottish Borders)

**Selkirk**,  edo **Sailcirc**, Eskoziako udalerri eta burgu historiko bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Melrose (Scottish Borders)

**Melrose**, , Eskoziako udalerri eta parrokia zibil bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

## Leku interesgarriak 
* Melrose abadia: 1136an zistertar fraideek sortutako abadia gotikoa.

## Kanpo estekak
Mutsuhiko Nomura

Japoniako futbolari ohia da.

Hainbat futbol taldetan jokatu du, esaterako Kashiwa Reysol taldean.

## Kanpo estekak 
* Japan Football Hall of Fame - Japan Football Association
* Japan Football Hall of Fame - Japan Football Association
Pitkeathly Wells

''''* (izen aldaerak *Pitcaithly*, *Pitceathly*, *Pitkethley'' eta abar), Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Nayib Bukele

**Nayib Armando Bukele Ortez** (San Salvador, 1981eko uztailaren 24a) salvadortar enpresaburu eta politikaria da, 2019ko otsailaren 4an El Salvadorko presidente hautatu zutena. Nuevo Cuscatlango alkatea izan zen 2012–2015 bitartean, eta San Salvadorkoa 2015-2018 bitartean; bi kargu horiek FMLNren izenean lortu zituen. 2017an, ordea, alderditik bota zuten, zuzendaritzarekin izandako eztabaiden ostean. 2019ko presidentetzarako hauteskundeak GANA Nazio Batasunerako Aliantza Handiaren eskutik irabazi zituen, botoen %53 eskuraturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meliteneko gudua

**Meliteneko gudua** Lehenengo Gurutzadaren testuinguruan Gurutzatuen armada eta turkiarren artean izandako borroka izan zen. Gudua 1100 urtean izan zen. Kristuak Bohemund I.a Antiokiakoaren agindupean zeuden; Danishmend leinukoak ziren turkiarren burua, aldiz, Ghazi ibn Danishmend zen. Turkiarrak garaileak izan ziren.

## Historia 
Bohemundo Tarentokoa zuzendutako kanpaina ondo zihoan. Antiokiako Printzerria hartu zuen eta 1098an Ziliziako erresuma armeniarrarekin aliatu zen. Orduan Meliteneko armada armeniarrek, iparraldetik, Danishmend estatuaren erasoa pairatu zuen. Orduan, Bohemundo haien laguntzan joan zen. Kristauek Meliteneko bidean zeudenean Ghazi ibn Danishmendek zelata bat antolatu zuen eta gurutzatu gehienak hil zituen. Bohemendo Rikardo Salernokoarekin batera preso hartu zuten, gainera. Hildakoen artean Armeniako apezpikuak zeuden.

1101an Antiokiako printze presoa askatzeko 1101eko Gurutzada antolatu zen baina ondorioak negargarriak izan ziren. 1103an Bohemundoaren erreskatea ordaindu zen.

Melitenekoak Gurutzatuek Lehenengo Gurutzadan zeramaten garaipenen joera moztu zuen. Geroago Balduin IV.a Jerusalemgoak Melitene berreskuratu zuen baina 1103an Danishmend leinu berreskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Eggenberger, David (1985). *An Encyclopedia of Battles*. New York: Dover Publications. .

## Kanpo estekak
Ancha es Castilla

**Ancha es Castilla**, Beasaingo musika talde bat izan zen 1980 eta 1990 hamarkadetan aritu zena.

## Ibilbidea 
1986 urtean sortu zen eta 1987an *Me voy a suicidar* 3 abestitako EPa atera ondoren urte berean aurreneko disko luzea kaleratu zuten, *Fantástica!*. 12 abesti zituen eta abesti ezagunenak "me voy a suicidar" eta "un casanova incompetente" izan ziren. 1988 urtean Oihukaren bilduma diskoan aipaturiko abestiak sartu ziren eta urte berean bigarren diskoa atera zuten, *Confucio*. 1989ko Oihukaren bilduman "Borrachos al volante" abestia atera zen.

Hirugarren diskoa 1993 urtean argitaratu zuten. *Hueco* izena zuen. Diskoa aurkeztu eta handik gutxira taldea desegin zen
* *Fantástica!* (1987)
* *Confucio* (1988)
* *Hueco* (1993)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak