open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hacks (telesaila)

***Hacks*** estatubatuar komedia dramatikoa da, Lucia Aniellok, Paul W. Downsek eta Jen Statskyk HBO Maxentzat egina.

## Sinopsia 
Ikasle eta irakasle, bi emakumezko komediagileren arteko harremana da kontakizunaren ardatza.

## Pertsonaiak 
* Jean Smart: Deborah Vance
* Hannah Einbinder: Ava Daniels
* Carl Clemons-Hopkins: Marcus
* Kaitlin Olson: Deborah "DJ" Vance Jr.
* Christopher McDonald: Marty Ghilain
* Paul W. Downs: Jimmy
* Mark Indelicato: Damien

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saldukeria

[thumb|250px|1919ko Austriako postal honetan emakume judu bat ikusten da, [Bizkarretik sastakada eman izanaren mitoa|armada alemaniarrari bizkarretik erasotzen.]]
**Saldukeria** edo **traizioa** leialtasuna zor zaion zerbait edo norbait saltzea da. Sarritan, traidoretzat jotzen denean, salaketa horiek eztabaidagarriak eta eztabaidagarriak izaten dira pertsona ezin denean identifikatu kide den taldearekin, edo, bestela, ez dago ados kargua betetzen duten taldeko buruekin.

Legeari dagokionez, traizioa nazioarekiko jokabide desleiala da. Estatu bakoitzak zehatz-mehatz zehazten ditu bere baitarako traizio-krimena dakarten egintzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lan-kanta

thumb|right|Mississippiko lurrun-itsasontzi batean abesten
**Lan-kanta** lan fisiko eta errepikakorrak egiten dituzten pertsonek *a capella* abestutako abesti erritmikoa da; ziurrenik, lan horiek egitean asperdura gutxitzea da abesti horien arrazoia; era berean, abesti horien erritmoak lanak egiten dituzten pertsonen mugimendu fisikoa sinkronizatzeko balio du. Kantu horien hitzak, maiz, inprobisatu egiten dira kantatzen den bakoitzean: inprobisazio horri esker, langileek gai jakin batzuei buruz hitz egin dezakete, hala nola esklabotzatik ihes egiteari buruz (esklabo estatubatuarren kasuan) edo itsasontzi bateko kapitainaz eta lan-baldintzez kexatzeko (*sea shanty*en kasuan). Horregatik, laneko abestiak lagungarriak izan daitezke langileen arteko batasun sentimendua sortzeko. Bluesaren aitzindaritzat ere hartzen da.

Flamenkoan, maiz agertzen dira mota horretako kantak. Genero klasiko batzuk (*trillera*k, *minera*k, *taranta*k, *cantes de fragua*, etab.) lan-kanten adibide nabarmenak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikuma Horishima

eski akrobatikoan lehiatzen den atleta japoniarra da, koskak modalitatean espezialista.

## Nazioarteko domina taula 
## Erreferentziak
Royal Society of British Artists

**Royal Society of British Artists** (**RBA**) Erresuma Batuan 1823an sortutako arte erakundea da. Hasierako izena Society of British Artists eta Royal Academyren alternatiba gisa sortu zen.

## Historia 
Hasieran hogeita zazpi kiderekin hasi zen, baina 1876. urtetik aurrera berrogeita hamar kide izan zituen. Gaur egun 115 kide hautetsi ditu, eta urtero Londresko Mall Galleriesen erakustaldi bat egiten dute; aurretik elkartearen galeria John Nashek Suffolk Streeten diseinatutako eraikuntza izan zen. Viktoria erreginak Errege Gutuna eman zien 1887an. Beste zortzi elkarteekin batera Artista Britainiarren Federazioa osatzen dute. Federazioak Trafalgar Squaren dauden Mall Galleries kudeatzen ditu.

1823-1985 bitarteko elkartearen erregistroak zein lanak Victoria and Albert Museumen gordetzen dira.

## Presidenteak 

*1824 Thomas Heaphy
*1825 TC Hofland
*1826 John Glover
*1827 J Wilson
*1828 Henry Hoppner Meyer
*1829 Clarkson Stanfield
*1830 James Holmes
*1831 David Roberts
*1832 Richard Barrett Davis
*1833 George Stevens
*1834 Elias Childe
*1835 Edward Prentis
*1836 Frederick Yeates Hurlstone
*1837 William Linton
*1838 Joseph William Allen
*1839 George Maddox
*1840 Eugenio Latilla
*1841 Frederick Yeates Hurlstone
*1870 Alfred Clint
*1881 John Burr
*1886 James McNeill Whistler
*1888 Sir Wyke Bayliss
*1906 Sir Alfred East
*1913 Sir Frank Brangwyn
*1919 Solomon Joseph Solomon
*1928 Walter Richard Sickert
*1930 Philip de László
*1931 Bertram Nicholls
*1947 John Copley
*1950 Hesketh Hubbard
*1956 Edward Halliday
*1974 Peter Greenham
*1982 Peter Garrard
*1987 Tom Coates
*1993 Colin Hayes
*1998 Cav. Romeo Di Girolamo
*2009 James Horton
*2017 Nick Tidnam
*2019 Mick Davies

## Partaide ospetsuak 

*John Noble Barlow
*Wyke Bayliss
*Edmund Blampied
*Henry John Boddington
*Estella Canziani
*David Carpanini
*Albert Henry Collings
*Wynford Dewhurst
*Bernard Walter Evans
*Frances C. Fairman
* Edward Arthur Fellowes Prynne
*Ralph Hedley
*William Hemsley
*James John Hill
*Lucy Kemp-Welch
*Hayley Lever
*Laurence Stephen Lowry
*Arthur Hardwick Marsh
*Gustav Pope
*Cyril Power
*Lewis Charles Powles
*Stanley Royle
*Edward Seago
*Frank Southgate 
*Frank Swinstead
*Barbara Tate
*James Whistler

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Pedro Sainz Rodríguez

**Pedro Sainz Rodríguez** (Madril, 1897ko urtarrilaren 14a - *ib.*, 1986ko abenduaren 14a) espainiar bibliografo eta politikaria izan zen. Espainiako Bigarren Errepublikako Gorteetan diputatu monarkikoa, Francoren lehen gobernuko Hezkuntza Nazionaleko ministroa, konspiratzaile monarkikoa, Portugalera erbesteratua eta Juan Borboikoaren kontseilari politikoa izan zen.

Konspiratzaile sutsua, 1936ko altxamendu militarrean parte hartu zuen, José Sanjurjo jeneralaren laguntzaile gisa jardunez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerome Kaino

**Jerome Kaino** (Fagaʻalu, Samoa Estatubatuarra, 1983ko apirilaren 6a) zeelandaberritar errugbilari ohia eta entrenatzailea da, hirugarren lerroko hegal eta hirugarren lerroko erdiko postuetan aritzen zena. Zeelanda Berriko selekzioko kidea 2006tik, 2011ko eta 2015eko Munduko Errugbi Kopak irabazi zituen *All Blacks*-ekin.

## Palmaresa 
### Auckland 
* National Provincial Championship 
** irabazlea: 2005, 2007

### Stade Toulousain 
* Top 14
** irabazlea: 2019, 2021
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** irabazlea: 2021

### Zeelanda Berriko selekzioa 
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2008, 2010, 2014, 2016
* Munduko Errugbi Txapelketa
** irabazlea: 2011, 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Onddo urregorri

**Onddo urregorria** (*Boletus chrysenteron* edo Xerocomellus chrysenteron) *Boletaceae* familiako onddo espezie bat da. Kalitate eskaseko jangarria. Haragi oso biguna, usain eta zaporerik gabea. Nolanahi ere, beste onddo batzuekin nahastea gomendatzen da, eta, horrez gain, behar adina gozatzea.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 9 mm arteko diametrokoa, arre-txigortu edo arre-oliba kolorekoa, inoiz ere ez gorri bizia. Lehenik hemisferikoa, gero ganbila eta azkenean ia laua, forma irregularrekoa, tomentu fin-fin batekin, eta zahartzean pitzatu egiten da.

**Tutuak:** Luzeak, hori-oliba edo hori-berdexka kolorekoak.

**Poroak:** Nahiko handiak, angelutsuak, horixkak, gero berdexkak.

**Hanka:** Zilindrikoa, oinarrian mehetua, gerezi koloreko puntutxoz estalia, hondo horixka estaltzen duena; kolore hori hau, argi eta garbi ikus daiteke goiko aldean, tutuetatik oso gertu.

**Haragia:** Biguna, arrea edo horixka zikina; gorrixka azalaren azpian, zaurietan, pitzaduretan eta oinaren oinarrian. Pixka bat urdindu eta gorritu egiten da aireak ukitzean. Fruta garratzen usain leuna eta zapore ahula, apur bat gozoa.

**Etimologia:** *Boletus* terminoaren etimologia eztabaidagarria da. *Chrysenteron* epitetoa grekotik dator “krysos” hitzetik, urrea esan nahi du, eta “enteron” hitzetik, barrua esan nahi du. Bere haragi horiagatik.

## Jangarritasuna 
Gutxi estimatua eta sukaldaritzako balio handirik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Boletus subtomentosus* ondoarekin, baina honen haragia ez da gorritzen airearekin.

*Boletus ferrugineus*, *Boletus truncatus* eta *Boletus armeniacus* ere antzekoak dira.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean aurkitzen da, koniferoen eta hostoerorkorren basoetan. Ohikoa da, baina ez oso ugaria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Bolivia, Txile, Argentina, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Iran, Himalaiako eremua, Pakistan, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika, Malawi, Burundi, Maroko.

## Galeria 

Fitxategi:Onddo urregorria goitik.jpg|Onddo urregorria goitik.
Fitxategi:Onddo urregorria azpitik.jpg|Onddo urregorria azpitik.
Fitxategi:Onddo urregorria albotik.jpg|Onddo urregorria albotik.
Fitxategi:Xerocomellus chrysenteron 4.jpg
Fitxategi:Xerocomellus chrysenteron 5.jpg

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Margarita Robles

**María Margarita Robles Fernández** (León, 1956ko azaroaren 10a) espainiar magistratu eta politikaria da, 2018tik aurrera Espainiako Defentsa Ministroa dena. 2019ko azarotik 2020ko urtarrilera bitartean jarduneko Kanpo Arazoetako Ministroa ere izan zen.

Administrazioarekiko auzien-areto bateko buru izan zen lehen emakumea izan zen, Audientzia bateko buru izan zen lehena — Bartzelonakoa — eta Auzitegi Gorenera iritsi zen hirugarren emakumea. Barne Ministerioko Estatu idazkaria izan da Felipe Gonzálezen gobernuetan. 2004tik 2016ko maiatzera Auzitegi Goreneko Hirugarren Salako magistratua izan da.

2008ko irailetik 2013ko abendura bitartean Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko kide izan zen, Espainiako Langileen Alderdi Sozialistak proposatuta.

2016ko maiatzean urte hartako hauteskunde orokorretan politikara itzuliko zela iragarri zuen. Nahiz eta 2018ko ekainean eserlekua utzi ministro izateko, 2019ko hauteskunde orokorretan berriro aurkeztu zen, Avilako zerrendaburu zela. 2020ko otsailean utzi zuen eserlekua, Gobernuan buru-belarri lan egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Multilateralismoaren eta Bakearen aldeko Diplomaziaren nazioarteko Eguna

**Multilateralismoaren eta Bakearen aldeko Diplomaziaren nazioarteko Eguna** NBEren Gutunaren baieztapen bat da. Egun honekin herrialdeen arteko gatazkak bide baketsuen bidez konpontzeko oinarriak ezarri nahi izan dira. **Apirilaren 24**an ospatzen da, 2018tik.

## Erreferentziak
Traizio (zuzenbidea)

[thumb|XVII. mendeko [Guy Fawkesen ilustrazioa. Honek Jakue I.a Ingalaterrakoa erailtzen saiatu eta traizioagatik urkatu, herrestatu eta zatikatu zuten.]]

Zuzenbidean, **traizioa** bakoitzaren herrialdearen aurkako ekintza muturrekoenak biltzen dituen krimen multzoari dagokio.

Common lawen, goi-mailako traizioa () eta behe-mailakoa () bereizten dira, hau da, nagusi bat bere morroiak hiltzea. Hori hilketa baino krimen larriagotzat jotzen zen. Estatu Batuetako konstituzioan, «traizio» hitzak goi-mailakoaren zentzua hartzen du. Lege ingelesean, goi-mailako traizioa *hanged, drawn and quartered* (gizonak) edo sutan errea (emakumeak) izenez ezagutzen den exekuzioarekin zigortzeko modukoa zen, nahiz eta errege-aginte bati esker burugabetzearen ordez egon zitekeen (eskuarki erregetza eta noblezia).

Espainiar batek atzerriko herrialde bat Espainiaren kontra gerran sartzeko adierazpena egitera induzitzea edo, helburu hori lortzeko, atzerriko herrialdearekin ituna egitea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txernobylgo hondamendia gogoratzeko nazioarteko eguna

thumb|1986ko apirilak 26an istripu latza gertatu zen Txernobylgo zentral nuklearrean. Argazki hau helikoptero batetik atera zuten eztanda izan eta hilabete batzuetara. Txernobyl erreaktorea suntsitu bat erakusten du, (Txernobyl, Ukraina, 1986).**Txernobylgo hondamendia gogoratzeko nazioarteko eguna** **apirilaren 26**an ezarri zen, urtero-urtero istripu nuklear latza gogoratzeko. Istripua Gernikako bonbardaketaren urteurrenaren egun berean gertatu zen, 1986an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
* Txernobylgo hondamendia.
* Txernobylgo esklusio eremua
* Txernobylgo sarkofago berria
* Energia nuklear
* Erradioaktibitate
* Istripu nuklearren zerrenda
* Zentral nuklear
* Valerio Legasov

## Kanpo estekak
Nazioarteko IKTen erabilpenaren nesken eguna

[thumb|Apirilaren laugarren ostegunean ospatzen da 2011etik **Nazioarteko IKTen erabilpenaren nesken eguna** [genero arrakala digitala murrizteko helburuarekin.]]
**IKTen alorreko Nesken Nazioarteko Eguna**ren helburua da neska eta emakume gazteak animatzea IKTak erabiltzera, beren inguruko mutilek beste, gutxienez. Alor honetan dagoen genero arrakala ezabatzeko ospatzen da urtero munduko hainbat tokitan, **apirileko laugarren ostegunetan**. 

Telekomunikazioetan espezializatutako Nazio Batuen erakundearen adar batek sortu zuen nazioarteko egun hau. Helburua da nesken eta emakumezko gazteen bokazio teknologikoak bultzatzea eta generoen arteko arrakala digitala murriztea. Halaber, neskak animatzea eta motibatzea karrera teknologikoetan parte har dezaten, bai prestakuntza arautuan, bai profesionalean, baita aisialdiko edo bestelako jardueren eremuetan ere.

2016ko urtarrilean, Europar Batasuneko lanbide teknologikoetako enpleguari buruzko datuak jakinarazi ziren: lanpostuen % 80 gizonek eta % 20 emakumeek betetzen zituzten 2014an, Eurostaten arabera. Genero arrakala digitala oso handia zen.

IKTetan Nesken Nazioarteko Eguna ospatu zen lehen aldia 2011ko apirilaren 21a izan zen. Aurreko urtean hartu zen egun hau ospatzeko erabakia.

## Kanpo estekak
Luis Alfonso Sota

**Luis Alfonso Sota Ioldi** (Iruñea, 1982ko urtarrilaren 11) nafar futbolari ohia da. Osasunako harrobian hezia, lehen taldearekin 2005eko apirilaren 23an estreinako partida jokatu zuen Atlético Madrilen aurka. Denboraldi horren bukaeran futbola uztea erabaki zuen neumologia ikasteko.

## Estatistikak 
*2017ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Jorge Barrena

**Jorge Barrena Cia** (Allotz, 1978ko abuztuaren 22) euskal herritar futbolari ohia da. Eskuin atzelari lanetan aritzen zen.

## Ibilbidea 
*2017ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Palinka

**Palinka** Hungariako edaria da 37,5-70% artekoa aurkitu daiteke. Aranak, sagarrak, gereziak, udareak, abrikot, fruituen zukua hartzitu eta destilatu ondoren lortzen den edaria da. Normalean txuria izaten da baina kasu batzuen barriketan zahartzearen ondorioz kolore gorrixka izan dezake. Gehienetan txupitoko edalontzietan eta trago txikietan edaten da. Urrian Budapesten saltxitxak eta palinka festibal ezaguna izaten da.

## Kanpo estekak
Brennivín

**Brenninvín** edaria  Islandiako pattar bat da. Patata eta txarpoil ( kumino mota bat) espeziarekin egiten den salda bat destilatzen da, bertatik akvavit edariaren anaia izan daitekeena Brennivín edari alkoholikoa egiten dute. Edari honek 37,5% inguru izan ditzake. Txupito baso batean edaten da oso hotza.

## Kanpo estekak
Xabier Zaldua Marcen

**Xabier Zaldua Marcen** (Barañain, Nafarroa Garaia, 2001eko uztailaren 19a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari lanetan aritzen da. Bere jaioterriko Lagunak, Pamplona eta Izarraren harrobietan hezi zen. 2023lp udan Calahorrak fitxatu zuen Lehen Federazioan jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Juan Angel Seguro

**Juan Angel Seguro Rodriguez** (Mexiko Hiria, 1984ko urtarrilaren 19) mexikar futbolari ohia da. Ezker hegalean aritzen zen.

## Ibilbidea 
*2021ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Sobadi

**Sobadia** Beningo pattar bat da, gaur egun Togon ere asko zabaldua dagoena. Palmondoaren izerdiarekin egiten den ardo destilatua da. Destilazio kopuruaren arabera % 45-70 tarteko graduazio-alkoholikoa eduki dezake. Egun berezietan zerbitzatzen da, jaunartze, ezkontza.... Kokteletarako ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arabiar kafe

**Arabiar kafea** arabiar herrialdeetan kafea prestatu eta zerbitzatzeko modu bat da. *Coffea arabica* barietateko aleekin prestatu behar da.

Herrialde arabiarretako kafearen kulturak () antzinako tradizioa du. Esnerik eta azukrerik gabe zerbitzatzen dute, baina zenbait espeziarekin ontzen da, hala nola kardamomoarekin, batzuetan kafearekin ehotuta etortzen baita. Tradizioz, kafea ikatz-txingarretan prestatu eta hiru egunez irakiten uzten da, kafe zatiak desintregratu arte. Emaitza edari bizia eta gorputza duena da.

Kafea hiletetan, ezkontzetan eta bestelako ekitaldi berezietan hartzen dute. Kafea *dallah* (دلة) izeneko kafe-makina apaindu batean jartzen da, eta gonbidatu guztiei eskaintzen zaie. Gonbidatuek katilu txiki bat jasotzen dute, eta bertan kafe beroa zerbitzatzen zaie, normalean pare bat aldiz. Errepikatu nahi izanez gero, katilua altxatzen dute, eta, bestela, pixka bat astintzen dute, baina ez da inoiz zuzenean ukatu behar, errespetu faltatzat hartzen baita.

Ekialdean, *qáhwe*a egiteko, *rakweh* (ركوة) izeneko kirtentxo luze bat erabiltzen dute. *Rakweh* barruan ura eta kafe ehoa sartzen dituzte eta 5 minutuz irakiten egoten da. Normala da katiluan zerbitzatzen denean katiluaren hondoan kafe pixka bat geratzea.

Arabiar kafea Ekialde Ertaineko eta arabiar kulturan eta tradizioan errotuta dago, eta Ekialde Ertainean egindako kafe modurik ezagunena da. Ekialde Ertainean sortu zen, Yemengo monsaterio sufietan hasi eta, Mekara (*Hejaz*), Egiptora, sortaldera eta, gero, XVI. mendearen erdialdean, Turkiara bidaiatuz. UNESCOk Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tragoxka

thumb|Edalontzi tipikoak.
**Tragoxka**, **trago**, **zurrut** edo **hurrupa** bolumen txikiko kontsumizio (normalean graduazio handiko edari alkoholdun bat) bat da, kristalezko edalontzi txikietan (gehienez 5 edo 6 cm garai) eta pertsona-taldeetan zerbitzatzen dena. Trago bakar batez irensten da. Ohikoa da postreetan zerbitzatzea (bazkalostean) eta kasu batzuetan jatetxearen eskaintza dira.

## Ezaugarriak 
Tragoxkak edalontzi txikietan zerbitzatzen dituzte, eta beren ezaugarria trago batean edo bitan erraz samar irensteko gaitasunean oinarritzen da. Bolumena 30 mililitro ingurukoa izaten da. Eduki likidoak graduazio alkoholiko handia izan ohi du eta, batzuetan, nolabaiteko errituala behar izaten dute hartzeko orduan. Pattarrez egiten dira, edo koktel baten osagai berberekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dilista-zopa

**Dilista-zopa** gastronomia mediterraneoko errezeta tipikoa da. Prestakuntza oso sinplea da eta horrek bere jatorri apala adierazten du. Zopa prestatzeko osagairik ohikoenak hauek dira: dilistak, tipulak, azenarioak, oliba-olioa, perrexila eta, ziurrenik, tomate pixka bat saltsan edo ozpinetan. Greziar familiek plater sinple hau () beste plater batzuekin batera hartzen dute, hala nola entsaladak, feta gazta eta ogi beltza ("mavro"). Batzuetan, limoi-zuku pixka batekin pitzatzen da. Bere osagaiek Aste Santuko abstinentziarako plater ezin hobea bihurtzen dute.

Biblian ere agertzen da, Esauk bere lehen-semetzaren eskubidea Jakob anaiari ogia eta platerkada dilista baten truke saldu zion (). Tradizio juduan, dilista-zopa dolu-aldietan zerbitzatu izan da, eta dilistaren biribiltasunak bizi-ziklo osoa irudikatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Dolores de Pablos

**María Dolores de Pablos** **Zorrilla** (Madril, 1917ko otsailaren 27a – ib., 1981eko abenduaren 19a) poeta eta astrologoa izan zen, *Versos con faldas* poesia-solasaldiaren sortzaileetako bat.

## Ibilbidea 
De Pablos Madrilen jaio zen, Maravillas auzoan. Gurasoak Consuelo Zorrilla González eta *Pablos Crespo Litografía* inprenta sortu zuen Victoriano de Pablos Crespo  inprimatzaile eta litografoa ziren. Haren familia katolikoa eta monarkikoa zen, eta horrek eragina izan zuen bere nerabe-heziketan. Fuencarral kaleko María Inmaculada ikastetxean hasi zituen ikasketak, eta txikitatik adierazi zuen irakurtzeko zaletasuna, baina osaba batek bere irakurketak gainbegiratzen zituen eta zenbait liburu erre ere egin zituen. Bigarren Errepublikaren etorrerarekin, hezkuntza mistoaren kontrakoak zire gurasoek, Emakumearen Irakaskuntzarako Elkartean matrikulatu zuten. Bertan, idazkari-ikasketak egin zituen, baita frantsesa, alemana eta mekanografia ere.

Gerra zibila Madrilen eman ondoren, mekanografo gisa hasi zen komisaldegi batean, eta gero izozkitegi batera eta beste lanpostu batzuetara pasatu zen. 1946an, Jose San Miguelekin ezkondu zen, Sepulvedan plaza zuen albaitariarekin, eta hara joan ziren bizitzera. 1947an bere lehen semea izatean, ordea, De Pablos 1948an Madrilera, Manuela Malasaña kaleko 30 zenbakian zegoen gurasoen etxera, itzultzeko aitzakia izan zen.

1950ean, De Pablos senarra Madrilera eraman zuten eta bikotea berriz elkartu zen. 1952an Paloma alaba jaio zen. Urte batzuk lehenago, teosofian hasi zen, eta gobernuaren aginduz, tertuliak debekatzearen ondorioz, 1952an astrologiako bileretara joaten hasi zen. 1958 eta 1960 bitartean, Radio Españan *Dos sueños cada día* eguneroko saioa aurkeztu zuen, entzuleen ametsak interpretatuz. Urte berean programa amaitu eta ama hil zen eta hurrengo urtean alaba. Orduan, José Luis seme zaharrenean babestu zen, zein astrologia bidean ama izan zuen irakasle.

1963an, astrologia-eskola bat sortu zuen Armenteros liburu-dendan, Jesús Armenteros garai teosofikoko lagunarena, eta arrakasta handiz hasi zen diziplina irakasten. Kultura Astrologikoaren Eskola 1973an finkatu zen eta bertan De Pablos irakasle aritu zen hil arte, Madrilen 1981eko abenduaren 19an. Gero semeak hartu zuen eskolaren ardura.

* Bere poesia-lanari dagokionez, 1982ko otsailaren 19an errezitaldia egin zen Zamorako Etxean, Gloria Fuertes, Adelaida Las Santas eta lagun zirela. Hamarkada bat geroago, 1992ko otsailean, beste omenaldi bat egin zitzaion poeta eta astrologoari, eta José Luis semeaz gain, *Versos* taldeko kideek parte hartu zuten berriro.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Alfontso X.a Jakitunaren urtekari astrologikoa.*
Adelaida Abarca Izquierdo

**Adelaida Abarca Izquierdo** (Madril, 1923) ***Deli*** ezizenez ezaguna, ekintzaile errepublikanoa izan zen. Gazte Sozialista Bateratuko (JSU) militantea eta Hamahiru Arrosak taldekoen bidelaguna, frankismoak errepresaliatua. 20 urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Madrilgo Las Ventas emakumeen kartzelan, Tarragonako Oblatas espetxean, Geronako espetxean eta Bartzelonako Les Corts espetxean izan zen, 1946an Victoria Pujolar, Ángela Ramis eta bere ihesa antolatu zuen. 

## Ibilbidea 
Adelaida Abarca Izquierdo, 1937an Espainiako Gerra Zibilaren erdian, 14 urte besterik ez zituela, JSUko kidea zen Madrilen. Alderdi Errepublikanoaren porrotarekin, Espainiako Alderdi Komunistako buruzagi nagusiak erbestera joan ziren. Matilde Landa, Sorospen Gorriaren buruzagia izendatu zuten erakundea bizirik mantentzeko arduradun. Militante askok erregimen berria onartzeari uko egin zioten eta elkartzen saiatu ziren, informazio eta erresistentzia sare klandestino bat sortuz.

Sarekideak laster aurkitu eta atxilotu zituzten. José Pena Brearen torturapean egindako aitorpenak ia talde osoa desegitea ekarri zuen.  Abarka, hamasei urtekoa, 1939ko maiatzaren hasieran atxilotu zuten Madrilgo bere etxean.

Núñez de Balboa kaleko komisaldegian, jazarpena eta galdeketa gogorrak jasan zituen, Las Ventas emakumeen espetxean sartu aurretik. Bertan adingabeen aretoan bat egin zuen María del Carmen Cuesta Rodríguez eta Hamairu Arrosak taldeko lagun batzuekin. Azken hauek abuztuaren 5ean fusilatu zituzten Gerra Kontseilu premiazko eta sumario baten ostean. Adelaida eta Cuesta sumariotik kanpo geratu ziren adinagatik. Abuztuaren 4an epaitu zuten Abarca, eta 20 urteko kartzela zigorra ezarri zioten. 

1940ko maiatzean Geronako espetxera lekualdatu zuten, Tarragonako Oblatas kartzelarik pasatu ondoren, eta gero Bartzelonako Les Corts espetxera. Gaztea izan arren, beti nabarmendu zen bere lidergoagatik eta bidelagun behartsuenekiko elkartasunagatik, eta horrela kontatzen dute María Bigordà Montmanyk eta Tomasa Cuevasek.

Bere esperientziari eta antolakuntza-gaitasunari esker, Abarka konfiantzazko preso bihurtu zen eta espetxe bulegoan egindako lanaren truke zigorra murriztea onartu zioten. Horrela, gutunak, fitxategiak eta erregistroak manipulatzeko aukera izan zuen, Victòria Pujolar presoari ihesaldian lagunduz. Handik gutxira, 1946ko martxoaren 8an, kaleratzeko agindu faltsuekin, berak eta Ángela Ramisek ere ihes egitea lortu zuten. 

Senideen, lagunen eta alderdikideen konplizitatearekin, Frantziara iritsi eta PSUC eta Santiago Carrilloren PCErekin harremanetan jarri ziren.  Denbora batez, Abarka Tolosan kokatu zen eta geroago Parisen, borroka politikoan jarraitu zuen eta José Salas Vidillarekin ezkondu zen, hau ere PSUCeko buruzagia. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emmanuel, Las Casesko kondea

**Emmanuel-Augustin-Dieudonné-Joseph, Las Casesko kondea** (Blan, Tarn, 1766ko ekainaren 21a - Passy, 1842ko maiatzaren 15a) frantziar militar, historialari, atlas egile eta politikaria izan zen.

Familiaren Las Cases gazteluan jaio zen eta Vendôme eta Parisko akademia militarretan hezi zen. Itsas armadan sartu eta hainbat borrokatan parte hartu zuen 1781-82an. Erbesteko Frantziako Iraultza Alemaniara eta gero Ingalaterrara iritsi zenean, tutore-lanetan aritu zen.

1801ean atlas bat argitaratu zuen eta arrakasta handia izan zuen. Amiensko bakearen ondoren 1802an Parisera itzulita, *Atlas historique, genealogique, chronologique et geographique de A. Lesage* izenburuarekin argitaratu zuen frantsesez, eta argitalpenaren onurekin aberastasuna lortu zuen.

Erregearen beste jarraitzaile batzuekin batera, Napoleonen alderdian sartu zen eta Inperioko konde izendatu zuten. 1815ean Napoleonekin aliatu zen berriz Ehun Egunetan. Napoleon konbentzitu zuen ingelesen esku uzteko eta Santa Helenara lagundu zion. Han Napoleonen idazkari izan zen eta bien arteko elkarrizketen oharrak hartu zituen, eta haietaz baliatu zen *Mémorial de Sainte-Hélène* idazteko. Sir Hudson Lowe gobernadore ingelesak 1816ko azaroan kanporatu zuen. Las Cases Bruselan kokatu zen eta ezin izan zuen Parisera itzuli Napoleon hil arte.
Puttin' On the Ritz (filma)

'''''Puttin' On the Ritz''''' 1930ean plazaratu zen film estatubatuarra izan zen. Zuzendaria Edward Sloman zen eta aktore nagusiak Harry Richman, Joan Bennett eta James Gleason ziren. Gidoia Gleason eta William K. Wellsek idatzi zuten, John W. Considine Jr.-ren istorio batean oinarrituta. "Puttin' On the Ritz" abesti ezaguna film honetan agertu zen lehen aldiz; abestia Irving Berlinek idatzi eta argitaratu zuen, 1929an. Filma vaudeville motakoa zen.

## Aktoreen zerrenda 
*Harry Richman Harry Raymond gisa 
*Joan Bennett Dolores Fenton gisa
*James Gleason James 'Jimmy' Tierney gisa 
*Aileen Pringle Mrs. Teddy Von Rennsler gisa
*Lilyan Tashman Goldie Devere gisa
*Purnell Pratt George Barnes gisa
*Richard Tucker Fenway Brooks gisa 
*Eddie Kane Bob Wagner gisa
*George Irving Dr. Blair gisa 
*Sidney Franklin Schmidt gisa

## Egungo egoera 
Egungo kopia guztiak 1940ko hamarkadako berrargitaratutako kopia batetik datoz. Edukiagatik zentsuratuta, minutu inguru gutxiago zituen honek. Filmaren hasierako eta amaierako titulu-txartelak ere editatu eta aldatu ziren. Puttin' On the Ritz jatorriz bi koloreko Technicolor sekuentziarekin filmatu zen, baina gaur egun sekuentzia horiek partzialki zuri-beltzean bakarrik irauten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Filma IMDben. 
* :Filma AllMovie webgunean.
Puttin' On the Ritz

"'''Puttin' On the Ritz'''" Irving Berlin musikagile estatubatuarrak 1927ko maiatzan aurkeztu zuen abestia da. Izan ere, 1929ko abenduaren 2a arte ez zen argitaratu. 1930eko izenburu bereko filman agertu zen.

## Izenburua 
"Puttin' On the Ritz" dotore janztea esan nahi du. Luxuzko Ritz hotelekin lotzen du. Abestiak triste ez egoteko modaz jazteaz aldarrikatzen du.

## Historia 
Abestia oso ezaguna egin zen XX. mendeko 1930. hamarkadan, Fred Astairek egin zuen bertsioarekin. 1974an Mel Brooksek *Young Frankenstein* filmaren amaiera aldean erabili zuen, parodia bat eginez. 1980. hamarkadan Taco izeneko abeslariak berriro ere modan jarri zuen. 2004an American Film Institutek zinema estatubatuarraren ehun abesti garrantzitsuen zerrenda prestatu zuen eta horretan "Puttin' On the Ritz" 89. postuan zegoen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ''Puttin' On the Ritz''

## Kanpo estekak 
* :Fred Astaireren bertsioa.
* :[Abesti honekin Moskun, 2021ko otsailaren 26an, egin zen flashmob(https://eu.wikipedia.org/wiki/flashmob).]
Gottfried Semper

**Gottfried Semper** (Altona, 1803ko azaroaren 29a - Erroma, 1879ko maiatzaren 15a) alemaniar arkitektoa izan zen.

Municheko Unibertsitatean arkitektura ikasi zuen. 1830ean Parisera joan zen Franz Christian Grau arkitektoarekin lan egitera eta han Uztaileko Iraultzaren lekuko izan zen. 1830 eta 1833 artean Italia eta Greziara bidaiatu zuen Antzinaroko arkitektura eta diseinuak aztertzer, eta Atenasko Akropoliko indusketa arkeologikoetan parte hartu zuen.

1834an arkitektura irakasle izendatu zuten Dresdenen. Hainbat eraikin ere diseinatzen ditu, Semperoper barne. Bere lagun Richard Wagnerrekin batera 1849ko maiatzeko altxamenduan parte hartu zuen  eta matxinadaren porrotaren ondoren erbesteratu egin behar izan zuen. Alemania, Frantzia eta Ingalaterratik igaro ondoren, 1855etik 1871ra Zürichen egon zen. Eskola Politeknikoa diseinatu zuen, garai berri baten sinbolo bihurtu zena, eta 1855etik arkitektura irakasle izan zen eskolan. Azkenean Vienan lan egin zuen 1871tik.

## Iruditegia 

Louis Thümling nach Hermann Krone - Alte Synagoge in Dresden (1850-70).png|right|Dresden, Semper Synagogue c. 1860
Dresden Hoftheater J C A Richter.jpg|Dresden, Hoftheater (Semperoper)
semperopera.jpg|Semperoper
Dresda Semperoper.jpg|Semperoper
Hundert Jahre Bilder aus der Stadt Zürich - Das Polytechnikum 1865.jpg|thumb|upright|*ETH Zurich* 1865ean
ETH Zurich from Polyterrace.jpg|ETH Zürich *Hauptgebäude*
Winterthur Stadthaus.jpg|*Stadthaus*  Winterthur (udaletxea)
Friedhof Piramide - Grab Semper.jpg|Semperren hilobia, Erromako hilerri protestantea
Wien - Burgtheater.JPG|Burgtheater, Viena
Maria-Theresien-Platz Kunsthistorisches Museum Wien 2010.jpg|Kunsthistorisches Museum, Viena
Wien - Naturhistorisches Museum (1).JPG|Naturhistorisches Museum, Viena

## Kanpo estekak
Inukai Tsuyoshi

japoniar politikari izan zen. Japoniako lehen ministroa izan zen 1931tik hil zen arte.

Samurai familia batean jaioa, Txinako ikasketetan espezializatu zen eta kazetari lanetan aritu zen. 1890ean diputatu hautatu zuten, eta 42 urtez eutsi zion karguari, hil zuten arte. Hezkuntza ministroa ere izan zen. 1911ko Xinhai Iraultza babestu zuen Txinan, baina baita Mantxuriaren japoniar inbasioa ere 1931n, eta zailtasun handiak izan zituen gobernuko eskuin muturreko militarrak kontrolatzeko. Militar hauek 1932ko maiatzaren 15ean hil zuten.

## Kanpo estekak
Esperantzan (Pantxoa Karrere)

***Esperantzan*** 2022an Pantxoa Karrerek Baga-Biga zigiluarekin plazaratu zuen albumaren izenburua da. Beste artean, hauen kolaborazioak bildu ditu: Eñaut Elorrieta, Xabier Euzkitze, Patxi Garat. Ekoizpena Iñaki Dieguezena izan zen.

## Abestiak 
* "Demokrazia" (2:50). Hitzak eta musika: Manex Pagola.
* "Esperantzan" (3:45). Hitzak: Xabier Euzkitze. Musika: Ugo Carrere)
* "Mistral Gagnant" (3:09). Hitzak eta musika: Renaud Séchan.
* "Bi itzal" (4:05). Hitzak: Sustrai Colina. Musika: Ugo Carrere)
* "Pilota, euskal jokoa" (3:52). Hitzak: Xalbador. Musika: Pantxoa Carrere.
* "Haurdun - En cloque" (3:10). Hitzak eta musika: Renaud Séchan.
* "Zendako euskara" (3:27). Hitzak eta musika: Manex Pagola.
* "Ez etsi" (3:27). Hitzak eta musika: Manex Pagola.
* "Lily" (3:29). Hitzak eta musika: Pierre Perret.
* "Amets baten hegalez" (4:08). Hitzak eta musika: Manex Pagola.
* "Bakea" (3:06). Hitzak: Xalbador. Musika: Ugo Carrere.
* Bonus track: "Manex beti gogoan" (6:19). Idazleari eskainitako zuzeneko kanta sorta.

## Taldea 
* Ritxi Salaberria, baxua, kontrabaxua
* Igor Telletxea, bateria eta perkusioak
* Angel Unzu, gitarra akustikoa eta elektrikoa, mandolina, bouzoukia.
* Iñaki Dieguez, akordeoia, pianoa, teklatuak, programazioak.
* Claudia Oses, biolina
* Ivan Carmona, biolontxeloa
* Pantxoa Karrere, ahotsa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Manex Pagola

## Kanpo estekak 
* ["Esperantzan" bideoklipa Unai Elorriaga(https://eu.wikipedia.org/wiki/Unai_Elorriaga)rekin, YouTuben.]
* Albuma Badok webgunean.
Piper-onddo

**Piper-onddoa** *(Chalciporus piperatus)* *Boletaceae* familiako onddo espezie bat da. Onddo hau ez da toxikoa, baina ez da jaso behar zapore minegia duelako. Batzuek gozagarri gisa erabiltzen dute.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm arteko diametrokoa, lodia, haragitsua, ganbila, okre-kanela kolorekoa. Azal lehorra. Zerbait likatsua eguraldi euritsuan.

**Tutuak:** Luzangak, itsatsiak edo dekurrente samarrak, kanela kolorekoak edo marroi-okreak.

Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.

**Poroak:** Zabalak, angelutsuak, gorri-horixkak edo laranja-horixkak.

**Hanka:** Irmoa, kurbatua edo uhintsua, lehoi kolorekoa, azafrai-hori biziz zikindua oinarrian, kolore horretako mizelioaren hifengatik.

**Haragia:** Lodia, hori-arrosa kolorekoa kapelarena eta azafrai-hori kolorekoa oinaren oinarrian. Piper usain pixka bat du eta zapore oso mina.

**Etimologia:** *Chalciporus* hitza grekotik dator eta kobre koloreko poroak esan nahi du. Piperatus epitetoa berriz latinetik dator eta “pikantea” esan nahi du. Bere zaporearengatik.

## Jangarritasuna 
Ezin da jan zapore minagatik.

### Nahasketa arriskua 
*Chalciporus* txiki hau *Chalciporus amarellus* delakoarekin nahas liteke, baina honek kapela askoz zurbilagoa du, tutuak eta poroak arrosa-mugurdi kolorekoak dira gaztetan eta zahartzean gorri-herdoil kolorekoak.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, pinudietan; oso gutxitan hostoerorkorretan. Ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Guyana Frantsesa, Brasil, Txile, Islandia, Europa, Errusia, Mongolia, Hego Korea, Japonia, Txina, Vietnam, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garapenaren psikologia

thumb|200px|Umetxoen psikologia ulertzeko metodo bereziak erabiltzen dituzte.**Garapenaren psikologia** edo **bilakaeraren psikologiak** Garapenaren psikologiak denborak aurrera egin ahala, hau da, adinak aurrera egin ahala, pertsonengan gertatzen diren aldaketak azaldu nahi ditu. Gai honi bizi-zikloaren psikologia ere esaten zaio, pertsonen bizitza osoko aldaketa psikologikoak aztertzen baititu.

Bizitzan zehar pertsonengan gertatzen diren aldaketa horiek bikoteek aurrez aurre dituzten faktore batzuen bidez azal daitezke: jarraikortasuna edo etetea, ezaugarri heredatuak ikasitakoen aurrean, eta normatibitatea idiografiaren aurrean. Subjektuak garatzen diren testuinguruak ere haien bilakaera hobeto ulertzeko aukera ematen digu. Horrela, testuinguru historikoa, sozioekonomikoa, kulturala eta baita etnikoa ere nabarmendu behar dira, garrantzitsuenak aipatzearren. Azkenik, garapena prozesu jarraitutzat azpimarratzekoa da, globaltzat eta malgutasun handikotzat hartu behar dela.

Azken mendean zehar korronte eta eredu teoriko ugari izan dira, aldaketaren fenomenoa azaltzeko beren aurkikuntzek eta ikerketek eman dituztenak. Oro har, eredu horietako bakoitzak bere azalpenak ditu, batzuetan beste teoria batzuetatik aurkezten direnekiko kontraesankorrak. Azalpen-paradigmen aniztasun horrek garapenaren fenomenoaren ulermena aberasten du. Eredu horien artean esanguratsuenak honako hauek dira: psikoanalisia; Jean Piageten psikologia genetikoa; Mercedes Chaves Jaimeren espazio hutsen teorian oinarritutako Lev Vigotskiren eredu soziokulturala; ikaskuntzaren teoriak; informazioaren prozesamenduaren eredua; eta, berrikiago, eredu ekologikoa eta etologikoa.

Erik Eriksonen arabera, gizakiaren garapenean hainbat zeregin inplizitu daude, hurrenez hurreneko etapetakoak. Zeregin horiek, hein handi batean, gizarteak eta kulturak ezartzen dituzte. Sozializazio-prozesuaren bidez, zeregin horiek betetzea norbanakoaren beraren helburu bihurtzen da, eta behin betiko markatzen du bere jokabidea bizitzako une jakin batzuetan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Psikologia ebolutiboa

## Kanpo estekak
Erlijioaren psikologia

**Erlijioaren psikologia** psikologia aplikatuaren eta erlijio-zientziaren adarra da, erlijio-praktikari lotutako gai psikologikoak jorratzen dituena. Sinesmenak, jarduerak eta erlijio-esperientziak psikologiaren ikuspegitik aztertzen ditu, neuroteologia antzeko diziplinatik bereizten den aldetik, adibidez.

Erlijioaren psikologiak gizakiaren galdera eta erreakzioei erantzuten die, mundu honetan eta heriotzatik haratago bere existentziaren azken zentzuari buruz. Bilaketa horrek gizakia bera ez bezalako goragoko errealitate baten aurrean kokatzen du, sinesmenaren bidez erlazionatzen den errealitate pertsonal eta transzendentetzat hartu ohi duena. Mistizismoaren edo sentimendu erlijiosoaren jatorriaz eta izaeraz arduratzen da, baita erlijioaren jatorriaz ere.

Batzuen ustez, erlijioa gizakiaren proiekzio patologiko bat da, sendabidea behar duena. Erlijioko psikologoek nortasunaren eta jarrera eta portaera erlijiosoaren garapenaren artean dagoen harremanaz arduratzen dira. Herri-erlijiotasunak hartzen dituen adierazpenak ere aztertzen ditu, baita Mendebaldean sortu diren erlijiotasun-forma berriak ere. Gizakiaren erlijioa ulertzen lagun dezake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terapia okupazional

[thumb|200px|Terapeuta okupazional bat lanean, [San Antonio (Texas)|San Antonioko Brooke ospitalea.]]
**Terapia okupazionala**, **lanbide-terapia** edo **okupazio-terapia** errehabilitazioko tratamendua da, helburu terapeutikoekin erabiltzen diren ekintzetan datzana. Ekintza horien xedea da gaixotasuna prebenitu eta osasuna mantentzea, galdutako funtzioak berreskuratzen laguntzea eta desgaitasunak ordeztea, hala, birgizarteratzeko bidean, pazienteak ahalik eta autonomia-mailarik altuena lor dezan.

Okupazio-zientzia terapia okupazionalaren balioetatik sortutako diziplina akademikoa da, eta giza portaerari arreta jartzen dio. Okupazioa izango da praktikaren fokua, analisiaren unitatearen aldi berean, giza okupazioaren formari (okupazioaren alderdi behagarriak), funtzioari (osasun fisikoan eta bizi-gogobetetzean nola eragiten duen) eta esanahiari (testuinguruan parte hartzeko esperientzia subjektiboa) erreparatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Psikologia kliniko

thumb|200px|Psikologia klinikoan, hitza eta entzumena funtseskoak dira.
**Psikologia klinikoa** psikologiaren adar bat da, eta osasun mentalean eta portaera egokitzailean eragina duten faktore guztiak ikertzeaz, ebaluatzeaz, diagnostikatzeaz, tratatzeaz eta prebenitzeaz arduratzen da, gizakiari ondoez subjektiboa eta sufrimendua eragin diezaioketen baldintzetan.

Psikologia klinikoak lehen mailako orientabide teoriko batzuk ditu: jokabide-terapia, terapia kognitiboa, psikoterapia psikodinamikoa, terapia humanista, terapia existentziala eta familia-terapia sistematikoa. Diziplina honetako praktika nagusiak nahasmendu psikologikoen eta psikoterapiaren diagnostikoa dira, baita ikerketa, irakaskuntza, kontsulta, auzitegi-medikuen testigantza eta programen garapena eta administrazioa ere.

Psikologia klinikoa psikiatriarekin nahas daiteke; izan ere, oro har, antzeko xedeak dituzte (adibidez, buru-nahasmenduak arintzea), baina alde nagusia da psikologo klinikoen oinarrizko prestakuntza psikologia dela (prozesu mentalak, nerbio-sistema eta giza jokabidea) eta psikiatrena medikuntza (giza gorputza), eta psikologia oinarrizko zientzia gisa erabiltzen duela. Bestalde, psikiatrek, medikuak direnez, legez baimena dute medikamentuak agintzeko eta diagnostikoak egiteko, azterketa osagarriak eta probak eskatzeko, baldin eta pazientearen sufrimenduaren sorburu gisa patologia ez-emozionala dutela susmatzen badute. Praktikan, psikologoek eta psikiatrek elkarrekin lan egiten dute diziplina anitzeko taldeetan, beste profesional batzuekin batera, hala nola erizainekin, terapeuta okupazionalekin eta gizarte-langileekin, pazienteei eragiten dieten arazo konplexuei diziplina anitzeko ikuspegia emateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jokabide-terapia

**Jokabide-terapia** konduktismoaren ekarpenetan eta ikaskuntzaren analisi esperimentalean oinarritutako tekniken multzoa da. Pertsonaren portaera patologikoak aldatzen laguntzea da psikoterapia-mota honen helburua, portaera horren agerpena eragiten duten aldagaiak eta ingurunea sistematikoki manipulatuz. 
Oinarri enpiriko eta teorikoa, zientifikoa, bere garapenetan funtsezko ezaugarritzat hartzen da. Hala ere, zenbait ikerketa enpirikori zalantzak sortu zaizkie, patologia jakin batzuk tratatzeko eraginkorrak zirela frogatu zutela baitzirudien, iruzurrak eta datuen manipulazioa aurkitu baitira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terapia existentzial

**Terapia existentzialak** medikoa baino ikuspegi terapeutiko filosofikoagoa du, psikoterapia humanista deritzenen barruan kokatua, eta bere ikuspegia filosofia fenomenologiko-existentzialetan oinarritzen du. Nietzsche, Kierkegaard, Husserl, Heidegger, Sartre, Merleau-Ponty edota Martin Buber filosofoen lanetan oinarrituta dago.

Eredu horren arabera, gizakia etengabe garatzen eta eboluzionatzen ari da, eta horrek etengabeko mugimendua eta prozesuak eskatzen ditu. Pertsona bere ingurunearekin etengabeko harremanean dago, izan ere, munduan-dagoen-izaki gisa ikusten da (), eta horrek bere existentziak erantzuna eskatzen dioten zirkunstantziei etengabe aurre egin behar diela esan nahi du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Familia-terapia

**Familia-terapia** familia bateko kideen arteko komunikazioa lantzean oinarritzen den psikoterapia da. Familiakide baten nahasmenduak familiako interakzioetan azal daitezkeen zailtasun orokorragoak islatzen dituela pentsatzen du terapia honek. Ikuspegi psikoterapeutiko nabarmena du, batez ere familia-sistemara bideratua, gizarte-unitate gisa

Hauek dira familia-terapiaren helburu nagusiak:
* familiaren funtzionamendua hobetzea hainbat mailatan;
* kideen artean elkar ulertzea eta laguntza emozionala areagotzea;
* bizitzako hainbat dilema eta egoeraren aurrean aurre egiteko estrategiak eta arazoak konpontzeko trebetasunak garatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terapia kognitibo

**Terapia kognitiboa** ezagutza edo kognizioak aldatuz gero pertsonaren portaera alda daitekeela dioen psikoterapia da. Gaixoak bere buruaz edo gertaera jakin bati buruz pentsatzen duena aldatzea lortuz gero, beste era batera jardun eta sentitzea lortuko dela aldarrikatzen du terapia-mota horrek.

Bi terapia kognitibo mota daude:
* Terapia kognitibo arrazionalistak 1950eko hamarkadan sortu ziren hainbat aldaketa sozial eta zientifikotan oinarrituta, bereziki iraultza kognitiboan eta adimenaren metafora informazio-ordenagailu edo informazio-prozesadore gisa agertu zenean. Izan ere, psikologia kognitiboaren zati handi batek prozesu mentalak aztertzen ditu simulazio informatikoen eta adimen artifizialean oinarritutako ikerketaren bidez.
* Terapia kognitibo konstruktibistak 1980ko hamarkadan agertu ziren terapia kognitibo arrazionalistek postulatutako prozesu arrazional eta intelektualen nagusitasunaren kritika gisa. Terapia kognitibo konstruktibistek arrazoiak ez duela lehentasun kausalik emozioen gainetik uste dute, eta neurozientzia afektiboan, filosofia hermeneutiko eta fenomenologikoan eta zientzia kognitibo korporizatuan oinarritzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vesak

[thumb|250px|Vesak festa [Seulen, 2008an.]]
[thumb|250px|Vesak ospakizuna [Munichen, Alemanian.]]
**Vesak** Budismoaren ospakizunik nabarmenena da. Egun horretan budistek Siddhartha Gautama gogoratzen dute; horretarako tenpluetara joaten dira eta eskaintzak egiten dizkiote. Vesak egutegi hinduaren lehen hilabetean du jatorria. Buda jaio zen, argiztapena lortu zuen, eta 80 urte zituela hil zen, Vesak egunetan.

Presentzia budista handia duten Asiako herrialde guztietan oporretako festa izan ohi da, eta, oro har, mundu budista osoan ospatzen da. World Fellowship of Buddhists-eko (WFB) konferentzia batean hartu zen Buda gogoratzeko mundu mailako Vesak ospatzeko erabakia. Egutegi budista ilargikoa denez, maiatzeko ilunabarrean egitea erabaki zen. Gainera, Nazio Batuen Erakundeak, 1999az geroztik, aintzatesten du nazioartean jardunaldi hori bere egoitzan eta gainerako bulegoetan. Batzar Nagusiaren 54/115 Ebazpenak ezarri zuen bezala egiten da jardunaldi hori.

## Izenak 
*Vesak* izena sinhala hizjuntzatik dator, paliren vesākha hitzatik hartuta; vedikoz Vaisakha da, apirila-maiatza artean dagoen ilargi-hilabetearen izena. Herrialdeen     arabera festaren izena desberdina da: 
*Bangladesh: Buddho Purnyima (বুদ্ধ পূর্ণিমা) edo Joyonti Buddho (বুদ্ধ জয়ন্তী)
*Kanbodia: Vesak Bochea
*Txinako zenbait tokitan: Fodan (佛诞)
*Nepal: Buddha Purnima (बुद्ध पुर्णिमा) edo Buda Jayanti (बुद्ध जयंती)
*Indonesia: Hari Raya Waisak
*Japonia: Hanamatsuri (花祭)
*Korea: Seokka Tanshin-il (석가 탄신일,释迦诞身日)
*Laos: Vixakha Bouxa
*Malaysia: Hari Wesak
*Myanmar (Birmania): Kason (Ilargi betearen eguna)
*Sri Lanka: Wesak (වෙසක්)
*Tailandia: Wisakha Bucha o Puja Visakah (วิสาขบูชา)
*Tibet: Saka Dawa (* ས་ག་ཟླ་བ།)
*Vietnam: Phat Djan

## Nola omendu Buda? 
[thumb|Bideoan [Koreako monje budistek dantza erritualak eta musika egiten dituzte Budaren egunean.]]
Tradizioak Budari berari egozten dio omenaldia egiteko modu egokiari buruzko instrukzioa. Hil baino lehentxeago, Ananda zerbitzari leiala negarrez ikusi zuen. Budak negarrik ez egitea aholkatu zion, baizik eta konposatutako gauza guztiak (baita bere gorputza ere) iraunkorrak ez direla dioen lege unibertsala ulertzea. Pertsona guztiei aholkatu zien ez negar egitea gorputz fisikoaren desintegrazioaz, baizik eta haren irakaspenak (Dharma) bere benetako maisutzat hartzea handik aurrera, Dharmaren egia bakarrik baita betierekoa eta ez aldaketaren legeari lotua. Era berean, nabarmendu zuen hari omenaldia egiteko modua ez zela lore, intsentsu eta argien eskaintza hutsa, baizik eta haren irakaspenei zintzoki jarraitzea. Horrela, budistek Vesak ospatzea espero da, bizitza noblea izateko, gogamenak garatzeko, maitasun-ontasuna praktikatzeko eta gizateriari bakea eta harmonia ekartzeko erabakia berresteko aukera aprobetxatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Budaren eguna.
* : Vesak egunaren inguruko azalpena.
Ezkontza-ahaidetasun

thumb|Ama bat suhiari ongi-etorria ematen ezkontza batean Indian. Suhi-errainen ahaidetasuna ekzontza-ahaidetasun mota bat da.
**Ezkontza-ahaidetasuna**, zuzenbidean eta kultura antropologian, pertsona baten ezkontzaren ondorioz bi pertsonaren artean sortu edo dagoen ahaidetasun harremana da, berez odolezkoa edo zuzena ez dena. Senar edo emazteak bere ezkontidearen ahaideekin duen harremana da, baina ezkontza-harremana bera, espezfikikoki, kanpo geratu ohi da. Ezkontza-ahaidetasunarekin zerikusia duten lege, tradizio eta ohiturak asko aldatzen dira kulturen artean; batzuetan, bikoteko kide baten heriotzarekin eteten dira, eta beste batzuetan, dibortzioa izan daiteke etenaren kausa. Ezkontza-ahaidetasunak, batzuetan, kontzeptu gehigarri batzuk ere har ditzake barne: adopziozko ahaidetasuna edo familiaordea osatzen denean diren ahaidetasunak. Odol-harremanek (odolkidetasunak) ez bezala, ezkontza-ahaidetasunak ez ditu ondorio genetikoak, afinitatea, funtsean, konstruktu sozial edo morala da, batzuetan legezko ondorioek abalatua.

Legearen arabera, ezkontza-ahaidetasuna garrantzitsua izan daiteke intzestu erako sexu-harremanak definitzeko eta bikote jakin batzuei ezkontzeko debekua ezartzeko.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
LiberaForms

***LiberaForms*** zerbitzarirako galdetegiak sortzeko  software librea da. Galdera sortak sortu eta erantzuteko tresna erraz bat izatea du xede, eta gero erantzunak ikusteko eta konparatzeko erraztasunak eman nahi dizkie erabiltzaileei.

Euskaraz erabiltzeko aukera badago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* LiberaForms, euskarazko ataria. 
* Librezale: LiberaForms