Zinaida Jusupova

**Zinaida Nikolaivna Jusupova** (errusieraz: Зинаи́да Никола́евна Юсу́пова; San Petersburgo, Errusiako Inperioa, 1861eko irailaren 2a – Paris, Frantzia, 1939ko azaroaren 24a) printzesa izan zen, Errusiako noble inperiala, bere sasoiko Errusiako Inperioko aberastasun pribatu handienaren oinordeko bakarra. Bere edertasunarengatik eta bere abegikortasunaren arrandiagatik ospetsua, iraultza aurreko errusiar gizarteko pertsona nabarmena izan zen. 1882an, Felix Felixovitx Sumarokov-Elston kondearekin ezkondu zen, eta Moskuko barruti militarreko gobernadore nagusia izan zen (1914-1915). Zinaida Feliks Jusupov printzearen ama izateagatik da ezagunagoa, Grigori Rasputinen hiltzailea. Errusiako iraultzatik ihes egin zuen eta geratzen zitzaizkion urteak erbestean bizi izan zituen.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Nikolaida Nikolaivna Jusupova printzesa Nikolaivh Jusupov printzearen (1827ko urriaren 12a - 1891ko uztailaren 31) eta Tatiana Aleksandrovna Ribeaupierreko kondesaren (1828ko urtarrilaren 29a- 1879ko urtarrilaren 14a) alaba bakarra izan zen. Jusupov printzea arteen mezenasa izan zen, eta Nikolas I.a Errusiako tsarraren kantzelaritzan zerbitzatu zuen lehen aldiz. Zinaidaren ama, Alexandra (Karlota Prusiakoa) enperatrizaren ohorezko dama, Alexandre Ribeaupierre kondearen eta Katalina Mijailovna Potemkina alaba zen, eta haren emazte Katalina Mijailvna Potemkina, baita Grigori Potiomkim printzearen iloba ere.

Zinaida printzesaren neba bakarra, Boris Nicholavich Jusupov printzea, haurtzaroan hil zen. Ahizpa gazteagoa ere bazuen, Tatiana Nicholaervna printzesa, 1888an gazterik hil zena. Maila altuko eta oso aberatseko bikote dotore batetik bizirik atera zen alaba bakarra zenez, Zinaidak mesede handia izan zuen gortean. Bere garaiko oinordeko errusiar handiena izan zen, eta Jusupov familiako azkena. Jusupovtarrak, jatorri tartaroko familia, oso aberatsa zen, eta belaunaldi batzuk lehenago eskuratu zuten beren fortuna handia. Bere jabetzak San Petersburgoko lau jauregi, Moskuko hiru jauregi eta Errusiako leku ezberdinetako 37 jauregi (Kursk, Vorónezh eta Poltava) ziren. 400 km²-tik gorako lurra zuten eta industria hauek zituzten: azukre-erremolatxa fabrikak, adreilu-fabrikak, zerrategiak, ehun- eta kartoi-fabrikak, burdin meatzeak, irin-errotak, destilategiak eta petrolio-soroak Kaspiar itsasoan.

Zinaida printzesa ezaguna zen azkarra, abegitsua, sozialki trebea eta ederra izateagatik, eta ezaugarri horiek hil arte mantendu zituen.

### Ezkontza 
ezkerrera|thumb| Jusupov familia 1902an: Felix printzea, Nikolas printzea, Feliks Felixovitx Sumarokov-Elston kondea eta Zinaida printzesa.|280x280px
Aitak, Nicolas Borisovich Jusupov printzeak, Zinaidak ezkontza ospetsua  izatea espero zuen, baina Battenbergeko Alexandrorekin parekatzeko antolatutako harreran, Zinaidak Feliks Felixovich Sumarokov-Elston kondea ezagutu eta maitemindu egin zen (1856ko urriaren 5a, San Petersburgo, 1910eko Errusia). Feliks guardiako tenientea zen zaldi gainean. 1882ko apirilaren 4an ezkondu ziren San Petersburgon, Errusian. Zinaida printzesak eta bere senarrak lau seme-alaba izan zituzten, eta horietako bik haurtzaroan biziraun zuten: Nicolas Felixovitx Jusupov printzeak (1883-1908) eta Feliks Felixovitx Jusupov printzeak (1887-1967). 

Bere aitaginarreba hil ostean, 1891 urtean, Alexandro III.a Errusiako tsarrak baimen berezia eman zion Feliks Jusupovi Printze titulua eta Sumarokov-Elston Konde titulua eramateko eta bere oinordekoaren eta Zinaidaren esku uzteko. Feliks printzea Sergio Aleksandrovich duke handiaren laguntzaile izendatu zuten 1904an eta Guardia Inperialaren Zalduntza gidatu zuen. 1914an Moskuko gobernadore nagusi izendatu zuten, eta kargu hori laburki bete zuen.

Bikoteak Liteyny etorbidean zuen etxea, gero Ekonomia Harreman, Ekonomia eta Zuzenbide Institutua egon den tokian. Nevsky Prospecteko 86. jauregiaren jabea ere bazen.thumb|Zinaida eta Feliks Jusupov, 1903ko mozorro-dantzan, Neguko Jauregian.|341x341px
### Aristokrazia 
Iraultzaren aurreko errusiar gizarteko pertsonaia nabarmen bezala, Zinaida bere edertasun, dotorezia eskuzabaltasun eta abegi onarengatik zen ezaguna. Meriel Buchanan, britainiar enbaxadorearen alabak (1886-1959), *Damak Errusiako gortean*, memoria-liburuan Zinaida printzesa deskribatu zuen:

: "Osasun delikatukoa, erraz nekatzen dena, funtsean emakumea, ez zen ongintzako erakunde handiak zuzentzeko gai ziren emakume trebe horietako bat. Beti prest zegoen, libreki eta eskuzabaltasunez, eskatzen zuen edonori laguntzeko, nahi zuena egiteko, estutasunean zegoen edonori laguntzeko, bere izena, etxea, bere baliabideak edozein kausa duinetarako emateko, baina publizitatea eta administrazio exekutiboaren konplikazio guztiak saihesten zituen".

Zinaida Jusupova printzesa Maria Feodorovna (Dagmar Danimarkakoa) enperatrizaren eta Alexandra Feodorovna enperatrizaren ohorezko dama izan zen. Isabel Feodorovna dukesa handiaren lagun pertsonala izan zen, Sergio Aleksandrovich Errusiako duke handiaren emaztea. Pribatuan, Isabel dukesa handiaren ahizpa Alejandra Feodorovna enperatrizaren kritikatzaile zorrotza izan zen. Zinaidaren seme zaharrena, Nicolas, 26 urtekoa, duelu batean hil zen 1908an, eta horrek bizitza osoa ilundu zion. 1914ko otsailean, Zinaidaren seme gazteena, Feliks, Errusiako Irina Aleksandrovna printzesarekin ezkondu zen, Nikolas II.a tsarraren iloba eta Kristian IX.a Danimarkako erregearen birbiloba bakarra. Feliks zorigaitzean erori zen Grigori Rasputinen hilketan parte hartzeagatik.

Errusiako Iraultzaren ostean, bere aberastasun izugarria galdu zuen. Senarra eta biak Erromara joan ziren bizitzera, eta oso egoera txarrean bizi izan ziren. Hil ostean Parisera joan zen, eta hantxe hil zen 1939an, 78 urte zituela.

### Ondorengotza 
Ondorengoak ditu:

* Feliks Felixovitx Jusupov printzea (1887ko martxoaren 11 - 1967ko irailaren 27), Sumarokov Elston kondea, Irina Aleksandrovna Románovarekin ezkondu zena (1895eko martxoaren 21a - 1970eko abuztuaren 30a) eta alaba bat izan zuena.
** Irina Felixovna Jusupova printzesa (1915eko martxoaren 21a, San Petersburgo, Errusia – 1983ko abuztuaren 30a, Cormeilles-en-Parisis, Frantzia) Nikolai Dmitrievich Sheremevariev kondearekin ezkondu zen (1904ko urriaren 28a, Mosku, 1979ko otsailaren 5a) Alaba bat izan zuen:
*** Xenia Nikolavna Sheremeteva kondesa (1942ko martxoaren 1ean jaioa Erroman, Italia), 1965eko ekainaren 20an Atenasen (Grezia) Ilias Sfirisekin ezkondua (1932ko abuztuaren 20an jaioa Atenasen, Grezia), alaba bat izan zuen:
**** Tatiana Sfiris (1968ko abuztuaren 28an jaioa Atenasen, Grezian), 1996ko maiatzean Atenasen ezkondua Alexis Giannakoupoulosekin (1963an jaioa), dibortziatu eta Anthony Vamvakidisekin ezkondu zen.
***** Marilia Vamvakidis (2004ko uztailaren 7an jaioa)
***** Yasmine Xenia Vamvakidis (2006ko maiatzaren 17an jaioa)*

## Bitxi-bilduma 
Errusiako familia noble garrantzitsuenetako baten buru izatean, dirutza handia jaso zuen, eta horrek Errusiako bitxi historikoen bildumarik handiena izatea ekarri zion, Errusiako Familia Inperialak baino ez zuena gainditzen. 21 tiara, 255 brotxe, 42 eskumuturreko, 210 kilo arte-objektu eta ehunka mila harribitxi solte zituen. Harribitxi ospetsuenetako batzuk hauexek izan ziren: XVI. mendearen erdialdeko "La Pelegrina" perla, "Estrella Polar" diamantea (41,28 kilateko diamantea), "La Regente" perla (munduko bosgarren perlarik handiena), XVII. mendeko "Cabeza de Carnero" diamante handia (17,47 kilateko diamante handia), "Marokoko Sultana" diamantea (35,67 kilatekoa, munduko laugarren diamante urdin handiena),  Maria Antonietaren XVII. mendeko diamantezko belarritakoak (34,59 kilateko bi diamante),  "Venusen zafiro urdinezko estatua" (Venus jainkosaren 4 hazbeteko altuerako zafirozko estatua espinela handi baten gainean)  eta baita ere XV. mendeko "Errubizko Buda" (70 kilateko errubi estatua). 

Errusiako Iraultzan ihes egin ostean, bere finantza aktibo guztiak Errusian utzi behar izan zituen: bere bitxi bilduma osoa Moika Jauregiko ganga sekretu batean ezkutatu zen, Errusiara itzultzean bere erabilera mantentzeko itxaropenarekin, hala ere, denak aurkitu eta saldu zituzten boltxebikeek 1925ean. Erbestean zegoela, bitxi garrantzitsuenak eta garrantzi historikokoak baino ez zituen hartu, eta bere familiaren bizitza finantzatzeko saldu zituen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Buchanan, Meriel. *Zenaida Yusopova printzesa* . Errusia Reala. 4. zenbakia, 2013.ISBN-Sailaren 1927604045.
* Papi, Stefano. Romanovtarren bitxiak: familia eta ebaketa . Tamesis eta Hudson, 2013. (40-500-51706-2)
* Youssoupoff, Felix printzea. Distira galdua: Rasputin hil zuen gizonaren oroitzapen harrigarriak. Turtle Pointeko prentsa, 2003. (arloaren arabera): 1885586582

## Kanpo estekak