Lucy Wills

**Lucy Wills** (Sutton Coldfield,1888ko maiatzaren 10a – Canterbury, 1964ko apirilaren 16a) britainiar hematologoa izan zen, XX. mendeko 20ko hamarkadaren amaieran eta 30eko hamarkadaren hasieran haurdunaldiko anemia makrozitikoari buruzko ikerketa bat gidatu zuena Indian. Anemia makrozitikoa globulu gorrien handitzeak ezaugarritzen du eta bizitza arriskuan jartzen du. Tropikoetan dieta desegokia duten haurdun dauden emakume pobreak bereziki sentikorrak dira. Lucy Willsek identifikatutako nutrizio-faktorea ('Wills faktorea') folatoa zela frogatu zen ondoren, azido folikoa forma naturalean.

## Bizitza 
Wills familiako belaunaldi asko Birminghamen edo inguruan bizi izan ziren, "munduko tailerra" bezala ezagutzen zen hirian, bere fabrika eta industria ugariengatik. Lucy Wills 1888ko maiatzaren 10ean jaio zen gertuko Sutton Coldfield-en. Bere aitaren aldeko birraitona, William Wills, abokatu oparoa izan zen familia unitario ez-konformista batekoa. Bere semeetako batek, Alfred Willsek, legegintzan aritu zen eta epaile eta mendizale gisa ospetsu egin zen. Beste seme batek, Lucyren aitonak, ertz-tresnen negozio bat erosi zuen Nechellsen, AW Wills & Son, segak eta igitaiak bezalako tresnak fabrikatzen zituena. Lucyren aitak negozioa kudeatzen jarraitu zuen eta familia ondo bizi zen.

Lucy Willsen aita, William Leonard Wills (1858–1911), Owens Collegen zientzietan graduatu zen (gero Manchesterreko Victoria Unibertsitatearen parte, gaur egun Manchesterreko Unibertsitatearen parte). Bere ama, Gertrude Annie Wills jaiotzez Johnston (1855–1939), Birminghameko mediku ezagun baten, James Johnstonen, alaba bakarra zen (sei nebarekin). Familiak interes handia zuen zientzia gaietan.

Lucy Wills Birmingham ondoko landa eremuan hazi zen, hasieran Sutton Coldfield-en, eta gero 1892tik aurrera hiriaren hegoaldean dagoen Barnt Green-en. Hasieran Tanglewood izeneko tokiko eskola batera joan zen. 

Ingalaterrako neskek hezkuntzarako eta lanbideetan sartzeko aukera gutxi izan zituzten XIX. mendearen amaierara arte. Willsek Cheltenham Ladies' Collegen, Newnham College Cambridgen eta London School of Medicine for Women-en ikasi ahal izan zuen.

### 1911 to 1914 
1911ko otsailean, Willsen aita hil zen, 53 urte zituela. Oso gertukoa zen berarekin, eta litekeena da haren ustekabeko heriotzak eragina izan izana uda hartako azken azterketen emaitzetan. 1913an, bere ahizpa zaharrena, Edith, hil zen, 26 urte zituela. Urte berean, Wills eta bere ama Zeilanera joan ziren, gaur egun Sri Lankara, eta han senideak eta lagunak bisitatu zituzten. 1914an, bere neba gazteagoa zen Gordonekin batera Hegoafrikara joan zen. Newnhameko lagun bat, Margaret (Margot) Hume, botanikako irakaslea zen Hegoafrikako Unibertsitatean, garai hartan Esperantza Oneko Lurmuturreko Unibertsitatearen parte zena. Wills eta bera Sigmund Freuden teorietan interesa zuten. 1914ko abuztuan gerra hasi zenean, Gordon Transvaal Eskoziako Erregimentuan sartu zen. Willsek aste batzuk eman zituen erizaintza boluntario gisa Lurmutur Hiriko ospitale batean, bera eta Margot Hume Ingalaterrara itzuli aurretik, abenduan Plymouthera iritsiz.

### Prestakuntza medikoa 
1915eko urtarrilean, Wills Londresko (Royal Free Hospital) Emakumeen Medikuntza Eskolan matrikulatu zen, Britainia Handian emakumezko medikuak prestatzen zituen lehen eskolan.

Wills mediku legalki gaitua bihurtu zen, 1920ko maiatzean Londresko Medikuen Errege Elkargoko lizentziadun titulua lortuz (LRCP Lond 1920), eta Londresko Unibertsitateko Medikuntzako eta Kirurgiako lizentziatura 1920ko abenduan (MB BS Lond) lortuz, 32 urte zituela.

### Indiara 
1928an, Willsek Indian hasi zuen bere ikerketa-lan garrantzitsua haurdunaldian anemia makrozitikoa aztertzeko, hau da, globulu gorriak ohi baino handiagoak diren egoera bat. Gaixotasun hori larria zen, elikadura-gabeziak zituzten emakume pobreen artean, batez ere ehungintzako industrian lan egiten zutenen artean. Margaret Balfour doktoreak, Indiako Medikuntza Zerbitzukoak, eskatu zion Indiako Ikerketa Funtsaren Elkarteak Mumbaiko Haffkine Institutuan egindako Amaren Hilkortasunari buruzko Ikerketan parte hartzeko.

Anemia horri orduan "haurdunaldiko anemia kaltegarria" deitzen zitzaion. Hala ere, Willsek berak ikusitako anemia benetako anemia kaltegarritik desberdina zela frogatu ahal izan zuen, pazienteek ez baitzuten aklorhidriarik, hau da, urdaileko azidoa ekoizteko ezintasunik. Gainera, anemia makrozitikoa zuten pertsonek ez zioten erantzuten B12 bitamina puruaren tratamenduari, anemia kaltegarria tratatzeko balio baitzuen. Pazienteek hobera egiten zuten, ordea, B12 bitamina "gordina" ematen zitzaienean, hau da, garbitu gabe. Anemia makrozitiko honen erantzule beste nutrizio-faktore bat egon behar zuela, B12 bitaminaren gabeziaz gain postulatu zuen. Urte batzuetan nutrizio-faktore horri 'Wills Faktorea' deitu zitzaion, eta geroago, 1940ko hamarkadan, folatoa zela frogatu zen, eta haren forma sintetikoa azido folikoa da. Anemia, proteina eta bitamina gabeziak bertan aztertu zituzten. Haien lana arazo horien kausen inguruko zenbait uste okerretan oinarritzen zen, eta, aldi berean, haien gomendioek emakume anemiko haurdunentzako burdinazko pilulak doan ezartzea eta haurrei proteina-ingesta handiagoa emateko saiakerak egitea eragin zuten eskoletan eta osasun-zentroetan elikadura-programen bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak