Maria Salviati

**Maria Romola Salviati** (Florentzia, Toscanako Dukerri Handia, 1499ko uztailaren 17a – Villa di Castello, 1543ko abenduaren 12a) italiar condottiero ezkontidea izan zen, Joan Mediciren (Giovanni delle Banda Nere) eta Cosimo I.a Mediciren ama. Senarra 1526 urteko azaroaren 30ean hil zen eta 27 urterekin alargun gelditu zen. Salviati ez zen berriro ezkondu, eta senarra hil ostean, moja baten jantzi iluna hartu zuen. Horrelaxe gogoratua da gaur egun, erretratuek soineko beltz eta zuriarekin erakusten baitute.

## Bizitza 
Lukrezia Lorenzo Mediciren eta Jacobo Salviatiren alaba zen, beraz, Lorenzo Medici Handiaren biloba. Joan Medicirekin (Giovanni delle Bande Nere) ezkontzean, Medici familiaren bi adar garrantzitsuenak bildu ziren elkartze horretan: Popolanoa senarraren aldetik, eta berea, Cafaggiolo adar nagusia.
[ezkerrera|thumb|Maria Salviati eta haur bat, ziurrenik bere seme Cosimo edo bere iloba [Julia Medici.]]
Cafaggiolo adarra gizonezkoen lerrotik desagertu zenean, Alexandro Medici dukearen hilketaren ostean, seme naturala eta jatorri ezezagunekoa zen, gainera seme bakarra ezkontzatik kanpo izan zuen, beraz, odol ezezagunagokoa. Florentziako buruzagitza hutsik geratu zen, eta gobernu errepublikar batera itzultzea edo Espainiara anexionatzea ere pentsatu zen. 

Hala ere, Joan eta Mariaren semea, 17 urtekoa, duke handi bihurtu zen Cosimo I.a Medici izenarekin.

### Erretratuak 
Maria Salviatiren bi erretratu gutxienez daude, bata Pontormorena, gaur egun Uffizi Galerian dagoena, non adin berantiarrean agertzen den, eta bestea Baltimore-n dagoena, non seme Cosimo-rekin (edo Julia Medici ilobarekin) batera erretratatzen den. Ziur aski hauxe da Medicitarren gortean hainbesteko arrakasta izan duten erretratu bikoitzetako lehena. 

Bi margoetan beltzez jantzita agertzen da, bere senarra 1526 urtean gudu bateko zaurien ondorioz hil zen eta. Gauza jakina da semearen ondoan agertzen den erretratua semeak berak komisionatu zuela boterera igota zegoenean, eta ezer baino gehiago, bere posizio politikoa legitimatzeko modua zen, Erretratuaren garaia aitaren heriotzaren unea aukeratzean, Cosimok 7 urte zituenean, eta eskuak amarekin lotuta zituela,  berarekin egindako aliantza azpimarratu zuen, Lorenzo Handiaren jatorrizko adarraren ordezkari bakarra zela (amaren bidez (emakumea) izan arren).

Hala eta guztiz ere, eta koadroan irudikatutako haurraren ezaugarriak direla eta, badago teoria bat: haurra, berez, Julia Medicirena dela, Alexandro Mediciren alaba naturala, eta hura hiltzean Mariak adoptatu zuela.[ezkerrera|thumb|Maria Salviatiren erretratua 1543an, [Bronzino|Bronzinok margotua.]]
## Gaixotasuna 
[thumb|[Maria Salviati|Maria Salviatiren garezur. Sifilisaren ohiko lesioak adierazten dituzte geziek]]
Garai hartako dokumentuek ez zuten gaixotasun garrantzitsurik aipatzen 1540 urtera arte, 1517ko sukar-aldi labur bat izan ezik; hala ere, haren osasunak okerrera egin zuen bizitzako azken hiru urteetan. Andrea Pasquali medikuaren eskutitzek errektorragia ugari, ondesteko eta uzki inguruko ultzerak, buruko minak eta kolikoak deskribatzen dituzte. Segur aski, odol-galera etengabeengatiko anemiaren ondorioz, beste sintoma batzuk zerrendatzen dira: nekea, disnea, konortea galtzea, sinkopeak, gorputz-adar hotzak, gorakoak, agitazioa eta bihotz-pultsu ahula, baina ohi baino bizkorragoa. Mariaren narriadura fisikoa nabarmena da Pontormok margotutako 1537ko erretratua Bronzinoren 1543koarekin konparatzean.

Maria Salviati 1543ko abenduaren 12an hil zen; Florentziako San Lorenzo basilikan baltsamatu eta lurperatu zuten. Haren gorpuzkiak hiru aldiz atera dituzte hobitik: 1857an (tenplu bereko Medicitarren kaperara eramateko), 1946an eta 2012ko azaroan. Azken hau Pisako Unibertsitateko paleopatologia dibisioak egin zuen. Hezurren analisiak erakutsi zuen Mariak gaixotasun periodontala eta txantxar ugari zituela (gauza arrunta Medici familian), eta gainera, hezurretan sifilis tertziarioaren lesio patognomonikoak zituela, gaixotasunaren azken estadioa. Iturri historikoetan deskribatutako sintomak bateragarriak dira infekzio horrekin, eta litekeena da errektorragiak kolon-ondesteko afektazio baten ondorio izatea.

Aristokrazian, emakume batek sifilia jasatea gizon batek jasatea baino okerrago ikusia zegoen. Ez dago frogarik, ordea, Maria Salviati gortean baztertua izan zenik, baina ezaguna da bizitza erretiratua eraman zuela, beharbada afekzioa disimulatzeko. Medikuek gaixotasuna behar bezala diagnostikatu eta ezkutatu zutelako hipotesia aztertzen ari dira, edo Maria sintomak ezkutatzen saiatu zelako —izan ere, inoiz ez zien utzi bere genitalak aztertzen—, lotsarengatik edo familia dukalaren ohoreari eusteko. Erretratu guztietan daraman beloa larruazaleko lesioak estaltzeko balio izan ziezaiokeen.

## Familia 
**Maria Salviatiren familia**

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*  Langdon, Gabrielle (2006). Medici women: portraits of power, love and betrayal from the court of Duke Cosimo I University of Toronto Press. ISBN 9780802038258. 2020ko ekaibaren 5ean kontsultatua. 

## Kanpo estekak 
* Iturria: Medici familiari buruzko online dokumentuak