open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al Tall

**Al Tall** valentziar folk musika talde bat izan zen, 1975-2012 urte bitartean jardun zuena.

## Diskografia 
* *Cançó popular, País Valencià* (Edigsa, 1975).
* *Deixeu que rode la roda* (Edigsa, 1976).
* *Posa vi, posa vi, posa vi...* (Edigsa, 1978).
* *A Miquel assassinaren* (Edigsa, 1978).
* *Quan el mal ve d’Almansa...* (PDI, 1979).
* *Nadal valencià* I eta II (Ànec, 1979-1980).
* *Som de la pelitrúmpeli* (Ànec, 1980).
* *Cançons de la nostra Mediterrània* (Ariola, 1982), Maria del Mar Bonetekin batera.
* *Tocs i vares* (Edigsa, 1983).
* *10 anys* (PDI, 1984).
* *Xarq al-Andalus* (RTVE-Música, 1985).
* *Xavier «el Coixo»* (Difusió Mediterrània, 1988).
* *Quart creixent* (?, 1991).
* *Europ eu!* (PDI, 1994).
* ''Antologia: vint anys d'Al Tall* (Editorial La Màscara, 1995).
* *La nit* (Picap, 1999).
* *25 anys en directe* (Picap, 2001): les millors cançons en directe i alguna inèdita
* *Vares velles* (Picap, 2004).
* *Envit a vares* (Picap, 2006).
* *Vergonya, cavallers, vergonya'' (Picap, 2009): Entorn de l'obra de Jaume I
* ''Cant de l'Aplec dels Ports'' -senzill- (2012): Himne d'aquesta cita anual a les comarques del nord del País Valencià

## Ikus, gainera 
* Folk musika
* Katalunierazko musika

## Kanpo estekak 
*  Al Tall taldearen webgunea
L'Ham de Foc

'''L'Ham de Foc'* folk musika talde valentziar berritzailea da, valentzierazkoa. Erdi Aroko hainbat tresna berreskuratu dute, Mediterraneo aldeko musikak interpretatu eta nahastuz.

## Diskografia 
# *L'Ham de Foc* (1999).
# *Cançó de dona i home* (2002).
# *Cor de porc'' (2005).

## Ikus, gainera 
* Folk musika
* Katalunierazko musika

## Kanpo estekak 
* L'Ham de Foc taldearen webgunea
Xabier Zeberio Etxetxipia

**Xabier Zeberio Etxetxipia** (Tolosa, Gipuzkoa, 1978) biolin-jotzailea eta musikagilea da. Alos Quartet taldearen buru da 1999. urteaz geroztik; eta Oskorriko kide izan zen, 1997. urtetik talde hori desegin zen arte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Folk musika
* Euskal Herriko musika klasikoa

## Kanpo estekak 
* Oskorriren webgune ofiziala
* Alos Quarteten webgunea
Iñigo Egia

**Iñigo Egia** musikari euskalduna da, perkusiojolea, jotzen dituen musika-tresnen artean txalaparta dago.

## Musika taldeak 
Oskorriren taldekidea da.
Gabriel Arestiren oroimenez

***Gabriel Arestiren oroimenez*** Oskorri musika talde euskaldunak 1976an argitaratutako diskoa da, Gabriel Aresti idazle bilbotarrari eskainita. Ez da harritzekoa; izan ere, Oskorrik, Gabriel Arestiren hainbat poema kanta bihurtu zituelako, adibidez "Gora ta gora beti".

## Abestiak 
thumb|thumbtime=343|start=0|Gabriel Aresti eta XX. mendeko euskal olerkigintza ulertzeko bideoa.
# Emazurtz
# Laugarrenez nerea
# Guretzat
# Ba dakizu non nagoen
# Maldizio betikoa
# Gure ama itsasoa
# Maite dugu mundua
# Astoarena
# Oinaz eta ganboa
# Gora ta gora beti

## Kanpo estekak 
*  Elkarlanean Diskoari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.]
* Badok.eus *Gabriel Arestiren oroimenez* diskoaren fitxa.
* Badok.eus *Gabriel Arestiren oroimenez* diskoaren hitzak.
Oskorri (diskoa)

**"Oskorri"** izen bereko musika talde euskaldunak 1979an argitaratutako disko bikoitza da.

Fitxategi:Oskorri Xabier Zeberio Natxo de Felipe.jpg|Oskorriren musika
Fitxategi:Gabriel aresti 01.png|Gabriel Aresti
Fitxategi:Xabier Amuriza.jpg|Xabier Amuriza
Fitxategi:Jon mirande 01.png|Jon Mirande

## Abestiak 
15 abesti hauek daude diskoan:

# Zeren esperoan dago (Musika:Herrikoia-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Euskal Unibertsitatea (Musika:Herrikoia-Hitzak: Xabier Amuriza)
# Bolant jantza-andrexatak (Musika:Herrikoia)
# Huelgan daudenei (Musika:Herrikoia-Hitzak: Xabier Amuriza)
# Itsasotik ilargira (Musika:Anton Latxa-Hitzak: Xabier Amuriza)
# Zazpi jauziak (Musika:Herrikoia)
# Adela (Musika:Natxo de Felipe-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Oskorri (Musika:Herrikoia-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Makilariarena (Musika:Herrikoia)
# Begira lagun (Doinua eta hitzak: Natxo de Felipe)
# Martxa (Musika:Herrikoia)
# Eresi (Musika:Bixente Martinez-Hitzak: Jon Mirande)
# Bizkaiko aberatsak (Musika:Herrikoia-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Preso gaudenon ahoetatik (Musika:Natxo de Felipe-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Forjarien kanta (Musika:Herrikoia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oskorri

* *Gabriel Arestiren oroimenez* (1976, CBS)
* *Mosen Bernat Etxepare 1545* (1977, CBS)

* *Gabriel Arestiren oroimenez* 
* *Mosen Bernat Etxepare 1545*
* *Plazarik plaza* (1980, Xoxoa)
* *Natxo de Felipe... eta Oskorri sortu zen* (1981, Xoxoa)
* *Adio Kattalina* (1982, Elkar)
* *Alemanian euskaraz* (1984, Elkar)
* *Hau hermosurie* (1984, Elkar)
* *In fraganti* (1986, Elkar)
* *Hamabost urte eta gero hau* (1987, Elkar)
* *Datorrena datorrela* (1989, Elkar)
* *Hi ere dantzari* (1991, Elkar)
* *Badok 13* (1992, Elkar)
* *Katuen testamentua* (1993, Elkar)
* *Landalan* (1995, Elkar). 
* *25 kantu-urte* (1996, Elkar) - zuzenean
* *Marijane kanta zan!* (1997, Elkar)
* *Ura* (2000, Elkar)
* *Vizcayatik... Bizkaiara* (2001, Elkar)
* *Desertore* (2003, Elkar)
* *Banda band* (2007, Elkar)
* *Dantza kontra dantza* (2011, Elkar)

## Kanpo estekak 
* Oskorri diskoaren datuak badok.euswebgunean (hitzak, abestien datuak, Sautrela kanta entzungai...
Plazarik plaza

**"Plazarik plaza"** Oskorri musika talde euskaldunak 1980an argitaratutako diskoa da.

## Abestiak 
# *Tirauki*
# Basa andere
# Violetaren martxa
# Zortziko berri bat
# *Gaztelugatxe*
# *Furra furra*
# Etxahun
# Kaio luma zikina

## Kanpo estekak 
* Diskoari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Natxo de Felipe... eta Oskorri sortu zen

***Natxo de Felipe eta Oskorri*** ***sortu zen*** Oskorri musika talde euskaldunak 1981ean plazaratutako diskoa da, zentsurak debekatu zituelako lehenago argitaratu ezin izan zituzten abestiek osatua.

## Abestiak 
# "Bertolt Brechten gorazarrez"
# "Kristo ni eta gizonak"
# "Non zaude ez dakit"
# "Txili"
# "Dabil beharrean"
# "Agur jaunik"
# "Aiangizko herrian"
# "Kexa eta promesa"
# "Kapitain pilotu"
# "Zergatik zara zu mitozale"
# "Ene maiteari"
# "Ogi lurrari"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diskoari buruzko informazioa, Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
* https://guaixe.eus/altsasu/1395820137363-natxo-de-felipe-otsoarekin-eta-musikarekin-bihotz-ximikoak-sentituko-dituzu
Adio Kattalina

**"Adio Kattalina"** Oskorri musika talde euskaldunak 1982an argitaratutako diskoa da, Elkarren eskutik.

## Abestiak 
# Gu gaituzu Oskorri
# Guridi
# Adio Kattalina
# Haurrak
# Euskal Herrian euskaraz
# Gipuzkoako buelta
# Nafarroa
# Kalera anoa ihesi
# Oma

## Kanpo estekak 
*  Diskari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Alemanian euskaraz

**"Alemanian euskaraz"** Oskorri musika talde euskaldunak 1984an argitaratutako bilduma-disko arrakastatsua da.

Lan honek *"Euskal Herrian euskaraz"* abestia jasotzen du, beste batzuen artean.

## Abestiak 
# Tirauki
# Forjarien kanta
# Violetaren martxa
# Euskal Herrian euskaraz
# Furra furra
# Aita semeak
# Bizkaiko aberatsak
# Gaztelugatxe
# Lantzeko ihauteria
# Guretzat

## Kanpo estekak 
*  Diskoari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Hau hermosurie

**"Hau hermosurie"** Oskorri musika talde euskaldunak 1984an argitaratutako diskoa da.

## Abestiak 
# Kukubiltxo
# Ezpatadantza
# Parisko kale batean
# Gaitak
# Aita gurea
# Ibiza aldean
# Goiztiri
# Martinatxo andrea
# Amoros gaixoa
# Igelak
# Ene maitiak
# Xikito
# Kattalin

## Kanpo estekak 
*  Diskari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
In fraganti

**"In fraganti"** Oskorri musika talde euskaldunak 1986an argitaratutako diskoa da.

## Abestiak 
# Aita San Migel
# Ostatuko neskatxaren koplak
# Hau da debilidadea
# Arratseko fadoa
# Hiri porru
# Martin galox
# Atzo goizean
# Biolin musikaz
# Arin bero
# Obabatxue
# Kyrie Eleison

## Kanpo estekak 
*  Diskari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Mosen Bernat Etxepare 1545

***Mosen Bernat Etxepare 1545*** Oskorri musika talde euskaldunak 1977an argitaratutako diskoa da, Bernart Etxepare euskal idazleari eskainia. Abestien hitzak Linguae Vasconum Primitiae liburuko olerkienak dira, baina Gabriel Arestik apur bat gaurkotuak, errazago ulertuak izan daitezen, salbu eta musika soila diren bi pieza herrikoiak, Lantzeko ihauteria eta Bostekoarena. Diskoa CBS disko-etxeak argitaratu zuen. Geroago, euskal argitaletxe Elkarrek berriro editatu zuen, 1989an. Egun, CD formatoan ere eskuragarri da.
Fitxategi:Oskorri Xabier Zeberio Natxo de Felipe.jpg|Oskorriren musika
Fitxategi:Lingue vasconum primitiae.gif|Euskarazko lehen liburu inprimatua (Bernat Etxepare, 1545)
Fitxategi:Gabriel aresti 01.png|Gabriel Arestik hitzak moldatu zituen

## Abestiak 
start=173|thumbtime=213|thumb|**Linguae Vasconum Primitiae** liburua eta Bernart Etxepare lantzen dituen bideoa.
12 abesti hauek daude diskoan, gehienetan doinua Natxo de Feliperena da, eta hitzak Bernart Etxeparenak, Gabriel Arestik apur bat gaurkotuak:
thumb|15 abesti zeuden liburuan, diskoan 12 bakarrik.
# Eskaintza (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Sautrela (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Doktrina Kristiana (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Musuaren galdatzea (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Amoros sekretuki dena (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Lantzeko ihauteria (Musika: Herrikoia, Oskorri)
# Mosen Bernat Etxepareren kantua (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Kontrapas (Musika: Imanol Heredia-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Bostekoarena (Musika: Santi Gimenez, Karlos Gimenez, Bixente Martinez-Hitzak: Natxo de Felipe)
# Amorosen disputa (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Andreen fabore (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)
# Judizio jenerala (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Bernat Etxepare / Hitzen egokitzapena: Gabriel Aresti)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diskoari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
* Mosen Bernat Etxepare 1545 diskoaren datuak badok.euswebgunean (hitzak, abestien datuak, Sautrela kanta entzungai...)
* «Xabier Amurizak 'Etxepare, jalgi hadi batura' liburua aurkeztuko du ostegunean, Gasteizen»&#x20;*KULTUR  SHAREA*&#x20;2022-02-14
Hamabost urte eta gero hau

**"Hamabost urte eta gero hau"** Oskorri musika talde euskaldunak 1987an argitaratutako diskoa da, zuzenekoa.

Urte hartako martxoaren 21 eta 22an grabatu zuten Arriaga Antzokian, Bilbon, taldearen 15. urteurrena ospatuz.

## Abestiak 
# Gu gaituzu Oskorri
# Oinaz eta Ganboa
# Haurrak
# Amoros gaixoa
# Sautrela
# Zeren esperoan dago
# Mosen Bernat Etxepareren kantua
# Astoarena
# Igelak
# Adela
# Gora ta gora beti
# Itsasotik ilargira
# Korrika
# Laugarrenez nerea
# Kalera noa ihesi
# Maldizio betikoa
# Mozkorri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Diskoari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Hi ere dantzari

**"Hi ere dantzari"** Oskorri musika talde euskaldunak 1991n argitaratutako diskoa da.

Aukeratutako euskal dantzak jasotzen ditu lan honek.

## Abestiak 
# Axuri beltza
# Polka pik
# Nafarroa beherako martxa
# Fandango
# Arin-arin
# Fasioren martxea
# [thumb|300x300px|Neskak [Zazpi jauzi|Zazpi Jauzi dantzatzen Zaldibian. ]]Zazpi jauziak
# Aintzina pika
# San Petrike dantza
# Zapatagin dantza
# Esku dantza
# Bolant dantza
# Txulalai
# 1. Kontradantza
# 2. kontradantza
# 3. kontradantza
# Xilo-xilo. 4. kontradantza

## Kanpo estekak 
*  Diskari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Landalan

**"Landalan"** Oskorri musika talde euskaldunak 1995an argitaratutako diskoa da. 

Donostiako Elkar estudioan grabatu zuten 1995eko apirilean eta maiatzean, Jean Phocas teknikariarekin.[alt=|thumb|607x607px|Behean *landalan* diskoaren iragarkia, ([Egunkaria, 1996-02-23)]]
Maskarada antzerki-taldearekin egiten zituzten kontzertuak.

## Abestiak 
# Galiziara noa (Musika: Josu Salbide-Hitzak: Jon Sarasua, Angel Deive, Alberto Sanmartin)
# Orain nahi eta ezina (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Anton Latxa-Hitzak: Jon Sarasua)
# Ilhun nabarrez (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Jon Mirande)
# Udaberri jaiak (Musika: Josu Salbide-Hitzak: Jon Sarasua)
# Amaiaren ipuina(Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Amaia Okariz, Jon Sarasua)
# Euskal euskaldunaren balada (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Koldo Izagirre)
# Alabaren ezkontza (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Patziku Perurena)
# Vitoria-Gasteiz (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Juantxe Aguiar-Hitzak: Jon Sarasua)
# Sagar dantza(Musika: Herrikoia / Moldaketa: Juantxe Aguiar)
# Ni gizon ergela naiz (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Koldo Izagirre)
# Agirretarren bandera (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Bixente Martinez-Hitzak: Koldo Izagirre)
# Insumisoarena(Musika: Herrikoia / Moldaketa: Anton Latxa-Hitzak: Jon Sarasua)
# Txirritaren heriotza(Musika: Jose Ignazio Ansorena / Moldaketa: Natxo de Felipe-Hitzak: Jon Sarasua)
# Zubietan (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Josu Salbide-Hitzak: Jon Sarasua)
# Topa dagigun (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Anton Latxa-Hitzak: Jon Sarasua)
# Idahoko berriak (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Bixente Martinez-Hitzak: Simon Gandarias)
# Deskalabratua naiz (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Natxo de Felipe)

## Oskorriko partaideak 
* Natxo de Felipe, ahotsa, okarina, perkusioak
* Anton Latxa, ahotsa, gitarra akustikoak
* Bixente Martinez, gitarra elektrikoa, mandolina, bouzoukia, cavaquinhoa
* Txarli de Pablo, baxu elektrikoa, kontrabaxua
* Jose Urrejola, flauta, saxofoia, flautina
* Juantxe Aguiar, biola, ahotsa, tinplea, atabala
* Josu Salbide, xirula, gaita, flageoleta, uillean pipesa, ttun-ttuna

## Laguntzaileak 
* Kepa Junkera, soinu txikia, panderoa, txaramelak
* Luis Delgado, pegarra, tablak, bendhir, darbuka
* Joserra Fernandez, armonika
* Flaco Jimenez, soinu txikia
* Xose Manuel Budiño, gaita galegoa
* Jacky Berekoetxea, tronpeta, fliskornoa

## Erreferentziak 
Datu gehienak Badok.eus ataritik hartu dira.

## Kanpo estekak 
* Diskoari buruzko informazioa Badok euskal musikaren atarian.
25 kantu-urte

**"25 kantu-urte"** Oskorri musika talde euskaldunak 1996an argitaratutako diskoa da, zuzenekoa.

Fadurako kiroldegian (Getxo) egindako kontzertuaren grabazioa da, taldearen 25. urteurrena zela-eta. Ospakizunetan, Kukubiltxo antzerki-taldeak ere parte hartu zuen, eta musikari eta bestelako gonbidatu Martin Carthy, Niko Etxart, Joserra Fernandez, Pedro Guerra, Gwendaleko kide batzuk, Kepa Junkera, Mikel Laboa, Fermin Muguruza, Liam O'Flynn, Ruper Ordorika, Juan Carlos Perez, Albert Pla, Anton Reixa, Jon Sarasua, Joseba Tapia, Patrick Vaillant eta Gabriel Yacoub eduki zituzten.

## Abestiak 
# Ezpatadantza (Musika: Anton Latxa, Natxo de Felipe)
# Bizkaiko aberatsak (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Oskorri-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Ostatuko neskatxaren koplak (Musika: Anton Latxa-Hitzak: Joxe Austin Arrieta)
# San Petrike dantza (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Oskorri)
# Gaztelugatxe (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Josu Salbide, Juantxe Aguilar-Hitzak: Natxo de Felipe)
# Horra hor goiko (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Fran Lasuen, Bixente Martinez)
# Insumisioarena (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Anton Latxa-Hitzak: Jon Sarasua)
# Kalera noa ihesi (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Bixente Martinez-Hitzak: Xabier Amuriza)
# Itsasotik ilargira (Musika: Anton Latxa / Moldaketa: Bixente Martinez-Hitzak: Xabier Amuriza)
# Euskaldun berriaren balada (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Jon Sarasua)
# Zalaparta (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Jon Sarasua)
# Katupourri (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Anton Latxa)
# Guretzat (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Bixente Martinez-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Nafarroa (Musika: Anton Latxa / Moldaketa: Bixente Martinez-Hitzak: Xabier Amuriza)
# Lantzeko ihauteria (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Juantxe Aguilar
# Violetaren martxa (Musika: Violeta Parra / Moldaketa: Oskorri-Hitzak: Natxo de Felipe)
# Topa dagigun (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Anton Latxa-Hitzak: Jon Sarasua)
# Mode (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Jon Sarasua)
# Atzo goizean (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Bixente Martinez-Hitzak: Jon Sarasua)
# Aita semeak (Musika: Natxo de Felipe / Moldaketa: Natxo de Felipe-Hitzak: Mikel Zarate)
# Tirauki (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Oskorri)
# Kattalin (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Natxo de Felipe-Hitzak: Jon Mirande)
# Gora ta gora beti (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Javier Urrejola-Hitzak: Gabriel Aresti)
# Euskal Herrian euskaraz (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Xabier Amuriza)
# Furra furra (Musika: Herrikoia / Moldaketa: Oskorri-Hitzak: Natxo de Felipe)

## Kanpo estekak 
* Badok.eus *25 kantu urte* diskoaren fitxa.
* Ahobetekanta Oskorriren 10 abestien iruzkin, partiturak eta hitzak, horien artean disko honetako batzuk.
Ura (diskoa)

**"Ura"** Oskorri musika talde euskaldunak 2000n argitaratutako diskoa da. Diska Euskal Herriko Unibertsitateko Arabako kanpusean aurkeztu zen.

Kritiko espezializatuek 2000. urteko "world music"eko disko hoberenen artean nabaritu zuten.

## Kanpo estekak
Badok hamahiru

***Badok hamahiru*** Oskorri musika taldeak 1992an argitaratutako diskoa da. Taldeak egindako hamahirugarrena da, hain zuzen ere. Elkarrek ekoiztua hamaika abesti ditu guztira. Natxo de Felipek egin zuen ahotsa, akordeoia eta perkusioa, Anton Latxak ahotsa eta gitarra akustikoa, Bixente Martinezek gitarra elektrikoa, akustikoa eta mandolina eta Fran Lasuenek ahotsaz gain biolina jo zuen. Baxu elektrikoan Txarli de Pablok hartu zuen parte, Jose Urrejolak flauta eta saxofoia jo zuen eta Aitor Gorostizak txirula, flageoleta eta alboka.

## Abesti zerrenda 
# *Mode* (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Jon Sarasua)
# *Ezin ahaztu* (Musika: Anton Latxa-Hitzak: Abel Enbeita)
# *Euskaldun berriaren balada* (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Jon Sarasua)
# *Osagarriak* (Musika: Fran Lasuen-Hitzak: Pello Zabaleta)
# *Alabatxoaren kantua* (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Patziku Perurena)
# *Zeruan daude izarrak* (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Joxe Austin Arrieta)
# * Negu partean mizpira* (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Luis Berrizbeitia)
# *Haur baten beharra* (Musika: Natxo de Felipe-Hitzak: Jakes Ahamendaburu)
# *Bilbo-Bilbao* (Musika: Bixente Martinez-Hitzak: Jon Sarasua)
# *Ilusio saltzailea* (Musika: Fran Lasuen-Hitzak: Pello Zabaleta)
# *Kausino, euskal filosofo* (Musika: Durangoko plateroak-Hitzak: Natxo de Felipe)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vizcayatik... Bizkaiara

**"Vizcayatik... Bizkaiara"** Oskorri musika talde euskaldunak 2001ean argitaratutako diskoa da.

Xabier Amuriza bertsolari bizkaitarrak aukeratutako koplek eta bestelako abestiek osatutakoa.

## Abestiak 
# Bilbotik Ipiñaburura
# Joan nintzan Madrilera
# Matxango (Juan Antonio Aboitiz)
# Euskaldun bat Veracruzen
# Zortzi nobio
# Txanton pipirri (Juan Antonio Aboitiz)
# Astodunak (Durangoko plateruak)
# Belaskilloren kantia (Juan Antonio Aboitiz)
# Bizkaiako bazter baten
# Txakur famatua
# Arbola bat zan
# Markanokin Ameriketara
# Gure herrien dago gizon bat
# Arratiako neskatilen eresia
# Uribarriko lirio eder

## Kanpo estekak 
*  Diskari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Desertore (Oskorri)

**"Desertore"** Oskorri musika talde euskaldunak 2003an argitaratutako diskoa da.

## Abestiak 
# Maurizia pandero joleari
# Alferreko jolasak
# Ezin erran nizun hitzez
# Gerradantza bakerako
# Begirakun sorgin bat
# Altzoko handiaren balada
# Desertore batendako burkoa
# Nire begi ninia
# Lamikizko sukaldaria
# Ume horren eskua
# Ilberriz
# Negarrez jaio nintzan
# Bart ikusi dut euskara

## Kanpo estekak 
*  "Bart ikusi dut euskara" abestia e-boza webgunean.
Banda band

**"Banda Band"** Oskorri musika talde euskaldunak 2007an argitaratutako diskoa da, hirugarren zuzenekoa.

15. eta 25. urteurrenak ospatu ondoren, 35. urtemuga zela-eta lan hau kaleratu zuten, Bilboko Udal Bandarekin batera egindakoa eta Arriaga Antzokian 2006ko abenduaren 15, 16 eta 17an emandako kontzertuetan grabatutakoa.

## Kanpo estekak 
*  Diskaren aurkezpena Oskorriren webgunean.
Ahots

192px|eskuinera|thumb|
 
**Ahotsa** gizakien laringe eta ahoak sortutako soinuen erregistroa da, hitz, barre eta negar egitean, abestean, oihukatzean eta abar azaldutakoa.

Musika tresna moduan erabiltzen dute abeslariek.

Giza ahotsa laringean sortzen da. Horren funtsezko atala, glotisa, gizakiaren fonazioaren benetako organoa da. Biriketatik airea iraungitzen denean glotisaren bidez behartzen da, bi kordoi-kordak bibratzen dituztenak, hau da, bi mintze biko haitz antzekoak.

Gizonezko eta emakumezkoen ahots korden tamainaren desberdintasunak ahots tonu desberdinak izaten ditu. Gainera, genetikak sexu bereko aldaketak ere eragiten ditu, non kategoriak ezar daitezkeen musikalitateari dagokionez. Adibidez, gizonezkoen artean baxuak, baritonoak eta tenorrak daude; emakumezkoen artean, soprano, mezzosoprano eta kontraltoak.

## Ikus, gainera 
* Ahots tipologia
* Mututasun

## Kanpo estekak
Josep Piera

**Josep Piera i Rubió** (Beniopa, gaur egungo Gandia, 1947ko maiatzaren 30a-) idazle eta poeta valentziarra da, valentzieraz lan egiten duena.

Oso egile emankorra da, eta arlo asko jorratu izan ditu. Mediterraneoko bazterrak ondo ezagutzen ditu, eta arabiera eta italiera ere ikasi izan ditu.

## Bibliografia 
### Poesia 
* 1976 *Renou: la pluja ascla els estels*
* 1978 ''Presoners d'un parèntesi*
* 1979 *Crits baden la tarda melodiosa*
* 1980 *El somriure de l'herba*
* 1980 *Esborranys de la música*
* 1981 *Mel-o-drama*
* 1981 *Brutícia*
* 1983 *Poemes de l'orient d'Al-Andalus*
* 1985 *Maremar*
* 1987 *Antologia*
* 1991 *Dictats d'amor (poesia 1971-1991)*
* 1993 *En blau*
* 1999 *En el nom del mar*
* 2004 *Cants i encants*

### Istorio laburrak 
* 1979 *La parella*
* 1981 *El gran Guerau*

### Eleberriak 
* 1978 *Rondalla del retorn*
* 1982 *El cingle verd*
* 1985 *Estiu grec*
* 1986 *Les quatre estacions*
* 1987 *Un bellíssim cadàver barroc*
* 1993 *Ací s'acaba tot*
* 1996 *Seduccions de Marràqueix*
* 2000 *El jardí llunyà*
* 2005 *A Jerusalem*
* 2007 *Puta postguerra* (autobiografikoa)

### Haur eta gazte literatura 
* 1985 *La raboseta i el rabosot*
* 1986 *Peret i Marieta*
* 1989 *En la ciutat dels jocs*

### Saioak 
* 1983 *"Narracions" d'Ernest Martínez Ferrando*
* 1983 *El poetes aràbigo-valencians*
* 1995 *Gandia i la Safor*
* 1995 *El paradís de les paraules*
* 2000 *Els arrossos de casa*

### Beste batzuk 
* 2001 *Jo sóc aquest que em dic Ausiàs March*
* 2001 *Francesc M. Miret, l'últim poeta romàntic*
* 2001 *El temps feliç*
* 2003 *Arran del precipici*
* 2020 *Els fantàstics setanta 1969-1974''. València: Magnànim.

## Ikus, gainera 
* Katalunierazko literatura

## Kanpo loturak 
*  Egileari buruz AELCren webgunean
Datorrena datorrela

**"Datorrena datorrela"** Oskorri musika talde euskaldunak 1989an argitaratutako diskoa da.

## Abestiak 
# Gaur dala bihar dala
# Zeru ertzetik
# Horra hor goiko
# Arin reggae
# Amoriua
# Arta ganbaran
# Negu minean
# Zalaparta
# Irlandar abiadorea
# Ez zaitez joan oraindik
# Aizkorriko lamia
# Tatum ergo
# Inork agintzen ez didalako
# Ilargia nahi zuen atzeman

## Kanpo estekak 
*  Diskari buruzko informazioa Elkarlanean argitaletxearen webgunean.
Lorisiformes

**Lorisiformes** Strepsirrhiniren suborden bat da, Madagaskarretik kanpo bizi diren guztiak biltzen dituena, hau da, Galagidae eta Lorisidae familiak. Galagoak Afrikan bizi dira, batez ere Gabonen eta lorisak gainera Indotxina inguruan. Hauek handiagoak dira lehenak baino orokorrean.

Madagaskarren bizi diren senideetatik Cherigalagidae da antza gehien duena. Ez dago argi jatorri zein den, bain litekeena da Madagaskarren sortutako talde batetik eratorriak izatea, horrela errazago azaltzen baita familia horrekin duten harremana.

## Sailkapena 
## Ikus, gainera 
* Strepsirrhini
Gordon Matta-Clark

**Gordon Matta-Clark** (New York, 1943 ekainaren 22a - 1978 abuztuaren 27a), artista eta arkitekto estatubatuarra. Gazte hil bazen ere, 60 eta 70.eko hamarkada tarteko epean burutu zuen lanak garrantzi eta influentzia handia hartu zuen ondorengo belaunaldiengan. Besteak beste, Matta-Clark famatu bihurtu zen hainbat eraikinetan egindako mozketengatik. Mozketa hauek eraikina erdibitzeraino heltzen ziren, barneko elementu konstruktibo oro agerian utziz. Ekintza hauek, eskultura, arkitektura eta happening-aren mugetan mugitzen ziren, eta behin baino gehiagotan artistak legearekin arazoak izan zituen bere jardueren erruz. Matta-Clarkek anarkitektura bezala izendatu zuen teoria artistiko baten sortzailea izan zen.

## Biografia 
1943. urtean Gordon Roberto Echaurren eta John Sebastian Matta jaio ziren. Gurasoak, Roberto Matta eta Anne Clark, artistak biak, bikiak jaio eta hilabete batzuen buruan dibortziatu ziren. Hurrengo urtean, 1944an, amarekin baterea Chile bisitatu zuen aitaren aitite-amamarekin egoteko. Handik eta urte betera New York-era bueltatuko ziren. 1949an Parisen bilatu zuten tuberkulosiak jotako Gordon nerabearentzat sendabidea. Urte bete egon ziren bertan. 1951an Anne Clark Hollis Alpertekin ezkonduko da.

1963.en urtean Cornell Unibertsitateko arkitektura eskolan (Ithaca, New York), sartuko da Matta-Clark, 20 urterekin. Bost urte geroago bere ikasketak amaitu zituen. Aipatu beharra dago Cornell eskolako arkitektura programaren arduraduna Colin Rowe arkitektura aditua zela, eta Matta-Clarken geroagoko ekimenak Rowe-k zuen modernitatearen influentziaren teoriekin kutsatu egin zirela. Bere arkitektura ikasketak hasi eta urte betera, Pariseko Sorbona unibertsitate famatuan urte bateko Frantziar Literatura ikasketak burutu zituen. Arkitektura ikasketak bukatu zituen urte berean, Parisen eman ziren 1968ko ikasle istiluen lekuko gertatu zen Matta-Clark.

Urte bat geroago, 1969ean, New York-era aldatu zen. Bertan bere ekimen artistikoentzako habia aurkitu zuen, bereziki SoHoko auzoan. Garai horietan, artista askok auzoa merkea eta erakargarria aurkitu zuten, eta Matta-Clarkek bezala, musikari, argazkilari, poeta eta margolariz osaturiko komunitate oparo batek askatasunez beteriko espazio bat topatu zuen.

1973an Italia eta Frantziatik bere obrak zabaldu zituen, Genova eta Milano hirietaran obrak planteatuz. Hurrengo urtean "Anarkitektura" deituriko erakusketa prestatu zuen Greene kaleko 112. zenbakiko galerian. 1976. urtean bere anaia Sebastian hil zen. Urte berean, bere emazte bihurtuko zuen Jane Crawford ezagutu zuen.

1978. urtean hil zen, minbiziak jota, Estatu Batuak eta Europatik zenbait bidaien ostean. Zorigaiztoko urte horren maiatzean Jane Crawfordekin ezkonduko zen.

## Kanpo estekak 
*  Art Monthly, Lisa Lefeuvreren artikulua
*  Artnet orrian
*  Gordon Matta-Clark artikulua, Ned Smythek egina
*  Icon magazine aldizkariko erreportaia
*  Gordon Matta-Clark 1 artikulua, G.H. Hovagimyanek egina
*  "Reality Properties: Fake Estates" buruzko liburua, Cabinet magazine
*  mattaclarking.co.uk "Matta-Clarking", Robert Hollowayren tesia

## Kanpo estekak
E bitamina

**E bitamina** gizakiak behar duen bitaminatako bat da. **Tokoferol** izenaz ere ezagutzen den bitamina honek, bere anti-oxidatzaile funtzioagatik, zahartzearen aurka eragiten du.

Liposolugarria eta termoegonkorra da.

Landareetan dago batez ere: hazietan (garia, soja, artoa...), frutu lehorretan, garagardo-legamian, landare-olioetan, etab. Baita arrautz gorringoan ere.

Gomendaturiko dosia 15 mgr-koa da egunero helduengan.

Anti-oxidatzaile indartsua da eta erradikal aske kaltegarrien ekoizpena galarazten du.

Bitamina honen gabeziak animaliengan antzutasuna eragiten du. Gizakiarengan anemia eta gaitz neuro-muskularrak sortzen ditu.

## Kanpo estekak
K bitamina

**K bitamina** gizakiak behar duen bitaminatako bat da. Ezaugarri nagusia bitamina honen premien %50a hesteetako bakterio onuragarriek sortzea da. Ondorioz, gabezia ez-ohikoa izaten da. Beharren beste erdia (30-40 mg/eguneko) arrautza, gazta, gibela eta barazki berdeak (espinakak, ziazerbak...) dietan sartuz lortuko da.

Zerbaitek eraginda maila horretara iristen ez bada, gatzapenean izango dira arazoak, gatzapen-substantziak sortaraztea (protronbina, esaterako) baita bitamina honen egitekoa. Beraz, arrazoirik gabeko odoljarioak eta orbaintzeko zailtasuna duten zauriak dira gabeziaren sintomak. Hori zuzentzeko, lehenik arrazoiak ezagutu behar dira (hesteetako arazoren bat, elikatzeko ohitura desegokiak, …) eta, ondoren, horren arabera konponbidea ezarri.

K bitaminaren hiru mota daude: K1, K2 eta K3. K1 da zenbait janaritan dagoena, K2 hesteetako bakterioek ekoizten dutena eta K3 bitamina sintetikoa da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* A bitamina edo erretinola
* B taldearen bitaminak
* C bitamina edo azido askorbikoa
* D bitamina edo kolekaltziferola
* E bitamina edo tokoferola

## Kanpo estekak
Mari (argipena)

**Mari** honakoa izan daiteke:
* Mari, euskal mitologiako jainkosa gorena
* Maria, Jesusen ama.
* Aita Mari, arrantzale zumaiarra, egiazko izenez *Jose Maria Zubia*.
* Mari (Siria), antzinako hiria.
* Mari (herria), Errusiako etnia.
Mg

**Mg** siglekin gauza ezberdinak ezagutzen dira:

* Miligramo pisu unitatea.
* Magnesioaren ikur kimikoa.
* Miligal azelerazio grabimetrikoaren unitatea (ohiko laburpena mGal da).
* mg Unix editorea.
* Madagaskarren laburpena.
* Malgatxe hizkuntzaren kodea.

Eta **MG** siglekin:

* MG automobil enpresa.
* MG Materia Gris euskal musika taldea.
* Minas Gerais Brasilgo estatua.
D bitamina

[thumb|[Kolekaltziferola (D3 bitamina)]]
[thumb|[Ergokaltziferola (D2 bitamina)]]
**D bitamina** gizakiak erabiltzen duen bitaminetako bat da. Ez da bitamina bakarra, bitamina-multzoa baizik: D1, D2, D3, D4 eta D5 dira D bitamina mota nagusiak.

## Egitura kimikoa eta ezaugarriak 
D bitamina guztiak liposolugarriak dira eta esterolen egitura kimikoa dute. Termoegonkorrak dira eta egosketak ez ditu suntsitzen.

## Eskuratzeko bidea 
D bitamina bi eratan lor daiteke:
* bitamina hori duten janarietatik: esnea, arrautzak, izokina, sardinak... Fruta eta barazkietan oso urria da.
* landareek duten ergosterola (probitamina) hartuz, D bitamina bihurtzen dena eguzkiko izpi ultramoreen eraginez gure larruazalean.

Gomendatutako dosia egunean 5 mg-koa da eta, lehen esandakoaren arabera, udan gutxiago behar izaten da eguzkia medio.

## Garrantzi biologikoa 
D bitaminaren funtzio nagusia kaltzioa eta fosforoaren heste-xurgapena erraztean datza. Modu horretan D bitaminak hortzetan eta hezurretan kaltzioaren pilaketa eragiten du. Bitaminarik ezean hezurrak bigundu eta deformatu egiten dira. Honetaz gain, ikerketa berriek immunitate-sistema modulatzen duela erakusten dute  .

Gabeziak aspaldidanik ezagutzen den errakitismoa eragiten du haurrengan. Gaixotasun honen eraginez hezurrak behar bezala garatzen ez direnez, okertu eta deformatu egiten dira. Eritasun hori duten pertsonek eguzkia eta aurrez aipatutako janariak hartu behar dituzte, ahal duten neurrian. Helduengan bitaminaren gabeziak osteoporosia eta osteomalazia eragiten du. Gaixotasun hauetan guztietan akatsak agertzen dira osifikazio-prozesuan: hezurrak ahuldu eta deformatu egiten dira.

## Ikus, gainera 
* A bitamina
* B taldearen bitaminak
* C bitamina
* E bitamina
* K bitamina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erotofilia

**Erotofilia** (grezierazko Ἔρως, *eros*, "maitasuna" eta *filia*, "zaletasuna") egoera hipotetiko baten aurrean bakoitzaren sexu erreakzioan oinarritzen den jarrera da. Jarrera eta prozedura erotofilikoetaz hitz egin dezakegu, prozedura erotofilikoak izateko, lehenik, jarrera erotofilikoak izan beharko genituela egia bada ere.

Fisher eta Hallek 1988an landutako kontzeptua da. Bi autore hauek erotofiliaz -sexu estimuluen aurreko jarrera positiboa bezala- eta erotofobiaz -sexu estimuluen aurreko jarrera negatiboa bezala- hitz egiten dute, planteatuz bi hauek sexu estimuluen aurreko bakoitzaren jarrera eta, beraz, erreakzionatzeko modua bezala. Printzipioz pertsona kontserbadoreak jarrera erotofoboak izango lituzketela aurreirizten da, pertsona liberalak, ordea, jarrera erotofilikoagoak izango lituzketelarik, baina hau ez da arau mugiezin baten moduan hartu.

Pertsona erotofilikoek sexu estimuluen aurrean jarrera positiboak erakustea onura gehiago izan ditzake, izan ere, sexuarekin edota sexualitatearekin zerikusia duten informazio edo zerbitzuetara hurbiltzeko erraztasun handiagoak izango dituzte. Era berean, kalean izandako estimulu edo egoeren aurrean erantzun asertibo eta, beraz, eraginkorragoak emateko aukera izango dute, eta giza harremanak ere positiboagoa osatuko dituzte.

Erotofilia nerabezaroaren garaian azaltzen dela esan beharra dago. Garai honetan, nerabea estimulu hormonal handiak jasotzen duenez, bere interesak sexuarekiko handiak dira, eta handik abiatzen da bere interesa sexuarekin lotuta dauden gai guztiekin. Beste era batera esanda, nerabea ontzat hartzen du sexua eta sexuarekin lotutako gaiak. Horregatik ez da arraroa ikustea nerabe jakin batzuei, mutilak batik-bat, eduki sexualak duten materiala lortzeko helburuarekin, baina gaur egun Internet-a asko erraztu du kontu hori.

Dena dela, kontzeptu hau berria da nolabait. Ikertzen hasi zen garaian, hezkuntza erlijiosoa oraindik ohikoa zen eta autoritate erlijiosoak jazartzen zuten nerabeen jarrera batzuk baina, aldi berean, psikologoek txalotzen zuten jarrera hauek garapen emozionalaren alde sexuala kontuan hartzen zutelako. Haien ustetan, eta gaur egungo pentsaera berdina da, arriskutsuegia zen erotofiliaren kontrako jarreran erortzea: erotofobia. Erotofobia sexuarekiko jarrera negatibo guztiak biltzen dituen jarrera da. 600 pertsonen inguruan egin zen ikerketa baten arabera (13-43 urteko pertsonak) erotofiliaren beherakadak eragin nabari bat zuten gizonetan bai emakumeetan, %32a gizonetan eta %18a emakumeetan, eta gainera gizonak sexuarekiko onarpen sexuala emakumeena baino askoz handiagoa zela frogatu zen ere. Erotofilia erabiltzen da sexu terapietan, fantasia erotikoak bezala. Gobernu erakundeak bultzatzen eta bideratzen dute erotofilia osasun sexuala zaintzeko; sexualitate osasuntsu, libre eta taburik gabekoa gobernuen erakunde osasuntsuen helburu garrantzitsu bat da, gutxienez Europako herrialdeetan. Nerabeak erakartzera osasun sexual on horri beste helburu jakin bat da erakunde horientzat.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erotofobia

## Kanpo estekak
Abkhaziako bandera

eskuinera|thumb|200px|Abkhaziako bandera

**Abkhaziako bandera** V. Gamgiak sortu zuen 1991ean, eta 1992an egin zuen ofizial Abkhaziako gobernuak.

Zati gorriaren diseinua Erdi Aroko Abkhaziako Erresumaren banderan oinarritzen da. Irekitako eskubi eskuak Abkhaz naziotasuna irudikatzen du. Zazpi izarrak herrialdearen zazpi lurralde historikoei (Sadzen, Bzyp, Gumaa, Abzhywa, Samurzaqan, Dal-Tsabal eta Pskhuy-Aibga) dagozkie, nahiz eta ez den hori jatorrizko banderaren esanahia.

Zazpi errenkada berde eta zuriak Ipar Kaukasoko Mendi Errepublikako banderan oinarritzen dira; Lehen Mundu Gerraren ostean Abkhaziak haren zatitzat zuen bere burua. Abkhaziarrentzat zazpia zenbaki sakratua da. Errenkada berde eta zuriek Kristautasuna eta Islama elkarrekin bizitzea ahalbidetzen duen tolerantzia irudikatzen dute.

## Kanpo estekak
Christopher Marlowe

**Christopher Marlowe** (Canterbury, Ingalaterra, 1564ko otsailaren 23a - Deptford, Ingalaterra, 1593ko maiatzaren 30a) dramaturgoa, poeta eta itzultzailea izan zen, garai elisabetarrekoa. Ingelesez idazten zuen, eta bere bertso zuriak ospe handia eman zion.

## Bizitza 
Canterburyn jaio zen, zapatagin baten seme. Canterburyko *Corpus Christi College*ean ikasketak eta arte-batxilergoa burutu zituen. Horren ondoren, Marlowe unibertsitateko irakasle izendatu zuten. Hala ere, izendapen hau oso polemikoa izan zen, zurrumurruek esaten baitzuten Marlow Frantzian ibili zela abadetza egiten katolizismora pasatzeko. Bestalde, Privi Council-ari esker, Marlowek tituloa lortu zuen, erreginarenganako errespetua zela medio.

Londresko agertokietan harrera arrakastatsua jaso zuten Marloweren lanek, bere lehenengo antzezlanak (*Tamerlan handia*), batez ere. Lan horrek Tamerlan konkistatzailearen historia kontatzen du, 1587. urtean. Horren ondoren, *Fausto doktorea*, *Maltako judua* eta *Parisko hilketa* nobelak idatzi zituen, besteak beste.

Marloweren antzezlanek arrakasta handia izan zuten. Haren lanik gehienak Admiral's Men antzerki-konpainiak antzezten zituen, XVI. mendeko azken hamarkadaren inguruan.

Cristopher Marlowe eraila izan zen 1593ko maiatzaren 30ean.

## Lanak 
### Antzerki-lanak 
* *Tamburlaine*
* *Doctor Faustus*
* *The Jew of Malta*
* *Edward II*
* *The Massacre at Paris*
* *Dido, Queen of Carthage*

### Poemak 
* *The Passionate Shepherd to His Love*
* *Hero and Leander*
* Ovidioren *Elegiak* lanaren itzulpena
* Lucanoren *Farsalia* lanaren itzulpena

## Ikus, gainera 
* William Shakespeare
* Fausto
Toyotismo

**Toyotismoa** edo **Toyota sistema** lan antolaketa bat da, jatorriz Japoniakoa, fordismoaren eta taylorismoaren hobekuntza bezala hartua. Lehen aldiz Toyota enpresan erabili zen, hortik izena.

## Ezaugarriak 
Toyotismoa bukatuenetariko sistema eta eransgarriena dirudi hainbat antolaketa lanetan aldaketen ondorioz/eraginez. Produkzio teknika berriaz gozatuz (robotika, CAD-CAM,..) zerikusirik badu lan erlazioetan zein industrialetan.

Oinarrizko ezaugarriak hurrengoak dira:
* Funtzionamendua ahalik eta gehien lan talde murriztuetan lan eginez (kate lanean ez). Talde hauek balio anitzeko esku lanekoak dira (tanoko).
* Denbora kontrolak kate lanetan izaten zituzten eta langileen erabakiak hainbat lan eremutan emateko aukera bazuten.
* Atalen entrega epeak eta produktu bukatuak une doituetan (*just in time*)
* Etengabeko hobekuntza lan prozesuan (*kaizen*).
* Jadaneko beste berrikuntza produktu erdibukatu eta bukatuen txarteleratzea produkzio lerroan (*kanban* sistema, norbait metaketa edota salmenta produktuak kentzen dituenean, *kanban*-ak edo seinaleak bidaiatzen dute lerroaren hasierako unera besteei ohartarazteko beste produktu bat nahi dela edo eskari berria dagoela); automatizazio altuagoa eta ergonomia; lan orduen murrizketa;bonuen murrizketa aukera taldeen produktibitatean arasean banakako produkzio handiagoa lortzek, etab.

Toyotismoa, aro globaletik ulertuta, zera ahalbidetzen du:
* eskuzko lanaren produktibitatea hobetzea.
* langabeziaren hazkundea saihestu (Japoniako langabezi tasak ez du ia populazio aktiboaren %3,5 gainditzen, enpresa gehienen izkutuko langabezi tasa garrantzitsu bat existitzen baita), erakutsiz soluzio bakarra ez dela flexibilidade liberala ( soluzio neotayloriana, langileen kaleraketa) kosteak murrizteko. Enpresan langileen parte hartzea beste soluzio bide bat da.
* beste herrietan ihardetsi, Japoniakoa soilik ez izatea (Japoniako kotxe enpresak AEBetan, edota toyotismoaren aldaera japoniarrak Alemanian edo Suitzan).

## Desabantailak 
Toyotismo ereduaren desabantailak honakoak dira:
* lan erritmo handi baten pean atseden egiten du, estres eta prezio efektuekin.
* gamaren eraberritzea oso arina bada, akatsen zenbatekoa eta produktuen zaharkitzea handitu dezakete, errentagarritasun tasaren erorketa sorraraziz.

Gaur egun, Japoniako elektronika industria zeinak aplikatzen dituen toyotismo prozedurak, esportatu egin du taldeak eta lan taldeetan lan egitea baita kapital sozialaren inbertsioan ere parte hartzen du eta zabaltzen badago hain urrutiko periferian, Erresuma Batuan bezala. Toyotismoen prozesuen berregituraketa produkzioan oraindik diraute.

## Ikus, gainera 
* Fordismoa
* Taylorismoa
* Estajanovismoa

## Kanpo estekak
Leo Bassi

thumb|260px|Leo Bassi

**Leo Bassi** (New York, AEB, 1952 - ) aktore eta komiko italiarra da, sei belaunalditan zirku-ikuskizunetan jardundako familia italiar ospetsu bateko kidea. Zazpi urterekin egin zuen debuta familiako zirko ikuskizunean. Hogeita lau urterekin, berriz, abiaraziko du bakarkako ibilbidea. Harrezkero, komiko, animatzaile eta kultur aztoratzaile bezala dihardu. Filmetako eta antzerkietako aktore eta zuzendari izan da, baita telebistako aurkezle ere. Bassik berak bufoi legez definitzen du bere burua. Darabilen estiloa zirikatzailea eta polemikoa da oso, batez ere, eskuindar ideologia eta erlijioak kritikatzen dituenean. Halaber, Eliza Katolikoa da Bassiren kritiken helbururik ohikoena.

## Antzerki obrak 
Bassiren antzezlanek adierazpen askatasunaren inguruko eztabaida eragin dute. Zenbaiten ustez, Bassik sarri gainditzen ditu adierazpen askatasunaren mugak; beste batzuentzat, aldiz, debekatu ezin zaion eskubidea predikatzen du. Antzezlan gehienak Europan eta Latinoamerikan antzeztu ditu, ez horrenbeste AEBetan eta Asian.

* “La Revelación” (2005-07)
* “El Bassibus” (2004-06)
* “El 12 de Septiembre” (2001-2004)
* “La Vendetta” (1998-2005)
* “Golf” (2000)
* “Brains” (1996)
* “Cybercus: El Gran Circo Internet” (1996)
* “Circus Whitman” (1995)
* “Instintos Ocultos” (1993-2005)
* “El Ejecutivo” (1993)
* “Cristóbal Colón Inc. Export/Import” (1992)
* “El Suicidio Eléctrico” (1990)
* “La Última Locura de Nerón” (1989)

## Irabazitako sariak 
Hauek dira Leo Bassik jasotako sari eta aitorpen gailenak:

* Bartzelonako, Canneseko eta Municheko kritika saria.
* OBIE ( OFF-Broadway Theater Award) saria, New Yorken.
* FAD saria, Bartzelonan.
* Amendola jaialdiko saria, Italian.
* Nas d’Or saria, Bartzelonan.
* Tondela antzerki saria, Portugalen.
* Puerto Mont antzerki saria, Txilen.
* Cánovas antzerki saria, Malagan.
* Moers Comedy jaialdiko saria, Alemanian.
* Just For Laughs jaialdiko saria, Kanadan.
* Moskuko Antzerki Olinpiadetan, Italiako ordezkari ofiziala.

## Auziak eta eztabaidak 
Estatu espainiarrean polemika ugarien protagonista izan dira Bassiren obrak:

* 2006ko martxoan, Bassi Madrilgo Alfil Antzokian *“La Revelación”* obra egiten ari zela, lehergailu bat agertu zen. Antzezlana, sekten eta fundamentalismoaren kontrako kritika garratza zen.
* Palma de Mallorcan ere arazo berdina izan zuen, obra berbera antzezten ari zela.
* Santanderren “La Revelación-ek” gatazka handia eragin zuen Gotzaindegiaren eta Kantabriako Gobernuaren (PSOE- PRC) artean. Azkenean, obra antzeztu zen Medikuntzako Fakultatean, eta talde katoliko eta ultraeskuindarren erasoa pairatu zuen.
* 2007ko azaroan Espaloia Kafe Antzokian, Elgetan, *“Instintos Ocultos”* antzezlana jokatu behar zuela-eta, Elgetako Udalak 200 eskeri inguru jaso zituen, emanaldia eragotz zezala eskatzeko.
Argizagi

|-
|Gorputz eta objektu astronomikoen hautaketa
|}
**Argizagiak** edo **objektu astronomikoak** espazioan dauden egitura, entitate edo gauzakiak dira, zientziak baieztatuak. Askotan *argizagi* eta **zeruko gorputz** terminoak esanahi berarekin erabiltzen dira, baina zeruko gorputza objektu indibiduala da (asteroide bat, planeta bat...) eta argizagia, ordea, gorputz batek edo gehiagok osatutakoa izan daiteke (asteroide bat, asteroide gerrikoa, galaxia bat...).

## Kanpo estekak
Meteoroide

[thumb|[Meteoroide bat, meteoro gisa ikusgai bihurtua, eta lurrazala jotzean meteorito bilakatua.]]
**Meteoroidea** Eguzki sistemako gorputz txikia da, partikula koskorretatik metro batzuetako arroketara bitarteko tamainakoa, asteroidea ez dena eta planeta arteko espazioan zehar ibiltzen dena. Lurraren atmosferara sartzen denean, bolido edo meteoro bilakatzen da. Lurraren azalera jotzen badu, meteorito bihurtzen da.

## Kanpo estekak
Torrent (Horta)

**Torrent** edo '''Torrent de l'Horta''' Valentziako Erkidegoko udalerria da, Horta Oest eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua. Valentziaren ostean Hortako eta probintziako udalerririk populatuena da eta eskualdeko hiriburutzat jotzen da.

74.616 biztanle zituen 2006an.

## Ikus, gainera 
* Valentziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Torrenteko Udal webgune ofiziala
Gandia

**Gandia** Valentziako Erkidegoko udalerria da, Safor eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua. Eskualdeko hiriburu eta udalerririk populatuena da.

74.827 biztanle zituen 2006an.

## Auzoak 
* Beniopa
* Benipeixcar
* Playa de Gandía
* Corea/Jardinet
* Santa Ana
* El Raval
* El Grao de Gandía
* Plaza Elíptica
* Roís de Corella
* Joaquín Ballester
* *Parque del Norte*
* Sancho Llop
* Avda. de la Mar/Las Estrellas
* Marchuquera
* La Ermita

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:610 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:80000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1857 text:1857
  bar:1887 text:1887
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2000 text:2000
  bar:2007 text:2007
  bar:2009 text:2009
  bar:2011 text:2011
PlotData=
  color:barra width:20 align:center
  bar:1857 from:0 till: 8881
  bar:1887 from:0 till: 8723
  bar:1900 from:0 till: 11304
  bar:1910 from:0 till: 14558
  bar:1920 from:0 till: 15790
  bar:1930 from:0 till: 17217
  bar:1950 from:0 till: 23898
  bar:1960 from:0 till: 24176
  bar:1970 from:0 till: 41984
  bar:1981 from:0 till: 48494
  bar:1991 from:0 till: 52000
  bar:2000 from:0 till: 59123
  bar:2007 from:0 till: 77421
  bar:2009 from:0 till: 79958
  bar:2011 from:0 till: 78704
PlotData=
  bar:1857 at: 8881 fontsize:S text: 8.881 shift:(0,3)
  bar:1887 at: 8723 fontsize:S text: 8.723 shift:(0,3)
  bar:1900 at: 11304 fontsize:S text: 11.304 shift:(0,3)
  bar:1910 at: 14558 fontsize:S text: 14.558 shift:(0,3)
  bar:1920 at: 15790 fontsize:S text: 15.790 shift:(0,3)
  bar:1930 at: 17217 fontsize:S text: 17.217 shift:(0,3)
  bar:1950 at: 23898 fontsize:S text: 23.898 shift:(0,3)
  bar:1960 at: 24176 fontsize:S text: 24.176 shift:(0,3)
  bar:1970 at: 41984 fontsize:S text: 41.984 shift:(0,3)
  bar:1981 at: 48494 fontsize:S text: 48.494 shift:(0,3)
  bar:1991 at: 52000 fontsize:S text: 52.000 shift:(0,3)
  bar:2000 at: 59123 fontsize:S text: 59.123 shift:(0,3)
  bar:2007 at: 77421 fontsize:S text: 77.421 shift:(0,3)
  bar:2009 at: 79958 fontsize:S text: 79.958 shift:(0,3)
  bar:2011 at: 78704 fontsize:S text: 78.704 shift:(0,3)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria Instituto Nacional de Estadistica de España

## Pertsonaia ezagunak 
* Ausiàs March (1397?-1459), poeta.
* Joanot Martorell (1413?-1468), idazlea.
* Joan Roís de Corella (XV. mendea), idazlea.
* Josep Piera (1947-), idazle eta poeta.

## Ikus, gainera 
* Sant Jeroni de Cotalba monasterioa
* Valentziako udalerrien zerrenda
* Valentziako portua

## Kanpo estekak 
* Gandiako Udal webgune ofiziala
Sagunto

**Sagunto** (valentzieraz: '**; ) Valentziako Erkidegoko erdialdeko kostaldeko udalerri bat da, Camp de Morvedre eskualdean eta Valentziako probintzian kokatua. Eskualdeko hiriburua da, eta probintziako hiri jendetsuenetan laugarrena. Hiriak Erdi Arotik XIX. menderaino **Morvedre''' izan zuen izena, eta hortik hartu du izena eskualdeak.

63.359 biztanle zituen 2007an. Mediterraneo itsasoaren ertzean dago.

Altzairugintza izan da ekonomia-jarduera nagusia baina 1983. urtean itxi zuten altzairu-lantegia. Fruituak (laranjak, limoiak) eta mineralak (ikatza) esportatzen dira portutik. Iberiako hiri zaharra da, eta antzinako monumentuak ugariak dira. Aipagarriak dira erromatarren garaiko antzokia, zirkua eta hilerria, harresiak, XIV-XV. mendeetako Santa Maria eliza gotikoa eta hiriko museoa.

## Historia 
Iberiar leinu batek sortutako hiria da, eta haraino heldu ziren greziar merkatariak. K.a. 219. urtean, Erromaren aliatua zenean, Hanibal buru zuten kartagotarrek setiatu eta hartu zuten (Bigarren Gerra Punikoaren hasiera). Erromatarrek konkistatu zuten K.a. 214an, eta oparotasun handia izan zuen hiriak. Bisigodoen, bizantziarren eta musulmanen esku egon ondoren, Jakue I.ak konkistatu zuen (1248). 1874. urtean, Alfontso XII.a egin zuten errege hiri horretan, eta hurrengo urtean hiri-gutuna jaso zuen erregearen eskutik.

## Kirolak 
Balonmano Sagunto taldea Espainiako emakumezkoen eskubaloian palmaresik handiena izan duen taldea da. 27 liga eta 20 kopa irabazteaz gain 1997an Europako Kopa eta Superkopa eskuratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Saguntoko Udal webgune ofiziala
*  Saguntoko Antzokiari buruzko albiste laburra ARGIA astekarian