open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Internet egitura

**Internet egitura**ri erreparatuta sare amaraun bat da, ez da konputagailu-sare zentralizatua ez eta erakunde bakar bat araututa.
Egitura deskribatzeko honako ezaugarriak aipatu behar dira: Internet helbideak, Erankundeak, informazioaren fluxua (izen-domeinuak, bezero-zerbitzari komunikazio, informazio paketeak )
## Interneteko erakundeak 
Interneteko baliabideak kudeatzeko eta honen protokoloak garatzeko zenbait elkarte daude:
:* IETF: Interneteko protokoloak garatzeko batzorde teknikoa
:* ICANN: Interneko domeinu eta IP helbideen esleipenen kudeaketaz arduratzen elkartea da. IANA burutzen zituen lanen kudeaketa hartu du.
:* NIC(internet): Interneteko izen domeinuak esleitzeko erakunde. Estatu bakoitzeko NIC erakunde bat dago.
## Internet helbideak 
IP zenbakiak erabiltzen ditu makinak, erabiltzaileak edo oro har baliabideak identifikatzeko.
IP helbideak (4.bertsioa) 4 bytez (32 bit) osatzen da. Lau zenbakitan antolatzen dira: a.b.c.d. Letra bakoitzak 0-tik 255-erako zenbakiak hartzen dituela. IP helbideak kode hamaseitarrean ere adierazten dira, 00.00.00.00-tik FF.FF.FF.FF-era edo kode bitarrean 00000000.00000000.00000000.00000000-tik 11111111.11111111.11111111.11111111-era.
IP guztiak ezin dira erabili internet-en, batetik IP publikoak, Interneten erabilgarriak daude, bestetik pribatuak sare lokal pribatuetan erabiltzeko eta azkenik IP bereziak, adibidez: difusio helbidea, sare helbidea… adierazteko balio dute.
## URL 
Baliabideak identifikatzeko URL karaktere sekuentzia estandarizatua da.

Adibidez:
:* http://www.wikipedia.org (web zerbitzaria bat zehazteko )
:* erabiltzaile@domeinua.org (posta zerbitzaria bat zehazteko )
::Adibidez: jon_wiki@euskalnet.net

## Informazioaren fluxua 
Bezero-zerbitzari arkitekturan oinarritzen da informazioaren elkar trukea.
Informazio datu-paketetan antolatzen da. Adabegi bateko komunikazio batean datu-paketeen konexio ez da aurrez ezarri behar paketeak bidaltzeko eta paketeek trafikoaren eta matxuren nondik norakoak saihesteko ibilbide desberdinak egin dezakete.

## TCP-IP protokoloa 
Datu-paketeak transmititzeko arauak egon behar dira, horretarako TCP-IP eredua erabiltzen du.

## Izen zerbitzariak 
IP helbide baten eta honi dagokion (balego) izen domeinuarekin lotzen duenari izen zerbitzaria deritzo. Zerbitzu hau ematen duen makina edota programari DNS zerbitzari esaten zaio.

## Ikus, gainera 
* Internet
* OSI eredua
* Sare protokolo
* Internet
* TCP/IP eredu
* LAN
* Azpisare-maskara
* Intranet
* Estranet

## Kanpo estekak
All Quiet on the Western Front

***All Quiet on the Western Front*** 1930an Lewis Milestonek zuzendutako filma da, Erich Maria Remarqueren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Filmak alemaniar ikasle talde baten istorioa azaltzen du. Hauek, hitzaldi abertzaleek burua berotuta, Lehenengo Mundu Gerraren frontera joan ziren. Hala ere, pixkanaka-pixkanaka, gudaren mamia ezagutuko dute.

## Pertsonaiak 
## Filma Alemanian 
1930eko abenduan, *All Quiet on the Western Front* film estatubatuarra estreinatu zen Alemanian. Naziek eta eskuin muturrak gogor egin zion kontra, gerraren alferkeria eta izugarrikeria erakusten zuelako. Joseph Goebbelsek bere jarraitzaileak bidali zituen proiekzioa boikotatzera eta ikustera zihoazen juduei erasotzera. Hurrengo egunetan, protesta-manifestazioak hasi zituzten, eta poliziarekin kale-borroketan hasi ziren. Azkenean, filma debekatu egin zuten «alemaniar ospea arriskuan jartzeagatik», eta debekua Goebbelsek arrakasta handitzat jo zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Tortolos

**Tortolosa** edo **astragaloa** hezur labur bat da, oinean dagoena, tartso hezur taldean.

## Ezaugarriak 
Sei aurpegi artikular ditu. Tibia, peronea, kalkaneoa eta eskafoidearekin artikulatzen da. Tartso taldearen lehen ilaran dago.

## Jolasa 
Antxume tortolosak edo kurkuluxak izen bereko jolasean erabiltzen dira. Euskal Herriko haur-jolas tradizional bat da, munduan zehar ere zabaldua. Hezurrak bota eta suertatzen diren aldeak zein diren, jaurtitzaileak irabazi edo galdu egiten du.

## Kanpo estekak
Labuerda-A Buerda

**A Buerda** edo **Labuerda** (izen ofiziala *Labuerda-A Buerda*, aragoierazkoa *A Buerda*, gaztelaniazkoa *Labuerda*) Huescako Sobrarbe eskualdean dagoen udalerria da.

177 biztanle zituen 2007an.

## Ikus, gainera 
* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Labuerdako udalaren webgunea

## Erreferentziak
Lalueza

**Lalueza** (gaztelaniaz eta ofizialki *Lalueza* eta aragoieraz *A Lueza*) Huescako Monegroak eskualdean dagoen udalerria da.

1.136 biztanle zituen 2007an.

## Kanpo estekak 
*  Laluezako udalaren webgunea
Lascuarre

**Lascuarre** (gaztelaniaz eta ofizialki *Lascuarre*, katalanez **Lasquarri** eta aragoieraz *Llascuarre*) Huescako Ribagortza eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 157 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Lascuarreko udalaren webgunea
Laspuña

**Laspuña** (gaztelaniaz eta ofizialki *Laspuña* eta aragoieraz **A Espuña**) Huescako Sobrarbe eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 276 biztanle zituen.

## Biztanle-guneak 
Udalerriko biztanleria gune hauetan banatzen da:

* Ceresa
* El Casal
* Laspuña (herriburua)
* Socastiello

## Kanpo estekak 
*  Laspuñako udalaren webgunea
Loarre-Lobarre

**Loarre** edo **Lobarre** (izen ofiziala *Loarre/Lobarre*, aragoierazkoa *Lobarre*, gaztelaniazkoa *Loarre*) Huescako  udalerria da, Hoya de Huesca eskualdean dagoena. 2022 hasieran, 353 biztanle zituen.

Ezaguna da, batez ere, bertan Loarreko gaztelua dagoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruud Gullit

**Ruud Gullit** (Amsterdam, 1962ko irailaren 1a-) entrenatzaile eta jokalari ohi herbeheretarra da.

1988ko Europako Futbol Txapelketan txapelduna izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin. Halaber, "Europako futbolaririk onena" izendatu zuten 1987an eta "Munduko futbolaririk onena" urte hartan bertan eta 1989an.

Halaber, UEFAko Txapeldunen Liga irabazi zuen 1989 eta 1990ean AC Milanekin.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1979–1982 HFC Haarlem 91 p (32 g)
* 1982–1985 Feyenoord Rotterdam 85 (31)
* 1985–1987 PSV Eindhoven 68 (46)
* 1987–1993 AC Milan 117 (35)
* 1993–1994 UC Sampdoria 31 (16)
* 1994 AC Milan 8 (3)
* 1994–1995 UC Sampdoria 22 (9)
* 1995–1998 Chelsea FC 32 (4)

Guztira: 454 partida (176 gol)
   
## Ikus, gainera 
* FIFA 100
Frank Rijkaard

**Franklin Edmundo "Frank" Rijkaard** (Amsterdam, 1962ko irailaren 30a-) entrenatzaile eta jokalari ohi herbeheretarra da.

1988ko Europako Futbol Txapelketan txapelduna izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin. Halaber, UEFAko Txapeldunen Liga irabazi zuen 1989 eta 1990ean AC Milanekin. Bestalde, FC Barcelonarekin ere lortu egin ditu hainbat txapelketa, Liga bi eta Champions League bat baina entrenatzaile modura azken hauek.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1980–1987 Ajax Amsterdam 206 p (46 g)
* 1987–1988 Real Zaragoza 11 (0)
* 1988–1993 AC Milan 142 (16)
* 1993–1995 Ajax Amsterdam 55 p (19 g)

Guztira: 414 partida (81 gol)

## Ikus, gainera 
* FIFA 100
Ronald Koeman

**Ronald Koeman** (Zaandam, Ipar Holanda, 1963ko martxoaren 21a-) entrenatzaile eta jokalari ohi herbeheretarra da. Gaur egun Bartzelona Futbol Klub-eko entrenatzailea da. Kargu hau 2020ko abuztuan hartu zuen, Quique Setién-en postua hartuz.

1988ko Europako Futbol Txapelketan txapelduna izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin. Halaber, UEFAko Txapeldunen Liga irabazi zuen 1988an PSV Eindhovenekin eta 1992an FC Barcelonarekin.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1980–1983 FC Groningen 89 p (33 g)
* 1983–1986 Ajax Amsterdam 64 (23)
* 1986–1989 PSV Eindhoven 98 (51)
* 1989–1995 FC Barcelona 191 (67)
* 1995–1997 Feyenoord Rotterdam 61 (19)

Guztira: 503 partida (193 gol)

## Kanpo estekak
Tristanen akordea

**Tristanen akordea** Fa, Si, RE# eta Sol# notek osatzen duten akorde bat da. Orokorrean, honela deitzen zaio tarte musikal berberak dituen beste edozein akorderi ere, edozein tonalitatetan dela ere. Notarik baxuenetik hasita, igotako laudun bat, hirudun nagusi bat eta laudun justu bat.

Hau, Richard Wagner opera konposatzaile alemaniarrak, bere *Tristan und Isolde* operan idatzi zuen "langsam und schmachtend" mugimenduko lehen akordea da. Opera hau estreinatu zen garaian, oso berritzailetzat jo zen, baita oso ausartzat ere, musika-lan bat halako akorde batekin hastea, eta, beraz, historiara pasa zen Richard Wagnerren opera honen izenarekin.

## Kanpo estekak
Laudun

**Lauduna**, musikan, musika eskalako bi noten arteko lau mailako musika tarteari esaten zaio.

Laudunak honelakoak izan daitezke:

* jaitsitakoak: bi noten arteko tartea lau tono erdikoa da
** Jaitsitako lauduna, hirudun nagusiaren enarmonikoa da
* justuak: bi noten arteko tartea, bost tono erdikoa da.
** Laudun justua tarte konsonantea da
* igotakoak: bi noten artean, sei tono erdiko tartea dago
** Igotako lauduna, tarte disonantea da
** Jaitsitako bosdunaren enarmonikoa ere bada

Laudun bat bosdun bati batuz gero, zortzidun bateko tartea ematen du. Horregatik, lauduna eta bosduna osagarriak dira: igotako laudun bat, jaitsitako bosdun baten nota berera iristen da.

## Ikus, gainera 
* Hirudun
* Bostun

## Kanpo estekak
Marco van Basten

**Marco van Basten** (Utrecht, Herbehereak, 1964ko urriaren 31 -) futbol entrenatzaile eta jokalari ohi herbeheretarra da. 1990 aurreko eta ondoko urteetako erdiko aurrelari onenetako bat izan zen.

1988ko Europako Futbol Txapelketan txapelduna izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin. Halaber, "Europako futbolaririk onena" izendatu zuten 1988, 1989 eta 1992an eta "Munduko futbolaririk onena" azken urte hartan bertan.

Halaber, UEFAko Txapeldunen Liga 1989 eta 1990ean eta Serie A hiru aldiz (1988, '92 eta '93) irabazi zituen AC Milanekin. Bere herrialdean, Eredivisie 3 aldiz (1982, '83 eta '85) irabazi zuen eta liga horretan 4 aldiz izan zen golegilerik hoberena (1984-87), beti ere Ajaxekin.

## Biografia 
ezkerrera|150px|thumb|Marco van Basten 2008an.

Hamasei urte zituela egin zuen debuta, Amsterdameko Ajax futbol taldean. Talde horrekin Europako Errekopa irabazi zuen 1987an, Holandako Liga hiru aldiz (1982, 1983, 1985), eta Herbehereetako Kopa beste hainbatetan.

Holandako Ligan gol gehien sartu zituen futbolaria izan zen hiru aldiz.

Holandako selekzioarekin, 1983-1993 bitarteko urteetan, 24 gol sartu zituen. Gol horietako bati esker, Sobietar Batasunari sartua, Europako selekzio arteko txapelketa irababazi zuen Holandak, 1988an.

1987an Italiako Milan futbol taldean hasi zen jokatzen eta talde horrekin jokatu zituen urterik onenak, Ruud Gullit eta Frank Rijkaard holandarrekin eta Franco Baresi eta Paolo Maldini italiarrekin batera. Milanekin Europako bi Kopa irabazi zituen (1989, 1990), Kontinente Arteko Kopa bi (1989, 1990), Europako Superkopa bi (1990, 1991), Italiako hiru Liga (1988, 1992, 1993).

1986an *Urrezko Bota* lortu zuen (*France Football* aldizkariak Europako ligetako golegile nagusiari ematen dion saria), eta hiru aldiz (1988, 1989, 1992) irabazi zuen Urrezko Baloia (aldizkari horrek berak europar jokalari onenari ematen dion saria).

Orkatileko zauri kroniko batengatik utzi behar izan zion jokatzeari.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1982–1987 Ajax Amsterdam 133 p (128 g)
* 1987–1993 AC Milan 147 (90)

Guztira: 280 partida (218 gol)

## Ikus, gainera 
* FIFA 100

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Marco van Bastenen webgunea
From Here to Eternity

***From Here to Eternity*** Fred Zinnemannek 1953an zuzendutako filma da James Jonesen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
[thumb|ezkerrera|350px|[Burt Lancaster|Lancaster eta Kerr hondartzaren eszena famatuan.]]
Prewitt soldadua (Montgomery Clift) 1941ean Hawaiiera lekualdatua da. Kapitain berriak boxeolari ona dela daki eta konpainiarako borroka dezala nahi du. Hala ere, Prewitt boxeo utzi du eta ezetz esan. Kapitainak traba egiteko aginduak eman dizkie menpekoei, Prewitten iritzia aldatzeko. Bitartean, Warden sarjentua (Burt Lancaster) eta kapitainaren emaztea (Deborah Kerr) harremanetan hasiko dira, azkena senarrarekin arazoak dituelako. Maggio (Frank Sinatra), Prewitten laguna, sarjentu batekin arazoak ditu, Prewitt armadaren klubeko zerbitzari batez maiteminduko duen bitartean. Azkenean, inork ezer badaki ere, japoniarrak Pearl Harbor bonbardatzekotan daude.

## Pertsonaiak 
* Burt Lancaster: Milton Warden lehenengo sarjentua
* Montgomery Clift: Robert E. Lee Prewitt soldadua
* Deborah Kerr: Karen Holmes
* Donna Reed: Alma 'Lorene' Burke
* Frank Sinatra: Angelo Maggio soldadua
* Philip Ober: Dana Holmes kapitaina
* Mickey Shaughnessy: Leva kaboa
* Harry Bellaver: Mazzioli soldadua
* Ernest Borgnine: James R. Judson sarjentua
* Jack Warden: Buckley kaboa
* John Dennis: Ike Galovitch sarjentua
* Merle Travis: Sal Anderson
* Tim Ryan: Pete Karelsen sarjentua
* Arthur Keegan: Treadwell
* Barbara Morrison: Mrs. Kipfer
* George Reeves: Maylon Stark sarjentua
* Claude Akins: 'Baldy' Dhom sarjentua
* Alvin Sargent: Nair
* Joseph Sargent: soldadua
* Robert J. Wilke: Henderson sarjentua
* Carleton Young: Ayres koronela

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Sensei

irakasle edo doktore bat izendatzen duen japonierazko hitza da.

Oso ohikoa da hitz hau, japoniera ez den beste hizkuntzetan idaztea. Itzuliz gero, **Sensee** idatzi beharko litzateke.

Japoniatik kanpo, batik bat, arte martzialetan eta *otaku* kulturan erabiltzen da. Literalki, sensei hitzak, "lehenago jaio" esan nahi du.

Japoniar tradizionalen arabera, honela esaten zaio, ikasle eta irakasle baten artean dagoen ezberdintasun bakarra, azken hau, lehenago jaio izatea delako, eta, horregatik irakats dezake.

## Kanpo estekak
Bō

thumb|*Bō* bat.

 bat pertika edo haga luze forma duen arma bat da, oro har, zurez eginikoa (haritza, banbua...) Modu batera edo bestera, kultura guztietan dago. Luzeran, pisuan, malgutasunean edo apaingarritasunean bereiz daitezke: luzera estandarra 180 zentimetrokoa da. Neurri horretako hagari buruz hitz egiteko erabiltzen den *bo* hitza japonierazko *rokushakubo* izenaren laburdura da: *roku* "sei" da; *shaku*, antzina Japonian erabiltzen zen neurri bat da, mendebaldeko oinaren baliokidea, hau da, 30 zentimetroko luzerakoa; eta *bo,* "makila". Beraz, "sei shakuko makila" esan nahi du.

Lehen erabilera kolpe bat emateko indarra gehitzea da, borrokalariaren mugimendu inertzia eta palanka erabiliz. Distantzia ertainetara dauden jopuntuetara heltzeko ere erabiltzen da.

Boaren erabilera erakusten duen arte martzial japoniarrak bojutsu du izena, Masakatsu Bo Jutsu eskolan, Morihei Ueshiba senseiak sortutakoa, aikidoaren osagarri gisa praktikatzen den arren.

Hapkidoan, maila gorenetako tekniken artean (DAN) boaren erabilera sartzen da, baita sablea eta *jo* izeneko makila motzarena ere: *jo*a armatzat erabiltzen da, aikidoa, jodoa eta ninjutsu bezalako arte martzialetan.

## Bo motak 
Borik erabiliena eta ezagunena 180 zentimetrokoa den arren (rokushaku bōa) bojutsuan erabiltzen diren beste makila mota batzuk ere badaude

* **Rokushaku bō**: 180 zentimetrokoa
* **Yonshaku bō**: 130 zentimetrokoa
* **Sanshaku bō**: 100 zentimetrokoa
* **Shishin bō**: 15 zentimetrokoa
* **Nyoibo**: 200 zentimetroko masta bider 5 hazbete
* **Daisharin**: 250 zentimetrokoa, muturretan gurpilak ditu
* **Nihiri bō**: 180 zentimetrokoa, mutur bihurritu batekin.

## Kanpo estekak
Zerbatana

[thumb|250px|[Cherokee indiarra zerbatana bat erabiltzen]]
**Zerbatana**, azkonak, gezi txikiak edo beste edozein elementu ziztakari sartzen den tutu bat da, aldeetako batetik putz eginez gero, barruan sartutakoa jaurtitzeko erabiltzen dena.

Tribu indigenek erabiltzen dituzte batipat. Batzuetan, eraginkortasuna handiagoa izan dadin, jaurtigailua pozoitu egiten da. Kultura asko izan dira arma hau erabili dutenak, baina Amerikako oihan tropikaleko eta Asiako hegoekialdeko tribuak dira tiratzailerik ezagunenak. Zerbatanak ez dira oso erabiliak benetako arma gisa tribu hauen aldetik. Ohi, tximinoak ehizatzeko erabiltzen dituzte. Horretarako, jaurtigailua, igel pozoitsuen larruazalarekin igurzten dute, igelei minik egin gabe. Honela, jaurtigailua pozoitua geratzen da eta prest dago animaliren bat hiltzeko.

Tutuak luzea izan behar du, jaurtigailuari potentzia emateko tututik irteten denean. Tutuaren tamaina, jaurtigailuarenaren araberakoa da. Azkonek ez dute 30 gramo baino gehiagoko pisurik izan behar, abiada handian irten daitezen. Gainera, tutuak, estua izan behar du, aireak oraindik potentzia gehiago eman diezaion.

## Kanpo estekak
Apidano

Greziar mitologian, **Apidano**, izen bereko ibaiaren jainkoa zen, ibai jainko gehienak bezala, Ozeano et Tetisen semea. Ibai honek, Tesalia zeharkatzen du eta Enipeo ibaian isurtzen ditu bere urak, Farlasos hiritik gertu.

Ovidiok, Peneo kontsolatzera joan zen ozeanidatako bat bezala deskribatzen du, honen alaba Dafne, erramu zuhaitz bihurtuta geratu ondoren.

## Kanpo estekak
Labeongo Punte

**Labeongo Punte** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da. Aritzagako labarraren buruan bertan dago. Etzaaleko tontorretik igarotzen den gailur batek, Labeongo Punte Arbelotik banatzen du, azken hau, Igaratzako lautaden inguruan. Ez dago beste mendi batzuengandik oso banandua baina talaia bikaina da

## Irispideak 
Tontorraren iparraldean, Aritzagako labarraren hondoan, Aintziriko ordeka izeneko tokia dago, Pardelutseko txabolekin. Toki honetatik, tontorrera igo daiteke Amezketatik. Guardetxetik, Errenagako babeslekuetatik Igaratza Arratearaino egiten da. Toki honetatik magal erdialdera igotzen da Etzaalera irtenaz, edo mendatera, Labeon menditik banatzen duena

## Berezitasunak 
Mendi honen inguruan dago Pardelutseko iturria.

## Kanpo estekak
DAN

**Dan**a, Japonia eta Koreako arte martzialetan erabiltzen den maila sistema da. Arte martzialen praktikaren hasieran, ikasleek Kyu, Gup edo Kup izeneko maila dute, kolore ezberdinetan ezberdintzen direnak (Japonia eta Korean, zuria eta marroia dira ikasleen gerrikoen koloreak, eta beltza maisuen gerrikoen kolorea. Mendebaldean, berriz, kolore gehiago erabiltzen dira kyu mailako ikasleak ezberdintzeko: Zuria, laranja horia, berdea, urdina eta marroia, ordena hortan). Gerriko beltzera iristerakoan, shodan izeneko mailara, ikasleak, jada, baditu arte martzialak behar bezala praktikatzen hasteko oinarriak.

Dan mailan, 10 gradu ezberdintzen dira, alda daitezkeenak, eskolen arabera. Adibidez, beltza, gorria eta zuria, gorria eta urre kolorea daude. Koreako arte martzialetan, gerrikoaren kolorea beti beltza da, eta, pertsonak lortutako dan graduaren arabera, lerro zuri bat gehitzen zaio gerriko beltz horri. Judoaren kasuan, 12garren dan bat ere egon zen, kirol hori sortu zuena hain zuzen ere, Jigaro Kano.

## Kanpo estekak
Ameriketako Estatu Batuetako itsasoz haraindiko uharteak

**Ameriketako Estatu Batuetako itsasoz haraindiko uharteak** () herrialde hartako gobernuak zuzenean administratzen dituen lurraldeak dira, estatu federatuen kide ez direnak, horregatik lurralde ez-inkorporatu (*unincorporated territories*) deitzen zaie. Bertako biztanleek hiritargo estatubatuarra dutela, baina ez dituzte zerga federalak ordaintzen, ez dute hauteskunde presidentzialetan parte hartzen eta ez dute ordezkaririk Kongresuan.

lang=eu|591x591px|thumb|none
## Zerrenda 
## Kanpo estekak
IETF

**IETF** (***I**nternet **E**ngineering **T**ask **F**orce*) estandarrak sortzeko erakunde bat irekia da. ISOCen organoa da, IABren mendekoa. Bere helburuen artean Interneteko protokoloak garatzeko aholkularitza teknikoa ematen du. 1986. urtean sortu zen.

Informatikako eta interneteko teknikoez osatuta dago gehien bat baina diseinatzaileak, saltzaileak daude ere. Arduratzen diren arloak bideratzea, segurtasuna eta garraioa dira.
Bere helburuak RFC 3935 dokumentuak zehaztuta daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Waterloo

**Waterloo** izan daiteke:

### Geografia 
* Waterloo, Valoniako udalerria.
* Waterloo, Kanadako udalerria.
* Waterloo, Guyanako udalerria.
* Waterloo, AEBetako Hego Carolinako udalerria.
* Waterloo, AEBetako Iowako udalerria.
* Waterloo, AEBetako Wisconsingo udalerria.
* Waterloo geltokia, Londresko tren geltokia.

### Historia 
* Waterlooko gudua, 1815ean egindako gudua.

### Musika 
* Waterloo, ABBA taldearen albuma.
* Waterloo, ABBA taldearen abestia.

### Filma 
* *Waterloo*, 1970ean Sergei Bondartxukek zuzendutako filma.

### Enpresa 
* Waterloo Maple, kanadar software-enpresa.
Bartholinen guruin

**Bartholinen guruina**k edo **guruin bestibular nagusiak** bi guruin jariatzaile dira, txikiak, baginaren irekieraren albo banatan kokatuak daudenak eta, ohi, ez dira ikusten. Erloju orratzen zentzuan, guruin hauek lauretan eta zortziretan kokatuak daude. Likido kopuru txiki bat jariatzen dute, maitasuna egiterakoan, baginaren ezpainak bustitzen dituena. Likido honek feromonak ere baditu eta, horregatik, bere betebehar zehatza zein den ez dago batere garbi. Gizonetan, hauen baliokideak, Cowperren guruinak izango lirateke.

## Eponimoa 
Bartholinoren guruinek, Caspar Bartholino (1655-1738) herbeheretar anatomistaren omenez hartzen dute euren izena. Thomas Bartholinen semea zenak 1677an deskribatu zituen. Iturri batzuek, erabat erraturik, anatomista honen aitonari ematen diote deskubrimenduaren meritua, hau ere Caspar Bartholino izenekoa (1585-1629)

## Histologia 
Bartholinoren guruinak guruin jariatzaileak dira, muki ekoizlea den epitelio zilindriko sinplez osatutakoak. Hodi jariatzailea, baginako zuloarekin amaitzen dena, epitelio lau estratifikatuaz estalita dago. Bere funtzioa eta garrantzia, kitzikapen eta koito uneetan, bagina bustitzen duen muki erako materialaren ekoizpenean dago.

## Bartholinitisa 
Bartholinitisa, guruinetako baten edo bien irteera hodia buxatzen denean gertatzen den gaixotasun bat da, gonokokoek eta beste mikroorganismo batzuk eragindako infekzioentzako oso toki erakargarria, zornatzea edo baita ere abzesuak eraginez.

## Kanpo estekak
Orgiko hariztia

**Orgiko hariztia** Lizaso herrian (Ultzama, Nafarroa Garaia) dagoen naturgune bat da. 80 hektarea inguru duen basoa da, haritzez betea. Gaur egun, aisialdirako prestaturik dago: patxada ederrean egoteko toki asko ditu, baita hainbat ibilbide erraz ere, gurpil aulkian dabiltzanek ere egiten ahal dituztenak; itsuek ere hariztiaz goza dezakete, ibilbide zati anitzetan sokekin loturiko barandak baitaude eta informazio panel asko braille sisteman idatzirik baitaude. Nafarroako Gobernuak Orgiko hariztia Aisialdirako Natur Babesgune izendatu zuen 1996an.

1975 urtean, Orgiko oihanan Robin and Marian filma grabatu zuten.

erdian|thumb|420x420px|Orgiko hariztia, Lizason, Ultzaman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Orgiko hariztiari buruzko webgunea.
*  Orgiri buruzko artikulua *Argia* astekarian
* Orgiri buruzko artikulua *Berria* egunkarian
The Greatest Show on Earth

***The Greatest Show on Earth*** Cecil B. DeMillek 1952an zuzendutako filma da. Batzuen arabera film onenaren Oscar Saria lortu duen filmerik txarrenetariko bat da.

## Argumentua 
Filmak elkar gurutzatutako zirku barneko istorioak, pasioak eta gora-beherak azaldu ditu, eta tartean Buttons pailazoaren agerrera, hilketaz salatua eta mozorroaren azpian dagoena.

## Pertsonaiak 
* **Betty Hutton**: Holly
* **Cornel Wilde**: Sebastian Handia
* **Charlton Heston**: Brad Braden
* **James Stewart**: Buttons pailazoa
* **Dorothy Lamour**: Phyllis
* **Gloria Grahame**: Angel
* **Henry Wilcoxon**: Gregory FBI Ajentea
* **Lyle Bettger**: Klaus
* **Lawrence Tierney**: Mr. Henderson
Filmean parte hartu zuten animalien artean nonbait Mary egon zen, handik urte batzuetara Berrizen dema batean ospetsu bihurtu zen elefante emea.

## Erreferentziak
Aitona (argipena)

**Aitona** hitzak hainbat adiera izan ditzake:

* Aitona-amonak: Aitona-amonak norbaiten gurasoen gurasoak dira.
* Aitona: Lleidako probintzian dagoen udalerria.
Metropolitar Polizia Zerbitzua

**Metropolitar Polizia Zerbitzua** (ingelesez *Metropolitan Police Service*) Londresko segurtasunaz arduratzen den polizia da. 1829an sortu zen eta bere egoitza, Scotland Yard famatuan dauka.

## Antolaketa 
### Krimen Berezien Zuzendaritza (SCD) 
SCD-a Steve House zuzendariordeak agintzen du. Krimen ikerketa serio, antolatu eta bereziei egiten die aurre eta ondorengo taldeetan banatzen da:
* **Homizidio Taldea (SCD1)
* Hatz-aztarna Zerbitzua
* Auzitegi Taldea (SCD4)
* Umeen Abusu Ikerketa Taldea (SCD5)
* Ekonomia eta Krimen Berezien Taldea (SCD6)
* Operazio Berezien Taldea (SCD8)
* Krimen Larri eta Antolatuen Taldea (SCD7)
* Isilpeko Polizia (SCD10)
* Inteligentzia (SCD11)**

### Operazio Nagusiak (CO) 
[200px|eskuinera|thumb|Polizia agenteak [Londresen.]]
* '''Komunikazio Nagusien Taldea (CO10)
* Orden Publikoaren Operazio Taldea (CO11)
* Olinpiaden Antolaketarako Operazio Taldea (CO12)
* Trafiko Operazio Taldea (CO15)
* Trafiko eta Garraiobideetako Krimenen Justizia Taldea (CO16)
* Garraiobide Operazio Taldea (CO17)
* Operazio Laguntza OCU, (CO18)
** Zaldizko Lantaldea
** Aire Laguntza Lantaldea
** Txakur Laguntza Lantaldea
** Itsas Laguntza Lantaldea
* Espezializatutako Su-armen Taldea (CO19)
* Lurralde Laguntza Taldea (CO20)

## Kanpo estekak
Scotland Yard Berria

**Scotland Yard Berria** edo **Scotland Yard**, Metropolitar Polizia Zerbitzuaren egoitza da Londresen.

## Kanpo estekak
Feyenoord Rotterdam

[thumb|250px|Rotterdamgo derbia [Sparta Rotterdam|Spartaren aurka, 1968an.]]
[thumb|250px|[Stadion Feijenoord|Feijenoord Stadion.]]

**Feyenoord Rotterdam** Herbehereetako futbol talderik onenetakoa da, Rotterdam hirikoa. Herrialdeko txapelketetan hirugarren palmaresik onena dauka, Europa mailan ordea Ajax Amsterdamen ondoren herbeheretar talderik onena da Europako Kopa (1970) eta Kontinente arteko Futbol Kopa irabaziak baititu.

Holandako Liga azkeneko aldiz 2017an irabazi zuen, eta Kopa 2016an.

Etxeko partidak *De Kuip* ezizenaz ezagutzen den Feijenoord Stadionen jokatzen ditu.

## Historia 
### Gerra aurreko urteak 
Taldea 1908an sortu zen *De Vereeniging* tabernan. Hasieran *Wilhelmina* izena izan zuen baina hasierako urteetan sarritan aldatu zuen izenez eta kolorez. 1912an **SC Feijenoord** izena hartu zuen (*Feijenoord* Rotterdameko auzoa da) eta gaur egundo koloreak finkatu zituen. 1917an lehen mailara igo zen eta 1923-24 denboraldian irabazi zuen lehenengo liga txapelketa. Gerra aurretik talde arrakastatsua izan zen 5 Liga eta 5 Kopa irabaziz.

### Urrezko aroa: 60 eta 70 hamarkadak 
Hogei urteko hutsunearen ondoren 1961ean berriz ere liga irabazi zuen eta garai loriatsu bati hasiera eman zion. Hurrengo 15 urtetan 6 Liga eta 2 Kopa eskuratzeaz gain Nazioartean txapleketa garrantzitsuenak irabazi zituen. Europako garaipenak Intertoto Koparekin hasi ziren 1967 eta 1968an. 1970an maila gorena eman zuen Europako Kopa iarabaziz (2-1 Glasgowko Celtic-i) eta ondoren Kontinente artekoa Estudiantes de La Plataren aurrean. Argentinan 2-2 berdindu zuten eta itzuleran 1-0 irabazi zuten Rotterdamen. Aro honi amaiera emateko 1974ean UEFA Kopa irabazi zuen.

### 1990eko hamarkada 
Hamarkada apal baten ondoren berriz ere iritsi ziren herrialde mailako garaipenak, Ajax eta PSV-rekin batera "hiru handien" artera itzuliz. Bi liga eta lau kopa lortu zituen.

### XXI. mendea 
Europan garaipen berria lortu zuen 2002an UEFA Kopan oraingoan ere.

Azken urteetan aurreneko lau postutan sailkatu izan da eta 2017an eta 2023an txapelduna izan zen. 2016an eta 2018an Herbehereetako Kopa irabazi zuen.

## Uniformea 
## Irabazitako tituluak 
### Herbehereetan: 34 
* Herbehereetako futbol liga (16): 1923–24, 1927–28, 1935–36, 1937–38, 1939–40, 1960–61, 1961–62, 1964–65, 1968–69, 1970–71, 1973–74, 1983–84, 1992–93, 1998–99, 2016-17, 2022-23.
* Herbehereetako futbol kopa (14): 1930, 1935, 1965, 1969, 1980, 1984, 1991, 1992, 1994, 1995, 2008, 2016, 2018, 2024.
* Johan Cruyff Kopa (4): 1991, 1999, 2017, 2018.

### Nazioartean: 10 
#### Kontinente arteko Futbol Kopa 
* Txapelduna (1): 1970.

#### Europako Kopa 
* Txapelduna (1): 1970.

#### Europako Superkopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 2002.

#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (2): 1974, 2002.

#### UEFA Intertoto Kopa 
* Txapelduna (3): 1967, 1968, 1973.

#### Europa-Amerika Torneoa 
* Txapelduna (1): 2005.

#### Benelux Kopa 
* Txapelduna (2): 1958, 1959.

## Jokalariak 
* Johan Cruyff (1983-84)
* Ruud Gullit (1982-85)
* Robin van Persie (2001-04)
* Dirk Kuyt (2003-06)

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
Johan Neeskens

**Johannes "Johan" Jakobus Neeskens** (Heemstede, Ipar Holanda, 1951ko irailaren 15a - Aljer, 2024ko urriaren 6a) futbol entrenatzaile eta jokalari herbeheretarra izan zen.

1974 eta 1978ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldunordea izan zen Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin.

Halaber, UEFAko Txapeldunen Liga irabazi zuen 1971, 1972 eta 1973an Amsterdamgo Ajaxekin.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1968-1970 RCH 68 p (g 1)
* 1970–1974 Amsterdamgo Ajax 124 (33 g)
* 1974–1979 FC Barcelona 141 (35)
* 1979–1984 New York Cosmos 94 (17)
* 1984–1985 FC Groningen 7 (0)
* 1987-1990 FC Baar 23 (5)
* 1990–1991 FC Zug 1 (0)

## Ikus, gainera 
* FIFA 100
West Side Story (1961eko filma)

***West Side Story*** 1961eko Jerome Robbins eta Robert Wisek zuzendutako musikal filma da, Broadwayeko izen bereko musikalean oinarrituta.

## Argumentua 
Argumentuak W. Shakespeareren *Romeo and Juliet* tragedia eguneratu zuen: bi gazte talde: *shark*ak, etorkin puertoricarrak, eta *jet*ak, bertoko estatubatuarrak lehian daude. Arazoa Maria puertoricarra eta Tony estatubatuarraren amodioan datza.

## Pertsonaiak 
* Natalie Wood: Maria
* Richard Beymer: Tony
* Russ Tamblyn: Riff
* Rita Moreno: Anita
* George Chakiris: Bernardo
* Simon Oakland: Schrank tenientea
* Ned Glass: Doc
* William Bramley: Krupke ofiziala
* Tucker Smith: Ice
* Tony Mordente: Action
* David Winters: A-rab
* Frank Green: Mouthpiece
* Eliot Feld: Baby John
* Jay Norman: Pepe
* Bert Michaels: Snowboy
* David Bean: Tiger
* Robert Banas: Joyboy
* Jose De Vega: Chino
* Susan Oakes: Anybodys
* Marni Nixon: Natalie Wooden bikoiztailea

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Lascellas-Ponzano

**Lascellas-Ponzano** (gaztelaniaz eta ofizialki *Lascellas-Ponzano* eta aragoieraz **Aszellas-Ponzano**) Huescako Somontano de Barbastro eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 166 biztanle zituen.

## Demografia 
## Administrazioa 
## Kanpo estekak 
*  Lascellas-Ponzanoko udalaren webgunea
Loporzano

**Loporzano** Huescako  udalerria da, Hoya de Huesca eskualdean dagoena. 2022 hasieran, 574 biztanle zituen.

## Demografia 
## Administrazioa 
## Kanpo estekak 
*  Loporzanoko udalaren webgunea
Montanuy-Montanui

**Montanui** (izen ofiziala *Montanuy/Montanui*, gaztelaniaz *Montanuy* eta aragoieraz eta katalanez *Montanui*) Huescako Ribagortza eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 308 biztanle zituen.

## Monumentuak 
* *Casa del Corredor*, XVI. mendeko defentsa-dorreduna.
* *Biguerriko Santa Maria baseliza*

## Montanuytar ezagunak 
* Pau Donés (1966) abeslaria, musikaria eta Jarabe de Palo musika taldeko kidea.

## Kanpo estekak 
*  Montanuyko udalaren webgunea

## Erreferentziak
The Bridge on the River Kwai

***The Bridge on the River Kwai*** 1957ko David Leanek zuzendutako gerra filma da, Pierre Boulleren *Le Pont de la Rivière Kwaï* eleberrian oinarrituta.

Fikziozko argumentua benetan 1943an izandako eraiketan oinarrituta dago, japoniarrek presoak erabili zituzten Mae Klong - 1960ko hamarkadatik aurrera Khwae Yai - ibaia zeharkatu zuen zubia eraikitzeko, Tha Makham herrian, Thailandiako Kanchanaburitik bost kilometrotara. Filmean presoen egoera zaila bazen ere, latzagoa zen benetan.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerran, japoniarrek britainiar presoak erabili zituzten oihannean zubi bat eraikitzeko, Thailandiako Kwai ibaia zeharkatu zuena. Nicholson koronela (Alec Guinness), eraiketa presoen morala igoko duelakoan, eraikitzeari ekin zion, soldaduen harrokeriaz. Shears komandantea (William Holden), estatubatuarrak, ostera, ihes egitea baino ez du nahi.

Ihes egitea lortu ondoren eta, bere nahien aurka, aste batzuk geroago itzuliko zuen komando britainiar bat gidatuz, lehenengo trena pasa bitartean zubia suntsitzeko.

## Pertsonaiak 
* William Holden: Shears komandantea
* Alec Guinness: Nicholson teniente koronela
* Jack Hawkins: Warden maiorra
* Sessue Hayakawa: Saito koronela
* James Donald: Clipton maiorra
* Geoffrey Horne: Joyce tenientea
* André Morell: Green koronela
* Peter Williams: Reeves kapitaina
* John Boxer: Hughes maiorra
* Percy Herbert: Grogan soldadua
* Harold Goodwin: Baker soldadua

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Naval

**Naval** (gaztelaniaz eta ofizialki *Naval* eta aragoieraz **Nabal**) Huescako Somontano de Barbastro eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 288 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Navalgo udalaren webgunea
Around the World in Eighty Days

***Around the World in Eighty Days*** 1956ko Michael Anderson eta John Farrowek zuzendutako abenturazko komedia filma da, Jules Verneren izen bereko eleberrian oinarritua.

## Argumentua 
1872 inguru, Phileas Fogg (David Niven) *gentleman* ingelesak munduari itzulia egiteko 80 egun baino ez zirela beharrezkoak aldarrikatzen du. Hori dela eta, 20.000 £ko apostua egingo du Londresko *Reform Club*eko taldekideekin. Bidaian Passepartout (Mario Moreno "Cantinflas") bere morroiaren laguntza izango du.

## Pertsonaiak 

* David Niven - Phileas Fogg
* Mario Moreno "Cantinflas" - Passepartout
* Shirley MacLaine - Aouda printzesa
* Robert Newton - Mr. Fix
* Charles Boyer - Monsieur Gasse
* Joe E. Brownn - Estazioaren nagusia, Nebraska
* Martine Carol - Turista, Paris
* John Carradine - Proctor Stamp koronela, San Francisco
* Charles Coburn - Langilea, Hong Kong
* Ronald Colman - Treneko Ofiziala, India
* Melville Cooper - Laguntzaile
* Noël Coward - Hesketh-Baggott
* Finlay Currie - Whist Partner
* Reginald Denny - Polizia buru, Mumbai
* Andy Devine - Lehenengo Ofiziala, *S.S. Henrietta*
* Marlene Dietrich - Azafata, *Barbary Coast Saloon*
* Luis Miguel Dominguín - Toreatzaile
* Fernandel - Gidaria, Paris
* Walter Fitzgerald - Klubeko kidea
* Ava Gardner - Ikuslea
* John Gielgud - Mr Foster
* Hermione Gingold - Andre kirolaria
* Jose Greco - Dantzaria
* Sir Cedric Hardwicke - Sir Francis Gromarty jenerala, India
* Trevor Howard - Falletin
* Glynis Johns - Kidea
* Buster Keaton - Gidaria
* Evelyn Keyes - Flirt
* Beatrice Lillie - Berpiztzailea, Londres
* Peter Lorre - Zerbitzaria, *S.S. Carnatic*
* Edmund Lowe - Injenieria, *S.S. Henrietta*
* Tim McCoy koronela - Koronela, AEBetako armada
* Victor McLaglen - Lemazaina, *S.S. Henrietta*
* A.E. Matthews - Klubeko kidea
* Mike Mazurki - Pertsonaia (Hong Kongeko taberna)
* John Mills - Gidaria Londresen
* Robert Morley - Ralph (*Reform club*)
* Alan Mowbray - Kontsul
* Edward R. Murrow - Narratzailea
* Jack Oakie - Kapitaina, *S.S. Henrietta*
* George Raft - Atezaina, *Barbary Coast Saloon*
* Gilbert Roland - Achmed Abdullah
* Cesar Romero - Lemazaina
* Frank Sinatra - Pianojolea, *Barbary Coast Saloon*
* Red Skelton - Mozkortia, Barbary Coast saloon
* Ronald Squire - Klubeko kidea
* Basil Sydney - Klubeko kidea
* Richard Wattis - Hunter inspektorea
* Harcourt Williams - Hinshaw

## Ikus, gainera 
* *Munduari bira 80 egunetan*

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Novales

**Novales** (gaztelaniaz eta ofizialki *Novales* eta aragoieraz **Nobals**) Huescako Hoya de Huesca eskualdean dagoen udalerria da.

2005ean 191 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Novalesko udalaren webgunea
Ontiñena

**Ontiñena** (gaztelaniaz, aragoieraz eta ofizialki *Ontiñena*) Huescako Bajo Cinca eskualdean dagoen udalerria da.

2005ean 621 biztanle zituen.

## Demografia 
## Alkateak 
## Festak 
* Irailaren 8an
* Maiatzaren 9an
* Otsailaren 5ean

## Kanpo estekak 
*  Ontiñenako udalaren webgunea
Lawrence of Arabia

***Lawrence of Arabia*** 1962ko David Leanek zuzendutako film historiko epikoa da, T. E. Lawrencen bizitzan oinarritua.

Jordanian, Marokon eta Espainiako Almerian eta Doñanako Parke Naturalean filmatu zen.

## Argumentua 
Filmak Thomas Edward Lawrencen bizitza azaltzen du, Ekialde Hurbilera joandako ofizial britainiarra bertoko tribuak batzea lortu eta Otomandar Inperioaren aurka borrokatu zena.

## Pertsonaiak 
* Peter O'Toole: Thomas Edward Lawrence
* Omar Sharif: Ali
* Alec Guinness: Faisal ibn Hussein
* Anthony Quinn: Auda ibu Taii
* Claude Rains: Dryden koronela
* José Ferrer: *Bey* turkiarra
* Jack Hawkins: Allenby jenerala
* Anthony Quayle: Harry Brighton koronela
* Arthur Kennedy: Jackson Bentley
* Sir Donald Wolfit: Murray jenerala
* I.S. Johar: Gasim
* Gamil Ratib: Majid
* Michel Ray: Farraj
* John Dimech: Daud
* Zia Mohyddin: Tafas

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Osso de Cinca

**Osso de Cinca** (gaztelaniaz eta ofizialki *Osso de Cinca* eta aragoieraz ''Osso d'a Zinca'') Huescako Bajo Cinca eskualdean dagoen udalerria da.

2005ean 746 biztanle zituen.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Osso de Cincako udalaren webgunea
Panticosa

**Panticosa** edo **Pandicosa** (gaztelaniaz eta ofizialki *Panticosa* eta aragoieraz *Pandicosa*) Huescako Alto Gállego eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 776 biztanle zituen.

## Hizkuntza 
Panticosan pandikuto izeneko aragoieraren aldaera hitz egiten da. Pandicutoa aragoieraren dialektoen artean ondoen kontserbatu denetako bat da, hizkuntz honen mendebaldeko eta ekialdeko aldaeren artean dagoelako. Hori dela eta, aragoiera batzeko prozesuan garrantzi handia izan du.

Gaur egun gero eta pertsona gutxiagok hitz egiten du. Frankismoan pandicutoaren hiztunak errepresaliatuak izan ziren eta kanpotar askok analfabetoen hizkuntzatzat hartzen dute. Horrez gain, bertakoak herritik kanpo ikasten dutenez eta aragoieraz hitz egiteko lotsa dutenez. Horrexegatik aldaera hau galduz doa.
 
Francho Nagore aragoierazko filologoak pandicutoaren gramatika liburu bat idatzi zuen.

## Turismoa 
* Panticosako bainuetxea

## Kirol-instalazioak 
* Aramón Panticosa eski estazioa.

## Kanpo estekak 
*  Panticosako udalaren webgunea
Aitona-amonak

:**Amama** *hitzak artikulu honetara dakar. Beste esanahietarako, ikus Amama (argipena).*
**Aitona-amonak** edo **aitaita-amamak** norbaiten gurasoen gurasoak dira. Aitona-amonek familia zabala osatzen dute euren seme-alaba eta bilobekin batera.

Kultura tradizionaletan, aitona-amonek eginkizun argia izan dute euren biloben zaintzan eta hezkuntzan. Hori, pixkanaka, familia nuklearra garatzen joan den heinean, galduz joan da.

Gurasoek euren seme alabak behar den bezala zaindu ezin dituztenean, aiton-amonek, tutore edo mantentzailearen papera izan dezakete.

Antzina, Euskal Herrian ekonomia jarduera nagusiak nekazaritza eta abeltzaintza ziren garaian, aitona-amonak oso errespetatuak izaten ziren. Eta oso jakintsutzat jotzen ziren. Izan ere, XX. mendearen hasiera arte, euskal herritarren bizi itxaropena ez zen izaten 40 urte baino gehiagokoa, eta, beraz, ez zen jende asko zahartzarora heltzen. Horregatik, zaharren aholkuak arreta handiz entzuten ziren, bai eta gehienetan gauzatu ere. Zaharrekiko errespetuaren galera hori orokorra izan da industria zibilizazioa nagusitu den munduko tokietan. Hala ere, bizirik iraun du munduko herri indigenen artean.

## Kanpo estekak
Polje

[eskuinera|thumb|300px|[Alisas mendatetik ikuspegia, non, hondoan, Matienzoko harana ikus daiteken (Kantabria), Espainia. Biztanlez betetako polje hau, Europako garrantzitsuenetako bat da.]]
**Poljea** (poljeren eslabiar etimologia: estepa), haran luze eta itxi antzeko sakonune bat da, tamaina handikoa, arroka karstikoko mendiartean dagoena, hondo laua duena eta inguru ez erregularrak. Ertzak oso maldatsuak dira eta bertan kareharria azaltzen da. Ohi, berehalakoan, hobi batetik desagertzen den errekazto batek zeharkatzen du. Poljea denbora batez urpean gera daiteke, edo baita betirako ere, honela aintzira bihurtuz, lurrazaleko urak hobiaren isurbide ahalmena gainditzen badu edo lurrazpiko uren mailara igotzen bada.

Poljearen hondo laua, "terra rossa" edo lur gorria delakoarekin estalita egoten da, kareharriaren deskaltzifikazioaren ondorio den buztin batetaz. Oso haran emankorrak izaten dira, sedimentuentzako tranpa bezala funtzionatzen baitute.

Poljeak sakonune endorreikoen kasu berezi bat bezala kontsideratzen dira.

## Poljeak Espainian 
Iberiar Penintsulako poljerik handienetako bat, Zafarrayako Lautadan dago, Granadako probintzian. Sierra Gorda izeneko kareharrizko mendiartean dago.

Beste adibide bat, mundu osoko geologo eta geomorfologoek bisitatua eta aztertua dena, Matienzoko poljea da, Kantabriako Ruesga udalerrian dagoena. Gauza bera gertatzen da Kordobako probintziako Cabra udalerrian dagoen La Navako poljearekin, Mendilerro Subbetikoen Natura Parkearen barruan.

Kantabrian dagoen beste polje bat Liendoko Harana osatzen duena da, Liendo udalerrian, Asón eta Agüera ibaien itsasoratze tokien artean.

Rondako mendilerroan, euren dimentsio handiengatik, Libarreko Lautadak nabarmentzen dira, Benaoján, Montejaque, Cortes de la Frontera eta Villanueva del Rosario udalerrien artean.

## Euskal Herrian 
Euskal Herrian, Urbia da ezagunenetarikoa, Araba eta Gipuzkoako Partzoergo Nagusian. Hortik oso gertu, Eskoriatza, Aretxabaleta eta Oñati udalerrien artean banatuta dago beste polje bat. Deguria edo Degurixa, alegia. Bertan, Andarto, Maruatx, Maiputz, Arlutz, Aranguren Txiki, Andarto Txiki eta Atain bezalako mendiak daude.

## Kanpo estekak
Laparmendi

**Laparmendi** edo **Pagotxiki** Aralar mendilerroaren iparrekialdeko mendi adarretan dagoen mendi bat da, gertu, Otsabio izeneko mendia duelarik, azken hau, Laparmendi baino ezagunagoa. Biak, oso ongi ezberdinduta daude Austokieta izeneko tokiarekin. Bertan, hiru lepoxka daude: Arteain, Otsabiotik gertu, Axorizulo ere deitzen dena, Pagoaundi, bien erdialdean eta bertan tumulu bat dagoelarik eta, azkenik, Zizitokieta, Laparmenditik gertu.

Laparmendi mendiaren tontorrean, herdoildutako gurutze bat dago, han inguruan, XIX. mende amaieran hil zen ume baten ondorioz. Lizartzako familia bat, Laparmendi mendira joaten zen ira bila. Lana amaitutakoan, seme-alabetako baten falta somatu zuten. Gogor ekin zioten bilatzeari, baina ez zuten arrakastarik izan. Egun batzuk igaro ondoren, hilda aurkitu zuten, hanketako bat, tontorreko arroken artean harrapatuta zuelarik. Hortxe jarri zen orain dagoen gurutzea. Abiapunturik zuzenenak, Lizartzatik, Ugartetik, kasu honetan, Iruñaga izeneko baserritik eta, azkenik, Jazkugañe izeneko lepotik

## Berezitasunak 
Bertan dago Pagoaundiko tumulua. Añi izeneko tokian, trikuharri bat ere badago. Eta, tradizioen artean, Leizezulo izeneko osinean, zezengorri bat bizi dela dio jendeak.

## Kanpo estekak
Ciudad Encantada

**Ciudad Encantada** (euskaraz *Hiri Sorgindua*) higadurak eragindako kareharrizko toki naturala da, Cuencan kokatua (Espainian). Morfologia mota hau oso ohikoa du kareharrizko lurraldeetako morfologia karstikoan.

Antzinako Valdecabras udalerrian dago, egun, Cuencakoan, Cuencako probintzian, pinudietako toki zabal batean eta 1500 metro inguruko garaieran 1929ko ekainaren 11n, Interes Nazionaleko Toki Natural bezala izendatu zen. Ura, haizea eta izotzaren eraginak, posible egin du toki natural hau, izen zientifiko bezala, fenomeno karstikoa dena. Morfologia, konposaketa kimikoa eta gogortasun mailari dagokionez arrokek duten heterogenotasunaren ondorioz, elementu atmosferikoek arrokak oso modu ezberdinean higatzea ahalbidetu du, emaitza bezala, naturak berak eginiko arte lan ikusgarri bat emanez.

Arroka formazioei hainbat izen eman zaie, hala nola::
* *Seta* (Perretxikoa)
* *Puente* (Zubia)
* *Cara* (Aurpegia)
* *Convento* (Komentua)
* *Olas en el mar* (Olatuak itsasoan)
* *Teatro* (Antzokia)
* *Hipopótamos* (Hipopotamoak)
* *Amantes* (Maitaleak)

## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Bideoa Youtuben.
My Fair Lady

***My Fair Lady*** 1964ko George Cukorrek zuzendutako musikal filma da. Izen bereko Broadwayeko musikalean oinarritzen da, eta hau, aldi berean, George Bernard Shawen *Pygmalion* lanean oinarritutzen da.

## Sinopsia 
1912ko arratsalde euritsu batean, Eliza Doolittle (Audrey Hepburn) lore-saltzaileak Henry Higgins (Rex Harrison) hizkuntzalaria ezagutu du. Pickering koronelarekin (Wilfrid Hyde-White) herrokan hizkuntza ze garrantzia duen eztabaidatu ondoren, Higginsek sei hilabeteko epean Eliza dama bihurtuko duela ziurtatzen du, bere *cockney* hizkera alde batera alboratuz eta ingelesa ondo menperatuz.

## Pertsonaiak 
* Audrey Hepburn : Eliza Doolittle
* Marni Nixon : Eliza Doolittle (abesten)
* Rex Harrison : Pr. Henry Higgins
* Stanley Holloway : Alfred P. Doolittle
* Wilfrid Hyde-White : Hugh Pickering koronela
* Gladys Cooper : Mrs. Higgins
* Jeremy Brett : Freddy Eynsford-Hill
* Bill Shirley : Freddy Eynsford-Hill
* Theodore Bikel : Zoltan Karpathy
* Mona Washbourne : Mrs. Pearce
* Isobel Elsom : Mrs. Eynsford-Hill

## Abestiak 

### I. ekitaldia 
* "Overture"
* "Why Can't the English?"
* "Wouldn't It Be Loverly?"
* "An Ordinary Man"
* "With A Little Bit of Luck"
* "Just You Wait"
* "Servants Chorus"
* "The Rain in Spain"
* "I Could Have Danced All Night"
* "Ascot Gavotte"
* "Ascot Gavotte (Reprise)"
* "On the Street Where You Live"
* "Intermission"

### II. ekitaldia 
* "Transylvanian March"
* "Embassy Waltz"
* "You Did It"
* "Just You Wait (Reprise)"
* "On The Street Where You Live"
* "Show Me"
* "Get Me to The Church on Time"
* "A Hymn to Him"
* "Without You"
* "I've Grown Accustomed to Her Face"
* "Finale"
* "Exit Music"

## Kanpo estekak 
* imdb.com
In the Heat of the Night

***In the Heat of the Night*** 1967ko Norman Jewisonek zuzendutako misteriozko drama filma da, John Ballen izen bereko eleberrian oinarritua.

Filmak bi sekuela izan zituen: *They Call Me MISTER Tibbs!* (1970) eta *The Organization* (1971). Telesaila ere sortu zuen: *In the Heat of the Night* izenekoa, Carroll O'Connor, Howard Rollins, Alan Autry, David Hart, Anne-Marie Johnson eta Hugh O'Connor protagonistak zituena.

## Sinopsia 
Virgil Tibbs (Sidney Poitier), Philadelphiako poliziaren detektibe afroamerikarra Estatu Batuetako hegoaldeko herri batera doa, ama bisitatzeko asmotan. Heldu bezain pronto, bertoko poliziek atxilotua da, gizon zuri aberats bat hil duelakoan. Haren nortasuna egiaztatzeko, polizia buruak (Rod Steiger) Tibbsen nagusiarekin hitz egin duenean, horrek Tibbsen laguntza eskaini dio, krimena argitzeko. Nahiz eta hasieran arrazakeria dela eta fidatu ez, pixkanaka-pixkanaka Tibbsen kemenak jokabideak aldatu ditu.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak 
* imdb.com
Oliver!

***Oliver!*** 1968 urtean Carol Reedek zuzendutako musikal filma da. Izen bereko musikalean oinarritzen da, eta hau, aldi berean, Charles Dickensen *Oliver Twist* eleberrian.

## Sinopsia 
Oliver Twist (Mark Lester), umezurztegitik ihesitako umea Londresera heldu da. Heldu ondoren, Fagin (Ron Moody) eta Bill Sikesek (Oliver Reed) zuzendutako uma-lapur talde batek aterpetua da.

## Pertsonaiak 
* Ron Moody - Fagin
* Oliver Reed - Bill Sikes
* Harry Secombe - Mr. Bumble
* Mark Lester - Oliver Twist
* Jack Wild - The Artful Dodger
* Hugh Griffith - Epailea
* Shani Wallis - Nancy
* Joseph O'Conor - Mr. Brownlow
* Peggy Mount - Mrs. Bumble
* Leonard Rossiter - Mr. Sowerberry
* Hylda Baker - Mrs. Sowerberry
* Kenneth Cranham - Noah Claypole
* Megs Jenkins - Mrs. Bedwin
* Sheila White - Bet
* Wensley Pithey - Dr. Grimwig

## Abestiak 

* *Overture*
* *Main Title*
* *Food Glorious Food*/*Oliver!*
* *Boy For Sale*
* *Where is Love?*
* *Consider Yourself*
* ''You've Got to Pick a Pocket or Two*
* *It's a Fine Life'
* ''I'd Do Anything'
* *Be Back Soon*
* ''Entr'acte*
* *Who Will Buy?*
* *As Long As He Needs Me*
* *Reviewing the Situation*
* *Oom-Pah-Pah*
* *Reviewing the Situation (reprise)*
* *Finale*
* *Exit Music''

## Kanpo estekak 
* imdb.com