open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Román de Bembibre

**San Román de Bembibre** Espainiako udalerri bat da, Bembibre udalerrikoa, Bierzo eskualdean, Leongo probintzian, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoan.

2024ko urtarrilean 412 biztanle zituen, 205 gizon eta 207 emakume.

## Arkitektura 
* Iglesia de San Román Mártir (San Román de Bembibre) (S. XVI)
* Ermita de la Vera Cruz (S. XII)
* Casona de los Robles Álvarez (S. XVII)
* Puente de San Román (S. XVI)

## Etnografia eta jaiak 
Tradizio etnografikoari dagokionez, Aste Santuan erramu-arku bat egiteko ohitura dago. Herriko bizilagunen eta gazteen artean biltzen da, herritarren ereinotzetan, arkua egiteko. Ondoren, Erramu Igandean, Ama Birjina ateratzen da arkutik pasatuz. Bazegoen "arrastoa uzteko" tradizioa ere. Herriko gazteei lasto arrasto bat uztea besterik ez da, bien arteko sentimendu posibleen sinbolo gisa. Oinatzak bat egiten du elizan. Beste herri batzuetan metodo hori erabili da, baina beste ospakizun mota batzuekin.

Tradizio horri lotuta dago gauean zehar kanpaiak jotzea ere.

Jai nagusia Karmengo jaiak dira, Bembibreko San Romanen (uztailak 16). Jaietako herriak bikoiztu edo hirukoiztu egiten du bere kaleetako jende kopurua, eta horrek adierazten du zeinen garrantzitsuak diren urtero ekitaldia gogoratzen duten gazte eta ez hain gazteentzat. Sagardo kontsumoa tradizionala da jai hauetan.

Halaber, abuztuaren 9an San Roman eguna ospatzen da, herriko zaindaria, eta jaieguna ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pedro Castañero

**San Pedro Castañero** Castropodame udalerrian dago, Bierzo eskualdean, Leongo probintzian, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoan (Espainia).
120 etxe ditu, bi auzotan banatuta: lehen letren eskola eta parrokia-eliza, San Pedro Adúcula izenekoa.

Gaur egun, antzinako eraikin batzuk kontserbatzen dira, eta garai batean erabilitako eraikuntza-materialak ikus daitezke bertan, hala nola adobea, egurra eta harria, baita arbelezko teilatuak ere.

Klima mediterraneo kontinentalizatua da eta mendiaren eragina du, negu hotzak nabarmenduz.

Udalerria bere kalitateagatik gailentzen diren sei produktu ekoizteko eremuaren parte da: ardoa, sagar erreineta, piperra, botilloa, zezina eta madaria. Baina, izenak ondo adierazten duen bezala, gaztainondo asko zituen inguruan, eta zoritxarrez, azken 15 edo 20 urteetan, urik eta elurrik ez zegoelako, xankroaren gaixotasunak eta Compostillako zentral termikoak igorritako gihar garratzek erasanda lehortu, erre eta erre egin dira.

## Jaiak 
San Pedro jaiak abuztuko bigarren asteburuan eta otsailaren 9an dira Santa Apoloniarenak

thumb|center|344x344px|San Pedro Castañero panoramika

## Kanpo estekak
Mia Goth

**Mia Gypsy Mello da Silva Goth** (Londres, Ingalaterra, 1993ko urriaren 25a) britainiar aktore eta modeloa da. 

## Ibilbidea 
Nerabe zela modelo izan ondoren, Gothek aktore gisa debuta egin zuen Nymphomaniac (2013) filmean. Bere karrera hastapenetako beste lan batzuk izan ziren, rol txikiekin, *A Cure For Wellness* (2016), *High Life* (2018), *Suspiria* (2018), eta *Emma* (2020). Protagonismo gehiago lortu zuen Maxine Minx eta Pearl rolak antzezten beldurrezko X (2022-2024) film-sailean. 

Bere ibilbideko lehen rol protagonoista nabarmena izan zen *Infinity Pool* beldurrezko filmean (2023, Brandon Cronenbergek zuzendua, Alexander Skarsgårdekin koprotagonista).  

Hurrengo film inpotante bat izan zen 2025eko Guillermo del Torok zuzendutako *Frankenstein* filmean, non bi rol bete zituen : batetik Victor Frankenstein doktorearen amaren rola doktorearen haurtzaroko eszenetan; eta bestetik munstroarekin (Jacob Elordik gorpuztua) maitemintzen den Elizabeth Harlander pertsonaia tragikoa.

## Bizitza pertsonala 
Mia Goth 1993ko urriaren 25ean jaio zen Londresko Guy's Hospital erietxean. Ama brasildarra du, eta aita kanadarra, jatorriz Eskozia Berrikoa. Amaren aldeko aitona Lee Jaffe artista estatubatuarra da, eta amaren aldeko amona Maria Gladys aktore brasildarra. Bizitzako lehen bost urteak Brasilen egin zituen, gero Erresuma Batura joan ziren, eta 10 urtetik 11ra Kandan egon zen aitarekin. 12 urterekin Londres hego-ekialdean kokatu zen amarekin.

Gothek Shia LaBeouf aktore estatubatuarra ezagutu zuen Nymphomaniacen ko-protagonista zela, 2012an. 2016ko urriaren 10ean Goth eta LaBeouf ezkondu egin ziren Las Vegasko zeremonia batean. 2018an banandu eta dibortziatu ziren. 2022ko otsailean, bikotea berriz elkartu zela jakinarazi zuten, eta Goth bere lehen lehen umeaz haurdun zegoela. Alaba hori 2022ko martxoan jaio zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Almázcara

**Almázcara** Espainiako herri bat da, Congosto udalerrikoa, Bierzo eskualdean, Leongo probintzian, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoan. Boeza ibaiaren eskuinaldean dago (Silen ibaiadarra), eskualdeko bi herri garrantzitsuenen artean, Ponferrada eta Bembibre.
thumb|Almazcarako eliza

## Geografia 
Honako hauek daude:

* San Migel de las Dueñaseko ipar-ekialdera
* Villaverde de los Cestas hego-ekialdera
* Congostuko hego-ekialdean
* Kalamokoen iparraldera
* Castropodameko NOan

## Historia 
Pascual Madozek 1845 eta 1850 artean argitaratutako Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar liburutik ateratako erreferentzia historikoa:

Leongo probintzian (15 leg.), Ponferradako barruti judizialean (1 1/2), Astorgako barrutian (8) eta Congostoko udaletxean. Boeza ibaiaren ezkerraldean, lautada zabal eta alai batean: Cuma osasuntsua. 70 Etxe ditu, bi garaikoak, asko arbelezko estalkiak, eta kale erregular samarra osatzen dute; San Esteban Protomartirri eskainitako parrokia-eliza San Saturnino markesa eta beste partaide batzuk dituen apaiz batek zerbitzatzen du; gainera, ermita bat dago Sto. Kristoren izenpean. Terminoa Congostoko terminoarekin, Ee-rekin, Sau Roman de Bembibrekoarekin, S.-rekin, Villaverde de los Cestosekoarekin eta O-rekin, San Miguel de las Dueñasekoarekin mugatzen du; San Miguel de las Dueñasekin bainatzen du aipatutako Boeza, eta Lurra, oro har lehorrekoa izan arren, sendoa da hondoan eta kalitate onekoa: Bideak auzokoak, gurpildunak eta ondo zainduak dira. Branka: mota guztietako zerealak eta lekaleak, ardoa, lihoa eta gaztainak: behi-azienda, artilea, zaldia eta mularra haztea: mihisezko ehungailu batzuk daude. Pobl..: 68 veciudad 250 aim.: coNTii. udalarekin

Herriaren kanpoaldean dagoen ermita.

Bertako kaleetatik igarotzen da Done Jakue Bidea, Manzanaleko Bidea izenez ezagutzen den bidetik. Bide hori Gaztela eta Leongo Juntak Done Jakue bide tradizional gisa aintzatesten du, eta, aldi berean, Bierzo Goiko ibilbidea aintzatesten du.

Bembibreko Alto Bierzo museoan, bizilagun batek (Alvaro Suarez, Virginiaren semea) Almázcaran aurkitutako hilarri bat dago. Hilarri epigrafiko erromatarraren zati bat da, granitozko bloke baten gainean egina, eta testua beheko aldean du (AMBATI/F.VIRO), 1998an.

### Jaiak 
Maiatzeko lehen igandea: Gurutze Santuaren Ama Birjinaren omenezko jaiak.

Abenduaren 26an: San Esteban, herriko zaindaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lea Schiavi

**Lea Schiavi Burdett** (Borgosesia, Italia, 1907ko martxoaren 2a - Iran, 1942ko apirilaren 24a), **Lea Schiavi** izenez ere ezaguna, italiar kazetari disidentea izan zen, ezkerreko egunkarietarako idazten zuena Benito Mussolinik zuzentzen zuen gobernu faxista italiarraren aurka. Bere senarrak, Winston Burdettek, uste zuen Schiavi errusiarrek, italiar antifaxistek edo pertsiarrek hil zutela Iranen zehar bidaiatzen ari zela.

## Biografia 
Lea Schiavi Borgosesian jaio zen, Vercelliko probintzian, Piemonte eskualdean, Italian, 1907an. Schiavi arte ederretan hezia izan zen Parisko Kontserbatorioan.

Bere kazetari ibilbidean Winston Burdett, CBS Newseko korrespontsal estatubatuarra, ezagutu zuen 1940an, biak Belgradetik (Jugoslavia) informatzen ari ziren bitartean. Bigarren Mundu Gerran Ekialdeko Europatik informazioa ematen zuten bitartean ezkondu zen bikotea. Ekialde Hurbiletik ere informatu zuten eta Libano, Turkia, Siria eta Iranen egon ziren 1940-1942tik. Batez ere ezkerreko aldizkarietarako idatzi zuen. Bigarren Mundu Gerran, Schiavik Belgrad, Bukarest, Budapest eta Sofiatik informatzen zuen eta ''L'Ambrosiano* eta *Il Tempo* italiar egunkarietarako lan egiten zuen bitartean. Schiavi Iran iparraldeko New Yorkeko *PM* egunkarirako argazki lana egiten ari zen hil zutenean.

Istorio horren beste bertsio batean, Schiavi *PM'' New Yorkeko egunkariaren aginduz zihoan, Zina Agaian bere lagun armeniar eta diputatu baten alabarekin Azerbaijanetik bidaiatzea zekarrena, haur kurdu batek ibilgailua geldiarazi eta Schiaviren izena galdetu zuenean. Bera zela erantzun zuenean, kurduak hil egin zuen bularrean tiro eginez.

Schiaviren aitak, Natalino Schiavik, kontatutako istorioaren beste bertsio bat izan zen Lea, Hama Rashidek 1942 inguruan Iranen izandako matxinadan lehertutako anarkiaren biktima izan zela.

Beste teoria bat zen italiarrek hil zutela Lea Schiavi, Iranen komunitate italiarrak egindako ahalegin antifaxistetan garrantzitsuegia zelako. Teoria hau Lauro Laurentik ikertu zuen bere garaian, Schiaviren hilketari erantzun bila zebilela, eta beranduago Mimmo Franzinelli historialari italiarrak heldu zion berriro.

### Testuingurua 
1940ko hamarkadaren hasieran Iran "bidegurutze" gisa deskribatu dute espioientzat, estrategikoki garrantzitsua baitzen.

Burdetten arabera, Estatu Batuetako Kontrainteligentzia Taldeko ofizial batek esan zion Schiavi errusiarren konponketekin hil zutela ebidentzia zegoela. Iranerako bidaian, errusiarrak han entrenatzen aritu ziren, eta Schiavik informazio garrantzitsua aurkitu zuen, errusiarrek kazetari batek jakiterik nahi ez zutena. Schiaviren heriotzaren ondorioz, Burdettek AEBetako enbaxadako funtzionarioak eta Tabrizko funtzionarioak nahasi zituen, krimena ikertzen lagun ziezaioten.

### Eragina 
Schiaviren hilketak neurri batean eragin zuen Burdettek Senatuko Barne Segurtasun Azpibatzordearen aurrean bere espioitzari buruzko testigantza ematea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marco Eugênio Galrão Leite de Almeida

**Marco Eugênio Galrão Leite de Almeida** (Aracaju, Sergipe, 1959ko urtarrilaren 30a) brasildar elizgizon katolikoa da. 2003tik 2013ra Estânciako apezpikua izan zen eta 2013tik aurrera São Salvador da Bahiako apezpiku laguntzailea da.

## Bizitza 
Marco Eugênio Galrão Leite de Almeida 1959ko urtarrilaren 30ean jaio zen Aracajun, Sergipe estatuan. Ingeniaritza zibileko ikasketak egin zituen Sergipeko Unibertsitate Federalean eta pedagogiako ikasketak Aracajuko San Pio X.aren Fakultatean. Brasiliako Fátimako Ama Birjinaren apaizgaitegian ikasketak burutu ondoren, 1989ko abenduaren 10ean apaiztu zen, Aracajuko artxidiozesian inkardinatuta geratuz.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Loy Chong

**Peter Loy Chong** (Natovi, Tailevu, 1961eko urtarrilaren 30a) fijiar elizgizon katolikoa da, 2012tik aurrera Suvako artzapezpikua dena. 

## Bizitza 
thumb|left|Peter Loy Chong artzapezpikuaren armarria.|209x209pxPeter Loy Chong 1961eko urtarrilaren 30ean jaio zen Tailevu uharteko Natovi herrian. Ama itaukeia du eta aita, berriz, txinatarra. 1967tik 1973ra, Natoviko misioko lehen hezkuntzako eskolan ikasi zuen, eta gero, 1974tik 1977ra, Ovalauko San Joan ikastetxean, non bigarren hezkuntza amaitu zuen. 1984az geroztik, Suvako eskualdeko apaizgaitegian jarraitu zituen ikasketak, eta gero Berkeleyko Lizentziatuen Batasun Teologikoan. 1992ko urtarrilaren 11n, Petero Mataca artzapezpikuak apaiz ordenatu zuen, eta Suvako artxidiozesian inkardinatuta geratu zen. Apaiz gisa, honako kargu hauek izan zituen: Lautokako Betiereko Laguntzaren Ama Birjinaren elizako bikarioa (1992tik 1995era); Vatukoulako Andre Maria Birjinaren Bihotz Guztiz Garbiaren elizako parrokoa (1996tik 2000ra); Solevako Sortzez Garbiaren elizako parrokoa (2000tik 2005era). 2005etik 2012ra, Kaliforniako Santa Clarako Unibertsitateko Jesuiten Teologia Eskolan ikasi zuen eta Teologiako doktoretza lortu zuen.

2012ko abenduaren 19an, Benedikto XVI.a aita santuak Suvako artzapezpiku izendatu zuen. Hurrengo urteko ekainaren 8an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Suvako Vodafone Arenan, Petero Mataca artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Soane Patita Paini Mafi eta John Atcherley Dew izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boeza (ibaia)

**Boeza ibaia** Espainiako ipar-mendebaldeko ibaia da, Leongo probintzian, eta Rebeza mendiaren mendebaldeko mendietan sortzen da, Gistredo mendilerroaren iparraldean, 1830 m inguruan. Ibai hori Sil ibaiaren adarra da, eta Ponferradan dago, Miño-Sil ibaiaren arro hidrografikoaren zati bat.

## Kurtsoa 
Hasiera batean, Boeza ibaia Murias de Paredes udalerritik igarotzen da, eta Bierzo Alturantz egiten du aurrera, Igüeña, Albares de la Ribera, Folgoso de la Ribera, Torre del Bierzo eta Bembibre udalerriak zeharkatuz. Eskuinaldean Congosto eta Castropodame herriak daude; ezkerraldean, berriz, Molinaseca eta beste herri batzuk. Ponferradan amaitzen da, eta Sil ibaira isurtzen da.

Boeza ibaiaren ibilbidea hiru zatitan banatzen da:

* Boeza garaia: hasierako hogei kilometro inguru, malda handiak eta ahokatutako ibilbidea dituztenak.
* Erribera: harana zabaltzen den tarteko zatia da, eta herriguneak garatzea ahalbidetzen du.
* Boeza behea: hogei kilometro inguruko azken zatia, malda leunekin eta ibai-terrazekin, Sil en Ponferrada ibairaino .

## Ibaiadarrak 
Boeza ibaiak, Sil ibaiaren adarra den aldetik, hainbat ibaiadar hartzen ditu, bai eskuinaldean, bai ezkerraldean, ibaian gora eta behera:

### Eskuinaldea 
* Susano ibaia
* Urdiales ibaia
* Quintana ibaia
* Noceda ibaia

### Ezkerraldea 
* Bobin ibaia
* Tremor ibaia
* Castrillo ibaia
* Meruelo ibaia

Sare hidrografiko honen adar nagusiak Noceda, Tremor eta Meruelo ibaiak dira, baita ezaugarri desberdinetako 700 ubide eta erreka baino gehiago ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suvako artxidiozesia

**Suvako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren fijiar artxidiozesia da. 1863ko martxoaren 27an ezarri zen Fiji uharteko prefetura apostoliko gisa, 1887ko maiatzaren 10ean bikariotza apostoliko mailara igo zen eta 1966ko ekainaren 21ean artxidiozesi mailara, gaur egungo izena hartuz. Artzapezpikuaren egoitza Suvan dago. Egun artzapezpikua Peter Loy Chong da.

## Ordinarioak 
### Fiji uharteko prefektu apostolikoa 
* Jean-Baptiste Breheret (1863-1887)

### Fiji uharteko bikario apostolikoak 
* Julien Vidal (1887-1922)
* Charles-Joseph Nicolas (1922-1941)
* Victor Frederick Foley (1944-1966)

### Suvako artzapezpikuak 
* Victor Frederick Foley (1966-1967)
* George Hamilton Pearce (1967-1976)
* Petero Mataca (1976-2012)
* Peter Loy Chong (2012-)

## Bikario apostoliko lagunkidea 
* Charles-Joseph Nicolas (1918-1922)

## Apezpiku laguntzailea 
* Petero Mataca (1974-1976)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rarotongako elizbarrutia

**Rarotongako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren elizbarrutia da, Cook uharteak eta Niue barne hartzen dituena. 1922ko azaroaren 27an ezarri zen Cook eta Manihikiko prefetura apostoliko gisa, 1926ko abuztuaren 11n Cook uharteetako prefetura apostolikoa izena hartu zuen, 1948ko otsailaren 12an bikariotza apostoliko mailara igo zen eta 1966ko ekainaren 21ean elizbarruti mailara, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Avaruan dago. Egun apezpikua Reynaldo Getalado da.

## Ordinarioak 
### Cook eta Manihikiko prefektu apostolikoa 
* Bernardin Castanié (1923-1926)

### Cook uharteetako prefektu apostolikoak 
* Bernardin Castanié (1926-1939)
* John David Hubaldus Lehman (1939-1948)

### Cook uharteetako bikario apostolikoak 
* John David Hubaldus Lehman (1948-1959)
* Hendrick Joseph Cornelius Maria de Cocq (1964-1966)

### Rarotongako apezpikuak 
* Hendrick Joseph Cornelius Maria de Cocq (1966-1971)
* John Rodgers (1973-1977)
* Denis Browne (1977-1983)
* Bob Leamy (1984-1996)
* Stuart O'Connell (1996-2011)
* Paul Donoghue (2011-2024)
* Reynaldo Getalado (2024-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Reynaldo Getalado (2023-2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarawa eta Nauruko elizbarrutia

**Tarawa eta Nauruko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren elizbarrutia da, Kiribati eta Nauru barne hartzen dituena. 1897ko ekainaren 28an ezarri zen Gilbert uharteetako bikariotza apostoliko gisa, 1966ko ekainaren 21ean Tarawako elizbarruti bihurtu zen, 1978ko azaroaren 15ean Tarawa, Nauru eta Funafutiko elizbarrutia izena hartu zuen eta 1982ko irailaren 10ean gaur egungo izena. Apezpikuaren egoitza Hego Tarawan dago. Egun apezpikua Simon Mani da.

## Ordinarioak 
### Gilbert uharteetako bikario apostolikoak 
* Joseph Leray (1897-1926)
* Joseph Bach (1927-1933)
* Octave Terrienne (1937-1961)
* Pierre Guichet (1961-1966)

### Tarawako apezpikua 
* Pierre Guichet (1966-1978)

### Tarawa, Nauru eta Funafutiko apezpikua 
* Paul Mea (1978-1982)

### Tarawa eta Nauruko apezpikuak 
* Paul Mea (1978-2020)
* Koru Tito (2020-2022)
* Simon Mani (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eski-jauzia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Eski-jauzia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan** Predazzoko pistan lehiatu zen, 2022ko otsailaren 7tik otsailaren 16ra bitarte. 

Guztira 6 proba egin ziren, 3 gizonezkoena, beste 2 emakumezkoena eta bat mistoa.

## Dominak 
### Probaren arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan** Teseroko eski-pistan jokatu zen, Val di Fiemmen, 2026ko otsailaren 7tik 22ra bitarte. Guztira 12 proba egin ziren, 6 gizonezkoena eta 6 emakumezkoena, lehen aldiz distantzia berdinekin.

## Dominak 
### Gizonezkoen probak 
### Emakumezkoen probak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Catherine O'Hara

'''Catherine O'Hara'* (Toronto, Kanada, 1954ko martxoaren 4a - Los Angeles, Ameriketako Estatu Batuak, 2026ko urtarrilaren 30a) kanadar-estatubatuar aktorea, komediantea eta gidoilaria izan zen. *Beetlejuice* eta *Home Alone* filmetan antzezteagatik ezaguna zen.

2021ean Komedia edo musikalen alorreko emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo saria irabazi zuen *Schitt's Creek'' telesailean egindako lana goraipatuz.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izotz hockeya 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Izotz-hockeya 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan** Milanen jokatu zen 2022ko otsailaren 5etik 22ra bitarte. Gizonezkoen txapelketak hamabi talde zituen parte-hartzen, eta emakumezkoenak 10, aurreko Olinpiar Jokoetan bezala.

## Sailkapena 
## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Dominadunak 
## Gizonezkoen txapelketa 
## Emakumezkoen txapelketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konbinatu nordikoa 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Konbinatu nordikoa 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan** Val di Fiemmeko eski-pistan jokatu zen 2026ko otsailaren 11tik 19ra bitarte. Guztira 3 proba egin ziren, guztiak gizonezkoenak. Nazioarteko Batzorde Olinpikoak ez zuen onartu emakumezkoen probarik, herrialde lehiakide gutxi zeudelako.

## Dominak 
### Probak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lugea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan

**Lugea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan** Eugenio-Monti pista olinpikoan jokatu zen 2026ko otsailaren 7tik 12era bitarte. Guztira 5 proba egin ziren, bi gizonezkoena, bi emakumezkoena eta beste bat mistoa

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Probak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gil Gerard

**Gilbert Cyril Gerard** (Little Rock, Arkansas, 1943ko urtarrilaren 23a - Temple, Georgia 2025eko abenduaren 26a) estatubatuar telebista eta zinema aktorea izan zen. 

Nagusiki, *Buck Rogers XXV. mendean* (1979-1981) telesailean Buck Rogers protagonista antzezteagatik ezagunak da, 1980ko hamarkadaren bigarren erdian ETB1n euskaraz aireratua.

## Filmografia
## Kanpo estekak 
*  IMDBko fitxa irakurgai
Lee Majors

**Harvey Lee Yeary**, izen artistikoz **Lee Majors** (Wyandotte, Michigan, 1939ko apirilaren 23a) estatubatuar telebista eta zinemako aktore bat da. 

Nagusiki, *The Big Valley* (1965-1969) western telesailean Heath Barkley, *The Six Million Dollar Man* (1973-1978) Steve Austin kolonela eta *The Fall Guy* (1981-1986) telesailean Colt Seavers pertsonaia antzezteagatik ezagunak da.

Jaio eta bost hilabete besterik ez zituela Harvey aita lan istripu batean zendu zen, eta kasik hamazazpi hilabete zituela Alice ama trafiko istripuan hola, hortaz haurtxo bat besterik ez zela Harvey eta Mildred Yeary osaba-izebek adoptatu era Kentucky estatuko Middlesborough udalerrien hazi zen.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alex Honnold

**Alex Honnold** (1985eko abuztuaren 17a, Sacramento, Kalifornia), estatubatuar harkaitz-eskalatzaile bat da, horma handietan bakarkako eskalada libre igoerak burutzeagatik ezaguna.

2015ean Urrezko Pioletaz saritua izan zen.

2017an Yosemite Parke Nazionalean dagoen El Capitan horma bakarka igoera bakar batean igotako lehen pertsona izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Mika Yamamoto

(1967ko maiatzaren 26a  -  2012ko abuztuaren 20a)Sari ugari jaso zituen Japoniar argazkilaria izan zen, bideoak ere egiten zituena eta Japan Press albiste-agentziarentzat lan egiten zuena.Yamamoto 2012ko abuztuaren 20an hil zen, Alepoko (Siria) iraultza estaltzen ari zela. 2011ko martxoan hasi zen Siriako iraultzan hildako lehen kazetari japoniarra [1] eta laugarren atzerritarra  .

## Bizitza eta hezkuntza goiztiarra 
Yamamoto Tsurun jaio zen, Yamanashi prefekturan, 1967ko maiatzaren 26an. Bi ahizpa zituen eta bere aita Koji Yamamoto izan zen, *Asahi Shimbunen* erreportari ohia. Tsuruko Unibertsitatean graduatu zen.

### Sariak 
2001ean, Yamamotok Presidentetza saria jaso zuen Afganistanen egindako lanagatik. Berak 26. Nugichi saria jaso zuen 2002an eta Vaughn-Uyeda Memorial Prize de los Editores de Periódico Japoneses eta Editoreen Elkarteak 2004an nazioarteko gaien inguruko erreportajeengatik.

## Heriotza 
Yamamoto eta bere kide japoniarra, Kazutaka Sato, Siriako Armada Libreko kideekin zihoazen Alepon erasoa gertatu zenean. Suleiman al Halabi auzoan larri zauritu zuten, 2012ko abuztuaren 20an, Gobernuaren aldeko eta kontrako indarren siriarren arteko liskar batean; Sato kazetariak adierazi zuenez, erregimenaren aldeko tropak agertu eta "ausaz tiro egiten" hasi zirenean hil zen Yamamoto. Inguruko ospitale batean hil zen, lepoan tiro bat jaso ostean. Gobernuaren aldeko indarren bonbardaketetan hil zela salatu zuen borrokalari errebelde batek. Masaru Sato Tokioko Kanpo Harremanetarako Ministerioko bozeramaileak 2012ko abuztuaren 20an hil zela baieztatu zuen. Bere gorpua Liwa Asifat al Shamal-eko kideek eman zieten Kilis-en, Turkiako hegoaldean, 2012ko abuztuaren 21eko 1:00etan.

## Erreakzioak 
Joel Simon Kazetarien Babeserako Batzordeko Zuzendari Exekutiboak bere atsekabea adierazi zuen eta doluminak helarazi zizkien Yamamoto eta lagunen familiari. 2012ko abuztuaren 22an, Japoniako Kanpo Arazoetarako ministroak, Kōichirōk Gembak, Yamamotoren heriotza oso tamalgarria izan zela esan zuen eta doluminak bidali zizkion bere familiari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diana Arón

**Diana Frida Arón Svigilisky** (Santiago, 1950eko otsailaren 15a - Villa Grimaldi, 1975eko urtarrilaren 10a) txiletar kazetaria izan zen, Ezker Iraultzailearen Mugimenduko (MIR) militantea eta Augusto Pinochet diktadorearen diktadura militarraren garaian atxilotu eta desagertua.

## Atxiloketa 
Hebrear Institutuan ikasi zuen eta gero kazetaritza Unibertsitate Katolikoan, bere praktika profesionala 13 Kanalean garatu zuen, unibertsitate berekoa. Titulatu zenean, Quimantú argitaletxeko Onda aldizkariko erreportari hasi zen lanean. Ezker Iraultzailearen Mugimenduko militantea zen, eta erakunde horretako El Rebelde Medio de comunicación taldeko erredakzio-taldeko kide izan zen.

DINAko agenteek atxilotu zuten 1974ko azaroaren 18an, 15:00ak aldera, Avda. Ossa zihoala lagun batzuen etxera joateko asmoz. Chevrolet kamioneta berri batean mugitzen ari ziren zibilek harrapatu behar zutela konturatu zenean, ihes egiten saiatu zen, eta bala batek zauritu zuen, birikan eta giltzurrunean, Luis Muñoz Gonzalez mutil-lagunari udaltzainek Villa Grimaldi kartzelan zegoela esan ziotenaren arabera. Atxilotu eta zauritu ondoren, Villa Grimaldira eraman zuten, eta gaueko orduetan Santa Lucia kaleko DINAren klinika batera eraman zuten, eta handik desagertu egin zen.

Osvaldo Romo bahitzailearen arabera, hil egin zuten, eta Alejandra argalak berretsi egin zuen hori, Nancy Guzman kazetariari eskainitako elkarrizketa batean:

## Prozesu judiziala demokrazian 
Pinochet Londresen atxilotu ondoren, giza eskubideen epaiketak hasi ziren. Diana Aronen kasua Alejandro Solis bisitan zela ikertu zuen ministroak. 2004ko maiatzaren 14an, Alejandro Solís ministroak epaia eman zuen Diana Arónen kasuan; ebazpenean, magistratuak DINAko bost agente ohi kondenatu zituen, espetxe-zigorrera:

* Manuel Contreras Sepúlveda: 15 urteko espetxe-zigorra
* Miguel Krassnoff Martchenko: 15 urteko espetxealdia
* Osvaldo Romo: 10 urteko kartzela-zigorra
* Pedro Espinoza 10 urteko kartzela zigorra,
* Marcelo Moren Brito: 10 urteko espetxealdia.

DINko agente ohi guztiak Diana Aronen bahiketa kalifikatuaren delituaren egile gisa.

Diana Aronen auzi judiziala 2006ko maiatzaren 30ean amaitu zen, Auzitegi Gorenak Alejandro Solis magistratuaren zigor epaia berretsi zuenean. Gorte Goreneko Zigor Aretoak kereilarien kasazio-errekurtsoa onartu zuen, bigarren auzialdiko epaia baliogabetzat jo zen. DINko agente ohien zigorrak berretsi zituzten: 15 urteko kartzela zigorra Manuel Contreras Sepúlvedarentzat eta Miguel Krassnoff Martchenkorentzat, eta 10 urteko kartzela zigorra Osvaldo Romo Mena, Pedro Espinoza Bravo eta Marcelo Moren Britorentzat, guztiak ere Diana Scosen bahiketa delitu kalifikatuaren egile gisa.

## Bibliografia 
*  Comisión Nacional de Verdad y Reconciliación. Informe de la Comisión Nacional de Verdad y Reconciliación. 
*  Ernesto Carmona (1998). Morir es la Noticia. Santiago. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Memoria Viva caso Diana Arón
* Diana Arón en Una Historia Necesario
* Konta ditzakegun istorioak.
* Testu osoa Liburua "Hiltzea da Berria".
Iryna Listxynska

**Iryna Anatoliivna Listxynska** (ukrainieraz: Ірина Анатоліївна Ліщинська), Nedilenko (Неділенко) (Makiivka, 1976ko urtarrilaren 15a) distantzia ertaineko atleta ukrainarra da, 1500 metrotan espezializatua. Pekinen egindako 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen

### Marka pertsonalak 
* 800 metro - 1:59.15 min (1998)
* 1500 metro - 4:00.04 min (2006)
* Miliako lasterketa - 4:25.32 min (2008) - Ukrainako errekorra.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Monumentu-Dorrea (Buenos Aires)

**Monumentu-Dorrea**, antzinako **Ingelesen Dorrea**,  edo **Torre de los Ingleses**, Argentinako Buenos Aires hiriburua dagoen monumentu bat da, Retiro auzoan. Argentinako Aire Indarrak plazan dago.

1916an eraikia izan zen eta Sir Ambrose Macdonald Poynter arkitektoak diseinatu zuen. 60 metroko garaiena du.
Argentinako Aire Indarrak plaza

**Argentinako Aire Indarrak plaza**, antzinako **Britainiar plaza**,  edo *Plaza Británica*, Argentinako Buenos Aires hiriburua dagoen plaza bat da, Retiro auzoan.

Bertan, Monumentu-Dorrea dago, bai eta Retiro Mitre geltokia ere.
Misty Upham

**Misty Anne Upham** (1982ko uztailaren 6a, Kalispell, Montana - 2014ko urriaren 5a, Auburn, Washington), estatubatuar aktore bat izan zen. 

Oinbeltz amerindiar herriko kidea zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Dagmar Hase

**Dagmar Hase** (Quedlinburg, Alemania, 1969ko abenduaren 22a) alemaniar igerilari ohia da, distantzia ertain eta luzeko estilo libreko probetan espezializatua. Bartzelonan 1992ko Olinpiar Jokoetan 400 metroko proban txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen eta 1996an txapeldunorde olinpikoa 400 eta 800 metroetan.

## Kirol ibilbidea 
Atlantako 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 400 metro libreetan, 4:08.30 segundoko denborarekin, Michelle Smith irlandarraren atzetik eta Kirsten Vlieghuis holandarraren aurretik; eta zilarrezko domina ere irabazi zuen 800 metroetan, 8:29.91 segundoko denborarekin, Brooke Bennett estatubatuarraren atzetik eta berriro ere Kirsten Vlieghuis herbeheretarraren aurretik.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filo Cañete Carrillo

**Filo Cañete Carrillo** (Bartzelona, 1970eko apirilaren 29a) politikari katalana da eta Sant Adrià de Besòsek izan duen lehen emakume alkatea. Gaur egun ere bertako alkatea da. 

## Biografia 
Bartzelonako Artigues auzoan hazia, baina betidanik Sant Adrià hiriari lotuta egon da, non haurtzaroa eta nerabezaroa eman dituen ikasketak bere pasioarekin, igeriketarekin, uztartuz. 

1997tik, ezkondu zenetik, Sant Adrià de Besòs hirian bizi da, eta bertan hazten eta familia bat osatu du bikotekidearekin eta bi seme-alabekin.

Txikitatik Sant Adrià Igeriketa Klubeko kide izan da eta Sant Adrià Igeriketa Masters ataleko kide aktiboa da. Kirolaren, naturaren eta giza harremanen munduaren maitalea, AFANOC erakundeko (Kataluniako Haur Minbizidunen Senide eta Lagunen Elkartea) kide gisa kolaboratzen du.

## Ibilbide politikoa 
Psikologo gisa trebatua, lan-munduan lan egin du. PSCko kidea da eta Sant Adrià de Besòsko Udaleko zinegotzia 2007tik, eta garai hartan udal gobernuko hainbat arloren arduraduna izan zen, hala nola Giza Baliabideak, Sustapen Ekonomikoa, Merkataritza, Enplegua, eta 2015etik Ongizatea eta Familiak. 2021eko apirilaren 9an, Sant Adrià de Besòsko alkate izendatu zuten ofizialki, PSCren eta MESko zinegotziaren babesarekin, Joan Callau i Bartolíren ordez, apirilaren 6an dimisioa eman zuena. Osasuna eta udalerriaren suspertze ekonomikoa nabarmendu ziren ardatz gisa, enplegua, etxebizitza, gizarte-laguntza eta hezkuntza azpimarratuz, gizarte-desberdintasunik gabe.

2022ko azaroaren 3an, Sant Adriàko talde sozialistak hiriko alkategai hautatu zuen Alderdi Sozialistaren alde 2023ko udal hauteskundeetan. Botoen % 43,31 lortu zuen hauteskundeetan eta gehiengo absolutua lortu zuen Sant Adriàko udaletxean, hamaika zinegotzirekin. 2023az geroztik, Bartzelonako Diputazioko diputatua ere bada.

## Erreferentziak
National Council of Teachers of Mathematics

**National Council of Teachers of Mathematics** (NCTM) AEBetako matematika irakasleen munduko erakunde profesional handiena da. 1920an sortu zen eta egoitza nagusia Restonen (Virginia) du.

Erakunde honen helburu nagusia matematikaren irakaskuntzan kalitatea eta ekitatea bermatzea da, ikasle guztiek kalitatezko hezkuntza jaso dezaten.

## Historia 
NCTM 1920an sortu zen Chicago hirian. Garai hartan, matematikaren curriculumaren inguruko eztabaida handia zegoen eta irakasle talde batek erakunde nazional baten beharra ikusi zuen irakaskuntza estandarrak markatzeko.

## Estandarrak 
Erakundea mundu osoan ezaguna da matematikako hezkuntzarako estandarrak argitaratzeagatik. Dokumentu garrantzitsuenen artean hauek daude:
* *Curriculum and Evaluation Standards for School Mathematics* (1989).
* *Principles and Standards for School Mathematics* (2000).

Estandar hauek eragin handia izan dute mundu osoko hezkuntza sistemetan, baita Euskal Herriko curriculumean ere, problema-ebazpenari eta pentsamendu kritikoari garrantzia emanez.

## Argitalpenak 
NCTMk hainbat aldizkari espezializatu argitaratzen ditu irakasleentzat:
* *Mathematics Teacher: Learning and Teaching PK–12*
* *Journal for Research in Mathematics Education* (JRME)
* *Mathematics Teacher Educator*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jakob Dubs

**Jakob Dubs** (Affoltern am Albis, 1822ko uztailaren 26a – Lausana, 1879ko urtarrilaren 13a) suirzar politikaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1864an, 1868an eta 1870ean.

Zuzenbidea ikasi zuen Berna, Heidelberg eta Züricheko unibertsitateetan. Alderdi Erradikal Demokratikoko kide izan zen eta 1847an Zürich kantonamenduko parlamentuko kide hautatu zuten. 1849an Suitzako Kontseilu Nazionaleko kide hautatu zuten eta 1854an Estatuen Kontseiluko kide. 1854 eta 1861 artean epaile federala izan zen.

Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen 1861 eta 1872 bitartean, eta Justizia eta Polizia, Barne eta Posta sailak zuzendu zituen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1864, 1868 eta 1870 urteetan.

Suitzako Gurutze Gorriaren sortzaileetako bat izan zen 1867an, Gustave Moynier eta Guillaume-Henri Dufourrekin batera, eta bertako lehen presidentea izan zen 1866 eta 1872 bitartean.
Zentral aretoa

**Zentral aretoa** Iruñeko Alde Zaharrean dagoen kontzertuetarako espazioa eta taberna da, Santo Domingoko merkatuaren mendebaldeko adarrean. Bi solairu ditu eta 1.000 m2-ko azalera.

2014an inauguratu zuten.

## Erreferentziak
## Ikus, gainera
* Euskal Herriko musika garaikidea
* Kafe Antzokia

## Kanpo estekak
*Zentral aretoko webgunea.
Gesaltzako triptikoa

**Gesaltzako triptikoa** Arabako Elizbarrutiko Arte Sakratuaren Museoan idagoen erretaula flandestar bat da, hiru margolan biltzen dituen triptikoa, Santa Godelivaren elezaharraren maisu anonimoari egotzia, eta 1999 arte Villaconesko Andre Maria elizan egon zena, Gesaltza Añanan.

## Deskribapena 
Autore flandestar anonimo berari egotzitako beste triptiko baten oso antzekoa da (Mirafloresko kartusiakoa, Burgosen ikusgai). Jesusen Nekaldia da ageri dena: Kalbarioko gurutzebidea agertzen da ezkerreko eszenan, Jesusen Gurutziltzaketa lantzarekin sastakatzen duten unean erdian, eta eskubian Kristoren Erosta, baina kasu honetan Gurutzeko jaitsiera da eszena, Maria ama zain dela behean, non eta Mirafloreskoan Pieta bat ikusten den. 

Lan anonimoa da, XV. mendeko azken laurdenekoa, baina autoretza argi dago, Godelivako elezaharraren maisuaren lanen traza osoa da. Lana norentzat egin zen ere ez da ageri, ez dago armarririk eta kasu batzuetan enkargugileak margolanean bertan otoitzean agertzea ohikoa bazen, hemen pertsonaia horiek falta dira.

Erretaula honen eragina nabari da halaber hamarkada gutxi batzuk geroago egin zen Elorriaga erretaularekin (Zumaian dagoen erretaula flandestarra).

erdian|thumb|600x600px|Triptikoa bere zabalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cirit poni

**Cirit ponia** edo **jeered**, ( turkieraz:  *Cirit atı* , d͡ʒiɾit atɯ ahoskatua), Turkiako bertako zaldi arraza edo mota bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da. Zaldi hauek Turkiako Cirit izeneko zaldi-kirolan erabiltzeko sortu zituzten.

Egun oraindik ez dago adituen artean erabateko adostasuna abere hauen ezaugarrien inguruan. 

## Arrazaren historia 
Eztabaida dago Turkian ea cirit kirolarako erabiltzen diren zaldi eta poniak arraza bat osatzen duten ala ez. Batzuentzat "cirit poni" edo "cirit zaldia" izenak kirol honetan aritzen den edozein zaldiarekin erabiltzen diren izendapenak besterik ez dira. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Las Ventas de Albares

Las Ventas de Albares Espainiako udalerri bat da, Torre del Bierzo udalerrikoa, Leongo probintzian, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoa, eta Bierzo Altoaren zati da, El Bierzo eskualdearen eremu geografikoetako bat.

## Kokapena 
N-VI eta LE-463 errepideen arteko bidegurutzean.

Hurbilen dauden herriak hauek dira:

* Bembibre
* Albares de la Ribera
* Viloria
* San Andres de las Puentes
* Santibañez del Toral

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dewey Martin

**Dewey Martin**, **Walter Milton Dwayne Midkiff** jaioa (Chesterville, Ontario, 1940ko irailaren 30a – Van Nuys, Kalifornia, 2009ko urtarrilaren 31) kanadsr bateria-jotzailea izan zen, *Buffalo Springfield* taldeko kidea.

Buffalo Springfield taldeko kide izan zen 1966an sortu zenetik 1968an desegin zen arte. Denbora horretan *The Monkees* taldearekin ere jo zuen. Ondoren, *New Buffalo Springfield* eta *Medicine Ball* taldeak sortu zituen.

## Erreferentziak
Delfina Blaquier Frers

**Delfina Blaquier Frers** (Buenos Aires, Argentina, 1980ko azaroaren 20a) argentinar argazkilari, enpresari eta atleta da. 

## Biografia 
1990eko hamarkadan, gazte-atleta zela, Blaquier nazioartean lehiatu zen emakumezkoen altuera jauziko diziplinan. Urrezko domina lortu zuen 18 urtez azpiko Hego Amerikako Atletismo Txapelketan 1996an, zilarrezko domina 1997an eta urrezko bi domina, 20 urtez azpikoan, 1997an eta 1998an. 1998an zortzigarrena izan zen 20 urtez azpiko Munduko Atletismo Txapelketan.
 
2007an bere lehen argazki erakusketa inauguratu zuen. 2018an, Lucila Sperber eta Sofia Achaval de Montaigurekin elkartu zen Àcheval Pampa arropa-lerroa merkaturatzeko. 

## Bizitza pertsonala 
Blaquier Delfina Frers auto-pilotu argentinarraren eta Eduardo Blaquier familia aberats bateko kidearen alaba da. Bere aitona Juan José Silvestre Blaquier polo jokalaria zen, eta amaren aldekoa, Germán Frers itsasontzi-arkitektoa. Nieves Zuberbühler kazetariaren lehengusina-propioa da.
 
2004an Nacho Figueras polo jokalariarekin ezkondu zen. Senar-emazteak Ameriketako Estatu Batuetan bizi dira eta lau seme-alaba dituzte. En 2018an Windsorko Gazteluan egon ziren gonbidaturik  Erresuma Batuko Harry Sussexkoaren eta Meghan Markle-ren ezkontzan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
O'Brien Trofeoa

thumb|O'Brien Trofeoa.

'''O'Brien Trofeoa''' () National Hockey League-k emandako garaikur bat zen, 1949-50 denboraldiaren ondoren erretiratua. Horrela deitzen zitzaion J. O'Brien senatari kanadarrari bere seme John Ambrose O'Brieni esker, NHLren aurrekoa izan zen National Hockey Associationen sorrerako kidea.

## Historia 
O 'Brien senatariak 1910ean NHAri dohaintzan emana, hasiera batean NHAko txapelketaren irabazleari emandako garaikurra zen, eta geroago NHLko irabazleari. Garaikur honen irabazlea NHAren ordezkaria zen Stanley Cup-eko beste ligekin lehian. 1924tik 1927ra, O 'Brien Trofeoa Prince of Wales Trophy-ren alde erretiratu zuten, baina 1927-28 denboraldian berriro ezarri zuten Prince of Wales Trophy-ren baliokide gisa, baina Kanadako dibisioarentzat. 

## O'Brien Trofeoaren irabazleak 

* 1909-10 - Montreal Wanderers
* 1910-11 - Ottawa Senators
* 1911-12 - Quebec Bulldogs
* 1912-13 - Quebec Bulldogs
* 1913-14 - Toronto Blueshirts
* 1914-15 - Ottawa Senators
* 1915-16 - Montreal Canadiens
* 1916-17 - Montreal Canadiens
* 1917-18 - Toronto Arenas
* 1918-19 - Montreal Canadiens
* 1919-20 - Ottawa Senators
* 1920-21 - Ottawa Senators
* 1921-22 - Toronto St. Patricks
* 1922-23 - Ottawa Senators
* 1927-28 - Montreal Canadiens
* 1928-29 - Montreal Canadiens
* 1929-30 - Montreal Maroons
* 1930-31 - Montreal Canadiens
* 1931-32 - Montreal Canadiens
* 1932-33 - Toronto Maple Leafs
* 1933-34 - Toronto Maple Leafs
* 1934-35 - Toronto Maple Leafs
* 1935-36 - Montreal Maroons
* 1936-37 - Montreal Canadiens
* 1937-38 - Toronto Maple Leafs
* 1938-39 - Toronto Maple Leafs
* 1939-40 - Toronto Maple Leafs
* 1940-41 - Detroit Red Wings
* 1941-42 - Detroit Red Wings
* 1942-43 - Boston Bruins
* 1943-44 - Chicago Black Hawks
* 1944-45 - Detroit Red Wings
* 1945-46 - Boston Bruins
* 1946-47 - Montreal Canadiens
* 1947-48 - Detroit Red Wings
* 1948-49 - Detroit Red Wings
* 1949-50 - New York Rangers

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marianne Limpert

**Marianne Limpert** (Matagami, Quebec, Kanada, 1972ko urriaren 10a) igerilari ohia da, lau estiloko probetan espezializatua. 1996an txapeldunorde olinpikoa izan zen 200 metroetan.

## Kirol ibilbidea 
Atlantan 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 200 metro estiloetan, 2:14.35 segundoko denborarekin, Michelle Smith irlandarraren atzetik eta Lin Li txinatarraren aurretik.

### Nazioarteko lehiaketak 
1993ko Pan Pacific Igeriketa Txapelketan, brontzezko domina bat irabazi zuen estilo libreko 4x100 metroko erreleboan.

1995eko Panamerikar Jokoetan, zilarrezko bi domina irabazi zituen 200 metroko estilo librean eta banakako 200 metrokoan, eta brontzezko domina bat 100 metroko estilo librean.

1995eko Pan Pacific Igeriketa Txapelketan, brontzezko domina bat irabazi zuen estilo libreko 4x200 metroko erreleboan.

1997ko Pan Pacific Igeriketa Txapelketan, zilarrezko bi domina irabazi zituen banakako 200 metrokoan eta estilo libreko 4x200 metroko erreleboan.

1999ko Panamerikar Jokoetan, urrezko bi domina irabazi zituen 4x100 eta 4x200 metroko estilo libreko erreleboan, eta brontzezko domina bat 100 metroko estilo librean.

1999ko Pan Pacific Igeriketa Txapelketan, brontzezko bi domina irabazi zituen 4x100 eta 4x200 metroko estilo libreko erreleboan.

2002an Columbia Britainiarreko Unibertsitatean graduatu ondoren, 2005ean erretiratu zen lehiaketa aktibotik.

### Igeriketa utzi eta gero 
Fredericton New Brunswick jaioterrira itzuli ondoren, komunitatearen zerbitzura, Marianne Sport New Brunswick, eta Swim New Brunswick kontseiluko kide izan da, eta Frederictoneko SPCAn boluntario gisa aritu da. Pekinen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan CBC Sports telebistako emisio taldearekin aritu zen. Unibertsitateko graduazioaren ondoren, 2008an, Mariannek New Brunswick Power Companyren bezeroarentzako arreta zerbitzuan lan egin zuen, bere jaioterrian, Frederictonen. New Brunswick Power-ekin lan egin du Programaren sustapenen koordinatzaile gisa, komunitatearekiko konpromisoari eta inbertsio ekimenei aurre eginez.

## Aintzatespenak 
* New Brunswickeko Unibertsitateak, bere jaioterrian, Fredericton, New Brunswick, igeriketa topaketa bat du urtero, Marianne Limpert Team Cup, bere izena duena.

* 1997an, Limpert urteko atleta izendatu zuten, eta Quebeceko Igeriketa Federazioak urteko atleta unibertsitarioa. Munduko hirugarren sailkatu zen 200 metroko Banakako Medley-an urte horretan.

* 2008an, Limpert Kanadako Ospearen Areto Olinpikoko kide bihurtu zen 2007an, eta Brunswick Berriko Kirolaren Ospearen Aretoan sartu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caminito

**Caminito**, Argentinako Buenos Aires hiriburuko kalekantoi eta museo bat da, La Boca auzoan. Kultura eta turismoari balore handiko pasabidea da.

Boca Juniors futbol taldearen jokalekua den La Bombonera estadiotik 400 metro eskasera dago.

Pasabideak Juan de Dios Filiberto musikariak konposatutako *Caminito* tangoari esker ospea zuen.

Bidezidorra ekialdetik mendebaldera hedatzen da eta 150 metro luze ditu.
Kirsten Vlieghuis

**Kirsten Vlieghuis** (Hengelo, Herbehereak, 1976ko maiatzaren 17a) herbeheretar igerilari ohia da, distantzia ertain eta luzeko estilo libreko probetan espezializatua. 1996an brontzezko domina olinpikoa irabazi zuen 400 eta 800 metroko probetan.

## Kirol ibilbidea 
Atlantan 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 400 metro libreetan, 4:08.70 segundoko denborarekin, Michelle Smith irlandarraren eta Dagmar Hase alemaniarraren atzetik; eta baita brontzea ere 800 metro libreetan, 8:30.84 segundoko denborarekin, Brooke Bennett estatubatuarraren eta berriz Dagmar Hase alemaniarraren atzetik.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natividad Bella Esparza

**Natividad Bella Esparza** (Iruñea, 1933-Iruñea, 2022ko urriaren 4a) euskal pilotari erraketista izan zen.

## Bizitza 
Iruñean jaio zen, Tejeria kalean eta txikitatik pilota jokorako zaletasun handia erakutsi zuen. Eskolara joaten zenean, etxera bidean zegoen frontoian palan jokatzeko aprobetxatzen zuen. Ondoren, aita Tangerrera joan zen, eta han berak denboraldiak ematen zituenean iruindar batek eraikitako frontoi bat baliatzen zuen entrenatzeko.

### Kirol ibilbidea 
Madrilera joatea erabaki zuen eta bertan emakume pilotari talde batekin entrenatzen eta lehiatzen zen. Bertan, Bartzelonan maila profesionalean jokatzeko kontratua lortu zuen, eta bi hamarkada baino gehiago eman zituen bertan.

Euskal *erraketistak* deitutakoaren parte izan zen, Espainiako lehen emakume kirolari profesionalak izan zirenak, 1920 eta 1950 bitartean arrakasta handia izan zutenak eta frankismo garaian erretiratuak.

Aurrelari gisa jokatzen zuen eta bere arintasun eta trebetasunagatik nabarmentzen zen.

## Sariak eta aitorpenak 
* Iruñeko kale bati Natividad Bella Esparzaren izena eman zioten, Victor Eusa kalearen ordez, Buztintxuri auzoan.
* Labrit pilotalekuko jaialdiaren amaieran jasotako omenaldia, Iruñean.
* Nati Esparzaren omenez sortutako saria: Nafarroako Pilota Federazioko Natividad Bella Esparza saria.
* Mendillorriko Pilota Elkarteko ohorezko presidentea.

## Ikus, halaber 
* Erraketista
* Euskal pilota

## Erreferentziak
Alien: Romulus

**Alien: Romulus** film britainiar-estatubatuarra da, 2024koa, Fede Alvarezek zuzendua eta Alvarezek eta Rodo Sayaguesek idatzia. Scott Frene Productions eta Brandywine Productions enpresek ekoiztua, *Alien* frankiziaren parte da, eta bere historia Alien (1979) eta *Aliens* (1986) filmetako kronologiarem artean kokatzen da. Cailee Spaeny, David Jonsson, Archie Renaux, Isabela Merced, Spike Fearn eta Aileen Wu dira protagonistak.

Alien: Romulus Los Angelesen estreinatu zen 2024ko abuztuaren 12an. Kritikariek Spaeny eta Jonssonen interpretazioak goraipatu zituzten, baita efektu bisualak ere. 

## Sinopsia 
Kolono gazte talde bat esplotatuta bizi da planeta kolonizatu batzuetako meategietan. Jakin dute, hala ere, abandonatutako espaziontzi bat dagoela orbitan, eta hartan gorde diren kriogenizazio unitateekin eta daukaten ontzi txikiago batekin ihes egin dezakete planeta hobe batera. Hara doaz beraz bost pertsona gazte eta Andy sintetikoa (David Jonssonek gorpuztua).

Orbitako ontzi abandonatuan, ordea, xenomorfoak aurkituko dituztela igarri daiteke gidoian puntu horretara iritsi aurretik, film hasieran ikusi baita Nostromo ontziaren hondakinak jaso dituen unitate bat dela. Alien film originaleko ontzia zen Nostromo, eta hango pertsonaia bat, Ash sintetikoa, agertzen da film honetan ere Ian Holm aktore hilaren berregiketa digitalaren bidez (kritikari batzuek txartzat emandako kontua).
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brooke Bennett

**Brooke Bennett** (Tampa, Florida, Ameriketako Estatu Batuak, 1980ko maiatzaren 6a) estatubatuar igerilari ohia da, distantzia ertain eta luzeko estilo libreko probetan espezializatua. 2000. urtean txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen 400 zein 800 metroetan.

## Kirol ibilbidea 
Atlantan 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 800 metro libreetan, 8:27.89 segundoko denborarekin, Dagmar Hase alemaniarraren eta Kirsten Vlieghuis herbeheretarraren aurretik.

Lau urte beranduago, Sidneyn 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, urrezko domina irabazi zuen 400 metro libreetan, 4:05.80 segundoko denborarekin, Diana Munz estatubatuarraren eta Costa Ricako Claudia Poll igerilariaren aurretik; era berean, urrea irabazi zuen 800 metro libreetan, 8:19.67 segundoko denborarekin, errekor olinpikoa izan zena, Yana Klochkova ukrainiarraren eta Kaitlin Sandeno estatubatuarraren aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luiz Demétrio Valentini

**Luiz Demétrio Valentini** (São Valentim, Hegoaldeko Rio Grande, 1940ko urtarrilaren 31) brasildar elizgizon katolikoa da, 1982tik 2015era Jalesko apezpikua izan zena.

## Bizitza 
thumb|left|Luiz Demétrio Valentini apezpikuaren armarria.|209x209px
Antonio Valentini eta Tereza Bertoldiren hamabi seme-alabetatik hamargarrena, Frederico Westphalen, Tapera eta Erechimgo apaizgaitegietan ikasi zuen. Filosofia ikasketak Viamãoko apaizgaitegi nagusian burutu zituen eta Teologia ikasketak Erromako Pontifize Unibertsitate Gregorianoan. Horrez gain, Letretan graduatu zen Paranáko Palmasko Fakultatean. 1965eko otsailaren 6an apaiztu zen.

1982ko ekainaren 8an, Joan Paulo II.a aita santuak Jalesko apezpiku izendatu zuen. Urte bereko uztailaren 31n jaso zuen apezpiku-ordenazioa Erechimgo San Jose katedralean, João Cláudio Colling artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak João Aloysio Hoffmann eta José Ivo Lorscheiter izanik.

## Sariak 
* 2010: Farroupilhako Merezimenduaren Domina

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesus Ramon Martinez de Ezkerekotxa

**Jesus Ramon Martinez de Ezkerekotxa Suso** (Jungitu, 1935eko abuztuaren 31 − Gasteiz, 2013ko otsailaren 16a) arabar elizgizon katolikoa izan zen, Ekuadorren aritu zena. 1994ik 2008ra Babahoyoko apezpikua izan zen.

## Bizitza 
1935eko abuztuaren 31n jaio zen Jungitun eta 1959ko abuztuaren 9an apaiztu zen.

1963an Ekuadorrera joan zen. 1980 eta 1982 artean, Machalako administratzaile apostoliko gisa aritu zen., Babahoyoko elizbarrutia bere eskariz utzi zuen arte.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak