open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adamantea

**Adamantea** greziar mitologian, bertsio batzuen arabera, Zeus hazten lagundu zuen lamia bat zen, bere aita Kronosengandik ezkutatuz.

Gea bere amak eginiko profeziaren erantzun bezala, Kronosek, bere seme-alabak, jaio ahala jaten zituen. Reak, Zeusen ama eta Kronosen emaztea, azken hau engainatu zuen, pixoihaletan bildutako harri bat emanez, Zeusen ordez, hau, Adamanteari emanez. Kronosek lurra, itsasoa eta zeruetan gobernatzen zuenez, Adamanteak Zeus ezkutatzea lortu zuen soka batekin zuhaitz batetatik zintzilikatuz, honela, zerua, lurra eta itsasoaren artean zintzilik geratuz, eta, beraz, bere aitarekiko erabat ikustezin bihurtuz.

Egileren batzuk, Adamantea, Amaltearen beste izen bat bezala hartzen dute.

## Kanpo estekak
Flavio Orestes

**Flavio Orestes** (; 476ko abuztuaren 28a) politikari erromatar bat izan zen, denbora batez inperioa kontrolatu zuena, 475. urte inguruan.

Panoniako familia aristokratiko batean jaioa, beharbada, germaniarren ondorengo zen. Tatulusen semea eta Romulus Comes kondea Norikako dukearen suhia zen. Panonia Atilari utzi zitzaionean, Orestes honen gortera batu zen, Valentiniano III.a eta Atilaren arteko negoziaketetan diplomatiko gisa.

475ean, Orestes, *Magister militum* eta Patrizio izendatua izan zen, Julio Nepote erromatar enperadorearen aldetik, azken honen akats handi bat izaten amaitu zuena. 475eko abuztuaren 28an, Orestesek, germaniar tribu federatu (*foederati*)en buru bezala, Ravenaren kontrola hartu zuen, inperioko hiriburua zena. Julio Nepotek Dalmaziara ihes egin behar izan zuen, non gobernatzen jarraitu zuen 480. urtean hila izan zen arte. Orestesek, bere semea Augusto izendatzeko probestu zuen, horrela, historian ezaguna izango zen izena lortuz: Romulo Augustulo.

Hau, Basilisko eta Zenon enperadore bizantziarrek sekula ez zuten onartu. Baina, euren artean zuten gerra zibila zela eta, ezin izan zuten ezertxo ere egin.

Honela, Orestesek txanponak egin ahal izan zituen Italia iparraldeko meatzeetatik ateratako produktuekin, boterera heltzen lagundu zioten mertzenario barbaroei ordaintzeko. Hauek, erromatar armada ere osatzen zuten garai hartan. Heruloek eta esziroek, Italian lurrak lortzeko nahia zuten, baina Orestesek ezezkoa eman zien, haien buruzagiei batere gustatu ez zitzaiena. Honela, Odoakrok, 476ko abuztuaren 23an euren errege bezala izendaturik, matxinada bat antolatu zuen. Bertan, Orestes harrapatua eta hila izan zen abuztuaren 28an, Piacenzan. Honek, Mendebaldeko Erromatar Inperioaren erorketa suposatu zuen, eta Erdi Aroaren hasieratzat hartzen da.
Kataluniako futbol selekzioa

|-
| align=center colspan=2 | FCF, Plataforma Pro Seleccions Esportives Catalanes
|}

**Kataluniako futbol selekzioa** 1903an sortu zen, txapelketa ofizialetan Katalunia ordezkatzeko talde bat izateko asmoz.

FIFAren estatutuek selekzio bat nazioartean ofizialki parte hartzeko estatu independente bat ordezkatu behar edo bere estatuko federakuntzaren (kasu honetan Espainiako Futbol Federakundearena) baimena izan behar duela diote. Kataluniako selekzioak ez ditu baldintza hauek betetzen eta ez da FIFAk onartua, hori dela eta, lagunarteko partidak baino ez jokatu ditzake.

## Jokatutako partidak 
[thumb|250px|[2006an Euskal Herriko futbol selekzioaren aurka jokatutako partida]]

## Jokalari aipagarriak 
* **Atezainak**: Francesc Arnau; Toni Jimenez; Victor Valdes; Albert Jorquera
* **Atzelariak**: Quique Alvarez; Joan Capdevila; Albert Lopo; Oleguer; Carles Puyol; Sergi; Curro Torres; Gerard Pique;
* **Erdilariak**: Miguel Ángel; Albert Celades; Cesc; Gabri; Gerard; Jonathan; Jofre Mateu; Roger; Sergio Gonzalez; Xavi; Pep Guardiola; Marc Crosas; Andres Iniesta;
* **Aurrelariak**: Jordi Cruyff; Dani; Luis García; Sergio Garcia; Albert Luque; Óscar; Raul Tamudo; Antoni Pinilla; Bojan Krkić;

## Euskal Herriko selekzioaren aurkako partidak 
* Emaitzak:
**  **Kataluniak** irabazi (1): 1971
** Berdinketa (3): 2006, 2007, 2014
**  Euskal selekzioak irabazi (3): 1930. 1931, 2015

## Kanpo estekak 
*  Generalitateko webgunea
Putreaizko Punta

**Putreaizko Punta** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, Pardarri menditik gertu, mendi honengandik lepotxo batekin bananduta.

## Irispideak 
### Amezketatik 
San Bartolomeko parrokiatik, Barazeagako mendirantz joan behar da, handik, Arritzagako labarretik igotzen den bidezidorra hartzeko. Pardelutseko iturrira heldu ondoren, igotzen jarraitu behar da, Perileku edo Igaratzako larreetara iristeko. Handik iparmendebaldera, eta Olamuño igaro ondoren korridore bat hartu behar da, ekialdetik, tontorrera iristen dena.

### Larraitzetik 
Larraitzeko zelaietatik, Txindokiranzko ohiko bidea hartzen da, Zirigarateko pasabidera iritsi arte. Hemendik, Alotzarantz jarraitu behar da, Irazustako lepora iritsi arte. Hemen, bidezidorrak, Errenagako babeslekuetaranzko jeitsiera hasten du. Hemendik jarraitu behar da, Lizasoko lepoa atzean utzi ondoren, Ganboa eta Pardarri mendiek osatutakoa, igoeraren azken aldapak hasi behar dira, mendiaren mendebaldetik, lenar eta harkaitzen artean, igoera errez eta polit batean.

## Kanpo estekak
Magister militum

'''*Magister militum*a'* (soldaduen agintaria esan nahi duen hitz latindarra), Erromatar Inperioaren azken zatian erabili zen maila militar gorenaren izena izan zen. Konstantino I.aren agintalditik aurrera erabili zen.

Banakako titulu gisa, Kanpo mariskal, Shogun edo Generalisimo baten baliokidea zen. Orokorrean, armadarekiko erabateko boterea zuen eta erromatar enperadorearen itzalpean botere gisa lan egiten zuten pertsonaiek izan zuten maila hau: Estilikon edo Rizimero adibidez. Maila administratibo-militar altu bat ere izan zen, erromatar inperioa prefekturatan banatu zenean, pretoriaren prefektuaren azpitik bakarrik zegoena.

## *Magistri militum''-en zerrenda 
* Flavius Bauto
* 352-355 Claudius Silvanus
* 389-394 Arbogasto
* 394-408 Flavio Estilikon
* 410-421 Konstantzio III.a
* 433-454 Flavio Aezio
* 455 Avito
* 455-472 Rizimero
* 472-473 Gondebalo
* 475-476 Flavio Orestes

## Lurraldeka 
### Galia 
* 425-433 Flavio Aezio
* 450-464 Egidio

### Iliria 
* 457?-468 Marcellinus
* 468-474 Julio Nepote
* 530-536 Mundus

### Bizantziar Inperioa 
* 460-471 Flavius Ardabur Aspar
* 483-488 Flavio Teodoriko
* 503-505 Aerobindus Dagalaiphus Aerobindus

### Trazia 
* 468-474 Armatus

## Kanpo estekak 
De re militari
Raita

[300px|thumb|[Karnatakako janaria. Raita saltsa, eskuinaldeko ontzian ikus daiteke, dip egiteko prestaketa.]]

***Raita*** sukaldaritza indiarreko saltsa tipiko bat da, gozagarri gisa erabiltzen dena. Saltsak, jogurta du oinarri bezala eta beste jaki batzuen dip bezala erabiltzen da. Saltsa honetako jogurta, martorri, kumino, mendafin hosto edo beste belar eta espezia batzuekin gozatzen da. Luzokerra eta tipula bezalako barazkiak, saltsan nahasten dira. Osagai klabe bat saltsa hau egiterakoan, ziapea hautsean da. Egia esan, ziapearentzako hindiko hitza, *rai* da. Saltsa honek ahosabaian duen efektua, freskagarria da. Oso erabilera arruntekoa da sukaldaritza indiarreko plater ezberdinetan.

## Kanpo estekak
Dip

thumb

***Dip***a edo ***dipping sauce***a (euskaraz: bustitzeko saltsa), ingelesetik *bustitzeari* erreferentzia eginez, gozagarri bat da, osagai ezberdinez egindako saltsa bat da, orohar, solidoagoa den beste jaki bat bustitzeko erabiltzen dena. Dipak, orokorrean, jaki batzuei zaporea emateko erabiltzen dira, pita motako ogi lauak, patata frijituak edo falafela adibidez, konbinaketa ospetsu eta ezagunena, gaztai zatiekin "dipeatzen" denean gertatzen da, Mexikoko jendeak denbora luzean zehar egin duena, jaki bati zuzenean botatzen zaizkion saltsekin ez bezala.

## Kanpo estekak
Peralta de Alcofea

**Peralta de Alcofea** (gaztelaniaz eta ofizialki *Peralta de Alcofea* eta aragoieraz ''Peralta d'Alcofeya'') Huescako Somontano de Barbastro eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 633 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Peralta de Alcofeako udalaren webgunea
Ferra

[thumb|Egungo ferrak [burdinaz eginak eta apatxetan iltzatuak egoten dira]]
**Ferrak** U forma duten piezak dira, burdinaz, kautxuz, plastikoz edo larruz eginikoak, zaldi edo beste edozein animaliaren apatxetan iltzatzen edo itsasten direnak. Apatxak higadura eta apurtzetik babesteko erabiltzen dira. Lehenengo ferrek, irteten ziren iltzeak edo mihiak zituzten, gehiago tiratzeko. Hauek, oraindik, zaldi lehiaketa batzuetan erabiltzen dira. Kuttun gisa, ferrek zorte ona dakartela esaten da.

Itxura guztien arabera, greziarrak izan ziren ferra mendebaldeko kulturan sartu zutenak, IV. mendean. Ferra barietate handia dago, material eta estilo ezberdinetakoak, zaldi mota eta hauek egiten duten lan ezberdinei egokitutakoak. Materialik ohikoenak, altzairua, aluminioa eta plastikoa dira, espezializatutako ferra batzuk, magnesio, titanio edo kobrez eginak dauden arren.

## Esamoldeak 
* *Joan antzarak ferratzera!*

## Ikus, gainera 
* Ferra arku
* Ferratze estira
* Ferra-saguzar handia (*Rhinolophus ferrumequinum*) eta Ferra-saguzar mediterraneoa (*Rhinolophus euryale*)

## Kanpo estekak 
*  The Horseshoe, Perrei buruzko orrialdea.
Subtalamo

**Subtalamoa** mesentzefaloa, talamoa eta hipotalamoaren artean kokatuta dagoen egitura dientzefalikoa da. Barne Kapsularen erdialdean dago

## Zati anatomikoak 
* Gune subtalamikoa: Honen kaltetzeak, KOREA sorrarazten du. Bi motatakoa izan daiteke:

** Huntingtonen Korea heredentziazkoa
** Sydenhamen Korea mutazio genetiko bat da.

* Zalantzazko tokia
* Forelen areen guneak

Subtalamoak, faszikulu espinotalamikoen zuntzak, zerebeloko zuntzak eta gune gorrikoak hartzen ditu, bizkarrezur erraboilaren bide extrapiramidal osotik doazenak.

## Kanpo estekak
Zalantzazko tokia

* **Zalantzazko tokia**, subtalamoaren gune bat da, faszikulu talamiko eta lentikularraren artean kokatua dagoena.
* Mugikortasunaren kortexaren proiekzioak hartzen ditu.
* Bide extrapiramidalarekin zerikusi handia du.
* Mugikortasuna kontrolatuz lan egiten du.

## Kanpo estekak
Antiseptiko

[eskuinera|thumb|150px|[Iodozko antiseptikoa zauri batean ezarria]]
**Antiseptikoa** mikrobioak suntsitu eta horien ugaltzea eragozteko ehun bizidunei aplikatzen zaien substantzia da, infekzio aukerak murrizteko helburuarekin. Antiseptikoak aplikatzeko prozesuari eta horren efektuari **antisepsia** deritze. Antiseptikoak ez dira desinfektatzaileen berdinak, efektu baliokideak dituzten arren: desinfektatzaileak ehun bizigabeen gainean dauden mikroorganismoak deusezteko balio baitute; horrela kirofano batean instrumental kirurgikoa desinfektatu egiten da, baina mediku, erizain eta gaixoen larruazalak antiseptikoz tratatzen dira.

Antiseptiko batzuk bakterizidak dira, hau da, bakterioen heriotza eragiten dute, beste batzuk aldiz bakteriostatikoak dira, bakterioen hazkuntza ekiditen dute horiek hil gabe.

## Ikus, gainera 
* Esterilizazio
* Desinfekzio

## Kanpo estekak
Lisozima

**Lisozima** edo **muramidasa** bakterioak kaltetzen dituen entzima bat da. Entzima honek bakterioen zelula hormari eraso egiten dio, peptidoglikano bateko N-azetilmuramiko eta N-azetil-D-glucosamina hondarren artean dagoen beta-1,4 loturen hidrolisia katalizatuz. Ondorioz, zelula horma puskatu eta protoplasto bat sortzen da.

Lisozima jariakin askotan agertzen da, besteak beste, listu, malko eta mukietan. Arrautzen zuringoan ere ugaria da.

Bakterioen zelula horma zuzenean puskatzeaz gain, lisozimak ere opsonina moduan jarduten du, hots, opsonitzatzeko ahalmena du (fagozitoak erakartzen ditu hauek bakterioa fagozita dezaten)

## Kanpo estekak 
*  Lisozima proteinaren sekuentzia
Pikotx

[thumb|Punta eta [formoidun pikotxa zurezko kirtenarekin.]]
**Pikotxa** edo **pikatxoia** altzairu edo burdinazko barra batez eta zurezko kirten batez osatutako lan tresna da.

Lur gogorretan zulatzeko eta harriak apurtzeko erabiltzen da batez ere, baita nekazaritza lanetan ere, Peruko pikotx artisaua bezala.

## Ezaugarriak 
Altzairuzko zati bat, 60 cm luze eta 5 cm zabal, eta zurezko kirten bat ditu, zati metalikoari perpendikularra dena. Zati metaliko hau, puntan amaitzen da muturretako batean, eta laua da, ertz zabal eta moztailearekin bestean. Puntan amaitzen den muturra, lur gogorretan eta harriak dituztenetan erabiltzen da, mutur zabala lur bigunetan hondeatzeko eta zokorrak kentzeko erabiltzen den bitartean.

Zapa-pikotxa edo punta eta paletaduna, mutur zabala, ohiko pikotxak baino zabalagoa duenari esaten zaio.

## Kanpo estekak
Kutun (sineskeria)

thumb|Kutun japoniarra

**Kutuna** edo **zinginarria** ustez botere babesleak eta izpiritualak dituen objektu bat da, talisman bat, kutunaren jabearentzat. Oparotasun handiagoaren, zorte onaren edo jabearentzako maitasunaren ideiez ere lagundurik doa. Gizakien sineskeriazko praktiken zati da.

## Etimologia euskaraz 
Talismana izendatzeko euskarazko hitz hauek, berez, objektu zehatzak izendatzen dituzte.

### Kutun, arabierazko 'kutub'-etik 
Kutuna joskintzako tresna da, jostorratzak gordetzeko kuxin txiki bat, eta hitza arabierazko 'kutub'-etik (كتب) dator (arabieraz, 'idazkiak'). Musulmanek lepoan zintzilik Koranetik ateratako pasarteak (idazkiak) zeramatzaten zorrotxo edo eskapulario batean. Idazkiok zoritxarretik babeserako ziren, eta oso maiteak ("kuttunak").

Gutun hitza ere jatorri berekoa da.

### Zinginarriak 
Zinginarriak, berez, zorte onerako kutunak dira, baina ez edozein kutun, umeari esnerik falta ez dakion amak lepotik zintzilika jartzen dituenak bakarrik. *Zinginak* edo *zingirinak* izenekin, ugatz edo bularretako zenbait gaitz izendatzen dira, mastitis delakoa eta antzeko gaitzak, eta gaitz horiei aurre egiteko adurra duten kutunak dira zinginarriak.

## Erabilpena 
Kutunak, gizateriaren objekturik zaharrenetakoak dira, gizakiak, kutunetan, bere atzetik zihoazen zorigaiztoekiko ihesbidea ikus baitzuen, zorigaizto horiek fisikoak, moralak edo izpiritualak izan. Lehenengo kutunak objektu naturalak ziren: harriak, tailaturiko zura edo kristal naturalak, bere kolore, forma edo bitxitasunagatik preziatuak zirenak.

Beranduago, ohiko erabilerako objektuak izatea erabaki zen, norbaiten jabetzakoak izateagatik edo gertaeraren baten zati izan zirelako. Gorde egiten ziren, nolabaiteko boterea zutela uste baitzen.

Gaur egun, kutun mordoa dago, komertzialak nahiz pertsonalak, pertsona bakoitzak, modu subjektiboan balioztatzen baitu objektua, eta garrantzi ezberdina lortzen dute. Kutuna daraman pertsonak, bere sinesmen edo fedeagatik beste pertsona batzuei hau kontatzea edo ez kontatzea erabaki dezake, eta bere atxekitasuna banatu.

## Kutunen adibideak 
* Untxi hanka
* Ferra

### Euskal tradiziokoak 
* Eguzki-lorea
* Kutuna (joskintzako tresna)
* Zinginarria (ikus gorago)

### Erliojozkoak 
* Eskapularioa
* Talisman

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daishō

thumb|300px|eskuinera|Daishōa
 samuraiaren arma tradizionalak dira, katana eta wakizashiak osatutakoa. Hitz honen etimologia argiago geratzen da daitō (ezpata handia) eta shoto (ezpata txikia) erabiltzen direnean; daitō + shoto = daishō. Katana, guda zelaian erabiltzen zen ia eginkizun guztietarako, samuraiek bakarrik erabil zezaketen arma, wakizashia, aurrez aurreko armatzat jotzen zen bitartean, eta, beraz, maila txikiagokoa eta edonork erabiltzeko modukoa.

Arma bikote hau, samuraiaren arbasoren baten jabetzakoa izaten zen, honela, bere etxeko ohorea igotzen baitzen eta bere arbasoek babestuta ikusiko baitzuen bere burua.

## Kanpo estekak
Staphylococcus aureus

***Staphylococcus aureus*** Firmicutes filumean eta Staphylococcus genero barruan sailkatzen den bakterio bat da, gizakiengan arnas aparatuko eta larruazaleko gaixotasunak sortzen dituena. Ez da beti patogenoa, baina sinusitisa edo elikagaien kutsadura sortzen du maiz. Mundu osoan zehar antibiotikoei erresistentzia ari dira garatzen, eta honek arazo handiak sortzen ditu medikuntzan.

Staphylococcus aureus Alexander Ogston sendagile eskoziarrak identifikatu zuen estreinakoz 1880an, gaixo baten zornea aztertuz.

## Ezaugarriak 
Koko itxurako bakterio Gram positiboa da. Sareetan edo mordoetan biltzen dira koko horiek, tankera oso tipikoa hartuz (mahats-mordoarena).

Anaerobio fakultatiboa da eta ez da mugikorra. Katalasa (+) eta oxidasa (-) .

Giro anaerobio batean glukosa hartzitzen du azido laktikoa sortuz.

Gatz kontzentrazio altuak jasateko gai da. Azken ezaugarri hori aprobetxatuz, *Staphylococcus aureus* isolatzeko hazkuntza-inguru gaziak eta hautakorrak erabiltzen dira .

Hala ere, patogeno bezala jarduten duenean gaixotasun ugari eragiten ditu. Populazio orokorrean agertzen diren ohiko kasuak larruazaleko edo mukosetako infekzio arinak dira (forunkuluak, pustulak, bekatxoak...) edo janari-intoxikazioak, kutsatutako elikagaiak jaterakoan. Pertsona immunogutxituengan, aldiz, gaitz larriagoak sortzen ditu: pneumoniak, meningitisa, artritisa, endokarditisa, etab. Gaixotasun larri horiek guztiak bakteriemia baten ondorioz agertzen dira.

Kasu batzuetan bakterio honek shock toxikoaren sindromea eragin dezake, tanpoi higienikoaren erabilerara lotutako infekzio larria.

Immunitate-sistema ahula dutenak, beraz, sentikorragoak dira bakterio horren infekzioarekiko. Horregatik, *Staphylococcus aureus* kalte handiak egiten ditu klinika eta ospitaleetan, eta infekzio nosokomialetako eragile garrantzitsuenetariko bat da. Mikrobioaren eramaile asko daudenez (larruazalean edo sudurrean bakterio dutenak), ospitaleetako langileek gaixoak kutsa ditzakete zauri kirurgikoak arretarik gabe sendatzerakoan, edo fomite bat erabiltzerakoan.

Ospitaleetan, *Staphylococcus aureus* ebakuntza-zaurien infekzioen eta pneumoniaren eragile ohikoena da, eta, odol-infekzioen kasuan, bigarrena. .

Baliabide batzuk ditu *Staphylococcus aureus*ek bere birulentzia areagotzeko:

* enterotoxinen ekoizpena
* koagulasa eta DNA-asa entzimak
* hialuronidasa entzima
* hemolisinen eta leukozidinen ekoizpena

Hori gutxi balitz, bakterio honen aurkako borrokak beste korapilo batekin egiten du topo: *Staphylococcus aureus*ek garatu duen antibiotikoekiko erresistentzia. Penizilina agertu zenean, antibiotiko hori oso eraginkorra zen *Staphylococcus aureus*en aurka, baina gero andui erresistenteak agertu ziren; gaur egun andui gehienak erresistenteak dira, duten beta-laktamasa bati esker.

Penizilinarekin gertatu dena beste antibiotiko batzuekin (aminoglikosidoen taldeko antibiotikoekin, adibidez) gertatu da ere: andui askok erresistentzia garatu dute. Horregatik, ohikoa da antibiograma bat egitea ospitaleetan, zehatz-mehatz jakiteko kasu bakoitzean zein den antibiotiko eraginkorrena isolatutako bakterioaren aurka.

## Erreferentziak
Erosten harresia

**Erosten harresia** —*Aieneen harresia* izenaz ere ezaguna— (hebreeraz: הַכֹּתֶל הַמַּעֲרָבִי, ''HaKotel HaMa'aravi*) euste harresi bat da, juduentzat toki sakratua dena. Sineste sustraitu batek dioenez, judaismoaren eraikinik sakratuena den Jerusalemgo tenpluaren azken arrastoa bide da. Oraindik geratzen diren arrastoak Herodesen garaikoak dira: horrek Moria mendiaren inguruan euste harresi handiak eraikitzea agindu zuen, K.a. 37. urtean, lehenengo eta bigarren tenplua eraikiak izan ziren zelaigune txikia handituz, gaur egun Meskiten Zelaigunea izenarekin ezagutzen dena (musulman tradizioaren arabera) edo Tenpluaren zelaigunea (judeokristau tradizioaren arabera).

## Historia 
Lehen tenplua, edo Salomonena, errege horren erregealdian eraiki zen, K.a. X. mendean, eta babiloniarrek deuseztatu zuten K.a. 587. urtean. Bigarren tenplua Esdras eta Nehemiasek eraiki zuten K.a. 445an, Babiloniako erbestetik itzuli ondoren, eta erromatarrek deuseztatu zuten 70ean, Judu Matxinada Handian. Modu horretan, tenplu bakoitzak 400 urte inguru iraun zuen zutik.

Historiaren arabera, Vespasiano erromatar enperadorearen legioek tenplua txikitu zutenean, kanpo harresiko zati bat bakarrik geratu zen zutik. Garai hartan, legioen jeneral Titok harresi hura utzi zuen, juduek Erromak Judea garaitu zutela garrazki gogora zezaten (hortxetik, *Erosten harresia* izena). Juduek, baina, Jainkoak eginiko promesa bat zela sinesten zuten. Promesa horren arabera, Tenpluaren zati bat beti egongo da zutik, judu herriarekin zuen betiereko aliantzaren seinale gisa. Juduek harresi horren aurrean otoitz egin dute azkeneko bi mila urteetan, toki helgarririk sakratuena dela ustez, ez baitute Meskiten Zelaigunera sartzerik, guztietan sakratuena bada ere.

[thumb|300px|ezkerrera|[Bar eta Bat Mitzva|Bar Mitzva baten ospakizuna, Erosten harresiaren aurreko zelaigunean.]]
thumb |Erosten harresia.
Eskuarki, haren aurrean, herriaren deuseztatzeari eta hebrear herriaren banaketari buruzko aieneak egiten zaizkie. Intentsitate bereziko eguna ostirala da. Erregu bat idatzita duen papertxo bat harresiaren zuloetatik sartzeko ohiturak mende askotako antzinatasuna du. Juduen otoitzen artean, aipagarrienak Jainkoari Israelera itzultzeko erreguak dira, kanpoan diren judu guztien itzulera, aro mesianikoaren iristea eta judu mesiasaren iristea.

Erosten harresia sakratua da juduentzat, Tenplua ekialdetik eta hegoaldetik inguratzen zuen harresiaren azken zatia baita. Gainera, harresia *sancta sanctorum*etik gertuen dagoen tokia da. Harresiaren hiru sekzioetatik (ekialdekoa, hegoaldekoa eta mendebaldekoa) mendebaldekoa otoitz egiteko toki tradizionala da (hortik hebreerazko haren izena, *Hakótel Hama'araví*, «Mendebaldeko Harresia»).

Meskiten Zelaigunean, Erosten harresiak inguraturik, musulmanak, mendeetan zehar, Harkaitzeko Kupula eta Al Aksa meskita eraikitzen aritu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Write to God and we will send it for you today''
Triatloia 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Triatloia 2008ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 18 eta abuztuaren 19an jokatuko da Pekingo Triathlon Pistan. 2 modalitate ezberdin daude eta guztira hainbat herrialde ezberdinetako 110 kirolarik hartuko dute parte.

## Egutegia 
## Modalitateak 
2 modalitate ezberdin daude kirol honetan: gizon eta emakume modalitateak, hain zuzen. Hainbat herrialdeek hartzen dute parte, bakoitzak gehienez 3 kirolarirekin.

## Herrialdeak 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Kategoriak
## Euskal herritarrak 
*  Ainhoa Muruak 28. postua

## Kanpo estekak
Teletestu

**Teletestua** da datu-base batean biltegiratutako informazioa erabiltzailearengana transmititu eta hark telebista-pantailan ikusi ahal izateko zerbitzua. Erabiltzaileak menu batetik aukera dezake kontsultatu nahi duen informazioari dagokion orrialde-zenbakia.
Ingalaterran hasi zen zerbitzu hau 1974. urtean, handik berehala zabaldu zen Frantzia eta Alemaniara. Gaur egungo telebista hargailu berriek, ia denek dakarte testua etxean hartzeko lotura. Teletestuak eguraldiaz, azken albisteez, burtsaren kotizazioaz eta telebistaren programazioaz, besteak beste, informatzen du. Telebista bidezko azken orduko egunkaria bailitzan dihardu.

## Historia 
Zerbitzu hauen aitzindaria British Post Office martxan jarri zuena izan zen. 1972an BBC telebista kateak sartu zuen lehen teletestua. Geroago, Austria, Alemania eta Herbehereak ere sistema berezi hau erabiltzen hasi ziren.

Espainian, TVEk 1988ko maiatzaren 16an hasi zuen teletestuaren etenik gabeko emisioa, 1982ko Munduko Futbol Txapelketan probako emisioak hasi ziren arren. Sistema honen helburu nagusia, informazioa emateaz gain, entzumen-desgaitasuna duten pertsonei zerbitzu bat ematea zen. Horrela, programa nagusietarako azpitituluak sortzen hasi ziren.

Egindako kontsulten artean, ikusleak azken orduko albisteak, kirol emaitzak edota loteriaren edo ONCEren zozketen zenbaki sarituak jaso zitzakeen. Azken finean, edozein egunkariren antzeko zerbitzuak eskaintzen zituen, eta, beraz, teletestuak irakurleak kendu zizkion paperezko prentsari.

Irratian antzeko sistema bat dago, irrati-testua edo RDS izenekoa. Lurreko Telebista Digitalean, teletestuaz gain, kanalei eta haien programazioari buruzko informazioa bidaltzen da EPG (electronic program guide) eta MHP eta HbbTV aplikazioen bidez.

## Teletestua Euskal Herrian 
Euskal Herrian, teletestua XX. mendeko 90. hamarkadaren bukaeran zabaldu zen.

Teletestu zerbitzua dituzten telebistek:
* ETB1
* ETB2
* GoiTB - Goiena Telebista
* TeleBilbao

## Kanpo estekak 
* Teletext Online International
Pozán de Vero

**Pozan de Vero** (gaztelaniaz eta ofizialki *Pozán de Vero*, aragoieraz *Pozán de Bero*) Huescako Somontano de Barbastro eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 251 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Pozan de Veroko udalaren webgunea
Salas Altas

**Salas Altas** Huescako Somontano de Barbastro eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 326 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Salas Altasko udalaren webgunea
Salingain

**Salingain** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da. Uzkuiti eta Aokirekin batera, mendi hiruki bat eratzen du. Aoki mendebaldean geratzen da, Uzkuiti iparraldean eta Salingain ekialdean. Hirurek, irispide berberak dituzte.

## Irispideak 
Amezketatik abiatzen den igoera oso polita da. Berazeagako bidetik jarraitu behar da, laster, bidezidor bat hartzeko, langa bat zeharkatu ondoren, pago eta laritzen artean dagoen bidezidor batetik daroana, berriz bidera itzultzeko. Bide zati labur baten ondoren, beste bidezidor bat hartu behar da, ondoren, Muitzerantz doan beste bidezidor batetik jarraitzeko, ez oso erabilia mendizaleen aldetik, orduan, Larraitzetik datorren bidezidorrarekin bat egiteko. Hemendik, tontorrera iristea aukera daiteke, eskuinetarantz, Egurral leporantz igoz, Txindokitik banatzen duena, toki honetatik, Auntzizegiko muinoaren tontorrera iristeko, eta, ekialde hegoekialderantz jarraituz, muino leunetan barna, Aokiraino, eskuinetarantz Arrubigaña utziz. Aokitik ekialderantz jarraitzen da, Uzkuiti ezkerretara utziz, Salingainera iristeko, Arritzagako labardiaren ertzean.

Muitzetik doan biderik zuzenena hegoekialderantz igotzea da Uzkuitiko kontrahormarantz, Aldaonets izena hartzen duena, eta, Uzkuiti bera ezkerretara utziz, Salingainerantz zeharkatu behar da larrea, beste aldean dagoena. Muitzera Larraitzetik ere hel daiteke, Urzabal goikoa izeneko tokian aurkitzen diren antenatarantz igoz, ezkerretarantz, Muitzeko labarra igotzen duen bidezidorrarekin bat egiteko.

Berazeagatik, Ondarrerantz igotzeko aukera ere badago, eta, behin hona heldu ondoren, eskuinetarantz Otolara jarraitu, Etitzegi lepoaren gainera iristeko, nondik Aldaonetseko ezproia igotzen den Uzkuitira bidean. Tontor honen ondotik igaroz, Salingainerantz gurutzatu behar da.

## Kanpo estekak
Moria

[thumb|250px|*Isaaken sakrifizioa* Moria mendian izan zen Itun Zaharraren arabera ([Caravaggio, 1590-1610]]
**Moria** (hebreeraz מוריה, *Mōriyyā*, *"ikuskaria*") Abraham bere seme Isaakekin igo zen mendia da, azken hau, Jainkoari sakrifikatzeko. Abramek (Jainkoak gero Abrahamgatik aldatu zion izena, *Nazioen aita*) mendiaren tontorreraino joan zen egurrarekin. Azken unean, aingeru batek gelditu zuen Abraham, bere semea hiltzeko prest zegoena, eta ahari baten existentzia adierazi zion, bere adarrak sastraka artean nahastuta zituena. Ahari hau, Isaaken ordez sakrifikatua izan zen, Moria mendia, Sion mendiaren aurrean dago. Biek ala biek, Jerusalemeko Tenpluaren zelaigunea osatu zuten, bien artean zegoen lepoa behar zen bezala lautu ondoren. Moria mendiaren magaletako batean, Golgota dago, Jesus gurutziltzatua eta sakrifikatua izan zen tokia.

## Ikus, gainera 
* Mezkiten Zelaigunea
* Sion (mendia)

## Kanpo estekak
Uztarri

thumb|300px|Uztarria
[thumb|300px|[Behi terreña|Terreña arrazako idi parea uztarrian Gipuzkoako baserri batean joan den mendean]]
thumb|300px|Idi pare uztartua.
**Uztarria** idi parea lepotik batzen dituen zurezko tresna da, gurdi ardatzari edo goldeari lotzen zaiona.

Aldi berean lanean ari diren bi idiri, uztarri batez lotuta, pare esaten zaie. Zabalduz, azken hitz hau, elkarrekin lan egiten duten beste animalia batzuei edo gauza bera egiten duten pertsona pare bati ere ematen zaio.

Uztarriaren bidez abereak zama eraginkorrago tira dezake, eta horrez gain bi abereren indarra elkar trabatu gabe konbinatzeko aukera eskaintzen du. Tokiko tradizioaren, erabilitako animalien eta egin beharreko lanaren arabera uztarri eredu ugari dira. Alta, oro har hiru uztarri mota bereizten dira, abereari atxikitzeko moduaren arabera:

* Buruko uztarria: abereek kopeta eta adarrekin bultzatzen dute uztarria, batez ere.
* Lepoko uztarria: aberearen lepoa inguratuz lotzen da. Abere pareak elkartzeko balio badu ere, abere bakarrak tiratzen dituen garraioetan ere erabiltzen da.
* Soin gurutzeko uztarria: animaliak soin gurutzeaz egiten dio bultza uztarriari. Soin gurutze nabarmena duten animaliekin soilik erabil daiteke (zebuekin, adibidez).

## Heraldika 
Uztarria Fernando II.a Aragoikoaren ikurra izan zen, sarri, Elisabet I.a Gaztelakoaren ikur zen geziekin aurkeztua.

XX. mendean, uztarria eta gezien ikurra, Espainiako Falangeak hartu zuen beretzat.

## Kanpo estekak
Santa María de Dulcis

**Santa Maria de Dulcis** (gaztelaniaz eta ofizialki *Santa María de Dulcis* eta aragoieraz **Santa María de Dulzis**) Huescako Somontano de Barbastro eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 218 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Santa Maria de Dulcisko udalaren webgunea
Torres de Alcanadre

**Torres de Alcanadre** (gaztelaniaz eta ofizialki *Torres de Alcanadre* eta aragoieraz ''Torres d'Alcanadre'') Huescako Somontano de Barbastro eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 116 biztanle zituen.
Askalafo

Greziar mitologian, **Askalafo** bi pertsonaia ezberdinen izena da:

## Askalafo, Akeronteren semea 
Lehena, Akeronte ozeanida eta Hadeseko ibaiaren semea zen. Bere amaren izena aldatu egiten da egilearen arabera. Honela, Ovidiok, Orfne izeneko lamia ktonikoaren seme egiten du, Apolodorok Gorgirarena eta Serviok, Estigia ozeanidearena.

Hades behe munduko jainkoak, Persefone bahitu zuenean, Zeusek bere amarekin egoteko askatasuna emateko agindu zion, Demeterrek, bere alaba berreskuratu ezean, lurra antzu utziko zuela promes egin baitzuen. Hadesek, baiezkoa eman zion, baina baldintza batekin: Persefonek, honek Hadesean eman zuen denboran, ez zuen ezer jan behar izan, hilen janaria probatzen zuenak, ezin baitzuen bizira itzuli. Persefone, bere amaren ondora itzultzeko prestatzen ari zen, Askalafok, Persefone mingrana zati bat jaten ikusi zuela adierazi zuenean, eta, beraz, Persefone bere senarraren ondoan geratu behar izan zen. Azkenean, Demeterren kexu eta mehatxuen ondoren, Zeusek, Persefonek urtearen heren bat (negua) Hadesean pasa beharko zuela adierazi zuen. Beste egile batzuen arabera, urtearen erdia zen Hadesean pasa behar zuena, eta bere amarekin gainontzeko guztia (udaberria eta uda, greziarrek hiru urtaro bakarrik zenbatzen baitzituzten).

Esan zuenarentzako zigor bezala Demeterrek, Askalafo harri handi baten azpian sartu zuen. Askalafok, bertatik, Herakles Hadeserako bisita egitera joan zenean bakarrik irten ahal izan zuen. Baina, orduan, Demeterrek, belarri laburreko hontz batean bihurtu zuen, ordutik, iluntasunean zaintzen aritzen den animalia. Ovidioren arabera, Persefone bera izan zen Askalafo hontz batean bihurtu zuena, Flegetonte ibaiko urarekin zipriztinduz.

Elezahar honek, beranduagoko Askalaboren aldaera bat dirudi, Demeterrek musker bihurtu zuena, berataz trufatzeagatik. Nahasketa, grezieraz, hontza eta muskerra adierazten dituzten hitzen antzekotasunagatik etorriko litzateke.

## Askalafo, Aresen semea 
Askalafo izeneko bigarren pertsonaia, Ares jainkoa eta Astioke (edo Liko eta Pernisena, Higinioren arabera) semea zen, argonauten espedizioan parte hartu zuena. Helenaren ezkongaietako bat izan zen, eta, gainontzekoek bezala, aukeratzen zuen senarrari laguntzera zin egin zuen, honek hala beharko balu. Honegatik, Parisek Helena bahitu zuenean, Askalafok, hogeitamar ontzirekin, Orkomenoen armada gidatu zuen Troiaren aurkako gerran. Deifoboren esku hil izanak, Aresen amorrua sorrarazi zuen, haserre bizian, gerran modu aktiboagoan parte hartzea saiatu zena.

Beste tradizio batek, Askalafo, Troiako Gerratik bizirik irten zela dio, eta Samareara bidaiatu zuela, non bere aitak lurperatu zuen.

## Kanpo estekak
Santa Cilia

**Santa Cilia** (aragoieraz eta ofizialki ; lehen **Santa Cilia de Jaca**  deitua) Huescako Jazetania eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 193 biztanle zituen. San Juan de la Peña eta Oroel Haitzeko Eremu Babestuaren barnean dago. 649 metrokoa altueran, Aragoi ibaiaren ertzean, dago. 1969tik aurrera Somanés herria udalerriaren parte da. Santa Cilia-Pirinioak aerodromo pribatua bertan dago.

## Demografia 

## Alkateen zerrenda 
## Kanpo estekak 
*  Santa Ciliako udalaren webgunea
Santa Cruz de la Serós

**Santa Cruz de la Serós** (gaztelaniaz eta ofizialki; aragoieraz ''Santa Cruz d'as Serors'') Huescako Jazetania eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 145 biztanle zituen. San Juan de la Peña eta Oroel Haitzeko Eremu Babestuaren barnean dago. 788 metrokoa altueran, Aragoi ibaiaren hegoaldean, dago. Udalerriaren barnean, herriburuaz gain, Binacua herria dago.

## Demografia 
### Alkateak 
## Ondarea 
* San Caprasioren eliza, XI. mendekoa.
* Santa María de Santa Cruz de la Serós monasterio ohia, XI. mendekoa.

## Kanpo estekak 
*  Santa Cruz de la Serósko Udalaren webgunea
Pindo (mendiak)

**Pindo** () Grezia iparraldeko mendikate bat da, iparraldetik hegoaldera doana 160 kilometrotan zehar, Itsaso Jonikoa eta Egeoaren artean, herrialdearen erdialdea osatuz, eta, antzinatean, sarri, "Greziako bizkarrezurra" deitzen zitzaion. Balkanen eratorpentzat hartzen dira. Mendikate honetako tontorrik garaiena, Smolikas mendia da, 2637 metroko garaiera hartzen duena.

Antzina, Tesalia eta Epiro arteko muga osatzen zuen eta Atamaniaren muga adierazten zuen. Iparraldeko zatia Lacmon edo Lacmos deitua izan zen eta Greziako bost ibai garrantzitsuren iturburu zen: Haliakmon, Peneo, Akeloo, Arakto eta Aous. Aurrekoaren hegoaldean zegoen zatia, Cercetion deitua izan zen, oraindik hegoalderago zegoen zatia Tinfresto deitua izan zen (gaur egun Velúkhi) eta Oti eta Eta kateetan banatuta zegoen. Hegoalderago, bi adarretan banatzen zen, Pindo mendien zatitzat hartzen ez zirenak.

Erromatar eta bizantziar jabetzakoa, Erdi Aroan, eslaviar eta bulgariarren esku erori zen, eta, beranduago, 1205ean Epiroko Despoterriarena, azkenik, otomandarren esku erortzeko. 1913an, Greziara pasa zen, Balkanetako Gerra amaitu ondoren. Bigarren Mundu Gerran, Pindo mendien lurraldean, Pindoko Printzerria eta Mazedoniako Voivodia ezarri zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puértolas

**Puértolas** (gaztelaniaz, aragoieraz eta ofizialki *Puértolas*) Huescako Sobrarbe eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 227 biztanle zituen.
Santaliestra y San Quilez

**Santaliestra y San Quilez** (gaztelaniaz eta ofizialki *Santaliestra y San Quílez* eta aragoieraz **Santa Llestra e San Quílez**) Huescako Ribagortza eskualdean dagoen udalerria da.

2005ean 102 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Sesué

**Sesue** (gaztelaniaz, aragoieraz eta ofizialki *Sesué*) Huescako Ribagortza eskualdean dagoen udalerria da.

2005ean 138 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Sesueko udalaren webgunea
Zinosura

Greziar mitologian, Zinosura lamia bat zen (oreade), Ida mendikoa, Kretan. Elezahar batzuen arabera. Zeusi titia eman zion, hau bere aita Kronosengandik ezkutatzen ari zenean. Hil zenean, Zeusek izarretara jaso zuen.

Zinosura Hartz Txikia konstelazioaren edo honen izarrik argitsuena den Polaris edo Izar Polarraren beste izen bat da.

## Kanpo estekak
Viacamp y Litera-Viacamp i Lliterà

**Viacamp i Lliterà** (izen ofiziala *Viacamp y Litera/Viacamp i Lliterà*, gaztelaniaz *Viacamp y Litera*, aragoieraz *Biacamp e Litera* eta katalanez *Viacamp i Lliterà*) Huescako Ribagorza eskualdean dagoen udalerria da.

2007an 25 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Viacamp y Literako udalaren webgunea

## Erreferentziak
Oreade

thumb|XIX. mendeko oreadeen errepresentazio artistikoa.
**Oreadeak** greziar mitologiaren arabera, mendiak eta leizezuloak zaintzen dituzten lamiak dira. Oreade ospetsuenetako bat Eko izan zen. Hera jainkosak, hitz egiteko ahalmena kendu zion eta, beraz, esaten zitzaionaren azken hitzak errepikatzea baino ezin zuen egin.

## Iturriak 
* Aristofanes *Hegaztiak*, V. 1088, *Tesmoforiak* V. 324 eta 970
* *Ereserki homerikoa Afroditari* V v. 256
* Panopoliseko Nono *Dionisiakoak* VI. 257, XIV. 203 XXI. 279
* Ovidio Metamorfosiak (Ovidio) III. 402 VI. 15 VI. 44, VI. 392 VIII 738, XIV. 513
* Estrabon *Geografia* X. 3.19
* Virgilio Eneida I. 168, 500

## Kanpo estekak
Aintzira Gazia (Bolivia)

[thumb|250px|Aintziraren irudia barnean [flamenko (hegaztia)|flamenkoak dituelarik.]]
**Aintzira Gazia** Boliviako Andeetan dagoen aintzira bat da, Potosiko departamenduaren hegoaldean, Chalviri gatzagaren barnean, honako koordenatu hauetan: . 5,6 kilometro luze eta 2,9 kilometro zabal da, eta 16,24 kilometro karratuko azalera du. Kolore berdea du bere mineral eduki handia dela eta. Bere kostalde perimetroa, 20 kilometrokoa da.

Inguruko tokirik turistikoenetako bat da, aintziraren hegoaldean 30&nbsp;°Ctan irtetzen diren ur termalen toki bat baitago, non bainatu ahal daitekeen.

## Kanpo estekak
Chalviri gatzaga

**Chalviri gatzaga** (gaztelaniaz *Salar de Chalviri*, ketxuaz *Challwiri kachi qucha*) gatz ordoki boliviar bat da, Potosiko departamenduan kokatua. *Ohalviri gatz ordokia* bezala ere ezagutzen da.
Itsas mailatik 4639 metroko garaierara dago. Hemendik gertuen dagoen herria, Agua Brava da.

## Inguruko beste toki ezagun batzuk 
* Uyuniko gatzaga
* Aintzira Gazia (Bolivia)
* Aintzira Berdea
* Aintzira Gorria
* Salvador Dali basamortua

## Kanpo estekak
Bañeza

**Bañeza** (leonesez) edo **La Bañeza** (gaztelaniaz) Leongo Herriko udalerri bat da, Leongo probintzian kokatuta.  eskualdean dago, itsas mailatik  metrora, eta {{#if:{}|{{formatnum:{}}} km²|{{#if:|{{convert/variable|{{formatnum:{{#invoke:Wikidata | claim | property=P2046 |list=false| item={} |formatting=unitcode | value= }}|R}}|km²|disp=number | abbr=on}} km²}}}}-ko azalera hartzen du.

2007an 10.777 biztanle zituen eta
{{#invoke:Wikidata|claim|item={}|property=P1082|qualifier=P585|formatting=table|rowformat=$1 urteko erroldaren arabera $0 |  list=firstrank}} biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  La Bañezako udalaren webgunea
Pentatloi garaikidea 2008ko Olinpiar Jokoetan

**Pentatloi garaikidea 2008ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 21 eta abuztuaren 22an jokatu zen Pekingo hainbat tokietan. 2 modalitate ezberdin daude eta guztira hainbat herrialde ezberdinetako 72 kirolarik hartu zuten parte.

## Dominak 
2 modalitate ezberdin daude kirol honetan: gizon eta emakume modalitateak, hain zuzen.

### Gizonak 
* 
* 
* 
### Emakumeak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Pomona (Kalifornia)

**Pomona** Los Angeleseko konderriko hiria da, 162.255 biztanle biltzen zituena 2008. urteko erroldaren arabera (2005eko hainbat daturen argitan, berriz, 160.815 lirateke https://web.archive.org/web/20050505133550/http://www.dof.ca.gov/html/demograp/E-1table.xls). Konderriko bosgarren hiri handiena da, (Los Angeles, Long Beach, Glendale, eta Santa Claritaren atzetik).

Kaliforniako unibertsitate politeknikoa Pomonan da, laboreetan ezagun izan zen Will Keith Kellogg enpresariak bultzatua.

Pomonak honako hiriak ditu mugakide: San Dimas ipar mendebaldetik, La Verne eta Claremont iparraldetik, Montclair eta Chino ekialdetik, Chino Hills eta Diamond Bar hegoaldetik, eta Walnut, Hegoaldeko San Jose Hills, eta Industry hego mendebaldetik.

Hiriaren izenak antzinako Erromako Pomona zeritzon jainkoari zor dio jatorria, frutaren dibinitatea zenari alegia. Pomona 1888ko urtarrilaren 6an eratu zen.

## Klima 

## Biztanleria 
Latinoak dira hiriko biztanle gehienak, batik bat Mexikokoak eta Ertamerikakoak. 2000ko erroldaren arabera biztanleak 149.473 ziren, ia 40.000 etxebizitzatan banatuta, 30.000 familia inguru osatuta. Arrazari begiratuta hona datuak: % 41.76 zuriak dira, % 9.63 beltzak, % 1.26 jatorrizko amerikarrak, % 7.20 asiarrak, % 0.21 Itsas Bareko irletakoak, %34.93 bestelakoak, eta % 5.01 bi edo hiru baino arraza gehiagokoak. Latinoek 64.47 osatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pomonako atari ofiziala
* Cal Poly Pomona University / Pomonako Unibertsitate Politeknikoa

thumb|250px|ezkerrera|Udaletxea, 1969an jasotako eraikina
Atletismoa 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 2008ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 15tik abuztuaren 24ra jokatu zen Pekingo Nazio Estadioan. 47 modalitate ezberdin daude eta guztira 205 herrialde ezberdinen hartu zuten parte.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Ping-ponga 2008ko Olinpiar Jokoetan

**Ping-ponga 2008ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 13tik abuztuaren 23ra arte jokatu zen Pekingo Unibertsitateko Gimnasioan. 4 modalitate ezberdin daude eta guztira 56 herrialde ezberdinetako 172 kirolarik hartu zuten parte.

## Egutegia 
### Asteazkena, Abuztuak 13, 2008 
### Osteguna, Abuztuak 14, 2008 
### Ostirala, Abuztuak 15, 2008 
### Larunbata, Abuztuak 16, 2008 
### Igandea, Abuztuak 17, 2008 
### Astelehena, Abuztuak 18, 2008 
### Asteartea, Abuztuak 19, 2008 
### Asteazkena, Abuztuak 20, 2008 
### Osteguna, Abuztuak 21, 2008 
### Ostirala, Abuztuak 22, 2008 
### Larunbata, Abuztuak 23, 2008 
## Dominak 
4 modalitate ezberdin daude kirol honetan: gizon eta emakumeak bakarka, eta taldeka hain zuzen.

### Gizonak bakarka 
* 
* 
* 
### Emakumeak bakarka 
* 
* 
* 
### Gizonak taldeka 
* 
* 
* 
### Emakumeak taldeka 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Nika matxinada

[thumb|250px|Areobindus kontsula jokoen buru [Konstantinoplako hipodromoan, Konstantinopla, 506, bolia]]
**Nika matxinada** (grekeraz: Στάση του Νίκα) herri errebolta izan zen, Konstantinoplan 534. urtean gertaturikoa. Izena, matxinatuek bota zuten deiadarretik hartu zuen (Nikak garaipena esan nahi du grezieraz). Nika, Bizantziar Inperioan goraka eta goraka zihoan gizarte tentsioaren ondorioz gertatu zen. Inolako garrantzirik ez zuen koadrigen lasterketei buruzko eztabaida bat, ordu arte sekula gertatu ez zen moduko herri altxamendu bihurtu zen, Justiniano I.aren tronua kolokan jarri zuena. Honen emazte zen Teodoraren lasaitasunak bakarrik eragotzi zuen Justinianok hiriburutik ihes egitea, eta matxinada, azkenik, Belisariok baretu ahal izan zuen.

## Kanpo estekak
Mundus

**Iliriko Mundus** (536. urtean hila). Justiniano I.a enperadore bizantziarraren erregealdian zehar, bizantziar jeneral bat izan zen.

Bere lehen urteetaz oso gutxi ezagutzen da, jatorriz, hunotarren mertzenario bat zela baino ez. Tropen Magister militum izendatua izan zen 530ean Iliria eta Danubioko mugan, eta bulgariarrak eta eslabiarrak kanporatzeaz arduratu zen. 531. urtean, Belisariorekin joan zen ekialdeko mugara, sasanidarren aurka borrokatzeko, eta, denbora tarte labur batez, armada baten kargu egon zen Belisariok pertsiarren aurka Kalinikoko gudan borrokatu zuenean.

532an, ezagutzen ez diren arrazoiengatik, Konstantinoplara itzultzea agindu zioten, bertan, herulo mertzenario talde batekin egonez Nika matxinadan. Justinianori beti leial mantendu zen, eta, Belisariorekin batera, Hypatiusen aldeko jendearen aurkako sarraskiaren arduradun izan zen, Konstantinoplako Hipodromoan. 535ean, bere tropak Iliriatik Dalmaziara bidali zituen, ostrogodoen aurka borrokatzeko, Belisariok ostrogodotar Italia itsasoz inbaditzen zuen bitartean. Salona (Split) konkistatu zuen, baina gudan hil zen 536. urtean.

## Kanpo estekak 
*  Nika Matxinada
Urakorri

**Urakorri** Aralarko Malloetako mendi bat da. Izenik zaharrena Oakorri bide da, *Oako Harri* izenetik laburturik, Oa izeneko lepoaren gainean baitago. Arritzagako labarrean, Buruntzuzin izeneko kobre meatzeak zeuden.

## Irispideak 
Amezketatik abiatuz gero, Arritzagako labarra zeharkatu behar da, Buruntzuzin izeneko meatzeetara heldu arte. Hemendik, Astunalde lepoa igo behar da, eta, eskuinetara, tontorrerantz abiatu.

Azkaratetik, Urdilleko lepoa izeneko lepora abiatu behar da lehenik, eta ezkerretik inguratu behar da Balerdi mendiaren haitzen oinarria, Astunaldeko kanalaren bila, malda beldurgarrian leporantz igotzen dena, sigi-saga doan bidezidor batetik.

Gaintzatik abiatuz gero, herritik irtengo gara eta Gaintzako monolitoaren pean eskuinetarantz, ikusgai dagoen kanalaren oinarrira heltzen den bide bat hartu behar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Randy Pausch

**Randolph Frederick Pausch** (Baltimore, Maryland, 1960ko urriaren 23a - Chesapeake, Virginia, 2008ko uztailaren 25a) informatikako irakasle izan zen Carnegie Mellon Unibertsitatean, Pittsburgh, Pennsylvania (AEB). Hainbat liburu idatzi zuen eta ospe izugarria lortu zuen *Azken hitzaldia* lanak, 2007ko irailaren 18an Carnegie Mellon unibertsitatean eman zuen hitzaldia, alegia.

2006ko abuztuan, pankreako minbizia diagnostikatu zioten. Gaixotasunaren aurka borroka egin zuen, kimioterapia eta kirurgiak erabiliz, baina 2007ko abuztuan, zer eginik ez zegoela jakin zuen, metastasia gibela eta barearen jabe egin baitzen. Hau jakin zuenean, kimioterapian jarraitu zuen, bizitza gehien luzatzen saiatuz, baina 2008ko maiatzean kantzerra biriketan zegoen eta erabat zabaltzen ari zitzaion.

2008ko uztailaren 25ean hil zen.

Pauschek Brown unibertsitatean lortu zuen Konputazio Zientzietako titulua. National Science Foundation Presidential Young Investigator izendatu zuten eta Lilly Fundazioko irakasle izan zen.

1988tik 1997ra arte Virginiako Unibertsitateko Konputazio Zientzietako departamentuko irakasle izan zen.

Walt Disney Imagineering eta para Electronic Arts (EA) lan egin zuen.

Liburuak eta artikulu ugari idatzi zituen eta Alice softwarearen sortzaile izan zen.

Pauschek informatika munduan sariak jaso zituen: Karl V. Karlstrom Outstanding Educator Award eta ACM Special Interest Group on Computer Science Education Award eta ACMko kide egin zuten 2007an.

2008ko maiatzean, Time aldizkariak eragin handiena zuten munduko 100 pertsonen artean kokatu zuen.

## Azken hitzaldia 
2007ko irailaren 18an, Pausch irakasleak arrakasta izugarria izango zuen hitzaldia eman zuen: *Haurtzaroko ametsetara benetan iristen*. *Azken hitzaldietako* bat zen hura, hau da, ponenteak bere testamentu intelektuala aurkezten duen horietako bat. Pauschen kasuan, ordea, benetan izango zen azken hitzaldia, medikuek bere kantzerra terminala zela baieztatuta baitzuten.

Hitzaldiaren bideoak izugarrizko arrakasta izan zuen eta YouTuben milioika pertsonek ikusi zutela esan dezakegu.
Argo

**Argo** greziar mitologian, Jason eta bere lagun argonautak, Iolkotik, urrezko ahari larruaren bila nabigatzeko erabili zuten itsasontziaren izena da. Mitoaren iturririk hoberena, Rodaseko Apolonioren Argonautika da

Argo itsasontzia, Argosek eraiki zuen, eta, beraz, bere omenez izendatua izan zen. Argok, hitz egiteko eta profeziak egiteko dohainak zituen, Dodonako Orakulutik zetorren haritz zurez egina baitzegoen.

Argo eta bere tripulazioa, Herak bereziki babestuak izan ziren.

## Kanpo estekak 
*  Argo itsasontziaren irudikapen artistikoa
Iolko

**Iolko** edo **Iolkos** (grezieraz Ιωλκός), Tesaliako antzinako hiri bat zen (Magnesia bezala ere ezaguna) Greziako erdialde-ekialdean (egungo Volos hiritik gertu). Hau da Jason eta Peliasen aberria. Gaur egun, Iolko herri txiki bat da, ikastetxe bat eta enparantza txiki bat (*plateia*) dituena. Iolko, Voloseko probintziako udalerri bat deskribatzeko izen bezala ere erabiltzen da.

2011n Grezian eginiko berregituratze administratiboa dela eta Iolko Volosi anexionatu zitzaion.

## Kanpo estekak