Antoine-Félix Bouré

**Antoine-Félix Bouré** (1831ko uztailaren 8a - 1883ko apirilaren 8a), bere garaian **Félix Bouré** bezala ezaguna, baina batzuetan gaur egungo ikerketetan **Antoine Bouré** bezala aurkitzen dena, belgikar eskultorea izan zen, bere lehoi monumentalengatik ezaguna.

## Bizitza eta karrera 
Bouré Bruselan jaio zen, Belgikako independentzia gerra amaitzear zela. Bertako ikasketak egin zituen lehenik Guillaume Geefs-ekin eta gero 1846tik 1852ra Eugène Simonis-ekin Arte Ederretako Errege Akademian, atzerrira joanez Florentziako Arte Ederretako Akademian bere prestakuntza osatzera. Ikasketetan, bere anaia zaharragoak, Paul Bouré-k, jarraitu zuen bide bera. Paul hogeita hamar urte zituela hil zen, Antoine-Félix 17 urte besterik ez zituela.

Bouré Bruselako Rue de Trône kalean Virginie Bovie margolariak eraikitako Musée Bovie *etxe handi* batean erakutsi ziren artisten artean zegoen. 1868an, Société Libre des Beaux-Arts-eko hamasei sortzaileetako bat izan zen, Belgikako Salon ofizialaren alternatiba erakusketa-espazioa eskaintzen zuen abangoardiako elkarte bat. Elkartearen manifestuak "naturaren interpretazio libre eta indibiduala" printzipio errealista defendatzen zuen, Courbet eta Baudelaire-k inspiratutako "borroka, aldaketa, askatasuna, aurrerapena, originaltasuna eta tolerantzia" ideal abangoardistekin batera. "Modernitatea" eta "zintzotasuna" ziren gako-hitzak. 1875erako, Salonak programa errealista onartu eta gero bereganatu zuen, eta orduan elkartea desegin zen.

Bouré Auguste Rodinen laguna zen, eta honek hainbat proiektutan lan egin zuen Bruselan 1870eko hamarkadan zehar. 1877an, Bouré izan zen 36 urteko Rodinen izenean testigantza eman zuten bi eskultore belgikarretako bat, *Garaituak lanari* buruzko eztabaida batean; soldadu belgikar baten eredua hartuta egindako gizonezko biluzi bat zen, geroago *Brontze Aroa* izena jarri ziotena. Rodini lana eskaiolazko moldeetatik muntatzea leporatu zioten, bizitzatik modelatu beharrean; Bourék Rodinen lan-metodoak berretsi zituen estudioan egindako behaketetatik abiatuta.

Bouréren eskulturak dotoreziaren eta boterearen konbinazioagatik nabarmentzen ziren. Camille Lemonnier kritikariak, Société Libreko kideak, "zintzotasunagatik" goraipatu zuen, haien taldeak baloratzen zituen idealetako bat. Bourék bere lana erakutsi zuen Parisko Erakusketa Unibertsalean 1867 eta 1878 urteetan, eta Belgikako eta atzerriko hainbat saloitan. Dominak irabazi zituen Bruselako, Pariseko eta Filadelfiako erakusketetan.

Boureri Leopoldoren ordena eman zioten, chevalier (*zaldun*) edo *ofizial* gisa. Ixellesen hil zen 1883an, bere bizitzako unerik onenean, eta anaiaren ondoan lurperatu zuten. ''L'Art moderne* liburuan, laurogeita hamar urteko Geefsekin batera goraipatu zuten, bere irakasle ohiaren kaltetan. Irakasle anonimoak "herrialdea zatarkeria patetikoekin gainezka egiteaz" leporatu zion: Bourék, idazleak esan zuenez, "gutxi ekoitzi zuen, baina dena ona". Ixelleseko *La rue Félix Bouré* (edo, besterik gabe*, la rue Bouré*) haren omenez izendatu zuten.

## Animalier 
[ezkerrera|thumb|[Gileppe presa|Gileppe presaren gainean dagoen lehoi monumentala]]
Bouréren ospea batez ere bere lehoi eskultoriko handietan datza, muskulu atletikoengatik eta aire dotoreagatik bereizten direnak. Horien artean ospetsuena Gileppe presaren gainean dagoen lehoi erraldoia da, "lorategiko horman katu bat bezala". Gileppe lehoiak 13,5 metroko (44 oin inguru) altuera du. 130 tona pisatzen ditu, eta zaldiek tiratutako gurdiek ekarritako 183 hareharrizko blokez eraiki zen.

Bourék Bruselako Leopold Atean dagoen lehoi erraldoia ere landu zuen brontzezko zinkez; Charleroiko *Justizia Jauregiko* sarreran dagoen bikotea, *Totor et Tutur* bezala ezagutzen dena; eta Bruselako beste lehoi batzuk, besteak beste, Akademien Jauregiko lorategian daudenak eta Rue Royale kaleko lau. Bere lehoi batzuk mahai gaineko bertsioetan ekoitzi ziren.

Bouréren lehoi-gaiekiko interesak *les animaliers* taldearekin kokatzen du, XIX. mendeko frantziar eskultoreak, Antoine-Louis Barye buru zirela, animaliak beren lanaren erdigune bihurtu zituztenak, bigarren mailan utzi beharrean. Léon Mignon (1847–1898) eta Jacques de Lalaing (1858–1917) eskultoreekin batera, Bourék animalien artearen tradizio belgikar bereizgarri bat ezartzen lagundu zuen, eta Anberesko zoologiko oparoak inspirazioa eman zion horri.

## *Muskerra* 
Bouré gehien ezagutzen den beste lanak artistaren alde nabarmen desberdina erakusten du. Marmol zurizko *Le lézard* edo *L'enfant au lezard*, ia 4 oin luze eta 2 oin altu (guztira 61,5 x 118,5 x 39 cm)&nbsp;cm), mutil biluzi bat irudikatzen du, sabel gainean etzanda, orkatilak gurutzatuta, ezkerreko ukondoan bermatuta, eskuineko eskua jakin-min handiz altxatuta, begirada xurgatua musker txiki bati begiratzen dion bitartean. Bourék *delicieux morceaux* hau  sortu zuen 1872–1874 aldian.  Bere modelatu finagatik eta adierazpen errealistengatik, bere xarma eta jarreraren dotoreziagatik  eta "bere lerroen malgutasun arraroagatik" goraipatu zuten. *Le lézard* ez zen unibertsalki miretsi. Kritikari batek bere "irudimenaren pobrezia" eta exekuzioaren mehetasuna aipatu zituen, beste ezaugarri batzuk onartuz.

Bouréren haurrak zenbait alderditan Apollo Sauroctonos ("Apolo Musker-hiltzailea") gogorarazten du, antzinate klasikoan askotan erreproduzitzen den figura bat, zuhaitz batera igotzen den musker bat behatzen duen jainko pubertaroaren irudia. Jatorrizko brontzea Praxiteles eskultore atenastarrarena izan zen. Louvre museoak marmol zurizko bertsio bat eskuratu zuen 1807an. Eskulturak arreta piztu zuen Bouré aktibo zegoen bitartean argitaratutako arteari buruzko frantsesezko liburuetan, besteak beste, Émile Gebharten *Praxitèle* (1864) eta Wilhelm Fröhnerren *Notice de la sculpture antique du Musée Impérial du Louvre* (1878). *Sauroctonos*-en irudi bat biratu eta horizontalki iraultzen bada, Bouréren *L'enfant au lézard-ekin* dituen antzekotasun konposizionalak nabarmenagoak dira. Apoloren ia 1,5 metroko altuera osoa, gorputzetik igarotzen den zuhaitz-enborra barne, irudiari Bouréren 1,2 metroko mutil horizontalarenaren pareko proportzio bertikala ematen dio.

Louvrek bere Apolo Sauroctonos Borghese Bildumaren barruan eskuratu zuen, eta bertan Bouréri eragina izan zezaketen beste pieza batzuk zeuden, hala nola, zutik dagoen Eros mutikoa, Nartziso efebo deiturikoa eta Hermafrodita lotan dagoena.

**Borghese bildumako marmol erlazionatuak**
Fitxategi:Apollo_Saurocton_Louvre.jpg|alt=Apollo Sauroctonos| Apollo Saurokontos
Fitxategi:Young_boy_as_Eros_Louvre_Ma116.jpg|alt=Eros as a boy| Eros mutikoa zenean
Fitxategi:Ephebe_Narcissus_Louvre_Ma456_n3.jpg|alt=Ephebe Narcissus (detail)| Efebo Nartziso (xehetasuna)
Fitxategi:Hermaphroditus_Asleep_(Ferbr1).jpg|alt=Borghese Hermaphroditus| Hermafrodita lotan
Ikonografia klasikoan, musker bat ere ager daiteke Erosekin batera, eta uste da Louvreko Erosek jatorriz izaki txiki bat zuela eskuan. Lemonnierrek Bouréren lanaren ezaugarri klasikoak aipatu zituen, batez ere antzinako Erromako eskulturarekin lotuta.

Gaia Bouréren lan monumental eta publikoekin bat ez datorren arren, bere lagun Rodinek ere haurrak eskultoreak egiten zituen 1870eko hamarkadan Belgikan egon zen garaian, Bouré bere estudioan bisitari bat izan zenean. Urte batzuk geroago, Rodinek brontzezko *Les enfants au lézard* ( *Musker batekin haurrak* ) egin zuen, beheko musker txikiaren beldurrez bere ahizpa zaharraren besoetara erretiratzen den neskato bat irudikatzen duena. Gaiaren antzekotasuna izan arren, lanak ez du antzik handirik Bouréren irudi etzan bihurgunetsuarekin. Rodinek haurrak "ondo elikatutako haurtxo" gisa irudikatzeko duen ikuspegia bi dimentsioko hainbat euskarritan kupidoak (erotes) marrazteko duen praktikarekin erlazionatu izan da.

## Pertsonaia historikoak 
Anberesko Berchemgo ate monumentalean, Bouréren Ambiorix Galia Belgikako

buruzagiaren estatua Pierre Armand Cattierren Boduognato jeneral nervoarrarenarekin parekatu zen.  Haien lanak berriro elkartu ziren Bruselako Justizia Jauregian, non Bouréren grifo pare batek ere atarian jartzen duen. Jauregiaren barnealderako, artista bakoitzak tamaina handiko bi irudi eman zituen, Cattierrek Demostenes eta Likurgo hizlari greziarrak, eta Bourék Zizeron eta Ulpiano zuzenbide erromatarra. Hauek izan ziren Bouréren azken lanen artean. 

## Beste lan batzuk 
thumb|300x300px|Bouréren sinadura Charleroiko *Totor et Tutur* bikoteko lehoietako baten oinarrian
Bourék Bruselako Errege Kontserbatoriorako bost frontoi eskultoreetako bat sortu zuen. *Génie des Arts* ("Arteen Jenioa") bost irudiko taldearen erdian agertzen da, Drama gizonezko gisa ezkerrean eta Komedia emakumezko gisa irudikatuta duelarik eskuinean. Hauek Dantza eta Musika, edo Terpsikore eta Euterpe Musak, alboetan dituzte.  Bouréren *Elkartzeko Askatasuna* (1864) Chambre des Réprésentants-erako sortu zen. 

Bourék belgikar ospetsuen erretratu-bustoen artean daude Joseph Poelaert, Justizia Jauregiko arkitektoa; Limange zirujau eta ; eta Jean van Ruysbroeck, Bruselako Hôtel de villeko arkitektoa.  Bourék autorretratu bat sortu zuen bere hilobirako, eta hil zenean XVI. mendeko Cornelis Floris de Vriendt arkitektoaren brontzezko busto batean lanean ari zen, Joseph van Rasbourghek amaitu zuena.  Lemonnierrek Limangeren bustoa, "zimurrez jositako eta sokratesen erliebearekin landutako aurpegia", antzinako erretratuekin alderatu zuen.

## Erreferentziak 
## Irakurketa gehiago 
* Joseph Chot, *Les frères Paul et Félix Bouré* (1912) saiakera kritiko arraroa. 

## Kanpo estekak 
* Bouré-ren brontzezko lehoi txiki baten adibidea (1873), Jackson Hole-ko (Wyoming) Wildlife Art Museo Nazionalean.
* Gileppe urtegiaren [aireko ikuspegia](https://web.archive.org/web/20110722194944/http://wiki.worldflicks.org/barrage_de_la_gileppe.html#coords=(50.58951,5.974288)&z=17) Bouréren lehoi erraldoiarekin
* Bouréren lanen diapositiba-emanaldia, besteak beste, *Zizeron*, Jean van Ruysbroecken bustoa, *Ulpiano*, Justizia Jauregiko grifoak, kariatide bat eta *Totor et Tutur'' lehoietako baten aurpegi bikaina.