open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carmen Gallardo Martín-Gamero

**Carmen Gallardo Martín-Gamero**, ezagunagoa **Carmen de Mesa** izenez  (Toledo, 1874 &ndash; Mexiko, 1951) toledoar  itzultzailea izan zen eta Lyceum Club Femeninoaren sortzaileetako bat. 

## Biografia 
### Familia eta ikasketak 
Toledon jaio zen. Bartolomé José Gallardoren biloba, Mariano Gallardo Montero teniente koronelaren alaba, Madrilgo Filosofia eta Letren Fakultatean María Goirirekin batera inskribatutako lehen unibertsitarioetako bat izan zen. Biak entzule gisa matrikulatu ziren 1891-92 ikasturtean. Klasera Mariano Gallardok lagunduta joaten ziren, baina haren heriotzak eta haren ezkontzak unibertsitatea uztea ekarri zuten. Hala ere, Goiriren adiskidetasunak jarraitu egin zuen, Guadarramako mendilerrotik ibilaldi dominikalak egiten baitzituzten elkarrekin senarrarekin eta Menéndez Pidal Goiriren senarrarekin.

Gallardo José Ibáñez Marín teniente koronelarekin ezkondu zen, *Infanteria eta Zalditeriako Aldizkari Tekniko-*ko zuzendariarekin, eta harekin lau seme-alaba izan zituen: Carmen, Dolores, Ana eta Jaime. 1909an alargundu ondoren, 1911n Enrique de Mesa poetarekin ezkondu zen. 1919an, Carmen Ibáñez Gallardo alaba Cipriano Rivas Cherif dramaturgoarekin ezkondu zen.

### Erbesteratzea eta heriotza 
1939an Mexikora joan zen erbestera, eta 1951n hil zen.

## Lan ibilbidea 
Bere lan profesionala itzultzaile gisa garatu zen, baina ezkutuan geratu zen askotan senarraren izenpean argitaratu zuelako. Segurua da Stendhal-en *Rojo y negro* itzulpena. Frantsesaren, ingelesaren eta alemanaren itzulpenak egin zituen. Nußknacker und *Mausekönig-en* itzulpenen eta argitalpenen ibilbide luzeko itzultzaileetako bat da, *El cascanueces y El rey de los ratones* Espainian eta XX. mende osoan berrargitaratu da haren itzulpena, 1922an egin zenetik. 1929an, Ricardo Baezarekin batera, Oscar Wilderen *Epistolario* argitaragabea itzuli zuen.

### Lyceum Club Femeninoa 
Lyceum Club Femeninoaren fundazioan parte hartu ondoren, *Libertad* egunkariak elkarrizketa egin zion, eta María Lejárraga izan zen azken elkarrizketatua. 1929an, Madrilen Pro Sociedad Biltzarra egin zenean, Bakearen aldeko *Espainiako* Emakumeen Liga sortu zen, bakearen eta haren defentsaren kontzeptua zabaltzeko. Fundatzaileen artean,  Lyceumekoak denak, Isabel Oyarzábal, Carmen Baroja, Rosario Lacy, Clara Campoamor, Matilde Huici, María Martos, Benita Asas eta Elena Fortún zeuden. Nazioen Elkartearen aldeko Elkarte Nazionalean eta Europako Batasunean sartu ziren. Elkartea hainbat ataletan banatuta zegoen: kirola, artea eta literatura, ekonomia, barne-ordena, lehen hezkuntza, bigarren hezkuntza, goi-mailako hezkuntza, emakumearen zuzenbidea, haurraren zuzenbidea, ikuskizunak, feminismoa, sufragioa, prentsa eta propaganda.

## Erreferentziak
María Mercedes Coroy

**María Mercedes Coroy** (Guatemala, 1994ko irailaren 3a) aktorea den emakume kaktxikela. Film ezagunetan parte hartu du, besteak beste *Ixcanul*, *Bel Canto*, *La Llorona* eta *Black Panter: Wakanda Forever-en.*

## Biografia 
Santa María de Jesúsen hazi zen, Sacatepéquezen. Haurra zela antzerkia eta herriko dantza folklorikoetan parte hartzea gustoko bazuen ere, eskola utzi zuen etxeko ekonomian laguntzeko, amarekin batera frutak eta barazkiak saltzen zituen Palingo merkatuan, Escuintlan. 17 urterekin berriro ekin zion hezkuntzari, Guatemalako Alfabetatze Programa Nazionalari (CONALFA) esker. 

Jayro Bustamante film- zuzendariak, *Ixcanul* filmean Mariaren papera egin zezan aukeratu zuen 2016an Batxilergoa bukatu eta Guatemalako San Carlos Unibertsitatean antzerki ikasketa profesionalari ekin zion.

2018an *Bel Canton* parte hartu zuen, Julianne Moore eta Ken Watanabe aktoreekin batera. Jarraian *Malintxe* serie mexikarrean parte hartu zuen, Hernán Cortesi eman zioten emakume indigena baten istorioarekin, non José María de Tavira eta Luis Arrietarekin lan egin zuen. 2019a, berriz ere Jayro Bustamanteren gidaritzapean *La Lloronaren* protagonista bihurtu zen, Guatemalako Gerra Zibilaren testuingurua eta mitologia nahasten dituen filma.
* 2015ean, emakume aktore onenari saria, Eslovakiako Zinema Jaialdian.
* 2021ean, Frantziako enbaxadorea Guatemalan, Jean-François Charpentier, Arteen eta Letren Ordenarekin saritu zuen aktorearen lana.
* 2021ean, Platino Sarietan publikoaren saria jaso zuen. Vogue Mexiko sari horretan eramandako jantziengatik saritu zuen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosario Lacy

**Rosario Lacy Palacio** (Madril, Espainia, 1891 - 1954) ginekologoa, zirujaua eta irakaslea izan zen, Espainiako lehen emakume ginekologo eta zirujaua. Gradu-azterketan bikain kalifikazioa lortu zuen. 1913an, lizentziadun titulua lortu zuen, eta Espainiako lehen emakume ginekologoa eta zirujaua izan zen. Senar-emazteek zazpi seme-alaba izan zituzten, besteak beste José María Elorrieta, zinema-zuzendaria. 

Espainiako Gerra Zibilean klaseak ematen jarraitu zuen Eskola Normalean. 1914an, Espainiako Elkarte Ginekologikoaren Zuzendaritza Batzordean sartu zen, liburuzain karguarekin. Urte horretan bertan, Madrilgo Maistren Eskola Normaleko Fisiologia eta Higieneko irakasle hasi zen, eta kargu hori 1954 arte bete zuen. 

### Dibulgatzaile 
Dibulgatzaile gisa, 1915eko apirilean, Lacyk "*Sukar edo Infekzio puerperalaren tratamenduari*" buruzko hitzaldia eman zuen Medikuen Elkargoan egindako saio zientifiko eta publikoan.

### Kidetzak 
Unibertsitateko Gazteria Femeninoko (JUF) bazkide izan zen, Zuzenbide, Filosofia eta Letretako, Zientzietako, Medikuntzako eta Farmaziako fakultateetako unibertsitate-ikasleak eta lizentziadunak biltzen zituen erakundea. Elisa Soriano Fischer doktoreak sortu zuen eta Espainiar Emakumeen Elkarte Nazionalaren (ANME) filiala zen, 1918an sortua eta María Espinosa de los Monteros eta Isabel Oyarzábal buru zituela, besteak beste. JUFko bazkide nabarmen batzuk hauek izan ziren: Clara Campoamor (idazkaria eta, geroago, lehendakaria), María de Maeztu, Matilde Huici eta Victoria Kent.

Espainiako Batasun Intelektualean ere parte hartu zuen. Gainera, 1929an Bakearen aldeko Espainiako Emakumeen Ligaren bazkide sortzailea izan zen, besteak beste, Isabel Oyarzabal, Carmen Baroja, Carmen Gallardo de Mesa, María Martos, Clara Campoamor, Matilde Huici, Benita Asas eta Elena Fortún.

Lyceum Club Femeninoaren bazkide sortzailea izan zen, eta La Casa del Niñon sartu zen, Bravo Murillo kaleko haurtzaindegi batean eta emakume langileen seme-alabentzako doako hezkuntza-erakundean. Haren zuzendaria izan zen 1929an sortu zenetik 1931n desagertu zen arte. 1928ko ekainean *Estampa* aldizkarian argitaratutako erreportaje batean, Lyceum Club bisitatu zuen. Bertan, Lacy anfitrioi gisa aritzen zen, María Martos aktibistarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malú Gatica

**Malú Gatica**, jaiotzaz **María de la Luz Enriqueta Gatica Boisier** (Purén, Txile, 1922ko urtarrilaren 15a &ndash; Santiago (Txile), 1997ko abuztuaren 10a) txiletar antzerki, irrati, zinema eta telebistako aktorea izan zen. Txileko aktore ezagunenetako bat izan zen hainbat hamarkadatan, ez bakarrik erakargarritasun fisikoagatik, baita dotoretasunagatik, xarmagatik eta zorroztasunagatik ere. Bere garaiko Hollywoodeko zinemako aktore askorekin lan egin zuen. Txileko kulturaren barruan garrantzitsua da.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Malleco probintzian jaio zen, El *Fortín* onibarraren Boisier etxean. José Boisier Bourgeaux frantziar kolonoaren familiakoa da, aktorearen amaren aldeko aitona. Leku horretan bizi izan zuen haurtzaroa, aitona-amonen etxean, eta oroitzapen horiek bere *Memorias para olvidar* liburuan bizi izan zituen, bere jaioterriko usainak, koloreak eta zaporeak aipatuz.

Gurasoak, Roberto Gatica kazetaria eta Leonie Boisier, New Yorkera joan ziren bizitzera. Malú Gaticak han oinarrizko eta erdi mailako irakaskuntza egin zuen, eta gero hizkuntzetan eta musikan ikasten jarraitu zuen. Geroago, Buenos Airesen, antzerkia ikasi zuen Cunill Cabanellas kontserbatorioan.

### Bizitza pertsonala 
Estatu Batuetan, 1948an, Eugene Fellekin ezkondu zen, Mexikoko enbaxadan estatubatuar agregatu batekin. Lotura horretatik jaio zen Leon seme bakarra.

### Heriotza 
Malu Gatika 1997ko abuztuaren 10ean hil zen, minbiziaren ondorioz. Haren azken nahia bere errautsak jaioterriko plazan edo El Fortínen zabaltzea izan zen. Eremu hori aitona-amonena izan zen, eta haurtzaroan han oso zoriontsua izan zela esaten zuen . Leon semeak gotorlekuko muinoetan bete zuen bere nahia.

Edertasun, dotoretasun eta xalotasun handia zuen, eta hura karakterizatu zuten beti, eta azken egunetara arte lagundu zioten, prentsak «ikuskizunaren dama handi»tzat hartzen zuen. Ondasun materialetatik libratuta, bere ondasun gutxi guztiak hainbat erakunderi eman zizkion hil aurretik

## Aktore ibilbidea 
16 urterekin hasi zen, 1938an, New Yorkeko National Broadcasting Companyn kantatuz. Txikitatik artearekiko grina handia izan zuen, eta, amaren laguntzarekin, abeslari eta antzerki- eta zinema-aktore gisa karrera arrakastatsua lortu zuen. Bere herrialdean eta Argentinan, Brasilen, Espainian, Estatu Batuetan, Frantzian, Mexikon eta Perun lan egin zuen. Bere herrialdean eta Argentinan, Mexikon eta Hollywooden parte hartu zuen. Orson Welles, Marlene Dietrich, Gregory Peck eta Zsa Zsa Gabor artistekin harremanak izan zituen, besteak beste.

Garai hartan, Estatu Batuetako egunkariek ziotenez, «*Hego Amerikako sentsazioa txiletarra da; Malú Gatica, zeinaren edertasunak eta ahotsak beti berri ematen baitute arte-eremuan*».[thumb|200px|[Malú Gatica, 1942]]
[thumb|200px|[Malú Gatica, 1945]]

### Zinema 
### Telebista 
## Saioak 
## Antzerkia 
## Aldizkariak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Soledad Uribe Boisier, "Historia de Purén" Reunion en el Valle Colipi, Reyes eta Boisier.*

## Kanpo estekak 
* Malú Gatica en Musicapopt.cl
* Malu Gatika Cinech.cl-en
* Erreportajea www-n.Los paños.  artxibatu zen.
Reschen pasabidea

**Reschen pasabidea** (; ) Alpeak iragaten dituen eta Austria eta Italiaren mugan dagoen gainbide edo mendate bat da. Ipar-mendebaldean Inn ibaiko harana eta hego-ekialdean Vinschgau harana biltzen ditu. 1919an eraikia, 1504 metroko altuera du.

## Ikus gainera 
* Brenner pasabidea

## Iruditegia 

Image:Kirchturm Alt Graun Winter.jpg|Kanpandorrea neguan.
Image:Reschenpass Suedrampe.jpg|Haize-sorgailua Val Venosta edo Vinschgaun (Hego Tirol).

## Kanpo estekak
Austria eta Italia arteko muga

**Austria eta Italia arteko muga** Italiako Errepublika eta Austriako Errepublika banatzen dituen nazioarteko muga da. Karniako Alpeetan dago eta, austriar aldetik, Tirol, Karintia eta Salzburgo estatuak eta, italiar aldetik, Trentino-Adige Garaia, Veneto eta Friuli-Venezia-Julia eskualdeak bereizten ditu.

## Ezaugarriak 
Muga Austria eta Suitza eta Italia eta Suitza arteko trifinioan hasten da, Dreiländerpunkten. Ondoren, mendebalde-ekialderantz jarraitzen du, Austria eta Eslovenia arteko eta Italia eta Eslovenia arteko trifinioraino, Forno mendiko eta Cogliansko gailurretan dagoena.

Mugak, oro har, uren banalerroari jarraitzen dio, bi salbuespenekin:

# Innichen/San Candidoko arroa, hain zuzen ere bere frakzioa den Winnebach/Prato alla Drava – Dravatik sortutako adarra eta bere ibaiadarra den Sextner ibaia (Danubio ibaiaren arro hidrografikoa).
# Tarvisioko arroa, Italian esleitua, nahiz eta uren banalerrotik (Danubio ibaiaren arroa) harago egon.

Italiar aldetik, batez ere, Adige, Isarco, Piave eta Tagliamento ibaietako arroak daude; austriar aldetik, Inn eta Drava ibaien arroak. Europako E45 errepideak zeharkatzen du muga, Brenner pasabideraino, E55etik Tarvisioraino eta E66tik Innicheneraino. Errepideko beste pasabide garrantzitsu batzuk Resia, Stalle, Rombo, Monte Croce Carnico eta Pramollo dira.

## Historia 
1919ko irailaren 10ean, aliatuek eta Austriak, Lehen Mundu Gerraren amaieran egungo muga Saint-Germain-en-Layeko itunaren bidez ezarri zuten. Oro har, Inngo arro hidrografikoaren eta Adige eta Isarco ibaien arteko uren banalerroan oinarritzen da, alde batetik Drava eta, bestetik, Piave eta Tagliamento utziz. Italiak beren defentsa militarra hobeto bermatzeko salbuespen txiki batzuk eman die austriarrei: Reschenpass/Resiako pasabidea, Innichen/San Candido, Sexten/Sesto Hego Tirolean eta Val Canale Friuli-Venezia Julia eremuan.

1943. urtearen amaieran, Benito Mussolini errenditu ondoren, Hirugarren Reichak Trentino-Adige Garaia okupatu eta Aurre Alpeetako Operazio Gunea eratu zuten. Baina muga bere horretan mantendu zen Italiaren eta Aliatuen arteko Bigarren Mundu Gerrari amaiera eman zion 1947ko otsailaren 10eko Parisko bake-ituna sinatu zutenean (eskualdea Italiara itzultzera behartu zuena).

1994ko urtarrilaren 17an, Vienan muga eusteari buruzko akordio bat sinatu zuten, "muga mugikorra" kontzeptua munduan sartu duen lehena izatearen berezitasuna zuena. Horren arabera, arroaren edo ertzaren lerroan aldaketa natural mailakatua gertatuz gero, lerroa aldatu egingo da, baina ez automatikoki, Suitzarekin egindako akordioan bezala. Austria-Italia demarkazio-batzordeak ez du berak mugako lerroa zuzentzeko ahalmenik. Beraz, bi gobernuen arteko akordio diplomatikoa beharko da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bridelia

***Bridelia*** *Phyllanthaceae* familiako loredun landare genero bat da. 60-70 espezie inguru daude Afrikatik Asiara. *Bridelia* generoko espezie batzuk *lepidoptera* espezie batzuen janaria dira, tartean, *Endoclita malabaricus*. Generoa Carl Ludwig Willdenowk deskribatu zuen. Bridelia izena Samuel Élisée von Bridel botanikari suitzarraren oroimenez eman zitzaion genero honi.

## Espezie batzuk 
* *Bridelia adusta*
* *Bridelia balansae*
* *Bridelia cathartica*
* *Bridelia cinnamomea*
* *Bridelia ferruginea*
* *Bridelia fordii*
* *Bridelia micrantha*
* *Bridelia monoica*
* *Bridelia montana*
* *Bridelia oligantha*
* *Bridelia retusa*
* *Bridelia stipularis*
* *Bridelia tenuifolia*
* *Bridelia whitmorei*
* e.a.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tripuntu

[thumb|[Vaalserberg: Alemania, Herbehereak eta Belgika arteko tripuntua.]]
**Tripuntu**a edo **muga hirukoitz**a puntu geografiko bat da, hiru herrialde edo entitate azpinazionalen lurreko mugak elkartzen dituena. Oro har, nazioarteko 157 tripuntu daude, horietako asko zedarri izeneko seinalamendu bereziekin edo monumentuekin markatuta.

Zenbat eta herrialde mugakide gehiago izan, hainbat eta tripuntu gehiago izaten ditu. Txina (hamalau) eta Errusia (hamabi) zerrendaburuak dira. Europan, Austriak bederatzi ditu. Madagaskar eta Japonia bezalako uharteetako herrialdeek ez dute horrelakorik, ez baitute lurreko mugarik. Era berean, herrialde bakar batekin muga egiten duten herrialdeek ere —Portugal eta Danimarka, kasu— ez dute horrelako punturik. Estatu Batuek, elkarren ondoan dauden bi herrialde izan arren, ez dute nazioarteko tripunturik, baina bai bat baino gehiago beren estatuen artean.

## Kanpo estekak
Babcock & Wilcox galdara

**Babcock & Wilcox galdara** lurrun-makina bat mugitzeko behar den lurruna sortzeko erabiltzen den galdara mota bat da. Tutu anitzeko edo akuotubular motako galdara da, eta lurruna sortzeko erabiltzen den ura etxe barruko hodi-sistema baten barrutik zirkulatzen du.

Babcock & Wilcox enpresa multinazional estatubatuarrak hainbat galdara eta energia elektrikoa sortzeko ekipo diseinatu eta ekoiztu ditu, gutxi okertutako tutuak nahiz bertikalak, lurrunezko eta dieselezko lokomotorrez gain, baita zentral nuklearrak ere. Hego Euskal Herrian zuen filiala, Sociedad Española de Construcciones Babcock y Wilcox izenekoa, 1918ko martxoaren 1ean sortu zuen. Lantegi nagusiak Sestaoko Galindoko ibarrean jarri zituzten eta taldea "La Balco" izenez ezaguna izan da. Galindoko Babcock & Wilcox fabrika multzoak, Trapagaranen lurrak ere okupatu zituen. Gainera, enpresak burdin meatzeak eta 6000 kW-ko zentral termikoa izan zituen Galdamesen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sociedad Española de Construcciones Babcock y Wilcox

**Sociedad Española de Construcciones Babcock y Wilcox** bizkaitar enpresa izan zen, egoitza nagusia Sestaon zuena. Babcock & Wilcox estatubatuar multinazionalaren filiala zen.

## Historia 
Lehen Mundu Gerran, Norteko Konpainiak tren-makina berriak erosteko zituen zailtasunek bultzatu zuten tren-enpresa lurrunezko tren-makinen eraikuntzan espezializatutako enpresa bat sortzera. 1918ko martxoaren 1ean *Sociedad Española de Construcciones Babcock y Wilcox* sortu zuten. Lantegi nagusiak Sestaoko Galindoko ibarrean jarri zituzten eta taldea "La Balco" izenez ezaguna izan da. Galindoko Babcock & Wilcox fabrika multzoak, Trapagaranen lurrak ere okupatu zituen. Gainera, enpresak burdin meatzeak eta 6000 kW-ko zentral termikoa izan zituen Galdamesen. 1976an, 5250 langile zituen.

## Galeria 

Fitxategi:Madrid - Locomotora de vapor 231-2006 - 130120 112208.jpg|Lokomotora bateko plaka batean Babcock & Wilcox izena, Galindon egina.
Fitxategi:Babcock %26 Wilcox Sestao zerutik 1.jpg|abcock & Wilcoxen Galindo Ibarreko instalazioen airetiko ikuspegia 1959an.
Fitxategi:Oficinas de Babcock & Wilcox.jpg|Babcock & Wilcox bulegoak Bilboko On Diego Lopez Haroko kale nagusian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Babcock & Wilcox galdara
* Babcock & Wilcox bulegoak
* Babcock & Wilcox herria

## Kanpo estekak
Puntako ordu

[thumb|Puntako ordua [Tokio|Tokion.]]
[thumb|Trafikoa moteldu egiten da [Melbourne|Melbourneko (Australia) Monash autobidean, puntako orduan eta errepidean egiten diren obren ondorioz.]]**Puntako ordua** kongestioak gertatzen diren orduari ematen zaion izena da. Ez da nahitaez ordu bat, denbora tarteari egiten dio erreferentzia. Oro har, eremu publikoko pilaketei buruz aritzean erabiltzen da, eta hirigune nagusietako sarbideetan izaten dira ohikoak, baita jaiegunetako irteeratan. Garraio publikoa gehiegi pilatzea edo auto-pilaketak izaten duten ohiko arrazoia lan-masa gehiena lanera ordu berean sartzen dela da. Haraneko orduaren antonimoa da.
Kontzeptua beste eremu batzuetan ere aplikatzen da, hala nola elektrizitate-ekoizpenean, telefonoaren kontsumoan, Interneteko konexioetan eta artatze-zerbitzuetan.

Eskaria aldakorra denez, instalazioak batez besteko kargak baino karga handiagoa onartzeko kalkulatu behar dira. Elektrizitatearen kasuan, sorgailu batzuek etengabe lan egin behar dute egunez eta gauez. 

Zerbitzu horien eskaera egunean zehar orekatzen saiatzeko, puntako orduetan tarifa desberdinak eskaintzen dira. Hala, erabiltzaileek egunean zehar eskariaren desoreka moderatzen dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Haraneko ordua
* Bide-indarkeria

## Kanpo estekak
Roberto Sierra

**Jose Roberto Sierra Aguero**, (Camargo, 1967ko martxoaren 21a) txirrindulari espainiar ohia da, profesionala 1989tik 1999ra.

Afizionatu mailan, Gurelesa taldean izan zen. 1988ean, alegian bigarrena izan zen Aitor Garmendiaren atzetik.

## Palmaresa 
**1991**
* 6. Alcobendasko Klasikan
**1996**
* Errioxako Itzulia
* 4. Limousingo Tourrean
* 5. Valentziako Erkidegoko Itzulian
* 10. Nafarroako Foru Erkidegoko Sarian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Roberto Sierra - *FirstCycling.com*
Pilar Sordo

**Pilar Sordo**, jaiotzaz **María del Pilar Sordo Martínez** (Temuco, Txile, 1965eko urriaren 22a) txiletar psikologo, zutabegile, hizlari eta idazlea da.

## Biografia 
Temuco hirian bizi izan zen, Araucaniako eskualdean, 15 urte bete arte. Familia Valparaíso eskualdera joan zen bizitzera, eta aita Las Brisas supermerkatuko sukurtsal bateko kudeatzaile izan zen. Hiru urte geroago, Santiagora joan zen, pentsio batean sartu eta Diego Portal Unibertsitatean Psikologia ikasten hasi zen. Viñamarinoko batekin ezkondu zen, hiri horretara itzuli zen eta bi seme-alaba izan zituen, Cristian eta Nicole. Dibortziatua da, eta alarguna; berriro ezkondua 2015. urtean. 

## Lan ibilaldia 
Bere kontsulta profesionalari erantzuten eta bere ikerketak ikastetxe eta ospitaleetan sakontzen aritu zen. 

Esperientzia horretatik sortu zen liburuen materiala eta ospetsu egin zuten hitzaldiak. *CancerVida* Fundazioa zuzendu du, Óscar Letelier Gonzálezen omenez biriketako eta pankreako minbizia duten gaixoentzat. 

Latinoamerikako herrialdeetako ohiko portaeraren iruzkingilea. Bere lanak hizkuntza sinplean adierazita daude, bere esperientziak erabiliz ikerketak bideratu, aztertu eta ondorioak ateratzeko. 

Haren idazkiek sexua, familia eta pertsonen arteko harremanak gaiak jorratzen dituzte, autolaguntza gisa katalogatutako estiloarekin.

## Liburuak 
* 2005, *¡Viva la diferencia!*, Editorial Planeta, 
* 2007, *Con el Coco en el diván* (con Coco Legrand), 
* 2009, *No quiero crecer*, Editorial Planeta, 
* 2010, *Lecciones de seducción*, Editorial Planeta, 
* 2012, *Bienvenido dolor*, Editorial Planeta, 
* 2014, *No quiero envejecer*, Editorial Planeta,  
* 2016, *Oídos sordos*, Editorial Planeta, 
* 2017, *Educar para sentir, sentir para educar*, Editorial Planeta, 
* 2019, *La libertad de ser quien soy*, Editorial Planeta, 
* 2020, *Un segundo de coraje*, Editorial Planeta

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2006an, 2007an, 2010ean eta 2013an Txileko 100 emakume liderren artean hautatua
* 2007ko emakumea (*El Observador* egunkaria)
* 2010eko Atrevidas saria (Argentina)
* Emakume nabarmena, 2010, Mundo Mujer atarian
* 2010eko Alberto Hurtado saria
* Emakume nabarmena, 2010-2011, San Juan de Dios ospitaleak (Txileko Santiago) Txileko emakumeari emandako etengabeko laguntzagatik.
* Prakak dituzten emakumeen enbaxadorea 2011tik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Página oficial de Pilar Sordo
* Fundación CáncerVida
* *Manifiesto: Pilar Sordo, psicóloga*, *La Tercera*, 07.09.2014
Andoitz Galdós

**Andoitz Galdós Gabas** (Laudio, Araba, 1985eko apirilaren 11 - ) arabar futbolari ohia da, egun entrenatzailea dena. Athletic harrobian hezi zen haurretatik. Erdilari moduan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2020ko Maiatzaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - Athletic-club.eus
Aitor Asla

**Aitor Asla Uria** Euskal Herriko txirrindulari ohia da. Maila ona erakutsi zuen gaztetatik eta afizionatu mailan garaipenak lortu zituen Óscar Freire, Iñaki Barrenetxea edota Fernando Escartínen aurretik adibidez. Ripolin Bondex eta Kaiku taldean izan zen. Bere anaia bikia Unai txirrindulari ohia da baita ere. 

## Palmaresa 
**1995**
* Segoviako Itzulia eta etapa bat
* Madrilgo Erkidegoko Itzuliko etapa bat 
* Salamancako Itzuliko etapa bat 
* 8. Bizkaiko Biran
**1996**
* Ataungo Euskaldun Sariko proba
* 2. Euskadiko Txapelketan
**1997** 
* Bizkaiko erlojupeko Txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1981eko Bizkaiko Bira

**1981eko Bizkaiko Bira**, Bizkaiko Birako lehen ekitaldia izan zen. Amorebieta Txirrindulari Elkarteak antolatu zuen. 

Garailea, Julian Gorospe izan zen. Hurrengo urtean, txirrindulari profesionala bilakatu zen eta lasterketa honen tradizioa horrela hasi zen. Hau da, garailea profesionaletara pasatzen zela.

## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1982ko Bizkaiko Bira

**1982ko Bizkaiko Bira**, Bizkaiko Birako bigarren ekitaldia izan zen. Garailea, Enrique Aja izan zen eta hau ere hurrengo urtean profesional bilakatu zen Julian Gorospe bezala eta tradizioa handituz. 

## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elin Jones

**Elin Jones** (Llanbedr Pont Steffan, 1966ko irailaren 1a) Galesko politikari bat da, 2016tik Galesko Batzar Nazionaleko lehendakaria dena. Diputatu gisa, Plaid Cymru alderdiak Ceredigionen barrutian 1999az geroztik.

## Biografia 
Llanbedr Pont Steffan-eko eskolan ikasi zuen lehen eta bigarren hezkuntzan. Cardiffko Unibertsitatean graduatu zen, ekonomiako lizentziatura batekin, eta Aberystwytheko Unibertsitateko nekazaritza-ekonomiako maisutza egin zuen. Lehenago, Landa Eremuko Galesko Garapen Batzorderako  lan egin zuen garapen ekonomikoko ardurekin. Ingurumen, Plangintza eta Landa ministroa izan zen.

Elin Jonesek galesaz, eta ingelesez hitz egiten ditu, baita euskaraz ere. Radio Ceredigion eta Wes Glei Cyf telebistako produkzio-etxeko zuzendaria ere izan zen. Aberaeron bizi da. Cwlwm talde galesarekin kantatu zuen baita Côr ABC Aberystwyth abesbatza misto bateko kidea da.

## Ibilbide politikoa 
Elin Jones Aberystwyth Ades herriko Etxean ureztatu zuten 1992tik 1999ra bitartean, eta 1997 Aberystwytheko alkate gazteena izan zen, 1998ra arte mantendu zuen kargua. Plaid Cymruko presidente nazionala izan zen 2000 eta 2002 bitartean.

Batzarraren lehen hauteskundeetan, 1999an, Ceredigionek Elin Jones hautatu zuen diputatu, eta lehen legegintzaldian itzalean Garapen Ekonomikoko ministro izan zen. 2003ko Batzarrerako hauteskundeen ondoren, 2006ra arte eutsi zion ardura horri; orduan, Ingurumen, Plangintza eta Landa ministroa izan zen. 2007ko uztailaren 9an Landa Inguruneko ministro izendatu zuten. George Monbiotek *Feral* liburuan kritikatu zuen kargu horretan egon izana.

2011n Batzarrerako hauteskundeetan parte hartu eta berriz hautatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elin Joneswebgune ofiziala, Galeseko Parlamentua.
* Plaid Cymru webgune ofiziala
Boeslundeko altxorra

**Boeslundeko** edo **Borgbjergeko altxorra** garai desberdinetan Boeslunde herrian aurkituako urrezko objektuen multzo batek osatzen dute, Danimarkako Sjaelland uhartean. Brontze Aroko bilduma inportante bat osatzen ute orotara,

## Aurkikuntzak 
19. mendean Borgbjerg izenez identifikaturiko toponimoan, bi alditan (1842 eta 1874), nekazariek Brontze Aroko sei urrezko ontzi aurkitu zituzten, guztira kilogramo bateko pisua zutenak. Ontzi antzekotasunak dituzte Gipuzkoan topatutako Axtrokiko ontziekin.

1981ean, 250 metrora, urrezko zin eraztun bat aurkitu zuen haur batej, eta beste indusketa batzuetan bildumatxoa osatu zen, 2009an 6. eraztuna aurkitu zen arte.

Gertuko beste kokapen batean, 2015ean, beste aurkikuntza harrigarri bat: 3,0 cm-ko gehienezko luzera duten urre lau meheko 2.000 espiral inguruz osatutaturiko. Espiralak datatzen lagundu zuten urrezko bi orratz ere aurkitu ziren. Badirudi espiral asko forraturiko egurrezko kutxa batean lurperatuta daudela, non urki pikearen arrastoak aurkitu diren, janariren batekin gorde zirelako seinaletzat hartu dena. K.a. 900 eta 700 bitartean egin zirela uste da. Objektu espiralen parekorik ez da topatu Brontze Aroko Europako beste aurkikuntzetan. Adituek ez dakite ziur zertarako erabili ziren, baina susmatzen dute eguzkiaren argia islatzeko diseinatutako zeremoniazko jantzi edo buruko soineko baten parte izan daitezkeela.

## Iruditegiak 

DO-13836-Edsringe fra Boeslunde.jpg|zin eraztunak
DO-4701-Edsring fra Gammelgård, Neble.jpg|zin eraztun
DO-692-Guldskål med hestehovedhank fra Borgbjerg Banke.jpg|urrezko ontzia
DO-6928-Guldskåle fra Borgbjerg.jpg|urrezko ontziak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aukštaitija

thumb|250px|Jantzi tradizionalak.
**Aukštaitija** edo **Goi Lituania**, (euskaraz: *Goiko Lurrak*) Lituaniako bost eskualde historikoetatik bat da. Izen horren jatorria eskualdearen orografiatik dator zeren eta zertxobait altuago baita, batez ere ekialde aldean.

## Geografia 
Aukštaitija Lituaniako ipar-ekialdean dago eta Letonia zein Bielorrusiako zatiak hartzen ditu. Hiri nagusia Panevėžys da. Biztanleen araberako hiri nagusiak hauek dira: 
*Panevėžys: 112.619 biztanle (2009)
*Utena: 32.476 biztanle (2009)
*Jonava: 34.238 biztanle (2009)
*Kėdainiai: 30.835 biztanle (2009)
*Visaginas: 28.160 (2009)  (hiri hau geografikoki eskualdean dago baina historikoki 1795ean errusiarrek sortu zuten)
*Ukmergė: 27.393 (2009)
*Radviliškis: 19.404 (2009)

Eskualdean bereziki deigarriak ekialdean dauden aintzirak dira.

## Historia 
Historikoki, Aukštaitija Lituaniako Dukerri Handiari zegokion XIII. mendera arte. Bere hasierako kapitala, ustez, Kernavena zen. Gediminasek 1322an sinatutako itun batean, Aukštaitijari Terra Eustoythen () izena eman zitzaion. Aukštaitija Austechia bezala aipatua izan zen 1326 inguruan idatzitako *Chronicon terrae Prussiae* liburuan.

Politikoki, XIII. mendearen amaieratik, Vilna/Lituaniako dukerria eta Trakaiko dukerria hartzen zituen, eta, beharbada, terminoa bi erakunde horiei erreferentzia egiteko erabiltzen zen. XV. mendetik aurrera, Trakaiko eta Vilnako Voivoderriri zegokion, elkarrekin batasun politiko eta etnikoa osatzen baitzuten, Lituania Propioa ere deitua.

## Demografia 
Gehien erabiltzen den hizkuntza lituanieraren dialekto bat da: aukštaitianera. Halber, gutxiengo batzuk badira: errusiarrak eta bielorrusiarrak. Horren ondorioz aukštaitianeran hizkuntza horien elementuak aurki daitezke.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alphonso Lisk-Carew

**Alphonso Sylvester Lisk-Carew** (1887–1969) Sierra Leona Krio herriaren argazkilaria izan zen. Bere aktibitate nagusia 1905ean eta 1920tik 1925era izan zen, Freetown hiriburuan.
Beste jarduera batzuen artean, 1910ean,  Arthur Connaughtekoaren bisitaren argazkiak atera zituzten; Arthur Connaughtekoa Margarita Connaughtekoa Suediako tronura igo zen printzesaren aita zen.

## Iruditegia 

SierraLeoneP001.tif|
SierraLeoneP006.tiff|
SierraLeoneP012.tif|
SierraLeoneP015.tif|
SierraLeoneP016.tiff|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Sierra Leonaren webgunea.
Aitzinzelta

**Aitzinzelta** berreraikitako aitzin-hizkuntza da, aitzinindoeuroperaren ondorengoa, ezagutzen diren hizkuntza zelta guztien arbaso komuna zatekeena. K.a. 1300-800 bitartean mintzatua, ipar-mendebaldeko Europan hedatu zen lehenbiziko indoeuropar hizkuntza izanen zatekeen. Errauts-kutxatilen zelaietako kulturarekin lotu ohi da, eta Hallstatt kulturarekin bereziki.

## Fonologia  
### Bokalak 
Aitzinzeltaren sistema bokalikoa eta Antoine Meilletek aitzinindoeuroperarentzat berreraikitakoa oso antzekoak dira: Lehenago, ordea, **φ* ( latinez *pater*, ingelesez *father*) **ɸatīr* bilakatu zen aitzinzeltan, *athair*, *athir* irlandera zaharrean, *athair* irlanderan, eta **atir* (nominatiboa), *ater* (bokatiboa) Galiako zeltan.

## Gramatika 
Substantiboen eta adjektiboen morfologiak ez du erakusten aldaketa handirik ama hizkuntzarekiko. Hiru genero (maskulinoa, femeninoa eta neutroa), hiru numero (singularra, plurala eta duala) eta 5-8 kasu (nominatiboa, bokatiboa, akusatiboa, datiboa, genitiboa, ablatiboa, leku-denborazkoa eta instrumentala) zeuden. Sustantiboek bederatzi deklinabide zituzten, erradikalaren arabera.

Aditz sistemak hiru modu (indikatiboa, agintera, subjuntiboa) eta lau denbora (orainaldia, lehenaldia, burutugabea, geroaldia) zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* An etymological lexicon of protoceltic *inkeri.cz*
Elsa Astete Millán

**Elsa Astete Millán** (Buenos Aires, Argentina, 1910eko ekainaren 7a - ib., 2001eko urriaren 21a) argentinar idazlea izan zen Jorge Luis Borges idazle argentinarraren lehen emaztea.  

1967ko irailaren 21ean ezkondu ziren, Buenos Aireseko Nuestra Señora de las Victoria parrokiako eliza katolikoagatik eta zibilagatik, neska, gaztaroko neska-lagun ohia, alargundu berria zenean. Ezkontzak hiru urte besterik ez zuen iraun, 1970ean dibortziatu baitziren.

## Borgesekiko topaketa 
Elsa Astete Millán 1910eko ekainaren 7an jaio zen Buenos Aires probintziako Bederatzian, Pablo Emilio Astete eta María Millánen alaba. Posizio oneko familia batekoa zen. 

Borges eta Elsa La Platan ezagutu zuten elkar, 1931n. 20 urte zituen. Pedro Henríquez Ureñak (Santo Domingotik alde egin behar izan zuen historialari dominikarra, Rafael Leónidas Trujillo diktadorearen emazteaz maitemindu zelako) aurkeztuko zion Borges. 

Henríquez Ureñak Elsa lagunari eta haren ahizpa Aliciari deitu zien, eta hitzordu itsu batera deitu zituen Arte Ederren Museoan, hitzaldi bat emateko. Hizlaria Nestor Ibarra zen, azkenean Aliciarekin ezkondu zena, eta harekin zihoan gaztea Jorge Luis Borges zen. 

1931n, Borgesek 32 urte zituen, eta Europan hezitako intelektual gaztea zen. Artean ez dakigu XX. mendeko espainierazko idazle garrantzitsuenetako bat izango zela. *Evaristo Carriego* saiakera argitaratua zuen, eta, sariaren hiru mila pisu irabazteaz gain, Victoria Ocampok *Sur* aldizkarian sartzea lortu zuen. La Plata Museoko hitzordu itsu hura izan zen harremanaren kliskatzailea. Emakumearen bertsioan, "*Henríquez Ureñak aurkeztu ondoren, tea hartzera joan ginen Jockey Club-era, eta hurrengo astean Alicia eta biok Buenos Airesera joan ginen gu aurkitzeko.* *Ordutik ez ninduen gehiago utzi. Beti nuen atzetik. Lehen hitzordu horretan eman zidan Borgesek betiereko maitasuna*". 

Buenos Airesen ezkondu ziren 1967ko abuztuaren 4an, eta 1970ean dibortziatu ziren. Ricardo Albarracínen alarguna zen, eta La Plata hirian ospatu zen ezkontza.

Elsa Buenos Airesen hil zen 2001eko urriaren 21ean, 91 urte zituela.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barney Saint Georges

**Barney Saint Georges**, Australiako txirrindulari ohia da. Bizkaiko Bira irabazi duen australiar bakarra da.

## Palmaresa 
**1987**
* Tasmaniako Tourra
**1988**
* Ticinoko Giroko etapa bat 
**1989**
* Bizkaiko Bira
* Mendrisiottoko Giroa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Barney Saint Georges - *Cyclingarchives.com*
* Barney St. George... Potential Australian Olympic cyclist pictured at Waverley today
* Barney St. George - Cyclist - Personality. January 11, 1989
Midskoveko altxorra

**Midskoveko altxorra**, urrezko zazpi ontziz osatua, Daninarkako Brontze Aroko objektuen multzo inportante bat da. Itxuraz eta tipologiaz, Gipuzkoan topatutako Axtrokiko ontziekin antz handia daukate. 

Kaikuak 1948an aurkitu zituen Midskov herriko nekazari batek zulo txiki batetik gertu dagoen zuhaitz sustraia garbitzean. Aurkitzailea ez zen konturatu zein balio duen aurkikuntza hura, baina alabak eskolara bi ontzi eraman zituenean, irakasle batek museora deitu zuen. 

Katiluak k.a. aurreko milagarren urtekoak izan daitezke. Adituek uste dute jainkoei sakrifikatu zitzaizkien objektuak izan zirela, apropos ezkutatuak lurpean. Ontziak Danimarkako Museo Nazionalean gordeta daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Élan vital

***Élan vital*** Henri Bergson filosofo frantsesak 1907an ''L'évolution créatrice* liburuan idatzitako kontzeptua da. Organismoen eboluzioa eta garapena eragiten duen indar hipotetikoa litzateke, Bergsonek kontzientziarekin lotzen zuena.

*Élan vital*, batzuetan *vital impetus* gisa itzultzen zen, baina aurkakoek *bizi-indar* gisa itzultzen dute. Ralph Waldo Emerson filosofo iparramerikarrak *vital force* kontzeptuarekin esan nahi zuena dela esaten da.

## Aitzindariak 
Posidonio filosofo estoiko aurrekristauaren lanean, Bergsonen ildoko aitzindari nabarmenak aurki daitezke. Posidoniok "bizi-indar" bat proposatu zuen, Eguzkitik zetorrena, Lurraren azalean bizi ziren izaki guztientzat.,Zenon Eleakoak ere antzeko proposamena egin zuen. *Élan-vital'' hori Arthur Schopenhauer kontzeptuaren antzekoa da: "bizitzeko borondatea".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zapopango kapera

**Zapopango Andre Mariaren tenplua** edo **Zapopango kapera** Álamosko Monumentu Gunean dago, Sonora estatuan. 1841ean ireki zen.

## Historia 
Zapopaneko Ama Birjinari eskainitako tenplu katolikoa da, Juana Mallén andreak eraikia, birjina hori gurtu eta bertako biztanleentzat ekaitzetatik eta epidemietatik babesteko, eta Aduanako errekak gainezka egitean ematen ziren tragedietatik libratzeko. Birjinarekiko debozioa Jalisco estatutik heldu zen, bereziki Zapopanetik; horregatik izena. 1841ean amaitu zen eraikuntza. Gaur egun, kapera Nazioaren Monumentu Historiko gisa katalogatzen du Antropologia eta Historiako Institutu Nazionalak (INAH).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Diego del Pitiquito misioa

**San Diego del Pitiquito misioa** Sonorako basamortuko jesuiten misioetako bat da. Jatorriz, 1694an sortu zen, Eusebio Francisco Kino aita jesuitak egindako bisitarekin batera. Orduan San Diego del Pequín izena eman zitzaion. Eraikina Pitiquito herriko plazan dago, Sonorako ipar-mendebaldean. Pitiquito Heroica Caborca eta Altar herrien artean dago. Denborarekin, zehaztu ez den datan, misioa suntsitu egin zuten, baina frantziskotarrek berreraiki egin zuten.

## Historia 
1706ko martxoaren 14an, tenplua eraikitzen ari ziren, baina 1730erako ez zegoen. 1760an beste eraikin bat altxatu zen, baina ez zen nahikoa apaizaren egoitzarako. 1768an frantziskotarrek hartu zuten elizaren ardura eta lekua Pitikitoko San Antonio izenez ezagutzen zen. Herriko tradizioaren arabera, herriak  "Piti" edo "Pitic" indiar buruzagi ospetsuaren izena hartzen duela esaten da; eliza eraiki zen hura bizi izan zen arrantxerian. 

## Deskribapena 
Elizak ez du apaingarririk kanpoaldean, baina ezaguna da XVIII. mendean santutegiko hormetan margotutako antzinako irudi sinbolikoengatik. Ate nagusiak zirkuluerdiko arkua du, zutabe pare batez markoztatuta, eta, horien gainean, landarez apaindutako friso bat eta erlaitz bat. Erlaitz horren gainean koru erako leiho bat dago.

1966an, horma zurien koloregabetzeak uste den XIX. mendekoak direla horma-irudi batzuk agerian utzi zituen: Ama Birjina, ebanjelisten irudiak, Kristoren pasioa, deabruaren irudia, eskeleto baten irudia, letra batzuk. Agerian dauden beste sinbolo batzuk ez dira deszifratu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tania Reneaum Panszi

**Tania Reneaum Panszi** (Mexiko, ) abokatua, Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordearen Idazkari Exekutiboa, erakunde honen historian kargu hori lortzen duen bigarren emakumea izanik.

## Biografia 
Mexikoko unibertsitate batean hasi zituen zuzenbideko ikasketak, baina, bere esanetan, zuzenbide zibil eta pribatuari zegoen bideratua. El Salvadorren, ordea, ikuspegi sozialagoa zuen jesuiten unibertsitatean aritu zen, eta horrek eragina izan zuen beregan. 1995 eta 2001. urteen artean aritu zen El Salvadorren bizitzen eta Giza Eskubideen Prokuradoretzan lanean jardun zuen. El Salvadorreko José Simeón Cañas Ertamerikako Unibertsiatean (UCA) Zientzia Juridikoetan lizentziatu zen.

Mexikora bueltatzean, Emakumeen Institutuan aritu zen sei urtez, Legebiltzarrean ere jardun zuen, non genero ikuspegia txertatzeko lanetan aritu zen. Bere esanetan, ikuspegi hori El Salvadorren ere garatu zuen, non Aracely Zamora eta Las Dignas bezalako elkarte feministekin harremandu zen.

### Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordearen Idazkari Exekutiboa 2021-2025 
2021eko ekainaren 1etik Amerikarteko Giza Eskubideen Batzordearen Idazkaria da. Kargu horrek lau urteko agintaldia du eta bigarren epealdi batean luzatzeko aukera ere badu, baina ez gehiago. Bere hautagaitza 450 hautagaien artean aukeratua izan zen, Paulo Abrao brasildarra ordezkatuz.

## Argitalpenak 
#### Tesia 
* *¿Se debe obligar a declarar a las mujeres?: Una aportación criminológica a la discusión sobre la dispensa de las víctimas de violencia en la pareja a declarar en el proceso penal.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Urdiain

**José Luis Urdiain Jiménez** (1972ko abuztuaren 1a), txirrindulari nafar ohia da. Construcciones ACR-MRA taldean aritu zen afizionatu mailan. Talde honetan zela, Bizkaiko Bira irabazi zuen.

## Palmaresa 
**1994**
* Fuentes del Canto Klasikoa
**1996**
* Bizkaiko Bira 
* Santiagomendi Igoera
* Leongo Itzuliko etapa bat

## Taldeak
* Construcciones ACR - (1993-1997)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raymond Meijs

**Raymond Meijs**, (Valkenburg aan de Geul, 1968ko martxoaren 13a) Herbehereetako txirrindulari ohia da. Junior mailan, Herbehereetako eta Munduko Txapelduna izan zen. Profesionaletan berriz, Volta Limburg Classic lasterketa irabaztearen errekorra dauka, lau garaipenekin.

## Palmaresa 
**1990**
* Volta Limburg Classic
**1991**
* Liejako Tourra eta etapa bat
**1993**
* 2. Valoniako Sari Nagusian
**1995**
* 3. Zottegemeko Sari Nagusian
**1997**
* Volta Limburg Classic
**1998**
* Volta Limburg Classic
* 3. Jef Scherens Sari Nagusian
* 3. Schaal Selsean
**1999**
* Volta Limburg Classic
* 2. Koloniako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laia Martínez i López

**Laia Martínez i López**, **Laia Malo** izenez ere ezaguna (Berga, Katalunia, 1984), Palma Mallorcakoan bizi den idazle, itzultzaile eta musikaria da. 

## Biografia 
Ingelesezko eta errusierazko itzulpengintzan eta interpretazioan lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, 2018an, *SUNS Europe saria* jaso zuten, "Hizkuntza gutxituko Europako talde onenarena". 2020an, "Estudioko soinu onenaren" *Sound Of The Year Awards 2020* (BBC/Museum of Sound) saria eskuratu zuten. 

2014tik Mallorcako batzordekidea da Katalanezko Idazleen Elkartean (EFTA). 2019az geroztik, hamabostean behin iritzi zutabea idazten du *Ara Balears* egunkarian.''S 'Altra Música* aldizkarian ere  idazten du, eta "Lectures sonades" atala gidatzen du *IB3 Radioko Els entusiastes*-en.

Laia Malok dio «bakardadearekiko debozioak» bultzatuta poesia irakurtzen hasi zela, eta «munduarekiko frustrazioagatik» idazten zuela.

## Lan poetikoa 
*L 'estiu del tonight tonight* argitaratu zuen 2011n, 2010eko *Art Jove poesia saria* irabazi eta gaztelaniara itzuli den liburua. Uhartean, *L 'abc de Laia Martinez i Lopez* (Documenta Balear) lanarekin estreinatu zen, «asmoen adierazpena», eta Miquel Bauçà edo Blai Bonet bezalako egileen lana ezagutu zuen, Mallorcako poesiaz maiteminduz. 2015ean bere hirugarren lana idatzi zuen, *Cançó amb esgarrip i dos poemes*. 2016an *Afollada* argitaratu zuen, amatasunaren gaia jorratzen du eta askatasunaren kantu gisa aurkezten da. *Venus Volta* bere azken poema-liburua, topiko erromantikoak apurtzen saiatzen da eta maitasuna heriotza gainditzeko modu bakartzat aurkezten du.

*2019an* Patti Smith artista estatubatuarraren obra bat itzuli zuen lehen aldiz katalanera: *Auguris d'innocència''.
thumb|left|Laia Malo 2016an
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1899 (telesaila)

***1899*** alemaniar misteriozko telesaila da, Baran bo Odarrek eta Jantje Friesek Netflixerako sortua.

## Sinopsia 
XX. mende hasieran, migratzailez beteriko lurrunezko ontzi batek Europatik New Yorkera bidaiatuko du, etorkizun hobe baten ametsarekin. Bidean, ordea, migratzaileen beste ontzi bat topatuko dute, noraezean, eta bidaia goitik behera aldatuko da. Amesgaiztoak, sekretuak eta bidaiarien iragana konektatu ditu istorioak.

## Aktoreak 
* Isabella Wei: Ling Yi
* Aneurin Barnard: Daniel
* Andreas Pietschmann: Eyk Larsen
* Lucas Lynggaard Tønnesen: Krester
* Miguel Bernardeau: Ángel
* Emily Beecham: Maura Franklin
* José Pimentão: Ramiro
* Anton Lesser: 
* Rosalie Craig: Virginia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Close (2022ko filma)

***Close*** 2022ko Lukas Dhont belgikar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Léo eta Rémi 13 urteko mutikoak dira, bereizezinak. Betidanik izan dira lagunak, eta dena egiten dute elkarrekin. Intentsitate handiz bizi dute adiskidetsauna. Baina horren sendoa dirudien harremana kolokan jarriko da haurrak nerabezarora heldu ahala, ingurukoen begiradek ezartzen duten presioa dela eta. Izan ere, bi mutilen arteko adiskidetasunak zalantzak sortuko ditu haien sexualitatearen inguruan, eta haurtzarotik heldutasunerako bide horretan gazteek kudeatu ezingo duten egoera biziko dute.

## Aktoreak 
* Eden Dambrine : Léo
* Gustav De Waele : Rémi
* Émilie Dequenne : Sophie
* Léa Drucker : Nathalie
* Igor Van Dessel : Charlie
* Kevin Janssens : Peter
* Marc Weiss :  Yves
* Léon Bataille : Baptiste

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arman Imaz

**Arman Imaz Bidaurrazaga** (Derio, Bizkaia, 1987ko abenduaren 18a) Euskal Herriko futbolari ohia da, Danok Bateko harrobian hezia. Bere anai nagusiak Ager eta Unax futbolariak ziren ere.

## Ibilbidea 
*2022ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Gabi, 8 till 13 år

***Gabi, 8 till 13 år*** () 2021eko Engeli Broberg suediar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Gabik Gabi izan nahi du. Desira horrek erraza dirudi, baina ez da. Gabi desberdin sentitzen da. Nahiz eta bere bizitzako zortzi urteetan gauzak argi esateak ez dion inoiz arazorik ekarri. Baina, familia herri txiki batera joan eta pubertarora iristen denean, gauzak aldatzen hasiko dira. Bost urte ume baten bizitzan, munduak eskaintzen dizkion bi generoetan bere burua ez ikusteari buruzko film batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qatarren banaketa administratiboa

thumb|eskuinera|350px
**Qatarren banaketa administratiboa** 2015ean ezarri zuten. Harrezkero, herrialdea 8 udalerritan (*baladiyah*) dago banatua: 

## Behinolako udalerriak
*Al Jemailiya (2004ra arte)
*Al Ghuwariyah (2004ra arte)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khers Nist

***Khers Nist*** () 2022ko Jafar Panahi irandar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Mugatik gertuko Irango herri batean, zuzendari bat maitasun istorio baten lekuko da, beste bat filmatzen ari den bitartean. Bi maitasun istorio paralelo erretratatzen ditu *Khers Nist*ek, non oztopo ezkutu eta saihetsezinek, sineskeriaren indarrak eta boterearen mekanikak bikoteen desioak zapuzten dituzten. Tradizioak eta politikak irabaziko al dute bietan?

## Aktoreak 
* Jafar Panahi: bera
* Vahid Mobaseri: Ghanbar
* Reza Heydari: Reza
* Bakhtiar Panjei: Bakhtiar
* Naser Hashemi: herriko nagusia
* Narjes Delaram: Ghanbarren ama
* Mina Khosravani: Zara

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint Omer (filma)

***Saint Omer*** 2022ko Alice Diop frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Saint Omerko Auzitegia. Rama eleberrigile gaztea Laurence Colyren epaiketan izan da. Colyri 15 hilabeteko alaba hil izana leporatzen diote, Frantzia iparraldeko hondartza batean itsasgoran utzita. Baina, epaiketak aurrera egin ahala, akusatuaren hitzek eta lekukoen testigantzek zalantzan jarriko dituzte Ramaren usteak eta epaiketa bera.

## Aktoreak 
* Kayije Kagame : Rama
* Guslagie Malanda : Laurence Coly
* Valérie Dréville : epailea
* Aurélia Petit : Vaudenay
* Xavier Maly : Luc Dumontet
* Robert Cantarella : fiskala
* Salimata Kamate : Odile Diatta
* Thomas de Pourquery : Adrien
* Adama Diallo Tamba : Ramaren ama
* Mariam Diop : Ramaren arreba
* Dado Diop : Ramaren arreba

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ad-Dawhah (udalerria)

**Ad-Dawhah** (, ''* edo *ad-Dōḥa*,  ahoskatua) Qatarko zortzi udalerrietako (*baladiyah'') bat da. Herrialdeko udalerririk jendetsuena da, 956.457 biztanle izanda. Gehienak herrialdeko hiriburuan, Dohan, bizi dira.

## Demografia 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Al Wakrah (udalerria)

**Al Wakrah** () Qatarko zortzi udalerrietako (*baladiyah*) bat da. Udalerriburua Al Wakrah hiria da.

## Klima 
## Banaketa administratiboa 
Gainera, bere barnean honakoak ere badaude:

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Al Daayen

**Al Daayen** (; edo **Az Zaayin**; الظعاين) Qatarko zortzi udalerrietako (*baladiyah*) bat da. Hegoaldean urbanoagoa da (batez ere Lusail hiria), bestea landatarragoa izanda. Udalerriburua Umm Qarn da.

## Banaketa administratiboa 
Gainera, bere barnean honakoak ere badaude:
*Al Aaliya uhartea ()
*Al Rehayya ()
*Qaryat Al Lusail Al Shamaliya ()
*Tenbek ()

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Al Shamal

**Al Shamal** () Qatarko zortzi udalerrietako (*baladiyah*) bat da. Udalerriburua Madinat ash Shamal () hiria da, herrialdeko hiri nagusienetariko bat dena.

## Klima 
## Banaketa administratiboa 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Patxi Cia

**Patxi Zia Apeztegia** (Lizaso, 1978ko irailaren 9a), Nafarroako mendi bizikletako txirrindularia da. 

Euskadiko Open-eko garaipen errekorra du, zazpirekin. Nafarroako Txapelduna izan da baita ere eta Master-40 mailan Munduko Txapelduna bilakatu zen 2021. urtean. Conor-Saltoki eta Bikezona taldetan izan da, besteak beste.

## Palmaresa 
**2003**
* 3. Euskadiko Openean
**2004**
* Euskadiko Open
**2005**
* Euskadiko Open
* Euskadiko Txapelketa 
* Arrasate
**2006**
* Euskadiko Open
**2007**
* Euskadiko Open
* Euskadiko Zirkuitua
* 2. Tolosan
**2008**
* Arguedas
**2010**
* Pasaia
* Urbasa
**2011**
* Euskadiko Open
* Caja Rural Kopa   
* Nafarroako Txapelketa   
* 2. Euskadiko Txapelketan  
**2012**
* Nafarroako Txapelduna XC
* Nafarroako Txapelduna  (Errepidea)
* MendataXCM
**2013**
* Nafarroako Txapelketa   
* Euskadiko Txapelketa   
* Tafalla  
**2014**
* Caja Rural Kopa 
* Izkue
**2015**
* Master-30 Espainiako Txapelketa XCM
* Caja Rural Kopa
**2016**
* Tudela
**2017**
* 2. Europako Txapelketan 
* Uxue Igoera
**2018**
* Master-40 Europako Txapelketa
**2019**
* Master-40 ko Europako Txapelketa 
* Oteiza
**2020**
* Senator
**2021**
* 20px Master-40 ko Munduko Txapelketa  
**2022**
* Lezaun 
* Izkue

## Taldeak 
* Conor-Saltoki (2004-2005) 
* Bikezona (2006-2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak