open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lacaille 8760

**Lacaille 8760** (GJ 825 / HD 202560 / HIP 105090) gure Eguzki-sistematik 12,87 argi-urtera, Microscopium konstelazioan dagoen izar bat da. +6,67 itxurazko magnitudekoa, Alfa Microscopiigandik hegoaldera, Gamma Microscopiigandik hego-mendebaldera eta Theta1 Microscopiigandik ipar-mendebaldera dago. Nicolas Louis de Lacaillek 1763an argitaratutako hego hemisferioko 9766 izarren katalogoan sartu zuen izarretako bat da.

Lacaille 8760 nano gorri bat da, bere espektro mota, kontsultatutako iturrien arabera, K7 eta M2Veren artean dagoelarik. Bere magnitude absolutua Lurretik gertu dauden Proxima Centauri, Wolf 359 eta Ross 154 bezalako beste nano gorri batzuena baino handiagoa da, bere argitasuna eguzki argitasunaren %2,8a delarik. Bere masa, 0,6 eguzki masa ingurukoa da, eta bere diametroa eguzki diametroaren %66 eta %72 artekoa da.

Izar ñirñirkari bat da, baina ez bereziki aktiboa, batez beste, egunean behin baino gutxiagotan erupzio egiten duelarik. AX Microscopii izar aldagarri izendapena darama. Izar ñirñirkari bezala duen aktibitate txikia eta galaxiaren inguruko bere orbita eszentrikoagatik (e = 0,23) Lacaille 8760 gure Eguzkia bezain zaharra behintzat badela pentsatzen da. Gertuen dituen izarrak Epsilon Indi, 4,1 argi urtera, Gliese 832, 4,2 argi urtera, eta Lacaille 9352, 4,9 argi urtera dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunkerqueko barrutia

**Dunkerqueko barrutia** Frantziako barruti (frantsesez *arrondissement*) bat da, Nord-Pas-de-Calaisko Nord departamentuan dagoena. 16 kantonamendu eta 115 udalerri ditu.

Departamendu baten hiriburua azpiprefektura (sous-préfecture) deritzo. Barruti batean departamenduko prefektura (hiriburua) dagoenean, prefektura hori barrutiaren hiriburua da, eta prefektura zein azpiprefektura bezala jokatzen du.

## Banaketa administratiboa 
### Kantonamenduak 
Honakoak dira barrutiko kantonamenduak:

* Bailleul-Nord-Est kantonamendua
* Bailleul-Sud-Ouest kantonamendua
* Bergues kantonamendua
* Bourbourg kantonamendua
* Cassel kantonamendua
* Coudekerque-Branche kantonamendua
* Dunkerque-Est kantonamendua
* Dunkerque Ouest kantonamendua
* Grande-Synthe kantonamendua
* Gravelines kantonamendua
* Hazebrouck-Nord kantonamendua
* Hazebrouck-Sud kantonamendua
* Hondschoote kantonamendua
* Merville kantonamendua
* Steenvoorde kantonamendua
* Wormhout kantonamendua

### Udalerriak 
## Kanpo estekak
Vera Zvonariova

**Vera Igorevna Zvonariova** (; Mosku, Errusiar SESF, SESB, 1984ko irailaren 7a) errusiar tenislaria da.
MI5

**Security Service** edo **MI5** ( izendapenaren laburdura, ) barne seguritateaz arduratzen den Erresuma Batuko inteligentzia zerbitzua da. Aldiz, MI6 erakundea herrialde honetako kanpo seguritateaz arduratzen da. 1909an sortu zuten.

Gaur egun, bere egoitza Londres hiriko Thames House eraikinean du.

[thumb|400px|erdian|[Thames House eraikina, MI15 erakundearen egoitza.]]

## Ikus gainera 
* MI6

## Kanpo estekak 
* MI5 erakundearen webgunea 
* Erresuma Batuko inteligentzia komunitatea
Amadeo Marco

**Amadeo Marco Ilintxeta** (Nabaskoze, 1900 &ndash; 1987) nafar politikari karlista izan zen. 1971-1978 bitartean Nafarroako Foru Aldundiko presidenteordea eta 1978tik 1979ra presidentea izan zen.

## Bizitza 
Zuzenbideko, irakaskuntzako eta merkataritzako ikasketak egin zituen Zaragozan eta Madrilen. 1931. urtean Nabaskozeko alkate hautatu zuten eta hegoaldeko lau herrialdeentzako estatutu baten alde agertu zen Errepublikaren garaian. Espainiako Gerra Zibilaren garaian, aldiz, borondatezko soldadu izan zen, Francoren aldekoa, eta Erreketeen kapitain izendatu zuten. 1940. urtean, gerra amaituta, aldundiko diputatu hautatu zuten, eta gero jarraian 1949, 1955, 1961, 1967 eta 1974. urteetan. 1978 urtetik 1979ra Nafarroako Foru Aldundiaren presidentea izan zen.

## Erreferentziak
Biktor Olaeta

**Biktor Olaeta Torrezuri** (Lumo, 1922 &ndash; Bilbo, 2007ko urriaren 21a) euskal koreografo bat izan zen. Espainiako Gerra Zibila dela eta, herbesteratu behar izan zuen, 1942 urtean Hego Euskal Herrira itzuli arte. Bere aita Segundo Olaeta ere koregorafoa izan zen. Elai-Alai taldearen eta Olaeta Balletaren sortzailea.

*Olaeta Baleta*k taldean guztira ia hamar mila ikasle hartu zituen. Olaeta Baleta izeneko Bilboko akademiaren zuzendari izan zen **Olaeta** berrogeita hamar urteetan zehar.

Biktor Olaeta euskal balletaren sortzailea dugu, dantza klasikoa eta euskal dantza tradizionalak bat egiteko lan egin zuen eta, besteak beste, haur balletak, hain gauza berri eta aparta, eratzeko gai izan zen koreografo gernikarra. Bere bizitza osoa eman zien euskal dantzen indarrak, tinkotasunak, gozotasunak eta, berak zioen moduan, dantzon oinarrian dagoen "aireak" gozatzen. 

Bilaketa eta aurkikuntzez, erbestealdi eta abenturaz betetako bizitza oparoa izan zuen, zeinetan musikak ere dantzak bezain leku garrantzitsua izan zuen, hala klarinetea edo silbotea jotzeko gaitasuna zuen, nola udal banda bat zuzendu ere.

Euskal dantzak eta musikak osperik handienera irits zitezen eta mundu osoan ezagun bihur zitezen xedeari eskaini zion bere denbora, horregatik Bartzelona, Madril, Bilbo edo New Yorkeko ikusle ez gutxiren oroimenean elizateko aurreskua, Zuberoako maskarada, sagardantza, San Migel Arretxinagako edo Amaya operako ezpatadantza... zuzendu zituen.

## Lanak 
* *Kasket y Oinka-mantenirin*;
* *Cuatro estaciones*;
* *Aiko Maiko*;
* *Atalayero de Matxitxak*;
* *Urbeltzeko lamiñak*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jokin Perez

**Jokin Perez Viñaspre** (Ordizia, 1953 &ndash; Iruñea, 1978ko urtarrilaren 11) ETA militarreko kidea iza zen, Zeferino Sarasola etakidearekin batera Iruñean poliziak antolatutako segada batean hil zena. Segada berean, José Manuel Baena polizia-inspektorea hil zen.
Prototheria

**Prototheria** (grezieraz prōtos, lehena, + thēr, animalia basatia) talde taxonomiko edo taxoi bat da. Bere barruan gaur egun Monotremata baino ez dago, baina hainbat talde fosil ere sartzen dira. Arrautzak jartzen dituzten (eta zituzten) ugaztunak dira eta normalki honen barruko azpiklase gisa sailkatzen da.

Talde honetako animalia gehienak desagerturik daude jada. Kretazeo eta Zenozoikoan ugariak dira, nahiz eta gaur egun ekidna eta ornitorrinkoa baino ez diren geratzen.
Oryza sativa

thumb|*Oryza sativa*
***Oryza sativa*** edo Asiako arroza orokorrean arroz gisa ezagutzen dugun landarea da, nahiz eta ez den jaten den genero horretako landare bakarra. *Oryza sativa*k zereal guztien artean genomarik txikiena duena da, 430 Mbekin 12 kromosomatan. Genetikoki erraz alda daiteke eta zerealen biologiarako oso erabilgarria da.
Oryza glaberrima

***Oryza galberrima*** edo **Afrikako arroza** arroza landare domestikatu bat da, *Oryza sativa* baino ezezagunagoa eta ez hain ohikoa. Ziurrenik orain dela 2.000 edo 3.000 urte domestikatu zen Niger ibaiaren deltan, gaur egungo Malin. Bere arbaso basatia, oraindik ere Afrikan bizi dena, *Oryza barthii* da.
Jean-Pierre Destrade

**Jean-Pierre Destrade** (Biarritz, 1941eko abuztuaren 29a - Donibane Lohizune, 2013ko abuztuaren 7a) PSF alderdi sozialdemokratako euskal herritar politikaria izan zen.

Miarritzeko zinegotzia (1977-1989), Pirinio Atlantikoak departamendutik diputatu (1981-1988) eta kontseilari nagusia izan zen. Ustelkeria afera batzuetan sarturik, kartzelatua ere izan zen 1995 urtean.
Iñaki Alkiza

**Iñaki Alkiza Laskibar** (Altza, Donostia, 1933ko uztailaren 31 - Donostia, 2023ko maiatzaren 16a) euskal herritar futbolari, Errealeko presidente eta politikari abertzalea izan zen. Bittor Alkiza futbolari ohiaren aita izan zen.

## Futbolaria 
Errealan 1955 eta 1961 bitartean jokatu zuen. Talde honetan jokalari gisa 73 partidu jokatu eta 6 denboralditan zehar 9 gol sartu zituen. 1961ean futbolean jokatzeari utzi zion.

## Donostiako udala 
Espainiako Trantsizio Demokratikoan eta lehenbiziko hauteskundeak ospatu aurretik, 1978ko irailetik 1979ko martxo arte udal batzordeko kide izan zen. Batzorde honetan Alkizak EAJ alderdia ordezkatu zuen. Gainera denboraldi horretan batzorde horretako presidentea ere izan zen (gaur egungo alkate postuaren parekidea), aurreko Ramon Jauregi presidente sozialista ordezkatuz.

## Errealeko zuzendari eta presidentea 
[thumb|259x259px|Iñaki Alkiza haren haurtzaroari eta kirolari buruz ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]
1979an Alkizak politika laga (nahiz eta EAJren barnean jarraitu) eta Errealako zuzendaritzan sartu zen. 1983 eta 1992. urte bitartean Errealeko presidentea izan zen, Jose Luis Orbegozo presidente arrakastatsua ordezkatuz. 1992an presidente postuan Luis Urangak ordezkatu zuen.

## Politikara itzulera 
Erreala utzi ondoren eta Gipuzkoa osoan zuen irudi ona aprobetxatuz, Eusko Alkartasuna alderdia ordezkatuz Gipuzkoako Foru Aldundirako Ahaldun Nagusia izateko hautagaitzarako aurkeztu zen. Bere hautagaitza EAJ eta Herri Batasunakoaren atzetik, hirugarren gelditu zen. Azkenik, Roman Sudupe jeltzalea Ahaldun Nagusia bilakatu zelarik. 1999-2003 bitartean Gipuzkoako Batzar Nagusietako presidente karguan jardun zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iñaki Alkizari elkarrizketa. 2010. Euskal jakintza 
* Iñaki Alkizari elkarrizketa. 1989. Argia aldizkaria 
* Iñaki Alkizari elkarrizketa. 2009. Anoeta aldizkaria
Kiss musika taldearen diskografia

Jarraian Kiss hard rock talde amerikarraren diskografia osoa agertzen da, bootleg eta argitalpen desautorizatuak izan ezik.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
### '78-ko Bakarkako albumak 
### Zuzeneko albumak 
### Arrakasten albumak 
### Bildumak 
## Singleak 
Oharra: "Beth" eta "I Was Made for Lovin' You" singleak urre izendatuak izan dira RIAA-ren eskutik.

## Bideo albumak 
* *Kiss Meets the Phantom of the Park*
* *Animalize Live Uncensored*
* *Exposed*
* *Crazy Nights*
* *X-treme Close-Up*
* *Kiss Konfidential*
* *Kiss My Ass: The Video*
* *Kiss Unplugged*
* *Psycho Circus 3-D Video*
* *The Second Coming*
* *Detroit Rock City*
* *Kiss Symphony: The DVD*
* *Rock the Nation Live! (DVD)*
* *Kissology Volume One: 1974–1977*
* *Kissology Volume Two: 1978–1991*
* *Kissology Volume Three: 1992–2000*
* *Kissology Volume Four: (Mid-2011)*

## Musika bideoak 
* 1975 - C'mon and Love Me
* 1975 - Rock and Roll All Nite
* 1976 - Detroit Rock City [Paul Lynde Halloween Special]
* 1976 - King of the Night Time World [Paul Lynde Halloween Special]
* 1976 - Beth [Paul Lynde Halloween Special]
* 1976 - I Want You [Don Kirchner's Rock Concert]
* 1976 - Hard Luck Woman [Don Kirchner's Rock Concert]
* 1976 - Love 'Em and Leave 'Em [Don Kirchner's Rock Concert]
* 1979 - I Was Made for Lovin' You
* 1979 - Sure Know Something
* 1980 - Shandi
* 1980 - She's So European [Rockpop]
* 1980 - Talk to Me [Rockpop]
* 1980 - Is That You? [Countdown]
* 1981 - A World Without Heroes
* 1981 - I [Rare Video]
* 1982 - I Love It Loud
* 1982 - Creatures of the Night
* 1983 - Lick It Up
* 1983 - All Hell's Breakin' Loose
* 1984 - Heaven's on Fire
* 1985 - Thrills in the Night
* 1985 - Tears Are Falling
* 1985 - Uh! All Night
* 1985 - Who Wants to Be Lonely
* 1987 - Crazy Crazy Nights
* 1987 - Reason to Live
* 1987 - Turn On the Night
* 1987 - Rock and Roll All Nite
* 1988 - Let's Put the X in Sex
* 1988 - (You Make Me) Rock Hard
* 1989 - Rise to It
* 1989 - Hide Your Heart
* 1989 - Forever
* 1991 - God Gave Rock 'N' Roll To You II
* 1992 - Unholy
* 1992 - I Just Wanna
* 1992 - Domino
* 1992 - Every Time I Look at You
* 1997 - Shout It Out Loud (Live)
* 1998 - Psycho Circus
* 2009 - Modern Day Delilah

## Soinu-bandak 
* 1981: *Endless Love* – "I Was Made for Lovin' You"
* 1991: ''Bill & Ted's Bogus Journey'' – "God Gave Rock 'N' Roll To You II"
* 1993: *Dazed and Confused* – "Rock and Roll All Nite"
* 1994: *Speed* – "Mr. Speed"
* 1999: *Detroit Rock City* – "Shout It Out Loud", "Detroit Rock City", "Nothing Can Keep Me from You"
* 2001: *Rock Star* – "Lick It Up"
* 2007: *Halloween* – "God of Thunder"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diskografia ofiziala
* Kiss musika-taldearen diskografia
* Kissen zerrendak
Kantabrismo (hizkuntzalaritza)

**Kantabrismoa** historia eta antropologia arloko teoria bat da, Araba, Gipuzkoa eta Bizkaia probintziak, kantabriar lurraldeei loturik, erromatarren zapalkuntzari aurre egin zioten lurralde garaitugabeak izan zirela zioena. Hainbat mendez oso teoria arrakastatsua izan ondoren, XVIII.-XIX. mendeen bitartean baztertu zen, oinarri historikorik ez duelako.

Kantabrismoak greziar eta erromatar iturri klasikoetan aipaturiko Kantabria eskualdean sartzen zituzten gaur egungo Kantabria eta Euskal Herriko ipar-mendebaldeko hiru probintziak. Horrela, lurralde horietako euskaldunek (Iberiako jatorrizko biztanleak baitziren, kantabristen ustez) aro klasikoan kantabriarrei egozten zitzaien ausardia eta beste hainbat ezaugarri zituztela esaten zuen teoria horrek, eta horregatik probintzia horiek trataera berezia merezi zutela, Antzinako Erregimeneko espainiar eta frantses monarkien barruan. Estatu horietako gobernu zentralaren aurrean foruak defendatzeko erabili zen kantabrismoa, eta bereziki garrantzi handia izan zuen Araba, Bizkai eta Gipuzkoako foruak Espainiako gobernu zentralaren aurrean defendatzeko argudiotzat.

Euskal kantabrista nagusien artean, aipatzekoak dira Martinez de Zaldibia, Esteban Garibai, Manuel Larramendi, Jeanne-Phillippe de Bela eta Agosti Xaho. Euskal literaturan, olerkigintzan, bertsolaritzan eta antzerkigintzan ere oihartzun nabarmena izan zuen. Horren adibide izan ziren, besteak beste, Juan Benanzio Arakistain, Felipe Arrese Beitia, Emiliano Arriaga, Katalina Eleizegi, Emeterio Arrese, Pello Mari Otaño edo Txirrita.

Nahiz eta kantabrismoa gorenean zen garaian zenbait autore teoria horren aurka agertu (hala nola Arnaud Oihenart), indar handia izan zuen Euskal Herriko gizartean, eta adituen artean kantabrismoa erabat baztertu eta gero ere indar horri eutsi zion. Hala ere, pixkanaka, zientziaren argitan atzenduz joan zen, eta adibidez Sabin Aranak 1888an guztiz onartua zuen euskaldunak espainiar peto-petotzat hartzen zituen teoria autonomiazale horren oinarri eza:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iberismo (hizkuntzalaritza)
* Tubalismo
* *Leloren kantua*
* *Orain bi milla urte*
* Lekobide
* Lartaun

## Kanpo estekak
Oryzeae

**Oryzeae** landare leinu bat da, Poaceae familiaren barnean. 12 genero deskribatu dira, *Oryza* eta *Zizania* direlarik garrantzitsuenak. *Oryza sativa* espeziea, edo Asiako arroza, munduko lekaleen %20a da.

## Generoak 
* *Chikusichloa* Koidz.
* *Hygroryza* Nees
* *Leersia* Sw.
* *Luziola* Juss.
* *Maltebrunia* Kunth
* *Oryza* L.
* *Porteresia* Tateoka
* *Potamophila* R.Br.
* *Prosphytochloa* Schweick.
* *Rhynchoryza* Baill.
* *Zizania* L.
* *Zizaniopsis* Doll & Asch.
Oryza

***Oryza*** Oryzeae leinuko landare genero bat da, Asia, Australia eta Afrikako zonalde azpitropikeltakoa. Landaredia urtarra dagoen lekuetan bizi dira eta 1-2 metro arteko tamaina hartzen dute. Espezie urtekariak eta perenneak daude. Arroza talde honetakoa da.

## Espezieak 
USDAk 7 espezie baino ez ditu zerrendatzen, beste batzuek 17 espezie izendatzen dituzten bitartean (sativa, barthii, glaberrima, meridionalis, nivara, rufipogon, punctata, latifolia, alta, grandiglumis, eichingeri, officinalis, rhisomatis, minuta, australiensis, granulata, meyeriana, eta brachyantha). Espezie bakarra, *Oryza sativa*, munduko garauaren %20a ematen du, eta janari iturri garrantzitsua da.

Gramene proiektuak zerrenda luzeagoa egiten du.Wikispeciesen askoz gehiago zerrendatzen dira:

* *Oryza abnensis*
* *Oryza abromeitiana*
* *Oryza alta*
* *Oryza angustifolia*
* *Oryza aristata*
* *Oryza australiensis*
* *Oryza barthii*
* *Oryza brachyantha*
* *Oryza breviligulata*
* *Oryza carinata*
* *Oryza caudata*
* *Oryza ciliata*
* *Oryza clandestina*
* *Oryza coarctata*
* *Oryza collina*
* *Oryza communissima*
* *Oryza cubensis*
* *Oryza denudata*
* *Oryza dewildemani*
* *Oryza eichingeri*
* *Oryza elongata*
* *Oryza fatua*
* *Oryza filiformis*
* *Oryza formosana*
* *Oryza glaberrima*
* *Oryza glaberi*
* *Oryza glaberrima*
* *Oryza glaberrina*
* *Oryza glauca*
* *Oryza glumaepatula*
* *Oryza glutinosa*
* *Oryza grandiglumis*
* *Oryza granulata*
* *Oryza guineensis*
* *Oryza hexandra*
* *Oryza hybrid*
* *Oryza indandamanica*
* *Oryza jeyporensis*
* *Oryza latifolia*
* *Oryza leersioides*
* *Oryza linnaeus*
* *Oryza longiglumis*
* *Oryza longistaminata*
* *Oryza madagascariensis*
* *Oryza malampuzhaensis*
* *Oryza manilensis*
* *Oryza marginata*
* *Oryza meijeriana*
* *Oryza meridionalis*
* *Oryza meridonalis*
* *Oryza mexicana*
* *Oryza meyeriana*
* *Oryza mezii*
* *Oryza minuta*
* *Oryza monandra*
* *Oryza montana*
* *Oryza mutica*
* *Oryza neocaledonica*
* *Oryza nepalensis*
* *Oryza nigra*
* *Oryza nivara*
* *Oryza officinalis*
* *Oryza oryzoides*
* *Oryza palustris*
* *Oryza paraguayensis*
* *Oryza parviflora*
* *Oryza perennis*
* *Oryza perrieri*
* *Oryza platyphyla*
* *Oryza plena*
* *Oryza praecox*
* *Oryza prehensilis*
* *Oryza pubescens*
* *Oryza pumila*
* *Oryza punctata*
* *Oryza repens*
* *Oryza rhizomatis*
* *Oryza ridleyi*
* *Oryza rubra*
* *Oryza rubribarbis*
* *Oryza rufipogon*
* *Oryza sativa*
* *Oryza schlechteri*
* *Oryza schweinfurthiana*
* *Oryza segetalis*
* *Oryza sorghoidea*
* *Oryza sorghoides*
* *Oryza spontanea*
* *Oryza stapfii*
* *Oryza stenothyrsus*
* *Oryza subulata*
* *Oryza sylvestris*
* *Oryza tisseranti*
* *Oryza tisserantii*
* *Oryza triandra*
* *Oryza triticoides*
* *Oryza ubanghensis*

## Erreferentziak
Game of Thrones

***Game of Thrones*** (euskaraz *Tronuen Jokoa* edo *Tronuen Dema*) David Benioff eta D. B. Weiss-ek sortutako Erdi Aroko fantasiazko telesaila da. Telesaila George R. R. Martinen *A Song of Ice and Fire* eleberrietan oinarrituta dago, lehendabizikoa *A Game of Thrones* izendatua. Telesaila Belfast hiriburuko estudioetan grabatu zen, baita Ipar Irlanda, Kanada, Kroazia, Islandia, Malta, Maroko, Eskozia, Espainia eta Euskal Herrian ere. Saioa HBO telebista-katean emititu zen 2011ko apirilaren 17a eta 2019ko maiatzaren 16a artean.

Westeros eta Essos kontinente fikziozkoetan garatzen da telesaila. Saioak arku narratibo ezberdinak kontatzen ditu aktore-multzo zabal baten laguntzarekin. Halaber, hiru istorio nagusi garatzen dira batez ere telesailean. Istorioko lehen arkua familia noble dinastikoen aliantza eta gatazketan zentratzen da; familia hauek Zazpi Erreinuetako Burdinazko Tronua erreklamatu edota tronuaren independentzia eskuratu nahi dute, eta horretarako elkar lehian arituko dira. Bigarren arku narratiboa, aldiz, erreinutik kendu zuten gobernari dinastia baten azken ondorengoan zentratzen da, erbestean bere familiaren tronua berreskuratzeko konspiratzen dabilena. Azkenik, erreinua herri basatietatik nahiz legendazko izakietatik defendatzen duten anaitasunean zentratzen da hirugarren arkua.

*Game of Thrones* telesailak ikusleria errekorrak lortu ditu HBO katean, eta nazioarteko fanatikoen euskarri sendo bat du saioak. Kritikariengandik txalotua izan da telesaila, batez ere aktuazio, pertsonaia konplexu, istorio, irismen eta ekoizpen-balioengatik. Hala ere, kritikatuak izan dira telesailean ohikoak diren eszena nudistak eta indarkeria-eszenak (biolentzia sexuala barne). Telesailak 47 Primetime Emmy Sari jaso ditu.

2016ko azaroan telesail honetako hainbat eszena Gipuzkoako Zumaia udalerriko Itzurun hondartzan eta Bizkaiako Bermeo udalerriko Gaztelugatxe kokalekuan filmatu ziren.

## Sinopsia 
Westerosko Zazpi Erresumetan garatua, non "udek hamarkadak irauten dituzte eta neguek bizialdi oso bat iraun dezakete", *Game of Thrones* Burdinazko Tronua kontrolatzeko zazpi handiki-familien guden kronika da. Gainera, Westerosko iparraldean dagoen elurra eta izotzaz estalitako eskualdetik eta ekialdeko kontinentetik mehatxu berriak datozkie.

## Denboraldiak 
*Game of Thrones* telesailak honako denboraldiak ditu:

## Aktoreak 
### Nagusiak 
### Errepikariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
José Pesarrodona

**José Pesarrodona** (Sant Salvador de Guardiola, Bartzelona, 1946ko otsailak 1) txirrindulari kataluniar bat izan zen, profesionala 1971 eta 1979 artean.

Frantziako Tourrean izan zuen partehartzerik hoberena 1976ko edizioan izan zen, non hamaikagarren postuan amaitu zuen.

Bere kirol karrerako lorpenik garrantzitsuena 1976ko Espainiako Itzulia irabazi izana da, Luis Ocañaren aurretik. Bi urte beranduago, 1978ko Espainiako Itzulian, bigarren izan zen, urte horretan bertan bere lehen tourra irabazi zuen Bernard Hinaulten ondoren.

Txirrindularitzako komentarista izan da Avui izeneko katalanezko egunkariarentzat.

## Palmaresa 
**1970**
* Lleidako Itzulia
* 2. Nafarroako Itzulian
**1971**
* Asturiasko Itzuliko etapa 1
* 5. Andaluziako Itzulian
**1972**
* 8. Andaluziako Itzulian
* 8. Espainiako Vueltan
**1973**
* 2. Montjuïceko Igoeran
* 2. Asturiasko Itzulian
* 3. Errioxako Itzulian
* 3. Samianigoko Klasikoan
* 4. Euskal Herriko Itzulian
* 4. Espainiako Vueltan
* 4. Italiako Giroan
* 8. Kataluniako Voltan
**1974**
* Ordiziako Klasika
* 20px Espainiako errepide txirrindularitzako mendiko txapelketa
* 4. Asturiasko Itzulian eta 2 etapa
* 7. Dauphine Liberen
* 8. Kataluniako Voltan eta etapa 1

**1975**
* 4. Aragoiko Itzulian
* 9. Levanteko Itzulian
**1976**
* 20px Espainiako Vuelta
* 3. Suitzako Itzulian eta etapa 1
* 9. Setmana Catalanan
**1977**
* 6. Setmana Catalanan
* 8. Espainiako Vueltan
**1978**
* Aragoiko Itzuliko etapa 1
* 2. Espainiako Vueltan
**1979**
* 5. Euskal Herriko Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* KAS (1971-1978)
* Teka (1979)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Etxeandia Garardauak

thumb|200px|**Etxeandia Garardauak** enpresaren produktuetako bat: *Antsonekoa* garagardoa.

**Etxeandia Garardauak** Euskal Herriko garagardogile bat da, egoitza Urdulizen (Bizkaia) duena. 2011ko otsailean hasi zen bere produktuak merkaturatzen. Garagardo artesanala ekoizten du, antzinako prozedura naturalak erabiliz.

## Jatorria 
Enpresa Euskal Herriko galdaragintza jardueran du jatorri; hain zuzen ere, galdaketarako ereduak egiten zituzten 1982 urtetik. Bigarren belaunaldiak, ordea, norabidea aldatu eta garagardoa ekoizteari ekin zion. Aro berri honen sustatzaile izan den Jon Etxeandiak gaztetandik izan zuen enologia, txakoligintza, sagardagogintza eta garagardogintzaren jakinmina. Edari horiek familiako etxean betidanik ekoizten ziren. 2011 urtean hasieran hasi ziren lehenengo frogak egiten eta otsailerako bazen lehenengo Etxeandia Garardaua botila kalean.

## Produktu-lerroa 
Produktu bakoitzak inguruko pertsonaia jakin baten izena darama. Pertsonaia, benetakoa nahiz mitologikoa izan, garagardo mota bakoitzarekin lotura du eta orokorrean fabrikaren eta banaketaren izaera lokala azpimarratzen du.

*Antsonekoa*: Ale indartsua. Gorrizka, 5-6º alkohol bitartekoa. Malta zapore nabarmena du. Bitsa zabala. Alemaniar lupuluak (Mittlefrüh motakoak) usain eta zapore loretsuak ematen dio.

*Matxin Pirata:* Urrezkoa (horia). Bere argitasunak duen indarra ezkutatzen du, alkohol maila 8º ingurukoa baita. Lupulu mingoztasun gutxikoa.

*Mari:* Argia (horia). Lager motakoa, 4-5º alkohol bitartekoa. Pilsen motako malta eta Nugget lupulu askorekin ekoizten da. Horrek mingostasun nabaria emoten dio. Freskagarria, arina, belar eta baza-ore zaporearekin.

*Lamiak:* Garizkoa. %40 gari malta eta %60 Pilsen motako garagar malta. Alkoholez arina (4º inguru).

*Lauaxeta:* Baltza. Zapore sakona. 7-8º Alkoholduna. 7 malta ezberdinekin eta hiru lupuluekin ekoiztua. Bitsa nabar indartsua.

*Libe:* Inguruko basaranekin (txarri-okaran) ondutako garagardoa. Gabonetarako soilik prestatu eta saltzen dena. Oso produkzio murritza du. 5º ingurukoa. Gozoa. Gorri-larrosa puntua hartzen du. Fruitu usain eta saporea nabarmena da. Lupulu gutxiduna.

*Santa Cruz:* Barley Wine motako garagardoa da. Baltza. 11 - 12º alkohola. Lupulu gitxi duelarik maltaren zaporeak nabari-nabariak dira. Karboniko gitxi duen garagardoa lodia da.

## Kanpo estekak 
Etxeandia Garardauak, webgune ofiziala.
https://blogetxeandia.wordpress.com/, Bloga
1456 Saldanha

**1456 Saldanha** asteroide gerrikoan aurkitutako 1456. asteroidearen izena da. 1937ko uztailak 2an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 NG** zen. Bere izena Saldanha badiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1457 Ankara

**1457 Ankara** asteroide gerrikoan aurkitutako 1457. asteroidearen izena da. 1937ko abuztuak 3an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 PA** zen. Bere izena Turkiako hiriburua den Ankaragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1458 Mineura

**1458 Mineura** asteroide gerrikoan aurkitutako 1458. asteroidearen izena da. 1937ko irailak 1ean aurkitu zuen Fernand Rigauxk Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 RC** zen.

## Kanpo estekak
1459 Magnya

**1459 Magnya** asteroide gerrikoan aurkitutako 1459. asteroidearen izena da. 1937ko azaroak 4an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeiseko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 VA** zen.

## Kanpo estekak
1972ko Paris-Roubaix

**1972ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 70. edizioa izan zen, eta ihesaldi batean irabazi zuen Roger De Vlaeminck txirrindulari belgiarrak.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
Mjölnir

thumb|200px|eskuinera|*Mjölnir* mailuaren irudia.

**Mjölnir** (islandieraz *Mjölnir*, danieraz eta norvegieraz *Mjølner*, eta suedieraz *Mjölner*) eskandinaviar mitologian Thor jainkoaren kondairazko mailua da.

Islandiar iturri berantiarren arabera, Mjölnir mailua eskandinaviar mitologiako arma beldurgarrienen artean sailkatzen da. Æsir jaikoen nagusitasunari mehatxu egiten dion edozein garaitzeko erabili zela aipatzen da. Bere sorkuntzaren inguruko kondaira nagusienetako bat *Skáldskaparmál* delakoa da, honen arabera, Sindri eta Brok ipotxek landu eta Thor jainkoari oparitu zioten, aurretik Loki jainkoak egin zien apustu bati erantzun nahirik.

## Kanpo estekak
Thorren haritza

thumb|250px|eskuinera

**Donarren haritza** edo **Thorren haritza** (alemanez *Donareiche*, hots, euskaraz "Donarren haritza" edo "Trumoiaren haritza") Donar jainkoren omenezko chatti germaniar tribuaren haritz sakratu bat zen, antzinako germaniar tribu paganoentzat ere leku sakratua zelarik.

Haritz asko Thor/Donar jainkoari sagaratuak izan dira, hau eskandinaviar mitologiako trumoiaren jainkoa zen. Zuhaitz horietako garrantzitsuena VIII. mendean San Bonifazio kristau misiolari anglosaxoiak moztu zuen. Santuaren hagiografiaren arabera, haritz hau Geismar herrixkatik hurbil zegoen (gaur egun Hesse estatuaren iparraldean dagoen Fritzlar hiriaren zati da).

## Ikus gainera 
* Donar/Thor
* Gernikako arbola
* Irminsul
* Yggdrasil
* Paganismo

## Kanpo estekak
1974ko Euskal Herriko Itzulia

**1974ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 14. edizioa izan zen. 1974ko apirilak 1 eta 5 artean ospatu zen. 888 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta.

Edizio honetan, KAS taldea izan zen nagusi probaren hasieratik bukaera arte, etapa garaipen guztiak lortuz, lehen hirurak Txomin Perurenak, bi sektoretan banatuta egon zen laugarrenaren lehen sektorea bezala, bigarrenekoa Jesús Manzanequek lortu zuen bitartean, eta azken etapa Miguel Mari Lasak.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak 
* 1974ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapena
* 1974ko Euskal Herriko Itzulia
Ehrhartoideae

**Ehrhartoideae** Poaceae familiako azpifamilietako bat da. Bere barruan 4 leinu deskribatzen dira gaur egun. Azpifamilia honetako belarretako bat arroza da.

## Leinuak 
* Ehrharteae
* Oryzeae
* Phyllorachideae
* Streptogyneae
Baliagarritasun (argipena)

**Baliagarritasun** hitzak zerbait beharrak ase, erabili edo baliatua izateko ahalmena adierazten du. Testuingurua zein den, esanahi bereziak hartzen ditu:

* **baliagarritasun publikoa**, espainiar estatuko figura juridiko publiko bat, besteak beste elkarte, mendi, urei aplikatzen zaiena, babesa eta aldeko trataera adierazten duena;
* ekonomia, baliagarritasuna edo utilitatea, asebetearen neurri bat, eredu ekonomikoak eratzeko erabili ohi dena.
Baliagarritasun (ekonomia)

Ekonomian, **baliagarritasuna**, **erabilgarritasuna** edo **utilitatea** eragile ekonomiko baten asebetetze neurri bat da, gehienetan kontsumoari edo aberastasunari loturik. Kontzeptua ekonomian baliabideak mugatuak kontsideratu eta kontsumitzaileak dituen aukeren artean erabaki bat hartu behar duelako sortzen da: kontzeptu erlatiboa da, beraz, aukera zenbait alderatzen dituena. Baliagarritasuna funtsezko kontzeptua da hainbat teoria ekonomikotan: Jeremy Benthamek eta John Stuart Millek oinarritzat hartu zuten euren teoriak osatzeko, baina Hermann Heinrich Gossen, Karl Menger, Léon Walras eta William Stanley Jevons ekonomialariak izan ziren kontzeptuaren inguruan teoria oso bat eratu zutenak baliagarritasun marjinal kontzeptuaren inguruan: unitate gehigarri bat eskuratzeak ematen duen baliagarritasuna alegia. Indiferentzia-kurba kontzeptu ekonomikoa ere, baliagarritasun kontzeptuarekiko eratorria da, baliagarritasun berdina dakarten ondasunen konbinazioa izanik.

## Kanpo estekak
Deustuko Unibertsitateko liburutegia

**Deustuko Unibertsitateko liburutegia**, baita ere **Ikasteko eta Ikertzeko Baliabideen Zentroa** (**IIBZ**) izenez ezaguna, Deustuko Unibertsitatearen zerbitzu eta eraikina da, Bizkaiko Bilbo hiriburuan dago.

## Kokalekua 
Abandoibarra auzoko Ramon Rubial kalearen 1. zenbakian dago, Guggenheim Museoaren eta Euskalduna jauregiaren artean, Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoaren ondoan (Alvaro Siza arkitektoarena).

## Historia 
Rafael Moneo arkitektoak eginiko proiektua da eta 2009ko urtarrilaren 27an inauguratu zen.

## Eraikina 
Eraikinak bost solairu ditu kaleko mailatik gora, eta beste bost kaleko mailatik behera. Deustuko Unibertsitatearen eraikin nagusiekin, Ibaizabalen beste aldean, Pedro Arrupe zubiarekin lotzen da.

Liburutegi berria Ikasteko eta Ikertzeko Baliabideen Zentroa izateko pentsatuta dago, etengabeko prestakuntzarako eta unibertsitate eta kultura topagune izateko, oraina gogoan izanik eta etorkizunari begira, Deustuko Unibertsitate Elkarteak, mundu guztiko irakasle eta ikertzaileek, eta erakunde eta enpresek izan ditzaketen informazioko baliabideen beharrizanetara sartu ahal izateko.

## Edukia 
Deustuko Unibertsitateko Liburutegia 1886an sortu zen, eta ia 1.000.000 bolumen eta 10.000 aldizkako argitalpen baino gehiago ditu.

thumb|250px|Sarrera.

Zuzenean hartzeko liburuak:
* Monografiak: argitalpen berriek eta karreretan agindutako bibliografiak osatzen dute.
* Aldizkako argitalpenak: gaur egun jasotzen diren aldizkako argitalpenen azken urteetako aleak dira.
* Erreferentziako bilduma: erreferentziako lanak (entziklopediak, hiztegiak...), irakurgeletan eta Erreferentzia Gelan daudenak, eta eguneratutako lanak irakurgeletan.
* e-Baliabideak: datu baseak, aldizkari elektronikoak, aldizkari ofizialak, eskura dauden baliabideak.
* Mediateka.

Biltegiko bilduma:
* Monografiak eta atzera begirako aldizkako argitalpenak.
* Dozimoteka.

Ondare Bibliografikoa: Antzinako Funtsa eta Historikoa:
* Inkunableak.
* 1830 baino lehen inprimatutakoak (Antzinako Funtsa).
* 1831-1900 bitartean inprimatutako liburuak (funts historikoa); 1831-1939 bitartean inprimatuak (euskal funts historikoa).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Deustuko Unibertsitatea

## Kanpo estekak 
* Liburutegiaren webgune ofiziala
Andrés Oliva

**Andrés Oliva Sánchez** (Ocaña, Toledoko probintzia, 1948ko abenduak 7 - *ibidem*, 2023ko uztailaren 5a) txirrindulari espainiar bat izan zen, profesionala 1970eko hamarkadan.

Eskalatzaile fina, Italiako Giroko mendiko sailkapena bitan irabazi zuen eta Espainiako Vueltakoa hirutan.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* La Casera-Peña Bahamontes (1971-1974)
* KAS (1975-1977)
* Teka (1978-1979)
* Kelme (1980)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Viktoria Azarenka

**Viktoria Fiodorovna Azarenka** (; ; Minsk, Bielorrusiar SES, SESB, 1989ko uztailaren 31) tenislari bielorrusiarra da. 2012an WTA rankingaren lehen postua erdietsi zuen. Australiako Ireki bi irabazi ditu.
Samianigoko Klasikoa

**Samianigoko Klasikoa** (), 1991ra arte **Zaragoza-Samianigo Klasikoa** ere deitua, txirrindularitza lasterketa profesional bat zen, urtero Espainiako Huescako probintziako Samianigo herrian ospatzen zena.

1969 eta 2001 artean etenik gabe ospatu zen, orotara 33 edizio ospatu zirelarik. Bere azken edizioetan 1.4 mailakoa zen.

Bere ibilbideak 200 kilometroko distantzia zuen, non Huescako probintziako zenbait herritatik igarotzen zen (bere lehen urteetan, baita Zaragozako probintziako zenbait herritatik ere), Samianigon amaierako zirkuitu bat zuelarik.

Lehen garailea Txomin Perurena izan zen, eta proba honetan garaipen gehien lortu dituena Enrique Martínez Heredia, hiru garaipenekin.

Edizio guztiak Samianigo Txirrindularitza Taldeak antolatu zuen.

## Palmaresa 
## Palmaresa herrialdeka 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Traineruen Euskal Liga

**Traineruen Euskal Liga** gaur egun jokatzen den TKE Ligaren aintzindaria izan zen. Gipuzkoa, Bizkaia eta Kantabriako elkarteek hartu zuten parte. 1994ean Asturiasko Castropolek eta 2000 eta 2002 artean Lapurdiko Ur Jokok ere jokatu zuten Liga.

## Bilakaera 
1993an erabaki zen Liga handi bat osatu beharra zegoela eta beraz urte hortako emaitzak 1994ko Traineruen Ligarako sailkatzeko erabili izan ziren. 1994an bost estropadatako liga osatu zen eta lau emaitza onenak hartu ziren kontutan sailkapena osatzeko.

**Traineruen Euskal Liga** izena 1995ean hasi zen erabiltzen, hau izan zen beraz lehenengo liga txapelketa ofiziala, eta zortzi edizio izan zituen, galiziarrek parte hartzeko posibilitatea ikusiz Liga sistema berria eratu behar izan zen arte, TKE Liga hain zuzen ere.

11 traineruk osatu izan zuten Euskal Liga, eta hamabigarrena estropada jokatuko zen etxeko traineruaren tokia izan ohi zen, eta etxekoa Ligako elkartea izatekotan traineru suplente batek hartzen zuen bere lekua. Bizkaitarrendako eta Gipuzkoarrendako hiruna leku gordetzen ziren. Hiru denboralditan Euskal B Liga bat ere eratu izan zen.

Azken bi ediziotan ez zen talde itxirik eratu eta guztiek hartu zuten parte Liga bakarrean. Hala ere denboraldi hasieran jokaturiko sailkapen probetan erabakitzen zen elkarte bakoitzak A kategoriako edo B kategoriako estropadak jokatuko zituzten, kategoria bakoitzak puntuazio desberdina baitzeukan.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
### Taldeak 
### Patroiak 
## Euskal B Liga 
1994, 1999 eta 2000 urteetan Euskal B Liga jokatu zuten Liga Nagusian sartzea lortu ez zuten elkarteek. Hona hemen emaitzak:

## Ikus, gainera 
* TKE Liga

## Kanpo estekak
Ramón Ormazabal

**Ramón Ormazabal Tife** (Irun, Gipuzkoa, 1910 &ndash; Bilbo, Bizkaia, 1982ko uztailaren 5a) gipuzkoar politikari komunista izan zen. EPK alderdiko presidentea izan zen 1977tik.

Roberto Lertxundi alderdikidearekin tirabirak izan zituen, Ormazabalek ortodoxiari atxiki eta langile joera bultzatzen baitzuen, azkenean EE alderdian bukatu zuen Lertxundi joera abertzalearen aldekoa zen bitartean.

## Biografia 
Gaztetandik ibili zen komunistekin (1930 urtean eman zuen izena), eta 1934. urteko matxinadaren ondorioz Iruñera ihes egin behar izan zuen. 1935ean, Alderdi Komunista formalki antolatu zenean, Bizkaian jarri zen bizitzen. Bizkaiko defentsarako batzordeko kide zen Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, eta Alderdi Komunistaren *Euzkadi Roja* aldizkariko zuzendaria izan zen (baita *Mundo Obrero* aldizkarikoa ere). Alacanten atxilotu zuten 1939an, baina espetxetik ihes egin eta Estatu Batuetara jo zuen lehenik eta Hego Ameriketara ondoren.

Alderdia berriro antolatzeko lanetan jardun zuen erbestean eta berriro espetxeratu zuten 1962an Bizkaiko eta Gipuzkoako urte bereko grebetako bultzatzaileetako bat izateagatik. Espetxetik ateratzean (1970), Alderdiko idazkaritza nagusiaren ardura hartu zuen Frantzian, eta Euskadiko Alderdi Komunistako Kongresua egin zen arte ez zen hegoaldera itzuli (1977).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ramon Ormazabalen biografia Auñamendi Entziklopedian
1922ko Belgikako Itzulia

**1922ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 11. edizioa izan zen. 1922ko apirilak 4 eta 9 artean ospatu zen. 1.350 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta, eta garailea René Vermandel belgikarra izan zen.

## Etapak 
## Etapa sailkapenak 
### 1. etapa 
* Brusela > Anberes – 269&nbsp;km

;Emaitza

### 2. etapa 
* Anberes > Lieja – 257&nbsp;km

;Emaitza

### 3. etapa 
* Lieja > Luxenburgo – 285&nbsp;km

;Emaitza

### 4. etapa 
* Luxenburgo > Namur – 245&nbsp;km

;Emaitza

### 5. etapa 
* Namur > Brusela – 294&nbsp;km

;Emaitza

## Sailkapen nagusia 
*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Substantibo

Hizkuntzalaritzan, **substantibo**a perpaus baten subjektu eta aditz eta preposizio baten objektuaren funtzioa betetzen duen hitza da. Substantiboak eta izenak bereizi egin behar dira: substantibo batzuk ez dira izenak (adibidez, «Txikiak egin du» perpausean, *txiki* hitza substantiboa eta adjektiboa da).

## Kanpo estekak
Nilla Pizzi

**Adionilla Negrini Pizzi** (Sant'Agata Bolognese, 1919ko apirilaren 16a - Milan, 2011ko martxoaren 12a), **Nilla Pizzi** bezala ezagunagoa, italiar abeslaria izan zen.

## Biografia 
Sant'Agata Bolognese herrian jaio zen, Italiako Boloniako probintzian, eta bereziki ospetsua izan zen bere herrialdean 1950 eta 1960ko hamarkadetan. 1951ko Sanremoko kantu jaialdia irabazi zuen *"Grazie dei Fiori"* kantuarekin, eta beste horrenbeste egin zuen 1952ko edizioan "Vola Colomba" kantuarekin. Urte honetan, berak interpretatutako beste bi kantu bigarren eta hirugarren postuetan geratu ziren.

Italiar musikaren kantari historikotzat hartua da, eta "San Remoko erregina" deitua kantu jaialdi honetan lortutako arrakasten ondorioz. Bere azken agerpena Sanremoko eszenategian 2010ean izan zen, jaialdiaren 60. edizioa ospatzeko.

Bere kanturik arrakastatsuena 1952ko Sanremoko jaialdiko *"Papaveri e papere"* izan zen.
El Monserrate

**El Monserrate** oktabatan idatzitako hogei kantutan banatutako olerki narratibo bat da, Cristobal de Viruesek idatzia, 1587an Madrilen argitaratua eta Garin monjearen eta Montserrat monasterioaren sorreraren elezaharra kontatzen duena.

Arrazoia IX. mendeko espainiar eliz eta erruki elezaharretatik dator. Garinek, ermitaua Montserrateko harkaitz bakartietan, Bartzelonako kondearen alaba bortxatu eta hiltzen du, deabruagandik aska zezan utzi ziotena. Hain ekintza izugarriaz damututa, penitentzia egiten doa Erromara aita santuaren barkamena lortzeko asmoz. Abentura zailen ondoren Erromara iritsita, aita santuak bere ermitara lau hankatan itzultzea eta belarrez eta sustraiez elika dadila agintzen dio haur batek Jainkoaren barkamena iragarri arte. Zazpi urteko penitentziaren ondoren, Mironek, monjeak hildako neskaren hiru hilabeteko nebak, mirariz, bere errua barkatua izan dela iragartzen dio. Garinek neskaren aitari bere hilketa aitortzen dio eta neska lurperatu zuen tokira daroa. Baina, mirariz, neska berpiztu egiten da eta Jainkoari sagaratzen zaio, Montserrateko komentua sortuz.

Lan honek arrakasta handia izan zuen mende bat baino gehiagoz, eta europar hizkuntzarik garrantzitsuenetara itzulia izan zen. Trebezia tekniko handi bat errekonozitu da Viruesengan, baita olerki honetan pertsonaia sinesgarri eta sendoen sortzea ere. Era berean, hagiografia eta eleberri bizantziarraren arteko nahasketa baliotsu bat da. Olerkariak berak lana berregin zuen bigarren zati batean, *El Monserrate segundo* (Milan, 1602).

## Kanpo estekak
Águila Roja

***Águila Roja*** abenturazko telesaila da, XVII. mendean girotutakoa, TVE 1 telebista katean eman zena. 2009an estreinatu zen eta bereratzi denboraldi iraun zuen, 2016 arte.

## Pertsonaiak 
### 1. denboraldia 
### 2. denboraldia 
### 3. denboraldia 
### 4. denboraldia 
## Ikus-entzuleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Xabier Sánchez Erauskin

**Xabier Sánchez Erauskin** (Gasteiz, Araba, 1935eko martxoaren 7a) kazetaria da. 1950eko hamarkadan apaiz izan zen, Okinan (Araba). 1960ko hamarkadan, berriz, Ternuako (Kanada) uretan lan egin zuen, arrantzale. Gero, Kazetaritzako ikasketak eginda, 1970eko eta 1980ko hamarkadetan *Posible*, *Cuadernos para el diálogo* eta *Egin* agerkarietan aritu zen lanean. *Egin* egunkariak Gasteizen izan zuen lehen delegazioburua izan zen, bai eta *Punto y Hora* aldizkariko zuzendaria ere. HBko mahai nazionalean ere parte hartu zuen. Elkarri eta Herria 2000 Eliza elkarteetan ere lan egin du. Erretreta hartu aurreko azken urteetan, Kazetaritzako irakasle jardun zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. Franco hil ondorengo Espainiako trantsizioan, Sanchez Erauskin izan zen iritzi delitu bategatik kondenatua izan zen lehen profesionala.
* *Gasteiz-Vitoria. De la huelga a la matanza*. Sanchez Erauskin, ed. (Ruedo Iberico, Paris, 1976)
* *Cuerpos Represivos, Disolución*. Sanchez Erauskin, ed. (Mugalde, Hendaia, 1978)
* *Txiki-Otaegi. El viento y las raices*. (Hordago, Donostia, 1978) 
* *Que se vayan*. (Hordago, Donostia, 1978) 
* *Que se vayan ya*. (Mugalde, Hendaia, 1978)
* *El delito de opinar*. (Punto y Hora, 1983)
* *La cuenta de los pasos*. Poesia, (Vosa, Madrid, 1988) 
* *El nudo corredizo*. (Txalaparta, Tafalla, 1994) 
* *Por Dios hacia el imperio. Neonacionalcatolicismo en las vascongadas del primer franquismo, 1936-1945*. (R & B Ediciones / Kriseilu, 1994) 
* *José Bergamín. Escritos en Euskal Herria*. (Txalaparta, Tafalla, 1995) 
* *El nacional catolicismo en las vascongadas del primer franquismo*. (Euskal Herriko Unibertsitatea, 1999) 
* *José Bergamín. Angel rebelde*. (Foca, Madrid, 2007) 

### Xabier Sánchez Erauskin aipatzen duten liburuak 
*  Joxe Felix Azurmendi: *Xabier Sánchez Erauskin. Vida de un rebelde con causas* (Xabier Sánchez Erauskin. Kausak dituen errebelde baten bizitza).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Compañeros

***Compañeros*** Antena 3 telebista katean eman zuen telesaila da. 1998an estreinatu zen eta zortzi urte izan zen telebistan.

## Ikus-entzuleak 
Iturria: www.fantasmaweb.com

## Aktoreak 
Beatriz CarvajalMiguel RellánMaría GarralónPepo OlivaManuel FeijóoTina SainzFrancis LorenzoLola BaldrichEva SantolariaAntonio HortelanoJulián GonzálezElena de FrutosVirginia RodríguezBegoña MaestreDavid JanerRaúl ArévaloMercè PonsAna OteroRamón BareaLara de MiguelAlba AlonsoConcha VelascoJorge BoschEnrique ArceCristina PeñaDuna JovéPilar BayonaDaniel RetuertaFernando CuestaJuan José BallestaOlga MolinaÁlvaro MonjeMiguel Ángel MuñozRuth NúñezArmando del RíoAlejandro SigüenzaPablo VegaAntonio ZabalburuMiguel ZarzoEstrella ZapateroMaría Vázquez

## Kanpo estekak
El Comisario

***El Comisario*** Telecinco telebista katean eman zuten telesaila da. 1999an estreinatu zutenetik arrakasta handia izan zuen.

## Ikus-entzuleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Londresko zubia

**Londresko zubia** (ingelesez *London Bridge*) Erresuma Batuko Londres hirian dagoen zubi bat da. Tamesis ibaia zeharkatzen du, bestalde ibai honen ipar eta hego ertzetan dauden City of London eta Southwark auzoak lotzen ditu. Cannon Street Railway eta Tower Bridge zubien artean kokatzen da.

## Historia 
Jada orain dela 2.000 urte leku honetan zubi bat bazegoela. 46. urtean erromatarrek Tamesis ibaia zeharkatzen zuen egurrezko zubi bat eraiki zuten. Ordutik aurrera zenbatu ezinezko hainbat egurrezko zubi eraiki, erre, suntsitu eta berreraiki izan ziren. 1831an granitoz eraikitzako zubi bat inauguratu zen, 1902-1904 bitartean zabaldu eta 1924an bere mendebaldeko zatia urperatzen ari zela konturatu ziren.

Azkenik 1967-1972 bitartean gaur egungo zubia eraiki zuten.

2017ko ekainaren 3an atentatua izan zen bertan. Erasoak 7 hildako eta 48 zauritu eragin zituen, tartean erasotzaileak geldiarazten saiatu ziren armarik gabeko bi polizia ere.

## Musika 
*London Bridge Is Falling Down* ("Londresko Zubia erortzen ari da") sehaska edo haur kanta ezaguna zubi honi buruzkoa da.

## Iruditegia 

Irudi:London Bridge, November 2005.jpg|Londresko zubia 2005an.
Irudi:London Bridge, River Thames, 2003.jpg|Londresko zubia 2003an.

## Kanpo estekak 
* Londresko zubiaren webgunea
Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoa

**Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoa**, baita ere **Bizkaia Aretoa** izenez ezaguna, Bilboko Abandoibarrean dagoen ekitaldi areto bat da, Alvaro Siza arkitekto portugaldarrak diseinatua. 2010eko irailaren 21ean inauguratu zuten. Parean Deustuko Unibertsitateko liburutegia du, Rafael Moneo arkitektoarena.
[thumb|left|EHUko paraninfoko [auditoriumeko idazkuna.]]
Lau solairuko eraikinak 9.000 metro karratutik gora ditu: 450 pertsona ingururako auditorioa, hitzaldietarako aretoa, erakusketetarako hainbat gela eta Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Errektoretzarako bulego nagusiak. Bilbao Bizkaia Kutxak EHUri 6 urtez laga dion eraikina da, erakunde biek sinatu duten hitzarmenari jarraikiz.

Eraikinaren erpin bat kubo hustu bat da. Fatxada nagusia, Ibaizabalerantz begira, azuleju grisez estalia dago. Alboetako "L" itxurako fatxadak haitzurdin zuriz estalita daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Inaugurazio bideoa, *EITB.com* webgunean
Encyclopédie

thumb|300px|''L'Encyclopédie''ren azala (1751).
 1751 eta 1772 artean Frantzian Denis Diderot eta Jean d'Alemberten zuzendaritzapean editatutako entziklopedia da.

XVIII. mendeko lanik handienetakotzat hartzen da, ez soilik lehen entziklopedia frantziarra izateagatik, baizik eta garai hartako ezagutzarik garrantzitsuenen sintesi bat izateagatik, ahalegin editorial handia izan baitzen.

Haren ezagutzagatik, ordezkatzen duen ahaleginagatik eta egileek eman zizkioten asmoengatik, Ilustrazioaren proiektuaren ikur, arma politiko, eta editoreen, erredaktoreen eta botere sekular eta eklesiastikoen ordezkarien arteko eztabaida ugariren arrazoia izan zen.

## Aurrekariak 
Entziklopedia bat frantsesez argitaratzeko ideia Ingalaterran Ephraim Chambersen Cyclopaediak (Zientzien eta Arteen Hiztegi Unibertsala, 1728) izan zuen eragin eta arrakasta editorialagatik eta jesuitek idatzitako Trevouxren argitaratzetik jaio zen. Azpimarratu behar da, halaber, irakurle ugarik mota horietako lanak eskatzen zituztela.

André Le Breton editore frantziarrak, liburuzain arrakastatsua eta lan ingelesen itzulpenean aditua zenak, 1745ean Chambersen entziklopedia frantsesera itzultzeko baimena jaso zuen. Le Bretonek hasiera batean John Mills, Frantzian bizi zen ingeles bat, eta Jean Paul de Gua de Malves abadea proiekturako buru gisan aukeratu zituen, baina utzi egin zuten. 1747an Le Bretonek Dideroti eta d'Alemberti eman zien *Encyclopédie* argitaratzeko lana.

## Garapen editoriala 
Dideroten eta d'Alemberten parte hartzeak erabat eraldatu zuen proiektua, itzulpen soila izan gabe, lan askoz handiagoa izan zelako, garaiko ezagutzak arrunt bilakatzeko, argitaratu gabeko lanekin eta grabatu ugarirekin.

Entziklopedia egitura eta gaien arabera sailkatzeko, Diderotek eta d'Alembertek *Novum organum*-en (1620) Francis Baconek adierazten zuen *giza ezagutzen zuhaitza* hartu zuten eta Descartesen eta haren Metodoaren diskurtsoaren (1637) eragina ere jaso zuten.

## Entziklopediaren aintzinsolasa 
## Kanpo estekak
John Mills (entziklopedialaria)

**John Mills** ( - ) L'Encyclopedieren entziklopedialari bat izan zen. Nekazaritza kontuez arduratutako idazle ingelesa, Frantziara joan ondoren André Le Bretonek ''L'Encyclopedie* Gottfried Sellusekin, Halle eta Göttingenen irakasle izan eta Herbehereetan bizi ondoren Parisen bizitzen jarri zen Gdańskeko hiritar bat zenarekin zuzentzea proposatu zion.

Sellius eta Millsen lana, hasiera batean, Ephraim Chambersen *Cyclopaedia''ko artikuluak frantsesera itzultzea zen. Alabaina, Millsek frantsesari buruz zuen ezagutza oso urria zen. André Le Breton editorea oso nahigabetuta zegoen Millsen lanarekin, eta hau fisikoki jotzera iritsi zen. Millsek salatu egin zuen, baina epaileak erasoa Millsen ganoragabekeriak eragin zuela erabaki zuen, eta kargurik gabe aske utzi zuen editorea. Mills Denis Diderotek ordezkatua izan zen.