1867

## Gertaerak 
* Urriaren 13a &ndash; Alaska Ameriketako Estatu Batuetan sartu zen.
* Azaroaren 23a &ndash; Manchesterreko martirien urkatzea (William Philip Allen, Michael Larkin eta Michael O'Brien).

## Arte eta kultura 
* Martxoaren 11 &ndash; *Don Carlos* (eusk: 'On Karlos'; ), Giuseppe Verdiren musika eta Joseph Méry eta Camille du Locleren libretoa duen opera estreinatu zen Parisko Opera antzokian.

## Zientzia eta teknologia 
## Kirolak 
## Jaiotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Jeanne Lanvin, frantziar moda-diseinatzailea (h. 1946).
* Urtarrilaren 3a &ndash; Juan Kruz Zapirain, gipuzkoar bertsolaria (h. 1934).
* Urtarrilaren 5a &ndash; Dimitrios Gounaris, Greziako lehen ministroa (h. 1922).
* Urtarrilaren 8a &ndash; Emily Greene Balch, estatubatuar idazle, sindikalista eta bakezalea, 1946ko Bakearen Nobel Saria (h. 1961).
* Urtarrilaren 11 &ndash; Frantzisko Zubiaurre *Kiriko*, Donostiako traineru patroia (h. 1926).
* Urtarrilaren 18a &ndash; Ruben Dario, nikaraguar poeta (h. 1916).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Sebastian Amorrortu, bilbotar inprimatzailea (h. 1949).
* Urtarrilaren 21a &ndash; Maxime Weygand, frantziar jenerala (h. 1965).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Adelaide Cabete, XX. mendeko lider feminista portugaldar garrantzitsuenetarikoa (h. 1935).
* Urtarrilaren 29a &ndash; Vicente Blasco Ibáñez, espainiar idazle, kazetari eta politikaria (h. 1928).
* Urtarrilaren 31 &ndash; Manuel Portela Valladares, galiziar politikaria (h. 1952).

#### Otsaila 
* Otsailaren 7a &ndash; Laura Ingalls Wilder, estatubatuar idazlea (h. 1957).
* Otsailaren 9a &ndash; Söseki Natsume, japoniar idazlea (h. 1916).
* Otsailaren 11 &ndash; Alice Balch Abbot, estatubatuar idazlea (h. 1937).
* Otsailaren 18a &ndash; Plazida Otaño, gipuzkoar bertsolaria, ezagutzen den emakumeen lehen bat-bateko bertsoaren egilea (h. 1954).
* Otsailaren 27a &ndash; Nina Boucicault, ingeles aktorea (h. 1950).
* Otsailaren 27a &ndash; Irving Fisher, ekonomialari estatatubatuarra (h. 1947).

#### Martxoa 
* Martxoaren 9a &ndash; Sofia Saxoniakoa, Dukesa Bavarian (h. 1845).
* Martxoaren 10a &ndash; Hector Guimard, frantziar arkitekto eta diseinatzailea eta Art Nouveau estiloko figura nabarmena (h. 1942).
* Martxoaren 25a &ndash; Gutzon Borglum, estatubatuar eskultorea (h. 1941).
* Martxoaren 25a &ndash; Arturo Toscanini, italiar orkestra-zuzendaria (h. 1957).
* Martxoaren 30a &ndash; Arturo Farinelli, italiar literatura kritikaria (h. 1948).

#### Apirila 
* Apirilaren 7a &ndash; Holger Pedersen, daniar hizkuntzalaria (h. 1953).
* Apirilaren 8a &ndash; Arthur Streeton, australiar margolaria (h. 1943).
* Apirilaren 9a &ndash; Chris Watson, Australiako 3. lehen ministroa (h. 1941).
* Apirilaren 10a &ndash; Georges Dantu, frantziar margolari inpresionista (h. 1948).
* Apirilaren 12a &ndash; Sindo Garay, kubatar musikaria, troba tradizionalaren barruan ospetsua (h. 1968).
* Apirilaren 16a &ndash; Wilbur Wright, estatubatuar hegazkin egile eta hegazkin pilotua, bere anaia Orvillekin batera hegazkinaren asmatzailetzat hartua (h. 1912).
* Apirilaren 17a &ndash; María Guerrero, espainiar aktore eta enpresaburua (h. 1928).
* Apirilaren 18a &ndash; Apolonia Lizarraga, nafar moja karmeldarra (h. 1936).
* Apirilaren 18a &ndash; Lluís Millet i Pages, kataluniar musikagilea eta abesbatza zuzendaria (h. 1941).
* Apirilaren 19a &ndash; Francisco José Fernandes Costa, Portugalgo lehen ministroa (h. 1925).
* Apirilaren 23a &ndash; Johannes Fibiger, daniar sendagile eta irakaslea, 1926ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1928).
* Apirilaren 25a &ndash; Herminio Madinabeitia, arabar idazlea, katedraduna eta kazetaria, Gasteizko alkatea (h. 1943).

#### Maiatza 
* Maiatzaren 7a &ndash; Wladyslaw Stanislaw Reymont, poloniar idazlea eta eleberrigilea, 1924ko Literaturako Nobel saria (h. 1925).
* Maiatzaren 10a &ndash; Antonio Aldama, arabar enpresaburu eta politikari integrista (h. 1930).
* Maiatzaren 13a &ndash; Pedro Ziga Maio, nafar naturalista (h. 1949).
* Maiatzaren 14a &ndash; Kurt Eisner, alemaniar politikaria (h. 1919).
* Maiatzaren 15a &ndash; Eoin MacNeill, irlanderaren aldeko ekintzailea, irlandar nazionalizta, historialaria eta Sinn Féin alderdiko politikaria (h. 1945).
* Maiatzaren 26a &ndash; Maria Teckekoa, Erresuma Batuko erregina ezkontidea eta Indiako Enperatriz ezkontidea (h. 1953).
* Maiatzaren 27a &ndash; Arnold Bennett, ingeles idazlea (h. 1931).
* Maiatzaren 28a &ndash; Detlof von Winterfeldt, alemaniar jeneral eta agregatu militarra, Compiègneko Armistizioaren sinatzailetako bat izateagatik ezaguna (h. 1940).

#### Ekaina 
* Ekainaren 1a &ndash; Juan Jose Sarasola *Lexo*, gipuzkoar bertsolaria (h. 1952).
* Ekainaren 4a &ndash; Carl Gustaf Emil Mannerheim, Finlandiako presidentea (h. 1951).
* Ekainaren 6a &ndash; Mercè Font i Codina, kataluniar poeta (h. 1900).
* Ekainaren 7a &ndash; Jenny Åkerström, suediar idazle eta irakaslea (h. 1957).
* Ekainaren 8a &ndash; Frank Lloyd Wright, estatubatuar arkitektoa (h. 1959).
* Ekainaren 11 &ndash; Marie Krøyer, daniar margolaria (h. 1940).
* Ekainaren 11 &ndash; Victor Emmanuel Largeau, frantziar militarra (h. 1916).
* Ekainaren 12a &ndash; Justin de Menditte, zuberoar idazle eta apaiza (h. 1922).
* Ekainaren 15a &ndash; Konstantin Balmont, errusiar olerkaria (h. 1942).
* Ekainaren 17a &ndash; Henry Lawson, australiar idazlea (h. 1922).
* Ekainaren 28a &ndash; Luigi Pirandello, italiar idazlea, 1934an Literaturako Nobel sariduna (h. 1936).
* Ekainaren 29a &ndash; Juan Bautista Istilart, Argentinako Tres Arroyos hirira bizitzera joandako euskal industrialari, ongile eta asmatzailea (h. 1934).

#### Uztaila 
* Uztailaren 8a &ndash; Käthe Kollwitz, alemaniar margolaria (h. 1945).
* Uztailaren 10a &ndash; Max Badengoa, Alemaniako kantzilerra (h. 1929).
* Uztailaren 14a &ndash; Wilhelm Meinardus, alemaniar geografoa (h. 1952).
* Uztailaren 18a &ndash; Margaret Brown, estatubatuar *socialite*-a, aktibista eta filantropoa (h. 1932).
* Uztailaren 24a &ndash; Consuelo Álvarez Pool, espainiar idazlea, kazetaria, politikaria, sindikalista, sufragista eta feminista (h. 1959).
* Uztailaren 24a &ndash; Edward Frederic Benson, ingeles idazlea (h. 1940).
* Uztailaren 27a &ndash; Enrique Granados, kataluniar musikagilea (h. 1916).
* Uztailaren 28a &ndash; Gustaf Komppa, finlandiar kimikaria (h. 1949).
* Uztailaren 30a &ndash; Salomon Benaioun, aljeriar-marokoar inprimatzaile eta kazetaria (h. 1921).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 3a &ndash; Stanley Baldwin, Erresuma Batuko lehen ministroa (h. 1947).
* Abuztuaren 7a &ndash; Emil Nolde, alemaniar margolari eta grabatzailea (h. 1956).
* Abuztuaren 9a &ndash; Salvador Azpiazu, arabar marrazkilari eta ilustratzailea (h. 1927).
* Abuztuaren 14a &ndash; John Galsworthy, ingelesezko idazlea eta 1932ko Literaturako Nobel Saria (h. 1933).
* Abuztuaren 16a &ndash; António Nobre, portugaldar olerkaria (h. 1900).
* Abuztuaren 18a &ndash; Percy Fawcett, britainiar geografo, artilleriako ofizial, kartografo, arkeologo eta Hego Amerikako esploratzailea (1925ean desagertua).
* Abuztuaren 23a &ndash; Marcel Schwob, frantziar idazle eta itzultzailea (h. 1905).
* Abuztuaren 27a - Jose Rufo Uriarte, Argentinara joan zen editore, kazetari eta idazle euskalduna (h. 1932).
* Abuztuaren 28a &ndash; Umberto Giordano, italiar opera egilea (h. 1948).

#### Iraila 
* Irailaren 5a &ndash; Amy Beach, estatubatuar musikagile eta piano-jolea (h. 1944).
* Irailaren 13a &ndash; Jean-Joseph Saroïhandy, frantziar hizkuntzalaria (h. 1932).
* Irailaren 14a &ndash; Charles Dana Gibson, estatubatuar marrazkilaria (h. 1944).
* Irailaren 16a &ndash; Sofija Pšibiliauskienė, lituaniar idazlea (h. 1926).
* Irailaren 19a &ndash; Arthur Rackham, ingeles ilustratzailea (h. 1939).
* Irailaren 21a &ndash; Denis Etxeberri, lapurtar margolaria (h. 1950).
* Irailaren 24a &ndash; Augusto de Vasconcelos, Portugalgo lehen ministroa (h. 1951).
* Irailaren 28a &ndash; Hiranuma Kiichiro, Japoniako lehen ministroa (h. 1952).
* Irailaren 29a &ndash; Irene Alba, espainiar aktorea (h. 1930).
* Irailaren 29a &ndash; Walther Rathenau, alemaniar politikaria, industrialaria eta filosofoa (h. 1922).

#### Urria 
* Urriaren 1a &ndash; Fernand Pelloutier, frantziar sindikalista sozialista libertario aktibista iraultzailea (h. 1901).
* Urriaren 3a &ndash; Pierre Bonnard, frantziar margolaria (h. 1947).
* Urriaren 13a &ndash; Eduardo Justo Mokoroa, gipuzkoar organista, zuzendaria eta musikagilea (h. 1959).
* Urriaren 17a &ndash; Josep Puig i Cadafalch, kataluniar arkitektoa, arte historialaria eta politikaria (h. 1956).
* Urriaren 23a &ndash; Hanna Frosterus-Segerstråle, finlandiar margolari eta idazlea (h. 1946).
* Urriaren 29a &ndash; Frantzisko Apalategi, donostiar idazlea, historialaria, jesuita eta irakazlea (h. 1948).

#### Azaroa 
* Azaroaren 7a &ndash; Marie Curie, poloniar fisikari eta kimikaria, 1903ko Fisikako Nobel Saria eta 1911ko Kimikako Nobel Saria (h. 1934).
* Azaroaren 11 &ndash; James Edward Quibell, britainiar egiptologoa (h. 1935).
* Azaroaren 15a &ndash; Emil Krebs, alemaniar eleaniztuna, sinologoa eta diplomazialaria, 68 hizkuntzatan jariotasunez hitz egiteko eta idazteko gai zena (h. 1930).
* Azaroaren 16a &ndash; Léon Daudet, frantziar kazetari eta idazlea (h. 1942).
* Azaroaren 18a &ndash; Eugenie Beskow-Heerberger, suediar idazle eta ilustratzailea (h. 1955).
* Azaroaren 23a &ndash; Lucrecia Arana, espainiar zarzuela-abeslaria, tiple-kontraltoa (h. 1927).
* Azaroaren 25a &ndash; Nancy-Marie Vuille, suitzar idazlea (h. 1906).
* Azaroaren 27a &ndash; Charles Koechlin, frantziar musikagilea eta musikako teorikoa (h. 1950).
* Azaroaren 30a &ndash; János Vaszary, margolari hungariarra (h. 1939).

#### Abendua 
* Abenduaren 1a &ndash; Ignacy Mościcki, Poloniako presidentea (h. 1946).
* Abenduaren 2a &ndash; Rafael Pikabea, gipuzkoar politikari jeltzalea (h. 1946).
* Abenduaren 3a &ndash; Paule Gobillard, frantziar margolaria (h. 1946).
* Abenduaren 5a &ndash; Jozef Pilsudski, poloniako Bigarren Errepublikako lehen estatuburua eta diktadorea (h. 1935).
* Abenduaren 10a &ndash; Carmen de Burgos, espainiar kazetaria, idazlea, itzultzailea eta aktibista (h. 1932).
* Abenduaren 10a &ndash; Ker-Xavier Roussel, frantziar margolaria (h. 1944).
* Abenduaren 18a &ndash; Joaquín Bárbara, arabar margolari akademizista (h. 1931).
* Abenduaren 22a &ndash; Joseph Maria Olbrich, austriar arkitektoa, Vienako Sezesioa mugimenduaren sortzaileetako bat (h. 1908).
* Abenduaren 23a &ndash; Victoria Mallabiabarrena, bizkaitar soprano lirikoa, Madril eta Kubako eszenatokietan aritutakoa (h. 1960).
* Abenduaren 23a &ndash; Madam C. J. Walker, asmatzailea, enpresaburu eta filantropoa, Estatu Batuetan aberats bihurtu zen lehen emakume afroamerikarra  (h. 1919).
* Abenduaren 25a &ndash; William Lashly, Robert Falcon Scott-en Antartikarako bi espedizioetan parte hartu zuen Royal Navyeko marinel ingelesa (h. 1940).
* Abenduaren 26a &ndash; Julien Benda, frantziar filosofo eta idazlea (h. 1956).
* Abenduaren 26a &ndash; Phan Bội Châu, Vietnamgo idazle eta politikaria (h. 1940).
* Abenduaren 27a &ndash; Léon Delacroix, Belgikako lehen ministroa (h. 1929).
* Abenduaren 31 &ndash; Vicente Berrueta, gipuzkoar margolaria (h. 1909).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Anbrosio Gorostiaga, *Anbros*, bizkaitar albokaria (h. 1926).
* Félix Torre, bizkaitar arkitekto eta politikaria (h. 1911).
* Joxepa Zubeldia, gipuzkoar bertsolari eta bertso jartzailea (h. 1947).
* Luis Bulffi, bizkaitar mediku eta ekintzaile anarkista.
* Maria Amatriain, nafar hezitzailea (h. 1955).
* Martin Elola Berasategi, Begoñako Udaleko azken txistularia, maixu, zuzendari eta txistu-egilea (h. 1935).
* Ramon Kortazar, gipuzkoar arkitektoa (h. 1945).

## Heriotzak 
#### Urtarriletik ekainera 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Otokichi, japoniar ontzi-mutila (j. 1818).
* Urtarrilaren 14a &ndash; Victor Cousin, frantziar filosofoa (j. 1792).
* Urtarrilaren 14a &ndash; Jean Auguste Dominique Ingres, frantziar margolari neoklasikoa (j. 1780).
* Urtarrilaren 30a &ndash;  Kōmei enperadorea, Japoniako 121. enperadorea (j. 1831).
* Martxoaren 25a &ndash; Jacques Ignace Hittorff, Alemanian jaiotako frantziar arkitektoa (j. 1792).
* Maiatzaren 29a &ndash; Friedrich Christian Diez, latin hizkuntzetan espezializatutako alemaniar hizkuntzalaria (j. 1794).
* Maiatzaren 30a &ndash; Ramón Castilla, Peruko presidentea (j. 1797).
* Ekainaren 7a &ndash; Antonio Etxaniz, bilbotar zurgin eta suhiltzailea, lehendabiziko Gargantuaren egilea (j. 1815).
* Ekainaren 7a &ndash; Athanasios Miaoulis, Greziako lehen ministroa (j. 1815).
* Ekainaren 10a &ndash; Ilia Fibiger, danimarkar erizain, filantropo eta idazlea (j. 1817).
* Ekainaren 19a &ndash; Maximiliano I.a Mexikokoa, Austriako artxidukea eta Mexikoko enperadorea (j. 1832).

#### Uztailetik abendura 
* Uztailaren 1a &ndash; Thomas Francis Meagher, irlandar nazionalista, Irlandako bandera diseinatu zuena (j. 1823).
* Uztailaren 12a &ndash; Francisco de Luxán, espainiako armadaburua (j. 1798).
* Uztailaren 26a &ndash; Oto Greziakoa, Greziako erregea (j. 1815).
* Abuztua &ndash; Faustin-Élie Soulouque, Haitiko politikaria (j. 1782).
* Abuztuaren 25a &ndash; Michael Faraday, britainiar fisikari eta kimikaria, indukzio elektromagnetikoaren aurkitzailea (j. 1791).
* Abuztuaren 31 &ndash; Charles Baudelaire, frantziar poeta, kritikari eta itzultzailea (j. 1821)
* Urriaren 3a &ndash; Elias Howe, estatubatuar asmatzailea (j. 1819).
* Urriaren 9a &ndash; Georgi Sava Rakovski, bulgariar idazlea eta abertzalea (j. 1821).
* Urriaren 23a &ndash; Franz Bopp, hizkuntzalari alemana, gramatika konparatuaren sortzaileetako bat (j. 1791).
* Urriaren 31 &ndash; William Parsons, astronomo irlandarra eta parlamentuko ordezkaria (j. 1800).
* Azaroaren 5a &ndash; Leopoldo O'Donnell, espainiar aitoren seme, militar eta politikaria (j. 1809).
* Azaroaren 28a &ndash; Julia Catherine Beckwith, kanadar idazlea (j. 1796).
* Abenduaren 22a &ndash; Jean-Victor Poncelet, frantziar jenerala eta matematikaria (j. 1788).
* Abenduaren 22a &ndash; Théodore Rousseau, frantziar margolaria (j. 1812).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Auguste Belloc, frantziar argazkikaria, bere argazki erotikoegatik ospetsua (j. 1800).

----

## Kanpo estekak