Zadar

**Zadar** (kroazieraz  ahoskatua), historikoki **Zara** deitua (venezieraz eta italieraz  ahoskatua) Kroaziaren hegoaldeko kostaldea osatzen duen Dalmaziako hiria da, Zadar eskualdearen hiriburua. Bere populazioa 75.082 biztanlekoa da (2011) eta Dalmaziako bigarren hiri handiena da Spliten ondoren.

## Etimologia 
K.a. IV mendean liburnoen taldekoak ziren *Jadasinoi* leinua bizi zen bertan eta hiriak *Idassa* zuen izena. K.a. I mendean erromatarrek konkistatu zutenean *Iader* hiriburu inperiala bihurtu zen. Veneziarrek *Zara* deitu zuten eta Bigarren Mundu Gerraren Kroazian sartu zenean *Zadar* izena hartu zuen.

## Geografia eta klima 
Dalmaziaren iparraldean dago, Kvarne golkoaren azpian. Itsaso Adriatikoan sartzen den penintsula errektangular baten gainean eraikia dago eta irla ugarik inguratzen dute, ezagunenak Ugljan, Pasman, Iz, Dugi Otok eta parke nazionala osatzen duten Kornati uharteak. Klima mediterraneoa du.

## Historia 
K.a. IX mendean liburnoak (iliriarren leinu bat) zeuden inguru honetan. Erromatarren k.a. 59 urtean konkistatu zuten ingurunea, *Illyricum* probintzia osatuz. Hiriburua Salonae zen (Split ondoan) baina VII mendeko Avaro eta Eslaviarrek hau suntsitzean, iliriarrak Zadarren errefuxiatu ziren, eskualdearen hiriburu bihurtuz. Zadartarrek hasieran Veneziaren babesa eskuratu nahi izan bazuten ere X mendean Kroaziaren barruan zeuden. Hurrengo bost mendetan hungariarren eta veneziarren eskutatik pasatuko zen bertakoek beren independentzia mantentzen saiatu baziren ere. 1409an veneziarrak nagusitu ziren azkenik eta Zadarren jabe iraun zute 1797an Austria-Hungariako inperioak Venezia bera menperatu zuen arte.

XIX mendean italiarren eta kroaziarren abertzaletasunaren egoitza izan zen, izan ere Zadarren biztanleen %70a latinoa baitzen. 1920an Rapalloko itunak Italian sartu zuen hiria baina honek Bigarren Mundu Gerra galtzean Jugoslavia barnean zegoen Kroaziak eskuratu zuen. Gerraren ondorioak latzak izan ziren hiria erabat suntsituta gelditu baitzen. 1991an Kroaziak askatasuna lortu zuen baina 1991 eta 1995 artean jugoslaviar armadak sarritan bonbardatu zuen Zadar.

## Ondasun nabarmenak 
* Foro erromatarra: Iader hiriko plaza nagusia zen, 100m x 45m, hiru alde marmolezko zutabedun arkoek osatzen zutela.
* San Donato eliza: IX mendeko monumentu prerromanikoa da. Oin zirkularra du eta 27 metroko altuera duen kupula.
* Santa Anastasia katedrala: Dalmaziako katedralik handiena da. XII eta XIV mendeen artean eraiki zuten estilo erromaniko berantiarrean eta gotikoan.

## Kirolak 
Hiriko kirol talderik famatuena KK Zadar saskibaloi taldea da. Kroaziako Liga birritan irabazi du eta Kopa bost aldiz. Jugoslavia garaian ere emaitza onak lorturikoa da, sei Liga eta Kopa bat hain zuzen ere.

## Iruditegia 

Irudi:Church of St. Donatus in Zadar (by Pudelek).JPG|San Donato eliza.
Irudi:Kathedrale St. Anastasia.jpg|Santa Anastasia katedrala.
Irudi:Zadar Forum.jpg|Foro erromatarra.
Irudi:Zadar Kathedrale St. Anastasia 03.jpg|Alde zaharra.
Irudi:Zara chiesa San Crisogono facciata.jpg|Krisonogo eliza.
Irudi:Zadar PortaTerraferma.jpg|Lurrerako atea.
Irudi:Zadar Sveuciliste.jpg|Zadarko unibertsitatea.
Irudi:Zadar Hafen.JPG|Kirol kaia.
Irudi:Dvorana Visnjik Zadar.jpg|Krešimir Ćosić aretoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak