Segura

**Segura** Gipuzkoako hegoaldeko udalerri bat da, Goierri eskualdekoa, Oriaren haraneko buruan kokatua, ibai horren gaineko muino batean. Mutiloa, Idiazabal, Zegama eta Zerain herriekin egiten du muga.  biztanle zituen . urtean.

Segura herriak, 1256an *Segura* izendatua izan aurretik, *Erraztiolatza* izena zuela uste da, eta gaur egun San Andres ermita dagoen inguruan zegoela. Antso X.ak sortu zuen 1256 urtean. Gaztela Europarekin komunikatzen zuen ibilbide estrategikoaren barruan kokatua zegoen.

Segurarrek *zopajale* ezizena hartzen dute eta, batzuetan, *lumero-zopajale*.

1996ko otsailaren 6an, Eusko Jaurlaritzak  kultura ondasun izendatu zuen, *monumentu-multzo* sailkapenarekin.

## Geografia 
### Udalerri mugakideak 
* Mutiloa iparraldera
* Zegama hegoaldera
* Idiazabal ekialdera
* Zerain mendebaldera

## Historia 
thumb|300px|Herriaren ikuspegi orokorra.
Herriari Gaztelako Alfontso X.ak eman zion hiribildu izaera, 1256an, Gasteizko Forua emanez. Hiri berria muino baten gainean eraiki zen, ibaiaren eskuinaldean, gotorlekua egiteko aproposeko lekuan. Kokapen hori oso komenigarria zen estrategiaren aldetik, Nafarroako Erresumaren mugan eta oso ondo komunikatuta baitzegoen, Gipuzkoarako bide nagusiaren ertzean hain zuzen ere. Bide hori Arabatik zetorren eta iparralderantz zihoan, Lizarratetik. Dagoen lekuagatik, Segura asko hazi zen Behe Erdi Aroan, eta hori erraz antzematen da hirigunea noraino zabaldu zen ikusita (3,4 hektareara iritsi zen). Hirigune historikoak Erdi Aroko morfologia gordetzen du argi eta garbi. Hiruki formazko plano irregularra dauka; bertan dago Kale Nagusia, eta huragurutzatuz,Untzurruntzaga kalea, Lardizabal eta Zurbano kaleetan banatzen dena.

Ondoren, XVI. mendetik aurrera, hiria bere garrantzia galtzen hasi zen, muga lekuz aldatzeagatik eta, batez ere, Lizarrate errepidea apurka-apurka baztertuta geratzeagatik, Leintz haraneko bidea nagusitzen hasi zenean. Horixe izan zen XVIII. mendean zalgurdien errege-bidea egiteko aukeratu zena. Etzegarateko bidea egin zenean, Segura komunikabide nagusietatik baztertuta geratu zen, eta merkataritza-hiri izateari utzi zion.

## Azpiegiturak 
* Oxiña Igerilekua
* Jai-alai pilotalekua
* Kultur etxea

## Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %2,8. Bigarren sektorea %33,4. Hirugarren sektorea %60,5. Eraikuntza %3,3.

### 2015eko udal hauteskundeak 
2015eko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 404 boto (5 zinegotzi), EAJ-PNVk 355 boto (4 zinegotzi), PSE-EEk 6 boto. Eñaut Telleria izendatu zuten alkate.

### 2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 427 boto (5 zinegotzi), EAJ-PNVk 399 boto (4 zinegotzi) eta PSE-EEk 8 boto.

### Alkateak 
Hauek izan dira Segurako azken alkateak:

## Kultura 
### Euskara 
[thumb|Segurako Laureano Telleriaren testigantza, eskolako lezio eta zigorren ingurukoa. [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko. ]]
Segurako euskara gipuzkeraren aldaera bat da, sartaldeko euskaren artean, Goierriko euskara XVI. mendeko euskal gotikoko adierazgarria. Areto-eliza edo *hallenkirche* motakoa da, garaiera bereko hiru nabez osatua baitago. Erretaula XVIII. mendekoa da, estilo barroko-rokokoan zizelkatua, eta monumentu izendatua.
*Sorkundetar komentua, antzinako Santa Isabel komentua, 1519an sortua. Bertan XV. mendeko Kristo gurutziltzatu gotiko bat dago, Gipuzkoako zurlan baliotsuenetakoa. Bertako erretaula ere XVIII. mendeko barrokoa da.
* Hainbat ermita dago Seguran eta inguruetan, hala nola, Santa Kruz (XVI. mendea), Maria Magdalena, San Andres, Santa Grazi, Santa Barbara eta San Sebastian (XVIII. mendea).
* Alustiza jauregia (XIX. mendea)
* Ardixarra (edo Don Gartzi etxea), XVI. mendeko zurezko eta troskazko hormarteko etxea, bertako ganbaran Euskal Herrian bakarra den Erdi Aroko Interpretazio Zentroa dago.
*Gebara etxea, XV. mende amaierakoa, Errege-erregina katolikoen etxezainak eraikia.
*Arrue jauregia, Gaztelako portale desagertuaren ondoan eraikitzen hasi ziren XVI. mende hasieran. Garai horretakoa da beheko solairua, erdi-puntuko arkua duena. 1645. urtean, goiko solairuak adreiluekin berregin zituzten, estilo mudejar pizkundetarrean.
* Auzgartetarren etxea (XVII. mendea)
*Balentzegi jauregia, XVII. mendekoa.
* Beti alai frontoia (XX. mendea)
* Gotzainaren jauregi zaharra (XVII. mendea)
* Jauregi ataria (XVI. mendea)
* Jauregi etxea (XVII. mendea)
*Lardizabal jauregia, XVII. mendekoa, Udaletxea dago gaur bertan. José Ignacio Linazasoro arkitekto donostiarrak eraberritu zuen.
* Oxina ataria (XIV)
* San Juan babes-etxea (XVIII. mendea)
* Segura etxea (XVII. mendea)
* Yarza jauregia (XVIII. mendea)
* Zeraingo atea (XIV. mendea)
* Zurbano jauregia (XIX. mendea)
thumb|Jauregi etxea
Hirigunetik kanpora dauden eraikinak:

* Armaola burdinola eta errota (XIV. mendea)
* Armaola zubia (XVIII. mendea)
* Arrabiola burdinola eta errota (XVI. mendea)
* Madalena Haundi baserria
* Ornagusi errota (XIX. mendea)
* Zubiaundi zubia

## Segurar ospetsuak 
* Juan Bautista Orendain (1683-1731), politikaria.
* Jose Ignazio Gerriko (1740-1824), apaiza eta euskal idazlea.
* Jose Antonio Pikasarri (1769-1843), apaiz eta musikaria.
* Esteban Zurbano (1820-1890), Gipuzkoako ahaldun nagusia.
* Leon Olalkiaga (1859-1919), albaitaria.
* Gabino Alustiza (1888-1936), politikaria.
* Migel Zubiaga Imaz (1903-?), apaiz eta idazlea.
* Xegundo Galarza (1924-2003), euskal pianista eta musikagilea.
* Joseba Intxausti (1936-2023), fraide frantziskotar, idazle, historialari eta irakaslea.
* Guillermo Areizaga (19??-1991), hamabi urtez alkate izandakoa, Euskal Herriko Solteko Dantza Txapelketa (Guillermo Areizaga saria) 1977an abiarazi zuena.
* Lourdes Imaz (1952-), irakasle ohia eta antzerki zuzendaria.
* Martin Alustiza (1961-), esku huskako pilotaria.
* Xabier Aldanondo (1967-), txirrindulari ohia.
* Garazi Goia (1978-), idazlea.
* Xabier Auzmendi (1997-), futbolaria.

## Partzuergoak 
Segura Gipuzkoako Partzuergo Txikiko eta Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorreko kide da berauen sorreratik.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Segura - Zurbano Jauregia (Kultur Etxea) 3.jpg|Zurbano jauregia
Fitxategi:Segura - Portal de Oxiña.jpg|Oxina ataria
Fitxategi:Segura - Balenzegi Jauregia 2.JPG|Balenzegi jauregia
Fitxategi:Segura - Ardixarra Etxea (Centro de Interpretación de la Edad Media) 4.JPG|Ardixarra etxea
Fitxategi:Segura - 085.jpg|Alustiza jauregia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Segurako Udalaren webgunea
*Aldabe Zerbitzu Turistikoak
*Segura irratia
*Segurako albisteak Goierriko Hitzan