Zinaida Tusnolobova-Martxenko

**Zinaida Mikhailovna Tusnolobova-Marchenko**, errusieraz Зинаида Михайловна Туснолобова-Марченко (Polotsk Uyezd, Sobietar Batasuna, 1920ko azaroaren 23a - ib., 1980ko maiatzaren 20) Armada Gorriko medikua izan zen, Bigarren Mundu Gerran zehar 849. Fusileroen erregimenduan borrokatu zuena.  Alemaniako soldadu batek Kursk inguruan zauritu ondoren, izozte larria eta gangrenozko zauriak jasan zituen, eta ondorioz, lau atzamar anputatu zizkioten. Zauriek armadatik erretiratzera behartu zutenez, irratiz hitz egin zuen eta 3.000 erantzun baino gehiago jaso zituen gutun ireki bat idatzi zien Lehen Fronte Baltikoko soldaduei. Sobietar Batasuneko Heroi titulua 1957ko abenduaren 6an jaso zuen eta Florence Nightingale Domina 1965ean. Gurutze Gorriaren domina jaso zuen hirugarren emakume sobietarra izan zen.

## Biografia 
### Haurrak eta gazteak 
ezkerrera|thumb|Tusnolobova -Marchenko Zinaida gerraren aurreko argazkia
Zinaida Tusnolobova - Martxenko Errusiako nekazari-familia batean jaio zen 1920ko azaroaren 23an, Pólatskeko Xevtsovo baserrian, Sobietar Errepublikan (gero Bielorrusia). Eskolan Bigarren Hezkuntzako graduatua lortu ondoren, Leninskugolen kimikari gisa lan egin zuen; gerra hasi ondoren armadarekin bat egin zuen eta 1942an Alderdi Komunistako kide bihurtu zen.

### Bigarren Mundu Gerra 
1942ko apirilean Tusnolobova-Martxenkok Armada Gorriarekin bat egin zuen, Sobietar Batasunaren inbasio alemaniarra hasi ondoren eta erizaintza-ikastaroetan graduatu eta gero, 849. fusileroen erregimendua esleitu zioten.

Soldadutzaren lehen zortzi hilabeteetan, borroka-eremutik zauritutako 123 soldadu sobietar ebakuatu zituen. 1943ko otsailaren 2an, zauritutako pelotoi-komandante bat erreskatatzen saiatu zen bitartean, larri zauritu eta hankak hautsi zizkioten. Soldadu alemanak borrokan ari ziren bitartean, hilda zegoela sinetsarazi zuen, baina soldadu alemaniar batek oraindik bizirik zegoela ikusi zuen eta bortizki jotzen hasi zen, ia hil arte. Gaueko miaketan pelotoi batek bizirik zegoela ikusi zuen, eta hiru egun geroago kanpainako ospitale batera eramatea lortu zuten. Izozte larria jasan ondoren, medikuek zortzi ebakuntza egin behar izan zizkioten bizia salbatu ahal izateko, ezkerreko eskua, eskuineko beso osoa, ezkerreko oina eta eskuineko hanka belauneraino ebakiz.

Gerraren gainerakoan, suspertzen ari zen bitartean, gutun ireki bat idatzi zuen Lehen Fronte Baltikoarentzat, berari eta beste batzuei eragindako sufrimenduaz mendeku hartzeko eskatuz. Bere gutunean, hasieran esan zuen ospitale-ohe batean 15 hilabetez harrapatuta egon zela Eje delakoaren edo Ardatzaren ondorioz, «faxistak» aipatuz "Ardatza" esateko . Labur-labur, gerraren aurretik beren bizitza aipatuz hasi zen,baina zuzenean faxisten jokabideagatik bere haserrea deskribatzera pasatuz:  ukondoan besondoari lotutako arkatz batez idatzi behar izan zuela, bere nebak eskua galdu zuela eta senarra gudan hil egin zela, argi ta garbi azalduz «faxistek egin zutela», eta idatzia bukatu zuen errusiar herriaren izenean alemaniar gerlarientzat mendekua eskatuz. Arrakasta handia izan zuen gutunak, eta 3.000 karta baino gehiago eragin zituen tropen erantzunetan, haien izenean mendekua hartzeko. Handik aurrera, tanga eta hegazkin sobietar ugarik «Hau Zinaidagatik da» edo «Zinaida Tusnolobovagatik» (errusieraz: За Зину Туснолобову! ), praktika ezaguna bihurtu zen. Sobietar Batasuneko beste heroi batek, Piotr Andreevek, bere hegazkinaren fuselajeanbere izena idatzita eraman zuen.

### Gerraostea 
Gerraren ondoren, Polatsk-era itzuli zen berriro. Han, gerrako lankide beterano batekin ezkondu zen, Josi Petrovitx Martxenko tenientearekin, gerraren ondoren ingeniari gisa lan egiten zuena; bi seme-alaba izan zituen, mutiko bat eta neska bat. Vladimir Martxenko semeak armadan lan egin zuen bi urtez. Gerra amaitu eta askoz geroago, 1957an, Sobietar Batasuneko Heroi titulua jaso zuen, Sobietar Batasuneko Sobietar Batasuneko Soviet Gorenaren dekretuz, gerran zuen balioagatik, eta Nazioarteko Gurutze Gorriak Florence Nightingale domina eman zion 1965ean.

Polatsken, hiriko kontzejuan lan egin zuen eta gizarte-lan handia egin zuen. 1980ko maiatzaren 20an hil zen pneumoniaz 59 urte zituela. Bielorrusiako hainbat hiritako zenbait eskola eta kalek beren izena jaso zuten beren omenez, eta Bielorrusiak oroitzapenezko gutunazal bat argitaratu zuen 1992an bere argazkiarekin (eskuinean).
thumb|250x250px|1992ko Bielorrusiako postala, Tusnolobova -Martxenko ordezkatzen duena

## Saiak eta aintzatespenak 
Zinaída Tusnolobova - Martxenkok kondekorazio hauek jaso zituen.

* Sobietar Batasuneko Heroia (1957ko abenduaren 6a)
* Leninen Agindua (1957ko abenduaren 6a)
* Bandera Gorriaren Ordena (1945eko apirilaren 14a)
* Izar Gorriaren Agindua (1942ko azaroaren 6a)
* Florence Nightingale domina (1965eko maiatzaren 12a)
* Alemaniaren gaineko Garaipenaren domina Aberria Gerra Handian 1941-1945 (1945)
* 20ko domina oroigarria.Garaipenaren urteurrena 1941-1945eko Aberri Gerra Handian (1965)
* 30eko domina oroigarria.Garaipenaren urteurrena 1941-1945eko Aberri Gerra Handian (1975)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Sakaida, Henry (2003). Heroines of the Soviet Union 1941-45 (en inglés). Osprey Publishing. ISBN 1-84176-598-8. OCLC 51779412. 
* Simonov, Andréi; Chudinova, Svetlana (2017). Женщины - Герои Советского Союза и России [Mujeres - Heroínas de la Unión Soviética y Rusia] (en ruso). Moscú, Rusia: Russian Knights Foundation, Museum of Technology V. Zadorozhny. . OCLC 1019634607. 

## Kanpo estekak 
Ingelerazko Wikipedian dagoen Zinaida_Tusnolobova-Marchenko Gaztelaniazko orriladearen itzulpen bat da