open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Congridae

**Congridae** Anguilliformes ordenako arrain-familia da, Ozeano Atlantikoan, Indikon eta Barean bizi dena. Familiak 180 espezie inguru ditu, 32 generotan banaturik. Familiako kiderik handiena itsas aingira da, 3 metro eta 160 kg ere izan ditzakeena.

## Genero 
* Congrinae subfamilia
** *Acromycter* (Smith & Kanazawa, 1977)
** *Bassanago* (Whitley, 1948)
** *Bathycongrus* (Ogilby, 1898)
** *Bathyuroconger* (Fowler, 1934)
** *Blachea* (Karrer & Smith, 1980)
** *Conger* (Bosc, 1817)
** *Congrhynchus* (Fowler, 1934)
** *Congriscus* (Jordan & Hubbs, 1925)
** *Congrosoma* (Garman, 1899)
** *Diploconger* (Kotthaus, 1968)
** *Gnathophis* (Kaup, 1860)
** *Japonoconger* (Asano, 1958)
** *Lumiconger* (Castle y Paxton, 1984)
** *Macrocephenchelys* (Fowler, 1934)
** *Paruroconger* (Blache & Bauchot, 1976)
** *Promyllantor* (Alcock, 1890)
** *Pseudophichthys* (Roule, 1915)
** *Pseudoxenomystax* (Breder, 1927)
** *Rhechias* (Jordan, 1921)
** *Rhynchoconger* (Jordan & Hubbs, 1925)
** *Scalanago* (Whitley, 1935)
** *Uroconger* (Kaup, 1856)
** *Xenomystax* (Gilbert, 1891)
* Bathymyrinae subfamilia
** *Ariosoma* (Swainson, 1838)
** *Bathymyrus* (Alcock, 1889)
** *Chiloconger* (Myers & Wade, 1941)
** *Kenyaconger* (Smith & Karmovskaya, 2003)
** *Ophisoma* (Swainson, 1839)
** *Parabathymyrus* (Kamohara, 1938)
** *Paraconger* (Kanazawa, 1961)
** *Poeciloconger* (Günther, 1872)
* Heterocongrinae subfamilia
** *Gorgasia* (Meek & Hildebrand, 1923)
** *Heteroconger* (Bleeker, 1868)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sivax

thumb|250px|Sivaxen sateliteko irudi bat, kolore naturalean
[thumb|250px|[Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna|Sobietar Batasunako soldaduak Sivaxa gurutzatzen]]
**Sivax**, **Sivash** edo **Syvash**, batzuetan **Itsaso Ustela** (, , ) Krimeako penintsulan dauden sakonera eskaseko urmaelen sistema handi bat da.  hitzak Krimeako tatareraz *zikinkeria* esan nahi du. Eremu osoak 2.560 km²ko azalera du eta 200 bat kilometroko luzera. Gehienez ere 35 kilometroko zabalera hartzen du.

## Historia 
1920an Errusiako Gerra Zibilaren barnean Perekop-Txongar operazioa eman zen hemen, Armada Gorriak Sivaxa sorpresaz gurutzatu ondoren.

## Kanpo estekak
Perekop-Txongar operazioa

**Perekop-Txongar operazioa** Errusiako Gerra Zibilaren baitan Hegoaldeko Frontean 1920ko azaroaren 7tik azaroaren 17ra hedatu zen kanpaina izan zen. Armada Gorriko Mikhail Frunzek gidatutamo tropek Armada Zuriaren esku zeuden Pyotr Wrangelen tropak garaitu zituen. Helburua Krimeako Penintsula askatzea zen, horretarako Perekopeko istmoan eta Sivaxen zeuden gotorlekuak hautsiz.

1920ko urrian Armada Zuriak Iparraldeko Taurian (Krimeako Penintsula) zituen 20.000tik 25.000ra soldadu eta zaldunak Perekopeko istmoan eta Sivaxen jarri ziren defentsa lanetan. Defentsako lehenengo lerroa Perekopen zegoen, *Turkiar Harresia* gisa ezagutzen zena sortuz. Bigarren lerroa Ixunen zegoen, eta gotortze garrantzitsuak zeuden Txongarren eta Litovski penintsula zein Arabateko barran.

1920ko azaroaren 7an Armada Gorriaren bi dibisiok Sivaxa gurutzatu zuten, eta azaroaren 8an Litovskiiko penintsula hartu zuten. Azaroaren 9an Turkiar Harresia hartu zuten. Hurrengo bi egunetan Letoniako Errifledun Dibisioak Ixuneko eskualdeko babesak apurtu zituen, eta beste dibisio batek Txongar eta Sivaxen gurutzean zegoen Taganaxeko tren-geltokia hartu zuten. Momentu horretan Armada Gorriak aukerak zituen Krimea osoa hartzeko Arabateko barratik, Salgir ibaiaren bukaeraraino joanez.

Azaroaren 11n Frunzek errendizio proposamena bidali zion Wrangeli, amnistia ziurtatuz, baina Wrangelek bere armadarekin batera portuetarako bidea hartu eta ebakuazioa prestatu zuen. Frantziako barkuak erabilita 80.000 bat soldadu, ofizial eta zibilek Turkiarako bidea hartu zuten. Sebastopol eta Feodosia azaroaren 15ean konkistatu zituen Armada Gorriak, Kertx azaroaren 16an eta Jalta azaroaren 17an.

Leninen arabera hau izan zen "Armada Gorriaren historiako orrialderik loriatsuenetako bat".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Talented Mr. Ripley (filma)

**The Talented Mr. Ripley** (euskaraz *Ripley jaunaren talentua*) 1999ko Anthony Minghella ingeles zinema zuzendariaren thriller psikologiko filma bat da. Bertan, Matt Damon, Gwyneth Paltrow, Jude Law eta Cate Blanchett aktoreek antzeztu zuten.

Patricia Highsmith idazlearen *Ripley trebea* eleberrian oinarritua dago. Aurretik, eleberri honen beste zinemaratze bat ere izana zen, hain zuzen ere, 1959an René Clémentek zuzendu eta Alain Delonek antzeztutako *Plein soleil* filma. *Ripley Saileko* beste hainbat filma ere egin izan direlarik. Hauetan, polizia eleberrietako ohiko protagonistak ez bezala, pertsonaia nagusia antiheroia da, izaera makiabelikoa eta nortasun sexual bikoitza duen gizonezkoa.

5 Oscar Sarietarako izendapena jaso zuen, nahiz eta bat bera ere ez irabazi izan. Aktore onenaren BAFTA Saria irabazi zuen (Jude Law).

## Argumentua 
Tom Ripley (Matt Damon), Manhattango zerbitzu enpresa bateko langile gazte eta oportunista bat da, festa batean pianoa jotzeko Princetongo jaka bat maileguan eskatzen duelarik. Festa ospatzen ari den etxaldeko jabe aberatsak Ripleyren jaka ikustean, Ripleyek jabearen Dickie semearen (Jude Law) laguna eta unibertsitateko gelakidea dela sinestarazten dio; orduan, aitak Ripley Italiara joan eta Dickie etxera ekarrarazteko mila dolar emango dizkio, honela Dickiek etxean familiako enpresa zuzendu eta gaixorik dagoen amarekin bere azken uneak igaro ditzan. Dickie,  eta bizizale bat da, Ripleyk Italian hura ezagutzean haren bizimodua eta Marge neska-lagunaz (Gwyneth Paltrow) oso erakarria sentituko da. Honela bada, Ripley bizimodu horretara berehala ohitu eta Dickieren lagun egingo da, harengatik adiskidetasuna baina zeozer gehiago ere sentituko duelarik. Bere sentimenduak ezagutaraztea derrigortua izatean, bizitza erabat aldatuko dion erabaki bat hartzeko abagunean egongo da.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Tom Ripley
* Gwyneth Paltrow: Marge Sherwood
* Jude Law: Dickie Greenleaf
* Cate Blanchett: Meredith Logue
* Philip Seymour Hoffman: Freddie Miles
* Jack Davenport: Peter Smith-Kingsley
* James Rebhorn: Herbert Greenleaf
* Sergio Rubini: Roverini inspektorea
* Philip Baker Hall: Alvin MacCarron
* Celia Weston: Izeba Joan
* Fiorello: Fausto
* Stefania Rocca: Silvana
* Ivano Marescotti: Verrecchia koronela
* Anna Longhi: Buffi andrea
* Alessandro Fabrizi: Baggio sarjentua

## Kanpo estekak 
* *The Talented Mr. Ripley* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Talented Mr. Ripley* filmaren trailer do iragarkia ikusgai. youtube.com
Finantza-bitartekari

**Finantza-bitartekariak** agertzen dira, superabita duten agenteen (mailegu-emaile) eta defizita dutenen (mailegu-hartzaile) artean diru-fluxua bideratzen espezializaturiko erakunde multzoa, aktiboak bi agenteen beharretara egokituz finantzazioa lortzeko kostuak murrizteko helburuarekin.

Finantza bitartekarien ezaugarri nagusienetarikoa finantza aktiboak eraldatzen dituztela da. Horrela, bankuen ohiko funtzioa gordailuak inbertitzaileei transmititzea izan da beraiek jaulkitako aktibo finantzarioak eskuratuz; adibidez, bonoak, mailegu hipotekarioak, e.a. Aldi berean, bankuek gordailuak eskuratzen dituzte, mailegu operazioak burutzeko, beraiek jaulkitako finantza aktiboen bidez, hauek kontu korronteak, eperako gordailuak e.a. dira. Beraz, inbertitzaileei gordailuak mailegatzen dizkiete inbertitzaileek jaulkitako finantza aktiboak eskuratuz, aktibo hauei primarioak deritzaie; eta gordailuak eskuratzen dituzte aktibo finantzarioak jaulkiz, aktibo hauei sekundarioak deritzaie eta aurreztaileek eskuratzen dituzte.

Bitartekariek harremanetan jartzen dituzte baliabideak dituzten familiak, baliabideak behar dituzten enpresekin, inbertitzeko nahia eta enpresen beharrak parekatuz. Finantza-bitartekariek (kreditu erakundeak, banku, aurrezki kutxak eta kreditu kooperatibak-, leasing erakundeak, kreditu erakunde ofizialak...) gastu unitate superabitarioengandik jasotzen dute dirua, enpresei epe luzeagoko eta zenbateko altuagoko (gastu unitate superabitario bakoitzeko) baliabideak eskeiniz. Modu honetan eragiten dute familien baliabideen eraldaketan.

## Kanpo estekak
Ergotismo

**Ergotismoa** —jendartean **San Antonen sua** edota **San Anton sua** izenez ere ezaguna— janari-intoxikazioa da, mikotoxinez kutsatutako zekalea jatean harrapatzen dena. Mikotoxinak onddoek sortutako toxinak dira, eta ergotismoa sortzen duena ergotamina izenekoa da. Onddo kaltegarri batek, zekale-ainoak (*Claviceps purpurea*) mikotoxina hori ekoizten du zekalea kutsatzean. Zenbaitetan, zekaleaz gain, zekale-ainoak garia eta garagarra ere kutsa ditzake.

Erdi Aroan zekalearen irina asko erabiltzen zen ogia egiteko. Horregatik, garai hartan oso ohikoa zen ergotismoa, zekale lizundua eta kutsatua sarritan ogiaren lehengaia baitzen. Izurrite latzak eragin zituen ergotismoak Erdi Aroko Europan, eta gaitzak jotako gaixoak artatzeko ospitale bereziak sortu ziren, San Antonioren fraideen zaintzapean. Hortik datorkio gaitzari bere herri-izena (San Antonen sua).

Ergotaminak antza handia du azido lisergikoarekin (LSD). Bi substantzia horien egitura molekularra oso antzekoa da. Horrenbestez, ergotismoak —LSDaren antzera— haluzinazio biziak eragiten ditu gaixoarengan, eta baita beste asaldura psikikoak ere. Horretaz gain, gorputz-adarretako gangrena mingarria ere sortzen du, asaldura baskularrak eragiten dituelako (hotza, hasieran, eta erremina —geroago— agertzen da gorputz-adar gehienetan).

Gaitza baztertu egin da Europa aldetik, baina noizean behin kasu berriak agertzen dira Hirugarren Munduko herrialdeetan.

## Kanpo estekak
Egagropila

thumb|300px
**Egagropilak** txoriek irentsi bai baina digeritu gabeko materialez osaturiko pilotak dira, txoriek atzera ahotik egozten dituztenak. Txoriak identifikatzeko erabil daitezke, haien elikagaia zer den salatzen baitute, besteak beste.

Pilota horien edukia hegaztiaren elikadura ohituren araberakoa da, baina orokorrean hezur zatiak, ilea, larru zatiak, oskolak, landareen zati gogorrak, lumak... izaten dira.

Egagropilak ohikoak dira batez ere hegazti harraparien artean, hontzen eta saien kasuan, adibidez. Lixeritu ezin dituzten materialak kanpora botaz lixeriketa aparatuaren butxadurak ekidin eta bakteria kaltegarriak kanporatzen dituzte.
[erdian|thumb|[Hontz handi|Hontz handiaren egagropila.]]

## Kanpo estekak
Muraenidae

**Muraenidae** Anguilliformes ordenako arrain-familia da, mundu osoko ur tropikal eta azpitropikaletan bizi dena. Batez ere koralezko uharrietan bizi den familia honek 200 espezie, 15 generotan banaturik, ditu.

## Taxonomia 
* Muraeninae subfamilia
** *Cirrimaxilla*
** *Diaphenchelys*
** *Echidna*
** *Enchelycore*
** *Enchelynassa*
** *Gymnomuraena*
** *Gymnothorax*
** *Monopenchelys*
** *Muraena*
** *Pseudechidna*
** *Rhinomuraena*
** *Scuticaria*
** *Strophidon*
* Uropteryginae subfamilia
** *Anarchias*
** *Channomuraena*
** *Uropterygius*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konpultsio

Psikologian, **konpultsioa** zerbait irabazi edo antsietatea arintzeko zerbait modu errepikakorrean egiteko jokabide iraunkorra da. Pertsona batzuek afizio edo *hobby* desberdinak izaten dituzte, adibidez kolekzionismoa egiten dutenak, konpultsioa izan dezakete kolekzioa perfektua izateko edo euren hobby hori muturreraino eramateko. Konpultsioak ere arazoak eragin ditzake drogomenpekotasunen kasuan, edo ludopatia bezalako gaixotasunak eragin.

## Kanpo estekak
Ise (Mie)

Mie prefekturako hiria da. 2012ko erroldaren arabera 123.129 biztanle ditu. Oso ezaguna da Japonian Ise santutegi handiagatik eta Meoto Iwa haitzengatik.

## Geografia 
Kii penintsularen ekialdean kokaturik dago, Iseko Badiaren ertzean. Hiri guztia Ise-Shima Parke Nazionalaren barnean dago.

## Historia 
Iseren historia Ise santutegi handiari loturik dago. Santutegiak barnealdea eta kanpoaldea dauka, nahiz eta bien artean sei kilometrotako distantzia egonik bi santutegi direla esan daitekeen. Tarte horretan asentamenduak ezarriz joan ziren, barnealdekoari Uji deitu zitzaion eta kanpoko santutegiari Yamada. Ise santutegiaren garrantzia zela eta Tokugawa shogunerriak garrantzi erlijiosoaz gain garrantzi politiko handia ere eman zion Edo Aroan, eta magistratua ezarri zuen Yamadan.

Meiji berrezarkuntzan 1889an herri biak batu eta  sortu zen. 1890 eta 1930 artean Ujiyamada Osaka eta Nagoiarekin trenbidez lotuta gelditu zen eta Santutegiak ikusteko erromesaldiak eta turismoa nabarmen hazi ziren.

Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek hiriaren %39a suntsitu zuten. 1946an Ise-Shima Parke Nazionala ezarri zen.

1955 urtean hiriak izena aldatu eta **Ise** bihurtu zen. Arrazoia dagoeneko Uji (Kyoton) eta Yamada (Fukuokan) egotea zen eta Ise izena aukeratu zuten santutegia zela eta Japonian dagoeneko horrela ezagutzen zutelako hiria.

1959ko irailaren 26an Ise-wan tifoiak bete betean jo zuen Ise. Japoniako tifoirik gogorrena dela estimatzen da. Tifoiaren bidean harrapaturiko 5.000 pertsona hil ziren eta beste 40.000 zauritu.

## Ondasun nabarmenak 
* Ise santutegi handia: Japoniako santutegi xintoisna sakratuena. "Santutegien santutegia" ere esaten diote.
* Meoto Iwa: Harkaitz ezkonduak.
* Ise-Shima Parke Nazionala: Badia eta itsasadar ugari dituen kostaldean dagoen Parke Nazionala da.
* Kongosho-ji tenplua
* Kawasaki: Aintzinako merkatal etxeen auzoa.
* Edo Wonderland Ise (安土桃山文化村): Edo Aroko parke tematikoa.
* Shintomiza: Zinema independentearen antzokia.

## Iruditegia 

Irudi:IseShrine.jpg|Ise santutegi handia.
Irudi:Naiku 01.JPG|Naiku (Ise santutegi handia).
Irudi:Meotoiwa.jpg|Meoto Iwa.
Irudi:Ago Bay Sunset.jpg|Ise-Shima Parke Nazionala.
Irudi:Miya River Sakura.jpg|Gereziondoa Miya ibaiaren ertzean.
Irudi:Kongoshoji(Mie) 06.JPG|Kongosho-ji tenplua.

## Kanpo estekak 
*  Iseko webgune ofiziala
Bulkada (argipena)

**Bulkada** edo **bulka** hitzak adiera zenbait ditu:

* fisikan, bulkada, indarra bider indarra eragiten den denbora;
* psikologian, bulkada, zerbait egiteko premia edo berehalako desira,
** bulkaden kontrolaren nahasmendua.
Ise-Shima Parke Nazionala

Japoniako Honshu uhartearen erdialdean dagoen Parke Nazional ezaguna da. 1946an ezarri zen eta Mie prefeturan, Ise eta Shima hirien artean.

## Geografia 
Itsasadar eta badia ugari dituen kostaldea babestea du helburu. Barnerantz Asama-ga-take mendia du 555 metrotako altuera duena. Guztira 555.49&nbsp;km²-ko azalera dauka.

## Ondasun nabarmenak 
### Eremu kulturalak 
* **Ise santutegi handia**: Japoniako santutegi xintoista handiena da.
* Meoto Iwa: Harkaitz ezagunak.
* Kongōshō-ji: Asama-ga-take mendiko santutegia.
### Eremu naturalak 
* Ago Badia: Shima hirian dago. 1893an bertan hasi zen ostra kultiboa.
* Gokasho eta Matoya badiak.
* Kami-shima, Kashiko-jima eta Kozukumi-jima uharteak.
* Asama-ga-take mendia.
* Tōshi-jima uhartea.

## Iruditegia 

Irudi:Naiku 01.JPG|Ise santutegi handia.
Irudi:Meotoiwa.jpg|Meoto Iwa.
Irudi:Kongoshoji(Mie) 06.JPG|Kongōshō-ji.
Irudi:Port of Wagu.JPG|Tōshi-jima uhartea.

## Kanpo estekak 
*  Ise-Shima Parke Nazionalaren webgunea
Ekonomia berria

[thumb|[Times Squaren NASDAQek duen eraikina.]]

**Ekonomia berria**  terminoa Brian Arthur ekonomialariak sortu zuen, nahiz eta Kevin Kelly, *Wired* aldizkariaren argitaratzailea, izan zen termino hori gehien ezagutzera eman zuena. Batez ere, 1990eko hamarkadaren amaieran, puntu com-en burbuilarekin loturik, hazkunde handiak, inflazio txikiak eta enplegu-tasa handiak oso iragarpen baikorrak eragin zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Idatz&Mintz

***Idatz & Mintz: literatur atalen sorta*** Labayru Ikastegiak 1982tik aurrera argitaratzen duen literatura aldizkari bat da.
## Historia 
  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Idatz&Mintz (1982(https://eu.wikipedia.org/wiki/1982)-2001)]
* Idatz & Mintz 50 ale
Garziarena berria

***Garziarena berria*** euskarazko literatura fanzine bat da, Pamiela argitaletxeak 1997tik 1998ra argitaratu zuena.
Garziarenaren jarraipena da.
## Historia 
.  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Garziarena berria (1997(https://eu.wikipedia.org/wiki/1997)-1998)]
Ukhta

**Ukhta** (; ) Ipar-mendebaldeko Errusiako hiri industriala da, Komien Errepublikakoa. Ukhta ibaiaren ertzean dago, Syktyvkarretik 258 km ipar-ekialdera eta Moskutik 1.248 km ipar-ekialdera. 2010ean 99.591 biztanle zituen.

## Historia 
1929an sortua izan zen **Txibiu** izenarekin. 1939an Ukhta izena eman zitzaion eta 1943an hiri izendapena jaso zuen, Petxorako burdinbidearekin lotu zutenean. 1940ko eta 1950eko hamarkadetan asko garatu zen inguruan zeuden gulagetako gatibuen lanari esker.

## Klima 

## Ekonomia 
Hiria petrolio eta gas naturalean aberatsa den Petxoraren arroan dago. Petrolioaren parte bat bertan fintzen da, baina gehiena Mosku eta San Petersburgeko findegietaraino garraiatzen da, oliobideetan zehar.

## Ukhtar ezagunak 
* Viktor Lyapkalo (1956), margolaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Murano

**Murano** Italiako uhartea da, Veneziako urmaelan dagoena. Lehen udalerri independentea, egun Veneziako auzoa () da.

Oso ezaguna da han lantzen den beirari esker, munduko hoberena baita askoren ustez. Horrez gainera, monumentuak ere badira, Santa Maria eta Donato basilikak eta San Pedro eliza, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petxora (hiria)

**Petxora** (; ) Ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Komien Errepublikako hiria da. Petxora ibaiaren ertzean dago, Uraletatik hurbil. 2010ean 43.105 biztanle zituen.

## Klima 
Petxoran klima kontinental azpiartikoa (*Dfc*) dute, Köppen klima sailkapenaren arabera; neguak luzeak eta oso hotzak dira eta udak laburrak eta epelak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nahasmendu obsesibo-konpultsibo

**Nahasmendu obsesibo-konpultsiboa** antsietatea, estresa, izua eta bestelako emozioak eragiten dituzten pentsamenduak sorrarazi eta horiek arintzeko jokabide errepikakorrak eragiten dituen nahasmendu psikologiko mota bat da, hala nola gehiegizko garbizaletasuna, bibliomania eta beste objektuen metaketa konpultsiboa eta norberaren azazkalak jan eta gorputzeko jokabide konpultsiboak.

## Kanpo estekak
Garziarena

***Garziarena*** euskarazko literatura fanzine bat da Emak Bakia Baitak Gasteizen 1992tik 1994era argitara eman zuena.
## Historia 
  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkaien Proiektua.
Garziarena berriak jarraitzen dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [*Garziarena* (1992(https://eu.wikipedia.org/wiki/1992)-1994)]
Petxora itsasoa

**Petxora itsasoa** () ipar-mendebaldeko Errusiako itsasoa da, Barents itsasoaren hego-ekialdean dagoena. Mendebaldean Kolgujev uhartea du, ekialdean Vaigatx uhartea eta Jugorski penintsula, eta iparraldean Zembla Berria. Narian-Mar da Petxora itsasoko portu nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kasumigaura aintzira

Japoniako bigarren laku handiena da eta Ibaraki prefeturan dago, Tokiotik 60&nbsp;km ipar-ekialdera.

Kasumigaura aintzirak 167.63&nbsp;km²-ko azalera du berez baina ibaiek konektaturiko beste bi aintzira ditu, Kitaura (北浦) eta Sotonasakaura (外浪逆浦), guztir 220&nbsp;km² osatzen dutelarik.

## Historia 
Jatorriz ur gesala zuen lakua zen, Ozeano Barearekin lotzen zuten ibaiak baitzituen. 1963an ibaien elkargunean dikea eraiki zen eta aintziraren gazitasunak behera egin zuen. Gaur egun ur geza du.

## Erabilera 
Erabilera anitzak dituen aintzira da, hala arrantzarako, nekazal eremuak ureztatzeko, aisialdirako eta ur-kontsumorako erabiltzen baita besteak beste.

## Kutsadura 
Aintziraren inguruko zelaien %43a nekazaritzarako erabiltzen denez eutrofizazio arazoa dauka. 1982an legeak gogortu egin ziren, edukiontzi bat ezarri garbikari fosfatatuentzat eta lantegietako nitrogeno eta fosforo isurketak kontrolatu ziren.

## Kanpo estekak
Duintasunaren aldeko Martxak (2014)

thumb|300px
**Duintasunaren aldeko Martxak** Espainian 2014 urtean egindako protestak izan ziren, Atzeraldi Handiaren ondorioz Espainiako gobernuak burututako politika ekonomiko eta murrizketa sozialen aurka. Martxa edo ibilaldi moduan egituratu eta abiatu ziren eta Madrilen bukatu ziren 2014ko martxoaren 22an.

## Bilakaera 
M-15 mugimenduaren sostenguarekin, 2012 urteko uztailean lehenengo martxa bat ospatu zen. 2013 urtean, Duintasun Kanpamenduak goiburupean protestak antolatu ziren Extremaduran enpleguaren alde. Han, bereziki Izquierda Unidako Manuel Cañada izan zen horien bultzatzailea. Beste gizarte mugimenduekin loturak estutzen joan eta 2014 urteko martxoaren 22rako protesta handia antolatu zen Madrilen, han bat egin baitzuten estatu osotik oinez etorritako hainbat ibilaldik. Protestan zehar, istilu larriak egon ziren poliziekin eta hamarka manifestari nahiz polizia zauriturik suertatu ziren, horietatik batzuk larri. 24 atxilotu izan ziren eta horietako bat kartzelaratua izan zen, hilketa saiakera akusaziopean.

## Ikus, gainera 
* Duintasun

## Kanpo estekak
Mastin ingeles

**Mastin ingelesa** txakur-arraza bat da, nahiko handia eta artzain txakur motakoa. XVIII. mendean honela deskribatu zuten: "katu bat eta lehoi bat alderatzea, txakur normal bat eta mastina alderatzea bezelakoa da."

## Jatorria 
Txakur arraza honen jatorria Britainian dago, eta erromatar inperioaren garaietatik dago bertan. Mastinaren arbasoak irlara feniziar merkatariek eraman zituztela uste da, K.A. VI. mendean.

Arraza indartsu eta tinkoa izaki, mastina lan zail eta gogorretarako erabilia izan da. Kirol odoltsuetan, zezenen aurka, hartz eta beste hainbat txakurren aurka egiten zuen borroka. Baina beste erabilpen batzuk ere ematen zitzaizkion: ardiak zaintzeko, bizkarzain lanetan eta lagun gisa ere erabiltzen ziren.

Nahiko argi dago Mastin eme bat Ameriketara iritsi zela 1620an, Mayflower ontzian, baina ez zen bertako arrazen ikerketetan ez zuten dokumentatu XIX. menderarte. Bigarren mundu gerraren garaian ez ziren oso ohikoak Mastinak Ingalaterran. Baina AEB eta Kanadatik mastin berriak eraman zituzten Britainiara, eta gaur egun nahiko arraza famatua da.

## Itxura 
Txakur arraza hau nahiko handi eta boteretsua da, buru handi eta zabalarekin. Gehienetan buruak karratu baten itxura hartzen du.

Tamainaz handia eta gorputz indartsuduna izan behar da, edozein puntutatik begiratuta. Gorputzak zabala eta handia izan behar du eta bere hankak banandurik egon behar dira, batez ere aurrekoak. Inoiz ez da altura eta pisu finkorik ezarri arraza honentzat baina altuera gutxi gorabehera 70 eta 80 cm bitartekoa izan ohi da eta pisuari dagokionez 80 kg eta 100 kg artekoa izaten da emeetan, eta arretan berriz 100 kg-tik gorakoak. Noizbait 120 kg ko Mastinak ere aurkitu dira.

Ilea motza eta larruazalari ondo itsatsia du, eta kolore desberdinak izan ditzake, baina bere muturra, belarriak eta begi inguruak beltzak izaten dira.

## Osasuna 
Txakur mota hau nahiko handia da eta komenigarri zaio elikadura egokia izatea eta kirola erregularki egitea. Normalean 10-12 urte bitarteko bizialdia dute.

Txakur hauen arazorik larriena pisu gehiegi izatea izan ohi da.

## Kanpo estekak
Burano

**Burano** Italiako uhartea da, Veneziako urmaelan dagoena. Egun Venezia-Murano-Burano udalerrian dago baina 2005 baino lehen  edo auzoa zen, barnean Burano beraz gain, Torcello, Mazzorbetto, Mazzorbo eta beste uharte txikiak zituena.

## Geografia 
Buranok historikoki bost tan banaturik izan zen. Seigarrena Mazzorbo da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Americano (2005eko filma)

***Americano*** (euskaraz *Amerikarra*) 2005eko Kevin Noland estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. Bertan, Joshua Jackson, Leonor Varela, Timm Sharp, Ruthanna Hopper eta Dennis Hopper aktoreek antzeztu zuten.

Ia osoki 2003ko udan Iruñean filmatua eta Sanferminetan girotua izan zen, bai eta Nafarroako Zubieta udalerrian ere (hainbat eszena), zubietarrek etxra modura jardun zutelarik.

## Argumentua 
Chris, Ryan eta Michelle (Joshua Jackson, Timm Sharp eta Ruthanna Hopper) Europan barna oporrak pasatzera etorri diren hiru gazte estatubatuar dira. Euskal Herrira iristean Chrisek bere maleta galdu eta horrek bere herrialdera itzulera atzerarazi eta kasik ezagutzen ez duen Adela (Leonor Varela) izeneko iruindar emakume misteriotsuaren atzetik abiatzeko aitzakia izango du, horretan ari dela australiar bat eta Riccardo (Dennis Hopper) izeneko gizon probokatzaile bat ere ezagutuko ditu. Bestalde, Ryan eta Michellek bidaia euren bikote harremanari buruz gogoeta egiteko aprobetxatuko dute, jada AEBtako "mundu errealera" itzultzeko unea iristear baidute, biak berriz ere egunerokotasunean murgilduz...

## Aktoreak 
* Chris McKinley: Joshua Jackson
* Adela: Leonor Varela
* Ryan: Timm Sharp
* Michelle: Ruthanna Hopper
* Riccardo: Dennis Hopper

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Americano* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Americano* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Letoniako Errifledun Dibisioa

**Letoniako Errifledun Dibisioa** (; ) Errusiako Inperioan sortutako formazio militarra izan zen, Errusiako Armada Inperialak 1915an Letonian sortua Alemaniaren aurka Lehen Mundu Gerran Baltikoko lurraldean babesteko. Hasiera batean boluntarioen batailoia izan zen, eta 1916tik aurrera kintoak deitu zituzten, Letoniako biztanlegoan bakarrik. Guztira 40.000 bat soldadu deitu zituzten Letoniako Errifledun Dibisioa egituratzeko.

## Kanpo estekak 
1917an Letoniako Erregimenduak boltxebikeei leialtasuna zin egin zion, eta **Letoniako Errifledun Gorria** izena hartu zuten (, ) eta aktiboki parte hartu zuten Errusiako Gerra Zibilan. Mosku eta Jaroslavlen boltxebikeen aurkako altxamenduak suntsitu zituzten, 1918an. Estonia, Denikin, Yudenitx, eta Wrangelen uarka borrokatu zuten.
Pelée mendia

**Pelée mendia** (, "mendi burusoil") Martinika uharteko iparraldeko ertzean dagoen sumendi aktibo bat da, Antilla Txikiak arku bolkanikoaren barruan kokatuta dagoena, aktibitate plinianoarekin.

Lurreko sumendi suntsitzaileenetarikoa da Pelée mendia, eta bere konoa errauts eta laba solidotutako geruzez osatuta dago.

Famatua da 1902. urtean eragin zuen suntsipen ikaragarriagatik, eztanda horretan 30.121 pertsona hil ziren.

## Kanpo estekak
Meoto Iwa

Japoniako Ise hiriko itsasertzean dagoen harkaitz bikote ezaguna da.

## Esanahia 
Izenak "harkaitz ezkonduak" esan nahi du, izan ere *shimenawa* batek (arroz lastoz egindako soka astuna) lotzen baititu biak, Jaoponiako irudi tipiko eta ezagunenetakoa osatuz. Ondoan dagoen Futami Okitama Jinja (二見興玉神社) santutegira datozen erromesek sakratutzat dauzkate. Xintoismoari dagokionez harkaitzek kamien sortzaile ziren Izanagi eta Izanamiren arteko lotura sinbolizatzen dute.

## Egitura 
Harkaitz handiena arra da eta gailurrean torii txiki bat dauka, txikiena berriz emea da. Tona bat pisatzen duen soka sarritan aldatu behar izaten da urtean eta horretarako zeremonia egiten dute.

Itsaabeheran urak atzera egin eta harkaitzen artean harea azaltzen da.

## Ingurua 
Meoto Iwatik gertu Ise santutegi handia dago, Japoniako santutegi xintoistarik garrantzitsuena. Meoto Iwa eta Ise santutegia Ise-Shima Parke Nazionalaren barnean daude.

Urrunean Fuji mendia ikusten da.

## Iruditegia 

Irudi:Meoto Iwa 3.JPG
Irudi:Sunrise of the Wedded Rocks02.jpg
Irudi:Hutamiokitamajinjya Meotoiwa.JPG
Irudi:Meotoiwa01(mie).jpg
Irudi:Futamiokitama jinja - Ama no Iwaya.jpg|Futami Okitama Jinja.

## Ikus, gainera 
* Ise-Shima Parke Nazionala
## Kanpo estekak 
*  Japan-guide.com
Muscicapoidea

**Muscicapoidea** hegazti superfamilia bat da, bere barruan sei familia dituena.

## Familiak 
* Bombycillidae
* Cinclidae
* Mimidae
* Muscicapidae
* Sturnidae
* Turdidae

## Kanpo estekak
Stryn

**Stryn** Norvegiako udalerri bat da, Sogn og Fjordane konterrikoa.

## Geografia 
Stryneko udalerriak 2 kokapen nagusi ditu : Stryn eta Innvik, bakoitza 3.000 inguru biztanlerekin.
Stryn-en iparraldean Hornindal eta Strandar udalerriak kokatzen dira, ekialdean Skjåk, hego-ekialdean Luster, hego-mendebaldean Jølster eta mendebaldean Gloppen eta Eid.
Udalerriaren zati bat Jostedalsbreren parke nazionalaren parte da.

## Etimologia 
Stryn izena (aintzinako norbegian Strjónar) seguruenik Stryneelva errekarekin lotuta dago. Strjónn-etik dator, "erreka indartsua" esanahia duena.

## Armarria 
Stryn-eko armarria 1987. urtean onartu zuten eta ezkihosto hori bat agertzen da hondo berde baten gainean.

## Kanpo estekak 
*  http://www.stryn.no Udaleko gune ofiziala
Odontophoridae

**Odontophoridae** hegazti familia bat da, bere barruan 34 espezie daude, lurtiarrak eta nahiko txikiak (17-37 zentrimetro artean). Gorputz konpaktoa dute, hanka sendoak eta hego motzak.

Amerikan aurki daitezke, Ameriketako Estatu Batuetatik Argentinaraino. Baso tropikal, azpitropikal eta epeletan bizi dira, itsasoaren altueratik 3.300 metroko altueraraino.

## Generoak 
* *Callipepla* Wagler, 1832 (4 espezie)
* *Colinus* Goldfuss, 1820 (4 espezie)
* *Cyrtonyx* Gould, 1844 (2 espezie)
* *Dactylortyx* Ogilvie-Grant, 1893 (espezie 1)
* *Dendrortyx* Gould, 1844 (3 espezie)
* *Odontophorus* Vieillot, 1816 (15 espezie)
* *Oreortyx* S.F. Baird, 1858 (espezie 1)
* *Philortyx* Gould, 1846 (espezie 1)
* *Ptilopachus* (2 espezie)
* *Rhynchortyx* Ogilvie-Grant, 1893 (espezie 1)

## Kanpo estekak
Fernando Telletxea

**Fernando Telletxea Oskoz**, ezizenez *Fama* (1948ko abenduaren 18a, Errenteria) euskal aktorea, idazlea eta abeslaria da, hitz batez, artista polifazetikoa.

## Liburuak 
* Fama, mi cuna de madera. Companía literaria, 1994
* La cocina del caserío (recetas de familia). Companía literaria, 1999.
* Cuentos y leyendas del Valle de Baztan. Huerga y Fierro editores, 2005.
* Erotysimo. Huerga y Fierro editores, 2007.
* Undécimo mandamiento María. Huerga y Fierro editores, 2016

## Diskografia 
* Fama: El otro espejo
* Fama: Tangos
* Fama: Canciones inéditas.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Mikelen heriotza* (Imanol Uribe, 1984)
* *Luces de Bohemia* (1985)
* *Bantter* (1986)

### Telebista 
* Farmacía de Guardia (Antena 3, Antonio Merceroren telesaila). Atala: *Moras y Cristianas*, pertsonaia: Osaba Mariano / Clara Eugenia (*Fama*)

### Antzerkia 
* *La Noticia*, Rafael Mendizabalen antzerkilana

## Kanpo loturak 
* Fernando Telletxearen webgunea 
* Fernando Telletxearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Fernando Telletxeari eginiriko elkarrizketa irakurgai. Yumpu.com
2013–14ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 2013/2014ko denboraldia**k BBVA Ligako edo Espainiako futbol ligako lehen mailako 2013 eta 2014 urte bitartean jokatu zen denboraldia aztertzen du. Hain zuzen, txapelketaren 83. denboraldia izan zen, eta 2013ko abuztuaren 17an hasi zen eta 2014ko maiatzen 18an bukatu zen. LFP (Liga de Fútbol Profesional) erakundeak antolatu zuen BBVA Liga eta garaikurra eskuratu zuen taldea Atlético Madril izan zen.

Txapelketan hogei taldek parte hartu zuten, besteak beste, lehen aipatutako Atlético Madrilek, aurreko denboraldian bigarren mailatik igotako Elxek, Vila-realek eta Almeríak, eta Athletic Club, Osasuna eta Real Sociedad euskal herritar futbol taldeek.

## 2012/2013ko igoerak eta jaitsierak 

|}

## Taldeak 

|}

### Entrenatzaile aldaketak 
## Epaileak 
## Sailkapena 

Iturria: http://www.lfp.es/ *2014.05.12*
Sailkapen ordena: 1) puntuak; 2) gol diferentzia; 3) gol kopurua.

### Sailkapena jardunaldiz jardunaldi 

## Emaitzak 
|}

## Denboraldiko estatistikak 
### Goleatzaile nagusiak 
Denboraldi osoan gol gehien sartzen dituen jokalariak Pichichi saria irabazten du, Marca kirol egunkariak banatzen duena.

### Hat-trickak 
### Asistentzia emaile nagusiak 
### Gol gutxien jaso dituzten atezainak 
Zamora saria Marca kirol egunkariak gol gutxien jasotzen dituen atezainari ematen dion saria da. Saria lortzeko eskubidea izateko, gutxienez, atezainek 28 partidutan 60 minutu baino gehiago jokatu behar dituzte.

## Sariak 
### Hilabeteroko sariak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 2013/2014ko Futboleko Espainiako Errege Kopa
* Espainiako futbol ligako bigarren mailako 2013/2014ko denboraldia

## Kanpo estekak 
* Liga de Fútbol Profesional - Webgune ofiziala (LFP) 
* Real Federación Española - Webgune ofiziala
Burtsa-kapitalizazio

**Burtsa-kapitalizazioa** burtsan kotizatzen duen enpresa baten balioaren neurri bat da. Enpresako akzio kopurua une batean akzio bakoitzak duen kotizazioarekin bidertuz kalkulatzen da. Inbertsoreen aurreikuspen eta balorazio subjektiboetan oinarritzen da, eta beraz, ez du lotura zuzenik enpresaren kontabilitate-balioarekin. Enpresa bere tamainaren arabera sailkatzeaz gain, bere burtsako kapitalizazioaren arabera ere sailka daiteke. Bertan, ohikoenak hiru izan arren, **large-cap**, **mid-cap**, eta **small-cap,** beste hainbat ere erabiltzen dira; ondorengo hauek: **mega-cap** eta **micro-cap**,​​ eta **nano-cap***.*

Enpresaren burtsa-kapitalizazioa ondorengo formularekin kalkulatzen da: MC = N * P, non MC burtsa-kapitalizazioa den, N enpresak merkatuan dituen akzio kopuru totala eta P, akzio bakoitzak merkatuan duen balioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiroshimako Bakearen Memoriala

edo  UNESCOk 1996an Gizateriaren Ondare izendatu zuen eraikina da, Hiroshimako Bakearen Memorialaren parkearen barnean dagoena. Hiroshimako bonbardaketa atomikoaren hondarrak dira.

## Historia 
Eraikina Jan Letzel arkitekto txekiarrak diseinatu zuen 1915. urtean eta *Hiroshima prefeturako Merkatal Erakusketa Aretoa* izena hartu zuen. 1921ean ireki zituen ateak eta Hiroshiman ekoizten ziren produktuak eta industria sustatzea zuen helburu.

1945eko abuztuaren 6an, Bigarren Mundu Gerraren amaieran, Estatu Batuetako armadako Enola Gay B-29 bonbaketariak *Little Boy* bonba atomikoa jaurti zuen hiria erabat suntsituz. Genbaku Dome eraikina hipozentrotik 160 metrotara bazegoen ere bere egitura mantentzeko gai izan zen, berau izan zen zutik iraun zuen inguruko eraikin bakarretakoa.

*Genbaku* izenak "Bonba atomikoa" esan nahi du eta izen hori eman zioten orduan. Hasiera batean eraikina behera botatzea erabaki zen, baina egitura ongi zegoenez eta dagoeneko sinbolo bihurtua zenez Hiroshima berreraiki zenean eraikinak bere horretan jarraitu zuen. 1950 eta 1964 artean ibaiaren beste aldean Hiroshimako Bakearen Memorialaren parkea eraiki zen.

1996an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg
Irudi:HiroshimaGembakuDome6747.jpg
Irudi:A-bomb dome closeup.jpg
Irudi:A-bomb dome.jpg
Irudi:A-Bomb Dome at Night.JPG

thumb|erdian|900px|Hiroshimako Bakearen Memorialaren argazki panoramikoa.

## Ikus, gainera 
* Hiroshimako Bakearen Memorialaren parkea

## Kanpo estekak 
*  UNESCOren webgune ofiziala
*  Kyotoko turismo bulegoa
Thraupidae

**Thraupidae** Passeriformes taldeko hegazti familia bat da. 400 bat espezie ezagutzen dira.

## Generoak 
## Kanpo estekak
Banku elektronikoa

**Banku elektronikoa** banka mota bat da. Bezeroen eskura jartzen dira finantza zerbitzuak informatika zerbitzuen bidez, banku-merkataritza akordioak denbora errealean egin ahal izateko.

## Kanpo estekak
Letters from Iwo Jima

***Letters from Iwo Jima*** (euskaraz *Gutunak Iwo Jimatik*) 2006ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlearen gerra film bat da. Tadamichi Kuribayashik idatzi eta Tsuyuko Yoshidak argitaratutako *Picture Letters from Commander in Chief* (*Buruzagi nagusiaren irudizko gutunak*) liburuan oinarritua dago. Bertan, Ken Watanabe, Kazunari Ninomiya, Tsuyoshi Ihara, Ryō Kase eta Nakamura Shidō aktoreek antzeztu zuten.

Filma Bigarren Mundu Gerran Pazifikoko Gerran jazotako Iwo Jimako guduaren japoniar ikuspuntua ematen saiatu zen; aldiz, zuzendari berak zuzendutako *Flags of Our Fathers* (*Geure aiten banderak*) gudu berberaren estatubatuar ikuspuntua eman zuen. Film osoa japonieraz dago.

Oscar Sarietarako lau izendapen jaso zituen, eta bat irabazi, Soinu edizio onenaren Oscar Saria (Alan Robert Murray). Atzerritar hizkuntzako film onenaren Urrezko Globo Saria ere irabazi zuen.

## Argumentua 
2005ean japoniar arkeologo batzuk Iwo Jimako lurpeko tunel batzuk ikertzen ari direla lurperatutako zerbait topatu dute. Ondoren filmak denboran atzera egiten du: Bigarren Mundu Gerra(1939-1945), 1944. urtean, Pazifikoko Gerran. Iwo Jimako guduan, 20.000 japoniarrek eta 7.000 estatubatuarrek bizia galdu zuten. Guduaren helburua japoniarrentzat berez inolako garrantzirik ez zuen uharte txiki hura beren eskuetan mantentzea izan zen, uharteak balio estrategiko handia baitzuen, Japoniako ataria izanik. Tadamichi Kuribayashi (Ken Watanabe) jeneralak uharteko erresistentzia lurpeko tunel sistema baten bidez antolatu zuen.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Letters from Iwo Jima* filmaren fitxa irakurgai 
* *Letters from Iwo Jima* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Yinpterochiroptera

**Yinpterochiroptera** Chiropteraren banaketa egiteko proposatutako subordena bat da, lehenago Pteropodidae eta mikrosaguzar gisa ezagutzen ziren hiru familia taldekatzeko: Rhinopomatidae, Rhinolophidae eta Megadermatidae. Taxoi hau genetika molekularrean oinarrituta dago, baina oraindik ikerket gehiago egin beharko dira, bai molekularrak bai eta kladistikoak guztiz finkatzeko.

Izenak Pteropodidae eta *Yinochiroptera* hitzak batzen ditu, 1984an Karl F. Koopmanek saguzar txikien famili batzuentzat proposatutako izena.

## Familiak 
**Yinpterochiroptera (Pteropodiformes)**
* Craseonycteridae
* Hipposideridae
* Megadermatidae
* Pteropodidae
* Rhinolophidae
* Rhinopomatidae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oliverio Girondo

**Oliverio Girondo** (Buenos Aires, 1891eko Abuztuaren 17 - Buenos Aires, 1967ko urtarrilaren 24) argentinar poeta izan zen.

## Biografia 
Oliverio Girondo Buenos Airesen jaio zen 1891eko abuztuaren 17an. Gurasoak, Juan Girondo eta Josefa Uriburu, euskaldunen ondorengoak ziren. Hiriko Lavalle kaleko 1035ean eman zuen haurtzaora. Sendia diruduna izanik, haurra zenetik Europara bidaiatzeko aukera izan zuen: Alemania, Italia, Belgika eta Espainia, besteak beste, ezagutu zituen. Bigarren hezkuntza Frantzian egin zuen. Han Supervielle poeta eta surrealismoa ezagutu zituen. Berriro Argentinan zegoela, zuzenbide ikasketak hasi zituen. Abokatu gisa lizenziatu bazen ere, bizitza osoa literaturari eskeini zion.

1922 urtean bere lehen poema liburua argitaratu zuen **Veinte poemas para ser leídos en el tranvía**. Amerika eta Europaren arteko bidaietan idatzi zuen eta Frantzian argitaratu zen. Testuez gain, bere marrazkiak ere eman zituen argitara liburu horretan.

Argentinan abangoardiako literatur aldizkarietan eta elkarteetan ibili zen. Besteak beste, honako aldizkari hauetan Martin Fierro(aldizkaria), non **Membretes** aforismoak argitaratu zituen, Proa edo Prisma.

1932 urtean **Espantapájaros** liburua argitaratu zuen eta Bonomi margolariak eginiko marrazkiaz baliatuta, aurkezpen ikuskizuna antolatu zuen.
Bere lanetan, irudiak eta esperimentazioak berebiziko garrantzia izan zituzten. Batez ere, 1950 urtetik aurrera, margolan asko egin zituen, baina ez zituen erakutsi.

1943an ezkondu zen Norah Lange idazlearekin. Harekin Suipacha 1444ean dagoen etxe-museoan bizi zen.1961 urtean istripu larri bat jasan zuen; horren ondorioz elbarri geratu zen. 1967an Buenos Airesen zendu zen. Recoletako hilerrian dago hilobia.

## Lanak 
* *Veinte poemas para leer en el tranvía* (1922)
* *Calcomanías* (1925)
* *Espantapájaros* (1932)
* *Interlunio* (relato, 1937)
* *Persuasión de los días* (1942)
* *Campo nuestro* (1946)
* *En la masmédula* (1953)

## Kanpo loturak 
* http://www.cervantesvirtual.com/bib/bib_autor/Girondo/biografia.shtml
* http://www.girondo-lange.com.ar/oliverio-girondo/index.html
Lamnidae

**Lamnidae** Lamniformes ordenako ur gaziko marrazo familia da. Familian honetan arrain bizkorrenetariko batzuk daude.

## Genero eta espezieak 
* *† Carchariolamna* generoa Hora, 1939
** †*Carchariolamna heroni* Hora, 1939
* *Carcharodon* generoa Smith, 1838
** *Carcharodon carcharias* (Linnaeus, 1758)
** †*Carcharodon megalodon* Agassiz, 1843
** †*Carcharodon caifassii* Lawley, 1876
** †*Carcharodon hubbelli* Ehret, Macfadden , Jones, Devries, Foster & Salas-Gismondi, 2012
* *† Cosmopolitodus* generoa Glikman, 1964
** †*Cosmopolitodus escheri* Agassiz, 1843
** †*Cosmopolitodus hastalis* Agassiz, 1843
* *Isurus* generoa Rafinesque, 1810
** *Isurus oxyrinchus* Rafinesque, 1810
** *Isurus paucus* Guitart-Manday, 1966
** †*Isurus desori* Agassiz, 1843
** †*Isurus flandricus* Leriche, 1910
** †*Isurus minutus* Agassiz, 1843
** †*Isurus nakaminatoensis* Saito, 1961
** †*Isurus planus* Agassiz, 1856
** †*Isurus praecursor* Leriche, 1905
** †*Isurus rameshi* Mehrotra, Mishra & Srivastava, 1973
* *† Isurolamna* generoa Cappetta, 1976
** †*Isurolamna affinis* Casier, 1946
** †*Isurolamna bajarunasi* Glikman & Zhelezko, 1985
** †*Isurolamna gracilis* Le Hon, 1871
** †*Isurolamna inflata* Leriche, 1905
* *† Karaisurus* generoa Kozlov in Zhelezko & Kozlov, 1999
** †*Karaisurus demidkini* Kozlov in Zhelezko & Kozlov, 1999
* *† Lamiostoma* generoa Glikman, 1964
** †*Lamiostoma belyaevi* Glikman, 1964
** †*Lamiostoma stolarovi* Glikman & Zhelezko in Zhelezko & Kozlov, 1999
* *Lamna* generoa Cuvier, 1816
** *Lamna ditropis* Hubbs & Follett, 1947
** *Lamna nasus* Bonnaterre, 1788 (Porbeagle)
** †*Lamna attenuata* Davis, 1888
** †*Lamna carinata* Davis, 1888
** †*Lamna hectori* Davis, 1888
** †*Lamna marginalis* Davis, 1888
** †*Lamna quinquelateralis* Cragin, 1894
** †*Lamna trigeri* Coquand, 1860
** †*Lamna trigonata* Agassiz, 1843
* *† Lethenia* generoa Leriche, 1910
** †*Lethenia vandenbroecki* Winkler, 1880
* *† Macrorhizodus* generoa Glikman, 1964
** †*Macrorhizodus americanus* Leriche, 1942
** †*Macrorhizodus nolfi* Zhelezko, 1999

## Kanpo estekak
Proteina birkonbinatzaile

**Proteina birkonbinatzailea** eraldatutako gene batetik sortzen den proteina da.

## Definizioa 
Proteina birkonbinatzailea espezie batetik hartzen dugu, jatorrizko zelula ezberdin batetik. Proteina gene baten klonaziotik lortzen dugu. Kontuan eduki behar da, organismo batetik hartu dugula gene bat beste organismo ezberdin batean jartzeko, honen ondorioz, proteina behar bezala lan ez egitea eragin dezake. Segun eta nolako proteina produzitzen dugun, organismo bat edo beste bat aukeratuko da: legamiak, bakterioak, intsektuak, ugaztun-zelulak,...

## Beharrezko ezaugarriak 
Proteina birkonbinatzailea sortzeko, hurrengo ezaugarriak kontuan hartu behar dira:
* Genea klonatua izan behar du
* Genea berriro klonatu behar da bektore zuzen batean, gero zeluletara transferitzeko
* Proteina baliogarria izateko, proteinak funtzio biologikoa izan behar du eta biologikoki bateragarria izan behar du

## Proteina birkonbinatzaileen adibideak 
* Somatostatina: hormona bat da ez hazteko 14 aminoazidoz sortua.
* Intsulina: Munduan 170 milioi diabetiko daude. Horren ondorioz, intsulina birkonbinatzailearen produkzioa merkatu handi bat eragiten du.

## Ikusi, ere 
DNA birkonbinatzailea

## Erreferentziak 
* Laboratorios Beta S.A website
* CP Pharma/Wockhardt UK website

## Kanpo estekak
Interpretazio (argipena)

**Interpretazio** hitzak adiera zenbait ditu:

* antzerkian eta beste arte eszenikoetan, interpretazio, pertsonaia bat irudikatu eta horri ahotsa ematea;
* filosofian, **interpretazioaren teoria** edo hermeneutika;
* informatika, **interpretazioa** edo interpretatzaile batez programak aztertu eta exekutatzeko ekintza;
* hizkuntza-interpretazioa.
Usinsk

**Usinsk** (; ) Ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Komien Errepublikako hiria da. Usa ibaiaren ertzean dago, Petxorara isuri baino 30 km inguru aurrerago, Petxora hiritik 100 km iparraldera eta Syktyvkarretik 750 km ipar-ekialdera. 2010ean 40.827 biztanle zituen.

Usinsk 1966an sortu zuten, Komiko iparraldean petrolio hobi handiak aurkiku ostean. 1984an hiri estatusa jaso zuen. Gaur egun, petrolio eta gas produkzio-gune garrantzitsua da; izan ere, Komien Errepublikan ekoizten den petroleoaren hiru laurden Usinskeko eskualdetik datoz. 1980tik, Petxorarekin burdinbidez loturik dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sergei Aksionov

**Sergei Valerievitx Aksionov** (, , Bălți, Moldaviako Sobietar Errepublika Sozialista, 1972ko azaroaren 26a - ) Krimeako Lehen Ministroa da *de facto*.

2014ko Krimeako krisiaren baitan Krimeako parlamentuan bozkatua izan zen Lehen Ministro izateko, Ukrainako estatu-kolpea arbuiatzen zren bitartean. 2014ko martxoaren 5etik aurrera Ukrainaren bilaketa eta atxilotze agindua du.
Flags of Our Fathers

***Flags of our Fathers*** () Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlearen 2006ko gerra filma da, James Bradley eta Ron Powersen izen bereko *Flags of our Fathers* eleberrian oinarritua. Bertan, Ryan Phillippe, Jesse Bradford, Adam Beach, John Benjamin Hickey, John Slattery, Barry Pepper, Jamie Bell, Robert Patrick eta Neal McDonough aktoreek antzeztu zuten.

Filmak Iwo Jimako gudua estatubatuar ikuspuntutik azaltzen du; aldiz, estatubatuar zuzendari beraren *Letters from Iwo Jima* filma gudu berbera japoniar ikuspuntutik azaltzen saiatu zen.

## Sinopsia 
Filma Bigarren Mundu Gerrako Pazifikoko Gerran zehar jazotako Iwo Jimako guduan girotuta dago. Estatubatuar indar armatuen nondik norakoa eta Joe Rosenthal argazkilariak ateratako *Iwo Jiman bandera altxatzen* argazki ospetsuaren historia agertzen du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Igela (aldizkaria)

***Igela: euskaldun heterodoxoen aldizkaria*** 1962tik 1963ra Parisen Jon Mirandek, Joanes Peillenek eta Txomin Peillenek argitaratu zuten literatura aldizkari satiriko bat izan zen.
## Historia 
  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txomin Peillen
* Jon Mirande
* Nemesio Etxaniz
## Kanpo estekak 
* *Igela*  (1962
Kandela (aldizkaria)

***Kandela: literatur sormen aldizkaria*** Gasteizko Euskal Herriko Unibertsitatea Letren Fakultatean argitaratu zen fanzine bat izan zen 1983tik 1984ra.
## Historia 
  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua
## Erreferentziak 
## Ikus,gainera 
* Xabier Etxaniz Erle
* Julen Arriolabengoa
* Jon Iñaki Lasa
* Tere Irastortza
* Manu Lopez
## Kanpo estekak 
* [Kandela (1983(https://eu.wikipedia.org/wiki/1983)-1984)]
Korrok

***Korrok*** literatura fanzine bat izan zen, 1984tik 1989ra Iruñean (Nafarroa Garaia) argitaratua.

## Historia 
Doan zabaldu zen *Korrok* aldizkariaren lehen zenbakia Iruñean 1984ko martxoan, *Auzolan* liburu denda babesle zuela hasieran; doan bigarrena ere hilabete baten buruan. Sortzaileak hileroko maiztasunari eusteko asmotan abiatu ziren, eta erdietsi zuten ekaina bitartean lau ale jarraian kaleratzea. 1984ko maiatzean Barañaingo *Garrasi*k inprimatutako hirugarren zenbakitik aurrera finko samarra izango da talde eragilea: Jon Alonso, Josune Aranburu, Josetxo Azkona, Xabier Diaz Esarte, Ana Iribar eta Mikel Taberna; maketa eta grafismo lanak: Jabier Alonso eta Patxi Huarte. Bost zenbaki egin zituzten 1984an, hiru 1985ean, eta handik aitzina makalaldi txiki batzuekin beste lau 1989ko maiatzera arte. Aldizkari garrantzitsua izan zen *Korrok*, ez bakarrik hamabi ale argitaratu zirelako, baizik eta marrazkilari eta idazle askoren plaza ere izan zelako: Aingeru Epaltza, Patziku Perurena, Txiki Idoate, Gorka Setien, Isidro Rikarte, Joakin Balentzia, Bixente Serrano, Asisko Urmeneta...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Korrok* aldizkariaren 1984-1989 bitarteko zenbakiak
Literatur Gazeta

***Literatur Gazeta*** 1985etik 1989ra Donostian *La Primitiva Casa Baroja*k argitaratu zuen literatura aldizkari bat izan zen.

## Historia 
  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua

## Ikus, gainera 
* Mikel Lasa
* Mikel Azurmendi
* Bernardo Atxaga
* Joxerra Gartzia
* Nerea Azurmendi
* Joseba Sarrionandia
* Juan Antton Zubikarai
* Felipe Juaristi
* Patri Urkizu
* Tere Irastortza
* Joseba Zulaika
* Pako Aristi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Literatur Gazeta (1985-1989)
Mazantini

***Mazantini*** Iruñean Pamiela argitaletxeak 1991tik 1993ra argitaratu zuen literatura aldizkari bat da.
## Historia 
  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua.
## Ikus, gainera 
* Eduardo Gil Bera
* Patziku Perurena
* Aurelia Arkotxa
* Aingeru Epaltza
* Luigi Anselmi
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Mazantini (1991(https://eu.wikipedia.org/wiki/1991)-1993)]
Scolopacidae

**Eskolopazido** istingorraren antzeko itsas hegazti batzuez esaten da, Charadriiformes ordenako **Scolopacidae** familia osatzen duena. Hanka eta moko luzekoak izaten dira, eta kolorez gris ilunak. Itsasbeheretan lokatz artean ikusi ohi dira janari bila.

## Generoak 
* *Actitis*
* *Aphriza*
* *Arenaria*
* *Bartramia*
* *Calidris*
* *Coenocorypha*
* *Eurynorhynchus*
* *Gallinago*
* *Limicola*
* *Limnodromus*
* *Limosa*
* *Lymnocryptes*
* *Numenius*
* *Phalaropus*
* *Philomachus*
* *Prosobonia*
* *Scolopax*
* *Tringa*
* *Tryngites*
* *Xenus*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak