open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aitziber Garmendia

**Aitziber Garmendia** **Mendizabal** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1982ko abenduaren 10a) aktorea eta umorista da. Zuzenbideko lizentziaduna. ETBrako egindako lanek famatu dute batik bat, telesailetan eta umore saioetan; baina antzerkian ere lan oparoa du. Jaione Betigora "La Jaio", Gorane, Zuriñe Tolonegro eta Virginia Santos pertsonaia arrakastatsuen sortzailea da.

## Bizitza 
[thumb | eskuinera | Aitziber Garmendiaren testigantzekin osatutako bideoa ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]

Ikastolan hasi zen antzerkia egiten. Hamahiru urterekin oholtzara atera zen lehen aldiz, Beasaingo antzerki taldean; hamabost urte behar ziren Beasaingo antzerki eskolan sartzeko, eta bere adinaz gezurra esanda lortu zuen sartzea. Antzeztu zuen lehenengo lana Dario Foren *Hitz egin dezagun sexuaz* izan zen.

Aktore ikasketak egin zituen eta, aldi berean, Zuzenbidean lizentziatu zen.

2020an bertan (maiatzaren 15ean, zehazki), *Barre Librea* umore saioa estreinatu zuen ETB1en, Jon Plazaola, Getari Etxegarai eta Kepa Errasti aktoreekin batera. Saio horretan, Garmendiak, Virginiaz eta Goranez gain, beste pertsonaia berri batzuk aurkeztu ditu: Xuban, Agurtzane eta Korinba, Goraneren familiako kide bereziak; Jose Manuel, Virginiaren laguna; eta Lulu, Virginiak etxean duen amabirjinaren koadro surrealista.

2021eko abenduaren 31an, ETB1eko urte amaierako kanpaikadak eskani zituen zuzenean Gasteiztik, Ainhoa Etxeberria eta Yerai Diaz aurkezleekin batera.

## Lanak 
thumb | eskuinera | Aitziber Garmendia, 2017an.

### Antzerkia 
* *Hitz egin dezagun sexuaz*
* *Historias terraterrestres*
* *Irrikitan*
* *Xomorroak*
* *La domadora de fieras*
* *Mujeres en sus camas*
* *Emakumeak izarapean*
* *Baginaren bakarrizketak*
* *Arrainen bazka*
* *Wilt*
* *Kafka eta panpina bidaiaria*
* *Erlauntza*
* *Ez naiz inoiz Dublinen egon (2022)*
* *Sexberdinak* (2023) Donostia Antzerki saria irabazi zuen

### Telebista 
### Filmak 
* *Sukalde kontuak* (2009)
* *Mugaldekoak* (2010)
* *Anfitrioi berezia* (2012)
* *Alaba zintzoa* (2013)
* *Ocho apellidos vascos* (2014)
* *Txarriboda* (2015)
* *Erlauntza* (2020)

### Bideo musikalak 
[thumb|[Aitziber Garmendia aurkezlea Mitoaroa II ikuskizunean]]
* *Ta nik zer dakit* (Xabi San Sebastian, 2009)
* *Bazoaz* (Su Ta Gar, 2016)

### Bestelakoak 
* Bertso Eguna 2016 - Aurkezlea
* Gaztea Sariak - Aurkezlea
* *Mitoaroa II* (2025)

## Sariak eta aitortzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aitziber Garmendia, Euskadi Irratian
* Elkarrizketa, *Argia*n
* Aitziber Garmendia «Hori da une horretan daukazun bakarra: mina» (*Berria*, 2019)
Ikerne Goikoetxea

**Ikerne Goikoetxea** (Mungia, Bizkaia, 1967ko irailaren 1a - ) euskal aktorea da.

## Lanak 
### Antzerkia 
* *Evitango* (2003)
* *Espectros* (2001)
* *El vientre de la ballena* (2000)
* *Alias Moliere* (1999)
* *Malvaloca* (1998)
* *Ayax* (1994)
* *El hundimiento del Titanic* (1992-1993)

### Telebista 
* *Viernes más humor* (ETB2)
* *Goenkale* (ETB1)
* *Hasiberriak* (ETB1)
* *Más humor* (ETB2)
* *La primera noche* (ETB2)
* *Teilatupean* (ETB1)
* *Etxekoak* (ETB1)

### Zinema 
* *Zorion perfektua* (2009)
* *Paula y la luna* (Film laburra) (2001)
* *Dame otro final* (2000)
* *Cuento de navidad* (1997)
* *Así se hizo* (1997)
* *After* (1996)
Kontrakantxa gaztetxea

**Kontrakantxa gaztetxea** Hernaniko gaztetxea izan zen.

## Historia 
2006ko uztailean Gaztetxe Martxa Hernanitik pasatzen zela-eta herriko gazte batzuek euren eskuekin literalki eraiki zuten Gazte Txabola aldarrikapen gisara. Hilabete batzuen buruan ordea, Hernaniko udalak behera bota zuen, gazteei inolako argibiderik eman gabe. Hainbat gazteren ilusioei esker, hernaniarrentzako hain enblematikoa den Paradorreko gaztetxe zaharraren lur soroan sortu zen "espazio liberatu" berri hura. Udalak egindakoa gazteen borrokaren amaiera ez zela izango erabaki zuten gazteek eta borrokaren jarraipen eta hasiera bezala definitu zuten gertaera hura.

Lan horretan hainbat ekimen kolektibo bultzatu zituzten: bizikleta martxak, mendi irteerak, koadrilen arteko bertso bazkariak, manifestazioak, etab. Beti ere gazteen aldarrikapen oihuak zabaltzeko asmo argiarekin.

Honela beraz, 2006ko abenduaren 16an pauso berri bati ekin zion Hernaniko Gazte Asanbladak, bi urte baino gehiago geldirik zeraman udal jangela zaharra okupatuz. Atsegindegiko arkupean 100 lagunetik gora bildu ziren okupazioa prestatzeko. Okupazioa gauzatu ondoren herri batzarra egin zuten eta jarraian liberatutako espazio berri hura Hernaniko Kontrakantxa gaztetxea bezala izendatu zuten.

Bi hilabete geroago Hernaniko Gazte Asanbladak udaletxearekin negoziatzeko ordezkari bat izendatu zuen. Orotara bi bilera formal ospatu ziren, eta ez ziren akordio batetara ailegatu. Udalak elkarrizketak egin bitartean gaztetxea birritan tapiatzen saiatu zen, nahiz eta gazte batzuek berriz ere sartu ziren gaztetxean.

2007ko maiatzean udal hauteskundeak ospatu ziren Hernanin eta horietatik udal talde berri bat sortu zen. Alkatetza berriak etendako negoziazioei eutsi zien Hernaniko Gazte Asanbladako arduradunekin. Abenduaren 8an Kontrakantxak bere lehen urteurrena ospatu zuen.

2012ko maiatzaren 24an Hernaniko Gazte Asanbladak jakinarazi zuen Kontrakantxa gaztetxeak ateak itxi egingo zituela.

2013ko maiatzaren 12an Hernaniko Gazte Asanbladak jakinarazi zuen,herriko gazte talde batek Kontrakantxa gaztetxea txukundu eta gero berriz ere ateak zabalduko zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nerea Alias

**Nerea Alias** **Garcia** (Anoeta, Gipuzkoa, 1984ko urtarrilaren 2a) telebista-aurkezle euskalduna da.

2003az geroztik telebistan lan egiten du, non ETB 1eko *Betizu* telebista-saioa aurkeztu zuen. Gainera, *Balbemendi* telesailaren lehenengo ataletan agertu zen. Ondoren *Egin Kantu!* talent showa aurkeztu zuen. 2008an hasi eta lau urtez *Sut&Blai* programa aurkeztu zuen. ETB 1eko Euskal Herria Zuzenean saioko erreportarietako bat izan zen bi denboraldietan. Bere azken lanetariko bat Kantugiro saioan egin du, erreportari lanetan hemen ere.

2016an ETB 2ko *De lo bueno lo mejor* saioan aritu zen erreportari lanetan ere. Gaur egun *Gure kasa* saioan dihardu.

2024an elkarrizketa "intimoak" egiten hasi zen Primeran plataforman. 

## Lanak 
### Telebistan 
* *Betizu* (ETB 1)
* *Egin kantu!* (ETB 1)
* *Balbemendi* (ETB 1)
* *Sut&Blai* (ETB 1)
* *Kontra* (www.kontraprograma.com )
* *Euskal Herria Zuzenean* (ETB 1)
* *Kantugiro* (ETB 1)
* *De lo bueno lo mejor* (ETB 2)
* *Gure kasa* (ETB 1)
* *Esto no es normal* (ETB 2)
* *Intimitatean* (Primeran)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sustrai COLINA: «Nerea Alias: "Ezin dut egun guztia barrez pasa!"», *Argia*, 2157. zenbakia, 2008-11-02.
Nerea Garmendia

**Nerea Garmendia Martínez** (Beasain, Gipuzkoa, 1979ko urriaren 29a) aktorea da.

## Bizitza 
Beasainen jaioa, 10 urterekin Donostiara joan zen bizi izatera. 16 urterekin aktorea izan nahi zuela garbi zeukan.

Cristina Rota eta La Barraca de Alicia Hermida antzezpen eskoletan ikasi zuen. Ikasketak bukatu ondoren, hainbat iragarki, programa eta serie grabatu ditu.

## Bizitza pertsonala 
Aktore lanez gain, modaren munduan, marka propioa sortu zuen, By Nerea Garmendia izenekoa, eta frankizia bat sortu zuen marka hau saltzeko. 2016an, hiru frankiziadunek salatu zuten Garmendiak arropa faltsua ematen ziela saltzeko, beste marka batzuen arropari jatorrizko etiketa kenduta, kalitate txarreko arropa garesti saltzearren. 2019an itxi zen geratzen zen azken denda, Gasteizen.

12 urtez Jesus Olmedo espainiar aktorearen bikotea izan zen 2020ko abuztuan banatu ziren arte.

## Lanak 
### Telebistan 
#### Telesailak 
* *Itxaso* (Primeran)
* *Hasiberriak* (ETB 1)
* *Los hombres de Paco* (Antena 3)
* *90,60,90, diario secreto de una adolescente* (Antena 3)
* *Amar en tiempos revueltos*
* *La reina del sur*

#### Programak 
* *Vaya Semanita* (ETB 2)
* *Made in China* (TVE1)
* *Easy Peasy (ETB 1)*
* *KTM (ETB 1)*

#### Iragarkiak 
* *Euskaltel*
* *European Music Awards de MTV,* Sara Montielekin batera.
* *Eusko Jaurlaritzako kanpaina*
* *Camy*
* *Dolce Gabbana*
* *Imagen Vodafon*

## Erreferentziak
Ainere Tolosa

**Ainere Tolosa Arregi** (Zizurkil, Gipuzkoa, 1979ko irailaren 26a - ) euskal aktorea eta irakaslea da.

## Ibilbidea 
Izen bereko liburuan oinarritutako *Kutsidazu bidea, Ixabel* antzezlanean protagonistaren rola jokatu zuen (Ixabel). 2003an  estreinatu zuen antzezlana Gorringo Antzerki Taldeak Tafallan. Obra arrakastasu hartako beste aktoreak Mikel Sarriegi (Juan Martin), Ixabel Agirresarobe (Baserriko amona), Anjel Alkain Baserriko aita, taxista, eta Koldobika,mediku pedantea), eta Egoitz Lasa baserriko semea) izan ziren. Zuzendaria Anartz Zuazua izan zen, gidoilariak Joxean Sagastizabal eta Nagore Aranburu.

Antzezlan hori mugarri bat izan zen euskarazko antzerkigintzan, ia bi urtez iraun baitzuen, eta emanaldiak 180 izatera heldu zirelako.

Wazemank arrakastatsuan ere parte hartu zuen ETB 1eko umorezko telebista-saioa zen. Besteak beste, Anjel Alkain, Ainere Tolosa, Jon Iraola, Mikel Pagadizabal, Iñake Irastorza, Ana Elordi, Mikel Laskurain, Egoitz Lasa, Ixabel Agirresarobe, Asier Sota, Anartz Zuazua eta Aitor Gabilondo aktoreek parte hartzen zuten Wazemank-en.

## Lanak 
### Antzerkia 
* *Tristeak kontsolatzeko marmita*
* *Kutsidazu bidea, Ixabel*

### Telebista 
* *Altza porru* (ETB 1)
* *Irrikitan* (ETB 1)
* *Trikitraka trikitron* (ETB 1)
* *Wazemank* (ETB 1)
* *Noaoa* (ETB 1)
* *Brinkola* (ETB 1)
* *Wazemank 2.0* (ETB 1)
* *Wazemank 3.0* (ETB 1)
* *Finlandia* (ETB 1)
* *Superra* (ETB 1)

### Zinema 
* *Kutsidazu bidea, Ixabel* (2006)
* *Arriya* (2011)
* *Ocho apellidos vascos* (2014)
* *Agur Etxebesteǃ* (2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Letaman gaztetxea

**Letaman gaztetxea** Donostiako Intxaurrondo auzoan kokaturik dagoen gaztetxearen izena da.

## Historia 
Letaman izena eraikin hartan izan zen goma-fabrikaren izenetik datorkio. 1985an, Intxaurrondoko ikastola eraikin horretan egokitu zuten eta handitzeko lanak ere egin zituzten. 1995an, ikastola beste eraikin berri batera joan zenean, auzo horretako gazteek eraikina okupatu zuten, biltzeko eta antolatzeko leku baten premia baitzuten.

## Kanpo estekak 
* Letaman gaztetxearen webgunea
Intxaurrondo (argipena)

**Intxaurrondo** hurrengo gauzak izan daitezke:
* **Intxaurrondo**: intxaurrak ematen dituen zuhaitza.
* **Intxaurrondo**: Donostiako auzoa.
** **Intxaurrondo**: geltokia (EuskoTren)
** **Intxaurrondo**: geltokia (Adif)
** **Intxaurrondo**: kuartela
Gatz mineral

thumb|Kobre (II) sulfatoa.
**Gatz mineralak** izaki bizidun guztietan ageri diren biomolekula ez-organikoak dira. Izaki bizidunetan bi eratan aurki daitezke: uretan disolbaezinak direnak eta uretan disolba daitezkeenak.

## Disolbaezinak 
Disolbaezinak direnak egoera solidoan egoten dira. Trinkotasuna eta erresistentzia mekanikoa ematen die egiturei: adibidez, ornodunen hezurretan, krustazeo eta moluskuen kare-exoeskeletoetan, eta zenbait organismo mikroskopikoen siliziozko eskeletoetan (alga diatomeoetan).
* kaltzio karbonatoa, kaltzio fluoruroa, kaltzio fosfatoa...

## Disolbagarriak 
Disolbagarriak direnak, uretan aurkitzean, anioi eta katioietan disoziatzen dira. Gatz-ioien funtzioetako bat oreka gazia mantentzea da, izan ere, gazitasuna aldatuz gero, kaltegarri suerta daitezkeen fenomeno osmotikoak gertatzeko arriskua dago.

Beste funtzioetako bat, protoiak hartu eta emanez zelula barruko pH-a konstante mantentzea da. Azkenik, beste batzuk nerbio kinaden transmisioa edo muskuluen uzkurdura ahalbidetu dezakete.
* anioiak: Cl-, SO42-, NO3-...
* katioiak: Na+, K+, Ca2+...

## Ikus, gainera 
* Gatza (sodio kloruroa)

## Kanpo estekak
Guadiana

**Guadiana** Iberiar Penintsulako ibai nagusietakoa da. Penintsularen erdialdean dago kokatuta. Espainian, Gaztela-Mantxa, Extremadura eta Andaluzia zeharkatzen ditu, eta Portugalen, Baixo Alentejo eta Algarbe eskualdeak.

744 km-ko luzera izanik, Penintsula Iberikoko laugarren ibairik luzeena da Ebro, Duero eta Tajo ondoren.

## Ibilbidea 
Albaceteko probintzian sortzen da, Fuente del Ojuelo izeneko lekuan, Viveros udalerrian. Hortik Ciudad Realeko probintziara igarotzen da.

Behin Extremaduran, Merida eta Badajoz hiriak zeharkatzen ditu. Hortik Portugalen sartzen da, Baixo Alentejo azpieskualdean, tartean Mértola herritik igaroz.

Huelvako probintzia eta Faroko barrutiaren artean itsasoratzen da Ozeano Atlantikoan, bertako Ayamonte herria eta Vila Real de Santo Antonio (Algarbe, Portugal) bananduz.

## Ibaiadarrak 
* *Eskuinetik*: Cigüela eta Záncara.
* *Ezkerretik*: Jabalón, Zújar eta Guadámez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako geografia

## Kanpo estekak
Euskal Jai Gaztetxea

**Euskal Jai Gaztetxea** Iruñeko hiriko Alde Zaharrean kokatutako Euskal Jai pilotalekuan egokitutako gaztetxe bat zen, Iruñeko Gazte Asanbladak (IGA) kudeatzen zuena.

## Historia 
1993an Iruñeko Gazte Asanblada sortu zen gazteek autogestionatutako eremuak falta zirelako. 1994ko maiatzaren 7a, 1.000 pertsona bildu zituen manifestazio baten ondoren, IGAk abandonaturik zegoen Euskal Jai pilotalekua okupatu zuen.

Ondorengo egunetan, poliziak okupazioari erantzuten saiatu zen. Hainbat desalojaketa saiakera izan baitziren. Lehenengo saiakera, maiatzaren 10eko gauean izan zen, poliziak atea hautsi eta 15 pertsona kanporatu zituen, baina 18 pertsonek eta txakur batek teilatura igo eta poliziari aurka egin ahal izan zioten. Kalean istiluak egon ziren, hainbat zauritu eta 3 atxilotu utzi zituztenak. Bigarren saiakera, margolariz mozorratutako bi poliziek eraman zuten aurrera. Poliziek gaztetxearen alboko eraikin batera eskailera bat eraman zuten eta eskailerara igo ziren. Gaztetxeko teilatura pasatu ziren, baina teilatuko tranpa irekitzen saiatzen ari zirela harrapatu zituzten eta ez zieten sartzen utzi. Hirugarren saiakera 1994ko ekainaren 15eko gauerdian izan zen, operazio honetan 3 puntu ezberdinetatik sartu ziren segurtasun indarrak eta indarkeria erabiliz pertsona guztiak kanporatu zituzten 5 pertsona izan ezik eta 3 egunetan zehar iraun zutenak. Poliziaren kargek hainbat atxilotu eta zauritu utzi zituzten, haien artean 16 urteko Juantxo Molina, begi bat galdu zuena. Hurrengo egunean, ekainaren 16an manifestazioak eta mobilizazio ugari eraman zituzten aurrera, haien artean kazeroladak. Bizilagun eta dendari ugarik poliziaren aurkako salaketak egin zituzten. Operazioaren hirugarren egunean, ekainaren 17an, poliziak hustea bertan behera utzi behar izan zuen. Operazio honek gaztetxearen hormak eta zorua zulatuak utzi zituen.

Juantxo Molinak poliziaren aurka jarri zuen salaketa artxibatu zuten, eta bizilagunek eta dendariek jarritakoa berriz, ez zuen erantzunik jaso. Atxilotutako batek salatu zuen Goardia Zibilak Gaztetxeari eta beste hainbat herri-mugimenduei buruzko informazioa lortzeko torturatu zuela. Beste atxilotutako bati, 20 hilabeteko kartzela-zigorra eskatu zioten.

Gaztetxeari argindarra kendu zioten eta poliziek gaztetxekoei argazkiak atera eta jarraitzen zieten. Gainera, Goardia Zibilak, gaztetxearen aurrean lokal bat alokatu zuen.

2004an, Iruñako udaletxeak, Yolanda Barcina alkatea zela, gaztetxea eraisteko plana prestatu zuen bere ordez zentro hidrotermal bat eraikitzeko. 2004ko abuztuaren 16an segurtasun indarrak gaztetxera sartu eta gaztetxea husten hasi ziren. Gazte batzuk teilatura igotzea eta han geratzea lortu zuten. Nahiz eta gazte horiek teilatuan egon gaztetxea eraisten jarraitu zuten.

Abuztuaren 21ean 15.000 lagun manifestatu ziren gertakari hauen kontra.

## Ikus, gainera 
* Gaztetxea
* Euskal Jai pilotalekua

## Kanpo estekak
Burrunbazale

thumb|320px|Burrunbazale Txarangako kide gehienak 2006an
**Burrunbazale** Ordiziako txaranga bat da. Beti Argi bandako zenbait kideren artean osatu zuten 2006. urtean.

Alkartasuna Rondaila eta Beti Argi Bandak bezala, Ordiziako Muxika Dorretxean burutu ohi ditu bere entsaioak eta, normalean, igande arratsaldean izaten dira.

## Burrunbazale Egunak 
* I. Burrunbazale Eguna: 2007ko abenduaren 29a.

## Kanpo estekak 
*  Burrunbazale txarangaren bloga
Mikel Alonso

**Mikel Alonso Olano** (Tolosa, Gipuzkoa, 1980ko maiatzaren 17a - ) euskal herritar futbolaria da, Real Union taldekoa. Futbol zelaian duen bere ohiko postua, erdilariarena da, antolatzaile defentsiboarena, hain zuzen ere.

Periko Alonso futbolari ohi eta entrenatzailearen seme eta Xabi Alonso futbolariaren anaia da. Beste anaia bat dauka, Jon, futbol epailea.

Bere hastapenak futbolean Antiguoko Kirol Elkartean izan ziren. Taldean beste jokalari ezagun anitz izan ziren, besteak beste bere anaia Xabi, Aritz Aduriz aurrelaria eta Andoni Iraola atzelaria.

## Estatistikak 
*2021eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Finlandiako futbol liga

[thumb|250px|[Helsingin Jalkapalloklubi|Helsinki HJK eta Kuopion PS-ren arteko partida.]]
**Finlandiako futbol liga** (finlandieraz *Veikkausliiga*) Finlandian futboleko lehenengo maila da. Garaipen gehien lortu dituen taldea Helsingin Jalkapalloklubi (HJK) da (14 aldiz). Aurreko *Mestaruussarja* txapelketa ere hartzen bada, HJK  nagusi da, 30 liga lortuta.

## Historia 
1990an abiatu zen, 1930tik jokatu zen *Mestaruussarja* txapelketaren ordez. 14 taldek parte hartzen dute (2006ko denboraldian, 13 taldek bakarrik jokatu zuten **AC Allianssi** taldea zorren ondorioz kanporatu eta desegin ostean). 1973an bigarren maila edo Ykkönen eratu zen. Europa iparraldeko beste herrialde batzuetan bezala —esate baterako Errusian, Norvegian eta Suedian—, denboraldia apiriletik urrira jokatzen da eta taldeak elkarren aurka bitan lehiatzen dira, etxean eta kanpoan. Ligako sistemak aldaketa ugari izan ditu: batzuetan, liga arrunta jokatu da, baina beste batzuetan, hasierako fase baten ondoren, talde onenek ligaxka berria osatu dute.

Azken postuan geratzen den lehen mailako taldea bigarrenera jaisten da eta azkenaurrekoak bere postua bi partidatara bigarren mailako bigarrenaren aurka jokatzen du.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Lehen txapelketak (1908-1929) 
Kopa itxurako lehiaketak izan ziren.
* Helsinki HJK 7 garaipen: 1911, 1912, 1917, 1918, 1919, 1923, 1925
* Helsinki HPS 5 garaipen: 1921, 1922, 1926, 1927, 1929
* FC Kiffen 08 3 garaipen: 1913, 1915, 1916
* Åbo IFK 3 garaipen: 1910, 1920, 1924
* Unitas Sports Club garaipen 1: 1908
* Aalto Polytechnics garaipen 1: 1909
* Turku TPS garaipen 1: 1928

### *Mestaruussarja* (1930-1989) 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### *Veikkausliiga* (1990- ) 
* ¹ 1990a,n liga sisteman lehen fase bat jokatu zen eta zortzi lehenengoak kanporaketa sisteman sartu ziren. Finalera FC Kuusysi-Lahti (Ligako 1.a) eta Helsinki HJK (3.a) iritsi ziren. Hiru partida jokatu zituzten: lehena berdindu zuten eta beste biak Helsinki HJK-k irabazi zituen (3-4 eta 1-0).
* ² 2020ko urrian COVID-19 pandemiaren erruz, Liga bertan behera geratu zen eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen.
* ³ 2023an gol diferentziagatik zan zen txapelduna Helsinki HJK.

## Irabazleak 
### *Veikkausliiga* (1990- ) 
### Guztira 
## Ikus, gainera 
* Finlandiako futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Veikkausliiga webgune ofiziala
*  Veikkausliiga
Murtzia

**Murtzia** (gaztelaniaz eta ofizialki ) Espainiako hego-ekialdean dagoen hiria da, herrialde osoko zazpigarren populatuena dena. Izen bereko probintzia eta autonomia erkidegoko hiriburua da.

436.870 biztanle zituen 2009an.

## Inguru naturala 
Segura ibaiak zeharkatzen du. Altuera desberdineko mendiek zeharkatzen dute, Carrascoy, El Puerto, Villares, Columbares, Altaona eta Escalona. Udalerriaren hegoaldeko mendizerrak Murtzia Cartagenako zelaitik banatzen du.

## Banaketa administratiboa 
thumb|250px|eskuinera|Murtziako mapa, urdinez erdigunea ageri dela.
Berez, hiriaren erdigunea 175.000 pertsona bizi dira, eta erdigunearen inguruan 54 herri daude (gaztelaniaz *pedanía* deituak). Herri haietako batzuk jada erdiguneari lotuta daude, eta beste batzuk erdigunetik 10-15 kilometrora daude eta izaera propioa mantentzen dute, **Murtziako** udalerriaren zati izan arren.

### Herriak 
## Garraiobideak 
### Murtziako autobusak 
Murtziako autobusen konpainia Latbusek hainbat linea ditu, Murtzia hiri artekoak eta inguruko herriak elkartzen dituztenak. Hiriko lineak hamaika dira guztira eta hiri artekoak, 43.

### Murtziako tranbia 
Tranbiaren lehen tartea 2007ko maiatzean zabaldu zen, proba moduan, eta Murtzia hiriko erdialdea, Juan Carlos I.a etorbidea eta Espinardoko gunea batzen ditu. Ibilbideak lau geltoki baino ez ditu. Probaren arrakasta ikusita, 2009ko urrian, tranbiaren lehen linea osoa eraikitzeko lanak hasi ziren, FCC eta Comsa enpresen eskutik.

### Aldirietako trenak 
Murtzia eta Alacant arteko Renfe Aldirietako tren sareak bi linea ditu, C-1 linea Murcia del Carmen eta Alacant artekoa, eta C-2 linea Murcia del Carmen eta Águilas artekoa.

## Demografia 
## Argazkiak 

Fitxategi:La Sardina Encallada.JPG|Segura ibaia Murtzia parean.
Fitxategi:Catedral de Santa María I.JPG|Murtziako Santa María katedralaren ikuspegia.
Fitxategi:Casino de Murcia.JPG|Hiriko kasinoa.
Fitxategi:Calle Trapería-Santo Domingo.JPG|Alde zaharreko Traperia kalea.

## Klima 
## Pertsonaia ezagunak 
* Floridablancako kondea (1728-1808), politikaria.
* Juan de la Cierva (1895-1936), ingeniaria eta autojiroaren asmatzailea.
* Alejandro Valverde (1980-), txirrindularia.
* Keunam (1989-), youtuber eta bikoizketa-aktorea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Murtziako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Murtzia hiriko webgune ofiziala 
* Murtziako Euskal Etxea
Júcar

**Júcar** edo **Xúquer** ——  Espainiako ekialdea zeharkatzen duten ibai nagusietako bat da. Iberiar penintsulako ibai luzeenetan seigarrena da, 497,5 kilometrorekin.

*Júcar* izena gaztelaniatik dator; *Xúquer*, katalanetik.

Cuencako, Albaceteko eta Valentziako probintziak zeharkatu ondoren, Mediterraneoan itsasoratzen da.

## Ibaiadarrak 
Cabriel (nagusia), Valdemembra, Cantabán, Magro, Albaida, Escalona, Sellent eta Cáñoles ibaiak. Baita ere, María Cristina kanala eta Abengibre erreka.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako geografia
* Jucarreko Konfederazio Hidrografikoa  

## Kanpo estekak
Segura ibaia

**Segura ibaia** Espainiako hego-ekialdean kokatuta dago. Penintsula Iberikoko zazpigarren ibairik luzeena da 325 kilometrorekin.

Jaengo probintzian sortzen da, Santiago-Pontones udalerrian. Hortik iparralderuntz jotzen du Albaceteko probintzian sartuz. Hortik Murtziako Erkidegora igarotzen da, Murtzia hiria zeharkatuz. Azkenik Mediterraneoan itsasoratzen da Alacanteko probintzian, Guardamar del Segura udalerrian.

## Ibaiadarrak 
* Madera ibaia.
* Zumeta ibaia.
* Tus ibaia.
* Taibilla ibaia (2.95 m³/s).
* Mundo ibaia (5.42 m³/s).
* Alhárabe ibaia.
** Benamor ibaia.
* Argos ibaia.
* Quípar ibaia (0.79 m³/s).
* Juduaren euri-bidea edo *Rambla del Judío*.
* Mula ibaia.
** Pliego ibaia.
* Guadalentín, Sangonera edo Reguerón ibaia (1.35 m³/s).
** Bosch-eko euri-bidea.
** Nogalteko euri-bidea.
* Saladako euri-bidea.
* Abanillako euri-bidea.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Murtziako Erkidegoan: Cieza, Abarán, Archena, Molina de Segura, Alcantarilla, Murtzia eta Beniel.
* Alacanteko probintzian: Orihuela, Rojales eta Guardamar del Segura.

## Segura eta Euskal Herria 
Jon Maia bertsolariak 2005ean *"Riomundo"* eleberria argitaratu zuen, Seguraren ibaiadarra den Mundo ibaia geurean ezaguna eginez.

Bestela, Goierriko herri batek ibai honen izen bera darama, Segurak alegia.

## Ikus, gainera 
* Espainiako geografia

## Kanpo estekak
Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea

**Euskal Itzultzaile, Zuzentzaile eta Interpreteen Elkartea** (*EIZIE*) euskarara edo euskaratik itzulpengintzan eta interpretazioan ari diren profesionalak biltzen dituen elkartea da. Elkartea 1987ko udazkenean sortu zen. EIZIE beste bi elkartetako kide da: nazioarte mailan FIT Fédération Internationale des Traducteurs elkartekoa, eta Europa mailan CEATL Conseil Européen des Traducteurs Littéraires  elkartekoa.

## Elkartearen helburuak 
Elkarteak itzultzaile, interprete eta zuzentzaileen arteko harreman profesionala eta informazio trukatzea sustatzen ditu, haiei lege aholkularitza eta trebakuntza ematearekin batera.
Elkarteak hainbat tresna eskaintzen dizkie kideei eta erabiltzaile publikoei, besteak beste:
* *Nor da Nor*: Euskal Itzulpengintzaren datu-basea (euskaratik eta euskarara egindako itzulpen literarioen katalogoa eta itzultzaileak).
* *ItzuL* posta-zerrenda. Eguneroko lanean sortu ohi diren arazoak beste itzultzaileekin batera konpondu eta eztabaidatzeko foroa.

## Argitalpenak 
thumb|EIZIEren 30. urteurrena ospatzeko ekitaldia Donostiako Egian
thumb|EIZIEren 2019. urteko batzarra
Bere historian zehar EIZIEk hainbat bide zabaldu ditu itzultzaile, interprete eta zuzentzaileen lanari buruzko argibideak eskaintzeko, paperean zein euskarri elektronikoan. Hona hemen adibide batzuk:

* *Senez* aldizkariak itzulpengintzaren teoria eta pragmatika lantzen ditu. Martuteneko Itzultzaile Eskolak sortu zuen, 1984. urtean, eta EIZIE sortu zenean elkarte honi pasa zion ardura. Gaur egun urtean behin argitaratzen da, eta, aldian behin, ale monografikoak ere kaleratzen dira.
* Itzulpen Antologia I, II eta III, ohorezko bazkide izendatuak izan direnen lanak biltzen dituzten hiru antologiak.
* Literatura Unibertsala itzulpen-bilduma kudeatzen du elkarteak, Eusko Jaurlaritzak eta EIZIEk urtero sinatzen duen lankidetza-hitzarmena dela medio. Bildumako liburuak Alberdania eta Elkarlanean argitaletxeek kaleratzen dituzte.
* *Basqueliterature* webgune berezia elikatu zen 2012. urtea arte. EIZIEren ekimenez, babesaz eta kudeaketaz sortu zen, euskal literaturaren erakusgarri bat beste hizkuntzetan emateko.
* *31 eskutik* bloga egunero euskararen erabilerari buruzko testu bat argitaratzeko asmoz sortu zuen elkarteak, 2012an, asmo didaktikoarekin.

## Elkartearen lehendakariak 
* Fernando Rey Escalera (2024-)
* Manu Lopez Gaseni (2022-2024)
* Itziar Diez de Ultzurrun (2019-2022)
* Idoia Gillenea (2017-2019)
* Mikel Garmendia (2015-2017)
* Iñaki Iñurrieta (2013-2014)
* Bakartxo Arrizabalaga (2009-2012)
* Oskar Arana (2008)
* Beatriz Zabalondo (2007)
* Joseba Ossa (2005-2006)
* Karlos del Olmo (2003-2004)
* Koldo Biguri (2001-2002)
* Lurdes Auzmendi (1998-2000)
* Joseba Erkizia (1996-1997)
* Anjel Lobera (1994-1995)
* Juan Garzia (1992-1993)
* Iñaki Zubizarreta (1990-1991)
* Juan Mari Lekuona( 1988-1989)

## Kanpo estekak 
* EIZIEren webgunea.
*  FIT Fédération Internationale des Traducteurs elkartea.
*  CEATL Conseil Européen des Traducteurs Littéraires elkartea.

## Erreferentzia zerrenda
Token Ring

**Token Ring** 70. hamarkadan IBM-ek sortutako eraztun topologia logikoa eta lekukoaren protokoloa erabiltzen duen sare arkitektura da.
IEEE 802.5 arauan zehazten da Token Ring. Bere ezaugarririk bereizgarriena informazioa transmititzean datza.
Ethernet sare arkitekturaren arrakastaz ez da erabiltzen.
## Ezaugarriak 
:* Informazioak noranzko berdinean bidaiatzen du
:* Ethernet baino garestiagoak baina datu trafiko handietan egonkorragoak dira
:* Sare kontzentragailuri MAU deritzo
:* 4 eta 16 Mb/s-ko abiadurak har ditzake, bai pare kordaturekin zen kable ardazkidearekin .
## Abantailak 
:* Ez du behar bideratzerik.
* IEEE 802
baitezake.
## Ikus,Gainera 
* IEEE 802
* IEEE 802.5

## Kanpo estekak
NetBIOS

**NetBIOS** (**N**etwork **B**asic **I**nput/**O**utput **S**ystem), sare sistema eragilea eta hardware espezifikoa konektatzeko software geruza da.
Konputagailu-sare lokaletarako baliabideen software bezerorentzako API bezala IBM-ek eta Sytek-ek sortu zuten NetBIOS saio geruzako protokoloa.
Bere sortzetik NetBIOS sare aplikazio askoren oinarri bilakatu da.
NetBIOS duen sarean konputagailuak izenez ezagutzen dira, izen hau bakarra behar izan dela.
## Ikus, gainera 
* NetBEUI
## Kanpo estekak 
*  SMB/CIFS sarearekin ohitzen
*  NetBIOS erreferentzia
NetBEUI

**NetBEUI** (**N**et**B**IOS **E**xtended **U**ser **I**nterface) Microsoft Windows-eko Lan Manager eta Windows 95 sistema eragiletan sareak osatzeko sare geruzako protokolo soila da.
NetBEUI-k ez dauka sare desberdinetako estazioak konektatzeko prozedurarik, beraz bideratze gabeko protokoloa da.

NetBEUI-k NetBIOS-i sare zerbitzuez hornitzen dio. Urte batzuk jada NetBIOS-ek IPX eta IP protokoloekin lan egin dezake Internet-eko eta intraneteko TCP/IP arkitektura erabiliz.
NetBIOS-ek IP protokoloarekin lan egin ahal izateak NetBEUI-ren erabilpen eza ekarri du.
## Ikus, gainera 
* Sare protokolo

## Kanpo estekak
X.25

**X.25** IBM-ek HDLC sare protokoloan oinarritutako pakete konmutazioko konputagailu-sarea da.

## Ezaugarriak 
:* RDSI sareetan erabiltzen da, gehien bat
:* OSI ereduko hiru mailetan egiten du lan: geruza fisikoa, lotura geruza eta pakete geruza.
:* Erabiltzailearen estazio DTE deitzen da
:* Pakete konmutaziorako adabegia DCE deitzen da
:* Kanpoko alegiazko zirkuituen zerbitzua erabiltzen du pakete geruzak
:* Erabiltzaileen arteko helbideratze prozedurak erabiltzen ditu
:* Komunikazioaren ezaugarriak negoziatzen ditu
:* Erroreen berreskuratze teknikak ditu
:* Leiho labainkorren teknika erabiltzen du fluxu kontrola antolatzeko
:* Multiplexazioa: milaka alegiazko zirkuituak ahalbidetzen ditu.

## Ikus,Gainera 
* OSI eredua

## Kanpo estekak
Point-to-Point Protocol

**PPP**edo **Point-to-point Protocol**, hau da, muturretik muturrerako protokoloa, RFC 1661 dokumentuan araututako lotura geruzako protokoloa da. Interneten erabiltzen den TCP/IP ereduari lotutako sare protokoloa da.

## Sarrera 
Konputagailu biren artean lotura geruzako komunikazioa ahalbidetzen duen sare protokoloa dugu PPP. Eskuarki, bezero batek modem-en bidez bere Internet zerbitzu hornitzaileari Internet-eko konexioa ezartzeko erabiltzen da. Noizbehinka, banda zabaleko konexioak ezartzeko ere erabiltzen da PPPoE eta PPPoA protokoloekin.
Datuak garraiatzeaz aparte, PPP-k beste funtzio garrantzitsuak betetzen ditu:
:* **Kautotu**: sarbide gakoaren bidez, normalki
:* **IP dinamikoki esleitu**: Interneteko hornitzaileak IP helbide kopuru mugatuak ditu, eta bezeroak IP-ak baino gehiago dira. Bezero guztiak une berean ez direlako konektatzen, posible da bezeroari konektatzen den bakoitzean aldi baterako IP bat esleitu, PPP konexioa bukatzean beste bezero bati eslei dakiokeena.
PPP, ADSL modem-aren eta Internet zerbitzariaren ATM pasabidearen arteko komunikazio ezartzeko ere erabil daiteke.
PPP-ren trama HDLCprotokoloan dago oinarrituta.

## Ikus, gainera 
* PPTP

## Kanpo estekak
Lumo

**Lumo** Bizkaiko ipar-erdialdeko elizate bat da; 1882ko urtarrilaren 8az geroztik, Gernikarekin batera Gernika-Lumoko udalerria osatzen du.

San Pedro, Arane eta Zallo auzoek osatzen dute. Lumoren izaera aldatuz joan da; baina, ekonomiaren aldetik, lumotarrak nekazariak eta abeltzainak izan dira gehienbat oraintsu arte.

## Kokapena 
Lumoren gune nagusia, San Pedroko eliza, koordenatu hauetan dago: 43°18'75" N, 2°41'33" W.

Mugakide ditu iparraldean Foruko elizatea, ekialdean Ajangizko udalerria, hegoaldean Muxikako udalerria eta mendebaldean Errigoitiko elizatea.

## Historia 
Lumoren lehen aipamena idatzia, *Luno* formarekin, Erdi Aroko latinezko testu batean agertzen da; hain zuzen ere, Donemiliaga Kukulako kartularioan (279. zenbakia, 271-272 orrialdeak, 1051-I-30):

## Demografia 
## Ondarea 
* Lumoko dorretxea.
* XIX. mendeko iturri / aska / garbitoki multzoa.

## Jaiak 
* Pedro Deuna, ekainaren 29an.
* Lorentzo Deuna edo Zallobanteak, abuztuaren 10an.

## Kanpo estekak 
## Kanpo estekak
Bruno Villarreal

**Bruno Villarreal Ruiz de Alegria** (Larrea, Barrundia, 1802ko ekainaren 24 &ndash; Gasteiz 1860) jeneral karlista arabarra zen.

Tropa konstituzionalisten kontra borrokatu zen (1821). Lehen Gerra Karlistan Arabako boluntario-batailoia antolatu zuen (1833) eta Don Karlosen alde egin zuen. Hogei urte zituenean gudarostean sartu zen eta handik gutxira, Burundan eta Logroñon borrokatu ondoren, kapitain egin zuten. Nazarren, Azarten, Muruartederretan, Lizarran eta Altsasun lortu zituen garaipenei esker koronel egin zuten Lorturiko garaipenei esker, Arabako komandante nagusi (1834) izendatu zuten. Bilboko lehendabiziko setioan parte hartu ondoren mariskal egin zuten (1835), iparraldeko armada karlistaren buru (1836) eta Don Karlosen laguntzailea izan zen. Fernández de Córdoba jeneral liberala garaitu zuen Jurramendin eta 1836. urteko Arlabango guduan ihes egitera behartu zituen gudaroste liberalak. Bergarako hitzarmena sinatu zenean Bordelera ihes egin zuen.

## Bibliografia 
* Jover Zamora, Jose Maria (2005), *La era isabelina y el sexenio democrático*, Bartzelona: RBA Coleccionables S.A.. .

## Erreferentziak
Vincenzo Bellini

**Vincenzo Salvatore Carmelo Francesco Bellini** (Catania, Sizilia, 1801eko azaroaren 3a - Puteaux, Senako Gainak, Frantzia, 1835eko irailaren 23a) musikagile italiarra izan zen.

Opera landu zuen batik bat, ganbera-musika eta musika sakroaren hainbat lanekin batera.

## Lan nagusiak 
* *Adelson e Salvini* (1825ean Napolin estreinatuta).
* *Bianca e Gernando* (1826, Napoli).
* *Il pirata* (1827, Milano).
* *La straniera* (1829, Milano).
* *Zaira* (1829, Parma).
* *I Capuleti e i Montecchi* (1830, Venezia).
* *La sonnambula* (1831, Milano).
* *Norma* (1831, Milano).
* *Beatrice di Tenda* (1833, Venezia).
* *I puritani* (1835, Paris).

## Ikus, gainera 
* Musika klasikoa
Enrico Caruso

**Enrico Caruso** (Napoli, 1873ko otsailaren 25a - *ib.*, 1921eko abuztuaren 2a) tenor italiar bat izan zen.

1895etik 1920 arte iraun zuen haren karrera musikalak. Hasieran baritono ibili bazen ere, tenor moduan irabazi zuen ospea mundu osoan.

48 urte zituela hil zen, antza tuberkulosiak jota.

1977ko ekainaren 14an *Associazione Museo Enrico Caruso* elkartea sortu zuten Milanon.

## Ikus, gainera 
* Musika klasikoa

## Kanpo estekak 
*  "Assoc. Museo E. Caruso"ren webgunea
Modem

:*Artikulu hau **Modem** bihurgailuari buruzkoa da, esanahi ezberdinentzako ikus Modem*

thumb|Telefono-modema
**Modem** **mo**dulatzaile/**dem**odulatzaile hitzetatik dator. Seinale analogikoaren gainean datu digitalen transmisioa ahalbidetzen duen bihurgailua da.

Normalean, fisikoki urruti dauden eta teknologia digitala erabiltzen dituzten konputagailu bi elkarrekin komunikatzeko erabiltzen den seinale analogiko- digital bihurgailua da. Etxeetan telefono linearen bidez datuak bidali eta jasotzeko periferikoa da. Internet konexioa izateko da.

## Komunikazio prozesua 
Konputagailu batek dituen datuak bit-ez osatuta daude, datu digitalak. Bit hauek telefonoko linea analogikora egokitzeko (modulatu) eta bidaltzeko modemera igortzen dira.
Linea telefonikoko beste aldean dagoen modema jasotzen ditu bit hauek eta datu digitalak bihurtzen ditu (demodulatu). Labur esanda, aparatu honek ordenagailutik datorren seinale digitala seinale analogikoa itzultzen du, eta alderantziz, hau da telefonotik datorren seinale analogikoa seinale digitala ordenagailuari bihurtuz.

## Modem motak 
Kanpoko eta barne modemak bereizten dira nagusiki baina software modemak ere daude, winmodem ere deituak.

:* **Barne modemak**: Konputagailu barruko hedatze erretenetan sartzen diren txartelak dira . Erretenaren arabera era askotakok daude:

:* Bus ISA: Abiadura baxukoak dira ez dira erabiltzen
:* PCI: Egungo (2007) estandarrik erabiliena
:* AMR: Egungo (2007) konputagailu berrietako oinarri-plaketan agertu dira.

Merkeak eta lekurik ez dute hartzen barne modemak.

:* **Kanpoko modemak**: Barrutik barne modemak bezala dira baina konputagailuk edo PDAtik kanpo daude, plastikozko kutxa batean sartuta. Eramangarriak, LED argien bidez bere egoeraren berri ematen dute. Aldiz lekua hartzen dute.
:-Konexio motak:
::* COM ataka erabiltzen dutenak
::* PC Card konputagailu eramangarrietan erabiltzen dira eta txartel txiki bat da.
::* USB ataka erabiltzen dutenak. Ez dute behar argindarrik. Telefono mugikorrentzako modeloak ere badaude. Ikus: 3G

:* **Software modemak**: Barne modemak dira baina bere funtzio edo osagai batzuk sistema eragilearen (Microsoft Windows) esku utzi dira.

## Ikus, Gainera 
* RS-232
* Interfaze
* Router

## Kanpo estekak
Kataluniako musika

**Kataluniako musika** kontzeptuak barne hartzen ditu lurralde hartan musika adierazpen guztiak, katalunieraz, gaztelaniaz edo beste hizkuntza batez egindakoak.

## Bertako musika 
* Musika-tresna tradizionalak:
** Dolçaina
** Flabiol
** Gralla (instrument)
** Sac de gemecs
** Tamborí
** Tarota
** Tenora
** Tible

* Dantza tradizionalak:
** Sardana
 
## Musika klasikoa 
* *Musika aretoak*:
** El Liceu (Bartzelona).

* *Musikagileak*:
** Domenec Tarradellas (1711-1751).
** Josep Duran (1726–1802).
** Josep Pla (1728-1762).
** Carles Baguer (1768-1808).
** Ferran Sor (1778-1839).
** Isaac Albeniz (1860-1909).
** Enric Granados (1867–1916).
** Amadeu Vives (1871-1932).
** Eduard Toldra (1895-1962).
** Xavier Montsalvatge (1912-2002).

* *Opera abeslariak*:
** Victoria dels Angels (1923–2005).
** Montserrat Caballe (1933-2018).
** Josep Carreras (1946-).

## Musika garaikidea 
* *Abeslariak*:
** "Peret" (1935-).
** Joan Manuel Serrat (1943-).
** Lluis Llach (1948-).
** "Gato Perez" (1951-1990).
** "Kiko Veneno" (1952-).
** Marina Rossell (1954-).
** Manolo Garcia (1955-).
** Quimi Portet (1957-).
** "Loquillo" (1960-).
** Gerard Quintana (1964-).
** Albert Pla (1966-).
** Cesk Freixas (1984-).

* *Piano-joleak*:
** Alicia de Larrocha (1923-).
** Tete Montoliu (1933-1997).

* *Musika taldeak*:
** Cheb Balowski
** Estopa
** La Gossa Sorda
** Macaco
** Obrint Pas
** Els Pets
** Sopa de Cabra
** El Ultimo de la Fila
** Umpah-pah

## Ikus, gainera 
* Katalunierazko musika
* Nova Canço

## Kanpo estekak 
*  Rock&Cat webgunea
Katalanezko musika

**Katalanezko musika** historian zehar hizkuntza hartan egindakoa da, Katalan Herri guztietan.

## Abeslariak 
* Raimon (1940-).
* Joan Manuel Serrat (1943-).
* Maria del Mar Bonet (1947-).
* Lluis Llach (1948-).
* Marina Rossell (1954-).
* Quimi Portet (1957-).
* Gerard Quintana (1964-).
* Albert Pla (1966-).
* Cris Juanico (1967-).
* Joan Miquel Oliver (1974-).

## Taldeak 
* Folk musika:
** Al Tall.
** L'Ham de Foc.
* Rock, ska, reggae, punk, pop eta beste batzuk:
** Antonia Font
** Brams
** Els Pets
** Inadaptats
** La Gossa Sorda
** Manel
** Obrint Pas
** Odi
** Oprimits
** Owix
** Sopa de Cabra
** Skatalá
** Umpah-pah

## Ikus, gainera 
* Kataluniako musika

## Kanpo estekak 
*  Rock&Cat webgunea
Gaetano Donizetti

**Gaetano Donizetti** (Bergamo, Lombardia, 1797ko azaroaren 29a - Bergamo, 1848ko apirilaren 8a) musikagile italiarra izan zen.

Batez ere opera landu zuen (69 lan) baina musika sakroa eta ganbera-musika ere jorratu zituen. Haren lanik ezagunenak ''"L'elisir d'amore"*, *"Don Pasquale"* eta *"Lucia di Lammermoor"* dira.

## Lan nagusiak 
* *"Anna Bolena"* (1830ean Milanon estreinatuta).
* *"L'elisir d'amore"* (1832, Milano).
* *"Sancia di Castiglia"* (1832, Napoli).
* *"Il furioso all'isola di San Domingo"* (1833, Erroma).
* *"Lucrezia Borgia"* (1833, Erroma).
* *"Marin Faliero"* (1835, Paris).
* *"Lucia di Lammermoor"* (1835, Napoli).
* *"Pia de' Tolomei"* (1837, Venezia).
* *"Roberto Devereux"* (1837, Napoli).
* *"La Fille du régiment"* (1840, Paris).
* *"La Favorite"* (1840, Paris).
* *"Linda di Chamounix"* (1842, Viena).
* *"Don Pasquale"'' (1843, Paris).

## Ikus, gainera 
* Musika klasikoa

## Kanpo loturak 
*  Donizettiri buruzko webgune ofiziala
Vallès Oriental

200px|eskuinera
thumb|Hiriak, zelaiak eta muinoak Vallès Orientalen
**Vallès Oriental** Kataluniako eskualdea da, bosgarren populatuena dena. Ia 851 km2ko azalera dauka eta 361.319 biztanle zituen 2005ean, 42 udalerritan banatuta.

Granollers hiriburua eta udalerririk populatuena da.

## Mugakideak 
Iparraldean Osona, ipar-ekialdean Selva, hegoaldean Barcelones, hego-ekialdean Maresme, hego-mendebaldean Valles Occidental eta ipar-mendebaldean Bages mugakide ditu.

## Udalerri nagusiak 
# **Granollers** (hiriburua): 57.796 biztanle.
# Mollet del Vallès: 51.218.
# Parets del Vallès: 16.202.
# Caldes de Montbui: 15.536.
# Franqueses del Vallès: 15.196.
# Sant Celoni: 15.081.
# Cardedeu: 15.018.
# Canovelles: 14.668.
# Montornès del Vallès: 14.190.
# La Garriga: 13.472.
# La Llagosta: 13.455.
# Lliçà d'Amunt: 12.439.

## Pertsona ezagunak 
* Enric Prat de la Riba (1870-1917), politikaria.
* Jordi Solé Tura (1930-2009), diputatua eta senataria.
* José Segú (1935-2010), txirrindularia.
* Josep Maria Pou (1944-), aktorea.
* Joan Clos (1949-), Bartzelonako alkatea.
* Montserrat Tura (1954-), Generalitateko kontseilaria.
* Santi Santamaria (1957-2011), sukaldaria.
* Jordi Turull (1966-), Generalitateko kontseilaria eta preso politikoa.
* Raül Romeva (1971-), Generalitateko kontseilaria eta preso politikoa.
* Santi Vila (1973-), Generalitateko kontseilaria eta preso politikoa.
* Sandra Sabatés (1979-), kazetaria.
* Anna Simon (1982-), kazetaria.
* Aleix Espargaró (1989-), motoziklista.
* Pol Espargaró (1991-), motoziklista.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak
 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko egunkari digitala
Vallès Occidental

thumb|Eskualdearen kokapena.
thumb|Sant Cugat monasterioa
thumb|Riu Ripoll
**Vallès Occidental** Kataluniako eskualdea da, bigarren populatuena Barcelonès ondoren.Bartzelonako probintzian kokaturik dago.

2005ean 815.628 biztanle zituen (583.17 Km2; 1.398.61 biz./km2). 23 udalerrik osatzen dute, Sabadell eta Terrassa izanda hiriburuak.

## Mugakideak 
Iparraldean Bages, ipar eta ekialdean Valles Oriental, mendebaldean Baix Llobregat eta hegoaldean Barcelones mugakide ditu.

## Udalerri nagusiak 
# **Sabadell**: 196.971 biztanle.
# **Terrassa**: 194.947.
# Sant Cugat del Vallès: 70.514.
# Rubí: 68.102.
# Cerdanyola del Vallès: 57.114.
# Ripollet: 34.735.
# Montcada i Reixac: 31.725.
# Barberà del Vallès: 27.827.
# Santa Perpètua de Mogoda: 21.409.
# Castellar del Vallès: 20.437.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
* Vallès Occidental eskualdeko kontseiluaren webgunea
Tarragonès

[eskuinera|thumb|Tarragones [Katalunian]]

**Tarragonès** Kataluniako hegoaldeko kostaldean eta Tarragonako probintzian dagoen eskualdea da, seigarren populatuena dena.

Ia 319 km2-ko azalera dauka eta 222.444 biztanle zituen 2006an, 21 udalerritan banatuta.

Tarragona hiriburua, udalerririk populatuena eta eskualdeari izena ematen diona da.

## Mugakideak 
Iparraldean Alt Camp, ekialdean Baix Penedes, hegoaldean Mediterraneo itsasoa eta mendebaldean Baix Camp mugakide ditu.

## Udalerri nagusiak 
# **Tarragona** (hiriburua): 134.163 biztanle 2007an.
# Salou: 23.398.
# Vila-seca: 18.678.
# Torredembarra: 14.524.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak
 
## Kanpo estekak 
* Tarragonès eskualdeko kontseiluaren webgune ofiziala
AC Oulu

**AC Oulu** (llaburki, *ACO*) Oulu hiri finlandiarreko futbol-taldea da. 2002. urtean sortu zuten Ouluko hainbat taldek eta urte gutxitan, Finlandiako futbol talde onenen artean izatea lortu du. Izan ere, talde hauen helburua, 2000ko hamarkadan Oulu hiriak galdutako ospea berreskuratzea eta goren mailako futbola eskualde horren berrezartzea izan zen. Baita lortu ere, gaur egun, bi urte Ykkönen bigarren mailan igaro oondoren, lehenengo mailara itzuli baita taldea.

Taldearen zaleak **Sinitähdet** izenaz ezagunak dira (euskaraz: *Izar urdinak*) eta Veikkausliigako zale entzutetsuenetakoak dira.
## Historia 
* 2002an, Ouluko talde garrantzitsuenek, haien artean Tavaritek, OLSk, OPSk eta OTPk, **Allianced Club Oulu** taldea sortu zuten. Tavarit ospetsuenak behea jo ostean, talde hauen helburua Ouluk goren mailako futbola berreskuratzea izan zen.

* 2003an, talde berri honek, Tervariten futbol-taldeak utzitako postua hartu eta zortzigarren postua lortu zuen Ykkönen ligako 2003 denboraldian.

* 2006. urtean, 5.000 ikusleentzako edukiera duen Castrén estadioa eraikitzen amaitu zen.

* 2006 denboraldian, **AC Oulu** taldea bigarren postuan gelditu zen eta Veikkausliiga lehenengo mailarako igoera txartela eskuratu zuen. Urte honetan, diru arazoak ia taldearen porrota ekarri zuen.

* 2007ko Veikkausliigan, 22 puntu baino ez zituen lortu taldeak eta azkeneko postuan gelditu ostean, bigarren mailara jaitsi zen berriro ere .

* 2009an, Ykkönengo txapeldun bihurtu eta mailaz igo zen. Jokatutako partiduen %62a irabazi zuen eta 53 punturekin, taldeak inoiz egindako denboraldi onena izan zen .

## Futbol zelaia 
Partiduak 2006. urtean ireki zen Castrén estadioan jokatzen ditu. Bost mila ikusleentzako edukiera du futbol-zelai honek eta finlandieraz *Castrenin urheilukeskus* edo *Castrenin kenttä* izenak jasotzen du.

Futbolaz gain, besteak beste bandy, hockey, saskibaloi, boleibol eta beibol partiduak jokatzen dira zelai honetan.

## Irabazitako txapelketak 
* 2009ko Ykkönen txapelketa.

## Jokalari ospetsuenak 
*  Seth Ablade
*  Janne Hietanen
*  Mika Nurmela
*  Rafinha
 
## Ikus, gainera 
* Veikkausliiga

## Kanpo estekak 
* Sinitähdet 

## Erreferentziak
Garrotxa

[eskuinera|thumb|Garrotxa [Katalunian]]

**Garrotxa** () Kataluniako ipar-ekialdean dagoen eskualde mugakidea da, Gironako probintzian kokatutakoa, Ipar Kataluniako mugan.

51.786 biztanle zituen 2005ean, eta 2010ean 55.439, 21 udalerritan banatuta. 735.39 km²-ko azalera dauka. Olot da hiriburua eta udalerririk populatuena.

## Geografia 
### Mugakideak 
Iparraldean Vallespir (Ipar Katalunia), hegoaldean Selva, ekialdean Alt Empordà, Pla de l'Estany eta Gironès eta mendebaldean Ripollès eta Osona eskualdeak mugakide ditu.

### Inguru naturala 
Ekialdeko Piriniotan kokatuta dago eskualde menditsu hau. Halaber, ezaguna da Garrotxako Sumendi-Lurraldearen Parke Naturalaren barruan dauden sumendiak direla eta.

## Udalerri nagusiak 
# **Olot** (hiriburua): 31.271 biztanle.
# Sant Joan les Fonts: 2.631.
# La Vall d'en Bas: 2.616.
# Besalú: 2.211.

## Herritar ezagunak 
* Antonio Soler (Olot, 1729-1783), musikagile eta musikaria.
* Guerau de Liost (Olot, 1878-1933), politikari eta poeta.
* Albert Dou (Olot, 1915–2009), matematikaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
* Garrotxa eskualdeko kontseiluaren webgune ofiziala
Vielha

[thumb|[Nere ibaia Vielhan.]]
**Vielha** (Viella katalunieraz) Aran izeneko aranaren hiriburua da, Lleida probintziaren eta Kataluniaren ipar-mendebaldean kokatutakoa.

Vielha e Mijaran Udalerriko herrigune nagusia da.

Bigarren Mundu Gerra eta gero, errepublikarrek egin zuten Aran haranaren inbasioaren ondorioz, milizianoen esku egon zen herri hau.

2005ean 3.156 biztanle zituen.

## Monumentu nagusiak 
* Sant Miquèu eliza
* Mijarango trikuharria

## Ikus, gainera 
* Vielha e Mijaran

## Kanpo estekak 
* Baqueira-ren eta Vielha web ofiziala
Inadaptats

**Inadaptats** Vilafranca del Penedeseko (Katalunia) musika taldea izan zen, 90etako hamarkadaren hasieran sortua. Euren musikan Oi!a, hardcorea eta metala nahasten ziren, azken disketan rap eta ska zertzeladak sartuz. Bai musika bai politikaren arloan Rage Against the Machine, Habeas Corpus, Brams edo Negu Gorriak bezalako taldeen eraginak islatzen ziren.

Euren burua komunista, eta katalan abertzale eta independetista bezala definitzen zuten: "Inadaptats Katalan Herrietan utopia zabaltzea xede duen talde politiko-musikal kontrainformatiboa gara". 

2000ko hamarkadaren hasieran Bullanga Records sortu zuten, Negu Gorriakek sortutako Esan Ozenkiren eredua jarraituz. Taldeak iraun bitartean, 2005 arte, zazpi estudioko diska irarri zituzten, euren artean Ovidi Montllor kantautoreari omenaldi bat.

2005ean azken kontzertua eman zuten euren herrian, 3 ordukoa eta egin zituzten jendetsuenetako bat, bertako Ateneoaren 12. urteurrenean. Urtebete geroago kontzertuan irarritako DVDa kaleratu zuten. Euren agurretik arrazoirik ez ematea kritikatu zen. Gaur egun taldekideek Antitank, Roig eta La Fera Ferotge bezalako proiektuak daramatzate aurrera.

## Taldekideak 
* Ernest Larroya - bateria eta koroak
* Jokin Pérez «Txuta» - gitarra
* J.A. Hernàndez «Thrashoo» - gitarra eta koroak
* Àlex Vendrell - ahotsa
* Xavi Pérez «Bull» - baxoa eta koroak

## Diskografia 
### Albumak 
* *Crítica Social* (Illa Records, 1992).
* *Per Tots Els Mitjans* (Capità Swing, 1996).
* *Motí! Avalot...* (Gora Herriak, 1998).
* *Inadaptats X* (Gora Herriak, 1999).
* *INDP* (Bullanga, 2003).
* *SOS* (Bullanga, 2004).
* *Homenatge a Ovidi* (Bullanga, 2004).
* *Cremem les nostres naus*(Bullanga, DVD eta CD2006)

### Split-ak 
* Negu Gorriak eta Inadaptats. «Apatxe gaua» / «Descendents del carrer» (Esan Ozenki, 1994).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1986ko Alemaniako Sari Nagusia

**1986ko Alemaniako Sari Nagusia** urte horretako Uztailaren 27an ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak