open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kim Gye-jong

**Kim Gye-jong** (1956ko uztailaren 27a) arkularia da. Ipar Korea ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neroli Fairhall

**Neroli Fairhall** (Christchurch, 1944ko abuztuaren 26a - Wellington, 2006ko ekainaren 11) arkularia zen. Zeelanda Berria ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dora Lush

**Dora Mary Lush** (Hawthorn, Melbourne, 1910eko uztailaren 31a - Melbourne, 1943ko maiatzaren 20a) Australiako bakteriologo bat izan zen. Gaixotasunaren aurkako txerto bat garatzen saiatzen ari zela, tifusa zuen orratz batekin ustekabean atzamarra ziztatu ondoren hil zen.  

## Biografia 
Hawthornen jaio zen, Victorian, John Fullarton Lush enplegatu baten eta bere emazte Dora Emma Louisaren, Puttmann ezkongabean, alaba. Fintona Girls' Schoolen eta Melbourneko Unibertsitatean hezi zen, B.Sc bat lortuz 1932an eta zientzietako masterra 1934an. Emakume kirolaria zen, Melbourneko Unibertsitateko emakumezkoen saskibaloi taldean hautatua.

## Ikerketak 
Ikerketa Medikoen Institutu Nazionalean lan egin zuen, Londresen, 1939ko hasieran, eta gero Australiara itzuli zen. Gripearen birusari buruz egindako lana goraipatu zuten 1940an. Frank Macfarlane Burnet-ekin lan egin zuen Melbourneko Walter and Eliza Hall Institute of Medical Research-en 1942an tifusaren aurkako txerto batean. Tsutsugamushi sukarra edo Sastraka tifusa osasunerako arrisku larria zen Ginea Berriko Kanpainan oihaneko gerran ari ziren soldadu australiarrentzat Bigarren Mundu Gerran.
## Heriotza 
1943ko apirilaren 27an, sagua inokulatzen ari zela sastrakako tifusa zuen orratz batekin ziztatu zuen hatza.

1943ko maiatzaren 22an erraustu zuten Springvale Crematoriumen.
* National Health and Medical Research Councilek, ikerketa medikoa sustatzeko erakunde australiarrak, Lushen omenez izendatutako graduondoko bekak eskaintzen ditu.
* Chisholm-eko Canberra auzoko *Lush Place*-k bere omenez du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lush, Dora Mary (1910 - 1943) Encyclopedia of Australian Science
* The Untold Story of Dora Lush Nicky Phillipsen podcast biografikoa
Hygrophorus speciosus

***Hygrophorus speciosus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarri ona, bakarrik kontsumitu daiteke, beste espezie batzuekin lagundu gabe.

Sinonimoa: *Hygrophorus lacorum var. speciosus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, ganbil-titidunetik lau-ganbilera, ertza soberakinekin (luzaroan inbolutua). Itxura lirainekoa baina ez oso sendoa. Kapelaren azala oso likatsua, hori-laranja bizi kolorekoa, erdiko diskoa laranja-gorri kolorekoa edo arre-gorrixka, ertza koloregabetua, erradialki fibrilosoa.

**Orriak:** Dekurrenteak, zabal, lodiak, zuri-hori kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 4 eta 8 cm bitarteko garaierakoa, bihurgunetsua, eraztunaren eremuan oso likatsua, banda edo eraztunekin bereziki apaindua, oinarri lodi samarrarekin, goialdean horia eta behealdean zuri-hori kolorekoa.

**Haragia:** Zuria, ez oso trinkoa. Irin freskoaren usain handiarekin (*Calocybe* *gambosa*-ren antzekoa) eta zapore gozoarekin. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko “phoréo” tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus lucorum* delakoak, kolore hori zurbila du kapelan, ez hain ikusgarria eta hanka motzagoa eta apaingarririk gabea. *Hygrophorus aureus* ere hori-laranja kolorekoa da, titirik gabea, eta ez da ateratzen alertzeetan, altuera baxuagoan, kare-lurretan. *Hygrophorus hypothejus* espeziearekin ere nahas liteke.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieratik udazkenaren amaierara. Ia esklusiboki alertzeen, izei gorrien, eta mendiko pinuen azpian agertzen da. Lur azidoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Alpeak, Erresuma Batua, Errusia, Txina, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak borroka greko-erromatarra 130 kg

**Borroka greko-erromatarra 130 kg.** 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 15ean ospatu zen Carioca Arena 2n.Mijaín López kubatarrak bere hirugarren urre olinpikoa lortu zuen, Rıza Kayaalp turkiarrak zilarra eta bi brontzeak Sabah Shariati azerbaijandarrarentzat eta Sergei Semenov errusiarrentzat izan ziren.

## Emaitza 
### Goiko erdia 
### Beheko erdia 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kwon Un-sil

**Kwon Un-sil** (Piongiang, 1983ko irailaren 17a) arkularia da. Ipar Korea ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak borroka greko-erromatarra 120 kg

**Borroka greko-erromatarra 120 kg.** 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 6an ospatu zen ExCeL Londonen.Mijaín López kubatarrak bere bigarren urre olinpikoa lortu zuen, Heiki Nabi estoniarrak zilarra, Rıza Kayaalp turkiarrak eta Johan Eurén suediarrak brontzeak.

## Emaitza 
### Goiko erdia 
### Beheko erdia 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johannes Akkerhaugen

**Johannes Akkerhaugen** (Sauherad, 1939ko abuztuaren 11) arkularia da. Norvegia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hygrophorus streptopus

***Hygrophorus streptopus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Hygrocybe fornicata var. streptopus*, *Hygrophorus streptopus*, *Camarophyllus streptopus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Kanpai itxurakotik zabaldura, lobatua eta erradialki hautsia; zuri-gris-arrexka kolorekoa.

**Orriak:** Biribildu-hurbilduak, zuriak, estu samar, zain txikiz oinaren hondoari lotuta.

**Hanka:** 4 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 0,6 cm bitarteko diametrokoa. Betetik barnehutsera, leuna, normalean bihurritua.

**Haragia:** Zuria hur kolorez lausotua oinaren hondo alderantz; usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko “phoréo”-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Streptopus* epitetoa ere grekotik dator, jiratua, bihurritua, esan nahi duen “streptos” hitzetik eta hanka, esan nahi fuen “ pus” hitzetik, Hanka bihurritua duelako.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Zehazten oso erraza ez den onddoa da, *Hygrophorus fornicatus* delakoaren antzekoa.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Mendiko zelaietan.

### Banaketa eremua 
Frantzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandra Louis-Marie

**Alexandra Louis-Marie** (Schœlcher, Martinika, 1996ko martxoaren 3a) eskriman lehiatzen den frantziar kirolaria  da, ezpata modalitatean aditua.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, zilarrezko domina bat lortuz taldekako proban (Marie-Florence Candassamy, Auriane Mallo eta Coraline Vitalisekin batera).

2023ko Krakoviako Europako Jokoetan urrezko domina lortu zuen taldekako proban. Europako Esgrima Txapelketan bi domina eskuratu zituen, 2023 eta 2024 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak borroka greko-erromatarra 120 kg

**Borroka greko-erromatarra 120 kg.** 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 14an ospatu zen Txinako Nekazaritza Unibertsitateko Gimnazioan, Pekinen. Mijaín López kubatarrak bere lehen urre olinpikoa lortu zuen, Mindaugas Mizgaitis lituaniarrak zilarra eta Yannick Szczepaniak frantziarrak eta Juri Patrikeiev armeniarrak brontzea.

## Emaitza 
### Goiko erdia 
### Beheko erdia 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jokin Perona

**Jokin Perona Lertxundi** (Orio, Gipuzkoa, 1978ko uztailaren 17a - Peleas de Abajo, Zamora, 2024ko abuztuaren 6a) euskal politikari bat izan zen, Gipuzkoako Foru Aldundiko Ogasuneko diputatu izandakoa.

## Lan ibilbidea 
Enpresa Zuzendaritzako Administrazioan lizentziatu zen, eta 2015ean sartu zen Gipuzkoako Foru Aldundian, Ogasuneko zuzendari nagusi gisa. 2020an, Ogasun eta Finantza Departamentuko foru diputatu izendatu zuten. TicketBai sistemaren sustatzaile nagusietako bat izan zen. Aurrez, bankuetan lan egindakoa zen, nagusiki Kutxan:

* Ogasun eta Finantza Departamentuko foru diputatu (2020-2024).
* Ogasuneko zuzendari nagusia. Gipuzkoako Foru Aldundia (2015-2020).
* Enpresei laguntzeko arduraduna. Finantzaketa egituratuak eta sindikatuak eta bat-egiteak eta eskuratzeak. Kutxabank (2008-2015).
* Analista, partaidetuak. Kutxaren partaidetza duten eragiketa korporatiboen analista. Kutxa (2005-2008)
* Ogasuneko teknikaria. PFEZaren aitorpena. Bizkaiko Foru Aldundia (2004).
* Bulegoko kudeatzailea. Euskadiko Kutxa (2002-2004).

## Heriotza 
Zamoran hil zen, 2024ko abuztuaren 6an, auto batek harrapatuta, bizikletan zihoala 10 urteko semearekin batera; semea onik atera zen. Iluntzeko 21:15ean gertatu zen istripua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Jokin Perona Lertxundi-ren curriculuma gipuzkoairekia.eus atarian
Martinus Grov

**Martinus Grov** (Førde, 1974ko azaroaren 3a) arkularia da. Norvegia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lars Erik Humlekjær

**Lars Erik Humlekjær** (Fredrikstad, 1971ko apirilaren 29a) arkularia da. Norvegia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aleksandra Jarecka

**Aleksandra Jarecka** sortzez **Aleksandra Zamachowska** (Polonia, 1995eko urriaren 11) eskriman lehiatzen den poloniar kirolaria da, ezpata modalitatean aditua.

Udako Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, 2020. eta 2024. urteetan, eta brontzezko domina bat lortu zuen Parisen, 2024an, taldekako proban (Renata Knapik-Miazga, Martyna Swatowska-Wenglarczyk eta Alicja Klasikekin batera).

Europako Esgrima Txapelketan bi domina irabazi zituen, urrea 2019an eta zilarra 2018an.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egil Borgen Johansen

**Egil Borgen Johansen** (Stavern, 1934ko martxoaren 14a - 1993ko martxoaren 5a) arkularia zen. Norvegia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Connie Chiume

**Connie Temweka Gabisile Chiume** (Welkom, 1952ko ekainaren 5a - Johannesburg, 2024ko abuztuaren 6a) familia jatorria Malawin zuen Hegoafrikako aktorea zen.

## Biografia 
1976an graduatu zen irakaskuntzan. Irakasle gisa urte batzuk igaro ondoren, Israelera bidaiatu zuen. Geroago, Greziara joan zen bizitzera, aktore karrera hasteko. 1977an lan batzuetan parte hartu zuen, besteak beste, *Porgy and Bess*, *Ipi Ntombi* eta *Little Shop of Horrors*. 1989an, Hegoafrikara itzuli eta ''Inkom 'Edla Yodwa'' telesailean lan egin zuen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jennifer Dy Chan

**Jennifer Dy Chan** (1965eko urtarrilaren 16a) arkularia da. Filipinak ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramón Aldea

**Ramón Aldea** (Manila, 1932ko abuztuaren 3a) arkularia da. Filipinak ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mark Javier

**Mark Javier** (Dumaguete, 1981eko urriaren 20a) arkularia da. Filipinak ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jasmin Figueroa

**Jasmin Figueroa** (Tondo, 1985eko martxoaren 20a) arkularia da. Filipinak ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Naranjilla

**Francisco Naranjilla** (1932ko ekainaren 5a - 2003ko) arkularia zen. Filipinak ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Bueren

**Carlos Bueren Roncero** (1950eko urtarrilaren 5a) abokatu eta epaile espainiarra da. 1986tik 1996ra Audientzia Nazionalaren epaile izendatu zuten eta, ondorioz, afera politiko ugarietan paper garrantzitsua izan zuen. Oso epaile polemikoa izan zen; nolabaiteko garrantzi mediatikoa lortu zuen lehen epaile espainiarretako bat izan zen.

## Biografia 
1986tik 1996ra Audientzia Nazionalaren epaile izendatu zuten. Postu horretan narkotrafikoarekin eta terrorismoarekin lotutako kausetan aritu zen, besteak beste, ETA eta GRAPOren aurka. Terra Lliure Baltasar Garzónek eramandako operazioan parte hartu ere bai. 1994an, *Egin* egunkariaren ikerketa saileko burua zen Pepe Rei kazetaria espetxeratzeko agindua ema zuen. Lasa eta Zabalaren hilketaren ondorengo diligentzien ardura zuen eta, 1995ean gorpuak Tolosara heldu bezain laster lurpera zitzaten agindua eman zuen; ondorioz, polizia indarrek gorpuak bahitu eta senideei haiengana gerturatzen utzi gabe eraman zituzten. 1996an Audientzia utzi eta Madrilgo Uría y Menéndez abogatuen bufetean sartu zen. 2006an, erasotua izateko ETAren zerrendetan zegoela jakin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Gesto por la Paz critica «la preocupante falta de sensibilidad» del juez Bueren", *El Correo*, 1995/06/22.
* :Carlos Buerenek berak egindako curriculuma.
Agata Bulwa

**Agata Bulwa** (Dąbrowa Tarnowska, 1975eko irailaren 4a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kauli Vaast

**Kauli Vaast** (2002ko otsailaren 26a) frantziar surflari profesionala da. 2024ko Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen, eta urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen lehian.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bård Nesteng

**Bård Nesteng** arkularia da. Norvegia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Robinson (surflaria)

**Jack Robinson** (1997ko abenduaren 27a) surflari profesional australiarra da eta World Surf League txapelketan hartzen du parte. Australian Surf Awards sarietan bi aldiz jaso du urteko surflari onenarena, 2020an eta 2021ean. Robinsonek 2022an egin zuen WSLko bere errendimendurik onena, 3. amaitu baitzuen azken sailkapenean. 2024ko Olinpiar Jokoetarako kalifikatu zen, eta han zilarra irabazi zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ryuju Nagayama

**Ryuju Nagayama** (japonieraz: 永山竜樹, Nagayama Ryuju; Bibai, Japonia, 1996ko apirilaren 15a) japoniar judo borrokalari bat da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina lortu zituen, zilarrezkoa talde mistoan eta brontzezkoa -60 kg kategorian.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Ryuju Nagayama International Judo Federation
Tatiana Weston-Webb

**Tatiana Guimarães Weston-Webb** (1996ko maiatzaren 9a) surflari brasildarra eta estatubatuarra da.  2015ean WCT (surf profesionala) txapelketan (World Championship Tour) hasiberri bakarra izan zen. 2020ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte Brasilekin eta azken horretan zilarra irabazita.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rachel Cabral

**Rachel Cabral** (1985eko urriaren 5a) arkularia da. Filipinak ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jan Roger Skyttesæter

**Jan Roger Skyttesæter** (Oslo, 1956ko apirilaren 8a) arkularia da. Norvegia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabriel Medina

**Gabriel Medina Pinto Ferreira** (1993ko abenduaren 22a) surflari profesional brasildarra da. 2014, 2018 eta 2021eko WSL Munduko Txapelketak irabazi zituen, eta Munduko Titulu gehien dituen bigarrena da, Kelly Slaterren atzetik.

2009an, 15 urterekin, historiako surflari gazteena bihurtu zen Medina, Kalifikazio Saileko ekitaldi garrantzitsu bat irabazten. 

"Backflip" izeneko maniobra bat egin duen bigarren pertsona dela egiaztatu dute komunikabideetako iturriek. Medina, halaber, mugimendu hori lehian lurreratu zuen lehen pertsona, 2016ko Oi Rio Pro txapelketan.

2024ean Parisko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stockton-on-Tees

**Stockton-on-Tees**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Durham konderrian.

2021ean 84.815 biztanle zituen.
Saki Niizoe

**Saki Niizoe** (japonieraz: 新添左季, Niizoe Saki; 1996ko uztailaren 4a) japoniar judo borrokalari bat da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen talde mistoko proban.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Saki Niizoe International Judo Federation
Johanne Defay

**Johanne Defay** (1993ko azaroaren 19a) frantziar surflari profesionala da. Le Puy-en-Velayn jaio zen, Auvernia eskualdean, Frantzian. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzea irabazi zuen.

Munduko Surf Ligako bost txapelketa irabazi ditu, Vans US Open of Surfing 2015ean, Fijin Women's Pro 2016, Uluwatu CT 2018, Jeep Surf Ranch Pro 2021 eta Quiksilver/ROXY Pro G-Land 2022.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sanshiro Murao

japoniar judo borrokalari bat da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko bi domina lortu zituen, –90 kg kategorian eta talde mistoan.

Brontzezko domina bat irabazi zuen 2023ko Munduko Judo Txapelketan, eta urrezko bi domina Asiako Judo Txapelketan, 2022an eta 2024an.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

## Kanpo estekak 
*  Sanshiro Murao International Judo Federation
Eaglescliffe

**Eagglescliffe**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Durham konderrian.

2011n 10.449 biztanle zituen.
Alba Sidera

**Alba Sidera i Gallart** (Girona, Katalunia, 1979) gironar kazetaria da, 2012an Erroman korrespontsal hasi zena. 

## Kazetari ibilbidea 
2008tik Erroman bizi da, Italian. El Punt Avui egunkariak Erroman duen korrespontsala da 2012tik, eta eskuin muturreko mugimenduak eta Italiako uneko egoera politikoa aztertzen aditua da. Hainbat komunikabidetan parte hartu du, hala nola *La Directa*, *Contexto*, *La Lanza* eta *Mèdia.cat*  komunikabideetan, besteak beste. Ramon Barnils Kazetari Taldeko kidea da.

2019an ohorezko aipamena jaso zuen *Pensament al marge* aldizkariaan, «*La trampa de la postideología ampara a los mediocres*» dibulgazio-artikuluagatik, eta 2020ko otsailean argitaratu zuen bere lehen liburua, *Fascismo persistente* (*Feixisme persistent,* jatorriz katalanez) Kazetaritza-lan hori hainbat urtetako ikerketaren emaitza da, eta bertan ideologia faxistaren biziraupena, Benito Mussoliniren figuraren goraipamena eta Matteo Salviniren politikari populistaren igoera azaltzen dira. 2023an, gazteleraz itzulitako eta eguneratutako bertsio bat argitaratu zen, Miquel Ramosen hitzaurrearekin eta ctxt-k argitaratua.

## Argitaratutako lanak 
* (katalanez) *Feixisme persistent. Radiografia de la Itàlia de Matteo Salvini* (Saldonar, 2020)
* (*Katalanez*) ''Guia pràctica contra l'extrema dreta. Entendre i combatre els nous feixismes d'arreu del món*.  Lleida: Pagès Editors, 2022. .
* *Faxismo iraunkorra. Meloniren Italia eta eskuin muturraren gorakada Europan'' (Agora, 2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triatloia 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Errelebo mistoa

**Triatloi mistoa** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen proba izan zen, bigarren aldiz. Bi gizonezkok eta bi emakumezkok parte hartzen zuten herrialdeko. Alemaniako taldeak irabazi zuen urrea, Ameriketako Estatu Batuetakoak zilarra eta Erresuma Batukoak brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Oliver Zeidler

**Oliver Zeidler** (1996ko uztailaren 24a) Alemaniako arraunlaria da. Gizonezkoen banakako skull proban munduko txapelduna, 2019ko Munduko Arraun Txapelketan lehen aldiz irabazi zuen eta 2022an eta 2023an defendatu zuen. 2024an Parisko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen skull bakarkako proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wear ibaia

**Wear ibaia**, , Ingalaterrako ipar-ekialdeko ibai bat da. 96 kilometro luze ditu. Nagusiki Durham konderrian hedatzen da, ibilbidearen azken zatia Tyne eta Wear konderrian eginez.

Peninoetan jaio, ibilbidean zehar Durham hiria igaro ondoren, Sunderland hirian Iparraldeko Itsasoan urak isurtzen ditu.
Ouston (Durham konderria)

**Ouston**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Durham konderrian.

2011n 5.303 biztanle zituen.
Tim Walz

**Timothy James Walz** (West Point, Nebraska, 1964ko apirilaren 6a) politikari estatubatuarra da, eskola maisu ohia eta AEBetako Armadako ofizial erretiratua; AEBetako Ordezkarien Ganberako kide izan zen 2007tik 2019ra, Minnesotako lehen barrutia ordezkatuz. 2019an Minnesotako gobernadore aukeratu zuten.

2022an berriro aukeratu zuten Minnesotako gobernadore, Scott Jensen hautagai errepublikanoa garaituta. Bigarren agintaldi honetan, Waltzek lege sorta zabala bultzatu eta sinatu zuen, besteak beste, aldaketa fiskalak, doako eskola bazkariak, estatuko azpiegitura indartzea, aurrekari penalen kontrolak armak salerosteko, abortatzeko eskubidearen kodifikazioa, eta diru sarrera apaleko familientzako doako unibertsitate matrikula.

Bera da Alderdi Demokrataren hautagaia presidenteorde izateko 2024ko presidentetzarako hauteskundeetan, Kamala Harrisekin batera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sacriston

**Sacriston**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Durham konderrian.

2021ean 5.190 biztanle zituen.

## Herritar ezagunak 
* Bobby Robson (1933-2009), futbol jokalaria eta entrenatzailea.
Simon van Dorp

**Simon Hendrik van Dorp** (1997ko apirilaren 10a) herbeheretar arraunlaria da. Brontzezko domina bat irabazi zuen Skull bakarkakoan 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan. Aurretik, 2019ko eta 2023ko Munduko Arraunketa Txapelketetan dominak irabazi zituen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tableau de l'inconstance des mauvais anges et démons

thumb|250px|Liburuaren marrazki bat: Sabbaten deskribapena.

'''''Tableau de l'inconstance des mauvais anges et démons , où il est amplement traicté des sorciers et de la sorcellerie'''* (Aingeru gaiztoen eta deabruen aldakortasun-taula) Pierre de Lancre inkisidoreak 1612an plazaratu zuen liburuaren izenburua da. Hurrengo urtean bigarren edizioa egin zuen eta horrek, nolabait, izan zuen arrakasta erakusten du. Lan honetan, sorginen ehiza betean, Lancrek Lapurdin eramaniko galdeketak, torturak eta kondenak xeheki kontatzen ditu. Tituluak berak adierazten duenez, sorgin gisa ikusiak zirenak galdekatzeko eta jujatzeko «eskuliburua» zen. Lapurdiko sorgin ehizan 1609ko uztailetik urrira ikusirikoa kontatzen du Delancrek. Liburuaren lehen edizioa Baionako Euskal Museoak gordetzen du, Baionan.

Liburu hau aurretik, Parisen, 1607an, *Tableau de l'inconstance et l'instabilité de toutes choses, où il est montré qu'en Dieu seul gît la vraie constance à laquelle l'homme sage doit viser'' liburua plazaratuta zuen.

## Edukiak 
Henrike III.a erregeak (Frantziako IV.a) Lancre Lapurdira bidali zuen Jean d'Espagnetekin batera, hango sorginen kontuak ikertzera. Lapurdi hainbat «deabruz» betea zela erran zuen Delancrek. Kontseilariaren arabera, itsasoaren erruz zabaldu zen sorginkeriaren epidemia. Geografia aldetik, Lapurdi toki «berezia» izateaz gain, Delancreren ustez, erregearen kontrolpetik «eskapu» egiten zuen lurraldea da. Hizkuntzaren aldetik, euskara hizkuntza «bitxitzat» hartu zuen, eta onartzen du itzultzaileen beharra zuela presondegiratu eta torturapean atxikiriko emazteak ulertzeko.

Emazte atxilotuen eta hilen zerrenda luzea da Lapurdin. Gizon batzuk tarteko gehienik ehun bat emazte hil zituzten, hainbat galdekatu eta torturatu ondotik: Martinbeltsarena, Maria Ximildegi, Maria Azpilkueta, Katalina Moreles, Maria Larralde eta Katalina Landalde izan ziren haietariko batzuk.

## Azken edizioa 
Azken edizioa Éditions Aubierrek plazaratu zuen, 1982an, *Palimpseste* bilduman. Paris: Hachette Bnf, 632 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko sorgin ehiza (1609)

## Kanpo estekak 
* Xalbat Alzugarai Etxeberri: "Delancre Lapurdiko emazteak atxilotzen hasi zeneko liburua", Berria, 2024/08/07.
* :Liburuaren faksimila BNF webgunean.
* :Liburua Google Books webgunean.
* :Véronique Duché-Gavet: "Les sorcières de Pierre de Lancre", Rev. int. estud. vascos. Cuad., 9, 2012, 140-155 orw43.
Andrei-Sebastian Cornea

**Andrei Sebastian Cornea** (1999ko azaroaren 10a) Errumaniako arraunlaria da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen Marian Enacherekin batera skull bikoitzan, eta Europako txapelduna ere bada.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marian-Florian Enache

**Marian Florian Enache** (1995eko abuztuaren 5a) Errumaniako arraunlaria da. 2024 Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen Andrei Cornearekin skull bikoitzeko ekitaldian eta Europako txapelduna ere bada.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Australian Securities Exchange

**Australian Securities Exchange** (**ASX**) Australiako balore-burtsa nagusia da. Burtsa 1861eko hasieran ezarritako estatuko burtsa bereizi gisa hasi zen. Gaur egun merkataritza guztiz elektronikoa da eta burtsa enpresa publikoa da, berez kotizatuta. Australiako burtsa gaur egun ezagutzen den bezala, 2006ko abenduan **Australiako balore-burtsa** eta Sydneyko balore-burtsa batu zirenetik sortu zen.

## Erreferentziak 
https://web.archive.org/web/20080519021744/http://www.asx.com.au/investor/education/basics/trading_hours_asx.htm ASX Market Phases, 2007ko azaroaren 5ean eguneratua

## Kanpo estekak 
* Australian Securities Exchange webgunea
* ASX 2007ko urteko txostena
21st Century Fox

**Twenty-First Century Fox, Inc.**, **21st Century Fox** (**21CF**) izen komertziala zuena, komunikabideen korporazio multinazional estatubatuarra zen Midtown Manhattan-en ( New York) egoitza zuena. 2013an Rupert Murdoch-ek 1980an sortu zuen News Corporation-en argitalpen-aktiboen spin-off enpresatik 2013an sortutako bi konpainietako bat izan zen.

21st Century Fox News Corporation-en legezko oinordekoa izan zen eta batez ere zinema eta telebista industrietan aritzen zen. Estatu Batuetako laugarren hedabide-konglomeratua izan zen The Walt Disney Company-k konpainiaren jabetza gehienak (entretenimendu-aktiboak, kable-sareak eta nazioarteko sareak barne) erosi zituen arte. Gainerako konpainiek,  News Corporation "berriak-ek", Murdochen inprimaketa-interesak eta beste komunikabideetako aktiboak dituzte Australian (biak berak eta bere familiarenak, bakoitzaren % 39ko interesa duen familia- fideikomiso baten bidez). Murdoch presidente exekutiboa izan zen, eta bere semeak Lachlan Murdoch eta James Murdoch presidente exekutiboa eta zuzendari nagusia izan ziren, hurrenez hurren.

21st Century Fox-en aktiboen artean Fox Entertainment Group, 20th Century Fox film estudioaren jabeak (enpresa partzialaren izena), Fox telebista-sarea eta National Geographic Partners, National Geographic Society-ren komunikabide komertzialen partaidetza gehiengoa, besteak beste. Atzerriko eragiketa handiak ere izan zituen, besteak beste, Indiako telebista kateen operadore ospetsua Star India. Konpainiak 2018ko Fortune 500 zerrendan 109. postuan sailkatu zuen Estatu Batuetako korporazio handienen diru-sarreren arabera. 

2018ko uztailaren 27an, 21st Century Fox-eko akziodunek bere aktibo gehienak Disney-ri saltzea adostu zuten 71.300 milioi dolarren truke. Salmentak 21CF-ren entretenimendu-aktibo gehienak hartzen ditu, besteak beste, 20th Century Fox, FX Networks eta National Geographic Partners, besteak beste. Foxekin eskaintza-gerra baten ostean, Sky plc (Fox-ek partaidetza zuen britainiar hedabide taldea) bereizita erosi zuen Comcast-ek, eta Fox-en FSN eskualdeko kirol-sareak hirugarrenei salduko zaizkie, lehiaren aurkako arauak betetzeko. Gainerakoa, batez ere Fox eta MyNetworkTV sareak eta Fox-en albiste eta kirol operazio nazionalak osatua, Fox Corporation izenez ezagutzen den oinordeko bihurtu zen, 2019ko martxoaren 19an negoziatzen hasi zena. Disney-k 21CF-ren erosketa martxoaren 20an itxi zen, Fox-en gainerako aktiboak The Walt Disney Company-ren dibisioetan banatu ostean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skateboardinga 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak parkea

**Emakumezkoak parkea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan skateboarding txapelketa izan zen. 2024ko abuztuaren 6an egin zen, Concorde plazan. Arisa Trew australiarrak irabazi zuen urrea, Kokona Hiraki japoniarrak zilarra eta Sky Brown britainiarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Finalerdiak 
### Finala 
## Kanpo estekak
News Corporation

**News Corporation** estatubatuar hedabide-enpresa bat zen. *New* Yorkeko burtsan (*New York Stock Exchange*) eta Australiako burtsan *Australian Securities Exchange*)k otizatutako sozietate anonimo gisa funtzionatu zuen eta, bigarrenik  Londresko burtsan, munduko laugarren komunikabideen konglomeratua izan *zen*, Comcast, The Walt Disney Company eta WarnerMedia konpainien atzetik. News Corporation-en egoitza New Yorkeko Sixth Avenue 1211n dago. Enpresaren presidentea, zuzendari nagusia eta sortzailea Rupert Murdoch da.

Urteko diru-sarrerak, 2008ko martxoaren 21ean, $28.660.000.000 USD ziren. Konpainiaren salmenten %70 gutxi gorabehera AEBetako merkatutik zetorrela kalkulatzen da.

2009ko urtarrilaren 16an, AEBetako Gobernuaren Kontabilitate Bulegoak jakinarazi zuen News Corp-ek 152 enpresa filialen jabe zirela zergarik ordainduko ez zuten edo oso baxuak izango ziren paradisuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* News Corporation
News Corp

**News Corporation** (ofizialki **News Corp** izenez ezagutzen dena) Estatu Batuetako entretenimendu-enpresa bat da, jatorrizko News Corporation-en spin-off gisa sortua (1979an Rupert Murdoch-ek sortua) egunkarietan eta argitalpenetan zentratua.

News Corporation ohiaren ondorengo bi konpainietako bat da, 21st Century Foxekin batera, Fox Entertainment Group bezalako News Corporation emisio eta komunikabideen propietate ohiek osatzen zutena.  Spin-offa 21st Century Fox News Corporation zaharraren legezko oinordekoa eta jarraipena izan zedin, eta News Corp berria akzio-zatiketaz osatutako enpresa guztiz berria da.

Bere aktibo aipagarrienak Dow Jones & Company (*The Wall Street Journal-en* argitaletxea), News UK (*The Sun* eta *The Times-en* argitaletxea), News Corp Australia, Realtor.com, baita HarperCollins liburu argitaletxea ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak borroka greko-erromatarra 77 kg

**Borroka grekoerromatarra 77 kg azpitik** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Grand Palais Éphémèren ospatu zen abuztuaren 6 eta 7an. Nao Kusaka japoniarrak irabazi zuen urrea, Demeu Zhadraiev kazakhstandarrak zilarra eta Malkhas Amoyan armeniarrak eta Akzhol Makhmudov kirgizistandarrak brontzeak.

## Emaitzak 
### Bigarren aukera 
## Kanpo estekak
Borroka 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak borroka greko-erromatarra 97 kg

**Borroka grekoerromatarra 97 kg azpitik** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Grand Palais Éphémèren ospatu zen abuztuaren 6 eta 7an. Mohammad Hadi Saravi irandarrak irabazi zuen urrea, Artur Aleksanyan armeniarrak irabazi zuen zilarra eta Gabriel Rosillo kubatarrak eta Uzur Dzhuzupbekov kirgizistandarrak bi brontzeak.

## Emaitzak 
### Bigarren aukera 
## Kanpo estekak
Whitley Bay

**Whitley Bay**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen kostaldeko udalerri bat da, Tyne eta Wear konderrian.

2011n 36.623 biztanle zituen.
Alicja Klasik

**Alicja Klasik** (Polonia, 2004ko otsailaren 14a) esgriman lehiatzen den poloniar kirolaria da, ezpata modalitatean espezialista. [1) 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen taldekako proban (Aleksandra Jarecka, Renata Knapik-Miazga eta Martyna Swatowska-Wenglarczykekin batera). [2]

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandwell

**Sandwell**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian. Black Country deritzon eskualde historikoan dago.

2022an 344.210 biztanle zituen.
Igeriketa artistikoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Taldeka

**Taldeko igeriketa artistikoa** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko abuztuaren 5 eta abuztuaren 7an ospatzen zen Parisko Zentro Akuatikoan. 2022ko urriaren 7tik aurrera igeriketa artistikoaren arau berriak ezarri ziren, baimenduz zortzi kideko talde misto bat egotea, gehienez ere bi gizonekin taldean. Hala ere, Parisen ez zen gizonik egon.

## Emaitza 
## Emaitzak
## Erreferentziak
Rafał Dobrowolski

**Rafał Dobrowolski** (Kielce, 1983ko abenduaren 27a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacek Gilewski

**Jacek Gilewski** (Varsovia, 1969ko urtarrilaren 25a) arkularia da. Polonia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Staithes

**Staithes**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian. Iparraldeko Itsasoaren kostaldean dago.
Boulby

**Boulby**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen herri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian. Iparraldeko Itsasoaren kostaldean dago.
James Murdoch

**James Rupert Murdoch Jacob** (Wimbledon, 1972ko abenduaren 13a) australiar jatorriko britainiar-estatubatuar enpresaburua da,  Rupert Murdoch FOXeko presidente eta hedabideen handiki ohiaren seme gazteena da, James Murdoch 21st Century Fox konpainiako zuzendari exekutiboa izan zen, 2015 eta 2019 artean, eta Sky plc-eko presidentea. News Corp, Europa eta Asiako presidente eta kontseilari delegatua izan zen, non News International (egunkari britainiarrak), The News of the World egunkariaren argitaratzailea, SKY Italia ( satelite bidezko telebista Italian ), Sky Deutschland eta STAR TV (satelite bidezko telebista Asian) bezalako aktiboak gainbegiratu zituen.

News Corporation-eko administrazio kontseiluan dago eta presidentearen bulegoko kidea da. News Internationaleko zuzendari exekutibo izendatu zuten 2007ko abenduan  Geroztik kargua utzi du. Aurretik, British Sky Broadcasting-en exekutibo ez den kargua izan zuen, zeinetan News Corporation-ek gutxiengoaren partaidetza duen. 2012ko apirilean, BSkyB-ko presidente izateari uko egin behar izan zion, etengabeko telefono-pirateriaren eskandaluaren ondorioz, eta bertan inplikatuta zegoen.  Konpainiako presidente berriro hautatu zuten Italiako eta Alemaniako konpainiekin bat egin ostean Sky plc eratzeko.

Aurretik News Corporation-eko presidenteorde exekutiboa izan zen, BSkyB-ko akziodun nagusia, eta News Datacom eta News Corporation-en administrazio kontseiluko kidea izan zen. 

2012ko maiatzean, Britainia Handiko Legebiltzarreko txosten oso kritiko batek esan zuen Murdoch-ek "telefonoen hackearen neurriari buruz nahita ezjakintasuna erakutsi zuela" eta gaiari buruzko "jakintasun falta izugarriaren errudun" zela.  Murdochek eta bere aitak, Rupertek, "azken finean, erantzukizuna hartzeko prest egon beharko luketela" esan zuen News of the World eta News International-en egindako okerrengatik. 

Murdoch britainiar herritarra da jaiotzez eta estatubatuar herritar naturalizatua. Australiako herritartasuna galdu zuen bere aita AEBetako hiritar bihurtu zenean, baina hura berreskuratzeko eskubidea du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elise Reimarus

**Elise Reimaruss**  (jaiotzaz Margaretha Elisabeth Reimarus; Hanburgo, 1735eko urtarrilaren 22a – ibidem, 1805eko irailaren 2a) alemaniar hizkuntzalaria, idazlea, itzultzailea eta hezitzailea izan zen, aretoetako anfitrioi ezaguna.

## Bizitza 
Ama Johanna Friederike (Joanna von Puttkamer jaioa) izan zen eta aita Hermann Samuel Reimarus. Johann Albert Heinrich Reimarus neba zen. Elise Reimarus Hamburgoko emakumerik jakintsuenetako bat bezala ezagutzen zen eta bere garaiko intelektual garrantzitsuekin gutun bidezko korrespondentzia zuen, besteak beste, Moses Mendelssohn, Gotthold Ephraim Lessing, Friedrich Heinrich Jacobi,edo Carl Leonhard Reinhold. Caroline Rudolphini hezitzailearen lagun pertsonala ere bazen.

### Ibilbidea 
Ingeleseko eta frantseseko itzulpenak argitaratu zituen Reimarusek, hainbat lan originalez gain.Voltaireren *Zaïre* eta Graffignyren *Cénie* itzuli zituen alemanera. Bere jatorrizko lanen artean elkarrizketa didaktikoak nabarmentzen dira, umeei zuzenduak. Gainera, bere eskuz idatzitako poemak lagunen artean banatzen zituen. Bere nortasuna anonimotasunean ezkutatzen zuen, inizialekin edo izengoitiekin. Teoria politikoari buruz ere idatzi zuen, eta tolerantzia erlijiosoa sustatzen zuen.

#### Literatur aretoa 
Reimarusen familiaren literatur aretoa Erromantizismo Alemanaren garaian artistak, idazleak, politikariak eta intelektualak sarritan joaten ziren aretoen aitzindarietako bat izan zen. Ezkontzeko proposamen ugari jaso zituen arren, ez zen inoiz ezkondu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hygrophorus ventricosus

***Hygrophorus ventricosus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa. Mamitsu samarra, hemisferiko konkorduna ertza biribildua; zuritik hur kolore argira.

**Orriak:** Oso zabalak, dekurrenteak, zuriak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak..

**Hanka:** 4 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 0,8 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, erdian loditua, oinarrira mehetua, kapelaren kolore berekoa.

**Haragia:** Zuria, usaingabea eta zaporegabea.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, “phoréo”-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Ventricosus* epitetoa berriz latinetik dator, sabela esan nahi duen, “venter-ventris” hitzetik. Hanka loditua duelako.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Ez da oso ezaguna eta *Hygrophorus niveus* eta *Cuphophyllus virgineus* dekakoen antzekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Mendiko basoetako leku belartsuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hymenoscyphus calyculus

***Hymenoscyphus calyculus*** *Helotiaceae* familiako onddo espezie bat da. Oso txikia, jan ezina.

Sinonimoak:*Calycella conscripta*, *Helotium calyculus*, *Helotium conscriptum*.

## Deskribapena 
**Fruktifikazioak edo askokarpoak:**  Txiki-txikiak (2-5 mm bakoitza) estipitatua (oinarekin), kupiloformeak (kopa diskoidearen forma). Goiko aldea edo himenioa, leuna, hori distiratsua. Azpialdea zurbilagoa eta apur bat feltroduna.

**Hanka:** Oso txikia baina agerikoa da, leuna, zilindrikoa, ukipenerako biguna, zurixka edo hori zurbila.

**Etimologia:** *Hymenoscyphus* terminoa grezieratik dator, mintza, azal mehea (himenioa) esan nahi duen “hymén” hitzetik eta kopa, kaliz formako himenioa duelako “scyphos” hitzetik . *Calyculus* epitetoa, kaliza esan nahi duen “calix” (kalizaren txikigarria) hitzetik. Apotezioen formagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Hymenoscyphus conscriptus*, ia berdin-berdina da, espora txikiagoak ditu eta sahats hondakinetan hazten da. *Hymenoscyphus fructigenus* zurixka da (ez horia) eta pagoen, haritzen eta gaztainondoen fruituetan hazten da. *Hymenoscyphus serotinus* espezieak, espora luzeagoak ditu. *Bisporella citrina* enborren eta motzondoen saprofitoa da (ez adarrena) eta ez du hankarik.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Talde handiak sortzen ditu. Egur gogorren adarren saprofitoa da (pagoak eta hostozabalak)

### Banaketa eremua 
Europa, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Groenlandia, Islandia, Mexiko, Brasil, Errusia, Kazakhstan, Pakistan, Kaukasia, Japonia, Turkia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Renata Knapik-Miazga

**Renata Knapik-Miazga** sortzez **Renata Knapik** (Tarnów, Polonia, 1988ko uztailaren 15a) esgriman lehiatzen den poloniar kirolaria da, ezpata modalitatean espezialista. [1]

Udako Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen Parisen, 2024an, taldekako proban (Aleksandra Jarecka, Martyna Swatowska-Wenglarczyk eta Alicja Klasikekin batera), eta seigarren postua Tokio 2020n, proba berean. [1][2]

Esgrimako Munduko Txapelketan hiru domina lortu zituen 2017. eta 2023. urteen artean, eta Europako Esgrima Txapelketan bost domina 2009. eta 2019. urteen artean. [3]

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak borroka-librea 68 kg

**Emakumezkoen borroka librea 68 kg.** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 5etik abuztuaren 6ra bitarte ospatu zen Grand Palais Éphémèren. Amit Elor estatubatuarrak irabazi zuen urrea, Meerim Zhumanazarova kirgizistandarrak zilarra eta Buse Tosun Çavuşoğlu turkiarrak eta Nonoka Ozaki japoniarrak brontzea.

## Emaitza 
### Bigarren aukera 
## Amaierako emaitza 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skateboardinga 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak parkea

**Gizonezkoak parkea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan skateboarding txapelketa izan zen. 2024ko abuztuaren 7an egin zen, Concorde plazan. Keegan Palmer australiarrak irabazi zuen urrea, Tom Schaar estatubatuarrak zilarra eta Augusto Akio brasildarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Finalerdiak 
### Finala 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 400 metro

**Gizonezkoak 400 metro** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2024ko abuztuaren 4tik abuztuaren 7ra bitarte jokatu zen Stade de Francen. 30. aldia izan zen proba hau jokatzen zela.

## Txapelketa eredua 
Probak 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan sartutako eredua jarraitu zuen. Sailkapen estandarra betetzen ez duten kirolariak eta, beraz, plaza unibertsalen bidez sartu direnak, aurre-sailkapen proban korrika egin zuten. Besteak lehen errondak sartzen ziren.

## Emaitzak 
### Atarikoak 
Erronda bakoitzeko lehenengo hiruak (Q) sailkatzen dira, eta besteak bigarren erronda batera doaz.

#### 1. txanpa
#### 2. txanpa
#### 3. txanpa
#### 4. txanpa
#### 5. txanpa
#### 6. txanpa
### Bigarren aukera 
#### 1. txanpa
#### 2. txanpa
#### 3. txanpa
#### 4. txanpa
### Finalerdiak 
Lasterketa bakoitzeko lehenengo biak eta denborarik onena egin duten hurrengo biak sailkatzen dira finalerako.

#### 1. finalerdia
#### 2. finalerdia
#### 3. finalerdia
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bertha Badt-Strauss

**Bertha Badt-Strauss** (Breslau, Prusiako Erresuma, 1885eko abenduaren 7a – Chapel Hill, Ameriketako Estatu Batuak, 1970eko otsailaren 20a) alemaniar kazetaria, idazlea eta sionista izan zen. Hainbat argitalpen judurekin kolaboratu zuen, bai Berlinen, bai Ameriketako Estatu Batuetan, eta beste idazle batzuen lanak ere argitaratu zein itzuli zituen.

## Bizitza 
Bertha Badt-Strauss Oder ibaiaren ertzean dagoen Wrocław jaio zen 1885ean; Poloniako hego-mendebaldeko hiria da eta Silesia Behereko voivoderriko hiriburua da. Aita, Benno Badt filologoa zen eta ama, Martha (ezkongabetan Guttman abizenekoa) irakaslea. Literatura eta Filosofia ikasi zituen Breslau, Berlin eta Municheko unibertsitatean, eta Annette von Droste-Hülshoff idazle eta konpositoreari buruzko tesiarekin, Prusian doktorego gradua lortu zuen lehen emakumeetako bat bihurtu zen. Era berean, bi entziklopedia idazten lagundu zuen: *Encyclopaedia Judaica* eta *Jüdisches Lexikon*. Louisianako Shreveporten finkatu zen, senarra unibertsitate horretan irakasle zen eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Priozersk

**Priozersk** (; ; ) Errusiako Kareliako istmoan, Leningrad oblastan dagoen hiria da. Uharte batean dago, Ladoga lakuaren hego-mendebaldeko ertzean, Vuoksi ibaiaren bokaletako batean. 2021eko zentsuan 18.777 biztanle zituen. Historikoki, errusiarren mendebalderanzko aurrerapen-puntua eta suediarren ekialderanzko aurrerapen-puntua izan da.

## Historia 
Erdi Aroan Priozersk errusiarrentzat Korela zen eta Käkisalmi kareliotarrentzat. Novgorodeko Errepublikaren parte izan zen.  1500. urtean, Novgoroden liburu estatistikoak 183 etxe lotu zituen herrian, 1500-2000 biztanle arteko biztanleria zenbatetsiz. Suediarrek bitan harrapatu zuten Korela: 1578an hamazazpi urterako, eta 1611n mende baterako. Suediar Inperioaren administrazioan zehar, Korelako Gotorlekua Kexholm deitua izan zen eta barruti osoak Kexholm Konderria izena hartu zuen. Errusiar Inperioak eremua berreskuratu zuen Iparraldeko Gerra Handian zehar, herriaren suedierazko izena mantendu egin zen, grafian aldaketa txiki batekin, Keksgolm bezala, (Кексгольм). Hala ere, 1300, 1580, 1634 eta 1679ko gerrek eta suteek nabarmen murriztu zuten biztanle kopurua. Herriak Justizia Jauregia lortu zuenean, 400 pertsona baino ez zituen.

1812an, Finlandiako Dukerri Handia Errusiar Inperioaren eskuetan zegoela, Alexandro I.a Errusiakoak Keksgolm eskualdeko gainontzeko lurralde historikora gehitu zuen. Käkisalmi Viipuri probintziako herririk txikiena izan zen.
Hiriaren hazkundea trenbidearen eta hainbat enpresaren eraikuntzak bultzatu zuen. 

Neguko Gerran, Moskuko Bake Itunaren bidez, Finlandia behartua izan zen Käkisalmi eta Finlandiako Karelia osoa Sobietar Batasunari lagatzera. Jarraipenaren Gerran (1941 – 1944), Finlandiak Käkisalmi eta lagatako lurraldeetako batzuk berreskuratu zituen 1940an. Horrekin, finlandiarrak eta kareliarrak itzuli egin ziren lekua berreraikitzeko, baina berriro ebakuatu zuten Bigarren Mundu Gerraren amaieran. 

1948an, Priozersk izena eman zioten Käkisalmiri. Lekua kolonizatua izan zen errusiar, bielorrusiar eta ukrainar herritarrekin Sobietar Batasunean. Tokiko gehiengo bihurtu ziren. Priozersk txango-gune bihurtu da petersburgotarrentzat, eta horietako askok inguruan datxak izaten dituzte.

## Herritar ospetsuak 
*Dave Komonen
*Aku Korhonen
*Erkki Melartin
*Urpo Ylönen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Priozersk hiriaren webgune ofiziala.
Gateshead

**Gateshead**, Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Tyne eta Wear konderrian.

2011n 120.046 biztanle zituen.
Harri artifizial

**Harri artifiziala** harria imitatzen duen eraikuntza-materiala da.

## Historia 
thumb|388x388px|Harri artifizialez eginiko sukalde-gaina
Material artifizialen erabileraren lehen datuak 1138koak dira Carcassonako zitadelan usatu baitziren. Errenazimentuan asko zabaldu zen, dekorazio plastiko-arkitektoniko erresistenteagoak eta ekonomikoagoak sortzeko. Ohikoa izan zen adreiluzko oinarri baten gainean ("armazoia") modelatutako harria imitatuz egindako iztukuak erabiltzea; Barrokoan oso erabilia izan zen, eta karezko morteroekin egiten zen.

XIX. mendearen amaieran, porlanezko morteroek benetako gorakada izan zuten arkitekturan, eta harria bera baino erabiliagoak izatera iritsi ziren, adibidez, eraikin zibilen dekorazioan, batez ere azalera handiak estaltzen dituzten harlanduen kasuan. Abantaila hauek zituen, besteak beste: elementu irten gehiago sortzeko aukera, morteroa prozesatzean koloreztatzeko aukera (eta zabaldu ondoren ez margotzeko aukera, denbora aurreztuz eta etorkizuneko iraunkortasuna hobetuz), degradazioarekiko erresistentzia handiagoa eta, batez ere,harri-materialak baino kostu txikiagoa.

## Egungo erabilera 
Egun harri artifiziala edo *harri fabrikatua* gainazal solido bat sortzeko itsasgarri batez lotutako harri birrinduz osatutako materialari esaten zaio eskuarki. Itsasgarria, normalean, erretxina polimerikoa da, bertsio berriago batzuetan zementu-nahastea usatzen delarik. Kategoria honetan kokatzen dira kuartzo artifiziala, hormigoi polimerikoa eta marmol-harri fabrikatua.

Material horien aplikazioa erabilitako jatorrizko harriaren araberakoa izaten da da. Marmol artifizialaren kasuan, barneko zorua eta paretak dira aplikaziorik arruntenak; kuartzozko produktua, berriz, batez ere sukaldeko gainetarako erabiltzen da, laminatuen edo granitoaren alternatiba gisa. Erlazionatutako materialen artean geopolimeroak aipa daitezke. Terrazzoaren kasuan ez bezala, materiala bloke edo lauzetan egina dago fabrikan, bertan moztua eta leundua, eta, azkenik, obran muntatatzen da.

## Erabileraren osasun-ondorioak 
Erabilera batzuetan, karri artifizialaren baliatzeak ekartzen du harria moztu eta leundu egin behar dela *insitu*, hots, kolokatu behar den tokian bertan, sukaldeetako gainak jartzeko esaterako. Horrek hautsa harrotzen du eta silikosi kasuak agertzen direla ikusi da, materialak silize-proportzio oso altua baitauka. Horren ondorioz, 2024ko uztailaren 1etik Australian debekatu egin da harri artifizialezko sukalde-gainak fabrikatzea eta kolokatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borroka 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak borroka-librea 50 kg

**Emakumezkoen borroka librea 50 kg.** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 6tik abuztuaren 7ra bitarte ospatu zen Grand Palais Éphémèren. Sarah Hildebrandt estatubatuarrak irabazi zuen urrea eta Yusneylys Guzmán kubatarrak zilarra. Yui Susaki japoniarrak eta Feng Ziqi txinatarrak lortu zituzten bi brontzeak.

## Emaitza 
### Bigarren aukera 
## Amaierako emaitza 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak