Joanna Macy

**Mary Joanne Rogers Macy** (Los Angeles, 1929ko maiatzaren 2a - Berkeley, 2025eko uztailaren 19a), **Joanna Macy** bezala ezaguna, ingurumen ekintzaile estatubatuarra izan zen, budismoaren ikertzailea, sistemen teoria orokorraren eta ekologia sakonaren egile eta ikertzailea.

## Biografia 
Los Angelesen jaio zen 1929an eta New York hirian hazi zen. Txikitan, hiria "ikaragarri murriztailea" iruditzen zitzaion, eta udetan, New Yorkeko mendebaldeko aitonaren etxaldean, naturan bilatzen zuen bere kontsolamendua. Muriel Rukeyser poeta eta aktibistari esker poesia eta idazketari ekin zion. New Yorken bigarren hezkuntza ikasten ari zela, eskolara huts egin eta Long Islandetik Manhattanerako trena hartu zuen, Rukeyser-en poesia errezitaldi batera joateko. Aretoa beteta zegoen Joanna iritsi zenean, baina Rukeyserrek eszenatokira igo eta bere oinetan esertzeko gonbita egin zion bere irakurketaren zehar.

Lizeo Frantseseko ikasle nabarmena zelarik, Wellesleyrako beka bat lortu zuen, eta bertan historia erlijiosoan espezializatu zen, misiolari izateko asmoz. Baina bere azken urtean izandako fede krisi batek kristautasuna uztera eraman zuen eta nazioarteko kontuak ikasi zituen Frantzian Fulbright beka batekin.

Wellesley College-n graduatu zen 1950ean, eta unibertsitateetako graduatu asko bezala, Gerra Hotzaren garaian, CIAk erreklutatu zuen, baina ibilbide laburra izan zen berea. 1953an, Agentzia utzi eta Francis Underhillekin  ezkondu zen eta Alemaniara joan ziren bizitzera. Han, senarrak Radio Liberty-n lan egin zuen, eta berak alemana hobetzen zuen bitartean, Rainer Maria Rilkeren poesia aurkitu zuen.

1960an itzuli ziren Estatu Batuetara. Ordurako, hiru seme-alabaren ama zen eta  Estatu Departamentuak kontratatu zuen Washington D.C.n esleitutako diplomatiko afrikarrak ezartzen laguntzeko. Ordutik aurrera  kultura arteko korronteen garapena ardatz izango zen bere  karreran .

1965ean, 35 urte ingururekin,  budismoa ezagutu zuen lehen aldiz eta indar erabakigarria bihurtu zen bere bizitzan. Senarra Indiako Bake Gorputzeko boluntarioak ikuskatzen ari zen bitartean, berak Freda Bedi britainiarrari lagundu zion. Nehru lehen ministroak erreklutatu zuen  emakume hau Txinaren okupaziotik ihesi zihoazen errefuxiatu budista tibetarrak Indian birkokatzen laguntzeko. Haien artean baziren lamak, zeinen heziketa monastikoa etenda geratu zen ihesaldiarekin. Dugu Choegyal Rinpoche, Drukpa Kagyu Khamtrul Rinpoche maisuaren ikasle izan zen tulku gaztea, gertuko eta betiko lagun bihurtu zen. Tibetar budista hauen ezagutzea inflexio-puntua izan zen berarentzat. Urte batzuk geroago, Tibeten sartzen utzi zitzaien Mendebaldeko lehen pertsonetako bat izan zen.

1969an Washington D. C.ra itzuli zenean, eskubide zibilen aldeko eta Vietnamgo gerraren aurkako borroketan murgildu zen, eta George Washington Unibertsitatean ikasketa budistak hasi zituen. 1972an, Sirakusako Unibertsitatera joan zen bizitzera, senarra lanera joan zenean. Bi urte beranduago, Freda Bedik (Tibeteko moja budista bezala botoak hartu zituen lehen mendebaldarra   eta izenez Karma Khechog Palmo ahizpa, ) XVI Karmapa Estatu Batuetara lagundu zuen eta Macy izan zen bere babeslea. Bere hurrengo maisuak theravadak izan ziren, tartean Anagarika Munindra.

Kausa antinuklearren, bakearen, justiziaren eta ingurumen-kausen nazioarteko bozeramailea izan zen. Coming Back to Life: Practices to Reconnect Our Lives, Our World  liburuen egile eta *Great Turning* ekimenaren sustatzailea. Berak defindatzen duen bezala, industria-hazkundearen gizartea zibilizazio iraunkorragoa izan dadin  gizarte eraldatzaile berri bat behar baitu.

70eko hamarkadaren amaieran, gizarte-aldaketarekiko konpromisoa handitu zuen, Sarvodaya Shramadana mugimenduko buru zen AT Ariyaratne komunitate-antolatzaile ospetsuarekin trebatuz. Estatu Batuetara itzuli zenean, Desesperazioa eta Ahalduntzea Aro Nuklearrean izeneko tailerrak ematen hasi zen, baita Sobietar Batasunera eraman ere Txernobylgo hondamendiaren ondoren. Bere Desesperazioa eta Ahalduntzea" lana, ekologia sakonaren tradizioaren parte bezala onartua izan zen Arne Naess eta John Seeden lana ezagutu ondoren, baina eztabaida akademikoekiko desilusioa zela eta, "*The Work that Reconnects*" izendatu zuen.

Erlijio ikasketetan doktoretza lortu zuen 1978an Sirakusako Unibertsitatean. *Mutual Causality in Buddhism and General Systems Theory* doktore-tesia, Ervin Lászlóren tutoretzapean egina. Ppentsamendu sistemikoko kausalitatearen eta elkarrekiko kausalitatearen edo elkar-dependentziaren doktrina nagusi budistaren arteko konbergentzietan zentratu zen.

Ariyaratne bezalako aktibistekin lan eginez praktika budista eta ingurumen aktibismoaren integrazioan sakondu zuen. Thinking Like a Mountain: Toward a Council of All Beings liburua, 1988an John Seed, Pat Fleming eta Arne Naessekin batera idatzia, funtsezko lana izan zen ekologia sakonean, eta ikuspegi horrek bizitzaren ikuspegi antropozentrikoa baztertzen du eta defendatu Lurraren funtzionamendurako ekosistemaren osagai guztiak direla garrantzitsuak .

1980ko hamarkadan, energia segurura eta material erradioaktiboen eustearen  bere kezka zabaldu zuen. Kutsadura nuklearrarekiko kezkak Naropa Unibertsitate Budistarekin elkartuzera eraman zuen, Trungpa Rinpochek Boulderren (Colorado) sortutako unibertsitatea zen hau. Joanna Naropako ingurumen lidergoko  maisutza programan aritu zen eskolak ematen.

Irakasle laguntzailea izan zen San Frantziskoko Badiako hiru graduondoko eskolatan: Ministeriorako Starr King Eskolan, Sorkuntzaren Espiritualtasuneko Unibertsitatean eta Kaliforniako Ikasketa Integralen Institutuan.

## Funtsezko eraginak 
Ervin Laszlok sartu zuen *sistemen* teoriara bere idazkien bidez (bereziki Introduction to Systems Philosophy and Systems, Structure and Experience), eta berarekin lan egin zuen bere doktore tesiaren zuzendari gisa eta baita Erromako Klubarentzako proiektu batean ere. Gregory Batesonek ere eragin zuen, Gogo-ekologia baterako urratsak lanaren bidez eta udako mintegi batean bere pentsamendua moldatu zuen. Baita eragina izan zuten bere pentsamentuan Ludwig von Bertalanffy, Arthur Koestler eta Hazel Hendersonen idazkiak. Sistema biologikoen ikerketetan Tyrone Cashman-ek eragin zuen eta sistema ekonomikoetan Kenneth Boulding-ek. Donella Meadows-ek sistema deskontrolatuen ondorio planetarioei buruzko ideiak eman zizkion, eta Elisabet Sahtouris-ek informazio gehiago eman zion sistema autoantolatuei buruz, eboluzio-ikuspegi batetik.

## Obra 
Hamazazpi liburu eta ezin konta ahala argitalpen plazaratu zituen, bakarka edo elkarlanean zeinek bere interes zabalak islatzen dituzten, ingurumen eta gizarte aktibismotik hasi eta budismoa eta Rilkeren poesiaraino, azken hauek hiru liburukitan itzuli zituen.

*  Macy, Joanna (1983). Despair and Personal Power in the Nuclear Age. New Society Pub. ISBN 0-86571-031-7. 
*  Macy, Joanna (1985). Dharma and Development: Religion as resource in the Sarvodaya self help movement. Kumarian Press revised ed. ISBN 0-931816-53-X. 
*  Macy, Joanna; Seed, John; Fleming, Pat; Naess, Arne; Pugh, Dailan (1988). Thinking Like a Mountain: Toward a Council of All Beings. New Society Publishers. ISBN 0-86571-133-X. 
*  Macy, Joanna (1991). Mutual Causality in Buddhism and General Systems Theory: The Dharma of Natural System (Buddhist Studies Series). State University of New York Press. ISBN 0-7914-0637-7. 
*  Macy, Joanna (1991). World as Lover, World as Self. Parallax Press. ISBN 0-938077-27-9. 
*  Macy, Joanna; Barrows, Anita (1996). Rilke's Book of Hours: Love Poems to God: poems by Rainer Maria Rilke. Riverhead Books. ISBN 1-59448-156-3. 
*  Macy, Joanna; Young Brown, Molly (1998). Coming Back to Life: Practices to Reconnect Our Lives, Our World. New Society Publishers. ISBN 0-86571-391-X. 
*  Macy, Joanna (2001). Widening Circles: a memoir. New Catalyst Books. ISBN 978-1897408018. 
*  Macy, Joanna (2010). Pass It On: Five Stories That Can Change the World. Parallax Press. ISBN 9781888375831. 
*  Macy, Joanna; Johnstone, Chris (2012). Active Hope: how to face the mess we're in without going crazy. New World Library. ISBN 978-1-57731-972-6.  (Traducido en español como *Esperanza activa* en 2018).
*  Macy, Joanna; Brown, Molly (2014). Coming back to Life : the updated guide to the work that reconnects. New Society Publishers. ISBN 978-0-86571-775-6.  (Traducido en español como *Nuestra Vida como Gaia*).
*  Macy, Joanna (2020). A Wild Love for the World: Joanna Macy and the Work of Our Time. Shambhala Publications. ISBN 978-1-61180-795-0. 

## Sariak eta aitortzak 
* 2015ean Naropako Unibertsitateak Joanna Macy Center for Resilience & Regeneration sortu zuen.

## Bizitza pertsonala 
1953an, Francis Underhill Macyrekin ezkondu zen, Energia Segururako Zentroa sortu zuen ekintzaile eta akademiko errusiarra. Hiru seme-alaba izan zituzten. Senarra hil ondoren, 2009ko urtarrilean, Berkeley-n (Kalifornia) bizi izan zen, seme-alabengandik eta bilobengandik gertu. Berkeley-n, Kalifornian, hil zen 2025eko uztailaren 19an, 96 urte zituela, erorketa baten ondorengo konplikazioen ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* 
* John Malkinek Macyri egindako elkarrizketa — *Ascent* aldizkarian argitaratua, 2008ko udan (artxibatua)
* Joanna Macy and the Great Turning film laburra da, eta guztia arriskuan dagoen garaiotan aurkezteari buruz hitz egiten du.