open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azalera polarreko diagrama

[thumb|400px|Hautazko irakasgaien ikasle-kopuruak irudikatzen dituen **azalera polarreko diagrama**: Angelu bereko [zirkulu-sektoreen azalera zenbakizko datuen araberakoa da.]]

**Azalera polarreko diagrama** edo **arrosa-diagrama** zenbakizko datuak irudikatzeko datu-diagrama bat da, sektore-diagrama angeluen eta barra-diagrametan zutabeen luzeraren bitartez, angelu bereko eta azalera ezberdineko zirkulu-sektoreak irudikatzen dituena zenbakizko balioen arabera. Izar-diagramare antzekoa ere bada itxuraz, baina horretan datuak luzera ezberdineko puntu, marra edo zutabeen bitartez irudikatzen dira.

Gutxitan irudikatzen den datu-diagrama da eta soilik arrosa-diagramaren efektu grafikoa sortu nahi denean eratzen da. Florence Nightingale erizainak 1859 urtean eratu zuen *coxcomb* izeneko grafikoa da horren jatorria, baina grafiko hark angelu bereko sektoreetako erradioak, eta ez azalerak, luzatzen zituen datuetan oinarrituta.

Angelu bereko sektoreak nahi den eran jar daitezke, zenbakizko dautak dataren arabera ordenaturik daudenean ezik. Orduan, ordena kronologikoari jarraitu behar zaio sektoreak osatzerakoan.

## Kanpo estekak
Piramide karratu

thumb|Piramide karratu baten 3D eredua
Geometrian, **piramide karratua** poliedro bat da, oinarrian karratu bat eta beste aurpegiak triangeluarrak dituena. Alde triangeluarrek erpin bat partekatzen dute, *goierpin* deiturikoa; erpin hori ez dago oinarriaren plano berean.

## Johnson-en solidoak (J1) 
Piramidearen alboko aurpegi guztiak triangelu aldeberdinak badira, piramidea Johnsonen solidoetako bat da (J1). Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

Johnsonen piramide karratuaren alboko ertza a bada, garaiera (H) (oinarriaren erdigunetik kuspiderainoko distantzia), gainazalaren azalera (A) (bost aurpegiena) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:
:H=\frac{1}{\sqrt{2}}a
:A=(1+\sqrt{3})a^2
:V=\frac{\sqrt{2}}{6}a^3

## Beste piramide karratu batzuk 
Beste piramide karratu batzuetan, alboko aurpegiak triangelu isoszeleak dira.

Orokorrean, l oinarriko aldearen luzera eta h garaiera badira, piramidearen gainazalaren azalera eta bolumena honela kalkula daitezke:
:A=l^2+l\sqrt{l^2+(2h)^2}
:V=\frac{1}{3}l^2h

### Poliedro duala 
Piramide karratua, topologikoki, poliedro autoduala da.

## Ikus gainera 
## Kanpo estekak 
* 
*  Virtual Reality Polyhedra www.georgehart.com: The Encyclopedia of Polyhedra (VRML [model](https://web.archive.org/web/20120218231239/http://www.georgehart.com/virtual-polyhedra/vrml/square_pyramid_(J1).wrl))
Zirkulu-sektore

thumb|θ angelua duen **zirkulu-sektorea**.

Zirkulu batean, **zirkulu-sektorea** arku bat eta hori mugatzen duten bi erradioek mugatzen duten zirkuluaren zatia da.

## Azalera 
Azalera bi parametroren mendean dago: arkua defintzen duen angelua eta zirkuluaren erradioa.

::A = \pi r^2 \cdot \frac{\theta}{2 \pi} = \frac{r^2 \theta}{2}

r \, erradioa y \theta \, angeluaren neurria izanik, radianetan.

Angelua n gradu sexagesimaletan emana badago, berriz:

::A = \frac{\pi r^2 n^\circ }{360^\circ}

## Kanpo estekak
Teoria kimiosintetiko

**Teoria biosintetikoa** edo **teoria kimiosintetikoa**, **biziaren sorrera fisiko-kimikoaren teoria** ere deitua, lehen organismo biziak elementu abiotikoetatik abiatuta, atmosfera primitiboaren baldintzei esker sortu zirela dioena da.

Teoria Aleksandr Oparinek eta John Burdon Sanderson Haldanek proposatu zuten 1924an, berezko sorkuntzaren teoriaren aurka eginez. Charles Darwin eta Friedrich Engelsen proposamenetan oinarritzen da.

## Tesia 
Big Bangaren teoria jarraituz, Lurra duela 5.000 milioi urte sortu zen, eguzki-sistemako gainontzeko planetekin batera. Baina duela 4.500 milioi urte gutxituko zuen Lurrak bere aktibitate bolkanikoa, hozten hasiz.

Oxigenoa, metanoa, amoniakoa eta hidrogenoa (atmosfera primitiboari izaera murriztailea ematen ziona) bezalako molekulen kontzentrazio eta konbinaketa handiaren ondorioz, masa molekular handiko konposatu organikoak sortu ziren. Eguzki erradiazioaren energia, atmosferako aktibitate elektrikoa, bertan etengabeko ekaitzak sortuz, eta sumendiak bezalako bero iturriak prozesu honetako katalizatzaile izan ziren.

Emaitza bezala, konposatu horiek ozeanoetan disolbatuta jatorrizko salda sorrarazi zuten, nondik lehen bizi motak sortuko ziren.

## Koazerbatu eraketa 
Miller-Urey esperimentuaren arabera, elementu sinpleen eraketa frogatuko zen jatorrizko atmosferaren baldintzetan (sufrez, ur lurrunez eta beste gas batzuez osatua). Teoriarekin jarraituz, litekeena de elementu horiek (N2, CO2 eta NH3 elkartu izana eta kate kimikoak eratzea, denborarekin proteinen adibide bihurtuko zirenak, eta, beranduago, azido nukleikozko molekula. Ozono geruzarik ez zegoenez, litekeena da zelula horiek sortu eta deuseztea etengabe zuzeneko eguzki erradiazioaren ondorioz.

Milioika urteren ondoren, zelula horiek sistema organiko konplexuagoetara eboluzionatuko zuten, ugaltzea ahalbidetuko ziena. Banaketa honen ondorengo une batean bi zelulak egitura bakar batean elkartuko ziren, hala, organismo bakar bihurtuko zuten mintz bat hartuz. Beranduago, "koazerbatu tanta" hauek elikadura eguzki energiatik lortuko zuten, fotosintesi prozesua eginez eta atmosferara oxigeno garbia bidaliz, horrek, emaitza bezala, ozono geruzaren sorrera emango zuelarik.

Lurrean, orduan substantzia sinpleetan aberatsa zen eta oxigeno askerik ez zuen salda primitibo bat existituko zen.

## Kronologia 
### Lehen etapa 
* Substantzia sinpleen eraketa:
** Karbono hidratoak
** Aminoazidoak
** Base hidrogenatuak
** Gantz azidoak

### Bigarren etapa 
* Substantzia organiko konplexuen eraketa:
** Polisakaridoak
** Proteinak
** Azidoak
** Lipidoak

### Hirugarren etapa 
* Guztiak poltsa baten bezala daude:
* Lehen bizi moten agerpena (koazerbatuak)
** Proteinak
** Karbono hidratoak
** Lipidoak
** Azidoak
** Azido nukleikoak

## Ikus, gainera 
* Biziaren jatorria
* Miller-Urey esperimentua
## Kanpo estekak
2113 Ehrdni

**2113 Ehrdni** asteroide gerrikoan aurkitutako 2113. asteroidearen izena da. 1972ko irailak 11n aurkitu zuen Nikolai Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 RJ2** zen. Bere izena Ehrdni Telegievitx Delikovgatik jasotzen du, Bigarren Mundu Gerrako sobietar heroia.

## Kanpo estekak
2115 Irakli

**2115 Irakli** asteroide gerrikoan aurkitutako 2115. asteroidearen izena da. 1976ko urriak 24an aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 UD** zen. Bere izena Irakli Westgatik jasotzen du, aurkitzailearen semea.

## Kanpo estekak
2114 Wallenquist

**2114 Wallenquist** asteroide gerrikoan aurkitutako 2114. asteroidearen izena da. 1976ko apirilak 19an aurkitu zuen Claes Ingvar Lagerkvistek Stromlo Mendiko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 HA** zen. Bere izena Åke Anders Edvard Wallenquistgatik jasotzen du, Kvistaberg Behatokiko zuzendari erretiratua. 1950ean 1980 Tezcatlipoca asteroidearen elkaraurkitzailea izan zen.

## Kanpo estekak
Caherdaniel

**Caherdaniel**, , euskaraz "Dónallen harrizko gotorlekua", Irlandako hego-mendebaldeko Kerryko konderriaren mendebaldeko kostaldean dagoen udalerri bat da, hain zuzen ere Iveragh penintsulako hego-mendebaldean dago, Ring of Kerry ibilbide turistikoan. Derrynane badian dago, N70 errepideak zeharkatzen duelarik.

## Izena 
Kokaleku honetan eta bere izenarekin loturik ringfort delako bat dago ("harrizko gotorlekua"), bai eta Derrynane House etxea ere, Daniel O'Connell irlandar nazionalista buruzagi ospetsuaren bizilekua. Leku honetan, kupre meatzeak zeuden, gutxienez K.a. 2000. urtetik haien aztarnak topatu izan direlarik.

## Geografia 
2010eko otsailean mendian jazotako sute baten ondorioz etxebizitza ugari kiskaldu eta landa/mendi ingurunea aski kaltetuak izan ziren. Suhiltzaileek sutea jazo eta ordu askotara kontrolpean izatea lortu zuten.

Leku honetan Irlandan bersartua izan den itsas arrano buztanzuriaren ikusketa batzuk izan dira.

## Iruditegia 

Irudi:House at Darrynane Beach - geograph.org.uk - 247223.jpg|Itsasontzi itxurako etxebizitza.
Irudi:Darrynane Bay (from Abbey Island) - geograph.org.uk - 539187.jpg|Derryname badia eta gurutze zelta bat.
Irudi:The school looks safe and there will be school tomorrow.jpg|2010eko sutea.
Irudi:Caherdaniel Primary School - geograph.org.uk - 575455.jpg|Caherdanielgo Lehe Mailako Heziketako Eskola

## Kanpo estekak 
* Caherdanielgo turismo bulegoaren webgunea
Piramide pentagonal

thumb|
Piramide pentagonal baten 3D eredua
Geometrian, **piramide pentagonala** oinarritzat pentagono bat eta beste aurpegiak triangeluarrak dituen poliedroa da. Alde triangeluarrek erpin komuna dute, *goierpin* deiturikoa, eta ez dago oinarriaren plano berean.

## Johnsonen solidoak (J2) 
Piramidearen alboko alde guztiak hiruki aldeberdinak badira, piramidea Johnsonen solidoetako bat da (J2). Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

Johnsonen piramide pentagonalaren alboko ertza a bada, garaiera (H) (oinarriaren erdigunetik kuspiderainoko distantzia), gainazalaren azalera (A) (sei aurpegiak barne) eta bolumena (V) formula hauen bidez kalkula daitezke:
:H = \sqrt{{\frac{5-\sqrt{5}}{10}}}\,a \approx 0,5257\,a
:A = \left( \frac{\sqrt{25 + 10 \sqrt{5}}}{4} + 5\frac{\sqrt{3}}{4} \right) a^2 \approx 3,8855\,a^2
:V = \frac{5 + \sqrt{5}}{24}\,a^3 \approx 0,3015\,a^3

### Poliedro duala 
Piramide pentagonala topologikoki poliedro autoduala da.

## Ikus gainera 
## Kanpo estekak 
* 
*  Virtual Reality Polyhedra www.georgehart.com: The Encyclopedia of Polyhedra (VRML [model](https://web.archive.org/web/20141115194731/http://www.georgehart.com/virtual-polyhedra/vrml/pentagonal_pyramid_(J2).wrl))
2117 Danmark

**2117 Danmark** asteroide gerrikoan aurkitutako 2117. asteroidearen izena da. 1978ko urtarrilak 9an aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1978 AC** zen. Bere izena Danimarka herrialdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2118 Flagstaff

**2118 Flagstaff** asteroide gerrikoan aurkitutako 2118. asteroidearen izena da. 1978ko abuztuak 5ean aurkitu zuen Henry Lee Giclasek Lowell Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1978 PB** zen. Bere izena Flagstaff hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2119 Schwall

**2119 Schwall** asteroide gerrikoan aurkitutako 2119. asteroidearen izena da. 1930eko abuztuak 30ean aurkitu zuten Max Wolfek eta Mario A. Ferrerok Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1930 QG** zen. Bere izena August Schwallgatik jasotzen du, behatokiko kideetako bat.

## Kanpo estekak
Numb (U2)

**Numb** (euskaraz *lokartu* edota *lokartua*) U2 irlandar pop rock musika taldearen abesti bat da. 1993ko *Zooropa* diskoaren barnean argitaratu zuten.

Musika talde honen abesti ia gehienetan ez bezala, honetan ez zuen Bono abeslariak abestu, modu ezohikoan abesti osoa The Edge gitarrajoleak abestu zuen, bere delarik abestiaren bideokliparen protagonista nagusia, nahiz eta beste taldekideeak ere noizbehinka azaldu.

## Kanpo estekak 
* *Numb* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
2120 Tyumenia

**2120 Tyumenia** asteroide gerrikoan aurkitutako 2120. asteroidearen izena da. 1967ko irailak 9an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1967 RM** zen. Bere izena Errusiako Tiumen Oblastagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Pride (In the Name of Love)

**Pride (In the Name of Love)** (euskaraz "Harrotasuna (Maitasunaren Izenean)") U2 irlandar pop rock musika taldearen abesti bat da. 1984ko *The Unforgettable Fire* diskoaren barnean argitaratu zuten.

Abesti hau Martin Luther King afroamerikar apaiz eta ekintzaileari buruzkoa da.

## Kanpo estekak 
* *Pride (In the Name of Love)* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
The Seabird (Eleanor McEvoy)

**The Seabird** (euskaraz *itsas hegaztia*) Eleanor McEvoy irlandar kantautorearen abesti bat da. 1996ko ''Some Mother's Son* filmaren soinu bandan argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* *The Seabird'' abestia entzungai
Santa Maria katedrala (Killarney)

**Santa Maria katedrala** (ingelesez ''St Mary's Cathedral''), Irlandako Kerryko konderrian dagoen Killarneyko eliza nagusia da.

## Historia 
Augustus Welby Pugin arkitekto ingeles famatuak diseinatu zuen eta 1842 eta 1855 artean eraiki zen. Irlnadan dagoen XIX mendeko eliza neogotiko ederrenetakoa dela esaten da. Dorrea Dublingo Ashlin eta Coleman arkitektoek diseinatu zuten. Harri gris eta marroiak erabili zituzten eraikuntzan.

60. hamarkadaren bukaeran diru bilketak egin ziren eta 1973an eliza berriztu ahal izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:St Mary's Cathedral, Killarney, Kerry, Ireland..jpg
Irudi:Killarney St Mary's Cathedral.jpg
Irudi:Cathedral organ of killarney by paride.jpg
Irudi:Killarney St Mary's Cathedral1.jpg
Irudi:Left chapel of the cathedral of killerney by paride.jpg

## Kanpo estekak
El brujo (Mortadelo eta Filemon)

**El brujo** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1977ko abentura bat da.

## Istorioa 
F.E.A.ko (Federación Espías Asociados) buruzagia den Atilo Pérrezek Aniceto Papandujo izeneko azti nahiko arrunt eta trakets baten zerbitzuak kontratatu ditu Superra akabatzeko asmoz. Aztiak, bere magiari esker Superraren bizitza arriskuan jarriko du. Mortadelok eta Filemonek euren nagusia aztiaren aztikerietatik babestu beharko dute, bertan begiratzen dena desagerarazten duen izpilu bat, historiaurrera daraman ate bat edo bere jabea igel bihurtzen duen bolatxo bat kasu. Aztia ere atxilotu beharko dute.

## Kanpo estekak
Nikolas I.a Errusiakoa

**Nikolas I.a** (errusieraz: Николай I Павлович, *Nikolai I Pavlovich*; Gatchina, 1796ko uztailaren 6agreg./ekainaren 25ajul. - San Petersburgo, 1855eko martxoaren 2agreg./otsailaren 18ajul.) Errusiako enperadorea izan zen 1825-1855 urteetan.

## Bizitza 
Tsar izendatu zuten egunean bertan matxinada aurrerazale bat, Dezenbristek (ideia liberaleko ofizialak) antolatua, desegin zuen. Nikolas I.aren erreinaldian zenbait gauzatan aurrera egin zen: lege bildumak osatu ziren, lehen errusiar burdinbidea egin zen eta estatuaren mende zeuden jopuen egoerak zertxobait hobera egin zuen. Aurrerabide politikorik, ordea, ez zen batere izan. Gutxiengoak gogor esetsi zituzten, *"autokrazia, ortodoxia eta abertzaletasuna"* ideien pean. Intelektualen artean eslaviarzaleen eta mendebalzaleen bereizketa hasi zen. Aldi berean, Gogol, Lermontov eta Puxkin idazleekin errusiar literaturaren urrezko aroa hasi zen. Nikolas I.ak oso gogor zapaldu zuen Poloniako matxinada (1830-31), eta 1839an Austriari lagundu zion Hungariako matxinada desegiten. Krimeako gerran hil zen eta semeak, Alexandro II.ak, hartu zuen aginpidea.

## Genealogia 
## Erreferentziak
In The Name Of The Father (abestia)

**In The Name Of The Father** (euskaraz *Aitaren Izenean*) Bono eta Gavin Friday irlandar abeslarien abesti bat da. 1993ko izen bereko *In The Name Of The Father* filmaren soinu bandarako sortu zuten, gaitzat Ipar Irlandako gatazka duelarik.

## Ikus gainera 
* *In the Name of the Father*: 1993ko Jim Sheridan irlandar zinema zuzendariaren filma.

## Kanpo estekak 
* *In The Name Of The Father* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Kliska mikroskopio

[thumb|150px|Pluton planeta nanoa aurkitzeko erabili zen [Lowell Behatokia|Lowell Behatokiko kliska mikroskopioa.]]
**Kliska mikroskopioa** edo **estereokonparagailua**, astronomian zeru objektuetan mugimenduak edo distira aldaketak neurtzeko erabiltzen den tresna bat da. Estereokonparagailua oso erabilgarria zen kometak, izar bikoitzak, asteroideak, izar aldakorrak eta izarren desplazamendua detektatzeko.

Tresna hau, oinarrian modu optikoan bi argazki plaka gainjartzen diren mikroskopio bat da, azkar aldatuz batetik bestera. Honela bi irudiak alderatu eta euren artean diferentziak detekta daitezke. Gaur egun tresna hau funtsean lan bera baina abiadura eta zehaztasun gehiagoz egiten duten konputagailuen erabileragatik aldatu da.

## Funtzionamendu printzipioa 
Gaueko zeruaren eremu baten argazkiak hartzen dira une edo garai ezberdinetan, ondoren argazkiak sekuentzia azkar edo "kliskatan" aztertzen dira okular baten bidez. Hala posible da objektu baten distira edo posizioan aldaketak aurkitzea.

## Pluton planetaren aurkikuntza 
1930ean Clyde Tombaughek Pluton planeta estereokonparagailu bat erabiliz aurkitu zuen. Bere aurkikuntzarako alderatu zituen argazkiak 1930eko urtarrilak 23 eta 29ko gauetan hartuak izan ziren.

## Kanpo estekak
Muckross etxea

**Muckross etxea** (; ) Irlandako Kerryko konderrian dagoen jauregi historikoa da. Killarneytik 6 kilometrotara dago, bertako aintziren ertzean.

## Historia 
William Burn arkitekto eskoziarrak diseinatu eta eraiki zuen Henry Arthur Herbert eta bere emazte Mary Balfour Herbertentzat. Tudor estiloan diseinatua izan zen eta 65 gela ditu. 1861ean Viktoria Erresuma Batukoa bertan gelditzeko egokitzapenak egin ziren. Finantza arazoek eraginda 1899an etxea saldu beharra izan zuten. Hainbat jabe izan ondoren 1932an estatuak eskuratu zuen eta Killarney Parke Nazionala eratu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Muckross House (3).jpg|Muckross etxearen aurrealdea.
Irudi:Muckross House 1.jpg|Muckross etxea atzealdea.
Irudi:Muckross House Gardens.jpg|Lorategiak.
Irudi:Flower Garden at Muckross House.jpg|Lorategiak.

## Kanpo estekak 
* Muckross etxearen webgune ofiziala
Sandro Cuomo

**Sandro Cuomo** (Napoli, 1962ko urriaren 21a) ezpata modalitateko italiar eskrimalari ohi bat da. Bi domina irabazi ditu Olinpiar Jokoetan, urrezko bat 1996an Atlantakoetan eta brontzezko bat 1984an Los Angelesen. Circolo Nautico Posillipon hasi zen eskriman txikitan.

## Palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
#### Urrezko dominak 
* 1996ko Udako Olinpiar Jokoetako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Atlanta])

#### Brontzezko dominak 
* 1984ko Udako Olinpiar Jokoetako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Los Angeles)

### Munduko Eskrima Txapelketa 
#### Urrezko dominak 
* 1989ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Denver)
* 1990eko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Lyon)
* 1993ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Essen)

#### Zilarrezko dominak 
* 1985eko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Bartzelona)
* 1989ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen banakako ezpata proba

#### Brontzezko dominak 
* 1986ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Sofia)
* 1995eko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen banakako ezpata proba (Haga)
* 1997ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Lurmutur Hiria)

### Europako Eskrima Txapelketa 
#### Urrezko dominak 
* 1999ko Europako Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Bolzano)

### Munduko Joku Militarrak 
#### Urrezko dominak 
* 1995eko Munduko Joku Militarretako banakako ezpata proba (Erroma)

#### Brontzezko dominak 
* 1995eko Munduko Joku Militarretako taldekako ezpata proba

### Mediterraneoko Jokoak 
#### Zilarrezko dominak 
* 1983ko Mediterraneoko Jokoetako gizonezkoen banakako ezpata proba (Casablanca)

#### Brontzezko dominak 
* 1983ko Mediterraneoko Jokoetako gizonezkoen banakako ezpata proba
* 1993ko Mediterraneoko Jokoetako gizonezkoen taldekako ezpata proba (Languedoc-Rousillon)
Aillwee leizea

**Aillwee leizea** (irlanderaz *Pluaiseanna na hAille Buí*, ingelesez *Aillwee Cave* eta, batzutan, ''McGann's Cave* ere deitua, hots, "McGannen Leizea") Irlandako mendebaldean dagoen Clareko konderriaren iparraldean kokatzen den leize bat da. hain zuzen ere The Burren izeneko eremu karstikoan kokatua dago. Ballyvaughan udalerriaren lursailetan kokatua dago, herrigunetik nahiko hurbil.

Ingelesezko *Aillwee* izena, irlanderazko *Aill Bhuí'' izenetik dator, honek "Labar Horia" esan nahi duelarik. Leizeak 1944an topatu zituzten, 1973 inguruan ikertuak izan zirelarik.

Leizea osatzen duen pasabide sistema mendi barnean kilometro batez barneratzen da. Bere ezaugarrien artean lurpeko ibaia eta urjauzi daude, bai eta estalaktita eta estalagmitak ere.

## Iruditegia 

Irudi:Aillwee Cave (1).jpg|Barnealdea.
Irudi:Aillwee Cave - geograph.org.uk - 12837.jpg|Barnealdea.
Irudi:Aillwee Cave (1).jpg|Barnealdea.
Irudi:Aillwee Cave, Burren - geograph.org.uk - 68956.jpg|Barnealdea.

## Ikus gainera 
* The Burren
* Poulnabrone trikuharria

## Kanpo estekak 
* Aillwee Cave leizearen webgunea
Untxi-hazkuntza

[thumb|300px|**Kunikultura**: [untxiei jana ematen.]]

**Kunikultura** edo **untxi-hazkuntza** untxien hazkuntza da, gatibutasun egoeran zein erdi-askatasunez, untxien haragia edo larrua ustiatzeko helburuarekin. Maskota edo laborategiko animalia moduan ere hazten da. Kunikultura Erdi Aroko Europan hasi eta bereziki XX. mendean garatu zen.

## Kanpo estekak
Kermorvan uharteko gotorlekua

**Kermorvan uharteko gotorlekua** (frantsesez ''Fort de l'Îlette de Kermorvan*) Bretainiako Finistère departamenduko Le Conquet udalerriko kostaldean dagoen gotorleku bat da, hain zuzen ere Bro Leon lurralde historikoan.

Jada 1847an aipatua da, 1889an desarmatua izan zen eta *batterie sud de Kermorvan'' izendapena jaso zuen. Gaur egun nahiko egoera onean mantentzen da, bertara oinez iristeko modu bakarra itsas behera dagoenean delarik.

## Iruditegia 

Irudi:Panorama sull'Îlette de Kermorvan.jpg|Urrutira.
Irudi:Kermorvan2.JPG|Gotorlekua.
Irudi:Forte dell'Îlette di Kermovan2.jpg|Gotorlekuaren barnealdea.
Irudi:Kermorvan01.JPG|Gotorlekua.

## Kanpo estekak 
* Kermorvan uharteko gotorlekuari buruzko orrialdea. Bretainiako Ondarearen webgunea
Kontingentzia

Filosofian, **kontingentzia** izan daitekeen eta izan ez daitezkeen proposizioak dira, guztiz egiazkoak edo faltsuak ez direnak. Hedaduraz, **kontingentzia** etorkizunean izan daitezkeen (edo izan ez daitezkeen) gertaerei ere aplikatzen zaie; orduan, gertaera **kontingenteak** direla esaten da.

## Kanpo estekak
Kontingentzia (argipena)

**Kontingentzia** terminoak esanahi zenbait ditu:

* filosofian eta logikan, guztiz egia edo faltsua ez den proposizio bat;
* estatistikan,
** kontingentzia-taula, aldagai kualitatiboko datuak biltzeko taula mota bat;
** kontigentzia-koefizientea, aldagai kualitatiboen arteko asoziazioa neurtzen duen koefiziente bat.
Ballyvaughan

**Ballyvaughan** edo **Ballyvaghan** (irlanderaz **Baile Uí Bheacháin**, euskaraz "Ó Beachán-en herria" esan nahi du) Irlandako Clareko konderriaren iparraldean dagoen udalerri bat da. Bbadia txiki batean kokatua dago, hau era berean Galwayko badian dagoelarik. N67 errepideak zeharkatzen du.

The Burren eremuaren ipar-mendebaldean kokatua dago.

## Leku interesgarriak 
* Aillwee Cave leizea.
* The Burren
* Poulnabrone trikuharria
* Gleninagh: XVI. mendeko dorretxea

## Iruditegia 

Irudi:Ballyvaughan Church Co. Clare - geograph.org.uk - 1806449.jpg|Eliza.
Irudi:Ballyvaghan Harbour and Pier, in the foreground sea-aster - geograph.org.uk - 65157.jpg|Portua.
Irudi:Church of St John - geograph.org.uk - 530739.jpg|San Joan eliza.
Irudi:The bay at Ballyvaughan - geograph.org.uk - 1249534.jpg|Badia.

## Kanpo estekak 
* Ballyvaughani buruzko webgunea 
* Ballyvaughango turismo bulegoa 
* Ballyvaughango liburutegia
San Martin eliza (Ezpeize)

**Ezpeizeko San Martin eliza** Ezpeizen (Ezpeize-Ündüreine, Zuberoa) dagoen eliza da. 1925etik aurrera monumentu historiko dago izendaturik. Eliza, barnean dituen margolanengatik da ezaguna batez ere.

[ezkerrera|thumb|Elizako margolanen berritze-lanak, [2010an.]]
XVIII. mendeko oihal batzuk berritzerakoan, hauen atzean, XVII. mende hasierako beste margolan batzuk agertu ziren, freskoak, Kristoren bizitza adierazten zutenak. Irudiotan aurpegiera asiarreko hainbat norbanako agertzen diren aldetik, irudi hauek Jesusen Konpainiarekin zerikusia izan dezaketela uste da.

Balizko erlazio honek ere azalduko luke jatorrizko irudi hauen ezkutatzea, 1764an Frantziak jesulagunak kanporatu baitzituen eta litekeena da kanporatze honen ondotik jesulagunen ondarea ezabatu nahi izana.thumb|Ezpeizeko eliza barrutik|erdian
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2121 Sevastopol

**2121 Sevastopol** asteroide gerrikoan aurkitutako 2121. asteroidearen izena da. 1971ko ekainak 27an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 ME** zen. Bere izena Sebastopol hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2122 Pyatiletka

**2122 Pyatiletka** asteroide gerrikoan aurkitutako 2122. asteroidearen izena da. 1971ko abenduak 14an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 XB** zen. Bere izena SESBeko ekonomia nazionalarentzako bost urteko planengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2123 Vltava

**2123 Vltava** asteroide gerrikoan aurkitutako 2123. asteroidearen izena da. 1973ko irailak 22an aurkitu zuen Nikolai Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1973 SL2** zen. Bere izena Moldava ibaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2124 Nissen

**2124 Nissen** asteroide gerrikoan aurkitutako 2124. asteroidearen izena da. 1974ko ekainak 20an aurkitu zuen Felix Aguilar Behatokiak. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1974 MK** zen. Bere izena Felix Aguilar Behatokiko lehen zuzendaria izan zen Juan Jose Nissengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2126 Gerasimovich

**2126 Gerasimovich** asteroide gerrikoan aurkitutako 2126. asteroidearen izena da. 1970eko abuztuak 30ean aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1970 QZ** zen. Bere izena Boris Gerasimovitx errusiar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2125 Karl-Ontjes

**2125 Karl-Ontjes** asteroide gerrikoan aurkitutako 2125. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **2005 P-L** zen. Bere izena Karl-Ontjes Groeneveld alemaniar fisikariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2128 Wetherill

**2128 Wetherill** asteroide gerrikoan aurkitutako 2128. asteroidearen izena da. 1973ko irailak 26an aurkitu zuen Eleanor Francis Helinek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1973 SB** zen. Bere izena George Wetherillgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2127 Tanya

**2127 Tanya** asteroide gerrikoan aurkitutako 2127. asteroidearen izena da. 1971ko maiatzak 29an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 KB1** zen. Ondoren izena Tanya Savitxeva (1930-1944), Bigarren Mundu Gerran, Leningradeko setioan egunerokoa idatzi zuen sobietar nerabea omentzeko ezarri zioten.

## Kanpo estekak
Donibane-Hondarribia Maratoi Erdia

**Donibane Lohizune-Hondarribia** urtero ospatzen den lasterketa amateurra da.

Distantzia 21,100 km-koa da, (Frantziako Atletismo Federazioak homologatua). Ondorioz *Maratoi erdia* da. 2012an bere XV. edizioa ospatu zuen eta urteen zehar ibilbidea aldaketarik gabe mantentzen da. Donibane Lohizunetik Hendaiako hondartzarako bidea "corniche"-eko errepide gorabeheratsuan egiten da. Ondoren Hendaia eta Irun zeharkatzen dira Hondarribiko erdigunean amaitzeko.

2012an, Espainiako atletismo federazioak bere egutegitik kendu zuen lasterketa, antolatzaileak kanona ordaindu ez zuten eta. Honen ondorioz korrikalarien maila baxuagoa izan zen urte horretan.

## Kanpo estekak 
* Lasterketaren webgune ofiziala
Ringfort

**Ringfort** (ingeles izena, «eraztun gotorlekua» esan nahi duena; , «lis» ahoskatua) Burdin Aroan hasi eta Goi Erdi Aroa arte eraiki ziren gotorleku zirkularrak dira, gutxi gorabehera K.a. 800-400 eta K. o 1000. urteen artekoak. Iparraldeko Europan daude, bereziki Irlandan; Gales eta Kornuallesen ere ohikoak dira, eta azken herrialde bi horietan  deritze ingelesez.

Ringfort gotorlekuak hainbat neurritakoak izaten dira, eta harriz nahiz lurrez eraikiak. Lehenbiziko ringfort gotorlekuak oholesiez ere sendotu ohi ziren. Haien helburua bertako biztanleriari babesa eskaintzea zen.

Irlanderak ringfort gotorlekuak izendatzeko hainbat hitz erabili izan ditu, horietako asko gerora ohiko irlandar leku izenak ere bilakatu direnak, adibidez: *ráth* (), *lios* (ingelesez: *lis*; kornubierazko *lis* hitzaren parekide, «gorte«), *caiseal* (ingelesez: *cashel*), *cathair* (ingelesez: *caher* edota *cahir*; ; eta ) eta *dún* (ingelesez: *dun* edota *doon*; ).

Irlanda osoan mota honetako 40.000 eraikin identifikatu dira, baina uharte osoan 50.000 edo gehiago bide direla ere kalkulatu da. Eraikin hauetako adibide nabarmenen eta ospetsuenak Grianan Aileachkoa (Donegalgo konderria) eta Dún Aonghasa (Aran uharteak) dira.

## Iruditegia 

Irudi:Grainan of aileach.jpg|Grianan Aileachkoa, Donegalgo konderria.
Irudi:Cahergal.jpg|Cahergal, Cahersiveen, Kerryko konderria.
Irudi:Caher black head.jpg|Caher Black, Clareko konderria.
Irudi:

## Kanpo estekak
Spie diagrama

thumb|300px|'''*Spie* diagrama**.

***Spie* diagrama''' elementu edo unitate berdinen gainean jasotako bi datu-multzo irudikatzeko datu-diagrama bat da, sektore-diagraman oinarritzen dena. Lehenengo datu-multzoa sektore-diagrama arrunt batez irudikatzen da, angeluak zenbakizko datuen arabera eratuz. Bigarrena, berriz, aurreko sektoreak oinarritzat hartu eta horien erradioak bigarren datu-multzoko balioen arabera luzatzen ditu. Erreferentzia moduan erradiotzat bigarren datu-multzo horretako datuen batezbestekoa duen zirkunferentzia bat era daiteke, batezbestekotik gora eta behera geratzen diren unitateak hautemateko.

## Adibide bat 
Lau ikastetxeetako ikasle kopuruak eta ikasle bakoitzeko kostuak jaso dira:

:

Diagramako zirkulu-sektorren angelua bigarren zutabeko ikasle kopuruen arabera ezartzen dira. Ondoren, sektore horietako bakoitza ikasleko kostuen arabera luzatzen da. Erreferentzia moduan, ikastetxe guztietako batezbesteko ikasleko kostua erradiotzat duen zirkulu oso bat marrazten da. Ikasle kopuruak ezberdinak direnez, batezbesteko hau batezbesteko aritmetiko haztatua erabiliz kalkulatu da:

::\overline{K}=\frac{200 \times 27 + 300 \times 20 + 100 \times 30 + 400 \times 22}{200+300+100+400}=23.2

Eratutako irudia artikuluaren hasiera ilustratzen duena da. Interpretazio moduan, A eta C ikastetxe txikiek (angelu txikia hartzen baitute) ikasle kostu handia dute, batezbestekotik gora hain zuzen; B eta D ikastetxe handiek, berriz, batezbestekotik beherako ikasleko kostua dute.

## Ikus, gainera 
* Azalera polarreko diagrama

## Kanpo estekak
Buenaventura Zapirain

**Buenaventura Zapirain Uribe** (Lekeitio, Bizkaia, 1873ko uztailaren 14a - Donostia, Gipuzkoa, 1937ko uztailaren 8a) euskal konposatzaile eta organista bat izan zen. 1899an euskarazko lehenbiziko opera musikatu zuen: *Txanton Piperri*, hitzak Toribio Altzagak idatzi zituelarik.

## Biografia 
Musikalki bere anaia Jose Luisekin batera Lekeitioko elizan lehenbiziko hezkuntza jaso zuen. Hamalau urte zituela anaiarekin batera Kantabriako Cóbreces udalerrira joan zen, Jose Luis anaia bertako San Bernardo ikastetxeko kapelau izendatu baizuten. Buenaventura organoa jotzen ikasten hasi zen. Denboraldi baten ondoren, Donostiara lekualdatu zen, eta 1891an Burgos hirira joan zen, han urte batez San Jeronimo seminarioko organista izan zelarik.

Berriz ere Donostiara itzulita, Marianisten ikastetxean zegoela, bertan kargu berberan egoteaz gain musika irakasle ere izan zen. BHan zegoela zenbait musikalan erlijiotsu sortuz bere konposatzaile ibilbideari hasiera eman zion, horien artean Salve bat dagoelarik, gainera abesbatzetzanko musikalan profanoak ere konposatu zituen (haietako bat *"Uxo gaxoa"*), bai eta orkestra eta bandetarako musikalanak ere, hortaz gain Toribio Altzagaren liburua oinarritzat hartuz euskarazko lehenbiziko opera konposatu zuen: *Txanton Piperri*, 1899an Donostiako Zentru Katolikoan lehenbizikoz estreinatu zelarik. Ondoren, hiri honetako Principal antzokian ere taularatu zuen, bai eta Bilbon ere. Handik aurrera maiz entzun zen, esate baterako Donostiako Orfeoiak abestua eta baita Bilbon ere, 1919 eta 1920an, eta 1952ko abenduaren 25an Gipuzkoako hiriburuko Kursaal kasinoan ere.

Bere musika ekoizpen lirikoari esker Donostiako Udala eta Gipuzkoako Foru Aldundiak bere hezkuntzak areagotzeko bekak eman zizkioten, ondorioz Paris hirira joan eta han Alexandre Guilmantek kontrapuntu eta fugei buruzko ikastaroak eman zizkion, ondoren Madrilera joan eta Valentin Arin gipuzkoarrarekin batera instrumentazioa perfekzionatu zuen. 1905an Donostiako Bernardotarren Ikastetxeko irakasle izendatu zuten, 1928. urterarte kargu horretan egon zelarik. Euskarazko bigarren opera bat konposatu zuen: *Anboto*, 1909ko maiatzaren 20an lehenbiziko aldiz Bilbon estreinatu zelarik. Musikalan honetako *Eskaria* izeneko zatia oso goraipatua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Buenaventura Zapirain. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org
Coxcomb (Florence Nightingale)

***Coxcomb*** izeneko diagrama Florence Nightingalek, erizaintzaren aitzindaritzat jotzen denak, 1859 urtean argitaratu zuen datu-diagramari emandako izena da, lehen aldiz eratutako azalera polarreko diagramatzat jotzen dena eta datuen irudikapenaren historian mugarri garrantzitsutzat jotzen dena. Diagraman 1854ko apiriletik 1856ko martxora bitartean Britainiar Armadaren baitan Krimeako Gerran izandako heriotzen bilakaera eta horien kausak agertzen ditu, hiru sailetan banaturik: infekzio-gaixotasunak, zauriak eta bestelako kausak. Diagraman infekzio-gaixotasunen pisu nabarmena azalerazten da, gerrak eragindako kausen gainetik. Horren bitartez, gerran higienearen eta osasun-arreta zorrotzaren beharra nabarmendu nahi zuen, infekzioek eragindako heriotzak murrizteko. Diagramak *Diagram of the causes of mortality in the East* (euskaraz, *Ekialdeko hilkortasunaren kausen diagrama*) izenburua darama eta *A contribution to the sanitary history of the British army during the late war with Russia* liburuskan (euskaraz, *Britainiar Armadaren osasun-historiari ekarpena Errusiaren aurkako azken gerran*) agertzen da.

Azalera polarreko lehen diagramatzat jotzen bada ere, frogatu da diagramako sektoreko azalerak ez baizik eta horien luzerak direla datuak irudikatzen dituztenak. Horrela, heriotzetan infezkio-gaixotasunek duten pisua artifizialki nabarmentzen da, luzeratik azalerara efektu bisuala askoz ere handiagoa baita.

[thumb|erdian|600px|''*Diagram of the causes of mortality in the East* izenburuko diagrama, ***coxcomb*** izenez ezaguna eta lehen [azalera polarreko diagrama dena.]]

## Datuak 
:::

## Kanpo estekak
¡Soborno!

**¡Soborno!** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1977ko abentura bat da.

## Istorioa 
Hirian zenbait eroskeria gertatzen ari da. Erruduna den Rodolfo Cobardinok eta bere taldeak mundu guztia erosten dute euren helburuak lortzeko. Mortadelok eta Filemonek frogak lortu beharko dituzte Rodolfo eta bere taldea gartzelaratzeko.

## Beste medio batzuetan 
Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesaileko atal batean baina *El caso de los sobornos* izenburuarekin.

## Eragina 
Istorioaren hasiera, non erositako futbol epaile batek taldeetako bati mesede egiteko tranpa sinestezinak egiten dituen, zenbait alditan erabili da Interneteko foroetan futbol zaletuen artean zirikatzeko. Gainera, eskena horretako zenbait biñeta *El rayo transmutador* komiki labur apokrifoan kopiatu ziren.

## Kanpo estekak
Louis Paul Cailletet

**Louis-Paul Cailletet** (Châtillon-sur-Seine, 1832ko irailaren 21a – Paris, 1913ko urtarrilaren 5a) fisikari eta asmatzaile frantsesa izan zen.

Châtillon-sur-Seinen eta Parisen ikasketak egin ondoren, Parisko Goi-mailako Mina Eskola Nazionalean sartu zen. Ikerketei jarraiki, bere aitarekin ere lanean hasi zen, honek bi errementeria baitzituen. Ikerketa hauek guztiak Châtillon-sur-Seinen zuen laborategian egiten zituen.

Ikerketa hauetan zebilela, gasen munduak erakarri zuen, eta eremu honetan egin zituen ekarpen handienak. 1877an, nitrogeno dioxidoaren urtze prozesua aurrera eraman zuen. Urte honetan bertan, oxigenoa eta hidrogenoa atmosferan urtzen, aire likidoa sortuaz. Kasu honetan, oxigenoa urtzeko, Raoul Pictetek erabili zuenaren prozesu desberdina erabili zuen.

Honez gain, burdinaren propietate kimiko eta fisikoak aztertu zituen.

Bere lorpenen artean, ondorengo hau dago: Eiffel dorrean manometro bat ipini zuen, erortzen ari diren gorputzen airearen erresistentzia ikertzeko. Baita ere, hainbat gailu aztertu zituen, horra hor, kamera automatikoak, altimetroa eta airearen laginen biltzaileak, atmosfera ikertzeko.

Lan hauek guztiak sarituak izan ziren, 1878an Davy domina eman baitzioten eta Frantziako Zientzia Akademiako kide izendatu baitzuten 1884ean.

Cailleteten aurkikuntzak hotzaren industria modernoaren eta presio handien inguruko teorien aitzindaritzat hartzen dira. Aurkikuntza hauen aplikazio zuzentzat, elikagaien kontserbazioa, organoen kontserbazioa, erregaien biltegiratzea eta espazio-ontziak azpimarratu behar dira.

## Ikus, gainera 
* Oxigeno likidoa
David Olaizola

**David Olaizola**, frantsesez **David Olaïzola** (1973ko uztailaren 2a, Itsasu, Lapurdi) euskal herritar abeslari bat da, euskaraz eta frantsesez abesten duena.

## Biografiak 
1973ko uztailaren 2an Lapurdiko Itsasu udalerrian jaio zen, Ipar Euskal Herrian. 1996an ustekabean bere ibilbide artistikoari ekin zion. Ondoren, Pierre Oteizaren enpresako langilea zelarik, Colmar (Rhin Garaia) udalerriko euskal tabernako musika taldeko abeslaria ordezkatu eta taldeak kide bilakatzeko eskaintza egin zion, Olaizolak eskaintza onartu eta Oteizaren enpresa laga zuen. Ordutik aurrera, abestea bere lanbide bilakatu zen. Urte berean, *Aquitaine sport pour tous* ("Akitania, denontzako kirola") kirol erakundeak bere ekintzak atzerrian sustatu eta ezagutarazteko kontratatu zuen. Honela David Tailandia, Australia, Alemania... eta herrialde ugaritara bidaiatu zuen.

1998an Ipar Euskal Herrian osatzen ari zen gizonezko abesbatzara elkartu zen, bertan solista bilakatu zelarik. 1999an bere lehenbiziko diskoa argitaratu zuen.

2000. urtea ospati asmoz, Euskal Kultur Erakundeak San Francisco hiriko gau-ikuskizuna animatzeko kontratatu zuen. Urte hau abeslariarentzat bikaina izan zen, Akitaniako enbaxadore lanetan ere ibil baitzen. Eskualde Batzordeko kide bihurtu eta munduko hainbat hirietan barna ibili zen: Wiesbaden, Viena, Montreal, Toronto, New York, Chicago, Londres, Brusela, Amsterdam... Abeslariak egindako lanarekin gustura zegoenez, Batzordeak eskualdearen sustapenerako diskoa abestekoe eskaria luzatu zion. 2002an, Pabe hiriko Section Paloise errugbi taldearen ereserkia sortu eta idatzi zuen.

Hurrengo urteetan zehar kontzertu eta disko berriak argitaratu zituen, maiz musikari berriekin elkarlanean. 2000ko hamarkadan, Lurdako santutegiko eskaileratan egindako hiru musika emanalditan abestu zuen, haietako bakoitzean 25.000 inguru entzuleen aurrean. 2008an musika emanaldi haiei buruzko DVDa argitaratu zen.

2007an, bertako produktuak sustatu eta eskualde arteko kultura nahiz gastronomia harremana bultzatzeko asmoz, Itsasuko Gerizaren Anaidia sortu zuen. Uztailean, Itsasuko plazan emanaldi bat izan zen: Chanteurs Pyrénéens de Tarbes eta Chœurs Basques abesbatzek, Davidek berak eta Daviden musikariek eskainitako emanaldia.

2008ko azaroaren 8an Frantziako Errugbi Federazioak hala eskatuta, Frantziako errugbi selekzioaren udazkeneko birako lehen partiduan *La Marseillaise* ereserkia abestu zuen, hain zuzen ere, Marsella hiriko belodromoan Frantziako eta Argentinako errugbi selekzioak jokatutako norgehiagokan.

2010ean, 40 urtez frantziar eszenatokietan jardun zuen *Les Compagnons de la chanson* abesbatzaren ibilbidearen amaieraren 25. urteurrenean, David Olaizola eta bere taldekideek Paueko Zénith pabilioian 3.000 pertsonen aurrean omenaldia egin zioten.

## Kanpo estekak 
* David Olaizolaren webgunea 
* David Olaizola abeslariaaren biografia 
* David Olaizola abeslariari buruzko bloga 
* David Olaizola eta *Les Chanteurs Pyreneens* abesbatza ikusgai eta entzungai. Youtube.com
Brocarden aierua

Zenbakien teorian, **Brocarden aieruak** n>1 balioetarako (pn)2 eta (pn+1)2ren artean gutxienez lau zenbaki lehen daudela dioen aierua da, non pn *n*garren zenbaki lehena den. Aieru honek egia dioela uste da, baina egundaino oraindik ez da frogatu.

Jarraikako zenbaki lehenen karratuen artean dauden zenbaki lehenen kopurua 2, 5, 6, 15, 9, 22, 11, 27... da.

Jarraikako bi karraturen artean gutxienez zenbaki lehen bat dagoela dioen Legendreren aieruak pn ≥ 3rentzat jarraikako bi zenbaki lehenen karratuen artean gutxienez bi zenbaki lehen daudela esan nahi du, *p**n*+1 - *p**n* ≥ 2 bait da.

## Ikus, gainera 
* Riemannen hipotesia

## Kanpo estekak
Jack Angel

**Jack Angel** (Modesto, Kalifornia, 1930ko urriaren 24a - Malibu, 2021eko urriaren 18a), Estatu Batuetako ahots-aktorea izan zen, hainbat telesail, bideo-joko eta iragarkitan lan egin zuena.

## Kanpo estekak
George Lopez

**George Lopez** (Los Angeles, 1961eko apirilaren 23a - ), Estatu Batuetako aktore eta umorista da, bere *talk show* duena.

## Filmografia
Jonathan Winters

**Jonathan Harshman Winters III** (Bellbrook, Ohio, 1925eko azaroaren 11 - Montecito, Kalifornia, 2013ko apirilaren 11), Estatu Batuetako aktore eta umorista izan zen.

## Filmografia 
* *Alakazam the Great* (1960)
* *The Twilight Zone* ("A Game of Pool" atala) (1961)
* ''It's a Mad, Mad, Mad, Mad World* (1963)
* *The Loved One* (1965)
* *The Russians Are Coming, the Russians Are Coming* (1966)
* *Penelope* (1966)
* *Oh Dad, Poor Dad, Mama's Hung You in the Closet and I'm Feeling So Sad* (1967)
* *Eight on the Lam* (1967)
* *Now You See It, Now You Don't* (1968)
* *Viva Max!* (1969)
* *The New Scooby-Doo Movies* (1972)
* *The Fish that Saved Pittsburgh* (1979)
* *Pogo for President: I Go Pogo* (1980)
* *Mork & Mindy* (1981)
* *E. Nick: A Legend in His Own Mind* (1984)
* *The Little Troll Prince* (1985)
* *The Longshot* (1986)
* *Say Yes* (1986)
* *On The Ledge* (1987)
* *Moon over Parador* (1988)
* *Frosty Returns* (1992)
* *Davis Rules* (1992)
* *The Flintstones* (1994)
* *The Shadow* (1994)
* *Arabian Knight* (1995)
* *The Adventures of Rocky and Bullwinkle* (2000)
* *Swing* (2003)
* *Comic Book: The Movie* (2004)
* *Tell Them Who You Are* (2004)
* *National Lampoon's Cattle Call* (2006)
* *Certifiably Jonathan* (2011)
* *The Smurfs* (2011)
* *Big Finish* (2012)
* *The Smurfs 2'' (2013)
Lurdako santutegia

**Lurdako Andredena Mariaren santutegia** () Frantziako hegoaldeko Pirinio Garaiak departamenduan dagoen Lurda udalerriko santutegi ospetsua da. Okzitania eskualde historiko edo herrialdean dago.

## Historia 
1858an, santutegiaren azpialdean dagoen leizean, Bernadette Soubirous neskatoak erran zuenez Ama Birjina agertu zitzaion. Hasiera hartan artzain herrixka xume bat zena, hartara, Frantziako turismo-gune garrantzitsuenetako bat bilakatu da, batez ere sinestun katolikoentzat, santutegia bera ere urte hartatik aurrera eraikitzen eta handitzen joan zen, gaur egun ikusten den eraikin multzo ikusgarrian bilakatuz.

Usadioaren arabera hara bertaratu diren askok mirariak jasan omen dituzte: gaixo larrien eta elbarrien sendaketak.

## Iruditegia 

Irudi:Lourdes - Santuario visto dal forte.JPG|Aireko ikuspegia.
Irudi:Grotte Massabielle.jpg|Lurdako leizea.
Irudi:Our Lady of Lourdes - Grotto of Lourdes - Lourdes 2014 (2).JPG|Lurdako Ama Birjinaren irudia leizean.
Irudi:Lourdes with Sanctuaries, Castle and Gave de Pau.JPG|Santutegia, leizeak, Gave de Pau ibaia eta atzealdean gaztelua.
Irudi:Lourdes 16703B.jpg|Alboko ikuspegia.

## Kanpo estekak 
* Lurdako santutegiaren webgunea (eleanitza)
* Lurda udalerriaren webgunea
Ken Page

**Kenneth "Ken" Page** (St. Louis, Missouri, 1954ko urtarrilaren 20a - St. Louis, 2024ko irailaren 30a) Estatu Batuetako abeslari eta aktorea izan zen. Broadwayko antzerkietan askotan egin zuen lan.

## Filmografia
Zeladura-puntu

thumb|200px|Zeladura-puntu bat (gorriz) z=x2−y2 funtzioaren grafikoan
Matematikan, **zeladura-puntua** (edo **zela-puntua**) funtzio baten lehen deribatu partzialak zero diren baina funtzioaren maximo edo minimoa ez den puntua da; hau da, funtzio baten mutur-balioa ez den puntu kritikoa.

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak
Vueling Airlines

[thumb|Vueling airelinearen [Airbus A320 hegazkina Madrilgo aireportuan.]]
thumb|Vueling airelinearen egoitza nagusia Viladecans.
**Vueling** Europan dagoen kostu baxuko hegaldi konpainia da. Bere egoitza nagusia Bartzelonan dago, eta Euskal Herrian Bilboko, Hondarribiko eta Iruñeko aireportuetatik lan egiten du. Espainiar lurraldeko hegaldi konpainiarik handiena da helmuga kopuruan eta flotaren tamainan, eta Espainiako garraiatutako bidaiari kopuruan bigarrena da, lehenengoa Ryanair da.

Vueling, 140 helmuga baino gehiago ditu, gehienak bere konexio zentrotik, Bartzelona.

Bartzelonaz gain, Vuelingek beste hainbat base ditu: Alicante, Sevilla, Bilbo, Madril, Valentzia, Malaga, Santiago de Compostela, Gran Kanaria, Jerez, Tenerife (Iparra) eta Mallorca; Europan zehar Erroman, Paris-Orly eta Florentzian ere du baseak.

## Historia 
2010etik asko hazi zen Bartzelona-El Praten eta gaur egun aireportuko konpainiarik garrantzitsuena da.

2013an International Airlines Group taldeak akzioen gehiengoa erosi zuen eta 2013ko abuztuan Josep Piquék dimisioa aurkeztu eta ordutik Alex Cruz da Vueling airlineako presidentea.

## Hegaldiak 
### Euskal Herria 
#### Bilbotik  (BIO) 
Espainia: Ibiza, Menorca, Mallorca, Alicante, Malaga, Sevilla, Valentza, Gran Canaria, Granada, Lanzarote, Santiago de Compostela, Bartzelona, Fuerteventura, Tenerife, Almeria, Jerez (Kadiz), Vigo, La Palma.

Italia: Milan, Florentzia, Erroma (Fiumicino).

Portugal:Lisboa, Porto, Faro.

Erresuma Batua: Londres (Gatwick).

Frantzia:Paris (Charles de Gaulle).

Beste batzuk: Marrakex, Amsterdam, Hamburgo, Zurich, Malta, Praga, Copenhaguen, Bruselas, Budapest.

### Hondarribiatik (EAS) 
:: Espainia: Bartzelona (BCN), Madrid (MAD) Iberiak operatuta.

## Flota 
## Estatistikak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Vueling airelinearen webgunea.
Al Roker

**Albert Lincoln** "**Al**" **Roker, Jr.** (Queens, New York, 1954ko abuztuaren 20a - ), Estatu Batuetako telebista aurkezle eta meteorologoa da. Horri esker, hainbat *cameo* egin ditu film eta telesailetan.

## Filmografia 
* 2012: *The Simpsons* (*Moonshine River* atala) (ahotsa)
* 2011: *The Wiggles* Ukulele Baby! bideoklipa
* 2011: *WordGirl* (Weatherman, 1 episode) (ahotsa)
* 2009: *Cloudy with a Chance of Meatballs* (ahotsa)
* 2008: *Madagascar: Escape 2 Africa* (ahotsa)
* 2007: *30 Rock* (Atal 1)
* 2005: *Robots* (ahotsa)
* 2003: *Cyberchase* (ahotsa)
* 2003: *Wholey Moses* (ahotsa)
* 2003: *The Proud Family* (2 atal)
* 2003: *Freedom: A History of Us*
* 2001: *Sesame Street* (Atal 1)
* 2000: *Will & Grace* (Atal 1)
* 1999: *Space Ghost Coast to Coast* (Atal 1)
* 1998: *Saturday Night Live*
* 1998: *Quest for Camelot* (ahotsa)
* 1998: *Superman: The Animated Series* (ahotsa)
* 1997: *Men in Black*
* 1997: *The Single Guy* (Atal 1)
* 1996: *NewsRadio* (Atal 1)
* 1994: *Mad About You* (Atal 1)
* 1994: *Reading Rainbow* (Atal 1)
* 1993: *Seinfeld* (Atal 1)
* 1990: *Another World* (Atal 1)
LHS 292

**LHS 292**, **GJ 3622** edo **LP 731-58** gure eguzki-sistematik 15 argi urte baino gutxiagoko distantziara, Sextans konstelaziorantz dagoen izar txiki bat da. Oso distira ahul eta +15,60ko itxurazko magnitudeko nano gorri bat da. Gertuen dituen izarrak Ross 128 (FI Virginis) eta DEN 1048-3956 dira, hurrenez hurren 5,8 eta 7,1 argi urteko distantziara.

LHS 292 gure inguruko nano gorririk ilunenetako bat da, +17,32ko magnitude absolutuarekin. Bere masa gure eguzkiarenaren %8,3koa da, eta bere argitasuna gure eguzkiarenaren 100.000garren zatia. M6.5V espektro motakoa da, bere ezaugarriak DX Cancrirenen antzerakoak direlarik. Bere ardatzaren inguruan 3,0 kilometro segundoko proiektatutako errotazio abiadurarekin biratzen du.

LHS 292 izar ñirñirkari bat da, hau da, batzuetan bere distira nabarmen handitzea eragiten duten erupzioak jasaten dituela, izar aldakor izendapenik ez duen arren. Azken ikerketek izar bitar espektroskopiko bat dela diote, osagaietako bat bestea baino distira apalagokoa delarik.

## Kanpo estekak