open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José María Galíndez

**José María Galíndez** (Getxo, ) enpresaburua, Sener enpresaren aholkularia eta Solarpack enpresaren lehendakari ohia. 2022tik Círculo de Empresarios Vascos elkarteko lehendakaria. Seme-alabekin batera Beraumberri ondare-sozietatea du. Forbesen arabera, espainiako pertsona aberatsenen artean dago, 2020an 76. postuan agertu zen, 275 milioi eurorekin, eta 2021ean 71. postuan, 400 milioi eurorekin.

## Biografia 
Ángel Galíndez Zelayetaren semea da. Guascor enpresaren aholkularia izan zen, Suitzako Sulzer Chemtech enpresaren zuzendaritza batzordeko kidea, baita Asociación Eólica Española elkartearen sortzaile eta lehenengo lehendakaria ere. ASIF eta UNEFeko zuzendaritza batzordeko kidea eta  ITP eta Velatiako administrazio kontseiluaren kidea izan zen.2022an Nicolás Correa fresatzailearen hirugarren akzionista bihurtu zen, Carmen Ybarraren atzetik. Diruaren beste zati bat Veleta BidCo-n inbertitu zuten, EQT-rena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alex Valiño

**Alexander Valiño Navasal** (Jaka, Huesca, 1997ko abuztuaren 25a) Aragoitar jatorriko futbolari bilbotarra da. 

## Biografia 
Indautxu, Santutxu eta Athleticen hezia, erdiko aurrelari moduan aritzen da. 2025eko urtarrilean Maroan Sannadiren lekua hartu zuen Barakaldon. Denboraldi bukaeran, kontratua berritzen zuen lehen jokalaria izan zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Burlinskoie aintzira

**Burlinskoie aintzira** () Errusia erdialdeko Altai eskualdean dagoen aintzira bat da, Kulund esteparen erdian eta Kazakhstanekiko mugatik gertu. 

## Deskribapena 
Slavgorod herritik 20 km ipar-mendebaldera dago. 31,3 km²-ko azalera du eta 1,65 m-ko batez besteko sakonera du soilik. Uraren kolorea gris-urdina da normalean baina udan nahikoa berotzen denean *Artemia salina* krustazeoa asko ugaltzen da eta uraren kolorea aldatuz aintzira arrosa bihurtzen da.

## Uraren propietateak 
Hustubiderik ez duenez eta sakonera oso txikia duenez aintzira oso gazia da. Sodio kloruroaren portzentaia %21'8-koa da eta uraren dentsitatea 1'202 g/ml.

## Gatz ekoizpena 
Aintzirak duen gatz hori ustiatu egiten da 1762tik eta trenez garraiatzen da. Trenbidea aintziraren hondoan ezarrita dago eta trena igarotzen denean ur gainean doalako ilusioa sortzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Trena Burlinskoie aintzira arrosan nola mugitzen den erakusten duen bideoa (YouTube)
Pepe Camiñas

**Pepe Camiñas**, (Barbadillo, Salamanca, 1945eko abenduaren 20a - ) euskal herritar margolari surrealista da. 

## Biografía 
Txikitatik marrazketak erakarri zion. Formaren Analisia ikasi zuen Bilbon, Alfonso Ramil irakaslea ezagutu zuen han, eta Barne Diseinuan eta Diseinu Grafikoan lizentziatu zen Madrilgo Arte Industrialen Eskolan, Diseinu eta Marka Sorkuntzan lan egin zuen. Seisas taldearen (1976-1980) eta Formas Arte Eskolako (1981-2011) sortzailekidea izan zen, non marrazki eta pintura irakasle izan zen. Crisol izeneko diziplina anitzeko mugimenduan eta EnkArte-n parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arriluce de Ybarrako markesgoa

**Arriluce de Ybarrako markesgoa** 1918ko maiatzaren 23ko errege dekretuaren bitartez Alfontso XIII.ak Fernando María de Ybarra eta de la Revilla, Arambarri eta Ingunzari, Gorteetako diputatu eta Kongresuko lehendakariordeari, Espainiako noblezia-titulua eman zion. Urte bereko azaroaren 6an berrestu zuen.

## Arriluce de Ybarrako markesak 
## Arriluce de Ybarrako markesen historia 
Hona hemen titularren zerrenda:

* Fernando María de Ybarra y de la Revilla (1875-1936), I  Arriluce de Ybarrako I.go markesa, Gorteetako diputatua, Kongresuko lehendakariordea, Done Jakueren Ordenako eta Maltako Ordenako zalduna. Gainera, Bilboko Labe Garaietako kontseilari eta Bizkaiko kide izan zen, Hulleras del Turónen Bizkaiko Ekoizleen Ligako zuzendaritza-batzordeko kide izan zen eta  Espainiako Ontzigintza Elkarteko lehendakariordea izan zen. Maria de los Angeles de Oriol eta Uriguenekin ezkondu zen

* Fernando Luis de Ybarra eta López-Dóriga (1930-2001), Arriluce de Ybarrako II. markesa, Getxoko alkatea en 1964 eta 1967 urte artean, Gorteetako diputatua, Probintziako diputazioko lehendakaria eta Bilbo Handiko Ur Hornidurako Batzordea, Toki Administrazioko zuzendari nagusia, Plangintza eta Garapeneko idazkariordea eta Ogasun Batzordeko lehendakaria. Isabel Katolikoaren Ordena, Alfontso X.a Jakitunaren Ordena eta Merezimendu Zibil eta Militarraren Gurutze Handiak eskuratu zituen. María del Carmen Careaga eta Salazar, Cadaguako IV. kondesarekin ezkondu zen.

* María del Carmen de Ybarra y Careaga, Arriluce de Ybarrako III. markesa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Escobar Astaburuaga

**Luis Osvaldo Escobar Astaburuaga** (Santiago, 1915eko uztailaren 25a &ndash; ibid., 2010eko abuztuaren 2a) txiletar zirujaua eta politikaria izan zen. Cauquenes, Constitución eta Chancoko Hamahirugarren Departamendu Taldeko diputatu kargua izan zuen 1973an, Herri Ekintza Independentearen (API) militante gisa.

## Biografia 
Manuel Escobar Faúndez eta Sara Astaburuaga Gonzálezen semea. María Ladrón de Guevararekin ezkondu zen, 1945eko ekainaren 20an hil zena. Bigarren ezkontzan, Ana María Cáceres Venegasekin 1948an eta harekin hiru seme-alaba izan zituen.

Lehen mailako ikasketak Miguel Luis Amunátegui Liceoan egin zituen eta bigarren mailako ikasketak Aplikazio Lizeoan . Txileko Unibertsitatean medikuntza ikastera sartu zen, eta bertan graduatu zen 1948an. Bere ikasketak ordaintzeko, Senatuan estenografo gisa lan egin zuen. Geroago "Familia Plangintza" graduondokoa egin zuen Barros Luco Ospitalean .

Peumoko ospitalera iritsi ondoren, Cauquenes hirian kokatu zen, ospitaleko mediku egoiliarra eta amatasun zerbitzuko zuzendaria izanik. 1942 eta 1952 bitartean Txileko Unibertsitateko Gustavo Jirón irakaslearen Anatomia katedrako irakasle laguntzailea izan zen eta Salvador Ospitaleko Kirurgian ad-honorem mediku gisa.

Salvador Allenderen lankide eta laguna, 1970ean bere presidentetzarako kanpainako eskualde idazkari eta probintzia buru izan zen. 1969an Herri Ekintza Independentean sartu zen, Rafael Tarud Siwady senatariak zuzentzen zuen eta Herri Batasunaren parte zen alderdian .

1973an Cauquenes, Constitución eta Chancoko diputatu aukeratu zuten. Osasun Publikoko Batzorde Iraunkorreko kidea izan zen; eta Latinoamerikako Integrazioarena. Irailaren 11ko kolpe militarrak denboraldiaren amaiera goiztiarra ekarri zuen.

Diktadura militarreko zenbait urtez, klandestinitatearen ertzean bizi izan zen Santiagon bere lanbidea praktikatzen jarraitu zuen bitartean, garai hartako segurtasun zerbitzuek atxilotzeko arriskuagatik bertan behera utzi behar izan zuena. Demokrazia itzuli ondoren, musika, literatura eta pinturarekiko zaletasuna landu zuen, Oswaldo Guayasamín margolari ekuadortarraren ondoan egonik.

Gaixotasun luze baten ondoren, Santiagon zendu zen 2010eko abuztuaren 2an.

## Kanpo estekak
Deconica coprophila

***Deconica coprophila*** *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da. Arriskutsua da, toxikoa delako, baina ez da haluzinogenoa.

Sinonimoak: *Psilocybe coprophila*, *Geophila coprophila*, *Panaeolus coprophilus*, *Panaeolus digressus*, *Deconica digressa*, *Stropharia coprophila*, *Stropharia coprophila f. etiolata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa. Hemisferikoa, higrofanoa, lehoi kolorekoa, arre-laranja kolorekoa edo arre-gorrixka. Azal likatsua du, denbora hezean ertza pixka bat ildaskatua eta lehortzean kolore okrea hartzen du.

**Orriak:** Zabal, itsatsi samar, marroi-grisaxka kolorekoak, ertz zuriarekin.

**Hanka:** Zilindrikoa, eraztun gabe, 3 eta 4 cm bitarteko garaierakoa, arrexka kolorekoa, goialdean argiagoa.

**Haragia:** Mehea, zurixka, irinaren usain eta zaporea ditu.

**Etimologia:** *Psilocybe* terminoa grekotik dator biluzia, leuna esan nahi duen "psilós" hitzetik eta burua, kapela leuna, apaingarririk gabea, esan nahi duen "cybe" hitzetik.  *Coprophila* epitetoa ere grekotik dator, simaurra esan nahi duen, "cópros" hitzetik eta lagun esan nahi duen, "phílos" hitzetik. Simaurra nahiago duela, hazteko habitat gisa.

## Toxikotasuna 
Toxikoa, baina ez haluzinogenoa.

### Nahasketa arriskua 
*Psilocybe merdaria* delakoarekin nahas daiteke, antzekoa da, honen kapelan, oliba antzeko koloreak dira nagusi. *Psylocybe liniformans* delakoak, oso tonu argiko kapela du. *Psylocybe merdaria*, handiagoa da, oliba koloreko tonuak ditu kapelan eta ez da hain likatsua, ertza ere ez du hain ildaskatua.

## Sasoia eta lekua 
Espezie nahiko arrunta da, eta gure eskualdean urte osoan egoten da. Simaur lehorrean hazten da, batez ere zaldien simaurretan. Udazkenean, baina baita udan edo baita urte osoan ere. Koprofiloa, zaldi gorotzetan (zaldia, astoa, mandoa), euriagatik edo ureztatzeagatik heze dauden belardietan. Talde handietan hazten da. Ugari. 

### Banaketa eremua. 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe cookei

***Inocybe cookei*** edo ***Inosperma cookei*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarritasuna zalantzan, genero osoarena bezala. 

Sinonimoa: *Inocybe kuthanii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hasieran konikoa, gero kanpai itxurakoa eta azkenean zabaldu egiten da, titi handi samar batekin; hori-lasto kolorekoa, gainazal haritsu-zetaduna, irekitzean pitzatu egiten da erradialki.

**Orriak:** Meheak, estu, gris-errauts koloretik gris-okrera doan kolorekoak, azkenik okre antzekoak.

**Hanka:** 4 eta 5 cm bitarteko garaierakoa eta 5 eta 8 mm bitarteko lodierakoa, zuzena edo kurbatua, alboko erraboil zuriarekin; lastoaren kolore argikoa.

**Haragia:** Zuria, ale gazteek fruta helduaren usaina izaten dute eta helduaroan espermatikoa.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela. *Cookei* epitetoa pertsona izenetik dator. C. Cooke mikologo ingelesaren omenez.

## Jangarritasuna 
Dagoen lekuan utzi beharrekoa *Inocybe* gehienak bezala.

### Nahasketa arriskua 
*Inocybe fastigiata* eta *Inocybe praetervisa* delakoekin nahas daiteke. Baina ezaugarri nagusiak kontuan hartuta: lasto kolorea, erraboila alboan eta esporak, zaila da nahastea.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, batez ere koniferoen azpian, baina hostozabal basoetan ere aurkitu izan da (*Quercus, Alnus*). Ezohiko espeziea.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victoria Rosell

**Victoria Rosell**, jaiotzaz **María Victoria Rosell Aguilar** (Murtzia, 1968ko abuztuaren 22a) murtziar magistratua eta politikaria da. 2020ko urtarrilaren 31n Gobernuan genero-indarkeriaren aurka izan zuen ordezkaria. Aldez aurretik, Podemoseko diputatua izan zen XI., XII. XIII. eta XIV. legegintzaldietan Las Palmasko barrutian.

## Biografia 
Zuzenbidean lizentziaduna da Valladolideko Unibertsitatean, eta promozioko laugarren espedienterik onena lortu zuen. 

## Lan ibilbidea 
Bere karrera judiziala Kanariar Uharteekin lotuta egon da, 1996an epailea eta 2001az geroztik magistratua izan baitzen.

2015ean, Podemoseko zerrendaburua izan zen Las Palmasen hauteskunde orokorretarako, eta diputatu hautatua izan zen.

### Kereila artxibatua 
2016. urtean, José Manuel Soria ministro ohiak, ekaineko hauteskunde orokorretan Kanariar Uharteetan izan zuen aurkari politikoak, kereila bat aurkeztu zuen haren aurka, epaile gisa zuzendu zuen kasu batengatik, eta Auzitegi Gorenak demanda horren tramitea onartu zuen. Horren ondorioz, uko egin zion berriro hauteskundeetara aurkezteari, Podemos-en kode etikoa betez, inputatuei parte hartzea galarazten baitzien.

2016ko abenduan, Rosellen aurkako auzia artxibatu egin zen, deliturik gabe. Hala ere, José Manuel Soriak kasuari buruzko xehetasunak bazituela suposatzen zuen irregulartasunak, hari lotuta ez zeudenak, Salvador Alba epailearen aurkako ikerketa sortu zuen, eta, horren ondorioz, epaile kargutik kendu egin zuten, prebarikazio, funtzionario-eroskeria, agiri-faltsukeria, sekretuen berri ematea eta funtzionarioei debekatutako negoziazioak egiteagatik.

2019ko irailean, Kanarietako Justizia Auzitegi Nagusiko Zigor arloko Salak Salvador Alba epaileari sei urte eta erdiko kartzela-zigorra ezarri zion Victoria Rosellen aurka konspiratzeagatik. Gainera, Auzitegi Gorenak magistratua ezgaitu zuen hemezortzi urtez, eta biktimari eragindako kalteengatik 60.000 euroko kalte-ordaina eman zion. 2021eko azaroan, Auzitegi Gorenak kondena berretsi zuen. Kartzelan sartu behar zuen 2022ko urriaren 14an, JANCren aginduz, baina agindu hori saihestu egin zuen, ihesari emanda; bilatu eta harrapatu ondoren, lau egun geroago, epaile ohi ustela El Salto del Negroko (Las Palmas I) espetxean sartu zuten.

### Politikara itzultzea 
2019ko martxoan, Victoria Rosellek politikara itzultzearen berri eman zen, Las Palmasko Unidas Podemos taldearen zerrendaburu zela, 2019ko apirileko hauteskunde orokorretarako, eta berriz ere diputatu hautatua izan zen.

2019ko azaroko hauteskundeetan, Gorte Nagusietako XIV. legealdirako diputatu hautatu zuten berriro. 2020ko urtarrilean, aulkiari uko egin zion, Gobernuak genero-indarkeriaren aurkako ordezkari izendatu ondoren. Urtarrilaren 31n hartu zuen kargua.

2022ko urrian, Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko kide gisa Podemosek aukeratutako hautagaia izan zitekeela pentsatu zen. Ez zen izendatu, Alderdi Popularrak hautsi egin baitzituen PSOErekiko negoziazioak, sedizio-delituaren erreformarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nuria Villazán Martín

**Núria Villazán Martín** (Bartzelona, 1968) bartzelonar zinema- gidoilari eta zuzendaria da. 1999an Joaquín Jordárekin batera idatzi eta zuzendu zuen *Mones com la Becky* dokumentalarengatik da ezaguna.

## Biografia 
Filosofia ikasi zuen Bartzelonako Unibertsitatean. Aldi berean, Errealizazioko espezialitatea egin zuen IORTVn (Espainiako Irrati eta Telebista Institutu Ofiziala).1995ean, Guion delako espezialitatean graduatu zen San Antonio de los Bañosko Nazioarteko Zinema eta Telebista Eskolan (Kuba). 

## Ibilbidea 
1996an zinemako eta telebistako *script* gisa hasi zen lanean, eta lan hori egiten jarraitu du. *Script* gisa egin zuen lehen lana Joaquín Jordák zuzendutako *Un cos al bosc* (1996) filmean egin zuen. 1998an ——Jordi Cadena-k zuzendu ez zuen proiektu bat—— *Cuarteto* izeneko lana idatzi zuten bion artean —Manuel Vázquez Montalbán-en izenburu bereko eleberri laburra oinarri hartuta, eta 1999an *Mones com la Becky* lehen dokumentalaren zuzendarikide izan ziren. Berriro Joaquín Jordárekin lankidetzan aritu zen, TV3rako miniseriearen gidoiak, hala nola, *Andorra, Entre el Torb i la Gestapo*, Lluís M. Güellek zuzendua, eta *Carmen* film luzea, Vicente Arandak zuzendua. 2002an *Machín, toda una vida* film luzea zuzendu zuen.

Une horretatik aurrera, zinemako eta telebistako gidoilari gisa espezializatu zen hainbat filmetan, hala nola *Un novio para Yasmina* (Irene Cardonarekin batera idatzia, 2008), *Jacques Leonard, el payo Chac* (2011), *La por* (Jordi Cadena Casanovasekin batera idatzia, Lolita Boschen eleberrian oinarritua 2009, Juan Zanse, 2013) edo *Juan Marsé: érase una vez en Barcelona* (Carlos Zanónekin batera idatzia, 2009). Gainera, *script* gisa lan egin zuen beste film batzuetan, hala nola,  *Inconscientes* (2003), *Tapas* (2005), *Eloïse* (2008), *Elisa K*. (2009), *Ahora o Nunca* (2014), *Vulcania (*2015), *Barcelona nit d’hivern* (2015) edo *Incerta Glòria (*2016); Tvmovies esaterako *La dona de gel* (2003),  *Ens veiem demà* (2009), *13 dies d’octubre* (2015) eta serieak: *Abuela de Verano (2005), Carta a Eva (2013)*, *Em dic Manel!* (2016) edo *Se quién eres* (2017).

*Mones com la Becky* da orain arteko filmik ezagunena. 1999ko azaroaren 19an estreinatu zen eta 35.928,96 € bildu zituen. 2000. urtean Variety aldizkarian argitaratutako kritikan, Jonathan Hollandek honelaxe nabarmendu zuen dokumental hori: *"António Egas Moniz medikuntzaren, bizitzaren eta lanaren azterketa gogoangarria, lobotomia modan jarri zuena*".

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1999an Film onenaren kritikaren saria jaso zuen Sitgesko Zinemaldian *Monos como Becky lanarengatik*, Joaquín Jordarekin batera idatzi eta zuzendutakoa.
* 2003ko Erromako Zinema Independentearen Jaialdiko dokumental onenaren saria eman zitzaion *Machín, toda una vida* lanarengatik.
* 2013an Gidoi onenaren Gaudí Sarirako izendapena, *La por* lanarengatik, Jordi Cadena Casanovasek zuzendua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andy Rourke

**Andrew Michael Rourke** (Manchester, 1964ko urtarrilaren 17a - New York, 2023ko maiatzaren 19a) britainiar musikaria izan zen, *The Smiths* taldeko baxu-jotzailea.

Aita irlandarra eta ama ingelesa zituen, eta 7 urterekin gitarra akustiko bat jaso zuen opari. 11rekin Johnny Marren lagun egin zen. Biak elkarrekin jotzen hasi ziren eta Rourkek gitarra baxuarekin aldatu zuen. Rourkek 15ekin eskola utzi zuen.

Marrek Morrisseyrekin batera The Smiths taldea sortu zuen eta Rourke taldearekin bat egitera gonbidatu zuten. 1986an, Rourke taldetik bota zuten denbora batez, heroinarekiko mendekotasuna zuelako.

*The Pretenders* taldearekin ere jo zuen eta *Freebass* eta *D.A.R.K.* taldeak sortu zituen.

## Diskografia 
### Morrissey 
**Singleak**
* "Piccadilly Palare"
* "Interesting Drug"
* "November Spawned a Monster"
* "The Last of the Famous International Playboys"

**Albumak**
* *Bona Drag* (1990)

### FreeBass 
**Singleak**
* "Live Tomorrow You Go Down" – 2010 – 24 Hour Service Station

**EPak**
* Two Worlds Collide – 2010 – 24 Hour Service Station
* You Don't Know This About Me (The Artur Baker Remixes) – 2010 – 24 Hour Service Station
* Fritz von Runte vs Freebass Redesign – 2010 – 24 Hour Service Station
* Two Worlds Collide (The Instrumental Mixes) – 2010 – 24 Hour Service Station

**Albumak**
* ''It's a Beautiful Life* – 2010 – 24 Hour Service Station / Essential

### D.A.R.K. 
* *Science Agrees'' (2016)

### Sinéad O'Connor 
* ''I Do Not Want What I Haven't Got* (1990)

### The Pretenders 
* *Last of the Independents* (1994)

### Ian Brown 
**The World Is Yours'' (2007)

## Kanpo estekak
Frantzisko Fernando Isidro Austriakoa

**Frantzisko Fernando Isidro Austriakoa** (Madril, 1626ko maiatzaren 15a - Eibar, 1634ko martxoaren 11) Espainiako Filipe IV.aren sasiko semea izan zen, haurra zela hil zena, bizitako urte gutxien erdiak Euskal Herrian (Eibarren) igaro zituena.

## Biografia 
Filipe IV.a Espainiakoak 17. mendearen lehen zatian ezkontzaz kanpo izandako seme-alaba ugarietako bat izan zen. Ama Catalina Manrique izeneko nerabe bat izan zen, eta haurra Manrique honen etxean, Charelako Markesen etxean, jaio zen Madrilen, Catalinaren gurasoak gorteko nobleak baitziren. Jatorri horrengatik *El Charelo* ezizenaz ezaguna izan zen mutikoa.

Haurra amarengandik banandu zuten erregearen aginduz, eta 4 urtez Madrilgo beste etxe noble batean egon zen, Ogasun Kontseilariarenean (Baltasar Álamos de Barrientos). Ama, bere aldetik, Burgosko monja konbentu batean sartu zuten.
thumb|Markeskua jauregia, erdian, Frantzisko Fernando Isidro bizi izan zen eta hil zen Eibarko etxea.
Ondoren, Juan Isasi Idiakez noble euskaldunarekin, Eibarren egoitza zuen Isasiko Markesarekin, akordioa erdietsi zen Isasik hezi zezan mutila. Dokumentua sinatu zen 1631ko ekainaren 1ean zaintza gortean hori ofizialki emanez, eta haurra erregeren seme zela ziurtatuz, sinatzaileak izan zirelarik erregea bera, Olivaresko Konde-Dukea, Isasiko markesa eta Jerónimo de Villanueva Erresumako Protonotarioa eta Estatu Idazkaria. Handik gurtxira Isasiren etxera joan zen bizitzera Frantzisko Fernando, Eibarko Markeskua jauregira. Haurtzaroko hurrengo urteak Eibarren bizi izan zituen, baina 8 urte bete aurretik Markeskuan bertan hil zen, 1634ko martxoaren 11n. 

Gorpua San Lorenzo de El Escorialera eraman zuten, non erregeak berak jaso zuen, eta bertako errege panteoian ehortzi zuten.

Ez dirudi Frantzisko Fernandoren heriotzak zalantzarik sortu zionik Filipe IV.ari Juan Isasik eman zion tratuaz, zeren haren legezko seme Baltasar Karlos printzearen irakasle eta zaindari izateko izendatu baitzuen Isasi, beste semea hil eta gutxira, 1634ko azaroaren 12an. Printze hau ere, oinordeko ofiziala eta Asturiasko Printzea, gazte hil zen (Zaragozan), 16 urterekin, baina gortera lotua bizi izan zen, ez Eibarren bere anaiordea bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hash taula

thumb|1. irudia. Hash taula baten adibidea: telefono-aurkibidea
**Hash** **taula**, informatikan, datu-egitura bat da, taula edo  array elkartu bat, hainbat balio beste hainbat gakorekin mapatzen dituen datu-egitura bat. Hash taula batek hash funtzio bat erabiltzen du array edo taula bat adierazten duen indizea kalkulatzeko, eta, hortik abiatuta, bilatutako balioa lor daiteke.

Idealki, hash funtzioak indize bakar bati esleituko dio gako bakoitza, baina hash taula gehienek hash funtzio ez-perfektu bat erabiltzen dute, hash funtzioak gako bat baino gehiagorentzat indize bera sortu ditzake, horrela talka bat sortuz (horrelako talka bat gertatzen denean jakin beharko da salbuespen hori kudeatzen).

## Funtzionamendua 
Hash tauletatarako oinarrizko eragiketak hauek dira:

### Txertaketa 
Balio bat taulan txertatzeko, indizea kalkulatu behar da gakoaren eta hash funtzioaren bidez. Balio hori indizea adierazten duen taulako posizioan gordetzen da. Posizioan aldez aurretik datu bat bazegoen, talka bat gertatu dela esaten da, eta arazo hori konpontzeko, taulako posizio bakoitzari balio bakar bat ez, zerrenda bat eslei dakioke.

### Bilaketa 
Indizea gakoarekin eta hash funtzioarekin kalkulatzen da, eta indize horretako taulako datua lortzen da.

## Talkak konpontzea 
thumb|2. irudia. Hash funtzio bateko talkaren adibidea: 873 indize bereko bi gako daude. Kasu horretan, Hashing irekiarekin konpontzen da.
Bi gakok hash bat sortzen badute indize bera adieraziz, dagozkien erregistroak ezin dira posizio berean gorde. Horrelako hasuetan, erregistro berria gordetzeko beste kokaleku bat aurkitu behar da.

Talkak ebazteko teknika ezagunenak:

### Hashing irekia 
Talka eginez gero, gatazkan dauden balioekin zerrenda osatzen da (ikus 2. irudia)

### Hashing itxia 
thumb|3. irudia. Hash funtzio bateko talkaren adibidea: 873 indize bereko bi gako daude. Kasu horretan, Hashing itxita konpontzen da.
Talka bat getatuz gero gero, taulako posizio huts bat betetzen da (ikus 3. irudia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Romero Martínez

**Fernando Romero Martínez** (Errenteria, 1982ko otsailaren 10a) bankari ohia eta zuzenbidean aditua den enpresaburua, EiDF enpresaren sortzailea. Forbesen arabera, espainiako aberatsenen artean dago. 2022an agertu zen zerrendan lehen aldiz, 34. postuan kokaturik.

## Biografia 
Errenterian jaio bazen ere, gaztetatik Galizian bizi da, Poion. Zuzenbidea ikasi zuen Deusto, Santiago eta Nafarroako IESE Business School-en. Bankaria zela, energia berriztagarrien negozioa eta mozkinak ezagutu zituen. Izan ere, Aznarren gobernuak inbertsioak sustatu zituen. 2008an EiDF (Energía, Innovación y Desarrollo Fotovoltaico) sortu zuen, eguzki-energia fotovoltaikoaren eta autokontsumo fotovoltaikoaren eremuan lan egiten duen enpresa. 2011an bere lenen instalazioa jarri zuen. 2018an autokontsumoa sustatzeko "eguzkiaren zerga" bertan geratu zen eta horrek inbertsioak sustatu zituen. Enpresak Pontevendran du egoitza eta 2021ean atera zuten burtsara, BME Growth delakoan. Enpresaren balioa hirukoiztu zen, eta Romerok jabetzaren %77a izanik, 850 milioi euro dituela estimatzen da. 2023an enpresak "Mercado Contínuo" delakoari salto egindo duela adierazi du. Enpresak bi lan lerro ditu, batetik energia sortzea eta bestetik, energia saltzea. Bigarren hau, Prosol Energía izeneko enpresaren bitartez egiten dute.
* 2022an, *Sociedad Europea de Fomento Social y Cultural* delakoaren saria. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unai Pascual

**Unai Pascual** **Garcia de Azilu** (Gasteiz, 1973) IkerBasqueko ikerketa-irakaslea da 2011tik Klima Aldaketaren Euskal Zentroan (BC3). 20 urte baino gehiagoko esperientzia duen ekonomialari ekologikoa da gizarte-zientziak eta natura-zientziak lotzen saiatzen dena, sistema sozioekologiko konplexuak ulertzeko. Ingurumen aldaketa globalaren, ekonomiaren eta gizarte auzien arteko loturak aztertzen ditu, betiere iraunkortasunaren zientziaren esparrutik. Mundu mailako diziplinarteko zientzialari aipatuenen zerrendetan ageri da. 20 doktorego tesi zuzendu ditu.

## Irakaslea 
Irakasle gisa aritu izan da hainbat unibertsitatetan, Europan (Cambridge, 2001-2013;Manchester, 2001-2003; York, Bartzelona, Deustun), Latinoamerikan (Argentina, Dominikar Errepublika, Mexiko, Kolonbia), Estatu Batuetan eta Mexikon.]]
Ingurumenaren ekonomiaz egin zuen doktore-tesia York-eko Unibertsitatean 2002an.

Bere ikerlerro nagusia munduko ingurumen-aldaketaren eta garapen ekonomikoaren arteko lotura da. Arreta berezia eskaintzen dio erakundeen, merkatuen eta ingurumen-gobernantzaren bilakaerari, eskalen bidezkoa. Mundu osoko herrialde askotan lan egin du ikerketa-proiektuetan, Europan, Estatu Batuetan eta garapen-bidean dauden herrialdeetan, hala nola Mexikon, Perun, Bolivian, Kolonbian, Indian, Etiopian eta Malawin.

Gutxienez sei iburu eta 125 artikulu idatzi ditu aldizkari zientifikotan: Science, Nature,  PNAS, Ecological Economics, Environment and Development Economics, Global Environmental Change, AMBIO, Environmental Science and Policy, Land Economics, Land Use Policy, Environmental Conservation, Conservation Biology, World Development, etab. Hainbat argitalpen-batzordetan ere egiten du lan, besteak beste, Global Environmental Change eta Environment and Development Economics.

## Kidea nazioarteko elkartetan 
[thumb|[Biodibertsitateari eta Ekosistemen Zerbitzuei buruzko Zientzia Politikarako Gobernu arteko Plataforma|Biodibertsitateari eta Ekosistemen Zerbitzuei buruzko Zientzia Politikarako Gobernu arteko Plataforma.]]
Nazio Batuen Erakundeko IPBES Biodibertsitateari eta Ekosistemen Zerbitzuei buruzko Zientzia Politikarako Gobernu arteko Plataformako kidea da, eta baita nazioarteko beste zenbait talde zientifikotakoa ere.

Etorkizuneko Lurra aztertzen duten hainbat batzorde zientifikotako kide da, hala nola Lurren Mundu Programa eta ecoSERVICE. Etorkizuneko Lurreko Aktibo Naturalak Ezagutzeko Ekintza Sareko lehendakaria ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* @unaipasku kontua Twitterren
* Unai Pascual-en duten artikuluak berria egunkarian
* Eztabaida trantsizio ekologikoaz: *Aldaketa prozesua, klima eta ekologia krisiaren testuinguruan*. Itziar Gomez Nafarroako Ingurumen kontseilaria, Unai Pascual BC3ko ikertzaile eta IPBESeko kidea, eta Lorea Flores Hego Euskal Herriko Greenpeaceko arduraduna. Iñaki Petxarromanek gidatutako solasaldia (Martin Ugalde foroa, Berria TB, 2023-03-02).
Trevor Stines

**Trevor Stines** (Olympia, Washington, 1996ko uztailaren 15a) estatubatuar aktorea da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Trevor Stines - IMDb
Eddie Fenech Adami

**Edoardo Fenech Adami** (Birkirkara, 1934ko otsailaren 7a) maltar politikaria da. Maltako presidentea izan zen 2004tik 2009ra. Gainera, herrialdeko lehen ministroa izan zen 1987tik 1996ra eta 1998tik 2004ra.

Abokatua eta Alderdi Nazionalistako kidea izanik, 1969an hautatu zuten lehen aldiz diputatu. 1977tik alderdia zuzendu zuen eta 1987, 1992, 1998 eta 2003ko hauteskundeak irabazi zituen. Adiskidetze nazionaleko politika bat gauzatu zuen, eta ekonomia irekitzeko eta langabezia jaisteko neurriak hartu zituen, aurreko urteetako neurri sozialistak lehengoratuz.

Maltaren integrazioa bultzatu zuen Europar Batasunean, eta, azkenean, 2004an gertatu zen. 2004tik 2009ra Maltako zazpigarren presidentea izan zen.
Cadaguako Konderria

**Cadagua Konderria** 1910eko urtarrilaren 27an errege dekretu bidez Alfontso XIII.ak sortu zuen noblezia titulua Pedro Careaga de la Quintana eta Osanteri, Espainiako enbaxadorearen alde. Urte bereko otsailaren 20an berretsi zuen. Izenak Kadagua ibairi egiten dio erreferentzia.

## Cadaguako kondeak 
## Cadaguako kondeen historia 
* Pedro de Careaga de la Quintana Osante (Madril, 1930eko azaroaren 4a), Cadaguako I.go kondea, erregearen asteko maiordomoa. 1895eko maiatzaren 18an María de la Concepción Basabe Zubiriarekin ezkondu zen, Begoñan. Bigarrenez, Marta von Wormsekin ezkondu zen. 

* Pedro Kareaga Basabe, Cadaguako II. kondea, Isabel Katolikoaren Ordena eta Merituaren Urrezko Domina Lanean. María del Carmen Salazar Chávarrirekin ezkondu zen. 1956ko martxoaren 2an, 1951ko apirilaren 13ko dekretuaren ondoren tilulua eskuratu zuen. 

* María de la Concepción Careaga Salazar, Cadaguako III. kondesa, aitaren eskutik lortu zuen bere titulua. Ez zuen ondorengorik izan.1987ko ekainaren 30ean tituluaren oinordetza lortu zuen.

* María del Carmen Careaga Salazar, Cadaguako IV. kondesa. Fernando Ybarra López-Dorigarekin ezkondu zen, Arriluce de Ybarrako II. markesarekin. 2007ko irailaren 3an berre ahizpa ordezteko eskaera egin zuen eta 2008an onartu egin zioten.

## Ikus, gainera 
* Konderri 
* Noblezia
* Konde

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantzisko Fernando Austriakoa (argipena)

**Frantzisko Fernando Austriakoa** izeneko pertsona bat baino gehiago dago Wikipedian.

* **Franz Ferdinand** edo **Frantzisko Fernando artxidukea**, Austro-Hungariar Inperioko oinordekoa, Sarajevon erahila 1914an.
* **Frantzisko Fernando Isidro Austriakoa** (Madril 1626, Eibar 1634) Espainiako Filipe IV.aren sasiko semea.
Plaid

[eskuinera|thumb|366x366px|[Highlandetako jantzi tradizionala daraman xirolarru jolea.]]
**Plaid** tartan zati luze bat da, Eskoziako Highlandetako jantzi tradizionalean kapa bezala erabiltzen dena.

## Ezaugarriak 
Normalean, plaidaren tartana kilt gonarenakin bat dator. Plaid modernoak luzera osoan doblatzen dira, eta luzeraren erdia josita izaten dute, ireki ez dadin. Bere luzera lurretik erabiltzailearen sorbaldarainoko distantzia halako bi izan ohi da, gutxi gorabehera.Plaida erabiltzailearen bularraren inguruan eta eskuineko besoaren azpian biltzen da, gorputzari irmo estutuz. Ezkerreko sorbaldaren gainetik pasatzen da, bizkarraren atzean eroriz eta mutur askea gerrikoarekin helduz. Beste mutur soltea ezkerreko sorbaldetik aurrera botatzen da.

Plaidaren aurrea kuartzozko brotxe batez lotu ohi da ezkerreko sorbaldean.

## Eskoziako jantzi militarra 
Plaida Highlandeko jantzi militarraren ezaugarri gisa erabiltzen da armada britainiarrean, 1725etik aurrera. Soldaduentzat, plaida manta eta beroki bezala erabiltzen zen, euriaren eta hautsaren aurkako babesa ere emanez. Jatorrizko forman, plaida zabalera bikoitzeko hamabi yardatako tartana zen; lurrean jarrita soldadua bertan sartzen zen. XIX. eta XX. mendeetan zehar ere, plaida erreglamentuzko uniformearen ezaugarria izaten jarraitu zuen; baina 1914rako ofizial, sarjentu eta xirolarru joleek bakarrik mantentzen zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Tartan
* Kilt

## Kanpo estekak
Jesús Blanco Villar

**Jesús Blanco Villar** (Rois, 1962ko martxoaren 26a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1982tik 1998 arte.

Kirol ibilbideko urterik oparoena, 1985a izan zen, urte horretan Galiziako Itzulian, Asturiasko Itzulian, Gaztela eta Leongo Itzulian eta Valentziako Erkidegoko Itzulian gailendu baitzen. 1986ko Vueltan bi etapa garaipen eskuratu zituen eta elastiko horia egun batez jantzi zuen. 1987ko Vueltan beste etapa bat lortu zuen eta 1988ko Vueltan sailkapen orokorreko zazpigarren postuan amaitu zen.

Txirrindularitza profesionala utzi ondoren, talde amateur batzuetako kirol zuzendari lanetan aritu zen. 2007til 2010era Xacobeo Galiciako kirol zuzendarietako bat izan zen. 2014tik aurrera, Club Ciclista Padrones-Aluminios Cortizoko zuzendaria da.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*Jesús Blanco Villar *sitiodeciclismo.net*
Ravanglako Budaren parkea

**Ravanglako Budaren parkea**, **Tathagata Tsal** izenaz ere ezaguna, Rabongdik (Ravangla) gertu dagoen parkea da, Indiako Sikkim estatuan. 2006 eta 2013 urteen artean eraiki zen eta Budaren estatua elementu zentral gisa da; estatua 40 metro inguru ditu. Gunea erromes lekua eta erlijio konplexu handia den Rabong Gompa monasterio barruan dago. Inguruan Ralang monasterioa aurki dezakegu, Tibeteko budismoan funtsezko monasterioa.

## Historia 
Estatua 2013ko martxoaren 25ean konsagratu zen 14. Dalai Lamaren presentziarekin. 'Himalaia Budista' zirkuitu barruan dago. Estatua Buda Gautama jaiotzearen 2550. urteurrenarekin bat egin zen. Estatua hau plazan eraiki eta instalatu zen Sikkim gobernuaren eta bertako jendearen ahalegin bateratuaren bidez. Parke honen zirkuitu budista estatu proiektu bati esker eraiki zen, eskualdeko erromeria eta turismoa sustatzeko. Cho Djo aintzira konplexuaren barruan kokatuta dago, basoz inguratua.

## Iruditegia 

Fitxategi:Large Buddha statue inside Buddha Park of Ravangla.jpg|Budaren estatua.
Fitxategi:Buddha Park 3.JPG|Dalai Lama parkean sartzen.
Fitxategi:Buddha Park - Tathagata Tsal.jpg|Buda Parkearen ikuspegia.
Fitxategi:Tathagatha Tsal or Buddha Park at Ravangla, Sikkim. 05.jpg|Iturria.
Fitxategi:Cho Djo Lake Tathagat Tsal.jpg|Cho Djo aintzira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irene Hueche Meliqueo

**Irene Hueche Meliqueo** (Antonio Hueche, Txile, 1946ko uztaila &ndash; Padre las Casas, 2011ko maiatza) gizarte-aktibista, maputxe ekintzailea eta  Araucanía eskualdeko etnoturismoaren garapenean aitzindaria izan zen.

## Biografia 
Eskolara sartu aurretik iruten lan egiten zuen, eta amari laguntzen zion animaliak eta anai-arreba adingabeak zaintzen. 10 urterekin sartu zen eskolara, baina eskola jazarpena eta diskriminazioa jasan zituen. Oinarrizko hirugarren mailara arte ikasi zuen, eta ondoren etxeko lanetan aritu zen. 1963an Santiagora joan zen bizitzera.

1982tik, maputxeak ez ziren emakumeekin biltzen hasi zen, Temucoko herrietan politika-gaietan lan egiteko. «Emakume maputxearen etxea» sortzen aritu zen. Bertan, irunak lantzen zituzten eta ehuna ehuntzen eta merkaturatzen irakasten zuten. Txileko diktadura militarraren aurka agertu zen emakume talde batekin, eta *Mapuche Ñimin Rayen* (*Flor Tejida*) Emakumeen Elkartea sortu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irenne Huecheren azalpen bideoa
* Weche Ruka
Lolita Bosch

**Lolita Bosch Sans** (Bartzelona, 1970eko uztailaren 3a) bartzelonar idazlea da. Katalanez eta gaztelaniaz idazten du, askotan biak batera. Eleberriak, antzerkiak zein saiakerak idazten ditu, haurrei eta  eta  gazteei bideratutakoak ere bai. 

## Biografia 
1905ean Bartzelonako alkate izan zen Romulo Bosch-en ondorengoa da, hereniloba hain zuzen ere. Lolita Bosch Bartzelonan bizi da. Hainbat hiritan bizi izandakoa da, besteak beste, Albonsen (Girona, Espainia), Estatu Batuetan, Indian eta, hamar urtez, Mexiko Hirian.

## Lana 
Hauexek dira bere lan batzuk: 

### Narratiba 
### Gazteentzakoak 
### Haurrentzakoak 
### Antzerkia 
* El *formulari*, (2004)

### Saiakera 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2004an Comte Kurt Saria *¡Jon ya sabe ir al lavabo!* / *En Jon ja sap anar al lavabo!* lanarengatik (La Galera, 2004)
* 2006an Empúries,Talento FNAC Saria *La persona que fuimos* lanarengatik (Mondadori, 2006) 
* 2016an Roc Boronat Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lolita Bosch-en webgunea
Kami Rita

**Kami Rita** (Thame, 1970) alpinista eta xerpa nepaldarra da, Everest mendira igoera gehien egin dituen gizakia hain zuzen ere. 2021ean  25. aldiz igo zuen planetako mendirik altuena eta ordutik ere igoera gehiago egin ditu.

## Biografia 
Solukhumbu barrutiko Thame herrian hazi zen. Gela bakarra zuen etxean bizi zen familia guztia. Tenzing Norgay xerpa ere bertan bizi izana zen eta Kami Ritaren aita ere mendian gidari aritu zen zen. Gaztaroan Thame Dechen Chokhorling monastegian denboraldi bat egin zuen baina hura utzi eta mendiak igotzeari ekin zion. Gerora kazetari bati horrela esan zion; "Analfabetoak eta pobrea ginen eta ez zegoen beste bizibiderik, horregatik hasi ginen mendi arriskutsuak eskalatzen".

1992an izan zuen lehenengo esperientzia mendian Oinarrizko kanpalekuan sukaldari laguntzaile gisa, baina dirudienez 12 urte zituenetik aritu izan zen kargak eramaten. 1994an 24 urte zituela igo zuen aurreneko aldiz Everest mendia.

2017an 21. aldiz igo zuen Everest eta Apa xerpak eta Phurba Tashi xerpak zuten errekorra berdindu zuen. Orduan esan zuen erretiroa hartu aurretik 25 aldiz igo nahi zuela. 

Kami Ritak Everest soilik ez, K2, Cho Oyu, Manaslu, Annapurna eta Lhotse ere igo ditu.

## Familia 
Gaur egun Kathmandun bizi da Lakpa Jangmu emaztearekin eta bi semerekin. Semeek ikasketak izan ditzaten lan egin du mendian ibiltzea arriskutsua delako.

Kami Ritaren aita 1950. mendizaleen aurreneko gidarietako bat izan zen eta Lakpa Rita anaiak ere 17 aldiz igo du Everest mendia.

## Igoerak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biodibertsitateari eta Ekosistemen Zerbitzuei buruzko Zientzia Politikarako Gobernu arteko Plataforma

**Biodibertsitateari eta Ekosistemen Zerbitzuei buruzko Zientzia Politikarako Gobernu arteko Plataforma** (IPBES) gobernuen arteko erakundea da, eta biodibertsitatearen eta zerbitzu ekosistemikoen arloko zientziaren eta politikaren arteko interfazea hobetzeko ezarri da. Klima Aldaketari buruzko Adituen Gobernu arteko Taldearen antzeko eginkizuna betetzea du helburu.

## Ezarpena eta garapen goiztiarra 
2010ean, Nazio Batuen Batzar Nagusiaren 65. bilkura-aldiko ebazpen batek IPBES ezartzeko osoko bilkurarako deia egiteko eskatu zion Nazio Batuen Ingurumen Programari. 2013an, hasierako esparru kontzeptuala onartu zen IPBESen osoko bilkurarako. jasotzeko, eta horren laburpena onartu zuten arduradun politikoentzat. 2019ko maiatzaren 6an 40 orrialdeko laburpena argitaratu zen.
thumb|IPBESen esparru kontzeptuala
• Gezien azalpena (gezi punteatuak = garrantzitsua, baina ez IPBES foku nagusia)

## 2020ko txostena 
2020ko urriaren 29an, erakundeak atariko txostena argitaratu zuen Zenodoren bidez, bere lantegiari buruz. 2020ko uztailaren 27an eta 31n egin zen, eta nazioarteko lankidetza-plan bat proposatu zuen pandemia-arriskuak murrizteko. Erakundearen helburua da pandemien maiztasuna eta larritasuna murriztea, munduko politikak aplikatuz. Txostenari buruzko artikulu bat Medical News Today-ek argitaratu zuen 2020ko azaroaren 7an, eta txostenean azaltzen du informazioa.

## 2021 txostena IPCCrekin 
2021eko ekainean, IPBESek eta IPCCk tailer-txosten bat argitaratu zuten, COIk babestuta, biodibertsitateari eta klima-aldaketari buruz. Lantegiak emaitzei buruzko txosten laburtua eta emaitza zientifikoak deskribatzen zuen 250 orrialdeko txostena egin zituen.

## Sariak 
### Gizateriaren Gulbenkiano Saria 2022an 
2022ko urrian, IPBESek eta IPCCk Gizateriaren aldeko Gulbenkiar Saria partekatu zuten; izan ere, gobernu arteko bi erakundeek "ezagutza zientifikoa sortzen dute, gizartea ohartarazten dute eta erantzuleei jakinarazten diete erabakiak hartu behar dituztela klima-aldaketaren eta biodibertsitatearen galeraren aurkako borrokan erabaki hobeak  hartzeko".

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Klima Aldaketari buruzko Gobernu arteko Aditu Taldea
* Unai Pascual

## Kanpo estekak 
* ipbesnet
* *Biodibertsitateari eta* Ekosistemen Zerbitzuei buruzko Munduko Ebaluazio Txostenaren arduradun politikoentzako laburpena
*
María del Carmen Kareaga Salazar

**María del Carmen Careaga Salazar** (Getxo, Bizkaia, 1934ko azaroaren 4a) 2007tik Cadaguako IV. kondesa da, bere ahizpa, María de la Concepción Careaga Salazar, ordezkatuz. 

## Biografia 
Fernando Ybarra López-Dorigarekin ezkondu zen, Ybarrako Arriluceko II. markesarekin. Alabarekin batera, Carmen Ybarra Careaga, Onchena S.A. inbertsio talde familiarraren kidea da eta Vocentoko administrazio kontseiluan taldea ordezkatzen du. 1979tik CARFY SICAV, S.A. eta Onchena, S.L. enpresen lehendakaria izan da, hurrenez hurren. 2001etik ere Casas Blancas Agro, S.A. eta Salcha, S.A. enpresen administraria izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maite Zelaia

**Maite Zelaia Errazu** (Eibar, Gipuzkoa, 1946ko abuztuaren 16a) arkitektoa da, formazio hori jaso zuen lehen emakume eibartarra.

## Bizitza 
Jaioterrian egin zituen lehen ikasketak, Mertzedarien ikastetxean eta Batxilergoa Bilboko Teresinekin. Madrilen jarraitu zuen formatzen eta ikasten, eta hiriburuan burutu zituen ere Arkitekturako ikasketak, 1971an Arkitektoen Kolegioan inskribatua izan zelarik.

Hainbat proiekturen diseinuan hartu izan du parte.

Gipuzkoako Foru Aldundian, Lurraldearen Antolaketa eta Sustapenerako Departamentuan lan egin izan du, zerbitzuaren buru izan delarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maite Zelaiaren argazkia
Paige VanZant

**Paige Michelle VanZant** (Dayton, Oregon, 1994ko martxoaren 26a) Arte martzial mistoetako borrokalaria da euli kategorian eta All Elite Wrestling enpresako borrokalari profesionala, eta modeloa ere bai.

## Biografia 
### Gaztaroa 
Gaztaroa Daytonen igaro zue. Gurasoek dantza estudio bat zuten eta Paige VanZant balleta, jazza eta hip-hopa eginez hazi zen. Nike enpresarentzako *Columbia Sportswear* eta *Bissell*-en modeloa izan zen. 18 urterekin TMCC High Schoolen graduatu eta beka baten bidez arte kulinario ikasketak egin zituen.

### Ibilbide profesionala 
2013ko abenduan arte martzial mistoetan arituko ziren aurreneko lasto kategoriako 11 emakumezkoetako bat izango zela iragarri zuen. 2014ko azaroaren 22an Fight of the Night finalean Kailin Curranen aurka jokatu zuen eta irabazi egin zuen. 2015ean hainbat borroka irabazi zituen. 

2017an kategoriaz aldatu zen, euli kategoriara hain zuzen ere. 2018ko urtarrilaren 14an egin zuen debuta Jessica Rose-Clarken aurka. Besoa hautsi zuen borrokan eta ondorioz galtzailea izan zen. Lesio horren ondorioz urtebete egin zuen ringetik kanpo. 

2022an All Elite Wrestling enpresako borrokalari profesional bihurtu zen. 2022ko martxoaren 9an egin zuen debuta.

## Txapelketak 
* Ultimate Fighting Championship:
** Fight of the Night (1): Kailin Curranen aurka
** Performance of the Night (1): Bec Rawlingsen aurka
* MMAjunkie.com:
** 2019 January Submission of the Month: Rachael Ostovichen aurka

## Erreferentziak
Little Door Gods

***Little Door Gods*** (; eusk. 'Ate Jainko txikiak') 2016ko Gary Wangek idatzi eta zuzendu zuten konputagailu-animaziozko fantasiazko komedia film bat da. Light Chaser Animation Studios ekoiztetxeak ekoitzi zuen eta Alibaba Pictures ekoiztetxea da banatzailea.

## Txinako bikoiztaileak 
* Gao Xiaosong: Shen Tu
* Show Joy: Laohu
* White. K: Yu Lei
* Ji Guanlin: Huaxia (Bloom)
* Cindy Yu: Raindrop
* Bi Xiaolan: Ying
* Quangdu Bingba (向杜炳巴): Tu
* Seth I

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Inocybe grata

***Inocybe grata*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da ezagutzen jangarritasuna.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo hemisferikoa, gero ganbila, bukaeran laua titi kamuts batekin. Azala hasieran glabroa, gero ezkata fin batzuekin, okre zurbil kolorekoa edo marroi-okre antzekoa.

**Orriak:** Nahiko lodiak, sabeldunak, itsatsiak. Hasieran zurixkak, gero okre-oliba kolorekoak eta zahartzean marroi-azafrai kolorekoak. Ertz zurbila eta koskaduna.

**Hanka:** 4 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1,2 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, zurixka goian, pruinaduna, gainerakoa kapelaren kolore berekoa, fibrilosoa, oinarria gorri-ardo kolorez zikindua.

**Haragia:** Sendoa, lodia, zurixka kapelan eta okre samarra oinean. Geranio usaina du eta zapore mikatza.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetatik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna. Bada ez bada ez jan, gainera zapore mingotsa du.

### Nahasketa arriskua 
Ezaugarri makroskopikoak espezie hau identifikatzeko: Titi gutxiko kapela, ganbila, zuntzexka finekin, oin lodia eta oinarrian gorrixkaz zikindua.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, koniferoen basoetako soilguneetan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Suedia, Danimarka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inosperma adaequatum

***Inosperma adaequatum*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria, usain txarra du.

Sinonimoak: *Inocybe adaequata*, *Inocybe rhodiola*, *Inocybe jurana*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, zuntz erradialekin markatua, hasieran konikoa edo kanpai itxurakoa, gero titi zabal bat osatuz zabaltzen da. Marroi-gorrixka edo marroi ilun kolorekoa,  hozkadetan edo azalaren azpiko haragian, orban gorri-karmin  edo purpura koloreko batzuk izaten ditu helduaroan. Azal lehorra. Perretxikoa heltzen denean ertza pitzatu egiten da.

**Orriak:** Estu, gris-okre kolorekoak, gero marroi-okre antzeko kolorekoak, ertz pixka bat argiagoarekin.

**Hanka:** Lodia eta irmoa, goian zurixka, erdian gris-more kolorea eta purpura kolorea oinarrian; fibrilosoa**.**

**Haragia:** Gorritu egiten da; zuri-arrosa kolorekoa kapelan eta purpura kolorekoa hankaren oinarrian; usain espermatikoa eta desatsegina du.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator; hau da, zuntzezko kapela.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. 

### Nahasketa arriskua 
Nahiz eta *Inocybe* guztiak sailkatzeko zailak izan, hau bereizten da, itxura sendoa eta usain espermatiko handia duelako 

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, erretxinadun basoetako soilguneetan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Israel, Iran, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Mayoz

**José Luis Mayoz Aizpurua** (Aginaga, Usurbil, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da. 1977 eta 1982 artean izan zen profesionala. Ez zuen lasterketarik irabazi profesional mailan baina 1980ko eta 1981eko Frantziako Tourrak korritu zituen.

## Ibilbide profesionala 
Gazte mailan Gipuzkoako selekzioarekin korritu zuen. *La Casera* taldearekin Gipuzkoako Saria irabazi zuen eta ondoren *Club Ciclista Irunés* taldearekin berriz irabazi zuen Gipuzkoako Saria.

1974an *Olsa* taldearekin hainbat lasterketa irabazi zituen eta Presidenteen Kopako txapeldunordea izan zen. 1980an Frantziako Tourrean hartu zuen parte eta 54. postuan amaitu zuen. 1981ean berriz korritu zuen Frantziako Tourra eta amaitu ez bazuen ere Bordelen amaitu zen etapan zazpigarren egin zuen.

## Palmaresa 
**1974**
* Leintz Bailarari Itzulia
* 2. Altsasuko Sarian
**1975**
* Leintz Bailarari Itzulia
* 2. Gorlako Igoeran
**1976**
* Lleidako Itzulia
* 3. Gorlako Igoeran
* 7. Gilen Tell Sari Nagusian
**1977**
* 4. Errioxako Itzulian
**1978**
* 2. Segoviako Itzulian
* 2. Alcalá de Chivert (Valentzia)
**1979**
* 3. Luis Puig Sarian
* 5. Nafarroako Sari Nagusian
* 10. Euskal Herriko Itzulian
**1980**
* 2. Ordiziako Klasikan
* 3. Caboalles de Abajo (Gaztela eta Leon)
* 10. Euskal Herriko Itzulian

## Emaitzak itzuli handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Sitio del Ciclismo webguneko fitxa
Rashika El Ridi

**Rashika Ahmed Fathi El Ridi** (Alexandria, Egipto, 1941eko ekainaren 23a) immunologoa da. Kairoko Unibertsitateko Zoologia mintegian lan egiten du. 2010ean, Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen.

## Bizitza 
Zirujau baten eta pediatra baten alaba da. 1960an batxilergoa atera ondoren Egiptoko Genetika Molekularraren Institutuan eta Pragako Teknologia eta Zientzia Akademian jarraitu zuen ikasketak egiten. 1971ean Immunologian doktoretza lortu eta Egiptora itzuli zen, Kairoko Unibertsitatera. 

Hasiera batean narrastien immunologiaren inguruan egin zituen ikerketak baina berehala ekin zion eskistosomiasia ikertzeari. Gaixotasun kroniko tropikal bat da eta paludismoaren ondoren munduko bigarren gaixotasun endemiko ugariena da. Esate baterako 2013an 261 milioi pertsonak jaso behar izan zuen tratamendua. Rashika El Ridiren taldeak eskistosomiasiaren aurrean immunitate sistemako zelulek ekoizten dituzten hainbat proteina sortzea lortu zuen laborategian eta horrekin txerto bat garatu zuen. Horregatik jaso zuen 2010an Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria.

## Sariak 
* Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria (2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak