Darshan Ranganathan

**Darshan Ranganathan** (New Delhi, Britainiar Raj, 1941eko ekainaren 4a – Hyderabad, India, 2001eko ekainaren 4a) kimikari organikoa eta ikertzailea izan zen, batez ere kimika bioorganikoan egindako lanarengatik ezaguna, proteinak itsasten aitzindariak izan ziren lanak barne. Era berean, oso ezaguna izan zen mihiztadura supramolekularretan, prozesu biologikoen simulazio kimikoan, diseinu molekularrean, peptido funtzionalen sintesian eta nanohodien sintesian egindako lanarengatik.

## Bizitza 
### Familia 
Gurasoak Shanti Swarup eta Vidyavati izan ziren. Bikotearen hirugarren haurra izan zen.

### Ikasketak 
Lehen hezkuntza New Delhiko Aryasamaj-eko emakumeentzako eskolan osatu zuen, 1946. urtetik 1951. urtera, eta Indraprasthako (New Delhi) goi-mailako bigarren eskolan jarraitu zuen, 1951. urtetik 1958. urtera. Han, SVL Ratan Missen eragin handia izan zuen bere ikasketak kimikarantz bidera zitzan, eta horixe egin zuen azkenean New Delhiko Unibertsitatean. Ikasle bikaina izan zen beti, errekor akademiko azpimarragarriarekin.

### Lan ibilbidea 
#### Irakasle 
Doktoretza TR Seshadri irakasle ospetsuaren gidaritzapean osatu zuen, Miranda ikastetxean kimika irakasgaia irakasten zuen bitartean. "*Royal Commission for the Exhibition*" delakoaren goi-mailako ikerketa-bekarekin saritua izan zen 1851. urtean, eta horrek doktoretza ondoko egonaldi bat egitera eraman zuen DHR Barton irakaslearen taldean. 1969. urtean itzuli zen Indiara.

1970. urtean ezkondu eta bakarkako ikerketari ekin zion Indiako Institutu Teknologikoan, Kanpurren. 

#### Ikertzaile 
Senarrak, S. Ranganathan irakasleak, esaten zuen Darshanek bere bizitzan ematen zuen giro bakoitzean sentitzen zuela chauvinismo maskulinoaren eragina, mundu zientifikoa kontrolatzen zuenarena. Beti borrokatu zen ezkutuarekin, huraxe baitzen ikerketa zientifikoarekiko zuen obsesioa eta debozioa. Kanpurrera heldu zenean, non senarra fakultadeko kidea zen, gaur egun oraindik existitzen diren idatzi bako arauek ez zioten utzi Darshani posizio bat eskaintzerik. Hortaz, Kanpurren egin zuen egonaldi luzean bekaz beka joan behar izan zuen, eta aldi jakin batzuetan lan egiteko ezer gabe. Hala ere, berak eta bere senarrak beti eskertu zioten IITKri (Kanpur-eko Indiar Teknologia Institutua) bere ikerketa egiten uztea. Senarraren iritziz, emaztea hobea izan zen beti, oso harro zegoen emazteaz, eta ahal zituen diru eta ikasle guztiak partekatu zituen berarekin, bere kabuz eta bere arazoetan lan egin zezan.

Darshanek, pixkanaka, haserretzen zuen guztia ezabatu ahal izan zuen, eta nazioartean ezaguna zen kimikari organikoa bihurtu zen. Geroago, lanpostu independente bat lortu zuen RRLn (Eskualdeko Ikerketa Laborategia), Trivandrum-en, 1993. urtean, eta, geroago, IICTn (Teknologia Kimikoko Institutu Indtzioa), Hyderabad-en, 1998. urtean.

### Heriotza 
Darshan bularreko minbiziak jota hil zen 60 urterekin, gaixotasun horren aurka asko borrokatu ostean. Jaio zen eguna baino 60 urte beranduago hil zen, eta 31 urte lehenago senarrarekin ezkondu zen egun, ordu eta minutu berean.

## Ekarpen nagusiak 
Darshanen lan aipagarrienetako batzuk kimika supramolekularraren sektorean egin zituenak izan ziren. Maga bihurtu zen supramolekulak hainbat modutan konjuratzen. Biomolekula garrantzitsu horiek unitate txikiak hedatuta egin ziren, eta oso zeregin garrantzitsua izan zuten naturan.

Laborategian ATP-imidazol zikloa simulatzeko gai izan zen, non naturak imidazol konposatuaren ume bat sortzen duen imidazol aita batetik abiatuta, operazio zikliko baten barruan. Darshanek kontzeptu hori praktikara eraman zuen eta imidazol konposatuak ekoizteko makina bat sortu zuen. Laborategian, Krebsen Zikloaren ezaugarri nabarmenenak ere frogatu zituen (Hans Adolf Krebsek Medikuntzako Nobel saria jaso zuen).

Bizi-prozesua erregulatzen duten hormona gehienak proteina txikiak dira, genetikoki kodetutako proteina handi batzuen zatiketa espezifikotik sortzen direnak. Hormona pituitarioen genesiak, adibidez, prozesu kimiko liluragarria egiten du, Darshanek laborategian simulatu zuena. DNA segmentatzeko hainbat agente aurkitu zituen.

## Bizitza pertsonala 
Gertukoek bizitzaz betetako pertsona gisa deskribatzen zuten. Musika, dantza eta pintura maite zituen, halako eran, non hobby horietan egiten zituen gehiegikeriak, batzuetan, bere irakasleek aurpegiratzen baitzizkioten.

Subramania Ranganathan senarraren, Anand seme bakarraren eta kimikaren debotoa zen. Azken horretan guztiz murgilduta zegoen, eta beste guztiak bigarren mailakoa zirudien. Sekula ahotsik altxatzen ez zuen pertsona zen, gorrotoa ez zuen ezagutzen, pertsona guztiak adiskidetzat hartzen zituen, eta hurbileko nahiz urruneko lagunekin erraz kolaboratzeko prest zegoen.

## Argitalpenak 
Hainbat libururen egilekidea izan zen, eta kimikari gazteen belaunaldi bat hazi zen berak eta bere senarrak kaleratutako *Current organic chemistry highlights* (euskaraz: Egungo kimika organikoaren aipagarrienak) liburuarekin.

## Sariak eta aintzatespenak 
* "*Royal Commission for the Exhibition*" delakoaren goi mailako ikerketa bekarekin saritua izan zen 1851. urtean
* Darshanen izaera borrokalariaren omenez, Indiako Zientzien Akademia Nazionalak bi urtez behingo irakaskuntza ezartzea erabaki zuen, eta ikerketa-sektoreko zientzialari ospetsu baten omenez hitzaldi bat eman zuen. Lehen aldia zen Akademiak emakume zientzialariei aitortza eskaintzen ziena.
* 1999. urtean A.V. Rama Rao Fundazioak emandako saria lortu zuen, "*Jawaharlal Nehru Birth Centenary Visiting Fellowship*" beka eta Hirugarren Munduko Zientzia Akademiaren Kimika saria, kimika bioorganikoan egindako lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak