open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Now Euskal Herrira

[thumb|eskuinera|320px|Bilbon 2015eko urtarrilaren 10ean bildutako jendetzaren zati bat [Autonomia kalea (Bilbo)|Autonomia kalean.]]
**Now Euskal Herrira** 2015eko urtarrilaren 10ean Bilbon euskal preso politikoen aldeko manifestazioa izan zen. 2014eko abenduaren 19an aurkeztu zuen Sarek eta manifestazioak *Now Euskal Herrira* lema eramango zuen.

## Atxikimenduak 
* Sare.
* 101 pertsona ezagun
* ELA eta LAB
* ESK
* Garbiñe Biurrun eta Gemma Zabaleta
* Naiz.
* EH Bildu
* Herria 2000 Eliza
* Aralar
* Ezkerra Berdeak.

Manifestazioko une jakin batean, guztiek batera elkarrekin argiak piztuko zuten. Bakoitzari bi «argi izpi» emango zitzaizkion.

## Aurreko egunak 
Abenduaren 3an, EH Bilduk adierazi zuen mobilizatu egin behar zela Madril mugi zedin.

2015eko urtarrilaren 2an, EH Bilduk presoak gerturatzea beharrezkoa zela esan.

Urtarrilaren 7an, Bilbora joateko deia egin zuen Sarek. Ordurako, 250 bat autobus antolatu zituzten Euskal Herrian nahiz atzerrian.

## Urtarrilak 10: mobilizazioa 
Bilboko Udaltzaingoak eman zituen datuen arabera, 75.000 lagun batu ziren. Bertan, dispertsioarekin amaitzeko, aktiboak izatea eskatu zieten herritarrei eta sakabanaketaren aurkako azken manifestazioa izatea espero zuen Sarek.

## Mobilizazioaren ondorena 
Urtarrilaren 11ean, Bilboko manifestazioaren gaineko balorazio positiboa egin zuen Sarek eta jendetsua eta anitza izan zelako. Gainera, salbuespenezko politika horrekin amaitzeko beharra azpimarratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samsung Galaxy S6

**Samsung Galaxy S6** Samsung enpresaren smartphone bat da. 2015eko urtarrilean zen aurkeztekoa, Las Vegasko Consumer Electronic Show (CES) azokan. Samsung Galaxy S4ren antzekoa izan arren handiagoa eta zabalagoa da.

## Ezaugarriak 
Hauek dira bere ezaugarri nagusiak:
* QHD Super AMOLED pantaila bat
* Bi prozesadore mota (Exynos 7420 edo Snapdragon 810)
* 32 GBeko ahalmena
* LTE (4G) sarearekin bateragarritasuna.

## Ikus gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Microsoft Edge

**Microsoft Edge** Microsoftek sortutako web nabigatzaile bat da. 2015ean plazaratu zen, enpresa beraren Internet Explorer nabigatzailea ordezkatzeko asmoz. Garapen fasean, *Spartan* izena zuen.

## Ezaugarriak 
Microsoft Edge nabigatzailea Google Chrometik eta Firefoxetik gertuago dago, eta Windows 10 sistema eragilearen nobedade nagusia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainara Manterola

**Ainara Manterola Ikutza** (Orio, Gipuzkoa, 1995eko ekainaren 19a) futbolari ohia da. Atzelari postuan jokatu izan du Real Sociedad, Oiartzun KE eta Añorgan.

## Ibilbidea 
Kirolarekin oso lotutako familia bateko kidea Manterola, bere bi aitonak arraunlariak ziren, aita futboleko entrenatzailea, ama saskibaloi jokalaria eta ahizpa Leire ere futbol jokalaria da.

Futbolarekin lehen harremana Zarauzko plaieroetan izan zuen eta handik bere herriko taldean jokatzen hasi zen. Denbora gutxiz aritu zen bertan, 15 urterekin Real Sociedad-ek fitxatu zuen. 2011 - 2016 urte artean aritu zen bertan eta, ondoren, Oiartzunera joan zen. Bertan sei hilabete zeramatzala belauna hautsi zuen. Bi urte egin zituen talde honetan eta bere azken denboraldia Añorgan jokatu zuen. 24 urterekin hartu zuen futbola uzteko erabakia.

Honetaz gain, espainiar selekzioarekin ere jokatu du, 17 urte eta 19 urte azpikoekin. 

Venezuelako emakumeen futbol selekzioko prestatzaile fisikoa da 2021 geroztik.

## Ikasketak 
Futboleko ibilbidearekin batera, kirolarekin lotutako ikasketak ere egin zituen Manterolak. Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien gradua egin du eta, besteak beste, kiroleko lesioen prebentzio, interbentzio eta errekuperazio funtzionalean postgradua egin du. Gaur egun alor honetan egiten du lan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñaki Bikandi

**Iñaki Bikandi Garrido** (Portugalete, ) bizkaitar futbol arbitroa da. Zuzenbidea ikasi zuen eta, lanbidez, abokatua da. Futbol Arbitroen Bizkaitar Batzarraren kidea, 2014/15 denboralditik aurrera Espainiako futbol ligako lehen mailan dabil. 28 urte izanik, mailako gazteena izan zen. Lehen hiru denboraldi (68 partida, guztira) eman zituen bigarren mailan.

## Erreferentziak
René Vautier

**René Vautier** (Camaret-sur-Mer, Finistère, Frantzia, 1928ko urtarrilaren 15a – Bretainia, Frantzia, 2015eko urtarrilaren 4a) frantziar zinemagilea izan zen.

## Biografia 
14 urte beteak zituenean, Bigarren Mundu Gerra martxan zegoen eta erresistentziarekin bat egin zuen. Gerra amaitu ostean, Frantziaren kolonialismoa salatu zuen *Afrique 50* (*Afrika 50*) filmean. Film hori bere hitzetan «lehen film antikolonialista frantsesa» izan zen.

180 film egin zituen, eta horietako asko debekatu egin zituzten. Film aipagarrienen artean, berriz, Aljeriako Independentzia Gerraren ingurukoa den *Avoir 20 ans dans les Aurès* (*Aures eskualdean 20 urte izatea*), Cannesko kritikaren saria irabazi zuen, edota langileen borroka soziala lantzen duen *Un homme est mort* (*Gizon bat hil da*), 1951koa.

## Filmografia 
* *Afrique 50* (1956)
* * Algérie en flames* (1958)
* *Peuple en marche* (1963)
* * Le Glas* (1964)
* * Les trois cousins* (1970)
* *Avoir 20 ans dans les Aurès* (1972)
* *Humain, trop humain* (1973)

## Ikus gainera 
## Erreferentziak
Bakiolako geralekua

**Bakiola** Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Arrankudiaga udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 234,500 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Bakiola auzoa, 5

### Irisgarritasuna 
## Historia 
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geralekua 
Geralekuak bi izkineko nasa ditu, eta nasen arteko aldaketa trenbide gaineko pasonibela gurutzatuz egiten da.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Donibane Lohizuneko portua

**Donibane Lohizuneko portua** Lapurdiko kostaldean dagoen arrantza portua da, Donibane Lohizune eta Ziburu udalerriek partekatzen dutena. Alde bietan bi itsasargi ditu: Donibane Lohizunekoa eta Ziburukoa hurrenez hurren.

## Historia 
XV. mendean euskal arrantzaleek Ternua esploratu zuten bakailao eta balearen arrantzan zenbiltzatela. Orduan Donibane Lohizunekoa portu aberats bilakatu zen. XVI. eta XVIII. mendeen artean, herria frantziar koroaren aldean borrokatzen zuten kortsarioen zulo bihurtu zen eta, jendexka etorri zenez, orduan Urruñako auzo bat besterik ez zen Ziburu edo Zubiburu jendeztatu zen. Bien artean, errekoletoen komentuaren ondoan, zubi bat eraiki zuten.

1713an, Utrechteko Itunak Ternua Bretainia Handiaren eskuetan utzi eta zoritxarreko erabaki honek eragin handia izan zuen Donibane Lohizunen. Mende horren amaierarako, balea desagerturik zegoen Bizkaiko golkoan eta itsasoak portua babesten zuen Sokoa eta Santa Bizara arteko barra desegin zuen. Arrantzaleek migratzeari ekin eta 1789ko enbata batek guztiz hondoratu zuen « La Barre » auzoa eta Urtsulatarren komentua.

XX. mendearen hasieran, Donibane Lohizune herri moderno eta langile bilakatu zen. Lurrun-itsasontziak guztiz aldatu zuten arrantza tradizionala eta Fargeot auzoan arrantzarekin loturik industria sortu zuen. Eskulangileak hegoaldetik (eta baita Bretainiatik ere) ailegatu ziren. Udaletxean gehiengo errepublikar hautatu zituzten eta gertuko kaleak izenez aldatu zituzten, Karrika Handia Gambetta karrika bilakatu zen eta Thiers eta Victor Hugo bulebarrak agertu ziren.

## Kudeaketa 
thumb|Itsasontzi bat Donibaneko portutik itsasoratzen
Egungo itsasontziek itsas zabalean lan egiten dute: mendebaldeko Afrikako eta Ipar Amerikako kostalde atlantikoan aritzen diren arraste-ontziak nagusi dira. Baiona-Euskal Herriko Merkataritza Ganbarak portua kudeatzen du.

Groupe Olano garraio-enpresak bertan lan egiten du eta bere arrainak Frantzia osoan saltzen dituzte.
thumb|right|Donibane Lohizuneko portua

## Ondarea 
Frantziako Gobernuak monumentu historiko izendatu ditu itsasontzi tradizional bi:
* *Aïrosa*
* *Patchiku*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko portuak

## Kanpo estekak
Egun bereko alarguntsa

**Egun bereko alarguntsa** izenburuarekin izendatu da ahozko tradiziotik datorkigun balada.

## Hitzak 
Gehien hedatu den bertsioa, ahozko transmisiotik paperetara Jean Dominique Julien Sallaberrik ekarri zuen 1870. urtean.

Hona ekialdeko bertsio bat:

:::Goizian goizik jeiki nündüzün espusa nintzan goizian,
:::bai eta zetaz ere beztitü ekia jelki zenian;
:::etxekoandere zabal nündüzün egüerdi erditan,
:::bai eta ere alargüntsa gazte ekia sartü zenian.

:::- Musde Irigarai, ene jaona, altxa izadazüt büria;
:::ala dolütü ote zaizü eneki espusatzia?
:::- Ez, ez, etzitadazü dolütü zureki espusatzia,
:::ez eta ere dolütüren bizi nizano lürrian.

:::Nik banizün maitetto bat mündü ororen ixilik,
:::mündü ororen ixilik eta Jainko Jaonari ageririk;
:::buket bat igorri ditadazüt lili arraroz eginik,
:::lili arraroz eginik eta erdia pozuatürik.

:::- Zazpi urtez etxeki dizüt gizon hila kanberan;
:::egünaz lür hotzian eta gaiaz bi besuen artian.
:::Zitru urez üküzten nizün astian egün batian,
:::astian egün batian eta ostirale goizian.

Eta hona mendebaldeko bertsio bat:

:::Bart hamarretan dontzella nintzan,
:::hamabietan ezkondu,
:::ordu bi santu goxekuetan
:::gelditu nintzan alargun,
:::ordu bi santu goxekuetan
:::gelditu nintzan alargun.

:::Hauxe da pena eta tristura,
:::gañera pesadunbria,
:::ordu bateko senarragatik
:::alargun gelditutia,
:::ordu bateko senarragatik
:::alargun gelditutia.

Bertsio gehiago batu zituen, esate baterako, Antonio Zavalak
### Dokumentatutako bertsio batzuk 
Antonio Zavalak adierazi zuen legez, balada hau sarritan argitaratu da eta beti, edo gehienetan behintzat, Sallaberriren liburutik hartuta. Ona argitalpen batzuk:
*  Jean Dominique Julien Sallaberri: *Chants populaires du Pays Basque paroles et musique originales recueillies et publiées avec traduction française*. (1870). (130 or).
* *Eskualdun Kantuak* kantutegia, Buenos Aires, 1904.
* *Gure Herria* aldizkaria, 1927.
* *Kantuz* kantutegia, Editions "Eskual-herria", Bayonne.
* *Mariya* kantutegia, Imprimerie M. Mendiburu, Bordeaux.
* *Charamela* kantutegia, Imprimerie Darracq, Bayonne, 1951.
* *Kantu kanta kantore* kantutegia, Baionan, 1967, Kordelie.
*  Juan Carlos Guerra: *Los Cantares antiguos del Euskera*. Donostia, 1924.
* Joseba Lakarra, Koldo Biguri & Blanca Urgell: *Euskal Baladak...*, bigarren alean, Donostia, 1983, (79. or.).
*   Antonio Zavala, *Euskal erromantzeak / Romancero vasco* Auspoa. Sendoa 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sport Club Internacional

**Sport Club Internacional** Brasilgo futbol talde ezaguna da, Porto Alegre hirian egoitza daukana. XXI mendean emaitza ikainak izan ditu, 2006an FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Brasilen: 49 
* Brasilgo liga (3): 1975, 1976, 1979.
* Brasilgo kopa (1): 1992.
* Txapelketa Gautxoa (45): 1927, 1934, 1940, 1941, 1942, 1943, 1944, 1945, 1947, 1948, 1950, 1951, 1952, 1953, 1955, 1961, 1969, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1978, 1981, 1982, 1983, 1984, 1991, 1992, 1994, 1997, 2002, 2003, 2004, 2005, 2008, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016.
* FGF Kopa (2): 2009, 2010.

### Nazio artean: 3 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa:
** Txapelduna (1): 2006.
** hirugarrena 2010an.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (2): 2006, 2010.
** Finalista (1): 1980.
* Hego Amerikako Kopa (1): 2008.
* Hego Amerikako Errekopa (2): 2007, 2011.
* Suruga Bank txapelketa (1): 2009.

## Areto futbola 
Areto futbol talde indartsua ere badu. Hona hemen palmaresa:
* Kontinente arteko Kopa (1): 1997
* Hego Amerikako Kopa (1): 2000
* Brasilgo Liga (1): 1996

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
5 Izar Mugimendua

**5 Izar Mugimendua** ( *M5S*) Italiako mugimendu politiko bat da. Bere burua honela definitzen du: «hiritarren elkartze librea». Mugimenduaren sortzailea bera du buru, Beppe Grillo umorista. Alderdiko kideei «grilliniak», «grillistak» edo «5 izarretako aktibistak» deitu izan zaie..

2013ko hauteskunde orokorretan, mugimenduak bozen %&nbsp;23,5a lortu zuen Senaturako, ia Alderdi Demokratikoa koalizioak bezainbeste; eta %&nbsp;25,5 baino gehiago Diputatuen Ganberarako. Guztira 163 parlamentari lortu zituen, aurkeztu zen lehen hauteskundeetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense

**Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense** Brasilgo futbol talde ezaguna da, Porto Alegre hirian egoitza daukana. Kontinente arteko Futbol Kopa bat eta hiru Libertadores Kopa eskuratu ditu.

## Palmaresa 
### Brasilen: 47 
* Brasilgo liga (2): 1981, 1996.
* Brasilgo kopa (5): 1989, 1994, 1997, 2001, 2016.
* Brasilgo Superkopa (1): 1990.
* Txapelketa Gautxoa (37): 1921, 1922, 1926, 1931, 1932, 1946, 1949, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1968, 1977, 1979, 1980, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1993, 1995, 1996, 1999, 2001, 2006, 2007, 2010, 2018.
* FGF Kopa (1): 2006.
* Sul-Minas Kopa (1): 1999.
* Gautxoa Errekopa (5): 2019, 2021, 2022, 2023, 2025.

### Nazio artean: 4 
* Kontinente arteko Futbol Kopa:
** Txapelduna (1): 1983.
** Finalista (1): 1995.
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (1): 2017.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (3): 1983, 1995, 2017.
** Finalista (2): 1984, 2007.
* Hego Amerikako Errekopa (2): 1996, 2018.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Fluminense Football Club

**Fluminense Football Club** Brasilgo futbol talde ezaguna da, Rio de Janeiro hirian egoitza daukana.

## Palmaresa 
### Brasilen: 51 
* Brasilgo liga (4): 1970, 1984, 2010, 2012.
* Brasilgo kopa (1): 2007.
* Lehen liga (1): 2016.
* Txapelketa Carioca (33): 1906, 1907, 1908, 1909, 1911, 1917, 1918, 1919, 1924, 1936, 1937, 1938, 1940, 1941, 1946, 1951, 1959, 1964, 1969, 1971, 1973, 1975, 1976, 1980, 1983, 1984, 1985, 1995, 2002, 2005, 2012, 2022, 2023.
* Rio – São Paulo txapelketa (3): 1940, 1957, 1960.

### Nazio artean: 2 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa:
** Finalista (1): 2023.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (1): 2023.
** Finalista (1): 2008.
* Rioko Kontinentearteko Kopa (1): 1952.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Clube Atlético Mineiro

**Clube Atlético Mineiro** Brasilgo Minas Gerais estatuko Belo Horizonte hiriko futbol taldeetako bat da.

## Palmaresa 
### Brasilen: 51 
* Brasilgo liga (1): 1971.
* Brasilgo kopa (1): 2014.
* Mineiroko Txapelketa (44): 1915, 1926, 1927, 1931, 1932, 1936, 1938, 1939, 1941, 1942, 1946, 1947, 1949, 1950, 1952, 1953, 1954, 1955, 1956, 1958, 1960,1962, 1963, 1970, 1976, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1986, 1988, 1989, 1991, 1995, 1999, 2000, 2007, 2010, 2012, 2013, 2015, 2017.
* Taça Minas Gerais (5): 1975, 1976, 1979, 1986, 1987.

### Nazio artean: 4 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa:
** hirugarrena 2013an.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (1): 2013.
** Finalista (1): 2024.
* CONMEBOL Kopa (2): 1992, 1997.
* Hego Amerikako Errekopa (1): 2014.

## Areto futbola 
Areto futbol talde indartsua ere badu. Hona hemen palmaresa:
* Kontinente arteko Kopa:
** Txapelduna (1): 1998
** Finalista (1): 2000
* Brasilgo Liga (2): 1997, 1999

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Europako Ingurumen Agentzia

**Europako Ingurumen Agentzia** Europar Batasunak sorturiko nazioarteko agentzia da. ingurumen arloan jarduten du. 1990eko maiatzaren 7an hasi zen lanean eta egun, egoitza Kopenhagen (Danimarka) dago. 28 Europar Batasuneko estatu kideez gain, Islandia, Liechtenstein, Norvegia, Suitza eta Turkia ere kideak dira. Gainera, Balkanetako beste sei herrialde (Albania, Bosnia eta Herzegovina, Mazedoniako Errepublika, Montenegro, Serbia eta Kosovo), Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluaren 1244/99 ebazpenaren bitartez, kooperatzaileak dira.

## Zuzendariak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Club Olimpia

thumb|250px
**Club Olimpia** Paraguaiko talde arrakastatsuena da, Asuncion hiriburukoa. Paraguaiko liga gehien irabazteaz gain Libertadores kopa 3 aldiz eta Kontinente arteko Futbol Kopa behin irabazi ditu.

## Palmaresa 
### Paraguain: 51 
* Paraguaiko futbol liga (45): 1912, 1914, 1916, 1925, 1927, 1928, 1929, 1931, 1936, 1937, 1938, 1947, 1948, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1962, 1965, 1968, 1971, 1975, 1978, 1979, 1980, 1981, 1982, 1983, 1985, 1988, 1989, 1993, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2011(C), 2015(C), 2018(A), 2018(C), 2019(A), 2019(C), 2020(C)
** *Apertura (A)*, *Clausura (C)*
* Torneo República (2): 1976, 1992.
* Plaqueta Millington Drake (4): 1943, 1947, 1948, 1951

### Nazio artean: 7 
* Kontinente arteko Futbol Kopa:
** Txapelduna (1): 1979.
** Finalista (2): 1990, 2002.
* Libertadores Kopa:
** Txapelduna (2): 1979, 1990, 2002.
** Finalista (4): 1960, 1989, 1991, 2013.
* Libertadores Superkopa (1): 1990.
* Hego Amerikako Errekopa (2): 1991, 2003.
* Amerika arteko kopa (1): 1979.
* CONMEBOL Kopa (0): Finalista 1992an.

## Kanpo estekak 
*  Olimpiaren webgunea
Club Libertad

**Club Libertad** Paraguaiko talde ezaguna da, Asuncion hiriburukoa. Ligako palmaresean hirugarrena da.

## Palmaresa 
* Paraguaiko futbol liga (20): 1910, 1917, 1920, 1930, 1943, 1945, 1955, 1976, 2002, 2003, 2006, 2007, 2008(A), 2008(C), 2010(C), 2012(C), 2014(A), 2014(C), 2016(A), 2017 (A).
** *Apertura (A), Clausura (C)*
* Copa Italia, Paraguaien (1): 1920.

## Kanpo estekak 
*  Club Lbertaden webgunea
Enbolia

**Enbolia** odol-hodietan zehar dabilen masa solido, likido edo gasezkoa (**enbolo** izenekoa) eragindako patologia da, organo bat odolez elikatzen duen odol-hodi bat buxatu eta ondorioz iskemia eragin dezakeena.

## Kanpo estekak
Club Cerro Porteño

thumb|250px
**Club Cerro Porteño** Paraguaiko talde arrakastatsuenetakoa da, Asuncion hiriburukoa. Paraguaiko ligako palmaresean bigarrena da. Nazio arteko titulurik ez du ordea.

## Palmaresa 
### Paraguain: 38 
* Paraguaiko futbol liga (33): 1913, 1915, 1918, 1919, 1935, 1939, 1940, 1941, 1944, 1950, 1954, 1961, 1963, 1966, 1970, 1972, 1973, 1974, 1977, 1987, 1990, 1992, 1994, 1996, 2001, 2004, 2005, 2009(A), 2012(A), 2013, 2015 (A), 2017 (C), 2020(A)
** *Apertura (A)*
* Torneo República (3): 1989, 1991, 1995.
* Plaqueta Millington Drake (2): 1949, 1950.

### Nazio artean: 0 
* Libertadores Kopa: finalerdiak 1976, 1978, 1993, 1998, 1999 eta 2011an.
* Hego Amerikako Kopa: finalerdiak 2009an.

## Kanpo estekak 
*  Olimpiaren webgunea
The Golden Child

**The Golden Child** (euskaraz *Urrezko Haurra*) 1986ko Michael Ritchie estatubatuar zinema zuzendariaren fantasia eta ekintza komedia filma bat da. Eddie Murphy aktoreak antzeztu zuen.

## Argumentua 
Chandler Jarrell (Eddie Murphy) desagertutako edota galdutako haurrak topatzen espezializatua dagoen detektibea da. Egun batez, Kee Nang (Charlotte Lewis) neska gazteak deitu eta Sardo Numspa (Charles Dance) gaizkile erakunde bateko buruzagiak bahitu duen tibetar haur bat topa dezan kontratatuko du. Gaizkileen ustez, tutoreek *Urrezko Haurra* (J. L. Reate) ezizenez deitzen dutenak superahalmen magikoak omen ditu. Hasiera batean Jarrell haurraren ahalmenei buruzko istorio hauekiko erabat siniskaitz eta eszeptikoa da, baina laisterrera bere buruz naturazgaindiko indar horiek zinez badaudela frogatu ahal izango du, neurri epikoetako abentura batean buru-belarri sartuko delarik.

## Aktoreak 
* Eddie Murphy: Chandler Jarrell
* J.L Reate: Urrezko Haurra
* Charles Dance: Sardo Numspa
* Charlotte Lewis: Kee Nang
* Victor Wong: "Monty Hall" agurea
* Randall "Tex" Cobb: Til
* James Hong: Hong doktorea
* Shakti Chen: Kala
* Tau Logo: Yu
* Tiger Chung Lee: Khan
* Pons Maar: Fu
* Peter Kwong: Tommy Tong
* Wally Taylor: Boggs detektibea
* Eric Douglas: herensuge horia
* Charles Levin: telebistako gonbidatua
* Frank Welker (ahotsa): *Gauza*

## Kanpo estekak 
* *The Golden Child* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Boomerang (1992ko filma)

**Boomerang** 1992ko Reginald Hudlin estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko komedia filma bat da. Eddie Murphy, Robin Givens, Halle Berry, David Alan Grier, Grace Jones eta Martin Lawrence aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Marcus (Eddie Murphy) iragarki konpainia bateko zuzendari gisa lan egin eta bizitzan arrakasta profesionala lortu duen gizasemea da, horretaz gain sekulako gonazalea izanik nahi duen emakume ororekin oheratu ohi da. Konpainian zuzendaritza aldaketa egon ondoren, zuzendari nagusi berria emakumea izatera pasatzen da, Jacqueline (Robin Givens), Marcus hark konpainiako emakumezko langileak tratatzen dituen modu berdinean tratatuko du. Ondorioz, Marcus erabat lurjota eta zer egin jakin gabe gelditu eta ordurarteko bere lan errendimenduan erruz jeitsiko da.

## Aktoreak 
* Eddie Murphy: Marcus Graham
* Robin Givens: Jacqueline Broyer
* Halle Berry: Angela Lewis
* David Alan Grier: Gerard Jackson
* Grace Jones: Helen Strangé
* Martin Lawrence: Tyler Hawkins
* Geoffrey Holder: Nelson
* Eartha Kitt: Lady Eloise
* Chris Rock: Bony T
* Tisha Campbell: Yvonne
* Lela Rochon : Christie
* John Canada Terrell: Todd

## Kanpo estekak 
* *Boomerang* filmaren IMDBko fitxa iraurgai
Paraguaiko futbol liga

**Paraguaiko futbol liga** Paraguaiko kluben artean jokatzen den futbol txapelketa garrantzitsuena da.

## Historia 
1906an hasi zen jokatzen eta 1935ean Liga profesionala sortu zen. 2008an urtero bi txapelketa jokatzeari ekin zion Argentinan egiten zen bezala, lehenik Apertura torneoa eta ondoren Clausura torneoa.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Amateur Aroa (1906-1931) 
|valign="top"|

|}

### Aro Profesionala, Primera División (1935-2007) 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### Apertura eta Clausura torneoak (2008- ) 
## Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Paraguaiko Federazioaren webgune ofiziala
Madhu Kinnar

**Madhu Kinnar** (1980-) Raigarh herriko (Chhattisgarh, India) alkatetzarako hauteskundeak irabazi zituen hijra bat izan zen. 2015eko urtarrilaren 4ean irabazi zituen 33.168 botorekin eta BJP Bharatiya Janata alderdiko hautagaiari 4.537 bozeko aldea atera zion. Madhu Naresh Kinnar izenarekin lortu zuen kargua hijra delako. Aurretik, Howrah-Mumbai lineako trenetan kantu eta dantza eginez ateratzen zuen dirua.

## Erreferentziak
Apokaliptizismo

[200px|eskuinera|thumb|*Apokalipsiaren lau zaldizkoak*de [Albrecht Dürer.]]
**Apokaliptizismoa** berandu baino lehen munduaren amaiera (apokalipsia, alegia) izango dela baieztatzen duen sinesmen edo teoria da, gehienetan hondamendi global baten ondorioz. Historian, apokaliptizismoa erlijiosoa izan da, kristautasunean, judaismoan nahiz islamean; New Age mugimendu espiritualista zenbaitek ere iragarri dute laster iznago den munduaren amaiera bat. XX. mendearen amaieratik indarra hartzen ari den sinesmena da, bereziki ingurumen arazo globalen ondorioz.

## Kanpo estekak
Lurzaindia

**Lurzaindia** lurra laborantzako tresnatzat babesten eta espekulazioaren aurka diharduen Ipar Euskal Herriko talde bat da.

## Helburuak 
Lur eremuen prezioak zuzenak direla ziurtatzeko Safer egiturari (lurren prezioak finkatzeko Frantziako egitura) deitzen dio eta behar denean lurrak erosten ditu, bertako laborariei alokairuan uzteko.

## Historia 
2013an sortu zen, eta GFAMren segida hartu zuen. Geroztik, bederatzi aldiz Safer erakunde publikoarengana joan izan da, bere esku duen lurren prezioa zuzena izan dadin ziurtatzen duelako.

2016ko uztailean 374 hektarea zeuzkan bereganatuta, eta 29 laborarik egiten zuten lan Lurzaindiari esker, Ipar Euskal Herriko hogei etxaldetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lurzaindiaren webgunea
Another 48 Hrs.

**Another 48 Hrs** (euskaraz *Beste 48 Ordu*) 1990eko Walter Hill estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako polizia ekintza filma bat da. Eddie Murphy eta Nick Nolte aktoreek antzeztu zuten.

1982ko *48 Hrs.* ekintza film arrakastatsuaren jarraipena da, hura ere filma honetako bi protagonistek antzeztu eta zuzendari berdinak zuzendu zuen.

## Argumentua 
San Frantzisko hiriko poliziako Jack Cates agentea (Nick Nolte) bost urtez erakunde kriminal bateko ustezko buruzagia den *Iceman* (Brent Jennings) ezizeneko gaizkile baten atzetik dabil. Ikerketan buru-belarri sartuta, Barne Sailak zibil bat hil den tiroketa baten ondorioz Jack zerbitzutik kanpo jarri du. Aurreko filmean bezala eta Reggie Hammond (Eddie Murphy) adiskidearen laguntzaz *Iceman* atzemateko 48 orduko epea besterik ez du izango.

## Aktoreak 
* Eddie Murphy: Reggie Hammond
* Nick Nolte: Jack Cates
* Brion James: Ben Kehoe
* Kevin Tighe: Blake Wilson tenientea
* Ed O'Ross: Frank Cruise
* David Anthony Marshall: Willie Hickok
* Andrew Divoff: Richard "Cherry" Ganz
* Bernie Casey: Kirkland Smith
* Brent Jennings: Tyrone "Iceman" Burroughs
* Ted Markland: Malcolm Price
* Tisha Campbell: Amy Smith
* Felice Orlandi: zaindaria
* Edward Walsh: Joe Stevens detektibea
* Page Leong: Angel Lee
* Edgar Small: epailea

## Kanpo estekak 
* *Another 48 Hrs* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Hello, Dolly! (filma)

**Hello, Dolly!** (euskaraz *Kaixo, Dolly!*) 1969ko Gene Kelly estatubatuar zinema zuzendari, aktore, dantzari eta koreografoak zuzendutako amodiozko musikal komedia filma bat da. Michael Stewart antzerkigilearen *Hello, Dolly!* musikalean oinarritua dago. Barbra Streisand, Walter Matthau, Michael Crawford, Marianne McAndrew, E. J. Peaker eta Louis Armstrong aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako zazpi izendapen jaso zituen, hiru irabaziz: Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (zuzendaritza artistikoa: John DeCuir, Jack Martin Smith eta Herman A. Blumenthal; dekorazio zuzendaritza: Walter M. Scott, George James Hopkins eta Raphael Bretton), Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Lennie Hayton eta Lionel Newman) eta Soinu onenaren Oscar Saria (Jack Solomon eta Murray Spivack).

BAFTA Sarietarako lau izendapen eta Urrezko Globo Sarietarako bost izendapen ere jaso zituen.

## Argumentua 
1890, Yonkers hiriko janaridenda bateko Cornelius Hackl (Michael Crawford) saltzailea bere lagunik onena den Barnaby Tucker (Danny Lockin) New York hirira dibertitzera joan da. Bertan janaridendako Horace (Walter Matthau) nagusiarekin topo egitea ezin izango dute ekidin, hark dendan lanean egon beharrean hiriko modako jatetxe batean ikusi ezkero errieta egingo diela esango die. Dendari alarguna den Horacen bidez, ezkongabea den Dolly Levi (Barbra Streisand) adin ertaineko alarguna ezagutuko dute, hura ere Horaceri emazte berria topatzen saiatzen ari da.

[erdian|300px|thumb|[Barbra Streisand *Before the Parade Passes By* abestia abestuz.]]

## Aktoreak 
* Barbra Streisand: Dolly Levi
* Walter Matthau: Horace Vandergelder
* Michael Crawford: Cornelius Hackl
* Marianne McAndrew: Irene Molloy
* E. J. Peaker: Minnie Fay
* Danny Lockin: Barnaby Tucker
* Joyce Ames: Ermengarde Vandergelder
* Tommy Tune: Ambrose Kemper
* Judy Knaiz: Gussie Granger/Ernestina Semple
* David Hurst: Rudolph Reisenweber
* Fritz Feld: Fritz, alemaniar tabernaria
* Richard Collier: Joe, Vandergelderen bizargilea
* J. Pat O'Malley: parkeko polizia
* Louis Armstrong: orkestra zuzendaria
* Tucker Smith (*krediturik gabe*): dantzaria
* Jennifer Gan (*krediturik gabe*): Miss Bolivia

[erdian|300px|thumb|[Walter Matthau]]

## Abestiak 
* *Call On Dolly *
* *Just Leave Everything To Me*
* *It Takes a Woman *
* *It Takes a Woman*
* *Put on Your Sunday Clothes*
* *Ribbons Down My Back*
* *Before the Parade Passes By*
* *Elegance*
* *Love Is Only Love *
* *Hello, Dolly!*
* *It Only Takes a Moment*
* *So Long, Dearie*
* *Finale*

## Iruditegia 

Fitxategi:Hello, Dolly!6.jpg|
Fitxategi:Hello Dolly!.jpg|Walter Matthau eta Barbra Streisand
Fitxategi:Hello, Dolly!5.jpg|
Hello, Dolly!3.jpg|Barbra Streisand
Fitxategi:Hello, Dolly!12.jpg|Louis Armstrong eta Barbra Streisand
Fitxategi:Hello, Dolly!8.jpg|

## Kanpo estekak 
* *Hello, Dolly!* filmarn IMDBko fitxa irakurgai
Xianbei

thumb|300px|Xianbei Konfederazioa K. o. I. eta III. mendeen artean.
**Xianbeiak** (txineraz: 鮮卑; mongolieraz: *Syanbi* edo *Sümbe*; tibeteraz: *Sümbe*) gaur egungo Mongolia ekialdean, Barne Mongolian eta Txinako ipar-ekialdean bizi zen herri mongol nomada bat izan ziren.

Txinako testu historikoek diotenez, xianbeiak donghu izeneko jende multzoaren ondorengoak ziren. Antropologo txinatar eta errusiar modernoen arabera, ipar-ekialdeko Asian bizi zen populazio mongoloide bat zen. Sima Qian historialariak zioen donghuak Barne Mongolian bizi zirela K.a. 699-632 urteetan. Lehenagoko aipamenak ere badaude, hainbat dokumentutan agertu baita Shang dinastiaren sasoian ere (K.a. 1600–1046) aktibo zirela.

Mongolian eta inguruetan beste talde batzuk izan zituzten antzeko ohiturak zituzten xianbeiak. Xamanismoa praktikatzen zuten, artzain nomadak ziren, yurtak erabiltzen zituzten bizitzeko, kumisa edaten zuten, eta naturari eta gerrari lotutako kirolak egiten zituzten: zaldien lasterketak, arkularitza, mongoliar borroka, etab.

Xianbeien hizkuntzari eta lotura etnikoei buruzko hainbat hipotesi daude:
* Hipotesi onartuenak dio xianbeiak talde etniko mongol bat zirela eta haien adarrak hainbat herri mongolen aurrekoak zirela, esaterako nirun, khitan eta menggu shiweienak.
* Beste hipotesi batek dio talde etniko tungus bat zirela.
* Hirugarren batek dio bai mongolen bai tungusen aurreko arbasoak izan zirela.

## Kanpo estekak
Ezkerreko Alderdia (Frantzia)

**Ezkerreko Alderdia** () 2009ko otsailean sortu zen eta politikoki ezkerrean kokatzen den alderdi politiko frantsesa da. Jean-Luc Mélenchon eta Marc Dolez parlamentariek bultzatu zuten 2008ko azaroaren 12an, Alderdi Sozialistatik (PS) Reimseko kongresuaren ostera irten ondoren, eta tradizio politiko desberdineko jendeak biltzen ditu. Orientazio politiko nagusiak sozialismoa, ekologismoa eta errepublikanismoa dira. Oskar Lafontaine-k zuzendutako *Die Linke* alderdi alemanaren antzera eratu zen.Alderdi Komunistarekin eta beste zazpi ezkerreko alderdi txikirekin baturik Ezkerreko Frontea (*Front de Gauche*, FG) sortu zuen.

## Kanpo estekak
Thomas Merton

**Thomas Merton** (Prades, Ekialdeko Pirinioak, 1915eko urtarrilaren 31 &ndash; Bangkok, Tailandia, 1968ko abenduaren 10a) estatubatuar olerkari, pentsalari eta zistertar-trapatar monjea izan zen. 1938an katolizismora bihurtu eta handik gutxira Gethsemaniko abadian (Kentucky, AEB) sartu zen. Entzute handia erdietsi zuen, espiritualtasunari buruzko idazle, poeta eta militante sozial gisa. Azken urteetan erlijioen arteko elkarrizketa landu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskarari ekarriak: Thomas Merton Ekarriak.armiarma.eus
Heziberri

**Heziberri proiektua** Eusko Jaurlaritzak hezkuntzarako prestatu duen curriculuma da.

## Ezaugarriak 
Hezkuntza eleaniztuna da eta euskara ardatz du. Euskal Herria aintzat hartzen du «hizkuntza eta kultur agregatu» moduan.

LOMCEren egiturak eta edukiak curriculumeko berberak dira baina euskal ikuspegia dute. Espainiako Gobernuak prestatutako eduki zerrendako eduki berberak dauden baina bertako ikuspegia ere kontuan hartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beverly Hills Cop III

**Beverly Hills Cop III** (euskaraz *Beverly Hillseko Polizia III*) 1994ko John Landis estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko komedia filma bat da. Eddie Murphy, Judge Reinhold, Hector Elizondo, Theresa Randle eta Bronson Pinchot aktoreek antzeztu zuten.

*Beverly Hills Cop* eta *Beverly Hills Cop II* filmeen jarraipena da.

## Argumentua 
Detroit hiriko Axel Foley detektibeak (Eddie Murphy) bere kemen guztia gupidagabeko hiltzaile talde bateko kideak atzematen ipiniko du, lan horretan bere betiko adiskideak diren Serge (Bronson Pinchot) eta Billy Rosewood detektibearen (Judge Reinhold) laguntza izango duelarik. Ikerketak Los Angeles hiriko WonderWorld parke tematikora eramango du. Han, ustekabean, Axel bertako ikuskizun berria bilakatuko da, bai haur bat salbatzeko asmoz armiarma erraldoi batetik zintzilik gelditzean nahiz Okey Dokey izeneko elefante urdin handi batez mozorrotzen denean.

## Aktoreak 
* Eddie Murphy: Axel Foley
* Timothy Carhart: Ellis DeWald
* Judge Reinhold: Billy Rosewood detektibe sarjentua
* Hector Elizondo: Jon Flint detektibea
* Theresa Randle: Janice Perkins
* Bronson Pinchot: Serge
* Alan Young: "Osaba" Dave Thornton
* Gil Hill: G. Douglas Todd inspektorea
* Jon Tenney: Levine detektibea
* Joey Travolta: Giolito
* Gregory McKinney: Kimbrough
* John Saxon: Orrin Sanderson

## Kanpo estekak 
* *Beverly Hills Cop III* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Abyss

**The Abyss** (euskaraz *Amildegia*) 1989ko James Cameron kanadar zinema zuzendari eta gidoigilearen abentura eta zientzia-fikziozko filma bat da. Ed Harris, Mary Elizabeth Mastrantonio eta Michael Biehn aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako lau izendapen jaso zituen, bat bakarra irabaziz: Efektu berezi onenen Oscar Saria (John Bruno, Dennis Muren, Hoyt Yeatman eta Dennis Skotak).

## Argumentua 
AEBtako Itsas Armadak modu bitxian itsaspean hondoratua gelditu den itsaspeko nuklear baten errskatea burutzeko petrolio plataforma batetako zientzialari talde bat kontratatu du, hain zuzen ere, hainbat kilometroko sakonera duen itsaspeko amildegi batean gelditu da. AEBtako Itsas Armadako SEAL indar berezietako gudari talde bat zientzialariekin batera joango da. Laisterrera, zientzialariak itsaso sakonean jazotzen ari dena euren ulermenetik haratago dagoen zeozer harrigarria dela jabetzen hasiko dira.

## Aktoreak 
* Ed Harris: Virgil "Bud" Brigman
* Mary Elizabeth Mastrantonio: Lindsey Brigman doktorea
* Michael Biehn: Lieutenant Hiram Coffey, AEBtako Itsas Armadako SEAL tenientea
* J.C. Quinn: Arliss "Sonny" Dawson
* Leo Burmester: Catfish De Vries
* Kimberly Scott: Lisa "One Night" Standing
* Todd Graff: Alan "Hippy" Carnes
* John Bedford Lloyd: Jammer Willis
* Chris Elliott: Bendix
* Capt. Kidd Brewer Jr.: Lew Finler
* George Robert Klek: Wilhite, AEBtako Itsas Armadako SEAL gudaria
* Christopher Murphy: Schoenick, AEBtako Itsas Armadako SEAL gudaria
* Adam Nelson: Ensign Monk, AEBtako Itsas Armadako SEAL gudaria
* Richard Warlock as Dwight Perry
* Jimmie Ray Weeks: Leland McBride
* J. Kenneth Campbell: DeMarco
* William Wisher, Jr.: Bill Taylor, kazetaria
* Ken Jenkins: Gerard Kirkhill

## Kanpo estekak 
* *The Abyss* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Meet Joe Black

***Meet Joe Black*** () 1998ko Martin Brest estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako fantasiazko drama eta amodiozko filma bat da. 1934ko *Death Takes a Holiday* () filmaren berregokitzapena da. Brad Pitt, Anthony Hopkins, Claire Forlani, Jake Weber, Marcia Gay Harden eta Jeffrey Tambor aktoreek antzeztu zuten.

Hopkins et Pittek elkarrekin batera antzeztu zuten bigarren filma izan zen, lehenbizikoa 1994ko *Legends of the Fall* (*Udazkeneko Kondairak*) izan zelarik.

## Sinopsia 
William Parrish (Anthony Hopkins) jada adinean aurrera doan gizon aberatsa da, behinola Joe Black (Brad Pitt) izeneko gizon gazte misteriotsu baten iritsierak bizia aldaraziko dio, gainera alaba (Claire Forlani) hartaz maiteminduko da. Inorrek ez dakiena, Joe heriotza bera dela da, eta William Parrishekin batera betebehar bat duela.

## Aktoreak 
* Brad Pitt: Joe Black / Kafetegiko gizon gaztea
* Anthony Hopkins: Bill Parrish
* Claire Forlani: Susan Parrish doktorea
* Jake Weber: Drew
* Marcia Gay Harden: Allison Parrish
* Jeffrey Tambor: Quince
* David S. Howard: Eddie Sloane
* June Squibb: Helen
* Stephen Adly Guirgis: Ospitaleko harreragilea

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *Meet Joe Black* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Didier Rouget

**Didier Rouget** (Paris, Frantzia, 1952ko irailaren 15a - 2015eko urtarrilaren 6a) Parisen jaio baina Uztaritzen bizi zen abokatua zen.

## Biografia 
Ideologikoki ezkerrekoak ziren mugimenduetan ibili izan zen eta Burgosko prozesuaren aurkako manifestazioetan ere ibili zen. Hor Euskal Herriko gatazka ezagutu zuen. Gerora, zuzenbide ikasketak amaitu zituenean euskal iheslariei eta euren familiei laguntzen ibili zen.

Parot doktrina Estrasburgoko auzitegietara eraman zuenetako bat izan zen eta hainbat tortura salaketa Europako Giza Eskubideen Auzitegira eraman zituen. Gainera, HB, EH eta Batasunaren legez kanporatzearen kontrako helegiteak jarri zituen.

Doktore tesia torturari aurre egiteko neurriei buruz egin zuen eta ondorioz, 1997an hiru guardia zibil zigortzea lortu zuen. 1990an, berriz, NBEko Torturaren aurkako Batzordeak Frantzia zigortzea lortu zuen.

Bestalde, Martxelo Otamendi Egunkariako zuzendari ohiaren tortura salaketak Estrasburgora eraman zituenetako bat ere izan zen.

## Erreferentziak
Kolonbiako futbol liga

[thumb|250px|[Club Atlético Nacional.]]
**Kolonbiako futbol liga** (*Categoria Primera A*) Kolonbiako kluben artean jokatzen den futbol txapelketa garrantzitsuena da.

## Historia 
Liga profesionala 1948an sortu zen. 2002an urtero bi txapelketa jokatzeari ekin zion Argentinan egiten zen bezala, lehenik Apertura torneoa eta ondoren Finalización torneoa.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Categoria Primera A (1948-2001) 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### Apertura eta Finalización torneoak (2002- ) 
* ¹ 2020ko Finalización txapelketa ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren eraginez.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Testu gogatzaile

**Testu gogatzaile**a edo **testu baragarri**a, testu edo diskurtso mota bat da non igorlearen helburu nagusia hartzailearen gogoan eragitea da. Entzulearen iritzian, jarreran, jokaeran, eraldaketak sortzea da testu mota honen helburu nagusia.
[thumb|[Martin Luther King|Martin Luther King Jr. mikrofonoen aurrean entzuleagoaren gogoa pizteko asmoz.]]
Ohikoa izaten da testu tipo hauen igorleak nolabaiteko autoritatea izatea hartzailearengan.

## Diskurtso gogatzaile adibide batzuk 
* Harenga. Militar batek bere gudariei adorea transmititzeko helburu nagusiarekin egindako diskurtsoa.
* Mitina. Politikari batek botatzen duen diskurtso gogatzaileari mitin deitu izan zaio. Helburu nagusia bere alderdikideak motibatzea.
* Kiroletan entrenatzaileek lehiaketa hasi baino lehenago diskurtso gogatzailea botatzen diete lehiaketan parte hartuko dutenei. Diskurtsoaren helburu nagusia lehiakidea motibatzea.

## Ikus, gainera 
* Argudio-testua.
* Testu tipologia.

## Kanpo estekak
Innerspace

**Innerspace** (euskaraz *Barne-espazioa*, Hego Euskal Herrian *Txip Miragarria* eta Ipar Euskal Herrian *Barne Abentura*) 1987ko Joe Dante estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko komedia filma bat da. Dennis Quaid, Martin Short, Meg Ryan eta Kevin McCarthy aktoreek antzeztu zuten.

1988ko Efektu berezi onenen Oscar Saria irabazi zuen (Bill George, Dennis Muren, Harley Jessup eta Kenneth F. Smith). Ikusle kopurua eta diru etekinei dagokionez arrakasta handia izan zuen.

*Fantastic Voyage* (1966, Richard Fleischer) filmaren istorioarekin antzekotasun handia du.

## Argumentua 
AEBtako Itsas Armadako Tuck Pendelton (Dennis Quaid) pilotu odolberoa berau nimino bilakatu, kapsula batean sartu, eta era berean kapsula hori untxi baten gorputzean sartuko duten esperimentu baterako boluntario aurkeztu da. Baina gaizkile batzuk asmakuntza bereganatzen saiatu eta azkenean Pendelton tenientea denda bateko langilea den Jack Putter (Martin Short) izeneko gizaseme hipokondriako, xelebre eta urduriaren gorputz barnean amaituko du.

Hortik aurrera, Tuck tenientea Jacken gorputzetik atera dadin biek elkarlanean aritu beharko dira.

## Aktoreak 
* Dennis Quaid: Tuck Pendleton tenientea
* Martin Short: Jack Putter
* Meg Ryan: Lydia Maxwell
* Kevin McCarthy: Victor Scrimshaw
* Fiona Lewis: Margaret Canker doktorea
* Robert Picardo: Cowboya
* Vernon Wells: Igoe jauna
* Henry Gibson: Wormwood jauna
* William Schallert: Greenbrush doktorea
* Wendy Schaal: Wendy
* Harold Sylvester: Pete Blanchard
* Mark L. Taylor: David Niles doktorea
* John Hora: Ozzie Wexler doktorea
* Orson Bean: Lydiaren argitaratzailea
* Kevin Hooks: Duane Florney
* Kathleen Freeman: Ametsetako Anderea
* Jason Laskay: Scrimshawen 1. morroia
* Frank A. Miller: Scrimshawen 2. morroia
* Dick Miller: taxi gidaria
* Kenneth Tobey: atsedengelako gizona
* Neil Ross: Pop konputagailua (ahotsa)

## Kanpo estekak 
* *Innerspace* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Innerspace* filmaren trailerra edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Beverly Hills Cop II

**Beverly Hills Cop II** (euskaraz *Beverly Hillseko Polizia II*) 1987ko Tony Scott estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko komedia filma bat da. Eddie Murphy, Judge Reinhold, Jürgen Prochnow, Ronny Cox, John Ashton, Brigitte Nielsen, Allen Garfield, Dean Stockwell, Gil Hill, Gilbert Gottfried, Paul Reise, Hugh Hefner eta Tom Bower aktoreek antzeztu zuten.

1984ko *Beverly Hills Cop* filma arrakastatsuaren jarraipena da, era berean, 1994an *Beverly Hills Cop III* izeneko jarraipena izan zuen. Hiruak ere Los Angeles hirira lekualdatua izan den Detroit hiriko Axel Foley (Eddie Murphy) detektibe lotsagabearen ikerketa eta gorabeheretan oinarrituak.

Aski ezaguna den doinua eta Beverly Hills Cop film saileko ikurra den "Shakedown" Bob Segerren abestiari esker Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria eta Abesti onenaren Urrezko globo Sariaren izendapenak jaso zituen.

## Argumentua 
Detroit hiriko Axel Foley (Eddie Murphy) detektibea telebista bidez bere laguna den Beverly Hillseko polizia departamenduko Andrew Bogomil kapitaina emakume batek tirokatu duela jakingo du. Andrew ospitalera bisitatzera doanean, haren alaba Jan ezagutuko du. Bere lagunak diren Billy Rosewood (Judge Reinhold) detektibea eta John Taggart (John Ashton) sarjentuaren bidez tiroketa horren erruduna topatzen saiatuko da, nahiz eta departamenduko buruzagi nagusia den Harold Lutz aluak (Allen Garfield) bi agente horiek kaleratzeko aitzaki baten bila etengabe jardun izan. Axel eta bere bi lagunek eremu guztian jazo diren "abedearen banku lapurretak" Maxwell Dent (Jürgen Prochnow) arma-trafikatzaileak gauzatuak direla jakingo dute, hark Karla Fry (Brigitte Nielsen) neskalaguna Bogomil kapitaina hiltzera bidali zuelarik, bere arrastoaren atzetik baitzebilen.

## Aktoreak 
* Eddie Murphy: Axel Foley detektibea
* Judge Reinhold:Billy Rosewood detektibea
* John Ashton: John Taggart detektibe sarjentua
* Jürgen Prochnow: Maxwell Dent
* Ronny Cox: Andrew Bogomil kapitaina
* Brigitte Nielsen: Karla Fry
* Allen Garfield: Harold Lutz buruzagia
* Brian O'Connor: Biddle
* Dean Stockwell: Charles "Chip" Cain
* Paul Reiser: Jeffrey Friedman detektibea
* Gilbert Hill: G. Douglas Todd inspektorea
* Tom Bower: Russell Fielding
* Paul Guilfoyle: Nikos "Nik" Thomopolis
* Robert Ridgely: Ted Egan alkate
* Tommy 'Tiny' Lister: Orvis
* Chris Rock: Playboy etxaldeko morroia
* Hugh Hefner: bere burua antzeztuz
* Ola Ray: Playmate modeloa
* Gilbert Gottfried: Sidney Bernstein
* Robert Pastorelli: Vinnie
* Glenn Withrow: Willie
* Larry Fox: Connor

## Kanpo estekak 
* *Beverly Hills Cop II* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Beverly Hills Cop II* filmaren trailerra edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Shadows in the Sun

**Shadows in the Sun** (euskaraz *Itzalak Eguzkipean*, **The Shadow Dancer** izenez filmatua, *Itzaletako Dantzaria*) 2005eko Brad Mirman britainiar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko telefilma bat da. Harvey Keitel, Joshua Jackson, Claire Forlani eta Giancarlo Giannini aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jeremy (Joshua Jackson), bizi berri baten bila eta idazle izatea amesten duen britainiar liburu argitaratzaile gazte bat da. Bere argitaletxeak betebehar berezi bat eman berri dio: Italiako Toskana eskualdera joan eta bertan idaztetik laga eta erbesteraturik bizi den Weldon Parrish idazlea (Harvey Keitel) liburu berri bat idatz dezan konbentzitzetu beharko du. Baina jada hasieratik Jeremy Weldonen alaba Isabella ederraz (Claire Forlani) txora-txora eginda eta maitemindurik gelditzen da.

Gerora, eta oztopo ugari gaindituz, Jeremy Weldonengana hurbiltzea lortuko du, hura bere tutorea bilakatuko delarik. Denbora ugari toskanar landa paisaia eguzkitsuan eta muino horixketan barna txangoak eta ibilbideak oinez eginez eta bizitza, sentipen eta pentsmenduei buruz mintzatzen iragango dute. Biek herriko jendearen lagun egin eta azkenean elkarren lagun ere egingo dira. Jai gau batez, Jeremyk Isabellarekin bakarka egoteko unea er izango du.

Azkenean, bi gizonen arteko zintzotasunak bientzako onura ekarriko du. Weldonek behar zuen inspirazioa lortu eta berriz ere idazteko gai dela jabetuko da. Aldiz, Jeremyri Ingalaterrara itzultzeko unea iritsi zaion arren, bere bizitzako ardatz nagusia maitasuna dela jabetu eta Isabellarkin Toskanan bizitzen geldituko da.

## Aktoreak 
* Harvey Keitel: Weldon Parish
* Joshua Jackson: Jeremy Taylor
* Claire Forlani: Isabella Parish
* Giancarlo Giannini: Aita Moretti
* Armando Pucci: Gustavo
* Valeria Cavalli: Amalia
* Bianca Guaccero: Maura Parish
* Silvia De Santis: Dinnie Parish
* John Rhys-Davies: Benton jauna

## Kanpo estekak 
* *Shadows in the Sun* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Urtsua (balada)

***Urtsua*** edo ***Urtsuak zazpi leio ...*** ahozko tradizioko euskal balada da, egile ezezagunekoa, Azkuek eta Aita Donostiak Baztanen bildu zutena. Adituen ustez XVIII. mendekoa izan daitekeen kanta honek oso istorio iluna kontatzen du, bizkarrezurrean behera izua isurtzen duena: Lantain etxeko alaba Urtsuako jaunarekin ezkondu zen. Eztei-gauean emaztea haurdun zegoela ohartu zen senarra. Haserre beltzez, Santa Ana baselizara gonbidatu zuen otoitz egitera, eta bertan hil zuen. Hedatuenetako bat Resurreccion Maria Azkuek ekarri zuen argitara, *Cancionero Popular Vasco* bilduman (1918-1921), 908. zenbakian, 1057. orrialdean, musika partizioarekin batera; sei estrofa dira, Baztango Gartzain herriko Tomasa Urrutiari jaso zizkionak. Hona bertsio hori, Antonio Zavalaren zuzenketa txikiekin eta egungo grafiara egokitua

1.
*Urtsuak zazpi leiho,*
*zazpiak lerro-lerro,*
*Lantainako alaba*
*Urtsuan defuntu dago.*

2.
*Urtsuan defuntua*
*Santa Anan kausitua,*
*adios erran gabe*
*etxetik partitua.*

3.
*- Zazpi errota berri,*
*zortzi jauregi xuri,*
*horien guziengatik*
*nik ez Urtsura nahi.*

4.
*- Goiti zazu burua,*
*ene arreba Juana.*
*- Eztezaket goratu,*
*anai Batista jauna.*

5.
*- Izorra omen zara,*
*ene arreba Juana.*
*- Zertan ezautzen nauzu,*
*nere anaia jauna?*

6.
*- Zaldia zelarekin*
*zuretzat jarria da.*
*- Nik iten dudan haurra*
*zure besokoa izain da.*

[thumb|220px|*Euskalerriaren yakintza*, [1935-1947.]]
*Euskalerriaren Yakintza* lanaren II. liburukiko 346 orrialdean (Madril, 1942) ere argitaratu zituen bertso horiek Azkuek. Aurretik, gertaeraren berri eman zuen, kontakizuna Kruz Goienetxeri aditu ziola esanez:

Pedro Urtsua (1520-1561) da sendiko kiderik ezagunena. Ameriketan barrena ibili zen, Granadako Erresuma Berrian hiriak sortzen, indioak kalitzen eta urre bila, Ines Atienza andregaiaren eta Oñatiko Lope Agirreren konpainian. Lope Agirreren aginduz eraila izan zen. Werner Herzog alemaniar zinemagileak *Aguirre, der Zorn Gottes* film erraldoian irudikatu zituen biak, herioari burlaz, Marañón ibaia jaisten.

## Lantainako alaba 
Joanaz are gutxiago dakigu. Lantainako alaba Bidarrai, Hazparne ala Ezpeletakoa zitekeen. Gauza segurua da baserri okitua zela, zazpi leiho zituen arren, Urtsuak baino anitzez gehiago. Zazpi eta zortzi zenbaki mitikoekin jostatzen da bertsolaria. Nasaitasun izugarriaren sinboloa da, zazpi direlako arrosa perfektuaren ezpalak, bekatu mortalak, zentzuaren adinak, Altzaiko herensugearen buruak...
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Izeta, Mariano *Urtsuko ermitan*, *Plazara*, 10. zenbakia, 1988-udaberria, andima.armiarma.eus
* Borda, Itxaro *Lantainako ahuenak*, *Argia*, 2016ko apirilaren 17a, argia.eus
* *Utsuan defuntua*, Resurreccion Maria Azkuek eta Aita Donostiak jasotako doinua, bdb.bertsozale.eus
* *Urtsuako kanta*, Mikel Laboaren bertsioa, youtube.com
* *Urtsuako kanta*, Benito Lertxundiren bertsioa, youtube.com