open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Megalopodinae

***Megalopodinae*** koleoptero polifago azpifamilia bat da. 25 genero inguru dira, batez ere tropikalak. Bere larbak landareen zurtoinen barruan egoten dira.

## Generoak 
* *Agathomerus* Lacordaire
* *Antonaria* Jacoby & Clavareau, 1905:8
* *Ateledera* Lacordaire, 1845:607 
* *Barticaria* Jacoby & Clavareau, 1905:13
* *Bothromegalopus* Monros, 1947:204
* *Bryantonaria* Pic, 1951:30
* *Clythraxeloma* Kraatz, 1879:143
* *Colobaspis* Fairmaire, 1894:225
* *Falsocolobaspis* Pic, 1942:15
* *Homalopterus* Perty, 1832:88
* *Kuilua* Jacoby, 1894:511
* *Leucastea* Stål, 1855:344
* *Macroantonaria* Pic, 1951:27
* *Macrolopha* Weise, 1902:119 
* *Mastostethus* Lacordaire, 1845:614
* *Megalopus* Fabricius, 1801:367
* *Mimocolobaspis* Pic, 1951:31
* *Nickimerus* Guerin, 1948:71
* *Piomelopus* Jacoby & Clavareau, 1905:6
* *Plesioagathomerus* Monros, 1945:149
* *Poecilomorpha
* *Temnaspis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Melagapodidae familia Errusian.
Seccio Esportiva Universitat D'Alacant

'''Seccio Esportiva Universitat D'Alacant**, **UA''', Alacanteko Unibertsitatearen kirol atala da. Itsasoari loturiko hainbat atal dauzka, tartean tostartekoa.

## Historia 
Unibertsitatea 1979. urtean ireki zen. Kirolaren atala 1990an sortu zen arraunketa taldearekin batera.

## Palmaresa 
### Llaüt 
* Espainiako Txapelketa:
** Gizonezkoak (2): 2021, 2023
** Emakumezkoak (0): bigarren 2020an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Unibertsitateko Kirol atalaren webgune ofiziala
Lepiota griseovirens

***Lepiota griseovirens*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1,2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakotik  lau-ganbilera, titiduna. Ertza soberakinekin, zurixka. Kapelaren azala belusatu-tomentuduna, gris ilun kolorekoa, marroi grisaxka edo oliba-grisaxka kolorekoa, erdigunea ilunagoa.

**Orriak:** Libreak, sabeldunak eta biribilduak oinaren ondoan, eta hor iduneko moduko bat osatzen dute; zuriak edo pixka bat krema kolorekoak, batzuetan tonu grisaxkekin, eta zahartzean arre-laranja kolorez zikintzen dira. Ertza fin flokosoa.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 20 eta 60 mm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 5 mm bitarteko diametrokoa, zilindrikoa eta lodiagoa oinarrian, fistulosoa; goiko erdialdean, leuna, krema-arrosa kolorekoa, eta behealdean, zerrenda edo ezkata oso sakabanatuen bidez apaindua, gris-beltz edo gris-marroi kolorekoak; oinarrian, mizelio kordoi zuriekin.

**Haragia:** Zurixka-grisaxka, apur bat arrosa oinean. Gaztetan fruta usaina, gero kautxuarena. Zaporea gogorra eta desatsegina.

**Etimologia:** *Lepiota* terminoa grezierazko "lepis" "lepidos" hitzetatik dator eta "oús" eta "otós ear" hitzetatik, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen ondoa.

## Jangarritasuna 
Toxikoa den susmoa dago. Baliteke hilgarria izatea ere.

### Nahasketa arriskua 
Kapelaren koloreagatik eta oinean ezkata ia beltz deigarriak dituelako nabarmentzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguaren hasieran. Oso urria. Pinuz eta artez osatutako baso mistoetan, lur hareatsu edo  nutrienteetan aberatsak diren lohitsuetan. Taldekoia.

### Banaketa eremua 
Kanada, Europa, Thailandia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepiota helveola

***Lepiota helveola*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa. Sindrome parafaloidianoa.

Sinonimoa: *Lepiota pseudohelveola*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Oso txikia. 3,5 cm arteko diametrokoa (kapelatik bereiz daitekeen oina). Erdiesferikoa edo laua, irregular samarra, ertz flokosoarekin eta erdian titi batekin. Kapelaren azala ezkatatsua, trinkoagoa erdian, kobre koloreko tonuekin, gorrixkekin edo moreekin.

**Orriak:** Libreak (lepoko bat uzten dute), itxiak, ugari eta zuriak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Luzea (6 cm artekoa), barnehutsa, zuntzezkoa, erraboilduna, zuri-kobre kolorekoa, ezkata zuriekin eta kobre koloreko ertza dutenak behealdean. Eraztun iheskorra, zuntzezkoa, estua, gutxi garatua. Errezel gabe.

**Haragia:** Titiaren azpian zuria eta gorritua eta oinaren kanpoaldean, ebakitzean gorrixka bihurtzen da. Irinaren usainekoa. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Lepiota* terminoa grezierazko "lepis" "lepidos" hitzetik dator eta "oús eta otós ear" hitzetatik, kapela esan nahi duena. Ezkatadun kapela duen onddoa.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Lepiota brunneoincarnata* txikien zuri taldekoa da, oso toxikoak. *Lepiota josserandii* delakoaren antzekoa da (espora handiagoak ditu). *Lepiota pseudohelveola* espezieak ekologia eta mikroskopia desberdinak ditu. *Macrolepiota procera* jangarriaren antza ere badu, baina askoz handiagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, uda erditik aurrera. Espezie hau ez da ugaria, baina Iberiar penintsula osoan dago.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Mexiko, Brasil, Kuba, Europa, Turkia, Errusia, Himalaiako eremua, Kanbodia, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Obninsk

**Obninsk** () Errusiako Federazioaren Europako aldearen erdigunean dagoen hiria da.
Errusiako lehen naukogradu edo hiri zientifikoa da. Kalugako oblastaren iparraldean dago, Moskuren hegoekialdearen 108 km.tara, Protva ibaiatik gertu.

## Historia 
Hiria 1946an sortu zen, munduko lehen planta nuklear zibilaren eraikitzaileentzako herrixka gisa. 1956an hiri estatusa lortu zuen, 1954an zentral nuklearra eraiki eta bi urtera; zentral hori, munduko lehena, 2002ko apirilean itxi zuten. Obninsk eskualdeko bigarren hiririk jendetsuena da. 2020. urtean 117.419 biztanle zituen.

## Zientzia zentroak 
Obninsk Errusiako hiri zientifiko handienetako bat da. 2000. urtean, Errusiako Lehen Hiri Zientifikoaren estatusa eman zioten. Hirian ikerketa zientifikoko hamabi zentro daude. Arlo zientifiko nagusiak ingeniaritza nuklearra, babes erradiologikoa, material ez-metalikoak, erradiologia medikoa, meteorologia, ekologia eta ingurumenaren babesa dira.

Hauek dira nagusiak:
* Fisika eta Energia Ingeniaritzako Errusiar Federazioaren Estatuko Zentro Zientifikoa
* "Tekhnologiya" enpresaren Bninsk Ekoizpen Zientifikoa Errusiako Federazioaren Estatuko Zentro Zientifikoa
* Zientzia Medikoen Errusiako Akademiako Ikerketa Medikorako Zentro Erradiologikoa
* "Karpov Institute of Physical Chemistry" Errusiako Federazioaren Estatuko Zientzia Zentroa
* Fisika eta Kimikako Ikerketa Zientifikorako Institutua "L.Ya. Karpov "
* Energia Ingeniaritzako Óbninsk Institutua
* Informazio Hidrometeorologikoaren Ikerketarako Errusiako Institutua (World Data Center)
* Errusiako Zientzien Akademiako Geofisika Zerbitzuko Pilotu Nagusiaren espedizioa
* Nekazaritza Erradiologia eta Agroekologia Ikertzeko Errusiako Institutua
* Tresna Hidrometeorologikoak Diseinatzeko Bulego Nagusia
* Nekazaritzako Meteorologia Ikertzeko Errusiako Institutua
* TYPHOON Ekoizpen Zientifikoko Elkartea
* Obninsk hiriko historia museoa

## Senidetutako hiriak 
*  Dimitrovgrad - Errusia
*  Visaginas - Lituania
*  Tiraspol - Transnistria
*  Frascati - Italia
*  Mianyang - Txina
*  Oak Ridge

## Iruditegia 

Obninsk 2021.jpg|Leipunsky plaza.
Обнинск. Храм Рождества Христова.jpg|Kristoren jaiotzaren eliza.
View from park pobedy obnx.jpg|Marx ibilbidea.
Улица Мигунова от школы № 1.JPG|Parke bat.
Protva-obninsk.jpg|Protva ibaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espedizio militar

[eskuinera|thumb|250x250px| K.a. 415ean [Atenastarren espedizioa|Atenastarrek Sizilara egindako espedizioa irudikatzen duen mapa.Espedizio-gorputza orbita baten barruan mugitu behar da, hura antolatu eta urrutiko lurretara borrokatzera bidali zuen nazio edo estatuarekiko independentzia osoz.]]
**Espedizio militarra** (latinezko *expeditiotik)* gatazka-lekua aberritik edo operazio-basetik bereizten den edozein gerra-ekintza da, komunikazio-lerro guztiak moztuta egonik.

Itsasoa da lerro hori hautsi dezakeen oztoporik handiena, eta nabigazioaren aurrerapen modernoek oztopo horren garrantzia asko murriztu badute ere, espedizio-taldeak orbita baten barruan mugitu behar da, hura antolatu eta urrutiko lurretara borrokatzera bidali zuen nazio edo estatuarekiko independentzia osoz.

Eragin bera dute lurreko distantzia handiek, non armada espedizionarioa aberritik nahitaez lagun edo gutxienez neutral izan behar duten lurraldeek banatzen duten.

Espedizio izenaren barnean sartzen dira erasoak edo Destakamentuak, non indar gutxi-asko handi batek bigarren mailako operazio militar bat burutzen duen armadaren muinetik urrun. Beraz, espedizio militarra gorputz nagusitik urrun talde batek egindako operazio partziala izan daiteke, gerra-lekutik bereizita dagoen lurralde batean, gerra bera operazio-leku batean, urrun edo aberritik bereizita.

Urrutiko lurraldeetara edo itsasoz haraindiko herrialdeetara doazen armada osoekin egindako espedizioek benetako gerraren alderdi guztiak eskaintzen dituzte, izan ere, laburbilduz, herrialdetik itsasoak edo lur hedadura handiek bereizten dituzten operazio-lekuetan egindako kanpainak baino ez baitira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stephen Williams

**Stephen Williams** (Aberystwyth, 1996ko ekainaren 9a), Galesko txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2017**
* 2. Ardenetako Gezian
**2018**
* Ronde de l'Isard eta bi etapa
* 5. Giro Next Genean eta etapa bat 
**2021**
* 20px CRO Race eta etapa bat
**2022**
* Suitzako Itzuliko etapa bat
**2023**
* Arctic Race eta etapa bat 
* 3. Erresuma Batuko errepide txirrindularitzako txapelketan
* 8. Eschborn-Frankfurten
**2024**
* 20px Down Under Tourra eta etapa bat
* Flèche Wallonne
* Britainia Handiko Itzulia eta bi etapa

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Stephen Williams - *FirstCycling.com*
Tom-Jelte Slagter

**Tom-Jelte Slagter** (Groninga, 1989ko uztailaren 1a), Herbehereetako txirrindulari ohia da, profesionala 2011tik 2020ra.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Tom-Jelte Slagter - *FirstCycling.com*
Alison Arngrim

**Alison Margaret Arngrim** (New York, AEB, 1962ko urtarrilaren 18a) estatubatuar aktorea da. *Little House on the Prairie* (*Landetxeko etxe txikia*) telesailean Nellie Oleson pertsonaia interpretatzean egin zen ezaguna. 

## Biografia 
thumb|270x270px|ezkerrera|Alison Arngrim, 2010 maiatza (Greg Hernandezen argazkia)
Arngrimek bere jaioterriko mugetatik haratago izan zuen ospea, neskatoa zela. Nellie Oleson pertsonaia antipatikoaren paperari esker; Laura Ingallsen (Melissa Gilbertek interpretatua) kontrapuntua zen *Little House on the Prairie* (*Landetxeko etxe txikia*) telesail ospetsuan. Zazpi urtez interpretatu zuen pertsonaia, 1974 eta 1981 artean, eta 1970eko hamarkadako pantaila txikiaren mundu mailako aurpegi ezagunenetako bat bihurtu zen.

Telesaila bertan behera utzi ondoren, serie eta film batzuetan agertu da. Antzerki-ibilbidea ere izan du, ''Confessions d'une garce de la prairie* barne. Frantzian estreinatu zen, eta ospetsu egin zuen telesailaren grabazioa ekartzen zuen  gogora.

Hala ere, ongintzako proiektuak ditu ardatz, batez ere hiesaren eta haurtzaroko abusuen aurkako borrokakoak, berak ere jasan zituela aitortu zuen.

## Argitaratutako lanak 
* *Confessions of a Prairie Bitch* liburuan azaldu zuen *Little House on the Prairie* (*Landetxeko etxe txikia'') telesail ospetsuan nola bizi izan zuen Nellie Oleson pertsonaia eta nola ikasi zuen gorrotoarekin maitatzen, Ilustratua, (2011ko ekainaren 14a).

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jennifer Landon

**Jennifer Rachel Landon** (Malibu, Kalifornia, 1983ko abuztuaren 29a) estatubatuar aktorea da. Paramount Networken *Yellowstone* (2020–...) sailean Teeter interpretatzeagatik da ezaguna. Gwen Norbeck Munson pertsonaiaren izenarekin ere ezaguna da CBS *As the World Turns* telenobelan (2005-2008, 2010). Bestalde, Landonek hiru Emmy sari jarrai izan zituen, aktore gazte kategorian drama-serie batean egindako lanarengatik.

## Biografia 
Landonen gurasoak Michael Landon aktorea eta haren hirugarren emaztea, Cindy Clerico dira. Sean Matthew Landon neba du. Neba eta ahizpa erdi asko ditu. Aitaren aurreko ezkontza batetik adopziozko neba bat du, Mark Landon aktorea (1948-2009), eta Dodie Fraserrekin Josh Landon . Azken bi hauek aitaren lehen ezkontzakoak dira. Aitona judua zen eta amona katolikoa. Aita judu hazi zuten.

Bestalde, Landonek aitak eta Lynn emaztearekin izandako bederatzi neba-ahizpa erdiak ditu. Horien artean Leslie Landon (pesikologoa eta aktorea), Michael Landon Jr. (aktorea, gidoilaria, film zuzendaria) eta Christopher Landon (film zuzendaria) dira. Shawna Landon ahizpa erdia  ere aktorea da. 2007ko apiriletik uztailera, Landonek zeregin bikoitza izan zuen *As the World Turns*; Gwen Norbeck Munson pertsonaia erregularra eta Cleo Babbitt izenekoa. Landonek utzi egin zuen lan horiv2008an, baina bere papera hartu zuen 2010ean, seriearen azken bi asteetan.

2012ko maiatzaren 1ean jakinarazi zen Landon hirugarren aktore heldu bihurtuko zela, Heather Stevens pertsonaia izango zela *The Young and the Restless* lanean. Urtebete baino gutxiagoan egin zuen papera. 2016an, Lilith Bode serieko hiltzaile baten emaztea izan zen, *Banshee* lanaren azken denboraldian.

2020an, Paramount seriearen hirugarren denboraldian, *Yellowstone*, Teeter interpretatu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Sariak eta aintzatespenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Melissa Francis

**Melissa Ann Francis**, hasieran **Missy Francis** bezala ere ezaguna (Los Angeles, Kalifornia, AEB, 1972ko abenduaren 12a) estatubatuar ekonomialaria, kazetaria eta aktorea da. Umetan ezaguna egin zen *Little House on the Prairie* (*Landetxeko etxe txikia*) telesailean Cassandra Cooper interpretatu zuenean. 

Fox News telebista kateak 15 milioi dolar ordaindu zizkion Melissa Francis-i soldata-ezberdintasunari buruzko kexaren ondoren.

## Biografia 
Ekonomian graduatu zen Harvardeko Unibertsitatean. Ezkondua da eta bi seme-alaba ditu.

Aktore gisa hasi zen 5 urte inguru zituela telefilme batean, eta Cassandra Cooper Ingallsen papera interpretatu zuen *Little House on the Prairie* *(Landetxeko etxe txikia)* telesailean.

Kazetari eta aurkezle jardun zuen CNBC katean. 

ezkerrera|thumb|221x221px|FOX EV katean, 2013
### Soldata diskriminazio kexa 
Fox News-ek 15 milioi dolar ordaindu dizkio Melissa Francis-i soldata-ezberdintasunari buruzko kexaren ondoren.

[thumb|392x392px|[Melissa Francis  *The Wall Street Money Never Sleeps* estreinaldian, 2010]]
## Argitaratutako lanak 
* ''Diary of ha Stage Mother's Daughter* liburu autobiografikoa argitaratu du.

## Filmografia 
### Zinema 
Urtea, lanaren izenburua eta rola, hurrenez hurren:

* 1979: Michael Schultzen *Scavenger Hunt*: Jennifer Motley
* 1983: Man, Woman and Child: Paula Beckwith
* 1988: *Bad Dreams*: Cynthia gaztea

### Telebista 
Urtea, lanaren izenburua eta rola, hurrenez hurren:

* 1978: *The Ghost of Flight 401* (telefilmea): Umea
* 1979: *Champions: A Love Story* (telefilmea): Sally
* 1979: *Son-Rise: A Miracle of Love* (telefilmea): Thea
* 1979-1980: *Joe's World* (telesaila): Linda Wabash
* 1980: *Mork and Mindy (*telesaila): Mindy gaztea
* 1980: Galactica 1980 (telesaila): Umea
* 1980: *When the Whistle Blows* (telesaila): Deenie
* 1981: *Midnight Lace* (telefilmea): Cathy 11 urterekin
* 1981: *Gun in the House* (telefilmea): Diana Cates
* 1981-1982: *Little House on the Prairie* (telesaila): Cassandra Cooper Ingalls
* 1984: Something About *Amelia* (telefilme): Beth Bennett
* 1985: *Hotel* (telebista-seriea): Jodi Abbott
* 1985: *CBS Schoolbreak Special* (telesaila): Tina
* 1986: *St*. *Elsewhere* (telesaila): Cynthia
* 1986: Morningstar/Eveningstar (telesaila): Sarah Bishop
* 1988: A *Year in the Life* (telesaila): Eunice
* 1989: *Alf* (telebista-seriea): Miss Williams

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Melissa Francis, *Diary of ha Stage Mother's Daughter''

## Kanpo estekak
Lorraine Fenton

**Lorraine Fenton** edo **Lorraine Graham** (Manchester parrokia, Jamaika, 1973ko irailaren 8a) jamaikar atleta da, 4x400 metroko errelebo proban espezialista, eta 2001ean munduko txapelduna izatea lortu zuen.

## Kirol ibilbidea 
Edmontongo 2001eko Munduko Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen 4x400 metroko erreleboetan, 3:20,65 segundoz, Alemaniaren eta Errusiaren aurretik, eta taldekide hauek izan zituen: Sandie Richards, Catherine Scott eta Debbie-Ann Parris. Eta zilarrezko domina ere irabazi zuen 400 metroan.

2005eko Helsinkiko (Finlandia) Munduko Txapelketan, zilarrezko domina irabazi zuen 4x400 metroko erreleboetan, 3:23,29 segundoz, Errusiaren atzetik eta Erresuma Batuaren aurretik, eta taldekide hauek izan zituen: Shericka Williams, Novlene Williams eta Ronetta Smith.

Domina gehiago irabazi ditu, hala nola bi zilarrezko Sidneyn 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan 400 metrotan eta 4x400 metroko errelebo-proban.

## Lorpenak 
### Marka pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dennis Oppenheim

**Dennis Oppenheim** (Electric City, Washington, 1938ko irailaren 6a – New York, 2011ko urtarrilaren 21a) estatubatuar eskultore eta artista izan zen.

Aita etorkin errusiar baten eta ama kaliforniar baten semea izan zen. California College of Arts and Crafts-en ikasi zuen eta han ezagutu zuen lehen emakumea. Hawaiiko Unibertsitatean irakasle izan zen eta 1966an New Yorkera joan zen bizitzera. 1981ean Alice Aycock eskultorearekin ezkondu zen eta 1998an von Amy Plumb ezkondu zen.

Eskultorea izan zen eta arte kontzeptuala, performance arte, land art, lan genetikoak eta bideo-instalazioak praktikatu zituen. Bere azken lanak eskultura publikoak izan ziren.

## Iruditegia 

20180317_device_to_root_out_evil_D20_5979.jpg|*Device to Root Out Evil* (1997) Palma de Mallorca, Plaça de la Porta de Santa Catalina
Blickachsen-7--23-dennis-oppenheim-hg-004.jpg|miniatur|Tree (From Alternative Landscape Components)", 2009, Schlosshof von Bad Homburg.
Monumento al Cine (Valladolid) 2.jpg|*Stage Set for a Film*, Valladolid

## Kanpo estekak
Felix de Muelenaere

**Felix Amandus, de Muelenaere kondea** (Pittem, 1793ko apirilaren 5a – *ibidem*, 1862ko abuztuaren 5a) belgikar politikaria izan zen. Belgikako lehen ministroa izan zen 1831tik 1832ra.

Brujasen abokatua izan zen eta 1824tik 1829ra Mendebaldeko Flandriako Bigarren Ganberako kidea izan zen, garai hartan Herbehereetako erresumaren zati zena. Belgikaren independentziaren ondoren, Mendebaldeko Flandriako gobernadorea (1830-1831), Ordezkarien Ganberako kidea (1831-1848) eta Kanpo Arazoetako ministroa izan zen herrialdean eratutako lehen gobernuan.

Leopoldo I.a Belgikakoa 1831n errege bezala inauguratu ondoren, lehen ministro izendatu zuten. 1832ra arte egon zen karguan, eta, ondoren, Mendebaldeko Flandesko gobernadore eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen berriro.
Manuel Pérez Elexpe

**Victor Manuel Pérez Elexpe** "Bittor" (Portugalete, 1951ko maiatzaren 4a-Ibidem, 1975eko urtarrilaren 20a), tiroz hil zuen Guardia Zibil batek Portugaleten eskuorriak banatzen ari zenean. 

## Gertakariak 
Pérez Elexpe PTEko militantea zen. 1975eko urtarrilaren 20an Potasas de Navarrako langileen greba babesteko esku-orriak banatzen ari zela egin zion tiro guardia zibil batek General Castaños etorbidean, Rantxe plazara doazen eskaileretan. Guardia zibilak bi tiro eman zizkion bizkarretik, handik metro gutxira; haietako batek bihotza zeharkatu zion, eta Victor gaztea lurrera erori eta ia berehala hil zen. 23 urte zituen. 

Lekukoen arabera, ez zegoen armatua, baina heriotzaren ardura berari egozteko pistola bat sartu zioten poltsan. Ez zen ez epaiketa ez zigorrik izan. Hiltzaileak autoritate militarren aurrean eman zuen testigantza, eta handik gutxira lekuz aldatu zuten.

Hiletan 800 bat lagun batu ziren eta ondoren manifestazioa egin zuten, baina Poliziak gogor egin zuen honen aurka eta 30 lagun atxilotu zituen.

Bizkarretik hil zuen agenteak, Narciso San Juan, Salamancan jarraitu zuen bere karrera, amnistia legeak babestuta. Narcisok Pérez Elexperen etxetik gertu bizi zen eta ezagutzen zuen.

## Frankismoaren biktima 
2010ean, José Luis Rodríguez Zapateroren Gobernuak ofizialki aitortu zuen Manuel Pérez Elexpe frankismoaren biktima izan zela. Francisco Caamaño Domínguez Justizia ministroak sinatutako ebazpen baten arabera, gazteak "jazarpena eta indarkeria pairatu zituen arrazoi politiko eta ideologikoengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Siempre dicen que no es el momento", *Público* egunkariaren erreportaia, 2020/01/20.
Sabine Busch

**Sabine Busch** (Erfurt, Ekialdeko Alemania, 1962ko azaroaren 21a) alemaniar atleta  da, 4x400 metroko errelebo-proban espezializatua, eta 1983an munduko txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
1983ko Helsinkiko (Finlandia) Munduko Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen 4x400 metroko erreleboetan, 3:19,73 segundoz, Txekoslovakiaren (zilarra) eta Sobietar Batasunaren (brontzea) aurretik, eta taldekideak Gesine Walther, Marita Koch eta Dagmar Rübsam izan ziren.

## Palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
* 1988ko Olinpiar Jokoak, Seul:
** Brontzezko domina 4X400 metro erreleboetan link=Archivo:Bronze_medal_with_cup.svg|15x15px
** 4.a 400 metroan

### Munduko Txapelketa 
* 1983ko Munduko Atletismo Txapelketa, Helsinki:
** Urrezko domina 4X400 metro erreleboetan link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
* 1987ko Munduko Atletismo Txapelketa, Erroma:
** Urrezko domina 400 metro link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
** Urrezko domina 4X400 metro erreleboetan link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px

### Munduko Txapelketa, Salle 
* 1987ko Munduko Txapelketa, Salle:
** Urrezko domina 400 metro link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px

### Europako Txapelketa 
* 1982ko Europako Atletismo Txapelketa, Atenas:
** Urrezko domina 4X400 metro erreleboetan link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
* Championnats d'Europe d'athlétisme 1986 à Stuttgart :
** Urrezko domina 400 metro link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
** Urrezko domina 4X400 metro erreleboetan link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px

### Championnats d'Europe en salle[modifier | modifier le code] 
* 1985eko Europako Txapelketa, Salle:
** Urrezko domina 400 metro link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px
* 1986ko Europako Txapelketa, Salle:
** Urrezko domina 400 metro link=Archivo:Gold_medal_with_cup.svg|15x15px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mounia Youssef

**Mounia Youssef** (Lomé, 1988ko urriaren 14a) artista bisuala, argazkilaria eta diseinatzaile grafikoa da, jatorri libanoar-togoarrekoa. Beninen bizi da.

Cotonuko Ikus-entzunezko Arteen Goi Institutuan ikus-entzunezko kazetaritzan eta Accran diseinu grafikoan trebatu ondoren, karrera artistikoa hasi zuen 2016an.

## Biografia 
Mounia Youssef 1988ko urriaren 14an sortu zen, Lomén. Aita libanoarra eta ama togokoa ditu. Lomén hazi zen aitarekin eta ahizpa zaharrenarekin. Lizentziatura egin ondoren, ikus-entzunezko kazetaritza-ikasketak egin zituen Cotonouko Ikus-entzunezko Arteen Goi Institutuan, 2008tik 2011ra. Prestakuntza-aldian, irudi finkoaz eta argazkilaritzaz interesatu zen.

2011n ikus-entzunezko kazetaritzan lizentzia profesionala lortu ondoren, helburu artistikorik gabeko kontratu profesionalak eginez garatu da argazkigintzan, ''M'Blink Fotos* izenarekin.

International Design School of avisising and design (Aisad) eskolan izena eman zuen, Accran (Ghana), diseinu grafikoari buruzko prestakuntza egiteko 2013tik 2015era. Argazkigintza eta arte bisualeko karrera hasi zuen 2016an, Mounia Youssef bere egiazko izenarekin.

## Bere obraren azterketa 
[eskuinera|thumb|*AfroVision* erakusketa, 2019ko azaroa, Villa Karo de Grand-Popo, [Benin|Bénin]]
Bere argazki-eta grafismo-obren bidez, Mounia Youssefek genero berdintasunaren alde militatzen du, eta identitate beltza balorizatzen edertasun estandar berriak berridatzita, hala nola, afrikarren ondorengoen ile kizkur naturalak.

*AfroVision* erakusketaren bidez, Mounia Youssefek errebindikatzen du genero berdintasunen baieztapen bat, Afrika Beltz moderno eta garaikidearenak berarenak diren edertasun-estandar berrien berridazketa bat, bere errealitateez kontziente dena, izan ekonomikoak, kulturalak edo tradizionalak.

## Erakusketak 
* 2017, *L’Hair du temps*, Cotonou,  Bénin
* 2017, *Les Amazones*, Abomey-Calavi,  Bénin
* 2018, *Manifeste*, Cotonou,  Bénin
* 2019, *Chameleon*, Abomey-Calavi,  Bénin
* 2019, *AfroVision'', Grand-Popo,  Bénin

## Errefrentziak 
## Ikus, gainera 
* 

## Kanpo estekak 
* Les cheveux crépus, une fierté pour la photographe libano-togolaise Mounia Youssef
* Exposition Mounia Youssef au Bénin
Charlotte Stewart

**Charlotte Stewart** (Yuba City, Kalifornia, AEB, 1941eko otsailaren 27a) estatubatuar aktorea da.Telebistako *Little House on the Prairie* *(Larreko etxe txikia)* telesaileko 'Miss Beadle' maistraren rola eta David Lynchekin egindako lanengatik da ezaguna.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  en la Base de datos de Película del Internet
Kim Batten

**Kim Batten** (McRae, Ameriketako Estatu Batuak, 1969ko martxoaren 29a) estatubatuar atleta da, 400 metroko hesi-lasterketan espezializatua. 1995ean munduko txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
1995eko Göteborgeko Munduko Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen 400 metroko hesi lasterketan. Munduko errekorra izan zen 52,61 segundoko denboraz, eta Tonja Buford estatubatuarraren eta Deon Hemmingsen jamaikarraren (Jamaikako errekorra izan zen 53,48 segundoko brontzea) aurretik helmugaratu zen.

## Palmaresa 
### Errekorrak 
Munduko errekorra, 400 metro, 52 s 61ean, 1995eko abuztuaren 11n, Göteborgen (Sally Gunnellen errekorra hobetzea, 2003ko abuztuaren 8an garaitu zuen Julia Pentxonkinak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Informazio pertsonaleko administratzaile

**Informazio pertsonaleko** **administratzaile** edo kudeatzaile bat antolatzaile pertsonal gisa funtzionatzen duen aplikazio-software mota bat da. PIM akronimo ingelesa ere erabili izan da hainbat hizkuntzatan. 

## Aplikazio eremua 
Informazio pertsonala honelako kontuak izan daitezke:

* Helbideen zerrendak edo agendak
* Alertak
* Egutegi digitala, hainbat data dituena:
** Urteurrenak
** 
** Urtebetetzeak
** Ekitaldiak
** Bilerak
* Hezkuntza-erregistroak, oharrak, notak, kalifikazioak, epeak, azterketen datak... 
* Helbide elektronikoak
* Fax bidezko komunikazioak, fax zenbakiak
* Telefono zenbakiak
* Ibilbideak, laneko ibilbideak, aisialdiko ibilbideak
* Berehalako mezularitza zebitzuetatik eratorritako mezuen fitxategiak
* Dokumentu juridikoak
* Zerrendak (adibidez, irakurtzeko zerrendak, zereginen zerrendak, eginbeharreko erosketak, opariak)
* Erosketa zerrendak
* Informazio medikoa, adibidez, laguntza medikoaren hornitzailearekin harremanetan jartzeko informazioa, historial medikoa, errezetak
* Saioa hasteko pasahitzak eta kredentzialak
* Artxibo pertsonalen bildumak (digitalak eta fisikoak): dokumentuak, musika, argazkiak, bideoak eta antzekoak
* Zer eraman zerrendak (zer eraman batzar batera, bidai batera...
* Egunkari pertsonala/egunerokoen zerrendak/ez ahazteko   oharrak/bestelako oharrak
* Proiektuak kudeatzeko eginkizunak
* Errezetak (sukaldaritzakoak zein botiketakoak)
* Erreferentziazko materialak (erreferentzia zientifikoak, web gune interesgarrien zerrendak barne)
* Zer irakurri zerrendak (lanerako zerrendak, aisialdirako)
* RSS/Atom jarioak
* Gogorarazleak
* Ahozko mezuak, audioak

## Sinkronizazioa 
PIM/PDM software-produktu batzuk sare informatiko baten bidez datuak sinkronizatzeko gai dira, ad hoc sare mugikorrak (MANETak) barne.). Ezaugarri horrek, normalean, datu pertsonalak hodeiko unitateetan biltegiratzen ditu, eta, horrela, datu konkurrente jarraituak eguneratu/eskuratu daitezke erabiltzailearen ordenagailuetan, mahaigaineko ordenagailuak, ordenagailu eramangarriak eta gailu mugikorrak barne, hala nola laguntzaile digital pertsonalak edo telefono adimendunak.)

## Erreferentziak 
## Ikus. gainera 
* Egutegia.
* Egutegien softwarea.
*  Oharrak hartzeko softwarearen konparazioa
* Informazio sistema.
*  Informazio pertsonaleko administratzaileen zerrenda
*  Pasahitzen administratzaileak
* Wiki pertsonalak. (*Zim* (software) esate baterako).
*  Wiki softwarearen zerrenda

## Kanpo estekak 
*   A list of research Personal information managers.
*  ISO 27701:2019 Informazio pertsonala kudeatzeko sistemaren eta DBEOren dokumentazio-baldintzak
*  ISO/IEC 27701 arauan oinarritutako informazio pertsonalaren kudeaketa-sistema aplikatzean jarraitu beharreko urratsak
Sandie Richards

**Sandie Richards** (Claredon parrokia, Jamaika, 1968ko azaroaren 6a) jamaikar atleta nabarmena izan da, 400 metroko lasterketan eta 4 x 400 metroko erreleboetan aditua. Nazioarteko lehiaketetan domina ugari irabazi zituen.

## Kirol ibilbidea 
Kirol-garaipen garrantzitsuenak hauexek dira: 2001eko Edmontoneko munduko txapelketan irabazi zuen urrezko domina (4 x 400 metro erreleboetan), Alemaniaren eta Errusiaren aurretik; zilarra, Sidney 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan —Estatu Batuen atzetik eta Errusiaren aurretik—; eta zilarra, 1997ko Atenasko Munduko Txapelketan, 400 metro lau, Cathy Freeman (urrea) australiarraren atzetik eta Jean Miles Clark (brontzea) estatubatuarraren aurretik.

## Nazioarteko txapelketa 
### Lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colleen Quigley

**Colleen Quigley** (San Luis, Misuri, AEB, 1992ko azaroaren 20a) estatubatuar atleta da, distantzia ertaineko lasterketetan eta 3.000 metrotako hesi-lasterketan aditua.

## Kirol ibilbidea 
2015eko ekainean Quigleyk profesional gisa sinatu zuen Bowerman Track Clubarekin. Urte horretan bertan, hirugarren amaitu zuen hesi lasterketa proba, 9:24,92ko denboran, Estatu Batuetako Aire Zabaleko Atletismo Txapelketetan, 2015. urtean, eta hamabigarrena amaitu zuen 3.000 metroko hesi proban, Pekingo Munduko Atletismo Txapelketan (Txina), 9:34,29 minutuan.

9:20 minutu zehatz egin zituen, eta 2016ko Diamante Ligako bederatzigarrena geratu zen, Parisko Meeting-en. Hori baino lehen, Quigleyk 9:21,10 denbora pertsonala egin zuen, eta Rio de Janeiroko 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan zortzigarren geratu zen 3.000 metroko hesi-lasterketan. Quigleyk, halaber, 9:21,29ko denbora pertsonal onena egin zuen hesi-lasterketan eta hirugarren postua lortu zuen, Emma Coburn eta Courtney Frerichs talde estatubatuarreko kideen atzetik, 2016ko proba olinpikoetan, Estatu Batuak Rion ordezkatzeko sailkatzeko. 2018ko irailaren 3an, 9:10,27ra jaitsi zuen hesi-lasterketa errekorra, eta Berlingo ISTASFn irabazi zuen. Historiako hirugarren emakume estatubatuar azkarrena izan zen.

2019ko ekainaren 30ean, 9:11,41 egin zuen korrika, Stanforden (Kalifornia) egindako Prefontaine Classic Diamanteko Ligako hesi-lasterketan zazpigarrena izan zen, eta estatubatuarretariko hirugarrena.

AEBko 2019ko Pista Estaliko Atletismo Txapelketan, txapelduna izan zen 4:29,27ko denborarekin.  2019ko pista estaliko miliako txapelduna izan zen.

2020ko otsailaren 27an, Quigleyk 8:28,71ko marka pertsonala egin zuen Bostongo Unibertsitateko 3.000 metroetan, Bowerman Track Club Karissa Schweizer eta Shelby Houlihan taldekideek osatutako lasterketa batean. Marka hori Estatu Batuetako aurreko errekorra (Shalane Flanagan 8:33,25) baino azkarragoa izan zen distantzia horretan, baina Quigleyk hirugarren postua lortu zuen bere bi taldekideen atzetik, haiek ere errekorra hautsi baitzuten.

Bowerman Track Clubeko eskuadren arteko topaketa batean, 2020ko uztailaren 31n, Quigley 4 x 1500 metroko errelebu-taldeko kide gisa aritu zen Elise Cranny, Karissa Schweizer eta Shelby Houlihanekin batera. Taldea 16:27,02an ibili zen, eta Keniako taldearen 16:33,58ko munduko errekorra hautsi zuen 6 segundoz baino gehiagoz.

Quigleyk 2021eko otsailaren 4an jakinarazi zuen Bowerman Track Club taldea eta Jerry Schumacher entrenatzailea utzi eta Floridako Estatuko Unibertsitateko Josh Seitz entrenatzaile ohiak entrenatuko zuela.

## Emaitzak 
### Denboraldiko 
### Marka pertsonal onenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linet Masai

**Linet Chepkwemoi Masai**, ezagunagoa **Linet Masai** izenez(Kapsokwony, Kenya, 1989ko abenduaren 5a) keniar atleta da, distantzia luzeko 10000 metroko lasterketan espezialista, eta 2011n munduko txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
Pekingo 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen, Tirunesh Dibaba etiopiarraren eta Shalane Flanagan estatubatuarraren atzetik.

Hurrengo urtean, 2009ko Berlingo Munduko Txapelketan urrezko domina irabazi zuen, eta bi urte geroago, 2011ko Daeguko Munduko Txapelketan, brontzezko domina irabazi zuen, 30:53.59 denborarekin. Herrikide zituen Vivian Cheruiyot eta Sally Kipyego atleta kenyarren atzetik heldu zen.

## Txapelketak 
### Lorpenak 
### Marka pertsonala 
* 3000 metro – 8:38.97 min (2007)
* 5000 metro – 14:31.14 min (2010)
* 10,000 metro – 30:26.50 min (2008)
* 10 kilometrp – 30:48 min (2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shalane Flanagan

**Shalane Grace Flanagan** (Boulder (Colorado), Ameriketako Estatu Batuak, 1981eko uztailaren 8a) estatubatuar atleta da, 10000 metroko distantzia luzeko proban espezializatua. 2008an txapeldunorde olinpikoa izatera iritsi zen. 2017. urtean New Yorkeko maratoia irabazi zuen.

## Kirol ibilbidea 
Pekingo 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan bigarren postuan iritsi zen helmugara eta zilarrezko domina irabazi zuen 10.000 metroko lasterketan, 30:22,22 segundoz. Tirunesh Dibaba etiopearraren atzetik iritsi zen helmugara. 29:54,56 segundorekin errekor olinpikoa gainditu zuen, eta Linet Chepkwemoi Masai Kenyako lasterkariaren aurretik (brontzea).

38 urterekin erretiratu zen, lau Olinpiar Jokotan egon ostean.

## Marka pertsonalak 
## Txapelketak 
### AEBko txapelketak 
#### Errepidean 
#### Track and field 
#### Kros lasterketa 
### NCAA Txapelketa 
#### Track and field 
#### Kros lasterketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elise Cranny

**Elise Cranny** (Niwot, Colorado, AEB, 1996ko maiatzaren 9a) estatubatuar atleta da, distantzia ertain eta luzeko lasterketetan aditua.

## Biografia 
Crannyk Coloradoko Niwot institutuan ikasi zuen, eta han estatuko bi kros txapelketa irabazi zituen.  Stanford Unibertsitatearen ordezkari ibili zen lasterketari, eta NCAAko I. mailako lau txapelketatan bigarrena izan zen; All-American izan zen 12 aldiz. 2018an graduatu ondoren, profesional egin zen Bowerman Track Clubarekin.

### Kirol ibilbidea 
Bowerman Track Club-eko taldeen arteko topaketa batean, 2020ko uztailaren 31n, Cranny 4 × 1500 metroko erreleboetan  kideetako bat izan zen Colleen Quigley, Karissa Schweizer eta Shelby Houlihanekin batera. Taldeak 16:27,02 minutuko denbora egin zuen, eta Kenyako taldearen 16:33,58 minutuko munduko errekorra hobetu zuen 6 segundoz baino gehiagoz.

Ameriketako Estatu Batuetako lehiakideen artean, Crannyk denbora onena lortu zuen 10.000 metroan, eta bigarren denborarik onena 5.000 metroan, 2021eko Estatu Batuetako proba olinpikoetan sartu zenean. 2021eko ekainaren 21ean, Eugenen (Oregon), Crannyk  Bowerman Track Clubeko Karissa Schweizer taldekidea baino 0,3 segundo gutxiago egin zituen, eta Estatu Batuetako Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako partaidetza lortu zuen, 15:27,81 minutuko denborarekin. Crannyk 63,72 segundoan egin zituen azken 400 metroak.

2021eko uztailaren 30ean, 5.000 metroko sailkapen-lasterketan parte hartu zuen Tokioko estadio olinpikoan. Bigarren seriean korritu zuen, laugarren gelditu zen, 14:56,14 minutuko markarekin, eta sailkatzeko erabili zuen marka hogeita hamar segundo baino gehiago jaitsi zuen. Azken txandan, Crannyk hamahirugarren postuan amaitu zuen azken lasterketan, 14:55,98 minuturekin erregistratu baitzen, eta denbora berriz jaitsi zuen.

2022ko otsailaren 11n, Crannyk errekor amerikar berria ezarri zuen Bostongo Unibertsitateko David Hemery Valentine Invitationalen 5000 metroko pista estalian, eta proba 14:33,17 segundoan osatu zuen, Shalane Flanaganen 14:47ko markak baino 14 segundo lehenago.

## Emaitzak 
### Denboraldiko ++ 
### Marka onenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felicia Abban

**Felicia Ansah Abban** (Sekondi, Urre Kosta Britainiarra,1935 edo 1936 - Akkra, 2024ko urtarrilaren 4a) Ghanako lehen emakume argazkilari profesionala izan zen. 

1960ko hamarkadan, Kwame Nkrumah Ghanako lehen presidentearentzat argazkilari gisa aritu zen.

## Biografia 
### Gaztaroa 
18 urte zituela, Felicia Abban Takoraditik Accrara joan zen, eta hantxe sortu zuen bere estudioa.

### Ibilbidea 
Felicia Abbanek 50 urtez egin zuen lan. Argazkilari-ibilbidea, aitarekin argazkilaritza ikasi zuenean, hasi zen. Garai hartako emazte ikastun bakarra izan zen. Accran sortu zuen bere tailerra, 1955ean, eta beste emakume batzuk kontratatu zituen ikastun gisa. Gero, Ghanako lehen emakume argazkilari profesionaltzat hartua izan zen, Afrikako bizitza garaikidea erakusten duen argazkilaria, bere objektiboaren bitartez ikusitako kontakizun bisualekin. Lehen erakusketa publikoa ANO galerian egin zuen, 2017ko martxoan. Galeria hark Abbanen omenez estudioa museo bihurtzeko asmoa agertu zuen. Horrela, museoak bere lana zaintzen lagundu izan du, etorkizuneko artistak sostengatzeko plataforma gisa. 2019an, 83 urte zituela, hautatu zuten bere obra batzuk Veneziako Biurtekoan

### Familia 
Felicia Abban Robert Abbanekin ezkondu zen, zeinak, 1957ko Ghanaren independentzia ospatzeko, Kwame Nkrumahren erretratua marraztu zuen oihal batean, hondoan loreak eta Ghanaren mapa bat zituela. Robert Abban lehengo Ghana Textiles and Manufacturing Company (GTMC) zenaren kreazio-zuzendaria izan zen.

### Heriotza 
Felicia Abban 2024ko urtarrilaren 4an hil zen, 88 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Emakume argazkilariak

## Kanpo estekak
Emily Jacir

**Emily Jacir** (Belen, 1970) artista plastiko palestinarra da. Ramallahn eta New Yorken bizi eta lan egiten du.

## Biografia 
Dallasen eta Memphisen ikasi ondoren, Emily Jacirrek teknika ugari erabiliz lan egitea erabaki zuen: argazkia, bideoa, performancea, audioa eta instalazioa.

New Yorkeko *Alexander & Bonin* galeriak ordezkatua, bere lanak museo askoren bildumen parte dira (MoMA, Whitney Museum of American Art, Moderna Museet, etab.).

## Erakusketa pertsonalak 
* 2007: Alberto Peola, Turin
* 2005: 
** Anthony Reynolds Gallery, Londres, *Where We Come From*
** The Jerusalem Fund Gallery, Washington
** Ulrich Museum of Art, Wichita
** *Accumulations*, Alexander and Bonin, New York
* 2004:
** *Woher wir kommen*, Künstlerhaus, Bremen
** *Where We Come From*, ibiltaria: Moderna Museet, Stockholm; The Khalil Sakakini Cultural Centre, Ramallah; Nuova Icona, Venezia
** *Accumulations*, Kunstraum Innsbruck, Innsbruck
* 2003:
** *Where We Come From*, Debs & Co, New York
** *Belongings*, ibiltaria, O-K Arte Garaikideko Zentroa, Linz; Arte Modernoko Museoa, Arnhem
** Los Angeles International Art Biennial Invitational, Frumkin Duval Gallery, Santa Mónica
** Al Ma'Mal Foundation, Jerusalem
** Artspace Annex II, New Haven
* 2002: *New Photographs: Bethlehem eta Ramallah*, April, 2002, Debs & Co., Project Room, New York
* 2000: *De Paris à Riyad* *(Dessins pour ma mère)*, University Gallery, University of the South, Sewanee
* 1999: *Everywhere/Nowhere*, SPACES, Cleveland
* 1997: 
** Eastfield College Gallery, Mesquite
** Anderson Ranch Arts Center, Snowmass Village

### Erakusketa kolektiboak 
* 2012: documenta XIII, Cassel

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2008: Hugo Boss saria
* 2007ko urriaren 17an, 52. Veneziako Biurtekoaren karietara, 40 urtetik beherako artistaren urrezko lehoia jaso zuen.

: Epaimahaiak nabarmendu zuen "oro har erbesteaz eta, bereziki, Palestinako auziaz arduratzen den lana saritu nahi izan zuela. Exotismora jo gabe, *Giardini* pabiloi nagusian proposatutako lanak zinemaren, artxibo dokumentalen, narrazioaren eta soinu-materiaren arteko topaketa paratzen eta garatzen du.»

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Emakume argazkilariak

## Kanpo estekak
Jane Elizabeth Jones

**Jane Elizabeth Jones** (Vernon, 1813ko martxoaren 13a - 1896ko urtarrilaren 13a) estatubatuar sufragista, abolizionista eta feminismoaren lehen olatuaren aitzindaria izan zen. 

## Biografia 
Jane Elizabeth Hitchcock Vernonen jaio zen, New Yorken, 1813ko martxoaren 13an. Rubén Hitchcock eta Electra Hitchcock (Spaulding jaioa) zituen gurasoak.

Jones bere iritzi abolizionistengatik ezaguna zen eta Ingalaterra Berrian, Pensilvanian eta Ohion zehar bidaiatu zuen, William Lloyd Garrisonek defendatzen zuen abolizionismoaren aldeko hizlari gisa. 1845ean, Salemera (Ohio) joan zen, Abby Kelley irakasle abolizionistarekin. Etengabe esklabotzaren aurkako jarduerak antolatu zituzten. Hitchcock-ek *Bugle Anti-Slavery* koeditatu zuen Benjamin Jonesekin batera, gerora senar izan zena. 1850ean, hitzaldi bat eman zuen Ohioko Emakumeen Konbentzioa baino lehen Salemen (Ohio), non esklabotza egoeran zeuden pertsonak eta emakumeak nabarmendu zituen, "emakumearen eskubideak" terminoa erabiltzeari utzi eta guztiontzako giza eskubideetan zentratzea desiratuz. 1861ean, Jonesek arrakastaz presionatu zuen Frances Dana Barker Gage eta Hannah Tracy Cutlerrekin, Ohioko legeak emakume ezkonduei mugatutako jabetza eskubideak eman ziezazkien.

*The Young Abolitionist*-en edo *Esklabotzari buruzko elkarrizketetan*, Jonesek haurren liburuaren forma erabili zuen emakumeen ahots politikoei hitz egiteko. Bere seme-alabekin Amerikako historian esklabotza eztabaidatzen duen amaren pertsonaiaren bidez, istorio oso bat eskaintzen dio irakurleari .

1896ko urtarrilaren 13an hil zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* The young abolitionists, or, Elkarrizketak on Slavery. 1948.
* The Wrongs of Women: An Address Delivered Before the Ohio Women's Convention, at Salem, April 19th, 1850. 1850. https://web.archive.org/web/20160130091704/http://www.salem.lib.oh.us/files/WellDoneSister.pdf
* ''Address to the Women's Rights Committee of the Ohio Legislature''. 1861.

## Bibliografia osagarria 
* Edward T. James, editorea ; Janet Wilson James, associate editor ; Paul S. Boyer, assistant (1974). Notable American Women, 1607–1950 : A Biographical Dictionary (3. print. edizioa). Cambridge, Mass.: Belknap Press of Harvard University Press. ISBN 9780674627345. 
* Bansal, Sujata; Bail, Scharada (2004). Icons of social change. New Delhi: Puffin Books. ISBN 9780143334835. 

## Kanpo estekak
Rogelio Gordon

**Rogelio Gordón eta García Robés** (Oviedo 1860- Donostia,1938)  asturiar jatorrizko margolari, irakasle, argazkilari eta grabatzaile izan zen.

## Bizitza 
Bere aita Laureano Gordon irakasle eta margolaria izan zen ere bai, eta harengandik jaso zituen lehendabiziko irakaspenak. Aita marrazkigintzako irakasle izan zen Tolosan. Bestalde, sendiak litografia atelier izan zuen Donostiako Enbeltran kalean, *Hermanos Gordon* izenekoa .  Gero Madrilen jarraitu zuen formakuntza. Gerora, Donostiako Arte eta Lanbideen eskolako zuzendaria izan zen. Bertan, hainbat margolarirekin harremanak sendotu zituen. Euskal Artisten elkarteko kide izan zen, eta baita Eusko Ikaskuntzarena ere.  Izan ere, erakunde horren lehenengo Batzarraren arte erakusketen antolakuntzako kide izan zen (Oñati, 1918) . Hasieran, Charles de Haes margolariaren eragina izan zuen, baina  gerora Joaquin Sorolla-k eragin zuen harengan, adiskide onak izan baitziren.

## Lanak 
Gipuzkoa eta Arabako paisaiak margotzen espezializatu zen. Bere obra sakabanatuta dago hainbat esku pribatuetan eta zenbait erakunderen bildumetan, hala nola, Santander banketxea, Kutxabank, Donostiako udaletxea, Gipuzkoako Foru Aldundia eta San Telmo Museoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rogelio Gordonen [marrazkien koadernoak Koldo Mitxelena Liburutegiko bilduman https://dokumeta.gipuzkoa.net/handle/10690/109343]
Marcia Barbosa

**Marcia** **Cristina Bernardes Barbosa** (Rio de Janeiro, 1960) mekanika estatistikoan espezializatutako fisikari brasildarra da, eta 2008tik Hegoaldeko Rio Grandeko Unibertsitate Federaleko (UFRGS) Fisika Institutua zuzentzen du. 2010ean Ameriketako Estatu Batuetako Fisika Elkartearen (APS) Nicholson Domina eman zioten Barbosari, eta 2013an Emakumezko Zientzialarien L 'Oréal-UNESCO Saria jaso zuen.

## Biografia 
Marcia Rio de Janeiron jaio zen eta bere familiako lehen belaunaldia izan zen unibertsitatera joaten. Hegoaldeko Rio Grandeko Unibertsitate Federalean ikasi zuen, Porto Alegren. Ikasketak amaitu ondoren, PhD bat egin zuen, eta, ondoren, bi urtez doktorego ondoko ikasketak egin zituen Michael Fischerren ikerketa-talde hautatuan, Marylandeko Unibertsitatean (AEB). Brasilera itzuli zenean, bere alma materraren Fisika Institutura sartu zen akademiko gisa lanean, eta zentro hori zuzentzen du 2008 geroztik.

Uraren molekulen mugimendua azaltzen jardun du, baita haien portaera eta beste likido batzuena zertan bereizten diren ere. Gainera, Barbosa ezaguna izan da simulazio didaktikoen bidez teoria konplexuak azalpen errazetan bilakatzen. beste likido batzuekiko disidente egiten duten nabarmen, eta nola biomolekulek, hala nola DNAk, proteinek eta gantzek elkarreragiten duten urarekin giza gorputzaren barruan. Gainera, uraren propietateei buruzko eredu batzuk garatu ditu, molekula biologikoekin eta prozesu geologikoekin uraren elkarrekintzak ulertzen lagundu dutenak.

Generoari buruzko gaiak beti bere kezken parte izan ziren arren, 2000. urtetik aurrera aktiboki inplikatu zen, Fisika Puruaren eta Aplikatuaren Nazioarteko Batasunak deitutako lantalde batean parte hartu ondoren, emakume gehienak diziplina horretara zergatik ez ziren hurbiltzen ulertzeko. Pena ematen dio Brasilgo profesionalak atzerriko unibertsitateetan galdu izana, Brasilen zientziarik egin ezin dutelako.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2009an Ameriketako Estatu Batuetako Fisika Elkartearen (APS) *Nicholson Domina,* genero gaietan egindako lanagatik.
* 2013an ''Emakumezko Zientzialarien L 'Oréal-UNESCO Saria*.
* 2019an, Munduko Zientzien Akademiako kide hautatu zuten.
* 2020ko martxoan, *Forbes'' aldizkariak Brasilgo eragin handieneko 20 emakumeetako bat bezala aukeratu zuen.
* 2023an, Marcia Barbosa Politika eta Programa Estrategikoen Idazkari izendatu zuten Gobernu Federalaren Zientzia, Teknologia eta Berrikuntza Ministerioaren barnean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hegoaldeko Rio Grandeko Unibertsitate Federaleko Fisika Institutuko profila
* Marcia Barbosa Google Scholar
* Marcia Barbosa "Lugar de Mulher" programaren edizioa ikerlariari buruz.
María Isabel Gutiérrez Velasco

**María Isabel Gutiérrez Velasco** (Santander, 1953ko abenduaren 23a-Basauriko espetxea, 1977ko azaroaren 9a) Bilboko Gorte kalean prostituta aritu zen gaztea, bere gorpua Basauriko espetxean agertu zenean Bilboko prostitutek zenbait mobilizazio sustatu zituzten, besteak beste, greba bat antolatu zuten.

## Biografia 
Santanderren jaio zen1953. urtean. Nerabea zela *Patronato de Protección a la Mujer*-en egoitza batean egon zen Santanderren. 1973an, hamazortzi edo hemeretzi urte zituenean, lapurreta eta iruzurragatik akusatu zuten. Buruaz beste egin zuela adierazi zuen presondegiak, baina bertsio hori sinestu ez eta Bilboko sexu-langileek greba antolatu zuten, El País egunkariak argitaratu zuenez 300 bat prostituta bildu ziren. Preso sozialen amnistia eta frankismoaren 1970ko *Ley sobre peligrosidad y rehabilitación social* legearen deuseztapena eskatu zuten. Euskadiko Ezkerrak María Isabelen heriotzagatiko salaketa Diputatuen Kongresura eraman zuen.

## Herri kulturan 
Andrea Momoitio kazetariak *Lunática* (2022) liburua idatzi zuen, María Isabel Gutiérrez Velascoren istorioa eta grebaren nondik norakoak aztertuz. Ondoren, Isabel Cardenasen *De eso no se habla podcastaren* bigarren denboraldian, *Lunáticas* izeneko bost saioetan, Maria Isabel-i eta Lunática liburuari buruz aritzen dira Cardenas eta Momoitiok.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Cuando las prostitutas se fueron a la huelga: la historia silenciada de María Isabel Gutiérrez (La Sexta, 2023)
* *Andrea Momoitio, Una huelga de putas en el barrio (Pikara magazine, 2022ko otsailak 9)*.
* *La llamaban Loli* (De eso no se habla, 1.go kapitulua)