open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ordena klasiko

[thumb|250px|Ordena klasikoko kapitelak (''[Encyclopédie|L'Encyclopédie)*, 18. bol): a. toskanarra, b. doriarra, c. joniarra, d. joniar modernoa, e. korintoarra, f. elkartua]]
**Ordena klasikoak** greziar eta erromatar arkitekturan jatorria dituzten arkitektura-estiloak dira, ezaugarri nagusiak proportzioetan eta detaileetan dituztenak, batez ere erabilitako zutabe eta kapitelengatik ezagungarri. Ordena bakoitzak berezko taulamendua du, arkitrabez, frisoz eta erlaitzez osatua.

## Greziar ordenak 
Hiru ordena bereizten dira Antzinako Greziako arkitekturan: doriarra, joniarra eta, geroago, korintoarra.

Batzuetan, doriar ordena goiztiarrena dela esaten da, baina ez dago arrazoirik hori baiesteko. Badirudi doriar eta joniar ordenak garai berean sortu zirela, joniarra Grezia ekialdean eta joniarra mendebaldean. Bien jatorria zurezko egituran dago.

* Doriar ordena: Zutabeak sendoak dira, erdigunean alboetan baino pixka bat zabalagoak. Ez dute harroinik. Kapitelaren osagaiak abakoa eta ekinoa dira. Fustea ildaskatua da. Arkitrabea leuna da, apainketarik gabea. Frisoa metopaz eta triglifoz osatua dago.

* Joniar ordena: Zutabeak lerdenagoak dira eta ez horren pisutsuak, eta harroina dute euskarri. Fustearen ildaxkek lerroarte handiagoa dute. Kapitelaren ezaugarri nagusia kiribilak dira. Ekinoa apaindura obalez hornitu ohi da. Frisoa leuna da, baina batzuetan erliebe apaingarriak ere ager ditzake.

* Korintoar ordena: Dekorazio-aspektu landuagoak ditu. Kapitela akanto-hostoz eta kiribilez apaindurik ageri da.

## Erromatar ordenak 
Hiru greziar ordenak erromatarrek bereganatu eta kapitelak hein batean eraldatu zituzten. Bereganatze hau K.a. I. mendean izan zen. Harrezkero, ordena hauek Mendebaldeko arkitektura neoklasikoan erabili izan dira.

Gainera, erromatarrek bi ordena gehitu zituzten: toskanarra eta elkartua edo konposatua.

* Toskanar ordena
* Ordena konposatua edo elkartua

## Ikus, gainera 
* Vitruvio
* *I Quattro Libri dell'Architettura''
* Ordena erraldoi

## Kanpo estekak
Västmanlandeko konderria

**Västmanland** Suediako konderri bat da. 5.146&nbsp;km2ko azalera du eta 2008ko datuen arabera 248.499 biztanle zituen. Södermanland, Örebro, Dalekarlia eta Uppsala konderriekin egiten du muga. Horrez gain, Mälaren Suediako hirugarren lakurik handienean kostalde tarte bat du. Bere hiriburua Västerås da.

## Udalerriak 
### Hiri handienak 
# **Västerås** (hiriburua, 110.877 biztanle)
# Köping (17.743 bizt.)
# Hallstahammar (15.200 bizt.)

### Udalerri guztiak 
250px

## Ondasun nabarmenak 
### Gizateriaren Ondarea 
* Engelsberg burdinola

### Parke Nazionalak 
* Färnebofjärden Parke Nazionala

### Iruditegia 

Irudi:Västerås domkyrka September 2014.jpg|Västerås.
Irudi:Västerås Cathedral2.jpg|Västeråsko katedrala.
Irudi:Engelsberg-Huettenwerk-01.jpg|Engelsberg burdinola (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Ängsö slott.jpg|Ängsö gaztelua
Irudi:Tidö slott, Västmanland.jpg|Tidö gaztelua.
Irudi:Arboga 1.jpg|Arboga.
Irudi:Carlxvslussenlookingsouth06280024.jpg|Strömsholm ubidea.
Irudi:Mälarsee.jpg|Mälaren aintzira.
Irudi:Örebro Hemfjärden.jpg|Hjälmaren aintzira.
Irudi:2006maj09 dalalven sedd fran riksvag 70 mellan avesta och hedemora.jpg|Dalälven ibaia.
Irudi:Färnebofjärden view from Skekarsbo tower.jpg|Färnebofjärden Parke Nazionala.
Irudi:Anundshög, Västerås1002.jpg|Anundshög harrespila.
Irudi:Odendisastenen.jpg|Odendisa erruna-harria.

## Kanpo estekak
Manchones

**Manchones** (aragoieraz *Manchons* Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 38 biztanle zituen 29,4 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Retascón

**Retascón** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 38 biztanle zituen 29,4 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Romanos

**Romanos** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 112 biztanle zituen 81.3 kilometro koadroko azaleran.

## Kanpo estekak
Södermanlandeko konderria

**Södermanland** Suediako konderri bat da. 6.060&nbsp;km2ko azalera du eta 2011ko datuen arabera 270.981 biztanle zituen. Bere hiriburua Nyköping da.

## Mugakideak 
Östergötland, Örebro, Västmanland, Uppsala eta Stockholm konderriekin eta Itsaso Baltikoarekin egiten du muga.

## Udalerriak 
### Hiri handienak 
# Eskilstuna (64.679 biztanle)
# **Nyköping** (hiriburua, 29.891 bizt.)
# Katrineholm (21.993 bizt.)

### Udalerri guztiak 
250px

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Stora torget i Nyköping.JPG|Nyköping.
Irudi:Eskilstuna flygbild1js-1.jpg|Eskilstunaren aire ikuspegia.
Irudi:Strängnäs Dom vy16.jpg|Strängnäs.
Irudi:Oxelösund luftbild 2012a.jpg|Oxelösund udalerriko uhartedia.
Irudi:Gripsholms slott view2.jpg|Gripsholm gaztelua.
Irudi:Nyköpingshus med slottsdammen.jpg|Nyköpingeko gaztelua.
Irudi:Katrineholm Schloss Eriksberg.jpg|Ericsberg gaztelua.
Irudi:Rockelstad 1.jpg|Rockelstad gaztelua.
Irudi:Stora Sundby Castle 2013.jpg|Stora Sundby gaztelua.
Irudi:Mälarsee.jpg|Mälaren aintzira.
Irudi:Örebro Hemfjärden.jpg|Hjälmaren aintzira.

## Kanpo estekak
Torres (argipena)

**Torres** izena honako lekuena izan daiteke:

* Torres, Argentinako Buenos Aires probintziako herria.
* Torres, Brasilgo Rio Grande do Suleko hiria.
* Torres, Portugalgo Distrito da Guardako Trancoso udalerriko herria.
* Torres Vedras, Lisboako barrutiko udalerria.
* Torres Novas, Portugalgo udalerria, Santaremen.
* Torres itsasartea, Australia eta Ginea Berriaren artean.
* Torres Uharteak, Vanuatun.
* Torres, Espainiako Jaéngo probintziako udalerria.
* Torres de Albánchez, Jaéngo probintziako udalerria.
* Torres Torres, Valentziako probintziako udalerria.
* Torres, Torrelavegako udalerriko herria, Kantabrian.
* Torres, Burgosko probintzia]]ko Medina de Pomar udalerriko herria.
* Torres, Calatayud udalerriko herria, Zaragozan.
* Torres de Albarracín, Teruelgo probintzian.
* Torres de la Alameda, Madrilgo Erkidegoko udalerria.
* Torres del Río, Nafarroako udalerria.
* Dorre, Elortzibarko herria, gazteleraz **Torres de Elorz** izenekoa.

Horretaz gain hainbat pertsonek Torres abizena dute.
Stockholmgo konderria

**Stockholmgo konderria** (), Suediako konderri bat da. 6.519&nbsp;km2ko azalera du eta 2014ko datuen arabera 2.192.433 biztanle ditu. Bere hiriburua Stockholm hiria da, aldi berean Suediako Erresumaren hiriburua dena.

## Geografia 
Uppsala eta Södermanland konderriekin egiten du muga. Horrez gain, Mälaren aintzira eta Itsaso Baltikoaren artean kokaturik dago eta konderiaren barnean Stockholmgo uhartedia osatzen duten 24.000 uharteak ditu, handienak Värmdö eta Väddö dira.

## Historia 
Stockholmgo konderria 1714an eratu zen eta Stockholm hiria kanpoan bazuen ere bere egoitza hiriburuan zeukan. 1968 urtean biek bat egin zuten eta egoera normalizatu zen. Aldi berean Uppsalako konderriarekin lurralde trukea egin zuen, Upplands-Bro eskuratuz eta trukean Östhammar emanez.

## Banaketa administratiboa 
### Hiriak 
*** Hiri handienak:**
# **Stockholm** (hiriburua, 911.989 biztanle)
# Huddinge (104.185 bizt.)
# Nacka (96.217 bizt.)
# Södertälje (92.235 bizt.)
# Botkyrka (88.901 bizt.)
# Haninge (82.407 bizt.)
# Solna (74.041 bizt.)
# Järfälla (70.701 bizt.)

thumb|ezkerrera|300px
*** Udalerri guztiak:**

## Gizateriaren Ondarea 
* Drottningholmgo jauregia
* Skogskyrkogården hilerria
* Birka eta Hovgården

## Ingurumena 
### Parke Nazionalak 
* Ängsö Parke Nazionala
* Tyresta Parke Nazionala

### Natura Erreserbak 
Ugariak dira. Hona hemen aipagarrienak:

## Ondasun nabarmenak 
### Stockholm hirigunea 

Irudi:Gamla Stan swe.jpg|Gamla Stan (Stockholmgo alde zaharra).
Irudi:Kunliga slottet 2 copy1.jpg|Errege Jauregia.
Irudi:Riksdagshuset i Stockholm.jpg|Suediako Legebiltzarraren jauregia.
Irudi:Stockholms stadshus september 2011.jpg|Stockholmgo udaletxea.
Irudi:Riddarholm Church 2007 Stockholm.jpg|Riddarholmen eliza (Stockholm).
Irudi:Skogskyrkogarden HolyCross.jpg|Skogskyrkogården hilerria.
Irudi:Nationalmuseum stockholm 20050902 001.jpg|Suediako Museo Nazionala.
Irudi:Vasamuseet 2008.jpg|Vasa Museoa.
Irudi:Skansen Entré 2015.jpg|Skansen, aire-libreko museoa.
Irudi:Drottningholm Palace (by Pudelek) 1.jpg|Drottningholmgo jauregia.
Irudi:Ulriksdals slott väst 2011a.jpg|Ulriksdal jauregia.
Irudi:Haga slott 2008b.jpg|Haga jauregia.

### Inguruko herri eta uharteak 

Irudi:Stora gatan i Sigtuna nr 1.jpg|Sigtuna.
Irudi:Birka hus 2008a.JPG|Birka.
Irudi:Skansbergets fornborg September 2013 14.jpg|Hovgården.
Irudi:Mälarsee.jpg|Mälaren aintzira.
Irudi:Ängsö brygga.jpg|Ängsö Parke Nazionala.
Irudi:Versuchsbild.jpg|Tyresta Parke Nazionala.
Irudi:Oxdjupet 13 mars 2010.jpg|Värmdö uhartea.
Irudi:Vaxholm 2013.jpg|Vaxholmen ikuspegia.
Irudi:Vaxholms Fastning (232067229).jpg|Vaxholmeko gaztelua.
Irudi:Rosersberg Palace.jpg|Rosersberg jauregia.
Irudi:Ship ss norrtelje 20050826 001.jpg|Norrtäljeko kaia.

## Kanpo estekak 
*  Stockholmgo konderriaren webgune ofiziala
Q izar

**Q izar** bat, materia egoera exotiko bat duen neutroi-izar konpaktu bat da. "Q" izena, ez da quark izarrekin nahastu behar, "Q"k ez bait dio quarkei erreferentziarik egiten, baizik eta partikula kopuru zehatz batik (*quantum*). Q izarrak, izar masako zulo beltzekin nahasten dira. Mota honetako hautagai bat, Cygnus konstelazioan dagoen V404 Cyg izarra izango litzateke.

## Kanpo estekak
304 Olga

**304 Olga**, asteroide gerrikoan aurkitutako 304. asteroidearen izena da. 1891ko otsailak 14an aurkitu zuen Johann Palisak Vienatik. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
305 Gordonia

**305 Gordonia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 305. asteroidearen izena da. 1891ko otsailak 16an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Asteroide honek, bere izena, James Gordon Bennettengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
306 Unitas

**306 Unitas**, asteroide gerrikoan aurkitutako 306. asteroidearen izena da. 1891ko martxoak 1ean aurkitu zuen Elia Millosevitxek Erromako behatokitik.

Asteroidea, Modenako behatokiko zuzendariak izendatu zuen Angelo Pietro Secchi astronomo italiarraren omenez.

## Kanpo estekak
307 Nike

**307 Nike**, asteroide gerrikoan aurkitutako 307. asteroidearen izena da. 1891ko martxoak 5ean aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izena, greziar mitologiako jainkosa ezagunenetako bat den Atenearen epiteto bategatik jasotzen du, Nike epitetoagatik, garaipena esan nahi duena.

## Kanpo estekak
308 Polyxo

**308 Polyxo**, asteroide gerrikoan aurkitutako 308. asteroidearen izena da. 1891ko martxoak 31n aurkitu zuen Alphonse Louis Nicolas Borrellyk Marsellatik.

Bere izena, greziar mitologiako Polyxo izeneko hiadeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
309 Fraternitas

**309 Fraternitas**, asteroide gerrikoan aurkitutako 309. asteroidearen izena da. 1891ko apirilak 6an aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik.

## Kanpo estekak
310 Margarita

**310 Margarita**, asteroide gerrikoan aurkitutako 310. asteroidearen izena da. 1891ko maiatzak 16an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izenaren jatorria ez da ezagutzen.

## Kanpo estekak
Elia Millosevich

**Elia Filippo Francesco Giuseppe Maria Millosevich** (Venezia, 1848ko irailak 5-Erroma, 1919ko abenduak 5), astronomo italiar bat izan zen.

Millosevich, astronomia irakaslea izan zen Veneziako Itsas Institutuan, eta, beranduago, Unibertsitate Pontifizio Gregoriarreko behatokiko zuzendaria erroman. Kometa eta asteroideen ibilbidearen kalkulu eta behaketetan espezialdu zen, batez ere 433 Eros asteroideari dagokionean. Gainera, Vincenzo Cerullik izar katalogoa bildu zuen. 1891n, 303 Josephina eta 306 Unitas asteroideak aurkitu zituen.

Eros asteroidearen orbitaren kalkuluagatik, Accademia Nazionale dei Lincei akademiaren Astronomia saria jaso zuen, eta, 1911n, Parisko Zientzien Akademiak, Pontécoulant Saria eman zion (Gustave de Pontécoulantengatik hala deitua). 450 lan labur eta luze idatzi zituen, baita planeta eta kometen behaketa kopuru ugari ere.

Bere omenez deitua izan zen 69961 Millosevich asteroidea.

## Erreferentziak
Horus Hat

**Horus Hat** edo Hat Hor, Egiptoko aro aurredinastikoko faraoi edo gobernari bat izan zen.

Serekh barnean hierogliforik ez egoteak, bere izena daraman serekha duen erregearen aurrekoa dela suposarazten du.

Bere existentzia, Tarkhaneko nekropolian aurkitutako hieroglifo batzuengatik ebazten da.
Zalgize

**Zalgize** Zuberoako antzinako udalerria izan zen. 1843. urtean Zalgize eta Doneztebe herriak batu egin zituzten Zalgize-Doneztebe udalerri bakarra osatzeko.

## Toponimia 
Frantsesezko toponimoa *Sauguis* da. 1470ean Zuberoako notarioa zen Ohixek horrela idatzi zuen herriko izena.

## Biztanleriaren bilakaera 
Iturria : Cassini proiektua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cee

**Cee** Galiziako A Coruñako probintziako Fisterrako eskualdean kokatzen den udalerria da. A Coruña hiriburutik 95 kilometrotako distantziara dago, hain zuzen ere A Coruñatik Fisterrara doan C-552 errepidea eta Ceetik Tui udalerrira doan C-550 errepidea litzen diren lekuan bertan. 2007ko erroldaren arabera udalerriak 7.555 biztanle zituen.

Cee udalerrian hasten den C-550 errepide honek galiziar mendebaldeko kostalde osoa zeharkatzen du, azkenik A Guarda eta Tui udalerrietan amaitzen delarik. Bai C-550 nahiz C-552 errepideak udalerri honetako komunikabide nagusiak dira.

Hainbat herribide txikiek inguruko parrokia eta lekuak lotzen dituzte, hauetako batzuk ibilbide landa ikuspegi ederrak igarotzen dituztelarik, esate baterako jada Dumbría udalerriko lurretan barneratzen den Brens parrokiatik Buxantes parrokiara doana, baita Cabaleriza eta Lagoa parrokietatik Liresko itsasadarrera doana ere.

## Parrokiak 
* A Ameixenda (Santiago)
* Brens (Santa Baia)
* Cee (Santa María)
* Lires (San Esteban)
* A Pereiriña (San Xián)
* Toba (San Adrián)

## Iruditegia 

irudi:Cee.jpg|Cee
irudi:Cee dende Corcubion.Galiza.jpg|Cee udalerria Corcubión udalerritik ikusita

## Herritar ezagunak 
* Francisco Caamaño Domínguez, Espainiako justizia ministroa.

## Kanpo estekak 
* Cee udalerriaren webgune ofiziala
* Cee udalerriaren webgune ez ofiziala
* A Coruñako Aldundiaren Cee udalerriari buruzko webgunea
* Finisterrae.com webgunearen Cee udalerriari buruzko webgunea
* Cee udalerriko futbol taldearen webgunea
303 Josephina

**303 Josephina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 303. asteroidearen izena da. 1891ko otsailak 12an aurkitu zuen Elia Millosevitxek Erromako behatokitik. Astronomo honek aurkitu zituen bi asteroideetatik lehena da, bestea, 306 Unitas delarik.

Emakume astronomo honen izena darama 69961 Millosevitx asteroideak.

## Kanpo estekak
Rianxo

**Rianxo** Galiziako A Coruñako Barbanzako eskualdean dagoen udalerria da. 

2007an 11.554 biztanle zituen, hortaz, Ribeira eta Boiro udalerrien ondoren eskualdeko hirugarren udalerririk handiena da. Rianxo udalerriak 196,50 hab./km²-ko dentsitatea eta 58,8&nbsp;km²-ko azalera ditu.

## Parrokiak 
* Asados
* Isorna
* Leiro
* O Araño
* Rial
* Rianxo (parrokia)
* Taragoña

## Iruditegia 

irudi:Rianxo.Galicia.gif|Rianxoko hainbat irudi
irudi:Rianxo Galicia 060521 15.jpg|Udaletxea
irudi:Casa de Castelao Rianxo Galicia 060521 26.jpg|Castelao bizi izan zen etxea

irudi:Fonte Rianxo Galicia 060521 37.jpg|Iturria
irudi:Rianxo Galicia 060521 22.jpg|Gurutzea
irudi:Rianxo Galicia 060521 07.jpg|Rianxoko Rafael Diesteren omenezko monumentua

## Ikus gainera 
* A Rianxeira

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rianxo udalerriaren webgune ofiziala
Gurugu mendia (Sevilla)

**Gurugu mendia**, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua dagoena, hamarnaka metro gutxi batzuk dituen muino txiki bat da, kupula batean amaitua dagoena, honetara, bertatik parkearen zati handi bat ikus daitekeen eskailera harritsu batetik iristen delarik. Urmael txiki batean amaitzen den ur-jauzi bat du, multzo guztiak, paradisuzko oihan baten sentsazioa ematen duelarik, uraren erorketak ematen duen etengabeko hezetasunari esker bere inguruan existitzen den landaretza trinko eta ezberdinaren ondorioz. 1929ko Sevillako Iberoamerikar Erakusketan tren txiki bat igarotzea ahalbidetzen zuen bide batez inguratua dago, bide hau, bidegorri bihurtzea pentsatuta dagoelarik.

Bere izena, Melilla ondoan dagoen mendi nagusiagatik jasotzen du.

Bertako landaretza, pitosporoz (*Pittosporum tobira*), pinazi pinuz (*Pinus pinea*), enbor lauko almezez (*Celtis australis*), eta terrazak apaintzen dituen erratzez osatua dago.

Ia parkearen erdian kokatua, albo batean, Alvarez Quintero anaiak Glorieta du, eta, aurrean, Jardín de los Leones lorategia. Bere sarreraren aurrean, Amerikako Plazarako sarrera dago.

2005ean, multzoa zaharberritu zen, mendi azpian tunel bat gehituz, honek, pertsonak eta ibilgailu txikiak igarotzea ahalbidetzen duelarik, toki osoa inguratu beharra eragotziz.

## Irudi galeria 

Fitxategi:SevillaMonteGurugu01.JPG|Ur-jauzia, behetik ikusia
Fitxategi:SevillaMonteGurugu03.JPG|Ikuspegi orokorra, tunelariekin
Fitxategi:SevillaMonteGurugu06.JPG|Atseden gunea
Fitxategi:SevillaMonteGurugu07.JPG|Kupula behatokia

## Kanpo estekak
Briseo

Greziar mitologian, **Briseo**, Homeroren Iliada lanean agertzen den pertsonaia bat da, Brises bezala ere ezaguna dena.

Krises (toponimikoa) apaizaren anaia eta Briseidaren (patronimikoa) aita da, neska honengatik, bi akaiar erregeren artean (Akiles eta Agamemnon) gatazka bat hasten delarik, Iliadaren hasiera den gertaera.

Iliadak, bere kantua, Akiles Pelidarrak, istorioko heroia dena, amorruaren amorruz, Agamemnon erregearen esku jasan zuen umilazioa konpondu arte berriz borrokara ez itzultzeko erabakia hartzen duenean.

Agamemnon, "gizonen artzai" deitua dena, bera baita gobernatzen duena Troiako Gerrak irauten duen hamar urteetan, Delfosetik gertu dagoen Krisako apaizaren alaba itzuli beharrak kaltetua, baitu egin bait zuen, honen galera konpontzea erabakitzen du Akilesen ohaide berria hartuz, "Afroditaren parekoa" bezala hartua. Ohaide hau, Briseida da, Brisesen alaba, honi buruz, kantu honetan, datu gehiagorik ematen ez dena, bere alaba garrantzitsua izan arren.

## Kanpo estekak
Corcubión

**Corcubión** Galiziako A Coruñako probintzia dagoen Fisterrako eskualdean dagoen udalerria da, izen bereko Corcubióngo itsasadarrean kokatzen delarik.
 
## Udalerria 
2008ko udalerri honen erroldaren arabera 1.822 biztanle zituen. Bere 6,52&nbsp;km²-ko azalerak probintzia osoko hedadura txikienetakoa duen udalerria bilakatzen du, era berean baita dentsitate handienetakoa duten udalerrietako bat bezala ere. Udalerri hau bi parrokiek bakarrik osatzen dute: Corcubión eta Redonda). Udalerria inguruko herriekin lotzen duen C-552 errepideak zeharkatzen du eta A Coruña hiriburutik 94 kilometrotara dago. 1985an udalerria Herrigune Historiko-Artistikoa izendatu zuten.

## Parrokia 
* Corcubión (parrokia)
* Redonda

## Kanpo estekak 
*  Corcubión udalerriaren webgunea
Saleukami

**Saleukami**, Star Wars film sagan agertzen den planeta bat da. Star Wars III. atala: Sithen Mendekua izena duen III. atalean agertzen da.

Saleukami, planeta mortu eta antzu bat da, soilik erraboil formako landare handiz, harkaitzez eta palmondoz betetako oasiekin leundua. Zerua, ohi, lainatu egoten den arren, klima, epela eta hezea da. Kegan eta Handooine artean dago.

Planeta, Yavineko gudua gertatu baino 6.100 urte lehenago kolonizatu zuten wrooniarrek (planetari izena eman ziotenak, euren hizkuntzan, Saleukami hitzak "oasi" esan nahi baitu) gizakiek, weequayek, granek eta twi'lekek. Hiru landare mota eta sei animali espezie inguru daude planetan. Planetaren azaleraren %32 inguru, urez estalita dago.

Klon Gerretan, Saleukami, Errepublika Galaktikoaren armadak setiatu zuen, lehenik Quinlan Vosen agindupean, Sora Bulq Jedi iluna hil zuena, eta, ondoren, Stass Allie eta Neyo Komandantearen agindupean.

Borroka bero baten ondoren. Separatisten Konfederakuntzaren armada garaitua izan zen, eta soilik gudu zelai hondatuak esploratzea geratu zen. Honela, Stass Allie neska Jedia, Neyo Komandantearekin eta beste bizkarzain batekin mugitu ziren Saleukamin zehar zenbait patruilatan. Azkenik, 66 Agindua emana izan ondoren, Neyok, Stass Allie tirokatu eta hil egiten du.

## Kanpo estekak
Tokugawa Ieshige

Japoniako Tokugawa shogunerriko bederatzigarren shoguna izan zen, 1745 eta 1760 bitartean gobernatu zuelarik.

Tokugawa Yoshimuneren lehen semea izan zen, eta bere ama, Okubo Tadanaoren alaba izan zen. Bere haurtzaroko izena Nagatomi-maru izan zen. 1725ean, bere genpuku zeremonia egin zuen (adin nagusitasuna). Bere lehen emaztea, Nami-no-miya, Fushimi-no-miya Kuninaga printzearen alaba zen. Bere bigarren emaztea, Oko izenekoa, gortetiar baten alaba zen; hau izango zen Ieharuren ama, Ieshigeren oinordekoa izango zena shogun bezala.

Ieshigek, gaixotasun kronikoak jasaten zituen, eta akats larri bat zuen hizkeran. Yoshimunek, oinordeko bezala, Ieshige aukeratu izanak, bere beste anaia Tokugawa Munetake eta Tokugawa Munetadarekin gatazkak eragin zizkion. Yoshimunek, bere erabakian irmo jarraitu zuen, premutasunaren konfuziar printzipioan oinarrituz. Ieshigek kargua 1745ean hartu zuenean, Yoshimunek urte horretara arte jarraitu zuen kontu ofizialak administratzen.

Ez zuen interes handirik izan gobernuko kontuetan, eta, erabakiak hartzeko ardura, Ooka Tadamitsu izeneko bere txanbelanari eman zion. Ieshige 1760an erretiratu zen eta Ogosho titulua hartu zuen, bere seme Tokugawa Ieharu oinordeko bezala izendatuz.

Ieshigeren agintaldia, ustelkeriaz, hondamendi naturalez, gosetez eta merkataritza klasearen larrialdiaz betea egongo zen, eta arazoak konpontzeko bere interes faltak, Tokugawa klanaren boterearen gainbehera bat eragin zuten.

Erretiratu eta urte betera hil zen, 1761ean.

Ieshigeren bigarren semea, Tokugawa Shigeyoshi, Shimizu-Tokugawa klanaren sortzailea izango zen, Tayasu eta Hitotsubashi klanekin batera (Ieshigeren anaia txikiek ezarritakoak), gosankyōa eratuko zuten, Tokugawa klanaren hiru adar gehigarriak, eta non ondorengo shogunak aukeratuak izango ziren, leinu nagusia amaituz gero.

Ieshigeren hil ondorengo izena, Junshin-in izan zen, eta bere hilobia, Tokioko Shibako Zojō-ji Tokugawa Mausoleoan dago. Bere hondarrak, zientzialariek lurretik atera eta ikertu zituzten 1958 eta 1960 bitartean. Bere hortzak okertuta eta oso deformatuak zeudela ikusi zen, bere hizketa akatsa berretsiz, eta bere odol mota, A zela.
Aegnor

**Aegnor**, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da, bere hil ondorengo lana den Silmarillionen agertzen dena. Elfo bat da, Noldor elfo leinuko printzea, Finarfin eta Eärwenen semeetako bat eta Finrod, Orodreth, Galadriel eta Angroden anaia.

## Historia 
Ez zen Valinorren geratu bere aitarekin, baizik eta bere anaia Finrodekin abiatu zela Erdialdeko Lurraldera, Feänorrekin zina egin bait zuen Melkorren aurka. Han, Finroden basailu eta Dorthonion feudoko jauna izan zen bere anaia Angrodekin batera. Dagor Bragollach izeneko guduan hil zen

## Etimologia 
Izenak, "eroritako sua" esan nahi du, eta quenyazko bere izena zen Aikanar edo Aikanaroren (su basatia) sindarinerako egokitze bat da. Neurri batean, izen profetiko bat zen, gerlaririk ausartenetako bat izatearen ospea lortu bait zuen, orkoek beldur handia ziotelarik: haserrean edo borrokan, bere begien argiak, sugar bat zirudien, hortik kanpora, izpiritu noble eta eskuzabal bat zen arren. Baina, bere gaztaroaren lehen egunetan, argi sutsu hura ikus zitekeen, eta oso ez ohiko ilea zuen, bere anai eta arrebarenak bezala hori kolorekoak, baina indartsuak eta gogorrak, burutik sugarrak bezala irtetzen zitzaizkionak.

## Kanpo estekak
Malpica

Malpica izenburuak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:

* **Malpica de Bergantiños**, Galiziako A Coruñako probintzian dagoen udalerria.
* **Malpica de Tajo**, Gaztela-Mantxako Toledoko probintzian dagoen udalerria.
* **Malpica de Arba**, Aragoiko Zaragoza probintzian dagoen udalerria.
* **Malpica el Toro**, Venezuelako Aragua Estatuko Villa de Cura udalerriko landa kokapena.
1. Sinfonia (Dvořák)

**1. Sinfonia Do minorrean Op. 3**, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarrak idatzi zuen bederatzi sinfonietako bat da. Bere lehen sinfonia hau 1865ean idatzi zuen. Konposatzaileak, bere lehen sinfonia honi, **Zloniceko kanpaiak** azpizenburua jarri zion, hau, konposatzailearen jaioterria zen Nelahozeves herritik gertu zegoen bohemiar hiri bat baitzen, non lehen musika ezagutzak jaso zituen bere irakasle Antonin Liehmannekin. Honako lau mugimendu hauek osatzen dute.

# Allegro
# Adagio di molto
# Allegretto
# Finale: Allegro animato

Dvořákek sekula ez zien bere lehen sinfoniei balio askorik eman, eta suntsitu nahi izan zituen. Lehen sinfonia hau, are gutxiago gustatzen zitzaion, sekula berrikusi ez zuena. Benetan, partitura, bere egilea gora-behera, mantendu egiten da, eta partituraren hasierako galtze baten ondorioz da. 1882an aurkitu zen Leipzigeko liburudenda baten, berriz desagertu, eta, behin betirako, galdutzat emateko. Hala ere, 1924an, Rudolf Dvořáken eskuetan aurkitu zen, konposatzailearen abizen bera zuen baina honekin senidetasun harremanik ez zuen bildumagile bat. Dvořákek, bere bizitzaren amaieran, bere lanak zerrendatu zituenean, sinfoniak, 1etik 8ra zenbatu zituen, lehen sinfonia hau alde batera utziz. Sinfonia hau, Brnon estreinatu zen, 1936an, konposatzailea hil eta 32 urte beranduago.

Gaztaroko lan bat da, konposatzaileak 24 urte inguru zituenean idatzia, eta, beraz, argi uzten du esperientzia falta pixka bat, baina baita etorkizunean probestu beharreko dohai handi batzuk ere. Formari dagokionez, Beethovenen 5. Sinfoniarekin antzekotasun pixka bat du. Bere instrumentazioa eta antolaketa harmonikoa, berriz, konposatzaile erromantiko batenak dira, Franz Schuberten estilora.

## Kanpo estekak
V404 Cyg

**V404 Cyg**, Cygnus konstelazioan kokatutako X izpiko sistema bitarrari astronomoek eman zioten izena da. 6 eguzki masako masa duen izar batek eta, 10-14 eguzki masa bitarteko masa duen zulo beltz bezala kataloga daitekeen objektu konpaktu batek osatzen dute. Sistemak, 6,5 eguneko orbita periodoa du, eta Lurretik 10.000 argi urtera dago.

## Kanpo estekak 
*  The Black Hole Encyclopedia.
Fukushima Masanori

Japoniako historiako Sengoku aroaren amaiera eta Edo aroaren hasiera arteko samurai eta daimyō japoniarra izan zen. Toyotomi Hideyoshiren zerbitzarietako bat izan zen eta 1583ko Shizugatakeko guduan borrokatu zuen, non Shizugatakeko zazpi lantzetako bat bezala ezagutua izan zen.

## Jatorria 
Masanori Owari probintzian jaio zen, eta Fukushima Masanoburen semea zen. Gudu batean, lehen aldiz, Mikiko setioan parte hartu zuen, Harima probintzian, jarraian, Yamasakiko guduan parte hartu zuelarik, eta, gudu honen ondoren, 500 kokuko sari bat eman zioten.

## Errekonozimendua "Shizugatakeko Zazpi lantzetako" bat bezala 
1583an gertatu zen Shizugatakeko guduan (Azuchi-Momoyama aroaren zati bat), Masanorik, jeneral etsai baten lehen burua mozteko ohorea izan zuen (Osagato Ieyoshirena zehazki), eta, beraz, bere 500 kokuko saria, 5.000ra igo zitzaion, beste seiek, 3.000 kokuko saria jaso zuten bitartean.

## Kanpainak Korean 
Masanorik, Hideyoshiren kanpaina askotan parte hartu zuen, baina Kyushura eginiko espediziora arte ez zen daimyo bihurtu, Iyo probintzian 110.000 kokuko han bat jaso zuenean. Handik gutxira, Korearen inbasioetan parte hartu zuen, non, handik gutxira, sariak jaso zituen Ch'ungjuko guduan izan zuen parte hartzeagatik.

## Ondorengo urteak 
Korearen inbasioan parte hartu ondoren, Masanorik, Toyotomi Hidetsuguren exekuzioa bultzatu zuen. 10.000 soldadu zuzendu zituen 1595ean Seigan Tenplua eta Koya mendirantz, eta Hidetsuguk seppuku egin arte zain geratu zen, eta, beraz, 90.000 kokuko gehikuntza jaso zuen bere sarian, Kiyosun Hidetsugurena izan zen hanaz gain, Owari probintzian.

Masanori, Tokugawa Ieyasuren armadara batu zen Sekigaharako guduan, honela, bere lurraldeen domeinua ziurtatu zuelarik, hauek, beranduago, bere ondorengoek galduko zituztelarik Tokugawa shogunerriaren zerbitzura zeuden hatamoto bihurtzean.

## Kanpo estekak
Santed

**Santed** (aragoieraz *Santet*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 63 biztanle zituen 17,79 kilometro koadroko azaleran. Campo de Daroca eskualdeko herriburua da.

## Kanpo estekak
Torralbilla

**Torralbilla** (aragoieraz *Torralbiella*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 64 biztanle zituen 25,8 kilometro koadroko azaleran. Campo de Daroca eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Serge Lutens

**Serge Lutens**, (Lille, Frantzia, 1942ko martxoaren 14-), moda munduko sortzaile eta artista ezaguna da. Aipagarriak dira bere sorkuntzak ile apaingintza, lurringintza, argazkigintza eta zinemagintza arloetan.

## Biografia 
[thumb|260px|[Parisko Errege Jauregia|Palais-Royaleko saltokiak, non **Serge Lutens** sortzaileak bere lurrinak erakusten dituen.]]

14 urterekin ile apaintzaile gisa hasi zen lanean. 20 urte zituela, *Vogue* aldizkariaren arreta piztu zuen zenbait modelori egindako argazkien ausardia eta dotoreziagatik. 1967. urtean, Christian Dior markak bereganatu zuen arte-sortzaile gisa. Bertan 12 urtez aritu zen lanean. 1968. eta 1970. urteetan Marrakech (bertan bizi da 1974. urteaz geroztik) eta Japoniara egindako bidaiek bere estiloa nabarmen eragin zuten. Berak sorturikoak dira *Ambre Sultan*, *Chergui*, *Cuir Mauresque*, *Musc Koublaï Khän*, *Tubéreuse Criminelle*, *RahätLoukoum*, *Chêne*, *DaimBlond*, *Bornéo 1834* eta *Cèdre* lurrinak. 1979. urtean *Shiseido* kosmetika markak kontratatu zuen. 1992. urtean Parisko Palais-Royal eremuan *Shiseido* etxeak zabaldu zuen dendan saltzen dira bere lurrin esklusiboak. 2000. urtean sortu zuen bere marka propioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malpica de Bergantiños

**Malpica de Bergantiños** (soilik "Malpica" bezala deitzea ere ohikoa da) Galiziako A Coruñako probintzian dagoen Bergantiños eskualdeko udalerria da. Costa da Morte ("Heriotzaren Kostaldea") ospetsuan kokatzen da.

## Historia 
Udalerria arrantzale euskaldunek sortu zuten, baleetan aritzeko base bezala, zetazeoen pasaera zelatatzeko kokapen onarengatik. Hasieran baleen harrapaketa eta merkataritza kantabriarren eta euskaldunen esku egon bazen ere, gerora Eliza Katolikoak negozioaren kontrola hartu zuen.

## Parrokiak 
* Barizo (San Pedro)
* Buño (Santo Estevo)
* Cambre (San Martiño)
* Cerqueda (San Cristovo)
* Leiloio (Santa María)
* Malpica de Bergantiños (San Xulián)
* Mens (Santiago)
* Vilanova de Santiso (San Tirso)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Malpica de Bergantiños udalerriko webgunea
Azuara

**Azuara** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 703 biztanle zituen 165.8 kilometro koadroko azaleran. Campo de Belchite eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Belchite

**Belchite** (aragoiera: *Belchit*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 1.692 biztanle zituen 273,7 kilometro koadroko azaleran. Campo de Belchite eskualdeko herriburua da.

## Kanpo estekak
Fuendetodos

**Fuendetodos** (aragoieraz *Fuent de Todos*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 174 biztanle zituen 62,2 kilometro koadroko azaleran. Campo de Belchite eskualdean dago.

## Herritar ezagunak 
* Francisco Goya, margolari ezaguna.

## Kanpo estekak
Eskaniako konderria

**Eskania** Suediako hegoaldeko konderri bat da, Eskania eskualde historikoaren muga berberak ditu. 11.027&nbsp;km2ko azalera du eta 2011ko datuen arabera 1.251.213 biztanle zituen. Halland, Kronoberg eta Blekinge konderriekin egiten du muga. Bere hiriburua Malmö da.

## Historia 
Eskaniako konderria 1997ko urtarrilaren 1ean sortu zen Malmöhus eta Kristianstad konderri zaharrek bat egin zutenean.

## Udalerriak 
### Hiri handienak 
# Malmö (280.415 biztanle, hiriburua)
# Helsingborg (97.122 bizt)
# Lund (82.800 bizt)
# Kristianstad (35.711 bizt)
# Landskrona (30.499 bizt)
# Trelleborg (28.290 bizt)

### Udalerri guztiak 
350px

## Ondasun nabarmenak 
### Parke Nazionalak 
* Dalby Söderskog Parke Nazionala
* Stenshuvud Parke Nazionala
* Söderåsen Parke Nazionala

### Iruditegia 

Irudi:Malmöhus slott 2.jpg|Malmöko gaztelua.
Irudi:Stortorget in Malmö, Sweden.jpg|Malmöko Stortorget enparantza.
Irudi:Helsingborg-300px.jpg|Helsingborg.
Irudi:Ystad stortorget.jpg|Ystad.
Irudi:Lund domkyrkan2007.jpg|Lundeko katedrala.
Irudi:Lunds universitets huvudbyggnad (juli 2008).jpg|Lundeko Unibertsitatea.
Irudi:Sofiero slott 2009-05-30.jpg|Sofiero gaztelua.
Irudi:Citadellet Landskrona.JPG|Landskronako zitadela.
Irudi:Marsvinsholm Castle close.jpg|Marsvinsholm gaztelua.
Irudi:Swedish castle Börringekloster.jpg|Börringe prioratoko gaztelua.
Irudi:Hjularöd.jpg|Hjularöd gaztelua.
Irudi:Trolleholms slott.JPG|Trolleholm gaztelua.
Irudi:Moderna malmo 1.JPG|Moderna Museet Malmö.
Irudi:Wikingerburg Trelleborg Schweden 2001.jpg|Eraztun itxurako gotorleku bikingoa (Trelleborg).
Irudi:Ales stenar bred.jpg|Ales harriak.
Irudi:Kiviksgraven.jpg|Kivikeko Erregearen hilobia.
Irudi:Ivösjön.jpg|Ivö aintzira.
Irudi:Kopparhatten.jpg|Söderåsen Parke Nazionala.
Irudi:Oresund bridge.jpg|Øresund zubia.

## Ikus gainera 
* Eskania

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ambel

**Ambel** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 334 biztanle zituen 61,32 kilometro koadroko azaleran. Campo de Borja eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Urrotz (argipena)

**Urrotz** edo **Urroz** zenbait leku eta pertsonaren izena da.

## Toponimia 
* **Urrotz**: Zangozako merindadearen udalerria (Nafarroa).
* **Urroz**: Malerrekako udalerria (Nafarroa).

## Deitura 
* **Eloy Urroz**: idazle estatubatuarra.
* **Ignacio Urrotz Graxirena**: Urrozko alkatea.
* **Teresa Urroz**: aktore katalana.
* **Pedro César y Urroz**: Costa Ricako XIX. mendeko politikaria.

## Bestelakoak 
* **Urroztarra**: Urrozko futbol taldea.
** *Urroztarra, fuerza y garra* talde honetan inspiratutako Tijuana in Blueren kanta.

## Kanpo estekak
Borja

**Borja** (aragoieraz *Borcha*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 108 biztanle zituen 11,16 kilometro koadroko azaleran. Campo de Borja eskualdeko herriburua da.

## Kanpo estekak
Bureta (argipena)

**Bureta** hitzak adiera zenbait ditu:

* bureta, laborategiko tresna;
* Bureta, Zaragozako probintziako udalerria.
Aniñón

**Aniñón** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 828 biztanle zituen 52,56 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.

## Kanpo estekak
Jon Bilbao Moro

**Jon Bilbao Moro** (Erandio, Bizkaia, 1955eko azaroaren 5a - Zornotza, 2026ko martxoaren 27a) ETAko kidea zelarik 1982ko urtarrilaren 15ean atxilotu zuen Guardia Zibilak. Espainiako hainbat espetxetan eduki zuten 2010eko irailaren 13an Fontcalenteko (Alacant) espetxetik libre irten zen arte. Guztira 12.467 egun egin zituen espetxean, ia 29 urte. Euskal Preso Politikoen Kolektiboko kideetatik garai horretararte espetxean denbora gehien egin zuen presoetakoa izan zen.

## Atxiloketa 
Guardia Zibilak atxilotu zuen, 1982ko urtarrilaren 15ean. 9 egun inkomunikatuta egin ondoren urtarrilaren 24an espetxeratu zuten, Carabanchelen (Madrid). Tortura fisikoak eta psikologikoak egin zizkiotela salatu zuen.

ETAko kidea izateagatik espetxe zigor bi ezarri zizkioten: bata, 4 urte, 2 hilabete eta egun batekoa, eta bestea, 26 urte, 8 hilabete eta egun batekoa. Biak bateratuta, ia 30 urteko espetxe zigorra bete zituen.

## Espetxeetako ibilbidea 
1982ko urtarrilaren 22a: Carabanchel
1982ko martxoa: Puerto I
1982ko maiatza: Carabanchel
1982ko azaroa: Puerto I
1983ko uztaila: Alcala-Meco
1983ko azaroa: Herrera de la Mancha
1986ko urtarrila: Alcala-Meco
1986ko uztaila: Langraitz
1988ko martxoa: Herrera de la Mancha
1989ko apirila: Sevilla II
1990ko apirila: Palma de Mallorca
1991eko apirila: Tenerife
1998ko abendua: Jerez de la Frontera
2000ko azaroa: Algeciras
2005ko otsaila: Puerto III
2006ko otsaila: Fontcalent
2010eko iraila: kalera libre irten zen Fontcalentetik

## Ihesaldia Mallorcan 
1991eko apirilean, Mallorcako espetxean, ihes egiten saiatu zen beste euskal preso politiko batekin batera. Saiakera horrengatik 2 hilabeteko espetxe zigorra ezarri zioten. Gainera, garai hartan jasotzen ziren erredentzioak jasotzeko aukera kendu eta horrela espetxe zigorra luzatu egin zioten.

## Egoera juridikoa 
1982ko urtarrilean atxilotu eta 30 urteko espetxe zigorra betetzeko, egoera normal batean 2002. urtean amaituko zukeen espetxe zigor osoa ohiko erredentzioak aplikatuta (erredentzio bereziak kontuan hartu gabe). Bestalde, erredentzioen aplikazioarekin, 1997rako zigorraren 3/4ak egingo lituzke, eta, horretara, baldintzapeko askatasunean kalera irten zitekeen urte horretarako. Erredentzioak aplikatu gabe, Espetxeetako Erakundearen arabera, 2004ko uztailean bete zituen 3/4ak. Hala ere, espetxean jarraitu zuen 2010eko irailaren 13ra arte.

## Jon Bilbao Moro etxera 
2007ko ekainean Jon Bilbao Moro etxera plataforma aurkeztu zen Erandion.

Mobilizazio ugari egin dira Jon askatzeko.

Beste eragile ugarien artean, Erandioko udalak ere Jon askatzea eskatu dio Espetxeetako Erakundeari.

## Fontcalentetik etxera 
Jon Bilbao Moro 2010eko irailaren 13an irten zen Fontcalenteko espetxetik.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  La familia de Jon Bilbao Moro recibió el homenaje a media vida en prisión gara.net
*  Jon Bilbao Moro etengabe
*  Jon Bilbao Moro eta bere senideak omendu dituzte ukberri.net
*  Una eternidad, un reto para la sociedad vasca gara.net
*  Jon Bilbao Astrabuduarra aske geratu da 29 urte kasik espetxean egon ostean etxerat.info
302 Clarissa

**302 Clarissa**, asteroide gerrikoan aurkitutako 302. asteroidearen izena da. 1890eko azaroak 14an aurkitu zuen Auguste Charlois astronomo frantziarrak Nizatik.

Bere izenaren jatorria ez da ezagutzen.

## Kanpo estekak
Quark izar

**Quark izar** edo **izar arraro** izena, izar exotiko mota bat izendatzeko erabiltzen da, non, dentsitate handuaren ondorioz, materia, askatutako quark eran existitzen den. Aurrekoa, ohi, quark-gluoizko plasma deitzen da.

Materiaren egoera hau, neutroi izarren barnealdean egon litezke, edo baita izar osoa eratzea ere. Bigarren kasu honetan, materia ez zen grabitate erakarpenagatik lotua mantenduko, baizik eta quarken arteko indar nuklear indartsuaren bidez. Kasu honetan, izarra, *autolutu* bezala hartzen da.

Quarkez erabat osatutako izarrekin lotu daitezkeen objekturik ikusi ez den arren, neutroi izarren barnean askatutako quarken existentzia, oraindik baztertu ez den aukera bat da, dentsitate horietan materiaren konposaketa (\rho \sim 10^{15} g/cm^3) oraindik ez baita ezagutzen.

Quark izar izateko bi balizko hautagai aurkitu dira: Bata, RX J1856.5-3754 eta 3C58. Hasiera batean neutroi izar bezala katalogatuak, lehenak, izan beharko lukeena baino txikiagoa, eta, bigarrenak, izan beharko lukeena baino hotzagoa dirudi, materia endekatua baino dentsitate handiagoko material batez osatuak egon daitezkeela iradokitzen duena. Hala ere, emaitzak ez dira argigarriak. Berriki, hirugarren objektu bat, XTE J1739-285 izenekoa, beste balizko hautagai bat bezala proposatu da.

## Ikus, gainera 
* Strangelet

## Kanpo estekak
Belmonte de Gracián

**Belmonte de Gracián** (aragoieraz *Belmón de Grazián*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 316 biztanle zituen 43,7 kilometro koadroko azaleran. Calatauydeko Erkidegoan dago. 1910a arte **Belmonte del río Perejil** izena zuen, eta 1985. urterarte **Belmonte de Calatayud**. Herriko seme-kuttuna zen Baltasar Gracián omentzeko izena aldatu zioten urte horretan.

## Kanpo estekak
Transaminasa

[[Aspartato transaminasa.|thumb|300px]]
**Transaminasak** entzima mota bat dira, amino taldearen transferentzia-erreakzioak katalizatzen dituztenak. Amino talde hori (-NH2) aminoazido batetik zetoazido batera pasatu ohi da, ekuazio honen arabera:

:Aminoazido (1) (-NH2)rekin + α-zetoazido (1) ⇔ α-zetoazido (2) (-NH2)rekin + Aminoazido (2)

Transaminasek, beraz, aminoazidoen metabolismo-erreakzioetan jarduten dute zeregin oso garrantzitsua burutuz.

Bi dira transaminasa nagusiak: GOT eta GPT.

* GOT edo glutamato-oxalazetato transaminasa (AST edo aspartato transaminasa ere deitua) gibelean, bihotzean, giltzurrunetan, entzefaloan eta giharretan dago. Erreakzio honetan parte hartzen du:

:Aspartato + α-zetoglutarato ⇔ Oxalazetato + Glutamato

* GPT edo glutamato-pirubato transaminasa (ALT edo alanina transaminasa ere deitua) gibelean dago batez ere. Beste erreakzio honetan parte hartzen du:

:Alanina + α-zetoglutarato ⇔ Pirubato + Glutamato

Transaminasen kontzentrazio normala odolean tarte honetan dago: GOT: 5-35 mU/ml; GPT: 5-40 mU/ml

Kopuru hauek nabarmen igotzen dira zenbait zelula kaltetzen direnean (gibelekoak, adibidez). GPTaren balore altuek kalte hepatikoa adierazi ohi dute (hepatitis, zirrosi...). GOTaren kopuru altua gibeleko gaitzez gain miokardio-infartuaren ondorioz ere ager daiteke.

## Kanpo estekak
Lorelei

**Lorelei** izenarekin hainbat gauza ezberdin ezagutzen dira:
* Lorelei Rhin ibaian dagoen arroka bat da, nabizaziorako arrisku bat eta hainbat legenda, olerki eta abestien inspirazioa.
* Loreley izena María Luisa Garza mexikar idazleak erabilitako ezizena da.
* 165 Lorelei asteroide baten izena da.
* Lorelei Marvelek sorturiko hiru komikien izena da.
* Loreley, Verbandsgemeinde bat Renania-Palatinatuan, Alemania.
* Loreley, Alfredo Cataliniren opera.
* Loreley, 1974. urteko musikala.
* Lorelai Gilmore, Gilmore Girls telesaileko pertsonaia.
* Lorelei, Pokémon bideo-jokoetako pertsonaia.
* Lorelei, Edmonton, Alberta, Kanadako auzoa.
* *Loreleia*, Lorelei Norvell mikologoaren omenez izendatutako onddo generoa.

**Musika** munduan ere hainbat abesti eta taldek dute izen hori:
* Lorelei, euskal musika taldea.
* Lorelei, George Gershwinen abestia.

Beste hainbat taldek izen bereko abestia dute album ezberdinetan.
Lécera

**Lécera** (aragoieraz *Lezera*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 777 biztanle zituen 109,2 kilometro koadroko azaleran. Campo de Belchite eskualdean dago.

## Kanpo estekak
Cerceda

Cerceda izenburuak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:

* Cerceda (Coruña), Galiziako A Coruñako probintzian dagoen udalerria.
* Cerceda (Madril), Madrilgo Erkidegoko udalerria.
Cerceda (Coruña)

**Cerceda** Galiziako Coruñako probintzia dagoen Ordesko eskualdean kokatzen den udalerria da. Udalerri honek ur-parke (aquapark) eta jauregi handi bat ditu (Lavandeiras parrokian). 2007ko erroldaren arabera 5.587 biztanle zituen.

## Parrokiak 
* Cerceda (San Martiño)
* As Encrobas (San Román)
* Meirama (Santo André)
* Queixas (Santa María)
* Rodís (San Martiño)- A Silva.
* Xesteda (Santa Comba)

## Jaiak 
* Cercedako jai nagusiak *Karmengo Festak* edo *Fiestas do Carme* direlakoak dira, uztailaren erdialdean ospatzen direlarik.
* A Silva parrokian "A Feira das Nenas" edo "San Cristovo" festak ospatzen dira (Uztaileko lehen igandean).
* Meirama parrokian "As Dores" jaiak irailean ospatzen dira. Garai batean erromeria tradizionala zen (gaur egun ez), bertan iraileko hilabetean Meiramara udalerri osoko beste parrokietako biztanleak Doresko Amabirjina edo Virxen das Dores delakoa omentzera hurbiltzen ziren, amaitzeko herri bazkari bat burutzen zelarik.

## Kanpo estekak 
* Cercedako udalaren webgunea
Tindaketa bakun

**Tindaketa bakuna** bakterioak edo beste zelula batzuk mikroskopio optikoan ikusteko erabiltzen den prozedura da, tindaketen artean errazena. Tindagai edo koloratzaile bakarra erabiltzen da, izaera basikoa duena, eta zelularen elementu azidoei lotzen zaizkiona (esaterako, zelula nukleoan dauden azido nukleikoei). Tindaketa honetan gehien erabiltzen diren tindagaiak metileno urdina, kristal-morea eta safranina dira.

## Prozedura 
Zelulen tindaketak haien kontrastea areagotzen du, mikroskopioan hobeto ikus daitezen.

Aukeratutako tindagai basikoaz (metileno-urdinaz, kristal-moreaz...) bustitzen da prestakina, eta minutu bat uzten da. Prozesu osoa honako hau da:

* porta gainean dagoen prestakin lehorrari koloratzailea gehitu
* utzi minutu bat
* urez ikuzi
* prestakina lehortu eta behatu mikroskopioan

Tindaketa honen bitartez mikrobiologoak bakterioen itxura eta forma azter dezake. Tindaketak ez du balio, ordea, bakterioen egiturak ikusteko (kapsula, zelula horma, endosporak...).

## Kanpo estekak
Atacama (argipena)

**Atacama** eskualde bereko hainbat izen dira:
* Atacama basamortua: Txile iparraldeko basamortua
* Atacama eskualdea: lehen mailako Txileko banaketa administratiboa
* Atacama probintzia: Txileko banaketa administratibo zaharra

## Ikus, gainera 
* Puna de Atacama: Txileko goi-ordokia
Euskal Herriko Hautetsien Kontseilua

**Euskal Herriko Hautetsien Kontseilua** (frantsesez *Conseil des élus du Pays Basque*) Ipar Euskal Herriko erakunde publikoa da, 1995eko otsailean sortu zena lurralde antolakuntzarekin erlazionatutako proiektuak aurrera eramateko. Baionan du egoitza.

Elkartea 80 kidek osatuta dago. Haien artean, Herriko Etxeetako eta herri arteko egituretako 48 ordezkari daude, baita Euskal Herriko kantonamenduak ordezkatzen dituzten 21 kontseilari nagusi, jatorriz lurraldekoak diren Eskualdeko kontseilariak, Frantziako eta Europako parlamentariak eta egungo gobernuko kide bat ere.

2008tik Jean-Jacques Lasserre du lehendakari, Alain Lamassoureren lekua hartu ondoren.

Europako programak (*Leader*) eta ingurumen-proiektuak (Ademe-rekin eta Adour Garonne ur-agentziarekin lankidetzan) sustatu eta gauzatu ditu. Hainbat gai Garapen Kontseiluarekin batera ere eramaten ditu aurrera.

*Herrialde* edo *pays* gisa Ipar Euskal Herriak duen erakunde ofizial gutxienetakoa da. Hala ere, bere etorkizunean kolokan egon liteke, Frantziako Gobernuak politika publikoen berrazterketa orokorra abiatua duelako *Balladur batzorde*aren bidez.

## Ikus, gainera 
* Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hautetsien Kontseilua lurraldea.net web gunean
Berdejo

**Berdejo** (aragoiera: *Berdello*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 63 biztanle zituen 19,46 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoa eskualdeko herriburua da.

## Kanpo estekak
Villafeliche

**Villafeliche** (aragoiera: *Billafeliche*) Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 187 biztanle zituen 22,5 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoa eskualdeko herriburua da.

## Hiri eta herri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak
Ateca

**Ateca** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 503 biztanle zituen 50,10 kilometro koadroko azaleran. Calatauydeko Erkidegoan dago.

## Kanpo estekak
Changshou lakua

**Changshou lakua** (txinera sinplifikatuz: 长寿湖; txinera tradizionalez: 長壽湖; pinyineraz: Chángshòu Hú), askotan Shizitun ere deitua (lehoien hondartza), Txinako Herri Errepublikako Chongqing udaltasunaren Changshou gunean dagoen lakua da.

Lakua urtegi baten eraikuntzaz sortu zen eta 60 km² dauzka.

## Ezaugarriak 
1950eko hamarkadan energia ekoizteko lau zentral hidrauliko sortu ziren, eta ordutik arrainak hazten dituzten lantegiak, eta turismoarekin zerikusia duten jarduerak garatu dira 60 kilometro koadroko lakuan.

## Kanpo estekak
Izar exotiko

**Izar exotiko**, elektroi, protoi eta neutroiak ez diren beste zerbaitez osatuta dagoen izar konpaktu bati deritzo, non grabitate kolapsoa, endekapen presioak konpentsatzen duen. Izen honen barnean, izar arraroak, materia arraroz osatuak daudenak, eta preoi izarrak, preoiz osatutakoak hartzen dira.

Izar exotikoak, neurri handi batean, teorikoak dira, baina, X izpidun Chandra behatokiak 2002an eginiko behaketek, izar arraroi izateko bi hautagai aurkitu dituzte, RX J1856.5-3754 eta 3C58, hasiera batean neutroi izartzat hartuak izan zirenak. Fisikaren lege ezagunen arabera, lehena, behar lukeena baino txikiagoa, eta, bigarrena, behar lukeena baino hotzagoa, dentsitate handiagoko material batez osatuta daudela iradoki lezakeena. Hala ere, behaketa hauek, zenbait ikerlarik zalantzan jarri dituzte, ez bait dituzte argigarritzat jotzen.

## Ikus, gainera 
* Quark izar
* Q izar

## Kanpo estekak
Carenas

**Carenas** Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin, Espainia. 2008an 238 biztanle zituen 31,39 kilometro koadroko azaleran. Calatayudeko Erkidegoan dago.

## Kanpo estekak
Yueyaquan

thumb|250px|eskuinera|Lakua eta oasiaren ikuspegia.

**Yueyaquan** (txineraz: 月牙泉; pinyineraz: Yuèyá Quán, Txinako Herri Errepublikako Gansu probintziako Dunhuang hiritik bost kilometro hego-mendebaldean dagoen oasi batean sortutako lakua da.

## Ezaugarriak 
Lakuaren izena Qing dinastiaren garaitik dator. 1960ko hamarkadan lakuaren batez besteko sakonera 4 eta 5 metro artekoa zen (gehienezko sakonera 7,5 metrokoa zen). Ondorengo urteetan lakuko uren maila etengabe jaitsi da, eta 1990eko hamarkadan lakuak 5.500 metro koadro baino ez zituen, batez besteko sakonera metro bat baino txikiagoa izanik.

Probintziako agintariek lakuaren galera gelditu nahi duten arren, gobernuak duen aurrenkontu faltak ezinezko egin ditu uraren mailaren jaitsiera eragozteko saiakerak.

## Kanpo estekak