open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 1. linea** (seinaleztatua, **L01** ofizialki) Zizur Txikia eta Nafarroako Unibertsitatea Askatasun plaza eta Nafarroako Unibertsitate Publikoa, Iruñeko hirigunean barrena, lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, Europar forua, Nafarroako Unibertsitatea, Iruñeko zitadela, Nafarroako Foruen plaza, Iruñeko autobus geltokia, Bianako Printzearen plaza, Merindadeen plaza, Eroritakoen monumentua eta Sadar Estadioa bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia 
Linea 1953an ireki zen, La Villavesa SA enpresak ustiatuta. Unibertsitate Pribatua Rodezno Kondearekin lotzen zuen, Argentinako Plazatik igaroz.

1969an, La Villavesa SA itxi ondoren, linea COTUP -en esku geratu zen.

1990ean, Rodezno Kondetik Unibertsitate Publikora zabaldu zen.

1999an, Eskualdeko Hiri Garraioaren berrantolaketarekin, Zizur Txikira hedatu zen.

2012ko abenduan, linearen ibilbidea aldatu zen, eta Pablo Sarasate pasealekua eta Pio XII etorbidea Iturrama auzotik eta Nafarroako Unibertsitatetik igaro ziren. Gainera, Askatasun Plazaren eta Unibertsitatearen arteko tartea murriztu egin zen asteburuetan.

2017ko irailean, Iruñeko Hiriguneko Zabaltze Plana izenekoarekin, Merindadeen Plazako geralekua kendu zen, Zizur Txikia norabidean, eta haren ordez beste bat jarri zen Nafarroa Beherea etorbidean. Horrela, bidaia-denborak optimizatzea eta plaza horretako birak murriztea lortu zen.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 20' (07:00tik 22:20ra)
* **Larunbatak:** 30' (07:30tik 14:00ra) - 60' (14:00tik 22:00ra)
* **Jaiegunak:** 60' (07:00tik 22:00ra)

### Ibilbidea 
Zerbitzuen arabera, autobusek ibilbide bat edo beste egiten dute. Hauek dira ibilbideak:

* Zizur Txikia / Nafarroako Unibertsitatea ↔ Unibertsitate Publikoa (lanegunak)
* Zizur Txikia ↔ Askatasun plaza (larunbat eta jaiegunak)
* Zizur Txikia ↔ Sadar estadioa (lanegunak)

Partida-egunetan, Osasunak Sadarren partida bat jokatzen duen egunei dagokie, beraz, edozein egunetan, partida hasi baino ordubete lehenago hasi eta ordu erdi geroago arte, ibilbide hori egiten da.

## Geldialdiak 

## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Leiar

thumb|Leiarra argia fokatzen.

**Leiarra**  gailu optiko transmisore bat da, argi sorta bat errefrakzioaren bidez fokatzen edo barreiatzen duena. Argi ikusgaia ez den uhinak eta erradiazioa modu bertsuan enfokatzen edo barreiatzen dituzten gailuei lenteak ere deitzen zaie, hala nola mikrouhin-lenteak, elektroi-lenteak, lente akustikoak edo lente leherkorrak. Leiar sinple bat material gardenezko pieza bakar batean datza, eta leiar konposatu batek, berriz, hainbat lente sinple ditu, normalean ardatz komun baten luzeran jarriak.

* Bikonkaboak: bi gainazal ahurrez osatuak.
* Planokonkaboak: azalera ahur bat eta lau bat dituzte.
* Konbexu-konkaboak (edo menisko dibergentea): azalera ahur bat dute eta bestea apur bat ganbila da.

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Lenteak  Ariketa  SELEKTIBITATEA  FISIKA.webm|thumbtime=71|**Lenteak** lantzeko ariketa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Betaurrekoak
* Fresnel leiarra

## Kanpo estekak
Kortatu (diskoa)

***Kortatu***, Kortatu taldearen estudioko lehen diskoa da. Lehenagotik ordea, Cicatriz, Jotakie eta Kontuz Hi! taldeekin, elkarbanaturiko disko bat kaleratu zuten. Kortatu izeneko disko hau Soñua diskoetxearekin kaleratu zuten 1985ean, LP formatuan. 1985ko azaroaren 18an aurkeztu zuten, Iruñeko Ttutt tabernan.

Hala ere, 1998. urtean, Oihuka diskoetxeak berrargitaratu egin zuen CD formatuan. CD honetan ordea, bi abesti gehiago sartu zituzten, *Mierda de ciudad* eta *El último ska* abestiak. 2010eko urrian Elkar argitaletxeak diskoa berriz berrargitaratu zuen, 180 gramoko binilozko LP formatuan.

Kantu guztiak, gazteleraz abestuak dira, *Sarri, Sarri* eta *Zu atrapatu arte* izan ezik.

## Abestien zerrenda 
# *Don Vito y la revuelta en el frenopático
# *Jimmy Jazz
# *La cultura
# *Nicaragua sandinista
# *Zu atrapatu arte
# *Tolosa, iñauteriak
# *Hernani 15/6/84
# *Sospechosos
# *Sarri, Sarri
# *La familia Iskariote
# *Tatuado
# *Mr. Snoid entre sus amigos los humanos
# *Desmond Tutu
# *Mierda de ciudad* (1998ko berrargitarapenean kaleratua)
# *El último ska* (1998ko berrargitarapenean kaleratua)

## Taldekideak 
* Fermin Muguruza - Gitarra eta ahotsa.
* Iñigo Muguruza - Bajua, Gitarra eta ahotsa.
* Treku Armendariz - Bateria.

### Gainontzeko musikariak 
* Jabi - Trompeta *Tolosa, iñauteriak*, *La cultura*, *Nicaragua sandinista* eta *La familia Iskariote* abestietan.
* J. C. Irizar - Pianola *Mr. Snoid entre sus amigos los humanos* abestian.
* Jesus Soldevilla - Perkusioa *Desmond Tutu* abestia.
* Gari - Ahotsa *La familia Iskariote* abestian.
* Carolo- Ahotsa *Desmond Tutu* abestian.

## Azala 
Azalean agertzen den aizkolaria Leon Huegun da, ezagunago *Txikito de Aia'' ezizenarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El estado de las cosas

***El estado de las cosas***, Kortatu taldearen estudioko bigarren diska da. 1986ko Irailean, Lasarteko (Gipuzkoa) Elkar estudioetan grabatu zuten eta Soñua diskoetxeak kaleratu zuen. 1998an ordea, Oihuka diskoetxeak CD formatuan berrargitaratu zuen. Oraingo honetan ordea, *A la Calle* maxi single-ko abestiak gehitu zizkieten.

Abesti guztiak Kortatu taldearenak dira *Hay algo aquí que va mal* abestia izan ezik, The Specials taldearen *Doesn´t make it alright* abestiaren bertsioa da eta. *Aizkolari* eta *9 zulo* abestietako hitzak, Mikel Antzarenak dira, *Jaungoikoa eta lege zarra* Josu Landarena eta *Esto no es el Oeste, pero aquí también hay tiros (A Billy the Kid)* abestiarena Ramon J. Senderrena da.

## Abestien zerrenda 
# *La línea del frente
# *El estado de las cosas
# *Aizkolari
# *Hotel Monbar
# *9 zulo
# *Equilibrio
# *Jaungoikoa eta lege zarra
# *Cartel en el casco viejo de Bilbao
# *Nivel 30
# *Esto no es el Oeste, pero aquí también hay tiros (A Billy the Kid)
# *Hay algo aquí que va mal* (1998ko berrargitarapenean kaleratua)
# *A la calle* (1998ko berrargitarapenean kaleratua)
# *Desmond dub* (1998ko berrargitarapenean kaleratua)

## Taldekideak 
* Fermin Muguruza - Gitarra eta ahotsa.
* Iñigo Muguruza - Bajua, Gitarra eta ahotsa.
* Treku Armendariz - Bateria.

### Gainontzeko musikariak 
* Josetxo Silguero -Saxofoia *Equilibrio* abestian.
* Jabier Muguruza Akordeoia *Jaungoikoa eta lege zarra* abestian.
* Xabier Montoia - Koroak *9 zulo* abestian.

## Kanpo estekak
Lerro doikuntza

Matematikan eta estatistikan, **lerro doikuntza** hainbat puntutara era optimo batean egokitzen den lerro mota jakin bat (zuzena edo kurba polinomikoa, esaterako) eratzen duten teknika multzoa da. Bi motakoak izan daitezke doikuntza teknikak:

* interpolazioa, doitutako lerroa puntu guztietatik igaroarazten denean,
** interpolazio lineala,
** interpolazio polinomikoa,
** spline interpolazioa;
* erregresioa, lerroa puntu guztietatik igarotzea ezinbesteko baldintzatza ez denean eta puntuetatik lerrorako distantziak minimotzea bilatzen denean,
** karratu txikienen erregresioa,
** erregresio jasankorra,
** erregresio ortogonala.

## Kanpo estekak
Neferkamin

**Seneferka** edo **Neferkamin** Egiptoko VII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 2170 inguruan gobernatu zuena, Egiptoko lehen tarteko aroan.

Ordena Zaharra, Egiptoko VI. dinastiaren amaieran hondoratu zen eta Goi Egiptoko nomoetako gobernariek, euren lurraldeengan nagusitasuna ezarri zuten. Gobernari hau, zailtasun ekonomiko edo politikoen garai batean sortutako denbora baterako agintari kontseilu batetakoa ere izan zitekeen. Egoerak, Menfisen, kaotikoa izan behar zuen, Manetonek, Sexto Julio Afrikanoren arabera, dinastia "Menfiseko 70 erregez, 70 egunez gobernatuz" osatu zela baitio.

Bere izena, Neferkara Hendu, honako hauetan dago:

* Abidoseko Errege Zerrendan
* British Museumean, Neferkamin bezala kontserbatutako urrezko plaka batean.

erdian|thumb|450px|Abidoseko Errege Zerrenda. 47. kartutxoa
Tar-Telemmaitë

**Tar-Telemmaitë**, "Zilarrezko Eskua" esan nahi duena quenya hizkuntzan, Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da. Bere istoria, soilik Numenor eta Erdialdeko Lurraldeko amaitu gabeko ipuinak lanean kontatzen da, oso laburki. Numenorreko Dunadan bat da, Tar-Ankalimonen semea eta Eguzkiaren Bigarren Aroko 2136an jaioa.

Numenorreko hamabosgarren errege izan zen bere aita 2386an hil zenean, eta, Telemmaitë titulua hartu zuen, mithrila oso gogokoa zuelako, zilar kolorekoa dena. Eguzkiaren Bigarren Aroko 2526an hil zen arte gobernatu zuen, eta, bere oinordekoa, bere alaba Tar-Vanimeldë izan zen, baina honek ez zuen arreta askorik jarri erresumaren gobernuan, eta bere senarra, Herukalmo, izan zen benetan gobernatu zuena.
Thorondir

**Thorondir**, Tolkienen legendarium ospetsuan agertzen den pertsonaia bat da. Bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Dunadan bat da, Gondorreko hogeitabigarren seneskal erregeordea. Belekthor II.aren semea, Minas Tirithen jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2782an. Bere izena, sindarinezkoa da eta "errege arranoa" bezala itzul daiteke.

Bere aitaren oinordeko bihurtu zen 2872an, eta 10 urte beranduago, 2882an hil zen, hamar urteko erregealdi baten ondoren. Bere oinordekoa, bere seme Turin II.a izan zen.
Telemnar

**Telemnar**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Gondorreko hogeitaseigarren erregea izan zen.

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1512an jaio zen, Minardilen semea da, eta honen oinordeko bihurtu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1634an.

Unbar erasotzeko, bere aitaren heriotza mendekatzeko eta Unbarreko Kortsarioen erregealdiari amaiera emateko flota handi bat prestatu zuen. Baina 1636ko Izurri Handiak, bere asmoak betetzea eragotzi zuen, Telemnar eta bere seme guztiak, izurriaren ondorioz hil ziren. Bere oinordekoa, bere iloba Tarondor Gondorrekoa izan zen.
Kleopatra V.a

**Kleopatra V.a** Trifena (), Egiptoko Ptolomeotar dinastiako erregina elkargobernari bat izan zen K.a. 58tik K.a. 57 arte.

Bere neba Ptolomeo XII.a Neo Dioniso faraoiarekin ezkondu zen, Egiptoko azken erregina izan zen Kleopatra VII.a ospetsuaren ama izan zelarik, eta baliteke Kleopatra VI.a eta Berenize IV.a Egiptokoarena ere.

Bere alaba Berenize IV.arekin elkargobernatu zuen urte betez, hil zen arte, Berenize IV.a, Egiptoko erregina bakar bezala geratu zelarik.
Txori Buruko plaka

[thumb|500px|Birds Head plakaren [mapa]]
**Txori Buruko plaka**, mikroplaka tektoniko bat da, 0,01295 estereorradianeko hedadura duena. Oro har, Australiako plakari lotua dago. Bere izena, Ginea Berria uhartearen mendebaldeko muturra osatzen duen Txori Buru penintsulatik hartzen du.

Ozeano Barearen mendebaldeko muturrean dago. Ginea Berriaren mendebaldeko zatia (Txori Buru penintsula), Moluka uharteen iparraldea eta Moluka uharteetako itsasoaren ekialdea hartzen ditu.

Txori Buruko plakak, Filipinetako plakarekin, Sondako plakarekin, Moluka itsasoko plakarekin, Banda Itsasoko plakarekin, Woodlark plakarekin eta Caroline plakarekin muga egiten du.

Txor Buruko plaka, milioi bat urteko, 0,3029º-ko errotazio abiadurarekin mugitzen da, 12º 56' ipar latitudean eta 87º 96'ko longitudean kokatutako polo baten arabera.

## Kanpo estekak
Antipatro Sidongoa

**Antipatro Sidongoa** (K.a. II. mendean bizi izan zena) eta Sidon hirian jaioa, greziar antologiako zenbait epigramen egilea izan zen greziar olerkari bat izan zen. Quintus Catullusen garaikidea izan zen (kontsula K.a. 102an) eta Crassusena (kuestorea Mazedonian K.a. 106an). Zizeronek aipatzen du. Edertasunaren irudi bezala hartzen ziren mundu klasikoko eraikin eta monumentuen zerrenda bat egin zuen idazle ugarietako bat izan zen, hau da, Munduko Mirariak. Zazpi baino ez zituen adierazi, zenbaki magikoa greziarren artean. Oso zahar hil zen.
Metis

[thumb|Atenearen jaiotza. Metis, alegorikoki agertzen da Zeusen eserlekupean. [Irudi beltzen zeramika|Irudi beltzeko tripodea, K. a. 570-K. a. 560 inguruan. Louvre. (CA 616)]]
**Metis** greziar mitologian (antzinako grezieraz Μῆτις Mễtis, literalki, "aholku" edo "trikimailu"), zuhurtasuna, edo, zentzu txarrean, maltzurkeria pertsonifikatzen zuen titanidea zen. Ozeanide bat ere bazen, Ozeano eta Tetisen alaba.

Bera izan zen, Zeusek esanda, honen aita zen Kronosi, honek aurretik irentsi zituen bere seme-alabak okarazi zion okagarria eman ziona. Zeusen lehen maitale eta emaztea izan zen, norengandik, hasieran, forma ezberdinak hartuz eragozten saiatu zen. Metisek, Zeusi, alaba bat izango zuela, eta, ondoren, mundua gobernatuko zuen seme bat izango zuela iragarri zion, Hesiodok, Zeusi iragarpen hau egin ziotenak Urano eta Gea izan zirela dioen arren. Honegatik, Zeusek jan egin zuen Ateneaz haurdun zegoenean, eta, beranduago, Zeusek berak erditu zuen bere alaba, burutik irten zitzaiona Hefestoren laguntzarekin.

Platonek, Poro aipatzen du Metisen ama bezala.

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk 
* Gizonezko pertsonaia bat, orfikoen artean sorrera boterearen pertsonifikazio mistikoa, Fanes eta Erikapeoren antzera.

## Kanpo estekak
Kolpez kolpe

***Kolpez kolpe***, Kortatu taldearen estudioko hirugarren disko da. Disko, 1988ko martxoan grabatu zuten Donostiako IZ Estudioetan, Kaki Arkarazoren laguntzaz. Disko honetako abesti guztiak, euskaraz izan ziren grabatuak. Horretarako, Fermin eta Iñigo Muguruzak, garai horretan euskara ikasten hari zirela, Mikel Antza eta Josu Landaren laguntza jaso zuten. Abesti guztiak, Kortatu taldearenak dira *Ehun ginen* abestia izan ezik. Kantu hau, M-ak taldearen bertsio bat da.

Aditu askoren ustez, disko hau da Kortaturen estudioko diskorik onenena. Hasiera batean Oihuka diskoetxeak kaleratu zuen disko hau, baina 1994an Esan Ozenki zigiluak berrargitaratu egin zuen.

Lehendabiziko bi albumen jai erritmoak erabat desagertuta daude disko honetan (*Platinozko sudurrak* abesti satirikoan izan ezik). Fermin Muguruzak etorkizunean Negu Gorriaken izango zuen abesteko era jadanik agertzen du (Muguruzatarrek *hip hop*a entzuten zutela adieraziz) eta gitarraren *riff*ak gogorragoak dira, *Negu Gorriak* albumean izango ziren moduan.

## Abestien zerrenda 
# *After-Boltxebike
# *Etxerat!
# *Gernika 37-87
# *Denboraren menpe
# ''A.E.K.'ko beteranoak
# *Kolpez kolpe
# *Oker nago
# *Ehun ginen
# *Platinozko sudurrak
# *Makurtu gabe

## Taldekideak 
* Fermin Muguruza - Gitarra eta ahotsa.
* Iñigo Muguruza - Bajua, Gitarra eta ahotsa.
* Treku Armendariz - Bateria.

### Gainontzeko musikariak 
* Yul: gitarra, *Makurtu gabe* abestian.
* Mikel Laboa: ahotsa, *Ehun ginen* abestian.
* Jabier Muguruza: akordeoia, *Platinozko Sudurrak* abestian.
* Mikel Valkarlos: tronpeta, *Etxerat!*, *Kolpez kolpe*, *Oker nago* eta *Platinozko sudurrak* abestietan.
* Jabi Silguero: tronpeta, *Etxerat!*, *Kolpez kolpe*, *Oker nago* eta *Platinozko sudurrak* abestietan.
* Josetxo Silguero: saxofoia, *Etxerat!*, *Kolpez kolpe*, *Oker nago* eta *Platinozko sudurrak* abestietan.
* Juan Antonio Díez: tronboia, *Etxerat!*, *Kolpez kolpe*, *Oker nago* eta *Platinozko sudurrak'' abestietan.
* Ainhoa Fraile: panderoa.
* Idoia Fraile: trikitia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskoziako Lur Garaiak

thumb|Eskoziako Lur Lauak (*Lowland*) eta Lur Garaien (*Highland*) arteko muga
[thumb|Eskoziako Lur Garaietan dagoen [Ness (aintzira)|Ness Lakua]]

* Argibide gehiagorako ikusi: Highland (Eskoziako eremu administratiboa)

**Eskoziako Lur Garaiak** edo **Lur Garaiak** (eskoziako gaeleraz *Ghàidhealtachd*; ingelesez *Scottish Highlands* edo *Highlands*), Eskoziako lur menditsu batzuk dira, barnean Highlandetako faila dagoelarik. Biztanleri dentsitate baxuko eremua da, erliebe aldakorra du eta ez dago zehazki ongi mugatua, bereziki ekialdetik. **Glen Handiak** (ingelesez *Great Glenn* eta Eskoziako gaeleraz *Gleann Mòr*) Grampian mendiak (gaeleraz *Am Monadh*) Lur Garaietatik. Eskoziako Lur Garaiak Europako eremu ikusgarrienen artean daudenaren ospea dute, batez bere natur paisai zoragarriengatik.

Eskualde hartakoa da *Ailein duinn* abesti hunkigarria.

## Hiri eta herriak 
* Aberfeldy, Aboyne, Alness, Altnaharra, Applecross, Arisaig, Arrochar, Aultbea, Aviemore
* Back of Keppoch, Ballachulish, Ballater, Banavie, Banchory, Beauly, Bettyhill, Blair Atholl, Boat of Garten, Braemar Bridge of Orchy
* Cannich, Carrbridge, Coldbackie, Contin, Cookney, Corpach, Crianlarich, Cromarty, Culbokie, Culloden
* Dalmally, Dalwhinnie, Dingwall, Dornie, Dornoch, Durness
* Evanton
* Fort Augustus, Fort William, Fortrose
* Gairloch, Glencoe, Glenelg, Grantown-on-Spey Glenfinnan
* Inveraray, Invermoriston, Inverness (Hiria da 2001tik aurrera)
* Killin, Kingussie, Kinlocheil, Kinlochleven, Kinlochewe, Kinloch Rannoch, Kyle of Lochalsh
* Lochailort Lochcarron, Lochinver, Lochgoilhead, Lochearnhead
* Mallaig Morar,
* Nairn, Netherley, Newtonmore, North Ballachulish, Nethy Bridge
* Oban
* Peterculter, Plockton, Poolewe, Portmahomack
* Reay, Rosemarkie
* Shieldaig, South Ballachulish, Strathpeffer, Strathy, Strontian, Stornoway
* Tain, Tarbet, Taynuilt, Thurso, Tobermory, Tomintoul, Tongue, Torridon, Tullich, Tyndrum
* Ullapool
* Wick

## Toki interesgarriak 
* Castle Tioram
* Glencoe Ski Centre
* Glen Orchy
* Glen Spean
* Loch Linnhe
* Loch Lochy
* Rannoch Moor
* Tor Castle
* Glen Coe
* Glen Lyon
* Loch Rannoch
* Loch Katrine
* West Highland Way

## Lur Garaietako edo Highlands-etako eremu historikoen izenak 
* Sutherland
* Assynt
* Coigach
* Kintail
* Knoydart
* Morar
* Moidart
* Sunart
* Ardnamurchan
* Morvern
* Ardgour
* Lochaber
* Appin
* Lorne
* Argyll
* Knapdale
* Cowall
* Strathspey
* Badenoch
* Rannoch
* Atholl
* Breadalbane
* Trossachs

## Kanpo estekak
Korrelazio partzial

Estatistikan, **korrelazio partzialak** beste aldagai batzuen eragina ezabaturik, bi aldagai kuantitatiboren arteko korrelazioa adierazten du. Kontzeptu garrantzitsua da; izan ere, bi aldagaien arteko korrelazioa aztertzean, beste aldagai batzuk bi aldagaien korrelazioan izan dezaketen eragina ezabatu edo kontrolpean eduki behar da.

Adibidez, 8-14 urteko haur batzuei buruz, adina, adimen maila eta garaiera jasotzen badira, altueraren eta adimen mailaren arteko korrelazio positiboa antzemango da, bi aldagaien arteko korrelazio koefizientea kalkulatzen bada. Hau da, logika edo teoria guztien aurka dagoen baieztapena egitera eramango luke korrelazio koefizienteak: zenbat eta garaiagoa, orduan eta adimentsuagoa izango da haurra. Emaitza harrigarri eta logikarik gabeko arrazoia hau da: haurra hazi ahala (zenbat eta urte gehiago izan), orduan eta garaiagoa eta adimentsuagoa da, baina ez da adimentsuagoa garaiagoa delako, urte gehiago dituelako baizik. Beraz, altueraren eta adimen mailaren arteko benetako korrelazio maila aztertzeko, adinaren eragina ezabatu behar da, korrelazio partzialaren bitartez.

Korrelazio partziala kontzeptu garrantzitsua erregresio anizkoitzean.

## Korrelazio partzialerako koefizientea lagin batean 
*A* eta *B* aldagaien arteko korrelazio partzialerako koefizientea, *C* hirugarren aldagai baten efektua ezabatuz honela irudikatu eta kalkulatzen da, aldagaien arteko korrelazio koefizienteetatik abiatuz:

:::::  r_{AB.C} = \dfrac{ r_{AB} - r_{AC}\cdot r_{BC}}{\sqrt{ 1-r_{AC}^2}\cdot\sqrt{ 1-r_{BC}^2}}

## Kanpo estekak
Un hombre y un Colt

***Un hombre y un Colt***, 1967an Tulio Demichelik zuzendutako spaghetti western azpigeneroko film bat da. Filmeko protagonistak Claudio Undari eta Fernando Sancho dira.

## Istorioa 
Dakota Joe, soldatapeko hiltzaile bat da, Karlos aberatsak deitzen duena herriko sendagilea hil dezan, hau, iraultza baten zati baita. Gaizkile batzuekin izandako abentura baten ondoren, Don Karlosengana iristen da, hil behar duen hurrengo pertsona non dagoen adierazten diona. Karlosen etxean, gaizkileen nagusia aurkitzen du, honekin adiskidetasun harreman bat hasiz, eta honek Dakota, kolpea Karlosen aurka emateko konbentzitzen du. Dakotak, gaizkileen nagusi den Pedroren alde egiten du, baina, diruarekin ihes egiten dutenean, Pedrok, Dakota, basamortuan bertan behera uzten du.

## Aktoreak 
* Claudio Undari
* Fernando Sancho
* Mirko Ellis
* Gloria Milland
* Marta Reves
* Jacinto Martín
* Luis Induni
* Bernabé Barta Barri
* Alfonso Rojas

## Kanpo estekak
Poro (mitologia)

**Poros** edo **Poro** (grezieraz Πόρος, "bidea"), greziar mitologian, aukera edo abagunearen daimona da, zeozer lortzeko baliabide eta erabilgarritasunarena. Eta, beraz, bere kontrako daimona, Aporia izango litzateke, zailtasunarena.

Teogonia batzuetan, Poros (egile edo arrazoi bezala) eta Tetis (sorrera bezala) unibertsoan jaio ziren lehen jainkoak izan ziren. Zentzu honetan, Poros Kronosekin (denbora) identifikatuko litzateke.

Bertsio orfikoak, Poros eta bere anaia Tekmor, Thesisgandik (sorrera) jaio zela dio. Platonek, beranduagoko tradizio bat jasotzen du, non, jainkosa hau, Metisekin identifikatzen den, sorreraren boterea, eta, Thesis-Metis izenarekin, Poros eta Peniaren (pobrezia) ama egiten du, jarraian, maitasuna jaio zen moduaren bertsio erromantiko bat kontatuz.

Afroditaren omenezko jai bat amaitu zenean, nora jainko guztiak gonbidatuak izan ziren, Penia, soberakinak eskatzera joan zen. Porosek gehiegi edan zuen eta patioan etzan zen, atseden hartzeko. Pobreziak, Porosen posturagatik, hau egoera berean zegoela uste izan zuen, eta, antzerako bat aurkitu zuela sinetsita, berarekin seme bat izan nahi izan zuen. Pobreziak eta Porosek, Eros izan zuten seme bezala, bere etxean, beraren omenezko egun batean jaio zelako Afrodita jarraitzen badu ere, askotan, pobreziaz estaltzen da eta kaleetatik noraezean ibiltzen da. Bere aita bezala, aberastasuna eta ongizatearen aurka, gizonak, batzuk besteen aurka borrokaraziz.

## Kanpo estekak
Felix operazioa

**Felix operazioa** Gibraltar hartzeko asmoz espainiarrek eta alemaniarrek eginiko plan ezkutu bat zen.

## Plangintza 
1941eko urtarrilaren 10ean egiteko asmoa bazeukaten ere, ez zen inoiz aurrera eraman. Plan honi buruzko nondik norakoak Hendaian hitz egin zela dirudi, 1940an, Hiterren burdinbide batean. Honako hauek izan ziren erasoa gauza zedin Francok Hilterri egin zizkion eskaerak:

* 400.000-700.000 tona gari.

* Espainiar armadak behar zuen beste erregai.

* Espainiar armadari falta zitzaion ekipo guztia.

* Artilleria, hegazkinak eta Gibraltarren konkistarako tropa bereziak.

Gainera, Alemaniak Maroko eta Oran frantziar koloniak eman ziezazkion gura zuen eta Urrezko Ibaiaren mendebaldeko mugan (garai hartan espainiar kolonia zen Saharako zatian) behar zuen laguntza ematea.

Hirugarren Reicharen gorakada eta beherakada (Guillermo L. Shirer) liburuak Galeazzo Cianoren diplomatiko paperetan hausnarketa bat ageri dela dio: agian Francisco Francok Hitlerri nahita eskatzen zion gehiegi. Beste alde batetik, Wilhelm Canarisek, plan alemaniarrei buruzko informazio Francori pasatzen zion gizonak, Franco konbetzitu zuela ere badiote, diktadoreak Hitlerren eskaerei muzin egin ziezaien.

## Kanpo estekak
Thesis

Greziar mitologian, **Thesis** (antzinako grezieraz Θεσις edo Θετις, "sorrera"), sorreraren jatorrizko jainkosa zen, Fusisekin (Natura) identifikatzen zelarik. Tetis nereidaren hasierako forma zen, sorrera guztia jaio zen elementu nahasketa nahaspilatsua, edo Temisengandik, Zeusek irentsi zuen jainkosa, bi jainkosen ezaugarriak, lehen sorreraren kontzeptutik aldentzen doazen badoaz ere.

Ez zuen gurasorik izan: unibertsoaren hasieran agertu zen. Orfismoaren arabera, Kronos eta Anankeren ama izan zen Hidros edo Ozeanorekin, eta Poros, Penia eta Tekmorrena.

Thesis, teogoniarik antzinakoenetan baino ez da agertzen, orfikoek, Kronos eta Anankerekin batera baztertu baitzuten, Fanes sartzeko, protogenikoa.

## Kanpo estekak
Piztu da Piztia

***Piztu da piztia***, Kuraia taldearen estudioko hirugarren lana da. 2005ean Zarauzko Fidelenea estudioetan grabatu zuten eta Metak diskoetxearen laguntzaz argitaratu zuten.

## Abestien zerrenda 
# Piztu da piztia!
# Gizon sikodelikoa
# Zabortegiak
# Zebra (RNRHJBD)
# Birakari
# Leherketa

## Taldekideak 
* Fernando Sapo - ahotsa
* Joseba Ponce - gitarra
* Mikel Kazalis - baxua
* Galder Izagirre - bateria

## Kanpo estekak
Penia

**Penia**, greziar mitologian, pobrezia eta beharraren daimona zen, horren ondorioz, gizaki guztiek gorrotatua eta baztertua zelarik.

Amekhania (bazterkeria) eta Ptokheniaren (eskaletza) laguna zen, kontrakoak, jakina, Pluto (aberastasuna) eta Euthenia (oparotasuna) zirelarik.

Ezagutzen den senidetasun lotura bakarra, orfikoek emango zuten, Thesis protogenikoagandik jaio zela ziotenak, horrela, beraz, pobreziaren antzinatasuna aditzera emanez.

Platonek, modu erromantikoan, Afroditaren omenezko jai bat amaitu zenean, nora jainko guztiak joan ziren, Penia, soberakinen eskean joan zela kontatzen du. Poros, aukera edo abagunea eta egiteko irudimena pertsonifikatzen zuen daimona, gehiegi edan ondoren, patioan etzan zen atseden hartzeko. Peniak, Porosek zuen jarreragatik, hau egoera berean zegoela uste izan zuen, eta, antzerako pertsona bat aurkitu zuela ustez, berarekin seme bat izan nahi izan zuen. Bien elkartzetik, Eros edo Maitasuna jaio zen, Afrodita jarraitzen badu ere, honen etxean eta honen omenezko egun batean jaio izanagatik, askotan, pobreziaz estaltzen da, eta kalean noraezean ibiltzen da. Bere aitak bezala, aberastasuna eta ongizatearen aurka egiten du, gizonak, batzuk besteen kontra borrokaraziz.

## Kanpo estekak
Pluto (ozeanidea)

**Pluto**, greziar mitologian, (antzinako grezieraz Ρλουτω Ploutō, aberastasuna), ozeanide bat zen, Ozeano eta Tetisen alaba. Zeusekin edo Lidiako Tmolo erregearekin, Tantalo izeneko seme bat izan zuen, beranduago, lurreko lehen erregeetako bat izango zena. Persefone, Artemisa eta Atenea gazteen jolas laguna izan zen.

Pluto, aberastasunaren jainkoaren izena ere bazen.

## Kanpo estekak
Dione

Greziar mitologian, **Dione** (, "erregina jainkotiarra"), presentzia askorik ez duen jainkosa bat da, bere formarik zehatzena, Homeroren Iliadako V. liburuan hartzen duena, Afrodita jainkosaren ama bezala, honek bere ondoan bidaiatzen duenean, bere gogokoena eta semea zen Eneas babesten ari zela gudu batean zauritua izan ondoren. Atal honetan, Dionek, Gearen baliokidea dirudi, Homerok, hau ere Olinpoan sartzen zuelarik.

Dioneren izen indoeuroparra, izatez, titulu bat da: "Jainkosa", etimologikoki, Zeusen femeninozko forma. Erromatar mitologiako Dianak, antzerako etimologia du, baina, gainontzekoan, ez du inongo zerikusirik. Iliadaren ondorengo lanetan, Dionea edo Dione, Afrodita berari deitzen zaio. Zeusen Dodonako orakulu zaharrean, Dione hartzen zen Zeusen emaztetzat, Heraren ordez, mantendu diren idazkun botibo askok erakusten duten lez.

Hesiodoren arabera Dione titanide bat ez zen arren, bere Teogonian, ozeanideen zerrendan agertzen baita, Apolodoro Atenasekoak bai hartzen zuen titanide bezala.

Ondorengo mitografo batek, Higinok, Dione pleiade bat dela dio, Atlasen alaba, eta, Tantalorekin, Pelope, Niobe eta Broteasen ama.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tokioko Jauregi Inperiala

**Japoniako Jauregi Inperiala** eta Japoniako Enperadorearen egoitza da. Chiyodan dago, Tokioko 23. barruti berezian. Meiji berrezarkuntzaren eta Shogun arauen baliogabetzearen ondoren, gorte inperiala Kiototik Tokiora pasa zen, eta Edo gazteluaren antzinako gotorlekua, enperadorearen egoitza bihurtu zen. Jatorrian, 1888tik 1948 arte, *kyūjō* (gaztelu jauregia) deitzen zen. Bere hedadura osoa, lorategiak barne, 3,41 kilometro karratutakoa da.
thumb|150px|ezkerrera|Jauregi Inperialaren eta berau inguratzen duten lorategien mapa
Bigarren Mundu Gerran, bonbaketen ondorioz suntsitua izan zen, baina estilo berean berreraiki zen 1968an.

Jauregiko gela gehienak, jendeak ezin ditu bisitatu, baina ekialdeko zatiko lorategiak, ohi, turistek bisita ditzakete. Jauregiaren barnealdea, publikoarentzako, urtean bi egunetan baino ez da irekitzen: enperadorearen urtebetetze egunean eta urte berri egunean (urtarrilak 2)

Kōkyoa, Tokio geltokitik gertu dago.

## Jauregi Inperial historikoak 
* Heijo Jauregia, Naran, Jauregi inperiala izan zena Nara Garaian (710-784)
* Kioto Gosho, Kioton dagoen Jauregi inperial bat, Enperadorearen egoitza izan zena, egoitza hau, behin betiko, 1868an Tokiora pasa zen arte.

## Iruditegia 

Irudi:Nijuubashi2.jpg|Jauregi Inperialdeko Nijubashi zubia
Irudi:Emperor_of_Japan_Birthday_Akihito_2017.png|Akihito enperadorea, biztanleria agurtzeko prestatzen da, bere banderak Jauregi Inperialean astintzen dituena, enperadorearen urtebetetzean. 2017ko argazkia.
Irudi:Japanese_Imperial_Palace_garden2.jpg|Jauregi Inperialeko Lorategia
Irudi:EdoCastleWallBuilding.jpg|Kōkyo inguruko harresi defentsiboa eta eraikinak

thumb|ezkerrera|750px|Jauregi Inperialaren ikuspegia Tokion

## Kanpo estekak
Pluto (jainkoa)

Greziar mitologian, **Pluto** (, «aberastasuna»), aberastasunaren pertsonifikazioa da, eta, alde horretatik, nekazaritzaren jainkoa ere bada, uztari, oparotasunari loturik.

Hesiodoren *Teogonia*ren arabera, Pluto, Demeter eta Iasionen semea zen. Aristofanes komediagilearen arabera, Zeusek itsutu zuen, bere opariak aurreiritzirik gabe banatzeko gai izan zedin. Hadesekin lotua dago, eta, sarri, gazte baten, edo, hobe esanda, ugaritasunaren adarra (kornukopia ere deitua) daraman ume baten ezaugarriekin irudikatzen da.

Ondoren, Pluto, Demeterren istoriotik banandu zen, eta aberastasun orokorraren pertsonifikazio bihurtu zen, Aristofanesen komedian agertzen den bezala.

Aristofanesek, Pluto izeneko bere komedian, Plutori ikusmena itzuliz gero zer gertatuko litzatekeen erakusten du.

Pluto, ozeanide baten izena ere bada.

## Ikus, gainera 
* Pluton, erromatar mitologiako jainkoa.

## Kanpo estekak
Edo (Tokio)

[thumb|erdian|600px|Edoren ikuspegia, [1865 edo 1866an. Felice Beatoren argazkia]]
 Tokiok 1868ko Meiji Berrezartzearen aurretik jaso zuen izena da, eta *Yedo* edo *Yeddo* ere deitua zena.

Tokioko badian zenbait mendez finkapenak egon ziren arren, Edoren historiako lehen erreferentzia handia, Ota Dokanek 1457an Edo Gaztelua eraiki izana da. Tokugawa shogunerria 1603an ezarri zen, Edo, gobernuaren egoitza bezala zuelarik (hiriburua *de facto*), Enperadorearen egoitzak Kyoton jarraitzen zuen bitartean, Japoniako hiriburu ofiziala, 1868an, shogunerria amaitu zenean, hiria, Tokio bezala berrizendatua izan zen, *Ekialdeko Hiriburua* esan nahi duena. Berrezarkuntzan, Enperadorea Tokiora aldatu zen, eta, beraz, hiria, Japoniako hiriburu formal eta *de facto* bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Ōta Dōkan

,  bezala jaioa, Japoniako samurai bat izan zen. Daimyoen familia feudal batean jaio zen, Minamoto no Yorimasaren ondorengoa. Ogigayatsu adarreko basailu bezala zerbitzu zuen Uesugi familian. Ota Dokanek, estratega militar bikain bat izatearen fama du. Exekutatua izan zen, Uesugi familiarekiko desleialtasuna leporatu ondoren, familia hau, barne gatazka garai batetik pasatzen ari zenean. Ezaguna da Edoko gaztelua 1457an eraiki izanagatik.
Bidaniako mendatea

**Bidaniako mendatea** Gipuzkoako erdialdean kokatuta dago eta lotzen ditu Bidania eta Errezil udalerriak.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
*   Bidaniako mendatea argazkitan Eusko Jaurlaritzaren webgunea.
*  Bidaniako mendatea Mendateen Atlas Digitalean.
Bernedoko mendatea

thumb|300px|Mendatearen gainaren ikuspegia.

**Bernedoko mendatea** (baita ere ***La Horca*** edo ***La Aldea***) Arabako hego-ekialdean dagoen mendatea da. Arabako Bernedo eta Nafarroako Lapoblacion udalerriak lotzen ditu. 1.000 metroko garaiera du.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
*  Bernedoko mendatea argazkitan.
*  Bernedoko portuaren profila.
Elgetako mendatea

**Elgetako mendatea** Gipuzkoako hego-mendebaldean dago eta Elgeta eta Elorrio (Bizkaia) udalerriak lotzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak
Lizarrusti

[thumb|300px|eskuinera|Lizarrustiko mendatearen gaina eta parketxea, [Nafarroa Garaiaren aldetik ikusita.]]

**Lizarrusti** Gipuzkoako hego-ekialdearen eta Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldearen artean dagoen mendate bat da, Ataun (Gipuzkoa) eta Etxarri-Aranatz (Nafarroa Garaia) udalerriak lotzen dituena. Itsasoaren mailatik 622 metrora dago.

Mendateko aparkalekutik, Aralarko mendi eta txokoetara doazen ibilbide ugari ateratzen dira, tartean Lareoko urtegira doana.

## Ibilbideak 
* GR 35 edo Lizarrusti-Zumaia: mendate honetan du abiapuntua.
* GR 20 edo Aralarko bira: mendate honetatik iragaten da.

## Euskara: Euskalkien muga 
Gipuzkera eta Nafarreraren arteko muga adierazten du, Ataungo aldean Goierriko hizkera mintatzen den bitartean, Etxarri-Aranatzeko aldean Sakanako hizkera mintzatzen baita.

## Ikus, gainera 
* Mikelete
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
* Lizarrustiko parketxearen orria, Ataungo Udalaren webgunean.
* Lizarrustiko mendatea, argazkitan.
Jotunheim

**Jotunheim**, eskandinaviar mitologian, bi erraldoi moten mundua da (Harrizkoak eta Izotzezkoak, biak ala biak, modu bateratuan, Jotun deituak). Hemendik, Midgardeko gizakiak eta Asgardeko jainkoak mehatxatzen dituzte (hauengandik Iving ibaiak banatuak zeudelarik). Jotunheimeko hiri nagusia Utgard da. Gastropnir, Mengladen bizilekua, eta Þrymheim, Þjaziren bizilekua, Jotunheimen zeuden, Þrymr erregeak gobernatzen zuena. Glæsisvellir, Höfunden semea zen Gudmund erraldoia bizi zen Jotunheim barneko tokia zen.

## Orotarik 
Jotunheimen, Norvegiako mendilerro baten izena da. Mendilerro honetako, eta Eskandinavia osoko mendirik garaiena, Galdhopiggen da, 2469 metrorekin. Bigarrena, berriz, Glittertinden.

Pagan metal estiloko Moonsorrow finlandiar musika taldeak, Jotunheim izeneko kantu bat grabatu du, erraldoien munduari buruz.

Romantic metal estiloko Therion talde suediarrak, Jotunheim izeneko kantu bat grabatu du "The Secret of the Runes" izeneko bere kantu bilduman.

## Kanpo estekak
Mandubiko mendatea

**Mandubiko mendatea** Gipuzkoako erdi-hegoaldean dago, Ezkio-Itsasoko Mandubia auzoan. Itsas mailatik 532 metro gorago dago. Beasain eta Azpeitia udalerriak lotzen ditu GI-2635 errepidetik.

Bertatik eta mendebaldera doan mendi-pista bidez mendate honetatik hurbil dagoen Kizkitzako Ama Birjinaren baselizara joan daiteke. Aldiz, ekialdera doan bidezidor batetik Trikuaizti I eta II tumuluetara, Antxintxurdi mendira, San Gregorio baselizara, Murumendi eta Usurbe mendietara joan daiteke.

## Ingurune naturala 
Mendebaldean Izazpi (967 m), Kizkitza mendia eta inguruko tontorrak daude, Zumarraga alderantz. Hego-ekialdean, berriz, Trikuaizti I eta II tumuluak, Murumendi (868 m), Usurbe eta inguruko tontorrak Beasaineruntz.

Iparraldean Ibai-Ederko urtegia (Azpeitia) eta hegoaldean Arriarangoa (Beasain) ditu.

Fitxategi:Mandubia.jpg|Mandubiko mendatea. Ezkerrean, Mandubiko benta.
Fitxategi:Mandubia, Gipuzkoa, Euskal Herria.JPG|Mandubiko mendatearen ikuspegia.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
* Mandubiko mendatea, Eusko Jaurlaritzaren Mendateen Atlas Digitalean.
San Migeleko mendatea

**San Migel**eko mendatea edo Urkarregikoa Bizkaiko ekialde eta Gipuzkoako mendebaldean kokatuta dago eta Markina eta Elgoibar udalerriak lotzen ditu GI-2636 errepidearen bitartez. 346 metroko altuera du eta ohiko abiapuntua da Kalamua mendira (770 m) igotzeko.

Espainiako Gerra Zibilean gudalekua izan zen 1936ko irailaren 27aren inguruan.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
*  San Migeleko mendatea Eusko Jaurlaritzaren Mendateen Atlas Digitalean.
*  San Migeleko mendatea argazkitan.
Utgard

Eskandinabiar mitologian, **Utgard**, erraldoi edo Jotunen gotorlekua da. Jotunheim izeneko munduan dago, izotzez eta elurrez inguratua. Utgarða-Loki erraldoiarekin lotua dago. Ustez, Narfi izeneko erraldoiak sortu zuen.

Izen alternatibo bezala, Utgart ere erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Narfi

**Narfi**, eskandinabiar mitologian, Notten aita zen. **Narvi** edo **Nari** izenez ere ezagutzen zen, eta Loki eta Sigynen seme bat zen, Loki, honen krimenengatik zigortzeko eraila izan zena. Jainkoek, bere anaia Vali, bere eztarria erauzi zion otso bihurtu zuten. Bere barrenak, Loki, harlauza batetara betierekotasun osorako lotzeko erabili ziren, edo, behintzat, Ragnarökeraino.

## Kanpo estekak
Udana

**Udanako mendatea** Gipuzkoako hego-mendebaldean kokatuta dago eta Oñati eta Legazpi udalerriak lotzen ditu GI-2630 herri errepidearen bidez. Mendebaldean Olabarrieta auzo oñatiarra eta ekialdean Telleriarte eta Brinkola legazpiarrak ditu.

514 metroko altuera dauka.

## Katabera 
Burdin antzinako meategia da, *"Real Cía. Asturiana de Minas"* konpainia asturiarrak 1872an sortua, XIX. mendearen azken hamarkadetan. 60 urte baino gehiagotan zehar materiala ustiatu zuten, 1935ean bertan behera utzi zuten arte. Blenda, galena eta kalamina izan ziren ateratako mineralak. Kalamina txirrikan Udanako mendateraino garraiatu eta bertan zeuden labe edo karobietan egosten zuten. Azkenik, gurdiz Norteko burdinbidearen Brinkolako geltokira eramaten zuten, eta hortik trenez Errenteriako Kaputxino penintsulan zegoen *"Real Fábrica Asturiana de Minas"* lantegiraino. Blenda eta galena, bestela, Kataberan bertan garbitu ondoren, Udanara eramaten zituzten.

Gaur egun oraindik ere ikus daitezke jarduera honen aztarnak: meatzarien barrakoiak, konprimigailua zegoen etxea, garbitegia eta aireko tranbiari eusten zioten harroin bi. Udanan, gainera, tranbia horren beste harroin baten hondarrak, ingeniariaren, arduradunaren eta meatzarien etxeak, bolborategia, bi karobi eta karga arranplak kontserbatzen dira.

## Mendi inguruak 
Hegoaldean Aloñako eta Aizkorriko mendilerroak ditu kokatuta, eta Udana abiapuntua da bien artean dagoen Biozkornia lepora iristeko (1.200 m). Urola ibaia mendigune hauen magaletan sortzen da.

Bestela, iparraldean Gorostiaga edo Korosti mendia (947 m) eta inguruko mendigunea daude.

## Euskara:Euskalkien arteko muga 
Euskarari dagokionez, Gipuzkoan Mendebaldeko euskara eta Gipuzkeraren arteko muga adierazten duen mendateetako bat da, Oñatin Mendebaldeko euskararen Deba Goienako hizkera mintzatzen den bitartean, Legazpin Gipuzkeraren Goierriko hizkera mintzatzen baita.

## Ikus, gainera 
* Satui-Arrolamendiko Estazio Megalitikoa
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
* Udana mendatea Eusko Jaurlaritzaren Mendateen Atlas Digitalean.
* Udana mendaterako igoera argazkitan.
* Katabera meategiak.
Urkiagako mendatea

**Urkiagako mendatea** Nafarroako iparralde eta Nafarroa Behereko hegoaldearen artean dago eta Esteribar eta Aldude udalerriak lotzen ditu, zehazki Eugi eta Esnazu herri edo auzoak, NA-138 eta D-58 errepideen bidez.

Erroibarreko udalerriaren barruan dago berez, eta Artesiagako mendatea hurbil dago.

## Ingurune naturala 
Mendatea Kintoako baso edo eremu naturalean dago, 890 metroko altueran. Mendebaldean Okoro mendia (1.259 m), ipar-ekialdean Izterbegi (1.027 m) eta hego-ekialdean Adi (1.458 m) ditu, ohiko abiapuntua izanda tontor horietara joateko.

Bertzela, Arga ibaia ingurune honetan sortzen da.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
*  Urkiaga mendateari buruzko webgunea.
*  Ibilbidea Urkiaga inguruko mendietan zehar.
Urto

[thumb|px 400|Urtoko mendatea, [1898. urteko argazkia]]

**Urtoko mendatea** (500 m) Nafarroa Garaiko mendebalde eta Gipuzkoako ekialdearen artean kokatuta dago eta Leitza (490 m) eta Berastegi (390 m) udalerriak lotzen ditu.

## Euskara: Euskalkien muga 
Gipuzkera eta Nafarreraren arteko muga da, Berastegin Beterriko hizkera mintzatzen den artean, Areso eta Leitzan mintzatzen den euskara Leitzaldeko hizkera baita. Dena den, iraganean hizkera hauen arteko ezberdintasunak nabarmenagoak ziren arren, gaur egun orekatzen ari dira, batipat Leitzarango autobidea eta Gipuzkoa eta Nafarroako mugen arteko eskualde eta udalerrien eguneroko hartuemana dela eta.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak
* Mikelete

## Kanpo estekak 
*  Urto mendatea Eusko Jaurlaritzaren Mendateen Atlas Digitalean.
*  Urto mendaterako igoera argazkitan.
*  Urtoko zubia.
Zaldiarango gaina

**Zaldiarango gaina** Arabako erdialdean kokatuta dago eta Gasteiz eta Trebiñuko udalerriak lotzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak

## Kanpo estekak 
*  Zaldiaran mendatea Eusko Jaurlaritzaren Mendateen Atlas Digitalean.
*  Zaldiaran mendaterako igoera argazkitan.
Murrayfield Stadium

**Murrayfield Stadium** (euskaraz *Murrayfield estadioa*) Eskoziako estadio bat da. Bertan, nagusiki errugbi partiduak jokatzen dira, baina baita beste hainbat kiroletakoak ere. Edinburgh hiriburuko Murrayfield auzoan dago.

## Historia 
1925ko martxoaren 13an inauguratu zuten eta 1995an erabat eraberritu. 67.800 ikusle izateko gai da, denak eserita.

Eskoziako Errugbi Batasunaren egoitza da eta errugbi munduan ikur ezaguna. Eskoziako errugbi selekzioak hemen jokatzen du bere inauguraziotik, 1925ko martxoaren 21an, Ingalaterraren aurkako partida jokatu zelarik. Urte hau izan zen, beren historian lehendabiziko aldiz, Slam Nagusia lortu errugbiko Bost Nazioen Torneoan.

Futbol partidak ere jokatzen dira Murrayfield-en. Eskoziar hiriburuko bi taldeetako bat den Heart of Midlothian taldearen egoitza da 2006/2007 denboralditik aurrera, Tynecastle Stadium estadioak ez baitzituen UEFAren gutxiengo baldintzak betetzen. Musika taldeen emanaldiak ere izan dira bertan, adibidez U2 eta Red Hot Chili Peppers. 2005. urtean zehar Live 8 taldeak, The Corrs, Travis eta Texas taldeekin batera jo zuten.

Fitxategi:A pot of gold... - geograph.org.uk - 718806.jpg|Barnealdea.
Fitxategi:Rugby Scotland.jpg|Eskoziako banderaren mosaikoa.
Fitxategi:Scotland Romania Lineout.jpg|Eskozia eta Errumaniarenn arteko errugbi partidua.

## Kanpo estekak 
* Murrayfield estadioa. Eskoziako Errugbi Federazioaren webgunea
Isuko mendatea

**Isuko mendatea** Nafarroako ipar-ekialdean kokatuta dago Nabaskoze eta Irunberriren artean, Erromantzatuan. 670 metrogo garaiera du. Izena Isu herritik hurbil egoteagatik dauka.

Zaraitzu eta Erronkari ibarretara sartzeko atea nagusia da.

Isuko mendatean bertan Arbaiungo arroilaren talaia dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak
* Isu

## Kanpo estekak
Lansdowne Road

**Lansdowne Road** (irlanderaz **Bóthar Lansdún**) futbol eta errugbi zelai bat izan zen, Dublingo **Ballsbridge** (irlanderaz **Droichead na Dothra**) aldirietako auzoan kokatua dago, Irlandako Errepublikan.

Bitxikeria moduan, Lansdowne Road zelaiak beste munduko edozein kiroldegi edo zelaik baino garraio publikorako sargune hobea duela goraipatu dezake, hau "Lansdowne Road" DART edo Dublingo Trenaren geltokia delako da. Nahiz futbolean, nahiz errugbian, oraindik jokatzen jarraitzen den munduko zelairik zaharrena da. Irlandar selekzioaren partida bakoitzean sortzen den giro apartarengatik ere bereziki nabarmentzen da, zelaia "galdarategi" bero bat bihurtzen delarik. Bere ikuslego kopuruaren ahalmena kirolaren arabera aldatzen da, errugbian ez baitago zutikako lekuen mugapenik, futbolean gertatzen den antzera. Arrazoi honegatik ipar eta hegoaldeko harmailak eserlekuekin beteak daude, zelaiaren ikusle gaitasuna 49000tik 36000ra murrizten delarik. 2004. urtean irlandar gobernuak errugbiko federakundea (IRFU) eta futbolekoarekin (FAI) batera, 2007 eta 2008 bitartean, Lansdowne Road-en eraberritze osoari ekiteko akordio batetara iritsi ziren leku honetan bertan 2010 urterako prest egongo den Aviva Stadium zelai berria eraikitzeko, honenbestez denbora tarte horretan bi selekzioek (errugbikoak eta futbolekoak), Futbol Elkarte Atletiko Gaeliko elkartearen (GAA) jabegoa den Croke Park zelaian jokatu beharko dituzte beren partidak.

Erreferentzia edo gehikuntza moduan, zelai hau musika talde ospetsu ugariren emanaldi leku bezala erabili dela aipatu dezakegu: R.E.M., U2 eta The Corrs, jende betekada osoak lortuz.

Estadioa erautsi egin zuten eta bere ordez Aviva Stadium eraiki zuten.
## Kanpo estekak 
* Lansdowne Road-en Webgune Ofiziala
Millennium Stadium

**Milurtekoaren Estadioa**, ingelesez **Millennium Stadium** eta galeseraz **Stadiwm y Mileniwm**, 2016a ezkeroztik **Principality Stadium** edo **Stadiwm Principality**, Galesko Cardiff hiriburuan dagoen errugbi estadio bat da, Cardiffen dagoena, Taff ibaiaren alboan. Galesko errugbi selekzioaren egoitza izateaz gain, futbol estadio moduan ere erabiltzen da.

## Historia 
1999ko Munduko Errugbi Txapelketarako parada probestuz eraiki eta bertan finala jokatu zen. Haren eraikitze lanek 126.000.000 libera esterlina inguruko diru kostua izan zuen.

Londresko Wembley Stadium berreraikitzen ari ziren denboran, kiroldegi horretan jokatu ziren futboleko Carling Cup delakoa, Community Shield eta Ingalaterrako Kopa edo FA Cup lehiaketak.

Fitxategi:2015_Rugby_World_Cup,_Wales_vs._Fiji_(21926830771).jpg|Barnealdea, Gales eta Fijiren arteko errugbi partiduan..
Fitxategi:Millennium_Stadium_Cardiff_2006.jpg|Kanpoaldea eta Taff ibaia.
Fitxategi:Millennium Stadium before Wales vs Fiji.jpg|Gales eta Fijiren arteko errugbi partiduan.
Fitxategi:2015_Rugby_World_Cup,_Wales_vs._Uruguay_(21461238958).jpg|Gales eta Uruguairen arteko errugbi partiduan.

## Ikus gainera 
* 1999ko Munduko Errugbi Txapelketa

## Kanpo estekak 
* Millennium Stadiumen webgune ofiziala
Twickenham Stadium

**Twickenham Stadium** (baita *Twickenham* izen soilez ere ezaguna) Erresuma Batua eta Ingalaterrako hiriburuan den Londres hiriaren mendebaldeko Twickenham auzoan kokatzen den errugbi kiroldegia edo estadio bat da.

## Historia 
1909ko urriaren 2an inauguratu zen.

## Eraikina 
Erresuma Batuko errugbi zelai handiena da eta orain dela gutxitik bere ikuslego ahalmena 75.000 eserlekutik 82.000ra gehitu du.

Irudi:Twickenham_Stadium_-_May_2012.jpg|Barnealdea.
Irudi:2015 Rugby World Cup, Australia vs. Wales (21485242524) (cropped).jpg|Australia eta Galesen arteko errugbi partidua, 2015eko Munduko Errugbi Txapelketa.
Irudi:West_Stand_at_Twickenham_Rugby_Stadium.jpg|Kanpoaldea.

## Kanpo estekak 
* RFU Twickenham site
* Gallery, History and Description
* South Stand progress photographs
* Twickenham Stadium Google Maps-en
* Hotels Near Twickenham Stadium
Kuraia (diskoa)

***Kuraia***, Kuraia taldearen estudioko lehen diskoa da, Mikel Kazalisen Zarauzko Fidelenea estudioetan grabatua, 2001eko urrian. Karlos Osinaga izan zen teknikaria. Hala ere, Kaki Arkarazoren Garate Estudioetan ekoitzi zuten, Haritz Harreguyren laguntzaz.

Fernando Sapok, nahiz eta Zaragozakoa izan, diskoko kantu guztiak euskaraz abestu zituen, salbu eta *Infierno* (gaztelaniaz) eta *Güello gorria* (aragoieraz).

## Abestien zerrenda 
# Ni ere
# Bizi gera
# Kea
# Biluztu
# Marketing
# Güello gorria
# Ezin gelditu
# Bidaiatzen
# Uhin banpiroak
# Infierno
# Egunsentian

## Taldekideak 
* Fernando Sapo: ahotsa
* Joseba Ponce: gitarra
* Mikel Kazalis: baxua
* Galder Izagirre: bateria

## Kanpo estekak
Meatzaldea (diskoa)

***Meatzaldea***, Sagarroi taldearen estudioko lehen diskoa da, Andoaingo Kaki Arkarazoren Garate Estudioetan grabatua.

Abesti guztiak dira Sagarroi taldearenak, salbu eta *En el claro de la luna* (Silvio Rodriguez), *Homo homini lupus* (Beti Mugan) eta *Bizitza triste eta ederra* (Joxe Ripiau). Bestalde, Martxel Mariskalen laguntza izan zuten abesti batzuen letrak egiteko.

## Abestien zerrenda 
# X izpiak
# Irribarrea
# Ezin soseauk
# Ehun mila junkie etzanda
# Sagarroiak
# Ta orain miresgarria ez dela ezer
# Iglu
# Homo homini lupus
# Murphy
# Bizitza triste eta ederra
# Papa Miserieren ametsgaizkoa
# Hutsik
# Hotzikarra
# En el claro de la luna

## Kanpo estekak
Asier Ituarte

**Asier Ituarte**, Ondarroan (Bizkaia) jaiotako Tronboilaria da.

## Ibilbidea 
Bere formakuntza urteen ostean, herriko musika taldeetan jotzen hasi zen.

1992tik 1998ra Txatanuga Futz Band taldean aritu zen.

1998an Joxe Ripiau taldean jotzen hasi zen eta taldea desegin arte egon zen bertan jotzen.

2002an, Sagarroi taldean hasi zen jotzen eta taldean jarraitu izan du arik eta 2010eko martxoan taldea desegin zen arte. Bere sarrerarekin batera, taldeak musika estiloa guztiz aldatu zuen, Hardcore doinuetatik, Ska eta Reggae doinuetara pasa ziren eta.

Honez gain, Ander Lipus, Txuma Murugarren eta Rafa Ruedarekin batera ere lan egin du eta Ondarroa, Bermeo eta Getxoko Musika Eskoletan tronboi irakaslea ere izan da.

## Diskografia 
### Joxe Ripiau 
* Paradisu Zinema (Esan Ozenki, 1998)
* Bizitza Triste eta Ederra (Esan Ozenki, 2000)

### Sagarroi 
* Euria ari duela (Metak, 2003)
* Toulouse (Metak, 2004)
* Baleike (Kasba Music, 2007)

## Kanpo estekak 
*  Sagarroi taldearen fitxa Badok atarian