open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neuropsikofarmakologia

**Neuropsikofarmacologia** neuropsikofarmakoak ikertzen eta aztertzen dituen farmakologiaren adarra da. Neuropsikofarmakoak nerbio-sistema zentral gainean eragina duten sendagaiak dira. Gaur egun, batez ere beste arloetan eramaten ari diren aurrerapenei esker (fisiologian eta neurozientzian batez ere) aldaketa handiak ematen ari dira; horren ondorioz, hitzaren erabilera ere handitu egin da.

Neuropsikofarmakologi interesa oso lotuta dago asaldura batzuekin:
* Antsietatea
* Txera-asaldurak
* Elikadura-azaldurak
* Loaren azaldurak
* Psikosiak

Euskal Herriko Unibertsitatean badago Neuropsikofarmakologia Ikerketa Taldea. Taldearen arduraduna Jose Javier Meana Martínez da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :American College of Neuropsychopharmacology Neuropsikofarmakologiaren Unibertsitate Amerikarra.
* :Collegium Internationale Neuro-psychopharmacologicum Neuropsikofarmakologiaz arduratzen den nazioarteko erakundea.
* :Neuropsikofarmakologia Unibertsitate Europarra.
* :Neuropsychopharmacology Neuropsikofarmakologiaren Unibertsitate Amerikarraren aldizkari ofiziala.
Honden

[thumb|250x250px| [Izumo-taisha|Izumo-taisha-ko *honden-a* ]]
 (baita  edo (batzuetan  - esaterako Ise santutegi handian - tenplu xintoisteko eraikuntza nagusia da, jainkotegiko *kami* sagaratua erabiltzeko, sarritan ispilu edo estatua batez irudikatua. Orokorrean eraikina santutegiaren atzeko aldean kokatuta dago eta jendearentzako itxita. Batzuetan, aurreko aldean *haiden-a* edo otoizlekua kokatzen da. Orokorrean *haiden-*aren eta *honden-*aren artean, *heiden*-a edo eskaintzen aretoa kokatzen da.

## Erreferentziak 
* Tamura, Yoshiro (2000). «Japoniako nazioaren jaiotza». Japoniako budismoa - Kultur historia (Lehen Edizioa). Tokio: Kosei Publishing Company. p.   232 orrialde.  .
*   
* Smyers, Karen Ann (1999). Fox eta harribitxia: zentzu pribatuak eta partekatuak jatorrizko japoniar gurtza garaian . Honolulu: University of Hawaii Press.  . Ludowej   231775156 .

## Kanpo estekak
Leon Kossoff

**Leon Kossoff** (Londres, 1926ko azaroaren 10a - ibidem, 2019ko uztailaren 4a) britainiar margolaria izan zen.

Islingtoneko auzo londrestarran jaio zen eta jatorri judua zuen. Saint Martin's School of Artsean ikasi zuen eta gero irakasle izan zen bertan. Bere margolaritzan erretratu espresionistak eta Londreseko paisaiak nabarmentzen dituzte. Frank Auerbach bere lagunarekin erakusten hasi zen eta Francis Baconekin, Lucian Freudekin eta Keith Critchlowekin ere.
Ikor

Greziar mitologian **ikor**ra () jainkoen odolean edo hilkor ez zirenen odolean zegoen mineral bat zen. Sustantzia mitiko hau anbrosian edo jainkoen oturuntzetan jaten zuten nektarrean zegoen, eta horrek babesten zituen heriotzatik. Urre kolorekoa, jainko batek zauri bat egin eta odola galtzen zuenean ikor hori pozoi bat zen hilkorrentzat: berarekin kontaktuan sartzen ziren guztiak momentuan hiltzen ziren.

## Ikus, gainera 
* Petrikor

## Kanpo estekak
Sarah Goodridge

**Sarah Goodridge** (1788-1853) miniaturazko erretratuetan berezitu zen margolari estatubatuarra izan zen. Bere ahizpa gazteagoa ere, Elizabeth Goodridge, ospea lortu zuen miniaturista izan zen.

Bere lanik ezagunena da *Beauty Revealed* (edertasuna agerian), bular batzuen irudikapen detallista bat. Uste da bere autoerretratua izan zela bularrena, eta Daniel Webster bere maitaleari opari eman ziola.

thumb|250px|erdian|*Beauty Revealed* (edertasuna agerian).

## Erreferentziak
Bilbao Athletic 2019/2020

Entrenatzailea:  Joseba Etxeberria (2019-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  22 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Baskonia taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 22-erako dortsalak eraman beharko dituzte, eta 3.atezaina egongo balitz 25 zenbakia eraman beharko du

### Lagatakoak 
### Udako merkatua 2019 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kelly LeBrock

**Kelly LeBrock** (New York, ) estatubatuar jatorriko ingeles aktore eta modeloa da. Zineman, *The Woman in Red* (1984) eta *Weird Science* (1985) filmetan egindako lanagatik ospetsu bilakatu da.

## Filmografia 
* *The Woman in Red* (1984)
* *Weird Science* (1985)
* *Hard to Kill* (1990)
* *Betrayal of the Dove* (1993)
* *David Copperfield* (1993; telefilma)
* *Tracks of a Killer* (1995)
* *Hard Bounty* (1995)
* *Wrongfully Accused* (1998)
* ''The Sorcerer's Apprentice * (2002)
* *Zerophilia* (2005)
* *Gamers: The Movie* (2006)
* *The Mirror* (2007)
* *Prep School* (2009)
* *10 Days in a Madhouse* (2015)
* *A Prince for Christmas'' (2015)
Petrikor

thumb|Ur tanta bat lurzoruaren aurka kolpatzen.
**Petrikor** ( *harria* eta  *ikor*) euria lur lehorrean erortzen denean sortzen den usainaren izena da. Askotan «lur bustia» edo «euriaren usain» gisa adierazten da. Normalki, euririk egin gabe denbora bat egon behar da usain hori agertzeko, eta nabarmena da lehorte baten ostean.

## Jatorria 
Terminoa 1964an sortu zuten Isabel Joy Bear eta Richard G. Thomas ikerlari australiarrek, *Nature*n argitaratutako artikulu batean. Artikuluan azaltzen zuten nola usain hori hainbat landarek garai lehorretan isurtzen zuten olio batetik zetorrela, eta olio hori lur buztintsuek absorbitzeko zutela. Euria egiten zuenean olioa airera iristzen zen beste konposatu batekin, geosmina, aktinobakterio zehatz baten azpiproduktu metaboliko bat; tximistak egon badira, ozonoak ere parte hartzen du usainean. Beste artikulu batean Bearrek eta Thomasek demostratu zuten olio horrek hazien germinazioa eteten duela.

1964a baino lehen egon ziren eztabaida zientifikoak arrazoiari buruz. 1891eko maiatzean *The Scientifik American* aldizkarian albiste bat argitaratu zen, TL Phipsonen hogeita bost urteko ikerketan oinarritua. Urte berean *Comptes Rendus* aldizkarian "''Sur l'Odeur propre de la Terre''" artikulua argitaratu zuten Berthelotek eta Andrék.

## Mekanismoa 
2015ean Massachusetts Institute of Technologyko (MIT) ikerlariek abiadura azkarreko kamerak erabili zituzten usaina airean nola mugitzen den ikertzeko. 28 material ezberdinen gainean egindako esperimentuak erakutsi zuen euri-tanta bat gainazal porotsu batean erortzen denean poro horietan dagoen aireak burbuila txikiak sortzen dituela, gainazalean flotatzen dutenak aerosolak askatuz. Zientzialari batzuek ustez, eboluzioak gaitasun hau eman die gizakiei, arbasoek noizbehinkako euriteen beharra zutelako bizirauteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lil' Kim

**Kimberly Denise Jones** (Brooklyn, 1974 edo ), '''Lil' Kim'* izen artistikoz ezaguna, estatubatuar rap-kantari, aktore eta modeloa da. Musikan egindako lanagatik ospetsu bilakatu da baina modan ere lan egin du.

## Diskografia 
### Estudiozko albumak 
* *Hard Core* (1996)
* *The Notorious K.I.M.* (2000)
* *La Bella Mafia* (2003)
* *The Naked Truth* (2005)
* *9* (2019)

### Elkarlaneko albumak 
* *Conspiracy'' Junior M.A.F.I.A. taldearekin (1995)
Weird Science (filma)

**Weird Science** 1985eko zientzia-fikziozko film erromantikoa da, John Hughes estatubatuar zinema zuzendari, gidoigileak zuzendu zuena.

Nolabaiteko antzekotasuna duten *Back to the Future*, *Real Genius* eta *My Science Project* zientzia-fikziozko nerabe komedia filmeekin batera urte berean estreinatu zen.

Filma egun kultuzko bilakatu da.

## Argumentua 
Bi nerdek ordenagailuz emakume perfektu bat sortzea erabakiko dute, baina emaitza haiek espero baino gehiago izango da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carole Lombard

**Carole Lombard,** jaiotakoan **Jane Alice Peters**, Fort Wayne, Indiana,1908ko urriaren 6a - Mount Potosi, Nevada, 1942ko urtarrilaren 16a) Hollywood-eko itzal handiko zinema-aktore estatubatuarra zen.

1930eko hamarkadako komedia eroetan (Screwball comedies) jokatutako rol indartsu eta ez konbentzionalengatik, hamarkadaren amaieran, Hollywooden hoberen ordaindutako izarra izan zen.

Clark Gable aktorearen bigarren emaztea, 1939 urtean ezkondu ziren, Carolek bahá'í fedea formalki aitortua zuen hilabete batzuk lehenago, nahiz eta harremana bi urte lehenago hasi. Elkarrekin jarraitu zuten 1942an Carole hegazkin istripu batean hil zen arte.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Bihotzez (filma)

***Bihotzez*** 1985. urtean Pedro Oleak eginiko film dokumentala da, Bilboko Alde Zaharraren errekuperazioa erakusten duena.

## Sinopsia 
Irudietan, alde batetik, 1983ko abuztuko uholdeak ikusi daitezke; eta bestetik, hiriburuan izandako hainbat ekitaldi agertzen dira: Santa Ageda Eguna, Plaza Berriko azoka, Gabonak, Bilboko Athletic Cluben Gabarra Nerbioi ibaian talde bizkaitarrak Liga irabazi zuen urtean eta Aste Nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Engawa

thumb| Engawa.
Japoniako etxe tradizionaletako leihoak eta ateak lotzen dituen kanpoaldeko zurezko zoru-pasabidea da. Azkenaldian, terminoa gelatik kanpo dagoen beranda  izendatzeko ere erabilia izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La conspiración

***La conspiración*** 2012. urtean Pedro Oleak eginiko intrigazko telefilma da, 1936ko estatu-kolpearen sortzeari buruzkoa. Thriller politiko hau EiTB eta RTVE artean ekoiztu zuten. TVEk zortzi urte luze itxaron zuen filma emateko.

## Sinopsia 
Mola jenerala, gobernu errepublikanoak zerbitzu aktibotik aldendua izan ondoren, Iruñera ailegatuko da bertoko gobernadore militar izateko. Bertatik konspirazioa martxan jarriko du, altxamendua aditzera eman zuen irrati-hitzaldia emanda ere.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiempo de tormenta

***Tiempo de tormenta*** 2003. urtean Pedro Oleak eginiko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Chus eta Elena eta Óscar eta Sara bikoteak arazoak direla eta elkar urruntzen hasi dira. Urteak pasa eta gero, ospitalean elkar ezagutuko dute.

## Aktoreak 
* Maribel Verdú: Elena
* Jorge Sanz: Chus
* Darío Grandinetti: Óscar
* Mónica Randall: Begoña
* Rafael Reaño: Marcos
* Ramón Goyanes: Josito
* Remedios Cervantes: Laura
* Daniel Ruiperez: Santi
* Natalia Pallas: Neli
* Daniel Huarte: Goti
* Ángel Hidalgo: Jose Luis
* Goizalde Núñez: Lourdes
* Farid Fatmi: Kamal
* Juan Felipe Gallego Bayón: Miguel

## Kanpo estekak
La Corea

***La Corea*** 1976. urtean Pedro Oleak eginiko intrigazko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Toni Madrilera herri batetik berriki ailegaturiko hamazazpi urteko mutila da. Lagun batek Charori, "La Corea", aurkeztuko dio, Torrejón de Ardozko aire-basean lan egiten duten estatubatuarrentzat mutilak bilatzen dituen emakume bati.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Ordizia-Txindoki-Ordizia erronka

[thumb|eskuinera|300px|eskuinera|[Ordizia udalerria eta urrutira Txindoki mendia, erronkaren ibilbidearen bi gune nagusiak.]]
**Ordizia-Txindoki-Ordizia erronka**, Gipuzkoako Goierri eskualdean burututako kirol dema bat da. Ordizia udalerriaren herrigunea eta Txindoki mendiaren gailurraren arteko ibilbidearen joan-etorria denbora laburrenean burutzean datza.

Gaur egungo errekorra 1:25:09 denboran dago, 2019ko uztailaren 6an Aritz Egea urretxuar mendi lasterkariak ezarria.

## Historia 
Jatorria 1953an Pedro Aierbe ordiziarrak Juan Jose Rezola itsasondoarrari egindako erronkan dago: "Ezetz Ordiziatik Larraitzera bizikletaz abiatu, Txindoki igo eta 3 ordu azpiko denboran itzuli!".

Irailaren 6an, goizeko 8:00etan, Rezola Ordiziako Zabala jauregian zegoen Olano tabernaren paretik bizikletaz abiatu, Andres Urdanetaren estatua dagoen kokalekuan, Larraitzera iritsi, Txindokira korrika igo-jaitsi eta abiapuntu berdinera 1:42:30 denboran itzuliz erronka irabazi zuen. Sekulako balentria, jada 46 urteko kirolari amauteurra zela (lanbidez arotza) eta gaur egungo bizikletekin parekatuz gero garaikoen pisua eta sinpletasuna kontuan hartuz.

Handik 25 urtera, 1978an, Iñaki Maiora 24 urteko ormaiztegiarrak errekorra hobetzea otu zitzaion. Garai hartan Maiora txirrindulari profesionala zen, 1980, 1981, 1983 eta 1984ko Espainiako Ziklo-kros Txapelketen irabazlea. Irailaren 24an goizeko 9:00etan abiatu eta ibilbidea 1:26:28 denboran amaituz errekor berria ezarri zuen.

## Ibilbidea 
Erronkaren ibilbidea lau ataletan banatua dago:

* Ordizia-Larraitz: Bizikletaz GI-2133 errepidean Zaldibian barna.
* Larraitz-Txindoki: Lasterketa mendi bidean maldan gora.
* Txindoki-Larraitz: Lasterka mendi bidean maldan behera.
* Larraitz-Ordizia: Bizikletaz GI-2133 errepidean barna.

Irudi:Ordizia_(Guipúzcoa)-Palacio_Zabala-1.JPG|Zabala jauregia erronkaren abiapuntua eta helmugaren kokalekua.
Irudi:Txindoki_cumbre.JPG|Txindokiko gailurra.

## Saiakerak 

* Epaileen baieztapenik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ordizia-Txindoko-Ordizia erronkari buruzko artikulua, Noticiasdegipuzkoa.com
Días de viejo color

***Días de viejo color*** 1976. urtean Pedro Oleak eginiko intrigazko komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
1967ko Aste Santuko oporraldietan, hiru lagun Torremolinosera ailegatuko dira. Bertan giro berri bat ezagutuko dute.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Luis Migel Zulategi

**Luis Migel Zulategi Huarte** () (Iruñea, 1898ko uztailaren 5a - Medellín (Kolonbia) 1970eko irailaren 1) idazlea, musikagilea, organojolea eta folklorista Kolonbiako erbestean hila.

## Biografia 
Iruñean jaioa, bere lehen urratsak musikaren munduan Remigio Mujikaren agindupean Orfeón Pamplonés abesbatzan izan ziren. Markinan (Bizkaian), eta Gasteizen biolina, txirula, piano eta harmonia ikasi zuen. Halaber teologia eta humanitateak ikasi zituen. Frantsesa eta ingelesa ondo ikasi zituen ere, bestetik. Autodidakta moduan, euskara ikasi zuen. 1924an karmeldar gisa, Kolonbiara bidali zuten. Bi urte ondoren, habitua utzi zuen eta 1932an, Panaman, ezkondu zen. Urte berean Bilbora itzuli zen eta 1935 arte *Euskadi* egunkarian musika-kritiko moduan aritu zen; egunkari horretan bi izengoiti erabili zituen: "Entzule bat" eta "Eretzale". 1936ko gerrarekin Kolonbiara itzuli zen. Herrialde hartan haren ikerketekin jarraitu zuen: hasierako euskal gaiekin batera Kolonbiako gaiak aztertzen hasi zen. 1968tik hil arte Medellingo Arte Ederren eta Musika Kontserbatorioan irakasle gisa lan egin zuen. 1970ean errektorea izendatu zuten.

## Musika-lan batzuk 
Zerrenda hau John Alejandro Ricaurteren liburutik hartu ditugu:

### Orkesta sinfonikorako 
* 1941: *Fantasía colombiana*
* 1945: *Cock-tail*
* 1945: *Las Mirlas*
* 1948: ''Ay, mi negrita d'Uribia!*
* 1949: *Los de Cachipay*
* 1951: *Caribianas*
* 1953: *Invitación al bambuco*

### Ganbera-musikarako 
* 1928: *1.Blanca* (piano)
* 1928: *Errimiña* (biolin eta piano)
* 1938: *Desde los Andes (zortziko)* (piano)
* 1938: *Sonata* (biolin eta piano)
* 1940: *I like Schumann* (piano)
* 1941: *Canon sobre un preludio de Bach* (biolin eta piano)
* 1942: *Nocturno* (piano)
* 1944-1945: *Pequeñeces* (piano)
* 1955: *Nana* (klabizenbalo)

### Ahots musika 
#### Abesbatzarako, A capella 
* 1935: *Cuatro canciones vascas*
* 1969: *25 Canciones Infantiles*

### Abesbatzarako laguntzarekin 
* 1956: *Misa de Réquiem*
* 1959: *Gozos a San Francisco Javier*

#### Ahotsa eta pianoa 
* 1939: "La Farerita"
* 1940: "En un album"
* 1944: "Armisticio"
* 1947: "Hay un instante en el crepúsculo"
* 1949: "Aziyadé"
* 1949: "Fábula"
* 1950: "El trotamundos"
* 1952: "Charada"
* 1954: "Diafanidad"
* 1957: "Amemos"

## Artikuluak 
* "La música antioqueña", *Todoamérica*, Habana, 1940ko iraila-urria.

## Sariak eta merezimenduak 
* 1970: Arte Ederren Institutuaren errektorea.
* 2007: Omenaldia. Antioquiako seme kutuna.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* John Alejandro Ricaurte: *Vasconavarros en Antioquía 1890-1970*. Andres Irujo Saria 2010. Gasteiz: Eusko Jaurlaritza, 2011.

## Kanpo estekak 
* :Biografia Auñamendi Entziklopedian.
* :Luis Carlos Rodríguez Álvarezen artikulua *Cronopio'' aldizkari digitalean.
Zakilixut

**Zakilixut**, egunero Antton Olariagak berria egunkarian egiten duen komiki-zintaren protagonista da. Euskal kulturako pertsonaia gogoangarrietako bat da.
[thumb|[Antton Olariaga]]
Trantsizio-garaitik hona dabil tokiko prentsa kitzikatzen, garai batetik non sexu-pasarteak –eta oro har, moral-kode meharren barruan zegoen oro– estu-estuan konta zitezkeen. Gosea baino argiagorik ez badago, Olariaga bai izan dela buruargi: egun, hain ikertua den Konstituzioaren gestazio-garaian hasi zen Olariaga Egin egunkarian marrazkilari. Egunkari,

## Historia 
### Egin egunkaria (1977-1990) 
Pertsonaia 1977ko irailaren 29an Egin egunkarian sortu zenez, honezkero 40 urte baino gehiago egin ditu eguneroko zintarekin.

### Euskaldunon Egunkaria (1990-2003) 
Olariagak 1990ean hasi zen Euskaldunon Egunkarian lanean, egunkaria hasi zen unetik. 3. orriko behealdean argitaratzen zuen egunero Zakilixuten tira, astean sei egunetan asteartetik igandera.

### Berria (2003tik) 
Euskaldunon Egunkaria itxi zutenean Berria egunkarian ere jarraitu zuen gero, kasu honetan kontrazaleko goiko aldean.

## Pertsonaia 
**Zakilixut** adin zehaztugabeko gizonezkoa da, eguneroko errealitatea interpretatzen duena. Hitanoan aritzen da maiz. Sudur "ederra" du, ia kokotsaren tamainakoa (eta formakoa), ile beltzekoa eta gehienetan marra etzanezko kamiseta zuri gorria du soinean.

### Gaiak 
Eguneroko bizimodua, kultura eta politika izaten dira gaiak, ahal dela beti osagai erotiko (hortik datorkio izena) edo hitz-joko batekin lagunduta. Urteroko gaiak izaten dira auek: Durangoko azoka, Olentzero, ihauteriak, San Juan sua, Udako Euskal Unibertsitatea, estropadak, Donostiako Zinemaldia, bertso jaialdiak, eta abar. Zientziazalea ere bada.

### Adina 
Adin zehaztugabeko gizonezkoa da, baina sortu zenean mutil koxkortsua zen, Lemoiz eta Debako zentralen proiektuen kontrako manifetan, edo *bizalditako* deskapotablean, sarritan ibiltzen zen neska-lagunagaz oheren batean edo euskal baso ederrenean olgetarako prest. Baina geroago *Zakilixut* gizondu egin zen. Eta aspaldi honetan ez ditu honezkero txirriak erretzen, eta ez du larrurik jotzen kanadar ez iglu dendetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stephanie Gilmore

**Stephanie Louise Gilmore** (Murwillumbah, Hegoaldeko Gales Berria, 1988ko urtarrilaren 29a) australiar surflaria da. ASPko Munduko Surf Txapelketa zortzi aldiz irabazi du (2007, 2008, 2009, 2010, 2012, 2014, 2018 eta 2022).
Ate automatiko

[thumb|301x301px| Atea automatikoa [Raleighen, Ipar Carolina, Estatu Batuak . ]]
**Ate automatikoa** automatikoki irekitzen edo ixten den atea da. Atearen irekiera eta itxiera egiteko beharrezkoa da instalazio bat ezartzea, gizakiaren indarraren ordez beste edozein motatakoa erabiliz, esaterako argindarra erabiliz.

## Historia 
K.o. I. mendean, Heron Alexandriako matematikari greziarrak, ustez lehendabiziko ate automatikoa asmatu zuen. Bi mota ate automatiko deskribatu zituen. Lehendabizikoak hiriko tenpluko apaizak pizturiko suaren beroa erabiltzen zuen. Suak brontzezko ontzi baten barruan zegoen ura irakiten jartzen zuen eta ordu pare bat igaro ostean, ontzian zegoen presioa atmosferako presioaren gainetik igotzen zenez, ondoan zeuden ontzi batzuetara ura ponpatzen zuen. Alboetako ontzi horiek kontrapisu gisa jardutzen zuten, eta soka eta polea batzuen bidez, ateak irekitzen ziren, jendea otoitza egiteko unera heltzen zenean. Bigarren ate mota, Heronek berak erabilitzen zuena zen, antzeko instalazio batean, hiriaren ateak irekitzeko.

## Kanpo estekak
Kaxmirreko Harana

**Kaxmirreko Harana** Indiak kudeaturiko eskualde horretan dagoen mendiarteko harana da, hego-mendebaldetik Pir Panjal mendietatik eta ipar-ekialdetik Himalaiatik mugatuta. 135&nbsp;km-luze eta 32&nbsp;km-ko zabala da eta Jhelum ibaiak zeharkatzen du.

Kaxmirreko dibisioa Jammu eta Kaxmir estatuko hiruetako bat da. Kaxmirreko dibisioa hegoaldean Jammu, ekialdean Ladakh eta iparraldean eta mendebaldean kontrol-lerroa ditu. Hona hemen bere barrutiak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anastasio Agirre

**Anastasio Agirre Latartegi** (Erandio, ?) euskal politikaria zan, Erandioko alkate Espainiako bigarren errepublikan.

## Bizitza 
Erandio jaio zen. Eusko Alderdi Jeltzalean eman zuen izena. Euskaldun-zaharra eta independentista, Erandioko alkate izan zen Espainiako bigarren errepublikan.

1931ko apirilaren 12an izan ziren udal hauteskundeetan Erandioko 18 zinegotzietatik EAJk 7 lortu zituen, Bloke antimonarkikoak 4, sozialistek 3, ANVk 1, errepublikanoek 1, nazionalistek 1 eta independienteek 1.

## Erreferentziak
Malleco probintzia

**Malleco** Araucanía eskualdeko iparraldeko Txileko probintzia da. 13.433,3 km²-ko azalera dauka eta 223.184 biztanle. Probintziako hiriburua Angol hiria da.

## Komunak 
Malleco probintzia 11 udalerritan banatuta dago:

* **Angol** ;
* Collipulli ;
* Curacautín ;
* Ercilla ;
* Lonquimay ;
* Los Salses ;
* Lumaco ;
* Puren ;
* Renaico ;
* Traiguen ;
* Victoria .

## Kanpo estekak
Baroja & Yo bilduma

**Baroja & Yo bilduma** Iruñeako Ipso Ediciones 2017an martxan jarri zuen liburuxka bilduma izan zen. Bilduma horretan idazle, kritikari eta irakasle ezagunek Barojari buruzko ideiak eta sentimenduak adierazten zituzten, azken finean liburu bakoitzaren oinarria autobiografikoa izan behar zen. Egileek argitaletxearen burua den Joaquín Ciáurrizek lanak idazteko enkargua jaso zuten. Testu guztiak, Bernardo Atxagarena izan ezin, gaztelaniaz agertu ziren. Bilduma 2019an amaitu zen. Argazkiak Pedro Pegenauterenak ziren. Proiektuak Nafarroako Gobernuaren laguntza izan zuen.

## Egileak eta liburuak 
* Soledad Puértolas (Zaragoza, 1947): *Lúcida melancolía*.
* Luis Antonio de Villena (Madril, 1951): *Un anarquista de derechas*.
* Ascensión Rivas Hernández (Salamanca, 1963): *Mujeres barojianas*.
* Antonio Castellote (Teruel, 1965): *La boina del viajero*.
* Eduardo Laporte (Iruñea, 1979): *Barojiano y todo lo contrario*.
* Sergio del Molino (Madril, 1979): *En el País del Bidasoa*.
* Daniel Ramírez García-Mina (Iruñea, 1992): *La otra vuelta del camino*.
* Jon Juaristi (Bilbo, 1951): *Los pequeños mundos*.
* David Jiménez Torres (Madril, 1986): *El país de la niebla*.
* Raúl Guerra Garrido (Madril, 1935): *Un morroi chino con un higo en la coleta*.
* Justo Serna (Valentzia, 1959): *El lector impertinente*.
* Bernardo Atxaga (Asteasu, 1951) - Joxemari Iturralde (Tolosa, 1951): *Órdado - Hor dago*. Liburu honetan Atxagaren testu hau agertzen da: "Barojaren begirada Gautier-ena baino hobea zen", Asun Garikanok euskaratuta.
* Mariano Zabía (Madril, 1949): *La sensación de lo ético*.
* Amparo Hurtado (Valentzia, 1945): *Hermana querida - Arreba maitea*.
* Giovanna Fiordaliso (Livorno, 1971): *En el mar de la ficción*.
* Manuel Hidalgo (Iruñea, 1953): *Del balneario al monasterio*.
* José Martínez Ferreira (Madril, 1970): *El pelícano llegó al puerto*.
* Mónica González Pereira (Pontevedra, 1983): *A la luz de sus candilejas*.
* Iñaki Ezkerra (Bilbo, 1957): *La voz de la intemperie*.
* Eduardo Mendoza (Bartzelona, 1943): *Por qué nos quisimos tanto*.
* Juan Pedro Quiñonero (Totana, Murtzia. 1946): *El niño, las sirenas y el tesoro*.
* Javier Goñi Imízcoz (Zaragoza, 1952): *A contrapelo*.
* María Bueno Martínez (Sillar Baja-Diezma, Granada, 1967): *Un vasco en la corte nazarí*.
* Andrés Trapiello (Manzaneda de Torío. León, 1953): *Un poco de compañia*.
* Francisco Javier González Martín (Madril, 1961): *Un pensador entre fronteras*.
* Carmen Caro (Madril, 1962): *El grito del capitán Chimista*.

## Kutxa 
Bilduma osoa gordetzeko kutxa berezi bat sortu zuen argitaletxeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bildumaren webgunea.
* :Bildumaren aurkezpena Zenda webgunean.
Ladakh

**Ladakh** ("mendate altuetako lurraldea") Jammu eta Kaxmir estatuko hiru eskualdeetako bat da, Siachen glaziarra eta Karakorum artean kokaturik. Indus ibaiak zeharkatzen du, Tibetetik etorrita. Bere biztanleen kultura tibetarrekin lotura estua du.

60.000 km² inguruko azalera dauka eta 275.000 bat biztanle, gehienak budistak direlarik, gutxiengo musulmanarekin. Leh da hiriburua (30.870 biztanle 2011an), eta bigarren hiri nagusia Kargil da (16.338). Klima oso muturrekoa da urtaro batetik bestera. Politikoki, lurralde ezegonkor batean dago kokatuta, India, Pakistan eta Txina artean. Aksai Chin mugako lurraldearekin gatazka nagusia da.

Bost zonaldetan dago banatuta: Ladakh, Nubra, Zanskar, Rupshu eta Kargil.

## Barrutiak 
Hona hemen bere barrutiak:

## Historia 
Erdi Aroan, musulmanen inbasioa jasan zuten, XIII. mendetik XVI. menderaino. Orduan sortu zuten Namgyal dinastia, Bhagan erregearen eskutik, gaur egun arte iraun duena.

XVI. mendearen amaieran Baltiek konkistatu zuten lurralde hau. Hurrengo mendean, Tibeten aurkako gerran sartu ziren, Bhutanen alde kokatuz. XX. mendean eratu zuten gaur egungo estatua, Jammu eta Kaxmirrekoa.

2010eko Pakistango uholdeek gogor jo zuten lurraldea.

## Geografia 
thumb|Argazki panoramikoa.

Lurralde mugakideak ditu Ladakh-ek iparraldean Baltistan eta Xinjiang (Txina), ekialdean Aksai Chin eta Xinzang (Tibet), hegoaldean Himachal Pradesh, hego-mendebaldean Punjab (Pakistan) eta mendebaldean Baltistan berriro ere.

Zazpi mila metroko mendiak daude zonalde honetan, Nun (7.135 m) eta Kun (7.077 m). 1953an lehehengo aldiz igo zuten bietako altuena, Bernard Pierre eta Pierre Vittoz-ek gidatutako espedizio frantziar-suitzar batek egindakoa.

## Irudi galeria 

Ladakh-Likir.jpg|Likirretik gertu.
Indus_Zanskar.jpg|Indus eta Zanskar ibaien bategitea.
Leh-Dharampala.jpg|Dharampalako tenplua (Leh).
Karakoram-Nubra.jpg|Karakorumeko ekialdea, Nubrako ibarretik.
Ladakh_Woman_edit4.jpg|Bertako emakumea, jantzi tradizionalekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Nun dago nun?" dokumentala, Nun mendira egindako espedizio bati buruz (Gattiken, 2017).
* "Ladakh Project: Nouria Newman's solo kayaking trip" dokumentala (2018).
James Edward Quibell

**James Edward Quibell** (1867ko azaroaren 11 – 1935eko ekainaren 5) Erresuma Batuko egiptologo ospetsua izan zen.

## Biografia 
James Edward Quibell Newporten, Shropshiren jaio zen. 1900. urtean Annie Abernethie Pirie artista eta arkeologo eskoziarrarekin ezkondu zen. Adams' Grammar eskolan eta Kristoren Elizan Oxforden ikasi zuen. Antzinaroko gauzekin liluratuta, laguntzeko Flinders Petrie irakasleari bere burua eskaini zion; berarekin, 1893an, Koptosen lan egin zuen. Ondoren, leku desberdinetan aritu zen: Nagada, Buleas, Tebas, El Kab eta Hierakonpolis. Baita ere Cecil Firth arkeologoari Saqqarako indusketetan lagundu zion. Berlingo Humboldt Unibertsitatean ikasi zuen eta, ondoren, Kairoko Egiptoar Museoaren Katalogo Batzordearen partaidea izendatu zuten. 1899 eta 1904 artean, Delta eta Erdiko Egiptoaren zaharkien inspektorea izan zen; aurrez aurre Howard Carter izan zuen, Luxorreko inspektore burua. 1904 eta 1905 urteetan Saqqarako inspektore burua izan zen. 1905ean Saqqaran, Erregeen haranean, Yuya eta Tuyu hilobia aurkitu zuen. Hierakonpolisen (antzinako Nekhenen), haren taldearekin batera Narmerren Paleta aurkitu zuen. 1914tik 1923 arte Kairoko Egiptoar Museoaren zaintzailea izan zen eta, halaber, 1931tik 1935ra, Piramide mailadunaren indusketetan zuzendaria izan zen. 1925ean erretreta hartu zuen.

## Obra 
* *The Ramesseum The Tomb of Ptah-Hetep*, 1898.
* *Hierakonpolis 1900*. W. M. Flinders Petrie-rekin batera egina.
* *Excavations at Saqqara, 1911-12*. The tomb of Hesy (1913)
* *El Kab*, 1923

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Biografia
* :Quibell Gutenberg proiektuan.
Kiva (kraterra)

thumb|270x270px| Apollo 16 lurreratze gunearen kokapena. |alt=
**Kiva** ilargiko krater txiki bat da, Apollo 16 espedizioko astronautek bisitatua izan zena. Izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak eman zion 1973 urtean. Diametroa North Ray kraterrak baino apur bat txikiagoa du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* **Erreferentzia UAEReko CRATER** http://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/3059
* Apollo 16 Traverses, 78D2S2 (25), Lunar eta Planetary Institute
* LPI Ilargiaren Argazki Atlaseko Lunar Orbitala
* Mapa LROC
* The-moon.wikispaces.com: Kiva
Monte-Carloko Rallya

**Monte-Carloko Rallya**, , Frantziako hego-ekialdean burutzen den Munduko Rally Txapelketako rally lasterketa da. 1911an sortu zen, eta ibilbidea nagusiki Monako eta Kosta Urdinan nahiz Proventza, Auvernia eta Itsas Alpeetako asfalto errepideetan barna doa.

## Irabazleak 
## Ikus, gainera 
* Munduko Rally Txapelketako rallyak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Atlante (zutabea)

[thumb| Atlantea San Florian abadian ([Austria) ]]
**Atlanteak** gizon itxurako figurak dira eta erlaitzak eta antzeko elementuak eusteko erabiltzen ziren apaingarri-eusgarri elemenatuak dira. Gizonaren ordez emakumearen figura agertzen denean kariatide izena hartzen du.

Zutabe mota horien jatorria, Vitruviok dioenez, Atlas mitoan dago; Atlas, titanen buruzagia izan zen.Titanomakia izena hartu zuen olinpiar jainkoen aurkako gudan. Titanak garaituak izan zirenean, Zeusek, bere sorbalden gainean zeruaren pisua jasatera zigortu zuen.

## Kanpo estekak
Zintzilikario

thumb| Saint-Denisko kapera Senlis-eko katedralean zintzilikarioa erdialdean.
**Zintzilikarioa** apaingarri zizelkatu bat da. Ganga baten giltzarrian esekita egoten da edota arku baten erdiko dobelan, eta hedaduraz, edozein sabaian zintzilik dagoen apaingarri zizelkatua da.

Ohikoenak arkitektura gotiko flamigeroaren gangetan jarritakoak dira. Mudejar estiloko sabaietan, orokorrean, anana itxurako apaingarri esekia izaten da, esate baterako, Zaragozako Aljaferiako Errege Katolikoen Jauregian daudenak. Errenazimenduan eta barrokoan ere erabili izan zen, esaterako, txandakako zutabeak arkuak eusten dutenetan, zintzilikarioak zutabe euskarririk ez duten arkuetan jartzen zen; horren adibide, Vic-eko Santo Domingoko klaustroa.
thumb| Zintzilikarioa (Ama Birjina eta Haurra) Santa Maria de la Oliva (Villaviciosa) elizako sarreran.

Fitxategi:Puerta de la Catedral de Lugo.JPG|Lugoko katedrala .
Fitxategi:Iglesia de Santiago del Burgo (Zamora).JPG|Santiago del Burgo eliza (Zamora) .

## Kanpo estekak
Ponte (argipena)

**Ponte** terminoak hainbat adiera du:

* **Pontea**, euskaraz, ur bedeinkatua egoten den ontzia da, elizetan egon ohi dena, aitaren egiteko erabiltzen dena, edo egitura beregain edo handiagoa bada, haurrak bataiatzeko erabiltzen dena: **ponte harri** edo **bataiarria**, alegia. Honekin loturik, ikus:
** **Ponte-izen** edo **bataio izenak**.
** **Aita-ponteko** eta **ama-pontekoak**, **aitabitxi** eta **amabitxiak** dira.
* **Ponte**, Italiako udalerri bat.
* **Ponte**, Erromako *rioni* edo barruti bat.
Siachen glaziarra

**Siachen glaziarra** (; ) Karakorum mendilerroko glaziar handi bat da,  koordenadetan dagoena. Glaziarra luzea da. Gaur egun 76 kilometrotan zehar hedatzen da eta, bere adarrekin batera, 700 kilometro karratu baino gehiagoko hedadura du. Polo inguruetako eskualdeetatik kanpo dagoen bigarren glaziarrik handiena da (lehendabizikoa Fedtxenko glaziarra da).

Indiak eta Pakistanek bere jabetza aldarrikatzen dute Siachen eskualdean. Biek soldaduak mantentzen dituzte 6.000 metroko altueratik gora. Indiak 1984tik aurrera eskualdearen gehiengoa kontrolatzen du. Pakistanek, berriz, Saltoro mendilerroa kontrolatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pazko bigarren

**Pazko bigarrena** Pazko egunaren hurrengo eguna da. Hainbat lekutan jaieguna da, tartean Euskal Herrian. Hainbat tradizio ditu lotuta: Austrian eta hegoaldeko Alemanian *Emmausgang* izeneko erromesaldia egiten dute, Herrialde Katalanetan opilaren eguna egiten dute, poloniarrek *Śmigus-dyngus* jaia ospatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Pazko bigarren (Soria, 2016).
Pazko hirugarren

**Pazko hirugarrena** Pazko egunaren hurrengo asteartea da. Hainbat lekuetan jaieguna da, tartean Australian edo Zipren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astearte santu

**Astearte santua** () Aste Santuko asteartea da. Egun hartako Ebanjelioan Jesukristok Juda Iskarioteren saldukeria eta San Petriren ukazioak iragartzen ditu.

## Kanpo estekak 
*Astearte Santua (Cuenca, 2019).
Larunbat santu

**Larunbat santua** () Aste Santuko larunbata da. Pazko hirurrenaren hirugarren eguna da eta, gaua heltzean, urteko kristau ospakizunik nagusiena egiten dute: pazko gaubeila.

Aurreko egunean, Ostiral Santuan, Kristo gurutzean kondenatu egiten dute, hurrengo egunean, Igande Santuan edo Berpizkuntzako igandean, berpizteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Larunbat Santuaren laburpena Cartagenan (Espainia) 2017an.
Gaudete

Kristau kultu eta liturgian, **gaudetea** Abendualdiaren hirugarren igandea da.  latinezko hitza da, euskaraz «poz zaitezte» esan nahi duena eta horrela hasten da egun horretako meza: 

## Kanpo estekak
Jesus Martínez de Aragón

**Jesus Martínez de Aragón Carrión** (Gasteiz, 1899ko	otsailaren 16 &ndash; Madril, 1937ko apirilaren 9a) abokatu eta militar profesionala izan zen. Espainiako Gerra Zibilean Errepublikaren aldeko leialtasuna gorde zuen. Borrokan, Madrilgo defentsan hil zen, 1937an.

## Biografia 
Gasteizen jaioa bere familia hiriburuan oso ezaguna zen. Aita Gabriel Martínez de Aragón Urbiztondo zen, Errepublikako fiskal orokorra. Anaia, José Martínez de Aragón Carrión, hegazkintza kapitaina izan zen, ezaguna Primo de Riveraren diktaduraren aurka aritu zelako. Gerra hasi aurretik Jesus Martínez de Aragón abokatu gisa lan egiten zuen.

Militarren estatu kolpea ondoren, Errepublikaren alde jarri zen. Madrilen Cuartel de la Montañaren erasoan parte hartu zuen. Errepublikako Bosgarren Erregimentuan sartu zen eta bere lana hasieratik haren antolaketan nabaria izan zen. Handik gutxira Guadalajaran militar batzuk altxatu ziren eta UGT zein JSU erakundeek antolatutako milizianoen bi zutabeen buruan, haien kontra jo zuen . Sigüenzan hiriaren agindua hartu zuen. Dena dela, Martínez de Aragón komandanteak zuen boterea milizianoen buruen aurrean nahiko teorikoa zen. Urriaren 8an, indarberritzekoen bila, Sigüenzatik Madrilera itzuli zen. Zoritxarrez, bitarte horretan, frankistek, Sigüenzako guduan, hiria eraso eta okupatu zuten.

Urriaren erdialdean Bigarren Brigada Mistoaren buruan jarri zuten. Brigada hau Ciudad Realen sortu zen. Unitate horrekin Madrilgo defentsan hartu zuen parte, batez ere Madrilgo Hiri Unibertsitarioaren Guduan. Borroka ugari ondoren brigada txikituta gelditu zen eta berrantolatu behar izan zen. 1937ko apirilaren 9tik 14ra, Bigarren Brigada horrek Cerro Garabitas guduan parte hartu zuen. Baxa ugari izan zuten, tartean Martínez de Aragónen berarena: tiro batez Frantsesen zubiaren inguruan hil baitzuten. Martínez hil ondoren José Gallego Pérezek agindua hartu zuen.

Ideologikoki sozialismotik gertu zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Martínez de Aragón familia Gasteizen.
* :Hemingway eta Jesus Martínez de Aragón.
A-23

**A-23** edo **Mudejarko Autobia** Valentziako Erkidegoa eta Aragoi lotuko duen autobia da.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leioa Kirol Elkartea 2019-2020

Entrenatzailea:  Jon Ander Lambea (2017-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
#### Bajak 
### Neguko Merkatua 2020 
### Udako merkatua 2019 
## Kanpo estekak
Gopuram

thumb| Gopuramak eta estatua polikromatuak (Kumbakonam).
**Gopurama** edo **gopura** () hegoaldeko Indiako tenplu hinduen arkitekturaren elementu bereizgarria da, hots, tenplu hinduetako sarbideetan dagoen dorre apaingarria. Beraz, "dorre-atea" da.

Gopuramak orokorrean piramide forma du  eta gehienetan jainko eta zeruko izaki batzuen eskultura margotuak ditu. Kanbodiako Angkorreko tenpluen elementu ohikoa ere bada.

Antzekotasun nabarmenak izan arren, ez nahastu *gopurama*, Indiako hegoaldeko tenplu hinduen nukleoa osatzen duten eraikinekin; izan ere, beste horiek *vimanam*-ak dira. Indiako iparraldean ere bada egitura antzekoa duenik, *haraikhara* hain zuzen ere.

## Ikus, gainera 
* Estupa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labrang monasterioa

**Labrang monasterioa** (tibeteraz བླ་བྲང་བཀྲ་ཤིས་འཁྱིལ, ''bla-brang bkra-shis-'khyil*, ), Txina ipar-mendebaldeko Gannan Tibetar Prefektura autonomoan dagoen monastegi garrantzitsua da. Gelug eskolako sei monasterio handietako bat da, Tibetetik kanpora monje kopuru handiena duena.

## Geografia 
Daxia ibaiaren ertzean kokaturik dago. Xiahe konderritik kilometro bakarrera eta Gansu probintziako Lanzhou hiriburutik 258 kilometro hego-mendebaldera dago.

## Historia 
Ngagong Tsunde-k (aurreneko *Jamyang Zhépa'') sortu zuen 1709 urtean. 1917 urtean Ma Qi general musulmanak monasterioa okupatu zuen eta hurrengo hamarkadan borroka ugari izan ziren musulman eta tibetarren artean.

Txinan 1966an abiaturiko Iraultza Kulturalaren garaian monasterioa hustu eta monje guztiak herrietara lan egitera bidaliak izan ziren. 1980an monje batzuk itzuli eta monasterioa martxan jarri zuten berriz. Gobernuak monjeen kopurua 1.500-era mugatu zuen.

1985eko apirilean bilera eraikinak sua hartu zuen. Eraikin berria 1990an inauguratu zuten.

## Deskribapena 
### Konplexua 
Monasterioak herriaren mendebaldeko zatia hartzen du. Horma zuriek eta teilatuaren itxura okertuek tibetar eta Indiako Vihara arkitektura estiloak erakusten dituzte.

Monasterioan 18 areto eraikin, sei eskola, estupa bat eta 60.000 sutra dituen eremua ditu. Budismoari loturiko museo bat ere badu, Budaren estatua eta margola ugari dituena, bai eta tibeteraz idatziriko liburu ugari ere.

### Eraikin nagusiak 
Honako hauek dira monasterioko eraikin aipagarrienak.

## Iruditegia 

Irudi:拉卜楞寺清晨 04.jpg|Sutra eraikin handia.
Irudi:Labrang-Gisela-Brantl-07.JPG|Urrezko teilen eraikin handia.
Irudi:拉卜楞寺转经筒.jpg|Gurpilen korridorea.
Irudi:Labrang 2012 06.jpg|Estupa.
Irudi:Labrang 2012 22.jpg|Monjeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pazko gaubeila

[thumb|Pazko-gaubeila Heiligenkreuzko zistertar abadian, [Vienatik gertu, 2008.]]
**Pazko gaubeila** kristau erlijioan, Pazko egunaren aurreko gauean egiten den liturgia-ospakizuna da. Larunbat santuko gauean egiten dute eta urteko kristau ospakizunik nagusiena, bertan Jesusen Piztuera ospatzen baitute. Liturgian pazko-aldarria abesten dute.

Gaubeila suaren erritual batekin hasten da, Kristo berpiztuaren sinbolo den munduko argiarekin. Apaizak sua  bedeinkatzen du, eta gurutzeari atxikitzen dizkion intsentsuzko garau ale, Kristoren bost zauriak irudikatzen dituztenak (eskuetan, oinetan eta alboan). Gero, Pazkozko xirioa sutan piztuko du apaizak eta elizan sartzen da, oraindik ilunpean, eta ondoren jendea sartzen da, ospakizunarekin jarraitzeko.

## Pazko gaubeilako irakurketa liturgiko katolikoak 
# Munduaren eta gizadiaren jatorria (Hasiera 1, 1 - 2, 2)
# Isaak opari eskainia (Hasiera 22, 1-18)
# Jainkoak israeldarrak salbatu (Irteera 14, 15 - 15, 1)
# Jerusalem berria (Isaias 54, 5-14)
# Azken deia: Jaunaren hitzetik bizi (Isaias 55, 1-11)
# Jakinduriaz gogoeta (Baruk 3, 9-15.32 - 4, 4)
# Bihotz berria eta espiritu berria (Ezekiel 36, 16-17a.18-28)
# Kristauen biziera berria (Erromatarrei 6, 3-11)
# Jesusen Piztuera (Lukas 24, 1-12)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pazkoaldi

[thumb|350px|Aste Distiratsuaren prozesioa [Guslitsan]]
Kristautasunaren urte liturgikoan, **pazkoaldia** (, "Berreroslearen etorrera") Pazko egunetik Mendekoste egunera arteko berrogeita hamar egunek osatzen duten denbora da. Garai honetako kolore liturgikoa zuria da. Alaitasun garaia da, mezatan irakurgai bereziak egiten dituzte eta angelus baino Regina Caeli otoitz egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sortzez Garbiaren egun

Kristau kultu eta liturgian, **Sortzez Garbiaren eguna** Andre Mariaren sortze garbia —hau da, Andre Maria jatorrizko bekaturik gabe sortu izanaren dogma— ospatzeko eguna da. Erromatar Eliza Katolikoaren dogma hori abenduaren 8an ospatzen da, hau da, Andre Mariaren jaiotza baino bederatzi hilabete lehenago.

1708ko abenduaren 6an Klemente XI.ak *Commissi Nobis Divinitus* buldaren bidez gordetzeko egun bilakatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hidrante

eskuinera|thumb|200x200px| Hidrantea (Polonia)
thumb|200x200px| Hidrantea
**Hidrante** edo **sute-aho** edo **ur-hargune** ur hargune mota bat da, hoditeria nagusitik ur emari handia emateko diseinatua, batez ere suak itzaltzeko lanetarako. Ura hiri-horniketaren sare batetik ateratzen du edo biltegi batetik, ponpa baten bidez.

## Motak 
Bi mota nagusi daude.

### Kanpoko hidrantea 
Eraikinen inguruan kokatzen dira, lurretik bertikalean jarrita, suhiltzaileek mahukak zuzenean erants dezaten. Lurperatuak ere izan daitezke espaloiaren azpian kutxatila baten barruan kokaturik.

### Barneko su-hidrantea 
**Suteetako ur hargune hornitua** baita **SUH** hizkiez ezaguna. Eraikinen barruan egon ohi da, ikusgai dagoen kutxa baten barruan.

## Kanpo estekak
A-13

**A-13** Iruñea eta Logroño lotu behar zuen autobia da. Lau kilometro besterik ez ditu Logroñon eraikita, azkenean A-12 autobia izan da Iruñea eta Logroño lotzen dituen autobia. Agian Logroño eta Soria arteko autobia bilakatzen da, baina oso garestia izango litzateke Camerosko mendillerroa tunelez pasatzea.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mahuka (hodia)

thumb| Suteetako mahuka
**Mahuka** hodi malgu bat da, batez ere likidoak toki batetik beste batera eramateko.

Mahukaren erabilera batzuk honako hauek dira:

* Lorategietan landareak ureztatzeko.
* Suteetako mahuka suhiltzaileek sua itzaltzeko.
* Aire mahukak ur azpian airea garraiatzeko.
* Arkitekturan, plastikozko edo metalezko mahukak eraikin bateko ura garraiatzeko.
* Automoziorako mahukak automobiletan erabiltzen dira, klimatizazioetarako edo sistema hidraulikoen fluidoak mugitzeko.
* Kimikan eta medikuntzan, produktu kimiko likidoak edo gaseosoak garraiatzeko.
* Elektrizitate arloan kableak babesteko.
* Audio sistemetan hainbat kablez osatutako maukak erabiltzen dira, telebista, irrati eta soinu kableak babesteko.
* Erregai-zerbitzugunetan, erregaiak biltegi batetik beste batera eramateko, adibidez automobil bat erregaiz hornitzeko.

## Kanpo estekak
Asteazken santu

**Asteazken santua** Aste Santuko asteazkena da, Garizuma eta Pazkoa arteko muga dena. Egun hartako Ebanjelioan Juda Iskariotek Sanedrinekin biltzen da Jesukristo saltzeko. Jesus, berriz, Betanian zegoen, Simon Legenardunaren etxean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Asteazken Santua (Valladolid, 2018).
Péter Eötvös

**Péter Eötvös** (orduan Székelyudvarhely, Transilvania, Hungaria, orain Odorheiu Secuiesc, Errumania, 1944ko urtarrilaren 2a – Budapest, 2024ko martxoaren 24a) hungariar konpositore, orkestra zuzendari eta irakaslea izan zen.

Konposizioa ikasi zuen Berlinen eta Kolonian. Stockhausen Ensembleko partaidea izan zen 1968 eta 1976 bitartean. 1973an Oeldorg Groupen kide sortzailea izan zen, Ensemble InterContemporain (EIC)eko musika-zuzendaria 1979 eta 1991 bitartean eta BBC Symphony Orchestraren gonbidatutako zuzendaria 1985 eta 1988 bitartean izan zen.

Operak, orkestrarentzako musika, musika bokala, musika elektronikoa eta zinemarako musika konposatu zituen.
Presoen Txanda (Van Gogh)

***Presoen Txanda*** (F669), Vincent van Gogh herbeheretar margolariaren olio-pintura bat da. 1890ean Saint-Rémy-de-Provence udalerriko Saint-Paul babes-etxean zela margotutako sailaren lanetako bat izan zen.

Gaur egun Moskuko Puxkin Museoan ikusgai dago.

## Historia 
Margolana herbeheretarra jada depresioak jota eta erabateko gainbeheran zegoela margotu zuen. Zaintzapean dauden gizonen mugimendu zirkularrak artista beraren egoera mentala islatzen du, harrapatua eta isolatua sentitzen baitzen.

1872ko Gustave Doré frantziar margolariaren *Londres: erromesaldia* margolanean oinarritua dago, Van Goghen margolari gogokoenetakoa baitzen.

## Margolana 
Dorén zuri-beltzeko grabatuak itzalpeko gizonak eguzkiaren argi zuria beren buru gainean dutela itxuraz etengabeak diruditen hormez osatutako ondoetan barneratzen dituen bitartean, Van Goghen bertsioan, urdin eta urre koloreek distiratsu agertzen dira.

Van Goghen ilegorri berbera duen erdiko gizonak gainontzeko gizon buru-makurrek ez bezala burua goratu eta aurpegi zurbil eta berdeztatua erakusten du, ondoezak jota balego bezala.

Irudi:Newgate-prison-exercise-yard.jpg|*Londres: erromesaldia* (1872, Gustave Doré).

## Kanpo estekak
Laztabin

[thumb|[Harri-zulatzailea kirol lanean, laztabina eskuetan duela.]]

**Laztabin**a altzairuzko edo burdinazko barra bat da, muturretako batean daratulu moduko bat duena, harriak zulatzeko erabiltzen dena. Hargintzan erabil daiteke harri blokeak ebakitzen laguntzeko, edo meatzaritzan, leherkariak sartzeko.

Harri-zulatzaileen euskal herri kirolean erabiltzen den tresna ere bada.

Sinonimoa *barrena* da, gaztelaniazko hitz bertsua.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak
K.a. 490eko hamarkada

**Kristo aurretiko 490eko hamarkada**k K.a. 499etik K.a. 490. urtera bitarteko iraupena du, biak barne.

## Gertaerak 
## Pertsona nabarmenak 
## Kanpo estekak
Nur eskualdea

{{infobox
|above = Nur eskualdea
|headerstyle = background-color: #99c;
|abovestyle = background-color: #99c;
|subheader = Mazandaran probintziako eskualdea
|image1 = 
|caption = {{#if:{}|{}}}
|image2 = 
|header1 = Administrazioa
|label2 = Estatua
|data2 = 
|label4 = Eskualdea
|data4 = {{#if:{}|{}}}
|label6 = Postakodea
|data6 = 
|header10 = Geografia
|label11 = Koordenatuak
|data11 = 
|data12 = 
|data13 = {{#if:|{{kokapen mapa
|Iran
|lat_dir = N
|lon_dir = E
|lat_deg = 
|lat_min = 
|lat_sec = 
|lon_deg = 
|lon_min = 
|lon_sec = 
|label = {}
|position = 
|float = center
|width=285
|caption = {}
}}
}}
|label14 = Garaiera
|data14 = 
|label15 = Eremua
|data15 =  
|header20 = Demografia
|label21 = Biztanleria
|data21 =  biztanle
|label22 = Dentsitatea
|data22 = 
|header30 = Bestelako informazioa
|label32 = Telefono aurrizkia
|data32 = ``
|label34 = Ordu-eremua
|data34 = 
|data39 = 
}}
thumb|289x289px|Nur eskualdea Mazandaran probintzian

**Nur edo Noor eskualdea** (     ) Irango Mazandaran probintziako 15 *xahrestān edo eskualdeetako bat* da. Eskualdeko hiriburuak, antzineko Suldeh, gaur egun Nur izena du ere. 2006ko erroldaren arabera, 2.675 km koadrotan 104.807 biztanle bizi ziren eta 27.699 familia.    

Hiru  bakhx edo barrutitan banatzen da: Erdialdeko barrutia, Baladeh barrutia eta Txamestan barrutia; eta bost hiri ditu: Nur, Baladeh, Txamestan, Roian eta Izadxahr . 

Nuri edo Nouri abizeneko familiak eskualde honetan dute jatorria. 

## Erreferentziak 
* اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (*Gitashenasi Irango Probintzien Atlasa*)

## Ikus, gainera 
* Mazandaran
* Kaspiar itsasoa
thumb|289x289px|Kaspiar itsasoko kostaldea. Nur (Mazandaran)

## Kanpo estekak 
* Nur, Iran. Falling Rain Genomics, Inc.
Tottenham Hotspur Stadium

**Tottenham Hotspur Stadium**, Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen futbol estadio bat da, hiriaren iparraldean dagoen Tottenham barrutian. Tottenham Hotspur Football Club taldearen egoitza eta jokalekua da.

2019an inauguratu zen, White Hart Lane (1899-2017) estadio mitikoa ordezkatua, eta 62.062 ikusleentzako edukiera du.

350px|erdian|thumb|Barnealdea,

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Barrena (argipena)

**Barrena** terminoak hainbat adiera du:

* **Barrena** bat (a organikoarekin) zuloak egiteko tresna bat da euskaraz (gaztelaniazko termino bertsua, izatez). Mota desberdinetakoak daude:
** **Ginbaleta** eskuko tresna txikia da.
** **Laztabina** harriak zulatzeko barra handi bat da.

***Barren*** terminoa toponimian eta oikonimoetan (etxeen izenetan) asko agertzen da artikuluarekin (*barrena*, alegia), eta hortaz Euskal Herriko izen-etxe eta deitura askotan agertzen da (Mallabiabarrena, Barrena...). Esate baterako:

* Moiua Barrena jauregia (Bergara).
* Barrena jauregia (Ordizia).
* Barrena parkea (Ordizia).

Barrena deitura duten pertsonen artean:

* Pernando Barrena.
Besterik:

* Barrena, Debabarrena eskualdeko euskarazko tokiko hedabidea.

## Ikus, halaber: 
* **Barren**
K.a. 7. milurtekoa

**K.a. 7. milurtekoa** K.a. 7000. urteko urtarrilaren 1etik K.a. 6001. urteko abenduaren 31ra luzatzen da, biak barne.

## Gertaerak 
## Pertsona nabarmenak 
## Asmakuntzak, aurkikuntzak, teoriak 
## Eraikin garrantzitsuak 
## Kanpo estekak
Vicarage Road

**Vicarage Road**, Ingalaterrako Hertfordshire konderriko Watford udalerrian dagoen futbol estadio bat da. Watford Football Club taldearen egoitza eta jokalekua da.

1922ko abuztuaren 30ean inauguratu zen eta 21.577 ikusleentzako edukiera du.

350px|thumb|erdian|Kanpoaldea.

## Kanpo estekak
Griffin Park

**Griffin Park**, Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen futbol estadio bat da, hiriaren mendebaldeko Hounslow eremuko Brentford auzoan. Brentford Football Club taldearen egoitza eta jokalekua da.

1889an inauguratu zen eta 12.763 ikusleentzako edukiera du.

Eskola zaharreko britainiar estadioa da eta hiriburuan dagoen Craven Cottage estadioarekin batera garai bateko estadioen itxura eta usadioari eustea lortu dien bakarrenetakoa, adibidez, Ingalaterrako Futbol Liga Nagusietan izkina edo korner bakoitzean taberna bana dauzkan estadio bakarra da.

500px|thumb|erdian|Barnealdea.

## Kanpo estekak