Ximena Cristi

**Lucia Ximena Cristi Moreno** (Rancagua, Txile, 1920ko abenduaren 13a - Santiago, Txile, 2022ko uztailaren 21a) mugimendu postinpresionista eta espresionistetako margolari txiletarra izan zen. Cristik Aída Poblete eta Olga Poblete margolariek garatu zituzten «mundu-eraketa eta adierazpen-ikuspegi femenino berak» garatu zituen.

## Biografia 
Ximena Cristi Rancaguan jaio zen. 1938tik aurrera, Txileko Unibertsitateko Arte Ederren Eskolan ikasi zuen. Sei urteko ikasketak egin ondoren, arte plastikoetako lizentziatura, pinturako aipamenarekin, eskuratu zuen. Bere formakuntzan eragin handia izan zuen Jorge Caballero Cristi margolari eta irakasleak.

Cristi 1940ko belaunaldiko kide izan zen, Francisco Otta, Israel Roa, Aída Poblete, Ernesto Barreda eta Carlos Pedraza artistekin batera. Taldeak Pablo Burchard eta Camilo Mori margolarien eta Luis Oyarzun idazlearen eragina zuen, eta bere margolanen estiloa fauvismotik hurbil zegoen. Geroago, eta gobernu italiarraren beka bati esker, Italiara joan zen Erromako Arte Ederren Akademian ikastera 1948 eta 1952 artean. Estilo bateratu bat sortu ez bazuten ere, bost artistek koadroaren errealitateari buruzko antzeko ideiak partekatzen zituzten. Ideia horiek, haien ustez, gehiago zegozkion errealitate bisualari formen orekari baino.

Irakaskuntzan ere jardun zuen. 1960 eta 1982 artean pintura eskolak eman zituen Txileko Unibertsitateko Arte Ederren Eskolan.

## Obra 
Cristiren arabera, berak beti izan du natura inspirazio iturri: «natura hil bat badut aurrean, aulki bat, objektu bat edo zuhaitz bat, erabat objektiboa da, guztiz erreala, hortik abiatzen naiz». Bere margolanak ikuspegi pertsonaletik sortu arren, artistak aitortzen du ez duela inoiz irudimenetik margotu, ezpada zerbait objektiboa gidari hartuta. Bere lanak, gehienetan, barnealdeak, lorategiak, natura hila eta giza irudiak ditu oinarri, beti zentzu nostalgiko eta malenkoniatsuarekin. Ximena Cristiren lanik adierazgarrienetako batzuk Arte Ederren Museo Nazionalean daude, besteak beste, *Errugbi jokalariak*, *Lorategiko zuhaitza* eta *Besaulkia* *atzeraka*. 

## Erakusketak 
Ximena Cristik zenbait erakusketa egin ditu bere ibilbide artistikoan, kolektiboki nahiz banaka, Txilen eta Latinoamerikako, Europako eta Asiako beste herrialde batzuetan:

**Kolektiboak**

* 2014 *- Puro Chile, paisaje y territorio*, La Moneda Jauregia Kultur Etxea, Santiago, Txile.
* 2008 - *Lecciones de Ego,* Las Condes Korporazio Kulturala. Santiago, Txile.
* 2007 - *Falsifiquémonos*, Trece galeria, Santiago, Txile.
* 2003 - *Pintura chilena de Grandes Bancos,* *Andrés Bello* Unibertsitateko *Casona de Las Condes* Campusa, Santiago, Txile.
* 1997 - *Persistencia del paisaje en la pintura chilena,* Santiagoko  Arte Garaikidearen Museoa, Txileko Unibertsitatea.
* 1986 - *Artistas contemporáneos pintan Valparaíso*,  Valparaisoko Udalaren Arte Galeria, Txile.
* 1985 - *Exposición de arte contemporáneo chileno*, Londreseko Olympia Hall aretoa, Ingalaterra.
* 1972 - *150 años de pintura chilena*, Arte Ederren Museo Nazionala (Argentina), Buenos Aires.
* 1968 - *I Bienal de Quito*, Ekuadorreko Kulturaren Etxea, Ekuador.
* 1960 - *II Bienal Hispano Americana de México*, Mexiko.
* 1957 - *IV Bienal de Sao Paulo*, Sao Pauloko Arte Garaikidearen Museoa, Brasil.
* 1955 - *Cien años de la pintura chilena*, Círculo de Periodistas, Santiago, Txile.
* 1954 - *Exposición de plástica femenina Gabriela Mistral*, Hezkuntza Ministerioa, Santiago, Txile.
* 1953 - *Exposición del Grupo de los Cinco*, Txiletar-frantses Kultura Institutua, Santiago, Txile.
* 1941 - *Salón Oficial Interamericano*, Arte Ederren Museo Nazionala (Txile), Santiago, Txile.

**Banakakoak**

* 2010 - *Ximena Cristi por Ximena Cristi: 70 años de pintura*, Santiagoko  Arte Garaikidearen Museoa,  - Itaú Fundazioa, Txile.
* 2008 - *Pinturas*, Talcako Unibertsitateko Santiagoko Campuseko Hedapen Zentroa, Santiago, Txile.
* 2005 - *Ximena Cristi 25 años de pintura, de la serie "Los Maestros IV",* Juan Egenau Aretoa- Arte Bisualetako Saila, Txileko Unibertsitatea, Santiago.
* 1997 - *Retrospectiva*, Casa del Arte de la Universidad de Concepción-eko Unibertsitateko Artearen Etxea, Txile.
* 1993 - *Visión de Ximena Cristi*, Providenciako Udala - Kultura Institutua, Santiago, Txile.
* 1990 - *Cincuenta años de pintura. Exposición retrospectiva*, Las Condes-eko Kultura Institutua, Santiago, Txile.
* 1981 - *Dos épocas: Ximena Cristi*, Txileko Unibertsitateko Arte Garaikidearen Museoa, Santiago, Txile.
* 1972 - *Las flores y las frutas en la pintura chilena*, Las Condes-eko Kultura Institutua, Santiago, Txile.
* 1967 - *Ximena Cristi*, Txileko Unibertsitateko Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.
* 1948 - Txileko Unibertsitateko Erakusketa Aretoa, Santiago, Txile.

## Bildumetako eta museoetako obrak 
Txileko museo eta bildumetan gordetzen diren bere lanetako batzuk:
* 2011 - Altazor Saria, Ikusizko arteak, Pintura. "*Ximena Cristi por Ximena Cristi, 70 años de pintura*" erakusketagatik.
* 2000 - Udalaren Arte Saria, Santiagoko Udala.
* 1997 - Kritikarien Zirkulua Saria, Ikusizko Arteak, Santiago.
* 1982 - Santiagoko Arte Garaikidearen Museoa, Lehiaketa Nazionaleko Ohorezko Saria.
* 1980 - Arte Kritikoen Elkartearen Saria, Santiago, Txile.
* 1979 - Lircay Lehiaketako Ohorezko Saria, Talca, Txile
* 1976 - Arte Ederren Akademia Saria.
* 1975 - Instituto de Chile Saria, Banakako Erakusketa Onena, Santiago.
* 1962 - Santiagoko Areto Ofizialaren Ohorezko Saria, Pintura sailean, Santiago.
* 1961 - Txileko Margolari eta Eskultoreen Elkarte Nazionalaren Saria, Santiago.
* 1954 - Santiagoko Areto Ofizialaren Lehen Saria.
* 1950 - Pintura Saria  Hispanoamerikako Lehen Aretoa, Madril, Espainia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ximena Cristiren prentsa artxiboa
* *Ximena Cristi*, Mujeres Bacanas
* *Ximena Cristi*, Artistas Visuales Chilenos - Museo Nacional de Bellas Artes
* *HOMENAJE A XIMENA CRISTI OBRAS PRESENTES EN LA COLECCIÓN DEL MAV+*, Extensión Utalca
* *EXPOSICIÓN VIRTUAL: HOMENAJE A XIMENA CRISTI "100 AÑOS DE CREACIÓN"*, Extensión Utalca
* *Microdocumentales: Ximena Cristi*, Museo de Arte Contemporáneo
* *Cien años de trayectoria en la plástica chilena de la obra pictórica de Ximena Cristi*, Galería Bucci