Bihotz-gutxiegitasun

**Bihotz-gutxiegitasuna** bihotz-muskuluak odola behar bezala ponpatzeko gaitasunik ez duenean garatzen den sindrome klinikoa da. Ezintasun horren ondorioz, gorputzeko ehunek ez dute behar duten adina odol jasotzen, eta, beraz, ez dute oxigeno eta mantenugai nahikorik jasotzen .

Egoera hau bihotzaren egituran edo funtzioan alterazioak daudenean garatzen da. Zehazki, bihotza odol nahikoarekin bete ezin denean edo odola behar bezala ponpatzeko ahulegi dagoenean gerta daiteke; hau da, bihotz-muskuluaren erlaxazio edo uzkurtze arazo baten ondorioz, hurrenez hurren  .

## Epidemiologia 
Gizartearen zahartzearen ondorioz, bihotz-gutxiegitasunaren prebalentzia handituz doa . 

Estatu Batuetan, 6,2 milioi kasu inguru daudela kalkulatu da, eta 2050erako 11,4 milioi kasura igotzea aurreikusten da . Gainera, bizitzan zehar bihotz-gutxiegitasuna garatzeko arriskua %20 eta %30 artean dagoela estimatu da .

## Sailkapena 
Bihotz-gutxiegitasun motak hainbat irizpideren arabera sailka daitezke: kaltearen kokapenaren arabera, bihotzaren funtzioaren arabera, garapenaren arabera eta sintomen larritasunaren arabera.

### Kaltetutako aldearen araberako sailkapena 
#### Ezkerreko bihotz-gutxiegitasuna 
Ezkerreko bihotz-gutxiegitasuna eskuinekoa baino ohikoagoa da, eta ezkerreko bentrikulua kaltetuta dago.

Ezkerreko bentrikuluak ezkerreko aurikulatik odola jasotzen du. Odol hau, ezkerreko aurikulak biriketatik jaso du lehenago; izan ere, eskuineko bentrikuluak biriketara bidali du oxigeno gutxi duen odola, bertan oxigenoz betetzeko. Ondoren, odol oxigenatu hori ezkerreko bentrikuluan dagoenean, honek uzkurketaren bidez ponpatzen du eta zirkulazioaren bitartez gorputzeko organo eta ehunetara heltzea ahalbidetzen du. Horrela, gorputzeko zelula guztiek oxigenoa eta mantenugaiak jasotzen dituzte.

Ezkerreko bihotz-gutxiegitasunean, ezkerreko bentrikuluaren ezintasunaren ondorioz, honek ez du odola behar bezala ponpatzen. Ondorioz, odola biriketako odol-hodietan pilatzen da, eta horrek bihotz-gutxiegitasun mota honen sintoma nagusia eragiten du: arnasestua .

#### Eskuineko bihotz-gutxiegitasuna 
Eskuineko bentrikulua kaltetuta dago. Eskuineko bentrikuluaren ezintasuna oxigeno gutxi duen odola biriketara ez heltzea eragiten du, eta ondorioz, hau ez da oxigenoz betetzen. 

Eskuineko bentrikuluak jasotzen duen odola gorputzeko zainetatik datorren oxigeno gutxiko odola da. Ezkerreko bentrikuluaren ekintzari esker, arteriek odol oxigenatua gorputzeko ehunetara garraiatzen dute. Bertan, zelulek oxigenoa eta mantenugaiak bereganatzen dituzte odoletik, eta haien funtzioak egitean sortzen diren hondakinak odolera doaz. Zelula guztiek prozesu hau egitean, odola oxigeno kantitate oso txikiarekin geratzen da, eta zainen bitartez berriro bihotzera bueltatzen da, oxigenoz betetzeko eta prozesua berriz hasteko.

Eskuineko bentrikulua kaltetuta egotean, odola ez da biriketako odol-hodietan pilatzen, gorputzeko zainetan pilatzen da. Horregatik, kasu honetan likidoa metatuko da, batez ere beheko gorputz-adarretan (edema) .

* Normala: %50 edo gehiago
* Pixka bat murriztuta: %41-%49 
* Murriztuta: %40 edo gutxiago .

### Garapenaren araberako sailkapena 
#### Akutua 
Bat-bateko agerpena dauka, sintomak larriak dira eta larrialdiko tratamendua behar du. Bihotz-gutxiegitasun akutua 65 urtetik gorako pertsonetan ospitalizazio kausa ohikoena da .

#### Kronikoa 
Garapen progresiboa dauka. Kasu honetan, sintomak motelago agertzen doaz denboran zehar.

### Sintomen larritasunaren araberako sailkapena (NYHA) 
Sintomen larritasunari erreparatuz, New York Heart Association (NYHA) erakundeak lau maila ezberdintzen ditu : 

## Etiologia 
Hipertentsio arteriala eta kardiopatia iskemikoa dira bihotz-gutxiegitasunaren kausa nagusiak. Gainera, beste hainbat kausa daude :
* Miokardioko infartu akutua
* Balbulopatiak
* Miokardiopatiak
* Anemia
* Arritmiak
* Infekzioak

### Arrisku faktoreak 
Bihotz-gutxiegitasuna garatzeko arrisku faktoreak bi multzotan bana daitezke: tradizionalak eta ez tradizionalak :

* Nekea
* Ahultasuna
* Kirola egiteko ezintasuna
* Abdomen handitua
* Orkatilen hantura
* Estula
* Goragaleak
* Jangura eza

### Zeinuak 
Zeinuei dagokionez, eskuineko gutxiegitasuna egonez gero, hankak, oinak eta orkatilak handituta (edemak) nabaritu ditzake gaixoak . 
* Toraxaren Erradiografia
* Elektrokardiograma
* Ekokardiograma
* Bihotzeko gammagrafia
* Erresonantzia magnetikoa
* Esfortzu probak
* Angiografia koronarioa

## Pronostikoa 
Kausa zuzentzen ez bada, pronostikoa txarra da, baina desberdina da etiologiaren arabera eta bihotzaren hondatze graduaren arabera. Biziraupena bihotz-gutxiegitasuna garatzen denetik bost urteko biziraupena %35ekoa da .

## Tratamendua 
### Tratamendu farmakologikoa 
Etiologiaren eta sintomen arabera hautatuko dira farmakoak :

* AEBI (Angiotentsinaren Entzima Bihurtzailearen Inhibitzaileak): enalapril, lisinopril, kaptopril
* Angiotensina II errezeptorearen antagonistak: losartan, valsartan
* Neprilisinaren eta angiotensina-hartzailearen inhibitzaileak: Entresto
* Betablokeatzaileak: carvedilol, metoprolol, bisoprolol
* Diuretikoak: furosemida
* Sodio-glukosa 2 garraiatzailearen inhibitzaileak
* Digoxina
* Hidralazina eta nitratoak

### Tratamendu kirurgikoa 
Zenbait kasutan kirurgia beharrezkoa izan daiteke. Honako prozedurak egin daitezke :

* Birbaskularizazio miokardikoko kirurgia
* Bihotz-balbula baten konponketa edo ordezkapena
* Desfibriladore kardio-bihurgailu ezargarria jartzea
* Bihotz-birsinkronizazioko terapia
* Bentrikulu-laguntzako gailua ezartzea
* Bihotz-transplantea

### Bizimodu aldaketetan oinarritutako tratamendua 
Aipatutako tratamendu aukerez gain, bihotz-gutxiegitasunaren sintomak hobetzen edo kontrolatzen laguntzen duten bizimodu aldaketak egin daitezke :

* Egunero pisatzea eta gehiegizko pisua saihestea
* Dieta osasuntsua izatea
* Gatzaren kontsumoa murriztea
* Edaten den likido kantitatea kontrolatzea
* Jarduera fisikoa egitea
* Estresa murriztea
* Lo egokia bermatzea

## Prebentzioa 
Bihotz-gutxiegitasuna eta bihotzeko beste hainbat gaixotasun saihesteko, bizimoduan eta eguneroko jardueretan aldaketak egin daitezke : 

* Jarduera fisikoa egitea
* Dieta osasuntsua izatea
* Lo egokia bermatzea
* Ez erretzea
* Pisua kontrolatzea
* Presio arterialari, kolesterolari eta gluzemiari arreta jartzea 

Aldaketa hauei esker, bihotz-gutxiegitasuna eta bihotzeko beste gaixotasunak garatzea saihesteaz gain, behin garatuta haien garapena moteltzea lortu daiteke, eta horrela pazientearen bizi-kalitatea hobetu daiteke .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak