open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amaia Aranzabal

**Amaia Aranzabal** (Bergara, Gipuzkoa, 1963ko abenduaren 8a) euskaldun mendizalea da. Historiako lehenengo euskal emakumea izan zen zortzimilako batera igotzen. Izan ere, Cho Oyura (8.201 m) iritsi zen 1992ko irailaren 16an Josu Bereziartua azpeitiar mendizalearekin batera. Egun gutxi batzuk geroago, Pilar Ganuza tontor bera zapaldu zuen, zortzimilako bat lortzen lehendabiziko emakume nafar bihurtu zena. Halaber, Amaiak parte hartu zuen, urte hartan bertan, Everestera joan zen espedizioan.
thumb|250px|Cho Oyu mendia
Ibilbideari herriko "Pol-pol" mendi-taldearekin ekin zion, gerora "Lagun onak" azpeitiar taldean sartu zelarik. Pirinio eta Alpeetan ibili eta gero, hainbaten moduan Himalaian segitu zuen ibilbidea.

Josu Bereziartuarekin ezkondua dago eta 2 seme-alaba dituzte, Ainhoa eta Aintzel.

## Erakusketa 
* 2024ko urtarrilean *Gailurretan izan gaitun* erakusketa zabaldu zuten Iruñeko Planetarioan 1924tik bidea urratu duten Euskal Herriko emakume alpinista eta eskalatzaile aitzindariei buruzkoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko alpinismoaren historia
* Euskal Herriko mendiak

## Kanpo estekak 
* "Mendiaren xarma" (Emakunde, 1992ko martxoa)
* Amaia Aranzabal. Eusko ikaskuntza
Francisco Linares Alcántara

**Francisco de Paula Linares Alcántara** (1825eko apirilaren 13a - 1878ko azaroaren 30a) Venezuelako presidentea (1877-1878) eta Venezuelako Alderdi Liberalaren kidea izan zen.

## Bizitza pertsonala 
Francisco Linares Alcántara Belén Esteves Yánes-ekin ezkondu zen, 1877-1878 tartean Venezuelako Lehen Dama gisa zerbitzatu zuena.
File:Belén Esteves Yánes de Alcántara.jpg|Belén Esteves Yánes
File:Miguel Navarro Cañizares 1873 000.jpg|Belén Esteves Yánez de Linares Alcantara (emaztea)

## Galeria 

File:Caricature of Francisco Linares Alcántara.jpg|Linares Alcántara 1877ko karikatura batean

## Kanpoko loturak 
*  Biografia ofiziala
*  Francisco Linares Alcántara - "Presidentes Constitucionales de Venezuela"
José Gregorio Valera

**José Gregorio Valera** Venezuelako presidentea izan zen 1878ko azaroaren 30etik 1879ko otsailaren 26ra arte. José Gregorio Valera Francisco Linares Alcántara bere aurrekoaren anaiordea zen.

## Kanpoko loturak 
*  Biografia ofiziala
Saioa Baleztena

**Saioa Baleztena Baleztena** (Bera, Nafarroa, 1989a) nafar kazetaria da.

## Bizitza 
Beran jaio zen 1989an. Komunikazioan lizentziaduna da Donostiako Deustuko Unibertsitatean. Horrez gain, Gizarte Komunikazioen Ikasketa Aurreratuetan masterduna da Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean.

Kataluniatik *Berria* egunkariko eta *Hamaika* telebista-kateko berriemaile egiten du lan. Gainera, *Argia* eta *Crític* hedabideetan idatzi ohi du.

## Kanpo estekak 
*   Saioa Baleztenaren webgunea
Ilocos

**Ilocosko eskualdea** (; ; ) Filipinetako eskualdea da, Luzon uhartean dagoena.

## Probintziak 
## Kanpo estekak
Erdialdeko Luzon

**Erdialdeko Luzon** (, , ) Filipinetako eskualdea da, Luzon uhartean dagoena.

## Probintziak 
* Aurora
* Bataan.
* Bulacán.
* Écija Berria.
* Pampanga.
* Tarlac.
* Zambales.

## Kanpo estekak
Calabarzon

**Calabarzon** (lehen **Hegoaldeko Eskualde Tagaloa** deitua) Filipinetako eskualdea da, Luzon uhartean dagoena. Bere izena eskualde osatzen duten bost probintzietatik datorkio: Cavite, Laguna, Batangas, Rizal eta Quezón hain zuzen ere.

## Kanpo estekak
Mimaropa

**Mimaropa** (lehen **Hego-mendebaldeko Eskualde Tagaloa** deitua) Filipinetako eskualdea da, Luzon uhartean dagoena. Bere izena eskualde osatzen duten lau probintzietatik datorkio: Mindoro, Marinduque, Romblon eta Palawan hain zuzen ere.

## Kanpo estekak
Juan Crisóstomo Falcón

**Juan Crisóstomo Falcón y Zavarce** (1820ko urtarrilaren 27a - 1870eko apirilaren 29a) Venezuelako presidentea izan zen 1863tik 1868ra.

Venezuelako Alderdi Federalista liberalaren kidea, lehen aldiz Venezuelako presidentea izan zen, 1859ko abuztuaren hasieran, matxinatuen mugimendu baten buruzagi gorena izanik, baina matxinada laster zapuztu zuten. 1863 eta 1868 urteen artean Venezuelako presidente onartua izan zen, José Tadeo Monagas jenerala buru zuen iraultza kontserbadorearen agintea amaitu zenean. Halaber, 1865. urtean laburki uzkailia izan zen. Bere presidentziaren amaieran, Falconek Europara emigratu zuen. Martinikan hil zen 1870ean. Falcón Estatua haren omenez izendatu zuten.

1863. urtean, Venezuela, Juan Crisóstomo Falcón lehendakaritzapean, heriotza-zigorra indargabetzeko lehen herrialdea bihurtu zen, delitu guztieetarako, baita Estatuaren aurkako delitu larrietarako ere.

## Bizitza pertsonala 
Falcón Luisa Isabel Pachano Muñozekin ezkondu zen, 1863-1868 urteetako Venezuelako Lehen Dama izan zelarik. 

## Kanpo loturak 
* Biografia
Knäckebröd

**Knäckebröd** edo **Spisbröd** labean egindako zekale-ogi mota bat da, zapaldua eta gogortua, Eskandinavian jatorria duena, hau da, Suediako sukaldaritzan tipikoa. Ingurune lehorrean iraunkorra da.

## Kanpo estekak
Bicolgo eskualdea

**Bicolgo eskualdea** edo **Bicol**, espainiar kolonizazioa baino lehen **Ibalon** deitua, (erdialdeko bicoleraz: *Rehiyon nin Bikol/Kabikolan*; Rinconadako bicoleraz: *Rehiyon ka Bikol*; ; ) Filipinetako eskualdea da, Luzon uhartean dagoena.

## Probintziak 
## Kanpo estekak
Cordillerako Eskualde Administratiboa

**Cordillerako Eskualde Administratiboa** (; ) Filipinetako eskualdea da, Luzon uhartean dagoena.

## Probintziak 
* Abra (hiriburua: Bangued)
* Apayao (hiriburua: Kabugao)
* Benguet (hiriburua: La Trinidad)
* Ifugao (hiriburua: Lagawe)
* Kalinga (hiriburua: Tabuk)
* La Montaña (hiriburua: Bontoc)

## Kanpo estekak
Manila Handia

**Manila Handia** (), izen ofiziala **Hiriburu Nazionalaren Eskualdea** (**NCR**), Filipinetako eskualdea da, Luzon uhartean dagoena. Manila bera ez ezik, Caloocan, Las Piñas, Makati, Malabon, Mandaluyong, Marikina, Muntinlupa, Navotas, Parañaque, Pasay, Pasig, San Juan, Taguig eta Valenzuela hiriak eta Pateros udalerria ditu barnean.

## Klima 

## Kanpo estekak
Mendebaldeko Bisayak

**Mendebaldeko Bisayak** () Filipinetako eskualdea da, Bisayak uhartedian dagoena.

## Probintziak 
* Aklan
* Antique
* Capiz
* Guimaras
* Iloilo
* Negros Occidental

## Kanpo estekak
Erdialdeko Bisayak

**Erdialdeko Bisayak** (; ) Filipinetako eskualdea da, Bisayak uhartedian dagoena.

## Probintziak 
* Bohol.
* Cebu.
* Negros Oriental.
* Siquijor.

## Kanpo estekak
Fosse Ardeatinen sarraskia

**Fosse Ardeatinen sarraskia** (Ardeako hobiak) Italia okupatzen zuten indar armatu alemaniarrek aurrera eraman zuten errepresalia hilketa masiboa izan zen. Ekintza Erroman, 1944ko martxoaren 24an izan zen eta, ondorioz, 335 italiar zibilak hil zituzten. Fosse Ardeatinak utzitako meategiak ziren, Erroma inguruan.

## Hilketaren arduradun nagusiak 
* Herbert Kappler, Gestaporen komandante nagusia Erroman. Sarraskiaren arduradun nagusia bezala Kappler, gerra bukatu ondoren, Italian epaitua eta kondenatua izan zen baina Celioko Ospitale Militarretik maleta batean ezkutatuta ihes egin zuen. Minbizia zuen eta handik gutxira hil egin zen.
* Erich Priebke, SSen kapitaina. Kapplerren laguntzaile nagusia izan zen. Argentinara ihes egin zuen, Barilochera. hiri horretan Instituto Cultural Germano Argentino Bariloche instituzioaren zuzendaria izan zen. 1995an atxilotu zuten eta Italian epaitua izan zen. Etxean atxilotua, 2013an hil zen. Haren arabera mendekuaren sarraskia Hitlerren agindu zuzena izan zen.
* Karl Hass, SSen kapitaina.
* Pio XII.a, aita santua, gertatuko zena jakinik, oztopatzeko ez zuen ezer egin.

## Historia 
Fosse Ardeatinen sarraskia naziek eragindako errepresalia izan zen. 1944ko martxoaren 23an, GAP taldeak (Gruppi d'Azione Patriottica) *Polizeiregiment Bozen* polizia-batailoiaren aurkako erasoa burutu zuen. 16 ekintzailek etxean egindako lehergailuarekin Erromako Via Raselan 28 polizia eta bi zibil hil zituzten; hurrengo egunetan larriki zauritutako beste hiru polizia hil ziren. Lehergailua zabor-ontzi batean ezkutatuta zegoen. Partisanoek ihes egitea lortu zuten. 

Hitlerrek gertatutakoa ezagutu zuenean hildako alemaniar bakoitzagatik 10 italiar hiltzea agindu zuen. Azkenean, biktimak 335 zibil izan ziren. Sarraskia Herbert Kapplerrek, Gestaporen komandantea Erroman eta oso biografia beltza zuen militarra, antolatu zuen. Erail behar zituzten pertsonen artean heriotza-zigorrera kondenatutakoak, 75 judu eta terrorismo akusaziopean atxilotuak izan ziren pertsonak zeuden.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Ekialdeko Bisayak

**Ekialdeko Bisayak** (; ) Filipinetako eskualdea da, Bisayak uhartedian dagoena.

## Probintziak 
* Biliran.
* Sámar Oriental.
* Leyte.
* Sámar del Norte.
* Sámar.
* Leyte del Sur.

## Kanpo estekak
Zamboangako penintsula

**Zamboangako penintsula** (chavacanoz: *Peninsula de Zamboanga*; ; ) Filipinetako eskualdea da, Mindanao uhartean dagoena.

## Probintziak 
## Kanpo estekak
Davaoko eskualdea

**Davaoko eskualdea** (; ) Filipinetako eskualdea da, Mindanao uhartean dagoena.

## Probintziak 
* Valle de Compostela.
* Davao del Norte.
* Davao del Sur.
* Davao Occidental.
* Davao Oriental.

## Kanpo estekak
Soccsksargen

**Soccsksargen** (lehen **Cotabato** edo **Kota Bato** deitua) Filipinetako eskualdea da, Mindanao uhartean dagoena. Bere izena eskualde osatzen duten lau probintzietatik datorkio:

## Kanpo estekak
Caraga

**Caraga** edo **Caragako Eskualde Administratiboa** Filipinetako eskualdea da, Mindanao uhartean dagoena.

## Probintziak 
* Agusan del Norte
* Agusan del Sur.
* Surigao del Norte.
* Surigao del Sur.
* Dinagat uharteak

## Kanpo estekak
José Ruperto Monagas

**José Ruperto Monagas** (1831 - 1880ko ekainaren 12a) Venezuelako presidentea izan zen 1869-1870 bitartean. José Tadeo Monagasen semea zen.

## Bizitza pertsonala 
José Ruperto Monagas Esperanza Hernándezekin ezkondu zen, 1869-1870 bitartean Venezuelako Lehen Dama bezala zerbitzatu zuena.
File:Esperanza Hernandez de Monagas.jpg|Esperanza Hernández

## Kanpoko loturak 
*  Biografia
Manuel Felipe de Tovar

**Manuel Felipe de Tovar** (Caracas, 1803ko urtarrilaren 1a - Paris, 1866ko otsailaren 21a) Venezuelako presidentea izan zen 1859-1861eko tartean.

## Bizitza pertsonala 
Manuel Felipe de Tovar Encarnación Rivas Pacheco-rekin ezkondu zen, 1859-1861 bitartean Venezuelako Lehen Dama izan zena.
File:Encarnación Rivas Pacheco de Tovar.jpg|Encarnación Rivas Pacheco

## Kanpo estekak 
*  Manuel Felipe Tovar — Biografia ofiziala.
*  Manuel Felipe Tovar
Iparraldeko Mindanao

**Iparraldeko Mindanao** (, ) Filipinetako eskualdea da, Mindanao uhartean dagoena.

## Probintziak 
* Misamis Oriental: Giñgoog, El Salvador de Misamis eta Cagayan de Oro
* Misamis Occidental: Oroquieta, Tangub eta Ozámiz
* Caminguin
* Lanao del Norte: Iligan
* Bukidnon: Malaybalay eta Valencia

## Kanpo estekak
Apo mendia

**Apo mendia** (; ) Filipinetako geruza-sumendia da, Mindanao uhartean dagoena. 2.953 metroko altuera du eta herrialde osoko mendirik altuena da. Davao hiritik gertu dago.

1936ko maiatzaren 9an Manuel L. Quezon presidenteak parke nazional izendatu zuen, izan ere, bertan 270 espezie hegazti bizi dira.

## Kanpo estekak
Jose Oianguren

**Jose Kruz Oianguren** (Bergara, 1800 &ndash; Davao, ) gipuzkoar abokatu eta esploratzailea izan zen. Ideia liberalekoa, 1825ean Filipinak aldera joan zen. 1847ko otsailean, Mindanaoko sultanak espainiarrei Davaoko eskualdea eman zien eta Oianguren hiria sortu zuen Bergara Berria izenarekin. Inguruko eskualde Gipuzkoa Berria izena eman zion.
Dulang-dulang mendia

**Dulang-dulang mendia** () Filipinetako mendia da, Mindanao uhartean dagoena. 2.941 metroko altuera du eta herrialde osoko bigarren mendirik altuena da. Bukidnon probintzian kokaturik, Talaandig tribuak leku sakratutzat du.

## Kanpo estekak
Snake ibaia

**Snake ibaia** (ingelesez *Snake River*) AEBetako ipar-mendebaldeko ibai nagusietako bat da, bai eta Columbia ibaiaren ibaiadar handiena ere.

## Izena 
Xoxon herriak ibaia "S" ikurraz adierazten zuen, alegia, izokinek ibaian gora sigi-saga burutzen zuten ibilbidea, baina europarrek ikurra gaizki ulertu eta sugearekin nahastu zuten, hortik bere gaur egungo ingelesezko izena (*snake*).

## Ibilbidea 
Mendi Harritsuetan jaiotzen da, Yellowstone Parke Nazionalan, Wyoming estatuan. Ondoren Idaho estatuaren hegoaldea zeharkatu eta Oregon estatuan barneratzen da, azkenik Washington estatuan bere urak Columbia ibaian isurtzeko.

Homedale, Idaho Falls, Twin Falls, Lewiston, Blackfoot (Idaho) eta Tri-Cities (Washington) hiriak igarotzen ditu.

## Kanpo estekak
Pulag mendia

**Pulag mendia** () Filipinetako mendia da, Luzon uhartean dagoena. 2.926 metroko altuera du eta herrialde osoko hirugarren mendirik altuena eta bere uharteko garaiena da. Bere hodei-itsaso eta gaueko ikuspegiak turismogune bilakatu du.

## Kanpo estekak
Guillermo Tell Villegas Pulido

**Guillermo Tell Villegas Pulido** (Barinas, Venezuelako Estatu Batuak, 1854ko uztailaren 28a - Caracas, Venezuela, 1949ko uztailaren 25a) Venezuelako bokatua, kazetaria eta politikaria izan zen. 1892an bitarteko presidentea izan zen, Joaquín Crespok zuzendutako Lege Iraultzaren krisian.
Joaquín Crespo

**Joaquín Sinforiano de Jesús Crespo Torres** (1841eko abuztuaren 22a - 1898ko apirilaren 16a), politikaria, soldadua, Venezuelako Alderdi Liberal Handiaren kidea eta Venezuelako presidentea izan zen 1884tik 1886ra bitartean izan zen, eta berriro 1892tik 1898ra.

## Bizitza pertsonala 
Crespo Jacinta Parejo-rekin ezkondu zen, 1884-1886 eta 1892-1898 urte tarteetan Venezuelako Lehen Dama izan zena.
File:Misia Jacinta.jpg|Jacinta Parejo
Dominique Jackson

**Dominique Jackson** (Scarborough, Trinidad eta Tobago, 1975eko martxoaren 20a), **Tyra Allure Ross** izenez ere ezaguna, tobagotar emakumezko modelo, dantzari, aktore eta aktibista transgeneroa da.

## Bizitza 
Dominique Brebner jaiotza-izenez, Tobago uhartean sortu zen bere genero-nortasunarekin bat ez zetorren mutil gorputzarekin.

Bere amonarenean hazi zen. 15 urte zituenean Ameriketako Estatu Batuetara joan zen bizitzera, bere sorterrian bere genero-nortasunagatik zekarzkion arazoetatik ihesi. Behin Estatu Batuetan zegoela New York hirira joan zen eta etxegabe bizi behar izan zuen.

## Filmografia 
### Telesailak 
### Filmak 
## Liburuak 
### Autobiografia 
* *The Transsexual from Tobago* (2014, )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Big Wednesday

**Big Wednesday** (euskaraz *Asteazken Handia*) 1978ko John Milius estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Dennis Aaberg gidoilariarekin batera idatzitako kirol eta drama film bat da. Jan-Michael Vincent, William Katt eta Gary Busey aktoreek antzeztu zuten.

Surfzaleen artean kultuzko filmaren estatusa du. Argumentua John Milius berak Malibun izandako bizipenetan arinki oinarritua dago, gaztaroan berau ere surflaria izan baitzen.

## Argumentua 
1960ko hamarkada, Kalifornia. Matt (Jan-Michael Vincent), Jack (William Katt) eta Leroy (Gary Busey) surfzaletasunak adiskidetu eta topera bizi diren hiru mutil gazte dira. Baina 1970ko hamarkadaren hasierarekin, nerabetzaroaren xalotasuna galdu, Vietnamgo Gerra tartean sartu, helduen munduko ardurak eta desilusioak agertu, eta bizitzak banatu eta bakoitzak bere bidea hartuko du.

## Aktoreak 
* Jan-Michael Vincent: Matt Johnson
* William Katt: Jack Barlowe
* Gary Busey: Leroy "Masokista" Smith
* Patti D'Arbanville: Sally
* Lee Purcell: Peggy Gordon
* Sam Melville: Bear
* Celia Kaye: Bearren emaztegaia
* Darrell Fetty: Waxer
* Gerry Lopez: Bere burua antzeztuz
* Hank Worden: Dendaria
* Joe Spinell: Psikologoa
* Steve Kanaly: Sallyren senarra
* Barbara Hale: Barlow andrea
* Fran Ryan: Lucy
* Dennis Aaberg: Slick
* Reb Brown: Erreklutatzailea
* Arthur Rosenberg: Ofiziala
* Janet Julian: Festako neska
* Charlene Tilton: Festako neska
* Frank McRae: Sarjentua
* Perry Lang: Mutil garaia
* Michael Talbott: Hog
* Robert Englund: Narratzailea, Fly
* Keith Davis: Ostrich

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brico Dépôt

thumb|261x261px|Toruń-eko Brico Dépôt denda
**Brico Dépôt** (frantziar ahoskera: ​[bʁiko depo] Frantziako dekorazio, brikolaje eta eraikuntzako materialetan espezializatuta dagoen katea da. Egoitza Longpont-sur-Orge-n dauka. 1993an Castorama Dubois Investment katea sortu zuen, eta geroago, Kingfisher Groupek Castorama Dubois erosi zuen.
## Dendak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ľudovít Štúr

**Ľudovít Štúr** (Uhrovec, Eslovakia, 1815eko urriaren 28a - Modra, 1856ko urtarrilaren 12a) XIX. mendeko idazlea, artzain protestantea eta Eslovakiako kultura pizkundearen aitzindaria izan zen. Herriko bizitza politikoan eta literarioan lan bizia egin zuen. Eslovakieraren hizkuntzalari handia izan. Hizkuntzaren ikuspuntutik bere interesa bereziki erdiko dialektoetan zentratu zen zeren eta, haren ustez, hungarieratik babestuago baitzeuden; dialekto horietatik abiatuta hizkuntza batasunaren alde lan egin zuen. Batez ere poesia eta saiakerak idatzi zuen. Politikoki Errusia eta tsarren aldekoa zen; demokrazia parlamentarioaren eta merkatu-ekonomiaren aurka zegoen.

Bere lan nagusia *Nauka reči slovenskej* da, "Eslovakieraren doktrina".
Ignacio Andrade

**Ignacio Andrade Troconis** (1839ko uztailaren 31 - 1925eko otsailaren 17a) militar eta politikaria izan zen. Alderdi Liberaleko kide izan zen eta 1898tik 1899ra bitartean Venezuelako presidente izendatu zuten.
Tirapegiko gudua

**Tirapegiko gudua** 1836ko apirilaren 26an gertatutako borroka bat izan zen, Liberal eta Karlisten artean Lehen Karlistaldiko garaian. Gudu hau Tirapegiko baserrian gertatu zen, horregatik bere izena. Gudu honetan Frantziako Atzerritar Legioa borrokatu zen ere, Liberalen aldean eta haren generala zauritua izan zen.

Gudua Tirapegi kontzejuan, gaur egungo Esteribar ibarreko herri hustua, gertatu zen.

## Erreferentziak 
* [Http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/tirapegui/ar-129582/ Auñamendi Eusko Entziklopedia]

## Kanpo estekak
The Undefeated (1969ko filma)

**The Undefeated** (euskaraz *Suntsiezinak*) 1969ko Andrew V. McLaglen estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. John Wayne eta Rock Hudson aktoreek antzeztu zuten. Joseph O. Shelby zalditeriako ofizial konfederatuaren bizitzan arinki oinarritua dago.

## Argumentua 
Behin AEBetako Gerra Zibila (1861-1865) amaituta, halabeharrak John Henry Thomas (John Wayne), zalduneriako kolonel unionista erretiratuaren, eta James Langdon (Rock Hudson), kolonel konfederatuaren, bideak gurutzatuko ditu, bien arteko adiskidetasuna sortuz. Mexikon daudela, Benito Juárez eta Maximiliano enperadorearen indarren artean topatzean, elkartu eta gainontzekoen aurka borrokatzera derrigortuak egongo dira.

## Aktoreak 
* John Wayne: John Henry Thomas kolonel unionista erretiratua
* Rock Hudson: James Langdon kolonel konfederatua
* Roman Gabriel: Mutil Urdin, Thomasek adoptatutako seme txerokia
* Antonio Aguilar: Rojas jenerala
* Lee Meriwether: Margaret Langdon, Langdon kolonelaren emaztea
* Melissa S. Newman: Charlotte Langdon, Langdon kolonelaren alaba
* Marian McCargo: Ann Langdon, Margareten koinatua
* Merlin Olsen: Little George, errementari konfederatua
* Bruce Cabot: Jeff Newby, lehen sarjentu konfederatua
* Jan-Michael Vincent: Bubba Wilkes, teniente konfederatua
* Richard Angarola: Petain, Maximiliano enperadorearen agentea
* Ben Johnson: Shortgrub
* Edward Faulkner: Anderson, kapitain konfederatua
* Harry Carey, Jr.: Soloman Webster
* Paul Fix: Joe Masters, batasuneko jenerala
* Royal Dano: Jeneral konfederatua, hasierako eszenan
* Richard Mulligan: Dan Morse
* John Agar: Christian
* Dub Taylor: McCartney jauna, sukaldaria
* Pedro Armendáriz Jr.: Escalante, bidelapurren burua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Juan Vicente Gómez

**Juan Vicente Gómez Chacón** (1857ko uztailaren 24a - 1935eko abenduaren 17a) Venezuelako militarra eta Venezuelako presidentea izan zen 1908tik 1935ean hil zen arte. Presidentea izan zen hiru aldiz garai hartan, eta hautatu gabeko militar indartsu gisa gobernatu zuen gainerako garaian.
Cipriano Castro

**José Cipriano Castro Ruiz** (Capacho Viejo, Táchira, Venezuela, 1858ko urriaren 12a – Santurce, Puerto Rico, 1924ko abenduaren 4a) Venezuelako militar eta politikari izan zen, eta 1899tik 1908ra bitartean herrialdeko presidente izan zen.

Táchira estatuko jatorrikoa, nekazari familia ertain batean jaio zen. Gaztetan tokiko ikasketak egin zituen eta ondoren Kolonbiako Pamplonako seminarioan ikasi zuen.

XIX. mendearen amaieran Venezuelako politikako figura nagusietako bat bihurtu zen, batez ere *Revolución Liberal Restauradora* mugimenduan izan zuen paperagatik. 1899an, Kolonbiatik abiaturik, indar militar batekin Venezuelara sartu eta boterea eskuratu zuen.

Bere agintaldia izaera autoritarioagatik, barne-matxinada ugariengatik eta nazioarteko tentsioengatik nabarmendu zen; horien artean, 1902–1903ko Venezuelaren blokeoa.

1908an, osasun arazoengatik atzerrira bidaiatu zuen bitartean, bere presidenteordeak, Juan Vicente Gómezek, estatu-kolpea eman eta boterea kendu zion. Ordutik aurrera erbestean bizi izan zen hil arte.

## Erreferentziak
Arpád Račko

**Arpád Račko** (Szolnok, 1930eko uztailaren 17-Košice, 2015eko urtarrilaren 2a) eslovakiar eskultore ospetsua izan zen.

## Biografia 
Arpád Račko Pragako Arte Sortzaileen Akademian eta Jan Laudaren estudioan ikasi zuen. Bere lanetan bi eskultore txekiarren eragina nabaria da: Josef Václav Myslbek eta Jan Štursa. Košicen, 2015ean hil zen.

## Obrak 
Erliebeak, bustoak eta mota askotako eskulturak egin zituen. Hauek dira bere lan ezagunenak:
* *Maratónec* (Maratoi korrikalaria) (1959). Košiceko "Námestie Maratónu mieru" plazan dago kokatuta.
* *Erb mesta Košice* (Košiceko armarriaren estatua) (2002). Košiceko Hlavná ulica kalean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* : Biografia.
* : Kronologia.
Magdaléna Štrompachová

**Magdaléna Štrompachová** (ezkondu aurretik **Magdolna Drescher**, Budapest, 1919ko irailaren 23a-Bratislava, 1988ko azaroaren 17a) margolari eta zaharberritzailea Hungarian jaiotako eslovakiarra izan zen.

## Biografía 
Magdaléna Štrompachová Hungaria Beheran hezi zen. Ama pianojolea eta aita biolin irakaslea. Hungariako Arte Ederren Unibertsitatean ikasi zuen. 1946an, senarrarekin batera, Pragara joan zen bizitzera; han zinea-estudioetan lan egin zuen. 1950ean Eslovakiara joan zen. 1964an, 1973 arte, bere senarrarekin, Ludwig Strompach, Arte Ederren Eskola sortu zuen; bertako irakaslea izan zen eta haren bi seme-alabak ikasleak, artistak izango zirenak ere bai. 1986tik Budapest eta Bratislava artean bizi izan zen.

## Galeria 

Modrý vták.JPG|*Txori urdina* (1987).
Nádej.JPG|*Autoerretratoa* (1988).

## Kanpo estekak 
* : *Nebudú zabudnutí II. - osobnosti výtvarného života 20. storočia na hornej Nitre*. 
* : Galería
* : www.prievidza.sk
Los Bravos

**Los Bravos**, Espainiako rock musika talde bat izan zen. 1965ean Michael Kogel, Antonio “Tony” Martínez, Manolo Fernández, Miguel Vicens eta Pablo Sanllehí musikariek sortua.

Bere ibilbidea ez zen oso luzea izan, 1965-1971 artekoa, baina Michael Kogel (Mike Kennedy, bere bakarkako ibilbidean) alemaniar abeslariaren ingeles ahoskera ona eta haren karisma handiak taldeari onura handia ekarri zion, Erresuma Batuan eta nazioartean benetazko oihartzuna izan zuen lehenbiziko espainiar pop-rock taldea izan baizen, bereziki *Black Is Black* abestiari esker.

## Kide sortzaileak 
* Michael Kogel, ahotsa.
* Antonio Martínez, “Tony”, gitarra elektrikoa.
* Manolo Fernández, teklatuak.
* Miguel Vicens, baxu elektrikoa.
* Pablo Sanllehí, bateria.

## Diskografia 
* *Los Bravos* (1966).
* *Los chicos con las chicas* (1967).
* *Dame un poco de amor* (1968).
* *Ilustrísimos Bravos* (1969).
* *Los Bravos Forever. Veinte años de historia* (1986).

## Filomgrafia 
* *Los locos Bravos* (Joaquín Parejo Díaz, 1966, laburmetraia).
* *Los chicos con las chicas* (Javier Aguirre, 1967).
* *¡Dame un poco de amooor...!* (José María Forqué eta Francisco Macián, 1968).
* *Los Bravos cantan*.
* *El irreal Madrid* (Valerio Lazarov, TVE - 1969).
* *Amor y simpatía* (Luis Enrique Torán, 1969, laburmetraia).

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala  
* Zaletu eta jarraitzaileen webgunea
José Gil Fortoul

**José Gil Fortoul** (Barquisimeto, Venezuelako Estatu Batuak, 1861eko azaroaren 25a - Caracas, Venezuelako Estatu Batuak, 1943ko ekainaren 15a) idazlea, historialaria, politikaria eta Venezuelako positibismoko kidea izan zen, behin-behineko presidente izendatu zuten 1913an. César Zumeta-rekin, Pedro Manuel Arcaya-rekin, Laureano Vallenilla Lanz-ekin eta Victorino Márquez Bustillos-ekin batera, Juan Vicente Gómez diktadorearen defendatzaileetako bat izan zen. Bere gurasoak hauek izan ziren: José Espíritu Santos Gil (Gil el pelón) eta Adelaida Fortoul Sánchez.

## Lanak 
* 1879: Infancia de mi Musa (Barquisimeto, Venezuela)
* 1887: Recuerdos de París (Bartzelona, Espainia)
* 1888: Julián (Leipzig, Alemania)
* 1890: Filosofía Constitucional (Paris, Frantzia)
* 1891: Filosofía Penal (Brusela, Belgika)
* 1891: El Humo de mi Pipa (París, Frantzia)
* 1892: La Esgrima Moderna (Liverpool, Ingalaterra)
* 1892: ¿Idilio? (Liverpool, Ingalaterra)
* 1895: Pasiones (Paris, Frantzia)
* 1896: El Hombre y la Historia (Paris, Frantzia)
* 1909: Historia Constitucional de Venezuela (Berlin, Alemania)
* 1915: Discursos y Palabras (Caracas, Venezuela)
* 1916: De Hoy para Mañana (Caracas, Venezuela)
* 1931: Sinfonía inacabada y otras variaciones (Caracas, Venezuela)
* 1944: Páginas de Ayer (hilondokoa).
Aizkorri kalea

Aizkorri kalea Gipuzkoako Donostia hiriko kale bat da, Antigua auzoan kokatua. Kale hau bere luzeragatik nabarmentzen da. Izena Zegama-Oñatiko udal-mugarteetan kokatutako mendilerrotik datorkio. Bizitegi-kale bat da eta kalearen erdian haurrentzako parke txiki bat dago.

## Kokalekua 
thumb|200px|Aizkorri kaleko igogailua
Matia kalean hasita, goranzko aldapa luze bat da, hegoalderantz bideratua. Puntu altuenean, bitan banatzen da: Heriz pasealekua alde batetik, eta bestetik, Aizkorri kaleak jarraitzen du, beheranzko malda batean, Zarautz kalearekin bat egin arte. Zarautz kaletik Aizkorri kalera igotzeko malda bat eta igogailu bat daude.

## Leku interesgarriak 
* Donostiako apaiztegia

## Galeria 

Fitxategi:Aizkorri kalea 1.jpg
Fitxategi:Aizkorri kalea 2.jpg
Fitxategi:Aizkorri kalea 3.jpg
Fitxategi:Aizkorri kalea 4.jpg
Fitxategi:Aizkorri kalea parkea.jpg|Parkea

## Oharrak 
1979. urtera arte soilik gaztelaniazko izenak onartzen zituen kaleentzat Donostiako Udalbatzak. 2014. urtean Udalbatzak euskarazko izena onartu zuen kale honetarako (Aizkorri kalea, Aitzgorri ordez). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victorino Márquez Bustillos

**Victorino Márquez Bustillos** (1858ko azaroaren 2a - 1941eko urtarrilaren 10a), Venezuelako abokatua eta politikaria izan zen, eta Venezuelako behin-behineko presidentea izan zen 1914tik 1922ra. Nahiz eta Bustillos Kongresuak hautatua izan, Juan Vicente Gómez jeneralak lehendakaritzaren atzean jarraitu zuen. Victorino Márquez Caracasen hil zen 1941eko urtarrilaren 10ean, 82 urte zituela.

## Kanpo estekak 
*  Victorino Márquez Bustillos — Biografia ofiziala.
*  Victorino Márquez Bustillos
David Soul

**David Soul**, jaiotze izenez **David Richard Solberg** (Chicago, Illinois, 1943ko abuztuaren 28a - Londres, 2024ko urtarrilaren 4a) estatubatuar-britainiar aktore eta abeslaria izan zen. 2004an britainiar hiritartasuna eskuratu zuen.

Nagusiki, 1970eko hamarkadan Starsky & Hutch telesailean (1975-1979) Kenneth "Hutch" Hutchinson detektibea antzezteagatik ospetsu bilakatu zen; halaber, *Johnny Got His Gun* (1971) eta *Magnum Force* (1973) filmetan ere antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
|}

## Diskografia 
### Diskoak 
* 1976: *David Soul* - UK #2 Australia #8
* 1977: *Playing To An Audience Of One* – UK #8 Australia #30
* 1979: *Band Of Friends*
* 1982: *The Best Days of My Life*
* 1997: *Leave A Light On*

### Singleak 
* "Don't Give Up On Us" (1976) UK #1, US #1
* "Going In With My Eyes Open" (1977) UK #2, US #54
* "Silver Lady" (1977) UK #1, US #52
* "Let's Have A Quiet Night In" (1977) UK #8
* "It Sure Brings Out The Love In Your Eyes" (1978) UK #12
* "Dreamers" (1981)

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Robert Urich

**Robert Michael Urich** (Toronto, Ohio, 1946ko abenduaren 19a - Thousand Oaks, Kalifornia, 2002ko apirilaren 16a) estatubatuar zinema eta telebista aktore eta ekoizle bat izan zen.

Nagusiki S.W.A.T. (1975-1976), *Vega$* (1978-1981) eta *Spenser: For Hire* (1985-1988) telesailak antzezteagatik ospetsu zen. Bestelakoan, *Magnum Force* (1973), *The Ice Pirates* (1984) eta *Turk 182* (1985) film nabarmenak ere antzeztu zituen.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Juan Bautista Pérez

**Juan Bautista Pérez** (1869ko abenduaren 20an - 1952ko maiatzaren 7a) Venezuelako abokatua, magistratua eta politikaria izan zen, Venezuelako 43. presidentea izan zena 1929tik 1931ra bitartean. Ondoren, Espainian enbaxadorea izan zen 1933. urtera arte. Bere agintaldian Juan Vicente Gómez (herrialdeko benetako agintaritza izan zuen) bere postutik kentzeko hainbat saiakera egon ziren, bat Román Delgado Chalbaud-ena eta beste bat Rafael Simón Urbina-rena, biak 1929an.

## Kanpo estekak 
*  Juan Bautista, Pérez — Biografia ofiziala.
*  Juan Bautista, Pérez
Casualties of War

**Casualties of War** (euskaraz *Gerra Kalteak*) 1989ko Brian De Palma estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako gerra drama film bat da. 1966an estatubatuar soldadu talde batek burututako Phan Thi Mao vietnamdar neskaren bortxaketa eta hilketaren gertaeran oinarritua dago. Michael J. Fox eta Sean Penn aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Ennio Morricone musikagileak konposatu zuen.

## Argumentua 
Vietnamgo Gerra, Max Eriksson (Michael J. Fox) soldadu pelotoira elkartu berri den izaera zintzo eta zuzeneko kaporala da. Bere soldadu kideek vietnamdar neska bat nola bahitu, bortxatu eta erailtzen duten lekuko izango da. Gertatutako basakeriaren aurrean ezinikusiarena egin ezinik, gainontzeko pelotoiari aurre egingo dio, tartean pelotoiaren buruzagia den Tony Meserve (Sean Penn) sarjentua dago, jenio bizi eta karisma handiko baina gerraren bortizkeriak eta izugarrikeriek bere onetik ateratarako gizona.

## Aktoreak 
* Michael J. Fox: Max Eriksson, lehen mailako kaporala
* Sean Penn: Tony Meserve sarjentua
* Don Patrick Harvey: Thomas E. Clark kaporala
* John C. Reilly: Herbert Hatcher, lehen mailako soldadua
* John Leguizamo: Antonio Dìaz, lehen mailako soldadua
* Thuy Thu Le: Than Thi Oanh/Trenean doan asiar ikaslea
* Erik King: "Brownie" Brown espezialista
* Jack Gwaltney: Rowan
* Ving Rhames: Reilly tenientea
* Dale Dye: Hill kapitaina
* Holt McCallany: Kramer tenientea
* Dan Martin: Hawthorne
* Wendell Pierce: MacIntire
* Sam Robards: Chaplain (Kapitaina) Kirk
* Steve Larson: Agentea
* Vyto Ruginis: Fiskala
* Maris Valainis: Streibig
* Darren E. Burrows: Cherry
* Sherman Howard: Epaimahai militarraren burua
* John Marshall Jones: Polizia militarra
* Amy Irving: trenean doan asiar neskaren ahotsa (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eleazar López Contreras

**José Eleazar López Contreras** (1883ko maiatzaren 5a - 1973ko urtarrilaren 2a) Venezuelako presidentea izan zen 1935. eta 1941. urteen artean. Armadako jenerala eta Juan Vicente Gómez-en laguntzailetako bat izateaz gain, 1931tik Gerra Ministroa izan zen. 1939an, Contrerasek, Venezuelaren izenean, Alemaniatiko juduekin ihes egin zuten Koenigstein eta Caribia itsasontziak onartu egin zituen.

## Kanpo estekak
Demokrazia organiko

**Demokrazia organikoa** Espainian 1942an ezarritako sistema politikoa izan zen, non herri ordezkaritza ez zuten sufragio unibertsalaren bitartez egiten. Printzipio liberalak, parlamentarismo eta alderdi politikoak errefusatzen zituen.

Korporatibismoarekin batera, faxismoaren oinarri ideologikoetako bat izan zen. Oinarriak estoikoetan eta Johannes Althusiusen ideietan izanda, bere teorikoen ustez erabaki publikoak hartzeko ordezkaritzako demokrazia ez zen sistema zuzena. Demokrazia organikoetan, gizabanakoaren eskubideak erakunde tradizionaletan hartutako erabakien baldintzapean jartzen zituzten: familia, udalerria, sindikatu bertikala, klero eta alderdi bakarra.

Salazarrek antzeko sistema ezarri zuen Portugalen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Control Machete

**Control Machete** rap eta gangsta rap musika talde bat izan zen, 1996an Monterreyn sortu zena. Hip hop generoko talde ospetsu eta komertzialenetako bat da. Taldekideak hauek dira: Fermín IV (ahotsak), Pato Machete (ahotsak) eta DJ Toy (baxua, teklatua eta sanplerra).

## Historia 
### Hasierak eta berehalako arrakasta 
Jason Robertsen ekoizpenaren barruan, Cypress Hillen eraginpean, bere lehen diskoa grabatu zuten *Mucho Barato*. Mexikoko hip hop aitzindari izendatu zuten, *underground* maila ateratzen lehenetako izan baitzen. Beren *¿Comprendes Mendes?* *singleak* berehalako ospea ekarri zien.

## Diskografia 
* *Mucho Barato* - 1996
* *Artilleria Pesada presenta* - 1999
* *Solo para fanaticos* - 2002
* *Uno,dos:Bandera* - 2003

## Kanpo Loturak 
* Gune Ofiziala
* Fermin IV Facebook Gune Ofiziala
* Pato Machete Facebook Gune Ofiziala

## Kanpo estekak
Isaías Medina Angarita

**Isaías Medina Angarita** Venezuelako militarra eta estatu-politikaria izan zen. San Cristóbal-en jaio zen 1897ko uztailaren 6an eta Caracasen hil zen 1953ko irailaren 15ean. Venezuelako Errepublikako presidentea izan zen 1941etik 1945era arte, eta Gerrako eta Marinako ministroa izan zen 1936tik 1941era.
ETAren VI. Biltzarra

1970eko abuztuaren 31ean Lapurdiko Itsasu herrian **Euskadi Ta Askatasuna** talde armatuak bere **VI. biltzarra** ospatu zuen, bertan taldea hiru zatitan banatu zen. Biltzar honetan bi alde nagusitan banatu zen erakundea, alde batetik, abertzaletasunaren aldeko borroka militarra proposatzen zuena eta bestetik, sozialismoaren aldeko borroka politikoa proposatzen zuena, mota honetako beste hainbat erakundeen laguntzarekin. Aipatzekoa da, une horietan ETAren barruan lau mugimendu ezberdin nabaritu zitzekeela.

## Biltzarrean parte hartu zuten mugimenduak 
Oraintxe aipatu dugun bezala, ETAren seigarren biltzarrean lau korronte ezberdinek hartu zuten hitza:

* Alde batetik, Patxo Unzueta buru zuen eta zuzendaritza berria ordezkatzen zuen mugimendua. Langileen aldeko posizio politikoan kokaturik zegoen alde hau, Burgoseko presoen laguntza zuen. Helburu nagusia ETA abiapuntu hartuta alderdi politiko bat osatzea zuen, iraultzailea eta Euskal Herriaren askapen politiko zein sozialaren alde egingo zuena.
* Bestetik, "antikolonialistak". Ezkerreko izaera zuten arren, ez ziren asko fidatzen zuzendaritza berriarekin, "espainolismo"-ra mugituko zirela uste zutelako marxismoaren aplikazio oker bat gauzatuz.
* Zelula gorriak, hauek marxista-leninistak ziren, garrantzi handiagokoa jotzen zuten sozialismoari eta langileriari babesa eskaintzea, eta batzuetan, euskal abertzaletasuna zalantzan jartzen zuten, beraien iritziz Espainiako langileriarekin batu behar zirelako, iraultza batu bat aurrera eramateko asmoarekin. Biltzar honetan ETAren lana amaitutzat jo zuten, haien hitzetan, erakundeak zituen eginbeharrak bete zituelako, beraz, ETAren behin betiko desagerpena babestu zuten. Zuzendaritzak ez zuen hau onartu eta honek dimititzera behartu zituen. Talde honetako pertsonarik ospetsuenak Mikel Azurmendi, Jose Maria Eskubi eta Jon Larrinaga izan ziren.
* Azkenik, Frente Militarra zegoen. Hauen buruzagia Juan José Etxabe zen eta kide hauek ETAren lana hastear zegoela aipatzen zuten, atxiloketak saihestezinak zirela eta azkeneko porrotak akats tekniko batzuengatik izan zirela esaten zuten. Alderdi honek bere kabuz egiten zuen lan, zuzendaritzari inolako azalpenik eman gabe eta bere zilegitasuna kolokan jarriz. Antiklonialistekin batera V. biltzarreko ebazpenen jabe aitortu zituzten beraien buruak, honek handik aurrera ETA-V bezala ezagutzera eraman zituzten.

## Biltzarrak eragin zituen ondorioak 
Euskal Herriaren iparraldean, Frantziako hainbat zonaldeetan eta Belgikan zebiltzan koadro askok, horien artean zenbait buruzagi historikok, alde egin zuten haien iritzitan zentzurik ez zuen borroka armatu bat aurrera eramaten ari zirelako eta sozialismoaren alde egin beharrean abertzaletasunaren bidea eta estrategia bultzatzen zebiltzalako.

Beste koadro historiko batzuek ordea, erakundearen antolamendu militarraren buruzagitzan egondakoek, erori gabeko azpiegitura kontrolpean zuten horiek, beste ETA bat osatu zuten (garai horretan ETA V.a deitzen zitzaiona). Hauek VI. biltzarrean elkartu ziren ETAren kontra aritzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ordainketen etenaldi

**Ordainketen etenaldia** edo **ordainketa-etendura** aktiboa pasiboa baino handiagoa izan arren, likidezia falta zaiolako bere betebeharrei garaiz erantzun ezin dien enpresaren egoera da. Ordainketen etenaldia aldi baterakoa da, iraunkorra denean porrota delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rómulo Betancourt

**Rómulo Ernesto Betancourt Bello**, Guatiren (Miranda) jaio zen, 1908ko otsailaren 22an, eta New Yorken hil zen, 1981eko irailaren 28an, Venezuelako politikaria, kazetaria, idazlea eta hizlaria izan zen. Venezuelako presidentea izan zen, behin-betikoa 1945 eta 1948 artean eta konstituzionala 1959 eta 1964 artean.
Kinto Sol

**Kinto Sol** Milwaukee, Wisconsin hiriko hip hop talde mexikarra da. Hiru anaiek osatzen dute: DJ Payback García (Javier García), El Chivo (Eduardo García) eta Skribe (Manuel García), bigarrena, taldeko liderra Irámuco, Guanajuato, Mexiko.

## Historia 
Kinto Sol-ek bere lehenengo diskoa ingelesez egin zuen, bere bigarren diskoa Del Norte al Sur izan zen, Mexikon egindako berezko Hecho En Mexico maitasunagatik eta kaleetan ospea lortu zuen, odolaren ondoren ez zen familiaren egoera hitz egiten, ondoren Losen Hijos Del Maíz arimak, malinchismoak, Azteken odolaren maitasuna, besteak beste, gaiak ukitu zituen ospea lortu zuen. Bere azken diskoa Cárcel De Sueños izan zen. Antorcha honetan ez da agertu. Haien abestiak hip-hop taldeekin ospea lortu dute, hala nola, Control Machete, Cartel de Santa eta Akwid, besteak beste.

## Diskografia 
* *Kinto Sol* (1999)
* *Del Norte Al Sur* (2000)
* *Hecho en México* (2003)
* *La Sangre Nunca Muere* (2005)
* *Los Hijos del Maíz* (2007)
* *Cárcel De Sueños* (2009)
* *El Último Suspiro* (2010)
* *Familia, Fe Y Patria* (2012)
* *La Tumba del Alma* (2013)
* *Protegiendo El Penacho* (2015)
* *Lo Que No Se Olvida* (2016)
* *Somos Once* (2017)
* *Lengua Universal* (2018)

## Kanpo Loturak 
* Gune Ofiziala
* Kinto Sol Facebook Gune Ofiziala
* Kinto Sol Twitter Gune Ofiziala

## Kanpo estekak
Samo Chalupka

**Samo Chalupka** (Horná Lehota, Brezno, 1812ko otsailaren 27a- 1883ko maiatzaren 19a) erromantizismoko poeta eslovakiar handia izan zen.

## Biografia 
Ján Chalupka komedia egilearen anaia txikia zen eta Bratislavako Lizeo Luterotarrean ikasi zuen. Han Eslovakiar Elkarte Literarioa sortu zuen. Ondoren, Vienan, bere ikasketa teologiko eta filosofikoak jarraitu zituen. 1830ean Polonia Errusiaren aurka altxatu zen eta idazleak, ikasketak utzita, poloniarren alde borrokatu zuen. 1831ean zauritua izan zen eta Bratislavara itzuli zen. Behin bere jaioterrian, predikatzaile lanari ekin zion. Halaber, ekintza politikoari ekin zion eta poesia idazteari. Lehenengo poema-bildumak 1845koak dira; horietan, Ján Kollárren ideologia paneslavista jarraituz, bere herriaren egoera politikoa eta soziala ondo asko ikus daiteke. Ľudovít Štúr idazlearen jarraitzailea eta Štúrovci taldearen partaidea izan zen. Štúr, Andrej Sládkovič, Janko Kráľ eta Ján Bottorekin batera, erromantizismoaren jarraitzaileak eta Eslovakiako pizkunde nazionalaren bultzatzaileak izan ziren.

## Poesiaren ezaugarriak 
Hizkuntzaren ikuspuntutik lehenengo poemak txekieraz idatzi bazituen, laster eslovakiera hasi zen erabiltzen. Haren poesia bere herriko folklorean oinarritu zen, abestietan eta baladetan batez ere. 1860an, Bach-en gobernu absolutista erori ondoren, *Boj pri Jelšave* (Jelšavako gudua) poesia-bilduma plazaratu zuen eta, hiru urte beranduago, *Turčín Poničan* (Ponikingo turkiarra); biak ala biak abertzaletasunaren goraipamena ziren, horretarako turkiarren gainean lortutako garaipenak erabiliz. *Mor ho!* (Hil ezazu!), 1864an zabaldua, poema laburra, eslovakiar literaturaren independentziaren aldeko lan garrantzitsuena bezala onartua dago; poemaren argumentoan eslovakiar herriaren sortzaileak eta Konstantino enperadorearen arteko eztabaida azaltzen da, zapalketa politikoarena gai nagusia izanik.

## Obra 
### Poesia 
* 1829 – *Repertorium dispositionum*
* 1834 – *Koníku moj vraný*
* 1834 – *Nářek slovenský*
* 1834 – *Píseň vojenská*
* 1864 – *Mor ho!*
* 1868 – *Spevy*:
** *Likavský väzeň*
** *Kráľohoľská*
** *Branko*
** *Kozák*
** *Turčín Poničan*
** *Boj pri Jelšave*
** *Odboj Kupov*
* *Vojenská*
* *Juhoslovanom*
* *Bolo i bude*
* *Večer pod Tatrou*
* *Při návratu do vlasti*
* *Smutek*
* *Toužba po vlasti*
* *Má vlast*
* *Turčín Poničan*

### Itzulpenak 
* 1843 – Heinrich Zschokke idazle suitzarraren *Pálenka otrava* itzulpena.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Kukumelo marroiska

thumb|Amanita fulva.

**Kukumelo marroiska** (*Amanita fulva*) *Amanitaceae* familiako perretxiko jangarria da. Ondo prestatuta jan behar da, inoiz ez gordinik edo erdi gordinik. Ez da kalitate handikoa, ez da oso haragitsua eta ez da oso ugaria.

## Sinonimoak 
* *Agaricus fulvus* Schäff.
* *Amanita vaginata* var. *fulva* (Fr.) Gillet
* *Amanitopsis fulva* (Fr.) W.G. Sm.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 7 cm arteko diametrokoa, gorri-lehoi kolore eder batekoa; kono kamuts formakoa, gero ganbila edo laua erdian titi txiki batekin. Azal hezea eta distiratsua, ertz ildaskatua.

**Orriak:** Libreak, zurixkak edo zurbilak, ez oso estu.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak

**Hanka:** Barnehutsa, zurixka lehoi koloreko tinduekin, luzea eta liraina, flokosoa eta apur bat nabarra. Bolba zabala, altua, zuria, zati batzuk gorrixkak ditu, kapelaren kolorekoak,

**Haragia:** Zuria edo zertxobait koloreztatua, mehea eta hauskorra; zapore leunekoa eta usain hautemanezinekoa.

**Etimologia:** *Amanita* terminoa grekotik dator eta Silizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa kontzeptu orokor gisa. *Fulva* epitetoa latinetik dator, "fulvus" hitzetik, hau da, hori-gorrixkatik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Zapore atsegineko jangarria, ez da oso mamitsua eta ugaria ere ez; sukaldaritzarako balio gutxikotzat jotzen da.

### Nahasketa arriskua 
*Amanita crocea* delakoarekin, baina hau handiagoa da, bere kapela laranja kolorekoa da, eta bolba erabat zuria du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, hostozabalen basoetan, batez ere pagadietan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Groenlandia, Islandia, Europa, Errusia, Kaukasia, Iran, Himalaiako eremua, Hego Korea, Japonia, Txina, Australia, Kenya eta Benin.

## Galeria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Amanita fulva* Mycobank-en
Carlos Delgado Chalbaud

**Carlos Román Delgado Chalbaud Gómez** (1909ko urtarrilaren 20a - 1950eko azaroaren 13a) Venezuelako karrera militarreko funtzionarioa izan zen eta 1948tik 1950era Venezuelako presidentea izan zen junta militar baten buru zenean. 1945. urteaz geroztik, Ekintza Demokratikoa alderdiak boterea lortu zuen estatu-kolpe baten bidez. 1948an, Defentsa ministroa izanik, beste kolpe militar bat zuzendu zuen eta presidente geratu zen Caracasen hil zuten arte.
Villaescusa

**Villaescusa** leku ezberdinen izena da:
* **Villaescusa (Kantabria)**, Kantabriako udalerria da.
* **Villaescusa (Zamora)**, Gaztela eta Leonko Zamorako probintziako udalerria da.
* **Villaescusa de Haro**, Gaztela-Mantxako Cuencako udalerria da.
* **Villaescusa la Sombría**, Burgosko udalerria da.
* **Villaescusa de Roa**, Burgosko probintziako udalerria da.
Villaescusa (Zamora)

**Villaescusa** Zamorako probintziako udalerria da, La Guareña eskualdean dagoena.

2017ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 256 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Zamorako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
Marcos Pérez Jiménez

**Marcos Evangelista Pérez Jiménez** (1914ko apirilaren 25a - 2001eko irailaren 20a) Venezuelako armadako jenerala eta Venezuelako presidentea izan zen 1953tik 1958ra bitartean.
Germán Suárez Flamerich

**Germán Suárez Flamerich** (1907ko apirilaren 10a - 1990eko ekainaren 24a) Venezuelako 50. presidentea izan zen 1950. eta 1952. urteen artean. Flamerich abokatua, unibertsitateko irakaslea, diplomatikoa eta politikaria izan zen. 1950-1952an, "Junta de Gobiernoko" presidentea izan zen, Carlos Delgado Chalbaud-en hilketaren ondoren.

## Bizitza pertsonala 
Flamerich Rosario Pérez Carreño-rekin ezkondu zen, Venezuelako Lehen Dama izan zena 1950-1952 urteetan,
File:Rosario Pérez Carreño.jpg|Rosario Perez Carreño

## Kanpo estekak 
*  Germán Suárez Flamerich — Venezuelatuya.com.
*  Germán Suárez Flamerich
Edgar Sanabria

**Edgar Sanabria Arcia** (1911ko urriaren 3a - 1989ko apirilaren 24a) Venezuelako abokatua, diplomatikoa eta politikaria izan zen. Venezuelako presidentea izan zen 1958tik 1959ra bitartean.
Le lion est mort ce soir

***Le lion est mort ce soir*** 2017ko Nobuhiro Suwa japoniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Jean aktore beteranoa da, eta iraganaren pisuak harrapatuta bizi da. Etxe abandonatu batean jarriko da bizitzen, jendearengandik ezkutatzeko. Etxe hartan Juliette bizi izan zen, Jeanen bizitzako amodio handia. Auzoko haur talde batek etxea aurkituko du, eta primerakoa irudiko zaie egin nahi dutena gauzatzeko: beldurrezko film bat grabatu. Azkenean, saihetsezina izango da: aktore zaharrak eta haur zinemazaleek aurrez aurre aurkituko dute elkar.

## Aktoreak 
* Jean-Pierre Léaud : Jean
* Pauline Étienne : Juliette
* Maud Wyler : Céline
* Arthur Harari : Philippe
* Isabelle Weingarten : Marie
* Noë Sampy : Yuki
* Louis-Do de Lencquesaing : zuzendaria
* Jean-Louis Berard : Claude
* Françoise Michaud : makillatzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Komun

**Komun** hitzarekin honakoak adieraz daitezke:

* Komun, komunitate bati dagokion jabetza eta kudeaketa kooperatiboa.
* Komun, etxe eta leku publiko askotan egoten den gela, behar fisiologikoak asetzeko.

Ikus, gainera
* Komunal, kolektiboki kudeatzen den baliabidea.
Raúl Leoni

**Raúl Leoni Otero** (1905eko apirilaren 26a - 1972ko uztailaren 5a) Venezuelako presidentea izan zen 1964tik 1969ra. 1928ko Belaunaldiko kide izan zen eta Acción Democrática alderdiko kide bat eta Venezuelako lehen Lan ministroa (El Trienio Adeco garaian, 1945-48).
Bixby andrea eta Koronelaren berokia

***Bixby andrea eta Koronelaren berokia*** (ingelesez, ''Mrs. Bixby and the Colonel's Coat'') Roald Dahlek idatzitako istorio laburra da, lehendabiziko aldiz 1959an argitaratu zena. Gutxienez 1930eko hamarkadatik aurrera ezagun zen pasadizo batean oinarritu zen Dahl: ezkondutako emakume bati maitaleak bisoi-beroki bat ematen dio. Emakumeak etxera eraman nahi du berokia, senarrak deus susmatu gabe, baina ohartuko da senarrak ere bereari ekin diola.

## Kanpo estekak 
http://istoriolaburrak.blogspot.com.es/2016/08/bixby-anrea-eta-koronelaren-berokia.html
Sexua berresleitzeko ebakuntza

**Sexua berresleitzeko ebakuntza** pertsona transgenero baten sortzetiko sexu-ezaugarrien itxura eta funtzionamendua aldatzeko prozedura edo prozedura-multzo kirurgikoari deritzo. Horren bitartez norbanakoaren sexu-ezaugarriak bere genero-nortasunarekin bat etortzea lortzen da. Nahiz eta pertsona transgeneroen genero-disforiaren aurkako tratamendua izan, pertsona intersexualei ere antzeko ebakuntza genitalak egin ohi zaizkie, gehienbat haurtzaroan. Hala ere, Nazio Batuen Erakundearen torturaren aurkako kontalari bereziaren 2013. urteko adierazpen batek pertsona intersexualen adostu gabeko normaltze-ebakuntzaren erabilera gaitzesten du.

## Erreferentzia 
## Kanpo-estekak
Arraun surf

thumb|Arraun surflari bat.
**Arraun surfa** edo **padelsurfa** surf kirolaren aldaera bat da, Hawaiin sortua. Ohiko surfean, kirolaria eserita izaten da uhin bat etorri arte; arraun surfean, aldiz, surflaria taularen gainean zutik izaten da, eta arraun bat darabil ur gainean mugitzeko. Kirol hau 2013an dokumentatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hermógenes López

**Hermógenes López** (Naguanagua, Carabobo, Venezuelako Estatua, 1830eko apirilaren 19a - Valentzia, Carabobo, Venezuela, 1898ko abenduaren 17a) militarra, nekazaria, buruzagia, politikaria eta Venezuelako presidentea izan zen 1887-1888 bitartean, Antonio Guzmán Blanco Parisera joan zen ondoren.