Realaren historia

[300px|thumb|1975-76 denboraldiko Realaren taldea. [Real Sociedad|Realaren Liga tituluetako jokalari ugari daude argazkian.]]
**Realaren historia** 1909. urtean hasten da, taldearen sorrerarekin eta lehenengo tituluarekin batera. Bi aldiz irabazi du Espainiako Liga eta guztira lau Kopa eskuratu ditu, hiru gizonezkoen taldeak eta bat emakumezkoen taldeak. Espainiako futbol liga txapelketako sailkapen historikoan 8. postuan dago.

1928an Espainiako Ligako sortzaileetako bat izan zen eta 1980ko hamarkadan "Urrezko aroa" bizi izan zuen. Arkonada, Zamora, Lopez Ufarte eta Satrustegi jokalariek osatu zuten tartean orduko taldea, Alberto Ormaetxea entrenatzailea zela. Hamarkada haren bukaeran, beste garai on bat etorri zen John Benjamin Toshacken gidaritzapean, Jose Mari Bakero eta Aitor Begiristain jokalariak zirela. XXI. mendearen hasieran 2002-03 denboraldia bikaina izan zen. Raynald Denoueix entrenatzailearen eskutik Ligako txapeldunordea izan zen.

2004. urtean emakumezkoen taldea sortu zen eta 2019. urtean Erreginaren Kopa eskuratu zuen finalean Atlético Madril garaituta. 2020. urtean gizonezkoen taldeak Errege Kopako final berri bat jokatu zuen, *Club Ciclista* eta *Vasconia Sporting* kontutan hartuta zortzigarrena. Athleticen aurka izan zen eta 1-0 emaitzaz irabazi ondoren txapeldun izan zen berriz.

## Historia 
### Jatorriak (1904-1910) 
Real Sociedad ofizialki 1909an sortu bazen ere, hainbat aurrekari aipatu behar dira elkartearen fundazioa ulertzeko.

Donostiako aurreneko futbol partiden aipamenak 1903. urtekoak dira, Atotxako belodromoan jokatu zirenak. Vasconia Sporting Club taldeak jokatu zituen partida horiek, lehenengoa Irunés taldearen kontra 1-0 irabaziz eta bigarrena beste talde donostiar baten aurka 1-1 berdinduz.

[300px|thumb|[San Sebastian Recreation Club.]]
1904. urtean Donostian **San Sebastian Recreation Club** taldea sortu zen, kirol ugaritako kluba, futbola barne zuena. Hauxe izan zen hirian ofizialki ezarritako lehen futbol elkartea eta baita txapelketa nazional batean (1905eko Espainiako txapelketa) parte hartu zuen lehen talde gipuzkoarra ere. Nabarmentzekoa da taldearen kamiseta horia eta berdea izan zela, mende bat geroago Errealak berreskuratu egin zuena bigarren ekipamendu gisa, 2007-08 eta 2008-09 denboraldietan haren jatorriari omenaldia egiteko. San Sebastián Recreation Cluba Ategorrietan sortu zen baina 1906an Antigua auzora aldatu zuen egoitza eta Ondarretako futbol zelaia inauguratu zuen. Hori izan zen Donostiako lehen futbol zelaia. SS Recreation Cluben beste kirol kuttuna tenisa izan zen eta futbol zelaiaren alboan bost tenis pista ere eraiki ziren. Taldeak gaur egun oraindik jardunean jarraitzen du tenis elkarte gisa; Real Club de Tenis de San Sebastián (RCTSS) izena du.

SS Recreation Club-aren futbol taldeak ez zuen asko iraun. Barne-liskarren ondorioz, 1908 hasieran futbolariek alde egin zuten eta klub berria sortu zuten, **San Sebastián Foot-Ball Club** deitu zena. Talde honek bere janzkerarako kolore txuriurdinak aukeratu zituen, Donostiako banderarenak, ondoren Realak bere egingo zituenak. Hala ere, kamisetak ez ziren Realaren berdinak: hauek guztiz txuriak ziren eta paparrean **"SS"** letrak urdinez bordatuta zituzten. Galtzak urdinak ziren. Talde honek hasiera batean ezin izan zuen Espainiako txapelketan (gaur egun Errege Kopa den txapelketa) parte hartu, taldeek urtebetez erregistratuta egon behar zutelako Erregistro Zibilean. Debeku honi aurre egiteko, Club Ciclista de San Sebastián txirrindularitza taldean integratu ziren aldi batez, eta haren lizentzia erabiliz 1909ko Espainiako txapelketan **Ciclista Foot-Ball Club** izenarekin parte hartu ahal izan zuten.

[300px|thumb|[Club Ciclista San Sebastián 1909ko Errege Koparekin.]]
Ciclista Foot-Ball Club taldeak txapelketa bikaina burutu zuen eta Espainiako Kopa eskuratu zuen. Gipuzkoarrek Athletic Club talde bizkaitarrari final laurdenetako partida irabazi zioten, emaitza 4-2 izanik. Ondoren, finalerdietan, Galicia FC-a (*Vigo Sporting*) garaitu zuten 2-0, eta finalean Club Español de Madrid taldearen aurka 3-1 irabazi zuten, apirilaren 8an. Taldekideak hauek izan ziren:
:Pedro Bea, Alfonso Sena, Manuel Arocena, Domingo Arrillaga, Bonifacio Echeverría, José Rodríguez, Miguel Sena, Mariano Lacort, C.F. Simmons, G. McGuinness eta J. Biribén.

Arrakasta hau eta gero, Club Ciclistatik atera eta jokalariek elkarte ofizial propioa eratu zuten. Horrela sortu zen 1909ko irailaren 7an **Sociedad de Foot-Ball de San Sebastián** deitu zen elkartea. Aurreneko lehendakaria Adolfo Sáenz-Alonso izan zen. Bost hilabete beranduago, 1910ko otsailaren 11ean, udak Donostian igarotzen zituen Alfonso XIII.a erregeak ***Real*** titulua eman zion taldeari, eta handik aurrera **Real Sociedad de Foot-Ball** izena izan zuen. Itzulerakoa ere Vasconiak irabazi zuen 0-1 Irunen.

Horrela beraz hiru talderen arteko txapelketa jokatu zen. Athleticek eta Vasconiak emaitza berarekin garaitu zuten Madrid FC, 2-0 hain zuzen ere. Partida erabakigarria (txapelketako bigarrena izan zena) euskaldun bien artean jokatu zen eta bilbotarrak 1-0 nagusitu ziren. Nicasio Goitisolo zen talde hartako kapitaina, euskal jatorriko ingelesa, eta harekin taldean zeuden Arrillaga, MacGuinnes eta Berraondo ere.

### Aurreneko txapelketak (1909-1928) 
300px|thumb|Reala 1910ean Ondarretako zelaian.
Real Sociedad taldea Ondarretako futbol zelaian hasi zen partidak jokatzen. Taldearen aurreneko partida ofiziala 1910ko martxoaren 26an izan zen London Nodmans taldearen aurka, eta 1-5 emaitzaz galdu zuen. George McGuinness izan zen Realaren gol bakarra sartu zuena, eta beraz Realaren historiako aurreneko golegilea. 1910ean jaioterrira itzultzeko erabakia hartu zuen McGuinnessek eta agur esateko partida bat antolatu zen Biarritz futbol taldearen aurka. 1910ko urriaren 20an izan zen eta donostiarrek 6-1 garaitu zituzten lapurtarrak. McGuinnessek bost gol sartu zituen.

Hasierako urte haietan hainbat txapelketatan hartu zuen parte Realak eta horretaz gain Donostia turismo lekua izanik lagunarteko partida ugari ere jokatu zituen. Aipatzekoa da 1910ko Pirineotako Kopa (*Challenge International du Sud de la France Copa Pirineos*). Bi partida jokatu zituzten donostiarrek, aurrenekoa Stade Toulousain taldearen aurka 8-0 irabazi zuten eta hurrengoa Bartzelonaren aurka 1-2 galdu zuten. 1911n Olympique Marseillaren aurka lagunarteko bi partida ere jokatu zituzten Ondarretan eta partida biak donostiarrek irabazi zituzten, 5-0 eta 3-0.

Donostian futbola izaten ari zen arrakastak txirrindularitzak aurrez izandakoa gainditu zuenean Ondarretako zelaia erdigunetik urruti zegoela pentsatu zuen udaletxeak eta orduan erabaki zuen Club Ciclistak 1888an eraikitako Atotxako belodromoa botatzea eta haren lekuan futbol zelaia eraikitzea. Club Ciclistaren sortzaile eta presidentea zen Monsieur Comet biziki haserretu eta mindu zen *footballeurs*en jarrerarekin eta honako madarikazio hau bota zuen: *"Erreala ez da inoiz txapelduna izango"*. Club Ciclistak lehenengo saiakeran eskuratu zuen Estatu mailako titulu bat eta Realak ia 70 urte behar izan zituen aurreneko titulua lortzeko.
[300px|thumb|[Atotxako futbol zelaiaren inaugurazioa.]]
1913ko urriaren 4ean inauguratu zen Atotxako estadioa eta Realaren aurkaria Bilboko Athletic Kluba izango zela iragarri zenean ikusmin handia sortu zuen partidak. Berraondo kapitainak erretiroa hartuko zuen partida ere bazen gainera. Bilbotik, Irundik, Tolosatik, Miarritzetik eta baita Logroñotik ere garraio bereziak antolatu ziren.

Honako hauek izan ziren talde bakoitzeko jokalariak. Urte berean Iparraldeko txapelketa antolatu zen Araba, Bizkaia, Gipuzkoa eta Kantabriako kluben artean. Errege Koparako sailkatzeko balio zuen txapelketa zen eta hainbat urtetan jokatu bazen ere Realak ez zuen irabazterik lortu. Alberto Matxinbarrena zen garai hartan Realaren taldeko izarra baina 1913an Madrilera joan zen ikasketak egitera eta Real Madrilen benetako idoloa bihurtu zen. Kontrako bidea egina zuen Berraondok Madrilen hasi jokatzen eta Realean amaitu zuen. 1913an erretiroa hartu ondoren 1922 arte Real Sociedadeko entrenatzailea izan zen.

[300px|thumb|Realaren eta [Real Uniónen arteko partida 1916an Atotxako futbol zelaian.]]
1918ko apirilaren 25ean Gipuzkoako Federazioa sortu zen eta aurreneko presidentea Salvador Diaz Iraola izan zen, Benito Diaz entrenatzaile mitikoaren anaia hain zuzen ere. Federazioak berehala Gipuzkoako txapelketa sortu zuen, eta Errege Koparako sailkatzeko balio zuenez talde gipuzkoarrek Iparraldeko txapelketatik atera egin ziren. Bi talde guipuzkoar ziren garai hartan nagusi, ordurako bateratua zegoen Irungo Real Unión taldea eta Real Sociedad. Talde bien arteko lehiek ikusmin handia sortzen zuten donostiarren eta irundarren artean. Real Unión Kopa txapelduna izan zen 1913 eta 1918an eta ondoren beste bi irabaziko zituen, 1924koa (Atotxan jokaturiko finalean, Real Madrilen aurka) eta 1927koa (Getxoko Arenasen aurka). Gipuzkoako txapelketan ere 1933 artean Real Unión 8 aldiz nagusitu zen eta Real Sociedad 6 aldiz.

1923an Berraondoren tokia Lippo Hertzka hungariarrak hartu zuen. Hau izan zen modu profesionalean aritu zen Realeko lehenengo entrenatzailea. Hiru urte egin zituen talde txuri-urdinean 1926an Athleticek fitxatu zuen arte. Benito Díazek erretiroaren urtea zuen 1926-27koa eta azken denboraldia jokalari-entrenatzaile lanetan egin zuen. 1930 artean entrenatzaile soilik izanez jarraitu zuen eta ondoren 1942-1951 artean izan zen berriz entrenatzailea. Realari partida gehien zuzendu dizkion entrenatzailea izan da. Kataluniarrek 3-1 irabaziz eskuratu zuten Errege Kopa titulua.

### Ligaren sorrera eta Gerra aurrea (1928-1936) 
300px|thumb|Ligako partida Atotxan, 1929an
1928ko azaroaren 23an Espainiako Futbol Federazioak Liga txapelketaren estatutuak aurkeztu zituen. Talde partehartzaileak zehazteko Kopako ordura arteko txapeldunak (Athletic, Real Madril, Bartzelona, Real Unión, Getxoko Arenas eta azkenik Real Sociedad, Club Ciclistaren jarraipen gisa hartu zelako) eta hiru azpitxapeldunak (Atlético Madril, Español eta Europa) hartu ziren. Hamargarren partehartzailea erabakitzeko aurre txapelketa bat egin zen 1928an eta Racing de Santander izan zen txapelduna. Kantabriarrek osatu zuten beraz hamarkotea.

Ligako aurreneko partida 1929ko apirilaren 10ean jokatu zen eta Athletic izan zuen Realak aurkari. Atotxan izan zen eta 1-1 emaitzaz berdindu zuten bi taldeek. Realaren gola Bienzobas aurrelariak sartu zuen. Realak laugarren egin zuen Liga hartan eta Ligako jokalarien artean goleatzaile nagusia Paco Bienzobas izan zen, 17 gol sartu zituen 18 partidatan. Realaren talde hartan jokalari bikainak zeuden, Jesus Izagirre atezaina, Markuleta, Bienzobas, "Kiriki" eta "Cholín" besteak beste.

1930ean *Míster* Lowe iritsi zen Donostiara Reala entrenatzera eta bost denboraldi egin zituen bertan. 1930-31 denboraldian Realak hirugarren postuan amaitu zen aurreko biekin puntutan berdinduta. Athletic izan zen txapelduna eta Racing bigarrena. Liga erdia baino gehiago lidertzan egin zuen gainera.

1931ean Espainiako Bigarren Errepublika ezarri zen eta kirol taldeek monarkiarekiko erreferentzia guztiak kendu egin behar izan zituzten. 1931ko Kopan Realak *Sociedad de Fútbol* izenarekin jokatu zuen baina izenak ez zuen arrakastarik izan eta hurrengo urteetarako **Donostia Fútbol Club** bihurtu zen. 1934an diru beharrak eraginda hainbat jokalari saldu behar izan zituen, aipagarrienak Markuleta eta Urtizberea, eta 1935ean bigarren mailara jeitsi zen Getxoko Arenasekin batera. Halako jokalari eskasia izan zuen taldeak, Lowe entrenatzaileak berak 48 urte izanik ere partida bat jokatu behar izan zuela. Ligan inoiz jokatu duen jokalari adintsuena da eta 90 minutuak jokatu zituen. Valentzian izan zen eta Realak 7-1 galdu zuen.

### Igogailu taldea (1939-1949) 
300px|thumb|1944ko Realaren taldea.
Gerra Zibilaren etenaldiaren ondorengo Realak bigarren mailan hasi zuen Liga berria. Aurreneko denboraldian II multzoko txapelduna izan zen baina igoera fasean bosgarren egin zuen eta ez zuen igotzerik lortu. 1940an Tomas Agirre "Txipia" fitxatu zuen Real Uniónetik eta 23 gol sartu zituen denboraldi hartan, hauetako bost partida bakarrean, Realak inoiz ezagutu duen gol festa handienean, 14-2 irabazi baitzion Valladolidi. Taldea bigarren mailan egon arren Kopako finalaurrekoak jokatzera iritsi zen. Español taldeak kanporatu zuen Bartzelonan 6-0 eta Donostian 2-2 egin ondoren.

Benito Díazek Gerra Zibilaren garaian Frantziara egin zuen alde eta Bordelen Girondins de Bordeaux taldea entrenatu zuen eta 1937an Frantziako amateur txapelketa irabazi zuen. Realeko jokalaria izandako Santiago Urtizberea zen Girondins taldeko izarra. 1942an itzuli zen Benito Díaz Donostiara eta hamaika urtez jarraian izan zen Real Sociedaden entrenatzailea.

1949an Salvador Artigas abiadore ohi kataluniarra fitxatu zuen talde donostiarrak baina ez zuen askorik jokatu. 1955ean ordea Realaren entrenatzaile bihurtu zen eta bost denboraldi egin zituen karguan. Hamarkada tristea izan zen ordea, lehen mailan finkatu bai baina taularen erdialdean ibili baitzen taldea. 1957 eta 1958ko Kopatan finalaurrekoetara iristea lortu zuen, lehenengoan Bartzelonak kanporatu zuen eta bigarrenean Real Madrilek.

1957an harrobiko taldea sortu zen, San Sebastián Club de Fútbol izenekoa, **"Sanse"** ezizenaz ezagutuko zena. Futbolari gazte ugari atera ditu ordutik eta Reala harrobiko talde bihurtu da. Sansen entrenatzaile urte gehien egin dituena Xabier Exposito izan da, 1962an hasi eta 1981erarte izan baitzen bigarren taldearen gidari.

1961-62 denboraldian Jose Arakistain atezaina Real Madrilek fitxatu zuen eta haren ordainetan Agne Simonsson suediarra eta beste hiru jokalari utzi zizkion Realari. Denboraldia oso txarra izan zen eta 16 taldetatik hamabosgarrena geldituta maila galdu zuen 13 denboraldi lehen mailan egin ondoren. 1989an John Aldridge fitxatu artean Simonsson izan zen Realean jokatuko zuen azken atzerritarra. Liga amaieran laugarrena izan zen eta ezin izan zuen urtea borobildu. Román Galarraga zen entrenatzailea. Hurrengo denboraldia aldiz oso makala izan zen. Liga 10. postuan amaitu zuen Realak, Bigarren Mailan izan duen inoizko postu txarrena.

1966-67 denboraldian Andoni Elizondo entrenatzaileak hartu zuen taldea mailaz igotzeko erronka. Hamabi urte eginak zituen aurrez Realeko jokalari eta 1964an erretiroa hartua zen. Liga motel samar hasi zuen taldeak baina 14 garaipen eta porrot bateko boladarekin lidertza eskuratu zuen azkenaurreko jardunaldian. Bereziki garrantzitsua izan zen urte hartako beste oilarrari irabazi izana, Sporting de Gijón taldeari hain zuzen ere. Azkenengo partida Puertollanon zuten gipuzkoarrek eta Calvo Sotelo taldearekin berdintzea nahikoa zuten. Lehenengo zatia 2-0 amaitu zen espainiarren alde. Bigarren zatian Boronatek egin zuen errealekoen aurreneko gola eta 81. minutuan debutaria zen Arambarri gazteak sarturiko golak igoera eman zion talde donostiarrari. Igoera historikoa izan zen, hurrengo 40 urtetan maila gorenean egongo baitzen Reala. "Puertollanoko heroiak" ezizena jaso zuen talde hark eta honako hauek ziren taldekideak:

: J.M. Zubiarrain atezaina, Patxi Gorriti, Pello Iguaran, J.I. Lasa, J.M. Martinez, J.L. Lema, Dionisio Urreisti, Jose Arzak "Pela", J.M. Arregui, J.M. Arambarri eta M.A. Boronat. Entrenatzailea Andoni Elizondo izan zen.

1968an 14. egin zuen ligan baina hurrengo urteetan taularen erdialdetik gora finkatu zen. Denboraldi honetan bertan Rafael Mendilucek Errealaren Ligako 1000. gola sartu zuen.

### Urrezko aroa (1975-1990) 
#### 70. hamarkada 
1973-74 urtean 4. egin zuen Ligan eta hurrengo urtean estreinakoz Realak Europako txapelketa batean hartu zuen parte. UEFA Kopako lehen itzuliko partida Baník Ostrava talde txekiarraren kontra jokatu zuen. Kanporatua izan zen, Atotxan 0-1 emaitzaz galdu zuen eta Txekian 4-0 egin zuen. Ligan ordea berriz ere 4. postua lortu zuen eta hurrengo urtean ere UEFA Kopan jokatu zuen. Lehen itzulian Grasshoppers Zürich garaitu zuen eta final hamaseirenetan Liverpool FC tokatu zitzaion aurkari. Partida biak galdu bazituen ere Europako talde handi batek Atotxan jokatu zuen aurreneko aldiz eta ikusmin itzela sortu zen zalegoaren artean. 1975eko urriaren 22a zen eta ingelesak 1-3 nagusitu ziren. J.B. Toshack aurrelaria izan zuten aurrean, gerora Realeko entrenatzailea izango zena. Pello Artola eta Javier Urrutikoetxea ziren Realaren atea zaintzen zutenak baina Liverpoolen aurkako partida hartan Luis Arkonada atezain gazteak egin zuen debuta.

Sansetik zetorren jokalarien belaunaldi berriak aurrekoen tokia hartu zuen poliki poliki. Aipaturiko Arkonadaz gain Kortabarria, Satrustegi, Zamora, Lopez Ufarte, Alonso, Idigoras eta beste hainbat gero eta gehiago jokatzen hasi ziren. Era berean beteranoek erretiroa hartu zuten, Ormaetxea, Boronat, Iriarte...

thumb|300px|Ikurrinaren Eguna, 1976ko euskal derbian.
1976ko euskal derbia berezia izan zen. Jose Luis Orbegozo presidenteak Brillantezko Domina ezarri zion "Gaztelu"-ri eta haren omenaldia izan behar zen partidan Kortabarriak eta Iribarreksorpresaz oraindik legezkoa ez zen ikurrina atera zuten talde bien ordezkari. Ordutik partida hura "Ikurrinaren eguna" izenaz ezagutu izan da. Emaitza ere aipagarria izan zen, Realak 5-0 irabazi baitzuen Athleticen aurkako euskal derbia. Gaztelu berak bi gol sartu zituen baina denetan ikusgarriena Satrustegik buruz area ertzetik Iribarri sartu ziona izan zen.

1978-79. denboraldian laugarren egin zuen berriz taldeak. Denboraldi honetako azken sei partidetan ez zuen porrotik izan eta hurrengo denboraldiko aurreneko 32etan jarraitu zuen galdu gabe. Horrela Europa mailako errekorra ezarri zuen, 38 partida jarraian galdu gabe. Errekor hark 38 urte iraun zituen Bartzelonak 2018an hautsi zuen arte. 1979-80 hartako azken aurreko partidan Sevillan 1-1 zeudela eta Sevillak bi jokalari gutxiago zituela, andaluziarrek bigarren gola sartzea lortu zuen eta Realak partida galdu zuen. Errekorrari amaiera emateaz gain Liga bera irabazteko aukera handia galdu zituen bertan eta Liga bikaina egin arren Real Madril puntu bakarraren aldeaz nagusitu zitzaion Realari. Gazteluk denboraldiaren amaieran hartu zuen erretiroa. Arkonadak bestalde Zamora Saria eskuratu zuen, 20 gol soilik jaso izanagatik. Hurrengo bi urtetan ere Zamora saria eskuratuko zuen atezain donostiarrak.

#### Liga tituluak 
Aurreko Liga bikainak emaitza gazi-gozoa utzi ondoren 1980-81. denboraldia espero baino okerrago hasi zuen Realak. Hamar partidaren faltan Bartzelonan 2-0 galduta Atlético Madril liderrarengandik sei puntutara zegoen (garaipenak 2 puntu balio zituen garai hartan). Azken txanpa bikaina egin ondoren azkenengo partida Gijónen jokatzea egokitu zitzaien eta partida berdintzea nahikoa zuten. Realak sartu zuen aurreneko gola, 7. minutuan Lopez Ufarteri eginiko penaltia Kortabarriak gauzatu zuen. Ondoren Sporting 2-1 aurreratu zen eta azken unean arean izandako jokaldi katramilatsu batean *Bixio* Gorrizen jaurtiketa kaskar bat aprobetxatuz Zamorak gola sartu zuen. Realak aurreneko Liga titulua eskuratu zuen orduan. Josean Alkorta Herri Irratiko kazetariaren golaren oihuak Gipuzkoako sukalde askotako irratietan eztanda egin zuen eta gaur egun ere Realaren historiako grabazio mitikoa kontsideratzen da. Gol hura ***Zamoraren gola*** izenaz ezagutzen da noski.

Taldea honako jokalari hauek osatu zuten. Taldearen argazkiarekin 280.000 bandeja atera zituzten, Gipuzkoako etxe askotan oraindik ere aurkitzen dena.

Hurrengo denboraldian Realaren eta Bartzelonaren arteko lehia estua izan zen azken 10 jardunaldietan eta azken aurreko partidararte ez zuen lortu Realak lehen postuan jartzea. Azken partida euskal derbia izatea egokitu zen Atotxan eta Realak 2-1 irabaziz bigarren Liga garaipena jarraian eskuratu zuen. Zamora eta Lopez Ufarte izan ziren golegileak. Denboraldi hartan Gajate eta Gorriz zentral bikoteak atzealde oso segurua osatu zuten eta Pello Uralde izan zen taldeko goleatzailea, 14 gol eginez. Honako hau izan zen azken partida hura jokatu zuen taldea:
:Arkonada, Gorriz, Kortabarria, Murillo (Olaizola 89'), Zelaieta, Alonso, Zamora, Diego, (Larrañaga 88'), Lopez Ufarte, Satrustegi eta Uralde. Entrenatzailea Alberto Ormaetxea zen.

Denboraldia amaitzeko Espainiako Superkopa txapelketa sortu zen. Ligako txapeldunak (Reala) eta Kopako txapeldunak (Real Madril) elkarren aurka jokatu behar zuten "Supertxapelduna" zein zen erabakitzeko. Lehenengo partida Madrilen jokatu zen urriaren 13an eta madrildarrak 1-0 nagusitu ziren. Itzulerakoa abenduaren 28an Atotxan jokatu zen eta gipuzkoarrek 4-0 irabazi zuten.

Hurrengo denboraldian Realak hainbat jokalari galdu zituen. Periko Alonso Bartzelonak fitxatu zuen eta Satrustegik lesio larria izan zuen 11. jardunaldian. Bost txapelketatan parte hartzen ari zen gainera eta Ligan maila apalagoa erakutsi zuen. Europako Kopan ordea inoizko emaitzarik onena izan zuen, finalaurrekoetara iritsi baitzen. Hamburger SV talde alemaniarra egokitu zitzaion aurkari. Joaneko partida Atotxan jokatu zen eta 1-1 berdindu zuen. Itzulerakoan 1-1 zeudela alemaniarrek jokoz kanpo gola sartu zuten eta epaileak baliozkotzat eman zuen. Hanburgo izan zen finalean txapeldun Juventus FC-ri 1-0 irabazita.

#### Toshaken aroa 
[300px|thumb|[1987ko Errege Kopako finala|1988ko Errege Kopako finaleko taldea. Toshack zen entrenatzailea.]]
1983an presidente berria aukeratu zuen Realak, Iñaki Alkiza, eta 1985ean taldeak norabide aldaketa bat egin zuen; etxeko entrenatzaileen ibilbidea utzita John Benjamin Toshack entrenatzaile galestarra fitxatu zuen Realak. Haren teknika berritzaileek eta izaera bereziak azkar ekarri zuten iraultza eta zeresana futbolarien eta zaleen artean. 1985eko Ligako aurreneko jardunaldian Arkonada urte guztirako lesionatu zen eta Agustin Elduaienek hartu zuen haren lekua. Ongi bete zuen lana eta denboraldiaren amaieran Atlético Madrilek Elduaien eta Uralde fitxatu zituen. Toshackek hasieratik jokalari gazteen aldeko apustua egin zuen; Liga garaipenetan gazte zirela jokatu zuten Larrañaga, Bakero eta Uraldez gain, "Txiki" Begiristain, Lopez Rekarte, Musti Mujika, Lutxo Iturrino, Loren... eta beste hainbat atera zituen.

1986-87an Ligan zortzigarren egin zuen Realak baina Kopa txapelketa bikainaizan zen. Finalerdietan Athletic kanporatu eta finalerako sailkatu zen. Zaragozako La Romareda zelaian jokatu zen Kopako finala eta Atlético Madril izan zuen aurkari. Partida 2-2 amaitu ondoren penalti jaurtiketatan erabaki zen. Luis Arkonadak Quique Ramosen jaurtiketa gelditu zuen eta Realak ofizialki lehenengo Kopa eskuratu zuen. Club Ciclistarena kontutan hartuta bigarrena.

Honako hau izan zen Kopa finala jokatu zuen taldea:
: Luis Arkonada, Javier Sagarzazu, "Bixio" Gorriz, Luis Dadie, Agustin Gajate, Luis M. Lopez Rekarte, Roberto Lopez Ufarte (Martin Begiristain 107'), Juan Antonio Larrañaga, Jesus Mari Zamora (Musti Mujika 86'), "Txiki" Begiristain eta Jose Mari Bakero.

Kopa tituluak hauspotuta 1987-88 denboraldia oso ona izan zen. Ligan bigarren postua eskuratu zuen Realak, berriz ere Real Madrilen atzetik eta bigarren aldiz jarraian Kopako finalerako sailkatu zen, finalaurrekotan Real Madrilen aurka 0-4 emaitza historikoa lortuz. Finaleko aurkaria Bartzelona zen historian laugarrenez. Kataluniarrek Liga eskasa egina zuten (6. postua) eta itxaropen handia zegoen errealzaleen artean Kopa titulua berrizteko. Baina kataluniarrak beste behin ere 1-0 nagusitu zitzaizkien donostiarrei, Barçarekin Kopa finaletan duen maldizioari jarraipena emanez. 1988-89 denboraldia amaitzerakoan Arkonada eta Zamorak erretiroa hartu zuten. Ligako azken partidan omenaldia egin zitzaien eta kasualitatez Sporting izan zen Atotxan bisitari. Reala 2-1 nagusitu zen.

### Atzerritarrak Realean (1990. hamarkada) 
#### Ingelesak eta ondoren portugesak 
[200px|thumb|[John Aldridge, aro garaikideko aurreneko atzerritarra.]]
1988an Atlético Madrilek Lopez Ufarte eraman zuen, Bartzelonak Bakero, "Txiki" Begiristain eta Lopez Rekarte eta Athleticek Loren. Horretaz gain Igoa lesionatu egin zen eta Reala aurrelari gabe egoera zailean gelditu zen. Baldintza horietan ia 40 urteren ondoren atzerritarrak fitxatzeko hautua egin zuen Iñaki Alkizaren zuzendaritzak. Polemikaz jositako erabakia izan zen arren 1989an John Aldridge iritsi zen Realera. Liverpoolekin lorpen handiak izandako jokalaria zen eta 31 urte zituen Realera iritsi zenean. Gol sena izugarrizkoa zuen eta zaleak berehala bereganatu zituen. Andoaingo harakin batek sartzen zuen gol bakoitzeko txuletoia oparituko ziola esan zuen eta bi denboralditan 40 txuletoi jaso zituen izan zen entrenatzaile ofiziala denboraldi horren amaieran. Denboraldi tristea izan bazen ere aurreneko aldiz lortu zuen Madrilen (2:3), Valentzian (0:1) eta Bartzelonan (1:3) irabaztea. Liga txapelketan Bernabeun lorturiko aurreneko garaipena izan zen. Aldridgek 17 gol sartu zituen eta Atkinsonek 12. Hiru ingelesek Reala utzi zuten denboraldiaren amaieran.

[300px|thumb|[Oceano Andrade da Cruz|Oceanoren gola, Atotxan sarturiko azken gol ofiziala.]]
Realak etengabe ateratzen zituen etxeko jokalariak, Alberto atezaina, Idiakez, Imaz, Agustin Aranzabal, *Kote* Pikabea, Aitor Lopez Rekarte, Luis Pérez eta batez ere Javier de Pedro izan ziren 1990ko hamarkadako bizkarrezurra eta kalitatezko atzerritarrekin taldea osatzeko hautua egin zuen Realak. Atzerritarrei dagokienez ingelesen ondoren portugesak etorri ziren, Carlos Xavier, Oceano Andrade eta Sá Pinto. Hauei Meho Kodro jokalari bosniarra gehitu zitzaien. Jokalari hauekin bosgarren postua eskuratu zen 1991-92 denboraldian eta Reala UEFA Kopa jokatzera itzuli zen. Denboraldi hartan Real Sociedad "Kirol Elkarte Anonimoa" bihurtu zen gainera, instituzio mailan aldaketa handia ekarri zuen. Egun hartan Gorrizek agur esan zuen, Realean 599 partida jokatuta. Alkizak Realarekin jokatuko zuen azken denboraldia ere izan zen Athleticera traspasatu baitzuen Realak.

#### Anoeta estadioa 
[thumb|[Aitor Zabaletaren oroimenez Anoeta estadioaren inguruan jarritako eskultura]]
1994tik aurrerako denboraldiak Anoeta estadioan jokatu dira. Atzerritar berriak fitxatu ziren, batzuk oso errendimendu ona eman zutenak. Urte haietan aipagarrienak Valeri Karpin estoniarra, "Gica" Craioveanu errumaniarra, Darko Kovačević jugoslaviarra eta Nihat Kahveci eta Tayfun Korkut turkiarrak. Hainbat denboralditan nahiko apal ibili zen Reala. Aipatzekoak dira ordea Meho Kodrok 1993-94 denboraldian Ligan sarturiko 23 golak (Liga+Kopa 27) eta 1994-95an sarturiko 25ak (Liga+Kopa 28). 1995eko euskal derbian Realak 5-0 emaitzaz Athletic garaitu izana ere ahaztezina da. 1997-98 denboraldian hirugarren postua lortu zuen Ligan, Bernd Krauss austriarra zen entrenatzailea urte hartan.

Hurrengo denboraldian UEFA Kopa jokatu zuen Realak. Final zortzirenetan Atlético Madrilen aurkako kanporaketa egokitu zitzaion. 1998ko abenduaren 8an Vicente Calderón estadioaren kanpoaldean *Ultra* talde faxista batek Aitor Zabaleta realzalea labankadaz erail zuen. Bastión taldeko Ricardo Guerra jo zuten labankadaren errudun.

#### Ligan bigarren 2002-03 
Realaren azken Liga bikaina 2002-03 denboraldian izan zen. Lehenengo itzuli osoan ez zuen partida bakarra galdu eta bigarren itzuliaren aurreneko partidan jaso zuen porrota, San Mamesen hain zuzen ere. Azken partidararte Liga irabaztear egon zen baina azkenaurreko partida Vigon galdu izanak aukerak gutxitu zizkion azken unean. Raynald Denoueix frantziarra zen entrenatzailea eta goleatzaile nagusiak Kovačević (23 gol) eta Nihat (20 gol) izan ziren.

### Mendeurrena Bigarren Mailan 
300px|thumb|Jokalariak igoera ospatzen entrenatzailea airean darabiltela.
Ligan bigarren egin ondorengo ligak oso pattalak izan ziren. Ligan 15. postuaren inguruan ibili zen taldea eta egoera konpondu nahian esperotako errendimendua eman ez zuten atzerritar ugari fitxatu ziren. 2009an azkenik 19. postuan gelditu eta bigarren mailara jeitsi zen Reala. Zuzendaritzan ere aldaketa ugari izan ziren denbora tarte txikian; Fuentes, María de la Peña, Iñaki Badiola eta 2008tik aurrera Jokin Aperribay. Diru arazo larriak iritsi ziren, 2008an hartzekodunen konkurtsoan sartzeraino.

Bigarren mailan izan zen aurreneko denboraldian igotzear egon zen taldea. Numancia liderrak jadanik igoera txartela eskuratua zeukan eta beste bi postuetarako hiru talde zeuden borrokan, Reala, Málaga eta Sporting. Azken aurreko partida Mendizorrotzan jokatu zuen, jaitsiera sahiesteko borrokan ari zen Alavésaren aurka. 90. minutua bete zenean Reala 1-2 zen nagusi eta Alavés Bigarren B mailara jaitsita zegoen. Luzapeneko minutuetan ordea Alavések bi gol sartu zituen. Gol horiei esker gasteiztarrek salbazioa lortu zuten eta Reala 4.a gelditu zen Ligan, esperotako igoerarik gabe.

Mendeurreneko denboraldia (2009-10) bigarren mailan hasi zuen Realak. Martín Lasarte entrenatzaile uruguaitarra fitxatu zuen balentria lortzeko. Harrobiko jokalariekin ekin zion taldeak; Xabi Prieto, Mikel Gonzalez, Labaka, Zurutuza, Agirretxe eta oso gazte fitxatu zuen Antoine Griezmann. Taldeko kapitaina Mikel Aranburu izan zen. 2010ean hartzekodunen konkurtsotik ateratzea lortu zuen.

### 2010. hamarkada 
Lehen Mailarako itzulerako denboraldia txukuna izan zen. Martin Lasartek jarraitu zuen entrenatzaile izaten eta arazorik gabe ibili zen erdialdeko postuetan. 2011n kalitatezko jauzi bat egin nahian Philippe Montanier entrenatzailea ekarri zen, bai eta Carlos Vela jokalari mexikarra ere. Harrobitik Asier Illarramendi, Iñigo Martínez eta Rubén Pardo igo ziren talde nagusira eta Lasartek aukera gutxi eman zion Imanol Agirretxe bihurtu zen aurrelari nagusi, batez ere aurreneko partidan Gijónen bi gol sartu ondoren. Frantsesaren gidaritzapean 12. postuan gelditu zen aurreneko denboraldian baina 4. postua eskuratu zuen bigarrenean.

Montanierrek Frantziako ligara itzultzea erabaki zuen eta hurrengo denboraldirako Jagoba Arrasate etxeko entrenatzaileak hartu zuen haren lekua. Asier Illarramendi Real Madrilek fitxatu zuen gainera. Txapeldunen Ligan aritzeko Olympique Lyonnais kanporatu behar izan zuen eta erraz lortu zuen helburua Lyonen 0-2 irabaziz eta Anoetan 2-0. Ligaxka fasean Manchester United, Xakhtar Donetsk eta Bayer Leverkusen izan zituen eta ezin izan zuen fasea gainditu. Errege Kopan finalerdiak jokatu zituen Bartzelonaren aurka eta galtzaile atera zen. Ligan 7.a izan zen. Denboraldiaren amaieran Atlético Madrilek Antoine Griezmann eraman zuen.

Hurrengo denboraldietan taularen erdialdean ibili zen. 2016-17an 6. egin zuen eta UEFA Kopa jokatzeko sailkatu zen. Garai horretan harrobiak sorturiko harribitxien artean aipatzekoa da Mikel Oiartzabal eta fitxaketa atzerritar aipagarriena William José izan zen. 2017an Anoeta estadioko pistak kentzen hasi ziren eta eraikitako harmaila berriari "Aitor Zabaleta Harmaila" izena eman zioten Madrilen 20 urte lehenago eraildako errealzalearen omenez. Harmaila hori "etengabe animatzen eta girotzen duten realzaleentzat" dago zuzenduta.

### Imanol Alguacilen aroa 
2018ko martxoan Eusebio Sacristán entrenatzailea kendu eta haren lekua Imanol Alguacil oriotarrak hartu zuen, aurrez Realaren beheko mailatan entrenatzaile aritua zenak. 2018an Asier Garitano fitxatu zen baina emaitzek ez zioten lagundu eta Imanol itzuli zen Realaren aulkira.

2019-20 denboraldia bikaina izan zen Realarentzat. Goiko postuetan aritu zen eta Kopako finalean sartu zen. COVID-19 pandemia iritsi zen ordea eta kirol txapelketa guztiak eten ziren. Itxialditik berriz jokatzera itzuli zenean bolada txarra hartu zuen baina azken unean seigarren postua mantentzea lortu zuen. 2020ko Errege Kopako finala asko atzeratu zen eta 2021eko apirilaren 3an jokatu zen. Ikusmin handia sortu zuen, izan ere aurrenekoz Realaren eta Athelticen arteko finala izango baitzen. Mikel Oiartzabalek penaltiz sartutako golari esker Realak 1-0 irabazi zuen. Lesionaturik zegoen Asier Illarramendik altxatu zuen Kopa.

Honako hau izan zen Kopa finala jokatu zuen taldea:
: Alex Remiro, Andoni Gorosabel (Aritz Elustondo 93'), Igor Zubeldia, Robin Le Normand, Natxo Monreal, David Silva (Ander Gebara 85'), Martin Zubimendi, Mikel Merino, "Portu" (Ander Barrenetxea 88'), Alexander Isak (Carlos Fernandez 88') eta Mikel Oiartzabal.

2020-21 denboraldia bikaina izan zen Realarentzat elkarte bezala. Kopa finala irabazteaz gain denboraldia bikain amaitu zuen Ligan bosgarren eginez. Xabi Alonso entrenatzaile zuen Real Sociedad B taldeak sei hamarkadaren ondoren Bigarren mailara igotzea lortu zuen eta hirugarren taldeak ere 3. mailatik 2.B mailara igotzea lortu zuen. Espainiar Estatuko taldeen artean hiru maila gorenetan hiru talde izango dituen talde bakarra bihurtu zen urtebetez.

Hurrengo denboraldietan emaitza bikainak izaten jarraitu zuen, hiru aldiz jarraian sartu baitzen Europa Leaguen. 2022-23ko denboraldiaren hasieran 8 partida jarraian irabazi zituen, Ligan eta Europan jokaturiko partiden artean, taldearen inoizko bolada onena ezarriz. Europan gainera Old Trafforden Manchester United garaitu zuen 0-1 emaitzaz. Ligaxka lehen postuan amaitu eta final zortzirenetarako zuzenean sailkatu zen. Aipatzekoa da Anoetan jokatu zen itzulerako partida Realak Europan jokaturiko ehungarren partida ofiziala izan zela. AS Roma taldearen aurka 0-0 egin bazuen ere italiarrek kanporaketa irabazi zuten, Erroman 2-0 irabazi baitzuten. Denboraldia laugarren postuan amaitu zuen eta Txapeldunen Liga jokatzeko sailkatu zen berriz.

2023-24 denboraldia hiru txapelketatan hasi zuen, Liga, Errege Kopa eta Txapeldunen Liga. Denboraldi hasiera bikaina izan zuen eta Txapeldunen Ligako multzoan azken txapelduna (Milango Inter) egokitu bazitzaion ere multzoburu izatea lortu zuen. Final zortzirenetan PSG indartsua tokatu zitzaionerako bolada eskasagoan murgildurik zegoen taldea eta frantziarrak nagusi izan ziren. Errege Kopan final aurrekoetara iritsi zen eta penalti jaurtiketatan Mallorca nagusitu zitzaion.

2024-25 denboraldia gorabeheratsua izan bazen ere hiru txapelketatan asko iraun zuen. Europa Leaguen final zortzirenak jokatu zituen Manchester Uniteden aurka eta epailearen zalantzazko erabakien baitan kanporatua izan zen. Errege Kopan finalerdiak jokatu zituen Real Madrilen aurka. Donostian 0-1 galdu zuen eta Bernabeuko partida 3-4 amaitu zen. Luzapenean Real Madrilek laugarren gola sartu zuen eta Realak ez zuen finalera sartzea lortu.

### Emakumezkoen taldea (2004- ) 
300px|eskuinera|thumb|2019ko Erreginaren Kopa garaipena ospatzen.
2004. urtean Realak emakumezkoen futbol taldea sortzea erabaki zuen. 2006an Lehen mailara igotzea lortu zuen eta ordutik ez da jaitsi. Urtero gainera maila hobetuz joan da. 2015-16 denboraldian 5. postua eskuratu zuen, inoiz lortu duen onena. Azken EH Kopa irabazi ditu eta emakumezkoen futbolak duen arrakastaren lekuko partida garrantzitsuak (tartean euskal derbiak) Anoeta estadioan jokatu ditu.

2017an Gonzalo Arconada entrenatzaileak hartu zuen taldearen ardura eta haren gidaritzapean 2019an Realak Erreginaren Kopako finala jokatu zuen Granadan. Ligako txapelduna zen Atlético Madril izan zuen aurkari eta Realak 2-1 emaitzaz garaitu zuen. Taldeko izarra Nahikari García urnietarra da.

Honako hau izan zen Erreginaren Kopa irabazi zuen taldea:

:Mariasun Quiñones, Iraia Iparragirre, Nuria Mendoza, Ane Etxezarreta, Bea Beltrán (Paola Soldevila, 80'), Chini Pizarro, Leire Baños, Marta Cardona (Manu Lareo, 69'), Kiana Palacios (Sara Olaizola, 78'), Nahikari García, Nerea Eizagirre (Carla Bautista, 86').

2020-21 denboraldiaren amaieran hainbat jokalari garrantzitsuk taldea utzi bazuten ere hurrengo denboraldia bikaina izan zen. Bigarren postua lortu zuen Espainiako Ligan eta Txapeldunen Liga jokatzeko sailkatu zen. Europako txapelketatan debuta Bayern Munich talde indartsuaren aurka egin zuen eta alemaniarrak nagusitu ziren, 0-1 Donostian eta 3-1 Munichen.

2022-23 eta 2023-24 denboraldiak apalagoak izan ziren Ligan baina 2024an Erreginaren Kopan ibilbide oparoa egin zuen. Final aurrekoetan Atletico Madril kanporatu eta finalera sartu zen. Zaragozan Bartzelonaren aurrean jokaturiko finalean ez zuen aukera handirik izan eta kataluniarrak 8-0 emaitzaz nagusitu ziren. 2024an José Luis Sánchez Vera entrenatzaile madrildarrak ordezkatu zuen Natalia Arroyo. 2024-25eko Liga Europarako postuen lehian hasi zuen eta Superkopan finalerdiak jokatu zituen, baina Real Madrilek kanporatu zuen.. Baina ondoren hamar partida egin zituen irabazi gabe eta taularen erdialdean finkatu zen. Hurrengo urterako aldaketa handiak etorri dira, entrenatzailearen kontratua eten eta bederatzi jokalarik baja eman dutelako, tartean Ane Etxezarreta, Amaiur Sarriegi, Elene Lete eta Sanni Franssi.

## Urtez urteko ibilbidea (gizonezkoak) 
* ¹ 2019-20ko Superkopa 2021eko urtarrilean jokatu zen eta Errege Kopa 2021eko apirilaren 3an.

## Urtez urteko ibilbidea (emakumezkoak) 
|}
* ¹ 2019-20 denboraldian COVID-19 pandemiaren erruz Liga 21. jardunaldian bertan behera gelditu zen. Une horretan zegoen sailkapena amaierako sailkapen bihurtu zen.

## Partida gogoangarriak 
### 1909ko Errege Kopa 
### 1913ko Atotxaren inaugurazioa 
### 1941eko gol festa, 14-2 
### 1967ko Puertollanoko igoera 
### 1976ko Ikurrinaren eguna Atotxan 
### 1981eko Liga garaipena Gijónen 
### 1982ko Liga garaipena Atotxan 
### 1982ko Superkopa (itzulerakoa) 
Madrilen 1-0 galdu zuen Realak. Itzulerako partida 1-0 amaitu zen eta luzapena jokatu behar izan zen.

### 1987ko Errege Kopa 
### 1988ko Errege Kopa (finalaurrekoa) 
### 1993: Atotxako azken euskal derbia 
### 1995eko euskal derbian 5-0 
### 2019ko Erreginaren Kopa 
### 2020ko Errege Kopa 
## Uniformea 
## Estatistikak 
2020ko martxoan eguneratuak.

## Erreferentziak 

 
 

## Bibliografia 
* *"Txuri Urdin. Historia de la Real Sociedad"*. La Gran Enciclopedia Vasca, 1980.
* *"El libro del Centenario. Real Sociedad 1909-2009"*. Diario Vasco, 2009.

## Kanpo estekak