open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Le Landeron

**Le Landeron** Suitzako udalerria da. Neuchâtel kantonamenduan dago,  barrutian. 2014an  biztanle zituen  kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak 
Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:back value:rgb(1,1,1)
  id:bars value:rgb(0.6,0.7,0.8)
 
 
ImageSize = width:550 height:400
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
 
Period = from:0 till:4400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:back
 
BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1860 text:1860
  bar:1870 text:1870
  bar:1880 text:1880
  bar:1890 text:1890
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2000 text:2000
  bar:2008 text:2008
 
PlotData=
  color:bars width:25 align:left
 
  bar:1850 from:0 till:1012
  bar:1860 from:0 till:1216
  bar:1870 from:0 till:1320
  bar:1880 from:0 till:1325
  bar:1890 from:0 till:1352
  bar:1900 from:0 till:1423
  bar:1910 from:0 till:1483
  bar:1920 from:0 till:1598
  bar:1930 from:0 till:1581
  bar:1940 from:0 till:1581
  bar:1950 from:0 till:1724
  bar:1960 from:0 till:1952
  bar:1970 from:0 till:2768
  bar:1980 from:0 till:3287
  bar:1990 from:0 till:3899
  bar:2000 from:0 till:4227
  bar:2008 from:0 till:4394
 
PlotData=
  bar:1850 at:1012 fontsize:S text:1012 shift:(-12,5)
  bar:1860 at:1216 fontsize:S text:1216 shift:(-12,5)
  bar:1870 at:1320 fontsize:S text:1320 shift:(-12,5)
  bar:1880 at:1325 fontsize:S text:1325 shift:(-12,5)
  bar:1890 at:1352 fontsize:S text:1352 shift:(-12,5)
  bar:1900 at:1423 fontsize:S text:1423 shift:(-12,5)
  bar:1910 at:1483 fontsize:S text:1483 shift:(-12,5)
  bar:1920 at:1598 fontsize:S text:1598 shift:(-12,5)
  bar:1930 at:1581 fontsize:S text:1581 shift:(-12,5)
  bar:1940 at:1581 fontsize:S text:1581 shift:(-12,5)
  bar:1950 at:1724 fontsize:S text:1724 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:1952 fontsize:S text:1952 shift:(-12,5)
  bar:1970 at:2768 fontsize:S text:2768 shift:(-12,5)
  bar:1980 at:3287 fontsize:S text:3287 shift:(-12,5)
  bar:1990 at:3899 fontsize:S text:3899 shift:(-12,5)
  bar:2000 at:4227 fontsize:S text:4227 shift:(-12,5)
  bar:2008 at:4394 fontsize:S text:4394 shift:(-12,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(19,32)
  text:Le Landeron udalerriaren biztanleriaren garapena 1850tik.
 
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria OFE
 

## Kanpo estekak
Bellevue

**Bellevue** honako lekuetako bat izan daiteke:

##  
* Bellevue jauregia

##  
* Bellvue (Kalifornia)
* Bellvue (Colorado)
* Bellevue (Delaware)
* Bellevue (Georgia)
* Bellevue (Idaho)
* Bellevue (Illinois)
* Bellevue (Iowa)
* Bellevue (Kentucky)
* Bellevue (Maryland)
* Bellevue (Michigan)
* Bellevue Township (Michigan)
* Bellevue Township (Minnesota)
* Bellevue (Mississippi)
* Bellevue (Nebraska)
* Bellevue (New York)
* Bellevue (Ohio)
* Bellevue (Oregon)
* Bellevue (Pennsylvania)
* Bellevue (York konderria, Pennsylvania)
* Bellevue (Tennessee)
* Bellevue (Texas)
* Bellevue (Washington estatua)
* Bellevue (Washington)
* Bellevue (Wisconsin)

##  
* Bellevue (Australia), Mendebaldeko Australian
* Bellevue Hill (Australia), Hegoaldeko Gales Berrian

##  
* Bellevue hondartza
* Bellevue Antzokia

##  
* Bellevue (Belfast)

##  
* Bellevue (Guyana Frantsesa)

##  
* Bellevue (Alberta)
* Bellevue (Ternua eta Labrador)
* St. Isidore de Bellevue, Saskatchewan
* Bellevue (Edmonton), Albertan

##  
* Bellevue parkea

##  
* Bellevue (Suitza), Genevan
Lajoux

**Lajoux** Jura inguruko bi udalerrien izena izan daiteke:
* **Lajoux**, Frantziako udalerria.
* **Lajoux**, Suitzako udalerria.
Boncourt

**Boncourt** honako lekuetako bat izan daiteke:

##  
## Toponymes 
* Boncourt, Aisneko udalerria
* Boncourt, Eureko udalerria
* Boncourt, Eure eta Loirko udalerria
* Boncourt, Meurthe eta Moselako udalerria
* Boncourt, Pas-de-Calaisko udalerri ohia, gaur Fléchingo parte
* Boncourt-le-Bois, Côte-d'Orko udalerria
* Boncourt-sur-Meuse, Meuseko udalerria

##  
* Boncourt, Jurako udalerria
Fahy

**Fahy** Suitzako udalerria da. Jura kantonamenduan dago,  barrutian. 2014an  biztanle zituen  kilometro koadrotan banatuta.

## Mugakideak 
Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Demografia 
Hona hemen biztanleriaren bilakaera:

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1020 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:600
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:20 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1809 from:start till:390 text:"390"
  bar:1850 from:start till:549 text:"549"
  bar:1860 from:start till:528 text:"528"
  bar:1870 from:start till:553 text:"553"
  bar:1880 from:start till:597 text:"597"
  bar:1888 from:start till:561 text:"561"
  bar:1900 from:start till:492 text:"492"
  bar:1910 from:start till:483 text:"483"
  bar:1920 from:start till:488 text:"488"
  bar:1930 from:start till:476 text:"476"
  bar:1941 from:start till:491 text:"491"
  bar:1950 from:start till:524 text:"524"
  bar:1960 from:start till:477 text:"477"
  bar:1970 from:start till:501 text:"501"
  bar:1980 from:start till:426 text:"426"
  bar:1990 from:start till:414 text:"414"
  bar:2000 from:start till:386 text:"386"

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Telefonicako telekomunikazio antena (Mojardin kalea, Iruñea)

**Telefonicako telekomunikazio antena** Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen Telefonica espainiar telekomunikazio konpainiaren antena bat da.

## Kokalekua 
Iruñeko Bigarren Zabalgunearen hegoaldeko mugan dago, Lezkairu auzoaren gain eta Eroritakoen monumentuaren atzealdeko eremuan, hain zuzen ere, Mojardin kalea, Agoitz kalea eta Eguesibar kalearen arteko biribilgunea, Mojardin Lizeoa ikastetxearen parean.

250px|erdian|thumb|Antenaren ikuspegia.

## Kanpo estekak
Gerra txikia

***Gerra txikia*** liburua 2014ko maiatzean kaleratu zuen Lander Garrok, haren bigarren eleberria izanik.
Antza denez eleberri honek elementu autobiografikoak ditu, hau da, egileak liburuaren protagonista bezala, euskal errefuxiatuen semea izan zen gerra zikinaren garaietan. Modu batez, egilea Xabier haurrarekin identifikatu egiten da. Ziur aski 2014ko euskal eleberri onenetarikoa da hau.

## Izenburua 
Protagonistaren krisi une batean euskal dantzak ikasteaz uzten du etxean ezer esan gabe. Disimulatzeko, ikasteko orduetan, paseo luzeak ematen ditu. Horrelako batean Mundu Gerran aberriaren alde eroritakoei eskainitako oroigarria aurkitzen du. Han zera irakurtzen du: *Aux Héros Hendayais de la Grande Guerre*; horren aurrean Xabierrek pentsatzen du: "Ba ote da gerra txikirik?"

## Narratzailea 
Liburua hirugarren pertsona idatzita dago baina narratzaileak dena Xabierren ikuspuntutik kontatuko du. Narratzaileak Xabierren barne pentsamendu guztiak ezagutzen ditu, haren sentimenduak eta beldurrak.

## Argumentua 
Jose Mari Ugarte Lapurdin errefuxiatua dago ETAkidea izateagatik. Haren familia, ordea (ama eta hiru seme-alaba) Errenterian gelditu dira. Hegoaldean bizitza ez da erreza amarentzat, nahiko lan gogorrak egin baititu aurrera ateratzeko. Ahal dutenean Iparraldera doaz aitarekin egotera. Han ikusten dutena ez da seme-alaben gustukoa baina, azkenik, gurasoek Hendaian bizitzeko elkartzea erabakitzen dute. Protagonista Xabier da, seme-alaben txikiena eta bere mundua haurren mundua da. Begi xaloekin inguruan gertatzen den guztia aztertzen du. Hendaian direla GALeko erasoak hasten dira eta Ugarterren gertuko batzuk hiltzen dituzte. Aita, beldurrez jota, seme-alabekin gero eta petralagoa da. Bitartean seme-alabak inguru berrira moldatzen saiatzen dira, errealitate berrian egokitzen. Xabierrek eskola berria ezagutuko du, neskak, maitasuna, zigarroak, lehen kontzertua... Poliki-poliki Xabierrek, gerra inguru horretan, haurtzaroa gaindituko du.

## Pertsonaia nagusiak 
* Xabier: seme-alaben txikiena, adina ez da ondo zehazten baina hasieran zortzi-bederatzi urte izango ditu.
* Jose Mari Ugarte: aita, eleberri osoan pertsonaia urruna.
* Ama: nobelan zehar handitzen joago den pertsonaia; zenbait momentutan Xabierrek superheroia moduan ikusiko du.
* Gotzon: Anaia nagusia. Punki egiten da eta aitak hori ezin du eraman. Xabierren konplitzea.
* Nagore: Arreba bakarra. Liburuetan gordetzen du bere burua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Lander Garro *Sautrela(https://eu.wikipedia.org/wiki/Sautrela)* saioan.]
Erromesen aterpetxea (Iruñea)

**Iruñeko Erromesen Aterpetxea** Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen Done Jakue Bidearen erromosentzako aterpetxea eta bisitarientzako informaziogunea da.

Ez da hirian dagoen Done Jakue Bideko aterpetxe bakarra, baina bai nagusia, Iruñeko Udalaren jabetzakoa baita.

## Kokalekua 
Iruñeko Alde Zaharreko Compañia kalearen 4. zenbakian dago.

## Historia 
1782an irekitako antzinako apaiztegiaren egoitzan dago.

thumb|250px|erdian|Atari gaineko armarria.

## Ordutegia 
* 12:00etatik 23:00etara

* Urte osoz irekia, abenduaren 24tik urtarrilaren 12ra eta Sanferminetan ez beste (uztailaren 5etik 14ra), bi denboraldi horietan zehar itxita dago.

## Ondarea 
Aterpetxearen inguruan honako leku nabarmenak daude:

* Iruñeko katedrala
* Compañia plaza
* Nabarreria kalea, Nabarreria plaza eta Nabarreriako iturria
* Rozalejoko markesaren jauregia
* San Jose plazatxoa

## Kanpo estekak 
* Iruñeko Turismoa
Blankenburg

**Blankenburg** Alemaniako udalerri hauetako bat izan daiteke:
* Blankenburg (Unstrut-Hainich-Kreis), Turingia
* Bad Blankenburg, Turingia
* Blankenburg (Harz), Saxonia-Anhalt
Momoko Kōchi

(Tokio, Japonia, 1932ko martxoaren 7a - Tokio, Japonia, 1998ko azaroaren 5a) japoniar zinema antzezlea izan zen.

## Filmografia
Esfera-zona

thumb|Esfera-zona
Geometrian, **esfera-zona** esfera ebakitzen duten bi plano paraleloz mugatutako esferaren gainazalaren zatia da.

Esfera-zonaren azalera:
:A = 2 \pi R h \,

**Esfera-segmentua** gainazal esferiko batez eta bera ebakitzen duen plano batez edota esfera ebakitzen edo ukitzen duten bi plano paraleloz mugaturiko solidoa. Lehenak oinarri zirkular bat du eta bigarrenak bi oinarri zirkular ditu.

Esfera-segmentuaren bolumenak formula hau du:

:V = \frac {\pi h}{6} (3r_1^2 + 3r_2^2 + h^2) \,

Non r_1 segmentuaren goiko oinarriaren erradioa, r_2 zentrotik segmentuaren beheko oinarriaren erradioa eta h segmentuaren altuera baitira.

## Ikus, gainera 
* Kalota esferikoa
* Esfera-sektorea

## Kanpo estekak 
* 
* 
* Summary of spherical formulas

## Erreferentziak eta oharrak
Amaiurko Gaztelua kalea (Iruñea)

**Amaiurko Gaztelua kalea**, ofizialki **Amaiurko Gaztelu kalea**, Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen norantza bakarreko kale bat da.

## Izena 
Izena Amaiurko gazteluaren omenez darama.

## Kokapena 
Media Luna kalean hasi, eta hego-mendebalderako norantzan Zuria Nafarroakoa plaza igaroz, Francisco Bergamín kalea eta Galizia etorbidearen arteko elkargunean amaitzen da.

Felipe Gorriti kalea, Iturralde Suit kalea eta González Tablas kalearekiko paraleloki doa.

Bestalde, bere ibilbidean zehar honako kaleek gurutzatzen dute: Aralar kalea, Erriberri kalea, Amaia kalea, Karlos III.a Noblearen etorbidea eta Paulino Caballero kalea.

## Ondarea 
* Zuria Nafarroakoa plaza

## Kanpo estekak
San Frantzisko Xabierkoaren eliza (Iruñea)

**San Frantzisko Xabierkoaren eliza** Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen eliza bat da. San Frantzisko Xabierkoa nafar santuari sagaratua dago.

## Kokalekua 
Iruñeko Bigarren Zabalguneko Erriberri kalearen 9. zenbakian dago, Nafarroa Behereko etorbidearen elkargunean.

## Historia 
1952ko abenduaren 3an inauguratu zen, nola ez, San Frantzisko Xabierkoa eta Nafarroaren jaiegunean. Miguel Gortari Beiner arkitektoak proiektatu eta Iruñeko Udalak utzitako lursailetan eraiki zen.

## Mezak 
* Astelehenetik larunbatera: 12:00etan eta 19:00etan.
* Igande eta jaiegunetan: 10:00etan, 12:00etan, 13:00etan eta 19:00etan.

Fitxategi:Pamplona - Iglesia de San Francisco Javier 31.jpg|Korua.
Fitxategi:Pamplona - Iglesia de San Francisco Javier 35.jpg|Aldarea.
Fitxategi:Pamplona - Iglesia de San Francisco Javier 29.jpg|San Frantzisko Xabierkoaren irudia.
Fitxategi:Pamplona - Iglesia de San Francisco Javier 21.jpg|Eraikina.

## Ikus gainera 
* San Frantzisko Xabierkoa
* Xabierko gaztelua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iruñeko San Frantzisko Xabierkoaren elizaren webgunea
Espainiako emakumezkoen errugbi liga

**Espainiako emakumezkoen Errugbi Liga** edo **Espainiako emakumezkoen Errugbiko Ohorezko maila** () Espainian emakumezkoek jokatzen duten errugbi txapelketa nagusia da. Espainiako Errugbi Federazioak antolatzen du, eta gaur egun 8 taldek parte hartzen dute. 

## Historia 
1989an hasi zen jokatzen, Espainiako Txapelketa izenarekin. Kanporaketa sistema zeukan, eta txapelduna finalean erabakitzen zen. 1998an Erreginaren Kopa izena hartu zuen; Getxo Rugby Taldeak bi garaipen eskuratu zituen. Liga sistemako txapelketa 2010-11 denboraldian abiatu zen, Getxo eta Gasteizko Gaztedi Rugby Taldea partaide zirela. Lehenbiziko urteetan itzuli bakarreko liga izan zen, 2017-18 denboraldian bi itzuliko sistema ezarri zen arte. 

## Lehiaketa sistema 
8 talde aritzen dira ligan, bi itzuliko sisteman, denak denen aurka. Puntuak honela banatzen dira:
* garaipena: 4 puntu
* berdinketa: 2 puntu
* erasoko bonusa, 4 entsegu edo gehiago lortzen dituen taldeari: puntu bat
* defentsako bonusa, 7 puntu edo gutxiagoko aldeaz galtzen duen taldeari: puntu bat

Liga amaieran lehenbiziko lau postuetan sailkatzen diren taldeek titulurako play-offak jokatzen dituzte. Bestalde, ligako azken taldea Ohorezko B mailara jaisten da, eta 7.ak promozioa jokatzen du Ohorezko B mailako talde baten aurka.

## Palmaresa 
### Espainiako Txapelketa 
### Erreginaren Kopa 
### Ohorezko maila 
* *Bizkarians* izenarekin aritu zen Getxo 2011 eta 2013 artean.

## Garaipenak 
## 2024-25 denboraldiko euskal taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Broc

**Broc** izan daiteke:

* Broc (uhartea), Aturriko uhartea
* Broc (Suitza), Suitzako udalerria.
* Broc (Maine-et-Loire), Frantziako udalerria.
Esfera-sektore

400px|thumb|Esfera-sektorea (urdina)
thumb|Esfera-sektorea
Geometrian, **esfera-sektorea** zirkulu-sektore batek bere zirkuluaren diametro baten inguruan biratuz eratzen duen solidoa da. Ardaztzat hartzen den diametroa zirkulu-sektorearen barnekoa bada, esfera-sektorea kono esferiko itxia izango da; bestela, oinarrian kono-itxurako sakonune bat duen antzeko bolumen bat izango da.

Esfera-sektorearen bolumena hau da:
:V = \frac {2 \pi r^2 h}{3} \;,

Non r esferaren erradioa eta h sektoreari dagokion segmentuaren altuera baitira.

Honela ere idatz daiteke:

:V = \frac{2 \pi r^3}{3}(1-\cos\varphi),

Non \varphi kono angeluaren erdia den.

Esfera-sektorearen azalera:
:A = 2\pi r h \;

## Ikus, gainera 
* Zirkulu-sektorea — 2D-ko antzekoa.
* Kalota esferikoa
* Esfera-zona
* Ziri esferikoa

## Kanpo estekak 
* 
* 
* Summary of spherical formulas

## Erreferentziak eta oharrak
Erremate (argipena)

**Erremate** hitzak adiera zenbait ditu:
* arkitekturan, eraikin edo arkitektura elementu bateko goialdeko atala, eraikuntzari amaiera ematen dioan (ikus, esaterako, kapitel);
* kirol batzuetan, **errematea**, aurkariaren aterantz pilota edo baloia jaurtitzeko ekintza;
* joskintzan, errematea, jantzietako jostuei itxura hobea eta sendotasuna emateko jostura gehigarria;
* enkanteetan, **errematea**, eskaintza onenaren zenbatekoa.
Mikrotomo

thumb|300px
**Mikrotomoa** lagin baten lamina meheak egiten dituen gailu bat, horretarako metal, beira edo beste material bateko xafla zorrotzak dituena. Helburua argia pasatzen uzten duten laminak sortzea da, mikroskopioan aztertu ahal izateko. Histologian erabiltzen dira maiz.

## Kanpo estekak
Lindau

**Lindau** honakoa izan daiteke:
* Lindau (Bavaria), Alemaniako hiria.
* Lindau (Suitza), Suitzako udalerria.
Mantenugai

**Mantenugaia**, **elikagaia** edo **nutrientea** zelulek euren funtzioak bete eta organismoek bizitzeko behar duten edozein elementu kimiko eta osagai organiko edo inorganikoa da, bizidunen metabolismoan parte hartzen duena. Mantenugaiak janarietatik eta edarietatik eskuratzen dira. Organismoak eta zelulek mantenugaiak asimilatzeko prozesua eta funtzioa nutrizioa da.

Izaki bizidunek bizi funtzioak betetzeko behar dituzte mantenugaiak: bizirauteko, hazteko eta ugaltzeko. Animaliek, landareek, onddoek zein protistek behar dute mantenugaiak asimilatu. Mantenugaiak zeluletan barnera daitezke prozesu metabolikoak gauzatzeko, edo zeluletatik kanpora daitezke beste egitura batzuk (ilea, lumak, kanpo eskeletoak...) eratzeko. Zenbait mantenugai, esaterako karbohidratoak, lipidoak edo proteinak, molekula txikiagotan zati daitezke energia askatzeko. Prozesu horretan zehar ura eta karbono dioxidoa ekoizten da. Organismo guztiek behar dute ura mantenugai gisa. Horrez gain, animalientzat funtsezkoak dira proteinak osatzen dituzten aminoazido zenbait, gantz azidoen multzo bat, bitaminak eta zenbait mineral. Landareek, berriz, mineral multzo handiagoa behar dute, sustraien bidez asimilatuta, gehi hostoetatik xurgatzen duten karbono dioxidoa eta oxigenoa. Onddoek materia organiko hil zein biziaren gainean bizi behar dute, eta mantenugaiak beren ostalaritik jasotzen dituzte.

Organismo mota bakoitzak funtsezko mantenugai desberdinak behar ditu. Adibidez, azido askorbikoa (C bitamina) ezinbestekoa da gizakientzat eta beste animalia espezie batzuentzat, baina ez da beharrezkoa animalia guztientzat eta landareek ez dute behar, hura sintetizatzeko ahalmena baitute. Mantenugaiak oorganikoak zein inorganikoak izan daitezke: organikoek karbonoa dute osagai gisa, eta inorganikoek ez. Organikoek energia ematen dute, bai eta bitaminak ere. Inorganikoen artean daude, esaterako, burdina, selenioa edo zinka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hofstetten

**Hofstetten** izan daiteke:

* Austrian:
** Hofstetten-Grünau
* Alemanian:
** Hofstetten (Bavaria)
** Hofstetten (Baden-Württemberg)
* Suitzan:
** Hofstetten bei Brienz
** Hofstetten (Zürich)
** Hofstetten-Flüh
Luberri (argipena)

**Luberri** hitza Larramendiren Hiztegi Hirukoitzan dokumentatu da lehen aldiz, 1745. Sarasolaren Euskal Hiztegiak honako definizioa: **luberri** *iz*. (*1745, 1847). Kendu diren belarrak eta sustraiak bertan erreaz eta goldatuz, ereiteko prestatu den lurra. Ik. **labaki**. *Luberriak atera eta ongarritu*.

**Luberri** izenak adiera zenbait ditu:
* Luberri, Oiartzungo ikasgune geologikoa;
* Antigua-Luberri BHI, Donostiako ikastetxea.
* *Luberri GNU/Linux banaketa*.
* Luberri (buletina), Espainiako Gerra Zibilaren ostean euskaraz argitaratu zen lehen aldizkaria. Nekazari eta ganaduzaleentzako buletin txikitxo bat.
Alondegi kalea (Iruñea)

**Alondegi kalea**, Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen norantza bakarreko kale bat da.

## Kokapena 
Sarasate pasealekuan hasten da, O'Connors irlandar tabernaren parean, eta Vinculo plazaren albotik igaroz, Lizarra kalea eta Tutera kalearen arteko elkargunean amaitzen da, El Corte Inglés Iruñea merkataritza-gunearen parean.

Yanguas Miranda kalea eta Vinculo kalearekiko paraleloki doa.

## Ondarea 
* Sarasate pasealekua
* Vinculo plaza
* El Corte Inglés Iruñea

Fitxategi:Sarasate Pasealekuan-irotzabal.jpg|Sarasate pasealekua.
Fitxategi:Corteingles Pamplona.JPG|El Corte Inglés Iruñea merkataritza-gunea Alondegi kalearen amaieratik ikusita.

## Kanpo estekak
Aralar kalea (Iruñea)

**Aralar kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen norantza bakarreko kale bat da.

## Izena 
Izena Aralar mendilerroaren omenez darama.

## Kokapena 
Iruñeko zezen plaza eta Medialuna parkearen artean hasten da, Hemingway pasealekua eta Labriteko jaitsierararen parean, eta hego-mendebalderako norantzan Nafarroa Behereko etorbidea zeharkatuz, Agoitz kalean amaitzen da.

Erriberri kalea eta Media Luna kalearekiko paraleloki doa.

Bestalde, bere ibilbide osoan zehar honako kale hauek zeharkatu edota gehitzezn zaizkio: Emilio Arrieta kalea, Leire kalea, Teobaldoak kalea, San Fermin kalea, Nafarroa Behereko etorbidea, Tafalla kalea, Felipe Gorriti kalea, Aralar zeharkalea, Amaiurko Gaztelua kalea, Iturralde Suit kalea, Julio Ruiz de Alda kalea, Pascual Madoz kalea eta Cipriano Olaso kalea.

## Ondarea 
* Iruñeko zezen plaza
* Eskolapioen eraikina
* Nafarroa Behereko etorbidea
* San Frantzisko Xabierkoaren eliza
* Zuria Nafarroakoa plaza

Fitxategi:Pamplona-Plaza-toros-abir82-01.jpg|Iruñeko zezen plaza.
Fitxategi:Escolapiospamplo.JPG|Eskolapioen eraikina.
Fitxategi:Pamplona-Merindades-unaipascual-01.jpg|Merindadeen plaza, Nafarroa Behereko etorbidea eta Karlos III.a etorbidea.
Fitxategi:Pamplona - Iglesia de San Francisco Javier 25.jpg|San Frantzisko Xabierkoaren eliza.

## Kanpo estekak
Erlenbach

**Erlenbach** izan daiteke:

## Suitza 
* Erlenbach (Zürich), Zürich departamenduko udalerria
* Erlenbach im Simmental, Berna departamenduko udalerria
## Alemania 
* Erlenbach (Baden-Württemberg), Baden-Württembergeko udalerria
* Erlenbach bei Dahn, Renania-Palatinatuko udalerria
* Erlenbach bei Marktheidenfeld, Bavariako udalerria
* Erlenbach (Erlenbach bei Marktheidenfeld), Erlenbach bei Marktheidenfeldeko udalerriaren zatia
* Erlenbach am Main, Bavariako herria
* Erlenbach bei Kandel, Renania-Palatinatuko udalerria
* Nieder-Erlenbach, Frankfurt am Maingo auzoa
* Erlenbach (Bever), Iparraldeko Renania-Westfaliako ibaia
* Erlenbach (Hillersbach), Hesseko ibaia
* Erlenbach (Jagst), Baden-Württembergeko ibaia
* Erlenbach (Michelsbach), Hegoaldeko Renania-Palatinatuko ibaia
* Erlenbach (Kahl), Bavariako ibaia
* Erlenbach (Laufach), Bavariako ibaia
* Erlenbach (Lauter), Hegoaldeko Renania-Palatinatuko ibaia
* Erlenbach (Main), Bavariako ibaia
* Erlenbach (Mindel), Bavariako ibaia
* Erlenbach (Nidda), Hesseko ibaia
* Erlenbach (Nidder), Hesseko ibaia
* Erlenbach (Speyerbach), Renania-Palatinatuko ibaia

## Frantzia 
* Erlenbach edo Albé, Alsaziako udalerria
Waldkirch

**Waldkirch** honakoa izan daiteke:
* Waldkirch (Baden-Württemberg), Alemanian
* Waldkirch (Sankt Gallen), Suitzan
Kilchberg

**Kilchberg** izan daiteke:

* **Kilchberg** Basilea Herrialdeko udalerria.
* **Kilchberg** Zürich kantonamenduko udalerria.
Rickenbach

**Rickenbach** izan daiteke:

## Alemania 
* Rickenbach (Baden-Württemberg)
* Rickenbach (Bavaria)

## Suitza 
* Rickenbach (Basilea Herrialdea)
* Rickenbach (Luzerna)
* Rickenbach (Solothurn)
* Rickenbach (Turgovia)
* Rickenbach (Zürich)
Klementinum

**Klementinum** edota **Clementinum** Txekiar Errepublikako Praga hiriburuan dauden eraikin multzo bat da. Oraintxu arte Liburutegi Nazionala, Unibertsitatekoa eta Teknikoaren egoitza zen, Hiriko Liburutegia ere hurbil zuen, Mariánské plazan. Udal Liburutegia eta Liburutegi Teknikoa Pragako Liburutegi Tekniko Nazionalera lekualdatu ziren, 2009 ezkeroztik Technická 6 delakoan. Gaur egun Liburutegi Nazionalean erabilgarri dago. 2005ean Txekiar Liburutegi Nazionalak UNESCO erakundearen Jikji Saria (Munduko Memoria Programa) jaso zuen.

Mundu osoko liburutegi ederrenetakoa izatearen ospea du.

## Iruditegia 

Irudi:Clementinum baroque library 7.jpg|Liburutegiko areto barrokoa.
Irudi:Klementinum, západ.jpg|Křižovnická kaleko sarrera.
Irudi:Vseobecna-studovna.jpg|Barnealdea.
Irudi:Praha, Klementinum, Zrcadlová kaple (2).jpg|Ispiluen kapera.

## Kanpo estekak 
* Klementinum liburutegiaren webgunea
Rüti

**Rüti** izan daiteke:

* **Rüti**, Zürich kantonamenduko udalerria.
* **Rüti bei Büren**, Berna kantonamenduko udalerria.
* **Rüti bei Lyssach**, Berna kantonamenduko udalerria.
* **Rüti bei Riggisberg**, Berna kantonamenduko antzinako udalerria.
Schönenberg

**Schönenberg** izan daiteke:

* Schönenberg (Baden-Württemberg), Alemaniako udalerria
* Schönenberg (Zürich), Suitzako udalerria
Wald

**Wald** (alemanezko hitza, eusk: 'baso') izan daiteke.

## Toponimoa 
Alemania:
* Wald (Baden-Württemberg)
* Wald (Palatinatu Garaia)
* Wald (Allgäu)
Suitza:
* Wald (Appenzell Ausserrhoden)
* Wald (Berna)
* Wald (Zürich)
Austria:
* Wald am Schoberpass
* Wald im Pinzgau
Estatu Batuak:
* Wald (Iowa)

## Bestak 
* Wald testa, estatistikako testa
Schlatt

**Schlatt** izan daiteke:

* **Schlatt**, Austria Garaiko udalerria.
* **Schlatt**, Turgoviako udalerria.
* **Schlatt**, Züricheko udalerria.
* **Schlatt-Haslen**, Appenzell Innerrhodengo udalerria.
Wil

**Wil** izan daiteke:

## Toponimoak 
* **Wil**, Sankt Gallen kantonamenduko udalerria.
* **Wil**, Zürich kantonamenduko udalerria.
* **Wil barrutia**, Sankt Gallen kantonamenduko barrutia.
* **Starrkirch-Wil**, Soluthurn kantonamenduko udalerria.
* **Wil**, 1902ra arte Schlosswil udalerriaren izena.

## Biografiak 
* **Wil Wheaton**, estatubatuar aktorea.
* **Wil Traval**, australiar aktorea.

## Besteak 
* **FC Wil**, suitzar futbol taldea.
Thyssen-Bornemisza Museoa

**Thyssen-Bornemisza Museoa** (gaztelaniaz *Museo Thyssen-Bornemisza*), maiz soilik **Thyssen Museoa** izenez deitua, Espainiako Madril hiriburuan dagoen maisu artista klasiko eta modernoei buruzko pinakoteka bat da.

## Kokalekua 
Pradoko pasealekuaren 8. zenbakian dago, Villahermosa jauregian.

## Historia 
Museo honen jatorria 1988an Espainiako Gobernuak zazpi hamarkadetan zehar Thyssen-Bornemisza familiaren jabetzakoak izan zen artelan bildumaren alokairua lortu eta 1993an erosi zuenean dago, bilduma horretan ordurarte espainiar museoetan ez zeuden europar margolarien margolan ugariz osatua zegoen.

## Artelanak 

Irudi:Domenico Ghirlandaio, Around 1449-1494 - Portrait of Giovanna Tornabuoni - Google Art Project.jpg|*Giovanna Tornabuoniren erretratua*, Domenico Ghirlandaioren margolana.
Irudi:Vittore Carpaccio - Giovane cavaliere in un paesaggio.jpg|*Zaldun gaztea paisaia batean*, Vittore Carpaccioren margolan handia.
Irudi:Paul Cézanne - Portrait d'un paysan.jpg|*Nekazariaren erretratua eserita*, Paul Cézannen margolana.
Irudi:El Greco (Doménikos Theotokópoulos) - The Annunciation - Google Art Project.jpg|*Iragarpena*, Grecoren margolana.
Irudi:Hans Holbein d. J. 049.jpg|Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren erretratua, Hans Holbein Gaztearen margolana.
Irudi:Albrecht Dürer - Jesus among the Doctors - Google Art Project.jpg|*Jesus medikuen artean*, Albrecht Dürerren margolana.
Irudi:0 Portrait d'une jeune femme avec un rosaire - P.P. Rubens - Musée Thyssen-Bornemisza (2).JPG|*Arrosariodun andere gaztearen erretratua*, Peter Paul Rubensen margolana.
Irudi:Michelangelo Caravaggio 060.jpg|*Santa Katalina Alexandriakoa*, Caravaggioren margolana.
Irudi:Ernst Ludwig Kirchner - Calle con buscona de rojo.jpg|*Kalea lepazuriarekin*, Ernst Ludwig Kirchnerren margolana.

## Kanpo estekak 
* Thyssen-Bornemisza Museoaren webgunea
Ziri esferiko

thumb|250px|*r* erradioa eta *α* ziriaren angelua dituen ziri esferikoa
Geometrian, **ziri esferikoa** esferaren atal bat da.

Ziri esferikoaren bolumena:

:V = \frac{\alpha}{2\pi} \cdot \frac{4}{3} \pi r^3 = \frac{2}{3} \alpha r^3.

Ziri esferikoaren azalera:

:A = \frac{\alpha}{2\pi} \cdot 4 \pi r^2 = 2 \alpha r^2

## Kanpo estekak
Zell

**Zell** izan daiteke:
## Toponimoak 
### Austria 
* Zell am See
* Zell am Ziller
* Zell (Karintia)
* Austria Garaia:
** Bad Zell
** Zell am Moos
** Zell an der Pram
** Zell am Pettenfirst

### Alemania 
* Zell im Fichtelgebirge
* Zell am Harmersbach
* Zell unter Aichelberg
* Zell im Wiesental
* Zell am Main
* Zell (Palatinatu Garaia)
* Zell (Mosel)

### Suitza 
* Zell (Luzerna)
* Zell (Zürich)

## Biografiak 
* Christian Zell, alemaniar artisaua
* Matthäus Zell, teologo luterotarra
* Sam Zell, estatubatuar enpresaburua
* Zell Miller, estatubatuar politikaria
Kelsey Grammer

**Allen Kelsey Grammer** (Charlotte Amalie, Birjina uharte amerikarrak, AEB, 1955eko otsailaren 21a), estatubatuar aktore, komediante, produktore, zuzendari, idazle, abeslari eta aktibista da.

Grammer ezaguna da bi hamarkadaz Dr. Frasier Crane psikiatra papera egiteagatik, lehenik NBCko *Cheers* telesailan, eta ondoren, *Frasier*telesailan. Bost Emmy eta hiru Urrezko Globo irabazi ditu. Horrez gain, telebista ekoizlea, zuzendaria eta idazlea ere bada. Bikoizketa aktore bezala aritu da ere Simpsondarrak telesailan *Sideshow Bob* pertsonaiari ahotsa jarriz. Grammer lau aldiz ezkondu da eta sei seme-alaba ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilar Cabero

**Pilar Cabero** (Donostia, Gipuzkoa, 1967ko abuztuaren 17a) euskal herritar idazlea da, amodio edo maitasun eleberrien egilea.
## Liburuak 
#### Saga Izaguirre 
# *A través del tiempo* (2008/03)
# *Tiempo de hechizos* (2009/06)

#### Saga Boudreaux 
# *Asedio al corazón* (2011/05)
# *Entre lo dulce y lo amargo* (2012/09)
# *El destino también juega* (2014/02)

### Ipuinak 
* *Algo inesperado* (2014/05)

### Kontuak 
* Te amo (Atmósferas) (2009/05)
* Desde que tú llegaste (Dr. Jekyll y Mr. Hyde) (2009/11)
* Las vistas perdidas (Lurraldebus) (2009/11)
* Desde la biblioteca (La mirada del amor) (2012/04)
* El ladrón (La mirada del amor) (2012/04)
* El amor en tiempos del Facebook (Be my Valentine) (2013/02)
* Restaurando el pasado (Sueños de verano) (2013/07)
* En blanco (Experimento RH) (2013/12)

## Erreferentziak
Baar

**Baar** izan daiteke:
* Baar (Suitza), Zug kantonamenduko udalerria, Suitza
* Baar (Suabia), Bavariako udalerria, Alemania
* Baar-Ebenhausen, Bavariako udalerria, Alemania
* Baar (Renania-Palatinatua), Renania-Palatinatuko udalerria, Alemania
Buchs

**Buchs** izan daiteke:

## Toponimia 
* Buchs (Argovia)
* Buchs (Sankt Gallen)
* Buchs (Zürich)
* Buchs (Luzerna)

## Biografia 
* Emanuel Buchs (1962), suitzar biatleta
* Herbert Büchs (1913–1996), alemaniar jenerala
Gizonezkoen Euskal Errugbi Txapelketa

**Gizonezkoen Euskal Errugbi Txapelketa**, izen ofiziala **Euskal Liga**, Euskadiko Errugbi Federazioak antolatzen duen errugbi txapelketa da. Bi mailatan banaturik dago. EAEko, Nafarroako eta Errioxako taldeek parte hartzen dute, eta 2018tik Lapurdiko Sarako Izarrak ere. Gaur egun Espainiar Estatuko hirugarren mailari dagokio, eta irabazleak Ohorezko B mailara igotzeko promozioa jokatzeko eskubidea du. 2014 arte, Lehenengo Nazional maila ere egon zen tartean.

## Lehiaketa sistema 
Euskal Ligaren barnean Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Nafarroa eta Errioxako taldeak daude. 2018an Sarako Izarra Rugby talde lapurtarra ere sartu zen. 2016-17 denboralditik aurrera, taldeak bi mailatan antolaturik daude. Lehen mailan 10 talde daude eta bi itzuliko liga jokatzen dute, denak denen aurka. Txapelduna Ohorezko B mailara igotzeko play-offetarako sailkatzen da. Bigarren mailan, talde kopuruaren arabera, bi edo hiru multzo egiten dira. Urte batzuetan hirugarren maila ere osatu da.

Ligako puntuak honela banatzen dira:
* garaipena: 4 puntu
* berdinketa: 2 puntu
* erasoko bonusa, 4 entsegu edo gehiago lortzen dituen taldeari: puntu bat
* defentsako bonusa, 7 puntu edo gutxiagoko aldeaz galtzen duen taldeari: puntu bat

## Lehen maila 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chantilly krema

**Chantilly krema** (Frantziako Chantilly hirikoa) azukre pittin bat eta bainila usaina duen esne-gain harrotu bat da. Jatorrizko errezeta XVII. mendean François Vatel frantziar sukaldariak asmatu omen zuen.

## Kanpo estekak
Vienar kafetegia

thumb|250px|eskuinera|thumb|Vienar kafetegi bat.

**Vienar kafetegia** (alemanez *Wiener Kaffeehaus*) Austriako Viena hiriburuko kulturan eta kale giroan usadio handia duen lokala da.

Munduko ohiko kafetegietan ez bezala, Vienar kafetegietan bezeroak ordu askoz eta bakarka betiere eskura duen kage katilua eta egunkari bat irakurtzen egon daitezke. Zerbitzariak bezeroari iturriko ur hotzez beteriko katilua zerbitzatuko dio, eta bezeroa lokalean dagoen denbora osoz edalontzia behin eta berriz beteko dio.

XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran idazle ospetsu asko vienatar kafetegietara bertako giroarengatik joan ohi ziren, askok heuren idazlanak lokalean bertan idazten zituzten.

## Kanpo estekak
Orube

**Orubea** eraikin batek hartzen duen edo eraikitzekoa den lursaila da. Lursailak orube izaera eskuratzeko hainbat baldintza bete behar izaten dira legez, bereziki udalerriko hirigintza-planak ezartzen dituena.

## Kanpo estekak
Zirkulu txiki

[thumb|250px|**Zirkulu txiki** bat (urdinez) eta [zirkulu nagusi bat (gorriz)]]
Geometrian, **zirkulu txikia** esferaren zentrotik pasatzen ez den plano baten ebakidurak mugatutako zirkulua da.

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak
Aesch

**Aesch** Suitzako udalerri hauek izan daiteke:

* **Aesch**, Basilea Herrialdeko udalerria.
* **Aesch**, Luzerna kantonamenduko udalerria.
* **Aesch**, Zürich kantonamenduko udalerria.
Zirkulu oskulatzaile

thumb|Zirkulu oskulatzaile bat
Geometrian, **zirkulu oskulatzailea** kurba baten puntu batean, haren kurbadura eta ukitzaile berak dituen zirkulua edo zirkunferentzia da. Kurbaren puntu bakoitzean hari ongien hurbiltzen zaion zirkulua da, eta, kurba endekatuak, zuzenak kasu, alde batera utzita, kurbaren puntu bakoitzean bakarra da.

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak
San Kosme eta San Damian parrokia (Antsoain)

**San Kosme eta San Damian parrokia** Nafarroako Antsoain udalerrian dagoen eliza bat da. San Kosme eta San Damian santuei sagaratua dago.

Ez da nahastu behar udalerri berdineko eta Ezkaba mendiaren magaleko herrigune historikoan dagoen XII. mendeko izen berdineko San Kosme eta San Damian elizarekin, parrokia hau Antsoaingo herrigune berrian izateaz gain (Iruñeko Arrotxapea eta Txantrea auzoen alboan), itxura erabat modernoa duen eraikina baita.

## Kokalekua 
Divina Pastora kalearen 17. zenbakian dago.

## Historia 
1996ean inauguratu zuten. Luis Tabuenka eta Fermin Saralegi arkitektoek diseinatu zuten.

## Mezak 
* Astelehenetik larunbatera: 19:30etan.
* Igandeak: 9:00etan, 11:30etan (urritik ekainera bakarrik) eta 12:30etan.

Fitxategi:Ansoain - Iglesia de San Cosme y San Damián 01.jpg|Eraikina.
Fitxategi:Ansoain - Iglesia de San Cosme y San Damián 03.jpg|Kanpandorrea.
Fitxategi:Ansoain - Iglesia de San Cosme y San Damián 05.jpg|Ataria.
Fitxategi:Ansoain - Iglesia de San Cosme y San Damián 04.jpg|Eraikina.

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak bi linea ditu:

## Ikus gainera 
* San Kosme eta San Damian eliza: XII. mendeko eliza, Antsoaingo herrigune historikoan.

## Kanpo estekak 
* Antsoaingo parrokiaren blogga
Esferaerdi

[200px|thumb|[Zirkulu nagusi batek esfera bi **esferaerdi** berdinetan banatzen du.]]
Geometrian, **esferaerdia** edo **hemisferioa** esferaren zentrotik igarotzen den plano lau baten alde banatara dauden erdietako bakoitza da; haren forma duen edozein gorputz geometriko.

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak
San Kosme eta San Damian eliza (Antsoain)

**San Kosme eta San Damian eliza** Nafarroako Antsoain udalerrian dagoen eliza bat da. San Kosme eta San Damian santuei sagaratua dago.

Ez da nahastu behar udalerri berdineko eta Antsoaingo herrigune berrian dagoen eta 1996ean eraiki zen San Kosme eta San Damian parrokia modernoarekin, Erdi Aroko eliza hau Ezkaba mendiaren magalean dagoen herrigune historiko txikian baitago, errepideaz bestalde, eta herrigune berritik banandua.

## Kokalekua 
Antsoaingo herrigune historikoan dago.

## Historia 
XII. mendean eraikia izan zen eta barnean XVII. mendeko erretaula bat du. Oinplano laukizunena du, geroago eraikitako lau gangez babestua. Lau horma-hobik presbiterioa jarraitzen dute, eta erdi puntuko arku erromanikoez estaliak daude.

## Ikus gainera 
* San Kosme eta San Damian parrokia: 1996ean eraikitako parrokia modernoa.

## Kanpo estekak
San Andres eliza (Atarrabia)

**San Andres eliza** Nafarroako Atarrabia udalerrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Udal plazan dago, Atarrabiako udaletxearen alboan.

## Eraikina 
Gaur egun San Andres Eliza, antzinakoa zegoen leku berean dagoena, hirurogeigarren hamarkadako eraikin modernoa dugu. Aurrekoa errenazentista erakoa zen eta nahiz eta bere altxatze lanak 1563. urtean hasi, XVII. mendea ongi sartu arte ez ziren amaitu.

Aipatu eraikin haren arrastoak, kokapenean eta 1780. urtetik aurrera eraikitako oin biribileko “Bakardadearen Kapera” izenekoan ikus ditzakegu.

Atarrabiako Erdi Aroko eliza hiribarrutik landa zegoen. Seguruenik erromanikoa zen eliza hau gaur egungo San Andres zubiaren ondoan kokatua egongo zen, izen bereko kalea eta Ultzama kalea gurutzatzen diren tokian, Burlata eta Atarrabiako Etxea lotzen zituen antzinako bidexkaren ondoan.

Garai bateko kokapen honen lekuko, toponimiak jaso dituen “Donapea” eta “Andreszar” bezalako hitzetan ikus daiteke.

Fitxategi:Villava - Iglesia de San Andrés 02.jpg|Kanpandorrea.
Fitxategi:Villava - Iglesia de San Andrés 05.jpg|Barnealdea.
Fitxategi:Villava - Iglesia de San Andrés 08.jpg|Bataioarria.
Fitxategi:Villava - Iglesia de San Andrés 14.jpg|Elizaren atzealdea.

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak 2 linea ditu:

## Kanpo estekak
Esne-gain harrotu

**Esne-gain harrotua** edota **esne-gain irabiatu**, maiz gozatua, airearekin aparra arte eginarazi irabiatu den esne-gain arin bat da. Esne-gainak % 30eko koipea badu, airearekin nahas daiteke, eta aire-burbuilak koipe-tantatxo sare batean harrapatuak izan daitezke; ondorioz, sortzen den koloidea jatorrizko esne-gainak baino bolumenaren bikoitza inguru du. Halere, irabiaketa prozesuarekin jarraituz gero, koipe-tantak euren artean itsatsi eta koloidea suntsituz gurin bilakatuko dira, gainontzeko isurkaria gurin-gazura da. Batzuetan koloideari azukre-hautsa gehitzen zaio, nahasketa sendotu eta gehiegizko irabiaketa saiheste aldera.
## Kanpo-estekak
Hemingway pasealekua

**Hemingway pasealekua** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen pasealeku bat da.

## Izena 
Izena Ernest Hemingway estatubatuar idazle eta kazetariaren omenez darama.

## Kokapena 
Iruñeko zezen plazaren alboan dago, Labriteko jaitsierara begira dagoen aldean.

Pasealekuan bertan, Ernest Hemingwayren monumentua dago.

## Ondarea 
* Iruñeko zezen plaza
* Ernest Hemingwayren monumentua
* Labriteko jaitsiera
* Labrit pilotalekua

Fitxategi:Interior Plaza de Toros de Pamplona.jpg|Iruñeko zezen plaza
Fitxategi:Monument a Ernest Hemingway, Pamplona.JPG|Ernest Hemingwayren monumentua.
Fitxategi:Frontón_Labrit_-_DSC_1955.JPG|Labrit pilotalekua eta Labriteko jaitsiera.

## Kanpo estekak
2015eko zika birusaren agerraldia Amerikan

thumb|Gaur egun edo aurreko urtetan zika birusaren presentzia izan duten herrialdeak (2016ko urtarrilean).
**2015ean zika birusaren agerraldia** zabal Amerikan gertatu zen. Agerraldiaren lehenengo datuak urte horren apirilean eman ziren, Brasilen, eta handik Hego-Amerikako eta Karibeko beste herrialdetara zabaldu zen. Aurretik birusa Afrikan, Asian eta Ozeano Barean detektatua izan zen. Zika birusa (ZIKV) Flavivirusa da eta izen bereko gaixotasuna sortzen du. Birusa eltxo batek zabaldu egiten du, Aedes generokoa. Familia bereko gaixotasunak hauexek dira: sukar horia, denge sukarra, Mendebaldeko Niloko birusa, chikungunya sukarra eta entzefalitis japoniarra.

## Sintomak 
Berez ez da gaixotasun larria nahiz eta batzutan eragin gogorrak izan. Inkubazio garaia zenbat denborakoa den ez dago garbi baina laburra dela ematen du. Sintomak beste arbobirusek eragindako antzekoak dira: sukarra, konjuntibitis, mialgiak, ezinegona, zefaleak, artralgiak... Gaixotasunak bi egunetik zazpi egunetara irauten du.

Kezkagarriena ezagutu ditzakeen ondorio batzuk dira. Brasilen, esaterako, haurdun dauden emakueek izan ondoren jaioberrien artean mikrozefalia kasuak handitu dira. Dena dela, lotura hori oraindik ikertzekotan dago.

Gaur egun ez dago txertoarik gaixotasun hau prebenitzeko.
thumb|Ezkerrean mikrozefalia pairatu duen jaioberri bat eta eskuinean arazorik gabe jaiotako bat.
## Zabaltze prozesua 
MSOren arabera Zika birusa eltxoen ziztaden bitartez zabaltzen da eta, baita ere, odol transfusioaren bidez. Birusaren lehenengo berriak 2007 eta 2013an Ozeano Barean eman ziren, Yap uhartean eta Polinesia Frantsesan hurrenez hurren. 2015ean, bestetik, Kolonbian eta Cabo Verden. Dagoeneko Amerikako 23 herrialdetan birusa indentifikatu da eta horrek oso azkar zabaltzen ari dela adierazten du.

## Munduko Osasun Erakundearen alerta 
MOEren arabera infekzioa Latinoamerikako 23 herrialdetan dago zabalduta.Margaret Chanek urtarrilaren 29an zera azaldu zuen: alerta maila gorena dagoela ezarrita. MOEren beste arduradunaren hitzetan, Marcos Espinal, hiru zein lau milioi pertsona infektatuak izango dira. Gaixotasuna *Aedes aegypti* eltxoa aurkitzen den toki guztietara helduko da. Denge sukarrak antzeko baldintzekin lurralde hori Ameriketako Estatu Batuen hegoaldetik Argentinaraino doa. Bakarrik Kanada eta Txile geldituko dira salbu.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gaiari buruzko erreportaia Berrian, 2016/01/31.
* -: MOEren web orrian jasotako informazioa.
Ama Arrosariokoaren eliza (Atarrabia)

**Ama Arrosariokoaren eliza** Nafarroako Atarrabia udalerrian dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Burlatatik etorri ezkero udalerriaren sarreran dago, Serapio Huitzi etorbidea, Bidaburua kalea eta Andreszar kalearen arteko biribilgunean, eta Domingotar fraideen apaiztegiaren alboan.

Eliza honen alboan, Burlata udalerriruntz, Nekazaritza-Perituen Eskola dago.

## Eraikina 
1911an "Besta Jira" izeneko kasinoa bezala inauguratu zen. 1915ean domingotar fraideek eraikina erosi eta bertan Berriotxoa ikastetxea, eliza eta Domingotarren apaiztegia ezarri zituzten.

Domingotarren ekimenez Ama Arrosariokoaren eliza edo kapera jendeari ireki zioten, bertan Domingo Iturgaiz atarrabiar artistaren beirateak eta Ama Arrosariokoaren taila nabarmentzen dira.

Irudi:Villava - Iglesia de Nuestra Señora del Rosario 1.jpg|Kanpandorrea eta alboan apaiztegia.
Irudi:Villava - Iglesia de Nuestra Señora del Rosario 2.jpg|Ataria.
Irudi:Villava - Iglesia de Nuestra Señora del Rosario 4.jpg|Domingo Iturgaizen beirateak.

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak 3 linea ditu:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nekazaritza-Perituen Eskola (Atarrabia)

**Nekazaritza-Perituen Eskola** Nafarroako Atarrabia udalerrian dagoen ikastetxe bat da.

## Kokapena 
Ia Burlataren udal-dermioan kokatzen da, Serapio Huitzi etorbidearen 22. zenbakian eta Ama Arrosariokoaren eliza eta Domingotarren apaiztegiaren alboan.

"Besta Jira" eraikinaren garaikidea da eta honekin gordetzen dituen eraikuntza antzekotasunak nabarmenak dira.

thumb|400px|erdian|thumb|Sarrera nagusia.

## Historia 
1912. urtean Nafarroako Foru Aldundiak Jose Yarnoz arkitektoari eskola honen eraikuntza agindu zion. Hasiera batean urte hartako uztailean Navas de Tolosako guduaren VII. mendeurrena ospatzeko Ardogintzaren Biltzar Nazionalaren Jauregia izan zedin. Alfontso XII.a Espainiakoa, bertan izan zen Jauregiari bisita egiten.

1914. urtean Nekazaritza-Perituen Eskola bilakatu zen. Oraintsu arte, honetarako erabilia izan da. Egun ikasketa hauek Nafarroako Unibertsitate Publikoraa eramatearekin, Nafarroako Gobernuak Nezaritza eta Abeltzaintza Departamentuko hainbat instituturen egoitza hona ekartzea erabaki du.

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak 3 linea ditu:

## Kanpo estekak 
* Nekazaritza-Perituen Eskolari buruzko informazioa. Atarrabiako Udal webgunea
Erruda usaindun

**Erruda usaindun**, **boskoitza** edo **bortusaia** (*Ruta graveolens*) errutazeoen familiako landare loreduna da. Landare ornamental gisa landatzen da, batez ere bere hosto urdinxkengatik eta beroa zein lehorrari erakusten dion erresistentzia dela eta.

## Deskribapena 
Adar askoko zuztarra eta sortako lore horiak dituen landare hau 30-80 cm izaten da luze. Oso usain garratza darien guruin oliotsuak izaten ditu. 

Hostoak haragitsuak dira, berdeak eta txandakatuak. Zapore mingotsa dute.

Infloreszentzia korinbo itxurakoa da. Lore horiak ditu lau edo bost petalodunak. Fruitua bost lobulutako kapsula bat da.

## Bizitokia 
Berez, Mediterraneo ekialdean eta Asia Txikian hazten da, baina baratzetan ere landatzen da, gero medikuntzan erabiltzeko.

## Erabilera 
Duen zapore garratz eta minagatik sukaldaritzan erabiltzen da saltsak ontzeko, bai eta alkoholdun edariei fragantzia emateko ere.

C bitamina kopuru handia duenez eskorbuto gaitzari aurre egiteko erabili izan da medikuntzan. Landare hau kopuru txikitan kontsumitu behar da, bestela pozointsua bihurtzen baita.

## Iruditegia 

Irudi:Ruta graveolens LC0061.jpg|Erruda landareak loretan.
Irudi:Ruta graveolens 2.jpg|Infloreszentzia.
Irudi:Ruta graveolens 003.JPG|Lorea.
Irudi:Ruta graveolens0.jpg|Fruituaren kapsula.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cerniat

**Cerniat** Suitzako udalerria izan zen. 2014ko urtarrilaren 1ean Charmey udalerriarekin batu zen Val-de-Charmey udalerria osatuz. Batu aurretik 33,7 km² zituen eta 346 biztanle.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize = width:1020 height:210
PlotArea = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars = justify
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:750
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1811 from:start till:402 text:"402"
  bar:1850 from:start till:498 text:"498"
  bar:1860 from:start till:520 text:"520"
  bar:1870 from:start till:610 text:"610"
  bar:1880 from:start till:608 text:"608"
  bar:1888 from:start till:718 text:"718"
  bar:1900 from:start till:713 text:"713"
  bar:1910 from:start till:749 text:"749"
  bar:1920 from:start till:730 text:"730"
  bar:1930 from:start till:696 text:"696"
  bar:1941 from:start till:645 text:"645"
  bar:1950 from:start till:635 text:"635"
  bar:1960 from:start till:522 text:"522"
  bar:1970 from:start till:369 text:"369"
  bar:1980 from:start till:328 text:"328"
  bar:1990 from:start till:337 text:"337"
  bar:2000 from:start till:332 text:"332"

## Kanpo estekak
Asimilazio (argipena)

**Asimilazio** terminoak zerbait eransteko edo zerbaiti erantsia izateko ekintza eta horren ondorioa adierazten ditu. Erabilera zenbait ditu:
* biologian, asimilazioa, zelulek mantenugaiak hartzeko prozesua;
* soziologian, asimilazio kulturala, gizatalde batek beste gizarte baten jarrerak, balioak eta ohiturak bereganatzeko prozesua;
* hizkuntzalaritzan, asimilazioa, hizkuntza zati bat ondoan dagoen beste baten eraginez suertatzeko fenomenoa, haren jatorriko ahoskatzea eraldatuta.
Zirkunferentzierdi

Geometrian, **zirkunferentzierdia** zirkunferentzia baten bi erdietako bakoitza.

## Erreferentziak eta oharrak 
## Ikus, gainera 
* Zirkuluerdi

## Kanpo estekak
Koroa esferiko

eskuinera|thumb|300px|Koroa esferikoa
*Artikulu hau geometriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Koroa».*

Geometrian, **koroa esferikoa** bi esfera zentrokideren arteko espazio-zatia da. Koroaren bolumena bi esferen bolumenen kendura da, hau da, \frac{4}{3} \pi (R^3 - r^3), non R esfera handienaren erradioa eta r esfera txikienaren erradioa diren.

## Kanpo estekak 
*
Angelu solido

thumb|Gainazal baten **angelu solidoa** kalkulatzeko, objektua erradio ezaguneko esfera baten gainean proiektatzen da.
**Angelu solidoa** (Ikurra: Ω) jatorri berean hasten diren eta gainazal kurbatu mugatu batetik iragaten diren zuzenerdi guztiek osatutako hiru dimentsioko espazio-zatia da. Delako jatorria r erradioko esfera baten zentroa bada, eta zuzenerdiek esferaren gainazalean \scriptstyle{S} azalerako gainazala ebakitzen badute, angelu solidoaren balioa, estereorradianetan neurtua, hau da:

:\Omega={S\over R^2} \,

## Erreferentziak eta oharrak 
## Kanpo estekak 
*