open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pista laburreko abiadura-patinajea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 500 metro

**Pista laburreko abiadura-patinajeko emakumezkoen 500 metroko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 11tik otsailaren 13ra bitarte lehiatu zen Hiriburuko Estadio Estalian.  Arianna Fontana italiarrak irabazi zuen, 2018an bezala. Suzanne Schulting herbeheretarrak irabazi zuen zilarra, eta errekor olinpikoa ezarri zuen lehen txandan, Kim Boutin kanadarrak brontzea eskuratu zuen.

Aurreko txapelduna Fontana zen. Yara van Kerkhof zilarrezko dominaduna eta Boutin brontzezko dominaduna ere sailkatu ziren. Hala ere, Van Kerkhofek ez zuen aukeratu distantzia hau patinatzeko. Schulting izan zen pista motzeko abiadura-patinajeko munduko txapelduna 2021eko distantzia guztietan, 1.500 metroak barne. Fontana eta Selma Poutsma izan ziren zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Hala ere, atleta onenetako askok ez zuten txapelketan parte hartu. Fontana 2021-22 Pista Motzeko Abiadura Patinajeko Munduko Kopako liderra zen 500 metroko distantzian, Joko Olinpikoen aurretik lau lasterketa burututa, ondoren Boutin eta Natalia Maliszewska zituela. Maliszewskak ezin izan zuen lehiatu Covid-19agatik positibo eman baitzuen Pekinera iritsi eta gutxira.

## Emaitzak 
### Txanda fasea 
### Final laurdenak
### Finalerdia 
### Finals
#### B finala
#### A Finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
6. linea (Parisko metroa)

**Parisko metroaren 6. linea** sarean aurreikustako hamasei lineetako bat da.

## Mapa 
450px

## Linea 
700px

## Geltokiak 
Lineak honako geltoki hauek ditu:

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* Île-de-Franceko tranbia
* Île-de-Franceko RER
* Transilien

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Erremendia

**Erremendia** (*18. partzuergoa*) Nafarroa Garaiko partzuergo eta etxalde bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioak eskualdean.

Zaraitzuko Unibertsitateko kideek partekatzen dute partzuergo hau.

Erremendia ezohiko kasua da, eta bakarra Nafarroako toki-administrazioan; izan ere, partzuergoari dagokionez, ez da udalerri jakin batekoa. Horrela, eraikin guztiak Zaraitzuko Batzorde Nagusiarenak dira. Horietako bat etxebizitzak hartzeko da, eta, beraz, bertako biztanleak ez dira inongo udalerritakoak. Era berean, ez du posta-koderik.

## Geografia 
Erremendia Abaurreko lautadan barruan dago, Zaraitzu ibaxako zatian. Ibar hau Pirinioetako ibarra da, Aezkoa eta Erronkaribar ibarren artean. Lautadaren zatia zeharkatzen du Zatoia ibaiak, zaraitzu ibaiaren adarrak.

### Mugakideak 
### Ingurune naturala eta kokapena 
Erremendia Zangozako merindadearen ipar-ekialdean dago, NA-140 errepideak zeharkatuta. Etxaldera heltzeko errepideak honako hauek dira: NA-178 Irunberri eta Nabaskoze bitartean, N-135 Zubiri eta Erroibar bitartean eta NA-1720 Agoitzera bitartean.

### Klima eta landaredia 
Erremendiak klima atlantiko eta mediterraneoaren ezaugarriak dauzka, zenbat eta iparralderago edo hegoalderago egin tenperatura eta prezipitazioak gehiago aldatzen dira. Urteko batez besteko tenperaturak 6 eta 10 gradu bitartekoak dira, eta prezipitazioak 1.400 eta 1.800mm bitartekoak. Urteroko egun euritsuak 130 inguru izaten dira.

Landarediari dagokionez, hegoaldean basapinuak daude, eta zenbat eta iparralderago egin, altueraz igotzen hastean, pagadiak gehiago nagusitzen dira, Erremendian lehen maldetan. Pagoez gain, Aezkoako udalerri gehienetan, haritz ugari daude. Birlandaturiko pinuek 24,6 hektarea hartzen dituzte, Austriatik eta Japoniatik ekarritako espezieak dira, oro har.

#### Estazio meteorologikoak 
Erremendian dagoen, itsasoaren mailatik 1047 metrora, Nafarroako Gobernuak 2001an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zaraitzu

## Kanpo estekak 
* Zaraitzuko Batzorde Nagusiko webgune ofiziala
Classiebawn gaztelua

**Classiebawn gaztelua**, ingelesez *Classiebawn Castle*, Irlandako ipar-mendebaldeko Mullaghmore penintsulan dagoen gaztelu bat da, Sligo konderrian eta Cliffoney udalerritik hurbil. 

1874an architect James Rawson Carroll arkitektoak eraiki zuen, aurrez lursailaren jabea zen Henry John Temple, Palmerstongo III. bizkondearen aginduz, baina hura 1865ean hil zenean gaxtelua oraindik amaitzeke zegoen.
Balthasar Neumann

**Johann Balthasar Neumann** (Eger, 1687ko urtarrilaren 27a - Würzburg, 1753ko abuztuaren 19a) alemaniar arkitekto eta artilleria militarreko ingeniaria izan zen.

Kanpainen eta armen galdaketa batean hasi zen lanean. 1711n iritsi zen Würzburgera, eta hurrengo urtean geometriari, arkitekturari eta lurren ikuskapenari buruzko lezioak jaso zituen, eta armadan sartu zen. Neurketa-tresnak, Würzburgeko mapa eta abadia berri baten marrazkiak sortu zituen.

1717an Austria-Turkia Gerran parte hartu zuen eta hurrengo urtean Italiako iparraldera joan zen eraikinak ikastera.

Würzburgeko Printze-Apezpikuen zerbitzura sartu zen. Haientzat, Würzburg Egoitza, bere lanik garrantzitsuena, egituratu zuen. Eliza eta jauregiak eraiki zituen Rokoko estiloan. Vierzehnheiligen Basilika da bere beste lanerik ezagunenetako bat.

## Beste lan batzuk 
* Heidenheim, *Propsteigebäude* of the *Augustinerchorherren*, 1723–33; 
* Bamberg, *Katharinenspital*, 1729–38; 
* Bamberg, *Domkapitelhaus*, 1730–33; 
* Bamberg, *Klerikalseminar*, 1731–37; 
* Gößweinstein, *Wallfahrtskirche*, 1730–39; 
* *Schloss Seehof*, Orangerie, 1733–37; 
* Worm, Wormseko katedraleko aldarea, 1738–40; 
* Heusenstamm, eliza, 1739–44; 
* Würzburg,*Geschäftshaus am Marktplatz*, 1739-41; 
* Würzburg, *Augustinerkirche*, 1741–44; 
* Würzburg, *Käppele*, 1748–49; 
* Kitzingen, Kreuzkapelle, 1741–45;
* Volkach, eliza, 1742–45; 
* Mainz, *Jesuitenkirche*, 1742-46 (1805ean eraitsia); 
* Oberzell, abadia eta komentua, 1744–60;
* Maria Limbach, erromesaldi eluza, 1751-55 (azken lana).

## Iruditegia 

Würzburger Residenz, Gartenfront.jpg|Würzburg Egoitza
Vierzehnheiligen Fassade.JPG|Vierzehnheiligen Basilika
Vierzehnheiligen-Basilika3-Asio.JPG|Vierzehnheiligen Basilikaren barrualdea
Heusenstamm BW 2013-06-18 15-27-27.jpg|Santa Zeziliaren eluza, Heusenstamm
Wallfahrtskirche Maria Limbach 04.jpg|thumb|Maria Limbach

## Kanpo estekak
Dorothy Reed Mendenhall

**Dorothy Reed Mendenhall** (Columbus, 1874 &ndash; Chester, 1964) mediku estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
Columbusen (Ohio) jaio zen 1874an. Sei urte zituela bere aita hil zen, eta familiak, zapatak egiten zituen enpresaren diru-sarrerei eutsi behar izan zien, asko iraun ez zuen arren. Gainbehera finantzario hori zela eta, medikuntza ikastera joan zen, senideak aurka egon ziren arren. Kimikan eta fisikan matrikulatu zen Massachusettseko Institutu Teknologikoan 1895ean, Smith Collegetik graduatu ondoren. Urtebete geroago, Johns Hopkins Unibertsitateko Medikuntza Eskolan hasi zen lanean. 

1900 urtean William Osler medikuak sorturiko erresidentzian bizi izan zen eta 1901ean  William H. Welch patologoarekin beka bat lortu zuen. Denbora horretan, Reed-Sternbergen zelulak aurkitu zituen. Hodgkin-en linfoman agertzen dira, eta izen hori dute haren eta Carl Sternberg mediku austriarraren ohoretan. Dorothy Reed Hodgkinen gaixotasuna eta tuberkulosia diskriminatzen lehena izan zen. 

Graduatu ondoren, New Yorkera joan zen 1903an, Babies Hospital-en lan egiteko. Charles Elwood Mendenhall Wisconsineko Unibertsitateko fisikako irakaslearekin ezkondu zen 1906an, eta Madisonera joan zen. Bere jarduera medikua oso eskasa izan zen hurrengo urteetan, denbora bere familiari eskaini behar izan baitzion; hiru seme-alaba izan zituen. Hildako ahizparen alabak zaintzeko behar zen dirua irabazteko, osasun publikoari buruzko hitzaldiak eman zituen. Wisconsineko Unibertsitateko Etxeko Ekonomia sailerako, Wisconsineko Osasun Kontseilurako eta Estatu Batuetako Nekazaritza Sailerako buletinak ere idatzi zituen. Gizonezko lankide batzuek medikuntza arloko interes falta leporatu zioten, osasun publikoarekiko interesa eta familiarekiko dedikazioa zirela eta. 

1917an, Washington D. C.ra joan zen bizitzera, eta Mendenhall Children's Bureauren hasi zen lanean. Han egin zituen gainerako lanak. 1926an, Danimarkako amen eta haurren heriotza-tasei buruzko ikerketa gidatu zuen, baita AEBekin alderatzeari buruzkoa ere. *Midwifery in Denmark* du izenburua, eta 1929an argitaratu zen. Horren arabera, Estatu Batuetan hautemandako heriotza-tasarik handiena medikoek eragindako alferrikako ebakuntzen ondorioa zela azalduz. 

Chesterren (Connecticut) hil zen 1964an, senarra hil eta gutxira (1935). 

## Erreferentziak 
* Artikulu honen zati batzuetan, Estatu Batuetako Medikuntzako Liburutegi Nazionalaren web orria dago, jabetza publikoan, Gobernu federalaren lana baita, Estatu Batuetako Kodearen 17. tituluko 1. kapituluko 105. atalean xedatutakoaren arabera.

## Bibliografia 
* Estatu Batuetako Medikuntzako Liburutegi Nazionala(2003).
* 

## Kanpo estekak
Historia militarra

thumb|Gudu bateko mugimendu militarren azterketa mapa batean.
**Historia Militarra** gerrak, armak, gerrak eta urteetan zehar gizarteetan, haien kulturetan, ekonomietan eta nazioarteko harremanetan izan duten eragina deskribatzen eta aztertzen dituen historiaren zatia da.

Gaiaren muinean gerren arrazoiak, haien eragin kulturala eta soziala, estrategiak, logistika, lidergoa, teknologia, borroka metodoak eta urteetan zehar nola aldatu diren aztertzea dago.

## Ikuspegi akademikoak 
Gaia militarrentzako bere lanbidearen parte da eta askotan ofizialei eta soldaduei irakasten zaie bere garapen profesionalaren zati gisa, akademia militarretan. Akats zaharrak saihestu eta garaiko estrategiak hobetu nahi dira, iraganean gertatutakoarekin antzekotasunak identifikatuz. Gaur egungo gerraren gai eta testuinguru orokorrei garrantzia handiagoa ematen zaie iraganean bezala guduen datak eta izen orokorrak baino.

Egunerokotasunean erabiltzen den irakasgaia denez, etengabe aldatzen ari da irakasten den gizarteak aldatzen diren heinean. Erritmo hori teknologia eta armen azken aldaketa-erritmoarekin erlazionatuta dagoela esaten da, Industria Iraultzatik Aro Nuklearrara eta orain, Jakintzaren Arora.

Historiaren zati gisa, ez dago akademiarekin historiako beste alderdi batzuk bezain lotua, nahiz eta publikoaren artean oso esparru ezaguna den. Gaiaren barruan beste banaketa bat ere ikusten da, historialari akademikoen eta historialari amateurren artean. Profesionalek eragin handiak azpimarratzen dituzte, eta ez-profesionalek guduen, jantzien eta armen alderdi txikietan enfasi handiagoa jartzen dute.

Historia militarrarekin lotutako zenbait arazo daude, honenganako kritikoen arabera. Historia militarreko aroak ez doaz historiako aro sailkapen ohikoekin, eta gaia Europako zentralitatetik ikusi izan da nagusiki. Era berean, gatazken azterketan askotan indartsuenari jartzen zaio garrantzia.

Zailtasunak ere badaude ikasgai gisa, afera militarrak oso isilpekoak baitiira. 

## Kanpo estekak
Efektu bereziak

[thumb|1933. urteko *[King Kong (1933ko filma)|King Kong* filmaren fotograma, *stop-motion* izeneko teknika erabiltzen duena]]
**Efektu bereziak** telebistan edo zineman bizitza errealean gertatu ezin diren edo filmatu ezin diren giro, pertsonaia edo errealitateak sortzeko erabiltzen diren teknika eta elementu multzo bat dira. Ikuskizunen munduan ere erabiltzen dira: ikuskizungintza, ilusionismoa, antzerkia, opera, kontzertuak. Adibidez, izarrarteko bidaia bat edo gizaki bat gizotso bihurtzeko erabiltzen dituzte. Efektu bereziak existitzen ez diren objektuak edo izakiak irudikatzeko erabil daitezke, adibidez, herensuge bat, baina gehienetan efektu hori bitarteko arrunten bidez lortzea garestiegia edo arriskutsuegia denean erabiltzen dute. Adibidez, seguruagoa eta merkeagoa izan daiteke eskala txikiko maketa baten leherketa filmatzea, benetako leherketa bat giza eskalan filmatzea baino, aktoreek eta filmaketa-taldeak hiltzeko edo zauritzeko arriskua izan baitezakete. Halaber, zineman, efektu bereziak ere erabiltzen dituzte, aldez aurretik ohiko baliabideekin filmatutako elementu errealak hobetzeko. Hori egiteko, elementuak plano batean sartu edo atera daitezke, edo filmatzeko unean zeuden objektuak hobetu. Askotan, hainbat teknika erabiltzen dira plano edo eszena berean nahi den efektua lortzeko, eta askotan efektu bereziak «ikusezinak» dira, hau da, ikuslea ez da konturatzen ikusten ari den irudia edo sekuentzia benetan efektu berezia dela. Horren adibide dira film historikoen dekoratuak, non arkitektura eta inguruak efektu berezien bidez birsortzen dituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Homeobox

thumb|Antennapedia
**Homeobox** DNA sekuentzia bat da, 180 base-pare ingurukoa, animalietan, onddoetan, landareetan eta eukarioto zelulabakar ugaritan garapen anatomikoaren (morfogenesia) ereduen erregulazioan parte hartzen duten geneen barruan dagoena. Homeobox geneek **homeodomeinuzko** proteina-produktuak kodetzen dituzte. Produktu horiek transkripzio-faktoreak dira, eta DNAri lotzen zaion proteina-tolesturaren egitura bereizgarri bat dute, xede-geneen adierazpena arautzeko. Homeodomeinu proteinek gene-adierazpena eta zelula-bereizketa erregulatzen dituzte enbrioi-garapen goiztiarrean, eta, beraz, homeobox geneetako mutazioek garapen-nahasmenduak eragin ditzakete.

Homeosis William Batesonek sortutako termino bat da, gorputzaren zati diskretu baten erabateko ordezkapena gorputzaren beste zati batekin deskribatzeko, adibidez, antennapedia: frutaren euliaren buruaren antena hankekin ordezkatzea. Homeo- aurrizkia, "Homeobox" eta "homeodomeinu" hitzetan, mutazio-fenotipo horretatik dator, gene horietako batzuk animalietan mutatzen direnean ikusten dena. Homeobox domeinua lehen aldiz identifikatu zen *Drosophila* proteina homeotiko eta segmentazio serie batean, baina orain badakigu aurki daitekeela beste animalia askotan, ornodunetan barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jessie Diggins

**Jessie Diggins** (Saint Paul, Minnesota, 1991ko abuztuaren 26a) eskiatzaile estatubatuarra da. 2018ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen iraupen-eskiko sprint proban eta 2022ko Jokoetan bi domina lortu zituen, zilarrezkoa eta brontzezkoa. 2013an Munduko txapelduna izan zen.

## Ibilbidea 
Minnesotako Saint Paulen jaio eta Aftonen hazi zen. Lau urte zituela hasi zen eskiatzen eta 2009an Estatu Batuetako gazte mailako sprint txapelketa irabazi izanagatik 2010. urtean Estatu Batuetako selekzioan sartu zen.

2013. urtean Munduko txapelketa irabazi zuen sprint taldean. 2015ean 10 km estilo librean zilarra eskuratu zuen eta 2017ko txapelketatan bi domina lortu zituen zilarrezkoa bata eta brontzezkoa bestea. 2018ko Pyeongchangeko Jokoetan urrezko domina lortu zuen, berriz ere taldeko sprint proban. Denboraldi hartako Munduko Kopako sailkapen nagusian bigarren egin zuen gainera. 2020-2021 denboraldian Munduko Kopako txapelduna izan zen. 1982an gizonezkotan Bill Kochek lortu zuenarekin batera, hauek dira momentuz Munduko Kopa irabazi duten estatubatuar bakarrak.

2022ko Pekingo Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen bakarkako sprint proban eta azken egunean 30 km estilo librean bigarren egin zuen Therese Johaug norvegiarraren atzetik.

## Txapelketak 
## Aktibismoa 
Fast and Female erakundeko enbaxadorea da. Erakunde honek 8-10 urteko enskak kiroletan ahalduntzea bilatzen du. Protect Our Winters erakundearen enbaxadorea ere bada, honek aldaketa klimatikoaren aurrean irtenbide sistemikoak proposatzen ditu, kirola ardatz hartuta.

2019an Emily Programako bozeramale bihurtu zen. Elikaduna nahasteak prebenitzeko helburua du. 2020an *Brave Enough* liburua plazaratu zuen. Autobiografia bat da eta nerabe zela bulimiarekin izan zuen borroko pertsonala kontatzen du bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Montoya

**María Laura de Jesús Montoya Upegui** (Jericó, Antioquia, Kolonbia, 1874ko maiatzaren 26a &ndash; Medellín, Kolonbia, 1949ko urriaren 21a), **Ama Laura** izenez ezaguna, hezitzaile eta misiolari kristaua izan zen, Maria Sortzez Garbiaren eta Sienako Santa Katalinaren Ahizpa Misiolarien Kongregazioa sortu zuena.

2004an Eliza Katolikoaren Dohatsu izendatu zuten, bere interzesioaren bidez egindako miraria ezagutu baitzen. 2012ko abenduan, bere kanonizazio prozesuaren ebaluazio-taldeak epaia eman zuen, zeinaren arabera bigarren mirari bat egin zen bere interzesioaren bidez, eta horrekin santu gisa deklaratzeko baldintzak bete ziren, eta horrek Kolonbiako nazionalitateko lehen santu bihurtu zuen. Frantzisko Aita Santuak bere izena idatzi zuen santuen liburuan formula kanonikoaren bidez, 2013ko maiatzaren 12an, San Pedro plazan egindako Eukaristia ospakizun solemnean . Kolonbiako jatorrizko santu bakarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia Egoitza Santuaren webgunean
* Biografia Banco de la República-n
Schüfftan efektu

**Schüfftan efektua** edo **Schüfftan prozesua** zinemarako efektu berezia da, Eugen Schüfftan (1893-1977) bere asmatzailearen izena duena. XX. mendearen lehen erdian asko erabili zuten, ia erabat mate mugikorra eta pantaila urdinaren efektuak (chroma) ordezkatua izan aurretik.

## Ezaugarriak 
Eugen Schüfftan argazki-zuzendari alemaniarrak *Metropolis* (1926) filmean egindako lanagatik prozesua findu eta ezagun egin zuen, ez baitago ebidentziarik horren aurretik beste zinemagile batzuk antzeko teknikak erabiltzen ari zirela. Fritz Lang filmaren zuzendariak aktoreak etxe orratzen eta beste eraikin batzuen maketa-eszenetan txertatu nahi izan zituen, eta, horregatik, Schüfftanek ispilu bat erabili zuen, aktoreek itxura errealista duten multzo erraldoiekin elkarreraginean aritzeko ilusioa sortzeko bereziki egina.

Schüfftanek beirazko plaka bat jarri zuen 45 graduko angeluan, kameraren eta miniaturazko eraikinen artean. Kameraren bisorea erabili zuen aktoreak geroago kristalean txertatuko ziren eremuaren ingurua marrazteko. Eskema hori ispilu batera transferitu eta ingurutik kanpo erori zen gainazal islatzaile guztia ezabatu zuen, beira gardena utziz. Ispilua beirazko jatorrizko plakaren posizio berean jartzen denean, zati islatzaileak miniaturazko eraikinaren zati bat blokeatzen du haren atzean, eta kameraren atzeko etapa ere islatzen du. Aktoreak ispilutik metro batzuetara jarri zituen, ispiluan islatzean tamaina egokian agertzeko moduan. 

Film berean, Schüfftanek prozesu horren aldaketa bat erabiltzen du, non miniaturazko (edo marrazkizko) multzoaren modua ispiluaren zati islatzailean agertzen den eta aktoreak zati gardenean zehar filmatzen diren.

Hurrengo urteetan, Schüfftan prozesua beste zinemagile askok erabili zuten, besteak beste Alfred Hitchcockek, *Blackmail* (1929) eta *The 39 Steps* (1935) filmetan, eta duela gutxi, Peter Jacksonek zuzendutako *Eraztunen Jauna: Erregearen Itzulera* (2003) filmean. Schüfftan prozesua mate harrapaketekin ordezkatu zuten, irudiaren bi zatiei une desberdinetan filmatzea ahalbidetzen diena eta posprodukzioan aldaketa gehiago egiteko aukera ematen duena.

Schüfftan prozesua aurrekari asko ditu, izan ere, XIX. mendean jada Pepperren mamua izeneko teknika erabiltzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugen Schüfftan

**Eugen Schüfftan** (Breslau, Silesia, 1893ko uztailaren 21a - New York, 1977ko irailaren 6a) alemaniar argazki-zuzendaria izan zen.

*Metropolis* (1926) egiten ari zela, Schüfftan efektua asmatu zuen, bere garaian, efektu berezien teknikarik erabiliena zena. 1962an, *The Hustler* filmean egindako lanagatik, Argazkigintza onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Filmografia hautatua 
## Kanpo estekak
Walter Wallberg

**Walter Wallberg** (Bollnäs, 2000ko martxoaren 24 - ) Suediako eskiatzaile akrobatikoa da. 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan koskatako proban urrezko domina irabazi zuen.

## Ibilbidea 
Bi urte baino ez zituela hasi zen eskiatzen eta hamabi urterekin akrobaziazko eskiaz zaletu zen. 2015-2016 denboraldian gazte mailako Europako Kopa irabazi zuen eta Munduko Txapelketan zilarrezko domina eskuratu zuen. 2018ko Pyeongchangeko Jokoetan hartu zuen parte baina emaitzak oso apalak izan ziren.

2020 eta 2021 artean belauneko hiru ebakuntza jasan ondoren 2022ko Pekingo Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen faboritoa zen Mikael Kingsbury kanadarra mendean hartuta. 83.23-ko puntuazioa lortu zuen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Walter Wallbergen webgune ofiziala
José de Obaldía

**José Arsenio Vicente del Carmen de Obaldia y Orejuela** (1806ko uztailaren 19a - 1889ko abenduaren 28a) Hego Amerikako politikaria izan zen.

## Biografia 
José de Obaldia 1806an jaio zen Santiago de Veraguasen, Granada Berriko Erregeorderrian; bere gurasoak Domingo Bias de Obaldia y Latatu eta Juana Maria de Orejuela Cordero ziren. Zuzenbidea ikasi zuen Bogotako Unibertsitate Zentralean eta Zuzenbidean eta Zientzia Politikoetan doktoratu zen.

1851ko apirilaren 1ean, José de Obaldia Granada Berriko Errepublikako presidenteorde aukeratu zuten; garai honetan herrialdeko presidentea José Hilario López zen. Lopezen faltan, Obaldiak herrialdeko presidente gisa jardun behar izan zuen 1851ko urriaren 14tik 1852ko urtarrilaren 21era arte.

1853ko apirilaren 1ean, José Maria Obando bihurtu zen herrialdeko presidente berria (Granada Berriko Errepublikan, presidentetzarako eta presidenteordetzako hauteskundeak bi urtez banatuta zeuden). 1854ko apirilaren 17an, José Maria Melo jeneralak kolpe militarra zuzendu zuen eta presidentea atxilotu zuen. José de Obaldiak Amerikako enbaxadaren eremuetara ihes egitea lortu zuen eta gero Ibaguera ihes egin zuen, non erbesteko gobernu baten buru izan zen. 1854ko irailaren 22an, Ibaguen bildutako Kongresuak Obando inputatu eta formalki agintetik kendu zuen, José de Obaldia presidente karguan utziz, bere hauteskunde agintaldia amaitu arte. Gerra zibila 1854ko abenduaren 4an Bogota hartuz amaitu zen.

1855eko apirilaren 1ean, José de Obaldia hautatzeko epea amaitu zen eta Manuel Maria Magliarino herrialdeko presidenteorde berria bihurtu zen. Konstituzioak presidentearen eta presidenteordearen hauteskundeak bi urtez bereiztea eskatzen zuenez, Magliarinok 1857ra arte jardun zuen herrialdeko presidente gisa.

1855eko otsailaren 27an Panamako Estatu Subiranoa sortu zen. Presidenteorde izateari utzi ostean, Obaldia estatu berriko jarduera politikoetan sartu zen eta Kongresuan ordezkatu zuen.

José de Obaldiaren semea, José Domingo de Obaldia, Panama independenteko 2. presidente izan zen 1908an.

## Kanpo estekak 
* Biografia
* Jose de Obaldia
Miho Takagi (patinatzailea)

patinatzaile japoniarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan hamar domina eskuratu ditu.

## Ibilbidea 
15 urte zituela egin zuen debuta Neguko Olinpiar Jokoetan, 2010an. 2012an eta 2013an Munduko gazte mailako abiadura-patinaje txapelketak irabazi zituen.

2018ko Pyeongchangeko Jokoetan hiru domina eskuratu zituen, urrezkoa talde jarraipen proban, zilarrezkoa 1.500 metrotako lasterketan eta brontzezkoa 1.000 metrotako distantzian. 2019an 1.500 metrotako emakumezkoen errekorra ezarri zuen Salt Lake Cityn, 1:49.83.

2022ko Pekingo Jokoetan hiru zilarrezko domina eskuratu zituen jarraian, 1.500 metrotan, 500 metrotan eta tadeko jarraipenean. Azkenik 1.000 metrotako proban txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen.

2026ko Milan-Cortinako Jokoetan hiru brntzezko domina lortu zituen.

## Txapelketak 
## Errekorrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nina Dudarova

**Nina Alexandrovna Dudarova,** errusieraz: Нина Александровна Дударова  (San Petersburgo, 1903 &ndash; Mosku, 1992) irakasle, pedagogo, idazle, poeta, editore, hizkuntzalari eta itzultzaile ijito sozialista, emakumeen eta ijitoen eskubideen defendatzailea.

## Biografia 
San Petersburgon jaio zen, ama ijitoa zuen, abeslari eta dantzaria ijitoen abesbatza batean, aitaordea errusiarra.

Magisteritza eta Pedagogia ikasi ondoren, 1925ean Moskuko Errusiar Ijitoen Batasunaren kide egin zen. Taldearen helburuak ijitoen alfabetatzea eta erromani hizkuntzako eskolak sortzea izanik. 1926an, Nikolai Pankov poeta eta itzultzaile ijitoak diruz lagundu zuen erromaniarentzako alfabetoa landu zezan.

Dudarova eta Pankov-en azken transkripzio zirilikoa Ruska Romaren dialektoan oinarritu zen. Alfabeto honetan idatzitako literatura erromani ugari zegoen (300 liburutik gora 1927 eta 1938 artean); hala ere, eragin hori zirkulu nahiko mugatu batean geratu zen, batez ere Moskun eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko hainbat herritan. 1938an ijitoak sobietar gizartean "integratzeko" politika nagusitu zen eta beraz ijitoen herri nortasuna alde batera geratu zen. Sobietar Batasunaren hastapenetan, ijitoen hezkuntzaren gaiari buruzko eskuliburu asko argitaratu ziren ijitoen eskoletan ez ezik, ijitoen populazio analfabeto helduek ere erabil zitzaten. Dudarova-ren lehen *Nevo Drom: Bukvaryo Vash Bare Manushenge* izan zen lehenetariko bat.

Dudarova eta Pankov *Nevo Drom* ("Bide Berria") aldizkari literario eta sozialaren editoreak izan ziren eta almanaka ezagunen argitalpenean parte hartu zuten, non Dudarovak ideologia sozialistaz betetako haurrentzako poemak argitaratu zituen. Garai honetan, Alexander Pushkinen lanak erromanierara itzultzen lagundu zuen ere eta *Loly Cheren* (Izar Gorria) kultur eta gizarte kluba zuzendu zuen. Herrialdetik bidaiatu zuen hezkuntzaren alde, erlijioen kontra hitzeginez eta emakumeen eskubideei eta higieneari eta buruzko hitzaldiak ematen.

1930eko hamarkadatik Romani irakatsi zuen Moskuko Romen Antzokian eta haurrentzako literatura-editore gisa lan egin zuen. Bigarren Mundu Gerraren ostean, Sobietar Batasunak romanierazko programa guztiei uko egin zien eta Dudarova anonimotasunean erori zen.

## Aitortzak 
Kataluniako Terne Roma elkarteak *Nina Alexandrovna Dudarova Saria* ematen du, erromaniera berreskuratzeko edota sustatzeko lanetan aritzen direnak goraipatzeko.

## Erreferentziak 
## Irakurketa sakontzeko 
* 
*
Srivijaya

**Srivijaya** ( *Sri Vijaya* edo *Sriwijaya* idatzita malaysieraz edo indonesieraz)   Indonesiako Sumatra uhartean oinarritutako itsas  inperio budista izan zen, Asiako hego-ekialdeko zati handi batean eragina izan zuena, hegemonikoa izanez garai batez. 

## Historia 
Srivijaya budismoaren hedapenerako gune garrantzitsua izan zen VIII. mendetik XII. Erresuma hau izan zen Indonesiako artxipelagoaren zati handi batean menderatu zuen lehen estatu batua.  Srivijaya Inperioaren gorakada malaioen itsasoko hegemoniaren garaiaren amaierarekin paralelo samarra izan zen. Bere lekuaren alde, orduko estatu boteretsu honek itsas baliabideak erabiliz teknologia konplexu bat garatu zuen. Horrez gain, bere ekonomia pixkanaka eskualdeko merkataritza oparoaz menderatu zen, batzuetan "Zetaren Bidea" deitua, luxuzko ondasunen merkataritzan oinarritutako ekonomia bihurtuz. 
ezkerrera|thumb|Kedukan Bukit-eko inskripzioa
Srivijayari buruzko lehen aipamena VII. mendekoa da. Tang dinastiako monje txinatar batek idatzi zuen 671n Srivijaya bisitatzen egon zela sei hilabetez. Srivijayaren izenean egindako inskripziorik zaharrena ere VII. mendekoa da Kedukan Bukit-en, Palembang-en, Sumatran, aurkitutako harri batean, 682ko ekainaren 16an datatua dena. 

VII. ,mendearen amaiera eta XI. mendearen hasiera bitartean, Srivijayak protagonismoa lortu zuen Asiako hego-ekialdean. Elkarreragin sendoan sartu zen, askotan lehia, aldameneko Medang Erresumarekin, Java, Kanbodia eta Champarekin . Srivijayaren atzerriko politika nagusia Tang eta Song dinastien agintepeko Txinarekin merkataritza-itun mesedegarriak edukitzea izan zen. Era berean luzapen handiko harreman erlijiosoak, kulturalak eta komertzialak zituen erreesumak Bengalako Pala dinastia budistarekin, baita Ekialde Hurbileko Islamiar Kalifatuarekin ere.

Erresuma XIII. mendean desagertu zen hainbat faktorerengatik, besteak beste, Majapahit javatar inperio arerioen hedapenaren ondorioz.  Srivijaya erori ostean, neurri handi batean ahaztu egin zen. Historiografia mendebaldarrean, 1918ra arte ez zen bere existentzia formalki aldarrikatu ''École française d'Extrême-Orient-'' eko George Cœdès historialari frantsesak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Jorge (argipena)

**San Jorge** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake Wikipedia honetan :

Santu kristaua:

* **San Jorge** gaztelaniaz, hobeto adierazia euskaraz **San Jurgi** edo **Jurgi Deuna** izenarekin, **Jurgi Kapadoziakoa** da pertsonaia, herensuge bat garaitu zuena alegian.

Santu izenaren ondoren izendatuak:

* San Jorge eliza (Santurtzi)
* San Jorge Erregearen eliza (Tutera).
* San Jorge Unibertsitatea, Aragoiko unibertsitate pribatu bat.

Munduko leku izenak:

* San Jorge (El Salvador)
* San Jorge (Honduras)
* San Jorge Nuchita (Mexiko)
* San Jorge (Nikaragua)
* San Jorge (Filipinak)

Ikus, halaber:

* Sant Jordi (argipena)
* San Jurgi (argipena)
Sant Jordi (argipena)

**Sant Jordi** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake Wikipedia honetan :

Santu kristaua:

* **Sant Jordi** da **San Jurgi** edo **Jurgi Kapadoziakoa** santuaren katalanezko izena.

Santu izenaren ondoren izendatuak:
* Sant Jordi, Castellóko probintziako herria.
* Sant Jordi Desvalls, Gironako probintziako udalerria.

Besterik:

* **Diada de Sant Jordi** edo **Sant Jordi eguna**, Kataluniako jaia.
* **Creu de Sant Jordi** (euskaraz *San Jurgiren Gurutzea*), Kataluniako sari bat.

Ikus, halaber:

* San Jorge (argipena)
* San Jurgi (argipena)
San Jurgi (argipena)

**San Jurgi** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake Wikipedia honetan :

*  **San Jurgi** edo **Jurgi Deuna** izeneko santu kristaua **Jurgi Kapadoziakoa** da, herensegu bat garaitu zuena alegian, erdaraz San Jorge edo Saint Georges.
* San Jurgi eliza (Santurtzi).
* San Jurgi Erregearen eliza (Tutera).
* San Jurgi Unibertsitatea, Aragoiko unibertsitate pribatu bat.
* San Jurgi eguna, Aragoiko eta Kataluniako jaia.
* San Jurgi lorea, *Centranthus ruber,* landare belarkara.
* San Jurgi kanala, Gales eta Irlanda batzen dituena.
* San Jurgi gaztelua, Lisboan.
* San Jurgi (Donatello), Donatelloren eskultura.

Ikus, halaber:

* Sant Jordi (argipena)
* San Jorge (argipena)
Billancourt (Parisko metroa)

**Billancourt** Parisko metroaren geltokia da, Boulogne-Billancourt udalerrian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 9. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Katie Moon

**Kathryn Nageotte** (1991ko ekainaren 13a) estatubatuar atleta bat da, pertika-jauzian espezializatua. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen Emakumezkoen pertika-jauzian.

2022an eta 2023an munduko txapelduna izan zen. 2023ko Munduko txapelketan irudi ahaztezina utzi zuen Nina Kennedy australiarrak eta Katie Moonek urrezko domina elkarbanatu zutenean.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen, Nina Kennedyren atzetik.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anzhelika Sidorova

**Anzhelika Aleksandrovna Sidorova** (1991ko ekainaren 28a) errusiar pertika-jauzilaria da. Sidorovak urrezko domina irabazi zuen 2019ko Munduko Txapelketan eta zilarrezko domina 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan. Gainera, zilarrezko domina lortu zuen 2014ko IAAFeko Munduko Pista Estaliko Txapelketan eta 2013ko Europako Atletismoko U23ko Txapelketan, eta brontzezko domin bat 2013ko Europako Atletismoko Pista Estaliko Txapelketan.

Sidorovaren marka pertsonala 5,01 m-koa da, 2021eko Zuricheko Diamante Ligako finalean ezarrita, munduko hiru emakume bakarrenetariko bat bihurtuz 5 metroak gaindituta aire librean.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patinaje artistikoa 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak bakarka

**2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako patinaje artistikoko gizonezkoen bakarkako** lehiaketa otsailaren 8an (programa laburra) eta otsailaren 10ean (patinaje librea) egin zen, Pekingo Haidian barrutiko Hiriburuko Estadio Estalian. Nathan Chenek (AEB) irabazi zuen proba, Yuma Kagiyamak (Japonia) zilarrezko domina eta Shoma Unok (Japonia) brontzea. Chen eta Kagiyamarentzat, hauek izan ziren bere bakarkako lehen domina olinpikoak; 2018an lortutako zilarraren ondoren, Bataren bigarrena izan zen.

2014ko eta 2018ko txapeldun olinpikoa, Yuzuru Hanyu, eta 2018ko zilarrezko domina, Shoma Uno, Joko Olinpikoetarako sailkatu ziren, eta brontzezko dominaduna, Javier Fernandez, lehiaketatik erretiratu zen 2019an. 2021-22 denboraldian puntuaziorik handiena lortu zuen patinatzailea, Olinpiar Jokoen aurretik, baita 2021eko munduko txapelduna ere, Nathan Chen izan zen. Vincent Zhouk denboraldiko bigarren puntuaziorik altuena izan zuen, eta Shomak hirugarrena. Hanyuk denboraldiaren zati handi bat galdu zuen lesio baten ondorioz, eta 2021-22ko Japoniako Txapelketetan bakarrik lehiatu zen. Hanyu eta Chen urre olinpikoa irabazteko hautagai nagusiak izango zirela aurreikusi zen, eta Uno, Zhou eta Yuma Kagiyama, berriz, dominak irabazteko hautagai. Zhou programa laburraren aurretik erretiratu zen COVID-19 test positibo baten ondorioz.

Saio laburrean, Hanyuk hasierako jauzian erori zen, Salchow laukoitza, eta zortzigarren izan zen segmentuan. Chenek munduko errekor berri bat ezarri zuen eta segmentua irabazi zuen Yuma Kagiyamari ia sei puntuko aldea aterata eta zortzikoa Bati. Hanyu hirugarren izan zen patinaje librean eta laugarren izan zen sailkapen nagusian, bosgarren amaitu zuen Cha Jun-hwan gaindituz. Saio laburreko lehen hirurek euren posizioei eutsi zieten, eta Chenek ere patinaje librea irabazi zuen titulu olinpikoa lortzeko, Kagiyamarekiko 22 puntu baino gehiagoko aldearekin eta Batekiko 40 puntuko aldearekin.

## Emaitzak 
### Programa laburra 
2022ko otsailaren 8an izan zen programa laburra. Lehenengo 24ak igaro ziren hurrengo fasera.

* Vincent Zhou estatubatuarra hasi aurretik geratu zen lehiaketatik kanpo, COVID-19 testan positibo ematearen ondorioz.

### Patinaje librea 
Patinaje librea 2022ko otsailaren 10ean lehiatu zen. 

### Batezbestekoa 
Patinatzaileak euren bi saioen batezbestekoaren arabera sailkatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heather McDermid

**Heather Jane McDermid** (Calgary, Kanada, 1968ko urriaren 17a) arraunlari kanadiarra da. 1996an zilarrezko domina irabazi zuen eta 2000an brontzezkoa.

## Bizitza 
Heather McDermid kanadarrak pista eta zelaiko atleta bezala hasi zuen bere kirol ibilbidea, 800 metrotan espezializatuz eta Estatu Batuetako Rice Unibertsitatean kirol beka bat lortuz. 1989 eta 1990ean, All-American ohoreak jaso zituen, baina etapa honi handik pixka batera orkatilan egindako lesio batek eman zion amaiera. Ez zuen etsi nahi eta horretxegatik hasi zen arraunean. 1994an Kanadako talde nazionaleko kide izan zen.

### Ibilbidea 
Nazioarteko bere lehen txapelketa nagusia 1996ko udan izan zen, Atlantako Olinpiar Jokoetan. Bertan, zilarrezko domina irabazi zuen emakumeentzako zortzikoetan lemazainarekin, [Tosha Tsang], [Maria Maunder], [Alison Korn], [Emma Robinson], [Anna Van der Kamp], [Jessica Monroe], [Theresa Luke] eta [Lesley Thompson-Willie] -ekin batera.

Handik hiru urtera, 1999an, Munduko Txapeketan agertu zen, Korn, Luke, Robinson, Thompson-Willie, [Buffy Alexander-Williams], [Laryssa Biesenthal], [Dorota Urbaniak] eta Kubet Weston ez-olinpikoarekin, zortzikoetan brontzezko domina bat irabazi zuten. [Heather Davis]-ekin Weston ordezkatuz, brontzea irabazi zuten errumaniarren eta holandarren atzetik 2000ko Sydneyko Udako Olinpiar Jokoetan.

Jokoen ondoren, erretiratu egin zen eta 2009.urtean Albertako Kirolaren Ospearen Aretoan sartu zen.

## Kanpo estekak 
*
San Jeronimo idazten (Caravaggio, Borghese)

***San Jeronimo idazten*** edo ***San Jeronimo bere ikasgelan*** Caravaggioren olio-margolan bat da, 1605-06koa, eskuarki onartutako dataren arabera. Egun, Galleria Borghesen dago, Erroman.

San Jeronimo dago irudikaturik, buru-belarri irakurtzen ari dela, beso bat zabalik.

Zenbaitetan autoretza zalantzan jarri izan da, Jusepe de Riberari esleitu baitzitzaion Borgheseko inbentarioetan 1700dik 1893ra bitarte.

## Kanpo estekak
Holly Bradshaw

**Holly Bethan Bradshaw** (jaiotzez **Bleasdale**, 1991ko azaroaren 2a) Britainia Handiko atleta bat da, pertika -jauzian espezializatua. Probaren egungo errekor britainiarrak ditu bai Pista Estalian eta baita Aire Librean, 4,87 metro (2012an indoor) eta 4,90 metro (2021ean outdoor). Bradshawk brontzezko domina irabazi zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan. Gainera, brontzea irabazi zuen 2012ko Munduko Pista Estaliko Txapelketan, urrea 2013ko Europako Indoor Txapelketan, brontzea 2018ko Europako Txapelketan eta zilarra 2019ko Europako Indoor Txapelketan . 2018ko Atletismoko Munduko Kopan ere irabazi zuen. Scott Simpson-ek entrenatuta, munduko onenen artean sailkatu da etengabe eta lau aldiz Track and Field News merituen sailkapenean munduko hamar onenen artean sailkatu da (2012, 2013, 2016, 2017).

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brittney Reese

**Brittney Davon Reese** (1986ko irailaren 9a) luzera-jauzilari estatubatuarra da, urrezko domina olinpikoa eta zazpi aldiz munduko txapelduna. Reese-ren marka pertsonala 7,23 metroko distantzia duen jauzia da, pista estaliko errekor amerikarra. Aire Librean 7,31m ko marka pertsonala du.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
* Informazio guztia IAAF profiletik hartua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ese Brume

**Ese Brume** (1996ko urtarrilaren 20a) nigeriar atleta bat da, luzera jauzian espezializatua. Hiru aldiz Afrikako senior txapelduna da luzera jauzian eta 7.17m-ko marka pertsonala du.

Brume luzera jauziko urrezko domina izan zen 2013ko Afrikako Junior Atletismo Txapelketan, 2014ko Commonwealtheko Jokoetan, 2014ko Afrikako Senior Atletismo Txapelketan eta 2015eko Afrikako Junior Atletismo Txapelketan. Nigeria ere ordezkatu zuen 2014an Atletismoko Junior mailako Munduko Txapelketan .

Brumek Nigeria ordezkatu zuen 2016ko Olinpiar Jokoetan, non luzera jauziko finalean 5. postuan sailkatu zen 6,81 m-ko jauzi batekin.

Brumek brontzezko domina irabazi zuen 2019ko Dohako Munduko Atletismo Txapelketan luzera jauzi proban, 6,91 m-ko jauziarekin eta 2020ko Tokioko Udako Olinpiar Jokoetan, 6,97 m-ko jauziarekin.

## Nazioarteko emaitzak 
## Titulu nazionalak 
* Luzera jauzia: 2014, 2016, 2017

## Marka pertsonalak 
* 100 metro - 11,41 seg ( Bursa 2019) 
* Luzera jauzia – 7.17 m 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Zheng

**Wang Zheng** (1987ko abenduaren 14a) txinatar mailu jaurtitzailea da. Bere jaurtiketa onena 77,68 metrokoa da, 2014ko martxoaren 29an Chengdun-en lortutakoa, Asiako errekorra izan zena. 

2017ko Munduko Txapelketan bigarren sailkatu zen eta baita 2006ko Junior mailako Munduko Txapelketan bederatzigarren postua ere. 2008ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen finalera iritsi gabe.

Emakumezkoen mailu jaurtiketan zilarrezko domina irabazi zuen Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2021eko abuztuaren 3an, bere denboraldiko 77,03 metroko marka onenarekin. 

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malwina Kopron

**Malwina Kopron** (1994ko azaroaren 16a) mailu jaurtiketan espezializatutako poloniar atleta bat da.  2017ko Londresko Munduko Txapelketan eta 2020ko Tokioko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen. Horrez gain, brontzea ere irabazi zuen 2015eko Europako U23 Txapelketan.

Probako bere marka pertsonala 76,85 metrokoa da Taipein (Universiada garaian) 2017an lortutakoa.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dekoratu

**Dekoratuak** antzezlan edo film bateko lekua edo giroa irudikatzeko erabiltzen diren elementuak dira. 
Altzarien, oihal pintatuen eta tramoiako hainbat motatako osagarrien multzoa da, eta, hala badagokio, horiek mugitzea edo aldatzea dakarten efektu berezien zatia. Oso ikusgarriak direnean, testua edo ekintza protagonismoan har edo gaindi dezakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koki Ikeda

**Koki Ikeda** (1998ko maiatzaren 3a) ibilketa atletikoan aditua den atleta japoniarra da.Brontzezko domina lortu zuen 20km-ko proban 2019-ko Asiako Ibilketa Munduko Txapelketan, Nomin (Japonian). 2019-ko Munduko Ibilketa Txapelketan ere proba berean hartu zuen parte. Toyo Unibertsitatean dago graduatuta. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen 20km-ko proban.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toshikazu Yamanishi

**Toshikazu Yamanishi** (1996ko otsailaren 15a) ibilketa atetikoan aditua den atleta japoniarra da.

Urrezko domina irabazi zuen 20 kilometroko lasterketan 2019ko Asiako Ibilketa Txapelketan Nomi-n, 1:17.15eko munduko errekorrarekin (2019ko denboraldian).  2019ko Munduko Atletismo Txapelketan Japonia ordezkatuz, urrezko domina irabazi zuen 20 kilometroko ibilketan.  2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anouk Vetter

**Anouk Vetter** (1993ko otsailaren 4a) heptatloian espezializatutako atleta holandarra da. Holandako errekorra du 6689 punturekin heptatloian. 2016ko Europako Txapelketan heptatloian urrezko domina irabazi zuen.  eta zilarrezko domina 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maykel Massó

**Maykel Demetrio Massó** (1999ko maiatzaren 8a) luzera-jauzilari kubatarra da.  Pekinen 2015eko Munduko Txapelketan parte hartu zuen finalerako sailkatu gabe. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta brontzezko domina lortu zuen. 

Proban bere marka pertsonalak 8,39 metro dira aire librean (+0,6&nbsp;m/s, La Habana 2021) eta 8,08 metro pista estalian (Karlsruhe 2021).

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michele Timms

**Michele Margaret Timms** (Melbourne, Australia, 1965eko ekainaren 28a) Australiako saskibaloi-jokalari ohia da. 3 domina lortu zituen Australiarekin egindako nazioarteko lehiaketetan.

## Bizitza 
Australian, historiako saskibaloiaren  jokalari onenetako bat da. 

### Ibilbidea 
1984an hasi zuen bere ibilbide profesionala Bulleen Melbourne Boomers klubarekin, Emakumezkoen Saskibaloi Liga Nazionalean (WNBA). 1989-1990 denboraldian Lotus Munich talde alemaniarrak fitxatu zuen eta kontinentetik kanpo joan zen profesionalki jokatzera, lehen jokalari Australiarra izan zen hori egiten. Emakumezkoen Saskibaloi Liga Nazionalean hainbat klubekin jokatu zuen, hauen artean, Perth Breakers eta Nunawanding Specters, azken honetan, hainbat titulu irabazi zituena jarraian 1986tik 1989ra. Michelek Emakumezkoen Saskibaloi Liga Nazionalean egin zuen ibilbidean, zazpi aldiz egon zen bost jokalari hoberenen artean eta guztira 265 partida jokatu zituen.

Opals-ekin ere lau mundu mailako lehiaketa jokatu zituen. Malasian egindako lehiaketan Timms taldean puntu gehien lortu zituen jokalaria izan zen. Hau baino bi urte lehenago, domin olinpikoa lortu zuen lehen saskibaloi talde Australiarrean hartu zuen parte. Olinpiada hauek Atlantakoak izan ziren, 1996koak: Australiak brontzezko domina lortu zuen Ukraniarrak garaitu ondoren. Eta baita hemen ere, Timms taldean puntu gehien lortu zituen jokalaria izan zen. Geroxeago, Sidney-ko 2000. edizioan, taldeko kapitaina izendatu zuten eta honekin batera, taldeak zilarrezko domina irabazi zuen.

Bere lan bikainak eta ospeak WNBA, AEBetako liga profesional berrirako hautagai ezin hobea bihurtu zuen. 1997an, ligaren hasierako denboraldian, Phoenis Mercuryrekin bat egin zuen. Aldi beran, ligan jokatu zuen lehen australiarra izan zen, eta bertan, Timms-ek 12.1 puntu, 3.7 errebote, 5.1 asistentzia eta 2.6 lapurreta egin zituen. Hurrengo denboraldian, bere estatistikak 6.9 puntura joan ziren, 2.5 errebote eta 5.3 asistentzia. Ondoren, WNBA-ko finaletan jokatu zuen Houston Comets-en aurka. Bertan, Houston Comets-ek irabazi zuten. Hurrengo partiduan ere Comets-ak izan ziren garaile.

Guztira Timms-ek 116 partidu jokatu zituen fase erregularrean, 866 puntu lortu zituen, 313 errebote hartu eta 551 asistentzi egin zituen. Phoenix Mercury, 2002ko abuztuaren 7an erretiratu zen.

### Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eivind Henriksen

**Eivind Henriksen** (1990eko irailaren 14a) norvegiako atleta bat da, mailu jaurtiketan aditua.. Oslon jaio zen. Henriksenek 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen mailu jaurtiketan,  eta Londresko 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan ere sailkatu eta lehiatu zen.  Beste emaitza esanguratsu batzuen artean, Henriksen 2019ko Munduko Txapelketan seigarren sailkatu zen eta 2018ko Europako Txapelketan bosgarren postua lortu zuen.

Bere marka pertsonala (mailu jaurtiketan Norvegiako errekorra ere) 81,58 metrokoa da, 2021ean Tokioko Olinpiar Jokoetan ezarria.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ashley Moloney

**Ashley Moloney** (2000ko martxoaren 13a) australiar dekatleta bat da.  2020ko Olinpiar Jokoetan brontzea irabazi zuen, domina olinpiko bat irabazi zuen lehen dekatleta australiarra.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikki Payne (arraunlaria)

**Nicola "Nikki" Payne**, **Nicola Mills** eta **Nicola Payne-Mills** izenez ere ezaguna (Hong Kong, 1966ko uztailaren 26a) arraunlaria da.

## Biografia 
Payne Peter Millsekin ezkondu zen, bere Waikato klubeko arraun entrenatzailearekin. Alaba bat izan zuten, baina geroztik banandu egin ziren. Zelanda Berrian mediku gisa trebatu zen, eta 2008an belarri, sudur eta eztarriko kirurgia pediatrikoan beka batekin lanean hasi zen Londresen.

### Ibilbidea 
1984ko Suediako Jönköping-eko Junior Arraun Txapelketan, laugarren postua lortu zuen.

Lynley Hannenekin entrenatu zuen Harry Mahon entrenatzaile zutela. Bi aldiz jarraian txapelketa nazionala irabazi bazuen ere, joko olinpikoetan parte hartzeko ez zituzten kontuan hartu. Oraindik 1988an nazioarteko elitean debutatuta, Europara joan zen entrenatzailearekin egoteko. Ondo ibiltzen zen estropadetan, baina dirua lortzeko lanean zegoen. Lucernako Rotsee Arraun Munduko Kopan bigarren geratu zirenean, 1988ko Seulgo Udako Olinpiar Jokoetarako deitu zieten bera eta Hanneri.

Hannen eta Payne asko hobetu ziren denbora gutxian. Lucernan, Ekialdeko Alemaniako taldeak 14 segundoko aldea atera zion. Seulen, Zelanda Berriko bikotea ekialdeko alemaniarren aurka lehiatu ziren kanporaketan, eta oraingoan hiru segundorengatik irabazi zuten Hannen eta Paynek, eta horrela A Finalerako sailkatu ziren. Bertan, hirugarren sailkatu ziren. Zelanda Berriko brontzezko domina guztiz ustekabekoa izan zen, gutxigatik irabazi baitzuten.

1990eko Tasmaniako (Australia) Munduko Arraun Txapelketan, Payne bi probatan lehiatu zen. Emakumezkoen zortzigarrenean laugarren geratu zela, eta emakumezkoen laurdenean berriz seigarren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anthony Zambrano

**Anthony José Zambrano de la Cruz** (1998ko urtarrilaren 17a) kolonbiar esprinter bat da. 2019ko Munduko Txapelketan zilarrezko domina irabazi zuen 400 metroko proban, 44,15 segundoko Kolonbiako errekor nazional berria ezarriz.

400 metroko finalista ere izan zen Kolonbian, Calin 2015eko Atletismoko Gazteen Munduko Txapelketan. Hurrengo urtean 400 metroko finalean izan zen 2016ko IAAF U20eko Munduko Txapelketan, Bydgoszczen, Polonian . Gaur egun, 400 metroko U23ko errekor nazionala du 43,93 segundotan, Hego Amerikako U23 errekorra  eta 400 metroko Hego Amerikako bigarren marka historiko onena da aldi berean. Atletismoko 2018ko 23 urtez azpiko Hego Amerikako Txapelketa irabazi zuen, txapelketako errekorra ezarriz. 2019an Liman, Perun, 400 metroko Joko Panamerikarrak irabazi zituen.

Kolonbia ordezkatzeko sailkatu da 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan  non zilarrezko domina irabazi zuen 400 metroetan 44.08ko denborarekin, Steven Gardinerren atzetik amaituz.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak