open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hul (argipena)

**Hul** izenak hainbat adiera du:

* **Hul**, Herbehereetako kofia edo emakumezkoen buruko tradizionala.
* **Hul**, Eslovakiako udalerria.
Hul (kofia)

thumb|1950eko irudiak, Frisian hulak egiten.
**Hul** bat (nederlanderazko hitza) kofia mota bat da, emakumezkoen buruko tradizionala, Herbehereetan eta Mendebaldeko Frisian jantzi tradizionalarekin erabiltzen dena, adinidez, Volendam, Katwijk , Urk  eta Spakenburgen. 

## Deskribapena 
Hul kapela txiki eta sinple bat da, buruaren inguruan estu higatzen dena. Kopetan kofiak tolestura batzuk izan ohi ditu. Batzuetan burukoa alboetara luzatzen da punta hiruki formako batzuetan, hegal zabalagoak ere izan daitezkeenak kasu batzuetan. Kofia mota honen gainean kapela janztea ere ohikoa izan da.  Hulak eguneroko jantziaren parte izan dira, igandeetan beste buruko dotoreago bat erabiltzen zen. 

## Iruditegia 

File:Johannes Vermeer - Het melkmeisje - Google Art Project.jpg|17. mendeko neskatxa kofia bategaz Johannes Vermeerren margoan.  
Image:Dutchfolkore.jpg|Arnemuidengo jantzi tradizionalean, hegal zabalak dituzte *hulek*.
Image:Old Dutch.gif|Garbikari baten iragarkia: burukoak adierazten du produktu herbehereetarra dela.
Image:Drentse muts met zilveren oorijzers.JPG|Drentheko emakumeak *hul* burukoekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dazoprida

**Dazoprida** konposatu organiko aromatikoa da C15H23ClN4O2 formula duena, amiden klasekoa bentzamiden taldekoa.

Dazoprida antiemetikoa da, baina ez inoiz merkaturatu.

## Erreferentziak
Bai Li

**Bai Li** (1996ko martxoaren 30a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bai Xue

**Bai Xue** (Yi'an County, 1988ko abenduaren 15a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bi Zhong

**Bi Zhong** (1968ko irailaren 1a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bian Ka

**Bian Ka** (Lianyungang, 1993ko urtarrilaren 5a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raquel Martínez

**Raquel Martínez** (Constitución, 1908ko maiatzaren 15a - 1987) atleta da. Txile ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tadamichi Kuribayashi

**Tadamichi Kuribayashi** (Japoniera: 栗林 忠道, 1891ko uztailaren 7a - c. 1945eko martxoaren 26a) Japoniako Armada Inperialeko jenerala, diplomatikoa eta Japoniako Armada Inperialeko Estatu Nagusiko komandantea izan zen. Iwo Jimako guduan japoniar goarnizioko komandante izan zelako ezaguna da.
Will Carling

**William David Charles Carling** (Bradford-on-Avon, 1965eko abenduaren 12a) ingeles hamabosteko errugbilari ohia da, erdiko postuan aritzen zena.

Rosslyn Park FC eta Harlequin FC taldeetan jokatu zuen. 1988an debutatu zuen Ingalaterrako errugbi selekzioarekin eta 72 partida jokatu zituen 1997ra arte. 22 urterekin Ingalaterrako errugbi selekzioko kapitainik gazteena bihurtu zen eta 56 aldiz izan zen kapitain. Errugbiko Grand Slam irabazi zuen 1991, 1992 eta 1995ean Bost Nazioen Txapelketan, eta txapeldunorde izan zen 1991ko Munduko Errugbi Txapelketan. 1993an partida bat jokatu zuen British and Irish Lions taldearekin Zeelanda Berrirako biran.
Diane Atkinson

**Diane Atkinson** (Ingalaterra, 1950)  ingeles akademiko, historialari eta feminista da. Shoreditch-en (Londres) bizi den idazlea eta saiakeragilea. Sufragistei buruzko liburu asko idatzi ditu, eta emakumeei buruzkoak. 

## Bizitza pertsonala 
thumb|Elsie Knockerrek eta Mairi Chisholmek Belgikako Leopoldo II.aren Ordenako dominak erakutsi dituzte, ausardiagatik eta Bigarren Mundu Gerran milaka soldadu salbatzeagatik jasoak.
Atkinson Londresko museoko kontserbatzailea izan zen eta, 1992an, sufragisten erakustaldia prestatu zuen.East Angliako Unibertsitatean graduatua zen.1986tik, Patrick Hughes (1939) artistarekin ezkonduta dago.

## Lanak 
Lan ugari argitaratu ditu, *The Criminal Conversation of Mrs Norton,* ed. Random House (2012). George Nortonek bere emaztearen, Caroline Sheridanen, aurka elkarrizketa kriminal eta adulterioaren bidez egin zuen kasu legala da, hau da, 1836an Georgiako aroan eskandalua sortu zuena, Lord Melbourne eta beste figura garrantzitsu batzuk erakarri zituena. Kathy Letteren arabera, Atkinsonen liburua "bizitzaren historia askatzailea da, lehen legegile feministarena".*  

2010eko Edinburgoko Jaialdi Alternatiboan, *Elsie and Mairi Go To War* antzezlanaren aurkezpena kontatu zuen.

*Love and Dirt (Maitasuna eta zikinkeria)* liburuan, Arthur Munby eta Hannah Cullwick-en . mendearen amaierako ezkontzari buruz, oso berrikuspen zabala egin zuen; eta Atkinson-ek *Upstairs Downstairs Love* (Channel Four-en drama dokumentala) testuarekin lagundu zuen, 2008ko ekainaren 16ko argumentua oinarri hartuta.

### Argitalpen batzuk 
* *The Criminal Conversation of Mrs Norton (Norton andrearen elkarrizketa kriminala)* (Random House, 2012)

* *Elsie and Mairi go to War* (Elsie eta Mairi gerrara doaz) (2009)

* *Love and Dirt* (Maitasuna eta zikinkeria) (2004)

* *Funny Girls: Cartooning for Equality* (Neskato dibertigarriak: Berdintasunaren aldeko marrazki bizidunak), (Penguin, 1997) Mugimendu Sufragistari buruzko ilustrazio-liburua.

* *The Suffragettes in Pictures* (Sufragistak iruditan) (1996)

* *The Purple, White and Green: Suffragettes in London* (El morado, blanco y verde: sufragistas en Londres) (Londresko Museoa, 1992)

* *Votes for Women'' (Emakumeentzako botoak) (1998).

## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
* 

* 

* 

## Kanpo estekak 
* Di, la Intrepidez – Atkinsonen web orria.
Práxedes Mateo Sagastaren laugarren gobernua

**Práxedes Mateo Sagastaren laugarren gobernua**, 1881eko otsailetik 1883ko urrira arte hedatu zena, garai esanguratsua izan zen Espainiako historia politikoan. Denbora horretan, Sagastak Alderdi Liberala gidatu zuen eta erreforma aurrerakoiak ezarri zituen. Administrazioaren ezaugarri nagusiak hezkuntza sustatzea, azpiegitura modernizatzea eta lan-baldintzak hobetzea izan ziren.

Sistema parlamentarioa sendotzen eta Elizak gai politikoetan duen eragina murrizten ere lan egin zuen Sagastak. Hala ere, bere gobernuak aurre egin zien erronkei, hala nola kontserbadoreen oposizioa eta proposatutako erreformek eragindako tentsio sozialak

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Musée des Arts et Métiers

**Musée des Arts et Métiers** Parisko museo bat da, eta 1794an sortu zen Conservatoire National des Arts et Métiers-aren bildumak biltzen dituena, ekipamendu eta aurkikuntza zientifikoen babeserako biltegi gisa sortu zen.

Sortu zenetik, Parisko 3. barrutiko Réaumur kaleko Saint-Martin-des-Champs komentuan egon da museoa. Gaur egun, 1990ean berrikuntza handiak egin zituen museoak monasterioaren ondoan adar bat dauka, eta monasterioan bertan objektu handiak geratzen dira.

Museoak 80.000 objektu eta 15.000 margolan inguru ditu bere bilduman, eta 40.000 Parisen daude. Bildumaren artean Foucault penduluaren jatorrizko bertsioa dago.

Museo hau Umberto Eco-ren Foucault-en pendulua eleberriaren eszena klimatikoa bezalako lan idatzietan agertzen da.

Parisko Metroko Arts et Métiers geltokitik sar daiteke museora.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Musée des Arts et Métiers
Catarina Martins

**Catarina Soares Martins** (Porto, 1973ko irailaren 7a) Portugalgo aktore eta politikaria da. 

Ezkerreko Blokeko koordinatzaile nazionala (2012-2023) eta Portugalgo Asanbladako diputatu (2009-2023) izan zen. 2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan eurodiputatu hautatu zuten.

## Bizitza pertsonala 
Catarina Martins Porton jaio zen, 1973ko irailaren 7an. Lehen ikasketak São Tomen egin zituen, bere gurasoak kooperanteak baitziren han. Gero Cabo Verden jarraitu zuen ikasten. Bederatzi urterekin Portugalera itzuli zen eta Aveiro, Vila Nova de Gaia eta Lisboa bezalako hirietan bizi izan zen. Hizkuntza Modernoetan eta Literaturan lizentziatua da, Hizkuntzalaritzan masterra dauka eta Hizkuntzaren Didaktikan doktoretza egiten ari da. Ezkonduta dago eta bi alaba ditu.

## Ibilbide politikoa 
Catarina Martinsek hainbat mugimendu zibiko eta politikotan parte hartu du gaztarotik. Batxilergoan Sarbide Orokorreko Probaren aurkako borrokarekin bat egin zuen eta, geroago, unibertsitateko matrikularen aurkako mugimenduetan parte hartu zuen. Bere ibilbideak kultur mugimenduetan parte hartzera eraman du: 1994an Visões Úteis Antzerki Konpainia sortu zuen eta CITAC eta Plateia  (Arte Eszenikoen Profesionalen Elkartea) elkarteetako zuzendaria izan zen.

2009an Portugalgo Parlamentuko diputatu hautatu zuten lehen aldiz,  Blocoko zerrendetan independente gisa. Berriro hautatu zuten2011n eta 2015ean Portoko barrutian. Bere agintaldiko lehen urteetan Hezkuntza, Zientzia eta Kultura, Ekonomia eta Herri Lan batzordeetako kide izan zen, baita Etika Azpibatzordeko kide ere. 

Ezkerreko Blokean sartu zen eta 2010az geroztik haren lidergoaren parte izan da. 2012an, João Semedorekin batera, Francisco Louçãren lekua hartu zuen alderdiko buruzagi gisa. 2014an, IX. Kongresuaren ostean, João Semedok buruzagi kargua utzi zuen, eta Batzorde Iraunkor berri bat sortu zuten, Catarina bozeramaile zuena. 2016an, X. Kongresuaren ostean, Batzorde Iraunkorra desegin egin zen eta Catarina Martinsek hartu zuen Ezkerreko Blokearen Koordinatzaile kargua.

Catarina Martinsen agintaldian lortu zuen Ezkerreko Blokeak inoizko hauteskunde emaitzarik onena, 19 diputatu erdietsiz, milioi erdi boto gaindituz eta hauteskunde legegileetan bozen %10,19 lortuz. 

2015eko abenduaren 3an *Politico* iparramerikar aldizkari entzutetsuak Catarina Martins Europako 28 pertsonaia nabarmenetako bat bezala sailkatu zuen.

2022ko Parlamenturako hauteskundeetan Bloqueak 14 diputatu galdu zituen (19 izatetik 5 izatera). Ondorioz, 2023an Catarina Martins ez zen aurkeztu Bloqueko koordinatzaile gisa agintaldi berrirako. Mariana Mortáguak ordezkatu zuen. Portugalgo Parlamentuan zeukan kargua ere utzi zuen eta 2023ko irailaren 14an Isabel Piresek ordezkatu zuen. 

2024ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan eurodiputatu hautatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anne Akrich

**Anne Akrich** (Paris, 1986ko apirilaren 17a) frantziar eleberrigile eta saiakeragilea da.

## Biografia 
Parisen jaio zen, ama Polinesiakoa eta aita Tunisiako judua, zeinak soldaduska Polinesian egin zuen. 1998an, Tahitira itzuli ziren gurasoak eta hiru ahizpak. Frantziara itzulita, *Le 1* astekarian kontratatu zuten, eta argitaletxeetara eskuizkribuak bidaltzen hasi zen, tartean Grasset argitaletxera. Grasset argitaletxean, Olivier Norak, bertako ugazabak, jasotako lehen eskuizkribua atzera bota zuen, irakurketa-batzordean hau esanda: «Ez gara modeloen agentzia bat».

2014an ezagutu zuten elkar, eta urte batzuk geroago ezkondu zen, 2018an. Urte hartan argitaratutako ''Traité de savoir-rire à l'usage des embryons* eta Frantziako 2018ko literatur urteko arrakastetako bat zuzentzen zaion haurraren aita da. «Olivier mendekatu nuen haur bat eginez; lau urte daramatza lorik egiten ez duela», azaldu zuen. Bitartean, hainbat lan argitaratu zituen, nahiko harrera ona izan zutenak, Julliard argitaletxean, eta, gero, Gallimarden. 2016an, beka bat ere lortu zuen Polinesiaren zale amorratua zen Marlon Brandoren figuraren inguruko nobela proiektu baterako, bi urte geroago argitaratutako lana, *Il faut se méfier des hommes nus* izenburupean. Saiakera honek *Le Sexe des femmes*, du izenburu, *Fragments d'un discours belliqueux* azpitituluarekin. Bertan, honelako gogoetak eta elkarrizketak tartekatzen ditu: «Atx, barkatu, ez nintzen ohartua zure uzkia zela, itxaron, ez da sartzen, pixka bat behartuko dut, uf, zer, ai? Ez, batere, erlaxatu zaitez, ez kezkatu, ez du minik ematen».

## Argitalpenak 
### Eleberriak edo saiakerak 
* 2015: *Un mot sur Irène*, Julliard 
* 2018: *Il faut se méfier des hommes nus*, Julliard, (Marlon Brandori aipamena)
* 2018: *Traité de savoir-rire à l'usage des embryons*, Julliard
* 2022: *Le Sexe des femmes. Fragments d'un discours belliqueux'', Gallimard

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Wayne Callies

**Sarah Anne Wayne Callies** (La Grange, 1977ko ekainaren 1a) estatubatuar zinema eta telebistako aktorea da. Ezaguna da *Prison Break* filmean Sara Tancredi, *The Walking Dead* filmean Lori Grimes eta *Colony* filmean Katie Bowman antzezteagatik.

## Filmografia 
### Zinea 
### Telebista 
## Erreferentziak
Gaztederrak

**Gaztederrak Eleiz Asti Aldi Elkartea** (*Asociación Religiosa-Eclesiástica de Tiempo Libre Gaztederrak*, gazteleraz) Sestaoko elkarte katolikoa da.

2001. urtean sortu zen, Sestaoko Pastoral Barrutiak sortua, bultzatua eta kudeatua (Bilboko elizbarrutiaren babespean).

Gaztederrak Sestaoko gazte katolikoen taldea da. Taldearen helburuen artean daude nerabeen heziketa erlijioso eta katolikoa, giza heziketa eta sinismen formakuntza.

Taldearen arduraduna Marisa Quintano da. Taldearen konsiliarioa Txomin Perales apeza da.

Taldearen kide arduradunak dira Nestor López, Clara Laza, Marisa Quintano, Espe del Pozo, Miren Bilbao eta Belén Rodero.

## Ikus, gainera 
* Fidencio Berrade
* Txomin Perales
* Belén Rodero

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* eleizasestaon.org/gaztederrak
* sestao.eus/EleizAstiAldiElkarteaGaztederrak
Sheila Widnall

**Sheila Marie Evans Widnall** (1938ko uztailaren 13a) Estatu Batuetako ikertzaile aeroespaziala eta Massachusettseko Teknologia Institutuko irakasle instituzionala da. Estatu Batuetako Aire Armadako Idazkaritzako titularra izan zen 1993 eta 1997 bitartean. Kargu horretan lehen emakumea izan zen, eta Defentsa Departamentuan Estatu Batuetako Indar Armatuen adar oso baten buru izan zen lehen emakumea. Emakumeen Ospearen Areto Nazionalean sartu zuten 2003an.

## Biografia 
Widnall MITen graduatu zen, 1960an, zientzietako unibertsitate-batxilergoko titulu batekin; ondoren, zientzietako unibertsitate-maisutzako titulu batekin, 1961ean, eta zientzietako doktoretza batekin, 1964an, denak aeronautikan. Widnall "Abby Rockefeller Mauzé"  Aeronautika eta Astronautika katedradun izendatu zuten 1986an eta Ingeniaritza Sistemen Dibisioan sartu zen. 1988an, Zientziaren Aurrerapenerako Ameriketako Estatu Batuetako Elkarteko presidentea izan zen, eta emakumeak zientzian sartzeko funtsezko proposatzailea izan zen. 

1993ko uztailaren 4an, *Tailhook eskandalu-*aren harira, Bill Clinton presidenteak Aire Armadako idazkari izateko izendapena iragarri zuen. AEBetako armadako adar baten buru izan zen lehen emakumea izan zen. 1985ean Ingeniaritzako Akademia Nazionalerako hautatu zuten, 1998tik 2005era lehendakariorde izan zen eta 2009an Arthur M. Bueche saria irabazi zuen. 

Widnall *Columbia* espazio anezkaren istripuaren ikerketa batzordeko kidea izan zen.

## Ikerketa 
Widnallen ikerketa fluidoen mekanikan zentratu da, batez ere abiadura handiko ibilgailuen, helikopteroen, hegazkinen estelak eta turbulentziaren aerodinamikan. Bere lanik aipagarrienetako bat Raymond Pierrehumbert-en ezegonkortasun eliptikoaren mekanismoari buruzkoa da.

Widnallek emakumeak zientziaren, teknologiaren eta ingeniaritzaren arloetan sartzearen alde ere egin du.
thumb|Sheila Widnall Aire Armadako lehen emakumezko idazkaria hegaldi-traje batekin.
## Sariak eta aintzatespenak 
Widnallek jaso dituen aitorpenen artean daude:

* 1972: *Lawrence Sperry Merezimenduaren Saria*, AEBetako Aeronautika eta Astronautikako Institutuaren eskutik.
* 1975: *Aparteko Jardunaren Saria*, Emakume Ingeniarien Elkartearen eskutik.
* 1987: *Washburn saria*, Bostongo Zientzia Museoak emana.
* 1993: *Zerbitzu Goraipatuaren Saria*, Estatu Batuetako Ingeniaritza Akademia Nazionalaren eskutik.
* 1996: *Urteko Ingalaterra Berriko herritarra*, Ingalaterra Berriko Kontzejuaren izenean.
* 2001: *San Luisen Espiritu Domina*, Ingeniari Mekanikoen Ameriketako Estatu Batuetako Elkartearen eskutik.
* *Emakumeen Ospearen Areto Nazionalean* sartu zuten 2003an.

## Erreferentziak 
## Bibliografia hautatua 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Sheila Widnall-en biografia *af.mil* (ingelesez). 
* Biografia NASA
* Profila CNN
* Biografia Emakumeen Nazioarteko Zentroan
* Profil akademikoa Massachussetseko Institutu Teknologikoko Aeronautika eta Astronautika Saila
* Profil akademikoa eta argitalpenen zerrenda Google Scholar
* Sheila Widnall C-SPAN
Donperidona

**Donperidona** konposatu organiko aromatikoa da C15H23ClN4O2 formula duena, amiden klasekoa bentzimiden edo bentzimidazolen artean sailka daitekeena. Solidoa da.

Donperidona dopamina-antagonista da eta antiemetiko gisa botagura eta okadak tratatzeko usatzen da. Espainian eta Frantzian *Motilium* markarekin eta generiko moduan merkaturatzen da. Pilula gisa hartzen da.

Albo-ondorio nagusiak aho lehorra, buruko mina eta beherakoa dira.

## Erreferentziak
Itoprida

**Itoprida** konposatu organiko aromatikoa da C20H26N2O4 formula duena, amiden klasekoa bentzimiden taldekoa. Solidoa da.

Itoprida dopamina-antagonista da eta antiemetiko gisa dispepsia eta beste arazo gastrointestinal batzuk tratatzeko usatzen da. Espainian merkaturatzen da. Pilula gisa hartzen da.

Albo-ondorioen artean zorabioak, buruko mina eta beherakoa aipa daitezke.

## Erreferentziak
Larruazalpeko ehun

**Larruazalpeko ehuna** (latinezko *subcutaneous*-etik "azalaren azpian"), **hipodermis,** hipodermo (grekozko "azalaren azpian") edo *azaleko* faszia ere deitua, sistema tegumentarioko geruzarik baxuena da ornodunetan. Geruza honetan dauden zelula motak fibroblastoak, adipozitoak eta makrofagoak dira.

Ehun konektibo laxoa da batez ere, eta dermisean daudenak baino odol-hodi eta nerbio handiagoak ditu. Gorputzean gantza gordetzeko leku garrantzitsua da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dermis
* Epidermis

## Kanpo estekak
Txomin Perales

**Txomin Perales** (Abusu, Bilbo, Bizkaia, 1949) bizkaitar apaiz katolikoa eta presbitero diozesanoa da.

Galdakaoko eta Santurtziko apeza izan zen. Gaur egun Sestaoko apeza da eta Sestaoko Pastoral Barrutiaren koordinatzailea da. Bilboko Elizbarrutiko Abade Kontseiluko kidea da.

Arabellako Seminarioan egin zuen seminario ikasketak.

## Lanak 
* Perales, Txomin. *La oración cristiana*. Geideak-Movimiento Diocesano de Juventud. Bilbo, 1995.

## Ikus, gainera 
* Fidencio Berrade
* Belén Rodero
* Gaztederrak

[thumb|Eukaristia [Santa Maria eliza (Sestao)|Santa Maria elizan (Sestao), Txomin Peralesek emanda (2016-04-10).]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kathiri

**Kathiri** (), ofizialki **Hadramautar Kathiri dinastia Seiyunen** edo **Seiyungo Sultanerria** (), hegoaldeko Arabiar Penintsulako Hadramaut eskualdeko sultanerria izan zen, egungo Yemenen eta Omango Dhofar eskualdean zegoena.

## Historia 
Badr as-Sahab ibn al-Habrali Bu Tuwairikek Kathiriar estatua 1395ean ezarri zuen, 1430 ingurura arte gobernatu zuena. 1460ko hamarkadan kathiriek Al-Shihr konkistatu zuten.

Tribu horretan bizi zen lurraldea lehen zabala zen, eta Aulaqiko barrutietatik mendebaldean Maliri triburaino hedatzen zen, ekialdean, Mukalla eta Al-Shihr itsas-portuak ere hartuz. Gerra zibilek Yafaien interferentzia eragin zuten, eta Kathiri lurraldearen zati handi bat Kasadi eta Qu'aiti dinastien menpe geratu zen. Kathiriak, azkenean, Hadhramauten barnealdeko zati txiki batera mugatuta geratu ziren, hiriburua Seiyunen zuelarik.

1883. urtearen amaieran, Abdulla bin Salih sultanak, Kathiri xekeetako batek, Adengo gobernadoreari bisita egin zion. Bere helburu nagusia Kathiriek Qu'aitiak erasoz gero gobernu britainiarrak izango zuen jarrera zehaztea zen, Al-Shihr eta Mukalla portuak berreskuratzeko asmoz. Abdulla bin Salih Zanzibarrera ere joan zen, Mukallako naqib ohia intrigan sartzeko asmoz, baina ez zuen laguntza materialik lortu.

Ekialdeko Timorko historiako lehen ministroa, Mari Alkatiri, kathiri etorkinen hirugarren belaunaldiaren ondorengoa da, XIX. eta XX. mendeetan Asiako hego-ekialdera egindako hadhrami migrazio garrantzitsu baten parte. Hori «Alkatiri» izenean islatzen da. Munir Said Thalib giza eskubideen aldeko ekintzaile indonesiarra ere kathiri etorkinen ondorengoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Práxedes Mateo Sagastaren hirugarren gobernua

Práxedes Mateo Sagasta Espainiako Ministroen Kontseiluko Presidentea izan zen 1874ko irailaren 3tik abenduaren 31ra arte. Aldi labur horretan, Espainiako Lehen Errepublikak ezarri zuen ezegonkortasun politiko eta soziala izan zen bere gobernuaren ezaugarria. Pavia jeneralak Gorte Konstituziogileak desegin ostean hartu zuen kargua Sagastak. Bere gobernua Saguntoko jazarraldiarekin amaitu zen, monarkia borboitarra Alfontso XII.aren irudian berrezarri zuena.

## Kabinetea
Hadramautar

**Hadramautar** hegoaldeko Arabiako herria da, gaur egungo Yemenen dagoen Hadramaut eskualdean bizi direnak eta bere diasporakoak, munduko hainbat lekutan kokatuta, batez ere Eritrean eta Kenyan. Bere hizkuntza hadramautar arabiera da, familia afroasiarreko adar semitikokoa.

Hadramautar gutxik praktikatzen dute oraindik beren arbasoen bizimodu nomada. Gaur egun, erdiak inguru dentsitate handiz eraikitako hiri eta herrietan bizi dira, beren eskualdeko haran sakonetan sakabanatuta, batez ere ureztatze tradizionaleko eremuetan. Oraindik oso tribalak diren hadramautar finkatuen artean alde nabarmenak daude, eta ospe sozial eta aberastasun handiena dutenak sayyid eta xeke-aristokrazia zahar eta heziari dagozkionak dira, Mahomaren ondorengo zuzenak direla dioten musulman zorrotzak. Iraganean, hadramautarrak oso gutxitan ezkontzen ziren beren gizarte-eremutik kanpo, eta sarritan talde bereizietan bizi ziren hiriaren zati bereizietan.

Tarim bere hiri garrantzitsu bat da, historikoki eta kulturalki, besteak beste, bere irakaspen islamikoengatik. Mahoma profetaren ondorengo zuzenen kontzentrazio handiena dago munduan.

## Diaspora 
Eritrean eta Kenyan ez ezik, hadramautarrek, itsas eta merkataritza tradizio luzearen ondorioz, diaspora zabala ere dute ezaugarri. Indiako ozeanotik nabigatu dute oso antzinatik, Afrikako Adarretik Zanguebar, Malabar eta Hyderabadeko kostalderaino, Indiako hegoaldean edo Sri Lankatik hego-ekialdeko Asiako itsas eremuraino.

Hadramautar komunitateak daude Persiar golkoko eta Itsaso Gorriko arabiar estatuetako merkataritza-portuetan. Jeddahko diru-trukatzaileak, hadramautar jatorrikoak izan dira tradizionalki.

Afrikako Adarraren eskualdean ere presentzia nabarmena izan dute luzaroan (Djibuti, Eritrea, Etiopia eta Somalia). Kolono gisa, zeregin erabakigarria izan zuten, bereziki, Somaliako kostaldeko Banaadir probintzian musulmanen komunitatea sendotzeko. Garai kolonialean, gerra tribalekin pozik ez zeuden hadramautarrak, Somaliako hainbat hiritan ezarri ziren. Somaliar sultanerrietako armadek ere errekrutatu zituzten maiz. 

Beste komunitate hadramautar batzuk daude Mozambiken eta Madagaskarren eta Asia hegoaldeko herrialde batzuetan, hala nola Indonesian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Swahili kostaldea

**Swahili kostaldea** (), espainiar eta frantziar historiografian **Zanguebar** deitua, Indiako ozeanoak inguratzen duen ekialdeko Afrikako kostalde-eskualdea da, swahilien bizitokia da. Bertoko hiri nagusiak Sofala (Mozambiken); Mombasa, Gede, Pate uhartea, Lamu eta Malindi (Kenyan); eta Dar es Salaam eta Kilwa (Tanzanian) dira. Gainera, kostaldeko uharte batzuk, tartean Zanzibar eta Komoreak, kostaldearen parte dira.

## Historia 
Zanguebar edo zanjen kostaldea, latinez  deitua, gaur egun Mozambikeko ipar-ekialdeko muturraren (makonde herriaren kostaldea), egungo Tanzaniako kostaldearen eta uharteen, Kenyako kostaldearen eta Somaliako kostaldearen (Juba ibaiaren hegoaldean) artean banatuta dagoen Ekialdeko Afrikako kostaldearen antzinako izendapenen zati da. Gaur egun eskualdean erabiltzen den *lingua franca* dela eta, batzuetan Swahili kostaldea ere deitzen zaio. Zehatzago esanda, eremu hori Indiako ozeanoan zehar dagoen Afrikako kostaldea da, iparraldean Ajan eta hegoaldean Malindi artean dagoen kostaldea, edo, bestela esanda, 5 ° N eta 11 ° S artean dagoena. Arabiar historiografian erabiltzen zuten zanj toponimo primitiboa eskualde horretako izen lokal batena da, arabieraz eta suajiliz. *Zingium* izen europarra arabierara transliteratutako zang (beltzen lurraldea) terminoaren latinizazioa izan zen, eta Zanguebar izenak, berriz, Zanzibarko sultanerriari zegozkion kostaldeak adierazi zituen, gaur egun erabiltzen ez diren izenak, nahiz eta Zanzibar uharteak bere horretan jarraitzen duen.

Kostalde hau swahili kulturaren tipikoa da, mendeetan zehar Omango Sultanerriaren menpean egon dena eta Muqdisho, Malindi, Zanzibar, Kilwa eta abarreko estatu txikiek bereizi dutena.

Swahili kostaldea gutxi gorabehera VIII. mendean sortu zen nozio geografiko gisa, Ekialde Ertainaren eta ekialdeko Afrikaren artean itsas korridore komertzial bat ezarri zenean. Zirkuitu komertzial horretatik, "Swahili korridorea" deituak, afrikar kontinentetik esklaboak, urrea, bolia, diamanteak, errinozero adarrak, larruak, korala, lumak eta abar ateratzen zituzten. IX. mendetik X. mendera arabiarren presentzia areagotu zen, eta horrek eragin kultural handia utzi du, batez ere erlijioari eta hizkuntzari dagokienez. XVI. mendean portugaldarrek arabiarrak lekuz aldatu zituzten. XVIII. mendearen bigarren erdian, kostaldea Maskateko Emirerriak kontrolatu zuen, eta domeinu horrekin afrikar esklaboen trafikoa areagotu zen. 1840an Sayyid Said sultanak bere hiriburua Zanzibarrera eraman zuen, ondoren lurralde honen gaineko boterea Zanzibarko sultanerrira pasa zen, XIX. mendearen amaieran kostaldea alemaniar eta britainiar inperio kolonialen artean banatu zuten arte. Alemaniarrek hegoaldeko sektorea (Tanganikako kostaldea) eta ingelesek Zanzibar uhartedia eta Zanguebar iparraldeko sektorea (egungo Kenyako kostaldea) bereganatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arturo Medina

**Arturo Medina** (1898ko ekainaren 30a - 1986ko urriaren 29a) atleta zen. Txile ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Simpsons Hit & Run

**The Simpsons: Hit & Run** (euskaraz Simpsondarrak: Hit & Run) 2003an Radical Entertainment enpresak garatu eta Vivendi Universal Games aldizkariak argitaratu zuen abenturazko joko bat da. The Simpsons animaziozko sitcom estatubatuarrean oinarritua dago, eta Simpsondarren bideojokoen serieko hogeita bigarren atala da.
Grazia Pierantoni Mancini

**Grazia Sofia Costanza Pierantoni Mancini** (Napoli, 1841eko maiatzaren 16a – Erroma, 1915eko maiatzaren 12a) italiar idazlea izan zen, Augusto Pierantoni legelari, irakasle eta politikariaren emaztea.

## Bizitza 
Pasquale Stanislao Mancini legelari, kazetari eta politikariaren eta Laura Beatrice Mancini poetaren alaba, Grazia Mancini 1841eko maiatzaren 16an jaio zen Napolin. Familiako hamaika seme-alabetatik zaharrena zen.

Grazia Pierantoni Manciniren idazlanen artean, *Dora* (1880), *Lidia* (1880) eta *Commedie d’infanzia* (1881) ipuinak eta *Poesie* (1879) eta *Nuove poésie* (1888) poesia bildumak nabarmentzen dira, batez ere.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Purple drank

**Purple drank** (Trago morea), baita ere **Lean** zein **Jesusen odola**, eztulerako xarabea, hau da, kodeina eta prometazina dituen botikak freskagarri eta gozokiekin nahastuz prestatzen den droga-edaria da. Edaria Houstonen sortu zen eta ezaguna da Estatu Batuetako hegoaldeko hip-hop kulturan. Edari arriskutsua da. Edari hori droga bat da, kodeina baitu (opiazeoa), eta horrek nolabaiteko adikzioa eragiten du; halaber, gaindosia eragin dezake. Euskal Herrian ere bere erabileraren zantzuak ikertzen ari dira.

## Eraginak 
Ondorioak erlaxazio-sentsaziotik euforiaraino doaz. Kodeina papaver landaretatik (opioa) lortutako gomatik prestatutako narkotiko bat da, dosi handietan euforia-sentsazioa eragiten duena; prometazina, berriz, antihistaminiko bat da, lasaigarri gisa jarduten duena.

Xarabea nahiko kaltegabea da, hau da, kantitate egokietan erabiltzen denean, baina pertsona batzuek *Purple drank*arekin hartzen duten kodeina kantitatea izugarria da, eta, beraz, alprazolamaren efektuen antzekoak dira.

Kantitate handitan kontsumitzen denean deliriuma, haluzinazioak, begi-ninien dilatazioa, jateko gogoa galtzea, urdaileko minak eta, kasu batzuetan, zorabioak eragin ditzake.

## Ondorioak 
thumb|200px|*Purple drank* egiteko elementuak.
Nerbio-sistema zentralaren eta arnasketa-sistemaren depresiboa da. Arnasketako konplikazioak eragin ditzake, birikak gelditzera iritsiz, eta krisi epileptikoak eragin ditzake konplikazio horiek jasan ditzaketen pertsonen artean.

Alkoholarekin nahasteak nerbio-sistema zentraleko eta arnas sistemako ondorio kaltegarriak indartzen ditu, bihotz-gelditzea edo biriketakoa erraztuz. Opiazeoak dituenez, abstinentzia-sindromea sortzen du haren erabilera eteten denean.

## Historia 
*Sizzurp* Houstonen sortu zen, 1960ko hamarkadan; blues musikariek Robitussin garagardoarekin nahastuta edaten zuten. 1980ko eta 1990eko hamarkadetan formula eztulerako jarabea erabiltzeagatik aldatu zen, eta Jolly Ranchersek ospea lortu zuen rap undergroundaren eszenan. Koktel hau ezaguna egin zen 1990eko hamarkadan, hip hop abeslariei esker. Interneten, *sizzurp* prestatzeko errezeta sustatzen duten webguneak, bideoak eta foroak aurki daitezke.

Hainbat rapero ezagunen heriotza eragin duela baieztatu da. Edari hori oso larria edo zorigaiztokoa izan daiteke kontsumitzen duenarentzat, baina, batez ere, arriskuagoz kontsumitzaileak depresioa duenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leire Ortuoste

**Leire Ortuoste Gartzia** (Gasteiz, 1978) ostalaritzako langilea da, eta Malerreka bailarako Zubieta eta Doneztebe udalerrietako alkate izan zen.

## Biografia 
Gasteizen jaio eta Arrasateko Musakola auzoan hezi zen. Aita Valentin eta ama Inmaculada, aitaren aldetik amatxi zubietarra zuen, *Ixiar* Ibarra Indakoetxea, *Kokotxea* etxekoa. Honegatik gaztetatik Zubietara joateko joera izan zuen, eta Doneztebera bizitzera joan zen. Bertan ezkondu eta bi seme-alaben ama da.

Ostalaritzako langilea da, eta herrigintzarako izan duen joeragatik Zubieta eta Donezteben hautetsi izan zen, lehenik zinegotzi eta ondoren alkate, bi kasuetan momentuko alkatea ordezkatuz. Bi aldiz alkate izan bada ere ez da inoiz hauteskundeetarako zerrendaburu izan.

## Zubietako alkate 
Zubietako alkate izan zen 2005 eta 2008 urteen artean.

## Doneztebeko alkate 
Doneztebeko alkate izan zen 2021 eta 2023 urteen artean.

## Erreferentziak
Naomi Feil

**Naomi Gisela Feil** (Munich, Alemania, 1932ko uztailaren 22a - Eugene, Oregon, AEB, 2023ko abenduaren 24a) alemaniar-estatubatuar zientzialaria, gerontologo, gizarte-langilea eta antzerki aktorea izan zen. Balidazio-terapia garatu zuen (enpatian oinarritzen den terapia holistikoa, defizit kognitiboa eta dementzia duten pertsonak komunikatzeko bitartekoak ematen dituena). 

## Bizitza 
Munichen jaio zen 1932ko uztailaren 22an, eta Ameriketako Estatu Batuetara emigratu zuen 1937ko uztailean. Han, lehenik New York hirian hazi zen , eta gero, 8 urtetik aurrera, Cleveland-en (Ohio), Montefiore Zaharren Etxean, gurasoek lan egiten zuten lekuan. Ama Gizarte Zerbitzuen Saileko burua zen eta aita administratzailea.

New Yorken helduaro goiztiarra izan ondoren, New Yorkeko Herbert Berghof Studion antzezten eta antzerkia ikasten aritu ondoren, Feilek bizitza osoko bokazioa berreskuratu zuen, Columbiako Unibertsitateko Gizarte Laneko maisutza eskuratu zuen eta Clevelandera itzuli zen bere bizitza profesionala Montefioren hasteko, inprobisaziorako eta antzerki-gaitasunetarako berezko talentua sartuz han eta atzerrian irakasten eta gaitzen eman zituen hamarkada askotan, oraindik ere egiten ari zena 2015ean Eugenera (Oregon) bizitzera joan ondoren.

1963 eta 1980 artean, «balidazio-terapia» garatu zuen, adineko pertsona desorientatuekin lan egiteko metodo tradizionalen alternatiba gisa. "*Validation: The Feil Method"* 1982an argitaratu zuen lehen liburua izan zen, ondoren "*The Validation Breakthrough"*, bere bigarrena, 1993an argitaratua.

2023ko azaroan, minbizi metastasikoa zuela jakinarazi zion baliozkotze terapiaren munduko profesionalen sareari. Bere senarra, Edward Feil zinemagilea, bera baino lehenago hil zen. Feil Eugenen hil zen, Oregonen, 2023ko abenduaren 24an, 91 urte zituela.

## Argitaratutako lanak 
* *1982an, Validation: The Feil Method"* 
* 1993an,  "*The Validation Breakthrough"*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Héctor Mujica

**Héctor Mujica** (1927ko apirilaren 10a - 2002ko otsailaren 14a ) Venezuelako pertsonaia publiko eta politikoa, kazetaria eta idazlea eta komunista izan zen. Venezuelako Alderdi Komunistako zuzendaritzako kidea; Venezuelako Kongresu Nazionaleko kidea eta 1978ko hauteskundeetan Alderdi Komunistako presidente izateko hautagaia izan zen, 1990eko hamarkadaren hasieran, PCVko presidente izan zen.

## Biografia 
Juan Vicente Gomezek gobernatzen zuen garaian jaio zen. Pastor Oropeza Riera (pediatra) eta Agueda del Carmen Mujicaren semea. 1944an Venezuelako Alderdi Komunistan sartu zen eta, aldi berean, kazetaritzan eman zituen lehen urratsak. 1946an Venezuelako Unibertsitate Zentralean sartu zen eta 1950ean doktoretza lortu zuen. Era berean, Venezuela-Frantziar Kultur Zentroaren beka bat eman zioten eta Parisen jarraitu zituen ikasketak, non psikologia eta psikopatologian diplomatura ere jaso zuen.

Marcos Pérez Jiménezen erregimenean, Mujica Caracasko espetxe publiko batean espetxeratu zuten 1955ean. Kartzelan zegoela, Mujica torturatu zuten. Bere aita medikuaren esku-hartzeari esker, kaleratu eta kazetari bihurtu zen Santiagon, non kazetaritza titulua jaso eta bertako *El Siglo* egunkari komunistarekin kolaboratu zuen, non hiru urtez "Pertsonak eta gauzak" zutabea zuzendu zuen. 1958an, Jimenez eraitsi ondoren, Venezuelara itzuli zen. 1964ra arte, Venezuelako Unibertsitate Zentralean lan egin zuen kazetaritza saileko irakasle gisa eta kazetaritza eskola zuzendu zuen  . 1965etik 1966ra Erroman lan egin zuen Informazio Teknologien Eskolan, 1967tik 1968ra Venezuelako Kazetarien Elkarteko presidente kargua izan zuen, eta 1969-1970 bitartean unibertsitateko kazetaritza eskolaren buru izan zen berriro.

*Kontrapunto* aldizkariko zuzendaria izan zen (lehen zenbakia 1948an argitaratu zen). Aldizkariaren izenak bat dator idazle garaikideak aztertzen zituen Venezuelako intelektualen literatur talde baten izenarekin, bereziki, gai existentzialak interesatzen zitzaizkien.

Mujica Lotan dagoen arraina (El pez dormido, 1947), Hiru leiho (Las tres ventanas, 1953), Balea gorria (La ballena roja, 1961), Hiru testigantza eta beste istorio (Los tres testimonios y otros cuentos, 1967) ipuin-bildumenen egilea da; Saiakera bildumak ere idatzi zituen, “Caracas eta Venezuelako lehen irudia” (Primera imagen de Caracas y primera imagen de Venezuela, 1967), “Informazioaren inperioa” (El imperio de la noticia, 1967), eta beste lan batzuk.

Hiru aldiz ezkondu zen, eta 1980ko hamarkadan bere azken emaztearekin, Marina Barretorekin, ezkondu zen, eta harekin bi seme-alaba izan zituen. Meridan (Venezuela) bizi ziren gehienetan, eta han hil zen Mujica bihotz-geldialdi baten ondorioz, 74 urte zituela.

## Oharrak 
## Kanpo estekak
Veronica persica

***Veronica persica*** Plantaginaceae familiako loredun landare espezie bat da. Jatorriz Eurasiakoa da baina dagoeneko munduk guztian hedaturik dago, Ipar Amerikan, Ekialde Urrunean eta baita Australian eta Zeelanda Berrian ere.

## Taxonomia 
Jean Louis Marie Poiret frantziar botaniariak deskribatu zuen Zientziarako 1808. urtean.

Sinonimo bat du: *Veronica tournefortii*.

## Ugalketa 
Urteroko landarea da eta urte guztian zehar loratzen da.

### Lorategietan 
*Veronica* generoko beste espezie batzuk (*V. exalta*, *V. incana*, *V. gentianoides*, *V. longifolia*, *V. perfoliata*, eta *V. spicata*) lorategietan erabiltzen badira ere, espezie honek ez du balio handirik. Dena dela oso ohikoa izaten da belar artean zabalduta ikustea.

## Iruditegia 

Irudi:Veronica persica 2021-03-31 5241.jpg|Landarea.
Irudi:20170326Veronica persica3.jpg|Lorea.
Irudi:Veronica persica 15-p.bot-vero.persi-4.jpg|Fruituak.
Irudi:20170323Veronica persica3.jpg|*Veronica persica* ugari dagoen zelaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Posada Herreraren gobernua

**José de Posada Herreraren gobernua** laburra izan zen, baina esanguratsua Espainiako historian. José Posada Herrera Ministroen Kontseiluko presidentea izan zen 1883ko urriaren 13tik 1884ko urtarrilaren 18ra arte. Bere gobernua, "kontziliazio" liberaleko gobernu bezala ezagutzen dena, ministro fusionisten eta ezkertiarren nahasketa batek osatu zuen. Gobernu hau Práxedes Mateo Sagastaren dimisioaren ondoren eratu zen, Frantziarekiko krisi diplomatiko baten eta errepublikanoen erabaki huts baten ondorioz.

Bere agintaldi laburrean, Posada Herrera liberalen arteko batasuna mantentzen saiatu zen, baina bere gobernuak 90 egun baino ez zituen iraun. Alderdi Liberal-Kontserbadoreko Antonio Canovas del Castillok ordezkatu zuen

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Antonio Aguilar y Correaren gobernua

Antonio Aguilar y Correa, Armijoko Vegako markesa izenez ere ezaguna, politikari eta abokatu espainiarra izan zen, eta hainbat kargu garrantzitsu bete zituen bere ibilbidean zehar. Ministroen Kontseiluko presidente gisa izan zuen gobernua laburra izan zen, 1906ko abenduaren 4tik 1907ko urtarrilaren 25era arte.

Bere agintaldian, Aguilarrek y Correak erronka esanguratsuei egin zien aurre, garaiko ezegonkortasun politiko eta soziala barne. Bere gobernua ordena eta egonkortasuna mantentzean zentratu zen, baina bere iraupen laburrak funtsezko aldaketak ezartzeko gaitasuna mugatu zuen.

Aguilarrek y Correak beste kargu garrantzitsu batzuk ere izan zituzten, hala nola, Sustapen ministroa, Agintaritza ministroa eta Estatu ministroa hainbat aldiz bere ibilbidean zehar. Espainiako politikan izan zuen eragina nabarmena izan zen, eta 1868ko Iraultzaren prestaketan parte hartu izana eta Espainiako diplomazian izan zuen papera barne hartzen ditu bere ondareak.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Mauro Aranbarri

**Mauro Wilney Arambarri Rosa** (Salto, Uruguai, 1995eko irailaren 30a-) euskal herritar jatorriko futbolari uruguaiarra da.

## Biografia 
Bere birraitona bizkaitarra Uruguaira erbesteratu zen. Erdilari lanetan aritzen da. Getaferen kapitaina da gaur egun.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Bo Fanfang

**Bo Fanfang** (Yishui County, 1978ko otsailaren 10a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cai Shangyan

**Cai Shangyan** (1962ko irailaren 25a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cai Tsungyi

**Cai Tsungyi** (1914ko martxoaren 12a) atleta zen. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiroo Onoda

**Hiroo Onoda** (Japoniera: 小野田 寛郎, Onoda Hiroo, 1922ko martxoaren 19a - 2014ko urtarrilaren 16a) Bigarren Mundu Gerran Japoniako Armada Inperialean bigarren teniente gisa aritu zen soldadu japoniarra izan zen. Onodak Japoniako azken erresistenteetako bat, 1945ean gerra amaitu eta ia 29 urtez jarraitu zuen borrokan, Filipinako Lubang uhartean gerrilla-gerra burutuz 1974ra arte.

Hasiera batean, Onodak beste hiru soldadurekin eutsi zion: bat errenditu zen 1950ean, eta bi hil zituzten, bat 1954an eta beste bat 1972an. Gizonek ez zuten sinesten gerra amaitu zela adierazten zuten eskutitzak eta euren familien eskutitzak. Basa fruituekin, ehizatik eta lapurtutako arrozarekin bizirik atera ziren, eta noizean behin bertakoekin eta poliziarekin tiroketan parte hartzen zuten. Onodarekin harremanetan jarri zen Lubang-eko oihanean esploratzaile japoniar batek 1974an, baina hala ere uko egin zion amore emateari, bere komandante ohiak, Yoshimi Taniguchi majorak, agindua emateko Japoniatik irlara hegan egin zuen arte.

Onoda 1974ko martxoaren 10ean errenditu zen, eta heroi baten harrera jaso zuen Japoniara itzuli zenean. Urte hartan gehien saldutako autobiografia bat idatzi eta argitaratu zuen, eta geroago Brasilera joan zen bizitzera, abeltzain bihurtu zen. 1984an, Onoda Japoniara itzuli zen, eta 2014an hil zen 91 urte zituela.
Aieneko garbilekua

**Aieneko garbilekua** Leitzan dagoen latsagia da, herrian zeudenen artean inportanteena garai batean. Herriguneko zentrotik oso gertu 1866an eraiki zuten. Iturria (kanpoaldetik), uraska eta garbileku estalia ditu. *Itturri berrie* eta *Aienea* izenekin ere ezaguna da Leitzan. Giltzurritturritik iristen da ura bertara, 800 metroko hodi batetik..

2023an kanpoko iturria Espainiako hedabideetan aipagai izan zen, lagun gutxi batzuen kontzentrazioa egin zelako bertan, Espainiako Gobernuaren kontra, ez ziezaioten Kataluniako indepedentzia prozesuko kondenatuei amnistia legerik egin. Beste ikur batzuen ondoan, *Amnistia No - Ez* zioen kartela utzi zuten bertan. Urte eta erdi beranduago, 2025eko hasieran, han zeuden oraindik zeinu horiek.

## Iruditegia 

Fitxategi:Aiene Leitza garbilekua 01.jpg|Latsagiara sarrera.
Fitxategi:Aiene Leitza garbilekua 03.jpg|Garbiketa egiteko latsarriak.
Fitxategi:Aieneko iturria protesta.jpg|Kanpoko iturria 2025ean, 2023an utzitako protestaren zeinuekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Posset

**Posseta** Erdi Aroko sukaldaritzako berezko edaria da. Osagai nagusia esnea zen, eta bero zerbitzatzen zen. Beste osagai batzuk ere gehitzen ziren, hala nola ardoa edo garagardoa (ale) edo espezia batzuk. Gero, errezeta fintzen joan zen, eta, edariari sendotasuna emateko, zerealak eta arrautzak gehitu zitzaizkion.

Antza jatorria Antzinako Grezian eta Erroman egon daiteke, *Zythogala* izenekoa (antzinako grezierazko zytho- ζύθος «edaria», eta -gale γάλα «esnea» ), garagardoa esnearekin nahastuta egindako edaria.

Gaixotasun txikien (hotzeria, adibidez) edo insomnioaren aurkako laguntza gisa hartzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Athol Fugard

**Athol Fugard** (Middelburg, 1932ko ekainaren 11 – Stellenbosch, 2025eko martxoaren 8a) hegoafrikar antzerkigile, eleberrigile, aktore eta zinema zuzendaria izan zen.

Lurmutur Probintzian jaio zen eta bost urte zituenetik Port Elizabethen bizi izan zen. Filosofia eta antropologia soziala ikasi zituen Lurmutur Hirian, baina 1953an ikasketak utzi zituen graduatu baino hilabete batzuk lehenago.

Orduan, lagun batekin joan zen Afrikako iparraldera, eta hurrengo bi urteak Asiako ekialdean itsasontzi batean eman zituen. Garai hartan hasi zen idazten. 1956an Sheila Frugardekin ezkondu zen.

1958an, arraza anitzeko antzerki bat antolatu zuen, eta berak idatzi, zuzendu eta antzeztu zuen. Apartheid sistemaren aurkari bihurtu zen eta zurientzako antzoki bakar bat ezartzen zuen sisteman parte hartzeari uko egin zion. 1960ko hamarkadan *The Serpent Players* aktore taldea sortu zuen. Hogeita hamar antzezlan baino gehiago idatzi zituen eta Hegoafrikako antzerkigile garrantzitsuentzat jotzen dute

Antzerkian eta zineman aktore, ekoizle, gidoilari eta zuzendari ere izan zen. Oscar saria irabazi zuen bere eleberri batetik egokitutako *Tsotsi* filmaren gidoiagatik.

## Antzezlanak 
* *Klaas and the Devil* (1956)
* *The Cell* (1957)
* *No-Good Friday* (1958)
* *Non-Gogo* (1959)
* *Blood Knot* (1961)
* *Hello and Goodbye* (1965)
* *The Coat* (1966)
* *People Are Living There* (1968)
* *The Last Bus* (1969)
* *Boesman and Lena* (1969)
* ''Friday's Bread on Monday* (1970)
* *Sizwe Banzi Is Dead* (1972)
* *The Island* (1972)
* *Statements After an Arrest Under the Immorality Act* (1972)
* *Dimetos* (1975)
* *Orestes* (1978)
* *A Lesson from Aloes* (1978)
* *The Drummer* (1980)
* *"Master Harold"...and the Boys* (1982)
* *The Road to Mecca* (1984)
* *A Place with the Pigs: a personal parable* (1987)
* *My Children! My Africa!* (1989)
* *My Life* (1992)
* *Playland* (1993)
* *Valley Song* (1996)
* *The Captain's Tiger: a memoir for the stage* (1997)
* *Sorrows and Rejoicings* (2001)
* *Exits and Entrances* (2004)
* *Booitjie and the Oubaas* (2006)
* *Victory* (2007)
* *Coming Home* (2009)
* *Have You Seen Us* (2009)
* *The Train Driver* (2010)
* *The Shadow of the Hummingbird* (2014)
* *The Painted Rocks at Revolver Creek* (2016)
* *Concerning the Life of Babyboy Kleintjies* (2022) (Paula Fourierekin)

## Filmografia 
* *Boesman and Lena* (1974), Boesman
* *The Guest: An Episode in the Life of Eugene Marais* (1977), Eugène Marais
* *Meetings with Remarkable Men* (1979), Professor Skridlov
* *Marigolds in August* (1980), Paulus Olifant
* *Gandhi* (1982), Jan Smuts jenerala
* *The Killing Fields* (1984), Doctor Sundesval
* *The Road to Mecca'' (1991), Reverend Marius Byleveld

## Kanpo estekak
Cai Zelin

**Cai Zelin** (Huize County, 1991ko apirilaren 11) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metoklopramida

**Metoklopramida** konposatu organiko aromatikoa da C14H22ClN3O2 formula duena, amiden klasekoa, bentzamiden taldekoa. Solidoa da. Narritagarria da.

Metoklopramida dopamina-antagonista eta antiemetikoa da. Hainbat arazo tratatzeko usatzen da, hala nola, goragalea, okadak, gastroparesia eta migrainak tratatzeko. Espainian eta Frantzian generiko moduan merkaturatzen da. Pilula gisa hartzen da.

Munduko Osasun Erakundearen funtsezko sendagaien zerrendan dago.

Albo-ondorioen artean logura, beherakoa, astenia, depresioa eta hipotentsioa aipa daitezke.

## Sintesia 
Metoklopramidaren sintesia azido 4-aminosalizilikotik abiatuta bi moldez egin daiteke, beheko eskeman ikus daitekeen bezala.

MCP-Synthese|428x428px

## Erreferentziak
Cao Qi

**Cao Qi** (1974ko urtarrilaren 15a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mark Carney

**Mark Joseph Carney** (1965eko martxoaren 16 - ) Kanadako ekonomialari eta politikaria da, Kanadako lehen ministro eta Kanadako Alderdi Liberaleko liderra 2025eko martxoaren 9tik. Gobernuan dagoen alderdiko lider gisa, Justin Trudeauren ordezko lehen ministro izendatu zuten, hauteskundeak baino lehen. Kanadako Bankuko gobernadore izan zen 2008tik 2013ra bitarte, eta Ingalaterrako Bankuko 120. gobernadorea izan zen 2013tik 2020ra bitarte.

Fort Smithen jaio zen, Ipar-mendebaldeko Lurraldeetan eta Edmontonen hazi zen, Albertan. Harvard Unibertsitatean ikasi zuen eta hortik Oxfordeko Unibertsitatea|Oxfordeko Unibertsitatera]] egin zuen, masterra eta doktoretza egitera. Goldman Sachsen lan egin zuen Kanadako Bankuan hasi aurretik. 2007an Kanadako Bankuko gobernadore izendatu zuten, eta 2007-2008ko finantza-krisian zehar Kanadako moneta-politika arautu behar izan zuen. 2013an Ingalaterrako Bankuko gobernadore izendatu zuten, eta hortxe Brexitari aurre egiteko politikak diseinatu behar izan zituen, baita COVID-19 pandemiaren lehen faseari aurre egitekoak ere.

Carneyk bankua utzi eta gero , Brookfield Asset Management enpresan arduradurak izan zituen eta Bloomberg L.P. enpresako zuzendariek mahaiko kidea izan zen. Nazio Batuen Erakundearen klima-akzio eta finantzen arduradun berezia izan zen. Justin Trudeauren aholkulari izan zen COVID-19 pandemian eta Alderdi Liberaleko hazkuntza ekonomikorako zuzendari izan zen. 2025ean, 2024–2025ko Kanadako krisi politikoaren ondorioz Trudeauk bere dimisiorako asmoa aurkeztu zuen bere ondorengoa hautatu bezain pronto, eta barne hauteskundetan Carneyk nabarmen garaitu zuen Chrystia Freeland hautagaia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louis Caput

**Louis Caput**, (Saint-Maur-des-Fossés, 1921eko urtarrilaren 23a - Paris, 1985eko otsailaren 8a) txirrindulari frantziarra izan zen, profesionala 1942tik 1957ra.

Kirol lorpenik aipagarrienak, 1946ko Frantziako errepideko txapelketa, 1948ko Paris-Tours,  Frantziako Tourreko bi etapa eta 1952ko Eibarko Bizikleta izan ziren.

Erretiratu ostean kirol zuzendari izan zen 1966 eta 1978 artean. Mercier taldean, Raymond Poulidor eta Joop Zoetemelk izan zituen gidaritzapean.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*