open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lorena Conde

**Lorena Conde Martínez** (Puente-Sampayo, Pontevedra, 1980ko otsailaren 22a) galiziar antzezle, antzerkigile eta poeta da.

## Biografia eta ibilbidea 
Lorena Conde Filologia Hispanikoan lizentziaduna da eta Arte Dramatikoan graduatu ondokoa Santiagoko Unibertsitatean (USC). Era berean, Eskulturaren Arte Aplikatuetan Goi Mailako graduatua da Mestre Mateo Escola de Arte e Superior de Deseñon (EASD).

Antzezle gisa hasi zuen bere ibilbidea eta, geroago, unibertsitateko antzerkian zuzendari gisa, bi jarduerak uztartuz. 1999az geroztik, antzezle gisa lan egiten du Galiziako zenbait antzerki-konpainiatan. 2000. urtetik aurrera, besteak beste, Captatio Benevolentiae, Enlata Teatro edo Harapo Teatro konpainietako zuzendari izan zen, eta, beraientzat, antzezteko testuak idatzi edo egokitu zituen. 2013an, Matrioshka Teatroren sortzaileetako bat izan zen, eta María Casares sari batzuk irabazi zituen, 1967tik Galiziako Aktoreen Elkarteak arte eszenikoei urtero ematen dizkienak. Matrioshka Teatrorentzat diseinatzaile, aktore eta bere Manawee ikuskizuna idazten du.

Poeta gisa, Miguel González Garcés sariaren XVIII. edizioa irabazi zuen 2016an, *Entullo* liburuarekin. Lan honetan, batez ere, "originaltasuna irudien eraikuntzan eta gaiaren tratamenduan: gorputza berreraikitze-espazio gisa ikustea, degradazio fisiko eta emozionaleko prozesu batean" baloratu zen.

2020an bertan, III. María Victoria Moreno Saria irabazi zuen *Velloucas e minchas* kontakizunarengatik. Bertan, inklusioa, samurtasuna eta maitasuna nagusi diren belaunaldi ezberdinetako bost emakume agertzen dira.

## Obra 
### Poesia 
* *Entullo* (2017). Coruñako Diputazioa. ISBN ά9812-299-2.

* *O perfil da boca* (2020). Urutau.

### Antzerkia 
* *Santa Ines* (2019). Urutau.
* *Comando Comadres* (2021). Matrioshka Antzerkia.

## Sariak 
* 2016: XVIII. Miguel González Garcés saria, *Entullo* poesia-liburuarekin.
* 2020: XXXVI. Cidade de Ourense Poesia Saria, *As puntas de louza*. *Cancioneiro popular de labor lanarrekin.*
* 2020: Filomena Dato saria, *Ave del Paraíso* lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lorena Conde bere poesia irakurtzen Allarizeko VIII Poemagosto pesia jaialdian
Garibaldi plaza (Mexiko Hiria)

**Garibaldi plaza** Mexiko Hiriko Hirigune Historikoaren iparraldean dago, La Lagunilla auzoan, Lázaro Cárdenas ardatz nagusiaren gainean eta Allende, Peruko Errepublika eta Ekuadorko Errepublika kaleetan; Tepito auzoarekin muga egiten du.

## Historia 
Garai kolonialetan plazaren izena Jarín plazatxoa izan zen. Geroago, 1871. urtetik, Baratillo plaza izan zen. 1921ean Independentziaren urtemuga ospatu zen eta orduan eman zitzaion egungo izena. Arrazoia Giuseppe Garibaldiren biloba, José “Peppino” Garibaldi, 1911an Mexikoko Iraultzan Francisco I. Maderoren alde borrokatu zuela gogorarazteko izan zen.

1923 inguruan, Garibaldi plaza zaharrean, denda txikiak, azoka bat, pulke denda bat eta Juan Hernández Ibarraren "Tenampa" izeneko kantina bat zeuden. Bertan aurkeztu zen lehen aldiz Concepción Andradek zuzendutako "Mariachi Coculense" taldea. Hortik aurrera, Garibaldi plaza ezagutzera eman zen folklore-taldeak entzutera joateko, bereziki mariatxiak eta Jaliscoko eta Mexikoko haraneko gastronomia tipikoa dastatzeko.

## Turismoa 
Mariatxi taldeek, iparraldeko taldeek, hirukote erromantikoek eta musika talde verakruzarrek egiten dute ezagun, beren janzkera tipikoa jantzita eta beren musika-tresnekin hornituta. Urte askoan, mariatxi bat lortzeko aukera eskaini du plaza honek. Azken urteetan, delinkuentzia dela eta, ospe txarra hartu du. Azaroaren 22an, plazan musikarien zaindaria den santa Zezilia Erromakoaren festa ospatzen da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Plaza Garibaldi 1.jpeg|Musikariak kontratu bat itxoiten.
Fitxategi:Plaza Garibaldi 3.jpeg|Agaveak plazan.
Fitxategi:MONUMENTO_AL_MARIACHI_EN_LA_PLAZA_GARIBALDI.jpg|Mariachiri monumentua.
Fitxategi:Plaza Garibaldi 4.jpeg|Terrazak.
Fitxategi:Mañanitas_Plaza_Garibaldi.jpeg|Mariatxiak "Las Mañanitas" abesten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bideoa Youtuben.
Violette Verdy

**Violette Verdy**, jaiotzaz **Nelly Guillerm** (Pont-l'Abbé, Finisterre, Frantzia, 1933ko abenduaren 1a — Bloomington, Indiana, Estatu Batuak, 2016ko otsailaren 8a) dantzari, koreografo, irakasle, zuzendari eta idazle frantsesa izan zen. Parisko Operaren Baleteko lehen zuzendaria. Balet klasikoaren legenda frantsestzat jotzen da. Batez ere Estatu Batuetan egin zuen lan: *American Ballet Theatre* taldeko kide izan zen eta *New York City* Baleteko lehen dantzaria izan zen. 1980tik 1984ra zuzendu zuen Boston Balleta. Zuzendari bihurtu zen 1980an, eta postu hori betetzen zuen lehen emakumea da.

Violette Verdy Madeleine eta Renaud konpainietan ere aktore izan zen (Louis Barrault Henry de Montherlant malatesta sortzean), eta Amerikan filmatu zituen (1950ean, Ludwig Berger-en Dream Ballerina eta Charles Walters-en The Glass Slipper.

Pedagogian Columpio Metodoa mundu osoan zabaltzen laguntzen zuen. Arteei eta humanitateei buruzko mintegi askotan parte hartu zuen, dantza-epaimahaietan, eta Exceliguished Professor izendatu dute Indianako Unibertsitateko Jacobs School of Music-en (Bloomaukerak, Indiana).

Filadelfiako Dance Hezkuntzarako Rock Eskolako "Artistic Advisor" ere bazen.

### Liburua 
1991n *De cisnes, ciruelas de azúcar y zapatillas de satén/ Zisneak, azukre aranak eta satenezko zapatilak* haurrentzako liburua idatzi zuen, Marcia Brownek irudiztatua eta askotan berrargitaratua.

## Sariak eta aintzatespenak 
*1971n Arteen eta Karten Ordenako zalduna
*2009an Ohorezko Legioko Zalduna

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Edmund Campion

San **Edmund Campion** (Londres, 1540ko urtarrilaren 25a - Tyburn, 1581eko abenduaren 1a) ingeles jesulagun, martiri eta santu katolikoa izan zen.

Londresko liburu saltzaile baten semea izan zen eta Oxfordeko Unibertsitatean hezi zen. 1564an, Eliza Anglikanoaren diakonoa ordenatu zuten, baina kontzientzia-erreserbak egin zituen. 1569an bere iritziak ezagutzen hasi ziren eta Campion Irlandara joan zen ikasketa eta ikerketa pribatuak egitera. Han ezagutu zuen atxilotu behar zutela, eta, ezkutatu ondoren, Douaira ihes egin zuen 1571n. Han adiskidetu zen Eliza Katolikoarekin.

1573an Erromara joan eta Jesusen Lagundian sartu zen. 1578an Pragan apaiztu zen eta sei urtez jesuiten ikastetxeko irakasle izan zen. 1580an Ingalaterrara bidali zuten, eta han predikatzen hasi zen. 1581eko uztailaren 14an atxilotu eta Londresera eraman zuten. Londresko Dorrean espetxeratu zuten eta torturatu egin zuten. Epaitu eta heriotza-zigorra ezarri zioten. 1581eko abenduaren 1ean urkatu eta zatitu egin zuten, Ralph Sherwin eta Alexander Briant apaizek bezala.

Leon XIII.a Aita Santuak 1886an beatifikatu zuen eta Paulo VI.a Aita Santuak 1980an kanonizatu zuen.
Gar (izarra)

**Gar**, **Gliese 486**, **Wolf 437** ere deitua, M motako sekuentzia nagusiko izarra da, Virgo konstelazioan. Distantzia Lurretik: 26 argi-urte.

Nazioarteko Astronomia Elkarteak *GJ486* izar / planeta bikotea izendatzeko proposamen lehiaketa ireki zuen 2022an (beste hainbat sistema izandatzeko multzoan), eta Euskal Herriko Unibertsitatetik sortutako ekimen batek planetaretzat Su eta izarrarentzat Gar proposatu zuen, Su eta Gar, alegia, euskarazko bi izen. Proposamen hau onartu egin zen 2023ko maiatzean. 

## Ezaugarriak 
Haren azaleko tenperatura 3340±54 K da. Gliese 486 Eguzkiaren antzekoa da elementu astunen kontzentrazioan, eta Fe/H metallikotasun-indizea 0,07±0,16 da. Izar ñirñirkaria zela uste zuten, baina 2019an egindako neurketek ez zuten erupziorik erakutsi. Izarraren konposizio kimikoa ez da oso nabarmena, eta bat dator eguzki-oparotasunarekin, edo pixka bat metal gutxirekin.

Izarrak 1,6 kilogauss inguruko eremu magnetikoa du kromosferan. Astiro-astiro ari da biraka, eta litekeena da oso zaharra izatea, zinematikoki Esne Bideko disko mehe zaharrekoa.

Ikerketek ez zioten Gliese 486ri izar bikoterik aurkitu 2020an.

## Planeta-sistema 
thumb|left|Gliese 486b superlur beroaren azaleko arte-inprimaketa.
2021ean, Gliese 486 b izeneko planeta aurkitu zuten orbita labur eta zirkular batean, gaur egun **Su** izenarekin ezaguna. Etorkizun hurbilean James Webb teleskopio espazialaren bidez karakterizazio espektroskopikoa egiteko egokia den exoplaneta harritsu mota bitxia irudikatzen du.

2022ko abuztuan, sistema planetario hau NameExoWorlds hirugarren proiektuak izendatu beharreko 20 sistemen artean sartu zen. EHUko zientzia planetarioen sailak Su proposatu zuen planetarentzat eta Gar izarrarentzat, *Su eta Gar* bikotea sortuz.

## Erreferentziak 
## Ikus, ganera 
* Su (planeta)

## Kanpo estekak
Tezontle

[thumb|250px|[Mayorazgo de Guerrero Etxeak; tezontle-hormak erakusten ditu.]]
**Tezontlea** jatorri bolkanikoa (ignea) duen arroka gorri bat da, muino, sumendi eta sakonuneen hegaletan dagoena.

## Ezaugarriak 
Pumita (apar harria), harea eta magma erabiliz sortzen da. Bere itxura hondatua eta harroa da eta batzuetan harri gogorra bihurtzen da. Etxeak edo dikeak eraikitzeko erabiltzen da, eta meatze-industrian, kaltzioa eta zinka bezalako mineraletan aberatsa delako.

## Jatorria 
Estatu Batuetan Heriotzaren Haranean, Europan Stromboli sumendian eta Tenerife uhartean aurki daiteke; halaber Mexikon Ekialdeko eta Mendebaldeko mendilerroetan eta Popocatépetl eta Iztaccíhuatl bezalako sumendietan. 

Mexikoko tokien artean, Anahuaceko sakonuneko endorreikoan eta Texcoco lakuaren inguruan aurkitutako tezontlea ondare harri izendatua du Geologia Zientzien Nazioarteko Elkarteak.

Hona hemen tezontlez Mexikon eginiko fatxada batzuen adibideak:
* San Bernardo eliza, Mexiko Hirian.
* Iturbide jauregia, Mexiko Hirian.
* Mexiko Hiriko katedrala
* Jauregi Nazionala, Mexiko Hirian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcia Brown

**Marcia Joan Brown** (Rochester, New York,  AEB, 1918ko uztailaren 13a &ndash; Laguna Hills, Kalifornia, AEB, 2015eko apirilaren 28a) 30 haur liburu baino gehiagoko estatubatuar idazle eta ilustratzailea izan zen.  American Library Associationen urteko hiru Caldecott domina eta ilustratzaile gisa sei Caldecott domina irabazi zituen, eta ALAren Laura Ingalls Wilder domina 1992an, haur-literaturan egindako ekarpen profesionalarengatik. Bere liburu asko itzulita argitaratu dira, besteak beste, Afrikáansez, Alemanez, Japonieraz, gaztelaniaz eta xhosa-bantuez. Brown haur-literaturako ilustratzaile ezagunenetako bat da.

## Biografia 
1918ko uztailaren 13an jaio zen Rochesterren, New Yorken. New York State College for Teachers delakoan matrikulatu zen, Albanyko Unibertsitatearen aurrekoa. 

### Lan ibilbidea 
Cornwall High Schoolen irakatsi zuen, New Yorken. New Yorkeko Irakaskuntza utzi egin zuen Liburutegi Publikoko Haurren Areto Nagusian lan egiteko. Lehen liburua *The Little Carousel* izan zen, berak idatzi eta ilustratu zuen 32 orrialdeko liburu ilustratua, 1946an Scribnerrek argitaratua. 

Brown bere editorea zen Janet Loranger lankidearekin bizi zen.  

2015eko apirilaren 28an hil zen Laguna Hillsen (Kalifornia). 

## Lanak 
Hona hemen bere obra batzuk:

## Sariak eta aintzatespenak 
* Haur ilustratzaile gisa egindako ekarpenagatik, AEBn izendatu zuten bai 1966an, bai 1976an, haurrentzako liburuen egileek nazioartean duten aintzatespen handienerako Hans Christian Andersen nazioarteko bi urtez behingo sarirako.
* Liburutegi Katolikoen Elkartearen 1977ko Regina Domina jaso zuen, "haur-literaturari ekarpen jarraitu eta bereizgarria egiteagatik, kontribuzioaren izaera kontuan hartu gabe".
* Liburutegien Estatu Batuetako Elkartearen 1992ko Laura Ingalls Wilder Domina jaso zuen "ekarpen funtsezko eta iraunkorrengatik". haurrentzako literatura".
* 1955etik 1983ra, hiru Caldecott Domina irabazi zituen, Liburutegien Elkarte Estatubatuarrak urteko "Estatu Batuetako haurrentzako liburu ilustratu gorenenaren" ilustratzaileari emandako saria (David Wiesnerrek baino ez zituen hiru irabazi), eta beste hiru aldiz finalista izan zen.
* Haren liburuak *ohorezko liburu* izendatu zituzten, sei aldiz 1947tik 1954ra arte, eta zilarrezko zigiluak erakusten dituzte urrearen ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristina Aranda

**Cristina Aranda Gutiérrez** (Madril, 1976) madrildar hizkuntzalaria eta irakaslea da, adimen artifizialean aditua. *Tech*, emakumeen eremu digitala sustatzeko erakundearen fundatzailekide eta liderra da. 

## Biografia 
Hizkuntzalaritza Teoriko eta Aplikatuan doktore da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan (UAM) eta Ortega y Gasset Ikerketarako Unibertsitate Institutuan. Institutu hori Filologia Hispanikoan lizentziaduna da Madrilgo Unibertsitate Autonomoan (Zaragozako Unibertsitatean hasi zituen ikasketak), eta Interneteko Isdi Masterra du.

Cristina Arandak Taigerren lan egiten du Europarako Negozio Garapenean. Taiger adimen artifizialeko enpresa bat da, eta Singapurren, Hong-Kongen, Tokion, Dubain, Mexikon eta Madrilen bulegoak ditu. 20m-ek eta Oxfam Intermón-ek antolatutako Avanzadoras 2018 sariko finalista. Ekonomia eta Enpresa Ministerioko genero-mahaiko kide izan zen, Aurrerapen Digitaleko Estatu Idazkaritzari atxikia, Pedro Sánchezen lehen gobernuan (2018ko ekainetik 2020ko urtarrilera arte).  

### Tech emakumeak 
*Mujeres Tech* erakundea irabazi-asmorik gabeko elkartearen sortzaileetako bat da. Elkarte horren helburua nesken, gazteen, emakumeen eta gizonen arteko ekimenak sustatzeada, sektore digitalean emakumeen presentzia areagotzeko, eta, aldi berean, emakumeentzako aukera-berdintasuna sortzeko prest dauden gizonekin harremanak ezartzea.

## Sariak eta aintzatespenak 
* *Avanzadoras* 2018 sariko finalista

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* The Objetive. Cristina Aranda, Mujeres Tech-en sortzailea: “Estereotipoak egin behar dira”
* Cristina Arandari egindako elkarrizketa 20m-an: "Gurasoek alabari zerrenda zenbat aldiz deitzen dioten eta zenbat polita den kontatu beharko lukete"
* TEDx Conferences - TEDx Zaragoza-2018. Cristina Aranda: "Egin ditzagun estereotipoak"
* Zaragoza Lingüística - Psylex taldea.' Zuzendaria Cristina Aranda: "Naming, marka-izenaren sorrera eta interpretazioa"
Vizcainas ikastetxea (Mexiko Hiria)

thumb|250px|Ikastetxearen atari nagusia.
thumb|250px|Artxiboaren ikuspegia.
**Vizcainas ikastetxea** (), ofizialki **San Inazio Loiolakoaren Ikastetxea**, euskaldunek Mexiko Hirian, Espainia Berriko Erregeorderriaren garaian sortutako hezkuntza erakundea da. Ikastetxe laikoa zen.

## Historia 
XVIII. mendean irekita, emakumeen hezkuntza garatzeko eta bultzatzeko sortutako eskola zen.  Hau izan da garai kolonialetik etengabe zabalik egon den instituzio bakarrenetariko bat. Sortzaileen artean Frantzisko Etxebeste, Manuel Aldako eta Ambrosio Meabe zeuden; hirurak Euskalerriaren Adiskideen Elkartea erakundearen partaideak ziren. Eskola eraikin barroko batean egokitu zen. 1767ko irailaren 9an ireki zituen ateak, eta kontinente amerikarreko emakumeentzako lehen eskola laikoa izan zen. 1970eko hamarkadan ikastetxe misto bihurtu zen.

## Eraikina 
Eraikinak etxadi oso bat hartzen du, Vizcainas kaleak iparraldean, Manuel Aldaco kaleak ekialdean eta San Ignazio kaleak mendebaldean, Vizcainas plaza hegoaldean dituela. Eraikinaren fatxadak barroko estilokoak dira. Eraikinaren sekzioak pinakuluez koroatuta dauden pilastrez banatuta daude. Eraikuntzaren lau fatxadak, tezontle harriz estalita daude. Era berean, ikastetxea hondoratzen ari zenez, Mexiko Hiriko eraikin askok pairatzen duten arazoa, babes-lan ugari egin behar izan ziren.

## Irakaskuntza 
Eskolak bere eginkizunaren eta antolaketaren alde handiena mantendu. Mexikoko kolonial garaiko erakunde funtzionamenduan etengabea izan dena da. Hasiera batean umezurtz eta alargunen hezkuntzarako sortu zen, baina gaur egun eskola mistoa da. Haurtzaindegitik goi mailako batxilergorainoko hezkuntza eskaintzen du (preparatoria), beraz, gaur egun ikastetxe arrunta da baina irabazi-asmorik gabekoa. Erakundeak diru-sarrerak jasotzeko erabiltzen duen bide nagusietako bat, dohaintzez gain, eraikina ekitaldi sozialetarako alokatzea da.

## Artxibo historikoa 
Eraikinaren barruan José María Basagoiti Noriega Artxibo Historikoa dago. Artxiboa XVI, XVII, XVIII eta XIX mendeetan zehar, 1538 eta 1928 artekoak, emakumeen bizitzaren eta haiek babestu zituzten erakundeen inguruko gai nagusia duen bilduma batek osatzen du. Artxiboak 2013an Nazio Batuen Hezkuntza, Zientzia eta Kultura Erakundeak emandako Munduaren Memoria gisa Nazioarteko Erregistroa jaso zuen. Ikastetxean ere liburutegi interesgarria dago.

## Ikasle ospetsuak 
* Josefa Ortiz de Domínguez, Mexikoko Independentzia Gerran protagonismoa izan zuen emakumea.
* Sara García aktorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Eskolako webgune ofiziala.
* :Amaia Garritz: "Colegio de las Vizcainas en México", Euskonews & Media 72.zbk (2000/3/24-31). 
* :Artxiboari buruzko bideoa Youtuben.
Cécile La Grenade

**Cécile Ellen Fleurette La Grenade** (Le Borie, Grenada, 1952ko abenduaren 30a) Grenadako politikari eta zientzialaria da.

## Bizitza 
Bost neba-arreben arteko hirugarrena da enpresaburu eta irakasleen familia batean. *Eva Mary Louise Ollivierre-Sylvester* amona izan zen 1952an Grenadako Kontseilu Legegileko kide izan zen Ekialdeko Karibeko estatuetako lehen emakume britainiarra, emakumearen boto-eskubidea onartu ondoren.

Cécile La Grenade Estatu Batuetara joan zen, haurtzaroa igaro eta zenbait ikasketa egin zituen. Lehenik, Kimikan lizentziatu zen, Elikagaien Teknologiaren arlo zientifikoan, Jamaikako Mendebaldeko Indietako Unibertsitatean, eta, ondoren, graduatu ondoko bat egin zuen maisutzaren graduan, eta doktoretza bat Elikagaien Zientzietan, Estatu Batuetako Marylandeko Unibertsitatean.

### Ibilbidea 
Ikasketak 1992an amaitu ondoren, Grenadara itzuli zen, eta han bere gain hartu zuen *Sybil La Grenade* amak sortutako intxaur muskatua duten produktuak ekoizteko enpresaren kudeaketa.

Politikaren munduan sartzea erabaki zuen garai hartan, eta bere lehen zeregina Grenadako Administrazio Publikoko Batzordeko burua izan zen, herrialdeko funtzionario publiko guztiak gainbegiratzeaz arduratuta.

2013ko apirilaren 9an, Grenadako gobernadore nagusi bezala hautatu zuten, urte bereko maiatzaren 7an, eta aurreko Carlyle Arnold Glean gobernadore nagusiaren kargua hartu zuen. Hala, Grenadako lehen gobernadore orokorra bihurtu zen.

## Sariak eta kondekorazioak 
* 2013, Britainiar Inperioaren Ordenaren Komendadore Nagusia.
* 2013ko maiatzaren 14an, San Migel eta San Jurgi Ordenako gurutze handia, Isabe II.a erreginak emana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eva Syková

**Eva Syková** (Rožmitál pod Třemšínem, Txekia, 1944ko uztailaren 24a) txekiar neurozientzialaria da. 

## Lana 
Bere arreta homeostasi ionikoaren jatorrian, mekanismoetan eta iraupenean eta nerbio-sistema zentraleko bolumenean eta bizkarrezur-muineko lesioaren transmisio estrasynaptikoaren paperean jarri zuen. Gero zenbait azterketa kliniko egiten ari dira, besteak beste, bizkarrezur-muineko lesioa duten pazienteen I / II fasea, ELA duten eta hanka iskemikoan lesioa duten pazienteen azterketa klinikoak. 

Bera izatez, Medikuntza Esperimentaleko Institutuko zuzendaria da eta Pragako Carolina Unibertsitateko Terapia Zelularreko eta Ehunak Konpontzeko Zentroko burua. Eva Sykovák 421 argitalpen egin ditu eta 50 H indizea duten zazpi patenteren titularkidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sikivu Hutchinson

**Sikivu Hutchinson** (AEB, 1961eko otsailaren 11) idazle eta ekintzaile afroamerikarra da.

## Ibilbidea 
Zenbait libururen egilea da, hala nola: *Moral* Combat: Black Atheists, Gender Politics, and the Values Wars (2011) eta Imagining Transit: Race, Gender, and Transportation Politics in Los Angeles (Travel Writing Across the Discourines) (2003). 

Toki ezberdinetan argitaratzen ditu bere idazkiak: Ateos de América elkarteko *American Atheist* aldizkarian, Dawkins.net webgunean eta New Humanism blogean ere bai. Blackfemlens gunearen editorea ere bada.

Ikasketa Humanisten Institutuko kide seniorra da eta Ikasleen Aliantza Laikoaren bozeramailea baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Blackfemlens.org
* New Humanism.org-en idatzitako lanak
* Ateo mugimenduak aniztasunaren kontzientzia zergatik izan behar duen azaltzen duen bideoa
Gabonetako jertse

thumb|1980ko hamarkadako Gabonetako jertsea
**Gabonetako jertsea** Gabonetako edo negu estiloko diseinua duen jertsea da, sarritan jai garaian janzten dena. Britainiar eta amerikar kultura modernoaren parte eta kitsch estiloaren ikurra da.

Gabonetako jertseetan agertzen diren motibo ohikoenak dira elur-oreinak, pinguinoak, Eguberrietako zuhaitzak, elur-panpinak, Bizarzuri.

## Historia 
Erresuma Batuan, Gabonetako jertseak ezagunak bihurtu ziren 1980ko hamarkadan, hainbat telebista aurkezleek, hala nola, Gyles Brandrethek eta Timmy Mallettek, Gabonetako oporretan janzten hasi ostean. Bereziki, haien ospea Andy Williams eta Val Doonican bezalako abeslarien eraginari egotz daiteke, telebistako Gabonetako ikuskizunetan halako jertseekin agertzen zirenak. Irlandan, *The Late Late Show*-eko aurkezleak jertse bitxi bat janzten du Gabonetako *Late Late Toy Show*-erako.
thumb|Gabonetako jertseak supermerkatu britainiar batean (2016)
1990eko eta 2000ko hamarkadetan ez ziren opari ontzat hartzen eta mesederik gabe geratu ziren Gabonetako jertseak. ''Bridget Jones's Diary* 2001eko filmean halako jertse bat gauza lotsagarri bat bezala erakutsi zen. "Gabonetako jertse itsusi"-en lehiaketak urtero egiten dira AEBetan. Goi-mailako moda-markek ere Gabonetako jertseak ekoitzi dituzte, Burberryk, Jil Sanderrek

*Save the Children'' erakundeak urtero Gabonetako Jertseen Eguna antolatzen du abenduan "Hobetu mundua jertse batekin" leloa erabiliz.

Ameriketako juduen artean, jantzi hau "Hanukkahko jertse" izenez ezaguna da.

Tradizio hau Erresuma Batutik eta AEBtik kanpoko herrialde askotan hedatzen da, esaterako Frantzian, Alemanian, Polonian eta Errusian. Euskal Herrian ere zabaltzen ari da Gabonetako jertseak janzteko ohitura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dreiländereck (Basilea)

**Dreiländereck** Basilea hirian eraikitako monumentua da. Frantzia, Alemania eta Suitza arteko muga hirukoitza adierazten du. Frantzia eta Suitza arteko muga, Frantzia eta Alemania arteko muga eta Alemania eta Suitza arteko mugak bertan biltzen dira.

Berez, muga hirukoitza Rhin ibaiaren erdian dagoenez, monumentua suitzar aldean dago, 150 metrotara hego-ekialdean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felisa Libano

**Felisa Libano Arruti** (Isuskitza, Plentzia, Bizkaia, 1917ko abenduaren 1a &ndash; 2000ko urtarrilaren 10a) nekazaria, pandero jotzailea eta dantzaria  izan zen.  

## Bizitza 
Isuskizako Beheko Kalen jaio zen 1917ko abenduaren 1ean, zapatuz. Amaren aldetik Isuskiza eraiki eta populatu zuten lehen gipuzkoarren ondorengoa zen. Bere aitaita Zumarragatik heldu omen zen Isuskizara. Aitaren aldetik, ostera, Isuskiza inguruko herrietako Libano abizena zuen.

Felisa umezurtz geratu zen hilabeteetako ume hankagorria zela. Tomas Arrizabalaga "Zitze"ren ama eroan zuen gripe izurrite berak hil zuen Felisaren aita ere, 1918. urtean. Gerora andra-gizonak izan zirenek elkarbanatzen zuten ezbeharra.

8 urte zituenean ezagutu zuen Felisak Tomas; neskatoa Isuskizako eskola inguruan zebilen negarrez. Tomas Zitzek, babesle, Felisaren negar anpuluen eragile ziren ume bihurriei agerika egin zien, baita Felisari txarrik ez egiteko agindu ere, egunen batean berarekin ezkonduko zela eta.

Felisa panderojole eta dantzari aparta zen. Gerora bere seme- alabei igaro zien zaletasun eta dohaia. 

1933ko otsailean Zitzera ezkondu ziren. Felisak 16 urte bete zituen urte hartan eta Tomas Zitzek 26 bete berri zituen. Ezkon jaia Zitzen ospatu eta Bilbora joan ziren ezkon bidaian. Tomasek itsasoa utzi eta esnebehiren bat eta ardiak ipini zituen Felisarekin batera. Tomas ardien zaintzan egotea eta Felisak janaria eroateko ohituraren memoria bizirik dago oraindino. Horrez gainera Felisak baratzean egiten zuen lan eta ortuariak (piperrak, tomateak...) saltzen zituen Plentzia, inoiz baita Portalte edo Portugaleten ere.

Zazpi ume ekarri zituzten mundura Tomas eta Felisak 1934 eta 1946 bitartean: Mari Angeles, Dolores (+), Inazio (+), Carmen (+), Bittor, Kepa eta Manu.

Ezkondu eta gerra hasi bitarteko urteetan soinu jotzea etxe barrua eta familia ospakizunetara mugatu zuen Tomas Zitzek. Aparteko diru-sarrera moduan, lantzean behin, Plentziako Ontziolako plazan jotzen jarraitu ei zuen. Ez lehenago bezain sarri, ordea. Eta alabarik zaharrenaren akorduan, batzuetan Felisak laguntzen omen zion.

Fredi Paiak Tomasi "Zitze"ri buruzko liburua osatzeko lehenengo elkarrizketa egin zuenean, Tomas eta Felisaren alabetako batek esana:*Gure aitten ganeko liburu? Politxo. Ta amari noz egingo dotsezue ba?*Bizitza osoa igaro zuten elkarrekin Felisa eta Tomasek. Zazpi ume atera zituzten aurrera eta soinu-parrandak baino askoz arazo handiagoei egin behar izan zieten aurre elkarrekin. Hasteko, ezkondu eta bigarren urtera gerra piztu zen. Tomasek Zitze utzi, Euzko Gudarosteko gudari bihurtu eta frontera abiatu behar izan zuen; bi egunetarako baino askoz denbora luzeagorako. Felisak bakarik egin behar izan zion aurre egoerari.

## Heriotza 
2000ko urtarrilaren 10ean hil zen 82 urteko Felisa.

## Erreferentziak 
*

## Kanpo estekak
Adriano Baffi

**Adriano Baffi** (Vailate, 1962ko abuztuaren 7a), Italiar txirrindulari ohia da, profesionala 1985etik 2002ra

## Palmaresa 
**1987**
* Suitzako Itzuliko etapa bat 
* Etnako Giroa
**1988**
* Tirreno-Adriatikoko 2 etapa
* Campaniako Giroa
* Milan-Vignola
**1989**
* Reggio Calabriako Giroa
* Milan-Vignola
* Paris-Nizako etapa bat
**1990**
* Italiako Giroko bi etapa 
* Paris-Nizako etapa bat
* 3. Belgikako Itzulian
**1992**
* Paris-Nizako etapa bat
* Trentinoko Giroko etapa bat
* 3. Gante-Wevelgemen
**1993**
* Italiako Giroko Puntukako sailkapena 20px eta 3 etapa
**1994**
* Valentziako Erkidegoko Itzuliko lau etapa
* Trentinoko Giroko etapa bat
**1995**
* Espainiako Vueltako etapa bat
**1996**
* Paris-Camembert
**1997**
* Paris-Nizako etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyril Gautier

**Cyril Gautier** (Pabu, 1987ko irailaren 26a), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2008**
* Europako Txapelketa (23 urtez azpikoa)
* 2. Plumelec-Morbihango Sari Nagusian

**2010**
* Route Adélie
* 3. Classic Sud-Ardèchen

**2011**
* 3. Classic Sud-Ardèchen

**2013**
* Finisterre Tourra

**2014**
* Limousingo Tourreko etapa bat

**2016**
* Paris-Camembert

**2017**
* Limousingo Tourreko etapa bat
* 2. Route Adélien

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mads Pedersen

**Mads Pedersen** (Aarhus, 1995eko abenduaren 18a), Danimarkako txirrindularia da. 

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gai (argipena)

**Gai** hitzak hainbat adiera izan ditzake:

#  **Gai** *iz.* Gauzak osatzen dituzten materia motetako bakoitza. Adibideak: *Gantza **gai** koipetsua da. Erretxina **gai** organikoa da*.
#  **Gai** *iz.* Zerbait egiteko edo osatzeko behar diren gauzetako bakoitza. Ikus ekai. Adibideak: *Soineko baten **gai**a. Hiztegi handi horretarako **gai**ak biltzen. Etxea egiteko **gai**ak baditugu*.
#  **Gai** *iz.*  Jarduera edo gogoeta baten edukia; elkarrizketa, hitzaldi, idazlan eta kidekoen mamia. Adibideak: *Politikari baten hitzaldiaren **gai**a azken boladako politika kontuak izan daitezke, edo eztabaidatzen ari den legea izan daiteke **mintzagai**a... Txostenean ukitzen diren gai garrantzitsuenak. Baserria **gai**tzat harturik, hiru bertso bota zituen non abeltzaintza eta nekazaritzarekin batera...  **Gai** bera erabili du bere liburu guztietan. Polemika **gai** gogaikarria. Sinfonia baten gaiak. Euskal gaiak darabiltzan olerkia. Zenbait gaitan aditua. Edozein gaiez mintzatu*.
#  **Gai** *iz.*  Matematikaren testuinguruan, adierazpen matematiko batean, eragiketa edo erlazio ikurrez bereizten den elementu bakoitza. Adibidez: *Progresio aritmetiko bateko **gai**en batuketa*.
#  **Gai**;  Gai izan, gauza izan, kapaz izan. Adibideak: *Azken azterketa gaindituta, ofiziorako **gai** zela ebatzi zuen oposizioetako tribunalak. Japonieratik euskarara itzulpen onak egiteko **gai** zen. Garai batean, EGAk nolabait adierazten zuen jabedunak euskaraz normal jarduteko **gai** zela*.

Ikus, gainera:

* Gaia (argipena)
* Gaya (argipena)
Rodolfo Massi

**Rodolfo Massi** (Corinaldo, 1965eko irailaren 17a), Italiako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1986**
* Mendebaldeko Hainauteko Tourreko etapa bat

**1988**
* 2. Pantalica Sarian

**1989**
* 3. Camaioreko Sari Nagusian.

**1994**
* Settimana Coppi e Bartali

**1996**
* Italiako Giroko etapa bat 
* Trentinoko Giroko etapa bat
* 3. Murtziako Itzulian

**1997**
* Haut-Varko Tourra

**1998**
* Mediterraneoko Tourreko etapa bat 
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Lieja-Bastogne-Liejan

**2000**
* Midi Libreko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarcisio Bertone

**Tarcisio Pietro Evasio Bertone** (Romano Canavese, 1934ko abenduaren 2a) italiar kardinala da.

1960an apaiztu zen eta ordutik Vercelliko artzapezpiku (1991-1995), Fedearen Doktrinarako Erakundeko idazkari (1995-2002) eta Genoako artzapezpiku (2002-2006) izan zen.

Joan Paulo II.ak kardinal izendatu zuen 2003an. 2006tik 2013ra Kardinal Estatu Idazkaria izan zen eta eta 2007tik 2014ra Kardinal Kamarlengo.

Benedikto XVI.a eta Frantzisko aita santuak aukeratu zituzten 2005eko eta 2013ko konklabeetan parte hartu zuen
Soumya Swaminathan

**Soumya Swaminathan Yadav** (Kumbakonam, India, 1959ko maiatzaren 2a) indiar mediku, pediatra eta  zientzialaria da, tuberkulosiari buruzko ikerketengatik ezaguna. Gaur egun zientzialari nagusia da Osasunaren Mundu Erakundearen zientzialari nagusia da, 2019ko martxoan lortu zuen karguan. Lehenago, OMErako Programen zuzendari nagusiaren ondokoa izan zen.

## Biografia 
### Lehen urteak eta ikasketak 
Soumya Kumbakonam hirian jaio zen, Mina Swaminathan pedagogoaren eta M. S. Swaminathan zientzialariaren alaba. Bi anaia ditu: Madhura Swaminathan, Indiako Estatistika Institutuko ekonomia-irakaslea, eta Nithya Swaminathan, Anglia Ekialdeko Unibertsitateko genero-analisiaren irakasle titularra.

Swaminathanek Indar Armatuetako Medikuntza eta Kirurgiako lizentziatura eta New Delhiko Medikuntza Zientzien Institutuko Medikuntzako doktoretza ditu. Ondoren, Pneumologia Pediatrikoko doktoretza ondoko beka bat lortu zuen Los Angelesko Haur Ospitalean (Kalifornia), Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitateko Keck Medikuntza Fakultatean.

### Ibilbidea 
1987tik 1989ra Neonatologia eta Pneumologia Pediatrikoa ikertzeko beka bat lortu zuen Los Angelesko Haur Ospitalean. Ondoren, beste beka bat eman zuen Leicesterreko Unibertsitateko Arnas Eritasun Pediatrikoen Sailean, eta 1990ean amaitu zen. Harrezkeroztik, Tufts Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Osasun Publikoko eta Familia Medikuntzako Departamentuko irakasle laguntzaile, Tuberkulosiari buruzko Ikerketarako Institutu Nazionaleko zuzendari eta Unicefeko Gaixotasun Tropikalak Ikertzeko eta Gaitzeko Programa Bereziko koordinatzaile lanetan aritu zen.

2015 eta 2017 bitartean, Indiako Gobernuaren Osasun Ikerketarako  idazkari eta Indiako Ikerketa Medikuaren Kontseiluko zuzendari nagusi izan zen. 2017an ere OMErekin elkartu zen, zuzendari nagusiaren ondoko gisa, eta bi urte geroago, zientzia-buru kargua hartu zuen munduko erakunde berean. Aldi berean, Izurriteetarako prestatzen ari den Berrikuntzetarako Koalizioko kidea izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazioarteko Boleibol Federazioa

**Nazioarteko Boleibol Federazioa** (frantsesez, eta ofizialki, Fédération Internationale de Volleyball, FIVB) da boleibolaren arauak maila lehiakorrean arautzen dituen munduko erakundea, baita lehiaketak eta ekitaldiak bere bi diziplinetan aldizka egiten dituena ere. 1947ko apirilaren 18an sortu zen Parisen, Frantzian, 14 herrialdeekin, eta 1984az geroztik Lausanan du egoitza, Suitzan.

## Kronologia 
* 1947an, Boleiboleko Nazioarteko Federazioa (FIVB) sortu zen Parisen apirilaren 18an, Belgika, Brasil, Txekoslovakia, Egipto, Estatu Batuak, Frantzia, Hungaria, Italia, Herbehereak, Polonia, Portugal, Jugoslavia, Uruguai eta Errumaniak egindako boleibolari buruzko kongresuan. Lehen presidentea Paúl Libad frantsesa izan zen.
* 1949an egin zen gizonezkoen Munduko Boleibol Txapelketa, Pragan.
* 1951n, Hego Amerikako lehen boleibol txapelketa egin zen (gizonezkoak eta emakumezkoak) Río de Janeiron.
* 1952an, Emakumezkoen Munduko Boleibol Txapelketa egin zen Moskun.
* 1952an, Boleiboleko Asiako Konfederazioa (AVC) sortu zen Pekinen.
* 1957an, COIk kirol olinpikotzat hartu zuen boleibola.
* 1963an, Europako Boleibol Konfederazioa (CEV) sortu zen Luxenburgon.
* 1964an egin zen boleiboleko lehen txapelketa (gizonezkoak eta emakumezkoak) Joko Olinpikoetan.
* 1965ean, gizonezkoen Munduko Boleibol Kopa egin zen.
* 1966an, Ipar Amerikako, Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Boleibol Konfederazioa (NORCECA) sortu zen Puerto Ricon.
* 1967an, Afrikako lehen boleibol txapelketa egin zen Tunisian.
* 1969an, NORCECAren Boleibol Txapelketa egin zen Mexiko Hirian.
* 1972an, Afrikako Boleibol Konfederazioa (CAVB) sortu zen Kairon.
* 1973an, Emakumezkoen Munduko Boleibol Kopa egin zen.
* 1975ean, Asiako lehen boleibol txapelketa egin zen Melbournen.
* 1977an, 21 urtez beherakoen gizonezkoen Munduko Boleibol Txapelketa egin zen Rio de Janeiron.
* 1977an, Sub-20 Emakumezkoen Munduko Boleibol Txapelketa egin zen Rio de Janeiron.
* 1984an, Rubén Acosta Hernández (Mexiko) FIVBko bigarren lehendakaria hautatu zuten. Egoitza Lausanara aldatzea.
* 1987an, hondartzako boleiboleko nazioarteko lehen txapelketa egin zen Rio de Janeiron.
* 1989an, 19 urtez beherakoen Gizonezkoen Munduko Boleibol Txapelketa egin zen Dubain.
* 1989an, Emakumezkoen Munduko Boleibol Txapelketa (sub-18) egin zen Curitiban.
* 1996an, hondartzako boleiboleko lehen txapelketa egin zen Joko Olinpikoetan.
* 1997an, Hondartzako Voley Txapelketa ofiziala egin zen Los Angelesen.
* 1998an, Japoniako Munduko Rally Point txapelketa ezarri zen.
* 2008an, Jizhong Wei (Txina) FIVBko hirugarren lehendakaria hautatu zuten.
* 2010ean, boleiboleko lehen txapelketa egin zen (gizonezkoak eta emakumezkoak) Gazteriaren Joko Olinpikoetan.
* 2012an, Ary Graçako (Brasil) laugarren lehendakaria hautatu zuten

## Diziplinak 
Gaur egun, FIVBk lehiaketak bi diziplinatan egiten ditu:

# Boleibola
# Hondartzako boleibola

## Antolakuntza 
Federazioaren egitura hierarkikoa lehendakariak, Batzorde Betearazleak, Administrazio Kontseiluak eta hamar batzorde teknikok osatzen dute.

### Lehendakariak 
## Kanpo estekak
Sébastien Minard

**Sebastian Minard** (Senlis, 1982ko ekainaren 12a) frantziako txirrindulari ohia da. 

## Palmaresa 
### 2005 
Etorkizuneko Tourreko etapa bat

### 2010 
Paris-Camembert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thierry Marie

**Thierry** **Marie** (Bénouville, 1962ko ekainaren 25a) Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1985**
* Limousingo Tourra 
* Midi Libreko etapa bat
**1986**
* Kataluniako Voltako etapa bat 
* Frantziako Tourreko etapa bat
**1987**
* Armorikako Tourra eta etapa bat
**1988**
* Herbehereetako Itzulia
* Eibarko Bizikleta-Arrateko Igoerako etapa bat
* 3. Denaingo Sari Nagusian
**1989**
* Paris-Nizako etapa bat 
* Baracchi Saria
* 2. Denaingo Sari Nagusian
* 2. Dunkerqueko Lau Egunetan
* 2. Herbehereetako Itzulian
**1990 **
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Paris-Camembert
* 3. Dunkerqueko Lau Egunetan
* 3. Herbehereetako Itzulian
**1991**
* Polynormande
* 3. Eddy Merckx Sari Nagusian
**1992**
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Italiako Giroko etapa bat
* 2. Herbehereetako Itzulian
* 3. Boucles de l'Aulnen
**1993**
* Burgosko Itzuliko etapa bat
**1994**
* 2. Chrono des Herbiersean
**1995**
* Sartheko Zirkuitua eta etapa bat
**1996**
* 2. Route Adélien

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Nazioarteko Izotz Hockey Federazioa

thumb|Gorriz: IIHFko kideak, urdinez: Kide elkartuak, berdez: Balizko afiliazioak eta beltzez: Kide gabetuak

**Nazioarteko Izotz Hockey Federazioa** (ingelesez: **International Ice Hockey Federation**, IIHF) izotz-hockeyko arauak nazioarteko mailan arautzen dituen erakundea da, baita lehiaketak eta ekitaldiak egiten dituena ere.

Zurichen (Suitza) du egoitza, eta 65 federazio nazionalen afiliazioa du 2007an. 1994az geroztik, jarduneko presidentea Suitzako René Fesel da.

## Historia 
IIHF 1908ko maiatzaren 15ean sortu zuten Parisen lau erakunde nazionalek: Belgikak, Frantziak, Erresuma Batuak eta Suitzak, **Izotz gaineko Hockeyko Nazioarteko Liga** (**LIHF**) izenarekin.

1910ean, Izotz gaineko hockeyko lehen txapelketa egin zen Alpeako Montreux herrian (Suitza), eta 8 selekzio nazionalek hartu zuten parte.

1920an, Anberesen Neguko VII. Joko Olinpikoetan, izotz-hockeyko lehen txapelketa egin zen. Gizonezkoen izotz-hockeyko lehen munduko txapelketa izan zen.

1954an, egungo Izotz Hockeyko Nazioarteko Federazioari (IIHF) izena aldatzea erabaki zen.

1990ean, Emakumezkoen Izotz Hockeyko lehen Munduko Txapelketa egin zen Ottawan (Kanada), 12 selekzio nazionalek parte hartuta.

## Ekitaldiak 
IIHFk erregularki antolatzen dituen lehiaketa garrantzitsuenen artean hauek daude:

* Neguko Joko Olinpikoetako izotz-hockeyko txapelketa
* Izotz-hockeyko Munduko Txapelketa (gizonezkoak eta emakumezkoak)
* Gazteen Izotz Hockeyko Munduko Txapelketa (gizonezkoak eta emakumezkoak)

Funtsean, IIHFk antolatzen dituen txapelketak munduko izotz-hockeyko "Sei Handien" artean banatzen dira: Kanada, Suedia, Finlandia, Errusia (Sobietar Batasuneko beste selekzio ahaltsu baten oinordekoa), Txekiar Errepublika (Txekoslovakiako oinordekoa) eta Ameriketako Estatu Batuak. Historiako uneren batean, Britainia Handiak, Alemaniak, Suitzak eta Austriak kontrapisu pixka bat egiten saiatu ziren; hala ere, azken 20 urteetan, Eslovakiak (Txekoslovakia Txekiar Errepublikarekin batera osatzen zuen), bere hautaketarekin, Sei Handien arteko elkarrizketan sartu zen Munduko Txapelketetan, eta 2002ko Suedian izan zen txapeldun. Suitzak iraganeko norabidea berreskuratu nahi izan du, 2013ko eta 2018ko mundialetan finalera iritsita, eta biak Suediaren aurka galdu ditu. Joko Olinpikoei dagokienez, Alemaniak parte-hartze nabarmena izan zuen Pyeongchang 2018an, eta zilarrezko domina irabazi zuen. Finala Errusiak irabazi zuen (une horretan, Errusiako atleta olinpikoek ordezkatu zuten).

## Antolakuntza 
Federazioaren egitura hierarkikoa hauek osatzen dute: lehendakaria, idazkari nagusia eta lehendakariordeak, Kongresua (urtero egiten dena), Kidego Betearazlea eta Batzorde Teknikoak.

### Lehendakariak 
## Kanpo estekak
Samuel Dumoulin

**Samuel Dumoulin** (Vénissieux, 1980ko abuztuaren 20a) frantziar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo etekak
Brian Holm

**Brian Holm** (Kastrup, 1962ko urriaren 2a) danimarkako txirrndulari ohia da. Bere herrialdeko txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
**1983**
* Suediako Itzuliko etapa bat
**1984**
* Lillers Sari Nagusia
**1986**
* Mugako Zirkuitua
**1990**
* 20px 15px Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketa
**1991**
* Paris-Camembert
* Paris-Bruselas
**1994**
* 3. Denaingo Sari Nagusian
**1998**
* Danimarkako Itzuliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Izkue

**Aitor Izkue Ros** (Abartzuza, 1999 - ) Nafarroako mendi bizikletako txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2018**
* 2. Euskadiko Openean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolas Barone

**Nicolas Barone** (Paris, 1931ko martxoaren 6a - Mougins, 2003ko maiatzaren 31) frantziako txirrindularia izan zen. 

## Palmaresa 
**1954**
* Frantziako Rutako etapa bat
**1955**
* Langon Kriteriuma
**1957**
* Luxemburgoko Tourreko etapa bat
* Paris-Nizako etapa bat
**1958**
* Paris-Camembert
**1959**
* Paris-Camembert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haribo Klasika

**Haribo Klasika**, frantzia hegoaldean egiten zen txirindularitza lasterketa zen. Uzes hirian ospatzen zen Haribo empresaren lantoki bat zegoen hirian. 1994 eta 2006 urte bitartean ospatu zen eta Frantziako Txirrindularitza Kopako lasterketa ere izan zen. 200 km inguru izaten zituen eta Uzesetik Marseillara joaten zen. Jaan Kirsupuu hiru aldiz irabazi zuen lasterketa hau.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wim Van Huffel

**Wim Van Huffel**, (Oudenaarde, 1979ko maiatzaren 28a) belgikar txirrindulari ohia da. 

## Palmaresa 
### 2003 
Hel van het Mergelland

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esperanza Nuere

**Esperanza Nuere** (Bilbo, Bizkaia, 1935) artista da,  margolaria. 

## Biografia 
1949tik 1954ra Madrilgo San Fernando Arte Ederren Eskolan egin zituen ikasketak. 1958tik 1959ra, Italiako Kanpo Arazoetako Ministerioaren bekaduna izan zen eta urtebete egin zuen Brerako Akademian.

## Erakusketak 
Hainbat erakusketa egin ditu bere ibilbidean zehar, besteak beste:

1971ean Madrilgo Egam Galerian, Santillana del Mar-en eta Iruñean (1971) aurkeztu zituen bere lanak, kritika arrakastaz, eta arte modernoaren ildo aurreratuaren barruan kokatu zuen. Urte hartatik aurrera, Galerías de Madrid, León, Santander, Donostia, Kanariak, Gijón eta Bartzelona. 1975ean Santillanan, Madrilen, Bilbon, Burgosen eta beste hiri batzuetan ere agertu zen. 1976an Malmoeko (Suedia) Nordenhake Galerian eta 1979an Uluv Aretoan (Txekoslovakia). 

## Argitalpenak 
* *La maestría en el pastel.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Esperanza Nuereren zenbait lan. Argazkiak
Allan Johansen

**Allan Johansen** (Silkeborg, 1971ko uztailaren 14a) danimarkar txirrindulari ohia da. Bere herrialdeko txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
**1999**
* Aarhus Sari Nagusia
**2002**
* Paris-Bourges
* 2. Schaal Selsean
**2004**
* Hel van het Mergelland
* Jef Scherens Sari Nagusia
* 3. Paris-Bruselan
**2005**
* Saxoniako Itzuliko etapa bat
**2006**
* Herning Sari Nagusia
* 20px 15px Danimarkako errepide txirrindularitzako txapelketa
**2008**
* Cophenaghen Classic
**2009**
* Ronde de l'Oiseko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mauro Finetto

**Mauro Finetto** (Tregnago, 1985ko maiatzaren 10a) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2007**
* 3. Aostako Haranako Giroan
**2009**
* Hel van het Mergelland
* Turkiako Itzuliko bi etapa
**2010**
* 6. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2011**
* 3. Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusian
**2014**
* Lugano Sari Nagusia
* Limousingo Tourra eta etapa bat
* 2. Etruriarren Kostaldeko Sari Nagusian
**2015**
* Sibiu Tourra eta etapa bat
**2016**
* Eslovakiako Itzulia eta etapa bat
* 2. Settimana Coppi e Bartalin
**2017**
* Classic Sud-Ardèche
* 3. Laigueglia Sarian
**2019**
* Settimana Coppi e Bartaliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dorian Godon

**Dorian Godon** (Paris, 1996ko maiatzaren 25a) frantziar txirrindularia da. Frantziako Kopa irabazi du.

## Palmaresa 
**2017**
* 2. Limburgoko Itzulian

**2018**
* Boucles de la Mayenneko etapa bat

**2019**
* Boucles de la Mayenneko etapa bat

**2020**
* Paris-Camembert

**2021**
* Paris-Camembert
* Limousingo Tourreko etapa bat
* Doubseko Tourra
* Frantziako Txirrindularitza Kopa
* 3. Loire-Atlantique Klasikoan

**2022**
* 2. Route Adélien

**2023**
* Flèche Brabançonne
* Venetoko Giroa

**2024**
* Romandiako Tourreko Puntukako sailkapena 20px eta bi etapa
* 8 Flèche Wallonnen

**2025**
* 20px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Bernocchi Kopa
* Vendéeko Tourra

**2026**
* Paris-Nizako etapa bat
* Kataluniako Voltako Puntukako sailkapena 20px eta bi etapa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konfinamenduen aurkako protestak Txinan (2022)

COVID-19ko pandemia zela era Txinan 2022ko azaroaren 15etik hasi eta azaroaren 25ean areagotu ziren konfinamendu eta murrizketen aurkako protestak. Arazoen jatorria pandemiaren inguruko Txinako Gobernuak defendatu zuen politika zen, hau da, Zero-COVID politika. Herrialdean politikarekiko nahigabea areagotu egin da pandemia hasi zenetik. Pandemia horrek pertsona asko beren etxeetan lanik gabe utzi zituen, eta eguneroko eginbeharrak egin ezinik, murrizketa gogorren mende. 

Eskala txikiko protestak azaroaren hasieran hasi baziren ere, istilu zibil orokorrak piztu ziren Ürümqin hamar pertsona hil zituen sute baten ondoren, Xinjiangen itxi eta hiru hilabetera. Suhiltzaileak berandu iritsi ziren, eta, gainera, konfinamendua zela-eta zegoen hesiaren ondorioz, ezin izan zituzten sua itzaltzeko lanak ondo egin. Manifestariek gobernuaren zero-COVID politikaren amaiera eta konfinamendu jarraituak exijitu zituzten, sarritan bat-batean eta aldez aurretik abisatu gabe inposatzen direnak. Shanghai, Pekin, Guangzhou, Lanzhou... Asteburuan Txina osoan hedatu ziren protestak. 

Gehienek txundituta ikusi dute protesten olde hori. Nahiz eta bat—batekoa iruditu aspalditik handituz joan den zerbait da haserre hori: munduan koronabirusarekin elkarbizitzen ikastea derrigorrezkoa da, baina Txinan ez da hala; orain arte, birusa kontrolatu nahi izan du. COVID—19aren kontra neurri zorrotzenak hartu dituen herrialdea da, eta are gehiago: gaur egun mantentzen dituzten neurriak pandemiaren hasierakoak baino zorrotzagoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Erreportaia EITBn, 2022/11/28an.
Jan Tratnik

**Jan Tratnik** (Liubliana, 1990eko otsailaren 23a) esloveniar txirrindulari ohia da. Bere herrialdeko Txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
**2010**
* Gran Premio de la Liberazzione
* 2. Giro delle Regionin
**2012**
* Europako Txapelketa (23 urtez azpikoa)
**2015**
* 20px 15px Esloveniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* Hungariako Itzuliko etapa bat
**2016**
* Eslovakiako Itzuliko etapa bat
* 20px 15px Esloveniako errepideko txirrindularitza txapelketa
**2017**
* Eslovakiako Itzulia eta etapa bat
**2018**
* Settimana Coppi e Bartaliko etapa bat
* Volta Limburg Classic
* 2. Luxenburgoko Tourrean
* 2. Eslovakiako Itzulian
**2019**
* Romandiako Tourreko etapa bat
**2020**
* Italiako Giroko etapa bat
**2021**
* 20px 15px Esloveniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
**2022**
* 20px 15px Esloveniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 9. Milan-San Remon
* 9. Flandrian Zeharrean
**2024**
* Omloop Het Nieuwsblad
* 2. Murtziako Itzulian
* 3. Jaengo Klasikoan
* 3. Algarveko Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlos, Orleansko dukea

**Karlos Orleanskoa** (Paris, 1394ko azaroaren 24a - Amboise, 1465eko urtarrilaren 5a) Orleansko dukea izan zen 1407tik hil zen arte. Valoisko dukea, Beaumont-sur-Oiseko kondea, Bloisko kondea eta Coucyko jauna ere izan zen.

Luis I.a, Orleansko dukea eta Valentina Viscontiren semea izan zen. Luis 1407an hil zuten eta Karlos hamahiru urterekin sartu zen dukerrian. Ingelesek preso hartu zuten 1415ean Agincourteko guduan. Gatibualdiko 24 urteetan 500 olerki baino gehiago idatzi zituen, ingelesez eta frantsesez.

1440an askatu eta Frantziara itzuli zen. Hiru aldiz ezkondu zen, Elisabet Valoiskoarekin, Bonne Armagnakoarekin eta Maria Cleveskoarekin. Luis XII.a Frantziakoa erregearen aita izan zen.
Anthony Delaplace

**Anthony Delaplace** (Valognes, 1989ko irailaren 11a), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2010**
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat
**2011**
* Polynormande
* 2. Boucles de l'Aulnen
**2015**
* 3. Loire-Atlantique Klasikoan
**2016**
* 2. Boucles de la Mayennen
**2017**
* Normandiako Tourra eta etapa bat
**2021**
* 2. Bretainiako Tourrean
**2022**
* Paris-Camembert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Joakin Iturbide

**Jose Joakin Iturbide Arregi** () (Azkoien (Nafarroa Garaia), 1739ko otsailaren 6a-Murtzia (Espainia), 1825eko azaroaren 19a) Agustín I.a Mexikoko enperadorearen aita izan zen, eta Lehen Inperio Mexikarraren garaian Kongresu Konstituziogileak Príncipe de la Unión (Batasuneko Printzea) titulua eman zion.  

## Biografia 
Jose Joakin Espainia Berrira iritsi zen Amerikan bizi ziren euskaldunen askoren helburu berarekin, dirutza egiteko gogoz. Espainia Berrira iristean, Valladolidera joan zen. Han, aitaren osaba aurkitu zuen, Arregui kalonjea, 1760 eta 1766 bitartean, eta horrek Elizako etxalde eta etxaldeen administratzaile egin zuen, besteak beste, Moreliako Irapeo eta Valladolideko Toredan eta Taretánunas. María Josefa Arambúru y Carrillo de Figueroa euskal jatorriko emakumearekin ezkondu zen eta bederatzi seme-alabak izan zituzten, tartean María Nicolasa eta Agustín de Iturbide.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julien Loubet

**Julien** **Loubet** (Toulouse, 1985eko urtarrilaren 11) Frantziako txirrindulari ohia da. 

## Palmaresa 
**2008**
* 3. Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketan
**2009**
* 2. Route du Sudean
**2010**
* Tropicale Amissa Bongoko etapa bat
**2015**
* Paris-Camembert
* 2. Classic Sud-Ardèchen
* 2. Doubseko Tourrean
**2017**
* Finisterreko Tourra 
* Route d'Occitanieko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*