open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
AJ Michalka

**AJ (Amanda Joy) Michalka** (Torrance, Kalifornia, 1991ko apirilaren 10a) aktore, abeslari, konponsitore eta musikari estatubatuarra da. Bere lanen artean ABC telebista kateko The Goldbergs eta Schooled telesailak daude, baita ere Disney Channel-eko Cowbelles filma.

## Biografia 
AJ Torrance, Kalifornian jaio eta hazi zen. Bere gurasoak Carrie eta Mark dira; ama musikaria da, bere aita, berriz, enpresa kontratista baten jabea da. Ahizpa handiago bat dauka, Alyson Michalka izenekoa, abeslari eta aktorea ere dena. Alemaniar, britaniar eta irlandar jatorria du.

## Aly & AJ 
2004an, Aly & AJ taldea Hollywood Records-ekin grabaketa kontratua sinatu zuten.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
David Bonvehí

**David Bonvehí i Torras** (Campos, 1979) Kataluniako abokatu eta politikaria da, Kataluniako Parlamentuko diputatua IX legegintzalditik aurrera. Alderdi politiko ezberdinak ordezkatu ditu: lehenik Kataluniako Konbergentzia Demokratikoa; 2015. urtetik aurrera Junts pel Sí koalizioa; eta, 2018ko uztailaren 22tik aurrera, lehendakari den Kataluniako Europar Alderdi Demokrata.

2010. urtean Kataluniako hemizikloko lehen diputatu gurpil-aulkiduna bihurtu zen ere.

## Erreferentziak
Hugo Guillamon

**Hugo Guillamón Sanmartín** (Donostia, Gipuzkoa, 2000ko urtarrilaren 31) Euskal Herriko futbol jokalaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari edo erdilari defendatzaile gisa aritzen da. Bi urte zituela bere familiarekin joan zen L'Elianara bizitzera. Valentzia taldearen harrobian hazitakoa, bere debuta lehen talde valentziarrarekin lehen mailan Anoetan egin zuen. 

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Crudités

[thumb|[Apioa eta *baby* azenario gordinak, *crudités*aren adibide]]
'''*Crudités*a'* (frantsesez, [kʁydite]; soilik pluralean) Frantziako janaurreko tipikoa da, barazki gordinez osaturikoa, normalean saltsa ezberdinekin edota ozpin-olioarekin aurkezten dena. Erabili ohi diren barazkien artean, besteak beste, apio-makiltxoak, azenario-makiltxoak, luzoker-makiltxoak, pipermorro-zerrendak, brokolia, azalorea, mihilua eta zainzuri-zerrendak aurkitzen dira.

## Etimologia 
*Crudités* hitz frantses bat da, lit. "gauza gordinak", XIV. mendeko *crudité* hitzetik datorrena (Frantses Ertaina) eta, hau, zuzenean, latineko *cruditatem* terminotik datorrena (*cruditas* modura nominalizatua), *crudus* hitzetik: "gogorra; ez-kosinatua, gordina, odoltsua". Hau proto-Indoeuropear **krue-do- -*tik dator, **kreue-* -tik ("haragi gordina"), ingeleseko *raw* ("gordin") hitzaren jatorri dena. Merriam-Webster hiztegiaren arabera *crudités* terminoa 1960 aldera erabili zen lehen aldiz, frantseseko *crudité* terminoaren pluralizazioz ("gordintasuna").

### Itzulpena 
Gaur egun, ez dago *crudités* terminorako itzulpen proposaturik Euskaltzaindiaren aldetik, Elhuyar Hiztegiak *barazki(ak)* eta *ortuari(ak)* itzulpenak proposatzen dituen arren. Bestelako hizkuntzetan, aldiz, erabaki ezberdinak hartu dira; hala, Katalan Herrietan *cruatge* terminoa proposatu da, Fundéu fundazioak *crudités* terminoa kurtsibaz idaztea proposatzen duen bezala. RAEk, ordea, Elhuyar Hiztegiaren bide berdinean, *verdura* terminoa erabiltzea defendatzen du.

## Arriskuak 
Janari gordin ororekin gertatzen den bezala, janari hau jateak toxoplasmosi-arriskua dauka, *Toxoplasma gondii'' protozoo parasitikoak sortutako gaixotasuna, bereziki haurdun dauden banakoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zenbaki lehen sexy

**Zenbaki lehen sexyak** euren artean 6ko aldea duten bi zenbaki lehen dira. Adibidez, 5 eta 11 biak dira zenbaki lehen sexyak, 11 - 5 = 6 delako. Izena latinez sei esateko erabiltzen den hitzarekin sortutako hitz-joko bat da (sex).

p + 2 edo p + 4 (p zenbaki lehen baxuena izanik) lehena bada ere, orduan zenbaki lehen sexyak zenbaki lehen hirukotea osatzen dute.

## Taldekatzeak 
### Zenbaki lehen sexy bikoteak 
500 zenbakitik beherako zenbaki lehen sexyak honakoak dira:

:(5,11), (7,13), (11,17), (13,19), (17,23), (23,29), (31,37), (37,43), (41,47), (47,53), (53,59), (61,67), (67,73), (73,79), (83,89), (97,103), (101,107), (103,109), (107,113), (131,137), (151,157), (157,163), (167,173), (173,179), (191,197), (193,199), (223,229), (227,233), (233,239), (251,257), (257,263), (263,269), (271,277), (277,283), (307,313), (311,317), (331,337), (347,353), (353,359), (367,373), (373,379), (383,389), (433,439), (443,449), (457,463), (461,467).

2019ko urrian, ezagitzen zen bikoterik handiena P. Kaiserrek aurkitu zuen, 50.539 digiturekin:
:(520461 × 255931+1) × (98569639289 × (520461 × 255931-1)2-3)-1
:(520461 × 255931+1) × (98569639289 × (520461 × 255931-1)2-3)+5

### Zenbaki lehen sexy hirukoteak 
Lehen azaldutako hirukoteak egin daitezke, kondizio zehatzen arabera. 1.000tik beherakoak hauek dira:

:(7,13,19), (17,23,29), (31,37,43), (47,53,59), (67,73,79), (97,103,109), (101,107,113), (151,157,163), (167,173,179), (227,233,239), (257,263,269), (271,277,283), (347,353,359), (367,373,379), (557,563,569), (587,593,599), (607,613,619), (647,653,659), (727,733,739), (941,947,953), (971,977,983).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palpares libelluloides

thumb|240px|Ale bat erakusketan.
***Palpares libelluloides*** *Palpares* generoko eta Myrmeleontidaeko intsektu espeziea da. Europa Hegoaldeko eta Turkiakoa da. *Libelluloides* hitzak "mariorratz antzekoa dela" esan nahi du.

## Deskribapena 
*Palpares libelluloides* hamar zentimetrorainoko hego luzera izan dezake, nahiko zabala. Haren hegal luzeek orban marroi ilunak dituzte. Harrek apenditze genital luzeak dituzte eta horri esker bereizten dira.

Imagoek egunez zein gauez dute aktibitatea. Aktiboak maiatzatik iraila arte dira. Hegaldi laburrak egiten dituzte, lurretik gertukoak.

## Habitat eta banaketa 
Espezie hau Europa Hegoaldeko lurralde desberdinetan aurki daiteke, bereziki Mediterranear aldeetan: Albania, Bulgaria, Frantzia, Grezia, Hungaria, Italia, Errumania, Espainia eta Turkia. Haien habitat 1000 metrorainoko malda harritsuetan, sasiartetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Doritbarzakay
Hemerobiinae

thumb|*Hemerobius stigma*
**Hemerobiinae** *Hemerobiidae* subfamiliakoak dira. Bost genero eta 200 espezie inguru ezagutzen dira. Banaketa Holartikoa dute.

## Generoak 
Genero hauek *Hemerobiinae* subfamiliakoak dira:
* *Adelphohemerobius* Oswald, 1994
* *Biramus*
* *Hemerobiella* Kimmins, 1940
* *Hemerobius* Linnaeus, 1758
* *Nesobiella* Kimmins, 1935
* *Wesmaelius* Krueger, 1922

## Bibliografia 
* Arnett, Ross H. Jr. (2000). *American Insects: A Handbook of the Insects of America North of Mexico* (2. edizio). CRC Press. .
* Elliott, John Malcolm (1996). *British Freshwater Megaloptera and Neuroptera: a key with ecological notes*. Freshwater Biological Association. .
* Hagen, Hermann August (1861). *Synopsis of the Neuroptera of North America with a list of the South American species 4* (1). Smithsonian institution. doi:10.5962/bhl.title.22092.
* Majka, C. (2009). «Thomas L. Casey and Rhode Island». ZooKeys 22. doi:10.3897/zookeys.22.93.
* New, T.R. (1975). «The biology of Chrysopidae and Hemerobiidae (Neuroptera), with reference to their usage as biocontrol agents: a review». Transactions of the Royal Entomological Society of London (Royal Entomological Society of London) 127 (2): 115-140. doi:10.1111/j.1365-2311.1975.tb00561.x.
* Penny, Norman D.; Adans, Phillip A.; Stange, Lionel A. (1997). «Species catalog of the Neuroptera, Megaloptera and Raphidioptera of America north of Mexico».
* Penny, Norman D.; Monserrat, Victor J. (1985). «Neuroptera of the Amazon Basin Part 10. Hemerobiidae». *Acta Amazonica* 13 (5–6): 879-909. ISSN 0044-5967.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Oswald, J. Tijdschrift voor Entomologie
E. L. Doctorow

**Edgar Lawrence Doctorow** (New York, 1931ko urtarrilaren 6a - *ib.*, 2015eko uztailaren 21a) estatubatuar eleberrigilea izan zen. Hamabi eleberri, hiru ipuin liburuki eta antzezlan bat idatzi zituen. Bere lanik ezagunenak eleberri historikoak izan ziren, hala nola *The March*, *Billy Bathgate eta *The March*.

## Lanak 
### Eleberriak 
* 1960: *Welcome to Hard Times*
* 1966: *Big As Life*
* 1971: *The Book of Daniel*
* 1975: *Ragtime*
* 1980: *Loon Lake*
* 1985: *World's Fair*
* 1989: *Billy Bathgate*
* 1994: *The Waterworks*
* 2000: *City of God*
* 2005: *The March*
* 2009: *Homer & Langley*
* 2014: *Andrew's Brain*

### Ipuin bildumak 
* 1984: *Lives of the Poets: Six Stories and a Novella*
* 2004: *Sweet Land Stories*
* 2011: *All the Time in the World: New And Selected Stories*
* 2015 "Cuentos Completos"

### Antzezlana 
* 1978: *Drinks Before Dinner*

### Beste liburu batzuk 
* 1982: *American Anthem* (photographic essay)
* 1993: *Jack London, Hemingway and the Constitution*
* 2003: Reporting the Universe, Harvard University Press
* 2004: *How Then Can He Mourn?*
* 2006: *Creationists''

## Kanpo estekak
Tommy Tiernan

**Tommy Tiernan**,  (Carndonagh, Donegal konderria, 1969ko ekainaren 16a) irlandar umorista, aktorea, idazlea, irrati esatari eta telebista aurkezle bat da.

## Filmografia 
### DVD 
* 2004 - *Cracked*
* 2005 - *Loose*
* 2014 - *Stray Sod*

### Telebista 
* 2006: Late Show with David Letterman (martxoaren 17a, 2006)
* 2006: Jokerman (RTÉ)
* 2002: Supertramp (RTÉ)
* 2002: Tommy Tiernan Live (RTÉ)
* 2001: Small Potatoes
* 1999: The Stand Up Show
* 1999: About Adam (Simon)
* 1998: Father Ted,
* 2018: Derry Girls

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai {{en}
Chrysopa perla

thumb|*Chrysopa perla*.
**Krisopa** (***Chrysopa perla***) *Neuroptera* generoko intsektu espezie da, *Chrysopidae* familiakoa. Paleartikoan aurkitzen da: ia Europa osoan eta Asiako klima epeleko lurraldetan.

## Ezaugarriak 
Adultoek 10 eta 12 mm tartean dute, 25tik 30 mm-ko hego luzera. *Aphididae*ak, *Coccidae*ak eta beste intsektu txikien depredatzaileak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biolib
* :Uniprot
* :Insektenbox
* :Kielo.luomus
Polystoechotes

***Polystoechotes*** Neuroptera familiaren *Ithonidae*ren intsektu generoa da. Gutxienez *Polystoechotes*en bi ezpezie deskribatu dira.

## Espezieak 
*Polystoechotes*:
* *Polystoechotes gazullai* Navás, 1924
* *Polystoechotes punctata* (Fabricius, 1793)

## Kladograma 
Kladograma iturria Catalogue of Lifen.:

## Bibliografia 
*Arnett, Ross H. Jr. (2000). *American Insects: A Handbook of the Insects of America North of Mexico* (2. edizio). CRC Press. .
*Elliott, John Malcolm (1996). *British Freshwater Megaloptera and Neuroptera: a key with ecological notes*. Freshwater Biological Association. .
*Hagen, Hermann August (1861). *Synopsis of the Neuroptera of North America with a list of the South American species 4* (1). Smithsonian institution. doi:10.5962/bhl.title.22092.
*Penny, Norman D.; Adans, Phillip A.; Stange, Lionel A. (1997). «Species catalog of the Neuroptera, Megaloptera and Raphidioptera of America north of Mexico» https://www.biodiversitylibrary.org/part/51792#/summary. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*: Oswald, J. Tijdschrift voor Entomologie
Mari Carmen Ruiz

**Mari Carmen Ruiz** (Bilbo, 1944) bizkaitar aktore ohia da.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Mari Carmen Bilbo erdaldunean hazi zen. Merkataritza ikasketak egin eta balantza elektronikoei buruzko tesia aurkeztu zuen Bartzelonan. Halere, ondoren, bere betiko pasioari jarraituz, antzerki ikasketak egin zituen Bilbon eta Madrileraino joan zen aktore izateko asmoz . Han igaro zituen urterik oparoenak, izen handiko jende askoren artean.

### Ibilbide profesionala 
Lehenengo jaunartzean mintzaldi bat egin zuen eta denak txaloka hasi zitzaizkion, une hartan erabaki zuen aktorea izatea. Hantxe eman zion hasiera antzezle ibilbideari. Horregatik apuntatu zen Bilboko Kultura Hispanikoaren Euskal Institutura, antzerkia ikastera.

Antzerkian hasi aurretik balleta ere egin zuen eta berehala maitemindu zen balletaz. *Traviata* operan dantzatzeko aukera izan zuen. Agertoki batera igo zen lehen aldia izan zen hura.

#### Madrilen 
William Layton antzerki zuzendari ezaguna izan zuen irakasle Madrilen. Berak sortu zuen Estudio antzokia, antzerkian garai hartan zegoen ospe handieneko zentroa. Gaur egun oraindik William Laytonen ikaslea izateak garrantzi handia du. Estudio antzokian, bestalde, Ana Belen, Emilio Gutierrez-Cava eta Rocio Durcal bezalako pertsonaiak zeuden. Espainiako antzerkiaren izen handiak, eta jende oso interesgarria.

Miguel Narros antzerki zuzendariak proposatuta, *Los chicos con las chicas* filmean parte hartu zuen

#### Bilbon 
Madriletik Bilbora itzuli zen, 1966. urtean, gutxi gorabehera. Luis Mari Iturri Arriaga antzokiko lehen zuzendari izandakoarekin elkartu eta *Akelarre antzerki konpainiako* kide egin zen. Euskal antzerki alternatiboaren barruan, garai hartako Bilbon, adierazgarriena zen Akelarre. Oso apurtzailea. Lehen aldia zen antzezlan handiak, euskal idazleen testu handiak, interpretatzen zirela. Ordura arte zentsura zegoen.

1977an. *Irrintzi* antzezlanarekin, *Nire aitaren etxea defendatuko dut* zatia ikasteak markatu egin zuen. Euskararekin izan zuen lehen harreman zuzenena handik etorri zitzaion. Horrez gain, leku jakin batzuetan antzerkia egiten zuenean, euskara hurbilago geratzen zitzaion. Hortik sortu zitzaion euskararekiko zegoen injustizia ideia.

Antzerki munduari agur esan, Paya marinelarekin ezkondu, harekin mundu ezagutu eta seme-alabak izan zituenean ikastolara bidali zituen. Bertsolari eskolara ere eraman zituen.

Itxaso, Xabi eta Fredi bertsolarien ama da Mari Carmen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Bihotza kate* liburua idatzi zuen Xabi Paya semeak, *Agertoki bat amaren ametsentzat*   Berria, 2021.11.04
* Mari Carmen Ruizi Xabi Paya semeak 2014ko Bizkaiko Bertsolari Txapelketako finalean eskainitako bertsoa.
* Mari Carmen Ruiz, payatarrei euskaraz egiteko aukera eman dien irribizia (EITB 2018) bideoa
Robert Kalina

[thumb|500 euroko billetea, [arkitektura modernoa.]]
**Robert Kalina** (Viena, 1955eko ekainaren 29a) Austriako Banku Nazionaleko diseinatzaile austriarra da. Euroko billeteen diseinuengatik da famatua.

Austriako txelinaren billeteekin hasi zen hasieratik, 1982an euren zirriborroetara itzuli zirenetik. Nazioarteko ospea lortu zuen, 1996ko irailean epaimahaikideek aukeratutako 44 zirriborro lehiatu ziren euroko billeteen diseinuekin. Zailtasun gehigarri bat zen diseinuan ez zela agertu behar Europako nazioren bat agerian uzten zuen ezer, jeloskortasun nazional txikiak saihesteko. Billeteen tradizioa jarraitzen zuten beste zirriborro askok eta pertsonaia garrantzitsuak erretratu anonimoetan islatzen zituzten bitartean, Kalinak erabat uko egin zien aurpegiei eta Europako eraikuntzaren historiako motiboak aplikatu zituen herrialdeen estilo arkitektoniko orokorrarekin. Billeteen aurrealdean leihoak eta ateak agertzen dira, Europaren irekiera eta lankidetza espiritua sinbolizatuz. Atzealdean, irudikatutako motiboak zubiak dira, Europako herrien arteko batasunaren eta gainerako munduarekin bat egitearen metafora.

Euroaren billetetan ageri diren monumentu edo eraikinetako bat ere ez dago errealitatean, egiazko elementu arkitektonikoetan inspiratu baziren ere. Era berean, billeteetan ez dago nazio-motiborik.

Euroaren billeteen antolaketa, oro har, europar herrian aurkeztu ondoren balioetsi zen; ez da aurreikusi hurrengo berrantolaketarik.

Robert Kalina 2006ko urtarrilaren 1ean sartutako Azerbaijango Manat bankuko billeteen diseinuaren arduraduna ere bada.

## Kanpo estekak
Bilbao Athletic 2020/2021

Entrenatzailea:  Joseba Etxeberria (2019-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  22 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Baskonia taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 22-erako dortsalak eraman beharko dituzte, eta 3.atezaina egongo balitz 25 zenbakia eraman beharko du

### Lagatakoak 
### Baja Neguan 
### Neguko merkatua 2021 
### Udako merkatua 2020 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Hyland

Sarah Jane Hyland (New York, 1990eko azaroaren 24a) aktore eta modelo estatubatuarra da. Bere lanen artean *Modern Family* telesaila eta Disney Channel kateko *Geek Charming* filma daude.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hans-Jochen Vogel

**Hans-Jochen Vogel** (Göttingen, 1926ko otsailaren 3a - Munich, 2020ko uztailaren 26a) alemaniar politikaria izan zen. Hitleriar Gazterian sartu zen eta 17 urterekin boluntarioa izan zen Bigarren Mundu Gerrara joateko. Ondoren zuzenbidea ikasi zuen eta 1950ean Alemaniako Alderdi Sozialdemokratan sartu zen. Municheko (1960-1972) eta Berlingo alkatea (1981), Justizia ministroa (1974-1981) eta SPDko presidentea (1987-1991) izan zen.
Electrococcidae

**Electrococcidae** desagertuta dagoen intsektu familia da. Hemipteroak, Coccoidea superfamiliakoak ziren.
 
## Generoak 
* *Apticoccus*
* *Electrococcus*
* *Turonicoccus*

## Bibliografía 
Miller, D. & Y. Ben-Dov. 2005. ScaleNethttps://web.archive.org/web/20130404165159/http://www.sel.barc.usda.gov/scalenet/scalenet.htm

## Kanpo estekak
Bridgit Mendler

**Bridgit Clare Mendler** (Washington D. C., 1992ko abenduaren 18a) aktore, abeslari eta modelo estatubatuarra da. Bere lanen artean Disney Channel kateko *Zorte on, Charlie!* telesaila dago.

## Biografia 
Washington D. C.-en jaio zen 1992ko abenduaren 18an. 8 urte zituela, bere familarekin Mille Valley-ra joan zen bizitzera.

2019ko Urriaren 17an ezkondu egin zen Griffin Cleverly-rekin.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Debby Ryan

**Deborah Ann "Debby" Ryan** (Huntsville, Alabama, 1993ko maiatzaren 13a) aktore eta abeslari estatubatuarra da. Bere lanen artean Disney Channel kateko *Zack & Cody Ontzian* eta *Jessie* telesailak daude.

## Biografia 
1993ko Maiatzaren 13an jaio zen Huntsville-n, baina oso txikia zela, bere familiarekin Texas-era joan zen bizitzera. Bost urte geroago, Wiesbaden-era abiatu zen, bere aita militar gisa Alemaniako base batera bidali zutelako. Horregatik, Alemaniera eta Ingelesa hitz egiten daki. 2003an AEB-era bueltatu zen.

Neba nagusia du Chase izenekoa. Bere gurasoak Missy eta John dira.

2018ko Abenduan Josh Dun-ekin konprometitu zen. 2019ko Abenduaren 31n ezkondu egin zen Twenty One Pilots taldearen bateria jotzaile Josh Dun-ekin.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Denga

[eskuinera|thumb|208x208px| [1731. urteko kobrezko denga. ]]
**Denga** (errusieraz: **деньгá**) kopek erdi baten baliokidea zen Errusiako diru-unitatea zen (100 kopekek errublo bat egiten dute). Gutxi dakigu bai bere jatorriari eta bai desagertzeari buruz, baina uste da V. mendean Balkanetan erabilitako moneta batetik sortu zela eta XVIII. mendean zehar erabilera gutxitu egin zela eta XIX. Mendearen hasieran desagertu zela. Ez zuen sekula izan truke ofizialik errubloarekin, bere balioa Errusiako eskualde batetik bestera aldatzen baitzen.

Errusian hasi ziren egiten XIV mendearen erdialdean, hasieran Urrezko Horda zilarrezko txanponen imitazio gisa. Gramo bat pisatzen zuten. Dmitri Donskóiren garaian, txanponak errusiar motiboak erakusten hasi ziren, nahiz eta Hordako arabiar alfabetoko inskripzioak agertzen jarraitu zuten Ivan III.aren garaira arte.

Denak Errusiako hegoaldeko printzerrietan bakarrik ekoizten zituzten, izan ere, Novgorod eta Pskov hiriek berezko zilarrezko txanponak zituzten. 1535ean bi denga edo *"moskovka" trukea ezarri* zuten zilarrezko txanpon edo *"novgorodka"* horietako bakoitzerako. Novgorodken produkzioa 1540ko hamarkadan hasi zen lantza batekin zaldun baten irudiarekin (errusieraz *kopyó*), gerora kopek izeneko txanpona sorrarazi zuena.

Txanpon honen egitea XVI. mendearen ondoren behera egin zuela dirudi, gero eta urriagoa izan arren, jakina da, gutxienez, Petri Handiaren erregealdira arte iraun zutela, 0,14 gramoko pisua lortu zutenean eta alferrikako balorazioa lortu zutenean transakzio gehienetan. Tsar horrek moneta honen egin zuen erreforman, bere balioa sendotu zuen, 1916ra arte zirkulazioan jarraituz.

XIX. mendean, moneta honen deitura tradizionala **Denga-tik** **Denezhka** txikigarrira aldatu zen, **Kopek** **½** batean laburbildu aurretik. 
Fitxategi:Two Novgorod dengas, 1420-1478.jpg|Zilarrezko bi denga, Novgorodeko Errepublika, 1420-1478.
Fitxategi:1854-color.jpg|1854. urteko Denezhka
Fitxategi:Pol-kopeiki 1909.jpg|1909. urteko Kopek ½

## Txanpongileak 
* Petri I.a Errusiakoa (1700 - 1718)
* Ana Errusiakoa (1730 - 1731, 1734 - 1740)
* Ivan VI.a Errusiakoa (1741)
* Isabel I.a Errusiakoa (1743 - 1754, 1757 - 1760)
* Petri III.a Errusiakoa (1762)
* Petri III.a Errusiakoa (1764, 1766 - 1775, 1783 - 1796)
* Paulo I.a Errusiakoa (1797 - 1801)

## Kanpo estekak
Kerriidae

thumb|*Kerria lacca*.
***Kerriidae*** intsektu hemipteroen familia da, Coccoidea superfamiliakoa. Ezkatadunak dira.

## Generoak 
* *Albotachardina*
* *Austrotachardiella*
* *Kerria*
* *Metatachardia*
* *Paratachardina*
* *Tachardiella*
* *Tachardina*

## Erabilera 
*Metatachardia*, *Tachardiella*, *Austrotacharidia*, *Afrotachardina*, *Tachardina* eta *Kerria* generoetako kide batzuk komertzialki hazten dira, nahiz eta gehien landu den espezieak *Kerria lacca* izan. Intsektu hauen argizari erretxina biltzen da eta komertzialki laka eta xarala bihurtzen dira, hainbat koloratzaile, kosmetiko, janari beiratze, zura akabera eta bernizetan erabiliak.

## Bibliografia 
* Kondo, T.; Gullan, P.J. 2007: "Taxonomic review of the lac insect genus Paratachardina *Balachowsky (Hemiptera: Coccoidea: Kerriidae), with a revised key to genera of Kerriidae and description of two new species". *Zootaxa*, 1617: 1-41. https://www.mapress.com/zootaxa/2007f/zt01617p041.pdf.
* Kondo, T. & P.J. Gullan, 2011: "Taxonomic review of the genus Tachardiella Cockerell (Hemiptera: Kerriidae), with a key to species of lac insects recorded from the new world". *Neotropical Entomology* 40 (3): 345-367. Full article: https://www.scielo.br/pdf/ne/v40n3/v40n3a09.pdf.
* Miller, D. & Y. *Ben-Dov*, 2005: ScaleNethttps://web.archive.org/web/20130404165159/http://www.sel.barc.usda.gov/scalenet/scalenet.htm.
* Zhang, Z.-S., 1992: "A new species of Metatachardia (Chamberlin) from Yunnan, China (Homoptera: Tachardiidae)". *Oriental Insects* 26 (1): 383-385. Abstract: doi 10.1080/00305316.1992.10432258. https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00305316.1992.10432258
* Zhang, Z.-S., 1992: "Description of a new genus and two new species of Lac insects (Homoptera: Tachardiidae)". *Oriental Insects* 26 (1): 386-390. Abstract: doi 10.1080/00305316.1992.10432259.https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00305316.1992.10432259

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Taxonomia.
Reader (Arkansas)

**Reader** Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Nevada konderrian dago, Arkansas estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Nevada konderrian

## Kanpo estekak
Minisail onenaren Primetime Emmy Saria

**Minisail edo antologia onenaren Primetime Emmy Saria** () Primetime Emmy Sarietako bat da.

## Irabazkeak eta izendatuak 
### 1970eko hamarkada 
### 1980ko hamarkada 
### 1990eko hamarkada 
### 2000ko hamarkada 
### 2010eko hamarkada 
### 2020ko hamarkada 
## Kanpo estekak
Egon Krenz

**Egon Rudi Ernst Krenz** (1937ko martxoaren 19a) Ekialdeko Alemaniako politikari ohia da, 1989ko azken hilabeteetan Ekialdeko Alemaniako buruzagi komunista izan zena. Erich Honecker Alemaniako Batasuneko Alderdi Sozialistako agintari nagusiaren idazkari nagusia izan zen (SED), baina Berlingo Harresia erori zenetik hilabete batzuetara bakarrik utzi behar izan zuen. "Ekialdeko Alemaniako azken diktadore" gisa deskribatu dute.

Bere karreran zehar, Krenzek SEDen kargu garrantzitsuak izan zituen. Honeckerren diputatu izan zen 1984tik aurrera, 1989an erregimenaren aurkako protesten artean lortu zuen arte. Krenzek ez zuen arrakastarik izan erregimen komunistak boterearen gaineko atxikimenduari eutsi nahian, eta Berlingo Harresia erori zenetik aste batzuk igaro behar izan zuen. SED alderditik kanporatu zuten 1990eko urtarrilaren 21ean. 1990ean alemaniarrak berriro elkartu ondoren, sei urteko eta erdi kartzela zigorra ezarri zioten hilketa egiteagatik, erregimen komunistaren delituetan egiteagatik. Dierhagen herri txikira erretiratu zen Mecklenburg-Aurrepomerania-era 2003. urtearen amaieran espetxetik atera ondoren. Harez geroztik, Vladimir Putin-en alde agertu da.
Owen Arthur

**Owen Seymour Arthur** (Barbados, 1949ko urriaren 17a - Bridgetown, 2020ko uztailaren 27a) Barbadosko lehen ministroa izan zen 1994tik 2008ra. Barbadosko Alderdi Laboristako kidea eta buruzagia izan zen eta hiru hauteskunde orokor irabazi zituen.

## Kanpo estekak
Dimarini

**Dimarini** *Myrmeleontidae* ("inurrien lehoia") familiako tribua da, *Palparinae* azpifamilian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dimarini *Naturalista México*n.
Montpellier-Mediterraneoko garraioak

**Montpellier-Mediterraneo garraioak** edo **Transports Montpellier-Méditerranée**, frantsesez, Montpellierko garraio publikoaren sarea da.

Sarean lau tranbia lineak dago, 12 hiri-autobus, 15 hiriarteko-autobus, eta 9 nahieran garraiatzeko autobus. Gainera, bizikleta partekatuen sistema 30 geltoki dago, 300 bizikletarekin.

Ustiapena Transports de l'agglomération de Montpellier enpresaren kontura.

## Tranbia 
## Autobusak 
## Tarifak 
Sarean hainbat txartelak dago:

**Contrats Mobilité:**

* Contrat Mobilité (481,50€)
* Contrat Mobilité Jeune (196,00€)
* Contrat Mobilité PDE (433,35€)
* Contrat Mobilité Senior (321,00€)
* Abonnement Annuel Multimodal

**Abonnements:**

* Abonnement Annuel Jeune (196,00€)
* Abonnement 31 Jours Jeunes (28€)
* Abonnement Annuel pour Tous (481,50€)
* Abonnement 31 Jours pour Tous (53,50€)
* Abonnement Annuel PDE (433,35€)
* Abonnement Mensuel Demandeur d'Emploi (3,40€)

* Abonnement Mensuel Scolaire (aldagarri)
* Abonnement Annuel Personne Handicapée (doan)
* Abonnement Mensuel Personne Handicapée (23,00€)
* Abonnement Annuel Carte d'Or (doan)
* Abonnement Annuel Senior (321,00€)
* Abonnement Mensuel Carte d'Or (23,00€)
* Abonnement Annuel Mutilé de Guerre (doan)

**Tickets:**

* 10 voyages (10,00€)
* 10 voyages tarif réduit (9,20€)
* Forfait famille et groupe (6,50€)
* Forfait 7 jours (17,10€)
* Forfait 1 jour (4,30€)
* 1 voyage (1,60€)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Montpellierko tranbia
* Montpellierko igarotze azkarreko autobusa
* Montpellierko autobusak
* Montpellierko bizikleta zerbitzua
* Transp'Or

## Kanpo estekak 
* Montpellier-Mediterraneo metropolako webgunea
* Montpellier-Mediterraneoko garraioen webgunea
Nymphidae

**Nymphidae** intsektu hegaldunen familia da (Pterygota), Neuroptera ordenekoa.

## Ezaugarriak 
Bizirik dauden *Myrmeleontoidea* familiko espezien bereizita daude. "Lehoi inurriek" (*Myrmeleontidae*) eta *Ascalaphidae*) *Nymphidae* familiarekin lotura handiago dute; *Nymphidae* familiako talde gertuenak, bestetik, desagertuta daude eta fosilen bitartez ezagutzen dira. Hori da hauen kasuan: *Nymphitidae*, *Brogniartiellidae* edo *Babinskaiidae*. Garai batean ere *Nemopteridae* familiarekin lotuta zeudela baina antza denez *Myrmeleontiformia* leinuarekin lotuta daude. *Myiodactylus osmyloides* eta gertuko beste batzuek lehen *Myiodactylidae* familian egon ziren kokatuta baina *Nymphidae*tik beste leinu desberdinekoa ez dira.

Bizirik dauden espeziekin batera fosil hauek dira familiakoak: *Pronymphes*, Eozenokoak eta *Araripenymphes* zein *Rafaelnymphes* Brasilgo Kretazeokoak.

## Bizirik dauden espezieak 
* *Austronymphes* Esben-Petersen, 1914
* *Myiodactylus* Brauer, 1866
* *Nesydrion* Gerstaecker, 1885
* *Norfolius* Navás, 1922
* *Nymphes* Leach, 1814
* *Nymphydrion* Banks, 1913
* *Osmylops* Banks, 1913
* *Umbranymphes* New, 1987

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megalomus

***Megalomus*** *Hemerobiidae* familiako generoa da. 40 espezie baino gehiago deskribitu dira *Megalomus* barruan. Ipar Amerikan aurkituak izan dira, gehiago hegoaldean. 

## Espezieak 
Hauek dira *Megalomus* barruan sailkatu diren 44 espezie:

* *Megalomus acunai* Alayo, 1968
* *Megalomus amnistiatus* Monserrat, 1997
* *Megalomus angulatus* Carpenter, 1940
* *Megalomus arytaenoideus* C.-k. Yang, 1997
* *Megalomus atomarius* Navás, 1936
* *Megalomus australis* (González Olazo, 1992)
* *Megalomus axillatus* Navás, 1927
* *Megalomus balachowskyi* Lestage, 1928
* *Megalomus carpenteri* Penny, Adams & Stange, 1997
* *Megalomus caucasicus* Makarkin, 1991
* *Megalomus darwini* Banks, 1924
* *Megalomus democraticus* Monserrat, 1997
* *Megalomus densistriatus* Henriksen, 1922
* *Megalomus elephiscus* C.-k. Yang, 1997
* *Megalomus fidelis* (Banks, 1897)
* *Megalomus flinti* (Nakahara, 1965)
* *Megalomus formosanus* Banks, 1937
* *Megalomus fraternus* C.-k. Yang & Z.-q. Liu, 2001
* *Megalomus hirtus* (Linnaeus, 1761)
* *Megalomus impudicus* (Gerstaecker, 1888)
* *Megalomus luigionii* Navas, 1928
* *Megalomus maculosus* Makarkin, 1991
* *Megalomus magallanicus* New, 1990
* *Megalomus marginatus* Banks, 1910
* *Megalomus minor* Banks in Baker, 1905
* *Megalomus moestus* Banks, 1895
* *Megalomus monticellii* Navas, 1928
* *Megalomus navasi* Lacroix, 1912
* *Megalomus nebulosus* Navás, 1926
* *Megalomus nigratus* (Navás, 1929)
* *Megalomus obscurus* Steinmann, 1965
* *Megalomus parvus* Krüger, 1922
* *Megalomus pictus* Hagen, 1861
* *Megalomus pyraloides* Rambur, 1842
* *Megalomus rafaeli* Penny & Monserrat, 1985
* *Megalomus ricoi* Monserrat, 1997
* *Megalomus sammnesianus* González Olazo, 1987
* *Megalomus setosulus* (Walker, 1860)
* *Megalomus tibetanus* C.-k. Yang et al. in Huang et al., 1988
* *Megalomus tinctus* (Jarzembowski, 1980)
* *Megalomus tineoides* Rambur, 1842
* *Megalomus tortricoides* Rambur, 1842
* *Megalomus uniformis* Banks, 1935
* *Megalomus yunnanus* C.-k. Yang, 1986

## Bibliografia 
* Monserrat, Victor J. (1997). «Revisión del género Megalomus de Latinoamérica (Neuroptera, Hemerobiidae)». *Fragmenta Entomologica* 29 (1): 123-206. ISSN 0429-288X.
* New, T. R. (1975). «The biology of Chrysopidae and Hemerobiidae (Neuroptera), with reference to their usage as biocontrol agents: a review». *Transactions of the Royal Entomological Society of London* 127 (2): 115-140. doi:10.1111/j.1365-2311.1975.tb00561.x.
* Penny, Norman D.; Adans, Phillip A.; Stange, Lionel A. (1997). «Species catalog of the Neuroptera, Megaloptera and Raphidioptera of America north of Mexico». *Proceedings of the California Academy of Sciences*. Fourth Series 50: 39-114.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ciudad Expo (Sevillako metroa)

**Ciudad Expo** (*Erakusketaren hiria*, euskaraz) Sevillako metroaren geltokia da, Mairena del Aljarafe udalerrian dagoena, *Metromar merkataritza-gunea* aurrean dago.

Geltokia 2009ko apirilaren 2an ireki zen.

## Sarbideak 
*  Avenida de los Descubrimientos, z/g

## Kokapena 
erdian|frameless|300x300px

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sevillako metroa
* 1. linea (Sevillako metroa)
* Sevillako Renfe Aldiriak
* Sevillako tranbia

## Kanpo estekak 
* Sevillako Metroaren web gunea
* Consorcio de Transportes de Sevillako web gunea
South Komelik (Arizona)

**South Komelik** Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Pima konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Pima konderrian

## Kanpo estekak
4. linea (Montpellierko tranbia)

**Montpellierko tranbiaren 4. linea** sarean aurreikustako bost lineetako bat da. Sareko linea zirkular bakarra da, *Garcia Lorca* geltokian hasi eta amaitzen dena. Montpellier erdigune osoa inguratzen du.

2012ko apirilaren 12an inauguratu zen *Place Albert Ier/Plaça Albert Ier* eta *Saint-Denis/Sant Danís* geltokien artean, linea Montpellierren eraikitzen laugarrena izan zen.

Line zirkularra denez, ez dago ibilbidea zabaltzeko itxaropenik.

## Historia 
*Saint-Denis*en eta *Albert I*.aren arteko laugarren linea Montpellierreko hirigunea inguratuko zuen begizta bat izango zela uste zen hasieran. Hirugarren linearekin batera inauguratu zen 2012ko apirilaren 7an, oraindik amaitu gabe zegoela. 2016ko uztailaren 2an jarri zuten martxan.

Inauguratu zutenetik, Albert I.aren Saint-Deniseko postrea hartzen du, eta 2015eko udan, lanak egiten ari dira Montpellierreko erdigunea lotzen duen biribilgunea eratzeko. Biribilgune honetako lantaldea ere linerako erabiliko da. lineak *Rives du Lez* eta *Corum* arteko linearen trazatu zaharra erabiltzen du. Albert I behin-behineko terminalean aldaketa bermatzeko, trenbide bat jarri zuten, eta aldi berean garaje-bide bat ezarri zuten bihurgunerako eta arraun baten garajerako, puntako orduen zain. Linea hau zirkular gisa egiteko lanak 2014ko urrian hasi ziren, eta  lineari itxaron gabe, haren gauzatzea lotuta baitzegoen. *Louis Blanc* eta *Observatoire* arteko tarte hori 2015eko 4. hiruhilekoaren hasieran amaitu ondoren, zerbitzua 2016ko uztailaren 2an hasi zen, inaugurazioaren biharamunean.

## Azpiegitura 
### Goiburuak 
lineak goiburu nagusi bat ditu:

* *Garcia Lorca* (Montpellierren, goiburu bakarra)

## Geltokiak 
Lineak honako geltoki hauek ditu ekialdetik mendebaldera:

### Planoa 
alt=|erdian|899x899px

## Ustiapena 
Linea Transports de l'agglomération de Montpellier usiatzen du Montpellier-Mediterraneo metropolak kudeatutako trenbide eta geltokietan.

### Maiztasunak 
### Flota 
Gaur egun, flota 12 arraunlarik osatzen dute, Alstomek 2014ko azaroaren 8an eraikiak.

### Tarifak 
Bidaia baten prezioa 1,60 eurokoa da 2019ko urtarrilaren 1ean. 10 bidaiako txartelak 10 euro balio du, txartel batek 4,30 euro, asteroko txartelak 17,10 euro, hileko txartelak 52,00 euro eta urteko txartelak 481,50 euro. Era berean, badira taldekako tarifak eta murrizketak eskola, ikasle, gazte, senior, talde, familia eta familia ugarientzat. Txartelek eta abonu-txartelek tranbian eta autobusetan ibiltzeko aukera ematen dute. Txartelak tranbia estazio guztietan (titulu mota guztiak) dauden automatoetan eros daitezke. Txartel batek TaM sare osoan balidazio mugagabeak baimentzen ditu ordubetez, gehienez ere lehen eta azken balidazioaren artean.

### Guneak 
Ez dago guneak *Montpellierko tranbian*.

## Etorkizuna 
Ez dago etorkizunetarako proiektuak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Montpellier-Mediterraneoko garraioak
* Montpellierko tranbia
* Montpellierko igarotze azkarreko autobusa
* Montpellierko autobusak
* Montpellierko bizikleta zerbitzua
* Transp'Or

## Kanpo estekak 
* Montpellier-Mediterraneo metropolako webgunea
* Montpellier-Mediterraneoko garraioen webgunea
Palparini

**Palparini** *Myrmeleontidae* ("inurrien lehoia") tribuaren Palparinae subfamiliakoa.

## Generoak 
* *Crambomorphus*
* *Golafrus*
* *Goniocercus*
* *Indopalpares*
* *Lachlathetes*
* *Negretus*
* *Nosa*
* *Palparellus*
* *Palpares*
* *Pamares*
* *Pamexis*
* *Pantherleon*
* *Parapalpares*
* *Pseudopalpares*
* *Stenares*
* *Tomatarella*
* *Tomatares*
* *Valignanus*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Icehouse Canyon (Arizona)

**Icehouse Canyon** Ameriketako Estatu Batuetako erroldak esleitutako leku bat da. Gila konderrian kokatuta dago, Arizona estatuan. 2010ean 677 biztanle zituen,  kilometro koadroko 12,69 km² azaleran banatuta. Biztanleriaren dentsitatea 53,33 pertsona km²an da.

## Ikus, gainera 
* Gila konderrian

## Kanpo estekak
Puerta Jerezko geltokia

eskuinera|300px
**Puerta Jerez** (*Jerez Atea* edo *Jerezko Atea*, euskaraz) Sevillako metro eta tranbia geltokia da, Sevilla udalerrian kokatuta dagoena, *Erroma hiribidea* aurrean dago.

Tranbia geltokia 2007ko urriaren 28an ireki zen eta metro geltokia 2009ko irailaren 16an.

## Sarbideak 
*  Paseo de Cristina, z/g
*  Edificio Cristina

## Kokapena 
alt=|erdian|frameless|300x300px

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sevillako metroa
* 1. linea (Sevillako metroa)
* Sevillako tranbia
* Sevillako Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak 
* Sevillako Metroaren web gunea
* Consorcio de Transportes de Sevillako web gunea
Emmelie de Forest

**Emmelie Charlotte-Victoria De Forest**, **Emmelie de Forest** izenarekin ezaguna (Randers, 1993ko otsailaren 28a) Danimarkako abeslaria da. Bere ospea handitu zen 2013ko Eurovision Abesti Lehiaketa irabazi zuenean. 

## Biografia 
Neba nagusia du Daniel Victor izenekoa. Bere bikotea Jakob Glæsner izan da 2013tik aurrera.

## Eurovision Abesti Lehiaketa 
2013ko Dansk Melodi Grand Prix irabazi zuenez, Danimarka 2013ko Eurovision Abesti Lehiaketa-n ordezkatzeko aukeratua izan zen. Lehiaketa irabazi zuen *Only Teardrops* abestiarekin, 281 puntu lortu zituen.

## Diskografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilota partida bat Irun herrian (1846)

***Pilota partida bat Irun herrian*** bertso sorta bat da, 1846ko abuztuaren 9an Irungo Urdanibia plazan jokatutako laxo partidaren kronika egiten duena. Partida horretan Lapurdiko taldea Gipuzkoakoari nagusitu zitzaion, 12.000 ikusleren aitzinean. 12 bertso dira, egile ezezagunekoak, zabalpen handia izan zutenak XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran. 1., 2. eta 9. bertsoak erabiliz, *Pilota partida bat* obra ondu zuen Tomás Aragüések.

1846ko Irungo desafioa historiako pilota partidarik ospetsuenetako bat izan zen eta, Jean-Blaise Ademaren iritziz, XIX. mendean Euskal Herrian izandako kirol gertakizunik handiena. Oihartzun gaitza eduki zuen eta, besteak beste, Bearnoko *Le Mémorial des Pyrénées* eta Normandiako *Le Journal du Havre* kazetek hari buruzko artikuluak argitaratu zituzten.

1840ko hamarkadan, *Tripero* zen Gipuzkoako pilotari famatuenetako bat eta, antza denez, Lesakako erretoreak lezio bat eman nahi zion. Beraz, Joakin Gamio baztandar apezari galdegin zion *Gaskoia*, Hazparneko pilotari handia, bil zezan gipuzkoarren kontrako desafio batean parte hartzera. *Gaskoia*-k baiezkoa eman zion, pilotari lagunak berak hautatzeko baldintzarekin. Era horretan, lapurtarren eta gipuzkoarren arteko laxo partida lotu zen.

1846ko abuztuaren 9an jokatu zen partida, Irungo Urdanibia plazan. Partida eguna baino hiru egun lehenago herria lepo beterik zegoen, Euskal Herri osotik etorritako jendez. Plazaren inguruan oihalezko etxolak paratu behar izan ziren pilotazale guztiei ostatu eman ahal izateko. Apustu itzelak izan ziren, idiak, zerriak, artaldeak eta geroxeago bilduko ziren arto uztak barne; 140.000 liberaren parioak *Le Journal du Havre*-ren arabera. Baionako judu aberatsek egin omen zituzten *Gaskoia*-ren aldeko trabesik handienak.

Partida gipuzkoarren alde hasi zen. *Gaskoina*-k durduzaturik zirudien, eta zenbait ikusleren txistuak aditu behar izan zituen. Bestalde, Joakin Gamio arront gaizki aritu zen eta, baztandarra zenez gero, *"susmopean jarri zuten"*. Ezari ezarian *Gaskoia* jokoan sartuz joan zen eta, pilota ukaldi bortitz eta zehatzen bitartez, partida orekatzea erdietsi zuen. Garaipenaren puntua ere *Gaskoia*-k irabazi zuen. Ordainetan, idi pare eder bat eta 40.000 libera jaso zituen hazpandar pilotariak. Gamiok, berriz, erbesteratu behar izan zuen, apezpikuaren baimenik gabe jokatu zuelako. eta hamahiru bertsotako aldaerak ere daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aragüés Bayarte, Tomás *Pilota partida bat*, eke.eus
Lithidiidae

**Lithidiidae** intsektu Orthoptera ordenako caelifera subordenaren familia dira. Afrikan banatzen dira.

## Generoak 
Orthoptera Species File-ren arabera (2010eko martxoaren 31) hauek dira:
* *Eneremius* Saussure, 1888
* *Lithidiopsis* Dirsh, 1956
* *Lithidium* Uvarov, 1925
* *Microtmethis* Karny, 1910

## Bibliografia 
* Dirsh, 1961: "A preliminary revision of the families and subfamilies of Acridoidea (Orthoptera, Insecta)". *Bulletin of the British Museum (Natural History) Entomology*, 10. liburuki, 351-419.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lithidiidae TolWeb-en.
Joseph Maria Olbrich

**Joseph Maria Olbrich** (Opava, Austriar Silesia, 1867ko abenduaren 22a - Düsseldorf, 1908ko abuztuaren 8a) austriar arkitektoa izan zen, Vienako Sezesioa mugimenduaren sortzaileetako bat. Vienako Arte Ederren Akademian arkitektura ikasi zuen. 1893an Otto Wagnerrentzat hasi zen lanean eta 1897an Vienako Sezesioa sortu zuen Gustav Klimt, Josef Hoffmann eta Koloman Moserrekin. Vienako Sezesio eraikina diseinatu zuen. 1899an Ernesto Luis, Hesseko Duke Handiak Darmstadteko Artisten Akademia sortu zuen eta Olbrichek haientzako etxe asko diseinatu zituen.

## Iruditegia 

File:Wien - Secessionsgebäude.JPG|Sezesio eraikina, Viena
Irudi:DA-Haus Olbrich1.jpg|Olbrichen etxea, Darmstadteko Artisten Kolonia
Irudi:DA-Oberhessische Haus1.jpg|Goiko Hesse Erakustetxea
Ausstellungsgebäude_(Mathildenhöhe)_01.JPG|Erakustetxea
DA-Haus_Deister1.jpg|Wilhelm Deitersen Etxea
DA-Gr_Haus_Glueckert1.jpg|Glückert Etxea
Irudi:Prinzessinenhaus Schloss Wolfsgarten.jpg|"Prinzessinenschloss", Langen, Alemania
Hochzeitsturm_08_(cropped).JPG|Ezkontza-dorrea
La_colonie_dartistes_jugendstil_(Mathildenhöhe,_Darmstadt)_(7882268852).jpg|Ernst-Ludwigen Etxea
Koenigsalle-3.JPG|Saltegi handiak, Dusseldorf
Minisail

**Minisaila** telesail mota bat da, atal kopuru murritzekoa eta orokorrean, kontatzen duen istorioari dagokionez, amaiera itxia daukana. 1970eko hamarkadan indartu zen formatu bezala, *Rich Man, Poor Man* eta *Roots* bezalako minisailen esku.

## Ikus gainera 
* Telesail
* *Sitcom* edo posiziozko komediak
* Telenobelak
* Antologiak, atalez-atalez pertsonaiak aldatzen dituztenak baina gai jakin bati lotuta.
* Mikrosailak, 3 eta 5 minutu artean irauten dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Multilaterazio

**Multilaterazio**a ibilgailu mugikor bat edo puntu egonkor bat espazioan non dagoen zehazteko metodo bat da, ibilgailuaren/puntuaren eta espazioan kokapen ezaguna duten hainbat estazio edo saletiteren arteko tarteak edo distantziak erabiliz. Multilaterazioa matematika eta hainbat eremutan erabiltzen den teknika aplikatua da. Aplikazio praktiko bat da topografiaren trilaterazio-metodoa da. Ibilgailuaren kokapenarekin zerikusia duten aplikazioei nabigazioa esaten zaie barruko pertsonei bere kokapenaren berri jakinarazten zaienean, eta zaintza deitzen zaie ibilgailu kanpoko erakundeei ibilgailuaren kokapenaren berri ematen zaienean.

Kokapen ezaguneko bi puntu erabil daitezke espazio kartesiar bidimentsional (plano) batean hirugarren puntu bat aurkitzeko; teknika hori maiz erabiltzen da (adibidez, topografian). Era berean, bi tarte esferiko erabil daitezke esfera batean puntu bat kokatzeko. Esfera hori zeruko nabigazioaren antzinako diziplinaren funtsezko kontzeptua da, altitudearen intertzeptazio-arazoa deritzona. Gainera, gutxieneko hein-kopurua baino gehiago erabilgarri badago, praktika egokia da horiek ere erabiltzea.

Geometria bidimentsionalean, jakina da puntu bat bi zirkulutan badago, zirkuluaren erdiguneek eta bi erradioek nahikoa informazio ematen dutela ahal diren lekuak biraino murrizteko —horietako bat nahi den soluzioa da eta bestea irtenbide anbiguoa da—. Informazio gehigarriak, askotan, leku bakar batera murrizten ditu aukerak. Hiru dimentsioko geometrian, puntu bat hiru esferaren gainazaletan dagoela jakiten denean, hiru esferen erdiguneek eta haien erradioek ere informazio nahikoa ematen dute kokapen posibleak bi puntura murrizteko.

## Kanpo estekak
Mohamed VIII.a al-Amin

**Mohamed VIII.a al-Amin**, **Lamine Bey** bezala ezaguna (Kartago, 1881eko irailaren 4a - Tunis, 1962ko irailaren 30a) Tunisiako beya eta erregea izan zen. Mohamed VI.a al-Habibaren semea zen. Mohamed VII.a al-Munsifek oinordeko printze izendatu zuen 1942an. 1943an frantziarrek al-Munsif kargutik kendu zuten eta Mohamed VIII.a Tunisiako bey izendatu zuten. Tunisiako independentzia lortean, Mohamedek bere titulua aldatu eta errege titulua hartu zuen. Tunisiako batzar konstituziogileak errepublika aldarrikatu zuen 1957ko uztailaren 25ean eta Habib Bourguiba presidente izendatu zuen.
thumb|Mohamed Lamine Bey
Andy Haden

'''Andrew Maxwell's Haden''' (Wanganui, 1950eko urriaren 26a - Auckland, 2020ko uztailaren 29a) zeelandaberritar errugbilaria izan zen. Zeelanda Berriko errugbi selekzioan 48 aldiz jolastu zuen, horietatik zortzi kapitain gisa, eta bi entsegu sartu zituen. Auckland, Harlequin FC eta Algida Erroma klubetan ere jolastu zuen. Zelaian zuen posizioa bigarren lerrokoa zen.

## Kanpo estekak 
* Sporting-Heroes.Net
Eraitz Saez de Egilaz

**Eraitz Saez de Egilaz Ramos** (Beasain, 1996ko azaroaren 6a) gipuzkoar abokatu eta politikaria da, Eusko Legebiltzarkidea eta EH Bilduko Gazteri Idazkaria.

## Bizitza 
Zuzenbide Gradua ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) 2018 urtean graduatuz eta ondoren Abokatutza Masterra ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) ere. Abokatutzan sartzeko azterketa gainditu ondoren, abokatu titulua lortu zuen 2020 urtean eta abokatu moduan kolegiatu zen.

2020ko EAEko hauteskundeetan hautagaia izan zen eta Eusko Legebiltzarkide bihurtu zen.

Carlos Sáez de Egilazen alaba da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barry (telesaila)

***Barry*** 2018ko martxoaren 25ean HBOn estreinatu umore beltzezko eta akziozko telebistako seriea da. Alec Berg-ek eta Bill Hader-ek sortuta, Hader bera da aktore magusia. Ozark edo Breaking Bad telesailen kasuan bezala, pertsonaia nagusiak bizitza normal samarrak egiten saiatzen dira, baina delituz, hilketaz eta muturreko egoera ikaragarriekin nahasten dira bizimodu arrunteko gorabeherak. Beste bi telesail horietan baino gehiago, alderdi umoretsua gehiago lantzen da hemen, eta krimen elementuak *gore* ukituekin eta esajerazio komedikoekin agertzen dira sarri.

2018 eta 2019an bi denboraldi egin ziren, eta etenaren ondoren 3. denboraldia 2022an, non 4. denboraldi bat ere egingo zela iragarri zen.
## Sinopsia 
Barry (Bill Hader) kontratupeko hiltzailea da, Cleveland hirian bizi da eta Monore Fuchs (Stepen Root) izeneko manager moduko batek bilatzen dizkio lanak. Egiteko batek, Los Angeles hirira eramango ditu, eta han, kasualitatez, Barryk antzezle-eskola batekin topo egingo du, eta erabakiko du bere barne-bizitzak iraultza bat behar duela, beretzat zentzua duen zerbait egiteko: aktore izan, eta ez hiltzailea. Baina gaizkiletzaren mundua atzean uztea ezinezkoa bilakatuko zaio, eta indarkeriazko trama aktore hasiberriaren ametsekin nahastuko da.

## Aktoreak 
*Bill Hader: Barry Berkman/Barry Block
*Stephen Root: Monroe Fuches
*Sarah Goldberg: Sally Reed
*Glenn Fleshler: Goran Pazar
*Anthony Carrigan: Noho Hank
*Henry Winkler: Gene Cousineau

## Erreferentziak
Sesencoren hilarria

**Sesencoren hilarria** edo **epitafioa** Antzinako euskara edo eusko-akitanierazko pertsona-izena duen I.edo II. mendeko hilarria da. Hildakoaren izena, *Sesenco,* gaur egungo "zezen" euskal izenarekin identifikatu zenean aurkitu zuten antzinako euskararen aztarnak zeudela Soriako Tierras Altaseko eskualdean.

## Hilarria 
Villar del Río udalerriko La Laguna herrian aurkitu zuten I. mende amaierako edo II. mendekoa izan daitekeen estela.

Bi eremu ditu, erdian idazkuna dauka eta behealdean zezen baten marrazkia. beheko partean materiala galdu zenez zezenaren profilaren goialdea geratu da bakarrik.

Ingurune bereko hilarrietan, gizonen epitafioetan oso ohikoa da zezenaren irudia agertzea, eta hildakoaren eroi moduan irudikatzeko erabili zela uste du bere aurkitzaileak.

Idazkun hau 90. hamarkada amaieran aurkitu zuen Eduardo Alfaro Peña arkeologoak berregiten ari ziren etxe bateko horman, baina aurkikuntza hau ez zen kausalitatez gertatu, aipatutako arkeologoak urtetan egin dituen ikerketa lanen emaitza baizik. Etxe honetatik ez oso urrun erromatar garaiko *vicus*-a dago, ea hegoaldera, La *Lagunako El Castillo* oppidum-a, hiri zeltiberiarra eta Cidacos ibaiko goialdeko eskualdeko hiriburua erromatar errepublika garaian.

## Idazkunaren irakurketa epigrafikoa 
thumb|*Antestius Senco*ren estelaren kalkoaren marrazkia

### Transkripzioa 
ANTESTIUS

SESENCO

PATERNIF

AN XX HSE

### Testu barruko loturak edo hizki elkartuak 
Lehenengo lerroan ANT, hirugarrenean AT, eta laugarrenean AN.

### Testuaren irakurketa laburdurak osatuz 
Antestius/ Sesenco / Paterni · f(ilius) / an(norum) XX h(ic) s(itus) e(st)

### Itzulpena 
Hemen datza 20 urte zituen Antestius Sesenco, Paternoren semea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Akitaniera Sorian
* Epigrafia

## Kanpo estekak 
* (es) Alfaro Peña, Eduardo: ANTESTIVS SESENCO. Un joven serrano con nombre vascón. Idoubeda Oros. 2012-10-24
* Hispania Epigraphica-ko fitxa
* Epigrafische Datenbak Heidelberg-en duen fittxa
David Soto

**David Soto Rodríguez** (Irun, 1990eko ekainaren 7a) gipuzkoar abokatu eta politikaria da, Eusko Legebiltzarkidea eta Elkarrekin Podemoseko Antolakuntza Idazkaria.

## Bizitza 
Euskal Herriko Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen, Masterra Deustuko Unibertsitatean eta Abokatutza Masterra Euskal Herriko Unibertsitatean.

Iruneko zinegotzia da eta Elkarrekin Podemoseko bozeramalea udalean. 2020ko EAEko hauteskundeetan hautagaia izan zen eta Eusko Legebiltzarkide bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak