open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Revista de Vizcaya

***Revista de Vizcaya*** 1885-1889 urteen artean Bilbon argitaraturatutako kultura-aldizkari bat izan zen. Hego Euskal Herriko foruen abolizioaren ondorioz eman zen Euskal Pizkundearen garaian sortu zen. Oro har Gasteizko Revista de las Provincias Euskaras (1878-1881), Iruñeko Revista Euskara (1878-1883) eta Donostiako Euskal-Erria (1880-1918) aldizkarien antzeko ildokoa zen; hots, nagusiki gaztelaniaz idatzitako kultura aldizkari foruzalea eta "euskaltzalea". Hala ere, Revista de Vizcaya ez zen Euskal Herriko edo/eta euskal gaietara mugatu, eta Madrilgo eta nazioarteko albisteek toki garrantzitsua izan zuten. Aldizkariaren azken jabea eta zuzendaria Vicente Arana abandotar idazlea izan zen.

## Bibliografia 
* *Revista de Vizcaya*, Auñamendi Eusko Entziklopedia.
* Díaz Noci, Javier: *Revista de Vizcaya*, Bilbaopedia.
* Villacorta, José Luis (1999): *Revista de Vizcaya (1885-1889): un proyecto de renovación cultural en Bilbao*, Bilbo, Udala, Kultura eta Turismo Saila.

## Ikus, gainera 
* *Revista de las Provincias Euskaras*
* *Revista Euskara*
* *Euskal-Erria*

## Kanpo estekak 
* *Revista de Vizcaya* aldizkariaren alea guztiak Lau Haizeetara Liburutegi Digitalean irakurgai, Bizkaiko Foru Liburutegia.
* *Revista de Vizcaya* aldizkariaren azken alearen aurrealdea, Auñamendi Eusko Entziklopedia
Nathalie, agent secret

***Nathalie, agent secret*** Henri Decoin frantziarrak 1957an egindako film komikoa da.

## Sinopsia 
Espioien istorio zentzugabe bat supermodelo eder batekin, erregairik gabeko motor baten asmatzailea, espioiak eta kontraespiak.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Hoplolathys

***Hoplolathys*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko *Hoplolathys*naren generoaren espezie bakarra da. Etiopiako espeziea da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Caporiacco, 1947: "Arachnida Africae Orientalis, a dominibus Kittenberger, Kovács et Bornemisza lecta, in Museo Nationali Hungarico servata". ''Annales du Museum d'Histoire Naturelle de Hongrie'', 40 libuurki, 97-257 or.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Et ta sœur (1958ko filma)

***Et ta sœur*** Maurice Delbez frantziarrak 1958an egindako film komikoa da.

## Sinopsia 
Bastien du Bocage Parisko egunkari handi baten nagusia da, eta bere arrakasta, hein handi batean, Lucrèce ahizpak egindako "Courrier du Coeur" atalari zor zaio. Lucrèceren biktimen epaiketen ondoren, sarritan Bastien espetxean egotera behartzen dute.

## Aktoreak 
* Pierre Fresnay : Bastien du Boccage
* Arletty : Lucrèce du Boccage
* Jean-Claude Brialy : Bruno Puymartin
* Sophie Grimaldi : Francine du Boccage
* Jacques Dufilho : Puymartin
* Philippe Grenier : telebista aurkezlea
* Brigitte Barbier
* Henri Belly
* Émile Genevois : Jojo

## Kanpo estekak
Running on Empty (1988ko filma)

**Running on Empty** 1988ko Sidney Lumet estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da. River Phoenix, Judd Hirsch, Christine Lahti eta Martha Plimpton aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Senar-emazte bikote bat, talde erradikal bateko kide ohiak, bizilekuz eta identitatez aldatzen bizi dira FBIren ihesi, leherkari bat jartzean zauritu larri bat izan zela eta. Baina hiri horietako batean, bere seme nerabeak erlazio bat hasten du neska batekin, eta dilema bat sortzen zaio: bere familia toki batetik bestera jarraitu, edo bizitza independiente bat hasi, berea ez den iragan baten ondorioak atzean utziz.

## Aktoreak 
* River Phoenix: Danny Pope
* Christine Lahti: Annie Pope
* Judd Hirsch: Arthur Pope
* Martha Plimpton: Lorna Phillips
* Ed Crowley: Mr. Phillips
* Jonas Abry: Harry Pope
* L. M. Kit Carson: Gus Winant
* Steven Hill: Donald Patterson
* Augusta Dabney: Abigail Patterson

## Kanpo estekak 
* *Running on Empty* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Tivyna

***Tivyna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Ipar Amerikan eta Antilletan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Tivyna moaba* (Ivie, 1947)
* *Tivyna pallida* (Keyserling, 1887)
* *Tivyna petrunkevitchi* (Gertsch & Mulaik, 1940)
* *Tivyna spatula* (Gertsch & Davis, 1937)

## Bibliografia 
* Chamberlin & Ivie, 1942: "A hundred new species of American spiders". *Bulletin of the University of Utah*, 38, 15 zk., 1-31 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Qiyunia

***Qiyunia*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko *Qiyunia*aren generoaren espezie bakarra da. Txinako Anhuiko espeziea da, Quiyun mendikoa.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Wunderlich, 1995: "Beschreibung bisher unbekannter Spinnenarten und -Gattungen aus Malaysia und Indonesien (Arachnida: Araneae: Oonopidae, Tetrablemmidae, Telemidae, Pholcidae, Linyphiidae, Nesticidae, Theridiidae und Dictynidae)". *Beiträge zur Araneologie*, 4. liburuki, 559-579 or.
* Song & Xu, 1989: A new genus and new species of the family Dictynidae from China (Arachnida: Araneae). *Acta Zootaxonomica Sinica*, 14. liburuki, 288-292 or.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Hackmania

***Algenna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Lur holartikoetan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Hackmania prominula* (Tullgren, 1948)
* *Hackmania saphes* (Chamberlin, 1948)

## Bibliografia 
* Lehtinen, 1967: "Classification of the cribellate spiders and some allied families, with notes on the evolution of the suborder Araneomorpha". *Annales Zoologici Fennici*, 4. liburuki, 199-468 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Quentin Serron

**Quentin Serron** (Etterbeek,  -) belgikar saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* BC Oostende (2008-2016)
* BCM Gravelines (2016-2018)
* Strasbourg IG (2018-2020)
* Bilbao Basket (2020-)

## Erreferentziak
Kate-estalki

**Kate-estalkia** bizikleta-katearen eta horzdun gurpilen itxitura da. Katea lokatzetatik eta zikinkerietatik babesteko balio du eta transmizio-sistema erabat itxi ohi du. Olio-bainua ere eduki dezake katea lubrifikatzeko. Ale modernoak plastikoz moldatu ohi dira. Antzeko gailuak aurki daitezke ibilgailu eta makineria handiagoetan erabiltzen diren kateei dagokienez.

Badira kate estalki txikiagoak ere, katea babestu beharrean, txirrindulariaren arropa babesteko balio dutenak, kate-eraztunetan zikin eta katigatu ez dadin.

## Irudi-galeria 

Fitxategi:Bike chain guard full.JPG|Europako hiri-bizikleta batean erabat itxita dagoen katea
Fitxategi:Bike chain guard part.JPG|Europako hiri-bizikleta batean partzialki itxita dagoen katea
Fitxategi:Flaming stack guard 1.jpg|Guardacadenas Huffy Flaming Stack kate-estalkia
Fitxategi:BMX bicycle.JPG|[[BMX bizikleta] egiturari torlojututako kate-estalki batekin
Fitxategi:Crank_Set.jpg|Biela-multzoa ('crankset'), kate-estalki integratu batekin, platerik handienaren kanpoaldeari torlojututa

## Ikus, gainera 
* Lodi-babesa
Argenna

***Algenna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Lur holartikoetan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Argenna obesa* Emerton, 1911
* *Argenna patula* (Simon, 1874)
* *Argenna polita* (Banks, 1898)
* *Argenna subnigra* (O. Pickard-Cambridge, 1861)
* *Argenna yakima* Chamberlin & Gertsch, 1958
* *†Argenna fossilis* Petrunkevitch, 1957

## Bibliografia 
* Thorell, 1870: *On European spiders. Nova Acta Regiae Societatis Scientarium Upsaliensis*, 3.sail, 7. liburuki, 109-242 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Bizikleta altu

thumb|280x280px| Bizikleta garai moderno bat, begiratu aulkiaren altuera lurrarekiko.
**Bizikleta altua** edo **garaia**, izenak dioen bezala, ohi ez bezalako bizikleta altua da. Oro har, bizikleta aldatuetatik abiatuta eraikitzen dira, aisialdirako eta erabilera praktikorako oso gutxitan; bizikleta mota hori banakako ordezko piezak erabiliz eraiki ohi da, soldadurarekin edo beste metodo batzuekin lotuz, bata bestearen gainean, bizikleta arrunt bat bezala maniobratzeko moduan, eskulekua eta pedalak erabiliz, bizikleta gidatzeko eta bultzatzeko, hurrenez hurren. Era berean, bizikleta altu bat eraiki daiteke, honen koadroaren posizioa alderantzikatuz eta urkilak okerreko aldetik sartuz, atzeko gurpila estaliz eta eskulekurako hodi luze bat eta aulkiaren hodiari soldadura luze bat gehituz. Horrela, bizikletak koadro bakarra erabiltzen du, askotan *alderantzizko bizikleta* izena jasoz, jatorrizko bizikletaren proportzioen arabera altuagoa edo baxuagoa izan daitekeena. Seguruagoa da, txirrindulariaren eta pedalen arteko hodien murrizketaren ondorioz, eta bere jatorrizko formara errazago itzul daiteke.

Bizikleta altuak txirrindulari klub modernoek eta aktibista taldeek popularizatu zituzten, baita pailazoek, arte erakusketek, desfileek eta abarrek ere. Bizikleten aldaketa denbora-pasa dibertigarri eta ekonomikotzat har daiteke, hainbat hiritan horiek egiteko lehengaiak aurki baitaitezke.

## Erabilerak 
Gainerako bizikletak bezala, garraiatzeko eta gidatzen duenari atsegin emateko erabiltzen da. Bizikleta altu arrunt batek ikuspen zabala ahalbidetzen du bere altuera dela eta, eta horrek abantaila bat ematen dio bizikleta arruntekiko trafikoa zeharkatzerakoan.

Historikoki, bizikleta altuen lehen erabilera praktikoetako bat XIX. mendearen amaieran eman zen, argiztapen sistema bezala; langile bat zuzi batekin bizikletan muntatuko zen, lanparak piztu ahal izateko moduan, denak piztuta zeudenean, laguntzaile batek desmuntatzen lagunduko zion.

## Kanpo estekak 
* Johnny Payphone *Early Tallbikes*.
June Almeida

**June Dalziel Almeida** (1930eko urriaren 5a - 2007ko abenduaren 1a) eskoziar birologoa izan zen. Hezkuntza formal gutxi izan arren hasiera batean, Zientzian Doktorea izatera iritsi zen eta aitzindaria birusen irudiak hartzen, identifikazioan eta diagnostikoan. Koronabirus mota berri bat aurkitu zuen eta *Manual for rapid laboratory viral diagnosis* ('Birusen laborategiko diagnostiko azkarrerako eskuliburua') argitaratu zuen 1979an.

## Biografia 
June Dalziel Hart 1930eko urriaren 5ean jaio zen Duntroon kaleko 10ean, Glasgown; ama Jane Dalziel (née Steven) zen eta aita Harry Leonard Hart, autobus gidaria.

16 urterekin eskola utzi zuen histopatologiako teknikari gisa lan egiteko Glasgowko Royal Infirmary-n. Ondoren, St. Bartholomew Ospitalera joan zen lanera. 

1954ko abenduaren 11n Enrique Rosalio (Henry) Almeidarekin (1913–1993) ezkondu zen, Venezuelako artista, eta alaba bat izan zuten: Joyce.

Kanadara joan ziren bizitzera, eta han June Almeidak Ontarioko Minbiziaren Institutuan lan egin zuen mikroskopio elektroniko teknikari gisa. Titulu formal gutxi izan arren, bere gaitasunei esker, lanean gora egin zuen.

June Almeidak errubeolaren birusaren lehen irudiak lortu zituen mikroskopia elektroniko inmunearen bidez eta, David Tyrrellekin batera, koronabirus mota berri bat karakterizatzen aritu zen 1964n —birus familia horrek barne hartzen ditu SARS birusa eta COVID-19 eragiten duen SARS-CoV2 birusa—. Artikulua hasieran ez zieten onartu, baina 1965ean *British Medical Journal* aldizkarian argitaratzea lortu zuten eta June Almeidak ateratako argazkiak 1967an *Journal of General Virology* aldizkarian.

Almeidak Waterson jarraitu zuen Londresko Medikuntzako Graduondoko Unibertsitatera eta, bertan, idatzitako artikuluetara egindako ekarpenekin Doktoregoa lortu zuen.

Karrera Wellcome Institutuan amaitu zuen. 1970ean Albert Kapikian-ek sei hilabete eman zituen Erresuma Batuan, eta bere arduradunaren iradokizuna jarraituta, Almeidaren teknikak ikasi zituen. AEBra itzuli zenean, teknika horiek erabili zituen bakterioek sortzen ez duten gastroenteritisaren kausa identifikatzeko: Norwalk birusa.

Almeidak Wellcome Institutua utzi zuen eta yoga irakasten hasi zen, baina 1980ko hamarkadaren bukaeran aholkulari gisa itzuli zen, GIB birusaren argazki berriak ateratzen lagundu zuenean.

June Almeida Bexhillen hil zen, bihotzekoak jota, 2007an 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
June Almeidari buruzko bideoa. Youtube
Edurne Brouard

**Edurne Brouard Aldamiz** (Bilbo, Bizkaia, 1959ko urriaren 23a) politikaria izandakoa eta euskaltzalea da. Gaur egun, euskara irakaslea Lea Artibaiko AEKn.

Santiago Brouard, 1984an GALek hildako Herri Batasunako politikariaren alaba da.

Lehen ikastoletan hasi zen ikasten, moja kolegio batean segitu zuen gero, eta UBI Txurdinagako institutuan osatu zuen.

Deustuko Unibertsitatean pedagogian diplomatura ikasi zuen, eta aldi berean AEKn hasi zen irakasle lanean. Korrika euskararen aldeko lasterketaren koordinatzailea izan zen 2013 arte. Korrikaren antolakuntzan lan egin zuen azken hogeita hamar urtean, eta zuzendaritzan, azken seian.
thumb|21. KORRIKAren amaieran, zain, Iruñean.
2020. urtean, Korrikaren lehendabiziko edizioaren berrogeigarren urtemugaren aitzakian, harengana jo zuten, hasierako edizioetako giroa azal zezan eta, horrez gain, euskararen aldeko ekimen erraldoia behar-beharrezkoa dela aldarrikatu zuen.

1987an Eusko Legebiltzarreko parlamentari izan zen Herri Batasuna alderdia ordezkatuz aukeratuta. Kargua utzi ondoren, Margarita Bilbao Soler-ek ordezkatu zuen 1990ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Kontu askorengatik naiz egun naizena, eta korrika da horietako batBerria, 2022.04.15
Estitxu Pinatxo

**Estitxu Pinatxo Olaziregi** (Bera, Nafarroa Garaia, 1987) abeslaria da. 2018an eta 2019an, Dama Beltzak proiektuarekin, musikaren bitartez iraultza eta borroka egin zuten afro-amerikar emakume abeslari batzuk omendu zituen. 2019an, *Haize gorri batek* bakarkako diskoa argitaratu zuen. Anaia du Jokin Pinatxo abeslari eta gitarra-jotzailea.

## Ibilbidea 
Haurra zela hasi zen musika ikasten Berako musika eskolan. Hasieran, akordeoia jotzen ikasi zuen eta ondotik beste instrumentu batzuk. Gaztetxoa zela kantatzen hasi zen, eta 15 urterekin modu profesionalean kantatzeari ekin zion.

Euskal Telebistarako lan egin du musikari lotutako hainbat telebista saiotan. Telecinco kateko *La Voz* saioko eta Antena 3 kateko *El Número Uno* saioko lehiakide izan zen.

Damba musika taldeko abeslari izan zen. Talde hori rock, blues, jazz, runba eta reggae musika estiloetan aritzen zen.

2018an, Mikel Santxez gitarra-jotzailearekin batera, Dama Beltzak proiektua sortu zuen, musikaren bitartez iraultza eta borroka egin zuten afro-amerikar emakume abeslari batzuk omentzeko. Proiektu horretan, Ella Fitzgeralden, Nina Simoneren, Roberta Flacken, Etta Jamesen eta Aretha Franklinen kantuak abesten zituen. Proiektua 2018ko irailean estreinatu zen, eta ordutik hainbat emanaldi egin zituen Euskal Herriko herrietan.
* *Isilik daude harriak* (Autoekoizpena, 2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dictynidae

**Dictynidaeak** (**Dyctinidae**) Araneomorphae armiarma kribelatuen familia dira. Familia honen armiarma gehienek airean egiten dituzte armiarmasareak edo detritu estalkietan egiten dituzte haien segadak.

## Generoak 
The World Spider Catalog 12.5-aren arabera:

## Bibliografia 
* Roth, V.D. & Brown, W.L. (1975). Comments on the spider *Saltonia incerta* Banks (Agelenidae?). *J. Arachnol.* 3:53-56. PDF

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak
Francisco Javier Balmis

**Francisco Javier de Balmis y Berenguer** (1753ko abenduaren 2a, Alacant &ndash; 1819ko otsailaren 12a, Madril) espainiar militar eta mediku bat izan zen, Karlos IV.a Espainiakoaren gorteko ohorezko medikua.

Bere izena Txertoaren Errege Espedizio Filantropikoa edo "Balmis espedizioari" lotua dago, hartan parte hartzeaz gain izen ematen diolarik. Espedizio honen helburua Balmisek asmoan oinarrituz Espainiar Inperioan barna baztangaren txertoa hedatzea izan zen, medikuntzaren historiako mugarri garrantzitsua bilakatuz.

2020an, Espainiako Defentsa Ministerioak COVID-19 pandemiaren aurkako "Balmis operazio" militarra bere omenez izendatu zuen.
Edurne Iturbe

**Edurne Iturbe Lasa** (Urretxu, Gipuzkoa, 1978) musikaria da.

## Ibilbidea 
Zortzi urterekin hasi zen trikitixa jotzen etxeko giroan zaletuta. Trikitijolea izatez gain, musika irakaslea da 13 urte zituenetik. Urretxu-Zumarragako Sekundino Esnaola musika eskolako zuzendari izan zen.

* 1992 Trikiti pieza berrien lehiaketa. Bigarren saria.
* 1999 EITB Trikiti Lehiaketa. Txapeldunak. Oihane Irastorza panderojole zuela.
* 2000 EITB Trikiti Lehiaketa. Txapeldunak. Oihane Irastorza panderojole zuela.

## Erreferentziak
Ainhoa Gozategi

**Ainhoa Gozategi Abaurrea** (Orio, Gipuzkoa, 1970eko apirilaren 20a) musikaria da.

## Ibilbidea 
1990eko hamarkadan hasi zen musika munduan panderojole bezala bere anaia Asier Gozategi trikitilariarekin batera. Hainbat erromeria eta lehiaketatan parte hartu zuten.

1992an, anaiarekin eta beste kide batuzekin Gozategi musika taldea sortu zuen. Hamarkada osoan zehar arrakasta handia lortu zuen taldeak udako abestia izatea behin eta berriz lortuz. 2006 urtean Ainhoak taldea utzi zuen.

Taldeak, bigarren diskoari *Ainhoa* izena jarri zion.
Fitxategi:Gozategi2002.png
Fitxategi:Gozategi Egunkaria 1996-05-30.jpg
Fitxategi:Gozategi Egunkaria-1998-05-28.jpg
Fitxategi:Gozategi Egunkaria 1996-07-05.jpg

## Erreferentzia
José Luis Balbín

**José Luis Balbín Meana** (Pravia, Asturias, 1940ko abuztuaren 19a - Madril, 2022ko ekainaren 22a), hedabide guztietan lan egindako espainiar kazetari bat izan zen. Nagusiki Televisión Españolako *La clave* (1976-1985) saioa aurkezteagatik ezaguna egin zen.
Candás (Carreño)

**Candás**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Carreño udalerrian dagoen kostaldeko parrokia bat da. Udalerriko parrokiarik handiena eta hiriburua da.

## Herritar ezagunak 
* Pedro Braña Martínez (1902-1995), musikagilea.
* Antonio Rodríguez García (1911-1937), eskultorea.
* María Teresa Álvarez García (1945-), kazetaria.
* Herminio Menéndez (1953-), piraguista.
* Paula Echevarría (1977-), modeloa.
Somo (Kantabria)

**Somo**, Espainiako iparraldeko Ribamontán al Mar udalerrian dagoen kostaldeko herri bat da, Kantabria erkidegoan eta Pedreña herriaren alboan. Udalerriko turismogune nagusia da.

2024an 1.742 biztanle zituen.

## Hondartza 
* El Puntaleko hondartza
* Somoko hondartza

## Kirola 
* Somoko Bandera
Paula Wiesinger

**Paula (Paola) Rosa Wiesinger** (Steger) (Bolzano, Italia, 1907ko otsailaren 27a - Seiser Alm, 2001eko ekainaren 12a) italiar alpinista eta eskiatzailea aitzindaria izan zen.

## Biografia 
### Kirolari ibilbidea 
Bere karrerako lehen arrakastak 1931n lortu zituen, Italiako Txapelketako lehen edizioan jokoan zeuden hiru tituluak irabazi zituenean (jaitsiera, slalom berezia eta konbinatua)

1932ko emakumezkoen jaitsierako munduko txapelketa irabazi zuen Cortina d 'Ampezzon (Munduko eski txapelketa alpinoko lehen domina) eta seigarren sailkatu zen konbinatuan. Innsbruckeko Munduko Txapelketan, 1933an, laugarren izan zen jaitsieran eta St. Moritz 1934an seigarren jarri zen slalom berezian

1935ean, Wiesinger, Mezzalama Saria ikustera gonbidatu zuten, gizonezkoentzat bakarrik zen mendiko eskiko lehia hura.Halere, Giusto Gervasuttiren lesioagatiko lizentzia baten ondorioz, Paulak haren uniforme militarra hartu zuen, aurpegia eguzkitako betaurrekoekin eta bere txapelarekin estali eta Giustoren ordez parte hartu zuen, baina lasterketaren kontrolgune batean trikimailuaz kontratu egin ziren.

1936ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eski alpinoko txapelketa konbinatuan 16. amaituz. Bere karrera urte berean amaitu zuen, berriz ere Italiako Txapelketan hiru tituluak irabaziz.

Eskaladan ere aritu zen, eta emaitza onak lortu zituen. Bereziki, Hans Stegerrekin batera, 20 eta 30eko hamarkadetan Dolomitetan igoera ugari egin zituen. Seigarren mailako aitzindarietako bat izan zen. Komunikabideek emakume alpinistak beti gizon baten sokaren amaieran zihoazela salatu zuten, eta 1928an Hans Steger eta Paula Wiesinger harizko buruan txandakatu ziren Einserreko iparraldeko hormako 900 metroko eskaladan, Dolomitetan, eta eure bidea Gazteen Bidea bezala bataiatu zuten.

Dolomitetan ibilbide zail berriak ireki zituen: Civettan, Rosengartenspitze ekialdeko ibilbidea, Winkler Dorrearen hegoaldeko ibilbidea eta Punta Emmaren hegoaldeko ertza.Soilik emakumezkoenak ziren kordatetan parte hartuz ere muturreko eskaladak egin zituen, besteak beste, Leni Riefenstahl argazkilari ospetsuarekin. 

### Heriotza eta aitorpenak 
Paula, Seiser Alm-en hil zen. Siusi allo Sciliarreko hotel bat eta estatua bat Wiesingerri eskainiak daude. Horrez gain, bikoteak seme-alabarik ez zuenez izan, ez zegoen oinordeko zuzenik, eta fundazio bat sortu zen haien bizitzako lanarekin jarraitzeko. Fundazioaren zereginak dira, Alpe di Siusi kontserbatzea eta sustatzea natura-erreserba gisa. 2006an "Hans eta Paula Steger mendi-ibilaldiak" ireki ziren haien omenez Alpe di Siusin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FIS database (1932 Ladies Downhill)
* Olympic stats
* Bio for Hans and Paula Steger
* Skier profile at Fis.com
Setién

**Setién**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Marina de Cudeyo udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 231 biztanle zituen.
Langre (Ribamontán al Mar)

**Langre**, Espainiako iparraldeko Ribamontán al Mar udalerrian dagoen herri bat da, Kantabria erkidegoan.

2008an 129 biztanle zituen.
Altuzarra

**Altuzarra** Errioxako Autonomia Erkidegoko Ezkarai udalerriko herrixka abandonatua da. 2011 urteko biztanleria datuen arabera herrixkan ez du biztanlerik.

Ojaren ibaiadarra den izen bereko errekak zeharkatua, euskal toponimo bat du.

## Demografia 
1752. urtean 130 biztanle zituen, 1964an 15 eta 1974an herrixka abandonatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ezkaraiko herrixkei buruzko informazioa, Ezkaraiko Udala
Posadas (Ezkarai)

**Posadas** Errioxako Autonomia Erkidegoko Ezkarai udalerriko herrixka da.

San Joan Bataiatzailearen elizaren inguruan hazitako herri honi 1037an Posatas zioten.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ezkaraiko herrixkei buruzko informazioa, Ezkaraiko Udala
Aitziber Estanga

**Aitziber Estanga Arzallus** (Donostia, Gipuzkoa, 1977) musikaria da.

## Ibilbidea 
Eleuterio Tapiak erakutsita, Panderojole bezala hasi zuen musika ibilbidea Oskar Estanga anaiarekin batera gaur arte, EITB trikiti saria (1996)ean ere irabazi zuten Soinu eta Pandero urdinekin bat. 

Bidean, Edurne Iturbe trikitalariarekin ere aritu zen, eta 1993an Zarautzen ospatu zen Trikitilari gazteen txapelketa irabazi zuen bikoteak.Iturberekin Euskal Herriko trikitixa txapelketan ere parte hartu zuten hainbat alditan. 

Anaiarekin bat, Seguran, Zarautzen, Bergaran, Donostian eta herri gehiagotan ospatzen diren Euskal Herriko zein Herrietako Dantza txapelketan doinua jartzen dutenak dira urtez urte.

Aitziber eta Oskarrek, Estanga anai-arrebak izenpean Euskal Herri osoan zehar erromeria askotan parte hartu izan dute. Tartean beste musikari batzuekin batera Eztanda musika taldea sortu zuten, hauekin ere urte batzuetan erromeri asko eman zituzten.

Jon Ostolaza eta Naroa Garcia trikitilariarekin ere panderojole eta abeslari moduan jardun zen.

2013an Damba taldea Euskal Herriko, Kubako, Venezuelako eta Madrilgo 11 musikarirekin batera. Rumba, Blues, Punk, Reggae, Funk, Rock eta musika Elektronikoa egiten zituen taldea. Euskal Herrian eta Hego Amerikan eskaini zituzten kontzertuak. Aitziberrek abestu eta hainbat instrumentu jotzen zituen taldean.

## Diskografia 
* Damba: *Y si rompo mi camino,* 2008
* Damba: *Hautsi… Eta izan zaitez zu* , 2013

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaldierna

**Zaldierna** Errioxako Autonomia Erkidegoko Ezkarai udalerriko herrixka da.

Ojaren ibaiadarra den Zambullón ibaiak X. edo XI. mendeetan sortutako herri hau zeharkatzen du.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ezkaraiko herrixkei buruzko informazioa, Ezkaraiko Udala
Phantyna

***Phantyna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Ipar Amerikan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Phantyna bicornis* (Emerton, 1915)
* *Phantyna estebanensis* (Simon, 1906)
* *Phantyna mandibularis* (Taczanowski, 1874)
* *Phantyna meridensis* (Caporiacco, 1955)
* *Phantyna micro* (Chamberlin & Ivie, 1944)
* *Phantyna mulegensis* (Chamberlin, 1924)
* *Phantyna pixi* (Chamberlin & Gertsch, 1958)
* *Phantyna provida* (Gertsch & Mulaik, 1936)
* *Phantyna remota* (Banks, 1924)
* *Phantyna rita* (Gertsch, 1946)
* *Phantyna segregata* (Gertsch & Mulaik, 1936)
* *Phantyna terranea* (Ivie, 1947)
* *Phantyna varyna* (Chamberlin & Gertsch, 1958)

## Bibliografia 
* Chamberlin, 1948: "The genera of North American Dictynidae". *Bulletin of the University of Utah*, 38 liburuki, 15 zk., 1-31 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Amerikako britainiar kolonizazioa

[thumb|Britainiar Inperioaren hedapen handiena [Amerikan.]]

**Amerikako britainiar kolonizazioa** Britainiar Inperioak mendebaldeko hemisferioan izandako esplorazio, konkista, okupazio eta aginte politikoa izan zen. Britainiar Inperioa XVII. mendearen hasieran hasi zen forma hartzen, 1607an Jamestown kolonia ezarri zenean. Virginiakoa hamahiru kolonien hasiera izan zen, gero Ameriketako Estatu Batuen eta Kanadako itsas probintzien jatorria izan zena. Karibe itsasoan uharte txikien kolonizazioa ere gauzatu zuen, Jamaika eta Barbados kasu.

Azukrea ekoizten zuten karibetar koloniak, non esklabotza ekonomiaren oinarri bihurtu zen, metropolirentzako kolonia garrantzitsuenak ziren, baita irabazi handienak eman zizkionak. Kolonia amerikarrek tabakoa, kotoia eta arroza ekoizten zituzten hegoaldean, eta itsas materiala eta animalien larruak iparraldean.

Erresuma Batuak Amerikan zuen inperioa gerra eta kolonien bidez pixkanaka hedatu zuen. Ingalaterrak anglo-herbeheretar gerren ondoren Amsterdam Berria (ondoren New York deitua) kontrolatzea lortu zuen. Kolonia amerikarrak nekazaritzarako lur berrien bila mendebalderantz hedatzen ziren. Zazpi Urteko Gerran, britainiarrek frantsesak garaitu zituzten eta Frantzia Berriaz jabetu ziren. Honi esker 1760an, Erresuma Batua ia Ipar Amerika osoaren jabe bihurtu zen.

Hala ere, Frantzia eta Espainiaren laguntzari esker, 1783an amaituriko Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerrari esker Ipar Amerikako kolonia askok bere independentzia lortu zuten. Harrezkero, "Bigarren Britainiar Inperio" deiturikoa hasi zen: XIX. mendean Columbia Britainiarra, Falklandak eta Britainiar Honduras hartzeaz gain, Napoleondar Gerren ondorioz, Trinidad eta Britainiar Guiana ere bereganatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ameriketako europar kolonizazioa

## Kanpo estekak
Paradictyna

***Paradictyna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Ipar Amerikan, Eurasian eta Afrikan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Paradictyna ilamia* Forster, 1970
* *Paradictyna rufoflava* (Chamberlain, 1946)

## Bibliografia 
* Forster, 1970: *The spiders of New Zealand. Part III*. Otago Museum Bulletin, 3.liburuki, 1-184 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Saltonia

***Saltonia*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Saltoniaren generoaren espezie bakarra da. Kaliforniako Salton Itsasoan (hortik izena) eta Mexikoko Sonoran dagoen Pelícano uhartea aurki daitezke. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Banks, 1898: "Some new spiders". *Canadian Entomologist*, 30 liburuki, 185-188 or.
* Chamberlin & Ivie, 1942: "A hundred new species of American spiders". *Bulletin of the University of Utah*, 32. liburuki, 13 zk., 1-117 or.
* Song & Xu, 1989: "A new genus and new species of the family Dictynidae from China (Arachnida: Araneae)". *Acta Zootaxonomica Sinica*, 14. liburuki, 288-292 or.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Sudesna

***Sudesna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Asian eta Australian.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Sudesna anaulax* (Simon, 1908)
* *Sudesna circularis* Zhang & Li, 2011
* *Sudesna digitata* Zhang & Li, 2011
* *Sudesna grammica* (Simon, 1893)
* *Sudesna grossa* (Simon, 1906)
* *Sudesna hedini* (Schenkel, 1936)

## Bibliografia 
* Lehtinen, 1967: "Classification of the cribellate spiders and some allied families, with notes on the evolution of the suborder Araneomorpha". *Annales Zoologici Fennici*, 4.liburuki, 199-468 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Helenactyna

***Helenactyna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Santa Helena uhartean aurki daiteke.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Helenactyna crucifera* (O. Pickard-Cambridge, 1873)
* *Helenactyna vicina* Benoit, 1977

## Bibliografia 
* Benoit, 1977: "Araignées cribellates. La faune terrestre de l'île de Sainte-Hélène IV". ''Annales du Musée Royal de l'Afrique Centrale'', Tervuren, Belgique Série in Octavo, Sciences Zoologiques, 220 liburuki, 22-30 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Rick Danko

**Richard Clare Danko** (Blayney, Ontario, 1943, abenduaren 29a - Marbletown, New York, 1999ko abenduaren 10a) kanadar musikari, baxu-jotzaile, abesti egile eta abeslaria izan zen, The Band taldeko kidea. Jatorri ukraniarreko landa-familia batean jaio zen, eta nola country musika entzuten aritu zen. Ronnie Hawkins rockabilly musikariak postu bat eskaini zion *The Hawks* taldea eta baxua jotzen ikasi zuen. Laster elkartu zuten Levon Helm, Richard Manuel, Garth Hudson eta Robbie Robertson. Guztiak Dankorekin joan ziren taldetik, 1964an Hawkinsekin borrokatu eta elkarrekin jotzen hasi zirenean. 1964ean Bob Dylan managerrak bere biretan laguntzeko eskatu zien. 1968an The Band izenarekin grabatzen hasi ziren 1976an banandu zen arte. Taldea banandu ondoren, bakarka edo beste musikari batzuekin batera jotzen jarraitu zuen 55 urterekin hil zen arte.
## Diskografia 
* *Rick Danko* (1977)
* *Rick Danko in Concert* (1997)
* *Live on Breeze Hill* (1999)
* *Times Like These* (2000)
* ''Cryin' Heart Blues* (2005)
* *At Dylan's Cafe* (2007; a live solo concert recorded in Washington, DC on December 8, 1987)
* *Live at the Tin Angel, 1999* (2011)
* *Live at Uncle Willy's, 1989* (2011)
* *Live at the Iron Horse, Northampton 1995* (2011; Blondie Chaplin eta Ed Kaercher-ekin)

;Danko/Fjeld/Andersen-ekin
* *Danko/Fjeld/Andersen* (1991)
* *Ridin' on the Blinds* (1994)
* *One More Shot* (2002)

;Richard Manuel-ekin
* *Whispering Pines: Live at the Getaway* (2002; recorded live in Saugerties, New York on October 12, 1985)
* *Live at O'Tooles Tavern* (2009; recorded live in Scranton, PA December 12, 1985)
* *Live at the Lone Star Cafe, 1984* (2011; Paul Butterfieldekin)

;bildumetan
* *American Children* (Alacazam!, 1989) - "Blue Tail Fly"
* *The Best Of Mountain Stage Live Volume One* (Blue Plate Music, 1991) - "Twilight" (zuzenean, Garth Hudson-ekin)
* *Broadcasts Vol. 2* (KGSR 107.1, 1994) - "Twilight" (zuzenean estudioan)
* *Bring It On Home Vol.1* (Legacy, 1994) - "Blue Tail Fly" (Garth Hudson-ekin), "Mystery Train", "Bring it On Home/The Jam" (zuzenean estudioan)
* *Bring It On Home Vol.2* (Legacy, 1994) - "Raining In My Heart" (zuzenean estudioan)
* *City Folk Live IV (WFUV 90.7, 2001) - "Twilight" (zuzenean estudioan)
* *eTown Live, Volume 3* (eTown, 2003) - Book Faded Brown (zuzenean, Garth Hudson-ekin, Professor Louie)
* *Radio Woodstock - 30 Years & Counting* (WDST 100.1, 2010) - Blue River (zuzenean estudioan)
* *Live at Caffè Lena* (Tompkins Square Records, 2013) - "It Makes No Difference" (zuzenean)

## Filmografia 
* 1978: *The Last Waltz*
* 1986: *Man Outside*
* 1987: ''Rick Danko's Electric Bass Techniques* (home video)
* 1990: *The Wall – Live in Berlin*
* 1993: *The 30th Anniversary Concert Celebration*
* 2003: *Festival Express''
Kilimanjaroko elurrak

***Kilimanjaroko elurrak*** () 2011ko Robert Guédiguian frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Victor Hugoren poema batean oinarrituta.

Liburutegi publikoetako eFilm plataformak euskaraz jarri zuen ikusgai.

## Argumentua 
Michel eta Marie-Claire bikotea da protagonista, bi pertsona sozial eta politikoki oso konprometituak. Baina gertaera latz batek kolokan jarriko ditu haien ideiak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The New Abnormal

***The New Abnormal*** (euskaraz *Anormaltasun Berria*) The Strokes rock talde estatubatuarraren seigarren diskoa da. 2020ko apirilaren 10ean kaleratu zuten, plataforma eta herrialde guztietan. Disko hau zazpi urtez estudioko albumik gabe egon ondoren kaleratu zen, "*Future Present Past*" 2016an argitaratutako EP bat baita.

1981eko "*Bird On Money*" Jean-Michel Basquiat artista newyorktarraren lana erabili zuen albumaren portada gisa.

## Kanpo estekak
Pietronella Peters

**Pietronella Peters**, baita **Petronella Peters** ere, (Stuttgart, 1848ko martxoaren 4 - ibidem, 1924ko urtarrilaren 3a) margolari alemaniarra izan zen. Batez ere erretratuak eta haurrekin eszenak margotu zituen.

## Biografia 
Pietronella Peters artisten familia baten altzoan jaio zen, Stuttgarten jaio zen, 1848ko martxoaren 4an. Gurasoak Pieter Francis Peters margolaria eta Gertrude Mali holandarrak ziren. Bere aitona Petersek jada beirategi pintore gisa lan egiten zuen Nimegan. Bere arreba, Anna Peters, margolaria ere izan zen. Ama, bestetik, Christian Maliren arreba zen, Municheko Eskolaren margolaria. Margolaritzaren lehen ikasketak etxean jaso zituen. Bere familiarekin, 1894tik 1904ra, uda guztietan, Köngen gazteluan igaro zituen, Stuttgarteko hego-ekialdean. 1907 eta 1924 bitartean ere noizbehinka itzuli zen gaztelura non arte-lanak egiten zituzten. Haren lanen modeko asko gazteluko ​​egoiliarren haurrak ziren. Peters familiaren lan ugari Biberach an der Rißeko Braith-Mali museoan erakusten dira. 1912tik bizi zen bere ahizparekin Stuttgart-Sonnenberg etxean bizi izan zen, 1924an hil zen arte.

## Estiloa 
Zehaztasun askotariko lanak dira, normalean haurren eszenak eta erretratuak.

## Obra batzuk 
* *Mädchen mit Blumenstrauß* (Neskatxa lore sortarekin).
* *Die junge Künstlerin Anna Peters an der Staffelei* (Anna Peters artista gaztea astoan lanean).
* *The puppet show* (Txotxongiloen ikuskizuna).
* *Die Lesestunde* (Irakurketaren ordua).
* *Zwei kleine Mädchen mit Puppe am Fenster in einer Stube* (Bi neskatxa panpinekin gelako leiho ondoan).

## Iruditegia 

Image:
Pietronella_Peters_Das_neue_Puppenkleid.jpg|*Panpinaren soineko berria*.
Pietronella_Peters_Anna_Peters_an_der_Staffelei_c1870.jpg|*Anna Peters artista gaztea astoan lanean*.
Pietronella_Peters_Lesestunde.jpg|*Irakurketaren ordua*.
Pietronella_Peters_Mädchen_beim_Salatputzen.jpg|*Neska entsalada garbitzen*.
Pietronella Peters Mädchen beim Kinderkaffee.jpg| *Hiru neska haurren kafea hartuz*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Pietronella Petersen margolanen galeria.
Paradise Lost: The Child Murders at Robin Hood Hills

***Paradise Lost: The Child Murders at Robin Hood Hills*** 1996ko Joe Berlinger eta Bruce Sinofsky estatubatuar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Argumentua 
Hilketa anker bat gertatuko da Arkansasko herrixka batean, hiru haur torturatu eta hilko baitituzte. Ikertzaileen ustez, hilketa horiek erritu satanikoek lotuta daude, eta hari horretatik tiraka «desberdin» diren hiru gazteri leporatuko diete gertatukoa egin izana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nur eta herensugearen tenplua (filma)

***Nur eta herensugearen tenplua*** 2017ko Juan Bautista Berasategi gipuzkoar zinema zuzendariaren marrazki bizidunetako euskal film bat da. Toti Martinez de Lezearen izen bereko liburuan oinarrituta, Eneko Olasagastiren gidoia du.

## Ezaugarri teknikoak 
## Argumentua 
Nur eta gurasoak Txinara joan dira bizitzera. Bertan lagun berriak egin ditu Nurrek, eta horietako baten urtebetetzea ospatzeko gonbita jasoko du. Festara joan eta dena okertuko da, bat-batean laguna desagertuko delako. Hortik aurrera, abentura batean murgilduko da Nur: dragoiaren bederatzi ateak zabaldu ahal izateko, hainbat oztopo gainditu beharko ditu.

## Pertsonaiak 

* Nur
* Ali
* Faiza
* Guo Guo
* Jung Yu
* Mutiko gaiztoa
* Neska gaiztoa
* Sara
* Zhimin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bibiñe Belaustegigoitia

**Bibiñe Belaustegigoitia Arozena** (Bilbo, Bizkaia, 1929ko apirilaren 23a) tenislari bizkaitarra da.

## Familia 
Bilbon jaio bazen ere, Mexikora erbesteratu zen familia Bibiñe umea zela.

Familian kirolari asko izan ziren. Aitak, Francisco, Patxo izenez ezaguna, Athletic-eko jokalaria izan zen eta bere ahizpa Ibone Belaustegigoitia Joko Olinpikoetan parte hartu zuen lehen emakume euskalduna. Osaba, Jose Maria Belaustegigoitia futbolari ezaguna izan zen.

Bibiñe, José María Solano y Gil-Delgadorekin, Socorroko markesarekin ezkondu zen, eta zazpi seme-alaba izan zituen.

## Kirol ibilbidea 
Umetan tenisean jolasten hasi zen. Hipika, igeriketa eta pilotan ere aritzen zen.

Gaztetan, Londresen egonaldi bat egin ondoren, familia Bilbora itzuli zen. Bertan, Euskadiko Tenis txapelketan parte hartu zuen, eta lehen emakumea izan zen sari hau irabazten.

Gaur egun, senior mailako tenis txapelketetan parte hartzen du.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Gaztetan tenisean erabili zituen arropak eta erraketak Bilboko Euskal Museoan daude ikusgai:
* https://www.euskal-museoa.eus/es/bildumak/bilduma_irekia_xehetasunak/245/raqueta-y-vestido-de-tenis/
Carlota (esklabo matxinatua)

**Carlota**, **La Negra Carlota** izenez ere ezaguna, Joruba jatorriko esklabo bat izan zen. Kubako Matanzas probintziako Triunvirato azukre-plantazioan esklabuen matxinada gidatu zuen 1843eko azaroaren 5ean. Angolako Gerra Zibilean Kubak egindako operazio militar bati Carlota operazioa izena jarri zion, bere omenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vamos Juan

***Vamos Juan*** 2020ko espainiar telesaila da, Juan Cavestanyk eta Diego San Josek TNTrentzat egina. 2019ko *Vota Juan* telesailaren jarraipena da.

Moncloara heltzea zen protagonistaren lehen denboraldiko helburua; orain, berriz, alderdi berri bat sortzen ahaleginduko da.

## Aktoreak 
* Javier Cámara - Juan Carrasco
* María Pujalte - Macarena Lombardo
* Adam Jezierski - Víctor Sanz
* Esty Quesada - Eva Carrasco
* Yaël Belicha - Paula
* Cristobal Suárez - Ignacio "Nacho" Recalde
* Jesús Vidal - Jorge Vicuña
* Oti Manzano - Estela
* Joaquín Climent - Luis Vallejo
* José Manuel Cervino - Ernesto Vicuña
* Anna Castillo - Montse
* Koldo Olabarri - Bekaduna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
29er (bizikleta)

thumb| Bi 29er bizikleta
thumb| 29 "eta 26"-ko gurpilak konparatuz
**29er** (edo *29 hazbete* edo *two-niner* ) 29 hazbeteko diametroko gurpiletarako (pneumatikoak barne) diseinatutako mendiko bizikleta da.

## Historia 
Lehenengo mendiko bizikletek 26 hazbeteko gurpilak erabili zituzten bi arrazoirengatik, hein batean lotuta. Lehena zera da: *cruiser* bizikletak (hondartzako bizikleta), hau da, 1970eko hamarkadan Kaliforniako *klunkers* bihurtu zirenak, baso errepideetan maldan behera lehiatzeko, haurrentzako bizikletak ziren, eta, beraz, bizikleta klasikoenak (errepidekoak) baino tamaina txikiagoa zuten. Bizikleta horiek (errepidekoak) mendian erabiltzeko egokiak diren pneumatikoak ere bazituzten, eta, beraz, aurki daiteke bigarren arrazoia: errepideez kanpoko erabilerarako pneumatikoak eta gurpilak merkatuan izatea.

Mendiko bizikletak edo MTB-ak 1970eko amaieran eta 1980ko hasieran sortu ziren 26 hazbeteko gurpilak eta pneumatikoak erabiliz. 90eko hamarkadaren hasieran, materialen teknologia berriei esker, 700C-ko pneumatikoekin baina mendiko txirrindularitzako gurpil-azaletako berezko baloi motarekin lehen bizikleta sortzea ahalbidetu zuten.
Run (telesaila)

***Run*** 2020ko estatubatuar telesaila da, Vicky Jonesek HBOrentzat egina.

## Sinopsia 
Bizilekutik ihes egiten duen bikote bat da istorioko protagonista. Eguneroko errutina monotonoa eten nahian, nerabezaroko erromantzea berpizten ahaleginduko da.

## Aktoreak 
* Merritt Wever: Ruby Richardson
* Domhnall Gleeson: Billy Johnson
* Phoebe Waller-Bridge: Laurel
* Rich Sommer: Laurence
* Tamara Podemski: Babe Cloud
* Archie Panjabi: Fiona

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zela-tutu

thumb|225x225px| Zela-tutua
**Zela-tutua**, normalean, aluminiozko edo altzairuzko hodi bat da, bizikletaren zela eta bizikletaren koadroaren eserlekuko hodia lotzen dituena. Fabrikatzaile beraren barruan ere diametro asko daude, 21.15 mm-tik 31.8 mm-ra bitartekoak; beraz, aldatu behar izanez gero, garrantzitsua da datu hori zehatz-mehatz kontuan hartzea. Balio txikienak kalitate txarragoko bizikletei dagozkie.

Mendiko bizikletek baino lasterketako bizikletek gehiago erabiltzen dituzte karbono-zuntzezko zela-tutuak, eta arinagoak izan arren, ez dira gomendagarriak mendiko bizikletarako, errazago hausten baitira kolpekatzen baditugu.

Bizikletako zela-tutu gehienek marka bat izaten dute: lerro txiki batzuk, irits daitekeen altuera-muga adierazten dutenak. Muga hori gaindituz gero, heldulekua eskasa izateko arriskua dago, eta, ondorioz, bizikletatik erori edo bizikleta hauts daiteke.

## Kanpo estekak 
* Zela-tutuaren tamainen datu-basea Sheldon Brown-ek eginda
Alergeno

thumb|300px|Akaro bat.
**Alergeno** bat aldez aurretik substantzia horrekin harremanetan egon diren pertsona sentikorretan hipersentikortasunaren erreakzio eragin dezakeen substantzia da. Pertsona horien gorputzak sustantzia hori arrotza bezala sentitzen du eta, ondorioz, hipersentikortasunaz erantzuten du. Askotan, hipersentikortasun horrek jatorri genetikoa izan dezake.

## Alergeno motak 
* Elikagaiak: Kakahueteak eta fruitu lehorrak, arrautzak, arraina... Europa Batasunak, araudi baten bidez, 1169/2011, ohikoenak zerrenda batean jaso ditu. et rendu leur étiquetage obligatoire.
* Botikak: penizilina, aspirina, prokaina...
* Kosmetikoak
* Alergeno desberdinen konbinaketak: Akaroak, gramineenpolena, katuaren ilea...
* Metalak: nikel, kromo
* Intsektuen ziztadak eta kakak.
* Hautsa: lizuna

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alergia
* Hipersentikortasun
* Asma

## Kanpo estekak 
* :Association de recherche clinique en allergologie et asthmologie (Frantzia).
* :Akaroei buruz ez dakizkizun zazpi gauzak.
* :Alegenoei eta alergiari buruzko glosarioa.
* :Alergenoak zer diren azaltzeko bideoa.
Aldagailuaren palanka

thumb| Aldagailuaren palanka
Bizikletako **aldagailuaren palanka** engranaje-mekanismoen kontrolaren bidez nahi den transmisio-erlazioa hautatzeko erabiltzen den osagaia da. Oro har, desbideragailu motako mekanismo edo barne-aldagailu baten bidez funtzionatzen dute. Kasu guztietan, engranaje-mekanismora konektatzen den kable bat mugitzen duen aldagailuaren palanka batek egiten du kontrola. aldagailuaren palanka koadroaren zeharkako hodian, eskulekuan edo triatloi-barren muturretan muntatuta egon daiteke. Aldagailuaren palanken fabrikatzaile nagusien artean Shimano, Campagnolo eta SRAM daude.

## Aldaketa sistemak 

Fitxategi: Doublelever.jpg|Aldagailuaren palanka hodi zeiharrean
Fitxategi: Dsb-3.jpg|Esku-aldagailua
Fitxategi: TriggerH3113S.jpg|Hatz-aldagailua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Auga Seca

***Auga Seca*** 2020ko luso- galiziar telesaila da.

## Argumentua 
Ozeano Atlantikoak bateraturiko Vigo eta Lisboa artean girotua, emakume gazte bat da protagonista. Vigoko portuan anaia hilik agertu dela jakin eta berehala, ezkutuan hasiko da ikertzen, poliziei aurrea hartu eta arma trafikoari loturiko enpresa baten sekretupeko jarduna argitu nahian. Fikzioan, Galdon familia da izen bereko erakundearen jabe, eta abizen horrek badu loturarik errealitatearekin. Izan ere, Espainian ezaguna da Eugenio Galdon enpresaria, hainbat komunikazio talderen gidari ez ezik, Adolfo Suarezen gobernuko kabineteko burua izan zelako 1980ko hamarkada hasieran.

## Aktoreak 
; Portugaldarrak
* João Arrais: Paulo
* Victoria Guerra: Teresa
* João Pedro Dantas: Machado
* Marta Andrino: polizia
* Adriano Luz: Lázaro
* Joana Santos: Laura
* Igor Regalla

; Galiziarrak
* Serxio Pazos: Viñas inspektorea
* Monti Castiñeiras: Mauro Galdón
* Eva Fernández: Irene Galdón
* Santiago Romay: Fran Galdón
* Paloma Saavedra: Silvia Galdón
* Rubén Riós: Rafa
* Cris Iglesias: Gabriela Ferreiro
* Manolo Cortés: Nicasio
* Adrián Ríos
* Carmen Méndez
* Nacho Castaño

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florbela Espanca

**Florbela Espanca** ( ahoskatua;  jaioa, (Vila Viçosa, Portugal; 1894ko abenduaren 8a - Matosinhos, Portugal; 1930ko abenduaren 8a) portugaldar idazlea izan zen.

Portugalgo mugimendu feministaren aitzindari, bizitza zakar eta lasaia izan zuen, bere sufrimendu intimoak kalitate goreneko poesia bihurtuz, erotismoz eta feminitatez kargatuta.

Antónia de Conceição Lobo eta João Maria Espancaren alaba zen. Aitak ez zuen alaba gisa aitortu. Dena den, 1908an Antónia hil ondoren, João eta bere emazte Maria Espancak neskatoa zaindu zuten. Aitak aitatasuna Florbela hil eta handik urte batzuetara onartu zuen. Florbela Espancak *A Vida ea Morte* izeneko lehen poema idatzi zuen. 1913an, bere urtebetetze egunean, Alberto Moutinhorekin ezkondu zen. 1917an, literatura ikastaro bat egin zuen, eta ondoren gero Zuzenbidean matrikulatu zen. Lisboako Unibertsitatean matrikula hau egin zuen lehen emakumea izan zen.

1919an *Livro de Mágoas* argitaratu zuen urtean, nahigabeko abortu bat izan zuen. Momentu honetan Florbela buruko nahasmen sintoma larriak izaten hasi zen. 1921ean Alberto Moutinhorengandik banandu zen, eta ondorioz orduko gizarte aurreiritziei aurre egin behar izan zien. Hurrengo urtean, bigarren aldiz ezkondu zen António Guimarãesekin.

1923an *Sóror Saudade* liburua argitaratu zuen. Florbelak beste abortu bat izan zuen, eta senarrak dibortzioa eskatu zion.

1925ean hirugarren aldiz ezkondu zen Mário Lagerekin. Florberaren anaia Apeles hegazkin istrupu batean hil zen garai hartan, eta heriotza honek larriki eragin zion. Bizipen hauek jasotzeko *As Máscaras do Destinok* liburua idatzi zuen.

Bere buruaz beste egiten bi aldiz ahalegindu zen, 1930eko urrian eta azaroan, *Charneca em Flor* bere maisulanak argitaratu behar zuenean. Gertaera hauek argitarapena atzeratu zuten.

Biriketako edema diagnostikoa jaso ondoren bere buruaz beste egin zuen bere urtebetetze egunean, 1930eko abenduaren 8an. Hil ondoren, 1931ko urtarrilean *Charneca em Flor* liburua argitaratu zen.
Euzkerea

***Euzkerea*** 1929-1936 urteen artean Bilbon argitaraturatutako kultura-aldizkari elebidun bat izan zen, *Euzkeltzale Bazkuna* elkarteak sorturikoa.

Euskaraz eta gaztelaniaz ateratzen zen, hilabetero behin 1929tik 1933ra arte eta 1934-1936 bitartean bihilabetero. Hogeita hamazortzi ale atera ziren; 1936ko martxokoa izan zen azkena. Gerra aurreko Pizkunde mugimenduaren agerkarietako bat izan zen. Euskara garbia delakoaren adibide ona izan zen.

## Bibliografia 
* Hernández Cámara, Esther: "Euzkerea", Bilbaopedia.
* Kortazar, Jon (1995): *Euzkerea eta Yakintza aldizkarietako olerkigintza*, Labayru.

## Ikus, gainera 
* Euskera (aldizkaria)
* Eguna (egunkaria)

## Kanpo estekak 
* "Euzkerea" aldizkariaren ale guztiak Euskal Memoria Digitala webgunean irakurgai
* "Euzkerea" aldizkariaren ale baten azala, Auñamendi Eusko Entziklopedia
Guarnizo

**Guarnizo**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko El Astillero udalerrian dagoen herri bat da. 2011n 5.824 biztanle zituen.

## Herritar ezagunak 
* **Miguel de la Sierra** (1763-1827), itsasgizona.
* **Emilio Calleja** (1830-1906), politikaria eta militarra.
* **Paco Gento** (1933), futbolaria.
* **Julio Gento** (1939-2016), futbolaria.