María Elena Marqués

**María Elena Marqués Rangel** (Mexiko Hiria, 1926ko abenduaren 14a - *Ibidem*, 2008ko azaroaren 11) mexikar aktore eta abeslaria izan zen, 1940 eta 1950eko hamarkadetan Mexikoko zinemaren Urrezko Garaian izarretako bat izan zena.

## Biografia eta ibilbidea 
1926ko abenduaren 14an jaio zen Mexiko Hirian. Fernando de Fuentes zinema-zuzendariak, bere bizilaguna zenak, aurkitu zuen artistikoki, eta gurasoak konbentzitu zituen proba bat egiten utz ziezaioten.

Bere lehen filma *Dos corazones y un tango* (1942) izan zen, non Andres Falgás tangerlari argentinarrarekin batera aritu zen. 1943an, María Felixekin batera Doña *Bárbaran* hasi zen lanean.
ezkerrera|thumb|Luis Aguilarrekin batera, 1955ean.
Berrogeita hamar film baino gehiagotan parte hartu zuen, hiru hamarkadako ibilbide artistikoan (70eko hamarkadaren amaieran erretiratu zen), eta Jorge Negrete, Cantinflas, Arturo de Córdova, Pedro Infante eta Pedro Armendáriz bezalako izen handiekin lan egin zuen. Hollywooden aritu zen, *Across the Wide Missouri* eta *Ambush at Tomahawk Gap* filmetan, Clark Gable eta John Derekekin batera, hurrenez hurren.

Abeslari gisa, kantu rantxerak eta huapangoak grabatu zituen, hala nola, «Cartas marcadas», «Échame a mí la culpa», «El aguacero», «Grítenme piedras del campo», «La cigarra», «La noche de mi mal», «La Panchita», «Tres consejo» eta «Tú, solo tú», Mariachi Santana eta Trío Aulipok lagunduta.

Bere erretiroaren zergatia galdetu ziotenean, Emmak esan zuen:«Filmetan sexuaren eta indarkeriaren beldur izateagatik. Ni oso polita eta Arielada erretiratu nintzen, horregatik ez nuke itzuli nahi. Jainkoak ematen dion edertasunarekin jaiotzen da bat, eta norberak merezi duenarekin hiltzen da. » 

## Filmografia 
### Zinea 
* *El testamento* (1981)
* *El jardín de los cerezos* (1978)
* *Entre dos amores* (1972)
* *Las bestias jóvenes* (1970)
* *Una noche bajo la tormenta* (1969)
* *Valentín Armienta el vengador* (1969)
* *Los ángeles de Puebla* (1968)
* *¿Qué haremos con papá?* (1966)
* *Pueblito* (1962)
* *Paraíso escondido* (1962)
* *La llorona* (1960)
* *Melodías inolvidables* (1959)
* *A media luz los tres* (1958)
* *Las manzanas de Dorotea* (1957)
* *Así era Pancho Villa* (1957)
* *Pulgarcito* (1957)
* *Maternidad imposible* (1955)
* *Historia de un abrigo de mink* (1955)
* *¿Mujer... o fiera?* (1954)
* *La mujer que se vendió* (1954)
* *El joven Juárez* (1954)
* *Borrasca en las almas* (1954)
* *Reportaje* (1953)
* *¡Lo que no se puede perdonar!* (1953)
* *Ambush at Tomahawk Gap* (1953)
* *Canción de cuna* (1953)
* *Tal para cual* (1953)
* *Cuando levanta la niebla* (1952)
* *El marido de mi novia* (1951)
* *Across the Wide Missouri* (1951)
* *Vuelva el sábado* (1951)
* *La malcasada* (1950)
* *La edad peligrosa* (1950)
* *Gemma* (1950)
* *La Negra Angustias* (1950)
* *Yo quiero ser mala* (1950)
* *El casado casa quiere* (1948)
* *La novia del mar* (1948)
* *Carita de cielo* (1947)
* *La perla* (1947)
* *Las colegialas* (1946)
* *Rosa del Caribe* (1946)
* *Las cinco advertencias de Satanás* (1945)
* *La pajarera* (1945)
* *Capullito de alhelí* (1945)
* *Me he de comer esa tuna* (1945)
* *Me ha besado un hombre* (1944)
* *La trepadora* (1944)
* *Las dos huérfanas* (1944)
* *El rebelde (Romance de antaño)* (1943)
* *Doña Bárbara*
* *Romeo y Julieta* (1943)
* *Cinco fueron escogidos* (1943)
* *La razón de la culpa* (1943)
* *¡Así se quiere en Jalisco!* (1942)
* *Dos corazones y un tango* (1942)

[thumb|[Clark Gable-rekin batera, *Across the Wide Missouri-n* (1951).]]
### Telebista 
## Sariak eta izendapenak 
* Urrezko Globoa.
* Emakumezko aktore onenaren saria Veneziako Bienalean, La *perla* (1946) filmagatik.
* Zinema Kazetarien Mexikoko Elkartearen Zilarrezko Jainkosa Saria, Mexikoko zinemari egindako ekarpenengatik (2002).
* 1948an Ariel Sarirako izendatua, Emakumezko Aktore Onenaren atalean, La *perla* filmagatik.
* Telebista eszenikoko emakumezko aktore onenaren ACE saria, El honorable señor *Valdez* (1975) lanagatik.
* 1978an Ariel Sarirako izendatu zuten El jardín de los cerezos filmagatik Emakumezko Aktore Onenaren atalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*