Aljeriako geografia

**Aljeria** Afrika iparraldeko estatua da, Magreb eskualdekoa. 2.381.741 kilometro koadroko eremua hartzen du, alegia
Afrikako estatuetan handiena eta mundu osokoetan hamargarrena.
## Mugak 
Aljeria iparraldeko Afrikako Magreb eskualdean dago, Mediterraneo itsasoaren ertzean, ipar latitudeko 19° eta 37° artean, eta ekialdeko longitudeko 9° eta 12° artean. Iparraldean Mediterraneoa du, Tunisia ipar-ekialdean, Libia ekialdean, Niger hego-ekialdean, Mali eta Mauritania hego-mendebaldean, eta Mendebaldeko Sahara eta Maroko mendebaldean. Afrikako herrialderik handiena da Hego Sudanen independentzia gertatu zenetik.

## Eskualde naturalak 
Aljeriako eskualde natural nagusiak hauek dira:
* Ipar-mendebaldean Tell-eko Atlasa dago, Marokoko mugatik Soummam ibairaino, Kabiliako mendiak eta Bejaiako lautada barne. Herrialdearen bihotza da, bertan baitaude herri eta hiri nagusiak. Muino eta zabaldiz osatua, oso eskualde emankorra da. Nekazaritzako lurrik hoberenak 100 kilometroz hedatzen dira Aljertik ekialderantz, Mitidjan eta Bejaiako lautadan. Jalkin lur horietan mahasti eta garrazki sail bikainak daude. Xelif ibaiaren harana eta barnealdeko beste ibar batzuk, berriz, elkorrak dira, eta uda beroegiak dituzte nekazaritzarako. Kabiliako mendietan herri txiki eta txiroak daude, ibar bihurrietan ostenduak.
* Goi Ordokiak 600 kilometroz hedatzen dira Marokoko mugatik ekialderantz; iparraldean Tell-eko Atlasa dute, eta hegoaldean Saharako Atlasa. 1.100 eta 1.300 metro arteko garaiera dute mendebaldean, eta 400 metrokoa besterik ez ekialdean. Oso eskualde idor eta laua da, jalkinez estalia.
* Saharako Atlasa garaiagoa da Tell-eko Atlasa baino. Hiru mendigunek osaturik dago: Djabel Ksour Marokoko mugatik gertu, Djabal Amur, eta Ouled Naïl Aljerren hegoaldean. Mendilerroan sortzen diren errekek hornitzen dituzte basamortuaren iparraldeko oasietako putzuak, hala nola Biskra, Laghouat eta Bexarkoak.
* Sahara basamortuak Aljeriako azaleraren lau bosten hartzen ditu, Saharako Atlastik hegoaldera Niger eta Maliko mugetaraino. Erg edo harea eremuek basamortuaren laurdena hartzen dute; zabalena Ekialdeko Erg Handia da. Gainerako gehiena hamada izeneko zabaldi harritsuak dira, eta hego-ekialdean Hoggar eta Tassili n'Ajjer mendigune garaiak daude.
* Ipar-ekialdeko Aljeria eskualde trinkoa da, mendilerro, haran eta lautada ugarik zeharkatua; mendebaldean ez bezala, geografia-ezaugarri horiek kostarekiko perpendikularrak dira. Hegoaldean, Aures mendiguneko arroil eta gailurrek ezin sartuzko babeslekua eratzen dute, historian zehar garrantzi handia izan duena. Itsasbazterra menditsua bada ere, zenbait hiri daude lautada bakanetan, hala nola Bejaia, Skikda eta Annaba. Barnealdean, labore sail handiak daude Sétif eta Konstantina probintzietako zabaldietan.

Iazzuggen.JPG|Kabiliako muinoak, Tizi Uzu probintzia
Vue_d_Ain_Sefra,_Algérie.jpg|Aïn Séfra, Saharako Atlasa
Grand Erg Oriental(js)7.jpg|Ekialdeko Erg Handia, Sahara
Tahat_matin.jpg|Tahat (3.003 metro) Hoggar mendigunean
Bni hmiden, constantine.jpg|Alorrak, Konstantina probintzia

## Hidrografia 
[thumb|eskuinera|280px|[Soummam ibaiaren estuarioa, Bejaia]]
Itsasertzeko erreka batzuk daude herrialdearen ipar-ekialdean, esaterako Soummam, Medjerda, Rhummel, Sebaou, Aïn El Hammam, Hamiz, Macta eta Mazafran. Ibai nagusia, ordea, Xelif da. 725 kilometroko luzera du, eta Aljeriako ipar-mendebaldea zeharkatzen du; Tell-eko Atlasan du iturburua, eta Mediterraneora isurtzen da Mostaganemetik hurbil. Tell-etik hegoaldera ez da ur-gorputz iraunkorrik. Basamortuan aldi baterako aintzira ugari dago, gaziak gehienak, hala nola Chott ech Chergui eta Chott el Hodna.

Saharak basamortuko klima du, oso beroa, idorra eta haizetsua. Tenperatura gorabeherak arinduko dituen lurrunik ez dagoenez, hedadura termikoa oso handia da, eta hogeita hamar gradurainoko aldea ere egon daiteke egunetik gauera; urtaroen arteko aldea ere oso handia izaten da, tenperatura gorenak berrogeita hamar gradu zentigradukoak dira udan, eta beherenak, berriz, zero gradukoak neguan. Bestalde, oso euri gutxi egiten du, urtean 130 milimetro baino gutxiago,

**Koordenatu geografikoak:** 28°0' N 3°0' E

**Azalera:**
* *osoa:* 2.381.741 &nbsp;km²
* *lehorra:* 2.381.741&nbsp;km²
* *ura:* 0&nbsp;km²

**Herrialdearen mugak:**

*denetara:* 6.734&nbsp;km

*Erresuma mugakideak:*
* Libia 989 &nbsp;km
* Mali 1.359 &nbsp;km
* Mauritania 460 &nbsp;km
* Maroko 1.900 &nbsp;km
* Niger 951 &nbsp;km
* Tunisia 1.034 &nbsp;km
* Mendebaldeko Sahara 41&nbsp;km

**Itsasbazterra:** 998&nbsp;km

**Lurraldea:**
gehiena goi ordoki eta basamortua; Atlasa iparraldean dago, eta Hoggar mendigunea hegoaldean; itsasertzeko lautada meharra eta etena.

**Muturreko garaierak:**
* puntu beherena: Chott Melrhir, -40 m
* puntu gorena: Tahat 2.908 m

**Baliabide naturalak:**
petrolioa, gas naturala, burdina, fosfatoak, uranioa, beruna, zinka

**Lurren erabilera:**
* *nekazaritza lurrak:* %17,4
* *oihanak:* %0,82
* *beste:* %81,8 (2014)

**Lur ureztatua:**
13.600&nbsp;km² (2014)

**Arrisku naturalak:**
lurrikarak mendiguneetan; luizi eta uholdeak euriteetan; lehorteak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak