Sarah Frances Whiting

**Sarah Frances Whiting** (New York, 1847ko abuztuaren 23a - Massachusetts,  1927ko irailaren 12a) estatubatuar fisikari eta astronomoa izan zen. 1896ko otsailean, Whiting-ek bai fisika eta bai astronomia sailak sortu zituen, eta Wellesley College-ko fisika eta astronomiako lehen irakaslea izan zen, non 30 urte baino gehiagoz irakatsi zuen. Wellesley Collegen, Whiting-ek hainbat astronomo eta fisikari aipagarriri irakatsi zien, Annie Jump Cannon barne. Whiting Whitin Observatory [Whitin behatokiaren] sortzaileetako bat eta lehen zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Sarah, Elizabeth Lee Comstock Whiting eta Joel Whiting-en bi alabetako bat zen. Whiting txiki-txikitatik interesatu zen zientziaz, filosofia naturala irakasten zuen aitaren eskutik. Sarritan joaten zen eta bere klaseetarako aurkezpenak prestatzen laguntzen zuen. Whiting 1865ean graduatu zen Ingham Unibertsitatean, eta, ondoren, klasikoak eta matematikak irakatsi zituen Brooklyn Heights Seminary-n , Brooklyn-go nesken bigarren hezkuntzako eskola batean. ondoren.

Pickering-ek Whiting ere gonbidatu zuen astronomian aplikatzen ari ziren teknika berrietako batzuk behatzera, hala nola espektroskopia. 1880an, Whiting astronomia praktikoko ikastaro bat irakasten hasi zen Wellesley-n.

1896ko otsailean, Whiting-ek X izpien aurkikuntzaren iragarpen publikoa egin eta aste gutxira, X izpien esperimentuak egin zituen bere ikasleekin eta fisikako beste irakasle batzuekin. Annie Jump Cannon biografo eta ikasle ohiak kontatutakoaren arabera, 
Bereziki hunkigarria izan zen une bat, Boston-go goizeko egunkariek Rontgen edo X izpien aurkikuntzaren berri eman zutenean, 1895ean. Egun haietako fisikako ikasle aurreratuek beti gogoratuko dute Whiting andereñoak Crookeshodi zahar bat berehala jartzeko erabili zuen zeloa, eta herrialde honetan txanponez egindako lehen argazkietako batzuk diru-zorro baten barruan eta hezur batzuk haragiaren barruan benetan lortu zitueneko gozamena.Cannon ez ezik, Mabel Augusta Chase eta Grace Evangeline Davis-en laguntza edo arreta ere izan zuen Whiting-ek X izpien esperimentuetan.

Whiting 1912an erretiratu zen Wellesley-ko fisika-irakasle kargutik, baina Whitin-go behatokiko zuzendari gisa jarraitu zuen 1916ra arte. Irakasle emeritu titulua izan zuen 1927an Wilbraham-en (Massachusetts) hil zen arte. Machpelah hilerrian lurperatuta dago, Le Roy-n, New York-en, gaur egun desagertuta dagoen bere alma mater-etik gertu, Ingham Unibertsitatea.

## Idazkiak 
thumb|272x272px|Astronomiako eguneko eta iluntziko ariketak
Whiting-ek *Daytime and Evening Exercises in Astronomy, for Schools and Colleges [*Astronomiako eguneko eta iluntziko ariketak, eskola eta unibersitateentzat.]testuliburua idatzi zuen

*Popular Astronomy* [Herri Astronomia]*-n* hainbat artikuluren egilea izan zen, besteak beste: 

* "Use of Graphs in Teaching Astronomy"[Grafikoen erabilera astronomiaren irakaskuntzan],
* "Use of Drawings in Orthographic Projection and of Globes in Teaching Astronomy"[Proiekzio ortografikoko marrazkien eta globoen erabilera astronomiaren irakaskuntzan],
* "Spectroscopic Work for Classes in Astronomy"[Astronomiako klaseetarako lan espektroskopikoa],
* "The Use of Photographs in Teaching Astronomy" [Argazkien erabilera astronomiaren irakaskuntzan],
* "Partial Solar Eclipse, June 28, 1908" [Eguzki-eklipse partziala, 1908ko ekainaren 28a],
* "Solar Halos" [Eguzki-haloak],
* "A Pedagogical Suggestion for Teachers of Astronomy"[Astronomiako irakasleentzako iradokizun pedagogikoa],
* "Priceless Accessions to Whitin Observatory Wellesley College" [Whitin Behatokia Wellesley College-rako balio handiko atxikimenduak",
* "The Tulse Hill Observatory Diaries"[Diarios de Observatorio de Tulse Hill] 

Whiting-ek Margaret Lindsay Huggins-entzat obituario bat eta William Thomson-en oroigarriak ere idatzi zituen.

Fisikako bizipenak deskribatu zituen Wellesley College News-en "The experiences of a woman physicist" [Emakume fisikari baten bizipenak] artikuluan.

## Lorpenak 
**Ohoreak:**

* 1883 - Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Aurrerapenerako Elkartea (AAAS)
* 1905 Honoris causa doktoretza, Tufts College

**Jarduerak:**

* 1876–1912 Fisikako irakaslea, Wellesley College
* 1900–1916 Zuzendaria, Whitin Behatokia, Wellesley College
* 1916–1927 Irakasle emeritua, Wellesley College

**Hezkuntza:**

* AB Ingham University 1865

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*  Sopka, Katherine R. Watkins, Sallie A.; Kidwell, Peggy A.; Guernsey, Janet B. (1984). Lotze, Barbara (ed.) "''Making contributions: An historical overview of women's role in physics."  American Association of Physics Teachers. ISBN 9780917853098* [Ekarpenak egiten: Emakumeek fisikan duten paperaren ikuspegi historikoa. Fisikako Irakasleen Elkarte Estatubatuarra]
*  Shearer, Benjamin F (1997). " *Notable women in the physical sciences" Westport CT: Greenwood Press. ISBN 9780313293030*  [Emakume nabarmenak zientzia fisikoetan]
*  Stahl Frieda A. (2014) "*Whiting, Sarah Frances "  In Hickey, Thomas; al. (eds.) Biographical Encyclopedia of Astronomers. New York Springer pp. 2327-2329  IBSN 9781441999160'' [Astronomoen Entziklopedia Biografikoa]

## Kanpo estekak 
* Sarah Whitingen biografia laburra
* Sarah Frances Whiting: estatubatuar emakume fisikarien aitzindaria
* Emakumeak meteorologian Bigarren Mundu Gerraren aurretik
* Sarah Frances Whiting, Wellesley Collegeko artxiboetan
* Sarah Frances Whiting at Women in Astronomy: bibliografia zabala