ArcelorMittal

**ArcelorMittal S.A.** enpresa multinazional siderurgikoa da eta egoitza nagusia Luxenburgon du. 2006. urtean sortu zen Mittal Steel eta Arcelor enpresen bat-egitetik. ArcelorMittal munduko bigarren altzairu-ekoizle handiena da; adibidez, 2022an 59 milioi tona altzairu gordin ekoiztu zituen. Munduko 60 herrialdetan sakabanatutako hainbat altzairu-ekoizpen fabrika eta meatze ditu eta 154.352 langile. 

## Historia 
ArcelorMittal enpresa Mittal Steel enpresa indiarrak Arcelor enpresaren akzioen erosketa eta bat-egitetik sortu zen 2006. urtean. Bi enpresa hauen sorrerak 1978. urtean, Mittal Steel, eta 2002. urtean, Arcelor, izan ziren.

### Lehen urteak eta finantza-krisiaren ondorioak (2006-2008) 
ArcelorMittal Mittal Steel multinazional siderurgikoak Arcelor (Espainia, Frantzia eta Luxenburgo) erosi zuenean sortu zen. Mittal Steelek, akziodunen onespenarekin, 40,37€ ordaindu zuen Arcelor enpresako akzio bakoitza, hots, gutxi gorabehera 33.000 milioi dolar.

Bat-egite horretatik sortutako enpresari ArcelorMittal izena eman zitzaion eta egoitza nagusia Luxenburgon ezarri zen. Sorturiko enpresa berri honek munduko altzairuaren % 10 inguru ekoitziko zuen, eta munduko enpresa siderurgiko handiena bihurtu zen, alde handiarekin. 2007ko diru-sarrerak, guztira, 105.000 milioi dolarrekoak izan ziren.

2008ko otsailean enpresak 320.000 langile zituen 60 herrialdetan. Hala ere, 2008ko krisi ekonomiko globalak ArcelorMittalen hainbat fabrika ixtera edo aldi baterako ixtera behartu zituen. Espainian lau neurri hartu ziren:
# Fabrika batzuk aldi baterako itxi.
#* Maiatzetik aurrera: Gijoneko (Asturias) sinterizazio-instalazio bat eta labe garai bat.
#* Apiriletik aurrera: Aviléseko (Asturias) ‘Cok’ motako bi bateriak.
#* Ekainetik aurrera: hotzeko ijezketa-lerro bat Etxebarrin (EAE), elektrozinkatze-lerro bat Sagunton (Valentzia), Villaverdeko (Madril) produktu luzeen instalazioa, Industrias Zarra (EAE) eta ArcelorMittal Sestao (EAE).
# Espainiako fabriketan enplegu-erregulazioko espedientea (EEE) abian jarri.
# Produkzioa lekualdatu.
#* Bergarako altzairutegiko ekoizpena Zumarragara (EAE) lekualdatzea.
# Mila lanpostu murriztea, batez ere, sustatutako bajen eta aldi baterako kontratuak ez berritzearen bidez.
Munduko beste herrialdeetan ere hainbat neurri hartu ziren. AEBetan Hennepineko (Ilinois) LTV Steel fabrika itxi behar izan zuten, Frantziako eta Belgikako Lorrena eta Lieja eskualdeak kaltetuenak izan ziren bertako altzairutegiak guztiz itxi baitziren

### Galerak eta merkatuaren gorabeherak (2010-2014) 
2010ean konpainiaren jarduera guztietako sarrerek jaitsiera orokor bat jasan zuten; ustiapen-sarrerak 4.900 milioi dolarrera jaitsi ziren, salmentak % 10 jaitsi ziren aurreko urtearekiko alderatuz eta diru-sarrerak % 50 jaitsi ziren altzairuaren prezioak behera egin ahala. 2011n altzairu-eskariaren murrizketa berdintzeko Europako produkzioa murriztea erabaki zuen konpainiak. ArcelorMittalek Skyline Steel eta Astralloy fabrikak ere saldu zizkion Nucor lehiakideari, 605 milioi dolarren truke.

2012tik aurrera gain-ahalmenaren ondorioz eta Europako eskari jaitsierarekin, 25 labe garaietatik 9 gelditu zituzten.  2012ko urriaren 31n enpresak hirugarren hiruhilekoa jakitera eman zuen 709 milioi dolarreko galerak aurkeztuz, 2011ko 659 milioi dolarreko mozkinarekin alderatuta, eta Txinako ekonomiaren moteltzearen ondoriotzat hartu zuten. 2012an ArcelorMittalek 22 mila milioi dolarreko zorra zuen. 2014ko maiatzean, ArcelorMittalek, interes ekonomikoa aipatuta, Errusiaren aurkako zigorren aurka zegoela adierazi zuen. 2014ko ekainean ArcelorMittal enpresak munduko altzairu-ekoizpenaren % 7 ekoizten zuen. 2014. urtean enpresak 98,1 milioi tonako altzairu gordinaren produkzioa zuen urtean. 2015eko otsailetik 2016ko otsailera, akzioen balioa % 60 jaitsi zen, eta enpresa FTSEurofirst300 indizean "worst performer" bihurtu zen. Lakshmi N. Mittalek ondorengo adierazpenak egin zituen 2015eko emaitza txarren harira: "Txinako esportazioek prezioak jaitsi dituzte".   

2016. urtearen hasieran enpresak 3.000 milioi dolar bildu zituen inbertsio-kapital berri moduan eta horrela 11.700 milioi dolarrerako zorra murriztu zen. Kapitala gehitzearekin batera, enpresak Gestamp Automacionen % 35eko partaidetza saldu zuen $979 milioiren truke, ArcelorMittalen zorra $12 bilioi baino gutxiagora murrizteko. 2016ko otsailean, enpresak munduko altzairuaren % 6 inguru ekoizten zuen.

2017. urteko martxoan ArcelorMittal Ilva enpresa italiarraren alde egiten zuen partzuergoaren buru zen. Enpresa hori Tarentoko altzairutegiaren jabea zen, Italiako hegoaldean, eta Europako altzairu-produkzio handiena zuen.  Uztailean urteko bigarren hiruhilekorako diru-sarrerak % 19,3 igo zirela jakinarazi zuen enpresak. Zenbatekoa analistek aurreikusitakoa baino txikiagoa izan zen, eta enpresak merkatuko prezioen aldakortasuna aipatu zuen emaitzak argudiatzeko. Era berean, 2017. urteko uztailean, Europar Batasuneko Justizia Auzitegiak  ArcelorMittalen aurkako epaia eman zuen, Europar Batasunak doako karbono-baimenak esleitzeko moduaren aurka egindako demandan.

2018ko urtarrilean elur beltza erori zen Temirtau hirian (Kazakhstan), ArcelorMittaleko altzairu-ekoizpen instalazio bat kokatzen den hirian. Bertako herritarrek salatu zuten enpresak eragindako kutsadura zela. ArcelorMittaleko bozeramaile batek azaldu zuen elurraren dekolorazioa haize ezaren eragina zela, eta haizea hasterakoan poluzioa desagertu egingo zela. 

2019ko azaroaren 4an ArcelorMittalek jakinarazpen bat bidali zien Ilvako komisarioei, Ilvako errentamendu-kontratua deuseztatzeko. Bertan alegatu zuen Italiako Parlamentuak enpresak bere ingurumen-plana erantzunkizun penaleko arriskurik gabe gauzatzeko behar zuen babes juridikoa kendu egin ziola, eta Tarentoko Zigor Auzitegiak hartutako erabakiarekin ArcelorMittal enpresa derrigortuta zegoen 2019ko abenduaren 13a baino lehen Tarentoko labe garaiak ixtera. Italiar Estatuarekiko borroka legal eta mediatikoa berehala hasi zen, Ilva baitzen Italiako puntako altzairuzko fabrika bakarra eta Taranton enplegatzaile handiena. 

### Covid-19 pandemia eta bere ondorioak  (2020-2023) 
Covid-19 pandemiaren hedapena sahieste aldera ekoizpen eta eraikuntza-jarduerek eroria izan zuten mundu osoan. Hori dela eta, ArcelorMittalek eskaeraren beherakada handiari aurre egin behar izan zion. Espainian ArcelorMittal enpresako zuzendaritzak estatuan zituen instalazioen zati bat ixteko erabakia hartu zuen, baita beste instalazioetan enplegu-erregulazioko espedientea aplikatzeko erabakia ere. Enplegu-erregulazioko espedienteak 8.500 langileri eragin zien, horietatik 5.500 Asturiasko instalazioetako langileak.

Euskal Autonomia Erkidegoan Sestaoko altzairutegia izan zen ondorio txarrenak izan zituena, erabat itxi baitzuten. Asturiasen ArcelorMittalek bi labe altuetariko bat geldiarazi zuen (Labe Garaia A), bi sinteretako bat (burdin mea, kokea eta urgarria nahasita, zinta garraiatzaile batean jarri eta su hartzen duena) eta galvanizazio-lerroa automobil-sektorerako; Avilesko altzairutegiak, berriz, bere ahalmenaren erdian funtzionatu zuen. Halaber, Sagunton (Valentzia) ere galvanizazio-lerroa itxi zen.

2020ko bigarren hiruhilekoan altzairuaren merkatua berreskuratzen hasi zen, errentagarritasuna hobetuz, bereziki Brasilen, eta unitate batzuk Kazakhstanen, Ukrainan eta Hego Afrikan. Meatze-eragiketek irabaziak eman baitzituzten burdin mineralaren prezio altuengatik. Aldi berean, konpainiak epe luzeko helburua lortu zuen: zor garbia 7.000 dolarrera jaistea, 2006an Mittalek Arcelor erosi zueneko mailarik apalenera.

Pandemia ondorengo urteak ez ziren batere egonkorrak izan, merkatuak ez baitziren hazten ari. Aurreikuspenen arabera pandemia aurretiko urteetako emaitzak 2023an lortzea espero zen.

### Kazakhstaneko hondamendia (2023) 
2023ko urriaren 29an ArcelorMittalek Termirtaun (Kazakhstan) duen Kostenko ikatz meategian izandako suteak 44 langile hil zituen, Kazakhstaniarren haserrea agerian jarriz. Istripuak itzelezko presioa ezarri du bai ArcelorMittal konpainiaren eta, bai Kazakhstaneko gobernuaren gainean hondamendiaren inguruko funtsezko arrazoiak argitze eta behar diren segurtasun-neurriak ezartze aldera.

Istripuak eragindako herritar mugimendua dela eta ArcelorMittal enpresak ArcelorMittal Termirtauren eragiketa guztiak Kazakhstaneko gobernuari eman dizkio. Hala ere, hitzarmenaren berezitasunek ezagutzen ez diren arren, ulertzen da enpresak Kazakhstango gobernuarekin lan egingo duela aktibo zatirik gabeko trantsizioa bermatzeko, meatzeak eta altzairua ekoizteko instalazioak barne. Enpresaren akzioak ondorengo burtsetan kotizatzen dira:   

* New York, NYSE (MT)
* Amsterdam, Euronext (MT)
* Paris, Euronext Paris (MT)
* Luxemburgo, LuxSE (MT)
* Espainia, BME  (MTS) 

### Administrazio-kontseilua 
Administrazio-kontseilua osatzen duten hamar kideak zuzendaritza estrategikoaren eta negozioaren gainbegiratzearen arduradunak dira, baita goi-zuzendariak izendatzearen arduradunak ere.

ArcelorMittalen administrazio-kontseiluan sartu zeneko data edo, 2006a baino lehenagoko data bada, bere aurreko Mittal Steeleko data.

### Zuzendaritza-batzordea 
2015. urtean enpresak kudeaketa-egituraren sinplifikatzea iragarri zuen, errendimenduan oinarritutako kultura sustatzeko eta enpresaren emaitzak optimizatzeko asmoz. Hori horrela, 2021eko otsailaren 11tik ArcelorMittaleko goi-zuzendaritza zuzendaritza-batzordeak osatzen du, bederatzi lehendakariorde exekutiboren laguntzarekin. Beraz, zuzendaritza-batzordea zuzendari nagusiak, Aditya Mittalek, eta lehendakari exekutiboak, Lakshmi N. Mittalek, bederatzi lehendakariorde exekutibok osatzen dute. Haien eginkizuna enpresaren kudeaketa orokorra, enpresaren estrategia aplikatzea eta erabaki operatibo guztiak hartzea da.  

##### Energia 
Altzairuzko produktuak energia berriztagarrien sorreran zein ez berriztagarrietan aurki daitezke, hala nola; eguzki-energian, energia eolikoan, energia nuklearrean, petrolioan zein gasean.

* Eguzki-energian: plaka fotovoltaikoen estaldurak eta egitura egiteko errendimendu altuko altzairuak erabiltzen dira.
* Energia eolikoan: haize-sorgailuetan erabiltzen diren turbinen osagaien % 80 altzairuzkoak dira. Ekoitzi ahal izateko plaka astunak, altzairu-bobinak, errefortzu barrak eta zimenduen balaztak moduko altzairuzko produktuak behar dituzte.
* Energia nuklear, petrolio eta gasean: lurreko zein itsasoko plataformentzako, gas natural likidotuko ontzientzako, oliobideentzako, findegientzako eta erregaien biltegirako altzairua erabiltzen da.

##### Edukiontziak 
Edukiontziei dagokienez altzairua edonon aurki daiteke, adibidez; elikagai, edari eta aerosol edukiontzietan.
thumb|Ijezketa trena.

### Produktuak 
ArcelorMittalek produktu-lerro zabala ekoizten du akabera, produktu erdilandu eta landu anitzekin. Zehazki, produktu lauak ekoizten ditu; xaflak, altzairu-bobinak eta plakak, eta produktu luzeak; barrak, hagaxkak eta  altzairu ijezketatik lortzen diren eraikuntzako profil motak. Baita, erabilera askotarako hodiak ere.

Bestalde, enpresaren meatze-eragiketek hainbat meatze-produktu mota sortzen dituzte; burdin mineral zatiak, meheak, kontzentratuak, pelletak, sinterizazio-pentsuak eta koke-ikatza.

### Instalakuntzak 
#### Meategiak 
##### Amerika: 
* Kanada: Brampton, London, Woodstock, Hamilton, Contrecoeur East eta Contrecoeur West.
* Ameriketako Estatu Batuak: Corpus Christi, Calvert, Shelby eta Marion.
* Mexiko: Celaya, Monterrey eta Lazaro Cardenas.
* Costa Rica: Costa Rica.
* Venezuela: La Victoria, Matanzas eta Barquisimeto.
* Brasil: Sào Francisco do Sul, Piracicaba, Resende, Juiz de Fora, Barra Mansa, Joāo Monlevade, Vitória eta ArcelorMittal Pecem.
* Argentina: Villa Constitución.
thumb|ArcelorMittalek Alemanian duen instalazioa, Bottrop.

##### Europa: 
* Alemania: Hamburg, Bremen, Eisenhüttenstadt, Duisburg eta Altensteig-Walddorf.
* Polonia: Warsaw, Swiętochlowice, Kraków, Dabrowa Gornicza, Sosnowiec eta Chorzow.
* Belgika: Gent, Geel, Genk, Liège, Charleroi eta Lexy.
* Luxenburgo: Esch-Belval, Differdange, Rodange 
* Frantzia: Dunkirk, Mardyck, Desvres, Hautmont, Mouzon, Florange, Reetel, Gandrange, Vincey, Montataire, Fresnoy, Vitry, Chevillon, Le Creusot, Basse-Indre, Châteauneuf, Saint-Chamond, Saint-Chély-d’Apcher eta Fos-sur-Mer.
* Txekia: Karvina.
* Bosnia-Herzegovina: Zenica.
* Italia: Avellino. 
* Espainia: Avilés, Gijón, Etxebarri, Sestao, Olaberria, Bergara, Lesaka, Legutiano, Berrioplano, Sagunto eta  Zalain-Lesaka.
* Errumania: Roman, laşi eta Hunedoara.
* Ukraina: Kryvyi Rih.

##### Asia: 
* Kazakhstan: Temirtau, Aktau eta Karaganda.

##### Afrika: 
* Maroko: Jorf Lasfar eta Nador.
* Hegoafrika: Vanderbijlpark, Newcastle, Vereeniging eta Saldanha.

## Karbono-aztarna 
Siderurgia-industria da, oraindik ere, karbono dioxidoaren (CO2) igorle handienetako bat eta munduko emisioen % 9 igortzen du. Europar Batasunak berotegi-efektuko gasak murrizteko konpromisoak betetze aldera, 1990. urteko emisioen % 55 murriztea nahi da 2030. urterako, funtsezkoa izango da karbonoaren bizi-zikloa ixtea.

ArcelorMittalek urtero argitaratzen duen txostenetatik azken urteetako CO2 emisioak azter daitezke. 

2021ean, Espainian CO2 tona baliokide gehien jaulki zituen laugarren enpresa izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Siderurgia
* Altzairu ijeztu
* Meatzaritza
* ArcelorMittal Sestao
* Unión Cerrajera
* Bizkaiko Labe Garaiak

## Kanpo estekak 
* ArcelorMittal Corporate
* Ekoizpen produktuen katalogoa