open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rastatteko Ituna

[thumb|300px|Europa [1713an, Utrecht eta Rastatteko itunen ostean.]]
**Rastatteko Ituna**, **Rastatteko Bakea** ere deitua, Utrechtekoarekin batera Espainiako Ondorengotza Gerrari (1701–1714) amaiera eman zion hitzarmena izan zen. 1714ko martxoaren 6an, Claude Louis Hector de Villars frantsesak eta Eugenio Savoiakoak izenpetu zuten hitzarmena, Rastatteko jauregian. Horren ondorioz, Austriaren esku geratu ziren Espainiak Italian eta Herbehereetan zituen lurraldeak, eta Frantziaren mende geratu ziren Alsazia eta Estrasburgo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phrynosoma

***Phrynosoma*** Phrynosomatidae familian sailkatzen den narrasti generoa da. Ipar Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Phrynosoma asio* Cope, 1864
* *Phrynosoma blainvillii* Gray, 1839
* *Phrynosoma braconnieri* Duméril & Bocourt, 1870
* *Phrynosoma cerroense* Stejneger, 1893
* *Phrynosoma cornutum* (Harlan, 1824)
* *Phrynosoma coronatum* (Blainville, 1835)
* *Phrynosoma ditmarsi* Stejneger, 1906
* *Phrynosoma douglasii* (Bell, 1828)
* *Phrynosoma goodei* Stejneger, 1893
* *Phrynosoma hernandesi* Girard, 1858
* *Phrynosoma mcallii* (Hallowell, 1852)
* *Phrynosoma modestum* Girard, 1852
* *Phrynosoma orbiculare* (Linnaeus, 1758)
* *Phrynosoma platyrhinos* Girard, 1852
* *Phrynosoma solare* Gray, 1845
* *Phrynosoma taurus* Dugès, 1873
* *Phrynosoma wigginsi* Montanucci, 2004

## Kanpo estekak
Liolaemus pacha

***Liolaemus pacha*** *Liolaemus* generoko animalia da. Narrastien barruko Liolaemidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Liolaemidae

## Kanpo estekak
Gorputz miaketa

thumb1300px|**Gorputz miaketa**.
**Gorputz miaketa** pertsona batek armak edo kontrabandoko substantziak edo objektuak daramatzan frogatzeko haren jantzietan edo gorputzaren kanpoaldean egiten duen miaketa da, gehienetan segurtasun-indarrek egiten dutena. Pertsona biluztarazi egiten denean, gorputz miaketa osoa egiten dela esaten da.

## Kanpo estekak
Anisolepis

**Anisolepis** Leiosauridae narrasti familiaren barruan sailkatzen den animalia genero bat da. Brasil, Uruguai, Argentina eta Paraguain aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Anisolepis grilli* Boulenger, 1891
* *Anisolepis longicauda* (Boulenger, 1891)
* *Anisolepis undulatus* (Wiegmann, 1834)

## Kanpo estekak
Arketipo (argipena)

**Arketipo** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* filosofian, literaturan, zineman... arketipoa, zerbaiten eredu edo moldea da;
* Carl Gustav Jungengan, arketipoa, era kolektiboan transmititzen den ideia.
Marathon Man

**Marathon Man** (euskaraz *Maratoilaria*) John Schlesinger estatubatuar zinema zuzendariaren 1976ko suspensezko thriller filma bat da. William Goldman idazlearen *Marathon Man* eleberrian oinarrituta dago idazle horrexek filmaren gidoia edo eleberriaren egokitzapena egin zuen. Aktore nagusiak Dustin Hoffman, Laurence Olivier, Roy Scheider, William Devane eta Marthe Keller izan ziren; aldiz, soinu banda Michael Small musikagileak konposatu zuen.

## Bitxikeria 
Laurence Olivier aktoreak antzeztutako Christian Szell doktorearen pertsonaia Auschwitz kontzentrazio-esparruko SSetako Josef Mengele doktorerengan oinarrituta dago; antzezpen horrengatik, urte hartako Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sarirako izendatua izan zen.

## Argumentua 
Thomas *Babe* Levy (*Dustin Hoffman*) New York hiriko maratoi lasterkari gazte zaletu handi bat da. Aldiz, bere anaia Henryk (*Roy Scheider*) AEBtako gobernurako lan egin eta kriminalen arrastoen atzetik ibili ohi da: horietako bat New York hirian diamanteak ezkutatuta dauzkan Christian Szell doktore (*Laurence Olivier*) nazi ohi eta gerra kriminala da. Szellen ustez, Thomasek bere diamanteak non dauden badaki: hori dela eta, bera atzematea agindu du. Informazio hori lortu nahian, Szellek berak Thomas torturatu du, horrek gertatzen ari zaionaz ideia zipitzik ere ez duen arren.

## Aktoreak 
* Dustin Hoffman:Thomas "Babe" Levy
* Laurence Olivier: Christian Szell doktorea
* Roy Scheider: Henry "Doc" Levy
* William Devane: Peter Janeway
* Marthe Keller: Elsa Opel
* Richard Bright: Karl
* Marc Lawrence: Erhardt
* Tito Goya: Melendez
* Fritz Weaver: Biesenthal profesorea
* Jacques Marin: LeClerc

## Kanpo estekak 
* *Marathon Man* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Diplolaemus

***Diplolaemus*** Leiosauridae familiako narrasti genero bat da. Argentina eta Txilen aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Diplolaemus bibronii* Bell, 1843
* *Diplolaemus darwinii* Bell, 1843
* *Diplolaemus leopardinus* (Werner, 1898)
* *Diplolaemus sexcinctus* Cei, Scolaro & Videla, 2003

## Kanpo estekak
Diplolaemus sexcinctus

***Diplolaemus sexcinctus*** *Diplolaemus* generoko animalia da. Narrastien barruko Leiosauridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Diplolaemus
* Leiosauridae
Liburu Gorria (argipena)

**Liburu gorri** esamoldeak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* *Maoren Liburu Gorria*, Mao Zedongen aipuen bilduma;
* *Montserrateko Liburu Gorria*, Montserrateko Monasterioan gordeta dagoen idazkia;
* *Jungen Liburu Gorria*, Carl Gustav Jung psikologoaren idazkia.
* Arantza Urretabizkaiaren *Liburu gorria*
69 (sexu jarrera)

[thumb|300px|[Gizon eta emakume bat 69a egiten]]
[thumb|300px|Bi emakume 69a egiten, [Gerda Wegeneren akuarela batean]]
**69** bikote batean aho-sexua aldi berean eskaintzea errazten duen sexu jarrera bat da. Postura hau lortzeko bi pertsonak gainazal batean etzaten dira, bata bestearen gainean. Baina aurpegia bata bestearen aurrean jarri beharrean bakoitzak bere burua bestearen genitalen aurrean jartzen du, biak aldi berean kitzikatuak izatea baimenduz.

Postura hau Kama Sutran agertzen denetako bat da. Badaude bestelako aukerak, adibidez gizona zutik jartzen denean eta emakumea bere pisuarekin hartzen duenean, hanketatik eutsita. Beste bariazio batzuetan bi kideen ipurtzuloa mihazkatu daiteke, eta behatzekin bai ipurtzulo zein alutik sarpena egin.

Jarrera hau zaila da altuera oso ezberdina duten bikoteen artean.

## Kanpo estekak
Bangor City F.C.

thumb|250px
**Bangor City Football Club** Galesko futbol taldea da, Bangor hirikoa. Galesko 3 liga eta 8 Kopa irabazi ditu.

## Historia 
Taldea 1876an sortu zen Bangor Football Club izenarekin eta lehenengo ekitalditik bertatik urtero aritu da Galesko Kopan. Lehenengo garaipenak gainera berehala iritsi ziren, 1889 eta 1896an hain zuzen ere.

1962an Galesko Kopa irabazi zuen hirugarren aldiz eta honek Europako Errekopan aritzeko aukera izan zuen. Napoliren aurka jokatzea egokitu zitzaion, garai hartan talde indartsua zena, eta etxean 2-0 irabazi zion. Italian 3-1 galdu zuen eta orduan hirugarren partida jokatu ohi zen desberdintzeko. Partida hau Ingalaterran izan zen eta italiarrek 2-1 irabazi zuten.

1992an Galesko Liga sortzea erabaki zenean herrialdeko hiru talde indartsuenek Ingalaterrako Ligan jarraitzea erabaki zuten eta Bangor Cityk aukera hau baliatu zuen bi liga irabazteko, 1995 eta 1996koa. 2011ean irabazi zuen hirugarren liga. Bestalde 1998tik hona 5 Kopa berri ere irabazi ditu. 2016 eta 2017 artean Andy Legg eta Ian Dawes izan zituen entrenatzaile baina lizentziarik ez zutela salatu eta 2018ko apirilaren 26an bigarren mailara jeitsiarazi zuten eta UEFA baimena kendu.

## Irabazitako txapelketak 
### Galesen: 18 
* **Liga (3):** 1994, 1995, 2011
* **Kopa (8):** 1889, 1896, 1962, 1998, 2000, 2008, 2009, 2010
* **Ligako Kopa (0):** sei aldiz jokatu du finala, 1994, 1997, 1998, 2000, 2003 eta 2009an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Casual mugimendua

**Casual mugimendua** edo **casualismoa** hiri tribu bat da, gehienetan hooliganekin lotua. Markadun arroparekin janzten dira poliziek eta talde aurkarietako kideek ezagut ez ditzaten. Casual mugimendua futbola, musika eta modarekin oso loturik dago.

## Casual mugimendua futbolean 
### Historia 
Casual mugimendua 1978. urtean jaiotzen da Ingalaterran, Liverpool F.C.ko jarraitzaileak marka italiarrak eta frantziarrak batez ere janzten hasi zirenean. Moda kulturalen adar bat kontsideratu dezakegu. Musikari oso lotuta egon ohi dira.
Historikoki **casualismoa** 60-70-eko hamarkaden fruitua da. Batez ere futbol munduan sartutako *mods*en adar bat. Hamarkada hautan ikusten hasi ziren lehenengo aldiz skinheadak futbol zelaietako harmailetan. Bigarren denboraldia *revival mod* deiturikoa Britainia Handian eman zen 70-80 hamarkaden artean. Hamarkada hauetan Ska talde berriak sortu ziren (The Specials edo Bad Manners bezala) eta bultzada berri bat eman zitzaien Mod eta Skinheden subkulturei Britainia Handian.

Casualismoaren finkatzea Liverpooleko *supporter*rei (jarraitzaileei) egozten zaie. Frantzian St Etienneren aurkako partida bat ikustera joan ondoren Frantziako eta Italiako marka ospetsuak jantzita bueltatu ziren. Orduan ohartu ziren poliziak bere arreta skinhead eta mod itxurako gazteengan jartzen zuela eta ez markadun arropa zeramaten gazte haiengan. Honenbestez, beste edozein gazte tribu ez bezala, gazteek casualei erraztasunak ematen zizkieten talde txikietan banatzeko eta talde aurkarietako zaleekin istiluak sortzeko.

## Estetika 
80-ko hamarkadaren hasieran casualen estetika jada definiturik zegoen. Lehenengo aldiz gazte mugimendu bat harmailetan hasi eta gero kaleetara zabaldun zen, eta ez alderantziz skinhead, mod eta punkekin gertatu zen bezala.
Kultura honek erabiltzen zituen marka aipagarrienetakoak hurrengoak dira: Lacoste, Burberry, Diadora, Benetton, Adidas, Stone Island, Fred Perry, Lonsdale, Paul & Shark, Raplh Lauren, etb.

## Musika 
Britainia Handian entzuten zen genero musikal *underground* garrantzitsuena Oi! Generoa zen, eta oraindik entzuten jarraitzen dena. Musika genero hau casualen mugimendua eta skinhead ingeles mugimenduarekin oso loturik dago. Perkele, Sham69, Cock Sparrer bezalako talde mitikoek sortzen dute. Politikoki batzuk arrazakeriaren aurka agertzen dira, beste batzuk apolitiko bezala... baina guztiak hooliganismoarekin lotuta. Denborarekin zenbait gustu musikal finkatzen joan da casualen artean eta The Jam, Oasis, Arctic Monkeys bezalako taldeak aipa daitezke casual ingelesen gustu musikalen artean.

## Kanpo estekak
Almansako gudua

**Almansako gudua**, 1707ko apirilaren 25ean gertatua, Espainiako Ondorengotza Gerrako gudu erabakigarrienetako bat izan zen. Almansa inguruetan, Berwickeko dukearen gudarostea nagusitu egin zitzaien Filipe V.a Espainiakoaren aurka zegoen Karlos Artxidukearen osteei. Bost mila lagun hil ziren gudu honetan. Garaipen honen ondoan, Aragoi, Katalunia eta Valentzia gaineko aginpidea bermatu zuen Filipe V.ak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galesko Federazioaren Kopa

**Galesko Federazioaren Kopa** Galesen jokatzen zen futbol txapelketa zen, urte bakoitzeko talde galesik onena izendatzeko balio zuena. 1997-98 denboraldian abiatu zen eta 2008an bertan behera utzi zen. Wrexham da garaipen gehien lortu zituen taldea, 5 hain zuzen ere.

## Historia 
1992an Galesko futbol liga sortu zenean talde gales garrantzitsuenek Ingalaterrako txapelketetan jokatzea erabaki zuten, hala ere historikoa zen Galesko futbol kopa jokatzen jarraitu zuten. 1996an ordea talde galesei bakarrik utzi zitzaien kopa jokatzen, izan ere txapeldunak Europako Errekopa jokatzeko txartela lortzen baitzuen eta Ingalaterran zebiltzanek hango txapelketa baliatu behar zuten Europara joateko.

Honen ondorioz txapelketa berria abiarazi zuten 1997-98 denboraldian. Bertan Galesko ligako onenek eta Ingalaterran ari direnek elkarrekin jokatu zuten, urteko talde galestar onena zein zen erabakitzeko.

2008an BBC Gales telebista kateak babesle izateari utzi zionean bertan behera gelditu zen. Honetaz gain ohorea baino ez zegoen jokoan, UEFAk Europa Leaguerako puntuagarria e zela berrestean Premier Leagueko taldeek ez zuten interesik izan aurrera jarraitzeko.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Ligak 
## Ikus, gainera 
* Galesko futbol liga
* Galesko futbol kopa

## Kanpo estekak
Beldarketari

**Beldarketari** (*Coracina*) Campephagidae familiako hegazti genero zabala da. Egun errebisiopean dago familia barruko harreman filogenetikoak aztertzean.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q662785 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Archostemata

**Archostemata** kakalardoen barruan dagoen azpiordenik txikiena da, 50 espezie ezagutzen dira.

## Erreferentziak 
* Richard E. White, *A Field Guide to Beetles of North America* (Houghton Mifflin Company, 1983)

## Kanpo estekak 
* Wikispecies:Archostemata
* Tree of Life - Archostemata
Adephaga

**Adephaga** kakalardoen barruan dagoen azpiordenik da, 40.000 baino gehiago espezie ezagutzen dira.

## Kanpo estekak 
* 
* Adephaga Tree of Life
Gerri-txori

**Gerri-txori** (* Certhia *) Certhiidae familiako hegazti generoa da, Ipar Hemisferioko eskualde epeletan bizi dena.

## Espezieak 
* *Certhia familiaris*
* *Certhia hodgsoni*
* *Certhia americana*
* *Certhia brachydactyla*
* *Certhia himalayana*
* *Certhia tianquanensis*
* *Certhia nipalensis*
* *Certhia discolor*
* *Certhia manipurensis*

## Kanpo estekak
The Graduate

**The Graduate** (euskaraz *Graduatua*) 1967ko Mike Nichols estatubatuar zinema zuzendariaren filma bat da. Charles Webb idazlearen izen bereko *The Graduate* eleberrian oinarritua dago.

Filmak berez hiru Oscar Sarien izendapena izan zuen, azkenean Zuzendari onenaren Oscar Saria (Mike Nichols) irabazi zuelarik. Bi BAFTA sari ere irabazi zituen: Filma Onena eta Edizio Onenerenak.

## Argumentua 
AEBtako Kalifornia estatuko Los Angeles hiri ingurua. 21 urtetako Benjamin Braddock gaztea (Dustin Hoffman) unibertsitatean graduatu berria da eta oporrak etxean pasatzeko itzuli berria da. Bere gurasoen lagunak diren Robinson senar-emazteak beragatik interesatzen dira. Senarrak Benjamin bere alaba Elaine-kin (Katherine Ross) ateratzea nahi du, aldiz, haren emaztea den Robinson andreak (Anne Bancroft) Benjaminekin harreman sexualak izan nahi ditu.

Hainbat alditan Robinson andrearekin elkartu ondoren, hark Benjamini haren alaba ikustea debekatuko dio, halere Benjamin Elainetaz maiteminduko da. Dena argitara ateratzean, Benjamin bakarrik eta denek abandonatua topatuko da. Halere, berriz ere Elaine ikusi eta bere sentimenduak hasi azaltzeko borrokatuko da.

## Soinu banda 
Filmak eta bere soinu bandak arrakasta handia izan zuten, batez ere Simon & Garfunkel musikari eta abeslari bikoteak abestutako *The Sound of Silence* eta *Mrs. Robinson* abestiek, bai eta *Scarborough Fair* ingeles abesti herrikoiak ere.

## Personaxes 
* Anne Bancroft: Robinson andrea, Elainen ama
* Dustin Hoffman: Benjamin Braddock
* Katharine Ross: Elaine Robinson
* William Daniels: Braddock jauna, Benjaminen aita
* Murray Hamilton: Robinson jauna, Elainen aita
* Elizabeth Wilson: Braddock andrea, Benjaminen ama
* Buck Henry: Hoteleko langilea
* Walter Brooke: McGuire jauna
* Brian Avery: Carl Smith
* Norman Fell: McCleery jauna
* Marion Lorne: Festako gizona
* Alice Ghostley: Festako gizona

## Kanpo estekak 
* *The Graduate* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Enyalius erythroceneus

***Enyalius erythroceneus*** *Enyalius* generoko animalia da. Narrastien barruko Leiosauridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* *Enyalius*
* Leiosauridae
Leiosaurus

***Leiosaurus*** Leiosauridae familiako narrasti genero bat da. Paraguai, Brasil eta Argentinan aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Leiosaurus bellii* Duméril & Bibron, 1837
* *Leiosaurus catamarcensis* Koslowsky, 1898
* *Leiosaurus jaguaris* Laspiur, Acosta & Abdala, 2007
* *Leiosaurus paronae* (Peracca, 1897)

## Kanpo estekak
Midnight in Paris

***Midnight in Paris*** (euskaraz *Gauerdia Parisen*) 2011ko Woody Allen estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta aktorearen komedia filma bat da. Canneseko Zinemaldian estreinatu zen.

## Sariak 
Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria eta Gidoi Onenaren Urrezko Globo Saria irabazi zituen.

## Ekoizpena 
Filma 2010eko uztailean filmatu zen, bertan Paris hiriko leku nabarmen asko agertzen dira, esate baterako, Auzo Latinoa, Parisko Notre-Dame katedrala, Moulin Rouge, Versaillesko jauregia, Rodin museoa eta Eliseo Zelaien hiribidea.

## Sinopsia 
Filma Paris hirian girotua dago, lan bidaia batean etorri berri den familia bat eta hiri honetan oporraldiak iragan eta filma honetako protagonistak diren Gil Pender (Owen Wilson), Hollywoodeko gidoigile desilusionatua eta bere neskalaguna den Inez-ek (Rachel McAdams) osatutako bikoteak bizitako gorabaherak azaltzen ditu. Pertsona talde honek hirian bizitako bizipen edo esperientzia ezberdinek heuren bizitza aldatuko die.

## Aktoreak 
* Owen Wilson - Gil Pender
* Rachel McAdams - Inez
* Kurt Fuller - John, Inezen aita
* Mimi Kennedy - Wendy, Inezen ama
* Michael Sheen - Paul Bates
* Nina Arianda - Carol Bates
* Carla Bruni - Rodin museoko gida
* Yves Heck - Cole Porter
* Alison Pill - Zelda Fitzgerald
* Corey Stoll - Ernest Hemingway
* Tom Hiddleston - F. Scott Fitzgerald
* Sonia Rolland - Joséphine Baker
* Daniel Lundh - Juan Belmonte
* Kathy Bates - Gertrude Stein
* Marcial Di Fonzo Bo - Pablo Picasso
* Marion Cotillard - Adriana
* Léa Seydoux - Gabrielle
* Emmanuelle Uzan - Djuna Barnes
* Adrien Brody - Salvador Dalí
* Tom Cordier - Man Ray
* Adrien de Van - Luis Buñuel
* Gad Elmaleh - Tisserant detektibea
* David Lowe - T. S. Eliot
* Yves-Antoine Spoto - Henri Matisse
* Laurent Claret - Leo Stein
* Vincent Menjou Cortes - Henri de Toulouse-Lautrec
* Olivier Rabourdin - Paul Gauguin
* François Rostain - Edgar Degas

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *Midnight in Paris* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Enyalius

***Enyalius*** Leiosauridae familiako narrasti genero bat da. Uruguai eta Brasilen bizi dira.

## Espezieak 
* *Enyalius bibronii* Boulenger, 1885
* *Enyalius bilineatus* (Duméril & Bibron, 1837)
* *Enyalius brasiliensis* (Lesson, 1830)
* *Enyalius catenatus* (Wied, 1821)
* *Enyalius erythroceneus* Rodrigues, De Freitas, Santos Silva & Viña Bertolotto, 2006
* *Enyalius iheringii* Boulenger, 1885
* *Enyalius leechii* (Boulenger, 1885)
* *Enyalius perditus* Jackson, 1978
* *Enyalius pictus* (Wied-Neuwied, 1825)

## Kanpo estekak
Sexu jarrera

thumb|180px

**Sexu jarrera** pertsonek sexu harremanetan euren gorputzak elkartzeko duten era da. Animalietan ez bezala, gizakien artean sexu harremanak izateko xedea ez da ugalketa, plazera baizik. Ugaztunen artean, oro har, arra emearen gainean jartzen da, eta atzetik egiten du sarpena. Gizakiek, berriz, sexu jarrera anitz garatu dituzte, eta aldi bakoitzean eta zirkunstantziak kontuan harturik sexu jarrera bat edo beste aukeratuko dute. Erlijio anitzetan, plazeraren bilaketa gaitzetsi eta sexu jarrera zenbaiten praktika morala arautzen da. Beste batzuetan, berriz, sexu jarrerak maitasuna landu eta zorionera heltzeko bidea dira; adibidez, helburu hori duten 64 sexu jarrera deskribatzen dira hindu filosofian jatorri duen *Kama Sutra* liburuan.

## Sexu jarrerak 
* 69
* Koilararen jarrera
* Misiolariaren jarrera

## Kanpo estekak
Oinarrizko behar

**Oinarrizko beharrak** edo **oinarrizko premiak** pertsona, familia edo komunitate batek duintasunez bizitzeko behar dituen baliabideak eta zerbitzuak biltzen ditu, hala nola janaria, etxea, jantziak eta osasun-zerbitzuak. Oinarrizko beharren kostua pobrezia-muga kalkulatzeko moduetako bat da, pobrezia erlatiboaren irizpidearen batera.

## Kanpo estekak
Pobrezia muga

**Pobrezia muga** duintasunez bizitzeko behar diren oinarrizko beharrak, ondasunak eta zerbitzuak eskuratzeko behar den errenta maila da. Pobrezia-muga absolutua eta erlatiboa bereizi ohi dira:
* pobrezia muga era absolutuan zehazten denean, gizarte batean bizi ahal izateko behar diren oinarrizko beharren kostua kalkulatzen da;

* pobrezia muga erlatiboa erabiltzen denean, berriz, gizarteko ongizate-maila orokorra erreferentziatzat hartu eta beste pertsona edo familiekin alderatuta ongizate edo errenta txikiagoa dutenak hartzen ditu pobretzat (adibidez, batez besteko errentaren % 50era heltzen ez direnak).

## Kanpo estekak
Pristidactylus

***Pristidactylus*** Leiosauridae familiaren barruan sailkatua dagoen narrasti genero bat da. Argentina eta Txilen aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Pristidactylus achalensis* (Gallardo, 1964)
* *Pristidactylus alvaroi* (Donoso-Barros, 1975)
* *Pristidactylus araucanus* (Gallardo, 1964)
* *Pristidactylus casuhatiensis* (Gallardo, 1968)
* *Pristidactylus fasciatus* (D’Orbigny & Bibron, 1837)
* *Pristidactylus nigroingulus* Cei, Scolaro & Videla, 2001
* *Pristidactylus scapulatus* (Burmeister, 1861)
* *Pristidactylus torquatus* (Philippi, 1861)
* *Pristidactylus valeriae* (Donoso-Barros, 1966)
* *Pristidactylus volcanensis* Lamborot & Diaz, 1987

## Kanpo estekak
The Mosquito Coast

***The Mosquito Coast*** (euskaraz *Miskitoen kosta*) 1986ko Peter Weir australiar zinema zuzendariaren filma da, Paul Theroux idazlearen *The Mosquito Coast* eleberrian oinarritua. Izena Miskitoen kosta ("Mosquito Coast" edota "Costa de los Mosquitos") kostaldeari zor dio.

## Argumentua 
Allie Foxek (Harrison Ford) ez du AEBetan gustuko lekurik topatzen, gizon ameslaria eta talentu aparteko asmatzailea da, eta emaztearen (Helen Mirren) eta seme-alaben miresmen osoa du. Bere herrialdea erdipurdiko merkatarien eskuetan erori eta ametsak egia bilaka ez ditzakeela uste du. Hortaz, aukera agertu bezain pronto, AEBak laga eta familia osoarekin Hondurasko Miskitoen kostaldeko ohianean kokatu da, "eltxoen erresuman". Horrela, azkenik bere neurriko herrialdea topatu berri du. Bertan, asmakuntza eta lan ugari egin eta aurrera ateratzeko, familia osoak gorriak eta bi ikusi dituzte.

## Aktoreak 
* Harrison Ford: Allie Fox
* Helen Mirren: Ama Fox
* River Phoenix: Charlie Fox
* Conrad Roberts: M. Haddy
* Andre Gregory: Spellgood erreberendoa
* Martha Plimpton: Emily Spellgood
* Dick O'Neill: M. Polski
* Jadrien Steele: Jerry Fox
* Michael Rogers: Francis Lungley
* Hilary Gordon: April Fox
* Rebecca Gordon: Clover Fox
* Alice Sneed: Polski andrea
* Tiger Haynes: M. Semper
* William Newman: Smalls kapitaina

## Kanpo estekak 
* *The Mosquito Coast* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Mission (1986ko filma)

**The Mission** (euskaraz *Misioa*) 1986ko Roland Joffé ingeles-frantziar zinema zuzendariaren filma bat da. Ennio Morricone italiar musikagileak soinu banda konposatu zuen. Filma honetan Robert De Niro, Jeremy Irons, Ray McAnally, Aidan Quinn, Cherie Lunghi eta Liam Neeson aktoreek antzeztu zuten.

1986ko maiatzaren 16n Canneseko Zinemaldian estreinatu eta Urrezko Palma irabazi zuen. Urte honetan bertan Argazkigintza onenaren Oscar Saria ere irabazi zuen.

## Argumentua 
XVIII. mendea, Hego Amerika. Filma Iguazuko ur-jauzien lurraldean girotua dago. Bertan, Gabriel misiolari jesuitak (Jeremy Irons) gurutziltzatutako beste jesuita baten adibide jarraituz, armarik gabe eta txirula soil batez oihan sakonean sartu eta indiarrak kristautu eta hezitzeko asmoari ekiten dio. Guarani indiarrek misiolaria heuren artean onartu eta Gabrielek San Carlos misioa sortuko du. Misiolariaren jarratzaileen artean Rodrigo Mendoza dago (Robert De Niro), hau esklabo trafikari-ohia, mertzenarioa eta hiltzailea da, bere antzinako biktimen artean luditzea lortzeko asmoz. Urteetan aurrera elkarrekin batera misioa aurrera ateratzeko borrokatu ondoren, indiarren independetziaren alde jarriko dira: Gabrielek otoitzaren boterean sinisten du, aldiz, Rodrigok ezpatarenean.

## Aktoreak 
* Robert De Niro: Rodrigo Mendoza
* Jeremy Irons: Gabriel
* Ray McAnally: Altamirano kardenala
* Aidan Quinn: Felipe Mendoza
* Cherie Lunghi: Carlotta
* Ronald Pickup: Hontar
* Chuck Low: Cabeza
* Liam Neeson: Fielding
* Bercelio Moya: indiar mutikoa
* Sigifredo Ismare: mediku aztia
* Asuncion Ontiveros: indiar buruzagia
* Alejandrino Moya: buruzagia
* Daniel Berrigan: Sebastian
* Rolf Gray: jesuita
* Álvaro Guerrero: jesuita

## Kanpo estekak 
* *The Mission* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Arraia (pilota)

**Arraia** edo **marra** da, luzeko pilota jokoetan, bi taldeen joko-eremuak mugatzen dituen ohizko marra (pasamarra) balio gabe utzi eta joko eremua banatzen duen muga berria ezartzen duen behin-behineko marra, baldintza berezi horretan jokatuko da tanto bat. Pilota eremu jakin batean gelditu den puntuak edo alboko marratik irten den puntuak ezartzen du marra berria non kokatuko den. Bote-luzean, laxoan eta errebotean erabiltzen da; ez ordea pasakan, hau ere luzeko jokoa den arren.

Pilota puntu horietan geratu den jokaldi berezi batzuetan ezartzen da arraia, eta ondoren tanto bat jokatzen da muga berri horrekin. Garrantzi berezia du luzeko jokoetan, tanto horiek baitira taldeek jokalekuaren alde edo eremua aldatzeko duten aukera bakarra, baita sakea eskuratzekoa ere. Errebotean, arraiak eremu berezi batean bakarrik egiten dira, eta ez kantxa osoan, bote-luzean eta laxoan bezala.

Frontisaren kontra jokatzen diren modalitate ezagunenetara ohitura dudenentzat, jokoa ulertzen zail egiten die arraiak eta joko eremuaren aldeko borrokak, baina era berean hori ere bada luzeko jokoaren aberastasunetako bat.
Fitxategi:Laxoa erran.jpg|Sakean arraiaz beste aldera bidali behar da pilota
Fitxategi:Laxoa, marra markatzeko ikurrak 01.jpg|Bi taldeen zelaiak banatzen dituen arraia markatzeko ikurrak.
Fitxategi:Laxoa, marra markatzeko ikurrak 02.jpg|Epaile nagusia eta arraiak markatzeko banderola biak

## Kanpo estekak
Pasaka

thumb|Pasakan eta laxo modalitatean erabiltzen den guantea.
**Pasaka** edo **paxaka** pilota modalitate bat da. Luzeko pilota jokoa da, eta trinketean jokatzen da, gaur egun ezker pareteko frontoietan ere jokatzen den arren. Trinketeko jokorik zaharrenetakoa da. Gehienbat Ipar Euskal Herrian eta Nafarroa Garaiko Baztan eta Malerrekan jokatzen da.

## Arauak 
Binaka aritzen dira pilotariak normalean; Baztanen eta Malerrekan ezker-paretadun frontoietan aritzen dira, eta hor hiru hiruren aurka. Sare bat kantxaren erdian ipintzen da, 1,20 metroko altueran, eta pilota alde batetik bestera bidaltzen da sarearen gainetik, eskularruz.

Luzeko pilota joko guztietan bezala, kintzeka eta jokoka kontatzen da: 15, 30, 40 eta jokoa. Luzeko beste modalitateak ez bezala, pasakan ez dago arraiarik.
thumb|Pilota "txirrist"atzeko tresna
Pilotak ez dauka kautxurik, 9 zentimetroko diametroa eta 250 gramoko pisua du. Tresna larruzko eskularru motz bat da, 30-35 cm arteko luzerakoa. Pilota ez da zuzenean jotzen, txirrist baten bitartez baizik. Laxoak eta erremonteak ere teknika hori erabiltzen dute.

Arautegi osoa Euskadiko Euskal Pilota Federazioak zabaltzen du.

## Luzeko beste pilota jokoak 
Luzeko pilota jokoan (*Joko zuzena* ere esaten zaio) lau aldaera dira gaur egun: bote-luzea (hemengo pilota joko guztietatik ezaguna den zaharrena, esku huska jokatua), errebotea (eskularruz edo xisteraz jokatua), pasaka (trinketean jokatua, esku huska edo eskularruz, kantxa sare batez erdibitua dagoela), eta laxoa (eskularruz jokatua). Oiartzungo Txost elkarteko Anton Mendizabalek 2015ean joko zuzeneko modalitateetan 500 jokalari inguru aritzen zirela estimatzen zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pasaka jokoaren irudiak. Nafarroa oinezko bideo batean. Ezker-paretadun frontoietan aritzen dira, hiru hiruren aurka.
They Died with Their Boots On

***They Died with Their Boots On*** (euskaraz *Botak Jantzita Hil Ziren*) 1941eko Raoul Walsh estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Bertan, George Armstrong Custer bizitza eta Little Big Horngo gudua azaltzen dira.

Soinu banda Max Steiner musikagileak konposatu zuen, halere, filma nonbait ospetsua bada, uneoro entzun litekeen Zalditeriako 7. Erregimentuaren ereserkia izan zen *Garryowen* irlandar doinu herrikoiari esker izan da.

## Argumentua 
George Armstrong Custer (Errol Flynn) West Point akademiara harropuzkeri eta handiguraz lepo etorri berri da. Nahiz eta bere izaera indisziplinatuak nagusiekin arazo ugari sortu, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren ondorioz ofizial beharra handia dagoenez, gerra frontera bidalia izanen da. Behin gerra amaitu eta gero, Beth-ekin ezkondu (Olivia de Havilland) eta helburu berria emango diote: indiarren aurkako gerra. Zalditeriako 7. Erregimentuaren buru delarik Little Big Horngo guduan Zaldi Ero (Anthony Quinn) eta sioux herriaren aurka eraso egingo du.

## Aktoreak 
* Errol Flynn: George Armstrong Custer
* Olivia de Havilland: Elizabeth Bacon, ondoren Custer andrea
* Arthur Kennedy: Ned Sharp
* Charley Grapewin: California Joe
* Gene Lockhart: Samuel Bacon
* Anthony Quinn: Crazy Horse
* Stanley Ridges: Romulus Taipe maiorra
* John Litel: General Phil Sheridan
* Walter Hampden: William Sharp
* Sydney Greenstreet: Winfield Scott jenerala
* Hattie McDaniel: Callie
* Russell Hicks: Michigango 1. Errejimenduko kolonela
* Regis Toomey: Fitzhugh Lee

## Kanpo estekak 
* *They Died with Their Boots On* filmaren IMDBko fitx irakurgai
The Adventures of Robin Hood

**The Adventures of Robin Hood** (euskaraz *Robin Hooden Abenturak*) 1938ko Michael Curtiz hungariar-estatubatuarrak eta William Keighley estatubatuar zinema zuzendariek zuzendutako abentura filma bat da. Filma hau ziurrenik Hollywoodeko garai klasikoko Robin Hood ingeles heroi eta bidelapur herrikoiaren kondairan oinarritutako ospetsuena da. Bertan, Errol Flynn, Olivia de Havilland, Basil Rathbone eta Claude Rains aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Lur Santuan Gurutzadetan borrokatu ostean Robin Lockseykoa (Robin Hood) Ingalaterrako Erresumara itzuli da, baina Rikardo Lehoi Bihotzaren (Ian Hunter) anaia den Joan Lurgabea (Claude Rains) erregetzaz jabetu eta normandiarren saxoiekiko zapalkuntza nagusi da, hortaz, noble saxoia Sherwood basoan babes hartu eta Joan Lurgabea eta Nottinghameko sheriffaren (Melville Cooper) aurka borrokatzea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Errol Flynn: Robin Hood
* Olivia de Havilland: Marian anderea
* Basil Rathbone: Sir Guy Gisbournekoa
* Claude Rains: Joan Lurgabea
* Patric Knowles: Will Scarlet
* Eugene Pallette: Tuck abadea
* Alan Hale, Sr.: John Txiki
* Melville Cooper: Nottinghamgo sheriffa
* Ian Hunter: Rikardo Lehoi Bihotza
* Una O'Connor: Bess
* Herbert Mundin: Much errotariaren semea
* Montagu Love: Black Canonseko artzapezpikua
* Leonard Willey: Sir Essex
* Robert Noble: Sir Ralf
* Kenneth Hunter: Sir Mortimer
* Robert Warwick: Sir Geoffrey
* Colin Kenny: Sir Baldwin
* Lester Matthews: Sir Ivor
* Harry Cording: Dickon Malbete
* Howard Hill: Owen galestarra
* Ivan F. Simpson: Kent Road tabernako jabea

## Iruditegia 

Irudi:Olivia de Havilland and Errol Flynn in The Adventures of Robin Hood trailer.JPG|Olivia de Havilland eta Errol Flynn.
Irudi:Olivia de Havilland in The Adventures of Robin Hood trailer.JPG|Olivia de Havilland.

## Kanpo estekak 
* *The Adventures of Robin Hood* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Adventures of Robin Hood* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Galesko futbol kopa

**Galesko futbol kopa** (gaeleraz *Cwpan Cymru*, ingelesez *Wesh Cup*) Galesen urtero jokatzen den kanporaketa bidezko futbol txapelketa da. Munduko txapelketa zaharrenetakoa da izan ere lehenengo ekitaldia 1877-78 urtean jokatu baitzen. Wrexham FC (23 kopa) eta Cardiff City FC (22 kopa) dira garaipen gehien dituzten taldeak.

## Historia 
Lehen eta Bigarren Mundu Gerra garaitan baino ez du etenik izan. 1995 arte Ingalaterran ari diren futbol talde galesek ere jokatu izan dute, tartean Cardiff eta Wrexham, baina Europako Errekoparako sailkatzeko balio duenezeta haiek Ingalaterran izen emanda daudenez 1996tik aurrera Galesko futbol ligan ari diren taldeek baino ez dute parte hartzen. Horregatik 1997-98 urtean txapelketa berria abiarazi zuten Galesko taldeen artean nagusia dena erabakitzeko, Federazioaren Kopa.

Bestalde aipatu behar da hainbat talde ingeles apalek ere irabazi izan dutela kopa, gertutasun geografikoagatik nahiago izan baitute bertan jokatzea Ingalaterrako txapelketan baino. 30. hamarkadan nagusi izan ziren gainera eta sarritan finala talde ingelesen artean jokatu zen. Hauen arteko talderik onena Shrewsbury Town da, 6 kopa baititu.

2019-20 eta 2020-21 denboraldiak bertan behera gelditu ziren COVID-19 pandemiaren eraginez.

## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.
* 1995 izan zen Ingalaterrako ligetan dabiltzen talde galestarrek parte hartu zutena, 1996tik aurrera beraz Galesko ligako taldeak baino ez dira aritu.
* ¹ 2019-20 eta 2020-21eko ekitaldiak bertan behera gelditu ziren COVID-19 pandemiaren eraginagatik.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Galesko futbol liga
* Galesko Federazioaren Kopa

## Kanpo estekak
Górnik Zabrze

**Górnik Zabrze** (izen osoa *Klub Sportowy Górnik Zabrze*) Poloniako futbol taldea da, herrialdeko Liga gehien irabazi dituena. Zabrze hirikoa da. 14 Liga eta 6 Kopa irabazteaz gain Europako final batean izan den talde poloniar bakarra da.

Ernest Pohl estadioan egoitza du.

## Historia 
Taldea 1948an sortu zen, Bigarren Mundu Gerraren ondoren mugak mugitu eta Zabrze hiria Polonian sartu eta handik hiru urtetara. Ordurako Zabrzen bazeuden hainbat kirol talde, baina guztiek bat egin zuten *Górnik* izenarenpean. Górnik hitzak "meatzaria" esan nahi du polonieraz.

Urte batzuk behar izan zituen maila gorenera iristeko, 1955ean sartu baitzen lehen mailan eta 1957an lehen liga irabazi zuen. 1959an bigarrena eta 60. hamarkada oso ona izan zen taldearentzat, 1972 artean 8 liga gehiago eta bere sei kopak irabazi baitzituen. 1970an gainera Europako Errekopako finala jokatu zuen baina Manchester City-k 2-1 irabazi zion Vienan jokaturiko finalean. 1972an Liga eta Kopa irabazi ondoren ziklo baten bukaera iritsi zen taldearentzat eta 1978an maila ere galdu zuen.

Lehen mailara 1984ean itzuli zen eta 1985 eta 1988 arteko liga guztiak irabazi zituen ondoren. Azken hamarkada bietan ordea makal aritu da eta bigarren mailan ere ibili izan da.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Polonian: 21 
* Liga (14): 1957, 1959, 1961, 1963, 1964, 1965, 1966, 1967, 1971, 1972, 1985, 1986, 1987, 1988.
* Kopa (6): 1965, 1968, 1969, 1970, 1971, 1972.
* Poloniako Superkopa (1): 1988.

### Nazio artean: 0 
#### Europako Errekopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1970.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Ruch Chorzów

thumb|260px
thumb|260px|Stadion Miejski.
**Ruch Chorzów** Poloniako futbol taldea da, Chorzów hirikoa. 13 aldiz irabazi du liga eta beste 3 aldiz kopa.

## Historia 
1920ko apirilaren 20an sortu zen taldea. Berehala iritsi zitzaion "urrezko aroa" izan ere 1933 eta 1938 artean 5 Liga irabazi baitzituen.

1951ean ez zuen ligarik irabazi baina kopa bai eta urte hartan kopako txapelduna izendatu zuten Poloniako txapeldun. Bolada onari jarraituz hurrengo bi urteetan Liga bera ere irabazi zuen.

Hurrengo sasoi ona 1968ko Liga irabaztean hasi zen, 70. hamarkadan jarraituko zuena. Ordukoak ditu Europako txapelkletetako emaitzarik onenak ere, Europako Kopako eta UEFA kopako final laurdenak.

Azken tituluak 1989ko Liga eta 1996ko Kopa ditu. Urte batzuk maila apalagoan egin baditu ere 2012an Liga eta Kopan bigarren gelditu zen. 2017an eta 2018an maila jeitsi du.

## Palmaresa 
### Polonian: 17 
* Liga (14): 1933, 1934, 1935, 1936, 1938, 1951*, 1952, 1953, 1960, 1968, 1974, 1975, 1979, 1989.
* Kopa (3): 1951, 1974, 1996.
* Poloniako Superkopa (1): bigarrena 1989 eta 1996an.

### Nazio artean: 0 
#### Europako Kopa 
* final laurdenak 1975ean.
#### UEFA Kopa 
* final laurdenak 1974an.
#### UEFA Intertoto Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1998

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Wisła Kraków

thumb|260px|Futbol zelaia.
thumb|260px
**Wisła Kraków** (izen osoa * Wisła Kraków Spółka Akcyjna*) Poloniako futbol talde ezagunenetakoa da, Krakovia hirikoa. 14 aldiz irabazi du liga, hauetatik erdia 1999 urtetik hona.

## Historia 
Taldea 1906an sortu zen *Towarzystwo Sportowe Wisła* izenarekin, Krakoviako Langile Eskolako Tadeusz Łopuszański irakasleak ikasle batzuk futbola praktikatzera bultzatzerakoan. 20. hamarkadan iritsi ziren lehenengo garaipenak, 1926ko Kopa eta 1927 eta 1928ko Ligak.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren taldeak *Gwardia-Wisła Kraków* izena hartu zuen eta hiru liga irabzi zituen. Hurrengo urteetan *TS Wisła* eta *Gwardia-Wisła Kraków* izenak tartekatu ditu.

XX mendean bukatzear zela 199an Liga berri bat irabazi zuen eta ordutik hona Poloniako talde nagusia bihurtu da 8 Liga eta bi kopa lortu baititu. 2021-22 denboraldina ordea maila galdu zuen.

2023-24an bigarren mailan ari zela Poloniako Kopako finalera iritsi eta 2-1 emaitzaz irabazi zuen Eneko Satrustegi nafarrak luzapenean sarturiko golari esker.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Polonian: 21 
* Liga (14): 1927, 1928, 1949, 1950, 1951, 1978, 1999, 2001, 2003, 2004, 2005, 2008, 2009, 2011.
* Kopa (5): 1926, 1967, 2002, 2003, 2024.
* Poloniako Superkopa (1): 2001.
* Poloniako Ligako Kopa (1): 2001

### Nazio artean: 3 
#### Europako Kopa 
* final laurdenak 1979an.
#### UEFA Intertoto Kopa 
* Txapelduna (3): 1969, 1970, 1973

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Urostrophus

***Urostrophus*** Leiosauridae familiako narrasti genero bat da. Argentina, Bolivia eta Brasilen aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Urostrophus gallardoi* Etheridge & Williams, 1991
* *Urostrophus vautieri* Duméril & Bibron, 1837

## Kanpo estekak
Urosaurus

***Urosaurus*** Phrynosomatidae familiaren barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Ameriketako Estatu Batuetan eta Mexikon bizi dira.

## Espezieak 
* *Urosaurus auriculatus* (Cope, 1871)
* *Urosaurus bicarinatus* (Duméril, 1856)
* *Urosaurus clarionensis* (Townsend, 1890)
* *Urosaurus gadovi* (Schmidt, 1921)
* *Urosaurus graciosus* Hallowell, 1854
* *Urosaurus irregularis* (Fischer, 1881)
* *Urosaurus lahtelai* Rau & Loomis, 1977
* *Urosaurus nigricaudus* (Cope, 1864)
* *Urosaurus ornatus* (Baird & Girard, 1852)

## Kanpo estekak
Gesteira

**Gesteira** 13,30&nbsp;km² eta 974 biztanle (2011) dituen Soure kontzejuko freguesia portugaldarra da.

## Erreferentziak 
* Portugalerazko Wikipediatik itzulita. http://pt.wikipedia.org/wiki/Gesteira_(Soure)
## Kanpo estekak 
* Gesteira freguesiasdeportugal.com(e)n (portugaleraz)
* Gobierno civil e información administrativa del Distrito de Coímbra (portugaleraz)
Uta (generoa)

***Uta*** Phrynosomatidae familiaren barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Ameriketako Estatu Batuetako mendebaldean eta Mexikon aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Uta encantadae* Grismer, 1994
* *Uta lowei* Grismer, 1994
* *Uta nolascensis* Van Denburgh & Slevin, 1921
* *Uta palmeri* Stejneger, 1890
* *Uta squamata* Dickerson, 1919
* *Uta stansburiana* Baird & Girard, 1852
* *Uta tumidarostra* Grismer, 1994

## Kanpo estekak
Stenocercus aculeatus

***Stenocercus aculeatus*** *Stenocercus* generoko animalia da. Narrastien barruko Tropiduridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tropiduridae

## Kanpo estekak
Drongo

**Drongo** (**Dicruridae**) Dicruridae familiako animalien izen arrunta da. Izena Madagaskarren erabiltzen dute bertoko espezieak izendatzeko, baina familia osora hedatu da

## Espezieak 
Hona hemen espezieak ordena filogenetikoaren arabera:
* *Chaetorhynchus papuensis*
* *Dicrurus ludwigii*
* *Dicrurus atripennis*
* *Dicrurus adsimilis*
* *Dicrurus modestus*
* *Dicrurus fuscipennis*
* *Dicrurus aldabranus*
* *Dicrurus forficatus*
* *Dicrurus waldenii*
* *Dicrurus macrocercus* (drongo beltza)
* *Dicrurus leucophaeus*
* *Dicrurus caerulescens*
* *Dicrurus annectans*
* *Dicrurus aeneus*
* *Dicrurus remifer*
* *Dicrurus balicassius*
* *Dicrurus hottentottus*
* *Dicrurus menagei* (?)
* *Dicrurus sumatranus*
* *Dicrurus densus*
* *Dicrurus montanus*
* *Dicrurus bracteatus*
* *Dicrurus megarhynchus*
* *Dicrurus andamanensis*
* *Dicrurus paradiseus*
* *Dicrurus lophorinus* (?)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* World Bird Names
Legia Warszawa

thumb|250px|Jokalaria gola ospatzen.
thumb|250px|2014ko taldea.
thumb|250px|Poloniako Armadaren Estadioa.
**Legia Warszawa** Poloniako futbol talde ezagunenetakoa da, Varsovia hiriburukoa. Liga gehien eta Kopa gehien dituen taldea da.

## Historia 
1916ko martxoan sortu zuten Poloniako Armadako legionarioek Lehen Mundu Gerrako ekialdeko frontean, *Drużyna Sportowa Legia* izenarekin. Gerraren ondoren Armadaren talde ofiziala bihurtu zen eta izen berria hartu zuen; *Wojskowy Klub Sportowy Legia Warszawa* (Varsoviako Legia Kirol Klub Militarra).

Lehenengo tituluak lortzea asko kostatu zitzaion, izan ere 50. hamarkadararte ez baitziren iritsi. 1955 eta 1956an Liga zein Kopa lortu zituen. Garaipen solteak etorri ziren ghurrengo urteetan, beti ere Kopan hobeto moldatu zen Ligan baino. 1969an hirugarren Liga irabazi zuen eta honek aukera eman zion Europako Kopan aritzeko. Finalerdietaraino iritsi zen baina gerora txapeldun izango zen Feyenoordek kanporatu zuen Polonian 0-0 egin eta Herbeheretan 2-0 irabazi ondoren.

80. hamarkadan Kopak irabazi izanak aukera eman zion Europako txapelketetan aritzeko baina ligarik ez zuen lortu. Horrela 1991ean Europako Errekopako finaerdietara iritsi zen eta oraingoan Manchester United-ek utzi zuen finaletik kanpo, Varsovian 1-3 irabazi eta Ingalaterran 1-1 berdinduta. Manchester izan zen ekitaldi honetako garailea.

1994ean bere bosgarren Liga eta hamargarren kopa eskuratu zituen eta sasoi on bati hasiera eman zion. XXI mendean 9 Liga eta 7 Kopa eskuratu ditu.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Polonian: 41 
* Liga (15): 1955, 1956, 1969, 1970, 1994, 1995, 2002, 2006, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018, 2020, 2021.
* Kopa (20): 1955, 1956, 1964, 1966, 1973, 1980, 1981, 1989, 1990, 1994, 1995, 1997, 2008, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2018, 2023.
* Poloniako Superkopa (5): 1989, 1994, 1997, 2008, 2023.
* Poloniako Ligako Kopa (1): 2002

### Nazio artean: 0 
#### Europako Kopa 
* finalerdiak 1970ean.
#### Europako Errekopa 
* finalerdiak 1991an.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Tropiduridae

**Tropiduridae** Iguania barruan sailkatutako narrasti familia bat da. Amerika osoan zehar bizi dira, baita Galapago uharteetan eta Karibean ere.

## Espezieak 
* *Eurolophosaurus* Frost, Rodrigues, Grant & Titus, 2001
* *Microlophus* Duméril & Bibron, 1837
* *Plica* Gray, 1830
* *Stenocercus* Duméril & Bibron, 1837
* *Strobilurus* 	Wiegmann, 1834
* *Tropidurus* Wied-Neuwied, 1824
* *Uracentron* Kaup, 1827
* *Uranoscodon* Bonaparte, 1832

## Kanpo estekak
Tropidurus

***Tropidurus*** Tropiduridae familian sailkatzen den narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Tropidurus arenarius* (Tschudi, 1845)
* *Tropidurus bogerti* Roze, 1958
* *Tropidurus callathelys* Harvey & Gutberlet, 1998
* *Tropidurus catalanensis* Gudynas & Skuk, 1983
* *Tropidurus chromatops* Harvey & Gutberlet, 1998
* *Tropidurus cocorobensis* Rodrigues, 1987
* *Tropidurus erythrocephalus* Rodrigues, 1987
* *Tropidurus etheridgei* Cei, 1982
* *Tropidurus guarani* Alvarez, Cei & Scolaro, 1994
* *Tropidurus helenae* (Manzani & Abe, 1990)
* *Tropidurus hispidus* (Spix, 1825)
* *Tropidurus hygomi* Reinhardt & Lütken, 1861
* *Tropidurus imbituba* Kunz & Borges-Martins, 2013
* *Tropidurus insulanus* Rodrigues, 1987
* *Tropidurus itambere* Rodrigues, 1987
* *Tropidurus jaguaribanus* Passos, Lima & Borges-Nojosa, 2011
* *Tropidurus melanopleurus* Boulenger, 1902
* *Tropidurus montanus* Rodrigues, 1987
* *Tropidurus mucujensis* Rodrigues, 1987
* *Tropidurus oreadicus* Rodrigues, 1987
* *Tropidurus pinima* (Rodrigues, 1984)
* *Tropidurus psammonastes* Rodrigues, Kasahara & Yonenaga-Yassuda, 1988
* *Tropidurus semitaeniatus* (Spix, 1825)
* *Tropidurus spinulosus* (Cope, 1862)
* *Tropidurus torquatus* (Wied-Neuwied, 1820)
* *Tropidurus xanthochilus* Harvey & Gutberlet, 1998

## Kanpo estekak
Siegfried & Roy

**Siegfried Fischbacher** (Rosenheim, Bavaria 1939ko ekainaren 13a - Las Vegas, 2021eko urtarrilaren 13a) eta **Uwe Ludwig Horn** (Nordenham, Saxonia Beherea, 1944ko urriaren 3a - Las Vegas, 2020ko maiatzaren 8a) alemaniar-estatubatuar aktore eta ilusionista bikotea izan zen. Bere ikuskizunetan lehoi eta tigre zuri erabili zituzten, horietan ospetsuena Las Vegasko *Siegfried & Roy at the Mirage Resort and Casino* izanik.

## Filmografia 
* *Bassie & Adriaan: De reis vol verrassingen* (1994)
* *Casino* (1995)
* *Siegfried & Roy: Masters of the Impossible* (1996)
* *Vegas Vacation* (1997)
* *Siegfried & Roy: The Magic Box* (1999)
* ''Ocean's Eleven* (2001)
* *Showboy'' (2002)

## Erreferentziak
Captain Horatio Hornblower R.N.

***Captain Horatio Hornblower R.N.*** (AEBtako izenburua *R.N* hizkirik gabe, euskaraz *Horatio Hornblower kapitaina*) 1951ko Raoul Walsh estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. C.S. Forester idazlearen Horatio Hornblower pertsonaiari buruzko *The Happy Return*, *A Ship of the Line* eta *Flying Colours* eleberrietan oinarritua dago. Filma honetako aktore nagusiak Gregory Peck, Virginia Mayo, Robert Beatty, Terence Morgan eta James Robertson Justice izan ziren.

## Argumentuak 
1807. urtea, Napolendar Gerren garaia. Napoleonek Europa bereganatu ondoren Ingalaterra inbaditzeko asmoa du. Britainia Handiko koroak herrialdea defendatzeko hirureun gerraontzi besterik ez ditu. Hauetako bat *Lydia* ontzia da, Horatio Hornblower (Gregory Peck) kapitainaren agindupean Ozeano Barean nabigatzen ari delarik.

## Aktoreak 
* Gregory Peck: *Horatio Hornblower* kapitaina
* Virginia Mayo: Lady *Barbara Wellesey*
* Robert Beatty: *William Bush* tenientea
* James Robertson Justice: *Quist*
* Stanley Baker: *Harrison jauna*
* Christopher Lee: espainiar kapitaina
* Michael Goodliffe: *Caillard* koronela
* Kynaston Reeves: *Lord Hood* almirantea

## Kanpo estekak 
* *Captain Horatio Hornblower R.N.* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Aries Spears

**Aries Spears** (Chicago, Illinois 1975eko apirilaren 3a) alemaniar-estatubatuar aktore eta ilusionista ohia da.

## Filmografia 
* *MADtv* (1996)

## Erreferentziak
Carduelis

*Carduelis* Fringillidae familiako hegazti generoa da.

## Espezieak 
### *Carduelis* azpigeneroa 
* *Carduelis carduelis*
* *Carduelis tristis*
* *Carduelis lawrencei*
* *Carduelis psaltria*

### *Chloris* azpigeneroa 
* *Carduelis chloris*
* *Carduelis ambigua*
* *Carduelis sinica*
* *Carduelis monguilloti*
* *Carduelis spinoides*
* *Carduelis obsoleta*

### *Acanthis* azpigeneroa 
* *Carduelis cannabina*
* *Carduelis johannis*
* *Carduelis yemenensis*
* *Carduelis hornemanni*
* *Carduelis flammea*
* *Carduelis cabaret*
* *Carduelis flavirostris*

### *Spinus* azpigeneroa 
* *Carduelis spinus*
* *Carduelis spinescens*
* *Carduelis dominicensis*
* *Carduelis atrata*
* *Carduelis atriceps*
* *Carduelis barbata*
* *Carduelis notata*
* *Carduelis magellanica*
* *Carduelis olivacea*
* *Carduelis pinus*
* *Carduelis cucullata*
* *Carduelis siemiradzkii*
* *Carduelis crassirostris*
* *Carduelis xanthogastra*
* *Carduelis yarrellii*
* *Carduelis uropygialis*

## Taxonomia aldaketa berriak 
Berriki argitaratutako ikerketa batzuek *Acanthis*, *Chloris*, *Linaria* eta *Spinus* generoetara aldatu dituzte *Carduelis* generoaren barnean sartu ohi ziren espezie asko. Nazioarteko Ornitologia Biltzarraren arabera (3.5, 2013 bertsioa), espezie hauek osatzen dute *Carduelis* generoa:
* *Carduelis carduelis* – Karnaba
* *Carduelis citrinella* – Mendi txirriskila
* *Carduelis corsicana* – Korsikar txirriskila
* *Carduelis flammea* (Linnaeus, 1758) - Txoka txikia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poloniako futbol kopa

thumb|250px|**Poloniako futbol kopa**
**Poloniako futbol kopa** (polonieraz *Puchar Polski w piłce nożnej*) Polonian urtero jokatzen den kanporaketa sistemako futbol txapelketa da. Legia Varsovia da garaipen gehien dituen taldea, 19 hain zuzen ere. Lehenengo txapelketa 1926an jokatu zen baina 1951 arte ez den bigarrena izan.

## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Poloniako futbol liga

## Kanpo estekak
Uracentron

***Uracentron*** Tropiduridae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Uracentron azureum* (Linnaeus, 1758)
* *Uracentron flaviceps* (Guichenot, 1855)

## Kanpo estekak
Plica

***Plica*** Tropiduridae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan aurki daiteke.

## Espezieak 
* *Plica lumaria* Donnelly & Myers, 1991
* *Plica pansticta* (Myers & Donnelly, 2001)
* *Plica plica* (Linnaeus, 1758)
* *Plica umbra* (Linnaeus, 1758)

## Kanpo estekak