Lisa Mandel

**Lisa Mandel** (Marseilla, 1977ko apirilaren 23a) komikigile frantses bat da.

## Biografia 
Lisa Mandel, 1995ean, Marseillako Denis Diderot Lizeoan Arte Aplikatuetako batxilergoa bukatu ostean, Estrasburgoko Dekorazio Arteetako Goi Eskolan hasi zen ikasten. Ikasten ari zen bitartean, kolaborazioak egiten zituen Milan Presse argitaletxeko zenbait aldizkarirentzat (*Julie*, ''Les Clés de l'actualité junior*...), eta baita umorezko strip eta marrazki txikiak ere *Tchô* aldizkariarentzat.

2001ean graduatu egin zen. Urte berean, gazteentzako *Nini Patalo* komiki-seriea sortu zuen Tchô! aldizkarian, eta Eddy Milveux pertsonaia *Capsule cosmique* komiki-hilabetekarian. *Nini Patalo* serieak, 2007an, Montreuileko *Salon du livre et de la presse jeunesse* urteroko ospakizunean *Tam-Tam* saria jaso zuen "komikiak" kategorian, 4. liburukiagatik, *L'important c' est de gagner*. *Je suis bien content* estudioek, 2010etik aurrera, *Nini Pataloren* egokitzapen animatua egin zuten. Telesaila France 3 edo Canal J kanaletan, besteak beste, eman izan da. 

2009. urtean, Tanxxx komikigilearekin elkarlanean eginiko *Esthétique et filatures* liburuagatik Prix Artémisia de la bande dessinée féminine saria jaso zuen. Horrez gain, liburu berarekin,  Prix de la meilleure bd adaptable au cinéma et à la télévision saria ere jaso zuen 2009ko Monakoko Forum International Cinéma et Littérature lehiaketan. Albumak 2009ko Angulemako Nazioarteko Komiki Jaialdian Hautapen ofiziala izan zuen.

2009tik aurrera, Lisa Mandelek *HP'' komiki-seriea idatzi eta marrazteari ekin zion. Komikigilearen eta L'Association argitaletxearen proiektuak 1960ko hamarkadatik gaur egun arteko Frantziako psikiatriaren eremuaren fresko handi bat hiru liburukitan osatzea du helburu. Lehen eta bigarren liburukiak argitaraturik daude. 2009an, ''HP, Tome 1 : L'asile d'aliénés : De 1968 à 1973 souvenirs d'infirmiers'' kaleratu zen L'Association argitaletxean, eta 2013, argitaletxe berean, bigarrena: *HP, tome 2 : Crazy seventies*. Hirugarrena, gaur eguneko egoerari buruzkoa, oraindik ez da argitaratu. Lehen liburukian ospitale psikiatrikoen ingurunea aztertu zuen amaren eta aitaginarrebaren testigantzak baliatuta, Marseillako ospitale handi batean 35 urtez jardun zuten psikiatria-erizainak baitziren.

2015ean, *Collectif des Créatrices de bande dessinée contre le sexisme*, emakume komikigileen bazterketari aurre egiteko protesta-mugimendua, sortu zuen Jul' Maroh komikigile frantsesarekin batera. Gaur egun, kolektiboak 300 kide baino gehiago biltzen ditu.

2016an, Yasmine Bouagga soziologoarekin batera, *Sociorama* bilduma sortu zuen eta Casterman argitaletxean argitaratu, komikien bitartez soziologoen ikergaien berri emateko xedearekin: ontziolak, pornografiaren industria, nabigazioko langileak, kaleko dragatzaileak... Mandelek ere bildumako liburu bi sinatu zituen: *La Fabrique pornographique*, Mathieu Trachmanen *Le Travail pornographique* liburua oinarri hartuta, eta *Les nouvelles de la jungle (de Calais)* (2017), Bouaggarekin batera. eta haiei laguntzera joan ziren boluntarioen egoera azaltzen du. Bertan bizi ziren gizon, emakume eta haurren larritasunaren berri ematen du, baina baita bizitza hobea lortzeko itxaropenarena ere. Liburua *Centre national de la littérature pour la jeunesse* erakundeak liburua 2017ko Coup de coeur! (gogokoena) izendatu zuen

Astean behin umorezko komiki bat egiten zuen, *La Familia Mifa*, *Le Monde* egunkariaren *La Matinale* smartphone-aplikazioan. *La Familia Mifa* liburua aurrerago argitaratu zen, 2017an, Glénat BD argitaletxean.

2017an, Lisa Mandel eta  Julie Pagis politologoa 7 eta 11 urte bitarteko haurrekin elkartu ziren lehen hezkuntzako eskola batean, haien iritziak jasotzeko eta urte hartako lehendakaritzako hauteskunde-kanpainaren jarraipena egiteko. Parisko aldirietako haurrekin izandako elkarrizketen ondoren, Mandelek beren erreakzioak, eta, batzuetan, beren disgustua ere azaldu zituen, *Le Monde* egunkarian argitaratutako *Prézizidentielle* maleziarik gabeko istorio umoretsuetan.

2017az geroztik, Lisa Mandel maiz joan ohi zen Libanora. Han, komikiz osaturiko egunkari bat sortu zuen, komiki-blogen aitzindaria, *Un automne à Beyrouth* (Delcourt argitaletxea, 2018). Komikiaren plantxa guztiak artistaren Twitter, Instagram eta Facebook kontuetan argitaratu ziren. Lana Fauve d 'Or sarirako aukeratua izan zen 2021eko Angulemako Jaialdian.

2020an Exemplaire argitaletxea sortu zuen, finantzaketa partizipatiboaz, komikigileen prekarietate gero eta handiagoari aurre egiteko.

2023ko irailean, *Le Nouvel Observateur* aldizkariak Lisa Mandel kontratatu zuen haren aurretik Riad Sattouf, Claire Bretécher eta Jean-Marc Reiser komikigile handiek egin zuten aldizkako orrialdea egiteko.

## Lanak 
* *Nini Patalo*, éditions Glénat
*# *Où sont passés mes parents ?*, 2003 
*# ''C'est parti mon Kiki !*, 2004 
*# *Catch, espace et poireaux*, 2005 
*# *L'Important c'est de gagner*, 2006 
*# *Coucou nous revoilou !!*, 2009 
* *Eddy Milveux*, éditions Milan
*# *Attention, blatte magique !*, 2004 
*# *Eddy dans tous ses états !*, 2005 
*# *À tes souhaits*, 2015 
* *Le Moustique qui voulait devenir célèbre'', texte d'Olivier Ka-ren gidoia, éditions Lire c'est Partir, 2003
* ''L'Île du professeur mémé*, Julien Hippolyte-ren marrazkia, éditions Milan, 2006 
* *Libre comme un poney sauvage*, éditions Delcourt, 2006 
* *Boule de neige* (elkarlanean), éditions Delcourt, 2007
* *Princesse aime princesse*, éditions Gallimard, Bayou bilduma, 2008 
* *Esthétique et filatures*, Tanxxx-en marrazkiak, éditions Casterman, collection KSTR bilduma, 2008 (2009ko Angulemako Jaialdiko Hautapen ofiziala) 
* *Brune Platine*, dessin de Marion Mousse-ren marrazkia, Casterman, 2013
* *HP'', éditions L'Association, Espôlette bilduma
*# ''L'Asile d'aliénés*, 2009 
*# *Crazy Seventies*, 2013 
* *Vertige*, Hélène Georges-en marrazkia, éditions Casterman, 2012 
* *Mon lapin'' 5. zk. (elkarlanean), éditions L'Association, 2014  
* *Comicscope*, David Rault-ena, (elkarlanean), éditions l'Apocalypse, 2013
* *Super Rainbow*, éditions Casterman, Professeur Cyclope bilduma, 2015 
* *La Fabrique pornographique*, Mathieu Trachman-ekin batera idatzia, éditions Casterman, collection Sociorama, 2016 
* *Je me défends du harcèlement*, Emmanuelle Piquet-en gidoia, éditions Albin Michel Jeunesse, 2016
* *Les Nouvelles de la jungle de Calais*, Yasmine Bouagga-rekin batera idatzia, éditions Casterman, Sociorama bilduma, 2017
* *La Famille Mifa*, éditons Glénat, 2017
* *Prézizidentielle*, Julie Pagis-ekin batera idatzia, éditions Casterman, Sociorama bilduma, 2017 
* *Un automne à Beyrouth*, éditions Delcourt, Shampooing bilduma, 2018 
* *Je me défends du sexisme*, Emmanuelle Piquet-en gidoia, éditions Albin Michel Jeunesse, 2018 
* *Je combats ce qui m’empêche d’apprendre*, Emmanuelle Piquet-en gidoia, éditions Albin Michel Jeunesse, 2019
* *Allez les filles !*, Emmanuelle Piquet-en gidoia, éditions Albin Michel Jeunesse, 2020
* *Une année exemplaire*, auto-edizioa, 2020 
* *Se rétablir*, éditions Exemplaire
*# 1. liburukia, 2022  - 2023ko Angulemako jaialdian Hautapen ofiziala
* *L’été de mes 17 ans*, (Elkarlanean), Bayard Graphic’, 2023

## Goraipamenak 
### Sariak eta izendapenak 
* 2007: Montreuilgo Gazte liburuaren eta prentsaren azokako Tam-Tam saria  *Nini Patalo* seriearen laugarren albumagatik.
* 2009: Emakumezkoen komikiaren Artemisia saria, Tanxxx komikigilearekin batera, *Esthétique et filatures* liburuagatik.
* 2009: Zinemara eta telebistara egokitu daitekeen komiki onenaren saria, *Esthétiques et filatures* komikiagatik, Monakoko Zinema eta Idazketa Nazioarteko Foroan.
* 2009: Angulemako Jaialdiko Hautapen ofiziala.
* 2011: Montreuilgo Gazte liburuaren eta prentsaren azokako telesailarik onenaren Pépite saria, *Nini Pataloren* egokitzapenagatik (Boris Guilloteauren zuzendaritza eta Lisa Mandel eta Laurent Sarfatiren gidoia).
* 2012: Annecyko Nazioarteko animazio-zinemaldiaren Hautapen ofiziala, Nini Patalo telesailaren atal batengatik. 
* 2017: Gazteentzako Literaturaren Zentro Nazionalaren (BnF) *Coup de coeur* izendapena, Yasmine Bouaggarekin batera, *Les Nouvelles de la jungle de Calais* komikiagatik.

### Ekitaldietako parte hartzeak 
* Angulemako 2014ko Jaialdiaren epaimahaikidea, Willem marrazkilari nederlandarra epaimahaiburu zela.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* BD Gest'
* Lambiek Comiclopedia
* Radio France
* *Le Delarge*
* *Dictionnaire universel des créatrices*
* blog *Les nouvelles de la Jungle*, sur la jungle de Calais [archive]
* Rencontre avec la bédéaste Lisa Mandel. Bideoa. Egileak *Esthétique et Filatures* komikiaz hitz egiten du.  
* Lisa Mandel - HP. Bideoa. Egileak *HP* komikia aurkezten du. 
* Une maison d’édition «exemplaire» - Elkarrizketa Lisa Mandelekin. Balises, magazine de la Bibliothèque publique d'information.