open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kepa del Hoyo

**Kepa del Hoyo** (Galdakao, 1970-Badajoz, 2017ko uztailaren 31) ETA erakundeko partaidea izan zen. Bihotzekoak jota Badajozeko espetxean hil zen.

## Biografia 
Poliziaren arabera Kepa del Hoyo informatzaile gisa Bizkaia komandoaren kolaboratzailea izan zen. Horren arabera Modesto Ricoren aurkako ETAren atentatu batekin kolaboratu zuen. Poliziaren esanetan ere beste pertsonen informazioa bildu zuen eta lehergailu bat jartzeko ekintzan parte hartu omen zuen. 1998ko otsailaren 2an atxilotu zuten, beste hamar pertsonekin batera. Espainiako Auzitegi Nazionalak 30 urteko espetxe-zigorra ezarri zion. 2017an, espetxean kirola egiten ari zenean bihotzekoa izan zuen eta hil egin zen. 

Hil ondoren egindako azterketen arabera, bere heriotza baino bost egun lehenago beste bihotzekoa pairatu zuen. Osasun arreta ez zen oso egokia izan, dirudienez.

Ana Maite Sánchezekin ezkonduta, seme bakarra izan zuen, Peru; semeak hilabete t´erdi zuen aita atxilotu zutenean.​ Peru del Hoyok, Ibon Garatekerin batera, 2019an Etxeratek plazaratutako biolentziaren biktima guztiekiko elkartasun adierazpena irakurri zuen, mendeku gogoak gaitzetziz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olerkari-ezko

**Olerkari-ezkoa** (*Hygrophorus poetarum*) *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko ona.

## Deskribapena 
**Kapela:** 9 eta 18 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila eta ponpatua, gero zabaldua eta laua, inkurbatua eta uhindua, erdian konkorrarekin, baina titirik gabe. Krema-arrosa kolorekoa edo arrosa-okrea, batzuetan elurra bezalako zuria orban lausotu horiekin. Leuna, ia distiratsua, lirdingatsua denbora hezearekin.

**Orriak:** Hasieran zurixkak, gero boli kolorekoak. Oso zabal eta lodiak, orritxo dekurrente batzuekin.

Orritxo dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orritxoak.

**Hanka:** 6 - 10 x 1 - 2,5 cm-koa, orrietatik behera mehetuaz, kapelaren kolore berekoa, pixka bat okre lausotu samarrekoa, erradialki zilar koloreko zuntzexkekin edo pikor ezkatatsuekin apaindua.

**Haragia:** Zuria, gogorra, nahiko hauskorra. Kapelaren azalaren azpian arrosaz tindatzen da. Fruta usaina du, Peruko baltsamoarena edo jasminarena. Zaporea berriz ahula.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Poetarum* epitetoa latinetik dator, olerkaria esan nahi duen "poetarum" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Nahiko ona. Mamitsua da eta tamaina handikoa, etekin ona du. Kontuan hartu beharreko perretxikoa da.

### Nahasteko arriskua 
*Hygrophorus pudorinus* delakoarekin, honen kapelaren kolorea fuerteagoa da, gorrixka edo laranja-gorri distiratsua eta koniferoen basoetan ateratzen da; erdipurdiko jangarria, egostean jariatzen duen erretxin usainagatik.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean hostozabalen basoetan, pagadietan eta hariztietan. Talde handietan ateratzen da.

### Banaketa eremua 
Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suge-ziza gozo

**Suge-ziza gozoa** (*Hypholoma capnoides*) *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da toxikoa, baina ez da gomendagarria biltzea, oso arriskutsuak diren *Hypholoma fasciculare* eta *Hypholoma sublateritium* delakoekin nahas daitekeelako

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 8 cm-ko bitarteko diametrokoa. Haragitsua, globo itxurakoa, gero hemisferikoa, likatsu samarra, hori-okre-sufre kolorekoa, ilunagoa erdian, hasieran errezel partzialaren hondarrak izaten ditu kapelaren ertzean.

**Orriak:** Estuak, Itsatsiak. Gris-urdinxka kolorea du, tonu berdexka edo horixkarik gabe, more-grisetik txokolate kolorera pasatzen dira.

**Hanka:** 10 cm luze eta 1 cm lodi, barnehutsa, liraina, marroi iluna,  oinarrira argiagoa. Gaztetan, goialdean gortina-hondar arinak izaten ditu.

**Haragia:** Hori argi kolorekoa edo zurixka, usainik gabea eta zapore leunekoa.

**Etimologia:** *Hypholoma* terminoa grekozko, harizpia esan nahi duen "ùpos" hitzetik dator eta ertza esan nahi duen "Loma" hitzetik. Ertzari dagokio, batzuetan gortinaren hondarrak izaten dituelako. *Capnoides* epitetoa ere grekotik dator, kea esan nahi duen "capnos" hitzetik. Orrien kolore grisagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra. Beste *Hypholoma* batzuekin nahastea erraza denez, ez da komeni jatea.

### Nahasketa arriskua 
*Hypholoma fasciculare* delakoarekin, honek kapela eta orriak hori-berdexka kolorekoak ditu. Eta *Hypholoma sublateritium* delakoarekin, honen kapelak adreilu kolorea du erdian, haragi horixka eta zapore mikatz samarra. Biak toxikoak.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udan. Arrunta motzondoetan, sortatan estu.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Groenlandia, Islandia, Kanariak, Europa, Aljeria, Errusia, Kaukaso, Turkia, Himalaiako eremua, Mongolia, Japonia, Txina, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezko almendrausain

**Ezko almendrausaina** (*Hygrophorus agathosmus*) *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarria da, baina ez da gomendatzen kontsumitzea, bere ezaugarri organoleptikoengatik.

Sinonimoak: *Agaricus cerasinus*, *Agaricus pustulatus var. b agathosmus*, *Hygrophorus cerasinus*, *Limacium pustulatum var. agathosma*, *Limacium agathosmum*, *Limacium cerasinum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, lehenengo koniko-kanpai formakoa eta gero lau-ganbila. Gris argitik gris-sagu kolorerakoa; sarritan, likatsua izaten da, batez ere erdian; eguraldi euritsuan, ia muzilagoduna erdian.

**Orriak:** Zuriak, argizari-itxurakoak, dekurrenteak, tartekatutako orritxo batzuekin, batzuetan urkilatuak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zilindrikoa, zurixka, nahiko sendoa, 5 - 10 x 1 - 1'5 cm-koa. Zurixka eta kapelaren muzilagoz zikinduta. Irin antzeko pikorrak ditu goialdean.

**Haragia:** Zuria, lodia, irmoa. Almendra mikatzen usain handia du.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Agathosmus* epitetoa ere grekotik dator, ona esan nahi duen "agathos" hitzetik eta usaina esan nahi duen "osmos" hitzetik. Bere usain onagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria. Hala ere, usain handia duenez, kantitate txikitan beste espezie batzuekin nahastea gomendatzen da.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus pustulatus* delakoarekin, kapela ilunagokoa, oinaren goialdean eta orrietan pikor beltzak ditu, batzuetan erreflexu berdexkekin.

## Sasoia eta lekua 
Urrian eta azaroan, koniferoen azpian, espezie arrunta.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Negu-ezko

**Negu-ezkoa** (*Hygrophorus hypothejus*) *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Kapelaren haragi urriak eta lirdingak ez dute sukaldaritzan erabiltzeko gogorik ematen.

Sinonimoak: *Hygrophorus aureus*, *Hygrophorus hypothejus var. aureus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, hasieran kanpai itxurakoa, gero ganbila, azkenik, lau-hondoratua eta titi apur batekin, ertza konbolututik inkurbatura eta okre laranja kolorekoa. Azal bereizgarria eta oso likatsua, arrexka-oliba kolorekoa eguraldi hezearekin, baina lehorrarekin arre-laranja kolorera aldatzen da.

**Orriak:** Zabal, argizariaren itxurakoak, lodiak, okertuak, subdekurrenteetatik dekurrenteetara, zabal eta tartekatutako orritxoekin; zurixkak izatetik horixkak izatera pasatzen dira zahartzean.

**Hanka:** 4 - 8 x 0,5 - 1 cm-koa, lirdingatsua, zilindriko-fusiformea eta oinarrira mehetua; hori-laranja kolorekoa, eraztunaren eremuaren azpitik, eta zuria goialdeko eremuan.

**Haragia:** Biguna, haritsua oinean, zuria, baina horixka azalaren azpian; zapore gozoa du eta usain berezia.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator heze eta ekarri beharreko, "phoréo"-tik", hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Hypothejus* epitetoa grekotik dator, baxua esan nahi duen "hypo" hitzetik eta sufrea esan nahi duen "theion" hitzetik. Sufrearen kolorearen antzekoa dela, batez ere orrietan eta oinean.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus lucorum* eta *Hygrophorus speciosus* delakoekin nahas daiteke, bere kolore eta likatasunagatik, baina espezie hau alertzeetan hazten da eta ez pinuen azpian.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Lurzoru azidoko koniferoen basoetan hazten da. 

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Turkia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hygrophorus latitabundus

***Hygrophorus latitabundus*** *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko ona, azala kentzeko ardura hartzen bada. Oina arraspatzea ere gomendatzen da bere likatasunagatik.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 (15) cm arteko diametrokoa, hasieran globo itxurakoa, gero koniko-ganbila, azkenik, eta askotan titi zabal eta kamuts batekin. Ertza soberakinarekin, gainerako txapelak baino tonu argiagoa du, eta zuria ale gazteetan. Azal leuna, distiratsua, oso likatsua eta eguraldi euritsuarekin geruza lirdingatsu lodi batekin;  gris ilunetik gris arrexka kolorera doana edo arre-oliba kolorekoa.

**Orriak:** Zabal, argizariaren trinkotasunarekin, lodiak, zabalak, subdekurreteetatik dekurrenteetara, eta tartean orritxoekin; zuriak eta gero krema kolorekoak,

**Hanka:** 5 - 10 (14) x 1,5 - 4 (5) cm-koa, zilindriko-fusiformea, sendoa, baina oinarrian mehetua, eta estutua goian, batzuetan eraztun antzeko batekin, gainazal likatsuaren errezelarekin txertatu arte, puntu horretatik aurrera ezkata txikiekin eta apenas likatsua; kolore zurikoa, eta gero tonu gris-arrexka-olibaz zikindua.

**Haragia:** Trinkoa, urtsua eta zurixka; zapore gozokoa eta almendra mikatzen usainarekin.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, “phóreotik”, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. L*atitabundus* epitetoa  berriz, latinetik dator, eta esan nahi du, zaila dela aurkitzea.

## Jangarritasuna 
Jateko ona, baina azala kendu ondoren.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus personii* txikiagoarekin eta hostozabaletan hazten denarekin nahas daiteke eta *hygrophorus olivaceoalbus* delakoarekin ere bai, hau ere txikiagoa da, eta izeietan hazten da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean koniferoen basoetan hazten da.

### Banaketa eremua 
Batez ere Europa. Agian Mexiko eta Krimeako penintsula.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pagadi-ezko zurixka

**Pagadi-ezko zurixka** edo **Pagadi-ezko zuriska** (*Hygrophorus penarius*) *Hygrophoraceae* familiako onddo  espezie bat da. Urria, baina oso bilatua, generoko jangarririk onena, zalantzarik gabe. Batez ere penintsula iberikoaren ipar-mendebaldean, tradizio gastronomiko handia du.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm arteko diametrokoa, trinkoa, gogorra, haragitsua. Lehenek ganbila, gero laua titi apur batekin, zurixka-marfil kolorekoa, ilunagoa erdialderantz, gaztetan ertzak barrurantz biribilkatuta. Likatsu samarra hezetasunarekin.

**Orriak:** Nahiko lodiak, zabal, estuak, pixka bat dekurrenteak, kapelaren antzeko kolorekoak.

**Hanka:** Nahiko sendoa, oinarrian mehetu egiten da, ia puntan amaitzen da. Pixka bat pikortsua goialdean. Kapelaren eta orrien antzeko kolorekoak, apur bat likatsua kapela bezala.

**Haragia:** Gogorra, sendoa, lodia, lehorra. Kapelarena zuria eta arrosa oinaren oinarrian. Fruta usain leunekoa, eta intxaurrarena gogorarazten duen zaporea.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, phóreotik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Penarius* epitetoa berriz latinetik dator, "penarius" hitzetik, hau da, otorduei dagokienena. Jateko perretxikoa delako.

## Jangarritasuna 
Bikaina. *Hygrophorus* onenetakoa da.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus barbatulus* delakoarekin, hau urria da, kapela ezkata txiki zurixkaz dekoratuta dauka eta orriak horixketatik izokin kolore zurbilera doazen kolorekoak ditu. *Hygrophorus poetarum* delakoarekin ere nahasten da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean hostozabal basoetan, kare lurretan.

### Banaketa eremua 
Europa osoa, Kanada, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezko kolorebiko

**Ezko kolorebiko**, **artadi-ezko**, **txapar-ezko** edo **ezko olibazuria** (*Hygrophorus glutinifer*) *Hygrophoraceae* familiako onddo  espezie bat da. Azala eta oin osoa kendu behar dira, Perretxikoaren zatirik likatsuenak saihesteko, gainerakoan ez baita jateko txarra.

Sinonimoak: *Agaricus albobrunneus f. glutinosus*, *Hygrophorus dichrous*, *Hygrophorus persoonii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 9 cm arteko diametrokoa. Hasieran ganbila, heltzean zabaldu egiten da. Ertza biribildua du. Azal lodia eta erraz bereizteko modukoa, gainazal muzilagoduna. Oliba kolorekoa edo gris-arrea.

**Orriak:** Zuriak, luzeak, okertuak, zabal, Itsatsi-dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Luzea, 5 - 9 cm-koa; goialdean 1 cm-ko zabalerako eremu zuri bat du, eta hortik behera, ezkata likatsuez estalita oinarriraino, Itxura nabarra du eta kapelaren kolore berekoa. Ezaugarri honek ematen dio izena espezieari.

**Haragia:** Zuria, trinkoa, zapore gozokoa eta usain leunekoa.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Dichrous* epitetoa ere grekotik dator, bi kolore esan nahi duen "dichroos" hitzetik. Kapelaren mintzaren kolore bikoitzagatik.

## Jangarritasuna 
Jateko ona; hala ere, lirdingatsua dela eta, kapelak perretxikoak jasotzerakoan zuritzea komeni da.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus limacinus* eta *Hygrophorus olivaceoalbus* delakoekin.

## Sasoia eta lekua 
Uda amaieran eta udazkenean, Hostozabalen basoetan. Bereziki *Quercus ilex* zuhaitzen basoetan

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Headbanging

thumb
***Headbanginga*** musikarekin lotutako gorputzaren mugimendu mota bat da. Musikaren erritmoan, orokorrean, burua bortizki astintzean datza eta *heavy metalean* ohikoa da. Hala ere, oso antzeko dantzak izan dira, aspalditik beste musika estilo batzuekin egin direnak (trantze edo estatu bat induzitzeko); adibidez, *dubstep-a*, *musika elektroniko* gogorraren azpigeneroa. Bisualki eraginkorragoa da ilea luze denean. Maiz, esku kornuta egiten den bitartean mugitzen da burua.

***Headbang*** erabili zuen lehen abeslaritzat hartzen da Ian Gillan, baita burua zirkuluak eginez mugitzen zuen lehena.

## Kanpo estekak
Mairubaratzeta

**Mairubaratzeta** Nafarroako ipar-mendebaldean dagoen mendia da. 850 metroko garaiera du eta Malerreka eta Bortzirietako eskualdeen artean kokatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mendaurko mendilerroa

## Kanpo estekak
Ásgeir Ásgeirsson

**Ásgeir Ásgeirsson** (Kóranesi á Mýrum, 1894ko maiatzaren 13a - Reykjavik, 1972ko irailaren 15a) islandiar politikaria izan zen. Islandiako presidentea izan zen 1952tik 1968ra.

Telogia ikasi zuen Islandiako Unibertsitatean. Alderdi Progresistako kide izan zen eta 1923an parlamentuko kide hautatu zuten. 1931n Finantza ministro izendatu zuten eta 1932tik 1934ra lehen ministro izan zen. 1934an Alderdi Progresista utzi eta Alderdi Sozialdemokratarekin bat egin zuen. 

1952an presidentetzarako hauteskundeak irabazi zituen eta 1956, 1960 eta 1964an berriz hautatu zuten. Danimarka bisitatu zuen Islandiako lehen presidentea izan zen.

Harhin beltza eta islandiar hargin beltzen maisu handia izan zen.
Antonio Ugarteburu

**José Antonio Ugarteburu** (Ezkioga), txirrindulari gipuzkoarra izan zen. Loinaz Proba irabazi zuen eta Ordiziako Klasikoan hirutan izan zen podiumean.

## Palmaresa 
**1938**
* 3. Ordiziako Klasikan
**1939**
* Loinaz Proba
* 3. Ordiziako Klasikan
**1940**
* 2. Ordiziako Klasikan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minitxerri

thumb|Minitxerri mota bat.
**Minitxerriak** etxeko txerriaren aldaera bat da, gizakiak tamaina txikietarako moldatua.  Hasieran, esperimentaziorako eta ikerketarako erabili ziren, eta, ondoren, konpainiako animalia edo maskotatzat zabaldu ziren.  Elkarte horrek arrazetan oinarritutako sailkapena ere ezartzen du, arraza bakoitzerako forma, neurri eta tamainen estandarrekin.  Minitxerri gisa erabiltzen diren hamalau bat arraza daude gutxienez, eta horietatik ezagunenen artean, besteak beste, Juliana, Götttingen, Yucatán, Vietnamdarrak eta *potbelly* barietateak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Super Giant Robot Brothers

***Super Giant Robot Brothers*** estatubatuar abenturazko telesaila da. Víctor Maldonadok eta Alfredo Torresk Netflixerako sortua, enpresak euskarara bikoiztutako animaziozko lehen telesaila izan zen.

## Sinopsia 
Etorkizunean, bi robot anaia erraldoik Lurra defendatu behar dute mundua suntsitzera kaijuak bidaltzen ari den inperio intergalaktiko gaizto batetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txina Bakarra

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Zhongguo.gif/240px-Zhongguo.gif|thumb|240x240px|«Txina» hitzaren karaktere [Txinera sinplifikatu|sinplifikatua eta tradizionala, txinatar hizkuntzan. Lehenengo karakterea «zentrala» da, eta bigarrena «nazioa».]]
**«Txina Bakarra»** ( posizio politiko bat da, zeinaren arabera nazio-estatu bakarra dagoen munduan «Txina» izenarekin eta, beraz, Txina kontinentala, Hong Kong, Macao eta Taiwan guztiak direla «Txina» izeneko erakunde nazional bakarraren parte.

Txinako Herri Errepublikako gobernuak gogotsu eusten dio printzipio horri, eta zehazten du, Pekingo gobernuarentzat, Taiwan uharteak «probintzia errebelde» soil baten *de facto* maila izan behar duela, eta ezin izango dela inoiz estatu independente gisa onartu. Printzipio hori onartzea edo baztertzea funtsezko faktorea da Txinako Herri Errepublikaren (Txina kontinentala, Hong Kong eta Macao gobernatzen ditu) eta Txinako Errepublikaren (Taiwan uhartea gobernatzen du) eta inguruko Pescadores, Quemoy, Matsu, Pratas eta Taiping uharteen arteko harremanetan.

Txinako Herri Errepublikak erabat eusten dio «Txina bakarra»ren politikari; Txina eta Txinako Herri Errepublika berdintzen ditu, eta dio Txina bakarraren gaineko legezko gobernu bakarra Pekingoa dela. Printzipio hori aplikatuz, Txinako Herri Errepublikak Pekingo gobernua Txinako gobernu bakar gisa onartuko duten harreman diplomatikoak dituzten herrialde guztiei eskatzen die Taiwanekin harreman diplomatikoak izateari uko egin diezaiotela, eta Taiwan ere «Txinako Herri Errepublikaren parte» gisa onartzea. Txina bakarra dagoela onartzea da Txinako Herri Errepublikak jarri duen aurrebaldintza Txinako Errepublikarekin negoziazioei eusteko.

Txinako Errepublikak politika horrekiko duen posizioa nabarmen zatituagoa da. Legez, Txinako Errepublikak «Txina bakarra» printzipioaren berezko bertsioari eusten dio, ofizialki esaten baitu Taipeiko gobernua dela Txina kontinental osoaren «legezko gobernu» bakarra. Hala ere, Taiwango Gobernuak ez ditu modu aktiboan mantentzen eskakizun horiek. 

Taiwango Koalizio pan-urdineko alderdiek Txina Bakarraren politika onartzen dute, baina haiek ez dute «Txina» Txinako Herri Errepublikarekin berdintzen, Taiwanekin berarekin baizik, Txinako Herri Errepublikako erregimenari zilegitasun guztia ukatuz. Kuomintang alderdiko Ma Ying-jeou presidente ohiak 2006an adierazi zuen "Txina bakarra dagoela, Txinako Errepublika".

Aitzitik, Taiwango *Koalizio pan-berdeko* alderdiek ez dute onartzen *Txina Bakar* baten jarrera; izan ere, nahiago dute Taiwan Txinatik bereizitako estatu gisa hartu. Taipeiko erregimenak Txina kontinentalari buruzko nahiak alde batera uztea eta Taiwan estatu independentetzat jotzea proposatzen dute, Txinako Herri Errepublikarekin lotura politikorik gabe. Jarrera hori ere baztertu egiten du Txinako Herri Errepublikako gobernuak.

## Kanpo estekak
Toho

japoniar antzerki eta zinema-produkzioko etxea da, Hankyu Hanshin Toho Group konpainiaren mendekoa. 
Japoniatik at, kaiju (munstroak) eta tokusatsu (efektu bereziak) filmei, Akira Kurosawaren filmei eta Studio Ghibli zinema estudioak ekoitzitako anime filmei esker ezaguna da. Godzilla da bere sorkuntza handiena eta arrakasta handiena duena, bai nazioan, bai nazioartean.

## Kanpo estekak
Suge-ziza teilakolore

**Suge-ziza teilakolorea** (*Hypholoma sublateritium*) *Strophariaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa eta arriskutsua da, baina oso ondo eginda toxinak desaktiba daitezke.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, erdian gorri-adreilu kolorea izaten du eta hori-gorrixka ertzerantz. mamitsua, globo itxurakoa, ganbila, gero hemisferikoa. Azala leuna, lehorra, felpaduna, ertza ildaskatu gabea eta soberakinarekin.

**Orriak:** Oso estu, Itsatsiak, hasieran buztin kolore zurbilekoak, ondoren beltz-purpurakoak.

**Hanka:** Sendoa, haritsu samarra eta lehorra, horia goian eta arre-gorrixka gainerakoan, goialdean gortina horixka iheskor bat du, eta, esporak heltzen direnean, ia beltz bihur daiteke.

**Haragia:** Buztin zurbil kolorekoa, usain berezirik gabea eta zapore mikatzekoa.

**Etimologia:** *Hypholoma* terminoa grekozko, harizpia esan nahi duen "ùpos" hitzetik dator eta ertza esan nahi duen "loma" hitzetik. Ertzari dagokio, batzuetan gortinaren hondarrak izaten dituelako. *Sublateritium* epitetoa berriz latinetik dator, adreilu kolorekoa esan nahi duen "sublateritium" hitzetik. Kapelaren koloreagatik.

## Toxikotasuna 
Pozoitze hilgarriak eragin ditu.

### Nahasketa arriskua 
*Hypholoma fasciculare*, *Hypholoma capnoides* eta *Hypholoma epixanthum* delakoekin

Oharra: *Hypholoma sublateritium* espeziaren *permagna* aldaerak, dimentsio handiak har ditzake.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, ale askoko taldetan, hostozabalen motzondoetan eta baso mistoetan.

## Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Txile, Argentina, Groenlandia, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Tajikistan, Mongolia, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Txina, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louisa Adams

**Louisa Catherine Adams**, **Johnson** jaioa (Londres, 1775eko otsailaren 12a - Washington, 1852ko maiatzaren 15a) AEBetako lehen dama izan zen 1825 eta 1829 artean.

Londresen jaio zen, merkatari estatubatuar baten alaba. 1797an John Quincy Adamsekin ezkondu zen eta bost seme-alaba izan zituzten. Kanpaina politikoetan, senarrari lagundu zion.

Bera eta Melania Trump Estatu Batuetatik kanpo jaiotako bi lehen damak dira.

## Kanpo estekak
Jose Angel Corres

**Jose Angel Corres Abasolo** (Bilbo, 1959ko martxoaren 1a) Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatua Euskal Autonomia Erkidegoan goi kargu desberdinak bete ditu, bereziki Bilboko Merkataritza Ganberako presidentea 2010etik 2022. urtera arte. Aurretik beste hamabi egin zituen Bilboko Portuko Agintaritzan (1996-2009), eta, besteak beste, Euskalteleko (2015-2020) eta Athleticeko (2012-2018) presidenteorde izandakoa da. 

## Biografia 
Bilbon 1959an jaioa, ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu. Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziatua da Deustuko Unibertsitatean. Bremengo Itsas Ekonomia eta Logistika Institutuan egin zituen ikasketak, Itsas Administrazioko Eskolaren beka batekin. 

Eusko Jaurlaritzarentzak lan egin zuen hainbat urtez, Interes Orokorreko Portuen arduradun gisa eta Bilboko Portu Autonomoan Gobernua ordezkatzen zuten sailburuen aholkulari gisa. Ondoren, 1986an, Bizkaiko Foru Aldundiko Ekonomia Sustatzeko Sailaren Azpiegitura sozietate publikoan sartu zen. 1987-1989 aldian Prezio eta Merkataritza Politiken zuzendari gisa lan egin zuen Pinturas Internacional enpresan, eta, gainera, konpainiak Paint Courtalds Group nazioarteko multinazionalarekin zuen harreman komertzialaz arduratu zen. 1989an, Bilboko Gordailu Zabaleko gerente izendatu zuten, 1996ra arte, eta eszedentzian utzi zuten, Bilboko Portuko Agintaritzako presidente izan zenean. 1996ko uztailaren 19an izendatu zuten Bilboko Portuko Agintaritzako lehendakari, eta 2009ko ekainaren 15era arte egon zen karguan. Etapa horretan, Sociedad de Estiba del Puerto sozietatearen pribatizazioan, Uniportek eta Bilboko Portuko Erkidegoak bat egitean eta Bilboko Itsasadarra Itsas Museoa sortzean parte hartu zuen. Hamahiru urtez Bilbao Ría 2000ko Administrazio Kontseiluan egon da. 2002tik Bilboko Ganberaren Osoko Bilkurako kide izan da, batzordekide laguntzaile gisa, eta Itsas-Sektorearen Batzordean ere parte hartu du. 2009ko ekainean, Bilboko Gordailu Zabaleko gerentea izan zen berriro. 2010eko martxoaren 26an Bilboko Merkataritza, Industria, Zerbitzu eta Itsasketa Ganberako presidente izendatu zuten, gaur egun arte. 2013ko martxoaren 18an Euskalteleko kontseilari izendatu zuten, eta, ondoren, konpainia horretako lehendakariordea izan zen 2020ko irailera arte.

Euskaltel konpainia MasMovil lantegira saldu zenean, oso kritiko agertu zen. Haren hitzetan operazioa «ez zen ona Euskadirentzat».

Jose Angel Corres Jose Miguel Corresen anaia da. Bigarren hau ustelkeria affaire ekonomiko desberdinetan inplikatuta egon da: ITV, BEC eta Epsilon, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Imanol Magro Eizmendik egindako elkarrizketa *Berria*n, 2022/08/02an.
Kama (arma)

Japoniako nekazaritza tresna tradizionala da, igitaiaren antzekoa. Uzta biltzeko, eta arma gisa ere, erabiltzen da. Sarritan sartzen da arte martzialen armak erabiltzen entrenatzeko segmentuetan. 

Batzuetan, *kai* edo “*kai* bikoitza” deitzen zaio, Kata erakustaldietarako nahita kamustutako ahoz egindako kamei *kata kai* esaten zaie. 

## Historia
Arma inprobisatu gisa erabiltzen hasi baino lehen, kama oso erabilia izan zen Asia osoan laboreak mozteko, gehienbat arroza. Hego-ekialdeko Asian era askotako kumak aurki daitezke eta guztiz ohikoak dira Malaysia, Indonesia eta Filipinetako arte martzialetan. Eremu horietako batetik edo bietatik, kama Okinawara eraman eta Okinawako arte martzialetan sartu zen,  lehenengo ***te***an (eskua) eta geroago karatean (esku hutsa). Hortik kyoketsu-shogea eta  kusarigama ere, sortu ziren. 

Ellis Amdur-k bere *Old School: Essays on Japanese Martial Traditions* liburuan kritikatzen du kama baserritarren igitaietatik sortua izatearen teoria. Hala ere, *kamayari* (igitai-lantza) bezalako igitai-itxurako armak baziren Kamakura Aroko garaietatik aurrera. 

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Kaiju

[thumb|[Godzilla (1954ko filma)|Godzilla frankiziaren 1954ko posterra.]]
 japonierazko hitza da, *Tokusatsu* generoan mundua edo gizateria erasotzen edo babesten duten izaki erraldoiei erreferentzia egiteko erabiltzen dena.

Japonierazko *kaiju* hitza, jatorrian, antzinako japoniar kondairetako munstro eta kreaturei buruzkoa zen; aurretik, terminoa *Shan Hai Jing* testu klasikoan agertu zen, eta, ondoren, japoniarrek erabili zuten. Gaur egun, termino honek , *kaiju*-filmak, *kaijin* (munstro antropomorfoei buruzkoak) eta  generoak biltzen ditu.

*Kaiju* ospetsuena Godzilla da; beste *kaiju* ezagun batzuk Mothra, Anguirus, Rodan, Gamera eta King Ghidorah dira; King Kong, berriz, Tōhō konpainiek egindako ekoizpenetan agertzen denean baino ez da *kaiju*tzat hartzen. *Ultra-kaiju*ak Ultra Serieseko munstroak izendatzeko balio du, hala nola Red King.

## Kontzeptua 
Ekialdean *kaiju* hitza japoniar *tokusatsu* eta folkloreko munstroak deskribatzeko erabiltzen bada ere, banpiroak, gizotsoak, Frankensteinen munstroak, momiak, zonbiak eta mendebaldeko mitologiako beste entitate asko japoniarren ikuspegitik kategoria honetan daude, baldin eta izaki erraldoiak izateko baldintza betetzen badute; haien tamaina giza eskalara hurbiltzen bada, berriz,  terminoa erabiltzen dute.

Garrantzitsua da *kaiju*ak mechekin ez nahastea, hau da, ongiaren alde edo kontra borrokatzeko erabiltzen diren robot erraldoiekin, nahiz eta, oro har, bi kontzeptu horien nahasketa ikus daitekeen Super Sentai edo Power Rangers bezalako programetan. Hala ere, *kaiju* askok zientziaren sorkuntzatzat dute jatorria, baina ez dago *kaiju*tzat hartzen den izaera teknologiko edo mekanikokoa den izaki bakar bat ere (agian Mechagodzilla salbuespena izan liteke).

*Kaiju*ak gaitz handiago baten zerbitzura egonik irudikatzen dituzte. *Kaiju* batzuk eliteko gerlariak dira, bilau handiago baten eskuineko eskua bezala zerbitzatzen dutenak, eta, azken finean, indar heroikoek suntsitzen dituzte. Hori esanda, *tokusatsu*aren lehen garaietan, munstro "heroikoak" *daikaiju eiga* filmetan "jaio" ziren, eta geroago hasi zen *tokusatsu* telebista heroiak erabiltzen. *Kaiju* hauek munstro klasikoen ezaugarri asko hartu zituzten, hala nola, "izaki ulertezina"rena, berriro ere horren adibiderik onena Godzilla da, zeinak bere existentzia gizakiei erasotzen dien piztia mutatu gisa hasten duen, eta, ondoren, sagan zehar, beste *kaiju* batzuengandik babesten dituen heroi bat bihurtu zen, hainbat mehatxu egiten dizkiena, eta, azkenik, antiheroiaren kontzeptutik hurbilago dagoen pertsonaia bat eboluzionatzen du, gizakiei baino. Izan ere, gizakiak beren babesaren mende dauden aldi berean, berak ordezkatzen duen arriskuari aurre egin behar diote, eta berak gorrotoa erakusten dio giza arrazari, baina beti babesten ditu.

## *Kaiju* ezagunen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Godzilla (1954ko filma)

1954an Ishiro Honda japoniar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko filma da.

## Sinopsia 
"Eiko-Maru" japoniar arrantza-ontziari Odo uhartetik gertu dagoen uretatik sortzen den tximista batek eraso egiten dio eta hondoratu egiten da. Erreskate itsasontzia, "Bingo-Maru", istripua ikertzera bidaltzen dute, baina helmuga bera du. Hirugarren ontzi bat bidali zen gertakaria ikertzeko, batzuk aurkitu zituen bizirik, eta, beste biak bezala, hondoratu egin zen. Bien bitartean, Odo uhartean, arrantzaleek ezin dute arrainik harrapatu: «Orduan, Godzilla izan behar zuen», dio agure batek.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Godzilla (2014ko filma)

***Godzilla*** 2014an Gareth Edwards ingeles zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko filma da, *Godzilla* pertsonaiaren frankiziakoa.

## Sinopsia 
Filmak Marshall uharteetan egindako proba atomikoak erakusten ditu, atzera begiratuz. Dirudienez, proba horietan ozeanotik irteten zen izaki handi bat desagerrarazi nahi zuten.

Hamarkada batzuk geroago, 1999an, Ishiro Serizawa eta Vivienne Graham zientzialariek dei bat jaso zuten Filipinetan kokatutako harrobi batean egindako aurkikuntza bitxi bat ikertzeko: hezurdura erraldoi bat, bi oboide zorrorekin batera. Zorro horietako bat inkubatzen amaitu zela jakin eta gutxira, Janjirako planta nuklearrak, Tokiotik gertu dagoenak, isuri erradioaktibo handia dakarren leherketa bat jasan du.

## Aktoreak 
* Aaron Taylor-Johnson: Ford Brody
* Bryan Cranston: Joseph "Joe" Brody
* Ken Watanabe: Ishiro Serizawa
* Elizabeth Olsen: Elle Brody
* Sally Hawkins: Vivienne Graham
* Juliette Binoche: Sandra Brody
* David Strathairn: Stenz almirantea
* Carson Bolde: Sam Brody
* Richard T. Jones: Russel Hampton
* Al Sapienza: Huddleston
* Akira Takarada: japoniar agentea
* Victor Rasuk: Tre Morales
* CJ Adams: Ford Brody (umea)

## Kanpo estekak
Kanpaitxo errotari

**Kanpaitxo errotaria** (*Mycena galericulata*) *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Muskarina toxikotasuna ez izan arren (*Mycena pura* eta *Mycena rosea* delakoek badute), haragiaren kalitatea txarra da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm arteko diametrokoa. Malgua, erradialki zimurtua, hasieran kanpai itxurakoa, gero pixkanaka ireki egiten da, ertzak altxatu egiten dira, erdialdean titi bat duela, gris-arre edo arre-lehoi kolorekoa. Ertza ildaskatua.

**Orriak:** Zabal, lehenengo zuri-grisaxkak, gero arrosak, zahartzean zain askorekin.

**Hanka:** 2 eta 7 cm arteko luzerakoa, arrexka, zurruna, zaila.

**Haragia:** Tentea, Irin usain eta zaporekoa.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, "vitis" hitzetik, xirmendu esan nahi du. Oin luze mehe eta malguari egiten dio erreferentzia. *Galericulata* epitetoa ere latinetik dator, "galericulum" hitzetik, txapela, birreta, esan nahi du. Kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Nahastezina. Titidun kapelak, arrexka koloreak, erradialki zimurtsua eta bere malgutasunak; orriak lehenik grisaxkak, gero arrosak, eta irin usainak, espezie hau sailkatzen laguntzen dute.

## Sasoia eta lekua 
Sarritan aurki daiteke udaberritik udazkenera arte, hostozabalen motzondoetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Galeria 

Fitxategi:Mycena galericulata 0.jpg
Fitxategi:Mycena galericulata 1.jpg
Fitxategi:Mycena galericulata 2.jpg
Fitxategi:Mycena galericulata 3.jpg

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kanpaitxo azpilun

**Kanpaitxo azpiluna** (*Mycena pelianthina*) *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat hartzen, errefrau edo patata azalaren usain handia duelako. Toxikoa ere izan daiteke, haluzinazioak eragin ditzake.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 6 cm arteko diametrokoa, ganbila, higrofanoa, purpura kolorekoa hezetasunarekin, lila zurbila edo zuri-horixka eguraldi lehorrean. Ertza ildaskatua.

**Orriak:** Ez oso estu, libreak, more zikin kolorekoak, koskadun ertz ilunagoarekin.

**Hanka:** 2-5 cm luze eta 0,5-0,8 cm lodi, zilindrikoa, mehea, leuna, bioleta zikin kolorekoa.

**Haragia:** Mehea zurixka, errefrauaren usain eta zaporekoa.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, "Vitis" hitzetik, xirmendu esan nahi du. Oin luze mehe eta malguari egiten dio erreferentzia. *Pelianthina* epitetoa berriz grekotik dator, "pelós" hitzetik, hau da, ubela, ospela, iluna; eta kontrakoa esan nahi duen "antinoos" hitzetik. Gainerako onddoarekin alderatuta orrien ertzeko kolore ilunagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Mycena pura* delakoarekin, honek ere errefrauaren usaina du, baina *Mycena pelianthina* espezieak orri gris-moreak ditu ertz koskadunekin, eta *Mycena pura* perretxikoak orri zurixkak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udan, eta batez ere, udazkenean, pagadietan, eroritako hostoen artean. Oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, AEB, Japonia, Europa, Panama, Errusia, Kaukasia, Kirgizistan, Australia, Japonia eta Malaysia.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kanpaitxo arrosa

**Kanpaitxo arrosa** (*Mycena rosea*) *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Muskarina du, eta, kontsumitzen denetik 3-4 ordura, sindrome Muskarinikoa sortzen du, afekzio gastroenterokolitiko eta neurotropiko larriak sortzen ditu. *Mycena rosea*, *Mycena pura* delakoaren oso hurbil dagoen espezie bat da, eta autore batzuentzat espezie bera da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 (6) cm arteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakotik lau-ganbilera eta titi kamuts batekin. Ertza lautik kurbatura, ildaskatua eta zertxobait zurbildua eguraldi lehorrarekin. Azala higrofanoa, matea, leuna, batzuetan erradialki zimurtsua eta ildaskatua gardentasunagatik eguraldi hezearekin. Arrosakara, baina erdialdea eta ertza argiagoak ditu.

**Orriak:** Estu samar, zabalak, bihurgunetsuetatik itsatsietara, eta tartean orritxoekin; zurixketatik arrosa ahulera eta ertza kolore berdinekoa.

**Hanka:** 3 - 7 (10) x 0,2 - 0,5 (0,6) cm-koa, hauskorra, barnehutsa, leuna, luzetara fibrilosoa, zilindrikoa eta oinarri subglobosoa du; zurixka eta erreflexu arrosarekin.

**Haragia:** Mehea, hauskorra, zurixka; patata azalen edo errefauaren usain bereizgarriarekin, eta errefauaren zapore ahul batekin.

**Etimologia:**

## Toxikotasuna 
Toxikoa. Arazo neurologikoak sortzen ditu.

### Nahasketa arriskua 
*Mycena pura* delakoarekin nahas daiteke eta baita  *Mycena roseoviolacea* espeziarekin ere, honek arrosa ilun koloreko kapela du eta oina ere kolore berekoa.

## Sasoia eta lekua 
thumb|Kanpaitxo arrosa goitik ikusita
thumb|Kanpaitxo arrosa albotik ikusita
Koniferoen eta hostozabalen humusean hazten da.

### Banaketa eremua 
Europa, Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Mexiko, Errusia, Japonia, Bolivia, Hegoafrika, Uzbekistan, Australia Txina.

## Galeria 

Fitxategi:Mycena rosea 3.jpg|alt=
Fitxategi:Mycena rosea 4.jpg|alt=
Fitxategi:Mycena rosea 5.jpg|alt=
Fitxategi:Mycena rosea 6.jpg|alt=
Fitxategi:Mycena rosea zazpi.jpg
Fitxategi:Mycena rosea zortzi.jpg

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kanpaitxo lingirdatsu horixka

**Kanpaitxo lingirdatsu horixka** (*Mycena epipterygia*) *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du kontsumorako balio, haragi oso urria du.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 1,5 cm  arteko diametrokoa, kanpai itxurakoa, ertza oso ildaskatua du eta koskadun mintz batekin luzatua. Azala hasieran horixka da eta ondoren ertzean zurixka, arre koloreko tindu batekin erdian. Kapela osorik altxa daitekeen gelatinazko geruza garden batez estalita dago.

**Orriak:** Zurixkak, estu, oso goranzkoak, oso itsatsiak edo untzinatuak. Ertzak harizpi gelatinoso bat du, erraz bana daitekeena.

**Hanka:** Kolore hori bizikoa goialdean, baina oinarrirantz zurbildu egiten da. Gainazala likatsua du, pruina fin batekin eta distiratsua.

**Haragia:** Oso mehea, usain gutxikoa, eta zapore leunekoa, irin zaharra gogorarazten duena.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, "vitis" hitzetik, xirmendu esan nahi du. Oin luze mehe eta malguari egiten dio erreferentzia. *Epipterygia* epitetoa grekotik dator, gainean esan nahi duen "epi" hitzetik eta hegala, babestua, esan nahi duen "Pterix" hitzetik. Oina geruza likatsu batez estalita eta babestuta dagoelako.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Antzekoak dira *Mycena epipterygioides* eta *Micena viscosa*. *Mycena strobilicola* udaberriko espeziea  da, izei-estrobiloen gainean ateratzen dena, errefau usaina du eta grisaxka-arrea da.

## Sasoia eta lekua 
Oso arrunta da hostoerorkorren eta koniferen basoetako goroldiotan, mota guztietako lurretan, baina batez ere silizeo lurretako pinudietan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan Ipar Afrika, Ekialde Hurbila, Hego-ekialdeko Asia, Hegoaldeko Asia eta eremu tropikalak izan ezik.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Jim Brown

**James Nathaniel Brown** (St. Simons, Georgia, Estatu Batuak, 1936ko otsailaren 17a &ndash; Los Angeles, 2023ko maiatzaren 18a), **Jim Brown** izenez ezagunagoa, estatubatuar futbolari eta aktore profesionala izan zen. Fullback jokatu zuen eta bere ibilbide osoa National Football Leagueko (NFL) Cleveland Browns-ekin eman zuen. Aktore eta ekintzaile sozial gisa ere marka utzi zuen . 2002an, *The Sporting News*-ek historiako futbolaririk handiena izendatu zuen. 

Syracuseko Unibertsitatean lacrosseko jokalari afizionatua izan zen 1954tik 1956ra. Futbol amerikar All-America taldeko kidea izan zen. 1957ko draftaren lehen itzulian hautatu zuen Clevelandek. Cleveland Browns taldearekin egin zituen bederatzi denboraldietan, NFL-ko lasterketako yarda eta yarda konbinatuen errekor guztiak ezarri zituen, 1984ra arte egon zirenak. Kirol jardueratik erretiratu ondoren, zinema aktore bihurtu zen. 1971n NFLren Ospearen Aretoan hautatu zuten.

2010eko azaroaren 4an argitaratutako NFLko Historiako 100 Jokalari Handienen zerrendan, Brown garai guztietako bigarren jokalaririk onena bezala sailkatu zuten, Jerry Riceren atzetik bakarrik. 

## Bibliografia 
* Brown, Jim; Cope, Myron (1964). Off My Chest. Doubleday.  (autobiografía)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* OrangeHoops Profile on Jim Brown
* Jim Brown at Yahoo movies
* National Lacrosse Hall of Fame profile
* Jim Browni buruzko datu eta bitxikeriak.
Marco Fincato

**Marco Fincato** (Padua, 1970eko urriaren 6a), italiar txirrindulari ohia da. 1996 eta 2002 urteen artean profesionala izan zen.

## Palmaresa  
**1995**
* San Vendemiano Hiriko Saria
* Friuli-Venezia-Juliako Giroa
* 3. Girobion
**1996**
* Florencia-Pistoia
* 2. Urkiolako Igoeran
* 2. Lazioko Giroan
* 3. Kataluniako Voltan
* 5. Donostia Klasikoan
**1998**
* 3. Lazioko Giroan
**1999**
* 5. Fourmiesko Sari Nagusian
**2000**
* Suitzako Itzuliko etapa bat

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mycena arcangeliana

***Mycena arcangeliana*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Zapore meleka gordinik. Bere usainak ez du kontsumitzera gonbidatzen.

Sinonimoa: *Mycena oortiana*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 2,5 cm arteko diametrokoa, konikotik lau-ganbilera zahartzean, erdian titi handi eta kamuts batekin eta gardentasunagatik ildaskatua erradioaren ¾ etan. Bere ertza soberakinekin egon daiteke edo ez, hasieran makurra da eta gero laua, eguraldi hezean oso nabarmen ildaskatua. Azal leuna, matea eta higrofanoa, zuri-horixkatik hori grisaxkara doan kolorekoa, erreflexu oliba kolorekoekin, titi aldera tonu ilunagoekin eta argiagoak ertzera.

**Orriak:** Estu samar, itsatsiak edo bihurritu samarrak, tartean orritxoekin, kolore zurixkakoak, baina ale helduetan isla arrosa arinekin eta ertza kolore berdinekoa.

**Hanka:** 4 -9 x 0,1 - 0,4 cm-koa, zilindrikoa, barnehutsa, elastikoa, zuzenetik kurbatu-inklinatura, ilegabea eta distiratsua ia denean, baina ile tenteekin oinarrian, bertan errizoide zurixkak ditu; zurixka-grisaxka kolorekoak edo kapelaren kolorekoak, puntara tonu argiagoak ditu eta grisaxkak isla urdinekin oinarrirantz.

**Haragia:** Hauskorra, gutxi eta mehea, urtsua eta zurixka kapelarena eta grisaxka oinarena, errefrau usain arinarekin eta iodoformo usainarekin lehortzen denean, eta zaporea apur bat gozoa.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, "vitis" hitzetik, xirmendu esan nahi du. Oin luze mehe eta malguari egiten dio erreferentzia.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako inolako interesik gabeko espeziea.

### Nahasketa arriskua 
*Mycena metata* eta *Mycena filopes* delakoekin nahas liteke, biek antzeko usaina baitute, batez ere lehortzean, *Mycena oortiana* bereizten da oliba islak dituelako eta beste biek ez.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hazten da, eta normalean oinaren oinarritik elkartutako taldeetan, hostozabal basoetan, motzondoetan eta adarretan, oro har, haritzetan eta pagoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Txile, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dave Bruylandts

**Dave Bruylandts** (Lier, 1976ko uztailaren 12a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1999tik 2007ra.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Timidria

**Timidria** Nigerren giza eskubideen alde borrokatzen den eta Saharako herrialde horretan esklabotzaren aurka ari den elkarte baten izena da.

## Historia 
1991n sortu zen eta ordutik Ilguilas Weila du buru. Timidria hitzak "elkartasuna" esan nahi du Tamajaq-en, tuaregen hizkuntzan. Nigerreko Gobernuak 1995ean abolitu zuen esklabotza, eta ukatu egin du gaur egun halakorik dagoenik, baina Timidriako iturriek kalkulatu dutenez, oraindik ere 43.000 pertsona bizi dira egoera horretan, asko emakumeei eragiten dien eta esklaboaren sexu-esplotazioa barne hartzen duen "sadaka" figurapean.

Egoitza Niamein dute, nahiz eta herrialde osoan zehar jarduten duten, esklaboei ihes egiten eta askatasunean bizitza berriari ekiten lagunduz, gizartean integratuz. Zigor Kodea aldatzen lagundu zuten, esklabismoa delitu gisa sar zezan. 2004an Anti-Slavery Award saria jaso zuten, egindako lanagatik. Sorious Samura Sierra Leonako zinemagileak bere lana islatu du.

2008ko urrian, Hadijatou Mani emakume esklaboarekin kolaboratu zuten. Esklabo horrek Nigerreko Gobernuaren konpentsazio bat jaso zuen Gobernuak legea ez beteatzagatik, esklabotza egoeran jarraitu baitzuen hainbat urtez legez indargabetua izan ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Timidriari buruzko erreportaia.
Ziza marroi-usain gabe

**Ziza-marroi usaingabea** (*Tricholoma ustale*) *Tricholomataceae* familiako onddo bat da. Ez da gomendatzen kontsumitzea. Haragi zuntz duna eta usain desatseginekoa. Azido ustalikoa du, trastorno gastrikoak eragin ditzakeena (oka eta beherakoa)

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm arteko diametrokoa, haragitsua, hasieran hemisferikoa, gero ganbila, eta titi kamuts batekin. Ertzak hasieran biribilkatuta, geroago zabaldu egiten dira eta uhinduak eta lobulatuak ere bai. Azala likatsua da eguraldi hezearekin eta distiratsua eguraldi lehorrarekin, ez du fibrilarik eta marroi gorrixka da, ilun samarra erdian eta argiagoa ertzetan.

**Orriak:** Eskotatuak edo ia libreak, zuri-marfil antzeko kolorekoak eta gorriz zikintzen dira eta zahartzen aurrera egin ahala belztu egiten dira. Orriak eta haragiak duten joera honen ondorioz, espezieak *ustale* izena hartzen du.

Orri Eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
thumb|Ziza marroi-usaingabea goitik ikusita
Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Zilindrikoa, eta ez da likatsua, zuntz gorrixka marroiekin, ia denean kapelaren bezalakoak, goiko aldean izan ezik, zurixka eta leuna baita.

**Haragia:** Lodia, zurixka kapelan, airearekin gorritzen dena eta gero belztu egiten dena. Oinaren behealdean marroi kolorekoa da. Ia usaingabea da eta zapore garratza du.
thumb|Ziza marroi usaingabea azpitik ikusita
**Etimologia:** *Tricholoma* terminoa grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. *Ustale* epitetoa berriz latinetik dator, "ustus" hitzetik, erreta esan nahi du, Bere belzteko joeragatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Tricholoma ustaloides* delakoaren antz handia du, baina honen kapelaren kolorea gorrixkagoa da, biziagoa, eta batzuetan zuntz ilunak ditu, irin usaina, askoz fuerteagoa du, eta oinean eremuak askoz ere markatuagoak. *Tricholoma fulvum* eta *Tricholoma albobrunneum* espeziekin ere nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean agertzen da, hostoerorkorren basoetan, batez ere haritzetan eta pagoetan, taldeak osatuz leku hezeetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Himalaiako eremua, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lactarius acerrimus

***Lactarius acerrimus*** *Russulaceae* familiako onddo bat da. Garratzegia (mina) sukaldaritzan erabiltzeko.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 13 cm arteko diametrokoa, ganbila, baina laster laua eta azkenik hondoratua, oso irregularra eta uhindua. Ertza, makurtutik laura, uhindu-flexuosoa, kolore berarekin. Erradioaren ia heren batean bereiz daitekeen azala, likatsua eta distiratsua, eguraldi euritsuarekin, matea eta belusatu fin batekin lehorrarekin, azkenik, ilegabea eta zimurtsua heltzean; gamuza koloretik okre horira edo krema-okre kolorekoa eta okre-laranja koloreko zirkulu arinekin, normalean ertzerantz. 

**Orriak:** Itsatsi-dekurrenteak, estu, okertuak, hankaren ondoan anastomosatuak, horietako batzuk urkilatuak eta tartekatuta orritxoekin, krema koloretik, krema okrera zahartzean, ertzak osorik eta kolore berarekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Gehienetan eszentrikoa, 2 - 4 x 1 - 2 cm-koa, zilindrikoa, mehetua oinarrirantz, betea, gero fistulosoa, pruinadunetik leunera, oro har, eskrobikulurik gabe, baina batzuetan bakar batzuekin; kapelaren kolorekoa edo zurbilagoa.

**Haragia:** Trinkoa, zuria, baina gero apur bat grisaxka; usain gozokoa eta zapore garratz minekoa, latex ugari jariatzen du, zuria eta mina, eta ez da kolorez aldatzen.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. *Latex*-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean*. Acerrimus* epitetoa, latinetik dator, "acerrimus" hitzetik, oso garratza esan nahi du. Bere haragiaren zapore minagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Lactarius zonarioides* delakoarekin, hau laranjagoa da eta koniferoetan ateratzen da. *Lactarius zonarius* espeziarekin eta *Lactarius evosmus* sagar usaina duenarekin ere bai.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hazten da *Quercus* zuhaitzen basoetan, batez ere basoen ertzetan eta bide ertzetan.

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia, Turkia eta Iran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak