open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Serina (proteina)

**Serina** (**Ser**) konposatu organikoa da, C3H7NO3 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta hidroxi talde bat duena. Serinak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-serina eta *D*-serina. *L-*Serina aminoazido proteinogeno ez esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain, beharrezkoa da gantzen, gantz-azidoen eta zelula-mintzen metabolismoan, muskulu-hazkundean eta immunitate-sistemarentzat. Pirimidina, purina, kreatina eta porfirina  biosintesian ere paper garrantzitsua du. *D*-Serina gizakiaren eta beste bizidun batzuen metabolitoa da. Serina solido kristalinoa da. Disolbagarria da uretan, baina disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan.

*L*-Serina UCU, UCC, UCA, UCG, AGU eta AGC kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
L-Serina industrialki metanolaren eta glizinaren arteko erreakzkioaz prestaten da hidroximetiiltranferasa entzima katalisatzaile moduan usatuta.

CH3OH + NH2CH2COOH ->[trasferasa]CH2OHCH(NH2)COOH

Laborategian serina errazemikoa metil akrilatotik abiatuta presta daiteke hainbat urratsetan.

403x403px|Synthesis of dl-serine

## Erabilera 
*L-*Serinak hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan.

## Erreferentziak
Leuzina

*Artikulu hau aminoazido esentzialari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Leu».*

**Leuzina** (**Leu**) proteinen osagaia den 20 aminoazido esentzialetako bat da, beraz dieta bidez hartu beharrekoa. Azido 2-amino-4-metilpentanoiko honen formula kimikoa HO2CCH(NH2)CH2CH(CH3)2 da eta UUA, UUG, CUU, CUC, CUA eta CUG kodonen bidez adierazten da.

Molekula hidrofobikoa da, hau da, uretan disolbaezina eta bere albo katea isobutilo edo 2-metilpropilo bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isoleuzina

**Isoleuzina** (**Ile**) konposatu organikoa da, C6H13NO2 formula duena, aminoazidoen klasekoa. Isoleuzinak bi estereozentro ditu, beraz, lau estereoisomero dit: *L*-isoleuzina eta *D*-isoleuzina enantiomeroak, batetik, eta *L-allo*-isoleuzina eta bere *D-allo*-isoleuzina enantiomeroa *L*-isoleuzinaren diasterisomeroak bestetik. *L-*Isoleuzina aminoazido proteinogeno esentziala da eta hainbat funtzio fisiologiko ditu, hala nola zauriak sendatzen laguntzea, hondakin nitrogenatuak desintoxikatzea, funtzio immunea estimulatzea eta hainbat hormonaren jariaketa sustatzea. Hemoglobina sortzeko eta odoleko azukre- eta energia-mailak erregulatzeko beharrezkoa da. *L*-Isoleuzina muskulu-ehunetan kontzentratzen da gizakiengan. *D*-Isoleuzina bakterioen metabolitoan da. Isoleuzina solidoa da. Uretan nahikoa disolbagarria da.*L*-Isoleucina AUU, AUC eta AUA kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
*L*-Isoleucina proteinen hidrolisiaren bidez lortzen da industrian.

Hainbat bide sintetiko ere deskribatzen dira literaturan, etsenplurako 2-bromobutanoaren eta dietil malonatoaren arteko erreakzioa.

C2H5O2CCH2CO2C2H5  + CH3CHBrCH2CH3 ->  

-> HO2CCH(NH2)CH(CH3)  

## Erabilera 
*L*-Isoleuzinak hainbat erabilera ditu industrian, hala nola, aromatizatzailea eta dieta-osagarria (ariketa fisiko bortitzak egin ondoren errekuperatzeko baliatzen da) eta kosmetikoen formulazioan.

## Iturriak 
Dietako *L*-isoleuzinaren iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, arrautzak eta fruitu lehorrak dira.

## Erreferentziak
Metionina

**Metionina** (**Met**) konposatu organikoa da, C5H11NO2S formula duena, aminoazidoen klasekoa eta organosufre konposatua. Metioninak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-metionina eta *D*-metionina. *L-*Metionina aminoazido proteinogeno esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain beharrezkoa da ehunak hazteko eta konpontzeko, eta larruazalaren, ilearen tonua eta malgutasuna hobetzen ditu, eta azazkalak indartzen ditu. Desintoxikazio-prozesu askotan parte hartzen du. *L*-metioninak emandako sufreak zelulak poluitzaileetatik babesten ditu, zelulen zahartzea moteltzen du eta funtsezkoa da selenioa eta zinka xurgatzeko eta bioeskuragarri izateko. *L*-Metioninak metal astunak kelatzen ditu, hala nola beruna eta merkurioa, haien iraizpena lagunduz. *D*-Metionina hainbat bizidunen metabolitoa da. Metionina solidoa da. Uretan disolbagarria da, baina disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan.

*L*-Metionina AUG kodoiaren bidez adierazten da. 

### Sintesia 
Metionina sintetizatzeko ohiko metodoa akroleina, metil merkaptanoa, hidrogeno zianuroa eta amonio karbonatoa oinarri dituen prozesu  da. Lehen urratsean metionala (**3**) sortzen da metil merkaptanoa akroleinari gehituz. Segidan honek hidrogeno zianuroarekin erreakzionatzen du bitartekoa den *alfa*-hidroxi-*gamma*-metiltiobutironitriloa emanw zeinek, amonio karbonatoz tratatuta 5-(*beta*-metiltioetil)hidantoina (**4**) sortzen duen. Atzen honek hidrolizatuz eta azido sulfurikoz tratatuz du metionina ematen du % 95eko etekinarekin. Horrela bi enantiomeroen nahaste errazemikoa lortzen da.

500x500px|METHIONINE SYNTHESIS V1

Nahaste errazemikoa bereizteko, metionina nitrogeno-atomoan azetilatu egiten da. N-azetilmetionina errazemikoa *L*-azilasa entzima enantioselektiboarekin tratatzen da, nola desazetilaizoak *L*-enantimeroari soilik eragiten dion *L*-metionina purua lortzen da.

454x454px|(RS)-METHIONINE Resolution V1

## Erabilera 
*L*-Metionina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan. Sendagaiak sintetizatzeko ere baliatzen da.

## Iturriak 
Dietako *L*-metioninaren iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, arrautzak eta zerealeak dira.

## Erreferentziak
Europako Alderdi Berdea

**Europako Alderdi Berdea** Europako hainbat alderdi berderen federazioa da. Europar Batasuneko legediaren baitan antolatzen den arren, EBtik kanpoko zenbait herrialdeetako alderdiak ere hartzen ditu bere baitan.

Alderdi Berdearen oinarrizko printzipioak hauek dira: ingurumenarekiko erantzukizuna, norbanakoaren askatasuna, integraziozko demokrazia, aniztasuna, justizia soziala, genero berdintasuna, garapen iraunkor globala eta bortxa gabeko politika.

Europar Batasunari dagokionean, alderdi berdeak hasieran oso kritikoak ziren, EBren eraikuntza prozesua naturaren eta gizartearen beharrizanetatik aldenduta ikusten zuten eta. Hala, 1984ko Europar Parlamenturako hauteskundeetan Europa alternatiboa eraikitzeko proposamena egin zuten, neutrala eta deszentralizatua. 1989tik aurrera, ordea, jarrera pragmatikoagoa hartu zuten integrazioari dagokionez, eta prozesu hori demokratikoago eta deszentralizatuago bihurtzen ahalegindu ziren.

Alde nabarmenak daude, hala ere, gai horri dagokionez, Europako alderdi berdeen artean. Suediako *Miljöpartiet de Gröna* edota Ingalaterra eta Galeseko *Green Party of England and Wales* alderdiek EBrekiko jarrera kritiko hori mantentzen dute. Beste batzuk, ordea, (Luxenburgoko *Dei Greng* edota Alemaniako *Die Grünen*ek) jarrera baikorragoa agertzen dute.

1979ko Europar Parlamenturako hauteskundeetan talde erradikal batzuekin programa bat adostu zuten estatu kideetako alderdi berdeek, baina ez zuten ordezkaritzarik lortu. 1984an Europar Berdeen Koordinakundea sortu zen eta 11 diputatu lortu zituen. Hala ere, talde txikiegia zen diru-laguntzak jasotzeko, eta Ortzadar taldearekin bat egin zuten (erregionalistak, sozialista erradikalak, etab. biltzen zituen taldea). 1989ko hauteskundeetan berdeak indartuta atera ziren (26 eserleku) eta Ortzadar taldea utzi zuten. 1994an ere, eserleku kopurua jaitsi arren (20 eserleku) talde propioa egin zuten. 1999ko hauteskundeen ondoren Europako Aliantza Librearekin elkartu ziren parlamentuan (beraien herrientzako independentzia edo autogobernu maila handiagoa eskatzen duten alderdien taldea, horietako asko lehenagoko Ortzadar taldetik etorritakoak).

2004ko hauteskundeetarako Europako Alderdi Berdea eratu zen ofizialki. Bere helburua Europa mailan jarduten duten berdeen arteko batasuna bultzatzea da, lelo eta kanpaina berak eginez. 2009ko hauteskundeetan alderdi berdea indartu egin da, bereziki Frantzian (*Generation Écologie*) eta Alemanian izandako emaitza onei esker.

## Kanpo estekak
Nintendo GameCube

**Nintendo GameCube** Nintendoren laugarren mahaigaineko bideo-joko kontsola da eta bideo-jokoen seigarren belaunaldiaren baitan kaleratu zen. Nintendo 64aren ondoren etorri zen eta Wiiaren aurretik.
GameCubea izan zen Nintendok diska optikoak erabiltzen zituen lehen aldia, hainbat saiakeraren ondoren. GameCubeak miniDVDak erabiltzen ditu. Bere belaunaldiko beste kontsolek, XBox eta PlayStation 2, tamaina arrunteko DVDak erabiltzen dituzte eta Bideo-DVDak edo audio-CDak irakurri ditzakete. GameCubeak aldiz ez dauka horiek erreproduzitzeko gaitasunik.
Kontsola 2001eko irailaren 14an kaleratu zen Japonian, 2001eko azaroaren 18an Ipar Amerikan, 2002ko Maiatzaren 3an Europan eta 2002ko maiatzaren 17an Australian.
Mundu osoan 21,74 milioi unitate saldu dira.

## Kanpo estekak
Treonina

**Treonina** (**Thr**) konposatu organikoa da, C4H9NO3 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta hidroxilo bat duena. Treoninak estereozentro bana ditu katearen 2 eta e3 posizioetan, eta ondorioz, lau estereoisomero ditu konfigurazio absolutu hauekin: (2*S*,3*R*), (2*R*,3*S*), (2*S*,3*S*) eta (2*R*,3*R*). Metabolismoan parte hartzen duen *L*-treoninak (2*S*,3*R*) konfigurazioa du. *L*-Treoninaren beste hiru estereoisomeroak. *D*-treonina [(2*R*,3*S*)], *L*-*allo*-treonina [(2*S,*3*S*)] eta *D*-*allo*-treonina [(2*R*,3*R*)] garrantzi txikikoak dira.

*L-*Treonina aminoazido proteinogeno esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain, timo guruinaren hazkuntza sustatzen duen immunoestimulatzailea da. Treonina solido kristalino zuria da. Disolbagaitza  da uretan eta disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan.

*L*-Treonina ACU, ACA, ACC, eta ACG kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
*L*-Treonina proteinen hidrolisi bidez lortzen da, kaseinarena bereziki.

Treonina errazemikoa laborategian sintetiza daiteke azido krotonikotik abiatuta hainbat urratsen bidez.

## Erabilera 
*L-*Treonina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri eta aromatizatzaile moduan.

## Iturriak 
Dietako *L*-treonina-iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, soja eta dilistak dira.

## Erreferentziak
Basque Rap Conspiracy

**Basque Rap Conspiracy** euskaraz abesten duen euskal rap musika taldea da. Anger eta Feos Pero Majos taldeetako kide ezberdinek osatu hip-hop proiektu hau osatzen dute.

2007an *Elkarrekin: errepresaliatuak eta musikariak* bildumarako *...ikusiko dugu elkar* abestia grabatu zuten.

## Taldekideak 
* Cham’O: ahotsa.
* Beni’O: aparatuak eta teknika.
* SindaK’O: ahotsa eta aparatuak.

## Diskografia 
### Kolaborazioak 
* *Elkarrekin: errepresaliatuak eta musikariak* (bilduma)
** *...ikusiko dugu elkar* abestia (Hitzak: Gari Arruarte / Musika: Basque Rap Conspiracy).

## Kanpo estekak 
*  Taldearen MySpace gunea
Azido aspartiko

**Azido aspartikoa** (**Asp**) konposatu organikoa da, C4H7NO4 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta azido dikarboxilikoa. Azido aspartikok kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: azido *L*-aspartikoa eta azido *D*-aspartikoa. Azido *L*-aspartikoa aminoazido proteinogeno ez-esentziala da eta beste aminoazido batzuen sintesian eta azido zitrikoaren eta urearen zikloetan zeregin garrantzitsua du. Azido *D*-aspartikoa az da proteinen sintesian erabiltzen, baina peptido batzuetan parte hartzen du eta neurotransmisore/neuromodulatzaile gisa jokatzen du. Azido aspartikoa solido kristalinoa da. Uretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan disolbaezina da, baina disolbagarria piridinatan.

Azido *L*-aspatikoa GAU eta GAC kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
Industrialki, azido *L*-aspartikoa azido fumarikoaren aminazioaren bidez ekoizten da, *L-aspartato amoniako-liasa* entzimak katalizatuta.

## Erabilera 
Azido *L*-aspatikoak hainbat erabilera ditu industrian, hala nola, sintesi kimikoan, aromatizatzaile eta dieta-osagarri gisa eta polimero superxugatzaile biodegradagarriak egiteko.

## Erreferentziak
Azido glutamiko

**Azido glutamikoa** (**Glu**) konposatu organikoa da, C5H9NO4 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta azido dikarboxilikoa. Azido glutamikoak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: azido *L*-glutamikoa eta azido *D*-glutamikoa. Azido *L*-glutamikoa aminoazido proteinogeno ez-esentziala da eta zelulen metabolismoan metabolitoa eta ugaztunengan neurotransmisorea da. Halaber, GABAren biosintesian prekurtsorea da. Azido *D*-glutamikoa bakterioen kapsulan eta zelulen paretetan eta ugaztunen gibelean ageri da. Azido glutamikoa solidoa da. Uretan disolbagaitza eta ohiko disolbatzaile organikoetan disolbaezina da. Korrosiboa da.

Azido *L*-glutamikoa GAA eta GAG kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
Industrialki, azido glutamikoa glutenaren hidrolisiaz edo glukosa duten materialak hartzituz prestatzn da. Nahaste errazemikoa lortzen da zeinetatik bi enantiomeroak kristalizazio zatikatuz separatzen diren.

## Erabilera 
Azido *L*-glutamikoak hainbat erabilera ditu industrian, hala nola, ongarri, aromatizatzaile, dieta-osagarri, pH kontrolatzaile eta kosmetikan ilea tratatzeko produktu gisa.

## Erreferentziak
Balina

**Balina** (**Val**) konposatu organikoa da, C5H11NO2 formula duena, aminoazidoen klasekoa. Balinak kirialitatea du, eta ondorioz, bi enantiomero ditu: *L*-balina eta *D*-balina. *L*-Balina aminoazido proteinogeno esentziala da  eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain indar mentala, koordinazio muskularra eta lasaitasun emozionala mantentzen laguntzen du. *D*-Balinak ez du funtzio metabolikorik. Balina solido kristalino zuria da. Disolbagaitza da uretan eta disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan.

*L*-Balina GUA, GUG, GUU eta GUC kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
*L*-Balina proteinen hidrolisi bidez lortzen da.

Laborategian balina errazemikoa sintetiza daiteke azido isobalerikoa bromatuz eta segidan bromo-deribatua aminatuz.

: HO2CCH2CH(CH3)2  + Br2   →    HO2CCHBrCH(CH3)2  + HBr
: HO2CCHBrCH(CH3)2  +  2 NH3   →    HO2CCH(NH2)CH(CH3)2  +  NH4Br

## Erabilera 
*L-*Treonina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan.

## Iturriak 
Dietako *L*-treonina-iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak eta soja dira.

## Erreferentziak
Airbus A340

**Airbus A340**a Airbusek diseinatutako bidaiarientzako hegazkina da. Iritsiera haundikoa da eta lau erreakzio-motorreko hegazkina da. 261 bidaiari eta 380 bidaiari bitartean, 12.400 eta 16.000 kilometro bitartean eraman ditzake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Game Boy saila

[thumb|300px|Game Boy sail osoa. Ezkerretik eskubira: [Game Boy, Game Boy Pocket, Game Boy Light, Game Boy Color, Game Boy Advance, Game Boy Advance SP, Game Boy Advance SP "Mark II" (atzealdetik argiztatutako pantaila argiagoarekin) , Game Boy Micro.]]
**Game Boy saila** Nintendoren bateriadun bideo-joko kontsola eramangarrien sail bat da. Munduko bideo-joko kontsola sail salduenetako bat da, guztira 200 milioi unitate saldu baititu mundu osoan.

Jatorrizko Game Boy eta Game Boy Colorren 118,69 milioi unitate saldu ziren mundu osoan. 2009ko martxoaren 31 arte Game Boy Advanceren aldaera guztiak kontutan hartuz 81,47 milioi saldu dira.

## Historia 
Game Boy lehen aldiz 1989an merkaturatu zen. Gunpei Yokoiren ideia izan zen. Nintendoren historian eragin zuzena izan du gizon honek. Game Boyren garapenaren ardura izan aurretik ere lan garrantzitsuak egina zen Nintendorentzat. Adibidez, 1970ean, Nintendo oraindik bideo-jokoen merkatuan sartu aurretik kaleratutako Ultra Hand jostailuaren arduraduna izan zen. Geroago, Nintendo jostailuetatik bideo-jokoetara igaro zenean merkaturatutako Game & Watch kontsola eramangarri bildumaren arduradun izan zen.

Gunpei Yokoik jatorrizko Game Boya diseinatu zuenean argi zituen sistema eramangarri batek arrakasta lortzeko izan beharreko ezaugarriak: txikia, arina, merkea eta gogorra izatea eta joko bilduma erakargarria izatea eskuragarri.

Game Boyren arrakastak gaur egun arte jarraitu du.

## Kanpo estekak
Monakoren banaketa administratiboa

[ezkerrera|thumb|180px|[Monakoko auzoak]]
[thumb|ezkerrera|180px|Monakoren ikuspegia [Monte-Carlotik]]

**Monako** Europako bigarren printzerririk txikiena eta munduko bigarren estaturik txikiena da, Vatikano Hiriaren atzetik. Estatuak udalerri (*commune*) bakarra du eta ez dago Monako hiriaren eta estatuaren arteko bereizketa geografikorik. 1911ko konstituzioaren arabera, printzerria hiru udalerritan banatzen zen:
* Monako (Monako-Ville), hiri zaharra mediterraneo itsaso ertzean eta arroka artean dagoen hiria. Bertan jauregia dago.
* Monte-Carlo, Etxebizitza eta turismo-gune garrantzitsuena, eta Monte Carloko kasino ezaguna.
* La Condamine, ipar-mendebaldeko zonaldea, portua barne harturik.

Hiru udalerriek bat egin zuten 1954an, gobernuari "banatu eta konkistatu" leloa egotzi ondoren, eta orduan auzo (*quartier*) estatusa eman zitzaien.

Gaur egun Monakoko printzerria 10 auzotan banatzen da (bakoitzak bere zenbaki ofiziala du):

## Kanpo estekak
Lisina

**Lisina** (**Lys**) konposatu organikoa da, C6H14N2O2 formula duena, aminoazidoen klasekoa. Lisinak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-lisina eta *D*-lisina. *L-*Lisina aminoazido proteinogeno esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain karnitinaren sintesian ere parte hartzen du. *D*- Lisina bakterioen eta onddoen metabolitoa da. Lisina solidoa da. Uretan disolbagarria da, baina disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan.*L*-Lisina AAA eta AAG kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
*L*-Lisina lortzeko bi bide nagusi daude: proteinen hidrolisia eta melazaren hartzidura *Corynebacterium glutamicum* edo *Brevibactrium lactofermentum* legamiak usatuz.

## Erabilera 
*L*-Lisina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri moduan pertsonen eta animalien elikagaietan. Aromatizatzaile eta kosmetikoen osagai gisa ere usatzen da.

## Iturriak 
Dietako *L*-lisinaren iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, arrautzak, soja, lekaleak eta fruitu lehorrak dira.

## Errefentziak
Iparraldeko barrutia (Israel)

**Iparraldeko barrutia** (, *Mehoz HaTzafon*; , *Minṭaqat ash-Shamal*) Israelgo sei eskualdeetako bat da, Libano eta Siriako mugan dagoena eta Golango Gainak izeneko gune gatazkatsua barne hartzen duena.

Nazaret hiriburu eta hiri nagusia da.

## Ikus, gainera 
* Israelen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Erdialdeko barrutia (Israel)

**Erdialdeko Barrutia**(, *Meḥoz haMerkaz*, ) Israelgo sei eskualdeetako bat da, Mediterraneo itsasoa mendebaldean eta Judea eta Samaria Eremua ekialdean mugakide ditu.

Ramla hiriburua eta Rishon LeZion hiri nagusia dira.

## Ikus, gainera 
* Israelen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Haifako barrutia

**Haifako barrutia** (, *Mehoz Ḥeifa*; ) Israelgo sei eskualdeetako bat da, herrialdearen iparraldean eta Mediterraneo itsasoaren kostaldean kokatuta dagoena.

Haifa bera hiriburua eta hiri nagusia da.

## Ikus, gainera 
* Israelen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Jerusalemgo barrutia

**Jerusalemgo barrutia** (; ) Israelgo sei eskualdeetako bat da, herrialdearen erdialdean eta honen barnealdean eta Judea eta Samaria Eremuaren mugan kokatuta dagoena.

Jerusalem bera hiriburua eta hiri nagusia da.

## Ikus, gainera 
* Israelen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Iufni

**Iufni** edo **Iufeni** ("Bera", jainkoa, nirekin dago), Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1741 inguruan gobernatu zuena, Frankeren arabera.

Soilik Turineko Errege Kanoneko VI,9 erregistroan agertzen delako ezagutzen da.

Ziuraski, urte bat edo biz, Amenemhat V.a faraoiarekin batera errege izan zen.
Hegoaldeko barrutia (Israel)

**Hegoaldeko barrutia** (, *Mehoz HaDarom*; ) Israelgo sei eskualdeetako bat da. Mendebaldean Egipto eta Gaza (Palestina) ditu eta ekialdean Jordania. 14.185 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.330.600 biztanle zituen 2019an. Beer-Xeva da hiriburua eta Axdod hiri nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henri Fargues

**Henri Fargues** (Donibane Garazi, 1757ko martxoaren 13a - Auteuil, 1804ko irailaren 24a) euskal herritar politikaria izan zen. Frantziako Iraultzaren garaietan kargu politiko batzuk okupatu zituen.

## Biografia 
Donibane Garaziko alkate eta bake-epailea bihurtu baino lehen, Pirinioz bestaldearekin artile-salerosteak egiteari ekin zion. 1793an Espainiaren aurkako guda aldarrikatu eta gero, armadan sartu eta euskal ehiztariak izeneko milizia sortu zuen. Izuaren garaian atxilotua, Behe Pirinioetako Direktorioaren presidente izendatu zuten. Bostehunen Biltzarrean diputatua, VII. urteko sapadunean Agureen Biltzarrean sartu eta Bonaparteren lainotearen 18ko estatu-kolpe aurrera ateratzen lagundu zuen.

Hurrengo urtean senatu kontserbadorean sartu zen. 1802an Ipar Euskal Herri osoan ijitoen kontra burutu zen sarekada masiboren bultzatzaileetakoa izan zen. 1803an Senatuko diruzain izendatu zuten. Ohorezko Legioa lortu zuen 1804an bat-batean hil baino lehen.

Bere semea Espainiako intendente, Autungo azpi-prefektu eta Marne Garaiko prefektua bihurtu zen.

## Erreferentziak
Raymond Larraburu

**Raymond-Eugène-Marcel Larraburu** (Donibane Garazi, Nafarroa Beherea, 1797ko urtarrilaren 17a - Arganhon, Frantzia, 1875eko apirilaren 16a) politikaria izan zen.

## Biografia 
Parisen zuzenbidea ikasi eta abokatu eta enpresen zuzendari moduan aritu zen, tartean ''Compagnie d'Assurances Générales'' izenekoarentzat. Parisko Guardia Nazionalaren kapitaina izan zen 1830 eta 1847 artean. Ohorezko Legioko kide izendatu zuten.

1849an Behe Pirinioetako diputatu bihurtu eta kontserbadore alderdiarekin aritu zuen. Berriro 1857an, 1863 eta 1865ean aukeratua, azken urte honetan Paueko alkate eta Behe Pirinioetako Kontseilu Orokorraren presidente orde bihurtu zen.

1869an senatuan sartu eta Napoleon III.aren alde egin zuen.

## Erreferentziak
Glutamina

**Glutamina** (**Gin**) **konposatu organikoa** da, C5H10N2O3 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta amida talde bat duena. Glutaminak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-glutamina eta *D*-glutamina. *L-*Glutamina aminoazido proteinogeno ez esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain, funtzio metaboliko askotan hartzen du parte eta nitrogeno-emailea da prozesu anabolikoetan. *D*-Glutamina gizakiaren, saguaren eta beste bizidun batzuen metabolitoa da. Glutamina solido kristalinoa da. Disolbagarria da uretan, baina disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan.

*L*-Glutamina CAA eta CAG kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
Glutamina industrialki ekoizten da *Corynebacterium glutamicum* bakterioaren andui mutanteak erabiliz. Prozesuak 40 g/l ematen ditu 2 egunetan, glukosa karbono-iturri gisa erabiliz.

## Erabilera 
*L*-Glutaminak hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan. Botika gisa ere usatzen da.

Kulturismoa egiten dutenen dietaren osagaia da, kaltetutako gihar-ehunen birsorkuntzan laguntzen baitu. Era berean, ahalegin fisiko handiak egin ostean glutamina hartzeak giharraren suspertzen prozesuan laguntzen du. Hesteetako enterozitoen hazkuntza eragin eta heste-hesia ere indartzen du 

## Erreferentziak
Jacques de Flesselles

**Jacques de Flesselles** (1730eko azaroaren 11 &ndash; Paris, 1789ko uztailaren 14a) Parisko merkatarien azken prebostea izan zen, Bastillaren Hartzean hila. Hurrengo egunean, demokratikoki aukeratu zen Parisko lehen alkatea, Jean Sylvain Bailly.

## Bizitza 
Beste kargu batzuen artean, Moulins, Rennes eta Lyoneko Intendente karguak bete zituen, azken honetakoa, 1768 eta 1784 bitartean. Hala ere, nabarmendu zena, Parisko merkatarien preboste izan zen, kargu honetarako, Louis le Peletierren ordezko bezala aukeratua izan zena, kargu honetan, 1789ko apirilak 21ean hasi zelarik.

Maiatzaren 27an, hiribilduko hiru ordenatako hautesleek, Parisko Udaletxean laguntzea eskatu zioten, hiriaren kudeaketan esku hartuz, Prebosteak arbuiatu zuen eskakizuna, legez kanpokotzat jotzen baitzuen. Erabaki hau, Jacques Necker ministroak babestu zuen. Hala ere, ekainaren 25ean, berriz eskakizun bera egiten da, eta presio publikoak, Flessellesek, hautesle hauetako hamabiren partehartzea baimentzea eragin zuen.

*Biltzar orokor* honen lehen ekitaldian, uztailak 13an ospatu zena, Jacques de Flesselles presidente aukeratua izan zen. *Herri goardia* bat sortzera behartua sentitu zen, tropa ekipatzeko aurki Charleville-Mézièreseko 12.000 fusil iritsiko zirela iragarriz. Baina fusil horiek ez ziren sekula iritsiko.

Uztailak 14an, Bastillaren Hartzea gertatu zen eguna, Parisko Errege Jauregian bildutako iraultza komite batek, hiriaren kontrola hartuko zuen. Egun horretan bertan, Jacques tiro batez hil zuten. Burua moztu zioten, eta, bere burua, pika batean sartua izan zen, Parisko kaleetan zehar erakutsia izan zelarik, Bernard de Launayrenarekin batera.

Honela, behin betiko, Parisko merkatarien preboste kargua ezabatua geratu zen, laurehun urte baino gehiagoko historia zuen kargua, Parisko Alkate kargu demokratikoagatik aldatua izan zena.
[thumb|erdian|Soldaduak edo milizianoak, Jacques de Flesselles eta [Bernard de Launay|Launay markesaren buruak pika puntan daramatzatela (1789ko irarlana).]]
Asparagina

**Asparagina** (**Asp**) konposatu organikoa da, C4H8N2O3 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta amida talde bat duena. Asparaginak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-asparagina eta *D*-asparagina. *L-*Asparagina aminoazido proteinogeno ez esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain nerbio- eta garun-ehunetako zelula-funtzioen kontrol metabolikoa egiten du. *D*-Asparaginak ez du funtzio metaboliko berezirik. Asparagina solido kristalinoa da. Ia disolbaezina uretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan.

Asparagina zainzurietan aurkitu zen lehen aldiz eta horri zor dio izena; latinez *asparagus*.*L*-Asparagina AAU eta AAC kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
Karbohidratoen hartziduraz ekoizten da.

## Erabilera 
*L*-Asparaginak hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan. Akrilamida sintetizatzeko ere baliatzen da.

## Ikus, gainera 
* Aminoazidoak
* Zainzuriak

## Erreferentziak
Judea eta Samaria Eremua

**Judea eta Samaria Eremua** (, *Ezor Yehuda VeShomron*; , *Yahuda was-Sāmerah*) Israelgo estatua osatzen duen eskualdea edo zazpigarren barrutia da, herrialdearen erdialdean eta barnealdean kokatutakoa eta Zisjordaniako lurralde palestinarra osorik barne hartzen duena. Historikoki, bestela, Jordaniak bereganatu zuen militarki 1950etik 1967ra.

Ariel hiri nagusien artean dago, Ekialdeko Jerusalem ofizialki eskualdetik kanpo dagoenez.

 (eusk.: Zisjordania) ingelesezko izena ere hartzen du eremu honek.

## Ikus, gainera 
* Israelen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Jules Mazarin

[thumb|260px|Jules Mazarin (Pierre Mignard-en lantegia, [1658-1660, Chantilly)]]

**Giulio Raimondo Mazarino** edo **Mazzarino** italieraz eta **Jules Raymond Mazarin** frantsesez (Pescina, Abruzzo, 1602ko uztailak 14 &ndash; Vincennes, 1661eko martxoaren 9a) kardinal, diplomatikari eta politikari trebea izan zen, lehenik Aita Santuaren zerbitzuan eta, ondoren, Frantziako erresumaren zerbitzuan. Richelieu kardinalaren oinordekoa izan zen. Batez ere **Mazarin kardinal**a izenaz ezaguna da.

## Biografia 
1602ko uztailaren 14an jaio zen, Pescinan (garai hartan espainiar koroaren mende zegoen), Italiako hego-ekialdean. Ama, Hortensia Bufalini, Umbriako Città di Castelloko familia noble batekoa zen; aita, Pietro Mazarini (Mazzarini ere idatzia), siziliar jatorrikoa, Colonna familia ospetsuari lotuta zegoen. Mazarin Espainian prestatu zen, Alcalako Unibertsitatea eta Salamancakoaren artean.

Aita Santuaren diplomatikari gisan urte asko eman ondoren, 1642ko abenduaren 5ean, Estatuko Ministro Nagusi izendatua izan zen, Richelieu kardinalak hala gomendatua. 1643tik aurrera, Luis XIII.a Frantziakoa hil ondoren, Mazarinek Frantzia gobernatu zuen, Ana Austriakoa Luis XIV.a Frantziakoaren erregeorde gisan. Lehen Ministro gisan segitu zuen hil arte, aurkari gogorrak izan arren.

Kargura iritsi bezain pronto, nobleen etsaigoari aurre egin behar izan zion (bera hiltzeko konplot bat prestatzera ere iritsi ziren). Haren arrakasta diplomatiko eta militarrak gorabehera, Hogeita Hamar Urteko Gerra amaitzea lortu zutenak (Westfaliako Bakea, 1648), Frantziaren zailtasun ekonomikoak zirela medio, jendeak batere ondo hartu ez zituen txirotasun neurriak hartu behar izan zituen. Haren etsaiak bera boteretik botatzen saiatu ziren, baina beti-beti, egoera ondo konpontzea lortu zuen. 1650ean eta 1652an, erbesteratu egin behar izan zen, baina erregina eta jarraitzaile leial talde baten bidez (adibidez, artean Hugues de Lionne eta Michel Le Tellier) gobernatzen segitu zuen.

Parisera itzuli zenean, herriak goretsi zuen, gerraren amaiera eskertuz. Hala ere, ez zioten jatorri italiarra barkatu, ezta lortu zuen botere guztia ere, negoziatu gabe, zergak gehitzea ahalbidetzen zion boterea. Gaixotasun luze baten ondorioz hil zen Vincenneseko gazteluan 1661eko martxoaren 9an.

## Ondarea 
Arlo politikoko ondareaz gain (Jean-Baptiste Colbert idazkari pertsonala eta oinordekoa izan zuen), Mazarinek Frantziari bere ondasun guztiak ere utzi zizkion: 35 milioi libra ziren, haietako 8 txanponetan, hots, garai hartako Amsterdameko banketxe nagusiaren funtsak adina). Bere testamentuan, Lau Nazioen Eskola sortzea agindu zuen: geroago, Frantziako Institutua bihurtu zen.
Matthew Tree

**Matthew Tree** (Londres, 1958ko abenduaren 30a) katalanez idazten duen idazle ingelesa da. 1980an katalana ikasi eta gaur egun Bartzelonan bizi da 1984a geroztik. Hainbat irrati eta telebista kateetan kolaboratu du, esaterako *El Punt*, *Diari de Barcelona*, *La Rosa dels Vents*, Catalonia Today (ingelesez argitaratutako egunkari kataluniarra) idatzizko hedabideetan eta RAC1 eta Ràdio Contrabanda irratietan.

Telebistan, Andreu Buenafuenteren *La Cosa Nostra* programan kolaboratu zuen. Horrez gain, *Passatgers* Kataluniari buruzko programa aurkeztu du.

Gaur egun AVUI egunkarian bere iritzia plazaratzen du astero. Gainera, astelehenero, Catalunya Ràdio irratiko "Hem de parlar" irratsaioan kolaboratzen du.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Fora de lloc* (1996, )
* *Privilegiat* (2001, , 2001eko Columna Saria)

### Narrazio laburra 
* *Aaaaagh* (1998, is)
* *Ella ve quan vol* (1999, , Narratibaren Octubre-Andròmina Saria, 1999)
* *El Barça o la vida* (1999, )

### Besteak 
* *CAT; un anglès viatja per Catalunya per veure si existeix* (bidaiak, 2000,  i, en butxaca, )
* *Contra la monarquia* (saiakera, 2004, )
* *Memòries* (memoriak, 2004, )
* *Aniversari; quatre reflexions sense importància després de passar exactament vint anys entre els catalans* (saiakera, 2005, )
* *La puta feina* (saiakera, 2006, )
* *La vida després de Déu* (saiakera, 2007, )

## Kanpo estekak 
* Matthew Tree, Kataluniako Idazleen Elkartea.
Antifungiko

**Antifungikoa** onddoek eragindako infekzioak edo mikosiak tratatzeko sendagaiaren izen orokorra da.

## Sailkapena 
* **Azolak**:
** Itrakonazol
** Flukonazol
** Ketokonazol
** Mikonazol

* **Polienikoak**:
** B anfoterizina
** Nistatina

## Kanpo estekak
Lazkaoko herrigune historikoa

250px|thumb|Santa Ana komentuaren fatxada nagusia.
**Lazkaoko herrigune historikoa** Eusko Jaurlaritzak 1994ko azaroaren 2an *monumentu multzo* izendatu zuen Lazkaoko auzoa da, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Herria oso antzinakoa da eta aspaldidanik da jendearentzat bizitoki, nahiz eta 1461 arte ez zituen Donostiako pribilegioak eskuratu, Henrike IV.a Gaztelako erregearen eskutik.

## Ezaugarriak 
Monumentutzat har daitezkeen eraikin batzuek osatzen dute herriaren erdigunea. Jatorrizko herriaren egiturak ez du inolako zerikusirik Erdi Aroan sortutako harresidun hiribilduen itxurarekin. Jatorrizko gune horrek ez du orube banaketarik ezta bide egiturarik ere, orduko herrixkekin konparatuta ezberdina izanik.

«Herrigune historiko» izendapenaz ezagutzen dugun gunea, komentu-jauregi multzo bat da, Maria Lazkanok XVII. mendean sortua. Multzo horrek osatzen du, herriko eliza nagusiarekin batera, herriaren erdiko gunea. Hortik abiatuta egituratzen dira gainerako eraikinak, ibaiak berak ere eragina duelarik.

Ondorengo eraikin-multzoek osatzen dute babes bereziko gunea:
* San Migel Goiaingeruaren eliza nagusia, zabalera poligonala duen egitura bakarreko eraikina, goiko aldean korua duena. Gotiko berantiarrari dagokion eliza da.
* Lazkanotarren jauregia: XVII. mendeko eraikina. Inguruan, lorategia. Aurreko aldean hiru egitura ditu, Gaztelako jauregi barrokoen ereduari jarraituz.
* Beneditarren monasterioa (lehenago, Santa Teresa karmeldar oinutsena izandakoa): XVII. mendekoa
mendeko multzoa, elizaz, baratzez eta komentuaz osatua.
* Bernardatarren Santa Ana komentua: hau ere XVII. mendekoa. Eliza, lorategia eta komentua ditu.

Monumentu Multzo gisa mugatutako esparruan, babes-maila ertain horretan sartzen diren eraikinak, honakoak dira:
* Orobione etxea, gaur egun eguneko zentroa dena.
* Bikario etxea, herriko apaizaren etxebizitza dena eta parrokiako eraikina.
* Elosegi, 13 kaleko etxebizitza eraikina.

Lazkaoko ondasun arkitektonikorik garrantzitsuenak diren hauetaz gainera, badira herrigunearen barruan beste batzuk ere kontuan hartzeko modukoak: Orobionea baserria eta Elosegi kaleko 36, 13 eta 26 zenbakidun eraikinak. Aipatutako hauek ere badute babesteko moduko interes kulturalik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Mantisa (taldea)

**Mantisa** taldea 2005. urtean sortu zen, Iosu (Ahotsa eta Gitarra), Igor (Bajua) eta Ganix (Gitarra eta Ahotsa) izan zirelarik taldea sortu zutenak. Dena den, 2005eko udaberrian hasi ziren bete betean Raul (Bateria) taldean sartu zenean.

2007ko Uztailean Igorrek taldea uztea erabakitzen du eta Iñigo Azkue (Harlore) hasten da taldean baxu-jotzaile moduan. 2008ko Urrian taldeak beste aldaketa bat jasaten du, Iñaki Castro-k (Trigger Travis) hartzen duelarik bateria jotzearen ardura.

Sei kantu biltzen dituen maketa grabatu dute heuren kabuz eta kontzertu ugari eman dituzte Euskal Herrian zehar, baita Zaragoza eta Katalunian ere. Beraien influentziak hainbat estilotakoak izan arren, guztiak Rockaren eta gehien bat Hard Corearen inguruan zentratzen dira batipat. Taldearen izena termino matematiko baten esanahietik jaso dute.

## Taldekideak 
* Iosu - Ahotsa eta gitarra
* Ganix - Ahotsa eta gitarra
* Iñigo Azkue - Bajua
* Iñaki Castro - Bateria

### Lehenagoko taldekideak 
* Igor - Bajua
* Raul - Bateria

## Diskografia 
* Maketa (Autoekoizpena, 2006)
* *Mantisa* (Gor, 2010)
* *Plethora* (Autoekoizpena, 2013)

## Kanpo estekak 
 *  Mantisa taldearen Myspacea
Zisteina

**Zisteina** (**Cys**) konposatu organikoa da,C3H7NO2S formula duena, aminoazidoen klasekoa eta organosufre konposatua. Zisteinak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-zisteina eta *D*-zisteina. *L*-zisteina aminoazido proteinogeno ez-esentziala da eta proteinen biosintesian parte hartzen du. *D*-zisteina molekula seinalatzailea da ugaztunen nerbio-sisteman. Zisteina solidoa da. Uretan, etanoletan eta azido azetikotan disolbagarria da, baina disolbaezina eterretan eta azetonatan. Narritgarria da.

L-zisteina UGU eta UGC kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
Industriak usatzen duen *L*-zisteina gehiena ilea, lumak eta antzeko materialak hidrolizatuz lortzen da.

## Erabilera 
L-zisteinak hainbat erabilera ditu industrian, hala nola, kosmetikan ilea tratatzeko produktuetan osagai, aromatizatzaile eta dieta-osagarri gisa eta irin-oreen testura hobetzeko agente moduan.

## Erreferentziak
Henry Kamen

**Henry Arthur Kamen** (Rangun, Birmania, 1936ko urriaren 4a), historialari britainiar bat da.

## Biografia 
Oxfordeko unibertsitatean ikasi zuen, eta Espainia, Erresuma Batua eta AEBetako unibertsitate ezberdinetan katedraduna izan da, baita Bartzelonako Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusian edo CSICean ere.

Royal Historical Societykoa da.

Trevor Roper, Immanuel Wallerstein eta beste pertsonaia ezagun batzuekin batera, XVII. mendeko krisia krisi orokortzat har zitekeen edo ez zioen eztabaida ospetsuan parte hartu zuen. Ondoren, Espainiako historian jarri zuen bere arreta, sintesi orokorrak alde batera utzi gabe.
Amenemhat VI.a

**Amenemhat VI.a**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, Detlef Frankeren arabera, K.a. 1730etik K.a. 1724 arte gobernatu zuena.

Bere izena, Sankhibra, Turineko Errege Kanonaren txatal batean idatzia dago, VI.10 erregistroan, eta "Raren bihotz bizia" esan nahi du. Manetonek Amenemes deitu zuen. Intefen semea eta Amenemhat V.aren biloba, Renseneb izeneko seme bat izan zuen, hau ere errege izatera iritsi zena.

## Bere garaiko testigutzak 
Bere izena, Turineko Errege Kanonean eta Karnakeko Errege Zerrendan idatzia dago.

Karnaken erliebe bat ere badago, bertan hiru izen azaltzen diren kartutxo batekin, izen horiek, Amenemhat, Intef eta Ameni direlarik. Kim Ryholtek, titulu horiek, senidetze bezala interpretatu ditu, garai hartan bi edo hiru izen erabiltzea oso ohikoa baitzen.

Bere izena erakusten duten beste testigutza batzuk, honako hauek dira: harrizko arkitrabe bat Heliopolisen eta zenbait zigilu zilindriko.
Fenilalanina

Fenilalanina (**Phe**) konposatu organikoa da, C9H11NO2 formula duena, aminoazidoen klasekoa eta bentzenoaren deribatua. Fenilalanina kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-fenilanina eta *D*-fenilalinina. *L*-fenilalinina aminoazido proteinogeno esentziala da funtsezko zeregina duena beste aminoazido batzuen biosintesian, eta garrantzitsua da proteina eta entzima askoren egituran eta funtzioan. . *D*-Fenilalininak ez du funtzio biologiko adierazgarririk. Fenilalinina solido kristalinoa da. Uretan disolbagaitza eta ohiko disolbatzaile organikoetan disolbaezina da.*L*-Fenilalinina UUU ea UUC kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
*L*-Fenilalanina industrialki ingenieritza genetikoak eraldutako *Escherichia coli* bakterioa erabiliz.

## Erabilera 
*L*-Fenilalanina hainbat erabilera ditu industrian, hala nola, aromatizatzaile eta dieta-osagarri gisa, kosmetikan kremak egiteko eta aspartamoa edulkoratzaile artifiziala sintetizatzeko. Hainbat aplikazio mediku ere baditu, depresio-mota batzuk tratatzeko adibidez.

## Iturriak 
Fenilalanina iturri onak arrautzak, oilaskoa, gibela, behikia, esnea eta soja dira.  Fenilalaninaren beste ohiko iturri bat aspartamoarekin gozatutako edozer izaten da, esaterako dietetiko gisa markaturatutako freskagarriak.

## Erreferentziak
Charles Floquet

thumb|250px|Politikariari eskainitako oroigarria Donibane Garazin.
**Charles Thomas Floquet** (Donibane Garazi, 1828ko urriaren 2a- Paris, 1896ko urtarrilaren 18a) euskal herritar politikaria izan zen, Frantziako Lehen Ministroa izandakoa. Jacques Laffitterekin batera kargu hori okupatu duen euskal herritar bakarra da.

## Biografia 
Parisen ikasi zuen Zuzenbidea, non bere zaletasun errepublikarra 1848ko Iraultzean azaldu zuen. Bere artikuluek ez ezik 1867an Alexander II.a Errusiakoari "*Vive la Pologne, monsieur!*" (euskaraz: "Gora Polonia, jauna!") oihukatzeak ospea eman zioten.

1871an Sena departamenduaren diputatu hautatu eta *"Ligue d’Union Républicaine des Droits de Paris"* alderdia osatu zuen. Thiersen agindupean atxilotua *"République Française"* aldizkaria argitaratzeari ekin zion. Ezkerreko muturreko alderdiekin lotuta *"Union Républicaine"* alderdiaren presidente bihurtu zen.

1882 Sena departamenduaren prefektu izendatu zuten. 1885ean Henri Brisson ordezkatuz, Asanblada Nazionalaren presidente bihurtu zen. Errusiarekin 1867an izandako gatazka barkatuta, lehen ministrogai bihurtu zen. Tirarden kabinete 1888an desegin ondoren, Frantziako Lehen Ministroa izan zen urte hartako apirilaren 3tik 1889ko otsailaren 22ra. Panama eskandaluek bere karrera suntsitu bazuten ere 1894an senatuan sartzea lortu zuen.

## Floqueten ministroak 
* Charles Floquet - Presidente eta Herrizaintza
* René Goblet - Kanpo Harremanak
* Charles de Freycinet - Guda
* Paul Peytral -Finantzak
* Jean-Baptiste Ferrouillat - Justizia
* Jules François Émile Krantz- Marina eta Koloniak
* Édouard Locroy - Hezkuntza eta Arte Ederrak
* Jules Viette - Nekazaritza
* Pierre Deluns-Montaud - Herri Lanak
* Pierre Legrand - Merkataritza eta Industria

## Erreferentziak
Guruin submaxilar

[thumb|[Listu-guruinak: 1) Parotida guruina, 2) **Guruin submaxilarra**, 3) Mihipeko guruina.]]
**Guruin submaxilarra** edo **masailezurpeko guruina**, forma ez erregularra eta intxaur baten antzeko tamaina duen listu guruin bat da. Ahoaren zoruaren atzealdean dago. Guruin honek, Whartonen hodia deritzonetik, mukoserosa izeneko jariakin muzinotsu urtsu bat jariatzen du.

## Eraketa 
Haurdunaldiaren seigarren astearen amaieran agertzen da, eta estomodeoaren zoruan kimu endodermikoetatik abiatuta eratzen da. Azinoak, 12garren astean eratzen hasten dira, eta jariatze lana, 16. astean hasten da. Haurra jaio ondoren ere, hazten jarraitzen du, azino mukitsuen eraketarekin.

## Kokapena 
Hioide gaineko tokiaren alboan dago. Gelaxka osteozuntsu baten barnean dago. Jatorrian, barnetik, hioglosoarekin lotua dago, eta kanpotik milohioideoarekin.

Guruin misto bat da, parotida guruina bezala azino serotsuz osatua dago, eta ehun konjuntiboz banatutako azino mukitsuz. Bere jariakina, jariatze hodi batzuetatik irteten da. Aurpegiko arteriatik eta kokospekotik datozen arteriek bustitzen dute, non zainak ere amaitzen diren.

Azaleko zati handi batez eta zati sakon txikiago batez osatua dago. Konpartimendu submaxilarrak babestu edo estalia dago.

Hodi submaxilarrak, gutxi gora-behera, 5 zentimetroko luzera du, eta bere horma, parotidaren hodiarena baino meheagoa da. Guruinaren zati sakonaren erdialde inguruan sortzen da, mihipeko guruina eta geniogloso giharraren artean sartzen da, eta ahoaren zoruan amaitzen da, mihi hariaren alboan dagoen mihipeko papilaren ertzean dagoen zulo estu batetik.

## Kanpo estekak
Estomodeo

**Estomodeoa**, giza enbrioian, ahoa sortuko duen aurreko hestean dagoen ektodermoaren barnesartze bat da, enbrioi somitikoaren aho primitiboa eratuz. Ahoa bera eta sudurra hartzen ditu, garai horretan, bien artean ez baitago banaketarik. Beranduago, bi barrunbe hauek ahosabaiaren bidez banatuak geratzen dira.

Estomodeoa, buruarekiko, prozesu fronto nasalaren bidez mugatua geratzen da, atzealdean, baraila prozesuaren bidez, eta, alboetan, prozesu maxilarren bidez. Faringetik, mintz ahofaringearra deritzon ektodermoz eta endodermoz osatutako mintz baten bidez banatua dago, mintz hau, umetoki barneko bizitzako 24. egunean desagertzen delarik, ez baitu mesodermorik.

Enbrioi somitikoak, garapenaren gara goiztiar batean amankomuneko ezaugarri ugari dituzten ornodun espezie ezberdinetako enbrioiak dira.

## Kanpo estekak
Georges Desdevises du Dézert

**Georges-Nicolas Desdevises du Dézert** (Lessay, Normandia, 1854ko maiatzak 21-Chamalières, 1942ko apirilaren 15a), historialari eta hispanista frantziar bat izan zen.

## Biografia 
Legeetan eta Historian doktorea; Erantsien taldeko irakaslea bigarren hezkuntzan, eta, ondoren, Unibertsitatean. Bere lehen doktoratzea tesia, emakumeari eta *Nafarroako Forua*n ezkontza erregimenari buruzkoa izan zen; bigarrena, Historian, Karlos Aragoikoa Vianako Printzeari buruzkoa izan zen, hau 1889an egina, 1881 eta 1886 bitartean Nafarroako Artxibategi Orokorra eta Aragoiko Koroako Artxibategia aztertzea ahalbidetu zioten frantziar beka ofizialen bidez ondo dokumentaturiko lana. Lan honen 1889ko edizioa, klasiko bihurtu da. Aldizkari garrantzitsuetan parte hartu zuen, Revue Hispanique kasu. 1882tik, Clermont-Ferrandeko Unibertsitateko katedraduna izan zen, unibertsitate honetako letren fakultatean, 1909 eta 1913 bitartean dekanoa izan zelarik. Garrantzitsuak dira, baita ere, Antzinako Erregimeneko Espainiari buruzko ikerketak, bereziki, *Antzinako Erregimeneko Espainia* izeneko bere lan handia.

## Lanak 
* *La société espagnole au XVIIIe siècle* Ann Arbor etc.: University Microfilms International, 1979
* ''Don Carlos D'Aragon: Prince de Viane*. Paris: Armand Colins y Cie. Editeurs, 1889, traducido modernamente como *Don Carlos de Aragón, Príncipe de Viana, estudio sobre la España del norte en el siglo XV* (Gobierno de Navarra, 2000)
* *L’Espagne de l’Ancien Régime. Les institutions*, París, 1899, traducción al castellano *La España del Antiguo Régimen'', Madrid, FUE, 1989.
Prolina

**Prolina** (**Pro**) konposatu organiko heteroziklikoa da, C5H9NO2 formula duena, aminoazidoen klasekoa. Prolinak kirialitatea agertzen du eta bi enantiomero ditu: *L*-prolina eta *D*-prolina. *L-Prolina* aminoazido proteinogeno ez esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain, kolagenoaren funtsezko osagaia da eta giltzadura eta tendoien funtzionamendu egokirako garrantzitsua da. Bihotzeko muskuluak mantentzen eta indartzen ere laguntzen du. *D*-Prolina gizakiaren, saguaren eta beste bizidun batzuen metabolitoa da. Prolina solido kristalinoa da. Disolbagarria da uretan eta etanoletan, baina disolbaezina dietil eterretan.*L*-Prolina CCU, CCC, CCA, eta CCG  kodoien bidez adierazten da.

## Sintesia 
Prolina sintetiza daiteke dietil malonatoa akrilonitriloarekin erreakzionaraziz. Nahaste errazemikoa lortzen da.

466x466px|DL-Proline synth

*L*-Prolina proteinen hidrolisiaren bidez lor daiteke.

## Erabilera 
*L*-Prolina hainbat erabilera ditu industrian, bereziki dieta-osagarri, kosmetiko eta aromatizatzaile moduan. Botika gisa ere usatzen da.

## Erreferentziak
Triptofano

**Triptofanoa** (**Trp**) konposatu organikoa da, C11H12N2O2 formula duena, aminoazidoen klasekoa, indol ordezkatzailea duena. Triptofanoak kirialitatea du, eta ondorioz, bi enantiomero ditu: *L*-triptofanoa eta *D*-triptofanoa. *L*-Triptofanoa aminoazido proteinogeno esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain beharrezkoa da  haurren hazkunde normalerako eta helduen nitrogenoaren orekarako. Halaber serotonina neurotransmisorearen aitzindaria da. *D*-Triptofanoa bakterioen metabolitoa da. Triptofanoa solido zuria da. Disolbagaitza da uretan eta disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan.

*L*-Triptofanoa UGG kodoiaren bidez adierazten da. 

## Sintesia 
*L*-Triptofanoaren ekoizpen industriala prozesu biosintetikoa da *L*-serinatik eta indoletik abiatuta eta *Escherichia coli*ren mutante basati bat erabiliz. Triptofano sintasa entzimak katalizatzen du.

Laborategian triptofano errazemikoa sintetizatzeko hainbat bide aipatzen dira literaturan: hidantoinatik abiatuta, *beta*-indolaldehidotik eta azido hipurikotik, …

## Erabilera 
*L-*Triptofanoa bereziki dieta-osagarri gisa usatzen da, nahiz eta kosmetikoetan usatzen den ere.

## Iturriak 
Dietako *L*-triptofanoaren iturriak behikiak, oilaskoa, arrainak, esnekiak, txitxirioak, ekilore-haziak eta soja dira.

## Erreferentziak
Tirosina

**Tirosina** (Tyr) konposatu organiko aromatikoa da,C9H11NO3 formula duena, aminoazidoen klasekoa, fenol ordezkatzailea duena. Tirosinak kirialitatea du, eta ondorioz, bi enantiomero ditu: *L*-tirosina eta *D*-tirosina. *L*-Tirosina aminoazido proteinogeno ez esentziala da eta proteinen sintesian parte hartzeaz gain dopamina, noradrenalinaren eta adrenalinaren aitzindaria da. *D*-Tirosina hainbat bakterioren onddoren eta intsekturen metabolito gisa ageri da. Tirosina solido kristalino zuria da. Disolbagaitza da uretan eta disolbaezina ohiko disolbatzaile organikoetan. Narritagarria da.

*L*-Tirosina UAU eta UAC kodoien bidez adierazten da. 

## Sintesia 
*L*-Tirosina zetatik, kaseinatik eta artotik erauzten da hidrolisiz. Berriki *Escherichia coli* bakterioaren bidezko biosintesiak indarra hartzen ari dira.

## Erabilera 
*L-*Triptofanoa bereziki dieta-osagarri, aromatizatzaile eta kosmetiko gisa usatzen da.

## Erreferentziak
Berat konderria

**Berat konderria** () Albaniako konderrietako bat da. 200.000 biztanle inguru ditu eta 1.802&nbsp;km2-ko azalera du.

Konderriaren hiriburua Berat da.

## Banaketa administratiboa 
2000. urtera arte, Berat konderria hiru barrutitan banaturik zegoen: Berat, Kuçovë eta Skrapar. 2015tik aurrera 5 udalerritan banaturik dago: Berat, Kuçovë, Poliçan, Skrapareta Ura Vajgurore. 2015 baino lehen 25 udalerri zituen barnean:

* Berat
* Bogovë
* Çepan
* Çorovodë
* Cukalat
* Gjerbës
* Kozarë
* Kuçovë
* Kutalli
* Leshnjë
* Lumas
* Otllak
* Perondi
* Poliçan
* Poshnjë
* Potom
* Qendër Skrapar
* Roshnik
* Sinjë
* Tërpan
* Urë Vajgurore
* Velabisht
* Vendreshë
* Vërtop
* Zhepë

## Kanpo estekak
Dibër konderria

**Dibër konderria** () Albaniako konderrietako bat da. 190.000 biztanle inguru ditu eta 2.507&nbsp;km2-ko azalera du.

Konderriaren hiriburua Peshkopi da.

## Banaketa administratiboa 
2000. urtera arte, Dibër konderria hiru barrutitan banaturik zegoen: Bulqizë, Dibër eta Mat. 2015etik aurrera lau udalerritan banaturik dago: Bulqizë, Dibër, Klos eta Mat.

## Kanpo estekak