Abuztuaren 6

**Abuztuaren 6**a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hamazortzigarren eguna da, 219.a bisurteetan. 147 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1792 – Marseillako 600 errepublikazalek desfilea egin zuten Parisen abesti berri bat kantatzen, gerora Frantziako ereserki nazionala bihurtuko zena: *Marseillesa*.
* 1914 – Austria-Hungariak Errusiar Inperioaren aurkako gerra deklaratu zuen, Uztaileko krisialdia amaitu eta Lehen Mundu Gerra hasi zen.
* 1945 – Enola Gay AEBetako aire armadaren B-29 hegazkinak *Little Boy* izeneko bonba nuklearra (*irudian*) jaurti zuen Hiroshiman, Japonian, unean 80.000 hildako eraginez.
* 1952 – Pistolaz duelua egin zuten Txilen Salvador Allende eta Raúl Rettig senatariek, senatuan eztabaida sutsua izan ondoren. Rettig erradikalak sozialistari desafioa bota zion. Biak bizirik atera ziren.
* 1962 – Jamaika Britainiar Inperiotik independizatu zen.
* 1978 – Paulo VI.a Aita Santua hil zen.
* 2009 – 35 pertsona hil ziren Pakistanen Rawalpinditik Skardura zihoan autobus batek izandako istripuan.
* 2010 – India iparraldeko Kaxmir eskualdean, uholdeengatik ehun pertsona baino gehiago hil ziren.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1972 – *Everything You Always Wanted to Know About Sex* (*But Were Afraid to Ask)* ("Sexuari Buruz Beti Jakin Nahi Izan Zenuen Guztia* (*Baina Galdetzeko Beldur Zinen)") filma estreinatu zen, Woody Allenek zuzendu eta antzeztu zuen.
* 1993 – *The Fugitive* ("Iheslaria") filma estreinatu zen, Andrew Davisek zuzendu eta Harrison Ford, Tommy Lee Jones, Sela Ward, Julianne Moore, Joe Pantoliano eta L. Scott Caldwell aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
* 1994 – Euskal Encounter topagune eta LAN partyaren lehenbiziko ekitaldia Urretxuko Ederrena pilotalekuan ospatu zen.

### Mundua 
* 2012 – NASAren *Curiosity* lur orotako ibilgailua Martitzen lurrartu eta jada planeta gorriaren gainazaleko lehenbiziko irudiak eskeini zituen.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1926 – Gertrude Ederlek Mantxako kanala igerian egin zuen, hau lortu zuen lehen emakumea.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1799 – Joaquín Ignacio Mencos, Gendulaingo zazpigarren kondea, nafar politikari eta poeta, Iruñeko alkatea (h. 1882).
* 1824 – Sixto Cámara, nafar kazetari eta politikari errepublikanoa (h. 1859).
* 1860 - Vicente Monzón, gipuzkoar aristokrata, musikaria eta politikaria (h. 1913).
* 1903 – Juan de Ajuriagerra, EAJko politikaria Espainiako Gerra Zibilean eta frankismoan (h. 1978).
* 1914 – Simone Iribarne, lapurtarar tenislaria (h. 2010).
* 1929 – Trinido Vaqueriza, gipuzkoar arraunlari ohia.
* 1931 – Ignazio Arregi, gipuzkoar erlijio-gizon eta kazetaria (h. 2020).
* 1942 – Rikardo Ugarte, gipuzkoar eskultore, margolari eta poeta.
* 1943 –
** Alberto Ansola, arabar politikari jeltzalea, Arabako Ahaldun Nagusi ohia.
** Esteban Muruetagoiena, bizkaitar medikua (h. 1982).
* 1948 –
** Jose Mari Aleman, gipuzkoar ilustratzailea.
** Maritxu Roteta, gipuzkoar sopranoa eta abesbatza-zuzendaria.
* 1956 – Edurne Urkiola, bizkaitar idazlea.
* 1962 – Blanca Urgell, EHUko arabar irakasle eta filologoa.
* 1963 – Pedro María Corral, madrildar politikari eta eleberrigilea, Donostian.
* 1964 – Miguel Fuentes, Errealeko jokalari eta presidente ohia.
* 1965 – Maria Mendizabal Iturria, gipuzkoar ingeniaria, sopranoa eta aktorea.
* 1966 –
** Joseba Agirretxea, bizkaitar politikaria.
** Iñigo Lizarralde, bizkaitar futbolari ohia.
* 1969 – Pedro María Olano, gipuzkoar futbolari ohia.
* 1979 – Javi Lezaun, nafar futbolari ohia.
* 1980 – Javi Salgado, bizkaitar saskibaloi jokalaria.
* 1982 – Jokin Argote, gipuzkoar pilotari ohia.
* 1992 – Lauriane Lissar, lapurtar errugbilaria.
* 1993 – Iñigo Ruiz de Galarreta, gipuzkoar futbolaria.
* 2000 – Jon Mikel Magunagoitia, bizkaitar futbolaria.
* 2001 – Anne Lezea, gipuzkoar gimnasta erritmikoa.

### Mundua 
* 1619 – Barbara Strozzi, barrokoko italiar abeslari eta musikagilea (h. 1677).
* 1638 – Nicolas Malebranche, frantziar filosofoa (h. 1715).
* 1651 –
** Carl Gustav Rehnskiöld, Suediako kanpo mariskala (h. 1722).
** François Fénelon, frantziar artzapezpiku eta teologoa (h. 1715).
* 1666 – María Sofía Neoburgekoa, erregina (h. 1699)
* 1688 – Nädir Shäh, Persiako erregea (h. 1747).
* 1697 – Karlos VII.a, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea (h. 1745).
* 1765 – Petros Mavromichalis, Greziako estatuburua (h. 1848).
* 1766 – William Hyde Wollaston, britainiar kimikaria (h. 1828).
* 1768 – Jean-Baptiste Bessières, Istriako dukea, frantziar jenerala (h. 1813).
* 1775 – Luis XIX.a Frantziakoa, Frantziako azken dofina (h. 1844).
* 1776 – Daniel O'Connell, irlandar politikaria (h. 1847).
* 1777 – Georges Louis Duvernoy, frantziar anatomista eta naturalista (h. 1855).
* 1804 – Justinus van der Brugghen, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1863).
* 1809 – Alfred Tennyson, ingeles olerkaria (h. 1892).
* 1826 – Rolf Boldrewood, australiar idazlea (h. 1915).
* 1830 – Elizabeth Brown, britainiar astronomoa, eguzki-behaketetan espezializatua (h. 1899).
* 1844 – Alfredo Saxonia-Coburg eta Gothakoa, Saxonia-Coburg eta Gothako dukea (h. 1900).
* 1846 – Anna Haining Bates, akromegaliaren ondorioz 2,41 metro garai izatera heldu zen kanadar gizasemea (h. 1888).
* 1856 – Adèle Huguenin, suitzar idazlea (h. 1933).
* 1861 – Edith Kermit Carow Roosevelt, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (h. 1948).
* 1868 – Paul Claudel, frantziar olerkaria eta antzerkigilea (h. 1955).
* 1881 – Alexander Fleming, eskoziar zientzialaria, penizilinaren aurkitzailea eta 1945eko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1955).
* 1892 – Frank Tuttle, estatubatuar zinemagilea (h. 1963).
* 1900 – 
** Jiří Weil, Holokaustotik bizirik atera zen judu jatorriko txekiar idazlea (h. 1959).
** Ana de Valle, espainiar poeta (h. 1984)
* 1902 – Sylvain Arend, belgikar astronomoa (h. 1992).
* 1905 – Clifford Dupont, Rhodesiako lehendabiziko presidentea (h. 1978).
* 1911 – Lucille Ball, estatubatuar aktorea (h. 1989).
* 1912 – Paul-Marie Duval, frantziar arkeologoa, Galiako historian eta arkeologian aditua (h. 1997).
* 1915 – Géraldine Albaniakoa, Albaniako erregina ezkontidea (h. 2002).
* 1916 – Dom Mintoff, Maltako lehen ministroa (h. 2012).
* 1917 – Robert Mitchum, estatubatuar aktorea (h. 1997).
* 1925 – Conchita Ramos, Frantziako Erresistentziako kataluniar-frantziar kidea, nazien kontzentrazio-eremuetatik bizirik irten zena (h. 2019).
* 1926 – Francesco Somaini, italiar eskultorea (h. 2005).
* 1927 –
** Arturo Armando Molina, El Salvadorko presidentea (h. 2021).
** Theodor Wagner, austriar futbolaria (h. 2020).
* 1928 – Andy Warhol, estatubatuar margolari, idazle eta zinema-zuzendaria, Pop Art mugimenduaren sortzaileetariko bat (h. 1987).
* 1930 – Abbey Lincoln, estatubatuar jazz-abeslari eta aktorea (h. 2010).
* 1932 – Lluís Maria Xirinacs, kataluniar apaiz, politikari bakezalea eta independentista (h. 2007).
* 1933 – Suchinda Kraprayoon, Thailandiako lehen ministroa (h. 2025).
* 1934 –
** Chris Bonington, ingeles alpinista.
** Landelino Lavilla, kataluniar legelaria eta politikaria (h. 2020).
** Diane di Prima, estatubatuar poeta (h. 2020).
** Edmond Simeoni, korsikar politikari nazionalista historikoa (h. 2018).
* 1935 – Trini Tinturé, kataluniar komikilari eta ilustratzailea (h. 2024).
* 1940 - María Luisa López Fernández, espainiar botanikari eta katedraduna.
* 1942 – Francesc Pi de la Serra, kataluniar gitarrista eta kantautorea, Nova Cançóren ordezkari historikoetako bat.
* 1947 – Mohammad Najibullah, Afganistango Errepublika Demokratikoko azken presidentea (h. 1996).
* 1948 – Kenneth Hill, australiar botanikoa, fotosentiberatasunaren aurkitzailea (h. 2010).
* 1959 – Eija-Liisa Ahtila, finlandiar argazkilari eta bideoartista.
* 1962 –
** Georgi Xaiduko, bela kirolean aritzen zen errusiar estropadalari olinpikoa (h. 2023).
** Michelle Yeoh, malaysiar aktorea.
* 1963 – Kevin Mitnick, estatubatuar hackerra (h. 2023).
* 1964 – Patricia Rivadeneira, txiletar aktorea.
* 1965 – Juliane Köhler, alemaniar aktorea.
* 1966 – 
** Regina Carter, estatubatuar jazz biolin jotzailea eta irakaslea
** Marta Pérez Solé, kataluniar aktorea.
* 1969 – Manu Carreño, espainiar kirol irrati esatari eta telebista aurkezlea.
* 1970 –
** Yutaka Akita, japoniar futbolari ohia.
** M. Night Shyamalan, indiar jatorriko estatubatuar zinema zuzendaria, gidoigilea eta ekoizlea.
* 1971  &ndash; Fatman Scoop rap, abeslari estatuabatuarra (h. 2024).
* 1972 – Geri Halliwell, ingeles abeslaria, aktorea eta idazlea, *Spice Girls* musika-boskoteko kideetako bat.
* 1973 –
** Asia Carrera, estatubatuar aktore porno ohia.
** Vera Farmiga, estatubatuar aktorea.
** Stuart O'Grady, australiar txirrindularia.
* 1974 – Aliaksandr Jaxeuski, bielorrusiar elizgizona.
* 1978 – Marisa Miller, estatubatuar modeloa.
* 1979 – Denisse Buendía, mexikar idazlea eta margolaria.
* 1981 –
** David Doblas, espainiar saskibaloi jokalaria.
** Leslie Odom Jr., estatubatuar aktore eta abeslaria.
** Adrianne Curry, estatubatar modelo, aktore eta zinema-ekoizlea.
** Linda Maria Baros, errumaniar hizkuntzalaria, idazlea, itzultzailea.
* 1982 – Gaël Faye, ruandar-frantziar abeslari, rap musikari eta idazlea.
** Adrianne Curry, estatubatuar modelo, aktore eta film-zuzendaria.
* 1983 – Robin van Persie, herbeheretar futbolari ohia.
* 1992 - Natsumi Tsunoda, japoniar judo borrokalaria.
* 1994 - Marta Fernández Infante, espainiar igerilari paralinpikoa.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1823 – Jean de Labartette, Euskal Herrian jaiotako artzapezpikua, Frantziar Indotxinan (j. 1744).
* 1846 – Pierre Haudaudine, lapurtar enpresaburu eta militarra, Nantesen (j. 1756).
* 1869 – Pedro Balanzategi, gipuzkoar militar eta politikaria, Palentzian fusilatua (j. 1816).
* 1936 – Aurelio Iñigo, nafar ekintzaile anarkista, eraila (j. 1899).
* 1946 – Felix Markiegi, gipuzkoar apaiz, olerkari eta antzerkigilea (j. 1905).
* 1949 – Josepa Narbaiza, bizkaitar irrintzilaria. (j. 1867)
* 1958 – Alfonso Sena, gipuzkoar futbolaria (j. 1886).
* 1987 – José María Lakarra, euskal historialari, filologo, mediebalista eta heraldista, Aragoi eta Nafarroako historian aditua, Zaragozan (j. 1907).
* 2005 – Mikel Garmendia, euskal aktorea (j. 1945).
* 2016 – Jesús Górriz, nafar poeta (j. 1932).
* 2018 – Felisa Basauri Larrañaga, gipuzkoar baserritarra, esne-saltzailea (j. 1928).
* 2019 – Ángel Martín Duque, espainiar historialaria, artxibistikan, Erdi Aroan eta diplomatikan espezializatua, Iruñean (j. 1926).
* 2020 – Pierre Accoce, zuberoar kazetari, idazle, historialari eta espeleologoa, Annecyn (j. 1928).
* 2021 – Mikel Azurmendi, euskal idazlea eta itzultzailea (j. 1942).
* 2024 –
** Jokin Perona, euskal politikaria, Gipuzkoako Foru Aldundiko Ogasuneko diputatua (j. 1978).
** Izaskun Zubizarreta, gipuzkoar mendi-zeharkako eskiatzailea (j. 1970).
* 2025 – Santos Beloki, aita frantziskotar bertsozale eta euskaltzalea (j. 1936).

### Mundua 
* 258 – Sixto II.a, aita santua.
* 523 – Hormisdas, aita santua.
* 1195 – Henrike Lehoia, Saxoniako eta Bavariako dukea.
* 1221 – Domingo de Guzmán, domingotar predikarien ordenaren sortzailea (j. 1170).
* 1272 – Eztebe V.a Hungariakoa, Hungaria eta Kroaziako erregea (j. 1239).
* 1328 – Galeazzo I.a Visconti, Milango jauna (j. 1277).
* 1414 – Ladislao Napolikoa, Napoliko eta Hungariako erregea (j. 1377).
* 1458 – Kalisto III.a, aita santua (j. 1378).
* 1637 – Ben Jonson, ingeles olerkari eta drama-idazlea.
* 1660 – Diego Velázquez, espainiar margolari barrokoa (j. 1599).
* 1668 – Ana Soto, venezuelarra, espainiar kolonialisten aurkako borrokalari kazikea (j. 1618)
* 1682 – Luis Frantziakoa, Frantziako dofina (h. 1712).
* 1689 – Sofia Dorotea Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburgekoa, alemaniar noblea (j. 1636).
* 1700 – Léon de Lalanne, frantziar apaiz katolikoa, Baionako apezpikua izandakoa (j. c. 1642).
* 1746 – Kristian VI.a Danimarkakoa, Danimarkako eta Norvegiako erregea (j. 1699).
* 1820 – Elisa Bonaparte, Napoleon I.aren arreba (j. 1777).
* 1873 – Odilon Barrot, Frantziako lehen ministroa (j. 1791).
* 1901 – Karoline Rosing, groenlandiar emagin eta itzultzailea (j. 1842).
* 1906 – George Waterhouse, Zeelanda Berriko lehen ministroa (j. 1824).
* 1908 – Antonio Starabba, Italiako lehen ministroa (j. 1839).
* 1914 – Ellen Axson Wilson, AEBetako lehen dama (j. 1860).
* 1916 – Roger Casement, irlandar olerkari, iraultzaile eta nazionalista, heriotza zigorrez urkatua (j. 1864).
* 1923 – José Fernández Zabala, espainiar alpinista, idazle, argitaratzaile eta liburu saltzailea (j. 1884).
* 1925 – Gregorio Ricci-Curbastro, italiar matematikaria (j. 1853).
* 1942 – Stefania Wilczyńska, poloniar hezitzailea (j. 1886).
* 1945 – Naoemon Shimizu, japoniar futbolaria.
* 1959 – Preston Sturges, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1898).
* 1964 – Cedric Hardwicke, ingeles aktorea (j. 1893).
* 1965 – Aksel Sandemose, daniar eleberrigilea (j. 1899).
* 1969 – Theodor Adorno, alemaniar filosofo, soziologo eta musikologoa (j. 1903).
* 1973 – Fulgencio Batista, Kubako presidente eta diktadorea (j. 1901).
* 1977 – Alexander Bustamante, Jamaikako lehen ministroa (j. 1884).
* 1978 – Paulo VI.a, Aita Santua (1963-1978) (j. 1897).
* 1979 – Feodor Lynen, alemaniar biokimikaria, 1964ko Kimikako Nobel Saria (j. 1911).
* 1980 – Marino Marini, italiar eskultorea (j. 1901).
* 1985 – Forbes Burnham, Guyanako presidentea (j. 1923).
* 1986 –
** Emilio Fernández, *El Indio*, mexikar zinema zuzendari eta aktorea (j. 1904).
** Manfred Hausmann, alemaniar idazlea (j. 1898).
* 1988 – Francis Ponge, frantziar olerkari eta saio-idazlea (j. 1899).
* 1990 –
** Gordon Bunshaft, estatubatuar arkitektoa (j. 1909).
** Carlos Iniesta Cano, espainiar militarra (j. 1908).
** Jacques Soustelle, frantziar etnologo, politikari eta akademiakidea (j. 1912).
* 1991 – Shahpur Bakhtiar, Irango lehen ministroa (j. 1914).
* 1994 – Domenico Modugno, italiar abeslaria (j. 1928).
* 1996 –
** Muhammad al-Badr, Yemengo Mutawakkilitar Erresumako azken erregea (j. 1926).
** Hernán Siles Zuazo, Boliviako presidentea (j. 1914).
* 2001 – Jorge Amado, brasildar idazlea (j. 1912).
* 2002 – Edsger Dijkstra, herbeheretar informatikaria, informatikaren aintzindarietako bat (j. 1930).
* 2005 –
** Vizma Belševica, letoniar olerkaria, idazlea eta izultzailea (j. 1931).
** Robin Cook, eskoziar politikaria (j. 1946).
* 2007 – Atle Selberg, norvegiar matematikaria (j. 1917).
* 2009 –
** Willy DeVille, estatubatuar abeslari eta konpositorea (j. 1950).
** John Hughes, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1950).
** Antonia Ferrín Moreiras, matematikaria, irakaslea eta lehen galiziar astronomoa (j. 1914).
* 2010 –
** Cacilda Borges Barbosa, brasildar musika irakaslea, zuzendaria, konpositorea eta piano-jolea (j. 1914).
** Tony Judt, angloestatubatuar historialari, saiakeragile eta unibertsitateko irakaslea (j. 1948).
* 2015 – Louise Suggs, estatubatuar golf jokalaria, gaur egungo emakumezkoen golfaren sortzaileetako bat (j. 1923).
* 2016 – Midget Farrelly  australiar surflaria, surfeko lehen munduko txapelduna (j. 1944).
* 2017 – Betty Cuthbert, australiar atleta (j. 1938).
* 2018 –
** Paul Laxalt, euskal jatorriko estatubatuar politikaria, Nevadako gobernadorea (j. 1922).
** Joël Robuchon, frantziar sukaldaria, *Gault Millau* Gidak 1989an "Mendeko sukaldari" izendatua (j. 1945)
* 2019 – Luis Ruiz de Gopegui, espainiar fisikari eta idazlea, NASAren arduraduna Espainian (j. 1929).
* 2020 – Brent Scowcroft, estatubatuar militar eta politikaria (j. 1925).
* 2024 –
** Jaume Alomar Florit, espainiar txirrindularia (j. 1937).
** Connie Chiume, hegoafrikar aktorea (j. 1952).
** Monique Jacot, suitzar fotokazetaria (j. 1934).
* 2025 – Eddie Palmieri, estatubatuar piano jole eta musikagilea (j. 1936).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Pakea/Paken/Pakene/Bakezela eta Getari.
* Jesusen Antzaldatzearen jaieguna, kristautasunean.
* Jaiegunak: Gipuzkoako Getariko San Salbador auzoko jaiak.

## Kanpo estekak 
Abuztuaren 5 | Urteko egutegi | Abuztuaren 7