Paz Errázuriz

**Paz Errázuriz Körner** (Santiago, Txile, 1944) argazkilari txiletarra da. Hainbat erakusketa egin ditu Txilen zein atzerrian. 2017an Txileko Arte Plastikoen Sari Nazionala jaso zuen. Diktadura garaian Argazkilari Independenteen Elkartearen (AFI) sortzaileetako bat izan zen. *Grupo 8*  kolektiboan parte hartu zuen beste artista batzuekin batera, hala nola, Alexis Díaz, Javier Godoy, Álvaro Hoppe, Miguel Navarro, Claudio Pérez, Leonora Vicuña eta Alejandro Wagner. Errázurizen liburuen artean aipatzekoak dira *Amalia*, *La manzana de Adán*, *Kawesqar, hijos de la mujer sol* eta bere lanaren antologia, *Paz Errázuriz, fotografía 1982-2002*. Txileko argazkigintzari egindako ekarpena garrantzi handikotzat jotzen da.

## Biografia 
Paz Errázurizen gurasoak Fernando Errázuriz Lastarria eta Inés Körner Anwandterren izan ziren. Txikitan Baby Brownie kamera batekin zaletu zen argazkiak egiten. Ingalaterrako Cambridge Institute of Education-en ikasi zuen 1966an, eta gero, Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean. Azken horretan Hezkuntzan lizentziatu zen 1972an. Bere kabuz ikasi zuen argazkilaritza, modu autodidaktikoan. Hasiera batean, Santiagoko hainbat ikastetxetan irakasle ibili zen garaian, haurren argazkiak egiten espezializatu zen, bere irudiak hezkuntzari buruzko liburuetan argitaratzea zuelako helburu. eta *Apsi* aldizkarian kolaboratu zuen; bere lan propioak ere egin zituen, *Amalia. Historia de una gallina* argazki-liburua, adibidez (Lord Cochrane argitaletxea, 1973).

1981ean, Argazkilari Independenteen Elkartearen (*Asociación de Fotógrafos Independientes* - AFI) sortzaileetako bat izan zen.  Diktadura militarraren garaian Santiagoko kaleetako bizimodua dokumentatzeko konpromisoa zuten profesionalek sortu zuten AFI elkartea.

1986tik 1994ra bitartean, zenbait erakundek emandako bekak jaso zituen: J. S. Guggenheim Memorial Foundation-ena (1986), Andes Fundazioarena (1990), Fulbright Batzordearena (1992) eta Fondart-en biak (1994 eta 2009). Arrázuriz izan zen Guggenheim Memorial Foundation-en dirulaguntza entzutetsua irabazi zuen lehen emakume latinoamerikarra.  

Paz Errazuriz, berez, politikoa da, gizartearentzat deserosoa eta ulergaitza dena lantzeko interesa du; horregatik, bere obran arreta jartzen du besteok ikusi nahi ez ditugun errealitatearen ertzetan, eta fokua gizartean egokitu gabekoei zuzentzen die, mututzera behartuak izan direnei, etxegabetuei. Bere begirada haietan zentratuz bi betebehar gogorarazten digu, batetik, giza izaeraren onena babestu eta zaintzekoa, eta, bestetik, ahulak, zaurgarriak eta babesgabeak defendatzekoa. Eskaleak, adinekoak, gaixo mentalak eta trabesti jazarriak dira bere obraren protagonistetako batzuk. 

1980an *Personas* bakarkako lehen erakusketa egin zuen, Txileko Santiagoko Kultura Institutu Txiletar-iparramerikarrean. 1983an lehen aldiz parte hartu zuen talde-erakusketa batean, Argazkilari Independenteen Elkartearekin, Nanterren (Frantzia). Harrezkero, makina bat erakusketa egin ditu, bai bere herrialdean, bai mundu osoko beste hainbatetan. Urte berean, bere ibilbide profesionalean izandako «zintzotasun, askatasun eta ausardiagatik» PHotoEspaña saria eman zioten.

Bere argazki sail nagusien artean aipatzekoak dira *El infarto del alma* eta *La manzana de Adán**.*  Bietan jorratzen dira, argazkigintzatik, marjinaltasuna eta genero identitatea, eta biak liburu bihurtu dira, *El infarto del alma*, Diamela Eltit idazlearen testuarekin eta *La manzana de Adán*, Claudia Donoso kazetariarenarekin.  

Lehenengoan, *El infarto del alma liburuan*, argazkilariak Txileko Putaendo herriko Philippe Pinel ospitale psikiatrikoko zenbait bikote multigeneroren erretratuak egin zituen, eta Eltitek askotariko testuak idatzi zituen: prosa poetikoa, gutunak, saiakera laburrak eta testigantzak. Nerea Arruti irakasleak dioenez, «Hainbeste bikote maitemindu ikusteak txunditzen du. (...) Eta idazleak [Diamela Eltitek] hain testuinguru latzean zaurgarritasuna, zaintza eta maitasuna ikusten ditu. Gizarteak baztertzen eta desio ez dituen gorputz zaurgarriek mugimenduan jartzen dute maitasuna. Eta argazkietan subjektu maiteminduak ditugu soilik. Argazkilariak elkarrizketa moduan atera ditu argazkiak, ez dira subjektu pasiboak». 2011n, Tate Galleryk sailaren liburuan agertzen diren 12 argazki erosi zituen. 2001ean Pedro Lemebel txiletar idazlearen *Tengo miedo torero* eleberriaren azalean bere argazkietako bat erabili zuten. 

2017an, Txileko Arte Plastikoen Sari Nazionala lortu zuen.

## Liburuak 
Hemen jasotzen dira argazkilariaren webgunean zerrendaturiko liburuetako batzuk.

* *Amalia. Historia de una gallina*, haurrentzako argazki-liburua; Lord Cochrane argitaletxea, Santiago, 1973 (Recrea, 2013)
* *Ediciones Económicas de Fotografía chilena*. 3. zk. Urria, Santiago 1983
* *El paseo Ahumada*, Ediciones Minga, Santiago, 1983

* *La manzana de Adán*, Claudia Donosorekin batera, Editorial Zona, Santiago, 1989 (Fundación AMA, 2014)
* *El infarto del alma*, Diamela Eltit-ekin batera, Francisco Zegers Editor, Santiago 1994 (Zegers, 1999; Ocho Libros, 2010; Hueders, 2017)
* *Agenda Cochrane* 1994
* *Madres Niñas*, Cochrane Impresores, Santiago, 1997
* *Nomads of the Sea*, Katalogoa, Australia, 1998
* *Kawesqar. Los hijos de la mujer sol*, LOM Ediciones, Santiago, 2003
* *Paz Errázuriz Fotografía*, Editorial Origo, Santiago 2004.
* *Soul’s Infarct*, Lumen Books, Ameriketako Estatu Batuak, 2008
* *La luz que me ciega*, katalogoa; Malú Urriola/Carolina Tironirekin elkarlanean; Santiago, 2010
* *Insubordinación: Diamela Eltit y Paz Errázuriz*, Monte Ávila Editores Latinoamericana, Caracas, 2011
* *FotoNO*, PhotoEspaña katalogoa, Alvimpress Impresores, Santiago, 2012
* *Paz Errázuriz*, Katalogoa, Fundación Mapfre, Madril, Espainia 2015
* *Paz Errázuriz*, D-21 Editores, Santiago, Chile 2015
* *Ojos que no ven*, Autoedizioa, Santiago, Chile 2018
* *Señales*, Metales Pesados, Santiago, Chile 2019
* *Ñuble: Retratos de la Nueva Región*, Santiago, 2019
* *Arles Les Rencontres De La Photographie*, Katalogoa, Éditions de La Martinière, 2019
* *archivo imperfecto*, Ediciones Metales Pesados, Santiago, 2023
* *Histoires Inachevées*, Maison de I’ Amérique Latine, Atelier EXB, París, 2023

## Banakako erakusketak 
* 2016. Centro Álvarez Bravo, Oaxaca, Mexiko.
* 2016. “*Paz Errázuriz*”. Centro Cultura Antiguo Instituto, Gijón, Espainia.
* 2016. “*Tormentas*”. Museo Histórico Nacional, La Serena, Txile.
* 2015. “*Paz Errázuriz*”, D21 Proyectos de Arte, Santiago, Txile.
* 2015.  *Dark Mirror*, Art from Latin America since 1968. Kunstmuseum, Wolfburg, Alemania.
* 2015.  *Adentro-Afuera*. Atzerabegirakoa. Fundación Mapfre. Madril, Espainia.
* 2015.  Veneziako Bi Urtekoa, Txileren aretoa. Italia.
* 2015. “*Aquí nos vemos*”. Erakusketa kolektiboa. Centro Cultural Kirchner, Bs. As. Argentina.
* 2015. "*Paz Errázuriz*". Sala Bárbara de Braganza, Fundación MAPFRE, Madril, Espainia.
* 2012. "*El Combate contra el Ángel*" Galería 64. Santiago, Txile.
* 2011 “*La luz que me ciega*”. Paz Errázuriz eta Malú Urriola. Galería E, Valparaíso, Txile.
* 2010. “*Mois de la Photo*”. Maison de L’Amerique Latine, Paris, Frantzia.
* 2010. “*La luz que me ciega*”. Museo de Arte Contemporáneo, Santiago, Txile.
* 2010. “*Huellas del Cotidiano*.” Galería Mohammmed Fassi. Rabat. Maroko.
* 2009. “*Cultura de Taller*” Luis Poirotekin batera. Instituto cultural Las Condes Santiago, Txile.
* 2008. “*Los Chilenos Calbuco*”. Casa de la Cultura, Calbuco, Txile.
* 2007. “*Los Chilenos Calbuco*”. Galería AFA, Santiago.
* 2007. “*La Batalla contra el Angel*”. MAC, Valdivia. Txile
* 2006. “*Cuerpos*”. Espace Arpete. Paris. (MoisOFF) Frantzia
* 2006. “*Paz Errázuriz, Fotografías Chile 1981_2002*”. Museo de Osma, Lima, Peru.
* 2006. “*Paz Errázuriz, Fotografías Chile 1981_2002*”. Centro Cultural Borges. Buenos Aires. Argentina.
* 2005. “*Exéresis*”. Librería Metales Pesados. Santiago, Chile.
* 2005. “*Paz Errázuriz, Fotografías*”. Museo Lord Cochrane, Valparaíso, Txile.
* 2005. "*Paz Errázuriz, Fotografías*". Espacio Achromatik. Paris, Frantzia.
* 2005. "*La Mirada*". Museo de Arte del Banco de la República. Bogotá, Kolonbia.
* 2004. "*Arte Chileno Traspasando Fronteras*". Klovicevi Dvori Galeria. Zagreb, Croacia.
* 2004. *Réplicas y sombras/Reiterations&Shadows_ retrospectiva/retrospective1983_2002*. FundaciónTelefónica, Santiago, Txile.
* 2002. *El infarto del alma/TheInfarctof the Soul*. Fotogalería San Martín. Buenos Aires, Argentina.
* 2002. *Los nómadas del mar/The Nomads of the Sea*. Casa Azul del Arte, Punta Arenas, Txile.
* 2001. *El Sacrificio /The Sacrifice* (bideoa). Galería Animal, Santiago, Txile.
* 1999. *Los nómadas del mar/The Nomads of the Sea*. Museo de Arte Contemporáneo de Yokohama, Yokohama, Japonia.
* 1998. *Boxeador I / Boxer I*. Galería Muro Sur, Santiago, Txile.
* 1998. *Los nómadas del mar / The Nomads of the Sea*. Art space_Visual Arts, Sydney, Australia.
* 1998. *Los nómadas del mar/The Nomads of theSea*. Centre for Contemporary Photography, Melbourne, Australia.
* 1996. *Los nómadas del mar/The Nomads of the Sea*. Museo Nacional de Bellas Artes. Santiago, Chile.
* 1992. *Paz Errázuriz: Fotografías 1981_1991*. Museo de Arte Contemporáneo Carrillo Gil. Mexico DF, Mexico.
* 1992. *Photographs by Paz Errázuriz*. The Photography Gallery. Toronto, Kanada.
* 1991. *Un cierto tiempo / A Certain Time*. Museo Nacional de Bellas Artes. Santiago, Txile.
* 1989. *La manzana de Adán / Adam’s Apple*. The Australian Centre for Photography. Sydney, Australia.
* 1989. *La manzana de Adán / Adam’s Apple*. Galería Ojo de Buey, Santiago, Txile.
* 1988. *Deados / TwobyTwo*. Galería Carmen Waugh La Casa Larga. Santiago, Txile.
* 1987. *El combate contra el ángel / The Fight Against the Angel*. Galería La Plaza, Santiago, Txile.
* 1986. *Fotografías*. Galería Carmen Waugh La Casa Larga. Santiago, Txile.
* 1983. *Entreactos / Entr’actes*. Universidad del Bio_Bio. Concepción,  Txile.
* 1982. *Fotografías* 1982. Galería Sur, Santiago, Chile.
* 1980. *Personas / Persons*. Instituto Chileno - Norteamericano de Cultura, Santiago, Txile.

## Esker onak 
### Sariak 
* 2017: Txileko Arte Plastikoen Sari Nazionala
* 2017: Madame Figaro-Rencontres de’Arles II argazki saria
* 2016: Oaxacako Liburuaren Nazioarteko Azoka, Esker ona.Oaxaca, Mexiko
* 2015: PHOTOESPAÑA saria
* 2014: Kultura eta Arteen Kontseilu Nazionala. "Pablo Neruda" Arte eta Kultura Merituaren Ordena. Santiago, Txile.
* 2005: Txileko Arte Kritikoen Zirkulua. Ibilbide artistiko baten saria, argazkigintza kategorian. Santiago, Txile.
* 2005 Arte Nazionalen Altazor Saria, *Erreplika eta itzalen* lanagatik argazkien kategorian.
* 2005 Txileko Arte Kritikoen Zirkuluak emaniko Ibilbide Artistikoaren Saria.
* 2004: Nazioarteko Argazkilaritza Latinoamerikarraren Saria. Paris, Frantzia.
* 1995: Ansel Adams saria, Txileko Iparraldeko Kultura Institutuak emana, Santiago, Txile.

## Oharrak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Paz Errázurizen webgunea
* Paz Errázurizi elkarrizketa
* Paz Errázuriz: Pinocheten erregimenari desafio egin zion emakumea, BBC, 2019.
* Paz Errázuriz Tate Gallery-n
* Los nómadas del mar, 1996ko erakusketako argazkiak eta testuak
* *El infarto del alma* erakusketari buruzko artikulua, zenbait argazkiz hornitua.
* Paz Errázuriz, El Diario 2015
* Argazkilari Independenteen Elkartea (AFI) Memoria chilena
* En el circo argazki saila
* Exposición | Paz Errázuriz - Colecciones Fundación Mapfre
* Art collections | Paz Errázuriz - Colecciones Fundación Mapfre
*