open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Bizente elizako erretaula nagusia (Donostia)

**San Bizente elizako erretaula nagusia** Donostiako eliza honetako erretaula nagusi erromanista da, Anbrosio Bengoetxea eskultorearen lan gorena, 1583 eta 1592 bitartean egina, Joanes Iriarterekin batera.

## Deskribapena 
Taillatutako harrizko oinarria dauzka, predela bat, hiru gorputz eta atikoa. Hiru kale eta lau kaletartetan antolatua dago, gainera alboetan eta kaletarteetan nitxoak dauzka zutabe klasikoez inguratuta, lehenengo gorputzeko zutabeak joniarrak dira eta gainontzekoetakoak korintiarrak eta ordena konposatukoak (kaletarteetakoak ordena konposatukoak soilik dira). Zutabeetako fusteak ildaxkatuak dira, eta atikoan izan ezik, beheko zatia (beheko herena) groteskoz apainduta dute, estilo platereskoan. Erdiko kalea aldameneko kaleetatik bereizten duten zangoak Pizkundeko apaindura apalez hornituak ditu. Ateburudun, puntu erdiko eta lauki kurbatuko nitxoak ditu; eta frontoia, berriz, lehenengo gorputzean okerra da, bigarrenean, erpinetan beheratua, eta hirugarrenean triangeluarra. Atikoaren burua erdizirkular zatitua da.

Frisoak, arkitrabeak eta tinpanoak aingeruen buruez eta Pizkundeko irudi ugariz apainduta ditu. Lehenengo gorputzaren euskarri diren zutabeek oinarritzat dituzten mentsulak oparotasunez apainduta ageri dira; goragoko gorputzetan, frontoiaren isurkietan biluztutako aingeruen irudikapena egiten da; gorago, dohainen alegoriazko irudiak daude; eta erretaularen zatirik garaienean, itsatsitako aingeruek hirukia osatzen dute fruitu eta adakera artean.

Erretaula hau  eta Juan de Villarrealen arkitekturak osatzen du. Erretaulak programa ikonografiko osoa azaltzen du. Predelan eta lehenengo gorputzeko oinean (azken horretan Jpanes Iriartek, idulkiko erliebeen egileak, parte hartu zuen) Jesusen Nekaldiko hainbat pasarte kontatzen dira, honela banatuta kontatu ere: predelako bost paneletan, Azken afaria, Oinen garbiketa, Apostoluak lotan, Getsemaniko baratzeko irudia, Jaunaren atxilotzea eta Kristo Pilatosen aurrean; frisoan, Zigortzea, Arantzez koroatzea, Jesus Anasen aurrean, Gurutz bidea, Kristo gurutziltzatua eta Gurutzetik jaistea; erretaulako kaletarteetan hamabi apostoluak irudikatzen dira eta kaleetan Kristoren bizitzako hainbat pasarte, bai eta San Bizente eta San Sebastianen hagiografiak ere. Zehaztuz, kaleetan gai hauek dira ikusgai: lehenengo gorputzean, bi alboetan Deikundea eta Artzainen jaurespena eta erdiko kalean Salbatzailearen irudia; bigarren gorputzean, San Bizenteren martiritza eta gurutziltzaketa, erdiko hormakonkan San Bizenteren irudia agertzen delarik; goiko oinean San Sebastianen epaiketa eta martiritza ikus daitezke alboetan eta bere irudia erdian; atikoan, Jasokundea agertzen da irudikatua, aingeruez inguratuta eta alboetan bi martirien irudiekin; buruan, berriz, Kalbarioa, Ama Birjina, San Joan, eta alboetan Sendotasunaren eta Justiziaren dohainak dituelarik irudikatuta.

Polikromiaren egilea ezezaguna da. Kontrarreformako kanonak jarraitzen ditu, kalitate handikoa da nabarmentzekoa delarik erretaularen arkitektura estaltzen duen urre-geruza aparta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hypoxylon howeanum

***Hypoxylon howeanum*** *Xylariaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
Fruitu-gorputz hankagabea, gutxi-asko globo forma duen estroma batek eratua, 3-10 mm-ko diametrokoa, oina substratuari lotua duena, gehienetan isolatua baina batzuetan elkartua, marroitik laranjatura. Azal edo himenoforo irregularra eta gutxi-asko nabarmendutako garatxoak dituena, ostioloen eraginez. Barrualdeko peritezioak  beltzak eta globo formakoak dira eta 0,3-0,5 mm-ko diametroa dute.

## Haragia 
Gogorra eta egurkara. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Antzeko espezieak daude, azterketa mikroskopikoaren bidez baztertu behar direnak.

## Sasoia eta lekua 
Espezie arrunta urte osoan, hostozabalen egur hilaren azalean ateratzen da, *Castanea, Quercus*, *Corylus* eta *Platanusean* batik bat.

### Banaketa eremua 
Kanadako onddoak, Ameriketako Estatu Batuetako onddoak, Mexikoko onddoak, Erdialdeko Amerikako onddoak, Brasilgo onddoak, Argentinako onddoak, Europako onddoak, Errusiako onddoak, Irango onddoak, Hego Koreako onddoak, Japoniako onddoak, Txinako onddoak, Taiwango onddoak, Australiako onddoak, Zeelanda Berriko onddoak, Hegoafrikako onddoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neha Sharma

**Neha Sharma** (Bhagalpur, Bihar, 1987ko azaroaren 21a) indiar aktore, abeslari eta modeloa da. 2007an hasi zuen bere ibilbidea *Chirutha* filmean egindako emanaldian. Ordutik aurrera, telugu, hindi, malabarera eta tamilera hizkuntzetako ekoizpen zinematografikoetan parte hartu du.

Urte bateko atsedenaren ondoren, 2016an *Da Tang Xuan Zang*, *Kriti* eta *Tum Bin 2* filmetan berriz agertu zen hindi zineman. Urtebete geroago, Nafisa interpretatu zuen *Mubarakan* filmean eta Akshara Malabar zineman egin zuen debuta. 2018an *Hera Pheri 3* filmean parte hartuko zuela iragarri zuten, Ahmed Khan eta Indra Kumarrek zuzendutako komedia.

## Bizitza pertsonala 
Aktoreak gozatu egiten du sukaldean, musika entzuten eta dantzan. Sharmak Indiako dantza klasikoko modu bat praktikatzen du
Kathak. Beste dantza batzuk ere egiten ditu, hala nola, hip hopa, saltsa, merengea, jive eta jazza. Inspirazio handitzat du Kate Moss. Aisha Sharmaren ahizpa da, hau ere aktorea, 1989ko urtarrilaren 24an jaioa. Aishak Indiako zineman parte-hartze hasiberria du, *Satyameva Jayate* filmean bere lehen agerpena 2018an erregistratu zen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sally Kirkland

**Sally Kirkland Jr.** (New York, 1941eko urriaren 31 – Palm Springs, Kalifornia, 2025eko azaroaren 11) estatubatuar aktore eta zinema ekoizlea izan zen.

Andy Warholek zuzendutako *The Factory* arte estudioko eta New Yorkeko abangoardiako mugimenduko kide izan zen. Drogekiko mendekotasunak eragindako suizidio saiakera baten ondoren, yoga eta pinturaren bidez errehabilitatu zen. 1970eko hamarkadaren erdian hirurogei urte iraun zuen ibilbide bati ekin zion zineman.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Publio Rutilio Rufo

**Publio Rutilio Rufo** (K.a. 158 - K.a. 78 ondoren) Erromatar politikaria, soldadua, hizlaria eta historialaria izan zen, Gens Rutiliako kidea, eta Julio Zesarren osaba zaharra (bere arreba Rutiliaren bidez, Zesarren amonaren aldetik). Errepublika Erromatarrean kargurik gorenera iritsi zen, K.a. 105ean kontsul hautatua izan zenean.

Bere kontsulgoan zehar, entrenamendu-sistema erreformatu eta armadaren diziplina hobetu zuen. Kinto Muzio Eskebolaren legatu gisa, Asia probintziako biztanleak ekiten ustelkeriaren aurka babesten saiatu zen; horrek, ordea, ekiteen haserrea piztu zuen, eta probintziarrek aurkako salaketa faltsua aurkeztu zuten. Akusazioa gezurra zen, baina epaimahaia ekiteek osatzen zutenez, errudun jo zuten. Ondorioz, erbesteratua izan zen eta Smirnara joan zen, non Erromaren historia grezieraz idatzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pooja Sharma

**Pooja Sharma** (New Delhi, India, 1989ko uztailaren 12a) indiar modelo, abeslari eta aktorea da, *Draupadi* papera egiteagatik ezaguna Mahabharat telebista saio mitologikoan.

## Biografia 
Bere jaioterrian hazi zen. Beti izan zuen emanaldiarekiko eta arte eszenikoekiko interesa modelajearekiko baino gehiago. Unibertsitatean zebilela, Doordarshan-en kiroletan oinarritutako elkarrizketa saio baterako hautatu zuten.

Poojak pentsatu zuen saioan ez zihoala ondo, baina taldeko norbaitek esan zion aurkezle lanak egiteko gaitasuna zuela. Eta Zum-erako ainguratze entzunaldi batzuen ondoren, hautatua izan zen. Ainguratu ondoren, berak TVC batzuk egin zituen, arrapalatik ibiltzen da. Sharma izan zen 2006ko Miss Indian finalista izan zen top 10a.

### Aktore ibilbidea 
Sharmak Karan Kundrarekin egin zuen *Star Plus Teri Meri Love* Stories-eko aktore debuta. Anfitrioia zenez, eta bere ahots eta itxuragatik, Mahabharateko casting-zuzendariak deitu eta entzunaldira joateko eskatu zion. Lehenik eta behin, ez zuen interesik, baina zuzendariak behin eta berriz eskatu ondoren, berak entzunaldia eman zuen eta berehala Draupadiren papererako hautatua izan zen. Bere ibilbidean inflexio-puntua izan zela erakutsi zuten, izan ere, saioak arrakasta handia izan zuen eta kritikak eta publikoak goraipatu egin zuten.

## Telebistako serieak 
* 2012: *Teri Meri Love Stories* como *Sia Bhel*
* 2013 – 2014: *Mahabharat* como *Draupadi*
* 2014: *Ajab Gajab Ghar Jamai as Lakshmi* (aparición especial)
* 2015: *Dosti... Yaariyan... Manmarziyan* como ella misma (aparición especial)
* 2017 – 2018: *Mahakali– Anth hi Aarambh hai* como *Parvati/Kali*

## Sariak 
* 2014:*Pentsaera berria* ekimenaren irabazlea 2014ko ***Star Parivaar Awards*** sarietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen Instagrama.
Nirim

**Nirim** (; ) Israelgo hego-mendebaldean dagoen kibutz bat da, Négev basamortuaren ipar-mendebaldean, Gazako Zerrendatik gertu. Khan Yunisetik 7 kilometro ekialdera dago, eta Eshkol Eskualdeko Kontzejuaren mende dago. 2021ean 407 biztanle zituen.

## Historia 
Kibutza 1946ko urrian ezarri zen Negev-eko 11 puntuen zati gisa. Négev-en juduen presentzia ezartzea zuen helburu, etorkizuneko Estatu judu baten zati gisa aldarrikatzeko. Hashomer Hatzair gazte mugimenduko Nir brigadaren izena darama, bertako kide batzuek kibutz ezartzen lagundu zutelarik, eta jatorriz "Dangour" izeneko leku batean finkatu zen, orain Sufa kibutza dagoen lekuan. Sortzaileetako bat Dan Zur izan zen, Israelgo paisaia-arkitekto nagusietako bat bihurtu zena.

1948ko gerra arabiar-israeldarra hasi zenean, 1948ko maiatzaren 15ean, kibutza Egiptoko armadak Nirim guduan eraso egin zion Israelgo lehen kokaleku judua izan zen. 39 defendatzaile zituen. Guduan zehar, egiptoarrak kibutzaren perimetrotik 25 metro baino gutxiagora hurbildu ziren eta euren defendatzaileetako zortzi hil egin ziren, egiptoarrak erretiratu baino lehen. Etxe guztiak suntsitu zituzten erasoan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Detaile xume bat*

## Kanpo estekak
Ambrosio Bengoetxearen tabernakulua (Hernani)

**Ambrosio Bengoetxearen Hernaniko elizarako egindako tabernakulu** edo sagrarioa pieza nabarmen bat da Hernaniko parrokian gorde dena, San Joan Bataiatzailearen elizan. 1610. urteko lana da, garaiko gipuzkoar eskultore nabarmenetako baten obra, Ambrosio Bengoetxearena (honen beste tabernakulu nabarmen bat Errenteriako parrokia elizan dago).

Tabernakulua erretaula landu baten lehenengo gorputzean dago, hormakonkaren azpian, . Lanak tenplete forma du, fusteko zutabeak eta goiko partean kupula dituena. Altzariak apaingarri ugari ditu, hala nola loroiak, kukuluak eta galloiak. Ez dauka tailla askorik baina, erliebe horietan ikus daitekeen motibo aniztasunagatik, estilo barrokoaren hastapena antzeman daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herenia Etruskila

**Herenia** **Kupresenia Etruskila** (Latinez: *Herennia Cupressenia Etruscilla*) Erromatar Inperioko *augusta* izan zen (K.o. 249ko iraila – 251ko ekaina), Dezio enperadorearen emaztea eta Herenio Etrusko eta Hostiliano enperadoreen ama.

III. mendeko enperatrizen gehiengoaren kasuan bezala, oso gutxi dakigu berari buruz. Ziur aski senatarien familiakoa zen eta bere arbasoak lurralde etruriarretan finkatu ziren. Hereniak Deziorekinezkondu zen, ziurrenik K.o. 230**.** urtea baino lehen, eta bere senarra enperadoretza lortzean *augusta* titulua jaso zuen. Bere seme Hostilianoren izenean erregente bihurtu zen, Dezio eta Herenio Abritoko guduan garaitu eta hil zirenean. Hala ere, Hostiliano 251-n bertan hil zen ere. Hortik aurrera, bere senarra eta semeak hil ondoren iluntasunean desagertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Lasarte

**Mikel Lasarte Zia** (Barañain, 1996ko otsailaren 10a) nafar bertsolaria da.

## Bizitza 
9 urterekin hasi zen bertsotan, Estitxu Arozenaren eskutik eta gaztetatik nabarmendu zen, hirutan gailendu baitzen Nafarroako Eskolarteko Txapelketan. Orain, Barañaingo bertso-eskolan dabil bertsotan.

Euskal Ikasketetan graduatua EHUn, lanbidez euskara irakaslea da.

## Txapelketak 
* Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Gazte mailan:
*** Txapelduna (3): 2012, 2013, 2014

** Txikien mailan:
*** Txapeldunordea (2): 2009, 2010
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Finalaurrekoak (3): 2017, 2021, 2023, 2025
** Final-laurdenak (2): 2015, 2019

## Sariak 
* Xalto Saria
** Txapelduna (1): 2013

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amala Shankar

**Amala Shankar** (bengalieraz: অমলা শংকর; Jessore, Britainiar Raj, 1919ko ekainaren 27a – Kalkuta, India, 2020ko uztailaren 24a) dantzaria izan zen. Uday Shankar dantzari eta koreografoaren emaztea izan zen, Ananda Shankar musikariaren eta Mamata Shankar dantzari eta aktorearen ama, eta Ravi Shankar musikariaren koinata. Uday Shankar senarrak idatzi, ekoitzi eta zuzendu zuen Kalpana filmean aritzeagatik da ezaguna Amala. Shankar 2020. urteko uztailaren 24an hil zen Mendebaldeko Bengalan, Kalkutan, Indian, 101 urte zituela.

## Bizitza 
Amala Shankar Amala Nandy bezala jaio zen 1919. urtean. Aitak, Akhoy Kumar Nandyk, seme-alabek natura eta herriekiko interesa izan zezaten nahi zuen. 

### Dantzari ibilbidea 
1931. urtean, 11 urte zituela, Parisko Nazioarteko Erakusketa Kolonialera joan zen. Bertan ezagutu zituen Uday Shankar eta bere familia. Uday Shankarren amak, Hemangini Devik, sari bat oparitu zion jantzi zezan. Bertan Uday Shankar-eko dantza taldearekin bat egin zuen eta handik aurrera hasi zen mundu osoan zehar.
[ezkerrera|thumb|Uday Shankar eta [Amala Shankar 1941. urtean]]
1939. urtean, Uday Shankar-eko dantza taldearekin Chennai-n zegoela, gau batean Amalak ezkontzea proposatu zion Uday Shankar-i. Bikotea 1942. urtean ezkondu zen. Bere lehen semea, Ananda Shankar, 1942ko abenduaren 11n jaio zen. Bitartean, bere bigarren alaba, Mamata Shankar, 1955. urteko urtarrilaren 7an jaio zen. Uday Shankar eta Amala Shankar dantza bikote ezagunenetakoa izan zen denbora luzez. Hala ere, Uday Shankarrek harreman sentimentala zuen bere konpainiako neska gazte batekin, eta harexekin ekoiztu zuen *Chandalika* Amala gabe. Uday Shankar 1977. urtean hil zen. Azken urteetan, bikotea bananduta bizi izan zen. 2012. urtean, Amala Shankar artean aktibo zegoen, eta Mamata alabarekin eta Tanusree Shankar errainarekin bizi zen. Shankar Ravi Shankarren koinata zen, zein sitar jotzailea zen. Shankar 90 urte arte egon zen aktibo, bere azken emanaldia *Sita Swayamvar* draman izan zen, 92 urte zituenean, non Janaka erregearen papera egin zuen.
ezkerrera|thumb|Uday Shankar eta Amala Shankar *Kalpana* laneko eszena batean (1948).
## *Kalpana* 
Amala Shankar *Kalpana* (1948) filmean jardun zuen. Uday Shankarrek idatzi, ekoitzi eta zuzendu zuen, eta bera ere agertu zen filmean. Amalak Uma interpretatu zuen filmean. Amala 2012. urteko Canneseko Nazioarteko Zinemaldian izan zenean, elkarrizketa batean esan zuen: "Canneseko Zinemaldian aktorerik gazteena nintzen... Canneseko Zinemaldia bisitatzen ari naiz berriz 81 urteren ondoren..."

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Iparraldeko ontzi beltz leunduen kultura

**Iparraldeko ontzi beltz leunduen kultura** () Indiako azpikontinentean Burdin Aroan agertu zen kultura bat izan zen, K.a. 700 eta 200 urteen artean iraun zuena.

Grisez margotutako ontzien kulturaren eta Ontzi beltz eta gorrien kulturaren ondoren sortu zen garai vedikoaren hondarretan eta K.a. 500 eta 300 urteen artean izan zuen aldi gorena, Mahajanapada estatuen garaian. Ondoren Maurya Inperioa sortu zen.

Adituek antzekotasunak aurkitu dituzte askoz antzinakoagoa den Harappa kulturarekin, bolizko dadoak direla, orraziak edota pisu sistema berezia. Baita ere lokatzaren erabilera, adreilu egosiak eta harriak arkitekturan, eraikin publiko askoren eraikuntza, gailu hidraulikoen sistemen garapena, eta antzerako artisautzan. Baina desberdintasun nabarmenak ere badaude, izan ere arrozak, artatxikiak eta basartoak garrantzia handia hartu zuten Iparraldeko ontzi beltz leunduen kulturan. Hiri berek jarraitu zuten existitzen eta azpikontinente guztian hazkunde handia gertatzen ari zen, eta Shunga eta Satavahana dinastiak sortu ziren eta ondoren Kusan inperioa.

Rakesh Tewari indiar arkeologoak dio berriagoak direla ontziok, baina beti ere K.a. 800 urte baino bi mende lehenagokoak.

## Arkeologia eremuak 
[280px|thumb|Ontzi beltz leundu baten zatia, Gobernuaren Museoan, [Mathuran (Uttar Pradesh).]]
Honako hauek dira kultura honetako arkeologia eremu garrantzitsuenak, Mahajanapadatan sailkatuta:
* :
** Charsada (antzina Pushkalavati) eta Taxila
* :
** Delhi (antzikano Indraprashta)
** Uttar Pradesh estatuan: Hastinapura, Mathura, Kampil/Kampilya, Ahichatra, Ayodhya, Sravasti, Jajmau, Prayagraj, Kausambi eta Varanasi
** Bihar estatuan: Vaishali, Rajgir, Pataliputra (Patna), Champa (Bhagalpur) eta Kopagarh (Darbhanga)
** Madhya Pradesh estatuan: Ujjain eta Vidisha
** Mendebaldeko Bengala estatuan: Bangarh, Chandraketugarh eta Mongalkote
* :
** Mahasthangarh eta Wari-Bateshwar

Thailandia hegoaldeko hainbat arkeologia eremutan aurkitu dira ontzi beltz leunduak, itsas merkataritza bidez eramanak izango zirela uste da. Sri Lankako hainbat tokitan ere, Anuradhapuran adibidez, aurkitu dira Iparraldeko ontzi beltz leunduak, K.a. 500 eta 250 urteen artean datatu direnak. Horrek erakusten du India iparraldeko Ganges haranarekin harremanak bazirela garai haietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juri Sisikin

**Juri Fiodorovitx Sisikin** (; Saratov, 1937ko maiatzaren 15a – *ibidem*, 2025eko azaroaren 11) sobietar eta errusiar eskrimalaria izan zen.

Lau domina olinpiko irabazi zituen hiru joko ezberdinetan. 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen taldekako sable proban eta zilarrezkoa banakako florete proban. 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen taldekako florete proban eta 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen taldekako florete proban.

## Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Kanpo estekak
Veena Tandon

**Veena Tandon** (Kashipur, 1949ko irailaren 7a)  indiar  biologo, zoologo, taxonomo, parasitologo, akademiko eta NASI zientzialaria da, Biotech Parken (Lucknow). Zoologiako irakaslea izan zen North Eastern Hill-eko Unibertsitatean eta Indiako Helminto parasitoen Database-ko ikertzaile burua izan zen. Janari-balioko animaliei eragiten dieten zizare-infekzioei buruzko ikerketengatik da ezaguna, eta parasitologiari buruzko bi liburu eta hainbat artikuluren egilea da. 

Indiako Gobernuak Padma Shri ohore zibil gorena eman zion 2016an, zientziari egindako ekarpenengatik. 

## Bizitza 
Veena 1949ko irailaren 7an jaio zen Kashipurren, Uttarakhand estatuan. 

## Ibilbidea 
Himachal Pradesh Unibertsitatean irakasle laguntzaile gisa hasi zuen bere ibilbidea, baina Shillong-eko North Eastern Hill Unibertsitateko Zoologia Sailera joan zen irakasle laguntzaile gisa, eta han aritu zen irakasle gisa erretiroa hartu arte. Erretiroa hartu ondoren, Lucknow-eko Biotech Park-era batu zen bere helmintologia ikerketak jarraitzeko, Indiako Zientzien Akademia Nazionalaren platinozko beka bati esker, eta erakundeko NASIko zientzialari nagusia da.

DITeko (Ipar-Ekialdeko Parasitoen Informazio Analisi Zentroa) ikertzaile nagusia da, eta Ipar-Ekialdeko Indiako Helminto Parasitoen Informazio Datu-basea (NEIHPID) prestatzen ari da. Horrez gain, bi liburu idatzi ditu: *Pictorial Guide to Trematodes of Livestock and Poultry in India* eta *Bamboo Flowering and Rodent Control*. Era berean, *Northeast India Helminth Parasite Information Database (NEIHPID): Knowledge Base for Helminth Parasites* liburuaren egilekidea da, eskualdeko parasitoen biodibertsitateari buruzko datu-base bat, eta Indiako Gobernuaren Zientzia Aholku Batzordeko kide izan da, baita Zientzia eta Teknologia Sailaren Bioteknologiari buruzko Lantaldeko kide ere.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Indiako Zientzien Akademia Nazionalak Tandon kide hautatu zuen 1998an, eta Indiako Parasitologia Elkarteko kide hautatu bihurtu zen 2005ean.
* Indiako Zoologia Elkarteko eta Indiako Helmintologia Elkarteko kide ere bada, eta Ingurumen, Baso eta Klima Aldaketa Ministerioko Taxonomia - Animalien Zientzietako katedra izan zuen 2003-06 bitartean. hala nola Guwahati Unibertsitateko R. P. Choudhuri irakaslearen dohaintza-hitzaldian, Kalkutako Zoologia Elkarteko M. M. Chakravarty irakaslearen oroitzapen-hitzaldian eta Indiako Zientzien Akademia Nazionaleko Archana Sharma irakaslearen oroitzapen-hitzaldian.

## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
* Lalan Kumar Arya, Sivakumar R. Rathinam, Prajna Lalitha, Usha R. Kim, Sudeep Ghatani, and Veena Tandon (February 2016). "Trematode Fluke Procerovum varium as Cause of Ocular Inflammation in Children, South India" *Emerg Infect Dis*. **22** (2): 192–200. doi:10.3201/eid2202.150051. PMC 4734527. 

## Kanpo estekak 
* «Veena Tandon on PeerJ» Profila. PeerJ. 2016.
Mrinalini Sarabhai

**Mrinalini Sarabhai** (Hindi: मृणालिनी साराभाई;  Palakkad, 1918ko maiatzaren 11 – Gandhinagar, India, 2016ko urtarrilaren 21a) dantzari klasiko, koreografo, hezitzaile eta idazle indiarra izan zen, Arte Eszenikoen Darpana Akademiaren sortzailea, Ahmedabad hirian dantza, drama, musika eta txotxongilo entrenamenduak ematen dituen institutua. Sari eta aipamen asko jaso zituen artean egindako ekarpenarengatik. 18.000 ikasle ingururi bharatanatyam eta kathakalin dantza-antzespenean trebatzen lagundu zion.

## Bizitza 
Mrinalini Keralan jaio zen 1918an. Gurasoak gizarte langile baten eta Ammu Swaminathan parlamentuko kide ohiaren alaba. Bere haurtzaroa Suitzan eman zuen eta bertan, Dalcroze-ko Eskolan jaso zituen bere lehen ikasgaiak, dantza mugimenduei buruzkoak, mendebaldeko teknika. Santiniketan Rabindranath Tagore-k hezi zuen, non bere benetako bokazioaz jabetu zen.

### Bizitza pertsonala 
1942. urtean Vikram Sarabhairekin ezkondu zen. Vikram Sarabhai eragin handiko zientzialaria eta industriala da, eta Indiako espazio-programaren aitatzat hartzen da. Bi haurren gurasoak izan ziren: Mallika alaba aktore eta aktibista izan zen, eta Kartikeya Sarabhai, ostera, zientzian jardun zuen.

### Heriotza 
2016. urteko urtarrilaren 20an ospitaleratu zuten, eta 2016ko urtarrilaren 21ean hil zen, 97 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lakoniar Askeen Liga

thumb|270x270px|Eleuterolakonen hiriak, Pausaniasen arabera
**Lakoniar Askeen Liga** (Koine Grezieraz: *Κοινόν τῶν Ἐλευθερολακώνων*, latinizazioa: *Koinon tōn Eleutherolakōnōn*) K.a. 21ean ezarri zen Grezia hegoaldean, Augusto enperadoreak sortua, ia bi mendez lotura estuan egon zen hiri multzo bati egitura formala emanez.

## Historia 
Eleuterolakoniarrak (*Ἐλευθερολάκωνες*, “lakoniar askeak”) K.a. 195ean aipatu ziren lehen aldiz, Erroma-Esparta Gerraren ondoren Espartak porrota jasan zuenean. Tito Kintio Flaminino jeneral erromatarrak, kostaldeko hainbat hiri (periekoen hiriak), Akaiar Ligaren babespean jarri zituen, Espartako hondar-estatutik bereiziz. Bere hiririk garrantzitsuena Gitio izan zen. Urte gutxiren buruan, K.a. 192an, Nabis Espartakoak Gitio berriro bereganatu zuen, baina Akaiar Ligak berehala eraso zion. Espartatarrek Las hiria ere hartu zuten. Akaiarrek erantzun zuten eta Las eta Esparta bera ere erasotu zituzten.

K.a. 146an Akaiar Liga desegin ondoren, Eleuterolakoniarrak Lazedemoniar Ligan (κοινὸν τῶν Λακεδαιμονίων) sartu ziren, erromatarren menpeko Espartar koloniaz osatutako koinon batean, Augusto enperadoreak K.a. 21ean Lakoniar Askeen Liga berriro ezarri zuen arte.

## Konstituzioa 
Ligako (*koinon*) kargu gorena *strategos-*a zen, eta altxorzain batek laguntzen zion. Garai oparoenean koinonek 24 hiri zituen, nahiz eta kopurua 18ra jaitsi zen. Koinonak III. mendearen bigarren erdira arte iraun zuen, bere kide diren hirien txanpon eta inskripzioetan ageri den bezala. 297. urtera arte iraun zuen, Diokleziano enperadoreak probintzia-administrazioa erreformatu zuen arte.

## Hiri parte-hartzaileak 
Pausaniasen arabera hiri parte-hartzaileak hauek ziren:

## Erreferentziak 
## Kanpo Estekak
Vigna radiata

**Mung babarruna** (*Vigna radiata*), batzuetan **soja berdea**, lekale espeziea da. Hego-ekialdeko Asian (Birmania, Kanputxea, Filipinak, Indonesia, Laos, Malaysia, Thailandia eta Vietnam), Bangladeshen, Txinan, Indian eta Sri Lankan landatzen da, baita Afrikako hainbat herrialdetan ere, klima tropikal eta subtropikaleko eskualdeetan.

## Sukaldaritza 
*V radiata*ren haziak (aleak) barazki gisa erabil daitezke; pureetan, zopetan edo landare-ore gisa egosita; oskolarekin edo oskolik gabe kontsumitzen dira, edo ernamuindu egiten dira, ondoren kimu samur gisa kontsumitzeko.

Ekialdeko sukaldean kimu gisa jan ohi dira; ale ernalduak, entsaladan gordinak edo salteatuak, haragiekin konbinatu daitezke karbohidratoak almidoiarekin ordezteko, eta kozinatu edo saltatu egiten dira pixka bat, testura mantentzeko.

Kimu horiek gero eta gehiago erabiltzen dira, eta ia munduko edozein merkatutan aurki daitezke.

Txinako sukaldaritzan erabili ohi dira, baita Birmanian, Sri Lankan, Thailandian, Japonian, Taiwanen, Korean, Filipinetan, Pakistanen, Indian, Iranen, Iraken, Indonesian, Vietnamen eta Asiako hego-ekialdeko beste eskualde batzuetan ere. Baita Peruko chifa sukaldaritzan ere.

Indiako sukaldaritzan Urad izeneko hazi zuritua erabiltzen da, eta batez ere dal egiteko erabiltzen da. Eskualde batzuetan, dosa prestatzeko erabiltzen da, gosari gisa kontsumitzen den opil txikia.

Kimuek proteinak, karbohidratoak eta zuntza dituzte, baina haziek baino kantitate txikiagoan. Fosforoa, potasioa, kaltzioa, magnesioa, burdina, zinka, iodoa, fluorra eta kobrea ere urriagoak dira aleak baino. Hala ere, sodio-edukia altuagoa da. Aleek bitamina guztiak dituzte, B12 eta D izan ezik.

Bere almidoia kristaleko fideoak egiteko ere erabiltzen dute.

## Laborea 
1850 metro arteko altitudeetan landatzen da, batez beste 20 °C eta 30 °C arteko klimetan, urtean 600 eta 1800 milimetro bitarteko prezipitazioekin. Lurzoru pobreetara egokitzen da, baina substratu emankor eta solteetan (hareatsuak) hobeto garatzen da, eta ez ditu gaziak onartzen. Nahiko gogorra da lehortearen eta itzaleko kokapenen aurrean.

Vigna radiata (5001246044).jpg|Lorea
Mungbohne mit Fruchtstand.jpg|Fruitua
Mung beans (Vigna radiata).jpg|Haziak
YosriTaugeh.jpg|Kimuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manasi Scott

**Manasi Scott** indiar abeslaria, komunikazioan profesionala eta aktorea da. Manasi ezaguna da zuzeneko emanaldiengatik eta "Sanjay Gupta" izeneko bere lehen albuma konposatzeagatik, *Acid Factor i*zeneko beldurrezko film baterako.

## Biografia 
Manasi duen talentu anitzagatik da ezaguna. Abeslari gisa nazio mailan errekonozimendua izan zuen, zortzigarren mailan ika*st*en ari zela. St. *Xavier Collegen* Masen Komunikazioan lizentziatu ondoren, telebista eta zine produkzioko ikastaroak ere egin zituen. Abeslari profesional gisa, "Dark Water Fixation" izeneko Pune rock talde ezagun batekin hasi zuen bere ibilbidea. "Othaiyadi Pathaile" izeneko bere musika gaia, "Snehithiye" tituludun eta Priyadarshanek zuzendutako pelikula baterako interpretatua izan zena, leihatilan arrakasta handia izan zen. Manasik paper garrantzitsua izan zuen pelikula honetan, "Nancy" izeneko bere pertsonaia interpretatuz. "Snehithiye", emakumezko karaktereak bakarrik izateagatik nabarmentzen zen pelikula bat zen. Manasi saskibaloiko jokalari nazionala ere bada.

## Ibilbidea 
Bere debuteko albuma plazaratu aurretik ere, Manasi sentsazio nazional bihurtu zen bere zuzeneko emanaldiekin. 2005ean kaleratutako "Nachlae" izeneko debuteko albuma izan arren, lehen haustura handia 2009an gertatu zitzaion, Sanjay Guptaren "Acid Factory" izeneko filmarekin. Manasik 'Khatti meethi' izeneko abestia konposatu eta interpretatu zuen film honetarako. Berak bideo musikal batean ere parte hartu du. Besteak beste, "Peter Gaya Kaam Se ", "Pappu Can’t Dance"," The Fox"," Loot", "Tom Dick and Harry Rocks Again" eta "Love Story 2050" dira bere lan garrantzitsuenak. Film herrikoi pare batean aritu da, *Jhootha Hola Sahi* eta *Ek Main Aur Ekk T*. *The Week* aldizkariko azalean Indiako lehen abeslaria izan zen; 2012ko iraileko *FEMINAko* karatulan ere agertu zen.

## Bizitza pertsonala 
Manasi bere gurasoen alaba bakarra da. Ama Punjabekoa du eta aita Tamil Nadukoa. Biak medikuak ziren. Manasi Craig Scottekin ezkonduta zegoen, baina 2011n dibortziatu ziren. Zephan Izeya izeneko semea du.

## Diskografia 
* *Snehithiye*
* *Okkadu Chalu*
* *Goppinti Alludu*
* *Acid Factory*
* *Peter Gaya Kaam Se*
* ''Pappu Can't Dance Saala*
* *The Fox*
* *Loota*
* *Tom Dick and Harry Rocks Again*
* *Love Story 2050*
* *Aadhi Bhagavan*
* *Thillalangadi*

## Filmografia 
* *Snehithiye*
* *Acid Factory*
* *Jhootha Hi Sahi*
* *Ek Main Aur Ekk Tu*

## Telebista 
* *Perfect 10* on Sony Pix - Anchor
* *Glamorous* on Zoom - Anchor
* *E Buzz* on AXN - Anchor
* *Cornetto Anchor hunt'' on Zing / ETC - Judge

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harini Ravi

**Harini Ravi** (Chennai, 1994ko abenduaren 20a) V. V. Ravi biolinistaren alaba den Indiako bikoizketako abeslari eta aktorea da.

## Biografia 
Goi mailako bigarren hezkuntza Mylaporeko "Sir Sivaswami Kalalaya School" eskolan osatu zuen. 2012ko maiatzaren 28an, emaitzak "CBSE" izeneko erakunde baten bidez iragarri ziren. Erakunde horretan, Harini bere eskolako lehenengo ikasle onenetako bat izan zen. Horrez gain, sari eta aintzatespen ugari jaso ditu eskola mailan, baita beste hainbat erakunde ospetsurenak ere, musikan, kiroletan, pinturan, "Bhagavad Gita" lehiaketetan eta arlo akademikoan.

## Ibilbidea 
Abeslari gisa egin zuen ibilbidea 2000 publizitate film baino gehiagorako musika gaiak interpretatuz hasi zuen, ingelesez, baita Indiako Hegoaldeko eta Iparraldeko beste hizkuntza batzuetan ere, bakoitza bere hizkuntza indigenan. 2500 Jingle baino gehiagorentzat ere interpretatu du. Harini Ravi txikitan hasi zen aitarekin eta amarekin musika  jotzen, eta gero sei urte zituela hasi zen bikoizketako aktore lanetan.

Era berean, bere aita VV Ravi eta haren anaia V.R.-ren gidaritzapean musika formazioa jaso zuen. Raghava Krishna, Carnatic taldeko abeslaria. Beste mugarri bat bakarkako grabazioak dira, deboziozko eta aberrizko kantuetarako kantu musikalak.

Hainbat musika saiotan hartu du parte, besteak beste, Swarangalen "Saptha Sun TV", Paadalaamen "Raagamaalika Jaya TV" eta "AAHA Podhigai", azken honetan lehen saria jaso zuen.

Bakarlari gisa eta bikoteka abestu du, musika gaiak interpretatzeko, UNICEFek babestutako "Shout it Out" izeneko albumean, "NalandaWay" Fundazioarekin elkartuta, non garai hartan Tamileko gobernadore zen Surjit Singh Barnalak plazaratu zuen.
Abesbatzetarako eta bakarkako musika gaietarako ere jo izan du, musika zuzendari ospetsuentzat: Ilaiyaraja, A R Rahman, Vidyasagar, Iman, K. Bhagyaraj, Dhina, Vijay Antony, Kavi periyathambi eta beste batzuen artean.

## Musika Tamileran 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Srabani Sen

**Srabani Sen**, **Sraboni Sen** bezala ere idatzia (bengaliera: bengaliera:শ্রাবণী সেন) indiar abeslaria da, bengalar musikaren interpretea.

Kalkutako Patha Bhavan eskolan hezia izan zen. Geroago geografia ikasi zuen Gokhale Memorial Girls' College unibertsitatean, Calcuttako Unibertsitate entzutetsuan afiliatutako emakumeentzako erakundea eta graduondoko titulua lortu zuen unibertsitate berean. Manorama bengalar aldizkarirako kazetari gisa hasi zuen bere ibilbide profesionala, musikan denbora osoko ibilbidea aukeratu aurretik.

Sumitra Sen abeslariaren alaba da eta Indrani Senen ahizpa gazteena da.

## Sariak 
2000. urtean, "B.F.J.A award for the best female playback singer" saria jaso zuen, Rituparno Ghosh zuzendariaren "Utsab" filmean egindako  "Rabindra Sangeet Amala Dhabala Paaley"  interpretazio hunkigarriagatik.

## Kanpo estekak 
* Srabani Senen webgunea
Dumkako elizbarrutia

**Dumkako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1952ko urtarrilaren 17an ezarri zen Maldako prefetura apostoliko gisa eta 1962ko abuztuaren 8an elizbarruti mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Dumkan dago. Egun apezpikua Julius Marandi da.

## Ordinarioak 
### Maldako prefektu apostolikoa 
* Adam Grossi (1952-1962)

### Dumkako apezpikuak 
* Leo Tigga (1962-1978)
* Telesphore Toppo (1978-1984)
* Stephen M. Tiru (1986-1995)
* Julius Marandi (1997-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Sonatan Kisku (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Brady

**Thomas Edward Patrick Brady Jr.** (1977ko abuztuaren 3a, San Mateo, Kalifornia), estatubatuar amerikar futbolari ohi bat da, quaterback postuan jokatu duena.

NFL ligan 23 denboraldiz jardun zuen, New England Patriots (2000-2019) taldean 20 denboraldiz eta Tampa Bay Buccaneers (2020-2022) taldean azken 3 denboraldietan.

Zazpi Super Bowl irabazi zituen (2001, 2003, 2004, 2014, 2016, 2018 eta 2020), denak New England Patriots taldearekin.
Daltonganjeko elizbarrutia

**Daltonganjeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1971ko ekainaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Daltonganjen dago. Egun apezpikua Theodore Mascarenhas da.

## Ordinarioak 
* George Victor Saupin (1971-1987)
* Charles Soreng (1989-1995)
* Gabriel Kujur (1997-2016)
* Theodore Mascarenhas (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Augusta María Holstein-Gottorpekoa

**Augusta María Schleswig-Holstein-Gottorpekoa** (Schleswig, 1649ko otsailaren 6a – Durlach, 1728ko apirilaren 25a) alemaniar noblea izan zen, Holstein-Gottorp Etxekoa. Schleswig-Holstein-Gottorp-eko printzesa izan zen eta, ezkontzaz, Baden-Durlach-eko margravina.

## Bizitza 
Schleswig-Holstein-Gottorp-eko Frederiko III.a dukearen (1597-1659) eta Maria Isabel Sajoniako printzesaren (1610-1684) azken alaba izan zen. Amaren aldeko aitona-amonak Saxoniako Juan Jorge I.a hauteslearen eta Magdalena Sibila Prusiako printzesaren alaba. Gainera,  Eduviges Leonor Holstein-Gottorpekoa, Suediako erreginaren eta Cristian Alberto Holstein-Gottorpeko dukearen arreba gaztea zen.

1677. urtean, senarrak aitaginarrebaren lekua hartu zuen Baden-Durlacheko margraviatoan, eta Augusta Maria printzesa margravina ezkontidea bihurtu zen.

Luis XIV.a Borboiko frantziarrak presionatuta, bere senarrak Bavariako ondorengotza gerran hartu zuen  parte 1688. urtera arte, bere familiarekin (Augusta Maria barne) lurretatik kanporatua izan zenean. 1697. urteko Rijswijkeko Bakearekin, margraviatoaren populazioa laurden bat gutxitu zen eta oparotasuna suntsitu zen; hala ere, Frederiko VII.a Handiak Basileako margravearen titulua irabazi zuen, non bera eta bere familia errefuxiatu ziren. Gero Durlachera itzuli ziren, eta han ez zuten gaztelu bakar bat ere aurkitu bizitzeko. Gero, Frederiko VII.a Handiak Espainiako ondorengotza-gerran parte hartu zuen, borrokaren zati bat bere lurretan izan zelarik. Margraveak eta bere emazteak bigarren aldiz ihes egin behar izan zuten Basileara. Frederiko Handia 1709. urtean hil zen. 1714. urteko bakearekin, bere emaztea Durlachera itzuli zen eta 1728. urtean hil zen.

### Ezkontza 
1670. urteko maiatzaren 15ean, Augusta Maria printzesa Baden-Durlacheko Frederiko VII.a Handia izan zen margravearekin ezkondu zen Husumen, Frederiko VI.a  Baden-Durlacheko margravearen eta Kleeburgeko Cristina Magdalena kondesa palatinoaren semea. 

### Ondorengoak 
Bikoteak 11 seme-alaba izan zituen:

* Frederiko Handia (1672-1672).
* Frederika Augusta (1673-1674).
* Kristina Sofia (1674-1676).
* Klaudia Magdalena Isabel (1675-1676).
* Katalina (1677-1746), 1701ean Juan Federico de Leiningen-Hartenburg kondearekin (1661-1722) ezkondua.
* Karlos III.a Gilen (1679-1738), Baden-Durlacheko markgravea (1709-1738).
* Juana Isabel Baden-Durlachekoa (1680-1757), 1697an Eberardo Luis Wurtembergeko (1676-1733) dukearekin ezkondua.
* Albertina Frederika Baden-Durlachekoa (1682-1755), 1704an Schleswig-Holstein-Gottorp-eko Kristian Augusto printzearekin (1673-1726) ezkondua, 1705az geroztik Lübeck-eko printze-apezpikua; gainera, Adolfo Frederiko I.a Suediako erregearen gurasoak eta Katalina II.a Errusiako zarinarraren aitona-amonak izan ziren.
* Kristobal (1684-1723).
* Carlota Sofía (1686-1689).
* Mariana (1688-1689).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiempo de Hoy

***Tiempo de Hoy*** 1982tik 2018ra bitartean Bartzelonan argitaratu zen astekari bat izan zen, *Grupo Zeta* komunikazio taldekoa.

## Historia 
1982ko maiatzaren 17an sortu zuen *Antonio Asensio Pizarrok*, Grupo Zeta beraren Interviú aldizkariarekiko independentea izango zen gehigarri politiko bat eratzeko. 

Lehen zuzendaria *Julian Lago* izan zen, 1982tik 1987ra bitartean argitalpena zuzendu zuena.

*José Onetok* aldizkariaren zuzendaritza hartu zuenean, aldizkaria zabaldu egin zen eta atal berriak sortu zituen: kultura, ikuskizunak, gertaerak, ekonomia, kirola eta gizarte kronika. 1980ko eta 1990eko hamarkadetako informazio-aldizkari ezagunenetako bat izan zen Espainian, asteroko informazio-eremua oso menderatuta zuen *Cambio 16* aldizkariarena ere gaindituz.

1990ean, *Pedro Páramo* zuzendari berriak gizarte kronikaren ikuspuntua aldatu zuen pertsona ospetsuei buruzko informazio hutsa izatetik gizarte-informazioa izatera aldatuz.  

1999tik 2000ra bitartean aldizkaria modernizatu zuen *Agustín Valladolid* izan zen zuzendaria. 

2000ko ekainaren 13tik aurrera, *Jesús Rivasés* zuzendariarekin, arreta handiagoa jarri zitzaion ekonomiari.  

2007an Interneteko hedabide digitalen bilakaera berria eta prentsa idatziko argitalpenen panorama zaila kontuan hartuz, aldizkariak bide berri bat hartu zuen.in baitzuen. 

Aldizkariak 2018ko urtarrilean utzi zion argitaratzeari, pilatzen zituen galera ekonomikoen ondorioz. 

## Esklusibak 
* Sofia Erreginari egindako elkarrizketa bat jaso zuen lehen hedabidea izan zen, 1986an.

* Felipe Gonzalez Moncloatik atera nahi zuen konspirazio bat azaleratu zuen, Luis Maria Ansoni egindako elkarrizketa bati esker, zalaparta mediatiko handia eragin zuena.

* Bere lehen esklusiba, Espainiako errege-familiako kideei hegazkin militarren salmentarekin mesede egiten zieten milioi askoko komisio batzuei buruzkoa izan zen.

## Zuzendariak 
* Julián Lago (1982-1987).
* Jose Oneto (1987-1997).
* Pedro Páramo (1997-1999).
* Agustín Valladolid (1999-2000).
* Jesús Rivasés (2000-2005).
* Jesus Maraña (2005-2007).
* Jesús Rivasés (2007-2018).

## Kolaboratzaileak 
Bere historian zehar hainbat izen ospetsuk idatzi zuten aldizkarian, besteak beste: José Oneto, Alfonso Guerra, Fernando Savater, Gregorio Peces-Barba, Josep Fontana,  Alfonso Ussía, Vicente Molina Foix edota Isabel Coixet.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilemina Badengoa

**Gilemina Badengoa** (alemanez, *Wilhelmine von Baden*; Karlsruhe, 1788ko irailaren 10a – Darmstadt, 1836ko urtarrilaren 27a) Badengo printzesa izan zen jaiotzez, eta Hessengo eta Rineko dukesa handia ezkontzaz.

## Bizitza 
Gurasoak Karlos Luis Badengo printze oinordekoa eta Amalia Hesse-Darmstadteko landgravinarra izan ziren. Bikoteren alaba gazteena izan zen. Haurrideak izan ziren: Luisa Badengoa, Errusiako enperatriza izan zena ahizpa nagusia; Frederika Badengoa, Suediako erregina; Karolina Badengoa, Bavariako erregina eta Karlos II.a Badengo duke handia.

### Ezkontza 
1804. urteko ekainaren 19an Karlsruhe-n ezkondu zen bere lehengusu anaiarekin, Luis Hesse-Darmstadteko printze oinordekoarekin (1777-1848). Senarra aitaren oinordekoa izan zen 1830. urtean. Luisen aferek laster urrundu zuen bikotea, Guillerminak lehen bi seme-alabak izan ostean.

### Ondorengoak 
Bikoteak zazpi seme-alaba izan zituen, eta horietatik lau baino ez ziren helduarora iritsi: 

* Luis III.a Hesse-Darmstadtekoa (1806-1877), Hesse eta Rhineko duke handia.
* Hildako jaiotako haur bat (1807).
* Karlos Hesse-Darmstadtekoa (1809-1877), Luis IV.a Hesse-Darmstadteko duke handiaren aita.
* Isabel (1821-1826).
* Hilda jaiotako neska bat (1822).
* Alexandro Hesse-Darmstadtekoa (1823-1888), Haukeko Juliarekin morganatikoki ezkondua.
* María Hesse-Darmstadtekoa (1824-1880), Errusiako tsarina Alexandro II.a Errusiakoa tsarrarekin ezkontzean.

## Dukesa handia 
Senarrak 1830. urtean tronu dukalaren oinordekoa izan ostean, une horretan zituen baliabideak erabili zituen Heiligenbergen (Alsazia) zuen jabetza zabaltzeko, Darmstadteko gortetik ahalik eta maiztasun eta denbora luzeenean aldenduta egon ahal izateko.

Guillermina da Rosenhöhe parkearen sortzailea izan zen. 1820. urtean Heiligenbergeko gaztelua erosi zen, lorategi ingeles zabala bihurtuz, Bergstrasse inguruko paisaiarekin ezin hobea egin zuen. Han ere laster izan zituen arrosal bat, kolunpio handi bat, pabiloi turkiar bat eta espezie exotikoen bilduma bat, gero bere seme Alejandrok handitu zuena, sasoiko gustu erromantikoari erantsi eta Jugenheim herriko eta aurrien Erdi Aroko aurkikuntzekin apaindu zuena. 

Zurrumurruen arabera, Guillerminak harremana izan zuen bere txanbelanarekin, Augusto von Senarclens de Grancy baroiarekin. Itxuraz, azken lau seme-alabak Augusto baroiarekin izandako harremanaren ondorio izan ziren.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zinovios Valvis

**Zinovios Zafirios I. Valvis** (; Missolonghi, 1800 – *ibidem*, 1886ko abuztuaren 25a) greziar abokatu eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1863an eta 1864an.

Valvisek Teologia ikasketak hasi zituen Halkiko Teologia Eskolan, baina bukatu gabe Zuzenbidea ikastera joan zen Pisara. Han bizi zen osaba. Greziara itzultzean, Amfisako epaile fiskala izan zen, eta gero abokatu.

1844an diputatu hautatu zuten eta Justizia eta Finantza ministroa izan zen. Oto Greziakoa erregea kanporatu ondoren, Valvis Atenasko Bigarren Batzar Nazionaleko presidente aukeratu zuten 1863ko urtarrilaren 17an. 1863ko otsailaren 13an lehen ministro izendatu zuten eta martxoaren 25ean karguari uko egin zion batzarrak diputatuen soldata igotzeari uko egin ziolako.

Jurgi I.a Greziakoa erregeak 1864ko apirilaren 16an izendatu zuen Valvis lehen ministro, eta honek uztailaren 26an dimititu zuen. Hurrengo urtean Estatu Kontseiluko presidente izendatu zuten, baina hilabete batzuk geroago dimisioa eman zuen.

Dimitrios Valvis lehen ministroaren anaia izan zen.
Cuckoo Moray

**Cuckoo Moray**, ezaguna **Cuckoo** edo Cukoo izen hutsaz ere (Britainiar Raj, 1928 – 1981eko irailaren 30a) britainiar-indiar dantzari eta aktorea izan zen zinema indiarrean. Zinema hinduaren "Chica de Gom (euskaraz: Gom neska)" ere ezaguna, bere talentu handiarengatik oso ezaguna egin zen. Cuckooren benetako izena Cuckoo Moray zela baieztatu zen berriki.

## Ibilbidea 
### Hasiera goiztiarra 
Cuckook 1946. urtean  egin zuen debuta pantailan *Arab Ka Sitara* filman. Gero, Stum Chandin, audientzia handiak eta zuzendariek lehen aldiz nabaritu zituzten bere dantza trebetasunak. Cuckooren ibilbideko inflexio puntua Mehboob Khan musikariaren filmetan izan zen. ''''Anokhi Ada* (1948) filmean egin zuen dantza-emanaldiak sasoi hartako dantzari nagusi bihurtu zuen, eta *Andaz* (1949) drama erromantikoa izan zen, Nargis Dutt, Dilip Kumar eta Raj Kapoor protagonista zituena. Dantzariak bere trebeziak erakusteko aukera izan zuen. Mehboob Khan-en 1952ko "*Aan*" pelikula technicolor-ean aldaketa labur bat izan zuen bere bizitzan, koloretako bere lehen pelikula izan baitzen. Dantza-zenbaki bat egiteagatik 6.0000 ₹ kobratzen zuen, eta kopuru hori inbidiagarria zen sasoi horretan.

### Geroko bizitza 
Cuckoo izan zen dantzari onena film hinduetan, Helen, Padmini, Vyjayanthimala eta beste zenbait dantzari industriara heldu  ziren arte. Cuckoo Helen dantzari eta aktore britainiar-birmaniarraren familiako laguna zen. Aktore ezezagunei Bollywooden debutatzen eta gora egiten laguntzeagatik ere ezaguna egin zen, *Ziddin* Pran aktorea, esaterako. Cuckook 13 urteko Helen sartu zuen abesbatzen dantzari gisa *Shabistan* eta *Awaara* filmetan (biak 1951. urtean). Cuckoo eta Helen nabarmen agertu ziren kantu eta dantzen sekuentzietan, *Chalti Ka Naam Gaadi* (1958) eta *Yahudi* (1958) lanetan, adibidez. Bere azken agerpena zineman *Mujhe Jeene Do'' lanean izan zen, 1963. urtekoa, eta gero zinemagintzatik desagertu zen.

### Heriotza 
Cuckoo 1981. urteko irailaren 30ean hil zen, 53 urte zituela. Ahaztua izan zen, eta industria zinematografikoak ez zion jaramonik egin hil zen unean.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Shefali Jariwala

**Shefali Jariwala** (Mumbai, India, 1982ko azaroaren 24a– ibidem, 2025eko ekainaren 27a) aktore eta modeloa izan zen, eta hindi musikaletan, errealitate saioetan eta pelikula ugaritan agertu zen. Shefali 2002. urteko *Kaanta Laga* bideo albumeko abesti batean agertzeagatik egin zen ezagun.

## Bizitza 
Shefali Jariwala Informatika Aplikazioetan graduatu zen.

### Osasun arazoak 
E Times TV-k egindako elkarrizketa batean, 15 urterekin izan zuen lehen krisi epileptikoa eta estresak eta antsietateak konbultsioak eragiten zizkiotela azaldu zuen, baina ariketa programa bati esker konbultsio barik mantentzen dzela eta depresioari aurre egiten ere saiatzen zela.

### Lan ibilbidea 
2002an *Kaanta Laga* bideo musikalarekin egin zen ezaguna. *Nach Baliye 5* eta *Nach Baliye 7* dantza reality show-etan parte hartu zuen Parag Tyagirekin batera. 2019. urtean, *Bigg Boss 13*n hartu zuen parte. 2018. urtean, ALT Balaji *Baby Come* Naa-ren web serieko protagonista papera bete zuen Shreyas Talpade-rekin batera.

### Heriotza 
Jariwala 2025. urteeko ekainaren 27an hil zen bihotzekoak jota.

## Filmografia 
### Telebista 
### Filmak 
### Web-serieak 
### Bideo musikalak 
## Bizitza pertsonala 
Shefali Jariwala 2004. urtean Meet Brothers taldeko Harmeet Singh musikariarekin ezkondu zen  Bikotea 2009. urtean dibortziatu zen, Shefalik Harmeeten aurkako karguak aurkeztu zituenean. Geroago, Parag Tyagi aktorearekin ezkondu zen 2015. urteean.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gumlako elizbarrutia

**Gumlako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1993ko maiatzaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Gumlan dago. Egun apezpikua Linus Pingal Ekka da.

## Ordinarioak 
* Michael Minj (1993-2004)
* Paul Alois Lakra (2006-2021)
* Linus Pingal Ekka (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hazaribageko elizbarrutia

**Hazaribageko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren indiar elizbarrutia da. 1995eko apirilaren 1ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Hazaribaghen dago. Egun apezpikua Jojo Anand da.

## Ordinarioak 
* Charles Soreng (1995-2012)
* Jojo Anand (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vyjayanthimala

**Vyjayanthimala Bali** (1933ko abuztuaren 13a) bharatanatyam dantzen dantzaria, abeslaria, dantza koreografoa, golf jokalaria eta parlamentaria da. 

## Ibilbidea 
Vyjayanthimala Bollywoodeko izar handienetakoa izan zen ia bi hamarkada iraun zuen ibilbidean. Era berean, izar nazional bihurtzeko hegoaldeko lehen emakumezko aktore indiarra izan zen, eta "bide zolatua" utzi zien Hegoaldeko Indiako beste emakumezko aktoreei, hala nola Bollywood munduko Waheeda Rehman, Hema Malini, Rekha, Sridevi, Jaya Prada, Meenakshi Seshadri, Aishwarya Rai, Vidya Balan eta Asin emakume aktoreei. Vyjayanthimala ere dantzari ospetsua da, eta Bollywoodeko dantza erdi klasikoaren aurkezleetako bat izan zen. Bere ondorengo filmetako dantza-saioek "Twinkle Toes" titulua eman zioten. Hindiako zinemako lehen emakume superizarretako bat izan zen, eta "Lehen Aktoresa" ezizenaz zen ezaguna, Hema Malini, Rekha, Sridevi eta Madhuri Dixit-ekin batera, "1950 eta 1960ko hamarkadetan egindako ibilbide arrakastatsuarengatik".

## Filmografia nabarmena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ham Lini

**Ham Lini Vanuaroroa** (Mendekoste uhartea, 1951ko abenduaren 8a – Port Vila, 2025eko azaroaren 10a) vanuatuar politikaria izan zen. Vanuatuko lehen ministroa izan zen 2004tik 2008ra.

Ham Walter Liniren anaia izan zen, Vanuatuko Errepublikaren sortzaileetako bat.

Lini Vanuatuko Alderdi Nazional Batuko burua izan zen. 2004ko uztaileko hauteskundeetan Legebiltzarreko berrogeita hamalau eserlekuetatik hamar lortu zituen. Serge Vohor lehen ministro hautatu zuten, eta abuztuan koalizio gobernua osatu zuen Linirekin, lehen ministrorde gisa. 2004ko abenduan, Vohorrek zentsura-mozio bat galdu zuen Taiwanekin harreman diplomatikoak ezarri ondoren. Lini lehen ministro izendatu zuten eta Txinarekin harremanak berrezarri zituen.

2007ko martxoan larrialdiko iruzurra deklaratu zuen hiriburuan, Tanna eta Ambrym uharteetako jatorrizko tribuen arteko liskarren ondorioz.

2008ko hauteskundeetan Linik lortu zuen eserlekua baina gehiengoa galdu zuen parlamentuan eta Edward Natapeik ordezkatu zuen lehen ministro karguan. Lini Azpiegitura eta Justizia ministroa izan zen Natapeiren gobernuan 2009ko azaroan kargutik kendu zuten arte.

Ondoren, Lini lehen ministrordea izan zen Sato Kilman eta Joe Natumanen gobernuetan.

## Erreferentziak