open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Coximgo elizbarrutia

**Coximgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1978ko urtarrilaren 3an ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 2002ko azaroaren 13an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Coximen dago. Egun apezpikua Otair Nicoletti da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Clóvis Frainer (1978-1985)
* Ângelo Domingos Salvador (1986-1991)
* Osório Claudio Bebber (1992-1999)
* Antonino Migliore (2000-2022)
* Otair Nicoletti (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Douradosko elizbarrutia

**Douradosko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1957ko ekainaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Douradosen dago. Egun apezpikua Henrique Aparecido de Lima da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* José de Aquino Pereira (1958-1960)
* Carlos Schmitt (1960-1970)
* Teodardo Leitz (1970-1990)
* Alberto Johannes Först (1990-2001)
* Redovino Rizzardo (2001-2015)
* Henrique Aparecido de Lima (2015-)

### Apezpiku lagunkideak 
* Alberto Johannes Först (1988-1990)
* Redovino Rizzardo (2001)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Antonio Paduakoaren katedrala (Breda)

**San Antonio Paduakoaren katedrala** edo San Antonio katedrala (nederlanderaz, Sint-Antoniuskathedraal) Bredako elizbarrutiko katedral katolikoa da, Breda hirian dagoena, Herbehereetan.

San Antonio elizari, *Waterstaatskerk* deritzo, bere eraikuntzaren zati handi bat gobernu nazionalak ordaindu zuelako eta obra publikoetako ingeniarien ikuskaritzapean egin zelako. Eliza 1837an eraiki zuen Peter Huijsers arkitektoak, estilo neoklasikoan aurrealdeko fatxadan ikus daitekeenez; behetik gora, elementu dorikoak, joniarrak eta korintoarrak bereiz daitezke; kanpandorrearen azpiko frontoiak, berriz, tenplu greko baten antza du.

Eliza 1853an katedral izendatu zuten; 1876an, berriz, izen ofiziala Santa Barbarako eliza bihurtu zen, eta, 1968an, San Migel eliza; azkenik, 2001eko urtarrilaren 1az geroztik, San Antonio eliza, beste behin ere, katedral izendatu dute Muskens gotzainaren eskariz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Jardimgo elizbarrutia

**Jardimgo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1981eko urtarrilaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Jardimen dago. Egun apezpikua Pedro Cesário Palma da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Onofre Cândido Rosa (1981-1999)
* Bruno Pedron (1999-2007)
* Jorge Alves Bezerra (2008-2012)
* João Gilberto de Moura (2013-2024)
* Pedro Cesário Palma (2025-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Bruno Pedron (1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corumbáko elizbarrutia

**Corumbáko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1910eko martxoaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Corumbán dago. Egun apezpikua João Batista de Oliveira da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Cirilo de Paula Freitas (1911-1918)
* Helvécio Gomes de Oliveira (1918)
* José Maurício da Rocha (1919-1927)
* Antônio de Almeida Lustosa (1928-1931)
* Vicente Bartolomeu Maria Priante (1933-1944)
* Orlando Chaves (1948-1956)
* Ladislau Paz (1957-1978)
* Onofre Cândido Rosa (1978-1981)
* Vitório Pavanello (1981-1984)
* Pedro Fré (1985-1989)
* José Alves da Costa (1991-1999)
* Mílton Antônio dos Santos (2000-2003)
* Segismundo Martínez Álvarez (2004-2018)
* João Aparecido Bergamasco (2018-2023)
* João Batista de Oliveira (2024-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Onofre Cândido Rosa (1977-1978)

### Apezpiku laguntzailea 
* Ladislau Paz (1955-1957)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Três Lagoasko elizbarrutia

**Três Lagoasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1978ko urtarrilaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Três Lagoasen dago. Egun apezpikua Luiz Gonçalves Knupp da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Geraldo Majela Reis (1978-1981)
* Izidoro Kosinski (1981-2009)
* José Moreira Bastos Neto (2009-2014)
* Luiz Gonçalves Knupp (2015-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vatikanoar Farmazia

**Vatikanoar Farmazia** (latinez eta ) Vatikano Hiriko farmazia bakarra da. 1874an sortu zuen Eusebio Ludvig Fronmen fraide ostalariak. egunero 2.000 bezero baititu. Bezero horien erdiak Vatikanotik kanpokoak dira Italian ez dauden edo aurkitzen zailak diren sendagaien bila.

Farmaziako egungo zuzendaria Binish Thomas Mulackal da, fraide ostalaria. Farmazia Osasun Zerbitzuen Dikasterioaren menpe dago, Vatikanoko Hiriaren zortzi dikasterioetako bat.

Araudirik ez dagoenez, Vatikanoko farmaziak Europako populazio handi eta zabalenetako bat du, Europan esperimentaltzat jotzen diren estatubatuar sendagai asko daramatzana, eta alderantziz. Farmaziak ez ditu osasun sexualarekin lotutako produktuak saltzen, ezta txinatar medikuntza tradizionalaenak ere. Ezaguna da Erromako herritarren artean, produktu gehiago baititu eta zerga gabeziagatik prezioak % 25 merkeagoak direlako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mussaurus

***Mussaurus*** ("sagu-muskera" esan nahi du) dinosauro sauropodomorfo belarjalearen generoa da, Argentinako hegoaldean bizi izan zen Jurasiko goiztiar Sinemuriar. Bere izena gazteen eta haurren eskeletoen tamaina txikiagatik jasotzen du, garai batean generoko ale bakarrak ziren. Hala ere, gaur egun *Mussaurus* ale helduetatik ezagutzen denez, izena okerreko zerbait da.

Bizitzaren hasierako faseetan, *Mussaurus* belarjale laupedo txiki bat zen, lau hanketan ibiltzen zena. Hazi ahala, gorputz-proportzioen aldaketek bere masa-zentroa pelbisera atzerantz mugitzera eraman izana. Helduak tamaina ertaineko belarjale bipedoak izango ziren, 8 metroko luzera eta 1,2-1,6 tona metriko (1,3-1,8 tona labur) pisatzen dutenak.
Cuiabáko artxidiozesia

**Cuiabáko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1745eko abenduaren 6an ezarri zen lurralde prelatutza gisa, 1826ko uztailaren 15ean elizbarruti mailara igo zen eta 1910eko martxoaren 10ean artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Cuiabán dago.

## Ordinarioak 
### Lurralde-prelatuak 
* José Nicolau de Azevedo Coutinho Gentil (1782-1788)
* Luís de Castro Pereira (1804-1822)
* José Maria de Macerata (1823-1831)

### Cuiabáko apezpikuak 
* José Antônio dos Reis (1832-1876)
* Carlos Luís d'Amour (1877-1910)

### Cuiabáko artzapezpikuak 
* Carlos Luís d'Amour (1910-1921)
* Francisco de Aquino Correia (1921-1956)
* Orlando Chaves (1956-1981)
* Bonifácio Piccinini (1981-2004)
* Mílton Antônio dos Santos (2004-2022)
* Mário Antônio da Silva (2022-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Cirilo de Paula Freitas (1905-1911)
* Mílton Antônio dos Santos (2003-2004)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Francisco de Aquino Correia (1914-1921)
* Antônio Campelo de Aragão (1950-1956)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liptauer

**Liptauer** edo **Liptov gazta** espeziadun krema moduko gazta da, Eslovakiako eta Austriako sukaldeetan erabiltzen dena. Bere izena alemanetik dator, Liptov eskualdeko toponimoa dena (*Liptau* alemanez), gaur egun Eslovakiaren zati bat dena. Austrian, Heurigerretan lor daitekeen tapa tradizional moduko bat bezala kontsumitzen da. Italian izen horrekin egiten da gazta, baita Triesteko probintzian dagoen ''Spuma di formaggio all'ungherese* (gazta krema irabiatua, hungariar estiloan) bezala ere.

## Osaera 
Liptauer *bryndzaz* (*brimsen'') eginda dago. Bryndza Eslovakiako ardi-esnezko gazta bat da (batzuetan, Topfen/Quark erabiltzen da ordezko gisa). Gazta, gatz, piperbeltz, piperrauts, kuminoz, tipulinez (xehe-xehe) eta gazta kremaz irabiatutako gurinez osatua dago.

## Nola zerbitzatu 
Liptauer-a oso erraza da zerbitzatzeko, nahikoa baita ogi xerra baten gainean igurztea edo saltsa gisa erabiltzea bustitzeko. Austriako Heurigerretan eta ohiko Eslovakiako gosarietan ikus daiteke.

## Kanpo loturak 
* Eslovakiako sukaldaritza
Barra do Garçasko elizbarrutia

**Barra do Garçasko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1982ko otsailaren 27an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Barra do Garçasen dago. Egun apezpikua Paulo Renato Fernandes Gonçalves de Campos da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Antônio Sarto (1982-2001)
* Protógenes José Luft (2001-2023)
* Paulo Renato Fernandes Gonçalves de Campos (2023-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Protógenes José Luft (2000-2001)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ivania Cruz

**Ivania Cruz** (Zacatecoluca, El Salvador, 1993) abokatua, aholkularia eta aktibista da. Ameriketan jaioa, Euskal Herrian errefuxiatu behar izan du. Giza Eskubideen eta Eskubide Komunitarioen Defentsarako Elkarteko (UNIDEHC) bozeramalea da, eta, besteak beste, El Salvadorren 2022ko martxoan ezarritako salbuespen-erregimenean egindako abusuak salatu zituen.

## Ibilbidea 
Ivania Cruz El Salvadorko Zacatecoluca hirian jaio zen, 1993an. Abokatua eta aholkularia da, bai eta Nazio Askapenerako Farabundo Marti Fronteko (FMLN) kide ere. FMLN gerrilla izan zen El Salvadorko gerra zibilean (1980-1992); gerra bukatzean, alderdi politiko bihurtu zen.

### El Salvadorren 
Nayib Bukelek salbuespen-erregimena ezarri zuen El Salvadorren, eta horrek eragin zuzena izan zuen Ivania Cruzen familiarengan. Izan ere, ausazko atxiloketak egiten hasi ziren, tartean haren nebarena, Ever Stanley Cruzena, Gobernuaren lehenengotariko preso politikoa izan baitzen. Ordutik, 90.000 atxiloketa baino gehiago izan dira; horietatik 30.000, modu irregularrean eginak. Horrez gain, 400 heriotza baino gehiago dokumentatu dira El Salvadorko polizia-etxeetan. Neba atxilotu zuten unean, 2021ean, Ivania Cruz lehen semeaz erditu berri zen zesarea bidez. Hala ere, bere gain hartu zuen Preso Politikoen Batzordeko (Cofappes) bozeramaile kargua.

El Salvadorren bizi zela, Euskal Herrira zenbait aldiz etorri zen, jardunaldi, hitzaldi eta mahai-inguruetan parte hartzera. Esaterako, 2021ean eta 2024an *Mundubat* Gobernuz Kanpoko Erakundeak gonbidatuta egin zuen bidaia. Eta, egonaldia aprobetxatuz, Gipuzkoako batzarkide-taldeekin bildu zen, eta Eusko Legebiltzarreko Justizia eta Giza Eskubideen Batzordean El Salvadorko giza eskubideei buruzko txostena aurkeztu zuen.

### Euskal Herrian 
2025eko otsailaren 25ean, Ivania Cruz eta UNIDEHCeko bere lankide Rudy Joya abokatua Europan bira egiten ari zirela, Bukeleren gobernuak «talde kriminal» izatea leporatu zien, eta biak atxilotzeko agindua eman zuen. Egun horretan bertan —otsailaren 25ean, alegia—, haien bulego nagusian eta etxebizitzetan sartzeaz gain, erakunde bereko kide Fidel Zavala atxilotu zuten. 2025eko martxotik, beraz, Europan bizi dira errefuxiatu politikotzat; hain zuzen ere, Gallartako (Abanto) Martin Etxean, migratzaileak eta asilo-eskatzaileak hartzeko gunean.

Ordutik, El Salvadorko giza eskubideen ekintzetan jarraitu du Ivania Cruzek, Joyarekin batera, urrutitik bada ere. Hartara, 200 auzi baino gehiago darama, abokatu lanetan. Era berean, Bloque de Resistencia y Rebeldia Popular elkarteko (BRP, El Salvadorko mailako 35 erakunde biltzen dituena) kide ere bada. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diamantinoko elizbarrutia

**Diamantinoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1929ko martxoaren 22an ezarri zen lurralde prelatutza gisa eta 1979ko urriaren 16an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Diamantinon dago. Egun apezpikua Vital Chitolina da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Alonso Silveira de Melo (1955-1971)
* Henrique Froehlich (1971-1982)
* Agostinho Willy Kist (1982-1998)
* Canísio Klaus (1998-2010)
* Vital Chitolina (2011-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Canísio Klaus (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naviraíko elizbarrutia

**Naviraíko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 2011ko ekainaren 1ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Naviraín dago. Egun apezpikua Ettore Dotti da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Ettore Dotti (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juínako elizbarrutia

**Juínako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1997ko abenduaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Juínan dago. Egun apezpikua Neri José Tondello da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Franco Dalla Valle (1997-2007)
* Neri José Tondello (2008-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Primavera do Leste-Paranatingako elizbarrutia

**Primavera do Leste-Paranatingako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1997ko abenduaren 23an ezarri zen Paranatingako lurralde prelatutza gisa eta 2014ko ekainaren 25ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Primavera do Lesten dago. Egun apezpikua João Aparecido Bergamasco da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Vital Chitolina (1997-2011)
* Derek John Christopher Byrne (2014-2023)
* João Aparecido Bergamasco (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rondonópolis-Guiratingako elizbarrutia

**Rondonópolis-Guiratingako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1940ko uztailaren 13an ezarri zen Chapadako lurralde prelatutza gisa, 1961eko azaroaren 25ean Rondonópolisko lurralde prelatutza izena hartu zuen, 1986ko otsailaren 15ean elizbarruti mailara igo zen eta 2014ko ekainaren 25ean gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Rondonópolisen dago. Egun apezpikua Maurício da Silva Jardim da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Vunibaldo Talleur (1947-1970)
* Osório Willibaldo Stoffel (1970-1997)
* Juventino Kestering (1997-2021)
* Maurício da Silva Jardim (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
São Luíz de Cáceresko elizbarrutia

**São Luíz de Cáceresko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1910eko apirilaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Cáceresen dago. Egun apezpikua Jacy Diniz Rocha da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Modesto Augusto Vieira (1911-1914)
* Pierre Louis Marie Galibert (1915-1954)
* Máximo André Biennès (1967-1991)
* Paulo Antônio de Conto (1991-1998)
* José Vieira de Lima (1998-2008)
* Antônio Emídio Vilar (2008-2016)
* Jacy Diniz Rocha (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rudi Glöckner

**Rufolf Glöckner** (Markranstädt, 1929ko martxoaren 20a – *ibidem*, 1999ko urtarrilaren 25a) ekialdeko alemaniar Futbol epailea izan zen.

1972ko eta 1976ko Europako Futbol Txapelketetan, 1964ko eta 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1970eko eta 1974ko Munduko Futbol Txapelketetan epaile izan zen.

Brasil eta Italiako selekzioen arteko 1970eko Munduko Txapelketako finaleko epailea izan zen.
Sinopeko elizbarrutia

**Sinopeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1982ko otsailaren 6an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Sinopen dago. Egun apezpikua Canísio Klaus da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Henrique Froehlich (1982-1995)
* Gentil Delazari (1995-2016)
* Canísio Klaus (2016-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Gentil Delazari (1994-1995)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aparecidako artxidiozesia

**Aparecidako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1958ko apirilaren 19an ezarri zen. Artzapezpikuaren egoitza Aparecidan dago. Egun artzapezpikua Mário Antônio da Silva da.

## Ordinarioak 
* Carlos Carmelo de Vasconcelos Motta (1964-1982)
* Geraldo María de Morais Penido (1982-1995)
* Aloísio Lorscheider (1995-2004)
* Raymundo Damasceno (2004-2016)
* Orlando Brandes (2016-2026)
* Mário Antônio da Silva (2026-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* Antônio Ferreira de Macedo (1964-1977)
* Geraldo María de Morais Penido (1977-1982)

## Apezpiku laguntzailea 
* Darci José Nicioli (2012-2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buttermere

**Buttermere**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko Lake District eskualdean dagoen aintzira bat da, Cumbria konderrian.

2 kilometro luze, gehienezko 0,54 kilometroko zabalera eta gehienezko 28,6 metroko sakonera du. 

## Kanpo estekak
Jāņi gazta

**Jāņi gazta**  ) Letoniako esne garratzezko gazta bat da, tradizionalki Jāņi egunean jaten dena, Udako solstizio eguna Letoniako ospakizunean. Gaur egun, gazta Letoniako kulturaren ikurretako bat ere bihurtu da. 

2015eko azaroaren 16an, Europako Kontseiluaren espezialitate tradizional bermatuaren erregistroan (ETB) sartu zen Jāi gazta. Gaur egun 5 fabrikatzailek ("Valmieras piens", "Rankas piens", "Lazdonas piensaimnieks", "Straupe" eta "Dundaga") ETB irizpideak betetzen dituzte eta euren produktua Jńi gazta bezala etiketatu dezakete.

## Osagaiak 
Oinarrizko osagaiak quark gordina (letonieraz: *biezpiens*) eta esne freskoa dira, baina beste produktu batzuk ere erabil daitezke. Tradizioz, Txarpoil-haziak egostean eransten dira espezia gisa. 

## Fabrikazioa 
Gazta prestatzeko, esne osoa berotu, quark gehitu eta, ondoren, nahasketa kozinatu egiten da, mami harroa gazur argitik bereizi arte. Gaztaren orea 72-77 gradutara iristen denean botatzen da gazura. Leku horretan, mamiak zartagin batean jarri, eta arrautza, gurina, gatza eta txarpoil-hazien nahasketa batekin nahastu. Behin bola sendo bat eratuta, gazta gaza batean jartzen da gehiegizko likidoa drainatzeko. Oro har, gazta egun batzuk lehenago prestatzen da, eta leku fresko batean uzten da heltzen, kontsumitu aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Jńi gazta - Espezialitate tradizional bermatua izateko baldintza plegua](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/ES/TXT/HTML/?uri=CELEX:52015XC0620(01)&from=ES). Europar Batasuneko Egunkari Ofiziala
Caraguatatubako elizbarrutia

**Caraguatatubako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1999ko martxoaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Caraguatatuban dago. Egun apezpikua José Carlos Chacorowski da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Fernando Mason (1999-2005)
* Antônio Carlos Altieri (2006-2012)
* José Carlos Chacorowski (2013-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego Osorio de Escobar

**Diego Osorio de Escobar y Llamas** erlijioso espainiarra izan zen, Tlaxcalako gotzaina (1656-1673) eta Espainia Berriko bitarteko erregeordea 1664ko ekainaren 29tik 1664ko urriaren 15era arte.

## Biografia 
### Jaiotza 
Diego Osorio de Escobar y Llamas Galiziako nobleziako familia batean jaio zen, Osorio de Villabad familian. Haren gurasoek, Cristóbal Mariño Osoriok eta Catalina de Aguiarrek y Bahamondek, Juan Osorio de Escobar kapitaina, Santiago Ordenako zalduna eta Sandoval kardinal Toledoko artzapezpikuaren zaldun-semea ere izan zuten.

### Eliz karrera 
Osorio de Escobar y Llamas Toledoko elizbarrutiko inkisidore eta bikario nagusia izan zan. Klero sekularreko kide izan zen, nahiz eta jesuitengandik oso hurbil egon. Baltasar Moscoso eta Sandoval kardinalaren gomendioz hautatu zuten Pueblako gotzain.

1656an hartu zuen kargua, eta 1673an hil zen arte egon zen bertan. Hirutasun Santuaren komentua eraiki zuen, San Felipe Neriren Oratorioko tenplua, eta katedralaren eraikuntza azkartu zuen, Guadalupeko Andre Mariaren kaperagatik eta aldareagatik ordaindu zuen. 1663an Mexikoko artzapezpiku izendatu zuten, baina berak uko egin zion eskaintzari, Puebla hirian geratzeko asmoz (nahiz eta elizbarrutia administratu zuen hilabete batzuetan, artzapezpiku berria, Alonso de Cuevas Dávalos, iritsi zen arte).

### Zerbitzua erregeorde bezala 
Espainia Berriko erregeorde izan zen ia lau hilabetez, 1664ko ekainetik urrira. Kargua hartu zuen Juan de Leyva de la Cerda erregeordea ordezkatzeko, ustelkeriagatik Espainiara itzultzeko agindu ziotena. Osoriok, dirudienez, mesfidantzaz onartu zuen kargua. Arrotza izan zen arazo profanoetan, eta bere erregeordetzari uko egin zion Pueblako bere elizbarrutira itzultzeko izan zuen lehen aukeran.

Bere administrazio laburrean, 30.000 peso bidali zituen Kubara Santiagoko gaztelua konpontzeko eta hiria berreraikitzeko, ingelesek 1662an suntsitu zutena. Bolbora fabrika bat ere sortu zuen eta ekoizpenaren zati bat Kubara bidali zuen. Neurriak hartu zituen Barloventoko Armada Mexikoko Golkoko kostan eraso bat egiteko presta zedin. Campecheko gotorlekurako dirua eman zuen. Espainia Ingalaterrarekin gerran zegoen oraindik.

Posta-zerbitzua erreformatu zuen, administraziora iritsi aurretik desio ez zuena, eta erreformatu ondoren askoz eraginkorragoa izan zena. Merkurioaren komertzializazioa ere erreformatu zuen eta frantziskotarren eta Yucatango gobernadorearen arteko eztabaida batean parte hartu zuen.

### Itzulera Pueblara 
1664an erregeorde izateari utzi ondoren, Osorio gotzainak zailtasunak izan zituen bere oinordeko Antonio Sebastián de Toledo Molina y Salazarrekin. Apezpikua Tlatlauquitepec hirian giltzapetu zuten 1666 arte, Pueblako elizbarrutira itzuli zen arte. 1673an bertan hil zen eta bere gorpua katedralean lurperatu zuten. Geroago, Hirutasun Santura lekualdatu zen, berak sortutako komentura.

## Lanak 
* *Alegación Jurídica por los Derechos Decimales de las Santas Iglesias del Noreste*.
* *Alegación Canónica por la Dignidad Episcopal Angelopolitana*.
* *Jurisdicción Apostólica Delegada y Ordinaria sobre Erección de Monasterios Religiosos*.

## Kanpo estekak
Derwentwater

**Derwentwater** edo **Derwent Water**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko Lake District eskualdean dagoen aintzira bat da, Cumbria konderrian.

4,6 kilometro luze, gehienezko 1,91 kilometroko zabalera du. 

## Kanpo estekak
Devoke Water

**Devole Water**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko Lake District eskualdean dagoen aintzira bat da, Cumbria konderrian.

1,17 kilometro luze eta 0,35 kilometro karratuko azalera du, eta 236 metroko garaieran dago.

## Kanpo estekak
Elter Water

**Elter Water**, Ingalaterrako ipar-mendebaldeko Lake District eskualdean dagoen aintzira bat da, Cumbria konderrian.

Kilometro bat luze eta gehienezko 7 metroko zabalera du.

## Kanpo estekak
Addo Ndala

**Addo Ndala** (1973ko apirilaren 27a) atleta da. Kongoko Errepublika ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henri Ndinga

**Henri Ndinga** (1961eko otsailaren 11) atleta da. Kongoko Errepublika ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natacha Ngoye Akamabi

**Natacha Ngoye Akamabi** (Pointe-Noire, 1993ko abuztuaren 15a) atleta da. Kongoko Errepublika ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Kristina Austriakoaren monumentua (Santa Klara)

**Maria Kristina Austriakoaren monumentua** Donostiako Santa Klara uharterako proposatu eta proiektatu zen monumentu bat izan zen, azkenean egin ez zena. 
thumb|Amaran eraiki zena Santa Klarakoaren ordez.
Santa Klara uhartearen tontorrerako proposatu zen, eta horretarako gaina lautu egin beharko zen. 1912an Rafael Pikabea senatariaren ekimenez, fondo kuestazioa hasi zuen El Pueblo Vasco egunkariak, eta proiektu bat ere marraztu zen, Teodoro Anasagasti arkitekto bizkaitarrak prestatua.   Maria Kristina Austriakoa erregina ezkontideak berak esan zuen nahiago zuela hura ez eraikitzea; eta azkenean, beste monumentu bat egin zion Donostiako Udalak, Mendeurrenaren Plazan, Amaran.

Egin izan balitz izango zen exedra bat non Maria Kristinaren estatua bat egongo zen, eta aldamenetan, bi dorre 45 metro garai, argiztapena emanez bertatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariliendre (telesaila)

***Mariliendre*** espainiar telesaila da, Javier Ferreirok Atresplayerrentzat egina. *Mariliendre* gizonezko homosexualen zein bisexualen emakumezko lagun mina adierazteko erabiltzen den terminoa da. Termino hori konnotazio negatibo bati lotuta egon ohi da, ia mespretxuzkoa kasu askotan, baina denboraren poderioz karga negatibo hori galdu eta hitzak leku berri bat aurkitu du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Eternauta (telesaila)

***El Eternauta*** argentinar telesaila da, Bruno Stagnarok Netflixentzat egina. Hector German Oesterheldek 1950eko hamarkadan ondutako izen bereko komikian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Buenos Aires hiria ilunpean uzten duen itzalaldi erraldoi batekin abiatuko da kontakizuna. Itzalaldiarekin batera, elurte handi batek zuriz beteko ditu kaleak. Berehala agerian geratuko da hilgarria dela eta ez dela fenomeno naturala: estralurtarren inbasio zorrotz eta isil baten parte da. Juan Salvo protagonista bizirik iraun duen talde baten liderra bihurtuko da, nahi gabe bihurtu ere, zientzia fikzioa, drama eta kritika politikoa uztartzen dituen kontakizun batean.

## Aktoreak 
*Ricardo Darín : Juan Salvo
*Carla Peterson : Elena
*César Troncoso : Alfredo «Tano» Favalli
*Andrea Pietra : Ana 
*Ariel Staltari : Omar 
*Marcelo Subiotto : Lucas Herbert
*Claudio Martínez Bel : Ruso Polsky

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emakume aljeriarra

***Emakume aljeriarra *** , 1917an Amedeo Modigliani margolari italiarrak egindako oihalaren gaineko olioa da. 

1914an eskultura utzi eta bere lagunen erretratatuak egiteari ekin zion margolariak. Horietako asko aurrez aurre egin zituen, kasu honetan bezala. Modeloa, Almaiisa, Aljeriako emakume bat zen. Neska gazte horren bustozko erretratua da; belarritakoak eta lepokoa ditu. Wallraf Richartz Museoak 1958an erosi zion Wilhelm Streckerri, eta 1976tik Ludwig Museoan dago, Kolonian ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Almaiisa eserita*

## Bibliografia 
* : Victoria Charles. *Amedeo Modigliani*. Rizzoli, .

## Kanpo estekak
Zutik biluzik

***Zutik biluzik *** , 1918an Amedeo Modigliani margolari italiarrak egindako oihalaren gaineko olioa da. Frantziako hegoaldean egin zuen.

1914an eskultura utzi eta bere lagunen erretratatuak egiteari ekin zion margolariak. Horietako asko aurrez aurre egin zituen, kasu honetan bezala. Modeloa Elisa izeneko emakumea zen. Oihal gaineko olio-pintura honek ikusleari begira erdi biluzik dagoen ile beltza duen emakume gazte bat irudikatzen du. Lana Bernako Arte Ederren Museoan, Suitzan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* : Victoria Charles. *Amedeo Modigliani*. Rizzoli, .

## Kanpo estekak
Arte Ederren Museoa (Berna)

**Arte Ederren Museoa** ( Suitzako Berna hirian 1879an sortu zen. Bildumak zortzi mendeko aldia hartzen du, Erdi Arotik arte garaikideraino; tartean artista hauen lanak erakusten ditu:Paul Klee, Pablo Picasso, Ferdinand Hodler, Meret Oppenheim, Ricco Wassmer.

## Bilduma 
Bildumak 3.000 koadro eta eskultura baino gehiago ditu, baita 48.000 marrazki, grabatu, argazki, bideo eta film inguru ere. Bernako edo bere eskualdeko artisten margolan eta eskultura ugari ditu, batez ere gotiko garaikoak XIX. mendera arte: Niklaus Manuel, Joseph Heintz Zaharra, Joseph Werner, Albert Anker...

2014ko maiatzaren 7an, Cornelius Gurlitt bildumagilea hil eta hurrengo egunean, museoa haren legatu-hartzaile unibertsal izendatu zuten. Ondorioz, Municheko altxor artistikoa deiturikoaren jabe izan zen (2012).

## Iruditegia 

Fitxategi:Angelico, madonna col bambino, 1450 ca..JPG|Fra Angelico : *Andre Maria haurrarekin*. 
Fitxategi:Ferdinand Hodler 005.jpg|Ferdinand Hodler: *Gaua*.
Fitxategi:Auguste rodin, san giovanni battista, 1878.JPG|Auguste Rodin&nbsp;: *San Joan Batatzailea*.
Fitxategi:Duccio di Buoninsegna - Maestà - WGA06713.jpg|Duccio&nbsp;: *Maiestà*
Fitxategi:Portrait de l'artiste au chapeau à large bord, par Paul Cézanne, Yorck.jpg|Paul Cézanne&nbsp;: *Autorretratua*.
Fitxategi:Van Gogh - Zwei abgeschnittene Sonnenblumen1.jpeg|Vincent Van Gogh : *Bi ekilore*.
Fitxategi:Alfred Sisley 013.jpg|Alfred Sisley : ''Langland, Storr's Rocken badia''.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kultur ikasketak

**Kultur ikasketak** kultura garaikidea aztertzen duten diziplina arteko ikerketei deitzen zaie. Ikerketa hauek kultur praktikek boterearekiko duten harremana aztertzen dute Ideologia, gizarte klase, nortasun edo generoari erreparatuz. Ikerketetan hainbat hurbilpen metodologiko erabiltzen dira semiotikaren, marxismoaren, feminismoaren edo postestrukturalismoaren ikuspegietatik. Kultur ikasketen hasierako erreferentzia nagusiak Richard Hoggart, Raymond Williams,  E. P. Thompson eta Stuart Hall dira. Stuart Hallek esango du Kultur ikasketetan mugarri handia 1964an Richard Hoggartek, Birminghamgo Unibertsitatean, *Centre for Contemporary Cultural Studies (CCCS)* sortu zuenekoa izan zela. Kultur ikasketetan aritu ziren asko *Ezker Berria* (New Left) garatzen ari ziren aldi berean. Marxismo klasikoaren hainbat kategoria kritikatzen zituzten kulturari autonomia handiagoa onartuz, baita AEBtik zatorren eta nagusitzen ari zen kultur ereduariari ere aurre egin nahi zieten. Ildo horretan Gramsciren ekarpenak hartzen zituzten kontutan. Kultur ikasketak Erresuma Batutik beste herrialdeetara hedatu ziren ondoren, baina,  McKenzie Warken arabera, AEBen adibidez, bilakaera despolitizatua izan zuen. 
 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Atutxa, Ibai (2025): ”Hitzaurrea. Aurkakotasun irakurketak” in Stuart Hall: *Kultura, aurkakotasuna eta boterea*, Iruñea, Katakrak. 
* Galfarsoro, Imanol (2012): “(Post)marxismoa, kultura eta eragiletasuna: ibilbide historiko labur bat” in Alaitz Aizpuru (et al.): *Euskal Herriko pentsamenduaren gida*, Bilbo, UEU. 
* Lawrence Grossberg, Cary Nelson eta Paula A. Treichler (arg.) (1992): *Cultural Studies*, New York, Routledge
* Hall, Stuart (2025)[1977]: ”Oinarri eta superestruktura metafora birpentsatzen” in Stuart Hall: *Kultura, aurkakotasuna eta boterea*, Iruñea, Katakrak. 
* Hall, Stuart (2025)[1983]: ”Kultur ikasketen formazioa” in Stuart Hall: *Kultura, aurkakotasuna eta boterea*, Iruñea, Katakrak. 
* Hoggart, Richard (1957): *The Uses of Literacy*, Chatto and Windus. 
* Thompson, E. P . (1963): *The Making of the English Working Class*, London, Victor Gollancz.
* Wark, McKenzie (2025)[2014]: ”GB Stuart Hall” in Stuart Hall: *Kultura, aurkakotasuna eta boterea*, Iruñea, Katakrak. 
* Williams, Raymond (1958): *Culture and Society*, Chatto and Windus.
* Williams, Raymond (1976): *Keywords: A Vocabulary of Culture and Society*, Croom Helm.

## Ikus, gainera 
* Teoria kritikoa
* Ezker Berria

## Kanpo estekak 
*Stuart Hall eta Kultur ikasketak *Basilika* guneko *Formaedukia* podkastaren #08 saioan. (2026.01.29)
Lorenako elizbarrutia

**Lorenako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1937ko urtarrilaren 31n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Lorenan dago. Egun apezpikua Joaquim Wladimir Lopes Dias da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Francisco Borja do Amaral (1940-1944)
* Luiz Gonzaga Peluso (1946-1959)
* José Melhado Campos (1960-1965)
* Cândido Padin (1966-1970)
* Antônio Afonso de Miranda (1971-1977)
* João Hipólito de Morais (1977-2001)
* Eduardo Benes de Sales Rodrigues (2001-2005)
* Benedito Beni dos Santos (2006-2013)
* João Inácio Müller (2013-2019)
* Joaquim Wladimir Lopes Dias (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marabáko elizbarrutia

**Marabáko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1911ko uztailaren 18an ezarri zen Santíssima Conceição do Araguaiako lurralde prelatutza gisa, 1969ko abenduaren 20an Marabáko lurralde prelatutza izena hartu zuen eta 1979ko urriaren 16an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Marabán dago. Egun apezpikua Vital Corbellini da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Raymond Dominique Carrerot (1912-1920)
* Sebastião Tomás (1924-1945)
* Luís António Palha Teixeira (1951-1976)
* Alano Maria Pena (1976-1985)
* Altamiro Rossato (1985-1989)
* José Vieira de Lima (1990-1998)
* José Foralosso (2000-2012)
* Vital Corbellini (2012-)

### Apezpiku lagunkideak 
* Tomás Balduíno (1967)
* Estêvão Cardoso de Avelar (1971-1976)
* Alano Maria Pena (1976)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
São José dos Camposko elizbarrutia

**São José dos Camposko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1981eko urtarrilaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza São José dos Camposen dago. Egun apezpikua José Valmor César Teixeira da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Eusébio Oscar Scheid (1981-1991)
* José Nelson Westrupp (1991-2003)
* Moacir Silva (2004-2013)
* José Valmor César Teixeira (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taubatéko elizbarrutia

**Taubatéko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1908ko ekainaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Taubatén dago. Egun apezpikua Wilson Luís Angotti Filho da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Epaminondas Nunes de Ávila e Silva (1909-1935)
* André Arcoverde de Albuquerque Cavalcanti (1936-1941)
* Francisco Borja do Amaral (1944-1976)
* José Antônio do Couto (1976-1981)
* Antônio Afonso de Miranda (1981-1996)
* Carmo João Rhoden (1996-2015)
* Wilson Luís Angotti Filho (2015-)

### Apezpiku lagunkidea 
* José Antônio do Couto (1974-1976)

### Apezpiku laguntzailea 
* Gabriel Paulino Bueno Couto (1955-1965)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ghivetch

**Ghivetch** (, , , , ) Balkanetako barazki plater tradizionala da, Moldavian plater nazionala dena. Bulgarian ere oso ezaguna da. 

## Prestaketa 
*Güveç* (edo *đuveč*) izeneko lapiko batean egiten da. Lurreko usain eta zapore berezia ematen dio lapiko honek. Barazkiz egiten bada ere tarteka gehitzen zaio haragia, arraina edo oilaskoa. Balkanen mendebaldean arrozarekin zerbitzatzen da eta beste tokietan entsalada batekin.

Alberjinia, piper gozoa, baratxuria, tomatea eta ozpina dira osagai nagusiak. Serbian txahalkia, olibak, onddoak, arroza, belarrak eta espezieak erabiltzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Djuvec.jpg
Irudi:Djuvecreis.jpg
Irudi:Lambguvec.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shopska entsalada

**Shopska entsalada** () Balkanetan egiten den entsalada bat da. Bulgarian du jatorria eta herrialde hartako plater nazionala da.

## Jatorria 
Sobietar Batasunaren garaian Bulgariako kostaldea turismogune bihurtu zen. Ohikoa zen bertan entsalada grekoaren aldaera bat zerbitzatzea eta 1956an *Shopska entsalada* izena eman zitzaion. Bulgariako banderaren koloreak izateak herrialdearekiko harrotasuna sustatzen zuenez oso popularra bihurtu zen.

## Osagaiak eta prestaketa 
Tomatea, luzokerra, tipula, piperra eta sirene gazta zuria erabiltzen da. Osagaiak zatikatu egiten dira kubotxotan eta gatzarekin eta ekilore olioarekin apaintzen da. Oliba olia ez da normalean erabiltzen. Ozpina ere gutxitan erabiltzen da zaporean gehiegi ez eragiteagatik. Jatetxeetan apaintzekoak bereizita ateratzen dira. Azkenik barazkien gainean sirene gazta geruza bat jartzen da.

Entsalada brandy itxurako likorearekin ateratzen da, dela *rakia* dela mertxika likorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Botucatuko artxidiozesia

**Botucatuko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1908ko ekainaren 7an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1958ko apirilaren 19an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Botucatun dago. Egun artzapezpikua Maurício Grotto de Camargo da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
#### Botucatuko apezpikuak 
* Lúcio Antunes de Sousa (1908-1923)
* Carlos Duarte Costa (1924-1937)
* Luís Maria de Sant'Ana (1938-1946)
* Henrique Golland Trindade (1948-1958)

#### Botucatuko artzapezpikuak 
* Henrique Golland Trindade (1958-1968)
* Vicente Marchetti Zioni (1968-1989)
* Antonio Maria Mucciolo (1989-2000)
* Aloysio José Leal Penna (2000-2008)
* Maurício Grotto de Camargo (2008-)

### Apezpiku laguntzailea 
* Silvio Maria Dário (1965-1968)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Araçatubako elizbarrutia

**Araçatubako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1994ko martxoaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Araçatuban dago. Egun apezpikua Sérgio Krzywy da.

## Ordinarioen zerrenda 
* José Carlos Castanho de Almeida (1994-2003)
* Sérgio Krzywy (2004-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Assisko elizbarrutia

**Assisko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1928ko azaroaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Assisen dago. Egun apezpikua Argemiro de Azevedo da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Antônio José dos Santos (1929-1956)
* José Lázaro Neves (1956-1977)
* Antônio de Souza (1977-2004)
* Maurício Grotto de Camargo (2004-2008)
* José Benedito Simão (2009-2015)
* Argemiro de Azevedo (2016-)

### Apezpiku lagunkideak 
* José Lázaro Neves (1952-1956)
* Antônio de Souza (1974-1977)
* Maurício Grotto de Camargo (2000-2004)

### Apezpiku laguntzaileak 
* José Lázaro Neves (1948-1952)
* Eugène Lambert Adrian Rixen (1995-1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argentinako gazta

[thumb| [Reggianito|Reggianitoa, Grana motako gazta, Argentinako gazta gogorrik garrantzitsuena da. Parmesano eta Grana Padano gaztak oinarri hartuta, Italiako immigrazioak Argentinako sukaldaritzan duen eragin iraunkorra erakusten du.  ]]
**Argentinako gazta** da, urrutitik, herrialdean gehien ekoizten den esnekia, eta, ondorioz, Argentina da Latinoamerikako bigarren gazta-ekoizlerik handiena eta munduko 10 gazta-ekoizle nagusien artean.  Gainera, Argentina da Latinoamerikan gazta gehien kontsumitzen duen herrialdea, urtean 12 kilo per capita kontsumitzen baititu.  Produkzioa Cordoba, Santa Fe eta Buenos Aires probintzietan zentratzen da batez ere, herrialdeko Panpako erdialde eta erdi-ekialdeko eskualdean. 

XVIII. mendean, kolonialismoaren garaian, Argentina izan zen Tafí del Valle eta Goya gazten sorlekua, eta Txileko Chankoarekin batera, Hego Amerikako Hego Konoan sortutako gaztarik zaharrenak dira.  Tafí del Valle Argentinako gaztarik zaharrena da eta gaur egun Tucumaneko izen bereko hiria den tokian du jatorria, tradizionalki jesuiten misiolariei egotzia izan dena; Goya, berriz, gaur egun izen bereko hiria den tokian sortu zuten Corrientesen .  Gazta hauek ia hirurehun urteko historia duten Latinoamerikako elikagai tipiko bakanetako bat dira, Mexikoko tekilarekin, Peru eta Txileko piscoarekin eta chicharekin batera, besteak beste.  Etorkin horiek, batez ere Italiakoek, beren jatorrizko herrialdeetako gazta egiteko teknologiak sartu zituzten, eta beren gaztak birsortzen saiatu ziren. Jatorri argentinarreko gazta herrikoien artean Reggianito, Sardo, Cremoso, Provoleta eta Pategrás daude.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bauruko elizbarrutia

**Bauruko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1964ko otsailaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Baurun dago. Egun apezpikua Rubens Sevilha da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Vicente Marchetti Zioni (1964-1968)
* Cândido Padin (1970-1990)
* Aloysio José Leal Penna (1990-2000)
* Luís Antônio Guedes (2001-2008)
* Caetano Ferrari (2009-2018)
* Rubens Sevilha (2018-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Aloysio José Leal Penna (1987-1990)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linseko elizbarrutia

**Linseko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1926ko ekainaren 21ean ezarri zen Cafelândiako elizbarruti gisa eta 1950eko maiatzaren 27an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Linsen dago. Egun apezpikua João Gilberto de Moura da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Ático Eusébio da Rocha (1928-1935)
* Henrique César Fernandes Mourão (1935-1945)
* Henrique Gelain (1948-1964)
* Pedro Paulo Koop (1964-1980)
* Luís Colussi (1980-1983)
* Walter Bini (1984-1987)
* Irineu Danelon (1987-2015)
* Francisco Carlos da Silva (2015-2024)
* João Gilberto de Moura (2024-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Luís Colussi (1980)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maríliako elizbarrutia

**Maríliako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1952ko otsailaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Marílian dago. Egun apezpikua Luiz Antônio Cipolini da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Hugo Bressane de Araújo (1954-1975)
* Daniel Tomasella (1975-1992)
* Osvaldo Giuntini (1992-2013)
* Luiz Antônio Cipolini (2013-)

### Apezpiku lagunkideak 
* Daniel Tomasella (1975)
* Osvaldo Giuntini (1987-1992)

### Apezpiku lagunzaileak 
* Daniel Tomasella (1969-1975)
* Osvaldo Giuntini (1982-1987)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ourinhosko elizbarrutia

**Ourinhosko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1998ko abenduaren 30ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ourinhosen dago. Egun apezpikua Eduardo Vieira dos Santos da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Salvatore Paruzzo (1998-2021)
* Eduardo Vieira dos Santos (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Csököly

**Csököly** Hungariako udalerri bat da, Kaposvárko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Juan de Mendoza y Luna

**Juan de Mendoza y Luna**, Mendoza etxekoa, Montesclaresko III. markesa, politikari, militar eta Amerikako probintzia espainiarren administratzailea espainiarra izan, hurrenez hurren Espainia Berriko (1603-1607) eta Peruko hamargarren erregeordea (1607-1615) izan zen.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Juan de Mendoza y Luna Montesclaraseko II. markesaren hil ondorengo semea zen. Isabel Manrique de Padilla amak hazi zuen.

Albako dukearen armadan, Portugalgo kanpainan, lantzari-kapitain gisa nabarmendu zen. Bere zerbitzurako, 1591n Santiago Ordenako zaldun izateko ohorea eman zioten. Geroago Sevillako gobernadore izango da.

### Espainia Berriko erregeorre bezala 
Armadan bikain zerbitzatu zuen Portugalgo kanpainan. Espainia Berriko erregeorde izendatu zuten 1603ko maiatzaren 19an, Ana de Medoza emaztearekin batera (Ana Messía izenez ere ezaguna), eta urte bereko urriaren 27an iritsi zen.

Iritsi eta gutxira, 1604ko abuztuan, uholde batek Mexiko Hiria suntsitu zuen, eta hiriburua Tacubayara lekualdatzea proposatu zuen. Plana oso garestia zenez, Erregeorde-jauregiak ezin baitziren bertan behera utzi, eraikitzea oso garestia izan zelako, Mexiko Hiriko urmaelak husteko obra batzuk agindu zituen (Huehuetocako hustubidea, bere ondorengoaren agintaldira arte amaitu ez zena), uholde gehiago saihesteko.

Era berean, Mexiko Hiriko kaleak harriztatzeko agindu zuen, Chapultepeceko iturrietatik hiriaren erdialdera edateko ura hornitzeko akueduktu bat eraikitzea (bere agintaldian ere ez zen amaituko) eta Mexiko Hiritik Guadalupe, San Cristobal, San Antonio Abad, Chapultepec eta beste batzuetara zeramatzaten galtzada batzuk eraikitzea. Bere gobernua 1607ko uztailaren 2an amaitu zen, Acapulcon ontziratuz, helmuga: Lima. Aipatzekoa da Espainia Berriko erregeorderik gazteena izan zela, agintaldia hasi zenean hogeita hamabi urte besterik ez zituela.

### Peruko erregeorde bezala 
Peruko erregeorde bezala 1607ko abenduaren 21etik hasi zen bere agintaldian, flota sustatu zuen, Limako lehen errolda egitea agindu zuen, Harrizko Zubia eraiki zuen Rimac ibaiaren eta Oinutsen Zumardiaren gainean, eta indiarren babesagatik ezaguna egin zen, Erregearen aurrean ordena erlijiosoek gordetzen zituzten gehiegizko aberastasunak salatzeagatik, baita erregeordetzaren lehen kontu-auzitegi nagusiaren erakundeagatik ere. Bere agintaldian (1615eko abenduaren 18an amaitu zena) merkurio meategi bat aurkitu zen Huancavelican.

1616an Espainiara itzuli ondoren, Estatuko eta Erregearen Gerrako Kontseilari bihurtu zen, Ogasun Kontseiluko gobernadore, eta, ondoren, Aragoiko Kontseiluko buru izatera igaro zen. Felipe III.a erregearen heriotza goiztiarraren ondoren, haren oinordeko Felipe IV.ak Espainiatik handi egin zuen.

## Kanpo estekak
5 Fingers begiratokia

**5 fingers begiratokia** () Austria Garaian eraikitako begiratokia da. Dachstein mendilerroko Krippenstein mendian (2.108 m) kokaturik dago, azpian Hallstatt eta Obertraun herriak eta Hallstätter aintzira ikusten direla. 400 metrotako labarraren gainean dago.

## Deskribapena 
Izena eskuko hatzen itxura duelako ezarri zitzaion. Bost plataforma dira, 4 metro inguruko luzera dutenak. Plataforma bakoitza desberdina da, *hatz* batean teleskopio bat dago, beste batean lurra beirazkoa da...

Gauez argiztatu egiten da eta Hallstatt eta Obertraunetik ikusten da mendiaren puntan.

## Irismena 
Obertraun udalerrian Dachstein Krippenstein teleferikoa hartuz Krippenstein geltokira igotzen da eta handik 20 minutuko ibilbidea egin behar da oinez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garaipenaren Eguna Europan

**Garaipenaren Eguna Europan** Bigarren Mundu Gerrako aliatuek 1945eko maiatzaren 8an, asteartean, Alemaniak bere indar armatuen baldintzarik gabeko errendizioa formalki onartu zutela ospatzen den eguna da.

Sobietar Batasuneko herrialde ohi gehienek, eta beste batzuek, maiatzaren 9an ospatzen dute Garaipenaren Eguna, Alemaniaren baldintzarik gabeko errendizioa maiatzaren 8ko 23:01ean sartu baitzen indarrean, Europa Erdialdeko udako orduan, hau da, maiatzaren 9ko 00:01ean Moskuko orduan

Hainbat herrialdek jaiegunak ospatzen dituzte urtero, Faxismoaren Aurkako Garaipen Eguna, Askapen Eguna edo Garaipenaren Eguna ere deituak. Erresuma Batuan,  VE Day izenarekin laburtu ohi da, jada 1944ko irailean, garaipenaren zain, erabiltzen zuten terminoa bera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Himod

**Himod** Hungariako udalerri bat da, Kapuvárko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Campinasko artxidiozesia

**Campinasko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar artxidiozesia da. 1908ko ekainaren 7an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1958ko apirilaren 19an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Campinasen dago. Egun artzapezpikua João Inácio Müller da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
#### Campinasko apezpikuak 
* João Batista Correia Néri (1908-1920)
* Francisco de Campos Barreto (1920-1941)
* Paulo de Tarso Campos (1941-1958)

#### Campinasko artzapezpikuak 
* Paulo de Tarso Campos (1958-1968)
* Antônio Maria Alves de Siqueira (1968-1982)
* Gilberto Pereira Lopes (1982-2004)
* Bruno Gamberini (2004-2011)
* Airton José dos Santos (2012-2018)
* João Inácio Müller (2019)

### Artzapezpiku lagunkideak 
* Antônio Maria Alves de Siqueira (1966-1968)
* Gilberto Pereira Lopes (1975-1982)

### Apezpiku laguntzaileak 
* Joaquim Mamede da Silva Leite (1916-1947)
* Bernardo José Bueno Miele (1962-1967)
* Luís Antônio Guedes (1997-2001)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amparoko elizbarrutia

**Amparoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1997ko abenduaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Amparon dago. Egun apezpikua Luiz Gonzaga Fechio da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Francisco José Zugliani (1997-2010)
* Pedro Carlos Cipolini (2010-2015)
* Luis Gonzaga Féchio (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bragança Paulistako elizbarrutia

**Bragança Paulistako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1925eko uztailaren 24an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Bragança Paulistan dago. Egun apezpikua Sérgio Aparecido Colombo da.

## Ordinarioen zerrenda 
* José Maurício da Rocha (1927-1969)
* José Lafayette Ferreira Álvares (1971-1976)
* Antônio Pedro Misiara (1976-1995)
* Bruno Gamberini (1995-2004)
* José María Pinheiro (2005-2009)
* Sérgio Aparecido Colombo (2009-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaúko elizbarrutia

**Jaúko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 2024ko ekainaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Jaún dago. Egun apezpikua Francisco Carlos da Silva da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Francisco Carlos da Silva (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limeirako elizbarrutia

**Limeirako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1976ko apirilaren 29an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Limeiran dago.

## Ordinarioak 
* Tarcísio Ariovaldo Amaral (1976-1984)
* Fernando Legal (1985-1989)
* Ercílio Turco (1989-2002)
* Augusto José Zini Filho (2003-2006)
* Vilson Dias de Oliveira (2007-2019)
* José Roberto Fortes Palau (2019-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patca

**Patca** Hungariako udalerri bat da, Kaposvárko barrutian. Azken zentsuaren arabera  zituen  kilometro karratutan banatuta.
## Kanpo estekak
Presidente Prudenteko elizbarrutia

**Presidente Prudenteko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1960ko urtarrilaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Presidente Prudenten dago. Egun apezpikua Benedito Gonçalves dos Santos da.

## Ordinarioen zerrenda 
* José de Aquino Pereira (1960-1968)
* José Gonçalves da Costa (1969-1975)
* Antônio Agostinho Marochi (1976-2002)
* José María Liborio Camino (2002-2008)
* Benedito Gonçalves dos Santos (2008-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piracicabako elizbarrutia

**Piracicabako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren brasildar elizbarrutia da. 1944ko otsailaren 26an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Piracicaban dago. Egun apezpikua Devair Araújo da Fonseca da.

## Apezpikuak 
### Ordinarioen zerrenda 
* Ernesto de Paula (1945-1960)
* Aníger de Francisco de Maria Melillo (1960-1984)
* Eduardo Koaik (1984-2002)
* Moacyr José Vitti (2002-2004)
* Fernando Mason (2005-2020)
* Devair Araújo da Fonseca (2020-)

### Apezpiku lagunkidea 
* Eduardo Koaik (1979-1984)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak