open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elgingo katedrala

**Elgingo katedrala** () Eskoziako Elgin herriko katedrala da, gaur egun hondarretan aurkitzen dena. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Bazen Spynie izeneko katedral bat 3&nbsp;km iparralderago, baina txiki gelditu zela iritzita katedral handi bat eraikitzea erabaki zen. 1224an ezarri zuten lehen harria eta 1242an bukatu. 1270an suak zati handi bat erre zuen eta berreraiki egin zuten. Handitu egin zuten, hainbat elementuren tamaina bikoiztu ere bai. 1390an Roberto III.a Eskoziakoak Elgin erasotu zuen eta suak berriz kaltetu zuen katedrala. 1402an ere gauza bera gertatu zen, oraingoan Uharteetako Lordaren erasopean. Apezak gehitu zituzten katedrala berrizteko baina 1560ko Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren eraikina bertan behera utzia izan zen.

1568an teilatuko berunezko elementuak kendu egin zituzten Morayko erregentearen soldaduei saltzeko eta babes hori gabe eraikina azkar hondatu zen. 1637an koroko bigak lehertarazi zituzten eta 1650 eta 1660 artean Oliver Cromwellen soldaduek gelditzen ziren elementu asko suntsitu zituzten. XVIII mendean bertako harriak inguruko eraikinak egiteko erabili ziren.

XIX mendearen bukaeran egoera txarrean zeuden gazteluari loturiko eraikinak eraitsi zituzten eta XX mendearen hasieran zutik zirauten egiturak indartzeari ekin zioten. 1960 eta 2000 artean masoiek hartu zuten lanen ardura.

## Iruditegia 

Irudi:East towers.jpg|Ekialdeko dorreak.
Irudi:Elgin Cathedral - geograph.org.uk - 1116158.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Crop chapterhouse tween north transept and choir walls.jpg|Hondarrak.
Irudi:Elgin cathedral 2.jpg|Elgingo katedrala.
Irudi:Chapel, Elgin Cathedral - geograph.org.uk - 1287927.jpg|Kapera.
Irudi:Choir from north tower.jpg|Koroa.
Irudi:Elgin Cathedral - geograph.org.uk - 368160.jpg|Alboa.
Irudi:Ceiling, Elgin Cathedral Chapel - geograph.org.uk - 1287929.jpg|Barnealdeko teilaua.
Irudi:Elgin Cathedral inside south tower.jpg|Barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Historic Scotland
Lisronagh

**Lisronagh** (irlanderaz *Lios Ruanach*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. R689 errepidean dago, Clonmel udalerritik 7&nbsp;km iparraldera eta Fethard udalerritik 6&nbsp;km hegoaldera.

## Kanpo estekak
Forres

**Forres**, , Eskoziako Moray eskualdeko bigarren herria da. 2011ko erroldaren arabera 12.587 biztanle ditu.

## Geografia 
Highland eskualdearekiko mugan dago, Invernessetik 40 kilometro ekialdera. Findhorn ibaiak zeharkatzen du Forres.

## Historia 
Klaudio Ptolomeoren II mendeko *Geografia* mapan agertzen den Οὐάραρ εἴσχυσις ('Varar estuarioa') izan liteke Forresen lehenengo aipamena.

900 urtean bazen gaztelu bat eremu honetan eta 1140 urtean errege burgo bihurtu zen. William Shakespearen antzezlan ospetsua den Macbeth-eko Duncanen gaztelua Forresen lekutua dago.

XIX mendean Forresen garapena etorri zen. 1814an Jonathan Anderson herritarrak eskola eraiki zuen, 1831ean Findhorn ibaia zeharkatzeko zubi esekia eraiki zen eta 1863an trenbidea iritsi zen Forresera. Distilategiak ere orduan ireki ziren. Azken mendean Forresen biztanleriak gora egin du eta eskualdeko bigarren hiria bihurtu da.

## Ondasun nabarmenak 
* Brodie gaztelua, herritik gertu.
* Suenoren harri piktoa

## Iruditegia 

Irudi:High Street - geograph.org.uk - 884396.jpg|High Street.
Irudi:Brodie Castle 01.jpg|Brodie gaztelua.
Irudi:Nelson Tower, Grant Park, Forres - geograph.org.uk - 188569.jpg|Nelsonen dorrea.
Irudi:The Tollbooth at Forres - geograph.org.uk - 912910.jpg|Udaletxea.
Irudi:St Laurence's Church, Forres - geograph.org.uk - 1530106.jpg|San Lorenzo eliza.
Irudi:Sueno's Stone - geograph.org.uk - 13169.jpg|Suenoren harria.
Irudi:Leanchoil Hospital, Forres - geograph.org.uk - 1529978.jpg|Leanchoil ospitalea.
Irudi:Dallas Dhu Distillery - geograph.org.uk - 1275480.jpg|Dallas Dhu distilategia.
Irudi:Benromach distillery.jpg|Benromach distilategia.
Irudi:Grant Park Peacock - geograph.org.uk - 884325.jpg|Grant parkea.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Brodie gaztelua

**Brodie gaztelua** () Eskoziako Moray eskualdean kokatzen den gaztelua da, Forres herriaren ondoan. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Dirudienez Malcolm IV.a Eskoziakoak Brodie leinuari 1160an lurralde hau eman zion eta honek 1567an eraiki zuen lehenengo gaztelua. 1645ean Lewis Gordon, Huntlyko markesak erasotu eta suak suntsitu zuen. 1824an William Burn arkitetoak berriztu eta handitu egin zuen. 2003an National Trust for Scotland erakundeak eskuratu zuen.

Gazteluaren inguruan Rodney harri piktoa aurkitu zen eta gazteluan ikusgai dago.

## Iruditegia 

Irudi:Brodie Castle 01.jpg
Irudi:Brodie Castle - geograph.org.uk - 975265.jpg
Irudi:Brodie Castle from the North West - geograph.org.uk - 476732.jpg
Irudi:Brodie Castle from the south west - geograph.org.uk - 1278412.jpg
Irudi:Rodney01.JPG|Rodney harria.

## Kanpo estekak
Ballindalloch gaztelua

**Ballindalloch gaztelua** () Eskoziako Moray eskualdean kokatzen den gaztelua da. **A mailako eraikina** izendaturik dago. Ballindalloch herrian dago.

## Historia 
1546an eraiki zen lehenengo gaztelua baina Montroseko markesak erasotu eta erre egin zenez 1645ean berreraiki egin zen. 1770 urtean James Grant generalak handitu egin zuen eta 1850 urtean Thomas MacKenzie arkitektuak ere bai. Russell eta Macpherson-Grant familien eskutan egon da historian zehar.

Honetaz gain XVII mendeko usategia eta XX mendeko lorategi harritsua ere baditu.

## Iruditegia 

Irudi:Ballindaloch Castle.jpg
Irudi:Ballindalloch Castle - geograph.org.uk - 968658.jpg
Irudi:Ballindalloch Castle from the Water Garden - geograph.org.uk - 85969.jpg

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Laudorio

**Laudorio** edo **gorazarrea** norbaiten edo zerbaiten bertuteak azaldu eta nabarmentzeko adierazpena eta adierazpen horiek gai nagusitzat dituen literatura generoa da.

## Kanpo estekak
Darío Brizuela

**Darío Brizuela Arrieta** (Donostia,  - ) euskal herritar saskibaloi jokalaria da. Antolatzaile edo eskolta postuan jokatzen du ACB ligako Club Baloncesto Estudiantes taldean.

Easo taldearen harrobian sortua, 2011n Estudiantesek fitxatu zuen. 2012-13 denboraldian, ACBn debutatu zuen. 2014an CB Peñas Huesca taldera utzi zuen eta hurrengo denboraldian Madrilera itzuli zen.

## Taldeak 
* Harrobia: Easo Saskibaloi Taldea (EBA)
* 2013-14: Asefa Estudiantes (EBA)
* 2014-15: Club Baloncesto Peñas Huesca (LEB Oro)
* 2015-: Club Baloncesto Estudiantes

## Erreferentziak
Landen

**Landen** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Landen bera, Attenhoven, Eliksem, Ezemaal, Laar, Neerlanden, Neerwinden, Overwinden, Rumsdorp, Waasmont, Walsbets, Walshoutem, Wange eta Wezeren. 2013ko urtarrilaren 1ean 15.546 biztanle zituen.

## Hiritar ospetsuak 
* Pepin Landengoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zemst

**Zemst** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Elewijt, Eppegem, Hofstade, Weerde, Zemst-Laar, Zemst-Bos eta Zemst bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 22.249 biztanle zituen.

[250px|thumb|none|[Zemst-Bos herria]]

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Merkatuaren abolizioa

**Merkatuaren abolizioak** merkatua, bere zentzu ekonomikoan, ezabatua edo gizarte mailan garrantzi gutxiko rol batetara eramatea sustatzen duen proposamen teoriko bat da. Gaur egun gertatzen denaren kontrakoa da, produkzio eta kontsumoarekiko baliabide eta informazio fluxuen egokipenerako merkatua baita garrantzitsuena. Merkatu abolizionistek merkatu kapitalista moralki baztergarri, antisozial, ez eraginkor eta baliabideen egokipenerako alferrik galtzen dela diote eta, azken finean, ingurumenaren biziraupenerako bateraezina dela.

## Kanpo estekak
Lausengu

ren litografia, Brooklyngo Museoa]]
**Lausengu**, **losintxa** edo **balakua** norbaiti, haren gogoa edo onginahia irabazteko egiten zaion hitza, txera edo keinua da, askotan, engainuzkoa. Lausengua mundua bezain zaharra da, eta garai modernoetan horren adibide nabarmena da Luis XIV.aren esaldi ospetsua: «''L'État, c'est moi''» (), gortesauen lausengu latzenen eta bere garaiko literaturgile askoren emaitza, Akademiak lehiaketa bat proposatu zuen, erregeak erretiratzeko agindu zuen «Zein da Luis XIV.aren bertuterik miresgarriena?» tesia hobeto garatu zuena saritzeko.

Lausenguak inguratzen ditu erregeak, demagogoek beren hobetze pertsonalerako erabiltzen duten bezala. Lausengua ez da nahastu behar benetako merezimenduaren txaloarekin, ezta gizabidearekin ere.

## Ikonografia 
Lausengua dotoreki jantzitako emakume baten moduan irudikatzen dute, txirula jotzen duena eta erleez, eztenez eta hauspoz inguraturik dagoena, arrazoiaren argia itzali eta grinen sua pizten duela adierazteko. Bere beste irudikapenetako batean, gizon batek bestearen oinak musukatzen ditu bere onurarako.

## Ikus, gainera 
* Hipokrisia
* Pertsonaganako kultua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Aguirre

**Juan Vicente García Aguirre** (Donostia, 1969ko otsailaren 11) gipuzkoar musikaria eta kantautorea da. Eva Amaralekin batera Amaral Espainiako musika taldearen kidea izateagatik ezagunagoa da.

Aguirre Donostian jaio zen, han bizi izan zen bere haurtzaroaren zati baten zehar, ondoren, Zaragozara (Espainia) mugitu zen eta Días de vino y rosas (ardoa eta arrosak egunak) izeneko taldea sortu zuen, album bat kaleratu zuten 1991. urtean. 1993an Eva Amaral ezagutu zuen, eta Amaral taldea sortu zuten. Talde horren existentziaren lehenengo urte batzutan, batez ere, ikuskizun txikiak eratu zituzten Zaragozan. 1997an, duoa Madrilera aldatu zen eta Virgin-EMI-rekin sinatu, bere lehenengo diskoa plazaratuz, izen bereko Amaral 1998an. Harrezkero, Amaralek estudioko sei disko grabatu ditu guztira.
Erreakzio nuklear

[250 px|thumb|Erreakzio nuklear baten irudikapena. Kasu honetan [deuterioak eta tritioak erreakzionatzean alfa partikula bat (He-4) eta neutroi bat ematen du, eta gainera energia askatzen du.]]

**Erreakzio nuklearrak** bi nukleoren (edo gehiagoren) arteko edo nukleo baten eta nukleoaz kanpoko partikula azpiatomiko (protoi, neutroi, elektroi) baten arteko talkak eragindako erreakzioak dira, non produktu gisa hasierakoez bestelako nuklidoak ematen dituen, hau da, erreakzioan zehar gutxienez nuklido batek aldaketa jasan behar du.

Printzipioz erreakzio batean bi partikula baino gehiagoren talka gerta badaiteke ere, hori gertatzeko probabilitatea oso txikia da, oso zaila ba baita une eta leku berean hiru partikulak edo gehiagok talka egitea, eta horregatik ez dira oso ohikoak.

Erreakzio nuklearrak naturalki gerta daitezke (adibidez izarren barnean edo izpi kosmikoek atmosferako partikulekin talka egitean), edo artifizialki, erreaktore nuklearretan eta lehergailu nuklearretan.

Erreakzio nuklearra ez da nahastu behar desintegrazio nuklearrarekin. Erreakzio nuklear batean nuklidoaren aldaketa eragindakoa da, hau da, inguruko baldintzen araberakoa (erreakzioan parte hartzen duten beste partikulez gain tenperatura eta presio baldintza jakinak behar ditu erreakzioa gerta dadin), baina desintegrazio erradioakiboa kanpoko baldintzen menpekoa ez den berezko prozesua da.

## Ikus, gainera 
* Fisika nuklear
* Fusio nuklear
* Fisio nuklear

## Kanpo estekak
Annus mirabilis

**Annus mirabilis** latinezko esaera bat da, "urte miragarri" edo "mirarien urte" esan nahi duena. Gaur egun, urte apartekoak eta gogoangarriak, historian eragin handia izan dutenak, izendatzeko erabiltzen da.

Hainbat urte izendatu izan dira *annus mirabilis* gisa, besteak beste ondorengoak:

### 1492 
Urte horretan Errege Katolikoek mendebaldeko inperio handiena sortu zuten Granadako Erresuma konkistatzean eta Amerika aurkitzean. Gainera, gaztelaniaren gramatika argitaratu zen, *Gramática de la lengua castellana*, Europako hizkuntza modernoetan lehenbiziko gramatika.

### 1666 
Urte horretan Isaac Newtonek bere ekarpenik garrantzitsuenak egin zituen, hala nola kalkuluari, higidurari, optikari eta grabitazioari buruzkoak.

### 1905 
Albert Einsteinek erlatibitate bereziari, mugimendu browndarrari eta efektu fotoelektrikoari buruzko bost artikulu argitaratu zituen *Annalen der Physik* aldizkarian.

## Kanpo estekak
Ternat (Belgika)

**Ternat** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Sint-Katherina-Lombeek, Ternat bera eta Wambeek. 2013ko urtarrilaren 1ean 15.142 biztanle zituen.

Ternat herrian hareharrizko erdi aroko eliza bat eta XII. mendeko Kruikenburg gaztelua daude, azken hori XVII. mendean guztiz eraberritu zena. Egungo tokiko agintariek XVIII. mendeko jauregi bat erabiltzen dute egoitza gisa.

## Herritar ospetsuak 
* Everard t'Serclaes (1320–1388)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Maria Diez de Ultzurrun

**Maria Diez de Ultzurrun** (Ilarregi, 1900 &ndash; Auza?, 1990), izengoitiz ***Auzako sendalaria*** () deitua, nafar sendalaria izan zen. 

## Bizitza 
Maria Diez de Ultzurrun Ilarregin jaio zen, Ultzaman, 1900ean. Sendalari ofizioa amatxi Martina Ezkurrarekin ikasi zuen. Auzara ezkondu eta, amatxi hil ondoan, petrikilotzan hasi zen. Gehienbat, zauriak, hezur hausturak eta dislokazioak tratatzen zituen. Ospe handia lortu zuen. Bizitzaren azken hogeita hamar urtean lanbidea utzi zuen, «ezin zuelako penizilinarekin lehiatu», bere erranetan. Seme bat, Martin Aldaz, mediku traumatologoa izan zen.

## Sendatzeko teknikak 
Hausturak olioz eta pepino-azalez egindako ukendu batekin igurtziz tratatzen zituen, hezurrak bere lekuan jarriz eta kartoi gogorrez eta bendaz immobilizatuz.

Erredurak, zauri infektatuak eta osteomielitisak bezalako gaitzak olioz, pinu-erretxinaz, ardi-seboaz, eztiz, arrautza-gorrinez eta xaboi-ezkatez egindako ukenduarekin sendatzen zituen.

Sendabelarrak neurriz erabiltzen zituen, adibidez, tximini-kedarraren infusioa enpatxuak  tratatzeko, edo belar berbena eta olioz egindako konpresak biriketako gaitzentzat. Oinetako babetan intsusa-hostoak galtzerdien azpian...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antikodoi

**Antikodoia** tRNA-n kokatutako hiru nukleotidoko segida da, mRNA-n kokatutako kodoiaren osagarria. tRNA bakoitzak antikodoi-hirukiaren segida espezifiko bat dauka, eta segida hori kodoi bati edo gehiagori lot dakieke, base-parekatzearen bidez, aminoazido bat eratzeko.

## Kanpo estekak
Loughmore

**Loughmore**, ofizialki ** Loughmoe** (irlanderaz *Luach Maigh* edo *Luachma*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen udalerria da. Bertan, Loughmoe gaztelua dago.

## Kanpo estekak
Martina Ezkurra

**Martina Ezkurra Oiz** (Ilarregi, 1841 &ndash; *ib.*, 1936), izengoitiz ***Ilarregiko sendalaria*** () deitua, nafar sendalaria izan zen. 

## Bizitza 
Martina Ezkurra Oiz Ilarregin jaio zen, Ultzaman, 1841ean. Gaztaroan Argentinan lan egin zuen, hezur-zuzentzaile bati laguntzen. Ondoren, Ilarregira itzuli, ezkondu eta itsasoaz bestaldean ikasitakoa praktikan jartzen hasi zen. Prestigio handia erdietsi zuen, berebiziko trebezia baitzuen hautsitako hezurren muturrak beren lekuan ezartzen; ondoren, kartoi eta loturekin, immobilizatzen zituen. Iloba Maria izan zuen ondorengoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marlfield (Clonmel)

**Marlfield** (irlanderaz *Inis Leamhnachta* edo *Páirc an Mharla*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Clonmel udalerritik hiru kilometro mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Milestone (Tipperary konderria)

**Milestone** (irlanderaz *Cloch an Mhíle*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen udalerria da. Thurles eta Limerick arteko R503 errepidean dago, Nenagh eta Tipperary arteko R497 errepidearen elkargunean.

## Kanpo estekak
Mullinahone

**Mullinahone** (irlanderaz *Muileann na hUamhan*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren ekialdean dagoen udalerria da.

## Kanpo estekak
New Birmingham

**New Birmingham** (irlanderaz *Gleann an Ghuail*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen herri txiki bat da. Thurles udalerritik 15 kilometrora dago, Urlingford eta Fethard udalerrien arteko R689 errepidean.

## Kanpo estekak
Gaeltacht na nDéise

**Gaeltacht na nDéise**, Irlandako Waterford konderriaren kostaldean dagoen Gaeltacht eremua da, Dungarvan hiritik hurbil dagoen penintsula batean. An Rinn eta An tSean Phobail udalerriek osatzen dute.

## Kanpo estekak
An tSean Phobail

**An tSean Phobail** edota **An Seanphobal** (ingelesez *Old Parish*; euskaraz "Parrokia Zaharra" esan nahi du) Irlandako Errepublikako hegoaldean dagoen Waterfordeko konderrian kokatzen den udalerria da. Penintsula txiki batean kokatua dago, An Rinn udalerriarekin batera Gaeltacht na nDéise eremuan dago (Waterford konderriko irlandera hiztunen eremua), Dungarvan hiritik hurbil.

thumb|erdian|300px|Ongietorri seinalea.

## Kanpo estekak
Zarata (informatika)

Informatikan eta programazioan **zarata** deitzen zaie nahi gabe gehitzen diren zentzurik gabeko datuei. Datu horiek hainbat ekintzetako nahi gabeko ondorioak dira eta askotan erabiltzaile arruntek antzemango ez badituzte ere, programatzaile aurreratuentzat garbitzeko moduko alferrikako datuak dira.

## Kanpo estekak
Joaquín Bárbara

**Joaquín Bárbara Baltza** (Laudio, Araba, 1867ko abenduaren 18a - Santander, Kantabria, 1931ko irailaren 10a) arabar margolari akademizista eta Santanderko Institutu Orokor eta Teknikoko Marrazketako katedraduna izan zen.

thumb|erdian|*Náufragos*. Joaquín Bárbara y Baltza, 1896.
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Bernaola Luxa, Egoitz (2017). «Joaquín Bárbara y Balza, pintor entre dos siglos. Paisajes, figuras, luces y sombras de un artista olvidado 1867-1931». Vitoria-Gasteiz: Cofradía de Sant Roque de Laudio/Llodio, Fundación Alday, Fundación Vital, Ayuntamiento de Laudio/Llodio y Diputación Foral de Álava. 
* García Díez, José Antonio (1990). «La Pintura en Álava». Vitoria-Gasteiz: Fundación Caja Vital Kutxa. .
* Moreno Ruiz de Eguino & Pita Andrade, Iñaki; José Manuel (1995). «Artistas vascos en Roma (1865-1915)». Donostia/San Sebastián: Fundación Social y Cultural Kutxa. .
Meise

**Meise** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Meise bera eta Wolvertem (*deelgemeente* bat); eta hainbat herrixka: Sint-Brixius-Rode, Oppem, Meusegem, Impde/Imde, Rossem, Westrode, Bouchout, Nerom eta Slozen. 2013ko urtarrilaren 1ean 18.418 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Fitxategi:EddyMerckxFactoryInMeise.jpg|Eddy Merckx bizikleta fabrika Meise-n.
Fitxategi:Meise JPG03.jpg|Belgikako Lorategi Botaniko Nazionala

## Herritar ospetsuak 
* Eddy Merckx
* Frank Deboosere
* Tony De Pauw
* Kris Wauters
* Jean-Pierre Van Rossem

## Herri senidetuak 
*  Waalre (Herbehereak), 1980tik

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Megachilidae

**Megachilidae** erle familia kosmopolita bat da. Gehienak bakartiak dira eta polena garraiatzeko egitura (eskopa deitzen dena) abdomenaren egitura bentralera mugatuta dago. Beste erle familiatan gehien bat hanketara mugatzen da.

Megachilidae familiako erleek lurra eta hostoak erabiltzen dituzte euren erlauntza egiteko; batzuek landareak biltzen dituzte edo animalien ile eta fibrak. Espezie guztiek erabiltzen duten nektarra eta polena elikatzeko, baina batzuk kleptoparasitoak dira. Espezie parasitoek ez dute eskoparik. Polenaz elikatzen direnez munduko polinitzatzailerik garrantzitsuenen artean daude. Euren hegoen mugimenduarekin polen asko askatzen dute loreetatik, baina garraitzeko duten egituragatik hamar aldiz gehiagotan joan behar dira loreetara elikagai kopuru bera lortzeko.

## Azpifamiliak 
* Fideliinae
* Megachilinae

## Kanpo estekak
Carlos Álvarez Cruz

**Carlos Álvarez Cruz** (Jerez de la Frontera, 1933ko abenduaren 27a - Madril, 2022ko otsailaren 27a) espainiar poeta eta hizlaria izan zen.

## Biografia 
Andaluzian jaiota "hogeitamar urtez Mieresen jaio zela" esan ohi du; horrela izendatu zuten Carabancheleko espetxean bertan zeuden mehatzari asturiarrek. Horregatik beti esan du berea andaluziar-asturiarra dela. Familia errepublikanoa zuen. Frankistek gerra hasieran bere aita, asalto-guardien kapitaina, Sevillan fusilatu zuten. Urte horiek bere bizitza eta obra erabat markatu zuten. Zuzenbidea eta Filosofia ikasketak hasi zituen burutu gabe. Soldaduska Ceutan egin zuen. Urtetan Europa osoa ezagutu zuen. Haren esanetan lehenengo poema Vienan idatzi zuen eta bere lehenengo liburua Kopenhagen plazaratu zuen, zentsuratik pasa gabe. Behin baino gehiagotan espetxeratuta, haren liburu asko danieraz argitaratu dira. Gaur egun Madrilen bizi da.

## Sariak 
* Antonio Machado Sarian finalista, *Escrito en las paredes* liburuarekin.
* Lovemanken saria *Escrito en las paredes* liburuarekin 1963an.

## Estiloa 
Bere poesia Blas de Otero eta Angela Figuera Aymerich lanetatik gertu egon da zenbait momentutan, hau da, poesia soziala bezala ezagutu den poesia motatik. Horiekin batera Miguel Hernández, Rafael Alberti eta Antonio Machadoren eragin zuzena ezagutu du. Dena dela, esperimentalismoa ere ez du baztertu bere lanean. Haren poemak hizkuntza askotara itzuli egin dira: danieraz, suedieraz, italieraz, errusieraz, frantsesez, arabieraz...

## Obra 
### Poesia liburuak 
* * Escrito en las paredes* (1962)
* * Noticias del más acá * (1964)
* * Papeles encontrados por un preso * (1967)
* * Tiempo de siega y otras hierbas * (1970)
* * Aullido de licántropo *(1975)
* * Versos de un tiempo sombrío * (1976)
* * Como la espuma lucha con la roca -páginas para una autobiografía poética-* (ZERO, Bilbo, 1976).
* * Los poemas del bardo * (1977)
* * La campana y el martillo pagan al caballo blanco* (1977)
* * Dios te salve, María... y algunas oraciones laicas * (1978)
* * Cantos y cuentos oscuros * (1980).
* * Reflejos en el Iowa River * (Orígenes, 1984)
* * Entre el terror y la nada *(1989).
* * Tercera mitad. Antología * (La Eneida, 2007)

### Saiakerak 
* *De palabra y por escrito*. Madril: Ediciones Vosa, 1990.
* *Lloresn Poy*. Madril: Ediciones Rayuela, 1977. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* : David Felipe Arranzen artikulua Carlos Alvarezi buruz.
Megachilinae

**Megachilinae** Megachilidae familiako erleen subfamilia bat da. Bere taxoi ahizpa Fideliinae da.

## Generoak 
* **Megachilinae** subfamilia
** *Lithurgini* leinua
*** *Lithurgus*
*** *Microthurge*
*** *Trichothurgus*
** *Osmiini* leinua
*** *Afroheriades*
*** *Ashmeadiella*
*** *Atoposmia*
*** *Bekilia*
*** *Chelostoma*
*** *Haetosmia*
*** *Heriades*
*** *Hofferia*
*** *Hoplitis*
*** *Hoplosmia*
*** *Noteriades*
*** *Ochreriades*
*** *Osmia*
*** *Othinosmia*
*** *Protosmia*
*** *Pseudoheriades*
*** *Stenoheriades*
*** *Stenosmia*
*** *Wainia*
*** *Xeroheriades*
** *Anthidiini* leinua
*** *Acedanthidium*
*** *Afranthidium*
*** *Afrostelis*
*** *Anthidiellum*
*** *Anthidioma*
*** *Anthidium*
*** *Anthodioctes*
*** *Apianthidium*
*** *Aspidosmia*
*** *Austrostelis*
*** *Aztecanthidium*
*** *Bathanthidium*
*** *Benanthis*
*** *Cyphanthidium*
*** *Dianthidium*
*** *Duckeanthidium*
*** *Eoanthidium*
*** *Epanthidium*
*** *Euaspis*
*** *Gnathanthidium*
*** *Hoplostelis*
*** *Hypanthidioides*
*** *Hypanthidium*
*** *Icteranthidium*
*** *Indanthidium*
*** *Larinostelis*
*** *Neanthidium*
*** *Notanthidium*
*** *Pachyanthidium*
*** *Paranthidium*
*** *Plesianthidium*
*** *Pseudoanthidium*
*** *Rhodanthidium*
*** *Serapista*
*** *Stelis*
*** *Trachusa*
*** *Trachusoides*
*** *Xenostelis*
** *Dioxyini* leinua
*** *Aglaoapis*
*** *Allodioxys*
*** *Dioxys*
*** *Ensliniana*
*** *Eudioxys*
*** *Metadioxys*
*** *Paradioxys*
*** *Prodioxys*
** *Megachilini* leinua
*** *Coelioxys*
*** *Megachile*
*** *Radoszkowskiana*
** Incertae Sedis
*** *Neochalicodoma*
*** *Stellenigris*

## Kanpo estekak
Blair gaztelua

**Blair gaztelua** () Eskoziako Perth eta Kinross eskualdean dagoen gaztelu bat da, Blair Atholl herrian. **A mailako eraikina** izendatu zuten 1971an.

## Historia 
Blair gaztelua eraikitzeko lanak John I Comyn Badenocheko Lordak abiatu zituen 1269an eta bere ondorengoek zabalkuntzak egin zizkioten, bereziki 1322 artean.

XVII mendean Murray leinuak ingelesen alde egin zuen eta 1650ko Oliver Cromwellen inbasioaren ondoren John Murray-ri Athollgo markesaren titulua eman zioten eta 1703an Athollgo duke bihurtu zen. XVIII mendean jakobitek okupatu zuten Blair gaztelua, baina 1746an utzi egin behar izan zuten goseak jota.

1846an Viktoria Erresuma Batukoak bertan hartu zuen ostatu. David Bryce arkitektoak eraldaketa handiak egin zizkion 1870 hamarkadan eta gaur egun dakusagun itxura orduan hartu zuen. 1996an Eskoziako gobernuaren eskutan gelditu zen gaztelua, karitatezko elkarteentzat lagungarri izateko baldintzapean.

## Iruditegia 

Irudi:Blair Castle - geograph.org.uk - 776544.jpg|Gazteluaren ikuspegia.
Irudi:Blair Castle - geograph.org.uk - 1273577.jpg|Gazteluaren ikuspegia.
Irudi:Entrance to Blair Castle - geograph.org.uk - 197861.jpg|Sarrera.
Irudi:Blair Castle 07.jpg|Areto nagusia.
Irudi:Big Tree Country - geograph.org.uk - 1238401.jpg|Parkea.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sendalari

thumb|Sendagile tradizional bat behi gaixo bat osatzen katu bat erabilita Muuramen (Finlandia, 1929).
**Sendalaria**, **sendatzailea** edo **petrikiloa** sendagile titulua izan gabe sendagintzan aritzen den pertsona da. Medikuntza tradizionala praktikatzen duten sendatzaileak mundu osoan aurki ditzakegu.

Petrikilo delakoek, gehienbat, hanketako eta besoetako zaintiratuak eta hezur hautsiak sendatzen dituzte. Zumalakarregiren sasimediku zen Jose Frantzisko Telleriaren gaitzizenetik, *Petrikilo*-tik, dator hitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kerexeta, Xabier (1997-12-15 ) Petrikilo. *Euskadi Irratia*. Entzungai hemen: *Ikasbil*. Habe. [podcasta]
* Arrizurieta, Irene (2012ko urriaren 10a) "Medikuntzaren bazterreko historiaren parte izan dira eta dira petrikiloak. Javier Alvarez Kaperotxipi. Medikua eta idazlea". Bizigiro. *Berria*.
*  Álvarez Caperochipi, Javier (2021) Personajes. Curanderos míticos de la Ribera de Navarra". Pregón siglo XXI,  1696-1161, 61. zk., 34-36 or.
*  Alvarez Caperochipi, Francisco Javier (2012 ) *Curanderismo y medicina popular en el entorno de Navarra*. Evidencia Médica. ISBN: 9788493978112
Taymouth gaztelua

**Taymouth gaztelua** () Eskoziako Perth eta Kinross eskualdean dagoen gaztelu bat da, Kenmore herrian. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1550 inguruan Sir Colin Campbellek Balloch gaztelua eraiki zuen. Dorretexa zen. 1582an Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoa erregea bisitari izan zuen bertan. 1625 urtean Colinen seme Sir Duncan Campbell baroi bihurtu zen eta 1681ean honen seme John Capbell konde.

John Campbell 4. kondeak 1789an Robert Mylne arkitektoari gaztelu handi berri bat diseina zezan eskatu zion. Balloch gaztelua eraitsi zuten baina berria egiteko hamarkada bat itxaron behar izan zen. 1806an hasi zituzten lanak James eta Archibald Elliot arkitektuen gidaritzapean. 1831ean Breadbalneko markesa bihurtu zen eta gaztelu oraindik handiagoa egin nahi iza zuten, berak eta ondoren bere semeak. 1842an bukatu zitzuten lanak eta Viktoria Erresuma Batukoak Eskoziara egin zuen bidairako prest izan zuten. Hiru egun pasa zituen bertan.

1922an gaztelua saldu egin zuen familiak eta 1929an hotel bihurtu zen. James Braid jokalariak golf zelai bat diseinatu zuen ondoan. Bigarren Mundu Gerra garaian soldadu poloniarren ospitaldea izan zen eta ondoren eskola ere izan zen. 1979an itxi egin zen eta bertan behera utzia izan zen, golf zelaiak hala ere erabilgarri jarraitu zuen. 2006an berriztatze lanak hasi ziren eta 2016 erdialdera luxuzko hotela irekitzeko asmotan dabiltza.

## Iruditegia 

Irudi:Taymouth Castle (from the south).jpg|Hotelaren aurrealdea.
Irudi:Entrance to Taymouth Castle - geograph.org.uk - 915608.jpg|Sarrera.
Irudi:Taymouth castle 1.jpg|Eraikin nagusia.
Irudi:Taymouth Castle1.jpg|Parkea.

## Kanpo estekak 
*  Hotelaren webgunea
*  Golf zelaiaren webgunea
Kinross

**Kinross**, , Eskoziako Perth eta Kinross eskualdean dagoen herria da. 2011ko erroldaren arabera 4.891 biztanle ditu.

## Geografia 
Leven aintziraren ertzean kokaturik dago.

## Historia 
Perthshire eta Fife arteko trenbidearen inguruan garaturiko merkatu herria izan zen. Gaur egun herri txikia den arren Kinross-shire konderriko hiriburua izan zen 1929an Perthshirekin ba egin zuen arte. 1975 eta 1996 artean ere konderri biak banaturik egon ziren, baina orain berriz elkarturik daude.

## Ondasun nabarmenak 
* Kinross House
* Leven aintzira
* Leven aintzirako gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:The Town Hall, Kinross - geograph.org.uk - 573233.jpg|Udaletxea.
Irudi:St Paul's Church, Kinross. - geograph.org.uk - 962358.jpg|San Paul eliza.
Irudi:Kinross House - geograph.org.uk - 1210373.jpg|Kinross House.
Irudi:Lochleven west wall.JPG|Leven aintzirako gaztelua.
Irudi:Loch Leven Kinross.jpg|Leven aintzira.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Jon Maya

**Jon Maya Sein** (Errenteria, Gipuzkoa, 1977ko azaroaren 5a) dantzaria da, Kukai dantza taldeko zuzendaria.

## Ibilbidea 
Sei urte zituela ekin zion dantzari, Errenteriako Ereintza Dantza Taldean. Dantza tradizionalean jaso du bere heziketa nagusia, eta hortik abiatuta landu ditu bere proiektuak. Bakarlari gisa, 1997tik 2005era bitartean zazpi aldiz izan zen Euskal Herriko aurreskulari txapelduna.

1999tik 2001era, Laxok taldeko partaide izan zen, eta proiektu horren ondotik, 2002. urtean, Kukai konpainia sortu zuen. Konpainia horretan dantzari, koreografo eta zuzendari lanak egiten ditu orduz geroztik, dantza tradizional eta garaikidearen arteko bideetan sakonduz eta artista ugarirekin elkarlanean. Hartara, lankide izan dituzte Mireia Gabilondo, Cesc Gelabert, La Intrusa Danza, Pantxika Telleria, Iker Gómez, Jone San Martín, Israel Galván, Logela Multimedia, Oreka Tx, Euskadiko Orkestra Sinfonikoa, Juan Mari Beltran, Carlos Núñez eta abar.
* 2017: Espainiako Dantza Sari Nazionala 
* 2017: Max Sarietan Dantza Ikuskizun hobearena 'Oskara' espektakuluarengatik.
* 2019: Max sarietan Dantza Ikuskizun hobearena 'Erritu' espektakuluarengatik

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pantxika Telleria
* Oihan Indart Salbide
* Iñaki Irigoien
* Marian Arregi
* Biktor Olaeta
* Juan Antonio Urbeltz
* Claude Iruretagoyena

## Kanpo estekak
Junín (Buenos Aires)

**Junín** Argentinako hiri bat da, Buenos Airesko probintziako iparraldean dagoena. 87.509 herritar bizi dira bertan eta probintziako ipar-mendebaldeko erdigune administratibo, turistiko, industrial eta komertzial nagusia da.

## Kanpo estekak
Elcho gaztelua

**Elcho gaztelua** () Eskoziako Perth eta Kinross eskualdean dagoen gaztelu bat da, Perth hiritik sei kilometro hego-ekialdera. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1560an Tayu ibaiaren ertzean eraiki zuten Elcho dorretxea, aurrez bazen beste eraikin baten gainean. Wemyss familiak jaso zuen eta oraindik beren eskutan jarraitzen du, baina azken 200 urtetan ez da inor bizi izan bertan.

Usategia ere XVI mendekoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Elcho Castle - geograph.org.uk - 700208.jpg
Irudi:Elcho Castle 20090618 from the east.jpg
Irudi:Elcho Rooftop - geograph.org.uk - 1338305.jpg
Irudi:Elcho Castle 20090618 great hall.jpg
Irudi:Doocot at Elcho - geograph.org.uk - 1280869.jpg|Usategia.

## Kanpo estekak 
*  Historic Scotlanden webgunea
Drummond gaztelua

**Drummond gaztelua** () Eskoziako Perth eta Kinross eskualdean dagoen gaztelu bat da, Crieff herritik lau kilometro eskasera. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XIV mendean Drummond familiak lurralde hau eskuratu zuen eta 1490 inguruan dorretxea eraiki zuten. 1605ean Pertheko konde bihurtu ziren eta gaztelua gehitu zioten dorretzeari. 1630an terrazadun lorategiak eraiki ziren. 1653an Oliver Cromwellen armadak harpilatu egin zuen.

James Drummond Pertheko 4. kondeak 1689an mansioa eraikitzea erabaki zuen. Drummondarrek jakobiten alde egin zuten baina jakobitak galtzaile atera zirenez 1750 urtean gazteklua uzti beharra izan zuten. 1784an James Drummond kapitainak erosi zuen berriz familiaren jabetza izan zezan eta hainbat moldaketa egin zizkion. 1830an lorategiak landu zituzten eta Viktoria Erresuma Batukoa bisitari izan zuten 1842an. 1878an eraikinak berriztatze berri bat izan zuen, oraingoan George Turnbull Ewing arkitektuaren gidaritzapean.

## Iruditegia 

Irudi:Drummond castle - pano.jpg
Irudi:Drummond castle edit.jpg
Irudi:Drummond Castle & Gardens.jpg
Irudi:Drummond Castle Gardens - geograph.org.uk - 1330914.jpg
Irudi:Drummond Castle Sculpture feature in the garden.JPG
Irudi:Drummond Castle Sculpture in the garden.JPG
Irudi:Front elevations of the old and the new at Drummond Castle - geograph.org.uk - 1585221.jpg

## Kanpo estekak 
*  Drummond gazteluko lorategiaren webgunea
Dunkeldeko katedrala

**Dunkeldeko katedrala** () Eskoziako Dunkeld herriko katedrala da, Perth eta Kinross eskualdean. Eskoziako Elizari dagokio. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Vi edo VII mendean monasterio bat izan zen Dunkelden, Kolunba Ionakoak egina izan zitekeena. IX mendean Causantín mac Fergusa monasterio handiago bat eraiki zuen. XI menean Dunkeldeko abadetxe zeltiarra Eskoziako koroaren menpe ezarri zen.

Katedrala 1260 urtean eraikitzen hasi ziren eta 1501 urtean bukatu. Hain denbora luzea behar izan zutenez, hainbat estiloren nahasketa dauka, batez ere gotikoa eta normandiarra. 1689an Dunkeldeko guduan jakobiten eta errealisten arteko borrokak izan ziren katedralatren inguruan.

## Iruditegia 

Irudi:Dunkeld Cathedral Exterior, Dunkeld, UK - Diliff.jpg
Irudi:Dunkeld Cathedral - geograph.org.uk - 1505864.jpg
Irudi:Dunkeld Cathedral 20090617 nave interior looking east.jpg
Irudi:DUNKELD CATHEDRAL From the South East.JPG
Irudi:Dunkeld Cathedral Interior 1, Dunkeld, UK - Diliff.jpg

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
La razón de mi vida

***La Razón de mi Vida*** Eva Perón 1946-1952 bitartean Argentinako lehen damak idatzitako liburu autobiografikoa da. Manuel Penella idazlearen laguntzaz idatzi zuen, eta 1952. urtean argitaratua izan zen, Eva Perón hil baino hilabete batzuk lehenago. Argentinako historian gehien eta azkarren saldu den liburua da. Elkarrizketa tonuan idatzita dago, eta Evaren hitzaldien bilduma baten antza du. Bertan, lehen damak bere ikuspuntuak adierazten ditu: feminismoari, emakumeen rolari, lan eskubideei, txirotasunari eta peronismoari buruz, Juan Perón senarrak sortutako mugimendua. 1952. urtean, Eva Perón hil zen urtean, Argentinako Kongresuak *La Razón de mi Vida* liburua derrigorrezko testuliburu jarri zuen argentinar eskoletan.

Nazioartean ere arrakastatsua izan zen liburua, nahiz eta hasiera batean AEBetan publikatzea galarazi zen.

## Erreferentziak 
* Evita: The Real Life of Eva Perón. Marisa Navarro eta Nicholas Fraser

## Kanpo estekak
Renfrew

**Renfrew** () Eskoziako Renfrewshire eskualdean dagoen udalerri bat da. 2011ko erroldaren arabera 21.854 biztanle zituen. Glasgow hiritik 10 kilometro mendebaldera kokaturik dagoenez Glasgow Handia metropoli eremuaren parte da.

## Etimologia 
Britoi zaharreko *rhyn frwd* hitzetatik dator izena eta "errekako korrontegunea" esan nahi du, izan ere Clyde ibaiak eta Cart ibaiak bat egiten duten puntuan baitago herria.

## Historia 
XII mendean Dabid I.a Eskoziakoak Walter Fitz Alan, Eskoziako Stewardi eman zion lurralde hau gaztelua eraiki zezaz Uharteetako Jaunaren zabalkudea geldiarazteko. 1164an borroka izan zen eta Uhartetarrek porrota izan zuten.

1397an Renfrew errege burgo bihurtu zen. Ordutik aurrera Renfrewshire konderriko hiriburua bihurtu zen eta horrela iraun zuen 1975ean gobernuak handiagoa eta modernoagoa den Paisleyra aldatzea erabaki zuen arte. Aurrez 1705ean epaitegia aldatu zen jadanik Paisleyra.

## Iruditegia 

Irudi:Renfrew-townhall-2008.jpg|Udaletxea.
Irudi:Victory Baths - geograph.org.uk - 859975.jpg|Victory Baths bainuetxea.
Irudi:Pond in Robertson Park - geograph.org.uk - 859972.jpg|Robertson parkea.
Irudi:Ikea carpark - geograph.org.uk - 1137879.jpg|Jolasparkea.
Irudi:Confluence of Clyde and Cart - geograph.org.uk - 2354549.jpg|Clyde eta Cart ibaien lotunea.

## Kanpo estekak 
* Paisley hiriko udal webgunea
Los Toldos (Buenos Aires)

**Los Toldos** Argentinako udalerri bat da, Buenos Airesko probintziako iparraldean dagoena. 14.496 herritar bizi dira bertan eta probintzia zeharkatzen duen trenbidearen ondoan hazitako herria da, Junín hiritik 20 bat km-ra.

## Kanpo estekak
Emilio Alonso Arbeletxe

**Emilio Alonso Arbeletxe** (Habana,  - Madril, ) euskal herritar saskibaloi jokalaria izan zen.

Pedro bere anaia bezala, Kuban jaio zen, gurasoak euskaldunak izanik. Biek Estatu Batuetan, Covingtongo St. Paul's Collegen hasi ziren saskibaloian. Gero, Madrilera joan eta Rayo Club de Madrid sortu zuten. Rayorekin 1933 eta 1936ko Espainiako Saskibaloi Errege Kopako irabazi zituen. Rayo eta gero, Real Madridera pasa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chivilcoy

**Chivilcoy** Argentinako hiri bat da, Buenos Airesko probintziako erdialdean dagoena dagoena. 87.510 herritar bizi dira bertan eta Buenos Aires hiriburutik 160 bat km-ra dago.

## Kanpo estekak
Asse

**Asse** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Asse bera, Bekkerzeel, Kobbegem, Mollem, Relegem eta Zellik. 2013ko urtarrilaren 1ean 30.875 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lehorreko portu

**Lehorreko portua** salgaien terminal intermodal bat da, herrialde baten barruan itsasotik urruti kokatua, baina itsas portu batekin zuzenean lotuta dagoena. Aduana-zerbitzuak ere izan ditzakete. Besteak beste, Madril-Cosladako Portu Lehorra aipa daiteke: Europar Batasunaren barrualdeko itsas aduana ere bada.

## Kanpo estekak
Garraio intermodal

thumb|upright=1.2|Garraio intermodala
**Garraio intermodala** garraio mota bat da, garraiobide desberdinen bidez erabiltzeko diseinatutako karga-unitate bakarra (normalean edukiontziak) erabiltzen duena.

## Kanpo estekak
Bever

**Bever** (nederlanderazko ahoskera: ; ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 2.171 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza erraztasunak dituzten udalerriak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Halle (Belgika)

**Halle** (nederlanderazko ahoskera: ; ) Belgikako iparraldeko udalerri bat da, Flandriako Brabante probintziakoa. Brusela-Charleroi kanalean eta Flandria eta Valonia banatzen dituen mugan dago. Udalerriak herri hauek ditu barnean: Halle bera, Buizingen eta Lembeek 2013ko urtarrilaren 1ean 36.852 biztanle zituen.

## Hiri senidetuak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
David Irving

**David John Cawdell Irving** (Brentwood, 1938ko martxoaren 24a) Ingalaterrako idazlea da, negazionismoaren aldekoa. Holokaustoaren ukatzaile nagusienetako bat da. Besteak beste Alemanian eta Austrian ilegala denez holokaustoa ukatzea, Vienako auzitegian, 2006. urtean nazismoaren apologia egiteagatik epaitua izan zen, 1947tik indarrean dagoen Debeku Legeari jarraiki. Honen ondorioz 3 urteko kartzela zigorrera kondenatua izan zen.

Irvingen ideologia naziarekiko zaletasuna agerian jarri zen 1960ko hamarkadan argitaratutako liburuetan; hala nola, ''Hitler's War* eta *Apocalypse 1945, The Destruction of Dresden'': diktadore naziak Holokaustoari buruz ezer ez zekiela baieztatzen du.
Familia-errenta erabilgarri

**Familia-errenta erabilgarria** bertako familiek kontsumo eta aurrezpenerako duten errenta kopurua da. Amortizazioak edo esplotazio familiar ekonomikoetan kapital finkoaren kontsumoak, zuzeneko zergak eta Gizarte Segurantzari dagozkion kuotak kenduta.

Eurostatek familia-errentaren erabilpena gomendatzen du eskualdeetako agregatu ekonomiko nagusi bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Two-Mile Borris

**Two-Mile Borris** edota **Twomileborris** (irlanderaz *Buiríos Léith*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren ekialdean dagoen herri txiki bat da. L4202 errepidean dago, Ballyduff Road errepidearen bidegurutzean, Thurles udalerritik 7,5 kilometro ekialdera eta N75 errepidetik hurbil. M8 autobideko 5. irteeran ere badago.

2006ean 550 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Irudi:IMG 2Mile4804w.jpg|Two-Mile-Borris
Irudi:IMG 47302MileCows edited.jpg|Azienda
Irudi:IMG 2MileSign4742w.jpg|Seinalea
Irudi:IMG 2MileVillage4733.jpg|Herrigunea
Irudi:IMG2MileBorrisKeep 4737w.jpg|Normandar gotorlekua
Irudi:IMGBorrisCemetary 4738w.jpg|Hilerria urrutira
Irudi:Fort of the Kings, Two-Mile Borris, Ireland.jpg|Fort of the Kings auzoa
Irudi:Twomileborris signage.JPG|Seinalea

## Kanpo estekak
Upperchurch

**Upperchurch** (irlanderaz *An Teampall Uachtarach*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen herri txiki bat da. 2006ean 314 biztanle zituen.

## Iruditegia 

IMG Upperchurch4600w.jpg|Bihotz Sakratuaren eliza.

## Kanpo estekak
New Inn (Tipperary konderria)

**New Inn** (irlanderaz *Loch Cheann*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hegoaldean dagoen herri txiki bat da. 2006ean 150 biztanle zituen.

## Iruditegia 

NewInn010.jpg|N8 errepidea New Inn herrian (2007).

## Kanpo estekak
Cartoceto

**Cartoceto** Italiako erdialdeko Markak eskualdean, Pesaro eta Urbinoko probintzian, kokatutako udalerria da. Metauro ibaiaren ertzean dago, Anconatik 50&nbsp;km ipar-mendebaldera eta Pesarotik 15&nbsp;km hegoaldera. 23,2&nbsp;km²ko eremua du eta 2015eko ekainean 7.932 biztanle zituen.

## Demografia 

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)
ImageSize = width:455 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:8000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo
BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till: 2760
  bar:1871 from:0 till: 2821
  bar:1881 from:0 till: 2861
  bar:1901 from:0 till: 3198
  bar:1911 from:0 till: 3249
  bar:1921 from:0 till: 3442
  bar:1931 from:0 till: 3482
  bar:1936 from:0 till: 3567
  bar:1951 from:0 till: 3781
  bar:1961 from:0 till: 3823
  bar:1971 from:0 till: 4441
  bar:1981 from:0 till: 5259
  bar:1991 from:0 till: 5664
  bar:2001 from:0 till: 6490
  bar:2011 from:0 till: 7850
PlotData=
  bar:1861 at: 2760 fontsize:S text: 2.760 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 2821 fontsize:S text: 2.821 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 2861 fontsize:S text: 2.861 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 3198 fontsize:S text: 3.198 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 3249 fontsize:S text: 3.249 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 3442 fontsize:S text: 3.442 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 3482 fontsize:S text: 3.482 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 3567 fontsize:S text: 3.567 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 3781 fontsize:S text: 3.781 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 3823 fontsize:S text: 3.823 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 4441 fontsize:S text: 4.441 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 5259 fontsize:S text: 5.259 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 5664 fontsize:S text: 5.664 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 6490 fontsize:S text: 6.490 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 7850 fontsize:S text: 7.850 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria ISTAT

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terryglass

**Terryglass** (irlanderaz *Tír Dhá Ghlas*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren iparraldean dagoen herri txiki bat da. R493 errepidean dago, Derg aintziraren ipar-ekialdeko ertzean, Shannon ibaia aintzira horretan sartzen den lekuan.

## Kanpo estekak
Skeheenarinky

**Skeheenarinky** (irlanderaz *Sceithín na Rince*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hego-mendebaldean dagoen udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Silvermines

**Silvermines**, historikoki **Bellagowan** (irlanderaz *Béal Átha Gabhann*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen udalerri bat da.

## Musika 
The Pogues folk-punk talde ospetsuko Shane MacGowan abeslariaren familia eremu honetakoa da, berak ere haurtzaroko denboraldi batzuk bertan igaro zituen.

## Kanpo estekak
Rossmore (Tipperary konderria)

**Rossmore** (irlanderaz *An Ros Mór*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian herri txiki bat da.

## Kanpo estekak
Rosegreen

**Rosegreen** (irlanderaz *Faiche Ró*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderrian dagoen udalerri bat da. Cashel udalerritik 6,4 miliatara dago, Clonmel udalerrira doan errepidean.

## Kanpo estekak
Rearcross

**Rearcross** (irlanderaz *Crois na Rae*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren mendebaldean dagoen udalerri bat da. Thurles udalerritik Limerick hirira doan R503 errepidean dago.

## Kanpo estekak
Arao

thumb|201px|Formula magikoa.
**Arao** edo **konjuruak** naturaz gaindiko ekintzak gertarazteko erabiltzen diren esaldi edo hitz magikoak dira. Araoen bidez haiei laguntza eskatzeko izadiz gaindiko izakiei dei dakieke, sorginkeriak egin, gaitz batzuk uxa, exorzismoak egin...

## Araoen egitura 
Eskuarki, araoak esaldi-segida batez edo hitz magikoen bidez egiten dira. Herriko kulturan hauek indar gehiago zuten latinez edo grezieraz eginez. Dena dela, euskaraz ere asko ezagutzen dira, esaterako *Baga, biga, higa* ospetsua edo *Ez Dok Amairu* bera. Mendebaldean araorik ezagunena ziur asko *abrakadabra* da. Askotan errimen itxura hartzen dute eta haien esanahia, denboraren poderioz, nahiko kriptikoa bihurtu da.

Erlijio monoteistek araoen aurka azaldu dira beti, deabruaren lana balira bezala eta, horren ondorioz, haiek erabiltzea gogor zigortu. Sorginen aurkako epaiketetan araoak egitearen salakera ohikoa zen. Ezagutzen diren araorik zaharrenak Antzinako Egiptokoak dira; Hilen Liburuan horrelako formula asko biltzen ziren hildakoari bere prozesuan laguntzeko asmoz.

## Euskal Herrian 
thumb|Etxarri Larraungo konjurotokia, elizaren ondoan, eskuinean irudian.
Nafarroan konjuroak egiteko toki berezi batzuk egon izan dira, konjurotokiak, Pirinioetako kultura esparruan ere hedatuak. Etxarri Larraungo konjurotokiaren inguruan Larraun ibarreko biztanleek fede handia zuten konjuruetan. Beren zerbitzuen truke, apaizek, sakristauek edo exorzistek saria eskatzen zuten espezie hauetan: oiloak, gaztak, arbiak... Ihabarren (Arakil) zelai baten izena da Konjurotoki, eta ibarreko bizilagun bat oroitzen zen bertan egindako konjuruez 1988ko grabaketa batean, Ahotsak proiektuak jasoa. Elizatik prozesioan irteten ziren konjurotoki delakora eta beste toki batzuetara:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abrakadabra
* Begizko
* Sorginkeria
* Konjurotoki

## Kanpo estekak 
* [*Beti ortodoxoak ez diren konjuruak*, Juan Garmendia Larrañaga(https://eu.wikipedia.org/wiki/Juan_Garmendia_Larra%C3%B1aga)ren liburua.]
Newport (Tipperary konderria)

**Newport** (irlanderaz *Port Nua*, formalki *An Tulach Sheasta*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren mendebaldean dagoen udalerri bat da. 2011n 1.806 biztanle zituen.

Limerick hiritik 16 kilometro ekialdera dago, Derg aintziratik hurbil.

## Kanpo estekak 
* Newporteko Udal webgunea
Ninemilehouse

**Ninemilehouse** (irlanderaz *Tigh na Naoi Míle*), historikoki ** Killcullen** (irlanderaz *Cill Chuillinn*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerri bat da. N76 errepidean dago, R690 errepidearekin egiten duen bidegurutzean, eta Kilkenny konderriaren mugan.

## Kanpo estekak
Portroe

**Portroe** (irlanderaz *An Port Rua*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da. R494 errepidean dago, Derg aintziraren ekialdeko ertzetik 3 kilometrora.

thumb|280px|erdian|Portroe udalerrirako mendebaldeko sarrera.

## Kanpo estekak
Puckane

**Puckane** (irlanderaz *Pocán*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren ipar-mendebaldean dagoen udalerri bat da. R493 errepidean dago, Nenagh udalerritik 10 kilometrora, eta Derg aintziraren ekialdeko ertzetik eta Dromineer udalerritik hurbil.

## Kanpo estekak