Beverly Sills

**Beverly Sills** «Bubbles», jaiotza-izenez **Belle Miriam Silverman**, (Brooklyn, New York, AEB, 1929ko maiatzaren 25a - Manhattan (New York), 2007ko uztailaren 2a) estatubatuar sopranoa izan zen. Jatorri ukrainarra eta errumaniarra du, eta 60ko eta 70eko hamarkadetako opera-kantari estatubatuar ospetsuena izan zen. Koloratura-soprano gisa hain ospetsua izan zen, ezen «Ameriketako Opera-erregina» izengoitia eman baitzioten. Gero, enpresaburu, exekutibo, kazetari eta antzerki-zuzendari eta antolatzaile gisa nabarmendu zen.

Ibilbide liriko profesional luzea 1945ean hasi zuen, baina, 1966an, gailurrera iritsi zen, eta bere garairik onena hamarkada bat baino ez zuen iraun. Minbizia gaindituta, 1980an erretiratu ondoren, New Yorkeko Operako edo *New York City Opera*ko zuzendari nagusi zorrotza izan zen, zeina porrotatik salbatu eta operan azpitituluen sistema ezarri zuen, lehen aldiz Estatu Batuetan.

1994an, *Lincoln Center*-eko presidentea izan zen, eta, 2002an, *Metropolitan Opera*koa, eta horiek zuzendu zituen lehen emakumea izan zen.

Bi seme-alaba desgaituen ama, Sillsek bere ospea aprobetxatu zuen jaiotza-akatsen prebentzioan eta tratamenduan laguntzeko, eta 70 milioi dolar baino gehiago bildu zituen.

Bere garaiko emakumeen eta Estatu Batuetako, bereziki New Yorkeko, kultura-ikono baten artean aitzindaria izan zen. Kritikari batek idatzi zuen: «New Yorken ikuskizun bat gomendatu behar badut, Beverly Sills da nire zerrendako lehena».

2006an, hil baino urtebete lehenago, Beverly Sills Saria sortu zuen, urtero, 50.000 dolarrekoa, «Metropolitan Operako eszenatokian aritutako 25 eta 40 urte bitarteko abeslari amerikar bikainenarentzat».

## Biografia 
Sills izan zen Odesako eta Errumaniako etorkin ukrainarren juduen lehen belaunaldia. Ama Shirley Bahn zuen (Sonia Markovna jaio-izenez), eta aita, Morris Silverman. Brooklyngo (New York) langile-auzo batean hazi zen. Txikitan, yiddish, errusiera, errumaniera eta ingelesa hitz egiten zuen.

Hiru urte zituela, «Miss Beautiful Baby» irabazi zuen *The Wedding of Jack and Jill* abestuz. Lau urterekin, «Burbujas Silverman» izenez agertu zen goizeko irratsaioetan. 1938an, *Uncle Sol Solves it* film labur batean agertu zen, eta kantu-ikasketak hartzen hasi zen Estelle Lieblingekin. Lieblingek ''CBS Radio's Major Bowes*eko afizionatuentzako zen entzunaldi batera aurkeztera animatu zuen, eta, 1939ko urriaren 26an, 10 urte zituela, Sillsek irabazi zuen aste horretan. Bowesek, orduan, eskatu zuen *Capital Family Hour*-en ager zedila, asteko barietate-programa batean. 1939ko azaroaren 19an agertu zen lehen aldiz, programaren 17. urteurrenean; handik aurrera, maiz agertu zen.

1945ean, Sillsek Gilbert eta Sullivan konpainiarekin egindako bira batean egin zuen debut profesionala, opereta kantatuz hainbat urtez. 1947an, operan egin zuen debuta, Bizeten *Carmen* operan Frasquita (espainiar ijitoa) papera interpretatzen, Philadelphia Civic Operarekin. Ipar Amerika osoan zehar bidaiatu zuen Charles Wagner Opera Company-rekin; 1951ren amaieran, Violettaren papera hartu zuen *La traviata*n eta, 1952aren amaieran, Micaëlarena *Carmen*en. 1953ko irailaren 15ean, San Frantziskoko Operarekin debuta egin zuen Elena Troiakoa paperean, Boiton *Mefistofele*n, eta Elvira andrea ere egin zuen *Don Giovanni*n. 1955eko urriaren 29an, Rosalinda paperean agertu zen New York City Operarekin Johann Strauss-en (semea) *Die Fledermaus* (Saguzarra) operetan, kritikaren gorespen handiekin. 1958an bere ospea zabaldu zen Douglas Stuart Mooreren *The Ballad of Baby Doe*ren estreinaldian eskainitako emanaldiarekin.

1956ko azaroaren 17an, Peter Greenough kazetariarekin ezkondu zen, aurreko ezkontza batetik hiru seme-alaba zituena, eta Clevelandera joan zen bizitzera. Bi seme-alaba izan zituen Greenoughekin: Meredith (Muffy), 1959an, eta Peter Jr, (Bucky), 1961ean. Muffy gorra zela eta Peter autista eta adimen-urritasun larria zuela jakin ondoren, jarduerak mugatu zituen haiek zaintzeko.

1960an, greenoughtarrak Miltonera (Massachusetts) joan ziren bizitzera. 1962an, Sillsek Massenet-en *Manon* abestu zuen Opera Company of Boston-entzat, lehena izan zen Sarah Caldwell zuzendariarekin, gero, askotan errepikatuko zena. 1964ko urtarrilean, lehen aldiz, Mozarten *Die Zauberflöte*ren (Txirula magikoa) Gauaren Erreginaren papera abestuko du. Kritikak goretsi egin zuen bere koloratura eta jarduera teknikagatik, baina Sills ez zen paper horren zale.

Brooklyn-en jaioa, 1929ko kraxa edo Depresio Handiaren testuinguruan. Aita Errumaniako etorkina zen, ama ordea Errusiarra. Amak bultzatuta, txikitan irratian hasi zen abesten *Rainbow House* izeneko saio batean. Kantu ikasketak 12 urterekin hasi zituen, Estelle Liebling zuela irakasle.

1947an, Filadelfian, Georges Bizet-en *Carmen*-ekin *bel canto-n* gora egin zuen New Yorkeko Operan nagusi izan arte. 1955ean New Yorkeko Operara batu zen, *Die Fledermaus-*eko Rosalindaren paperean egin zuen debuta. Opera entzuleei hurbiltzearren eta entzuleria zabalagoa lortzearren, zuzeneko transmisioa eta ingelesezko operen ekoizpena bultzatu zuen.

Bere dohain nagusiak ahotsaren araztasuna eta malgutasuna ziren. Arrakasta handiena Italiako musikagileen lanak abestuz lortu zuen, batez ere Gaetano Donizettiren lanekin.

Aniztasun funtzionala duten haurrentzako diru-bilketan ibili zen urteetan, izan ere, bere bi semeek ezgaitasunen bat zuten. Muffy gorra zen, eta Peter atzerapen kognitiboa zuen.

Metropolitan Opera-k bere izena daraman sari bat sortu zuen, Beverly Saills Saria, eta jaso dutenen artean, Lisette Oropesa, Angela Meade, Michale Fabiano, Jamie Barton eta Nadine Sierra daude.

## Sona
1966an, New York City Operak (NYCO) Händelen maisulana, *Giulio Cesare in Egitto* (Norman Treigle, Zesarren paperean, eta Maureen Forrester, Cornelia gisa) antzeztu zuen, eta Sills (Kleopatraren paperean) operaren nazioarteko izar bihurtu zuen. NYCOrekin, geroztiko denboraldietan, Sillsek arrakasta handiak lortu zituen: Shemakhako Erreginaren paperean, Rimski-Kórsakoven *Золотой Петушок, Zolotói PetushokLe*n (Urrezko oilarra); protagonista papera, *Manon*en; Donizettiren *Lucia di Lammermoor*-en, eta hiru emakumeen paperak: Sor Angélica, Giorgetta eta Lauretta, Pucciniren *Il Trittico* trilogian.

1969an «bere lehen milioi dolarra» lortu zuen hobetoen ordaindutako munduko abeslari liriko izateagatik. Richard Straussen *Ariadne auf Naxos*en, Zerbinettaren papera egin zuen Bostongo Sinfonikoarekin 1912ko bertsioaren estreinaldi estatubatuarrean, Zerbinettaren *Grossmächtige Prinzessin* aria kantatu zuen, jatorrizkoa baino tonu altuagoan kantatuz, eta txalo zaparrada jaso zituen. Urteko bigarren gertaera izan zen Rossiniren *Le Siège de Corinthe* Pamira paperean, La Scalan. Arrakasta horrek *Newsweek* aldizkariaren azala eman zion.

1971n, *Time* aldizkariaren azala izan zen, eta «Amerikako Opera Erregina» izendatu zuten. Izenburua egokia zen, Sillsek nahita mugatu baitzituen itsasoz haraindiko kontratuak, familiarengatik. Kanpoan, kontzertuak izan zituen: Londresko Covent Garden, Milango La Scala, Napoli, Wiener Staatsoper, Suitzako Lausana eta Paris.

Hego Amerikan, Colon Antzokian (Buenos Aires) kantatu zuen: Kleopatra (Norman Treigle, Maureen Forrester eta Peter Schreier-ekin 1968an, Karl Richter-ek zuzenduta); *Manon* (Nicolai Gedda-rekin 1971n), eta Lucia (Alfredo Kraus-ekin 1972an); Santiagon eta Mexiko Hirian, *Lucia di Lammermoor* Luciano Pavarottirekin.

1975eko apirilean, Rudolf Bingek, bere antzerkian kanta ez zezan ahalegin guztia egin ondoren, Sillsek berandu debutatu zuen Metropolitan Operan, *Le Siège de Corinthe* obran, eta hemezortzi minutuko txaloaldia jaso zuen. Kantatu zituen beste opera batzuk izan ziren: *La traviata*, *Lucia di Lammermoor*, *Thaïs* eta *Don Pasquale*. Baina Sillsek New York City Operarentzat kantatzen jarraitu zuen, bere opera etxea, eta erretiratu aurretik paper berriak entseatu zituen. Besteak beste, Rossiniren *Il turco in Italia*, Italian, Leháren *Die lustige Witwe* eta Gian Carlo Menottiren *Eroa* filmetan paper nagusiak egin zituen.

Bere ahots mota «koloratura lirikokoa» izan arren, paper astunagoak egin zituen «spinto» soprano modukoak bere instrumentua behar baino lehenago gastatuz, hala nola Donizettiren Tudor erreginak *Anna Bolena*, *Maria Stuarda* eta Ingalaterrako Isabel I.a erregina *Roberto Devereux*-en. Paper haietan miretsi zuten, bere ahotsaren arintasuna interpretazio dramatikoarekin gainditzeagatik, nahiz eta kostu handia izan. Gero, Sillsek *Roberto Devereux*en duen paperari buruz esan zuen: «Ahots-eskakizunek gutxienez lau urte laburtu zuten nire ibilbidea, baina lehen gaua nire bizitza osoan abestu nuen onena izan zen».

Hain ezagunak ez diren hirietan eta eskolarako kontzertuetan kantatu zuen, eta opera antolatu batean bere artea inoiz ikusi ezin izango zuten askori eskaini zien. Opera bere herrialdeko beste edozein abeslarik baino gehiago jendarteratu zuen elkarrizketa-saioetan izandako agerpenengatik, besteak beste, Johnny Carson, Dick Cavett, Michael Douglas, Carol Burnett eta Dinah Shore pertsonaiekin. Bere elkarrizketa-programa propioa ere izan zuen *NBC*n: «Beverly Sillsekin bizitzeko moduak».

## Opera errepertorioa 
Hauek dira Sillsek telebistarako edo irratirako eszenatokian egin zituen rolak

## Grabazio eta transmisioak
Hainbat errezitaldi, eta hamazortzi opera oso erregistratu zituen:

* *The Ballad of Baby Doe* (Bible, Cassel; Buckley, 1959)
* *Giulio Cesare* (Wolff, Forrester, Treigle; Rudel, 1967)
* *Roberto Devereux* (Wolff, Ilosfalvy, Glossop; Mackerras, 1969)
* *Lucia di Lammermoor* (Bergonzi, Cappuccilli, Díaz; Schippers, 1970)
* *Manon* (Gedda, Souzay, Bacquier; Rudel, 1970)
* *La traviata* (Gedda, Panerai; Ceccato, 1971)
* *Maria Stuarda* (Farrell, Burrows, L.Quilico; Ceccato, 1971)
* *Les contes d'Hoffmann* (Marsee, Burrows, Treigle; Rudel, 1972)
* *Anna Bolena* (Verrett, Burrows, Plishka; Rudel, 1972)
* *I puritani* (Gedda, L.Quilico, Plishka; Rudel, 1973)
* *Norma* (Verrett, di Giuseppe, Plishka; Levine, 1973)
* *Le siège de Corinthe* (Verrett, Theyard, Díaz; Schippers, 1974)
* *Il barbiere di Siviglia* (Barbieri, Gedda, Milnes, Raimondi; Levine, 1974-75)
* *I Capuleti e i Montecchi* (Baker, Gedda, Herincx, Lloyd; G.Patanè, 1975)
* *Thaïs* (Gedda, Milnes; Maazel, 1976)
* *Louise* (Gedda, van Dam; Rudel, 1977)
* *Don Pasquale* (Kraus, Titus, Gramm; Caldwell, 1978)
* *Rigoletto* (M.Dunn, Kraus, Milnes, Ramey; Rudel, 1978)
Erregistrorik onenak 1959tik 1972ra bitartekoak dira; famatuak dira ere Donizettiren hiru erreginen grabazioak: *Maria Stuarda*, *Anna Bolena* eta *Elisabet I.a Ingalaterrakoa* (Roberto Devereux-en operakoak) baita *I Puritani* ere, Bellinirena, *Manon* Massenetena eta *La traviata* (biak EMIrentzat), azken hirurak Nicolai Gedda tenore handiarekin batera.
## Bere bizi-filosofia esaldietan 
* *Artea gure zibilizazioaren sinadura da*.
* *Behar duzun guztia badaukazu. Pertsona osoa zara orain, ez beste bat ordezkatuko duen ikaslea. Ulertu behar duzu nolakoa zaren, eta zure errealitatea bezala probatu*.
* *Haserrea ergelkerian hasten da, eta damuan bukatzen da*.
* *Beti ez da norberak eskatzen duena lortzen, baina inoiz ez eskatzen ez duena, kutsakorra ez bada behintzat*.
* *Desilusionatu zaitezke huts egiten baduzu, baina kondenatuta egongo zara tratatzen ez baduzu*.

## Argitalpenak 
* *Beverly: An Autobiography'' (1987).

## Sariak eta Aitortzak 
* Operako Diska Onenari Saraia 'Manon' diskagatik.
* 1978an Grammy-a irabazi zuen 'Music of Victor Herbert' diskagatik.
* 1980an, Askatasunaren Domina, Jimmy Carter presidenteak emana.

## Irudi Galeria 

Fitxategi:Beverly Sills in "Manon", cropped.jpg|alt=
Fitxategi:Beverly Sills NY Opera.jpg|alt=
Fitxategi:Photograph of President Gerald R. Ford and First Lady Betty Ford Congratulating Opera Singer Beverly Sills after Her Performance during the Entertainment Portion of a State Dinner Honoring Prime Minister Harold Wi(...) - NARA - 7518541.jpg
Fitxategi:Beverly Sills Tombstone 2011.JPG

## Ikusi ere 
* Carol Burnett

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Sills, Beverly (1976). Bubbles: A Self-Portrait. New York: ISBN 0-446-81520-9. 
* Sills, Beverly (con Lawrence Linderman) (1987). Beverly: An Autobiography. New York, ISBN 0-553-05173-3. 
* Sills, Beverly (1987). Beverly Sills: On My Own. ISBN 0-553-45743-8.  
* Paolucci, Bridget (1990). Beverly Sills. New York: Chelsea House Publishers. ISBN 1-55546-677-X.  
* Sargeant, Withrop (1973). Divas. New York: Coward, McCann & Geoghegan. ISBN 0-698-10489-7. 
* Beverly Sills: Made in America (2006). Deutsche Grammophon B0007999-09.
* Cook, Peter and Moore, Dudley (1976). los sectores sobre *Derek and Clive (Live)*, *Joan Crawford* mencionan a Beverly Sills. Island Records. 
* Guy, Nancy (2015). "The Magic of Beverly Sills". Urbana, Chicago: University of Illinois Press. . 

## Kanpo estekak 
Beverly Sills (RTVE, 2018)