open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santa Cruz del Islote

**Santa Cruz del Islote** Kolonbiako uhartetxo artifizial bat da, Morrosquillo golkoan eta San Bernardo artxipelagoan kokatua. Rincón del Mar-etik oso gertu dago, baina administratiboki, artxipelagoa Cartagena de Indias barrutiaren jurisdikziopean dago. Munduko uharterik populatuena da. Hektarea batean ia bostehun pertsona bizi dira. Uhartearen batez besteko dentsitatea 1,25 biztanlekoa da 10 m²-ko. Lurraldeak ez du gobernu propiorik, ezta tokiko agintaririk ere. Arazo ekologiko handiak pairatzen ditu.

## Uhartearen jatorria 
Jatorri artifizialeko uhartetxoa tokiko pertsonek hasi zuten; horretarako, korala, hondakinak edo harriak erabili zituzten itsasbeheraren zati batean itsasoari lurrak irabazteko. Lehenengo establezimendu hau 1870. urtekoa dela uste da. Txikiak zirenez, pertsona batzuk ondoko uharteetara joango ziren, hala nola Tintipánera edo Mucurara.

## Ekonomia 
* Arrantza izan da urtetan ekonomiaren oinarri nagusia.
* Turismoa. Egunero bostehun turista inguruk uhartea bisitatzen dute. 

Ez du hondartzarik eta ez du nekazaritzarako leku nahikorik, ezta manglarik edo ur gezako iturririk ere.

### Turismoa 
Uhartean zehar bisita gidatuak daude. Turistek bi orduz bisitatu ahal izaten dute, 18 dolarreko prezioan, urteko denboraldiaren arabera. Bertara iristeko, bisitariek itsasontzi bat hartu behar dute Rincón del Mar, Coveñas, Tolú edo Cartagenatik.

## Arazoak 
* Espazio falta. Esaterako, hilerria beste uharte batean dago.
* Ur eskasia, batez ere udan. Beste uhartetik ornitu behar dute.
* Kutsadura.
* Arrantzaren jaitsiera, gehiegizko harrapaketen ondorioz.
* Turismoa. 
* Itsaso mailaren igoera.

## Iruditegia 

Image:
El patio de recreo es la calle principal (53558644793).jpg|Uharteko patioa kale nagusian.
Repartiendo agua (53557590707).jpg|Uraren banaketa.
Santa Cruz del Islote (53558645033).jpg|
Santa Cruz del Islote houses.JPG|Etxeak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Dokumental Youtuben.
* Uhartearen irudiak.
Morris Jesup lurmuturra

**Morris Jesup lurmuturra** (; )  Groenlandiako iparraldean dagoen lurmuturra da, uharteko eta kontinente osoko punturik iparraldekoena dena. Ipar polotik 708 kilometrotara dago, Ipar-ekialdeko Groenlandiako natura parkearen barnean. Baffin badia eta Lincoln itsasoa banatzen ditu.

## Historia 
Robert Peary esploratzaile estatubatuarra 1900eko maiatzaren 13an bertara iritsi zen, lurraren iparraldereneko puntua zelakoan. Hori ondoren gezurtatu egin zuten, Kaffeklubben uhartea ez-urrunetik iparralderaxeago baitago, bera bai lurraren iparraldereneko puntua. Morris Ketchum Jesupen omenez izendatu zuen, 1881etik New Yorkeko Natur Historiaren Amerikar Museoako presidentea, bere espedizioaren erakunde babesleetako bat eta Peary Arctic Club erakundekoa ere (hori ere espedizioaren babeslea).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Massip

**Maria Massip** (Albacete, 1942ko abenduaren 15a –Madril, 2002ko uztailaren 10a) albacetear aktorea izan zen, *Colorín Colorado* (1976), *El teatro* (1970) eta *Estudio 1* (1965) lanengatik ezaguna.

## Bizitza 
Arte Dramatikoko kontserbatorioan eta Zinema Eskola Ofizialean egin zituen ikasketak, eta 17 urte baino ez zuela antzerkian egin zuen debuta. Gerora, besteak beste, honako antzerki-muntaietan parte hartu zuen: Gerardo Diegoren *El cerezo y la palmera* (1962); Lauro Olmoren *La camisa*; Carlo Goldoniren *Arlequín, servidor de dos amos*; edo Sor Juana Inés de la Cruzen *Los empeños de una casa* eta bere azken lana izan zena *¿Le gusta Shubert?* (1998), Emma Penella eta Carmen Bernardosekin.

Halaber, interpretazio ibilbide oparoa garatu zuen telebistan hirurogeiko hamarkadaren hasieratik. 30 urtetan zehar, Espainiako pantaila txikiko aurpegi ohikoenetako bat izan zen, TVErako askotan antzeztuz *Primera fila, Hora once, Novela* eta *Estudio 1* eta Adolfo Marsillachen *Fernández, punto y coma* (1963-1964), Josefina Molinaren *Teresa de Jesús* (1984) edo *Historias del otro lado* (1991) telesailetan.

José Luis Garcirekin ere hiru film garrantzitsutan parte hartzeko aukera izan zuen, pantaila handian egin zituen sartu-irten bakanetan: *Canción de cuna* (1994), *La herida luminosa* (1997) eta *El abuelo* (1998).

Hala ere, bere ibilbideko alderdi nabarmenetako bat bikoizketa aktorearena izan zen. Ahotsa jarri zien Sofia Loren, Lauren Bacall, Stephanie Beacham, Anouk Aimée, Lauren Bacall, Jacqueline Bisset edo Rita Hayworthi. Baina, batez ere, lan nabarmenetakoa Ingrid Bergmanen gaztelaniazko ahotsa izan zen *Casablanca* mitikoan. Beste paper aipagarri bat Glenn Close bikoiztuz izan zen "*Las amistades peligrosas*" filmean eta Anouk Aimée "La dolce vita" filmean, beste paper askoren artean.

Juan Miguel Lamet ekoizle eta gidoilariarekin ezkonduta egon zen, eta bi seme-alaba izan zituen harekin.

## Ibilbidea telebistan 
## Sariak eta aintzatespenak 
*  Zinema Idazleen Zirkuluaren dominak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La muerte de *María Massip*, El País, 2002ko uztailaren 11
* *Maria Massip aktorea* zendu da, Ingrid Bergmanen ahotsa. La Vanguardia, 2002ko uztailaren 12a
Zhuliangomyces ochraceoluteus

***Lepiota cortinarius*** *Amanitaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus laqueatus*, *Collybia laqueata*, *Limacella ochraceolutea* (basionimoa), *Limacella illinita var. ochraceolutea*, *Myxoderma ochraceoluteum* .

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik zabaldu-laura, titi pixka batekin, diskoidea forma erregularrarekin; hori-limoi kolorekoa, oso argia ere bai, baina gorrixka diskoaren erdian, leuna, pixka bat likatsua.

**Orriak:** Zuri-lañoak horixkarako joera pixka batekin, nahikoa estu, estu samarrak, oinarekin txertatzean beheragunearekin.

**Hanka:** 5 eta 12 cm bitarteko garaierarekin eta 0,6 eta 0,8 cm bitarteko diametroarekin, lirain samarra, pixka bat loditua oinarrian, likatsua, lihazki arrexkekin apaindua, goialdean zuria.

**Haragia:** Zurixka, irinaren usain handiarekin.

**Etimologia:** *Limacella* terminoa “limax” hitzaren txikigarria da, eta barraskilo, bare, esan nahi du: karpoforoaren itsaskortasunagatik. *Ocraceolutea* epitetoa bere koloreagatik du.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna. Baliteke jangarria izatea.

### Nahasketa arriskua 
Espezie arraroa da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenaren hasieran. Hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Europa, Errusia, Brasil, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leonie Menzel

**Leonie Menzel** (Mettmann, 1999ko maiatzaren 19a) arraunean lehiatzen den emakume kirolari alemaniarra da.

Bi aldiz hartu zuen parte Udako Olinpiar Jokotan, 2020an Tokion  eta 2024an Parisen. Azken honetan brontzezko domina bat lortu zuen skull laukoitzeko proban. Bi domina irabazi zituen *Europako Arraun Txapelketan*, 2019an eta 2024an. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pia Greiten

**Pia Greiten** (Ostercappeln, 1997ko otsailaren 18a) arraunean lehiatzen den emakume kirolari alemaniarra da.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen Skull laukoitzeko proban.  Brontzezko domina bat irabazi zuen 2024ko Europako Arraun Txapelketan, lau scull-eko proban.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bredon's Norton

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.

2021ean 254 biztanle zituen.
Bridgman lurmuturra

**Bridgman lurmuturra** (; )  Groenlandiako ipar-ekialdean dagoen lurmuturra da, Wandel itsasoan dagoena.

Robert Pearyk izendatu zuen Herbert L. Bridgmanen omenez, New Yorkeko Peary Arctic Clubeko kideetako bat.

Peter Dawesek Eigil Knuth esploratzaileari bidalitako gutun batean Independentzia I kulturaren giza hondar iparraldekoenak, eta, beraz, mundukoenak, deskribatu zituen bertan; kanpadenden hiru multzo eta lauza batzuk besterik ez ziren, beraz, litekeena da hegoalderaxeago, Frigg fiordoan, finkatu zen epe laburreko espedizio bat izatea.

## Geografia 
Bridgman lurmuturra Frederick E. Hyde fiordoaren iparraldeko ertzean dago, Pearyren Lurraldean. John Flagler lurmuturra fiordoaren sarreraren hegoaldean dagoen lurmuturra da. Administratiboki Ipar-ekialdeko Groenlandiako natura parkearen zati bat da.

1900. urtean Robert Pearyk Groenlandiako iparraldean egindako esplorazio geografikorik ekialdeneko punturik zehatzena izan zen, hegoalderago lainoa aurkitu baitzuen. 1907an mugarri garrantzitsua bihurtu zen Danimarkar espedizioarentzat, lurmuturraren hego eta hego-ekialdeko eremu ezezaguna lehen aldiz kartografiatu zuena, baita ordokiaren gainetik mendebaldera dagoen Daly mendilerroaren zati bat ere. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanley Swan

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri txiki bat da, Worcestershire konderrian.

2016an 622 biztanle zituen.
Anita Martos

**Anita Martos** **de la Escosura** (Montevideo, Uruguai, 1893 – Madril, 1953ko otsailaren 4a) aktore eta irakaslea izan zen.

## Bizitza 
ezkerrera|thumb|Tovarrek karikaturizatua (1918)
Cristino Martos y Llobellen alaba izan zen, eta Cristino Martos y Balbiren biloba, biak politikariak. Carmen Bernardos eta Asunción Sancho aktoreen maistra izan zen. Madrilgo Goi Mailako Errege-Musika Kontserbatorioan lan egin zuen. Madrilgo Barquillo kalean hil zen 1953ko otsailaren 3an edo 4an, hirurogei urte zituela, eta San Lorenzo eta San Jose Sakramentalean lurperatu zuten.

Julio de Fleischneren *¡Qué contenta estoy!*  (1942) filmean hartu zuen parte. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oodaaq

**Oodaaq** edo **Oodap Qeqertaa** Groenlandiako ipar-ekialdean dagoen barra bat da, Lurreko puntu iparraldekoentzat jotzen dena. Oodaaq-etik iparralderago dagoen leku oro nazioarteko urei dagokie.

Oodaaq 83°40′00″I 30°40′00″M dago, 705 kilometro Ipar Polotik hegoaldera eta 1360 metro Kaffeklubben uhartetik iparraldera, Groenlandiako ipar-ekialdeko muturretik gertu. 60 × 30 metro besterik ez du.

1978an aurkitu zuten, Uffe Petersenek zuzendutako daniar esplorazio talde bat Kaffeklubben lurreratu zenean, Groenlandiako lekurik iparraldekoenean zegoela baieztatzeko. Gertaera baieztatuta, taldeko kide batek leku ilun bat seinalatu zuen iparraldean, legarrezko banku bat zela jakin zuena, Oodaaq deitu zioten Robert Pearyrekin batera Ipar Polora egin zuen bidaia historikoan lagundu zuen inuitaren omenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Worcesterko katedrala

**Worcesterko katedrala** edo **Worcesterko Kristo eta Maria Bedeinkatua Birjinaren katedral eliza**,  edo *Cathedral Church of Christ and Blessed Mary the Virgin*, Ingalaterrako Worcester hirian dagoen katedral anglikano bat da, Worcestershire konderrian.

1084-1504 artean normandiar eta gotiko estiloaz eraiki zen.
Kaffeklubben

**Kaffeklubben** (; , ) Groenlandiako ipar-ekialdean dagoen uharte txikia da, Lurreko puntu iparraldekoentzat jotzen dena. Latitudearen arabera kalkulatuta, Ipar polorako bere distantzia 707,4 kilometrokoa da, izan ere, 111,4 kilometrokoa da latitude-gradu bakoitza.

## Historia 
Uhartea Robert Pearyk aurkitu zuen 1900ean eta kilometro bat inguruko luzera du, eta Morris Jesup lurmuturretik 37 kilometro ekialdera dago. 1921ean bisitatu zuen lehen gizona Lauge Koch esploratzaile daniarra izan zen. Kopenhageko mineralogia museoko kafe-klubari erreferentzia eginez jarri zion izena. 1969an, Kanadako talde batek kalkulatu zuen bere puntarik iparraldekoena Morris Jesup lurmuturra baino 750 metro iparralderago dagoela, eta, beraz, munduko lur erregistro iparraldekoena duela.

Ordutik, iparralderago dauden hareazko banku batzuk aurkitu dira, batez ere Oodaaq izenekoa. Hala ere, eztabaida dago Oodaaq edo beste barrak lur azaleratutzat hartu behar diren, ez baitira iraunkorrak eta izotz-blokeek batzuetan ezkutatu egiten baitituzte; beste batzuetan, ordea, ozeanoaren azpian murgildurik geratzen dira.

## Flora eta fauna 
Nahiz eta ingurune gogorra izan, landaretza hazten da Kaffeklubben uhartean, goroldioak, hepatikofitak, likenak eta landare loredunak barne: *saxifraga oppositifolia* (harrautsi morea) eta *papaver radicatum* (urdamutur artikoa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stephanie Beacham

**Stephanie Beacham** (Londres, Erresuma Batua, 1947ko otsailaren 28a) britainiar aktorea da, mundu osoan ezaguna Los Colby (1985-87) telesaileko Sable Colby pertsonaiarengatik, eta *Dinastia* telesailetan egindako lanarengatik. 

## Ibilbidea 
1960ko hamarkadan egin zuen debuta, *The Saint* (El *Santo)* telesaileko 5. denboraldiko 3. atala "Legacy for the Saint" - Herentzia arriskutsua izdnburuko atalean, eta zinemarako jauzia izar handiek babestutako bi filmekin eman zuen: *La prueba del valor* (1970) Ryan O'Neal eta Charles Aznavourrekin, eta *Los últimos juegos prohibidos* (1971) Marlon Brandorekin. 

Gero, *Dracula AD 1972* filmatu zuen (*Drácula 73* ere deitua), Christopher Lee eta Peter Cushingekin batera. 1973an, Cushing-ekin beste beldurrezko film batean jardun zuen: *And Now the Screaming Starts*!

*Dinastia* eta *Los Colby* telesailekin lortu zuen arrakasta handiena 1985 eta 1989 artean. Lehen seriean seigarren denboraldiko bi ataletan agertu zen, berehala bigarren seriera eramateko, 1985ean sortu zena *spin-off* edo lehenengoaren eratorpen gisa. Stephanie Beachamek *Los Colby* telesailean, Dinastian (bi ataletan baino ez zen agertu) baino protagonismo handiagoa izan zuen, baina telesail horrek ez zuen Dinastiaren arrakasta berdindu eta, bi denboraldiren ostean, 1987an amaitu zen, nahiz eta Krystle Carringtonen pertsonaia laster kaleratuko zela eta, Beachman aktoreak interpretatzen zuen Sable Colbyren pertsonaia, 1988an berreskuratu zen Dinastia telesail amaren bederatzigarren denboraldirako, Los Colbyn baino protagonista maila  handiagoarekin, Alexis Colby lehengusinarekin lehian, aurretik Krystle Carringtonek egin zuen bezala.

*Napoleon y Josefina: una historia de amor* 1987an estreinatutako telesailean ere parte hartu zuen. Gainera, *Beverly Hills, 90210* gazteentzako telesailaren hainbat ataletan parte hartu zuen, Iris McKay, Dylanen amaren paperean. Dylan *Luke Perry* zenduak interpretatu zuen.

1993an, Beachamek *SeaQuest DSV* telesailaren lehen denboraldian parte hartu zuen (1993).

Bere azken lanen artean, bi film daude: *Gente con clase* (2000), Julie Andrews eta William Baldwinekin, eta *Amor y otros desastres* (2006), Brittany Murphy protagonista izan zuena. 2007an, Noel Cowarden *Hay Fever* antzezlanaren muntaia batean parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak 
* Stephanie Beacham-en webgune ofiziala (ingelesez).
*
Esme Booth

**Esme Booth** (Stratford-upon-Avon, 1998ko abenduaren 23a) arraunean lehiatzen den emakume kirolari britainiarra da.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen lemazainik gabeko lauko proban.  Europako Arraun Txapelketan zilarrezko lau domina irabazi zituen, 2022 eta 2024 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rugby (Warwickshire)

**Rugby**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Warwickshire konderrian.

2021ean 78.117 biztanle zituen.

## Errugbia 
1823an udalerri honetako Rugby School ikastetxean William Webb Ellis irakasleak errugbi kirola sortu eta arautu zuen.
Leamington Spa

'*** edo **Royal Leamington Spa*', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Warwickshire konderrian.

2021ean 57.512 biztanle zituen.
Atletismoa 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 1968ko Olinpiar Jokoetan** urriaren 13tik urriaren 20ra bitarte jokatu ziren Mexiko Hirian. 36 modalitate ezberdin egon ziren, 24 gizonentzat eta 12 emakumeentzat, eta guztira 93 herrialde ezberdinetako 1.031 kirolarik hartu zuten parte.

Joko hauek nabarmenak dira hainbat berrikuntza eta errekor egon zirelako, tartean:
* Dick Fosburyk Fosbury jauzia erakutsi zuen gorako jauzian, lehenengo aldiz atzeraka eginez saltoan, alboka edo aurreraka beharrean. Geroztik jauzirik erabiliena da. 
* 1500 eta 3000 metro oztopoetan lehenengo urrezko dominak egon ziren Afrikako herrialde batentzat, luzera begira mantenduko zen joera. Kip Keinok 1500eko finalean garaitu zuen.
* Bob Beamonek luzera jauziko aurreko errekorra 55 zentrimetrotan gainditu zuen, eta ez zen berriro errekorra hautsi 1991ra arte. Historiako bigarren jauzirik luzeena da eta oraindik ere errekor olinpikoa da.
* Jauzi hirukoitzean bost aldiz gainditu zen munduko errekorra. Lehenengo bost sailkatuek aurretik zegoen munduko errekorra gainditu zuten.
* Tommie Smithek aeta John Carlosek Botere Beltzaren agurra egin zuten, eskularri beltzekin ukabila altxatzen zutela, 200 metroko lasterketaren ondoren.
* Jim Hines izan zen lehen korrikalaria ofizialki 10 segunduen muga gainditu zuena 100 metroko lasterketan. 
* Lehenengo aldiz eguraldi mota guztietarako baliagarria zen pista bat erabili zen Olinpiar Jokoetan.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Pogonoloma macrocephalum

***Pogonoloma macrocephalum*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Leucopaxillus macrocephalus*, *Agaricus macrocephalus*, *Coolia macrocephala* (basionimoa), *Tricholoma macrocephalum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 12-20 cm arteko diametrokoa (baita 30ekoa ere), hemisferikoa, gero ganbila edo baita lautua ere, ertza barrurantz biribildua, zurixkatik hur-okre antzekora doan kolorekoa, ertzean zurbilagoa; leuna edo zimurtsua, glabroa, hezea, geruza banaezinarekin; pruinaduna, zurixka.

**Orriak:** Zuriak edo zurbilak, gero pixka bat horixkak, ukitzean lehoi kolorea hartzen du. Estu, estu samarrak, itsatsi-lotuak, edo koska batez  dekurrente samarrak.

Hanka: 12 cm inguruko garaierakoa eta 4 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, mozkotea, sabelduna, lodia, betea, sendoa, diametroa baino laburragoa, sustrai antzekoarekin, zuria okre antzeko kolorez zikindua, fibrilosoa. Beste karpoforo batzuekin agertzen da, mizelio masa globotsu batez osatutako hanka batetik, *Polyporus tuberaster*-en esklerozioa gogorarazten du. Hau ere igurtzitakoan hori bihurtzen da.

**Haragia:** Lodia, sendoa, konpaktua, zuria, usain handi bereizgarriarekin, definitzeko zaila; autore batzuen ustez, lurrustel hezea gogorarazten du, beste batzuen arabera , fruitu helduaren edo ezti zaharraren usaina, edo baita errefauarena ere.

**Etimologia:** *Leucopaxillus* terminoa grekozko “leucos” hitzetik dator eta zuria esan nahi du. Bere koloreagatik. *Macrocephalus* epitetoa ere grekotik dator, handia esan nahi duen, “makròs” hitzetik eta burua esan nahi duen “kopalè” hitzetik. Kapelaren dimentsioengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Leucopaxillus tricolor* antzeko itxurakoa eta tamainakoa da.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen basoetan; *karpforoak* zurtoin globotsu, trinko eta solido batetik sortzen dira, lurrean sartuta, *Lyophyllum decastes*-ren antzera.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Frantzia, Hungaria, Austria, Eslovenia, Pirinioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Little Comberton

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri txiki bat da, Worcestershire konderrian.

2021ean 299 biztanle zituen.
Inkberrow

''''*, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.

## *The Ambers* irratisaila 
BBC Radio 4 kateko *The Archers'' irratisaila girotua dagoen Ambridge fikziozko herriaren eredutzat erabilia izan da, bertako fikziozko The Bull fikziozko taberna udalerri honetako The Old Bull benetako tabernan oinarritua dagoela suposatzen da.
Helen Glover

**Helen Rachel Mary Glover** (Truro, 1986ko ekainaren 17a) arraunean lehiatzen den emakume kirolari britainiarra da.

Lau aldiz hartu zuen parte Udako Olinpiar Jokotan  eta hiru domina lortu zituen: urrezko domina 2012an Londresen, urrezko domina 2016an Rio de Janeiron, laugarren postua 2020an Tokion eta zilarrezko domina 2024ean Parisen.

Sei domina irabazi zituen Munduko Arraun Txapelketan 2010. eta 2023. urteen artean, eta sei domina *Europako Arraun Txapelketan* 2014. eta 2024. urteen artean.

## Biografia 
14 urterekin hockeyan hasi zuen bere kirol ibilbidea, baina 2008an arrauna aukeratzea erabaki zuen. Baina, lau urte baino gehiago geldirik egon ostean, 2021ean lehiara itzultzea erabaki zuen, eta 2020ko Tokioko Jokoetarako sailkatzea lortu zuen; finalean laugarren postuan geratuta, ezin izan zuen dominarik lortu. 

2007an Kirol Zientzietan graduatu zen *Cardiffeko Unibertsitate Metropolitanoan*. Bere kirol arrakastengatik, Britainiar Inperioaren Ordenako (MBE) kide izendatu zuten 2012. urtean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Worrall

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen baserri giroko udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.

2006an 1.306 biztanle zituen.
Loxley (Hegoaldeko Yorkshire)

**Loxley**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.

2011n 1.775 biztanle zituen.

## Robin Hood 
Udalerri honen izenak Robin Hood pertsonaiaren kondairarekin lotura du, haren jaioterria izatea aldarrikatzen duen Ingalaterrako herrietako bat baita.
Oughtibridge

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian. Sheffield hiriaren iparraldean dago.

2011n 3.584 biztanle zituen.
Tritheledontidae

**Triteledontidoak** (**Tritheledontidae**) tamaina txiki-ertaineko zinodonto-familia desagertua da. Ugaztunen antz handia zuten, eta oso espezializatuta zeuden, nahiz eta oraindik narrastien ezaugarri anatomiko batzuk zituzten. Euzinodonto basal terapsido batetik zetozen, gutxi gorabehera *Cynognathus*en antzekoa. Robert Broom paleontologo hegoafrikarrak 1912an izendatu zuen Tritheledontidae familia. Familiari, askotan, "Trithelodontidae" oker esaten zaio.

Nagusiki haragijaleak edo intsektujaleak ziren, baina espezie batzuek ezaugarri orojaleak gara zitzaketen. Hezurdurak ugaztunekin harreman estua zutela erakusten du. Zientzialari batzuek uste dute triteledontidoek edo haien ahaide hurbilenek ugaztun primitiboak sorrarazi zituztela. Ez dakigu zergatik iraungi ziren euzinodonte espezializatu horiek, baina azalpen posible bat da ugaztunekin, hau da, zerikusia duen talde batekin, lehian aritzeagatik desagertu zirela. Ugaztun haragijale gehienak Jurasikoan bizi izan ziren, eta litekeena da triteledontidoak harrapakin gisa edukitzea.

Hondakin fosilak aurkitu dituzte Hego Amerikan eta Hegoafrikan, eta horrek esan nahi du superkontinente bakar batean bizi izan zirela, Gondwanan. PBS katearen *Your Inner Fish* dokumentalaren arabera Baliteke *Tritheledontidae*k bibrisak izatea. Ugaztun teriarren arbaso arruntek ere bazituzten. Litekeena da bibrisen inguruko nerbio-sistemaren garapenak zeregin garrantzitsua izatea ondorengo ugaztunen garapenean.

## Generoak 
* *Riograndia* (triteledontido primitiboa)
* **Thritheledontinae** azpifamilia
** *Chalimia*
** *Diarthrognathus*
** *Elliotherium*
** *Irajatherium*
** *Pachygenelus*
** *Trithelodon*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pillerton Priors

'*** edo **Over Pillerton*', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Warwickshire konderrian.

2011n 294 biztanle zituen.
Marco Materazzi

**Marco Materazzi** (Lecce, 1973ko abuztuaren 19a) italiar futbolari ohia da, atzelari postuan aritzen zena.

Bere ibilbideko zatirik garrantzitsuena Inter Milan talde italiarrean izan zen 2001 eta 2011 artean. Italiako futbol selekzio nazionalarekin 41 partida jokatu zituen eta 2006ko Munduko Futbol Txapelketan txapeldun izan zen.

## Palmaresa 
;Inter Milan
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007-08, 2008–09, 2009–10
* Italiako futbol kopa: 2004–05, 2005–06, 2009–10, 2010–11
* Italiako Futbol Superkopa: 2005, 2006, 2010
* UEFAko Txapeldunen Liga: 2009–10
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa: 2010

;Italia
* Munduko Futbol Txapelketa: 2006
Arnas epitelio

**Arnas epitelioa** edo **bronkioetako epitelioa** zutabedun epitelio ziliatu mota bat da, arnasbide gehienetan arnas mukosa gisa aurkitzen dena, non arnasbideak bustitzeko eta babesteko balio duen. Ez dago laringeko ahots-kordetan, ezta orofaringean eta laringofaringean ere, non epitelioa ezkataz geruzatzen den. Balizko patogenoen eta partikula arrotzen aurkako hesi gisa ere funtzionatzen du, mukiaren jariakinak eragindako infekzioa eta ehun-lesioa eta arazketa mukoziliarraren eragina prebenituz.

## Egitura 
Goiko arnasbideak estaltzen dituen arnas epitelioa epitelio zilindriko pseudoestratifikatu ziliatu gisa sailkatzen da. Arnas epitelioa osatzen duten zelula-mota anitzak egokitu izanaren ondorio da izendapen hori. Nahiz eta zelula guztiak mintz basalarekin kontaktuan jarri eta teorian zelula-geruza sinple bat izan, nukleoak ez daude plano berean lerrokatuta. Beraz, zelula-geruza bat baino gehiago epitelioan baleude bezala ematen du, eta horrek pseudoestratifikatu izena ematen dio. Arnas mukosa epitelio kuboidal sinple batera pasatzen da, eta azkenik epitelio ezkatatsu sinple batera albeolo-hodietan eta albeoloetan.

## Sailkapena 
Epitelio zilindriko pseudoestratifikatu ziliatua osatzen duten zelula gehienak hiru motatakoak dira:
* zelula ziliatuak.
* zelula kaliziformeak.
* zelula basalak.

Zelula ziliodunak epitelio zilindrikoko zelulak dira, eta zilindro espezializatuak dituzte. Zelula kaliziformeak, beren kaliz formagatik horrela deituak, epitelio zilindrikoko zelulak dira, mukia jariatzen duten pikor mukosoz estalitako estalkia dutenak. Mukiak epitelioaren hezetasuna mantentzen eta partikulak eta patogenoak harrapatzen laguntzen du, aire-bidetik bidaiatuz. Zelula basalak txikiak dira, ia kubikoak, eta epitelioan aurkitutako beste zelula mota batean bereizteko trebetasunen bat dutela uste da. Adibidez, zelula basal horiek aire-bideko epitelioko lesioei erantzuten diete, zelula epitelial bereizirik ez duen leku bat estaltzeko migratuz, eta, ondoren, epitelioaren geruza osasuntsu batera lehengoratzeko, desberdintzearen bidez.

Arnas traktuaren zati batzuk, hala nola orofaringea, urratzeko joera dute elikagaiak hartzeagatik. Eremu horietan arnas epitelioa ez suntsitzeko, aldatu epitelio ezkatatsu estratifikatua, etengabeko higadurarako eta urradurarako egokiagoa dena. Faringearen geruza ezkatatsua hestegorriarekin jarraitua da.

## Esanahi klinikoa 
Epitelio-zelulen epe luzerako narritadurak mukiaren gainprodukzioa eragin dezake, mukiaren hipersekrezioa bezala ezagutzen dena. Mukiaren hipersekrezioak bronkitis kronikoaren eztula eragiten du.

Biriketako zelula neuroendokrinoak biriketako nahasmendu kroniko batzuekin lotu dituzte. Zelula txikien biriketako minbizia eragiten duten zelulak ere badira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harumi Hanayagi

'* japoniar aktorea izan zen.

## Bizitza 
1915ean, Hōgetsu Shimamura eta Sumako Matsuik zuzentzen zuten Geijutsuza antzerki taldeko ikasle egin zen eta debuta egin zuen eszenatokian. 1917an Tōjisha taldeko kide bihurtu zen, eta haiekin batera agertu zen Norimasa Kaeriyamak zuzendutako film sorta batean, 1919ko *Sei no Kagayaki* filmetik hasita, Nakamura Kasen bezalako aktoreak aurreko filmetan eta *rensageki''-etan (zinemaren eta zuzeneko antzezpenaren konbinazioa) agertu baziren ere. Film gehiagotan parte hartu ondoren, 1920az geroztik antzerkian zentratu zen, eta Tsukiji Antzoki Txikian eta Tomoyoshi Murayamaren Antzoki Proletarioan jardun zuen.

## Filmografia hautatua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alev Kelter

**Leyla Alev Kelter** (Eagle River, 1991ko martxoaren 21a) estatubatuar futbol, izotz-hockey eta errugbi jokalaria da, defentsa eta erdilari posizioan jokatzen duena.

2024ko Parisko Udako Olinpiar jokoetan brontzezko domina jaso zuen zazpiko errugbian.
## Ibilbidea 
### Futbola eta hockeya 
Izotz hockeyko 18 urtez azpiko talde nazionalerkoa deitu zuten, zeinarekin 2008ko IIHFko Munduko Txapelketa jokatu zuen eta garaile suertatu zen.

Gero, Wisconsin Badgers taldearekin jokatzen zuela, 20 urtez azpiko futbol selekziora deitua izan zen.

### Errugbia 
2016ko azaroan deitu zuten lehen aldiz Eagles-etara, normalean jokalari titularra izaten da eta  erdiko postuan jarduten du.

2015ean Sevenseko selekzio estatubatuarra osatu zuen. 2015eko Panamerikar Jokoetan parte hartu zuen, Eagles azpitxapeldunak izan ziren Canucks inbidiagarrekin garaitu ondoren.

### Munduko kopetan parte hartzea 
2017ko **Irlandako** Munduko Kopa jokatu zuen eta bere taldeko golegile handiena izan zen 32 punturekin.

## Olinpiar Jokoak 
2024ko Udako Olinpiar jokoetan Parisen hirugarren postua lortzeko Australiaren aurka jokatu zuten uztailaren 30ean eta 14-12 irabazi zuen AEBk. Brontzezko domina irabazi zuen taldea osatu zuten jokariak hauexek izan ziren: Alev Kelter, Lauren Doyle, Kayla Canett, Kristi Kirshe, Ilona Maher, Ariana Ramsey, Naya Tapper, Alena Olsen, Alex Sedrick, Sammy Sullivan, Sarah Levy, Stephanie Rovetti, Kristen Thomas eta Nicole Heavirland.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sumiko Kurishima

**, ***Kōsen Mizuki*** eta ***Kakō Mizuki*'* izen artistikoz ere ezaguna, japoniar aktore eta dantzaria izan zen.

## Bizitza 
Sumiko Kurishima Sagoromo Kurishima aktore eta kazetariaren alaba eta Ayasegawa Sanzaemon sumo borrokalari profesionalaren biloba zen. Amaren aldeko izeba, Fumiko Katsuragi, aktorea izan zen baita ere. 1921ean Shōchiku estudioan hasi zen lanean eta Henry Kotanik egindako Natsume Sōsekiren eleberri baten moldaketan debuta egin zuen. Sarritan Yoshinobu Ikedaren filmetan agertu zen pertsonaia tragiko gisa, batez ere 1920ko hamarkadaren hasierara arte gizonezko aktoreek (*onnagata'') emakumezkoen paperak antzeztu zituztelako. Geroago Ikedarekin ezkondu zen, 1938an zinematik erretiroa hartu zuen eta dantza irakastean zentratu zen, bere eskolako buru bihurtuz.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lauren Doyle

**Lauren Doyle** (Springfield, Illinois, AEB, 1991ko otsailaren 23a) estatubatuar errugbi jokalaria da, zazpiko errugbi modalitatean jarduten duena. 2024ko Parisko Udako Olinpiar jokoetan brontzezko domina jaso zuen zazpiko errugbian.

2015eko Panamerikar Jokoetan zilarrezko domina bat irabazi zuen Ameriketako Estatu Batuetako errugbiko emakumeen talde nazionaleko kide gisa, eta AEB ordezkatu zuen 3 Olinpiar Jokotan: 2016,  2020 eta 2024an.

Doylek AEBko Eagles errugbi taldea bereganatu zuen 2022ko Munduko Errugbi Kopan, Lurmutur Hirian.

Doyle-k "Chasing Eagles" izeneko Podcast bat dauka AEBko Rugby taldeko Kristi Kirshe kidearekin, non AEBko errugbiari buruzko albisteak eta eguneraketak eztabaidatzen dituzten.

## Errugbi ibilbidea 
### Ameriketako Estatu Batuetako talde nazionala 
Doyle hiru aldiz aukeratu dute Estatu Batuak ordezkatzeko, 2016ko Udako Olinpiadetan Rio de Janeiron, 2020ko Udako Olinpiadetan Tokion, eta 2024 Udako Olinpiadetan Parisen. Doyle eta Eagles taldeak 5. postuan bukatu zuten Rion, 6.ean Tokion, eta brontzezko dominairabazi zuten Parisen.

Doyle UL Mark of Excellence sarirako izendatu zuten HSBC World Rugby Seven Series Awards lehiaketan, 2020an.

## Olinpiar Jokoak 
2024ko Udako Olinpiar jokoetan Parisen hirugarren postua lortzeko Australiaren aurka jokatu zuten uztailaren 30ean eta 14-12 irabazi zuen AEBk. Brontzezko domina irabazi zuen taldea osatu zuten jokariak hauexek izan ziren: Alev Kelter, Lauren Doyle, Kayla Canett, Kristi Kirshe, Ilona Maher, Ariana Ramsey, Naya Tapper, Alena Olsen, Alex Sedrick, Sammy Sullivan, Sarah Levy, Stephanie Rovetti, Kristen Thomas eta Nicole Heavirland.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lauren Doyle en USA Rugby
* 
*
Bibrisa

**Bibrisa** animalien sudur-zuloetan edo muturrean hazten den ilea da, maiz uki-organo gisa jokatzen duena. Hegazti-mokoaren oinaldeko edo begi inguruko luma. Dipteroen aho-barrunbearen goiko angelu ondoko ile gogor bikoitza.

Primate guztietan daude, eta *homo sapiens*ean bibrisak sudur-zuloetako bestibuluan daude eta laburrak dira. Gorputzeko hainbat ataletan badaude ere, aurpegiko bibrisak dira gehien aztertu direnak. Landare batzuek ere antzeko elementuak dituzte, hala nola *dionaea* edo Venus eulijaleek, intsektuak beren sei ileetako baten gainean pausatzen direnean hautematen laguntzen dietenak, ondoren bi erdiak itxiz, harrapatu ondoren digeritzeko.

Animalietan, bibrisek sustrai oso sentikorra dute, eta, horri esker, kasu askotan, aire-korronteak detekta ditzakete. Horrek, usaimenaren zentzuarekin batera, usainen jatorria hautemanarazten die. Korronte horietako batzuk animaliaren beraren mugimenduak sor ditzake. Inguruko objektuekin kontaktuan sartzean, bibrisek oztopoen distantziak iluntasun betean hautematen laguntzen dute; katuen kasuan, nerbio-bukaerak dituzte, bibotearen mugimendu txikiena ere estimulatzen dituztenak, eta katuaren inguruko informazioa ematen dute. Igarabaren mutur zabala bibrisa luzez beteta dago, eta, horri esker, ur uherretan mugitzean presek sortzen dituzten bibrazioak jasotzen ditu.

Bibrisak dituzten animalien artean, felinoak, txakurrak, itsas-txakurrak, izurdeak, untxiak, arratoiak, satitsuak, manatiak eta hegaztiak nabarmentzen dira, oro har, batez ere intsektujaleak (adibidez: hontz batzuk eta zatak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Morrosquillo golkoa

thumb|250px|San Bernardo artxipelagoa Morrosquillo golkoan.

**Morrosquillo golkoa** Karibe itsasoaren hegoaldean dago, Kolonbiako iparraldeko kostaldean, Sucre eta Kordoba departamenduetan. Mendebaldetik ekialdera 80 kilometro inguru ditu, Punta Mestizos, Cispatá badia eta Bocas de Tinajones ibaietatik, Sinú ibaiaren bokaletik, Kordoban, San Bernardo puntaraino, Sucren. Ekologikoki balore handiak ditu golkoak.

## Udalerriak 
Morrosquillo golkoaren arroan udalerri hauek daude:
* Santiago de Tolú (Sucre)	
* Coveñas (Sucre)	
* San Onofre (Sucre)
* San Antonio de Palmito (Sucre)
* Tolúviejo (Sucre)
* San Antero (Córdoba)
* San Bernardo del Viento (Córdoba)

## San Bernardo uhartedia 
Golkoaren iparraldean San Bernardo uhartedia dago, oso inguru turistikoa. Uharte hauek dira:
* Cabruna
* Boquerón 
* Isla Palma (pribatu bakarra uhartedian) 
* Mangle
* Tintipán 
* Panda 
* Santa Cruz del Islote 
* Múcura
* Maravilla  
* Ceycén.

## Ekonomia 
* Turismoa da aktibitate nagusia
* Arrantza
* Morrosquilon amaitzen da Caño Limón – Coveñas petrolio-hodia, eta bertan kargatzen da mendi lautadatik datorren petrolioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Morrosquilo golkoari buruzko informazioa.
* :Kolonbiako golkoei buruzko informazioa.
* :Informazio turistikoaren webgune ofiziala.
Errusiar Inperioko Merkataritza eta Industria Ministerioa

**Errusiar Inperioko Merkataritza eta Industria Ministerioa** (errusieraz: *Министерство торговли и промышленности Российской империи*) Errusiar Inperioko gobernuko industria eta merkataritza pribatuaren kudeaketa eta industria pribatuaren gainbegiratzeko ministerioa zen.

## Sorrera 
1905eko azaroaren 8an (urriaren 27 juliotar egutegian) dekretu bidez eratu zen. Merkataritza eta Industriarako eta Meatze Sektorerako Erakundeak, Tarifa Gaietarako Kontseilua, Tarifa Batzordea eta Trenbide Gaietarako Saila, ogasunaren eta tren-enpresen arteko finantza-likidazioen ardura duten sailak izan ezik, bere osaerara pasatu ziren Ogasun Ministeriotik.

Ministerio berrian Merkataritza Itsasontzien eta Portuen Zuzendaritza Nagusia ere sartu zen. Barne Ministeriotik ministerio berrira merkataritza-sozietateekin, merkatari- eta artisau-kontseiluekin lotutako gai guztiak transferitu ziren.

Ministerioak eraikin ugari zituen San Peterbursgon, besteak beste, helbide hauetan: Mytninskaya Embankment, 7 eta Admiralteyskaya Embankment, 8.

## Industria ebakuazioen antolaketa Lehen Mundu Gerran 
1915eko ekainean Alemaniako inperioko tropak eskualde industrializatuetara (Varshava, Riga) hurbildu zirela ikusita, Errusiako Hiri Batasuneko Batzorde Militar-Teknikoko kideek gutun bat bidali zioten Merkataritza eta Industria ministroari Vsevolod Shakhovskoi: "Erabat onartezina da Riga, Varshava eta antzeko tokietan kontserbatzen jarraitzea ekipamendu militarra prestatzen duten fabrikazio-enpresa handiak edo negozio honekin nolabait lotuta dauden. Horregatik, beharrezkoa da gobernuak premiazko neurri erabakigarriak hartzea enpresa horiek atzealdean ingurune onuragarriago batera eramateko".

1915eko uztailean Varshava harrapatzeko mehatxua izan zenean, ogasunetik 50 milioi errublo esleitu ziren defentsa enpresak husteko, baina 85 enpresa bakarrik ebakuatu ahal izan ziren.

1915eko abuztuaren 20ean, Dvinskeko Barrutiko Militarrean agindu bat onartu zen, "estatuaren beharretarako" beharrezkoak diren elementuak ekoizten zituzten fabrikei Dvinsk eta Vilna hirietatik "barruko Errusia" lantegiko ekipamendu eta materialak esportatzeko eskubidea emateko. Barrutiko Egoitza izan zen ebakuazioaz arduratu.

Rigan, 500 lantegi inguru ebakuatu zituzten. Lanaren koordinazioa 1915eko uztailean Sestroretsk Arma Fabrikaren buruari, Anatoli Zaliubovski jeneral nagusiaren esku geratu zen. 5. Armadako komandanteak, Pavel Plevek, botere mugagabeak eman zizkion. 1915eko irailaren 14a baino lehen, 172 enpresa ebakuatu zituzten Rigatik: Mosku, Petrograd, Nizhniy Novgorod-era, baita hegoaldeko probintzietara ere - Ekaterinoslav, Kharkov, Donets arroa, metalgintzako lantegiak batez ere mugitu ziren.

Beste eskualde batzuetatik, ekintzen antolakuntza desegokia zela eta, enpresa gutxi batzuk baino ez ziren ebakuatu, eta ebakuatu batzuek ez zuten inoiz produkzioa berreskuratu.

## Ministroak 
## Kanpo estekak
Ismael Rivera

**Ismael Rivera** (1951ko uztailaren 7a) arkularia da. Puerto Rico ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gloria Rosa

**Gloria Rosa** arkularia da. Puerto Rico ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferdinand Vega

**Ferdinand Vega** (Santurce, 1936ko apirilaren 30a - 2021eko otsaila) arkularia zen. Puerto Rico ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sudur-zuloetako bestibulu

**Sudur-zuloetako bestibulua** sudur-hobien aurreko aldea da, barrutik azalez estalia. Sudurreko kartilagoek ixten dute, eta azal estratifikatu ezkatatu keratinizatuaren epitelio berak estaltzen du. Sudur-barrunbeko beste sektorea, arnas epitelioak estaltzen duena, sudur-barrunbe deitzen da.

Bestibuluaren barruan bibrisa izeneko ile txikiak daude, hautsa eta inhalatzen diren beste materia batzuk iragazten dituztenak.

Barrualdean, epitelioak keratinizatuta izateari uzten dio, eta arnas epitelio tipikora igarotzen da sudur-hobira sartu aurretik.

## Patologia 
Sudur-bestibuluko infekzioak ohiko patologiak dira; normalean, traumaren bigarren mailakoak izaten dira, bestibulua manipulatu egiten delako, eta azpiko baldintzengatik, berriz, agertu baino lehen. Sudurreko bestibulitisa infekzio biriko, bakteriano eta fungikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristi Kirshe

**Kristi Kirshe** (AEB, 1994ko urriaren 14a) estatubatuar errugbi jokalaria da, zazpiko errugbi modalitatean jokatzen duen kirolaria. 2019ko ekainetik Ameriketako emakumeen Rugby Sevens taldearekin jokatzen du . Kirshe-k Premier Rugby Seven taldeko Rocky Mountain Experts-ekin ere jokatu zuen denboraldi bat.

Kirshe Ipar-ekialdeko Akademiarekin eta Boston Rugbyrekin hasi zuen errugbi ibilbidea, eta handik hautatu zuten selekzioarekin bat egiteko Hokkaido Governor's Cup lehiaketarako 2018an. 2020ko Udako Olinpiadetan Tokion eta 2024ko Udako Olinpiadetan Parisen jokatu zuen. 

2024ko Parisko Udako Olinpiar jokoetan brontzezko domina jaso zuen zazpiko errugbian.

## Bizitza 
Kirshe txikitatik hasi zen futbolean, Franklin Youth futbol taldean 4 urte zituela jokatuz. Kirshek hainbat futbol sari ere irabazi zituen, NESAC 2016 Player of the Year Award saria barne.

## Errugbi 
Graduatu ostean, Boston Ropes eta Gray enpresan hasi zen lanean. 6 hilabeteren buruan, Kirshe konturatu zen errugbian profesionalki jokatzeko gai zela.

### AEBko  zazpiko errugbi selekzioa 
Kirshek 2019an Eagles seven talde estatubatuarrarekin egin zuen debuta Sydneyn.2021ean, 2020ko Udako Olinpiadetan lehiatu zen, Tokion. 2022an, berriz hautatua izan zen AEBrekin 2022ko Munduko Errugbi Kopan lehiatzeko, Lurmutur Hirian. 2024an, 2024ko Udako Olinpiadetan lehiatu zen Parisen, eta brontzezko domina bat irabazi zuen. Brontzezko domina irabazi zuen taldea osatu zuten jokariak hauexek izan ziren: Alev Kelter, Lauren Doyle, Kayla Canett, Kristi Kirshe, Ilona Maher, Ariana Ramsey, Naya Tapper, Alena Olsen, Alex Sedrick, Sammy Sullivan, Sarah Levy, Stephanie Rovetti, Kristen Thomas eta Nicole Heavirland.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oxhill (Warwickshire)

**Oxhill**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Warwickshire konderrian.

2021ean 387 biztanle zituen.
Battle for Terra

***Battle for Terra*** (euskaraz: «Terrarako gudua») 2007ko Aristomenis Tsirbas estatubatuar zinema zuzendariaren konputagailuzko animaziozko filma bat da. Evan Rachel Wood, Luke Wilson, Brian Cox eta James Garner aktoreek bikoiztu zuten.

## Bikoiztaileak 
* Evan Rachel Wood: Mala
* Luke Wilson: James "Jim" Stanton
* Brian Cox: General Hemmer
* James Garner: Doron
* David Cross: Giddy
* Chris Evans: Stewart Stanton
* Dennis Quaid: Roven
* Justin Long: Senn
* Danny Glover: President Chen
* Amanda Peet: Maria Montez
* Mark Hamill: Elder Orin
* Tiffany Brevard: Singer Soloist
* Danny Trejo: Elder Berum
* Phil LaMarr: Fabric Merchant
* Laraine Newman: Toy Merchant
* Ron Perlman: Elder Vorin

## Harrera 
Rotten Tomatoes iritzi-bateratzailearen arabera, filmak %49ko onarpen kalifikazioa du 94 kritika kontuan izanda, eta batez beste 5.52/10. Metacritic "Metascore" atalan, filmak 54/100 dauka, 19 kritiken bidez. FilmAffinity-n, 6,0/10 eman zion audientziak, 645 botoen bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Nelma Costa

**Nelma da Costa**, ***Nelma Costa*** izenez ezagunagoa, (Rio de Janeiro, 1922ko otsailaren 1a – *ibidem*, 2023ko abenduaren 30a) brasildar zinema mutuko aktorea izan zen.

## Bizitza 
Nelma Costa 1922ko otsailaren 1ean jaio zen Rio de Janeiron. Álvaro Costa eta Cora Costa aktoreen alaba eta Caetano Magiolli eta Livia Magiolli aktoreen biloba zen.

Bere ibilbidea 1925ean hasi zen, hiru urte zituela, zinemarako grabatutako xaboi iragarkietan parte hartu zuenean. 1928an, Olavo de Barrosek gonbidatuta, antzerkian egin zuen debuta *Kenai* operetan. 1937an Jaime Costaren eta Mesquitinharen antzerki konpainietan sartu zen. Ítala Ferreira, Custódio Mesquita eta Jaime Costarekin batera, 1939an *Carlota Joaquina* antzezlanean parte hartu zuen.

1939an, Humberto Maurok gonbidatuta, *Um Apólogo* film laburrean parte hartu zuen. Geroago *O Dia é Nosso* (1941), *Corações Sem Piloto* (1944), *Caídos do Céu* (1946) eta *Aguenta Firme, Isidoro* (1951) filmetan antzeztu zuen.

1947an ezkondu zen eta poliki-poliki eszenatokietatik urrundu zen. Urte askotan irratiko aktorea izan zen, 1960ko hamarkadan erretiroa hartu zuen arte.

## Lanak 
### Zinema 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kayla Canett

**Kayla Canett** (AEB, 1998ko apirilaren 29a) estatubatuar errugbi jokalaria da, zazpiko errugbi modalitatean jarduten duen kirolaria.

2017an egin zuen debuta AEB taldearekin, 2017ko Eagleseko Emakumezkoen Munduko Errugbi Kopako eskuadroiarako izendatu zutenean. 2023an, Premier Rugby Seven taldeko Pittsburgh Steeltoekin egokitu zen Canett.

2024ko Parisko Udako Olinpiar jokoetan brontzezko domina jaso zuen zazpiko errugbian.

## Bizitza 
Canett Fallbrook Bigarren Hezkuntzako Eskolara eta Pennsylvaniako Estatuko Unibertsitatera joan zen.

2013an hasi zuen errugbi ibilbidea, bigarren hezkuntzako lehen urtean. Aurretik, saskibaloian eta futbolean aritu zen. Kinesiologian espezializatu zen Penn estatuan.

## Errugbi ibilbidea 
### Unibertsitatean 
Canettek Penneko Estatu Unibertsitatean jokatu zuen errugbi kolegiatuan. 2017an, Canettek bere hamabigarren Txapelketa Nazionala irabazten lagundu zion bere taldeari, Lindenwoodeko Unibertsitatea garaitu ostean, 28-25.

### Zazpiko errugbi selekzioan 
2016ko Dubai Women's Seven lehiaketan egin zuen debuta Zazpiko errugbian. 2019ko Panamerikar Jokoetan lehiatu zen.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zuen debut olinpikoa, Tokion, Japonian. Canetten taldeak, AEBk, seigarren postuan bukatu zuen.

2022an, berriz hautatu zuten Estatu Batuetako taldean Seven Munduko Errugbi Koparako, Lurmutur Hirian.

AEBko emakumeen taldean izendatu zuten Canett Parisen egin ziren 2024 Udako Olinpiar Jokoetarako. Bere taldeak Australia garaitu zuen brontzezko dominaren finalean eta zazpiko errugbian Olinpiar Jokoetako lehen domina irabazi zuen AEBk.
## Olinpiar Jokoak 
2024ko Udako Olinpiar jokoetan Parisen hirugarren postua lortzeko Australiaren aurka jokatu zuten uztailaren 30ean eta 14-12 irabazi zuen AEBk. Brontzezko domina irabazi zuen taldea osatu zuten jokariak hauexek izan ziren: Alev Kelter, Lauren Doyle, Kayla Canett, Kristi Kirshe, Ilona Maher, Ariana Ramsey, Naya Tapper, Alena Olsen, Alex Sedrick, Sammy Sullivan, Sarah Levy, Stephanie Rovetti, Kristen Thomas eta Nicole Heavirland.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kayla Canett en USA Rugby
* 
* Ameriketako Estatu Batuetako Kayla Canset-Ocak [sic] errugbi garaian eramaten du pilota... Berrien argazkia - Getty Images
Zezen gurpildun

**Zezen gurpilduna** jolas eta jaietan erabiltzen den jostailua da, eskorga bat zezen burua duena aurrealdean, adar eta guzti, garraiatzaile batek aurretik eraman dezan jolaserako, minik egiteko intentziorik gabe. Ohikoak dira jaietan, baita Euskal Herrian ere haurrentzako entzierroak eta ikuskizunak antolatzeko.

Toreatzaile ikasteko orduan ere erabiltzen dira, laguntzaile batek toreatzaile-gaia trebatzeko.

Zezensuzkoak ere egiten dira inoiz orga hauekin, baina ohikoagoak dira burugainean garraiatzaileak daraman zezen-figurarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ilona Maher

**Ilona Delsing Rosa Maher** (AEB, 1996ko abuztuaren 12a) estatubatuar erizaina eta errugbi jokalaria da, hamabosteko errugbian zein zazpiko errugbi modalitatean jokatzen duen kirolaria.  2018an egin zuen debuta AEB emakumezkoen errugbi batasuneko talde nazionalarekin, Japoniaren aurka, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokion, baita 2024an Parisen ere.

2024ko Parisko Udako Olinpiar jokoetan brontzezko domina jaso zuen zazpiko errugbian.

## Bizitza 
Ilona Maher 1996ko abuztuaren 12an jaio zen Burlingtonen, Vermonten. Gurasoak Michael eta Mieneke Maher dira. Ama (natibo holandarra) erizaina da. Ilona hiru alabetatik erdikoa da. Ahizpak Olivia eta Adrianna dira. Maher txikitatik animatu zen kirolean jardutera, Liga Txikiko softbol-a barne.

Maher Burlingtongo bigarren mailako eskolara joan zen. 2018an, Quinnipiac Unibertsitateko erizaintzan graduatu zen. Enpresen administrazioko masterra ere jaso zuen 2022an, DeVry Universitytik.

## Errugbi ibilbidea 
Maher 17 urterekin hasi zen errugbia jokatzen South Burlington School Rugby Football Club-erako. Aurretik hockeyan, saskibaloian eta futbolean jokatu zuen Burlingtongo Bigarren Hezkuntzan, eta aitak errugbia probatzera bultzatu zuen, Saint Michaelgo Unibertsitaterako jokatu baitzuen. Maher Norwicheko Unibertsitatean izan zen urtebetez, eta errugbian jokatu zuen. Gero, Quinnipiac Bobcatsekin bat egiteko errekrutatu zuten, Quinnipiac Becky Carlson entrenatzaileak bi eskolen arteko partida batean ikusi ostean. Quinnipiac-era pasatu eta gero, Maherrek erdian jokatu zuen, eta NIRA Errugbiko Elkarte Nazional Interkolegiatuko hiru txapelketa irabazi zituen. NIRA All-American talderako izendatu zuten, eta 2017an MA Sorensen Saria jaso zuen, nazioko errugbi jokalari kolegiatuei ematen zaiena.

Quinnipiacen zegoen bitartean, Maherrek 7s ere jokatu zituen Scion Rugby Academyrako, eta Richie Walker eta Emilie Bydwell entrenatzaileak txunditu zituen, AEBko errugbi talde nazionalerako hautatu baitzuten. Maherrek AEB taldearekin debuta egin zuen Rugby World Cup Seven 2018an, SVNS Women txapelketa batean, Parisen.

2021ean, Maherrek zazpiko errugbian jokatu zuen COVID 19 pandemia zela eta, atzeratutako 2020ko Udako Olinpiadetan, Tokion. Olinpiadetan jardun bitartean, TikTok-en bideo batzuk atera zituen, eta biralak bihurtu ziren. 2022ko Munduko Errugbi Kopan, Lurmutur Hirian, AEB ordezkatzeko aukeratu zuten berriro.

Maher 2024ko Udako Olinpiadetan lehiatu zen Parisen, AEBko zazpiko errugbi taldearekin.

## Olinpiar Jokoak 
2024ko Udako Olinpiar jokoetan Parisen hirugarren postua lortzeko Australiaren aurka jokatu zuten uztailaren 30ean eta 14-12 irabazi zuen AEBk. Brontzezko domina irabazi zuen taldea osatu zuten jokariak hauexek izan ziren: Alev Kelter, Lauren Doyle, Kayla Canett, Kristi Kirshe, Ilona Maher, Ariana Ramsey, Naya Tapper, Alena Olsen, Alex Sedrick, Sammy Sullivan, Sarah Levy, Stephanie Rovetti, Kristen Thomas eta Nicole Heavirland. 2024an, Secret deodorant markaren enbaxadore izendatu zuten, baita Medalist  azala zaintzeko marka berri batena ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ilona Maher Estatu Batuetan Rugby