open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ili Kazakhstandar Prefektura autonomoa

**Ili Kazakhstandar Prefektura autonomoa** (kazakhkeraz: Іле Қазақ автономиялы облысы, İle Qazaq avtonomïyalı oblısı; txinera sinplifikatuz: 伊犁哈萨克自治州; pinyineraz: Yīlí Hāsàkè Zìzhìzhōu), Xinjiang eskualde autonomoan kokatutako Prefektura autonomoa da. Guztira, 4.342.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 268.778,7 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Tacheng prefektura, (塔城地区) *Tǎchéng Dìqū*)
* Altay prefektura, (阿勒泰地区) *Ālètài Dìqū*)
* Yining, (伊宁市) *Yīníng Shì*)
* Kuitun, (奎屯市) *Kuítún Shì*)
* Yining Konderria, (伊宁县 *Yīníng Xiàn*)
* Huocheng Konderria, (霍城县 *Huòchéng Xiàn*)
* Gongliu Konderria, (巩留县 *Gǒngliú Xiàn*)
* Xinyuan Konderria, (新源县 *Xīnyuán Xiàn*)
* Zhaosu Konderria, (昭苏县 *Zhāosū Xiàn*)
* Tekes Konderria, (特克斯县 *Tèkèsī Xiàn*)
* Nilka Konderria, (尼勒克县 *Nílèkè Xiàn*)
* Qapqal Xibe Konderri autonomoa - 察布查尔锡伯自治县 ''Chábùchá'ěr xībó Zìzhìxiàn'')

## Ikus, gainera 
* Xinjiang eskualde autonomoaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Ili Prefekturako gobernuaren webgunea.
Francisco Camps

**Francisco Enrique Camps Ortiz** (Valentzia, 1962ko abuztuaren 28a) Valentziako Erkidegoko Alderdi Popularreko politikaria da. Valentziako Generalitateko 4. presidentea izan zen. Karguan 2003tik 2011ra egon zen, Gorteetan PPek gehiengo absolutua lortu baitzuen bi aldiz. Ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu.

2009an ustelkeria politikoaren aurkako *Gürtel* polizi operazioan, ustezko 12.000 euroko opariak jasotzea egotzi zion Baltasar Garzón epaileak. Azkenean, kasua bertan behera joan eta haren aurkako leporaketak artxibatu ziren.

2010eko maiatzean, Espainiako Auzitegi Gorenaren epai batek Valentziako Erkidegoko Auzitegi Gorenari agindu zion berriz ireki zezala Campsen kontrako kasuaren ikerketa, funtzionario eroskeriaren delitu bat egin zela eta, 12.000 eurotan balioztaturiko jantziak onartzeagatik ordezkari publikotzat, ustez *Gürtel* konplotaren barruan. Azkenik, 2011ko uztailaren 20ean, Valentziako presidente gisa dimititu zuen, presioen ondorioz eta PParen mesederako hurrengo hauteskunde orokorretara begira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Francisco Camps web orrialdea
Valentziako Generalitateko Kontseilua

**Valentziako Generalitateko Kontseilua** edo **Valentziako Gobernua**, (valentzieraz *Consell*), Valentziako Generalitatea osatzen duten erakundeetako bat da. Kontseilua Presidente batek (aldi berean Generalitateko presidentea dena), Presidenteorde batek edo multzo batek eta sailburuek (*Consellers*).

Kontseilua botere betearazlea diharduten du eta Valentziako Generalitateko Administrazioa zuzentzen du. Valentziako Erkidegoko Administrazioa "kontseilaritza" edo "sail" ezberdinetan banatzen da, non sail bakoitza sailburu batek zuzentzen duen.

## Egungo osaketa 
Gaur egun kide guztiak Alderdi Popularrekoak dira:

* Presidentea: Ximo Puig
*osatzeke*

## Kanpo estekak 
* Kontseilu kideen informazioa Valentziako Generalitatearen atarian Miembros
Erdialdeko Lurraldea

**Erdialdeko Lurraldea** J. R. R. Tolkien idazleak sorturiko fikziozko munduan bizitzeko egokiak diren lekuen izendapena da, Arda ere deitzen zaio (edo fikziozko lehendaldi batean Antzineko Lurraldea), kontakizun eta gertaeren gehiengoa lurralde honetan jasotzen da.

"Erdialdeko Lurra" antzinako ingeleraren *middangeard* (*midgard*) izendapenatik eratorria da; izendapen hori mundu honi dagokio, hau da, gizonok bizitzeko egokiak diren lurraldeak. Tolkienek "Erdialdeko Lurraldea" izendapena hizkuntza elfikora Quenya eta Sindarineko *Endor* (batzuetan Endóre) eta *Ennor* bezala itzuli zuen. Mitologikoki, Endorren iparraldea Eurasian bilakatu zen, antzinako lurraldea gaur egun ezagutzen dugun lur esferikoan bihurtu zenean.

Erdialdeko lurraldearen eszenatokia Lurraren lehenaldian jasotzen da. Tolienek bere gutunetan Erdialdeko Lurraldea Lurra bera zela iharduki zuen, gutun hauetako batean (211. zbk.) Eguzkiaren Hirugarren Aroa 6.000. urtean amaituko zela kalkulatu zuen. Liburuen ekintzen gehiengoa Endor kontinentearen ipar-mendebaldera mugatua dago. Ardako historia aro ezberdinetan banatzen da: *Hobbita* eta *Eraztunen Jauna*ren testuaren zati handienak Eguzkiaren Hirugarren Aroko amaiera eta Eguzkiaren Laugarren Aroko hasieran jasotako gertakizunei buruzkoak dira, aldiz *Silmarilliona* nagusiki Eguzkiaren Lehen Aroan kokatzen da. Jatorriz mundua (Arda) laua edo ordeka zen, baina Unibertsoaren sortzaile den Eru Ilúvatar delakoak Eguzkiaren Bigarren Aroan esferikoa bilakatu zuen.

Erdialdeko Lurraldeari buruzko ezagutzaren gehiengoa Tolkienen heriotzaren ondoren argitaratutako idazlanetan oinarritzen da, non "kanonikoa" dena eta ez denaren inguruko polemika edo eztabaida bat sortu baita.

## Kanpo estekak
Gondor

thumb|ezkerrera**Gondor** J. R. R. Tolkien idazleak sortutako kondairazko erresuma bat da, Erdialdeko Lurraldean. Numenorren erorketaren ondoren Elendilen semeak ziren Isildur eta Anarionek sortutako Dunedaineko erresumetako bat zen. Gondor erresuma Mordor erresumaren medebaldean dago, Belfalaseko badian. Bere izenak "Harrizko Lurraldea" esan nahi du, Sindarin hizkuntzatik eratorria da: **gond** (harri) + **(n)dor** (lur), ziurrenik Ered Nimrais mendiak edota beste mendikateak direla eta jarria. Gondor erresumak Quenyar hizkuntzan jasotzen zuen beste izen bat **Ondonórë** zen. Gondor eta Arnor *Dunedaingo Atzerriko Erresumak* bezala ere ezagunak ziren.

## Kanpo estekak
Ngari prefektura

**Ngari Prefektura** (tibeteraz:མངའ་རིས་ས་ཁུལ་; txinera sinplifikatuz: 阿里地区; pinyineraz: Ālǐ Dìqū), Tibeteko eskualde autonomoan kokatutako prefektura da. Guztira, 83.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 296.822,6 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Gar Konderria (སྒར་རྫོང་ sgar rdzong; 噶尔县 Gá'ěr Xiàn)
* Burang Konderria (སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ spu hreng rdzong; 普兰县 Pǔlán Xiàn)
* Zanda Konderria (རྩ་མདའ་རྫོང་ rtsa mda' rdzong; 札达县 Zhádá Xiàn)
* Rutog Konderria (རུ་ཐོག་རྫོང་ ru thog rdzong; 日土县 Rìtǔ Xiàn)
* Gê'gyai Konderria (དགེ་རྒྱས་རྫོང་ dge rgyas rdzong; 革吉县 Géjí Xiàn)
* Gêrzê Konderria (སྒེར་རྩེ་རྫོང་ sger rtse rdzong; 改则县 Gǎizé Xiàn)
* Coqên Konderria (མཚོ་ཆེན་རྫོང་ mtsho chen rdzong; 措勤县 Cuòqín Xiàn)

## Ikus, gainera 
* Tibet eskualde autonomoaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Ngari Prefekturako gobernuaren webgunea.
Karamay

**Karamay** (uigurreraz:قاراماي شەھرى; txinera sinplifikatuz: 克拉玛依市; pinyineraz: Kèlāmǎyī Shì), Xinjiang eskualde autonomoan kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 262.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 8.654,1 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Qaramay Barrutia, (克拉玛依区)
* Dushanzi Barrutia, (独山子区)
* Baijiantan Barrutia, (白碱滩区)
* Urho Barrutia, (乌尔禾区)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Xinjiang eskualde autonomoaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Karamay hiriko gobernuaren webgunea.
Arahael

**Arahael**, sindarinez "errege jakintsua" esan nahi duena, Tolkienen legendarium ospetsuko fikziozko pertsonaia bat da. Dunadan bat da, Iparraldeko Dunedainden lehen kapitaina izan zen Aranarthen semea, eta, beraz, Arthedaineko azken erregea izan zen Arveduiren biloba.

## Historia 
Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2012. urtean jaio zen, Rivendelen, eta han hazia izan zen. Beragandik hasita, Kapitainen seme guztiak, Rivendelen haziak izan ziren.

Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2106an hil ondoren, Arahael, Iparraldeko Dunedainen bigarren Kapitain bihurtzen da. Kapitain bezala eman zuen denboran, Zaintzapeko Bakea deritzon garaia hasi zen. 2177. urtean hil zen, bere oinordekoa, bere seme Aranuir izan zelarik.

## Kanpo estekak
Aravir

**Aravir**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan agertzen den fikziozko pertsonaia bat da. Dunadan bat da, Aranuirren semea. Bere izena sindarinezkoa da, eta "errege bitxia" bezala itzul daiteke.

## Historia 
Rivendelen jaio zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2156. urtean. Bere aita 2247. urtean hil ondoren, Iparraldeko Dunedainen laugarren kapitaina bihurtu zen. Bere agintaldian, ez zen garrantzizko gertaerarik izan, Zaintzapeko Bakea deritzona nagusi baitzen.

72 urteko agintaldia izan zuen eta 2319. urtean hil zen, 163 urte zituela, bere oinordekoa, bere seme Aragorn I.a izan zelarik.

## Kanpo estekak
129 Antigona

**129 Antigona**, asteroide gerrikoan aurkitutako 129. asteroidearen izena da. 1873ko otsailak 5ean aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek New York estatuko Clinton hiritik.

Bere izena, greziar mitologiako Antigona izeneko pertsonaiaren omenez jasotzen du, Tebaseko errege zen Ediporen eta honen emazte Iokastaren alaba zena.

## Kanpo estekak
130 Elektra

**130 Elektra**, asteroide gerrikoan aurkitutako 130. asteroidearen izena da. 1873ko otsailak 17an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Bere izena, greziar mitologiako Elektra izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Agamemnon eta Klitemnestraren alaba eta Piladesen emaztea zena.

## Kanpo estekak
Aberdeenshire

**Aberdeenshire** (gaeleraz *Siorrachd Obar Dheathain*) Eskoziako 32 konderrietako bat da. Gaur egun, konderri honek Aberdeen hiria bere barnean ez du hartzen nahiz eta bere egoitzan administratiboak bertan egon.

## Mugakideak 
Hegoaldetik Angus eta Perth eta Kinross konderriekin mugatzen du eta mendebaldetik berriz Highland eta Moray konderriekin.

## Historia 
Aintzinarotik populatua izan da eta Neolito zein Brontze Aroko aztarna ugari aurkitu dira bertan. K.a. 2000 urtearen inguruan iritsi omen ziren lehenengo populazioak eta muinoetan gotorlekuak eraiki zituzten. K.o. I mendean *Taexali* leinua bizi zen hemen baina 800-900 urtetik aurrera Piktoak dira nagusi. Kristautasuna goiz iritsi zen eta monasterio zeltak eraiki ziren.

Aberdeenshire eskualdeak eskoziar leinuen arteko istilu ugari bizi izan zituen, XV eta XVII mendeen artean erlijioen arteko borrokak eta jakobiten matxinadak.

Gaur egungo udalerriaren oinarria Aberdeeneko konderria da. 1973an banaketa administratibo berria egin zen. Orduan Aberdeen hiria banatzea erabaki zen eta Aberdeen konderriari, Kincardineshire konderria eta Banffshire konderriaren ipar-ekialdea batu zitzaizkion.

## Herriak 
### Herri handienak 
# Peterhead / Ceann Phàdraig (17.790 biztanle)
# Fraserburgh / A' Bhruaich (12.540 bizt.)
# Inverurie / Inbhir Uraidh (11.529 bizt.)
# Westhill (12.540 bizt.)
# Stonehaven / Cala na Creige (10.820 bizt.)

### Herri guztiak 
## Politika 
19 barrutitan 68 zinegotzi aukeratzen dira. Hona hemen 2012ko hauteskundetako emaitzak:

## Ekonomia 
Tradizionalki lehenengo sektorean oinarrituriko ekonomia izan du, nekazaritza, arranta eta basogintza) baina azken 40 urtetan petrolioari loturiko industria garatu du eta populazioa nabarmen handitu da.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Balmoral Castle, Scotland.jpg|Balmoral gaztelua.
Irudi:Dunnottar Castle 2.jpg|Dunnottar gaztelua.
Irudi:Fetteresso Castle.jpg|Fetteresso gaztelua.
Irudi:Peterhead, Broad Street.jpg|Peterhead.
Irudi:Fraserburghkosciol.jpg|Fraserburgh.
Irudi:Allardice Street, Stonehaven - geograph.org.uk - 257397.jpg|Stonehaven.
Irudi:River Dee below the Linn of Dee - geograph.org.uk - 930438.jpg|Dee ibaia (Cairngorms Parke Nazionala).
Irudi:Sands of Forvie.jpg|Forvieko dunak.
Irudi:Lochofstrathbeg2.jpg|Strathbegeko aintzira.
Irudi:River Don near Alford.jpg|Don ibaia.
Irudi:Lochnagar from the Queen's View - geograph.org.uk - 771770.jpg|Lochnagar mendia (1.155m).

## Kanpo estekak
131 Vala

**131 Vala**, asteroide gerrikoan aurkitutako 131. asteroidearen izena da. Christian Heinrich Friedrich Petersek aurkitu zuen 1873ko maiatzak 24an Clinton hiritik.

Bere izena, eskandinaviar mitologiako völva edo vala pertsonaiengatik jasotzen du, apaiz andereak zirenak.

## Asteroidearen datuak 
### Aurkikuntza 
* **Aurkitzailea**: *Christian Heinrich Friedrich Peters*
* **Aurkikuntzaren data**: 1873ko maiatzak 24
* **Kategoria**: Asteroide gerrikoa

### Orbita ezaugarriak 
* **Afelioa**: 388.147 Gm (2.595 UA)
* **Perihelioa**: 339.381 Gm (2.269 UA)
* **Erdiardatz nagusia**: 363.764 Gm (2.432 UA)
* **Eszentrikotasuna**: 0.067
* **Orbita periodoa**: 1384.969 d (3,79 a)
* **Batez besteko abiadura orbitala**: 19,08&nbsp;km/s
* **Batez besteko anomalia**: 101.289°
* **Okerdura**: 4.958°
* **nodo igotzailearen luzera**: 65.772°
* **Perihelioaren argumentua**: 159.106°

### Ezaugarri fisikoak 
* **Diametroa**: 40,4 kilometro
* **Masa**: 6,9×1016 kilo
* **Batez besteko dentsitatea**: ¿? ³ g/cm
* **Ekuatoreko azaleko grabitatea**: 0.0113 ² de m/s
* **Ihes abiadura**: 0.0214&nbsp;km/s
* **Errotazioaren periodoa**: ¿? d
* **Albedoa**: ?
* **Tenperatura**: ~178 K
* **Mota espektrala**: KCT
* **Magnitude absolutua**: 10,03

## Kanpo estekak
Dumfries eta Galloway

**Dumfries eta Galloway** (, ) Eskoziako 32 eskualdetako bat da, hegoalderen dagoena. 2012ko erroldaren arabera 150.830 biztanle ditu.

## Mugakideak 
Hegoaldeko Ayrshire, Ekialdeko Ayrshire eta Hegoaldeko Lanarkshire konderriekin mugatzen duelarik. Hegoaldean Ingalaterrako Cumbria konderriarekin mugatzen du. Hortaz gain Solwayko fiordoa eta Irlandako itsasoak konderri honen kostaldea bustitzen dute.

## Historia 
1911etin sheriffdome bera izan zutenez *Dumfries eta Galloway* izena ohiko bihurtu zen, hiru konderri baziren ere. 1975ean Eskozian egindako berrantolaketa administratiboak eskualde bakarrean bildu zituen hirurak.

## Banaketa administratiboa 
Dumfries eta Galloway eskualdeak hiru konderri hartzen ditu bere baitan eta konderriek hanibat azpi-eremu ere badituzte. Hona hemen zerrenda ekialdetik mendebaldera:
* Dumfriesshire konderria:
** Annandale
** Eskdale
** Nithsdale
* Kirkcudbrightshire konderria:
** Stewartry
* Wigtownshire konderria:
** Machars
** Rhins of Galloway

## Herriak 
Halako azalera handia izanik populaturiko eremuak ugariak dira. Hona hemen herri handienak:
# Dunfries / Dùn Phris (hiriburua, 32.914 biztanle)
# Stranraer / An t-Sròn Reamhar (10.593 biz.)
# Annan / Anainn (8.960 biz.)
# Lockerbie / Locarbaidh (4.287 biz.)
# Dalbeattie / Dail Bheithe (4.227 biz.)
# Castle Douglas / Caisteal Dhùghlais (4.174 biz.)
# Newton Stewart / Baile Ùr nan Stiùbhartach (4.092 biz.)

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Buccleuch St, Dumfries, 2007-07-26.jpg|Dumfries.
Irudi:Shakespeare St, Dumfries.jpg|Dumfrieseko Errege Antzokia.
Irudi:Agnew Crescent - geograph.org.uk - 1760924.jpg|Stranraer.
Irudi:Town Hall, Annan - geograph.org.uk - 1451844.jpg|Annango udaletxea.
Irudi:Lockerbietownhall2.jpg|Lockerbieko udaletxea.
Irudi:Drumlanrig Castle.jpg|Drumlanrig gaztelua.
Irudi:Caerlaverock Castle from the air.jpg|Caerlaverock gaztelua.
Irudi:Stranraer Castle.jpg|Stranraerko gaztelua.
Irudi:MacLellan's Castle exterior 2 August 2013.jpg|MacLellandarren gaztelua.
Irudi:Sweetheart Abbey.jpg|Sweetheart abadiaren hondarrak.
Irudi:Samye Ling Temple.JPG|Kagyu Samye Ling monasterio tibetarra.
Irudi:Killantringan Bay.jpg|Rhins of Galloway penintsula.
Irudi:Mull of Galloway 05-09-03 33.jpeg|Mull of Galloway.
Irudi:Annan river bridge - Oct 2006.JPG|Annan ibaia.
Irudi:River Nith estuary.jpg|Nith ibaiaren estuarioa.
Irudi:Rhinns-of-Kells-from-Craignaw.jpg|Corserine mendia (814 m).
Irudi:Loch Ken.jpg|Ken aintzira.
Irudi:Logan Botanic Garden.jpg|Logan lorategi botanikoak.
Irudi:Portpatrick start of southern upland way.JPG|Southern Upland Way ibilbidea, 341&nbsp;km.

 

## Kanpo estekak
Albuñuelas

**Albuñuelas** Espainiako udalerria da, Granadako probintziakoa. 2008an 1.037 biztanle zituen.

[thumb|ezkerrera|200px|[Wulfenita, Albuñuelasen.]]

## Kanpo estekak
Mariano Cañardo

**Mariano Cañardo Lakasta** (Erriberri, 1906ko otsailaren 5a - Bartzelona, 1987ko ekainaren 20a) euskal txirrindularia izan zen, 1926 eta 1943 profesionala izan zena. 100 garaipen baino gehiago lortu zituen.

## Ibilbidea 
14 urte zituela, ama hil zitzaion eta Bartzelonara joan zen bizitzera, arreba hor zuelako. Etapa guztietan ona, eskalatzaile ez ezik erlojupekoan ona ere izan zen.

Kataluniako Volta lasterketa kuttuna zuen, oraindik errekorra du bertan 7 aldiz garailea izanda. Denboraldiko proba nagusietan hartu zuen parte: Espainiako Vueltan bigarrena izan zen, Italiako Giroan bitan hasi zen baina utzi egin behar, Frantziako Tourrean 6.a izateaz gainera 1937an 14. etapa lortu zuen, eta Txirrindularitzako Munduko Txapelketetan bitan izan zen 7.a, 1930ean eta 1933an hain zuzen ere.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
**—**: Ez zuen parte hartu
**UT**: Utzi, ez zuen amaitu
**X**: Ez zen jokatu

## Taldeak 
* Independente (1926)
* FC Barcelona (1927)
* Elvish - Wolber (1928)
* FC Barcelona (1929)
* Styl (1930
* Independente (1931-1933)
* Orbea (1934-1935)
* Colin - Wolber (1936)
* France Sport - Dunlop (1937-1938)
* Independente (1939-1940)
* FC Barcelona (1941-1942)
* Independente (1943)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Christian Heinrich Friedrich Peters

**Christian Heinrich Friedrich Peters** (Koldenbüttel, Schleswig-Holstein, 1813ko irailaren 19a - Utica, AEB, 1890eko uztailaren 18), astronomo alemaniar bat izan zen. 1813ko irailak 19an jaio zen egungo Schleswig-Holstein estatuko Koldenbüttel herrian, Alemania iparraldean. Astronomia eta matematika ikasi zituen Berlingo unibertsitatean Johann Franz Encke astronomoarekin (bere izena daraman kometaren aurkitzailea), eta Carl Friedrich Gaussen laguntzailea izan zen Göttingenen.

1838an, Siziliara joan zen lan geodesikoetan aritzeko, eta herrialde hartako departamendu honetako zuzendari izendatua izan zen, baina, 1848an, erbesteratu egin zuten matxinatu siziliarren alde agertzeagatik, hauekin elkartuz eta, guduetan, maior mailarekin parte hartuz. Palermo hartua izan ondoren, Frantziara ihes egin zuen, ondoren, Konstantinoplara pasatzeko. 1854an, AEBetara joan zen. Harvard unibertsitateko behatokian eta New York estatuko hiriburu den Albanyko Dudley behatokian lan egin zuen, eta, 1858an, Clinton hiriko behatokiko zuzendari izendatua izan zen.

Peters, astronomo ospetsu bat izan zen, 1861etik 1889 arte, 48 asteroide aurkitu baitzituen (72 Feronia eta 145 Adeona kasu), baita izar karta bikainak egin zituelako ere. 1890eko uztailak 18an hil zen.

## Aurkitu zituen asteroideak
Valentziako Generalitatea

**Valentziako Erkidegoko Generalitatea** (valentzieraz *Generalitat Valenciana*, eta ofizialki *Generalitat*) «Valentziako Erkidegoko autogobernuko erakundeen multzoa» da.

Generalitateko kide dira Valentziako Gorteak (valentzieraz, *Corts Valencianes*), Presidentea (*President*) eta Valentziako Generalitateko Kontseilua (*Consell*); bai eta Kontuen Sindikatura (*Sindicatura de Comptes*), Bidegabekerien Sindikoa (*Síndic de Greuges*), Kultura Kontseilua (*Consell Valencià de Cultura*) eta Valentzieraren Akademia (*Acadèmia Valenciana de la Llengua*) ere.

Egungo Generalitatea 1982an eratu zen, Autonomia Estatutua onartu zenean. 2009az geroztik, porrot egoera teknikoan da, Generalitatearen zorrek haren ondasunek baino gehiago balio baitute.

## Erakundeak 
Generalitatea osatzen duten erakunde nagusiak hauek dira:
* Valentziako Gorteak
* Presidentea
* Valentziako Erkidegoko Gobernua
* Bidegabekerien Sindikoa (*Arartekoa*)
* Kontuen Sindikatura
* Kontseilu Juridiko-Aholkularia
* Batzorde Ekonomiko-Soziala
* Kultura Kontseilua
* Valentzieraren Akademia
* Valentziako Autonomia Polizia

## Kokalekua 
Generalitateak egoitza Valentziako hirian du, Valentziako Generalitatearen jauregian. Baina, bere erakundeak autonomia erkidegoarne edozein lekuetan ezarri daitezke.

Valentziako Gorteek ere Valentzian dute egoitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Valentziako Generalitatearen webgune ofiziala
Ross gaztelua

**Ross gaztelua** (ingeleraz: *Ross Castle*; irlanderaz: *Caisleán an Rois*) Leane lakuaren ertzean kokatzen den gaztelua da eta Killarney Parke Nazionalean kokatzen da, Irlandako Kerryko konderrian. Gaztelua O'Donoghue klanaren bizilekua zen.

Ross gaztelua XV. mendearen amaiera aldera eskualdeko sendi agintaria zen O'Donoghue klanak eraiki zuen, nahiz eta gerora 1569-1583. urteen artean Desmond Matxinadaren ondorioz eskuz aldatu izan. Irlandako Guda Konfederatuetan zehar Oliver Cromwellen aldeko parlamentarioei amore eman zien Irlandako azkenekotako gaztelua izan zen eta gaztelua bereganatzea soilik Laune ibaian zehar garraiatutako artilleriaren bidez lortu zuten.

Erdi Aroko ohiko irlandar gotorleku bat da. Bere garaian dorretxeak diagonalki beste aldean kokatuta dauden eta horma sendoz osatutako ertzetan etxola laukizuzenak zituen. Jatorriz dorrea izkinetan zeuden dorre biribilez defendatutako *bawn* laukizuzen batez inguratuta zuen.

Kondaira baten arabera O'Donoghuek gazteluaren zati garaienean zegoen egongelako lehiotik jauzi egin edo "herrestan eramana" izan zen, ondorioz bere zaldia, mahaia eta liburutegiarekin bat lakuko uretako sakontasunean desagertu zelarik. a Esan ohi denez orain O'Donoghue lakuaren ondoan kokatzen den jauregi handi batean bizi omen da, handik den-dena ikusten duelarik.

Udaldian Ross gaztelutik uretaratzen diren txalupetan lakuan zehar txangoak egin litezke. Txalupa txikienetaz baliatuz Innisfallen uhartera joan daiteke. Gaztelua Ring of Kerry edo *Kerry Way* bezalako ibilbide turistikoen geldileku eta gune garrantzitsua da, ibilbide hauek autoz nahiz oinez burutu daitezkelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ross gazteluaren aurkezpena
Cipriano Agirrezabal

**Cipriano Agirrezabal Gallastegi**, (Arriandi, 1922ko irailaren 28a - Durango, 2001eko apirilaren 30a) euskal txirrindularia izan zen, 1941 eta 1950 artean profesionala izan zena. 24 garaipen baino gehiago lortu zituen.

Anaia Julian txirrindularia ere bazen.

## Ibilbidea 
Bitan hartu zuen parte Espainiako Vueltan: 1946an eta 1947an hain zuzen ere. Lehendabizikoan 12. postuan sailkatu zuen eta bigarrenean etapa bi lortu zituen.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Independente (1939-1946)
* Dalton Auto (1947)
* Independente (1948-1950)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sebekhotep VII.a

**Merkara Sebekhotep** edo **Sebekhotep VII.a**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1646tik K.a. 1644 arte gobernatu zuena.

Bere izena, **Merka... Sebek...ja**, Turineko Errege Kanonaren txatal batean idatzia dago, VII.8 erregistroan, bi urteko erregealdia izan zuela adierazten duelarik. Errege honen ondoren, gutxienez lau izenen txatalak falta dira eta are VII. zutabearen gainontzeko zatia ere, ez da erraz irakurri edo interpretatzekoa.

Bere aurrekoa izan zen Seuadykara Hori edo Hor II.a bezala, errege hau, beharbada, Tebasetik Goi Egiptoren zati batean gobernatuko zuen Ined faraoiaren garaikidea eta lekaioa izango zen.

Guzti hori gora-behera, Egiptoren egoera bere historiako garai honetan, nahiko ziur laburbildu daiteke. Behe Egipto eta Egipto Ertain osoa, Avariseko XV. dinastiaren kontrolpean dago, hikso deritzen gobernari semitikoak zirenak, eta Egiptoko XVI. dinastiako gobernarien kontrolpean, edo Egiptoko XIV. dinastiako gobernarien ez zuzeneko kontrolpean. Litekeena da, baita ere, Goi Egiptoko gobernariak (XIII. dinastiako azkenak eta XVII. dinastiako lehenak) aipaturiko *Goi Hikso*en zergariak izatea (XV. dinastia), baita barne banaketa gertatu izana ere.

## Bere garaiko testigutzak 
* Bere izena, Turineko Errege Kanonean eta Karnakeko Errege Zerrendan agertzen da.
* Petrie Museoko UC16591 zigiluan idatzia
* Karnakeko bi estatua.
Fruktosa

**Fruktosa** bere molekulan 6 karbono atomo dituen gluzidoa da (hexosa bat), fruta askotan eta eztian dagoena. Glukosarekin elkartzen denean sakarosa izeneko disakaridoa sortzen du, azukre arrunta hain zuzen ere.

## Ezaugarriak 
Glukosaren formula bera du (C6H12O6) baina egitura desberdina. Izan ere, glukosa aldosa bat da (COH taldea du lehenengo karbonoan) eta fruktosa zetosa bat (zetona taldea duelako).

Eskuineko irudian fruktosaren formula lineala ikus daiteke. Ur-disoluzioan, berriz, gluzido guztien antzera egituraz aldatzen du, molekula bereko zetona eta alkoholaren arteko erreakzioa dela eta. Horrela, molekula barnean hemizetal bat sortzen da, eta molekulak egitura ziklikoa hartzen du. Haworthen formularen bidez marrazten dira egitura zikliko hauek (beheko irudietan).

Fitxategi:Alpha-d-fructose.svg|alfa-D-fruktosa
Fitxategi:Beta-d-fructose.svg|beta-D-fruktosa

Organismoek dietaren bitartez bereganatzen du fruktosa, eta baita sakarosaren hidrolisi entzimatikoaren bitartez.

## Erabilerak 
thumb|Fruktosa
Sakarosa hidrolisatuz eta ondoren glukosa isomerizatuz lortzen da fruktosa. Metodo honekin artoaren jarabea egiten da pisuaren %42an fruktosa duena eta hau industrialki ekoizten da. Portzentai handiagoa duten jarabeak ere lortu izan dira, adibidez %55-ekoak edari freskagarriak egiteko. Fruktosak sakarosak baino 1'2 eta 1'8 aldiz gozotasun gehiago du baina fruktosaren indize gluzemikoa txikiagoa da. Konparazio batera sakarosaren indizea 68 da eta fruktosarena 24. Horren arrazoia da degradatzeko duen bide metabolikoa sakarosa edo glukosaren baino konplexuagoa dela. Diabetesa duten gaixoentzat egokia da beraz eta gozagarri edo edulkoratzaile gisa erabiltzen da.

Fruktosa askea ere azaltzen da naturan, mahats, sagar eta madarietan gehienbat, baina bereziki aipagarria da piku lehortuetan.

## Fruktosaren polimeroak 
* Fruktooligosakaridoak: 10-20 fruktosa molekulatako kateak dira. Konposatu gozoak dira eta edulkoratzaile gisa erabiltzen dira, jarabetan bereziki. Oso ugariak dira fruita eta barazkietan.
* Inulina: Fruktosaz osaturiko polisakaridoak dira. Hau 250 fruktosatako katea izatera irits daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Fruktosarekiko jasanezintasun hereditarioa

## Kanpo estekak
Espainiako Defentsa Ministerioa

**Espainiako Defentsa Ministerioa** () Gobernuko Presidentearen azpitik Espainiako defentsaz arduratzen den arduradun bakar eta gorena da. Hainbat armadez osatuta dagoenez, Defentsa Ministerioaren menpeko dauden Indar Armatuetan antolatzen dira. Egungo ministroa Margarita Robles sozialista da.

## Funtzioak 
1978ko Konstituzioaren arabera, Espainiako Erregea da armada guztien Komandante Nagusia eta bera da gerra aldarrikatu edo bakea egin dezakeena, hori bai, aurretik Diputatuen Kongresuaren baimenarekin. Ministerioaren ardurak hauek dira:
* Defentsa politikak
* Itun militar handiak.
* Gerraren gidatzea.
* Aurrekontuen diru kopuruak esleitzea.

## Antolaketa 
Defentsa Ministerioaren antolaketa organikoa 1126/2008 Errege Dekretuan garatzen da:

* **Defentsa Ministroa**
* Kabinetea
* Kabinete Teknikoa
* Kontsulta eta Aholkularitza Organoak
** Estatu Nagusiko Agintarien Junta
** Lehor Armada, Itsas Armada eta Aireko Armadako Kontseilu Gorenak
** Indar Armatuetako Gorputz Amankomunen Junta Gorenak
** Ministerioaren Zuzenkaritza Kontseilua
* Defentsaren Estatu Nagusia (EMAD)
* Defentsako Estatu Idazkaria (SEDEF)
** Armamentu eta Material Zuzendaritza Nagusia (DGAM)
** Arlo Ekonomikoetako Zuzendaritza Nagusia (DIGENECO)
** Azpiegituren Zuzendaritza Nagusia (DIGENIN)
** Teknika Aeroespazialaren Institutu Nazionala (INTA)
* Defentsa Idazkaritzaordea
* Defentsa Politikako Idazkaritza Nagusia
* Defentsa Komuninazio Zuzendaritza Nagusia
* Lehor Armada
* Itsas Armada
* Aireko Armada
* Guardia Zibila

## Kanpo estekak 
* Espainiako Defentsa Ministerioa
Federico Ezkerra

**Federico Ezkerra Alonso** (Gordexola, 1909ko urtarrilaren 10a - Gueñes, 1986ko urtarrilaren 30a) euskal txirrindularia izan zen, 1928 eta 1944 profesionala izan zena. 87 garaipen baino gehiago lortu zituen.

## Ibilbidea 
Federico Ezkerra Gordexolan jaioa bazen ere, Sodupekoa izan zen, bertan bizi baitzen 1986an hil arte. Eskalatzaile fina, bere karreran 87 garaipen lortu eta euskal txirrindulari onenetariko bat izan zen.

1930ean Gipuzkoako Txapelketa lortu zuen. Bitan irabazi zituen Levanteko Itzulia eta behin Volta a Catalunya (1942an hain zuzen ere). 1940an Espainiako Txirrindularitza Txapelketa lortu zuen. Espainiako Vueltan etapa bat lortu zuen 1941an.

Frantziako Tourran hainbat aldiz hartu zuen parte. 1934an debuta egin eta ihesean Galibier igo zuen bakarrik, hala ere René Viettok harrapatu eta ezin etapa irabazi. Urte hartan sailkapen orokorreko 19. postuan bukatu zuen. 1936an etapa bat irabazi zuen, uztailaren 19an hain zuzen ere. 17.a bukatu eta berriro Galibierren onena izan zen. 1937an parte hartu arren, utzi zuen lasterketa.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* 1928 - Athletic Club
* 1929 - GAC
* 1930 - Soriano
* 1931 - Bilboko Txirrindulari Elkartea
* 1932 - Bilboko Txirrindulari Elkartea
* 1933 - Bilboko Txirrindulari Elkartea
* 1934 - Orbea
* 1935 - Orbea
* 1936 - Orbea
* 1938 - Bilboko Txirrindulari Elkartea
* 1939 - Bilboko Txirrindulari Elkartea
* 1941 - RCD Espanyol
* 1943 - UD Sans

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zilarraren dorrea

200px|thumb|Zilarraren dorrea
Sevillan dagoen **Zilarraren dorrea**, XIII. mendeko oktogono formako dorre bat da. Hiriko harresi baten bidez, Urrearen Dorrearekin lotua zegoen. Partzialki zaharberritu zen 1992an.

Duela nahiko gutxirarte, babesleku bezala erabiltzen zuten behartsuek. Oso egoera kaxkarrean dago, landaretzak, gunearen zati asko hartzen dituelarik.

Gaur egun, egungo harresi batek banatzen du aparkamentua duen ondoko patio bat. Badago, lur hori, lorategi bezala egokitzeko gogoa.

## Galeria 
Zilarraren dorrea, hiru ikuspegi aparkamentuaren barnealdetik

Fitxategi:Torre de Plata de Sevilla.JPG
Fitxategi:TorreDeLaPlata01.JPG
Fitxategi:Torre de plata desde la muralla.JPG

## Kanpo estekak
Ben Macdui

**Ben Macdui**, sarritan Ben Macdhui eta Ben MacDui bezala ere ezagutua (), Eskoziako Cairngorms mendilerroko mendi bat da eta Ben Nevis mendiaren ondoren Erresuma Batuko bigarren mendirik garaiena da. Cairn Gorm mendilerroaren hegoaldeko magalean kokatzen da, Aberdeenshire eta Moray konderrien artean.

## Igoera bideak 
Beharbada mendi honen gailurrera ailegatzeko ibilbiderik errazena Cairngorm Ski Eskolan dagoen Coire Cas aparkalekutik abiatzen den bidezidorra hartu eta piskanaka-piskanaka mendian gora joatea da. Hau gutxi gorabehera 7 kilometroko (4 milla) luzehera duen ibilbidea da; zeozer luzeagoa den ibilbide batek Cairn Gorm eskalatzeko abagunea eskaintzen digu. Beste ibilbide alternatibo bat Loch Etchachan lakutik ateratzen dena da. Laku hau Loch Avon lakuaren iparraldetik hegoaldera joanez aurkitu ahal dugu. Beste ibilbide batzuk Derry Cairngorm edota Lairig Ghru pasabideetan zehar doazenak dira, azken hau Ben Macdui mendiaren mendebaldetik doalarik.

## Kondaira 
Bertako batzuen esamesen arabera Ben Macdui mendia *Am Fear Liath Mòr* ("Ben Macduiko Gizon Gris Handia") delakoaren bizilekua omen da.

## Iruditegia 

Irudi:Ben-macdui-from-carn-liath.jpg|Ben Macdui elurtuta.
Irudi:Summit of Ben MacDui - geograph.org.uk - 50972.jpg|Tontorra.
Irudi:Ben_Macdhui_summit_indicator.jpg|Tontorra.
Irudi:Western side of Beinn Mheadhoin - geograph.org.uk - 202575.jpg|Mendebaldeko aurpegia.
Irudi:The Devil's Point , Munro No 130 - geograph.org.uk - 239563.jpg|"Devil's point"etik ikusita.

## Kanpo estekak
Dedumes

**Dyedhotepra Dedumesu** edo **Dedumes**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K. a. 1640 inguruan gobernatu zuena, Frankeren arabera

Bere Horusen izena **Uadyekhau** zen, eta bere tronu eta jaiotza izenak, **Dyedhotepra Dedumesu**.

Hondar arkeologiko batzuengatik ezagutzen da, hauen artean, Gebeleinetik datorren hilarri bat nabarmentzen delarik, bere koroaketa ospatzen duena. Turineko Errege Kanonaren VII. zutabean agertzen direnetatik, dokumentatuta dagoen ia azkena da, soilik partzialki irakur daitekeen zutabea. Esanahi ezberdina duten bi izenekin agertzen den arren eta idazketa aldaera batekin jaiotza izenean, bi errege ezberdin zirela dioen teoria baztertu egin da.

Dedumes Tutimeosekin (Tutmosis I.a) identifikatzen zuen teoria ere baztertu da, honen gobernupean, Manetonen arabera, Flavio Josefok transkribatutako bertsioan, Egipto hiksoen mende erori zelarik.

Izatez, Dedumes eta Manetonen Tutimeosen arteko lotura bakarra, euren jaiotza izenaren antzekotasun arin bat da. Hala ere, errege bera balitz ere, berak, Goi Egipton gobernatu zuen, eta Tebas zuen hiriburu bezala. Detlef Frankeren arabera, Salitisen garaikidea izango litzateke, Egiptoko XV. dinastiakoa lehen errege hiksoa, boterea Avarisetik hartzen duena. Litekeena da Dedumesen erregealdian, hiksoek Egipto eraso izana.

David Rohlen teoria polemikoaren arabera, aipaturiko papiro horretan oinarritua dagoena, Tutimeos, pertsonaia bera balitz, Bibliako Irteera liburuko faraoiarekin identifika daitekeen hautagai bat izango litzateke, Ramses II.a edo honen seme Merenptah baino sinesgarriagoa. Behaketa hauek babesteko froga arkeologiko edo dokumental gehiagorik ez dagoen arren, Tutimeosen erregealdia kaosean amaitu zen, eta desastre bat izan zen Egiptorentzat, aurrekoena, luzea eta egonkorra izan zen bitartean, eta, dirudienez, ez ziren bereiztu hondamendiak jasateagatik edo esklabuen matxinada masiboengatik.
Hondar jolas

[thumb|240px|3 metroko garaiera duen hondarrezko gaztelu ikusgarri bat, [Australian]]

**Hondar jolasek** hondarrez egindako gaztelu txikiak edo bestelako eraikuntzak edo eskulturak, gehienetan hondartzetan eraikitakoak eta haur-jolas moduan, jasotzen dituzte. Horretarako haurrek palak eta beste lanabes batzuk erabiltzen dituzte. Batzuetan egindako eskulturak benetako artista lanak dira eta hain zuzen munduan zehar anitz dira hondarrezko eskultura lehiaketak. Eskultura hauen ezaugarri garrantzitsu bat suntsikortasuna da: uraren eta haizearen eraginez lan hauen iraupena ordu bakan batzuetara mugatzen da.

## Kanpo estekak
Hortensio Bidaurreta

**Hortensio Bidaurreta García** (Iguzkitza, 1928ko urtarrilaren 11 &ndash; Vigo, 1984ko otsailaren 28a), euskal txirrindulari profesionala izan zen 1946tik 1960 arte. 47 garaipen lortu zituen.

Jesús Galdeano nafarkidea zuen arerio nagusia, batez ere azken urteetan. Bere anaiak ziren Félix eta Miguel txirrindulari profesionalak ere baziren, 21 eta 4 garaipen lortu zituztenak hurrenez hurren.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
X: Ez zen jokatu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Independente (1946 &ndash; 1948)
* Touring (1949)
* Independente (1950 &ndash; 1953)
* Berkel-Mostajo / RCD Espanyol (1954)
* Peña Solera (1955)
* Faema (1956)
* Real Unión-Palmera (1957)
* Beasain-Caobania (1958)
* Urago-D'Alessandro (1959)
* Garsa (1960)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felix Bidaurreta

**Felix Bidaurreta García** (Iguzkitza, 1921eko martxoaren 31 &ndash; Irun, 2018ko urtarrilaren 29a), euskal txirrindulari profesionala izan zen 1940tik 1955 arte. 21 garaipen lortu zituen.

Bere anaiak ziren Hortensio eta Miguel txirrindulari profesionalak ere baziren, 47 eta 4 garaipen lortu zituztenak hurrenez hurren.

Errepidean ez ezik ziklo-krossean ere aritu zuen. Azken modalitate honetan 1949ko Espainiako Ziklo-Kross Txapelketetan hirugarrena sailkatu bazen ere, lasterketa bertan behera utzi zuten antolatzaileek.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
X: Ez zen jokatu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Independente (1940 &ndash; 1941)
* Osasuna (1942)
* Independente (1943)
* Gallastegi (1944 &ndash; 1946)
* Independente (1947 &ndash; 1948)
* Touring (1949)
* Independente (1950 &ndash; 1951)
Utzi (1952 &ndash; 1954)
* Independente 1955)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Bidaurreta

**Miguel Bidaurreta García** (Iguzkitza, 1929ko irailaren 29a - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen 1949tik 1958 arte. 4 garaipen lortu zituen.

Bere anaiak ziren Félix eta Hortensio txirrindulari profesionalak ere baziren, 21 eta 47 garaipen lortu zituztenak hurrenez hurren.

## Palmaresa 
**1954**
* Zumarragako Sari Nagusia
* Euskal-Nafar mendiko txapelketa
* 2. Altsasuko Sarian

**1955**
* Altsasuko Saria
* 10. Euskal-Nafar mendiko txapelketan

**1956**
* Zumarraga (hiri-zirkuitua)
* 3. Ordiziako Klasikan

**1957**
* 2. Eibarko Bizikletan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
X: Ez zen jokatu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Independente (1949 &ndash; 1955)
* Boxing Club (1956)
* Real Unión Palmera (1957)
* Beasain Caobania (1958)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Francisco Javier Galdeano

**Francisco Javier Galdeano Portillo** (Iguzkitza, 1949ko abenduaren 7a - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen 1971tik 1974 arte. Garaipen bakarra lortu zuen.

Jesús anaia txirrindularia ere bazen.

## Ibilbidea 
1971an Kas taldean debuta egin zuen profesional mailan. Frantziako Tourrean laster debutatu zuen, tamalez, gaixorik zegoen eta lasterketa bukatzeko bultzatu zutenez, hortik aurrera ezin izan zuen afizionatuetan erakutsitako maila berreskuratu.

## Palmaresa 
**1970**
* 2. Santikutz Klasikan
* 2. Asturiasko Itzulian
* 6. Nafarroako Itzulian

**1971**
* Aragoiko Itzuliko etapa 1
* 7. Euskal Herriko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Kas (1971-1974)

## Erreferentziak
Valentziar Herriko Alderdi Sozialista

**Valentziar Herriko Alderdi Sozialista - PSOE** Espainiako Langileen Alderdi Sozialistaren Valentziako Erkidegoko federakundea da, 1978an sortu zena.

Izena valentzieraz *Partit Socialista del País Valencià* da.

## Kanpo estekak 
* Valentziako Erkidegoko Alderdi Sozialista-PSOEren webgunea
Jesús Galdeano

**Jesús Galdeano Portillo** (Iguzkitza, 1933ko urtarrilaren 6a - Lizarra, 2017ko maiatzaren 6a), nafar txirrindulari profesionala izan zen 1951tik 1963 arte. 26 garaipen lortu zituen.

Francisco Javier anaia txirrindularia ere bazen, nahiz eta laguntzailea izan. Miguel Indurain, Mariano Cañardo eta Hortensio Bidaurretarekin batera nafar txirrindulari onenetariko bat izan zen. Azkena, herrikidea ere bazena, orduko arerio nagusia izan zuen.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Independente (1951 &ndash; 1954)
* Gamma (1955)
* Faema (1956 &ndash; 1961)
* Ghigi (1962)
* Cite (1963)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Karbono-14 bidezko datazioa

**Karbono-14 bidezko datazioa** isotopo horren erradiazio naturalaren neurketaz baliatzen den datatzeko modu bat da, oso ohikoa duela 60.000 arteko karbonozko materialentzat (aztarnategi arkeologikoetan topatzen direnak).

Landareek atmosferako karbono dioxidoa (CO2) fotosintesiaren bidez materia organikoa bihurtzen duenean, karbono-14aren kantitate txiki bat ere hartzen du, isotopo honek atmosferan duen maila bertsuan (badago alde txiki bat, baina laborategiko analisiei esker konpontzen ahal da). Animalia belarjaleek karbono-14a barneratzen dute landareak jatean, eta animalia haragijaleek animalia belarjaleak jatean. Landarea edo animalia hiltzean, karbono-14ren kantitatea gutxitzen hasten da erritmo finkoan, isotopo horren desintegrazio erradioaktiboa dela eta. Lagin batean geratzen den karbono-14ren kantitatea eta atmosferatik hartuta egon beharko lukeena alderatzean ezagutu daiteke laginaren adina.

Erradiokarbonoaren bidezko datazio teknika hau Willard Libbyk garatu zuen 1949an Chicagoko unibertsitatean. Hori zela eta 1960an kimikako Nobel Saria jaso zuen.

## Kalibrazioa 
thumb|300px|eskuinera|Kalibrazio kurba datazio kurbarentzat.
Karbono-14ren bidez lortzen diren datak ezin dira zuzenean, landu gabe, egutegiko datatzat hartu, karbono-14ren maila atmosferan ez baita erabat konstante izan historian zehar. Maila honen gainean izpi kosmikoen indarrak du eragina, eta, azken hauen gainean, bere aldetik, Lurrako magnetosferak du eragina. Gainera, lurrean badaude karbonoren erreserba batzuk (ozeanoetan edo harri sedimentarioetan esaterako) elkarren artean karbonoa igortzen dutenak. Lurreko klimetako aldaketek alda ditzakete mugimendu horiek, eta, beraz, atmosferan dagoena ere.

Prozesu naturalengatik gertatu ziren aldaketa hauez gain, gizakien jarduerak ere eragina izan du karbonoaren mailaren gainean. Industria Iraultza hasi zenetik, karbono-14ren proportzioa jaitsi da CO2 erruz isuri baita atmosferara, erregai fosilen errekuntza dela medio. Nolanahi ere, atmosferako karbono-14ren maila ia bikoiztu zen 1950eko eta 1960ko hamarkadetan, denbora laburrez, bonba atomikoekin egiten ziren probengatik.

Horiek horrela, metodo honek mugak ditu Industria Iraultza baino gazteagoak diren materialak neurtzerakoan.

Horrenbestez, karbono-14 hutsaren bidez lortzen diren datak kalibratu beharra dago egutegiko datak lortzeko. Hau da, erradiokarbonoaren bidezko datak beste modu batean lortutakoekin (dendrokronologia etab.) konparatu behar dira, lehenengo data horiek doitzeko (kalibratzeko). Doitze horiei esker grafiko zehatzagoak egin dira (duela 26.000 urte arte), eta hainbat datazio aldatu behar izan dira (batez beste 163 urteko kalibrazioa izan dute).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Roa Zubia, Guillermo (2010-11-01) Kalitate handiko karbono 14a *Elhuyar* 
* Álvarez Busca, Lucía (2008-01-06) Karbono 14a iraganaren erlojua. *Elhuyar*
Scottish Borders

**Scottish Borders** edota soilik ***Borders*** (, , ) Eskozia osatzen duten 32 konderrietako bat da. 2012ko erroldaren arabera 113.710 eta hiriburua Newtown St. Boswells da baina hiri handienak Galashiels eta Hawick dira.

## Mugakideak 
Mendebaldetik Dumfries eta Galloway konderriarekin mugatzen du; ipar-ekialdetik Hegoaldeko Lanarkshire eta Mendebaldeko Lothian konderriekin; iparraldetik Edinburgh hiriburua, Ekialdeko Lothian eta Midlothian konderriekin, eta hegoaldetik berriz Ingalaterrako Northumberland eta Cumbria konderriekin.

## Historia 
Eskoziako azpibanaketa geopolitiko hau 1975an sortu zen, bertan Berwickshire, Peeblesshire, Roxburghshire eta Selkirkshire konderriak bateginik, bai eta Midlothian konderriko zati bat ere, honela bere barrutiek nolabaiteko burujabetza bat mantentzen duten unitate bat sortu zelarik. 1996an eskualde hau gune unitarioa bihurtu zen, eta barrutiak behin-betiko elkartu ziren. Bere sorrera unean, eremu honek *Borders* izena jaso zuen, baina 1996an ofizialki *Scottish Borders* izenera aldatu zen.

## Politika 
34 zinegotzi aukeratzen dira. Hona hemen 2012ko hauteskundetako emaitzak:

## Herriak 
### Herri nagusiak 
# Galashiels / An Geal Àth (14.994 biz)
# Hawick / Hamhaig (14.294 biz)
# Peebles / Na Pùballan (8.159 biz)
# Selkirk (5.784 biz)
# Kelso / Cealsaidh (5.639 biz)
# Jedburgh / Deadard (4.030 biz)
* Newtown St. Boswells / Baile Ùr Chille Bhoisil (hiriburua, 1.279 biz)

### Herri guztiak 
## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Scottish Borders Council HQ2.jpg|Scottish Borderseko gobernuaren egoitza (Newtown St. Boswells).
Irudi:Church spires in Galashiels - geograph.org.uk - 717309.jpg|Galashiels.
Irudi:Hawick from the top of the Motte - geograph.org.uk - 767662.jpg|Hawick.
Irudi:Kelsocobbypanorama.jpg|Kelso.
Irudi:Tweed Bridge, Peebles.jpg|Tweed zubia, Peeblesen.
Irudi:Newgate, Market Place, Jedburgh - geograph.org.uk - 772797.jpg|Jedburgh.
Irudi:Duns Castle.jpg|Dunseko gaztelua.
Irudi:Floors Castle.jpg|Floors gaztelua (Kelso).
Irudi:Thirlestane Castle.jpg|Thirlestane gaztelua.
Irudi:Wedderburn Castle.jpg|Wedderburn gaztelua.
Irudi:Hermitage Castle 06.jpg|Hermitage gaztelua.
Irudi:Neidpath Castle near Peebles - geograph.org.uk - 1632034.jpg|Neidpath gaztelua.
Irudi:Castlewood Cemetery - geograph.org.uk - 371421.jpg|Jedburgheko gaztelua.
Irudi:Mellerstain House.jpg|Mellerstain House (Kelso).
Irudi:Bowhill House - geograph.org.uk - 982777.jpg|Bowhill House.
Irudi:Manderston House - geograph.org.uk - 151469.jpg|Manderston House.
Irudi:Traquair House - geograph.org.uk - 4674.jpg|Traquair House.
Irudi:Jedburgh-wyrdlight-760337.jpg|Jedburgheko abadia.
Irudi:Dryburgh Abbey, Borders.jpg|Dryburgh abadia.
Irudi:Kelso Abbey1.jpg|Kelsoko abadia.
Irudi:Drygrange Viaduct at Leaderfoot - geograph.org.uk - 1741704.jpg|Leaderfoot biaduktoa.
Irudi:Neidpath viaduct (1).jpg|Neidpath biaduktoa.
Irudi:EdinsHallBroch.jpg|Edin's Hall Broch II mendeko gotorlekua.
Irudi:Coldingham Sands panorama 2.jpg|Coldingham badia.

## Kanpo estekak
Valentziako Generalitateko Presidentea

**Valentziako Generalitateko presidentea** (valentzieraz, *president de la Generalitat Valenciana*) Valentziako Generalitateko Kontseiluaren burua da, Valentziako Erkidegoko ordezkari gorena eta Estatuko ordezkaria erkidegoan.

Haren hautaketa Valentziako Gorteek burutzen dute 2006ko Valentziako autonomia-estatutuan xedatutakoaren arabera. Presidentearen botereen artean, Generalitateko Kontseiluaren kideen izendapena, Kontseiluaren burutza eta Valentziako Gorteen disoluzioa eta hauteskundeetarako deialdia burutzea daude.

Egun, 2025eko azaroaren 29tik, Alderdi Popularreko Juanfran Pérez Llorca da Generalitateko Presidentea.

## Valentziako Generalitateko Presidenteen zerrenda 
### Valentziar Herriko Kontseilua (1978-1983) 
*
*

### Valentziako Generalitatea (1983tik) 
*
*
*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Valentziako Gorteak
* Valentziako Generalitatea

## Kanpo estekak 
* Valentziako Generalitatearen webgunea.
* Generalitateko Presidentziaren webgunea.
Iparraldeko Ayrshire

**Iparraldeko Ayrshire** (, , ), Eskoziako 32 konderrietako bat da. 2012ko erroldaren arabera 137.560 biztanle ditu. Irvine da hiriburua.

Eremu hau 1996an sortu zen, Cunninghame barrutiaren ondorengo bezala.

## Mugakideak 
Konderri honek mugakideak Inverclyde, Renfrewshire, Ekialdeko Ayrshire eta Hegoaldeko Ayrshire dira. Bere barnean Arran uhartea eta Firth of Clyde fiordoaren hegoaldeko zenbait uharte ere badaude, horien artean Great Cumbrae eta Little Cumbrae.

## Politika 
30 zinegotzi aukeratzen dira. Hona hemen 2012ko hauteskundetako emaitzak:

## Herriak 
### Herri handienak 
# Irvine / Irbhinn (hiriburua, 33.698 biztanle)
# Kilwinning / Cill Fhinnein (16.599 biz.)
# Saltcoats / Baile an t-Salainn (12.717 biz.)
# Largs / An Leargaidh Ghallda (11.340 biz.)
# Ardrossan / Àird Rosain (11.024 biz.)
# Stevenston / Baile Steaphain (9.129 biz.)

### Herri guztiak 
**Lur lehorrean:**
* Ardrossan
* Beith
* Dalry
* Dreghorn
* Fairlie
* Irvine
* Kilbirnie
* Kilwinning
* Largs
* Portencross
* Saltcoats
* Seamill
* Skelmorlie
* Springside
* Stevenston
* West Kilbride

**Arran uhartea:**
* Brodick
* Blackwaterfoot
* Lamlash
* Lochranza

**Cumbraes uharteak:**
* Millport

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Riverirvineharbour.JPG|Irvine.
Irudi:DPP 00226.JPG|Largs.
Irudi:Ardrossan South Beach from the Castle Hill.JPG|Ardrossan.
Irudi:Eglintoncastle5.JPG|Eglinton gazteluaren hondarrak.
Irudi:Brodick Castle Main Building East 01.jpg|Brodickeko gaztelua (Arran uhartea).
|Kelburn gaztelua.
Irudi:Hunterston Castle.jpg|Hunterston gaztelua.
Irudi:Seagate Castle and lane, Irvine.JPG|Seagate gazteluaren hondarrak (Irvine).
Irudi:Kilwinning Abbey Today.jpg|Kilwinningeko abadiako hondarrak.
Irudi:Eglintontournamentbridge.JPG|Eglinton Tournament Bridge.
Irudi:MachrieMoorStones.jpg|Machrie Moor harriak (Arran uhartea).
Irudi:Cliffs at Blackwaterfoot, Arran.JPG|Blackwaterfooteko itsaslabarrak (Arran uhartea).
Irudi:Goatfell from Brodick Harbour.jpg|Goat Fell mendia (Arran uhartea).
Irudi:Cir Mhor from Glen Rosa - geograph.org.uk - 77399.jpg|Cìr Mhòr mendia (Arran uhartea).
Irudi:Lochranza castle.jpg|Lochranza gazteluaren hondarrak (Arran uhartea).
Irudi:Millport, bench overlooking Kames Bay - geograph.org.uk - 1539917.jpg|Cumbraes uharteak.
Irudi:Loch - geograph.org.uk - 100885.jpg|Eglinton aintzira.
Irudi:Ardrossan Horse Isle and Arran.JPG|Ardrossango hondartza.
Irudi:Stevenston beach LNR - geograph.org.uk - 518978.jpg|Stevenstongo hondartza.

## Kanpo estekak 
* Ardrossan Akademiaren webgunea
132 Aethra

**132 Aethra**, asteroide gerrikoan aurkitutako 132. asteroidearen izena da. 1873ko ekainak 13an aurkitu zuen James Craig Watsonek, AEBetako Michigan estatuko Ann Arbor herritik.

Asteroide honek, bere izena, greziar mitologian eta Homeroren Iliada lanean, Teseoren ama zen Etragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
134 Sofrosina

**134 Sofrosina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 134. asteroidearen izena da. 1873ko irailak 27an aurkitu zuen Karl Theodor Robert Lutherrek Düsseldorfetik.

Bere izena, Friedrich Wilhelm August Argelanderrek eta Theodor Wolffek proposatu zuten, greziar mitologiako Sofrosina izeneko pertsonaian oinarrituta.

## Kanpo estekak
135 Herta

**135 Herta**, asteroide gerrikoan aurkitutako 135. asteroidearen izena da. 1874ko otsailak 18an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik.

Herta, batez beste, eguzkitik 2,42 unitate astronomikoki distantziara aurkitzen diren bi asteroide familietako batekoa da, bestea, Nisarena delarik. Hertak, 80 kilometroko diametroa eta 23ºko okerdura du. M motako asteroidea da.

Familia honetako asteroide batzuk, Kirkwooden hutsunetik gertu daude, Jupiterrekin 3:1 erresonantzian, 2,50 unitate astronomikoko distantziara, eta hutsunera jaurtiak izan litezke, eta, ondoren, Lurra zeharkatzen duten orbitetara jaurtiak. Beraz, familia hau, Nisarenarekin batera, meteorito iturri garrantzitsua izan liteke.

## Kanpo estekak