Conclave (filma)

***Conclave*** 2024ko thriller psikologikoa da, Edward Berger alemaniarrak zuzendua eta Peter Straughanek idatzia. Filma 2016ko izen bereko eleberrian oinarrituta dago, Robert Harrisek idatzitakoa. Aktore nagusiak Ralph Fiennes, Stanley Tucci, John Lithgow, Sergio Castellitto eta Isabella Rossellini dira. Filmak kontatzen du nola Thomas Lawrence kardinalak (Fiennes) konklabe bat antolatzen duen aita santu berri bat aukeratzeko eta hautagai nagusien sekretu eta eskandaluak ikertzen dituen.

Filmaren grabazioa 2023ko urtarriletik martxora bitartean burutu zen Erromaren inguruan. *Conclave* Tellurideko Zinemaldiaren 51. edizioan estreinatu zen, 2024ko abuztuaren 30ean. Zinemetan, Focus Features konpainiak zabaldu zuen Estatu Batuetan, urriaren 25etik aurrera, eta Black Bear UK konpainiak Erresuma Batuan, azaroaren 29tik aurrera. Filmak kritika onak jaso zituen kritikariengandik, aktoreen lana, zuzendaritza, gidoia eta zinematografia goraipatu zituztenak. Filmak arrakasta handia izan zuen zinemetan ere, eta 119,6 milioi dolar bildu zituen mundu osoan zehar, 20 milioiko aurrekontua izanda. Filmak entzute handia hartu zuen berriz 2025eko apirilean Frantzisko aita santuaren heriotzaren eta ondorengo konklabearen ondorioz, zeinetan Leon XIV. aukeratu zuten, filma ikusi omen zuena.

Besteak beste, BAFTA sarien 78. edizioan 4 sari lortu zituen, haien artean Film onenaren saria; Gidoi onenaren Urrezko Globo saria irabazi zuen eta SGAren Film bateko aktore-talde baten antzezpen onenaren saria. Oscar sarien 97. edizioan, zortzi izendapen jaso zituen, haien artean Film onenaren saria, eta Egokitutako gidoi onenaren saria lortu zuen. Filmak Donostiako 72. Zinemaldiaren Sail Ofizialean eman zuten ere, eta Urrezko Maskorra lortzeko lehian izan zen.

## Aktoreak 
## Ekoizpena 
2022ko maiatzean, Ralph Fiennes, John Lithgow, Stanley Tucci, eta Isabella Rossellini filmean agertuko zirela eta zuzendaria Edward Berger izango zela ezagutzera eman zen. Gainerako aktoreak nortzuk ziren 2023ko urtarrilean jakin zen, ekoizpena hasi zenean Erroman. Grabazioa Cinecittà estudioan burutu zen ere.

Steven Rales produktore exekutiboetako bat izan zen, filma finantzatu zuen bere ekoizpen konpainiaren bitartez, Indian Paintbrush.

Dekoratuen disenatzaileak Kapera Sixtinoa ahalik eta modurik fidelenean kopiatzen ahalegindu ziren, baina lizentzia artistikoren bat hartu zuen Santa Martxa etxea diseinatzerakoan: set-ari kartzela itxura handiagoa eman zioten, tentsio dramatikoa areagotzeko, bertsio erreala nahiko aspergarria iruditu zitzaielako. Jantzien disenatzaileek Gammarelli, Tirelli Costumi, eta Erromako hainbat museo bisitatu zituzten ikerketa-prozesuan. Kardinalen jantzi gorrientzako, Lisy Christl jantzien disenatzaileak erabaki zuen  XVII. mendeko kardinalen jantzietan erabiltzen zen tonua erabiltzea, gaur egun erabiltzen den gorriminaren ordez, uste zuelako "askoz ederragoa eta gure begientzako askoz erosoagoa" zela.

Gidoia idazten ari zen bitartean, Peter Straughanek konklabearen funtzionamenduaren inguruan hitz egiteko kardinal batekin bildu zen. Straughanek bisita pribatua egin zuen Vatikanora ere. Bertelmannek era berdintsuan jokatu zuen Bergerren *Im Westen nichts Neues* (2002) filmerako soinu-banda sortzerakoan, zeinetarako harmonium bat erabili zuen.

Filmaren hainbat eszenetan pertsonaia nagusi bat baino gehiago agertzen zirenez batera, Bertelmannek erabaki zuen egoera jakinetarako motiboak sortzea, pertsonaia bakoitzerako motiboak sortu beharrean. Horrez gain, hari instrumentuei ricochet arku-teknika erabiliz jotzeko esan zien. 2023ko azaroan, Focus Featuresek filma Amerikako Estatu Batuetan zabaltzeko eskubideak lortu zituen.

2024ko uztailean, filma urte bereko irailaren 8an ospatuko zen Toronto International Film Festivalaren Aurkezpen Berezien atalaren parte izango zela ezagutzera eman zen. Filma Tellurideko Zinemaldian egongo zelaren berri eman zen ondoren, non bere estreinaldia izan zen. Veneziako Mostraren Alberto Barbera zuzendariak filma zinemaldian ez egotearen arrazoia azaldu zuen: "Ez dut uste Lehian atalerako film bat zenik, baina bai gonbidatu nuen Lehiaz kanpo egoteko. Bai hemen bai Telluriden eman ahal izateko antolatzen saiatu ginen, Telluriden eman nahi zutelako ere, baina ez genuen lortu data apropos bat aurkitzea. Aukera ezberdinak eztabaidatu genituen baina ez genuen lortu guztioi gustatzen zitzaigun data batekin ematea. Pena bat da."

Filma 2024ko urriaren 25ean estreinatu zen Estatu Batuetan, eta Erresuma Batuan azaroaren 29an.

Filma 2024ko abenduan Blu-ray formatuan atera zen, eta 2025ko otsailean 4K formatuan. Filma 2024ko abenduaren 13an estreinatu zen Peacocken, eta 2025ko apirilaren 22an Amazon Prime Videon.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak