Finantza sistema globala

thumb|335x335px|New Yorkeko burtsako merkatariek
**Finantza sistema** **globala** akordio legal bat, eta erakunde eta agente ekonomiko mundu osoko egitura, bai formalak bai informalak da. Elkarrekin inbertsio eta merkataritza finantzaketarako finantza kapitalaren nazioarteko fluxuak errazten ditu. XIX. mendearen amaieran, ekonomiaren globalizazio modernoaren lehen olatuaren garaian agertu zenetik, bere bilakaera banku zentralak sortzea, akordio multilateralen ezarpena eta nazioarteko erakundeen sorrera izan dira, nazioarteko merkatuetako gardentasuna, araudia eta eraginkortasuna hobetzeko helburuarekin. 

XIX. mendearen amaieran, migrazio eta komunikazio teknologia globalen aurrerapenekin, nazioarteko merkataritza eta inbertsioetan hazkundea erraztu zuten. 

## Finantza internazionalaren arkitekturaren historia 
Mundu osoko finantza sistema globala 1870etik gaur egunera arte pixkanaka eraiki da. Garapen teknologikoek, nazioarteko merkataritzak eta kapital-fluxuen hazkundeak sistema hau sendotu dute. XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, 1870–1914 artean, lehen globalizazio ekonomiko modernoa gertatu zen. Garai horretan, kapital-fluxuak, migrazioa eta merkataritza handitu egin ziren. Horri esker, finantza-zentro glo+balak sortu eta indartu ziren: Londres izan zen nagusi, baina Parisen, New Yorken, Berlinen, Amsterdamen eta Zürichen ere zentro garrantzitsuak eratu ziren. 1907an, AEBetan (Ameriketako Estatu Batuetan), finantza-krisi handi bat gertatu zen. Banku askok arazo larriak izan zituzten eta merkatuetan beldur handia sortu zen. Krisi horrek erakutsi zuen banku zentral sendo baten beharra. Hori dela eta, 1913an Erreserba Federala sortu zen, AEBetako banku zentral gisa, bankuei likidezia emateko eta krisiak arintzeko.

1914tik aurrera, bi mundu gerren eta Gerra Handien arteko krisien ondorioz, nazioarteko finantza harremanak ahuldu ziren. Herrialde askok urrezko estandarra utzi zuten, babes-neurri protekzionistak handitu ziren, eta merkataritza eta kapital-fluxuak asko murriztu ziren. Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, 1944–1945ean, Bretton Woods-eko akordioak sinatu ziren. Akordio horien helburua sistema egonkor bat sortzea zen, diru-tasak koordinatuz eta nazioarteko finantzaketa erraztuz. Horren testuinguruan sortu ziren Nazioarteko Diru Funtsa (NDF) eta Banku Mundiala bezalako erakundeak. 1970eko hamarkadatik aurrera, truke-tasak malguago bihurtu ziren, eta herrialde askok finantza-merkatuak liberalizatu zituzten. 1980eko eta 1990eko hamarkadetan, kapitalmugimenduak eta inbertsio-fluxuak asko hazi ziren, eta finantza globalizazio fase berri bat indartu zen.  Hala ere, globalizazio horrek arrisku handiagoak ere ekarri zituen. 2007–2008ko krisi finantzario globalean, AEBetako krisi hipoteariotik abiatuta, arazoak azkar zabaldu ziren mundu osora. Ondoren etorri zen Euroguneko krisia ere, zor publikoaren eta bankuen arazoekin. Gertaera horiek erakusten dute sistema finantzario globala oso interkonektatua dela eta krisiak azkar hedatu daitezkeela.

## Bretton Woods amaiera 
1969an bere estatutuetako lehen zuzenketa egin zuen. , Erreserba Eskubide Bereziak (SDR) izeneko erreserba-tresna berri bat garatu zuen, banku zentralek eduki eta elkarren artean eta IMFrekin trukatu aha

l izateko. 1976ko urtarrilean, IMFko kideek Jamaikako Akordioa sinatu zuten, Bretton Woodseko sistemaren amaiera ezartzeko eta funtsaren rola nazioarteko moneta-sistema babestera bideratu zuten. Akordioak ofizialki onartu zituen Smithsoniaren Akordioan, eta hor, neurriak erori ondoren agertu ziren truke-tasa flotatzaileen erregimenak. Truketasa flotatzaileekin batera, akordioak babestu zituen banku zentralek egindako eskuhartzeak, aldakortasun gehiegizkoa ezabatzea helburu hartuta. Akordioak atzeraeraginez formalizatu zuen urrezko estandarra. 

## Gaur egungo finantzaren globalizazioa. Kanbio-tasa malgua. 
1990. Hamarkadatik aurrera, gero eta herrialde gehiagok kanbio-tasa malgua onartu zuten, besteak beste, Brasil, Txile, Israel eta Poloniak. Oraindik, badaude herrialde askok ez dutenak onartzen erregimen tipo honek eta, herrialde horiek, finkatutak daude paritate batean txanpon batekin, adibidez dolarra. Gero eta ohikoagoa da gero eta herrialde gehiagok malgutzea erregimen hau, zeren eta nazioarteko loturak indartzean, kanbio-tasa finkoa mantentzen dituzten herrialdentzat, gero eta arriskutsuagoa da tasa mantentzea kapitalen fluxuaren aldakortasunetik.

## Ikus, gainera 
* Globalizazioa
* Inbertsioa
* Kanbio-tasa

## Erreferentziak