open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jingi Naki Tatakai

1973ko Kinji Fukasaku japoniar zinema zuzendarien filma da.

## Sinopsia 
Shozo Hironok hilketak egiten ditu Hiroshimako kaleetan, gerraosteko giro kaotikoaz baliatuta, eta oraindik ere yakuza kodean sinesten du. Gangster etsai bati tiro egin ondoren kartzelan sartuko dute, eta bertan, Wakasuji ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Bunta Sugawara: Shozo Hirono
* Hiroki Matsukata: Tetsuya Sakai
* Nobuo Kaneko: Yoshio Yamamori
* Tatsuo Umemiya: Hiroshi Wakasugi
* Kunie Tanaka: Masakichi Makihara
* Goro Ibuki: Toru Ueda
* Shinichiro Mikami: Uichi Shinkai
* Tamio Kawaji: Seiichi Kanbara
* Tsunehiko Watase: Toshio Arita
* Harumi Sone: Shuji Yano
* Keiji Takamiya: Shinichi Yamagata

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángel Gabilondo

**Ángel Gabilondo Pujol** (Donostia, 1949ko martxoaren 1a) gipuzkoar katedradun eta politikaria da. PSOEko kidea, 2009 eta 2011 artean Hezkuntza ministroa izan zen. Filosofia irakaslea, erretorea izan zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan.

## Lanak 
* *Dilthey: Vida, expresión e historia*, 1988.
* *El discurso en acción (Foucault y una ontología del presente)*, 1990.
* *Trazos del eros: del leer, hablar y escribir*, 1997.
* *Menos que palabras*, 1999.
* *La vuelta del otro. Diferencia, identidad y alteridad*, 2001.
* *Mortal de necesidad*, 2003.
* *Alguien con quien hablar*, 2007.
* *Contigo*, 2009.
* *Palabras a mano*, 2009.
* *Sin fin*, 2010.
* *Darse a la lectura*, 2013.
* *Por si acaso: Máximas y mínimas*, 2014.
Pakidermia

**Pakidermia** edo **elefantiasis** azala loditzea ezaugarri duen eritasuna da. Zainetako odolaren edota linfaren zirkulazioa gorputzaren gune jakin batean oztopatzen denean sortzen da; hala, azalaren azpiko ehunak solidotu eta gogortuz joaten dira eta azala loditu egiten da orduan. Beheko gorputzadarretan, buruan eta betazaletan sortzen da gehienetan; gizonezkoengan eskrotoan eta emakumezkoarengan aluan eta bularretan ere eratu ohi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Alaba

**Luis Alaba Sautu** (Murgia, 1890eko azaroaren 18a - Madril, 1943ko maiatzaren 6) EAJko buruzagi arabar historikoa izan zen.

Gaztea zela Madrilera joan zen ingeniaritza kimikoa ikastera. Espainiako hiriburuan EAJra afiliatu zen. Gasteiza itzulita (1915ean) hiri honetako Euskal Gaztedia taldean integratu zen. 1917an EAJk Arabako Madrileko Gorteetarako hautagai izendatu zuen.

Espainiako Gerra Zibila lehertu zenean (1936an) Araba Buru Batzarreko buruzagietako bat zen . Gerra galduta, Alabak klandestinitatean jardun zuen, barruko erresistentzia antolatuz eta euskal presoei eta haien familiei behar zuten laguntza emanez. Era berean, II. Mundu Gerra hasi zenean erbesteko Eusko Jaurlaritzaren artekari bihurtu zen, eta honen bidez frankismoaren errepresio latzaren berri eman zion Frantziako Gobernuari.

1941ean agintari frankistek Gasteizen atxilotu zuten. Bere bizitza salbatzeko nazioarteko ahaleginak egin baziren ere (Pétain mariskal frantziarrarena eta Vatikanoarena, besteak beste) frankistek Madrilen fusilatu zuten 1943ko maiatzaren 6an .

## Erreferentziak
José María Zarraga

**José María Zarraga Martín** (Getxo, 1930eko abuztuaren 15a - Madril, 2012ko apirilaren 3a) bizkaitar futbolari eta entrenatzailea izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* **?-?**: Ibarra Kirol Elkartea
* **1948-49**: Getxoko Arenas
* **1949-51**: Agrupación Deportiva Plus Ultra
* **1951-62**: Real Madrid Club de Fútbol
Juanma Lillo

**Juan Manuel Lillo Díez** (Tolosa, 1965eko azaroaren 3a) gipuzkoar futbol entrenatzailea da. UD Salamanca lehen mailara igo zuenean, 29 urte besterik ez zituen, inoizko entrenatzailerik gazteena izanik.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak 
*
Dominique Gardères

**Dominique Maximien Gardères** (Biarritz, 1856ko urriaren 22a - Buenos Aires, 1898ko martxoaren 6a) lapurtar zaldizkoa izan zen.

## Olinpiar domina 
Nazioarteko Olinpiar Batzordearen zerrenda ofiziala hartuz gero, Parisko Olinpiar Jokoetan altuera jauzian urrezko domina lortu zuen, baina, kasu horretan, historialariek ondorioztatu dute NOBk kendu egin beharko liokeela garaikur hori. Ekitazioko gorako jauzian —gaur egun ez da egiten halako probrarik— irabazletzat ageri da *ex aequo* Giovanni Giorgio Trissino italiarrarekin. Stephane Gachet historialariaren arabera, urrezko domina horren irabazlea ez zen Garderes izan, Alfred Gardère izeneko gaskoi bat baizik. ''JO d'été-Tous les médaillés français de 1896 à nos jours'' (Udako Olinpiar Jokoak-dominadun frantziar guziak 1896tik gaur egunera arte) liburua argitaratu zuen 2023an, eta hor argitu du nahasmendua. Hasteko, Gardères miarriztarra Joko haiek egin baino bi urte lehenago hil zen, 1898an, Buenos Airesen. Bi kirolariak nahasi izanaren arrazoietako bat abizenaren antzekotasuna litzateke, eta, bertzea, Gardèrek izan zuela lotura bat Miarritzerekin: Le Hougakoa zen, Gaskoiniako herri txiki batekoa —Euskal Herritik 100 kilometro ingurura dago—, baina 1900eko Jokoak egin zirenean Miarritzen bizi zen. Gaur-gaurkoz, NOBk ez du zuzendu zerrenda ofiziala.

## Odonimia 
Biarritzen, bere sorterriak, Gardères karrikak, Gardères pasabidetik luzatuz, bere izena gogoratzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paz Fernández Felgueroso

**Paz Fernández Felgueroso** (Donostia, 1937ko irailaren 28a) asturiar abokatu eta politikaria da. PSOEko kidea, 1999 eta 2011 artean Gijóngo alkatea izan zen.
Euskokultur Fundazioa

**Euskokultur Fundazioa** 2000. urtean sorturiko kultur alorreko fundazioa da. Bere langaia orokorki euskal kultura eta Euskal Herrian presentzia duten agerpen kulturalak dira.

## Sorrera 
Euskokultur Fundazioa 2000. urtean Eugenio Arraiza Rodriguez-Monte Iruindarrak eta haren emazte Maria Josefa Fernandezek (Marcilla, 1930.eko urriaren 8a - Huelva, 2020.ko hilbeltzaren 28a) eratu zuten, orohar euskal kulturaz zuten kezkak bultzaturik, eta aurreko hainbat urtetako ahaleginak bideratzearren. Lehenengo unetik hainbat aholkulari bildu zuten haren inguruan, hala nola Bixente Serrano Izko, Kike Diez Ulzurrun eta Lontxo Aburuza, gero fundazioaren Patronatuko kide bilakatu zirenak. Eugenio Arraiza hil ondoren, 2015. urtean, patronatu horrek egiten du fundazioaren gidaritza. 2017. urteko hasmentan, patronatua osatzen dutenak honakoak ziren: Bixente Serrano (presidente), Maite Lakar, Jose Antonio Solano eta Juan Carlos Etxegoien *Xamar*. Geroago, Bixente Serrano hil eta ondoren, Jon Abril kazetaria sartu zen Patronatuan, hala nola Leire Asporosa, biak ere ordura arte aholkulari zirenak.

## Kultur ikuspegia 
Eugenio Arraizak kulturaren gainean zuen ikuspegi zabala transmititu zion fundazioari, hots, kultura jakintza edo ezagutza izan bai, baina batez ere zerbait bizia, eta bizitzarekin batera egunero birsortzen dena. 2007. urtean UEUk argitara emandako *Euskal Herria ardatz* liburuan azaltzen dira nagusiki bere oinarri teorikoak, alegia, abiaburuak eta kulturaren inguruko ikuskera. Bi hirukote aurkezten zaizkigu teoriaren oinarrian, liburuaren azpititulu ere: *kultura, identitatea, boterea* batetik eta *ezagutza, sentimendua, ekimena* bestetik.
Kultura gizakiari dagokio, ez lur-eremu bati, eta *eraikitze-prozesuan dagoen pentsaera* gisa definitzen du Arraizak. Horren harira, Euskal Herrian bizirik edo bilakaeran dauden gai guztiak dira geure herriko kulturaren osagaiak, hizkuntza batean zein beste batean izan, eta hortik datorkio *Eusko kultur gaiak* kontzeptua sarri erabiltzea.

## Lan eremua 
Lurraldeari dagokionez, ingurune hurbilenetik hasita, Nafarroa da fundazioaren lan-eremu behinena, baina, jakina, Euskal Herria da ardatza, zentzurik osatuena erdietsiko badu behintzat. Horiek horrela, fundazioaren nahikundea da instituzioekin zein entitate pribatuekin elkarlana egitea, hitzarmen edo bestelakoen bitartez.

Eginkizunei doakienez, fundazioaren egitasmo nagusia, ia sortzetik beretik aitzina daramana, ahozko kulturaren bilketa da, Kultura Immaterialaren osagai ezinbestekotzat joa. Izan ere, nagusiki Nafarroako herrietako adin bateko jendeari elkarrizketak grabatzea da egitasmoa, gogoan dituzten bizipenak eta ezagutza hurbilak bilduz.

Horretaz gain, Nafarroako historia ikastaroak antolatzen ditu urtero eta beste hainbat ekimen eta egitasmotan parte hartu izan du bere bizitzan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskokultur Fundazioa

## Bibliografia 
* *Euskal Herria ardatz. Kultura - Identitatea - Boterea. Ezagutza. Sentimendua. Ekimena*, Eugenio Arraiza, Eduardo Apodaka, Joxe Manuel Odriozola, Gaizka Aranguren (koord.). Udako Euskal Unibertsitatea, Bilbo, 2007.
Lentxu Rubial

**Leonor "Lentxu" Rubial Cachorro** (Erandio, 1945eko apirilaren 6a - Bilbo, 2013ko abenduaren 21a) bizkaitar politikaria izan zen. 2004ko eta 2008ko hauteskunde orokorretan senatari hautatu zuten.
Bernard Renau Elizagarai

**Bernard Renau Elizagarai** (Armendaritze, 1652ko otsailaren 2a - Pougues-les-Eaux, 1719ko irailaren 30a) nafar ingeniari eta militarra izan zen. Bederatzi Urteko Gerran eta Espainiako Ondorengotza Gerran parte hartutakoa, lotinant-jeneral izendatu zuten.

Itsas armadan nahiz lehorrekoan jardun zuen, eta bere garaian arrakasta handia izan zuten arma berri batzuk asmatu zituen. 1682. urtean, Aljeriako konkistan triskantza handiak eragin zituen bonba-lehergailua asmatu zuen. Europako leku askotan ibili zen, bertako babes-sistemak egokitzeko xedean; 1689. urtean, gerra-ontziei buruzko alderdi teknikoak eta militarrak aurkezten zituen lan bat idatzi zuen.

## Lanak 
* *Théorie de la manœuvre des vaisseaux* (1689)
* ''Mémoire, où est démontré un principe de la méchanique des liqueurs, dont on s'est servi dans la Théorie de la manœuvre des vaisseaux et qui a été contesté par Hughens'' (1689)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hôtel Matignon

**Hôtel Matignon** edota **Hôtel de Matignon** (euskaraz *Matignon Hotela*) Frantziako lehen ministroaren egoitza ofiziala da. Paris hiriburuko Carenne karrikaren 57. zenbakian dago, 7. barrutian.

1722-1724 artean Jean Courtonne arkitektoak eraiki zuen.

Irudi:100528paris_matignon06.jpg|Ataria.
Irudi:Matignon_grande_cour_5.JPG|Aurrealdea.
Irudi:Matignon (perron).jpg|Eraikina.
Irudi:20140920 - Hôtel de Matignon 19.jpg|Urrutira.
Irudi:JEdP - Hotel de Matignon (WMFR) 08.JPG|Areto urdina.
Irudi:Hôtel Matignon @ Residence of the Prime Minister of France @ Paris (29769328125).jpg|Areto gorria.
Irudi:20140920 - Hôtel de Matignon 03.jpg|Gabinete nagusia.
Irudi:20140920 - Hôtel de Matignon 05.jpg|Ministroaren bulegoa.

## Ikus gainera 
* Frantziako Gobernua
* Frantziako gobernuburuen zerrenda
* Eliseo jauregia

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jeannette Campbell

**Jeanette Morven Campbell** (Donibane Lohizune, 1916ko martxoaren 8a - Buenos Aires, 2003ko urtarrilaren 15a) argentinar igerilaria izan zen. Berlingo Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen 100 metroko modalitatean. Emakumezkoen kirola sustatu zuen eta domina bat lortu eta Joko Olinpiko batean parte hartu zuen lehen emakumezko atleta argentinarra izan zen. 1964ko Tokioko Olinpiar Jokoen inaugurazio ekitaldian ordezkaritza nazionaleko banderaria izan zen. 1991n Igeriketaren Ospearen Nazioarteko Aretoan sartu zuten.

## Kirol karrera 
### Hastapenak 
Bere historia 6 urterekin Belgrano Athletic Clubeko piletan igeriketa praktikatzearekin hasi zen, ondoren 1929an Club Ferro Carril Oeste taldeko 100 metroko taldean ekiteko. Belar gaineko hockeya ere egingo zuen klub berean, baina bere familiak igeriketarako zuen zaletasunak (Dorothy arreba 100 metro libreetako txapeldun argentinarra izan zen) eragina izango zuen uretako jardueran aritzeko.

1928an lortu zituen bere lehen garaipenak maila txikienean, eta geroago -Dorothy arrebarekin batera- San Isidro Club ospetsua garaitu zuten errelebo-lasterketan. Lau urte geroago, nagusien mailan arrakasta izaten hasi zen: Argentinako 100 metroko lehen txapelketa irabazi zuen 1:18: 6ko markarekin, Hego Amerikako errekorra hautsiz. 1935ean, Rio de Janeiroko Hego Amerikako txapelketan, 100 metroko (1:08:0) eta 400 metroko (5:47:8) errekorrak hautsi zituen. Celia Milberg, Alicia Laviaguerre eta Ursula Frickekin batera 4 x 100 posta-saria ere irabazi zuen talde argentinarrarekin. Urte berean, Argentinako nazionalitatea hartu zuen 1936ko Berlingo Olinpiar Jokoetan pentsatuz.

### Berlin 1936 eta Miss Olimpic 
1936ko ekainaren 9an *Cap Arcona* transatlantikoan ontziratu zen, Joko Olinpikoetan herrialdea ordezkatu zuen lehen emakume argentinarra izan zelarik. 51 kirolarik osatzen zuten ordezkaritza, eta horietatik 50 gizonezkoak ziren. Elkarrizketa askotan, igerilari argentinarrak esan zuen bidaiako 21 egun horiek bere bizitzako aspergarrienak izan zirela. Historiako bilera olinpiko eztabaidatuenetako bat zuen aurrean,  Adolf Hitler buru zuen politika naziaren irizpide eta ideologien inguruan antolatua.

2018tik, *Buenos Airesko Gazteriaren Hiribildu Olinpikoan* dagoen kale batek bere izena darama.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Berlingo 1936ko Olimpiar Jokoak eta Jeannette Campbell: Argentinako prentsaren ikuspegia, Pablo Kopelovich 2017

## Kanpo estekak 
* Lehen medailista
* Munduko bigarren igerilaria. El Gráfico aldizkaria
Flandriar Ardenak

[thumb|Flandriar Ardenak osatzen duten udalerriak, [Ekialdeko Flandrian.]]
**Flandriar Ardenak** Ekialdeko Flandria (Belgika) probintzia hegoaldeko eskualde menditsuari ematen zaion izen ez-ofiziala da. Tontorrik altuena Hotondberg (145 m) da.

Gune hau Ardenetatik desberdina da, azken hauek hegoalderago baitaude kokaturik, Valonia, Frantzia eta Luxenburgon.

Inguruko herririk handienak Oudenaarde, Ronse eta Zottegem dira.

Txirrindularitza lasterketak ohikoak izaten dira inguru horretan. Bertatik igarotzen dira adibidez, Flandriako Tourra, Omloop Het Nieuwsblad eta Flandrian Zehar. Lasterketa hauetan dauden igoera zailenetakoak daude eskualde honetan.

## Kanpo estekak
Raxt

**Raxt** (, *Rašt*) Irango ipar-mendebaldeko hiria da, Gilan probintziako hiriburua. Kaspiar itsasoaren ertzean dago, Sefid-Rud ibaiaren ahoan. 2011n 639.951 biztanle zituen

## Geografia 
### Klima 
Raxt hiriak klima subtropikal hezea dauka, *Cfa* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala, rasht.ir
Paterberg

**Paterberg** Flandriar Ardenetako muinoa da, Kluisbergen herritik gertu kokaturik dagoena, Ekialdeko Flandrian, Belgikan.

Paterberg-era igoera ezaguna da Flandriako txirrindularitza klasiketan, bereziki Flandriako Tourrean. Galtzada-harriz osaturiko bide estua da, 360 metro luze eta erripa handiarekin, Batezbesteko malda %13,5-ekoa da, eta ehun metro luze den tarte batean %20-koa. Gainera, igoera aurretik txirrindulariek hartu behar duten bihurgune angeluzuzenak igoeraren zailtasuna areagotzen du. Klasiketako igoerarik zailenetakoa da, Koppenberg eta Muur Kapelmuurekin batera.

Muinoko aldapak zolatu gabe zeuden 1986an inguruko nekazari batek galtzada-harriz bidea osatu zuen arte, Flandriako Tourra bere etxe ingurutik pasatzea nahi baitzuen. Denborarekin, galtzada-harriz osaturiko igoera hau belgiar txirrindularitzako ikurretako bat bihurtu da, eta 1993an bidea babestutako monumentu izendatu zuten. 1986tik hona, Paterberg-etik beti igaro da Flandriako Tourra. 2011 aurretik lasterketan behin bakarrik igotzen zen muinoa, helmugatik urrun. Hala ere, 2012tik aurrera Flandriako Tourrean Paterberg hainbat aldiz igotzeko ohitura dago eta lasterketako azken igoera izan ohi da. 2012 eta 2013an hiru aldiz igo zuten txirrindulariek Paterberg, eta 2014 aurrera, bi aldiz igotzen dute.

Flandriako Tourraz gain, E3 Harelbeke eta Flandrian Zehar lasterketak ere igarotzen dira bertatik.

## Kanpo estekak
Arak

**Arak** (, *Arāk*), **Soltan Abad** () ere deitua, Iran mendebaldeko hiria da, Markazi probintziaren hiriburua. 2011n 484.212 biztanle zituen.

## Geografia 
Arak 1.750 metroko garaieran dago, mendiz inguratua hegoalde, mendebalde eta ekialdetik. Qom eta Isfahan hiriak hurbil ditu, eta Teheran 260 kilometrora.

### Klima 
Hiriak klima kontinentala dauka, *Dsa* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sperrins

**Sperrin mendiak** edota **Sperrins** (irlanderaz *Speirín* edota *Na Speiríní*, eta ingelesez *The Sperrins* edota *Sperrin Mountains*) Ipar Irlandako Tyrone konderria eta Derry konderriaren artean hedatzen den mendikate bat da, bai eta Irlanda osoko goilur eremu handienetakoa ere.

Bere mugak honakoak dira: iparraldean Limavady udalerria, ekialdean Slieve Gallion mendia Desertmartin udalerrian, eta hegoaldean berriz Strabane udalerria.

Bere mendirik garaiena Sawel da (678 m.).

## Kanpo estekak
Warkako Dama

**Warkako Dama**, **Urukeko Dama** edo **Warkako** **maskara** —batzuetan *Sumerko Monalisa* izenaz aipatua— K. a. 3300 urteko eskultura da (edo K.a. 3500-2250 artean), sumertar zibilizazioan. Maskara honek garrantzi handia du ezen artearen historiaren lehen emakume aurpegia baita.

## Historia 
Eskultura 1938an arkeologo alemanek aurkitu zuten **Inanna** jainkosari eskainitako tenpluen multzoaren aztarnategian, Eanna auzoaren aztarnetan, alegia, antzinako Uruk hirian, egungo Samawatik gertu, Bagdadeko 280 kilometrotara. Irakeko Museo Nazionalean erakusten zen, hango pieza garrantzitsuenetariko bat izanik, baina gerraren ondorioz, museoaren arpilatzeari ekitean, 2003ko apirilaren 9an, lapurtua izan zen. Ikerketa egin ostean, maskara berreskuratu ahal izan zen.

## Ezaugarriak 
Maskarak hogei zentimetro ditu, marmolez egina da eta irudia goi-erliebe bat da. Osagarri batzuk lapislazuli, betun eta urre orrikoak dira. Itxura guztien arabera sumertar jainkosa baten errepresentazioa da, ziur aski lehen aipatu den Inanna jainkosarena.

## Ikus, gainera 
* Mesopotamia
* Sumer
* Uruk
* Irakeko Museo Nazionala
* Sumertar erlijioa

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Curruthers, Fiona. 2023-09-19. "Iraq Museum resembled 'emergency ward'", *University of Sydney News*. (Warkako ontziaren gerra aurreko kolorezko argazkia, bai eta desagertutako Warkako Maskarakoarena).
* :The Iraq Museum Database (Chicagoko Ekialdeko Institutuak ostatua)
* : [Warkako Damaren itzulera UNED(https://eu.wikipedia.org/wiki/UNED)eko webgunean.]
Íñigo de la Serna

**Íñigo Joaquín de la Serna Hernáiz** (Bilbo, 1971ko urtarrilaren 10a) kantabriar ingeniari eta politikaria da. PPko kidea, 2007 eta 2016 artean Santanderko alkatea eta 2016ko azaroaren 4tik aurrera Espainiako Sustapen Ministroa da.
Vlora (ontzia)

[250px|thumb|eskuinera|Vlora kargaontziko errefuxiatuak [Bariko portuan 1991eko abuztuaren 8an.]]
**Vlora** kargaontzi bat izan zen. 1960an eraiki zuten Anconako ontzioletan, eta 1995ean desguazatu zuten Turkian. Ezaguna da, berak eraman zituelako milaka eta milaka albaniar Italiara. Gaur eguneko datuen arabera, ezaguna egin zuen bidaialdi bakarrean 10.000-20.000 bidaiari inguru eraman zituela uste da.

## Barirako bidaia (1991) 
### Testuingurua 
Albanian Enver Hoxharen sozialismoa erori joan zen Ramiz Alia oinordekoaren eskutik, 1990eko hamarkada hasieran. Sobietar Batasunean Glasnost eta Perestroikaren garaiak ziren. 1989ko iraultzek ez zuten eragin handia izan Albanian baina Sobietar Batasunaren desegitearen ondorioz, albaniarrek eragin nabaria jazo zuten. Lehen hauteskundeak 1992. urtean ospatu ziren, baina trantsizio garai hura ez zen batere erraza izan, eta sistema komunista kolapsatu egin zen. Albania gerra zibil baten atarian izan zen 1997an.

### Ontziratzea (abuztuak 7) 
1990eko hamarkadan milaka albaniarrek alde egin zuten sorterritik etorkizun hobe baten bila eta horrek Vloraren okupazioa eragin zuen. Milaka lagun joan ziren Durreseko portura itsasontzira igo eta alde egiteko asmoz. Barkura igo zirenak 10.000 eta 20.000 tartean izan zirela uste da.

### Itsasoan (abuztuak 8) 
Itsasontziari ez zizkioten egin oraindik behar zituen konponketa guztiak, eta hala eta guztiz ere, portutik Itsaso Adriatikora atera behar izan zen, milaka eta milaka lagun zeramatzala. 55 mila nautiko egin zituzten 36 ordutan, eta Bari hiri italiarrera iritsi ziren.

Denborarekin, baldintza ezberdinekin gehienak Albaniara deportatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agustin Elduaien

**Agustin de Carlos Elduaien** (Donostia, 1964ko abuztuaren 4a) gipuzkoar futbolari ohi da, atezain moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Wolfgang Ratz

**Wolfgang Ratz** (Bilbo, 1959ko urtarrilaren 12a) austriar poeta eta itzultzailea da, gaztelaniaz eta alemanez idazten duena.

## Lanak 
* *Hoja roja/Zerrissenes Blatt*, Cuadernos negros, Calarcá 2007
* *El idioma de las hormigas/Die Sprache der Ameisen*, Vitrales de Alejandría, Caracas 2004, 
* *Poesía entre dos mundos: antología ALA*, Edition Doppelpunkt, Viena 2004, 
* *Zimt und Metall*, Verlag G. Grasl, Baden bei Wien 2002, 
* *1492-keine Wahrheit ist auch eine Klarheit*, Viena 1992
Aitor Tornavaca

**Aitor Tornavaca Fernández** (Gasteiz, 1976ko martxoaren 24a) arabar futbolari ohia da, ezker hegalean aritzen zena.

## Estatistikak 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Baltasar Albeniz

**Baltasar Albeniz Martínez** (Eibar, 1905ko urtarrilaren 6a - Iruñea, 1978ko azaroaren 29a) gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
### Futbolaria 
### Entrenatzailea 
## Kanpo estekak
Iban Espadas

**Ibán Espadas Zubizarreta** (Tolosa, Gipuzkoa, 1978ko abuztuaren 4a) gipuzkoar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2015ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Esteban Areta

**Esteban Areta Vélez** (Iruñea, 1932ko apirilaren 14a - Sevilla, 2007ko uztailaren 9a), **Areta II** izengoitiz ezaguna, nafar futbolari eta entrenatzailea izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Serafin Areta

**Serafin Areta Vélez** (Iruñea, 1930eko azaroaren 29a - *ib.*, 1997ko maiatzaren 4a), **Areta I** izengoitiz ezaguna, nafar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Jorge Azkoitia

**Jorge Azkoitia Gabiola** (Bilbo, 1974ko apirilaren 27a) bizkaitar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Deutsche Schule Bilbao

**Deutsche Schule Bilbao** () Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen nazioarteko eskola da, kindergarten/haurtzaindegi, Grundschule/lehen irakaskuntza, Sekundarstufe/bigarren irakaskuntza eta Oberstufe/batxilergo mailak dituena.

Lehen Mundu Gerra zela eta Bizkaian babesturik zeuden alemaniar familia batzuk 1917ko otsailaren 11n sortu zuten.

## Ikasle ohiak 
* Viktor Elbling, alemaniar enbaxadorea Mexikon.
* Ricardo Díez-Hochleitner, UNESCOren kidea (1970-1976) eta Erromako Klubeko ohorezko presidentea.
* Ricardo Martínez Rico, estau-idazkaria (2003-2004).
* Federico Krutwig, Euskaltzaindiako kidea (1943-1989).
* Jörg Draeger, telebista aurkezlea.
* Rafael Frühbeck de Burgos, orkestra-zuzendaria.
* Adela Ucar, kazetaria
* Borja Mendia, saskibaloi-jokalaria.
* Maite Agirre, biolin-jotzailea
* Manu Ortega, ilustratzailea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ikastetxe Alemaniarraren gimnasio eta kindergartena

## Kanpo estekak
Deutsche Schule San Sebastián

**Deutsche Schule San Sebastián** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen nazioarteko eskola da, kindergarten/haurtzaindegi, Grundschule/lehen irakaskuntza, Sekundarstufe/bigarren irakaskuntza eta Oberstufe/batxilergo mailak dituena. Gipuzkoen bizi ziren alemaniar familia batzuk 1921eko otsailaren 15ean sortu zuten.

## Zuzendariak 
*1921–1925: Klein-Schönnefeld
* 1925–1928: Lapper-Georg
* 1928–1929: Georg Janocha
* 1929–1934: Otto Stadelmann
* 1935–1940: Leonard Kreukler
* 1940–1945: Dr. Erhard Richter
* 1945–1951: Schule geschlossen
* 1951–1953: Hans Schimsheimer
* 1953–1954: Ummo Tonner
* 1954–1962: Wendelin Bernecker
* 1962–1965: Paul Heinemann
* 1965–1969: Félix Bayer
* 1969–1979: Dr. Heinrich Brück
* 1979–1989: Dr. Scholz
* 1990–1993: Dr. Bodo Assert
* 1994–1997: Berthold Feige
* 1997–2000: Christiane Kollek
* 2001–2002. Ruth Cerrillo
* 2002–2009: Wolfgang Schübert
* 2009–2012: Christina Schafenberg
* 2012–2014: Ruth Cerillo, Myriam Bernard eta Eider Illarramendi
* 2014–2015: Doris Trettin
* 2015-: Javier Pargada
* 2015-2023: Marise García
* 2024: Juan Martorell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manu Ortega

**Manuel "Manu" Ortega Santos** (Bilbo, 1971ko apirilaren 30a) bizkaitar ilustratzaile eta komikigilea da.

## Lan nabarmenak 
* *Printzesa puzkertia*, Arrate Egaña, Erein.
* *Erantzuna haizean dabil*, Patxi Zubizarreta, Txalaparta argitaletxea, 2016.
* *Chelo Holmes en el corazón de la pirámide*, Daniel Hernández Chambers, Edebé, 2016.
* *Hamlet*, William Shakespeare, Oxford University Press, 2015.
* *Chelo Holmes y el secreto de lo invisible*, Daniel Hdez. Chambers, Edebé, 2015.
* *Ilargiko zaindariak*, Aitor Arana, Ibaizabal, 2015.
* *Max eta lehengusina txikia*, Laida Martínez, Ibaizabal, 2014.
* *Berbontzi*, Abel Amutxategi, Erein, 2014.
* *Chelo Holmes, detective privado*, Daniel Hdez. Chambers, Edebé, 2013.
* *Lunatikoak. Zientziaren bidezidorretan*, Egoitz Etxebeste, Elhuyar, 2013.
* *Junts vam venir volant*, S. Benet y A. Cervera, 2012.
* *Un carromato verde botella*, Pedro Mañas, Edebé, 2011.
* *Egun bat Petre Romanescuren bizitzan*, Xabier Mendiguren, Erein, 2009.
* *Elurte bateko ipuinak*, Pako Aristi, Erein, 2008.
* *Donde nunca es invierno*, Claudia Larraguibel, Edebé, 2008.
* *M´estima, no m´estima*…, Lourdes Figueiras, Cruïlla, 2008.
* *Les cartes del meu germà petit*, Chris Donner, Cruïlla, 2007.
* *Xut d´amor*, Hubert Ben Kemoun, Cruïlla, 2007.
* *Denboraren makina*, Alaitz Olaizola, Erein, 2006.
* *Cavaller o cavalleressa, ho sabrás ben de pressa*, Enric Lluch, Edebé, 2006.
* *Llegó del mar*, Carlos Puerto, Edebé, 2004.
* *Asteburu bat tren zaharrean*, Jabier Muguruza, Erein, 2004.
* *Joanes eta Bioletaren bihotza*, Miren Agur Meabe, Elkarlanean, 2002.
* *Zubi misteriotsuan*, Jabier Muguruza, Erein, 2001.
* *Los ojos de la nereida*, Pepa Guardiola, Edebé, 2000.
* *Ibaia maitasunaren oztopo*, Begoña Bilbao, Erein, 2000.
* *Aduna eta aduanak*, Felipe Juaristi, Erein, 2000.
* *El niño desconocido*, Anaya, 2000.
* *Vienen por la noche*, Paul Biegel, SM, 1999.
* *Mito, mito, eta kitto*, Xabier Díaz Esarte, Erein, 1999.
* *Tempesta a l´illot negre*, M. Àngels Bogunyà, Crüilla, 1999.
* *Urrezko ibaiaren erregea*, John Ruskin, Erein, 1998.
* *Printzesa puzkertia*, Arrate Egaña, SM, 1998.
* *Ez idolorik uki*, Brigitte Smadja, Desclée De Brouwer, 1997.
* *Kezka 51. ikasgelan*, Josep Gorriz, Desclée De Brouwer, 1997.
* *La carta en clave*, Jan Terlouw, SM, 1996.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Manu Ortega EIMA katalogoan.
*  Mano Ortega webgunea
Igor San Juan

**Igor San Juan López de Armentia** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1970 - ) euskal abeslari bakarlaria da.

## Ibilbidea 
Betidanik ibili da gitarra eskuan abestiak konposatzen. Debagoieneko Danbaka lehiaketan parte hartu izan zuen eta Imanol Cover Lehiaketara ere aukeztu zen "Ausencia" abestiarekin.

2016ko abenduan bere lehenengo diska kaleratu du, *Izarrik gabeko zerua*. Talde batek lagunduta grabatu du diska, Musikenetik ateratako Juan Sebastian Vazquez (pianoa), Aaron Castrillo (bateria) eta Txutxi Garcia (kontrabaxua), eta hauetaz gain lagunak dituen Andoni Arana eta Asier Crespo gitarristek eta Mikel Azkarate saxofoi jotzaileak.

## Diskografia 
* *Izarrik gabeko zerua* (2016, autoekoizpena).

## Erreferentziak
Jean Abeberri

**Jean-Claude "Koko" Abeberri** (Miarritze, Lapurdi, 1932ko azaroaren 1a - *ib.* 2017ko otsailaren 21a, Lapurdi) euskal ekintzaile bat izan zen.

Abokatua lanbidez, Iparretarrakekin hasi zen lanean eta euskal militante asko defendatu zituen. Enbata aldizkariko zuzendari ere izan zen. Bertan ditu argitaratuak hainbat artikulu. Aldizkariko buru zela, 1979ko apirilean Goardia Zibilak Biriatun atxilotu zuen, autoan ETAren *Zutik* aldizkariaren zenbait ale zeramatzalako. Urtebete geroago, Espainiako Polizia iraintzea egotzita auzipetu zuten.

1980ko hamarkadan Ipar Euskal Herrian GALek burutzen ari zen atentatu kanpainaren testuinguruan, Baionan Euskal Herriko Giza Eskubideen Babeserako Batzordea erakundearen sortzaileetako bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jean Abeberriri Berria.eus egunkarian egindako elkarrizketa. 2014ko irailaren 27a.
Arritxu Iribar

**Maria Arritokieta Iribar Egaña**, ezagunago **Arritxu Iribar** gisa (Zumaia, Gipuzkoa, 1963), zumaiar irrati-esataria da.
[thumb|1995an [Baleike|Beleike aldizkarian]]
Euskal filologoa da ikasketaz. Ikasketak amaitu eta gutxira, 1987az geroztik, dabil esatari Euskadi Irratian, batez ere kirolei buruzko emankizunak eskainiz. 1992an, Ramon Etxezarreta idazlearekin batera, Marino Lejarreta txirrindulariari buruzko biografia idatzi zuen.

Kazetaritzatik at, 2015eko udal hauteskundeez geroztik Zumaiako zinegotzia eta alkateordea da, EH Bilduren hautetsi gisa.

## Idatzitako liburuak 
* *Marino Lejarreta. La fuerza de la sencillez.*, Dorleta argitaletxea, Bilbon, 1992an,  / egilekidea: Ramon Etxezarreta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa "*Gogoko dut txirrindulari gazteen bidearen berri ematea*"Berria 2021.05.21
Eslamxahr

**Eslamxahr** () Iran iparraldeko hiria da, Teheran probintziakoa. 2011n 389.102 biztanle zituen.

## Geografia 
### Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ha Seok-jin

**Ha Seok-jin** (; Seul, 1982ko otsailaren 10a - ) Hego Koreako aktorea da.

## Filmografia 
* 2005: Sad Love Story
* 2005: Princess Lulu
* 2006: Dr. Kkang
* 2006: Korea Secret Agency
* 2007: If in Love... Like Them
* 2007: Hello! Miss
* 2007: Drama City
* 2008: I am Happy
* 2009: What's for Dinner?
* 2010: The Great Merchant
* 2010: Once Upon a Time in Saengchori
* 2011: Can't Lose
* 2011: If Tomorrow Comes
* 2012: Standby
* 2012: Childless Comfort
* 2013: Shark
* 2013: Thrice Married Woman
* 2014: Legendary Witches
* 2015: D-Day
* 2016: Iron Lady
* 2016: Drinking Solo
* 2016: 1% of Anything
* 2017: Radiant Office
The Pursuit of Happyness

***The Pursuit of Happyness*** (euskaraz *Zoriontasunaren Bila*) 2006ko Gabriele Muccino italiar zinema zuzendariak zuzendutako biografia drama film bat da. Chris Gardner estatubatuar saltzailearen memoria eponimoetan oinarritua dago. Will Smith, Thandie Newton eta Jaden Smith aktoreek antzeztu zuten.

Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Will Smith) jaso zuen.

## Argumentua 
Chris Gardner (Will Smith) talentudun saltzaile bikain eta saiatu bat da, baina bere lanbideak ez dio bizitzeko oinarrizko beharrak asetzeko adina dirurik ematen. Ondorioz, bera eta bost urteko semea (Jaden Smith) ordurarte bizi ziren San Frantzisko hiriko solairu batetik kaleratu eta etxegabeak bilakatuko dira. Gardnerren burtsa korriduria prestigiotsu batean praktika batzuk burutzea lortzen duenean, aita-semeek bizimodu hobeagoa lortzeko ametsaren bidean bizitzak jartzen dizkien oztopo ugari gainditu beharko dituzte, betiere bizi

## Aktoreak 
* Will Smith: Chris Gardner
* Jaden Smith: Christopher Gardner Jr. (kredituetan Jaden Christopher Syre Smith izen osoz)
* Thandie Newton: Linda Gardner
* Brian Howe: Jay Twistle
* Dan Castellaneta: Alan Frakesh
* James Karen: Martin Frohm
* Kurt Fuller: Walter Ribbon
* Takayo Fischer: Chu andrea

## Kanpo estekak 
* *The Pursuit of Happyness* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ali (filma)

***Ali*** 2001eko Michael Mann estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoitzi eta itdazitako kirol biografia film bat da. Muhammad Ali boxeolariaren bizitzan oinarritua dago. Will Smith, Jamie Foxx, Jon Voight, Mario Van Peebles, Ron Silver, Jeffrey Wright, Mykelti Williamson eta James Toney aktoreek antzeztu zuten.

Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Will Smith) eta Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Sariaren (Jon Voight) izendapenak jaso zituen.

## Argumentua 
Muhammad Ali (Will Smith) boxeolariak kemen, sasoi fisiko bikain, oldarkeri eta adimenaren bidez estatubatuar askoren bizitzak betiko aldatu zituen. Bere borrokaldiak boxeolekuetan nahiz kanpokoan topatu zituen gizarteko oztopoen aurka izan ziren, horrek bizitzako gazi-gozoak ezagutaraztea suposatu zion. Belinda emaztea (Nona Gaye); Angelo Dundee entrenatzailea (Ron Silver); Brew Brown aholkularia (Jamie Foxx); Howard Bingham argazkilaria eta biografoa Jeffrey Wright; eta Fernie Pacheco medikua (Paul Rodriguez), denak ere boxeolari ospetsuaren inguruko pertsona garrantzitsuak. Guzti honek Ali AEBetako Historia Garaikideko pertsonaia estimatuenen artean sailkatuarazi du. Txapelduna, liderra eta hedabideetako ohiko pertsonai nabarmena. Alik beste inork baino karisma handiagoa bereganatu zuen.

## Aktoreak 
* Will Smith: Cassius Clay, Jr. / Cassius X / Muhammad Ali
* Jamie Foxx: Drew Bundini Brown
* Jon Voight: Howard Cosell
* Mario Van Peebles: Malcolm X
* Ron Silver: Angelo Dundee
* Jeffrey Wright: Howard Bingham
* Mykelti Williamson: Don King
* James Toney: Joe Frazier
* Jada Pinkett Smith: Sonji Roi
* Nona Gaye: Belinda Boyd / Khalilah Ali
* Michael Michele: Veronica Porché
* Joe Morton: Chauncey Eskridge
* Paul Rodriguez: Ferdie Pacheco doktorea
* Bruce McGill: Bradley
* Barry Shabaka Henley: Herbert Muhammad
* Giancarlo Esposito: Cassius Clay, Sr.
* Laurence Mason: Luis Sarria
* LeVar Burton: Martin Luther King, Jr.
* Albert Hall: Elijah Muhammad
* David Cubitt: Robert Lipsyte
* Michael Bentt: Sonny Liston
* Charles Shufford: George Foreman
* Robert Sale: Jerry Quarry
* Candy Ann Brown: Odessa Clay
* David Haines: Rudy Clay / Rahman Ali
* Leon Robinson: Joe Anaia
* Ted Levine: Joe Smiley
* David Elliott: Sam Cooke
* Truth Hurts (kredituetan Shari Watson): Abeslaria
* Malick Bowens: Joseph Mobutu
* Zaa Nkweta: Foremanen aurkako borrokaldiaren aurkezlea
* Brandon T. Jackson: Club Goer (krediturik gabe)
* Victoria Dillard: Betty Shabazz (Malcolm Xaren emaztea)

## Kanpo estekak 
* *Ali* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Viktor Sukhorukov

**Viktor Ivanovitx Sukhorukov** (; Orekhovo-Zuievo, Moskuko oblasta, Errusiako SESF, Sobietar Batasuna, ) errusiar aktorea da.

## Lanak 
* Uharte (2006)
* Dima (2017)
Buxehr

**Buxehr** () Iran hego-mendebaldeko hiria da, Buxehr probintziako hiriburua, Persiar golkoaren bazterrean dagoena. Herrialdeko porturik garrantzitsuena izan zen. 2011n 195.222 biztanle zituen.

## Geografia 
Buxehr Persiar golkoaren ertzean dago, Teherandik 1.215 kilometro hegoaldera.

### Klima 
Hiriak basamortuko klima beroa dauka, *BWh* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramón Gabilondo

**Ramón Gabilondo Alberdi** (Eibar, 1913ko martxoaren 15a - Madril, 2004ko irailaren 16a) gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* 1928-1934: Real Valladolid
* 1934-1946: Atlético de Madrid
Irakeko Museo Nazionala

**Irakeko Museo Nazionala** (arabieraz: المتحف العراقي) Bagdaden, Iraken dagoen museo interesgarria da, batez ere Mesopotamiako zibilizazioen gordetzen dituen artelanen eta aztarna arkeologikoengatik. 2003an, Irakeko inbasioaren gertaeren artean, arpilatua iza zen eta obra ugari lapurtua.

## Historia 
Museo honen historia zailtasunez beteta egon da ia hasieratik. Instituzioak hasieran *Bagdadeko Museo Arkeologikoa* izena zuen eta Gertrude Bell idazle britaniarrak sortu zuen, 1926an. Saddam Hussein boterean egon zen urtetan museoa bakarrik Husseinen lagunek ahal zuten bisitatu; publiko orokorrak sarrera debekatua zuen. Horregatik, mendebaldeko hedabideetan "Saddam Altxor Pribatuaren Kutxa" deitzen zitzaion. Golkoko Gerra zela eta, 1991an, museoa itxi zuten. 2000go apirilaren 28an, Saddam Husseinen urtemuga zela eta, ireki zen berriro ere. 2003an, Irakeko inbasioaren gertaeren artean, arpilatua izan zen eta obra ugari lapurtua. Antza denez,lapurketetan museoko langile batzuk hartu zuten parte. Pieza asko berreskuratu dira baina ez guztiak. 2009ko otsailaren 23an, museoak berriro ateak ireki zituen ere baina ez oso: 24 gelatik bakarrik 6 bisita daitezke eta aurretik hitzordua eskatu behar da.

## Obra ezagunenak 
* Ur-eko arpak
* Warkako Dama
* Warkao edalontzi sakratua
* Buztinezko taulatxoak

## Kanpo estekak 
:Lapurtutako objektuen aurkikuntza.
Christopher Nolan

**Christopher Edward Nolan** (Westminster, Londres, Ingalaterra, 1970eko uztailaren 30a) anglo-estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigile bat da. Ezaguna da Hollywooden zinema mainstreamaren barruan zigilu pertsonala duten lanak egiteagatik. Bere filmeek $4.7 bilioi dólar egin dituzte mundu osoan eta 34 Oscar sarietarako izendapen jaso ditu, horietatik dira 10 irabazi dituenak.

## Lan ibilbidea 
Nolanek gaztetatik eduki zuen interesa zinemagintzen eta filmak egin ohi zituen bere super 8mm kamerarekin. Ingeles literatura ikasi zuen Londreseko Unibertsitatean. Bere lehen film luzean Following (1998) izan zen. Baina ezaguna egin zen bere bigarren filmarekin Memento (2000), Oscar sarietarako izendapena lortu zuen gidoi original onenaren sailean. Momentu horretan utzi zuen bere zinema idependentea egiteari eta Hollywoodeko estudio handientzat hasi zen lanean. Estudioentzat egindako bere lehen filma Insomnia(2002) izan zen, baina benetako eztanda izan zuen Nolanek 2005-2012 bitartean, Warner Bros ekoizlearentzat egindako Batman The Dark Knight-en trilogiarekin (Batman Begins (2005), The Dark Knight (2008) eta The Dark Knight Rises (2012)). The Dark night filmak 8 Oscar hautapen jaso zituen eta horretatik bi irabazi, aktore laguntzaile onena eta soinu edizio onenarena. Ondoren The Prestige(2006) eta Iception(2010) egin zituen, 8 Oscar irabaziz. Horien artean Film onenarena eta Gidoi onenarena. Hurrena argitaratutako filma Interestellar(2014) izan zen, Oscarretan efektu berezi onenaren saria jaso zuena. Azkena argitaratu duen filma Dunkirk(2017) izan da, fil honengatik 3 Oscar jaso zituen Edizio onena, Soinu edizio onena eta Soinu nahasketa onenarena. Bere hurrengo filma 2020ko uztailaren 17an estreinatuko da Tenet izenarekin.

Bere filmetako asko Jonathan anaiarekin batera idatzi ditu, eta Syncopy Inc. ekoiztetxea zuzentzen du, Emma Thomas emaztearekin batera.

Nolanek sari eta goraipamen ugari jaso ditu. Time aldizkariak 2015ean munduko 100 pertsona garrantzitsuenetako bat izendatu zuen, eta 2019an, Britainia Handiko Inperioko Ordenaren Komandante izendatu zuten zinemarako egindako zerbitzuengatik. Zinemagintzaz gain, Nolan zinema kontserbatzeko eta euskarri analogikoaren babesle da. IMAX formatuaren bultzatzaile nagusietako bat izanez.

2024an Zuzendari onenaren Oscar Saria irabazi zuen Oppenheimer filmarengatik.

## Zinemagintza eredua 
Nolanen filmak gai existentzial eta epistemologikoetan oinarritzen dira, denboraren, oroitzapenen eta identitatearen kontzeptuak aztertzen. Egitura narratibo ez konbentzionalekin batera eta ehundura handiko irudiekin, musika eta soinuaren erabilera iradokitzaileek osatzen dute bere estiloa.  IndieWire aldizkariak esan zuen zuzendariak "aurrekontu handien zinemagintzaren eredu alternatibo bideragarri bat mantendu duela bizirik" garai batean blockbuster zinemagintza "gehienbat ordenagailuz sortutako arte forma" bilakatu dela.

## Filmografia 
### Laburmetraiak 
* *Tarantella* (1989)
* *Larceny* (1996)
* *Doodlebug* (1997)

### Luzemetraiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pako Aiestaran

**Pako Aiestaran Barandiaran** (Beasain, Gipuzkoa, 1963ko otsailaren 5a) prestatzaile fisiko eta futbol entrenatzailea da. 11 urte eman zituen Rafael Benitezen laguntzaile gisa Valentzian edo Liverpoolen, eta, geroago, Mexikon, Israelen, Espainian eta Portugalen hasi zuen bere lehen entrenatzaile etapa.  Unai Emeryren laguntzaile teknikoa da Ingalaterrako Aston Villa Footbal Klubean.

## Ibilbidea 
Nerabezaroan,  Realeko beheko kategorietan jolastu zuen.  Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietan lizentziatu zen. Gainera, Futboleko Entrenatzaile Nazional titulua lortu zuen, eta Kirol Errendimendu Handiko masterra egin zuen Espainikao Olinpiar Batzordean. 

Beasain Kirol Elkarteako  entrenatzaile gisa hasi zuen bere ibilbidea 1989-90 denboraldian. Ondoren  Rafa Benitezen prestatzaile fisiko eta laguntzaile tekniko gisa aritu zen Espainiako Bigarren Mailako Osasuna Futbol Kluban 1996-97 denboraldian; ondoren, Extremadura Futbol Taldearekin, igoera eta jaitsiera lortu zituen 1997-98 eta 1998-99 denboraldietan. 2000-01 denboraldian Club Deportivo Teneriferekin egon zen eta ondoren Valentzia Futbol Klubean 2001etik 2004ra, non ligako bi titulu eta UEFA Kopa bat lortu zituen. 2004an LiverpooleFutbol Klubera iritsi zen eta UEFAko Txapeldunen Ligako, Europako Superkopako, Ingalaterrako Futbol Kopa eta Community Shieldeko tituluak lortu zituen.

## Erreferentziak
Royal Courts of Justice

**Royal Courts of Justice** Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen auzitegi eta eraikin historiko bat da, Westminster Hiria eremuan dagoena.

## Historia 
1866 eta 1867 artean lehiaketa bat egin zen eta hamabi arkitektok aurkezturiko lanen artean George Edmund Street-en proiektua izan zen garailea. 1873an hasi zen eraikuntza eta 1882ko abenduaren 4an ireki zituen ateak. Parlamentuak 1.453.000 libera ordaindu zituen 24.000 m²-ko lurzorua erosteko eta 450 eraikin eraitsi behar izan ziren. XX mendean eraikin gehigarriak egin ziren inguruan, West Green Building (1910an, dibortzio kasuak epaitzeko), Queen's Building (1968an, 12 epaigela dituena), Thomas More Building (11 solairutakoa, konpainien arazoak eta porrotak epaitzeko) eta Thomas More Courts (1990, 12 epaigela berrirekin).

## Eraikina 
Viktoriar estiloan eraikia dago. 140 x 140 metrotako oinarria du eta 75 metrotako altuera.

## Iruditegia 

Irudi:Royal-courts-of-justice.jpg
Irudi:Royal Courts of Justice 20130414 065.JPG
Irudi:London The Royal Court of justice - panoramio (2).jpg
Irudi:Londres 501..jpg
Irudi:Inside Royal courts of justice.jpg

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px 15px Temple

## Kanpo estekak
Dorothy Vaughan

**Dorothy Johnson, Vaughan** (Kansas City, Missouri, AEB, 1910eko irailaren 20a - Hampton, Virginia, 2008ko azaroaren 10a) afroamerikar matematikaria izan zen, NACAn (*Aholku Batzorde Nazionala Aeronautikan*) lan egin zuena, agentzia hori NASA bihurtu zen geroago. Bertan hainbat lan-taldetan nabarmendu zen, esaterako West-computing taldean (Analisiko dibisioan eta Konputaziokoan, non aditu bihurtu zen FORTRAN programazio-lengoaian). Sateliteak jaurtitzeko SCOUT proiektuan lan egin zuen geroago  NASAn 1971ean erretiroa hartu zuen arte. NACAn eta NASAn lehenengo arduradun eta kudeatzaile afroamerikarra izan zen. NACAn sartu aurretik matematika irakaslea izan zen.

## Lehenengo urteak 
Zazpi urte zituela bere gurasoak, Leonard eta Anne Johnson, Mende-Virginiako Morgantown-era mugitu ziren. Dorothy batxilergoan graduatu zen Beechurst High School-en 1925ean, eta 1929an jaso zuen Matematika Zientzien lizentziatura Wilberforce Unibertsitatean.

## Ibilbidea 
NACAko Langley Ikerketa-zentroan 1943an sartu aurretik **Vaughan** bigarren hezkuntzako matematika irakaslea izan zen, Farmville-ko Moton High School-en (Virginia). Hori Franklin D. Roosevelt presidentearen 8802 Ordena Exekutiboari esker izan zen, industrian arraza edo erlijioagatik diskriminaziorik ez izateko sortua. Behin NACA ikerketa-zentroan sartuta, berak uste zuen lan horrek gerra amaitu arte baino ez zuela iraungo, baina jarraitu zuen eta 1949an Vaughan West Area Computers lan-ataleko zuzendari gainbegiratzailea bihurtu zen. Lan talde berezi hura afroamerikar emakumeekin osatuta zegoen esklusiboki, eta denak ziren espezialistak matematikan. NASAn hasieran emakume zurien eta beltzen komunak bananduta zeuden. Denborarekin emakume matematikari horien ekarpena nabarmendu egin zen, bai banaka eta talde gisa ere, euren ekarpenak ia arlo guztietara heldu ziren Langley-ko ikergunean. **Vaughan**-ek hainbat emakume zuriri ere lagundu zien merezitako sustapena edo soldata-igoera jasan zitzaten.
thumb|300px|**Dorothy Vaughan**, Leslie Hunter eta Vivian Adair, NASAko 3 kalkulatzaile.
Bere ibilbidean zehar Vaughan matematikari oso errespetatu bat izan zen, eta zuzendari gainbegiratzailea izatera heldu zen lehen pertsona afroamerikarra izan zen NACAn, baita geroago NASAn ere. NASAko bere azken hamarkada hartan Katherine Johnson eta Mary Jackson emakume matematikari ospetsuekin lan egin zuen, emakume kalkulatzaileen taldean. Gero John Glenn astronautaren bidaietako orbiten kalkuluak egin zituzten. 1971ean erretiratu zen NASAn. 2008an hil zen 98 urterekin.

2017an estreinatu zen *Hidden Figures* filmak ("Ezkutuko talentuak") **Dorothy Vaughan**-en eta bere bi lankideren bizitza kontatzen du (Katherine Jhonson eta Mary Jackson).

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Hidden Figures filma IMDB datu-basean
Xahrekord

**Xahrekord** () Iran hego-mendebaldeko hiria da, Txahar Mahal eta Bakhtiari probintziaren hiriburua. 2011n 159.775 biztanle zituen.

## Geografia 
Xahrekord Irango hego-mendebaldean dago, Zagros mendien iparraldeko magalean, 2.070 metroko garaieran. Isfahandik 90 kilometro hego-mendebaldera, eta Teherandik 512 kilometro hegoaldera dago.

### Klima 
Hirian estepako klima hotza dago, *BSk*, Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Regent's Park

'''Regent's Park'* Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen parke bat da. Westminster Hiria eta Camden udalerrien artean kokatua dago.

## Historia 
Erdi Aroan Tyburn jaurerriaren parte zen eta Barkingeko abadiari zegokion. 1536 eta 1540 artean monastegiak desegin zirenean Henrike VIII.a jabetu zen eremuaz eta ordutik Ingalaterrako Koroaren eskutan egon da. Hasieran *Marylebone Park* izena izan zuen eta errege familiaren ehiza kotoa izan zen baina 1649an zatikatu eta alokatu egin zen lastoa bildu eta esnea ekoizteko.

1811 urtean Printze Regenteak (gerora Jurgi IV.a izango zenak) alokairuak bertan behera utzi eta John Nash arkitektoari parkea diseina zezala eskatu zion. Orduan hartu zuen *Regent's Park* izena. Printzearemntzako jauregia eraiki zen eta bere lagunentzako *villa* ugari, baina 1818an martxan jarri behar zenerako jauregiaren ideia bazterrean gelditu zen.

Sir Stamford Raffles eta Sir Humphry Davyk Londresko Zoologia Elkartea (*Zoological Society of London'') eratu zuten 1826an. Regent's Parkeko ipar-ekialdeko eremuko lurrak eskuratu zituzten zoologiko bat eraikitzeko eta Londresko Zoologikoak 1828an ireki zituen ateak. 1835ean parke osoa ireki zuten publikoarentzako, hasiera batean astean bi egunetan.

1930an parkearen erdigunean ''Queen Mary's Gardens'' (Maria erreginaren lorategiak) diseinatu ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Regent's Park bandstand.jpg
Irudi:Regent's Park 006.JPG
Irudi:Regent's Park Queen Mary Gardens lake 3.JPG
Irudi:Queen Mary's Garden Entrance IMG 4353.jpg|''Queen Mary's Gardens''.
Irudi:St John's Lodge, Regent's Park.jpg|St John's Lodge.
Irudi:London Zoo, England-24Oct2010 (1).jpg|Zoologikoaren sarrera.
Irudi:Looking North-West from the Telecom Tower, London taken 1966 - geograph.org.uk - 807306.jpg|Zoologikoaren ikuspegia.
Irudi:Blackburn Pavilion -London Zoo, London, England-26May2012.jpg|Blackburn pabiloia (London Zoo).
Irudi:Canal Regent Londres.jpg|Regent's Canal.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px Regent's Park
** 15px 15px 15px 15px 15px Baker Street

## Kanpo estekak