Santander

**Santander** —edo, izen historiko gisa, **Sanandere**https://web.archive.org/web/20110812004244/http://www.euskaltzaindia.net/dok/eaeb/eoda/exonimoak.pdf— Kantabriako hiriburua da, Bizkaiko golkoko Santanderko badiaren ertzean kokatua. 2009an, 183.466 biztanle zituen eta 35 km²-ko azalera du. Santa Cruz de Bezana eta Camargo udalerriak mugakide ditu.

Euskarazko testu berezi, historia lan edo eleberrietan, **Sanandere** ere erabil daiteke.

## Banaketa administratiboa 
## Historia 
[thumb|ezkerrera|200px|Santander [XVI. mendean, Joris Hoefnagel flandriar margolarien lana. Margolan hau hiri honi buruzko zaharrena da.]]

[thumb|ezkerrera|250px|[Magdalenako jauregia|Madalena Errege Jauregia.]]

K. a. 26. urtean *Portus Victoriae Iuliobrigensium* izenez erromatar portu gisa sortua izan zela uste da, halere, hainbat historialarien arabera, erromatar hiri hori Santoña udalerria izatea ere baliteke. Gaur egungo izena San Emeterio santutik eratorria da: San Emeterio (Sancti Emetherii > Sancti Emderii > Sanct Endere > San Andero > Santendere > Santanderio > Santander... euskaraz *Sanandere* Eguerdi aldera sute baten berri eman zen, garai haietan segurtasun neurriak etengabe apurtzen zirenez, ontzira beste ontzietako eskifaiak, suhiltzaileak eta ikusleak hurbildu ziren. Handik gutxira leherketa handi bat jazo zen, ondorioz 590 hildako eta 525 zauritu izan zirelarik.

1941eko otsailaren 15etik 16rako gauean portutik gertu dagoen Cadiz kalean sute bat piztu zen. Hego haizeak lagundurik, bi egunetan zehar sute handi batek hiri honetako alde zahar osoa kiskali zuen (denera 37 kale eta 14 hektarea, hiriko dentsitate handiena zuen gunea), bertako kale estu eta egurrezko egiturek erretzea oraindik gehiago erraztu zutelarik. Oraingo honetan suhiltzaile bat hil zen. Dena dela, sute honen arrazoietako bat 1941eko zikloia izan zela aipatu ohi da.

## Klima 
## Demografia 
**Biztanleriaren bilakaera 1900. urtetik aurrera**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.3,0.5,0.7)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left: 60 bottom: 30 top: 20 right: 20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:200000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:20000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=

  bar: 1900 text: 1900
  bar: 1910 text: 1910
  bar: 1920 text: 1920
  bar: 1930 text: 1930
  bar: 1940 text: 1940
  bar: 1950 text: 1950
  bar: 1960 text: 1960
  bar: 1970 text: 1970
  bar: 1981 text: 1981
  bar: 1991 text: 1991
  bar: 2000 text: 2000
  bar: 2005 text: 2005

PlotData=
  color:barra width:20 align:center

  bar: 1900 from:54694 till: 0
  bar: 1910 from:65046 till: 0
  bar: 1920 from:72469 till: 0
  bar: 1930 from:85117 till: 0
  bar: 1940 from:101793 till: 0
  bar: 1950 from:102462 till: 0
  bar: 1960 from:118435 till: 0
  bar: 1970 from:149704 till: 0
  bar: 1981 from:180328 till: 0
  bar: 1991 from:196218 till: 0
  bar: 2000 from:184264 till: 0
  bar: 2005 from:183955 till: 0
PlotData=

  bar: 1900 at: 54694 fontsize:S text: 54.694 shift:(0,5)
  bar: 1910 at: 65046 fontsize:S text: 65.046 shift:(0,5)
  bar: 1920 at: 72469 fontsize:S text: 72.469 shift:(0,5)
  bar: 1930 at: 85117 fontsize:S text: 85.117 shift:(0,5)
  bar: 1940 at: 101793 fontsize:S text: 101.793 shift:(0,5)
  bar: 1950 at: 102462 fontsize:S text: 102.462 shift:(0,5)
  bar: 1960 at: 118435 fontsize:S text: 118.435 shift:(0,5)
  bar: 1970 at: 149704 fontsize:S text: 149.704 shift:(0,5)
  bar: 1981 at: 180328 fontsize:S text: 180.328 shift:(0,5)
  bar: 1991 at: 196218 fontsize:S text: 196.218 shift:(0,5)
  bar: 2000 at: 184264 fontsize:S text: 184.264 shift:(0,5)
  bar: 2005 at: 183955 fontsize:S text: 183.955 shift:(0,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(60,10)
  text: Iturria - Instituto Nacional de Estadística de España

## Ondarea 
* Santanderko katedrala
* Magdalenako jauregia
* Kantabriako Historiaurre eta Arkeologiaren Museoa
* El Sardinero estadioa
* Santanderko Kirol Jauregia

## Ikus, gainera 
* Kantabriako udalerrien zerrenda
* Santanderreko armarria

## Santandertar ospetsuak 
* Seve Ballesteros (1957–2011), golfaria
* María Gutiérrez Blanchard (1881–1932), margolaria
* Matilde Camus (* 1919), poeta
* Iván Helguera (* 1975), futbolaria
* Pedro Munitis (* 1975), futbolaria
* Eduardo Noriega (* 1973), aktorea
* Iván de la Peña (* 1976), futbolaria
* Fernando San Emeterio (* 1984), saskibaloi jokalaria
* Sergio Canales (*1991), futbolaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Santanderko Udalaren webgunea