open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rosa Pereda

**Rosa María Pereda de Castro, ezagunagoa** **Rosa Pereda** izenez (Santander, Kantabria, 1949) kantabriar kazetaria, idazlea, kritikaria, kultur kudeatzailea eta politikaria da.

## Biografia 
Rosa María Pereda Santanderren jaio zen 1949ko abuztuan. Letretako lizentziaduna (Deustuko Unibertsitatea) eta Kazetaritzakoa (Madrilgo Eskola Ofiziala) da.

Madrilgo zenbait institututan Hizkuntza eta Literaturako irakaslea izan zen. 1972an, literatura-kritikari hasi zen lanean, literaturako hainbat aldizkarirekin elkarlanean. 1976an, *El País* egunkaria sortu zenean, erredakzioan sartu zen, eta hantxe egon zen 2015era arte. Egun horretatik aurrera, *CTXT* ingurune digitalean literaturari buruzko artikuluak argitaratzen jarraitzen du.

*Triunfo, Cambio 16* lanean ere parte hartu du eta *Letra Internacional* literatura aldizkaria koordinatu du. 2010ean *Ahí Ando* izeneko blog pertsonal bat ireki zuen. Hor, 2012ra arte iraun zuen, eta artikulu gutxi batzuk aurki daitezke han.

## Literatura  azterketak 
Bere lehen aldian Guillermo Cabrera Infante eta Juan García Hortelano idazleei eskainitako dedikazio sakonarengatik nabarmendu zen. 2006an, autore horren mendeurrena ospatzeko Kantabriako Gobernuak antolatutako «José María de Pereda y su tiempo» erakusketan komisario gisa parte hartu zuenean, haren irudira ere hurbildu zen.

Peredak osagai femeninoa, moda edo hezkuntza duten ia gai guztiak landu ditu, baina, batez ere, frankismo berantiarrean eta Trantsizioan espainiarrak kezkatu zituzten gai nagusiak landu ditu: dibortzioa, abortua, antisorgailuak, moda askeagoa, eta hori guztia funtsezko liburu batean islatu du urte haiek ulertzeko: *Contra Franco 1968-1978*.

## Lanak 
Besteak beste, lan hauek argitaratu ditu:

### Saiakerak 
* *Guillermo Cabrera Infante*. Madril: Edaf, 1979.
* *Vestir en España*. Madrid: Dragón argitaletxea, 1986.
* *El triángulo amoroso: ¿Deseo, sexo o traición?* Madril: Temas de Hoy, 1992.
* *Contra Franco 1968-1978*. Bartzelona: Geoplaneta. 2003.

### Fikzioa/kontakizunak 
* *Poor Tired Tim*. Emakuemen 12 kontaketa. Navajo, Ymelda (ed.). Madril: Alianza, 1982, 129-143 or. 
* *Tres cuentos inmorales*. Santander: Límite, 1999.
* *Declaración*. En Mujeres al alba. Madril: Alfaguara, 1999,  125-129 or.

### Fikzioa/eleberriak 
* *Teatros del corazón*. Madril: Espasa Calpé, 1997. Eleberria.
* *La sombra del gudari*. Bartzelona: Planeta, 1999.

### Elkarrizketak 
* *El gran momento de Juan García Hortelano*. Madril: Anjana, Ediciones S.A, 1984.
* *Orgullo y pasión, en conversación con Eduardo Arroyo*. Madril: Trama, 1998.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Done Joanes Bataiatzailearen eliza (Ozeta)

**Done Joanes Bataiatzailearen eliza** Ozetako (Araba) herrian kokatutako eliza da, Barrundiako udalerrian kokatuta.

## Deskribapena 
XIII. mendean sortutako eliza hau «ustezko arkeologia-gunea» kategoriapean babestuta dago. Tokiko parrokia-eliza gisa aipatzen da Pascual Madozen *Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar* lanean, non XIX. mendearen erdialdean «bi onuradun» zeudela esaten baitu. Hamarkada batzuk geroago, XX. mendean jada, Vicente Vera y Lópezek Arabari eskainitako *Geografía general del País Vasco-Navarro* liburuko atalean berriro aipatu zuten, honako hitzekin: «Bere parrokia, eranskinarekin batera, sarrerako kategoriakoa da, San Juani eskainia, eta Ganboako artzapeztegiari dagokio».

Done Joanes Bataiatzailearen parrokiak XV. mendetik XIX. mendearen amaierara arte sortutako bataio, ezkontza eta heriotzen sakramentu-erregistroak probintziako gainerako elizekin batera Gasteizko Elizbarrutiaren Artxibo Historikoan gordetzen dituzte, eta bertan kontsulta daitezke.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*

## Kanpo-estekak
Aelia Capitolina

**Aelia Capitolina** (izen osoa   ahoskatua) Hadriano enperadoreak 131. urtean eraikitako hiria zen. Berez, kolonia gisa okupatua izateko eraiki zuten. Enperadoreak Jerusalem zaharraren gainean altxatu zuen, Judeako probintzia bisitatu zuenean erortzear zegoena, urte batzuen buruan Siria Palestina probintzia bihurtuko zena.

Aelia latindar izena *Īlyāʾ* (إلياء) arabiar toponimoaren jatorri etimologikoa da. Hau Jerusalemen antzinako izen islamiarra izan zen, *Al-Quds* (القدس; ) ezarri zuten arte.

## Eraikitzea 
Erromatarrek legio gehigarri bat- Legio VI Ferrata- bidalti zuten ordena mantentzeko, eta lanak, Judeako gobernadore Turno Rufok fundazio-zeremonia egin ondoren, 131. urtean hasi ziren. 132. urtean egindako Aelia Capitolina inskripziodun erromatar txanpon batek data berresten du.

Jupiterren tenpluaren eraikuntzaren iragarpenak bigarren judu-erromatar gerra piztu zuen, Bar Kokhbaren matxinada, 132 eta 135 urteen artean. Ondoren, erromatarrek hirian bizitzea debekatu zieten juduei, eta debeku horrek IV. mendera arte iraun zuen, Konstantino Handiaren agintaldira arte.

## Deskribapena 
Aelia Capitolinako hiri-plangintza *castra* edo erromatar hiri tipikoarena zen, non kale nagusiak perpendikularrean gurutzatzen diren, plano hipodamiko bat sortuz. Kale nagusiaren alboetan zutabe-ilarak eta dendak zeuden, eta 22 metro inguruko zabalera zuen, gaur egun sei erreiko errepide baten baliokidea. Cardus Maximusek egungo David kalean amaitzen zuen.

Hiria harresirik gabe eraiki zen, eta erromatarren garaian, garnizio bezala, Legio X Fretensis arduratu zen hura babesteaz. Destakamenduak mendebaldeko muinoaren gainean kanpatu zuen, eta juduak hirira ez itzultzeko ardura zuen.

Aelia Capitolinari lotutako hondakin gehienak Hiri Zaharra deiturikoaren iparraldean daude, eta horrek adierazten du Damaskoko Atea ez zela Cardus Maximuserako sarrera, Foroa zegoen erdiko plaza baizik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sa'ir

'''Sa'ir** (, **Saeer**, **Seir** edo **Si'ir''' ere idatzia) Palestinako Estatuko Hebrongo Gobernazioan dagoen herri palestinar bat da, Zisjordaniako hegoaldean, 8 km-ra Hebroneko ipar-ekialdean. Inguruko tokien artean Beit Fajjar eta al-Arroub iparraldean, Beit Ummar ipar-mendebaldean, Halhul mendebaldean eta Beit Einun eta ash-Shuyukh hegoaldean daude. Itsaso Hila Sa'irren udal mugetatik ekialdean dago.  2017ko erroldan Palestinako Estatistika Bulego Nagusian, herriak 20.722 biztanle zituen. 

117.000 dunam baino gehiago ditu udal eskumenak, horietatik 6.000 azalera eraikia eta 11.715 laborantzakoak. Sa'ir-eko jarduera ekonomiko nagusiak nekazaritza eta Israelgo lan-merkatua dira, nahiz eta azken honek kalteak jasan dituen 2000-04ko Bigarren Intifadaren ondoren Israelgo murrizketen ondorioz. Olibondoak dira laborantzarik handiena. 

## Izena 
Jerusalemgo Ikerketa Aplikatuko Institutuaren (ARIJ) arabera, Sa'ir  "Saeer  () edo Saiour () herrian ezarri zen", eta erromatarren garaian herria "Sior" izenez ezagutzen zen 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asma Jahangir

**Asma** **Jilani Jahangir** (Urduz: عاصمہ جہانگیر) (Lahore 1952-ko urtarrilaren 27a - Ib. 2018ko otsailaren 11a) Pakistango abokatua izan zen, giza eskubideetan aditua eta gizarte-ekintzaile sortzailea eta Pakistango Giza Eskubideen Batzordeko lehendakaria. Bereziki ezaguna izan zen Abokatuen Mugimenduarekin egindako lanagatik, eta Kultu-askatasunari edo Sinesmenari buruzko Nazio Batuen Kontalari Berezi gisa eta Nazioarteko Krisi Taldeko kide gisa aritu zen.

## Ibilbidea 
Lahoren jaio eta eman zituen lehen urteak, eta Jesusen eta Mariaren Komentuan ikasi zuen 1978an Kinnairden eta LLBn graduatu aurretik, Punjabeko Unibertsitatean. 1980an, Lahoreko eta Gorte Goreneko Auzitegi Goreneko kide izan zen 1982an. 1980an, Jahangir demokraziaren aldeko ekintzaile bihurtu zen, eta 1983an espetxeratu zuten Zia-ul-Haq-eko erregimen militarraren aurkako Demokrazia Berrezartzeko Mugimenduan parte hartzeagatik. 1986an Genevara joan zen, eta Haurren Nazioarteko Defentsa mugimenduko presidenteorde bihurtu zen 1988ean, Pakistanera itzuli zen arte.

1987an, Pakistango Giza Eskubideen Batzordearen sortzaileetako bat izan zen. Bertako  idazkari nagusia izan zen eta, segidan, 1993an batzordearen lehendakaritza kargua hartu zuen. 2007ko azaroan eta larrialdi-egoera deklaratu ondoren, beste etxe-atxiloaldi bat jasan zuen. Pakistango Abokatuen Mugimendua gidatu zuen pertsonetako bat izan ondoren, Gorte Goreneko Legelarien Elkarteko lehendakaritza hartu zuen lehen emakumea izan zen. Giza Eskubideen Asiako Foroko lehendakaria ere izan zen, eta Giza Eskubideen Nazioarteko Federazioko lehendakariordea. Jahangir Kultu-askatasunerako Nazio Batuen Kontalari Berezia izan zen 2004ko abuztutik 2010eko uztailera, eta, gainera, NBEn lan egin zuen Sri Lankan giza eskubideen urraketa ikertzeko, NBEren taulan eta Israelgo kokalekuen egoeran lan eginez. 2016an, Irango Giza Eskubideen Egoerari buruzko NBEko Kontalari Berezi izendatu zuten. Kargu horretan jardun zuen 2018ko otsailean hil zen arte.

## Sariak 
Jahangir-ek hainbat sari jaso zituen, besteak beste:

* 2014. urtean Right Livelihood saria (Edward Snowden-ekin batera).
* 2010ean Freedom Award saria.
* 2010ean Hilal-i-Imtiaz saria.
* 1995ean Ramon Magsaysay saria.
* 1995ean Martin Ennals saria 
* 2010ean Giza Eskubideen Kultura Sustatzeko UNESCO/Bilbao Saria
* Ohorezko Legioko ofizial izateko domina eman zioten Frantziatik. Bere testuen artean *The Hudood Ordinance*: *A Divine Sanction? and Children of a Lesser* *God* daude.
* 2018an Nazio Batuen Giza Eskubideen saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salbatore eliza (Lakuntza)

**Salbatore eliza** XVI. mendeko tenplu kristaua da, Sakanako Lakuntza herrian dagoena, Nafarroa Garaian. Jatorrian gotiko berantiar estiloan eraikia, XVIII. mendean eraberritua izan zen.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Lakuntza (Nafarroa) San Salbador elizako atariko kapitelak (66480).jpg|Kapitelak
Fitxategi:Lakuntza (Nafarroa) San Salbador elizako atariko kapitelak (60033).jpg|Kapitelak
Fitxategi:Lakuntza (Nafarroa) San Salbador elizako atariko kapitelak.jpg|Ataria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Araqah

**Araqah** () Palestinako herrixka bat da, Jeningo Gobernazioan, Zisjornadiako iparraldean.Palestinian Central Bureau of Statistics-en arabera, herriak 2,667 biztanle zituen 2017.

## Historia 
Erromatarren, bizantziarren, lehenengo musulmanen eta Erdi Aroako aztarnak topatu dira bertan.

### Otomandarren aroa 
1870ean, Victor Guérin-ek herri txiki gisa deskribatu zuen, tontor txiki batean kokatua eta bi laurdenetan banatua. 1870/1871n (1288 AH), otomandar errolda batek Shafa al-Gharbyren *nahiyan* zerrendatu zuen.

1882an, PEF-en Mendebaldeko Palestinari buruzko inkestan "tamaina ertaineko herrixka, tontorraren gainean, hegoaldean putzu bat duena" bezala deskribatu zen.

### Britaniar Mandatuaren aroa 
1922ko erroldaren arabera, Palestinako Britaniar Mandatariek egina, 168 musulmanek osatzen zuten biztanleria. 1931ko erroldan ordea, 219 musulman ziren, 36 etxeetan.

1944/5eko estatistiketan, 350 musulman ziren eta 5.675 dunam lur sail zituzten. Horietatik, 462 landa eta ureztatze-lurretarako erabiltzen ziren, 1.191 dunam zerealetarako, eta 27 dunam hiria eraikitzeko.

### Jordaniarren aroa 
1948ko Arabiar-israeldar Gerraren ondorez, Araqah Jordaniaren mende geratu zen.

1961ean Jordaniak egindako erroldaren arabera, herrixkak 569 biztanle zituen.

### 1967tik aurrera 
Araqah Israelen mende egon da Mendebaldeko Erriberako gainerako lurraldeekin batera, 1967ko sei eguneko gerratik.

2015eko apirilaren 27an, Israelgo soldaduek baleatu ondoren hil zen herrixkako 18 urteko gazte bat.

## Ikus, gainera 
* Arabiar-israeldar gatazka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Welcome  'Araqa'ra
* Araqa
Itziar Irakulis Loitxate

**Itziar Irakulis Loitxate** (Zornotza, Bizkaia, 1996) zientzialaria da, ingeniari geomatiko eta topografikoa.

## Bizitza 
Ikasketak: UPV/EHUn Geomatika eta Topografiaren Ingeniaritza gradua egin ondoren, Teledetekzio Masterra egin zuen Valentziako Unibertsitatean. 2020tik doktoretza egiten ari da Valentziako Unibertsitate Politeknikoan, LARS Lur eta Atmosferaren Teledetekzio taldearen barruan.

Mexikoko PEMEX erregai-enpresan neurriz kanpoko metano-isuriak aurkitu ditu Itziar Irakulis Loitxate ingeniariak zuzendutako ikerketak. AEBko eta Turkmenistango isuriak ere ikertu ditu, bereizmen handiko sateliteekin.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2018 - Ikasketa Amaierako Sari Berezia. EHU. Promozioko espediente akademikorik onena.
* 2019 - Master Amaierako Sari Berezia. Valentziako Unibertsitatea. Promozioko espediente akademikorik onena.
* 2022 - UPV Ikerketa Saria. Valentziako Unibertsitate Politeknikoa (UPV).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Isurketak gutxitzeko, ekoizteko era aldatu behar da Berria, 2023.10.27
* La policia del metano Youtube
Larraitz Amezaga del Frago

**Larraitz Amezaga del Frago** (Donostia, Gipuzkoa, 1990eko urriaren 3a) endometriosia pairatzen duen emakumea eta *EndoFeliz* liburuaren egilea da.

## Biografia 
Larraitz Amezaga Del Frago endometriosia duten emakumeei zuzendutako EndoFeliz informazio-kanalaren sortzailea da, ahalik eta bizitza osoena eta asebeteena lortzeko. Endometriosiarekin diagnostikatu zioten 29 urterekin. Behcet gaixotasuna, tinnitus, antsietatea eta izu-erasoak ere baditu. Oso gaixotasun gogorra da eta hasieratik bere helburua bere aletxoa jartzea izan da; eta endometriosia duen emakume bakar bati laguntzea lortzen badu, proiektua arrakastatsua izango dela uste du.

Informazio kanalaz gain, 2023an  *EndoFeliz. Por una vida plena y satisfecha con endometriosis*  liburua argitaratu zuen eta izenburu horrekin, ongi bizitzeko itxaropena eman nahi die berak bezala endometriosia pairatzen duten emakumeei. Liburuak izandako harrera onaren aurrean euskarara ekartzeko kanpainari ekin zion.

## Argitalpenak 
* *EdoFeliz. Por una vida plena y satisfecha con endometriosis*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorka Estrada

**Gorka Estrada Cámara** (Barakaldo, Bizkaia, ) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari gisa aritzen da. Bere jaioterriko Barakaldo eta Athleticen harrobietan hezi en.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Coprinopsis gonophylla

***Coprinopsis gonophylla*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Coprinus gonophyllus*.

## Deskribapena 
**Basidioma:** Hasieran globo-itxura samarrekoa eta heltzean babesten duen errezel zurixka ugariz estalia; errezel hau hautsi egiten da eta kapelaren eta oinaren  forma eta kolorea ikusteko aukera ematen du.

**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, hasieran oboide samarreko formarekin, gero zabaldu egiten da ganbilagoa bihurtuz, grisetik gris beltzaxkara doan kolorekoa errezelaren hondar zurixka irregularrekin, ertza ildaskatua.

**Orriak:** Trinkoak, hasieran zurixkak, gero grisak eta azkenik beltzak eta delikueszenteak.

**Hanka:** 2 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, zilindrikoa, zuria, oinarria erraboildun samarrekoa, gainazal leuna.

**Haragia:** Urria, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Coprinopsis epichloea* espeziea antzekoa da, baina lehen begiratuan askoz txikiagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Ikatz-hondakinetan, bai txondor-plazetan edo suak egin diren lekuetan, bai suak erretako lekuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Kolonbia, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hubert Schwab

**Hubert Schawab** (Bottmingen, 1982ko apirilaren 5a-), Suitzako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2005**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat 
**2007**
* 7. Pino Cerami Sari Nagusian
* 8. Aingo Tourrean
**2010**
* 2. Alsaziako Tourrean
* 4. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 5. Kranj Sari Nagusian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coprinopsis lagopides

***Coprinopsis lagopides*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da kontsumitzen.

Sinonimoak: *Coprinus lagopides*, *Coprinopsis jonesii*, *Coprinus funariorum*, *Coprinus* *lagopus var.sphaerosporusprinus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, kanpai-itxurakoa, ildaskatua, erdigunea glabroa eta ezkatatsua. Kapelaren azala zurixka, filamentu iletsuekin, erdigunea grisaxka.

**Orriak:** Libreak, trinkoak, estuak, beltzaxka kolorekoak, azkar delikueszente bihurtzeko joerarekin.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:**15 cm arteko garaietakoa, liraina, barnehutsa, oso flokosoa, goialdean mehetua eta behea erraboilduna.

**Haragia:** Urria, zuria, usain eta zaporerik gabea. Espora-jalkina beltza.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus"  hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Coprinopsis lagopus* delakoarekin nahas daiteke, honek kapela txikiagoa du, 1 eta 3 cm bitartekoa eta pixka bat gehiago irauten dute delikueszenteak bihurtzen.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan zehar, batez ere ekainetik urrira. Azkar zahartzen dira. Humusetan edo erretako egurretan. Ligninan aberatsak diren lurzoruetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Europa, Errusia, Islandia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brockenen espektro

thumb|368x368px|Brockenen espektroa Anboto mendian.
**Brockenen espektroa** (), **mendiko espektroa** ere deitua, behatzaile baten itzala da, itxuraz handi eta magnifikatua, hodeien goiko gainazaletan proiektatua eguzkiaren beste aldean. Fenomenoa edozein mendi-mazela lainotsutan edo hodei-bankutan ager daiteke, bai eta hegazkin batetik ere, baina Alemaniako Harz mendietako tontor bat den Brocken mendiaren behealdeko irisgarritasunak eta lainoek tokiko legenda bat sortu dute, eta hortik hartu da fenomenoaren izena. Brockenen espektroa Johann Silberschlag autoreak behatu eta deskribatu zuen 1780an, eta ordutik hona sarri erregistratu da eskualdeko literaturan.

## Bibliografia 
* Shenstone, A. G.  "The Brocken Spectre", Science, Vol. 119, zk.3094. or. 511-512
* Goodrich, Samuel Griswold.' ''Peter Parley's wonders of the sea and sky*. (1851)
* Minnaert M. The Nature of Light and Colour in the Open Air (Dover Books on Earth Sciences) (1954) (Paperback)
* Greenler, R, "Rainbows, halos, and glories", (Cambridge University Press, 1980).
* Dunlop, Storm (2002). The Weather Identification Handbook. Harper Collins UK. p. 141. ISBN 1-58574-857-9. 
* Cairngorm-en adibidea *http://epod.usra.edu/blog/2004/12/brocken-spectre-in-scottish-highlands.html*

## Ikus, gainera 
* Difrakzioa

## Kanpo estekak 
*  Brockenen espektroaren deskribapen laburra , *meteored.com'' webgunean.
*  Aureola eta Brockenen espektroa
Matthew Goss

**Matthew Goss** (Launceston, 1986ko azaroaren 5a-), Australiako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2006**
* Nafarroako Itzuliko bi etapa
* Girobioko etapa bat 
**2008**
* Britainia Handiko Itzuliko etapa bat
* Herald Sun Tourreko etapa bat 
* 3. Kuurne-Brusela-Kuurnen
**2009**
* Paris-Brusela
* Valoniako Tourreko bi etapa
* 2. Denaingo Sari Nagusia
* 3. Gante-Wevelgemen
**2010**
* Italiako Giroko etapa bat
* Plouayko Sari Nagusia
* Danimarkako Itzuliko etapa bat 
**2011**
* Milan-San Remo
* Omango Tourreko etapa bat 
* Paris-Nizako etapa bat 
* 2. Down Under Tourrean eta etapa bat
* 2. 15px Munduko errepideko txapelketan
* 2. 15px Australiako errepideko txirrindularitza txapelketan
**2012**
* Italiako Giroko etapa bat
* 4. Plouayko Sari Nagusian
**2013**
* Tirreno-Adriatikoko etapa bat

## Kanpo estekak
John William Casilear

**John William Casilear** (New York, 1811ko ekainaren 25a - Saratoga Springs, New York, 1893ko abuztuaren 17a) estatubatuar margolaria izan zen.

Grabatzaile hasi zen eta Asher Brown Durand ezagutu ondoren elkarrekin lan egin zuten. Ondoren, paisaien margolarirzarekiko interesa agertu zuten, eta John Frederick Kensett eta Thomas Prichard Rossiterrekin batera Europara joan ziren museoak bisitatzera eta margotzera.

Casilearrek grabatua utzi eta paisaiak margotzen jardun zuen, Hudson Ibaiaren Eskolako estiloan. 1851n Diseinuko Akademia Nazionaleko kide aukeratu zuten.

## Iruditegia 

John William Casilear-Mountain Lake.jpg|*Mendiko aintzira*
Casilear LakeGeorge 1860.jpg|*George aintzira*
WLA brooklynmuseum John William Casilear-Lake George 1857.jpg|*George aintzira*
'Alpine Lake' by John William Casilear, 1860, High Museum.JPG|Alpeetako aintzira
John William Casilear-Moonrise on the Coast.jpg|Ilargi argia kostaldean

## Kanpo estekak
John Giheno

**John Giheno** (1949 &ndash; Port Moresby, 2017ko martxoaren 20a) papuagineaberritar politikaria izan zen. Papua Ginea Berriko jarduneko lehen ministroa izan zen 1997ko martxoaren 27tik ekainaren 2ra.

Julius Chan lehen ministroak 1997an dimisioa eman zuen, Bougainville uharteko matxinoen aurka borrokatzeko mertzenarioak erabili zituela jakin ondoren. Herrialdeko militarrak matxinatu egin ziren eta istiluak izan ziren Bougainvillen, eta Chanek dimisioa eman zuen.

Gobernuak John Giheno Meatze eta Petrolio ministroa aukeratu zuen gobernu baten buru izateko hauteskundeak egin arte. 2017ko ekaineko hauteskundeetan Gihenok Parlamentuko eserlekua galdu zuen.
Simon Clarke

**Simon Clarke** (Melbourne, 1986ko uztailaren 18a-), Australiako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2006**
* 7. Nafarroako Itzulian eta etapa bat
**2008**
* Japoniako Tourreko etapa bat 
**2012**
* Espainiako Vueltako etapa bat eta Mendiko Sailkapena
* 2. Norvegiako Tourrean
**2014**
* Herald Sun Tourra eta etapa bat 
**2015**
* 2. Cadel Evans Great Ocean Road Racen
**2016**
* Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusia
**2018**
* Espainiako Vueltako etapa bat
**2019**
* 2. Amstel Gold Racen
* 2. Proventzako Tourrean
**2020**
* Drôme Classic
**2022**
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2023**
* 2. Australiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 2. Murtziako Itzulian
* 3. Cadel Evans Great Ocean Road Racen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Republica

**Republica** rock alternatiboko talde ingelesa da, 1994an sortua. Haren ospe urteak 1996-1999 bitartean izan ziren. Taldearen formazio nagusia osatu zuten Saffron (ahotsa), Tim Dorney (teklatuak) eta Johnny Malek (gitarra).

Republicaren soinua "technopop punk rock" gisa deskribatu zuen taldeak berakk. Taldeak 2001. urtean etena egom zuen eta 2008an bildu ziren berriron. Beren hit ezagunena *Ready to Go* izan zen.

## Kanpo estekak 
*  *Ready to Go* Youtuben, Republicaren abesti eta bideo ezagunena.
Matilde Cherner

**Matilde Rafaela Cherner** (Salamanca, 1833 &ndash; Madril, 1880ko abuztuaren 15a) espainiar idazle eta kazetaria, errepublikazalea eta "Rafael Luna" ezizena erabiliz legezko prostituzioarekin kritiko agertu zen emakume aitzindaria.

## Biografia 
Ama Antonia Hernández Luna zuen, Aldeadavila de la Riberakoa (Salamanca), eta aita Juan Cherner, San Fernandokoa (Cádiz). Latina eta frantsesa menperatzen zituen. *La Revista* *Salmantina* eta *El Federal Salmantino* aldizkarietan idatzi zuen.

*Rafael Luna* goitizenarekin, *Novelas que parecen dramas* (1877), *Las tres leyes* (1878), *Ocaso y aurora* (1878) eta *María Magdalena: estudio social* (1880) eleberriak argitaratu zituen, baita lan kritiko ugari ere.

Antzerki lan batzuk ere idatzi zituen, *Don Carlos de Austria* eta *La Cruz.* Autorearen arabera, antzerkiok errefusatuak izan ziren Nuñez de Arceren *El haz de leña* (1872) eta Agustin Fernando de la Sernaren Don *Rodrigo* (1873) antzezteko, gai berberak lantzen zituzten obrak. *Juicio crítico*-ren autorea ere izan zen, Cervantesen *Novelas ejemplares*-i buruzkoa. 

*La Ilustración de la Mujer* aldizkari madrildarrean ere idatzi zuen. Aldizkari horretan idatzitako hiru poema, kontakizun literario bat, musika erlijiosoari buruzko azterlan bat eta *emakumeen* egoerari buruzko artikulu batzuk gorde dira, *Las mujeres pintadas por sí mismas* izenburupean, hauek bere izenarekin sinaturik. *La Ilustración Republicana Federal-en* ere parte hartu zuen.

*Maria Magdalena* bere lanik polemikoena izan zen, non legezko prostituzioa kritikatu zuen, *La Ilustración de la Mujer* aldizkarian idazten zituen artikuluetan bezala. Eleberriaren protagonista prostituta gazte bat da, espainiako eleberrietan aitzindaria izanik. Idazleak bere eleberria naturalistatzat definitu zuen, baina ñabardurekin, izan ere deskribapena baino gehiago gogoeta garatzen du. Jarrera moralizatzailearekin, kritika egiten dio gizarteari, prostitutak behar baditu ere, baztertu egiten dituelako.

Gerora, beste autore batzuek ere prostitutak eleberrien protagonista bihurtu zituzten, hala nola, Eduardo López Bago medikuaren *La* *prostituta (1884) eta* Benito Pérez Galdosen *La desheredada* (1881). 

Ofizialki, Madrilgo La Palma kaleko 21. zenbakian hil zen, aneurisma baten ondorioz, 1880ko abuztuaren 15ean. Ustekabeko heriotza izanik zenbait zurrumurru eragin zituen, prostituzioaren salaketagatik jasotako presio publikoaren ondoriozko suizidioa izan zitekeelakoan.

2022an, Espinas argitaletxeak *Maria Magdalena* berrargitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* Matilde Cherner eta La Ilustración de la Mujer, Miguel de Cervantes liburutegi birtualean.
* Matilde Cherner eta Hernández Real Academia de la Historian.
* Matilde Chernerren biografia eta lanak Espainiako Liburutegi Nazionalean
'Anin

''''Anin''' () Palestinako herrixka bat da, Jeningo Gobernazioaren parte dena, Zisjordanian. Palestinako Estatistika Bulego Nagusiaren arabera, herrixkak 4.216 biztanle zituen 2017an.

## Historia 
Iradoki denez, 'Anin antzinako *Beth* *Anath* izan liteke, edo greziar: *Batanaia*, Eusebio Zeraseakoaren *Onomasticon-en* eta Toseftan aipatua.

Burdin Aroko, persiarren, erromatarren, bizantziarra, musulman goiztiarren eta Erdi Aroako keramikak topatu dira bertan.

"Herrixkaren iparraldean, harkaitzezko pasabide bat dago, oinez ibiltzeko modukoa, 50 bat oin dituena eta zementuz forratuta dagoena; gero oin baten altuera hartzen du. Horrek arroka-gainazal lau batera darama (...) Harrian egindako bi hilobi daude mendebaldean, orain blokeaturik daude".

### Otomandar Aroa 
1517an, 'Anin Otomandar Inperioan sartu zen, Palestinako gainerako lurraldeak bezala. XVI. eta XVII. mendeetan, Turabay dinastiaren (1517-1683) jabetza zen, Jezreelgo harana, Haifa, Jenin, Beit She'an bailara, Jabal Nablusen iparraldea, Bilad al-Ruha/Ramot Menashe eta Xarongo lautadaren iparraldea bezala. 1596ko erroldan *Sahil Atlit*-en *nahiya* edo azpibarruti bezala agertzen zen, Lajjungo liwa edo barrutian.  Herrixkak 16 etxe zituen, guztiak musulmanak. Herritarrek nekazal produktuen gaineko %25eko zerga-tasa finkoa ordaintzen zuten, guztira 3.600 akçe.

1882an, Palestine Exploration Fundek Palestinako Mendebaldeari buruz egindako inkestan honela deskribatu zen 'Anin: "herri txiki da bat gailur batean, zati bat harriz eraikia, *mendebaldean* olibadi txiki bat eta bi putzu ditu. Antzinako leku baten itxura du, arrokaz ebakitako hilobiak eta urarentzako kanal bitxia".

### Mandatu Britainiarraren aroa 
1922ko Palestinako erroldan, Palestinako Britaniar Mandatuko agintariek egina, 360 biztanle musulman ziren. 1931ko erroldan ordea, 447 musulman, 68 etxeetan banaturik.

1944/5eko estatistiketan, 590 biztanle musulman ziren, eta herrixkak 15.049 dunam zituen. Horietatik, 1.769 landa eta ureztatze-lurretarako, 1.806 zerealetarako, eta 13 dunam herrixka eraikitzeko.

### Jordaniar aroa 
1948ko Arabiar-israeldar Gerraren ondoren, Jordaniaren menpe geratu zen.

1961eko Jordaniak egin zuen erroldan 752 biztanle zenbatu ziren.

### 1967az geroztik 
1967ko Sei Eguneko Gerra eta gero, Israelek kontrolpean hartu zuen Zisjordaniako gainerako lurraldeekin batera. Okupazioko B eremuan dago herria, Palestinako Aginte Nazionalaren kontrol zibil partzialean sartua, apenas herrigunea inguruko lurrik gabe eta C eremuko kontrol israeldar osoko lurraldeak inguratuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Welcome to 'Anin
* Mendebaldeko Palestinari buruzko inkesta, 8. mapa: IAA, Wikimedia commons
* Olive wars 2014, BBC, 'Anin 16.00-21:00
Photo Araba

**Photo Araba** Arabako hiriburuan dagoen argazki-artxiboa da.

2022ko ekainaren 10ean sortua, Arabako Foru Aldundiaren Artxibo eta Dokumentu Kudeaketa Zerbitzuak eskaintzen dituen zerbitzuen zati bat da. Bere helburua «Arabaren iragana irudi historikoen bidez ezagutaraztea» da. Urte bereko abenduan, 100.000 irudi digitalizatu lortu zituen. Katalogoan dauden bildumen artean, Gerardo López de Gereñu Galarraga, Gerardo López de Gereñu Iholdi eta Alberto Schommer Koch argazkilariek hartutako argazkiak nabarmentzen dira. Badira hainbat gaitako bildumak ere, hala nola Arabako Miñoiei buruzkoa.

## Argazkien lizentziak 
Photo Arabako argazki asko CC BY-NC-SA 4.0 lizentziapean daude argitaratuta. Beraz, lizentzia horrekin segitzen duten bitartean, ezin dira Wikimedia Commonsera kopiatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Photo Araba - Bildumak.
Giro Next Gen

**Giro Next Gen** (baita ere ***Baby Giro***, ***Girobio***, '''''Giro d'Italia Giovani Under 23*** edo ***Giro Ciclistico d'Italia''''' izenekin ezaguna) etapakako txirrindularitza lasterketa bat da, urtero ekainean Italian jokatzen dena. Proba hau, 23 urtez azpikoen Italiako Giroa da.

1970ean sortua, amateurrentzako proba izan zen 2005 arte, horrexegatik irabazle gehienak italiarrak izan ziren. UCI Zirkuitu Kontinentala sortu zenetik (2005ean) UCI Europe Tourraren barnean zegoen, 2.2 mailan (profesionalen azken kategoria). Hala ere, parte hartzaile gehienak 25 urtez azpiko txirrindulari amateurrak izan dira. 2012an, proba bertan behera gelditu zen,  finantziazio arazoak zirela medio, 2017 arte. Geroztik, 23 urtez azpiko txirindularientzako lasterketa izan da.

Gaur egun, 23 urtez azpiko txirrindularientzako Italiako egutegiko lasterketarik garrantzitsuena da, UCI Zirkuitu Kontinentaletako 2.2U kategorian (23 urtez azpiko txirrindularientzako profesionalismoaren azken maila).

Garaileen artean, zenbait puntako txirrindulari dago Francesco Moser, Giovanni Battaglin, Marco Pantani, Gilberto Simoni, Leonardo Piepoli eta Danilo Di Luca, besteak beste.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Italiako Giroa
* Emakumezkoen Italiako Giroa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Palmaresa
* Girobio (memoire-du-cyclisme.net)
* 
*
Abu Ali Iyad

**Walid Ahmad Nimr** (; 1971 - 1934ko uztailaren 23a), **Abu Ali Iyad** () bere gerra izenaz ezagunagoa, 1960ko hamarkadan eta 1970eko hamarkadaren hasieran Sirian eta Jordanian kokatutako landa komandante nagusi palestinarra izan zen.

Zisjordanian, Iraken, Saudi Arabian eta Aljerian irakaskuntza-karrera egin ondoren, Abu Ali Iyad Fatah talde paramilitarrean erreklutatu zuen Khalil al-Wazir-ek 1964an, Aljeriako prestakuntza militarreko ikastaro batean graduatu ondoren. Urtebete geroago, Sirian Fatahen lehen buruzagietako bat bihurtu zen al-Wazir eta Yasser Arafatekin batera. Bertan egon zen garaian, Abu Ali Iyadek taldearen goi-organo politikoan posizio bat lortu zuen, Daraan gerrillaren entrenamendu-esparru nagusia gainbegiratu zuen eta inteligentzia militarraren egoitza bat ezarri zuen.

Fatah eremuko komandante gisa, Israelgo indarren aurka borrokatu zuen Karameh-ko guduan, etenik gabeko komandantearen ospea lortuz. Abu Ali Iyad, gainera, antolatzaile eta parte hartzaile nagusi bat izan zen Israelgo herrien aurkako gerrillaren erasoetan. Jordaniako Armadaren aurka borrokan aritu zen azken komandante palestinarretako bat izan zen Irail Beltzaren (Jordaniako Gerra Zibila bezala ere ezaguna) ondoren. Ajlun eta Jerax inguruko landan hil zuten Jordaniako indarrek 1971ko uztailean Ajlunen erasoaldian. Bere alderdikideek esan zuten exekutatu zutela, eta mendeku gisa, Jordaniako lehen ministro Wasfi Tal hil zuten Abu Ali Iyad hil eta lau hilabetera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicente Laffite

**Vicente Laffite Obineta** (Donostia,  - 1944- ) agronomo eta politikaria izan zen. Maurismoan hasi bazen, Primo de Riveraren diktaduran, 1927tik 1930era, Aholku Batzar Nazionaleko kidea izan zen. Lehenago sektoreko zalea izan zen, eta horri buruzko zenbait lan argitaratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yann Huguet

**Yann Huguet** (Lesparre-Médoc, 1984ko maiatzaren 2a-), Frantziako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2006**
* 10. Nafarroako Itzulian eta etapa bat
**2007**
* 2. Plumelec-Morbihango Sari Nagusian
* 3. Route Adélien
**2009**
* Doubseko Tourra
* Isere Alpeetako Tourra eta etapa bat
* 3. Classic Sud-Ardèchen
**2010**
* Volta Limburg Classic

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
George Waterhouse

**George Marsden Waterhouse** (Penzance, 1824ko apirilaren 6a - Torquay, 1906ko abuztuaren 6a) zeelandaberritar politikaria izan zen. Zeelanda Berriko lehen ministroa izan zen 1872tik 1873ra. Hegoaldeko Australiako premier ere izan zen 1861etik 1863ra.

Familiarekin batera emigratu zuen 1839an, hasieran Hobartera, eta lau urte geroago Adelaidera, non merkatari bihurtu baitzen. 1851n hautatu zuten lehen aldiz Hegoaldeko Australiako koloniako Lege Kontseiluko kide. Merkataritza librea eta Australia osorako tarifa uniformeak defendatu zituen. 1861etik 1863ra koloniako premier uzan zen, eta 1864an Ingalaterrara itzuli zen denboraldi batez.

1869an iritsi zen Zeelanda Berrira, eta 1870ean Lege Kontseiluko kide izendatu zuten. William Foxeko gobernuko ministro izan zen, eta 1872an lehen ministro izendatu zuten. Dimititu egin zuen hurrengo urtean, eta 1889an Ingalaterrara eraman zuten. Han hil zen.
Aqil Agha

**Aqil Agha al-Hasi** (, izena *Aqil*, *Aqila*, *Akil* edo *Akili* ere idatzia; militar titulua batzuetan *Aga* idatzita) (1870ean hil zen) Palestinako iparraldeko gizon indartsua izan zen XIX. mendearen erdialdean, otomandarren mendean. Hasiera batean militar irregular arabiarren komandantea izan zen, Hawwara tribua bezala ezagutzen dena, Akreko gobernadore otomandarren zerbitzura. Galilean izan zuen eragina handitu egin zen Transjordaniako Beni Sakhr eta Anizzah tribu boteretsuekin aliantzak sendotu ahala, eta Egiptotik langabezian zeuden beduino irregularrak errekrutatu zituen bere irregular taldean, handik aurrera Hanadi tribu bezala ezagutzen zena. Bere gizonek eta Mendebaldeko bidaiariek ausarta, maltzurra eta karismatikoa zela ezagutzen zuten, Galileako *de facto* agintari gisa igotzen lagundu zuten ezaugarri guztiak. 

Bere aginte osoan, Aqil-ek gutxienez nominalki Otomandar Inperioaren zerbitzuan egon zen, eta horrek ordaindu zion Palestinako iparraldeko errepideak beduinoen erasoetatik babesteagatik eta eskualde horren segurtasuna mantentzeagatik. Bertako biztanleriari bere bidesaria ere ezarri zion haien segurtasuna bermatzearen truke. Europako gobernuekin zituen adiskidetasun harremanak, neurri batean, Galileako tokiko kristau eta judu komunitateak babesteagatik izan ziren, Sirian otomandarren 1860ko sarraskietatik Nazaret babesteagatik barne. Aqilek agintariekin zuen harremana tentsoa zen orokorrean eta zuzenean edo zeharka matxinatu zen bertako ordezkarien aurka. Harreman haustura horren ondorioz, Aqil-en lana maiz eten egiten zen bere jarduerak edo eraginak agintariak asaldatzen zituenean eta gero berrezartzen zen bere zerbitzuak behar zirenean. Hil zenerako, bere eragina nabarmen murriztu zen. I'billin bere Galileako gotorlekuan lurperatu zuten.

XI. mendearen hasieratik Palestina otomandarren menpe egon zen bitartean, zuzeneko administrazio inperialaren agintea zalantzan jarri zuten tokiko buruzagi batzuek, XVII eta XIX. mendeen artean tokiko gaietan eragin handia izan zutenak. Inperioa Krimeako Gerran sartuta zegoela, eremuan Zahir al-Umarrek Galilean (1730–1775) agintearen ondorioz sortu zen botere hutsunea, Ahmad Pasha al-Jazzarren agintea (1776–1804). eta Muhammad Aliren agintea (1831–1840), Aqilek bete zituen.  Aqil-en heriotzak Palestinan otomandar zentralizaziorako azken tokiko oztopoaren amaiera irudikatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Davide Bragazzi

**Davide Bragazzi** (1981eko ekainaren 12a-), Italiako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2002**
* Toscanako Giroa (23 urtez azpikoan)
* 2. Matteotti Sarian
**2003**
* Girobioko etapa bat 
**2005**
* 3. Coppa Della Pace
**2006**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geografía general del País Vasco-Navarro

***Geografía general del País Vasco-Navarro*** Francesch Carreras kataluniar geografoak koordinatutako lana da. 1915 eta 1921 bitartean argitaratu zuten lehen aldiz, sei liburukitan.

## Deskribapena 
Alberto Martínek Bartzelonan zuzentzen zuen argitaletxeak 1915 eta 1921 bitartean Francesch Carrerasek koordinatutako lana atera zuen, sei liburuki ezberdinetan. Lehenengoaren hitzaurrean, «Nociones fundamentales de Geología» izenekoan, lana «á difundir y vulgarizar el conocimiento de una región» () argitaratu zutela diote.

Hona hemen edukiak liburukika:
* lehena, Ramon Adan de Yarza, Telesforo Aranzadi, Arturo Kanpion, Juan Carlos Guerra, Apolinar Federico Gredilla, Vicente Laffite, Julio Lazurtegi eta Félix López del Valladok idatzitako testu orokorrak dituena;
* bigarrena, Bizkaiari eskainia, Karmelo Etxegaraik egina;
* hirugarrena, Arabari buruzkoa, Vicente Vera y Lópezek idatzia;
* laugarrena, Nafarroari buruzkoa, Julio Altadillek egina;
* bosgarrena, Gipuzkoari buruzkoa, Serapio Muxikak egina; eta
* seigarrena, Nafarroari eskainitako bigarren liburukia, Altadillena da, lehen liburukia bezala.

Lehen liburukiak hainbat diziplinari buruzko testu orokorrak biltzen ditu, eta, hortik harago, gainerakoek lau probintzietako herrietako herriei, ibaiei, elizei eta beste alderdi batzuei buruzko datuak ematen dituzte. Gipuzkoari eskainitako liburukiak, adibidez, honako eskema honi jarraitzen dio: «egoera, mugak eta hedadura», «orografia», «hidrografia», «geologia eta paleontologia», «espeleologia», «klimatologia eta seimologia», «herrialdearen itxura, ekoizpen naturalak», «probintzia eta bere antolaketa», «nekazaritza, industria eta merkataritza», «industria eta merkataritza», «komunikabideak», «erabilerak eta ohiturak», «istorioak» eta «barruti judizial» bakoitzari buruzko kapituluak.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*
*
*
*
*
*

## Kanpo estekak
Tubas (hiria)

**Tubas** (/tjuːbəs/; , *Tûbâs*) Zisjordaniako ipar-ekialdeko hiri palestinarra da, Nablusetik ipar-ekialdean dagoena, Jordan haranaren mendebaldean. 21.000 biztanle baino gehiago dituen hiriak  Palestinako Estatuko Tubas Gobernazioaren gune ekonomiko eta administratibo gisa balio du. Bere hiri-eremuak 2.271 dunam (227 hektarea) ditu. 15 kideko udalbatza batek zuzentzen du eta bertako biztanle gehienek nekazaritzan edo zerbitzu publikoetan lan egiten dute.

Tubas antzinako Thebez (/ˈ θiːbɛz/) herri gisa identifikatu da, kanaandar herria Abimelek erregearen aurka matxinatzeagatik ospetsua. XIX. mendearen amaieran, Palestinako otomandar agintaldian, Jordan Haranean bizi ziren arabiar klanak Tubasera bizitzera etorri ziren, eta Nablus Barrutiko hiri garrantzitsu bat bihurtu zen, bereziki egurra eta gazta egiteagatik ezaguna. 1922an Britainia Handiko Palestinako Mandatuaren mende geratu zen, Jordaniak bereganatu zuen 1948ko Arabiar-Israelgo Gerran herria hartu ondoren, eta Israelek okupatu zuen 1967ko Sei Eguneko Gerratik. Palestinako Aginte Nazionalak Tubasen kontrola izan du 1995ean hiria bere jurisdikziora pasatu zenetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ongi etorri Tubas hirira
* Tubas hiria, Ongi etorri Palestinara
* Tubas hiria (Fitxa), Ikerketa Aplikatuko Institutua–Jerusalem, ARIJ
* Tubas hiria profila, ARIJ
* Survey of Western Palestine, Map 12: IAA, Wikimedia commons
* Tubas Bio Data - Nazio Batuak (pdf fitxategia)
Isabel Vilallonga

**Isabel María Vilallonga Elviro** (Valencia de Alcántara, Badajoz, Extremadura, 1949ko azaroaren 28a) badajoztar politikaria eta funtzionarioa da. Madrilgo Udaleko zinegotzi izan zen Espainiako Alderdi Komunistan (1981-1983) eta diputatu Madrilgo Batzarrean, Izquierda Unidan (1987-1991) eta senatari (1991-1995). PSOEko (Progresistas) eta Espainiako Langile Alderdi Sozialistako (PSOE) zerrendetan hautesle itzuli zen Madrilgo Udalera, 1999tik 2011ra arte iraun zuen bigarren etapan eta ondoren, agur esan zion politikari.

## Biografia 
1949ko azaroaren 28an jaio zen Valencia de Alcántaran, Cáceresko probintzian, eta Zientzia Politikoetan eta Soziologian lizentziatu zen.

1981eko azaroaren 18an PCEtik kanporatu zutela jakinarazi zioten Eduardo Mangada, Cristina Almeida, José Luis Martín Palacín eta Luis Larroke zinegotziekin batera. Erabaki hori 1982ko urtarrilean berretsi zen, errekurtsoa ezetsi ondoren.

Vilallonga, Ingurumenaren Estatu Idazkaritzako goi-mailako funtzionario teknikoa, PCEra itzuli zen gero, eta 1987ko Madrilgo Batzarrerako hauteskundeetarakoI zquierda Unida (IU) hautagaitzaren buru izan zen, eta 7 aulki lortu zituen. Berriro ere IUko zerrendaburua izan zen 1991ko Madrilgo Batzarrerako hauteskundeetan. 1991tik 1995era bitartean senatari izan zen, parlamentu autonomikoak izendatuta.

Villalonga, Ezker Berriko Alderdi Demokratikoaren (PDNI) bultzatzaileetako bat, 1997ko ekainean IUren zuzendaritzatik alde egin zuen.  1999ko udal hauteskundeei begira, Madrilen, PSOEkoalizioaren (Progresistas) hautagaitzaren 6. postuan aurkeztu zen. Zinegotzi hautatua izan zen, Espainiako hiriburuko Udalaren osoko bilkurara itzuli zen. 2007ko udal-hauteskundeetan eta 2007ko udal-hauteskundeetan, Madrilen, PSOEren aldeko zinegotzi-akta berritu zuen. 2011. urtean udal ibilbideari utzi zion.

## Erreferentziak
Donato Cannone

**Donato Cannone** (Terlizzi, 1982ko otsailaren 16a) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2005**
* 3. Toscanako Giroan etapa bat (23 urtez azpikoa)
**2006**
* 3. Nafarroako Itzulian
**2007**
* 7. Circuit de Lorrainen
**2008**
* 4. Venetoko Giroan
* 5. Placci Kopan
* 7. Bernocchi Kopan
**2009**
* 10. Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Donato Cannone - *CyclingArchives.com*
Tom Leezer

**Tom Leezer** (Delf, 1985eko abenduaren 26a-), Herbehereetako txirrindulari ohia da, profesionala 2008tik 2020ra.

Rabobank eta Lotto taldeetan izan zen profesionaletan izan zen urte gehienak.

## Palmaresa 
**2007**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat
* Olympia's Tourreko etapa bat
**2009**
* 3. La Panneko Hiru Egunetan
**2010**
* 7. Vattenfall Cyclassicean
**2013**
* 3. Hainango Itzulian
* Langkawiko Tourreko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Kris Boeckmans

**Kris Boeckmans** (Malle, 1987ko otsailaren 13a-), Belgikako txirrindulari ohia da, profesionala 2010etik 2020ra.

2015eko Espainiako Vueltako zortzigarren etapan erorikoa izan zuen eta zauri larrien ondorioz koman egon zen, hil ala biziko egoeran.,

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Thomas Rostollan

**Thomas Rostollan** (Marseille, 1986ko martxoaren 18a) frantziar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2008**
* Chantal Biya Sari Nagusia
**2009**
* 4. Nafarroako Itzulian eta etapa bat 
**2010**
* 3. Ardenetako Zirkuitu Internazionaleko etapa batean
**2012**
* Ràs Tailteann-go etapa bat
**2015**
* Jurako Tourreko etapa bat
**2017**
* 5. Loir eta Cher Tourrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego Tamayo

**Diego Alejandro Tamayo** (Palestina, 1983ko irailaren 19a-), kolonbiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2007**
* 4. Balentziaga Memorialan
* 6. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean
* 7. Nafarroako Itzulian
**2008**
* Nafarroako Itzulia eta etapa bat
* Xanisteban Saria
* Laudio Saria
* 2. Baiona-Iruñean
* 3. San Gregorio Sarian
**2009**
* 8. Plumelec-Morbihango Sari Nagusian
* 10. Marco Pantani Memorialan
**2011**
* Valoniako Zirkuitua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Lebas

**Thomas Lebas** (Paue, 1985eko abenduaren 14a) frantziar txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2009**
* 3. Nafarroako Itzulian 
**2011**
* 3. Euskal Herriko Itzulia (lasterketa amateurra)n
**2013**
* Hokkaidoko Itzulia eta etapa bat
**2014**
* Setif Itzuli Internazionala
**2015**
* Filipinasko Itzulia
**2017**
* Florèsko Itzulia
**2018**
* 3. Japoniako Itzulian eta etapa bat 
**2019**
* Indonesiako Itzulia
**2021**
* 2. Japoniako Itzulian
**2022**
* 2. Hokkaidoko Itzulian
* 3. Japoniako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damien Branaa

**Damien Branaa** (Orthez, 1986ko uztailaren 29a-), Frantziako txirrindulari ohia da. Burgos-BH taldean aritu zen.

## Palmaresa 
**2008**
* 2. Essorreko Sarian
* 6. Giro delle Regionin
* 8. Saguenay Sari Nagusian
**2009**
* 8. Nafarroako Itzulian
**2010**
* Jose Mari Anza Memoriala
**2011**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat 
* 8. Loir eta Cher Itzulian
**2013**
* 2. Essorreko Sarian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Zico Waeytens

**Zico Waeytens** (Ledegem, 1991ko irailaren 29a-), Belgikako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2010**
* 4. Nafarroako Itzulian eta etapa bat
**2011**
* Ardenetako Gezia
**2013**
* 3. Fiordoetako Tourrean
**2014**
* 3. Zottegem Hiriko Sari Nagusian
**2016**
* Belgikako Itzuliko etapa bat
**2019**
* 5. Marseillesa Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Bart De Clercq

**Bart De Clercq** (Zottegem, 1986ko abuztuaren 26a-), Belgikako txirrindulari ohia da. Lotto eta Wanty taldeetan izan zen.

## Palmaresa 
**2010**
* 7. Nafarroako Itzulian
**2011**
* Italiako Giroko etapa bat
**2013**
* 5. Andaluziako Itzulian
**2015**
* 2. Poloniako Itzulian eta etapa bat
**2016**
* 2. Aingo Tourrean

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sergei Txernetski

**Sergei Vitalievitx Txernetski** (Sertolovo, 1990eko apirilaren 9a) errusiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2010**
* 6. Nafarroako Itzulian
**2012**
* 2. Camaioreko Sari Nagusian 
* 2. Aostako Haranako Giroan eta 2 etapa
* 4. Etorkizuneko Tourrean
**2013**
* Fiordoetako Tourra eta etapa bat 
**2014**
* 2. 15px Errusiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 2. Almatyko Itzulian
* 3. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2015**
* Kataluniako Voltako etapa bat
**2016**
* 20px 15px Errusiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* 4. Belgikako Itzulian
* 5. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2018**
* Arctic Race of Norway
* 3. Guangxiko Tourrean
**2019**
* 5. Ordiziako Klasikan
* 10. Murtziako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Walt De Winter

**Walt de Winter** (1988ko azaroaren 24a-) Belgikako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2009**
* 2. Valoniako Zirkuituan
**2010**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat 
**2011**
* 2. Valoniako Zirkuituan
* 5. Impanis Sari Nagusian
**2014**
* Maiatzaren Lehena Sari Nagusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Aleksei Stxebelin

**Aleksei Stxebelin** (Mosku, 1981eko uztailaren 13a-), Errusiako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2006**
* 2. Ruota d'Oron
**2007**
* 3. Nafarroako Itzulian
**2008**
* Circuito Montañés eta etapa bat
* Maroko Itzulia eta hiru etapa
* 8. Ordiziako Klasikan
**2009**
* Turul Romaniei

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Coprinopsis radiata

***Coprinopsis radiata*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da kontsumitzen. Ingurugiroan zaldi simaurretan hazi daiteke.

Sinonimoa: *Coprinus radiatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,3 eta 0,6 cm bitarteko garaierakoa eta 0.4 eta cm 1 bitarteko diametrokoa, klabiformea, gero kanpai-itxurakoa, oso laster zabaldua, tomentuduna, gris-errauts kolorekoa, tolestura erradialekin, horixkaz lausotua, diskoa lehoi kolorekoa.

**Orriak:** Libreak, zabal, beltzaxka zurbilak.

**Hanka:** 2 eta 3 cm bitarteko garaierakoa eta 0,05 eta 0,1 cm bitarteko diametrokoa, filiformea, zeharrargia, glabroa.

**Haragia:** Urria.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du. *Radiatus* epitetoa berriz latinetik dator, marraduna, esan nahi duen "radiatus" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du balio gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Coprinopsis cinerea* delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da (1-4), behien simaurretan ateratzen da.

## Sasoia eta lekua 
Ekainetik urrira. Euriteen ondoren. Zaldien simaurretan. Ohikoa batez ere negutegietan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Europa, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak