Vacherin Mont-d'Or

'''Vacherin Mont-d'Or'* behi-esneko gazta bigun eta tratatu gabekoa da ( frantsesez, *"vache* "-k behia esan nahi du), *Mont Béliard'' arrazaren esnearekin egina, proteina-eduki handiagatik preziatua. Jatorria Suitzako Jura kantonamenduan eta Frantziako Jura departamenduan du. 1981etik, Jatorri deitura kontrolatua (JDK) du, Doubs departamenduko Mont d'Or menditik (Vallorbe) (1.463 metroko altuera), non 11 esnetegi baino ez dauden. 2003tik Suitzan ere badu izendapen hau. "'''Mont d'Or** edo **Vacherin du Haut-Doubs'*" 1107/96 (EB) Erregelamenduak babestutako JDB bat da, Europa mailan babestua.

## Ezaugarriak 
Gazta-gurpil baten tamaina 12 eta 32 cm arteko diametroa eta 5 cm inguruko altuera izan ohi da; pieza oso baten pisua kilo erditik 3 kilora bitartekoa da. 10 urtetik aurrera heltzean...&nbsp;Izei egurrezko eraztun batean labean egiten da (moldaketa errazteko aurrez lurrunetan egosia), eta horrek nabarmen eragiten dio azken zaporeari, perretxiko zuri eta belakitsu baten gainazala lortuz. % 50eko koipe edukia du. Usainak zizak, baso-zorua eta soto heze bat gogorarazten ditu. Zaporea krematsua da, intxaur ezti eta karamelu ukituekin. Pastak ia koherentzia likidoa du, horregatik zerbitzatzen da bustitzeko saltsa gisa.

Gazta kontserbatzeko, lekurik onena soto ilun eta heze bat da, 12 gradutan.&nbsp;°C. Hozkailuan gorde behar baduzu, hobe da aluminiozko paperarekin estaltzea lehortu ez dadin. Epe luzerako gordetzeko izoztu daiteke. Normalean egurrezko kaxa batean saltzen da. Fondue egiteko aproposa da.

1987an, 30 pertsona baino gehiago hil ziren Suitzan Listeria (bakterioa) pozoitzeagatik  Eskandalu horren ondorioz, jendeak erosteari utzi zion eta ekoizpena eten egin zen. Ordutik*, Vacherin Mont-d'Or Suisse* esne pasteurizatuarekin bakarrik egin da. Frantzian bakarrik egiten da esne pasteurizatu gabearekin, baina kalitate-kontrol oso zorrotzak jasaten ditu. Gaztaren ospea handitu egin zen fondue " *asmatu* " zenean zerbitzatzeko modu gisa.

## Jatorrizko deitura 
Gaur egun bi Europako herrialdek partekatzen duten produktua da, hainbat mende lehenagokoa, eta tradizionala da Frantzian eta Suitzan . Horregatik, honako hauek bereizten dira:

* *'Vacherin Mont-d'Or français'* (*Mont d'Or français* edo *Vacherin du Haut-Doubs* ere) - Franche-Comté-koa
* *'Vacherin Mont-d'Or suisse'* - Suitzako aldaera.

*Mont-d'Or français* gaztarentzat*,* heltze-aldia bost eta zazpi aste artekoa da, urriaren eta otsailaren artean. Abuztuaren 15etik martxoaren 15era bitartean bakarrik ekoizten da, eta irailaren 10etik maiatzaren 10era bitartean bakarrik sal daiteke. Muga hauek neguan behiak barrualdean edukitzeagatik dira. Tradizio hau, guztiz beharrezkoa ez den arren, mantendu egin da. Suitzako bertsioa *, Mont-d'Or Suisse,'' irailetik apirilera bitartean bakarrik jaten da.

Frantzian, maila nazionalean, Mont d'Or, Vacherin du Haut-Doubs izenez ere ezaguna, *jatorri deitura kontrolatu (JDK)* gisa aitortua da 1981etik.   1996tik, jatorri deitura babestua (JDB) da Europar Batasunaren pean.  Nazioartean, jatorri deitura gisa erregistratuta dago, Lisboako Sistemaren pean, Jabetza Intelektualaren Mundu Erakundean 1983ko urriaren 5etik. 

## Zerbitzatu 
[thumb|250x250px|Zerbitzatu ''Vacherin Mont-d'Or'' izeneko [fondue batean: Mont-d'Or chaud.]]
Gazta honetaz ahalik eta ondoen gozatzeko, kendu gazta-*blokea* osatzen duen goiko estalkia eta zabaldu baguette kurruskari baten gainean; beste modu bat fondue gisa zerbitzatzea da (Mont-d'Or chaud). Beste modu bat hau da:

# Vacherin Mont-d'Or-en kanpoaldean aluminiozko paperean (Papillote) bilduta dago.
# Zulatu gaztaren goialdea sardexka batekin. Sartu baratxuri ale bat edo bi (aukerakoa).
# Ardo zuri lehor kantitate eskuzabal bat botatzen da goiko geruzaren gainean.
# Berotu labea 390 gradutan (200 °C) eta egosi 25 minutu inguru.
# Patata egosietan zerbitzatzen da, edo *fondue* batean bezala ogian zabaltzen da.

Eskualdeko ardo batekin zerbitzatzen da normalean: "Côtes de Jura". Gratinatuta zerbitzatzen bada, ardo beltza nahiago da normalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak