open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bobby Robson

**Bobby Robson** edo Sir Robert William Robson (Sacriston, Durham, 1933ko otsailaren 18a- Durham, 2009ko uztailaren 31) futbolari eta entrenatzaile ingelesa izan zen. Aurrelari moduan jokatu ondoren, arrakasta lortu zuen entrenatzean, hala haren herrialdean nola Europan zehar ere.

Birikako minbiziak jota hil zen.

## Kirol ibilbidea 
### Jokalari apala 
Maila apaleko hiru taldetan aritu zen haren ibilbide osoan zehar, Ingalaterran Fulham FC eta West Bromwich Albion taldeetan eta Kanadan Vancouver Royals izenekoan. Guztira 583 partida jokatu zuen bere herrialdean eta 133 gol sartu zituen.

Ingalaterrako futbol selekzio nazionalarekin 1957tik 1962ra 20 partida jokatu zituen, 4 gol sartuz.

### Entrenatzaile arrakastatsua 
Hasierako urteak Ingalaterran eman zituen, haren kluba izandako Fulham taldean eta Ipswick Town FCen, azken honetan denbora luzea egonda eta arrakasta lortuz. Selekzioarekin Munduko Futbol Txapelketan laugarren postua erdietsi zuen 1990ean.

Baina oihartzun are handiagoa lortu zuen bere herrialdetik at, liga txapeldun bihurturik PSV Eindhoven (1991 eta 1992an) eta FC Portorekin (1995 eta 1996an), bai eta 1997an FC Barcelonarekin Espainiako Futbol Errege Kopa irabazi ere.
Emakumeen Euskal Bira

**Emakumeen Euskal Bira** (lehen **Iurreta-Emakumeen Bira** deitua) Iurreta Emakumeen Bira Ziklismo Kirol Elkarteak antolatutako emakumezko txirrindularitza lasterketa izan zen, UCIko maila gorenetakoa.

## Ibilbidea 
1988tik aurrera, urtero ekainean egin izan zen. Bizkaian jokatzen zen gehienbat, Iurretako Txirrindulari Elkarteak antolatzen baitzuen, baina amaiera aldera *Emakumeen Euskal Bira* izena hartu zuenean Hego Euskal Herria zeharkatu zuen. Hasieran lasterketa amateurra bazen ere, 1992tik aurrera profesionala izan zen eta 2004an Goi mailakoa bihurtu zen, harik eta 2019ko ekitaldia jokatu ondoren amaitu zen arte.

2022an Euskal Herriko Emakumezkoen Itzulia lasterketa berriak hartu zuen haren lekua.

## Palmaresa 
260px|thumb|2016ko podiuma.

## Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bet Khalaf

**Bet Khalaf** edo **Beit Khallaf** Girgatik hamar kilometro inguru mendebaldera, Egipto Ertainean dagoen herrixka txiki bat da. Bere inguruan, Egiptoko Aro Dinastiko Goiztiarraren garaiko nekropoli bat eta bi mastaba handi aurkitzen direlako da ezaguna.

## Aztarnategi arkeologikoa 
Bet Khalafeko nekropoliak, adobezko bi mastaba handi ditu, Egiptoko III. dinastian (K.a. 2650-K.a. 2375) datatuak daudenak, K1 eta K2 izendunak.

Handienak, K1 mastabak, Djoser faraoiaren garaiko hondakinak zituen, eta 1900 eta 1902 bitartean induskatua izan zen. Tamaina oso handikoa da: 86x45x9 (11) metro. Oinarria, harri gogorrekoa da, 19 metroko sakonerara jaisten den azpiegitura batekin. Adobez eta harriz eginiko bi metroko harresi sendo batek, hareazko betekina eusten du. Hil konpartimenduak, gizon baten hezurren batzuk eta ofrendaz beteriko ehunkada ontzi zituen, Niloko harri eta lokatzarekin blokeatua izan zen eskaileran aurkitu zirenak.

Ez da ikerketa arkeologikorik egin duela ehun urte baino gehiagotik.

## Kanpo estekak
Salerno

**Salerno** Italiako hegoaldean dagoen kostaldeko hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua eta 140.580 biztanletatik, Campaniako eskualdearen bigarren udalerririk populatuena dena, Napoli ondoren.

Industria (janari-industria, ehungintza, tresneria mekanikoa), portuko jarduera eta turismoa (hondartzak) dira ekonomia-jarduera nagusiak.

Ezaguna da batez ere bertan *Scuola Medica Salernitana* sortu zutelako Erdi Aroan, Europako lehenengo medikuntza-eskola izan zena. Aipagarria da, bestalde, XI. mendeko katedrala (San Mateo eta Gregorio VII.aren hilobiak gordetzen dira bertako kriptan).

## Historia 
*Salernum* izena zuen antzina. Erromatarren kolonia izan zen K.a. 193. urtean. Lonbardiako printzerri independentea zen 847. urtean, baina Robert Guiscard Calabria eta Siziliako dukeak konkistatu zuen 1070ean. XI-XII. mendeetan eraiki eta sortu zuten Europa guztian ospe handia izan zuen Salernoko medikuntza-eskola, Europako mendebaleko lehena.

## Mugakideak 
Salernok honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko gobernuaren webgunea.
Miguel Indurain Sari Nagusia

**Miguel Indurain Sari Nagusia** Lizarra Txirrindulari Elkarteak antolatutako lasterketa da, urtero apirilaren hasieran Lizarraren inguruan jokatzen dena. Euskal Herriko Itzulia baino egun batzuk lehenago jokatzen ohi da. 

## Lasterketa 
Proba honen lehendabiziko aroa, 1951tik 1966ra luzatu zen, **Euskal-Nafar mendiko txapelketa** izenpean. Hala ere, 1958ko eta 1960ko ekitaldiak **Espainiako errepideko mendiko txapelketa** izan ziren.

Bigarren aroa, 1967tik aurrera doa, eta hainbat izen izan du. 1999tik aurrera gaur egungo izena dauka, Miguel Indurainen omenez. 1984an eta 1986an babesa falta zela eta, ez zen jokatu.

2005etik aurrera 1.1 UCI Europe Tour mailako lasterketa da.

Garaipen gehien lortutako txirrindulariak Hortensio Bidaurreta, Miguel Maria Lasa, Alberto Fernández eta Alejandro Valverde dira, bakoitzak hiru aldiz hain zuzen ere.

## Palmaresa 
### Euskal-Nafar mendiko txapelketa 
### Nafarroako Foru Erkidegoko Saria eta Miguel Indurain Sari Nagusia 
**Oharrak:** 
* 2010. urteko ekitaldian, Alejandro Valverde hasieran bigarren amaitu bazen ere, geroago Puerto Operazioan zerikusia zuelakoan deskalifikatu zuten.

## Ikus, gainera 
* klasikoak (txirrindularitza)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Club Ciclista Estellaren webgunea
Pascuas Sari Nagusia

**Pascuas Sari Nagusia** Iruñean antolatutako lasterketa zen.

## Lasterketa 
Lehendabizikoz 1924an egin zuten eta 52 edizio egin ondoren, 1983an desagertu zen.

Garaipen gehien lortutako txirrindularia Txomin Perurena da, sei aldiz hain zuzen ere.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Iraetako ziklo-krosa

**Iraetako ziklo-krosa** Iraetan (Zestoa) antolatutako ziklo-kros lasterketa da.

## Lasterketa 
Lehendabizikoz 2007an egin zuten eta Unai Yus atera zen garaile. 2008an, berriz, Javier Ruiz de Larrinagak irabazi zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nafarroako Itzulia

**Nafarroako Itzulia** Nafarroako Foru Erkidegoan jokatzen den etapakako lasterketa da.

## Lasterketaren historia 
Lehenengo edizioan (1941ean) parte hartzaile guztiak profesionalak izan ziren, bigarrenean, berriz, (1955ean) amateurrek zein profesionalek har zezaketen parte.

Zazpi urteko etenaldiaren ondoren (1962an) afizionatuentzako proba bilakatu zen (hala ere, salbuespenak izaten ziren eta zenbait profesional independente onartuak izan ziren). 
Hogeita hamar urte geroago, 1992an, Itzuliak UCIren 2.5 maila lortu zuen, eta talde profesionalak onartuak izan ziren, baina gehieneko adin-muga bat mantenduz.

2005ean "UCI Europe Tour" zirkuitu kontinentalean sartu zen proba, ME 2.2 kategorian (elite mailako gizonak). 
2009an, UCIren goi tasak zirela eta, UCNk zirkutu horretatik ateratzea erabaki zuen. 2013. urtean, krisi ekonomikoa zela eta, kolokan egon zen eta azkenean bi etapa egin zuen. Une horretatik aurrera etapa gutxiago izan zituen eta beraz, garrantzia ere murritzagoa.

Urtero, maiatzaren bukaeran edo ekainaren hasieran jokatzen da; helmuga Iruñean izaten ohi zen, baina 2017tik aurrera lekualdatu da. Gainera, 2020. eta 2021. urteetako ekitaldiak ez ziren ospatu COVID-19 pandemia zela eta.

Lehendabiziko ekitaldian Julián Berrenderok irabazi zuen. Garaipen gehien lortutako txirrindularia Mariano Díaz da, hirutan, hain zuzen ere.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nafarroako Itzuliaren weborria
Ignasi Barraquer

**Ignasi Barraquer Barraquer** (Bartzelona, 1884ko martxoaren 25a - Bartzelona, 1965eko maiatzaren 13a) mediku oftalmologo kataluniarra izan zen.

1907an lizentziatu ondoren, hurrengo urtean Oftalmologian espezializatu zen eta 1917an begi-lausoen ebakuntzarako bide berria ireki zuen. 1947an jaioterrian "Institut Barraquer d'Oftalmologia" zabaldu zuen, izen bereko klinikarekin batera, erreferentziazkoak direnak.

José bere aita oftalmologoaren jarduerari jarraipena eman zion modu berean, Josep Ignasi eta Joaquim semeek ere bere lanarekin segitu zuten, bai eta ilobek ere.

## Ikus, gainera 
* Medikuntzaren historiaren kronologia

## Kanpo loturak 
* Barraquer klinikaren webgunea
Giltzurrun-transplante

thumb|Emailearen organoa (*transplanted kidney*) kokapen anatomiko normaletik behera ipintzen da tipikoki.

**Giltzurrun-transplantea** organo horren gutxiegitasun terminala duen paziente bati egindako transplantea da, organo osasuntsua duen pertsona batek emandakoa, emailea hala hilda nola bizirik egon daitekeelarik. Azken kasu horietan organoak genetikoki lotuak edo ez-lotuak sailkatzen dira.

Teknika hau burutzeak prozesu luzea eskatzen du, emaileak aukeratzeko eta jasoleen zerrenda zorrotzari jarraituz. Nefrologia eta Urologia espezialitateek elkarrekin lan egiten dute arlo honetan, kirurgia teknikak bigarrenek egiten dituztelarik.

1950ean lehendabiziko giltzurruneko transplantea egin zuten Chicagon (AEB), eta gaur egun organorik transplantatuenen artean dugu. Esate baterako EAEn 2007an hirugarren organorik transplantatuena izan zen, 127 giltzurrun guztira.

## Kanpo estekak 
* "Alcer" ("Asociaciones para la Lucha Contra las Enfermedades Renales") elkartearen webgunea
Amlaith

**Amlaith Fornostekoa**, Tolkienen legendariumean agertzen den fikziozko pertsonaia bat da, eta, bere istorioa, Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 726. urtean jaioa, Amlaith dunadan bat da, Arnorreko azken erregea izan zen Eärendurren seme nagusia.

Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 861ean hil ondoren, Amlaithek eta bere anaia Thorondur eta Aldarionek, Arnorreko gobernuagatik borrokatu zuten, azkenean, hiru erresuma ezberdinetan bihurtu zena. Amlaith, iparmendebaldeko zatiarekin geratu zen, Baranduin eta Lhûne ibaien arteko lurrak eta Bide Handitik iparralderako lurra, Amon Sûleraino hartzen zuena. Honela, Amlaith, Arthedaineko lehen erregea bihurtu zen.

Amlaithetik hasi eta Argeleb I.erarte, bostehun urte beranduago, Isildurren etxeko erregeek ez zuten berriz quenyazko izenik hartu, *Ar(a)* aurrizkiagatik ("Erregea" esan nahi duena) bereizten direnak.

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 946. urtean hil zen, eta, bere oinordekoa, bere seme Beleg izan zen.

## Kanpo estekak
Ispasterko Udala Sari Nagusia

**Ispasterko Udala Sari Nagusia** Ispasterren Ipargorri Kirol Elkarteak antolatutako ziklo-kros lasterketa izan zen. David Seco, lasterketa honen garaipen errekorra dauka. 

1990ean sortua, 2014ean jokatu zen azkeneko aldiz.

## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
## Emakumezkoak 
### Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muxikako San Roman Saria

**Muxikako San Roman Saria** Muxikan antolatutako ziklo-kros lasterketa da.

## Lasterketa 
Lehendabizikoz, Santo Tomas Saria izena izanik, 2000an egin zuten eta Régis Duro atera zen garaile. hala ere, 2003an aldatu eta San Roman Saria bihurtu zen

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argonui

**Argonui**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan, Iparraldeko Dunedainen hamairugarren kapitaina da. Arathorn I.aren semea da eta Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2757. urtean jaio zen. Rivendelen hazia izan zen, bere aurreko kapitain guztiak bezala. Bere izena, sindarinezkoa da, eta "errege ausarta" bezala itzul daiteke. Bere aita Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2848. urtean, Kapitain bihurtu zen.

Bere agintaldian, Gandalf Istaria Dol Guldurrera sartzen da, eta Sauron han ezkutatuta dagoela jakiten du, berehala, Kontzilio Zuriari abisua pasatuz, Oihan Beltzeko gotorlekua erasotzen duena Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2850. urtean.

Bere erregealdian, gainera, 2890. urtean, Eskualdean, Bilbo Zorrozabal jaiotzen da.

Arnorreko lurraldearen eta Eskualdearen defentsa jarraitu zuen orkoen eta Mendiko Trollen erasoetatik.

Bere agintaldiaren amaiera, Egzkiaren Hirugarren Aroko 2911-2912ko Negu Krudelean iritsi zen, une horretan, Otsoak Eskualdean sartzen direlarik, Eriadorreko biztanleak kaltetzeaz gain. 64 urteko agintaldia eta 155eko bizitzaren ondoren, 2912an hil zen, bere oinordekoa, bere seme Arador izan zelarik.

## Kanpo estekak
Immunoezabatzaile

**Immunoezabatzailea** edo **immunosupresorea** immunitate-sistemaren jarduera modulatzeko edo gutxitzeko erabilitako sendagai-mota oro da.

Bi arlo nagusitan erabiltzen dira gaur egun, alde batetik, autoimmunitatearekin lotutako gaixotasunak (Lupus, Crohn eta abar) tratatzeko eta, bestetik, organo baten transplantea egin ondoren horren arbuioaren aurreneurri gisa.

## Motak 
Kortikosteroideak immunoezabatzailerik zabalduenak dira, baina ez ahalmen handiena dutenak. Indar handiagorekin ondorengo sendagaiak ditugu: Antigorputz monoklonalak, Azatioprina, Interferoiak, Metotrexato, Mikofenolato, Tacrolimus, Ziklofosfamida eta Ziklosporina.

## Kanpo-estekak 
* Immunoezabatzaileak MeSH-en
5. Sinfonia (Dvořák)

**5. Sinfonia** Fa nagusian op 76, Antonín Dvořák konposatzaile txekiarrak 1875ean idatzi zuen musika lan bat da. Honako lau mugimendu hauetaz osatua dago.

# Allegro ma non troppo
# Andante con moto
# Scherzo: Allegro scherzando
# Finale: Allegro molto

Arreta pizten du musikalan honen opus kopuru handia. Azalpena, Dvořáki bere sinfoniak argitaratzea erabakitzen kosta zitzaiola da. Egin zuenean, lehenik seigarrena argitaratu zuen, baina 1 zenbakiarekin, ondoren, zazpigarrena argitaratu zuen, 2 zenbakiarekin; azkenik, aurreko lanek izan zuten arrakasta ikusiz, bosgarren sinfonia argitaratzera bidali zuen, 3 zenbakiarekin eta opus 76a bezala, benetan zegokion zenbakia eman orde, hau da, 24a. Sinfonia honek, Dvořáken heldutasun musikalaren hasiera adierazten duela onartzen da, eta lan garai bizi eta emankor batn aurrekaria da. Hilabete baino gehixeagoan idatzi zuen, eta, urte batzuk beranduago, 1888an argitaratzeko gainbegiratu behar izan zuenean aldaketa arin batzuk baino ez zizkion egin. Hans von Bülow orkestra zuzendari ospetsuari eskaini zion, lana eta egilea bera, laudorioz bete zituena. Sinfonia hau, Pragan estreinatu zen 1879an.

## Kanpo estekak
Parazeltso

**Parazeltso** —jatorrizko izena: **Philippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim**— (Einsiedeln, Schwyz kantonamendua, 1493ko azaroaren 11 edo abenduaren 17a – Salzburgo, gaur egun Austria, 1541eko irailaren 24a) suitzar mediku, botaniko, alkimista, astrologo eta okultista izan zen.

## Bizitza 
Alkimia, kimika eta metalurgia ikasketak egin zituen eta ospe handia lortu zuen, bere garaian kritika asko egin bazizkioten ere. Medikuntzan egindako berrikuntzengatik da batez ere ezaguna: Galenok gaixotasunez zuen teoria baztertu zuen, eta gizonaren organismoari (*mikrokosmosa*) kalte egiten dioten eritasunen jatorria aztertzeko eta, beraz, eritasunen sendabidea ere, unibertsoko indarren eta elementuen (*makrokosmosa*) eragina kontuan hartu behar dela dioen teoria eman zuen. Eritasun mota bakoitzarentzako sendabide berezia bilatzearen alde agertu zen eta erantzun eta sendabide ororen iturritzat izadia hartu zuen. Hari esker hasi ziren kimika gaiak sendagai gisa erabiltzen eta horregatik farmakologiaren aitzindaritzat hartua da.

## Lanak 
* *Vom Holz Guaico*, 1529.
* *Vonn dem Bad Pfeffers in Oberschwytz gelegen*, 1535.
* *Die große Wundarzney*, 1536.
* *Wundt unnd Leibartznei*, 1549
* *Philosophia magna, tractus aliquot*, 1567.
* *Philosophiae et Medicinae utriusque compendium*, 1568.
* *Von der Wundartzney: Ph. Theophrasti von Hohenheim, beyder Artzney Doctoris, 4 Bücher*, 1577.
* *Kleine Wundartzney*, 1579.
* *Opus Chirurgicum*, 1581.
* *Husersche Quartausgabe (medizinische und philosophische Schriften)*, 1589.
* *Chirurgische Bücher und Schriften (Huser)*, 1591.
* *Straßburger Ausgabe (medizinische und philosophische Schriften)*, 1603.
* *Kleine Wund-Artzney*, 1608.
* *Opera omnia medico-chemico-chirurgica*, 1658.

## Erreferentziak
1834ko Gipuzkoako uholdeak

**1834ko Gipuzkoako uholdeak** 1834ko ekainaren 30an jausitako euriteek Gipuzkoa mendebaldean eragina izan zuten uholdeak izan ziren. Guztira 39 pertsona hil ziren et hildako gehienak Debabarrena eta Debagoiena eskualdetan eman ziren.

## Kalteak 
Leintz Gatzagan esaterako, uholdeek gatzaga tradizionaletan kalte handiak eragin zituzten, eta uholdeen ondoren, lana eskuz egiteari utzi zitzaion.

## Ikus, gainera 
* Uholde historikoak Euskal Herrian

## Kanpo estekak
Jean-Baptiste Denys

**Jean-Baptiste Denys** (Paris, 1640?– Paris, 1704ko urriaren 3a) mediku frantziarra izan zen. Montpellierren ikasi ondoren Luis XIV.a erregearen mediku pertsonala izan zen.

## Lehen odol-transfusioa 
Zalantza barik, bere biografian jasotako gertakaririk garrantzitsuena 1667ko ekainaren 15ean izan zen, lehen giza odol transfusioa egin zuenean. Arkume baten 350 ml odol sartu zizkion hamabost urteko gazte bati. Horretarako, kanulatzat, hegaztien lumak erabili zituen. Mutikoak bi hilabete zeramatzan sukar gogorrekin eta bere gurasoak edozer probatzeko prest zeuden. Odol transfusioa egin ostean, hurrengo goizean, ustez, gaztea sendatuta zegoen eta arrakastatsutzat jo zuten. Gaztea handik gutxira hil zen. Denys doktoreari erailketa leporatu zioten, baina gertaera hartatik aske irten zen, gazte gaixoaren emazteak artsenikoz pozoitu zuelako.

Jean-Baptiste Denys medikua oso denbora gutxian Europako zientzialarien artean izen handiko egin zen arren, bizitza amaiera aldrebestu zitzaion epaiketa eta heriotza batzuk tarteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Medikuntzaren historiaren kronologia
* Paristar ospetsuen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Biografia ("Red gold. The epic story of blood")
Boieral

**Boieral** Zangozaldeko Zangoza udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Herria Espainiako Kolonizazio Institutuak XX. mendearen erdialdean eraikitako bat izan zen, Nafarroan beste 4 herrirekin batera. Hala ere, honek ez zuen inoiz biztanlerik jaso.

Bertako biztanleak *boieraldarrak* ziren.

## Izena 
Boieral toponimoa beste hizkuntza batzuetan ere ezagutzen da, hala nola:

* gaztelaniaz: *El Boyeral* ("el boierál" ahoskatua)
* nafar erromantzez edo aragoieraz: *O Boiaral* ("o boiarál" ahoskatua)

Gainera, toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Boieral* (1603)
* *Boyaral* (1603)
* *Boieral* (1761)
* *Boyeral* (1890)
* *Boyeral* (1897)
* *El Boyeral* (1998)
* *El Boyeral* (2019)

### Etimologia 
Enklabe hau, jatorrian, Olibako monasterioaren menpeko finka bat zen, jatorrizko izena *Boieral* zuena. Herri berriaren sorrerarekin, izena gaztelaniara egokitu zen, jatorrizkoa nafar erromantzez baitzegoen, eta *El Boyeral* izena hartu zuen.

## Historia 
Boieral inor bizi ez den herria da, eta, hala ere, ezin da herri hustutzat hartu. Esako urtegiaren eraikuntzari esker, XX. mendearen erdialdean ureztatzea Nafarroako zenbait eremutara eraman ahal izan zen, non ordura arte lurrak pobreak ziren, nekazaritza ustiatzeko aukerarik gabe, batez ere Erriberara. Horrela, XX. mendearen bigarren erdiko lehen urte horietan, Nafarroan "kolonizazio" izeneko bost herri eraiki ziren: Gabarderal, Figarol, Arrada, San Isidro del Pinar eta Boieral.

Boieralen kasuan etxeak eraiki ziren, sei familiarentzat, baina ez ziren bizi izan. Gaur egun, etxe horiek abandonatuta eta erabat suntsituta daude. Teilak eraman zituzten lehenik, eta haien atzetik espoliazio etengabea etorri zen. Zangozan ohikoak ziren lur horiek, hasiera batean Gabarderalgo bizilagunek eraman zituztenak, laurogeita hamarreko hamarkadan itzuli ziren Zangozako Udalara. Beraz, eraiki zen herri baten historiaren aurrean gaude, baina inoiz ez zuen bizitzarik izan.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zangoza
* Zangozerria

## Kanpo estekak
San Isidro del Pinar

**San Isidro del Pinar** Zangozaldeko Kaseda udalerriko kontzeju bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Zangozerria eskualdean.

Herria Espainiako Kolonizazio Institutuak XX. mendearen erdialdean eraikitako bat izan zen, Nafarroan beste 4 herrirekin batera.

Bertako biztanleak *sanisidrotarrak* daude.

## Izena 
*San Isidro del Pinar* toponimoa izen moderno bat da. Izenaren esanahia "San Isidro Pinudikoa" da. Kasedako pinudia da aipatzen duen pinudia, inguruan dago eta bere udalerriaren izena hartzen du, San Isidro bezala.

Euskaraz gaztelerazko izena hartzen da, eraiki berri den gunea baita, garai batean inauguratu zena, frankismoan, euskara debekatuta zegoena. Bere itzulpen literala "Pineta" edo "San Isidro Pineta" izango litzateke.

## Geografia 
Gabarderal Zangozerria eskualdean dago, Peñako mendilerroko hegoaldean.

### Inguru naturala eta kokapena 
San Isidro del Pinar Kaseda udalerriaren hirigunetik 12 kilometro hegoaldera dago. Bertara heltzeko NA-534 errepidea hartu behar da hegoalderako norabidean.

Ekialdean Aragoirekin egiten du muga eta mendebaldean Aragoi ibaiarekin.

### Klima eta landaredia 
San Isidro del Pinarreko klima mediterraneo kontinentala da. Urteko batez besteko prezipitazioak 400–600&nbsp;mm inguru dira, eta 60-100 egunetan jausten dira, batez ere udazkenean eta udaberrian. Urteko batez besteko tenperatura 12&nbsp;°C eta 14&nbsp;°C artekoa da, udan tenperaturak 35&nbsp;°C ingurura igo eta neguan 0&nbsp;°C gradura jaisten dira.

Neguak hotzak eta euritsuak dira, eta udak beroak eta lehorrak. Aldaketa termikoak nahiko handiak dira, eta udaberriko eta udazkeneko egun batzuetan tenperatura maximoaren eta minimoaren artean 20 graduko aldea egon daiteke.

#### Estazio meteorologikoa 
Kasedan dagoen, itsasoaren mailatik 439 metrora, Nafarroako Gobernuak 1974n jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Historia 
San Isidro del Pinar 1950eko hamarkadan sortu zuen Espainiako Kolonizazio Institutuak delako erakundeak sortu zuen, Nafarroako beste hainbat herri bezala, nekazal "giroa sustatzeko asmoarekin". Garai hartan Nafarroan sortutako beste herriak, Gabarderal, Arrada, Figarol eta Boieral dira.

## Demografia 
 biztanle zituen San Isidro del Pinarrek.

## Kultura 
### Euskara 
Herri sortu berria izanik, San Isidro del Pinarren ezin da tradizio euskaldun edo erdardun bati buruz hitz egin. Hala ere, Koldo Zuazok, 2010ean, San Isidro del Pinar ez-euskal-eremuan sailkatu zen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kaseda
* Zangozerria
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak
Şalom

***Şalom*** (hebreeraz: שָׁלוֹם, euskaraz: bakea) Istanbulen (Turkia) argitaratzen den astekari judua da. Avram Leyonek sortu zuen, 1947ko urriaren 29an. Turkieraz argitaratzen da ia osorik, ladinozko orrialdea izan ezik. Gaur egun, Yakup Barokas da astekariaren zuzendaria. 2005eko datuen arabera, batez beste 5.000 aleko argitaraldia du.

## Kanpo estekak 
*  *Şalom* astekariaren webgunea
* (Ladinoz) *Şalom* astekariko ladinozko orrialdea.
Mianyang

**Mianyang** (txinera sinplifikatuz: 绵阳; pinyineraz: Miányáng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.200.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 20.267,5 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Fucheng Barrutia (涪城区)
* Youxian Barrutia (游仙区)
* Jiangyou Hiria (江油市)
* Santai Konderria (三台县)
* Yanting Konderria (盐亭县)
* An Konderria (安县)
* Zitong Konderria (梓潼县)
* Pingwu Konderria (平武县)
* Beichuan Qiang Konderri autonomoa (北川羌族自治县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Mianyang hiriko gobernuaren webgunea.
Guangyuan

**Guangyuan** (txinera sinplifikatuz: 广元; pinyineraz: Gǔangyúan), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.037.000 biztanle inguru dauzka 2002ko erroldaren arabera eta 16.313,8 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Shizhong Barrutia (市中区)
* Yuanba Barrutia (元坝区)
* Chaotian Barrutia (朝天区)
* Wangcang Konderria (旺苍县)
* Qingchuan Konderria (青川县)
* Jian'ge Konderria (剑阁县)
* Cangxi Konderria (苍溪县)

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Guangyuan hiriko gobernuaren webgunea.
Nanchong

**Nanchong** (txinera sinplifikatuz: 南充; pinyineraz: Nánchōng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 7.300.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 12.479 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Shunqing Barrutia (顺庆区) Shùnqing Qū
* Gaoping Barrutia (高坪区) Gāopíng Qū
* Jialing Barrutia (嘉陵区) Jiālíng Qū
* Langzhong Hiria (阆中市) Lángzhōng Shì
* Nanbu Konderria (南部县) Nánbù Xiàn
* Xichong Konderria (西充县) Xīchōng Xiàn
* Yingshan Konderria (营山县) Yíngshān Xiàn
* Yilong Konderria (仪陇县) Yílǒng Xiàn
* Peng'an Konderria (蓬安县) Péng'ān Xiàn

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nanchong hiriko gobernuaren webgunea.
Bazhong

**Bazhong** (txinera sinplifikatuz: 巴中; pinyineraz: Bāzhōng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.133.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 12.301 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Bazhou Barrutia (巴州区)
* Tongjiang Konderria (通江县)
* Nanjiang Konderria (南江县)
* Pingchang Konderria (平昌县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bazhong hiriko gobernuaren webgunea.
Dazhou

**Dazhou** (txinera sinplifikatuz: 达州; pinyineraz: Dázhōu), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.693.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 16.587 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Tongchuan Barrutia (通川区)
* Wanyuan Hiria (万源市)
* Da Konderria (达县)
* Dazhu Konderria (大竹县)
* Xuanhan Konderria (宣汉县)
* Kaijiang Konderria (开江县)
* Qu Konderria (渠县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Dazhou hiriko gobernuaren webgunea.
Suining

**Suining** (txinera sinplifikatuz: 遂宁; pinyineraz: Sùiníng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.556.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 5.323,9 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Chuanshan Barrutia, (船山区) *Chuánshān Qū* ;
* Anju Barrutia, (安居区 *Ānjū Qū* ;
* Pengxi Konderria, (蓬溪县) *Péngxī Xiàn* ;
* Shehong Konderria, (射洪县) *Shèhóng Xiàn* ;
* Daying Konderria, (大英县) *Dàyīng Xiàn*.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Suining hiriko gobernuaren webgunea.
Guang'an

'''Guang'an''' (txinera sinplifikatuz: 廣安; pinyineraz: Guǎng'ān), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.723.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 6.301,4 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Guang'an Barrutia (广安区)
* Huaying Hiria (华蓥市)
* Yuechi Konderria (岳池县)
* Wusheng Konderria (武胜县)
* Linshui Konderria (邻水县)

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Guang'an hiriko gobernuaren webgunea.
Ya'an

'''Ya'an''' (txinera sinplifikatuz: 雅安; pinyineraz: Yǎ'ān), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.530.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 15.300 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
thumb|250px|eskuinera|Ya'ango zubi zaharra.
* Yucheng Barrutia (雨城区)
* Mingshan Konderria (名山县)
* Yingjing Konderria (荥经县)
* Hanyuan Konderria (汉源县)
* Shimian Konderria (石棉县)
* Tianquan Konderria (天全县)
* Lushan Konderria (芦山县)
* Baoxing Konderria (宝兴县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ya'an hiriko gobernuaren webgunea.
Ziyang

**Ziyang** (txinera sinplifikatuz: 资阳; pinyineraz: Zīyáng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 4.216.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 7.962,6 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Yanjiang Barrutia, (雁江区) *Yànjiāng Qū* ;
* Lezhi Konderria, (乐至县) *Lèzhì Xiàn* ;
* Anyue Konderria, (安岳县) *Ānyuè Xiàn*.

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Ziyang hiriko gobernuaren webgunea.
Neijiang

**Neijiang** (txinera sinplifikatuz: 内江; pinyineraz: Nèijiāng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 4.250.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 5.385,3 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Shizhong Barrutia (市中区)
* Dongxing Barrutia (东兴区)
* Longchang Konderria (隆昌县)
* Weiyuan Konderria (威远县)
* Zizhong Konderria (资中县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Neijiang hiriko gobernuaren webgunea.
Leshan

**Leshan** (txinera sinplifikatuz: 乐山; pinyineraz: Lèshān), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.364.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 12.827,5 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Shizhong Barrutia (市中区)
* Shawan Barrutia (沙湾区)
* Wutongqiao Barrutia (五通桥区)
* Jinkouhe Barrutia (金口河区)
* Emeishan Hiria (峨眉山市)
* Qianwei Konderria (犍为县)
* Jingyan Konderria (井研县)
* Jiajiang Konderria (夹江县)
* Muchuan Konderria (沐川县)
* Ebian Yi Konderri autonomoa (峨边彝族自治县)
* Mabian Yi Konderri autonomoa (马边彝族自治县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Leshan hiriko gobernuaren webgunea.
Zigong

**Zigong** (txinera sinplifikatuz: 自贡; pinyineraz: Zìgòng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.800.000 biztanle inguru dauzka 2007ko erroldaren arabera eta 4.373,1 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
thumb|250px|eskuinera|Zigongeko gatzaren museoa.
* Ziliujing Barrutia (自流井区)
* Gongjing Barrutia (贡井区)
* Da'an Barrutia (大安区)
* Yantan Barrutia (沿滩区)
* Fushun Konderria (富顺县)
* Rongxian Konderria (荣县)

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Zigong hiriko gobernuaren webgunea.
Yibin

**Yibin** (txinera sinplifikatuz: 宜宾; pinyineraz: Yíbīn), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 4.456.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 13.293,9 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
[thumb|250px|eskuinera|[Ibai Urdina|Yangtze ibaia Yibin parean.]]
* Cuiping Barrutia, (翠屏区) *Cuìpíng Qū* ;
* Yibin Konderria, (宜宾县) *Yíbīn Xiàn* ;
* Nanxi Konderria, (南溪县) *Nánxī Xiàn* ;
* Jiang'an Konderria, (江安县) ''Jiāng'ān Xiàn* ;
* Changning Konderria, (长宁县) *Chángníng Xiàn* ;
* Gao Konderria, (高县) *Gāo Xiàn* ;
* Junlian Konderria, (筠连县) *Jūnlián Xiàn* ;
* Gong Konderria, (珙县) *Gǒng Xiàn* ;
* Xingwen Konderria, (兴文县) *Xīngwén Xiàn* ;
* Pingshan Konderria, (屏山县) *Píngshān Xiàn''.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Yibin hiriko gobernuaren webgunea.
Luzhou

**Luzhou** (txinera sinplifikatuz: 泸州; pinyineraz: Lúzhōu), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 4.800.000 biztanle inguru dauzka 2005eko erroldaren arabera eta 12.247 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Jiangyang Barrutia (江阳区)
* Naxi Barrutia (纳溪区)
* Longmatan Barrutia (龙马潭区)
* Luxian Konderria (泸县)
* Xuyong Konderria (叙永县)
* Hejiang Konderria (合江县)
* Gulin Konderria (古蔺县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Luzhou hiriko gobernuaren webgunea.
Panzhihua

**Panzhihua** (txinera sinplifikatuz: 攀枝花; pinyineraz: Pānzhīhūa), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.100.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 7.440 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
[thumb|250px|eskuinera|[Ibai Urdina|Yangtze ibaia Panzhihua parean.]]
* Ekialdeko Barrutia (东区)
* Mendebaldeko Barrutia (西区)
* Renhe Barrutia (仁和区)
* Miyi Konderria (米易县)
* Yanbian Konderria (盐边县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Panzhihua hiriko gobernuaren webgunea.
Deyang

**Deyang** (txinera sinplifikatuz: 德阳; pinyineraz: Déyáng), Sichuan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.810.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 5.818 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Jingyang Barrutia (旌阳区)
* Shifang Hiria (什邡市)
* Guanghan Hiria (广汉市)
* Mianzhu Hiria (绵竹市)
* Luojiang Konderria (罗江县)
* Zhongjiang Konderria (中江县)

## Ikus, gainera 
* Sichuan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Deyang hiriko gobernuaren webgunea.
Qujing Hiria

**Qujing Hiria** (txinera sinplifikatuz: 曲靖市; pinyineraz: Qǔjìng Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.352.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 28.904 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Qilin Barrutia (麒麟区)
* Xuanwei Hiria (宣威市)
* Malong Konderria (马龙县)
* Zhanyi Konderria (沾益县)
* Fuyuan Konderria (富源县)
* Luoping Konderria (罗平县)
* Shizong Konderria (师宗县)
* Luliang Konderria (陆良县)
* Huize Konderria (会泽县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Qujing hiriko gobernuaren webgunea.
San Jurgi (kanala)

thumb|250px|San Jurgi kanalaren kokapena.

**San Jurgi** (ingelesez ''St George's Channel*, galeseraz *Sianel San Siôr*, irlanderaz *Muir Bhreatan'') Gales eta Irlanda banatzen dituen kanala da, Irlandako itsasoa eta Itsaso Zeltikoa (Ipar Ozeano Atlantikoaren besoetako bat) elkar lotzen dituelarik. 160 kilometro luze eta 80 eta 145 kilometro zabalera ditu. Kanal hau sakonera gutxiko urez osatuta dago, nahiz eta azken glaziazioaren amaieran itsas uren mailen aldaketen ondorioz hauek erabat estali zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tanggula tren geltokia

eskuinera|225px|thumb|Tanggula tren geltokiaren eraikina
[eskuinera|225px|thumb|Tanggula tren geltokiaren [nasa (argipena)|nasa]]

**Tanggula tren geltokia** (txinera sinplifikatuz 唐古拉站; txinera tradizionalez 唐古拉站; pinyinez táng gǔ lā zhàn) Txinaren mendeko Tibeteko Amdo konderrian dagoen tren geltoki bat da.

Qingzang trenbidearen geltoki hau 2006ko uztailaren 1ean ireki zuten. Geltokia 5.068 metrora dago itsas mailaren gainetik, munduko tren geltokirik altuena izanik.

2009tik ez dago bidaiarientzako zerbitzurik. Trenak geltokian gelditzen dira, baina ez dituzte bidaiarientzako ateak irekitzen.

## Kanpo estekak
Itsaso Zeltikoa

**Itsaso Zeltikoa** (; ; ; ; ; ) Irlandaren hegoaldean dagoen Ozeano Atlantikoaren zatiari deritzo. Ekialdean, uretan mugakide ditu Saint George kanala (horrek bereizten du Irlandako itsasotik), Bristolgo kanala eta Mantxako kanala; eta, lehorrean, Galesko Pembrokeshire konderria, Ingalaterrako Kornualles eta Devon konderriak eta Bretainia. Bere hondoaren sakontasuna 50 eta 200 metroen inguruan dabil. Itsaso Zeltikoa oso oparoa da arrainetan, batez ere sardinetan.

Itsaso Zeltikoaren izena 1921an E.W.L. Holtek proposatu zuen, inguruan dituen herrialdeen zelta ondarea aipatu nahian. Jatorriz itsasoaren iparraldea Saint George kanalaren zatia zen, aldiz herrialde askok partekatzen zuten zatiak ez zuen inolako izen jakinik; zenbait ezaugarri geologiko eta hidrologiko komunek zientzialariak ur hauei izen zientifiko bat bilatzera bultzatu zituzten. Gaur egun, izen hori petrolio eta arrantza jardueretako langileek erabili ohi dute.

Ipar eta mendebaldeko mugak ez daude hain argi. Holtek proposatu zuen 200 oineko (366 metro) sakonera eta Bretainiako Ouessant uhartea hartzea mugatzat; Nazioarteko Erakunde Hidrografikoak loxodromiak erabili ohi ditu, eta horiek are hegoalderago daude.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Gran Sol

## Kanpo estekak
Serpentine

**Serpentine** Erresuma Batuko hiriburu Londresen erdian dagoen Hyde Parkeko aintzira bat da. 1730ean eratu zen, Jurgi II.a Erresuma Batukoaren emazte Karolina Brandeburgo-Ansbachekoa erreginak garai hartan parkean zortzi aintzira txiki eratzen zituen Westbourne ibaian presa bat eraikitzea agindu zuenean. Gaur egun, baina, aintzira, Tamesis ibaitik ponpatutako urez hornitzen da. Izan ere, Westbourne ibaiaren kutsadura dela eta, ibai horretatik aintzirara ura ponpatzeari utzi zioten 1834an.

Aintzirak bere izena bere forma kurbatuagatik jaso du, suge batenaren antzekoa baita. Aintziran basa fauna bizi da, besteak beste beltxarga, ahate eta antzarak. Serpentine Arte Galeria oso gertu dago, Kensington Lorategietan, eta Diana Spencer printzesaren omenezko iturria ere gertu dago, Hyde Parken.

Aintziran badira aloka daitezkeen arraunezko txalupak, bai eta igeri egiteko gune bat ere. Urteberri egunean, aintzira izoztua dagoenean, izotza apurtu eta bainuzale ausartei ur hotzetan igeri egiteko aukera ematen zaie.

2002an, zenbait herrialdetako taldeek, World Rowing Sprints deritzon arraunezko txalupen lehiaketan parte hartu zuten, Serpentine aintziran, gutxi gorabehera 500 metroko distantzia batean.

## Kanpo estekak
Carrauntoohil

**Carrauntoohil**, **Carrantuohill** edo **Carrauntuohill** (irlanderaz *Corrán Tuathail*, euskaraz "Tuathalen igitaia" esan nahi duelarik) Irlanda osoko mendirik garaiena da (1.039 metro). Irlandako Errepublikako Kerry konderrian dagoen Iveragh penintsulan kokatzen da eta Macgillicuddy's Reeks mendilerroaren erdigunean kokatzen da, bere barnean dagoelarik. Carrauntoohil mendiarekin bat irlandar lurraldean nolabaiteko garaiera nabariko beste bi mendi ere badaude: Beenkeragh mendia (1.010 metro) eta Caher mendia (1.001 metro). Irlanda osoan mila metroko garaiera igarotzen duten beste bi mendi besterik ez daude: Dingle penintsulan kokatzen den Brandon mendia eta Tipperaryko konderrian kokatzen den Galtymore mendia.

Irlandako mendi garaienarako igoera turista eta mendizaleek burutzen duten ohiko jarduera bat da: gune erabiliena Hag's Glen kokalekuaren hegoaldea da, Devil's Ladder ("Deabruaren harmailak") izeneko igoera maldatsutik barna. Carrantuohill mendira igotzeko ez da ekipamendu berezirik behar, ibilbidea nahiko erraza baita, nahiz eta azkenaldi honetan harri erorketen arriskua eta bertaratzen diren pertsona kopuru gehiegizkoarengatik ibilbidea ez ziurra eta lursaila ezegonkorra bilakatzen hasi. Carrantuohill menditik mila metroak igarotzen dituzten beste bi mendietara doan bidezidorra ere abiatzen da (zaldiz ere egin daitekelarik).

Mendiaren baldintza metereologikoak betiere zeharo aldakorrak izan ohi dira eta maiz mendizaleen kezkak pizten dituzte: beharrezko ekipamendurik gabe doazen eskalatzaileen ondorioz heriotz ugari izan dira. Gailurrean 5 metroko garaiera duen gurutze bat kokatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Mountain Views" webgunean.
Yuxi

**Yuxi** (txinera sinplifikatuz: 玉溪市; pinyineraz: Yùxī Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.568.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 15.285 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Hongta Barrutia (红塔区)
* Jiangchuan Konderria (江川县)
* Chengjiang Konderria (澄江县)
* Tonghai Konderria (通海县)
* Huaning Konderria (华宁县)
* Eshan Yi Konderri autonomoa (峨山县)
* Yimen Konderria (易门县)
* Xinping Yi eta Dai Konderri autonomoa (新平县)
* Yuanjiang Hani, Yi eta Dai Konderri autonomoa (元江县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Yuxi hiriko gobernuaren webgunea.
Baoshan (Yunnan)

**Baoshan** (txinera sinplifikatuz: 保山市; pinyineraz: Bǎoshān Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.500.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 19.040 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Longyang Barrutia, (隆阳区) Lóngyáng Qū
* Shidian Konderria, (施甸县) Shīdiàn Xiàn
* Tengchong Konderria, (腾冲县) Téngchōng Xiàn
* Longling Konderria, (龙陵县) Lónglíng Xiàn
* Changning Konderria, (昌宁县) Chāngníng Xiàn

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Baoshan hiriko gobernuaren webgunea.
Zhaotong

**Zhaotong** (txinera sinplifikatuz: 昭通市; pinyineraz: Zhāotōng Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.459.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 23.192 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Zhaoyang Barrutia (昭阳区)
* Ludian Konderria (鲁甸县)
* Qiaojia Konderria (巧家县)
* Yanjin Konderria (盐津县)
* Daguan Konderria (大关县)
* Yongshan Konderria (永善县)
* Suijiang Konderria (绥江县)
* Zhenxiong Konderria (镇雄县)
* Yiliang Konderria (彝良县)
* Weixin Konderria (威信县)
* Shuifu Konderria (水富县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Zhaotong hiriko gobernuaren webgunea.
Lijiang

**Lijiang** (txinera sinplifikatuz: 丽江市; pinyineraz: Lìjiāng Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.137.000 biztanle inguru dauzka 2005eko erroldaren arabera eta 21.219 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Gucheng Barrutia (古城区)
* Yongsheng Konderria (永胜县)
* Huaping Konderria (华坪县)
* Yulong Nakhi Konderri autonomoa (玉龙纳西族自治县)
* Ninglang Yi Konderri autonomoa (宁蒗彝族自治县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lijiang hiriko gobernuaren webgunea.
Pu'er

'''Pu'er''' (txinera sinplifikatuz: 普洱市; pinyineraz: Pǔ'ěr Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.360.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 45.385 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Simao Barrutia, (思茅区) *Sīmáo Qū* ;
* Ning'er Hani eta Yi Konderri autonomoa, (宁洱哈尼族彝族自治县) ''Níng'ěr hānízú yízú Zìzhìxiàn* ;
* Mojiang Hani Konderri autonomoa, (墨江哈尼族自治县) *Mòjiāng hānízú Zìzhìxiàn* ;
* Jingdong Yi Konderri autonomoa, 景东彝族自治县) *Jǐngdōng yízú Zìzhìxiàn* ;
* Jinggu Dai eta Yi Konderri autonomoa, (景谷傣族彝族自治县) *Jǐnggǔ dǎizú yízú Zìzhìxiàn* ;
* Zhenyuan Yi, Hani eta Lahu Konderri autonomoa, (镇沅彝族哈尼族拉祜族自治县) *Zhènyuán yízú hānízú lāhùzú Zìzhìxiàn* ;
* Jiangcheng Hani eta Yi Konderri autonomoa, (江城哈尼族彝族自治县) *Jiāngchéng hānízú yízú Zìzhìxiàn* ;
* Menglian Dai, Laku eta Va Konderri autonomoa, (孟连傣族拉祜族佤族自治县) *Mènglián dǎizú lāhùzú wǎzú Zìzhìxiàn* ;
* Lancang Lahu Konderri autonomoa, (澜沧拉祜族自治县) *Láncāng lāhùzú Zìzhìxiàn* ;
* Ximeng Va Konderri autonomoa, (西盟佤族自治县) *Xīméng wǎzú Zìzhìxiàn''.

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Pu'er hiriko gobernuaren webgunea.
Lincang

**Lincang** (txinera sinplifikatuz: 临沧市; pinyineraz: Líncāng Shì), Yunnan probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.150.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 24.469 kilometro koadroko azalera.

## Banaketa administratiboa 
* Linxiang Barrutia (临翔区 *Línxiáng Qū*)
* Fengqing Konderria (凤庆县 *Fèngqìng Xiàn*)
* Yun Konderria (云县 *Yún Xiàn*)
* Yongde Konderria (永德县 *Yǒngdé Xiàn*)
* Zhenkang Konderria (镇康县 *Zhènkāng Xiàn*)
* Shuangjiang Lahu, Va, Blang eta Dai Konderri autonomoa (双江拉祜族佤族布朗族傣族自治县 *Shuāngjiāng lāhùzú wǎzú bùlǎngzú dǎizú Zìzhìxiàn*)
* Gengma Dai eta Va Konderri autonomoa (耿马傣族佤族自治县 *Gěngmǎ dǎizú wǎzú Zìzhìxiàn*)
* Cangyuan Va Konderri autonomoa (沧源佤族自治县 *Cāngyuán wǎzú Zìzhìxiàn*)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Yunnan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lincang hiriko gobernuaren webgunea.
Huzhou

**Huzhou** (txinera sinplifikatuz: 湖州; pinyineraz: Húzhōu), Zhejiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.570.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 5.818 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Huzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Jiaxing ekialdean, Hangzhou hegoaldean, Anhui probintzia mendebaldean, eta Jiangsu probintzia iparraldean.

## Banaketa administratiboa 
* Wuxing Barrutia (吴兴区)
* Nanxun Barrutia (南浔区)
* Deqing Konderria (德清县)
* Changxing Konderria (长兴县)
* Anji Konderria (安吉县)

## Ikus, gainera 
* Zhejiang probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Huzhou hiriko gobernuaren webgunea.
Jiaxing

**Jiaxing** (txinera sinplifikatuz: 嘉兴; pinyineraz: Jiāxīng), Zhejiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 3.355.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 3.915 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Jiaxing hiriaren mugakideak honakoak dira: Huzhou mendebaldean, Hangzhou hego-mendebaldean, Jiangsu probintzia iparraldean eta Shanghai ipar-ekialdean.

## Banaketa administratiboa 
* Nanhu Barrutia (南湖区)
* Xiuzhou Barrutia (秀洲区)
* Haining Hiria (海宁市)
* Pinghu Hiria (平湖市)
* Tongxiang Hiria (桐乡市)
* Jiashan Konderria (嘉善县)
* Haiyan Konderria (海盐县)

## Ikus, gainera 
* Zhejiang probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Jiaxing hiriko gobernuaren webgunea.
Jinhua

**Jinhua** (txinera sinplifikatuz: 金华; pinyineraz: Jīnhuá), Zhejiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 4.614.000 biztanle inguru dauzka 2008ko erroldaren arabera eta 10.918 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Jinhua hiriaren mugakideak honakoak dira: Hangzhou ipar-mendebaldean, Taizhou ipar-ekialdean, Quzhou mendebaldean, Lishui hegoaldean, eta Shaoxing ekialdean.

## Banaketa administratiboa 
thumb|250px|eskuinera|Zortzi poeten eraikina.
* Wucheng Barrutia (婺城区)
* Jindong Barrutia (金东区)
* Lanxi Hiria (兰溪市)
* Yiwu Hiria (义乌市)
* Dongyang Hiria (东阳市)
* Yongkang Hiria (永康市)
* Wuyi Konderria (武义县)
* Pujiang Konderria (浦江县)
* Pan'an Konderria (磐安县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Zhejiang probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jinhua hiriko gobernuaren webgunea.
Christiaan Barnard

**Christiaan Neethling Barnard** (Beaufort West, Lurmutur Mendebaldea, 1922ko azaroaren 8a – Zipre, 2001eko irailaren 2a) zirujau hegoafrikarra izan zen, bihotzeko kirurgian espezializatua eta historiako lehen bihotz-transplantea gizakien artean arrakastaz egiteagatik famatu bihurtu zena. 1967ko abenduan gertatu zen, Groote Schuur ospitalean, Lurmutur Hirian, hain zuzen ere. Pazientea Louis Washkansky zen eta 18 egunean bizirik iraun zuen.

Lurmutur Hirian bertan ikasi ondoren, AEBetan praktikak egin zituen 1956an bi urtez. Apartheidaren aurkakoa izanagatik, ez zuen Medikuntzako Nobel Saria inoiz lortu bere herrialdearen egoera politikoagatik, haren hitzetan.

Hainbat liburu idatzi zituen, autobiografia pare bat eta medikuntzari buruzko beste lan orokor batzuk, bere oihartzun mediatikoak lagundurik.

## Ikus, gainera 
* Medikuntzaren historiaren kronologia

## Kanpo loturak 
* Informazio zabala
Quzhou

**Quzhou** (txinera sinplifikatuz: 衢州; pinyineraz: Qúzhōu), Zhejiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.456.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 8.846 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Quzhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Hangzhou iparraldean, Jinhua ekialdean, Lishui hego-ekialdean, Anhui probintzia ipar-mendebaldean, eta Jiangxi probintzia hego-mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Kecheng Barrutia (柯城区)
* Qujiang Barrutia (衢江区)
* Jiangshan Hiria (江山市)
* Changshan Konderria (常山县)
* Kaihua Konderria (开化县)
* Longyou Konderria (龙游县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Zhejiang probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Quzhou hiriko gobernuaren webgunea.
Taizhou

**Taizhou** izen bereko toki asko izan daiteke:

# Taizhou: Txinako Herri Errepublikako Jiangsu probintziako udalerria.
# Taizhou: Txinako Herri Errepublikako Zhejiang probintziako udalerria.
Taizhou (Zhejiang)

**Taizhou** (txinera sinplifikatuz: 台州; pinyineraz: Tāizhōu), Zhejiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 5.740.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 9.411 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Taizhou hiriaren mugakideak honakoak dira: Hangzhou ipar-mendebaldean, Ningbo ekialdean, Shaoxing hegoaldean, eta Jinhua hego-mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Jiaojiang Barrutia (椒江区)
* Huangyan Barrutia (黄岩区)
* Linhai Hiria (临海市)
* Luqiao Barrutia (路桥区)
* Sanmen Konderria (三门县)
* Tiantai Konderria (天台县)
* Wenling Hiria (温岭市)
* Xianju Konderria (仙居县)
* Yuhuan Konderria (玉环县)

## Ikus, gainera 
* Zhejiang probintziaren banaketa administratiboa
* Taizhou (Jiangsu)

## Kanpo estekak 
*  Taizhou hiriko gobernuaren webgunea.