open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llogara parke nazionala

**Llogara parke nazionala** (albanieraz *Parku i Llogorase*) 1966an izendatutako Albaniako parke nazionaletako bat da. Vlorë hiritik 40 kilometrotara dago. Çikës mendiaren iparraldea parke barruan dago.

## Ezaugarriak 
Parkea Adriatikoa eta Jonikoa itsasoen arteko mugan kokatzen da. Parkeak 1.010 ha. ditu. Batez ere Llogera pasabideko ipar aldeko basoak babesten du batez ere, 470 metrotik 2.018 metrotara. Goi gailurretik Joniko itsasoa ikus daiteke. Zuhaitz ugarienak hauek dira: Larizio pinua, pinu bosniarra, izei bulgariarra eta lizarrak. Bitxiak dira haizeak zuhaitzetan sortu dituen formak; horietako bat Albaniako banderan agertzen den arrano itxurako forma, *Pisha e Flamurit* (Pinuko bandera).

## Fauna 
[250px|thumb|ezkerrera|Un [Gyps fulvus|saia, parke honen espeziea.]]
* Saia
* Arrano beltz
* Greziar eper
* Adarzabal
* Orkatz
* Basakatu
* Sarrio
* Katagorri arrunt
* Igaraba arrunt
* Lepazuri
* Otso
* Azeri arrunt

## Iruditegia 

Llogara pass.jpg|Parkeko basoak.
Bunker at Llogara pass.JPG|Bunker bat. Atzean, itsasoa.
ALB 20070718 img 1416.jpg|Gailur erosionatuak.
Pisha e Flamurit.jpg|Haizeak forma bitxiak sortu ditu zuhaitzetan.
Llogara, Vlorë (16).jpg|Panoramika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazioarteko Merkataritza Ganbera

**Nazioarteko Merkataritza Ganbera** (NMG) mundu mailako hainbat herrialdetako enpresen babesa, merkataritza-eragiketen arabera, babesteko ardura duen erakundea da. Gaur egun, nazioen arteko elkarren mendekotasun handiagoa daita; hau da, ekonomia batean gertatzen dena, besteei eragiten die.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pagadiandieta-Arraldegainako mendilerroa

**Pagadiandieta-Arraldegainako mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Pagadiandieta mendia da, 839 metrorekin.

Mendilerroan dauden Pagadiandieta eta Arraldegaina mendiek ematen diote izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Pagadiandieta, 839 m  (Pagadiandieta)
# Oianberri, 817 m  (Pagadiandieta)
# Arraldegaina edo Arraldegaña, 813 m  (Arraldegaina)
# Zugazmendi, 806 m  (Pagadiandieta)
# Xoxanea, 804 m  (Pagadiandieta)
# Beuntzako Gaina, 796 m  (Arraldegaina)
# Itxondoa, 786 m  (Arraldegaina)
# Aano, 781 m  (Pagadiandieta)
# Arkatxu, 776 m  (Pagadiandieta)
# Alto de Ollargain, 701 m  (Arraldegaina)
# Aizkodi, 658 m  (Arraldegaina)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Schwarzschilden erradio

**Schwarzschilden erradioak** Schwarzschilden zulo beltz deritzon zulo beltz esferiko eta estatiko baten gertaeren mugaren erradioa zehazten du. Karl Schwarzschild alemaniar astronomoaren omenez izendatu zen, honek 1916an Einsteinen ekuazioen soluzio zehatz hau kalkulatu eta gero.

Beraz, masadun objektu esferiko baten erradioa bere masari dagokion Schwarzschilden erradioaren berdina edo txikiagoa denean zulo beltz esferiko bilakatzen da kolapso grabitazionalaren ondorioz.

## Adierazpen matematikoa 
Schwarzschilden erradioa masaren mende baino ez dago, eta honela adierazten da:
: r_s = \frac{2 G M}{c^2} 

non
: *r*s Schwarzschilden erradioa den;
: *G* grabitazio unibertsalaren konstantea den, 6,67 × 10-11 N m2/kg2;
: *M* objektuaren masa den;
: *c* argiaren abiadura hutsean den, 299 792 458 m/s.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kapital-kostu

Ekonomian eta kontabilitatean, **kapital-kostua** sozietatearen funtsen kostua da (bai zorrak eta bai kapitala), edo inbertitzaileen ikuspegitik, jada sozietateak dituen balioen gain ezartzen den errendimendu-tasa. Hau, beraz, enpresa baten proiektu berriak ebaluatzeko erabiltzen da.
Inbertitzaileak sozietatearen kapitala hornitzeko espero duten gutxieneko errendimendu-tasa da, horrela, erreferentzia moduan jarriz proiektu berri batek bete behar duena.

Inbertsioa onuragarria izan dadin, esperotako kapitalaren errendimendua kapital-kostua baino handiagoa izan beharko da. Inbertsio aukera lehiakorrak direla eta, inbertitzaileak beraien kapitala lanean ezartzea espero da, errendimendua maximizatzeko.

Enpresa baten balioan zorra eta kapitala sartzen dira, beraz, biak kalkulatu behar dira sozietate baten **kapital-kostua** zehazteko. Garrantzitsua da zorrak eta kapitala aurreikustea, horrela etorkizunean esperotako arrisku eta sarrerak islatzeko. Horrek esan nahi du, esate baterako, iraganeko zorraren kostua ez dela gaur egun aurreikusitako zorraren adierazle izango.

Behin zorraren kostua eta **kapital-kostua** kalkulatuta, beraien nahasketa kalkulatu ahal izango da: kapitalaren batez besteko kostua. Hau deskontu-tasa moduan erabil daiteke doako kutxako fluxuen enpresetan.

## Kapital-kostuan eragin dezaketen faktoreak 
* Kapital-egitura
* Gaur egungo dibidendu-politika
* Inbertsio eta finantza erabakiak
* Errentaren gaineko zerga
* Interes-tasak
* Kontabilitate informazioa
* Kapitalaren-kostu marjinalaren fakturazio muga

## Ikus, gainera 
* Lehentasunezko partaidetza

## Kanpo estekak
Espainiako mirari ekonomikoa

thumb|250px|eskuinera|Espainia, Portugal eta Mexikoren per capita BPG nominala XX. mendean.
**Espainiako mirari ekonomikoa** Espainian 1959 eta 1973 artean izandako hazkunde ekonomikoa izan zen. Nazioarteko Diru Funtsaren onespenarekin, frankismoko teknokratek garapeneko planak ezarri zituzten. Autarkia utziz, diru publikoak azpiegituretan eta industrian gastatu zuten eta nazioarteko turismoak dibisak eman zizkion. Guzti honi esker, garai haietan Espainiak munduko bigarren hazkunde ekonomikorik handiena izan zuen (Japoniakoaren ondoren).
 
1973ko petrolioaren krisiak miraria eten eta industria-birmoldaketak erabat gelditu zuen hazkundea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurreikusitako irabazi

Finantza-inbertsio baten aurreikusitako irabazia, bere itzulketa garaian espero den balioa da.

Honako formularekin kalkulatzen da:

Non:E [R]= \sum_{i=1}^n R\imath P\imath 

Ri : egoeran gertatutako itzulketa

Pi: Itzulketarako probabilitatea

i eta n: egoera zenbakiak

Itzulketa garaian berreskuratzea espero dena den arren, epe luzean bakarrik aplikatzen da. Epe motzean, edozein egoera gerta daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Mamas & the Papas

**The Mamas & the Papas** AEBetako folk-rock musika talde bat izan zen. Los Angeles hirian 1965ean sortu, eta 1971an desegin zen. John Phillips, Denny Doherty, Cass Elliot eta Michelle Phillips laukoteak osatzen zuen eta 1960ko hamarkadako bigarren erdialdeko kontrakultura mugimenduaren musika talde nabarmenetakoa izan zen.

Beren abesti ezagunenak honakoak dira: ''California Dreamin'* (1965), *Monday, Monday* (1966), *Creeque Alley* (1967) eta *Twelve - Thirty'' (1968).

## Diskografia 
* If You Can Believe Your Eyes and Ears (1966)
* The Mamas & the Papas (1966)
* The Mamas & The Papas Deliver (1967)
* The Papas & the Mamas (1968)
* People Like Us (1971)

## Kanpo estekak
Japoniako mirari ekonomikoa

[thumb|250px|eskuinera|[Yokohamako finantza-gunea.]]
 Japonian 1960 eta 1980ko hamarkaden artean izandako hazkunde ekonomikoa izan zen, 1960ko hamarkadan bataz beste %5ekoa ( deitua), 1970eko hamarkadan %7koa eta 1980ko hamarkadan %8koa zena.
 
1973ko petrolioaren krisia eta Japoniako aktiboen burbuila eztanda egin ondoren, hazkundea eten egin zen Hamarkada Galdua izeneko garaia hasiz. Mirari ekonomikoaren garaian, keiretsuetan toyotismo izeneko lana antolatzeko sistema nagusia izan zen, non bezeroak eskatzen zuena (eta gainera bezeroaren espezifikazioekin) ekoizten zuten.

Gainera, gizarte-kohesio handia zuen gizarte batean bizi ziren japoniar langileen produktibitate handiak eta hierarkiarekiko errespetuak asko lagundu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wirtschaftswunder

thumb|eskuinera|200px|Alemaniar industria autopropultsatua gerra ondoko ikurra izan zen.
''''''''* ( ahoskatua, "mirari ekonomiko") Mendebaldeko Alemanian eta Austrian Bigarren Mundu Gerraren ondoren izandako hazkunde ekonomikoa izan zen. Mirari ekonomiko hau lehendabizikoz *The Times'' egunkariak 1950en aipatu zuen. AEBk Mendebaldeko Europarako Marshall Planari esker laster gerra aurreko baldintza ekonomikoak berreskuratu zituzten.

Alemaniar markok eta austriar txelinek antzinako Reichsmark ordezkatu zutenean hasi zen eta inflazio baxua eta hazkunde industrial arina bere ezaugarri nagusiak izan zen. Konrad Adenauer kantzilerraren finantza ministroa- Ludwig Erhard- gertakariaren arduraduntzat hartzen dute. Bere ideiak ordoliberalismoan oinarrituta zeuden.

Europako Ikatz eta Altzairuaren Erkidegoaren sorrera gehiago berpiztu zituen herrialde hauen ekonomiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New York Dolls

**New York Dolls**, AEBetako glam rock musika talde bat da. 1971an New York hirian David Johansen abeslaria, Johnny Thunders gitarra, Arthur Kane baxua, Sylvain Sylvain gitarra eta pianoa, eta Jerry Nolan bateriak sortu zuten; ondoren, azken biak Rick Rivets eta Billy Murcia musikariek ordezkatu zituzten.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* New York Dolls (1973 US:#116)
* Too Much Too Soon (1974 US:#167) in UK:#165
* One Day It Will Please Us to Remember Even This (2006 US:#129)
* Cause I Sez So (2009 US:#159)
* Dancing Backward in High Heels (2011)[23]

### Zuzeneko diskoak 
* Red Patent Leather (1984)
* Paris Le Trash (1993)
* Live In Concert, Paris 1974 (1998)
* From Paris with Love (L.U.V.) (2002)
* Morrissey Presents: The Return Of New York Dolls Live From Royal Festival Hall (2004)
* Live At the Filmore East (2008)
* Viva Le Trash '74 (2009)

### Bildumak 
* New York Dolls / Too Much Too Soon (1977)
* Very Best of New York Dolls (1977)
* Night of the Living Dolls (1985)
* The Best of the New York Dolls (1985)
* New York Dolls + Too Much Too Soon (1987)
* Super Best Collection (1990)
* Rock'n Roll (1994)
* Hootchie Kootchie Dolls (1998)
* The Glam Rock Hits (1999)
* The Glamorous Life Live (1999)
* Actress: Birth of The New York Dolls (2000)
* Endless Party (2000)
* New York Tapes 72/73 (2000)
* Great Big Kiss (reissue of Seven Day Weekend and Red Patent Leather, 2002)
* Looking For A Kiss (2003)
* Manhattan Mayhem (2003)
* 20th century masters – the Millennium collection: the best of New York Dolls (2003)

## Kanpo estekak
Zulo beltz supermasibo

thumb|Zulo beltz supermasibo bat inguruko izar baten materia kontsumitzen irudikatzen duen irudikapen artistikoa.
**Zulo beltz supermasiboa** ezagutzen den zulo beltz motarik handiena da, galaxia ezagun gehienen erdigunean egon ohi dena. Bere masa ehun mila eta mila milioi bat Eguzki masa (M☉) artean dago. Esne Bidea galaxiari dagokionez, delako zulo beltz supermasiboa Sagittarius A* izeneko irrati-iturri astronomikoaren eskualdean legoke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rebmann glaziarra

**Rebmann glaziarra** Tanzaniako Kilimanjaro mendiaren gailurrean dagoen izotz-kapa bat da. Glaziarra atzera egiten ari da.

## Historia 
Glaziarraren izena Johannes Rebmann esploratzaile eta misiolari alemanarengandik dator. Rebmannek Kilimanjaro gailurrean zegoen elurraz eta izotzaz informatu zuen lehen esploratzaile zuria izan zen, 1848an. Glaziar honek atzera egin du geroztik, batez ere XX. mendearen azken urteetan. Egun izotz gutxi gelditzen da: 1912 eta 2000 urte artean mendiaren %82a desagertu da. Atzerapen horren atzean aldaketa klimatikoa egon daiteke. Ameriketako Estatu Batuetako espezialiste desberdinen ustez glaziarra hogei urtetan erabat desager daiteke.
thumb|2004ko NASAren argazki honetan glaziarraren egoera ikus daiteke.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Rebmann glaziarraren egoera.
Mirari ekonomiko

**Mirari ekonomikoa**, izendapen informal honekin ezohiko ekonomia zuzperraldi edo hazkunde garaiak izendatzen dira. Azken aldian hainbat herrialdeetako hazkunde ekonomiko garaiak izendatzeko erabilia izan da, maiz boom ekonomikoaren eraginez, edota tigre ekonomikoak deskribatzeko ere bai.

## Bigarren Mundu Gerra ondorengoak 
* Japoniako mirari ekonomikoa (1945–1990)
* Trente Glorieuses (Frantzia, 1945–1975)
* Errekor urteak (Suedia, 1947–1974)
* *Wirtschaftswunder* (Mendebaldeko Alemania eta Austria, 1950ko hamarkada-1970eko hamarkada)
* Mexikar miraria (1940ko hamarkada-1970eko hamarkada)
* Belgikar mirari ekonomikoa (1945–1948)
* Greziar mirari ekonomikoa (1950–1973)
* Italiar mirari ekonomikoa (1950–1973)

## Ondorengoa 
* Espainiar mirari ekonomikoa (1959–1974)
* Lau asiar tigreak (Hego Korea, Taiwan, Hong Kong, eta Singapur, 1960ko hamarkada-1990eko hamarkada)
** Han ibaiko mirari ekonomikoa (Hego Korea Korea, 1962-1997)
** Taiwandar mirari ekonomikoa (1961-2012)
* Asiar tigre berriak (Indonesia, Malaysia, Thailandia, Filipinak eta Vietnam)
* Brasildar mirari ekonomikoa (1968–1973)
* Txinatar mirari ekonomikoa (1978–2015)
* Txiletar mirari ekonomikoa (1970s-gaur egun)
* Đổi Mới (Vietnam, 1986-gaur egun)
* Massachusettsko mirari ekonomikoa (1980s)
* Anatoliar tigreak (hainbait turkiar hiri, 1980ko hamarkada)
* Golkoko tigrea (Dubai hiria, 1990ko hamarkada-2008)
* Indian mirari ekonomikoa (1991–gaur egun)
* Zelta tigrea (Irlanda, 1995-2007)
* Baltiar tigrea (Estonia, Letonia eta Lituainia, 2000–2007)
* Tatra tigrea (Eslovakia, 2002–2007)

## Kanpo estekak
Sasoi fisiko

**Sasoi fisikoa**, **forma fisikoa** edo **fitnessa** pertsona edo animalia batek ariketa fisiko bat egiteko eta horren ondorioak jasateko duen ahalmen fisiko eta psikikoarekin lotura duen osasun-egoera da. Forma fisiko ona, oro har, elikadura egokiaren, ariketa fisiko jarrai baina moderatuaren eta errekuperazio fisikorako atseden egokiaren ondorioz lortzen da. Maiz, fitness esaten zaio sasoi onean jartzeko edo mantentzeko ariketa egiteari ere. Zentzu horretan, gimnastikaren oso antzeko esanahia du.

Industria-iraultzaren aurretik, "sasoi fisikoa" eguneroko jarduerak nekerik gabe egiteko gaitasun gisa definitzen zen. Hala ere, automatizazioarekin eta bizi-estiloaren aldaketekin, gaur egun uste da forma fisikoa dela lanean eta aisialdiko jardueretan modu eraginkor funtzionatzeko, egoera osasungarrian egoteko, gaixotasun hipozinetikoei aurre egiteko eta larrialdi-egoerei aurre egiteko gaitasunaren neurria.

Autore desberdinen arabera sailkapen desberdinak dauden arren, forma fisikoa hainbat osagairen artean bana daiteke (gaitasun fisikoak eta gaitasun motorrak ere esaten zaie, nahiz eta bi termino horiek hainbat elementuri egiten dieten erreferentzia), hala nola malgutasuna, mugikortasun artikularra, erresistentzia kardiobaskularra, indar muskularra, erresistentzia muskularra, gorputzaren osaera, liraintasuna, oreka, koordinazio muskularra eta abiadura.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cooper testa

## Kanpo estekak 
* Lan ongizatearen webgunea.
* Jon Irazustaren "Ariketa fisikoak osasunean dituen onurak" artikulua.
Genovese familia

**Genovese familia**, New Yorkeko mafiako bost familietako bat da. Izena 1950eko hamarkadaren amaieraldera kontrolpean eduki zuen Vito Genovese buruzagiengandik datorkio. Bere kide nabarmenenen artean Giuseppe Morello (sortzailea), Joe Masseria, Lucky Luciano, Frank Costello eta Vincent Gigante.

Gambino familiarekin batera estatubatuar-irtaliar mafiaren bi familia boteretsuenak dira.

New York hiritik kanporada ere baditu adar garrantzitsuak, batez ere Filadelfia, Providence, Boston eta Buffalo hirietan.

## Ikus gainera 
* New Yorkeko mafiako bost familiak

## Kanpo estekak
The Power of One (filma)

**The Power of One** (euskaraz *Norberaren Ahalmena*) 1992ko John G. Avildsen estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Bryce Courtenay hegoafrikar-australiar idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Stephen Dorff, John Gielgud, Morgan Freeman eta Armin Mueller-Stahl aktoreek antzeztu zuten, orduan ezezaguna zen Daniel Craig aktorearen estreineko zinema antzezpena ere izan zen.

## Argumentua 
1930eko hamarkada, Hegoafrika. 7 urtetik umezurtza den P.K. izeneko hegoafrikar mutil baten bizitza kontatzen da, bere haurtzarotik heldu bilakatu arte.

## Aktoreak 
* Guy Witcher: PK, 7 urterekin
* Simon Fenton: PK, 12 urterekin
* Stephen Dorff: PK, 18 urterekin
* Armin Mueller-Stahl: Doc
* Jeremiah Mnisi: Dabula Manzi
* Ian Roberts: Hoppie Gruenewald
* John Gielgud: St. John, eskola zuzendaria
* Fay Masterson: Maria Marais
* Morgan Freeman: Geel Piet
* Daniel Craig: Jaapie Botha sarjentua
* Robbie Bulloch: Botha nerabea
* Dominic Walker: Morrie Gilbert
* Alois Moyo: Gideon Duma
* Brian O'Shaughnessy: Breyten kolonela
* Marius Weyers: Daniel Marais irakaslea
* Clive Russell: Sergeant Bormann sarjentua
* Winston Ntshona: Mlungisi
* Nomadlozi Kubheka: Nanny
* Mark Clements: Eskolako mutikoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kapital kostua

Finantzetan, kapital-kostua, enpresa batek kapital-inbertitzaileei, hots, akziodunei ordaintzen dien etekina da, kapitala inbertitzean onartzen duten arriskua konpentsatzeko. Enpresek besteen kapitala erosi behar dute lan egiteko eta hazteko.

Gainera, bere funtsak gainerakoei emateko prest dauden pertsonak eta erakundeak sarituak izan nahi dituzte. Jabeek beraien ondasunetan errentak bilatzen dituzten bezala, kapital-hornitzaileek beraien funtsetan etekinak bilatzen dituzte, onartutako arriskuarekin proportzionalak izan behar direlarik.

Enpresek, kapitala, bi iturri ezberdinetatik lortzen dute: mailegu-emaileetatik eta kapital-inbertitzaileetatik. Kapital-hornitzaileen ikuspuntutik, mailegu-emaileek, interesekin sarituak izatea bilatzen dute eta kapital-inbertitzaileak, aldiz, dibidenduekin. Aldiz, enpresa baten ikuspuntutik, beste batzuek lortzen duten kapitalagatik ordaintzea beharrezkoa da, honi, kapital-kostu izena ematen zaio.

Teoria eta praktika finantzarioek, hainbat eredu eskaintzen dituzte, enpresa berezi baten kapital-kostua onesteko. Eredu ezagunenak honako hauek dira: Kapital-aktiboaren balorazio eredua, Gordon Eredua eta abar.

Teoria finantzarioaren arabera, enpresa baten arriskua handitzen edo txikitzen doan heinean, kapital-kostua ere gorantz edo beherantz doa. Teoria hau, giza-portaeraren behaketarekin eta logikarekin lotuta dago. Kapital-hornitzaileek, bere funtsak eskaintzeagatik sarituak izan nahi dute. Aipatutako hornitzaile hauek, arrazionalak eta zuhurrak izan ohi dira, arriskuaren aurreran segurtasuna izan nahi dute.

Inbertsio baten arriskua handitzen bada, kapital-hornitzaileek errendimendu handiagoa eskatuko dute edo bere kapitala beste leku batean jarriko dute.

Enpresa baten kapital-kostua ezagutzea ezinbestekoa da, erabakiak hartzeko. Kudeatzaileek, kapital-aurrekontuetan hartzen dituzte erabakiak, aldiz, kapital-hornitzaileek mailegu eta inbertsioen gainean hartzen dituzte erabakiak.
Beilen

**Beilen** Herbehereetako Drenthe probintziako Midden-Drenthe udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2018eko erroldaren arabera 11.140 biztanle zituen.

1998ra arte, udalerri independentea izan zen.

## Ikus, gainera 
* Midden-Drenthe

## Kanpo estekak
Adamsdown

'***,  edota **Y Sblot Uchaf*', Galesko Cardiff hiriburuan dagoen eremu edo komunitate bat da.

## Kanpo estekak
Ted Egan

**Edward Joseph Egan** (Coburg, Melbourne, 1932ko uztailaren 6a – Alice Springs, 2025eko abenduaren 4a) australiar musikari, abeslari, idazle eta politikaria izan zen, Ipar Lurraldeako Gobernadore 2003tik 2007ra.

Melbournen jaio zen, eta hamasei urterekin joan zen Ipar Lurraldera 1947an, lan eta abentura bila. Abeltzain eta krokodilo ehiztari, patruilako polizia eta irakasle lanetan aritu zen.

St Mary australiar futbol talde sortu zuen Darwinen, aborigenek osatua.

1969an lehen diskoa grabatu zuen. Bere abesti gehienak outbackari, historiari eta herri aborigenei buruzkoak dira.

Australiako Ordenarekin kondekoratu zuten.

## Diskografia 
### LPak 
* *Bangtail Muster*, 1973
* *Outback Australia*, 1975
* *The Shearers* (Faces of Australia Series), 1976
* *The Bush Races*, 1976
* *The Overlanders* (Faces of Australia Series), 1982
* *The Anzacs* (Faces of Australia Series), 1985
* *The Convicts* (Faces of Australia Series), 1989
* *Bangtail Muster*, 1990
* *The Kimberley*, 1990
* *A Town Like Alice*, 1990
* *Rodeo Australia*, 1980
* ''Ted's Shout*, 1987
* * The Aboriginals* (Faces of Australia Series), 1997
* *The Very Best of Ted Egan My Australia, 2000
* *The Urupunga Frog* (Australian Songs for Children), 2000
* ''The Drover's Boy* (A celebration of Australian Women), 2002
* *Land Down Under*, 2003
* *Such Is Life*, 2003
* *I.O.U.*, 2008
* *Saving the Best* 2010
* *Our Coach Captain*
* *The Vision Splendid*
* *Beyond the Black Stump*
* *Once a Jolly Swagman*
* *Welcome to the Bush*
### Singleak 
* *Granny*
* *The Schluck and the Schnitte*
* *Sayonara Nakamura*
* *The Drover's Boy*
* *2008 Ted Egan Sings*
### Bildumak 
* *Queensland Opera*
* *Kudju Australia*

## Liburuak 
* *Justice All Their Own*
* *Outback Holiday*, 1978
* *The Overlanders Songbook*, 1984
* *The Aboriginals Songbook*- Faces of Australia Series, 1987
* *Would I Lie to You? The Goanna Driver and Other Very True Stories*, 1991
* *The Paperboys War Ted Egan An Autobiography, 1993
* *Sitdown Up North Ted Egan An Autobiography, 1997
* *A Drop of Rough Ted*, 1997
* *The Drover's Boy*, 2000
* *The Land Downunder*, 2003
* *Due Inheritance*, 2008
* *Kutju Australia: An Australian Translation of Advance Australia Fair*, 2011
* *The ANZACS 100 Years On: in Story and Song*, 2014
* *Outback Songman: My Life'', 2019

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Denis Mukwege

**Denis Mukengere Mukwege** (Costermansville, Kongo; 1955eko martxoaren 1a) ginekologo kongoarra da. Bukavuko Panzi Hospitala sortu eta bertan lan egiten du eta talde armatuek taldean bortxatutako emakumeak sendatzean espezialista da. Talde bortxaketa baten osteko barneko kalte fisikoak konpontzen munduko espezialista hoberena da. 2018an Bakearen Nobel saria jaso zuen Nadia Muradekin batera.

Bigarren Kongoko gerratik aurrera gerretan bortxatutako milaka emakume artatu ditu Mukwegek, 10 operazio egitera iritsiz 18 ordutako lan egunetan. 2012an bera hiltzen saiatu ziren eta Europara erbesteratu behar izan zuen hainbat hilabetez. 2013an bueltatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gambino familia

**Gambino familia**, New Yorkeko mafiako bost familietako bat da. Izena Carlo Gambino buruzariarengandik datorkio. Genovese familiarekin batera estatubatuar-italiar mafiaren bi familia boteretsuenak dira.

Bere kide nabarmenen artean Aniello Dellacroce, Paul Castellano, Joseph Armone, Sammy Gravano, Angelo Ruggiero, Dominick Pizzonia eta John Gotti daude.

## Ikus gainera 
* New Yorkeko mafiako bost familiak

## Kanpo estekak
Capo di tutti i capi

**Capo di tutti i capi** (euskaraz *buruzagi guztien buru*) mafiako buruzagi nagusia deitzeko erabiltzen den izendapena da. Jada, 1900 inguruan Giuseppe Morello siziliar mafiaburuari hedabideek izendapen hori ematen zioten.

Berez, AEBetako mafiak erabiltzen duen izendapena da, bereziki hedabideek erabili eta hedatu duten izendapena da, Sizilian mafiakideek beren buruzagi nagusiari deitzeko ez baidute erabiltzen.

## Sizilia 
* Calogero Vizzini
* Salvatore Greco (1958-1963)
* Luciano Liggio (1963-1974)
* Gaetano Badalamenti (1974-1976)
* Michele Greco (1976-1982)
* Salvatore Riina (1982-1993)
* Bernardo Provenzano (1993-2006)
* Matteo Messina Denaro edo Salvatore Lo Piccolo

## Ameriketako Estatu Batuak 
* Joe Masseria (1928–1931)
* Salvatore Maranzano (1931)
* Lucky Luciano (1931-1946): Batzordea
* Frank Costello (1946–1957)
* Vito Genovese (1957–1959)
* Joseph Bonanno (1959–1962)
* Carlo Gambino (1962–1976)
* Paul Castellano (1976–1985)
* John Gotti (1985–1992)
* Vincent Gigante (1992-1997)
* Joseph Massino (2000-2004)

## Kanpo estekak
Llanishen

'''''', , Galesko Cardiff hiriburuan iparraldean dagoen barruti eta komunitate bat da.

## Kanpo estekak
Nadia Murad

**Nadia Murad Basee Taha** (‎, ; Kojo, Irak; 1993) giza eskubideen aldeko ekintzaile yezidia da. 2014ko abuztuan, Estatu Islamikoak bahitu zuen. eta 2016ko irailetik, Giza trafikotik bizirik irten direnen duintasunaren aldeko enbaxadorea bihurtu zen, Nazio Batuen barnean.2017ko ekainaren 1ean, bere jaioterri Kojora bueltatu zen hiru urteren ostean.2018an Bakearen Nobel saria irabazi zuen Denis Mukwegerekin batera.

## Ibilbidea 
Nadia Muraden familia “yezidí” talde etnikoaren parte ziren gutxiengoen artean zegoen, eta baserritarrak ziren. 2014ean, 19 urte zituenean, Kojo herrian (Sinjar) bizi zen ikasle bat zen Nadia, Irak iparraldean, Estatu Islamiarreko gerlariek bere herriko komunitatea setiatu zutenean, 600 pertsona erailiz (Nadiaren 6 anaiorde eta arrebaorde barne). Gainera, esklabo moduan hartu zituzten emakume gazteenak. Urte hartan, Murad izan zen Estatu Islamiarrak Iraken preso hartu zituen 6.700 emakume horietako bat.

Esklabu moduan atxikitua izan zen Mosuleko hirian, kolpekatua, zigarroz erreta, eta bortxatua ihes egiten saiatu zenean. Nadia ihes egiteko gai izan zen bere bahitzaileak etxeko atearen sarraila irekita utzi zuelako. Familia bizilagun batek hartu zuen bere etxean, zaindu eta Estatu Islamiarrak kontrolatuta zeukan areatik klandestinoki ateratzea lagundu zioten. Honek, Duhok errefuxiatuen kanpamendura iristea ahalbidetu zion, Irak iparraldean. 2015eko otsailean, bere lehen testigantza eman zuen *La Libre Belgique* berriemaileen aurrean Rwanga kanpamenduan zegoen bitartean, kontainer baten barnean bizitzen. 2015ean, Alemaniako gobernuko errefuxiatu programa batez baliatu zen 1000 ume eta emakumeen arteko bat izan zen, honela bere bizitoki berria bihurtuz.

## Ekarpenak 
2015eko abenduaren 16ean, Muradek "Nazio Elkartuen Segurtasun Kontseilua" informatu zuen gizakien tratamendu eta istiluei buruz. Hau izan zen kontseiluak gaiari buruz inoiz jasotako lehen informazioa. Bere embaxadore rolak eskatzen duen bezala, Nadiak elkartasun global eta lokalen ekimenetan parte hartzen du, pertsonen eta errefuxiatuen trafikoaz kontzientziatzeko. Errefuxiatuen komunitatetatik gertu mantendu da beti, haien testigantza eta esperientzia desberdinak entzunaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanrumney

'''''', , Galesko Cardiff hiriburuan dagoen barruti, auzune, komunitate eta hauste-barruti bat da.

## Kanpo estekak
Arlabango mendilerroa

**Arlabango mendilerroa** Araba eta Gipuzkoa artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Jarindo mendia da, 895 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Arlaban mendateak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Jarindo, 895 m  (Araba)
# Albertia, 867 m  (Araba)
# Maroto, 864 m  (Gipuzkoa)
# Isuskitza, 801 m  (Araba)
# Cruz de Urbina, 698 m  (Araba)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Pentwyn (Cardiff)

**Pentwyn** edota **Pen-twyn**, Galesko Cardiff hiriburuan dagoen barruti, komunitate eta hautes-barruti bat da.

## Kanpo estekak
Castle (Cardiff)

**Castle**, , Galesko Cardiff hiriburuan erdigunean dagoen komunitate bat da. Cardiff hiriko erdigunea, Cardiffko gaztelua barne, Cathays Parkea inguratzen duten eraikin zibilak barne hartzen ditu. Mendebaldean Taff ibaiarekin muga egiten du.

## Kanpo estekak
Arrigorrietako mendilerroa

**Arrigorrietako mendilerroa** Nafarroa Garaia eta Aragoia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Kañadaxiloa mendia da, 1.769 metrorekin.

Mendilerroan dauden Arrigorrieta Mendibaldea eta Arrigorrieta Ekialdea mendiek ematen diote izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Kañadaxiloa edo Itoleta, 1.769 m  (Nafarroa Garaia eta Aragoia arteko mugan)
# Idoia, 1.754 m  (Nafarroa Garaia eta Aragoia arteko mugan)
# Kalbeira, 1.684 m  (Nafarroa Garaia eta Aragoia arteko mugan)
# Punta de la Cruz, 1.683 m  (Nafarroa Garaia eta Aragoia arteko mugan)
# Urralegi, 1.656 m  (Nafarroa Garaia eta Aragoia arteko mugan)
# Arnaia, 1.648 m  (Nafarroa Garaia)
# Punta de Arnaia, 1.648 m  (Nafarroa Garaia)
# Iñari, 1.609 m  (Nafarroa Garaia)
# Peña de Gazpar, 1.603 m  (Nafarroa Garaia)
# Larratza, 1.587 m  (Nafarroa Garaia)
# Arrigorrieta Mendibaldea, 1.565 m  (Nafarroa Garaia)
# Arrigorrieta Ekialdea, 1.558 m  (Nafarroa Garaia)
# Puntabarrena, 1.482 m  (Nafarroa Garaia)
# Ardibidepikua, 1.481 m  (Nafarroa Garaia)
# Bizkaia, 1.469 m  (Nafarroa Garaia)
# Berroeta, 1.456 m  (Nafarroa Garaia)
# Puntatxamar, 1.383 m  (Nafarroa Garaia)
# La Corona, 1.190 m  (Nafarroa Garaia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Ángela Vilariño

**Ángela Vilariño Facal** (Hondarribia, Gipuzkoa, 1985eko abuztuaren 24a) euskal auto pilotu profesionala da. Andrés Vilariño auto pilotuaren alaba eta Ander Vilariño auto pilotuaren arreba da, bai eta Efren Vazquez bilbotar motozikleta pilotuaren emaztea ere.

2016ko Europako Mendi Txapelketa eta Espainiako Mendi Txapelketaren irabazlea da

## Erreferentziak
Arriaundiko mendilerroa

**Arriaundiko mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Arriaundi mendia da, 942 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Arriaundi mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Arriaundi, 942 m 
# Mintxegi, 924 m 
# Urrutxaga, 917 m 
# Mendurrotz, 916 m 
# Arangaitz, 886 m 
# Maribizkar, 875 m 
# Arizbakar, 868 m 
# Zanborraga, 813 m 
# Bagadixar, 794 m 
# Arberoki, 791 m 
# Izketa, 766 m 
# Primiziburu, 746 m 
# Oiargain, 724 m 
# Illarragorri, 722 m 
# Aistringua, 721 m 
# Mendi, 709 m 
# Txurbil, 703 m 
# Txurri, 691 m 
# Arburun, 667 m 
# Ollarnagusi, 618 m 
# Urriztondo, 569 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Arañozko mendilerroa

**Arañozko mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Arañotz mendia da, 840 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Arañotz mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Arañotz, 840 m 
# Epaitzburu, 837 m 
# Bordaburu, 802 m 
# San Antón, 781 m 
# Zalabartako Gaina, 773 m 
# Urrutia, 758 m 
# Otxabizkiko Gaina, 747 m 
# Extingo, 722 m 
# Aldegi, 682 m 
# Espaltza, 679 m 
# Lizuri, 674 m 
# Markots, 648 m 
# Artzanegi, 632 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Blazar

thumb|eskuinera|250px|Blazar baten irudikapen artistikoa.
**Blazarra** Lurrerantz zuzendutako zurruta erlatibista igortzen duen galaxia-nukleo aktiboa da. Zurruzta ia argiaren abiaduran higitzen den ionizatutako materiaz osatuta dago. Blazarrak oso energia-iturri indartsuak dira espektro elektromagnetikoan, baina batez ere gamma fotoienak. Hala ere, oso denbora laburrean (ordu edo egun gutxietan) distiran gorabehera handiak izaten dituzte.

Blazarra astronomiako eta energia handiko astrofisikako ikergai garrantzitsuetako bat da. Hauek ikertzeak akrezio-diskoen eta zurrusten propietateak, galaxien erdiguneko zulo beltz supermasiboak eta inguruko galaxiak, eta energia handiko fotoien, izpi kosmikoen eta neutrinoen igorpena ikertzea dakar berekin.

2018ko uztailean IceCube Neutrino Behatokiak iragarri zuen 3.700 milioi argi-urtera dagoen blazar batetik zetorren neutrino bat detektatu zuela 2017ko irailean. Hau izan zen neutrino detektore batek argizagi baten kokapena aurkitu zuen lehenengo aldia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arnoko mendilerroa

**Arnoko mendilerroa** Gipuzkoa eta Bizkaia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Kanpanzar mendia da, 629 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Arno mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
Hauek dira mendilerroaren hiru tontor altuenak:
# Kanpanzar, 629 m  (Gipuzkoa)
# Arno, 618 m  (Gipuzkoa)
# Olitturri, 612 m  (Gipuzkoa)

# Kanpanzar, 629 m  (Gipuzkoa)
# Arno, 618 m  (Gipuzkoa)
# Olitturri, 612 m  (Gipuzkoa)
# Arnoko Gurutzea, 601 m  (Gipuzkoa)
# Birular, 598 m  (Gipuzkoa)
# Erribaso, 563 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Jaungoikomendi, 528 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Otxaortiaga, 528 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Laborain edo Otxortia, 524 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Urkarregi, 522 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Txori Aitz, 513 m  (Gipuzkoa)
# Gorosta edo Koosa Mendia, 497 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Egiluz, 495 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Zabaldegi, 488 m  (Bizkaia)
# Kortatxiki, 463 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Basarte, 441 m  (Gipuzkoa)
# Arrikurutz, 411 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Erribaso, 401 m  (Bizkaia)
# Apain, 395 m  (Bizkaia)
# Tontorramendi, 386 m  (Gipuzkoa eta Bizkaia arteko mugan)
# Legarregi, 372 m  (Bizkaia)
# Iturrinoko Tontorra, 352 m  (Bizkaia)
# Baraiku Mendia, 342 m  (Bizkaia)
# Madalengana, 306 m  (Bizkaia)
# Urkamendi, 297 m  (Gipuzkoa)
# Galbaixogain, 296 m  (Gipuzkoa)
# Txindurri, 267 m  (Bizkaia)
# Mutrikugaina, 232 m  (Gipuzkoa)
# Goldonamendi edo Galdonamendi, 223 m  (Gipuzkoa)

### Akarregiko mendi-oinak 
# Akarregi, 433 m  (Bizkaia)
# Onuntzezabal, 416 m  (Bizkaia)
# Oreuntzue, 398 m  (Bizkaia)
# Irazabal, 363 m  (Bizkaia)
# Sarasola Mendia, 324 m  (Bizkaia)
# Gurbiztigana, 249 m  (Bizkaia)
# Amalloko Tontorra, 123 m  (Bizkaia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Grenobleko Museoa

**Grenobleko museoa** 1798an sortu zen eta Grenobleko arte ederren museo nagusia da. Lavalette plazan dago, 1218an frantziskotarrek eraikitako komentu baten lekuan, XVI. mendean erabilpen militarra izan zuena. Frantziako arte museoen lehenengoetakoa da eta antigoaleko artearen bilduma hoberenetako bat gordetzen du.

57 aretoetan banatzen da eta eskulturentzat lorategi handi bat du. Diziplina artistiko gehienak jasotzen ditu eta bildumek epealdi oso zabala hartzen dute, Antzinako Egiptotik hasi etab arte garaikidea arte. Halere, gerrarteko kontserbadore bati esker, Frantziako lehen arte moderno museoa izan zela esaten dute.

Pieza ezagunen artean daude Rubensen *San Gregorio aita santua, santuz inguraturik*, Francisco de Zurbaranen lau koadro handi, Henri Matissen *Intérieur aux aubergines*, Andy Warholen Jackie Kennedyren erretratua, edo Pablo Picassok Frantziako bilduma publikoetan sartu zuen lehen koadroa, 1921an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezkutaketa (argipena)

**Ezkutaketa** hitzak honako adierak ditu:

* Ezkutaketa (jolasa), haur jolasa;
* Ezkutaketa (astronomia), zeruko objektu batek beste bat estaltzea.
Paralaxi

thumb|300px|Objektu batek urruneko hondoarekiko duen paralaxia ikuspuntu aldaketa dela eta.
**Paralaxia** objektu bat bi puntu ezberdinetatik begiratzean hautematen den itxurazko posizioaren aldaketa da. Terminoa antzinako grezieraz alternantzia esan nahi duen *παράλλαξις* (*parallaxis*) hitzetik dator. Behatutako objektua behatzailearengandik zenbat eta hurbilago egon, orduan eta paralaxi handiagoa du perspektiba dela eta. Ondorioz, paralaxia objektuen distantziak zehazteko erabili daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Izar-paralaxia

## Kanpo estekak
Ivan Eroa

eskuinera|thumb|200x200px|Urpekontzi baten irudia, atzetik uzten duen ubera urdin ilunez margotuta.
**Ivan eroa** deritzo ingelesez "cleaning baffle" deitzen den maniobra motari. Hau garai bateko SESBeko urpekontziek erabiltzen zuten, eta 180ºko bira ematean eta ondoren hasierako norantzara itzultzean datza. Maniobra honek errusiarrak (Ivan, lagunarteko hizkuntzan) erotu egin zirelako itxura ematen zuen, nahita egiten zuten ordea, ontziari atxikiriko sonarren akatsak konpentsatzeko. Urpekontziak uzten zuen uberak, beste urpekontzi batek lehena jazartzea baimentzen zuen, antzemana izan gabe, puntu itsua baitzen gune hau. Maniobrak harrapakin eta jazarlearen rolak elkartrukatzen zituen.

## Kanpo estekak
Sortaldeko pago

**Sortaldeko pagoa** (*Fagus orientalis*) Fagaceae familiako eta fagus generoko zuhaitz hosto erorkorra da, jatorria Eurasian duena, Ekialdeko Europan eta Mendebaldeko Asian.

*Fagus sylvatica* pago arruntaren ahaide hurbila da eta intergradatu egiten dira Balkanetan eta Turkia ipar-mendebaldean. Elkarren artean sortutako hibridoei *Fagus × taurica* deritze.

## Ezaugarriak 
Sortaldeko pagoa zuhaitz handia da, 45 m garai eta 2 m enbor-diametro izatera irits daitekeena, nahiz eta ohikoena 25-25 m garai eta 1,5 m enbor-diametro izan.
ezkerrera|thumb|240px|Hostoak
Hostoak txandakatuak dira, bakunak eta osoak, edo ertz krenatu txikiarekin, 7–15 cm luze eta 5–9 cm zabal, 7–13 zainekin hostoaren alde bakoitzean (6–7 zain F. sylvatica-n). Ernamuinak luzeak eta lirainak dira, 15–30 mm luze eta 2–3 mm lodi, baina lodiagoak, 4–5 mm arte, lore-ernamuina badute bertan.

Loreak amentu txikiak dira, udaberrian hostoak atera berri agertzen direnak.

Haziak 15-20 mm luze eta 7-10 zabaleko pagotxak dira. Udazkenean heltzen dira, polinizazio ostean 5-6 hilabetera.

## Hedapena 
Zuhaitzaren hedapen naturala Bulgariako Strandja mendian hasten da mendebaldean, Turkia ipar-mendebaldetik Kaukaso mendietara Georgia eta Errusian, Alborz mendiak arte Iranen.

Bera habitat naturala mendiko basoak dira, 500–2,100 m altitude artean. Hala ere, beherago ere hedatu da Strandja mendian, Bulgarian, 200–300 metrora iristeraino, bertako mikroklima bereziari esker, non *Fagus orientalis−Rhododendron ponticum* basoak sortzen dituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pago arrunta
* Svaneti

## Kanpo estekak
Irrati-galaxia

[thumb|250px|[Centaurus A irrati-galaxiaren kolore faltsuko irudia. Gorriz irrati-uhinak, berdez 24
μmko argi infragorria eta urdinez 0,5 eta 5 keV arteko X izpien igorpena ikusgai.]]
**Irrati-galaxia** erradiazio-igorpen gehiena irrati-uhinetan egiten duen galaxia-nukleo aktiboa da. Oso distiratsuak dira espektro elektromagnetikoaren irrati-maiztasunetan,  W arteko argitasuna eta 10 MHz eta 100 GHz arteko frekuentziak dituztenak. Sinkrotroi erradiazioak irrati-uhinen igorpena eragiten du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* X-itxurako irrati-galaxia
* Zurrusta astrofisiko

## Kanpo estekak
Sigma (enpresa)

**Sigma**, izenez ofizialki **Estarta y Ecenarro,** 20. mendeko Elgoibarko enpresa bat izan zen, josteko makinak eta makina-erramintak egiten zituena.

## Historia 
1920an sortu zuen Eulogio Estarta elgoibartarrak Estarta y Ecenarro enpresa. Erreminta makinak eta Sigma izeneko josteko makinak egiten zituzten, eta azken produktu horri lotuta, Sigma izena hartu zuen enpresak herrian. Ondoko herrian (Eibarren), Alfa josteko makinak egiten zirela eta, izenarekin asoziazio argia bat egin nahi izan zuen Estarta y Ecenarro enpresak.

[thumb|ezkerrera|Elgoibarko [Sigma josteko makina erraldoia|josteko makina erraldoia.]]

Elgoibarko tamainarako (10-12 mila biztanle inguru) oso enpresa inportantea izatera iritsi zen Sigma, 1.400 langile ere izan baitzituen. Enpresaren garapenaren seinale izan zen langileentzako etxe multzo berezia eraikia zuela enpresak, auzo oso bat egiazki, Elgoibarko ekialdean, Eibarko norabideko irteeran, lantegitik gertu. Grupo Estarta zeritzon etxe multzoari ofizialki, baina Sigma auzoa izenarekin zen ezaguna. 162 bat etxetan, 500 lagunetik gora bizi ziren; frontoi propioa, ekonomatoa eta eskola bat ere izan zuen Sigma auzoak, 1962an irekia; herriaren ondare eta sinboloa da.

1990eko hamarkadaren lehen urteetan eten zuen jarduna enpresak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arranbaltza

**Arranbaltza** Bizkaiko mendia da, 1253 metro ditu eta Gorbeiako mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
Thomas Keneally

**Thomas Michael Keneally** (Sydney, 1935eko urriaren 7a) australiar eleberrigile, antzerkigile eta saiakeragile da.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *The Place at Whitton*, 1964
* *The Fear*, 1965
* *Bring Larks and Heroes*, 1967, Miles Franklin Saria
* *Three Cheers for the Parakleet*, 1968, Miles Franklin Saria
* *The Survivor*, 1969
* *A Dutiful Daughter*, 1971
* *The Chant of Jimmy Blacksmith*, 1972
* *Blood Red, Sister Rose*, 1974
* *Moses the Lawgiver*, 1975
* *Gossip from the Forest*, 1975
* *Season in Purgatory*, 1976
* *Ned Kelly and the City of the Bees*, 1978
* *A Victim of the Aurora*, 1978
* *The Passenger*, 1979
* * Confederates*, 1979
* *The Cut-Rate Kingdom*, 1980
* ''Schindler's Ark*, 1982, Booker Saria
* *A Family Madness*, 1985
* *Act of Grace*, 1985
* *The Playmaker*, 1987
* *By the Line*, 1989
* *Towards Asmara*, 1989
* *Flying Hero Class*, 1991
* *Chief of Staff*, 1991
* *Woman of the Inner Sea*, 1993
* *Jacko: The Great Intruder*, 1993
* *A River Town*, 1995
* *Bettany's Book*, 2000
* *An Angel in Australia*, 2000
* *The Tyrant's Novel*, 2003
* *The Widow and Her Hero*, 2007
* *The People's Train*, 2009
* *The Daughters of Mars*, 2012
* *Shame and the Captives*, 2014
* *Napoleon's Last Island*, 2015
* *Crimes of the Father*, 2016
### The Montserrat Series, Meg Keneallyrekin 
* *The Soldier's Curse*, 2016
* *The Unmourned*, 2017
* *The Power Game*, 2018
### Ez-fikziozkoak 
* *Outback*, 1983
* *Australia: Beyond the Dreamtime*, 1989
* *The Place Where Souls are Born: A Journal to the Southwest*, 1992
* *Now and in Time to Be: Ireland and the Irish*, 1993
* *Memoirs from a Young Republic*, 1993
* *The Utility Player: The Des Hasler Story*, 1993
* *Our Republic*, 1995
* *Homebush Boy: A Memoir*, 1996, autobiografia
* *The Great Shame*, 1998
* *American Scoundrel: The Life of the Notorious Civil War General Dan Sickles*, 2002
* *Lincoln*, 2003
* *The Commonwealth of Thieves: The Story of the Founding of Australia*, 2005
* *Searching for Schindler: A Memoir*, 2007
* *Australians: Origins to Eureka*, 2009
* *Three Famines: Starvation and Politics*, 2011
* *Australians: Eureka to the Diggers*, 2011
* *Australians: Flappers to Vietnam*, 2014
* *Australians: A Short History*, 2016
### Antzerkia 
* *Halloran's Little Boat*, 1968
* *Childermas*, 1968
* *An Awful Rose*, 1972
* *Bullie's House*, 1981
* *Either Or'', 2007
Marrazketa lanabesak

[thumb|Marrazketa teknikoan aritzeko zenbait lanabes. A3 tamainako orrietan marrazteko taula *Paralex* tipoko [T erregela batekin.]]
[thumb|[eskuaira-Kartaboi bi joko eta bi mina-arkatz. Joko bereko eskuaira eta kartaboietan, eskuairaren hipotenusa kartaboiaren kateto luzearen neurrikoa izaten da.]]
**Marrazketa lanabesak** ordenagailua erabili gabe marrazki teknikoak egiteko erabiltzen diren lanabes tradizionalak izendatzeko erabiltzen da. Planoak, erremintak, makinak marrazkien bidez diseinatzeko erabili izan diren lanabes multzoa: marrazketa-mahaiak, arkatzak, ezabagomak, zorrozkailuak, erregelak, erregela graduatuak, eskala-erregelaak, eskuairak, kartaboiak, T erregelak (edo *Paralex* erregelak), arkatz markatzaileak, konpasak, angelu-garraiagailuak...

## Kanpo estekak
T erregela

[thumb|[Marrazketa-taula bat eta bertan lerro paralelo horizontalak zuzenean egiteko moduko T erregela bat.]]
**T erregela** esaten zaio eskuz egindako tradiziozko marrazketa teknikoan marrazketa-mahai edo marrazketa-taulaetan erabiltzen ziren T letraren formako erregelei.

T erregelarekin eta arkatz edo markatzaileekin lerro horizontal paraleloak zuzenean marrazteko aukera zegoen. Eskuaira eta kartaboi joko bat erabilita perpendikularrak eta horizontalarekin batera angelu ohikoenak erraz marrazteko balio zuten.

## Ikus, gainera 
* *Paralex* erregela.

## Kanpo estekak
Marrazketa-taula

[thumb|Marrazketa taula [erregela paralelo eta beste marrazketa lanabes batzuekin.]]
**Marrazketa-taula** zurezko taula edo kontratxapatua (metalezkoa edo plastikozkoa ere) da, dimentsio ezberdinak izan ditzakeena, beti angeluzuzena, non marrazketa tekniko edo artistikoa egiteko paper-orri bat finkatzen den.

Marrazketa-tauletan ohikoa izaten zen erregela paralelo bat finkatzea. Taula horiek marrazketa teknikorako propio eginda ez zeuden mahaien gainean erabil zitezkeen. Ohikoa izaten zen papera taulara finkatzea marrazkia amaitu bitartean eta taula mahai batetik bestera eramatea marrazkia amaitu baino lehen beharra baldin bazegoen.

(Marrazketarako propio egindako mahaiei buruz jakiteko, ikus: marrazketa-mahai).

## Kanpo estekak
Erregela (marrazketa)

[thumb|Eskalarik gabeko erregela, A eta B [Puntu (geometria)|puntuetatik igarotzen den lerro zuzena marrazteko lagungarri.]]
**Erregela** terminoarekin izendatzen da marrazketa teknikoan lerro zuzenak marrazten laguntzeko marrazketa lanabes guztiei. Badaude erregela graduatuak, eskala-erregelak eta inolako eskala ez daukaten erregelak ere.

## Lotutako beste tresna eta kontzeptu batzuk 
* Nonioa.
* Kalkulu erregela.
* konpas (tresna).
* Eskalimetroa.
* Metroa.
* Flexometroa.
* Zinta metrikoa.
* Kutxatila geometrikoa.
* Angelu-garraiagailua.
* Eskuaira.
* Kartaboia.
* Eskuaira-jokoa.
* Eskuaira konbinatua.
* Eskuaira irristailua.

## Kanpo estekak
Claudia Amengual

**Claudia Amengual Puceiro** (Montevideo, Uruguai, 1969ko urtarrilaren 7a) uruguaiar idazle eta itzultzailea da.
## Obra 
* *Juliana y los libros*, 2020 (eleberria)
* *El lugar inalcanzable*, 2018 (eleberria)
* *Viajar y escribir: nueve destinos que inspiran*, 2017 (saiakera)
* *Una mirada al periodismo cultural: Jaime Clara y "Sábado Sarandí"*, 2016 (saiakera)
* *Cartagena*, 2015 (eleberria)
* *El rap de la morgue y otros cuentos*, 2013 (narrazioak)
* *Rara avis. Vida y obra de Susana Soca*, 2012 (saiakera)
* *Falsas ventanas*, 2011 (eleberria)
* *Nobleza obliga*, 2010 (columnas periodísticas en la revista *Galería*)
* *Diez años de Arquitectos de la Comunidad*, 2010 (institucional)
* *Más que una sombra*, 2007 (eleberria)
* *Desde las cenizas*, 2005 (eleberria)
* *El vendedor de escobas*, 2002 (eleberria)
* *La rosa de Jericó*, 2000 (eleberria)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dafne (opera)

-->
**Dafne**, Jacopo Peri musikagileak konposatu eta Ottavio Rinuccini olerkariak idatzitako opera bat da. Dirudienez, 1595-1597 artean Perik opera hau sortzen lan egin zuen, eta bere estreinaldi data zehatza zein izan zenari buruzko zalantzak egon arren, gehienen ustez 1598an Florentziako Corsi jauregian estreinatu omen zen.

Historiako lehenbiziko operatzat jo ohi da.

## Kanpo estekak
Euridize (opera)

**Euridize**, Jacopo Peri musikagilea eta Ottavio Rinuccini olerkariak enkarguz, eta 1600en Florentzian ospatutako Henrike IV.a Frantziakoa eta Maria Mediciren ezkontza zela eta, konposatu zuten opera pastoral bat da.

Batzuen arabera, gaurdaino bere musika osoki iritsi zaigun lehenbiziko opera da, 1597-1598 artean Florentzian *Dafne* opera errepresentatu zen arren, haren libretoa tea musikaren zati batzuk bakarrik iritsi baitira.

## Kanpo estekak
Araza

**Araza** Arabako mendia da, 1139 metro ditu eta Gorbeiako mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Arabako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
Astrometria

[thumb|300px|[Interferometriaren erabilera izarren posizio zehatzak lortzeko.]]
**Astrometria** argizagien posizioak eta mugimenduak zehaztasunez neurtzeaz arduratzen den astronomiaren adarra da.

Ia sinonimoak diren arren, normalean astrometria astroen eta hori ahalbidetzen duten tresnen kokapena neurtzeko aukera ematen duen zati esperimental edo teknikotzat hartzen da; posizio-astronomiak, berriz, astroen posizioa erabiltzen du mugimenduaren eredu bat egiteko edo erabiltzen diren kontzeptuak definitzeko. Beraz, alde teorikoa izango litzateke. Bi zatiak kategoria berean sartzen dira. Astronomiaren zati hau ez dago zaharkituta, teoria zientziaren hastapenen parte delako; praktika, berriz, astroen posizioa gero eta zehaztasun handiagoz neurtzen saiatzen da, Hipparcos satelitea edo interferometria sistemak bezalako bitarteko modernoak erabiliz.

## Atalak 
Bi zatitan bana daiteke:

* **Astrometria globala** zeruko zati handien gaineko posizioak katalogatzeaz arduratzen da, eta, horren ondorioz, izar-katalogoak eta izar distiratsuen erreferentzia-sistema sortzen ditu, non distira gutxien dutenak interpolazio bidez koka daitezkeen. Tresna tipikoak meridiano teleskopioa eta astrolabioa dira. Gaur egun, interferometro optikoen erabilerak doitasuna hobetzen du.

* **Eremu txikiko astrometria**, non posizio erlatiboak argazki-plaken bidez ikus daitekeen eremuan neurtzen ziren, eta gaur egun CCD irudietan. Eremu txikiko astrometriak erreferentzia-esparru gisa erabiltzen ditu astrometria globalak sortutako katalogoak, irudi-koordenatuen (XY pixelak) eta koordenatu errealen (ekuatorialak) arteko aldaketa ahalbidetzen duten beharrezko transformazio-koefizienteak kalkulatzeko. Sortutako transformazio-funtzioei esker, objektuak identifika daitezke eta haien posizioak kalkula daitezke eremu txikiko irudien barruan.

Atmosferaren bidez egindako behaketek jasotako argiaren ezegonkortasunaren arazoa dute. Hori saihesteko, egokitzapen-optika asmatu zen, errefrakzio atmosferikoak ematen duen zehaztugabetasunaren zati handi bat saihesteko aukera ematen duena. Arazo hori konpontzeko, 1989an Hipparcos satelitea abiarazi zen, ordura arte ezagutzen ez zen zehaztasunez izar-katalogo bat egin zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak