open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Porto Santo uhartea

**Porto Santo uhartea** Portugalgo uhartea eta udalerria da, Madeirako uhartedian kokatutakoa. 42.5 km2-ko azalera du, eta 4.474 biztanle 2001ean (106 biz/km2).

Fregesia bakarra eta Vila Baleira izeneko hiria barne hartzen du.

## Historia 
XIV mendean aipatzen bada ere 1418ko expedizio portugesak aurkitu zuen ofizialki Porto Santo uhartea ekaitz batek itsasontzia desbideratu zuenean. Ekaitz hartan babeserako kaia mirariz aurkitu zutenez *Porto Santo* izena eman zioten. Portugalgo lehenengo kolonoak 1420ko hamarkadan iritsi ziren.

1445eko azaroan Bartolomeu Perestrelo ezarri zuten uharteko agintari. Berak untxi eme bat askatu zuen uhartean eta hainbeste ugaldu zen uharteko landaretza ia erabat desagertarazi zuela. Hurrengo etorri ziren kolonoen haziak ekarri zituzten Europatik uhartea birlandatzeko. Kristobal Kolon agintariaren alabarekin ezkondu zen eta bertan bizi izan zen denbora labur batez. gaur egun beren etxea museo bihurtua dago.

Hurrengo mendeetan bizimodua latza izan zen, ur edangarriaren eskasiagatik eta pirata frantses eta afrikarren erasoen erruz.

## Geografia 
Uharteak bi eremu oso desberdin ditu, ipar-ekialdeko eremu labartsu eta menditsua, inor bizi ez dena, eta hego mendebaldeko lautada, bederatzi kilometroko hondartza duena eta biztanleria guztia hartzen duena.

Mendi garaienak Pico do Facho (517m) eta Pico da Gandaia (499m) dira.

## Klima 

## Demografia 
## Ekonomia 
Uhartearen jarduera ekonomiko nagusia turismoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Madeira-01-0018 (7337297108).jpg|Porto Santoko hondartza.
Irudi:Casa do colombo.JPG|Kristobal Kolonen etxea.
Irudi:Porto-santo-1151.JPG|Uhartearen ikuspegia.
Irudi:Porto Santo - Ilheu de Baixo.jpg|Ilheu de Baixo lurmuturra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Porto Santoko udal webgunea
Zirkuluerdi

frame|*r* erradioko zirkuluerdia

Matematikan, geometrian zehazkiago, **zirkuluerdia**, bi dimentsioko geometria irudi bat da, zirkulu baten erdia. Zirkulu baten 360ºen erdia izaki, zirkuluerdi baten arkuak beti 180º ditu. Gainera, zirkuluerdi baten angelua beti izaten da angelu lau bat.

## Ikus, gainera 
* Zirkuluaren Talesen teorema
* Zirkunferentzierdi

## Kanpo estekak
Selvagens

**Selvagens** (*Ilhas Selvagens*, «uharte basatiak») Portugalgo bi uharte multzo dira, Madeirako uhartediaren hegoaldean kokatuak, Kanarietatik hurbilago (165&nbsp;km) Madeira uhartetik beretik baino (250&nbsp;km).

Funchalgo udalerrian sartuta daude administratiboki, eta ez dute biztanlerik.

## Uharteak 
Iparraldean multzo bat dago, Ilha Selvagem Grande uharteak eta Palheiro da Terra eta Palheiro do Mar uhartetxoek osatua.

Hegoaldeko multzoa, aldiz, Ilha Selvagem Pequena eta Ilhéu de Fora uharteek eta Alto, Comprido, Redondo eta Ilhéus do Norte uhartetxoek osatzen dute.

## Iruditegia 

Irudi:Foto Selvagem Grande.jpg|Selvagem Grande.
Irudi:NRP Schultz Xavier Selvagem Pequena.jpg|Selvagem Pequena.
Irudi:Ilha dos Namorados.jpg|Ilha dos Namorados.

## Kanpo estekak
Desertas uharteak

**Desertas uharteak** (*Ilhas Desertas*) Portugalgo uharteak dira, sumendiek sortu eta Madeirako uhartediaren hego-ekialdean kokatutakoak.

Santa Cruzeko udalerrian sartuta daude administratiboki, biztanlerik ez duten arren.

## Uharteak 
Hiru uhartek osaturiko katea bat da. Iparraldetik hegoaldera:
* Ilhéu Chão (1&nbsp;km²)
* Deserta Grande (10&nbsp;km²)
* Bugio (3&nbsp;km²)

## Iruditegia 

Irudi:Ilhas Desertas, el aero.JPG|Hiru uharteen ikuspegia.
Irudi:Desertas-north.jpg|Deserta Grande iparraldea.
Irudi:Ponta de São Lourenço - 2009-06-29 11-04-58.jpg|San Lorenzo lurmuturra.
Irudi:IlhasDesertas 2008.jpg|Deserta Grande.

## Kanpo estekak
UEFA Euro 2012

**UEFA Euro 2012**, **Eurokopa 2012** edo **UEFAren Europako Futbol Txapelketa 2012** Ukraina eta Polonian ospatu zen 2012ko ekainaren 9tik 1era. 16 selekzio ziren partehartzaileak; Ukraina eta Polonia zuzenean sailkatu ziren, antolatzaile izateagatik, eta beste 14 taldeek sailkapen fasea gainditu behar izan zuten. Ukrainako selekzioa debutaria izan zen txapelketa hartan.

Uztailaren 1eko finalean Italia eta Espainia neurtu ondoren, azken hau suertatu zen garaile.

## Aukeraketa 
Hasieran bost aurkeztu ziren txapelketa antolatzeko, zazpi estatu errepresentatzen zituztenak.
2005eko azaroaren 8an, UEFAk honela hautatu zuen:
*  (11 boto)
*   Kroazia/Hungaria (9 boto)
*   Polonia/Ukraina (7 boto)
* {{bandera|TUR|} (6 boto, kanporatua)
*  (2 boto, kanporatua)

Ondoren, 2006ko maiatzaren 31n UEFAk lehen fasea igaro zuten hiru estatuak bisitatu zituen, eta azkenik, 2007ko apirilaren 18an Cardiff, Eskozian honela bozkatu zuen UEFAk:
*   Polonia/Ukraina (8 boto, **irabazlea**)
*  (4 boto, kanporatua)
*   Kroazia/Hungaria (0 boto, kanporatua)

## Egoitzak 

## Sailkapen fasea 
### Talde partehartzaileak 
## Emaitzak 
#### A taldea 
*Grezia Errusiaren aurretik sailkatu zen, beraien arteko norgehiagoka irabazteagatik (1-0).*

#### B taldea 
#### C taldea 
#### D taldea 
*Ukraina Suediaren aurretik sailkatu zen, beraien arteko norgehiagoka irabazteagatik (2–1).*

### Azken fasea 
#### Final laurdenak 
----

----

----

#### Finalerdiak 
----

#### Finala 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Jose Luis Marti

**Jose Luis Marti Soler** (Palma Mallorcakoa, 1975eko apirilaren 28a) futbol jokalari bat da. 2007-2008 denboraldiko neguko fitxaketa garaian heldu zen Errealera, Sevilla taldeak utzita. Erdilari antolatzaile gisa jokatzen du. Errealarekin, 22 partidu jokatu ditu eta bi gol sartu.

## Futbol karrera 
Bere futbol karrera, RCD Mallorcaren beheko mailetan hasi zuen. 1999. urtean heldu zen lehen taldera, eta bertan egon zen 1999-2000 denboraldian zehar. Azken urte honetan, CD Tenerife futbol taldeak fitxatu zuen, eta, bertan hiru urte eman zituen. 2003an, Sevilla FC taldeak fitxatu zuen, eta, talde honekin, bi UEFA txapelketa, Espainiako Superkopa, Europako Superkopa eta Espainiako Errege Koparen garailea izan da. 2008ko urtarrilean heldu zen Errealera, eta bertan eman ditu azkeneko bost hilabeteak. Denboraldi hau amaitu ondoren, berris Sevillarekin itzuli da.

## Kanpo estekak
Santa Cruz (Madeira)

**Santa Cruz** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 29.721 biztanle zituen 2001ean.

Selvagens uharteak udalerri honen barruan daude administratiboki.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Camacha: 7 991 bizt.
# Caniço: 11 586 bizt.
# Gaula: 3 092 bizt.
# Santa Cruz: 6 070 bizt.
# Santo António da Serra: 982 bizt.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Câmara de Lobos

**Câmara de Lobos** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 34.614 biztanle zituen 2001ean.

Câmara de Lobos arrantzale-herria da, koloretako txalupa tipikoak dituena, eta Madeiraren erdi-mendebaldean dago.

Duela urte asko, monje itsas txakurren gunea zen. Portugesez, "Lobo Marino" deitzen zaio (itsas otsoa), eta hortik datorkio Câmara de Lobos izena. Gaur egun, Madeirako arrantza-zentro nagusia da eta bertan sable beltza (*Aphanopus carbo*) edo “espata preta” famatua arrantzatzen delako da ezaguna.

Herria mahastiz inguratuta dago, eta ezaguna da Madeira ardo bikainagatik eta “pontxaren” sorlekua delako, limoi-zukua, pattarra eta ezti nahaskia. Haren badia bukolikoa margolarien jomuga gogokoenetako bat da, batez ere Winston Churchillek oporretan 1950ean pintatu zuenetik.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Câmara de Lobos: 16 842 bizt.
# Curral das Freiras: 1 673 bizt.
# Estreito de Câmara de Lobos: 10 236 bizt.
# Jardim da Serra: 3 707 bizt.
# Quinta Grande: 2 156 bizt.

## Demografia 
## Hiritar ezagunak 
* Maria Pulquéria Pestana (1880-1973), poeta.
* Arminda Figueira Sousa (1888-1931), poeta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Camara de Lobosko udalaren webgunea.
Machico

**Machico** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 21.828 biztanle zituen 2011n.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Água de Pena: 1 759 bizt.
# Caniçal: 3 893 bizt.
# Machico: 11 947 bizt.
# Porto da Cruz: 2 793 bizt.
# Santo António da Serra: 1 355 bizt.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
Ribeira Brava

**Ribeira Brava** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 12.494 biztanle zituen 2001ean.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Campanário: 4 131 bizt.
# Ribeira Brava: 5 941 bizt.
# Serra de Água: 1 317 bizt.
# Tabua: 1 105 bizt.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
Calheta (Madeira)

**Calheta** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 11.946 biztanle zituen 2001ean.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Arco da Calheta: 3 241 bizt.
# Calheta: 3 105 bizt.
# Estreito da Calheta: 1 630 bizt.
# Fajã da Ovelha: 1 016 bizt.
# Jardim do Mar: 252 bizt.
# Paul do Mar: 885 bizt.
# Ponta do Pargo: 1 145 bizt.
# Prazeres: 672 bizt.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
Santana (Madeira)

**Santana** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 8.804 biztanle zituen 2001ean.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Arco de São Jorge: 509 bizt.
# Faial: 1 961 bizt.
# Ilha: 358 bizt.
# Santana: 3 439 bizt
# São Jorge: 1 610 bizt.
# São Roque do Faial: 927 bizt.

## Demografia 
## Etxe tradizionalak 
thumb|direita|Santanako etxe tipikoak
Santanan lastozko teilatua duten etxe tradizionalak gorde dira eta egun Madeirako turismoaren jomuga dira. Triangelu formako etxeak dira, bi solairukoak, herrigunean bertan aurki daitezkeenak.

Gehienak  Santana eta São Vicente udalerrien artean daude. Portugalen *casinhas de Santana* deitzen diete (Santanako etxetxoak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ponta do Sol

*Artikulu hau Madeirako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sol».*

**Ponta do Sol** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 8.125 biztanle zituen 2001ean.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Ponta do Sol: 4 224 bizt.
# Canhas: 3 214 bizt.
# Madalena do Mar: 687 bizt.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
São Vicente (Madeira)

**São Vicente** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 6.198 biztanle zituen 2001ean.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Boa Ventura: 1 537 bizt.
# Ponta Delgada: 1 325 bizt.
# São Vicente: 3 336 bizt.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Sao Vicenteko lurmuturra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
Aitor Olano

**Aitor Olano Orbegozo** (Altzo, 1986ko uztailaren 6a -), *Orbea - Oreka SDA* taldeko txirrindulari profesional ohia da.

Tolosako *Orioako Txirrindulari Eskola*n eman zituen lehen pausoak eta 2007ko amaieran Bidelan - Kirolgi taldetik eman zuen jauzia Orbeara.

Profesionaletan 2008ko eta 2009ko denboraldiak eman zituen.

## Palmaresa 
**2004**
* 3. Gipuzkoako Itzulian (junior)
**2007**
* 3. Urrakiko Igoeran
* 5. Bidasoko Itzulian

## Kanpo estekak 
* Aitor Olanoren fitxa
* Aitor Olanoren palmaresa LosDeportes.com
Porto Moniz

**Porto Moniz** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 2.927 biztanle zituen 2001ean.

## Banaketa administratiboa 
### Fregesiak 
# Achadas da Cruz: 159 bizt.
# Porto Moniz: 1 668 bizt.
# Ribeira da Janela: 228 bizt.
# Seixal: 656 bizt.

## Demografia 
## Historia 
Udalerria 1835eko urriaren 31n sortu zuten, nahiz eta zenbait garaitan bertan behera utzi zen: 1849 eta 1855 bitarte, 1867 eta 1871 bitarte eta 1895 eta 1898 bitarte.

Ez dago jakiterik zehazki zein garaitan hasi zen lehen kolonizazioa, baina uste da XV. mendearen hirugarren laurdenaren aldera izan behar zuela. Uste da Francisco Moniz, Zaharra, izan zela lehenengotariko biztanlea eta hark sortu zuela inguruan baserria eta haren ondoko ermita.

Francisco Monizek jatorri noblea zuen eta Algarvekoa zen. Uhartean bertan Filipa de Câmararekin ezkondu zen, Garcia Rodrigues da Câmararen alaba, hau da, João Gonçalves Zarco deskubridorearen biloba.

## Galeria

Fitxategi:Porto Moniz 3.jpg|Porto Moniz herria.
Fitxategi:Madeira Nordwesten - Porto Moniz 2008.JPG|Porto Moniz
Fitxategi:Piscinas no Porto Moniz.jpg|Porto Monizko pizina naturalak
Fitxategi:Piscinas volcánicas naturales, Porto Moniz, Madeira, Portugal, 2019-05-30, DD 71-74 PAN.jpg|Pizina naturalak.
Fitxategi:Porto Moniz heliport.jpg|Porto Monizko heliportua
Fitxategi:The long and winding road.jpg|Kale Zaharra.
Fitxategi:Porto Moniz Rock.jpg|Ilhéu Mole
Fitxategi:Ribeira da Janela.jpg|Ribeira da Janela
Fitxategi:Mirador del Velo de Novia, Seixal, Madeira, Portugal, 2019-05-30, DD 67.jpg|Cascata Véu da Noiva, Seixal
Fitxategi:Porto Moniz Aquario.jpg|Aquário da Madeira
Fitxategi:Akvárium Porto Moniz 2.JPG|Aquário da Madeirako barrualdea.
Fitxategi:Panoramic_view_of_Seixal_from_the_East.jpg|Seixal
Fitxategi:2012 Porto Moniz.jpg|Pizina naturalak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uruguaiko futbol selekzio nazionala

thumb|250px|1917ko Amerika Kopa irabazi zuen taldea.
[thumb|250px|[1930eko Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuen taldea.]]
[thumb|250px|[1950eko Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuen taldea.]]
[thumb|250px|Uruguaiko selekzioa [2014ko Munduko Futbol Txapelketan.]]

**Uruguaiko futbol selekzio nazionala** Hego Amerikako arrakastatsuena da Brasil eta Argentinakoekin batera. Izan ere Amerika Kopa gehien irabazteaz gain Munduko Txapeldun ere birritan izan baita eta bi aldiz ere txapeldun olinpiko.

Futbolaren hasierako urteetako talderik indartsuena izan zen. 1935 artean 7 aldiz Amerika Kopa irabazteaz gain bi aldiz izan baitzen txapeldun olinpikoa eta Lehenengo Munduko txapelketa ere berak irabazi baitzuen. Baino are eta handiagoa izan zen 1950ean aurrikuspen guztien aurka Brasilen jokaturiko txapelketa irabazi zuenekoa.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (2): 1930 eta 1950

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (2): 1924 eta 1928

### FIFA Konfederazio Kopa 
laugarren 1997an eta 2013an.

### Amerika Kopa 
* Txapeldun (15): 1916, 1917, 1920, 1923, 1924, 1926, 1935, 1942, 1956, 1959, 1967, 1983, 1987, 1995 eta 2011.
* Txapeldun orde (6): 1919, 1927, 1939, 1941, 1989 eta 1999.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Irabazitako Munduko Txapelketak 
### Azken urteak 
## Jokalari aipagarrienak 
2022ko azaroaren 24an eguneratua.
[thumb|[Luis Alberto Suárez|Luis Suárez da golegile nagusia.]]

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
### Kapitainak 
Munduko Txapelketak irabazi zituzteneko kapitainak, honako hauek izan ziren:
* José Nasazzi (1930)
* Obdulio Varela (1950)

### Gaur egungo taldea 
## Euskal Herriko selekzioaren aurkako neurketak 
## Kanpo estekak 
*  Asociacion Uruguaya de Futbol
Judi Dench

**Judith Olivia Dench**, (York, 1934ko abenduaren 9a), ezagunagoa **Judi Dench** izenaz, britainiar aktorea da.

## Filmografia 
## Oscar Sarietarako izendapenak
Argentinako futbol selekzio nazionala

[thumb|260px|Argentinak irabazi zuen [1986ko Munduko Futbol Txapelketa.]]
[thumb|260px|[2014ko Munduko Futbol Txapelketako finala Alemaniaren aurka.]]
thumb|260px|Argentinako futbol selekzio nazionala 2018

**Argentinako futbol selekzio nazionala** (*"la albiceleste"*) Hego Amerikako arrakastatsuena da Brasil eta Uruguaikoekin batera.

1901ean lehenengo partida jokatu zuen. Lehenengo munduko txapelketan finalista geratu bazen ere ez zuen garaipenik eskuratu 1978an etxean jokatu zuen txapelketararte. 1986an bigarren txapelketa irabazi zuen. Amerika Kopan garaipen gehien dituen bigarrena da, Uruguai bakarrik du aurretik.

Azken bi Joko Olinpikoetako irabazlea izan da eta azken Munduko Txapelketan finala jokatu zuen baina Alemaniak garaitu zuen.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (2): 1978, eta 1986
* Txapeldun orde (3): 1930, 1990 eta 2014

### FIFA Konfederazio Kopa 
* Txapeldun (1): 1992
* Txapeldun orde (2): 1995 eta 2005

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (2): 2004, 2008
* Txapeldun orde (2): 1928, 1996

### Artemio Franchi Trophy 
1985 eta 1993an Eurokopako eta Amerika Kopako irabazleen artean jokaturiko txapelketa.
* Txapeldun (1): 1993

### Amerika Kopa 
* Txapeldun (15): 1921, 1925, 1927, 1929, 1937, 1941, 1945, 1946, 1947, 1955, 1957, 1959, 1991, 1993 eta 2021.
* Txapeldun orde (13): 1916, 1917, 1920, 1923, 1924, 1926, 1935, 1942, 1959, 1967, 2004, 2007 eta 2016.

### Txapelketa Panamerikarra 
* Txapeldun (1): 1960

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Irabazitako Munduko Txapelketak 
### Azken urteak 
## Jokalari aipagarrienak 
[220px|thumb|[Lionel Messi da partida gehien jokatu dituena eta golegile nagusia.]]
[220px|thumb|[Diego Armando Maradona 1986ko Munduko Kopa eskuetan duela.]]
2022ko azaroaren 22n eguneratua.
### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Entrenatzaileak 
* Gehien iraun duten entrenatzaileak:
# Guillermo Stabile (1939-1960).
# César Luis Menotti (1974-1983).
# Carlos Bilardo (1983-1990).
# Alfio Basile (1990-1994 eta 2006-2008).
# Marcelo Bielsa (1998-2004).

## Kanpo estekak 
*  Asociacion del Futbol Argentino
Gubernia

***Gubernia*** (errusieraz губе́рния) Errusiar Inperioko banaketa administratibo handiena zen. Batzuetan, «probintzia» gisa itzultzen da. *Gubernia*, gobernatzaile batek gobernatzen du.

Banaketa administratibo hau 1708ko abenduaren 18an sortu zen, Petri.a enperadorearen ediktuaren ondorioz. Ondoren, herrialdea zortzi *gubernia*tan banatu zen. 1719an, *guberniak* probintziatan banatu zituzten. Geroago, *gubernia*k 23raino ugaritu ziren.

1775eko erreformaren bidez, *gubernia*k oraindik gehiago banatu ziren, *ujezd* delakoetan. Banaketa administratibo berria biztanle kopuruan oinarrituta zegoen, eta *gubernia* izenaren ordez *namiestnitxiestvo* sinonimo errusiarra ezarri zioten; batzuetan, «erregeordetza» gisa itzultzen da.

1796ko abenduaren 13ko errusiar senatuaren *ukazi*aren bidez, gobernatura orokorra edo guberniaren estatusa berrezarria izan zen, eta Errusia, berriz ere, *gubernia*tan banatu zen; *gubernia*k, *ujezd*etan; eta *ujezd*ak, *volost*etan.

Banaketa administratibo horrek 1917ko Errusiar Iraultza arte iraun zuen.

Otsaileko Iraultzaren ondoren, 1917ko Behin-behineko Errusiar Gobernuak guberniei *gobernuaren polizia etxe* izena ezarri zien. Urriko Iraultzak bere hartan utzi zuen banaketa administratiboa, baina gobernu aparatuaren tokia sobietar gobernuak hartu zuen.

Sobietar Batasunaren banaketa administratiboek aldaketa anitz egin zuten euren lurraldean, 1918-1929 tartean bereziki. Denbora batez, banaketa administratiboa oblast, okrug eta raionena izan zen.

Egungo Errusian, *gubernia* hitza zaharkitua dago; eta *gubernator* hitza oblast edo kraietako gobernatzaileentzat erabiltzen da.

## Errusiar Inperioko *gubernia*k 
## Kanpo estekak
Norma Shearer

**Edith Norma Shearer**, (Montreal, 1902eko abuztuaren 10a - Woodland Hills, 1983ko ekainaren 12a), ezagunagoa **Norma Shearer** izenaz, aktore quebectarra zen.

## Filmagintza 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Oscar Sarietarako izendapenak
Vanessa Redgrave

**Vanessa Redgrave**, (Londres, 1937ko urtarrilaren 30a - ) aktore britainiarra da. Ezkertiar ekintzailea ere bada, izan ere Workers Revolutionary Party (langileen alderdi iraultzaile)ko kidea izan da. Senarra Franco Nero antzezle italiarra du.

## Filmografia 
## Oscar Sarietarako izendapenak
Thelma Ritter

**Thelma Ritter**, (Brooklyn, 1902ko otsailaren 14a - New York, 1969ko otsailaren 5a) aktore estatubatuarra da.

## Filmografia hautatua 
* *Boeing Boeing* (1965)
* *Move Over, Darling* (1963)
* *For Love or Money* (1963)
* *How the West Was Won* (1962)
* *Birdman of Alcatraz* (1962)
* *The Misfits* (1961)
* *A Hole In The Head* (1959)
* *Pillow Talk* (1959)
* *Daddy Long Legs* (1955)
* *Rear Window* (1954)
* *Titanic* (1953)
* *Pickup on South Street* (1953)
* *The Mating Season* (1951)
* *All About Eve* (1950)
* *Perfect Strangers* (1950)
* *A Letter to Three Wives* (1949)
* *Miracle on 34th Street* (1947)

## Oscar Sarietarako izendapenak 
Bigarren mailako aktore onenaren Oscar Sarietarako hautagaia izan da sei aldiz, hala ere ez du inoiz lortu, Deborah Kerr bezala.

* *All About Eve* (1950)
* *The Mating Season* (1951)
* *With a Song in My Heart* (1952)
* *Pickup on South Street* (1953)
* *Pillow Talk* (1959)
* *Birdman of Alcatraz* (1962)
Anne Bancroft

**Anna Maria Louisa Italiano**, (Bronx, 1931ko irailaren 17a - New York, 2005eko ekainaren 6a), ezagunagoa **Anne Bancroft** izenaz, aktore estatubatuarra zen. Senarra Mel Brooks zinema zuzendari eta antzezlea zuen.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak 
## Oscar Sarietarako izendapenak 
* Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria
** 1985 - *Agnes of God*
** 1977 - *The Turning Point*
** 1967 - *The Graduate*
** 1964 - *The Pumpkin Eater*
** 1962 - *The Miracle Worker* (Garailea)
Italiako futbol selekzio nazionala

[thumb|300px|[Frantziako futbol selekzio nazionala|Frantziaren aurkako partida 1921ean.]]
[thumb|300px|[1982ko Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuen taldea.]]
[thumb|300px|[UEFA Euro 2012ko finala Espainiaren aurka gadu zuen.]]

**Italiako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da, nazioartean talderik arrakastasuenetarikoa dena.

## Historia 
Federazione Italiana Giuoco Calcio (FIGC) federazioa 1898an sortu zuten, selekzioak 1910ean lehenengo partida jokatuz. Ordutik aurrera lau aldiz izan da Munduko Txapelketaren irabazle, Brasilen atzetik gehien irabazi dituena, azkena 2006an irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (4): 1934, 1938, 1982 eta 2006
* Txapeldun orde (2): 1970 eta 1994

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (1): 1936

### FIFA Konfederazio Kopa 
* hirugarrena 2013an

### Europako Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (1): 1968
* Txapeldun orde (2): 2000 eta 2012

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Irabazitako Munduko Txapelketak 
### Azken txapelketak 
* (sailk) - Ez zen sailkatu

## Jokalari aipagarrienak 
2021eko ekainaren 16an eguneratua.

### Parte hartzeak 
[200px|thumb|[Gianluigi Buffon da partida gehien jokatu dituen jokalaria]]

### Goleatzaileak 
[200px|thumb|[Luigi Rivak 35 gol sartu zituen 1960. eta 1970. hamarkadetan]]

## Kanpo estekak 
* FIGCren webgunea
Ingalaterrako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|1893 urteko taldea.
[thumb|300px|[Italiako futbol selekzio nazionala|Italiaren aurkako partida, 2012an.]]
[thumb|300px|[Wembley Stadium.]]

**Ingalaterrako futbol selekzio nazionala** munduko zaharrenetarikoa eta herrialde hartako ordezkaria da. Wembleyko estadioan (London) jokatzen ditu etxeko partidak.

1872an lehenengo aldiz jokatu zuten, Eskoziaren aurka, nazioarteko lehendabiziko futbol partida izan zena. Futbolaren asmatzailetzat hartzen badira ere, emaitzak kontuan hartuta ez da puntako selekzioa. XX mendearen hasierako Joko olinpikoetan izan zituzten emaitza onak, hasierako lau ekitaldietatik hiru irabazita. Munduko Txapelketei dagokienez, etxean jokaturikoa bakarrik irabazi zuten eta beste ekitaldietan ez dira ezta finalera ere iritsi.

1990eko Munduko Futbol Txapelketako finalerdietan Alemaniako selekzioaren aurka penaltietan galdutakoan, Gary Linekerrek esaldi ospetsu hau esan zuen: *Futbola joko sinplea da, 90 minutuan zehar 22 jokalari baloiaren atzetik eta azkenean beti Alemaniak irabazten du*.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (1): **1966**
* Laugarren (2): 1990 eta 2018

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
*Britainia Handia*:
* Txapeldun (3): 1900¹, 1908, 1912
** ¹ Londresko *Upton Park F.C.* taldeak hartu zuen parte

### Europako Futbol Txapelketa 
* hirugarren 1968an
* final erdietan 1996an

### Britainiako Txapelketa 
1884 eta 1984 artean talde britainiarren artean jokaturiko txapelketa.
* Txapeldun: 54 aldiz, hauetatik 20 beste talde batekin batera.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Irabazi zuen munduko txapelketa 
### Azken txapelketak 
## Jokalari aipagarrienak 
2022ko azaroaren 21ean eguneratua.
[200px|thumb|[Wayne Rooney da gol gehien sartu dituen jokalaria eta partida gehien joaktu dituen bigarrena.]]
[200px|thumb|[David Beckham munduan ikono bihurtu den jokalaria da.]]
### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Entrenatzaileak 
* Alf Ramsey: 1963-1974. Munduko txapeldunak 1966an eta Eurokopan hirugarrenak 1968an.
* Bobby Robson: 1982-1990. Munduko txapelketan laugarrenak 1990ean.
* Terry Venables: 1994-1996. Eurokopan semifinalistak 1996an.
* Glenn Hoddle: 1996-1998.
* Roy Hodgson: 2012-2016.
* Gareth Southgate: 2016-. Munduko txapelketan laugarrenak 2018an.

## Kanpo estekak 
*  The Football Association
Frantziako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|1900ko Olinpiar Jokoetan finala jokatu zuen taldea.
[thumb|300px|[UEFA Euro 2000|2000ko Europako Txapelketako finala Italiaren aurka.]]
[thumb|300px|[Ingalaterrako futbol selekzio nazionala|Ingalaterraren aurkako partida 2012an.]]
thumb|300px|Frantziak 2018an Munduko Txapelketa irabazi zuen bigarren aldiz.
**Frantziako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da.

1904an lehenengo aldiz jokatu zuten, Belgikaren aurka. Emaitzarik onenak ordea azken hamarkadetan lortu ditu, bereziki 1998 eta 2003 artean, denbora tarte honetan Munduko eta Europako txapelketa bana eta bi Konfederazio kopa irabazi baitzituen. 2016an etxean jokaturiko Europako Txapelketan finalista izan zen eta 2018an bigarren aldiz Munduko txapeldun.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (2): 1998, 2018
* Txapeldun orde (1): 2006

### FIFA Konfederazio Kopa 
* Txapeldun (2): 2001 eta 2003

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (1): 1984
* Txapeldun orde (1): 1900

### Artemio Franchi Trophy 
1985 eta 1993an Eurokopako eta Amerika Kopako irabazleen artean jokaturiko txapelketa.
* Txapeldun (1): 1985

### Europako Futbol Txapelketa 
* Txapeldun (2): 1984 eta 2000
* Txapeldun ordea (1): 2016

### Besterik 
* UEFAko Nazioen Liga (1): 2020-21

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Irabazitako Txapelketak 
### Azken txapelketak 
## Jokalari aipagarrienak 
2022ko irailaren 25ean eguneratua.
[thumb|[Didier Deschamps baionarra izan zen 1998ko txapelketako kapitaina eta 2018ko txapelketako entrenatzailea.]]
[thumb|[Thierry Henry da goleatzaile handiena]]

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Kanpo estekak 
*  Fédération Française de Football
Ellen Burstyn

**Edna Rae Gillooly**, (Detroit, 1932ko abenduaren 7a - ), ezagunagoa **Ellen Burstyn** izenaz, aktore estatubatuarra da.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak 
## Oscar Sarietarako izendapenak 
* Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria
** 1973 - *The Exorcist*
** 1974 - ''Alice Doesn't Live Here Anymore* (Garailea)
** 1978 - *Same Time, Next Year*
** 1980 - *Resurrection*
** 2000 - *Requiem for a Dream*
* Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria
** 1971 - *The Last Picture Show''
Portugalgo futbol selekzio nazionala

**Portugalgo futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. Europako Futbol Txapelketa etxean jokaturiko irabaztear egon zen 2004an eta 2016n txapelduna izan da. Halaber, 3. postua lortu zuen 1966ko Munduko Futbol Txapelketan.

Gainera historikoki jokalari bikainak izan dituen taldea izan da, besteak beste Eusébio, Luís Figo eta azkenaldian Cristiano Ronaldo.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Guztira 6 aldiz sailkatu da: 1966, 1986, 2002, 2006, 2010 eta 2014an.
* Hirugarren postua 1966an eta txapelketako pitxitxia izan zen Eusébio.
* Laugarren postua 2006an

### FIFA Konfederazio Kopa 
* Hirugarren 2017an

### Europako Futbol Txapelketa 
* Guztira 7 aldiz sailkatu da: 1984, 1996, 2000, 2004, 2008, 2012 eta 2016an.
* Txapelduna (1): 2016
* Txapeldun ordea (1): 2004
* Hirugarren postua (3): 1984, 2000 eta 2012an.

### Besterik 
* UEFAko Nazioen Liga (1): 2018-19

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Irabazitako Txapelketa 
### Azken txapelketak 
## Jokalari aipagarrienak 
[thumb|[Cristiano Ronaldo da partida gehien jokatu dituena eta golegile nagusia.]]
2022ko Azaroaaren 17an eguneratua.

### Goleatzaileak 
## Entrenatzaileak 
2014ko ekainaren 27an eguneratuta:

## Kanpo estekak 
*  Federação Portuguesa de Futebol
Irlandako futbol selekzio nazionala

**Irlandako futbol selekzio nazionala** herrialde hartako ordezkaria da. 1924ko Olinpiar Jokoetan parte hatu zuen, nazioarteko mailan lehenengo aldia zena.

Dublingo Aviva Stadiumean jokatzen ditu etxeko partidak.

## Ibilbidea 
### Munduko Futbol Txapelketan 
Irlandar selekzioak hirutan jokatu du Munduko Futbol Txapelketaren azken fasea: 1990ean inoizko posturik hoberena eskuratu zuten, 7.a alegia, final-laurdenetara iritsita. 1994an 15.a eta 2002an 12.a gelditu zen, final-zortzirenetara heldu ostean.

### Europako Futbol Txapelketan 
Bestela, Europako Futbol Txapelketan hirutan hartu du parte, 1988an, 2012an eta 2016an. Lehenengoan ez zuen aurrera egin lehenengo fasetik, baina 5. postua eskuratu zuen azkenean, ez sailkatutakoen artean puntu gehien eskuratu zuena izanda.

2016an final zortzirenetara iritsi zen.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
* (sailk) - Ez zen sailkatu

## Jokalari aipagarrienak 
[thumb|upright|[Robbie Keane da golegile nagusia eta partida gehien jokatu dituena.]]
Robbie Keane da parte hartze gehien izan dituen jokalaria eta baita gol gehien sartu dituena ere. Beste jokalari ezagun batzuk John Aldridge, Tony Cascarino, Steve Staunton, Robbie Keane eta Michael Robinson dira.

2020ko urriaren 11n eguneratua.

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Euskal Herriko selekzioaren aurkako partidak 
## Kanpo estekak 
*  "Football Association of Ireland"
Europako Futbol Txapelketa

[thumb|250px|[Alemaniako futbol selekzio nazionala|Alemania eta Portugalen arteko partida 2012an.]]
[thumb|250px|[Espainiako futbol selekzio nazionala|Espainia eta Italiaren arteko finala 2012an.]]
**Europako Futbol Txapelketa** edo Eurokopa kontinente horretako selekzioen arteko norgehiagokarik garrantzitsuena da. Lau urtean behin jokatzen da. UEFAk antolatzen du.

## Historia 
Frantziar Federazioko idazkari orokor Henri Delaunay-k 1927an Europako txapelketa egiteko ideia plazaratu bazuen ere, bera hil eta handik hiru urtera, 1957-an, abiatu zen egitasmoa eta 1960an izan zuen lehen ekitaldia.

Ordutik hiruna garaipen lortu dituzte Alemaniak eta Espainiak. Hasiera batean, **Eurokopa** izena izan zuen baina gaur egun **UEFA Europako Txapelketa** (ingelesez *UEFA European Championship*) izena du.

Partehartzaileen kopurua aldatu izan da ekitaldi batetik bestera, orokorrean gehitzen joan da. Hasiera batean, lau talde izan ziren; 1980an, zortzi; 1996an, 16ra zabaldu zen. 2016an 24 selekziok jokatuko dute. Dena dela, parte hartuko duten selekzioek aurretik bi urtetan zehar sailkapen ligaxkak jokatzen dituzte eta horretan Europako selekzio ofizial guztiak aritzen dira, gaur egun, 54.

## Trofeoa 
*Henri Delaunay Trofeoa* da txapeldunak jasotzen duen garaikurra.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
### Podiuma 
### Dominak 
thumb|400px|Herrialdeetako emaitzar onenen mapa.

## Datu eta estatistikak 
2016ko datuak barne.
### Selekzioak 
### Jokalariak 
2016ko datuak barne.
Goleatzaile nagusia finaletan:

Goleatzaile nagusia sailkapen fasea barne:
 Cristiano Ronaldo (29)

Partida gehien jokatu:
 Gianluigi Buffon (58)

## Kanpo estekak
Maggie Smith

**Margaret Natalie Smith**, (Ilford, 1934ko abenduaren 28a - Londres, 2024ko irailaren 27a) antzerki, zinema eta telebistako britainiar aktorea izan zen. Oso ibilbide luze eta arrakastatsua izan zuen, eta sari ugari jaso, bi Oscar, zazpi BAFTA, lau Emmy, hiru Urrezko Globo eta Tony bat, besteak beste. Azken urteetan, Minerva McGonagall izan zen *Harry Potter* sagako filmetan, eta Violet Crawley Downton Abbey telesailean.

## Bizitza 
Margaret Natalie Smith Ilforden jaio zen, Essex konderrian, 1934ko abenduaren 28an. Ama, Margaret Hutton, Glasgowen jaiotako idazkaria zen, eta aita, Nathaniel Smith, sendagilea. Lau urte zituelarik, familia Oxfordera aldatu zen. Hamasei urterekin sartu zen Oxford Playhouse Schoolen interpretazioa ikastera. 1952an egin zuen lehenbiziko antzezlana Oxforden eta 1955ean Londresen. 1956ko ekainean, Broadwayn egin zuen debuta, ''New Faces of '56* lanarekin. 

1957–1958 bitartean, aktore protagonista izan zen *Share My Lettuce* Londresko musikalean. Ondoren, maiz aritu zen Londresko Old Vic antzokiko antzezlanetan. Jean Anouilhen *The Rehearsal* (1961), Peter Shafferren *The Private Ear* eta *The Public Eye* (1962) eta Jean Kerren *Mary, Mary* (1963) komedietan egindako lanak sendotu zuen haren ospea. 1963an, Royal National Theatreko konpainian sartu zen, eta hurrengo urtean Desdemona antzeztu zuen, Otelo Laurence Olivier zelarik. 1965ean, paper hori errepikatu zuen, berriz Olivierren ondoan, *Othello'' filmean.

## Bizitza pertsonala 
1967ko ekainean, Robert Stephens aktorearekin ezkondu zen; bi seme izan zituzten: Christopher (1967) eta Toby (1969), biak aktoreak. 1974ko maiatzean dibortziatu ziren. Hurrengo urtean, Beverly Cross antzerkigilearekin ezkondu zen. 1998ko martxoan alargundu zen.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak 
## Oscar Sarietarako izendapenak 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mirlitoi

**Mirlitoia** menbranofonoen familiako perkusiozko musika tresna sinple bat da. Tonu barietateak gehitzen ditu bertatik ahapetik kantatzen denean. Honek, pertsona baten ahotsaren soinua aldatzen du, hodiari konektatuta duen mintzari esker. Musika tresna honen jatorria, antzinako tribu afrikarretatik dator. Hauek, mirlitoia edo kazooa, elkarren artean hitzegiteko edo animalia batzuen soinuak imitatzeko erabiltzen zuten, duela ehundaka urte. Amerikan ere existitzen zen, Kristobal Kolon bertara heldu aurretik. Mirlitoia edo kazooa, egungo forma komertzialean, Alabama izeneko afroamerikar batek asmatu zuen XIX. mendean. Jotzeko, dagoen musika tresnarik errazenetako bat da.

Noiz edo noiz, musikari profesionalek ere erabili dute. Gainera, Cadizko Inauterietako taldeek erabilitako oinarrizko musika tresnetako bat da. Bitxikeria bezala, geroz eta gehiago zabaltzen ari da maite den norbaiti kazoo bat oparitzea, betirako maitasunaren ikur dela esaten duen sineskeria. Jasotzen duenak, herriminezko aieneak egiteko erabili beharko du, oparia egin duena, jaso duenarengandik oso urruti aurkitzen baldin bada.

## Historia 
Musika tresna hauek, ehundaka urtetan erabili izan dira, norbaiten ahotsaren soinua disimulatzeko edo animalien soinuak imitatzeko, sarri, xede zeremoniatsuetarako. Vest Alabama izeneko gizona, musika tresna horretan oinarritu zen bere musika tresna asmatzeko, XIX. mendean, Georgia estatuko Macon herrian. Lehenengoa, Maconen bizi zen Tadeo von Clegg erlojugile alemaniarrak fabrikatu zuen Vest Alabamarentzat. Kazooa, Georgia Estatuko Azokan zabaldu zen, 1852an. Metalezko lehen kazooak, Edenen New Yorken fabrikatuak eta patentatuak izan ziren, non, oraindik ere, jatorrizko lantegian egiten diren.

## Mirlitoientzako musikalanak 
* Mirlitoien Dantza (Intxaurkraskagailua balletta) (Txaikovski)

## Kanpo estekak 
*  Munduko musikak
Suharri

**Suharria** edo **silexa** arroka sedimentarioa da, kuartzoren (SiO4) aldaera kriptokristalino granularra. Historiaurrean oinarrizko lehengaietako bat izan zen, hala tresnak egiteko, nola sua pizteko. 

## Ezaugarriak 
Harri trinkoa da, opakoa eta oso gogorra. Oro har, kareharrizko estratuen artean agertzen da, nodulu gisa. Noduluaren barruan, gris iluna, beltza, berdea, zuria edo marroia izaten da, eta askotan itxura beirakara edo argizarikara izaten du. Noduluen kanpoaldean, berriz, geruza mehe bat kolore desberdinekoa izan ohi da, gehienetan zuria eta testura zimurtsukoa. Noduluak erreketan eta hondartzetan agertzen dira maiz.

## Erabilpenak 
Suharria funtsezko lehengaia izan zen historiaurreko gizakientzat. Oso puska zorrotzetan hausten baita, oso erabilia izan zen erreminta sastakatzaile-moztaileak egiteko: aiztoak, aizkorak, gezi eta lantza puntak...  Horrez gain, sua egiteko ere balio zuen, beste zerbaiten aurka jotzean txinpartak sortzen baititu.  

Geroago, lehenbiziko su armetan erabili zen bolbora pizteko, eta, duela gutxi arte, pizgailuetan txinparta eragiteko ere. Eraikuntzan eta zeramikagintzan ere eman zaio erabilera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Jose Saer

**Juan José Saer** (Serodino, Santa Feko probintzia, 1937ko ekainaren 28a - Paris, 2005eko ekainaren 11) argentinar idazlea izan zen. Eleberria landu zuen, batez ere, eta Santa Fe hiria da haren lanen kokaleku nagusia. *El limonero real*, *Nadie nada nunca* eta *La mayor* bere liburu onenen artean daude. Birikako minbiziak jota hil zen.

Bizi zelarik oihartzunik izan ez bazuen ere, gaur egun Argentinako idazlerik garrantzitsuenetakotzat hartua da.

## Bibliografia 
Juan José Saer 1937ko ekainaren 28an jaio zen Serodino hirian, Santa Fe probintzian, Argentinan, siriar etorkinen seme gisa. [1] [10] Aita sorta orokorren biltegi bateko merkataria izan zen. [11] [12] 1948an, Santa Fe probintziako hiriburura joan zen familiarekin batera, eta han amaitu zuen bere heziketa, kazetari gisa jardun zuen, eta Hugo Gola eta Juan L. Ortiz poetekin harremanetan jarri zen, azken horiek eragina izan baitzuten haren idazkeran. [1]

1962an, Colastiné Norte auzora joan zen, eta bertan idatzi zituen bere lehen bi eleberriak: Responso (1964) eta La vuelta completa (1966), eta Palo y hueso (1965) eta Unidad de lugar (1967) ipuin liburuak.

1960 eta 1967 artean, Zinemagintzaren Historia eta Kritika eta Estetika Zinematografikoko eskolak eman zituen Itsasertzeko Unibertsitate Nazionaleko Zinematografia Institutuan. [9] Ofizio horretaz gain, Nicolás Sarquisek zuzendutako Palo y hueso (1968) eta Hugo Santiago zinemagile argentinarraren Las veredas de Saturno (1985) filmen gidoi zinematografikoak ere idatzi zituen.

1968an, Aliantza Frantsesaren beka bat lortu ondoren, Parisera joan zen, eta Literaturako eskolak eman zituen Rennesko Unibertsitatean, urte horretatik 2002an erretiratu zen arte. [15] Han, gainera, Laurence Gueguen ezagutu zuen, bere bigarren emaztea eta lehen alabaren ama, Clara, 1980an jaio zena. [5]
### Ipuinak 
# *"En la zona"* (1960).
# *"Palo y hueso"* (1965).
# *"Unidad de lugar"* (1967).
# *"La mayorna"* (1976).
# *"Lugar"* (2000).

### Eleberriak 
# *"Responso"* (1964).
# *"La vuelta completa"* (1966).
# *"Cicatrices"* (1969).
# *"El limonero real"* (1974).
# *"Nadie nada nunca"* (1980).
# *"El entrenado"* (1982).
# *"Glosa"* (1985).
# *"La ocasión"* (1987).
# *"Lo imborrable"* (1992).
# *"La pesquisa"* (1994).
# *"Las nubes"* (1997).
# *"La grande"* (2005).

### Beste batzuk 
# *"El arte de narrar"* (1977), olerkiak.
# *"La Veredas de Saturno"* (1985), zinemarako gidoia.
# *"El río sin orillas: tratado imaginario"* (1991), saiakera.
# *"El concepto de ficción"* (1997), saiakera.
# *"La narración-objeto"* (1999), saiakera.
# *"Trabajos"* (2005), saiakera.

## Erreferentziak
Ganbo Txiki

**Ganbo Txiki** Aralarko mendilerroan dagoen mendi bat da, Ganboa menditik gertu. Iparraldean, Arrubi eta, mendebaldean, Alotzako larreetan nagusi da. Ganboara iristeko balio duen edozein ibilbide har daiteke Ganbo Txikira heltzeko.

## Irispideak 
Larraitzetik abia daiteke, eta Txindokiranzko ohiko bidea hartu, eta, ondoren, bide horretatik desbideratu, Alotzako larretatik jarraitzeko. Irazustako lepora iritsi aurretik, Ganboa eta Uarrainen artean dagoen lepoa, eskuinetik Arrubi lepora igo behar da. Ezkerretara, Arrubigaña mendia geratzen da, eta, eskuinetara, Ganbo Txikiren erpin harritsua. Hemendik, Ganboarantz jarrai daiteke inongo arazorik gabe. Larraitzetik, Muitzeko labarretik ere igo daiteke, Txindokiren ezkerraldean. Muitzeko zirkuaren oinarritik, Arrubiko larreetara igo behar da, tontorrera, izen bereko lepotik iristeko.

## Iruditegia 

Irudi:Ganbo txiki mendiko buzoia.jpg|Ganbo txiki mendiko buzoia. Atzean Larrunarri mendia.

## Kanpo estekak
Dafne

thumb|Apolo eta Dafne, Berninirena
Greziar mitologian, **Dafne**, driade bat zen, hau da, zuhaitzetako lamina bat. Bertsio batzuen arabera, aita zuen Arkadiako ibai jainko Ladon, eta ama Lurraren jainkosa Gea; beste bertsio batzuen arabera, aita zuen Tesaliako ibai jainko Peneo, eta ama Kreusa uretako lamina.

Apolo Dafneri jarraika joan zen. Izan ere, Erosek, maitasunaren jainkoak, urrezko gezi bat bota zion, Dafnetaz maitemintzeko, suminduta baitzegoen, eguzkiaren jainkoa txantxetan ibili zelako Erosek arkularitzat zuen abileziari buruz. Gainera, Apolok esaten zuen Erosen kantuak gogaitu egiten zuela. Gainera, Erosek maitasuna ez onartzea eragiten zuen berunezko muturdun gezi bat bota zion Dafneri, eta Dafne Apologandik ihesi joan zen. Jazarpen horretan, lamiak laguntza eskatu zion bere aita Peneori. Ibaietako jainko Peneok bere alaba erramu zuhaitz bihurtu zuen. Une horretatik aurrera, Apolorentzat erramua landare sakratu bihurtu zen.

## Antzinako Grezia baino geroagoko erreferentziak 
Antzinako Greziaren garaiaz geroztik, hainbat erreferentzia ospetsu egin zaizkio Dafneren mitoari:
* *Daphne*: Richard Strauss alemaniar konposatzaile eta musikariak mito hau oinarri hartuta idatzitako opera.
* *Dafne*: Jacopo Perik 1597an idatzitako opera baten izenburua da. Egun, galduta dago, eta historiako lehen operatzat jotzen da.
* *Daphne*: zuhaixka erako landareek osatutako landare genero bat da. Horien artean dago *Daphne laureola* espeziea; erramua, alegia.
* *Daphne Descends*: Smashing Pumpkins musika taldearen *Adore* kantu bildumako kantu baten izenburua da.

## Iturriak 
* Ovidio, *Metamorfosiak I*. 452-567

## Kanpo estekak
Roberto Arlt

**Roberto Godofredo Christophersen Arlt** (Buenos Aires, 1900eko apirilaren 2a — *ibidem*, 1942ko uztailaren 26a) idazle, kazetari eta asmatzaile argentinarra izan zen, aita prusiarra eta ama italiarra izan zituena.

Kazetari moduan, hiriburuaren eguneroko bizimodua islatzen zuen, *Aguafuertes Porteñas* (1928-1933) artikulu sortan irakur daitekeen gisan. Horrez gain, 1935 eta 1936. urteetan Espainiara eta Marokora egindako bidaiak egin ondoren, *Aguafuertes Españolas* idatzi zuen. Azkenik, *Nuevas Aguafuertes* ere argitaratu zuen.

## Idazlanak 
### Prosa 
* *El diario de un morfinómano* (1920)
* *El juguete rabioso* (1926)
* *Los siete locos* (1929)
* *Los lanzallamas* (1931)
* *El Amor brujo* (1932)
* *Aguafuertes porteñas* (1933)
* *El jorobadito* (1933)
* *Aguafuertes españolas* (1936)
* *El criador de gorilas* (1941)
* *Nuevas aguafuertes españolas* (1960)
* *Las Fieras* (?)

### Antzerkia 
* *El humillado* (1930)
* *300 millones* (1932)
* *Prueba de amor* (1932)
* *Escenas de un grotesco* (1934)
* *Saverio el Cruel* (1936)
* *El fabricante de fantasmas* (1936)
* *La isla desierta* (1937)
* *Separación feroz* (1938)
* *África* (1938)
* *La fiesta del hierro* (1940)
* *El desierto entra a la ciudad* (1952)
* *La cabeza separada del tronco* (1964)
* *El amor brujo* (1971)

## Bibliografia 
* Arlt, Roberto; Etxeberria, Gillermo (itzul.): *Roberto Arlt*. - Egan, 2017-1/2, 233-251.

## Ikus, gainera 
* Literatura amerikarra
* Gaztelaniazko literatura

## Kanpo loturak 
*  Literatura Argentina Contemporánea
Kraskagailu

200px|thumb
**Kraskagailu** edo **intxaur-hauskailua** intxaurrak, hurrak eta beste zenbait fruitu lehorren oskol gogorra apurtzeko eskuko tresna da. Mutur batetik lotuta dauden bi beso ditu. Ahokaleku ildaskatu bat ere bai, non, intxaurra edo beste edozein fruitu lehor jartzen den, honela, aparatuaren beste besoarekin indarra eginez, oskola hautsi dadin, fruituaren mamia eskuratu ahal izateko. Bigarren motako palanka bat da. Diseinu erabat desberdina duten kraskgailuak badaude, hain zuzen zurezko torloju baten bidez zulo batean jarritako intxaurrean edo beste edozein fruitu lehorrean egindako presioarekin funtzionatzen dutenak.

## Kanpo estekak
Gautxo

thumb|Argentinako gautxoak.
thumb|Gautxoen argazki zaharra.

**Gautxo** (*gaucho* gaztelaniaz) nagusiki Argentina, Uruguai, Paraguai eta Bolivia aldeko zaldikoa eta azienda zaindaria da, Mexikoko *charro*, Txileko *huaso*, Venezuela eta Kolonbiako *llanero* eta AEBetako *cowboy* izeneko abeltzainen pareko dena. XIX. mendean erdi nomadak ziren.

Izena ketxuazko *huachu* hitzetik dator, "umezurtz" , "arlote" edo "eskale" esan nahi duena. Hauen emazteek. aldiz, *paisana*, *guaina*, *gaucha* eta *china* izenak hartu izan dituzte. Gaur egun gautxo hitza argentinarrak oro har izendatzeko erabili izan da.

## Historia 
Gaur egun gainbehera doan lanbidea izan arren, gautxoek abeltzaintzan egindako lanaz gain garrantzi handia izan zuten XIX. mendearen hasieran Argentinako independentziaren prozesuan, bai eta Pampa eta Patagonia moduko lurralde zabalak populatzean ere.

## Jatorrizko ezaugarriak 
Amerindiar eta espainiar arteko mestizo arrazakoak dira jatorriz, XVI. mendetik ezagunak izanda: "pertsona bakartiak, askatasunaren maitaleak eta norabiderik gabekoak". *Pulpería* izenekoak batzeko tokiak ziren, landa-eremuetan kokatutakoak, salerosketak egiteko eta hitz egiteko aproposak. Mate infusioa edateko ohitura ere ezaugarri nagusietako bat dugu.

Janzkerak *pilcha* izena hartzen du orokorrean.

Hizkera gaztelania zaharrak osatzen du, hainbat berezko esamoldek zipriztindua.

## Dantzak 
Zamba, gato, chacarera, cueca, malambo, vidal, copla norteña, milonga eta chamamé izeneko dantzak gautxoek berezkoak dituzte.

## Literatura 
Gautxoen inguruan literaturaren azpi-generoa sortu zuten XIX. mendean bereziki, Erromantizismoaren garaian, *Literatura gauchesca* izenekoa. Jose Hernandez idazleak Martín Fierro izeneko pertsonaia ezagunean gautxoen bizimodua eta filosofia ederto islatu zuen, 1872an sortua eta ikur bihurtuta. Bestela, 1972an Inodoro Pereyra pertsonaia umorez sortu zuen Fontanarrosa komikigileak, Eulogia emaztea eta Mendieta txakurrarekin batera.

## Kanpo estekak 
*  Confederación Gaucha Argentina
Azal (fruitua)

[thumb|220px|[Laranja azala.]]
**Azala** fruitu eta barazkien kanpoko estalkia da, bereziki gogorra ez dena. Botanikari dagokionez, gehienetan exokarpoa izaten da. Kanpoko geruza gogorra delarik, hala nola almendra, hur, pistatxo eta intxaurretan, **oskola** izena ematen zaio.

Azal lodiko fruituei, *citrus* generokoei adibidez, hesperidio izena ematen zaie. Hesperidioa zuritzean, barne geruza (albedoa, zuria) eta kanpo geruza (flavedoa, hori, laranja edo berde kolorekoa) batera kentzen dira. Flavedoa exokarpoa da, eta albedoa mesokarpoa. Azalaren barnean dagoen mami zukutsua, haziak dituena, endokarpoa da.

## Erabilerak 
Bere zaporearen eta lodieraren arabera, azala jangarria izan daiteke. Hala gertatzen da gerezi, mertxika, sagar, madari eta beste fruitu batzuekin. Beste batzuetan, bananan eta pomeloan, adibidez, azalak ez dira jangarriak.

Fruitu batzuen azala, mingranarena esate baterako, tanino eta polifenol kopuru handikoa, tindagaien ekoizpenean erabiltzen da.

Zitrikoen azalak mingotsak dira eta, orohar, gordinik ez dira jaten. Azukreztatzeko, marmeladak egiteko edota fruitu zopa prestatzeko erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mar del Plata

**Mar del Plata** Argentinako ekialdean dagoen hiria da, Buenos Airesko probintzian eta Hego Ozeano Atlantikoaren kostaldean kokatutakoa.

Buenos Aires hiriaren hego-ekialdean dago. Garrantzi handiko turismo gunea da. Batez ere, abeltzaintzan egiten dute lan inguruko biztanleek. Mar del Platako itsas portua, bestalde, Argentinako lehen arrantza portua da. 1962an sortutako unibertsitatea dauka. 1955ean, Gernikako arbolaren anai bat jarri zen hirian.

Hiri honetan urtero Mar de Platako Zinemaldia ospetsua ospatu ohi da.

## Klima 

## Pertsona ezagunak
* Luca Vildoza (1995-), saskibaloi jokalaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Galeria 

Fitxategi:Varese-Iluminada.jpg|Varese hondartza
Fitxategi:Chalet-Camusso.jpg|Txalet bat
Fitxategi:Mdp nevada-1991-2.jpg|La Perla hondartza (1991/8/1)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak