Harkaitz Cano

**Harkaitz Cano Jauregi** (Lasarte-Oria, Gipuzkoa, 1975eko abuztuaren 4a) euskal idazle eta itzultzailea da. Literaturan ez ezik, telebista eta irratiko gidoilari ere lan egiten du, hainbat egunkaritan kolaboratzeaz gain. 1993an, *Susa* aldizkarian ezagutzera emandako Lubaki Bandaren partaide izan zen eta ordutik idazle izateko erabakia hartu zuen.
[ezkerrera|thumb|[Harkaitz Cano idazlea Twist liburuarekin.]]
Zuzenbidean lizentziaduna da. Mota guztietako lanak egin ditu: ipuinak, eleberria, poesia, kronikak, haur- eta gazte-literatura, baita itzulpenak ere; adibidez, Hanif Kureishi eta Allen Ginsbergen lanak. New Yorken bolada bat eman ondoren, hiri hori sarritan agertu da haren liburuetan.

1992an *Imajina Ezazu Euskadi*, 1993an *Donostia Hiria* eta 1998an *Ignacio Aldecoa* sariak irabazi zituen. Euskadi Literatura Saria hiru aldiz jaso du: 2005ean, *Belarraren ahoa*-rekin, 2012an, *Twist* eleberriarekin eta 2014an *Orkestra lurtarra* lanarekin.
## Literatur ibilbidea 
thumb|Harkaitz Cano, *Lehen Gutuna* programari buruz hizketan (2015)

### Hasierakoak (1994-1995) 
Umetatik erakutsi zuen literaturarekiko zaletasuna eta Eusko Jaurlaritzak gaztetxoentzat antolatutako Urruzuno Literatur Sarietan, zegokion kategorian, ia urtero saritu zuten. Haren lehenengo lana, *Kea behe-lainopean bezala* poema-liburua 1994ean argitaratu zen Susa argitaletxean. 2001ean kaleratu zuen hurrengo poesia liburua (*Norbait dabil sute-eskaileran*) New Yorken egonaldi bat egin ondoren; hura ere, argitaletxe berarekin.

Urruzuno ariketa horretako irabazle hainbatekin osatu zuen gerora Lubaki Banda, hemezortzi urteren bueltan. Xabier Aldai, Gari Berasaluze, Asier Serrano eta beste hainbat idazlerekin batera egin zituen emanaldiak **Canok**. Gainera, ordutik aurrera *Susa* aldizkaria ere haien ardurapean kaleratu zen. Poesia eta belaunaldi gaztea euskal literaturaren erdigunera ekarri zuen Lubaki Bandak, Harkaitz Cano zelarik bertako figura adierazgarriena.

Lehen lana publikatu ostean, hainbat generoz osaturiko lan batzuk kaleratu zituen; adibidez, *Pauloven txakurrak* (Erein, 1994) eta *Radiobiografiak* (Elkar, 1995). 

### Eleberriak (1996tik) 
[thumb|Twist eleberria [2012ko Euskadi Literatura Saria]]
Haien ondoren kaleratu zuen lehen eleberria izan zuena: *Beluna jazz* (Susa, 1996). Geroago, beste lau eleberri kaleratu ditu Canok; *Pasaia blues* 1999an, *Belarraren ahoa* 2004. urtean eta *Twist* 2012an Lasa eta Zabalaren hilketan oinarrituta. Azken bi horiekin Euskadi Literatura Saria eskuratu du. *Fakirraren ahotsa* argitaratu 2018an Imanol Larzabalen bizitzaz oinarrituta.

### Ipuinak (2005etik) 
Poesia liburuez eta eleberriez gain, aipatzekoak dira haren ipuingintzaren gailurtzat jotzen diren bi liburu; *Telefono kaiolatua* eta *Neguko zirkua*. Hainbat estilotan idatzitako oso ipuin bereziez osatutako liburuak dira biak: ipuin batzuek metafikziora jotzen dute; beste batzuek, errealismo zikinetik hurbil kokatzen dira; beste batzuek saiakera-itxura dute... Euskal gatazkaren inguruko *Maldetan sagarrak. Euskal gatazka euskal literaturan* bilduman ere parte hartu zuen.

Haur eta Gazte Literaturara ere hurbildu da behin baino gehiagotan, eta horren ageriko ditugu hainbat liburu: *Sorgin moderno bat / A modern witch* (Baigorri, 2002), *Itsasoa etxe barruan* (Elkar, 2003), *Omar dendaria* (Elkar, 2005)... 

### Komikia (2005tik) 
[thumb|[Ni ez naiz Mikel Laboa komikiaz, Intxaurrondo 2023]]
Honez gain, 7 komiki sortzen parte hartu du: 2005ean Ikastolen Elkarteko *Xabiroi* aldizkarian *Piztia otzanak* komikia argitaratzen hasi zen, Canoren gidoiarekin eta Iñaki G. Holgadoren irudiekin, eta 2008 urtean argitaratu zen albuma. Ondoren irudigile berarekin beste hiru komiki argitaratu ditu. Fermin Muguruzarekin elkarlanean Black is beltza sortu zuen, Adur Larrea irudigilearekin 2019an Antzara Eguna, eta Ni ez naiz Mikel Laboa liburuan (Elkar, 2022) gidoia Unai Irurriagarekin sortu zuen, eta marrazkiak Joseba Larratxerenak izan ziren. 

### Itzulpenak (2006tik) 
ezkerrera|thumb
Itzulpenei dagokionez, Canok euskaratuak dira, besteak beste, Paul Auster-en *Kristalezko hiria* nobela grafikoa (Txalaparta, 2006) eta Hanif Kureishiren *Intimitatea* (Txalaparta, 2008) liburuak. Bere hainbat liburu ere itzuli dira gaztelaniara: *Beluna jazz* (*Jazz y Alaska en la misma frase*, Seix Barral, 2004), *Zinema eta literatura* (*Ojo y medio*, Mettok, 2010), *Telefono kaiolatua* (*Enseres de ortopedia inútil*, Hiru, 2002), *Dardaren interpretazioa* poema-antologia (*Interpretación de los temblores*, Atenea, 2004), *Belarraren ahoa* (*El filo de la hierba*, Alberdania, 2006) (*El puente desafinado*, Erein), *Norbait dabil sute-eskaileran* (*Alguien anda en la escalera de incendios*, El Gaviero, 2008), eta *Beti oporretan* (*El turista perpetuo*, Seix Barral, 2017)

### Telebista eta zinema 
Hau dena gutxi ez, eta telebista munduan ere lan egin izan du telesailetarako gidoiak ontzen, baita film labur (*Adar bakar*) baten gidoia idazten ere.

### Antzerkia (2020tik) 
2020an sortu zen Sisiforen paperak antzezlanaren gidoia ere Canok, Euskaldunon Egunkariaren itxieran oinarritua

*2022an* *Hondamendia antzezlana* idatzi zuen*, Artedrama eta Axut! taldeak batu ziren lan hau ekoizteko eta* Ximun Fuchsek zuzendu du.

## Lanak 
[thumb|[Harkaitz Cano]]

Luzea da Harkaitz Canoren lanen zerrenda. Hauek dira Haur eta Gazte Literaturan argitaratutakoak:

* *Itsasoa etxe barruan* (2001, Baigorri)
* *Sorgin moderno bat* (2002, Baigorri)
* *Aitona eta euria* (2005, Baigorri)
* *Omar dendaria* (2005, Elkar)
* *Lesterren Logika* (2005, Elkar)
* *Orkestra lurtarra* (2013, Elkar)

## Sariak 
* 1992ko Imajina Ezazu Euskadi saria *Bazterrak desloratzen* lanagatik.
* 1993ko Donostia Hiria saria *Eskorgak bete izotz* lanagatik.
* 1998ko Ignacio Aldekoa saria *Jon Mirandek balada bat idazten du Jim Morrisonen omenez* lanagatik.
* 2005eko Euskadi Literatura Saria *Belarraren ahoa* lanagatik.
* 2012ko Euskadi Literatura Saria *Twist* eleberriarengatik.
* 2024ko Lauaxeta saria poesia arloan (‘Ulu egiteko bolondres bila')

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Kortazar, Jon: *Harkaitz Canoren hiri biak*.- Egan, 2006-1/2, 109-125

## Ikus, gainera 
* Euskarazko literatura
* Gipuzkoako idazleak

## Kanpo estekak 
* «Harkaitz Cano», Literaturaren Zubitegia
* Elkarrizketa *Argian* Argia.com
* Harkaitz Canoren webgunea