open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alarde

[thumb|300px|[Hondarribiko alardea.]]

**Alardea** Euskal Herriko herri batzuetan egiten diren jai giroko desfileak dira, arma eta uniformedun gudariz jantzitako pertsonez osaturiko segizio baten inguruan.

Euskal Herriko garai bateko antolakuntza militarrean, udalerri eremuko miliziek garrantzi handia zuten. Alkatea bera zen milizien buruzagia; eta, miliziek beti prest izan behar zutenez, aldizka ikuskapenak egin behar izaten zituzten. Ikuskapen horiek, askotan, herriko jaietako osagai bihurtu ziren. Funtzio militar berezia galdu ondoren, zenbait herritako festetako ospakizun eta ikuskizun nagusi dira, bertakoen eta kanpoko ikusle nahiz turisten erakarle, batzuetan garaipen desfilearen itxuraz (Hondarribia, Irun), beste batzuetan gudu irudikapen gisa (Antzuola). Euskal Herriko alarde batzuk gudu jakin baten oroitzapenez egiten dira, hala nola Irungoa (San Martzialeko gudua, 1522), Hondarribikoa (1638ko setioa), Antzuolakoa (921, Valdejunquerako gudua?) eta Tolosakoa (1321, Beotibarko gudua).

Elorrion ere ospatzen da alardea. Donostiako danborrada alardea ote den eztabaida dago, gehienen ustez segizio irrilaria baita, armada eta gudariez trufa egiteko. Tradizioz, gizonak ziren segizio alardeetan gudari jantzita parte hartzen zutenak, eta emakumeek rol folkloriko betez parte hartu izan dute (kantinera gisa, besteak beste). XX. mendearen amaieratik, Irunen eta Hondarribian gizon eta emakumeen alarde mistoen konpainiak sortu dira, eta herri horietan ika-mika bizia sortu da: alarde tradizionalaren aldekoak, batetik, eta berdintasunezkoaren aldekoak, bestetik.+

## Ikus, gainera 
* Hondarribiko alardea
* Irungo alardea
* Mairuaren Alardea
* Errebonbilloak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
No aintzira

**No aintzira** Hego Sudango aintzira da. Sudd padura zabalaren iparraldean dago, *Bahr al Jabal* eta *Bahr el Ghazal* ibaien elkargunean. Berez, *Bahr al Jabal* ibaiak aintzira honetatik behera hartzen du Nilo Zuria izena. No aintzira Albert aintziratik 1.156 kmra dago, *Bahr al Jabal* ibaian behera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Locus amoenus

[thumb|[Thomas Eakinsen margolana: - *Arcadia*.]]
***Locus amoenus*** latinezko esaldia, euskaraz *toki atsegina*, toki mitiko eta idealizatu bat adierazteko, erlijio zenbaitetako Paradisuaren antzekoa, erabiltzen den esamoldea da.

## Ikus, gainera 
* Arkadia

## Kanpo estekak
Igurikimen moldatzaile

**Igurikimen moldatzaileak** iraganean ekonomiak izan duen bilakaeran oinarrituta enpresa eta familiek egiten dituzten plangintza multzoa eta plangintza hori erabakitzeko baliatutako irizpideak dira. Maiz, iraganean izandako inflazio-tasan oinarrtizen dira: pertsona batek etorkizunean etxebizitza bat asko garestituko dela pentsatzen badu, orain erosteko asmoa azalduko du.

## Kanpo estekak
Teito

[thumb|300px|***Teito*** duen etxea, [Leon (argipena)|Leonen.]]

***Teito*** zuntz begetalez egindako teilatua adierazteko baliatzen den asturleonerazko terminoa da. *Teito* izeneko eraikuntza borda, txabola, garaiak eta antzeko eraikinetarako erabili dira Asturias, Leon eta Galizian.

## Kanpo estekak
Gara (botanika)

[thumb|*Amaryllis belladonna* loretan. Gara lurpeko [erraboil batetik ateratzen da.]]
**Gara**, botanikan, landarearen oinetik ateratzen den eta puntan loreak dituen hostorik gabeko zurtoina da. Askotan erraboil edo errizoma batetik irteten da. Hostorik ez, baina batzuetan ezkatak edo brakteak izan ditzake.

Landare familia askotan izaten dira garak, esate baterako, Amaryllidaceae, Balsaminaceae, Liliaceae, Papaveraceae, Droseraceae eta Violaceaetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sexu heldutasun

**Sexu heldutasuna** edo **heldutasun sexuala** organismo bat ugaltzeko gai den garaia edo adina da. Batzuetan heldutasunaren sinonimotzat jotzen da, baina hau zentzu sexualaz gain zentzu kultural, intelektual eta abar ere baditu. Gizakietan, heldutasun sexualak nerabezaro du izena.

Organismo zelulanitz gehienak ez dira erditze eta berehala ugaltzeko gai, eta espeziearen arabera, egunak, asteak eta, batzutan urteak ere behar dituzte helburu hori lortzeko. Gainera, badaude prozedura hau luzatu edo laburtu dezaketen baldintzak, kanpotarrak (ad. lehorte bat) edo barrualdekoak (ad. gorputzaren gantz-portzentajea) direlarik.

Sexu heldutasuna ugaltze-aparatuaren heltzeak eta gametoen ekoizpenak sortzen dute. Aldaketa fisikoak sortzen ditu: organismoaren tamaina aldaketa, karaktere sexual sekundarioen sorrera... sexu dimorfismo areagotzen dutenak. Adibidez, gizakien ume guztiek nerabezaro baino lehen bular laua dute baina nerabezaroaren ondoren emeek garatzen dute eta arrek ez.

Aurkako zentsuan, badaude ugaltzeko gai diren organismo heldugabeak. Prozesu honek progenesi du izena.

## Ikus, gainera 
* Sexu ugalketa
* Nerabezaro

## Kanpo estekak
Karaktere sexual sekundario

[thumb|250px|[Pauma ar baten buztana.]]
**Karaktere sexual sekundario**, nahiz eta ugaltze-aparatuaren zati bat izan ez, indibiduo arrak eta emeak desberdintzen dituen ezaugarri anatomiko eta funtzionaletako bakoitza da.

Batzuen ustez, estalketa garaian abantailak izateko eboluzioak sortuak izan ziren. Karaktere hauek bi motako abantailak ematen dizkiete: beste sexuaren indibiduoak erakartzeko edota aurreko lehian garaile ateratzeko. Adibidez, paumaren buztana emeak erakartzeko dago edo oreinaren adarrak borroketan erabiltzen dituzte.

## Gizakien karaktere sexual sekundarioak 
* Gizonak
** Muskulu garatuenak.
** Ile luzeago eta lodiago (aurpegian...).
** Emakumeak baino esku eta oin handiagoak.
** Torax eta sorbalda zabalagoa.
** Hezur eta garezur astunagoak.
** Indar gehiago.
** Ahots baxuagoa.
** Gantz-metaketa sabelaldean (sagar itxura).
** Azal sakarragoa.
** Erronboide-formako pubisaren ile.

* Emakumeak
** Bular garatuenak.
** Estatura txikiagoa.
** Aldaka zabalagoak.
** Larruazalpeko gantz gehiago.
** Gantz-metaketa ipurmasail eta izterretan (madari itxura).
** Azal leunagoa.
** Triangelu-formako pubisaren ile.

## Ikus, gainera 
* Karaktere sexual primario
* Sexu dimorfismo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pubis

**Pubis** izan daiteke:
* pubis-mendi edo venus-en mendi, beheko eta aurreko pareta abdominalaren eminentzia.
* pubis-hezur
Pubis-mendi

Giza anatomian eta orokorretan ugaztunetan, **pubis-mendia** edo **Venusen mendia** (erromatar mitologiaren Venus jainkosaren izenetik ekarria) beheko eta aurreko pareta abdominalaren eminentzia da, pubis-hezurraren aurreko adarraren gainekoa. Emeetan aluaren aurreko pareta da.

Haren tamaina hormonen-maila eta gantz-metaketaren arabera aldatzen da. Normalean pubertaroan handitu eta ilez estaltzen da. Sexu harremanetan pubis-hezurra babesten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tabor mendia

**Tabor mendia** honakoa izan daiteke:
* Tabor, Israelgo mendia, Biblian garrantzia duena.
* Mont Thabor, Frantziako mendia.
* Pic du Thabor, Frnatziako mendia.
Katakresi

**Katakresi** hitza grezierazko κατάχρησις dator, eta jatorriz “baliatzea” esan nahi du. Literatur figura erretoriko bat da, errealitate bat definitzeko garaian eta berezko hitza ez dagoenean, hori metaforikoki izendatzean datzana. Esaterako, “bihotza eskuan” esaten dugunean, ez gara organo horretaz ari, sentimenduaren adierazpenaz baizik. Tropo artean sailkatzen da.

Hona hemen adibide batzuk:
* zubi festa
* zulo beltza (ez dago benetako zulorik)
* ezpataren ahoa
* kalkulu orria (ez da orri bat)
* ontziaren ezpaina
* diru beltza
* diru zikina

## Bibliografia 
* Estébanez Calderón, Demetrio. *Diccionario de términos literario*s. Madril: Alianza Editorial. .

## Kanpo estekak
Burusi

[thumb|[Henri de Toulouse-Lautrecen margolana, bi lagun tapaki batean.]]
**Manta** edo **burusi** oheko estalkia da, bereziki lo egitean hotzetik babesteko erabiltzen dena, maindireak baino lodiera handiagokoa eta horien gainetik jartzen dena. Burusien gainean ohazal izeneko tapakia jarri ohi da, ohea apaintzeko bereziki.

## Kanpo estekak
Manta (argipena)

**Manta** hitzak adiera zenbait ditu:

* **manta** edo burusia, oheko tapakia;
* manta-arraia (*Manta birostris*), arraina eta bere generoa;
* manta, antzinako amerindiar herria;
* Espainian, top manta, kaleetan pirateriaz ekoiztutako musika eta zinema diskoak eta beste imitazio produktuak saltzeko jarduera;
* toponimo moduan,
**  Manta, Kolonbiako hiria;
**  Manta, Ekuadorreko hiria;
**  Manta, Italiako hiriak;
* ibilgaili batzuen izena ere bada,
** Opel Manta, automobila;
** USS *Manta* (SS-299), urpekari militarra;
** Lockheed Martin X-44 MANTA, hegazkina;
* kulturan,
** Manta Oyamada, *Shaman King* animearen pertsonaia.
Maindire

thumb|Maindire zuriak ohe batean.
**Maindire**, **izara** edo **mihisea** ohean, bata lastaira estaltzen eta bestea horren gainean eta estalkien azpian jartzen diren oihalezko pezetako bakoitza da. Lehen gehienetan zuriak izan arren, egun margo eta itxura askotakoak daude.

Helburu higienikoa dute: lastaira babestea. Maindire-jokoak honako zatiak ditu:

* azpiko izara.
* gaineko izara, ertza egiten duena.
* Izara ez bada, burko-azalak izararekin konbinatzen du.

## Erreferentziak
María, matrícula de Bilbao

***María, matrícula de Bilbao*** Espainiako film dramatikoa da, 1960an Ladislao Vajdak zuzenduta.

Luis de Diegoren eleberri batean oinarritua zen.

## Argumentua 
Egun batean Luisok (Javier Asin) aitonarekin *María* itsasontzian bidaia egin behar du. Luisok familiaren tradizio marinela jarraitu behar du.

## Aktoreak 
* Javier Asin
* Charles Vanel
* Alberto Closas
* Arturo Fernández
* Nadia Grey
* Antonio Ferrandis

## Kanpo estekak 
* IMDBren fitxa
Igurikimen arrazional

Ekonomian, **igurikimen arrazionalak** ekonomia-eragileek euren erabakiak hartzeko informazio guztia baliatzen dutela dioen hipotesia da, politika ekonomikoak eta eredu ekonomikoek ezarritakoaren arabera.

## Kanpo estekak
Tonbola

thumb|300px|**Tonbola**, jai batean.

**Tonbola** hainbat gauzaren zozketak egin eta horretarako txartelak saltzen dituen antolakuntza da, maiz jaietako barraka edo atrakzio moduan.

## Kanpo estekak
Diskoboloa

thumb
***Diskoboloa*** («disko-jaurtitzailea», grezieraz Δισκοβόλος, *Diskobólos*) Miron eskultoreak egindako eskultura famatu bat da, Antzinako Grezian sortua, K.a. 450. urtearen inguruan. Antzinaro klasikoko eskulturen artean oso ospetsua izan zen; eta, gaur egun, oso ezaguna izaten jarraitzen du.

## Historia 
Antzinako Grezian, kirol ospetsuenetariko eta garrantzitsuenetariko bat disko jaurtiketa zen. Disko jaurtiketa praktikatzen zuten atletei Diskobolo deitzen zieten, disko jaurtitzaile esan nahi duelako. Horregatik, eskultura honek Diskobolo du izena.

Eskultura hau egin eta mende batzuk geroago, Erromatarrek, antzinako greaziaren jarraitzale handiak zirenak, bere gustoko artelanen kopiak egiten zituzten. Diskobolo eskulturaren kopia bat ere egin zuten. Kopia honek, Diskobolo Lancelotti dauka izena eta ia-ia eskultura originalaren erreplika bat da.  K. o. II. mendean egin zen eta harriz eginda dago, marmolez hain zuzen.

Bere gorputza, tensio handiko mometuan dago. Bi kurbetan dago kokatuta, bat, enborra makurtuz eta bestea hankak gurutzatuz eta makurtuz. Hirugarren arku bat sortzen da bere ezkerreko besoa bere belaunean bermatzen duenean. Bere eskumako besoa, jaurti egingo duen diskoa heltzen dago. Bere burua, atzerantz biratuta dago, jaurtiko dauan diskoari begira.

Diskoboloaren postura ez da zuzena. Postura artifizial bat da eta ez da egokia disko hartzeko ezta jaurtitzeko. Mironentzako garrantzitsuagoa zelako gizakien gorputzen edertasuna erakustea, kirol horretarako erabili behar dan teknika erakustea baino. 

Mironek, ez zuen bere eskulturen aurpegietan emozioak transmititzen jakin, berak, lehen esan moduan, gizakien gorputzaren armonia eta edertasuna erakutsi gura zuelako. Greziako artelan eta eskulturetan ezaugarri hauek bilatzen zirelako.

## Materiala 
Diskoboloa Antzinako Grezian egin zen, baina gaur egun Britaniar museoan dago kokatuta. Eskultura brontzez eginda dago. 700 kilogramo pisatzen ditu eta 1,7 metro neurtzen ditu. Eskultura hau egiteko argizari galduaren teknika erabili zen, hau, prozedura eskulturiko bat da, eta brontzezko eta burdinezko eskulturak lortzean datza.

## Greziar mitologia 
Diskoboloak antzinako Grezian egiten ziren atletismo probetako bat irudikatzen du; proba disko bat jaurtitzean datza, eta esan bezala eskultura Grekoaren aro klasikoan egiten zen.

Lehenengo Olimpiar joko modernoak, 1896. urtean egin ziren eta bertan, Grezian, egin zen lehen aldiz disko jaurtiketa. Esaten da, atletek eskulturari esker ideia hartu zutela kirol berri hau sortzeko.

Horregatik, Diskoboloak, jainkorik irudikatzen ez duen arren, heroi olinpikoa irudikatzen du bere ezaugarri fisiko noble guztiak ahalik eta gehien garatuta. Horregatik ere, Grezia klasikoko eskultura ezagunenetako bat da.

Bere garaiko eskultore greko guztiek bezala, brontzea landu zuen, mota ezberdinetako irudiak sortuz, batez ere jainko eta heroien eskulturak egin zituen, baina bereziki kirolarien eskulturengatik egin zen ospetsu. Ezinbestekoa zen jarreraren naturaltasuna, baina osotasun harmonikoa eta orekatsua lortzeko simetria beharrezkoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kármánen lerroa

thumb|350px|Altuera honetan gas atsmoferikoek argia errefraktatzen dute, horrela koro urdina amaitzen den gunean atmosfera amaitzen da eta kanpo-espazioa hasten da. Altuera honetan argi-koro urdin argia nabari da.
Hegazkintza eta astronautikaren alorrean, atmosfera eta kanpo-espazioaren arteko muga zehazten duen lerroa da. Nazioarteko Aire-nabigazio Federazioak (FAI) onartzen duen definizioa da honako hau. Erakunde honek astronautika eta aeronautikaren inguruko legeak araupetzen ditu eta diziplina honetan hausturiko markak ikuskatzeko arduraduna da. FAIk *astronautikoa* deritzo Kármán lerrora arte burututako hegaldiari eta *astronautikoa* lerroaz gaindiko hegaldiei. 
Theodor von Kármán (1881-1963) ingeniari eta fisikari hungariar-estatubatuarrak izena eman zion lerro honi. Kármánek aire-nabigazioan eta astronautikaren alorrean lehenengo ikerkertak burutu zituen. Hungariarrak zehaztu ahal izan zuen zein altitudean atmosfera meheagoa bihurtzen den aire-nabigazioaren interesetarako. Izan ere, puntu honetan ibilgailuek abiadura orbitala baino azkarrago bidaiatu beharko lukete aerodinamika nahikoa izateko euren buruak eutsi zezaten

Hala ere, gaur egun ez dago mundu-mailan onarturiko definiziorik aire-espazioa eta kanpo-espazioaren arteko muga zehazteko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fédération Aéronautique Internationale

thumb|Baimena lortu zuen lehenengo pilotuak
**Fédération Aéronautique Internationale** (FAI; euskaraz, Nazioarteko Federazio Aeronautikoa) aeronautika eta astronautikaren alorrean legeak arautzen ditu eta marka-hausturen kudeaketaren arduraduna da. Horrez gain, aireko-kirolen erakunde nagusia da. 1905eko urriaren 14an Parisen sortua, Alemania, Belgika, Espainia, Estatu Batuak, Frantzia, Britainia Handia, Italia eta Suitza izan ziren.

## Kanpo estekak
S.D. Txapel Aundi

**Txapel Aundi** Donostiako kirol eta gastronomia elkartea da, Martutene auzokoa. 1956an sortua, hainbat ekimen eta arlo landu izan ditu bere historian zehar: festak, txirrindularitza (criteriuma antolatzen dute udazkenean), herri-kirolak, eta arraunketa.

## Arraunketa saila 
Elkartea Urumearen ertzean izanik, arraunean aritzeko baliabideak eta aukera zituztela ikusi zuten; hala, 1960ko hamarkadan batel eta trainerillak uretaratu zituzten.

Garaipen garrantzitsuena, 1962an lortutako Espainiako Trainerilla Txapelketa izan zen. Honako tripulazio hau izan zuen tostetan: Rafael Almandoz, Tiburcio Etxeberria, "Bixentiko" Elizondo, J.M. Lizeaga "Ubillos", Antonio Oliden, Victor Sarasola eta Klaudio Etxeberria "Gorria".

### Garaipenak 
* Espainiako Trainerilla Txapelketa (1): 1962.
* Gipuzkoako Trainerilla Liga (2): 1961 eta 1962.
* Bermeoko trainerilla estropadak (1): 1961.

## Kanpo-loturak 
* Txapel Aundi trainerillaren 1961eko argazkia Kutxatekako argazki-galerian

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ibaetako Arraun Elkartea

## Kanpo estekak
Sateliteen aurkako arma

[thumb|350px|[ASM-135 ASAT misila]]
**Sateliteen aurkako arma** satelite artifizialak ezgaitzeko eta suntsitzeko diseinatutako arma berezia da. Gaur egun, soilik Estatu Batuak eta Errusia eta Txinako Herri Errepublikak garatu dituzte helburu estrategiko-militarrak dituzten arma hauek. 1960ko hamarkadan, SESBk lehenengo frogak egin zituen *Istrebitel Sputnikov* (IS) satelite suntsitzaile sortarekin. 1973an, buruzagi militar sobietarrek erabiltzen hasi zuten. Era berean, 1985ko irailaren 13n Estatu Batuak Solwind satelitea txikitu zuen ASM-135 ASAT misil baten bidez. 2007ko urriaren 11an Txinak ikerketa klimatikorako satelite zahar bat ezereztu zuen. Halaber, 2008ko otsailaren 21ean, Estatu Batuak USA 193 errekonozimendu-satelitea suntsitu zuten gaizki funtzionatzen baitzuen.

## Kanpo estekak
James Harden

**James Edward Harden, Jr.** (Los Angeles, 1989ko abuztuaren 26a) Kaliforniako saskibaloi jokalari estatubatuarra da. Houston Rockets taldean jokatzen du NBAn. 1,96 m-ko garaiera du eta eskolta gisa jokatzen du.
Emanuel Ginóbili

**Emanuel David "Manu" Ginóbili** (Bahía Blanca, 1977ko uztailaren 28a) Argentinako saskibaloi-jokalaria da. Manu Ginóbili historiako argentinar saskibaloi jokalari onen bilakatu da. Gaur egun San Antonio Spurs taldean jokatzen du, NBAn.

## Ibilbide profesionala 
### Saskibaloi Taldeak 
Andino Sport Club (1995-1996) delakoan eman zituen bere lehenengo pausuak. Ondoren, Argentinako talde nagusiago batera salto eman zuen. Estudiantes de Bahía Blanca (1996-1998) delakoan. Nahiz eta NBA-ra joateko gomendioak eduki, nahiago izan zuen Atlantiar Ozeanoa zeharkatu eta mundu mailan, saskibaloiko bigarren txapelketa nagusian proba egin (hain zuzen ere, Euroleague-an). Italiako hegoaldean ezarri zen Calabriako Viola Reggio (1998-2000) taldean eta bi urte pasa ondoren, Boloniako Kinder (2000-2002) taldeko jokalari bihurtu zen. Boloniako taldean aritu zen bi urte horietan, Italiako eta Europako erreferente bihurtu zuen 2001. urtean Italiako Liga, Italiako Kopa eta Europako saskibaloiko koroa, Euroleaguea lortuz.

Europa txiki geratu zitzaionez, munduko saskibaloi txapelketa nagusiko (NBA) draft-era eman zuen bere izena eta San Antonio Spurs-ek, 2. txandako 57. postuan aukeratu zuten. Hauekin NBAko txapeldun atera zen 2003, 2005, 2007, 2014. urteetan.

Bakarkako sariei dagokionez, 2005 eta 2011. urteetan, NBAko All-Star partiduak jokatu zituen. Tartean, 2008. urtean, NBAko seigarren jokalaririk hoberenaren saria lortu zuen.

### Argentinako Selekzioa 
Ginobilirekin batera, Pepe Sanchez, Fabricio Oberto, Luis Scola, Andres Nocioni, Hugo Sconochini, Alejandro Montecchia, Carlos Delfino, Walter Herrmann, Leonardo Gutierrez, Pablo Prigioni, Lucas Victoriano eta Ruben Wolkowyski-k Argentinako Urrezko saskibaloilarien Belaunaldia osatu zuten. Lorpenen artean, honako hauek ditugu:

* 2001. urtean, FIBA Amerikako Txapelketan, Urrezko Domina
* 2002. urtean, Munduko Saskibaloi Txapelketan, Zilarrezko Domina
* 2004. urtean, FIBA-k antolatzen zuen Diamond Ball delakoan, Brontzezko Domina.
* 2004. urteko Atenaseko Olinpiar Jokoetan, Urrezko Domina
* 2008an, FIBA-k antolatzen zuen Diamond Ball delakoan, Urrezko Domina.
* 2008. urteko Udako Olinpiar Jokoetan, Brontzezko Domina
* 2011. urteko FIBA Amerikako Txapelketan, Urrezko Domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian Scalabrine

**Brian David Scalabrine** (Long Beach, Kalifornia, 1978ko martxoaren 18a) saskibaloi jokalari estatubatuarra da. New Jersey Nets, Boston Celtics eta Chicago Bulls NBAko taldeetan jokatu izan du, baita Pallacanestro Treviso talde italiarrean ere. 2013tik aurrera entrenatzaile moduan dabil. 2.06 m-ko garaiera du eta hegal-pibota da. *Veal* edo *The White Mamba*tzat ezagutzen da.
Serge Ibaka

**Serge Jonas Ibaka Ngobila** (Brazzaville, 1989ko irailaren 18a) Kongoko Errepublikan jaiotako saskibaloi jokalaria da. Nazionalitate-bikoitza dauka: kongoarra eta espainiarra. 2008tik 2016ra Oklahoma City Thunder NBAko taldean jokatu zuen. 2,08 m-ko garaiera du eta hegal-pibota gisa aritzen da kantxan.

Espainiako selekzioan ere jokatu du.
Pasaiako badia

**Pasaiako badia** Gipuzkoako mendebaldean dagoen itsas sarrera estua da. Gaur egun Pasaiako portua dago bertan, Gipuzkoako itsas-portu nagusia. Oiartzun ibaia eta Molinao errekak bertan isurtzen dituzte urak eta iparraldean bi tontorrek mugatzen dute, sarrera sakon eta estua sortuz.

Pasaia, Donostia, Lezo eta Errenteria artean banatzen ditu bere lurrak. Gipuzkoako historian gatazka puntua izan da, bere kontrola udalerri horien artean lehian egon baita.

## Historia 
erdian|400px|Pasaiako badiaren antzinako gutxi gorabeherako itxuraren muntaia. Ez da zehatza, baina ikus daiteke bere hedadura nolakoa zen urbanizazio ia osoaren aurretik
Auzitegiko genetika

DNA azterketa erabiliz pertsona identifikatzea argumentu soil bat jarraitzen du. Gizaki bakoitza ezberdina da, bi pertsona gehiago edo gutxiago antzekoak izan daiteke, batez ere ahaide hurbil artean, baina inoiz ez dira berdinak, biki berdin-berdinak izan ezik.Pertsonen arteko bereizkuntza hau da, obulu eta espermatozoide artean milioika DNA konbinazio posible daudelako, meiosian gertatzen den elkargurutzaketa dela eta.

## Jatorria 
Auzitegiko genetika ez da bat batean agertu, auzitegiko hemogenetikatik eboluzionatu baitu; XX. mende hasieran sortzen da, Karl Landsteiner deskribatzen duenean hematien ABO sistema eta Von Durgen eta Hirschfeld bere transmisio hereditarioa aurkitzen dutenean. Zientzia honen helburua identifikazio genetikoa zen delitu eta aitatasun kasuetan.

## Markatzaile genetikoetan aztertzen diren DNA motak 
### DNA nuklearra 
Posiblea bada beti egingo da DNA honen polimorfismo analisia, DNAk laginaren identitateari buruz informazio gehiena emango diguna baita. Nukleoan dago, eta erdia amarengandik eta beste erdia aitarengandik hartzen da, Y kromosoma maskulinoan dagoen DNA izan ezik, aitarengandik besterik ez dena hartzen.

### DNA mitokondriala 
Hainbat mitokondria daude zelula bakoitzean eta hainbat DNA mitokondrial mitokondria bakoitzean, hau da, DNAmt kopia gehiago daude DNA nuklear baino zelula bakoitzatik, orduan DNA nuklear kopia bakarra dago zelula batean eta hainbat DNAmt kopia. Hori dela eta auzitegiko lagin oso kritikoetan arrakasta gehiago dauka DNAmt-aren analisiak DNA nuklearrekoak baino.

### Y kromosomaren polimorfismoak 
Y kromosoma bakarrik mutiletan agertzen da eta mutil guztiek bere aitaren Y kromosoma daukate (ia osotasunean), aitatik zuzenean hartzen baita amatik datorren materialetatik nahastu gabe. Horregatik bakarrik identifikatu daitezke aitaldeko leinuak Y kromosoma aztertzen. Y kromosomaren polimorfismei dakienez, (STRs) mikrosateliteak aztertzen dira.

## Lagin biologikoen indibidualizazioa 
Lehenengo fasean molekula osoa isolatu beharko da, gero bakarrik beraren alde jakin batzuk aztertuko ditugu, konkretuki esparru polimorfikoenak.

DNAren analitika lau fasetan egiten da:

* DNAren erauzketa
* DNAren kuantifikazioa
* DNAren amplifikazioa
* Produktu anplifikatuaren detekzioa

## Lagin biologikoen analisia 
* Odola: mantxa edo likido forman aurki daiteke.

* Listua: lagin hauek normalean ez dute arazorik azaltzen DNAren.

* Ernal-hazia: Agresio sexualeko kasuetan hartzen da.

* Ileak: lagin hauek analisi mikroskopiko bat behar dute analitika molekularra egin baino lehen. Analisi mikroskopiko horrekin determina dezakegu, besteen artean, hurrengoak:

- Ea ileak animali edo gizaki batenak diren.

- Ea ile osoak (bulboarekin) edo ile zatiak (bulborik gabe) diren.

* Ehunak: lagin hauek erlazionatuta egoten dira putrefakzio prozesua hasi duten hilotzen identifikazioarekin.

* Hezurrak eta hortzak: lagin hauek lortzen dira eskeletizatu diren hilotzetatik eta arazo gehiago azaltzen dituzte identifikazio genetikoari dagokionez.

## Kanpo estekak
Hipotiposi

**Hipotiposi** hitza grezieratik dator (úποτúπωσις), "eredua" euskaraz. Figura erretorika hau estiloko figura bat da. Honen oinarria gertaera baten, pertsona baten edo gauza baten deskribapena da baina oso modu biziaz azalduta, zehastasun askorekin. Irudiak oso plastikoak izaten dira, oso itxura errealekoak baina, aldiz, izaera abstraktoko kontzeptuak adierazteko; modu horretan, irakurleak, entzuleak hobeto uler dezake zentzumenetik kanpo dauden gauzak. Batzutan elemento aluzinatoriak ere ager daitezke. 
[thumb|400px| [Fernando II.a Aragoikoa|Fernando Katolikoa Gernikan Foruak zin egiten Francisco Vázquez de Mendieta margolariaren arabera.]]
Hipotiposia sarritan, esaldi baten gainetik, enumerazio luze baten itxura har daiteke, orrialde askotan azalduta. Kintiliano hizlariaren arabera, hainbeste zehaztasun aurrean entzuleak ulertu baino gehiago adierazitakoa ikusten du. Hona hemen "Arbola bat" poematik hartutako Nikolas Ormaetxea Orixeren adibide bat:

: Arbola bat zan Paradisuan
: Jaunak apropos jarria;
: mundu guziak artu egion
: lotsa ta itzal andia.
: Bere azpian bizitea zan
: Aita Adan'en gloria:
: andik kanpora zer topau eban
: ezpada negargarria?

Hemen Orixek Paradisuko zuhaitz baten deskribapen "errealista" egiten du, benetan ezagutuko balu bezala. Ondoren, zuhaitz hori Gernikako arbolarekin parekatuko zuen.

Margolanetan askotan hipotiposia erabili izan da, batez ere gertaera epiko, esaterako batailak edo jende askok parte hartutako gertaeren deskribapenetan, edota erlijioko irudi sinbolikoak erakusteko. Dena dela, ez dugu ekfrasiarekin nahastu behar: ekfrasian koadro bat deskribatu egiten da, margolan bat, bere elementu guztiez.

## Ikus, gainera 
* Ekfrasi

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Angelo Marchese eta Joaquín Forradellas: *Diccionario de retórica, crítica y terminología literaria*. Bartzelona: Ariel, 1982.

## Kanpo estekak
U-2ren istripua

1960ko maiatzaren 1ean **U-2 hegazkinaren istripua** gertatu zen Gerra Hotzaren testuinguruan. Sobietar armadak hegazkin espioi estatubatuarra suntsitu zuen. Hasiera batean, gobernu estatubatuarrak hegazkin horren misioa eta xedea ukatu zuen, baina Nikita Khrustxevek hegazkinaren hondakinak erakutsi zituenean Washingtonek onartu behar izan zuen bere tarte-sartzea lurralde sobietarrean. Pilotua salbu atera zen istriputik jausgailua eragin baitzuen eta geroago bere izena plazaratu zen, Francis Gary Powers. Istripua Parisen ospatuko zen Ekialde-Mendebalde goi-bilerarako hamabost egunen faltan gertatu zen eta Estatu Batuentzat gertaera deserosoa izan zen eta Sobiet Batasunarekiko harremanen narriatzeari hasiera eman zion.

## Kanpo estekak
SALT itunak

thumb|300px|Leonid Breznev eta Richard Nixonen arteko hizketa indar nuklearra neutralizatzeko ahaleginean

**Strategic Arms Limitation Talks**, misil anti-balistikoen inguruko akordioa hau hauen kopurua mugatzeko egina izan zen. 1972ko maiatzaren 26an, Richard Nixonek eta Leonid Brezhnevek sinatu zuten Estatu Batuen eta Sobiet Batasunaren arteko akordioa ABM misil antibalistikoak murrizteko. Akordioak 2002ko ekainaren 13ra arte indarrean iraun zuen, 30 urtetan zehar alegia. George W. Bushen administrazioak akordioa deuseztea erabaki zuen.

## Superpotentzien arteko elkarrizketak 
Arma nuklearren sistema garestiak mantentzeak gastu handiak zekartzan eta, 60ko hamarkadaren amaieratik aurrera, eragin handia izan zuen bi superpotentzien ekonomietan. Hori dela-eta, armamentu-norgehiagoka geldiaraztea pentsatu zuten gobernari batzuk. Gainera, mendebaldeko herrietan bereziki, arrisku nuklearrak eraginda, herritarrek mugimendu bakezaleak sortu zituzten eta gobernuei presioa egiten zieten.

Arrazoi horiek bultzaturik, superpotentziek zenbait elkarrizketa egin zituzten, armamenturako gastua gutxitzeko eta armategi atomikoak murrizteko. Elkarrizketen lehen emaitza Arma Nuklearrak ez Ugaltzeko Ituna izan zen (1968), hau izan zen Strategic Arms Limitation Talks edo SALT Iaren aurrekaria. Baina bi potentzia nuklearrek ez zuten sinatu: Txinak eta Frantziak.

Estatu Batuek eta Sobietar Batasunak berriz ere negoziatzeari ekin zioten, eta 70eko hamarkadan SALT I (1972) eta SALT II (1979) hitzarmenak sinatu zituzten, arma estrategikoak mugatzeko. Akordioek armamentu-norgehiagoka geldiarazten bazuten ere, egia esan, disuazio nuklearreko printzipioa ezarri nahi zuten: terrorezko oreka lortzea, gerra piztuz gero, elkarren suntsiketa bermatzeko. Paradoxa izanik ere, modu bakarra zirudien, distentzio-egoera eta munduan nolabaiteko segurtasuna lortzeko.

## SALT I Hitzarmeneko Behin-behineko Konbenzioko Protokoloa
Ameriketako Estatu Batuek eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak, hemendik aurrera, politika militarrean behin-behineko zenbait muga finkatzea adostu dute: itsaspekoetan instalaturiko misil balistikoetarako jaurtikigailuak eta misil balistiko modernoak dituzten itsaspekoak mugatzea, bai eta deialdia egiteko prozedura ere. Honako hau adostu dute:

Alde biek, behin-behineko konbentzioko III. artikulua betez, honako hau adostu dute, konbentzioa indarrean egongo den aldirako:

Amerikako Estatu BAtuek 720 misil balistikoeterako jaurtigailu baino ez dituzte edukiko itsaspekoetan (SLBM), eta misil balistiko modernoak ditzuten 44 itsaspeko soilik. Sobietar Batasunak 950 misil balistikoetarako jaurtigailu baino ez dituzte edukiko itsaspekoetan, eta misil balistiko modernoak dituzten 62 itsaspeko soilik.

SALT I Hitzarmeneko Behin-behineko Konbenzioko Protokoloa. Mosku, 1972

## Kanpo estekak
Ontziz kanpoko ibilaldi

thumb|European Space Agency astronaut Christer Fuglesang, STS-116 mission specialist|thumb|Nazioarteko Egoitza Espazialean egindako EVA

**Ontziz kanpoko ibilaldia** (*Extra Vehicular Activity* edo EVA, ingelesez) astronautek ontziz, egoitza espazialaz edota jaitsiera-moduluaz kanpoko ingurunean egiten dituzten mugimenduak dira. 2009ra arte, Errusiak, Estatu Batuek eta Txinak soilik erakutsi zuten EVAk burutzeko ahalmena.

## Kanpo estekak
Hemozianina

**Hemozianina** animalia batzuen odol-zirkulazioan oxigenoa garraiatzeko erabiltzen duen proteina da. Oso  ezaguna da moluskuetan eta artropodoetan agertzen delako, eta interesgarria da, hemoglobinaren antzera oxigenoa garraiatzen duen arren, bere egitura eta funtzionamendua desberdinak direlako. Hemozianinak kobre-ioiak erabiltzen ditu oxigenoa lotzeko; horregatik, odola urdinxka bihurtzen zaie animalia horiei, hemoglobina>k (gizakion odolak) erabiltzen duen burdinaren ordez.

## Egitura eta osaera 
Hemozianina proteina handia da, eta haren barruan kobre-atomo pare bat daude. Ezaugarri nagusiak hauek dira: 

* Kobrearekin lotzen du oxigenoa (Cu**⁺** eta Cu**²⁺** artean).
* Oxigenoa lotzen duenean urdin-bihurtzen da, eta askatzean berriro koloregabea da.
* Normalean odol-plsasman disolbatuta dago, ez zeluen barruan, hemoglobia bezala.

## Funtzioa: oxigenoaren garraioa 
Hemozianinaren zeregina oxigenoa ehunetara eramatea da. Moluskuetan eta artropodoetan odola ez da itxia bezain eraginkorra, eta horregatik hemozianina oso kontzentrazio altuan aurkitzen da, oxigenoa ondi garraiatu ahal izateko.

Hemoglobina eta hemozianina alderatuz:

* Hemoglobinak burdina erabiltzen du- odola gorria da.
* Hemozianinak kobrearen bidez garraiatzen du oxigenoa- odola urdinxka
* Hemozianina plasman dago; hemoglobina, berriz, eritrozitoetaan gordetaç

## Non aurkitzen da? 
Hemozianina honako animalia-taldeetan aurkitu ohi da:

* Moluskuak → txibiak, olagarroak, txirlak…
* Artropodoak → armiarmak, krustazeoak (karramarroak, ganbak…)
* Zenbait onddotan eta animalia gutxi batzuetan ere aurkitu izan da.

Animalia hauek oxigenoa presio baxuan edo ingurune hotzetan garraiatu behar dutenez, hemozianina askotan egokiagoa da hemoglobinaren ordez.

## Interes biologikoa 
Hemozianinak aplikazio ugari izan ditu ikerketan:

* **Immunologiako markatzaile** gisa erabiltzen da (KLH proteina, Keyhole Limpet Hemocyanin).
* **Bioteknologian** oso baliatua da, immunologia-probak indartzeko.

Animalia espezieen eboluzioa eta proteinen egitura aztertzeko eredua da.

## Bibliografia 
* Markl, J. (2013). *Evolution and function of arthropod hemocyanins*. Micron, 44, 111–122. https://doi.org/10.1016/j.micron.2012.07.003
* Jaenicke, T., & Decker, J. (2004). *Function and evolution of molluscan hemocyanin*. Biological Reviews, 79(1), 193–218. https://doi.org/10.1017/S1464793103006207 

## Ikus, gainera 
* Hemoglobina
* Moluskuak
* Artropodoak

## Kanpo estekak
El Rocíoko erromeria

thumb|El Rocioko ermita.
**El Rocíoko erromeria** () Espainiako erromesaldirik garrantzitsuena da. Erromeria urtero ospatzen da, mendekoste asteburuan, El Rocíoko amabirjinaren omenez. Asteburu horretan El Rocío herrixkan (Almonte, Huelvako probintzia) ehunka mila erromes elkartzen dira.

## Kanpo estekak 
*  El Rocío: jaia eta debozioa Guiarepsol.com
*  Rocio.com
*  Almonteko anaidiaren webgunea
Chris Miller

**Christopher "Chris" Miller** (Washington, 1968), Estatu Batuetako ahots-aktorea, zuzendari eta gidoigilea da.

## Filmografia 
## Telebista
James Patrick Stuart

**James Patrick Stuart** (Encino, 1968ko ekainaren 16a), Estatu Batuetako aktorea da.

## Filmografia hautatua 
### Telebista 
* *Galactica 1980* (7 atal, 1980) Doctor Zee
* *All My Children* (1989–1992)
* *Seinfeld* (atal 1, 1996) Brett
* *Sliders* (atal 1, Obsession 1996)
* *The Simple Life* (7 atal, 1998)
* *Frasier* (atal 1, 1998) Guy
* *Encore! Encore!* (4 atal, 1998–1999)
* *JAG* (2 atal, 2001)
* *Andy Richter Controls the Universe* (19 atal, 2002–2004) Keith
* *Second Time Around* (3 atal, 2004–2005) Derek
* *CSI: Crime Scene Investigation* (8 atal, 2003–2005)
* *Still Standing* (6 atal, 2004–2006)
* ''Emily's Reasons Why Not* (2006)
* *The Closer* (5 atal, 2006–2009)
* *Wolverine and the X-Men* (4 atal, 2008–2009)
* *90210* (10 atal, 2008–09)
* *The Penguins of Madagascar* (42 atal, 2008–egun) Private, Joey
* *Supernatural* (6 atal, 2011-2012) Richard "Dick" Roman
* *Winx Club*) Mike

### Filmak 
* *Gettysburg* (1993)
* *Exit to Eden* (1994)
* *Fix* (1997)
* *Gods and Generals* (2003)
* *Cruel World* (2005)
* *Remarkable Power* (2008)
* *The Man Who Came Back* (2008)
* *Jack Rio* (2008)
* *Imagine Tha* (2009)
* *It's Complicated* (2009)
* *Scooby-Doo! Abracadabra-Doo* (2010) (V)
* *The Penguins of Madagascar: Operation: DVD Premiere* (2010) (V)
* *Justice League: Crisis on Two Earths* (2010) (V)

### Bideo-jokoak 
* *Call of Duty 2* Pvt. MacGregor
* *Kingdom Hearts II* Xigbar
* *Kingdom Hearts 358/2 Days* Xigbar
* *Kingdom Hearts Birth by Sleep* Braig
* *Kingdom Hearts 3D: Dream Drop Distance* Braig/Xigbar
* *Call of Duty: Modern Warfare 3* Cpl. Griffen
* *Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' Buck
Homoioteleuton

**Homoioteleuton**, etimologikoki grezieratik dator hitz hau, ὁμοιοτέλευτον. Hots errepikapenean oinarrituta hitzeko figura bat da. Figura hau hitz-lauetan ematen da eta, modu batez, poesiaren errima pareko fenomeno bezala har daiteke. Horren arabera paragrafo batean homofonia, aliterazio edo antzeko bukaerak ematen direnean, homoioteleutonen aurrean gaude. Fenomeno hauek edozein testutan ez dira egokitzat jotzen, esaterako testu teknikoetan, baina literarioetan erritmoa eta paralelismoa indartzen dute.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Paul D. Wegner: ''A student's guide to textual criticism of the Bible: its history, methods, and results*. InterVarsity Press, 2006, p. 49.
* Euskaltzaindia: *Literatura Terminoen Hiztegia''. Bilbo: 2008. Xabier Altzibar eta Patxi Salaberriren artikulua, 391-392or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskaltzaindiaren Literatura Terminoen Hiztegia.
Kevin Michael Richardson

**Kevin Michael Richardson III** (Bronx, 1964ko urriaren 25a), Estatu Batuetako aktorea da.

## Filmografia
Cedric the Entertainer

**Cedric Antonio Kyles** (Jefferson City, Missouri, 1964ko apirilaren 24a), **Cedric the Entertainer** izen artistikoz ezaguna, Estatu Batuetako aktorea da.

## Filmografia
Nicole Sullivan

**Nicole Julianne Sullivan** (Manhattan, 1970eko apirilaren 21a), Estatu Batuetako aktorea da.

## Filmografia hautatua
Corpus egun (erlijioa)

Eliza katolikoan, **Corpus eguna**, halaber **Corpusa**, **Gorputz eguna**, **Gorpuztia** (Bizk.) edo **Bestaberri** (Ipar. eta Naf.), () Erromatar Eliza Katolikoaren, Ingalaterrako Elizaren eta mendebaldeko erritu ortodoxoaren jai bat da, Pazko ondorengo 60. egunean eukaristian Jesukristok duen presentzia ospatzen duena. Bereziki Nafarroa Garaiko iparraldean eta Ipar Euskal Herrian esanahi erlijiosoaz gainera, elementu folkloriko nabariak biltzen ditu.

## Jatorria 
Bolsenako Korporalaren miraria 1263an gertatu eta urtebetera, Urbano IV.a aita santuak *Corpus Christi* jaia ezarri zuen ofizialki, Jaunaren Gorputzaren jaia alegia. Mirari hark hostiaren transubstantziazioa benetakoa zela zertifikatu zuen, Urbanoren bidali Tomas Akinokoak baieztatu zuenez: apaiz sinesgogor bati ostia zatitzen ari zela odol-isuri handi gertatu zitzaion ostiatik alderara Bolsena hirian, eta odol hark bustitako korporala erlikia gisa gordetzen da Orvieto hirian, Bolsenatik gertu dagoena, eta une hartan Tomas Akinokoaren eta Urbano IV.aren bizilekua zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zabaleta dorretxea

**Zabaleta dorretxea** edo **Kaxerna dorretxea** Nafarroako Bortziriak eskualdeko Lesaka udalerrian dagoen dorretxe bat da. Hain zuzen ere, herrigunean kokatzen den Arretxea karrikan dago, Lesakako udaletxearen atzealdean eta Onin errekaren alboan.

## Historia 
XV. mendean eraiki da, 1444an Joanes II.a Nafarroakoak dorretxeko jauna zen Otxoa López Zabaletakoari Lesaka udalerria gipuzkoarrengandik defendatzeagatik haiek erretako bere dorretxea berreraikitzeko diru laguntza eman zion.

Bestalde, jada XIX. mendearen hasieran eta Napoleondar Gerretan dorretxeak Wellington britainiar duke ospetsuaren gudarosteei ostatu eman zien. 2009an eraberritze lanak izan zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Lesaka, Euskal Herria.JPG|Onin ibaia eta Behe plaza, atzealdean Zabaleta dorretxea ikus daitekeelarik.
Irudi:Zabaleta dorretxea.jpg|Zabaleta dorretxea hego-mendebaldetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orreagako oroitarria

**Orreagako oroitarria** Orreaga udalerriko Ibañeta mendatean dagoen oroitarri bat da. Hain zuzen ere ustez bertan jazo zen Orreagako guduaren omenezko oroitarria da. 1967an eraiki zen, Nafarroako Foru Aldundiko Arkitektura Zuzendaritzako arduradun zen Candido Ayestaranek diseinatua izan zela.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orreaga
* Orreagako gudua
* *Orreagako kantua*

## Kanpo estekak
Meteorologiako Estatu Agentzia

**Espainiako Meteorologiako Estatu Agentzia** (ofizialki, ) Espainiako meteorologia agentzia da, Espainiako Nekazaritza, Elikadura eta Ingurumeneko Ministerioaren mendekoa. 1887an *Instituto Central Meteorológico* izenaz sortua, hainbat izen izan ditu bere historian (azkena 2008an). Egoitza nagusia Madrilen du. Espainia ordezkatzen du nazioarteko meteorologia erakundeetan (Munduko Meteorologia Erakundea —WMO—, EUMETSAT eta abar).
Fitxategi:Meteorological_stations_around_the_world_01.png|alt=
Fitxategi:Meteorological_stations_around_the_world_02.png|alt=
Fitxategi:Meteorological_stations_around_the_Basque_country.png|alt=

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskalmet, Euskal Autonomia Erkidegoko meteorologia agentzia
* Nafarroako Meterorologia agentzia.
* Meteo-France

* Euskal Herriko gertakari meteorologikoak
* Muturreko tenperaturak Euskal Herrian
* Lurrazaleko eguraldi behaketa
* Estazio meteorologiko
* AEMETen eguneko datuak. (Category:AEMET_Basque_Country_data)
* AEMETen hilabetekako datuak.  (Category:AEMET_Basque_Country_data)
* Commons: Category:Euskalmet_Basque_Country_data Euskalmeten hilabetekako datuak.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sport Club Corinthians Paulista

[thumb|250px|SC Corinthians 2012ko [FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa irabazi zuen bigarren aldiz.]]
**Sport Club Corinthians Paulista** Brasilgo futbol talde nagusietakoa da, São Paulo hirian egoitza daukana. Bi aldiz irabazi du FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa.

## Palmaresa 
### Brasilen: 43 
* Brasilgo liga (7): 1990, 1998, 1999, 2005, 2011, 2015, 2017.
* Brasilgo kopa (3): 1995, 2002, 2009.
* Txapelketa Paulista (30): 1914, 1916, 1922, 1923, 1924, 1928, 1929, 1930, 1937, 1938, 1939, 1941, 1951, 1952, 1954, 1977, 1979, 1982, 1983, 1988, 1995, 1997, 1999, 2001, 2003, 2009, 2013, 2017, 2018.
* Rio – São Paulo txapelketa (5): 1950, 1953, 1954, 1966, 2002

### Nazio artean: 5 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (2): 2000, 2012.
* Libertadores Kopa (1): 2012.
* Hego Amerikako Errekopa (1): 2013.
* Kluben arteko Munduko Kopa txikia (1): 1954.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Culchie

**Culchie** (euskarazko ahoskeraz *Kultxi* edo *Koltxi*) Irlandako ingelesaz Irlandako baserri edo landa giroko biztanleak izendatzeko ezizena da, orokorrean Dublingo konderritik kanpora bizi diren irlandarrak. Izendapen hau bereziki Dublin hirian erabili ohi da, hiriburua inguratzen duen M50 errepidetik haratago bizi den biztanle oro izendatzeko erabiltzen delarik. Ezizen honek hiriburukoek euren ustez gainontzeko uharteko biztanleen gaineko nagusitasuna erakusteko erabili izan da, hortaz, mespretxuzko esanahi garbia ere badu.

Euskal Herrian gaztelaniaz *Kaxero* izendapenaren parekidetzat jo daiteke.

Batzuen arabera, izendapen honen jatorria Mayo konderriko Coillte Mách (ingelesez Kiltimagh) udalerritik omen dator. Beste batzuen arabera, irlanderazko *cúl an tí* (euskaraz "Etxearen atzealdea") hitzetatik eratorria omen da, garai bateko irlandar nezakazal giroko baserrietan lagun eta auzotarren arteko bisitak etxearen atzekaldetik sartzen baiztiren, atari nagusitik bizita oso formalak bakarrik sartzen zirelarik. Baserri giroko jende ugari Dublin hiriko aberatsen etxaldetan zerbitzari edo morroi gisa lanean zebiltzala, etxearen atzealdeko zerbitzarien atetik sartu ohi ziren.

## Kanpo estekak
Artizki notazio

Matematikan, **artizki notazioa** egiunezko notazioa da aritmetika eta logika formuletan, non eragileak eragigaien artean idazten diren (adibidez, 2 + 2, artizki estiloa erabiliz). Artizki notazioa ez da aurrizki notazioa (adibidez, + 2 2) edo atzizki notazioa (adibidez, 2 2 +) bezain erraza konputagailuek analizatzeko, programazio-lengoai askok barrukotasunagatik erabili arren.

Artizki notazioan, aurrizki eta atzizki notazioetan ez bezala, parentesiz bildu behar dira eragileak eta eragigaiak behar dira, eragiketen ordena adierazteko. Parentesirik ezean, lehentasun lege batzuk erabakitzen dute eragiketen ordena.

## Ikus, gainera 
* Aurrizki notazioa, poloniar notazioa ere deiturikoa.
* Atzizki notazioa, alderantzizko poloniar notazioa ere deiturikoa.
* Shunting yarden algoritmoa, artizki notazioa aurrizki notazioa bihurtzeko erabilita.

## Kanpo estekak 
* *RPN or DAL? A brief analysis of Reverse Polish Notation against Direct Algebraic Logic*
Tony Leondis

**Anthony "Tony" Leondis** (New York, 1972ko martxoaren 24a), Estatu Batuetako zinema zuzendari eta gidoigilea da.

## Filmografia 
* ''The Lion King 2: Simba's Pride* (1998)
* *The Prince of Egypt* (1998) (*story artist*)
* *The Road to El Dorado* (2000)
* *Home on the Range* (2004) (*story artist*)
* *Lilo & Stitch 2: Stitch Has a Glitch* (2005) (zuzendaria)
* *Kronk's New Groove* (2005) (gidoigile)
* *Igor* (2008) (zuzendaria)
* *Kung Fu Panda: Secrets of the Masters'' (2011) (zuzendaria)
Randall Duk Kim

**Randall Duk Kim** (1943ko irailaren 24a), Estatu Batuetako aktorea da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
### Bideojokak 
## Kanpo estekak
Ian McShane

**Ian David McShane** (Blackburn, 1942ko irailaren 29a) Ingalaterrako aktorea da.

## Filmografia
## Kanpo estekak
Alderantzizko poloniar notazio

Matematikan, **alderantzizko poloniar notazioa**, **atzizki notazioa**, **idazkera poloniar alderantzizkoa** edo **postfixu bidezko notazioa** datuak sartzeko metodo aljebraiko alternatibo bat da. Notazio mota hori Charles Leonard Hamblin australiar filosofoak eta informatikako zientzialariak sortu zuen 1950. urtean. Poloniar notaziotik eratorria da, zeina Jan Łukasiewicz poloniar matematikariak sortu zuen 1920aren inguruan. Poloniar notazioan bezala ez da adierazi behar parentesirik ezta beste mugatzailerik ere aurrena egin behar diren kalkuluak adierazteko, hala ere ez dago anbiguotasunik ebazte ordenaren gainean. Eragileak zenbakizko balio elkartuen atzetik joan behar dira.

## Notazioa 
Eragileak zenbakien atzetik joan behar direnez, batuketaren alderantzizko poloniar notazioa hau da:
:\,\ a\ b\ {+}

Egiunezko notazioan (artizkia) hau da:
:\,\!a+b

## Ikus, gainera 
* Poloniar notazioa

## Kanpo estekak
Melchior Broederlam

**Melchior Broederlam** (Ypres, 1350 aldean - Ypres, 1409 ondoan) flandriar margolari gotikoa izan zen, nazioarteko estiloko artista goiztiarrenetako bat.

## Bizitza eta lanak 
Melchior Broederlamen bizitzaz gutxi argitu da. 1381etik aurrera, Ypresen lan egin zuen, Filipe II.a Borgoinako dukearen gortean. 1387tik aitzina gelazaina izan omen zen, eta 1391tik aurrera gorteko margolari bihurtu zen. Erretratuak eta jantzien diseinuak egiteaz gain, Hesdingo jauregiaren apainketaz arduratu zen. Parisen ere lan egin zuela esan da.

Dijonen gordetzen dira Broederlamen lan bakanetako bi, 1394tik 1399ra bitartean pintatu zituen aldare baten alboetako bi erretaulak. Batean *Deikundea eta ikustaldia* daude irudikaturik, eta bestean *Tenpluko aurkezpena eta Egiptoko ihesaldia*.

Biak eskema berbera errespetatuz eginak dira: ezkerraldean eraikuntza edo esparru arkitektonikoa ezarri zuen, eta eskuinaldean paisaia irekia edo mendia. Pietro eta Ambrogio Lorenzettiren espazio errepresentazioarekin alderatuta, Broederlamen margolanek xalo samarrak dirudite: eraikuntzek panpinen etxeak ematen dute, eta paisaietako xehetasunak proportzio gabeak dira, pertsonaiekin alderatuta; baina, beste aldetik, garai hartako iparraldeko margolanetan baino askoz sakontasun itxura handiagoa sortzen du. Modelatuaren fintasunak eragiten du efektu hori: forma biribilduek eta itzal ilunek sortzen duten argi eta aire sentsazioak ahaztarazten ditu eskala edo perspektiba akatsak.

Nazioarteko estiloaren beste ezaugarri bat ere oso nabarmena da Broederlamen pinturan: xehetasunak errealismo handiz tratatuak daude. Loreak zehatz-mehatz margotuak dira, astotxoak benetakoa ematen du, eta San Josefen irudiak nekazari xume baten itxura eta ibilera ditu, Andre Mariaren edertasun aristokratikoarekin gehiago kontrastatzearren, beharbada.

## Erreferentziak
Lloyd Sherr

**Lloyd Sherr** (Los Angeles, 1956ko otsailaren 28a) Estatu Batuetako ahots-aktorea da. **Max Raphael** ezizenaz, jaioterrian ospetsua bilakatu zen History Channelen *Modern Marvels* telesailaren narratzailea izateagatik.
Bob Joles

**Robert** "**Bob**" **Joles** (Glendora, 1959ko uztailaren 16a) Estatu Batuetako ahots-aktorea da.

## Filmografia 
### Telesailak 
* *Planet Sheen* - Mr. Nesmith
* *Chowder* - Mr. Fugu
* *Danny Phantom* - Frostbite
* *House of Mouse* - Sneezy
* *The Suite Life of Zack and Cody* - Mr. Tipton.
* *Justice League Unlimited* - Hades
* *Spongebob Squarepants* - Man Ray
* *The Grim Adventures of Billy & Mandy* - Asko
* *Time Squad* - Benjamin Franklin, Ludwig van Beethoven, Orville Wright

### Filmak 
* ''Scooby-Doo and the Witch's Ghost* - Jack
* *The Ant Bully* - Wasp #2
* *The Jungle Book 2* - Bagheera
* *The Lion King 1½* - Sneezy
* *The Wild* - Camo, Ringleader
* *Puss in Boots'' - Giuseppe
Tom McGrath

**Thomas** "**Tom**" **McGrath** (Lynnwood, 1964ko abuztuaren 7a), Estatu Batuetako ahots-aktorea, zuzendari eta gidoigilea da.

## Filmografia
Tino Insana

**Silvio Peter** "**Tino**" **Insana** (Chicago, 1948ko otsailaren 15a – 2017ko maiatzaren 31), Estatu Batuetako aktorea eta gidoigilea izan zen.

Antzezle moduan *Neighbors*, *¡Three Amigos!*, ''Who's Harry Crumb?*, *Oscar*, edo *Beverly Hills Cop III* bezalako filmetan agertu zen, baita *Night Court* edo *Mad About You'' telesailetan ere.
Gozagailu elektroniko

260px|thumb|eskuinera|Gozagailu elektroniko bat

Musikan, **gozagailu elektronikoa** edo **afinagailu elektronikoa** musika tresna batekin jotako nota baten tonua erakusten duen gailu elektroniko bat da, afinazio egokia lortzeko.

Jotako notaren maiztasuna seinale bisual baten bitartez erakusten da (galbanometroa, LCDa edo diodo distiratsuak), erreferentziazko maiztasunarekin batera, hauen arteko diferentzia ikus daitekeelarik.

## Ikus, gainera 
* Diapasoia

## Kanpo estekak
Bosmendieta

**Bosmendieta** Zuberoako mendia da, Belozkarreko mendilerroan. Izena mendian nagusitzen diren bost tontorretatik dator.

## Kanpo estekak