Berta Sichel

**Berta Sichel** (Belo Horizonte, Brasil, 1946ko urriaren 26a) brasildar  arte-komisarioa, ikertzailea eta idazlea da, Media Artsen espezializatua.

## Ibilbide profesionala 
Brasilen jaioa, 1979an New Yorkera joan zen bizitzera eta New Yorkeko Unibertsitatean graduatu zen Komunikabideen Ekologiako Master batekin eta Komunikazioetako Doktorego batekin. New Yorken bizi izan zen denboran, Sichelek sei urtez irakatsi zuen New School for Social Research-eko (Gizarte Ikerketarako Eskola Berria) komunikabideen ikasketen programan, eta komisario arte independente gisa lan egin zuen Ipar Amerikako eta Europako erakundeetarako.

Sichel arte garaikidean eta bitarteko berrietan espezializatutako arte-komisarioa da.  Esperientzia luzea du komisariotzaren fase guztietan, proiektuak sortu eta planifikatzetik hasi eta erakusketak garatu eta gauzatzeraino. Katalogoak edo argitalpenak eta hezkuntza-programak argitaratzeaz gain. Gainera, hainbat argitalpenetan editorea eta idazlea da; fundazioen, kultura-erakundeen eta bilduma publiko eta pribatuen aholkularia da artea eskuratzeari eta erakusketei dagokienez.

## Prestakuntza akademikoa 
* Kazetaritzan lizentziatua, Kazetaritza Fakultatea, Minas Geraisko Unibertsitate Federala, Minas Gerais, Brasil, 1972
* Komunikazio Sistemetako Masterra, Hizkuntzalaritza eta Komunikazio Saila, Universidade Federal do Río de Janeiro, Río de Janeiro, Brasil, 1980
* Master Media Ecology (Hedabideen ekologia), Komunikazio eta Kultura Saila, New York University, New York City, 1984
* New York University doktoretza-ikastaroa, Komunikazio eta Kultura Saila, 1988
* New York-eko The New School for Social Research-en 1991-1998 urtean Bitarteko Ikasketen Saileko Masterrean irakasle

## Komisario 
Hainbat erakusketetako komisarioa izan da hainbat erakundetan. Nabarmentzekoak dira Sao Pauloko Nazioarteko Bienalerako erakusketak eta Aperto erakusketa, Veneziako Bienalean, baita Ipar Amerikako hainbat museotarako erakusketak ere.

2000. urtean Espainiara etorri zen bizitzera, eta bertan Reina Sofia Museo Nazionaleko Komunikabideen Arte Saila zuzendu du. Museo  horretan Ikus-entzunezkoen Saileko komisario-burua izan da 2011 arte. Sichel-ek katalogo eta argitalpen ugari idatzi ditu, baita arte-kritika egin ere. Bere testuak Hego Amerikako eta Europako hainbat argitalpenetan agertu dira.

### Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, (MNCARS) Madril 
Sichel-ek Reina Sofía Museoan egindako komisarioetako batzuk (hautaketa)

**2000** B&N eta koloretakoa. Bideoak eta Multimedia Works by Latin-American Artists.

* New York Video Festival in Madrid (in collaboration with Marian Masone)
* B&N eta koloretakoa. Bideoak eta Works by Latin-American Artists.
* New York Video Festival in Madrid. with Marian Masone
* Zinema eta Casi Cine.
* **2002** Zinema eta Casi Cine. (paparreko orratza)
* Fluxus Films. In collaboration to Peter Frank. (katalogoa)
* 2003 Monocanal – Spanish Video. In collaboration with Álvarez-Reyes and Neus Miró (Catalog)
* **2004** Cine y Casi cine. Expand Cinema
* Summer films. Screenings of contemporary artists’ films.
* Ulrike Ottinger – A Retrospective. (Katalogoa)
* **2005** Christian Marclay- Kontzertua
* Amodiozko Kartzela. (katalogoa)
* Art on TV. In collaboration with Lorna Scott Fox
* 2007/06 First Generation. Art and Moving Image 1963 – 1986. Bideo historikoa aurkezten duen erakusketa. (katalogoa).
* Samuel Beckett Retrospective – Films for TV. (katalogoa)
* Peggy Ahwesh – A retrospective. (paparreko orratza)
* Cine & Casi cine. Expand Cinema (brochure).
* **2008** Brazil Festival: Selection of 12 new Brazilian films, February/ March
* Beth Moysés and Michel Grossman: Performances Program
* 2009,Visionários: Media in Latin America
* Suzanne Lacy. Eskeleto tatuatua. Exhibition and Performance Project: November
* Freewaves. 11th Festival of Experimental Media Arts, May

Azpimarratzekoa da 2006an Reina Sofía Museoko komisario izan zen "Artea eta irudia mugimenduan" (1963-1986) izeneko erakusketa. Bertan, soinuaren transmisio, grabazio eta erreprodukziorako teknologia bat, eta geroago irudia, 1950ean jaioa -eta teknikoki zinemarekiko desberdina dena- baliabide artistiko bihurtu izanaren ikuspegi orokorra eman nahi da. Bideo artearen historiaren lehen 25 urteen berri ematea ere bilatzen zuen. Erakusketak 1963tik 1986ra bitarteko esparru kronologikoa zuen, eta data horiek funtsezkoak izan ziren bideoa bitarteko artistiko gisa ulertzeko moduaren hasiera eta aldaketa markatzeko.

Sofia Erregina Museoan egindako beste jarduera batzuk zinema- eta bideo-zikloak dira, hala nola "*El silencio del palacio Perspectivas de cine feminista.pdf"* izenburua duena.  2012. urtean egindako ziklo honek emakumeek egindako zinemaren lau hamarkada biltzen ditu, hala nola Hershman Leesonena, edo Agnès Varda zinemagile frantziar mitikoarena.

Cartagena de Indiaseko artearen lehen bienala, BIACI, antolatu zuen 2014an. Bienal honetan erakutsi nahi izan zuen Cartagena, monumentu historikotzat jotzen den hiria, ez zela soilik iraganeko eszenatoki bat. Bere hitzetan: 

 "Bere historia kolonialaz pentsatu nuen, esklaboen saltoki nagusia nolakoa zen, esklaboen ondorengo afrikar populazioak hiriko biztanleen erdia baino gehiago ordezkatzen duela”Hiriko eraikin historiko nagusiak zinema eta bideoz bete zituen, erakusketak kokatzen diren harrizko eraikin zaharrek eta hiri osoak beste dimentsio bat har zezaten, identitateari, generoari edo politikari buruzko elkarrizketa berriak eginez.

Emakumeei ere arreta berezia eskaini zien, Elena del Rivero eta Nuria Carrasco espainiarren, Candida Höfer alemaniarraren eta Ruby Rumié kolonbiarraren lanak bilduz. *“Emakumeek Bienal honetan erakusgai jartzen dituzten artisten % 50 ordezkatzen dute. Eta talde honetan daude 78 eta 81 urte bitartean dituzten eta ekoizten eta lanean jarraitzen duten zazpi”*.

2020an, Espainiako Kultura Ministerioak antolatutako Joan Rabascall artista katalanaren erakusketa monografikoaren komisaria Tabakalerako (Madril) Principal Erakusketa Aretoan .

### Arte erakundeen aholkularitza: 1983tik 2017ra (hautaketa) 
* Loop Video Fair. 2017.
* CIFO Aholku Batzordea. Miami. 2010 gaur arte.
* Aholku Batzordea. Moving Image Art Fair, New York 2015 eta 2013.
* Arte Garaikidearen Aholku Batzordea- Madrilgo Komunitatea - 2004-2005.
* Aholku Batzordea, Arte Garaikidearen Andaluziako Zentroa, Sevilla, Espainia, 2004-2017.
* Loop—Nuevo Vídeo Hautapen Batzordea, Bartzelona, Espainia, 2004ko eta 2003ko azaroa.
* Estatu Batuetako US pabilioiko ordezkaria eta koordinatzailea, Istanbulgo Biurtekoa, 1997 (katalogoa).
* *Techno-Seduction*, Cooper Union, New York hiria, 1997 (katalogoa) erakusketaren *Irakurketa* Aretoaren sorkuntza eta antolaketa.
* Proiektua sortu eta *The Global Art of Latinos* y Latin Americans, Ponce Museum, Ponce, Puerto Rico erakusketako beka eskaera idatzi nuen, AT&T fundazioaren beka batekin saritua izan zena.
* Aljira Center for Contemporary Art-eko (Newark, New Jersey, 1993–94) zuzendariaren aholkularia eta proiektu komunitarioak eta dirua biltzeko estrategiak egiteko arduraduna.
* Komisarioen Batzordea, Arte Modernoko Museoa, Sao Paulo, Brasil, 1989–1990.

### Beste jarduera eta proiektu batzuk (1993–1997) 
* Epaimahaia, *New York International Experimental Video Festival*, The New School for Social Research, 1997ko udazkena.
* Sacbe, Sendero, Path: Roads in Many Languages (NEA Awarded), University of Colorado, Boulder / Sculpture Center (New York, 1994–95) erakusketaren beka-eskaera eta garapena.
* Izendapenak, the Pace Foundation, San Antonio, Texas, 1993–1994ko Nazioarteko Programa.
* Latin-American Art: What Does it Mean?, New School for Social Research, 1993ko udazkena.
* *Journal of Decorative eta Propagya* Arts-en edizio portugaldarreko erredaktorea, #21, The Wolfson Foundation, Miami, Florida, 1993–1994.
* New Yorkeko Macla Editorial argitaletxearen garapen editoriala; Art/World—Mundo Arte 1993–1994 informazio-buletinaren argitalpen-proiektuaren koordinatzailea.
* New Observations-eko erredaktore gonbidatua, New York, “Below Texas/Below the Equator,” # 89, 1991–1992.
* Ekoizpen-etxe elkartua, Hispanic Information Television Network, New York, *Korronte Kulturala* seriea, 1993.
* Nazioarteko Aholku Batzordeko aholkularia, National Endowment for the Arts, Washington D. C., 1991–1992.
* *Apple* Bytes,Manhattan Cable, 1984–95 teletestuko informazio zerbitzua.

### Bureau PHi Proiektuak 
* 2013an Bureau PHi Proyectos sortu zuen. Plataforma horretatik honako erakusketa hauek zuzentzen eta komisaldegiratzen ditu:
* Pintura em Movimento. Paço das Artes, martxoa-maiatza, São Paulo, 2013.
* Four Houses, Some Buildings eta Other Spaces. New York Universtiy Art Galleries, 2013ko urtarrila-martxoa.
* Cartagena de Indiaseko Arte Garaikidearen Lehen Bienaleko Zuzendari Artistikoa, Kolonbia, 2013-2014.
* Teresa Serrano. Amparo Museoa, Puebla, Mexiko, 2015eko martxoa-ekaina.
* My Father Avoids the Sirens´s Song. Josée Bienvenue, martxoa-apirila, New York, 2016.
* Lorraine O´Grady. Arte Garaikidearen Andaluziako Zentroa, 2016ko iraila.
* Nektarra. Pratt Manhattan Art Gallery, New York, 2016ko abendua.
* Leandro Katz: Kaioaren arrastoa. Tabacalera, Madril, 2017ko otsaila.
* 2020, joan Rabascall artista katalanaren erakusketa monografikoa Madrilgo Tabakalera Nagusiko erakusketa aretoan.

## Sariak eta bekak 
* 2010 MAV saria ikus-arteetan egindako ibilbideagatik eta emakumeei emandako laguntzagatik, Madril.
* 2003 Zinemari buruzko saiakera liburu onenaren edizio saria. Zinema Kritikarien Espainiako Elkartea, Madril.
* 1998–99 Arte Ederrak ikertzeko Guggenheim Fundazioa beka, New York.
* 1998 Erresidentzia programa, CICV, Montbeliard, Frantzia.
* 1995–96 New School for Social Research, Irakaskuntza online garatzeko beka, New York.
* 1990–91 Amerikako Estatuen Erakundea, Washington D. C., ikerketa-beka.
* 1985–87 Conselho Nacional de Investigisas, Brasil, New Yorkeko Unibertsitatean graduatutako ikasketetarako beka.
* 1984–85 NewYork University, Ikerketa laguntzaile beka, New York.
* 1982–84 Conselho Nacional de Investigisas, Brasil, Ikasketa beka.
* 1983 Editorial Abril, Brasil, Kazetaritza saiakera onenaren saria.
* "*Cárcel de amor: relatos culturales sobre la violencia de género"  ("Maitasun kartzela: genero indarkeriari buruzko kultur kontakizunak"*), Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofia, 2005.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.youtube.com/watch?v=gVhtS4k2T5A
* www.bureauphi.com
* "*La venganza de Maruja Mallo" ("Maruja Malloren mendekua")*
* Leandro Katz