Juan San Martin

**Juan San Martin Ortiz de Zarate** (Eibar, Gipuzkoa, 1922ko ekainaren 23a - Hondarribia, 2005eko maiatzaren 30a) euskal idazlea, espeleologoa, arkeologoa, etnografoa, mendizalea, Arartekoa eta euskaltzaina izan zen. Bere obra batzuetan **Otsalar** ezizena erabili zuen.

## Datu biografikoak 
Espainiako Gerra Zibilaren garaian erbestera joan behar izan zuen, familiarekin batera, beste hainbatek egin bezala.

1989an aukeratu zuten Euskal Autonomia Erkidegoko Ararteko. 2006ko azaroaren 17an Eibarko *seme kuttun* izendatu zuten.

*Egan* aldizkariko zuzendari izan zen 1983tik 1989ra.

## Espeleologia 
thumb|1961eko abuztuaren 9a. Aranzadi Galeriaren aurkikuntzaren biharamuna. Goiko lerroan, ezkerretik eskuinera: Felix Ruiz de Arkaute, Mari Paz Ibeas, Maurice Le Bozec, Michel Luquet, Jacques Sautereau, Corentin Queffelec. Makurtuta: Anton Arratibel, Juan San Martin.
40ko hamarkada amaieran Aranzadi Zientzia Elkartearen espeleologia sailean lanean hasi zen, Eibar inguruko kobazuloen katalogazio eta esplorazioan, Jesus Elosegi Irazustaren zuzendaritzapean. Zenbait esplorazio handitan ere aritu zen, hala nola Gesaltza-Arrikrutz sarean (Oñati: haren topografia egin zuen, Felix Ruiz de Arkauterekin batera), Aitzbeltz leizean (Mendaro, Gipuzkoako orduko leizerik sakonena) eta San Martin leizean (Erronkari). Azken horretan, 1960 urtean, La Vernako tunela zulatzea ahalbidetu zuen topografia taldean aritu zen; eta Aranzadi Galeria aurkitzeko egin zen eskaladaren arduradunetako bat izan zen.

## Idazlanak 
[thumb|200px|eskuinera|[1951. urtea. Juan San Martin, Carlos Linazasoro, Indalecio Ojanguren eta Andrés Espinosa, Ojangurenen omenaldi egunean. Arantzazu, Gipuzkoa.]]
[thumb|200px|eskuinera|Hainbat euskaltzain Arantzazun, 1972. urtean. Goian ezkerretik eskuinera: [Koldo Mitxelena, Iratzeder, Jean Haritxelhar, Alfontso Irigoien, Luis Villasante, Jose Maria Satrustegi, Patxi Altuna eta Imanol Berriatua. Behean: Juan San Martin, Jose Luis Lizundia, Joseba Intxausti eta Xabier Kintana.]]
[thumb|200px|Lehen lerroan, [Luis Villasante eta Juan San Martin, Euskaltzaindiak Euskal Herriko erakunde publikoekin akordioa sinatu zuen egunean. Haien atzean, Federico Krutwig, Patxi Altuna, Alfonso Irigoien eta Pello Salaburu.]]

### Antologiak 
* *Uhin berri*, Donostia, 1969.

### Biografiak 
* *Juan Antonio Mogel. Bere bizitza ta lanak* Zarautz, 1959.

### Kronikak 
* *Antzinako Eibar*. Eibar, 1993.

### Narrazioak 
* *Zirikadak. Ipuin barregarridun liburua*. Zarautz, 1960.
* *Eztenkadak. Gertaera barregarridun liburua*. Zarautz, 1965.

### Saioak 
* *Gogoz*. Donostia, 1978.
* *Bidez*, Donostia, 1981.
* *Landuz*. Donostia, 1983.
* *Euskararen ostarteak*. Donostia, 1998.
* *Giza eskubideen inguruan*. Donostia, 2000.

### Beste batzuk 
* *Estudio etnografico del Valle de Urraul Alto* (Luis Peña Santiagorekin elkarlanean). Donostia, 1966.
* *Escritores euskericos*. Bilbo. 1968.
* *Hegatsez* (Serafin Zubirirekin elkarlanean). Zarautz, 1971.
* *Elgueta con Anguiozar y Ubera*. Donostia, 1975.
* *Literaturaren inguruan*. Donostia, 1980.
* *Erromanikoa Euskal Herrian*. Donostia, 1983.
* *Jose Manterola*. Donostia, 1985.
* *Esanak eta eginak*. Gasteiz, 1994.
* *Santa María de la Asunción de Hondarribia. Su Historia, arte y arquitectura*.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* Juan San Martin beka 2001 urtean jarri zen abian Eibarko Udalaren eta Udako Euskal Unibertsitatearen arteko lankidetzan. Bekaren helburua euskarazko ikerketa sustatzea da.
* Eibarko Udal Liburutegiak *Juan San Martin* izena du.

## Bibliografia 
* Aranburu Sagartzazu, Xabier: *Giza eskubideen inguruan (Juan San Martin)*. - Egan, 2001-1/2, 249-250.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Literaturaren Zubitegian
* Eibar.org webguneko informazio zabala
* Guregipuzkoa.eus. Webgune horretan, Juan San Martinek ateratako hainbat eta hainbat argazki daude ikusgai.