open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Physarum cinereum

***Physarum cinereum*** *Physaraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Reticularia cinerea*, *Trichia cinerea*, *Physarum plumbeum*, *Didymium cinereum*, *Didymium scrobiculatum*, *Badhamia cinerea*, *Didymium oxalinum*, *Physarum scrobiculatum*, *Lignydium cinereum*.

## Deskribapena 
**Esporangioak:** Sesilak, gregarioak estu, estu edo pilatuak, azpi-globo itxurakoak edo luzangak,    plasmodiokarpo laburretan bat eginda, 0,3-0,5 mm, zabalak, karetsuak, zuriak edo hauskarak, edo ia > eta irideszentetik lurrezkora; peridio bakarra, mehea, trinko samar kare jaspeztatuez estalia; kapilizio ugari, nodulu lodiak, angelutsuak eta internoduluetan kare-gordailu hedatuekin.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Askotan fruitu ugari sortzen ditu landare bizietan; baita hosto edo belar gainazalean ere (hondakinak)

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Pinheiro de Azevedo

**José Baptista Pinheiro de Azevedo** (Luanda, 1917ko ekainaren 5a – Lisboa, 1983ko abuztuaren 10a) portugaldar almirante, politikari eta iraultzailea izan zen. Portugalgo lehen ministroa izan zen 1975etik 1976ra.

Angolako kolonian jaio zen eta urte batzuk geroago Portugalen kokatu zen. 1960ko hamarkadan, Batasun Demokratikoaren aldeko Mugimenduarekin bat egin zuen, eta erregimenaren aurkariei babesa eman zien, Humberto Delgado bezala, presidentetzarako hauteskundeetan.

Portugalgo Gerra Kolonialean parte hartu zuen, Angolako itsas defentsaz arduratzen zen almirante mailarekin.

1974an Krabelinen Iraultzan parte hartu zuen eta Salbazio Nazionaleko Batzordeko kide izendatu zuten. 1975eko abuztuan lehen ministro izendatu zuten Vasco Gonçales ordezkatzeko. Bere agintaldian Angolak independentzia lortu zuen, gerra koloniala amaitu zen eta 1975eko azaroaren 25eko estatu-kolpea gertatu zen. Konstituzio berri bat ere onartu zen.

Azevedok bihotzekoa izan zuen 1976ko ekainean, eta karguan ordezkatu zuten. 1976ko hauteskundeetan garaitu zuten.
María Ángeles Sánchez Conde

**María de los Ángeles Sánchez Conde** (1956ko abenduaren 26a) Espainiako fiskala da. 2022an Auzitegi Goreneko teniente fiskal lanetan hasi zen, eta kargu hori hartu zuen lehen emakumea izan zen.

## Ibilbidea 
Zuzenbidean lizentziatu ostean,1982an Karrera Fiskalean sartu zen. 

2021eko hasieran, Auzitegi Goreneko Fiskaltzan sartu zen, fiskal nagusiak Dolores Delgado Auzitegi Goreneko Zigor Salan destinatutako fiskalen ataleko buru izendatu ostean. 2022ko uztailaren 20tik abuztuaren 2ra bitartean, fiskal nagusiak berak eskatuta kargua utzi ostean, Sanchez Condek hartu zuen kargua, behin-behinean.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2023an, Felipe VI.a erregearen aldarrikapenaren bederatzigarren urteurrena zela eta, Justizia Ministerioak Peñaforteko San Raimundo Ordenako Ohorezko Gurutzea eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abenduaren 12ko estatu-kolpea

**Abenduaren 12ko estatu-kolpea** (Hangul: 12.12 군사반란; Hanja: 12.12 軍事叛亂) edo **12.12ko matxinada militarra** 1979ko abenduaren 12an Hego Korean gertatutako estatu-kolpe militar bat izan zen.
[thumb|[Chun Doo-hwan militar estatubatuarrekin 1985ean.]]
Chun Doo-hwan Koreako Errepublikako Armadako teniente jeneral eta Segurtasun Komandoko buruzagiak, Choi Kyu-hah jarduneko presidentearen baimenik gabe, Jeong Seung-hwa jenerala atxilotzeko agindu zuen, Hego Koreako Armadako Estatu Nagusiko burua, Park Chung Hee presidentearen hilketan parte hartu izana leporatuz. Horrek tiroketa odoltsu bat eragin zuen Armadaren Kuartel Nagusian eta Defentsa Ministerioan. 

Hurrengo goizean, Chun eta akademia militarreko hamaikagarren klasean graduatutako bere kideak, Roh Tae-woo Infanteriako 9. Dibisioko komandante jenerala, eta Jeong Ho-yong jenerala Koreako indar armatuen buru ziren. Roh Jae-hyun Defentsa Nazionaleko ministroak Jeong atxilotzen lagundu zuen eta dimisioa eman zuen matxinadaren ondoren. Hanahoe izeneko buruzagi militarren klub pribatu boteretsuak babesa eman zion Chuni estatu-kolpean eta ondoren boterea sendotu eta ezartzeko.

Abenduaren 12ko estatu-kolpeak eta maiatzaren 17ko estatu-kolpeak Hego Koreako Laugarren Errepublikaren amaiera ekarri zuten, eta Hego Koreako Bosgarren Errepublikari bide eman zioten. 

Estatu-kolpe hau, maiatzaren 17koa eta Gwangjuko sarraskia izan ziren Kim Young-samen gobernuak 1995ean Chun atxilotu izanaren justifikazio nagusiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucía Hechavarría Schwesinger

**Lucía Hechavarría Schwesinger** (1974) emakume botanikari, taxonomo eta agronomo kubatarra da.

1995az geroztik, jarduera akademikoak garatzen ditu Ekologia eta Sistematika Institutuan, Ingurumen Agentzian, CITMAn, Habanan. Azterketa taxonomikoak egiten ditu Kubako Malvazeasen; eta lore-azterketak; Kubako Zientzia Akademiako Herbarioen bildumaren arduraduna da; eta baita HAB herbarioaren datu-basearen administratzaile eta maneiatzaile gisa ere. Guamuhaya mendiguneko epifito baskularrak (Kubako erdialdea) eta horiek Naturaletan eta Agroekosistemetan kontserbatzeko kudeaketa-estrategiak lantzen ditu.

## Argitalpen batzuk 
* . 2009. *Plantas exóticas invasoras o potencialmente invasoras que crecen en ecosistemas naturales y seminaturales de la provincia Holguín, región nororiental de Cuba*. Bot. Complut. 33: 89-103

## Ohoreak 
### Bazkidetzak 
* Botanikako Kubako Elkartea
* “Cuba Plant Specialist Group”, Species Survival Commission, World Conservation Union

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofia Makarova

**Sofia Markovna Makarova**, jaiotzez **Vepritskaia**, (; Białystok, 1834ko urtarrilaren 18agreg./urtarrilaren 6ajul. – Uusikirkko, 1887ko abuztuaren 22agreg./abuztuaren 10ajul.) errusiar haur literaturako idazlea eta irakaslea izan zen.

## Bizitza 
Vera Grigorieva (Vepritskaia) eta Mark Vepritskiren alaba, 1834an jaio zen Białystoken. Haurtzaroa landan eman zuen bere osasun eskasa zela eta. Lehen mailako ikasketak etxean egin zituen, amaren eskutik. Amak errusiera, frantsesa eta alemana irakatsi zizkion, eta poloniera bere kabuz ikasi zuen. 12 urte zituela, Vilniusera joan zen familiarekin bizitzera, eta bertako ikastetxe bateko irakasleek klaseak etxean eman zizkioten. 14 urtetik aurrera egunkari pertsonal bat idatzi zuen.

1854an San Petersburgora joan zen senarrarekin, Nikolai Makarov (1824-1904) matematika irakaslearekin.

1866an, etxeko irakasle izateko azterketa gainditu zuen. 1877an, San Petersburgoko lehen hezkuntzako eskola batean irakasten hasi zen. Bere bi alabei eta semeari ere irakatsi zien etxean, ikastetxeetara sartzeko prestatzen lagunduz.

Uusikirkkoko oporretako etxean hil zen 1887ko abuztuaren 22an bihotzeko eta giltzurrunetako gaixotasun batengatik, eta lau egun geroago Smolenskoie hilerrian lurperatu zuten.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Boyle

**Peter Lawrence Boyle** (Norristown, Pennsylvania, 1935eko urriaren 18a – New York, 2006ko abenduaren 12a) estatubatuar aktorea izan zen.

Irlandar jatorriko familia batean jaio zen. Ofizialen eskolan graduatu zen eta AEBetako Itsas Armadan sartu zen, baina bertan behera utzi zuen nerbio-krisi baten ondorioz.

1963an antzerkiko aktore ibilbidea hasi zuen eta 1966an bere lehen filmean lan egin zuen. Hainbat aldiz izendatu zuten Emmy sarietarako *Everybody Loves Raymond* eta *The X-Files* telesailetan egindako lanagatik. Zineman pertsonaia komiko eta dramatikoetan nabarmendu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Catherine Dorothea Burdett

**Catherine Dorothea Burdett**, jaiotzez **Browne**, (Dublin, 1784 – Cheltenham, 1861eko maiatzaren 14a) irlandar eleberrigilea izan zen, bere lanak batez ere esperientzia pertsonaletan oinarritu zituena.

## Bizitza 
William Browne koronelaren eta Frances Corryren alaba, Catherine Dorothea Browne Dublinen jaio zen 1784an. Kildare konderriko George Burdett kapitainarekin ezkondu zen 1806an. Burdett kapitainak britainiar itsas armadan zerbitzatu zuen Napoleondar Gerretan eta 1812ko angloamerikar gerran. Hiru seme-alaba izan zituzten: George, Frances Elizabeth eta Catherine Jane.

1827an lehen eleberria argitaratu zuen, eta harrezkero jarraitu zuen bere esperientzietan oinarritutako liburuak idazten, Mrs C. D. Burdett izenez sinatuz. 1832an, bere senarra hil zen, farmaziako laguntzaile batek sendagaia gaizki etiketatu baitzuen. Catherine Dorothea Burdett 1861ean hil zen, Cheltenham (Gloucestershire, Ingalaterra) bisitatzen ari zela
* *High Life* (hiru liburukitan, 1827)
* *At Home* (hiru liburukitan, 1828)
* *Walter Hamilton* (hiru liburukitan, 1846)
* *A Year and a Day*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Ángel Martín Perdiguero

**Miguel Ángel Martín Perdiguero** (San Sebastián de los Reyes, 1972ko urriaren 14a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1997tik 2006ra. 

## Biografia 
Miguel Ángel Martín Perdiguerok 1997an hasi zuen bere ibilbide profesionala Kelme taldean. Hurrengo urtean lortu zuen lehen garaipena Mitsubishi Sari Nagusian lehenbiziko etapa eskuratuz, ONCE taldera pasatu aurretik. Esprinter ona, 2000ko Miguel Indurain Sari Nagusia eta Espainiako lasterketetan hainbat etapa irabazi zuen, hala nola Asturiasko Itzulian, Burgosko Itzulian edo Setmana Catalanan. Lasterketa malkartzuetan ere, ongi zebilen: 1999an bigarren sailkatu zen Narancoko Igoeran, hirugarren Montjuïceko Igoeran eta 2002an Euskal Bizikletako mendiko sailkapena irabazi zuen.

Mertin Perdiguerok berriro ere taldeaz aldatu zen. Sortu berria zen Saunier Duval-Prodir taldean egin zuen sasoirik onena, 2004an, 32 urte zituela. Egun bakarreko lasterketetan (Miguel Indurain Sari Nagusia, Naranco Igoera, Laudioko Sari Nagusia) edo etapakako Itzulietan (Setmana Catalana) hainbat podium lortu ondoren, Euskal Bizikletako bi etapa irabazi zituen, eta ondoren Kataluniako Volta menderatu zuen, sailkapen orokorra, 7 etapetatik 3, puntukako eta mendiko sailkapenak poltsikoratuz. Hilabete batzuk geroago, esprintean nagusitu zen Donostia Klasikoan. Denboraldia, UCIko sailkapeneko 13. postuan bukatu zen.

2005ean berriz aldatu zuen taldeaz. Phonakekin ez zuen garaipenik izan, baina postu onak lortu zituen Ardenetako klasikoetan: Amstel Gold Race (5. 2005ean eta 6. 2006an) eta Lieja-Bastogne-Lieja (7. eta 6. Hurrenez hurren). 2006an hartu zuen parte, lehenbizikoz, Frantziako Tourrean, Floyd Landisen taldekide moduan, azken honek, geroago, titulua dopinagatik galduko zuena.

2006ko denboraldiaren amaieran erretiratu zen, UCIk eta bere dopinaren aurkako kontrolatzaileek "jazarria" zelakoan,  eta dopin kasuetako zigorren aurka adierazpenak egin ondoren .

2007an, San Sebastián de los Reyeseko PPko zinegotzi hautatu zuten.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1994**
* Iberdrola saria
* 2. Feria de San Pedro Sari Nagusian
**1995**
* Toledoko Itzulia
* 2. Madrilgo Erkidegoko Itzulian
* 2. Guerrita garaikurran
**1996**
* Lasarte-Oriako Klasikoa
* 8. Nafarroako itzulian eta etapa 1
* Bizkaiko birako etapa 1
* 2. Altsasuko Sarian
### Profesionaletan 
## Sailkapen orkorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
KON: Kontrolez kanpo
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  
* Miguel Ángel Martín Perdiguero - *Sitiodeciclismo.net*
* Miguel Ángel Martín Perdiguero - *Cyclebase.nl*
* Twitter
* Webgune ofiziala
Letitia McClintock

**Letitia McClintock** (1835eko otsailaren 12a – 1917ko ekainaren 17a).

## Lanak 
* *Seven Irish Tales* (1857)
* *The Cottagers Of Glencarran* (1869)
* *Archie Mason: An Irish Story. And Other Tales* (1869)
* *Sir Spangle and The Dingy Hen* (1877)
* *A Boycotted Household* (1881)
* ''Alice's Pupil* (1883)
* *The March of Loyalty* (hiru liburukitan, 1884)
* *A Little Candle, and Other Stories'' (1886)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángel Camarillo

**Ángel Camarillo Llorens** (Madrid, 1959ko martxoaren 11) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1981etik 1992ra. 

Kirol ibilbidean 14 garaipen lortu zituen, aipagarrienak Espainiako Vueltako bi etapa izan zirela.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1977**
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (junior)
**1978**
* Toledoko Itzulia
**1979**
* 6. Nafarroako Itzulian
**1980**
* Iberduero Saria
* Cinturón a Mallorca
* Giro delle Regioniko etapa 1
* 3. Trofeo del Ausente-n
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
KON: Kontrolez kanpo
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ana Rodríguez

**Ana Rodriguez**, gero **Mía** izena hartu zuen (Habana, Kuba, 1974ko otsailaren 22a) kubatar egile abeslaria eta musikagilea da. 

## Bizitza 
Kuban jaio bazen ere, 1979an Miamira (Florida) joan zen familiarekin.

### Abeslari ibilbidea 
1987an kaleratu zuten Rodriguezen lehen diskoaren izen bereko lana, baina ez zen arrakastatsua izan AEBn. Japonian arrakasta lortu zuen. Album hirretatik ateratako lehen singlea "*Chicos tímidos*" izan zen, 12" eta 7 hazbeteko diskoekin batera. Maurice Starr New Kids on the Block-eko ekoizlearen laguntzarekin, Ana izenarekin grabatu zuen Rodríguezek Epic/Parc documents-entzat, CBS Records-en subsidiario delako batentzat. Ekoizpen hori *Body Language* diskoko AEBn egindako bigarren argitalpena izan zen, Starrek ekoitzitako kantu gehienekin eta New Kids taldeko Jordan Knight abeslariarekin egindako "*Ángel de Amor*" duetoarekin. Debbie Gibsonek ere hainbat kantu sortu zituen, "*Everytime We Say Goodbye*" eta "*Friendly*", besteak beste.

#### Mía, izen aldaketa 
Urte luzez musikatik kanpo egon ostean, Mía izenarekin jarraitu zion abeslari ibilbideari. 2003ko irailean "Tentazioa" izeneko albuma kaleratu zuen Univision Records-en.

## Diskografia 
* 1987an *Ana* (Japonian "Los chicos tímidos" izenez ere ezaguna)
* 1990ean *Body Language*
* 2003an Tentación (Mía gisa)

## Singleak 
* 1987an *Niños tímidos*
* 1988an *Antes de saltar*
* 1990ean *Tienes que decirme algo*
* 1990ean *Ángel de Amor*
* 1990ean *Todo el tiempo decimos adiós*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Convencete" bideoa Youtuben
* "Boys Shy" de vídeo en Youtube
* "Got To Tell Me Something" de vídeo en Youtube
* "Everytime We Say Goodbye" de vídeo en YouTube
Laura Arcos Terán

**Laura Arcos Terán** (Quito, Ekuador, 1938ko uztailaren 27a) ekuadortar zientzialaria eta ikertzailea da. Genetika da bere ikerketa-eremu nagusia. Ekuadorko Unibertsitate Katoliko Pontifizioko Biologia Zientzien Eskolen sortzailea izan zen.

## Bizitza 
Laura Arcos Terán Ekuadorko hiriburuan, Quiton, jaio zen 1938an. Bere aita, Ekuadorreko mediku ezaguna, Ekuadorreko Unibertsitate Zentraleko errektore izandakoa, Laurak 5 urte zituela hil zen. Ama hiru urte geroago hil zitzaion. Amaren familiak hazi zuen. Laura Arcos Teránek La Inmaculadan egin zuen lehen hezkuntza eta bigarren hezkuntza 1950-1956 Inmakulada Probidentziaren ikastetxean, Quiton. 

Biologiako lizentziatura lortu zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Gero, doktoretza Alemaniako Tubingako Unibertsitatean  lortu zuen, Drosophilaren kromosoma politenikoei buruzko doktoretza ikerketarekin. Doktore-ikerketa hori Tubingako Max-Planck Institutuan egin zuen. 

### Lan ibilbidea 
1973ko urtarrilean, Ekuadorrera itzuli zen, eta ikerketa-ildo horretan jarraitu zuen Ekuadorreko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan katedradun gisa. Bertan, zientzia biologikoen karrera sortzea sustatu zuen.

## Sariak eta kondekorazioak 
* 1993ko abenduan Frai Bartolome de las Casas kondekorazioa eman ziztaion, lan akademiko eta zientifikoaren merezimenduengatik, Quitoko udalerrian.
* Bere ibilbide akademiko eta ikerketagatik aitortza jaso zuen Nazioarteko Mintegian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Waters

**Sarah Ann Waters** (Neyland, Gales, 1966ko uztailaren 21a) galestar eleberrigilea da. Viktoriar gizartean ezarrita dauden eta protagonista lesbianak dituzten eleberriengatik da ezagunagoa, hala nola *Tipping the Velvet* eta *Fingersmith*.

## Bibliografia 
### Eleberriak 
* *Tipping the Velvet*, 1998
* *Affinity*, 1999
* *Fingersmith*, 2002
* *The Night Watch*, 2006
* *The Little Stranger*, 2009
* *The Paying Guests*, 2014

## Egokitzapenak 
###  Telebista 
* *Tipping the Velvet (2002)*
* *Fingersmith* (2005)
* *Affinity* (2008)
* *The Night Watch* (2011)

### Zinema 
* *Dontzeila* () (2016)
* *The Little Stranger* (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mirtha Ibarra

**Basilia Mirtha Ibarra Collado** (San José de las Lajas, 1946ko otsailak 28) antzerki, zinema eta telebistako gidoilari, dramaturgo eta aktore kubatarra da.

## Biografia 
San José de las Lajas herri txikian jaio zen, Habanatik 30 km hego-ekialdera. Kubako Arte Eskola Nazionalean ikasi zuen eta Latinoamerikako Literaturan graduatu zen Habanako Unibertsitatean. 1967an hasi zen aktore lanetan, antzerki konpainia ezberdinetan. Nazioarteko hainbat zinema jaialditako epaimahaikide izan da, tartean Donostiakoa. 2000tik 2001era. Espainian zehar bira egin zuen *Obsesión habanera* lanarekin. Lan horren egilea da eta bertan parte hartzen du. 2008an *Titón*: de La Habana a Guantanamera dokumentala egin zuen, Tomás Gutiérrez Alea (1928-1996) bere senar zenduaren biografia. Miramar habanar auzoan bizi da, Gutierrez Alearekin partekatu zuen etxean.

## Antzerkiko emanaldiak 
* *Week-end en Bahía*
* *Tiene la palabra el camarada Mauser*

## TBko telesailetan parte hartzea 
* *Pasos hacia la montaña*
* *El hombre que vino con la lluvia*
* 1993: *Shiralad: el regreso de los dioses*, como Layla, la hechicera del bosque.
* 2002: *La verdad de Laura*, como Teresa

## Filmografia 
* 1976: *La última cena*, Tomás Gutiérrez Alea.
* 1983: *Se permuta*, Juan Carlos Tabío.
* 1983: *Hasta cierto punto*, Tomás Gutiérrez Alea.
* 1986: *Otra mujer*, Daniel Díaz.
* 1986: *Plácido*, Sergio Girale.
* 1988: *Cartas del parque*, Tomás Gutiérrez Alea.
* 1990: *Mujer transparente*, Mayra Vilasís.
* 1991: *Adorables mentiras*, Gerardo Chijona.
* 1992: *El triángulo*, Rebeca Chávez.
* 1993: *El plano*, Julio García Espinosa.
* 1993: *Fresa y chocolate*, Tomás Gutiérrez Alea eta Juan Carlos Tabío.
* 1993: *Golpes a mi puerta*, Alejandro Saderman.
* 1995: *Guantanamera*, Tomás Gutiérrez Alea eta Juan Carlos Tabío.
* 1996: *Ilona llega con la lluvia*, Sergio Cabrera.
* 1998: *Mararia*, Antonio Betancourt.
* 1998: *Cuarteto de La Habana*, Fernando Colomo.
* 1999: *Sobreviviré*, Alfonso Albacete eta David Menkes.
* 1999: *Ruleta*, Roberto Santiago.
* 2000: *Sagitario*, Vicente Molina Foix.
* 2000: *Quia*, Silvia Munt.
* 2003: *Aunque estés lejos*, Juan Carlos Tabío.
* 2008: *El cuerno de la abundancia*, Juan Carlos Tabío.
* 2013: *La partida*, Antonio Hens.
*2016: "Bailando con Margot", Arturo Santana.

## Oharrak 
## Kanpo estekak 
* Mirtha Ibarra, Cubacine
Margaret Rebecca Lahee

**Margaret Rebecca Lahee** (Carlow, 1831ko maiatzaren 10a – Rochdale, 1895eko ekainaren 14a) irlandar idazlea izan zen, ingelesaren Lancashireko dialektoan idatzi zuena.

## Bizitza 
Carlowen (Irlanda) jaio zen 1831ko maiatzaren 10ean. Rochdalera (Lancashire) joan zen senideen lagun baten eskutik jantzigintza eta kapelagintza ikastera. Ez zitzaion ogibide hori gustatu, eta horren ordez idazle profesional bihurtu zen.

Bere idazlanak argitaratu zituenean, Laheek ezkutatu zuen emakume irlandarra zela. Hasiera batean *MRL* bezala sinatu zituen bere idazlanak eta gero *M. R. Lahee* bezala. Hala ere, emakume baten ikuspegitik idatzi zuen eta emakumeen eskubideen gaia jorratu zuen. Edwin Waugh poetak esan zuen bere lehen eleberria Lancashireko dialektoan idatzitako istoriorik onena zela. Lahee Rochdalen bizi izan zen Susannah Rothwell Wildekin hogeita hamar urte baino gehiagoz, eta biak hil zirenean, hilobi berean lurperatu zituzten. Laheek eskatu zuen *They were lovely and pleasant in their lives, and in death they were undivided* () hilobian idazteko, baina zailtasunak izan ziren hileta antolatzeko, eta inskripzio hori ez zen inoiz egin (ez dago argi zailtasun horiek Lahee irlandar izateagatik, emakume izateagatik edo bere sexualitateari buruzko hipotesiengatik agertu ziren). Margaret Rebecca Lahee Lancashireko dialektoan idatzi zuten egileen monumentuan agertu ziren lau idazleetako bat izan zen. Monumentu hori Edward Sykes arkitektoak sortu zuen 1900ean, eta John Cassidy eskultoreak erretratuak egin zituen. Monumentuak Margaret Rebecca Lahee, Oliver Ormerod, John Trafford Clegg eta Edwin Waugh irudikatzen ditu eta Rochdaleko Broadfield Parken dago.

## Lanak 
* ''The Sporting Party and Owd Neddy Fitton's Visit to the Earl of Derby; a True Lancashire Sketch* (1859)
* *Tim Bobbin's Adventure with the Irishman; or Raising the Dead by the Art of Freemasonry: A Lancashire Tale* (1860)
* *Owd Yem Un His Five Daughters* (1861)
* *The hunting party; or, Owd Jemmy Wrigley's story abeawt th' fust sir Robert Peel* (1863)
* *Betty o’ Yep's Laughable Tale of Jinny Cropper at th’ Halton Feast* (1865)
* *The Carter's Struggles; Showing hoe Jone o’ Jeffrey's Wortched to Bring Up his Family Gradely* (1871)
* *Esther Brella's Divvy, an’ what hoo did wi’ it* (1871)
* *Ordering her Coffin* (1876)
* *Next of Kin. A Humorous Dialogue* (1880)
* *The Baum Rabbit: A Tale of Old Rochdale* (1880)
* *Trot Coffie's Boggart: A Lancashire Ghost Story* (1881)
* *Acquitted Though Guilty* (1883)
* *Tim Bobbin's Centenary. A Ghostly Conversation in Verse* (1886)
* *Sybil West. A Lancashire Story* (1892)
* *The Bewitched Teapots*
* *How Bob Manock geet to th’ Cheermon o’ th’ Henpeck’d Club. We th’ Rules un Regulations. By a Member''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neil Ritchie

**Neil Methuen Ritchie** (Essequibo, Britainiar Guyana, 1897ko uztailaren 29a – Toronto, 1983ko abenduaren 11) britainiar militarra izan zen.

Aita eskoziarra zen eta azukre kanabera plantazio bat zuen Guyanan. Izurrite baten ondorioz hondatu ondoren, familia Malaysia Britainiarrera joan zen eta kautxu sail bat erosi zuen.

Neilek Sandhursteko Errege Eskola Militarrean ikasi zuen. Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen Black Watch erregimentu eskoziarrean. Mendebaldeko frontean borrokatu zuen eta Loosko guduan zauritu zuten. Zauriak sendatu ondoren, Mesopotamiako kanpainan eta Bagdadeko harrakapetan borrokatu zen. Ondoren, Sinaiko eta Palestinako kanpainan parte hartu zuen.

1939an brigadier mailara igo zen. Bigarren Mundu Gerran 1941ean eta 1942an VIII. Britainiar Armada zuzendu zuen Afrika Iparraldean. Ekainean Erwin Rommelek garaitu zuen Gazalako guduan, Tobruketik gertu. Horregatik kargugabetu eta Ingalaterrara bidali zuten.

1944an Normandiako Lehorreratzean parte hartu zuen eta XII. Armada Gorputza zuzendu zuen Frantziaren askapenean eta Alemaniaren inbasioan.

1951n armadatik erretiratu zen, Kanadara emigratu zuen eta negozioetan aritu zen.
Lucía Piedra Galarraga

**Lucía Piedra Galarraga** (Habana, 1972) ikertzaile, arte zaharberritzaile, komisario independente eta irakasle kubatar-espainiarra da.

## Biografia 
Arte Ederretan lizentziatua da Habanako Unibertsitatean, eta Bartzelonako Arte Garaikidearen Museoko (MACBA) Ikasketa Independenteen Programa eta Literatura Konparatua masterra egin zituen Espainian, biak Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan. 2014ra arte, ondasun higigarriak zaharberritzen aritu zen Habanako Kontserbazio, Zaharberritze eta Museologia Zentro Nazionalean (CECREM), Kubako Kultura Ondarearen Kontseilu Nazionalaren mende.

Lucía Piedrak arrazakeriaren eta deskoloniaren aurkako aktibismoa, irudikapen-moduak, gobernagarritasun-moduak eta pentsamendu kritikoa aztertzen ditu. Komisario gisa parte hartu du Terrassa Comissariat 2013-2014 zikloaren irabazle izan zen *Relaciones ortográficas (en tiempos revueltos) proiektuan*, ADN Platform 2015eko *Ne travaillez jamais* Curatorial Challenge (II) sariaren irabazlea, eta Raquel Friera artistaren  ''One year women's* performance 2015-2016 Erreginaordearen jauregirako. Gaur egun (2020-2021) Grup de Pensament, Pràctiques i Activismes Afro/Negres (GPPAAN) ikerketa-taldea koordinatzen du, MACBAri, Institut de Pedagogies Afro/Negres (IPA) plataformari, Festival Africa Moment jaialdiari laguntzen dio eta *Lecturas decoloniales de la enemistad'' ikastaro eta tailerrak zuzentzen ditu Bartzelonako Kultura Garaikideko Zentroan, William Kentridgeri eskainitako erakusketan

.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuatrecasas

**Cuatrecasas, S.A.** nazioarteko abokatu-langela da, Bartzelonan egoitza duena. 1.900 profesional eta 29 nazionalitate baino gehiagoko diziplina anitzeko talde batekin, enpresa-zuzenbidearen diziplina guztiak eskaintzen ditu, ezagutza eta esperientzia aplikatuz ikuspegi sektorial batetik eta negozio mota bakoitzera bideratuta. 26 bulego ditu 12 herrialdetan, eta, gainera, lankidetza estua du beste enpresa lider batzuekin, bezero eta egoera bakoitzaren beharretara egokitutako taldea eskaintzeko. Euskal Herrian, Bilbon, Gasteizen eta Donostian ditu bulegoak. 2023an, Espainiako bigarren abokatu-langela izan zen, eta hirugarrena Europan, fakturazioari dagokionez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cremades & Calvo-Sotelo

**Cremades & Calvo-Sotelo Abogados S.L.P.** nazioarteko abokatu-langela da, Madrilen egoitza duena. Zortzi herrialdetan lan egiten du, eta Javier Cremades du buru, bazkide fundatzailea. Zuzenbidearen diziplina guztietan adituak diren 200 abokatu baino gehiago biltzen ditu.

## Garapena 
1995ean sortu zen, eta 2000. urtean «Cremades & Calvo-Sotelo» izena hartu zuen, Santiago Calvo-Sotelo Olry de Labry, José Calvo Sotelo politikariaren biloba, abokatu-langelan sartu zenean.

Enpresa aro digitalaren hasieran sortu zen, liberalizatu berri den telekomunikazio sektore bateko aholkulari izan zelarik. Hasieran, IKTen zuzenbidean oso espezializatutako aholkulari juridikoa zen, eta, urteen poderioz, erreferentziazko enpresa gisa finkatu zen zuzenbidearen arlo guztietan.

Abokatu-langela aitzindaria izan da izaera orokorreko zerbitzuak ematen, pertsona fisiko eta juridikoei aholkularitza osoa emanez, ikuspegi juridikotik batez ere, bai eta erakundeetatik eta negozio-garapenetik ere. Harreman instituzionaletarako eta lobby arloko zerbitzuak eskaintzen dituen Espainiako abokatu-langela bakanetakoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garrigues (enpresa)

**J&A Garrigues, S.L.P.** nazioarteko abokatu-langela da, Madrilen egoitza duena. Oro har, Espainiako bufete ospetsuenetakotzat jotzen dute. 1941ean sortua, Espainiako abokatu-langelarik handiena da, fakturazioagatik eta abokatu kopuruagatik.

2.000 profesional eta bulego inguru ditu Espainiako eta Portugalgo 20 hiritan, baita New Yorken, Shanghain, Beijingen, Casablancan, Londresen, Bruselan, Varsovian, Bogotan, Mexiko Hirian, Txileko Santiagon eta Liman ere. Garrigues abokatu bulegoko presidente exekutiboa Fernando Vives da 2014ko urritik.  Bere aurrekoak, Antonio Garrigues Walkerrek, 1962tik zuzendu zuen enpresa eta orain bere ohorezko presidentea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gómez-Acebo & Pombo

**Gómez-Acebo & Pombo S.L.P. (GA_P)** nazioarteko abokatu-langela da, Madrilen egoitza duena. Ignacio Gómez-Acebok eta Fernando Pombo Garcíak sortu zuten 1971n. Enpresak 500 profesional baino gehiago ditu, horien artean 300 abokatu eta 60 bazkide baino gehiago. Bulegoak ditu Bartzelonan, Bilbon, Valentzian eta Vigon, baita Bruselan, Lisboan, Londresen eta New Yorken ere. 2023an, bulegoak 92,86 milioi euro fakturatu zituen.    

Gomez-Acebo & Pombo abokatu-langelak zerbitzu profesionalen sektorean jarduten du. Aholkularitza juridikoa ematen du sektore hauetan: administrazio publikoa, kontsumo-ondasunak, arrisku-kapitala eta inbertsio kolektiboa, eraikuntza eta higiezinak, familia-enpresak, energia, farmazeutikoa, bioteknologia, osasuna, azpiegitura, garraioa, oinarrizko gaiak, industria eta eraldaketa, ingurumena, zerbitzuak, bankuak eta finantzak, teknologia eta telekomunikazioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abokatu-langela

ko Mills & Reeve abokatu-langelaren egoitza]]
**Abokatu-langela** abokatu batek edo gehiagok osatutako enpresa da, abokatutzan jarduteko. Abokatu-langela batek ematen duen zerbitzu nagusia bezeroei (partikularrei edo enpresei) aholkularitza ematea da, haien legezko eskubide eta erantzukizunei buruz, eta bezeroak ordezkatzea kasu zibil edo penaletan, merkataritza-transakzioetan eta aholkularitza juridikoa eta bestelako laguntza eskatzen den beste gai batzuetan.

Negozio horiek hainbat forma juridiko izan ditzakete, hala nola erantzukizun mugatuko sozietatea (SL), sozietate mugatu profesionala (SLP), sozietate anonimoa (SA) edo ondasun-erkidegoa (CB).

Abokatu-langela garaikideen ezaugarri nagusietako bat diziplina anitzeko ikuspegia da, askotan zuzenbidearen arlo guztietan edo gehienetan lege-zerbitzuak eskaintzeko aukera ematen baitie. Nahiz eta horrek indar handia izan dezakeen, zerbitzu ugari eskaintzen dituzten abokatuen ikasketen erronka handia da irismen handi hori kalitate berdinarekin konbinatu ahal izatea beren praktika-arlo guztietan. Era berean, espezialitateak elkarren artean hitz egin dezaten eta sektore isolatu bihur ez daitezen lortzea, arlo desberdinak barne hartzen dituen ad hoc ikuspegi batetik gai bakoitzari helduz. Beste ezaugarri garrantzitsu bat ikasketak gero eta profesionalizatuago egotea da, eta horrek izugarrizko eraginkortasuna ekarri du, baita haien arteko lehia izugarri handitzea ere. Abokatuez gain, gaur egun azterketa juridikoek administrazio profesionaleko talde bat izaten dute, eta talde horrek enpresa gidatzen du kudeaketarekin, fakturazioarekin, marketinarekin, komunikazioekin, giza baliabideekin, ikerketarekin, informatikarekin eta bestelakoekin lotutako gai guztietan. Bereziki garrantzitsua da gero eta espezializatuagoa den softwarearen laguntza, barne-prozedurak arintzen baititu, baita 2015ean adimen artifizialen lehen erabilerak agertu zirenean ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Āyah

[thumb|*[At-Tauba* suraren 119. *aya* (Koran 9:119):
----
يٰۤـاَيُّهَا الَّذِيۡنَ اٰمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَكُوۡنُوۡا مَعَ الصّٰدِقِيۡنَ 

*Oi sinetsi duzuenok, beldur izan Jainkoari eta egon egiatiekin.*]]
**Aya** (,  ahoskatua;   ''*) Koraneko bertso edo bertsetetako bakoitzari ematen zaion izena da. 6 236 bertset ditu Koranak eta zenbait *aya*k *sura* edo atal bat osatzen dute. *Aya* bakoitza zenbaki batekin identifikatzen da, eta luzera aldakorra du. Hitzez hitz, "seinalea, iragarpena, miraria" esan nahi du, eta Islamean erlijio-betebeharrak (*ayat taklifiya*) edo fenomeno kosmikoak (*ayat takwiniya*) ere aipa daitezke. Koranean, *ayat'' zenbait bertsetetan aipatzen dituzte, hala nola:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amália Bezerédj

**Amália Krisztina Bezerédj** (; Szentivánfa, 1804ko apirilaren 15a – Marianka, 1837ko irailaren 21a), ***Malby*** izengoitiaz ere ezaguna, hungariar idazlea izan zen.

## Bizitza 
thumb|Amália eta Flóra Bezerédj ama-alabak
thumb|*Flóri könyve* (1854)

Bezeréd herriko Bezerédj familia noblearen ondorengoa zen. Bere aita, György Bezerédj (1779-1863), Antonia Szegedyrekin (1782-1842) ezkondu zen 1802an, eta Vas konderriko Szentivánfá herrira (gaur egungo Uraiújfalura) joan ziren bizitzera. Amália haien zazpi seme-alabetatik zaharrena zen. Hezkuntza ona jaso zuen: alemana, frantsesa, ingelesa eta latina ikasi zituen, pianoa eta harpa jo zituen eta abesten ere bazekien. 1821ean István Bezerédj urruneko senidearekin ezkondu zen eta harekin Tolna konderrira joan zen bizitzera. 1830ean, István parlamentu-mandatari hautatu zuten, beraz, senar-emazteek denbora asko Bratislavan eman zuten. Hiri horretan, 1834ko maiatzaren 7an, Floriana Maria Anna Elisabeth Antónia alaba izan zuten, Hungarian Flóra edo Flóri izena erabili zuena.

Senarrarekin batera, Amália Bezerédjek familia txiroetako haurrentzako eskola eta haurtzaindegia kudeatu zituen. 1837an beste haurtzaindegi batzuk ireki zuten Szekszárden eta Tolnan.

Lehen idazlanak Vienako alemanezko hedabideetan argitaratu zituen. Hungarierazko lehen ipuina, *A remeték*, senarraren aholkuez idatzi zuen eta 1835ean argitaratu zuen, Malby izengoitia erabiliz. Bere libururik ospetsuena *Flóri könyve* poemen eta abestien bilduma izan zen, Hungariako haur literaturako lehen lanetako bat.

Bezerédjen lan batzuk amaitu gabe geratu ziren egilearen gaixotasunaren ondorioz. 1837ko irailaren 8an, gero eta ahulagoa, Mariankara joan zen sendatzera, eta han hil zen irailaren 21ean.

## Lanak 
* *A remeték* (1835)
* *Flóri könyve* (1839)
* *Földesi estvék* (1840)
* *Novellen und Erzählungen* (bi liburukitan, 1840)
* *Virágregék* (1840)
* *Fantasie* (1840)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koranismo

**Koranismoa** () Islamaren adarra da, Korana islamiar testu sakratu bakarra dela dioena. Koranistek *hadith*en eta *sunnah*ren erlijio-autoritatea arbuiatzen dute, Mahoma hil eta mende batzuetara musulman adituek bildu eta bildu zituztenak, eta Profetak bere bizitzan ustez esan edo egin zuenaren narratibak dira, musulman tradizionalek fede islamiarrerako funtsezkotzat jotzen dutena.

Koranistek *hadith*ekiko dituzten gaitzespena aldatu egiten da, baina talde finkatuenek horien autoritatea kritikatu dute arrazoi askoren bidez: Koranean ez dela *hadith*en aipamenik ageri islamiar teologiaren iturri gisa argudiatzen dute, eta ez zirela idatziz idatzi profeta hil eta bi mende baino gehiagora arte. *Hadith*en eta Koranaren arteko eta *hadith*en arteko ustezko akatsak eta barne-kontraesanak ere argudiatzen dituzte. Koranistentzat doktrina objektiborik ez dagoenez, *ijtihad*a eta *kalam*a erabiltzen dituzte testu sakratuak interpretatzeko.

## Oinarriak 
Koranistek jatorrizko Islamaren jarraitzailetzat hartzen dute beren burua, X. mendetik aurrera garatutako teologia sunita eta Husain ibn Ali 680an hil ondoren garatutako teologia xiita desbideratzetzat hartuz.

Teologia koranistaren barruan badira mugimendu liberalak islama "mundu demokratiko baten balio liberalekin konprometitutako sinesmen-sistema" gisa interpretatzen dutenak, erradikalismoan eta intolerantzian oinarritutako edozein arauren aurka agertuz.

Koranista gehienek beste musulman batzuek erabiltzen duten arabierazko Korana onartzen dute; hala ere, kritikoak dira beste talde musulman batzuen itzulpen ortodoxo gehienekin, berrikuntza nabariak eta itzulpen-akatsak baitituzte, ideologia jakin batzuetara egokitzeko ahalegintzat jotzen direnak, horietako asko  obskurantistak edo zorrozkeriak direlarik. Koran batzuk parentesi arteko iruzkinez beteta daudela kritikatzen da, *sunna* *āyah*tan oinarrituz irakurlea itzultzaileen ikuspegiaren arabera Korana interpretatzera eramateko. Parentesi arteko iruzkin horiek ez daude arabierazko jatorrizko Koranean. Komentarioak urriak dira itzulpen koranisten artean. Musulman koranista batzuek iradoki dutenez, *hadith*en aurkako jatorrizko debekuak Islamiar Urrezko Aroa ekarri zuen; izan ere, Korana pentsamendu kritiko eta inkisitiboaren aurrean defendatzeko gai izan zen, eta musulmanak, era horretan, jakin-minak izatera eta dilema bakoitzari erantzunak bilatzera hezi zituzten.

Omar ibn al-Jattab *hadith*en lehen aurkari sutsua izan zen. Kalifa honek *hadith*a debekatu izanaren lekukotasun ugari daude.

Syed Ahmad Khan Islamaren barruan mugimendu koranistaren sortzailetzat jotzen da, Korana eta *hadith* aztertzeko "zientzia arrazionala" aplikatzeagatik ezaguna. Ondorioa izan zen *hadith*ak ez direla juridikoki lotesleak musulmanentzat. Bere ikaslea, Chiragh Ali, haratago joan zen, *hadith* guztiak asmakizunak zirela iradokiz.

Sunniten kritikei erantzunez, koranistek diote Mahomaren sententziak Koranean soilik oinarritzen direla eta benetako *hadith*ak eta *sunna* erredundantea izango litzatekeela Koranarekin duten harremanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klorotrifluoroetileno

**Klorotrifluoroetilenoa** konposatu organikoa da, CFCl=CF2 formula duena, klorofluorokarburoen klasekoa eta organofloratuen familikoa. Gas sukoi kolorgea da eter usain arina duena. 

Toxikoa da arnastuz gero.

Hozgarri gisa edo PCTFE eta hainbat kopolimero sintetizatzeko monomero gisa usatzen da.

    CFCl2-CF2Cl + Zn -> CClF=CF2 + ZnCl2

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deep Roy

thumb|250px|Deep Roy 2019an.

**Mohinder Purba**, **Deep Roy** edo **Gurdeep Roy** gisa ezagunagoa, (Nairobi, 1957ko abenduaren 1a), aktore, zinema doblea eszena arriskutsuetan eta txotxongilolari izan da. Familia Indiako jatorria izanik, keniar-erresumabatuarra da.

## Biografia 
Deep Roy Mohinder Purba izenarekin jaio zen Nairobin, Kenyan, 1949ko urtarrilaren 26an. 1,32 metroko garaiera besterik ez du. Londresera joan zen bizitzera, familiarekin, txikitan.

## Ibilbidea 
Bere garaiera txikia eta elementu literarioen erabilera berezia zela eta, aura magiko eta eszentrikoa zuten pertsonaiei bizia eman zien. Royk bere aktore ibilbide osoan zehar ezohikoak diren hainbat rol antzeztu ditu. Bere lehen papera 1976an izan zen, *The New Avengers* telesail britainiarraren «Target!» atalean, non "Klokoe" pertsonaia antzezten zuen. Geroago, urte horretan bertan, zineman debuta egin zuen, *The Pink Panther Strikes Again* filmean, non italiar hiltzailearen papera egin zuen. Bere lan ezagunena Oompa Loomparen papera izan zen, Tim Burtonen *Charlie and the Chocolate Factory* filmean, 2005ean; film horretarako, Royk dantza, yoga eta instrumentu batzuk jotzeko entrenamendu luze bat egin zuen. Tim Burtonekin lan batzuk egin ditu: *Planet of the Apes*, *Charlie and the Chocolate Factory*, *Big Fish*, *Corpse Bride*

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eudoxie Dupuis

**Victoire Eudoxie Dupuis** (Paris, 1825eko azaroaren 16a – *ibidem*, 1912ko abenduaren 28a), ***Victorien Aury***, ***Tante Nicole*** eta ***Meryem Cecyl*** izengoitiz ere ezaguna, frantziar idazle eta itzultzailea izan zen.

## Ibilbidea 
thumb|*Premières leçons de choses usuelles* (1898)
thumb|*Le Petit Lord* (1888)

Eudoxie Dupuis oso katolikoa zen eta batez ere haurrentzako istorio moralak idatzi zituen. Bere liburuetako batzuk hainbat aldiz berrargitaratu ziren.

Bere lanetan Frantziako hezkuntza-sistematik haratago joan ohi zen. 1882ko *La France en zigzag* liburuan, hezkuntza-filosofia berri bat ezarri zuen, aukeren, emozioen eta esperientzia pertsonalen garrantzia azpimarratzen zuena, garai hartako eskola-sisteman ez bezala.

1888an Frances Hodgson Burnetten *Little Lord Fauntleroy* eleberria frantsesera itzuli eta egokitu zuen, *Le Petit Lord* izenburupean.

## Lanak 
### Itzulpenak 
* *Le Petit Lord* (1888)
* *La Caverne blanche* (1895)
* *La Troupe de Don Galaor* (1902)
* *La Fortune de Betty* (1904)
* ''Un trio d'amis'' (1904)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Kahnert

**Juan Kahnert** (1928ko martxoaren 4a - 2021eko irailaren 3a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendi-hegal

thumb|240x240px| Mendi-hegalak.
thumb|240x240px| Aldapa eski igogailuekin.
thumb|
**Mendi-hegala, mendi-hegia**, **mendi-mazela** edo **mendi-magala** mendi edo bestelako goragune baten albo edo alderdi maldatsua, ibarbidea gailurren lerroarekin lotzen duena.

*Mendi-hegal* terminoak bi esanahi ditu: Zentzu orokorrean, batez ere geologia dinamikoan erabilia, lur maldadun edozein azalera esan nahi du, gailurraren edo gailurreriaren eta magalen artean. Beste zentzu batean, forma ganbil baten gainazal inklinatuaren izena da. Forma ahurrei erreferentzia egitean, malda edo aldapa terminoa egokiagoa da.

Termino geomorfologikoari dagokionez, mendi-hegala haranen erliebean gertatzen den malda mota bat da, higadura prozesuekin lotuta. Burbank eta Andersonek adierazten dute mendi-hegala gehienetan lurraren mugimendu tektonikoek eta higadurak sortzen dituztela, eta malda hauek denboran zehar aldatzen direla. Mendi-hegalek ere klima aldaketek eta uraren eraginak jasaten dituzte, horrela haien forma eta inklinazioa modu etengabean aldatzen delarik.

Mendi-hegalen adierazle garrantzitsuena haien aldapa da, leku batetik bestera asko aldatzen dena. Mendian, malda bertikalak daude, 90°-tik hurbil dauden maldak, batzuetan alderantzizko malda gain-ezkakoak. Mendi-hegalen batez besteko inklinazioa 20°-tik gorakoa da, oro har, mendi-oinean eta altueran baino handiagoa, eta maldak txikiak dira (2-3°) lautadan. Malden forma eta aldapa denboran zehar aldatzen dira. Aldapa mota batzuk *malda gogorra* edo *malda pikoa* deitzen dira.

## Mendi-hegal motak 
Mendi-hegal forma hauek bereizten dira:
* Zuzena (inklinazio angelua ez da aldatzen hegalaren luzera osoan),
* Ganbila (inklinazio angelua handitzen da muinoaren oinarrirantz),
* Ahurra (inklinazio angelua handitzen da muinoaren goialderantz),
* Zapaldu,
* Bertikala,
* Zintzilik,
* Konplexua.

Hegalan zehar dagoen profila dela eta, bereizten dira:
* Mendi-hegal laukoak,
* Mendi-hegal konbergenteak,
* Mendi-hegal dibergenteak.

Mendi-hegalaren oinarria osatzen duten materiala kontuan hartuta, honako hauek bereizten dira:
* Mendi hegal harritsuak,
* Finkatu gabeko materialaren maldak,
* Meteorizazioaz estalitako maldak.

## Ikusi ere 
* Eski pista
* Altitudezko zonazioa

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Piotr Migoń: Geomorfologia. PWN, 2013. ISBN 978-83-01-15979-5.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda
* Mendigunea, mendilerroa, mendikatea
* Mendia, muinoa, mendi-oina

## Kanpo estekak
Alicia Kaufmanas

**Alicia Kaufmanas** (Santa Fe, 1940ko abenduaren 20a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Federico Kleger

**Federico Kleger** (Wynberg, 1903ko urtarrilaren 9a - Lurmutur Hiria, 1952ko urtarrilaren 5a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1932ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estanislao Kocourek

**Estanislao Kocourek** (Buenos Aires, 1930eko martxoaren 5a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Günther Kruse

**Günther Kruse** (1934ko uztailaren 5a - 2007ko urtarrilaren 18a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enrique Kistenmacher

**Enrique Kistenmacher** (Concepción Department, 1923ko apirilaren 4a - 1990eko otsailaren 11) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Lavenás

**Juan Lavenás** (Río Negro probintzia, 1914ko irailaren 5a - 1999ko apirilaren 19a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Germán Lauro

**Germán Lauro** (Trenque Lauquen, 1984ko apirilaren 2a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Physarum citrinum

***Physarum citrinum*** *Physaraceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Diderma citrinum*, *Cytidium citrinum*, *Physarum schumacheri var. citrinum*, *Lignydium citrinum*.

## Deskribapena 
**Esporangioak:** Gregarioak edo sakabanatuak, azpi-globo itxurakoak, behealdean lautu samarrak, 0 4 eta 0,7 mm bitarteko diametrokoak, okre argi edo hori zurbil kolorekoak, estipitatuak edo gutxitan sesilak; peridio mehea, kare-ezkata txikiek ia guztiz estalita.

**Hanka:** Karetsua, sendoa, tentea, ildaskatua, goialdean mehetua, hori opakua, laburra, altuera osoaren erdia baino gutxiago, hipotalo txiki batetik gora.

**Kolumela:** Txikia, konikoa edo deprimitu-konikoa, horia, inoiz lakatua edo sasi-kolumela batez ordeztua.

**Kapilizioa:** Trinkoa, delikatua, nodulu ugari, txikiak, biribilduak, horiak, loturak hari hialinoz osatuta daude, zurrunak, nodulurik gabeko hainbat junturarekin.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoi eta lekua 
Hildako egurretan eta goroldiotan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Puerto Rico, Peru, Europa, Himalaiako eremua, Thailandia, Filipinak, Txina, Australia, Zeelanda Berria, Mayotte, Réunion, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poliklorotrifluoroetileno

**Poliklorotrifluoroetilenoa** (**PCTFE**) polimero sintetiko termoplastikoa da, fluoropolimeroen taldekoa, klorofluorokarburoen klasekoa eta organofluoratuen familiakoa. Klorotrifluoroetilenoa polimerizatuz sintetizatzen da.

Aplikazio-esparru zabala du bere egonkortasun termiko eta kimikoa eta hezetasuna egozteko gaitasuna medio.

## Sintesia 
Poliklorotrifluoroetilenoa erradikal-polimerizazioz prestatzen da klorotrifluoroetilenoa monomero gisa usatuz. Erreakzioa masan, disoluzioan, esekiduran eta emultsioan egin daiteke.

## Ezaugarriak 
PCTFEk ezaugarri fisiko-kimiko oso interesgarriak ditu:

* Haustura-tentsio handia
* Egonkortasun termikoa
* Hezetasuna egozteko gaitasuna
* Konposatu kimikoekiko erresistentzia: haluroak, eterrak, esterrak eta konposatu aromatikoak izan ezik
* Oxidatzaileekiko erresistentzia

## Erabilera 
Poliklorotrifluoroetilenoa estrusioz eta injekzioz prozesa daiteke. Bere erabileraren oinarria dira konposatu kimikoekiko erresistentzia eta ez bustitzeko duen gaitasuna. Horren ondorioz, erabilerarik handiena estaldura babesleak dira, elektronikan esaterako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UÇK

**UÇK** — Kosovoren independentziaren alde borrokatu zen erakunde paramilitar nazionalista albaniarra izan zen.

1994an sortu zen eta 1996an agertu zen lehen aldiz publikoki. Haien helburua Kosovoren independentzia zen, haien bitartekoak borroka armatua zen. Modu honetan, KLAren zatiek Serbia, Mazedonia, Montenegro eta Greziako eremu guztiak, gehienbat albaniar etnikoek biztanle zituztenak, Albaniarekin ama-herria bateratu nahi izan zituzten. Sortzaile eta liderra Adem Jashari izan zen 1998an hil zen arte, gero Hashim Thaçi 1999an KLA desegin zen arte.
Johanna Francella

**Johanna Inés Francella**, ezizenez **Yoyi Francela** (Buenos Aires, Argentina, 1993ko abenduaren 4a) argentinar aktorea eta aurkezlea da. Hurrengo urtean, *De girafa* (2015) saioko esatari lanak egin zituen Franco Nied, Camila Ambroggi eta Tomas Allanderekin batera Radio y Punto irratian. 2016an, *Si solo si* telesaileko aktore nagusia izan zen, TV Pública katean eman zuten eta Valentina pertsonaia izan zen hiru denboraldietan.

2017an, Vickyren papera egin zuen haur eta gazteentzako *Heidi, bienvenida a casa* telesailean, Nickelodeon Latinoamerikako. Handik gutxira, Telefe kateko *Golpe al corazón*  telenobelako aktore nagusia izan zen, eta Diego Figueroaren (Stéfano De Gregorio) maitasun-interesa antzeztu zuen bere Celeste Farías pertsonaiak. Urte horretan bertan, *Justo en lo mejor de mi vida* antzezlanaren protagonista izan zen Picadilly antzokian, Miguel Angel Rodriguez, Julia Calvo, Diego Perez eta Pepe Monjerekin batera, eta  zuzendari lanetan Luis Brandoni aktorea aritu zen.

Telebistarako egin zuen hurrengo lana Net TV-ko *Millennials* telesaila izan zen; Alma Carrizoren rola egin zuen bertan, eta Nicolas Riera, Laura Laprida, Juan Manuel Guilera, Matias Mayer eta Noelia Marzolekin partekatu zuen protagonismoa. 2019an, Johannak bat egin zuen Canal 13ko *Argentina, tierra de amor y venganza* telenobelaren zerrendarekin, eta Malenaren papera egin zuen, Luciaren (Delfina Chaves) egunkari berean lan egiten zuen argazkilariarena.

2023ko otsailean, Luzu TV kateak emititu zuen *Antes que nadie* programa digitala gidatzen hasi zen, Candelaria Molfese atera ondoren, non Diego Leuco, Micaela Vázquez eta Martín «El Trinche» Dardik-ekin pantaila partekatu zuen.

## Filmografia 
### Telebista 
### Web orria 
### Bideo musikalak 
## Antzerkia 
## Irratia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eddy Schepers

**Eddy Schepers** (Tienen, 1955eko abenduaren 12a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1978 eta 1990 artean.

## Kirol ibilbidea
Amateurretan bereziki nabarmendu zen eta 1977an Giro delle Regioni, Namurreko Tourra eta Etorkizuneko Tourra bezalako proba entzutetsuak irabazi zituen

Profesionaletan ez zuen hainbesteko arrakastarik izan. Zortzi aldiz hartu zuen parte Frantziako Tourrean eta Stephen Roche irlandarraren laguntzailea izan zen 1987ko Giro-Tour garaipen bikoitzean.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1974**
* Flandriako garaikurra
**1975**
* 2. Romsée-Stavelot-Romséen
**1976**
* 20px Belgikako errepideko txapelketa (amateur)
* Brabanteko errepideko txapelketa
**1977**
* Giro delle Regioni eta etapa 1
* Étoile hennuyère 
* Namurreko Tourra eta 2 etapa
* 20px Etorkizuneko Tourra
* 2. Vic Bodson Sari Nagusian
* 2. Archer Sari Nagusian
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*