Carmen Delgado Álvarez

**Carmen Delgado Álvarez**, (Gijón, Asturias, 1958ko urriaren 25a), psikologoa eta irakaslea da, doktorea Salamancako Unibertsitate Pontifizioan. Ikerketaren Metodologiaren arloan, eta Psikometria eta Aldagai Anitzeko Estatistikako irakasle titularra da. Genero Indarkerian Diziplina Anitzeko Esku-hartzearen graduondoko zuzendaria  da. Diziplina horretan, gure herrialdeko hainbat argitalpenetako egile eta ikertzaile handienetako bat da.  

## Bizitza 
Carmen Delgadoren haurtzaroa La Foz de Morcín eta Sama de Langreoko meatze-giroan igaro zuen. 1960an, bi urte eskas zituenean, aitak lan istripu larria izan zuen ikatz-pikatzaile gisa La Camocha meategian eta familia La Foz de Morcinera joan zen bizitzera.  Aitaren elbarritasun pentsioa hileko mila pezetara iristen ez zenez, beste diru-iturri batzuk bilatzera behartu zuen familia eta herrira itzuli zen Correoseko postariaren kargu egitera. Carmenek garai hartan La Foz de Morcineko "nesken eskola bateratua" deitzen zen eskola publikoan ikasi zituen bere lehen letrak. Lehen mailako ikasketak egin zituen han. 10 urterekin Sama de Langreoko domingotar erlijiosoen ikastetxean hasi zuen batxilergoa barnetegian, eta Oviedoko ordena bereko ikastetxean osatu zituen ikasketak. COU amaitzean, Oviedoko Unibertsitateko Medikuntza fakultatean matrikulatu zen, eta utzi egin zuen. 1983an Salamancako  Pontifize-Unibertsitatean (UPSA) psikologia ikasketak hasi zituen. 1988ko ekainean Psikologiako lizentziatura lortu zuen aparteko sariarekin eta urte bereko urrian Jokabide Zientziei Aplikatutako Estatistikako Irakasle Laguntzaile plaza lortu zuen.

#### Lan Ibilbidea 
UPSAko irakasle gisa, 1993-94 ikasturtean San Salvadorreko (El Salvador) «José Simeón Cañas» (UCA) Erdialdeko Amerikako Unibertsitatera gonbidatu zuten, eta Gizarte Psikologiako katedran kolaboratu zuen, El Salvadorreko armadak hainbat irakasle hil ondoren. El Salvadorren egon zen bitartean, Psikologia Fakultatean eskolak emateaz gain, herri alfabetatze eta aholkularitza psikologikoko proiektuetan lagundu zuen, eta Giza Eskubideen Institutu Interamerikarrerako ikerketa batzuk ere egin zituen. Ikerketa horietako baten emaitza da *«Diagnóstico-Evaluación del estado actual de la educación en Derechos Humanos en El Salvador»* (euskaraz:«El Salvadorreko Giza Eskubideetan oinarritutako hezkuntzaren egungo egoerari buruzko diagnostiko-ebaluazioa»), 1994an Europar Batasunak finantzatua. 

1994an Salamancako lanpostura itzuli zen, eta UNEDek (1995) «*Diseño y tratamiento estadístico de encuestas para estudios de mercados y sondeos de opinión»* (euskaraz: «Merkatuen azterketetarako eta iritzi-zundaketetarako inkesten diseinu eta tratamendu estatistikoko») unibertsitate-aditu titulua lortu zuen. 1995. urte berean, *«Sesgo de género en la medición del neuroticismo. Un estudio de la escala de neuroticismo del Eysenck Personality Inventory»* (euskaraz: «Genero-alborapena neurotizismoaren neurketan. Eysenck Personality Inventory-ren neurotizismo-eskalaren azterketa bat»), bikain cum laude kalifikazioa eta doktoregoko aparteko saria lortuz. Tesi horren emaitzek agerian uzten dute ikerketa psikologikoaren joera androzentrikoa, eta horixe izan zen, hain zuzen ere, «Psikologia eta Generoari» buruzko ikerketa-ildoaren abiapuntua, eta dozenaka ikerketa, biltzarretako parte-hartze eta aldizkari zientifikoetako argitalpen egin zituen.

2003ko ekainean Psikometriako irakasle titularraren plaza lortu zuen. UPSAko Komunikazio Fakultateko «Generoa eta Komunikazioa» graduondokoa zuzendu zuen 2006tik 2008ra. 2006ko urrin, «Genero Indarkerian Diziplina Anitzeko Esku-hartzea» graduondokoa zuzentzen hasi zen UPSAko Psikologia Fakultatean.

2009ko maiatzean, Salamancako Unibertsitate Pontifizioko Psikologia Fakultateko dekano izendatu zuten.

##### Ikertzaile 
Bere ikerketa esparrua genero ikasketak dira. Zehazki, genero-indarkeria (VCM) eta emakumeen aurkako indarkeriari lotutako aldagai psikologikoak ikertzen ditu.

Carmenek prostituzioaren indarkeria eta horren ondorioak ikertu ditu, eta horrela dio: “Prostituzioa osasun publikoko arazoa da” eta jarraitzen du, “Zer da osasun publikoko arazo bat? Populazioaren norbanakoen ongizateari negatiboki eragiten dion egoera da, eta bere handitasunetik edota hilgarritasunetik azter daiteke. Hala, «prostituzioa indarkeria da”, dio: prostituitutako emakumeen %95ek garuneko lesio traumatikoa dute; populazio orokorrean % 8koa da, eta genero indarkeriatik bizirik atera diren emakumeetan %42koa. Katedradunak estres post-traumatikoari ere erreparatu dio, eta prostituitutako emakumeek bizi duten lesio psikikoaren zikloa azaldu du: emakume horien % 68k jasaten dute, biztanleria orokorraren % 8k, gerrako beteranoen % 20 edo 30ek eta genero-indarkeriaren biktima diren emakumeen % 64k.

Horrek guztiak despertsonalizazioa eragiten die bizirik dirautenei, hau da, identitate pertsonalaren zeinurik eza; gizarte-isolamendua, ingurune sozialarekin harremana haustea eta hornitzaile emozional bat bilatzea, loturaren hornitzaile “faltsu” bat, hala nola proxeneta, senargai faltsua, etab.

Ikerketak azaltzen du: "Prostituitzailerik gabe prostituitutako emakumerik" ez dagoela, horregatik “prostituitzaileek ezaugarri psikologikoak sexu-erasotzaileekin partekatzen dituztela”Sexu-indarkeria ezin da sistema patriarkalarekin, hierarkiarekin, zerikusia duten beste indarkerietatik bereizi. «Sexu-indarkeria ukatzea konstante historikoa da» eta kaltearen erreparazioak ez du indibiduala bakarrik izan behar: soziala izan behar du. 

Delgado Álvarezek aztertu du zergatik dagoen gazte asko bere burua progresistatzat jotzen duena arlo askotan eta, prostituzioari dagokionez, politika erregulazionisten alde agertzen dena, nahiz eta datuek erakusten duten jarduera horrek “emakumeak hiltzen dituela, berdintasunezkoa ez den sexualitate-eredu bat berresten duela eta emakumeen gorputza gizonen gozamenaren zerbitzura dagoela”. 

Prostituzioa arautu duten Alemania, Holanda edo Zeelanda Berria bezalako herrialdeetan emaitzak hain negargarriak izan dira, ezen Holanda ere bere legedia aldatzea planteatzen ari baita, "ez baita lortu lortuko zuela ziotena: ez da emakumeen bizitza hobetu prostituzioan, batere ez da arautu nahi, ez dielako inolako onurarik ekartzen, salerosketa areagotu egin da, prostituzioaren kultura normalizatu egin da eta mafiek askoz ere askatasun handiagoarekin jarduten dute". Espainia da Europar Batasunean prostituzioa kontsumitzen duen lehen herrialdea, eta Carmenek ohartarazi du ideia bat irudikatzen dela: “Prostituzioa aurrerakoia da, eta sexu askapen gisa etsitzen da prostituzioan ari diren emakumeen zapalkuntza dena”. Bere iritziz, gazteak liluratuta sentitzen dira itxurazko askatasun diskurtso horrekin, atzean esplotazioa dagoela aztertu gabe. Ez da ahaztu behar diru asko mugitzen duela, munduko hirugarren ekonomia kriminala da, eta horrek berau indargabetzea zailtzen du, diru-interes handiak baitaude atzean.

## Argitalpenak 
1991ean hasi eta 2025era arte bere lan ekoizpena ugaria izan da, kongresuen ekarpenak egin ditu, eta hainbat artikulu idatzi ditu, ahaztu barik liburu desberdinetan idatzitako kapituloak.

##### Liburuak 
* *"Viajando a Ítaca por mares cuantitativos: manual de ruta para investigar en grado y postgrado"*. Carmen Delgado Álvarez. Amarú, 2014.   .

* "***El** **proceso de la investigación cualitativa**: manual de procedimiento: ejemplificación con una tesis doctoral".* María Cruz Sánchez Gómez, Carmen Delgado Álvarez, María Carmen Santos Asensi. Fundación Intras, 2012.  .

* ***"Género y comunicación".*** Juan F. Plaza Sánchez, Carmen Delgado Álvarez. Fundamentos, 2007.  
* *"Habilidades directivas: estudio de sesgo de género en instrumentos de evaluación".* María Francisca Martín Tabernero, Carmen Delgado Álvarez. Fundación MAPFRE, 2000.   

* *"Psicología, 2ª Bachillerato: humanidades y ciencias sociales".* coord. por Fernando Martínez Llorca; Icíar Alonso Araguás (aut.), Carmen Delgado Álvarez (aut.), María Paz Quevedo Aguado (aut.), Teresa Sánchez Sánchez (aut.). Editex, 1999.    

* *"Estadística aplicada: tratamiento informático con Stat-View 512+" .* María Francisca Martín Tabernero, Carmen Delgado Álvarez. Universidad Pontificia de Salamanca, 1993.    

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak