open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1983ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1983ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 1. Edizioa izan zen. Abenduaren 2tik 21era arte ospatu zen Soreasu Antzokian. Hain zuzen, euskal antzerkigintza indatzea, taldeak ezagutaraztea, antzerki berriak sortzea eta euskara bultzatzea helburu izanda sortu ziren topaketak urte honetan. 

Aipagarria da lehen urte honetatik interes handia piztu zutela antzerki topaketek, bai antzerki taldeek bertan antzeztu nahi izateko, baita ikusleen aldetik ere. Edizio hau arrakastatsutzat hartuta, etorkizun oparoko topaketak sortu ziren eta herriko udalak tinko heldu zion bere antolakuntzari. 

1983an sari ugari banatu ziren:

* Antzerki egokienari: Alegiko Intxurre taldeari eta bere zuzendari Iñaki Begiristaini. 
* Gizonezko antzezlari onenari: Baionako XIRRIXTI MIRRIXTI taldeko “Bettiri”. (Peio Berhokoirigoin)  
* Emakumezko antzezlari onenari: Zarauzko LIZARDI Jakintza taldeko “Maikrux”. (Usoa Ortiz de Zarate) 
* Zuzendari egokienari: Baionako XIRRIXTI MIRRIXTI taldeko Daniel Landart. 
* Dekorazio onenari: Azpeitiko ANTXIETA antzerki taldeari. 
* Euskaraz sortutako antzerki egokienari: Guztiak euskaraz sortuak izan ziren. Debako GOAZ taldeari eman zitzaion.

Kartelaren egileak A.Rodriguez, J.Beristain eta M.L.Aizpuru izan ziren, lehiaketa bidez.

## Antzezlanak 
thumb|252x252px|Alegiko Intxaurre Antzerki Taldea, "Bata zu ta bestea ni" antzezten, 1983an.
thumb|251x251px|Baionako Xirrixti Mirrixti Taldea, 1983an.
thumb|248x248px|Zarauzko Lizardi Taldea "Mutil zar" antzezten, 1983an.
thumb|249x249px|Debako Goaz Antzerki Taldea "Gernika" antzezten 1983an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2021eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**2021eko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 39.Edizioa izan zen. Urriaren 15etik azaroaren 14ra ospatu zen Soreasu Antzokian. Hala ere, Dinamoa Sormen Gunean eta herriko zeinbait gunetan ere ekintza batzuk egin ziren.

Edizio hau ere COVID-19 pandemiak bete-betean kolpatu zuen baina antolatzaileek ez zuten bertan behera utzi eta, horren ordez, aldaketa nabariak izan ziren topaketetan. Hain zuzen, 38.edizioan bezala, ez zen eskola antzerkirik egon eta emanaldien ordutegian ere aldaketak izan ziren. Etxeratze-agindua zela eta, emanaldiak lehenago hastea adostu zen eta edizio honetan arratsaldeko zazpietan izan ziren guztiak.

Urte honetan ere Corrado Masacciren erakusketa bat ikusgai izan zen Foru ibilbideko udal aretoan eta herriko ikastetxeek bisita gidatuak izan zituzten.

2021eko Ikusleen saria Kamikaz Kolektiboa eta TTak Teatroaren *“3 kotse, azukre asko eta brandy gehiegi”* lanak jaso zuen eta kartelaren egilea Azpeitiko Udala izan zen, pandemia zela eta ez baitzen lehiaketarik antolatu edizio honetan ere.

## Antzezlanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maarten van Heemskerck

**Maarten van Heemskerck** edo *Marten Jacobsz Heemskerck van Veen*  (Heemskerk, 1498ko ekainaren 1a - Haarlem, 1574ko urriaren 1a) herbeheretar margolaria izan zen.

Jan van Scorelen Haarlem-en ikasle izan zen eta italiar eragin estiloarekin margotzen ikasi zuen. 1532an Italiako iparraldetik eta erdialdetik bidaiatu zuen,  eta bertan lan egin zuen 1536an Herbehereetara itzuli zen arte.

Marrazkiak egin zituen Herbehereetako lehen artistetako bat izan zen, ondoren merkatuan inprimatzeko. Munduko mirariei buruzko serie baterako marrazkiak egin zituen. Ohiko zazpi mirariei Koliseo Erromatarra gehitu zien zortzigarrena bezala.

## Iruditegia 

Marten van Heemskerck 003.jpg|thumb|Family of Pieter Jan Foppeszen familia
Maarten van Heemskerck II.jpg|Crescenzi etxearen hondakinak
Colossus of Rhodes.jpg|Rodasko koloso
Heemskerck-hanginggardens.jpg|Babiloniako lorategi esekiak
Temple of Artemis.jpg|Artemisaren Efesoko tenplua
Statue of Zeus.jpg|Zeusen Olinpiako estatua
Pharos of Alexandria.jpg|Alexandriako itsasargia
Giza.PNG|Gizako piramide handia
Mausoleum of Halicarnassus.jpg|Halikarnasoko mausoleoa, 1572
Self-portrait with the Colosseum, by Maerten van Heemskerck.png|Aotuerretratua koliseoarekin
Heemskerck Ecce Homo 07.jpg|Ecce Homo (1544)
Maerten van Heemskerck - Panorama with the Abduction of Helen Amidst the Wonders of the Ancient World - Google Art Project.jpg|left|thumb|Parisek Helene bahitu zuen
De heilige Lucas schildert de Madonna - Maarten van Heemskerck-1532.JPG|San Lukas Ama Birjina margotzen
Marten van Heemskerck 001.jpg|San Lukas Ama Birjina margotzen

## Kanpo estekak
Bego Alabazan

**Begoña Gómez Abrisketa** (Bilbo, Bizkaia, 1966ko otsailaren 19a) **Bego Alabazan** izen artistikoa duena, ipuin-kontalaria da. Ahozko narrazioan egindako lanagatik da ezaguna.

## Biografia 
Bego Alabazan Bilbon jaio zen 1966an. Euskal Filologian lizentziaduna da Deustuko Unibertsitatean, eta Irakurketa eta Haur Literatura Sustatzeko III. Masterra eta hainbat ikastaro egin ditu ahozko narrazioarekin lotuta. Urteak eman zituen helduei euskara irakasten eta ipuinak kontatzen, eta azkenean barrutik gehien betetzen zuena aukeratu zuen: ipuinak kontatzea, hain zuzen ere.

### Ibilbide artistikoa 
Alabazani txikitatik gustatzen zitzaion kontatzen zitzaizkion istorioekin jolastea. Horrela, besteak beste, txotxongiloak, marrazkiak eta muralak erabiltzen zituen lagungarri berak gero beste pertsona batzuei kontatzeko. Hori horrela, 1996. urtean “Kandelen argipean” izeneko ahozko narrazioko taldea sortu zuen beste hiru kiderekin batera, eta harrezkero ipuinen munduan murgildu zen.

1998tik 2009ra arte “Kandelen Argipean” taldean Bilboko BilboRocken helduentzako ipuin-saioen egitaraua bideratzen lagundu zuen, eta 2006ko lehen ediziotik 2012ra arte, urtero hartu zuen parte Euskal Herriko Elkarteak antolatutako “Bazen behin…” festan.

2020an, “La Nobleza de Bereterretxe”/"Bereterretxeren Noblezia" liburua autoargitaratu zuen, gaztelaniaz eta euskaraz, publiko helduari zuzendutako “Bereterretxeren Kanthoria”  ahozko narrazio saioan oinarritua.

2018tik aurrera, Lope García de Salazar banderizoaren bizitzari buruzko “Muñatoneseko Azpi Jokuak” obran antzezten du, ahaide nagusi honen bizitzan garrantzitsuak izan ziren hiru emakumeri ahotsa eta bizitza ematen, Pobaleko Burdinola-Bizkaiko Foru Aldundiak antolatuta.
* Munduko familiarik onena.
* Sagu txiki, sagu maite.
* Nire burua maite dut.
* Kutxa txiki magikoak.
* Euskal mitologia.
* Beldurrari beldurrik ez.
* Nolako neskak!!!.
* Ipuin hegalariak.
* Barre egiteko ipuinak.
* Auzotik atera gabe.
* Naturaren magia.

#### Helduentzat 
* Ipuin ilunak.
* Azken bisitaria.
* Txirulari kontalari.
* Kontako banizu…
* Arrazoien bila.
* Ipuin BEROtikoak.
* Bereterretxeren kanthoria.

### Itzal itzelak- itzal txinatarren teknikaz 
* Hansel eta Gretel.
* Johnny Cold Feet.
* Titiritesa.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Tolosaldean ospatzen den Ahoz-aho jaialdiak 2019an Urrezko Kalabaza eman zion Alabazan taldeari ahozko narrazioaren alde egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ahoz-aho, ipuinak ez dira geldituko kanpainako 3. bideoa
* Ipuin-kontaketa Abusuko VIII. Kultur Astean
* Alabazan taldearen web orria
* Alabazan taldearen facebook orria
* Alabazan taldearen instagram orria
Donazaharreko bide-gurutzea

thumb|250px|Gurutzea gertutik ikusita.
**Donazaharreko bide-gurutzea** Nafarroa Behereko Donazaharre herrian dagoen bideko gurutzea da. 1971tik Monumentu Historiko gisa erregistratuta dago. Herriaren erdigunean dago kokatuta.

## Deskribapena 
Donejakue bidean kokatuta dago gurutze hau. Eskultura XVII. mendekoa izan daiteke. Gurutzea kapitel batean amaitzen den zutabe monolitiko baten gainean zigilatuta dago. Lau eskailerako idulki baten gainean dago eta bertan grabatuta dago nahiko berria den inskripzio bat. Bola itxurako erremateak ditu apaingari gisa. Gurutzearen besoak eusten dituzten aingeruen buruak hegoetan bilduta daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michel Herjean

**Michel Herjean** (Brest, 1943ko irailaren 11 &ndash; Pabu, 2022ko urriaren 6a) bretoi sindikalista eta independentista izan zen.

1960 maiatzeko matxinadetan parte hartu zuen Bresten. Strollad ar Vror alderdiarekin bat egin zuen eta Bresteko alkatetza lortu zuen, baina ez zuen lortu. Geroago, Front socialiste autogestionnaire bretonarekin bat egin zuen, eta borroka herrikoi antinuklearrak eta petrolio isurketen aurkakoak antolatu zituen.

Bretainiako Herri Fronteko kide izan zen, eta 1978an atxilotu zuten, Versaillesko Justizia Jauregian bonba bat jarri ondoren. 1979tik 1981ean François Mitterrandek amnistia eman zion arte egon zen kartzelan.

Emgannen sortzaileetako bat izan zen 1983an, eta idazkari nagusia hainbat urtez. Skoazell Vreizheko idazkari nagusia ere izan zen 1989tik 2003ra. 1984an José Luis Álvarez Santacristinarekin sare bat antolatu zuen Bretainian euskal errefuxiatuak hartzeko.
Julen Azkona

**Julen Azkona** ezizenez **Neu Troia** (Iruñea, 1993) abeslari nafarra da, Donostian bizi dena.  

## Ibilbidea 
Musika introspektiboa egiten du eta etxean grabaturiko EP-ak atera ditu. 2024an lehenengo disko luzea atera du, Arriskuaren xarma. Gorka Gabilondo, Xabier Matxain eta Iker Vazquez izan ditu alboan. 

## Diskografia 
* *Juju* (2016, autoekoizpena) - EPa
* *Juju in love/Odisea* (2019, autoekoizpena) - EPa
* *Konfinamendu sesioak* (2020, autoekoizpena) - EPa
* *Arketipoak* (2022, Balio Dute) - EPa
* *Arriskuaren xarma* (2024, Balio Dute)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mainlander

**Mainlander** 2021ean Azpeitian hainbat musikari beteranok sorturiko taldea da. Izena Philipp Mainländer filosofoaren omenez ezarri zioten taldeari.

## Diskografia 
* *Mainlander* (2022, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dena (musika taldea)

**Dena**  Ondarroan 2017. urtean sorturiko rock musika taldea da..

## Diskografia 
* *Ezer sentitzeko* (2020, autoekoizpena)
* *Zure mugadun hutsune* (2022, Bonberenea Ekintzak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Bladi kapera (Donazaharre)

**San Bladi kapera** Nafarroa Behereko Donazaharre herrian dagoen erorkia da. Herriko beste eraikin moduan, hau ere Erdi Arokoa da, XII. mendekoa, alegia. Leku honetan ezarritako ospitalearen eta komandariaren aztarna da. Monumentu Historiko gisa jasota dago.  

## Historia 
Kapera multzo baten barruan zegoen, Apat Ospitaleakoa, alegia. Aztarnategia XII. mendetik Jerusalemgo San Joan Zaldunen Ordenaren komandaria, ospitale, kapera eta errota baten egoitza izan zen. Baionako ''Livre d'Or''-ek 1194an "l'Hospitale et Oratorium de Apate" aipatzen du. Komanderia jabetza nazional gisa saldu zen Iraultzan. 1803an Donibane Zaharrean sartu zen Apat Ospitalearen parrokia. Ospitalea 1950eko hamarkadan suntsitu zuten. San Bladi kaperaren aztarnak bakarrik gelditzen dira, XII. mendeko eraikin erromanikoa. 

XVIII. mendeaz geroztik abandonatuta dago kapera hau; 1703an Baionako gotzainaren bisita pastoralak gaizki zaindutako eraikin bat deskribatu zuen. Izan ere, 1902an kaperaren absidea suntsitua izango zen. Lurraren mailan geratzen diren zimenduek oraindik posible egiten dute abside erdi-zirkularren trazadura berreraikitzea. 

1922an, markoa berritu zen. Gaur egun, eraikina nekazaritza estalpe bihurtuta dago. Jabego pribatuaren eskuetan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marianne Beth

**Marianne Beth** (Viena, 1889ko martxoaren 6a &ndash; New York, 1984ko abuztuaren 19a) austriar abokatu eta feminista judua izan zen. 1921ean, zuzenbidean doktoratu zen lehen austriar emakumea izan zen. 

## Biografia 
Marianne Weisl izenarekin jaio zen Vienako familia burges batean. Aita abokatua zuen. 1906an Berlingo Karl Beth teologoarekin ezkondu zen eta judaismotik protestantismora bihurtu zen.

1908an erabaki zuen zuzenbidea ikasi nahi zuela, baina garai hartako emakumeei ez zitzaien uzten Vienako Zuzenbide Fakultatean sartzen. Beraz, lehenengo orientalismoa ikasi zuen; ekialdeko hizkuntzei buruzko doktoretza lortu zuen. 1919an Zuzenbide Fakultatean inskribatzeko arauak aldatu ziren. 1921 Vienako Fakultate Juridikoan zuzenbideko lehen doktore bihurtu zen. 1928tik aurrera abokatu lanetan aritu zen.

Emakumeen gaiei buruz maiz idatzi zuen, eta 1931ko *Das Recht der Frau* (Emakumaren eskubideak) legezko eskuliburua idatzi zuen. Austriako Emakumeen Erakundearen sortzaileetako bat izan zen.

Austriako emakumeen mugimenduko hainbat elkartetan parte hartu zuen, bereziki emakumeen berdintasun juridikoaren testuinguruan. Batez ere, balio iraunkorra dute 1925ean eta 1931n argitaratutako *“Senar-emazteen Lege Berria”* eta *“Emakumearen Eskubideak”* azterlanek. Gainera, Mariannek funtzio ugari bete zituen: adibidez, kreditu-institutu bat eta langile intelektualen kontseilu zentral bat eta amatasun-etxearen sorreran parte hartu zuen. 1930ean, erlijioaren psikologiaz ere arduratu zen Mariannek Kant saria jaso zuen sinesmenen psikologiari buruzko ikerketa batengatik. Lagun Elkarteko (kuakeroak) kide eta idazkari ere izan zen, Nazioarteko Abokatuen Elkarteko idazkari nagusi, Austriako Emakumeen Elkarteen Federazioko batzarrean eta Austriako Emakume Langileen Nazioarteko Elkarteko (Austriako adarra) kide eta idazkari, Austriako Emakumeen Elkarteko lehendakari eta Austriako Emakume Optimisten Elkarteko lehendakari.

1938an Alemania naziak Austria (Anschluss) bereganatu zuenean, bere izena abokatuen erregistrotik ezabatu zen eta Bethek eta bere senarrak Estatu Batuetara emigratu zuten. 1939tik 1942ra, soziologia irakatsi zuen Reed Collegen, Portlanden, Oregonen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1930ean, Kant saria jaso zuen sinesmenen psikologiari buruzko ikerketa batengatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marianne Beth en the Brooklyn Museum Dinner Party database of bastante women. Accessed March 2009.
* Österreichische Soziologinnen und Soziologen im Exil 1933 bis 1945 In German Accessed March 2009.
* Marianne Beth Knowledgebase Helduak Education The on line knowledge platform for topics relant tono the theory and practice of heldua education in Austria. Accessed March 2009 Original German.
Anibal Echeverria

**Anibal Echeverria** (1988ko abuztuaren 14a) Salvadorko futbolaria da, United Premier Soccer Leagueko Western Nevada FC Coyotes taldean jokatzen duena.

## Karrera 
Echeverriak 2008an unibertsitateko futbolean jokatu zuen Feather River College-n, non taldeari CCCAA North Region kanporaketetara igotzen lagundu zion. 

Echeverriak areto futboleko talde ugarirekin jokatu du, Sacramento Surge, San Francisco Stompers, Phenomenos FC eta Turlock Express barne.  United Soccer League-ko Reno 1868 FC taldearekin sinatu zuen 2017ko otsailaren 9an. 

### Nazioartekoa 
Echeverriak El Salvadorko areto futboleko selekzio nazionala ordezkatu du 2015eko Aretoko Munduko Kopako selekzioan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
H II eskualde

[link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/Nursery_of_New_Stars_-_GPN-2000-000972.jpg/252px-Nursery_of_New_Stars_-_GPN-2000-000972.jpg|thumb|269x269px|[NGC 604, H II eskualde erraldoia Triangeluko galaxian.]]
**H** **II eskualdea** edo **HII eskualdea** izarren arteko hidrogeno atomikoko eskualde ionizatua da.Eskualdea partzialki ionizatutako gas-hodei molekular batean egon ohi da. Hodei horretan, izarrak berriki eratu dira. Argi-urte batetik ehunka urtera bitarteko tamaina eta zentimetro kubikoko partikula gutxi batzuetatik milioi batera izan ditzakete. Orion nebulosa, H II eskualdea dena, 1610ean ikusi zen teleskopioz, mota honetako aurkitutako lehen objektua.

Eskualdeek edozein forma izan dezakete izarren eta gasaren banaketa irregularra delako. Eskualde horietan sortutako bizi laburreko izar urdinek argi ultramore kantitate handiak igortzen dituzte, inguruko gasa ionizatuz. H II eskualdeak, batzuetan ehunka argi-urte dituztenak, sarritan hodei molekular erraldoiekin lotzen dira.  Normalki, multzokatuak edo harilkatuak agertzen dira, eta, batzuetan, Zaldi Buru nebulosa bezalako forma konplexuak dituzte. H II eskualdeek milaka izar erditu ditzakete zenbait milioi urtean. Azkenean, supernoba-leherketek eta izar-kumuluko izarrik masiboenen izar-haize indartsuek H II eskualdeko gasak sakabanatuko dituzte, eta sortu diren izar-multzo bat atzean utziko dute.

H II eskualdeak distantzia handietara ikus daitezke unibertsoan, eta H II eskualde estragalaktikoak aztertzea garrantzitsua da galaxien distantzia eta konposizio kimikoa zehazteko. Galaxia espiralek eta irregularrek H II eskualde asko dituzte, eta galaxia eliptikoek ia ez dute horrelakorik. Galaxia espiraletan, gure Esne Bidea barne, H II eskualdeak besoetan aurki daitezke; galaxia irregularretan, berriz, kaotikoki banatzen dira. Galaxia batzuek H II eskualde izugarriak dituzte, dozenaka mila izar izan ditzaketenak. Hona hemen adibide batzuk: Tarantularen Nebulosa Doradusen 30. eskualdean, Magallaesen Hodei Handian, eta NGC 604, Triangeluko galaxian.

## Kanpo estekak
1984ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**1984ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 2. Edizioa izan zen. Azaroaren 30etik abenduaren 21era arte ospatu zen Soreasu Antzokian. 

Azpimarratzekoa da edizio honetan lehen aldiz haurrentzako antzezlanak sartzen direla topaketetan, aurreko eta lehendabiziko edizioan horiek kanpo gelditu baitziren. Gainera, antzezlan eskaera gehiago izan ziren topaketetan zeuden antzezteko aukerak baino.

1984an sari ugari banatu ziren:

* Haurrentzako antzerki egokiena: Taupada taldearen *“Behin batean, ju, ju, ju…”* lanari.
* Haurrentzako antzerkian aipamen berezia: Orain taldeko *“Kuluskaka”* lanean Arlekiñoren papera antzeztu zuenarentzat.
* Antzerki egokienari: Bordaxuri taldeari *“Basajaun”* lanagatik. 
* Gizonezko antzezlari onenari: Bordaxuri taldeko “Paulori”. (Txomin Heguy) 
* Emakumezko antzezlari onenari: Azpeitiko Antxieta taldeko “Kaxildari”. (Pilar Aizpitarte)
* Zuzendari egokienari: Bordaxuri taldeko Francis Basteroti. 
* Dekorazio onenari: Xirrixti Mirrixti antzerki taldeari. 
* Euskaraz sortutako antzerki egokienari: Antonio Maria Labayenen “Basajaun” lanari 
thumb|Donostiako Bederen 1 Taldea "Gure herria" antzezten
thumb|252x252px|Zarauzko Branka Antzerki Taldea "Beteluko balnearioko mirakulua" antzezten.
thumb|252x252px|Hazparneko Bordaxuri Antzerki Taldea "Basajauna" antzezten.
thumb|250x250px|Elgoibarko Taupada Antzerki Taldea "Behin batean...ju ju ju" antzezten.
thumb|251x251px|Antxieta Antzerki Taldea "Lapurreta hurtsua" antzezten.
Kartelaren egileak  A.Rodriguez, J.Beristain eta M.L.Aizpuru izan ziren, lehiaketa bidez.

## Antzezlanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2020ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**2020ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 38.Edizioa izan zen. Urriaren 31tik azaroaren 23ra ospatu zen Soreasu Antzokian. Hala ere, Dinamoa Sormen Gunean eta herriko zeinbait gunetan ere ekintza batzuk egin ziren.

Edizio hau COVID-19 pandemiak bete-betean kolpatu zuen baina antolatzaileek ez zuten bertan behera utzi eta horren ordez, aldaketa nabariak izan ziren topaketetan. Hain zuzen, ez zen eskola antzerkirik egon eta emanaldien ordutegian ere aldaketak izan ziren. Etxeratze-agindua zela eta, emanaldiak lehenago hastea adostu zen eta edizio honetan arratsaldeko zazpietan izan ziren guztiak.

Urte honetan ere Corrado Masacciren erakusketa bat ikusgai izan zen Betharram aretoan.

2020ko Ikusleen saria Horman Poster-ren *“Antigone, edo ezetzaren beharra”* lanak jaso zuen eta kartelaren egilea Azpeitiko Udala izan zen, pandemia zela eta ez baitzen lehiaketarik antolatu.
Fitxategi:XXVIII Euskal Antzerki Topaketak aurkezoena 2020.jpg
Fitxategi:EUSKAL ANTZERKI TOPAKETAK Sari banaketa 2020.jpg

## Antzezlanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*2020ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketen Uztarriako atal berezia
*2020ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak barrutik 
*"Erlauntza" antzezlanari buruzko kronika
*"Tribis, baserri galdue" antzezlanari buruzko kronika
*"Matriuska" antzezlanari buruzko kronika
*"Urruna" antzezlanari buruzko kronika
*"Ikimilikiliklik" antzezlanari buruzko kronika
Ipurditik ahora

**Ipurditik ahora** (, *ATM* edo *A2M*) pornografia industriako jargoiko termino bat da zeinak uzki-sexuaren ondoren aho sexura pasatzea deskribatzen baituen. Batez ere, zakil tentea sexukidearen uzkitik atera bezain laster kidearen ahora edo beste norbaiten ahora eramatean datza.

## Osasun kezkak 
Ipurditik ahora pasatzearen hartzaileak uzkian egondako zakil edo objektu bati felazioak egiten badizkio, osasun-arriskuan egon daiteke. Arriskuetako bat digestio-traktuan asaldurak agertzean datza; hau da, ondestetik ahora eta goi digestio-aparatura heste-flora normala sartzea. Hartzailearen uzkiko eta ondesteko eremua gonorrea bezalako sexu-transmisiozko gaixotasun batez kutsatuta balego, infekzioa pertsona horren ahora edo eztarrira transmititzeko arriskua legoke. Hesteetako parasitoak eta beste organismo batzuk ere kutsa litezke gorotzen bidez. 

Horrenbestez, sexu-transmisiozko infekzioak eta parasitoak transmititzeko arriskua oso handia
da kutsatutako pertsona baten gorotz-partikulak kutsatu gabeko baten ahora transmititzen direnan.

## Industria pornografikoan 
Industria pornografikoko antzezleek enemak erabili ohi dituzte uzkiak garbitzeko uzki-sexuko eszenak egin aurretik. Hala ere, enemek bakarrik gorotz-partikulak garbitzeko balio dute, eta ez dituzte sexu-transmisiozko gaixotasunen kutsatzea prebenitzen.

## Ikus, gainera 
* Anilingus
* Koprofilia

## Kanpo estekak
Enkidu

**Enkidu** (; *EN.KI.DU10*) antzinako mitologia mesopotamikoan legendazko izakia izan zen, gerrako zerbitzaria eta Gilgamex Urukeko erregearen laguna. Bere abenturak Sumertar poemetan eta *Gilgamexen epopeia* Akadtarrean konposatu ziren, K.a. 2. milurtekoan idatzia. Gizon basatiaren irudikapenik zaharrena da, Mesopotamiako arte-irudikapenetan eta Ekialde Hurbileko literaturan behin eta berriz agertzen den motiboa. Badirudi Enkidu gizaki primitibo gisa agertzea bertsio babiloniko zaharraren (K.a. 1300-1000) paraleloa izan daitekeela, Sumertar poemetan gerlari boteretsu gisa irudikatu baitzen.

Mesopotamiako artean erakutsitako "gizaki-zezena" bera izan daitekeela iradoki da, gizon baten burua, besoak eta gorputza eta zezen baten adarrak, belarriak, isatsa eta hankak dituela. Handik aurrera, gizakiekin eta giza moduekin izandako elkarreraginek zibilizaziora hurbiltzen dute, eta Gilgamex Urukeko erregearekin borrokatzen da. Enkidu mundu basatia edo naturala da. Nahiz eta Gilgamexen parekoa izan indarrari eta kargari dagokionez, Gilgamexek antitesi gisa jokatzen du, hiriko erregeari kontrajarrita.

Enkiduren zerbitzari ipuinak bost poema sumertar bizitan kontatzen dira. Poema horietan Gilgamexen esklabo baten gisa hasten da, eta lagun gisa amaitzen du azken poeman. Epikan, Gilgamex erregearen arerio gisa sortzen da Enkidu. Herria tiranizatu du, baina lagun egiten dira, eta elkarrekin Humbaba munstroa eta Zeruko Zezena hiltzen dituzte. Horregatik, Enkidu zigortu eta hil egin dute, behar baino lehen hiltzen den heroi boteretsuaren papera eginez. Enkiduren galera sakon eta tragikoaren ondorioz, heriotzatik ihes egin nahi du Gilgamexek, hilezkortasun jainkotiarra lortuz.

Enkidu ez da ia existitzen Gilgameshi buruzko istorioetatik kanpo. Gaur egungo ezagutzaren arabera, inoiz ez zen jainkoa izan gurtzaren aldetik, eta Mesopotamia zaharreko jainko-zerrendetatik kanpo dago. Dirudienez, garai paleobabilonikoaren inbokazio batean agertzen zen, haur baten negarra lasaitzeko asmoz esaten zena. Testu horrek gogorarazten du, halaber, Enkiduk zehaztu zuela gauez igarotzen den denboraren neurketa, itxuraz, gauez artaldeak zaintzen aritzen zela epikan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gonzi

**Álvaro González Crespo**, futbolean **Gonzi** bezala ezaguna, (Iruñea, Nafarroa Garaia ) nafar futbolaria da, atezain moduan aritzen dena. Osasunako harrobian hezi da. 2024ko udan Frantziara joan zen jokatzera.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Teka (argipena)

**Teka** terminoak hainbat adiera du:

* **Teka**, etxetresnen fabrikatzaile alemana, Kantabrian ere kokatua. Izen berarekin ezagunak izan dira bere kirol talde babestuak, bereziki:
** **Teka Cantabria**, eskubaloi taldea.
** **Teka** txirrindularitza taldea.
* **Teka**, Asiako zuhaitz bat (Tectona grandis).
* **Tekak** esaten zaie biologian zenbait egitura morfologiko desberdinei.
Balutxi zaldi

**Balutxi zaldia**  Pakistan aldeko Balutxistango zaldi arraza bat da. Bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da, nahiz eta zaldi tamainako arrazen ezaugarri gehiago izan.

Zaldi arraza hau balutx herriarekin lotuta agertzen da.

Arrazan oso berekoa den ezaugarria bere belarriak dira, emanda edo jirata bezala baitaude, eta elkarrekin ikutzen dira batzuetan. Ezaugarri hau gertuko marwari zaldi arrazarekin partekatzen du zein Kathiawari zaldiarekin ere.

Zela zaldia bezala erabiltzen da.

## Arrazaren historia 
Bere jatorrian berberiar zaldia dagoela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
### Bideoak
Arthur Nikisch

**Arthur Nikisch** (Mosonszentmiklós, 1855eko urriaren 12a - Leipzig, 1922ko urtarrilaren 23a) hungariar orkestra-zuzendaria i,an zen.

1866an hasi zituen ikasketak Vienako Kontserbatorioan, eta Felix Otto Dessoff konpositorearen, Johann von Herbeck zuzendariaren eta Josef Hellmesberger biolinistaren eskolak jaso zituen, eta konposizioan, biolinean eta pianoan sariak irabazi zituen. Vienako Filarmonikan eta Bayreutheko Jaialdiaren inaugurazio saioan jo zuen.

Orkestra-zuzendari ospea lortu zuen. Leipzigeko Opera, Boston Symphony Orchestra, Berlingo Orkestra Filarmonikoa, Vienako Filarmonika, Concertgebouw Orchestra eta London Symphony Orchestra zuzendu zituen. Anton Brucknerren, Piotr Txaikovskiren, Ludwig van Beethovenen eta Franz Liszten lanaren interprete nabarmena izan zen. Johannes Brahmsek laudatu zuen Nikischek nola zuzendu zuen Laugarren sinfonia.
Un asunto privado (telesaila)

***Un asunto privado*** espainiar misteriozko telesaila da. Bambú Produccionesek Amazon Prime Videorako sortua, Bilboko Mixer estudioan egin zituzten lehen denboraldiko atalen bikoizketak eta, estreinaldiaren egunean, euskarazko azpidatziekin ikusi ahal zen. Zortzi atal ditu, eta 1940ko hamarkadaren amaieran dago kokatuta, Galizian. Aura Garrido eta Jean Reno dira protagonistak.

## Sinopsia 
Marina Quiroga goi-mailako klaseko neska gazteak misterioarekiko grina handia du. Serieko hiltzaile batek prostituta batzuk hiltzen dituenean, haien bularrean lis-lore bat grabatuta utziz. Marinak, bere etxezain eta lagun leial Hector gizon sentibera eta behatzailearen laguntzarekin, ikerketa bat hasiko du gaizkilea atxilotzeko. Bestalde, Marinaren bizitzako faktore askok haren bilaketa oztopatuko dute: emakume izateagatik dituen aurreiritziak, amak ezkontzeko egiten dituen ahaleginak eta poliziaburua bere anaia Arturo izatea. Eragozpen horiek guztiak gorabehera, Marinak talentu handiko detektibe polizial izateko hautagaia dela erakutsiko du.

## Aktoreak 
## Filmazioa
Telesaila 2020 eta 2021. urteetan grabatu zuten Vigo, Pontevedra, Lérez eta Rías Baixas inguruan. Hasierako planetan Madrilen eta Bilbon grabatzea aurreikusita zegoen arren, COVID-19 pandemiak hauek zapuztu zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Álex Erazo

**Alexander Amílcar Erazo Meléndez** (El Salvador, 1980ko uztailaren 28a) Salvadorko futbolari ohia da, Juventud Independiente taldean jokatu zuen azkenekoz El Salvadorko Lehen Mailan .

## Klubaren ibilbidea 
*El Paleta* ezizenez, Erazok hirugarren mailako San Luis Talpa-ko Los Angeles taldean hasi zuen bere ibilbidea eta hiru urte geroago lehen mailako Alianza taldean sartu zen. 2005ean, Águila arerioetara joan zen, non goleatzaile nagusia izan zen  eta txapelketako domina irabazi zuen 2006ko Clausura finalean bi gol sartu zituenean. 2009an Alianzara itzuli zen, urtebete geroago Luis Ángel Firporengatik uzteko. 

## Nazioarteko ibilbidea 
Erazok 2003ko abuztuaren 30ean egin zuen debuta El Salvadorko selekzioarekin, DC United MLS taldearen aurkako lagunarteko batean. Garai hartan, El Salvador Juan Ramón Paredesek entrenatzen zuen, eta partida hori lehen selekzioan aritu ez ziren jokalariak probatzeko modu gisa erabili zuten. FIFAk ez zuen nazioarteko lagunarteko osoa bezala erregistratu. Bere debut ofiziala hurrengo urteko apirilaren 28an izan zen, Washingtongo Robert F. Kennedy Memorial Stadiumean jokatu zen Kolonbiaren aurkako lagunarteko partidan parte hartu zuenean.

Selekzioko zuzendaritzak pare bat urte bazterrean utzi ostean, Erazok berriro ere bere burua frogatzeko aukera eman zion Carlos de los Cobos entrenatzaile berriaren gidaritzapean, 2006ko azaroaren 15ean Boliviaren aurkako lagunarteko batean. Partida horretan Erazok gol bikaina egin zuen, eta asko harritu zituen bere abiadura, atletismo eta baloiaren jokoarekin. Partida horren ostean, Erazo selekziorako giltzarri samarra bihurtu zen eta partida guztietan hasi zen.

2007ko otsailean, El Salvadorrek UNCAF Nazioen Kopa antolatu zuen, eta ez zen inor harritu Erazo taldean hautatu zutela ikustean.  Polemika moduan, txapelketa hasi aurretik ere Erazok adierazi zuen ekitaldian gutxienez bost gol sartuko zituela. Askoren ustez, jokaldi txarra izan zen garai hartan selekzioak gola egiteko arazo asko zituela ikusita. Baina kontuan hartuta El Salvadorrek bi partida izan zituela tradizionalki Nikaragua eta Belize bezalako talde ahulagoen aurka, ez zitzaion ezinezkoa ikusi Erazok nahi zuena lortzea. Ekitaldia hasi zenean, Erazo desplazamendutik jokatu zen hasierako 11n, baina partidak aurrera egin eta golik lortu ez zuenez, Carlos de los Cobos beste alternatiba batzuk aztertzen hasi zen eta Erazo partida hasieran ordezkatzen hasi zen. Ekitaldia amaitu zenean, Erazok zero golekin amaitu zuen, eta joko bikainaren hainbat begizta erakutsi bazituen ere, zale eta arduradun askok Carlos de los Cobosi bere postuan beste jokalari batzuk bilatzeko eskatu zioten. Ondorioz, 2007ko otsailaren 18an Guatemalaren aurka UNCAF Nazioen Kopako azken partida hartatik ez du berriro selekzioarekin jokatu Erazok. Askoren ustez, bere buruari jarritako erronka bete ez zuelako gertatu da, eta beste askok uste dute bere egoak taldean eragin negatiboa izan zuela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kansan vihollinen

***Kansan vihollinen*** finlandiar telesail dramatikoa da, Mikko Kuparinenek C More katerako sortua.

## Sinopsia 
«Egiguzu mesede bat, eta egin tiro zeure buruari», «joan popatik hartzera, alua», «eta hori kazetari kontsideratzen al da?», «alua, emagaldua», «ez baduzu ulertzen, mantendu ahoa itxita», «atzeratu madarikatua, ez dakizu ezer futbolaz», «partidaren bat ikusi ote du?», «Katja Salonen, akabatuko zaitugu», «alua». Sare sozialen bidez igorritako gorroto mezu horiek dira telesailaren abiapuntua. Katja Salonen da haien biktima, Finlandiako futbol jokalari ezagunenaren inguruan artikulu kritiko bat idatzi duen kazetaria. Kirolaria hilik agertuko da Mediterraneoko bere luxuzko etxeko igerilekuan, eta gertakari horren ondotik azaleratuko dira gezurrak, iruzurra eta kriptodiruaren inguruko istorio korapilatsu bat.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Candy (telesaila)

***Candy*** edo ***Candy: A Death In Texas*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Nick Antoscak eta Robin Veithek Hulurako sortua. 1980ko hamarkadako telebistako serie bat.

## Sinopsia 
Texas, 1980. Candy Montgomery dena bikain egin duen etxekoandre bat da: senarra, bi haur, etxe on bat eta baita zaintza handiz antolaturiko hainbat lege hauste ere. Baina, konformismoaren presioa itogarri bilakatu ahala, krimenaren marra gorria zeharkatuko du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amooma

**Amooma** 2018. urtean Bilbon sortutako soul eta funk musika taldea da. 10 musikarik osatzen dute taldea.

## Diskografia 
* *Soul Biscuit* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen bandcamp webgunea
Wielka woda

***Wielka woda*** poloniar telesail dramatikoa da, Anna Kępińskak eta Jacek Dąbrowski-Udzielak Netflixerako sortua.

## Sinopsia 
Polonia, 1997. Uholde suntsikor bat herrialde mendebaldeko Silesia Behereko hiriburura gerturatzean, tokiko zientzialari eta agintari politikoak hiria salbatzen ahaleginduko dira, inguruko herri eta landaguneak bazterrean utzita.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Light of Day

***Light of Day*** (euskaraz *Egunaren Argia*), 1987ko Paul Schrader estatubatuarrak zuzendu eta idatzitako musikal drama film bat da. Michael J. Fox, Gena Rowlands, Joan Jett, Michael McKean eta Jason Miller aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Joe Rasnick (Michael J. Fox) hiriaren kanpoaldeko industriagune batean.lan egiten duen mutil gazte bat da, musikazale portokatua denez, arratsaldero The Barbusters rock musika taldearekin jo ohi du, eta raldekideen artean nerr arreba den Patti (Joan Jett) neska gazte errebeldea eta ama ezkondugabea ere badago. Beren ama Jeanette (Gena Rowlands) emakume oso kontserbadorea da, bete seme-alabek musikaren mundu ezegonkorra utziaraz dezaten saiatuko da, belaunaldien arteko gatazka piztuz.  

## Aktoreak 
* Michael J. Fox: Joe Rasnick
* Joan Jett: Patti Rasnick
* Gena Rowlands: Jeanette Rasnick
* Michael McKean: Bu Montgomery
* Thomas G. Waites: Smittie
* Cherry Jones: Cindy Montgomery
* Michael Dolan: Gene Bodine
* Paul J. Harkins: Billy Tettore
* Billy L. Sullivan: Benji Rasnick
* Jason Miller: Benjamin Rasnick
* Tom Irwin: Ansley erreberendoa
* Michael Rooker: Oogie
* Cherise Haugen: Crystal
* Jerry Gideon: Sean 
* Yvette Heyden: Laurie
* Del Close: Natterson doktorea
* Ray Bradford: Gould doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Asombrosa Elisa

***Asombrosa Elisa*** 2022ko Sadrac González-Perellón espainiar zinema zuzendariaren fantasiazko filma da.

## Sinopsia 
Elisa 12 urteko gaztetxo bat da, eta ama hil egingo zaio ustekabean. Elisak bere komikien protagonista gogokoenaren superbotereak dituela sinetsiko du, eta aita konbentzitzen saiatuko da. Aitari erakutsi nahi dio amaren heriotza eragin zuen istripuaren erantzuleaz mendeka daitekeela.

## Aktoreak 
* Jana San Antonio
* Asier Etxeandia
* Silvia Abascal
* Ivan Massagué
* Milo Taboada

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxekalte (musika taldea)

**Etxekalte** 2015. urteko udazkenean, Bermeon, Unai Irisarri eta Iker Etxebarriak sortutako musika talde bat da. Urtea amaitu orduko, Iñaki Olondo eta Jon Andoni Juarez batuko ziren proiektura, taldea osatuz.

 
90. Hamarkadako eta  21.mendeko lehen hamarkadako musika estiloak (Grunge, Hardcore, Post-Hardcore, Post-Rock, Rock Melodikoak, Rock Alternatiboa,…) eraginda, ahots melodikoek, gitarra zikinek eta erritmo gogorrek definitzen dute beraien izaera. 
Taldearen lehen maketa, ‘Isiltasunetik’, Bermeon grabatua izan zen, 2017. urtean, B.A.R estudioetan, Xabi eta Jabi Allikak grabatua eta nahastua. Lan horren barruan, laukotearen lehenengo jatorrizko kantuak daude.
2019ko udan zehar, etorri behar zen beraien bigarren lana, 6 kantuko EP moduan, Magic Box Musika estudioetan ekoiztua, grabatua eta nahastua, Asier Renteria (Urgatz) eta James Morganen eskutik. Lan honetan taldearen heldutasun musikala eta izaera propio baten garapena nabari da.
2020a zuzeneko ikuskizun zapuztuen urtea izan zen eta denbora hau, haien ideaik sortzeko eta bateratzeko tartea izan zen. Horren ondoren 2021 ean, “Arimak Denboran” izeneko EP bat kaleratu zuten. Lan hau, Habi taldearekin egindako elkarlan bat da, bi kantuz osatutako lana eta Victor Sanchezen eskutik dago grabatua eta nahastuta Elkar estudioetan.

## Diskografia 
* *Gure hizkeran* (2019, autoekoizpena)
* *Arimak denboran* (2021,Elkar
* *Nor da norbera?* (2022, Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen bandcamp webgunea
Simone, le voyage du siècle

***Simone, le voyage du siècle*** 2021eko Olivier Dahan frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Simone Veil Frantziako politikari famatua izan zen, holokaustotik bizirik atera zena. Politikariaren haurtzaroa, zailtasun eta erronka politikoak eta jasan zituen tragediak erakusten dira filmean. Bere garaiko emakumeentzat ohikoa ez zen ibilbidea egin zuen Veilek.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Arsuaga

**Ana Arsuaga** ezizenez **"Verde Prato"** (Tolosa, Gipuzkoa, 1994) musikari eta margolari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea 
Tolosan finkaturik dago eta 2015ean Serpiente taldea sortu zuen Beatriz Perales eta Elena Nuñezekin batera. Bi disko atera zituzten eta kontzertu ugari eman zituzten. Taldeak 2020ra arte iraun zuen.. 

2019an "Verde Prato" bakarkako proiektua abiatu zuen eta euskal folklorea hartu eta teknologia garaikidea erabiliz interpretatzen ditu. 2021ean atera zuen lehenengo diskoa eta 2022an bi abesti dituen lana kaleratu zuen, lehenengo, eta lau bertsioz osaturiko EP bat, gero.

## Diskografia 
### Serpiente taldearekin 
* *Serpiente* (2017, autoekoizpena)
* *Krisanteilu* (2019, Humo Internacional)
### Verde Prato 
* *Kondaira eder hura* (2021, Plan B Rec / Lago Cráter)
* *Jaikiera* (2022, Hegoa Diskak) - bi abesti
* *Euskal Pop Erradikala* (2022, Plan B Rec)
* *Adoretua* (2023, Plan B Rec)
* *Erromantizismoa* (2024, Bronquio-rekin elkarlanean, Plan B Rec)
* *Bizitza eztia* (2025, Plan B Rec)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
NGC 1514

**NGC 1514** Taurus konstelazioko nebulosa planetario bat da. William Herschelek aurkitu zuen 1790eko azaroaren 13an, eta berak "fenomeno berezi" gisa deskribatu zuen. Ordura arte, Herschel ziur zegoen nebulosa guztiak ebazteko urrunegi zeuden izar kumuluak zirela, baina objektu horretan "atmosfera zirkular ahula duen izar bat" ikusi zuen. Luboš Kohoutekek 1968an hartutako argazkiek bi kondentsazio distiratsu ia simetriko erakusten zituzten nebulosaren barruan, ipar-mendebalderantz eta hego-ekialderantz.

Nebulosa horren erdiko izarrak ez du zerikusirik mota horretako beste objektu batzuetan dagoenarekin: nabarmen distiratsua (itxurazko magnitudea + 9,3) O motako espektroa eta A0 III motako izar baten ezaugarri espektralak erakusten ditu. Gaur egun uste da ardatz polarrean zehar barruan tanta distiratsuak dituen estalki elipsoidala dela. Uste da nebulosa izar bitar baten estalki komun batetik datorrela. Sistemaren periodo orbitala 10 bat egunekoa dela jotzen da, eta izar gurasoaren hasierako masa 4,5 eguzki-masa ingurukoa dela. Segur aski, gasak sistemako izarrik handienetik ihes egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konorte (musika taldea)

**Konorte** Durangoko eta Zornotzako bost gazteek 2019an sorturiko heavy metal musika taldea da.

## Ibilbidea 
2022an atera zuten taldearen izena daraman diskoa eta abestietako batean Pablo Hasél rapeatzaile ezagunaren kolaborazioa izan zuen taldeak.

## Diskografia 
* *Konorte* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laure Calamy

**Laure Calamy** (Orléans,  - ) frantziar aktorea da, antzerkian, zineman eta telebistan aritutakoa. Psikologo eta mediku baten alaba, gaztetan hasi zen antzerkian. Parisko Kontserbatorioan ikasi ostean, *Dix pour cent* telesilean lan egin arte, bigarren mailako pertsonaiak egin zituen. Harrezkero lan nabarmenak egin ditu: Léa Mysiusen *Ava* filmean Maud antzezteagatik taldeko emakumezko aktore onenaren César Saria izendatu zuten eta Caroline Vignalen *Antoinette dans les Cévennes* Antoinette antzezteagatik emakumezko aktore onenaren César Saria irabazi zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Valérie Lemercier

**Valérie Lemercier** ( ahoskatua; Dieppe,  - ) frantziar aktore, gidoigile, umorista, abeslari eta zuzendaria da, antzerkian, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Biografia 
Joseph Lemercier eta Odile Prévost nekazarien alaba da, hiru arreba ditu. Bere benetako izena Valérie Anne Marie Lemercier da. Haurtzaroa Gonzevillen eman zuen.

Rouengo Kontserbatorioan ikasi zuen Jean Chevrin antzerki aktorearekin. Hemezortzi urterekin Parisa joan zen castingak egitera.

1988an egin zuen debuta aktore gisa, *Palace* telesailean. Bigarren mailako aktore gisa bi Cesar sari irabazi ditu *Les Visiteurs* (1993) eta ''Fauteuils d'orchestre* (2006) filmetan parte hartzeagatik. Azken urteotan, sari horien aurkezle gisa nabarmendu da. 2021ean *Aline* bere filmean agertzeagatik, aktore onenaren saria erdietsi zuen.

1996an *Valérie Lemercier chante'' albuma atera zuen. Harrezkero, beste hiru album grabatu ditu.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Zuzendaria 
## Kanpo estekak
San Joan Bataiatzailearen eliza (Donazaharre)

**San Joan Bataiatzailearen eliza**, Urrutiakoa, Nafarroa Behereko Donazaharre herrian dauden XIII. mendeko erorkia da. Donejakue bideko geldialdi garrantzitsua zen. Egun kapera baten aztarnak bakarrik gordetzen dira. 1988tik Monumentu Historikoen zerrendan jasota dago.

## Historia 
Santutegi hau Donazaharreko zaharrenetakoa da. Geldialdi garrantzitsua izan zen Santiago de Compostelako erromesaldian. Erromesek ibaia inguratzen zuten bertan edo Donibane Garazin bat egiten zuten Madeleine bidez. 1243an, Pierre Sanche d'Urrutiak kapera Orreagako abadiari eman zion.

## Ezaugarriak 
Zirrikituz zulatutako lau hormek laukizuzen bat zehazten dute espazioa. Atari erromanikoa ia osorik gordetzen da. Arradoi harri gorriz egindako bi kontsola koniko txikiren gainean dagoen zezen batez gainatuta dago. Atetik, eskailera bat jaisten da beheko mailara. Eraikinaren goiko aldea agian defentsarako helburuetarako birmoldatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Altsasuko sustraiak (eskultura)

***Altsasuko sustraiak*** Altsasuko Foruen Plazan dagoen eskultura multzoa da. Azkoieneko eskultore eta etnografo izan zen Joxe Ulibarrenak egin zuen eta 1994an inauguratu zen. 

Monumentuan Altsasu herria irudikatzen duten 38 irudi eta sinbolo agertzen dira: feminitatea, gizontasuna, nekazaritza, trenbidea, errementaritza, kobazuloak, basajaunak, hiru abeslari, ahuntza, dama bat, penaz dagoen arima, Mainamikirri sorgina, Garzia Ximenez erregea, txirrindularitza, ereilea, Altsasuko tontor eta gailurrak, pilotari erremontista, uzta, artisautza, momotxorroak, gaueko eguzkia, jainkotasuna, inauteriak, Enrike Zelaia… finean, Altsasu den guztia.

2018an udalak eskultura berritu zuen Elur Ulibarrenaren zuzendaritzapean eta jendeak auzolanean parte hartuta. eta eraberritzeko prozesua martxan jarri zuten. Kanpoan egoteak kalte handia egin zion eskulturari. Hala ere, klimatologiaren elementuek sortu zituen kalte gehienak. 25 urtez oso gutxi izan ziren izan dituen erasoak. Eskultura oso estimatua eta maitatua da herrian, zuhaitza izan zen bezalaxe.

Egurra materia organikoa denez, pixkanaka "hilko" dela esan du Ulibarrenak. Jose Ulibarrenak 1994an eskultura egin zuenean kontserbatzeko hainbat pauta utzi zituen idatzita, eta lehenengo bost urtetan bete ziren. Hala ere, garai horretan zeuden zaharberritzeko materialak aldatu dira gero. Hortaz, linaza-olioa botatzea proposatu zuen eskultoreak, eta gerora jakin zen ez dela gomendagarriena. 2020ko urriaren 20tik 21erako gauean izandako haizearen indarrak kalte larriak eta konponezinak eragin zizkion Foru plazako zuhaitzari.  Intxaurrondoek sustrai nagusia eta bigarren mailako sakoneko zainak dituzte,  azken horiek sendoak izan daitezke ere. Kasu honetan haizearen indarrak zain nagusia  erabat hautsi du. Horren erakusgarri izan zen hurrengo egunetan, haizearen eraginez, intxaurrondoak alde batera eta bestera egin zituen mugimenduak.
erdian|thumb|300x300px|1991etik 2020era bitarte plazan bizi izan zen bigarren intxaurrondoa (2007).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Argi izan behar dugu ez dela betirako izango. Esanahia da garrantzitsuena»&#x20;*Elur Uliabarrena. Guaixe.eus*&#x20;(Noiz kontsultatua: 2022-10-15).

* Esculpiendo la historia. Joxe Ulibarrena. Documental completo. 22. minutua (Youtube, Zizunetea, 2013)
Bode Miller

**Samuel Bode Miller** (Easton, New Hampshire, 1977ko urriaren 12a) eskiatzaile alpino ohia da.

Bi aldiz irabazi du Munduko Koparen sailkapen nagusia: 2005ean eta 2008an. Neguko Olinpiar Jokoan bat urrezko, hiru zilarrezko eta bi brontzezko domina eta Munduko Txapelketan lau urrezko eta brontzeko bat domina irabazi zuen.

## Palmaresa 
**Olinpiar Jokoak**
* 2002ko Neguko Olinpiar Jokoak
** Slalom erraldoia: zilarrezko domina
** Konbinatua: zilarrezko domina
* 2010eko Neguko Olinpiar Jokoak
** Superkonbinatua: urrezko domina
** Super G: zilarrezko domina
** Jaitsiera: brontzezko domina
* 2014ko Neguko Olinpiar Jokoak
** Super G: brontzezko domina
**Munduko txapelketak**
* 2003
** Slalom erraldoia: urrezko domina
** Konbinatua: urrezko domina
** Super G: zilarrezko domina
* 2005
** Jaitsiera: urrezko domina
** Super G: urrezko domina
Wilfredo Iraheta

**Wilfredo Iraheta Sanabria** (Sensuntepeque, El Salvador, 1967ko otsailaren 22a) atzelari gisa jokatu zuen erretiratutako futbolaria da.

Gaur egun politikaria da.

## Klubaren ibilbidea 
Iraheta bere herriko kaleetan hasi zen futbolean jokatzen eta 15 urterekin Sesuntepeque bigarren mailako taldean sartu zen. 20 urterekin Chalatenango-k fitxatu zuen eta gero Atlético Marte taldean jokatu zuen . 1994an bere aita hil zuten gerra zibilean  eta Águilara joan zen jokatzeko 41 urteko Luis Ramírez Zapata beteranoarekin, gero Luis Ángel Firpo eta FASekin, eta haiekin aktiboki jokatzen amaitu zuen politikan karrera egiteko. 

Iraheta atzelari polifazetikoa eta sendoa zen, airean eta aurreketan izandako indarrak berehalako arrakasta lortu zuen, eta selekzioan ere postu bat lortu zuen hainbat alditan. Ia kanpoaldeko postu guztietan jokatu du.  2001ean, nazioarteko zein etxeko futboletik erretiratu zen, karrera zoragarri bati amaiera emanez.

## Nazioarteko ibilbidea 
Irahetak El Salvadorren debuta egin zuen 1995eko abenduan UNCAF Nations Cup Costa Ricaren aurkako partida batean eta guztira 37 txapel irabazi ditu, 2 gol sartuz. Bere herrialdea ordezkatu du FIFA Munduko Kopako sailkapeneko 11 partidetan  eta 1995 eta 1997ko UNCAF Nazioen Kopetan eta baita 1996ko  eta 1998ko CONCACAF Urrezko Kopetan ere. 

Bere nazioarteko azken partida 1998ko azaroan Hondurasen aurkako lagunartekoa izan zen.

## Bizitza pertsonala eta erretiroaren ostean 
Iraheta Patricia Irahetarekin ezkondu zen eta lau seme-alaba dituzte: William, Maria Jose, Alejandra eta Ximena. 1995az geroztik, Medikuntzan lizentziatua da eta horri esker *Doktore* ezizena lortu zuen, eta politikan ere sartu da. 

2011ko otsailean, Iraheta San Salvadorko alkate izateko hautagaia izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Player profile - CD FAS
Gilda (musika taldea)

**Gilda**, Beasainen 2019. urtean sortutako pop rock musika taldea da. 

## Ibilbidea 
Amagoia Aiestaran beasaindarra eta Anabel Toral lazkaotarra elkartu ziren abesti batzuk konposatzeko helburuaz eta 2020an Maiale Aiestaran batu zitzaien. 2022ko maiatzean argitaratu zuten lehenengo diskoa, *Egin albora* izena duena.

## Diskografia 
* *Egin albora* (2022, Balio Dute)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Claudio Albizuris

**Claudio Josué Albizuris Aguilár** (1981eko uztailaren 1a) Guatemalako futbol-erdilari ohia da, azkenekoz Guatemalako Goi Mailako Municipa taldean jokatu zuena.

## Klubaren ibilbidea 
Albizurisek Municipalean jokatu zuen bere ibilbide osoa, 2000. urtean klubeko gazteen mailatik profesional bihurtu ondoren, 2010eko ekainean utzi zituen USAC hiriburuko kideekin bat egiteko.  eta 2011n urtebete geroago itzuliko da Municipalera.

## Nazioarteko ibilbidea 
Albizurisek Guatemalarekin debutatu zuen 2001eko ekaineko UNCAF Nazioen Txapelketako partidan Costa Ricaren aurka eta, 2010eko urtarrilerako, guztira 34 txapel lortu zituen, gol 1 sartuz. Guatemala ordezkatu zuen FIFA Munduko Txapelketako sailkapen partida bakar batean  eta 2002ko CONCACAFeko Urrezko Kopan  eta 2007ko CONCACAFeko Urrezko Kopako kanpainan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Player profile - CSD Municipal
Álvaro Hurtarte

**Álvaro Rodolfo Hurtarte Aguilar** (1981eko abenduaren 24a -) Guatemalako futbol-erdilaria da, eta Guatemalako goi mailako Deportivo Xinabajul klubean jokatzen du.

## Klubaren ibilbidea 
Hurtartek bere karrera profesionala Antigua GFC klubean hasi zuen eta Marquensen eta Petapan ere jokatu du 2009an Xinabajul-en fitxatu aurretik.

## Nazioarteko ibilbidea 
Guatemalarekin debuta egin zuen 2004ko ekaineko FIFA Munduko Txapelketako sailkatze partidan Surinamen aurka, Guillermo Ramírez berandu ordezkatuz.  Geroztik ez zuen txapel gehiago irabazi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profile at Todo Por El Fútbol