García Sarmiento de Sotomayor

**Garcia Sarmiento de Sotomayor y Luna** noble eta funtzionario kolonial espainiarra izan zen, Aguraingo II. Kondea, Sobrosoko I. markesa, Espainia Berriko XIX. erregeordea eta Peruko XVI. Erregeordea.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta gaztaroa 
Diego Sarmiento de Sotomayor, Aguraingo lehen kondearen semea, eta Leonor de Luna y Enríquez de Almansa, Fuentidueñako lehen kondearen arreba.

Gorteko hainbat kargu betetzeko zuen ardura ikusita, 1631ko martxoaren 31n Galizian Flandriara joateko antolatu zen infanteriako landa-maisu izendatu zuten; eta, hurrenez hurren, Sevillako laguntzaile eta landa-maistra (1634) eta Errege Itsas Armadako gobernadore izatera igaro zen.

### Espainia Berriko erregeorde bezala 
Espainia Berriak Diego Lopez Pacheco erregeordea, Escalonako 7. dukea, Joan IV.a Portugalgo erregearen lehen lehengusua, Espainiako Gortean susmopean erori zenean portugaldarrekin lotura izan zezakeelakoan, Filipe IV.a Espainiako erregeak Juan de Palafox y Mendoza Pueblako gotzain eta bisitariari agindu zion erregeordea kargutik kentzeko eta bera bihurtu zen erregeorde. Hala ere, bere agintaldia laburra izan zen eta Sarmiento de Sotomayor izeneko koroak 1642ko uztailaren 30ean ordezkatu zuen. Palafoxek erregeorde izaten jarraitzea espero zuen, Espainia Berrian erreforma berri bat egiteko asmoa baitzuen, baina Aguraingo koroaren izendapenak itxaropen hori amaitu zuen. Salvatierra 1642ko urriaren hasieran lehorreratu zen Veracruzen, eta 1642ko azaroaren 23an iritsi zen Mexiko Hirira. Palafoxek irudi boteretsua izaten jarraitu zuen Espainia Berrian, Pueblako (Espainia Berriko bigarren hiririk handiena) bisitari-jeneral eta apezpiku karguei eutsiz. Palafoxek erreforma politiko indartsu bati ekin zion erregeorde zenean, eta Salvatierrak hura deuseztatu nahi izan zuen — eta lortu zuen. 1642an Salvatierra iritsi eta 1649an Palafox Espainia Berritik Osmako apezpiku txiki batera derrigorrean irten zen arte, Espainiak "tentsio politiko handiko garai bat inauguratu zuen, Palafoxen programa [erreforma] bere agerpen guztietan suntsitzera bideratutako aliantza indartsu baten garapenak markatua".

Aurreko erregeordeek bezala, laster uholde handiak izan zituen hirian (1645). Nochistongo kanala oztopatua zegoen, eta horrek Zumpango lakuko ura Mexiko aintzirara sartzeko aukera ematen zuen, bere maila igoz eta hiriko zati batzuk urpean utziz. Erregeordeak ubidea garbitzeko eta oztopoak kentzeko agindu zuen. Horrek arriskua kendu zion hiriari.

Erregeordeak beste espedizio bat bidali zuen (1648) *Californias* esploratzeko, konkistatzeko eta kolonizatzeko, baina espedizioa itzuli egin zen interes handiko lurrik aurkitu gabe. Salvatierra erregeordeak Salvatierra hiria ere sortu zuen, Guanajuato, eta Cerro Gordo sortu zuen, Mexiko hiritik Parraleko meategietara doan errepidean. Iparraldeko zenbait tribu indiarrekin bakeak egin zituen, eta beste tribu batzuek matxinadak zapaldu zituzten. 1647 eta 1648an auto-fes ospatu zuen. Martin Garatuza mexikar iruzurgile ospetsua 1648an zigortuetako bat izan zen.

Sarmiento de Sotomayorrek akueduktuak berreraiki zituen Mexiko Hiria urez hornitzeko. Lege-agirietan zigilu fiskalak eskatzen zituen, eta bere ondorengoak saiatu ziren hori lortzen. 1648ko maiatzaren 13an Espainia Berriko gobernua erregeorde berriari eman zion, Marcos de Torres y Rueda, Yucatango apezpikuari.

### Peruko erregeorde bezala 
1648ko abuztuaren 28an iritsi zen Callaora, baina 1648ko irailaren 20an sartu zen ofizialki Liman. Portugaldarren eraso posibleen aurrean, nazionalitate horretako merkatariek zeuzkaten ontziak Ozeano Barean operatzeko sal zitzatela agindu zuen, eta lege baxuko txanponaren zirkulazioa eteteko, lehenik haien baliogabetze-balioa mugatu zuen, eta gero baliogabetasuna adierazi zuen. Errege Ogasunak agindu zuen, fiskoari zordunketak kobratuz eta meatzaritza sustatuz. Jesuitek zaindutako Maynasen misioen alde egin zuen. 1650eko martxoaren 31ko lurrikarak Cuzco kaltetu zuen, eta berreraikitze lanak hasi ziren. Liman, plaza nagusiko apaindura pilaren eraikuntza antolatu zuen.

Bere agintaldia 1655eko otsailaren 24an amaitu zuen, baina Liman jarraitu zuen, Espainia eta Ingalaterraren arteko gerra egoera zela eta.

## Kanpo estekak