60 Minutes

250px|thumb|right|Mike Wallace eta Harry Reasoner izan ziren *60 Minutes* saioko lehen aurkezleak, 1968an.
***60 Minutes*** telebista saio bat da, Don Hewitt ekoizleak sortua eta CBS telebista kate estatubatuarrak ekoiztua. Kazetaritza-azterketaren eta -informazioaren formatua du. 1968ko irailaren 24az geroztik, Harry Reasoner eta Mike Wallace aurkezle zituela, arrakasta handia izan du Estatu Batuetan. Edizio bakoitzean, gaurkotasuneko hiru erreportaje aurkezten ditu saioak.

Saioa 1968an hasi zen, Mike Wallacek eta Harry Reasonerrek aurkeztutako hamabosteroko telebista saio gisa. Krema koloreko platoaren alde banatan esertzen ziren biak, baina platoaren kolorea beltzera aldatu zen geroago, oraindik erabiltzen den kolorea. Programak kronometro handi bat erabiltzen zuen trantsizio-aldietan, eta kroma bidez nabarmentzen zituen gaiak; bi teknika horiek erabiltzen jarraitzen du. 1972an, saioa 18:00etatik 19:00etara ematen hasi zen, ekialdeko ordua, nahiz eta batzuetan ordutegi hori eten egiten zen igandetan, NFLko partidak ematen zirelako. Orduz geroztik, normalean, igande gauetako formatuari eutsi dio saioak, nahiz eta hasiera ordua noizbehinka aldatu egin den. Normalean, saioa arratsaldeko 7:00etan hasten da, ekialdeko ordua. Arratsalde horretan kirol-saioren bat ematen bada, *60 Minutes* saioa arratsaldeko 7:30ean (ekialdeko ordua) edo partidaren amaieran hasten da.

Elkarren artean pantailarik partekatzen ez duten korrespontsalek gidatzen dute saioa. Aurkezle finkoak dira: Lesley Stahl, Scott Pelley eta Bill Whitaker. Hainbat «spin-off» (serie deribatua) egin dira, programaren nazioarteko formatuak barne. Paramount+ zerbitzuan dago eskuragarri.

## Emisioaren historia
### Lehen urteak
Saioak bi urte lehenago Kanadan estreinatutako *W5* saioaren antzeko magazin formatua erabiltzen zuen. Aitzindaria izan zen ikerketa-kazetaritzaren prozedura eta teknika garrantzitsuenetako askotan, hala nola elkarrizketen berrargitalpenean, kamera ezkutuetan eta ikerketa-subjektu baten egoitzara edo bulegora egindako «harrapatutako kazetaritza» bisitetan.​ Antzeko saioak sortu ziren Australian eta Kanadan 1970eko hamarkadan, baita tokiko telebistetako albistegietan ere.

Don Hewittek, Walter Cronkite-rekin *CBS Evening News* programako produktore izandakoak, Wallace bilatu zuen Reasoner kontraste estilistikoa sortzeko.​ Saioko historialari baten arabera, formatuaren ideia zen aurkezleak erreportari bihurtzea, beti garrantzi nazionala zuten istorioak aurkeztea, baina gai horiekin zerikusia zuten edo gatazkan zeuden pertsonengan zentratuta, eta erreportajeak emateko denbora 13 minutura, gutxi gorabehera, mugatzea.

### Prime timerako sarbide-arauak eta ondorengo urteen ondorioak
[thumb|[Norton A. Schwartz jenerala, AEBko Aireko Indarren Estatu Nagusiko burua, 2009ko apirilaren 15ean Lara Loganek egindako elkarrizketa batean]]
1971n, AEBko Komunikazioen Batzorde Federalak (FCC ingelesezko siglatan) Prime timerako Sarbide Araua sartu zuen, zeinak 50 merkatu garrantzitsuenetan afiliatutako tokiko kateak askatzen zituen (praktikan, kate osoari) kateetako prime time-tik ordu erdi bat hartzeko astelehenetik larunbatera eta ordubete igandeetan. Filial ia guztiek uste zuten FCCk gai publikoen programazioa handitzeko helburuaren ekoizpen kostuak oso handiak zirela eta audientzia indizeak (eta, beraz, publizitate diru-sarrerak) txikiak; beraz, ez zen errentagarria gertatzen, eta FCCk, orduan, salbuespen bat ezarri zuen kateek ekoiztutako albiste eta gai publikoen programetarako. 1971ko amaieran, sei hilabeteko etenaldiaren ondoren, CBSk lehentasunezko leku bat aurkitu zuen *60 Minutes*entzako ordutegi horren zati batean: 18:00etatik 19:00etara ekialdeko orduan (17:00etatik 18:00etara erdialdeko orduan) 1972ko urtarrileko igandeetan. *60 Minutes*eko bideoa (atal osoak barne) programaren hasierako emisiotik ordu batzuetara ere eskuragarri dago erreproduzitzeko CBSNews.com eta Paramount+-en.

## Aurkezleak 
### Egun 
* Steve Kroft (1989–) (Edizio nagusia, astelehen, asteazken eta ostiraletan)
* Lara Logan (2005–) (Edizio nagusia)
* Scott Pelley (2003–) (Eguerdiko edizioa)
* Morley Safer (1970–) (Eguerdiko edizioa)
* Bob Simon (1996–) (Gauerdiko edizioa 2015era arte; gaur egun: edizio nagusia ostegunetan, eguerdiko edizioa eta nagusia asteburuetan)
* Lesley Stahl (1991–) (Gauerdiko edizioa)
* Katie Couric (2006ko irailetik) (Asteburuetako gauerdiko edizioa) 
* Anderson Cooper (2006ko irailetik) (Asteburuetako gauerdiko edizioa eta edizio nagusia, ordezkapenetan)

### Aurrekoak 
* Ed Bradley (1981–2006)
* Christiane Amanpour (1996-2005)
* Dan Rather (1975–1981, 2005–2006)
* Harry Reasoner (1968–1970, 1978–1991)
* Diane Sawyer (1984–1989)
* Meredith Vieira (1989–1991)
* Mike Wallace (1968–2006)

## Gainerako bertsioak
*60 Minutes*en arrakasta hain izan da handia, ezen hainbat herrialdetan egokitzapenak egin baitira:

### Argentina
1979an, Argentina Televisora Colorek (ATC) *60 minutos* albistegia sortu zuen, Jose Gomez Fuentesek, Silvia Fernandez Barriok eta Maria Larretak gidatuta. Horacio Larrosaren kazetaritza zuzendaritzarekin; saioa Indar Armatuen eta gizarte zibilaren komunikazio tresna eta jarrera hartzeko gune bihurtu zen.

1982ko apirilean, Malvinetako gerran, telebistak eta bereziki *60 minutos* saioak paper garrantzitsua jokatu zuten Argentinako gizartean, Uharteetan gertatzen ari zenaren bozeramaile ofizialak izan baitziren. Apirilaren 2an, lehorreratzea transmititu zen, eta, apirilaren 12tik aurrera, ATC Falklandetan kokatu zen Nicolas Kasanzew kazetariaren estaldurarekin zuzenean transmititzeko. 1983an eman zuten azkenekoz.

### Australia
1979ko otsailaren 11n estreinatu zuten *60 Minutes*en bertsio australiarra, eta igande gauetan ematen dute «Nine Network» katean. Hauek dira kazetariak:
* Liam Bartlett (2006-) 
* Tara Brown (2001-) 
* Liz Hayes (1996-) 
* Peter Overton (2001-) 

Iruzkingilea, berriz:
* Peter Harvey (2003-)

### Espainia
Espainian, hainbat kate autonomikok ematen edo eman dute formatua, adibidez, Kataluniako Televisió de Catalunya eta Canal Sur. Kataluniako Telebistak, asteazkenetan, *60 minuts* ematen dute «El 33» katean, eta *60 minutos* Canal Sur 2an, eta mundu osoan puri-purian dauden gaiei buruz egindako kazetaritza-lan entzutetsuenetako batzuk ematen dute .

Euskal Telebistak (ETB) *60 minutos* formatua eman zuen 2011 eta 2013 artean, eta saio bakoitza pertsonaia edo gaurkotasuneko gai bati eskaini zion. Telemadridek 21 urtez eman zuen formatuaren aldaketa bat, *30 minutos* izenekoa.

### Mexiko
Televisak ekoitzia eta Juan Ruiz Healy kazetariak gidatua 1978tik 1984ra bitarteko lehen etapan, Mexikoko telebistako ikerketa-kazetaritzako programa aitzindaria izan zen. Lehen zuzendaria Felix Cortés Camarillo izan zen. Ondoren, Gonzalo Carvajalek, Graciela Lealek, Andres Diaz Zayasek, Jorge Vargas Diez Barrosok eta Jaime Maussanek hartu zuten haren lekua.​ Bere leloa: «Sakoneko kazetaritza telebistan», oso ospetsua izan zen, eta audientzia maila handiak lortu zituen igandeetan 23:00etan. Mexikoko telebistan, mugarria izan zen.

Seriea 1995eko urtarrilean amaitu zen, airean 17 urte eman ondoren, eta erreportari eta ikertzaile ausartak izan zituen, ondoren, oso ezagunak eta proiektu independenteak osatuko zituzten kazetari-ikertzaile ausartak izago zirenak, hala nola Jaime Maussan​ (Radio 620 AMn berri emailea), Salvador Alejandro González,​​ Beatriz Evangelista, Santos Mondragón, Alberto Tinoco Guadarrama, José Martín Sámano eta Sotero García Reyes (El Heraldo de México-ko erreportaria eta Fantomas-eko argudiatzailea), besteak beste.

Parodia batzuk egin ziren saio komikoetan: Alejandro Suarezen *La carabina de Ambrosio* «60 monitos»ekin eta Carlos Espejelen *Chiquilladas* «60 segunditos»ekin.

### Zeelanda Nerria
Zeelanda Berriko *60 Minutes* bertsioa 1989an hasi zen ematen, TV3 kanalean. 1992an, *60 Minutes*en eskubideak TVNZ kanalak erosi zituen, eta 1993an hasi zen ematen. 2002an, *Sunday* izeneko ikerketa programa propioa ematen hasi zen, eta, beraz, *60 Minutes* bertan behera utzi zuten. TV3 katea berriro hasi zen *60 Minutes* ematen; Mike McRobertsek aurkezten du, eta Melanie Reid eta Amanda Millar-ek hartzen dute parte.

### Paraguai
Paraguaiko Asunciongo Red Guaraní Irratiak (2. kanala), 2005eko martxoaren 14tik aurrera, Pamela Zarzak eta Pablo Valdezek gidatu zuten albistegi estatubatuar horren izen bereko bertsioa, eta astelehenetik ostiralera ematen da, 12:30ean (bertako ordua). 2012ko otsailaren 1ean, 11:00etan, berriro emititu zen, Bibiana Landó gidari zela.

### Txile
*60 minutos* Txileko Televisión Nacional kate publikoan transmititutako albistegia izan zen, 1975eko apirilaren 7a eta 1988ko apirilaren 4a bitartean, diktadura militarraren garaian.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak