Michel Portal

**Michel Portal** (Baiona, 1935eko azaroaren 27a – Paris, 2026ko otsailaren 12a) lapurtar konpositore eta musikaria izan zen. Europako jazz modernoaren garatzaileen artean egonik kontinenteko jazz musikaririk garrantzitsuenetakotzat jotzen da; hala ere bere burua musika mota zehatz batean mugatzea ez du gustuko. Zinemarako musikagile lanetan nabarmendu da.

## Bere musika 
### Eremu anitzetan 
* **Jazza**: biziki eklektikoa, gehien gustuko dituen tresnak saxofoia eta klarinetea dira; batzuetan bandoneona ere jotzen du.

Frantses estatuan Free jazz mugimendua bultzatu zutenen artean dago. Bere karreran zehar Europako jazz jotzailerik onenekin aritu da askotan. 1970eko hamarkadan "Michel Portal Unit" delakoa sortu zuen, inprobisazio librean aritzen ziren Europa nahiz Ameriketako musikariak bere baitan biltzen zituena.

Sarritan Richard Galliano akordeoi-jotzailea, Daniel Humair bateria jotzailea, Beb Guérin eta Henri Texier kontrabaxuan aritzen direnak edota Jacky Terrasson piano jotzaile franko-amerikarra izan ditu lagun.

* **Klasikoa**: jazzerako bidea hartu baino lehen musika klasikoarekin hasi zuen bere karrera; hauexek dira interpretatu dituen musikari batzuk: Mozart, Brahms, Berg, Boulez, Stockhausen, Berio, Kagel...Eremu honetan ere ospe handia lortu izan du.
* **Zinemarako musika**: konpositore gisa batez ere hainbeste film eta telefilmetarako soinu-banden egilea da; eremu honetan bereziki prolifikoa izan da, "Filmografia" atalean ikusgai denez. ''Cinema's* diskoak horietako batzuk biltzen ditu.

### Saritua 
Sari hauek lortu zituen bere ibilbideko aurreko hamarkadetan:
* 1959ko Parisko Musikako Goi Kontserbatorio Nazionalaren klarinetekoa.
* 1963ko Genevako Nazioarteko Lehiaketa eta *Jubilé Suisse* ospakizunekoa.
* 1983an "Musikako Grand Prix nazionala".

[thumb|250px|Michel Portal eta [Bernard Lubat 2002ko Paris Jazz Festivalen.]]
## Diskografia 
### Estudioetan grabatutakoak 
* 1969 *Your Meanings and your feelings*.
* 1970 *Alors!!!*, Futura records; John Surman, Barre Phillips, Stu Martin eta Jean-Pierre Drouetekin.
* 1971 *Splendid Yzlment*, Sony Music; Howard Johnson, Jouk Minor, Barre Phillips, Runo Erikksson, Pierre Favre eta Gérard Marais.
* 1980 *¡Dejarme solo!*, Disques Dreyfus - Sony Musique.
* 1981 *Arrivederci le Chouartse*, Hathut Records; Léon Francioli eta Pierre Favrerekin.
* 1987 *Turbulence*, Harmonia Mundi.
* 1993 *Any Way*, Label Bleu.
* 1994 *Cinema's*, Label Bleu; (film batzuetarako bere lanen biduma).
* 1998 *Dockings*, Label Bleu.
* 2000 *Burundi*, PAO Records; Stephen Kent eta Mino Cinelurekin.
* 2001 *Minneapolis*, Universal; Tony Hymas, Sonny Thompson, Michael Bland eta Vernon Reidekin.
* 2007 *Birdwatcher*, Universal; Tony Malaby, Tony Hymas, Erik Fratzke, François Moutin, Airto Moreira, JT Bates, Jef Lee Johnson, Sonny Thompson eta Michael Blandekin.

### Zuzenekoak 
* 1979 *Chateauvallon 1976'', L'Escargot; Beb Guérin, Léon Francioli eta Bernard Lubatekin.
* 1987 ''Men's Land* Amienseko 7. Nazioarteko Jazz Jaialdian maiatzaren 8an "Kulturaren Etxeko" Antzoki Nagusian grabatua.
* 1988 *9.11 pm Town Hall* New Yorkeko Udaletxean ekainaren 29an grabatua.
* 1997 *Blow up*; Richard Galliano eta Dreyfuss Jazz-ekin.
* *Fast Mood*; Martial Solalekin.
* 2002 *Minneapolis We Insist!*, Universal; Tony Hymas, Jef Lee Johnson, Sonny Thompson, Michael Bland eta Vernon Reidekin.
* 2003 *Dipping in Minneapolis* (3 CD : *Minneapolis* + *Minneapolis We Insist!* + *Minneapolis Tour Guide*), Universal.
* 2003 *Chateauvallon: 23 août 1972*, Universal; Bernard Vitet, Beb Guérin, Léon Francioli, Pierre Favre eta Tamiarekin.
* 2004 *Concerts*; Richard Gallianorekin.
* 2006 *Improvista avec Bernard Lubat*, Pascal Converten DVDa, éditions Labeluz.

## Filmografia 
### Zinemarako 
### Telebistarako 
### Arlo honetako sariak 
César delakoen barruan musika onenari ematen zaion saria hiru aldiz erdietsi du
* 1983an (*Le Retour de Martin Guerre*).
* 1985ean (*Les Cavaliers de l'orage*).
* 1989an (*Champ d'honneur*).
* Beste behin, 1986an *Bras de fer'' filmarekin sarirako hautagaia izan zen.

Musika onenari dagokion 7 d'Or saria birritan eskuratu du:
* 1990ean (''L'Ami Giono: Onorato* eta *L'Ami Giono: Ivan Ivanovitch Kossiakoff*).
* 1995ean (*Eugénie Grandet*).

## Sariak ibilbide osoari 
Azken urteotan karrera hain aberats hori bere osotasunean kontuan harturik sari batzuk eman dizkiote:
* 2005eko azaroan Charles Cros akademiaren *Prix in Honorem*.
* 2006ko otsailean Estrasburgon ospatu ziren *Victoires de la Musique Classique* sarietan "Ohorezko *Victoire*" eman zitzaion.
* 2005-2006 denboraldia amaitu zenean Teatro, Musika eta Dantzaren Sindikatu Profesionalak Kritikaren Sari Nagusia eman zion.

## Euskal Herriarekin lotura 
Bere formazio klasikoa izan bada ere, gaztetandik jazzarekin batera euskal folklorearekiko harreman eta zaletasuna ere izan zituen.

1990ean Antxon Ezeizaren *Ke arteko egunak* filmari musika ipini zion.

Gure artera azken urteetan egindako bisiten artean:
* 2000ko apirilaren 29an *Carte blanche à Michel Portal'' proposamena aurkeztu zuen Biarrizko Herriko Etxeko Kasinoan.
* 2002ko uztailaren 3an Getxoko jazzaldian egon zen MMM Triorekin (Miroslav Vitous eta Mino Cinelu kide zituela).
* 2006ko Musikaren Festarako (ekainaren 21ean) Baionako Guichot lizeoan jo zuen, Kepa Junkera gonbidatua zuela.
* Jaioterriko Antzokian 2009ko urtarrilaren 18an Jacky Terrassonekin aritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Portali elkarrizketa allaboutjazz.com-en.
*  Portal Dreyfus diskoetxearen webgunean.
*  Portalen biografia Caroline Martin Musique-n.
*  [Portal Internet Movie Database(https://eu.wikipedia.org/wiki/Internet_Movie_Database)n.]