María de Corral

**María de Corral** (Madril, 1940) arte-kritikaria eta erakusketa-komisarioa da. La Caixa Fundazioaren eta Sofia Erregina  Museoaren Arte Garaikidearen Bilduma zuzendu du, eta, gainera, 2005eko Veneziako Biurtekoko bi komisarioetako bat izan da. 2018 urtean, Espainiako *El Mundo* egunkariaren *Yo Dona* aldizkariak jarritako epaimahai batek Espainiako artean eragin handiena duten 20 espainiarren artean aukeratu zuen.

## Bizitza 
María de Corralek artearen historia ikasi zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Filosofia eta Letren Fakultatean. 

### Lan ibilbidea 
1970eko hamarkadan, Galería Grupo 15eko lehen zuzendaria izan zen. Funtsean, paper gaineko lanak egin zituen, eta, espazio txikia izan arren, nazioarteko izen nabarmenetako batzuen lana ekarri zuen Espainiara, hala nola Jasper Johnsena edo Sol Lewittena. Hurrengo bi hamarkadetan zehar, bere figura garrantzia hartuz joan zen, arteak eta kulturak Espainiako Trantsizioan leku nabarmenagoa zuten une batean, erakusketa eta proiektu ugaritan lagunduz, ARCO azoka sendotzen parte hartzeaz gain. 1981 urtean "La Caixa" Fundazioan hasi zen lanean, Arte Plastikoen Saileko zuzendari gisa. Arte Garaikideko Bilduma 2002 urtera arte zuzendu zuen.

1990 urteko abenduan, Kultura Ministerioak Sofia Erregina Museoko zuzendari izendatu zuen, Tomas Llorens kargutik kenduz "bere proiektu museografikoan bateraezintasunak zituelako". Bere profila —ez hain akademikoa, baina bai exekutiboagoa— eta Ministerioak proiektu berri bati laguntzeko borondate irmoa erakutsi zituen, eta horrek babes handia eman zion ateak irekitzear zegoen museoari. Bere agintaldian zehar, 1988 urtean iragarritako Pablo Picassoren Guernica lekualdatu zen Buen Retiroko Casón delakotik Reina Sofía Museora, bere bildumaren garapenerako oinarriak jartzeaz gain. María de Corralek bere azentu markatua zuen bilduma baten aldeko apustua egin zuen orduan, Europako beste museo nazional batzuk imitatu nahi ez zituena, baizik eta Espainiako artearen historiarekin eta haren eragin-eremuarekin elkarrizketa sakonean zegoena. 1994ko irailean, Carmen Alborch ministroak kargutik kendu zuen, hamabost hilabetez desadostasunak eta liskarrak izan ostean, artista espainiarrekiko arreta falta iradokiz.

2004 urteko abuztuan Veneziako Biurtekoan presidente izendatu berriak, Davide Croffek, iragarri zuen komisarioa izango zela Rosa Martinez Delgadorekin batera, 2005eko 51. edizioan. Lehen aldia zen lehiaketa hori bi emakumeren esku uzten zela, biak espainiarrak, zeinek bere aldetik bi erakusketa aurkeztu baitzituzten eta hilabete gutxi batzuetan prestatu behar izan baitzituzten. María de Corral *La experiencia del arte* erakusketaren arduraduna izan zen eta bi erakusketak 265 000 pertsonek bisitatu zituzten.

2005ean, Dallasko Arte Museoko Hoffman Family Senior Curator of Contemporary Art izendatu zuten, hiru urterako, eta, epe horretan, bildumak berrantolatzen lan egin zuen. Gainera, Olaffur Eliasson artista islandiarrari eskainitako banakako erakusketaren komisarioa izan zen.

Bere ibilbidean zehar, Espainian zein Espainiatik kanpo erakusketetan komisarioa izan da: *Los años ochenta* (Culturgest, Lisboa, 1998). *Pontevedrako Biurtekoa* (Pontevedra, 2000) eta *La Colección Helga de Alvear* (Centro, Madril, 2013) eta Joan Hernández Pijuanen bakarkakoak (MACBA, Bartzelona, 2003). Julian Schnabel (Sofía ErreginaMuseoa, 2004), Pierre Gonnord (Sevillako Arte Ederren Museoa, 2006) eta Soledad Sevilla (Bancaja Fundazioa, Valentzia, 2019).

## Sariak eta aitorpenak 
* 2015ean Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina 
* Frantziako Errepublikako Arteen eta Letren Ordena jaso zituen, *Chevalier* eta *Officier* kategorietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.