open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mweru

**Mweru** (batzuetan *Mwelu*) Afrikako Kongo ibaiaren ibilbidean kokaturiko ur gezako aintzira da, Zambia eta Kongoko Errepublika Demokratikoaren arteko mugan kokatuta. Bere azalera Kongo ibaiaren luzerako 110 km osatzen du, Luapula eta Luvua ibaien arteko aldea.

## Izena 
*Mweru* zenbait bantu hizkuntzatan "aintzira" esan nahi du, hori dela eta aintzirari batzuetan *Mweru* baino ez diote esaten (beraz, Mweru aintzira tautotoponimoa da).

## Geografia 
Mweru Rift Haran Handian kokatzen da, eta 50 km ekialderantz Mweru Wantipa aintzira txikia du. Luapula eta Kalungwishi ibaien urak hartzen ditu eta aintziratik Luavua ibaia ateratzen da, ondoren Kongo ibaira urak isuriko dituena.

Mweruko uharte nagusiak Zambian daude eta Kilwa eta Isokwe dira.

Aintziraren kostaldean Zambiako Nchelenge, Kashikishi eta Chiengi eta Kongoko Errepublika Demokratikoko Kilwa, Lukonzolwa eta Pweto daude.

## Historia 
Nahiz eta 1796tik 1831ra portugaldar merkatariek eskualdea bisitatu, Lacerda eta besteek ez dute Mweru aipatzen bere idazlanetan. Horrexegatik aintzira ikusteko lehendabiziko europarra David Livingstone zela esan daiteke, *Moero* aintzira 1867-1868 artean esploratu zutena.

## Fauna 
*Oreochromis macrochir* izeneko arraina oso ugaria da aintziran eta arrantzatu egiten da. Katuarrainak eta elefante arrainak ere harrapatzen dira. Gaur egun arrainen kopurua nabarmen jeitsi da gehiegizko arrantza egin izanagatik.

## Iruditegia 

Irudi:Mighty Lake Mweru.jpg|Mweru aintzira.
Irudi:Lake Mweru.jpg|Aintzira ilunabarrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kyoga

**Kyoga** Ugandako aintzira da, 1.720 kilometro koadroko eremua duena. Nilok aintzira zeharkatzen du, Victoria aintziratik Albert aintzirara bidean. Nahiz eta Kyoga Afrikako Aintzira Handien sisteman dagoen, ez da aintzira horien artekotzat hartzen. Kenya eta Uganda artean dagoen Elgon mendiaren eskualdetik datozkio urak.

Kyogaren batez besteko sakonera 4 metro da, lekurik sakonena 5,7 metro izanda. Beraz, hurbileko Kwania aintzira txikiago baino sakonagoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inbestiduren auzia

**Inbestiduren auzia**  (, ,  ahoskatua) botere erlijioso eta sekularren arteko gatazka nabarmenena izan zen Erdi Aroan. Auzia Henrike IV.a enperadorearen eta Gregorio VII.a Aita Santuaren artean hasi zen XI. mendean, Elizako karguak nork izendatuko zituela kausa. Gatazkak Alemanian 50 urteko gerra zibilaz gain, enperadoreen boterearen murrizketa, abade eta duke handien mesederako, ere ekarri zuen.

## Kanpo estekak
Las Rozas de Madrid

**Las Rozas de Madrid** Madrilgo Erkidegoko udalerria da. 2007an 79.876 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Las Rozas de Madrideko udalaren webgunea

ezkerrera|thumb|Las Rozasko udaletxea
Bursa

**Bursa** (turkieraz  ahoskatua, historikoki **Prusa**, *Προύσσα* izenez ezagutua) Turkiako ipar-mendebaldean dago eta Bursa probintziako hiriburua da. 1.979.999 pertsonako populazioarekin (2007ko zentsua), Turkiako laugarren hiri handiena da. Hiri industrial garrantzitsuenetakoa izateaz gain kultura bizitza handikoa da.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malfoy familia

**Malfoy familia** Harry Potter liburu sortako pertsonaiak dira: Lucius Malfoy, Narcisa Malfoy eta beraien seme Draco Malfoyk.

## Lucius Malfoy 
Voldemorten jarraitzailea da, hau da, hil-jale bat. Bigarren liburuan Ginny Weasleyri Voldemorten egunerokoa sartzen dio, eta honek Sekretuen Ganbera irekitzera behartzen du, eta Harry Potterrek deskubritzen du bera izan zela Ginnyri egunerokoa eman ziona.
Laugarren liburuan Voldemort itzultzean bertan agertzen da hil-jalea dela frogatuz, eta bosgarren liburuan Azkabanera bidaltzen dute beste hil-jale askorekin batera, Magiako Ministerioan gertatutako borrokagatik.

## Narcisa Malfoy 
Luciusen emaztea da, eta Bellatrix Lestrangeren ahizpa. Bere lehen agerpena laugarren liburuan egiten badu ere, Harryrekin aurrez aurre seigarren liburuan egoten da.

## Draco Malfoy 
* Draco Malfoy
Ponteareas

**Ponteareas** Galiziako barnealdeko udalerria da, Pontevedrako probintzian dagoen O Condadoko eskualdean kokatuta dago. 2008an 22.750 biztanle zituen.

24 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
Angoares (San Pedro) | Arcos (San Breixo) | Areas (Santa María) | Arnoso (San Lourenzo) | Bugarín (Santa Cristina) | Celeiros (San Fins) | Cristiñade (San Salvador) | Cumiar (Santo Estevo) | Fontenla (San Mamede) | Fozara (San Bartolomeu) | Guillade (San Miguel) | Guláns (San Xulián) | Moreira (San Martiño) | Nogueira (San Salvador) | Oliveira (Santiago) | Padróns (San Salvador) | Paredes (San Cibrán) | Pías (Santa Mariña) | Ponteareas (San Miguel) | Prado (San Nicolao) | Ribadetea (San Xurxo) | San Lourenzo de Oliveira (San Lourenzo) | San Mateo de Oliveira (San Mateo) | Xinzo (Santa Mariña).

## Pertsonaia ezagunak 
* Delio Rodriguez (1916-1994), txirrindularia.
* Emilio Rodriguez (1923-), txirrindularia.
* Alvaro Pino (1956-), txirrindularia.

## Iruditegia 

Irudi:Ponteareas - panoramica (Pontevedra).jpg|Ponteareasko ikuspegi orokorra.
Irudi:Iglesia_de_San_Pedro_de_Angoares_-_Ponteareas.jpg|Angoares parrokiako San Pedro eliza
Irudi:CorpusChristiPonteareas.jpg|Corpus Christi jaietako lore alfonbrak
Irudi:Cruceiro Troña.jpg|Troñako gurutzea

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Ponteareasko udal webgunea
Sanxenxo

**Sanxenxo** Galiziako kostaldeko udalerria da, Pontevedrako probintziaren mendebaldean eta O Salnéseko eskualdean kokatuta dagoena. 2006an 16.914 biztanle zituen, uda garaian 10 aldiz biderkatzen direnak turismoa dela-eta. Izan ere, "Galiziako turismoaren hiriburu"tzat jotzen dute askok.

9 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
* Adina (Santa María)
* Arra (San Amaro)
* Bordóns (San Pedro)
* Dorrón (San Xoán)
* Gondar (San Tomé)
* Nantes (Santa Baia)
* Noalla (Santo Estevo)
* Padriñán (San Xenxo)
* Vilalonga (San Pedro)

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Udalerriko webgune ofiziala
Cambados

**Cambados** Galiziako udalerria da, Pontevedrako probintzian eta O Salnéseko eskualdean kokatuta dagoena. 2005ean 13.581 biztanle zituen.

## Parrokiak 
5 parrokiatan banatuta dago:

* Cambados (Santa Mariña)
* Castrelo (Santa Cruz)
* Corvillón (San Amedio)
* Oubiña (San Vicenzo)
* Vilariño (Santo Adrián)

## Jauregiak 
Hainbat *pazo* (jauregi) ikusgarri du Cambadosek:

* Pazo de Montesacro: San Tomé do Mar auzoan XVIII mendean Montesacro Jauregia eraiki zen Arabar Diego de Zárate y Murga lehenengo Montesacro markesaren aginduz. https://web.archive.org/web/20100803032426/http://www.cmj.net/cambados/montesacro.html
* Pazo da Calzada, XVII mendean ekina.
* Pazo Fajardo, XVII mendean ekina.
* Pazo de Fefiñáns, XVII mendean ekina.
* Pazo das Quintas, Castrelosen.
* Pazo de Ulloa, XV mendekoa. https://web.archive.org/web/20091211002221/http://www.cambadosweb.net/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=33&Itemid=44&lang=es
* Pazo de Torrado, gaur Ardoaren Bideen Museoa. https://web.archive.org/web/20091211002221/http://www.cambadosweb.net/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=33&Itemid=44&lang=es

## Albariño 
Albariñoko ardoaren ekoizpena udalerriaren jarduera ekonomikorik garrantzitsuenetarikoa da, izan ere, "Condes de Albarei" eta "Martín Codax" ekoizle nagusiek herri honetan dute egoitza.

## Iruditegia 

Fitxategi:Cambados Galicia 28.JPG|Montesacro jauregia, Arabar markes batentzat eraikia
Fitxategi:Cambados 060905 Pazo de Fefiñáns.jpg|Fefiñáns jauregia
Fitxategi:Cambados Pazo Fefiñans 1.jpg|Fefiñáns jauregia

Fitxategi:Cambados Galicia 02.JPG|Alderdi zaharreko etxeak
Fitxategi:Cambados Galicia 04.JPG|Alderdi zaharreko kalea
Fitxategi:Cambados Galicia 07.JPG|Alderdi zaharreko kalea

File:Cambados torre San Saturnino 1.jpg|San Sadurniño dorreko ondarrak
Fitxategi:Cambados.Galiza 2.JPG|Errotonda
Fitxategi:Cambados.Galicia.01.jpg|Cambados udalerriko garai bat

Fitxategi:Cambados.Galicia.04.jpg|Cambados udalerriko itsasontziak

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Cambadosko udal webgunea ofiziala
Bellatrix Lestrange

**Bellatrix Lestrange** Harry Potter liburu saileko pertsonaia da. Oso gaiztoa eta harroa da, eta ile beltz luzea du. Bere lehenengo agerpena laugarren liburuan egiten du, nahiz eta protagonismoa bosgarren liburuan hartzen duen. Hil-jalea da, hau da Voldemorten jarraitzailerik leialenetakoa eta Azkabango kartzelan urte asko pasatutakoa. Familiakoak hauek dira:
* Narcisa Malfoy (ahizpa)
* Draco Malfoy (iloba)
* Andromeda Tonks (ahizpa)
* Nymphadora Tonks (iloba)
* Regulus Black (lehengusua)
* Sirius Black (lehengusua)
* Rodolphus Lestrange (senarra)

## Historia 
Ez dago ziur Bellatrixen jaiotza, baina 40-50 urte ingurukoa dela esaten dute. Hogwartsera iritsi zenean Slytherin etxean jarri zuen Kapela Sailkatzaileak, eta ikasketak amaitu ondoren hil-jale bihurtu zen Lucius Malfoy, Peter Pettigrew, Barty Crouch eta abarrekin batera.

Voldemort erortzean, 1980an, Bellatrix eta haren senar Rodolphus, Rodolphusen anaia Rabastan eta Barty Crouch, Frank eta Alice Longbottom (Neville Longbottomen gurasoak) torturatzera joan ziren, eta Bellatrixek Cruciatus madarikazioa erabili zuen bien aurka, burua galdu zuten arte. Magiako Ministerioak kondenatu egin zituen denak, eta hainbat urtez egon zen Bellatrix Azkabanen. Hala ere, beti esan izan zuen Voldemort itzuli egingo zela, eta bera saritu egingo zuela bera bilatzen saiatu zelako.

1995eko urtarrilean Bellatrixek Azkabandik ihes egiten du beste hamar presorekin batera, eta urte hartako ekainean Misterioen Departamentuko gerran hartzen du parte. Ihes egitea lortzen duen hil-jale bakarra izaten da eta bere lehengusu Sirius Black hiltzen du.

Handik gutxira, zin hautsezinaren lekukoa izaten da Narcisa Malfoyk eta Severus Snapek egiten duten bitartean eta handik urtebetera, Voldemortekin batera borrokatzen da Howgartseko gerran.
Molly Weasleyk hiltzen du, hau Ginny Weasley hiltzen saiatzen denean, baina aurretik Bellatrixek Dobby eta Nymphadora Tonks hiltzen ditu

## Bitxikeriak 
* Esaten da Voldemorten hil-jale leialena dela
* Nahiz eta Bellatrix Rodolphusekin ezkonduta egon, esaten da Voldemortekin maiteminduta dagoela
* J.K. Rowling-ek, beste pertsonaia askori bezala, konstelazio baten izena jarri zion
* Bellatrixek betazal astunak ditu, hala deskribatzen da liburuetan
* Kreacher elfoak asko adoratzen du

## Zineko interpretazioa 
Bellatrix Lestrange Helena Bonham Carter aktoresak interpretatzen du. Hasieran Helen McCory izan behar zen hau interpretatu behar zuena, baina bera haurdun zegoelako ordezkatu zuen Helena Borham Carterrek. Helen McCoryk Narcisa Malfoy interpretatzen du seigarren filmean

## Kanpo estekak 
* http://www.eldiccionario.org/bellatrixlestrange
Deia (argipena)

**Deia** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:

* **Deia** Euskal Herriko egunkaria da, gazteleraz argitraratzen dena.
* **Deià** Balear Uharteetako udalerria da.
* **DEIA**: *Diversity, Equity, Inclusion, Accessibility* terminoen hitzen ingelesez, **DEI** terminoaren aldagai bat.
Kenya (mendia)

**Kenya** (ingelesez *Mount Kenya*; gĩkũyũz *Kĩrĩ Nyaga*; embuz *Kirenia*; maaz *Ol Donyo Keri*; meruz *Kirimara*) Kenyako mendirik altuena eta Afrikako bigarrena da (Kilimanjaroren ondoren). Kenya mendiguneko gailurrik altuenak Batian (5.199 m), Nelion (5.188 m) eta Lenana (4.985 m) dira. Kenya mendia Kenyaren erdialdean dago, justu ekuatorearen hegoaldean, Nairobitik 150 km ipar-ekialderantz.

Eskualdean 620 km² azalera duen *Mount Kenya National Park* dago, UNESCOren Gizateriaren ondarea. Mendia itzalitako sumendia da, geruza-sumendia, azkeneko erupzioa duela 2,6 eta 3,1 milioi urte artean izan zuena.

## Historia 
Johann Ludwig Krapf misiolariak mendia ikusteko lehendabiziko europarra zen, 1849 urtean. Lehenengo igoera Halford John Mackinderrek, Cesar Ollierrek eta Josef Brocherelek 1899ko irailaren 13an egin zuten. Nelion gailurra Eric Shiptonek egin zuen 1929an. Kenya mendia igotzeko hilabeterik onenak urtarrila eta otsaila hegoaldeko aldean eta abuztua eta iraila iparraldekoan dira.

## Demografia 
Kenya mendiaren eskualdean bizi diren herriak Gĩkũyũ, Meru, Embu eta Masai dira. Guztion kultura mendia oso inportantea da.

## Gailurrak 
thumb|300px|Kenya mendiaren mapa.

* Batian (5.199 m)
* Nelion (5.188 m)
* Pt Lenana (4.985 m)
* Coryndon gailurra (4.960 m)
* Pt Pigott (4.957 m)
* Pt Thompson (4.955 m)
* Pt Dutton (4.885 m)
* Pt John (4.883 m)
* Pt Melhuish (4.880 m)
* Pt John Minor (4.875 m)
* Krapf Rognon (4.800 m)
* Pt Peter (4.757 m)
* Pt Slade (4.750 m)
* Terere (4.714 m)
* Sendeyo (4.704 m)
* Midget gailurra (4.700 m)
* The Hat (4.639 m)
* Delamere gailurra
* Macmillan gailurra

## Glaziareak 
[thumb|200px|Krapf Rognon (4.800 [m) eta Krapf glaziarea.]]

Kenya mendiaren glaziareen azalera poliki-poliki atzeraka doa, 1980ko hamarkadan 0.7 km² azalera 1890ko hamarkadan eginiko behaketena baino gutxiago da.

Hauexek dira mendiko glaziareak:
* Northey
* Krapf
* Gregory
* Lewis
* Diamond
* Darwin
* Forel
* Heim
* Tyndall
* Cesar
* Josef

## Ibaiak 
Kenya mendia Kenyako bi ibai luzeneen arroa da: Tana eta Ipar Ewaso Ng'iro ibaiak.

Mendiko korronte nagusiak hauek dira:
* Sirimon
* Liki
* Nanyuki
* Mutonga
* Kithino
* Nazita
* Thingithu
* Nitmi
* Tnuchi
* Kathita
* Nyamindi
* Sagana
* Nairobi ibaia
* Naro Moru
* Burguret

## Igoera bideak 
 *Igotzeko urtaroa Ipar Hemisferioaren udak eta neguak dira.*

## Ikus, gainera 
* Afrikako geografia

## Erreferentziak 
## Kanpo Loturak 
* Kenya mendiaren webgune ofiziala

## Kanpo estekak
Baiona (Pontevedra)

**Baiona** Galiziako udalerria da, Pontevedrako probintzian eta Vigoko eskualdean kokatuta dagoena. 2004an 11.337 biztanle zituen.

5 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
* Baíña (Santa Mariña)
* Baiona (Santa María)
* Baredo (Santa María)
* Belesar (San Lourenzo)
* A Ramallosa (Santa Cristina)
* Santa María de Fóra (Baiona)

## Ondare nagusia 
* Monte do Boi gotorlekua.
* Santa Maria eliza.
* Santa Liberata eliza.
* Ramallosako zubia.

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
* Udalerriko webgune ofiziala
O Grove

**O Grove** Galiziako udalerria da, Pontevedrako probintzian eta O Salnéseko eskualdean kokatuta dagoena. 2008an 11.214 biztanle zituen. Bi parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
* San Martiño do Grove
* San Vicente do Grove

## Leku interesgarriak 
* A Toxako uhartea

## Kirola 
* Amegrove Club de Remo
* Club de Remo Mecos

## Herritar ezagunak 
* Manuel Lueiro Rey idazle eta olerkaria (1916-1990).
* Xoán González Millán, literatur ikerlari eta kritikoa (1951-2002).
* Javier Veiga, aktore eta umorista (1973).
* Buenaventura Fernández Fariña, drogaren aurkako O Grove-Érguete elkartearen sortzailea.

## Iruditegia 

Irudi:Barcos no Grove.jpg|Ontziak O Groven
Irudi:Vista do Grove. Galiza.jpg|O Groveko ikuspegia
Irudi:Vista do Grove. Galicia.jpg|O Groveko ikuspegia
Irudi:O Grove Concello 01-02.jpg|O Groveko udaletxea
Irudi:Pedra cabaleira 2.JPG|Cabaleira harria
Irudi:Illa da Toxa vista desde O Grove.jpg|A Toxa uhartea O Grovetik ikusita
Irudi:Paseo Maritimo no Grove.jpg|O Groveko itsas-pasealekua
Irudi:Pavillón de deportes náuticos do Grove.jpg|Itsas kirolgunea

thumb|500px|erdian|Lanzada hondartza

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* O Groveko udal webgunea  
* Udalerriko turismo-webgunea
Vilaboa

**Vilaboa** Galiziako kostaldeko udalerria da, Pontevedrako probintzian eta Pontevedrako eskualdean kokatuta dagoena. 2003an 5.839 biztanle zituen.

5 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
# Cobres (Santo Adrán)
# Figueirido (Santo André)
# Santa Comba de Bértola (Santa Comba)
# Santa Cristina de Cobres (Santa Cristina)
# Vilaboa (San Martiño).

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Mondariz

**Mondariz** Galiziako udalerria da, Pontevedrako probintzian eta O Condadoko eskualdean kokatuta dagoena. 2007an 5.320 biztanle zituen.

12 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
* Frades (San Martiño)
* Gargamala (Santa María)
* Lougares (San Fiz)
* Meirol (Santo André)
* Mondariz (Santa Baia)
* Mouriscados (San Cibrán)
* Queimadelos (Santa María)
* Riofrío (San Miguel)
* Sabaxáns (San Mamede)
* Toutón (San Mateo)
* Vilar (San Mamede)
* Vilasobroso (San Martiño).

## Iruditegia 

Fitxategi:Villasobrosomondariz016.jpg|Mondariz udalerriko Villasobroso parrokia
Fitxategi:Castelo do Sobroso, Vilasobroso, Pontevedra.jpg|Villasobroso parrokian dagoen Sobroso gaztelua, ikuspegi orokorra
Fitxategi:Porta e escaleiras de acceso Castelo de Sobroso Mondariz.jpg|Atea eta sarrerako eskailerak
Fitxategi:Villasobrosomondariz018.jpg|Omenezko dorrea

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Mondarizko udal webgunea
Caldas de Reis

**Caldas de Reis** Galiziako udalerria da, Pontevedrako probintzian dagoen Caldasko eskualdean kokatzen den udalerria da. 2005ean 9.673 biztanle zituen.

9 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
* Arcos da Condesa (Santa Mariña)
* Bemil (Santa María)
* Caldas de Reis (San Tomé e Santa María)
* Caldas de Reis (Santa María)
* Carracedo (Santa Mariña)
* Godos (Santa María)
* Saiar (Santo Estevo)
* San Clemente de Cesar (San Clemente)
* Santo André de Cesar (Santo André)

## Iruditegia 

Fitxategi:Muíños_-_Caldas_de_Reis_1.jpg|Muíños
Fitxategi:Muíños - Caldas de Reis 2.jpg|Muíños
Fitxategi:Muíños_-_Caldas_de_Reis_3.jpg|Caldas de Reis
Fitxategi:Caldas_de_Reis._Encoro.jpg|Umia ibaia Caldas de Reis zeharkatuz

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Udalerriko turismo-webgunea
Deià

**Deià** Balear Uharteetako udalerria da, Mallorca uharteko Serra de Tramuntana eskualdean kokatuta dagoena. 2007an 718 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Deiàko udalaren webgunea

ezkerrera|200px|thumb|Deiàko eliza
Terra de Melide

**Terra de Melide** Galiziako erdialdean dagoen eskualde mugakidea da, Coruñako probintziaren hego-ekialdean kokatuta dagoena Lugoko probintzia eta Pontevedrakoaren mugan.

370 km2-ko azalera dauka eta 2005ean 13.911 biztanle zituen (37.60 biz/km2). Lau udalerrik osatzen dute.

## Mugakideak 
Iparraldean Betanzosko eskualdea, hegoaldean O Deza (Pontevedra), ekialdean A Ulloa eta Lugoko eskualdea (Lugoko probintzia) eta mendebaldean Arzuako eskualdea mugakide ditu.

## Udalerriak 
* **Melide**: 7.809 biztanle (2005).
* Sobrado: 2.360.
* Santiso: 2.212.
* Toques: 1.530.

## Ikus, gainera 
* Galiziako eskualdeak
* Done Jakue bidea

## Kanpo estekak 
* Museo da Terra de Melide
Stanley mendia

**Stanley mendia** Ruwenzori mendikatean kokatutako mendia da. Kongoko Errepublika Demokratikoa eta Ugandako mendirik altuena eta Afrikako hirugarrena da (Kilimanjaro -5.895 m- eta Kenya mendia -5.199 m- eta gero). Bai Stanley mendiak bai gertuko zenbait mendiek glaziareak izateko beste altuera dute.

Stanley mendiak gailur bikiak eta beste zenbait gailur txikiagoak ditu:
::

Lehendabiziko igoera 1906an Savoiako Luigi Amedeo Abruzziko dukeak, J. Petigaxek, C. Ollierrek eta J. Brocherelek egin zituen. Margherita gailurraren izena Savoiako Margheritaren omenez jarri zioten.

## Ikus, gainera 
* Afrikako geografia

## Kanpo estekak
Melide (Galizia)

**Melide** (*Mellid* gaztelaniaz) Galiziako erdialdean dagoen udalerria da, A Coruñako probintziaren hego-ekialdean dagoena. Lugoko probintziarekin muga egiten du, eta Pontevedrakoa oso gertu dauka.

Done Jakue bidean kokaturik dago.

thumb|ezkerrera|Melideko erdialdea elizarekin.

## Geografia 
Iparraldean Boimorto, Sobrado eta Toques, ekialdean Palas de Rei (Lugo), hegoaldean Santiso eta mendebaldean Arzúa udalerri mugakide ditu.

## Kanpo estekak 
*  Melideko udal webgunea.
Ras Dashen

**Ras Dashen** (, *rās dejen*, edo , *rās dashen*) Etiopiako mendirik altuena da. Semien mendien erreserban kokatuta, 4.533 metroko altuera du.

Nahiz eta Etiopiako Elkarte Kartografikoa izena "Ras Dejen" letreiatu, nazioartean "Ras Dashen" erabiltzen da.

Dokumentatutako lehenengo igoera 1841ean Ferret eta Galinierrek frantziarrek egin bazuten ere, litekeena da bertoko etiopiarrek aurretik egitea, tontorraren kondizioak latzak ez direlako.

## Ikus, gainera 
* Afrikako geografia
* Simiengo Parke Nazionala

## Kanpo estekak
O Deza

**O Deza** Galiziako erdialdean dagoen eskualde mugakidea da, Pontevedrako probintziaren ipar-ekialdean kokaturik dagoena eta Lugo, Ourense eta Coruñako probintziak mugakide dituela.

Ia 1.025 km2-ko azalera dauka eta 2005ean 45.328 biztanle zituen (44.23 biz/km2). Lalin du hiriburu eta udalerri nagusia.

## Mugakideak 
Iparraldean Arzuako eskualdea eta Terra de Melide (Coruña), hegoaldean O Carballiño (Ourense), ekialdean A Ulloa eta Chantadako eskualdea (Lugo) eta mendebaldean Tabeiros-Terra de Montes mugakide ditu.

## Udalerriak 
# **Lalin**: 20.453 biztanle (2002).
# Silleda: 9.099.
# Vila de Cruces: 7.004.
# Rodeiro: 4.236.
# Agolada: 4.117.
# Dozon: 2.095.

## Kanpo estekak 
* Eskualdearen informazioa
Jesús Cifuentes

**Jesús Hernández Cifuentes** "Cifu" (Valladolid, 1966ko uztailaren 28a-) abeslari, letragile eta gitarrajole gaztelarra da, folk eta pop arlokoa, "Celtas Cortos" taldearekin ezaguna egin zena.

Bakarka ere ibili izan da, "La Calaña Sound" taldeak lagunduta.

## Diskografia 
### Celtas Cortos 
### Bakarka 
* *"El Caimán Verde"* (1995).
* *"Horizontes"* (2004).

## Kanpo loturak 
*  Cifuren webgunea
*  "Celtas Cortos" taldearen webgunea
Meru mendia (Tanzania)

**Meru mendia** Kilimanjarotik mendebalderantz 70 kilometrotara sumendi aktiboa da, Tanzaniako Arusha eskualdean kokatuta. Orain 4.566 metro ditu baina duela 8.000 urteko erupzioan dezente galdu zituen. Meru geruza-sumendiaren azken erupzioa 1910ko urriaren 26tik abenduaren 22ra jazo zen.

Lehenengo igoera 1904an Fritz Jägerrek egin zuen.

Mendia zenbait izen izan ditu: ohikoa Meru mendia da; ofiziala, *Socialist Peak* Tanzania estatu sozialista zela jarria baina egun gutxi erabilia. *Black Mountain* eta *Ol Doinyo Orok* ezizenaz ere ezagutua da..

## Ikus, gainera 
* Afrikako geografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vilanova de Arousa

**Vilanova de Arousa** Galiziako kostaldeko udalerria da, Pontevedrako probintzian eta O Salneseko eskualdean kokatuta dagoena. 2007an 10.430 biztanle zituen.

6 parrokiatan banatuta dago.

## Parrokiak 
* András (Vilanova de Arousa)
* Baión (Vilanova de Arousa)
* Caleiro (Vilanova de Arousa)
* Deiro (Vilanova de Arousa)
* Tremoeda (Vilanova de Arousa)
* Vilanova de Arousa (Vilanova de Arousa)

## Pertsonaia ezagunak 
thumb|ezkerrera|Ramón María del Valle-Inclán idazlearen estatua.
* Ramon Maria Valle-Inclan (1866-1936), idazlea.

## Ikus, gainera 
* Pontevedrako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Udalerriko webgune ofiziala
Karisimbi mendia

**Karisimbi mendia** Virunga mendietako itzalitako sumendia da, Rwanda eta Kongoko Errepublika Demokratikoaren arteko mugan kokaturik. 4.507 m izanda, Karisimbi mendilerroaren mendirik altuena da, Ekialdeko Rift Haranean dagoena. Karisimbi iparraldean Mikeno, ekialdean Bisoke eta mendebaldean Nyiragongo ditu.

Karisimbi kinyarwandaz "oskol txuri txikia" esan nahi du, batzuetan elurra bere tontorrean aurkitu daitekelako.

Karisimbi eta Bisoke mendien artean *Karisoke Research Center* dago, Dian Fosseyk eratua eskualdeko mendiko gorilak ikertzeko.

## Ikus, gainera 
* Afrikako geografia

## Kanpo estekak 
* Karisoke Research Center
Ligallo de Fablans de l'Aragonés

'''Ligallo de Fablans de l'Aragonés''' 1982an sortutako erakundea da, aragoierazko hiztunen alde lan egiteko helburuarekin. Gaur egun eskualde mailako elkarteen federazioa da, koordinazio, komunakazioa eta ordezkaritza lanak egiten dituena.

2005ean abiatu zuten "Chuntos por l'aragonés" izeneko ekimena Consello d'a Fabla Aragonesa erakundearekin batera.

## Elkarteak 
* **Fablans** u *Ligallo de Fablans de Zaragoza*
* **Boira** u *Ligallo de Fablans de Zinco Billas*
* **Carrasca** u *Ligallo de Fablans de Teruel*

## Helburuak 
Aragoiera eta hizkuntza honetaz egindako kultura zabaltzea, hizkuntza berreskuratzea eta eguneroko bizitzan haren erabilera sustatzea, normalizazio eta ofizialtasunerako bidean.

## Kanpo estekak 
*  Ligallo de fablans de l'aragonés

*  Blog d'o Ligallo de fablans de Zaragoza
Asturies.com

**Asturies.com** Asturiasko webgune ondo osatua da, "Asturia Activa" izeneko plataformak abiatu eta asturieraz egindakoa.

Bulegoak Xixonen dituzte, eta zuzendaria Fernando de la Fuente da.

## Atalak 
Atalen artean, herrialde eta munduko albisteez gain, teknologia berriei eskainitakoa, telebista eta irrati digitala eta blog komunitate zabal bat badituzte.

Halaber, "Mundu Astur" izeneko atalean, asturiera "on-line" ikasteko aukera ematen dute, bai eta hizkuntzaren historia, literatura eta musikari buruzko informazioa.

## Kanpo estekak 
* "Asturies.com"
Plan (Huesca)

**Plan** Huescako udalerria da. Chistauko ibarreko hiru udalerrietako bat da.

Peña del Mediodia (2.468 m) izeneko mendia herriaren hegoaldean kokaturik dago. Herriaren inguruan ere Ibon de Plan izeneko iboia dugu.

thumb|ezkerrera|Plan herriko ikuspegia.

## "Emakumeen karabana" 
1985ean herria ospetsu bihurtu zen herritarrek bultzatutako ekimen bitxiari esker: "Emakumeen karabana" antolatu zuten, 1951ko izen bereko pelikulak (William Wellman) inspiraturik. Orduan, herrian 40 gizon ezkongabe zeuden, eta emakume ezkongabe bakarra, andre gehienek emigratu egin baitzuten. Beraz, egunkarian iragarkia paratu zuten *"mujeres de entre 20 y 40 años con fines matrimoniales para pueblo en el Pirineo"* eskatuz. Honen ondorioz, 33 ezkontza lortu zuten, herria biziberrituz.

## Aragoiera 
Udalerriak aragoierazko hiztunak ere baditu artean, tradizionalki "ekialdeko dialektoa" den *"chistabín"* aldaera egin izan dutenak.

## Ikus, gainera 
* Huescako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Celtas Cortos

**Celtas Cortos** Valladolideko (Gaztela) musika taldea da, 1986an sortua eta 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hamarkadaren hasieran arrakasta handia lortu zuena folk, rock eta beste estilo batzuk nahastuz.

Letrei dagokienez, eduki sozial eta politikoak dituzte, besteak beste bakezaletasuna eta ekologiaren aldekoak.

## Taldekideak 
* Jesus Cifuentes (ahotsa eta gitarra)
* Goyo Yeves (saxofoia eta tin whistlea)
* Óscar García (baxua)
* Alberto García (biolina eta tronboia)
* José Sendino (gitarra)
* Diego Martín (bateria)
* Antón Dávila (akordeoi eta gaita)
* Jorge Arribas (teklatuak).

## Diskografia 
## Celtas Cortos euskaraz 
2010ean, *Introversiones* diskoan, "Aita-semeak" euskal kanta klasikoa jaso zuten. Taldean eragin berezia izan zituzten folk-kanta ezagunak bildu zituzten disko horretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Celtas Cortos" taldearen webgunea
Les Noticies

**"Les Noticies"** Asturiasko egunkari edo aldizkaria da, astero argitaratzen dutena asturiera hutsean.

1996an sortu zuten Uvieuko *"Publicaciones Ámbitu"* enpresa argitaratzailearen bidez. Lehenengo zenbakia urte hartako irailaren 6an kaleratu zuten. Ezaugarri horiek zituen lehendabiziko astekaria zen 1901ean Xixonen "Ixuxú" aldizkariaren lehen alea kaleratu zutenetik.

Inaciu Iglesias eta Ramón Lluis Bande egunkariaren zuzendariak izan dira orain arte. Kolaboratzailearen artean, bestela, Xuan Bello idazlea dugu.

Zenbaki bakoitzarekin 24-32 orrialde eta 5.000 ale argitaratzen dute.

## Kanpo estekak 
* Egunkariaren webgunea
Radio Sele

**Radio Sele** Asturiasko irrati kate pribatu bat da. Asturieraz emititzen du, Uvieutik. Hizkuntza hartan egindako irratirik zabalduena da, FM 106.1 MHz frekuentzian lurralde osoan. Lehen emisioa 1986ko otsailean egin zuten, eta gaur egun 24 orduetan dihardute, 20 bat irratsaiorekin (musika, gehienbat). Interneten bidez ere entzungai dago.

2003tik entzule gehiago dituzte, Real Oviedoren partida guztiak ematen baitituzte.

## Kanpo estekak 
*  Radio Seleren webgunea
Dumbledoreren Armada

**Dumbledoreren Armada** Hermione Grangerrek sortutako elkarte baten izena da. Bosgarren liburuan sortutakoa da, Magia Ministerioak Harry eta Dumbledoreri gezurretan ibiltzea leporatzen zaienean. Harry da bertako burua eta Dumbledoreren Armadaren koartel nagusia Premietarako Gela da. Hainbat astez praktikatzen dute bertan, baina Dolores Umbridge enteratzen denean jada bukatu egiten da Dumbledoreren Armada. Hala ere, bertako kideek ez dute ahazten, eta bi urte beranduago egoten den Hogwartseko gerran Dumbledoreren Armada berriro sortzen da Voldemorten aurka borrokatzeko

## Kideak 
Hauek dira Dumbledoreren armadako kideak

* Harry Potter (liderra)
* Ron Weasley
* Hermione Granger
* Neville Longbottom
* Dean Thomas
* Lavender Brown
* Parvati Patil
* Padma Patil
* Seamus Finnigan (azken unean sartua)
* Cho Chang
* Marietta Edgecombe
* Luna Lovegood
* Ginny Weasley
* Fred Weasley
* George Weasley
* Lee Jordan
* Colin Creevey
* Dennis Creevey
* Angelina Johnson
* Alicia Spinnet
* Katie Bell
* Ernie Macmillan
* Justin Finch-Fletchey
* Susan Bones
* Hannah Abott
* Anthony Goldstein
* Terry Boot
* Michael Corner
* Zacharias Smith

## Bitxikeriak 
* Dumbledoreren Armadako kuartela, Premietarako Gela, hainbat gela bezala erabili izan da, adibidez, Fredek eta Georgek erraitzentzako armairu bat zela deskubritu zuten, eta seigarren liburuan Draco Malfoyren ezkutalekua ere izan da
* Dobbyri esker aurkitu zuten Premietarako Gela
* Marietta Edgecombek salatu zion Umbridgeri dena

## Kanpo estekak 
* [www.eldiccionario.org/buscar/ejercito_de_dumbledore]
* [www.dumbledoresarmy.com]
Faro de Vigo

**"Faro de Vigo"** Galiziako egunkaririk zaharrena da, 1853an Vigon sortua. Gaur egun, Pontevedrako probintzia osoan hedatuta dago, eta sei edizio ditu: Nagusia, Vigoko eskualdean zabaltzen da, eta beste bostak Pontevedran, Vilagarcia de Arousan, Ourensen, O Morrazo eta O Deza- Tabeiros-Terra de Montesen.

## Kanpo estekak 
*  "Faro de Vigo"ren webgunea
La Región

**"La Región"** Galiziako egunkaria da, 1910ean Ourensen sortua. Gaur egun, Ourenseko probintzia osoan hedatuta dago.

## Kanpo estekak 
*  "La Región"en webgunea
Xosé Manuel Beiras

**Xosé Manuel Hixinio Beiras Torrado** (Santiago de Compostela, 1936ko apirilaren 7a-) politikari galiziarra da, besteak beste, Bloque Nacionalista Galego taldekoa izandakoa.

1982an berak sortutako Partido Socialista Galego (PSG) utzi zuen eta BNGn buru belarri sartu zen bertako buruzagirik ezagunena bihurtu arte. 2012an BNG utzi eta beste batzuekin batera Anova sortu zuen. Gaur egun Herritarren Mareen zerbitzura jarri da.

Zuzenbidea, Frantsesezko literatura eta Ekonomia ikasi ditu.

Halaber, idazlea da eta Editorial Galaxia argitaletxearen bultzatzaileetarikoa. "Galicia Hoxe" egunkariaren kolaboratzaile eta Real Academia Galegaren kidea izandakoa da.

## Erreferentziak
Elgon mendia

**Elgon mendia** (; maaz *Ol Doinyo Ilgoon*; Ugandan *Masaba*) itzalitako geruza-sumendia da, Uganda eta Kenya arteko mugan dagoena. Hegoaldeko mazelan dauden kobazulo handietan bizi zen Elgonyi herritik datorkio izena. Ekialdeko Afrikako sumendi bakartien artean handiena eta zaharrena da, 3.500 kilometro koadroko eremua hartzen baitu.

Elgon mendiak bost gailur nagusi ditu:
* Wagagai (4.321 m), Ugandan.
* Sudek (4.302 m), Kenyan.
* Koitobos (4.222 m), Kenyan.
* Mubiyi (4.211 m).
* Masaba (4.161 m), Ugandan.

1896an, Charles William Hobley mendiaren inguruan ibiltzeko lehendabiziko europarra zen. 1911an, Kmunkek eta Stiglerrek Wagagai eta Koitobos gailurren lehenengo igoerak egin zituzten. Aurretik, 1890ean, F. Jackson, E. Gedge eta J. Martinek Sudek igo zuten.

Bere eskualdean zenbait ibaik dute arroa:
* Suam ibaia, honek Turkwel izena hartuta Turkana lakua betetzen du.
* Nzoia eta Lwakhakha ibaiak, Victoria lakua betetzen dutenak.

Eskualdeko herri nagusia Kenyako Kitale da. Bai Ugandan bai Kenyan *Mount Elgon National Park* bana dago ingurumena zaintzeko.

Elgon mendian badaude zenbait landare bitxiak : *Ardisiandra wettsteinii*, *Carduus afromontanus*, *Echinops hoehnelii*, *Ranunculus keniensis* eta *Romulea keniensis* hain zuzen ere.

## Ikus, gainera 
* Afrikako geografia

## Kanpo estekak 
*  Elgon mendiaren kobazuloak
Kamerun mendia

**Kamerun mendia** edo **Fako** (ingelesez: *Mount Cameroon* edo *Cameroon Mountain*; frantsesez *Mont Cameroun*) Kamerungo sumendi aktiboa da, Gineako golkoaren ondoan kokaturik dagoena. Eskualdean *Mongo ma Ndemi* du izena (euskaraz: "Handitasunaren mendia").

## Geografia 
Kamerungo sumendi-lerroan kokatzen da, Nyos aintzira eta Gineako golkoan dauden Bioko, Principe, São Tomé eta Annobon uharteekin batera. Azken erupzioak 1999ko martxoaren 28an eta 2000ko maiatzaren 28an jazo ziren.

## Igoera 
Nahiz eta Kamerun mendia Afrikako sumendirik handienetariko bat den, gailurra ailegatzera erraza da. Izan ere urtero ospatzen den *Mount Cameroon Race of Hope* lasterketaren txapedunak 4½ ordutan egiten du.

Mendia igotzeko lehenbiziko europarra Joseph Merrick misiolaria izan zen, 1840ko hamarkadan. Geroago, Mary Kingsley esploratzaile ingelesa igo zen; 1897ko *Travels in West Africa* liburuan azaldu zuen igoera.

## Kanpo estekak
Tubkal

**Tubkal** —*Tubkal mendia* edo *Jbel Toubkal* bezala ere ezaguna— Marokoko hego-mendebaldean kokaturiko mendia da. 4.167 m izanik, Atlas mendietako eta Magreb osoko mendirik altuena da.

Marrakechetik hegoalderantz 63 kilometrotara dago, Marrakech-Tensift-El Haouz eskualdean eta Tubkal Parke Nazionalaren barruan (1942an sortua, 380 km2-ko azalerarekin).

Lehenengo igoera dokumentatua 1923ko ekainaren 12an Segonzaceko markesak, Vincent Bergerrek eta Hubert Dolbeauk egin zuten, baina litekeena da aurrez igota izatea.

## Argazki galeria 

Atlas_Mountains_snow_cover.jpg|Tontor elurtuaren ikuspegia.
Birds and toubkal.jpg|Hegaztiak eta Toubkal.
Mittelholzer-toubkal.jpg|. Walter Mittelholzer piloto suitzarrak ateratako argazkia 1930eko abenduan.
Muletier_toubkal.JPG|Tontorrerako bidean mandozainekin batera eta elur barik.

## Ikus, gainera 
* Marokoko geografia
* Afrikako geografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mendiari buruzko informazioa (Imlil.org)
* "Toubkal traveling".
2008ko Espainiako hauteskunde orokorrak

**2008ko Espainiako hauteskunde orokorrak** 2008ko martxoaren 9an izan ziren. Bigarren aldiz Jose Luis Rodriguez Zapatero (PSOE) eta Mariano Rajoy (PP) izan ziren hautagai nagusiak.

## Emaitzak 
* Hautesleak: 35.072.209.
* Boto emaileak: 75,32 %.
* Abstentzioa: 24,68 %.
* Baliozko botoak: 98,98 %.
* Baliogabeko botoak: 0,64 %.
* Boto zuriak: 1,12 %.

### Kongresua 
PPk eta PSOEk eserleku asko irabazi zituzten eta beste alderdi ia guztiak emaitza ezezkorrak izan zituzten, CiUk izan ezik. 16 eserlekuko diferentzia mantentzea lortu zuen PSOEk, orain berriz gehiengo osora hurbiltzen.

#### Probintziaka 
### Senatua 
## Hauteskundeak Hego Euskal Herrian 
Hauteskundeetan EAE-ANV alderdiaren hautagaitzen debekuak eta kanpainaren azken egunean ETAk Isaias Carrasco hil izanak eragin nabaria izan zuten.

### Abstentzio deialdia 
Hauteskunde kanpaina hasi baino egun gutxi lehenago, otsailaren 8an, Espainiako Entzutegi Nazionaleko Baltasar Garzon epaileak alderdiaren jarduera hiru urtez eteteko agindua eman zuen, EHAK alderdiarekin batera. Auzitegi Gorenak, berriz, hauteskundeetan parte hartzea debekatu zion alderdi ekintzaileari, baina bere jarduera etetea "gehiegizkotzat" jo zuen. Gauzak horrela, EAE-ANVk ezin izan zuen hauteskundeetara aurkeztu, parte hartzeko asmoa erakutsi zuen arren.

Egoera horretan, EAE-ANVko hautetsiek (*hautetsi indenpendentisten* izenaz, alderdiaren izenean hitz egitea debekaturik baitzegoen) abstentzio aktiborako zein boikoterako deialdia egin zuten, "gutxieneko baldintza demokratikoak ez zirelako betetzen". Goiburu hau hartu zuten: "Euskal Herriak independentzia".

Bestalde, gainerako alderdi politikoek eta Isaias Carrascoren alabak, besteak beste, bozkatzeko deia egin zuten, ETAren atentatuaren aurkako protestatzat.

Hauteskunde egunean, horrela, sabotaje batzuk eta protestak egon ziren, boikot deialdiari jarraikiz. Parte hartzeari dagokionez, Estatuan baino hamar puntu bajuagoa izan zen, %33,35era iritsiz (Estatuan %24,03; eta %24,78 Hego Euskal Herrian 2004an). Abstentziorik altuenak Gipuzkoan eman ziren, non hauteslegoaren %41,82k ez zuen botorik eman.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Kongresua

## Kanpo estekak 
* *Berria*ren agerkari berezia, hauteskundeei buruzkoa
Sonorako basamortua

**Sonorako basamortua** (ingelesez *Sonoran Desert*; gaztelaniaz *Desierto de Sonora*) Ipar Amerikako basamortu handiena da, 311.000 km²-ko azalerarekin, eta AEBen eta Mexikoren arteko mugaren bi aldeetan hedaturik dago. Izan ere AEBetako Arizona eta Kalifornia eta Mexikoko Sonora estatuen zati handiak hartzen ditu. Ingurumena babesteko 2001eko urtarrilaren 17an Arizonan *Sonoran Desert National Monument* erreserba sortu zen. Batzuetan *Gila basamortua* deitzen zaio, Gila ibaiak basamortua zeharkatzen duelako eta baita *Beheko basamortua* ere gertuko Mojave altuagoa delako.

## Kokapena 
Sonorako basamortua Kaliforniako golkoaren iparraldea inguratzen du, Kalifornia Behereko ipar-ekialdetik Sonorako mendebalderaino, Kaliforniako hego-ekialdea eta Arizonako hego-mendebala zeharkatuz.

Mendebaldean *"Peninsular Ranges"* deitutako mendilerroek Kaliforniako hegoaldeko txaparraletik eta Kalifornia Behereko basamortutik bereizten dute. Iparraldean Mojave, Arro Handia eta Koloradoko ordokiaren basamortuak ditu, ekialdean eta hego-ekialdean Arizonako mendietako eta Mendebaldeko Sierra Madreko konifero-basoak eta hegoaldean Sinaloako baso lehorrak.

1951ko *Vegetation of the Sonoran Desert* bere liburuan, Forrest Shrevek zazpi eskualdetan banatzen du Sonorako basamortua:
* Koloradoko behe harana (*Lower Colorado Valley*),
* Arizonako goi-lurraldea (*Arizona Upland*),
* Sonorako ordokiak (*Plains of Sonora*),
* Sonorako muinoak (*Foothills of Sonora*),
* Erdialdeko golko kostaldea (*Central Gulf Coast*),
* Vizcaino eskualdea (*Vizcaino Region*), eta
* Magdalena eskualdea (*Magdalena Region*).

Ekologo askok sailkapena berrikusi dute Vizcaino eta Magdalena eskualdeak kanpoan utzita. Hauen ustez Kalifornia Behereko penintsulan dauden eskualdeek bere eko-eskualde propioa dute: Kalifornia Behereko basamortua.

## Flora eta fauna 
Sonorsako basamortuan espezie endemiko ugari aurkitzen da. Aipagarriena Saguaro kaktusa da, 5 metroko altuera hartu ohi duena eta 15 metrotara ere irits daitekeena. 200 urte inguru hartzen ditu eta hazkuntza oso motela du. Udaberrian saguaroa eta txikoria-belarra loratzen dira, basamortuari ezohiko itxura emanez.

Faunari dagokionez 350 hegazti espezie eta 100 narrasti espezie dira animalia multzo aipagarrienak, bai eta 1.000 intsektu espezieak ere. Inguruko harrapari handiena jaguarra da.

## Biztanleria 
Basamortuan 17 herri amerindiar bizi dira.

Sonorako basamortuan dauden hiri nagusiak honako hauek dira:
* Arizonako Phoenix (4 milioi).
* Arizonako Tucson (900.000).
* Kalifornia Behereko Mexicali (900.000).
* Sonorako Hermosillo (700.000).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sonorako basamortuaren Museoa
*  Sonorako basamortuaren mapa
Acoelomorpha

**Acoelomorpha** lehenago Platyhelmintharen barruan sailkatzen ziren animalia phyllum bat dira. 2004an Jaume Baguña eta Marta Riutortek Bilateriaren barruan sailkatu dituzte. Har lau oso txikiak dira, baina ez dute hesterik. Janaria liseritzeko bakuolak eratzen dituzte hauen inguruan. Ez dute zelula epitelialik bakuola digestibo hauen inguruan. Beste animalia bilateral guztiek hesteak dituzte zelula epitelialekin lerrokatuak. Acoelomorpha gehienak guztiz itsastarrak dira, sedimentuaren inguruan bizitzen, plankton gisa igeri egiten edo algen gainean mugitzen. Estatokiste bat dute, baliteke grabitatearekin orientatzen lagundu ahal diena.
Acanthocephala

**Acanthocephala** (greziarretik, *Acanthus*, adarra eta *kephale*, burua) har parasitoz osaturiko animalia phyllum bat da. Euren ezaugarri nagusia proboszi ebaginagarri arantzatsu bat dutela da. Ziklo biologiko oso konplexuak dituzte, hainbat ospedatzailerekin tartean, ornogabeak, arrainak, anfibioak, hegaztiak eta ugaztunak barne hartuz. Guztira 1.150 espezie inguru deskribatu dira.

## Morfologia eta fisiologia 
### Liseriketa 
Akantozefaloek ez dute ahorik elikagaiak barneratzeko, teniek bezala. Horregatik euren ospedatzailearen elikagaiak lortzeko larruazal oso finetik egiten dute. Euren liseriketa aparatua, beraz, oso sinplea da.

### Proboszidea 
Taldeari izena ematen dion ezaugarri nagusia buruaren bukaeran duten proboszi ebaginagarria da. Proboszide honek arantza ditu, ospedatzailearen mukosei heltzeko. Atseden egoeran daudenean proboszide hau boltsa baten barruan biltzen da.

### Tamaina 
Animalia hauen tamaina milimetro gutxi batzuetatik *Gigantorhynchus gigas*en 65 milimetroetararte doa.

### Nerbio sistema 
Proboszidearen atzean nerbioak ateratzen diren guruin zentral bat dute. Gainera alderik urrunenean guruin genital bat ere badute. Gainazalean papila ezberdinak dituzte.

### Birsortzea 
Akantozefaloak dioikoak dira. Arrek bi barrabil dituzte, bi tutu deferente, bi besikula seminal, bi guruin hazia bukatzeko eta zakil bat gorputzaren atzealdean. Emeek bi obario dituzte eta fekundazioa barruan gertatzen da. Enbrioiak umetokian gordetzen dira eta obiduktotik ateratzen dira. Enbrioiak, kanporatzerakoan, liseriketa tutura igarotzen dira eta kakaren bitartez kanporatzen dira.
Miranda (satelitea)

**Miranda** Uranoren bost satelite nagusien artean txikiena eta Uranotik gertukoena da.

Gerard Kuiper-ek aurkitu zuen 1948ko otsailaren 16an McDonald Behatokian. William Shakespearen *Ekaitza* lanetik hartu zuen izena Kuiperrek bere aurkikunztako txostenean. **Uranus V** ere du izena.

Gertutik Mirandako irudi bakarrak *Voyager 2* proiektuarenak dira, 1986ko urtarrilean Uranora hurbiltzean lortuta. Mirandaren irudiak hartzerakoan hego hemisferiora zuzendu eta horregatik ilargiaren zati hau bakarrik izan da aztertua. Geologikoki Urano sistemako gorputzik aktiboena da.
Baliteke Mirandako gainazala gehienbat izotzezkoa izatea, eta bere baitan silikato arroka eta osagai organikoak izatea.

## Kanpo estekak
Miranda

**Miranda** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:

# **Miranda**, Uranoren satelite naturaletako bat.
# **Miranda**, programazio lengoaia.
# **Miranda**, abeslari espainiarra.
# **Miranda Warning**, musika talde espainiarra.
# **Miranda!**, musika talde argentinarra.
# **Miranda IM**, bat-bateko mezularitzarako bezeroa.

Frantsestutako grafian *Mirande* eman duena ere jatorriz **Miranda** da, okzitanieraz.

## Deitura gisa 
* Jon Mirande euskal idazlearen deitura okzitaniera arautuan **Miranda** idazten da.
* Francisco de Miranda, *lehen venezuelar unibertsala*.

## Geografia 
* **Miranda**, Argentinako udalerria.

:
* **Miranda**, Brasilgo udalerria.

:
* **Lo Miranda**, Txileko udalerria.

:
* **Miranda**, Kolonbiako udalerria.

:
* **Miranda**, Cartagenako herria, Murtzian.
* **Miranda**, Avilesko udalerriko parrokietako bat.
* **Belmonte de Miranda**, Asturiasko herria.
* **Miranda Ebro**, Burgosko udalerria.
* **Miranda de Azán**, Salamancako udalerria.
* **Miranda del Castañar**, Salamancako udalerria.
* **Miranda de Duero**, Soriako Los Rábanos udalerriko herria.

:
* **Miranda Arga**, Nafarroako udalerria.

* **Miranda**, Moliseko udalerria

* **Miranda**, frantsesez *Mirande*, Gers departamentuko herria da, Gaskoinian.

:
* **Miranda do Douro/Miranda l Douro**, Portugalgo udalerria.

:
* **Miranda**, Venezuelako estatua.
Mojave

**Mojave** (ingelesez *Mojave Desert*,  edo  ahoskatua; mojavez ''Hayikwiir Mat'aar*) Estatu Batuetako basamortua da, Kalifornia, hego-mendebaldeko Utah, hegoaldeko Nevada eta ipar-mendebaldeko Arizona artean kokatuta. Gertuko Sonorako basamortua baino altuago delako batzuetan Goi basamortua (*High Desert*) diote. Bere izena eskualdeko Mojave herritik datorkio eta 22.000 km² azalera du.

Mojaveko ezaugarrizko landarea Joshua Tree kaktusa da. Bere mugak Tehachapi, San Gabriel eta San Bernardino mendiek osatzen dute. Iparraldean Arro Handiko estepa du, eta hegoaldean eta ekialdean Sonorako basamortua.

Mojaveko hiri nagusiak honako hauek dira:
* Nevadako Las Vegas (1,9 milioi).
* Kaliforniako Palmsdale.
* Kaliforniako Lancaster
* Kaliforniako Victorville
* Kaliforniako Hesperia
* Utahko St. George
* Arizonako Lake Havasu City
* Arizonako Kingman
* Nevadako Laughlin
* Arizonako Bullhead City
* Nevadako Pahrump.

*Route 66*, *US Highway 91*, *Interstate 15*, *Interstate 40*, *US Highway 395* eta *US Highway 95* errepide famatuek Majave zeharkatzen dute.

Eskualdeko ibai nagusiak Colorado ibaia, Mojave ibaia eta Amargosa ibaia dira. Badaude zenbait laku ere, tartean Mead, Mohave eta Havasu.

## Parke naturalak 
thumb|300px|Herioaren haranaren parke naturala
Eskualdea lau parke naturalak ditu:
* Herio haranaren parke nazionala.
* Joshua Tree parke nazionala.
* Zion parke nazionala.
* Grand Canyon parke nazionala.

Natura-erreserbak (*Wilderness Areas*)

* *Mendebaldea:*
** Black Mountain
** Bright Star
** Kiavah
** Newberry Mountains
** Rodman Mountains
* *Ekialdea:*

* *Iparraldea:''

## Kanpo estekak
Meridiano

thumb|Bi meridianoren konbergentzia
**Meridianoa** (baita longitude-lerroak) Ipar Polo eta Hego Polo batzen duen asmatutako arkua da, longitude beraren puntu guztiak batuz. Meridiano batean duen leku baten kokapena latitudeak esaten digu. Meridiano bakoitzak paralelo guztiei perpendikularra da. Meridiano guztiek luzera bera dute, Lurraren diametroaren erdia, hau da, 20.003,93 km.

"Meridiano" latinezko *meridies* hitzetik dator, euskaraz "eguerdia"; eguzkiak meridiano bana eguerdian zeharkatzen dituenez, orduak ezberdintzeko erabiltzen da, horrela sortu ziren A.M. (*ante meridiem*) eta P.M. (*post meridiem*) kontzeptuak.

## Lehen meridianoa eta Greenwich 
[thumb|[Greenwich meridianoa|Lehen meridianoa Greenwichen, Ingalaterran.]]Nazioartean lehen meridianotzat hartzen den Greenwich meridianoak 0º longitudea finkatzen duenez, beste meridianoek bere angeluaz bereizten dira. Zirkulu batek 360 gradu dituenez, Greenwich meridianoaren beste aldeko meridianoa 180° longitudekoa da (eta antimeridianoa esaten zaio). Horrexegatik Greenwichetik mendebalderantz "Mendebaldeko hemisferioa" dago (0° eta 180° arteko mendebal-longitudea); ekialderantz ostera "Ekialdeko hemisferioa" dago (0° eta 180° arteko ekialde-longitudea.

## Orduak finkatzea 
Meridianoa ordua finkatzeko erabiltzen da. Eguzki-ordua desberdina da meridiano bakoitzerako lurraren errotazioaren eraginez. Euskal Herrian jendea eguerdian bazkaltzeko prestatzen ari den unean, Moskukoek arratsaldeko lanari ekin diote, eta Pekinekoa lanaldia amaitu dute. 

Greenwicheko meridianoa hartu zen zerotzat hartu zenean, antimeridianoa aukeratu zen eguna-aldaketarako. Horrela,  mendebalderantz joz ordu-eremua ordu bat gutxiagokoa da, eta ekialderantz bat gehiagokoa, 180°ko meridionoan egun aldaketa gertatuz.
thumb|Ordu-eremuak meridianoaren arabera

## Meridiano magnetikoa 
Meridiano magnetikoa Hego polo magnetikoa eta Ipar polo magnetikoa lotzen dituen alegiazko lerro bat da, eta Lurraren azalean zehar indar magnetikoaren lerroen osagai horizontal gisa irudika daiteke. Horren ondorioz, iparrorratz bat meridiano magnetikoarekiko paralelo agertuko da. Hala ere, iparrorratz bat ez da finko egongo meridiano magnetikoan, ekialdetik mendebalderako longitudea guztiz geodesikoa baita. Meridiano magnetikoaren eta egiazkoaren arteko angelua deklinazio magnetikoa da, oso garrantzitsua dena iparrorratzarekin nabigatzeko. Nabigatzaileek azimuta erabil zezaketen deklinazio magnetikoa neurtzeko.

## Ikus, gainera 
* Greenwich meridianoa
* Lehen meridiano

## Kanpo estekak
Teleordainketa

Teleordainketaren seinalea.|thumb|140px|eskuinera
**Teleordainketa** (gaztelaniaz *telepeaje* eta frantsesez *télépéage*) autobideetako bidesaria zein aparkalekuetan ordaintzeko diru eta kontaktu fisikorik gabeko sistema da. Herrialde batzuetan, gasolindegietan ordaintzeko ere balio du. Telekomunikazioen bidez transakzio elektronikoa egiten du autoan kokatutako Liber-t edo Via T izeneko tresnak, bidesarietan ez gelditzeko edota auto-pilaketak saihesteko baliagarri dena.

Norvegia izan zen teknologia hau erabili zuen munduko lehen herrialdea.

## Ikus, gainera 
* Via T
* Liber-t
* Autobide

## Kanpo estekak 
*  Liber-t - Frantzian erabilitako teleordainketa sistema
*  VIA T - Espainian erabilitako teleordainketa sistema