open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rostock barrutia

**Rostock barrutia** (alemanez *Landkreis Rostock*) Alemaniako Mecklenburg-Aurrepomerania estatuaren erdialdea hartzen duen eskualdea da. Rostock Hansa hiria inguratzen du eta Güstrow da hiriburua.

## Hiriak 
Bost hiri aske, lau udalerri eta 14 Amt (herrien elkarketa) ditu:

### Hiri askeak 
# Bad Doberan
# Güstrow
# Kröpelin
# Kühlungsborn
# Neubukow
# Teterow

### Udalerria 
# Dummerstorf
# Graal-Müritz
# Sanitz
# Satow

### Amt-ak 
# Bad Doberan-Land
# Bützow Land
# Carbäk
# Gnoien
# Güstrow-Land
# Krakow am See
# Laage
# Mecklenburgische Schweiz
# Neubukow-Salzhaff
# Rostocker Heide
# Schwaan
# Tessin
# Warnow-West

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ludwigslust-Parchim

**Ludwigslust-Parchim barrutia** (alemanez *Landkreis Ludwigslust-Parchim*) Alemaniako Mecklenburg-Aurrepomerania estatuaren hego-mendebaldea hartzen duen eskualdea da. Parchim da hiriburua.

## Hiriak 
Bost hiri aske 17 Amt (herrien elkarketa) ditu:

### Hiri askeak 
# Boizenburg
# Hagenow
# Lübtheen
# Ludwigslust
# Parchim

### Amt-ak 
# Banzkow
# Boizenburg-Land
# Crivitz
# Dömitz-Malliß
# Eldenburg Lübz
# Goldberg-Mildenitz
# Grabow
# Hagenow-Land
# Ludwigslust-Land
# Neustadt-Glewe
# Ostufer Schweriner See
# Plau am See
# Sternberger Seenlandschaft
# Stralendorf
# Wittenburg
# Zarrentin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurrepomerania-Greifswald

**Aurrepomerania-Greifswald barrutia** (alemanez *Landkreis Vorpommern-Greifswald*) Alemaniako Mecklenburg-Aurrepomerania estatuaren hego-ekialdea hartzen duen eskualdea da. Greifswald da hiriburua.

## Geografia 
Itsaso Baltikoaren ertzean kokaturik dago eta kontinenteaz gain Usedom uhartea hartzen du. Aurrepomerania-Rügenekin batera Alemanian dagoen Pomerania eskualdea osatzen du.

## Hiriak 
Bost hiri aske, udalerri bat eta 13 Amt (herrien elkarketa) ditu:

### Hiri askeak 
# Anklam
# Greifswald
# Pasewalk
# Strasburg
# Ueckermünde

### Udalerria 
# Heringsdorf

### Amt-ak 
# Am Peenestrom
# Am Stettiner Haff
# Anklam-Land
# Jarmen-Tutow
# Landhagen
# Löcknitz-Penkun
# Lubmin
# Peenetal/Loitz
# Torgelow-Ferdinandshof
# Uecker-Randow-Tal
# Usedom-Nord
# Usedom-Süd
# Züssow

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1637 Swings

**1637 Swings** asteroide gerrikoan aurkitutako 1637. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 28an aurkitu zuen Joseph Hunaertsek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 QO** zen. Bere izena Pol Swings astronomoaren omenez jasotzen du.

## Kanpo estekak
1638 Ruanda

**1638 Ruanda** asteroide gerrikoan aurkitutako 1638. asteroidearen izena da. 1935eko maiatzak 3an aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 JF** zen. Bere izena Ruanda-Urundi lurraldeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1639 Bower

**1639 Bower** asteroide gerrikoan aurkitutako 1639. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 12an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 RB** zen.

## Kanpo estekak
Plaça de Tetuan

**Plaça de Tetuan** (euskaraz *Tetuan plaza*) Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen plaza bat da. Hain zuzen ere, Gran Via de les Corts Catalanes etorbidea eta Sant Joan pasealekua gurutzatzen diren gunean dago, azken pasealeku horretan hegoalderuntz joanez gero Bartzelonako Garaipenaren Arkua du.

1863an orduantxe jazotako Tetuango guduaren omenez izendatu zen. Bertan Bartomeu Robert doktorearen omenezko monumentua dago, bai eta metro eta autobus geltokiak ere.

## Iruditegia 

Irudi:Arbrat de la plaça Tetuan.JPG|Tetuan plaza.
Irudi:Monument a Bartomeu Robert-Plaça de Tetuan-Barcelona.JPG|Bartomeu Robert doktorearen omenezko monumentua.
Irudi:Estació de Tetuan.JPG|Tetuan plazako metro geltokia.

## Kanpo estekak
1640 Nemo

**1640 Nemo** asteroide gerrikoan aurkitutako 1640. asteroidearen izena da. 1951ko abuztuak 31n aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 QA** zen. Bere izena Jules Verneren 20.000 legoa urazpian laneko protagonista nagusia den Nemo Kapitainaren omenez jasotzen du.

## Kanpo estekak
René Lévesque

**René Lévesque** (Campbellton, Brunswick Berria, 1922ko abuztuaren 24a - Île des Sœurs, Montreal, 1987ko azaroaren 1a) quebectar kazetari eta politikari bat izan zen.

1968an Parti Québécois alderdia sortu eta 1976-1985 bitartean Quebeceko 23. lehen ministroa izan zen. Kargu horretan zegoela 1980an Quebec eskualdea Kanada herrialdearekiko "Estatu Aske Elkartu" bat izateko erreferendum bat ospatu zuen, baina emaitza ezezkoa izan zen. 1985ean bere lehenbiziko pentsaera independentistak baretu eta *Parti Québécois* alderdiko lehendakaritza utzi zuen, bere ondorengoa Pierre Marc Johnson izan zelarik. Handik bi urtetara bihotzeko baten ondorioz hil zen.

## Iruditegia 

Irudi:Jeune Rene Levesque.PNG|Haurtzaroan.
Irudi:René Lévesque WW2.jpg|Bigarren Mundu Gerran, 1944-1945 bitartean.
Irudi:LevesqueinterviewsPearsoninMoscow.jpg|1955eko elkarrizketa batean.
Irudi:Renelevesque.jpg|Monumentu.
Irudi:René Lévesque RIP.jpg|Hilarria.

## Ikus gainera 
* Quebeceko lehen ministroen zerrenda
* Alderdi Quebecarra

## Kanpo estekak 
* René Lévesque politikariaren biografia
1973ko Andaluziako Itzulia

**1973ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 20. edizioa izan zen. 1973ko otsailak 11 eta 17 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 6 etapatan banatutako 726 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

Garailea izan zen Georges Pintensek proba, batez beste, 38,076 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena Rik Van Lindenentzat izan zen, mendikoa Txomin Perurenarentzat, tarteko helmugena José Morenorentzat eta taldekakoa Rokadorentzat.

1971ko edizioan bezala, belgikarrak nagusitu ziren edizio honetan ere, bost sailkapenetatik hiru eta zazpi etapatatik sei irabaziz.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Fortissimo

**Fortissimo** (italieraz "oso indartsu" esan nahi duena) musika notazioan erabiltzen den hitz bat da, soinuaren intentsitate zehatz bat adierazteko, hau da, ñabardura zehatz bat. Bere laburdura Fitxategi:Fortissimo001.png da eta adierazten duen intentsitatea oso altua da, fortek adierazten duena baino handiagoa. Intentsitate altuago bat, batzuetan, aipaturiko ikurrari hirugarren efe bat gehituz adieraz daiteke.

Partituretan beti laburdura bidez agertzen da, beti pentagramapean eta beti musika intentsitate horretan hasten den notapean. Lana forte jotzen jarraitzen da nota horretatik aurrera, berriz ere dinamikaren beste adierazle bat agertzen den arte.
KV43

thumb|250px|Tutmosis IV.aren hilobia, KV43.

**KV43** KV35aren antzeko egiptoar hilobi bat da.

Erregeen Haranarekiko gorago dagoenez, uholdeek ez zuten kaltetu, beste hilobi batzuei gertatu zitzaien bezala, bertan margolanak kontserbazio egoera onean aurkitu zirelarik, iparraldeko aurpegian daudenak izan ezik.

## Kanpo estekak
Zabaltzen

**Zabaltzen** nafar asoziazio politiko bat da; ezker, aurrerakoia, abertzale eta euskaltzale ideologiarekin. Nahiz eta elkarte politikoa izan, ez dago erroldatuta alderdi politiko gisa.

2011ko irailaren 1ean sortu zen, Nafarroa Bai koalizioko Independiente taldetik. Hamaikabat alderdiak Nafarroa Baiko independienteei bere laguntza eman zien. Alderdiaren buruzagia Uxue Barkos da eta bozeramailea, Koldo Martinez.

Zabaltzen Geroa Baiko kidea  izaten da, EAJ eta Atarrabia Taldearekin.

## Kanpo estekak
Maksim Gorki

**Maksim Gorki** (errusieraz: Максим Горький), benetako izenez **Aleksei Maksimovitx Pexkov** 
* Ibaizabal argitaletxeak kaleratuta:
** Ama (1995) 
## Erreferentziak
FLOPS

Informatikan, **FLOPS**, **flops** edo **koma higikorreko eragiketa-kopurua segundoko** (Ingelesetik *Floating point Operations Per Second*) informatikako neurri unitate bat da, mikroprozesadore batek segundo batean exekuta dezakeen koma mugikorreko eragiketa-kopurua adierazten duena. Ordenagailuaren errendimendua neurtzeko erabiltzen da. Esaterako, ordenagailu batek 100 megaFLOPS baditu, 100 milioi koma mugikorreko eragiketa egin ditzake segundo batean.

## Kanpo estekak
Jon Manteca

**Jon Manteca Cabañes**, ezizenaz **El Cojo Manteca** (1967, Arrasate, Gipuzkoa &ndash; 1996ko maiatzaren 25a, Orihuela, Alicante) 1980ko hamarkadan Espainian ospetsu egin zen arrasatear bat izan zen.

1983ko urtarrilaren 23an argindar dorre batetara igo eta elektrizitate deskarga bat jaso ostean erori ondoren, hanka bat galdu eta buruan zauri larriak jasan zituen. Ondoren, etxerik gabe, punk janzkeraz, eta hara-hona ibili zen.

1987ko urtarrilaren 23an Madril hirian ikasleen manifestazio batean zehar telebistako irudietan kaleko hainbat seinale apurtuz agertu ondoren estatu mailan nahiz nazioartean ospetsu bilakatu zen, eta ordudanik *El Cojo Manteca* ezizena bereganatu zuen. Ironikoki, bera ez zen ikaslea, baina une hartan manifestazioa piztu zenean bera kale haietan bertan zebilen.

1996ko maiatzaren 25ean Orihuela udalerriko Vega Baja ospitalean 28 urte zituela eta HIESaren ondorioz hil zen.

## Ikus gainera 
* Punk

## Kanpo estekak 
* *El Cojo Manteca*ri buruzko dokumentala. TVE1 katea. 
* Jesus Quintero kazetariak *El Cojo Manteca*ri eginiriko elkarrizketa ikusgai. 
* *El Cojo Manteca*ri buruzko dokumentala. Jesus Quinteroren saioa.
Alaska (abeslaria)

**Alaska**, jaiotze izenez **María Olvido Gara Jova** (1963ko ekainaren 13a, Mexiko Hiria) mexikar jatorriko espainiar abeslari, aktore eta enpresaria da.

1980ko hamarkadan zehar *La movida madrileña* izeneko mugimenduaren ordezkari ospetsuenetako bat izan zen, gainera garai honetan TVE telebista kateko *La Bola de Cristal* saio ospetsuaren aurkezlea ere izan zen. Bestalde, Kaka de Luxe, Alaska y los Pegamoides, Alaska y Dinarama eta Fangoria musika taldeetako abeslaria ere izan da.

## Diskografia 
### Kaka de Luxe 
* 1978: "*Kaka de Luxe*" (EP)
* 1983: "*Canciones malditas*"

### Alaska y los Pegamoides 
* 1982: "*Grandes éxitos*", Hispavox.
* 1982: "*Alaska y los Pegamoides*", Hispavox.
* 1982: "*Llegando hasta el final*", Subterfuge Records.
* 1998: "*Mundo indómito*", Subterfuge Records.

### Alaska y Dinarama 
* 1983: "*Canciones profanas*", Hispavox.
* 1984: "*Deseo carnal*", Hispavox.
* 1986: "*No es pecado*", Hispavox.
* 1988: "*Diez*", Hispavox.
* 1989: "*Fan fatal*", Hispavox.

### Fangoria 
* 1991: "*Salto mortal*"
* 1992: "*Un día cualquiera en Vulcano. S.E.P. Vol. 1.0*"
* 1993: "*Un día cualquiera en Vulcano. S.E.P. Vol. 2.0*"
* 1995: "*Un día cualquiera en Vulcano. S.E.P. Vol. 3.0*"
* 1998: "*Interferencias*"
* 1999: "*Una temporada en el infierno*"

### Mexikon argitaratuak 
* 1994: "*Grandes éxitos*"
* 1995: "*Lo mejor de los mejores*"

### Bakarka 
* 1994: "*Abracadabra*". La Bola de Cristal telebista saioko abesti nagusia.
* 1996: "*Delirios de grandeza*".
* "*Dancing Queen*". Alaska y Dinarama, Tino Casal, Eartha Kitt, Viola Willis, RuPaul, Divine, Amanda Lear, Dead or Alive edo Sylvester talde eta abeslarien abestiak ditu.

## Liburuak 
* "*Transgresoras*". Ediciones Martínez Roca, S.A., 2003. 

## Bibliografia 
* "*Alaska - La Máscara*", Mario Vaquerizo. 2001. 
* "*Alaska y otras historias de La Movida*", Rafa Cervera. Plaza & Janés, 2002. 

## Kanpo estekak 
* Alaska eta Mario Vaquerizoren bloga
Zytglogge

**Zytgloggeturm** (Bernako alemanez *Zytglogge*) Suitzako Berna hiriburuan dagoen Erdi Aroko erloju bat da, hain zuzen ere Bernako Hiri Zaharran kokatzen da.

## Izena 
Bernako alemanez *Zyt* hitzak ordu; *Glogge* kanpai, eta *Turm* dorre esan nahi dute, hortaz *Zytgloggeturm* hitzak literalki "Orduaren kanpaidorrea" esan nahiko luke.

## Historia 
*Zytgloggeturm* erlojua 1191-1254 bitartean Bernako Estatu-Hiriak eraiki zuen. 1405. urteko suterarte emakumeentzako espetxe ere izan zen.

## Egitura 
Ekialdean hartzen margoekin apainduriko erloju eder bat du, goialdean berriz ezkutuz apainduriko zaldun bat. Erlojua ordu bakoitza iritsi baino 4 minutu lehenagotik orduoro martxan jarri ohi da. XVI. mendeko erloju astronomiko bat ere badu.

## Iruditegia 

Irudi:Bern Zytglockenturm von oben.jpg|Urrutira.
Irudi:Zytglogge clockface detail.jpg|Erlojua.
Irudi:Zeitglocken Bern.jpg|Erlojua.
Irudi:AstroClockBern.ogv|Erlojuaren funtzionamenduaren bideoa ikusgai.

## Ikus gainera 
* Bernako Hiri Zaharra
* Pragako Erloju Astronomikoa

## Kanpo estekak 
* Zytgloggeturm erlojuaren webgunea
Vlade Divac

**Vlade Divac** (serbieraz Владе Дивац; Prijepolje, Jugoslavia, gaur egun Serbia, 1968ko otsailak 3) NBAko saskibaloi jokalari ohi bat da, pibot postuan jokatzen zuena eta paseak emateko zuen trebeziagatik ezagutzen zena. Gainera, NBAren historian Ameriketako Estatu Batuetako bere karreran gutxienez 13.000 puntu, 9.000 errebote, 3000 pase eta 1500 tapoi egitea lortu duen lau jokalarietako bat da. Besteak Kareem Abdul-Jabbar, Shaquille O'Neal eta Hakeem Olajuwon dira,

2010ean laster Ospearen Aretoan gehitua izango zela iragarri zen.

## Saskibaloi karrera Europan 
Vlade Divacek saskibaloian bere lehen pausoak KK Elan Prijepolje taldean eman zituen, bere jaioterriko taldea zena, bertako talde xume batean futbol atezain izan ondoren. 1982an KK Sloga taldeagatik fitxatu zuen, honekin profesional bihurtu zelarik, eta lehen unetik Jugoslaviako talde handien arreta piztu zuen, baita gero NBAkoena ere, Belgradoko Izar Gorria taldearen aurka 27 puntu sartu ondoren. Bihozkada bailitzan, 1986an Izar Gorriaren arerio nagusia zen KK Partizan Belgrad taldeagatik fitxatu zuen.

Bere talde berriaren eskutik Divac lehenik jugoslaviar selekziora eta ondoren NBAra eraman zuten arrakastak iritsi ziren arren, ez ziren asko izan pibot honek lortutako tituluak, hauek 1987an lortutako liga nazionalera eta 1989ko Kopa nazionalera mugatuz, neurri batean, aldi berean Jugoplastika Split talde indartsuarekin topo egin zuelako. Alabaina, kontinente zaharrari urte horretako Korać Kopa irabaziz agur esan ahal izan zion.

## NBA 
Europan jokatu ostean, Divacek NBAra jauzia eman zuen, Los Angeles Lakers taldeak 1989ko Draftean 26. postuan aukeratu ondoren. Hara, denbora askoan taldeko pibot titularra izan zen Kareem Abdul-Jabbar ordezteko betebehar zailarekin iritsi zen, uda horretan bertan erretiratu zena.

Bere lehen denboraldia NBAn oso ona izan zen, denboraldi erregularreko partida guztiak jokatu baitzituen (82, baina titular bezala soilik 6), eta Rookien Boskote Idealaren zati izan zen. Gainera, laster bihurtu zen oso jokalari ezagun eta publikoak maitatua, hasieran hizkuntzarekin zituen zailtasuna gora-behera.

Bere bigarren denboraldian titular postua bereganatu zuen, eta NBAko finalera iristea lortu zuen, bere karrera osoko bakarra, bere bidean Michael Jordanen Chicago Bulls taldearekin topo egin zuen arren, hauek aukera probestu eta sail osoan 4-1 irabazi zutelarik, hala, Michael Jordanek talde horrekin lortutako sei eraztunetako lehena irabaziz.

## Ibilbidea 
### Europan 
* 1983-1985 : Sloga Kraljevo.
* 1986-1989 : KK Partizan.
* 1998 : Belgradeko Izar Gorria

### Estatu Batuetan 
* 1989-1996 : Los Angeles Lakers.
* 1996-1998 : Charlotte Hornets.
* 1999-2004 : Sacramento Kings.
* 2004-2005 : Los Angeles Lakers.
1922ko Frantziako Tourra

**1922ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 16. edizioa izan zen. 1922ko ekainak 25 eta uztailak 23 artean ospatu zen, 15 etapatan banatutako 5372 kilometroko ibilbidea eginez.

120 txirrindularik hasi eta 38k amaitu zuten itzulia.

Garailea izan zen Firmin Lambotek, proba, batez beste, 24,20 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Der Spiegel

***Der Spiegel*** (euskaraz: *Ispilua*) Alemaniako astekari bat da. Astero 695.100 aleko zabalkundea izanik, Europako astekari zabalduena izan zen 2011n. 1947ko urtarrilaren 4an sortu zen, eta egoitza Hanburgo hirian du.

## Iruditegia 

Irudi:Hamburg.Spiegel.Nordwest.wmt.JPG|Der Spiegel aldizkariaren egoitza.

## Kanpo estekak 
* Der Spiegel astekariaren webgunea
Masjid al-Nabawi

***Al-Masjid al-Nabawī*** (arabieraz: المسجد النبوي ;  ahoskatua, "Profetaren meskita") edo **Profetaren meskita** Medinako meskita da, Mahomak berak eraikia. Musulmanentzat Islamaren bigarren lekurik sakratuena da (lehendabizikoa Mekako *Masjid al-Haram* izanik). al-Walid I.a omeiatar kalifaren zaharberritzearen ondoren, egun Mahomaren hilobia du bere barnean. Egun Bi Meskita Sakratuen Jagoleen poterepean dago, bere buruarentzat Saudi Arabiako erregeeek aldarrikatzen duten titulua hain zuzen ere.

Mahomaren hilobia Kupula Berdearen barruan dago, jadanik XII. mendean eraikita zegoena. Abu Bakr edo Umar bezalako agintari musulmanak ere meskitaren inguruan lurperatuta daude.

Jatorrian Mahomaren etxea zen baina hejira eta gero bertan meskita bat eratzea erabaki zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plaça del Rei

**Plaça del Rei** (euskaraz *Erregearen plaza*) Kataluniako Bartzelona hiriburuko El Gòtic auzoko plaza bat da. Bertan Errege Jauregi Nagusia, Martin Erregeraren behatokia, Tinell aretoa, Santa Agata kapera, Bartzelona Hiriko Historiaren Museoa, Lloctinent jauregia eta Eduardo Txillida euskal eskulturgilearen Satorrak V eskultura daude.

## Iruditegia 

Fitxategi:Fale - Spain - Barcelona - 30.jpg|Santa Agata kaperaren alboa, absidea eta kanpaidorrea, plazaren ekialdean.
Fitxategi:Plaça del Rei 01.jpg|Plazaren hego-mendebaldea, atzealdean Clariana-Padellàs Etxea eta eskuinaldean Lloctinent jauregia.
Fitxategi:Topos V - 001.jpg|Eduardo Txillidaren *Satorrak V* eskultura.
Fitxategi:Placa del Rei 1149641517.jpg|Errege plaza gauez.

## Kanpo estekak
Gianni Bugno

**Gianni Bugno** (Brugg, Suitza, 1964ko otsailak 14) errepideko italiar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1985 eta 1998 artean. Proba orotara egokitzen zen, egun bakarreko klasiketan zein Itzuli Handietan nabarmentzen zelarik.

## Biografia 
Zaletu mailan zenbait garaipen lortu zituen Italian, batez ere jazarpen eta taldekako jazarpen probetan.

Nahiko bizkorra zen, eta, horren ondorioz, bi aldiz jarraian irabazi zuen Munduko Txirrindularitza Txapelketa, Miguel Indurain eta Laurent Jalaberten mailako txirrindulariak gaindituz. Bere lorpenen artean Italiako Giroa irabazi izana ere badago, lehen etapatik azkeneraino lider izan zelarik 1990eko Italiako Giroan. Ikuskizun handia ematen ohi zuen Frantziako Tourrean. Hiru Itzuli Handietan lortu zituen etapa garaipenak, bi aldiz Alpe d'Huez mitikoan irabazi zuelarik.

Bugnoren errendimendua Itzuli Handietan Miguel Indurainek itzaldu zuen, honen arerio nagusia izan zelarik Claudio Chiapuccirekin batera 1991 eta 1992an. 1992ko Frantziako Tourraren ondoren, denboraldi osoan zehar prestatu zuena, Bugno, geroz eta gehiago, egun bakarreko lasterketetara dedikatzen hasi zen, 1994ko Italiako Giroan ere protagonista handia izan zen arren, batez ere lehen etapetan. Profesional bezala eman zituen azken urteetan, umiltasunez lan egin zuen luxuzko txirrindulari laguntzaile bezala Mapei taldean. Bere adierazpenen adeitasunarengatik nabarmendu zen, Espainiako Vueltan irabazi zituen bi etapak bere arerio nagusia izan zen Miguel Induraini eskaini zizkiolarik, 1996koa nafarra erretiratu zelako, eta 1998koa, honen aita hil zelako.

### Erretiratu ondoren 
Txirrindularitza profesionaletik erretiratu ondoren, hegaldietara dedikatu zen, helikoptero gidari bihurtuz, txirrindularitza erretransmisioetan pilotu bezala ere parte hartuz, adibidez Italiako Giroan, lan hori Nazioarteko Txirrindulari Elkartearen presidentziarekin uztartuz. Gainera, 2004an De Nardi taldearen kirol zuzendaria izan zen.

## Palmaresa 
## Errekonozimenduak 
* Urrezko Mendrisioa (1990)

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* Atala (1985-1987)
* Chateau D'ax (1988-1990)
* Gatorade-Chateau D'ax (1991-1992)
* Gatorade-Mega Drive (1993)
* Team Polti (1994)
* MG Technogym (1995-1996)
* Mapei-GB (1997)
* Mapei-Bricobi (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Tete Montoliu

**Tete Montoliu** (Jaiotza-izena, **Vicente Montoliú i Massana** ; Bartzelona, 1933ko martxoaren 28a - 1997ko abuztuaren 24a) jazz piano-jole kataluniarra izan zen. Nazioarte mailan ospe handia lortu zuen, eta besteak beste Chick Corea, John Coltrane, Dexter Gordon, Ben Webster, edo Chet Baker musikariekin batera jo izan zuen.

Aita musikaria zuen. 1946. urtean Bartzelonako Goi Mailako Musika Kontserbatorioan sartu zen. Han pianoa, harmonia eta konposizioa ikasi zuen. Ikusmen-arazoak zituen, eta amak piano karrera egiteko behar zuen material guztia Braille sistemara itzultzea lortu zuen. Jazzaren munduan 1955ean hasi zen, Lionel Hamptonekin batera, eta bira bat egin zuen Frantzian eta beste hainbat herrialdetan barrena. 1963an bira bat hasi zuen Europan eta garai hartako jazz musikagile nagusiak ezagutu zituen. 1967an, Europan ospea lortu ondoren, New Yorken hainbat kontzertu eman zituen. Herrialde hartan lortu zuen arrakasta horrenbestekoa izan zen, ezen hamabost eguneko bisitaldia bi hilabetera luzatu baitzuen. Berrogei diskotik gora grabatu zituen; horien artean nagusiak dira *Five at the keystone corner* (1979), *Catalonian nights* (1981), *Boston concert* (1982) eta *The music I like to play* (1989). Sant Jordi Gurutzea, Bartzelonako Hiriko saria eta Bartzelonako Urrezko Domina eman zizkioten.

## Diskografia hautatua 
* *Vampyria* (1974)
* *Tete Montoliu – Lunch in L. A.* (1980)
* *Teté*
* *Jazz & Blues N°72*
* *Brasil clásicos*
* *Teté Montoliu en La Trompetilla en vivo* (1995)
* ''T'estimo Tant - Piano Solo* (1996)
* *Tete Montoliú interpreta a Serrat hoy* (1997)
* *Mayte Martin- Tete M- Free Boleros*
* *Blues for Myself*
* *Boleros''

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonar ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Montoliu "Jazz Terrassa" webgunean
El Dorado

[thumb|250px|[Muisca txalupa ospetsua: horrek eta beste hainbat urrezko piezak *El Dorado*ren kondaira piztu zuten.]]

**El Dorado** (euskaraz *Urreztatua*) espainiar eta ingeles esploratzaile eta abenturazaleek irrika handiz luzaroan bila aritu ziren kondairazko leku edo hiri bat da. Haien artean euskal abenturazale ugari zeuden, adibidez Lope Agirre edo Pedro Urtsua. Kondairaren arabera, leku hartan urre kopuru amaigabeak omen zeuden, bertan metal hori hain ohikoa zenez, mespretxuz alboratua omen zen.

Ustez, lekua Hego Amerikako Amazonas oihanean omen zegoen: horregatik, abenturazale asko aberastasun horien bila Brasil, Ekuador, Peru eta Venezuelara atera ziren eta, sarritan, ahaleginean hil. El Dorado Granadako Erresuma Berrian zegoela uste izan zen. Kondaira 1530ean inguru sortu zen, espainiarrek bertako amerikar herritarren kondaira eta aipamen ugariei jaramon egin eta euren urre bilaketa grinarekin nahastu zenean.

## Kanpo estekak 
* El Doradoren kondaira irakurgai
Galiziako Itzulia

**Galiziako Itzulia** () etapakako txirrindularitza itzuli bat da, espainiar egutegiko proba klasikoa eta Galiziako errepideak zeharkatzen dituena.

Bere lehen edizioa 1933an ospatu zen, lehen garailea Salvador Cardona izan zelarik. Itzuli honetan garaipen gehien lortu dituen txirrindularia Emilio Rodríguez da, hiru aldiz irabazi duena.

Lasterkari profesionalentzako azken edizioa 2000n jokatu zen eta hortik aurerra amateurrentzako lasterketa bihurtu zen.

## Palmaresa 
Horiz: amateurrentzako edizioak.

## Kanpo estekak
X (INXSen musika bilduma)

***X*** INXS musika taldearen estudioko zazpigarren kantu bilduma da. 1990eko irailak 21ean kaleratu zen. Diskaren tituluak 10 zenbakiari erreferentzia egiten dio (X erromatar zenbakietan), 1981ean kaleratu zuten euren lehen diskaren 10. urteurrena betetzen baitzen. Zenbait kantu arrakastatsu ditu, "Suicide Blonde", "By My Side", "Bitter Tears" eta "Disappear" kasu.

2002an diska honen bertsio birmasterizatu bat argitaratu zen ordurarte argitaratu gabeko kantuekin.

## Kantuak 
# "Suicide Blonde" – 3:52
# "Disappear" – 4:10
# "The Stairs" – 4:56
# "Faith in Each Other" – 4:09
# "By My Side" – 3:06
# "Lately" – 3:37
# "Who Pays The Price" – 3:37
# "Know the Difference" – 3:17
# "Bitter Tears" – 3:49
# "On My Way" – 2:55
# "Hear That Sound" – 4:10

## Kantu gehigarriak 2002ko bertsioan 
* "Waiting To Be Free"
* "Deepest Red"
* "Salvation Jane (Demoa)
* "Who Pays The Price" (Demoa)
* "Dark Of Night" (Demoa)

## Singleak 
* "Suicide Blonde"
* "Disappear"
* "By My Side"
* "Bitter Tears"
* "The Stairs"

## Kanpo estekak
Masjid al-Haram

***Al-Masjid al-Ḥarām*** (arabieraz: المسجد الحرام,  ahoskatua, "Meskita Sakratua") munduko meskitarik handiena da. Mekan kokatuta, Kaaba harria inguratzen du, eguneroko otoitzak egiterakoan munduko musulman guztiak zuzentzen diren lekua eta Islamaren lekurik sakratuena.

356.800 metro karratu dituen eraikin honek *hajj* garaian lau milioi erromes ere izan ditzake, urtero ospatzen den kontzentrazio handienetariko bat dena. Ekitaldi horretan musulmanek Harri Beltza ukitzeko ahalegina egiten dute. 

Musulmanek erromesaldia egin behar dute leku honetara bizitzan behin, gutxienez. 

Mezkitak badauzka beste leku garrantzitsu batzuk ere: Zamzam potzua, Maqam Ibrahim harria eta Safa eta Marwa mendixkak. 

## Argazki galeria 

Fitxategi:Kaaba, Makkah3.jpg|Kaaba, meskitaren barruan
Fitxategi:Maqam Ibrahim, Makkah.jpg|Maqam Ibrahim harria
Fitxategi:Al-Haram mosque - Flickr - Al Jazeera English.jpg|Ikuspegi orokorra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petrikilo

**Petrikilo** izan daiteke:
* Petrikilo: Sasimedikua, eritasunak sendatzeko medikuntzako biderik eta botikarik erabiltzen ez duena.
* Jose Frantzisko Telleria (1774-1842), ezizenez *Petrikilo* deitua, gipuzkoar sendalari ospetsua.
Monmouth

**Monmouth**, , Galesko hego-ekialdeko udalerri bat da, Monmouthshire konderrian. 2011ko erroldaren arabera 10.508 biztanle zituen. Ingalaterrako mugatik 3 kilometrotara dago.

## Ondarea 
* Monnow zubia

## Iruditegia 

Irudi:Monmouth_Castle_-_geograph.org.uk_-_1373622.jpg|Monmouth gazteluaren hondakinak.
Irudi:Shire_Hall_Monmouth.jpg|Shire aretoa.
Irudi:Charles Rolls statue.jpg|Charles Rolls estatua eta atzealdean Henrike V.a Ingalaterrakoarena.
Irudi:Monnow_Street,_Monmouth.jpg|Udalerriaren erdigunea.

## Herritar ezagunak 
* Godofredo Monmouthekoa (1100 inguruan - 1155 inguruan) elizgizone, idazlea eta historialaria.

## Ikus, gainera 
* Monmouthpedia

## Kanpo estekak 
* Monmoutheko Udal webgunea 
* Monmouthpedia
Gales-Ingalaterra muga

[250px|eskuinera|thumb|[Ingalaterra sarrerako ongietorri seinale ingeles eta galesez elebiduna Galestik sartuz gero.]]

**Gales-Ingalaterra muga** (, ) Erresuma Batuko Gales eta Ingalaterra herrialdeen arteko muga da. Muga hau 257 kilometrotan zehar hedatzen da, iparraldean Dee estuarioan hasi eta hegoaldean Severn estuarioan amaitzen delarik.

VIII. mendetik muga honek orokorrean Offaren harresiaren ibilbidea jarraitzen du, halere gaur egungo muga nagusiki 1535. urtean ezarri eta 1974. urtean berretsi zen. Halere, eta batez ere antzinako garaietan, bi herrialde hauen arteko muga ez da zehazki galesaren eta ingelesaren arteko muga izan, Erdi Aroan Ingalaterra aldeko udalerri batzuetan galesez mintzatzen baitziren, adibidez, gaur egun galesezko izena duten honako ingeles udalerri hauetan: Llanwarne (Herefordshire), Llanyblodwel (Shropshire), Llanymynech (Montgomeryshire/Powys-Shropshire), Trefonen (Shropshire)... alderantziz ere, gaur egun muga honetako Gales aldeko udalerri askotan ingelesa da eguneroko hizkuntza nagusia. Horrek guztiak muga honetako alde bietako udalerriek euren artean izan dituzten harremanak agertzen ditu.

## Ikus gainera 
* Offaren harresia
* Galesko markak
* Ingalaterra-Eskozia muga
* Irlandako Errepublika eta Erresuma Batua arteko muga

## Kanpo estekak 
* Gales eta Ingalaterraren arteko mugari buruzko artikulua. BBC telebista katea
Sinti

**Sinti** edo **Sinta herria** da Erdialdeko Europako ijito populazioaren izena. Tradizionalki nomadak, gaur egun oso gutxi dira betiko bizimodua gordetzen dutenak. Garai batean herrien inguruetan bizi ziren eta oso pobreak izaten ziren. Sintiek romanes izeneko erromaniera hizkuntzaren dialekto bat hitz egiten dute. Dialekto horrek erromaniera jatorri nabaria badu alemanaren eragin handia du baita ere.

Sinti hitzaren jatorria ez da garbia. Antza, XVIII. mendean onartutako izena izan daiteke, agian alemanaren argot batetik hartuta. Batzuetan Pakistango sindhi etniarekin lotu zaie baina ez dago inongo erreferentziarik hori baieztatzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ijito

## Kanpo estekak
Pensacola

**Pensacola** Ameriketako Estatu Batuetako Florida estatuko hiria da. Estatuaren mendebaldean dagoena, Mexikoko Golkoaren ertzean, Alabamako mugatik hurbil. 102,7&nbsp;km²ko eremua du eta 2010ean 51.923 biztanle zituen.

Turismoa da bertako jarduera nagusia. Naval Air Station Pensacola (NASP) izeneko base militar handia ere han dago. 1559. urtean sortua, Ameriketako Estatu Batuetako lehenengo hiritzat jotzen da.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
* Chimbote, 
* Escazu, 
* Gero, 
* Horlivka, 
* Miraflores, 
* Kaohsiung, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko gobernuaren webgunea.
Wladyslaw Stanislaw Reymont

**Władysław Stanisław Reymont** (Kobiele Wielkie, Łódź, 1867ko maiatzaren 7a - Varsovia, Polonia, 1925eko abenduaren 5a) poloniar idazlea eta eleberrigilea izan zen.

## Biografia 
[thumb|ezkerrera|200px|Reymonten omenez egindako monumentua, [Łódź|Lodzen.]]

Kobiele Wielkie herri txikian jaio zen, Radomskotik hurbil. Eraikuntzako langilea, jostuna eta antzezlea izan zen idazten hasi aurretik. "Jasna Gora-rako erromesaldia", egunkari baterako egin zuen artikulu bati esker egin zen ezagun. Ondoren, *Komediantka* (1896, "Komedia egilea"), *Spotkanie* (1897, "Topaketa") eta *Ziemia obiecana* (1899, "Agindutako lurraldea") kontakizun-liburuak idatzi zituen. Gizarte industrialaren sorreraren zailtasunak aztertu zituen obra horietan.

Bestela, *Chłopi* (1904-1909, lau liburuki; "Nekazariak") obra handia izan zen idazlearen maisulana eta horri esker, 1924an, Literaturako Nobel saria jaso zuen.

Harenak dira, halaber, "Ameslaria" (1911); *Wampir* (1911, "Banpiroa"); *Rok 1794* (1913-1918, hiru liburuki; "1794. urtea") eta "Frontearen gibelean" (1919) kontakizun-liburuak.

## Lanak 
* *Komediantka* (1896)
* *Fermenty* (1897)
* *Ziemia obiecana* (1898)
* *Chłopi* (1904–1909)
* *Marzyciel* (1910),
* *Rok 1794* (1914–1919)
* *Wampir – powieść grozy* (1911)
* *Bunt* (1924)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Polonierazko literatura

## Kanpo estekak
Ahwaz

**Ahwaz** edo **Ahvaz** (, *Ahvāz*) Iran hego-mendebaldeko hiria da, Khuzestan probintziako hiriburua, Karun ibaiak erdiz-erdi zeharkatua. Petrolio eremu garrantzitsu batetik hurbil dago. 2011n 1.112.021 biztanle zituen.

## Geografia 
### Klima 
Hiriak estepako klima hotza dauka, *BSk*, Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Irudi galeria 

Image:Ahvaz White Bridge1.jpg
Image:AJUMSHOSPITAL.JPG
Image:Darmangah.jpg
Image:JOUNDOSHAPOUR.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernesto Gasco

**Ernesto José Gasco Gonzalo** (Donostia, 1963ko uztailaren 24a) Euskal Herriko politikaria da, PSE-EE alderdikoa. Geografia eta Historian lizentziatua, 1995 urtetik Donostiako zinegotzi da; 1995-1999 bitartean, Gazteria eta Lankidetza eta 1999tik Udaltzaingo eta Mugikortasuneko ordezkaritzetako ardurak hartu zituen. 2008ko Espainiako hauteskunde orokorretan diputatu izendatu zuten. 2009ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeen ondorioz osaturiko PSE-EEko gobernuan, garraioetarako kontseilariorde izendatu zuten. Bere homosexualitatea aldarrikatu eta gayen eskubideak defendatzeagatik ezaguna da. Iñigo Alonsorekin ezkonduta dago eta harekin Euskal Erkidego Autonomoko lehenengo izatezko bikotea osatu zuen, Odón Elorza alkateak egina. Nepotismoaren ondorioz, bere ezkontidea Eusko Jaurlaritzako goi-karguetarako eta bere lagun bat Trenbidearen Euskal Museoko zuzendari jartzea leporatu zaizkio.

## Erreferentziak 
https://archive.today/20120707221227/http://www.deia.com/2011/09/24/sociedad/euskadi/acusan-a-gasco-de-colocar-a-una-amiga-al-frente-del-museo-vasco-del-ferrocarril#selection-409.0-409.79
Akuario (argipena)

**Akuario** izenak hainbat adiera ditu:

* arrainontzi edo akuarioa, arrainak bizirik edukitzeko ontzia;
* akuarioa, uretako animaliak eta landareak bizirik erakusten dituen eraikina,
** Donostiako Aquariuma.

## Ikus, gainera 
* Aquarius
Akrisio

Greziar mitologian, **Akrisio** Argosko errege mitikoa izan zen. Abas eta Aglearen (edo Ocalea, autorearen arabera) semea izan zen, Linzeoren iloba eta Danaoren birriloba. Bere anaia bikia Preto zen, eta esaten zen biek euren amaren umetokian ere borrokan ibiltzen zirela. Abas hil tzenean eta Akrisio hazi zenean Preto herentziatik kanporatu zuen; baina honek bere aitaginarreba Iobatoren laguntzarekin itzuli eta erresuma bitan zatitzera derrigortu zuen: bere anaia Tirintorekin geratu zen eta berak Argos mantendu zuen.

Semerik izateko ezintasuna zela eta, Akrisiok Delfoseko orakulua kontsultatu zuen eta honek esan zion bere arreba Danaeren semeak hilko zuela. Danaek ez zuen umerik oraindik, eta hala izan zedin, brontzezko gela batean sartu zuen preso, bakarrik zerurantz irekia zena, bere jauregiko zelaian. Zeusek, orduan, haurdun utzi zuen (beste bertsio batzuetan Preto izan zen). Danaeren umea Pertseo zen. Jaiotzerakoan Akrisiok umea eta Danae kutxa batean sartu eta itsasora bota zuen. Zeusek Poseidoni eskatu zion itsasoak lasaitzeko; Danae eta Pertseok bizirautea lortu zuten eta Serifoko uhartera iritsi ziren. Diktis izeneko arrantzale batek, Polidektes erregearen anaia, aurkitu eta zaindu zituen.

Pertseo hasi zenean heroi bilakatu zen, Medusa hil zuen eta Andromeda salbatu. Pertseo eta Danae Argosera itzuli ziren Andromedarekin, baina Akrisio Larissan zegoen. Larissara iritsi zenean, Pertseok joko batzuetan parte hartu zuen eta disko batekin Akrisioren burua moztu zuen, nahi gabe, profezia betez.

## Kanpo estekak
Philippe Gilbert

**Philippe Gilbert** (Verviers, 1982ko uztailaren 5a -), belgikar txirrindulari ohia da, profesionala  2003tik 2022ra.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Monumentuak eta Klasikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
1641 Tana

**1641 Tana** asteroide gerrikoaan aurkitutako 1641. asteroidearen izena da. 1935eko uztailak 25ean aurkitu zuen Cyril Jacksonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 OJ** zen. Bere izena Tana ibaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1642 Hill

**1642 Hill** asteroide gerrikoan aurkitutako 1642. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 4ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 RU** zen. Bere izena George William Hillengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1644 Rafita

**1644 Rafita** asteroide gerrikoan aurkitutako 1644. asteroidearen izena da. 1935eko abenduak 16an aurkitu zuen Rafael Carrascok Madrildik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 YA** zen.

## Kanpo estekak
1974ko Andaluziako Itzulia

**1974ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 21. edizioa izan zen. 1974ko otsailak 10 eta 17 artean ospatu zen, bi sektoretan banatutako sarrerako bat eta 7 etapatan banatutako 895 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

40 txirrindularik parte hartu zuten 4 taldetan banatuta, eta 37k amaitu zuten proba.

Garailea izan zen Freddy Maertensek, proba, batez beste, 37,254 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Erregulartasunaren sailkapena ere berarentzat izan zen. Mendikoa Andrés Olivarentzat izan zen, tarteko helmugena Francisco Javier Elorriagarentzat, eta taldekakoa Flandriarentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
1973ko Italiako Giroa

**1973ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 56. edizioa izan zen. 1973ko maiatzak 18 eta ekainak 9 artean ospatu zen, sarrerako bat eta 20 etapatan banatutako 3.801 kilometroko ibilbidea eginez eta Verviersen hasi eta Triesten amaituz.

140 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 14 taldetan banatuta, proba 113k amaitu zutelarik.

Edizio honen garailea, aurreko urtean bezala, Eddy Merckx izan zen, proba, batez beste, 35,553 kilometro orduko abiaduran bete zuena.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rik Van Linden

**Rik Van Linden** (Wilrij, Anberes, 1949ko uztailak 28) flandriar txirrindularia izan zen, profesionala 1971 eta 1982 artean, bere lorpenik handienak hiru Itzuli Handietan lortu zituelarik, Italiako Giroan 9, Frantziako Tourrean 4 eta Espainiako Vueltan 2 etapa irabaziz.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Campaniako Giroa

**Campaniako Giroa** Italiako Campania eskualdean ospatzen zen txirrindularitza lasterketa izan zen.

1911n sortua, bere lehen bi edizioetan etapakako itzuli bat izan zen, hurrengoetan egun bakarreko lasterketa izatera pasatuz, 1929, 1931 eta 1938ko edizioetan izan ezik.

## Palmaresa 
**Oharrak:**
* 1911an eta 1938an, 2 etapatan jokatu zen
* 1913an, 3 etapatan jokatu zen
* 1929an eta 1931an, 4 etapatan jokatu zen
* 1977ko ekitaldia, Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa izan zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1921eko Frantziako Tourra

**1921eko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 15. edizioa izan zen. 1921eko ekainak 26 eta uztailak 24 artean ospatu zen, 15 etapatan banatutako 5484 kilometroko ibilbidea eginez.

123 txirrindularik hasi eta 38k amaitu zuten proba.

Garailea izan zen Léon Scieurrek proba, batez beste, 24,72 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Matthew Lewis

**Matthew Gregory Lewis** (1775ko uztailaren 9a, Londres &ndash; 1818ko maiatzaren 14a, Ozeano Atlantikoa) ingeles idazle, eleberrigile, antzerkigile eta politikari bat izan zen.

## Gaztaroa 
Oxford hiriko ikastetxe batean ikasten ondoren, gazterik Frantzia, Alemania (hemen Goetheren idazlanak irakurri zituen) eta Herbehereetan barna ibili zen, azken herrialde honetako Haga hirian zela britainiar enbasada erasotua izan zen unean ihes egitera behatua egon zelarik.

## *Fraidea* 
1796ko *The Monk* ("Fraidea") bere idazlan ospetsuaren ondoren '''*Monk* Lewis'* ezizenaz ere ezaguna izan zen, bertan Espainiar Inkisizioaren aurkako salaketa burutu eta britainiarren artean aski ospetsu bilakatu zen.

*Fraidea* idaz
lanak Ingalaterrako biztalenriaren gehiengoaren aldetik harrera ona izan zuen, halere bertan erabilitako hizkera obszenoa zela eta, britainiar intelektualen kritikak ere jaso zituen, ondorioz 1798an idazleak bigarren argitalpeneko hizkera gozotu zuen, jada urte hartako Erresuma Batuko Legebiltzarreko biltzarkidea zen. *Fraidea* eleberri gotiko bat da, honetan erlijioaren hipokresiari buruz ironizatzen delarik. Eleberri hau hamar astetan idatzi zuen, gainera Lord Byron eta Sadeko Markesak hura irakurtzean euren oniritzia ere eman zioten.

## Helduaroa 
1812an, bere aitaren heriotzaren ondoren, Lewis bere aitak Jamaikan zituen jabegoen nagusi bihurtu zen. Behin Ingalaterrara itzuli ostean, aldi batez Suitzan egon zen, han bere adiskideak ziren Lord Byron, John William Polidori, Mary Shelley eta Percy Shelley idazlanekin elkartu zen, baina handik gutxira bere jabegoetara itzuli zen. Ondoren Jamaikara bidaiatu eta jada 1818an Europara itzuli zenean sukar horiz gaixotu eta hil egin zen.

## Idazlanak 
Amerikan denbora luzez egon ondoren *Antilletako landatzaile baten egunkaria*, idazlan hau 1833an bera hil ondoren argitaratu zen.

Idazle honen beste lan nabarmenen batzuk honako hauek dira: *Beldurrezko ipuinak*, 1799 eta *Ipuin harrigarriak*, 1801; eta antzerkilanak, *The Castle Spectre* ("Gazteluko espektroa"), 1796;, *Indiarra*, 1799 eta *Alfontso*, 1801. Gainera Kotzebue eta Schiller idazleen ingelesezko itzulpenak ere egin zituen (adibidez, *Kabale und Liebe*, *Ministroa* izenaz) , bestalde *The Bravo of Venice* ("Veneziako ausarta") (1804) idazlana ere itzuli zuen.

André Breton eta Antonin Artaud idazleek *Fraidea* idazlana eleberri gotiko onenatzat jo eta Erromantizismoko lorpenik handienetako bat gisa aldarrikatu zuten.

### Zerrenda 
* *The Effusions of Sensibility* (amaitugabeko eleberria)
* *The Monk* (1796)
* *Village Virtues: A Dramatic Satire*(1796)
* *The Castle Spectre* (1796)
* *The Minister: A Tragedy, in Five Acts* (1797)
* *The East Indian: A Comedy in Five Acts* (1800)
* *Tales of Wonder* (1801)
* *Alfonso, King of Castile: A Tragedy in Five Acts* (1801)
* *The Bravo of Venice* (1805)
* *Adelgitha; or, The Fruit of a Single Error. A Tragedy in Five Acts* (1806)
* *Romantic Tales* (1808)
* *Journal of a West Indian Proprietor* (1833)
* *The Life and Correspondence of M. G. Lewis* (1839)

## Kanpo loturak 
* *The Monk'' eleberria irakurgai
Mikel Herzog

**Mikel Herzog Herzog** (Bergara, 1960ko apirilaren 16a) gipuzkoar musikagile eta abeslaria da.

## Biografia 
Familia judu batean jaioa, 1980ko hamarkadan hainbat taldetan (*Nekez* edo *Orquesta Alcatraz*) aritu zen. Gero bere banda sortu zuen, *Mikel Herzog y Ébano* deiturikoa. 1990eko hamarkadan *La Década Prodigiosa* taldean sartu zen. Taldea utzi zuenean musikagile moduan aritu zen beste taldeentzat, adibidez, *Zapato Velozentzat* *"Tractor amarillo"* abestia moldatu zuen. Bakarlari moduan aritu ostean, 1996an Benidormeko Nazioarteko Abesti Jaialdian eta 1998an Eurovision Abesti Txapelketan parte hartu zuen.

## Diskografia 
* 1992: *Bienvenidos al Paraíso*
* 1994: *Un regalo de amor*
* 1996: *La magia del amor*
* 1998: *¿Qué voy a hacer sin ti?*
* 1999: *En tu mano está*
* 2006: *Cómo pasa el tiempo*

## Kanpo estekak
Achille Luchaire

**Denis Jean Achille Luchaire** ( ahoskatua; Paris, Frantzia, 1846ko urriaren 4a — 1908ko azaroaren 13a) historialaria izan zen.
Irakasle Bordelen (1879) eta Erdi Aroko historiaren irakasle Sorbonan (1889); Zientzia Moral eta Politikoen akademiko izendatu zuten 1895ean, eta Jean Reynaud saria jaso zuen.

Jakitun frantses haren lan erraldoiari esker eta hartan oinarrituta eraiki da antzinako Akitaniako inskripzioetako hizkuntza euskararekin zuzenean lotuta dagoelako hipotesia, oso epe laburrean bata bestearen ondotik kaleratu ziren bi lanetan: ''Les origines linguistiques de l'Aquitaine* (1877) eta *Étude sur les idiomes Pyrénées de la région française'' (1879). Bidenabar, euskara eta gaskoieraren artean dauden paralelo eta antzekotasun fonetikoetan oinarrituta, euskarak gaskoieraren sorreran izan zezakeen eraginaz ere ohartzeko gauza izan zen lanotan.

## Erreferentziak
1643 Brown

**1643 Brown** asteroide gerrikoan aurkitutako 1643. asteroidearen izena da. 1951ko irailak 4an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 RQ** zen. Bere izena Ernest William Brownengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Vostok aintzira

**Vostok aintzira** (, ) Antartikan inoiz topaturiko glaziarpeko aintzirarik handiena da. Bere azaleran pilaturiko izotzak 400.000 urteko informazio paleoklimatikoa eman arren, bere ura 15 eta 25 milioi urte artean isolaturik izan daiteke.

Vostok aintzira Hotzaren Poloaren hegoaldean dago, errusiar Vostok estazioaren azpian. Izena basetik hartu zuen, era berean, baseak Fabian von Bellingshausen esploratzailearen 'Vostok' bailandraren izena dakar. Andrei Kapitsak errusiar geologoak aintzira aurkitu zuen , 1959 eta 1964 artean izotzaren zabalera neurtzeko egiten ari zen ikerketen ondorioz.

2012ko otsailaren 5ean, errusiar zientzialari talde batek lakuaren azalerainoko zuloa egin zutela aldarrikatu zuten. Zientzialariek ur izozberria hartu eta robot bat bidaliko dutela iragarri zuten, ur likidoan antzinako mikroorganismoak topatzeko helburuaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plaça de la Vila (Gràcia)

**Plaça de la Vila de Gràcia** edo **Plaça de Rius i Taulet** (euskaraz *Gràcia Herriko Enparantza* edo *Rius i Taulet Enparantza*) Kataluniako Bartzelona hiriburuko Gràcia auzoko plaza bat da. Bertan 33 metroko garaiera duen kanpaidorre bat dago, hau 1862-1864 bitartean Antoni Rovira i Trias arkitektoak eraiki zuen.

Enparantza hau Gràcia udalerri izatetik utzi eta Bartzelona hiriko auzo izan baino aurregotik, Gràcia herriko plaza nagusia zen, hori dela eta, enparantza honetan Gráciako udaletxea kokatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:FcescBerenguer-barcelona-CasaVilaGracia-6658.JPG|Gràciako udaletxea.
Irudi:3d7ps fmg09.jpg|Castellers de la Vila de Gràcia.

## Kanpo estekak
OP Herculis

**OP Herculis** (OP Her / HD 163990 / HR 6702) Herkules konstelazioko izar aldagarri bat da, +6,34ko bataz besteko itxurazko magnitudekoa. Gutxi gora-behera, gure eguzki-sistematik 1000 argi urteko distantziara dago.

OP Herculis M5II-III espektro motako eta 3300 kelvineko tenperaturako izar erraldoi edo izar erraldoi argitsu bat da. Tamainari dagokionez, benetako erraldoi bat da, eguzki erradioa baino 140 aldiz handiagoa den erradio batekin. Eguzki sistemaren erdian balego, bere azalera Artizarra eta eguzkiaren artean dagoen distantziaren %90era iritsiko lirateke. Bere masa, eguzki masa baino bi aldiz handiagoa da, eta bere metaltasuna gure eguzkiarenaren parekoa da. Tekneziozko izar bat da, bere espektroan elementu honen presentziagatik ebazten dena. Zenbait ikerketek, bere magnitude bolometriko absolutua -4,1 eta -4,92 artean zifratzen dute, desadostasun honek eguzki argitasunarena baino 3735 eta 7940 aldiz handiagoa den argitasun diferentzia esan nahi duena.

OP Herculis izar aldagarri pultsante erdierregular SRB bat da. Hauek, oso definitua ez duten aldirokotasuneko erraldoiak dira, baina bataz besteko periodo bat eman dakiekeenak. Hala, OP Herculisen dizdira 0,9 magnitudetan aldatzen da 120,5 eguneko ziklo batean.

## Kanpo estekak
Arrainontzi

thumb|**Arrainontzia**.
**Arrainontzia** edo **akuarioa** uretan bizi diren arrain eta beste animaliak nahiz uretako landareak bizirik edukitzeko ontzi bat bat da, beiraz egina. Akuarioek ur gezako zein itsasoko uretako urpeko inguruneak birsortzeko aukera ematen duten osagai mekanikoak ditu, ingurune horiei dagokien ekosistema bat gordetzeko, arrainak, ornogabeak, landareak eta ia edozein ibai- edo itsas animalia dituena.

Gatibu dauden izaki urtarren hazkuntza oso antzinakoa da, baina akuarioak XVIII. mendean sortu ziren, bere forma garaikidean behintzat. Animaliak eta, batez ere, uretako landareak biltzeko modarekin sortu zen denok ikusteko moduko ur-inguruneaz gozatzeko entretenimendua. Azken horiek hezetasuna behar zuten bizitzeko eta garraiatzeko, eta, horretarako, zigilatutako ontziak egin ziren, likido-kantitate jakin bat izan zezaketenak. Geroago, kopuru hori handituz joan zen, gaur egungo eredu bihurtu arte.

Akuarioa oso planifikatutako instalazioa da. Arrakastatsuak direnek aldez aurretiko azterlanen bat behar dute behar bezala kokatzeko, bai eta edukiko duten edukiaren aurreikuspena ere, aldez aurretik ezagutu behar baitira ur mota, fauna eta flora mota, dekorazioa edo lurzorua. Era berean, ezinbestekoak dira mekanismo eta sistema automatikoen multzo bat, beharrezko tenperatura, oxigenazio egokia edo argia bezalako baldintzak lortzeko behar adinako ahalmena eta potentzia duena, flora eta faunarentzat giro osasungarria izan dezan, gardentasuna eta ikusgarritasuna galdu gabe.

Akuarioak ekosistema biziak dira eta, beraz, dinamikoak. Horregatik, aparteko zainketak eskatzen jarraitzen dute, lortutako automatizazio guztiekin ere. Ura aldatzea, fauna eta florarako mantenugaiak konbinatzea, biotopoa garbitzea edo iragazkiak ordeztea ezinbestekoak dira oraindik ere izaki bizidunen osasunerako, eta oraingoz ez da lortu horiek automatizatzea.

Akuario bat eskuratu eta horri eusteko egin behar diren lan eta ordainketa guztiek ez dute animatzen biologiaren diziplina horretako zaleak, jabeentzat dituen abantailengatik, industria propioa ere bihurtzen baita. Halaber, akuario profesionalak ugaritu egin dira herrialde askotan, jende guztiarentzat irekita, milioika edo dozenaka milioi litroko edukierarekin. Bertan arrainak, landareak eta, are, itsasoko ugaztunak bizi dira, hala nola, belugak, mortsak eta orkak, eta ugalketarako programak egiten dituzte arriskuan dauden espezieekin. Akuario publiko eta pribatuen jendeztatzea zabaldu egin da, eta herri-kulturaren beste elementu bat bihurtu da.

## Kanpo estekak