open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rodrigues

**Rodrigues** (,  ahoskatua; kreolez: ) Indiako ozeanoko uharte bat da, 2001az geroztik Maurizioko Errepublikako zati erdi autonomoa dena. Izena Diogo Rodrigues esploratzaile portugaldarrarengandik datorkio.

37.922 biztanle ditu (2011), 14 herritan. Tokiko hizkuntza frantses kreolea da. Hiriburua Port Mathurin da.
Ekonomia arrantzan nekazaritzan eta turismoan oinarrituta dago.

## Geografia 
Rodrigues 1,5 miloi urteko uhartea da, sumendizko ‘Maskareinar ordokia’ren gainean jaioa. Maurizioko ekialdetik 560 kilometrora dago, hegoaldeko 19°40/19°46 paraleloetan eta ekialdeko 63°20/63°30 meridianoetan.

Zabaleraz, 108 km² ditu. Uharte menditsua da eta punturik altuena (398 m) Mountain Limon dago. Koralezko uharriak inguruan ditu, 18 uhartetxotan.

## Klima 
Bi urtaro daude: aro hezea (urtarriletik martxora arte, batez ere, 25,9&nbsp;°C inguru eta zikloien arrisku handiarekin) eta aro lehorra (abuztutik urria arte, 22,3&nbsp;°C gradurekin).

## Biodibertsitatea 
Uharte isolatua izanik, zenbait espezie endemiko zituen Rodriguesek, baina XVII. mendetik batzuk galdu dira. Babesgune batzuk daude orain: Grande Montagne (14 ha), Anse Quitor (10 ha) eta bi uhartetxo: Île aux Sables (8 ha) eta Île aux Cocos (14,4 ha).

## Historia 
Beste nabigatzaileez gain, portugaldarrak heldu ziren XVI. mendeko hasieran eta Rodrigues izena eman zioten

XVII. mendean holandarrek eta frantsesek uhartean finkatzeko saiakerak egin zituzten baina, azkenean, uhartea frantziarren esku geratu zen. Haiek mendebaldeko uhartetatik esklaboak ekarri zituzten beren plantazioetarako: hortxe dago populazioaren jatorria. 1809an, Napoleondar Gerretan, britaniarrek Rodrigues bereganatu zuten. Haien menpean, esklabotza deuseztatu zen. 1883n Krakatoaren eztanda entzun zen Rodriguesen, uhartetik 4.800&nbsp;km badago ere.

2001eko azaroaren 20an, Maurizioko Biltzar Nazionalak autonomia eman zion Rodriguesi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rodrigues Regional Assembly
* Official Portal of Rodrigues
Eduardo Arriaga

**Eduardo Arriaga** euskal herritar politikari abertzale eta jeltzale bat izan zen. 1906ko abenduaren 8an izendatutako EAJren lehenbiziko Euskadi Buru Batzarreko zuzendaritza batzordeko kideetako bat izan zen, Santiago Alda, Alipio Larrauri, Antonio Arroyo eta Vicente Larrinagarekin batera.
Spanish Point

**Spanish Point** (irlanderaz *Rinn na Spáinneach*) Irlandako mendebaldeko Clareko konderriaren mendebaldeko kostaldean dagoen Milltown Malbay parrokiako udalerri bat da. Udalerria udako etxebizitza ugariz osatua dago, neguan bertako biztanlegoa asko txikitzen delarik. Bestalde, bertako hondartzak nahiz kostaldea konderri honetako surflarien leku gogoenetakoak dira.

Leku honen izenaren zergatia XVI. mendean kostalde honetan Espainiar Itsas Armada Garaiezinaren ontzi batzuk Espainiarako itzuleran ekaitzaren ondorioz urperatu izanan datza.

## Herritar ezagunak 
* Patrick Hillery (1913-2008), irlandar politikaria eta Irlandako Errepublikako seigarren presidentea.

## Iruditegia 

Irudi:Beach at Spanish Point - geograph.org.uk - 1471921.jpg|Hondartza.
Irudi:Bellbridge House Hotel, Spanish Point - geograph.org.uk - 1471900.jpg|Bellbridge House Hotel ostatua.
Irudi:Armada Memorial, Spanish Point. - geograph.org.uk - 1471952.jpg|Espainiar Armada Garaiezinaren oroigarria.
Irudi:Beach fisherman, Spanish Point - geograph.org.uk - 1472026.jpg|Arrantzalea.

## Kanpo estekak
Valentziar pilota

**Valentziar pilota** (katalanez *Pilota valenciana*) Valentziako Erkidegoan jokatu ohi den herri kirol bat da. Aldaera ezberdinak ditu, bertan bi edota pilotari gehiagok bi taldetan banaturik lehiatu ohi direlarik, pilota esku hutsik edo babesekin jo ohi dute.

## Iruditegia 

Irudi:Llosa de Ranes-Raspall.JPG|Trinkete jokoa La Llosa de Ranes udalerrian.
Irudi:Pilota benissa02.jpg|Trinkete jokoa Benissa udalerrian.
Irudi:Trinquet-benidorm.jpg|Trinkete jokoa Benidormen.
Irudi:Dia-de-la-pilota-2006.jpg|2006an kalean jokatutako partidua.
Irudi:Llargues-polop.jpg|Pilota partidua Polop udalerriko karrikan.

## Ikus, gainera 
* Euskal pilota
* Irlandar pilota
* Valentziar Pilotaren Museoa
* Gales pilota

## Kanpo estekak 
* Valentziar Pilota Profesionala
* Valentziar Pilota Federazioa
* Alzirako Valentziar Pilota Elkartea
* Benimagrellgo Pilota Elkartea
Joko gaelikoak

**Joko gaelikoak** (irlanderaz *Na Cluichí Gaelacha* eta ingelesez *Gaelic games*) Elkarte Atletiko Gaelikoak antolaturik eta bere itzalpean Irlandan jokatu ohi diren kirolak dira. Joko gaelikoetako kirol nagusiak futbol gaelikoa eta hurling-a dira. Halere, Elkarte Atletiko Gaelikoak bertako beste kirol batzuk ere bultzatzen ditu, esate baterako irlandar pilota eta rounders delakoa.

Bestalde, gizonezkoen bertsioez gain emakumezkoena ere baude: camogie eta emakumezko futbol gaelikoa. Elkarte Atletiko Gaelikoak ez ditu emakumezkoen txapelketak antolatzen, baina erakunde honi estuki lotuak daude.

Gaur egun joko gaelikoak Irlandan jarraitzaile eta zaletu gehien dituzten kirolak dira. Horren adibide garbiena, urtero Dublin hiriburuan jokatu ohi den All-Ireland Senior Football Championship deritzon finalak Irlanda osoan pizten duen jakinmin eta zalego ikaragarria.

## Estadio nagusiak 

## Ikus gainera 
* Elkarte Atletiko Gaeliko

## Kanpo estekak 
* Elkarte Atletiko Gaelikoaren webgunea
Kalko

Hizkuntzalaritzan, **kalkoa** beste hizkuntza batetik zuzenean mailegaturiko hitza edo esamoldea da. Latinezko "verbum pro verbo" esamoldea ere erabili izan da horiek izendatzeko. Estilo-liburuetan eta itzulpengintzako eskuliburuetan, kalko okerrak definitu eta sailkatu ohi dira, horien inguruan eztabaida izaten bada ere. Hasieran bitxitzat hartutako kalko batzuk, denbora aurrera joan ahala eta arrakasta izanez gero, hizkuntzan normalizatutzat har daitezke.

Bi hizkuntza harreman estuan daudenean, biak batera hainbat hiztunen ahotan, bien arteko interferentziak gerta daitezke. Hizkuntza baten berezko moldeetan nahasmenak sor daitezke, beste hizkuntzak eraginik. Elebidun batzuek bi kodeak ez dituzte guztiz bereizten eta kode batetik bestera pasatzean, moldeen kopia traketsak egiteko arriskua egoten da. Hiztun elebidunei gerta dakieke erabiltzen dituzten bi hizkuntzen arteko desoreka. Bi hizkuntzen ezagutzaren, erabilpenaren, prestigioaren oreka edo desoreka azalduko ditu hizkuntzen arteko kalkoen norabideak.

## Motak 
* Kalko fraseologikoa: esapideak hitzez hitz hizkuntza batetik bestera itzultzen dira.
* Kalko sintaktikoa: hizkuntza bateko funtzio edo eraikuntza sintaktikoak beste hizkuntza batean imitatzen dira.
* Maileguen itzulpena: terminoak morfemaz morfema itzultzen dira beste hizkuntza batera.
* Kalko edo mailegu semantikoa: hizkuntza batean hitz batek dituen beste esanahi batzuk beste hizkuntza batera transferitzen dira.
* Kalko morfologikoa: hitz baten flexioa transferitzen da beste hizkuntzara.

## Ikus, gainera 
* Diglosia
* Erdarakada

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Gotzon GARATE *Erdarakadak*. Saihesteko moduko kalko okerren bilduma. Gero-Mensajero. Bilbo. 1988.
* Juan GARZIA GARMENDIA *Kalko okerrak*, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, Vitoria-Gasteiz, 2005.
* Xabier Alberdi (koordinatzailea), Xabier Altzibar, Julio Garcia eta Asier Larrinagaː *Kalkoen Behatokia*, Euskal Herriko Unibertsitatea. ISBN: 978-84-693-9891-3

## Kanpo estekak 
* EHU Sareko Euskal Gramatika. Kalkoen behatokia.
* Mari Maistraren lezioak.
Irlandar bolo joko

thumb|right|Irlandar bolo joko lehiaketa
**Irlandar bolo jokoa** (; ) Irlandan jokatu ohi den bolo joko mota bat da.

Nagusiki herrialde honetako bi konderrietan grina edo zaletasun handiz jokatu ohi da, Armagheko konderria (Ipar Irlandan) eta Corkeko konderria (Irlandako Errepublikan), kurioski uhartearen ipar-ekialdeko eta hego-mendebaldeko muturretan dauden bi konderrietan, hots, bata bestearengandik urrutien dauden uharteko konderriak. Beste konderri batzuetan ere jokatu ohi da: Mayoko konderria (Castlebar inguruan), Limerickeko konderria, Waterfordeko konderria eta Loutheko konderrian, eta oraintxuki Tyroneko konderria eta Wexfordeko konderrian.

Armagheko konderrian kirol honek *bullets* edota *long bullets* izena hartu ohi du ("balak" edota "bala luzeak"), jokatzeko erabiltzen den "boloa" berez kanoi-bola bat baita.

## Historia 
Kirol hau jada XVII. mendean Irlandan jokatu ohi zela erregistratua dago. XIX. mendearen amaiera arte Eskozia, Ingalaterra eta Ameriketako Estatu Batuetan (azken honetan etorkinei esker) ere jokatu ohi zelarik, halere, gaur egun Irlandan mantendu izan da.

1950eko hamarkadan kirol honek bide bazterretan liskar eta istilu ugari sortzearen ondorioz eta jokoa ongi arautu nahirik Bol-Chumann na hEireann erakundea sortu zen, gutxiago antolatua zegoen aurreko All-Ireland Bowl Players Association erakundea ordezkatu asmoz.

Hamarkada askotan zehar Corkeko eta Antrimeko konderrietan txapelketa eta lehiaketa ez-ofizial ugari ospatu izan dira, 1963an lehenbiziko txapelketa ofiziala ospatu zelarik. 1985an Cork 800 jaialdiaren barnean lehenbiziko Irlandar Bolo Joko Txapelketa ospatu zen.

## Jokoa 
Oso kirol herrikoia da, Irlandatik kanpora edota herrialde hau ongi ezagutzen ez duen edonorrentzat asko kirol ezezaguna da. Landa bide edo baserri giroko bidexketan jokatu ohi da, hots, ibilgailu trafiko gutxi dauden bideak. Joko honetan hainbat partaideek jokatu ohi dute, aurretik jokalariek jaurtiketa kopuru bat izatea hitzartzen dutelarik, jaurtiketa kopuru horren arabera jokalariek ahal duten distantzia handi edo luzeena burutu behar dute, irabazlea distantzia luzeena gauzatzen duena delarik. Jaurtiketak egiterakoan jaurtilariek dena kontuan hartu ohi dute: bidearen gorabeherak, bihurguneak, ur-putzuak, euria, bidean topa daitezkeen oztopoak (azienda, abereak, aparkatutako ibilgailuak)...

Jokatu ohi den eskualdeko jende andana handia bildu ohi duen kirola da, ikusleak bide bazterretan jarri ohi dira, gainera txapelketa zorrotz zuzendu ohi duten epaileak egon ohi dira, bai eta noizbehinka igaro ohi diren ibilgailuak gelditu edota zuzendu ohi dituzten arduradunak ere, istripuak saihestuz. Kirol honen inguruan jokalari beraiek nahiz ikusleen artean luzatu ohi diren apustuak nagusi dira, maiz apustuak joko honen iraupenaren eta berarekiko jendeak duen grinaren giltzarri direlarik.

## Ikus gainera 
* Bola joko

## Kanpo estekak 
* Irlandar Bolo Jokoari buruzko dokumentala ikusgai. Youtube.com 
* Irish Road Bowling Association edota Irlandar Bolo Joko Elkartearen webgunea
Milltown Malbay

**Miltown Malbay** (irlanderaz *Sráid na Cathrach*) Irlandako mendebaldeko Clare konderriaren mendebaldean dagoen udalerri bat da, Spanish Point udalerritik hurbil.

2009an The Corrs taldeko Andrea Corr abeslaria eta Brett Desmond udalerri honetako San Jose elizan ezkondu ziren.

## Iruditegia 

Fitxategi:St Joseph's Church Milltown Malbay.jpg|San Joseren eliza.
Fitxategi:Colorful shops in Main Street Milltown Malbay.jpg|Kale nagusiko dendak.
Fitxategi:Main Street south side Milltown Malbay.jpg|Kale nagusiaren ikuspegia hegoaldetik.
Fitxategi:Former train station West Clare Railway Milltown Malbay.jpg|Tren geltokia.

## Kanpo estekak
Celtic punk

**Celtic punk** (euskaraz *Punk zelta*) zelta musika eta punk musika elkarnahastuz sortutako musika mota da. 

## Historia 
Musika mota honen sortzailea 1980ko hamarkada hasieran Londres hiriburuko The Pogues talde ezaguna izan zen, Shane MacGowan abeslaria zaletua zen irlandar musika herrikoia eta garai hartan Erresuman Batuan indartsu zegoen punk musika uztartuz. Celtic punk musika taldeak maiz irlandar eta eskoziar folk abesti herrikoien egokitzapenak, politikari buruzko abestiak (bereziki Irlandako musika matxinoa) nahiz heurek sorturiko abestiak jo ohi dituzte. Musika talde hauen ohiko gaiak honako hauek dira: politika, historia, kultura, edanzaletasuna edo zurruta eta langile klasearen harrotasuna.

Musika talde hauek Irlanda, Eskozia, Gales, Bretainia edota herrialde horretako etorkinak bizi diren herrialdekoak izan ohi dira, bereziki AEB, Kanada eta Australia, baina 1990eko hamarkadan Ekialdeko Europan ere ugari sortu ziren, adibidez Serbia nahiz Txekiar Errepublikan.

## Celtic punk musika talde ezagunak 
* The Pogues,  / 
* Roaring Jack, 
* The Real McKenzies, 
* The Men They Couldn't Hang, 
* The Mahones, 
* Dropkick Murphys, 
* Flogging Molly, 
* Flatfoot 56, 
* Young Dubliners, 
* Mill a h-Uile Rud, 
* Oi Polloi, 
* Blood or Whiskey, 
* Les Ramoneurs de menhirs, 
* Pipes and Pints, 
* Orthodox Celts, 
* Irish Stew of Sindidun, 

## Kanpo estekak 
* CFPAM Celtic Folk Punk Radio
* Celtic Folk Punk and More
* Celtic Punk Rock, erderaz
* Irish Punk.ie
* Shite 'n' Onions
* Paddy Rock
* The Scallywag Show
Liscannor

**Liscannor** (irlanderaz *Lios Ceannúir*), Irlandako Clareko konderriaren kostaldeko udalerri bat da, izen bereko Liscannor badiaren mendebaldeko ertzean kokatua dagoelarik. Udalerriak ekialdetik R478 errepidea eta Lahinch udalerria ditu eta iparraldetik Doolin.

Moherreko Itsaslabar ospetsuak udalerri honetatik 5 kilometro mendebaldera daude. Lahinch eta Liscannor udalerrien artean Moymore izeneko herrixka dago.

## Leku intersgarriak 
* Liscannor gaztelua
* Moherreko Amildegiak

## Herritar ezagunak 
* John Philip Holland (1840-1914), asmatzailea eta ingenieria.

## Iruditegia 

irudi:Liscannor.jpg|Liscannor.
irudi:Liscannor Castle.JPG|Liscannor gazteluaren hondakinak.
irudi:St Brigids Church Liscannor.jpg|San Brigidaren eliza.
irudi:Liscannor Harbour II.jpg|Portua.

## Kanpo estekak 
* Liscannor udalerriko historia. Enniseko Liburutegia
Desigual

**Desigual** Bartzelonan egoitza eta beste hainbat hiritan dendak dituen jantzi-marka bat da, 1984 urtean Christian Meyer eta Thomas Meyer anaiek sortutakoa. Saltzen dituen jantziak koloretsuak eta maiz graffitidunak izaten dira. Bere promozio-kanpaina bitxiengatik ere da ezaguna, esaterako "sartu biluzik, jantzirik atera" leloduna. Kanpaina honetan edozein dendara biluzik edo ia biluzik sartu eta jantzita debalde atera daitekeen.
thumb|224x224px|Desigualen denda bat barrutik.

## Kanpo estekak
Magnesia

**Magnesia** izan daiteke:

## Toponimia 
Greziar toponimo magnesiar tributik ekarria
* Magnesia (unitate erregionala), hego-ekialdeko Tesalian dagoena.
* Magnesia Sipilokoa, Lidiako hiria
* Magnesia Menandro, Anatoliako hiria

## Kimika 
* Magnesio oxido
** Periklasa edo magnesia, magnesio oxidoaren mea naturala
* Magnesia esnea, magnesio hidroxidoaren suspentsioa

## Erreferentziak
Fergus ibaia

**Fergus ibaia** (irlanderaz *An Forghas* eta ingelesez *River Fergus*), Irlandako mendebaldeko ibai bat da,Clareko konderrian. 61 kilometro luze ditu.

## Ibilbidea 
Ibai hau herrialde osoan amurrain eta izokinen arrantzaleku bikaina izateagatik ezaguna da. Ibaiaren amaieraldera Trummer uhartea kokatzen da. Ennis udalerrian bakarrik ibaiak sei zubi zeharkatzen ditu.

Loughnagowan aintziran iturburua du, Corofin udalerritik hurbil, ondoren udalerri hauek iragaten dituelarik: Corofin, Ennis, Clarecastle eta Newmarket-on-Fergus, azken honetan bere urak Shannongo estuarioan isuritzen dituelarik. Inchiquin aintziratik ere pasatzen da.

## Kanpo estekak
Berako inauteriak

thumb|280px|
thumb|280px|**Berako inauteriak**: zingar-arrautze eskeko bi irudi.

**Berako inauteriek** tradiziozko inauteriaren eta hiriko inauteriaren elementuak bateratu dituzte. *Zingar-arrautze eske* tradizionala burutzen da baserriz baserri, jantzi tradizionalekin nahiz hiri kulturako mozorrekin jantzirik doazen taldeen eskutik. 1980ko hamarkadaren hasieran, berriz, artzain eta inudeen Donostiako ospakizuna hartu eta genero-rolen alderantziketa eginez moldatu zuten Gure Txokoa Elkartearen eskutik, neska gazteak artzainen papera eta mutilak inudeena eginez. Kaldereroen desfilea ere egiten da.

## Kanpo estekak
Lampsako

**Lampsako** () antzinako greziar hiria izan zen, iparraldeko Troaden, Helespontoaren ekialdean zegoena. Bertokoek lampsakoar zuten izena. Egungo Lapseki herritik hurbil zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mari (Siria)

**Mari** (egun Tell Hariri, Siria, dena) sumertar eta amortar antzinako hiria izan zen, Eufratesko mendebaldeko ertzean, egungo Abu Kamaletik 11 kilometrotara ipar-mendebalderantz zegoena. Adituen arabera, jada K.a. 5. milurtekoan biztanleak zituen, nahiz eta une gorenak K.a. 2900 eta K.a. 1759 (noiz Hammurabik arpilatua izan zena) izan.

Marin egindako indusketan idazkera kuneiformez idatzitako taulatxo ugari aurkitu ziren. Mariko artxiboak informazio asko eman dute, eta Ebla hirian aurkitutakoekin batera Ekialde Hurbileko multzo garrantzitsuena da. Haiei esker, Ekialde Hurbileko historia askoz hobeto ezagutzen dugu gaur egun.
erdian|thumb|"Basoaren jainkosa", Marin aurkitua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amiet, Pierre (1960) “Notes sur le répertoire iconographique de Mari à l'époque du Palais”. *Art et histoire,*  37-3-4.  215-232 or.
Atari (argipena)

**Atari** terminoa hainbat artikulutarako bidea izan daiteke:

Arkitekturan,

* **atari** edo **ezkaratza**, eraikinetako sarreran dagoen gela, eskailerarako edo beste geletarako bidea ematen duena;
* Atari edo **atrioa**, eliza eta beste eraikin handietako sarreran izaten den gune zabala.
* Harresietako ate, atari edo **portalea**: herri edo gune harresitura sarbidea ematen duen ate handia.
* Portale edo **ataria**, eraikin bateko fatxada nagusiko atea edo sarrera apaintzen duen elementu arkitektonikoa.
* Eraikinetako sarrerako ataria askotan **arkupe** formakoa izan ohi da eta elizen kasuan, **elizpe** edo apirikua izan daiteke egitura.

Era berean:

* **Ataria**, Interneteko hastapenetan (20. mendearen amaieran), zerbitzu anitz eskaintzen zituen **webgunea** adierazteko erabiltzen zen.
* Euskarazko Wikipedian, **Wikipedia:Atari** kontzeptua erabiltzen dugu.

Izen berezi gisa:

* **Atari**, bideo-joko-enpresa estatubatuarra;
* *The Ataris*, rock musika-taldea;
* Atari Bigby (1981), estatubatuar amerikar-futbolaria;
* Gali Atari (1953), israeldar abeslari eta aktorea;
* Atari, Punjabeko herria, Pakistanen;
* Atari, Ādaži udalerriko herria, Letonian.

## Ikus, gainera 
* **Portale (argipena)**
Shannongo estuarioa

**Shannongo estuarioa** Irlandako mendebaldean dagoen estuario handi bat da, bertan Shannon ibaiak bere urak Ozeano Atlantikoan isurtzen dituelarik. Estuario honen hasieran edo barnealdean Limerick hiria dago, itsasaldetik bere mugak iparraldetik Loop lurmuturra eta hegoaldetik Kerry lurmuturra direlarik. Estuario honek hegoaldetik Kerryko konderria eta Limerickeko konderria, eta iparraldetik Clareko konderria elkarbanatzen ditu.

## Hegaldiak 
Historikoki, estuario hau 1930 eta 1940ko hamarkadetan Ozeano Atlantikoa zeharkatzen zuten ur-hegazkinen urartze lekua ian zen. 1945an estuarioan iparraldeko ertzean Shannon aireportua ireki eta estuarioko urartzeek behera egin zuten.

## Ikus gainera 
* Shannon ibaia
* Fergus ibaia
* Limerick
* Foynes
* Shannon aireportua

## Kanpo lotura 
* Shannongo estuarioa, turismontzien helburu 
* Shannon Foynes Portuko Konpainiaren webgunea 
* Shannon aireportuaren webgunea 

## Kanpo estekak
Megalopolis

**Megalopolis** (; ), Greziako Peloponeso penintsulako hiri eta udalerria da, Arkadiako hego-mendebaldean dagoena. Antzinako polis, bere antzerkiak 20.000 lagunentzako tokia zuen, orduko handiena izanda.

Epaminondasek sortua K.a. 370 urtean, Akaiar Ligaren egoitza izan zedin. Peloponesoko hiri nagusietako bat bilakatu zen sortu eta denbora gutxira. Antzokiaren (Grezia osoko antzoki handiena da), biltzarretako areto nagusiaren, Zeusen tenpluaren eta harresiaren aztarnak gorde dira.

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metaponto

[thumb|[Lukania eskualdeko mapa, non Metaponto agertzen den]]
 
**Metaponto** (italieraz: *Metaponto*; antzinako grezieraz: Μεταπόντιον; latinez: *Metapontum*) Grezia Handiko hiri nagusienetariko bat izan zen, Tarentoko golkoan, Bradanus eta Casuentus ibaien artean, zegoena. Herakleatik 20 kilometrotara eta Tarentotik 40 kilometrotara zegoen. Bere aztarnategia Bernalda udalerriko Metaponto auzoan daude, Italiako Materako probintzian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irlandako ibaiak

thumb|350px| Irlandako ibaiak
Irlandako ibaien artean Shannon ibaia da luzeena, Cuilcagh Mendian sortu eta hegoalderanzko bidean hiru aintzira handi zeharkatu ondoren Limericken izen bereko estuarioan itsasoratzen denerako 386 kilometro ibiltzen baititu.

Gainontzeko ibaien artean aipatzekoak dira:

* **Iparraldera doazen ibai nagusiak:**
** Bann ibaia: 129 km, Neagh aintzira eratzen du.
** Foyle ibaia: 16 km ditu Finn eta Mourne ibaiek bat egiten duten unetik Derry zeharkatu eta Foyle aintziran itsasoratu arte.

* **Irlandako itsasora doazen ibai nagusiak:**
** Liffey ibaia: 125 km, Dublin hiriburua zeharkatzen du.
** Lagan ibaia: 70 km, Belfasten itsasoratzen da.
** Boyne ibaia: 112 km.

* **Zelta itsasora doazen ibai nagusiak:**
** The Three Sisters: Barrow, Nore eta Suir ibaiak
** Blackwater ibaia: 169 km.

* **Ozeano Atlantikora doazen ibai nagusiak:**
** Erne ibaia: 120 km.
** Fergus ibaia: 61 km.
** Corrib ibaia: 6 km, Corrib aintziran sortu eta Galwayen itsasoratzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Limerick - Shannon River cropped.jpg|Shannon ibaia, Limericken.
Irudi:Dublin River Liffey3.jpg|Liffey ibaia, Dublinen.
Irudi:Lagan-Lanyon Place, Belfast, April 2010 (01).JPG|Lagan ibaia, Belfasten.
Irudi:Bann in Coleraine.jpg|Bann ibaia.
Irudi:Peace Bridge Derry.jpg|Foyle ibaia, Derryn.
Irudi:River Barrow and WhitesCastle Athy.JPG|Barrow ibaia.
Irudi:Ballyshannon.jpg|Erne ibaia.
Irudi:LowerCorrib3.jpg|Corrib ibaia, Galwayen.

## Kanpo estekak
Metona

**Metona** (grezieraz: Μεθώνη) izan daiteke:

* Metona (mitologia), Alkioneo erraldoiaren zazpi alabetako bat.
* Metona (satelitea), Saturnoren ilargia, 2004an aurkitua.
* Metona (Mesenia), Greziako udalerria.
* Metona (Pieria), Greziako udalerria.

## Erreferentziak
Mistra

**Mistra** (), Greziako Peloponeso penintsulako antzinako hiri eta udalerria da, Lakonian dagoena. Taigeto mendikatean, Espartatik gertu, zegoen herri honek bizantziar Moreako despoterriko hiriburua izan zen.

Otomandarren garaietan utzia, 1989an UNESCOK bere aztarnategia (gotorleku, jauregi, eliza eta monasterioak) Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Biztanleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Three Sisters (Irlanda)

**Blackwater ibaia** ("Hiru Ahizpak") Irlandako Errepublikako hegoaldea zeharkatzen duten hiru ibai dira, Barrow, Nore eta Suir ibaiak hain zuen ere. Hirurak Waterforden itsasoratzen dira.

Suir eta Nore ibaiak Tipperaryko konderrian sortzen dira, Devil's Bit mendiaren inguruan, Barrow ibaia aldiz Laoiseko konderrian.

Guztira sei konderri zeharkatzen dituzte, Tipperary, Laois, Kilkenny, Carlow, Wexford eta Waterford.

## Ikus, gainera 
* Barrow ibaia
* Nore ibaia
* Suir ibaia

## Kanpo estekak
GLAM

thumb|*The GLAM-Wiki Revolution*, Wikimedia Erresuma Batuak sortutako bideoa (azpitituluak euskaraz).
**GLAM** ingelesetik eratorritako akronimo bat da, *Galleries, Libraries, Archives and Museums* («galeriak, liburutegiak, artxiboak eta museoak») esan nahi duena. Oro har, kultur ondarea gordetzen dituzten erakundeak biltzen ditu.

GLAM akronimoaren barruan, gaur egun, aipatutako erakunde horiek egiten dituzten jarduerak biltzen dira. Zehazkiago, sigla horiek erakunde horiek mundu digitalean egiten dituzten kultur eta historia-ondarea zabaltzeko ekintza eta jarduketei lotuta egon ohi dira.

## Historia 
Akronimo hori nahiko berria dirudien arren, Australian Society of Archivist erakundeak dagoeneko 2003ko bere konferentzia orokorrean erabili zuen, Adelaiden, eta konferentziari, hain zuzen, “GLAM: Galleries, Libraries, Archives & Museums” izena eman zioten. Hamar urte geroago, 2014ko irailean, Australiako Gobernuaren mendeko zenbait erakundek txosten bat eta 2 material argitaratu zituzten Australiako galeria, liburutegi, artxibo eta museoetarako erronka eta aukerei buruz.

ikerketak, besteak beste, azpimarratzen du Wikipedia garrantzitsua zela jendea erreferentziazko informaziora iristeko, eta Australiako GLAM erakundeak horretaz jabetzen zirela, lineako entziklopediarekin lankidetza-jarduerak eta -hitzarmenak abian jarriz eta garatuz eta Parisen. 2023an, GLAM+Wikiverse+GENDER nazioarteko jardunaldia antolatu zen Bartzelonako Unibertsitateko  Informazio eta Komunikazio Medioen fakultatean, liburutegi, museo eta galerien eremuan, Wikimediarekin lotuta eta emakumezkoen gaia lantzen zuten proiektuei buruz. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Wikilari egoiliar

## Kanpo estekak
Mitilene

**Mitilene** (grezieraz: Μυτιλήνη; *Mytilini*), Greziako Lesbos uharteko antzinako hiri eta udalerria da. Uharteko hiriburua da.

## Klima 

## Biztanleria 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Asti

**Asti** izan daiteke:

* Asti, Zarauzko auzoa.
* Asti, Piemonteko (Italia) hiria.
* Asti, Piemonteko (Italia) probintzia.
* Asti, Beasaingo mendia.
* Asti, Beasaingo erreka.
Grand Slam

**Grand Slam** hau izan daiteke:

# Grand Slam (tenisa): tenisko izendapena, jokalari bakar batek edota bikoteak urte edo denboraldi beran honako txapelketa hauek irabaztea lortzen dituenean/dituztenean: Roland Garros txapelketa, Wimbledongo txapelketa, AEBetako Irekia eta Australiako Irekiak osatzen duten zuhaitzaren fruitua.
# Grand Slam (errugbia): Sei Nazioen Torneoan errugbi talde batek gainontzeko guztiak garaitzen dituenean.
# Grand Slam (beisbola): beisbolgo izendapena, lau baseak beterik daudenean gautzatutako *home run* delakoa.

## Kanpo estekak
Korfu (hiria)

**Korfu** (grezieraz: Κέρκυρα, *Kérkyra*), Greziako izen bereko uharteko hiriburua eta udalerria da. Joniar uharteetako hiriburua ere bada.

VII. mendetik aurrera kokagune estrategiko bilakatua, bere bi gazteluei esker *Kastropolis* izena hartu zuen. Turimorako leku erakargarria, 2007an UNESCOk bere hirigune zaharra Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Auzoak 

* Paleòpolis
* Nèo Froùrio
* Paleò Froùrio-Aghios Geòrgios
* Faliraki
* Aghios Vlàsios-Old Port
* New Port
* Platytèra
* Sarròko-Kostèlla
* Menekràtous
* Anàlipsi
* Aghia Triàs
* Neràtsicha
* Anemòmylos-Aghios Iàsson
* Figarèto-Kardàki
* Stratià
* Kyrà Chrysikoù

* Aghios Spyridon
* Spianàda-Listòn
* Aghios Antònios
* Aghios Iàkovos
* Mandràki
* Aghios Ioànnis
* Garitsa
* Kanòni
* Kanàlia
* Alepoù
* Potamòs
* Kontòkali
* Evropoùloi
* Gouvià
* Kommèno
* Templòni

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Korfuk honako herri senidetuak ditu:
* , 1985

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Agoizko inauteriak

thumb|300px|*Kaskaboboak* **Agoizko inauterietan**.
**Agoizko inauterietako** protagonistak *kaskaboboak* eta *maskaritak* izeneko pertsonaiak dira. *Kaskaboboak* alkandora zabal bat janzten dute, kriskitinekin, praka motz, galtzerdi eta abarketekin batera, kolore biziekin. Aurpegia estalita joaten dira eta buruan *ttuntturro* bat janzten dute, zinta koloretsuekin, beste alde, *Maskaritak* gona eta kapela zabalekin janzten dira, aurpegia estalita. Bai kaskabobo bai maskarita ezkutuan daramaten ura botatzen dute edota galtzerdi betea eskuan, horrekin inguratzen denari jo edo busti egiten diete.

## Kanpo estekak
Nizea

**Nizea** () antzinako greziar hiria izan zen, Bitinian zegoena. Bertokoek nizear zuten izena. Egungo İznik herrian zegoen.

Hiri helenistikoa, Nizeako Inperioaren eta Bizantziar Inperioaren hiriburua izan zen. Lehenengo kristauek Kontzilio nagusi batzuk egin zuten bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikomedia

**Nikomedia** () antzinako greziar hiria izan zen, Asia Txikian zegoena. Bertokoek nikomediar zuten izena. Egungo İzmit herrian zegoen.

## Historia 
K.a. 712/711n Megarako kolonoek eratu zuten eta hasieran Astako (, "otarrain") zuen izena. Nikomedes I.ak hiria eratu eta bere izena eman zion. Nikomedia, Bitiniako metropolia izan zen Erromatar Inperioaren agindupean, eta Diokleziano enperadoreak, Ekialdeko Erromatar Inperioko hiri nagusia bihurtu zuen, eraikuntza ikusgarriz apainduz. Konstantino Handiak han ezarri zuen bere egoitza. Zentro juridikoa izan zen eta kontzilio probintziala gurtza inperialaren zeremoniak ospatzeko biltzen zen lekua.

111ean, sute batek hiria erabat suntsitu zuen, eta biktima ugari eragin zituen, Plinio Gazteak dioenez, suhiltzailerik ez zegoelako.

Hagiografia batzuen arabera, Santa Barbara martiri kristauaren jaioterria izan zen III. mendean. 311n, Galerio erromatar enperadoreak bertatik eman zuen bere Tolerantziaren Ediktua, Erromatar Inperioak kristauen aurka hartutako neurri errepresiboei amaiera emanez aldarrikatu zuena. Horrela, kristautasuna *religio licita* bihurtu zen, hau da, erlijio baimendua, baina ez Inperioko ofiziala eta bakarra. Beraz, ediktu hau kristautasunaren lehen legezko aitorpena da. IV. mendean, Nikomedia arrianismoaren funtsezko lekua izan zen.

Turkiar herriek hiria suntsitu zuten Lehen Gurutzadako gudarosteak iritsi baino lehentxeago, bertan Nizearako bidean etapa bat egin zutenak. Bere posizio estrategikoa, Asiako errepideak hiriburu berrirako konbergentziaren ondorio da, eta, beraz, bere garrantzia mantendu zuen, Konstantinopla sortu eta turkiarrek 1338an harrapatu ondoren ere.

## Nikomediar ezagunak 
* Aaron ben Elijah
* Diokleziano
* Jurgi Kapadoziakoa
* Barbara Nikomediakoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nora (Italia)

thumb|250px|Norako auzo punikoa.
**Nora** aurre-erromatar eta erromatar hiria izan zen, Pulatik gertu dagoen penintsula batean, Sardinian zegoena. Hasieran feniziar kolonia, erromatarrek kartagotarren eskuetatik hartu zuten K.a. 238an. VIII. mendean hustu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erne ibaia

**Erne ibaia** (gaeleraz *Abhainn na hÉirne*), Irlanda uhartearen iparraldeko Ulster probintzian kokaturiko ibaia da, Ipar Irlanda eta Irlandako Errepublikaren lurrak zeharkatzen dituena.

## Izena 
*Éirne* printsesa mitologikoaren izena dauka.

## Ibilbidea 
Erne ibaia Ulsterreko bigarren ibairik luzeena da, Bann ibaia baino 9 kilometro motzagoa baita.

Cavaneko konderrian sortzen da Stradone herriaren ondoko Gowna aintziran. Ondoren Ipar Irlandako muga zeharkatu eta Fermanagheko konderrian sartzen da. Bertan Erne aintzirak eratzen ditu. Goiko eta beheko aintziren artean konderriko hiriburua den Enniskillen zeharkatzen. Beheko Erne aintziratik ateratzen denean Donegalgo konderrian sartzen da kilometro gutxi batzutan Ballyshannonen itsasoratzen delarik.

Shannon–Erne ubideak Shannon ibaiarekin lotzen du.

## Kanpo estekak
Nora

**Nora** izan daiteke:

* Nora galdetzailea. Ikus adlatiboa.
* Nora (izena), emakumezko izen berezia
* Nora, euskarazko aldizkaria
* Nora (abesbatza), Zangozako abesbatza
* Pierre Nora (1931-2025), frantziar historialaria
* Nora (Italia), Sardiniako aztarnategi arkeologikoa
* Nora (Suedia), Suediako udalerria
* Nora (Illinois), AEBko udalerria
* Nora (Nebraska), AEBko udalerria
* 783 Nora, planeta nanoa
* Nora (2020ko filma), euskal filma
* Nora ez dakizun hori, Irati Jimenezek idatzia, 2009an argitaraturiko eleberria.
Markinako aratusteak

[thumb|300px|**Markinako aratusteak**: [zahagi dantza, hartzaren pertsonaiarekin.]]

**Markinako aratusteetan** inauteri ospakizun bereziak daude. Zahagi dantza dantzatzen dute zortzi lagunek eta zahagi daraman beste batek. Horien aurretik hartzaren pertsonaia ibiltzen da, zaintzaile batekin, inguruko jendea izutzen. Antzara-jokoa ere ospatzen da, zaldi gainean.

## Kanpo estekak
Gizakunde, Emakunde eta Orakunde

**Gizakunde**, **Emakunde** eta **Orakundea** Euskal Herriko zenbait tokitan inauterien aurreko jai-egunak ziren. **Gizakundea** inauterien aurreko hirugarren ostegunean ospatzen zuten gizonek; **Emakundea** hurrengo ostegunean ospatzen zuten emakumeek soilik eta azkenik, inauterien aurreko ostegunean, ostegun gizen ere deitzen den horretan alegia, **Orakundea** ospatzen zuten guztiek batera.

## Arizkun eta Erratzuko gizakundea 
thumb|Jantziloren epaiketa, 2023an, eta ondorengo dantza. Gizakundean parte hartu duten pertsonaia nagusiak ikus daitezke.
Baztango Arizkunen eta Erratzun inauterien aurreko hirugarren larunbatean ospatzen da gizakundea, baina ez dago gizonezkoei mugatuta. Erratzuko Kultur Elkarteak eta Jo ala Jok antolatuta ospatzen da. Normalean Arizkunen biltzen dira eta bertan mozorrotzen dira, arratsaldez. Eguzkia sartze aldera, Erratzu aldera egiten dute kalejira. Sagar dantzariak, txistulariak, Gallartako joaldunak, Jantzilo, Hartza eta mozorro segizioa osatzen dute. Geldialdietan sagardantza eta mozorrodantzak egin ohi dira. Gaua heldu orduko, Erratzuko plazan Jantzilo epaitu eta erretzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Strangford aintzira

**Strangford aintzira** (ingelesez *Strangford Lough*, irlanderaz *Loch Cuan* eta Ulsterko eskozieraz *Strangfurd Loch*) Ipar Irlandako ekialdean dagoen aintzira bat da, Ards penintsulak inguratzen duena. Downeko konderriari dagokio.

Ohiko turismolekua da. Herrixka tradizionalak ditu inguruan eta arrantza leku aproposa da. Honetaz gain itsas kirolak egiten dira (bela, kayak...) eta hegaztiak behatzeko toki aproposa ere bada.

Aintzirak Irlandako itsasoarekin bat egiten duen puntuan, *SeaGen* estazioa dago. Itsasaldien korronteen indarra aprobetxatuz argi-indarra komertziatzen duen lehengo estazioa da. Toki horretan bertan ertz bakoitzean dauden Portaferry eta Strangford arteko ferry zerbitzua dago, gutxienez duela lau mendetatik hona mantendu dena.

Aintziraren iparraldean dago inguruko herririk handiena den Newtownards.

## Iruditegia 

Irudi:On Scrabo Hill, Newtownards - geograph.org.uk - 104111.jpg|Newtownards.
Irudi:Strangford Ferry (08), August 2009.JPG|Portaferry.
Irudi:Hen Island Strangford Lough.jpg|Hen uhartea.
Irudi:SeaGen installed.jpg|*SeaGen* estazioa.

## Ikus gainera 
* Lough

## Kanpo estekak 
*  Strangford aintzirako webgune ofiziala
Chivasso

**Chivasso** (piemonteraz: *Civass*) Italiako ipar-mendebaldean dagoen Piamonte eskualdeko udalerria da. Turingo probintzian dago, Turindik 20&nbsp;km ipar-ekialdera, Po ibaiaren ezkerreko bazterrean, Orcorekin bat egiten duen gunetik gertu. 2012an 26.787 biztanle zituen.

1164 eta 1435 artean Monferratoko markesen menpean egon zen. Garai hartako gazteluaren dorre bat baino ez da kontserbatu. *Santa Maria Assunta* kolegio eliza (maiz Chivassoko katedrala deitua) XV. mendekoa da. Aurrealdea terrakotazko estatuekin apaindua du.
  
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandy Leah Lima

**Sandy Leah Lima**, ***Sandy*** mononimoaz ezagunagoa, (Campinas, 1983ko urtarrilaren 28) Brasilgo abeslari eta aktorea da. *Sandy & Junior* izeneko taldena izan ondoren bere bakarkako ibilbidea egin du.

## Kanpo estekak 
*  Ofiziala.
*  Sandy Official Twitter
BeIN Sports

**beIN Sports** kirolaren gaineko programazioa eskaintzen duen telebista kateen sarea da. Qatarko Al Jazeera eta New York Hiriko TimeWarner konpainiek kudeatzen dute, eta Frantzian eta Ameriketako Estatu Batuetan ditu telebista kateak.

## Kanpo estekak 
*  beIN Sports Frantzia
Glens of Antrim

**Glens of Antrim**, bertakoen hizkeran **The Glens** (, euskaraz "Antrimgo Haranak") Ipar Irlandako Antrimeko konderriaren kostaldean dauden bederatzi haranak dira. Beren edertasunak eta bertan dauden herri tradizionalek konderriaren turismo guneetako bat bihurtu dute.

## Geografia 
* Haranak:
** Glentaisie (*Gleann Taise*)
** Glenshesk (*Gleann Seisc*)
** Glendun (*Gleann Doinne*)
** Glencorp (*Gleann Corp*)
** Glenaan (*Gleann Athain*)
** Glenballyeamon (*Gleann Bhaile Uí Dhíomáin* edo *Gleann Bhaile Éamainn*)
** Glenariff (*Gleann Aireamh*)
** Glencloy (*Gleann Claidheamh*)
** Glenarm (*Gleann Arma*)

* Herriak:
** Ballycastle (5.089 biztanle)
** Carnlough (1.444)
** Cushendall (1.241)
** Waterfoot (504)
** Cushendun (138)

* Babesturiko guneak:
** Glenariff Basoa

## Historia 
Neolito garaian jadanik populatu ziren haranak. Kostaldean aurkitzen duten materiala harrizko trenak egiteko, bai eta sukarriak ere. Carnloughen garai hartako aztarnategi bat aurkitu da.

XIII mendetik aurrera Eskoziatik etorritako Bisset familiak agindu zuen haran hauetan. XVI mendean MacDonnell familiak eskuratu zituen. Gaur egungo biztanleek eskoziar jatorria eta irlandar jatorria daukate.

## Iruditegia 

Irudi:Glendun - geograph.org.uk - 465779.jpg|Glendun.
Irudi:Glencorp - geograph.org.uk - 465820.jpg|Glencorp.
Irudi:Cliffs near Glenarm - geograph.org.uk - 210998.jpg|Glenarmeko itsaslabarrak.
Irudi:Antrim Hills waterfall.jpg|Glenariff Basoan dagoen urjauzia.
Irudi:Ballycastle Harbour - geograph.org.uk - 468327.jpg|Ballycastle.
Irudi:Harbour reflections - geograph.org.uk - 1012839.jpg|Carnlougheko kaia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Glens of Antrim Historical Society
Juanjo Mena

**Juan José Mena Osteritz** (1965eko irailaren 21a, Gasteiz, Araba) musika klasikoko euskal herritar zuzendari bat da. Bere anaia Carlos Mena kontratenorra da eta arreba berriz Elena Mena kimika ikertzailea.

## Biografia 
Mena Gasteizko Kontserbatorian ikasten hasi zen, gero Madrilgo Errege Kontserbatoriora iragateko, bertako maisuen artean Carmelo Bernaola (musikagilea eta orkestratzailea) eta Enrique García Asensio (zuzendaria) izan zituelarik. Guridi-Bernaola bekarekin Munich hirian Sergiu Celibidache zuzendaria eta maisuarekin ikasi zuen. 1997an Eusko Jaurlaritzak Mena Euskal Herriko Orkestra Gaztea zuzentzeko aukeratu zuen. Era berean Euskadiko Orkestra Sinfonikoaren zuzendaria ere bilakatu zelarik.

1999-2008 bitartean Mena Bilboko Orkestra Sinfonikoko zuzendari nagusia eta zuzendari artistikoa izan zen. Bilboko Orkestra zuzenduz Naxos Records argitaletxearentzako Jesus Guridi eta Andres Isasiren musikalanak grabatu zituen. 2004an EEBBko Baltimoreko Orkestra Sinfonikoaren zuzendari gonbidatua ere izan zen. Bestalde, 2007-2010 bitartean Genovako Carlos Felice antzokiko zuzendari nagusi gonbidatua ere izan zen. 2007tik Bergengo Orkestra Filarmonikoko zuzendaria ere bada, 2013 arteko kontratua duelarik. Alzheimerrari hainbat hilabetez aurre egin ondoren, orkestra-zuzendariak bere jarduera profesionalari amaiera ematen ziola iragarri zuen 2026ko martxoaren 13an, aurretik bere azken konpromisoak betez. Urte horretan emango dituen kontzertu apurrak «ospakizun» bihurtu nahi ditu. Horietarik bat Donostiako Musika Hamabostaldian egingo du, eta bestea Bilbon, irailean.

Gaur egun Mena, Noemi emaztea eta haien bi haurrak Arabako Legutio udalerrian bizi dira.

## Sariak 
* 2016an Espainiako Musika Sari Nazionala jaso zuen.
* 2017an, Arabako Foru Aldundiak emandako Arabako Urrezko Domina eman zioten.
* 2018an, Gasteizko Udalak Gasteizko hiriko seme kutun izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juanjo Menaren webgunea.   
* BBC Radio 3: Juanjo Mena BBC Philharmonic zuzendari gisa.
Glenariff basoa

**Glenariff basoa** Ipar Irlandako Antrimeko konderrian babesturik dagoen basoa da. Glenariff haranean dauden 1185 hektarea hartzen ditu eta Ipar Irlandako Baso Zerbitzuak kudeatzen du.

Waterfoot herrixkatik sartzen da Natur Erreserbara. 5 kilometro inguruko ibilbidea dago markaturik basoak gurutzatu eta ibaiertzetik ibiliz egiten dena. Bidean hiru ur-jauzi ere badaude. Ibilbide hau duela 80 urte zabaldu zen.

## Kanpo estekak
Carnlough

**Carnlough** (irlanderaz *Carnlach*, euskaraz *Gazteluaren Hiria* esan nahi du) Irlandako Antrim konderriko ipar-ekialdeko kostaldean kokatzen den udalerri bat da. Antrimeko haranen artean Glencloy haranaren kostaldeko herria da. Kaia politagatik da ezaguna.

## Etimologia 
*Cairn* edo harri pilatuen tokia esan nahi du.

## Historia 
Neolito garaiko aztarnategi bat aurkitu da Carnloughen.

Herriaren mendebaldean dauden harrobien jabeek eraiki zuten kaia minelara esportatu ahal izateko. Horretarako trenbidetxo bat ere egin zuten zubi baten bidez herria goitik pasa eta minerala zuzenean itsasontzietan kargatzeko.

Ondoren arrantzale herri bihurtu zen eta gaur egun arrantzarako txalupez gain aisialdirakoak ere ugariak dira.

## Iruditegia 

Irudi:Carnlough Town and Harbour.jpg|Aire ikuspegia.
Irudi:Shore Road, Carnlough, Co. Antrim - geograph.org.uk - 1382040.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Harbour Road, Carnlough, Co. Antrim - geograph.org.uk - 1382067.jpg|Zubia.
Irudi:Hillside near Carnlough - geograph.org.uk - 690828.jpg|Mendialdea.

## Kanpo estekak 
*  Glencloy haranaren inguruko webgunea
Olinto

thumb|upright|Egungo aztarnategiaren ikuspegia
**Olinto** (antzinako grezieraz: Ὀλυνθος, *Olunthos*) antzinako greziar hiria izan zen, Kaltzidikan zegoena. Bertokoek olintoar zuten izena. Kassandra penintsulan, Potidea antzinako hiritik hurbil zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orkomeno

**Orkomeno**( grezieraz: Ορχομενός) izan daiteke:

## Mitologia 
* Orkomeno (mitologia), hainbat pertsonaien izena

## Toponimia 
Antzinako bi greziar hirien izena:
* Orkomeno (Beozia)
* Orkomeno (Arkadia)

## Erreferentziak
Partenope

**Partenope** (grezieraz: Παρθενόπη) izan daiteke:

* Greziar mitologiaren sirena bat.
* Greziar mitologian, Ankaios Samosko erregea eta heroiaren eta Samiaren alaba. Likomedesen ama izan zen.
* Napolin zegoen greziar koloniaren izena.
* Partenopear Errepublika, Frantziar Iraultzaren garaiko errepublika.
* *Partenope*, George Frideric Handelen 1730eko opera.
* *Partenope*, Manuel de Zumayaren 1711ko opera
* 11 Partenope, asteroidea

## Erreferentziak
Pella (Grezia)

**Pella** (antzinako grezieraz: Πέλλα), Greziako antzinako hiria eta udalerria da, Mazedoniako Erresumako hiriburua zena. Erromatarrek K.a. 168an antzinako polisa konkistatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pella (argipena)

**Pella** izenak adiera hauek ditu:

## Sukaldaritza 
* Pella, esne-torrada, Euskal Herriko azkenburuko tradizional bat.

## Toponimia 
* Pella, Antzinako Greziako hiria eta egungo udalerria.
* Pella, Greziako unitate erregionala.
* Pella, Italiako Novarako probintziako udalerria.
* Pella, Palestinako hiria.
* Pella, Iowako hiria, Ameriketako Estatu Batuetan.

### Botanika 
* *Ficus* generoaren sinonimoa.
Pelusio

[thumb|300px|Pelusio eta inguruko hiriak, [k. a. XIV. mendean]]
**Pelusio** Behe Egiptoko antzinako hiria izan zen, Niloren deltako ipar-ekialdeko muturrean zegoena. Egiptoeraz Ⲡⲉⲣⲉⲙⲟⲩⲛ (*Per-Amon*, *Peromi*) eta grezieraz Πηλούσιον izena zuen.

Egungo Port Saidetik 30 kilometrotara hego-ekialderantz zegoen. Itun Zaharrean *Sin* izena zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perga

thumb|upright|Agoraren ikuspegia
**Perga** (antzinako grezieraz: Πέργη) antzinako greziar hiria izan zen, Panfilian zegoena. Bertokoek pergatar (Περγαîος, pergaios) zuten izena. Egungo Antalya hiritik gertu zegoen.

Apolonio Pergakoa matemarikariaren jaioterria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lombardiako Liga

thumb|Lonbardiako Ligaren omenezko plaka.
**Lombardiako Liga** (), Alexandro III.a aita santuak bultzatuta, 1167an Lonbardia, Romagna eta Venetoko hiri nagusiek (Milan, Pavia, Cremona, Modena, Padua, Venezia, Piacenza, Ferrara…) Frederiko I.a *Bizargorri* Germaniako enperadorearen aurka osatu zen hiri-aliantza izan zen. 1176an Legnanoko guduan Frederiko I.a menderatu zuen. Bigarren Liga ere osatu zen 1225ean, aita santuak bultzatuta orduan ere, Frederiko II.aren aurka. Fossaltako guduan menderatu zuen Ligak enperadorearen gudarostea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orthodox Celts

**Orthodox Celts** (euskaraz *Zelta Ortodoxoak*) Serbiako zelta musika talde bat da, irlandar musika eta rock musika uztartu ohi dituelarik. 1992an Belgrado hirian sortu zen.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
### Zuzeneko diskoak 
### Singleak 
## Kanpo estekak 
* Orthodox Celts taldearen webgunea
Mikroklima

[thumb|200px|[Cyatheales ordenako iratzeak Kornuallesko haran batean, 50° 15' ipar latitudean]]
**Mikroklima** leku jakin eta mugatu bateko klima ezaugarri berezien multzoa da, sarritan delako eremuko klimaren ezaugarri orokorrekin bat ez datorrena. Mikroklimaren ezaugarriak Eguzkiak eremuan zenbat denboraz jotzen duen, orientazioak, landaretzak, eta abarrek finkatzen dituzte.

Mikroklima naturalez gain, mikroklima artifizialak sortzen dituzte, batez ere hiri-eremutan. Bertan bero eta berotegi-efektuko gasen isurtzeek tenperatura aldatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asti (Italia)

**Asti** (piemonteraz: *Ast*) Italiako ipar-mendebaldean dagoen Piamonte eskualdeko udalerria eta Astiko probintziako hiriburua da. Tanaro ibaiaren ordokian dago, Turindik 45&nbsp;km hego-ekialdera. 2012an 77.026 biztanle zituen.

Erromatarrek sortu zuten hiria, K.a. II. mendean, *Hasta* izenarekin. 932tik apezpikutegia izan zen. XIII. mendean bere gorenera iritsi zen, herri independente gisa. 1575ean Savoiako etxearen menpe gelditu zen. Monumentu aipagarrienak *Santa Maria Assunta* katedrala (1309–1348), *San Secondo* kolegio eliza (XIII. mendea), *Torre Troiana* (XIII. mendea) eta *San Pietro* bataiategia (X. mendea) dira.

Astiko ardoak, *Asti spumante* bereziki, oso aintzat hartuak dira. Industrian elikagai kontserbak, metalurgia, beiragintza eta adreilu fabrikak nabarmentzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apodiktiko

Logikan, **apodiktiko** adjektiboak beharrezkotasunez egiazkoak diren proposizioei egiten die erreferentzia. Adobodez, *bi gehi bi lau da* proposizio apodiktiko bat da. *Atzo euria egin zuen* proposizioa berriz ez da apodiktikoa, *asertorikoa* baizik, bazitekeelako atzo euririk egin ez izana.

## Kanpo estekak
Uther Pendragon

**Uther Pendragon** (edo **Uter Pendragon**, **Uterpandragón**, **Uthr**, galeseratik *Wthyr Bendragon*, *Uthr Bendragon*, *Uthyr Pendraeg*) errege mitiko bat izan omen zen Britainia aurre-erromanikoan. Artur erregearen aita izan omen zen.

Utherren biografia Geoffrey of Monmouthek egin zuen XII. mendean, *Historia Regum Britanniae* ("Britaniako erregeen historia"). Errege boteretsu eta herriaren babesle bezala irudikatu zuten. *Uthr* hitzak Galeseko antzinako hizkuntzan "beldurgarria" esan nahi zuen. Horrexegatik Artur erregeari deitzen zitzaion Artur, Utherren semea. *Historia Regum Britanniae* idazkian Uther Constantine III.aren semea eta Ambrosius Aurelianusen anaia zen. Uther Morganaren babeslea izan zen. Morgana sorgin bat eta Merlinen ikaslea izan zen. Morgana Utherrekin ezkontzea lortu zuen seme errege bat izateko eta gero, kondairak dio Morganak Uther hil zuela bere semea errege izateko.

## Kanpo estekak
Euskal Herriko Unibertsitatearen Gipuzkoako campusa

**Euskal Herriko Unibertsitatearen Gipuzkoako campusa** edo **Euskal Herriko Unibertsitatearen Donostiako campusa** Euskal Herriko Unibertsitateak Gipuzkoan duen campusa da. Fakultate gehienak Ibaetako campusean daude, Donostian. Orobat, Donostiako Miramon-Zorroaga auzoan eta Eibar udalerrian badira campus horretako fakultate eta ikastetxeak.

## Ikastegiak eta institutuak 
Ibaetako campusean,

* Donostiako Arkitektura Goi Eskola Teknikoa
* Donostiako Enpresa Ikasketen Unibertsitate Eskola
* Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskola
* Donostiako Eskola Politeknikoa
* Donostiako Informatika Fakultatea
* Donostiako Zuzenbide Fakultatea
* Donostiako Psikologiako Fakultatea
* Donostiako Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatea
* Donostiako Kimika Zientzien Fakultatea
* Euskal Herriko Unibertsitatearen Gipuzkoako Campusaren Errektoretza
* Carlos Santamaria zentroa
* Elbira Zipitria Zentroa
* Joxe Mari Korta I+G+B zentroa
* Ignacio Maria Barriola zentroa
* Gipuzkoako Esperientzia Gelak
*HITZ zentroa

Miramon-Zorroagan,

* Donostiako Medikuntza Fakultateko Irakasgunea
* Donostiako Erizaintzako Unibertsitate Eskola

Eibarren,
* Eibarko Industria Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola

## Kanpo estekak 
* Euskal Herriko Unibertsitatearen Gipuzkoako Campusaren webgunea
Margo-oihal

Artean, **margo-oihala**,'*** **pintura-oihala**,**** edo **mihisea*' margotzeko erabiltzen den ehunezko eremua da, maiz zurezko egitura batean zabaldu eta tenkatzen dena margolana sortzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mihise

## Kanpo-estekak
Camogie

[thumb|250px|eskuinera|Camogie partidua [Dublingo Croagh Patrick estadioan.]]

**Camogie** (irlanderaz *camógaíocht* eta formalki *camoguidheacht* deitua) Irlandan jokatu ohi den makila eta pilota emakumezkoen kirol bat da, Joko Gaelikoen barnean sailkatua. Gizonekoen hurling kirolaren bertsio ia berdina dela esan daiteke. Irlandan nahiz mundu osoan barna 100.000 emakume inguruk jokatu ohi dute, nagusiki irlandar komunitateak dauden lekuetan. Kirol honen arautzaile eta antolatzailea Dublin hirian egoitza duen Camogie Association/An Cumann Camógaíochta erakundea da.

Kiol honetako Irlandako Txapelketa Nagusiaren finala urtero irailean Dublin hiriko Croagh Patrick estadioan All-Ireland Senior Camogie Championship delakoan jokatu ohi da.

## Txapeldunak 
## Ikus gainera 
* Hurling
* Joko gaelikoak
* Shinty

## Kanpo estekak 
* Camogie Association/An Cumann Camógaíochta erakundearen webgunea
Hiljantzi

**Hiljantzia** hildakoen gorpuak lurperatzeko orduan erabiltzen den jantzia edo oihala da. Haren parte izan daiteke anda-izara, mihise bat gainetik jartzen zaiona gorpuari. 

Erlijio zenbaitetan hiletaren funtsezko osagarria da, hala nola islamean eta judaismoan.

## Kanpo estekak