Xola

[thumb|*[Xola eta basurdeak* liburuaren azaleko irudia.]]
**Xola** txakurra Bernardo Atxaga idazleak eta Mikel Valverde ilustratzaileak sortutako pertsonaia literarioa da. **Holaxe bizi da Xola** bildumako protagonista da (Erein argitaletxea). Bilduma, bost liburuz osatua dago; Xolak badu lehoien berri (1995), Xola eta basurdeak (1996), Xola eta Angelito (2004), Xola eta ameriketako izeba (2011) eta Xola eta lapurra (2015).

## Xolaren ezaugarriak 
Xola Grogoren arratoi txakurra da, hiriko txakur txikia eta ile zurikoa.

Oso izaera markatua du: lotsarik ez du, iruzur bidez bere burua goratzen saiatzen da unean uneko komenientziagatik eta harremanak kudeatzeko bitarteko gisa. Egoista galanta da, bere onura bilatzen du, baina ez da gauza urrutirako kalkuluak egiteko, eta momentuan dituen pultsioek gobernatzen dute bere jarduna.

Xolaren ipuin hauek adin eta mota guztietako irakurleak erakartzen dituzte, irakurleari barre eragiteko eta ondo pasarazteko helburuarekin. Txakurraren istorioak hirugarren pertsonako narratzaile orojakileak kontatzen ditu; horretarako, erritmoa, ahozkotasuna eta ironia oso elementu garrantzitsuak dira. Gaia, hizkuntza, estiloa eta narratzeko modua ere guztiz aproposak dira; nabaria da idazlearen trebezia, istorioak kontatzeko iaiotasuna, eta umorearen mozorro horren azpian kontu eta kezka ezberdinen inguruan aritzeko gogoa. Hori horrela, Atxagak kalitatezko haur literatura eskaintzen du "Xola” sailaren bidez 

### *Xola eta basurdeak* (1996) 
Aurreko liburuaren ildo beretik doa *Xola eta basurdeak* ere, baina argumentu sinpleagoa eta, era berean, umoretsuagoa du. Grogo jauna gogoz kontra basurdetara joango da, konpromiso bat bete beharra duelako, eta txakurra, noski, berarekin eramango du. Xola, basurdeak zer diren ere jakin Gabe, horiek harrapatzeko prest txakur guztien aurretik joango da; geroago, ordea, zergatik sakrifikatu nahi duen entzuten du, eta basurdeak benetan nolakoak diren deskubrituko du. Une horretan, ordura arte heroia izaniko txakurrak konpromisoak alde batera uzten ditu eta ihes egiten du.

Horrenbestez, umorea eta ironia azaltzen dira liburuan, baita kultur eta errealitate aniztasuna ere. Atxagak hiriko eta baserriko mundu ezberdinen arteko talka plazaratzen digu obra honetan; baina filosofia eta pragmatika ere lantzen dira, itxura eta errealitatea. Xola eta Angelitok, antzekoak izanda ere, jokabide, hizkera eta gauzen aurreko jarrera ezberdinak dituzte; baina geroago, elkarrekin egon ondoren txakurrengan ematen den eboluzioaren lekuko izango gara. Izan ere, Xola “kultuak” Angelitoren pragmatismoaren eta bizitzaren ikuspegi errealistaren aurrean, azken honek bezala jokatzea erabakiko du. Bilakaera hori hizkuntzaren bidez ere ikus dezakegu. Atxagak bere pertsonaiak jokabide eta hizkeraren bidez karakterizatu izan ditu bere obran, eta, kasu honetan, arestian aipatutako bilakaeraren sinbolo gisa Xolak Angelitoren hizkera hartuko du beretzat.

Aurreko abenturekin alderatuta pertsonaiaren barne gatazketan gehiago zentratzen da narrazioa..

### *Xola eta lapurra* (2015) 
*Xola eta lapurra* da Xola pertsonaiaren bosgarren abentura. Ikerketa eta misterioa ditu oinarri. Beti bezala, tonu umoretsuan agertzen zaizkigu zakur egozentrikoaren kezkak eta balentriak.

Grogo jauna eta Xola bizi diren eraikineko hainbat bizitzatan gertatutako lapurretak dira istorioaren abiapuntua. Administratzaileak eta hiriko poliziaren detektibeak bizilagunen bilera zaratatsuak Xolaren loa eteten du. Hortik aurrera, Xola ikerlari-lanetan hasiko da eraikineko lapurra nor den argitzeko eta detektibe-andreari laguntzeko.

Ilustrazioak informazio gehigarria gaineratzen du. Oso adierazgarriak eta umoretsuak dira.

Lapur baten agerpenarekin jositako azken abentura honetan, hain zuzen, kontaketa psikologikoaren baitako pauso berri bat ematen du narratzaileak, eta txakurraren pentsamenduak gorputz ataletatik abiatuko balira bezala kontatzen dizkigu hainbat pasarte, hankek, isatsak, edota belarriek unean-unean zer pentsatu eta sentitzen duten adieraziz. Orain arte halakorik ez genuen ikusi Xolaren abenturetan. Eta azken bi hitz aurreratzeko, kontakatiluarena egin gabe, abentura honetan Xola eta Grogo bizi diren eraikinean lapur batek eragindako izua dela ardatza, dagoeneko 5Bn eta 4Cn norbait ebasketetan aritu baita, lapur fina nonbait, bitxiak eta dirua besterik hartu ez dituena, paparrean domina duen inspektoreandreak esan dienez. Eta Xolak amesten du domina bat gustura hartuko lukeela, urrezkoa baino, txokolatezkoa hobe... 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Holaxe bizi da Xola bilduma - Erein argitaletxea
* Xolak badu lehoien berri (Galtzagorri elkartearen fitxa)
* Xola eta basurdeak (Galtzagorri elkartearen fitxa)
* Xola eta Angelito (Galtzagorri elkartearen fitxa)
* Xola eta Ameriketako izeba (Galtzagorri elkartearen fitxa)
* Xola eta lapurra (Galtzagorri elkartearen fitxa)
* Xolak badu lehoien berri entzuteko
* Bernardo Atxaga (Galtzagorri elkarteko fitxa)
* Mikel Valverde (Galtzagorri elkarteko fitxa)