Ayyavazhi

**Ayyavazhi** (Tamilera: அய்யாவழி, Malaysiera: അയ്യാവഴി *Ayyāvaḻi* [əjːaːvəɻi]) Vishnuismo korronte erlijioso Hinduistaren adarkadura bat da, Indiako hegoaldean sortua.

Ayyavazhi jarraitzaileak Indian zehar zabaltzen dira, gehienbat hegoaldean (Tamil Nadu eta Kerala distrituetan) aurkitzen direlarik. Egun, 8.000.000 eta 10.000.000 jarraitzaile inguru daude; baina kontuan izan behar da ez direla zenbaki zehatzak ezagutzen zentsuetan hindu moduan agertzen direlarik.

## Etimologia 
Etimologikoki *Ayyavazhi* izenaren jatorria ez dago oso argi, eta korronte erlijioso honen historian zehar izen ugarirekin erreferentzia egin den arren, egun *Ayyavazhi*  da orokorrean izen erabili eta onartuena. 

*Ayya* hitzak esanahi ugari ditu tamileran; "jauna", "aita",  "gurua", "nagusia", "pertsona duina", "erregea", "maisua" etb. Eta *vazhi* hitzak *"*bidea", "azken egia" edo "elkartzeko bidea" esan nahi du.

Hala, *Ayyavazhi "*Ayyaren bidea" bezala uler daiteke, Ayya Vaikundar avatarraren izena hartu eta eratorritako sinonimoen itzulpena eginez. 

Izenaren garapena azaltzen duen beste hipotesi baten "Aitaren bidea" esanahia proposatzen du, *Ayya*-ren tamilerazko esanahi erabilienean ("aita maitea") oinarriturik.

Ordea, beste proposamen batzuen arabera *Ayyavazhi "*Maisuaren azken egia", "Guruaren erlijio sistema" edo *"*Jainkoaren oin santuak eskuratzeko modua*"* bezala ulertu beharko litzateke.

## Historia 
*Ayyavazhi* korronteak, jarraitzaile talde handiak garatu zituen Vaikundar edo Mudisoodum Perumal (*ca*. 1809 – *ca*. 1851 *Oraingo Aroa*) avatarraren gurtzearekin Poovandanthoppe edo Swamithope herrian. 

1840an *Thuvayal thavasu* edo "penitentzia garbitzailea" gertakizun erlijiosoa eman zen, *Ayyavazhi* garaiko fenomeno kultural eta erlijioso alternatiboa bilakatuz. Biztanle hauek haien gizarte independentea garatu zuten, haien bizimodua 'Ayya vazhi' esanarekin bideratuz. Mendearen erdialderako, *Ayyavazhi* Hegoaldeko Travancore erreinuan eta Tirunelveli distrituan zabaldu eta finkatu zen. Vaikundar-en garaia amaitu ostean, bere irakaskuntzak bost dizipulu edo Seedar bidez zabaldu ziren herrialdeko beste guneetan zehar. Eta *Akilattirattu Ammanai* testu sakratua jarraituz, Nizhal Thangal-ak (pagoda moduan eraikitako tenplu sekundarioak) eraiki ziren nazioan zehar. Gainera, XX. mendearen amaieran *Ayyavazhi*-an oinarrituriko Gizarte Ongizate Erakundeak eratu ziren. Gaur egun, Bala Prajapathi Adikalar (Payyan dinastiako azken ondorengoa) *Ayyavazhi-ko* buruzagia kontsideratzen da.

Hiru tipologia axiomatikoetan oinarritzen da: Horrez gain, tamileraz noblea dena eta duintasunez bizi dena esan nahi du.

- **Kali Yukam**. 

- **Dharma Yukam**. Poztasun absolutuko egoera da, moksha dharmikoarekin eta zeru abrahamikoarekin erlazionaturikoa. *Akilathirattu Ammanai* testuko hamazazpigarren kapituluan deskribatzen da. Ikur honek *Akilam*-aren filosofia biltzen du eta XX. mendearen erdialdetik aurrera (1940ko hamarkada) erabili da.

*Ayyavazhi-*ko bi eskritura nagusietan ( *Akilattirattu Ammanai* eta *Arul Nool*), *Thirunamam*-ri erreferentzia egiten zaio, nahiz eta igelbelarraren aipamen zuzenik ez egon.

## Etika 
*Ayyavazhi-*ren printzipio etikoak, kontakizun mitologikoekin batera, eskritura nagusian (*Akilathirattu Ammanai*) aurkitu daitezke. 

Halaber, beste testu erlijiosoan (*Arul Nool*) kontzeptu garrantzitsuenen eta iragarpenen bilketa bat aurkitu daiteke. Bertan, kontzeptu edo laburpen etikoak "jainkoak esan bezala" adierazten direlarik, egoera eta pertsonaia ezberdinak (jainko txikiagoak, santuak, devak, etb) planteatuta eta hauek eginiko galderei azalpenak emanez. Testu honetan, *Sivakanta Athikarappatthiram* atalean bereziki, etika sozial zein jainkotiarrak aurkezten dira; adibidez portaera eta pentsamendu immoralak desagerrarazteko jarraitu beharreko erritual eta zirkumanbulazioak. *Arul Nool-*eko zati batzuk galdu direla uste da.

### Neetham 
*Neetham* (Tamileraz: நீதம்) *Ayyavazhi*-ko bertute nagusia da, gizarteko partaide guztiak (biztanle xumeenetatik, erregeetara) naturarekin orekan bizi ziren garaia azaltzen du, Jainkoaren boterea haien aktibitate, lan eta eginkizunetan jarriz. Bueltan, naturak eta jainko-jainkosek *Neetham* jarraitzen duten pertsonak babesten dituzte. Ideia nagusien artean kastitatearen garrantzia aipatzen da.

Bertute honen argibideak *Akilam* eskrituko lehen bolumenean (kondairetako zortzi *yuga* edo aroen erdian) aurkitu daitezke, non jainkoak (*Narayana*) *Vaikundar-i* arau eta erregulazioak (*Vinchai*) ematen dizkion; gizakiek ere jarrai ditzakete haien kode morala hobetzeko. Hiru arau edo *Vinchai* daude:

# **Manu Neetham.** Banakoek beren burua nola pertsonifikatu behar duten azaltzen du. 
# **Raja Neetham.** Banakoak herrialde edo gizartearekin izan behar duten portaera eta gizarteak banakoarekin izan beharko lukeen harremana azaltzen du.
# **Deiva Neetham.** Banakoek Jainkoarekin nola izan behar diren dio.

## Irakaskuntza erlijiosoak 
### Teologia 
*Ayyavazhi*-ren teologia, beste erlijio monistikoekiko desberdina da. Hamazazpi bolumen edo kapitulutan banatua dago, 15.000 ahapaldirekin. Tamileraz idatziriko poema bilduma handiena da, Hari Gopalan Seedar idazleak 1841an idatzia. Liburua Vaikundar eta Vishnu jainkoaren gurtzan zentratzen da, Jainkoaren inguruko sinesmen eta indiar mitologiak barneratuz.

Liburuan, Ayya Vaikundar-ek bere ikasleei (*Citar* edo *Arulalarkal*) erakutsitako irakaskuntzen eta mezuen bilduma aurkitzen da, otoitz, himno, instrukzio, erritual, iragarpen ugariz gain.

Nizhal Thangals egitura sinpleak ziren, ez handiak, adorazioaren helburuarekin eraikiak, eta Ayya Vaikundarren irakasketetatik ikasteko. Hezkuntzarako zentro gisa balio izan zuten. Jakiak eta arropa eskaintzen zitzaizkien behartsuei leku haietan. Batzuk Vaikundar presente zegoenean eraiki ziren. Oraindik jakien bidezko karitatea oinarrizko ekintzetako bat da zentro hauetan.

## Dharmaren definizioa 
Ayyacazhiren unibertso erlijosoaren barnean, dharmako irakaskuntza erlijiosoek jakin beharreko bi maila dituzte: 

* Bat, "bide zuzena"-ren printzipio gisa, eta bestea, karitate edo emate ekintza bezala. Printzipio moduan, ayyavazhik baieztatzen du Vaikundar avatarraren lehen arrazoia dharma ezartzea zela mundu honetan, Kaliyanen indar gaiztoa erausteko. Modu honetara, kastaren identitateak bereizi zituen Kali Yukamentzat ez zela asegarria esanez. Akilamen idatzitakoak zera dio, "itsaso, mendi eta suetako hemezortzi kastak astintzen dituzten deabruen moldetik urrun".

Akilamen, gertatu zen jendeak, Vaikundarren irakaspenak entzunda, Kaliren gaitza egin zuela, hau da, Kroni pixkanaka mundutik erretiratzen zela eta dharma irmoago ezartzen zela. Gizarte-mailara eramanda, dharmaren printzipio hori «apala edo zapaldua babesteko edo salbatzeko» egitekotzat hartzen zen. Aipamen bat Vinchai-n irakurtzen da: «Beheko altxaeran dharmam da». Soziologiako jarduera praktiko gisa, dharmaren doktrinak karitatea eta ematea esan nahi zuen. Hau jainkoa bilatzeko modua izan zen. Ondasun materialetan karitateari ekitea erregutu zitzaion, eta jendeak bereziki egiten du, onuradunen artean bereizi gabe. Interesgarria da ikustea indiar santu handiak, Swami Vivekanandak, ayyavazhiren dharmaren kontzeptuaren printzipio hori praktikan aplikatu zuela, eta honek Ayyavazhiren jarraitzaile batzuei laguntza eman diezaiekeela, erlijioak eragina izan zuela eskatuz.

## Fenomeno erlijioso berria 
Ayyavazhi fenomeno erlijioso berri eta berezi gisa agertu zela ondoriozta daiteke. Tradizio ezberdinen erdian: sanskritozko Hinduismoa, kristautasun berri-sartua, Islama ez hain nabarmena, eta gurtzeko ezarritako herri-formak: Ayyavazhi forma erlijioso-kultural alternatibo gisa bihurtzen zen hegoaldeko Indian, bere jatorrizko lekuan.

Hori Ayyavazhiren jarraitzaileek ezagutu zuten. Beren erlijioa nomenklatura berri batekin tratatu zuten, Ayya Vazhi («Ayyaren ibilbidea edo modua»), eta horrela identitate berria berretsi zuten. Alde batetik, bufalo gurin irabiatutzat hartzen zuten, erlijio-tradizioetatik kanpo, eta, bestetik, tradizio zaharrak ordezkatzera etorritako fenomeno berritzat. Alde batetik, uste izan zuten Vaikundarrek «bateratu» egin zituela zeuden jainko guztiak, eta, bestetik, tradizio zaharren funtsa gaizki joan zela Vaikundarren etorrerarekin. Beren erlijioa existitzen ziren tradizioen barruan jarri zuten, baina tradizioetatik ezberdinak izateko hauteman zuten.

Ayyavazhi-tik bereizten duen alderdia da kontuan hartu behar dela estatuak mantendu zuen tradizio sanskritic-aren ikuspegiaren aurka. Ayyavazhi tradizio erlijioso horren aurka modu diferentean azaleratu zela bere berezitasun desberdinaren adierazle da.

Ayyavazhiren agerpena Indian Britainiarren presentziaren aurka ere kontuan hartu behar da. Ikuspegi soziologikotik, erreforma-mugimenduak, oro har, Thiruvithankur Britainiarrek patrikaratzen zituzten  XIX. mendean. Baina Ayyavazhi ez zuten inoiz Britainiarrek patrikaratu; aurkeztu eta haren laguntzarik gabe ezarri zen. Zentzu batean, ezarritako sistemaren aurkakoa zen, eta zerbait berria izateko aurkezten zen, desberdintasunari eta izaera sintetikoari dagokienez. Berria izena hartu zuen, baita zeuden tradizioen medley bat ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak