Anita Delgado

**Ana María Delgado Briones**, ezaguna **Anita Delgado** edo **Kapurthalako Printzesa** izenez (Malaga, 1890eko otsailaren 8a – Madril, 1962ko uztailaren 7a), Kapurthalaren rani (‘erregina’) izatera iritsi zen dantzari espainiarra izan zen.

## Bizitza 
### Haurtzaroa 
Malagako Peña kalean jaio zen 1890ean. Gurasoak Angel Delgado de los Cobos eta Candelaria Briones izan ziren. Hauek La Castaña kafetegi txikiaren ardura zuten, non Anak laster bere kezka artistikoak azaldu zituen. Ahizpa Victoriarekin batera deklamazio klaseetara joaten hasi zen. Anitak klase hauekiko zuen interesa zela-eta, aitak matrikula berritu zion, finantza egoera txarra izan arren. Azkenean egoera jasanezina bihurtu zen eta Madrilera emigratzea erabaki zuten.

### Gaztaroa 
Madrilen ikasketekin jarraitu zuen, eta —ahizparekin batera, eta aitaren nahigabea gorabehera— Central Kursaal kafe-kontzertuan (Karmengo plazan) egin zuen lehen telonero lana. Bi ahizpek *Las Hermanas Camelias* bikotea osatzen zuten. Lokal horretara intelektual eta artista asko joaten ziren, horien artean Julio Romero de Torres eta Ricardo Baroja margolariak, eta bi ahizpei beraientzat posatzeko eskatu zieten. Anitak 16 urte zituen orduan eta ez zuen onartu, baina Victoria ahizpak, sasoi hartan Leandro Oroz pintorearekin harremanetan zegoenak, onartu egin zuen.

### Ezkontza 
Sasoi hartan Alfontso XIII.a Borboiko erregearen eta Victoria Eugenia Battenbergeko printzesaren arteko ezkontza ospatzekoa zenez, mundu osoko errege-erreginak elkartu ziren Madrilen. Pertsonaia horietako bat, Jagatjit Singh Kapurthalako maharaja, ikuskizunera joan zen eta Malagako neska gazteaz txundituta geratu zen, hura ezagutzeko irrikaz.[ezkerrera|thumb|Jagatjit Singh, Kapurthalako maharajaren eta bere emazte Anita Delgadoren talde-erretratua, burdinazko hesi baten ondoko plaza batean oinez. Irudi hau ziurrenik [Chicago|Chicagon, Illinois estatuan hartua izan zen.]]Anitak ez zituen bere eskaerak onartu eta maharajak Madriletik alde egin zuen Kale Nagusian Espainiako erregeen aurka izandako atentatuaren ondorioz. Frantziatik behin eta berriz eskatu zion Anitari berarekin ezkontzeko. Hasiera batean, neskak ez zuen onartu, baina printzeari erantzun zion gutunetako batean berarekin ezkonduko zela jakinarazi zion. Eskutitza bidali baino lehen, Julio Romero de Torres kordobar margolariak eta Ramón María del Valle-Inclan galiziar idazleak gutun hori irakurtzeko aukera izan zuten, eta, hizkuntza erraza eta ortografia-akats ugariak ikusita, Anitaren ezkontzaren onarpena maharajarekiko maitasun-adierazpen poetikoa bihurtu zuten. Juan Jesus Inciartek itzuli zuen gutuna frantsesera, Baroja eta Valle-Inclanen tertuliako kide eta meatze-ingeniaritzako ikasle espainiarrak. Azkenik, Ana, 18 urte baino gutxiagorekin, Parisera joan zen, eta han, zibiletik, maharajarekin ezkondu zen. Gero Indiara joan ziren, eta han sij erritoaren bidez ezkondu ziren, 1908. urteko urtarrilaren 28an. Kapurthalako zeremonia bere maiestateagatik gogoratzen da: emaztegaia luxuz apaindutako elefante baten gainean joan zen eta.

### Denboraldia Indian 
Urte luzez Indian bizi izan zen, eta bertan seme bat izan zuen, Kumar Ajit Singh Bahadur maharajá, zeinari espainiera irakatsi zion. 1914. urtean, Lehen Mundu Gerra hasi  zenean, senarra Europara joan zen Britainiako Indar armatuaren zerbitzura jartzeko. Anitak lagundu zion, ospitale franko-britainiarrei dohaintza garrantzitsuak eginda.

Seme Ajitek (1908-1982) teniente koronelaren gradu militarra lortu zuen. 1925. urteean, 18 urtez ezkonduta egon ostean, dibortziatu egin zen eta Indiatik alde egin zuen betiko.

### Heriotza 
Une horretatik aurrera, Paris, Madril eta Malaga artean bizi izan zen. Azkenik, Madrilen jarri zen bizitzen, eta 1962. urtean hil zen bihotzekoak jota. Senar ohiaren heriotzak, 1949an, sakon eragin zion.
## Literatura-lana 
Anita Delgadok *Indian* zehar egin zituen bidaiei buruzko liburu bat idatzi zuen, *Impresiones de mis viajes por las Indias* izenekoa. 23 urterekin, Kapurthalan sei urtez bizi ostean, senarrarekin egiten zituen bidaien oharrak egiten hastea erabaki zuen. Betidanik izan zen bidai liburuen maitalea eta bere emaztea bere esperientziak idaztera bultzatu zuen. 

Egunerokoa frantsesez idatzi zuen hasieran. Anitak hizkuntza hori ikasi behar izan zuen senarra ezagutzean, harekin harremanak izateko. Kapurthalako gortean frantsesez hitz egiteko ohitura zegoen, maharaja frantziar herriaren maitale handia baitzen. Anita, gazteleraz oso gutxi ikasia, hobeto mintzatzen zen frantsesez bere ama hizkuntzan baino, eta horregatik erabaki zuen bere egunerokoa hizkuntza horretan idaztea. Maharaja saiatu zen liburu hori Frantzian kalera zedin, baina egoera ikusita, 1914. urtean Lehen Mundu Gerrarekin batera, azkenean New Yorken kaleratu zen ingelesez. 

Liburuan, Anitak senarrarekin eta gortearekin bisitatzen zituen tokiez hitz egiten du, 17 urte baino ez zituela printzesa bihurtu zen herrialdeko usadio eta ohiturak aipatuz. Bere xalotasuna eta ezjakintasunagrenatik, bere kontakizuna benetakoa da eta balio historiko handia du. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Baroja y Nessi, Ricardo. *98ko Belaunaldiko jendea*. (1969) Editorial Juventud Depósito Legal: B 4.199-1969
* Elisa Vazquez de Gey. Anita Delgado. Kapurthalako Maharani. (1998) Planeta argitaletxea ISBN 84-226-8607-4
* Elisa Vazquez de Gey. *Kapurthala printzesa*. (2008) Editorial Planeta ISBN 978-84-08-08262-0
* Prem Kaur de Kapurthala (Anita Delgado). *Las Indias-en egin* ditudan bidaien inpresioak (Edizioa Elisa Vázquez de Gey-ren ardurapean) (2017) Ediciones del Viento ISBN 978-84-15374-98-5

## Kanpo estekak 
* Documento en MP3 del programa de Radio Nacional de España RNE dedicado a la vida de Anita Delgado. Irratsaio historiko honetan, besteak beste, Elisa Vázquez de Gey biografoa, Pio Caro Baroja eta Joaquín Díez del Corral komandantea izan ziren. RNEren Fondo Dokumentalaren testigantzak ere jaso zituen, hala nola Alfonso XIII.a Borboikoa, Mahatma Gandhi, Vicente Ballester baritonoaren, Pétain eta Georges Clemenceauren ahotsak.
Anita Delgadori buruzko hiru erreportaje eskaini zituen Televisión Españolak: 

* https://www.rtve.es/play/videos/la-aventura-humana/anita-delgado-la-princesa-de-kapurthala/3118334/
* https://www.rtve.es/play/videos/cronicas/cronicas-amor-principe/678895/
* https://www.rtve.es/play/videos/cronicas/las-aventuras-de-anita-delgado/475173/