Antzinaroko basilika

[thumb|[Severotar dinastia|Severotarren basilika Leptis Magnan]]
**Basilika zibil** bat, antzina, eraikin publiko handi bat zen, esanahi erdi-sakratua zuena, eta hainbat helburutarako balio zuena. Egitura horiek audientzia judizialetarako, batzar publikoetarako eta, batzuetan, merkataritza-jardueretarako erabiltzen ziren, hala nola dendetarako eta finantza-transakzioetarako.

Basilikaren estilo arkitektonikoa, estalitako espazio zabala duelako da ezaguna, antzinako greziar arkitekturan sortu zen eta, ondoren, erromatar arkitekturan txertatu eta hobetu zen, erromatar hirien ezaugarri bereizgarri bihurtuz.

Erreplika kristauek ez bezala, antzinako basilikak ez zuten funtzio erlijiosorik betetzen.

## Jatorria eta etimologia 
Latinezko basilika terminotik eratorritako "basilika" hitza, bi elementu grekotan du jatorria: *basileus*, "errege" esan nahi duena, eta *-ikê* atzizki adjektibo femeninoa. Grezierazko esamolde osoa  (*basilika* *oikia*) da, "errege-aretoa" esan nahi duena. Hau, tradizionalki, erregeak edo bere ordezkariek, audientzia publikoak emateko, epaiketak egiteko eta batzar publikoetarako egoitza izateko leku bat zen.
[thumb|*[Joniar ordena|Joniar estoa* Miletoko Bide Sakratuan]]
Kontzeptua estoa grekoarekin lotuta dago (), hainbat jarduera egin ahal izateko babestuta dagoen espazio publiko estalia. Denboraren poderioz, estoak funtzio espezializatuagoa hartu zuen. Adibidez,  Atenasko *stoa basileios*, arkontearen egoitza izan zena. Egitura horiek sarrera bat izaten zuten atzealdean, horma sendo baten bidez itxia, eta aurrealdean espazio publikoaren (agora) gainean irekitzen ziren, kolomadi bat zuen "arkupe" batekin.

## Basilika erromatarra 
Erromatar basilika, K. a. II. mendean sortu zena, *stoa basileios* grekoetan inspiratu zen, eta izen hori eman zitzaion. Erromatar basilikaren garapenak greziar estoaren antzeko bidea jarraitu zuen. Hasiera batean, eguraldiagandik babestua zegoen espazio publiko gisa diseinatua, basilikak funtzio zehatzak betetzeko eboluzionatu zuen, batez ere justizia administrazioan. Erromatar basilika guztiak erabili ziren prozesu judizialetarako. Adibidez, Erroman, plebearen tribunoek Porcia basilikan egiten zituzten entzuketak, eta Centumviral epaitegia, berriz, Julia basilikan biltzen zen. K.a. II. mendearen hasieran,

### Ohiko plana 
Erromatar basilika baten oinplano tipikoa laukizuzena da, eta, gutxienez, mutur batek absidea du, zirkuluerdiko edo poligonoko itxurakoa, sarritan epaitegi gisa edo erromatar enperadorearen estatua bat hartzeko erabiltzen zena. Basilika bat, mutur bakoitzean abside bat duena, "abside bikoitzeko basilika" bezala ezagutzen da. Absideak, edo exedrak, oinplano angeluzuzenaren barruan sar daitezke, edo kanporantz zabaldu, Ulpia basilikan egin zuten bezala. Barruko espazioa zurezko bilbadurazko sabai batek edo pilareek eutsitako sabai gangadun *batek* estali zezakeen.

K.o. 184 eta 170 urteen artean, Porcia, Emilia eta Sempronia basilikak eraiki ziren Foroaren inguruan, eta basilika horietako bakoitzak bere izena hartu zuen basilika eraikitzeko enkargua egin zuen zentsorearen omenez. Basilika horiek konkistatutako lurraldeetatik lortutako hainbat artelanez apainduta zeuden. K.o. V. mendearen erdialdean, Polemio Silviok hamaika basilika zerrendatu zituen Erroman:

## Basilika kristauak 
Erromatar basilika zibilaren oinplanoa eredu izan zen Antzinate Berantiarreko lehen eliza kristauak eraikitzeko. Eragin hori nabaria da Konstantinoren garaiko zenbait eliza izendatzeko "basilika" terminoa etengabe erabiltzean. Gaur egun, "basilika" terminoa oraindik ere garrantzi handiko eraikin kristau erlijiosoetarako erabiltzen da, eta, katedral gisa funtzionatzen ez duten arren, pribilegio bereziak ematen zaizkie.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak