Maialen Lujanbio

**Maialen Lujanbio Zugasti** (Hernani, Gipuzkoa, 1976ko azaroaren 26a) bertsolaria da; baita idazle eta olerkari gisa ere jardun izan du. Bertsolari Txapelketa Nagusia irabazi duen lehen emakumea da (eta, oraingoz, bakarra): 2009an irabazi zuen lehenengoz, 2017an berriro eta 2022an hirugarrengoz. Prentsako ohiko kolaboratzailea da, besteak beste, *Berria* egunkarian.

2009tik 2013 arte bertsolarien txapeldun nagusia izan zen, eta 2017an berriro ere irabazi zuen Txapelketa Nagusia.

Gai aniztasuna lantzen duen bertsolaritzat hartzen da, askotan ezkutuan egon diren gaiak oholtzara ekarriz. Emakume bertsolari gisa lortutako presentziak eta ikusgarritasunak eragin handia izan du bertso-plazaren iruditerian ere, eta final handietan sortutako harrera eta oihartzuna azpimarratu izan dute hedabideek.

### Ikasketak 
Arte Ederretan lizentziaduna da Euskal Herriko Unibertsitatean. Euskal Kulturgintzaren Transmisioa graduondokoa ikasi zuen, eta bertan ikasitakotik abiatuta 2010ean *Hau koaderno bat zen* liburua idatzi zuen.

### Bertsolaritza 
15 urte zituela, Andoni Egaña, Anjel Mari Peñagarikano eta Kristina Mardarasekin batera, Hondarribian abestera gonbidatu zuten eta geroztik, etenik gabeko ibilbidea egin zuen.

2009tik 2013 arte bertsolarien txapeldun nagusia izan zen, eta berriro ere irabazi zuen 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusia.[ezkerrera|thumb|180px|Maialen Lujanbio (2022). [Maitane Azurmendi|Maitane Azurmendiren irudia]]Gai aniztasuna lantzen duen bertsolaritzat hartzen da, askotan ezkutuan egon diren gaiak oholtzara ekarriz, eta emozionatzeko gaitasuna duela ere aipatu izan dute hainbatek.

2018tik 2024ra Euskal Herriko Bertsozale Elkarteko lehendakaritza taldeko kidea izan da.

2019ko Korrikan, Lujanbiok idatzi eta irakurri zuen mezua (*Klika! sistema eragilean*).

#### Doinu klasikoen moldaketak (BTN 2022) 
2022ko Bertsolari Txapelketa Nagusian, doinu klasikoak egokitu eta neurri-aldaketak eginez erabili zituen hainbat ofiziotan:

* *Loreak udan ihintza bezela I* doinu klasikoa buruz buruko ganbarako lanean erabili zuen; jatorrizko zortziko handia **hamalauko handira** luzatu zuen (aurreko txapelketetan beste doinu batzuekin egindako antzeko egokitzapenen ildotik).
* *Mando baten gainean I* doinua (zortziko eta hamarreko txikian erabili ohi den klasikoa) hamalauko txiki bihurtu zuen txapeldunaren agurra kantatzeko.

2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finaleko kronikek, berriz, Lujanbioren kartzelako bertsoaldia goizeko saioko une hunkigarrienen artean kokatu zuten entzule askorentzat, eta BECeko giroan izan zuen eragina azpimarratu zuten. Finalaren emaitzari buruzko kroniketan ere jaso zen bigarren txapela lortu zuela eta sailkapeneko datuak zehaztu ziren.

Kronika eta analisi batzuek, halaber, bertso-plazaren eraldaketan eta ikusgarritasunetan izandako oihartzuna nabarmendu izan dute, bereziki 2017ko finalaren testuinguruan.

2022ko txapelketaren atarian egindako elkarrizketa batean, gainera, txapelketaz eta bertso-sorkuntzaz duen ikuspegia jaso zen (besteak beste, “garaiari eta lekuari erantzuten dion bertsogintza” aipatzen), bere jardunaren dimentsio artistikoari eta diskurtsiboari lotuta.

## Txapelketetako palmaresa 
### Sari nagusiak 
Bertsolari Txapelketa Nagusia:
* Txapelduna (3): 2009, 2017, 2022
* Txapeldunordea (2): 2001, 2013
* Finalista (7): 1997, 2001, 2005, 2009, 2013, 2017, 2022.

Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa:
* Txapelduna (1): 2003
* Finalaurrekoak (1): 1995

Fitxategi:Maialen Lujanbio eta Joxe Agirre bertsolariak.jpg|Joxe Agirrek 2009ko Txapelketa Nagusiko txapela jarri zion unea
Fitxategi:Bertsolari Txapelketa nagusia 2013 IMG 7420 (11385507735).jpg|2013ko Txapelketa Nagusian
Fitxategi:2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusia - BEC - Maialen Lujanbio txapelarekin eta Sebastian Lizaso.jpg|Sebastian Lizasok 2017ko Txapelketa Nagusiko txapela jarri zion unea
Fitxategi:Maialen Lujanbio eta Aitor Mendiluze Beasaingo batzokiko bertso saioan.jpg|Maialen Lujanbio eta Aitor Mendiluze, Beasaingo batzokiko bertso saioan

### Gaztetxotan 
Gipuzkoako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa

* Handien mailan:
** Txapelduna (1): 1994
** Finalista (1): 1993
* Txikien mailan:
** Txapelduna (2): 1990, 1991
** Finalista (2): 1988, 1992

Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa

* Handien mailan (0): bigarren 1994an
* Txikien mailan (3): 1990, 1991, 1992
[thumb|300x300px|[Wiz Khalifa eta Maialen Lujanbio parez pare, Pasai San Pedroko Proisa graffitin]]

### Bestelako sari eta errekonozimenduak 
* 1991ko Xenpelar saria: bertso onenari.
* 1992ko Lizardi saria: bertso onenari.
* 1992ko Osinalde saria: 1. postua eta bertso onenaren saria
* 2017ko Zapi Janztea.
* 2018ko Zapi Janztea.
* 2018ko Zarauzko Kopla Txapelketa.
* 2019ko Zarauzko Kopla Txapelketa.

## Bestelako proiektuak 
[thumb|**Erre(AH)ala** emanaldia [Bergarako Kartzela Zaharra|Bergarako Kartzela Zaharrean.]]
2006tik 2011ra *Ornitorrinkus* proiektua ondu zuen Judith Montero eta Xabier Erkiziarekin. Musika esperimentala, hotsak eta hitzak bat eginez, *Ornitorrinkus* disko-liburua eman zuten argitara.

2011n *Txori Mugariak* irrati performancea sortu zuen Xabier Erkiziarekin; eta 2013ko udan, kolaboratzaile berarekin, *Hegi, Egia, Egiak* proiektua aurkeztu zuten.

2018an *rr* emanaldiaren lau emanaldi egin zituen. Gerora, 2022an, oinarria berreskuratu eta *Erre(AH)ala* proiektua abiatu zuen.

## Argitalpenak 
* *Hau Koaderno bat zen*. 2010
* *Ilunpetik argitara - Emakume langileak iruditan* - Hernani 1936-1975.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maialen Lujanbio, Bertsozale Elkartearen webgunean.
* Maialen Lujanbiori egindako elkarrizketa, *Info7*n.
* Maialen Lujanbiori egindako elkarrizketa, *Euskonews Gaztea*n.
* Elkarrizketa: *Garaiari eta lekuari erantzuten dion bertsogintza bat da txapelketa*  Berria, 2022.12.17