1871

## Gertaerak 
* Maiatzaren 10a &ndash; Frankfurteko hitzarmena sinatu zen. Frantzia-Prusia gerrari bukaera ematen.
* Urriaren 8a &ndash; Chicagoko Sute Handia piztu zen.
* Azaroaren 27a &ndash; Espainiarrek Habanako zortzi medikuntza ikasle exekutatu zituzten Kuban, eta beste dozenaka espetxeratu. Fusilatu guztiak 21 urtetik beherakoak ziren.

## Arte eta kultura 
* Martxoaren 16a &ndash; *Marina*, Emilio Arrieta nafar konposatzailearen musika eta Francisco Camprodónen eta Miguel Ramos Carriónen libretoa duen zarzuela estreinatu zen Madrilgo Errege Antzokian.
* Abenduaren 24a &ndash; *Aida*, Giuseppe Verdiren musika eta Antonio Ghislanzoniren libretoa duen opera estreinatu zen Kairoko Khedivear Opera Antzokian.

## Zientzia eta teknologia 
## Kirolak 
* Martxoaren 27a &ndash; Nazioarteko lehen errugbi partida historian jokatu zuten Eskoziak eta Ingalaterrak. Eskoziak irabazi zuen.

## Jaiotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Manuel Gondra, Paraguaiko presidentea (h. 1927).
* Urtarrilaren 2a &ndash; Anne Sewell Young, estatubatuar astronomia-irakaslea (h. 1961).
* Urtarrilaren 5a &ndash; Federigo Enriques, italiar matematikaria (h. 1946).
* Urtarrilaren 5a &ndash; Remigio Gandasegi, euskal artzapezpikua (h. 1937).
* Urtarrilaren 7a &ndash; Émile Borel, frantziar matematikaria eta politikaria (h. 1956).
* Urtarrilaren 12a &ndash; Ricardo Baroja, Euskal Herrian bizitako espainiar margolaria, grabatzailea eta idazlea (h. 1953).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Nicolae Iorga, Errumaniako lehen ministroa (h. 1940).
* Urtarrilaren 19a - Ramon Carmona Urrutia, nafar eskultore marmolista (h. 1929).

#### Otsaila 
* Otsailaren 1a &ndash; Guadalupe Haertling, hondurastar musikagile eta irakaslea (h. ?).
* Otsailaren 2a &ndash; Olga Preobrajenska, errusiar-fratziar dantzaria (h. 1962).
* Otsailaren 4a &ndash; Friedrich Ebert, Weimarko Errepublikako lehen lehendakaria (h. 1925).
* Otsailaren 6a &ndash; Adelina Méndez de la Torre, asturiar maistra, pedagogoa eta intelektuala, Bilboko hezkuntzaren antolaketan eragin handia izandakoa (h. 1960).
* Otsailaren 18a &ndash; Udny Yule, britaniar estatistikaria (h. 1951).
* Otsailaren 25a &ndash; Lesia Ukrainka, ukrainierazko poeta eta antzerkigilea (h. 1913).

#### Martxoa 
* Martxoaren 3a &ndash; Maurice Garin, frantziar txirrindularia, Frantziako Tourreko lehen garailea (h. 1957).
* Martxoaren 6a &ndash; Afonso Costa, Portugalgo lehen ministroa (h. 1937).
* Martxoaren 26a &ndash; Theodora Bean, estatubatuar kazetaria eta sufragista (j. 1926).
* Martxoaren 27a &ndash; Heinrich Mann, alemaniar idazlea (h. 1950).

#### Apirila 
* Apirilaren 3a &ndash; Julio Urkixo, bizkaitar idazle, euskalari eta testu biltzaile eta editorea (h. 1950).
* Apirilaren 5a &ndash; Orfilia Rico, uruguaiar aktorea (h. 1936).
* Apirilaren 10a &ndash; Domitila de Carvalho, portugaldar medikua, irakaslea, idazlea eta politikaria, Coimbrako Unibertsitatera joan zen lehen emakumea (h. 1966).
* Apirilaren 13a &ndash; Alexander Forbes Irvine Forbes, hegoafrikar astronomoa (h. 1959).
* Apirilaren 14a &ndash; Baleriano Mokoroa, euskal idazlea (h. 1941).
* Apirilaren 14a &ndash; Antonio Paoli, puertorricar opera kantaria, ospea lortutako lehen tenore puertorricarra (h. 1946).
* Apirilaren 15a &ndash; Jorge Meléndez, El Salvadorko presidentea (h. 1953).
* Apirilaren 16a &ndash; John Millington Synge, irlandar idazle, olerkari, antzerkigile eta folklore biltzailea (h. 1909).
* Apirilaren 24a &ndash; Ioannis Metaxas, greziar militar, politikari eta diktadorea (h. 1941).
* Apirilaren 29a &ndash; William Stern, alemaniar filosofoa eta psikologoa (h. 1938).

#### Maiatza 
* Maiatzaren 3a &ndash; Mari Cruz Guruzeta, bizkaitar emagina eta Areatzako Emakume Abertzale Batza erakundearen sortzailea (h. 1934).
* Maiatzaren 6a &ndash; Victor Grignard, frantziar kimikaria, 1912ko Kimikako Nobel saria (h. 1935).
* Maiatzaren 7a &ndash; Gyula Károlyi, Hungariako lehen ministroa (h. 1947).
* Maiatzaren 11 &ndash; Emiliano Chamorro Vargas, Nikaraguako presidentea (h. 1966).
* Maiatzaren 11 &ndash; Mariano Fortuny Madrazo, espainiar margolari, asmatzaile, grabadore, argazkilari, diseinatzaile, enpresari eta eszenografoa (h. 1949).
* Maiatzaren 15a &ndash; Wilhelm von Opel, alemaniar ingeniaria, Opel automobil enpresaren sortzaileetako bat (h. 1948).
* Maiatzaren 20a &ndash; Paskual Bernardino Biguria, *Prantzisko Elizondarra*, nafar apaiza eta euskal idazlea (h. 1932).
* Maiatzaren 24a &ndash; Rosario Pino, espainiar antzerki aktore eta txirrindulari afizionatua (h. 1933).
* Maiatzaren 26a &ndash; Camille Huysmans, Belgikako lehen ministroa (h. 1968).
* Maiatzaren 27a &ndash; Georges Rouault, frantziar margolari espresionista (h. 1958).

#### Ekaina 
* Ekainaren 5a &ndash; Michele Angiolillo, italiar anarkista (h. 1897).
* Ekainaren 8a &ndash; Aloys Van de Vyvere, Belgikako lehen ministroa (h. 1961).
* Ekainaren 17a &ndash; James Weldon Johnson, estatubatuar idazle, poeta, kazetari, kritiko, abokatu eta antropologoa (h. 1938).

#### Uztaila 
* Uztailaren 3a &ndash; William Henry Davies, ingelesez idatzi zuen galestar poeta (h. 1940).
* Uztailaren 5a &ndash; Claus Schilling, Dachau kontzentrazio esparruan presoekin esperimentuak egin zituen alemaniar medikua (h. 1946).
* Uztailaren 8a &ndash; Walter Breisky, Austriako kantzilerra (h. 1944).
* Uztailaren 10a &ndash; Marcel Proust, frantziar idazlea (h. 1922).
* Uztailaren 13a &ndash; Pedro Echeverría, argentinar pilotaria.
* Uztailaren 15a &ndash; Henryk Arctowski, poloniar zientzialari eta esploratzailea (h. 1958).
* Uztailaren 17a &ndash; Lyonel Feininger, alemaniar-estatubatuar margolaria eta marrazkilaria (h. 1956).
* Uztailaren 17a - Ethel Shakespear, britainiar geologo, funtzionario publiko eta filantropoa (h. 1946).
* Uztailaren 18a &ndash; Giacomo Balla, italiar margolari, arte irakasle eta olerkaria (h. 1958).
* Uztailaren 21a &ndash; Guglielmo Ferrero, italiar historialari, kazetari, saiakeragile eta eleberrigilea (h. 1942).
* Uztailaren 23a &ndash; Ovide Decroly, belgikar mediku, pedagogo eta hezitzailea (h. 1932).
* Uztailaren 27a &ndash; Elvira Zulueta, arabar aristokrata (h. 1917).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 2a &ndash; Martín Rodríguez Seminario, nafar musikagile eta ganberako maisua (h. 1961).
* Abuztuaren 4a &ndash; Jeanne Flourens, frantziar esperantista, kazetari eta idazlea (h. 1928).
* Abuztuaren 12a &ndash; Gustavs Zemgals, Letoniako presidentea (h. 1939).
* Abuztuaren 13a &ndash; Karl Liebknecht, alemaniar sozialista, Alemaniako Alderdi Komunistaren sortzaileetako bat (h. 1919).
* Abuztuaren 14a &ndash; Guangxu, Txinako enperadorea (h. 1908).
* Abuztuaren 15a &ndash; Grafton Elliot Smith, ingeles anatomista, arkeologo eta etnologoa (h. 1937).
* Abuztuaren 19a &ndash; Orville Wright, estatubatuar hegazkin egile eta hegazkin pilotua, bere anaia Wilburrekin batera hegazkinaren asmatzailetzat hartua (h. 1948).
* Abuztuaren 21a &ndash; Leonid Andreiev, errusiar idazlea (h. 1919).
* Abuztuaren 23a &ndash; Sofia Panina, errusiar politikari eta filantropo liberala (h. 1956).
* Abuztuaren 25a &ndash; Nils Edén, Suediako lehen ministroa (h. 1945).
* Abuztuaren 27a &ndash; Theodore Dreiser, estatubatuar eleberrigilea (h. 1945).
* Abuztuaren 29a &ndash; Albert Lebrun, Frantziako Errepublikako 15. presidentea (h. 1950).
* Abuztuaren 29a &ndash; Jack Butler Yeats, irlandar margolaria (h. 1957).
* Abuztuaren 30a &ndash; Ernest Rutherford, zeelandaberritar fisikari eta kimikaria, fisika nuklearraren aita eta 1908ko Kimikako Nobel Saria (h. 1937).

#### Iraila 
* Irailaren 5a &ndash; Friedrich Akel, Estoniako estatuburua (h. 1941).
* Irailaren 8a &ndash; Mary Hallock-Greenewalt, estatubatuar asmatzailea eta piano-jotzailea  (h. 1950).
* Irailaren 15a &ndash; Marguerite Moreno, frantziar aktorea, Comédie Françaiseko kide garrantzitsua (h. 1948).
* Irailaren 23a &ndash; František Kupka, txekiar margolari eta artista grafikoa (h. 1957).
* Irailaren 27a &ndash; Grazia Deledda, italiar idazlea eta 1926ko Literaturako Nobel Saria (h. 1936).
* Irailaren 28a &ndash; Gerardo Machado, Kubako presidentea (h. 1939).
* Irailaren 28a &ndash; Pietro Badoglio, Italiako Erresumako lehen ministroa (h. 1956).

#### Urria 
* Urriaren 2a &ndash; Cordell Hull, estatubatuar politikaria, 1945eko Bakearen Nobel Saria (h. 1955).
* Urriaren 3a &ndash; Stijn Streuvels, flandriar idazlea (h. 1969).
* Urriaren 14a &ndash; Alexander von Zemlinsky,  austriar musikagile eta orkestra-zuzendaria (h. 1942).
* Urriaren 17a &ndash; Dénes Berinkey, Hungariako lehen ministroa (h. 1944).
* Urriaren 19a &ndash; Fiodor Dan, errusiar mentxebike judua (h. 1947).
* Urriaren 26a &ndash; Joaquín Chapaprieta, Espainiako Ministroen Kontseiluko Presidentea (h. 1951).
* Urriaren 29a &ndash; Beatriz Pinheiro, portugaldar idazle, poeta, editore eta intelektuala eta Portugalgo emakumeen emantzipazio mugimendu modernoaren aitzindaria (h. 1922).
* Urriaren 30a &ndash; Paul Valéry, frantziar olerkaria (h. 1945).

#### Azaroa 
* Azaroaren 1a &ndash; Stephen Crane, estatubatuar olerkaria (h. 1900).
* Azaroaren 6a &ndash; Severa de Madariaga, bizkaitar pedagogoa, Inka herrian Adopzio Alaba Kuttun izendatua 2009an (h. 1946).
* Azaroaren 7a &ndash; Florentzio Axpe, euskal apaiza (h. 1957).
* Azaroaren 9a &ndash; Florence Rena Sabin, estatubatuar medikua, emakume aitzindaria zientzia arloan (h. 1953).
* Azaroaren 12a &ndash; Victor Hugo de Azevedo Coutinho, Portugalgo lehen ministroa (h. 1955).
* Azaroaren 26a &ndash; Luigi Sturzo, italiar politikaria, soziologoa eta apaiza (h. 1959).
* Azaroaren 26a &ndash; Augusto Weberbauer, alemaniar naturalista, botanikari eta unibertsitateko irakaslea, XX. mendeko botanikari garrantzitsuenetakoa (h. 1948).

#### Abendua 
* Abenduaren 3a &ndash; Javier Prado y Ugarteche, perutar historialari, filosofo, abokatu eta politikaria (h. 1921).
* Abenduaren 13a &ndash; Emily Carr, kanadar artista eta idazlea (h. 1945).
* Abenduaren 29a &ndash; Giuseppe Motta, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1940).
* Abenduaren 31 &ndash; María Villén, espainiar pedagogoa eta irakaslea, Bigarren Errepublikako maistra (h. 1961).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Martzelino Baskaran, *Sumendixa*, gipuzkoar armagile eta politikaria (h. 1952).
* Salbat Darritxon, *Behaska*, lapurtar pilotaria (h. 1941).
* Edith Alleyne Sinnotte, anglo-australiar esperantozko idazlea (h. 1947).
* Dina Alma de Paradeda, brasildar *socialite*a eta izenez ezagutzen den lehenengo emakume transgeneroetako bat (h. 1906).

## Heriotzak 
#### Urtarriletik ekainera 
* Urtarrilaren 12a &ndash; Eduardo Zamakois, Euskal Herriko margolaria (j. 1841).
* Urtarrilaren 13a &ndash; Henriette d'Angeville, Mont Blanc gailurrera iritsi zen bigarren emakumea (j. 1794).
* Urtarrilaren 21a &ndash; Jan Jacob Rochussen, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1797).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Jeanne Villepreux-Power, frantziar itsas-biologo aitzindaria (j. 1794).
* Urtarrilaren 30a &ndash; Marie-Pauline Soyer, frantziar grabatzailea (j. 1786).
* Otsailaren 1a &ndash; Alexander Serov, errusiar musikagilea (j. 1820).
* Otsailaren 2a &ndash; József Eötvös, hungariar idazle eta politikaria (j. 1813).
* Otsailaren 7a &ndash; Heinrich Steinweg, Alemanian jaiotako Estatu Batuetako piano-egilea (j. 1797).
* Otsailaren 8a &ndash; Moritz von Schwind, austriar margolaria (j. 1804).
* Otsailaren 9a &ndash; Martha Haines Butt, estatubatuar idazle eta sufragista (j. 1833).
* Otsailaren 10a &ndash; Étienne Constantin de Gerlache, Belgikako lehen ministroa (j. 1785).
* Otsailaren 11 &ndash; Gaspard-Théodore-Ignace de la Fontaine, Luxenburgoko lehen ministroa (j. 1787).
* Otsailaren 21a &ndash; Justin Cénac-Moncaut, frantziar idazle eta historialaria (j. 1814).
* Martxoaren 23a &ndash; Domingo Ereño, bizkaitar apaiza (j. 1811).
* Martxoaren 24a &ndash; Jules Balasque, lapurtar historialaria (j. 1815).
* Martxoaren 30a &ndash; Luisa Herbehereetakoa, Suedia eta Norvegiako erregina ezkontidea (j. 1828).
* Apirilaren 2a &ndash; Paul Barroilhet, lapurtar opera abeslaria, baritonoa (j. 1810).
* Apirilaren 2a &ndash; Francisco Javier de Istúriz, Espainiako presidentea (j. 1790).
* Apirilaren 23a &ndash; Émile Deschamps, frantziar poeta (j. 1791).
* Apirilaren 27 &ndash; Sigismund Thalberg, suitzar musikagilea eta pianojolea (j. 1812).
* Maiatzaren 11 &ndash; John Herschel, ingeles matematikari, astronomo eta kimikaria (j. 1792).
* Maiatzaren 11 &ndash; Celedonio de Uribe, gipuzkoar bide, ubide eta portuetako ingeniaria  (j. 1823).
* Maiatzaren 12a &ndash; Daniel Auber, frantziar operagilea (j. 1782).
* Maiatzaren 12a &ndash; Anselme Payen, frantziar kimikaria (j. 1795).
* Maiatzaren 23a &ndash; Jarosław Dąbrowski, poloniar militarra (j. 1838).
* Maiatzaren 29a &ndash; Jose Matia, euskal enpresari eta filantropoa (j. 1806).
* Ekainaren 9a &ndash; Anna Atkins, ingeles botanikari eta argazkilaria (j. 1799).
* Ekainaren 13a &ndash; Jean-Eugène Robert-Houdin, frantziar erlojugile, ilusionista eta magoa (j. 1805).
* Ekainaren 27a &ndash; Anna Sundström, Suediako lehen emakume kimikaritzat hartua (j. 1785).

#### Uztailetik abendura 
* Uztailaren 5a &ndash; Cristina Trivulzio, Italiaren independentziaren alde egin zuen italiar aristokrata (j. 1808).
* Abuztuaren 29a &ndash; Paul de Kock, frantziar eleberrigilea (j. 1793).
* Irailaren 23a &ndash; Louis-Joseph Papineau, kanadar politikaria (j. 1786).
* Urriaren 13a &ndash; Jakub Kryštof Rad, suitzar fisikaria eta industria zuzendaria, azukre-koxkorren "asmatzailetzat" hartua (j. 1799).
* Urriaren 18a &ndash; Charles Babbage, ingeles matematikari, filosofo eta ingeniaria, konputagailu programagarrien kontzeptuaren sortzailea (j. 1791).
* Urriaren 22a &ndash; Roderick Murchison, eskoziar geologoa, Siluriar sistema ikertu zuen lehena (j. 1792).
* Abenduaren 3a &ndash; Bernard-Romain Julien, lapurtar litografo eta grabatzailea (j. 1802).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Jose Maria Etxeandia, euskal jatorriko mexikar agintaria.
* Manuel Irujo Apeztegi, nafar abokatua eta politikaria (j. 1803).

----

## Kanpo estekak