Ada Adini

**Ada Adini** edo **Adiny** (Boston,  AEB, 1856ko martxoaren 1a - Dieppe, Frantzia, 1924ko otsaila) estatubatuar opera sopranoa  izan zen, 1876tik XX. mendeko lehen hamarkadara arte nazioarteko ibilbide aktiboa izan zuena. Ahots zabal eta adierazkorra zuen, eta horri esker, hainbat rol abestu ahal izan zituen, hala nola, koloratura sopranoaren errepertorioa eta soprano dramatikoaren zatiak. Fonotipia Records diskoetxearekin bost grabazio egin zituen Paris-en, 1905ean.

## Bizitza eta ibilbidea 
Adele Schillinger jaio zen Boston-en Elizabeth Doane, Chapman jaioa (Boston, 1839ko urtarrilaren 31a – Florentzia, 1863ko urriaren 22a), eta Franklin Benjamin Schillinger  bere gurasoak izanik, Adini-k kantua ikasi zuen Giovanni Sbriglia eta Pauline Viardot-ekin Paris-en. Paris-en ikasten ari zela ezkondu zen tenore espainiarrarekin. Bere senarra baino hamabost urte gazteagoa eta operan izen gutxikoa, bere senarra erabili zuen lanbidean kikiltzeko eta, alaba bat eman ondoren, Elisabetta Aramburo Chapman Schillinger, banantzea eskatu zuen, eta horrek tenorearen ezegonkortasuna areagotu zuen.   1876an egin zuen debuta opera profesionalean, Varese-ko (Italia) opera-antzokian, Giacomo Meyerbeer-en *Dinorah* paperean. Ondoren, James Henry Maplesonen konpainian aritu zen New York hirian, eta konpainiarekin debuta egin zuen 1879an, Gilda gisa, Giuseppe Verdi-ren *Rigoletto*-n, Musika Akademian, Aramburo Mantuako duke zela. Geroago, konpainiarekin Leonora bezala entzun zen Verdiren *Il trovatore-n* bere senarraren Manricora.

1882an, Bartolomeo Merelli-ren opera-talde ibiltariarekin elkartu zen, eta harekin aritu zen Berlin-en (1882) eta Praga-n (1883). 1887-1890 bitartean, Palais Garnier-en konprometitua egon zen, non Camille Saint-Saëns-en *Ascanio* (1890) obraren mundu mailako estreinaldian Duchesse d'Étampes-en papera bereziki sortu zuen.

1893an Adini-k Brünnhilde abestu zuen Richard Wagner-en *Die Walküre*-ren italiar estreinaldian Milan-en  La Scala-n. Ondoren, Erromako Teatro Regio di Torino (1898) eta Teatro Costanzi (1899) antzokietan antzeztu zuen. 1894an eta 1897an London-go Royal Opera House-n abestu zuen Donna Anna gisa Wolfgang Amadeus Mozart-en *Don Giovanni* lanean. Frédegonde-papera kantatu zuen César Francken *Ghiselle* obraren mundu mailako estreinaldian, Monte-Carloko Opéra-n, 1896an.

Bere bigarren senarra Paul Milliet opera libretista eta idaz*le*a izan zen. Jules Massenet-en *Hérodiade* libururako libretoa idatzi zuen,  Monte-Carlo-n Salomé-ren papera abestu zuen 1903an, Emma Calvé-rekin izenburu-paperean. Adini-k oholtza gainean antzeztu zituen beste rol batzuk hauek izan ziren: Anita *La Navarraise*-n, Brunehild *Sigurd*-en, Katalina Aragoikoa,*Henry VIII* -n, Charlotte *Werther*-en, Chimène *Le Cid*-en,  Almaviva kondesa *Figaro-ren ezkontza-n*, Desdemona *Otello-n*, Isolda *Tristan und Isolde-n*, Rachel *La Juiv-n*, Sélika ''L'Africaine-n*, Simonetta n  *I Medici-en,  Valentine Les Huguenots-en* eta Venus *Tannhäuser*-n.

Eszenatokitik erretiratu ondoren Adini kantu irakasle gisa aritu zen. Bere ikasle nabarmenetako bat Maria Gay mezzosoprano espainiarra izan zen. Cummings-en arabera (2008), Dieppe-n (Frantzia) hil zen 1924an; Parisko 16. barrutiko erregistroak haren heriotza erregistratu zuen Parisen 1924ko otsailaren 22an. Erregistroak bere jaiotza izena Schillinger bezala ematen du, Kurt Gänzl bezala (Chapman bere amaren ezkongabe izena zen), baina Dieppe ere ematen du. Michael Scott opera iruzkingileak bere ibilbidea laburbildu eta bere grabazioak ebaluatu ditu *The Record of Singing*-en (Duckworth, London, 1977).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "La serenata" ("Légende valaque"), Paris 1905 at the Internet Archive, by Gaetano Braga
* *Verdi - Aida - O patria mia (2 takes)* - Ada Adini (1905) [Verdi-ren Aida-O patria mia- 2 aldiz- Ada Adini] You Tube
* *Ada Adini: "O fresche valli, o queto asil beato", Fonotipia 39110 del gennaio 1905* (?) You Tube
* *Ada Adini d'amor sull'ali rosee Trovatore verdi 1905'' You Tube