Francisca Herrera Garrido

**Francisca Herrera Garrido** (Coruña, 1869 &ndash; ibídem, 1950eko azaroaren 4a) idazle galiziarra izan zen. Galiziar Errege Akademian hautatu zuten lehen emakume akademikoa izan zen. 1987an Galizierazko Letren Eguna eskaini zitzaion. 
## Biografia 
Coruñako Printzearen kalean jaio zen, goi burgesiako familia batean. Bere gurasoak Josefa Garrido Matos eta Manuel Herrera Hernández izan ziren. Jaioterrian bizi izan zen 1909ko abuztura arte. Urte horretan, Madrilera joan zen ahizpa batekin. Galiziara itzuli zen uda eta gabon garai bakoitzean -zehazki, Oleirosera, eta han idatzi zuen bere lanaren zatirik handiena-, Espainiako Gerra Zibilean behin betiko Coruñara itzuli zen arte.

## Ibilbidea 
Bere literatur jarduera 1913an hasi zen, Madrilen *Sorrisas e baágoas* poema-liburua argitaratuz, Oleiroseko landa-giroan oinarrituta.

1913 eta 1925 urteen artean galizieraz argitaratu zituen bere lanak, garaiko intelektual eta galiziazaleekin harremanak izan zituen aldi berean. Francisca Herrerak neguak Madrilen ematen zituen arren, Galiziako inguru literiarioarekin harremana zuen. Horrela azaltzen da bere bigarren liburua, ''Almas de muller... Volallas n 'a luz!* lanak Manuel Murgiaren hitzaurrea eramatea, eta berak Rosalia de Castroren *Cantares Gallegos*-en edizio baten hitzaurrea egitea, edo bere eleberrietako bi *Lar* eta *Céltiga* argitaletxe galiziarretan argitaratzea.

Francisca Herrera Rosalia de Castroren bizilaguna, ikaslea eta laguna izan zen. Bere kabuz trebatu zen idazle gisa, nahiz eta bere garaiko estilo literarioari jarraitu zion. Galizieraz idatzi zuen ia obra osoa, baita gaztelaniazko eleberri batzuk ere: *Pepiña*, *Réproba* eta *Familia de lobos.*

Ideologia kontserbadoreak eta bere erlijiotasun sakonak eragin nabarmena izan zuen bere obran, eta emakumeak bere literaturaren ardatz izan ziren arren eta haienganako maitasun eta begikotasun handia erakutsi zuen arren, ez zen sufragio femeninoaren aldekoa.

Ricardo Carballo Calero filologo eta idazlearen arabera, Francisca Herreraren lanak galizieraren aberastasun linguistiko handia erakusten du eta bere "ahalegin pertsonal, linguistiko eta estilistiko berezia" nabarmentzen da. Gainera, "bidegabetzat" jo zuen "poeta hau gure antologietan ez agertzea".

thumb|Francisca Herrera Garridoren etxeko plaka
Bere bertsoetan, baserritar bizitzaren eta herri arimaren sentimendu bat ikusten da, Rosalia de Castroren antzekoa, *Cantares Gallegos* gogorarazten duena. Carballo Calerok ondorioztatu zuen bere poemak, berez, bertsozko ipuinak direla, eta horietan elementu liriko eta sentimentalak garrantzi handia hartzen dutela pertsonaien ahotsaren bidez edo egilearen glosen bidez, "poemaren bizitzan beti bere kreaturekin lotuta". akademiko izateko ilusio handia adierazten zuen gutun batekin batera.

### Galizierazko Letren Eguna 
1986. urtean, Galiziako *Festa da Palabra Silenciada* aldizkariak, emakume-egiletzako edukietan zentratua, galizierazko literatura-testuetan, Francisca Herrera Garridoren irudiari buruzko monografikoa eskaini zuen. Aldizkariak idazlearen obra osoa argitaratzea aldarrikatu zuen, baita Galizierazko Letren Egunean omentzeko eskaera eta proposamena ere.

Bere ibilbidea, batez ere 1987ko Galizierazko Letren Eguna berari eskaini zitzaionetik aurrera, hasi zen aitortzen.

thumb|Francisca Herrera Garridoren hilobia (San Amaroko hilerria)
Francisca Herrera jaio zen etxe berean hil zen, eta San Amaro hilerrian lurperatuta dago.

## Obra 
Herrera Garridoren lana hainbat aldizkaritan banatuta dago, hala nola *El Eco de Galicia*, *Cultura Gallega*, *Galicia*, *Alma Gallega*, *Nós*, *A. C. G.*, Galiziako Auto-Aero Clubeko aldizkaria, non poemak, argitaragabeak edo argitaratuak, saiakerak eta aipamenak egiten dituen.

### Saiakera 
* *Rosalia de Castro*. GRA-ko Sarrera-diskurtsoa. Hitzaldia irakurri gabe hil zen. Coruña: GRA, 2006

### Poesia 
* S*orrisas e bágoas*, 1913 (poema-liburua galizieraz)
* *Almas de muller...¡volallas na luz!* 1915 (poema-liburua galizieraz)
* *Frores do noso paxareco*, 1919 (poema-liburua galizieraz)

### Narratiba 
* *Néveda*, 1920 (galizierazko eleberria)
* *A ialma de Mingos*, 1922 (galizierazko eleberria)
* *Martes de Antroido*, 1925 (galizierazko eleberria)

#### Narratiba gaztelaniaz 
* *Pepiña*, 1922 (eleberria gaztelaniaz)
* *Réproba*, 1925 (eleberria gaztelaniaz)
* *Familia de lobos*, 1928 (eleberria gaztelaniaz)

**Kolaborazioak aldizkako argitalpenetan**

* "A muller galega", *Nós*, 6. zk., 1921.
* "A neta da naipeira. Conto.", *Nós: boletín mensual da cultura galega*, 20. zk., 1925.
* "Prólogo" a *Cantares Gallegos''. Madril: Páez, 1925.
* "Canción d'a chúvia", *Alma gallega: órgano oficial de la sociedad Casa de Galicia* (Montevideo), 1927ko azaroa, 27. or.
* "A Rosalía de Castro: a inmorrente resurxidora d-a poesía galega", *Eco de Galicia* (Habana), 12. urtea, 343. zenbakia, 1928ko azaroaren 10a, 24. or.
* "Memoria de Luís Amado Carballo", *Galicia: revista del Centro Gallego* (Montevideo), 143. zk., 1928, 18. or.
* "En memoria de Añón y Vicetto", *Galicia: revista del Centro Gallego* (Montevideo),138. zk., 1928.
* "En el cincuentenario del Centro Gallego de Montevideo", *Galicia: revista del Centro Gallego* (Montevideo), 151. zk., 1929.
* "De las memorias de un indiano", *Galicia: revista del Centro Gallego* (Montevideo),159. zk., 1930.
* "A Nosa nai Galiza", *Nós: boletín mensual da cultura galega*, 91. zk., Día de Galicia 1931.
* "Cartas de Sant-Yago al señor", A.C.G., 3. urtea, 26. zk., 1932ko uztaila, 11-12. or.
* "A Rosalía de Castro", *Cultura gallega*, 73. zk., 1939ko uztaila, 10. or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Francisca Herrera Garridoren biografia. Escritoras.com