open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teratoscincus

***Teratoscincus*** Sphaerodactylidae familiako narrasti genero bat da. Asian aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Teratoscincus bedriagai* Nikolsky, 1900
* *Teratoscincus microlepis* Nikolsky, 1900
* *Teratoscincus przewalskii* Strauch, 1887
* *Teratoscincus roborowskii* Bedriaga, 1906
* *Teratoscincus scincus* (Schlegel, 1858)
* *Teratoscincus toksunicus* Wang, 1989

## Kanpo estekak
Aristelliger

***Aristelliger*** Sphaerodactylidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerika, Erdialdeko Amerika eta Karibean bizi dira.

## Espezieak 
* *Aristelliger barbouri* Noble & Klingel, 1932
* *Aristelliger cochranae* Grant, 1931
* *Aristelliger expectatus* Cochran, 1933
* *Aristelliger georgeensis* (Bocourt, 1873)
* *Aristelliger hechti* Schwartz & Crombie, 1975
* *Aristelliger lar* Cope, 1861
* *Aristelliger praesignis* (Hallowell, 1856)
* *Aristelliger reyesi* Diaz & Hedges, 2009

## Kanpo estekak
Frederiko Gilen IV.a Prusiakoa

**Frederiko Gilen IV.a** (; Berlin, 1795eko urriaren 15a – Potsdam, 1861eko urtarrilaren 2a) Prusiako erregea izan zen 1840-1861 bitarteko urteetan. 

## Bizitza 
Frederiko Gilen Berlinen jaio zen 1795eko urriaren 15ean. 1840ko ekainaren 7an oinordetu zuen Prusiako koroa, aita, Frederiko Gilen III.a, hil ondoren.

Gizon ahula zen, eta hasieran agindu zituen berrikuntzak ez zituen egin. 1848ko iraultzak beharturik, konstituzio liberal bat onartu behar izan zuen, baina aldaketa handiak egin zizkion gero. Frankfurteko Biltzar Nazionalak eskaintzen zion inperio koroari uko egin zion, baina Radowitz bere ministroak bultzatzen zuen “Alemania Txikiko” politikari eutsi zion. 1858an erotu egin zen, eta aginpidea Gilen I.aren eskuetara igaro zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asaccus zagrosicus

***Asaccus zagrosicus*** *Asaccus* generoko animalia da. Narrastien barruko Phyllodactylidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Phyllodactylidae

## Kanpo estekak
Simoko armarria

175px|eskuinera|Simoko armarria
**Simoko armarria** (finlandieraz, *Simon vaakuna*) Finlandia iparraldean dagoen Simo udalerriaren ikur nagusia da.

Armarria 1956. urtean sortu zuen Olof Eriksson artista helsinkiarrak eta, bertako sinbolismoaren bidez, udalerriko bereizgarri nagusiak adierazi nahi izan zituen. Urte bereko irailaren 27an, udalbatzak Simoko ikur ofizialtzat hartu zuen (Barne Ministerioak hurrengo urteko otsailaren 27an onartu zuen). Zelai urdinaren gainean, gurutze moduan antolatuta dauden zilarrezko lau izokin buztan daude. Hain zuzen ere, arrain honek udalerriari izena ematen dion ibaia irudikatzen du; Simo, alegia. Ibai hau, historian zehar, Lappiko komunikabe garrantzitsua eta arrantza gune nagusia izan da, eta horrek ibai-ahoan zegoen herria haztera eraman zuen. Beraz, hornitzaile eta bidelaguna, era berean, udalerriaren bereizgarri eta ikur nagusia da .

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Simo
* Lappiko armarriak

## Kanpo estekak
Coleodactylus

***Coleodactylus*** Sphaerodactylidae familiako narrasti generoa da. Brasil, Surinam, Guiana eta Venezuelan bizi dira.

## Espezieak 
* *Coleodactylus brachystoma* (Amaral, 1935)
* *Coleodactylus elizae* Gonçalves, Torquato, Skuk & Araújo Sena, 2012
* *Coleodactylus meridionalis* (Boulenger, 1888)
* *Coleodactylus natalensis* Freire, 1999
* *Coleodactylus septentrionalis* Vanzolini, 1980

## Kanpo estekak
Lepidoblepharis

***Lepidoblepharis*** Sphaerodactylidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Lepidoblepharis buchwaldi* Werner, 1910
* *Lepidoblepharis colombianus* Mechler, 1968
* *Lepidoblepharis conolepis* Avila-Pires, 2001
* *Lepidoblepharis duolepis* Ayala & Castro, 1983
* *Lepidoblepharis festae* (Peracca, 1897)
* *Lepidoblepharis grandis* Miyata, 1985
* *Lepidoblepharis heyerorum* Vanzolini, 1978
* *Lepidoblepharis hoogmoedi* Avila-Pires, 1995
* *Lepidoblepharis intermedius* Boulenger, 1914
* *Lepidoblepharis microlepis* (Noble, 1923)
* *Lepidoblepharis miyatai* Lamar, 1985
* *Lepidoblepharis montecanoensis* Markezich & Taphorn, 1994
* *Lepidoblepharis oxycephalus* (Werner, 1894)
* *Lepidoblepharis peraccae* Boulenger, 1908
* *Lepidoblepharis ruthveni* Parker, 1926
* *Lepidoblepharis sanctaemartae* (Ruthven, 1916)
* *Lepidoblepharis williamsi* Ayala & Serna, 1986
* *Lepidoblepharis xanthostigma* (Noble, 1916)

## Kanpo estekak
Pristurus

***Pristurus*** Sphaerodactylidae familiako narrasti genero bat da. Afrika eta Itsaso Gorriaren inguruan dauden herrialdetan bizi dira.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
UE Sant Julià

**Unió Esportiva Sant Julià** Andorrako futbol taldea da 2 aldiz irabazi du Andorrako futbol liga eta beste 3 aldiz Kopa. Taldea Sant Julià de Lòria hirikoa da.

Lehia handia dauka FC Santa Coloma taldearekin eta bien arteko partidari *El Clàssic* deitzen zaio.
## Palmaresa 
### Andorran: 14 
* Liga (2): 2005, 2009.
* Kopa (6): 2008, 2010, 2011, 2014, 2015, 2021.
* Andorrako Superkopa (6): 2004, 2009, 2010, 2011, 2014, 2018.

## Kanpo estekak
Alberto I.a Alemaniakoa

**Alberto I.a Habsburgokoa** (; Rheinfelden, 1255eko uztaila – Windisch, 1308ko maiatzaren 1a) Austriako eta Estiriako dukea izan zen 1282tik aurrera eta, 1298-1308 bitartean, germaniar enperadorea. Filipe IV.a Frantziakoari lagundu zion Bonifazio VIII.a Aita Santuaren aurka, eta zuzenean hartu zuen parte Poloniako politikan. Bere erreinaldiaren garaian erdietsi zuten burujabetza Suitzako kantonamenduek. Bere iloba Joan Soabiakoak hil zuen 1308. urtean.

## Erreferentziak 
## Genealogia 
## Kanpo estekak
Alberto II.a Alemaniakoa

**Alberto II.a Habsburgokoa** (; Viena, 1397ko abuztuaren 10a – Neszmély, 1439ko urriaren 27a) Austriako Dukea (1404), Bohemia eta Hungariako erregea (1438) eta Alemaniako enperadorea izan zen 1438tik 1439ra. Husiten aurka jardun zuen Bohemian, eta Viena inguraturik zeukaten turkiarren kontrako guduan hil zen.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Quedenfeldtia

***Quedenfeldtia*** Sphaerodactylidae familiako narrasti genero bat da. Maroko eta Mendebaldeko Saharan bizi dira.

## Espezieak 
* *Quedenfeldtia moerens* (Chabanaud, 1916)
* *Quedenfeldtia trachyblepharus* (Boettger, 1874)

## Kanpo estekak
Pseudogonatodes

***Pseudogonatodes*** Sphaerodactylidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Pseudogonatodes barbouri* (Noble, 1921)
* *Pseudogonatodes furvus* Ruthven, 1915
* *Pseudogonatodes gasconi* Avila-Pires & Hoogmoed, 2000
* *Pseudogonatodes guianensis* Parker, 1935
* *Pseudogonatodes lunulatus* (Roux, 1927)
* *Pseudogonatodes manessi* Avila-Pires & Hoogmoed, 2000
* *Pseudogonatodes peruvianus* Huey & Dixon, 1970

## Kanpo estekak
CE Principat

**Club Esportiu Principat** Andorrako futbol taldea da 3 aldiz irabazi du Andorrako futbol liga eta beste 6 aldiz Kopa. Taldea Andorra la Vellakoa da, futbol zelaia Sant Julià de Lòrian badu ere.

Europako txapelketatan parte hartu zuen lehenengo taldea izan zen. Dundee United FC izan zuen aurkaria. 90. hamarkadan lortu zituen garaipen guztiak, ordutik aurrera 2009ko ligako hirugarren postua du markarik onena. 2014ean ordea maila galdu zuen eta 2015 denboraldian taldea desegin zen.

## Palmaresa 
### Andorran: 9 
* Liga (3): 1997, 1998, 1999.
* Kopa (6): 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Roberto I.a Alemaniakoa

**Roberto** edo **Ruperto Wittelsbach** (; Amberg, 1352ko maiatzaren 5a – Oppenheim, 1410eko maiatzaren 18a) Palatinatuko kondea 1394-1410 urteetan eta erromatarren erregea () 1400-1410 urteetan izan zen. Erromatarren errege izendatu zuten Wentzeslao postutik kendu zutenean, eta Kolonian koroatu zuten 1401ean. Italiara joan zen, baina Gian Galeazzo Viscontik Brescian garaitu zuen eta Alemaniara itzuli behar izan zuen. Bohemiako errege zen Wenceslaori aurre egin behar izan zion eta ezin izan zuen inperioko autoritatea berrezarri.

## Erreferentziak
Dibamidae

**Dibamidae** Sauriaren barruan sailkatzen den narrasti familia bat da. Asiako ekialdean eta hego-ekialdean, Ginea Berrian eta Mexikon bizi dira. 25 bat zentimetro dituzte, emeek ez dituzten hankak eta arrek hanka bestigialak dituzte.

## Generoak 
* *Anelytropsis* Cope, 1885
* *Dibamus* Duméril et Bibron, 1839

## Kanpo estekak
Sphaerodactylus continentalis

***Sphaerodactylus continentalis*** *Sphaerodactylus* generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sphaerodactylidae

## Kanpo estekak
Dibamus

***Dibamus*** Dibamidae familiako narrasti genero bat da. Asiako ekialdean, hego-ekialdean eta Ginea Berrian bizi dira. Emeek ez dituzten hankak eta arrek hanka atrofiatuak dituzte.

## Espezieak 
* *Dibamus alfredi* Taylor, 1962
* *Dibamus bogadeki* Darevsky, 1992
* *Dibamus booliati* Das & Yaakob, 2003
* *Dibamus bourreti* Angel, 1935
* *Dibamus celebensis* Schlegel, 1858
* *Dibamus dalaiensis* Neang, Holden, Eastoe, Seng, Ith & Grismer, 2011
* *Dibamus deharvengi* Ineich, 1999
* *Dibamus dezwaani* Das & Lim, 2005
* *Dibamus greeri* Darevsky, 1992
* *Dibamus ingeri* Das & Lim, 2003
* *Dibamus kondaoensis* Honda, Ota, Hikida & Darevsky, 2001
* *Dibamus leucurus* (Bleeker, 1860)
* *Dibamus montanus* Smith, 1921
* *Dibamus nicobaricum* (Steindachner, 1867)
* *Dibamus novaeguineae* Duméril & Bibron, 1839
* *Dibamus seramensis* Greer, 1985
* *Dibamus smithi* Greer, 1985
* *Dibamus somsaki* Honda, Nabhitabhata, Ota & Hikida, 1997
* *Dibamus taylori* Greer, 1985
* *Dibamus tebal* Das & Lim, 2009
* *Dibamus tiomanensis* Diaz, Leong, Grismer & Yaakob, 2004
* *Dibamus vorisi* Das & Lim, 2003

## Kanpo estekak
Saurodactylus

***Saurodactylus*** Sphaerodactylidae familiako narrasti generoa da. Mendebaldeko Sahara, Maroko eta Aljerian bizi dira.

## Espezieak 
* *Saurodactylus fasciatus* Werner, 1931
* *Saurodactylus mauritanicus* (Duméril & Bibron, 1836)

## Kanpo estekak
Wentzeslao IV.a Bohemiakoa

**Wentzeslao IV.a Bohemiakoa** (, ; Nurenberg, 1361eko otsailaren 26a – Praga, 1419ko abuztuaren 16a) Bohemiako erregea 1363-1419 bitartean eta Germaniako enperadorea 1378-1400 urteetan izan zen, Karlos IV.aren semea. Ez zuen aginpide sendoz gobernatzen jakin, ez Alemanian (matxinatu egin ziren Alemaniako hegoaldeko herriak) ez eta Bohemian ere, eta Joan Nepomuzeno hil zutenean (1393), nobleen eta elizako goi karguen esku utzi zuen Bohemiako aginpidea. Ez zen gai izan Bohemiak jasaten zuen gizarte eta izpiritu krisialdiari aurre egiteko eta Jan Hus txekiar erreformatzailearengan jarritako konfidantza galdu zuen. Hil ondoren husiten arteko gerra hasi zen. Haren anaia Sigismundo izan zuen ondorengoa.

## Erreferentziak
Diploglossa

**Diploglossa** Sauriaren barruan sailkatzen den narrasti infra-orden bat da.

## Familiak 
* Anguidae Gray, 1825
* Anniellidae Boulenger, 1885
* Xenosauridae Cope, 1866

## Kanpo estekak
Dibamus dalaiensis

***Dibamus dalaiensis*** *Dibamus* generoko animalia da. Narrastien barruko Dibamidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dibamidae

## Kanpo estekak
Abronia

**Abronia** bi genero ezberdinen izena da:
* ***Abronia*** narrasti generoa, Anguidae barruan sailkatua.
* ***Abronia*** landare generoa, Nyctaginaceae barruan sailkatua.
Abronia (animalia)

***Abronia*** Anguidae familiaren barruko narrasti genero bat da. Mexiko, Honduras, Guatemala eta El Salvadorren bizi dira.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Anguis

***Anguis*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Europan eta Mexikon aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Anguis cephallonica* Werner, 1894
* *Anguis cinerea* Risso, 1826
* *Anguis colchica* (Nordmann, 1840)
* *Anguis fragilis* Linnaeus, 1758
* *Anguis graeca* (Bedriaga, 1881)
* *Anguis incomptus* (Mcconkey, 1955)

## Kanpo estekak
Celestus

***Celestus*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Antillak, Mexikon eta Erdialdeko Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Barisia

***Barisia*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Mexikon bizi dira.

## Espezieak 
* *Barisia herrerae* Zaldîvar-Riverón & Nieto-Montes de Oca, 2002
* *Barisia imbricata* (Wiegmann, 1828)
* *Barisia levicollis* Stejneger, 1890
* *Barisia rudicollis* (Wiegmann, 1828)

## Kanpo estekak
Pristurus schneideri

***Pristurus schneideri*** *Pristurus* generoko animalia da. Narrastien barruko Sphaerodactylidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sphaerodactylidae

## Kanpo estekak
Dopasia

***Dopasia*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoaldean, ekialdean eta hego-ekialdean aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Dopasia buettikoferi* (Lidth De Jeude, 1905)
* *Dopasia gracilis* (Gray, 1845)
* *Dopasia hainanensis* (Yang, 1984)
* *Dopasia harti* (Boulenger, 1899)
* *Dopasia ludovici* (Mocquard, 1905)
* *Dopasia sokolovi* (Darevsky & Nguyen-Van-Sang, 1983)
* *Dopasia wegneri* (Mertens, 1959)

## Kanpo estekak
Cucumis

***Cucumis*** Cucurbitaceae familiako landareen genero bat da.

## Espezieak 
* *Cucumis dipsaceus*
* *Cucumis ficifolius*
* *Cucumis humifructus*
* *Cucumis melo* (meloi)
* *Cucumis metuliferus*
* *Cucumis myriocarpus*
* *Cucumis prophetarum*
* *Cucumis sativus* (luzoker)

## Kanpo estekak
Juan Manuel Sánchez Gordillo

**Juan Manuel Sánchez Gordillo** (Marinaleda, 1952ko otsailaren 5a) politiko, sindikalista eta historia irakasle andaluziarra da. 1979tik Marinaledako alkatea da, eta 2008tik Ezker Batuko diputatua Andaluziako legebiltzarrean.
Fernando I.a Austriakoa

**Fernando I.a Austriakoa** (Viena, 1793ko apirilaren 19a – Praga, 1875eko ekainaren 29a) Austriako enperadore, Germaniar Konfederazioaren presidente, Hungaria eta Kroaziako errege, Bohemiako errege eta Lonbardia-Veneziako erregea izan zen 1835-1848 bitarteko urteetan. Frantzisko I.a enperadorearen lehen semea zen eta aitaren ondorengotzan hartu zuen koroa 1835ean. Izpiritu ahulekoa izaki, Metternich buru zuen erregeordezkotza baten esku utzi behar izan zuen aginpidea. 1848ko iraultzaren ondoren Frantzisko Josef bere lehengusuari koroa ematera behartu zuten.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Solanum

***Solanum*** landare loredunen Solanaceae familiako genero bat da. Tomatea, patata eta alberjinia genero horretako espezieak dira. Genero honetako espezie askok tuberkuluak dituzte, eta horrek oso garrantzitsu egiten ditu ekonomiaren aldetik. Espezie askok dituzten erresistentzia ezberdinek (hotzari, birusi ezberdinei...) patataren genetika hobetzeko ikertzen dira.

## Espezieak 
Generoa Lineok sortu zuen 1753an. 1.500 eta 2.000 espezie artean daude genero honetan, hainbat azpigenero eta sekzioetan.

## Kanpo estekak
Fright Night

**Fright Night** (euskaraz *Beldurrezko Gaua*) 1985eko Tom Holland estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Bertan, Chris Sarandon, William Ragsdale, Amanda Bearse, Stephen Geoffreys eta Roddy McDowall aktoreek antzeztu zuten.

1988an *Fright Night II* jarraipena izan zuen, 2011an 3Dko izen berdineko *Fright Night* berregokitzapena eta 2013an *Fright Night 2: New Blood* jarraipena.

## Argumentua 
Charlie (William Ragsdale) telebistako "Beldurrezko Gaua" saioan jarri ohi dituzten beldurrezko filma zaharren zalea da, saio hau beldurrezko generoko aurkezlea den Peter Vincent aktoreak (Roddy McDowall) aurkezten du. Gau batez bere logelako lehiotik aldameneko etxera etorri berrira hilkutxa batekin etorri berria den auzokidea ikusten du. Beste gau batez, berriz ere logelako lehiotik bere auzokide Jerry Dandridge (Chris Sarandon) etxe barnean neska nerabe gazte bati lepoan kosk egiten txundituta ikusten du. Charleyk gertatutakoa amari (Dorothy Fielding) kontatu baina hark ez dio sinisten, orduan bere lagunmina "Evil" Ed Thompson (Stephen Geoffreys) eta Charlyren neskalaguna den Amy Peterson-i (Amanda Bearse) gauza bera kontatzen die, baina haiek ere ez diote sinisten. Jerry Charleyk bere sekretuaz jakitun dagoela jabetzen da, bizilagun berria banpiroa izanik Charley hiltzen saiatuko dela, baina Charleyk ihes egitea lortu eta azken aukera gisa beldurrezko telebista saio gustukoena den Peter Vincent (Roddy McDowall) aurkezleari laguntza eskatuko dio, nahiz eta hura Charleyk hasiera batean espero zuen banpiro-ehiztari profesionala zehazki ez izan.

Peter Vincent pertsonaiaren izena beldurrezko zinema generoko bi aktore ospetsuen izen-abizenen elkarketatik sortua da: Peter Cushing eta Vincent Price.

## Aktoreak 
* Chris Sarandon: Jerry Dandridge
* William Ragsdale: Charley Brewster
* Amanda Bearse: Amy Peterson
* Roddy McDowall: Peter Vincent
* Stephen Geoffreys: Edward "Evil Ed" Thompson
* Jonathan Stark: Billy Cole
* Dorothy Fielding: Judy Brewster
* Art J. Evans: Lennox detektibea

## Ikus gainera 
* *Fright Night (2011ko filma)*

## Kanpo estekak 
* *Fright Night* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Fright Night* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Elgaria

***Elgaria*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Ipar Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Elgaria cedrosensis* (Fitch, 1934)
* *Elgaria coerulea* (Wiegmann, 1828)
* *Elgaria kingii* Gray, 1838
* *Elgaria multicarinata* (Blainville, 1835)
* *Elgaria panamintina* Stebbins, 1958
* *Elgaria paucicarinata* (Fitch, 1934)
* *Elgaria velazquezi* Grismer & Hollingsworth, 2001

## Kanpo estekak
Andorrako futbol kopa

**Andorrako futbol kopa** (katalanez *Copa Constitució*, "Konstituzioaren Kopa") Andorran urtero jokatzen den kanporaketa sistema duen txapelketa da. FC Santa Coloma da txapelketa gehien irabazi dituen taldea, 9 hain zuzen ere.

## Palmaresa 
* (pen), penalti jaurtiketak.
* (luz), luzapenean.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Andorrako futbol liga

## Kanpo estekak
Allium

***Allium*** generoa Amaryllidaceae familiako landare belarkara da.

## Espezieak 
* *Allium acuminatum*
* *Allium allegheniense*
* *Allium ampeloprasum*
* *Allium anceps*
* *Allium angulosum*
* *Allium aflatunense*
* *Allium atropurpureum* (baratxuri ubela)
* *Allium atrorubens*
* *Allium caeruleum*
* *Allium campanulatum*
* *Allium canadense*
* *Allium cepa* (tipula)
* *Allium cernuum*
* *Allium chinense*
* *Allium fistulosum* (tipuleta)
* *Allium galanthum*
* *Allium giganteum*
* *Allium hollandicum*
* *Allium libani*
* *Allium neapolitanum*
* *Allium nevii*
* *Allium nigrum*
* *Allium oleraceum*
* *Allium oschaninii*
* *Allium paradoxum*
* *Allium ramosum*
**Allium roseum*
* *Allium sativum* (baratxuri edo berakatza)
* *Allium schoenoprasum* (tipulina)
* *Allium scorodoprasum*
* *Allium siculum*
* *Allium sieberianum*
* *Allium stipitatum*
* *Allium textile*
* *Allium tricoccum*
* *Allium triquetrum*
* *Allium tuncelianum*
* *Allium tuberosum*
* *Allium ursinum* (hartz-baratxuria)
* *Allium vineale* (sorgin-baratxuria)

## Kanpo estekak
Ophiodes

***Ophiodes*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Ophiodes fragilis* (Raddi, 1826)
* *Ophiodes intermedius* Boulenger, 1894
* *Ophiodes striatus* (Spix, 1824)
* *Ophiodes vertebralis* Bocourt, 1881
* *Ophiodes yacupoi* Gallardo, 1966

## Kanpo estekak
Ophisaurus

***Ophisaurus*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Ipar Amerika, Asiako hego-ekialdean eta Afrikako iparraldean aurki daitezke.

## Espezieak 
* *Ophisaurus attenuatus* Baird, 1880
* *Ophisaurus ceroni* Holman, 1965
* *Ophisaurus compressus* Cope, 1900
* *Ophisaurus koellikeri* (Günther, 1873)
* *Ophisaurus mimicus* Palmer, 1987
* *Ophisaurus ventralis* (Linnaeus, 1766)

## Kanpo estekak
Anniellidae

**Anniellidae** Diploglossa barruan sailkatzen den narrasti familia bat da. Kalifornian eta Kalifornia Beherean bizi dira.

## Generoak 
* *Anniella* Gray, 1852
* †*Apodosauriscus* Gauthier, 1982

## Kanpo estekak
Dopasia ludovici

***Dopasia ludovici*** *Dopasia* generoko animalia da. Narrastien barruko Anguidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Anguidae

## Kanpo estekak
Abronia frosti

***Abronia frosti*** *Abronia* generoko animalia da. Narrastien barruko Anguidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Anguidae
Gerrhonotus

***Gerrhonotus*** Anguidae familiako narrasti genero bat da. Mexikon eta Texasen bizi dira.

## Espezieak 
* *Gerrhonotus farri* Bryson & Graham, 2010
* *Gerrhonotus infernalis* Baird, 1859
* *Gerrhonotus liocephalus* Wiegmann, 1828
* *Gerrhonotus lugoi* McCoy, 1970
* *Gerrhonotus ophiurus* Cope, 1867
* *Gerrhonotus parvus* Knight & Scudday, 1985

## Kanpo estekak
Anniella

***Anniella*** Anniellidae familiaren barruan gaur egun dagoen narrasti genero bakarra da. Kalifornian eta Kalifornia Beherean bizi dira.

## Espezieak 
* *Anniella geronimensis* Shaw, 1940
* *Anniella pulchra* Gray, 1852

## Kanpo estekak
Eskorpion

**Eskorpion** 1989ko Ernesto Tellería eibartar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Nafarroako Baztan harana eta Zubieta udalerrian filmatu zen.

## Aktoreak 
* François Beukelaers: Emilio
* Agnès Château: Marta
* Antonio Resines: Arroniz
* Jean-Claude Bouillaud: Fermin
* Roger Ibanez: On Anselmo
* Klara Badiola: Silvia
* Felipe Barandiaran: Patrizio
* Txema Blasco: Orbea
* Mikel Garmendia: Henrike
* Jordi Dauder: Lorenzo

## Kanpo estekak
The Lost Boys

**The Lost Boys** (euskaraz *Mutil Galduak*) 1987ko Joel Schumacher estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Bertan, Jason Patric, Corey Haim, Kiefer Sutherland, Jami Gertz, Corey Feldman, Dianne Wiest, Edward Herrmann, Alex Winter, Jamison Newlander eta Barnard Hughes aktoreek antzeztu zuten.

Filma honek bi jarraipen izan zituen: *Lost Boys: The Tribe* (2008) eta *Lost Boys: The Thirst*.

## Argumentua 
Sam (Corey Haim) eta Michael Emerson (Jason Patric) estatubatuar mutil arras arruntak dira. Heuren gurasoen dibortzioaren ondoren, Arizonako jaioterria laga eta heuren amarekin batera Kaliforniako kostaldeko Santa Carla hirian bizitzen jarriko dira, bertan banpiroei buruzko zurrumurruak daudelarik. Michael anai nagusia David (Kiefer Sutherland) karismatikoa buru den motorzale gazte koadrila batekin ateratzen hasiko da, ondorioz Michaelen izaerak bapateko aldaketa izango duelarik. Haren amari ez litzaioke gustatuko jakitea zertan bilakatzen ari den...

## Aktoreak 
* Jason Patric: Michael Emerson.
* Kiefer Sutherland: David.
* Corey Haim: Sam Emerson.
* Dianne Wiest: Lucy Emerson.
* Barnard Hughes: Aitona Emerson.
* Edward Herrmann: Max.
* Jami Gertz: Star
* Corey Feldman: Edgar Frog.
* Jamison Newlander: Alan Frog.
* Brooke McCarter: Paul.
* Billy Wirth: Dwayne.
* Alex Winter: Marko.

## Kanpo estekak 
* *The Lost Boys* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Lost Boys* filmaren inguruko istorioa irakurgai.
Xenosaurus agrenon

***Xenosaurus agrenon*** *Xenosaurus* generoko animalia da. Narrastien barruko Xenosauridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Xenosauridae

## Kanpo estekak
Xenosaurus

***Xenosaurus*** Xenosauridae familiako narrasti genero bakarra da, Diploglossa taldearen barruan sailkatua. Mexiko eta Guatemalan bizi dira.

## Espezieak 
* *Xenosaurus agrenon* (King & Thompson, 1968)
* *Xenosaurus grandis* (Gray, 1856)
* *Xenosaurus mendozai* Nieto-Montes de Oca, García-Vázquez, Zúñiga-Vega & Schmidt-Ballardo, 2013
* *Xenosaurus newmanorum* Taylor, 1949
* *Xenosaurus penai* Pérez Ramos, De La Riva & Campbell, 2000
* *Xenosaurus phalaroanthereon* Nieto-Montes De Oca, Campbell & Flores-Villela, 2001
* *Xenosaurus platyceps* King & Thompson, 1968
* *Xenosaurus rackhami* (Stuart, 1941)
* *Xenosaurus rectocollaris* Smith & Iverson, 1993
* *Xenosaurus tzacualtipantecus* Woolrich-Piña & Smith, 2012

## Kanpo estekak
Suerte (filma)

***Suerte*** (euskaraz *Zortea*) 1997ko Ernesto Tellería euskal zinema zuzendariaren thriller filma bat da.

Filma hau Gasteizko Zaramaga auzoan filmatu zen, bertako Teo taberna filmeko *Australia* metaforikoa izan zelarik.

## Argumentua 
1990eko hamarkadako erdialdea, Gasteiz hiriko Zaramaga langile-auzoa. Toni (Daniel Guzmán) gasteiztar mutil gaztearen asmo bakarra bere bizitza hobetzeko dirua nola edo hala lortzea da, ondorioz Ertzaintzako Berasategi (Juanjo Puigcorbé) komisario ustelaren eskaintza onartuko du, hainbat banku lapurreta txikietan parte hartzea. Hasieran Tonik eskaintzari uko egiten dio, baina lehen lapurreta ongi atera eta ezeren beldurrik izan behar ez dagoela dirudi. Halere zortea bigarrengoz tentatzeko prest agertzen da, batez ere maila eta arrisku handiagoko proiektua baita.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Suerte* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Suerte* filmaren fitxa irakurgai Fimaffinity.com webgunean
Platynota

**Platynota** narrasti infra-orden bat da, Sauria barruan sailkatua.

## Familiak 
* Helodermatidae Gray, 1837
* Lanthanotidae Steindachner, 1877
* Shinisauridae Ahl, 1930
* Varanidae Hardwicke & Gray, 1827

## Kanpo estekak
Erreja

[thumb|200px|[Martinez Esprontzedatarren Etxea, Tafalla, erreja ederrez apaindua.]]

**Erreja** da barraz osatutako multzoa, irekigune bat ixteko edo itxitura bat egiteko erabiltzen dena.

## Ezaugarriak 
Burdin sare edo burdin hesi moduko elementu bat da, leihoetan erabilia batik bat. Arkitektura elementua da, segurtasunerako edo apaingarri moduan erabilia. Elizetan ohikoak dira burdin hesi hauek halaber.

Burdin sare xeheagoak ere badira, alanbrez eginak.

Euskal Herriko arkitekturan, adibide bikainak ditu Tafallako Martinez Esprontzedatarren Etxean, zeinari *Las Rejas etxea* esan ohi zaion herrian.

## Iruditegia 
### Euskal Herrikoak 

Fitxategi:Obanos - Casa Muzquiz 3.JPG|Muzkiz etxea, Obanos, Nafarroa.
Fitxategi:Elizondo_(Baztan)_-_Ventanas_y_balcones_18.jpg|Elizondoko erreja bat, Baztan.
Fitxategi:Bergara_088.JPG|Bergarako Untzeta etxea, Gipuzkoa.
Fitxategi:Llodio - Euskal Gastronomi Museoa 4.jpg|Laudion, Euskal Gastronomiaren Museoan.
Fitxategi:Abezia (Urkabustaiz) 26.jpg|Abezia, Araba.
Fitxategi:Vitoria - Iglesia de San Miguel Arcángel, exterior 3.jpg|Gasteizko San Migel elizako horma batekoa.

### Atzerrikoak 

Fitxategi:Vejer de la Frontera - 032 (30671422816).jpg|Andaluziako errejak, Vejer de la Frontera.
Fitxategi:Sabadell Casa Bartolome Guasch03.JPG|Erreja modernista bat, Sabadell, Katalunia.
Fitxategi:Posada de San Julián (cropped) Casa de las Rejas.JPG|Las Rejas etxea, Cuenca.
Fitxategi:5987_-_Milano_-_Palazzo_Corio-Casati_-_Foto_Giovanni_Dall%27Orto,_14-Feb-2008.jpg|Palazzo Corio-Casati, Milan.

## Erreferentziak 
## Ikus, halaber 
* Burdin hesi (elizakoa)

## Kanpo estekak
Gila munstro

**Gila munstro** (*Heloderma*) Helodermatidae familia monotipikoaren genero bakarraren izen arrunta da, Platynota narrasti infraordenaren barruan sailkatua. Ameriketako Estatu Batuetako hegoaldean, Mexikon eta Guatemalan bizi dira. Baranoen familiako kide gutxi batzuekin batera pozoia sortzeko gaitasuna duten saurio bakarrak dira.

Itxuraz muskerraren antzekoak izaten dira. Buru zabal handia dute, begi txikiak, aho zabala eta bi puntako mizto bilkorra. Masailezurretako giltzaduren ondoan pozoi-guruinak dituzte. Gorputzaren gainaldea garatxoaren antzeko ezkata txikiz estalia dute. Kolorez, zuri-beltzak, edo zuri eta marroiak izaten dira.

## Espezie eta azpiespezieak 
* *Heloderma horridum*
** *Heloderma horridum horridum* (Wiegmann, 1829)
** *Heloderma horridum alvarezi* Bogert & Martên del Campo, 1956
** *Heloderma horridum exasperatum* Bogert & Martên del Campo, 1956
** *Heloderma horridum charlesbogerti* Campbell & Vannini, 1988
* *Heloderma suspectum*
** *Heloderma suspectum suspectum* Cope, 1869
** *Heloderma suspectum cinctum* Bogert & Martên del Campo, 1956

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georgiako futbol liga

**Georgiako futbol liga** edo **Umaglesi Liga** (georgieraz პრემიერ ლიგა) Georgiako futbol txapelketa nagusia da. 1990an abiarazitako txapelketa da eta gaur egun 10 taldeek hartzen dute parte, hala ere talde kopurua eta txapelketa-sistemak sarritan aldatu dira bere historia laburrean zehar. Dinamo Tbilisi taldeak 16 garaipen lortu ditu, beste inork baino askoz gehiago.

2016an trantsiziozko urte bat egin zen txapelketa urte naturaletara egokitzeko.

## Podiuma 
## Palmaresa 
* 2016an Fase erregularrean bi multzo osatu ziren eta bakoitzeko irabazleen arteko finala jokatu zen.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Georgiako futbol kopa

## Kanpo estekak
Varanus bitatawa

***Varanus bitatawa*** *Varanus* generoko animalia da. Narrastien barruko Varanidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Varanidae
Brassica

***Brassica*** Brassicaceae familiako generoa da, **aza jendea** batzen dituena.

Genero hau nekazaritzan eta baratzezaintzan garrantzitsuak diren espezie asko izateagatik nabarmentzen da. Hainbat sastraka ditu, bai taxoi basatiak bai laborantzatik ihes egindakoak. 30 espezie basati baino gehiago daude, eta kultibar ugari. Asko urterokoak edo biurtekoak dira, eta batzuk zuhaixka txikiak dira.

## Espezieak 
* *B. carinata*
* *B. elongata*
* *B. fruticulosa*
* *B. juncea*
* *B. napus* (Koltza)
* *B. narinosa*
* *B. nigra*
* *B. oleracea* (Aza)
* *B. perviridis*
* *B. rapa*
* *B. rupestris*
* *B. septiceps*
* *B. tournefortii*

### Brassica barazkiak 
Hautespen artifizial hedatuak barazki kultibar ugari sortu ditu *Brassica* generoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FC Dinamo Tbilisi

[260px|thumb|1981. urteko [Europako Futbol Errekopako garaipena omentzen duen zigilua.]]
**Football Club Dinamo Tbilisi** (georgieraz თბილისის დინამო, Tbilisis Dinamo) Georgiako talde onena da, Tbilisi hiriburukoa. Georgiako Liga eta Kopa gehien irabazteaz gain Sobietar Batasuneko txapelketak ere irabazi zituen. Bereziki aipatzekoa da 1981ean lorturiko Europako Errekopa.

## Historia 
Beti izan da Georgiako talderik indartsuena. Sobietar Batasuneko Liga ere irabazi zuen birritan (lehenengoa, 1964an) bai eta beste bost alditan bigarren egin ere. Kopa ere biritan irabazi zuen, baina guztira zortzi aldiz jokatu zuen finala.

1970eko hamarkadan Europako lehiaketetan aritu zen. 1976an SESBeko Kopa irabazi zuen, 1978an Liga eta 1979an berriz ere kopa. Bolada on hori biribiltzeko, Europako Errekopa irabazi zuen. Ekialdeko Alemaniako FC Carl Zeiss Jena gainditu zuen 2-1, Düsseldorfen jokaturiko finalean. Ondoren, Superkopa jokatzea tokatzen zitzaion, baina Liverpool FC -rekin ezin izan zuen data egokirik adostu eta azkenean titulua jokatu gabe geratu zen. Hurrengo urtean, berriz ere final erdietara iritsi zen, baina Standard Lieja belgikarrak utzi zuen finalik gabe, partida biak 1-0 irabazi ondoren. Nodar Akhalkatsi entrenatzailearen eskutik lortu zituen garaipen horiek guztiak.

1990ean Georgiako Liga hasi zen jokatzen. Lehenengo hamar ekitaldiak Dinamok irabazi zituen. Gaur egun bere hemezortzi ligako marka beste edozein talderen oso gainetik dago.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Sobietar Batasunean: 4 
* SESBeko Liga (2): 1964, 1978.
* SESBeko Kopa (2): 1976, 1979.

### Georgian: 39 
* Georgiako Liga (19): 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2003, 2005, 2008, 2013, 2014, 2016, 2019, 2020, 2022.
* Georgiako Kopa (13): 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 2003, 2004, 2009, 2013, 2014, 2015, 2016.
* Georgiako Superkopa (7): 1996, 1997, 1999, 2005, 2008, 2014, 2015.

### Nazioartean: 2 
#### Europako Errekopa 
* Txapelduna (1): 1981.
#### Estatu Independenteen Erkidegoko Kopa 
* Txapelduna (1): 2004.
* Finalista (1): 1995.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Dinamo Tbilisik kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  (georgieraz) Dinamoren webgunea
Amphisbaenia

**Amphisbaenia** Squamataren barruan sailkatutako azpi-ordena bat da. Afrika, Ekialde Hurbila, Hego Amerika eta Ipar Amerikako hegoaldean, Antillak eta Iberiar Penintsulan bizi dira.

## Familiak 
* Amphisbaenidae Gray, 1865
* Bipedidae Taylor, 1951
* Blanidae Kearney, 2003
* Cadeidae Vidal & Hedges, 2007
* Rhineuridae Vanzolini, 1951
* Trogonophiidae Gray, 1865

## Kanpo estekak
Bipes

***Bipes*** **Bipedidae** familiako narrasti genero bakarra da. Mexikon bizi dira. Aurreko hankak dituzte.

## Espezieak 
* *Bipes biporus* (Cope, 1894)
* *Bipes canaliculatus* Bonnaterre, 1789
* *Bipes tridactylus* (Dugès, 1894)

## Kanpo estekak
Georgiako futbol kopa

**Georgiako futbol kopa** (georgieraz საქართველოს თასი, *Sakartvelos tasi*) Georgian urtero jokatzen den kanporaketa sistema bidezko futbol txapelketa da. 1990an abiarazi zen eta Dinamo Tbilisi da txapelketa gehien irabazi dituena, 13 hain zuzen ere.

2016an trantsiziozko urte bat egin zan txapelketa urte naturaletara egokitzeko.

## Palmaresa 
* (luz) luzapenaren ondoren.
* (pen) penalti jaurtiketak.
* ¹ 2020. urteko finala 2. mailako bi talderen artean jokatu zen.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Georgiako futbol liga

## Kanpo estekak
Alexander (filma)

***Alexander*** () 2004ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariaren historia filma bat da. Alexandro Handia mazedoniar errege eta konkistatzaile ospetsuaren bizian oinarritua dago. Bertan, Colin Farrell, Angelina Jolie, Val Kilmer, Jared Leto, Rosario Dawson, Anthony Hopkins eta Christopher Plummer aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Antzinaroa, Antzinako Grezia. Alexandro Handia (Colin Farrell), Mazedoniako erregea, bere erregealdia hogei urterekin hasi zuen. Grezia osoa bereganatu eta ondoren Persiar Inperio erraldoia konkistatzeari ekin zion, gero Indiara aurreratuz. Inoiz gudurik galdu ez zuen estratega bikaina izan zen, ameslaria, bere patuak eta balentriek Historian arrasto sakona laga zuten. 33 urte besterik ez zituela hil zen, historian aurretik inoiz parekorik izan ez zuen inperioa sortuz. Bere bizitzan eragin handiena izan zuten pertsonaiak honako hauek izan ziren: bere aita Filipo (Val Kilmer); Olinpia ama (Angelina Jolie); Aristoteles tutorea eta irakaslea (Christopher Plummer); Hefestion, adiskidemina (Jared Leto); Roxana, emakume handinahia (Rosario Dawson); eta azkenik, Ptolomeo (Anthony Hopkins), konfiantzazko lagun eta armakide leiala.

## Aktoreak 
* **Colin Farrell** - *Alexandro Handia*
* **Angelina Jolie** - *Olinpia*
* **Jared Leto** - *Hefestion*
* **Rosario Dawson** - *Roxana*
* **Christopher Plummer** - *Aristoteles*
* **Val Kilmer** - *Filipo II.a Mazedoniakoa*
* **Anthony Hopkins** - *Ptolomeo*
* **Jonathan Rhys-Meyers** - *Kasandro*
* **Connor Paolo** - *Alexandro mutikoa*
* **Francisco Bosch** - *Bagoas*

## Kanpo estekak 
* *Alexander* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Alexander* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Trogonophiidae

**Trogonophiidae** Amphisbaenia subordeneko narrasti familia bat da. Afrikan eta Ekialde Hurbilean bizi dira.

## Generoak 
* *Agamodon* Peters, 1882
* *Diplometopon* Nikolsky, 1907
* *Pachycalamus* Günther, 1881
* *Trogonophis* Kaup, 1830

## Kanpo estekak
FC Torpedo Kutaisi

**Football Club Torpedo Kutaisi** (georgieraz ტორპედო ქუთაისი ) Georgiako talde onenetakoa da, Kutaisi hirikoa. Georgiako 4 Liga eta 5 Kopa irabazi ditu.

## Historia 
1946an sortu zen taldea eta 1962an Sobietar batasuneko lehen mailara igotzea lortu zuen. 1990 urtean Georgiako liga hasterakoan izena aldatu zuen *FC Kutaisi* bihurtuz baina berriz aintzinako izena berreskuratu zuen.

1999an Kopa irabaztearekin bolada on bati ekin zion 2002 bitartean bere palmareseko bost tituluak eskuratu baitzituen. Aipatzekoa da 1999, 2000 eta 2001eko Kopako finalak 0-0 amaitu ondoren, luzapenean golik ez eta penalti jaurtiketetan erabaki zirela, bitan Torpedok irabazi zuelarik eta batean galdu. Sasoi honetako azkenengo finala 2004ean jokatu zuen.

Ondorengo urteetan apal aritu arren, bigarren mailan ere bai, 2011ean berriz iritsi zen Kopako finalera eta 2016an txapelduna izan zen. 2017an liga irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Georgian: 11 
* Georgiako Liga (4): 2000, 2001, 2002, 2017
* Georgiako Kopa (5): 1999, 2001, 2016, 2018, 2022.
* Georgiako Superkopa (2): 2018, 2019.

## Kanpo estekak 
*  (georgieraz) Webgune ofiziala
Estatu Burujabeen Erkidegoko Kopa

**Estatu Burujabeen Erkidegoko Kopa** (errusieraz Кубок чемпионов Содружества) Sobietar Batasuna desegin zenean aurrez batasuna osatu zuten herrialdeek Estatu Burujabeen Erkidegoa eratu zuten besteak beste nazio arteko kirol txapelketatan parte hartzeko (Bartzelonako Olinpiar Jokoetan kasu) harik eta herrialde bakoitzeko federazioek txapelketa propioak sortu arte.

Futbolean ordea garai bateko Sobietar Batasuneko Futbol Kopari jarraitasuna eman nahian beraien arteko kopa antolatzea erabaki zuten, gaur arte iraun duena. Hasiera batean prestigio handiko txapelketa izan zen eta Spartak Mosku eta Dinamo Kiev erabat nagusitu ziren, baina azken hamar urtetan garrantzia dena galdu du eta azken bi urteetan 21 urtez azpiko selekzioek jokatu dute.

Final guztiak Moskun jokatu ziren 2008koa eta 2011etik aurrerakoak ezik, hauek San Petersburgon izan ziren.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Taldeak (1993-2011) 
* (luz) luzapenaren ondoren.
* (pen) penalti jaurtiketak.

### 21 urtez azpiko selekzioak 
## Garaipenak 
### Taldeak 
### Herrialdeka 
## Kanpo estekak
Adolfo Nassaukoa

**Adolfo Nassaukoa** (; ?, c. 1255 – Göllheim, 1298ko uztailaren 2a) enperadore germaniarra izan zen. 1292an aukeratu zuten enperadore, Bohemiako Wentzeslao II.aren eraginez. Alemaniako partikularismoak habsburgotarren handinahiei aurre egiteko hartutako jarreraren irudi bilakatu zen. Mendebaldera begira egon zen Adolfok aurrera eraman zuen politika. Ingalaterrako Eduardo I.arekin elkartu zen Filipe Ederraren aurka. Göllheimgo guduan hil zen, Habsburgoko Albertoren kontra borrokan ari zela.

## Erreferentziak
Agamodon

***Agamodon*** Trogonophiidae familiaren barruan sailkatzen den narrasti genero bat da. Yemen eta Somalian bizi dira.

## Espezieak 
* *Agamodon anguliceps* Peters, 1882
* *Agamodon arabicus* Anderson, 1901
* *Agamodon compressus* Mocquard, 1888

## Kanpo estekak
Dasyuromorphia

**Dasyuromorphia** Australiako ugaztun martsupial haragijaleen ordena bat da.

## Familiak 
* **Dasyuromorphia ordena**
** †Thylacinidae familia
*** †*Thylacinus cynocephalus*
** Dasyuridae familia
*** Dasyurinae subfamilia
*** Sminthopsinae subfamilia
** Myrmecobiidae familia
*** *Myrmecobius fasciatus*

## Kanpo estekak
Konrado I.a Alemaniakoa

**Konrado I.a Alemaniakoa** (; ?,  – Weilburg, 918ko abenduaren 23a) Germaniako erregea izan zen 911-918 bitartean. Frankoniako dukea zen eta Luis IV.a Haurra azken karolingiarra hil zenean hautatu zuten errege. Henrike I.a Saxoniakoaren aurka borrokatu zen.

## Erreferentziak
Konrado IV.a Alemaniakoa

**Konrado IV.a Alemaniakoa** (; Andria (Italia), 1228ko apirilaren 25a – Lavello (Italia), 1254ko maiatzaren 21a) Germaniako enperadorea 1250-1254 bitartean eta Jerusalem eta Siziliako erregea. Federiko II.aren semea zen. 1237an Erromako errege izendatu zuten eta Capua, Aquino eta Napoliko hiriak konkistatu zituen Italian.

## Biografia 
Konrado IV.a Alemaniakoa Andrian jaio zen, Italian, 1228ko apirilaren 25ean. Aita Frederiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa izan zuen eta ama, berriz, Isabelle II.a Jerusalemgoa.

1246ko irailaren 1ean, Isabel Bavariakoarekin ezkondu zen eta, 1252an, seme bat izan zuten, Konradino Hohenstaufengoa (*Konrado Gaztea* edo *Corradino*.

Enrique Raspe, Landgrave Turingiakoa edo Gilem Holandakoari (Inozentzio IV.ak eskumikatu ondoren, bere aitaren kontra egin zuten germaniar nobleak ziren hauek) egin zien aurre.

1253an Napoli konkistatu ondoren, Siziliako erresuman agintea mantentzearren, Italiara joan beharrean izan zen,

1254an, aitasantuak eskumikatu zuen, baina haren aurka egin aurretik, sukar batzuk hil zuten. 26 urte besterik ez zuen.

## Erreferentziak
Luis IV.a Umea

**Luis IV.a Umea** (; Altötting, 893ko iraila edo urria – Frankfurt am Main, 911ko irailaren 20 edo 24a) Ekialdeko Frantziako erregea izan zen 900-911 bitartean. Arnulfo Karintiakoaren semea, Germaniako azken errege karolingiarra izan zen.

## Erreferentziak
Amphisbaenidae

**Amphisbaenidae** Amphisbaenia barruan sailkatutako narrasti familia bat da. Afrika eta Amerikan bizi dira. Ez dute hankarik.

## Generoak 
* *Amphisbaena* Linnaeus, 1758
* *Ancylocranium* Parker, 1942
* *Baikia* Gray, 1865
* *Chirindia* Boulenger, 1907
* *Cynisca* Gray, 1844
* *Dalophia* Gray, 1865
* *Geocalamus* Günther, 1880
* *Loveridgea* Vanzolini, 1951
* *Mesobaena* Mertens, 1925
* *Monopeltis* Smith, 1848
* *Zygaspis* Cope, 1885

*Anops*, *Aulura*, *Bronia*, *Cercolophia* eta *Leposternon* generoak *Amphisbaena*ren sinonimoak dira..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis III.a Gaztea

**Luis III.a Gaztea** (; Bavaria, 830 edo 835 – Frankfurt am Main, 882ko urtarrilaren 20a) Ekialdeko Frantziako erregea izan zen 880-882 bitartean. Luis II.a Germaniarraren bigarren semea zen eta Frankonia, Turingia eta Saxoniako lurraldeak jaso zituen harengandik 865ean. Aitaren aurka matxinatu zen hala ere. Luis II.a hil ondoren, Bavaria kendu zion Karloman anaiari (879) eta mendebaleko Lotaringiaz jabetu zen 880an.

## Erreferentziak
Amphisbaena

***Amphisbaeina*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Hego Amerikan, Antillak eta Panaman bizi dira.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Ancylocranium

***Ancylocranium*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Tanzania, Somalia eta Etiopian bizi dira.

## Espezieak 
* *Ancylocranium barkeri* Loveridge, 1946
* *Ancylocranium ionidesi* Loveridge, 1955
* *Ancylocranium somalicum* (Scortecci, 1930)

## Kanpo estekak
Wentzeslao III.a Bohemiakoa

**Wentzeslao III.a Premyslid** (, , , , , ; Praga, 1289ko urriaren 6a – Olomouc, 1306ko abuztuaren 4a) Bohemiako erregea izan zen 1301-1305 bitartean, eta Poloniako erregea 1305-1306 bitartean. Errege egin eta urtebetera hil zuten eta Luxenburgoko etxearen esku geratu zen Bohemiako aginpidea.

## Erreferentziak
Karloman Bavariakoa

**Karloman Bavariakoa** (; ?,  – ?, 880ko martxoaren 22a) Ekialdeko Frantziako erregea izan zen 876-880 bitartean. Luis II.a Germaniarraren semea zen eta lurraldeak jaso zituen harengandik 865ean. 875ean Italiako Erresuma aldarrikatu arren, ez zuen konkistatu 877ra arte. Arnulfo Karintiakoa izan zuen semea.
Wentzeslao II.a Bohemiakoa

**Wentzeslao II.a Přemyslid** (, ; Praga, 1271ko irailaren 27a – *ibidem*, 1305eko ekainaren 21a) Bohemiako erregea izan zen 1278-1305 bitartean, eta Poloniako erregea 1300-1305 bitartean. Bohemian zehar kultura germaniarra hedatzeko ahaleginak egin zituen eta ezkontzaren bidez Poloniako koroa bereganatu zuen.

## Erreferentziak
Chirindia

***Chirindia*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Afrikako hegoaldean eta ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Chirindia ewerbecki* Werner, 1910
* *Chirindia langi* Fitzsimons, 1939
* *Chirindia mpwapwaensis* (Loveridge, 1932)
* *Chirindia rondoensis* (Loveridge, 1941)
* *Chirindia swynnertoni* Boulenger, 1907

## Kanpo estekak
Jaska Raatikainen

**Jaska Ilmari Raatikainen** edo **Jaska W. Raatikainen** (Lappeenranta, 1979ko uztailaren 18a - ) Children of Bodom bandaren bateriajolea da.

## Biografia eta Children of Bodom 
Jaska Raatikainen Lappeenrantan jaio zen, Finlandian, 1979ko uztailaren 18an. Musikan emandako lehen urratsak pianoan izan ziren eta, txikitan, tronpa ere joa zuen big band batean. 12 urte zituenean hasi zen bateria jotzen, Scott Travis (Judas Priest) edo Mikkey Dee (Motörhead) bere idolo izan zirelarik.

1993an, Jaska Alexi Laihorekin elkartu zen eskolan eta antzeko ideiak eta musika zaletasunak zituztelaz ohartu ziren. Horrela hasi ziren gero Children of Bodom banda izango zenarekin amets egiten. Jaskak Alexander Kuoppala eta Janne Wirman ere berera ekarri zituen.

Pertsona lasaia eta ez oso irekia, bakarrik egoteko joera handia du. Hoteleko koartoan bera bakarrik egoteko ohitura du eta ohea goiko bazterrean nahi izaten omen du autobus turistikoan bidaiatzen duenean. Oso gutxitan eskaintzen ditu elkarrizketak eta, kide sortzaileetako bat bada ere, Alexi Laiho eta Henkka Seppäläri utzi ohi die hitz egiteko lekua.

*Hatebreeder*albuma grabatu zuten arte, Jaskak Sonor edo Sabian set eta platoak erabili zituen, fabrikantzaile hauekiko kontratoak erori ziren arte. Batetik bestera ibili ondoren, 2003an, Pearl bateria eta Meinl platiloak erabiltzeko akordio batera iritsi ziren. Baketak, berriz, Pro Mark izango ziren.

## Beste proiektu batzuk 
Children of Bodom bandaz gain, Jaskak beste proiektu batzuetan ere hartu du parte. 2000n, Siamin Tytöt telesail ezagunaren zuzendari finlandiarrak paper bat eskaini zion, 3 ataletan, *Rauli* pertsonaia izango zelarik. Badirudi Jaskak aktuatzeko ametsa bazuela, baina ez dirudi profesionalki horretara dedikatuko denik.

Banda ugarik jaso du Jaskaren bateriaren laguntza. 2000n, Sinergy taldeak Europan eginiko biran, Tommi Lillmanen ordea hartu zuen. Tommi elbarritu egin zen bira baino 3 egun lehenago eta Jaskak tarte horretan ikasi behar izan zituen Sinergyren 10 bat abesti. Erronka zaila zen, baina Jaskak espero zen emaitza ona lortu zuen eta, bai Sinergyren eta baita Children of Bodomen jarraitzaileek ere gustura geratu ziren. Bira bukatu zenean, Sinergyk Jaskari eman zizkion eskerrak *Suicide By My Side* album berrian dedikatoria bat jarriz:
 (*Gure bira salbatu huan*)

2003z gero, eta diskaetxerik ez badu oraindik ere, Jaskak proiektu berri bat du eskuartean: *Gashouse Garden*.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Children of Bodom bandaren gune ofiziala
* Jaska YouTuben
Aitzol Atutxa

**Aitzol Atutxa Gurtubai** (Dima, Bizkaia, 1988ko uztailaren 17a) bizkaitar aizkolaria da. 2007tik aurrera Bizkaiko txapelduna da, eta 2014tik 2018 arte Euskal Herriko txapelduna ere bai. EHUn Enpresa Zientzietan diplomaduna da, eta Negozioen Kudeaketan graduatua. Bi familia-enpresaren arduradura da ), eta 2020ko otsailaz geroztik Dimako Garena jatetxearen jabea. Bi semeren aita da.

## Kirol lorpenak 
* Euskadiko Txapelketa (5): 2014, 2015, 2016, 2017, 2018.
* Bizkaiko Txapelketa (15): 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021.
* Bizkaiko bikotekako Txapelketa (16): 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020
* Bizkaiko Aizkora Open Txapelketa (4): 2007, 2008, 2009, 2010
* Donostiako Urrezko Kopa (4): 2015, 2016, 2017, 2018.
* "Bost Kirol" (1): 2019, Inhar Urruzuno lagun hartuta.
* Urrezko Aizkora (9):
** Banaka (2): 2016, 2017
** Binaka (7): 2008, 2009, 2011, 2014, 2015, 2016, 2017
* Ramon Latasa Sariketa (3): 2014, 2018, 2022

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Intxausti Aranguren, Gorka, Atutxatarrak: «Zer ikusi, hura ikasi, eta horretan hasi», berria.eus
Akrazia

**Akrazia** agintea ukatzen duen jarrera politikoa da. Maiz, anarkiaren pareko kontzeptu gisa erabiltzen bada ere, kontzeptu desberdina: anarkian, Estatua eta gobernua ukatzen diren bitartean, akraziak agintea eta horrek dakarren hertsapena ukatzen ditu.

## Kanpo estekak
Geocalamus

***Geocalamus*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Kenia eta Tanzanian bizi dira.

## Espezieak 
* *Geocalamus acutus* Sternfeld, 1912
* *Geocalamus modestus* Günther, 1880

## Kanpo estekak
Pisum

***Pisum*** generoa Fabaceae familiako landare belarkara bat da. Ilarraren hazia barazki gisa jaten da.

## Espezieak 
* *Pisum abyssinicum* (son. *P. sativum* subsp. *abyssinicum*)
* *Pisum fulvum*
* *Pisum sativum* - ilar
** *Pisum sativum* subsp. *elatius* (sin. *P. elatius*, *P. syriacum*)
** *Pisum sativum* subsp. *sativum*

## Kanpo estekak
Loveridgea

***Loveridgea*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Tanzanian bizi dira.

## Espezieak 
* *Loveridgea ionidesii* (Battersby, 1950)
* *Loveridgea phylofiniens* (Tornier, 1899)

## Kanpo estekak
Ekialdeko Nekazaritza Eremua (Gasteiz)

**Ekialdeko Nekazaritza Eremua** Arabako Gasteiz hiriburuko ekialdeko nekazaritza kontzejuek osatutako elkarte bat dat. 

Eremua honako 20 kontzejuk osatzen dute:
* Aberasturi
* Andollu
* Arkauti
* Arkaia
* Argandoña
* Askartza
* Betoñu
* Bolibar
* Zerio
* Elorriaga
* Gamiz
* Ilarratza
* Jungitu
* Lubinao
* Matauku
* Oreitia
* Otazu
* Uribarri Arratzua
* Uribarri Nagusia
* Villafranca Estibalizkoa

## Kanpo estekak
Robinia

***Robinia*** generoa Fabaceae famaliako Faboideae subfamiliako landare loredun bat da.

## Espezieak 
* *Robinia boyntonii*
* *Robinia elliottii*
* *Robinia hartwigii*
* *Robinia hispida*
* *Robinia kelseyi*
* *Robinia luxurians*
* *Robinia nana*
* *Robinia neomexicana*
* *Robinia pseudoacacia*
* *Robinia viscosa*

## Kanpo estekak
Dalophia

***Dalophia*** Amphisbaenidae familiako narrasti genero bat da. Afrikako hegoaldean bizi dira.

## Espezieak 
* *Dalophia angolensis* Gans, 1976
* *Dalophia ellenbergeri* (Angel, 1920)
* *Dalophia gigantea* (Peracca, 1903)
* *Dalophia longicauda* (Werner, 1915)
* *Dalophia luluae* (Witte & Laurent, 1942)
* *Dalophia pistillum* (Boettger, 1895)

## Kanpo estekak