open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ángeles Huerta

**Ángeles Huerta González** (Gijón, 1974) zinema-zuzendari eta gidoilari ezaguna da *Esquece Monelos* dokumentalean egindako lanarengatik. Galizian bizi da 2002tik.

## Ibilbidea 
Literatura Konparatuan doktorea da, Oviedoko Unibertsitatean. Zinema-zuzendaritza ikasi zuen Londresko Met Film School-en, eta *Normal people* eta The *Fetch* film laburren filmazioan parte hartu zuen.

*Esquece Monelos* filmarekin estreinatu zen film luzeen zuzendari gisa. 2017an Galiziako dokumental sarituena izan zen. 'Maestro Mateo' izeneko saria jaso zuen lanak, Dokumental Onenaren, Argazki Zuzendaritza Onenaren (Jaime Pérez) eta Muntaketa Onenaren (Sandra Sánchez) kategorietan. Documentamadrid lehiaketako epaimahaiaren aipamen berezia ere lortu zuen. 2016ko Feroz Sarietan ere finalista izan zen, Dokumental Onenaren kategorian.

*O corpo aberto* izeneko fikziozko film luzea Lobosandaus kontakizunean oinarritutako beldurrezko filma da, Xosé Luis Méndez Ferrínek argitaratutako *Arraianos* ipuin-liburuan agertzen dena. Filma 2022 amaiera aldean estreinatu zen.  Sandra Sánchezen *La Nadadora*ren gidoian ere egiten zuen lan.

## Lanak 
### Film laburrak 
### Film luzeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ficha personal en CREA (Asociación de Profesionales de la Dirección y Realización de Galicia)
Curse of the Pink Panther

***Curse of the Pink Panther*** (euskaraz *Pantera Arrosaren Madarikazioa*), 1983ko Blake Edwards estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. *The Pink Panther* saileko film bat da. David Niven,  Robert Wagner, Herbert Lom, Joanna Lumley, Capucine, Robert Loggia, Harvey Korman eta Ted Wass aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Henry Mancinik konposatu zuen.

Film hau ordurarte Clouseau inspektorea pertsonaia protagonista antzezten zuen Peter Sellers aktorearen heriotzaren ondoren ekoiztu zen. Roger Moore aktoreak Clouseau inspektorea antzeztuz kameoa egin zuen.

## Argumentua 
Clouseau inspektorea desagertu egin da eta berau topatzeko "munduko detektibe onena" beharrezkoa da. Ordenagailu bat detektibe hori aukeratzeko ardura izango du, baina boikoteatua izango da, eta misioa "munduko detektibe txarrenari" eskeiniko zaio, New York hiriko Clifton Sleigh sarjentua (Ted Wass).

## Aktoreak 
* Ted Wass: Clifton Sleigh sarjentua
* Herbert Lom: Charles Dreyfus sarjentu burua
* † David Niven: Sir Charles Litton
* Robert Wagner: George Litton
* Capucine: Lady Simone Litton
* Robert Loggia: Bruno Langlois
* Joanna Lumley: Chandra kondesa
* André Maranne: Francois
* Burt Kwouk: Cato Fong
* Harvey Korman: Auguste Balls irakaslea
* Leslie Ash: Juleta Shane
* Ed Parker: Chong jauna
* Bill Nighy: ENT doktorea
* Roger Moore (kredituetan Turk Thrust II.a): Jacques Clouseau inspektorea
* Liz Smith: Martha
* Michael Elphick: Valencia poliziaburua
* Hugh Fraser: Stang doktorea
* Joe Morton: Charlie
* Denise Crosby: Denise, Brunoren emagaldua
* Peter Arne: Bufoni jenerala

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Zaporizhiako kosakoak

right|thumb|'Zaporizhiako kosakoa'. S. Vasilkovskiren akuarela, 1900.
**Zaporizhiako kosakoak** (, edo , ) edo **zaporizhiarrak** (, , , ) gaur egungo Ukrainaren erdialde-hegoaldean dagoen Zaporizhia eskualdeko kosakoak izan ziren. Zaporizhiako armada kosakoa azkar hazi zen XV. mendean Polonia-Lituaniarekin bat egin zuen garaian.

Zaporizhiar izena kosakoen kanpamendu gotortu baten kokapenetik dator, Zaporizhiako Sitxetik hain zuzen ere. Zaporizhia toponimoa За (za, ) eta Пороги (porohy, ) hitzetik dator, eskualdea Dnieperreko ur-lasterren haratago baitzegoen.

XVII. mendean zehar, baita XVIII. mendean ere, Zaporizhiako kosakoak indar militar, zibil eta politiko indartsu bihurtu ziren, eta Polako-Lituaniar Mankomunitatearen agintaritzari, Errusiar Tsarerriari, Otomandar Inperioari- eta Krimeako Khanerria bere estatu-txotxongiloari- aurre egin zieten. Armada eskualdeko hiru botereekin nahasirik zegoen hainbat gatazka eta aliantzatik igaro zen, XVIII. mendearen amaieran Errusiar Inperioak menderatu zuen arte.

## Sorrera 
Ez dago argi noiz hasi ziren lehen komunitate kosakoak eratzen Dnieper ibaiaren behealdean, baina eskuarki gertaera hau 1240ko mongoliar inbasioaren aurretik gertatu zela uste dute. Bere garaian Kieveko Rusa boteretsua izan zena desegin egin zen eta bertako biztanle asko Dnieper Behereko estepako eskualde zabaletan babesa aurkitzeko joan ziren.

XVI-XVII. mendeetan, Dnieper ibaiko kosako guztiei Zaporizhiako kosakoak deitzen zitzaien, salbuespenik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kakhovkako urtegia

**Kakhovkako urtegia** () Dnieper ibaiko urtegia da, Khersongo, Zaporizhiako eta  Dnipropetrovskeko oblasten artean dagoena. 1956an sortu zen Kakhovkako zentral hidroelektrikoa eraiki zutenean.

Urtegia 240 km luze eta 23 km zabal da. Batez besteko sakonera 8,4 metrokoa da, txikiena 3 metrokoa eta handiena 26 metrokoa. Uraren bolumen osoa 18.2 km³ da. Urtegia zentral hidroelektrikoak elikatzeko erabiltzen da, Kakhovka eta Krasnoznamiankako irrigazio-sistemetarako, industria-instalazioetarako eta arrain-haztegietarako, eta Krimeako Iparraldeko Kanalerako eta Dnieper-Kryvyi Rih kanalerako. Urtegiak bide nabigagarri bat sortu du, itsas zabaleko ontziei Dnieper ibaian gora egiteko aukera ematen diena.

Kakhovka hiria, urtegiari, zentral hidroelektrikoari eta urtegiari berari izena ematen diena, urtegiaren ezkerreko ertzean dago, presatik hamar bat kilometro gorago. 1947an, obrak hasi zirenean, hiri berri bat sortu zen presaren azpian, Nova Kakhovka izenekoa, presaren eraikuntzan, erdialdean eta gainerako industrietan enplegatzen ziren langileak hartzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asakako Zelaia

**Asakako Zelaia** Japoniako Lurreko Autodefentsa Indarren base da. Lau udalerritan dago: Nerima, Tokio; Asaka, Saitama ; Wako, Saitama ; eta Niiza, Saitama . Ekialdeko Armadaren egoitza da.

Kanpalekua, 1930etik 1940ra bitartean, golf zelai bat zen, jatorriz. 1941etik 1945era bitartean, Japoniako Armada Inperialaren Junior Akademia Militarraren egoitza izan zen, eta, 1945etik 1960ra, Estatu Batuetako Armadako kanpamentua (**South Camp Drake**) 1945etik 1960rako aldian Zalditeriako 1. Dibisioaren zati bat egon zen.

**Asaka** tiro eremua Tokioko 1964ko Udako Olinpiar Jokoetarako eraikitako tiro eremua izan zen, eta pistola eta fusil tiroak eta pentathloi modernoaren tiro zatia hartzen zituen. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako behin-behineko tiro lekua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damaskoko altzairu

thumb|Damaskoko altzairuz egindako laban xafla.
**Damaskoko altzairua**, **Damaskoar altzairua** edo **Altzairu damaskinatua**, Arragoa altzairu mota bat da.

Usadioz Ekialde Hurbilan 1100-1700 artean ezpatak egiteko erabili zen. Damaskoko altzairuz egindako ezpatek gogorrak eta "ia betiko" zorroztasuna izateko ospea zuten, garaiko Europan oso goraipatuak. Bere lanketa teknika gaur egungo altzairu lanketan adituak diren metalurgikoen eztabaidapean dago. Gaur egun goi gamako labanak egiteko erabiltzen da.
C'est en septembre

'''''C'est en septembre'''* (euskaraz "Irailan da") Gilbert Bécaud abeslari frantsesak 1978an plazaratu zuen estudio-albuma izan zen. Orkrestazioak Bécaudek berak egindakoak dira, Christian Gaubert eta Philippe Bécauden laguntzarekin. Errealizazioa Gaya Bécauden eskuetan egon zen. Albuma 33 bira minutukoa zen.

## A aldea 
# *C'est en septembre* (Neil Diamond, Maurice Vidalin/Gilbert Bécaud) [3 min 46 s]
# *Sur Terre rien de nouveau* (Louis Amade/Gilbert Bécaud) [4 min 19 s]
# *Un instant d'éternité* (Claude Lemesle/Gilbert Bécaud, Michael Kunze) [3 min 20 s]
# *Les Bandes chansonnées* (Pierre Philippon/Gilbert Bécaud) [3 min 33 s]
# *De quoi demain sera-t-il fait ?* (Maurice Vidalin/Gilbert Bécaud) [3 min 40 s]

## B aldea 
# *C'est différent la nuit* (Pierre Philippon/Gilbert Bécaud) [3 min 50 s]
# *Le Train d'amour* (Serge Lama/Gilbert Bécaud) [4 min 50 s]
# *Le Train de la vie* (Pierre Philippon/Gilbert Bécaud) [3 min 03 s]
# *Cette chanson* (Claude Lemesle/Gilbert Bécaud) [3 min 55 s]
# *Quand on n'a pas ce qu'on aime'' (Pierre Philippon/Gilbert Bécaud) [3 min 12 s]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salut les copains (Gilbert Bécauden albuma)

***Salut les copains*** (euskaraz "Kaixo lagunok") Gilbert Bécaud  abeslari frantsesak 1957an plazaratu zuen estudio-albuma izan zen. Zuzendaria Raymond Bernard zen; orkrestazioak ere berarenak ziren. Albuma 33 bira minutukoa zen. 

## Abestiak 
## A aldea 
# *Salut les copains* (Pierre Delanoë/Gilbert Bécaud)
# *Ça claque* (Pierre Delanoë/Gilbert Bécaud) (1956)
# *Le Jour où la pluie viendra* (Pierre Delanoë/Gilbert Bécaud)
# ''Le Pays d'où je viens* (Louis Amade/Gilbert Bécaud) (1956)

## B aldea 
# *Il fait des bonds... le Pierrot qui danse* (Louis Amade/Gilbert Bécaud)
# *Ça* (Charles Aznavour/Gilbert Bécaud) (1955)
# *La Ville* (Charles Aznavour/Gilbert Bécaud)
# *Les Marchés de Provence'' (Louis Amade/Gilbert Bécaud)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erromintxelak (musika taldea)

**Erromintxelak**, 2021ean Arrasaten sorturiko jazz eta swing taldea. Asko jotzen dute *gipsy jazz* estiloan, eta hortik dator izena, erromintxel ijito euskaldunen hizkuntza baita. 

## Ibilbidea 
Musika ikasketak izateaz gain hainbat musika taldetan aritutako hiru musikari arrasatearrek eta bergarar batek sortu zuten taldea COVID-19 pandemiak eragindako itxialdian. 2021eko Arrasate Blues jaialdian eman zuten aurreneko kontzertua. Jokin Vitoria arrasatearra gehitu zitzaien ondoren.

Hainbat emanaldi egin dituzte kalean eta taberna txikietan.

## Taldekideak 
* Jon Garcia (gitarra eta ahotsa)
* Aitor Moreno (kontrabaxua)
* Iñigo Zubizarreta (gitarra)
* Mikel Maniega (tronpeta)
* Jokin Vitoria (bateria eta perkusioa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bonjour la vie

***Bonjour la vie*** (euskaraz "Kaixo bizitza") Gilbert Bécaud  abeslari frantsesak 1981n plazaratu zuen estudio-albuma izan zen. Orkrestazioak Bécaudek berak egindakoak dira. Albuma 33 bira minutukoa zen.

## Abestiak 
## A aldea 
# *Chaque matin que tu vois* (Gilbert Bécaud) [40 s]
# *Bonjour la vie* (Claude Lemesle/Gilbert Bécaud) [4 min 55 s]
# *Musicien de jazz* (Maurice Vidalin/Philippe Bécaud) [2 min 35 s]
# *Les Chansons de ta vie* (Neil Diamond, Maurice Vidalin/Gilbert Bécaud, Neil Diamond) [2 min 50 s]
# *Un sacré bateau à roues* (Neil Diamond, Maurice Vidalin/Gilbert Bécaud, Neil Diamond) [3 min 25 s]
# ''L'amour est mort* (Ireen Sheerekin) (Neil Diamond, Maurice Vidalin/Gilbert Bécaud) [3 min 25 s]

## B aldea 
# *Je ne fais que passer* (Louis Amade/Gilbert Bécaud) [4 min 55 s]
# *Je me fous de la fin du monde* (Claude Lemesle/Gilbert Bécaud) [3 min 55 s]
# *Dieu mécréant* (Claude Lemesle/Gilbert Bécaud) [3 min 17 s]
# *Vahiné des vahinés* (Claude Lemesle/Gilbert Bécaud) [3 min 35 s]
# *Les Gens'' (Maurice Vidalin/Gilbert Bécaud) [3 min 40 s]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apamea (Siria)

**Apameia** (grezieraz : Απάμεια; arabieraz : آفاميا‎, *Afamia*) Siriako antzinako hiri bat da, gaur egungo Hamatik 50 kilometrora kokatua, Orontes ibaiaren ondoan. Gaur egungo Qal`at al-Madhīq hiritik gertu dago aztarnategi arkeologikoa.

## Historia 
K.a. 300. urtean Seleuko I.a Nikator erregeak, seleukotarren lehenak, hiriari izen hau eman zion bere emazteari Apama zeritzolako (Artabazoren alaba). 

Kristau garaian filosofia eta ezagutzaren gune garrantzitsu bihurtu zen, 500.000 biztanletik gorako populaziora iritsiz.

Hiri honetan bake itun inportante bat egin 188an, Magnesiako gudua izan eta bi hurtura, erromatarren eta Antioko III.a Handiaren artean.

Kontserbatutako hondakin gehienak Bizantziar Inperioaren garaikoak dira.

## Kanpo estekak
Apamea (Bitinia)

**Apamea Bitiniakoa** edo **Apamea** **Mirlea** (greziera zaharrean, Απάμια Μάλλνa) antzinako hiri greko-erromatar bat zen, Kios golkoko hegoaldeko kostan, eta egungo Bursa hiriaren ipar-mendebaldean, Bitinian, 21. mendeko Turkian Mudanya deritzon herriaren kokapenean.

Kolofon hiriko biztanleen kolonia gisa sortu zen, Mirlea izenarekin (Μκρλνα), Plinio Zaharrak  dioenez. Filipo V.a Mazedoniakoak hiria hartu eta Bitiniako Prusias I.a erregeari uzi zion, Pergamoren aurkako gerran laguntzearen truke. Prusiasek izena aldatu zion Apamea deitu zion, bere emaztearen omenez.

Erromatarrek kolonia bihurtu zuten Apamea, segur aski Augustoren garaian, baina Julio Zesarren garaian ere izan zitekeen, Iulia titulua daramaten txanponak aurkitu baitituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilbert Bécaud et ses chansons

***Gilbert Bécaud et ses chansons*** (euskaraz "Gilbert Bécaud eta bere abestiak"), baita ere ***Gilbert Bécaud*** bakarrik, Gilbert Bécaud  abeslari frantsesak 1953an plazaratu zuen lehen estudio-albuma izan zen. Ekoizlea *La Voix de son maître* izan zen. Albuma 33 bira minutukoa zen eta artistaren debuta izan zen.

## Abestiak 
## A aldea 
# *Quand tu danses* (Pierre Delanoë/Gilbert Bécaud)
# *Les Croix* (Louis Amade/Gilbert Bécaud)
# *Il faut bâtir ta maison* (Pierre Delanoë/Gilbert Bécaud)
# *Viens* (Charles Aznavour/Gilbert Bécaud)

## B aldea 
# ''C'était mon copain* (Louis Amade/Gilbert Bécaud)
# *Mé-qué, mé-qué* (Charles Aznavour/Gilbert Bécaud)
# *Ding-dong, sonnez* (Louis Amade/Gilbert Bécaud)
# *Donne-moi'' (Charles Aznavour/Gilbert Bécaud)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Musashino no Mori parkea

Musashino eskualdean dagoen parkea da, Japoniako Tokioko metropolian.

## Kokapena 
Parkea Mitaka, Fuchū eta Chōfu hirien muga eremuan dago Chōfu aireportuaren ondoan eta Musashino basoko kirol aretotik eta Ajinomoto estadiotik gertu.

Parkea baso eremua da, kirol instalazioak eta autoak aparkatzeko bi gune ditu, eta Tokioko Parke Metropolitarreko Elkarteak (東京 都 公園 協会) kudeatzen du.

## Inaugurazioa 
Parkea 2000ko apirilaren 1ean ireki zen, eta "Musashino basoa"z inguratuta dago.

2020ko Udako Olinpiar Jokoen barruan, txirrindularitzan gizonezkoen eta emakumezkoen errepideko lasterketen hasiera Musashino no Mori parkean izan ziren, lesterketen helmuga Fuji Nazioarteko Zirkuitoan izan baziren ere. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nathalie (abestia)

**«Nathalie»** 1964ko abesti frantsesa da. Berez, chanson française generokoa da. Hitzak  Pierre Delanoëk idatzi zituen. Gilbert Bécaud abeslariak konposizioa eta interpretazioa egin zuen. Gerra Hotzaren garaian kokatzen den maitasunezko istoria azaltzen du.

## Historia 
Pierre Delanoëk kontatu zuenez, urtebete behar izan zuen Gilbert Bécaud «Nathalie» abestia interpreta zezan konbentzitzeko. Hasieran abestiak «Natacha» izenburua zuen. Gaia Sobietar Batasunaren garaian, Gerra Hotzarne garaian, ezinezko maitasun bati buruzko istoria da. Neguan turista frantses bat Mosku, Plaza Gorria eta Leninen mausoleoa bisitatzen ari da. Nathalie izeneko errusiar gidari batekin dabil.  Turista neskaren maitemintzen da. Abestiaren letrak adierazten arabera, elkarrekin gau bat igaro zuten. Gero gizona Parisera itzultzen da; bere buruan noizbait Parisen Nathalieren gidari izateko gogoa geldituko zen.

## Puxkin kafetegia 
Azpimarratzekoa da abestiak Puxkin Kafetegia aipatzen duela (Cafe Pouchkine) baina 1964an ez zen horrelakorik Moskun. Horrelako kafetegia 1999an bat sortu zen, Gilbert Bécauden presentziarekin.

## Bertsioak 
Abestiak arrakasta izan zuen eta, ondorioz, beste artistek bertsioak egin zituzten:
* 1967an, Hermanos Arriagada espainierazko bertsioa egin zuten.
* 1968an, Nicola Arigliano italieraz abestu zuen.
* 1970an, Gilbert Becaudek espainierazko bertsioa egin zuen.
* 1975ean, Richard Anthonyk frantsesezko beste bertsio bat grabatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Gilbert Bécauderen bertsioa Youtuben.
Bert Ruiter

**Bert Ruiter** (Amsterdam, 1946ko azaroaren 26a - Blaricum, 2022ko martxoaren 24a)  Holandako musikaria izan zen, bereziki Focus rock progresibo holandar taldeko baxu-jotzailea izateagatik ezaguna, non Cyril Havermans ordezkatuz sartu zen.

## Biografia 
Hamabi urte zituela hasi zen musikarekin. Bere amak, piano-joleak, lehen urratsak irakatsi zizkion arren, Ruiter autodidakta izan zen batez ere; beste musikari batzuk entzunez eta beren musika joz ikasi eta perfekzionatu zen. Bere lehen taldea *The Spectacles* izan zen. 19 urterekin egin zuen debuta profesionalean, urtebetez Herbehereetan ibilitako Jay-Jays taldearekin. Gitarra-jotzaile lagun batekin batera, Full House izeneko taldea sortu zuen, eta ondoren Herbehereetako, Belgikako eta Alemaniako antzoki eta diskoteketan jo zuen hainbat hilabetez. Focus-era sartu aurretik, Ruiter Angelflight Railways taldeko parte izan zen, Amsterdameko klubetan jotzen zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Mer (Charles Treneten abestia)

thumb|250px|Charles Trenet Kanadako Montrealgo Delorimier estadioan kontzertuan, 1946ko uztailaren 24an.
**«La Mer»** Charles Trenetek 1946an sortu zuen abesti frantsesa da. Aurretik, 1943an, ideia horren inguruan Trenetek Léo Chauliacekin lan egin zuen. XX. mendeko abesti frantses ezagunetariko bat da. Jack Lawrencek «Beyond the Sea» izenburuarekin ingelesera itzuli zuen. Ingelesez zein frantsesez abestiak bertsio ugari ezagutu du, benetako klasikoa izanik.

## Historia 
1943an, Montpellieretik Perpignanera trenez Charles Trenet, Roland Gerbeau abeslaria eta Léo Chauliac piano-jotzaileareki zihoanean, igarotzen ari zen paisaia behatuz, sarritan Mediterraneoko kostaldera hurbilduz, inspiratu zen eta hogei bat minututan «La Mer» abestia idatzi zuen, paradoxikoki Mediterraneoan ez baizik eta bere bagoiaren leihotik pasatzen zen Thau urmaelan inspiratua. Musika Léo Chauliacen laguntzarekin prestatu zuen. 1938ko «Heart and Soul» abestitik dator doinua. 

Hala ere, Trenetek ez zuen sinisten abestiaren potentzialtasunean, «solemne eta rococo» iruditu zitzaion eta ez zuen berehala grabatu. Suzy Solidor abeslariari eskaini zion eta honek ere ez zuen onartu; aitzakia «Itsasoari buruzko abestiak, egunean hamar bidaltzen dizkidate!" izan zen.

1945. urte amaieran, Roland Gerbeauk abestia grabatu zuen [[Renée Lebasekin].

1946an, Raoul Breton musika argitaletxeak Charles Trenet bultzatu zuen abestia grabatzera. Léo Chauliac kanpoan zegoela eta, argitaletxeko piano-jotzaileak ordezkatu zuen, Albert Lasry, orkestrazio "sinfonikoa" egingo zuena. Urte berean, Trenetek Estatu Batuetara egindako bidaian, Jack Lawrencek idatzitako bertsio amerikarra zabaldu zen eta arrakasta itzela lortu zuen. Gaur egun abesti hau frantsesezko musika-ondarearen parte bihurtu da.

2001ean Charles Trenet hil zenean, abestiaren 70 milioi ale baino gehiago salduak ziren.

## Bertsioak 
Abeslari askok egin du abestiaren bertsioa. Hemen adibide batzuk:
* Dalida
* Cliff Richard
* Frank Sinatra
* Robbie Williams
* Benny Goodman
* Stevie Wonder 
* Mantovani
* Miguel Bosé
* Rod Stewart
* Kevin Spacey

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* «Beyond the Sea»

## Kanpo estekak 
* :Jatorrizko bertsioa.
* :[Robbie Williams(https://eu.wikipedia.org/wiki/Robbie_Williams)en bertsioa.]
* :Abestiaren hitzak.
Neona (musika taldea)

**Neona** 2021ean sortutako Pop musika taldea da.

## Ibilbidea 
2017an Natali eta Ixak taldekideek sorturiko Natali musika taldean du jatorria, eta 2019an *Garena* izeneko diskoa atera zuten. Bost taldekide berberek osatzen zuten talde hura, teklista ezik, izan ere gaur egun **Oihana Rodriguez** dabil **Neona** proiektuaren barne.

2021ean estilo heterogeneoago bat baliatuz, proiektu berriari eman zioten hasiera eta Neona taldea sortu zuten. Sare sozialak baliatu dituzte beren musika ezagutarazteko eta 2022an aurreneko diskoa atera dute, *Mundu berri bat* izena duena. Urte beran Gasteizko txosnetako banda lehiaketa irabazi zuten.

## Diskografia 
* *Mundu Berri Bat* (2022, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larramendi-ziza

**Larramendi-ziza** (*Lepista luscina*) onddo espezie bat da. Perretxiko jangarria, kardu-zizaren antzeko koloreko kapela du, orbanak dauzka eta hatzarekin igurztean orriak erraz bereizten dira. Maiz kardu-zizarekin nahasten da, bere kolore, habitat eta hanka laburragatik, eta batzuetan eszentrikoa ere bai.

Sinonimoak: *Lepista panaeola*, *Tricholoma panaeola*.

## Deskribapena 
thumb|Larramendi-ziza goitik ikusita.
thumb|Larramendi-ziza azpitik ikusita.
**Kapela:** 5 eta 12 cm. arteko diametrokoa. Lehenik ganbila, gero laua, eta ertza sarritan uhindua eta bihurgunetsua. Haragitsua, lehorra, oso hauskorra. Kolore gris-zurixkakoa, askotan orban ilun zentrokideekin markatuta. 

**Orriak:** Estu, meheak, okertuak, itsatsiak edo eskotatuak, kapelaren haragitik bereiz daitezkeenak. Hasieran zurixkak, gero grisaxka-horixkak.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** 3 – 7 x 1 – 2 cm-koa. Zilindrikoa edo pixka bat meheagoa goian, haritsua, haragitsua, betea, lehorra, kapelaren kolorekoa baino pixka bat zurbilagoa. Eszentriko samarra, gehienetan laburra eta apur bat kurbatua.

**Haragia:** Trinkoa, hauskorra, kolore zuri-grisaxkakoa. Zapore gozoa du, eta irin-usain atsegina.

**Etimologia:** *Lepista* hitza grekotik dator, “lepistós”-etik, soil, esan nahi du. Apaingarri berezirik ez duen onddoa.

## Jangarritasuna 
Zapore min arina duen arren, interesgarria da sukaldaritzarako. Gordinik jan daiteke eta zapore atsegina du gainera.

### Nahasketa arriskua 
*Lepista rickenii* Sing. = *Tricholoma panaeolus* ss. Ricken, perretxikoarekin, non kapelaren kolorea laranja-arrea den. *Lepista caespitosa*-rekin, zurixka da eta usain espermatikoa du. *Pleurotus eryngii*-arekin, honek orri dekurrenteak ditu eta unbelifero sustraietan hazten da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean ugaria, zirkuluetan ateratzen da, mendiko belardietan eta larreetan, arraroagoa koniferoen azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Europa, Errusia eta Kaukasia.

## Galeria 

Fitxategi:Lepista luscina 3.jpg
Fitxategi:Lepista luscina 4.jpg
Fitxategi:Lepista luscina 5.jpg
Fitxategi:Lepista luscina 6.jpg
Fitxategi:Lepista luscina 7.jpg
Fitxategi:Lepista luscina 8.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Forged in Fire

***Forged in Fire***, euskaraz *Suan Landua*, History Channel estatubatuar kateak ekoitzi eta aireratutako telebista lehiaketa saio bat da. 2015eko ekainaren 22an aireratzen hasi zen.

Hego Euskal Herrian Mega katean aireratzen da.

## Lehiaketa 
Lehiaketa saio bakoitzeko lau errementarik parte hartzen dute, bakoitzak bere laban bere ezpata landuz. Beren armek hainbat kanporaketa proba gainditu behar dituzte, horietan epaimahai batek beren lanak epaitzen dituzte, azkenean denak gainditzen dituen lehiakidea saioko txapeldun bilakatuz.

* Aurkezleak: Wil Willis (1-7. denboraldiak) eta Grady Powell (denboraldia=
* Epaileak: J. Neilson, David Baker, Doug Marcaida, Jason Knight (3-4. denboraldiak) eta Ben Abbott (4. denboraldia-gaur egun).

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
Harriet Backer

**Harriet Backer** (Holmestrand, 1845eko urtarrilaren 21a - Oslo, 1932ko martxoaren 25a) norvegiar margolaria izan zen.

Margolaritza ikasi zuen Norvegian, Alemanian eta Frantzian, eta emakume aitzindarietako bat izan zen Europako iparraldeko herrialdeetan. Ondoren, Norvegian arte-eskola bat zuzendu zuen eta artista gazte askorengan eragin zuen.

Barruko eszena zehatzak margotu zituen, kolore aberatsak eta argi eta itzalen arteko jokoak erabiliz. Inpresionismoaren eragina jaso zuen eta errealismoaren eta naturalismoaren tradizioan lan egin zuen.

## Iruditegia 

'Breton Interior' by Harriet Backer, 1882, Bergen Kunstmuseum.JPG|*Bretainiar barnealdea* (1882)
Harriet Backer - Blue Interior - Google Art Project.jpg|*Blått interiør* (1883)
Harriet Backer-På Bleikevollen.jpg|*På blekevollen* (1886–87)
Backer Bygdeskomakere.JPG|*Bygdeskomakere* (1887)
Backer-ChezMoi-detail.jpg|*Nire etxean* (1887)
Harriet Backer-Kone som syr.jpg|*Kone som syr* (1890)
Harriet Backer - Christening in Tanum Church - Google Art Project.jpg|*Barnedåp i Tanum kirke* (1892) 
Harriet Backer-Storebror spiller.jpg|*Storebror spiller* (1890)
Harriet Backer-Ved lampelys.jpg|*Ved lampelys*  (1890)
Harriet Backer-Inngangskoner.jpg|*Inngangskoner*  (1892)

## Kanpo estekak
Ezkerraldeko Ukraina

**Ezkerraldeko Ukraina** (; ; ) Ukrainako eskualde historiko bat da. Dnieper ibaiaren ekialdean (ibaiaren ibilbidearen arabera, ezkerraldean) kokaturik, Txernihiv, Poltava eta Sumyko egungo oblastak hartzen ditu, bai eta Kiev hiriko eta Txerkasyko oblasteko ekialdeko zatiak ere.

1654ko Pereiaslaveko Itunaren bidez, Ukrainako eremu hori Moskuko Tsarerriarren kontrolpean geratu zen. Itun hori, gero, 1667an Andrusovoko Itunak eta 1686an Polonia-Lituania Elkarteak eta Moskuko Tsarerriak sinatutako Betiko Bake Itunak berretsi zuten.

Ezkerraldeko Ukrainak nolabaiteko autonomia maila izan zuen Moskuko Tsarerriaren barruan (1721etik Errusiar Inperio bihurtua), Kosakoen atamanerria bezala, XVIII. mendean zehar pixkanaka galtzen joan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jedisan

**Jedisan** (; ; ; ) Ukraina hego-mendebaldeko eskualde historikoa da. Zelai Basatietako mendebaldean kokaturik, otomandarrek Nogai Hordaren kontrolpean utzi zuten XVII. eta XVIII. mendeetan zehar. Otxakiv eskualdeko hiriburua zenez, errusiarrek hartu zutenean Otxakiveko oblasta deitu zioten.

Jedisan nagusiki Itsaso Beltzaren iparraldean zegoen kostaldea izan zen, Dniester ibaiaren — mendebaldean — eta Dnieper ibaiaren — ekialdean — artean, mendebaldean Besarabia eta Bujak ibaiekin muga eginez, iparraldean Podolia eta Zaporizhiarekin eta, ekialdean, Tauricarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskuinaldeko Ukraina

**Eskuinaldeko Ukraina** (; ; ; ; ) Ukrainako eskualde historiko bat da. Dnieper ibaiaren mendebaldean (ibaiaren ibilbidearen arabera, eskuinaldean) kokaturik, Volinia, Rivne, Vinnytsia, Zhytomyr, Kirovohrad eta Kieveko egungo oblastak hartzen ditu, bai eta Txerkasy eta Ternopilgo oblasteko eremua batzuk ere.

1654ko Pereiaslaveko Itunaren bidez, Ezkerraldeko Ukraina Moskuko Tsarerriarren kontrolpean geratu zen; Eskuinaldeko Ukraina (Kiev hiria izan ezik), berriz, Polonia-Lituania Elkartearen kontrolpean. Bost urte geroago, 1672an, Otomandar Inperioak Podolia okupatu zuen, eta Kiev eta Bratslav hiriak Petro Doroxenko atamanaren kontrolpean erori ziren. Egoera 1681era arte iraun zuen, noiz turkiarrek hiri hauek ere harrapatu zituzten. 1683ko Vienako guduan kristauek irabazi ondoren, Karlowitzeko Itunaren bidez lurralde horiek Polonia-Lituania Elkartearen eskuetara itzuli ziren. XVIII. mendean, bi altxamendu kosako egin ziren. 1793an Errusiar Inperioak, azkenean eta Poloniaren bigarren banaketaren ondorioz,, Eskuinaldeko Ukraina bereganatu zuen,  Malorosija edo "Errusia Txikia"ren parte izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nogai

**Nogai** (nogaieraz: Ногай,  , pluralez: Ногайлар,  ) Iparraldeko Kaukason bizi den jatorriko talde etnikoa da, turkiar jatorrikoa. Kumandarren ondorengoak, mongolek konkistatu zituztenean Nogai Horda eratu zuten. Egungo Dagestango biztanleriaren %2a osatzen dute., turkiar familiakoa da. Gehienak musulman sunitak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
LaLiga

**Espainiako Futbol Ligak**, komertzialki **LaLiga** eta  (2008 eta 2015 artean Futbol Liga Profesionala -LFP- izena hartu zuen)  Espainiako futbol ligako txapelketako maila profesionalak hartzen ditu kategoria profesionaletan, hau da, Lehen Mailan eta Bigarren Mailan, parte hartzen duten klubek eta kirol-elkarte anonimoek osatutako kirol-elkartea da.

1984an sortu zuten eta Espainiako Futbol Errege Federakundearen (RFEF) parte da, nahiz eta berezko nortasun juridikoa duen eta funtzionatzeko autonomia duen.

Bere eginkizun nagusia, bere bazkideen interesak defendatzeaz gain, Ligako Txapelketa Nazionala antolatzea da maila profesionalean (Lehen eta Bigarren Maila), RFEFekin koordinatuta.

## Presidenteen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* webgune ofiziala
Edward Steichen

**Edward Jean Steichen** (Bivange, 1879ko martxoaren 27a - West Redding, Connecticut, 1973ko martxoaren 25a) luxenburgotar estatubatuar argazkilaria izan zen.

1880an Steichenen familiak Estatu Batuetara emigratu zuen. Ahizpa bat izan zuen, Lilian izenekoa, Carl Sandburg olerkariarekin ezkondu zena.

1900ean Milwaukeetik Parisera joan zen artea ikastera eta han Alfred Stieglitz ezagutu zuen. Steichenek argazkigintza arte-modu bihurtu zuen. 1904an hasi zen koloretako argazkigintzarekin esperimentatzen eta bere argazkiak Alfredo Stieglitzen *Camera Work* aldizkarian agertu ziren 1903 eta 1917 bitartean.

Moda argazkilaritzaren aitzindaria izan zen. *Vogue* eta *Vanity Fair* aldizkarietako argazkilari burua izan zen. 1947tik 1971ra, New Yorkeko Arte Modernoko Museoko argazki-saila zuzendu zuen.

## Iruditegia 

Auguste_Rodin_by_Edward_Steichen,_1902.jpg|*Auguste Rodinen erretratua*, 1902
Steichen flatiron.jpg|*Flatiron Building*,1904

## Kanpo estekak
Mulhouseko gudua

**Mulhouseko gudua** (alemanez: *Mülhausen* ), frantzian **Alsaziako gudua** izenez baita ere ezagutua (frantsesez: ''Bataille d'Alsace''), 1914ko Abuztuaren 7an hasi eta 26an amaitu zen Lehen Mundu Gerrako Mendebaldeko Frontearen lehenetariko guduetako bat izan zen. Mugen guduaren testuinguruan kokatzen da, hau da, alemaniarren eta frantziarren arteko lehen aurkako erasoak, Schlieffen eta XVII Planaren garapenaren ondorioz. Eraso honek zehazki, frantziar armadak aurrera eraman zuena, 1870-1871ko Frantzia-Prusia gerraren amaieran Frantziak galdutako Alsazia-Lorrenako lurrak berreskuratzea zeukan helburua. 

Frantziarrek Mulhouseko hiribildua Abuztuaren 8an hartu zuten. Hala ere, okupazioak bi egun iraungo zuen, 10ean alemaniarrek kontraeraso batean Louis Bonneauk agindutako VII. armada gorputza kanporatzea lortu arte. Kontraeraso honen ondorioz Frantziako tropak Belforterantz ihes egin zuten, Mulhousetik 40km-ra. Estatu Nagusiak Bonneauk kaleratu zuen, baita 8. zalditeria brigadaren komandantea ere.  

Hala ere, iparraldean Belgikako inbasioaren moteltzearen ondorioz, Frantziako mugan kokatutako alemaniar tropek alde egin behar izan zuten, Belfortetik Mulhouserako bidea aske utziz frantziarrak berriz ere saiatzeko. Lurraldeko tropek "Alsaziako Armada" izen berria jaso eta gero, Paul Pau jeneralak Bonneauren postua lortu zuen eta bigarren eraso bat garatu zuen Abuztuaren 14an. Iparrean Lorrenako guduari hasiera eman zitzaion egun berean, Belgikako fronteari arnasa hartzeko denbora emateko helburuarekin. 

Frantziarrek 16an Mulhouseko kanpoaldera iritsi egin ziren, hiru egun geroago hiriaren zati gehiena hartuz. Alemaniar iheslariak Rhin ibaiaren beste aldera bultzatu zituzten eta guztira 3.000 gerra-preso hartu zuten. Joffre Mariskalak, fronte osoaren agintaria, erasoak aurrera jarrai zedin agindu zuen; hala ere, iparraldeko frontean jasotako porrot larriek 23an ofentsiba guztiz gelditzea eragin zuen. Are gehiago, 26an Mulhouse abandonatu zuten, Altkircherantz erretiratuz borroka gabe. Momentu hartan XVII Plana porrot totala izan zela argi gelditu zen eta Alsaziako Armada bertan behera geratu zen, tropa gehienak Marneko frontera mugitzean. Frantziarren kontrolpean geratu zen zati txikian, Thanngo hiria populamendu handiena izanik, Joseph Joffrek Azaroaren 24an bisitatzean haren esaldi famatua esan zuen "isilik zeuden biztanleen aurrean. 

Frantziar tropek ez ziren Mulhousen berriz sartuko 1918ko Azarora arte, gerra amaitu ondoren. 

Galeren datu zehatzak ez izan arren, historialariek frantziarrek 130 gizon hil eta 200 desagertuta inguru jasan izan zutela uste dute; bestalde, alemaniarrek 150 hil inguru jasan izan zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urregintza

[thumb|[Mizenasko lepokoa, K.a. XII]]
**Urregintza** **urregileek** edo **urreginek** metal preziatuekin edo horien aleazioekin egiten duten lan artistikoa da. Artisauak lantzen dituen metalak zilarra eta urrea edo metal preziatuak dira, edo sintesiak, esaterako, elektroa.

## Historia 
Urrearekin eta zilarrarekin, historiaurretik, ontziak, apaingarri piezak, bitxiak, txanponak eta estatuak bezalako ugari fabrikatzen ziren, garaiko eta erabiltzen zituen herriaren estilo, apainketa eta gustuari jarraituz, zibilizazio nagusietatik igarota ikus daitekeen bezala .

Jatorriz, urre lanetan erabiltzen ziren teknikak oso sinpleak ziren. Hotzean mailutzeak forma desberdinak har zezaketen xaflak eta hariak ematen zituen. Geroago, baina garai goiztiarrean, berotzea eta fusioa erabili ziren. Aurrerapen teknikoek formen dibertsifikazioa suposatu zuten. Iberiar penintsulan, Brontze Aroaren amaieratik, pieza konposatuak eta lehen aleazioak dokumentatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antiokiako kaliza

**Antiokiako kaliza** urrezko erliebeak dituen zilarrezko kopa bat da, bizantziar estiloko apaindura duena eta VI. mendekoa dela kalkulatzen da, 500-550 inguruan.  Kopa New Yorkeko Metropolitan Museum Fifth Avenue-n dago 300. galerian   Berriki, zutik dagoen zutikako olio-lanpara bat izan zitekeela ondorioztatu da eta ez kaliza.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vinnytsiako erasoak

**Vinnytsiako erasoek** Errusiako Indar Armatuek Ukrainako Vinnytsia hiriaren aurka egindako misilen bidezko erasoei egiten die erreferentzia, 2022ko Errusiaren Ukrainako inbasioaren testuinguruan.

## Historia 
2022ko martxoaren 6an, indar errusiarrek misilak jaurti zituzten Havryshivka herrixkako Vinnytsiako Nazioarteko Aireportura. Volodymyr Zelensky presidentearen arabera, Errusiak jaurtitako 8 misilek Ukraina erdialdean dagoen Vinnytsiako aireportuaren azpiegitura suntsitu zuten. Erasoan, halaber, hamar pertsona hil eta sei zauritu ziren.
Martxoaren 16an, Errusiako suzirien suak Vinnytsiako Telebista-Zutoina jo zuen, hiriko irrati-difusioko instalazioak zerbitzutik kanpo utziz.

Martxoaren 25ean, indar errusiarrek aire-eraso bat egin zuten Ukrainako Vinnytsia hirian ere kokaturik dagoen Aireko Armadaren aginte-gunearen aurka. Aire-erasoa, zehazki, sei gurutzaldi-misilek osatu zuten guztira, kalte handiak eragin zituztenak bertako azpiegituran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tegostoma

***Tegostoma*** Crambidae familiaren sits generoa da.

## Espezieak
Genero honen barruan espezie hauek daude:

**Tegostoma aequifascialis* (Zerny in Rebel & Zerny, 1917)
**Tegostoma albinalis* Maes, 2004
**Tegostoma albizonalis* Hampson, 1900
**Tegostoma anaemica* Hampson, 1913
**Tegostoma anaemicalis* (Hampson, 1900)
**Tegostoma aridalis* Mey, 2011
**Tegostoma baphialis* (Staudinger, 1871)
**Tegostoma bipartalis* Hampson in Walsingham & Hampson, 1896
**Tegostoma comparalis* (Hübner, 1796)
**Tegostoma concinnalis* (Christoph, 1882)
**Tegostoma confluentalis* Hampson, 1913
**Tegostoma embale* Caradja, 1928
**Tegostoma flavida* (Moore, 1881)
**Tegostoma florilegaria* Guenée, 1857
**Tegostoma kenrickalis* Marion & Viette, 1956
**Tegostoma lepidalis* (Herrich-Schäffer, 1851)
**Tegostoma marginalis* Amsel, 1961
**Tegostoma millotalis* (Marion, 1956)
**Tegostoma moeschleri* (Christoph, 1862)
**Tegostoma mossulalis* Amsel, 1949
**Tegostoma praestantalis* (D. Lucas, 1943)
**Tegostoma pseudonoctua* (Rothschild, 1921)
**Tegostoma richteri* Amsel, 1963
**Tegostoma ruptilineale* Zerny, 1914
**Tegostoma sarobiella* Amsel, 1970
**Tegostoma stangei* Zerny, 1916
**Tegostoma subditalis* Zeller, 1852
**Tegostoma subterminalis* Hampson, 1918
**Tegostoma uniforma* Amsel, 1951
**Tegostoma zachlora* (Meyrick, 1891)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Tegostoma Iberfauna webgunean.
Esanezin

**Esanezin** Ianire Aranzaberen (Altzagarate, Gipuzkoa, 1999ko urriaren 3a) proiektu musikala da.

## Ibilbidea 
2019ko udan eman zituen bere lehen pausoak musika munduan **Oriol Flores (**Bartzelona, 1979) musikariarekin batera; eta 2020ko apirilean ikusi zuten argia proiektuaren lehen bi abestiek.

Bi kantu hauei jarraiki, ordura arte idatzitako abestiei forma eman eta zazpi kantuz osatutako EPa grabatzeari ekin zioten. Horrela, 2021eko maiatzaren 14an ikusi zuen argia ***Aireratzen***, Esanezinen lehen EPak, crowdfunding kanpaina bati esker.

## Diskografia 
***Aireratzen*** (2021, autoekoizpena)

# ≠
# Altzagarate
# Berriz (Zu)
# Bide+
# Denbora
# Inork Entzuten Ez Gaituenean
# Esan Ezin (ft. Leire Berasaluze)

## Erreferentziak
Siempre en mi mente

***Siempre en mi mente*** Álex Ubago abeslari gasteiztarraren abesti-bilduma da. Warner Music diskoetxeak 2007ko urriaren 2an plazaratu zuen. CD + DVD ditu.

## Abestien zerrenda 
**CD**
# ¿Que pides tú?
# A gritos de esperanza
# Sin miedo a nada (Amaia Monterorekin)
# Hay que ver
# Aunque no te pueda ver
# Dame tu aire
# Cuanto antes
# Fantasía o realidad
# Viajar contigo
# Sigo buscando
# Siempre en mi mente (Juan Gabrielen albuma)
# Temblando (abesti estra) (Hombres G)
# La estatua del jardín botánico (abesti estra) (Radio Futura)
# Esos ojos negros (abesti estra) (Duncan Dhu)
# Sigo aquí (abesti estra) (B.S.O. El Planeta del Tesoro).

**DVD**
# ¿Que pides tú?
# A gritos de esperanza
# Sin miedo a nada (Amaia Monterorekin)
# Aunque no te pueda ver
# Dame tu aire
# Cuanto antes
# Fantasía o realidad
# Viajar contigo
# Sigo buscando
# Instantes
# Siempre en mi mente
# ¿Que pides tu? (Akustikoa)
# A gritos de esperanza (Akustikoa)
# Sin miedo a nada (Akustikoa)
# Dame tu aire (Zuzeneko bertsioa)
# Aunque no te pueda ver (Zuzeneko bertsioa)
# Prefiero (Zuzeneko bertsioa)
* Gehigarriak:
# Fantasía o realidad (Dokumentala)
# Aviones de cristal (Nola grabatu zen).

## Singlea 
* "Siempre en mi mente" (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Siempre en mi mente" abestia.
Josu Baez Mujika

**Josu Baez Mujika** (Idiazabal, Gipuzkoa, 1953 &ndash; Donostia, Gipuzkoa, 2022ko martxoaren 25a) euskal idazle eta poeta izan zen.

## Ibilbidea 
Idiazabalgo Arimasagasti baserrian jaio zen. Fraide ikastetxeetan ikasi zuen eta bertan piztu zitzaion idazteko grina. Ipuinak, bertsoak eta poemak idazten hasi zen.  

Hasiera haietan bertso asko idatzi zituen, baina bertso sakonegiak eta tendentzia poetiko-metaforikokoak idazten zituenez, bertsogintza alde batera utzi eta poesia egiten hasi zen.  

Bere poemetan landutako gaien artean daude baserritar eta kaletarren arteko dikotomia, aberriaren kezka, kezka soziala eta erlijiosoa ere..

## Bibliografia 
### Aldizkariak 
* 1983 - 1984 bitartean Egan aldizkariko kolaboratzaile izan zen. 
* 2011 Aldaize aldizkaria.  
* 2017 - 2019 bitartean Karmel aldizkarian argitaratu zituen bere lanak.

### Liburuak 
* *Zizelatze isila***.** 2008. Bermingham argitaletxea.
* *Haruntz bideetan honuntz***.** 2009. Hiria Liburuak SL argitaletxea. 
* *Lau erreka***.** 2009. Hiria Liburuak SL argitaletxea.

## Sariak 
* 2007 Iparragirre saria poesia atalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anne (telesaila)

***Anne*** britainiar telesaila da, World Productionsek ITVrentzat egina. Telesailak fikziora eraman du Liverpool futbol talde ingelesaren 1989ko tragedia. 97 zale hil ziren estadioko harmailetako istripu batean.

## Aktoreak 
* Maxine Peake: Anne Williams
* Stephen Walters: Steve Williams
* Campbell Wallace: Kevin Williams
* Bobby Schofield: Michael Williams
* Lily Shepherd and Ellie May Davies: Sara Williams
* Clare Calbraith: Sheila Coleman
* Rob Jarvis: John Glover
* Matthew McNulty: Andy Burnham
* Polly Kemp: Ann Adlington
* Raymond Waring: Steve Hart
* Ian Puleston-Davies: Phil Scraton
* Gracie Kelly: Debra Martin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taylor Hawkins

**Oliver Taylor Hawkins** (Fort Worth, Texas, 1972ko otsailaren 17a - Bogota, 2022ko martxoaren 25a) estatubatuar musikaria izan zen.

Texasen jaio zen, baina lau urte zituenetik Kalifornian bizi izan zen. Sass Jordan eta Alanis Morissetteren biretan eta *Sylvia* talde progresibo esperimentalean  bateria jo zuen eta 1997an *Foo Fighters* taldean sartu zen. Taldean bateria jotzeaz gain, disko batzuetan pianoa eta gitarra ere jo zituen eta abestu zuen. Foo Fightersekin egin zuen ibilbideaz gain, *Taylor Hawkins and the Coattail Riders* izeneko bere taldea sortu zuen.

*Rhythm* aldizkari ingelesak rock bateria jotzaile onena izendatu zuen 2005ean. 2022ko martxoan hil zen, Hegoamerikan egindako bira batean.

## Diskografia 
### Foo Fighters 
* *There Is Nothing Left to Lose* (1999)
* *One by One* (2002)
* *In Your Honor* (2005)
* *Echoes, Silence, Patience & Grace (2007)
* *Wasting Light* (2011)
* *Sonic Highways* (2014)
* *Saint Ceilia* (2015)
* *Concrete and Gold* (2017)
* *Medicine at Midnight* (2021)

### Taylor Hawkins and the Coattail Riders 
* *Taylor Hawkins and the Coattail Riders* (2006)
* *Red Light Fever* (2010)
* *Get the Money* (2019)

### NHC 
* *Intakes & Outtakes* EP (2022)

### The Birds of Satan 
* *The Birds of Satan* – (2014)

### Coheed and Cambria 
* *Good Apollo, I'm Burning Star IV, Volume Two: No World for Tomorrow* – (2007)

### Bakarkoa 
* *Kota'' (EP) (2016)
Bridgerton

***Bridgerton*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Chris Van Dusenek Netflixentzat egina.

## Sinopsia 
Bridgerton familia erregealdi aroko Londresko aristokraziako zortzi anai-arrebak osatzen dute, eta haien harremanetan giltzarri dira sexua, amodioa, boterea eta traizioak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parallèles (telesaila)

***Parallèles*** frantziar zientzia-fikziozko telesaila da, Quoc Dang Tranek Disney+rentzat egina.

## Sinopsia 
Landagunean bizi diren eskolako lau lagunen bizitza goitik behera aldatuko da unibertsoaren arauak bat-batean aldatzean. Oraina, etorkizuna eta hainbat multibertso elkarren artean nahasiko dira, eta lagunak mundu paraleloetan bananduta geratuko dira. Patuari buruz gogoeta egin nahi duen bidaia iniziatiko honetan, protagonistek ahaleginak eta bi egingo dituzte gertakari misteriotsu horiek argitzeko.

## Aktoreak 
* Thomas Chomel : Samuel « Sam » Deslandes
* Jules Houplain : Victor Deslandes (17 urte)
** Maxime Bergeron : Victor Deslandes (13 urte)
* Omar Mebrouk : Bilal Belkebirs (30 urte)
** Timoté Rigault : Bilal Belkebirs (14 urte)
* Jade Pedri : Romane Berthauds (18 urte)
** Victoria Eber : Romane Berthauds (14 urte)
* Naidra Ayadi : Sofia Belkebirs	
* Guillaume Labbé : Lieutenant Retz
* Romain Francisco : Laurent	
* Gil Alma : Arnaud Deslandes	
* Elise Diamant : Alice Deslandes	
* Dimitri Storoge : Hervé Berthaud	
* Agnès Miguras : Vanessa Berthaud
* Anastasia Ait Zakhar : Camille (6 urte)
* Vincent Debost : Alban
* Marie-Lou Gomes : Camille (10 urte)
* Lou Amara : Constance
* Aurélien Gerhards : Enzo
* Joao-Philippe Oshoffa : Hugo (8 urte)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ámame (filma)

***Ámame*** edo ***Errante corazón*** 2021eko Leonardo Brzezicki argentinar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Barrenetik hautsita dagoen gizona da Santiago. Noraezean dabil, eta iparra galdua duela dirudi. Laila alabarekin batera uda kaotiko bat biziko du Argentinan eta Brasilen, baina, azkenerako, bien arteko harremanean inflexio puntu bihurtuko da oporraldi hori.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pachinko (telesaila)

***Pachinko*** korear telesail dramatikoa da, Quoc Dang Tranek Apple TV+rentzat egina.

## Sinopsia 
Telesailak Hego Koreako familia bateko lau migratzaile belaunaldiren itxaropenak eta ametsak bildu ditu. Kontakizunak erromantze kutsua du hasieran, eta ostera gerrari eta bakeari buruz egingo du gogoeta. Pertsonaia protagonistek Korea, Japoniaren eta AEBen artean bidaiatuko dute, euren bizitzetan betiereko arrastoa utziko duen abentura honetan.

## Aktoreak 
* Youn Yuh-jung: Sunja (agurea)
** Kim Min-ha: Sunja (nerabea)
** Jeon Yu-na: Sunja (umea)
* Lee Min-oh: Koh Hansu
* Jung Eun-chae: Kyunghee
* Kaho Minami: Etsuko
* Jung Woong-in
* Jimmi Simpson: Tom Andrews

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anoko wa kizoku

2020ko Yukiko Sode japoniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Berdin bizi al dute zoriontasuna klase sozial desberdinetan kokaturiko emakumeek? Bizitza ibilbide oso desberdina duten bi emakumeren talaiatik egungo modernitatea auzitan jartzen duen lana da.

## Aktoreak 
* Mugi Kadowaki
* Kiko Mizuhara
* Kengo Kōra
* Shizuka Ishibashi
* Rio Yamashita

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Chiara

***A Chiara*** 2021eko Jonas Carpignano italo-estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Guerrasio familia alaba helduenaren urtebetetze festa ospatzen ari da. Lehiakortasun moduko bat dute alaba helduak eta 16 urteko ahizpa Chiarak. Festaren biharamunean, Claudio aita desagertu egingo da. Chiara ikertzen hasiko da, eta, egiara hurbildu ahala, bere etorkizuna ere marrazten hasiko da.

## Aktoreak 
* Swamy Rotolo: Chiara
* Claudio Rotolo: Claudio
* Grecia Rotolo: Giulia
* Carmela Fumo: Carmela
* Giorgia Rotolo: Giorgia
* Antonio Rotolo: Antonio
* Vincenzo Rotolo: Enzo
* Antonina Fumo: Nina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bonba su-eragile

**Bonba su-eragilea** eztanda egin, su hartu edo sute bat eragin dezakeen lehergailua da. Napalm, termita, fosforo zuri edo antzeko materialak erabiltzen ditu. Normalean bonba deritzoten arren, berez ez dira lehergaiak, eztanda baino sutze erabiltzen baitute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gurutzaldi-misil

**Gurutzaldi-misila** goraguneko hegalak erabiltzen dituen misila da, eta ohikoagoa da erreaktore bidezko propultsio-sistema bat erabiltzea hegaldi eutsi bat ahalbidetzeko. Gurutzaldi-misilak, funtsean, tripulaziorik gabeko hegazkinak dira. Normalean, lehergailu konbentzionalen edo arma nuklearren karga handia ehunka kilometrotara eramateko diseinatuta daude, punteria bikainarekin. 2001. urtean, gurutzaldi-misil modernoek abiadura subsonikoetan hegan egiten zuten, autonomiaz nabigatzen zuten eta kota baxuan hegan egiten zuten radarrek ez atzemateko.

Antzekotasun batzuk daude misilen eta bonba gidatuen artean. Bonba gidatu batek, hegazkin batek jaurtita, ez du propultsiorik eta aerodinamika erabiltzen du horizontalki hegan egiteko eta ahalik eta bertikalen erortzeko helburura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Termita (materiala)

**Termita** aluminiozko eta oxido metalikozko konposizio pirotekniko mota bat da, erreakzio termita izenez ezagutzen den erreakzio aluminotermikoa eragiten duena.

## Historia 
Alemaniar kimikari batek, Hans Goldschmidt doktoreak, 1893an aurkitu eta 1895ean patentatu zuen termita. Ondorioz, erreakzioari "Goldschmidten erreakzioa" edo "Goldschmidt prozesua" diote. Goldschmidt doktoreak, hasiera batean, galdaketa-prozesuan ikatza erabiltzea saihestuz metal oso puruak ekoizteko interesa zuen, baina laster ohartu zen soldaduran zuen erabilgarritasunaz.

Lehen aplikazio komertziala Essenen trenbide-zatiak soldatzea izan zen, 1899an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Granada-jaurtigailu

**Granada-jaurtigailua** granadak jaurtitzeko erabiltzen den arma da. Ohikoenak modelo eramangarriak dira, banaka hornitzen direnak, nahiz eta eskuadroiei modelo handiagoak ere ematen zaizkien.

NATOk erabiltzen duen granadarik ohikoena 40 mm-ko zatiketa-granada da. Granada hori eraginkorra da hainbat ituen aurka, infanteria eta ibilgailu blindatu arinak barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ursula Happe

**Ursula Happe** (Danzig, 1926ko urriaren 20a - Dortmund, 2021eko martxoaren 26a) alemaniar igerilaria izan zen.

1956ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 200 metroko bularra proban. 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan ere proba berean lehiatu zen.
La Bohème (abestia)

thumb|250px|Aznavour 1961ean.
***La Bohème*** Frantziako amodiozko abestia da, Charles Aznavourek konposatu eta Jacques Plantek idatzitakoa. Gaia bizitza bohemioa da. Aznavourrek 1966an grabatu zuen lehen aldiz. Aznavourren abesti ezagunetariko bat da, baita frantsesezko abesti ezagunenetako bat eta frantsesezko oinarrizko abesti bat ere.

## Gaia 
Charles Aznavourek Parisko Montmartre auzoko margolari gazte baten bizitza bohemioko oroitzapen nostalgikoak kontatzen ditu, nolabait bere gaztaroa ere azalduz. 

## Historia 
Abesti hau Georges Guétaryk abesteko pentsatu zuen, 1965ean Parisko Théâtre du Châteleten Charles Aznavouren *Monsieur Carnaval* operetan, Frédéric Darden libretoarekin. Abesti honek 200.000 kopia baino gehiago saldu zituen Frantzian. Nazioarteko arrakasta izan zuen, bestetik, bost hizkuntzatan: ingelesa, alemana, italiera, gaztelania eta portugesa.

## Duetoak 
Aznavourrek abeslari desberdinekin egin ditu abesti honen duetoak:
* 1971: Demis Roussos ;
* 1999: Muriel Robin ;
* 1999: Trio Esperança taldearekin;
* 2008: Concha Buikarekin ; 
* 2008: Josh Grobanekin; 

## Zineman 
Abestia film desberdinetan jasoa izan da. Hona hemen bi adibide:
* 2015: *Demolition*, Jean-Marc Valléeren filma, Jake Gyllenhaalekin. Abestia filmaren amaieran entzuten da.
* 2019: *Play*, Anthony Marcianoren filma.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abestiaren bideoa Youtuben.