open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Booksmart

***Booksmart*** 2019ko Olivia Wilde estatubatuarrak zuzendutako film komikoa da. Olivia Wilde aktorearen lehen luzemetraia da zinema zuzendari bezala. Beanie Feldstein, Kaitlyn Dever, Jessica Williams, Will Forte, Lisa Kudrow eta Jason Sudeikis aktoreek antzestu zuten.

## Argumentua 
Bi lagun on, biak ere ikasle oso onak, institutoko graduazio-festaren bezperan konturatzen dira, klasean hainbeste ahalegin egin beharrean, ondo pasatzeko aukera pasa zaiela. Beraz, hainbeste ikasketa berdindu ahal izateko, erabaki bat hartzen dute: galdutako urteak sekulako gau batean berreskuratzea.

## Aktoreak 
* Beanie Feldstein: Molly Davidson
* Kaitlyn Dever: Amy Antsler
* Jessica Williams: Miss Fine
* Lisa Kudrow: Charmaine Antsler
* Will Forte: Doug Antsler
* Jason Sudeikis: Jordan Brown
* Billie Lourd: Gigi
* Diana Silvers: Hope
* Skyler Gisondo: Jared
* Molly Gordon: Annabelle "triple A"
* Noah Galvin: George
* Austin Crute: Alan
* Victoria Ruesga: Ryan
* Eduardo Franco: Theo
* Nico Hiraga: Tanner
* Mason Gooding: Nick Howland
* Mike O'Brien: Pat pizza mutila
* Bluesy Burke: Cindy
* Christopher Avila: Rob
* Stephanie Styles: Alison
* Adam Simon Krist: Dick
* Gideon Lang: Skip
* Maya Rudolph: motibazio ahotsa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fresh (1994ko filma)

***Fresh*** Boaz Yakinek 1994an zuzendutako film estatubatuarra da, Randy Ostrow-k eta Lawrence Bender-ek ekoitzia (cameo batean agertzen da Bender). Stewart Copeland The Police taldeko kideak egin zuen soinu-banda.

New Yorkeko babes ofizialeko etxebizitzetako crack epidemiaren garaian (80ko eta 90eko hamarkaden artean izan zena) kokatutako gangsterren film bat da. Hip hop estiloko film gisa merkaturatu zen, Spike Lee zuzendariak eta beste batzuek irekitako bidearen ildoan, baina polemikarik ere izan zen tartean, *beltzen* *filma* izanik, Yakin zuzendaria judu zuria baitzen.

## Argumentua 
Michael 12 urteko mutikoa da protagonista, *Fresh* ezizenez, (Sean Nelson da aktorea), eta auzoko gangsterrentzat errekaduak egiten ditu droga garraiatzen, batez ere Esteban jauntxoarentzat (Giancarlo Esposito).

Mutilaren aita xake azkarreko maisu bat da, Samuel L. Jackson-ek gorpuztua, alkoholikoa, eta hala ere, xakearen bidez semea hezitzen saiatzen da. Xake ikasgaietan inspiratuta egoerari buelta eman nahi dio Freshek, bere arreba adiktoa (N'Bushe Wright) eta bere burua ere gangsterren droga mundutik ateratzeko plan bat prestatzen du, zeinean polizia latino baten laguntza ere izango du (Perez sarjentua, José Zuñigak antzeztua).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonín Slavíček

**Antonín Slavíček** (Praga, 1870eko maiatzaren 16–Praga, 1910eko otsailaren 1) Txekiako margolari inpresionista izan zen. Bere lan gehienak ikuspegiak izan ziren.

## Biografia 
1887an Pragako Arte Ederren Akademian sartu zen. Han Julius Mařák irakaslearekin ikuspegiak margotzen ikasi zuen. Mařákekin antza desadostasunak izan zituen eta, ondorioz, ikasketak behin baino gehiagotan gelditu zituen. 1899ko urrian Mařák hil zen, eta, ondoren, ikuspegien ikasketa utzi zuen. August Švagrovský (1847-1931) lagun mina izan zuen eta bere lan asko erosi zizkion; ondoren, lan horietako asko Roudnice museora pasa ziren.

1908an emazte larri gaixotu zen. Bere osasuna hobetzeko asmoz Dubrovnikera joan ziren baina istripu batean margolariak besoa puskatu zuen. Hori nahikoa ez eta Eagle mendietara egin zuten bidaia batean, margolariak Zdobnice ibaian igeri egiten zuenean, buruko isurketa pairatu zuen; isurketaren ondorioz eskuineko aldea elbarritua gelditu zitzaion. Errekuperatzeko bolada luzea behar izan zuen eta, hala ere, ez zuen berriro ere ondo margotzea lortu. 1910eko otsailaren 1an tiro batez bere buruaz beste egin zuen.

Haren alarguna, Bohumila, familiako adiskidea zen Herbert Masaryk margolariarekin berriro ere ezkondu zen. Haren semea Jan margolaria izan zen; beste semea Jiří gidoilari eta zuzendari ospetsua izan zen.

## Lan ezagunak 
* *Iris*, olioa kartoi gainean, 1893
* *Hostišov*, olioa oihal gainean, 1902, Pragako Galeria Nazionala
* *Praga Ládvitik ikusita*, olioa oihal gainean, 1908, Pragako Galeria Nazionala
* *Saint-Guy*, olioa oihal gainean, 1908, Pragako Galeria Nazionala
* *Žamberkeko bidea*, olioa oihal gainean, 1909, Pragako Galeria Nazionala

## Iruditegia 

Image:
File:Slavicek, Antonin - silnice v desti.jpg|*Bidea euripean*
File:EliscinMost.jpg|*Elizabeth zubia* (1906)
File:Antonin Slavicek - cervnovy den (1898).jpg|*Ekainaren eguna* (1898)
File:Antonin Slavicek - U nas v Kamenickach (1904).jpg|*Kameničkyren etxean* (1904)

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :Slavíčeken lanak.
2007-2008ko Kenyako krisialdia

**2007-2008ko Kenyako krisialdia** krisi ekonomiko, politiko eta humanitaria izan zen, Kenyako 2007ko abenduaren 27ko presidentetzarako hauteskundeen ondoren hasitakoa. Mwai Kibaki izendatu zuten irabazle, baina oposizioak hauteskunde-iruzurra salatu zuen. Horrek liskarrak piztu zituen kalean: 1.200 lagun inguru hil ziren ondorengo hiru hilabeteetan, eta 600.000 desplazatu izan ziren. Arazoa konpondu nahian, elkarrizketei ekin zieten 2008ko urtarrilaren 31n, Kofi Annan Nazio Batuen Erakundeko (NBE) idazkari nagusi izandakoa bitartekari zela. 2008ko otsailaren 28an, Kenyako Gobernuak eta oposizioak akordioa lortu zuten boterea partekatzeko. Mwai Kibaki presidenteak eta Raila Odinga oposizioko buruak sinatu zuten hitzarmena.

Uhuru Kenyatta zen Kenyako lehen ministrordea garai hartan, eta Nazioarteko Zigor Auzitegiak gizateriaren aurkako delituak egiteaz akusatu zuen. 2015ean, baina, lekuko nahikorik ez zegoela eta, kasua itxi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concello de Rianxo Bandera

**Concello de Rianxo Bandera** Galiziako estropada da, Rianxon jokatzen dena, Barbanzako eskualdean. Club de Remo Rianxok antolatzen du eta gaur egun Galiziako Traineruen Ligako estropada da.

## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
* 2006 eta 2007 urteetan ez zen jokatu Rianxok ez zuelako trainerurik uretaratu.
* 2025eko ekitaldian emakumezkoen estropada soilik jokatu zen Rianxok ez baitzuen gizonezkoen trainerurik atera, bai ordea emakumezkoena.

### Garaipenak 
## Emakumezkoak 
* 2019ko ekitaldia *Concello de Rianxo Bandera Promozio Bandera* izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Odaliska beltzarana

***Odaliska beltzarana*** () François Boucher frantziar margolariaren lan ospetsua da. 1745an margotuta, egiteko oihal gaineko olioaren teknika erabili zuen. Parisko Louvre museoan gordetzen da.

## Deskribapena 
Oihalean mihiseen eta kuxinen artean etzanda dagoen neska gazte biluzik bat ikusten da, odaliska gisa; gorputzaren gainean mihise bat besterik ez du, baina haren ipurdia estaltzeko ez da nahikoa. Protagonista margolariaren emaztea izan daiteke. Neskak ez du inongo lotsarik erakusten; axolarik gabe begirada galdua du.

Tolesek margolanean garrantzi handia dute: mihisearena, lepoarena, alfonbrarena, ipurdiarenak...

Margolariaren izenpea kafe-mahaian dago idatzita.

## Beste bertsioak 
Boucherren gai bereko beste bi margolan ezagutzen dira:
* Municheko Goi Pinakotekan erakusten dena: neska gazteagoa da. Protagonista ez zen margolariaren emaztea, Marie-Louise O'Murphy baizik, Luis XV.aren maitalea, alegia.
* Koloniako Wallraf Richartz museoan erakusten dena, Munichekoaren antzekoa.

François Boucher - Ruhendes Mädchen - 1752.JPG|[[Jeune fille allongée |Municheko Odaliska.
Reclining Girl - François Bucher - Wallraf-Richartz Museum - Cologne - Germany 2017.jpg|Koloniako odaliska.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :Margolanari buruzko komentarioa.
Kanpanzar (Arno)

**Kanpanzar** Gipuzkoako mendia da, 629 metro ditu, Arnoko mendilerroan kokatuta dagoena eta tontorrik altuena dena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
Alkurruntz

**Alkurruntz** Nafarroa Garaiko mendia da, Baztanen dagoena, Amaiurtik hurbil. 934 metroko garaiera dauka. Espainiako Institutu Geografikoak estazio sismiko bat dauka bertan; horrek lurrikaren sakoneraren eta indarraren berri ematen du, eta epizentroa non dagoen zehazten.

2010eko urriaren 12an hegazkin istripua gertatu zen mendi honetan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Mendikat webgunean.
* *Alkurruntz eta Betarteko kaskoa*. Mikel Arrizabalaga (Berria).
Diana bainuaren ondoren

***Diana bainuaren ondoren*** () François Boucher frantziar margolariaren lan ospetsua da. 1742an margotuta, egiteko oihal gaineko olioaren teknika erabili zuen. Parisko Louvre museoan gordetzen da.

## Deskribapena 
Oihalean Diana jainkosa biluzik agertzen da. Badakigu Diana dela zeren eta buruan ilargi batez apaindutako perla-koroa erakusten baitu. Haren ondoan ninfa bat haren oinetan belaunikatuta dago. Diana kolore ilunagoak dituzten zetazko oihalen gainean dago eserita, horrela, haren azala zuriarekin kontrastea eragiten dute. Dianaren gorputza isla gorrixkak ditu, eta horiek ere paisaiaren berde-urdinekin ere kontrastatzen dute.

Bi nesken gertu Dianaren sinboloak ikus daitezke: ehiza-zakurrak, arkua eta buiraka, harrapatutako hegazti eta animalia batzuk...

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :Margolanari buruzko komentarioa.
Gale Sondergaard

**Gale Sondergaard** (sortzez **Edith Holm Sondergaard**), (1899ko otsailaren 15a – 1985eko abuztuaren 14a) Ameriketako Estatu Batuetako aktorea izan zen.

Sondergaardek haiserako lanak antzerkian egin zituen, 1936an zinemari ekiteko. Urte horretan bertan Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen, *Anthony Adverse* (1936) filmean egindako lanagatik. 30eko eta 40ko hamarkadetan lan askotan jardun ostean, arrazoi politikoak tartean, zineman lan egiteari utzi arazi zioten. Herbert Biberman zuzendariaren emaztea izan zen eta hura babestu zuen antikomunistek jazarri zutenean.

## Filmografia 
## Kanpo loturak 
* https://www.imdb.com/name/nm0814216/ Gale Sondergaard *IBDM* atarian].
* https://www.ibdb.com/broadway-cast-staff/gale-sondergaard-60564 Gale Sondergaard *Internet Broadway Database* atarian.
Eduard Uspenski

**Eduard Nikolaievitx Uspenski** (; Jegorievsk, 1937ko abenduaren 22a - Putxkovo, 2018ko abuztuaren 14a) errusiar haur-literatura idazle, olerkari, antzerkigile, gidoigile eta telebista aurkezlea izan zen. Txerubashka, Gena Krokodiloa, Fyodor Osaba eta Kolobki Anaiak pertsonaiak sortu zituen.
Mwai Kibaki

**Mwai Kibaki** (Gatuyaini, Ekialdeko Afrika Britainiarra, 1931ko azaroaren 15a - Nairobi, 2022ko apirilaren 21a) kenyar politikaria izan zen. Kenyako Errepublikako presidentea izan zen 2002-2013 bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kivaki presidentearen soslaia, statehousekenya.go.ke
Little Women (2019ko filma)

***Little Women*** (euskaraz *Emakumetxoak*) 2019ko Greta Gerwig estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da. 1868ko Louisa May Alcott idazlearen izenburu bereko eleberrian oinarritua dago, eta eleberriaren zortzigarren film egokitzapena da. Saoirse Ronan, Emma Watson, Florence Pugh, Eliza Scanlen, Timothée Chalamet, Laura Dern eta Meryl Streep aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ingalaterra Berria, 1860ko hamarkadan. Nerabezaroan sartuta dauden Amy, Jo, Beth eta Meg ahizpek bidaia bat hasiko dute amarekin, baina aita gabe. Bidaia horretan gauza berri asko ikasiko dituzte, batez ere Massachusetts estatua zeharkatzerakoan, gerra betean baitago.

## Aktoreak 
* Saoirse Ronan: Jo March
* Emma Watson: Meg March
* Florence Pugh: Amy March
* Eliza Scanlen: Beth March
* Timothée Chalamet: Théodore "Laurie" Laurence
* Laura Dern: Marmee March
* Meryl Streep: Izeba March
* Bob Odenkirk: March jauna
* Louis Garrel: Friedrich Bhaer
* James Norton: John Brooke
* Chris Cooper
* Abby Quinn: Annie
* Tracy Letts

## Ikus, gainera 
* *Little Women* (1933ko filma)
* *Little Women* (1949ko filma)
* *Little Women* (1994ko filma)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Little Women* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Baratxueta

**Baratxueta** edo **Usetximendi** Nafarroa Garaiko mendia da, 1148 metro ditu, Baratxuetako mendilerroan kokatuta dagoena eta tontorrik altuena dena.

Ikuspegi zabaleko mendia da Baratxueta, gainaldea soilduta duelako (inguruko beste tontor asko ez bezala) eta bera adinakorik ez duelako inguruan.

Pagadiak estaltzen du iparraldeko isurialdea eta bertatik pasatzen da Iragi eta Egozkue lotzen dituen errepidea.

Hegoaldekoa larre, ezpeldi eta pinudien artean banatuta dago.

Ibilbide ederra egin daiteke Iragi abiapuntutzat hartu eta Goitean, Burdindogi eta Urdanatzekin batera igota (5/6 ordu).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Baratxueta / Usetximendi, *http://www.euskal-herria.org/*.
* *luberri.net* webgunean
Zinegotzi ordezkari

**Zinegotzi ordezkaria** edo **zinegotzi eskuordetua** (*Concejal Delegado*, espainolez), Espainiako egitura politiko-instituzionalean, zinegotzi hautetsi izateaz aparte toki gobernuko kide edo udalbatzaren kide den zinegotzia da.

Zinegotzi eskuordetuak bi kargu izango ditu aldi berean: udal horretako osoko bilkurako kide (hauteskundeetan hautatuak izan ziren zinegotzi guztiak bertan daude) eta herri horretako gobernuko kide. Gobernuko ministro edo sailburu bat moduan, batzutan ministro/sailburu eta legebiltzarkide izango da aldi berean.

## Funtzioak 
Udal hauteskundeetan hautatutako zinegotzi guztien udal osoko bilkura (udal horretako "parlamentua") osatu ostean, osoko bilkura horrek alkate bat hautatzen du eta alkate horrek toki gobernuko kideak, hau da, zinegotzi eskuordetuak.

Zinegotzi eskuordetuek gobernu sail bat izango dute haien ardurapean (hezkuntza, osasuna, garraioak, ekonomia, ogasuna, obra publikoak, hirigintza, euskara...).

Toki araubidearen oinarriak arautzen dituen apirilaren 2ko 7/1985 legearen 23.4. artikuluak dioen moduan: "*El Alcalde puede **delegar** el ejercicio de determinadas atribuciones en los miembros de la Junta de Gobierno Local y, donde ésta no exista, en los Tenientes de Alcalde, sin perjuicio de las delegaciones especiales que, para cometidos específicos, pueda realizar en favor de cualesquiera Concejales, aunque no pertenecieran a aquélla*".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concello de Vilagarcía Bandera

**Concello de Vilagarcía Bandera** Galiziako estropada da, Vilagarcía de Arousan jokatzen dena, Pontevedrako probintzian. Club de Remo Vilaxoanek antolatzen du eta gaur egun Galiziako Traineruen Ligako estropada da.

## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
## Emakumezkoak 
### Palmaresa 
### Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Fresh

***Fresh*** izan daiteke:

## Zinema 
* *Fresh*, Joseph W. Sarnoren filma;
* *Fresh*, Boaz Yakinen filma.

## Musika 
* *Fresh*, Daft Punk taldearen abestia;
* *Fresh!!!*, japoniar abestia;
* *Fresh*, Kool and The Gang taldearen abestia.
Legio III Augusta

**Legio tertia Augusta** () erromatar legio bat izan zen. Ponpeioren alde egin zuen Julio Zesarren aurkako gerra-zibilean. *Augusta*ren azken aipamena IV. mendearen amaierakoa da, noiz Afrika Prokontsularrean kuarteleratuta zegoenean.

## Kanpo estekak
Legio III Cyrenaica

**Legio tertia Cyrenaica** () erromatar legio bat izan zen. Bere jatorria ezezaguna da baina litekeena da Marko Antonio k.a. 36. urte inguruan bere sortzailea izatea. Legio honen azken aipamena V. mendearen hasierakoa da, noiz Sirian kuarteleratuta zegoenean.

## Kanpo estekak
Legio III Diocletiana

**Legio tertia Diocletiana** () erromatar legio bat izan zen. Dioklezianok 296. urtean sortu zuen. Legio honen azken aipamena IV. mendekoa da, noiz Egipton kuarteleratuta zegoenean.

## Kanpo estekak
Kool & the Gang

**Kool & the Gang** estatubatuar jazz-funk taldea da, 1964an Jersey Cityn sortua. 1970 eta 1980ko hamarkadetan eragin handia izan zuen estilo berrietan, batez ere rap R&B garaikidean. 70 milioi album baino gehiago saldu ditu eta bere abestirik ospetsuenak *Ladies Night* (1979), *Celebration* (1980), *Get Down On It* (1981) edota *Fresh* (1984) dira.

## Diskografia 
## Kanpo estekak
Legio III Gallica

**Legio tertia Gallica** () erromatar legio bat izan zen. Julio Zesarrek K.a. 49. urtean sortu zuen Ponpeioren aurkako bere gerra zibilerako. IV. mendearen hasieran Egipton kuarteleratuta zegoen. Bere ikurra zezen bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montejulio

**Montejulio** Nafarroa Garaiko mendia da, 1002 metro ditu, Lergako mendilerroan kokatuta dagoena eta tontorrik altuena dena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
2019ko G7aren gailurra

**2019ko G7aren gailurra** edo **G7aren 45. gailurra**, abuztuaren 24tik 26ra Euskal Herriko Biarritz udalerrian burutu zen G7aren gailurra da.

## Agintariak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko Afrika Britainiarra

**Ekialdeko Afrika Britainiarra** ( eta *East Africa Protectorate*) Ekialdeko Afrikako lurraldea izan zen, egungo Kenyaren eremua hartzen zuena. Britainiarren kontrolpean egon zen 1880ko hamarkadatik aurrera, eta britainiar protektoratu bilakatu zen 1895ean. 1920an Erresuma Batuaren kolonia bihurtu zen: Kenya Britainiarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odaliska

thumb|250px|Mendebaldean odaliskaren irudi sexuala zabaldu da.
[thumb|[Jules Joseph Lefebvreren margolana, 1874. Odasliskak nesken biluztasuna erakusteko aitzakia bihurtu ziren.]]
**Odalisca** () Otomandar inperioan sultanaren haremeko neska esklaboa zen. Sultanaren ohaideen eta emazteen laguntzailea zen. Denborarekin ere bera ohiadea izateko aukera izaten zuen edota, zorte handiz, emaztea. Nahiz eta mendebaldean zabaldu den irudi sexuala, berez haremeko zerbitzaria zen.

## Etimologia 
Mendebaldean zabaldu den «odaliska» hitza frantsesetik dator, *odalisque*, eta hau, halaber, turkieratik, *odalık*. Turkierako hitzat bi elementu biltzen ditu: *oda* ('logela') eta *lık* ('andereño'); literalki «gelazian» zen baina denboraz «ohaide» esanahia hartu du.

## Egungo esanahia 
Gaur egun «odaliska» hitzak esanahi anbiguoa du. Odaliska bat aberats baten ohaidea izan daiteke, baina baita ere sabel dantzariak. Indian ere devadasiekin nahasten da kontzeptua.

## Egoera 
Odaliska harem barruan ez zen ohaidea, hasieran behintzat ez. Haremen ierarkian berarena maila baxuena zen, hau da, ez zen gizonen zerbitzaria beste emakumeena baizik. Askotak sultanei eta aberatseei opari gisa ematen zizkieten esklabo hauek. Odaliska "Sultan Ama" edo "Sultán Valide" agindupean zegoen ().

Odaliska bat oso ederra bazen edota abesteko edo dantzatzeko habilidade bereziak bazituen, denborarekin sultanaren ohaidea izateko aukera izango luke. Behin ohaidea gisa onartuta eta seme-alaba bat baldin bazuen, haurra sultanak onartu ezkero, neska automatikoki emaztea bihurtuko zen (legalki sultan batek lau emazte izateko gai zen).

## Artean 
Mendebaldeko artean, XIX. mendean, batez ere margolaritzan baina baita ere eskulturan, odaliska neska gaztea eta ederra zen, sexua eskaintzen zuen haremeko gaztea; irudiak nesken biluztasuna erakusteko aitzakia zen. Joera hori Orientalismo barruan kokatzen zen eta gaiaren inguruan margolan erotiko ugari sortu ziren. Beste askoren artean margolari hauek landu zuten gaia: Ingres, Manet, Matisse, Pierre-Auguste Renoir‎, Mariano Fortuny... Errepresentazio horiek ez zuten errealitatearekin lotura handirik.

## Iruditegia 

Image:
Jean_Auguste_Dominique_Ingres,_La_Grande_Odalisque,_1814.jpg|Jean Auguste Dominique Ingresen *Odaliska Handia* (1814).
Adrien-Henri Tanoux - Odalisque - 1920.jpg|Adrien Henri Tanouxen *Odaliska* (1920).
Benjamin-Constant - Odalisque by Jules Lefebvre (1874).jpg|Jean-Joseph Benjamin-Constanten *Odaliska* (1920).
Falero-Orient.jpg|Luis Ricardo Faleroren *Begikoa*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Odalsikak margolaritzan.
Legio III Isaura

**Legio tertia Isaura** () III. mendean sortutako erromatar legio bat izan zen. Dioklezianok erabili zuen baina litekeena da Proboren garaian jada osatua izatea. Legio II Isaura bere legio bikiarekin batera Isauria defendatu zuen.

## Kanpo estekak
Legio III Italica

**Legio tertia Italica** () 165ean sortutako erromatar legio bat izan zen. Marko Aureliok sortu zuen markomanoak borrokatzeko. V. mendearen hasieran Rhetian kuarteleratuta zegoen.

## Kanpo estekak
Legio III Parthica

**Legio tertia Parthica** () 197. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Septimio Severok sortu zuen Partiar Inperioa borrokatzeko. V. mendearen hasieran Osroenen kuarteleratuta zegoen. Bere ikurra zezen bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Black Eyed Peas

**The Black Eyed Peas**, bere sorreran **Black Eyed Peas** soilik, estatubatuar hip hop eta dance-pop taldea da, 1995ean Los Angelesen sortua. will.i.am, apl.de.ap, eta Taboo raperoek osaturik, hirugarren albumera arte ez zuten arrakasta handirik izan baina harrezkero mundu mailan ospetsu bilakatu dira.

## Kideak 
* Will.i.am – (1995–egun)
* Apl.de.ap – (1995–egun)
* Taboo – (1995–egun)
* Jessica Reynoso - (2018–egun)

**Antzinakoak**
* Kim Hill – (1995–2000)
* Dante Santiago – (1995)
* Sierra Swan – (1998–2000)
* Fergie – (2002–2016)

## Diskografia 
* *Behind the Front* (1998)
* *Bridging the Gap* (2000)
* *Elephunk* (2003)
* *Monkey Business* (2005)
* *The E.N.D.* (2009)
* *The Beginning* (2010)
* *Masters of the Sun Vol. 1* (2018)

## Kanpo estekak
Sean Combs

**Sean John Combs** (Harlem, New York, ), **Puff Daddy**, **P. Diddy**, **Puffy** edo **Diddy** izen artistikoez ezaguna, estatubatuar rapero, ekoizle, enpresari eta aktorea izan zen. Bere debuteko albuma, *No Way Out* (1997), zazpi bider platino izan zen eta harrezkero arrakasta handia lortu du.

2023aren amaieran, Cassie Ventura bikotekide ohiak salaketa jarri zuen bere aurka sexu-erasoa egiteagatik, eta akordio estrajudizial batera iritsi ziren. Hurrengo hilabeteetan, demanda zibil ugari aurkeztu ziren 1991tik 2009ra bitartean Combsen sexu-abusuak jasan zituztela alegatzen zuten pertsonen aldetik eta 2024ko urrian askoz gehiago zeuden planifikazio-fasean. 2024ko martxoan, Segurtasun Nazionaleko Saila Combsi lotutako hainbat jabetzatan sartu zen bere ikerketaren zati gisa, eta 2024ko maiatzean Combs hotel batean Venturari eraso fisikoa egiten erakusten zuten zaintza-irudiak argitaratu ziren. Combsek barkamena eskatu zuen publikoki erasoagatik. 2024ko irailean, Manhattaneko epaimahai federal handi batek sexu-trafikoa, krimen antolatua eta «enpresa kriminal bat sortzea» leporatu zion. Enpresa horretan, emakumeak eta inguruko beste pertsona batzuk abusatu, mehatxatu eta behartu zituen, sexu-nahiak asetzeko, haien ospea babesteko eta haien jokabidea ezkutatzeko». Errugabetzat jo zuen bere burua. Fidantzapeko askatasuna bi aldiz ukatu ondoren, Combs epaiketaren zain dago, zaintza federalpean, Brooklyngo Atxiloketa Zentro Metropolitarrean. Epaiketa 2025eko maiatzaren 5ean hastea aurreikusten da.

## Diskografia 
* *No Way Out* (1997)
* *Forever* (1999)
* *The Saga Continues...* (2001)
* *Press Play* (2006)
* *Last Train to Paris* (2010)
* *MMM (Money Making Mitch)* (2015)
* *The Love Album: Off the Grid* (2023)

## Filmografia 
* *Made* (2001)
* ''Monster's Ball* (2001)
* *2005 MTV Video Music Awards* (2006)
* *Seamless* (2005)
* *Carlito's Way: Rise to Power* (2005)
* *A Raisin in the Sun* (2008)
* *Get Him to the Greek* (2010)
* *I'm Still Here* (2010)
* *Draft Day* (2014)
* *Muppets Most Wanted* (2014)
* *Can't Stop, Won't Stop: A Bad Boy Story* (2017)
* *The Defiant Ones'' (2017)

## Erreferentziak
Boyz II Men

**Boyz II Men** estatubatuar R&B taldea da, 1985ean Filadelfian sortua. Bere balada eta *a cappella* egindako armoniei esker ospetsu bilakatu ziren. "I'll Make Love to You" bere abestia errekor guztiak hautsi zituen musika zerrendetan.

## Kideak 
;Egungoak
* Nathan Morris (1985–egun)
* Wanya Morris (1987–egun)
* Shawn Stockman (1988–egun)

;Aurrekoak
* Michael McCary (1988–2003)
* Marc Nelson (1985–1990)
* George Baldi (1985–1988)
* Jon Shoats (1985–1988)
* Marguerite Walker (1985–1988)

## Diskografia 
* *Cooleyhighharmony* (1991)
* *Christmas Interpretations* (1993)
* *II* (1994)
* *Evolution* (1997)
* *Nathan Michael Shawn Wanya* (2000)
* *Full Circle* (2002)
* *Throwback, Vol. 1* (2004)
* *The Remedy* (2006)
* *Motown: A Journey Through Hitsville USA* (2007)
* *Love* (2009)
* *Twenty* (2011)
* *Collide* (2014)
* * Under the Streetlight *(2017)

## Kanpo estekak
Fugees

**Fugees** ( ahoskatua; batzuetan **The Fugees**) estatubatuar hip hop taldea izan zen, 1992an East Orangen, New Jerseyn, sortua. Lauryn Hill, Wyclef Jean eta Pras Michel musikariek osaturik, bost urtetan arrakasta handia lortu zuen.

## Diskografia 
* *Blunted on Reality* (1994)
* *The Score* (1996)

## Kanpo estekak
Vanessa Williams

**Vanessa Lynn Williams** (Bronx, New York, ) estatubatuar abeslari eta aktorea izan zen. Miss America izendaturiko lehendabiziko afroamerikarra izan zen baina *Penthouse* aldizkarian agertu ondoren dimititu behar izan zuen.

## Diskografia 
* *The Right Stuff* (1988)
* *The Comfort Zone* (1991)
* *The Sweetest Days* (1994)
* *Star Bright* (1996)
* *Next* (1997)
* *Silver & Gold* (2004)
* *Everlasting Love* (2005)
* *The Real Thing* (2009)

## Filmografia
Guantanamera

**«Guantanamera»** kubatar abesti herrikoia da. Hitz ezagunenak Julián Orbónek moldatu zuen, José Martíren *Versos sencillos* bertsoen lehenengo estrofetan oinarrituta. Ofizialki, musika José Fernández Díaz "Joseíto" musikagilearena da. Abestiak hainbat moldaketa eta bertsio izan ditu. Euskal Herrian ezagunena 1999koa da, Hertzainak *Mundu berria daramagu bihotzean* bere albumerako egina, non taldeak Robert Wyatten hitzak abestu zituen.

## Errreferentziak 
## Kanpo estekak
Oviedo - La Espina Autobia

**A-63** edo **Oviedo - La Espinako Autobia** Oviedo eta La Espina lotuko dituen autobia izango da.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miami Platja

**Miami Platja** edo **La Platja de Mont-roig** Kataluniako herri bat da, Mont-roig del Camp udalerriko kostaldeko inguru urbanizatua, Mont-roigeko alde zaharretik 20 kilometrora kokatuta dagoena. Kostaldean geratzen da Cambrils eta L'Hospitalet de l'Infant herrien artean, Llastres ibaiak bereizirik gertuen duen Hospiteletetik.

Oporretako apartamentu, urbanizazio eta txaletek osatzen dute batez ere herria, hotel gutxi batzuekin, eta jarduera komertzialak eta zerbitzuak N-340 errepide nazionalaren inguruan kontzentratzen direlarik. Bere kostaldea kala txiki eta hondartza garrantzitsu batek osatzen dute, Crystal Beach delakoak, Ur garbia izan ohi da, eta zenbait hondartzak daukate bandera urdina.

1952an hasi zen eraikitzen Miami Platja Marcel·lí Esquius i Garciaren ekimenez, erreferentzia eginez Floridako Miami Beach delakoari, **Miami Playa** gaztelaniazko formarekin orduan. Baina *Miami* ez da inondik ere toponimo autoktonoa. Institut d'Estudis Catalans erakundeak gomendatzen du **La Platja de Mont-roig** izena erabiltzea.

## Kanpo estekak
Legio IV Italica

**Legio quarta Italica** () 231. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Alexandro Severok sortu zuen sasandarrak borrokatzeko. V. mendearen hasieran magister militum per Orientemen agindupean zegoen.

## Kanpo estekak
Legio IV Flavia Felix

**Legio quarta Flavia Felix** () 70. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Vespasianok sortu zuen Legio IV Macedonica desegin ondoren. V. mendearen hasieran iparraldeko Mesian kuarteleratuta zegoen. Bere ikurra lehoi bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Girgilu

thumb|225x225px| Girgilua.
**Girgilu** edo **grilloa** U letraren itxura duen metalezko lotura-pieza bat da. Bi muturrak zulatuak ditu, eta zulo horietatik kabila bat sartzen da, pieza ixteko. Antzeko tresna bat eslinga dela esan daiteke.

## Presoak zigortzeko tresna 
Zigor eta tortura tresna gisa ere erabiltzen dira girgiluak, pertsona baten mugikortasuna ebitatzeko, eta ibilera edo mugimenduak kontrolatzeko. Presoen eskuak edo oinak estekatzeko erabiltzen den burdinazko lotura, esku edo oinetan ezartzen diren eta kate batek lotzen dituen uztai moduko bi atalez osatua izaten da girgilu mota hau. Lepoa eta bi eskuak lotu zitzakeen girgilua ezartzen zitzaien esklaboei, adibidez. Eta oinetako girgiluak badira, 21. mendean ere legalki erabiliak, eskuburdinen antzekoak baina orkatilak lotzen dituztenak tarteko kate batekin.

Garrotea deritzon exekuzio eta tortura metodoaren osagarri bat da halaber lepoan ezartzen den girgilu moduko bat.

### Bilurrak 
Girgiluaren euskarazko beste sinonimo bat **bilurra** da. Kasu honetan, lepoa edo beste gorputz atal batzuk lotzeko edo estutzeko tresna izan daiteke, sokaz edo zurez egindakoa ere, ez metalikoa bakarrik. Urkamendian kondenatuari lepoan ezartzen zaion korapiloari **urka bilurra** esan izan zaio, adibidez. Adar malguekin egindako zurezko bilurretan egon daiteke hitzaren etimologia, bil-, bildu, forma eta hur/hurritz zuhaitzaren izena elkartzetik eratortzen baita etimologia probablea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A-59

**A-59** edo **Pontevedra - Vigoko Autobia** Vilaboa eta Vigoko aireportua lotuko dituen autobia izango da.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rodopeko poni

**Rodopeko ponia**, grezieraz *rodopi*, edo **Traziako ponia**, Greziako bertako zaldi arraza bat da. Mugan mugan kokatzen denez, arraza Bulgarian ere hedatuta dago. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik zaldi arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.
Arraza nahiko ezezaguna da eta ez dago ofizialki onartuta.

## Arrazaren banaketa eta egoera 
thumb|px 280 left|Poni bat zalgurditik tiraka Rodope mendietan

Zabalpen txikiko arraza da, gaur egun 1000 abelburu inguru geratzen dira denera. Zaldi hauen hedapen gune nagusia Traziako Rodope mendietan eta Xánthin dira. Bertan 100 Rodopeko poni inguru bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nii Amaa Ollennu

**Raphael Nii Amaa Ollennu** (Akkra, Urre Kosta, 1906ko maiatzaren 21a - 1986ko abenduaren 22a) ghanatar legelari, epaile eta politikaria izan zen. 1962-1966 bitartean, Auzitegi Goreneko epailea izan zen, Parlamentuko lehendakaria 1969-1972 bitartean, eta Ghanako jarduneko presidentea 1970eko abuztuan.

## Bizitza 
Nii Amaa Ollennu Akkran jaio zen, 1906ko maiatzaren 21ean, ga etniako familia batean. Londresen Jurisprudentzia ikasi ondoren, Ghanara itzuli zen. 1950ean Alderdi Demokratiko Nazionala sortu zuen, 1952an Ghanako Kongresuko Alderdiarekin bat egin zuena. J. B. Danquahekin eta Kofi Busiarekin batera, Kwame Nkrumahen gobernuaren aurkaria izan zen. Parlamentuko lehendakaria baitzen, Akwasi Afrifa agintari militarra ordeztu zuen errepublikako buruzagitzan 1970eko abuztuaren 7an, eta Edward Akufo-Addoren esku utzi zuen boterea abuztuaren 31n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zesarren Gerra Zibila

**Erromatar Errepublikako Gerra Zibila** (k.a. 49–k.a. 45), edo **Zesarren Gerra Zibila** Erromatar Errepublikaren azken gatazka politiko-militarretako bat izan zen. Hasieran liskar politiko eta militarrak izan ziren, Julio Zesarrek, bere jarraitzaile politikoek (*populares* izenekoak) eta bere legioek, *optimates* (Erromatar Senatuaren alderdi tradizionalista), Ponpeio eta bere legioak borrokatu zituzten.

## Aurrekariak 
Gerra baino lehen, Zesarrek zortzi urtez borrokatu zuen Galietako gerretan. Zesarrek, Ponpeiok eta Marko Lizinio Krasok Lehen Triunbiratua ezarri eta boterea partekatu zuten. Zesar laster bilakatu zen herri xumearen kuttun eta erreforma asko bultzatu zituen. Senatuak, Zesarren beldur, armada utzi eta Erromara itzultzeko agindu zion. Honen ezezkoak eta legez kontrako mugimendu bat egin zuen: bere armada Erromarantz gidatu, Italiako muga zen Rubicon ibaia zeharkatuz. Ponpeiok Erromatik ihes egin zuen eta hegoaldeko Italian armada bat eratu zuen Zesar borrokatzeko.

## Bilakaera 
La urteko gatazka politiko-militarra Italian, Ilirian, Grezian, Egipton, Afrikan eta Hispanian zehar zabaldu zen. K.a. 48an Dirrakioko guduan Ponpeiok Zesar mendean hartu zuen baina Farsaliako guduan Zesarren garaipena erabatekoa izan zen. Marko Junio Bruto eta Zizeron optimateen aldekoak gudu ondoren errenditu ziren, beste batzuk, berriz, tartean Katon Minorrek edota Metelo Eszipionek borrokari eutsi zioten. Ponpeiok Egipto aldera ihes egin zuen baina ailegatzerakoan hil zuten. K.a. 46ko Tapsoko guduan, iparraldeko Afrikan, Eszipion menderatua izan zen eta, gudua galdu eta berehala, Katonekin batera bere buruaz beste egin zuen. Hurrengo urtean, Mundako guduan, Zesarrek azken optimateak menderatu eta *dictator perpetuo* (betiereko diktadore) bilakatu zen. Gerra zibilak erromatar gobernuan eragin zituen aldaketak ia Errepublikako (k.a. 509–k.a. 27) tradizio politika guztiak deuseztatu zituen eta Erromatar Inperioari (k.a. 27–k.o. 476) bidea erraztu zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Batabiar matxinada

**Batabiar matxinada** Germania Beherean 69. eta 70. urteen artean gertatu zen. Batabiarrak- Batavian, Rhinen deltan hain zuzen ere, bizi zen katoekin loturiko germaniar herri txiki baina militarki boteretsua zena- Erromatar Inperioaren kontra matxinatu ziren. Laster Galia Belgikako tribu zeltak eta zenbait germaniar tribu gehitu zitzaizkien.

Kaio Julio Zivilis erromatar ofizial laguntzaile eta batabiar printzeak gidaturik, germaniarrek hasieran erromatar armada menderatu zuten, bi legio ere suntsituz. Baina erromatarrek izugarrizko armada eratu eta Kinto Petilio Zerial bere jeneral izendatu zuten. Honek gerraren patua aldatu zuen eta batabiarrek bakea negoziatzera behartu zuen. Germaniarrek erromatar agindua onartu behar izan zuten eta baita Noviomagusen (egungo Nimegan) legio bat kuarteleratua izatea ere.

## Matxinadan parte hartu zuten legioak 
### Baskoien parte-hartzea 
Kornelio Tazitok esaten du Galbak Neronen aurkako matxinadan kohorte baskoi bat errekrutatu zuela, eta batabiarren eta germaniarrek Julio Zibilisen matxinadaren aurka aritu zirela]] 69. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Bodel

**Jean Bodel** (***Jeahan Bodel***, 1165 &ndash; 1210) trobadore eta poeta frantsesa izan zen. XII. mendean Arrasen bizi izan zen. Gesta kantak sortu zituen.

## Biografia 
Jean Bodelek bere lan gehiena Arrasen egin zuen. Herri horrek Erdi Aroan antzerki munduan tradizio handia zuen. Dena dela, antzerkitik kanpo, idazle aldeaniztuna izan zen eta genero zein gai desberdinak landu zituen. Bere lan ezagunen artean *Jeu de Saint-Nicolas* (San Nikolasen jolasa) antzezlana dago, garaiko antzezlan onenetariko bat. Oso ezagunak dira baita ere berak idatzitako fabliaux edo alegiak: *Brunain ou la vache au prêtre* (Brunain edo apaizaren behia), *Les deux chevaux* (Bi zaldiak) eta *Le loup et l´oie* (Otsoa eta antzara). Oso ezaguna izan zen ere *Chanson des Saisnes* (Saxoien kanta) gesta kanta non Karlomagnoren borrokak herri horren aurka abesten diren. Azken urtetan, legenar gaixotasunak jota, lazareto batean bizi behar izan zen; garai horretan "Congé" (Agurra) poema idatzi zuen, laguneei zuzendutako azken poema non hiltzearen mina azaltzen duen. Gaixotasun horren ondorioz, 1202an hil zen poeta.

## Obra batzuk 
* Gesta kantak: *Chanson des Saisnes*
* Antzerkia: *Jeu de Saint Nicolas*
* Alegiak
* Pastoralak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bibliografia osoa.
Marc-André ter Stegen

**Marc-André ter Stegen** ( ahoskatua;Mönchengladbach, Alemania, 1992ko apirilaren 30a) **Ter Stegen** bezala ezagunagoa, futbol jokalaria da, atezain moduan aritzen dena. Bartzelonan jokatzen du 2014ko udatik, eta baita Alemaniako selekzioan ere.

Transfermarkt orrialde espezializatuaren arabera 90 milioi euroko balioa du.

## Ibilbidea 
Ter Stegenek orain arte bi taldetan jokatu du. Borussia Mönchengladbach taldean hazi zen 4 urte zituenetik, eta hainbat kategoriatan ibili ondoren 2009an bigarren taldera igo zen. Bigarren taldean 18 partidu bakarrik jokatu ondoren lehen taldearen dinamikan sartzen hasi zen, eta 2010ean lehen taldean sartu zen. Hemen eman zituen 4 urteetan 108 partidu jokatu zituen, oso maila ona emanez, eta aldi berean, Bartzelonaren interesa piztuz. 2014ko udan, 12 milioi euro ordainduz talde honetara iritsi zen, eta gaur egun 2022. urtera arteko kontratua du. Jada 100 partidutik gora jokatu ditu Ligan bakarrik.

## Selekzio nazionala 
2012ko maiatzaren 26an debuta egin zuen, eta ordutik Alemaniako selekzio nazionalean jokatzen du. Denbora honetan zehar gehienetan Manuel Neuer-en ordezkoa izan den arren, 25 partidu jokatu ditu. Momentuz Eurokopa batean (2016) eta Munduko txapelketa batean (2018) deitu dute, baina bietako batean ere ez du jokatu.

16, 17, 18, 19 eta 21 urtez azpiko selekzioetan jokatu du aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kofi Abrefa Busia

**Kofi Abrefa Busia** (Wenchi, Urre Kosta, 1913ko uztailaren 11 &ndash; Oxford, Britainia Handia, 1978ko abuztuaren 11) ghanatar politikaria izan zen, Ghanako lehen ministroa 1969tik 1972ra.

## Bizitza 
Kofi Busia Wenchin jaio zen, 1913ko uztailaren 11n; Wenchiko Erresumako errege familiako kidea zen. Londresen eta Oxforden historia ikasketak egin ondoren, Ghanako Unibertsitako katedraduna izan zen. Ghanako Kongresuko Alderdiaren sortzaileetakoa, Kwame Nkrumahren gobernuaren aurka jardun zuen. 1958 amaieran, herrialdetik ihesi atera behar izan zuen eta, zazpi urteko erbestealdian, irakasle aritu zen Leidengo Unibertsitatean. 1966an itzuli zen Ghanara, Nkrumahren aurkako estatu kolpearen ondoren. Haren alderdiak 1969ko hauteskundeak irabazirik, lehen ministro aukeratu zuten. 1972an Ignatius Kutu Acheampongek emandako estatu kolpeak kargugabetu zuen. Ingalaterrako erbestean hil zen, 1978ko abuztuaren 11n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reindeer Games

***Reindeer Games*** edo ***Deception***, (euskaraz *Elur-Orein Jokoak* edo *Etsipen*), 2000ko John Frankenheimer estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Ben Affleck, Gary Sinise, Charlize Theron, Dennis Farina, James Frain, Donal Logue, Danny Trejo eta Clarence Williams III aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Rudy Duncan (Ben Affleck) eta Nick Cassidy (James Frain) espetxean zelda kideak dira, Nick kanpoan bizi den Ashley Mercer (Charlize Theron) neskarekin gutun harreman bat mantentzen ari da, baina Nick borroka batean hil egingo dute eta Rudy aske gelditzean Nicken nortasuna bereganatu eta Ashelyrekin elkartzean maitasun hark Nick dela uste duenez maitasun harreman bati ekingo diote. Baina AShleyren anaia den Gabriel (Gary Sinise) gaizkilea eta bere morroiak Rudyri lapurtu nahi duten kasino nati buruzko informazioa ateratzen saiatzen direnean Rudyk bere burua egoera arriskutsu batean topatuko da, benetako Nick ez dela jakin baidezakete.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Rudy Duncan
* Gary Sinise: Gabriel Mercer
* Charlize Theron: Ashley Mercer/Millie Bobeck
* Donal Logue: Pug
* Danny Trejo: Jumpy
* Clarence Williams III: Merlin
* James Frain: Nick Cassidy
* Dennis Farina: Jack Bangs
* Dana Stubblefield: The Alamo
* Isaac Hayes: Zook
* Ashton Kutcher: Institutuko ikaslea
* Ron Jeremy: 1. presoa (edota Ron Hyatt)
* Jimmy Herman: Tabernaria

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Turtziozko manifestua

thumb|Turtziozeko manifestua.
**Turtziozeko manifestua** Jose Antonio Agirre Eusko Jaurlaritzako lehen Lehendakari jaunak euskal lurretan idatzi zuen azken manifestua izan zen. Manifestua 1937ko ekainaren 30ean idatzi zen, Eusko Jaurlaritzak euskal lurretan egin zuen azken bilera amaitu ondoren, Turtzioz udalerrian. Manifestuan Agirre Lehendakaria euskaldun guztiei zuzendu zitzaien eta Eusko Gudarosteak zein Euskal Herriaren askatasunaren aldeko indarrek estatu kolpea jo zutenen aurka egin zuten lana eskertu zien, besteak beste.

Agirre Lehendakariak Turtziozeko La Puente jauregian irakurri zuen manifestua, euskal lurretatik irten aurretik. Manifestuan argi uzten du tropa frankistek ez dutela inoiz euskal lurraldearen arima menderatuko eta haiek izan zirela gudua hastearen erantzule bakarrak. Manifestua, orokorrean, goibela da, izan ere, garai horietan Bilbo eroria zen eta Eusko Jaurlaritzaren esanetara Enkarterrietako zenbait herri baino ez zauden, gainerakoak tropa konkistatzaileek menderatu zituzten eta. Hala ere, Agirre lehendakariak itxaropenezko azken mezu bat eskaintzen die euskaldunei: "Bera da [Eusko Jaurlaritza] euskaldunen Jaurlaritza zilegia, arraza baten sentimenduak eta izatea interpretatzen baititu, ez garaitua izan den arraza batena, behin-behinean menderatua eta laidotua izan den batena baizik. Eta gure aberkideen adiskidetasunak garaipenaren egunera arte lagunduko zaituztete.

Urkullu Lehendakariak, laurogei urte beranduago, omenaldi bat egin zion Agirre lehendakariari manifestua idatzi zuen herri berean, urteurrena ospatu eta garai berrien inguruko balorazioa egiteko.

## Manifestua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio IV Macedonica

**Legio quarta Macedonica** () k.a. 48. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Julio Zesarrek sortu zuen Ponpeio borrokatzeko. Kantabriar Gerretan Vellicako guduan aritu zen. Bataviar matxinadaren garaian Moguntiacumen kuarteleratuta zegoen baina Vespasianok ez zuen legioaz fidatu eta desegin zuen. Bere ordez Legio IV Flavia Felix sortu zuen. Bere ikurrak zezen bat eta akerraga bat izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diafragma-arku

thumb|250x250px| Diafragma arkuak Santes Creus monasterioko logelan
[thumb|250x250px| Salón del Ciento ([Bartzelona|Bartzelona), diafragma arkuen egitura. ]]
**Arku diafragmatikoa** edo **diafragma-arkua** espazio baten zeharkako norabidean jarritako arku mota bat da, beraz, diafragma arkuak espazioaren luzerako norabidean jarraian jarriz teilatua eraiki ahal izango da, eta sistema honi esker, estalkiak sortzen dituen bultzadak eragin txikiagoa izango dute hormetan.

Egitura sistema hau, Kataluniako gotikoko berezkoa, harrizko gangen ordez, zurezko habearteak sortzea posible zen, eraikitzeko askoz merkeagoak eta errazagoak.

Arku diafragmatikoak txarrantxatzeko modua beraz, haiekiko zeharkako norabidean da; hau da, espazioaren luzerako norabidean.

Era honetako arkuen erabilera "betidanik" ezagutu izan da, nahiz eta Mediterraneoko eremura mugatuta egon, izan ere, Arku diafragmatikoei esker, huts tarteak laburtzen zirenez zur zati laburrekin teilatuak sortzea lortu zen,tradizioz, zur ona, urria hau, itsasontziak egiteko erabiltzen zelako.

## Etimologia 
Izena antzinako *diafragma* greziar hitzetik eratorria da. Esanahia *bereizketa* edo *oztopoa* du jatorriz, hala bada, diafragma arkuak, zeharkakoak dira eta guneak estutzen dituzte. 

## Abantailak eta desabantailak 
[eskuinera|thumb|250x250px| San Cipriano eliza ([Zamora). ]]
[eskuinera|thumb|267x267px| San Sebastián parrokia [Mexiko Hiria|Mexiko hirian ]]
Arku diafragmatikoekin egindako eraikuntza egurrezko estalkiz osatu ohi da, beraz, eraikuntza-sistema honetan honako ezaugarri hauek dituzte: 

### Abantailak 
* Zura aurreztea, ganga estaliak egiteko zinbria handiak beharrezkoak ez direlako.
* Materiala aurrezten da, izan ere, estalkirako zertxak beharrezkoak ez dira, zeharkako arkuek eginkizun hau hartzen dutelako.

### Desabantaila 
* Teilatuaren ahultasuna, ia beti zurezkoa delako eta, beraz, sukoia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaldi miniatura

thumb|eskubia|px 280| Zaldi miniatura nederlandarra erakusketa batean
**Zaldi miniatura** zaldi mota bat da, tamainaz oso txikia eta oro har azken hamarkadetan gizakiak egindako hautespenaren bidez beste arraza batzuengatik sortuta.

Zaldi miniatura herrialde askotan zabalduta daude gaur egun, bereziki Ameriketan zein Europan. Zaldi miniatura izendapena animaliaren tamainaren arabera dator. Zaldi miniatura txikienak diren ponien tamainakoak dira, 86-97 cm soin gurutzera.

Nahiz eta txikiak izan, batzuetan eta tamainaz gora behera, poni baino zaldi ezaugarriak gordetzen dituzte, horregatik ponitzat baino zalditzat hartzen dituzte hainbat kasuetan.

## Zaldi miniaturen historia 
Zaldi hauek garatuak izan ziren Europan XVII. mendetikm aurrera. 1765. urtean jada nobleziarentzako konpainia animaliak dira. Hala ere beste erabilera praktikoagoentzat erabilaik izan ziren, esate baterako meategiko zaldiak bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana Isabel Pérez Asenjo

**Ana Isabel Pérez Asenjo** edo **Anabel Pérez Asenjo** Donostiako auzitegiko epailea da. Espainiako Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko Batzorde Iraunkorraren 2014ko martxoaren 28ko erabakiz, euskal hiriburu horretako 4. instrukzio epaitegiko magistratu bihurtu zen. Hala ere, data hori baino lehen jada postu horretan zebilen jardunean.

Epailea Kote Cabezudoren auzian nabarmendu zen, polemika handiz. Izan ere, prebarikazioa leporatuta, Kote Cabezudoren kontrako auzitik baztertua izan zen, auziko bost urtean argazkilari gaizkilea giltzapetu gabe kalean utzi zuela eta. 2013tik aurrera, Kote Cabezudo argazkilaria salatu duten hainbat emakumek Anabel Pérez Asenjo epailearen kontrako kereila ere jarri behar izan zuten, instrukzioko bost urte eta gero, erasotzaileak kalean eta delitu berriak egiten jarraitzen zuelarik. Kereila hura tramiterako onartu zen, 2018ko maiatzean kasutik kanporatuz Perez Asenjo. Handik egun gutxitara erasotzaile ezaguna atxilotua izan zen eta ondorioz salatzaileen kopurua bikoiztu zen. Anabelek deliturik ikusten ez zuen tokitan, epaile berriak 47 delitu arte topatu zituen.

## Kote Cabezudo auzia 
Donostiako epaitegiak 2013ko urtarrilaren 13an jaso zuen lehenbiziko kereila. Cabezudok argazkiak egin zizkion emakume batek jarri zuen, hiru delitu egotzita: iruzurra, sekretuak agerraraztea eta irain egitea. Laugarren instrukzio epaitegiak hartu zuen kereila hura, Ana Isabel Perez Asenjo epaileak. Handik zortzi hilabetera, irailaren 25ean, zabaldu egin zuten kereila: beste hiru salatzaile. Delituen zerrenda ere handitu egin zen. Aurreko hirurekin batera ageri zen beste bost delituren akusazioa: mehatxuak, sexu abusuak, haur pornografia produzitzea eta zabaltzea, adingabeak galbidean jartzea eta bortxaketa. Martxan zen 684/2013 sumarioa. Bortxaketa bat ageri da salaketan. Horrez gain, akusazio nagusia da Cabezudok modelo aritzen ziren emakumeei eraso egin ziela: argazki erotikoak ateratzera bultzatzen zituela, Interneten jarri zituela irudi horiek, eta adingabeekin ere egin zuela hori.

Bost urteko bidean emakume gehiagok bat egin dute kereilarekin: hamar emakume zeuden kereilan 2018an, iturri judizialen arabera. Nolanahi ere, mugimenduak izan ziren 2018ko apirilean, batik bat Mario Diez Fernandez akusazioko abokatuak sare sozialetan salaketa bideo bat egin ostean. 

## Epaile aldaketa 
EAEko Auzitegi Nagusiak tramiterako onartu zuenez instrukzioko epailearen aurkako salaketa, Pérez Asenjok uko egin zion kasuan jarraitzeari —hala egin beharra zeukan, Botere Judizialaren Lege Organikoaren arabera—. Gipuzkoako Probintzia Auzitegiak onartu egin zuen uko egite hori. Hortaz, instrukzioa lekuz aldatu zen: laugarren epaitegitik, hirugarrenera. Julian Garcia Marcos epailea hartu zuen epaiketa. 2018ko Martxo amaieraz geroztik, epaile hori izan zen instrukzioa jarraitzen, 2019an itxi zuen arte. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio IV Scythica

**Legio quarta Scythica** (), batzuetan **Parthica** ere deitua, k.a. 42. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Marko Antoniok sortu zuen Partiar Inperioa borrokatzeko. V. mendearen hasieran Sirian kuarteleratuta zegoen. Bere ikurra akerraga bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio V Iovia

**Legio quinta Iovia** () III. mendearen amaieran sortutako erromatar legio bat izan zen. Dioklezianok sortu zuen Pannonia Secunda babesteko. V. mendearen hasieran oraindik Danubioren ondoan kuartelaturik zegoen.

## Kanpo estekak
Legio V Macedonica

**Legio quinta Macedonica** () k.a. 43. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Gaius Vibius Pansa Caetronianus kontsulak sortu zuen Balkanetan borrokatzeko. VII. mendean, Egiptoko konkista musulmanen garaian, Egiton kuarteleratuta zegoen. Bere ikurrak zezen bat eta arrano bat izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio V Alaudae

**Legio quinta alaudae** (), batzuetan **Gallica** ere deitua, k.a. 52. urtean sortutako erromatar legio bat izan zen. Julio Zesarrek sortu zuen Vercingetorix borrokatzeko. 86. urtean Daziar Gerran txikitu zuten. Bere ikurra elefante bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak