open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sameko elizbarrutia

**Sameko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1963ko abenduaren 10ean ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1977ko otsailaren 3an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Samen dago. Egun apezpikua Rogatus Kimaryo da.

## Ordinarioak 
### Sameko prefektu apostolikoa 
* Henry J. Winkelmolen (1964-1977)

### Sameko apezpikuak 
* Josaphat Louis Lebulu (1979-1998)
* Jacob Venance Koda (1999-2010)
* Rogatus Kimaryo (2010-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisabetta Canalis

**Elisabetta Canalis** ( ahoskatua; Sassari, 1978ko irailaren 12a) italiar aktore eta showgirl da.

## Biografia 
Canalis Sardinian jaio zen. Aita, Cesare, erradiologoa da Sassariko Unibertsitateko klinikan, eta ama, Bruna, irakaslea. Luigi izeneko anaia bat du, bera ere erradiologoa da eta Suitzako zor eskandalu batean nahastuta egon zen. Canalis Sassarin hezia izan zen, eskola klasikoan (Lizeo klassikoan), eta gero Milanera joan zen atzerriko hizkuntzak ikastera Milango Unibertsitatean, baina ez zen inoiz graduatu, 21 urterekin Silvio Berlusconiren Canale 5 telebista-katerako dantzari gisa hasi baitzen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caboblanco

***Caboblanco***, 1980ko J. Lee Thompson ingelesak zuzendutako ekintza eta thriller film bat da. Charles Bronson, Jason Robards, Dominique Sanda, Fernando Rey, Simon MacCorkindale, Camilla Sparv eta Gilbert Roland aktoreek antzeztu zuten eta Jerry Goldsmithek soinu banda konposatu.

## Argumentua 
1948, Bigarren Mundu Gerra ondorenean, Gifford Hoyt (Charles Bronson) estatubatuar justiziatik ihes egin eta Peruko Cabo Blanco arrantzale herrian bizitzen jarri da, iheslari bat ezkutuan egoteko toki aproposa. Hoyt ailegatu eta gutxira, zientzia ikerketan dabilen itsasontzi bat herriko portura iritsiko da. Ontziko eskifaiaren burua Gunther Beckdorff (Jason Robards) iraganean nazia izan den gizasemea da, eta orain helburu ez oso garbiak dituzten ikerketa proiektuak zuzentzen ditu.

## Aktoreak 
*Charles Bronson: Gifford "Giff" Hoyt 
*Jason Robards: Gunther Beckdorff 
*Dominique Sanda: Marie Claire Allesandri 
*Fernando Rey: Terredo kapitaina
*Simon MacCorkindale: Lewis Clarkson 
*Camilla Sparv: Hera 
*Gilbert Roland: Ramirez 
*Denny Miller: Horst 
*Clifton James: Lorrimer

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sayeba Akhter

**Sayeba Akhter** (Chittagong, Bangladesh, 1953) zientzialaria, irakaslea eta medikua da. Bere ibilbide profesionala fistula obstetriko arazoa desagerrarazten eman du. Fistula Obstetrikoko Zirujauen Nazioarteko Elkarteko kide exekutiboa da, eta, aurretik, Bangladeshko Obstetrizia eta Ginekologia Elkarteko presidentea izan zen. Bi ongintzazko erakunde zuzentzen ditu, Daca eta Gaibandhan, egoera ahuletan dauden neskatoen heziketan zentratzen direnak.

## Bizitza 
Sayeba Akhter Chittagong hirian jaio zen 1953an. Bere heziketa medikoan ezagutu zituen medikuen debozioak ama gazteei laguntzeko inspiratu zuela adierazi du. Akhterrek Bangabandhu Sheikh Mujib Medikuntza Unibertsitatean lortu zuen medikuntza titulua.

### Ibilbide zientifikoa 
Dhaka Medical College and Hospital zentroko Obstetrizia eta Ginekologia Saileko burua izan zen. 2000. urtean, Akhter-ek kostu baxuko umetoki-globoaren tapoia (UBT) sortu zuen kateter eta preserbatibo batetik abiatuta. UBT sortu zenean, Bangladesheko amen heriotzen % 40 inguru erditze osteko odoljarioen ondorioz gertatzen ziren. Akhter-ek sortu zuen UBTak erditze ondorengo odol-jarioa prebenitzeko balio du, eta guztira $5 baino gutxiagoko kostua du. Gailu horrek eragin handia izan du mundu osoko emakumeen osasunean, batez ere amek izaten dituzten erditze ondoko odoljarioen prebentzioan. Ikuspegi berri horri "Saeybaren metodoa" izena eman zitzaion, eta garapen bidean dauden herrialdeetako mediku eta emaginei erakutsi zitzaien.

Fistula obstetrikoa ohikoa da Bangladeshen, erditzeko prest ez dauden ama gazte asko daudelako.'** Fisikoki prestatuta ez egoteaz gain, emakume horiek estigma soziala pairatzen dute laguntza eskatzen dutenean, eta gaitza kudeatzeko gai diren mediku gutxi dago.**' Nazio Batuen Biztanleria Funtsaren Kanpainarekin lankidetzan ezarri zuen zentroa, Etiopiako Addis Ababa Fistula Ospitalean erabilitako metodoak aztertu ostean fistula arazoari amaiera emateko.'** MAMMen Fistula eta Emakumearen Osasun Institutua (MIFWOH), Akhter-ek ezarri zuen formalki 2012 urtean.**'

2008 urtean Akhter Bangladesheko Obstetrizia eta Ginekologia Elkarteko presidente izendatu zuten.'** Ginekologia eta Obstetriziako Nazioarteko Federazioarekin (FIGO) jardun du handik aurrera, eta Trauma Genitaleko Batzordean aritu da lanean. Elkarrekin garatu zituzten Fistula obstetrikoaren kirurgian trebatzeko ekimena eta Fistularen kirurgian gaitzeko eskuliburua, FIGOk nabarmendutako gaitasun globaletan oinarrituta.**' Kirurgialari espezialista gutxi daudenez, berrogeita hamar emakumetik batek baino ez du gaitutako kirurgialari bat izateko aukera.''''

Akhter Myanmarretik Bangladeshera ihes egin zuten rohingyar gutxiengoko pertsonekin aritu zen lanean. Rohingyar emakumeek eta neskek mugatuta dute hilekoaren higiene-metodo, familia-plangintza eta amen osasunerako sarbidea. Ohorezko bekak lortu ditu Erresuma Batuko Obstetra eta Ginekologoen Errege Elkargoan, Indiako Ama-haurren Osasun Elkargoan, Pakistango Mediku eta Zirujauen Elkargoan eta Obstetrizia eta Ginekologiako Indiako Akademian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coronel Carlos Concha Torres aireportua

**Coronel Carlos Concha Torres aireportua**  Ekuadorreko Esmeraldas probintziako hiriburua den Pazifikoko kostaldeko Esmeraldas hiriari zerbitzua ematen dion aireportua da. 3 km-ra hiriaren ekialdean dago, Esmeraldas ibaiaren beste aldean, Tachina parrokian. 1940an **General Rivadeneira aireportu** gisa sortua, aireportua 2012 eta 2013 artean berritu zen, terminal berri bat eta lurreratzeko pista luzatu bat jarriz.

## Historia 
Aireportua 1940ko martxoaren 25ean ezarri zen, pista berritu ondoren.   Jatorriz José Enrique Rivadeneiraren omenez izendatu zuten, Ekuadorreko itsas armadako ikuskatzaile nagusia, 1939an hegazkin istripu batean hil zena. 

Ekuadorreko gobernuak aireportua berritu zuen 2014an, herrialdeko aireportuak modernizatzeko eta turista eta negozio gehiago Ekuadorrera erakartzeko plan baten barruan.  Lehiaketa bat ere egin zen, non Esmeraldasko herritarrek izen berri bat aukeratzeko bozkatu zuten. Carlos Concha Torresek, 1910eko hamarkadan Leónidas Plaza presidentearen aurkako gerra zuzendu zuen armadako komandanteak, jaso zituen boto gehien. 

## Instalazioak 
Bidaiarien terminal berria 2014ko urtarrilaren 14an inauguratu zuen Rafael Correa presidenteak. Terminalak 275 bidaiarirentzako edukiera du  eta urtean 250.000 kudeatu ditzake.  

Plataforma eta aire-trafikoaren kontrolerako dorre berri bat ere eraiki ziren,   eta pista 200 metro (660 oin) luzatu zen. Lan gehigarriak egin ziren errodaje-pistetan, erregai-lantegian eta beste instalazio batzuetan. Eraikuntza lanek 45 milioi dolar baino gehiago kostatu ziren  eta 17 hilabete iraun zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gure Aireportuak - Esmeraldas
* SkyVector - Carlos Concha aireportua
Erretaula anberestar

**Anberesko erretaulak** (bertako neerlanderaz *Antwerps altaarstuk*) Anberesko tailerretan esportatzeko eskala handian ekoiztu ziren erretaula flandestarrak izendatzeko erabiltzen da izen kolektiboa da. 

## Ezaugarriak 
Batez ere XVI. mendearen lehen herenean ekoiztu ziren, hegal poliptikoekin edo gabe.

Erretaula anberestarra ohikoan altzariaren erdiko atalean zurezko hainbat taillaz osatuta dago, eta batzuean taula margotu batekin edo gehiagorekin. Anberesko jatorria askotan bi esku txikirekin markatuta egoten dira. Erretaulak, oro har, estandarizazio jakin batengatik bereizten dira, hala nola dimentsioetan eta irudi talde batzuen errepikapen maiztasunean.[thumb|[Danimarka|Danimarkako Roskilde katedraleko Anberesko erretaula berantiarra, 1550-1560 ingurukoa.]]21. mendean, Anberesko erretaulen 200 adibide baino gehiago daude Europako hainbat herrialdetako eliza eta museoetan. Bruselako eta Malinasko ekoizpen-guneetan ere egin ziren esportaziorako, eta hauetarik, Bruselakoak identifikatu dira Euskal Herrikoen artean, baina ez zehazki Anbereskoak. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Nieuwdorp, Hans. *Antwerpse retabels, 15de-16de eeuw*, Antwerpen, Museum voor Religieuze Kunst, 1993.

## Kanpo estekak
Manuel Agote

**Manuel Agote Bonetxea** (1755, Getaria, Gipuzkoa - 1803, Getaria, Gipuzkoa), euskal itsasgizon eta merkatari bat izan zen. Txinako Kanton hirian Filipinetako Konpainiaren faktorian merkatal-agentea izan zen.

Gaur egun Euskal Itsas Museoan gordeak dauden egutegiak ondorengotzan laga zituen, hauetan Europa eta Asia arteko itsasbideetan izandako gertakariak aipatzen ditu, bai eta Filipinetako Konpainiaren faktorian kazotakoak ere.

Bere bizitzak azken urteak jaioterrian igaro zituen, 1800ean Getariko alkatea izanez. Urte hartan Joan Sebastian Elkano euskal itsasgizon eta herrikidearen omenezko Getariko lehen estatua kosteatu zuen.
Dar es Salaamgo artxidiozesia

**Dar es Salaamgo artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar artxidiozesia da. 1887ko azaroaren 16an ezarri zen Hegoaldeko Zanguebarko prefetura apostoliko gisa, 1902ko irailaren 15ean bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1906ko abuztuaren 10ean Dar es Salaamgo bikariotza apostolikoa izena hartu zuen eta 1953ko martxoaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Dar es Salaamen dago. Egun artzapezpikua Jude Thaddaeus Ruwa'ichi da.

## Ordinarioak 
### Hegoaldeko Zanguebarko prefektu apostolikoak 
* Bonifatius Fleschutz (1887-1891)
* Maurus Hartmann (1894-1902)

### Hegoaldeko Zanguebarko bikario apostolikoa 
* Cassian Spiß (1902-1905)

### Dar es Salaamgo bikario apostolikoak 
* Thomas Spreiter (1906-1920)
* Joseph Gabriel Zelger (1923-1929)
* Edgar Aristide Maranta (1930-1953)

### Dar es Salaamgo artzapezpikuak 
* Edgar Aristide Maranta (1953-1968)
* Laurean Rugambwa (1968-1992)
* Polycarp Pengo (1992-2019)
* Jude Thaddaeus Ruwa'ichi (2019-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* Polycarp Pengo (1990-1992)
* Jude Thaddaeus Ruwa'ichi (2018-2019)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Elias Mchonde (1956-1964)
* Method Kilaini (1999-2009)
* Salutaris Melchior Libena (2010-2012)
* Eusebius Alfred Nzigilwa (2010)
* Titus Joseph Mdoe (2013-2015)
* Stephano Lameck Musomba (2021-2025)
* Henry Mchamungu (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cambooya (Queensland)

**Cambooya**, Australiako baserri giroko udalerri bat da, Queensland estatuan.

2021ean 2.260 biztanle zituen.
Camooweal

'''''', Australiako outback eremuan dagoen herri txiki bat da, Queensland estatuan.

2021ean 236 biztanle zituen.
Cashmere (Queensland)

**Cashmere**, Australiako Moreton Bay Hiriko auzune bat da, Queensland estatuan.

2021ean 4.970 biztanle zituen.
Bagamoyoko elizbarrutia

**Bagamoyoko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 2025eko martxoaren 7an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Bagamoyon dago. Egun apezpikua Stephano Lameck Musomba da.

## Ordinarioak 
* Stephano Lameck Musomba (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chinchilla (Queensland)

**Chinchilla**, Australiako baserri giroko herri bat da, Queensland estatuan.

2021ean 7.068 biztanle zituen.

## Herritar ezagunak 
* George Miller (1945-), zinema zuzendaria.
Mahengeko elizbarrutia

**Mahengeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1964ko apirilaren 21ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Mahengen dago. Egun apezpikua Agapiti Ndorobo da.

## Ordinarioak 
* Elias Mchonde (1964-1969)
* Nikasius Kipengele (1970-1971)
* Patrick Iteka (1973-1993)
* Agapiti Ndorobo (1995-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ifakarako elizbarrutia

**Ifakarako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 2012ko urtarrilaren 14an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Ifakaran dago. Egun apezpikua Salutaris Melchior Libena da.

## Ordinarioak 
* Salutaris Melchior Libena (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Waldemar Cierpinski

**Waldemar Cierpinski** (1950eko abuztuaren 3an jaioa) Ekialdeko Alemaniako atleta ohia, bi aldiz maratoiko txapeldun olinpikoa izan zen.

## Ibilbidea 
Cierpinski Neugatterslebenen jaio zen, Ekialdeko Alemanian, 1945ean Alemaniara joan ziren guraso poloniarrengandik. Hasieran oztopo-lasterketetako korrikalaria izan zen, baina 1974an maratoira aldatzea erabaki zuen. Ia ezezaguna zen 1976ko Olinpiar Jokoetako maratoian parte hartu zuenean. Aurreko taldearekin korrika egin zuen Frank Shorter estatubatuarra 25 km-ko markaren ondoren alde egin zuen arte. Cierpinskik Shorter atzetik jarraitu zuen, ondoren aurrea hartzeko eta lasterketa 51 segundoko aldearekin irabaziz. Bere garaipena hain ustekabekoa izan zen, ezen arratsalde hartako Olinpiar Jokoetako futbol finalean, Jürgen Croy atezainak Cierpinski, "mediokritasunaren adibide bizia" zela ​​esan zuen, Ekialdeko Alemaniari Poloniaren aurka 3-1eko garaipena ematera bultzatzeko.

Track & Field News World Rankings-en, Cierpinski lehen postuan sailkatu zen maratoian 1976an eta 1980an, eta zortzigarren 1978an eta 1983an. Cierpinski Alemaniako Olinpiar Batzordeko kidea da. 2007az geroztik, Cierpinski SG WiP Goettingen 06ko ohorezko kidea da.

## Doping salaketak 
Orain ezaguna da Ekialdeko Alemaniako estatuak babestutako sistema bat erabili zuela 10.000 atletari errendimendua hobetzeko drogak emanaz 1968tik 1988ra gutxi gorabehera. Cierpinski Ekialdeko Alemaniako atletismo ikerketa fitxategietan inplikatu zuten, Werner Frankek 1990eko hamarkadaren amaieran Leipzig-eko Stasiren egoitzan aurkituta zerrenddetan.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Cooktown (Queensland)

**Cooktown**, Australiako ipar-ekialdeko kostaldeko bat da, York lurmuturraren penintsula eta Queensland estatuan.

2021ean 2.746 biztanle zituen.
Dalby (Queensland)

**Dalby**, Australiako baserri giroko udalerri bat da, Queensland estatuan.

2021ean 12.758 biztanle zituen.
Emu Park (Queensland)

**Emu Park**, Australiako ekialdeko kostaldeko udalerri bat da, Queensland estatuan.

2021ean 2.281 biztanle zituen.
Gayndah

'''''', Australiako baserri giroko herri bat da, Queensland estatuan.

2021ean 1.949 biztanle zituen.
Kenneth Colley

**Kenneth Colley** (Manchester, 1937ko abenduaren 7a – Ashford, 2025eko ekainaren 30a) ingeles aktorea izan zen.

1970eko hamarkadan hasi zuen bere ibilbidea, eta askotan lan egin zuen Ken Russell zuzendariarekin. Antzeztu zuen pertsonaiarik nabarmenenak Jesukristo, *Brianen bizitza* filmean eta Piett almirantea, *Star Wars* sailean izan ziren.

2007an *Greetings* izeneko beldurrezko filma zuzendu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Murutxiki

**Murutxiki  (***herritarrentzat: **Mutxiki*****)** punta Gipuzkoako erdialdeko mendi bat da, Murumendiko mendilerroan kokatua, Beasaingo udalerriaren lursailetan, Goierri eskualdean. 805 metroko garaiera du. Hego-mendebaldean Arrapaitz mendia du.

Ekialdeko hegaletan dagoen pagadian mendeetan zehar egur-ikatza egiteko txondorrek utzitako aztarnak ikus daitezke. 

Hegoaldeko maldan Murutxikiko iturria sortzen da, Larrarteko errekaren sorburua. Iparraldean berriz, Zilarriturri iturria dago. Iturri horren urak Ordiziak erosi zituen. 

Iparraldeko mazelan,  Erroitz errekaren goialdeko ibilgutik oso hurbil, Mari, Murumendiko Damaren kobazuloa dago. Damazulo izena jasotzen du. Murumendiko damaren kondairaren arabera, pertsonai mitologikoa bertan bizi zen.   

## Abiapuntua 
* Beasaindik, Agortatik
* Oridiziatik

## Ikus, gainera 
* Aizpurua, Xabi (2007) Argia. Murumendiko Damazuloan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oñatiko Unibertsitateko kaperako erretaula

**Oñatiko Unibertsitateko kaperako erretaula** Oñatiko Sancti Spiritus Unibertsitateko kaperako erretaula pizkundetarra da, XVI. mende erdialdekoa. Egilea, ustez, Pierre Picart eta haren eskola dira. 

## Babeslea 
Rodrigo Mercado Zuatzola oñatiar apezpikuaren babesarekin egin zen erretaula, Unibertsitatea bera bezalatsu. Bere testamentua ezaguna da, eta han bi erretaularen enkargua egin zuela argi geratzen da. Bata hau, Sancti Spiritusekoa, eta bestea Oñatiko San Migel parrokia elizan Zuatzolaren beraren kaperan eraiki zen Pietataren erretaula. Zuatzola bera beste eliza horretan dago ehortzia, hilobi monumental batean. Irudiak banaka daude zizelkatuak, ez eszenak osatzen , baina bakoitza mugimenduan ari dela dirudi, zangoak gurutzatuz, ileak eta bizarrak haizeak astinduta bezala profeta batzuen kasuan, Picartek manierismoaren zantzuak ezarri zituelarik bere lanean. Banakako eskulturez gain, erliebean egindako irudi bakarra mendekostearen eszena da. 

### Behetik gorantz 
Beheko bankuan, profeten erliebe handi batzuk daude (Isaias eta Jeremias). Armarri bat ere badago, Zuatzolari erreferentzia eginez, bi eguzkirekin, lau telamonek eta lau bertuteek lagunduta. 

Lehen gorputzean erdiko hobian San Mikelen irudia da nagusi: adierazgarritasun bizikoa da eta apainketa platereskoa dauka. San Joan Bataiatzailea eta San Lukas alde banatara, eta bankuko gainerako lau irudiak santu fundatzaileenak. eskumatara San Anbrosio eta San Agustin, eta ezkerretara San Jeronimo eta San Gregorio.  

Bigarren gorputzean, alboko kaleetan, San Marko eta San Mateo daude. Gainerako kaleetan, San Anton eta San Agustin Ebanjelioaren aldetik, eta San Blas eta San Nikolas pistolaren aldetik. Atal horrek giza irudi eta aingeru batzuk ditu amaieran, muturretan. 

Azken ataleko etxetxoak txikiagoak dira, eta berriz Zuatzola apezpikuaren armarria han bi aingeruk eutsia dago, profeta buruak ageri direla alboetan. Atikoa borobila da eta goian Aita Betikoa dago, serafinez inguraturik. Alboetan buru batzuk, eta baita aingeru biluzi batzuk ere hobi txikietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcus Gjøe Rosenkrantz

**Marcus Gjøe Rosenkrantz** (Vigvoll, 1762ko urtarrilaren 25a – Christiania, 1838ko maiatzaren 11) norvegiar politikaria izan zen. Norvegiako lehendabiziko ministroa izan zen 1814tik 1815era.

1776tik 1780ra Christianiako Matematikako Errege Eskola Militarrean ikasi zuen eta 1781etik 1784ra Kopenhageko Unibertsitatean Zuzenbidea. Ondoren, aholkularia izan zen Norvegiako hainbat auzitegitan.

1786an etxe bat erosi zuen Frederikshavenen eta 1796an Maren Juel milioidunarekin ezkondu zen.

Rosenkratz 1814ko gertakarien ondoren Norvegiaren etorkizunari buruzko eztabaidetan parte hartu zutenetako bat izan zen. 1814tik 1815era Norvegiako lehendabiziko ministro izan zen eta 1818tik 1820ra eta 1824tik 1829ra diputatu izan zen stortingean.
Donita Sparks

**Donita Sparks** (Chicago, 1963) estatubatuar rock abeslaria, gitarrista eta konpositorea da.

## Ibilbidea 
22 urte zituela, Los Angelesen bizi zen, eta, 1985ean, Suzi Gardnerrekin batera, L7 emakumezkoen punk rock taldea sortu zuen, Riot Grrrl mugimendukoa eta bere garaian grunge barruan sailkatua. 2000n desegin ziren; guztira estudioko sei album atera zituzten, bilduma eta zuzenekoez gain.

2008an, *Transmiticate* agertu zen, bere bakarkako lehen albuma eta 'Donita Sparks & The Stellar moments' akreditatua.

L7ren garaitik mugimendu feministarekin eta beste kultur mugimendu aurrerakoiekin harremanetan sartu zen. 1991n, L7-k Rock for Choice (Rocka, erabakitzeko) lehen kontzertua antolatu zuen. Haren irabaziak Pro-elección mugimenduetara joan ziren, eta, L7-z gain, Nirvana, Hole eta Sister Double Happiness aritu ziren.  2006ko uztailetik, The spine I'm in izeneko asteroko sarrera idazten du www.firedoglake.com blogean.

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Transmiticate* (SparksFly Records, 2008).

### L7rekin 
* *L7* (Epitaph Records, 1988)
* *Smell the Magic* (Sub Pop, 1990)
* *Bricks Are Heavy* (Slash Records, 1992)
* *Hungry for Stink* (Slash Records, 1994)
* *The Beauty Process: Triple Platinum* (Slash Records, 1997)
* *Live: Omaha To Osaka* (Man's Ruin Records, 1998)
* *Slap-Happy* (Wax Tadpole Records, 1999)
* *The Slash Years* (Slash Records, 2000)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Donita Sparksen webgune ofiziala.
* Donita Sparks-en webgune ofiziala mySpacen.
* L7ren web orri ofiziala.
* L7 webgune ofiziala mySpace-n.
Bi Kidude

**Fatuma binti Baraka** (&lrm; Zanzibar,  &ndash; *ib.*, 2013ko apirilaren 17a), **Bi Kidude** deitua, Tanzaniako Taarab abeslaria izan zen. Taraab eta Unyago musikaren erregina ukaezina da, eta Siti binti Saaden babespekoa ere bada. Kidude Bi Mfagimaringo herrian jaio zen, Zanzibar kolonialeko koko-saltzaile baten alaba zen. Bere jaiotzaren data zehatza ezezaguna da, bere bizitzaren historia gehiena ez dago berretsita, estatus ia mitikoa emanez horrela.

2005ean, Bi Kidudek WOMEX prestigiozko saria jaso zuen, Zanzibarren musikari eta kulturari egindako ekarpen nabarmenagatik. 2013ko apirilaren 17an hil zen.

## Ikus, gainera 
* Taraab

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bi Kidude Honored with World Music Award
* The Venerable Queen of Taarab and Unyago
* As Old As My Tongue: the myth and life of Bi Kidude documentary film on Bi Kidude.
* Biographic Notes
* Zenbait ohar (An interview)
Esperanza Mariño

**Esperanza Mariño Dávila** (Santiago de Compostela, 1963ko apirilaren 15a) Galiziako saiakera idazlea eta itzultzailea da.

## Ibilbidea 
Galiziar-portugaldar filologian lizentziatu zen Santiagoko Unibertsitatean, eta, ordutik, bigarren hezkuntzako hainbat institututan aritu da irakasle.

Ikertzaile gisa, hizkuntzari, literaturari eta literatur kritikari buruzko artikuluak argitaratu ditu zenbait aldizkaritan, hala nola *Festa da Palabra Silenciada, Revista de idiomas y literatura catalana, gallega y vasca* (UNEDekoa),  *Dorna* e *A Freita* (*Mesa prá Defensa del Galego de Asturias*). Hainbat kongresu, jardunaldi eta topaketetan ere parte hartu izan du, Galizian eta Galiziatik kanpo. Laurogeita hamarreko hamarkadan, Fédération Européenne des Maisons de Pays-eko (Europako hizkuntza eta kultura gutxituen defentsan) ordezkari galiziarra izan zen. *Lletres Asturianes* eta *Lliteratura* aldizkarietan ere kolaboratu izan du.

## Obrak 
### Talde-lanak 
* *Eduardo Blanco Amor* (1988), con María Jesús García Otero y María Rosario Tubío Fajardo, Boiro Concello D.L.
* *Coroa literaria para Roberto Blanco Torres contra a súa morte* (1999), con Roberto Blanco Torres, Xesús Alonso Montero y Xosé M. Salgado, Ediciós do Castro
* *Homenaxe dos poetas galegos a Federico García Lorca contra a súa morte* (2006), con Xesús Alonso Montero, Edicións Xerais de Galicia
* *A Coruña á luz das letras* (2008), con varios autores, A Coruña Trifolium
* *Homenaxe a Uxío Novoneyra* (2010), con varios autores, Rei Zentolo, D.L.

### Edizioak 
* *Da emigración* (1936, facsimil edizioan 1993), Antonio Paz Míguez, Concello da Pobra do Caramiñal
* *A vida sempre e sobre todo* (2001), Crisanto Veiguela
* *Dicionario María Mariño* (2007), TresCtres Editores
* *"Dicionario" Uxío Novoneyra* (2010), TresCtres Editores

### Itzulpenak 
* *Historia universal de Paniceiros* (*Hestoria universal de Paniceiros*) (2008), Xuan Bello, Edicions Positions, asturiarretik galiziarrera
* *Os nomes da terra* (*Los nomes de la tierra*) (2010), Xuan Bellorena, Edicions Positions, asturiarretik galiziarrera.
* *Avó Ismail* (*Güelu Ismail*) (2011), Esther Prieto, Sotelo Blanco D.L., asturieratik galizierara

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Esperanza Mariño en Asociación de Escritores en Lingua Gallega
Harry Vos

**Henry Antonie "Harry" Vos** (Haga, 1946ko irailaren 4a – Delft, 2010eko maiatzaren 19a) herbeheretar futbolaria izan zen, atzelari postuan aritzen zena.

Herbehereetako ADO Den Haag, PSV Eindhoven eta Feyenoord Rotterdam taldeetan aritu zen 1965 eta 1977 artean.

1974ko Munduko Futbol Txapelketarako hautatu zuten Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin, baina ez zuen partidarik jokatu.

## Palmaresa 
;ADO De Haag
* Herbehereetako futbol kopa: 1967–68
;Feijenoord
* Herbehereetako futbol liga: 1973–74
* UEFAko Kopa: 1973–74
;Herbehereak
* Munduko Futbol Txapelketa: 1974, txapeldunordea
Left 4 Dead

***Left 4 Dead*** 2008ko lehen pertsonan jokatzen den tiro joko bat da, Valve South-ek garatua eta Valveko argitaratua. Jatorriz Windows eta Xbox 360rako kaleratu zen 2008ko azaroan eta MacOS Xrako 2010eko urrian, eta Left 4 Dead serieko lehen titulua da. Estatu Batuetako ekialdeko kostaldean zonbi agerraldi baten ondoren girotua, jokoak bere lau protagonistak, "Biziraunak" izenekoak, kutsatutakoen horden aurka jartzen ditu.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (ingelesez)
Errodaje-pista

[thumb|[Kanada|Kanadako Toronto City Centre aireportuan errodaje-pista.]]
Aireportu baten azpiegituran, **errodaje-pista** terminaletatik eta hangarren eremuetatik lurreratze-pistara eta alderantziz iristeko bideetako bat da. Herrialdearen arabera, elementu berak izendatzeko terminologia asko aldatzen da, eta horregatik jasotzen ditu hainbeste izen. Gehienetan asfaltoz edo hormigoiz zolatuta egoten dira, nahiz eta aerodromo txikienek eta garrantzi gutxiagokoek legarra edo belarra erabiltzen duten batzuetan.

## Eginkizunak 
Trafiko handiko aireportuetan, lurreratze-pistarekiko paraleloa den pista bat eraikitzen da (Latinoamerikako herrialde batzuetan "pista de carreteo" izenez ezagutzen dena), aireratzen diren hegazkinek zein lurreratzen direnek pista beharrik gabe har ez dezaten (terminalera bidean, lurreratu ondoren, edo pistaren burura bidean, aireratu aurretik). Hau da, errodaje-pista batekin, hegazkinek, lurreratu ondoren, lurreratze-pistatik atera daitezke, abiadura ia mantsotu gabe, eta terminalerantz joan, lurreratze-pistatik kanpo. Hala, beste hegazkin batzuek ere erabil dezakete pista une horretan. Horri esker, pistarekin lor daitekeen kapazitatea (eragiketa kopuru osoa) handitu daiteke. Pisten ahalmena are gehiago hobetzeko, pistako irteera azkarretatik eraiki ohi dira (errodaje-pistarantz), hegazkinak lurreratze-pistatik errodaje-pistarantz atera daitezen abiadura handiagoan. Horri esker, hegazkinak pista azkarrago husten du, beste batzuek denbora laburragoan lur har dezaten ahalbidetuz. Aerodromoak lurreratzeko pistarekiko paraleloa den errodaje-pistarik ez badu, azken honek, bere buruetan zabaltzeak eskatuko ditu hegazkinek buelta eman ahal izateko.
[eskuinera|thumb|[Helsinki|Helsinkiko Vantaa aireportua, 33. pista eta dagokion errodaje-pista.]]

## Seinaleztapena 
Gaueko operazioetarako, errodaje-pistak normalean argi urdinez inguratzen dira, lurreratze pista baten argi zurietatik bereizteko. Nahiz eta aireportu handienetan, oro har, energia aurrezteko asmoz, baliza urdinen ordez islagailuak jartzea izaten da joera, eta baliza berdeak jartzea erdiko lerroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haizetakoaren fenomenoa

[thumb|[Intsektu|Intsektuak auto baten haizetakoan zapaldurik.]]
**Haizetakoaren fenomeno**a pertsonek, egun, beren autoen haizetakoan aurreko hamarkadan edo hamarkadetan baino intsektu gutxiago zapaldurik ikusten dutenaren pertzepzioa edo behaketa anekdotikoa da. Efektu edo fenomeno hau intsektuen ugaritasunaren gainbehera globalarekin lotu izan da.

## Historia 
2000ko hamarkadan dagoeneko auto gidarien behaketa arrunta bihurtu zen beren autoen haizetakoa lehen baino askoz gutxiago garbitu behar zutela intsektu zapalduen kopuru txikiagoaren ondorioz.

Royal Society for the Protection of Birds-ek 2004-ean britaniar gidariei beren ibilgailuaren matrikulan PVC-ko geruza bat ipini zezatela eskatu zien haien bidaietan zapaltzen zituzten intsektuen kopurua zenbatu ahal izateko. S*plat-o-meter* ("zapalmetro") honek estimatu zuen ibilitako 5 milia bakoitzeko intsektu bat zapaldu zela, haizetakoaren fenomenoaren inguruan egindako datu gutxiren artean garrantzitsuenetako bat bilakatuz. Ikerketa honek, konparaketarako datu historikorik ez izan arren, informatu egin zuen partehartzaileak harrituta zeudela PVC-ko tranpa horietan hain intsektu kopuru txikia zapalduta ikusteagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horzdun (arkeologia)

[thumb|In situ aurkitutako horzduna Argentinako [Santa Cruz probintzia|Santa Cruz probintziako  Puerto Deseadotik gertu]]
**Horzduna** harri-printza bat tailatuz egiten den Paelolitoko tresna da, sorbatzean, koskak dituenak, eta koska eta koska artean, puntak, hortzak bezala.  Kamerrak eta Horzduna garrantzi handia dute Moustier aldian, garai hartako industria litikoan usu agertzen baitira. Printza edo ijelki batek ertz batean edo gehiagotan hozka bat badu kamerra deritzo. Ertz batean edo gehiagotan hozka saila duenean, berriz, horzduna (dentikulatua).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «El Mesolítico de Muescas y Denticulados en la Península Ibérica». *Canal UNED*
* «Deticulado» *Museo Arqueológico Nacional, MAN*. CER.es
Morogoroko elizbarrutia

**Morogoroko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1906ko maiatzaren 11n ezarri zen Erdialdeko Zanguebarko bikariotza apostoliko gisa, urte bereko abenduaren 21ean Bagamoyoko bikariotza apostolikoa izena hartu zuen eta 1953ko martxoaren 25ean elizbarruti mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Morogoron dago. Egun apezpikua Lazarus Vitalis Msimbe da.

## Ordinarioak 
### Erdialdeko Zanguebarko bikario apostolikoa 
* François-Xavier Vogt (1906)

### Bagamoyoko bikario apostolikoak 
* François-Xavier Vogt (1906-1923)
* Bartholomew Stanley Wilson (1924-1933)
* Bernardo Gerardo Hilhorst (1934-1953)

### Morogoroko apezpikuak 
* Bernardo Gerardo Hilhorst (1953-1954)
* Herman Jan van Elswijk (1954-1966)
* Adriani Mkoba (1966-1992)
* Telesphore Richard Mkude (1993-2020)
* Lazarus Vitalis Msimbe (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tangako elizbarrutia

**Tangako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1950eko apirilaren 18an ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1958ko otsailaren 24an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Tangan dago. Egun apezpikua Thomas John Kiangio da.

## Ordinarioak 
### Tangako prefektu apostolikoa 
* Eugène Cornelius Arthurs (1950-1958)

### Tangako apezpikuak 
* Eugène Cornelius Arthurs (1958-1969)
* Maurus Gervase Komba (1969-1988)
* Telesphore Richard Mkude (1988-1993)
* Anthony Mathias Banzi (1994-2020)
* Thomas John Kiangio (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zanzibarko elizbarrutia

**Zanzibarko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1964ko abenduaren 12an ezarri zen Zanzibar eta Pembako administrazio apostoliko gisa eta 1980ko martxoaren 28an elizbarruti mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza Zanzibarren dago. Egun apezpikua Augustine Ndeliakyama Shao da.

## Ordinarioak 
### Zanzibar eta Pembako administratzaile apostolikoak 
* Edgar Aristide Maranta (1964-1966)
* Joseph Sipendi (1966-1968)
* Adriani Mkoba (1968-1973)
* Bernard Martin Ngaviliau (1973-1980)

### Zanzibarko apezpikuak 
* Bernard Ngaviliau (1980-1996)
* Augustine Ndeliakyama Shao (1996-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dodomako artxidiozesia

**Dodomako artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar artxidiozesia da. 1935eko urtarrilaren 28an ezarri zen prefetura apostoliko gisa, 1951ko maiatzaren 10ean bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1953ko martxoaren 25ean elizbarruti mailara eta 2014ko azaroaren 6an artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Dodoman dago. Egun artzapezpikua Beatus Kinyaiya da.

## Ordinarioak 
### Dodomako prefektu apostolikoa 
* Stanislao dell’Addolorata (1937-1941)

### Dodomako bikario apostolikoa 
* Anthony Jeremiah Pesce (1951-1953)

### Dodomako apezpikuak 
* Anthony Jeremiah Pesce (1953-1971)
* Matthias Joseph Isuja (1972-2005)
* Jude Thaddaeus Ruwa'ichi (2005-2010)
* Gervas John Mwasikwabhila Nyaisonga (2011-2014)

### Dodomako artzapezpikua 
* Beatus Kinyaiya (2014-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Wilbroad Henry Kibozi (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kondoako elizbarrutia

**Kondoako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 2011ko martxoaren 12an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kondoan dago. Egun apezpikua Bernardin Mfumbusa da.

## Ordinarioak 
* Bernardin Mfumbusa (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Singidako elizbarrutia

**Singidako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1972ko martxoaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Singidan dago. Egun apezpikua Edward Elias Mapunda da.

## Ordinarioak 
* Bernard Mabula (1972-1999)
* Desiderius Rwoma (1999-2013)
* Edward Elias Mapunda (2015-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Calvas kantonamendua

**Calvas** Ekuadorko Loja probintziako kantonamendu bat da, probintziaren hegoaldean dagoena, iparraldean Paltas eta Gonzanamárekin, ekialdean Quilanga eta Espíndolarekin, hegoaldean Perurekin eta mendebaldean Sozorangarekin mugakidea. 851,2 km² -ko azalera du, 1.932 m-ko altueran. Biztanleria osoa 26.042koa da, eta kantonamenduko hiriburua Cariamanga da.

## Demografia 
* Mestizoak %95,9
* Zuriak %2,2
* Afro-ekuadortar %1,2
* Bertakoak %0,4
* Montubioak %0,3
* Beste batzuk % 0,1

## Turismoa 
* Ahuaca muinoa - 2.463 m-ko altuera du, bi gailurrez osatuta dago. 2.454 metroan gurutze bat jarri da tokiko fedearen ikur gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mbeyako artxidiozesia

**Mbeyako artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar artxidiozesia da. 1932ko uztailaren 18an ezarri zen Tukuyuko *sui iuris* misio gisa, 1938ko martxoaren 29an prefetura apostoliko mailara igo zen, 1949ko uztailaren 14an Mbeyako bikariotza apostoliko egin zen, 1953ko martxoaren 25ean elizbarruti mailara igo zen eta 2018ko abenduaren 21ean artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Mbeyan dago. Egun artzapezpikua Gervas John Mwasikwabhila Nyaisonga da.

## Ordinarioak 
### Tukuyuko *sui iuris* misioko nagusia 
* Max Theodor Franz Donders (1932-1938)

### Tukuyuko prefektu apostolikoak 
* Ludovico Haag (1938-1947)
* Anthony van Oorschoot (1947-1949)

### Mbeyako bikario apostolikoa 
* Anthony van Oorschoot (1949-1953)

### Mbeyako apezpikuak 
* Anthony van Oorschoot (1953-1964)
* James Dominic Sangu (1966-1996)
* Evaristo Marc Chengula (1996-2018)

### Mbeyako artzapezpikua 
* Gervas John Mwasikwabhila Nyaisonga (2018-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Godfrey Jackson Mwasekaga (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mafingako elizbarrutia

**Mafingako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 2023ko abenduaren 22an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Mafingan dago. Egun apezpikua Vincent Cosmas Mwagala da.

## Ordinarioak 
* Vincent Cosmas Mwagala (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Virginiako Estatuko Kapitolioa

**Mendebaldeko Virginiako Estatuko Kapitolioa**, , AEBetako Charleston hiriburuan dagoen estatu gobernuaren egoitza da.

1932an inauguratu zen eta Cass Gilbert arkitektoak diseinatu zuen.
Iringako elizbarrutia

**Iringako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1922ko martxoaren 3an ezarri zen prefetura apostoliko gisa, 1948ko urtarrilaren 8an bikariotza apostoliko mailara igo zen eta 1953ko martxoaren 25ean elizbarruti mailara. Apezpikuaren egoitza Iringan dago. Egun apezpikua Romanus Elamu Mihali da.

## Ordinarioak 
### Iringako prefektu apostolikoak 
* Francesco Cagliero (1922-1935)
* Attilio Beltramino (1936-1948)

### Iringako bikario apostolikoa 
* Attilio Beltramino (1948-1953)

### Iringako apezpikuak 
* Attilio Beltramino (1953-1965)
* Mario Epifanio Abdallah Mgulunde (1969-1985)
* Norbert Wendelin Mtega (1985-1992)
* Tarcisius Ngalalekumtwa (1992-2025)
* Romanus Elamu Mihali (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sumbawangako elizbarrutia

**Sumbawangako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar elizbarrutia da. 1880ko irailaren 27an ezarri zen Tanganyikako bikariotza apostoliko gisa, 1946ko maiatzaren 10ean Karemako bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1953ko martxoaren 25ean elizbarruti mailara igo zen eta 1969ko urriaren 24an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Sumbawangan dago. Egun apezpikua Beatus Christian Urassa da.

## Ordinarioak 
### Tanganyikako bikario apostolikoak 
* Jean-Baptiste-Frézal Charbonnier (1887-1888)
* Léonce Bridoux (1888-1890)
* Adolphe Le Chaptois (1891-1917)
* Joseph-Marie Birraux (1920-1936)
* Jan Cornelius van Sambeek (1936-1947)

### Karemako bikario apostolikoa 
* James Holmes-Siedle (1946-1953)

### Karemako apezpikuak 
* James Holmes-Siedle (1953-1958)
* Charles Msakila (1958-1969)

### Sumbawangako apezpikuak 
* Charles Msakila (1969-1994)
* Damian Kyaruzi (1997-2018)
* Beatus Christian Urassa (2018-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mwanzako artxidiozesia

**Mwanzako artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren tanzaniar artxidiozesia da. 1894ko uztailaren 13an ezarri zen Hegoaldeko Victoria Nyanzako bikariotza apostoliko gisa, 1915eko urtarrilaren 15ean Victoria Nyanzako bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1929ko apirilaren 10ean Mwanzako bikariotza apostolikoa, 1953ko martxoaren 25ean elizbarruti mailara igo zen eta 1987ko azaroaren 18an artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Mwanzan dago. Egun artzapezpikua Renatus Leonard Nkwande da.

## Ordinarioak 
### Hegoaldeko Victoria Nyanzako bikario apostolikoak 
* Jean-Joseph Hirth (1894-1912)
* Joseph Franciskus Marie Sweens (1912-1915)

### Victoria Nyanzako bikario apostolikoa 
* Joseph Franciskus Marie Sweens (1915-1928)

### Mwanzako bikario apostolikoak 
* Antoon Oomen (1929-1950)
* Joseph Blomjous (1950-1953)

### Mwanzako apezpikuak 
* Joseph Blomjous (1953-1965)
* Renatus Lwamosa Butibubage (1966-1987)

### Mwanzako artzapezpikuak 
* Anthony Mayala (1987-2009)
* Jude Thaddaeus Ruwa'ichi (2010-2018)
* Renatus Leonard Nkwande (2019-)

## Bikario apostoliko lagunkidea 
* Joseph Franciskus Marie Sweens (1910-1912)

## Apezpiku laguntzailea 
* Renatus Lwamosa Butibubage (1959-1965)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Futanari

thumb|Futanariaren bi aldaera: bata barrabilduna (eskuinekoa) eta bestea barrabilik gabea (ezkerrekoa), biek bularrak, zakila eta bulba dituztela.
***Futanari*** japonierazko hitzak hermafrodita esan nahi du eta androginiari esateko erabiltzen da.

Terminoa Japoniatik kanpo hedatu da erogearen, mangaren eta animearen genero pornografiko bat izendatzeko, zeinean pertsonaiek emakumezkoen eta gizonezkoen sexu ezaugarri primario biak dituzten. Hala ere, gaur egungo hizkeran, emakumezkoen eta gizonezkoen genital biak dituzten emakumezko pertsonaiei egiten die aipamen gehienbat. Sarri askotan terminoa ***futa*** gisa laburtzen da eta laburdura hau lan hauek izendatzeko ere erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Hebel (Queensland)

**Hebel**, Australiako baserri giroko herri txiki bat da, Queensland estatuan.

2021ean 62 biztanle zituen.
Fall (2022ko filma)

***Fall*** () 2022ko Scott Mann inngeles zinema zuzendariaren biziraupen-thrillerra da.

## Sinopsia 
Becky eta Hunter eskalatzaileak dira filmeko protagonistak. Bi lagunek 610 metro baino gehiagoko altueran dagoen irrati-dorre batera igo eta abentura bat bizitzea erabakitzen dute. Behin gailurrean daudela, jaisteko eskailera apurtzen da, eta ahal duten guztia egin beharko dute bizirik irauteko.

## Aktoreak 
* Grace Caroline Currey : Becky Connor
* Virginia Gardner : Shiloh Hunter
* Mason Gooding : Dan Connor
* Jeffrey Dean Morgan : James Conner
* Julia Pace Mitchell : zerbitzaria
* Jasper Cole : Steve

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montubio

thumb| "Tostada" bat, Montubioen txano tradizionala
**Montubio** Ekuadorreko kostaldeko landa-eremuko mestizoak izendatzeko erabiltzen den terminoa da.  Montubioek herrialdeko biztanleriaren % 7,4 osatzen dute eta gobernuak etnia bereizi gisa aitortu zituen 2001eko udaberrian, gose greba luzeak barne hartzen zituzten protesten ondoren. **Ekuadorreko Kostaldeko eta  Litoral Eskualdeko Eremu Subtropikaletako Montubio Herriaren Garapenerako Kontseiluari** (**CODEPMOC**) estatus ofiziala eta gobernuaren finantzaketa eman zitzaizkion.

Montubiotarrak abeltzaintzagatik, rodeoengatik, matxeteengatik eta jantzi bereizgarriengatik dira ezagunak (jatorriz Montecristin egindako Panama kapelak barne). Ekuadorko literaturan, Alfredo Pareja Diezcanseco eleberrigileak eta "Guayaquil Taldeak" "bertako kostaldeko leinu pertsonaia" gisa idatzi dituzte Montubioak: Demetrio Aguilera Malta, Enrique Gil Gilberto eta Joaquín Gallegos Lara. Jenny Estradak *El Montubio – un forjador de identidad* (1996) filmean ere grabatu dituzte, Teodoro Crespo *El Montuvio: Centro de la Colonización* (1959, 2. Edizioa), eta José de la Cuadrak *El Montuvio Ecuatoriano* (1937). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montecristi (Ekuador)

**Montecristi** Ekuadorreko Manabí probintziako hiri bat da eta Montecristi kantonamenduko hiriburua da.

Montecristi espainiar konkistaren lehen urteetan sortu zen, ziurrenik 1536 eta 1537 artean, Mantako biztanleek beren herria utzi zutenean, piraten erasoetatik ihesi. Lehenengo biztanleen artean "Criste" izeneko gizon bat agertzen da, mendiaren tontorrean bere etxea eraiki zuena, beraz, uste da lekuak Montecriste izena hartu zuela, geroago, idioma errazteko, Montecristi izena hartu zuena.

2022ko erroldaren arabera, Montecristik 71.066 biztanle zituen.

Herria Panama kapelen ekoizpenagatik da ezaguna, eta kalitate onenari *montecristi superfina* izena eman zaio.

Montecristi Eloy Alfaro Delgadoren (1842ko ekainaren 25a - 1912ko urtarrilaren 28a) jaioterria da, 1895etik 1901era eta 1906tik 1911ra Ekuadorreko presidentea eta Ekuadorreko Iraultza Liberaleko buruzagia izan zena. Hori dela eta, Montecristi hautatu zuen Ekuadorreko Batzar Konstituziogileak 2007an Ekuadorreko 2008ko Konstituzioaren itunetarako egoitza gisa.

## Klima 
Montecristik basamortuko klima idorra du (Köppen: *BWh*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sitios turísticos de Montecristi
* Municipalidad de Montecristi (archived)

## Iturriak 
* Manabi.gob.ec: Montecristi (kantonamendua eta hiria)
* Montecristi.gob.ec: Historia
* Montecuadorhats.com: Montecristi
* Enciclopedia del Ecuador: Montecristi
* AME.gob.ec (Associación de Municipalides Ecuadorianas): Montecristi, Cuna de Alfaro
* Gobierno de México: Secretaría de Cultura: Prensa - Montecristi: un sombrero con denominación de origen
* Ayuntamiento Montecristi: Historia
Saraguro

**Saraguro** (ere **Sarakuru**) Ekuadorreko Loja probintziako Saraguro kantonamenduko parrokia eta hiriburua da. Saraguro parrokiak 75,85 kilometro karratuko azalera du . Parrokiako biztanleria 7.346tik 2001ean 9.045era igo zen 2010ean. Saraguro herriak 3.124 biztanle zituen 2001ean eta 4.031 2010ean, eta 2.719 m-ko altitudea. 

Saraguro Ekuadorreko hegoaldeko goi-ordokietan bizi den Kitxua nazioko herri indigena bat da. Saraguro herri eta kantonamenduko biztanleriaren eta kulturaren osagai garrantzitsua dira, eta beste biztanle talde garrantzitsu bat *mestizoak* dira.  Gizonezkoen janzkera pontxoek eta puntu beltzak zituzten kapel zuriek (garai hartan, ardi-artilezko kapel zabalak erabiltzen zituzten) eta alpargatek bereizten dute; eta emakumezkoen artean, anakoak eta kolore bereko xalak.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juho Vennola

**Juho Heikki Vennola** (Oulu, 1872ko ekainaren 19a – Helsinki, 1938ko abenduaren 3a) finlandiar politikaria izan zen, Finlandiako lehen ministroa 1919tik 1920ra eta 1921etik 1922ra.

Ekonomia irakaslea izan zen Helsinkiko Unibertsitatean eta politikan Alderdi Progresista Nazionaleko kidea eta Finlandiako Parlamentuko kidea 1919tik 1930era. 1920an Finlandia eta Errusiaren arteko Tartuko Bake Itunean parte hartu zuen. Merkataritza eta Industria ministroa (1919), Kanpo Arazoetakoa (1922-1924) eta Finantza ministroa (1930-1931) izan zen.

Bi aldiz izan zen lehen ministro. Lehenengoa 1919tik 1920ra eta bigarrena 1921etik 1922ra. Gainera, jarduneko lehen ministroa izan zen 1931ko otsailetik martxora, Pehr Evind Svinhufvuren bigarren gobernuan.
Francisco Abarca

**Francisco Abarca Gutiérrez de Cossio** (Santander, 1748 – Lima, XIX. mendea) espainiar katedradun eta inkisidorea izan zen.

## Biografia 
Jaioterrian hasi zituen ikasketak, frantziskotarren ikastetxean, Oñatiko Unibertsitatean sartzeko. Teologian lizentziatu eta 1774an apaiztu zen.

*Instituta* edo erromatar zuzenbidearen katedra zuzendu zuen Oñatiko Unibertsitatean, eta ondoren errektore aukeratu zuten. 1779an inkisidore fiskal izendatu zuten Logroñon eta Liman.

1789an, Karlos IV.aren koroatzea zela eta, zeremonietako buru izan zen. 1798an, inkisidore lanak Trujilloko kalonjeari, José Ruiz Sobrinori eta, ondoren, Pedro de Zaldueguiri eskuordetu zizkien.

1803an, Convictorio de San Carlosen panegiriko bat idatzi zuen, bere osasun egoera delikatua ikusita. Hamar urte geroago, Ofizio Santuko Auzitegitik kendu zuten. 1816an erretiroa hartu zuen. San Markos Unibertsitatearen erreforma orokorrari buruzko txostena aurkeztu zion Pezuela erregeordeari.

Karlos III.aren Ordena jaso zuen eta Indietako Kontseiluko ohorezko kide izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torrecilla

**Torrecilla** izenak hainbat adiera du:

## Toponimoak 
* **Torrecilla en Cameros**, Errioxako udalerria.
* **Torrecilla sobre Alesanco**, Errioxako udalerria.
* **Torrecilla del Monte**, Burgosko udalerria.
* **Torrecilla de la Abadesa**, Valladolideko udalerria.
* **Torrecilla de la Orden**, Valladolideko udalerria.
* **Torrecilla de la Torre**, Valladolideko udalerria.
* **Torrecilla del Pinar**, Segoviako udalerria.
* **Torrecilla de Alcañiz**, Teruelgo udalerria.
* **Torrecilla del Rebollar**, Teruelgo udalerria.
* **Torrecilla de la Jara**, Toledoko udalerria.
* **Torrecilla de los Ángeles**, Cacereseko udalerria.
* **Torreziella**, Arabako herri hustua, 1025. urteko Donemiliagako goldean aipatua, Ossingani barrutian.

### Beste:
Corella, Tulebras eta Cascante herrien inguruetan Torrecilla izeneko zenbait toki ere badaude. (Ikus: EODA)

## Mausoleoak 
* Torrecilla mausoleoa.

## Pertsonen deitura 
* José Torrecilla Iturmendi, nafar kronikagilea, kazetaria, idazlea.
* Virginia Torrecilla, Atlético de Madrideko futbol jokalaria.
Ama Birjinaren eta Haurraren poliptikoa (Albi)

**Ama Birjinaren eta Haurraren poliptikoa** Albiko katedralean (Okzitania) gordetzen den erretaula poliptiko bat da, margolanez osatua eta marko urreztatuetan.

## Ezaugarriak 
Sienako eskolaren estiloa duen erretaula italiar bat da, 1345. urtean datatu dena. Jabetza pribatukoa zen eta hiritar baten dohaintzaren bidez iritsi zen Albiko katedralera 1897. urtean.

Erdigunean, Madonna bat ageri da, eta horrek ematen dio izena poliptikoari. Haren gainean, Gurutziltzaketa. Ezker eskuin diren panel bikoitzetan, goikoek Andre Mariaren bizitza ilustratzen dute, eta behekoek Jesusenak. 
[erdian|thumb|440x440px|Mariaren paneletako bat, [Lokartzea|Lokartzearekin.]] 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Corrionero Ruano

**Antonio Corrionero Ruano** (Babilafuente,  – Salamanca, 1633ko apirilaren 4a) espainiar elizgizon eta legelaria izan zen.

## Biografia 
Alfontso Corrioneroren eta Isabel Ruanoren semea, Salamancako behe-mobleziakoak, elizgizonen familia emankor batetik zetorren: osaba Antonio Almeriako gotzaina eta Trentoko Kontzilioko laguntzailea izan zen, anaia Juan Cataniako gotzaina eta anaia Alonso Medinako artzedianoa. Salamancako Unibertsitatean zuzenbide zibil eta kanonikoa ikasi zuen, eta Oñatikoan graduatu zen bietatik. Bertan, kanonen katedra bat izan zuen hiru urtez; Valladolideko Santa Cruz Ikastetxe Nagusian bere prestakuntza handitu zuen, eta han ere katedraduna izan zen beste bederatzi urtez. Hueteko Mesedeetako monasterioan egonaldi labur bat egin ondoren, Juan Fernández Vadillo Cuencako gotzainaren hornitzaile eta bikario nagusi izendatu zuten.

Albako dukea zen Antonio Álvarez de Toledo Beaumonten aurkako prozesuan epaile gisa jardun izanak, zeinak Per Afán de Ribera  Alcalako dukearen alaba Iñigo López de Mendoza Infantadoaren dukearekin ezkontzeko utzi baitzuen, epailetzan ondorengo igoerak egiteko bultzada eman zion. Granadako Errege Kantzelaritzaren, Valladolidekoaren, Medina del Campoko Ofizio Santuaren aholkulariaren eta Sevillako Graduen Errege Auzitegiaren presidentea izan zen hamaika urtez. Filipe III.ak Kanarietako Elizbarrutiko gotzaindegiari aurkeztu zion 1614an,

1633an hil zen, eta Salamancako katedral berrian berak sortutako Egiaren Andre Mariaren kaperan lurperatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isisford (Queensland)

**Isisford**, Australiako baserri giroko herri bat da, Queensland estatuan.

2021ean 218 biztanle zituen.