open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monsieur Fourcade

***Monsieur Fourcade***, euskaraz ***Fourcade jauna*** Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1889an egindako margolana da. Kartoi gaineko pastelez egina dago.

## Azterketa 
Margolanean agertzen den pertsona Henri Fourcade bankaria da, Toulouse-Lautrecen lagun urkoa; hori ikusteko margolanaren eskuineko goiko partean irakurtzen den eskaintza besterik ez da behar: "Nire Fourcade lagun onari, 89.HLautrec". Fourcade modelo gisa beste ikatz-ziriaz egidako marrazkia ezagutzen da.

Irudia Pariseko gaueko giroan kokatuta dago, etxe barruko festa-giro batean. Protagonista kenduta, ikusten diren bost pertsonak mozorrotuta dirudite. Koloreen ugaritasunak horrelako giroa islatzen du ere bai.

Erabilitako pitzelkadak arinak eta askatuak dira, marra gutxiz; horren ondorioz pertsonen irudiek itzalak dirudite. Fourcade eta antzean ikusten den begi-mozorroko emakumea dira nolabait salbuespena, zehaztasun gehiago erakusten baitute. Gainontzeko pertsonaiak oso eskematikoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Transferentzia (psikoanalisia)

**Transferentzia** psikoanalisiaren bidezko terapian, eriak bere haurtzaroan inguruko pertsona nagusiekiko (aita, ama, etab.) zituen sentimenduak psikoanalistarengana zuzentzean datzan prozesua da. Transferentzia *positiboa* ala *negatiboa* izan daiteke, adierazitako sentimendu horiek maitasunezkoak ala etsaitasunezkoak diren neurrian. Freudentzat transferentzia terapiaren gune garrantzitsuena da, zeren eta haurtzaroko gatazka berritze eta eguneratze hori eriaren neurosiaren adierazpen zuzenena baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Senegalgo eskualdeak

**Senegalgo eskualdeak** lehen mailako unitateak dira Senegalen banaketa administratiboan. 2008tik aurrera, herrialdea 14 eskualdetan () banaturik dago. Bakoitzaren administrazioa Eskualde Kontseiluaren () esku dago.

eskuinera|450px|Senegalgo eskualdeak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Transduktore

**Transduktorea** korronte alterno baten potentzia potentzia mekaniko edo akustiko, edo alderantziz, soinu-uhin baten edo dardara baten presioa seinale elektriko bihurtzeko gai den tresna elektromekanikoa. Transduktore ezagunak dira: mikrofonoak, bozgorailuak, eta ultrasoinuzko uhinak sortzen dituzte aparatuak. Serbomekanismoetan eta kontrol sistemetan ere oso erabiliak dira transduktoreak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andresa Portugal Arozena

**Andresa Portugal Arozena** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1915eko apirilaren 25a &ndash; Donostia, Gipuzkoa, 2012ko otsailaren 26a) arrain-saltzailea izan zen, Donostiako Parte Zaharreko Bretxako azokan. Haren omenez, Bretxako horma batean haren irudia dago jarrita.

## Bizitza 
Oiartzungo Ugaldetxo auzo txikian jaioa, Donostiara ezkondu zen arrantzale batekin. Gerra zibila amaitu zenean, arraina saltzen hasi zen Bretxako azokaren inguruan. Beste saltzaile batzuek bezala arraina zurezko ohol batean ezartzen zuen, eta saltzeko garbitzen. Modu berean lan egin zuen 70 urtez, eta arrain garbitua saltzeari utzi zion azkena izan zen. 

Oso ezaguna eta maitea zen Donostiako Parte Zaharreko auzotarren artean, eta Donostiako Udalak hiritar merezimenduaren domina eman zion 2012. urtean. Domina jaso eta hilabetera hil zen, 96 urterekin.

Heriotzaren urteurrenean, Herria kultur elkarteak erakusketa eta ekitaldia prestatu zituen Bretxan.[thumb|400px|[Andresa Portugal (murala)|Andresa Portugalen omenezko irudia, 2017an, Donostiako Parte Zaharrean dagoen Bretxako azokan.|erdian]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Andresa Portugal Donostia 2013-2-23*. Andresa Portugalen urteurrenean egindako bideoa: Andresaren irudiak, Beñat Gaztelumendiren bertsoek lagunduta.
*
Los Chichos

**Los Chichos** flamenko-runba musika talde madrildarra izan zen, Juan Antonio Jiménez Muñoz *Jero* eta Emilio eta Julio González Gabarre anaiek osatuta. 1973an sortu zirenetik, 22 album sortu eta 22 milioi ale saldu dituzte.

## Diskografia 
### (1973-1989) Jerorekin 
* *Ni más, ni menos* (1974)
* *Esto sí que tiene guasa* (1975)
* *No sé por qué* (1976)
* *Son ilusiones* (1977)
* *Hoy igual que ayer* (1978)
* *Amor y ruleta* (1979)
* *Amor de compra y venta* (1980)
* *Bailarás con alegría* (1981)
* *Para que tú lo bailes* (1981)
* *Ni tú, ni yo* (1982)
* *Déjame solo* (1983)
* *Adelante* (1984)
* *Yo, El Vaquilla* (1985)
* *Porque nos queremos* (1987)
* *Ojos negros* (1988)
* *Esto es lo que hay* (1989)

### (1991-2008) Jero gabe 
* *Sangre gitana* (1991)
* *¡Amigo, no pasa ná!* (1995)
* *Gitano* (1997)
* *Ladrón de amores* (2001)
* *Cabibi* (2002)
* *Hasta aquí hemos llegado* (2008)

### Bildumak 
* *Sus 22 mejores Canciones* (1995)
* *Ni más, ni menos* (1999)
* *Todo Chichos: De la Rumba somos los dueños* (2004)
* *Los Chichos: Canalleo, rumba y jaleo* (2006)
* *Todo Chichos: Edición Oro* (2009)
* *Los Chichos: (1973-2014) 40+1 Aniversario* (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
International Standard Name Identifier

**International Standard Name Identifier** (Nazioarteko Izen Normalizatuen Identifikatzailea) edo **ISNI** liburu, telesaio edo zutabeen egileak identifikatzeko hamasei digituzko identifikatzailea da. ISOren zenbaki estandar global egiaztatua da ISNI, edozein motatako obra intelektualak sortzen eta banatzen esku hartzen duten egile pertsonal zein korporatiboak identifikatzeko. Egileok, besteak beste, ikerlariak, asmatzaileak, idazleak, artistak, ikusmenezko sortzaileak, interpreteak, ekoizleak eta argitaratzaileak izan daitezke. Obra-identifikatzaileak, grabazioak, produktuak nahiz edukien titularrak jasotzen dituzten nazioarteko identifikatzaile estandarizatuen familiakoa da, edozein errepertoriotakoak, besteak beste: DOI, ISAN, ISBN, ISRC, ISSN, ISTC e ISWC.

Estandarizaziorako Nazioarteko Erakundeak sortu zuen 2012an eta araua finkatzeko biltzar tekniko bat du.

ISNIarekin oso lotuta dago ORCID, ikertzaile akademikoentzat erabiltzen den identifikadorea. 2013an, ORCID eta ISNI kudeatzen dituzten bi erakundeek bi identifikadoreak elkar ulertzeko lanean hasiko zirela jakinarazi zuten.

## Adibideak 
Pedro Miguel Etxenike nafar fisikariak 0000000061018491 ISNI zenbakia du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Autoritateen kontrol

## Kanpo estekak
Berreraikuntza eskultura

***Berreraikuntza*** Dora Salazar eskultoreak 2013an sortutako burdinazko eskultura bat da. Donostiako Parte Zaharrean dago, Kañoietako iturriaren ondoan. Donostiako herri zibilari eskainia da, eta 1813an erre ondoren hiria harriz-harri berreraikitzen ari den emakumea irudikatzen du.
Kaletxo berean, beste aldean, Kañoietako iturria dago.
[erdian|thumb|[Kañoietako iturria]]

## Kanpo estekak
Gipsy Kings

**Gipsy Kings** flamenko runba musika talde frantziarra da, Arles eta Montpellier artean sortua. Bere kideak espainiar ijito eta bereber arbasoak dituzte eta gaztelaniaz abesten dute. Bere hirugarren albumean argitaratu zituzten "*Djobi Djoba*" eta "*Bamboléo*" abestiei esker ospetsu bilakatu ziren.

## Diskografia 
* *Allegria* (1982)
* *Luna de fuego* (1983)
* *Gipsy Kings* (1987)
* *Mosaïque* (1989)
* *Este mundo* (1991)
* *Live* (1992)
* *Love and Liberté* (1993)
* *The Best of the Gipsy Kings* (1995)
* *Estrellas* (1995)
* *Tierra gitana* (1996)
* *Compás* (1997)
* *Cantos de amor* (1998)
* *Volare: The Very Best of the Gipsy Kings* (1999)
* *Somos gitanos* (2001)
* *Tonino Baliardo* (2003)
* *Roots* (2004)
* *Pasajero* (2006)
* *Sorpresa de Navidad* (2012)
* *Savor Flamenco* (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ketama

**Ketama** flamenko-fusio musika talde espainiarra da, 1980ko hamarkadan sortua.

## Diskografia 
* *Ketama* (1985)
* *La pipa de Kif* (1987)
* *Songhai* (1988)
* *Y es ke me han kambiao los tiempos* (1990)
* *Karma* (1990)
* *Canciones hondas* (1992)
* *Pa´ gente con Alma* (1992)
* *El Arte de lo invisible* (1993)
* *Songhai 2* (1994)
* *De akí a Ketama* (1995)
* *Konfusión* (1997)
* *Sabor Ketama* (1998)
* *Toma Ketama!* (2000)
* *Dame la mano* (2002)
* *Nuevos Medios Colección* (2002)
* ''20 pa' Ketama'' (2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Issaguen

**Issaguen** (, lehen **Ketama** deitua) Marokoko iparraldeko herria da. Rifeko herri honek 2004an 1638 biztanle zituen.

Lehen udalekua izan bazen ere, egun narkotrafiko gune bilakatu da. 1936ko uztailaren 12an, Espainiako Armadak bertatik gertu maniobretan ari zela, "gudu aurreko zina" egin zuen, Espainiako Gerra Zibila eragingo zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niza Hotela (Donostia)

**Hotel Niza Hotela**, Donostiako hotel bat da. Donostiako erdialdean sortua, 1908. urtean. Gaur egun, zerbitzua ematen jarraitzen duen hotela. 

## Kokapena 
Zubieta Kalea 56, Erdialdea
Hondartzaren ondoan, Kontxako badian eta hiriko interesgune turistikoetatik gertu dagoen hotela da. 

## Eraikuntza 
Niza Hotelaren historia 1908an hasi zen, txalet baten erosketarekin, gero hotel bihurtu zuten.
Gerra Zibilean zehar, beste bi solairu eraiki ziren Niza Hotelean, eta, gaur egun, mantendu duen altuera hartu zuen.

## Hotelaren historioa 
Juana Eguren andreak sortutako hotela da. Bera zumarragatarra zen, ostalaritzan jarduten zuen familiakoa. Juan Juantegui jaunarekin ezkonduta, lau seme-alaba izan zituen: Amparo, Maritxu, Carmen eta Antonio. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Gómez Beldarrain, Laurentino (2012), *Turismo y hoteles en la tarjeta postal: Donostia-San Sebastián, Gipuzkoa*, Donostia, Idazti, 2012. 59; 108-109 orr.

## Kanpo estekak 
* Niza Hotelaren webgune ofiziala.
* "Eduardo Txillidaren amonaren hotela", Mikel Elkoroberezibarren artikulua Hirutxuloko Hitzan, 2021/02/12an.
* :Hotelaren publizitatea Youtuben.
Stout

**Stout** Britainiar Uharteetako garagardo mota bat da, berez ale garagardo motaren aldaera oso iluna da.

Jatorriz, stout zapore oso sendoa zuen garagardoari ematen zitzaion izendapena da, garagardotegi batek ekoitzitako bolumeneko %7-8ko alkohol kopurua zuena, nahiz eta gaur egun, stout garagardoaren barnean aldaera ugari egon, bai gozo zein idorrak, eta %4-8 arteko alkohol bolumenekoak.

Stout garagardoa porter garagardo motari estuki lotua dago, eta gaur egun stout garagardo gisa ezagutzen dena, berez, stout porter motatik eratorritako garagardoa da, alegia, porterra baino sendoagoa den garagardoa.

Dublin hirian, Guinness irlandar garagardo ospetsuaren sortzailea zen Arthur Guinness garagardogileak porter garagardoari garagar txigortua gehitu eta garagardo horri Dry Irish Stout izena ipini zion.

## Kanpo estekak
Muffin

***Muffina*** gurinez eta beste hainbat osagaiez egindako madalena mota bat da. Jatorriz, Ingalaterrako gozogintza produktu bat da, oinarri zilindrikoa eta onddo itxurako gainalde zabala ditu. Behealdea gozogintzako paper berezi batez edo aluminioz bildua du, eta bere neurriak aldakorrak izan daitezkeen arren, ez dira pertsona heldu baten esku bat baina handiagoak izaten.

AEBetan eta Commonwealth erakundeko herrialdeetan ere oso hedatuak daude.

*Muffinak* madalenarekin antzekotasunak izan arren, produktu ezberdinak dira, madalena bezain zapore gozoa ez duelako, eta gainera ekoizpen errezeta ezberdina izateaz gain, mota askotako zapore eta osagaiak dituelako. Ohikoena gosari eta otorduetan jatea da.

## Ikus gainera 
* *Brownie*.

## Kanpo estekak
Gosari zereal

**Gosari zereala** edota soilik **zereala** gosarian jateko hainbat zereal motez osatutako eta paketatutako elikagai bat da, tartean arroza, artoa eta avena, hauekin arroz malutak, arto malutak eta avena malutak ekoizten dira. Nagusiki hotz jaten dira, esne, ur edo jogurtarekin batera nashaturik. Noizbehinka intxaur, urra eta beste hainbat fruitu lehor gehitzen zaizkio, bai eta fruitu zatiak ere.

Haur nahiz helduei zuzendutako zereal aldaerak ere badaude, lehenetan azukretuak edo ezti, txokolate eta fruitu zaporeak gehitzezn zaizkie, bigarrenetan koipe baxuko eta janari zuntz handiko dietak bultzarazten dira.

Munduko zerealgile konpainia nagusienak Kellogg's, Quaker Oats eta Nestlé dira.

## Kanpo estekak
La Casera

**La Casera** Espainiako freskagarri marka bat da. Gaseosa eta limonada, laranja eta kola freskagarriak ekoizten ditu, bai eta udako ardo beltza ere (*tinto de verano*, gaseosa eta ardo nahasketa).

1949an sortua izan zen eta 1996. urterarte Duffo familiaren jabetzakoa izan zen, orduan Suntory japoniar konpainiaren jabetzara igaro zen. Espainia osoan freskagarri hauen lelo klasikoa iragarki izatetik herri kulturaren umorezko esaldi ospetsu izatera igaro da: *""* (*Casera ez badago, bagoaz*).

1990eko hamarkadaren hasiera arte Iruñean boteilaratze lantegi bat izan zuen.

## Kanpo estekak 
* La Casera freskagarri enpresaren webgunea
Kausera

**Kausera** edo **kruxpeta** bola forma duen opil modukoa, irinez, urez eta beste osagai batzuez eginiko orea koipetan frijituz egiten dena. Barnealdea osagai gozo edo gaziz betea ere eraman dezake, adibidez sagarra, kalabaza edo arraina. Eguberrietan asko jaten da.

Mediterraneoko sukaldaritzaren oso errezeta zaharra da. K.a. II. mendean Katon Maiorrek bere *De agri cultura* liburuan "globoak" izeneko kauseren errezeta bat argitaratu zuen. Espainia, Katalan Herriak, Kolonbia, Kuba, Ekuador, Argentina, Txile, Uruguai eta Mexikon jaki tipikoa da.

## Ikus, gainera 
* Haize kausera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limonada

thumb|Baso bete limonada.
**Limonada** limoi, ur eta azukrez egindako edaria da, alkoholdun edo alkohol gabekoa. Europako herrialde askotan, Alemanian adibidez, freskagarriaren sinonimo bilakatu da, bestetan gaseosari gertatu zaion moduan.

C bitaminaren iturria izan arren, azukre asko izateak bere onurak gutxitzen ditu.

## Historia 
Limoiak eta azukre-kanabera Indian jatorria duenez, lehendabizikoz bertan edan zutela esan dezakegu, izan ere, egun hitzez hitz limoi-ur esan nahi duen Nimbu Pani eta Shikanjvi antzeko edariak hartzen dituzte.

K.a. 1000 inguruan, Antzinako Egipton lehenengo aipamen idatzia agertu zen. Edonola ere, K.a. 700 inguruan ekarri zituzten limoiak Asiatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Mazarredo

**Manuel Mazarredo Mazarredo** (Bilbo,  - Madril, ) bizkaitar militar eta politikaria izan zen.

Francisco Mazarredoren mariskalaren semea, lehendabizikoz Lehen Karlistaldian borrokatu zuen Esparteroren esanetara. 1843an Ramón Narváezek gerra-ministro izendatu zuen. Bere agintaldian Guardia Zibila sortu zen. Senatari eta kapitain-jeneral bilakaturik, 1854an erbesteratu zuten.

## Erreferentziak
Système universitaire de documentation

thumb|300px|*Système Universitaire de Documentation*en hardcopy
**Système universitaire de documentation** edo **SUDOC** Frantziako unibertsitate eta goi-eskolek bere agiriak identifikatu eta kudeatzeko erabiltzen duten sailkatze-sistema da. Katalogoak 10 milioi erreferentzia baino gehiago ditu 3.400 zentrotan banaturik.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Los Chunguitos

**Los Chunguitos** flamenko-runba musika talde espainiarra da, Juan eta José Salazar anaiek osatua, extremadurar ijito familia batean sortua. Porrina de Badajoz, Azúcar Moreno eta Alazán artistak ere familia berekoak dira.

## Diskografia 
* 1977 - *Los Chunguitos*
* 1978 - *Vive Gitano*
* 1979 - *Limosna De Amor*
* 1980 - *Pa Ti Pa Tu Primo*
* 1981 - *Sangre Caliente*
* 1982 - *Barrio*
* 1983 - *Recuerdo de Enrique*
* 1983 - *Callejón Sin Salida*
* 1984 - *Vagando Por Ahí*
* 1985 - *Contra La Pared*
* 1986 - *Después De La Tormenta*
* 1988 - *Vive A Tu Manera*
* 1989 - *Tiempos Difíciles*
* 1990 - *Baila Con Los Chunguitos*
* 1991 - *Plaza Vieja*
* 1992 - *De Pura Sangre*
* 1993 - *¡Marcha!*
* 1995 - *Zoraida*
* 1996 - *¡Pa Reventar!*
* 1999 - *Auténtico*
* 2001 - *La Medalla*
* 2003 - *Morir De Amor*
* 2004 - *Abre Tu Corazón*
* 2006 - *Buena Suerte*
* 2008 - *La Vida Sigue*
* 2012 - *Se Escapa*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Riviera Maya

thumb|300px|Riviera Maya izena turismoa erakartzeko asmatu zen.
**Riviera Maya** Mexikoko hego ekialdean kokatuta dagoen kostaldea da, Karibe itsasoan, Mexikoko Quintana Roo estatuan, Yucatan penintsulan. Zonalde hau inguru turistiko bezala oso ezaguna da. Berez, Riviera Maya izena zonaldea turistikoki ustiatzeko marketin operazio handi bat izan zen; hari esker orain gutxi arte oso ondo gordeta zegoen kostaldea, urbanizatu eta espekulazio menpe gelditu da. Geografikoki Puerto Morelostik, iparraldaean, Punta Alleneraino hegoakdean, 140 km-ko kostalde zatia da. Izenak zonalde hau Frantziako Rivierarekin parekatu nahi du.

## Historia 
Jatorriz, Riviera Maya beste izen batekin ezagutzen zen, "Cancún-Tulum Turismo-korridorea" bezala, baina 1999.urtean orain ezagutzen dugun izena hasi zen erabiltzen. Aurretik, 1996an, Asociación de Hoteles y Condominios de Playa del Carmen A.C. elkarteko enpresariek Servando Acuña, merkatuetan espezialista, kontratatu zuten; honek izen desberdinak proposatu zituen eta onartuena, zuen glamour kutsu eta, "Riviera Maya" izan zen.

Antzinako maia herriarentzat, eremu hau Aro Aurreklasikoan erlijio eta merkataritza zentroa izan zen. Gaur egun, ekintzak erabat aldatu egin dira, kirol arrantza, zaldiko edo kayakeko ibiladiak, ibilbideak, guztia turistak eta inbertsioak erakartzeko. Egun, Riviera Mayan nazioarteko 405 hotel daude, lau eta bost izarretakoak, gehienak "dena barne" estilokoak, hau da, oporrak hoteletik atera gabe igarotzeko; eskaintza 43.500 gela ingurukoa da.

Zonaldean turismoa erakartzeko beste errekurtsoak ere martxan jarri dira, ezagunetarikoa Xcaret izeneko parke tematikoa, Playa del Carmen herritik bost kilometrotara.
thumb|Riviera Mayaren mapa.

## Leku ezagunenak 
* Playa del Carmen
* Tulum
* Coba
* Sian Ka'an Biosfera erreserba
* Akumal
* Puerto Aventuras
* Puerto Morelos
* Xcaret
* Cozumel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Turismo informazioa.
* :Turismo informazioa.
Sierra Aránzazu

***Sierra Aránzazu*** bizkaitar merkantzia-ontzia izan zen, 1964ko irailaren 13an Movimiento de Recuperación Revolucionaria (MRR) kastrismoaren aurkako erakundeak eraso zuena.

Santanderko Astilleros Corchok egin zuen Jesús Sendagortak sortutako Marítima del Norte enpresarentzat. Enpresaren itsasontzi guztiek Panamako bandera zeramaten. 1964ko irailaren 13an, Guantánamo parean eta Habanarako bidean, zegoela Movimiento de Recuperación Revolucionaria (MRR) erakunde antikastristak metrailatu zuen. Erasoan, eskifaiko hiru lagun hil ziren: Pedro Ibargurengoitia (Gorliz, 1922) kapitaina, Francisco Javier Cabello (1934) eta José Vaquero (Villablino, 1941). Kubako Itsas-Armadak itsasontzia topatu eta flotarazi zuen. Hurrengo urteko urtarrilaren 9an Santanderrera ailegatu zen.

1983an, jabeak Sierra Andia itsasontzi bikiarekin batera saldu zion Banco Nacional Pesquero y Portuario mexikarrari. 1983ko urrian, Mazatlángo portuan zegoela, Tico urakanak kaltetu eta desegin behar izan zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marítima del Norte

**Marítima del Norte, S.A.** Madrilgo ontzi-enpresa izan zen, garraio ontzi-flota zuena. Jesús Sendagortak 1957an sortua, bere itsasontzi guztiek Panamako bandera zeramaten eta izenaren hasiera "Sierra" zuten. Bilboko portuan egoitza zuen eta 2008an negozioa utzi zuen.

## Itsasontziak 
* *Sierra Laurel* (1998)
* *Sierra Lara* (1997)
* *Sierra Loba* (1997)
* *Sierra Leyre* (1997)
* *Sierra Nava* (1991)
* *Sierra Nafria* (1990)
* *Sierra Nieves* (1986)
* *Sierra Carzorla* (1984)
* *Deneb* (1968)
* *Sant Jordi* (1977)
* *Laieta* (1970)
* *Sierra Aránzazu* (1964-1983)
* *Sierra Andia* (1964)
* *Sierra Banderas* (1958)
* *Sierra Bravía* (1957)
* *Sierra Bermeja* (1957)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hipgnosis

***Hipgnosis*** Ingalaterrako diseinu grafiko talde baten izena da, 1968. urtean sortua eta mundu osoan zehar famatu bilakatu zena 70. hamarkadako rock albumen azalak sortzeagatik. Nazioartean ezagunak ziren taldeentzako lana egin zuten, hala nola, Pink Floyd, Genesis, Led Zeppelin edo Black Sabbath.

Hasieran Hipgnosis Storm Thorgerson eta Aubrey Powell diseinatzaileek osatzen zuten, baina 1974an Peter Christopherson gehitu zen. Urteetan zehar, Hipgnosis laguntzaile ugari, diseinatzaile independente eta pertsonal gehiagorekin batera lan egin zuten. Taldea 1983. Urtean desegin zen, baina Thogersonek Pink Floyden azalak diseinatzen jarraitu zuen.

Hipgnosisen lehengo lana *A Saucerful of Secrets* diskaren azala izan zen.

## Historia 
Thogerson eta Powell bere diseinatzaile ibilbidea hasi zuten Pink Floyd taldearen bigarren diskarekin. Musika taldearen adiskidetasunaz aprobetxatu zuten *A Saucerful of Secrets* diseinatzeko. Hasieran estudio gisa Powellen bainu-gela erabiltzen hasi ziren eta 1970. urtean estudio on bat alokatu zuten.

“Hipgnosis” izena haien apartamentuan topatu zuten graffiti batetik dator eta hainbeste gustatu zitzaien, taldeari izen hau ipini zioten. Beste alde batetik, Thogersonen arabera, izen hori gustatzen zitzaion “kontraesan sentazio atsegina” islatzen zuelako.

## Diskografia 
## Kanpo Loturak 
* Storm Thorgersonen webgunea
* Hipgnosisen webgune ez ofiziala
Émile Bernarden erretratua

***Émile Bernarden erretratua*** Henri de Toulouse-Lautrec margolari frantsesak 1886an egindako margolana da. olioa oihalean egina dago. Londresko Tate Galerian erakusten da. Margolana Ambroise Vollard martxanteak erosi zuen eta 1961an Tate galeriaren eskuetan utzi zuen. Bernader Lautrecen margolari ikaskidea izan zen Cormon estudioan.

## Azterketa 
Urte haietan elkarrekin estudio batean ikasten zuten margolariak elkarri margotzea entrenamendu gisa. Horrela, Lautrecek, Bernard bezala, Gauzi, Van Gogh, Anquetin eta Rachouren erretratuak margotu zituen.
 
Bernardek beraz azaldu zuen arabera, Toulouse-Lautrec margolariak gutxienez hogei saio behar izan zituen lan hau burutzeko. Antza, irudia eta fonoda egokitzea izan zen arazo nagusia. Erretratuan Bernard gaztea oso serio. Orokorrean, oso irudi soila da, pintzelkada txikien bidez egina, horrela landuagoa emateko.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak 
: Margolanaren fitxa Tate Galeriaren webgunean.
Ummagumma

***Ummagumma*** Pink Floyden 4. albuma da, 1969an egina. Disko bikoitza da, lehena zuzenekoa eta bigarrena, estudikoa. Taldekide bakoitzak kanta batzuk ondu zituen.

Estudioko diskoak psikodelia eta eromenaren baliabideak ustiatzen ditu, entzulea sentsazio eta klima arraroetara eramanez. Richard Wrightek konposatutako *Sysuphus* kantak —lau ataletan banatuta dago— hasiera ematen dio diskoari. Ondoren Roger Watersen bi abesti datoz, lehenengoa folk estiloduna eta bigarrena, instrumentorik erabiltzen ez duena, ahots eta abiadura ezberdinekin ondua. Hurrengo kanta, *The Narrow Way*, David Gilmourena da: hiru ataletan banatuta dago eta bakoitza estilo ezberdinekoa da, bluesa, rock psikodelikoa eta progbresiboa, hain zuzen. *The* ''Grand Vizier's Garden Party* diskoko azken kanta Nick Masonek idatzi zuen, eta bateria soloek ematen diote itxura.

## Kantu zerrenda 
### Zuzeneko diska 
# *Astronomy* *Domine* (Barrett) 8:31
# *Careful with That Axe, Eugene* (Waters, Wright, Mason, Gilmour) 8:50
# *Set The Controls for The Heart of The Sun* (Waters) 9:12
# *A Saucerful of Secrets* (Waters, Wright, Mason, Gilmour) 12:49

### Estudioko diska 
# *Sysyphus, Part 1* (Wright) 1:08
# *Sysyphus, Part 2* (Wright) 3:28
# *Sysyphus, Part 3* (Wright) 1:48
# *Sysyphus, Part 4* (Wright) 6:59
# *Grantchester Meadows* (Waters) 7:28
# *Several Species of Small Furry Animals Gathered Together in a Cave and Grooving with a Pict* (Waters) 4:57
# *The Narrow Way, Part 1* (Gilmour) 3:29
# *The Narrow Way, Part 2* (Gilmour) 2:50
# *The Narrow Way, Part 3* (Gilmour) 5:58
# *The Grand Vizier's Garden Party, Part 1: Entrance* (Mason) 0:59
# *The Grand Vizier's Garden Party, Part 2:* *Entertainment* (Mason) 7:06
# *The Grand Vizier's Garden Party, Part 3: Exit'' (Mason) 0:40
Library of Congress Control Number

**Library of Congress Control Number** (**LCCN**) Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Liburutegiaren katologoa sailkatzeko sortutako sistema da, serie-zenbakiz osaturik. Mundu osoko Liburuzainek sistema hau erabiltzen dute Estatu Batuetan argitaraturiko liburuak sailkatzeko.

## Ikus, gainera 
* Gemeinsame Normdatei (GND)
* International Standard Book Number (ISBN)

## Kanpo estekak 
* LCCNren egitura
Naviera Sota y Aznar

**Naviera Sota y Aznar S.A.** Bilboko ontzi-enpresa izan zen, garraio ontzi-flota zuena. 1906an sortu zuten Ramon de la Sota eta Eduardo Aznar de la Sota lehengusuek eta bere garaiko nagusienetariko bat izan zen.

1936an 44 itsasontzi zituen eta Gerra Zibilean Eusko Jaurlaritzaren aginduetara izan zen Ramon de la Sota Aburto zuzendaritzapean. Gudaroste frankista De la Sotaren ondasunez jabetu zen eta ehun milioi pezetako isuna ipini zioten. Orduan *Naviera Aznar, S.A* bilakatu zen eta José Luis Aznar Zabala izendatu zuten presidente. Gerra ostean, bi itsasontzi baino ez zituen galdu.

1979an *Naviera Aznar*rek ordainketa-etendura baten berri eman zuen eta 1983an desagertu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aznar eraikina
* Sota-Aznar bulegoak

## Kanpo estekak
Ook!

***Ook!*** (harridura markarekin) programazio lengoai esoterikoa da. Lengoai hau Brainfucken parodia bat da, honen komandoak erabiltzen dituena.

Bere diseinatzailearen arabera, David Morgan-Mar, lengoaia orangutanentzako diseinatua dago. 3 hitz erreserbatu ditu (Ook., Ook? eta Ook!) 8 era desberdinetan elkartu daitezkeenak lengoaiaren aginduak osatzeko.

Ook! orangutanentzako erreza ikasteko izan nahi du. Lengoaiaren eta animalia hauen arteko erlazioa Terry Pratchetten Mundodisco eleberritik dator, agertzen den liburuzain batengatik. Liburuzaina magoa da, eta orangutan bihurtu zen hitz magiko baten akats batengatik. Behin orangutan bihurtuta bere "Ook" hitzaren bitartez soilik komunikatzen da.

## Adibideak 
Kaixo mundua adibide klasikoa:

```
Ook. Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook.

Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook? Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook? Ook! Ook! Ook? Ook! Ook? Ook. Ook! Ook. Ook. Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook? Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook? Ook! Ook! Ook? Ook! Ook? Ook. Ook. Ook. Ook! Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook. Ook! Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook. Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook? Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook? Ook! Ook! Ook? Ook! Ook? Ook. Ook! Ook. Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook? Ook? Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook? Ook! Ook! Ook? Ook! Ook? Ook. Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook! Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook. Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook. Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook! Ook. Ook. Ook? Ook. Ook? Ook. Ook. Ook! Ook. Ook! Ook? Ook! Ook! Ook? Ook! Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook. Ook! Ook.
```

## Kanpo Loturak 
* Ook! programazio lengoaiaren Webgunea

## Kanpo estekak
Josetxu Pedrosa

'*Jose Luis *Josetxu* Pedrosa Jorge*' (Barakaldo,  - *ib.*, ) bizkaitar txirrindulari paralinpikoa izan zen, garuneko paralisi zuena.

Saiatu taldekoa, munduko txapeldunordea izan zen C2 mailan 1994an eta hiru diploma paralinpiko ditu Bartzelonako eta Atlantako Jokoetan.

Horrez gain, Espainiako 14 txapelketa irabazi zituen, eta bi domina Europako txapelketetan, 1.500 metroko triziklo proban. Kategoria horretan munduko markarik onena egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iztuetari kantua (eskultura)

***Iztuetari kantua*** Nestor Basterretxea eskultoreak 1971an sortutako metalezko xaflez egindako eskultura bat da. Donostian dago Euskadi plazan. Nestor Basterretxeak Joan Ignazio Iztueta dantzariari eskultura dantzari ausarta egin zion jauziaren arrastoa airean gauzatzeko gai dena. Xaflaz eginiko lan honek arintasuna eta mugimendua iradokitzen du. Hasieran krema kolorezkoa zen, baina gaur egun horiz margotuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poliki, poliki haizetan

***Poliki, poliki haizetan*** () 1979an argitara emandako Patricia Highsmithen ipuin-bilduma da. Koro Navarrok 1988an euskaratu zuen.

Ipuin antologia honetan bost ipuin hautatu dituzte. Halaz guztiz, badago  bat: ipuinez ipuin bortitzago bultzatzen dute giza instintuek hilketara, eta handiagoa da "kriminaltasuna" nolabait esanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Secundino Esnaola (eskultura)

***Secundino Esnaola***ren omenez Julio Beobide eskultoreak 1954an sortu eta hiriari oparitutako haitzurdin grisezko eskultura bat da. Donostiako Erregina Erregentea kalean dago Viktoria Eugenia antzokiaren parean. Uharte itxurako lorategi txikian, omen egiten dio Gipuzkoak euskal kantutegi herrikoirako abesti ugari konposatu zituen Secundino Esnaolari.
 
thumb|250px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ripleyren jokoa

***Ripleyren jokoa*** () 1974an argitara emandako Patricia Highsmithen eleberria da. Asun Garikanok 1995ean euskaratu zuen.

1977an Wim Wendersek *Der Amerikanische Freund* izenburupean zinemaratu zuen, Dennis Hopperrek Tom Ripley antzeztua.

## Sinopsia 
Tom Ripley hogeita hamar urteko gizon aberatsa da eta Villeperceko (Frantzia) *Belle Ombre* jauregitxoan bizi da, Heloise emaztearekin batera. Tom eroso bizi da etxean, margolaritzan eta lorezaintzain aritzen, harik eta bere bazkideetako batek, Reeves Minot izeneko gaizkile estatubatuarrak, krimen pare bat egin ditzakeen galdetu dion arte. Krimen horien truke 96.000 dolar eskaintzen dizkio. Ripleyk gorroto du hilketa, guztiz beharrezkoa ez bada behintzat, eta eskaintza baztertu eta Reevesek Hanburgora (Alemania) itzuli behar du.

Aurreko hilabetean, Ripley festa batera joan zen Fontainebleauen. Han, Jonathan Trevanny anfitrioiak, leuzemia duen koadroetarako marko-egileak, iraindu egin du. Hutsegite horrengatik mendeku hartzeko, Ripleyk Minoti proposatu dio Trevanny krimenak egitera konbentzitzeko. Planak ongi funtzionatzen duela ziurtatzeko, Ripleyk zabaldu egin du Trevannyk bi hilabeteko bizitza besterik ez duela dioen zurrumurrua, eta iradoki du Minotek ebidentzia faltsuak sor ditzala haren gaixotasunak okerrera egin duela bermatzeko. Egoera horren aurrean, eta bera falta denean familia pobrezian uzteko beldurrez, Trevannyk Minoti Hanburgon mediku bat ikustera laguntzea onartu du, eta krimenak egitera bultzatua da.

## Pertsonaiak 
* **Tom Ripley**: Frantzian bizi den amerikar aberatsa.
* **Heloise Plisson**: Tom Ripleyren emaztea; ez da batere kezkatzen Tomen gorabeherengatik.
* **Reeves Minot**: Hanburgon bizi den gaizkile amerikarra, Tomen adiskidea. Hilketa batzuk egitea behar du bere joko ilegalaren negozioa arrakastatsu izaten jarraitzeko.
* **Jonathan Trevanny**: leuzemia duen koadroetarako marko-egilea; Minotek eta Ripleyk hilketak egiteko aukeratzen dute.
* **Simone Trevanny**:	Jonathan emaztea, zapatadenda batean lan egiten du; gero eta mesfidatiago egongo da bere senarraren joan-etorriengatik.
* **Georges Trevanny**:	Jonathanen eta Simoneren seme txikia.
* **Salvatore Bianca**: Mafiako kidea; Jonathan Trevannyk hilko du tiroz Hanburgoko metrotik ateratzen.
* **Vito Marcangelo**:	Mafiako buruetako bat; Tom Ripleyk hilko du, garrotez, tren batean, Jonathan Trevannyren laguntzarekin.
* **Filippo (Lippo) Turoli**: Vito Marcangeloren bizkartzaina; Trenetik kanpora botako Tomek eta Jonathanek baina ez da hilko. Geroago hilko du Tomek italiarrak bere etxeari erasotzean.
* **Angelo (Angy) Lippari**: Vito Marcangeloren bizkartzaina; Tomek hilko du italiarrak bere etxeari erasotzean.
* **Alfiori**: Mafiako kidea; Tomek hilko du italiarrak Jonathanen etxeari erasotzean.
* **Ponti**: Mafiako kidea; Tomek hilko du italiarrak Jonathanen etxeari erasotzean.

## Zinema 
* ''Ripley's Game'' (2002)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Der amerikanische Freund

***Der amerikanische Freund*** (euskaraz 'Lagun amerikarra') 1999ko Wim Wenders alemaniar zinema zuzendariaren thriller psikologiko filma bat da. Bertan, Dennis Hopper eta Bruno Ganz aktoreek antzeztu zuten. Patricia Highsmith idazlearen *Ripleyren jokoa* eleberrian oinarritua dago.

## Argumentua 
Tom Ripley (Dennis Hopper) hogeita hamar urteko iruzurgile eta hiltzailea Hanburgon bizi da. Hiltzekotan dagoen Jonathan Zimmermann (Bruno Ganz) ezagutuko du. Reeves Minot (Gérard Blain) frantziar kriminalak hilketa bat burutzea proposatu zion arte. Ripleyk eskaintza ukatu eta Minoti Zimmermanni egitea proposatuko dio.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Der Amerikanische Freund* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Leica

**Leica** Alemaniako optika enpresa eta argazki makinen ekoizlea da. Doitasun handiko gailuak ekoizteagatik ospe handia du, batez ere argazkigintza munduan.

1913an sortua izan zen, eta izena Ernst Leitz optikoaren abizenaren lehen hiru hizkiak eta *camera* ("kamera") gitzaren lehenbiziko bi hizkien hitz elkarketatik sortua da. Gaur egun Wetzlar hirian egoitza du.

## Iruditegia 

Fitxategi:LEI0060 186 Leica I Sn.5193 1927 Originalzustand Front-2 FS-15.jpg|Leica I, 1927, 1:3,5
Fitxategi:Leica-I-2.jpg|thumb|Leica I, 1925, 1:3,5
Fitxategi:Leica M2 Summicron 35.jpg|Leica M2
Fitxategi:Leica-II-p1030003.jpg|Leica II, 1932, telemetroarkein
Fitxategi:Leica-0-p1030306.jpg|Leica 0
Fitxategi:LeicaIIIf-600.jpg|Leica IIIf (1950), 50 mm/f1.5 Summarit
Fitxategi:Leica MP (2003) and Leica M3 (1954).jpg|MP (2003) i la M3 (1954)
Fitxategi:visoII-600.jpg|Leica Visoflex II (1960)
Fitxategi:visoII-IIIf-600.jpg|Leica Visoflex II, Leica IIIf, 65 mm f/3.5 Elmarit
Fitxategi:r4-sl2-600.jpg|Leica R4 (1980)
Fitxategi:Leica-R9-p1030303.jpg|R9
Fitxategi:Leica-R9-p1030301.jpg|

## Kanpo estekak 
* Leica enpresaren webgunea
Ripley trebea

***Ripley trebea*** () 1955ean argitara emandako Patricia Highsmithen eleberria da. Asun Garikanok 1999an euskaratu zuen.

Hainbat pelikuletan azaltzen den pertsonaia da:

1960an Rene Clement-ek *Plein soleil* izenburupean zinemaratu zuen, Alain Delon , Maurice Ronet eta Marie Laforet-ek antzeztua.

1999an Anthony Minghellak *The Talented Mr. Ripley* izenburupean zinemaratu zuen, Matt Damonek Tom Ripley antzeztua.

## Sinopsia 
Tom Ripleyk arazoak ditu New Yorken, bizitzeko edozer egiteko gaitasun berezia duen arren. Herbert Greenleaf handikiak Italiara joatea proposatu dio, Dickie semea Estatu Batuetara itzuli eta familiaren negozioa zuzentzera konbentzitzeko. Ripley aukera bat ikusten hasi da, zimenduetatik bizitza berri bat eraikitzeko. Italiara iritsi eta Dickie eta haren andregai Marge ezagutu dituenean, lagun arteko harremana hasi du, gezurrak eta trikimailuak erabiliz. Hala ere, Dickie bere konpainiaz eta bere menpekotasunaz nekatzen hasten denean, Ripleyren sentimenduak hankaz gora jartzen dira ohitu den bizimodu berria nola desager daitekeen ikustean. Hori dela eta, bizirik irauteko duen talentua atera beharko du berriro.

## Pertsonaiak 
* **Tom Ripley**:	25 urteko newyorkotarra; besteen onespena bilatzen du eta aberastasuna eta estatusa nahi ditu. Ez du etsiko horiek lortu arte.
* **Dickie (Richard) Greenleaf**:	Italiako Mongibellon bizi den amerikar gaztea, Herbert Greenleaf industrialari aberatsaren seme mimatu baina xarmagarria da. Tom Ripley-ren antz fisikoa du. Tomek hil zuen.
* **Marge (Marjorie) Sherwood**:	Italiako Mongibellon bizi den neska; Dickierenn hurbileko laguna da, eta harekin maiteminduta dago argi eta garbi.
* **Herbert Greenleaf**:	Dickieren aita, industrialari aberatsa. Tom Ripley bidali zuen Dickie Italiatik etxera ekartzeko, eta gero Italiara joan zen semeari zer gertatu zitzaion jakiteko.
* **Emily Greenleaf**:	Dickieren ama, leuzemia du eta semea etxean du horregatik.
* **Freddie Miles**	Italian bizi den Dickieren lagun aberats eta goi-klasekoa. Tomek hil zuen.
* **Bob Delancey**: Tomen pisukidea New York, Italiara joan baino lehen.
* **Izeba Dottie**:	Tom Ripleyren izeba; berak hezi zuen Tom baina oso gogorra izan zen berarekin.
* **Fausto**: Dickieri eta Tomi italiera Mongibellon irakatsi ziena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aita Donostiaren irudia (eskultura)

**Aita Donostiaren irudia** Jose Gontzalo Zulaika musikagilearen (1886-1956) brontzezko bustoa da, Donostiako Argentinako Errepublikaren pasealekuan dagoena, Maria Cristina hoteletik eta Urumea ibaitik gertu. Jose Maria de Verak egin zuen, eta 1974ko uztailaren 27an inauguratu zen.

## Historia 
Jose Gontzalo Zulaika, Aita Donostia, Lekarozen irakasle zela hasi zen musika egiten, eta 1918tik hil zen arte hainbat doinu sortu zituen (eliza-kantuak, mezak, euskal dantzak, pianorako obrak...).

Lekarozeko Ikasle Ohien Elkarteak Jose Lopetegiri enkargatu zion haren omenezko obra bat, baina hark egindakoa ez zitzaien egokia iruditu. Zenbait urte geroago, Jose Maria de Verak aldez aurretik egina zuen obra bat hautatu zuten; lan hori Aita Donostiaren artxibategiko jabegokoa zen. Donostiako Udalak oniritzia eman zuen eta hirian leku bat esleitu zion. Lekarozko Ikasle Ohien Elkarteak brontze-hustuketaren gastuak bere kargura hartu zituen eta Gipuzkoako Foru Aldundiak marmolezko oinazpiko bat eman zuen.
 
Aita Donostiaren omenezko beste eskultura bat, *Aita Donostiari oroitarria* izenekoa, Lesakako Agiña mendian dago. Jorge Oteizarena da eta harrizkoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aktiengesellschaft

**Aktiengesellschaft**, laburdura **AG**, Alemanian elkarte anonimoak deitzeko erabultzen den izendapena da. Berez, *Aktien* ("Akzioak") eta *Gesellschaft* ("Konpainia") hitzen elkarketa da, alegia: "bere akzioetan oinarritzen den konpainia".

Halere, Aktiengesellschaft entitate juridikoak gainontzeko munduko elkarte anonimoek ez duten ezaugarri bat du: Aufsichtsrat ("Zaintza Batzordea") deritzona, honek zuzendaritza batzordearen (Vorstand) jarduera zaintzeko eginkizuna du eta bere kideak lau urtero elkarteko sozioek bozka bidez hautatzen dituzte. Zaintza batzorde hori (Aufsichtsrat) zenbaki bakoitiz osatzen da, gutxienez hiru. Zaintza batzordeko kideak ezin litezke zuzendaritza batzordeko kideak izan, ez eta alderantziz, alegia, zuzendaritza batzordeko kideak zin litezke zaintza batzordeko kide izan, honela bi batzordeen arteko independentzia mantenduz.

Zaintza batzordeak zuzendaritza batzordeko (Vorstand) kideak hautatu, kontrolatu eta kaleratzen ditu. Aipatutako zaintza batzorde honek zuzendaritza batzordearen (Vorstand) jarduera erregulatu eta zehazten ditu, honela enpresaren oreka ekonomiko eta finantziaria ziurtatuz.

## Kanpo estekak
Polaroid

**Polaroid** AEBetako optika enpresa eta argazki makina ekoizle bat da. Minnesota estatuko Minnetonka udalerrian egoitza du.

1937an Edwin Herbert Land zientzialari eta asmatzaileak sortu zuen. 1947an argazkilaritzaren mundua zur eta lur utzi zuen, lehenbiziko bat-bateko argazki makina aurkeztu baitzuen, 40 segundu eskasetan negatiboa errebelatu eta positibatzen zuen makina. Asmakuntza honek argazkigintzaren munduan iraultza sortarazteaz gain enpresaren ikur bilakatu zen, hain zuzen ere, argazkigintza digitala agertu arte.

## Iruditegia 

Irudi:Polaroid-EE-44 1-1200x1600.jpg|Polaroid Electric Eye 44

## Kanpo estekak 
* Polaroid enpresaren webgunea
Olympus

**Olympus Corporation** (japonieraz オリンパス株式会社 Orinpasu Kabushiki-gaisha) Japoniako optika enpresa eta argazki makina ekoizle bat da. Egoitza Tokio hiriko Shinjuku barrutian du.

1919an Takachiho Seisakushok sortu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:OMLenses.jpg|Olympus OM lenteak.
Irudi:Quick Flash AFL.jpg|Olympus Quick Flash kamera.
Irudi:Olympus OM-2 SP.jpg|Olympus OM-2.
Irudi:Olympus E-620.jpg|Olympus E-620.

## Kanpo estekak 
* Olympus enpresaren webgunea
Fujifilm

**Fujifilm** (japonieraz 富士フイルム株式会社 Fujifuirumu Kabushiki-kaisha), baita **Fujifilm Holdings Corporation**, **Fuji**, **FUJiFILM** ere, Japoniako optika enpresa eta argazki makina ekoizle bat da. Tokio hiriburuan egoitza du.

1934an sortua izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:IMG 4691.JPG|Fuji X100
Irudi:Fujifilm F30.jpg|Fujifilm FinePix F30
Irudi:Fujifilm FinePix S5000.jpg|Fujifilm FinePix S5000
Irudi:S6000fujifilmfinepix.jpeg|Fuji Finepix S6000

## Kanpo estekak 
* Fujifilm enpresaren webgunea
Pío Barojaren irudia (eskultura Donostian)

***Pio Barojaren irudia*** Victorio Macho eskultoreak 1972an sortutako brontzezko eskultura bat da. Donostiako Okendo kalean dago Viktoria Eugenia antzokiaren atzealdeko lorategian. 1972an Pio Baroja idazlearen jaiotzaren mendeurrena ospatzeko ezarri zen eskultura, San Telmo museoko fondoen artean dagoen originalaren brontzezko kopia da; originala harrizkoa da. Kopia hau Restituto Martín Gamok egin zuen, 1971an. Neurriak hauek dira: 70 x 50 x 34 zm. // 143 x 61 x 44 cm. (oinarria). Zutabean idazkun hau dago: "Guipúzcoa a Pío Baroja (1872-1972)" (Gipuzkoa Pio Barojari). 

## Iruditegia 

Fitxategi:Inauguración del busto de Pío Baroja en el claustro del Museo San Telmo (1 de 3) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Pio Barojaren eskultura hasieran izan zuen kokapenean San Telmoko klaustroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibaizabal (itsasontzia)

***Ibaizabal*** XIX. mendean eraikitako lurrunontzia izan zen, Bilboko itsasadarrera ailegatu zen lehendabizikoetako bat.

Bordelen erosi zuen 1851n Joaquín Mazarredok. Nahiko zahartuta zegoenez, mutikoek ***Manuzar*** esaten zioten burlaizez. Pala zalapartatsuak zituen bere alboetan. Bidaiariak garraiatzen zituen Bilbo eta Portugalete artean, tartean geldialdiak eginez. 1858an erabilezin bilakaturik zegoen eta Nervión baporeak ordezkatu zuen.

Berdez margotu zuten eta oihal baxu bat zuen emakumeak babesteko. Brankan 60 lagun eta popako ganberan beste 100 garraiatzen zituen. Goizez irten zen Bilboko Areatzako kaitik eta ordubeteko edo bi orduko bidaia egiten zuen. Arratsaldean itzultzen zen. Popan 4 erreal eta brankan 3 ordaintzen zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibaizabal (argipena)

**Ibaizabal** izenak adiera hauek ditu:

* Ibaizabal ibaia, itsasadarra sortzen duena.
* Ibaizabal, Cadaguaren ibaiadarra.
* Ibaizabal-Mendebalde Kultur Elkartea, Bilboko elkartea, Ibaizabal Telebista ekoizten duena.
* Ibaizabal, Landa kontzejuko auzoa.
* Ibaizabal, egoitza Zornotzan (Bizkaia) duen argitaletxea.
* Ibaizabal Batailoia, Eusko Gudarosteko 15. batailoia.
* *El Ibaizábal*, Bilbon 1873 eta 1876 artean argitaraturiko biastekaria.
* *Ibaizabal*, Bilbon 1902 eta 1903 artean argitaraturiko astekaria.
* *Ibaizabal*, 1850eko hamarkadan Bilbo eta Portugalete artean bidaiariak garraiatzen zituen lurrunontzia.
Pentax

**Pentax** (japonieraz ペンタックス株式会社 Pentakkusu Kabushiki-gaisha), jatorriz **Pentax Ricoh Imaging Company, Ltd.**, Japoniako argazki makinetan espezializatutako optika enpresa eta argazki makina ekoizle bat da. Gaur egun, Ricoh japoniar multinazionalaren adar edo sail bat da. Egoitza Tokio hiriburuan du.

1919an Kumao Kajiwarak sortu zuen. 2008an Ricoh multinazionalak erosi zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Pentax K100D(1).jpg|Pentax K100D
Irudi:Pentax K1000.jpg|Pentax K1000.
Irudi:Pentaxkmontable.jpg|Pentax K2000.
Irudi:2824322 serial number Pentax PC35AF from 1982.jpg|Pentax PC35AF

## Kanpo estekak 
* Pentax enpresa, Ricoch Imaging webgunea
Caldeirada

eskuinera|200px|thumb|Caldeirada.

**Caldeirada** edota **caldeirada de peixe** (*Arrain-eltzekoa*) Portugal eta Galiziako usadiozko arrain egosiz osatutako eltzeko bat da. Prestaketa sotil eta bero zerbitzatzen den platera da, Atlantiko itsasoko kostaldeko Portugal eta Galiziako arrantzaleen ohiko jakia.

## Kanpo estekak
Eltzeko

thumb|200px|eskuinera|Hainbat osagaiez osatutako eltzekoa.

**Eltzekoa** edota **lapikokoa** gastronomian ur egosidun eltze edo kazolan sukaldatutako jaki edo platera da. Nagusiki, haragi (txerri, behi, oilasko edo arkumearena), hestebete, barazki, patata, lekale (txitxirio, babarrun edo dilistak) eta bestelako osagaiak egosiz prestatzen da.

## Kanpo estekak
Condorman

**Condorman** 1981eko Charles Jarrott britainiar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi komedia film bat da, Robert Sheckley idazlearen *The Game of X* eleberrian oinarritua. Michael Crawford, Oliver Reed, Barbara Carrera, James Hampton, Jean-Pierre Kalfon eta Dana Elcar aktoreek antzeztu zuten. Superheroiei buruzko filmen nolabaiteko parodia da.

## Argumentua 
Woodrow "Woody" Wilkins (Michael Crawford) irudimen handiko komikigile eta marrazkilari xelebrea berak sortutako "Condorman" superheroiaren kontakizunetarako errealismo ukitu baten bila dabil; beraz, hegan egiteko jantzi bat asmatu, hura jantzi eta probatzeko asmoz, Eiffel dorretik jauzi egin du.

Bere azken eroaldi horren ondoren, poliziak atxilotu beharrean, bere harridurarako CIAk kontratatu eta Istanbulera bidali dute. Bertan, KGBrentzat lan egiten duen Natalia Rambova (Barbara Carrera) agente sekretu ederra ezagutu eta berau txunditzeko "Condorman" izeneko agente sekretua dela azaldu dio. Nataliak Moskura itzultzean tratu txarrak jaso eta sobietar sistemarekin guztiz nazkaturik, desertatzea erabaki du; horregatik CIAko buruzagiei "Condorman" agenteak bestaldera igarotzen lagun diezaion eskatu die.

## Aktoreak 
* Michael Crawford: Woodrow "Woody" Wilkins
* Oliver Reed: Krokov
* Barbara Carrera:Natalia Rambova
* James Hampton: Harry
* Jean-Pierre Kalfon: Morovich
* Dana Elcar: Russ
* Vernon Dobtcheff: Sobietar agentea
* Robert Arden: CIAko buruzagia

## Kanpo estekak 
* *Condorman* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Condorman* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Fabada

**Fabada** edota **asturiar fabada** () Asturiasko gastronomiaren usadiozko babarrun platera da, ziur aski lurralde honetako plater guztietan ezagun eta hedatuena. Asturierazko *faba* ("babarrun") hitzetik eratorria da.

Babarrunez gain, txorizo, odolki eta txerri haragiz sukaldatzen da. Plater honekin usadioz sagardoa edaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mazinger Z

Japoniako manga robot marrazki bizidun telesail bat da. 1972ko abenduaren 3tik 1974ko irailaren 1era arte Fuji Television telebista katean aireratu zen eta 92 atal izan zituen.

Sekulako arrakasta izan zen eta *mecha* deritzon robot erraldoiei buruzko generoaren aitzindaria bilakatu zen.

## Argumentua 
Bi arkeologok robotak egiteko gai zen antzinako zibilizazio baten aztarnak topatu berri dituzte. Haietako batek, Hell-ek (Infernu doktoreak), antzeko robotak berriz eginez gero, munduaren nagusi bilakatuko dela uste du baita beste arkeologoak, Kabuto doktoreak, bere lankidearen egitasmo maltzurra jarraitzeari uko egin eta une hartatik aurrera biak etsaitu egin dira.

Hellek Kabuto hil dezaten agindu du, baina hil aurretik, Kabutok biloba Kojiri Helli aurre egiteko robot bat egin duela azaldu dio, Z aleazio bikaina duen *Mazinger*. Kabuto hildakoan, Kojik bere beste aitona Yomi doktorearen laguntzari esker, Mazinger pilotatzen ikasi du. Gainera, Yomik ere *Afrodita A i*zeneko robota ere egin du, haren alaba Sayaka Yomik pilotatzen duena. *Mazinger Z* eta *Afrodita* Hellen robotei aurre egin eta mundua salbatzen saiatu dira.

## Kanpo estekak 
* *Mazinger Z* telesailaren sarrerako doinua enzungai 
* Mazinger Z. Toei animation
Marie Laforêt

**Maïténa Marie Brigitte Doumenach** (Soulac-sur-Mer, 1939ko urriaren 5a - Genolier, Suitza, 2019ko azaroaren 2a), **Marie Laforêt** izengoitiz ezaguna, frantziar aktore eta abeslaria izan zen. 1978tik aurrera Genevan bizi zen eta suitzar herritartasuna zuen.

## Filmografia hautatua
Plein Soleil

***Plein Soleil*** (euskaraz 'Eguzki osoa') 1960ko René Clément frantziar zinema zuzendariaren thriller psikologiko filma bat da. Bertan, Alain Delon, Maurice Ronet eta Marie Laforêt aktoreek antzeztu zuten. Patricia Highsmith idazlearen *Ripley trebea* eleberrian oinarritua dago.

## Argumentua 
Tom Ripley (Delon) estatubatuarra Italiara doa, Philippe Greenleaf (Maurice Ronet) laguna etxera itzultzeko eta aitaren negozioetan sartzeko konbentzitzeko asmotan. Philippek ez du itzultzeko asmorik eta biek luxuzko bizitza izango dute Italian.

## Aktoreak 
* Alain Delon: Tom Ripley
* Maurice Ronet: Philippe Greanleaf
* Marie Laforêt: Marge Duval
* Erno Crisa: Riccordi inspektorea
* Billy Kearns: Freddy Miles
* Frank Latimore: O'Brien
* Elvire Popesco: Madame Popova
* Nicolas Petrov: Boris dantzaria
* Ave Ninchi: Signora Gianna
* Lily Romanelli: etxezaina
* Nerio Bernardi: zuzendaria
* Viviane Chantel: belgikar emakumea
* Paul Muller: itsua
* René Clément: zerbitzaria (cameo)
* Romy Schneider: Freddyren laguna (cameo)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Plein Soleil* filmaren IMDBko fitxa irakurgai