Helenita Vargas

**Sofia Helena Vargas Marulanda** (Cali, 1934ko martxoaren 3a - Cali, 2011ko otsailaren 7a), artistikoki  **Helenita Vargas** bezala ezaguna, Kolonbiako rantxera, bolero eta herri musika generoetako abeslari kolonbiarra izan zen, **La Ronca De Oro** ezizenez ezaguna.
## Bizitza 
Helena Vargas Calin jaio zen, Valle del Caucanen. Eliécer Vargas eta Susana Marulanda senar-emazteen laugarren alaba izan zen. Esaten da txikitan ez zela ikasle ona izan eta abesten ikasi zuela irakurtzen baino lehen. Haurtzaroa eta nerabezaroa familiaren etxe batean igaro zituen.  

Bere gurasoek Maria Auxiliadora Ikastetxeko barnetegian inskribatu zuten, ahizpa salestarrek Bogotan administratzen zutena. Era berean, bere joera artistikoa ezagutarazi zuen, erakundearen ekitaldietan abestuz, orduan *Rosita Linares* izena hartuz. Urte asko eman zituen ikasten eta bere neba Albertoren heriotzaren albistea aprobetxatuz,  artista gaztea Calira itzuli zen batxilergoko laugarren urtea amaitu gabe.

1948an, bere gurasoek Kontserbatorioan eta Herri Kultura Institutuan matrikulatzea erabaki zuten, baina handik egun gutxira kanporatu egin zuten partiturak irakurtzeari uko egiteagatik, Alicia ahizparen testigantzaren arabera, zeinak barnetegian geratzea erabaki zuen.

16 urte zituela, Agustín Lara abeslari, musikari eta konpositore mexikar ospetsuaren aurrean aurkeztu zen, artista zegoen Alférez de Cali hotelean. Vargasek *Farolito* abestia kantatu zuen berarekin batera, eta horrek zirrara eragin zion Larari, artista gazteak erakutsitako talentuagatik.

Garai hartan, Sofia Helena Kaliko goi-mailako gizartean ezagutarazi zen. Ahal zuen guztietan, gitarra hartu eta kantatu egiten zuen bileretan, baita lagunei serenata pare bat eman ere. 1951n Edertasun Lehiaketa Nazionalean parte hartu izanak, Miss Cali bezala, publikoak maite zuela konturatzeko baino ez zion balio izan, berak geroago kontatu zuen bezala.

Ondoren, 17 urte  zituenian Isaias Hernan Ibarra abokatu eta senatariarekin maitemindu zen,  horrek bikoiztu egiten zion adina. Biak 1951ko abenduaren 28an ezkonduko ziren ezkutuan, San Fernando elizan, abokatu batek faltsutu zituen paperekin, bera 21 urte balitu bezala agertzeko. Familiak gaitzetsi egin zuen, eta, ezkontzaren hasieratik, senarra tratu txarrak ematen zizkiola eta beste emakume batzuengana joaten zela ikusi zuen.  Nahi gabe hainbat abortu izan ondoren, adorea bildu zuen haurdun zegoela gurasoen etxera itzultzeko. Giroa ez zen onena izan, baina Medellinen Industrias Fonograficos Zigilu Vergara enpresarekin egin zuen lehen diskoaren grabaketak eta bere alaba bakarraren jaiotzak, Maria Del Pilar Ibarra Vargasenak, kemenez bete zuten, kritika oldea eta amaren deskalifikazioa jasateko. Egun horietan ezagutu zuen Gonzalo Zafra medikua, ezkontidearengandik banandua, bera bezala. Horregatik, Bogotara joan ziren, han bakean bizi zitezkeela sinetsita, Kaliko gizartearen zentsuratik urrun. Hala ere, handik urte gutxira itzuli eta hiriko bizitzan sartu ziren.

1968an, Sonolux enpresako (gaur egun desagertua) exekutibo bat Medellinetik Calira joan zen, iraupen luzeko lehen diskoa grabatzeko kontratua proposatzeko. Hala ere, bere bikotekideak, Gonzalo Zafrak, artistari ezer ez ordaintzeko eskatu zion exekutiboari, izan zezakeen arrakasta zalantzan jartzen baitzuen, ordura arte ekitaldi sozial txikietan soilik kantatzen baitzuen, eta ez profesionalki. Bere lehen disko sinpleari esker, hurrengo urtean bere lehen Urrezko Diskoa irabazi zuen, baita aurrerantzean bereiziko zuen ezizena ere: "La Ronca De Oro", José Pardo Llada kazetari kubatarrak eman ziona. Une horretatik aurrera, bere abeslari herrikoi ospea finkatu zen, disko-ekoizleen aholkuz rantxera eta arrabalera musika hartuz, eta hortik abiatuta bere estilo propioa eraikiz joan zen.

Arrakasta eta ospea aitaren heriotzak eta oraindik Kaliko gizartearen zati batean jasaten zuen zentsurak baino ez zuten oztopatu, Helenita eta Gonzalo ez baitziren inoiz ezkondu.  Hurrengo hiru hamarkadak izango ziren bere urrezko garaia. Bere estiloagatik, ahots handiegirik ez izateagatik eta mota guztietako pertsonaia publikoekin (presidente ohi eta politikarietatik hasi eta bere ahaldun artistikoetaraino) amodioak izatearen zurrumurruak etengabeak izan arren, Helenita rantxera-estiloaren adierazle nagusitzat hartu zen bere herrialdean. 1970eko hamarkadan, Carlos Mejia Godoy kantautore nikaraguarrak, herrialde horretako folklorearen erakusleak, "*María de los guardias*" konposatu zuen, interpreteari poz gehien eman zion abestia.

2009an, osasun krisi bat izan zuen, eta gibel transplantea egin zioten, baina gorputzak ez zuen onartu. Ordutik aurrera, eszenatokietan noizbehinka agertu zen. 2010eko amaieran, Caliko Kontzejuak omenaldia egin zion hiriko "*Los Cristales*" antzokian, eta osasun aldetik oso ahul egon zen. Urte bereko abenduan bere azken bi abestiak grabatu zituen, "*Golondrinas"*, Carlos Gardelen tango bat, eta bere bals kuttuna, "*Mi huella*", Graciela Arango de Tobónena.

## Heriotza 
2011ko urtarrilean, Valle del Lilí Klinikan ospitaleratu zuten, Calin, eta hiru astez egon zen zainketa intentsiboetan, biriketan zentratu zen infekzio orokor baten ondorioz. Urte horretako otsailaren 7an, 18:36an (bertako ordua) hil zen ospitale horretan, arnas aparatuko arazoen ondorioz, medikuen komunikatuaren arabera. Hurrengo egunean, Enrique Buenaventura Udal Antzokian bere gorputza omenaldirako erakutsi zen , bere ibilbide osoa omentzeko, eta hurrengo egunean, Caliko San Fernando auzoan. Egun horretan bertan, bere nahiaren arabera, Hegoaldeko Hilerri Metropolitarreko zeremonia pribatu batean erraustu zuten.

## Diskografia 
Hurrengo diskografia zerrendak partzialak dira. Artistaren lehen urteetako jatorrizko album batzuk, ziurrenik, ez ziren digitalizatu.

### Jatorrizko diskografia 
### Bildumak 
## Gai herrikoiak 
* *"Pasaste a la historia"  ("Historiara pasa zinen")* (bere lehen arrakasta).
* *"Mal hombre"  ("Gizon gaiztoa").*
* *"María de los guardias" (" Guardietako Maria").*
* *"Señor" ("Jauna").*
* *"No te pido más" ("Ez dizut gehiago eskatzen").*
* *"Ándate con la otra" ("Hartu bestea").*
* *"La flor de la canela".*
* *"Que nadie sepa mi sufrir" (*"Inork ez dezala nire sufrimendua jakin").
* *"El rosario de mi madre" ("Nire amaren errosarioa").*
* *"Señora" ("Andrea").*
* *"Dudo lo Que Pasa".*
* *"Cataclismo" ("Kataklismoa").*
* *"El tiempo que te quede libre" ("Libre geratzen zaizun denbora")*.
* *"Soy Helenita Vargas" ("Helenita Vargas naiz")*.
* *"Carne y hueso" ("Hezur eta mami")*.

## Telebistako agerraldiak 
* Helenita Vargasek agerraldi laburrak izan zituen telebistan izar gonbidatu gisa, bere burua interpretatuz, "Pero sigue ser el rey" (1984) eta "Tabú" (1999) filmetan. Bigarren ekoizpenean, Héctor Forero libretistak kapitulu batean sartzea eskatu zuen ( kartzelan ospakizun bat girotzen duen abeslari gisa, gertaera hau matxinada batean amaitzen baita). "El show de las estrellas" -en ere agertu zen.

## Telebistarako moldaketak 
* CMO Produccionesek eta Caracol Televisiónek elkarrekin egin zuten "*La ronca de oro*" telesaila, abeslariaren bizitzaren bertsio fikzionalizatua aurkezten duena.Telesailaren protagonistak Ana María Estupiñán (Helenita Vargasen papera egin zuen gaztea zela) eta Majida Issa (heldua zela antzeztu zuen) izan ziren

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* http://www.semana.com/gente/articulo/helenita-vargas-la-verdadera-historia/382671-3