Big Bangaren denbora-lerro grafikoa

Honakoa hau **Big Bangaren denbora-lerro grafikoa** da, zientzialariek Big Bangaren ostean gertatutakoa azaltzeko erabili dituzten teoriekin osatua.

Eskala logaritmikoa dauka 10 \cdot \log_{10} *segundo* erabiltzeko ditu, *segundo*ak erabili beharrean.

## Denbora-lerroa 

ImageSize  = width:720 height:1000
PlotArea   = left:40 right:256 bottom:75 top:75

Colors =
  id:period1  value:rgb(1,1,0.7) # light yellow
  id:period2  value:rgb(0.7,0.7,1) # light blue
  id:events   value:rgb(1,0.7,1) # light purple
  id:era1     Value:yellowgreen
  id:era2     value:lightorange
  id:time1    Value:coral
  id:time2    Value:lavender

DateFormat  = yyyy
Period      = from:-430 till:155
TimeAxis    = format:yyyy orientation:vertical # order:reverse does not work
ScaleMajor  = unit:year increment:10 start:-430 # second
ScaleMinor  = unit:year increment:2 start:-430

AlignBars = justify

BarData =
  bar:Clock
  bar:Era
  bar:Dummy3
  bar:Periods
  bar:Dummy4
  bar:Events

TextData =
  fontsize:M
  pos:(240,75)
  text:Planck aroa
  pos:(250,50)
  text:Big Bang
  pos:(20,50)
  text:"0: Denbora lineala"
  pos:(10,980)
  text:"Denbora logaritmikoa:"
  text:"10 · log10 segundu"
  pos:(245,950)
  text:"Berrionizazioa"

LineData =
  layer:front
  at:123  frompos:358 tillpos:369   width:0.5  # Matter domination
  points:(369,878)(402,800)  width:0.5
  points:(402,800)(413,800)  width:0.5

PlotData=
  textcolor:black  fontsize:M

  width:53
  bar:Clock  color:events  align:right  shift:(28,3)  mark:(line,teal)
  at:-120 text:"Pikosegundu bat"
  at:-90  text:"Nanosegundu bat"
  at:-60  text:"μsegundu bat"
  at:-30  text:"Milisegundu bat"
  at:0    text:"Segundu bat"
  at:36   text:"Ordu bat"
  at:75   text:"Urte bat"
  at:105  text:"Mila urte" 
  at:135  text:"Milioi bat urte"

  width:53
  bar:Era  mark:(line,white)  align:center  shift:(0,0)
  from:-430  till:135  color:era1  text:"Unibertsoaren hasiera"

  width:53
  bar:Dummy3

  width:158
  bar:Periods  align:center  shift:(0,0)  mark:(line,white)
  from:-430 till:-360 color:period1  text:Bat-egite handiaren aroa
  from:-360 till:-120 color:period2  text:Aro elektroahula
  from:-120 till:-60  color:period1  text:Quark-aroa
  from:-60  till:0 shift:(-40,0) align:left  color:period2  text:Hadroi-aroa
  from: 0   till:23   color:period1  text:Leptoi-aroa
  from: 23   till:131  color:period2  text:Fotoi-aroa
  from:131  till:155  color:period1  text:"Aro Iluna"

  width:53
  bar:Dummy4

  width:53
  mark:(line,purple)  textcolor:black  fontsize:M
  bar:Events  color:events  align:left  shift:(30,-4)

  at:-430 shift:(30,-12) text:"Planck denbora, teorikoki aztertu daitekeen ~denbora unitate minimimoa eta lehenago ~zientziak deskribatu ezin dezakeen denbora. ~Momentu honetan grabitate indarra ~indar elektromagnetikotik bereiztu zen."
  at:-360           text:"Indar bortitza indar elektronuklearretik ~bereiztu zen."
  from:-360 till:-320 align:left shift:(-55,0) color:time1  text:"Inflazio-aroa. Unibertsoa esponentzialki ~hedatu zen, Higgsen Eremua."
  at:-320  shift:(30,4) text:"Inflazioaren osteko berotzean Unibertsoa ~quark eta antiquarkez betetzen da."
  at:-120           text:"Indar **ahula** elektromagnetikotik ~bereizten da, gaur egun ezagutzen ditugun ~lau indarrak sortuz."
  at:-60            text:"Quarkak hadroien barruan konfinatzen dira"
  at:-30            mark:(line,white) text:"Hidrogeno nukleoen sorrera."
  at:0              text:"Neutrinoek beste partikulekin elkarrekintzak ~eteten dituzte."
  at:23 shift:(30,-11)   text:"Leptoi/anti-leptoi bikoteak deusezten dira"
  from:23  till:31  align:center shift:(0,-4) color:time2  text:"Big Bangeko nukleosintesia"
  at:31 shift:(30,2)  text:"3 - 20 minutu: helio nukleoak osatzen dira"
  from:129 till:131  shift:(-114,-2) color:time1 mark:(line,white) text:"Berkonbinazioa"
#  at:123  shift:(30,-32) text:"70.000 urte: materiaren dominazioa"
  at:123  mark:(line,white)  shift:(30,-83)  text:"70.000 urte: materiaren dominazioa"
  at:131  text:"379.000 urte: Hidrogeno eta helio nukleoek ~elektroiak hartzen dituzte atomo egonkorrak osatuz. ~Fotoiek ezin dute atomoekin elkarrekintza ~sendorik eduki. Hondoko mikrouhin erradiazioa ~libreki hedatzen da."
  at:140  text:"10-17 milioi urte: Aro bizigarria ematen da"
  at:155  text:"100 milioi urte: Lehen izarraren distira hasi zen."

## Kanpo estekak