open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ioannis Bourousis

**Ioannis Bourousis** (baita Giannis, Yiannis, Yannis, Mpourousis ere, ; Karditsa,  -) Greziako saskibaloi jokalaria da. ACBko Saski Baskonia taldean egon zen 2015-16 denboraldian. 2017tik Zhejiang Guangsha Lions taldean dabil.

## Taldeak 
* AEK Atenas BC (2001-2006)
* FC Barcelona (2005-2006)
* Olympiacos BC (2006-2011)
* Olimpia Milano (2011-2013)
* Real Madrid (2013-2015)
* Saski Baskonia (2015-2016)
* Panathinaikos BC (2016-2017)
* Zhejiang Lions (2017-
## Palmaresa 
* Euroliga (2015)
* A1 Ethniki (2002, 2017)
* Greziako Kopa (2010, 2011, 2017)
* ACB Liga (2015)
* ACBko MVP (2016)
* ACBko Superkopa (2013, 2014)
* ACBko Kopa (2014, 2015)
* EuroBasketko urrezko domina (2005) eta brontzezko domina (2009) greziar selekzioarekin.
* EuroBasket sub-20ko urrezko domina (2002) greziar selekzioarekin.

## Erreferentziak
Lebbeke

**Lebbeke** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Denderbelle, Lebbeke bera eta Wieze. 2006ko urtarrilaren 1ean 17.608 biztanle zituen. Lebbeke Callebaut txokolate fabrikaren egoitza da.

## Gertakizunak 
2003tik, urtero Emakume Metal Ahotsen Festa deritzon heavy metal musika jaialdia egiten da.

## Hiritar ospetsuak 
* Jean-Marie Pfaff, futbol atezaina.
* Frank Vandenbroucke, txirrindularia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Laborategiko mahai

thumb|300px
**Laborategiko mahaia** laborategietan la egiteko erabiltzen den mahai berezia da, azalera sendoa eta garbitzen erraza duena, eta txorrotak, argindar, haize konprimitu, Bunsen erregailuak elikatzeko erregai, argon eta beste substantzien elikatze-iturriak, ke-detektagailua, itzalgailua eta erauzgailua dituena, besteak beste.

## Kanpo estekak
Jocotenango

**Jocotenango** Guatemalako herri bat da, Sacatepéquez departamendukoa. Antigua Guatemala hiritik gertu dago.

## Kanpo estekak
Rhins of Galloway

thumb|250px|Rhins of Galloway.
thumb|250px|Penntsula, iparraldetik hegoaldera begira.

**Rhins of Galloway** () Eskoziako hegoaldean kokatzen den penintsula bat da.

## Geografia 
Rhins of Gallowayko muturretako bat, Mull of Galloway lurmuturra, Eskozian hegoalderen dagoen puntua da. Dumfries eta Galloway eskualdeari dagokio eta bertako herri handiena Stranraer da, Loch Ryanen ertzean dagoena. Beste aldean Luce badia dago.

40 kilometrotako luzera du iparraldetik hegoaldera, baina zabaleraz oso estua da. Mailu buruaren itxura duela esaten da. 80 kilometrotako kosta-lerroa dauka. Mendebaldeko ertzean itsaslabarrak daude eta ekialdean aldiz malda leunagoa da.

## Historia 
Britoiak bizi izan ziren penintsulan eta gotorlekuak eraiki zituzten. Erromatarren garaian *Novantae* leinu zeltiarra bizi zen bertan eta erromatarrekin merkatal harremanak izan zituzten. Ondoren Irlanda eta Eskoziaren eskuetan ere egon da.

Gaur egun nekazaritza egiten da eta naturak erakarrita turismoa ere nabarmen hazi da.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Agnew Crescent - geograph.org.uk - 1760924.jpg|Stranraer.
Irudi:Portpatrick waterfront - geograph.org.uk - 215008.jpg|Portpatrick.
Irudi:Mull of Galloway 05-09-03 33.jpeg|Mull of Galloway.
Irudi:Logan Botanic Garden.jpg|Logan lorategi botanikoak.
Irudi:Lochnaw Castle.jpg|Lochnaw gaztelua.
Irudi:Stranraer Castle.jpg|Stranraerko gaztelua.
Irudi:Corsewell Lighthouse and Hotel - geograph.org.uk - 1708569.jpg|Corsewell itsasargia.
Irudi:Killantringan Bay.jpg|Killantringan badia.
Irudi:Sandhead Caravan site - geograph.org.uk - 82691.jpg|Sandhead hondartza.

## Kanpo estekak
Stranraer

**Stranraer**,  eta , Eskozia hegoaldeko udalerria da, Dumfries eta Galloway eskualdeko bigarren hiri handiena. 2011ko erroldaren arabera 10.593 biztanle ditu. Eskualdearen mendebaldean dagoen Wigtownshire konderriko administrazioaren egoitza bertan dago.

## Etimologia 
Gaelerazko *An t-Sròn Reamhar* izenak "sudur lodia" esan nahi du, dena den Ptolomeok aipatu zuen "Rerigorum" asentamenduaren aldaera izan liteke *Reamhar* hitza.

## Geografia 
Rhins of Galloway penintsulako herri handiena da. Ryan aintziraren ertzean kokaturik dago, penintsularen istmoaren iparraldeko kostaldean.

## Historia 
1307an Eskoziako lehenengo independentzia gerran borroka latza izan zen bertan. Bertako biztanleek gogor egin zieten aurre inbaditzaileei. Dungal MacDouall zen bertakoen nagusia eta etsaiak exekutatu ondoren beren buruak Eduardo I.a Ingalaterrakoari itzuli zizkion.

1510an San Joan gaztelua eraiki zen, L itxurako dorretxea. 1596an inguruko lurrak Baroi burgo bihurtu ziren eta 1600an Stranraer merkotu herri izendatu zuten. Garai bertsuan Dumfriesekin errepidez lotuta gelditu zen eta 1617an Errege Burgo bihurtu zen.

Stranraerreko lehenengo kaia XVIII mendearen erdialdera eraiki zen eta 1820an handitu egin zuten. Ordutik Irlandarako ferrientzako portu nagusia bihurtu zen. 1861ean Dumfriesekin lotzen zuen trenbidea inauguratu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* San Joan gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Agnew Crescent - geograph.org.uk - 1760924.jpg|Agnew Crescent kalea.
Irudi:Stranraer Castle.jpg|San Joan gaztelua.
Irudi:Stranraer Sheriff Court - geograph.org.uk - 862324.jpg|Epaitegia.
Irudi:Stranraer Museum - geograph.org.uk - 870543.jpg|Museoa.
Irudi:Castle Kennedy - geograph.org.uk - 915402.jpg|Kennedy gazteluaren hondarrak.
Irudi:High Kirk, Stranraer - geograph.org.uk - 1299251.jpg|Eliza nagusia.
Irudi:The West Pier, Stranraer - geograph.org.uk - 626660.jpg|Kaia.

## Kanpo estekak
Stranraerko gaztelua

**Stranraerko San Joan gaztelua** () Eskoziako Stranraer herrian kokatzen den gaztelu bat da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1510 inguruan eriki zuen Kilhilteko Adair familiak. Izatez L-itxurako oinarria duen dorretxea da.

Mendeetan zehar Adairtarren etxea, epaitegia eta gartzela izan da. 1680ko Covenanter-en jazarpenean militarren kuartela ere izan zen.

1980an altzariak berriztu eta gaur egun museoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Saint John's Tower - Stranraer.JPG
Irudi:Castle of St John, Stranraer - geograph.org.uk - 164308.jpg

## Kanpo estekak 
*  Dumfries eta Galloway eskualdeko webgunean dagoen informazioa
Luiso Berdejo

**Luis Alejandro Berdejo Arribas**, zinema arloan **Luiso Berdejo** izenaz ezaguna, (Donostia, 1975 - ) euskal zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea da.

## Filmografia hautatua 
* *Violet* (2013, gidoigile, ekoizle eta zuzendari)
* *Tres 60* (2013, gidoigile, ekoizle)
* *REC 3: Genesis* (2012, gidoigile)
* *Quarantine* (2008, gidoigile)
* *The New Daughter* (2009, zuzendari)
* *REC* (2007, gidoigile)
The New Daughter

***The New Daughter*** Luiso Berdejok zuzendutako estatubatuar filma da, zuzendariaren lehendabizikoa.

## Sinopsia 
John James (Kevin Costner), eleberrigile dibortziatu berria, Louisa (Ivana Baquero) alaba nerabe eta Sam (Gattlin Griffith) semearekin batera landa-etxe zahar batera doa. John eta Louisaen artean, dibortzioa dela eta, ez dago giroa.

## Aktoreak 
* Kevin Costner: John James
* Ivana Baquero: Louisa James
* Gattlin Griffith: Sam James
* Samantha Mathis: Cassandra Parker
* Noah Taylor: Professor Evan White
* Margaret Anne Florence: Alexis Danella
* James Gammon: Roger Wayne
* Erik Palladino: Officer Lowry
* Guy Perry: Alpha Creature

## Kanpo estekak 
*  Filmaren fitxa IMDB.com webgunean
Violet (2013ko filma)

***Violet*** Luiso Berdejok zuzendutako euskal estatubatuar filma da, zuzendariaren bigarrena. 2013an Donostiako Zinemaldiaren Zabaltegi Sailean aurkeztu zuten.

## Sinopsia 
Alex Santa Monican bizi den mutil espainiarra da. Egun batean, Polaroid zahar bat aurkituko du. Neska batena da, eta erabat maiteminduko da berarekin. Neskaren bila abiatuko da, zein den, non egon daitekeen eta argazkia noiz egin zuen ez badaki ere...

## Aktoreak 
* Junio Valverde: Alex
* Leticia Dolera: 5
* Miriam Giovanelli: Violet
* Carlos Bardem: Solomon
* Ricardo Darín: Relator
* Erik Palladino: Erik
* Laura Bayonas: Ama
* Paul Gibert: Lagun
* Christian Rodrigo: Christian
* Sanny van Heteren: Sanny
* Javier Aguayo: Javi
* Oscar Alonso Algote
* Lola Del Fresno
* Jose Mari Goenaga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Filmaren fitxa IMDB.com webgunean
Talpa

**Talpa** satorren familiako genero bat da. Generoak egun bederatzi espezie ditu, Europan eta mendebaldeko Asian bizi direnak. Sailkatua izateko lehenengo taxonetariko bat izan zen, hori zela eta, Linnaeusek satorren latinezko izena eman zion.

## Espezieak 
* *Talpa altaica*
* *Talpa caeca*
* *Talpa caucasica*
* Sator arrunt (*Talpa europaea*)
* *Talpa davidiana*
* *Talpa levantis*
* Sator itsu (*Talpa occidentalis*)
* *Talpa romana*
* *Talpa stankovici*
* *Talpa tyrrhenica* †

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mull of Galloway

**Mull of Galloway** () Eskoziako hegoaldeko muturrean dagoen lurmutur bat da, Eskozian hegoalderen dagoen puntua hain zuzen ere. Dumfries eta Galloway eskualdean dago, Wigtownshire konderrian.

## Itsasargia 
Robert Stevensonek eraiki zuen 1836an. Dorreak 26 metrotako altuera dauka, baina argia bera itsasoaren mailatik 99 metrotako altueran dago. Gaur egun itsasargi automatikoa da eta zaindariaren etxea zen hartan kafetegi bat dago orain.

## Natura Erreserba 
Gaur egun Natura Erreserba estatusa du Galloway kostaldeko animalia eta landareak babesteko.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Mull of Galloway lighthouse - geograph.org.uk - 592045.jpg|Itsasargia.
Irudi:Cafe on the cliff's edge - geograph.org.uk - 1725861.jpg
Irudi:Cliff top on the Mull of Galloway - geograph.org.uk - 1002621.jpg
Irudi:East Tarbet - geograph.org.uk - 596720.jpg

## Kanpo estekak
Annan

**Annan**,  eta , Eskozia hegoaldeko udalerria da, Dumfries eta Galloway eskualdeko hirugarren hiri handiena. 2011ko erroldaren arabera 8.960 biztanle ditu. Eskualdearen ekialdean dagoen Dumfriesshire konderrian dago.

## Geografia 
Annan ibaiaren ertzean kokaturik dago, ibaiaren ahotik hiru kilometrotara.

## Historia 
Erromatarren aztarnak aurkitu dira Annan inguruko lurretan.

Annan gaztelua "de Brus" familiaren jatorrizko egoitza izan zen. Familia honek ondoren izena "Bruce"-ra aldatu zuen eta kiderik ezagunena Robert The Bruce izan zen, Eskoziako errege izan zena. 1332an Eskoziako bigarren independentzia gerraren hasierako borroketako bat izan zen bertan. Ingalaterrako mugatik hain gertu egonik hainbat aldiz ezagutu zituen inbasioak.

Annan ibaiaren ertzean kaia eriki zen eta untziolak ere jaso ziren XVIII mendean. 1897an kaia haunditu egin zen.

## Ekonomia 
Chapelcross Zentral Nuklearra hiriaren kanpoaldean dago. Dena dela 2007an itxi egin zuten eta eraikina eraisten ari dira.

Ohituraz Glasgowra eta Ingalaterrara behi eta ardi haragia, izokina eta garia esportatu izan ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Udaletxea: 1878an eraiki zen victoriar estiloan. Hareharri gorriz egindako eraikina da.

## Iruditegia 

Irudi:The clock tower of Annan Town Hall - geograph.org.uk - 1496077.jpg|Udaletxearen dorrea.
Irudi:Annan Church - geograph.org.uk - 225428.jpg|Parrokia zaharra.
Irudi:Brydekirk Parish Church - geograph.org.uk - 1496066.jpg|Brydekirk eliza.
Irudi:Hoddom Castle - geograph.org.uk - 31411.jpg|Hoddom gaztelua.
Irudi:Annan river bridge - Oct 2006.JPG|Annan ibaia.
Irudi:Chapelcross Nuclear Power Station 2.jpg|Chapelcross Zentral Nuklearra.

## Kanpo estekak
Sint-Lievens-Houtem

**Sint-Lievens-Houtem** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Denderstreek eskualdean kokatzen da, Flandriar Ardenenetako ertzean.Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Bavegem, Letterhoutem, Sint-Lievens-Houtem bera, Vlierzele, eta Zonnegem, eta Espenhoek, Cotthem, and Hoogveld auzoak, garai batea Oombergen-en parte zirenak. 2006ko urtarrilaren 1ean 9.985 biztanle zituen.

Izena Livinus saintuari zor dio (Sint Lieven nederlanderaz), ustez bertan ehortzi zuten santu kristau bat.

## Interes guneak 

Image:Sint-Lievenis-Houtem - Livinuskapel - België.jpg|Livinus Kapera (2008)
Image:St.-Lievens-Houtem Watermolen2.JPG|Ur errota zaharra (2008)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Drumlanrig gaztelua

**Drumlanrig gaztelua** () Eskoziako Drumlanrig herrian dagoen gaztelu bat da, Dumfries eta Galloway eskualdean dagoena. Bere hareharriaren kolorearengatik "gaztelu arroxa" ezizena ere badu. Nith ibaiaren haranean dago. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Etimologia 
Drumlanrigen lehenengo aipamena 1384koa da eta *Drumlangryg* idatzita agertzen da. Hainbat hipotesia egin dira bere jatorriaz, baina "muino luzea" esan nahi duela dirudi.

## Historia 
1679 eta 1689 artean eraiki zen XVII mendeko pizkundeko estiloan. Queensberryko lehenengo dukea zen William Douglasek agindu zuen eraikuntza familiaren gotorlekua egon zen tokian.

## Deskribapena 
120 gela ditu, 17 dorre txiki eta lau dorre.

## Iruditegia 

Irudi:Drumlanrig Castle - geograph.org.uk - 1369990.jpg
Irudi:N side of Drumlanrig Castle - geograph.org.uk - 339604.jpg
Irudi:Drumlanrig Castle 01.jpg
Irudi:Drumlanrig Castle seen from a path on the estate - geograph.org.uk - 374921.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Solwayko fiordoa

**Solwayko fiordoa** (, ) Eskoziako hegoaldeko Dumfries eta Galloway eta Ingalaterrako Cumbria artean kokatzen da, Irlandako itsasoan. Man uhartea ere gertu dago.

## Etimologia 
Eskandinaviako *Sulewad* hitzetik dator.

## Geografia 
Kostaldea muino txikiz osatuta dago eta ingurunearen ekonomia nekazaritzan eta arrantzan oinarritzen da, nahiz eta azken aldian turismoak ere indar handia hartu duen.

Ingalaterrako Eden ibaia eta Eskoziako Esk ibaiaren estuarioek osatzen dute Solwayko fiordoa, baina beste ibai batzuek ere isurtzen dituzten beren urak bertara.

Hiru uharte txiki daude fiordoaren Eskoziako aldean, Hestan, Rough eta Little Ross.

## Iruditegia 

Irudi:CUMBRIAN COAST LINE VIEW OF THE SOLWAY FIRTH FROM A NORTHERN TRAINS CLASS 150 DMU ROUTING FROM CARLISLE TO BARROW IN FURNESS CUMBRIA SEP 2013 (9996860266).jpg|Cumbriako kostaldea.
Irudi:Solway Firth at Whinnyrig - geograph.org.uk - 465541.jpg|Solwayko fiordoaren hareatzak.
Irudi:Rough Island from Tornat Wood - geograph.org.uk - 1305616.jpg|Rough uhartea.
Irudi:River Nith estuary.jpg|Nith ibaiaren estuarioa.

## Kanpo estekak
Chicken bus

[thumb|300x300px|*Chicken bus* bat Antigua hirian, [Guatemalan.]]
[thumb|300x300px|*Chicken bus* bat Managua-Granada ibilbidean, [Nikaraguan.]]
 (ingelesezko izena; «oilo autobusa» esan nahi du) Erdialdeko Amerikan ohikoa den autobus koloretsua da. Izen hori Amerikako alde hartako gaztelanian ingelesez erabiltzen da. Herriz herri pertsonak zein kargamentuak garraiatzen ditu, El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua eta Panaman, batez ere.

## Kanpo estekak
Dean gaztelua

**Dean gaztelua** () Eskoziako Kilmarnock herrian dagoen gaztelua da, Ekialdeko Ayrshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Bannockburneko borrokan haren zerbitzan egoteagatik Roberto I.a Eskoziakoak 1316an lur eremu hau eman zion Sir Robert Boyd zaldunari eta honen semeak dorretxe bat altxatu zuen 1350an. 2-3 metrotako sendoerako hormak zituen eta leiho gutxi eta txikiak. 1460 aldera jauregia eraiki zuten dorrearen inguruan.

1735ean sua sortu zen sukaldean eta gazteluaren sabaia erori egin zen. Boyd familiak orduan alde egin zuen bertatik eta hurrengo mendeetan hondarrak bainoez ziren gelditu bertan. Esku askotatik pasa zen gaztelu hondatua XIX mendearen bukaeran Lord Howard de Walden-ek hartu zuen arte. Honek eraikina berrizteari ekin zion. 1908an dorrea konponduta gelditu zen eta 1946rako jauregi guztia. Atea bera osoki berreraiki zen 1935 eta 1936 artean, XVI mendeko planoak hertsiki jarraituz.

1975ean Eskoziako estatuak eskuratu zuen gaztelua eta inguruko lorategi eta parkeak.

## Deskribapena 
Dorreak lau solairu dauzka.
* Beheko solairuan: sukaldea eta gartzela.
* Lehenengo solairuan: Areto handia. Jauntxoaren entretenimendurako eta oturuntzetarako erabiltzen zena. Epaiketak ere bertan egiten ziren.
* Bigarren solairuan: Jauntxoen logelak, sexu bakoitzarentzako sutondoak eta kapera txiki bat.
* Hirugarren solairuan: soldadu zaidarien gelak.

Dorreak babes helburu garbia zeukan bezala, jauregia eroso bizitzeko asmoz eraikia izan zen. Honek hiru solairu dauzka:
* Beheko solairuan: sukaldea.
* Lehenengo solairuan: oturuntza gela.
* Bigarren solairuan: familiaren logelak.

## Iruditegia 

Irudi:Dean Castle, Kilmarnock - geograph.org.uk - 12387.jpg|Gaztelua.
Irudi:Dean castle laigh tower.JPG|Dorrea.
Irudi:Dean castle palace.JPG|Jauregia.
Irudi:Dean Castle Gatehouse.JPG|Atea.
Irudi:Dean Castle, Kilmarnock - geograph.org.uk - 1284820.jpg|Parkea.

## Kanpo estekak 
*  Ekialdeko Ayrshireko turismo bulegoaren webgunea
Rowallan gaztelua

**Rowallan gaztelua** () Eskoziako Kilmaurs herrian dagoen gaztelua da, Kilmarnocketik 5 kilometro iparraldera, Ekialdeko Ayrshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XIII mendean badirudi gaztelu bat izan zela bertan baina gaur egungo eraikina 1513 urtekoa da. Loudongo Campbell familiak 1690an eskuratu zuen eta XIX menderarte beraiena izan zen.

XIX mendearen bukaeran Archibald Corbettek erosi zuen eta 1901-1906 artean Sir Robert Lorimer arkitekto ezagunak modernizatu egin zuen, beti ere jatorrizko egitura mantenduz.

## Iruditegia 

Irudi:Rowallan - geograph.org.uk - 265037.jpg|Atea.
Irudi:Beech-lined Drive to Rowallan Castle - geograph.org.uk - 264799.jpg|Bidea.
Irudi:Rowallan castle ayrshire.jpg|1876ko marrazkia.

## Kanpo estekak 
*  Historic Scotland webgunea
Sorn gaztelua

**Sorn gaztelua** () Eskoziako Sorn herrian dagoen gaztelua da, Ekialdeko Ayrshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1409an eraiki zen hiru solairutako dorretxea. XVI mendean handitu egin zuten baina zabalkunde handiena XVIII mendekoa da. 1860 inguruan Somervell familiak erosi zuen eta David Bryce arkitektuak birmoldatu egin zuen gaztelua.

Gaur egun jabego pribatua du eta hotel bihurturik dago.

## Iruditegia 

Irudi:Sorn Castle - geograph.org.uk - 1045199.jpg
Irudi:Sorn Castle - geograph.org.uk - 106826.jpg
Irudi:Sorn Castle gatehouse - geograph.org.uk - 106827.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Saturnalia

**Saturnalia** (latinez) edo **Saturnoren jaiak** Antzinako Erromako festa garrantzitsuak ziren. Erromako Foroko Saturnoren tenpluan hasten ziren eta haien bitarteaz otoruntza publiko handi batean, opariak elkar trukatzen zituzten. Modu batez deskribatzeko, inauterien eta Gabonen arteko nahasketa ziren. Giro hartan jendartearen arauak desagertzen ziren. Eliza Kristauak lan handiak izan zituen festa horiek ezabatzeko eta, azkenik, beste batzuekin ordezkatu zituen, bereziki Eguberriekin.

## Festen esanahia 
Saturnalia ospatzeko bi arrazoi zeuden:
* nekazaritzaren jainkoa zen Saturnori omenaldia egitea, edo
* jeneral garaile baten aldeko ospakizuna.

## Ospakizunak 
Saturnoren lehendabiziko festak abenduaren 17tik 23ra ospatzen ziren: urteko garai iluna izanik, kandelak eta lastargiak pizten ziren eta etxeak, bestetik, landarez apaintzen. Ziur aski, jatorriz, nekazaritza lanen amaiera ospatzen ziren horrela, egin beharrekoak gutxitzen zirenean. Zazpi egunean, festak kaleak hartzen zituen eta jende guztia, esklabuak barne, ospakizunetan murgiltzen zen. Haien lehen aipamen ofiziala K. a. III. mendekoa da.
thumb|Saturnalian, gizarte-arauak ahultzen ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, baita ere 
* Eguberri
* Saturno (mitologia)

## Kanpo estekak 
* : Eguberria eta Saturnalia
* Ferrando Castro, Marcelo (2023-12-12) Las Saturnales romanas: origen del intercambio de regalos y tradiciones navideñas Red historia
* Marqués, Néstor F. (2017-12-17)  “Saturnalia: el mejor día del año romano”, *Antigua Roma al día*
Hiato (geologia)

Geologian, **hiatoa** garai batean izandako sedimentazio-ezagatik sekuentzia estratigrafikoan sortutako etenunea da. Diskordantzia batean falta den zatia da, zehazki, eta informazio ezak ere interesa du, sedimentaziorik egon ez den aroan sedimentaziorik zergatik eman ez den iker daitekeelako.

## Ikus, gainera 
* Diskordantzia

## Kanpo estekak
Koefiziente tekniko

Ekonomian, **koefiziente teknikoa** ekoizkin baten unitate bat ekoizteko behar den insumo kantitatea da. Batzuetan sektoreka eredefinitzen da: sektore batean ekoizkin unitate bat ekoizteko behar den beste sektore batetik behar den insumo kantitatea adieraziko luke orduan. Koefiziente teknikoak input-output analisiaren testuinguruan, sektoreka, aztertzen dira bereziki, eta sektore guztietarako bildurik insumo-produktu matrizea osatzen dute.

## Kanpo estekak
Sargai

Ekonomian, **sargaia** edo **inputa** beste ondasun batzuk ekoizteko erabiltzen den ondasuna da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ekoizpen-faktorea

## Kanpo estekak
Lastargi

thumb|Lastargia sutan.
[thumb|[Lastargi olinpikoa, Turingo 2006ko Joku Olinpikoetan.]]
**Lastargia** edo **zuzia** jatorriz sua eramateko sistema mugikorra zen. Lastargia bai argia emateko baita ere sua baterik bestera eramateko erabiltzen zen.
Funtsean, makil luze bat zen, mutur batean errez erretzeko gai batez (lehen bike izaten zen erregai ohikoena) lastoz edota trapuz bilduta. Sarritan, kandelabroetan edo, harrizko eraikuntzetan (gazteluak, kriptak,...), ormetan zintzilik jartzen ziren.

## Sinbologia 
[ezkerrera|100px|[Askatasunaren Estatuaren lastargiaren marrazkia.]]
Lastargia espiritu edo arimaren argiaren sinboloa da, baita jakinduriaren ere. Askatasunaren Estatuaren kasuan, sinboloaren esanahia hobeto ulertzeko, jatorzizko izena "Askatasuna mundua argitzen" dela azpimarratu behar da.

Antzinako Grezian eta Erroman beheruntz begira jarritako lastargiak lutoa, heritoza adierazten du. Ehorzte-monumentuetan ohikoa zen bi lastargi gurutzatuak behera begira jartzea. Gora begira, aldiz, bizitza adierazten du.

Joku Olinpikoetan atleteek txandakatuz lastargia jokuen tokira eramateko ohitura Carl Diem-ek sortu zuen 1936ko jokuetan. Ohitura Antzinako Greziatik bereskuratu zuen; han, jokoak egiten ziren bitartean, sua Olinpiako Herako Tenpluan pizturik egoten zen.

Lastargia Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorearen ikurra da, bestetik.

## Eskujokoak lastargiez 
thumb|250px|Malabarista lastargi piztuez.
Eskujokoen munduan lastargia oso tresna erabilia da. Suaren erabilera malabaristaren lanari arrisku kutsua ematen dio eta ariketek ikusgarriagoak dira. Lastargi hauek, normalean, makil luzeak dira, mutur batean metxa bat dutela. Metxa hori kotoiaz edo poliamidaz egina dago. Erretzeko gasolina da erregai ohikoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zulte

**Zulte** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Machelen, Olsene eta Zulte bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 15.288 biztanle zituen.

1891tik herriak bere garagardo propioa ekoizten zuen (Zulte izenaz ezaguna) baina gaur egun Alken-Maes garagardoen parte dira.

## Herritar ospetsuak 
* Roger Raveel, margolaria
* Gerard Reve, nederlanderazko idazlea

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Input (argipena)

**Input** hitzak adiera zenbait ditu:
* ekonomian, **input** edo insumoa, zerbait ekoizteko behar den edozein gai eta produktu (ikus, gainera input-output analisia);
* informatikan, input, sistema informatiko batean sartzen den informazioa.
Aalter

**Aalter** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa, Gante eta Brujas artean dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Bellem, Lotenhulle, Poeke eta Aalter bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 19.860 biztanle zituen.

## Iruditegia 

File:Poeke Kasteel R02.jpg|Poeke gaztelua
File:Duiventoren Bellem (1).JPG|Usategia Bellemen

## Ikus, gainera 
* Pieter De Crem
* Flor Grammens

## External links 
*  Webgune ofiziala

## Kanpo estekak
Lasala plaza

**Lasala plaza**, lehen "Aduana plaza", Donostiako Parte Zaharreko plaza txiki bat da. Alboetan Perujuantxo kalea eta Kanpandegi kalea daude. Plaza honen elementu ezagunena erdian dagoen lehoiaren eskultura da, Parte Zaharreko iturri zaharrenetariko batean apaingarri moduan urtetan egon zena. Plazaren izena Fermin Lasala Urbietari eskainita dago. Plaza berean garai bateko Ogasunaren eraikuntza dago, gaur egun hotela, eta, bestetik, Parte Zaharreko eraikuntza berrienetariko bat, zonaldearen Plan Orokorraren arabera kendu beharko litzatekeena, inguruko estetika puskatzen duelako.
thumb|erdian|Lehoia Parte Zaharreko iturri zaharrenetarikoaren apaingarria izan zen.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Kévin Rodrigues

**Kévin Rodrigues** (Baiona, Lapurdi, 1994ko martxoaren 5a) portugaldar jatorriko euskal herritar futbol jokalaria da.

## Biografia 
Euskal Herrian bai Errealan bai Eibarren jokatu du. Aviron Bayonnais eta Toulouseko harrobietan hazia da. Futbolari ezkertia da, hegalean aritzen dena, erdilari naiz atzelari moduan.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.realsociedad.eus
Azaleramendu

thumb|300px
Geologian, **azaleramendua** harri ama edo antzinako jalkinen lurrazaleko agerpena da, dagokion lur azpiko geruzetatik bereizi gabea.

## Kanpo estekak
Eskujoko

thumb|200px|Eskujokoa bost pilotez.
**Eskujokoa** edo **malabarismo** tresna desberdinak manipulatuz eta haiekin jolastuz egiten den espektakulua da. Objektu horiek gora botatzen dira, orekan mantentzen dira, beti lurrera erori gabe. Joku hauek ikusteko ederrak dira eta trebetasun handia eskatzen dute, bereziki psikomotrizitate aldetik. Eskujokoak egiten dituena "eskujokaria" edo "malabarista" da. Eskujokoak zirkuetan eta kaleko ikuskizunetan ohikoak dira.

## Eskujokoen historia 
[thumb|[Antzinako Egiptoko margoa (1994-1781&nbsp;a.&nbsp;C.) non eskujokariak ikusten diren.]]
Eskujokoek historia luzea dute. Egipton, esaterako, Beni Hassan (1794 a 1781 a.c.) printzearen garaietan ezagunak ziren oinak erabiliz eskujokoak egiten zituzten emakumeak. *Talmud*en ere eskujokoak egin zituen errabinoa aipatzen da.

## Eskujokoen tresnak 
Hauexek dira ezagunenak:
* Eskujokoen pilotak
* Aihotzak
* Uztaiak
* Deabruaren makuluak
* Diabolo
* Lastoargiak
* Makulu
* Plater txinatarrak
* Cigar Boxes edo tabako kaxak
* Kariocak
* Pogo makila

Dena dela, esperientzia handiko jokalariek mota askotako elementuekin egin ditzakete: katiluak, frutak, aiztoak...

### Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : The European Jugglers' Association (EJA)
* : The International Jugglers' Association (IJA)
* : Eskujokoen terminologia Juggling Information Serviceren arabera (JIS)
* : JIS Numbers Juggling Records - Eskujokoen errekorrak.
Antirretrobiral

**Antirretrobirala** edo **erretrobirus-kontrakoa** erretrobirusen ugalketa edo eragina eragozteko gaitasuna duen botika da. Erretrobirusek hainbat gaitz infekzioso eragiten dute, ezagunena HIESa izanik. Zidobudina, azidotimidina (AZT) ere deitua, izan zen lehenengo antirretrobirala; 1980ko hamarkadaren bukaeran hasi zen baliatzen HIESaren tratamenduan. Gaur egun, erretrobirusen kontrako eraginkortasun handiko tratamenduak (HAART) erabiltzen dira, bi antirretrobiral edo gehiago konbinatzen dituztenak.

## Jarduera-mekanismoa 
[thumb|400px|eskuinera|[GIBaren aurka erabiltzen diren lau antirretrobiral multzo handien jarduera: fusioaren inhibitzaileak, alderantzizko transkriptasaren inhibitzaileak, integrasaren inhibitzaileak eta proteasaren inhibitzaileak]]
Lau maila ezberdinetan jarduten dute antirretrobiralek:
* **Fusioaren inhibitzaileak**. Erretrobirusa zelula ostalari batean sartzea eragozten dute. Enfubirtida eta marabirok dira mota honetakoak. Erresistentzia anitzeko GIBa duten edo bestelako erretrobirus-aurkako botikei intoleranteak diren pazienteak tratatzeko baliatzen dira.
* **Alderantzizko transkriptasaren inhibitzaileak**. Alderantzizko transkriptasa entzima inhibitzen dute, birusaren RNAko informazio genetikoa erabiliz DNA sintetizatzeko funtsezkoa dena. Bi mota daude:
** **Alderantzizko transkriptasaren inhibitzaile nukleosidikoak**. Antimetabolitoak dira, nukleosido edo nukleotidoen analogoak, alderantzizko transkripzioa eragozten dutenak; adibidez, zidovudina (1987an merkaturatua),
* **Proteasaren inhibitzaileak**. Proteasa, erretrobirusek beren heltze-prozesua osatzeko behar duten entzima, inhibitzen dute. Indinabir, erritonabir, lopinabir, atazanabir, darunabir dira mota honetako sendagaiak. Haien merkaturatzeak iraultza terapeutiko handia ekarri zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argonauta (generoa)

***Argonauta*** muskuilu zefalopodoen generoa da. Emeek 15 zentimetro dute luzeran; olagarroaren antza izaten dute; karaitz zurizko maskor mehe hauskorra egiten dute, erruna babesteko. Arrek 2 edo 3 zentimetro bakarrik dute luzeran eta ez dute maskorrik. Itsaso beroetan bizi dira. Argonautidae familia, egun monotipikoa dena, osatzen dute.

## Espezieak 
* Argonauta (*Argonauta argo*)
* †*Argonauta absyrtus*
* *Argonauta bottgeri*
* *Argonauta cornuta*
* *Argonauta hians*
* †*Argonauta itoigawai*
* †*Argonauta joanneus*
* *Argonauta nodosa*
* *Argonauta nouryi*
* †*Argonauta oweri*
* *Argonauta pacifica*
* †*Argonauta sismondai*
* †*Argonauta tokunagai*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerardo Bujanda

**Gerardo Bujanda Sarasola** (Donostia, 1919ko abuztuaren 25a - ibidem, 2019ko irailaren 4a) gipuzkoar politikari jeltzalea izan zen. Espainiako Gerra Zibilean Saseta bataoiloiko gudaria izan zen, eta Eusko Gudarosteko talde horretako azken beterano bizia izan zen, 100 urterekin hil baitzen, 2019ko irailean.

## Biografia 
Antiguako Matia kalean jaioa, Gerra Zibila piztu zenean Euzko Gaztediren kidea zen eta Eusko Gudarosteko Saseta Batailoian izena eman zuen. 17 urteak Oiartzungo frontean bete zituen. 1937ko abuztuan, Santoñako hitzarmena zela eta, preso hartu zuten. Lau urte eman zituen bortxazko lanak egiten eta beste bost iparraldeko Afrikan erbesteraturik.

1946an Euskal Herrira itzuli eta Victoriano Luzuriaga enpresan administrari moduan lan egin zuen. Orduko EAJ klandestinitatean zegoen eta Bujanda buruzagietako bat bilakatu zen, Juan Ajuriagerra, Josu Solaun edo José María Lasarterekin batera.

1950eko hamarkadan Lapurditik emisioak egiten zituen Radio Euzkadin parte hartu zuen, "Jon de Igueldo" ezizenaz. 1954. urtean Frantziako gobernuak irrati hura ixtera behartu zuen, eta ez zen berriro uhinetara itzuli 1965. urtera arte, oraingoan Venezuelatik, baina han ere jarraitu zuen berriemaile Jon de Igueldo klandestinoak. Bitartean, irratigintzara lotuta, beste proiektu bat ere bultzatu zuen, Loiola Irratiarena, Elisabet Maiztegi, Karmen Kristobal, Koro Etxegoien, Mikel Rezola eta beste batzuekin.

Espainiako trantsizioan politikagintzan jarraitu zuen, eta 1977ko eta 1979ko hauteskundeetan diputatu hautatu zuten Gipuzkoan.

## Erreferentziak
Negua Lisboan

***Negua Lisboan*** () 1991n Jose Antonio Zorrillak zuzendutako filma da, Antonio Muñoz Molinaren izen bereko eleberrian oinarrituta. Donostian grabatu zuten.

## Argumentua 
Lisboako Lady Bird Cluben aritzen den jazz piano-jole batek emakume misteriotsu bat ezagutuko du. Laster, emakumea gangster arriskutsua dela konturatuko da.

## Aktoreak 

* Christian Vadim: Jim Biralbo
* Hélène de Saint-Père: Lucrecia
* Dizzy Gillespie: Bill Swann
* Eusebio Poncela: Floro
* Fernando Guillén Cuervo: Marco
* Michel B. Dupérial: Morton
* Carlos Wallenstein: Ramirez
* Isidoro Fernández: Oscar
* Vítor Norte: Silveira
* Mikel Garmendia
* Aizpea Goenaga: Daphne
* Klara Badiola: erizaina
* Grzegorz Emanuel: Skinhead 2
* Esther Esparza: Moja
* Fernando Guillén: Malcolm
* Antonio Mesquita: Robus
* Ilda Roquete
* Ethel Szul: erizaina
* Mirosław Zbrojewicz: Skinhead 1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
El anónimo... ¡vaya papelón!

***El anónimo... ¡vaya papelón!*** () 1990ean Alfonso Arandiak zuzendutako filma da, Euskal Irrati Telebistak ekoiztua. Donostian eta Getarian grabatu zuten.

## Argumentua 
Jon arkitekturako ikaslea da eta karrera bukatzeko irakasgai bat falta zaio, baina ez du azterketa gaindituko eta errekuperatzeko aukera gabe geratuko da. Bere bizilagun Charly, Juanjo eta Pellorekin hitz egin eta izenik gabeko gutun bat idatziko diote irakasleari, baina gutuna bidali ondoren, azterketako emaitzen papera bertan dagoela ohartzen dira eta horrenbestez nabarmen agertuko dela nork bidali duen anonimoa.

## Aktoreak 

* Miguel Molina: Charly
* Jorge de Juan: Josu
* Martxelo Rubio: Juanjo
* Carlos Zabala: Peio
* Nuria Gallardo: Yoli
* Maite Díaz: Pili
* Rosa Maria Sardà: Manoli
* Álex Angulo: Evaristo
* Nacho Martínez: Don Manuel
* Patxi Biskert: Mafioso
* Ramón Barea: Perales
* José Ramón Soroiz: Peralesen laguntzailea
* Alejandra Grepi: Charo
* Mikel Erentxun: Fernando
* Mikel Garmendia: irakaslea
* Maiken Beitia: agentziako neska
* Elena Irureta: idazkaria
* Carmen Pardo: neska
* Yolanda Ortiz de Urbina: Polizia 1
* Oms Yeli: Polizia 2
* Purificación Zabaleta: Doña Alfonsina
* Iñaki Regil: Arlote 1
* José María Escobar: Arlote 2
* Fernando Agirre: mutil

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beveren

**Beveren** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Beveren bera, Doel, Haasdonk, Kallo, Kieldrecht, Melsele, Verrebroek eta Vrasene. 2013ko urtarrilaren 1ean 46.752 biztanle zituen.

Waaslandeko portua (nederlanderaz: *Waaslandhaven*) Beveren-en dago, Eskalda-ren ezker ertzean, Anberesko portuaren aurrez aurre, ibaiaren bestaldean.

thumb|ezkerrera|Doel haize errota eta zentral nuklearra|180px

## Kanpo estekak
Campbeltown

**Campbelltown** (, ) Eskoziako Argyll eta Bute eskualdeko udalerri bat da, 2011ko erroldaren arabera 4.852 biztanle ditu. Kintyre penintsulan dago.

## Geografia 
Kintyre penintsulako herri nagusia da, ekialdeko kostaldean dagoena. Campbeltown Loch-en ertzean dago eta Davaar uhartea dauka aurrean eta itsasbeheran oizen irits daiteke bertara.

## Historia 
Aurrehistoriatik populatua izan da eremu guzti hau. Clonmacnoiseko San Kiaran bertan bizi izan zen herria oraindik sortu gabe zegoela.

Hasiera batean *Kinlochkilkerran* izenarekin ezagutu zen, gaelerazko *Ceann Loch Chille Chiarain* izenaren anglizazioa da. Izenak "Ciaránen elizako aintziraren burua" esan nahi du. 1667an Archibald Campbell (Argylleko kondea) herriaz jabetu zenean izena aldatu zitzaion, Campbelltown ("Campbellen herria") bihurtuz.

Itsasontzigintzan, arrantzan eta whisky ekoizpenean oinarritu zuen ondoren bere ekonomia. Gaur egun Eskoziako whisky ekoizpenaren jtorrizko izendapena duten bost eskualdetako bat da *Campbelltown single malts*. 30 whiky distilategi izatera iritsi zen eta "whiskyaren mundu mailako hiriburua" ezizena eman zitzaion. Estatu Batuetako Depresio Handiaren garaian ezarritako alkoholaren debekuak galera handiak ekarri zizkion eta distilategi gehienek itxi beharra izan zuten. Gaur egun hiru distilategik baino ez diraute jardunean.

## Ondasun nabarmenak 
* Davaar uhartea
*

## Iruditegia 

Irudi:Main Street Campbeltown - geograph.org.uk - 429867.jpg|Kale nagusia.
Irudi:Steeple and rooftops of Campbeltown - geograph.org.uk - 1448658.jpg|Eliza eta teilatuak.
Irudi:Glen Scotia Distillery - geograph.org.uk - 23079.jpg|Glen Scotia distilategia.
Irudi:Old Quay, Campbeltown - geograph.org.uk - 1432142.jpg|Kaialdeko moila zaharra.
Irudi:Davaar Island.jpg|Davaar uhartea.
Irudi:Davaar Island from Killdalloig Bay by Campbeltown, Kintyre. - geograph.org.uk - 61187.jpg|Davaar uhartea.

## Kanpo estekak
World Rugby

**World Rugby** (1998tik 2014ko azaroa arte **International Rugby Board** izenez ezaguna, eta bere sorrera **International Rugby Football Board**) errugbiko federazioak nazioarte mailan gobernatzen dituen erakundea da. 1886ko urtarrilaren 1ean eratu zen eta egoitza Irlandako Dublin hiriburuan du. World Rugby erakundeak 100 herrialdeko errugbi federazioak barne hartzen ditu, bai eta 19 kide hitzartu eta eskualdeetako 6 federazio ere. Erakundea kirol honetako arauak arautzeaz arduratzen da.

Lau urtero Munduko Errugbi Txapelketa antolatzeaz arduratzen da, kirol honetako lehiaketa ezagunena eta ekonomikoki errentagarriena dena. Nazioarteko beste hainbat txapelketa antolatzeaz ere arduratzen da, tartean Errugbi 7ko Munduko Txapelketa, Pacific Nations Cup eta Munduko Errugbi Txapelketa Jubenila.

## Kanpo estekak 
* World Rugby – webgune ofiziala
Herzele

**Herzele** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Borsbeke, Herzele bera, Hillegem, Ressegem, Sint-Antelinks, Sint-Lievens-Esse, Steenhuize-Wijnhuize and Woubrechtegem. 2013ko urtarrilaren 1ean 17.224 biztanle zituen.

Bi errekek zeharkatzen dute crossed udalerria, Molenbeek Borsbeke-n, Herzele-n, Ressegem-en, eta Hillegem-en, eta Molenbeek-Ter Erpenbeek Herzele-n, Sint-Lievens-Esse-n, Woubrechtegem-en, eta Ressegem-en.

thumb|none|Ressegem-eko eliza

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sepia (generoa)

***Sepia*** Sepiidae familiako generorik ezagunena da. Generoaren izena txibiaren grezierazko , *sepia*, forma latinizatua da.

## Sailkapena 
* ***Sepia*** generoa
** *Incertae sedis*
*** ? *Sepia bartletti*
*** ? *Sepia baxteri*
*** ? *Sepia dannevigi*
*** ? *Sepia elliptica*
*** *Sepia filibrachia*
*** *Sepia mira*
*** *Sepia plana*
*** *Sepia senta*
*** *Sepia subplana*
*** ? *Sepia whitleyana*
** *Acanthosepion*
*** *Sepia aculeata*
*** *Sepia brevimana*
*** *Sepia esculenta*
*** *Sepia lycidas*
*** *Sepia prashadi*
*** *Sepia recurvirostra*
*** *Sepia savignyi*
*** *Sepia smithi*
*** *Sepia stellifera*
*** *Sepia thurstoni*
*** *Sepia vecchioni*
*** *Sepia zanzibarica*
** *Anomalosepia*
*** *Sepia australis*
*** *Sepia omani*
*** *Sepia sulcata*
** *Doratosepion*
*** *Sepia adami*
*** *Sepia andreana*
*** *Sepia appellofi*
*** *Sepia arabica*
*** *Sepia aureomaculata*
*** *Sepia bathyalis*
*** *Sepia bidhaia*
*** *Sepia braggi*
*** *Sepia burnupi*
*** *Sepia carinata*
*** *Sepia confusa*
*** *Sepia cottoni*
*** *Sepia elongata*
*** *Sepia erostrata*
*** *Sepia foliopeza*
*** *Sepia incerta*
*** *Sepia ivanovi*
*** *Sepia joubini*
*** *Sepia kiensis*
*** *Sepia kobiensis*
*** *Sepia koilados*
*** *Sepia limata*
*** *Sepia longipes*
*** *Sepia lorigera*
*** *Sepia mascarensis*
*** *Sepia mirabilis*
*** *Sepia murrayi*
*** *Sepia pardex*
*** *Sepia peterseni*
*** *Sepia rhoda*
*** *Sepia saya*
*** *Sepia sewelli*
*** *Sepia sokotriensis*
*** *Sepia subtenuipes*
*** *Sepia tala*
*** *Sepia tanybracheia*
*** *Sepia tenuipes*
*** *Sepia tokioensis*
*** *Sepia trygonina*
*** *Sepia vercoi*
*** *Sepia vietnamica*
** *Hemisepius*
*** *Sepia dubia*
*** *Sepia faurei*
*** *Sepia pulchra*
*** *Sepia robsoni*
*** *Sepia typica*
** *Rhombosepion*
*** *Sepia acuminata*
*** *Sepia cultrata*
*** *Sepia elegans*
*** *Sepia hedleyi*
*** *Sepia hieronis*
*** *Sepia madokai*
*** ? *Sepia opipara*
*** *Sepia orbignyana*
*** *Sepia reesi*
*** *Sepia rex*
*** *Sepia vossi*
** *Sepia*
*** *Sepia angulata*
*** *Sepia apama*
*** *Sepia bandensis*
*** *Sepia bertheloti*
*** *Sepia chirotrema*
*** *Sepia dollfusi*
*** *Sepia elobyana*
*** *Sepia gibba*
*** *Sepia hierredda*
*** *Sepia insignis*
*** *Sepia irvingi*
*** *Sepia latimanus*
*** *Sepia mestus*
*** *Sepia novaehollandiae*
*** Txibia arrunt (*Sepia officinalis*)
*** *Sepia papillata*
*** *Sepia papuensis*
*** *Sepia pharaonis*
*** *Sepia plangon*
*** *Sepia plathyconchalis*
*** *Sepia ramani*
*** *Sepia rozella*
*** *Sepia simoniana*
*** *Sepia tuberculata*
*** *Sepia vermiculata*

## Kanpo estekak
Lokeren

**Lokeren** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerria da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Lokeren hiria eta Daknam eta Eksaarde herriak. Eskaldaren emalea den Durme ibaiaren ertzean dago eta Sint-Niklaas ondoren, Waaslandeko hiri nagusia da. 2013ko urtarrilaren 1ean 39.882 biztanle zituen. Zaldi saltxitxa ofizialki onartuak dira bertako espezialitate bezala.

## Kirolak 
KSC Lokeren hiriko futbol talde nagusia da.

## Iruditegia 

File:Durme-Lokeren-1.jpg|Durme ibaia
File:LokerenStation.JPG|Lokereneko geltokia
File:Lokeren23.JPG|
File:St Laurentius-toren.jpg|San Lorenzo eliza

## Herri senidetuak 
* Ropczyce 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Witch (2015eko filma)

***The Witch***, edo ***The VVitch*** gisa estilizatua () 2015eko Robert Eggers estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako beldurrezko filma bat da. 2015eko urtarrilaren 27an Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen, AEBko Drama Filma kategoriako Zuzendari Onenaren Saria irabaziz. Anya Taylor-Joy, Ralph Ineson eta Kate Dickie aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
XVII. mendea, Familia puritano bat Ingalaterra Berriko muga basatian eta bakardadean bizi da. Bat-batean euren haurtxoa desagertu, alaba sorgina izatearen susmagarri bilakatu, eta familiak gaiztakeria ezezagun baten iturburua den zeozeren eragin kaltegarria jasaten hasiko da.

## Aktoreak 
* Anya Taylor-Joy: Thomasin
* Ralph Ineson: William
* Kate Dickie: Katherine
* Harvey Scrimshaw: Caleb
* Lucas Dawson: Jonas
* Ellie Grainger: Mercy
* Julian Richings: Gobernadorea
* Bathsheba Garnett: Sorgina

## Kanpo estekak
Jan Lievens

**Jan Lievens** (Leiden, Zazpi Herbehere Batuen Errepublika, 1607ko urriaren 24a - Amsterdam, Zazpi Herbehere Batuen Errepublika, 1674ko ekainaren 4a) Barrokoko herbeherear margolaria izan zen.

## Bizitza 
Ganteko brodatzaile baten semea zen. Haurtzaroan Joris van Schooten izan zuen irakasle, eta 10 urte zituelarik Amsterdamgo Pieter Lastmanen lantegian sartu zen. Bertan Rembrandtekin topo egin zuen. 1626 aldean, Leidenera itzuli zenean, lantegi bat ireki zuen Rembrandtekin batera. 1620ko hamarkadan batera lan egin zuten eta, oso estilo antzekoa zutenez, zenbait margolanen autoretza zalantzan dago.

1632an Londresera aldatu zen. Bertan ezagutu zuen Antoon van Dyckek eragin handia izan zuen bere margokeran. 1635ean Anberesen kokatu zen. Flandesen 10 urte igaro ostean, Amsterdamera aldatu zen. Azken urteak Haga eta Leidenen eman zituen. Erakunde publikoek garrantzi handiko aginduak egin zizkioten eraikinak apaintzeko. Batez ere erretratuak margotu zituen arren, gai historikoak eta alegorikoak ere landu zituen. Azken garaian paisaiak pintatu zituen, Rubens eta Adrien Brouwer-en eraginez.

## Iruditegia 

Irudi:Old Man, Lievens.jpg|*Gizon zaharra*, 1625-1626Kunsthistorisches Museum, Viena
Irudi:Simson en Delila Rijksmuseum SK-A-1627.jpeg|*Sanson eta Dalilah*, 1630-1630 and 1635Rijksmuseum, Amsterdam
Irudi:Allegorie_op_de_vrede_Rijksmuseum_SK-A-612.jpeg|*Bakearen alegoria*, 1652Rijksmuseum, Amsterdam

## Erreferentziak
Destelbergen

**Destelbergen** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Destelbergen bera eta Heusden. Udalerria 1977ko urtarrilaren 1ean sortu zen bi herrien elkarketatik. 2013ko urtarrilaren 1ean 17.685 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Waasmunster

**Waasmunster** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 10.558 biztanle zituen.

Roosenberg Abadia, XIII. mendekoa, udalerri honetan dago.
 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Wichelen

**Wichelen** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Schellebelle, Serskamp eta Wichelen bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 11.374 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Image:Belgium, Schellebelle, Church.JPG| Schellebelle-ko eliza
File:Serskamp (Wichelen) - Church.jpg|Sint-Denijs eliza Serskamp-en
File:Schellebelle - Roephuisje - Belgium.jpg|Antzinako "roephuisje" eta pertsona bakarrekoak kartzela Schellebelle-n.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Argonauta (moluskua)

**Argonauta** (*Argonauta argo*) *Argonauta* generoko olagarro pelagikoa da, generoaren espezie tipoa dena. Beste generokideen moduan, dimorfismo sexual handia dute: emeek 12 zentimetro dute luzeran; arrek, berriz, 2 zentimetro bakarrik dute luzeran eta ez dute maskorrik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kai-alde

**Kai-alde** Donostiako Parte Zaharreko elkarte bat izan zen, arraunketan ere aritu zena.

## Kirol-ibilbidea 
**Kai-alde** elkarte donostiarrak trainerilla uretaratu zuen 1960ko hamarkadaren amaieran, eta Gipuzkoako Trainerilla Ligan parte hartu zuen zenbait urtetan.

## Bibliografia 
* AGUIRRE, Rafael (1972): *Juegos y deportes vascos*: *"Regatas de traineras. Estropadak"* (Enciclopedia Ilustrada del País Vasco). Zarautz: Editorial Itxaropena, 

## Kanpo estekak
Stair House

**Stair House** Eskoziako Stair herrian dagoen jauregia da, Ekialdeko Ayrshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XVI mendearen bukaeran edo XVIIaren hasieran eraikitako etxea da. 1648an John Dalrymple, Stairreko lehen kondea bertan jaio zen.

XX mendean Robert "Bobby" Corbett-ek erosi zuen

## Kanpo estekak
Cumnock

**Cumnock**, , Eskozia hego-mendebaldeko udalerria da, Ekialdeko Ayrshire eskualdeko bigarren herririk handiena da. 2011ko erroldaren arabera 9.039 biztanle ditu, baina inguruko herrixkak batera hartuta biztanleria 13.000 ingurura iristen da.

## Etimologia 
Gaelerazko *Cill Mheàrnaig* izenak "Meàrnag-en eliza" esan nahi du.

## Geografia 
Glaisnock eta Lgar errekek bat egiten duten tokian kokaturik dago.

## Historia 
1296an William Wallace hiru hilabetez bizi izan omen zen bertan.

Lugar errekaren inguruan hainbat burdinola sortu ziren industrializazio garaian. Meatzarien etxeak ere ugaruiak ziren eta inguruko herrientzako merkatua ere bertan egiten zenez, herria XVIII mendetik aurrera haunditu egin zen. Langile herria izanik joera sozialista garbia izan du. James Keir Hardie Eskoziako Alderdi Laboristaren sortzailea bertan bizi izan zen XX mendearen hasieran.

## Ondasun nabarmenak 
* Merkatuko gurutzea
* Dumfries House
* Glaisnock House
* Terringzean gazteluaren hondarrak

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Old Cumnock Old Church and mercat cross.JPG|Cumnockeko eliza zaharra eta merkatuko gurutzea.
Irudi:Dumfries House - frontage - geograph.org.uk - 927581.jpg|Dumfries House.
Irudi:Terringzean Castle seen from the east.JPG|Terringzean gazteluaren hondarrak.
Irudi:The River Lugar with Taringzean Castle to the right.JPG|Lugar ibaia.
Irudi:Looking east from White Knowe - geograph.org.uk - 331288.jpg|Paisaia.

## Kanpo estekak 
*  Cumnock History Groupen webgunea
Sepia

**Sepia** txokoaren tintaren kolorearen antzekoa den kolorea da.

Historian, sepia koloreko pigmentua lortzeko Adriatikoan harrapatutako txibia arruntaren (*Sepia officinalis*) tinta erabiltzen zuten. Tinta hau jada erromatarren garaian ezaguna zen.

Kolorearen izena txibiaren grezierazko , *sepia*, forma latinizatua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak