open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txikipedia

:*Txikipedia bisitatzeko:* Txikipedia:Azala
[thumb|eskuinera|[Txikipedia:Azala|Txikipedia - logoa.]]
[thumb|250px|Txikipedia batez ere ikasgeletan lantzen da. [Urdiaingo Herri Eskolako ikasleak.]]

**Txikipedia** 8-13 urte bitarteko haurrentzako entziklopedia bat da, Euskarazko Wikipediaren barruan txertatua, adin-tarte horretako umeentzako moduko lexiko eta sintaxiarekin egina. Horregatik, euskara garbi eta errazean idatzita egotea du helburu, umeen eskola-beharretara moldatua, baina ulergarritasunari garrantzi handia emanez.

Txikipediaren oinarrian, Vikidia izeneko online wikientziklopedia dago, euskaraz 2015ean hasi zena, eta beste hainbat hizkuntzatan ere funtzionatzen duena, hemen aipatutako helburuekin.

## Txikipediaren helburuak 
Txikipedia 8-13 urte bitarteko umeentzat da, eskolako beharretara begira egina, baina ez bakarrik. Izan ere, xedea euskara errazean idatzitako wikipedia moduko bat izatea da eta, hartara, euskara ikasten ari diren helduentzat ere izan daiteke baliagarria. Wikipediaren bertsio laburtu edo errazago bat izatea da helburua, batzuetan Wikipediako artikuluak luzeak, konplexuak eta zailak izaten direlako.

## Txikipediaren egileak 
Txikipedia wiki proiektuan edonork parte har dezake, artikuluak idatziz, aldatuz edo osatuz, informazioa gehituz edo zuzenduz. Horretarako kontua ireki beharra dago. Beti errespetatu behar dira egile-eskubideak.

Bestalde, asmoa da zortzi eta hamahiru urte bitarteko euskal umeek ere parte hartzea Txikipedia egiten, haiek izatea interesatzen zaizkien artikuluak idazten, osatzen edo zuzentzen dituztenak, baina betiere euren irakasleen laguntzarekin; horrela, euren ekarpena egin dezakete, eskolarako baliagarriak izan daitezkeen gaietan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Vikidia.

## Kanpo estekak 
* Txikipedia: Azala
* Txikipedia: Zer da Txikipedia?
* Txikipedia twitterren
Zinema komiko

[thumb|[Marilyn Monroe *Gentlemen Prefer Blondes* filmaren eszena batean.]]
**Zinema komikoa** umorezko egoerak azaltzen dituen zinema generoa da, barre egitea bilatzen duena. Oso genero ospetsua da, gagak, txisteak eta txantxak erabiltzen dituena.

Oso zinema genero zabala da, izan ere, bere barnean endredozko komediak, slapstick filmak, parodiazko filmak, umore beltzezko filmak edota screwball komediak sartzen dira. Film komiko asko ospetsu bilakatu dira zinemaren historian, tartean *Tootsie*, *Police Academy*, *Young Frankenstein*, *El pisito*, *MASH*, *The Wolf of Wall Street*, ''Porky's*, *Divorzio all'italiana*, *There's Something About Mary*, *Bienvenue chez les Ch'tis*, *American Pie*, *It Happened One Night*, *La Grande Vadrouille*, *The Philadelphia Story*, *Intouchables*, *Aupa Etxebeste!* edota *La escopeta nacional''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Slapstick

[thumb|[Harold Lloyd *Safety Last!* filmean (1923).]]
***Slapstick***a komediaren azpigenero ezaguna da: hor, ondorio fisikoak ez dituen ekintza bortitzak erabiltzen dituzte, umorea egiteko. Barrea eragiteko, neurriz gaineko txantxez eta *gag* fisikoez (pastel bat aurpegira botatzea edota zartaginkada bat ematea) balialtzen dira.

Italiako ''Commedia dell'arte*n jada erabilia, zinemaren hasieran britainiar umoristek —Charlie Chaplinek, Stan Laurelek, George Formbyk edo Dan Lenok— *music hall*etik ekarri zituzten bere gagak. Egungo zinema komikoan oraindik teknika horiek erabiltzen dituzte (adibidez, *Jackass* edo *Fawlty Towers'' telesailetan edota Monty Pythonen eta Farrelly anaien filmetan).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barbara Fredrickson

**Barbara Lee Fredrickson** (1964ko ekainaren 15a) Ipar Carolinako Chapel Hilleko Unibertsitatean psikologia irakaslea da. Bere titulua Stanford Unibertsitatean lortu zuen. 

Positibismo emozioak aztertu zituen ikertzaile lehena izan da. Psikologa honek, positibismo ikerketak aparte, beste emozio batzuk aztertzeaz arduratzen da.

Bere ikerketarik nagusienak positibismoari buruzkoak dira. 2009.urtean, "Positivity" deituriko liburu bat argitaratu zuen "Love 2.0" izenburua zuena. Horretan, zer-nolako eragin biologikoak dituzten maitasun emozioei buruz idatzi du.

Positibismoak hainbat bide eta soluzio zabaltzen ditu. Arazo baten aurrean, arazo horri aurre egiteko hainbat soluzio ematen ditu eta hortaz, positibismo hura eragin fisiko positiboak ekarri ahal ditzake.

Negatibismoak, ostera, beti arazoan ipintzen du arreta osoa eta ez ditu positibismoak bezain beste soluzio ematen. Negatibismoa "biziraupen" edo defentsa bezala erabili ohi da.

Positibismoak hainbat onura dakartza pertsonengan. Hala nola, fisikoak (kasu batzuetan, minbizia izan duten pertsona positiboak haien gaixotasuna erabat kendu zaie edo gutxitu zaie eta hori ikertu eta gero, psikologoek baieztatu egin dute haien pentsamendu positiboen eraginagatik izan dela), intelektualak (positibismoa hainbat sentimendurekin dago lotuta, adibidez, jakin-minarekin eta hura da intelektuala gero eta gehiago handitzen duena) eta sozialak (pertsonek nahiago dute lagun positibo bat negatibo bat baino eta positibismoak sozialago bihurtzen du jendea).

Fredrickson-en arabera positibismoak etapa edo fase hauek ditu:
# Zabalkuntza. Positibismoak pentsamenduak eta akzioak zabaltzen edo ugaritzen ditu.
# Eraikuntza. Norberaren izaera eraikitzen du positibismoak, arazoei aurre egiteko hainbat soluzio ematen.
# Eraldaketa. Pentsamendu positiboak eragin positiboak ekartzen ditu (pigmalion efektuan oinarrituz). Lehen aipatutakoak: intelektuala, soziala eta fisikoa.

Barbara Fredricksonen ikerkuntzaren arabera, emozio positiboak hauek dira: poza, eskertasuna, lasaitasuna, interesa edo jakin-mina, itxaropena, harrotasuna, dibertsioa, inspirazioa, harridura, maitasuna.

*Love 2.0* liburua ere idatzi egin zuen. Honako esaldian oinarrituz: “Egiten duzun maitasuna edo ez, ez baduzu aztertzen gaur, zure egitura zelularraren gakoak literalki alda ditzakete.

Liburu horretan maitasunari buruz hitz egiten du, jendeari egindako inkesten datuak erabiliz. Maitasunari buruzko ideia erradikalak aurkezten ditu eta maitasunaren eta sortzen diren hormona batzuen arteko erlazioa ere azaldu egiten du. Amaieran, maitasunaren zientziari buruz hitz egiten du. Emozioak indartu ahal dituztela modu positiboan, auto-maitasunaren eta beste batzuen maitasunaren artean. Orientazio aditua eskaintzen du liburuan. Adibide errazak erabiltzen ditu pertsona guztiek uler dezaten.

## Kanpo estekak
Akebia quinata

**Akebia bost-hostoduna** (*Akebia quinata*) *Lardizabalaceae* familiako landare igokaria da, apaingarri gisa sarri landatua, hosto bereziak eta lore more ikusgarriak baititu. Jatorriz Asia ekialdeko baso epeletakoa da: Japonia (Honshu), Txina (Hubeiraino) eta Korea.

Fruituak, kolore ezberdinekoak barietatearen arabera (zuritik ubel-urdinera), irail-urrian heltzen dira. Mamia goiza eta gelatinatsua da, eta fruituaren pisuaren %17-40 bitartekoa da. Mesokarpo, mikatza, egosita jan daiteke.

## Izena 
*Akebia* izena japonierazko izenetik dator, *akebi* (アケビ).

*Quinata* hitzak "bost zati tan" esan nahi du, segur asko hostoen itxuragatik), mamia jateko eta sendagaitzat erabiltzeko.

Etxekotzea, landatutako fruitu-landare gisa, Txinan hasi zen 1950ko hamarkadan, basa barietateak jasotzean. Japonia iparraldean XXI. mende hasieran hasi zen. Txinatarrak aurrera doaz landatutako fruituak merkaturatzeko asmoarekin. Helburua da fruitu handiagoa lortzea, mamiagatik eta kolore urdinagatik saldua. Berez ireki baino aste bat lehenago biltzen dira.

Akebia quinata in Mount Ibuki 2011-05-21.JPG|Lore emea eta 5 lore ar
Akebia quinata RJB.jpg|Fruitua
Akebia quinata SZ77.png|Marrazkia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arroparen eta ehungintzaren historia

Arroparen eta ehungintzaren historiaren ikerketak ehun eta bestelako materialek historian zehar izan duten erabilgarritasuna jarraitzen du. Aldi berean, ikerketa honek teknologiak ehungintzan izan duen garapena eta garrantzia ikertzen ditu. Arroparen erabilera gizakiak soilik duten ezaugarri soziala da. Ezin daiteke ziurtatu noiz hasi ziren gizakiak arropak eramaten, baina antropologoak diotenez animalien azalak zein landaredia erabiliak ziren hotzaz, euriaz, beroaz eta abarrez babesteko; bereziki klima berrietara egokitzeko. Bai arropa zein ehuna garrantzitsuak izan dira gizakiaren historian. Material eta gizarte desberdinen isla dira. Hortaz gain, azken hamarkadetan bizi izandako teknologiaren aurrerapenen adierazgarri dira. Gaur egun, arroparen esanahi soziala gizarte bakoitzaren kulturaren erreflexu da.
 
Ehunak fibra ehunduak dira, haria bihurtzen direnak eta ondorioz korapilatu, ehun edo josi egiten direnak oihalak egin ahal izateko. Hauek, Harri Aldian agertu ziren Ekialde Ertainean. Antzinatik gaur egunera, ehungintzaren produkzioaren inguruko metodoak garapen konstante bat jasaten joan dira, eta aldi berean ehunen eskuragarritasunak hainbat eragin izan zituen jendeak euren jabetzak nola eraman jakiteko, zer arropa jantzi edo beraien inguruak nola apaintzen jakiteko.

Ehungintzan eta jantzigintzan ikasketarako jarduten duten iturriek arkeologiari esker lortutako materialak edukitzen jarraitzen dute, Ehunaren irudikapena eta honen produkzio prozesua artearen arloan, eta produkzioaren, eskuratze prozesuaren, erabiltzearen eta inguruan jarduten duten agiriak. Ehungintzaren historiaren ikasketa, bereziki hasierako garaietan, material kulturaren parte dira.

## Kanpo estekak
Akeita, txola ta txokorra

thumb|Akeita
thumb|Txola
thumb|Txokorra

***Akeita, txola ta txokorra*** (kafea, kopa eta zigarroa) gehienbat Bizkaialdean eta XX. mendean ezaguna zen esapide bat da. Askotan bazkaldu eta gero erabiltzen zen esaldia da eta gaur egun nagusiki agureek erabiltzen dute.

Neologismoak daude esamoldean, hizkuntza garbizalekeria agian. Gaur egun ez hainbeste, baina XX. mendera arte, tabernetan, bazkal osteetan kafea, pattarra eta zigarroa (gaztelaniaz: *cafe completo*) hartzeko ohitura zegoen, eta gehienbat Bizkaian, "akeita, txola eta txokorra" esanez eskatzen zen, berba garbizaleak burlaizez erabilita.

## Hitzen jatorria 
### Akeita 
Batzuek Sabin Aranaren asmakizuna dela uste badute ere, ideia hau ez dago guztiz onartua.

Orotariko Euskal Hiztegian esaten da Julio Urkixoren arabera, Pirinio aldeko atso bat izan zela *akeita* hitza asmatu zuena, kafea esateko asmoz. Auzokideek ez ulertzeko helburuarekin asmatu ei zuen hitza. Denbora pasata, Broussain sendagileak Azkueri eman zion hitz honen berri.

Beste teoria batek dio *akeita* hitza mugalariek erabili zutela, euren ofizioan *kafe* hitza gardenegia zelako, baita euskaldunak ez zirenentzat ere.

### Txola 
Hitza zenbait hiztegitan agertzen bada ere, Elhuyar, Labayru hiztegietan, esate baterako, esapide honetan ematen zaion adiera ez da aipatzen (Orotarikoan ez da hitza aipatzen; hiztegietan ez da adiera honen berri ematen oraingoz).

### Txokorra 
Hiztegietan topa daitekeen hitza da, neologismo markarekin. Hitzak beste adiera klasikoagoak ere baditu. Adiera honetan, *txokor* hitzaren sinonimoak: puru, zigarro, andoil.

Noiz edo noiz, gura barik agian baina ziurrenik nahita, *txokorra* esan beharrean *txondorra* esaten da, berez umorezkoa den esaldia areagotzeko asmoz.

## Gaur egungo erabilera eta adibide batzuk 
Gaur egun hitz hauek ia erabiltzen ez badira ere, taberna asko Akeita izena daramate; gutxi batzuk aipatzearren: Eskoriatzan, Errekaortun, Getxon, Leioan eta Bilbon.

XX. mendeko erabilera begi-bistakoa zen eta adibide asko daude idatzita, gutxi batzuk aipatzearrenː

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Season of the Witch (2011ko filma)

**Season of the Witch** (euskaraz *Sorgin Sasoia*) 2011ko Dominic Sena estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako fantasiazko abentura film bat da. Nicolas Cage, Ron Perlman, Robert Sheehan, Claire Foy, Stephen Campbell Moore, Stephen Graham, Ulrich Thomsen eta Christopher Lee aktoreek antzeztu zuten.

Austria, Hungaria eta Kroazian filmatu zen.

## Argumentua 
XIV. mendea, Behmen von Bleibruck (Nicolas Cage) eta Felson (Ron Perlman) urte luzez Gurutzadetan Eliza Katolikoaren interesak defendatuz borrokatu diren Teutoi Ordenako bi gerlari dira. Behin, Esmirna hiriaz bereganatu eta gerraren basakeriez nazkatuta, biek Teutoi Ordena laga eta sorterrira itzultzea erabaki dute.

Estiriara iritsi bezain laister, izurriak ezagutzen zuten mundua suntsitu duela jabetuko dira. Marburgo hirian, jateko bila dabiltzala, D'Ambroise (Christopher Lee) kardinalak jauregian aurkez daitezen deituko ditu, beren ustekabeko itzulera dela eta, azalpen eske.

Kardinalak Behmen eta Felson beren deserzioarengatik bizialdi guztirako espetxeratzeko mehatxatuko ditu, zigorra bete ez dadin, trukean eginkizun arriskutsu bat burutu dezaten aginduko die. Jauregiaren ziegan hirira izurria ekarri eta sorgin izatea egozten zaion Anna (Claire Foy) izeneko neska gazte bat dago, hura urrutiko Severac monasteriora eramatea, bertan epaitu dezaten. Misio beldurgarri eta oztopoz beteriko honetan Hogomar iruzurgilea (Stephen Graham), Kay (Robert Sheehan) zaldun izan nahi duen mutil gazte urduria, Aita Debelzaq (Stephen Campbell Moore) eta Johann Eackhart (Ulrich Thomsen) zalduna bidailagun izango dituzte.

## Aktoreak 
* Nicolas Cage: Behmen von Bleibruck
* Ron Perlman: Felson
* Robert Sheehan: Kay von Wollenbarth
* Claire Foy: Anna
* Stephen Campbell Moore: Debelzaq
* Ulrich Thomsen: Johann Eckhardt
* Stephen Graham: Hagamar
* Christopher Lee: D'Ambroise kardinala
* Simone Kirby: Villach herriko emakumea
* Nick Sidi: Villach herriko apaiza
* Rory McCann: Villach herriko soldadu burua
* Brían F. O'Byrne: Teuton Zaldunen Maisu Nagusia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Duluth (musika taldea)

**Duluth**, 2017 urtean Gasteizen sortutako musika taldea da.

## Ibilbidea 
2017an sortu zen taldea eta Bob Dylanen jaioterriaren izena hartu zuen. Urte berean Jimmy Jazz Elkarteak antolaturiko "Gazte Talent" saria irabazi zuen. 2018an atera du lehen diskoa.

## Diskografia 
* *El lustro y la polilla* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Findegi

[thumb|320px|[Muskizko findegia|Muskizko petrolio findegia airetik.]]
**Findegi** bat petrolioa edo olioa fintzen duen plataforma industrial mota bat da. Lehengai batetik (konposizio gordina) eta prozesu egoki baten erabilpenaren bitartez, lehengaiaren deribatu puruagoak lortzen dira. Findegiei esker, oraindik erabilgarria ez den baliabide batetik, erabilgarriak diren produktuak lortzen dira.

## Findegi motak 
Hauek dira findegi motak:

* Petrolio findegiak: petrolio gordina bihurtzen du, gasolina, gasolioa, kerosenoa, berokuntzarako fuel-olioa, betuna eta lubrifikatzaileak lortzeko.
* Olio findegiak: olio gordinaren ez-purutasunak baztertzea du helburu. Biodiesela eta giza kontsumorako olioak lortzen dira.
* Gas natural findegiak: gas natural gordina araztu eta etxebizitzetarako, merkataritzarako eta industriarako erabiliko den gas erregai bihurtzen da.
* Gatz findegiak: gatz arrunta (NaCl) garbitzen duena.
* Metal findegiak: aluminioa, zinka, magnesioa, kobaltoa, kobrea, urrea, beruna, nikela, zilarra eta uranioa bezalako metalak fintzen dituztenak.

### Petrolio findegia 
Petrolio findegia petrolioa fintzen duen plataforma industrial bat da. Prozesu egokien bitartez, petrolioaren eratorri desberdinak lortzen dira (gasolioa, kerosenoa, etab.). Produktu horiek lortzeko, zatikatutako destilazioa deituriko metodoa erabiltzen da.

### Olio findegia 
Olio findegia olioa fintzen duen plataforma industrial bat da. Findegi hauen helburua olio gordinean desiratzen ez diren eratzaileak baztertzea da; ezpurutasunak baztertzea lortu nahi da, hala nola, fosfatidoak, pigmentuak, metalak, etab… glizeridoetarako posible den kalterik txikienarekin eta eratzaile desiragarriko galera minimoarekin.

## Kanpo estekak
Alfredo Arrieta Vaccaro

**Alfredo Arrieta Vaccaro** (Bella Vista, Argentina, 1891ko urriaren 18a – Buenos Aires, Argentina, 1950eko ekainaren 12a) militarra eta politikari peronista izan zen. Hiri komisionatua izan zen San Juanen (1925), Catamarcan (1927) eta Junínen (1943-1946, 1945eko aldi labur bat izan ezik). *Mayor* gradua zuela, Armada utzi eta Buenos Airesko senatari bihurtu zen, 1946 urtetik eta hil arte.

## Bizitza 
1923an ezkondu zen lehendabizikoz Maria Rossirekin. Alargundu eta gero, 1936 inguruan berriro ezkondu zen, oraingoan Elisa Duarte Ibargurenekin, Evaren ahizpa ("Evita", Juan Domingo Peronen emaztea izango zena). 1943ko iraultzari atxikia, Peron presidentearen senidea izateaz gain, haren laguntzaile gertua bihurtu zen ere.

Alfredo José Lucas Arrieta (*Mayor Arrieta* deituraz ere ezaguna) Alfredo Arrieta Gorrotxategiren (Madril, 1846) eta Magdalena Vaccaroren semea zen. Aitaren aldetik aiton-amonak Melchor Arrieta Otazu arkitektoa (Lezo, 1820 &ndash; Donostia, 1887) eta Lorenza Gorrotxategi Londaitzbehere (Irun, 1823 - Donostia, 1891) ziren.

Arrietaren gorpuzkia Buenos Airesko La Recoleta hilerriko Duarte familiaren hilobian dago, eta zenbait oroitzapen plaka daude hari eskainita.

## Kanpo estekak 
*  historiadejunin.com  (*Intendentes* atala)
*  Duarte familiaren hilobiaren plakak
Dekot

thumb|Ibai Ayerza
**Dekot**, 2014 urtean Maruri-Jataben sortutako musika taldea da. Dekoten musika punk alternatibo gisa definitu badaiteke ere euren kantutegian: popa, musika elektronikoa eta indie-a bezalako generoak igerri daitezke.

## Ibilbidea 
2014ko bigarren erdialdean Ibai Ayerza Sánchezek Dekot taldea sortu zuen Maruri-Jataben. 2016an lau kantuz osatutako maketa argitaratu zuten, eta horri esker, urte berean, Gaztea maketa lehiaketa irabazi zuten. Jarraian, taldekide erdiek taldea utzi zuten, ordutik Ibaik eta Ibon Aguirre Chaverok ekin zioten proiektua aurrera eramateko egitasmoari. 2017an *In the ocean* izeneko kantua argitaratu zuten. Norabide aldaketa askoren ondoren, 2021an, euren lehen lan luzea atera zuten: *Döner Kebab Pizza Italia* (Ibairen eta Eñaut Gaztañagaren gidaritzapean Zestoako Gaztain Estudioetan grabatu eta nahastua). 2023an, berriz, baldintza berdinetan, *Photoplayer* izeneko bigarren disko luzea plazaratu zuten. 2025ean, bakarka, Ibai Ayerzak Axis Mundi diskoa argitaratu berri du. Taldeak hainbat emanaldi eskaini izan ditu Espainiako hiri zein herri ugaritan. Letra gehienak gazteleraz diren arren, euren diskoetan ez dira euskeraz zein ingelesez abestutako kantuak faltatzen. Egun, taldeak ez ditu zuzeneko emanaldiak eskaintzen Dekot izenpean.

## Diskografia 
* *Dekot - EP* (2016, autoekoizpena)
* *In the Ocean - Singlea* (2017, autoekoizpena)
* *Döner Kebab Pizza Italia - LP*  (2021, autoekoizpena)
* *Photoplayer - LP* (2023, autoekoizpena)
* *Axis Mundi* *- LP* (2025, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaleko Urdangak

**Kaleko Urdangak** Bergaran 2011n sortutako oi! musika talde bat da. Hasiera batean, *Kaleko Mobida* oi-punk irratsaioko kideen artean txantxa gisa sortu zen, Moto baxuan, Ekaitz bateria gainean, Biru gitarra jotzen, eta guztiak elkarrekin abesten. Soinu atsegina zutela ohartu zirenean, taldeari seriotasuna ematea erabaki zuten, eta Remen aukeratu zuten abeslaritzat.

## Ibilbidea 
2012an bertan *Eman Bai!* maketa kaleratu zuten. 2018an hiru EP plazarat zituzten, bakoitza hiruzpalau abestirekin.

## Taldekideak 
* Remen: ahotsa
* Biru: gitarra
* Moto: baxua
* Ekaitz: bateria

## Diskografia 
* *Eman Bai!* [2012, Skizo Records] - 7 abesti
* *Kaleko Urdangak* [2018, Tough Ain't Enough] - 4 abesti
* *Biolentzia 1984* [2018, Tough Ain't Enough] - 3 abesti
* *Kaleko Urdangak & 4 Anai* (Split) [2018, No Turning Back Records] - 3 abesti
* *Nortasuna* [2018, Though Ain't Enough] - 10 abesti
* *Kaleko Urdangak & Vis Vires* (Split) [2019, Though Ain't Enough] - 2 abesti
* *Kaleak Sutan* [2020, Though Ain't Enough] - 3 abesti
**Bizirik* (2021, Tough Ain\'t Enough Records)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cäctus (musika taldea)

**Cäctus** 2011 urtean Bermeon sorturiko musika taldea da.

## Diskografia 
* *Cäctus* (2014, autoekoizpena)
* *K.O.* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xiberoots

**Xiberoots** Zuberoan sorturiko reggae talde bat da.

## Diskografia 
* *Maule Muffin* (2018, autoekoizpena)
**Honki Jina* (2021, Berritza elkartearekin koprodukzioa)

### Bestelakoak 
2018ko Legoreggae Legorretako Reggae jaialdirako *Lego* kantua aurkeztu zuen taldeak. Urte berean, Basabürüako ikastolak 40 urte bete zituela ospatzeko *e i a* kantua egin zuen.

2019an Lapurdin burutu zen G7aren gailurraren kontrako *Flash Ball* kantua sortu eta bideoklipa egin zuten taldekideek.

2021eko Herri Urrats festarako kantua prestatu zuten (*Baga Biga Boga*), Andoni Bastarretxeak (Anestesia) lagundurik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xiberotarsak kantüz

***Xiberotarsak kantüz*** Gara egunkariak eta Xiberoko Botza irratiak 2000. urtean argitaratu zuten Zuberoako kanten antologia izan zen. Egunkari horrek urte horretan plazaratu zuen 8. folk diskoa izan zen. Bilduman estudioko grabazioak eta aktuazio eta leihaketa desberdinetan taularatutako kantak biltzen ziren. Jatorriak ere oso desberdinak dira: herrikoiak, Etxahun-Iruriren kantak, gaur egungo idazleek idatzitakoak... Diskoa une hartako a capella kantari eta sortzaile zuberatarrak ezagutzeko dokumentu garrantzitsua da.

## Kantak 
* "Oi Xiberoa", Ainherk, 1999ko Mendiko Kantaldia. Hitzak: François Elichondeborde. Ahaidea: Pascale Elichondeborde
* "Goizean argi hastean", Xiberoko Emazteak, Ostatü Kantore. Hitzak eta ahaidea: Etxahun-Iruri.
* "Kolorez", Urdinarbeko Neskatilak, 1998ko Xiberoa Kantüz. Hitzak: Itxaro Borda. Ahaidea: Isabelle Jaury.
* "Egüntto batez", Maialen Estecahandy eta Maddi Oihenart. Hitzak eta ahaidea: Herrikoia.
* "Izarren erdian", Altzaiarsk, Kantu Txapelketa 96. Hitzak eta ahaidea: Jean Louis Aranbürü.
* "Goizean goizik", Maika Etxekopar, 2000ko Urdinarbeko Kantaldia. hitzak eta ahaidea: Herrikoia.
* "Apokalipsia", Tehenta, Xiru 9. Hitzak eta ahaide: Gienmor. Euskaratzea: Itxaro Borda.
* "Lo hadi aingürüa", Maddi Oihenart eta Xelin, Elkar estudioko grabazioa. Hitzak eta ahaidea: Etxahun-Iruri
* "Jaun miserere", Maialen Estecahandy, 1999ko Miarritzeko Kantaldia. Hitzak: Auxtin Zamora. Ahaidea: Txomin Heguy.
* "Emazteak kanta", Altzaiko Emazteak, Agota pastorala. Hitzak: Junes Casenave. Ahaidea: Niko Etxart.
* "Outside the wold", Lau Neskak, 1999an Euskal Spiritü Ikusgarria. Hitzak: Itxaro Borda. Ahaidea: Pier Paul Berzaitz.
* "Irlandesen balada", Emazteen Küra, Abadia Ürrüstoi pastorala. Hitzak: Jean Louis Davant. Ahaidea: Herrikoia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esquilino (Erroma)

**Esquilino** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipioa*) osatzen duten hogeita bi *rionietan* hamabosgarrena da. Termini geltokia bertan kokaturik dago.

## Geografia eta historia 
Eskilino muinoa hartzen du rioneak. Hiriaren erdigunetik aparte egon izan da, turismoguneetatik kanpo beraz. 1867an Termini geltokia eraiki zen. 1921 urtean Esquilino rionea Monti rionetik banatua izan zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Termini geltokia
* Eurisako okinaren hilobia

## Iruditegia 

Irudi:Piazzadeicinquecento.jpg|Termini geltokia.
Irudi:P.Maggiore Tomb.JPG|Eurisako okinaren hilobia.
Irudi:Porta Maggiore ("Larger Gate"), or Porta Prenestina.jpg|Porta Maggiore.
Irudi:Esquilino - tempio di Minerva medica - Horti liciniani 2059.JPG|Minerva Medicaren tenplua.

## Kanpo estekak
Nazioarteko trenen batasuna

**Nazioarteko Trenen Batasuna** () mundu osoko tren-erakunde garrantzitsuenak bateratzen dituen elkartea da, haien arteko lankidetza sustatzeko sortua.
1922. urtean sortu zen trenen estandarizazioa bultzatzeko eta eraikin sistemak hobetzeko. Gaur egun 171 partaidek osatzen dute erakundea eta egoitza nagusia Parisen, Frantzian dago.

### **Helburuak:** 
UIC-ko estatutuetan esaten den bezala helburu nagusiak hurrengoak dira:

1. Nazioarteko trenari lankidetza ziurtatzea mundu osoan zehar.

2. Tren garraioen lehiakortasuna eta garapena ziurtatzea.

3. Trenarien ordezkari eta sustatzaile izatea mundu osoan.

4. Erakunde ezberdinen arteko sinergiak piztea mundu osoko trenari garraioen garapenerako.

### Organoak: 
* Batzar orokorra
* Eskualde batzarrak:

** Afrika
** Ipar Amerika
** Hego Amerika
** Asia
** Europa
** Ekialde Ertaina

* Kontseilu exekutiboa
* Lehendakari eta lehendakariordea
* Exekutibo nagusia eta ordea
* Lan erakundeak
* Foruak
* Plataforma
* Lan elkarteak
* Elkarte bereziak
* Aurrekontu eta auditoretza batzordea

### Partaideen sarbide eta kanporaketa: 
Partaide berri bat UIC erakundean sartzeko eta organo batean sailkatzeko batzar nagusiaren bilera egin behar da eta bertan erabaki. Batzarrak eguneroko betebeharrak alde batera utz ditzake tren sistemaren interesak bermatzeko arazo larriren bat sortzen bada. Bestalde, eskualde batzarrak edo kontseilu exekutiboak aldi baterako kide estatusa eman dezake, geroago batzar orokorrak onartzen badu. Kide baten kamporaketa batzar orokarraren esku dago eta kontseilu exekutiboaren edo eskualde batzarraren argudio arrazoituak behar dira.

### Kategoriak: 
* Kide aktiboak: erakunde publiko nahiz pribatuak hurrengo baldintzak betetzen ba ditu:

- Trena operadoreak izatea (bai bidaiarien garraioan, bai zamalan garraioan).

- Negozio bolumena R1 dokumentu erregulatzailearen kopurura lotuta egotea.

* Kide elkartuak: R1 dokumentuarekin bat ez datozen kide aktiboak.
* Kide afiliatuak: hiri garraioan edo eskualde garraioan dabiltzaten erakundeak.

### Euskal herriko UIC-ko kideak: 
* Eusko Trenbideak (kide elkartua): Euskadin tren garraioetako aurrendaria urtean 30 miloi pertsona garraitzen ditu.
* FEVE (kide elkartu) : Espainiako trenbide estuko operadorea, euskal herrian enkarterri eta bilbo arteko lotura egiteaz arduratzen dena.
* RENFE (kide aktiboa): Espainiako nazioko trenbide sarea estatuko operadorerik handiena pertsona garraioan nahiz zamalan garraioan dabilena.

## Kanpo estekak
John E. Sulston

**Sir John Edward Sulston** (Fulmer, Buckinghamshire, 1942ko martxoaren 27a – 2018ko martxoaren 6a) Ingalaterrako biologoa izan zen. Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen 2002etan Sydney Brennerekin eta H. Robert Horvitzekin batera Caenorhabditis elegans zizare nematodoari buruz egindako ikerketengatik.
Waleed Al-Husseini

**Waleed Al-Husseini** (Qalqiliya, 1989ko ekainaren 25a) Palestinako idazle, saiakeragile, filosofoa da.

2010eko urrian, Palestinako Agintaritzak atxilotu zuen islamaren aurkako blasfemiak Facebooken eta blog-mezuetan argitatzearatzeagatik; Bere atxiloketak nazioarteko arreta jaso zuen. Geroago Frantziara ihes egin zuen, non asilo eskaera egin zuen. 2013an, Frantziako musulman ohien Kontseilua sortu zuen eta 2015ean bere lehen liburua idatzi zuen "Blasphémateur! : Allahren presoak bere bizipenei buruz".

## Bibliografia 
[thumb|[Maryam Namazie interviews Al-Husseini about *Blasphémateur* (2016).]]
* ''Blasphémateur ! : les prisons d'Allah*, 2015, Grasset ()
** English translation: 
* *Une trahison française : Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés'' ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring 

## Erreferentziak
Deusto Donostia Football Team

**Deusto Donostia Football Team** edo **DDFT** Donostiako kirol klub bat da, Deustuko Unibertsitateko Donostiako Campusean sorturikoa. Errealarekin ituna sinatu zuen, honi esker jokalari txuriurdinei ikasketak egiteko aukera ematen die eta bestetik taldeak Errealaren Zubietako instalakuntzak erabiltzen ditu.

## Azken urteak 
## Kanpo estekak
Ionic (mobile app framework)

**Ionic** iOS , Android eta Windows Phone mugikorren aplikazio hibridoak garatzeko tresna da, hau da, kode bera erabiliz. HTML5, CSS eta JS-en oinarrituta. Sass-ekin eraikia eta Angular JS-rekin optimizatuta dago.

## Kanpo estekak
Eulerren erlazio

Geometrian, **Eulerren erlazioak** poliedro ganbil bateko aurpegien, ertzen eta erpinen kopuruen arteko proportzioa ezartzen du.

1750. urtean, Leonhard Eulerrek poliedroen teorema argitaratu zuen, poliedro ganbilaren (zulorik eta sargunerik gabe) aurpegiak, ertzak eta erpinak erlazionatzen zituena. Teorema edo formula famatu horrek aldaketarik gabeko erlazio bat adierazten du, pliedroen biraketan edo traslazioan aldatzen ez dena.

## Erlazioa 

:Aurpegiak + Erpinak = Ertzak + 2 \,\! 

## Kanpo estekak
Club de Fútbol Rayo Majadahonda

**Club de Fútbol Rayo Majadahonda** Madrilgo Erkidegoko Majadahonda hiriko futbol taldea da.

## Historia 
Taldea 1958an sortu zen eta *Rayo Majariego* ezizenaz ezagutzen zen. 1976an federatu eta orduan sortu zen ofizialki. 1987an hirugarren mailara igo zen eta 1997an egin zuen debuta Bigarren B mailan. Urtebete baino ez zuen egin maila honetan eta hurrengo bi urtetan jeitsiera jarraiak izan zituen. 2015ean Bigarren B mailara igo zen eta 2018an Bigarren mailara igotzea lortu zuen, urtebeterako izan bazen ere.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 1
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 7
* **1. maila RFEF**: 3
* **2. maila RFEF**: 1
* **Denboraldiak 3. mailan**: 14
* **Ligako posturik onena**: 19.a Bigarren mailan (2018-19an)
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0

### Azken urteetako ibilbidea 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zinema erotiko

[thumb|[Russ Meyerrek Lorna Maitland aktorea bere titien tamainagatik hautatu zuen *Lorna* filma independentea egiteko.]]
**Zinema erotikoa**, batzuetan **porno soft** edo **softporn** ere deitua, helburu erotikoak dituen edo sexualitatean oinarritutako zinema generoa da. Biluztasuna agertzen bada ere, pornografia-zineman ez bezala, sexu harremanak itxurazkoak dira.

Film hauek, gehienetan, ez dituzte umeentzako aproposen artean sailkatzen. Beste generoko film ezagun askok eszena erotikoak dituzte, tartean *Last Tango in Paris*, *9½ Weeks*, *Basic Instinct*, *Eyes Wide Shut*, *Chloe*, *Single White Female*, *Species*, *Y tu mamá también*, *Gilda*, *Emmanuelle*, *Supervixens*, *Ai no korīda*, *Caligula*, *Et Dieu… créa la femme*, *On aura tout vu*, *¡Átame!*, *Nymphomaniac*, *Fifty Shades of Grey*, *Las edades de Lulú*, *Baise-moi* edota *Diavolo in corpo*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zaramaga Futbol Elkartea

**Zaramaga Futbol Elkartea** (gazteleraz, *Club de Futbol Zaramaga*) Gasteizko futbol taldea da, Zaramaga auzokoa. 1972an sortua, egun Arabako Erregional Preferentean dabil.

## Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Maila**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Maila**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Maila**: 0

## Azken urteak 
## Kanpo estekak
A Million Ways to Die in the West

**A Million Ways to Die in the West** (euskaraz *Mendebaldean Hiltzeko Milioi Bat Modu*) 2014ko Seth MacFarlan estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle, gidoilari eta aktoreak zuzendu, ekoitzi, idatzi eta antzeztutako umorezko western film bat da. MacFarlanez gain, Charlize Theron, Amanda Seyfried, Neil Patrick Harris, Giovanni Ribisi, Sarah Silverman eta Liam Neeson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1882, Mendebalde Urruna, Arizona, Old Stump Herria. Albert (Seth MacFarlane) artzain koldar bat da, pistola-duelu batean atzera egitean, Louise (Amanda Seyfried) neskalagunak laga eta Doy (Neil Patrick Harris) dendari harroputzaren emaztegai bilakatuko da. Halere, herrira Anna (Charlize Theron) emakume ederra iritsi berri da, Albert berataz maitemintzeaz gain, Annak pistolekin trebe izaten irakatsi eta berehala frogan jarri beharko duen kemena eskuratzen lagunduko dio, izan ere, Anna erakargarriaren senarra eta legezkanpoko pistolaria den Clinch (Liam Neeson) herrira mendeku bila ailegatu baita.

## Aktoreak 
* Seth MacFarlane: Albert Stark, artzaina
** Mike Salazar: Albert 6 urterekin
* Charlize Theron: Anna Barnes-Leatherwood, Clinch Leatherwooden emaztea, Albertekin adiskidetua
* Liam Neeson: Clinch Leatherwood, legezkanpoko pistolari gupidagabea eta Annaren senarra
* Giovanni Ribisi: Edward, Alberten lagun onena eta Ruthen mutilaguna
* Neil Patrick Harris: Foy, Old Stump herriko biztanlea eta Louisen senargai berria
* Sarah Silverman: Ruth, Edwarden neskalaguna eta emagaldua
* Amanda Seyfried: Louise, Alberten neskalagun ohia
* Christopher Hagen: George Stark, Alberten aita zakarra
* Wes Studi: Cochise
* Rex Linn: Sheriffa/Narratzailea
* Alex Borstein: Millie, Ruthek lan egiten duen putetxeko madama
* Ralph Garman: Dan
* John Aylward: Pastor Wilson
* Amick Byram: Marcus Thornton
* Evan Jones: Lewis, legezkanpoko pistolaria eta Clinch Leatherwooden bigarrena
* Dylan Kenin: Pastorren semea

### Kameoak 
* Jamie Foxx (*krediturik gabe*): Django Freeman
* Ryan Reynolds (*krediturik gabe*): tabernan hiltzen duten cowboya
* Tait Fletcher: Cowboya
* Gilbert Gottfried: Abraham Lincoln, Alberten droga bidaian
* Mike Henry: Argazkiko gizon irribarretsua
* Dennis Haskins: Suge-olio saltzailea
* John Michael Higgins: Dandya
* Christopher Lloyd: Doc Brown
* Bill Maher: Umorista
* Ewan McGregor: Azokan Foyrekin Alberti adarra jotzen dion cowboya
* Alec Sulkin: Azokako gizona
* Rupert Boneham: Tabernako borroka gizona
* Kaley Cuoco (*krediturik gabe*) Albertek dendatan gortejatzen saiatzen.den emakumea
* Patrick Stewart (*krediturik gabeko ahotss*): Albertek Bere droga-bidaian ikusten duen ardi hankaluzea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Douglas Crockford

**Douglas Crockford** estatubatuar programatzaile bat da. Javascript-en garapenean parte hartzen jarraitzen du gaur egun. Ezaguna da JSON (JavaScript Object Noteation) bultzatu duelako eta JSLint eta JSMin hainbat JavaScript lotutako tresna garatzeagaitik.
Sallustiano (Erroma)

**Sallustiano** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipioa*) osatzen duten hogeita bi *rionietan* hamazazpigarrena da.

## Historia 
Antzinako Erromaren garaian Salustioren lorategiak (*Horti Sallustiani*) zeuden eremu honetan, hortik rionearen izena. Venus Ericinaren tenplua eta Fortuna jainkosaren tenplua aurkitzen ziren inguruan. Egindako indusketetan obelisko bat ere aurkitu zuten, Obelisko *Sallustianoa*, Salustioren hipodrodo pribatuaren dekorazio izan omen zena eta gaur egun Trinità dei Monti elizaren aurrean kokaturik dagoena.

410. urtean Alariko I.aren bisigodoek Salustioren *villa* erasotu, harpilatu eta akueduktoak suntsitu zituzten. Uraren eskasiaren erruz eremua erabat despopulatu zen.

XVI. mendean Sixto V.ak *aquedotto Felice* akueduktoa eraiki zuen eta 1608an Scipione Borghese kardinalak Santa Maria della Vittoria eliza eraikitzeak rionearen errekuperazioa ekarri zuen. Eremua urbanizatzen hasi zen eta Boncompagni familiak jauregi eta eliza berriak altxatu zituen.

Rionea bera XIX. mendean eratu zen, aurrez Treviren parte izan baitzen.

## Ondasun nabarmenak 
* Santa Maria della Vittoria eliza
* San Camillo de Lellis basilika

## Iruditegia 

Irudi:Santa Maria della Vittoria in Rome - Front.jpg|Santa Maria della Vittoria.
Irudi:San Camillo de Lellis - esterno.jpg|San Camillo de Lellis basilika.
Irudi:Sallustiano - v Boncompagni villino Boncompagni Ludovisi e Museo 1280048.JPG|Boncompagni Ludovisi Dekorazio Artearen Museoa.

## Kanpo estekak
Ludovisi (Erroma)

**Ludovisi** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipioa*) osatzen duten hogeita bi *rionietan* hamaseigarrena da.

## Historia 
Rione berria da, 1886an sortu zen Ludovisiren oinordekoak ziren Boncompagni familiaren eta Erromako udalaren itunaren ondoren. Ludovisi familiarena izan zen 25 hektareatako Villa Ludovisi eremua zen. Berehala urbanizatu zen Villa, hotel eta jauregi berriekin. 1906an Via Veneto karrika eraiki zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Via Veneto karrika
* Margherita jauregia

## Iruditegia 

Irudi:Ludovisi - pal Margherita US Embassy 1200501.JPG|Margherita jauregia (Estatu Batuetako enbaxada).
Irudi:Ludovisi - Chiesa evangelica luterana.jpg|Erromako eliza luteranoa.
Irudi:Porta Pinciana 29 09 2019.jpg|Pinciana atea.

## Kanpo estekak
Villamayor de Gállego

**Villamayor de Gállego** Espainiako Zaragozako probintziako udalerria da, Aragoin. 2017an 2 721 biztanle zituen 89,36 kilometro koadroko azaleran.

2006ko lortu zuen udalerri independente izatea, orain mugakidea duen Zaragoza udalerritik bananduta.

## Kanpo estekak
Joseph Campanella

**Joseph Anthony Campanella** (Manhattan, New York,  - Sherman Oaks, Los Angeles, ) Ameriketako Estatu Batuetako aktore bat izan zen.

Zazpi hamarkadatan dozenaka telesailetan parte hartu zuen, kasu gehienetan bigarren mailako pertsonaietan. Bikoizketa lan ugari ere egin zituen, eta ahotsa jarri zien makina bat telefilm eta dokumentalei ere.

## Filmografia hautatua 
* *Murder, Inc.* (1960)
* *The Young Lovers* (1964)
* ''The St. Valentine's Day Massacre* (1967)
* *Silent Running* (1972)
* *Ben* (1972)
* *The President's Plane Is Missing* (1973)
* *Hit Lady* (1974)
* *Child Under a Leaf* (1974)
* *Sky Hei$t* (1975)
* *Meteor* (1979)
* *Defiance* (1980)
* *Hangar 18* (1980)
* *Earthbound* (1981)
* *My Body, My Child* (1982)
* *Steele Justice* (1987)
* *The Game* (1988)
* *No Retreat, No Surrender 3: Blood Brothers* (1990)
* *Body Chemistry* (1990)
* *Down the Drain* (1990)
* *A Show of Force* (1990)
* *Club Fed* (1990)
* *Last Call* (1991)
* *Cafe Romeo* (1991)
* *Dead Girls Don't Tango* (1992)
* *The Force Within* (1993)
* *Save Me* (1994)
* *Too Bad About Jack* (1994)
* *The Glass Cage* (1996)
* *James Dean: Live Fast, Die Young* (1997)
* *Grizzly Adams and the Legend of Dark Mountain* (1999)
* *The Dukes* (2007)
* *The Legend of God's Gun* (2007)
* *Christmas at Cadillac Jack's* (2007)
* *For Heaven's Sake* (2008)
* *Lost Dream'' (2009)

## Erreferentziak
Lean on Pete

***Lean on Pete*** 2017ko Andrew Haigh ingeles zinema zuzendariak zuzendutako film dramatikoa da.

## Argumentua 
Charlie Thompsonek 15 urte ditu, eta aitarekin bizi da. Lana aurkitu du lasterketako zaldi zahar bat zaintzen, "Lean on Pete" izenekoa. Baina aitak abandonatu egingo du, eta zaldia hilko dutela iragarriko diote. Orduan, nerabeak zaldia lapurtu egingo du, eta AEBetan barrena abiatuko da izeba baten bila. Haren albisterik aspaldi ez dauka Charliek, baina izebarenean familia berri bat topatzeko itxaropena du.

## Aktoreak 
* Charlie Plummer: Charley Thompson
* Travis Fimmel: Ray Thompson
* Chloë Sevigny: Bonnie
* Steve Buscemi: Del Montgomery
* Steve Zahn: Silver
* Amy Seimetz: Lynn
* Justin Rain: Mike
* Lewis Pullman: Dallas
* Frank Gallegos: Santiago
* Julia Prud'homme: Ruby

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Solo: A Star Wars Story

**Solo: A Star Wars Story** (euskaraz *Solo: Izarretako Gerraren Istorio Bat*) 2018ko Ron Howard estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko western filma da.

Berez, *Star Wars Episode IV: A New Hope* (1977) film baino lehen girotua dago. Filmaketa espero baino gorabeheratsuagoa izan da. Phil Lord eta Christopher Miller hasi ziren pelikula zuzentzen, baina kaleratu egin zituzten lanari ekin eta hainbat hilabetetara. Nonbait, bi zuzendarion eta Lawrence Kasdan gidoilariaren arteko harremana ez zen batere ona, eta, azkenean, ekoizleek gidoilariaren alde egitea erabaki zuten. Haien ordez, zinemagile beterano bat aukeratu zuten zuzendari lanetarako, Ron Howard.

## Argumentua 
Han Solo gaztearen abenturak kontatzen ditu filmak. Mutil idealista zen hasieran, baina, poliki, ezertan sinesten ez duen pertsonaia ziniko bat bilakatuko da. Aldamenean izango du Chewbacca wookieea, eta elkarrekin ezagutuko dute Lando Calrissian.

## Pertsonaiak 
* Alden Ehrenreich: Han Solo
* Woody Harrelson: Tobias Beckett
* Emilia Clarke: Qi'ra
* Donald Glover: Lando Calrissian
* Thandie Newton: Val Beckett
* Phoebe Waller-Bridge: L3-37
* Joonas Suotamo: Chewbacca
* Paul Bettany: Dryden Vos

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Knock (2017ko filma)

***Knock*** 2017ko Lorraine Lévy frantziar zinema zuzendariak zuzendutako film komikoa da.

## Argumentua 
Knock izeneko lapurrak lanbidez aldatzea erabakiko du, eta mediku lanetan hasiko da. Saint-Maurice herrixkara ailegatuko da, eta aberasteko modu bat aurkituko du: bertako guztiak gaixo daudela konbentzitzen saiatuko da. Hala, gaixotasun bat asmatuko du herritar bakoitzarentzat.

## Aktoreak 
* Omar Sy : Docteur Knock
* Ana Girardot : Adèle
* Alex Lutz : apaiza
* Sabine Azéma : La Cuq
* Audrey Dana : mademoiselle Mousquet
* Pascal Elbé : Lansky
* Christian Hecq : langilea
* Hélène Vincent : Pons alarguna
* Andréa Ferréol : madame Rémy
* Rufus : Jules
* Michel Vuillermoz : monsieur Mousquet
* Nicolas Marié : Parpalaid doktorea
* Christine Murillo : madame Parpalaid
* Sébastien Castro : Bernard
* Yves Pignot : alkatea
* Pierre Aucaigne : Michalon
* Stéphanie Bataille : Irène
* Patrick Descamps : kapitaina
* Jean-Marie Lecoq : Passepoil

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omar Sy

**Omar Sy** (Trappes,  - ) frantziar aktorea eta umorista da, zineman eta telebistan aritutakoa. *Intouchables* filmean egindako lanari esker, gizonezko aktore onenaren César Saria irabazi zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
* 2001 : *La Tour Montparnasse infernale*
* 2002 : *Le Raid*
* 2002 : *Le Boulet*
* 2002 : *Samouraïs*
* 2003 : *La Beuze*
* 2004 : *Le Carton*
* 2005 : ''Il était une fois dans l'oued*
* 2006 : *Nos jours heureux*
* 2008 : *Seuls two*
* 2009 : *Safari*
* 2009 : *Tellement proches*
* 2009 : *Envoyés très spéciaux*
* 2009 : *King Guillaume*
* 2009 : *La Loi de Murphy*
* 2009 : *Micmacs à tire-larigot*
* 2011 : *Les Tuche*
* 2011 : *Intouchables*
* 2012 : *Les Seigneurs*
* 2012 : *Mais qui a retué Pamela Rose ?*
* 2012 : *De l'autre côté du périph*
* 2013 : *L'Écume des jours*
* 2014 : *X-Men: Days of Future Past*
* 2014 : *Samba*
* 2014 : *Good People*
* 2015 : *Jurassic World*
* 2015 : *À vif !*
* 2016 : *Chocolat*
* 2016 : *Inferno*
* 2016 : *Demain tout commence*
* 2017 : *Knock*
* 2017 : *Transformers: The Last Knight*
* 2018 : *Le Flic de Belleville*

### Telebista 
* 1998 : *Le Cinéma de Jamel*
* 2002 : *Si j'étais lui*
* 2002 : *Les Guignols de l'info*
* 2005 – 2012 : *SAV des émissions*
* 2010 : *Le pas Petit Poucet*
* 2010 : *Conte de la frustration*
* 2014 : *Les Copains D'Abord : 30 Ans, 30 Chansons*
* 2016 : *Made in Groland''
Visages, villages

***Visages, villages*** 2017ko Agnès Varda belgikar eta JR frantziar zinema zuzendarien film dokumentala da.

## Argumentua 
JR frantziar gazte bat da, munduko hainbat hiritako teilatuetan eta kaleetan egindako lanengatik egin da ezagun. Biek elkarrekin mundu osoan egiten dituzten ekintza artistikoen kronika bisuala eta alaia da *Visages, villages* film dokumentala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Disobedience (2017ko filma)

***Disobedience*** 2017ko Sebastián Lelio txiletar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko film dramatikoa da.

## Argumentua 
Familia judu ortodoxo batean hezitako emakume bat familiaren etxera itzuliko da, aita errabinoa hil eta gero. Txikitako herrian bueltan, harremana berreskuratuko du ikastetxeko garaiko lagun batekin.

## Aktoreak 
* Rachel Weisz: Ronit Krushka
* Rachel McAdams: Esti Kuperman
* Alessandro Nivola: Dovid Kuperman
* Bernardo Santos eta Jonathan Schey: Dovid (gaztea)
* Anton Lesser: Rav Krushka
* Bernice Stegers: Fruma Hartog
* Allan Corduner: Moshe Hartog
* Nicholas Woodeson: Rabbi Goldfarb
* Liza Sadovy: Rebbetzin Goldfarb
* Clara Francis: Hinda
* Mark Stobbart: Lev
* Caroline Gruber: Hannah Shapiro
* Alexis Zegerman: Rivka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexander Zverev

**Alexander "Sascha" Zverev** (Hanburgo, Alemania 1997ko apirilaren 20a) tenislari profesionala da. Alemanian jaioa eta hango nazionalitatea du; familia, berriz, errusiar jatorrikoa du: izan ere, Alexander Zverev tenislariaren semea da. Alexanderren anaia nagusiagoa da Mischa Zverev tenislaria.

2018ko maiatzaren 15ean, munduko tenislari onenen sailkapeneko 3. postua bereganatu zuen. 2020an, AEBko Irekiaren finala galdu zuen, Dominic Thiem austriarraren aurka. Tokioko Olinpiar Jokoetan (2020), txapeldun olinpikoa izan zen.

## Kirol lorpenak 
**Banaka**

## Olinpiar Jokoetako emaitzak
Margherita jauregia

**Margherita jauregia** () Erroman kokatua dagoen jauregi bat da, gaur egun Estatu Batuetako enbaxada. Ludovisi *rionean* dago, Via Veneto karrikan.

## Historia 
*Villa Ludovisi* izan zen bertan baina Boncompagni-Ludovisi familiak diru arazo larriak izan zituen eta 1886an Erromako udalari saldu zizkion lurrak. Kasinoa soilik mantendu ahal izan zuen eta 1886an bertan jauregi bihurtzea erabaki zuen familiaren etxe berria izango zena. Piombinoko printzeak izanik *Palazzo Piombino* izena hartu zuen 1886 eta 1890 artean eraikitako jauregiak. Gaetano Koch izan zen arkitektoa. Diru arazo berriak izan zituen eta 1900 urtean Viktor Emanuel III.a erregeak erosi zuen alargundu berria zen bere ama Margarita Teresa Savoiakoa bizitzeko. 1926an hil zen arten bertan bizi izan zen eta jauregiak ere bere izena hartu zuen.

Hurrengo urteetan Benito Mussoliniren gobernuaren bulegoak egon ziren bertan eta 1946an Estatu Batuetako gobernuak erosi eta Erroman duen enbaxada bihurtu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Palazzo Margherita from above 01.jpg
Irudi:Ludovisi - pal Margherita US Embassy 1200501.JPG
Irudi:Roma ambaixada EUA.jpg

## Kanpo estekak
Dustin Johnson

**Dustin Hunter Johnson** (Columbia, Hego Carolina, 1984ko ekainaren 22a) estatubatuar golfari profesional bat da. 2008. urteaz geroztik PGA Tour zirkuituan lehiatzen da. 2016an AEBetako Irekia eta 2020an Masters Txapelketa irabazi zituen.
Santa Maria della Vittoria

**Santa Maria della Vittoria** () Erromako (Italia) eliza bat da, Sallustiano *rionean* kokaturik dagoena.

## Historia 
Eliza karmelitek eraiki zuten. San Pauloren omenezkoa kapera bat izateko asmotan hasi ziren eraikitzen 1605 urtean baina 1620 urtean Mendi Zuriko Batailan katolikoek garaipen garrantzitsua lortu zuten (Hogeita Hamar Urteko Gerran) eta Andre Mariari dedikatzea erabaki zuten, hortik *Santa Maria della Vittoria* izena.

Eliza diseinatu eta lanak gidatu zituen arkitektoa Carlo Maderno izan zen, aurrealdea berriz Giovanni Battista Soriak egina da. Barnealdeko sabaiko freskoak 1663 urtekoak dira.

## Iruditegia 

Irudi:Santa Maria della Vittoria in Rome.jpg|Santa Maria della Vittoria eliza.
Irudi:Santa Maria della Vittoria - facciata - Gaspa.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Altar of Santa Maria della Vittoria HDR.jpg|Aldare Nagusia.
Irudi:Santa Maria della Vittoria in Rome - Ceiling.jpg|Sabaiko freskoa.
Irudi:Lazio Roma SMVittoria3 tango7174.jpg|Organoa.

## Kanpo estekak
Taviani anaiak

**Paolo Taviani** (San Miniato, Toscana, 1931ko azaroaren 8a – Erroma, 2024ko otsailaren 29a) eta **Vittorio Taviani** (San Miniato, Toscana, 1929ko irailaren 20a – Erroma, 2018ko apirilaren 15a) Italiako zinema zuzendariak izan ziren.

## Filmografia 
* ''San Miniato, luglio '44* (1954)
* *L'Italia non è un paese povero* (1960)
* *Un uomo da bruciare* (1962)
* *I fuorilegge del matrimonio* (1963)
* *I sovversivi* (1967)
* *Sotto il segno dello scorpione* (1969)
* *San Michele aveva un gallo* (1972)
* *Allonsanfan* (1973)
* *Padre padrone* (1977)
* *Il prato* (1979)
* *La notte di San Lorenzo* (1982)
* *Kaos* (1984)
* *Good Morning, Babilonia* (1987)
* *Il sole anche di notte* (1990)
* *Fiorile* (1993)
* *Le affinità elettive* (1996)
* *Tu ridi* (1998)
* *Un altro mondo è possibile* (2001)
* *Resurrezione* (2001), para TV
* *Luisa Sanfelice* (2004), para TV
* *La masseria delle allodole* (2007)
* *Cesare deve morire* (2012)
* *Maraviglioso Boccaccio'' (2015)
Halakha

**Halakha** (, sefardieraz  ahoskatua, eusk: 'bide zuzenetik ibili', pluralez *halakhot*) **lege judua** izenekoaren corpusa da, hau da juduen eguneroko bizitza zuzentzen duten epai eta agindu erlijiosoak, lege talmudiko eta errabinikoak eta ohiturak biltzen dituen bilduma.

Juduek Sanedrin eta epaile gorenak desagertu zirenetik hierarkia batua ez dutenez, praktikan, errabinoen iritziek Halakha irauli dute. Gainera, judu askenazi, mizrahi, sefardi, yemendar eta Etiopiakoek desadostasunak dituzte Halakhari buruz. Askenaziek judaismo erreformista, judaismo kontserbadore eta judaismo berritzaile sortu zituzten interpretazioa zela eta.

Judu ortodoxoek ez dute eguneroko bizitza eta bizitza erlijiosoaren arteko aldeak ikusten eta identitate erlijioso, nazional, arrazko eta etnikoa nahasten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak