Susan Lee Lindquist

**Susan Lee Lindquist** ( Chicago, 1949ko ekainaren 5a - Boston, 2016ko urriaren 27a) estatubatuar biologo eta biologia irakaslea izan zen MIT-en.  Biologia molekularrean aditua zen, batez ere ezagutzen diren molekulen familia baten barruan proteinen tolesdura bero-shock proteinak eta prioiak bezalakoetan.      Whitehead Institutuko kidea eta zuzendaria izan zen Lindquist eta Estatu Batuetako Zientzia Domina Nazionala jaso zuen 2010. urtean. 

## Hezkuntza 
Lindquist Iver eta Eleanoren alaba, Chicagon, Illinoisen jaio zen, eta Maine South High School-era joan zen Park Ridge-n. Lindquist-en aita eta ama suediarra eta italiarra ziren, hurrenez hurren. Illinoisko Unibertsitatean mikrobiologia ikasi zuen eta 1976an Harvard Unibertsitatean biologia egin zuen. American Cancer Society- n egin zituen ikasketak postdoctoral beka batekin. 

## Karrerako ibilbidea 
thumb|Susan Lindquist
1976an, Chicagoko Unibertsitatera joan zen doctore ondorengo ikastaldi labur bat egiteko, 1978an Biologia Sailean kontratatu aurretik. Albert D. Lasker Medikuntza Zientzietako irakaslea izan zen Chicagoko Unibertsitatean Genetika Molekularra eta Biologia Zelularra Sailean eta Ikerketa Biomedikoko Whitehead Institutuko zuzendaria 2001etik 2004ra. Chicagoko Unibertsitatean Lindquistek bero-shock proteinen eginkizuna ikertu zuen ingurumen-estresari erantzun zelularra erregulatzeko orduan. Legamia erabiltzean aitzindaria izan zen eredu sistema gisa, bero-shock proteinek nola erregulatzen duten geneen adierazpena eta proteinen tolesdura aztertzeko. Lan honetarako Lindquist Howard Hughes Medical Institute- ikertzaile izendatu zuten 1988an. Prioiekin egindako aurkikuntzen ondoren, Lindquist 2001ean MITera joan zen eta zuzendari izendatu zuten Biomedical Researcheko Whitehead Institutuan, Amerikako lehen emakume independenteetariko bat ikerketa-erakunde nagusi bat lideratzen. 

2004an, ikerketari berriro ekin zion Institutuko kide gisa, MITko Broad Instituteko eta Harvardeko David H. Koch Institutuko kidea MITeko Minbiziren Ikerketa Integralean.

Lindquist-ek Zientziaren Domina Nazionala jaso zuen 2010ean proteinen tolesturarako egindako ekarpenengatik. Nazioarteko biltzar ugari eman zituen, 2006an *Futures Biotech-en* inaguratu zuen eta 2007an Munduko Ekonomia Foroan parte hartu zuen Davoseko (Suitzan). 

Lindquist-ek bi konpainia sortu zituen ere, ikerketa terapia potentzialetara bihurtzeko, FoldRx in eta Yumanity Therapeutics in, proteinen tolesturetako gaixotasunetarako eta amiloidosia sendatzeko terapia farmakologikoak garatzen dituzten enpresak. 2016ko azaroan, Johnson & Johnson- ek 5 milioi dolarreko oparia eman zion Whitehead Institutuari Lindquist-en oroimenez Emakumeak Zientzian Susan Lindquist Katedra eratzeko. Oparia Whitehead Institutuko emakumezko zientzialari bati emango zaio. 

## Ikerketa 
thumb|Scrapie prioiak
Susan Lindquist-en ikerketek froga sendoak eman zituzten proteina- herentzian oinarritutako paradigma genetiko berrirako, DNA-sekuentzia berriek baino auto-betikotze forma berriekin. Alzheimerra, Parkinsona, Huntington eta Creutzfeldt-Jakob bezalako gaixotasun neurologiko suntsitzaileak ulertzeko esparru biokimiko bat eman zuten.  *"Behi eroetatik legamia "Psi-chotic": paradigma berria genetikan", NAS lider nabarmenduak zientziaren biltzarreko seriean, 1999ko azaroaren 10ean.*  Lindquist-ek PSI + elementua landu zuen legamian ( prioi bat ) eta nola joka dezake genomaren zehar mutazio ugari ezkutatzen edo agerian uzten dituen aldagai gisa, eboluzio kondentsadore gisa jokatuz. Berak proposatu zuen bero shock-eko proteina bat, hsp90, modu berean jardun dezakela, normalean saihesten du fenotipikoen aldaketa genetikoen ondorioak, baina aldi bakar batez HSP-sistema gainkarga guztiak aldaketak erakutsiz, bai farmakologikoki edo ingurumen baldintza estresagarrietan.

Baliteke aldakuntza hauetako gehienak kaltegarriak izatea, baina ezohiko konbinazio batzuek ezaugarri berri baliotsuak sor ditzakete, bilakaeraren erritmoa piztuz. Minbizi zelulek ere eboluzio aparteko gaitasuna dute. Lindquist-en laborategiak minbiziaren tumoreen progresioan inplikatutako mekanismo ebolutibo estuak ikertu ditu eta antibiotikoei erresistenteak diren onddoen eboluzioan.

Aurrerapen garrantzitsuak egin zituen baita, nanoteknologian, fabrikatutako materialak baino egitura txikiagoetan gai diren amiloide zuntz organikoak ikertuz. Bere taldeak legamia eredu bat garatu zuen (saio-odietan) gaixotasun neurodegeneratiboetan proteinen tolesturen trantsizioak aztertzeko eta etekin handia bilatzeko frogen bidez estrategia terapeutikoak egiaztatzeko.

## Bizitza pertsonala 
Edward Buckbee-rekin ezkondu zen eta 2 alaba izan zituzten. Minbiziak jota hil zen Bostonen 67 urte zituela 2016ko urriaren 27an.
* American Philosophical Society-ko kidea, 2003. 
* Discover Magazine, 2002. emakume zientzialarien artean aipagarriena. 
* Sigma Xi William Procter Saria lorpen zientifikoagatik, 2006. 
* Akademia Nazionaletako Medikuntza Institutuko kidea, 2006.
* FASEB Bikaintasunaren Zientzia Saria 2009. urtean. 
* Max Delbrück Domina, Berlin, Alemania, 2010. 
* Mendel Domina The Genetics Society, Erresuma Batua, 2010. 
* Zientzia Domina Nazionala, 2010. 
* Biologia Molekularraren Europako Erakundeko kide elkartua egin zuen 2011. 
* The American Society-ren EB Wilson Domina, Cell Biology, 2012. 
* Vanderbilt Unibertsitateko Medikuntza Eskola Vanderbilt Saria Emakumeen Bikaintasunaren Zientzietan eta Tutoretzan, 2014. 
* Errege Elkarteko (ForMemRS) hautatua atzerritarra, 2015. 
* Vallee Visiting Professorship, 2015. 
* Medikuntza eta Ikerketa Biomedikoko Albany Medical Center saria F. Ulrich Hartl-ekin eta Arthur Horwich-ekin, 2016. 
* Hilondoan Rosenstiel saria jaso zuen. 2016. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak