Begoña Altuna

**Begoña Altuna Diaz** (Deustu, Bilbo, 1989) Euskal Herriko Unibertsitateko Hitz zentroko filologo ikertzailea da, Ixa taldean. Euskarazko testuetan espazio eta denboraren errepresentazioa ikertzen du. Giza eta gizarte zientzietan ikerketa euskaraz egin ahal egiteko baliabideak eskaintzen dituen Clariah-eus sarea sortzeko sustatzaileetako bat izan da Euskal Herrian.
[thumb|[Begoña Altuna|Begoña Altunaren artikuluak Bilboko albiste lokalen Uriola atarian.

Udako Euskal Unibertsitateak antolatzen dituen Ikergazte kongresuetan saria jaso zuen 2015ean eta 2017an. Geroago kongresuaren antolakuntzan ere parte hartu du  baita UEUko hizkuntzalaritza sailean ere.

## Ikasketak 
Familiak ingeniaria izango zela uste zuen, baina institutuko azken urtean berea hizkuntzarekin jolastea zela erabaki eta Euskal Filologian eman zuen izena Deustuko unibertsitatean. Manchesterren egin zuen Erasmusa eta han Deustun lantzen ez ziren hizkuntzalaritzako beste gai batzuk ikasteko aukera izan zuen.

Trentoko unibertsitateko ikerketa zentroan ikerketa egonaldi luzeak egin ditu  euskarazko testuetan espazio eta denboraren errepresentazioa ikertzen. Trentoko taldeak italiera eta ingeleserako egindako ikerketa batzuk euskarara ere  moldatzen eta testu-corpusak biltzen aritu izan da Trenton.

## Ikerlaria 
Karrera bukatu eta urtebete Belgikan gaztelania irakasle egin ondoren, Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua masterra egin zuen Donostiako Informatika Fakultatean. 

Tesia egiten zuen bitartean birritan irabazi zuen Giza zientzietako Ikergazte saria, 2015ean eta 2017an. 2015ean  “*Euskarazko denbora-egituren tratamendu automatikorako azterketa*” izenburuko aurkezpenarekin irabazi zuen saria. 2017koan giza zientzietako poster onenaren saria jaso zuen “Euskarazko ezeztapenaren tratamendu automatikorako azterketa” lanarekin. Ikerketa-ildo nagusia denbora-informazioaren azterketa eta tratamendua zen. Hau da, testuetan zer gertatzen den eta noiz gertatzen den aztertzen du. Zer gertatzen den eta zer ez den gertatzen erabakitzeko prozesu horretan ezeztapena aztertzea nahitaezkoa da, izan ere, ezezka agertzen den gertaera ez da gertatu edo ez da gertatuko. Ondorioz, euskaraz ezeztapena nola gauzatzen zen eta testuko zein elementuren gainean duen eragina aztertu zuen tesian eta informazio hori era normalizatuan adierazi zuen gero. Ondoriorik nabarmenena euskarazko ezeztapena identifikatzea nahiko erraza dela da. Etiketatzaileak nahiko ados egon ginen ezeztapena identifikatzean. Izan ere, euskaraz ezeztapen bakarra dugu perpausean (ez, ezin). Gaztelaniaz, ordea, bi ezeztapen agertu ohi dira perpausetan “NO he traído NINGÚN libro” eta horrek zailtasun gehiago du ezeztapena zein den erabakitzean. Ezeztapenak zeri eragiten dion, ordea, zailagoa da erabakitzen, bai euskaraz bai inguruko hizkuntzetan. Adibidez, “Mikel ez da autoz etorri” perpausean ez dakigu Mikel izan den etorri dena, etorri den ala ez edo etorri bai, baina bizikletaz etorri den. Kontu horrek hainbat eztabaida sortu ditu ezeztapenari buruz ikertzen ari diren hizkuntzalarien artean eta askotan norbere ikuspegiaren araberako erantzun guztiak balekoak dira. Ordenagailuek, ordea, guztiz objektiboak diren irizpideak behar dituzte eta horiek erabakitzen saiatzen dira.

Clariah-eus sarea sortzeko sustatzaileetako bat da Euskal Herrian. Giza eta gizarte zientzietako ikerketa euskara oinarri hartuta eta euskaraz egiteko baliabideak eskaintzen ditu azpiegitura horrek. 

Denbora-informazioaren kasuan, *zer noiz* gertatzen den identifikatzen da. Esaterako, honako adibide honetan: 

:*"Apple-ren kapitala hirukoiztu egin zen 2004an, bikoiztu 2005ean eta % 16 hazi 2006an."*

denborazko hiru adierazpen agertzen dira: *"2004an"*, *"2005ean*" eta *"2006an*".

Informazio hori Hizkuntzaren Prozesamenduko tresnekin baliatu ahal izateko, denbora-informazioa modu formal baten arabera errepresentatu behar da, alegia, markaketa-lengoaia baten bidez etiketatu behar da. Adibidez, lehengo esaldia honela izan daiteke **Altunak** moldatu duen EusTimeML markaketa-lengoaiaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Begoña Altuna HiTZ Zentroa (25 argitalpen, 5 proiektu).
* Begoña Altuna Linkedin sare profesionalean.
* Begoña Altuna Google Scholar-ren.
* Begoña Altuna, Ordenagailuen euskara irakaslea. Deustualdeko 50tik gora albiste baino gehiago Bilboko auzoetako albisteen euskarazko atarian.
* IkerGazteko parte hartzaile bik egindako bideoa: “Eskerrik asko UEU” (UEU . Youtube, 2015).
* *#ikergazte2017 Begoña Altuna.* (UEU . Youtube, 2015).