Azaroaren 21

**Azaroaren 21**a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hogeita bostgarren eguna da, 326.a bisurteetan. 40 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1980 &ndash; ETAk Aurelio Prieto Prieto goardia zibila hil zuen Tolosan.
* 2007 &ndash; Guardia Zibilak Burlatako gazte bat atxilotu zuen Iruñean, ustez kale borrokarekin zer ikusia izateagatik.
* 2007 &ndash; Raquel Martinez Gasteizko udalean PPko zinegotzia izandakoa eta haren senarra atxilotu zituzten ustez higiezinen iruzurra egiteagatik

### Mundua 
* 1927 &ndash; Sei langile hil zituzten Columbine meategiko sarraskian, AEBetan. Urriaren 18an, lan baldintza hobeak lortu asmoz, meatzariek greba hasi zuten eta Coloradoko meatze ia guztiak ixtea lortu zuten.
* 2005 &ndash; Ariel Sharonek Likud alderdia utzi zuen eta alderdi politiko berri bat eratzeko bere asmoa erakutsi zuen.
* 2006 &ndash; Libanoko industria ministraria Pierre Amine Gemayel, hil zuten Beiruten.
* 2007 &ndash; Jacques Chirac auzipetu zuten Parisko alkate zenean dirua desbideratzea egotzita.
* 2013 &ndash; Ukrainan protesta europazaleak hasi ziren.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
* 1933 &ndash; *Adiós a la bohemia* (euskaraz: *buhameriari adio*), Pablo Sorozabalen musika eta Pío Barojaren libretoa duen opera estreinatu zen Madrilgo Teatro Calderónen.

### Mundua 
* 1901 &ndash; *Feuersnot*, Richard Straussen musika eta Ernst von Wolzogenen libretoa duen opera estreinatu zen Dresdengo Opera Antzokian.
* 1976 &ndash; *Rocky* filma estreinatu zen, John G. Avildsenek zuzendu eta Sylvester Stallone aktoreak antzeztu zuten.
* 1984 &ndash; *Falling in Love* (*Maitemintzea*) filma estreinatu zen, Ulu Grosbardek zuzendu eta Robert De Niro, Meryl Streep, Dianne Wiest, David Clennon, Jane Kaczmarek, George Martin eta Harvey Keitel aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1666 &ndash; Santiago Larrain, nafar epaile eta politikaria, Quitoko Errege-Entzutegiko presidentea (h. 1748).
* 1848 &ndash; José Tartiere, asturiar enpresaburu eta ingeniari industriala, Bilbon (h. 1927).
* 1869 &ndash; Ramón Zapirain Heraufset, donostiar pertsonaia (h. 1926).
* 1878 &ndash; Ramon Intzagarai, *Elurmendi*, euskal idazlea (h. 1947).
* 1888 &ndash; 
** Esteban Ezkurra, Nafarroako erreketeen komandantea eta politikaria (h. 1964).
** Maria Arana Gaiztarro, gipuzkoar filantropoa (h.1964) 
* 1903 &ndash; Arturo Peña, euskal atleta (h. 1969).
* 1905 &ndash; Pilar Sansinenea, gipuzkoar maistra eta Emakume Abertzale Batzaren kidea (h. 1997).
* 1932 &ndash;
** Seberi Mardaras, bizkaitar andereño ohia.
** Joxe Mitxelena, gipuzkoar txirrindulari ohia.
** Pierre Molères, frantziar apezpiku emeritoa, Baionako apezpikua izandakoa, Akizen.
* 1935 &ndash; Xabier Azurmendi, euskal idazle eta elizgizona (h. 1996).
* 1940 &ndash; Juan Carlos Abasolo, gipuzkoar futbolaria (h. 2022).
* 1941 &ndash; Pablo Gorostiaga, arabar politikaria eta banku-langile ohia, Laudioko alkate ohia.
* 1942 &ndash;
** Pedro Osés, nafar margolari eta ilustratzailea.
** Alfredo Sáenz Abad, bizkaitar enpresaburu eta bankaria.
* 1960 &ndash; Arrate Mardaras, bizkaitar idazlea.
* 1961 &ndash;
** Jon Mikel Arano Aramendi, gipuzkoar idazlea, kazetaritzan eta olerkigintzan nabarmendua.
** Manu Lopez, euskal idazlea eta EHUko irakaslea.
* 1969 &ndash; Olatz Peon, gipuzkoar gizarte langilea eta politikaria, Tolosako alkatea.
* 1972 &ndash; Unai Etxebarria, euskal txirrindularia, Venezuelan.
* 1975 &ndash; Ruben Oarbeaskoa, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1984 &ndash; Garazi Arrizabalaga, Durangoko Arte eta Historia Museoko zuzendaria.
* 1992 &ndash; Adrian Otaegi, gipuzkoar golfaria.
* 1994 &ndash; Martin Bengoa, bizkaitar futbolaria.
* 1996 &ndash; Julen Larrea, *Larrea III*, bizkaitar aizkolaria.
* 2000 &ndash; Idoia Asurmendi, arabar abeslari, pianista, gitarrista eta konpositorea.
* 2006 - Manex Rezola, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua 
* 1582 &ndash; François Maynard, frantziar olerkaria (h. 1646).
* 1643 &ndash; René-Robert Cavelier de La Salle, frantziar esploratzailea (h. 1687).
* 1694 &ndash; Voltaire, frantziar filosofoa eta idazlea, Ilustrazioaren pertsonaia nabarmenenetakoa (h. 1778).
* 1737 &ndash; José Antonio Alzate, mexikar zientzialaria, kazetaria eta teologoa (h. 1799).
* 1768 &ndash; Friedrich Ernst Schleiermacher, alemaniar teologoa (h. 1834).
* 1818 &ndash; Lewis Henry Morgan, estatubatuar antropologoa (h. 1881).
* 1819 – Elisabeth Jerichau-Baumann, poloniar-daniar margolaria (h. 1881)
* 1820 &ndash; Mathilde Quednow, alemaniar idazlea (h. 1900).
* 1851 &ndash;
** Carl Locher, daniar margolaria (h. 1915).
** Désiré-Joseph Mercier, belgikar kardinala (h. 1926).
* 1852 &ndash; Francesc Tàrrega, espainiar musikagilea eta gitarrista (h. 1909).
* 1854 &ndash; Benedikto XV.a, aita santua (h. 1922).
* 1856 &ndash; Jens Christian Christensen, Danimarkako lehen ministroa (h. 1930).
* 1857 &ndash; Manuel Estrada Cabrera, Guatemalako Errepublikako presidentea (h. 1924).
* 1870 &ndash; Alexander Berkman, lituaniar ekintzaile eta idazle politiko anarkista (h. 1936).
* 1876 &ndash; Olav Duun, norvegiar eleberrigilea (h. 1939).
* 1883 &ndash; William F. Lamb, estatubatuar arkitektoa, Empire State Buildingen diseinatzaile nagusia (h. 1952).
* 1884 &ndash; Eugeniusz Frankowski, poloniar arkeologoa, etnografoa, iberista, euskalaria eta museologoa (h. 1962).
* 1886 &ndash; Harold Nicolson, britainiar politikari, diplomazialari, historialari, biografo, eleberrigile eta kazetaria (h. 1968).
* 1887 &ndash; Joseph Plunkett, irlandar nazionalista, olerkaria, kazetaria eta 1916ko Pazko Matxinadako buruetako bat (h. 1916).
* 1898 &ndash; René Magritte, belgikar margolaria (h. 1967).
* 1902 &ndash;
** Isaac Bashevis Singer, estatubatuar idazlea, 1978ko Literaturako Nobel Saria (h. 1991).
** Mikhail Suslov, sobietar politikaria (h. 1982).
* 1914 &ndash;
** Abdul Karim Kassem, Irakeko militar eta buruzagia (h. 1963).
** Henri Laborit, frantziar sendagile, biologo, etologo eta psikologoa (h. 1995).
* 1917 &ndash; Chung Il-kwon, Hego Koreako politikari, diplomazialari eta soldadua (h. 1994).
* 1922 &ndash;
** John Cairns, ingeles biologoa (h. 2018).
** María Casares, galiziar jatorriko frantziar antzezlea (h. 1996).
* 1924 &ndash;
** Joseph Campanella, estatubatuar aktorea (h. 2018).
** Christopher Tolkien, J. R. R. Tolkienen semea eta honen lan askoren argitaratzailea (h. 2020).
* 1927 &ndash; Ernesto de la Peña, mexikar itzultzailea eta akademikoa (h. 2012).
* 1929 &ndash; Niall Tóibín, irlandar aktorea (h. 2019).
* 1932 &ndash; Beryl Bainbridge, ingeles idazlea (h. 2010).
* 1933 &ndash; Etta Falconer, estatubatuar matematikaria (h. 2002).
* 1937 &ndash; Ingrid Pitt, poloniar-britainiar aktore eta idazlea (h. 2010).
* 1940 &ndash; Natalia Makarova, errusiar-estatubatuar ballet dantzaria.
* 1941 &ndash; Julio Anguita, espainiar politikari komunista, Ezker Batuaren koordinatzaile nagusia (h. 2020).
* 1943 &ndash; Manolo Sanlúcar, flamenko gitarra jotzaile espainiarra (h. 2022).
* 1944 &ndash; Harold Ramis, estatubatuar aktorea, zinema zuzendaria eta gidoigilea (h. 2014).
* 1945 &ndash;
** Carmen Avendaño, Galizian droga-trafikoaren aurkako borrokan nabarmendu den emakumea.
** Goldie Hawn, estatubatuar aktorea.
* 1946 &ndash; Emma Cohen, kataluniar zinema, antzerki eta telebistako aktore, idazle eta zinema zuzendaria (h. 2016).
* 1947 &ndash; Felix Toppo, indiar artzapezpiku katolikoa.
* 1948 &ndash; Michel Suleiman, Libanoko presidentea.
* 1950 &ndash; Mimi Vitkova, bulgariar mediku eta politikaria.
* 1953 &ndash; Daniel Sanchez, frantziar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1955 &ndash;
** Mary Ann Horton, estatubatuar programatzailea eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea.
** Dora María Téllez, nikaraguar historialari, politikari eta komandante gerrilaria.
* 1956 &ndash;
** José Ramón de la Morena, espainiar kazetari eta irrati esataria.
** Cynthia Rhodes, estatunbatuar aktore, dantzari eta kantaria.
** Mitsugu Nomura, japoniar futbolari ohia.
* 1957 &ndash; Kozo Tashima, japoniar futbolari ohia.
* 1958 &ndash; Eddie O'Sullivan, irlandar errugbi jokalari ohi eta entrenatzailea.
* 1961 &ndash; João Domingos Pinto, portugaldar futbolari ohia.
* 1962 &ndash; 
** Cathy Muller, frantziar auto-pilotu ohia.
** Sabine Busch, alemaniar atleta.
* 1963 &ndash; Peter Bosz, herbehereetar futbolari ohia.
* 1965 &ndash; Björk, islandiar abeslari, konpositore, aktore eta ekoizlea.
* 1966 &ndash; Éric Caravaca, frantziar aktore eta zinema zuzendaria.
* 1967 &ndash;
** Poli Díaz, *El Potro de Vallecas*, espainiar boxeolari ohia.
** Amanda Lepore, estatubatuar modelo eta eragin handiko emakume transgeneroa.
** Esther Vera i Garcia, kataluniar kazetaria eta politilogoa, nazioarteko harremanetan berezitua.
* 1973 &ndash;
** Nath-Sakura, frantziar argazkilaria.
** Inés Sastre, espainiar modelo eta aktorea.
* 1975 &ndash; Kensaku Omori, japoniar futbolari ohia.
* 1976 &ndash; Yaël Nazé, belgikar astrofisikaria eta ikertzailea.
* 1977 &ndash; 
** Yoshiteru Yamashita, japoniar futbolari ohia.
** Pilar Lima Gozálvez Podemoseko politikari gorra. Diputatua Valentziako Gorteetan
* 1978 &ndash; 
** Lucía Jiménez, espainiar aktorea.
** Irene Villa, madrildar kazetaria, idazlea eta psikologoa.
** Petra Dallmann, alemaniar igerilaria olinpikoa.
* 1985 &ndash; Carly Rae Jepsen, kanadar abeslaria.
* 1988 &ndash; Valeria Xkirando, errusiar aktorea.
* 1987 &ndash; Neha Sharma, indiar aktore, modelo eta abeslaria.
* 1991 &ndash; Almaz Ayana, etiopiar korrikalaria, distantzia luzean aditua.
* 1992 &ndash; Conor Maynard, britainiar abeslari eta konpositorea.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1150 &ndash; Gartzia V.a Ramiritz Berrezarlea, Iruñeko erregea.
* 1938 &ndash; Juan Madinabeitia, gipuzkoar medikua, Espainiako gastroenterologiako eskola modernoaren sortzailea, Bartzelonan (j. 1861).
* 1981 - Maritxu Egiguren, bizkaitar erraketista (j. 1921).
* 1993 &ndash; Andoni Urrestarazu, *Umandi*, euskal idazlea (j. 1902).
* 2002 &ndash; José Goñi Gaztanbide, nafar elizgizon, irakasle eta historialaria (j. 1914).

### Mundua 
* 1361 &ndash; Filipe I.a Borgoinakoa, Borgoinako dukea.
* 1555 &ndash; Georgius Agricola, alemaniar mineralogo eta metalurgista (j. 1494).
* 1579 &ndash; Thomas Gresham, ingeles finantzaria.
* 1613 – Rose Lok, britainiar enpresaburua (j. 1526).
* 1695 &ndash; Henry Purcell, britainiar konpositore barrokoa (j. 1659).
* 1811 &ndash; Heinrich von Kleist, alemaniar olerkari eta antzerkigilea (j. 1777).
* 1830 &ndash; Károly Kisfaludy, hungariar idazlea (j. 1788).
* 1833 &ndash; Maria Rosa Coccia, italiar konpositorea, klabezinbalo jolea eta maistra aitzindaria (j. 1759).
* 1835 &ndash; James Hogg, ingelesez eta eskozieraz idatzi zuen eskoziar idazlea (j. 1770).
* 1844 &ndash; Ivan Krilov, errusiar idazlea (j. 1769).
* 1849 &ndash; François Marius Granet, Frantziako margolaria (j. 1775).
* 1870 &ndash; Karel Jaromír Erben, txekierazko poeta, etnografoa eta filologoa (j. 1811).
* 1874 &ndash; Marià Fortuny, kataluniar margolaria (j. 1838).
* 1881 &ndash; Ami Boué, austriar geologoa (j. 1794).
* 1894 &ndash; Santiago Salvador, Bartzelonako Lizeoaren audientziaren kontrako bi lehergailu bota zituen anarkista, exekutatua (j. 1862).
* 1899 &ndash; Garret Hobart, AEBetako 24. presidenteordea (j. 1844).
* 1909 &ndash; Peder Severin Krøyer, daniar margolaria (j. 1851).
* 1915 &ndash; Amelia Solar de Claro, txiletar olerkilari, antzerkigile eta saiogilea (j. 1836).
* 1916 &ndash; Frantzisko Josef I.a Austriakoa, Austriako enperadorea eta Hungariako erregea (j. 1830).
* 1920 &ndash; Dick McKee, Irlandako Independentzia Gerran irlandar mugimengu errepublikarreko buruzagi nabarmenetakoa (j. 1893).
* 1924 &ndash; Florence Harding, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1860).
* 1926 &ndash; Julien Vinson, frantziar hizkuntzalaria, euskara ere landu zuena (j. 1842).
* 1927 &ndash; Laurits Tuxen, daniar margolari eta eskultorea (j. 1853).
* 1933 &ndash; Elisa Fernández de la Vega, espainiar medikua eta irakaslea (j. 1895).
* 1935 &ndash; Agnes Pockels, alemaniar kimikaria, gainazalen zientzian aitzindaria (j. 1862).
* 1943 - Winifred Carney, irlandar aktibista, sindikalista, sufragista eta errepublikarra (j. 1887)
* 1945 &ndash;
** Ellen Glasgow, estatubatuar idazlea (j. 1873).
** Alexander Patch, estatubatuar jenerala (j. 1889).
* 1948 &ndash; Béla Miklós, Hungariako estatuburu eta lehen ministroa (j. 1890).
* 1949 &ndash; Alida Rouffe, frantziar aktorea (j. 1874).
* 1954 &ndash; Karol Rathaus, Estatu Batuetara erbesteratutako aleman-austriar konposatzailea (j. 1895).
* 1959 &ndash; Max Baer, estatubatuar boxeolaria (j. 1909).
* 1960 &ndash; Elvira Santa Cruz Ossa, txiletar lan-ikuskatzailea, kazetaria, idazle, olerkari eta editorea (j. 1886)
* 1969 &ndash;
** Norman Lindsay, australiar artista, idazle eta boxeolari amateurra (j. 1879).
** Mutesa II.a Bugandakoa, Bugandako erresumako erregea eta Ugandako lehenbiziko presidentea (j. 1924).
* 1970 &ndash; Chandrasekhara Venkata Raman, indiar fisikaria, 1930eko Fisikako Nobel Saria (j. 1888).
* 1974 &ndash; Punyalata Chakraborty, indiar idazlea (j. 1890).
* 1975 &ndash; Gunnar Gunnarsson, gehienbat danieraz idatzi zuen islandiar idazlea (j. 1889).
* 1992 &ndash; Kaysone Phomvihane, Laosko presidentea (j. 1920).
* 1994 &ndash; Willem Jacob Luyten, herbehereetar-estatubatuar astronomoa (j. 1899).
* 1996 &ndash; Abdus Salam, pakistandar fisikaria, 1979ko Fisikako Nobel Saria (j. 1926).
* 2000 &ndash; Ernest Lluch, kataluniar ekonomista eta PSCri loturiko politikaria, ETAk eraila (j. 1937).
* 2001 &ndash; Salahuddin Selangorrekoa, Malaysiako erregea eta Selangorreko sultana (j. 1926).
* 2006 &ndash; Hassan Gouled Aptidon, Djibutiko lehenbiziko presidentea (j. 1916).
* 2007 &ndash;
** Robert Etcheverry, frantziar aktorea (j. 1937).
** Fernando Fernán Gómez, espainiar idazle, aktore, gidoilari, zinema zuzendari eta antzerkilaria (j. 1921).
* 2011 &ndash; Anne McCaffrey, estabatuar eleberrigilea (j. 1926).
* 2013 &ndash; Marta García Gómez, espainiar kazetaria, telebistako aurkezlea, bikoizketako aktorea eta publizitate-esataria (j. 1961).
* 2014 &ndash; Carmina Virgili, kataluniar geologo, kudeatzaile zientifiko eta politikaria (j. 1927).
* 2017 &ndash;
** Peter Berling, alemaniar idazle, zinema ekoizle eta aktorea (j. 1934).
** David Cassidy, estatubatuar aktore, abeslari eta gitarrista (j. 1950).
* 2020 &ndash; Oliver Friggieri, maltar idazlea, poeta, kritikaria, kazetaria, hiztegigilea eta literatura irakaslea (j. 1947).
* 2022 &ndash; Wilko Johnson, ingeles musikaria, Dr. Feelgood taldeko kidea (j. 1947).
* 2025 &ndash; Ornella Vanoni, italiar abeslaria eta aktorea (j. 1934).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Aurken, Aurkene eta Iseiki.

## Kanpo estekak 
Azaroaren 20 | Urteko egutegi | Azaroaren 22