open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giffnock

**Giffnock** (, ), Eskozia erdialdeko udalerria da, Ekialdeko Renfrewshire eskualdeko hiriburua, baina ez herri handiena. 2001eko erroldaren arabera 16.178 biztanle ditu.

## Etimologia 
*Giffnock* izenean britoniar hizkuntza eta gaelera nahasten dira. "Muino txikia" esan nahi du.

## Historia 
Giffnock izenaren lehen aipamena 1530koa da, baina 1654ko atlasean aipatzen da bertan Gisnock izeneko asentamendu bat bazela.

1835 urtean hareharrizko lehen harrobia ireki zenean iritsi zen industrializazioa aurrez erabat nekazal eremua izan zen lurralde honetara. 1854an ikatz meategi bat ere ireki zen eta 1866an trenbidea iritsi zen bertara. 1912an izandako uholdeek harrobia itxiarazi zuten. Ikatz meategiak 1926an itxi ziren. 1930 urtetik aurrera Giffnock urbanizatu egin zen eta populazioak nabarmen egin zuen gora, 1939an 3.471 biztanle zeuden eta 1951ean 9.144.

Bigarren Mundu Gerran naziek herria bonbakatu zuten baina kalte handirik ez zuen jasan. 1941eko maiatzaren 10ean Rudolph Hess naziak ihes egin zuen Eskoziara eta Giffnock ondoan paratxutaz salto egin osten preso hartu zuten.

## Ondasun nabarmenak 
* Rouken Glen parkea

## Iruditegia 

Irudi:Giffnock South Parish Church - geograph.org.uk - 115044.jpg|Eliza.
Irudi:Winding path in Rouken Glen Park - geograph.org.uk - 1352416.jpg|Rouken Glen parkea.
Irudi:Waterfall Rouken Glen Park. - geograph.org.uk - 428094.jpg|Rouken Glen parkeko urjauzia.

## Herritar ezagunak 
* Gordon Brown (1951- ), Erresuma Batuko Lehen Ministroa

## Kanpo estekak
Buggenhout

**Buggenhout** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Buggenhout bera, Briel, Opdorp, eta Opstal. 2013ko urtarrilaren 1ean 14.237 biztanle zituen.

Buggenhout ezaguna da ere bere basoagatik, "Buggenhout Bos", Ekialdeko Flandriako basorik handiena dena.

Opdorp-en dago Flandriako erdigune geografikoa.

Buggenhout-ek bi garagardo ekoiztetxe ditu, Bosteels garagardotegia ("Tripel Karmeliet", "Deus" (chanpain garagardoa) eta "Kwak" egiteagatik ezaguna) eta De Landtsheer, gaur egun Brouwerij Malheur izena duena ("Malheur" bezala ezaguna).

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Wachtebeke

**Wachtebeke** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Wachtebeke bera, eta txikiago den Overslag herrixka.. 2013ko urtarrilaren 1ean 7.282 biztanle zituen.

Wachtebeke-n *Puyenbroeck* parke probintziala dago.

## Herritar ospetsuak 
* Jonas Geirnaert, film animatuen zuzendaria eta aktorea
* Lieven Scheire, aktorea

## Herri mugakideak 
* 1. Moerbeke
* 2. Eksaarde (Lokeren)
* 3. Zaffelare (Lochristi)
* 4. Mendonk (Gante)
* 5. Sint-Kruis-Winkel (Gante)
* 6. Zelzate

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mearns gaztelua

**Mearns gaztelua** () Eskoziako Newton Mearns herrian dagoen gaztelua da, Ekialdeko Renfrewshire eskualdean, Glasgow hiritik 11 kilometrotara. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Gaztelua Lord Maxwellek eraiki zuen 1449 urtean.

## Deskribapena 
Lau solairutako dorre errektangeluarra da eta sarreratik sartuta bobedadun gela bat dauka azpialdean.

## Kanpo estekak
Otto van Veen

**Otto van Veen** (latinez: *Otto Venius* eta *Octavius Vaenius*; Leiden, Holandako konderria, 1556 aldean - Brusela, Brabanteko dukerria, 1629ko maiatzaren 6a) herbeherear marrazkilari, margolari eta humanista izan zen, Anberes eta Bruselan lan egin zuena. Bere Anberesko lantegian zenbait ikur-liburu argitaratu ziren. 1594 edo 1595etik 1598ra Rubensen irakaslea izan zen.

## Erreferentziak
Boys Town (filma)

**Boys Town** (euskaraz *Mutilen Hiria*) 1938ko Norman Taurog estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako biografia drama filma bat da. Aita Edward J. Flanagan irlandar-estatubatuar apaizaren bizitzan eta hark Nebraskan sortutako Boys Town udalerri eta erakundean oinarritua dago. Spencer Tracy, Mickey Rooney eta Henry Hull aktoreek antzeztu zuten.

1938ko Argumentu onenaren Oscar Saria (Eleanore Griffin eta Dore Schary) eta Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Spencer Tracy) irabazi zituen, azken honek sari berbera bigarren aldiz jarraian irabazi zuen, aurreko urtean *Captains Courageous* filmeko antzezpenarengatik jaso baitzuen.

## Argumentua 
Aita Flanaganek (Spencer Tracy) denen aurreikuspen eta usteen aurka "mutilen hiria" sortzea lortu du, gaztetxo gatazkatsu edo arras bihurriak bizi eta fundamentuzko pertsonak izateko heziketa jasotzen duten lekua. Whitey (Mickey Rooney) mutil horietako bat da, baina handik zenbait alditan ihes egin du. Lehenbizikoan goserik itzuli da, bigarrenean bere adiskide bat zauritu zelako, eta azkeneko aldian bere anaiaren gaizkile taldera batu da. Aita Flanagan eta bere mutilek taldea atzematea lortu eta herritarrek eskeintzen zuten diru-saria jasoko dute. Diru horrekin "hiriaren" etorkizuna ziurtatua dago.

## Aktoreak 
* Spencer Tracy: Aita Flanagan
* Mickey Rooney: Whitey Marsh
* Henry Hull: Dave Morris
* Leslie Fenton: Dan Farrow
* Gene Reynolds: Tony Ponessa
* Edward Norris: Joe Marsh
* Addison Richards: Epailea
* Minor Watson: Artzapezpikua
* Jonathan Hale: John Hargraves
* Bobs Watson: Pee Wee
* Martin Spellman: Skinny
* Mickey Rentschler: Tommy Anderson
* Frankie Thomas: Freddie Fuller
* Jimmy Butler: Paul Ferguson
* Sidney Miller: Mo Kahn
* Janet Beecher: Graves andrea
* Everett Brown: Barky

## Kanpo estekak 
* *Boys Town* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Boys Town* filmaren webgunea 
* *Boys Town* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Deinze

**Deinze** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak, Deinze hiriaz gain, herri hauek hartzen ditu barnean: Astene, Bachte-Maria-Leerne, Gottem, Grammene, Meigem, Petegem-aan-de-Leie, Sint-Martens-Leerne, Vinkt, Wontergem eta Zeveren.. 2013ko urtarrilaren 1ean 29.724 biztanle zituen.

## Kirola 
Deinze Gante-Wevelgem txirrindularitza frogaren abiapuntua izaten da. Horrez gain, Team Sky txirrindularitza taldearen egoitza ere bada.

## Leku interesgarriak 
* Museum van Deinze en de Leiestreek, Leie eskualdeko arte eta folklore objektuak biltzen dituen museoa.
* Ooidonk gaztelua, XVI. mendekoa.

## Hiritar ospetsuak 
* Karel Justinus Calewaert, gotzain katolikoa
* Raoul De Keyser, margolaria
* Rudy Dhaenens, txirrindularia, Munduko Txapeldun 1990ean
* Poppo Deinzekoa, santua
* Jacques Rogge, Nazioarteko Komite Olinpikoaren presidentea
* Karel Van Wijnendaele, Flandriako Tourraren sortzailea.

## Iruditegia 

File:Deinze, Belgium ; Ferraris map.jpg|Deinze Ferrarisen mapan (1775 inguru)
File:Deinze, de Onze Lieve Vrouwekerk oeg38013 foto4 2013-05-12 15.30.jpg|Deinze, eliza: de Onze Lieve Vrouwekerk
File:Bachte Maria Leerne, de Blauwe Poort (toegangspoort kasteel van Ooidonk) oeg38122 foto2 2013-05-12 16.02.jpg|Bachte Maria Leerne, de Blauwe Poort (gazteluko sarrera atea: kasteel van Ooidonk)
File:Bachte Maria Leerne, kerk van Onze-Lieve-Vrouw en Sint-Jan-Baptist.jpg|Bachte Maria Leerne, eliza: de parochiekerk Sint Petrus en Paulus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
All My Sons (filma)

**All My Sons** (euskaraz: *Nire Seme Guztiak*) 1948ko drama filma da, Irving Reis estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. Arthur Millerren *All My Sons* antzezlanean oinarriturik dago. Edward G. Robinson, Burt Lancaster, Louisa Horton, Mady Christians, Howard Duff, Arlene Francis eta Harry Morgan izan ziren aktore nagusiak.

## Argumentua 
Joe Keller (Edward G. Robinson) negoziogizon arrakastatsua da, baina oroipenek ez diote lasai bizitzen uzten. Izan ere, Bigarren Mundu Gerran AEBtako Armadarekin sinatutako kontratuek irabazi handiak ekarri zizkioten. Baina, lantegian lanez lepo eta eskari epeetara iritsi ezinik zebiltzala, hegazkinetarako pieza akasdunak ekoitzi zituzten, bera horren jakitun zelarik. Horren ondorioz, hegazkin batek istripua izan zuen, eta 21 gizon hil ziren.

## Aktoreak 
[thumb|erdian|*All My Sons*: [Louisa Horton, Edward G. Robinson, Chester Erskine (ekoizlea) eta Burt Lancaster, 1948]]

* Edward G. Robinson: Joe Keller
* Burt Lancaster: Chris
* Louisa Horton: Ann Deever
* Mady Christians: Kate
* Frank Conroy: Herb Deever
* Howard Duff: George
* Lloyd Gough: Jim Bayliss
* Arlene Francis: Sue Bayliss
* Harry Morgan: Frank Lubey
* Elisabeth Fraser: Lydia Lubey

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *All My Sons* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *All My Sons*, imdb.com
Cecilia Metellaren Mausoleoa

**Cecilia Metelaren Mausoleoa** Erroma inguruan dago, Via Apiaren gainean. K.a. I. mendean Cecilia Metellaren oroimenean eraiki zen. Cecilia Marko Lizinio Krasoren ama izan zen baina bere bizitzaz oso gutxi ezagutzen da.  Erdi Aroan Bonifazio VIII.a bere familiari berari eman zion defentsa-dorre moduan haien gazteluan integratzeko.

## Deskribapena 
Forma borobilakoa da, 29,5 metro diametrokoa eta 11 m. altura. Erromatik Napolira joateko bidean dago eta K.a. 312. urtetik 310ra eraiki zen, Apio Klaudio Zentsorearen agindupean. Hilobiak 7 metroko lurrez egindako tumulua izan zuen eta, horregatik, "Tumuluko hilobia" bezala ezagutu da. Gaur egun ia desagertu den estaldura zuen. Goiko partean hilobiaren epitafioa ikus daiteke: ''Caeciliae / Q(uinti) Cretici f(iliae) / Metellae Crassi'.

Urtean zehar mausoleo honek bisita asko jasotzen ditu, 245.613 pertsona 2013an.

## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.

## Erreferentziak
Ronse

**Ronse** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 25.403 biztanle zituen.

## Hiritar ospetsuak 
* Cipriano de Rore, Flandriako konpositore eta irakaslea (XVI. mendea)
* Alphonse Francois Renard, geologoa eta petrografoa (19th century)
* Ovide Decroly, irakaslea eta psikologoa (XIX. mendea)
* Roland Cardon (1929-2001), konpositorea eta irakaslea
* Nicolas Provost, zine zuzendaia (1969-)
* Ann De Renais, Sopranoa (j. 1971-)

## Hiri senidetuak 
* : Kleve
* : Sandwich
* : Saint-Valery-sur-Somme
* : Jablonec nad Nisou
* : Masakin

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza erraztasunak dituzten udalerriak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Callendar House

**Callendar House** Eskoziako Falkirk herrian dagoen jauregia da, izen bereko eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Antoninoren Harresiaren gainean eraikita dago. XII mendean Thane House egon zen ekialderago, Callendarren etxea zena, eta 1345ean Dabid II.a Eskoziakoak Sir William Livingstoni lur hauek eman zizkion eta Livingston familia Eskoziako gobernuko dinastia boteretsua bihurtu zen. Callendar House garai hartan eraiki zen.

Hurrengo mendeetan hainbat eskutatik pasa zen. 1783an Forbes burges familiak erosi zuen enkantean. William Forbesek hainbat eraldaketa egin zizkion. 1963an Falkirkeko udalak eskuratu zuen jauregia eta gaur egun arte eta historia museo bat dago barnean.

## Pertsona garrantzitsuen ostatu 
Hainbat pertsona historiko garrantzitsuk hartu zuten ostatua bertan, hauen artean Maria I.a Eskoziakoa, Oliver Cromwell, Bonnie Prince Charlie eta Viktoria Erresuma Batukoa.

## Parkea 
Callendar Parkeak 2&nbsp;km²-ko azalera dauka. Txalupaz ibil daitekeen aintzira bat dago eta Antoninoren Harresiaren aztarnak ere ikus daitezke. Hainbat aztarna erromatar aurkitu izan dira berta, hainbat txanpon eta inoiz aurkituriko tartan oihal zaharrena.

## Iruditegia 

Irudi:Callendar House - geograph.org.uk - 245835.jpg
Irudi:Callendar House, Falkirk - geograph.org.uk - 11039.jpg
Irudi:The grounds in front of Callendar House, Falkirk - geograph.org.uk - 987124.jpg
Irudi:Lake at Callendar House Falkirk - geograph.org.uk - 248323.jpg

## Kanpo estekak
Gnosis

**Gnosisa** (antzinako grezieratik literalki euskaratuz, *ezagutza*) korronte filosofiko eta erlijoso batzuetan norberaren kontzientziaren ezagutza, Jainkoaren ezagutza eta ezagutza espirituala izendatzeko erabili den terminoa izan historia. Kontzeptu hori oinarritzat harturik sortutako teoria, korronte, praktika eta mugimenduak gnostizismo izenaren baitan biltzen dira.

## Kanpo estekak
Blackness gaztelua

**Blackness gaztelua** () Eskoziako Blackness herrixkan dagoen jauregia da, Falkirk eskualdean. Daukan itxurarengatik "the ship that never sailed" (inoiz nabigatu ez duen txalupa) ezizena ematen zaio. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Sir George Crichton-ek eraiki zuen 1440 hamarkadan aurrez egon zen gotorleku baten gainean ziurrenik. Eskoziako monarken egoitza izan zen Linlithgow jauregiaren kaia babesteko eraikia izan zen. 1453an Jakobo II.a Eskoziakoak eskuratu zuen eta gartzela ere izan zen garai hartan.

XVI mendearen erdialdera Sir James Hamilton of Finnart-ek gotortu egin zuen gaztelua garai hartako aurreratuak ziren artilleria piezak ezarriz, hala ere ez ziren nahikoak izan 1650 urtean Oliver Cromwelli aurre egiteko. Oso kalteturik gelditu zen borroka honetan eta berriztu beharra izan zen hurrengo urteetan. 1693an berriz ere gotortzeko aprobetxatu zuten beraz.

## Deskribapena 
Fortheko fiordoaren ertzeko harkaitz baten gainean eraikita dago. Ipar eta hegoaldeko dorreen artean harresia dauka eta erdiko patioan erdiko dorrea.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Blackness Castle - geograph.org.uk - 1246030.jpg
Irudi:Blackness central tower.JPG
Irudi:Blackness Castle - geograph.org.uk - 1185379.jpg
Irudi:Blackness E wall.JPG
Irudi:Blackness Castle Scotland.JPG

## Kanpo estekak
Eugene Fama

thumb|Eugene Fama
**Eugene Francis** "**Gene**" **Fama** ( ahoskatua; Boston, Massachusetts, ) estatubatuar ekonomialaria da, finantzetan aditua. Gaur egun, irakasle emeritua da Chicagoko Unibertsitatean. Merkatu efizientearen hipotesiren sortzailea da.

## Nobel saria 
2013an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'akzioen eta bonuen prezioei buruz egindako ikerketak' sarituz. Beste bi ekonomilarirekin batera jaso zuen saria: Peter Hansen eta Robert J. Shiller. Nolabait paradoxikoa izan zen saria elkarrekin jasotzea Shillerrek eta Famak, elkarren aurkari teorikoak direla esan baitaiteke.

Famaren merkatu efizientaren hipotesiaren funtsa zera da, finantza aktiboen prezioek finantza merkatuetako informazio eskuragarri guztia islatzen dutela eta, ondorioz, finantza merkatuak ez direla inoiz erratzen, bertako saltzaileek zein erosleek batzuetan jokabide okerrak hautatu arren. Aldiz, Shillerrek dio *Merkatu efizienteen* *hipotesia* “pentsamendu ekonomikoaren historia guztiko errakuntzarik harrigarriena” dela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alvin E. Roth

**Alvin Elliot Roth** (New York, ) estatubatuar ekonomialaria da, joko-teorian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia eta finantzak irakasten Stanford Unibertsitatean. 2012an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'merkatu ekonomikoen diseinu arazoen eta berdiseinu posibleen inguruko azterketak' sarituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Christopher A. Pissarides

thumb|Christopher A. Pissarides
Sir **Christopher Antoniou Pissarides** (; Nikosia, ) ekonomialaria eta irakaslea da. 2010ean Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen, Dale T. Mortensen eta Peter Diamondekin batera. Saritutako ikerketak Peter Diamondek egindako lan batzuetan oinarrituta zeuden, geroago Mortensenek bakarrik landu zituenak, eta azkenik Cristobal Pissaridesekin. Eredu bat sortu zuten, galdera honi erantzuteko asmoz: langabezia zergatik hazten da oso bizkor krisialdian, eta egoera hobeagoa denean motelago?. London School of Economicsko irakaslea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oliver E. Williamson

**Oliver Eaton Williamson** (Superior, Wisconsin,  - Berkeley, Kalifornia, 2020ko maiatzaren 21a) estatubatuar ekonomialaria izan zen, mikroekonomian aditua. Irakasle lan egin zuen, ekonomia eta finantzak irakasten UCLAn. 2009an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'enpresen mugei eta gobernatze ekonomikoei buruzko azterketak' sarituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Tirole

thumb|Jean Tirole
**Jean Tirole** (Troyes, ) frantses ekonomialaria da, ekonometrian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia irakasten Tolosako Unibertsitatean. 2014an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'merkatuaren indarraren eta erregulazioaren azterketagatik'.

Toulouse School of Economics zuzendaria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lars Peter Hansen

**Lars Peter Hansen** (Champaign, Illinois, ) estatubatuar ekonomialaria da, makroekonomian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia eta finantzak irakasten Chicagoko Unibertsitatean. 2013an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'akzioen eta bonuen prezioei buruz egindako ikerketak' sarituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel McFadden

**Daniel Little McFadden** (Raleigh, Ipar Carolina, ) estatubatuar ekonomialaria da, ekonometrian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia eta finantzak irakasten UCLAn. 2000. urtean Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'hautaketeei buruzko azterketak' sarituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Heckman

**James Joseph Heckman** (Chicago, Illinois, ) estatubatuar ekonomialaria da, mikroekonomian aditua. Gaur egun, irakasle lan egiten du, ekonomia eta finantzak irakasten Chicagoko Unibertsitatean. 2000. urtean Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'hautaketei buruzko azterketak' sarituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert Mundell

**Robert Alexander Mundell** (Kingston, Ontario,  - Monteriggioni, 2021eko apirilaren 4a) kanadar ekonomialaria izan zen, finantza-ekonomian aditua. Irakasle lan egin zuen, ekonomia eta finantzak irakasi zituen Columbiako Unibertsitatean. 1999. urtean Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, 'diru-eremu hobeezinei buruzko azterketak' sarituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urdanaza

**Urdanaza** edo **ubitazi** (*Heracleum sphondylium*) ginbaildunen familiako belar landare luzea da. Zurtoina sendoa, biribila eta erztuna izaten du; hostoa, esku itxurako hiru orriz osatua, txorten bilkaria duena; loreak lau hosto zuriko txikiak ditu, ginbailetan antolatuak. Leku hezeetan hazten da, batez ere.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nevele

**Nevele** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Hansbeke, Landegem, Merendree, Nevele bera, Poesele eta Vosselare. 2013ko urtarrilaren 1ean 11.908 biztanle zituen.

## Azpibanaketak 
Nevelek sei banaketa diru *deelgemeenten* (azpi-udalerriak).

250px|Neveleko mapa

## Herri mugakideak 
* a. Lovendegem
* b. Drongen (Gante)
* c. Sint-Martens-Leerne (Deinze)
* d. Bachte-Maria-Leerne (Deinze)
* e. Meigem (Deinze)
* f. Lotenhulle (Aalter)
* g. Bellem (Aalter)
* h. Zomergem

## Hiritar ospetsuak 
* Cyriel Buysse, idazlea
* Rosalie Loveling eta Virginie Loveling, idazleak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ubeitis

**Ubeitis** ubearen hantura da. Irisean (iritisa), giharrean edo izpi gorputzetan (iridiziditisa) eta koroidean (koroiditisa) ager daiteke baina orokorrean irisaren hanturarekin batera izpi gorputzena gertatu ohi da; ubeitis mota horri aurrealdeko ubitisa deitzen zaio eta koroidearenari atzealdeko ubeitis ere deitu ohi zaio. Ubeitis mota guztiek kalteak eragiten dituzte ikusmenean; itsutasunaren eragile nagusietakoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geraardsbergen

**Geraardsbergen** (nederlanderazko ahoskera: ; ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa, Flandriako Ardenenetako dagoena. Udalerriak, Geraardsbergen hiriaz gain, herri hauek hartzen ditu barnean: Goeferdinge, Grimminge, Idegem, Moerbeke (Geraardsbergen), Nederboelare, Nieuwenhove, Onkerzele, Ophasselt, Overboelare, Schendelbeke, Smeerebbe-Vloerzegem, Viane (Belgika), Waarbeke, Zandbergen eta Zarlardinge.. 2013ko urtarrilaren 1ean 32.629 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Assenede

**Assenede** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Assenede bera, Bassevelde, Boekhoute and Oosteeklo. 2013ko urtarrilaren 1ean 13.942 biztanle zituen.

## Iruditegia 

File:Assenede - Grenssteen nr 314a - 1.jpg|Mugarria Belgika eta Herbehereen arteko mugan.
File:Assenede - kerkpui - België.jpg|Assenede kerkpui
File:Kerk en kiosk - Bassevelde - Assenede - Oost-Vlaanderen - Vlaanderen - België.jpg|Eliza eta kioskoa, Bassevelde
File:Onroerenderfgoed 76359 Oosteeklo2012.jpg| Gerraren memoriala Oosteeklo-n.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Stekene

**Stekene** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak, herri hauek hartzen ditu barnean: Kemzeke, Klein-Sinaai eta Stekene bera. Hellestraat eta Koewacht auzoak ere udalerri honetan daude. 2013ko urtarrilaren 1ean 17.487 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
St Andrews

**St Andrews**, ,  eta , Eskozia ekialdeko udalerria da, Fife eskualdean dagoena. 2011ko erroldaren arabera 16.870 biztanle ditu. Erdi Aroko eraikin garrantzitsuak baditu ere gaur egun bertako golf zelai historikoarengatik (St Andrewsko Old Course) eta St Andrews unibertsitatearengatik da ezaguna.

## Etimologia 
Lurralde honen izenik zaharrena *Mucrois* da, "basurdearen burua". K.o. 370 urtean monasterio bat eraiki zen bertan eta *Cennrígmonaid* izena hartu zuen, "erregearen txilarraren penintsula". Hau aldatuz joan zen eta hortik sortu zen oraingo gaelerazko izena den *Cill Rìmhinn*.

*St Andrews* izena San Andres apostoluaren hezurrak bertan dauden kondairari zor dio.

## Historia 
Lehenengo biztanleek Tay eta Eden ibaiertzak populatu zituzten mesolitikoan, k.a. 5.000 eta 10.000 artean. K.a. 4.500 urte inguruan nekazaritza iritsi zen eta basoak soiltzen hasi ziren.

K.o. VIII mendean Óengus I errege piktoak monasterio bat eraiki zuen bertan, eta hasieratik San Andres apostoluaren hezurrak bertan zeudela esan izan zen. 906 urtean apezpikuaren egoitza bihurtu zen.

Gaur egungo herria 1140 aldean hasi zen eratzen Roberto apezpikuak zuen L-itxurako jauregiaren inguruan eta 1160an St Andrewseko katedrala eta 1200an St Andrewseko gaztelua eraiki ziren. Hurrengo mendeetan St Andrews katedrala Eskoziako erromesaldien erdigunea izan zen, Europako garrantzitsuenetakoa ere bai, eta herri oso kosmopolita bihurtu zen. 1559ko Eskoziako Erlijio Erreformaren ondoren gainbehera iritsi zitzaion. XV mendean sortu zen St Andrews Unibertsitatea garrantzitsua bera ere Perthera aldatzekotan ere izan ziren.

XVIII mendean herria oraindik gainbehera larrian zegoen baina bultzada berria golfaren bidetik iritsi zen. Honek ekarritako onura ekonomikoari esker herria harresietatik haratago zabaltzen hasi zen kale eta etxe berriak eraikiz.

## Ondasun nabarmenak 
* St Andrewseko katedrala
* St Andrewseko gaztelua
* St Andrews Unibertsitatea
* St Andrewsko Old Course

## Iruditegia 

Irudi:Magbaraa.jpg|St Andrewseko katedrala.
Irudi:St Andrews Castle (geograph 2926619) adjusted.jpg|St Andrewseko gazteluaren hondarrak.
Irudi:St Andrews University Classics Building.jpg|St Andrews Unibertsitatea.
Irudi:18th Green and Clubhouse.jpg|St Andrewsko Old Course.
Irudi:St Andrews Town Hall.jpg|Udaletxea.
Irudi:Holy Trinity Church, St Andrews.jpg|Hirutasun santuaren eliza.
Irudi:St Salvator's Chapel, St Andrews.jpg|Salbatzailearen kapera.
Irudi:West Port in St Andrews.jpg|Harresietako mendebaldeko atea.
Irudi:Fountain, Market St - geograph.org.uk - 392471.jpg|Market Street.
Irudi:The Reaper at St Andrews - geograph.org.uk - 103821.jpg|Kaia.
Irudi:The West Sands - geograph.org.uk - 1240168.jpg|Hondartza.

## Kanpo estekak
Van Gogh Museoa

**Van Gogh Museoa** (;  ahoskatua), Amsterdamgo Museumplein enparantzan kokatua, arte museoa da, Vincent van Gogh eta bere garaikideen lana erakusten duena.

1973an sortu zuten, Gerrit Rietveld eta Kisho Kurokawa arkitektoek egindako eraikin batean.

## Iruditegia 

Fitxategi:Vincent Van Gogh - The Potato Eaters.png|Vincent van Gogh: *Patata jaleak*
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 046.jpg|Vincent van Gogh: *Montmartreko baratzea*
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 137.jpg|Vincent van Gogh: *Vincenten gela*
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 111.jpg|Vincent van Gogh: *Autoerretratua bastidore aurrean*
Fitxategi:Vincent Willem van Gogh 041.jpg|Vincent van Gogh: *Zeru ekaiztsupeko zelaia*
Fitxategi:Edouard Manet Boulogne Jetty.jpg|Edouard Manet: *Boulogneko malekoia*
Fitxategi:Claude Monet Mills in the Westzijderveld near Zaandam.jpg|Claude Monet: *Zaandam inguruko haize-errotak*
Fitxategi:Paul Gauguin 087.jpg|Paul Gauguin: *Mangoak*
Fitxategi:Henri de Toulouse-Lautrec 056.jpg|Toulouse-Lautrec: *Vincent van Goghen erretratua*

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Stedelijk Museoa

**Stedelijk Museoa** (;  ahoskatua; eusk. 'Udaleko museoa'), Amsterdamgo Museumplein enparantzan kokatua, arte modernoaren museoa da.

Bere bildumak Vincent van Gogh, Wassily Kandinsky, Ernst Ludwig Kirchner, Marc Chagall, Henri Matisse, Jackson Pollock, Karel Appel, Andy Warhol, Willem de Kooning, Marlene Dumas, Lucio Fontana edota Gilbert & George artisten lanak ditu.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Amsterdamgo errege-erreginen jauregia

**Amsterdamgo errege-erreginen jauregia** ( edo ) Amsterdamen dagoen jauregi klasizista da.

Hasieran herriko udaletxea izan zen. Cornelis de Graeff Amsterdamgo alkateak 1655eko uztailaren 29an inauguratu zuen. Eraikina Jacob van Campen arkitektoak eraiki zuen 8,5 milioi floringo aurrekontua izanik.

Luis Bonapartek bereganatu eta erregearen egoitza bilakatu zuen eta, harrezkero, erregeena da. Dam plazako mendebaldean dago, Nieuwe Kerk elizatik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Museumplein

( ahoskatua; eusk. 'Museoen enparantza') Herbehereetako Amsterdam hiriburuaren erdigunean dagoen plaza bat da. Hiri honetako gune garrantzitsuenetako bat da, bertan herrialdeko hiru museo nagusienak (Rijksmuseum, Van Gogh Museoa eta Stedelijk Museoa) eta Concertgebouw kontzertu-aretoa baitaude.

1883an Erakusketa Unibertsala egin zuten bertan. 1999an zaharberritu zuten.

## Kanpo estekak
Rijksmuseum

( ahoskatua; eusk. *Estatuaren museoa*), Amsterdamgo Museumplein enparantzan kokatua, historia eta arte museoa da.

Hagan sortu zuten 1800ean eta 1808an Amsterdamera mugitu zuten, hasieran Errege-erreginen jauregira eta, gero, Trippenhuisera.

Rijksmuseumek XV. eta XVII. mendeen arteko holandar margolari handienen lan nagusiak ditu: Geertgen tot Sint Jans, Lucas van Leyden, Hendrick Goltzius, Frans Hals, Jan Vermeer, Ferdinand Bol, Nicolaes Maes, Gerrit Dou, Jacob Ruysdael edota Rembrandt van Rijn. Gainera, Fra Angelico, Piero di Cosimo, Hugo van der Goes, Peter Paul Rubens edo Francisco de Goyaren lanak ere baditu. XX. mendeko Van Gogh, Mondrian, Karel Appel eta besteen margolanak ere badaude.

## Iruditegia 

Fitxategi:De dans om het gouden kalf Rijksmuseum SK-A-3841.jpeg|Lucas van Leyden, *Urrezko ahari-larruaren triptikoa*
Fitxategi:Rembrandt - Klesveverlaugets forstandere i Amsterdam.jpg|Rembrandt, *Ohialgileen sindikoak*, 1662
Fitxategi:Frans Hals 002.jpg|Frans Hals, *Zurrutero alaia*
Fitxategi:Vermeer,_Johannes_-_The_Loveletter.jpg|Vermeer, *Amodio eskutitza*
Fitxategi:The Nightwatch by Rembrandt.jpg|Rembrandt, *Gaueko erronda*
Fitxategi:Johannes Vermeer - Het melkmeisje - Google Art Project.jpg|Johannes Vermeer, *Esneketaria*
Fitxategi:Frans Hals - Portret van een stel in een landschap - Google Art Project.jpg|Frans Hals, *Bikote gazte baten erretratua*

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Westerkerk

**Westerkerk** ( ahoskatua; eusk. 'Mendebaldeko Eliza') Amsterdamen dagoen eliza protestantea da.

1620 eta 1631 artean eraiki zuten, Hendrick de Keyser arkitektoak diseinatuta. Elkarri lotuta dauden bi greziar gurutzeen itxura du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Zuiderkerk

**Zuiderkerk** (eusk. 'Hegoaldeko Eliza') Amsterdamen dagoen eliza protestantea da.

1603 eta 1611 artean eraiki zuten, Hendrick de Keyser arkitektoak diseinatuta. Berez, meza protestanteak ospatzeko eraikitako lehenengo eliza izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Oude Kerk (Amsterdam)

**Oude Kerk** (eusk. 'Eliza Zaharra') Amsterdamen dagoen eliza protestantea da. Amsterdameko auzo gorrian dago.

1213 inguruan eratua eta 1306an Utrechteko apezpikuak sagaratua, 1578an kalbinismora pasa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Waal

**Waal** Herbehereetako ibaia da. Berez, ibai bat baino Rhinen adarra da. Hau Pannerden inguruan bitan zatitzen da: iparraldeko adarra edo Pannerdengo ubidea eta hegoaldekoa edo Waal.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vaalserberg

**Vaalserberg** (Vaals mendia) 322,7 metroko muinoa da, Herbehereetako lekurik altuena dena. Vaals udalerrian kokaturik, bere tontorrean Herbehereak, Belgika eta Alemania arteko muga dago, nederlanderaz , alemanez  eta frantsesez  izena duena.

## Kanpo estekak
Clematis

***Clematis*** Ranunculaceae familiako landare loredunen genero bat da, barnean 300 espezie inguru dituena. Bere hibridoak ospetsu bilakatu dira lorezainen artean.

## Espezieak 
* *Clematis addisonii* Britt.
* *Clematis albicoma* Wherry
* *Clematis alpina* (L.) Mill.
* *Clematis aristata*
* *Clematis armandii*
* *Clematis baldwinii* Torr. & A.Gray 
* *Clematis bigelovii* Torr.
* *Clematis brachiata* Thunb.
* *Clematis campaniflora* Brot.
* *Clematis catesbyana*
* *Clematis chinensis* Osbeck
* *Clematis cirrhosa* L.
* *Clematis coactilis* (Fern.) Keener
* *Clematis columbiana* (Nutt.) Torr. & A.Gray
* *Clematis crispa* L.
* *Clematis dioica* L.
* *Clematis drummondii* Torr. & A.Gray
* *Clematis durandii*
* *Clematis fawcettii*
* *Clematis flammula* L.
* *Clematis florida* Thunb.
* *Clematis fremontii* S.Watson 
* *Clematis glaucophylla* Small
* *Clematis glycinoides*
* *Clematis henryi* Oliv.
* *Clematis hirsutissima* Pursh 
* *Clematis integrifolia* L.
* *Clematis × jackmanii* T.Moore
* *Clematis lanuginosa* Lindl. & Paxton
* *Clematis lasiantha* Nutt.
* *Clematis leptophylla*
* *Clematis ligusticifolia* Nutt.
* *Clematis macropetala* Ledeb.
* *Clematis marmoraria* Sneddon
* *Clematis microphylla*
* *Clematis montana* Buch.-Ham. ex DC.
* *Clematis morefieldii* Kral
* *Clematis napaulensis* DC.
* *Clematis occidentalis* (Hornem.) DC.
* *Clematis ochroleuca* Ait.
* *Clematis orientalis* L.
* *Clematis palmeri* Rose
* *Clematis paniculata* J.F.Gmel.
* *Clematis patens* C.Morren & Decne.
* *Clematis pauciflora* Nutt.
* *Clematis pickeringii*
* *Clematis pitcheri* Torr. & A.Gray
* *Clematis recta* L.
* *Clematis reticulata* Walter
* *Clematis rhodocarpa* Rose
* *Clematis smilacifolia* Wall.
* *Clematis socialis* Kral
* *Clematis stans* Siebold & Zucc.
* *Clematis tangutica* (Maxim.) Korsh.
* *Clematis terniflora* DC.
* *Clematis ternifolia*  (sin. *Clematis paniculata*)
* *Clematis texensis* Buckley
* *Clematis versicolor* 
* *Clematis viorna* L.
* *Clematis virginiana* L.
* Aihenzuri (*Clematis vitalba*) L.
* *Clematis viticaulis* E.Steele
* *Clematis viticella* L.

## Kanpo estekak
Gorongosako natura parkea

**Gorongosako natura parkea** Mozambikeko erdialdean kokatuta dago, 4.000 kilometro karratuko azalerarekin. Ekosistema batek baino gehiagok osatzen dute, sabanak, ibaiek ureztatutako ibarrek eta oihan tropikalek besteak beste.

Garai batean Afrika osoko naturagunerik aberatsenen artean zegoen fauna basatiari dagokionez. Hala ere, XX. mendeko azken laurdenean herrialdeak pairatutako gerra zibilak triskantzak eragin zituen animaliengan eta ekosistemetan orokorrean.

## Historia 
Portugaldar Inperioaren garaian, 1920 inguruan 1.000 kilometro karratuko eremu babestua sortu zuten bertan ehiztarien zerbitzurako. Hurrengo hamarkadan, Jose Henriques Coimbra eta Jose Ferreira arduradunak zirelarik, zabaldu zuten esparrua 3.200 km2-tara. Ospe handia hartu zuen lekuak, eta turista ugari hurbiltzen zen garai hartan. Uholde handi batek jota, hustutako eraikinetan sartu ziren bizitzera lehoiak, are erakargarriago bihurtuz bisitarientzat. Hain zuzen ere, *Casa dos Leões* izena hartu zuen eraikin hark.

1950eko hamarkadan Alfredo Rodriques-ek hartu zuen kargu nagusia eta ehiza debekatzen hasi zen, turismorako eremu moduan bilakatzeko. Azkenean, 1960an natura parke izendatu zuten. Hortik 1975 arte garapen handiena eduki zuen parkeak, Armando Rosinharen eskutik. Garairik hoberenetan, Kenneth Tinley naturalista australiarrak eta bere taldeak kontatu zituzten 200 lehoi, 2.200 elefante, 14.000 bufalo, 5.500 ñu, 3.000 zebra, 3.500 ur antilope, 2.000 inpala eta 3.500 hipopotamo.

Independentzia gerrak ez bezala, ondorengo gerra zibilak esan bezala hondamendia ekarri zuen parkera, 1977tik 1994ra. 1983an parkea itxi behar izan zuten eta abandonaturik gelditu zen. Ugaztun handien kopurua murriztu zen modu itzelean %95eko portzentaian. 1994an, eta bereziki 2004tik aurrera parkea martxan ipintzea lortu zuten Mozambikeko Gobernuak eta Carr Fundazio estatubatuarrak.

## Ikus, gainera 
* Safari (espedizioa)

## Kanpo estekak 
* Gorongosako webgune ofiziala.
Gavere

**Gavere** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Asper, Baaigem, Dikkelvenne, Gavere, Semmerzake eta Vurste. 2013ko urtarrilaren 1ean 12.529 biztanle zituen.

thumb|none|Borgwal gaztelua Vurste-n (2007)

## Kirolak 
Superprestige Gavere, Gaveren azaroan egiten den ziklo-kross froga da, Superprestige txapelketaren barruan dagoena.

## Ikus, gainera 
* Lamoral, Egmonteko kondea, Gavereko printzea.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ubea

**Ubea** koroideak, irisak eta betazaleko giharrak osatzen duten egitura multzoa da. Geruza koloreztatua da. Bere hantura ubeitis du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Safari (espedizioa)

thumb|Safaria Tanzanian.

**Safari**a swahilitik datorren hitza da (eta jatorriz, arabierazko سفر  *safar* hitzetik), "bidaia" esan nahi duena. Afrikan turistek egindako espedizio mota bat da, fauna basatia ikusteko eta haiei argazkiak ateratzeko, baita oinez ibilaldiak egiteko paisaiak ikuseko ere. Garai batean, hitza ehizarako txangoez aritzeko erabiltzen zen.

1836an, William Cornwallis Harris militar ingelesak horrelako espedizio bat egin zuen lehen aldiz, ehizatzeko asmorik gabekoa, eta txango estilo hori ezarri zuen: goizean hasten dena lehenengo argiekin, oinez egindako ibilaldi luzearekin eta ondoren atsedenaldia arratsaldean, afari batekin amaitzen dena istorioak kontatzeko, edariak eta tabakoarekin batera.

## Literaturan 
Jules Vernek 1863an argitaratutako *Cinq semaines en ballon* eta H. Rider Haggard-en ''King Solomon's Mines* (1885) eleberriek ingeles bidaiarien safariak lehen aldiz deskribatu zituzten.

Ernest Hemingwayk fikziozko eta ezfikziozko lan ugari idatzi zituen afrikar safariei buruz, besteak beste, *The Short Happy Life of Francis Macomber*, *The Snows of Kilimanjaro*, *Green Hills of Africa* eta *True at First Light*.

## Zineman 
Jarduera hori jaso zuen lehen filma *Trader Horn* (1931) izan zen. Hortik aurrera abenturazko hainbat filmetan agertu izan da, *Tarzan*, *Jungle Jim* eta *Bomba the Jungle Boy* serieetan, edo *The Naked Prey* filmelan (1966). *Out of Africa*n ere (1985) bete-betean islatu zuten safaria.

Genero horren parodia egin zuen Bob Hopek *Road to Zanzibar* eta *Call Me Bwana'' filmetan.

## Ikus, gainera 
* Safari (nabigatzailea)

## Kanpo estekak
The Road

***The Road*** (Errepidea) 2006an argitaratutako zientzia fikziozko eleberria da, 2007an Pulitzer saria jaso zuena. Argumento postapokaliptikoa du. Egilea Cormac McCarthy estatubatuarra da. McCarthyk beste eleberri ezagunak argitaratu ditu, esaterako, *No Country for Old Men* (Ez da zaharrentzako herria) (2005). 2009an John Hillcoatek *The Road* zinemara eraman zuen.

## Beste sariak 
* 2006an: James Tait Black Memorial Prize
* 2006an: National Book Critics Circle Award sariaren finalista.

## Argumentua 
Eleberrian aipatzen ez den kataklismo baten ondorioz Lurra eta zibilizazioa txikituta daude. Paisaia erretako basoak dira. Testuinguru horretan aita eta semea aurrera ateratzen saiatzen dira oso ondo zer den ez dakiten bila. Bidean gertaera desberdinak pairatuko dituzte: eraso nuklearrentzako babesleku batean ezkutatuko dira, gizaki kanibalengandik ihes egingo dute eta nonahi txikizioa ezagutuko dute. Amaieran aita hiltzen dute baina semea zibilizatua dirudien talde baten eskuetan geldituko da.

## Eleberria zineman 
2009an John Hillcoat zuzendariak izenburu berarekin zinemara eraman zuen liburu hau. Estrenaldia Estatu Batuetan azaroaren 25ean izan zen. Protagonistak Viggo Mortensen aita bezala, eta Kodi Smit-McPhee semea bezala. Filmak 66. Veneziako Mostran leihatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : The Washington Posten argitaratutako komentarioa.
Waarschoot

**Waarschoot** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. 2013ko urtarrilaren 1ean 7.980 biztanle zituen.

[thumb|none|Waarschoot [Ferrarisen mapan (1775 inguru)]]

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bigarren jatorrizko makinizkribua

***Bigarren jatorrizko makinizkribua***, jatorrizko edizioan *Mecanoscrit del segon origen* zientzia fikzioko eleberri oso ezaguna da. Manuel de Pedrolok katalaneraz idatzita, hizkuntza horretaz iraukurrienetarikoa da. Hizkuntza askotara itzulia izan da. Eleberrian gizarte distopikoa deskribatzen da. Nahiz eta helduentzak idatzia izan, joaera handia dago gazte literatuta bezala sailkatzeko.

## Argumentua 
Protagonistak hamalau urteko neska bat da, Alba, eta bederatziko mutila, Didac. Hondamendi handi baten ondorioz, estralurtarren erasoa, munduan biak ia bakarrik gelditu dira; aurkituko dituzten beste gizaki gutxi batzuk etsaiak izango dira. Bizimodu berri bati ekingo diote gogoz eta beste mundu berri bat sortzeko aukera izango dute, inolako taburik gabe eta erabateko askatasunean. Alba eta Didac Adan eta Eba berriak izango dira, seme bat izanik, Mar. Liburuaren amaieran artikulu periodistiko bat jasotzen da; horretan, aurkitutako makinizkribu bati esker, Alba aipatzen da gizateria berriaren ama bezala. Horrek eleberriaren izenburua justifikatzen du.

## Eleberria zineman 
Eleberria telebistara eraman zuten telesail moduan. TV3 kateak emititu zuen.

Kataluniako ikusentzunezko enpresa ekoizle batek, Antàrtida Produccions, eskubideak erosi zituen. Hasierako proiektuan Bigas Luna zuzendaria izan behar zen; honen heriotza gertatuez gero, azkenik, Carles Porta izan da zuzendaria eta 2015ean estrenatu da, *Segon origen* izenburupean, Sitgeseko Zinemaldian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
St Andrewseko katedrala

**St Andrewseko katedrala** edo **San Andres katedrala** () Eskoziako St Andrews herriko katedral historikoa da, gaur egun hondarretan aurkitzen dena. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
San Regulusen eliza erromanikoa izan zena handitzea erabaki zen 1158 urtean eta San Adresen omenezko katedrala eraikitzeko lanak hasi zituzten. Ekaitz batek mendebaldeko zatia suntsitu zuen eta 1272 eta 1279 artean berreraiki egin zuten. 1309an, katedrala eraikitzen ia 150 urte eman eta bukatzear zegoela, Robert the Brucek bere lehen batzar orokorra (parlamentua) deitu zuen bertan, ideia berri batzuk azaltzeko; horiek Elizjendearen Adierazpenean laburbildu ziren. 1318ko uztailaren 5ean sagaratu zuten Robert the Bruce bertan zela. 1378an suak zati handi bat suntsitu zuen eta 1440an konponketa lanak bukatu zituzten.

San Andres apostoluaren hezurrak bertan zeudeneko kondairaren eraginez hurrengo mendeetan St Andrews katedrala Eskoziako erromesaldien erdigunea izan zen, Europako garrantzitsuenetakoa ere bai, eta herri oso kosmopolita bihurtu zen. 1559ko Eskoziako Erlijio Erreforma izan zen eta 1561 urterako bertan behera utzia izan zen katedrala. Denborarekin eraikinak erortzen hasi ziren eta bertako harriak inguruan beste eraikin batzuk egiteko erabili ziren, harik eta 1826an katedralaren hondarrak legez babestu ziren arte.

## Hilerria 
Hilerrian Eskoziako pertsona garrantzitsuak hilobiratu ziren. Besteak beste:
* Robert Chambers (1802-1871), geologo eboluzionista.
* Adam Ferguson (1723-1816), filosofo eta historialaria.
* Tom Morris gaztea (1851-1875), golf jokalaria.
* Tom Morris zaharra (1821-1908), golf jokalaria.
* James Bell Pettigrew (1834-1908), naturalista.
* Lyon Playfair (1818-1898), zientzialaria eta politikari liberala.
* William Wright (1830-1889), orientalista.
* Lambert Playfair (1828-1899), soldadua, diplomatikoa eta naturalista.

## Iruditegia 

Irudi:St Rule's Tower, St Andrews - geograph.org.uk - 152701.jpg|San Regulusen dorrea.
Irudi:ViewFromTheTop.JPG|Airetiko ikuspegia.
Irudi:St andrews cathedral west gable.jpg|Atea.
Irudi:Cathedral's eastern wall - geograph.org.uk - 352965.jpg|Ekialdeko horma.
Irudi:The Eastern Cemetery, St Andrews, looking south to the bay.JPG|Hilerria.

## Kanpo estekak 
* Historic Scotland webgunea
St Andrewseko gaztelua

**St Andrewseko gaztelua** () Eskoziako St Andrews udalerrian dagoen gaztelu bat da, hondarretan aurkitzen dena. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Ipar itsasoaren ertzeko harkaitz batean eraiki zuten gaztelua 1200 urtearen inguruan. St Andrewseko apezpikuen boterea babestea zuen helburu. Eskoziako Independentzia Gerretan sarritan erasotua, kaltetua eta berreraikia izan zen, eta eskoziarren eta ingelesen eskuetan txandakatu zen. 1400 eta 1401 artean Walter Trail apezpikuak berreraiki zuen gaur egungo eraikinaren oinarria finkatuz.

XV mendean hainbat eskoziar aipagarrik denboraldiak pasa zituzten bertan, hala nola Jakobo I.a Eskoziakoa erregeak, St Andrews Unibertsitatea fundatu zuen Henry Wardlaw apezpikuak eta Jakue II.aren aholkularia izan zen James Kennedy apezpikuak. Jakue III.a erregea bertan jaio zen. Mende horretan pertsona garrantzitsuentzako gartzela ere izan zen.

XVI mendeko Eskoziar Erreforman ere zeresan handia izan zuen eta gazteluaren harresiak moldatu egin ziren artileria astuna ezartzeko. Bertan babestu ziren protestanteak eta Eskoziako lehenengo kongregazio protestantea ere bertan sortu zen. Ondorengo setioan oso kaltetua gertatu zen eta bere funtzioa galdua zuela ikusita 1656an bertako harriekin eraikin berriak egiteko baimena eman zen.

## Iruditegia 

Irudi:Bishops Castle, St. Andrews (geograph 1972475).jpg
Irudi:Front Gate of the St Andrews Castle (brightened).jpg
Irudi:Room With A View - geograph.org.uk - 428699.jpg
Irudi:St Andrews Castle - geograph.org.uk - 1240215.jpg
Irudi:St. Andrews Castle Foretower (geograph 3700282).jpg

## Kanpo estekak 
*  Historic Scotland erakundearen webgunea
Seo (argipena)

**Seo** eta **SEO** hitzek adiera zenbait dituzte:
* **SEO** (*Search Engine Optimization*), euskaraz literalki, *hoberenatzea bilaketa motorretan*, ezagunagoa posizionamendu bilaketa motorretan esamoldeaz;
* **SEO**, Sociedad Española de Ornitología,
* **Seo** edo **La Seo**, La Seu d'Urgell herriaren erdal izendapen ohikoetako bat; zeinean dagoen:
** **Seu** terminoa, aragoieraz eta katalanez katedrala adierazten duena.
* Seo, koreerazko abizena.
Kill Bill: Volume 1

**Kill Bill: Volume 1** (euskaraz *Hil Bill: 1. Bilduma*) 2003ko Quentin Tarantino estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako borroka arteetako filma bat da. 2004ko Kill Bill: Volume 2 filmarekin batera Kill Bill izeneko saga osatzen du. Uma Thurman, Lucy Liu, Vivica A. Fox, Daryl Hannah, David Carradine, Michael Madsen eta Julie Dreyfus aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bere ezkontza egunean, hiltzaile profesional batek (Uma Thurman) bere taldeko kideen erasoa jasango du, erakunde kriminal horretako Bill (David Carradine) buruzagiaren aginduz. Erasoari bizirautea lortu baina koma egoeran geldituko da. Handik bost urtera sekulako mendeku egarriz esnatuko da.

## Aktoreak 
* Uma Thurman: Beatrix Kiddo/Emaztegaia (Manba beltza)
* David Carradine: Bill
* Lucy Liu: O-Ren Ishii
* Vivica A. Fox: Vernita Green
* Michael Madsen: Budd
* Daryl Hannah: Elle Driver
* Julie Dreyfus: Sofie Fatale
* Sonny Chiba: Hattori Hanzo
* Ambrosia Kelley: Nikki Green
* Michael Parks: Earl McGraw
* James Parks: Edgar McGraw
* Michael Bowen: Buck
* Gordon Liu: Johnny Mo
* Jun Kunimura: Tanaka buruzagia
* Chiaki Kuriyama: Gogo Yubari
* Sakichi Sato: Charlie Brown

## Ikus gainera 
* Kill Bill
* Kill Bill: Volume 2

## Kanpo estekak 
* *Kill Bill: Volume 1* filmaren webgunea 
* *Kill Bill: Volume 1* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Huis ten Bosch

**Huis ten Bosch** ( ahoskatua; eusk. 'Basoaren etxea') Hagan dagoen jauregi barrokoa da.

Beatriz Herbehereetakoa 1981 eta 2014 artean bertan bizi zen; Gilen Alexandro oinordekoak bertara joateko planak azaldu zuen. Eraikitze-lanak 1645eko irailaren 2an hasi ziren, Bartholomeus Drijffhouteko zuzenduak. Arkitektoak Pieter Post eta Jacob van Campen izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grote Kerk (Haga)

**Grote Kerk** (eusk. 'Eliza Handia') edo **Grote of Sint-Jacobskerk** (; eusk. 'Done Jakueren eliza') Hagan dagoen eliza protestantea da. Binnenhofekin batera, hiriko eraikin zaharrenetariko bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Venus, Vulkano eta Marte

***Venus, Vulkano eta Marte*** Tintoretto italiar margolariaren margolan bat da. Oihal gaineko olio-margolaritza teknikaz margotua dago. 135&nbsp;cm garai eta 198&nbsp;cm zabal du. 1555 aldera margotua izan zen, eta, gaur egun, Alemaniako Munich hiriko Alte Pinakothek museoan ikusgai dago.

Sandro Botticelli bezalako Pizkundeko marrazkilariek ordurako Greziar mitologiako Venus eta Marte jainkoen arteko maitasuna ordurako gai gisa erabiltzen zuten. Baina Tintorettoren eskuetan margolan honetan idealismo neoplatonikoa dena tonu erotikoko eszena bihurtzen da. Venus etzanda dago eta bere senarra den Vulkano zaharrak hurbildu eta bere emaztearen pubisa estalgabetzen du. Atzean, sehaskan, Kupido lotan dago, eta ohe-azpian Venusen maitalea, Marte, ezkutatzen da. 

Margolanean asimetria handia nabaritzen da. Margolariak begirada hondora, eskuinera, gidatzen du, solairu-lauzen perspektiba baliatuz. Vulkanoren irudia atzeko ispiluan islatzen da, eta bere moldaketa indartsuak Michelangeloen eragina frogatzen du. Bestalde, Venus goi ezker aldetik behe erdialdeko gunera dagoen diagonalean dago ezarria, eta gizon-itxura apur bat du. Tintorettok modelo gisa Tizianoren *Andromeda* margolana hartu zuela uste da. 

Margolan honen zirriborro bat Berlingo kalkografien kabinetean gordetzen da; bertan Marte eta Kupidoren figurak falta dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Zamari

thumb|300px
**Zamari** edo **zama-aberea** bereziki bere bizkar gainean, bastak eta beste hornidurak erabiliz, zamak garraiatzeko erabiltzen den aberea da. Bereziki, zaldiak, mandoak, astoak baliatu dira Euskal Herrian zeregin horietarako. Munduko beste zenbait tokitan ganbeluak, yak eta llamak ere erabiltzen dira zamak garraiatzeko.

## Ikus, gainera 
* Abere trakzioa
* Lanerako aberea

## Kanpo estekak