José Gutiérrez de la Concha

**José Gutiérrez de la Concha Irigoyen** Habanako markesa, Kubako bizkondea eta Espainiako handia, espainiar militar eta politikaria izan zen.

Urrezko Toisoiaren Ordena Ospetsuko Zalduna (1886), Isabel II.a erreginarekin oso leiala izan zen, bere erregealdiko azken Ministroen Kontseiluko presidentea izan zelarik. Berrezarkuntzaren ondoren, bizitza politikora itzuli zen, eta hiru aldiz izan zen Senatuko presidente.

## Biografia 
1809ko ekainaren 4an jaio zen Cordoba del Tucumánen, Río de la Platako erregeorderrian, Juan Antonio Gutiérrez de la Concha militarraren eta Petra Irigoyen kreolaren semea. Manuel Gutierrez de la Concharen anaia izan zen, Dueroko markesa. Bere aita Errioxako sezesionistek fusilatu zutenean, bere ama bere jaioterria utzi eta Espainiara bizitzera joan zen 1814an.
[ezkerrera|thumb|Jose Gutierrez de la Concharen erretratu litografikoa, [Vicente Urrabieta|Vicente Urrabietaren lana]]

### Karrera militarra 
1816 eta 1821 artean Bergarako Nobleen Errege Mintegiko ikaslea izan zen. 1822an Artilleria Ikastetxean kadete bezala sartu zen, 1826an tenienteorde bezala graduatuz. Artilleriako Ikastetxe horretan irakasle izan ondoren, lehen karlistaldian (1833-1840) Euskal Probintzietako eta Nafarroako operazio-armadan sartu zuten, eta hainbat aldiz kondekoratua izan zen, borrokako bere jardun bikainagatik. 1841ean Esparterok bere lagun eta armakidea zen Diego de Leon jenerala exekutatu zuen, porrot egindako pronuntziamendu batean parte hartzeagatik. Alderdi Moderatuaren hurbileko gizona, Baldomero Espartero erregeordearen aurka moderatuak eta progresismoaren sektoreak batu zituen 1843ko erabakian parte hartu zuen Conchak, erbesteratu ondoren Armadara itzuli zelarik.

Hamarkada moderatuan (1843-1854) brigadier izatetik teniente jeneral izatera igaro zen, eta kargu militar ezberdinak bete zituen, hala nola, Euskal Probintzietako kapitain jenerala (1845), Galiziako matxinada itotzeko tropen komandante nagusia (1846), Zalditeriako zuzendari nagusia (1847 eta 1853), Kubako kapitain nagusia, hiru aldiz izan zuen kargu hori.

### Karrera politikoa 
Beste hainbat armakidek bezala, Conchak ere ibilbide politiko bizia egin zuen, hasieran Alderdi Moderatuaren itzalpean. 1843ko erabakiaren garaipenetik aurrera izan zen. 1845ean Logroñoko barrutian Gorteetako diputatu hautatu zuten, eta 1847an Diputatuen Kongresuko presidenteorde izatera iritsi zen. 1863 eta 1864 artean, Itsasoz Haraindiko eta Itsas Armadako bitarteko ministro izan zen 1864an, eta Gerrako ministro 1865ean. Isabel II.aren figurarekin erabat leiala zen gizona, Ministro Kontseiluko azken presidentea izan zen, baita Gerra eta Itsas Armadako ministroa ere, 1868ko irailean La Gloriosa garaitu aurretik. Moderatuen porrotarekin, Kontxa erbestean mantendu zen Seiurteko Iraultzailean.

Pavia jeneralak 1874ko urtarrilean emandako kolpearen ondoren, bizitza politikora itzuli zen eta, Alfontso XII.aren garaian borboiak berrezarri ondoren, 1877an bizi arteko senatari izendatu zuten. Jarrera kontserbadoreenetatik urrunduz, Sagasta buru zuen Alderdi Fusionistaren barruan itxi zuen bere ibilbide politikoa, hiru aldiz Senatuko presidente izatera iritsiz (1881-1883, 1886-1890 eta 1893-1894).

### Kubako kapitan nagusia 
Gutierrez de la Conchak hiru aldiz izan zuen Kubako kapitaintza nagusia. Lehenengoa, 1850 eta 1852 artean, Narciso Lopezen inbasioari aurre egin behar izan zion, Kuba Estatu Batuetara anexionatu nahi zuen Caraquoko jenerala. 1851ko maiatzean Cardenasen lehorreratu zen inbasioak porrot egin zuen kapitain nagusiaren erreakzio azkarrari esker. Habanatik bidalitako tropak ordezkatzeko, Kontxak Auzo Nobleen Kidegoa sortu zuen, Espainiari atxikitako zibilez osatutako milizia eta burgesia habanar espainolistak ordaindua.

Alderdi Moderatutik gertu egon arren, Bienio Progresistaren gobernuak (1854-1856) Kubako irlako kapitain nagusi izendatu zuen berriro, eta 1854tik 1859ra arte izan zen karguan. Kontxaren zeregin nagusietako bat irlaren egitura militarra eraberritzea izan zen. Hainbat unitate irregular sortu zituen, hala nola Kolorezko Miliziak, Guardia Zibilaren presentzia sustatu zuen eta Kubako Armada espainiarraren kontuak onbideratu zituen. Gainera, 1855eko otsailean Ramon Pintoren konspirazio anexionistaren aurkikuntzaren testuinguruan, Boluntarioen Kidegoak sortu zituen, Espainiak uhartean zuen presentzia armatua indartzeko. Gorputz hauek, 1851ko Auzo Nobleen ideia berreskuratzen zutenak, 1898ra arte Kubako espainiar miliziarik garrantzitsuena bihurtu ziren. Gainera, Conchak hezkuntza goitik behera aldatu zuen eta Kubako administrazio publikoaren ustelkeria endemikoari aurre egiten saiatu zen. Bere lanari esker, Habanako markesgoa lortu zuen 1857an.

1874ko apirilean, zazpi urte lehenago teniente jeneralaren enplegua lortu ondoren, Lehen Errepublikako gobernuak Kubako uharteko kapitain jeneral izendatu zuen hirugarren eta azken aldiz. Uhartearen erdialde eta ekialdeko partida matxinatuekin amaitzeko saiakeran porrot egin zuenean, 1875eko maiatzean Blas Villate Valmasedako kondeak ordeztu zuen, 1869-1870ean uhartearen ekialdean kanpaina arrakastatsu baten buru izan zena.

## Kanpo estekak