open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Behe-prusiera

**Behe-prusiera** (), batzuetan **prusiera** (*Preußisch*) ere deitua, ekialdeko behe-alemanaren dialekto bat da, Ekialdeko Prusian garatua. Behe-prusiera Ekialdeko Prusian, Mendebaldeko Prusian eta Danzigen mintzatu zen 1945 arte.
II. Mundu Gerran alemanak Prusiako eskualde honetatik kanporatuak izan zirenez gero, hizkuntza hiltzat eman daiteke, salbu eta Plautdietsch delakoa.

## Erreferentziak 
Bauer, G.: Baltismen im ostpreußischen Deutsch. In: Annaberger Annalen, Nr.13, 2005, p.5-82.

## Ikus, gainera 
* Germaniar hizkuntzak
* Prusiera zaharra

## Kanpo estekak
Txio (argipena)

**Txio** hitzak adiera zenbait ditu:
* zoologian,
** txioa, hegaztien generoa, txio arrunt, txio hori eta txio lepazuria barnehartzen dituena besteak beste;
** txioa, hegaztien bokalizazioa;
* **txioa**, Twitter sare sozialean argitaratzen diren mezu laburretako bakoitza.
Denver Broncos

**Denver Broncos** AEBtako Colorado estatuko Denver hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1959an sortu zen eta etxeko partiduak Sports Authority Field at Mile High estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl**: **3**
* 1997, 1998, 2015

- **Konferentziako Txapeldunak: 6**
* **AFC:** 1977, 1986, 1987, 1989, 1997, 1998, 2014, 2015

- **Dibisioko Txapeldunak: 12**
* **AFC Mendebaldea:12** 1977, 1978, 1984, 1986, 1987, 1989, 1991, 1996, 1998, 2005, 2014, 2015

## Iruditegia 

Irudi:Invesco Field at Mile High.jpg|Sports Authority Field at Mile High.
Irudi:Jaycutler.JPG|Jay Cutler.
Irudi:Tebow vs Chiefs 2012.jpg|Tim Tebow.
Irudi:John Elway 041215-F-0000W-004.jpg|John Elway.

## Kanpo estekak 
* Denver Broncos taldearen webgune ofiziala
Proaktibotasun

**Proaktibotasuna** edo **portaera proaktiboa** erakunde batean berrikuntza eta aurrerakuntzarako ekimenak planteatu eta burutzeko jarrera eta portaera da. Ingurune aldakor batean, aldaketak aurreikusi eta horietara moldatzeko jarrera aktiboa ere adierazten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Proaktibitatea, Gizapedian.
Dallas Stars

**Dallas Stars** AEBtako Texas estatuko Dallas hirian egoitza duen izotz hockey talde profesional bat da. NHL liga profesionalean jokatzen du. 1967an sortu zen eta etxeko partiduak American Airlines Center lerratokian jokatzen ditu.

## Palmaresa 
-**Stanley Kopa (Stanley Cup)**: **1**
* 1998–99

-'''Presidenteen Trofeoa (Presidents' Trophy)**:**2**
* 1997–98, 1998–99

- **Konferentziako Txapeldunak: 2**
* 1998–99, 1999–00

- **Dibisio Txapeldunak: 7'''
* 1996–97, 1997–98, 1998–99, 1999–00, 2000–01, 2002–03, 2005–06

## Iruditegia 

Irudi:American Airlines Center - Dallas Stars Game.png|American Airlines Center.
Irudi:Modano stars 2007 (467934429).jpg|Mike Modano.
Irudi:Jamie Benn - Dallas Stars.jpg|Jamie Benn.
Irudi:Vernon Fiddler - Dallas Stars.jpg|Vernon Fiddler.

## Kanpo estekak 
* Dallas Stars taldearen webgune ofiziala
Mirafloresko kartusia

**Mirafloresko kartusia** () Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Burgos hirian dagoen Kartusiar Ordeneko monasterioa da, erdigunetik 3 bat kilometrora dagoena muino baten gainean.

## Ondasun nabarmenak 
1454 eta 1484 artean eraiki zuten arte gotikoan, Elisabet I.a Gaztelakoak bultzaturik. Izan ere, erregina haren gurasoak tenplu honetan daude lurperaturik, Joan II.a Gaztelakoa eta Elisabet Portugalgoa hain zuzen ere, hilobi bikoitz batean. Hilobi horren parte izan zen harrizko tailla bat, Esnearen Ama Birjina, aparteko kapera batean gurtzen da 17. mendeaz geroztik.

Hilobi hori Gil de Siloék egin zuen, eta artista berarenak dira Kartusiako beste bi lan nabarmen, erretaula nagusia eta Alfontso infantearen hilobia.

Kartusian ikus daitezkeen margolan aipagarrien artean daude 14. mendeko Nekaldiaren triptiko bat (Santa Godelivaren elezaharraren maisuari egotzitako erretaula flandestarra), 15. mendeko Benetako Gurutzearen taulak (erretaula baten parte izan zitezkeen hauek ere). Toki honetan egon ziren, baina sakabanatu egin dira, beste lan hauek ere: Rogier van der Weydenen Mirafloresko triptikoa (Berlin), eta Joan Flandeskoaren Joan Bataiatzailearen erretaula (sakabanatuta bost piezatan).

## Iruditegia 

Irudi:Portada_Cartuja.jpg|Eliz ataria.
Irudi:Foto_del_Patio.JPG|Barneko patioa.
Irudi:Cartuja_de_Moraflores_(Burgos)_-_Retablo_mayor_y_tumba_de_Juan_II.jpg|Erretaula nagusia.
Irudi:Cartuja_de_Moraflores_(Burgos)_-_Tumba_de_Juan_II.jpg|Joan II.a Gaztelakoa eta Elisabet Portugalgoaren hilobia.

## Ikus, gainera 
* Isabeldar gotikoa

## Kanpo estekak 
* Kartusiaren webgunea
José Luis Alcaine

**José Luis Alcaine Escaño** (Tetuan, Marokoko Protektoratu Espainiarra, ) espainiar zinema argazkaria da, bost aldiz Goya Sariaren irabazlea izandakoa.

## Filmografia
Nashville Predators

**Nashville Predators** AEBtako Tennessee estatuko Nashville hirian egoitza duen izotz hockey talde profesional bat da. NHL liga profesionalean jokatzen du. 1997an sortu zen eta etxeko partiduak Bridgestone Arena lerratokian jokatzen ditu.

## Palmaresa 
-**Stanley Kopa (Stanley Cup)**: **0**

-'''Presidenteen Trofeoa (Presidents' Trophy)**:**0**

- **Konferentziako Txapeldunak: 0**

- **Dibisio Txapeldunak: 0'''

## Iruditegia 

Irudi:Bridgestone Arena January 15 2011.jpg|Bridgestone Arena.
Irudi:Sheaweber.jpg|Shea Weber.
Irudi:David Legwand.png|David Legwand.
Irudi:2010-12-26 800x1200 pekka rinne.jpg|Pekka Rinne.

## Kanpo estekak 
* Nashville Predators taldearen webgune ofiziala
Santa Mariaren arkua

**Santa Mariaren arkua** () Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Burgos hirian dagoen monumentu ezagunenetarikoa da, erdigunean kokatuta dagoena. Erdi Aroan, hiri harresituan sartzeko 12 ateetakoa zen, alde batean Santa María-ko zubia Arlanzón ibaiaren gainean daukala, eta bestean San Fernando Erregearen plaza Katedralarekin. 1536 eta 1553 urteen artean berriztatu zuten Juan de Vallejo eta Francisco de Coloniak. 1943an Multzo Historiko-Artistiko izendatu zuten.

Espolón-eko pasealekuaren mutur batean dago, bestean Teatro Principal dagoelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Fernan_gonzalez.jpg|Fernán González-en irudia kanpoaldean.
Irudi:Arco_de_Santa_María_(Burgos)._Fachada_interior.jpg|Atea barnealdetik.
Irudi:Burgos_-_Arco_de_Santa_Maria_05.JPG|Barrualdeko sabaia.
Irudi:Jueces.jpg|Laín Calvo eta Nuño Rasura.

## Ikus, gainera 
* Mudejar artea

## Kanpo loturak 
* Monumentuaren fitxa "Arte Historia" webgunean.
St. Louis Blues

**St. Louis Blues** AEBtako Missouri estatuko Saint Louis hirian egoitza duen izotz hockey talde profesional bat da. NHL liga profesionalean jokatzen du. 1967an sortu zen eta etxeko partiduak Scottrade Center lerratokian jokatzen ditu.

## Palmaresa 
-**Stanley Kopa (Stanley Cup)**: **0**
* 1999–2000

-'''Presidenteen Trofeoa (Presidents' Trophy)**:**1**
* 1999–2000

- **Konferentziako Txapeldunak: 0**

- **Dibisio Txapeldunak: 9'''
* 1968–69, 1969–70, 1976–77, 1980–81, 1984–85, 1986–87, 1999–2000, 2011–12, 2014–15

## Iruditegia 

Irudi:ERI 5057 (5487983366).jpg|Scottrade Center.
Irudi:BrettHullStlouisventure.jpg|Brett Hull.
Irudi:David Backes 1 2014-03-23.JPG|David Backes.
Irudi:Al MacInnis.png|Al MacInnis.

## Kanpo estekak 
* St. Louis Blues taldearen webgune ofiziala
Leon Shamroy

**Leon Shamroy** (New York, - Los Angeles, ) estatubatuar zinema argazkilaria izan zen. Charles Langekin batera, historian Argazkigintza onenaren Oscar Saria lortzeko izendapen gehien izandako argazkilaria izan da. 50 urteko bere ibilbidean, 18 izendapen izan zituen, lau alditan irabaziz.

## Oscar Sariak 
### Irabazi 
* *The Black Swan* (1942)
* *Wilson* (1944)
* *Leave Her to Heaven* (1945)
* *Cleopatra* (1963)

### Izendapen 
* *The Young in Heart* (1938)
* *Down Argentine Way* (1940)
* *Ten Gentlemen from West Point* (1942)
* *Prince of Foxes* (1949)
* *David and Bathsheba* (1951)
* *The Snows of Kilimanjaro* (1952)
* *The Robe* (1953)
* *The Egyptian* (1954)
* *Love Is a Many-Splendored Thing* (1955)
* *The King and I* (1956)
* *South Pacific* (1958)
* *Porgy and Bess* (1959)
* *The Cardinal* (1963)
* *The Agony and the Ecstasy* (1965)

## Beste film hautatuak 
* *Tongues of Scandal* (1927)
* *Alma de Gaucho* (1930)
* *Stowaway* (1932)
* *Her Bodyguard* (1933)
* *Jennie Gerhardt* (1933)
* *Good Dame* (1934)
* *Thirty-Day Princess* (1934)
* *Kiss and Make-Up* (1934)
* *She Married Her Boss* (1935)
* *Accent on Youth* (1935)
* *Mary Burns, Fugitive* (1935)
* *Soak the Rich* (1936)
* *You Only Live Once* (1937)
* *Made for Each Other* (1939)
* *The Adventures of Sherlock Holmes* (1939)
* *The Story of Alexander Graham Bell* (1939)
* *Little Old New York* (1940)
* *Lillian Russell* (1940)
* *Four Sons* (1940)
* *Tin Pan Alley* (1940)
* *The Great American Broadcast* (1941)
* *That Night in Rio* (1941)
* *Moon over Miami* (1941)
* *Roxie Hart* (1942)
* *Crash Dive* (1943)
* *Stormy Weather* (1943)
* *Claudia* (1943)
* *Buffalo Bill* (1944)
* *A Tree Grows in Brooklyn* (1945)
* *The Shocking Miss Pilgrim* (1947)
* *That Lady in Ermine* (1948)
* *Cheaper by the Dozen* (1950)
* *King of the Khyber Rifles* (1953)
* *Good Morning, Miss Dove* (1955)
* *Desk Set* (1957)
* *John Goldfarb, Please Come Home* (1965)
* *Do Not Disturb* (1965)
* *Glass Bottom Boat* (1966)
* *Caprice* (1967)
* *Planet of the Apes* (1968)
Bizar-labana

**Bizar-labana** oso aho zorrotzeko, eta altzairu tenplatuz egindako labana da, bizarra kentzeko erabiltzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labana-uhal

[thumb|[Bizar-labana labana-uhal zintzilikari batekin]]
**labana-uhala** edo **Labana-zorrozkailua** bizar-labana leuntzeko erabiltzen den uhala da.

## Kanpo estekak
Charles Lang

**Charles Bryant Lang, Jr.** (Bluff, Utah, - Santa Monica, Kalifornia, ) estatubatuar zinema argazkilaria izan zen. Leon Shamroyrekin batera, historian argazkigintza onenaren Oscar Saria lortzeko izendapen gehien izandako argazkilaria izan da, 18 aldiz hain zuzen ere. Hala ere, bakarra lortu zuen.

## Oscar Sariak 
### Irabazi 
* *A Farewell to Arms* (1932)

### Izendapen 
* *The Right to Love* (1930)
* *Arise, My Love* (1940)
* *Sundown* (1941)
* *So Proudly We Hail!* (1943)
* *The Uninvited* (1944)
* *Cross My Heart* (1946)
* *The Ghost and Mrs. Muir* (1947)
* *A Foreign Affair* (1948)
* *Sudden Fear* (1952)
* *Sabrina* (1954)
* *Queen Bee* (1955)
* *Separate Tables* (1958)
* *Some Like It Hot* (1959)
* *The Facts of Life* (1960)
* *One-Eyed Jacks* (1961)
* *How the West Was Won* (1962)
* *Bob & Carol & Ted & Alice* (1969)
* *Butterflies Are Free* (1972)
Kontziliabulu

**Kontziliabulua** kontzilio txiki bat da. Eliza Katolikoaren historian, txikigarri gisa erabiltzen zen euren latinezko idatzietan. Sarritan, kontzilio edo sinodo maila ez zuten gotzain edo kardinalen bilkurak izendatzeko. Adibidez, Luis XIIa Frantziakoa 1511. urtean deituta, lau kardinal batu ziren Pisan Julio II.aren aurka egiteko, eta, historiografian Pisako kontziliabulua izena eman izan zaio. Gehienetan, Kristau elizaren aginteak baimendu gabeko kontzilio edo bilera izan dira, heretiko edo zismatikoek deitua. 

Hedaduraz edonolako bilera sekreturi emandako izena ere bada, konspirazio eta konplotekin lotua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galindiera

[thumb|Baltikoko tribuen banaketa, ca. 1200 [Common Era|CE (mugak gutxi gorabeherakoak dira).]]

**Galindiera** hizkuntza baltiko bat izan zen, ia arrastorik utzi gabe hil zena. Hiztunak galindiarrak ziren; dirudienez, prusiera zaharraren antzekoa zen.

## Kanpo estekak
Semigaliera

**Semigaliera** hizkuntza baltikoen taldeko hizkuntza hil bat da, semigaliarrek hitz egiten zutena.
## Historia 
Lituaniako iparraldean eta Letoniako hegoaldean hitz egiten zen, Semigalia deitzen den eskualdean. Ematen du XVI. mendean hil zela, letonieraren eraginez. Semigaliera XVI. mendea baino lehenagoko agiri eta testuetan egin zitzaizkion aipuengatik baino ez da ezagutzen.

## Kanpo estekak
Prusia (eskualdea)

**Prusia** (prusiera zaharrez: *Prūsa*, , , ) Erdialdeko Europako eskualde historikoa da, gaur egun Polonia eta Errusiaren artean banaturik dagoena. Prusia estatuari izena eman zion (1701–1947).

## Geografia 
Prusia Gdańskeko golkotik Baltikoaren hego-ekialdeko kostaldean dagoen Kurlandiako istmoaren bukaeraraino hedatzen da; barnealdean Masuriaraino iristen da.

## Historia 
K. a. 98. urtean, Tazitok Prusia eta bertako biztanleak aipatu zituen Germanian, non sueboak, godoak eta beste herri batzuk bizi ziren Vistula ibaiaren bi ertzetan, aesti (“ekialderago”) direlakoen alboan. 800-900 urte geroago, antzinako prusiar izena eman zitzaien aesti horiei, 997tik aurrera behin baino gehiagotan jo baitzuten polanoen dukerri sortu berriaren aurka.

1230etik aurrera, Ordena Teutonikoak antzinako prusiarrak, kuroniarrak eta livoniarrak kristautu eta menderatu zituen. Lurralde hura Ordena Teutonikoaren estatu bihurtu zen, Aita Santuaren babesarekin, eta milaka eraman zituzten alemaniar kolonoak. 1466-1772 bitartean, Prusia zatiturik egon zen, mendebaldea Lituania-Poloniaren esku, eta ekialdea Poloniaren mende 1660 arte. Bi zatiak Prusiako Erresuma ahaltsuan batu ziren.

Lehen Mundu Gerraren ostean, Alemaniaren *land* bilakatu zen. 1945ean, Bigarren Mundu Gerraren amaieran, Sobietar Armadak lurraldea hartu zuen. Alemaniar biztanleak egotzirik, Errusia (Kaliningrad) eta Poloniaren artean (Pomeraniako eta Varmia-Mazuriako voivoderriak) banatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Seloniera

**Seloniera** hizkuntza baltikoen taldeko hizkuntza bat zen, Baltikoko ekialdeko seloniarrek hitz egiten zutena. Seloniarrak XV. mendera arte Selonian bizi ziren, Letoniako hego-ekialdean eta Lituaniako ipar-ekialdean.

## Historia 
XIII-XV. mendeen artean seloniarrek beren hizkuntza galdu zuten, latgaliarrek eta partez behintzat lituaniarrek asimilatuta.

Selonieraren arrastoak aurkitzen dira oraindik seloniarrak bizi izan ziren lurretan, batez ere letonieraren dialekto seloniarraren azentuan eta fonetikan, eta lituanieraren dialekto aukštaitiarraren lexikoan.

## Sailkapena 
Pentsatzen da selonierak, lituanierak bezala, ***an**, ***en**, ***in**, ***un** aitzin-baltikoaren fonemak gorde zituela, baina letonierak bezala aitzin-baltikoaren '*** eta **** **c** eta **dz** bihurtu ziren, eta aitzin-baltikoaren ***š** eta ***ž** **s** eta **z*'.

## Kanpo estekak
Samogitia

thumb|Lituaniako bost eskualde etnografikoak, berdez Samogitia.
**Samogitia** edo **Žemaitija** (; ; hitzez hitz 'beheko herriak', euskaraz *Beterri* bezala) Lituaniako bost eskualde etnografikoetako bat da, ipar-mendebaldean kokatua. Hiririk handiena Šiauliai da. Samogitiak kultura eta historia luze eta berezia du, Samogitiako dialektoak islatzen duen bezala.

## Hiriak 
Lehendabizi izena Samogitiako dialektoaz:

* Šiaulē/Šiauliai: 133.883 biztanle.
* Mažeikē/Mažeikiai: 42.675
* Telšē/Telšiai: 31.460 (capital: suostėnė).
* Tauragie/Tauragė: 29.124
* Plongė/Plungė: 23.436
* Kretinga
* Skouds/Skuodas
* Gargždā/Gargždai
* Šėlalė/Šilalė
* Palonga/Palanga
* Raseinē/Raseiniai
* Salontā/Salantai
* Rėitāvs/Rietavas

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samogitiera

**Samogitiera** (beren hizkuntzan: '**, **', '''', ) Samogitiako hizkuntza da. Batzuetan lituanieraren dialektotzat hartzen dute. Batez ere Samogitian hitz egiten dena, Lituaniaren mendebaldean. Normalizatzeko saioak izan ditu. Kuroniera zaharrarekin lotura estua du, eta ~ 0,5 milioi hiztun inguru ditu, horietako askok samogitiartzat du bere burua.

## Abezedarioa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hulshout

**Hulshout** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Herri hauek ditu barnean: Houtvenne, Hulshout bera eta Westmeerbeek. 2015eko urtarrilaren 1ean 10.061 biztanle zituen.

thumb|none|220px|Hulshout-eko eliza

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Buffalo Bills

**Buffalo Bills** AEBtako New York estatuko Orchard Park hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1960ean sortu zen eta etxeko partiduak Ralph Wilson Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl**: **0**

- **Konferentziako Txapeldunak: 4**
* **AFC:** 1990, 1991, 1992, 1993

- **Dibisioko Txapeldunak: 10**
* **AFL Ekialdea:** 1964, 1965, 1966
* **AFC Ekialdea:** 1980, 1988, 1989, 1990, 1991, 1993, 1995

## Iruditegia 

Irudi:Ralph Wilson Stadium.jpg|Ralph Wilson Stadium.
Irudi:Jim Kelly 2010.jpg|Jim Kelly.
Irudi:EJ Manuel.jpg|EJ Manuel.
Irudi:O.J. Simpson 1990 · DN-ST-91-03444 crop.JPEG|O. J. Simpson.

## Kanpo estekak 
* Buffalo Bills taldearen webgune ofiziala
Miami Dolphins

**Miami Dolphins** AEBtako Florida estatuko Miami hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1966ean sortu zen eta etxeko partiduak Hard Rock Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl**: **2**
* 1972 (VII), 1973 (VIII)

- **Konferentziako Txapeldunak: 5**
* **AFC:** 1971, 1972, 1973, 1982, 1984

- **Dibisioko Txapeldunak: 13**
* **AFC Ekialdea:** 1971, 1972, 1973, 1974, 1979, 1981, 1983, 1984, 1985, 1992, 1994, 2000, 2008

## Iruditegia 

Irudi:Dolphinstadiumvikes.jpg|Sun Life Stadium.
Irudi:Larry Csonka 1972.jpg|Larry Csonka.
Irudi:Danmarino.jpg|Dan Marino.
Irudi:Ryan tannehill 2015.jpg|Ryan Tannehill.

## Kanpo estekak 
* Miami Dolphins taldearen webgune ofiziala
New England Patriots

**New England Patriots** AEBetako Massachusetts estatuko Foxborough udalerrian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1960an sortu zen eta etxeko partiduak Gillette Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl**: **6**
* 2001 (XXXVI), 2003 (XXXVIII), 2004 (XXXIX), 2014 (XLIX), 2016 (LI), 2018 (LIII)

- **Konferentziako Txapeldunak: 11**
* **AFC:** 1985, 1996, 2001, 2003, 2004, 2007, 2011, 2014, 2016, 2017, 2018

- **Dibisioko Txapeldunak: 21**
* **AFL Ekialdea:** 1968
* **AFC Ekialdea:** 1978, 1986, 1996, 1997, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018

## Iruditegia 

Irudi:Gillette Stadium November 2012 2013 01 121111-F-PB262-814.jpg|Gillette Stadium.
Irudi:Sam bam cunningham.jpg|Larry Csonka.
Irudi:Tom Brady 2011.JPG|Tom Brady.
Irudi:Stephen Gostkowski 2013.jpg|Stephen Gostkowski.

## Kanpo estekak 
* New England Patriots taldearen webgune ofiziala
New York Jets

**New York Jets** AEBtako New Jersey estatuko Florham Park udalerrian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1959an sortu zen eta etxeko partiduak MetLife Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 1**
* 1968 (III)

- **Liga Txapelketa: 1**

- **Konferentziako Txapeldunak: 0**

- **Dibisioko Txapeldunak: 4**
* **AFL Ekialdea:** 1968, 1969
* **AFC Ekialdea:** 1998, 2002

## Iruditegia 

Irudi:New Meadowlands Stadium Mezz Corner.jpg|MetLife Stadium.
Irudi:Namath 1965.jpg|Joe Namath.
Irudi:coach and klecko.jpg|Joe Klecko.
Irudi:Geno Smith at Jets training camp.JPG|Geno Smith.

## Kanpo estekak 
* New York Jets taldearen webgune ofiziala
Kuroniera

**Kuroniera** (; ; ), edo **kuroniera zaharra**, kuroniarrek hitz egiten zuten hizkuntza da, ia arrastorik utzi gabe hila. Kuroniarrak Kurlandiako penintsulan (gaur Letoniako mendebaldean) eta inguruko kostaldean bizi zen tribu baltiko bat zen. Hizkuntza baltiko bat zen. Aditu batzuek uste dute ekialdeko hizkuntza baltikoetako bat izan zela, lituanieraren eta letonieraren artekoa,, baina beste batzuek, Vytautas Mažiulis bezala, mendebaldeko hizkuntza baltikoetan sailkatzen dute.

Kuroniera zaharra XVI. mendean zehar galdu zen, arrastoak utzirik letoniarren eta lituaniarren mendebaldeko hizkeretan, hau da, Samogitiako dialektoan. Ez dago kuronierazko idazkirik, baina mendebaldeko lituanieraz idatzitako testu zahar batzuetan kuronieraren eragina sumatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Francisco 49ers

**San Francisco 49ers** AEBtako Kalifornia estatuko San Frantzisko hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1946an sortu zen eta etxeko partiduak Levi's Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl**: **5**
* 1981 (XVI), 1984 (XIX), 1988 (XXIII), 1989 (XXIV), 1994 (XXIX)

- **Konferentziako Txapeldunak: 5**
* **NFC:** 1981, 1984, 1988, 1989, 1994

- **Dibisioko Txapeldunak: 17**
* **NFC Mendebaldea:** 1970, 1971, 1972, 1981, 1983, 1984, 1986, 1987, 1988, 1989, 1990, 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 2002

## Iruditegia 

Irudi:Broncos vs 49ers preseason game at Levi's Stadium.jpg|Levi's Stadium.
Irudi:Joe Montana ESPN cropped2.jpg|Joe Montana.
Irudi:Jerry Rice.jpg|Jerry Rice.
Irudi:Alex Smith warm up 1.jpg|Alex Smith.
Irudi:Colin Kaepernick - San Francisco vs Green Bay 2012.jpg|Colin Kaepernick

## Kanpo estekak 
* San Francisco 49ers taldearen webgune ofiziala
Hans Burmann

**Hans Burmann Sánchez** (Bad Honnef, ) alemaniar jatorria duen espainiar zinema argazkilaria da. Sigfrido eta Wolfgang Burmann eszenografoen seme eta anaia da, hurrenez hurren.

## Filmografia hautatua
Planeta saria

**Planeta eleberri saria** literatura sari komertziala da. Urtero, 1952tik,urriaren 15ean, Bartzelonan, Planeta argitaletxeak saria argitaratu gabeko eleberri onenari ematen dio. Liburuak argitaletxeak berak aukeratzen ditu eta hori eztabaida frankoren jatorria izan da, sarritan iragarri baino lehen irabazlearen izena ezagutu egin baita. Miguel Delibesek eta Ernesto Sabatok, esaterako, ez zuten saria onartu aurretik eskaini egin zitzaielako. Sariaren sortzailea José Manuel Lara Hernández editorea izan zen.

Diruaren ikuspuntutik, munduko sari onenetarikoa da: gaur egun irabazleak 601.000 € eta finalistak 150.250 € jasotzen dituzte. Dirudienez, munduan Nobel saria da zifra horiek gainditzen dituen sari bakarra.

## Euskal herritarrak Planeta sarian 
* 1954: Ignacio Aldecoa || *El fulgor y la sangre*, finalista.
* 1970: Luis de Castresana || *Retrato de una bruja*, finalista.
* 1971: Ramiro Pinilla || *Seno*, finalista.
* 1983: José Luis Olaizola || *La guerra del general Escobar*, irabazlea.
* 1984: Raúl Guerra Garrido || *El año del wolfram*, finalista.
* 1993: Fernando Savater || *El jardín de las dudas*, finalista.
* 1997: Juan Manuel de Prada || *La tempestad*, irabazlea.
* 1999: Espido Freire || *Melocotones helados*, irabazlea.
* 2004: Lucía Etxebarria || *Un milagro en equilibrio*, irabazlea.
* 2008: Fernando Savater || *La Hermandad de la Buena Suerte*, irabazlea.
* 2016: Dolores Redondo || *Todo esto te daré*, irabazlea.

## Irabazleak eta finalistak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Webgune ofiziala.
Atzeraeragin

thumb|200px
**Atzeraeragin**, **atzeraelikadura**, **berrelikadura**, edo, ingelesetik mailegatuta, **feedbacka** sistema bateko bilakaera eragiteko modu bat da, output, irteera edo emaitzak sistemako input edo sarrerari eragiten dionean berriz atzera, azkenean irteera berriz ere aldatzeko. Atzeraeragina positiboa, atzeraeraginaren bitartez irteera areagotu egiten denean, zein negatiboa, irteera moteldu egiten denean; adibidez, populazio biologikoetan atzeraeragin negatiboa izaten da, populazio handiak, elikagaien eskasia eta beraz, azkenik populazioa txikitzea dakarrelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kahuzi-Biega Parke Nazionala

**Kahuzi-Biega Parke Nazionala** Kongoko Errepublika Demokratikoaren ekialdeko naturagune babestua da. Sud-Kivu probintzian dago, Bukavutik 50 kilometro mendebaldera, Kivu lakuaren mendebaldeko ertzetik gertu eta Ruandako mugan. Parke nazionala 1970an sortu zen eta 1980an Unescok Gizateriaren Ondarea deklaratu zuen. 6.000&nbsp;km² ditu. Parkea oihan tropikala primarioz osatua da; bertan desagertzeko zorian espezie asko aurki daiteke. Parkearen ikur nagusia, dena dela, mendiko gorila da; parke honetan azkenetariko talde bat bizi da. Gorila hauek Dian Fossey ikerlariak, Louis Leakeyren babesaz, aztertu zituen. Animalia honen egoera dramatikoa da: 1990an 600 inguru gelditzen baziren, 2005ean 100 besterik ez ziren gelditzen. Unescok 1997 arriskuan dagoen gizateriaren ondarearen zerrendan sartu zuen.

## Fauna 
* Mendiko gorila (*Gorilla beringei beringei*)
* Txinpantze (*Pan troglodytes*)
* Hamlyngo Zerkopiteko (*Cercopithecus hamlyni*)
* Kolobo zuribeltza (*Colobus guereza*),
* Kolobo gorria (*Piliocolobus badius*)
* Oihan elefantea (*Loxodonta cyclotis*)
* Afrikar bufaloa (*Syncerus caffer*)
* Hilokero (*Hylochoerus meinertzhageni*)
* Rockefellerreko nekatarina (*Cinnyris rockefelleri*)
* Grauerko Eurilaimo (*Pseudocalyptomena graueri*)
* Grauerko Zarzalero (*Bradypterus graueri*)

## Arazoak 
* Gerra
* Gaur egun parkea errefuxiatuek eta koltan bilatzaileek okupatuta dute.
* Isileko-ehiza.
* Oihanaren txikizioa.

## Kanpo estekak 
*  Kahuzi-Biegako Parke Nazionalaren webgune ofiziala.
*  UNESCO Kahuzi-Biega National Park
*  Institut congolais pour la protection de la nature
Karlos I.a Hungariakoa

**Karlos Roberto** (; ; 1288 &ndash; Visegrád, 1342ko uztailaren 16a) Hungariako erregea izan zen 1301-1342 bitartean, **Karlos I.a Hungariakoa** izenarekin. Wentzeslao III.a Bohemiakoa eta Oton III.a Bavariakoaren aurka borrokatu zen hungariar tronuagatik. 1301ean koroatu bazuten ere, 1308 arte ez zuen gobernua hartu; noblezia menderatu ondoren erregetza ziurtatu zuen. Hungaria erresuma ahaltsu izatera jaso zuen.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Infusio-poltsatxo

thumb|Hiru te ezberdin te-poltsatxoetan
**Infusio-poltsatxoa** te, kamamila eta beste belarretako infusioak egiteko erabiltzen den nylonez, zetaz edo paper porotsuz zigilatutako poltsa txikia da.
## Historia 
Infusio-poltsatxoak AEBetan asmatu zituzten, 1903an. XX. mendeko lehen hamarkadan, Thomas Sullivan New Yorkeko merkatariak latorrizko potoetan saltzen zuen tea, eta bezeroei lagin txikiak bidaltzeko tea zetazko poltsa txikietan sartzen hasi zen. Poltsatxoa bilgarri hutsa zen; Sullivanek espero zuen bilgarritik ateratzea infusioa prestatu baino lehen. Baina bezero askok te poltsatxoa kontsumitzeko prest zegoen produktutzat jo zuten eta ez zuten landarea poltsatik ateratzen eta edaria egun maiz egin ohi den bezala prestatzen zuten. Bezeroek tea prestatzea askoz erosoagoa zela ikusita produktua horrela prestatuta bidal ziezaien eskatu zioten Sullivani eta te-poltsatxoak merkaturatzen hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Green Bay Packers

**Green Bay Packers** AEBtako Wisconsin estatuko Green Bay hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1919an sortu zen eta etxeko partiduak Lambeau Field estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 2**
* 1996 (XXXI), 2010 (XLV)

- **Liga Txapelketa: 13**

- **Konferentziako Txapeldunak: 9**
* **NFL Mendebaldea:** 1960, 1961, 1962, 1965, 1966, 1967
* **NFC:** 1996, 1997, 2010

- **Dibisioko Txapeldunak: 17**
* **NFL Mendebaldea:** 1936, 1938, 1939, 1944
* **NFL Erdialdea:** 1967
* **NFC Erdialdea:** 1972, 1995, 1996, 1997
* **NFC Iparraldea:** 2002, 2003, 2004, 2007, 2011, 2012, 2013, 2014

## Iruditegia 

Irudi:Lambeau Field Warm-Ups 2003 Tennessee Titans.jpg|Lambeau Field.
Irudi:Brett Favre at Florham Park 11-7-08 081107-N-2022D-033 crop.jpg|Brett Favre.
Irudi:Bubba Franks88-Edit.jpg|Bubba Franks.

## Kanpo estekak 
* Green Bay Packers taldearen webgune ofiziala
Pittsburgh Steelers

**Pittsburgh Steelers** AEBtako Pennsylvania estatuko Pittsburgh hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1933an sortu zen eta etxeko partiduak Heinz Field estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 6**
* 1974 (IX), 1975 (X), 1978 (XIII), 1979 (XIV), 2005 (XL), 2008 (XLIII)

- **Liga Txapelketa: 6**

- **Konferentziako Txapeldunak: 8**
* **AFC:** 1974, 1975, 1978, 1979, 1995, 2005, 2008, 2010

- **Dibisioko Txapeldunak: 4**
* **AFC Erdialdea:** 1972, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1983, 1984, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 2001
* **AFC Iparraldea:** 2002, 2004, 2007, 2008, 2010, 2014

## Iruditegia 

Irudi:Heinz Field02.jpg|Heinz Field.
Irudi:Chuck Noll 1954.jpg|Chuck Noll.
Irudi:Bill Cowher.jpg|Bill Cowher.
Irudi:Mike Tomlin.jpg|Mike Tomlin.

## Kanpo estekak 
* Pittsburgh Steelers taldearen webgune ofiziala
Nihonio

**Nihonio**a (izendapenaren aurretik, **Ununtrio** edo *Ununtrium*) elementu kimiko erradioaktibo sintetiko bat da. Bere zenbakia **113** da eta bere sinboloa **Nh**. Lehen aldiz Dubnako Ikerketa Nuklearren Institutu Zentralak sortu zuen 2003an eta bigarrenez 2004an RIKEN japoniar institutuko talde batek.

2015eko abenduan, IUPACek eta IUPAPek japoniar ikertzaileen aurkikuntza onartu zuten, onartutako zenbaki atomikorik altuena izanik. Ezagutzen den isotopo egonkorrena 286Nh da, ≈20 segundoko bizitza-erdiarekin. Hala ere 287Nh isomero nuklear bat izan behar dela uste da eta honek 20 minutuko bizitza-erdia izan beharko luke. Egindako esperimentu batzuen arabera, 7. periodoko elementua da eta 13. taldeko kide baten antzera jarduten du eta metal hegazkor baten propietateak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akitania Berria

**Akitania Berria** (okzitanieraz *Novèla Aquitània*; frantsesez eta ofizialki ) Frantziako hego-mendebaldean dagoen eskualde baten izena da. 2016 urteko urtarrilean jarri zen eskualdea funtzionamenduan, Akitania, Limousin eta Poitou-Charentesko eskualde ohiak batzean. Eskualdeko hiriburu edo prefektura Bordele da. Hiriburuaz gain, hiri nagusiak Baiona, Limoges, Poitiers, Paue eta Arroxela dira. Azalerari dagokionean, Frantziako eskualderik handiena da Akitania Berria.

Ipar Euskal Herria eskualde horretan dago. Eskualdeak behin-behinean *Akitania-Limousin-Poitou-Charentes* izena izan zuen, izen definitiboa onartu zen arte.

## Hiri nagusiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bordeleko Akademia (hezkuntza)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Luis I.a Hungariakoa

**Luis I.a Hungariakoa** edo **Luis Handia** (; ; ; Visegrád, 1326ko martxoaren 5a - Nagyszombat, 1382ko irailaren 10a) Hungaria eta Kroaziako erregea izan zen 1342-1382 bitartean, eta Poloniako erregea 1370-1382 bitartean.

## Bizitza 
Karlos Robertoren semea zen eta kanpo arazoez arduratu zen nagusiki. Italian Napoliko errege izan zen aldi batez eta Veneziaren eskuetatik Dalmaziako hiriak eskuratu zituen Hungariako koroarentzat. Balkan aldera zabaldu zuen gerra eta bere mende ezarri zituen Moldavia, Bulgaria eta Serbia. 1370. urtean Poloniako errege izendatu zuen herri hartako dietak. 1371n Murad I.a sultan otomandarraren osteak menderatu zituen. Maria alaba izan zuen ondorengo.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Bizar-aitzur

**Bizar-aitzurra** bizarra kentzeko tresna bat da, larruazala bizar-xaflaren gehiegizko esposiziotik babesten duena bizar-labana batek eragin ahal dituen bezalako ebakien aukera gutxituz.

## Historia 
Bizar-aitzurra erabili aurretik bizar-labanak erabiltzen ziren. Zauriak egiteko hauek zuten erraztasuna zela eta, labana eta azalaren babes batzuk asmatuak ziren aitzurra sortu aurretik. Ondoren etorri zen aitzurra, azala hobeto babesteko asmoa zuela.

Gaur egungo aitzurraren lehenengo tresnak  —hau da, jada labana ez zirenak— 1888an sortzen zituzten Kampfe anaiek, eta alde bakarretik egiten zuten bizarra. Gaurkoen itxura zuten heldulekuak eta buruak, baina bestelakoa zen bizar-orria.

1900 urtearen inguruan  zabalkunde handia lortu zuen aitzurrak, King C. Gillette enpresabururen bitartez. Ahobiko aitzurra horren asmakizuna izan zen. Baita bizar-orri arina eta aldagarria erabiltzea ere. Lehen Mundu Gerran zabalkundea are handiagoa egin zen, modelo hau soldadu amerikarrei  banatu zitzaienean  (3,5 milioi).

Hemendik aurrera zenbait berrikuntza sortzen dira. Lehenengoa 1920. urtean Schick Razors-ek  sortu zuen: orrien kartutxoa. Kartutxoak zuzenean sartzen zuen orria aitzurraren buruan eta horrela babesten zuen erabiltzailea zaurietatik. Orri hauek estuak eta aho bakarrekoak ziren. Hala ere, bi sistema hauek, eta beste batzuk erabiltzen ziren garai horretan.

Beste hobekuntza bat etorri zen 1960an, Wilkinson-ek orriak altzairu herdoilgaitzez egiten hasi zenean. Batetik garbiagoak ziren eta bestetik gehiago irauten zuten. Segurtasuna areagotu zen 1970 hauek plastikozko kaxatxoetan sartzen hasi zirenean.
thumb|ahobiko orri edo xafla herdoilgaitza
1974an Bic-ek erabili eta botatzeko aitzurra asmatu zuen. Batez ere plastikozko aitzurra zen eta orri txiki batez hornituta  zegoen, hau da, merkea.

## Gaur egungo egoera 
Gaur egun bizar-aitzurrak modelo askotakoak aurki ditzakegu: ahobiko orri sinpleetatik, orri anitzeko buru aldagarriak dituztenetaraino, erabili eta bota modeloak tartekatuz. Eta esan beharra dago gaur egun guztiek konpetentzia gogorra dutela bizar-aitzur elektrikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* bizar-aitzur elektriko

## Kanpo estekak
Dallas Cowboys

**Dallas Cowboys** AEBtako Texas estatuko Irving hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1960an sortu zen eta etxeko partiduak AT&T Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 5**
* 1971 (VI), 1977 (XII), 1992 (XXVII), 1993 (XXVIII), 1995 (XXX)

- **Liga Txapelketa: 5**

- **Konferentziako Txapeldunak: 10**
* **NFL Ekialdea:** 1966, 1967
* **NFC:** 1970, 1971, 1975, 1977, 1978, 1992, 1993, 1995

- **Dibisioko Txapeldunak: 17**
* **NFL Capitol:** 1967, 1968, 1969
* **NFC Ekialdea:** 1970, 1971, 1972, 1973, 1976, 1977, 1978, 1979, 1981, 1985, 1992, 1993, 1994, 1995, 1996, 1998, 2007, 2009, 2014

## Iruditegia 

Irudi:Cowboysstadium js crop.jpg|AT&T Stadium.
Irudi:Tom Landry Jan 1997.jpg|Tom Landry.
Irudi:EmmittSmith2007 (crop).jpg|Emmitt Smith.
Irudi:Troy_aikman_2011_cropped.jpg|Troy Aikman.
Irudi:Cliff harris cowboys.jpg|Cliff Harris.
Irudi:Tony Romo 2015.jpg|Tony Romo.
Irudi:Ezekiel Elliott 2017.jpg|Ezekiel Elliot
Irudi:Dak Prescott.JPG|Dak Prescott.

## Kanpo estekak 
* Dallas Cowboys taldearen webgune ofiziala
Txekiako Errepublikako futbol selekzio nazionala

thumb|300px|Txekiar Erepublikako selekzioa 2014an.
**Txekiako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. FIFAk Txekoslovakiako futbol selekzio nazionalaren oinordeko selekzio kontsideratzen du.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* *Txekoslovakia:*
** *Txapeldun orde (2): 1934 eta 1962*
* Txekia:
** 2006an sailkatu zen baina ez zuen liga fasea gainditu.

### FIFA Konfederazio Kopa 
* Txekia:
** Hirugarren 1997an

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* *Txekoslovakia:*
** *Txapeldun (1): 1980.*
** *Txapeldun orde (1): 1964ean.*

### Europako Futbol Txapelketa 
* *Txekoslovakia:*
** *Txapeldun (1): 1976*
** *Hirugarren 1960 eta 1980an.*
* Txekia:
** Txapeldun orde (1): 1996
** Hirugarren (1): 2004an

## Uniformea 
## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Jokalari aipagarrienak 
2021eko ekainaren 14an eguneratua.

### Parte hartzeak 
[thumb|200px|[Petr Čech atezaina da partida gehien jokatu dituen jokalaria.]]

### Goleatzaileak 
[thumb|200px|[Jan Koller da golegile nagusia.]]

## Ikus, gainera 
* Txekoslovakiako futbol selekzio nazionala

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Baltimore Ravens

**Baltimore Ravens** AEBtako Maryland estatuko Baltimore hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1996an sortu zen eta etxeko partiduak M&T Bank Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 2**
* 2000 (XXXV), 2012 (XLVII)

- **Liga Txapelketa: 2**

- **Konferentziako Txapeldunak: 2**
* **AFC:** 2000, 2012

- **Dibisioko Txapeldunak: 4**
* **AFC Iparraldea:** 2003, 2006, 2011, 2012

## Iruditegia 

Irudi:M%26T_Bank_Stadium_DoD.jpg|M&T Bank Stadium.
Irudi:Jonathan Ogden 2014.jpg|Jonathan Ogden.
Irudi:Ray-Lewis-2008-Steelers-regseason-game.jpg|Ray Lewis.
Irudi:Jamal Lewis, Steve McNair, and Todd Heap.jpg|Jamal Lewis (31), Haloti Ngata (92), Kyle Boller (7), Steve McNair (9) eta Todd Heap.

## Kanpo estekak 
* Baltimore Ravens taldearen webgune ofiziala
Turkiako futbol selekzio nazionala

[thumb|300px|Turkiako selekzioa [Azerbaijango zigilu batean.]]
thumb|300px|upright=1.5|Turkiako futbol selekzio nazionala (2016)

**Turkiako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Hirugarrena 2002an
* Bi aldiz sailkatu da, 1954an eta 2002an.

### FIFA Konfederazio Kopa 
* Hirugarrena 2003an.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* Final laurdenak 1948 eta 1952an.

### Europako Futbol Txapelketa 
* Hirugarrena 2008an
* Lau aldiz sailkatu da, 1996, 2000, 2008 eta 2016an.

### Balkanetako Kopa 
* Bigarrena 1931n.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Azken txapelketak 
* (sailk) - Ez zen sailkatu

## Jokalari aipagarrienak 
[200px|thumb|[Hakan Şükür da goleatzaile nagusia eta partida gehien jokatu dituen bigarrena.]]
2021eko ekainaren 16an eguneratua.

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Cleveland Browns

**Cleveland Browns** AEBtako Ohio estatuko Cleveland hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1946an sortu zen eta etxeko partiduak FirstEnergy Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 0**

- **Liga Txapelketa: 8**

- **Konferentziako Txapeldunak: 11**
* **NFL Amerikarra:** 1950, 1951, 1952
* **NFL Mendebaldea:** 1953, 1954, 1955, 1957, 1964, 1965, 1968, 1969

- **Dibisioko Txapeldunak: 12**
* **AAFC Mendebaldea:** 1946, 1947, 1948
* **NFL Century:** 1967, 1968, 1969
* **AFC Erdialdea:** 1971, 1980, 1985, 1986, 1987, 1989

## Iruditegia 

Irudi:Cleveland_Browns_Stadium_during_2008_NFL_season.JPG|FirstEnergy Stadium.
Irudi:1954_Bowman_Otto_Graham.png|Otto Graham.
Irudi:1961 Kahn's Wieners Jim Brown-crop.jpg|Jim Brown.
Irudi:Sipe1979bySherk.jpeg|Brian Sipe.

## Kanpo estekak 
* Cleveland Browns taldearen webgune ofiziala
Cincinnati Bengals

**Cincinnati Bengals** AEBtako Ohio estatuko Cincinnati hirian egoitza duen amerikar futbol talde profesional bat da. NFL liga profesionalean jokatzen du. 1968an sortu zen eta etxeko partiduak Paul Brown Stadium estadioan jokatzen ditu.

## Palmaresa 
- **Super Bowl: 0**

- **Liga Txapelketa: 0**

- **Konferentziako Txapeldunak: 3**
* **AFC:** 1981, 1988, 2021

- **Dibisioko Txapeldunak: 10**
* **AFC Erdialdea:** 1970, 1973, 1981, 1988, 1990
* **AFC Iparraldea:** 2005, 2009, 2013, 2015, 2021

## Iruditegia 

Irudi:Paul Brown Stadium.JPG|Paul Brown Stadium.
Irudi:QB Andy Dalton.jpg|Andy Dalton.
Irudi:Keith Wenning.JPG|Keith Wenning.
Irudi:Andre Smith (offensive tackle).JPG|Andre Smith.

## Kanpo estekak 
* Cincinnati Bengals taldearen webgune ofiziala
Bonba termonuklear

**Bonba termonuklearra**, **hidrogenozko bonba** edo **H bonba** fisio nuklear soileko bonbek baino suntsipen ahalmen handiagoa duten bonbak dira. Bonba mota hauen oinarria fusio erregai kopuru handi batetik hurbil fisio nuklearra termonuklear erreakzio baten pizgailu edo sortzaile modura erabiltzean datza, bai eta erregai hori konprimitu eta piztu ahal izateko “erradioazioaren inplosioaren” erabilera ere. Erreakzio honek itzelezko bero eta energia kopurua askatzen du, honek gaur egun dauden bonba moten artean hilkor eta suntsipen ahalmen handienetakoa duena bilakatzen du. 

1951an Edward Teller hungariar-estatubatuar fisikariak eta Stanisław Ulam poloniar-estatubatuar matematikariak lehenbizikoz garatu eta diseinatu zuten.

Gaur egun arte leherrerazi den bonba termonuklear boteretsuena 1961ean Sobietar Batasunak Zembla Berrian lehertuarazitakoa izan zen, hain zuzen ere, Igor Kurtxatov sobietar nuklear fisikariak diseinaturiko Tsar Bonba.

Fitxategi:Teller-ulam-multilang.png|Fisio-fusio-fisio bonba baten atalak.
Fitxategi:IvyMike2.jpg|1952ko urriaren 31a, lehenbiziko H bonbaren proba eta leherketa, Ivy Mike.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Energia nuklearra
* Bonba nuklearra

## Kanpo estekak
Sándor Balassa

**Sándor Balassa** (Budapest, 1935eko urtarrilaren 20a - *ibidem*, 2021eko maiatzaren 14a) hungariar musikagilea izan zen. Stravinskiren eta espresionismoaren eraginpean egin zuen bere obra. Ezagunak ditu *Lajos Kassákentzako requiema* (1969) eta *Tabulae* (1972).

## Erreferentziak
Omoko Parke Nazionala

**Omoko Parke Nazionala** Etiopiako parke nazionaletako bat da, 1959an Parke Nazional deklaratua izan zen. 4.068 km² ditu eta Hegoaldean dago kokatuta, Addis Abebatik hego-mendebaldera 870 kilometrotara. 1980an Unescok Omo ibaiaren beheko aldea Gizateriaren Ondarea deklaratu zuen. Bertara heltzea ez da gauza erraza eta, ondorioz, Etiopiako parke urrunena bezala ezaguna da. Ekosistema nagusia sabana da.

## Fauna 
Parkean 306 hegazti-espezie desberdinak ikusi egin dira. Ugaztunen artean sabanako animalia ohikoak ditugu, besteak beste, jirafa, elefantea, Burchell zebra, eland (Afrikako antilope handiena)...
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Parkearen webgune ofiziala
Arzalpen

**Arzalpena** edo ingelesezko ***mansplaining*** gizonek emakumeei zerbait azaltzea da, besteak ezer ez baleki bezala edota era paternalista batean. Matxismo forma bat da.

*The Atlantic* aldizkariko Lily Rothmanek honela definitu du:  "zerbait azaldu, azalpena entzuten duenak azalpena ematen duenak baino delako gaiari buruz gehiago dakiela kontuan izan gabe; gizonek emakumeekin erabili ohi duten portaera da".

## Hitza 
Jatorrizko ingelesezko hitza neologismo bat da, *man* ('gizona') eta *explain* ('azaldu') hitzen bilduratik sortua.

Euskaraz ere antzeko eraketa du *ar* eta *azalpen* batuz.

## Jatorria 
Esan ohi da neologismo honen sorrera hauxe dela: "Gizonek gauzak azaltzen dizkidate" (ing. "Men Explain Things to Me") iritzi-artikuluan, Rebecca Solnitek kontatu zuen jai batean gizon bat hurbildu eta esan ziola bazekiela zenbait liburu idatziak zituela; emakumeak erantzun omen zion Eadweard Muybridgeri buruz idatzi berri zuen liburuaz zeozer esaten; orduan gizonak eten eta galdetu zion ea bazekien ezer Muybridgeri buruz urte berean atera berri zen liburu garrantzizkoaz", egilea Solnit bera zela jakin gabe.

Hitz berri hau New York Timesen 2010eko hitzen zerrendarako hautatua izan zen, 2012. urtean American Dialect Society delakoak munduko termino sormentsuenen artean nominatu zuen (eta honela definitu zuten: "a man’s condescending explanation to a female audience")  eta 2014an Oxford Dictionaryren online bertsioan erantsia izan zen, besteak beste, *whitesplaining* eta *rightsplaining* termino paraleloei bide emateaz gainera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Manterrupting.
* Manspreading.

## Kanpo estekak
Retie

**Retie** (nederlanderaz ahoskatua: ; frantsesez, *Réthy*) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. 2015eko urtarrilaren 1ean 10.799 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Neutroi bonba

**Neutroi bonba**, **N bonba**, ofizialki **zuzenki areagotutako erradiazio bonba** edota **behartuarazitako erradiazio bonba**, 1970ko hamarkadan AEBetan H bonba oinarri hatuta garatutako arma nuklearra da.

Bonba mota honetan, fusio nuklearra jazotzen den unean, neutroi kopuru handi bat maila energetiko altuetan aireratzen da, hortaz, barneratze ahalmen oso handia du.

## Historia 
1958an Samuel Cohen estatubatuar fisikariak asmatu zuen. 1963an Nevadan gauzatu eta frogatu zen. 1978an AEBk Europan nuklear-buruak ezartzearen aurkako protesten ondorioz orduko Jimmy Carter presidenteak bonbaren garapena atzeratu zuen. Aldiz, 1981an Ronald Reagan presidente berriak ekoizpena berrabiarazi zuen.

AEBetaz gain, hainbat herrialdeek neutroi-buruak eraikitzeko gai badirela uste da, hauek misiletan garraiatu daitezkeen bonbak dira, halere bonba mota hau jada eraiki duten zehaztu gabe dago.

## Ahalmena 
Neutroi bonba bat fisio-fusio bonba bat da, leherketa maila baxua baina erradiazio ionizatzaile altukoa, ondorioz H-bonba batek baino 7 aldiz erradiazio ionizatzaile (erradioaktibitate) gehiago askatzen du, nagusiki barneratze ahalmen handiko X izpiak eta gamma izpiak.

N bonba bat lehertaraztearen ondorio praktikoak: egitura eta eraikinen kaltetze eskasa, baina izaki bizi ororen kaltetze eta heriotza, bai gizaki, animalia edo landare, baita hauek ibilgailu, etxe edota babesleku blindatuen barnean badaude ere. Horregatik N bonba arma taktikoen barnean sailkatu ohi da, bere eragina jasan duen eremuan NBK babes jantzia daramaten unitate-militarren ekintzen jarraipena ahalbideratzen baidu.

Bonba honetatik babesteko modu bakarra berunez estalitako lurpeko babeslekuak lirateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ojiba nuklear

thumb|300px|W88 ojiba nuklear baten eskema.

**Ojiba nuklearra** edo **buru nuklearra** misil nuklearren atal bat da, suntsipen masiboko arma. Lehergailu gisa, fisio nuklearrekoa izanez gero plutonioa edo uranioa darama; eta fusio nuklearrekoa izanez gero, hidrogenoa (hortik H bonba izena).

Gerra Hotzaren garaian ekoizpena areagotu eta beren erabileraren izua zabaldu zen, gehienbat Estatu Batuen eta Sobietar Batasunaren aldetik. Nazioartean ojiba nuklearren salerosketa guztiz debekatua dago, hortaz teorian herrialde ekoizleek jatorrizko material nazionalekin bakarrik fabrika ditzakete.

Gaur egun ojiba nuklearrak dituzten herrialdeak hauek dira: Ameriketako Estatu Batuak, Errusia, Frantzia, Erresuma Batua, India, Pakistan, Txina, Ipar Korea eta Israel.

## Ikus gainera 
* Arma nuklear
* Bonba atomiko

## Kanpo estekak
Ukrainako futbol selekzio nazionala

**Ukrainako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Kieveko Olinpiar Estadioan jokatzen ditu etxeko partidak.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Behin sailkatu da, 2006an, eta final laurdenak jokatu zituen.

### Europako Futbol Txapelketa 
* 2012an etxean jokaturiko txapelketan aritu zen lehen aldiz eta 13. postua eskuratu zuen.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
## Jokalari aipagarrienak 
[thumb|260px|[Anatoliy Tymoshchuk eta Andrii Xevtxenko omenaldia jasotzen.]]
2021eko ekainaren 17an eguneratua.

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Eslovakiako futbol selekzio nazionala

[thumb|300px|[Róbert Vittek da golegile nagusia.]]
**Eslovakiako futbol selekzio nazionala** herrialde haren futbol gizonezko talde nagusia da. Tehelné pole (Bratislava), Antona Malatinského (Trnava) eta Dubňom (Žilina) zelaietan jokatzen ditu etxeko partidak.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Behin sailkatu da, 2010ean, eta final hamaseirenak jokatu zituen.

### Joko Olinpikoetako Futbol Txapelketa 
* 2000an sailkatu zen eta liga fasea jokatu zuen.

### Europako Futbol Txapelketa 
* 2016rako sailkatu da lehen aldiz eta final zortzirenetara iritsi da.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Azken txapelketak 
* (sailk) - Ez zen sailkatu

## Jokalari aipagarrienak 
[thumb|240px|[Marek Hamšík da partida gehien jokatu eta gol gehien sartu dituena.]]
2021eko ekainaren 18an eguneratua

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Ikus, gainera 
* Txekoslovakiako futbol selekzio nazionala

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kromatismo

**Kromatismoa** musika-terminoa da, musika pasarte batean tonalitateari berezko ez zaizkion nota kromatikoen erabilerari dagokiona. Horren ondorioz, XIX. mendearen bukaeran musikagile askok tonalitatea baztertu zuten eta Arnold Schönberg eta XX. mendeko musikagile askoren lan atonalak sortu ziren. Hala ere, XVI. mendeko madrigaletan kromatismoaren adibide garbiak badira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konposatu bitar

**Konposatu bitarra** bi elementu kimiko soilik dituen konposatu kimikoa da. Konposatu bitarrak ionikoak izan daitezke, adibidez kaltzio kloruroa (CaCl2), sodio fluoruroa (NaF) edo magnesio oxidoa (MgO). Beste batzuek lotura kobalentea dute, adibidez ura (H2O) edo sufre hexafluoruroa (SF6).

## Kanpo estekak
Hyperoliidae

**Hyperoliidae** igel familia bat da. Txikitik ertainerako tamaina izan ohi dute eta kolore distiratsua. 250 espezie ezagutzen dira 19 generotan. Hamazazpi genero Saharaz hegoaldeko Afrikan bizi dira. *Tachycnemus* generoa Seychellesetan bizi da eta *Heterixalus* generoa Madagaskaren.

## Sailkapena 
* Hyperoliinae
** *Acanthixalus*
** *Alexteroon*
** *Arlequinus*
** *Callixalus*
** *Chlorolius*
** *Chrysobatrachus*
** *Cryptothylax*
** *Heterixalus*
** *Hyperolius*
** *Nesionixalus*
* Kassininae
** *Afrixalus*
** *Kassina*
** *Kassinula*
** *Opisthothylax*
** *Paracassina*
** *Phlyctimantis*
** *Semnodactylus*
** *Tornierella*
* Tachycneminae
** *Tachycnemis*

## Kanpo estekak