open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paulo Agirrebaltzategi

**Paulo Agirrebaltzategi Kortabarria** (Araotz, Oñati, Gipuzkoa, 1942ko abuztuaren 18a) euskal frantziskotar fraidea, kultura ekintzailea, idazlea eta euskaltzain ohorezko bat da.

Erromako Antonianum Unibertsitatean Teologian doktoratua, Deustuko Unibertsitatean Teologia Fakultateko irakaslea izan da.

Jakin Fundazioko ohorezko kide eta Euskal Kulturaren Batzarreko buru ohia, 1977tik aurrera Jakin aldizkariko batzorde argitaratzaileko kide ere izan zen, Joxe Azurmendi eta Joseba Intxaustirekin batera. UZEI erakundeko lehenbiziko lehendakaria ere izan zen. Anaitasuna, Jakin, Herria-2000-Eliza eta Egin egunkarietako kolaboratzailea izan da.

1990eko hamarkadan Klaudio Harluxet entziklopedia sortu zuen EUSENOR proiektua diseinatu zuen eta egitasmo horren zuzendari orokorra izan zen.
thumb|Udako Euskal Unibertsitatean 1984an
2014ko maiatzaren 30ean euskaltzain ohorezkoa izendatua izan zen.

## Idazlanak 
Lan handia egin du hiztegigintzan UZEIn, zazpi hiztegi tematiko sortu zituzten taldeetan parte hartu zuen (Erlijioa, Zuzenbidea, Artea, Ekonomia, Enpresa, Politika, eta Natur Zientziak). Hainbat kultur gairi buruz artikulu kopuru handia du argitaratua. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-baseak, guztira berak sorturiko 19 liburu bildu ditu eta guztira 70 lan baino gehiago erakusten ditu. Bere liburu aipagarrienak hauek dira:
* *Fedearen Dinamika* / Paul Tillich, [itzul.] (1972)
* *Configuración eclesial de las culturas* (1976)
* *Gizakiari buruzko entseiua* / Ernst Cassirer [itzul.] (1995)
* *Mendebaldetik 10 urtegarrenean* (2006, Mendebalde) Kaxildo Alkorta eta beste batzuekin.
* *Poema Argitaragabeak,* [arg.] (2005) Bitoriano Gandiagaren poema bilduma.
* *Eujenio Agirretxe (1920-2005)* (2007, Bidegileak)
* *Araozko kantuak eta kontuak: Bitoriano Gandiagak araoztarren ahotatik batuak* [arg.] (2012) ISBN: 978-84-7240-242-3
* *Karlos Santamaria gaiez gai* (2013) Xabier Apaolaza eta beste batzuekin. ISBN: 978-84-95234-4-6

## Sariak 
* 2018: Gipuzkoako Urrezko Domina jaso zuen Jakin Taldearekin (Jose Azurmendi, Joseba Intxausti, Paulo Agirrebaltzategi eta Joan Mari Torrealdai).
* 2006: Durangoko azokako Argizaiola saria

alt=|erdian|thumb|400x400px|Jakini Gipuzkoako Domina entregatzen 2018an

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Paulo Agirrebaltzategiren biografia laburra. Auñamendi entziklopedia. Eusko Ikaskuntza 
* Paulo Agirrebatzategi: Jakin aldizkariko argitalpenak
Katalin Varga

***Katalin Varga*** 2009. urtean Peter Stricklandek zuzendutako filma da.

## Istorioa 
Karpato mendi eder eta ikaragarrietan, emakume batek mutiko txiki batekin bidaiatuko du, zaldi batek bultzatutako gurdian, behartu zuten gizonak zigortu nahian. Urtetan, Katalinek sekretu izugarri bat gorde du: baso batean, lagun egiteko prest azaldu ziren bi gizonek bortizki bortxatu zuten.

## Aktoreak 
* Hilda Péter : Katalin Varga
* Norbert Tankó : Orbán Varga
* László Mátray : Zsigmond Varga
* Roberto Giacomello : Gergely
* Tibor Pálffy : Antal Borlan
* Melinda Kántor : Etelka Borlan
* Sebastian Marina : Gergelys Schwager
* Attila Kozma : Komplize
* Enikö Szabó : Zsuzsa
* Zsolt Páll : Geflügelhändler

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Klass

***Klass*** 2007ko Ilmar Raagek zuzendutako filma da.

## Istorioa 
Kasparrek eta Joosepek 16 urte dauzkate eta beren institutuko bizitza ez da samurra. Arrazoi garbirik gabe, Joosep ikaskideen jazarpenetik defendatzen saiatuko da Kaspar, baina ahalegintzen den bakoitzean porrot egingo du eta ikaskideek Joosepi ziria sartuko diote.

## Aktoreak 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kontroll

***Kontroll*** 2003. urtean Nimród Antalek zuzendutako filma da.

## Sinopsia 
Behinola, Bulcsúren bizitza azalekoa izan zen, lana bukatzean etxera, zinemara edo jatetxe dotore batera doan jende arruntarena bezala, baina orain, horren ordez, bizileku berriko eszenatoki hotz eta iluna dauka.

## Aktoreak 
* Sándor Csányi: Bulcsú
* Zoltán Mucsi: Professor
* Csaba Pindroch: Muki
* Sándor Badár: Lecsó
* Zsolt Nagy: Tibi
* Bence Mátyássy: Bootsie
* Győző Szabó: Shadow
* Eszter Balla: Zsófi
* Lajos Kovács: Béla

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
La grande bellezza

***La grande bellezza*** (euskaraz *Edertasun handia*) 2013ko Paolo Sorrentino italiar zinema zuzendari eta zinema gidoilariak zuzendu eta Umberto Contarello gidoilariarekin batera idatzitako drama film bat da. Toni Servillo, Carlo Verdone, Sabrina Ferilli eta Carlo Buccirosso aktoreek antzeztu zuten.

2013ko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen. 86. Oscar Sarietan Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Argumentua 
Jep Gambardella (Toni Servillo) jada urteetan sartuxea dagoen gizon dotore eta xarmangarria da, lanbidez kazetari arrakastatsua eta gaztaroan eleberri bakar bat argitaratutako idazlea, urte luzeetan Erromako gau giroa bete-betean bizi eta gozatu duena. Bere eleberria idatzi zuenetaik hiriko goi mailako jendearen artean ibili da. Halere, bere 65. urtebetetzean, Jepek hainbat gertakarien ondorioz bere bizitza osoari buruzko hausnarketa egingo du. Bere burua eta bere ingurukoei buruz gogoeta egingo du, bere ohiko festetatik eta inguruko mundukoikeritik haratago, Erroma bere distiran hotz topatuko du, bere edertasun finean, pasaia aldagaitz eta absurdua osatuz.

## Sariak 
Filmak hiru sari nagusienak eskuratu ditu Europako 2013ko EFA zine sarietan: zuzendari onenaren saria, film onenaren saria eta gizonezko aktore onena.

## Aktoreak 
* Toni Servillo: Jep Gambardella
* Carlo Verdone: Romano
* Sabrina Ferilli: Ramona
* Carlo Buccirosso: Lello Cava
* Giovanna Vignola: Dadina
* Iaia Forte: Trumeau
* Pamela Villoresi: Viola
* Galatea Ranzi: Stefania
* Franco Graziosi: Colonna kondea
* Sonia Gessner: Colonna kondesa
* Giorgio Pasotti: Stefano
* Giusi Merli: Ahizpa Maria
* Luca Marinelli: Andrea
* Massimo Popolizio: Alfio Bracco
* Serena Grandi: Lorena
* Ivan Franek: Ron Sweet
* Roberto Herlitzka: Bellucci kardinala
* Isabella Ferrari: Orietta
* Fanny Ardant: Bere burua antzeztuz
* Antonello Venditti: Bere burua antzeztua
* Francesca Amodio: Carmelina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *La grande bellezza* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai 
* Euskarazko azpidatziak.
Moartea domnului Lăzărescu

***Moartea domnului Lăzărescu*** 2005. urtean Cristi Puiuk zuzendutako filma da.

## Istorioa 
Lăzărescu jauna, 63 urteko gizon bakartia, gaizki sentitzen hasiko da eta anbulantzia bati deituko dio. Anbulantzia iritsitakoan, paramedikuek ospitalera eramatea erabakiko dute, baina han daudela, beste batera eramatea erabakiko dute, eta gero beste batera… Gaua Lăzărescu jaunarentzako ospitale bat aurkitu ezinik igaro ahala, haren osasuna azkar okertzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Ioan Fiscuteanu - Lăzărescu jauna
* Luminița Gheorghiu - Mioara Avram
* Doru Ana - Sandu Sterian
* Șerban Pavlu - Gelu
* Dana Dogaru - Mihaela Sterian
* Florin Zamfirescu - Ardelean doktorea
* Bogdan Dumitrache - sendagilea
* Dragoș Bucur - Mișu

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
California Dreamin' (Nesfârșit)

'''''California Dreamin' (Nesfârșit)''''' 2007. urtean Cristian Nemescuk zuzendutako filma da.

## Istorioa 
1999an, Kosovoko gerran, Doug Jonesen agindupean dagoen marine estatubatuar talde batek zaindutako tren bat, NATOko ekipoa daramala, Errumaniako Capalnita herrixka ahaztuan geldiaraziko du bertako geltokiko buruzagiak.

## Aktoreak 
* Armand Assante - Doug Jones kapitaina
* Jamie Elman - David McLaren sarjentua
* Razvan Vasilescu - Doiaru
* Maria Dinulescu - Monica
* Alexandru Margineanu - Andrei
* Ion Sapdaru - alkatea
* Alexandru Dragoi - Rodriguez
* Andi Vasluianu - Marian soldadua

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kairos

[thumb|Kairos jainkoaren erliebera, [Trogirren (Kroazian) aurkitutakoa. I. mendekoa da.]]
**Kairos** ("καιρός" grezierazko hitzetik) denborarekin lotutako kontzeptua da, baina ez hau kalkulatzeko, horretarako kρόνος (krónos) baitzegoen, haren kualitatea neurtzeko baizik. Literalki "une egokiena" adierazi nahi du. Greziako filosofian eta kristau teologian Jainkoaren denborarekin lotzen zen. Orokorrean, zerbait garrantzitsua gertatzen den denbora unea definitzen du. Kairos jainko hegodun bezala errepresentatzen zen, pasako dela adierazteko. Jainko bezala Kairos ia ezezaguna zen; Kronos, aldiz, Antzinako Greziako jainko garrantzitsua zen.

## Kairos Greziako mitologian 
Antzinako Greziako mitologian klimaren eta urtaroen jainkoa zen. Orokorrean Zeus eta Tycheren seme txikiena bezala da ezaguna. Horren arabera Kronosen biloba zen eta azken hau boterean ez zegoenean bizi izan zen.

## Errepresentazioa 
Kairos jainkoa burusoila, baina buruan ile mataza duen gazte bat bezala errepresentatu da; bi hegalak ditu eta ezkerreko eskuan desorekatuta dagoen balantza.

Gure aldetik igarotzen denean hiru aukera daude:
# ez da ikusten
# ikusten da, baina ez da ezer egiten
# ondotik igarotzen den unean ile matazatik heltzen zaio, eta horrela aukera bat dugu.
 
Kairos-ek latinez *opportunitas* hitza eman du (hots, 'aukera', 'egoeraz baliatzea').
[thumb|Kairos [Francesco Salviati margolariaren arabera (1552).]]

## Kairos beste kulturetan 
Txinatarrek badute Kairos-en antzeko kontzeptu bat: Tse

## Gaur egungo kontzeptua 
Gaur egun kontzeptua oso modu desberdinetan erabiltzen da, batzuetan denbora une batekin lotuta, bestetan denbora eta leku zehatzekin lotuta. Hona hemen adibide batzuk:
* Eric Charles White pentsalari estatubatuarrak honela definitu du: "lipar iheskor bat non, metaforikoki, bilatutako helburura heltzeko nahitaez zeharkatu behar den zirrikitu bat, hau da, leku zehatz bat."
* Gilles Deleuze filosofo frantziarrentzat hauxe daː "une-leku bakarra eta errepika ezina, orainaldian ez dena, beti heltzekotan dagoena eta beti igaro dena".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :José Antonio Martínez Conesa eta María Antonia Corbera: "Concepto de καιρός en la literatura hipocrática".
Krugovi

***Zirkuluak*** (/Krugovi) 2013. urtean Srdan Golubovićek zuzendutako filma da, Srđan Aleksićek Bosniako gerran izandako bizitzan oinarrituta.

## Istorioa 
Zoritxarreko ekintza heroiko batek bost pertsonaren bizitzan eragingo du. Hamabi urte geroago, horietako bakoitzak iraganari aurre egin beharko dio, krisi pertsonalen bitartez.

## Aktoreak 
* Aleksandar Berček: Ranko
* Leon Lučev: Haris
* Nebojša Glogovac: Nebojša
* Nikola Rakočević: Bogdan
* Hristina Popović: Nada
* Boris Isaković: Todor
* Vuk Kostić: Marko (Srđan Aleksić)

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Patrícia Araújo

**Patrícia Araújo** (Rio de Janeiro, Brasil, 1982ko martxoaren 11 &ndash; 2019ko uztailaren 6a) brasildar emakumezko modelo eta aktore pornografiko transexuala izan zen.

2009an Rio Fashion Weeken desfilatu zuen. Horrez aparte, *A Lei e o Crime* minitelesailean eta *Luz do Sol* telenobelan egin zuen lan aktore.

Bere legezko izena **Patrícia Oliveira** zen.

## Filmografia 
* *Rogue Adventures 5* (1999)
* *Shemale Yum Takes On Brazilian Transsexuals 3* (2002)
* ''Gia Darling's Shemale Slumber Party* (2003)
* *Big-Ass She-Male All-Stars* (2003)
* *She-Male Slumber Party* (2003)
* *Trans X 2* (2003)
* *33 She Male 3-Ways* (2010)
* *Monsters Of She Male Cock 27* (2012)
* *Transsexual Teens 10'' (2013)

## Sariak 
## Erreferentziak
Djeca

***Djeca*** 2012. urtean Aida Begićek zuzendutako filma da.

## Istorioa 
Rahima, 23 urtekoa, eta Nedim, 14koa, Bosniako gerrako umezurtzak dira. Sarajevon bizi dira, iparrorratz morala –baita beren hiria askatzeko borrokan hil ziren pertsonen seme-alabak tratatzeko moduari dagokionez ere– galdu duen trantsiziozko gizarte batean.

## Aktoreak 
* Marija Pikić: Rahima
* Ismir Gagula: Nedim
* Bojan Navojec: Davor
* Sanela Pepeljak: Vedrana
* Vedran Đekić: Čiza
* Mario Knezović: Dino
* Jasna Beri: Saliha
* Nikola Đuričko: Tarik
* Staša Dukić: Selma
* Aleksandar Seksan: Rizo
* Velibor Topić: Mirsad Melić

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Donna Leon

**Donna Leon** (Montclair, New Jersey, 1942ko irailaren 28) Ameriketako Estatu Batuetako irakasle eta idazle ezaguna da. Batez ere polizia eleberriak idatzi ditu, guztiak Guido Brunetti komisarioa pertsonaiaren inguruan.

Bizkaiko Liburu Saltzaileen Elkarteak emango dio aurten Farolillo de Papel saria. Leon 1981etik bizi da Venezian (Italia), eta bertan kokatu izan ditu bere pertsonaia ezagunenaren ibilerak: Brunetti komisarioarenak. Idazleak pertsonaia horren inguruko bere azken lana aurkeztuko zuen Bilbon, liburu saltzaileen saria jasotzeaz gain.

2018an orduko bere azken eleberria (*The temptation of forgiveness* / *La tentación del perdón)* aurkeztu zuen Bilbon.

## Biografia 
**Donna Leon** gaztaroan Italian bizi eta ikasi zuen, Perugian eta Sienan alegia. Erroman gida turistiko moduan lan egin zuen. Ondoren, Londresera mugitu zen; hiri horretan testu publizitarioak idatzi zituen. Halaber, irakasle gisa, Europako eta Asiako zenbait eskola ezagutu zuen. Bere lanetan Henry James, Jane Austen, Dickens eta Shakespeareren eragina ezagutu daiteke.1990eko hamarkadan Guido Brunetti pertsonaia sortu zuen. 1981tik Venezian bizi da. Haren liburuek salmenta handiak izan dituzte 23 hizkuntzetan, baina ez italieraz; azken hau bere nahia izan da Venezian ezezaguna izateko.

## Liburuak 
### Guido Brunetti komisarioaren eleberriak 
### Beste eleberriak 
* *The Jewels of Paradise* (2012)

### Beste liburuak 
* Leon, Donna & Pianaro, Roberta (2010). ''A Taste of Venice: At Table with Brunetti (also known as Brunetti's Cookbook)*. New York: Atlantic Monthly Press. .
* Leon, Donna (2013). *My Venice and Other Essays* (First; hardcover ed.). New York: Atlantic Monthly Press. .

### Donna Leon euskaraz 
* *Heriotzarako jantzita* (*Dressed for Death''). Erein, 2009. ISBN: 978-84-9746-546-5. Itzultzailea: Jesus Mari Lasa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Donna Leonen webgunea Espainian.
* :Donna Leonen webgunea Erresuma Batua.
Hukkle

***Hukkle*** 2002. urtean György Pálfik zuzendutako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ia elkarrizketarik gabe, pelikulak Hungariako komunitate txiki bateko biztanleei (gizakiak eta animaliak) jarraituko die: zotina daukan gizon zahar bati, zintzoa den edo ez garbi ez dagoen emakume zahar bati, ezkontza bateko abeslari folklorikoei…

## Aktoreak 
* Ferenc Bandi: osaba Csuklik
* Józsefné Rácz: emakume zaharra
* József Forkas: polizia
* Ferenc Nagy: erlezaina
* Ferencné Virág: erlezainaren emaztea
* Mihályné Király: amama
* Mihály Király: aitona
* Eszter Ónodi: ama
* Attila Kaszás: aita
* Szimonetta Koncz: neska
* Gábor Nagy: mutil
* Jánosné Gyõri: postaria
* Edit Nagy: artzaintza
* János F. Kovács: ur-saltzailea

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
1430eko Zangozako uholdea

**1430eko Zangozako uholdea** Nafarroako herri horretan izandako uholde larria izan zen. Uholdearen ondorioz, herria ia erabat birrinduta geratu zen: Aragoi ibaiaren urek herriko 172 eraikin erabat suntsitu zituzten eta hainbat lagun hil ziren.

Zuria I.a erreginak herri berreskuratzeko hamabost egunez behingo azoka egiteko baimena eman zuen, gero zortzi egunetara pasa zena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko gertakari meteorologikoak
* Uholde historikoak Euskal Herrian

## Kanpo estekak
Luminița Gheorghiu

**Luminița Gheorghiu** (Bukarest, 1949ko irailaren 1 - *ibidem*, 2021eko uztailaren 4a) errumaniar aktore eta telebista aurkezlea izan zen, Berlinaleko Urrezko Hartza irabazitakoa.

## Filmografia 
* *Stejar, extremă urgență* (1973)
* *Înainte de tăcere* (1978)
* *Labirintul* (1980)
* *Semnul șarpelui* (1981)
* *Secvențe* (1982)
* *Fapt divers* (1984)
* *Clipa de răgaz* (1986)
* *Moromeții* (1987)
* *Marea sfidare* (1989)
* *Campioana* (1990)
* *Drumul câinilor* (1991)
* *Rămânerea* (1992)
* *Trahir* (1993) - Silvia
* *Privește înainte cu mânie* (1993)
* *Stare de fapt* (1995)
* *Prea târziu* (1996)
* *Train de vie* (1998)
* *Code inconnu: Recit incomplet de divers voyages* (2000)
* *Marfa și banii* (2001)
* *Detectiv fără voie* (2001)
* *Conserve de familie* (2001)
* *Maria* (2003)
* *Le temps du loup* (2003)
* *Sex Traffic* (2004)
* *Moartea domnului Lăzărescu* (2005)
* *București - Berlin* (2005)
* *Lombarzilor 8* (2006)
* *A fost sau n-a fost?* (2006)
* *Interior. Scară de bloc* (2007)
* *4 luni, 3 săptămâni și 2 zile* (2007)
* *The Yellow Smiley Face* (2008)
* *Nunta mută* (2008)
* *Francesca* (2009)
* *Fotografia* (2010)
* *Despărțire* (2010)
* *Aurora* (2010)
* *După dealuri* (2012)
* *Brave* (2012) - (errumanierazko ahotsa)
* *The Matriarch* (2013)
* *Poziția copilului* (2013)
* *Sunt o babă comunistă* (2013)
* *Cuscrii* (2014)
* *Aferim!* (2015)
* *Deschide ochii* (2015)

## Kanpo estekak
Laostar kip berria

**Laostar kip berria** (), Laosko Herri Errepublika Demokratikoan zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **LAK** da eta bere sinboloa ₭ edo ₭N. Laostar kip banako baten ehunena att (laoseraz: ອັດ) deitzen da eta laostar kip bakoitza 100 attez osatuta dago.

## Historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Laosko Herri Errepublika Demokratikoaren Bankuaren webgunea.
Julia Jentsch

**Julia Jentsch** (Mendebaldeko Berlin, ) alemaniar aktorea da, Berlinaleko Zilarrezko Hartza eta Lola Sariak irabazitakoa.

## Filmografia 
* 1999: *Zornige Küsse*
* 2001: *Dr. Sommerfeld – Neues vom Bülowbogen*
* 2001: *Julietta*
* 2001: *Die Verbrechen des Professor Capellari*
* 2001: *Mein Bruder der Vampir*
* 2001: *Die Erpressung – Ein teuflischer Pakt*
* 2002: *Und die Braut wusste von nichts*
* 2003: *Bloch: Tausendschönchen*
* 2004: *Tatort: Bitteres Brot*
* 2004: *Die fetten Jahre sind vorbei*
* 2004: *Der Untergang*
* 2005: *Schneeland*
* 2005: *Sophie Scholl – Die letzten Tage*
* 2006: *Kronprinz Rudolfs letzte Liebe*
* 2006: *Obsluhoval jsem anglického krále*
* 2007: *Frühstück mit einer Unbekannten*
* 2008: *33 sceny z życia*
* 2009: *Effi Briest*
* 2009: *Tannöd*
* 2010: *Hier kommt Lola!*
* 2011: *Die Summe meiner einzelnen Teile*
* 2012: *The Strange Case of Wilhelm Reich*
* 2012: *Hannah Arendt*
* 2013: *Kokowääh 2*
* 2013: *Sovsem ne prostaya istoriya *(Совсем не простая история)
* 2014: *Marthaler – Partitur des Todes*
* 2014: *Die Auserwählten*
* 2014: *Monsoon Baby*
* 2015: *Da muss Mann durch*
* 2015: *Kommissar Marthaler – Ein allzu schönes Mädchen*
* 2015: *Kommissar Marthaler – Engel des Todes*
* 2016: *Auf einmal*
* 2016: *24 Wochen*
* 2016: *Die Habenichtse*
Buduburam

**Buduburam** Ghanako errefuxiatu-zelai bat da, Akkra hiriburutik 44 kilometrora dagoena. Iheslarientzako Nazio Batuen Goi Mandatariak (UNHCR) 1990an zabaldu zuen, eta etxea zen Liberiako 12.000 errefuxiaturentzat. Ihes egin zuten bere herrialdetik Liberiako Lehen Gerra Zibilean (1989–1996) eta Liberiako  Bigarren Gerra Zibilean (1999–2003), horrez gain, beste errefuxiatu batzuk Sierra Leonakoak ziren hango gerra zibileko (1991-2001) iheslariak. Liberiako eta nazioarteko GKE talde eta boluntario-erakundeak dira zelaiko antolatzaileak. Lehen hezkuntzako Carolyn A. Miller eskolak ia 500 haur hartzen zituen.

Bilboko Athletic-en jolasten duen Iñaki Williams futbolariaren gurasoak errefuxiatu-zelai honetan elkar ezagutu zuten, ama Liberiakoa eta aita ghanatarra.

2017an 42.000 baino gehiago dira zelaiko errefuxiatuak, gehienak Liberiakoak dira, eta oraindik jasotzen ditu errefuxiatu berriak aldizka.

2011ko otsailean, Ghanako Informazioko ministroak adierazi zuen Buduburam ez zela beharrezkoa, eta biztanleek pentsatu beharko zutela Liberiara itzultzeko, edo Ghanako beste nonbaiten bizi izatera joateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanbodiar bigarren riel

**Kanbodiar (bigarren) riela** (), Kanbodiako Erresuman zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **KHR** da eta bere sinboloa ៛. Kanbodiar riel banako baten ehunena sen (khemereraz: ៥​សេន​​) deitzen da eta kanbodiar riel bakoitza 100 senez osatuta dago. Era berean kanbodiar riel banako baten hamarrena kak deitzen da.

## Historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kanbodiako Banku Nazionalaren webgunea.
Twi

240px|eskuinera|thumb|Twi hizkuntzaz mintzo Raphael.
**Twia**  ( ahoskatua) akaneraren dialekto multzo bat da Ghanan, ashanti herriko 6-9 milioi hiztun ditu, lehen edo bigarren hizkuntzatzat. Twi izen komun bat da Akan hizkuntzako bi dialekto literariorena: asante (Ashanti) eta akuapem, biak elkarren artean ulergarriak izanik. Twia lehen hizkuntza duten hiztunak 9 milioi inguru dira, eta batez ere Ashanti eskualdean bizi dira; eta guztira 17-18 milioi hiztun dira ghanatar guztien artean, bai lehen bai bigarren hizkuntza dutenak kontuan hartuta.

Twia (edo *Akan Kasa*) bertako hizkuntza ezagunena da Ghanako herrialdean. Hizkuntzaren hainbat bertsio daude. Asante twia (ashanti etniak hitz egiten duena), akuapem twia (ekialdeko akuapem etniakoek hitz egiten dutena), eta fante twia (mfante, fante, fanti ere deitua; erdialdeko fante etniakoena).

## Twi alfabetoak 
Hona hemen twi alfabetoak (akanerazko alfabetoak ere bai; Akanfoɔ ntwerɔɛ):

frameless|534x534px

Twi (Akan) letren ahoskera / alfabetoak - Twi Diptongoak.

(Sɛnea wo bɛ kan Akanfoɔ ntwerɔɛ ez)

border|frameless|526x526px

## Zenbaki-sistema 
## Zenbaki ordinalak 
## Oinarrizko esaldiak 
Honako hauek oinarrizko esaldiak dira, jakin beharko dituzu Asante Twi hizkuntza ikasi nahi baduzu. (Sua Asante twi kasa ez - Ikasi Asante Twi Hizkuntza)

Ikasteko bi ak batera,Asante Twi eta Akuapem Twi. Zenbait esaldiren itzulpena bi dialektoetara.

## Izendatzeko sistema 
Ashantiarrek sistema bat erabiltzen dute seme-alaben izena asmateko, jaio zen asteko egunaren arabera. Hau ohikoa da Ghanan. Ia Ghanako tribu eta klan guztiek antzera egiten dute.

Ashantiarren egunaren arabera izendatzeko sistema honela dabil:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iñaki Williams
* Nico Williams
* Ashanti Inperioa
* Joseph Hanson Kwabena Nketia
* Jerry Rawlings
* Ashanti (etnia)
* John Mahama
* Nana Akufo-Addo
* Denkyira
* Beatrice Duodu Owusu

## Kanpo estekak
Paul (filma)

***Paul***, 2011ko Greg Mottola estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Simon Pegg eta Nick Frost ingeles zinema gidoilari eta aktoreek idatzi eta antzeztutako zientzia-fikziozko komedia film bat da. Simon Pegg eta Nick Frostez gain, Jason Bateman, Kristen Wiig, Bill Hader, Blythe Danner, John Carrol Lynch, Sigourney Weaver eta Seth Rogen aktoreek antzeztu zuten. Seth Rogen aktoreak Paul estralurtarraren ahotsa ipini zuen.

Filmak zientzia-fikzioa eta estralurtarrei buruzko film ospetsu askoren aipamenak ditu, bereziki Steven Spielberg zuzendariaren filmeena, genero honetako filmeen parodia ere bada.

## Argumentua 
Graeme Willy (Simon Pegg) eta Clive Gollings (Nick Frost) AEBetako San Diegoko Komikaldira joan eta ondoren alokatutako autokarabana batean Nevadako 51 eremura bidaiatzeko asmoa duten bi ingeles friki dira. Beren bidean Paul (Seth Rogen) izeneko estralurtar bat topatuko dute, honek atzetik berau atzeman nahizik dituen AEBetako Gobernuaren agindupeko agenteetatik ihes egiteko haien laguntza beharko du, bai eta bere etxera itzultzeko ere. Bitartean, hirukote xelebreak Ruth Buggs (Kristen Wiig) izeneko eta bizitzan eskarmentu handirik ez duen neska xalo eta erlijiotsua ezagutuko dute eta Graeme hartaz maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Simon Pegg: Graeme Willy
* Nick Frost: Clive Gollings
* Seth Rogen: Paul (estralurtarraren ahotsa eta mugimenduak)
* Jason Bateman: Lorenzo Zoil agente berezia
* Kristen Wiig: Ruth Buggs
* Bill Hader: Haggard agentea
* Blythe Danner: Tara Walton
* Joe Lo Truglio: O'Reilly agentea
* John Carroll Lynch: Moses Buggs, Ruthen aita
* Jane Lynch: Pat Stevens
* David Koechner: Gus, Nevadako gasolindegiko hillbillya
* Jesse Plemons: Jake, Gusen laguna
* Sigourney Weaver: "Tipo Handia"
* Syd Masters: Bere burua antzeztuz, eszenatokiko cowboy abeslaria
* Jeffrey Tambor: Adam Shadowchild, zientzia-fikziozko idazle ospetsua
* Steven Spielberg: Bere burua antzeztuz (ahotsa)

## Kanpo estekak 
* *Paul* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
111 Akademia saria

**111 Akademia saria** 111 akademiak ( Euskal Herriko literaturazaleen bilgunea) urtero banatzen duen literatura sari bat da. euskarazko obra bat sariztatzen duena. 2011 urtea arte, Beterriko Liburua Ohorezko Literatur Aipamena izena zuen saria. Euskal irakurle guztiak akademiakide izan daitezke eta kideen botoek erabakitzen dute nori eman saria.

## Irabazleak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT DISTINCT ?item ?egile ?year ?irudi ?itemLabel ?argiLabel ?year2 WHERE {
  {?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q17537576} UNION {?item wdt:P31/wdt:P279* wd:Q571} .
 ?item p:P166 ?award_statement .
 ?award_statement ps:P166/wdt:P279* wd:Q35203813.
 ?award_statement pq:P585 ?urtea.
 OPTIONAL{?item wdt:P50 ?egile.}
 OPTIONAL{?item wdt:P123 ?argi.}
 OPTIONAL{?item wdt:P577 ?urtea2.}
 OPTIONAL{?egile wdt:P18 ?irudi .}
 BIND(year(?urtea) AS ?year)
 BIND(year(?urtea2) AS ?year2)
 SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],eu, fr, en, es". }
 }
ORDER BY DESC(?year)
|columns=?egile:Egilea,?year:Urtea, ?irudi:Irudia, Label:Obra, ?argiLabel:Argitaletxea, ?year2:argitaratze-data
|sort=P166
|links=red
|thumb=128
|autolist=fallback
|wdedit=yes
|references=all
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xukadera euskarri

[thumb|[Xukadera barra itxurako euskarritik zintzilik.]]
**Xukadera euskarri**a edo **toaila euskarri**a xukadera edo eskuoihala zintzilikatzeko bainugelan kokatzen den lanabesa da. Material askorekin egiten dira, besteak beste, altzairu herdoilgaitzekoa, zurezkoa, plastikozkoa. Formak ere oso desberdinak dira: barra, uztai, kanpora ateratzen den punta... Dena dela, diseinuaren arabera, aukerak oso zabalak dira; horrela, azken urteetan euskarri-berogailua zabaldu da, hau da, berotzen den xukadera euskarria.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Royal Tenenbaums

***The Royal Tenenbaums*** (euskaraz *Royal Tenenbaumdarrak*) 2001eko Wes Anderson estatubatuar zinema zuzendari eta zinema ekoizleak zuzendu eta ekoitzi eta Owen Wilson aktorearekin batera idatzitako komedia-drama film bat da. Gene Hackman, Anjelica Huston, Bill Murray, Gwyneth Paltrow, Ben Stiller, Luke Wilson, Danny Glover, eta Owen Wilson aktoreek antzeztu zuten.

Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Royal Tenenbaum (Gene Hackman) aita, urdaileko minbizi larri bat zuelako papera eginez 17 urtez ikusi gabe utzi zuen bere familia disfuntzinalera itzuli da, sei asteko bizialdia besterik ez zaiola gelditzen argudiatuz, eta bere hiru seme-alabekin (Ben Stiller, Gwyneth Paltrow eta Luke Wilson) eta emaztearekin (Anjelica Huston) harremana berreskuratzeko asmoz, emaztea beste gizon batekin berriz ezkontzekotan baita.

## Aktoreak 
* Gene Hackman: Royal Tenenbaum
* Anjelica Huston: Etheline Tenenbaum
* Ben Stiller: Chas Tenenbaum
** Aram Aslanian-Persico: Chas gaztea
** Grant Rosenmeyer: Ari, Chasen semea
** Jonah Meyerson: Uzi, Chasen semea
* Gwyneth Paltrow: Margot Helen Tenenbaum
** Irene Gorovaia: Margot gaztea
* Luke Wilson: Richie Tenenbaum
** Amedeo Turturro: Richie gaztea
* Owen Wilson: Eli Cash
** James Fitzgerald: Eli gaztea
* Danny Glover: Henry Sherman
* Bill Murray: Raleigh St. Clair
** Stephen Lea Sheppard: Dudley Heinsbergen
* Kumar Pallana: Pagoda
* Seymour Cassel: Dusty, igogailuko langilea

## Kanpo estekak 
* *The Royal Tenenbaums* filmaren iragarkia ikusgai 
* IMDBko fitxa irakurgai
Xaboiontzi

thumb|Xaboiontzi bentosekin itsatxita.
**Xaboiontzi** ontzi konkabo edo azpila itxurako xaboia uzteko lanabesa da. Batzutan zulatuta dago ura eta xaboi zatiak handik joateko. Normalean konketa ondoan edo gainean jartzen da; baita dutxetan ere. Lanabesaren helburua konketaren garbiketa eta xaboiaren kontserbazioa hobetzeko izaten da; askotan ere apaingarri gisa erabiltzen da.
thumb|Xabonera ohikoena.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odontodactylus scyllarus

***Odontodactylus scyllarus*** Guametik Ekialdeko Afrikaraino bizi den Stomatopoda bat da. Bere kolore distiratsuak direla eta, hainbat izen arrunt jaso izan ditu, bereziki ingelesezko literaturan: **indioilar mantis izkira**, **arlekin mantis izkira** edo **pailazo mantis izkira** gisa. Akuarioetako merkataritzan oso ale garestiak dira, euren kolore biziak direla eta. Askorentzat peste arriskurtsutzat hartu behar dira.

## Deskribapena 
*O. scyllarus* Stomatopodaren barruko espezie handienetako bat da. Bere morfologian izkiraren antza du, baina bere pintzak biltzeko duen modua dela eta *Mantis religiosa* edo marisorgin baten antza du. 3 eta 18 zentimetro arteko tamaina dute. Oinarrizko kolorea berde betalizatua da, baina gorria ere izan daiteke, eta emea arra baino argiagoa izaten da. Gazteak horiak izan ohi dira. Leopardoaren antzeko ilungunean ditu goiko geruaren aldean. Hankak laranjak dira eta aurpegia urdin elektriko. Gorputzeko beste elementu batzuk kolore bizikoak dira, eta apendize gehienetan dekorazio gorria dute. Antenula trirramidoak dituzte (hau da, hiru puntarekin amaitzen direnak) eta aurpegiaren bukaeran bi antena luze eta lauak, kolore bizikoak eta fanera gorri bizikoak. Hanka luzeak eta indartsuak dira, marisorginen antzeko itsurarekin, baina kolpeak emateko gaitasun handiarekin. Ehizatzeko zein borrokarako erabiltzen dituzte, mugimendu oso azkar eta zehatzekin. Jarraian hiru maxilipedo pare dituzte, erabilera anitzekoak, [[torax+]ean beste hiru pare dituzte, lokomoziorako erabiliak eta abdomenaren azpian bost pare hanka lokomotriz, brankiak eramaten dituztenak.

thumb|Begiaren eta aurpegiaren detailea
Bere begiak prominenteak dira, globulotsuak, pedunkularrak eta orientagarriak modu independiente batean. Inguruan duen guztiaren distantzia zehazki neurtzeko gaitasun handia ematen diote. Milaka fazeta ditu hiru banda ezberdinetan banatuta, eta bakoitzak sasi-pupila independiente bat du. Argi polarizatua ikusteko gaitasuna dute, modu zirkularrean zein linealean. DVDen irakurketan hobekuntzak egiteko ikertu dituzte ezaugarri hau dela eta. Begiaren erdialdeko bandak koloreak ikus ditzake, gizakiak dituen hiru errezeptoreak baino gehiago dituzte, 12 pigmentu ezberdin ikus ditzaketelarik, infragorri eta ultramoreak barne. Koloreetan ikustea animalia ordena honen ezaugarrieta bat da, eta *O. scyllarus*ek gaitasun berezia du.

## Erreferentzia kulturalak 
Fijiko $1,07 zigilu batean agertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bochniako gatz meatzea

**Bochniako gatz meatzea** (Polonieraz: kopalnia soli w Bochni) Bochnian (Polonia) munduko gatz meatzerik zaharrenetakoa da eta Poloniako zaharrena da. Meatzea XXII. eta XXIII. mendeetan ezarri zen, gatza Bochnian lehen aurkitu ondoren eta żupy krakowskie (Krakoviako gatz lanak) errege meatzaritza konpainiaren parte bihurtu zen.

Meatzea Lehen Mundu Gerraren ondoren itxi zen. 1981ean ondare monumentua izendatu zuten. Poloniako monumentu historiko nazional ofiziala (Pomnik historii), 2000ko urriaren 6an izendatu zuten eta Poloniako Ondare Nazionalaren gainbegiratzea du.

Meatzeko putzuak 4,5 kilometro luze dira, eta 330–468 metro sakon, 16 mailatan.

2013an, meategia UNESCOren Munduko Ondarearen zerrendara gehitu zen, 1978ko Wieliczkako gatz meatzearen inskripzioaren luzapen gisa.

## Kanpo estekak
Armazoi (meatzea)

Meatzaritzan, **armazoia** erauzte putzu bertikal batean kokatzen den egitura da, eta horren funtzioa putzuaren karelaren (ahoa) gainean polea nahiko altueran eustea da, erauzketa maniobrak egiteko.

Poleetatik, armazoiaren goiko aldean kokatuta, putzuaren barrualdean zirkulatzen diren kaiolak eusten dituzten kableak igarotzen dira. Kable hauek erauzketa-makinek eragiten dituzte.

Kasu gehienetan, erauzketa makina azalean dago. Erauzketa makina armazoiren gainean dagoenean, erauzketa dorrea deritzo.

Armazoi berak funtsean lau oin zuzen, poleak goian eusten dituztenak eta bi beso dituzte, elkarrekin lotuta, egonkortasuna eta erresistentzia emanez.

Armazoiak eraikitzeko erabiltzen diren materialak, batez ere, altzairua eta hormigoia dira, nahiz eta iraganean ere egurrez eta harlanduz egina zeuden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Calaisko oihana

**Calaisko oihana** (; ) Frantziako errefuxiatu-zelai bat izan zen, Calais inguruan zegoena. 2015eko urtarriletik 2016ko urriraino bertan Erresuma Batura iristea helburua zuten hainbat etorkin pilatu ziren, Eurotunelaren edo portuaren bidez irteteko asmotan. 2015eko migrazio krisian mundu osoko arreta izan zuen bere egoera tamalgarria zela eta. 2016ko urrian, Frantziako Gobernuak zelaia hustu zuen: guztira 6.400 immigrante banatu zituen Frantzia osoko 454 harrera-zentrotan zehar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suite (hotela)

[thumb|300px|Suite bat Doubletree Hotelean, [Columbus, Ohio.]]

**Suite** hoteletan luxuzko gela mota bat da. Hotel handi gehienek horrelako gela bat edo gehiago izaten dute. Haien artean izendapen desberdinak erabiltzen dira: ogi ezteien suite, buruzagien suite...

## Ezaugarriak 
Suiteek bezeroari espazio handiak eskaintzen dizkiote. Dekorazioa eta altzariak luxuzkoak izan daitezke. Ohea gela normal batean baino dezente handiago izaten da. Ohikoa da baita egongela, bulegoa eta, batzuetan, sukaldea izatea ere. Jakina, beti, komun propioa dute. Horrelako gelak enpresarientzako edo negozioak egiteko prestatuta egon daitezke, hau da, bezeroekin edo langileekin biltzeko espazio egokiak eskaintzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trasteleku

thumb|300px|Trastelekua.
**Trastelekua** erabiltzen ez diten objektuak gordetzeko etxeetako espazioa da. Ganbara kontzeptuarekin gertutasun handia du baina trastelekua ez dago ganbara bezala teilatu azpian, etxearen goialdean. Trastelekua etxe barruko gela bat izan daiteke edo, baita ere, beste eraikin batean dagoen gela bat. Batzuetan, etxebizitza baten trasteleku guztiak elkarrekin egoten dira. Baita garajean ere egon daiteke. Gelak direnean oso txikiak izaten dira, leihorik gabekoak, ez-egokiak beste erabileretarako.

Gaur egun trastelekuak alokatzen dituzten enpresak sortu dira. Enpresa horiek erabiltzen ez diren objektuak gordetzeko tamaina desberdinetako espazioak eskaintzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bidet

[thumb|[Louis Léopold Boilly margolariaren *La Toilette intime ou la Rose effeuillée*]]
**Bidet** (frantsesetik «*bidet*», "zalditxoa") konketa antzeko bainugelako lanabesa da. Konketek bezala iturriko ura eta urak ustutzeko isurbide ditu ere. Diferentzia nagusia bere garaiera da: askoz baxuagoa da, pertsona haren gainean esertzeko modukoa. Bideta ugaltze-aparatua, ipurdia edo oinak garbitzeko pentsatuta dago. Portzelanaz edo lozaz egiten dira.

File:Bidet weiss.jpg|Bidet europarra
File:SB-BidetIntegrated.jpg|Bideo gehigarria
File:Bidet Ego Kolo.jpg|Bidet modernoa

## Etimologia 
*Bidet* frantsesetik dator, *bidet* hitzatik alegia, euskaraz "zalditxoa". Izenaren zergatia lanabesa erabiltzeko pertsonak hartzen duen jarreratik dator, zaldiz ibiltzeko modukoa. Askoren ustetan frantses zaharreko "zalditxo" kontzeptutik dator, alegia, emakumeek eta haurrek erabiltzen zituzten zaldi txikietatik, "bidet".

## Erabilera 
Ez da mundu osoan erabiltzen. Nahiko zabalduta dago Europa mendebaldean (Grezia, Italia, Espainia eta Portugal)), Amerikako zenbait herrialdetan (Argentina eta Uruguai) eta Asiako zonalde batzuetan, batez ere Japonian. Espazio arazoak direla eta, gero eta gutxiago jartzen da. Ohituren aldaketak ere horren aurka jokatu du zeren eta egunero dutxatzea ohikoagoa bihurtu baita.

## Historia 
Lanabesa Frantzian agertu zen, 1710 urtearen inguruan. Asmatzaileak bezala izen desberdinak aipatu izan dira. Marc Jacoud eta Christophe des Rosiers horietako bi dira. Hasiera batean nobleziaren geletan jartzen zen baina XX. mendearen hasieratik bainugelara baztertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bideta nola erabili.
Iván Fernández Anaya

**Iván Fernández Anaya** (Gasteiz, 1988ko ekainaren 10a - ) arabar atleta da, mendi-krosean aditua.

2016 baino lehen, maratoian lehiatu zuen. Lehen ahaleginean, helburua lortzear izan zen. 2.12.55eko marka lortuta gertu egon zen Rio de Janeirora joatetik, baina gutxieneko marka izan arren, tokirik gabe geratu zen azkenean.

2013ko urtarrilean biral bihurtu zen bideo batean Abel Mutai atleta seinaleztapena gaizki ulertuta helmuga baino lehenago gelditzen dela ikusten da, atzetik zetorren Fernández konturatu zen eta Mutai pasatu eta lasterketa irabazi beharrean eta helmugara bere aurretik joateko esan zion Mutairi, Burlada Cross Country lasterketan. Kirolariaren jokaera goraipatu zen globalki.

## Erreferentziak
Leopard 2

**Leopard 2**, 1970eko hamarkadaren hasieran Alemanian garatutako tanke modelo bat da, 1979tik gaur egun arte Krauss-Maffei enpresak ekoizten du. Alemaniako Armadaren tanke modelo nagusia izateko sortua izan zen, aurreko Leopard 1 modeloa ordezkatuz. Hainbat gaurkotze eta hobekuntza egin ondoren, gaur egungo modelo honetako bertsiorik garatuena A7+ delakoa da.

Guztira 3.480 unitate ekoitzi dira, eta Alemaniako Armadaz gain, Europako 12 herrialdeetako Armadatako zerbitzura ere badago. Gerra lehenbizikoz, Alemaniako Armadak Kosovon erabili zuen. Afganistango Gerran Danimarka eta Kanadako Armadek erabilti izan dute eta Siriako Gerra Zibilan Turkiako Armadak erabiltzen du.

## Kanpo estekak
Julene Guarrotxena

**Julene Guarrotxena Fernández** (1977ko martxoaren 14a, Bilbo, Bizkaia) euskal futbolari ohi bat da. Erdilaria zen. Athletic Clubean 2002-2003 eta 2003-2004 denboraldietan jokatu zuen eta Superligako txapelduna izan zen.

## Ibilbidea 
!7 urterekin hasi zen futbolean Bilboko Errekalde auzoko Iturrigorri taldean. Hurrengo denboraldian Sondikako taldera pasa zen eta bost urtez aritu zen bertan. 2000-2001 denboraldian eliteko talde bihurtuko zen Leioa taldera pasa zen. Eta talde bikaina zenez 2002ko irailean bertan Leioa EFT taldea Athletic Club bihurtu zen.

Horrela, Athleticen emakume taldea 2002-03 denboraldian sortu zen, Leioa Futbol Taldeagaz batu zenean. Leioa Taldea bi urte lehenago sortua zen, 2000 urtean, lehenago Sondikako taldean aritzen zen jokalari batzuek klub berria sortu zutenean. Azkenean Sondikako jokalari gehienak talde berrira pasa ziren, eta hori izan zan lehenengo Athletic haren oinarria, hainbat fitxaketa egin baziren ere.

## Kirol ibilbidea 
* Sondika Kirol Elkartea: 1999/2000
* Leioa Kirol Elkartea: 2000/2001 eta 2001/2002
* Athletic Club: 2002/2003 eta 2003/2004

## Palmaresa 
* 2002-03 Superliga
* 2003-04 Superliga

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* Fitxa irakurgai. Aupaathletic.com
Mirandaola burdinola

**Mirandaola burdinola** Gipuzkoako hegoaldeko Legazpi udalerriko burdinola bat da, Telleriarte auzoan. Aizkorri-Arazko natura parkean jaiotzen den Urola ibaitik hartzen du ola martxan jartzeko behar duen ura. Mirandaola Burdinola Gipuzkoako ondare-elementu garrantzitsua da, martxan bisita daitekeen burdinola baita. XVI. mendean sortu zen makineria du, labeak behar duen indarra lortzeko ezinbestekoak diren bi hauspo handi eta labetik ateratzen den burdina totxoa lantzen duen gabi edo mailu hidraulikoa. 

Burdinolari itsatsita Santikutz baseliza dago. Burdinolan 1580an gertatutako miraria gogoratzeko eraikitako eliza da.

## Historia 
thumb|left|Mirandaolako artxibo irudi bat, bisitetarako martxan.
Mirandaola burdinolako idatzizko lehen aipamena 1401 urtekoa da. Urte horretan, Antso Martinez Agirre eta Maria Sanz senar-emazteek, burdinolaren erdia Martin Sanz Gorrotxategiri saldu zioten. Garai hartan ohikoa zen, burdinolen jabegoa partekatzea eta Mirandaolaren kasuan horrela jarraitu zuen, 1674. urtean Plazaolatar familia boteretsuak, burdinolaren jabetza osoa lortu zuen arte. 1781ean, burdinolaren jabetza Joakin Agirre Porzel eta Maria Ana Joakina Bikuña Donemiliagako markesen eskura pasako da. XV. mendean Legazpin zeuden zazpi burdinoletako bat da.

1822an sinatu zen agiri bati esker, badakigu urte horretan burdinola erreta zegoela eta ezin zela burdina landu. Badakigu ere, Mirandaola burdinola ez zela berreraiki, ordurako burdinolak krisi garaian murgilduta zeudelako, Ingalaterran dagoeneko lanean ziren labe garaien konpetentziari ezin eutsirik. Dena dela, Mirandaola burdinolak, Euskal Herriko beste burdinola asko bezala, 400 urteko ibilbide luze bat gordetzen du, non bertako olariek, mundu osoan hain preziatua zen burdina ekoiztu zuten.

1952. urtean, Patrizio Etxeberria, Bellota Herramientas enpresaren jabeak, burdinola berreraiki zuen, olarien omenez. Patrizio Etxeberria bera, errementari moduan hasi zen lanean lanabesak ekoiztuz eta pixkanaka bere enpresa 3.600 langile izatera iritsi zen. Martxan jartzerakoan, olagizonek, XVI. mendean bezala atondurik bi hauspoekin sua berotzen dute, 1300 graduraino, ondoren burdina 400 kilotik gorako gabian forjatuz. 

Lehenik Euskal Burdinaren Museora bisita gidatua dago eta ondoren Burdinola bisitatzen da. Bertan, garai hartako makineria eta burdinolaren funtzionamendua ikus daiteke; modu berean, ikus-entzunezko baten bidez olagizonen bizimodua ikusiko dugu eta argi eta soinuekin osatutako irudiekin mende honetan burdina nola landu den erakusten da. Burdinolarekin batera, 1580ko maiatzaren 3an gertaturiko Mirandaolako Gurutzearen miraria oroitarazten duen Mirandaolako Kapera ere bisita daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Patrizio Etxeberria
* El Pobaleko burdinola

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala  
* Mirandaolako burdinola. Urola Garaiko Turismo Bulegoa
Karel (putzua)

[thumb|Karelez inguratutako putzua, [estalki eta txirrikarekin.]]
**Karela**, segurtasun eta erabilgarritasunagatik, putzuaren gainazala ondo inguratzen duen harrizko hesia edo hormatxoa da. Normalean gainean polea edo txirrika instalatu behar da, ateratako ura edukiontzira igotzeko. Karelean estalkia jarri ohi da, zikinkeria putzuaren barrura ez erortzeko.

Harlangaitz-hormazko, zeramikazko edo egurrezko lehendabiziko kareletatik, oraintsuko laneko eta zementuzkoetaraino, putzuen ahoko karel soil hau marmolezko, brontzezko edo burdinazko materialez egina dago.

## Karel motak 

Fitxategi:Han Tonmodell Ziehbrunnen Museum Rietberg.jpg|Han dinastiaren zeramika beiraztatuzko zintzilikarioa (I. mende ingurukoa), ontzi batean karel bat irudikatuz. Meiyintang bildumako arte txinatarra Rietbergeko Museoan (Zurich).
Fitxategi:WLM14ES - 18102009 113644 CRDB 1811 - .jpg|Kalifa periodoaren karelen bilduma - VIII. eta XI. mendeetan - Kordobako Arkeologia eta Etnologia Museoan (Espainia).
Fitxategi:063-Bronze-Well-head-by-Alberghetti-q75-1600x1200.jpg|Brontzezko karela Veneziako Ducal Jauregiko patioan, jatorrizkoa (1555. urtean) Alfonso Alberghetti galdatzailearena, Reginald Barrat-ek *Venezia* liburuan margotu zuen (1907).
Fitxategi:K640 b 208.jpg|Samariar modernoak putzu baten karelaren ondoan Afrikako Beningo herrialdearen Donga departamenduan dagoen Copargo herrian.

## Ikus, gainera 
* Petril

## Kanpo estekak
Manu Larcenet

**Emmanuel Larcenet**, **Manu Larcenet** edo **Larcenet gisa** ezagutua (Issy-les-Moulineaux, 1969ko maiatzaren 6a), frantziar komikilaria da.

2004. urtean Angulemako Komiki Azokan sari nagusia irabazi zuen *Combat ordinaire* lanarekin, eta ordutik hona frantziar komikilari garrantzitsuenetakoa bihurtu da. Aipatutakoaz gain, nabarmentzeko lanak dira baita *Blast* eta *Le Rapport de Brodeck* ere.
Xatila

**Xatila** (, *muẖayyam Xātīlā*) Libanoko errefuxiatu-zelaia da, Beiruteko hegoaldean dagoena. UNRWAk 1949an sortua, 9.842 palestinarrentzako lekua du, gehienak Amka, Majd al-Krum eta Yajur ingurukoak. 1982an milizia kristau batek hainbat lagun erail zuen bertan.

Siriako Gerra Zibila piztu zenetik, hainbat siriar ere bertan babestu dute. 2014an 10.000-22.000 arteko errefuxiatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yehuda ben David Hayyuj

**Yehuda ben David Hayyuj** (; ; Fez,  - Kordoba, ) marokoar hizkuntzalaria izan zen, judu jatorrikoa. Hebreerazko gramatiko zientifikoaren aitatzat hartua, aditzei buruzko *Kitiib al-aftiil Jawiit wuruf al-fin* liburua bere lan nagusia izan zen.

## Erreferentziak
Hari Nef

**Hari Nef** (Philadelphia, Ameriketako Estatu Batuak, 1992ko urriaren 21a) estatubatuar aktore, modelo eta idazle transgeneroa da.

## Biografia 
Hari Nef, Harrison Jacob Neff jaiotza-izenaz, gizon jaio zen Piladelphian 1992ko urriaren 21ean, familia judu batean. Aita, David Neff izenekoa, iragarkigilea da. Ama, berriz, Robin du izena. Bi urte zituenean gurasoak banandu zitzaizkion, eta ondorioz, bere amak hazi zuen Newton hirian.

2011n antzerkigintza ikasten hasi zen Columbiako Unibertsitatean eta 2015eko maiatzean graduatu zen.

2015ean ere modelo gisa debutatu zuen 2015eko Udaberriko New Yorkeko Moda Astean.

2015eko maiatzean *IMG Models* modelo-agentziarekin kontratua sinatu zuen.

2017an Nef L'Oréal kosmetiko-etxearen telebista-iragarki baten protagonista izan zen Blake Lively, Lara Stone eta Xiao Wen Ju modeloekin batera.
Gad Elmaleh

**Gad Elmaleh** (; ; frantsesez  ahoskatua; Casablanca, ) franko-marokoar aktorea da.

## Filmografia hautatua 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Valentina Sampaio

**Valentina Sampaio** (Aquiraz, Ceará, Brasil, 1996ko abenduaren 10a) brasildar modeloa da.

## Biografia 
Aquiraz hirian jaio zen eta nahiz eta gizon jaio, bere burua emakumetzat dauka. Sei neba-ahizpetatik bigarrena da. Aita arrantzalea du; ama, ordea, irakaslea.

2017a oso urte oparoa izan zen Valentina Sampaiorentzat, hainbat moda-aldizkariren azaletarako posatu baitzuen. 2017ko martxoko *Vogue Paris* aldizkariaren, hots, *Vogue* moda-aldizkariaren frantziar edizioaren, azaleko protagonista izan zen. Horregatik nazioarteko hedabideen interesa bereganatu zuen Vogue aldizkariaren azaleko protagonista izandako lehenengo pertsona transgeneroa izan zelako. 2017ko martxoan ere ''L'Officiel* aldizkariaren Brasilgo edizioaren azalean agertu zen. Horrez gain, uztaileko *Elle Brasil* eta *Issue* aldizkarietako azaletarako posatu zuen. Abuztuan *Vogue'' aldizkariaren Alemaniako edizioaren azalean agertu zen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Valentina Sampaio Instagramen
Florencia de la V

**Florencia Trinidad**, ezagunagoa **Florencia de la V** ezizen artistikoaz, (Monte Grande, Argentina, 1975eko martxoaren 2a) argentinar aktore, komediante eta vedettea da.

Hainbat urtez borrokatu zuen Argentinako justiziak sexu eta izen-aldaketa onar zezan. Azkenik, 2010ean Argentinako lehen pertsona transgeneroa bihurtu zen bere jaiotza-izena inolako patologiarik frogatu beharrik gabe legez aldatzen utzi ziotena.

## Telebista 
## Antzertia 
* 1998: *Más pinas que las gallutas*
* 2001: *Expedición Pradón*
* 2002: *Un patacón no es caída*
* 2003: *El robo es para Corona*
* 2003-2004: *Coronados de risa vivamos*
* 2004-2005: *Diferente*
* 2006: *Un país de revista*
* 2006: *Más que diferente*
* 2007-2008: *El champán las pone mimosas*
* 2009: *La fiesta esta en el lago*
* 2009: *Y ahora... La fiesta esta en el Tabarís*
* 2010: *Livin’ la viuda loca*
* 2011: *¿Y dónde está el mafioso?*
* 2012: *¡Qué gauchita mi mucama!*
* 2013: *Cirugía para 2*
* 2014: *Brillantísima tiene una Flor*
* 2015: *Stravaganza, estados del tiempo*
* 2015: *El gran final*
* 2016: *Enredados*
* 2017: *Sálvese quien pueda*

## Zinema 
* 1995: *Cohen vs. Rosi*.
* 1998: *La herencia del tío Pepe*.
* 1998: *Buenos Aires me mata*.
* 2001: *Nada por perder*.
* 2008: *Los Superagentes, nueva generación*.

## Kanpo estekak
Andreja Pejić

**Andreja Pejić** (Tuzla, Bosnia-Herzegovina, Jugoslavia, 1991ko abuztuaren 28a) serbo-bosniar eta bosnio-kroaziar jatorriko australiar modeloa da.

Tuzlan jaio zen. 1999an NATOk Jugoslavia bonbardatu ondoren, bere familiak Australiarako ihesbidea eskatu zuen. 2000n bere familiarekin Merlbournera bizitzera joan zen iheslari politiko bezala.

17 urterekin hasi zen modelo lanetan. Gutxira ezagun egin zen gizonezko eta emakumezkoen arropak jantzita desfilatzen zuelako, aurpegiera androginoa zuela baliatuz. 2011ko urtarrilean Parisen desfilatu zuen Jean-Paul Gaultierren gizonezko eta emakumezkoen arropak jantziz desfilatu zuen.

2014ra arte **Andrej Pejić** zeritzon. 2013ko bukaeran sexua berresleitzeko ebakuntza egin zioten eta 2014an bere genero-nortasunarekin bat zetorren **Andreja** izena hartu zuen.
Txagatai

**Txagatai** (, , , ;  - ), **Txagatai Khan** izenaz ere ezaguna, agintari mongola izan zen, erdialdeko Asiaren parte handi bat gobernatu zuena. Gengis Khan eta Börteren bigarren semea, bere ondorengoek Txagatai Khanerria sortu zuten.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valentijn de Hingh

**Valentijn de Hingh** (Amsterdam, Herbehereak, 1990eko maiatzaren 5a) herbehereetar modelo transgeneroa da.

Zortzi urte zituenetik hamazazpi bete zituenera arte grabatu zioten 2007ko urriaren 30 estreinatu zen eta Valentijn bera protagonista zuen *Valentijn* dokumentala osatzeko. Dokumentala estreinatu eta gutxira sexua berresleitzeko ebakuntza jaso zuen.

2008an desfile-modelo hasi zen.

## Filmografia 
* 2007: *Valentijn*