open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Filtroko sarraskia

**Filtroko sarraskia** 1994ko abuztuaren 24an gertatu zen Filtron (Uruguai), gose greba egiten ari ziren hiru euskal errefuxiaturi babesa azaltzen ari ziren hainbat lagun, Filtroko ospitalearen atarian. Polizia oldartu zitzaien, eta tiroz hil zituen Fernando Morroni eta Roberto Facal.

## Testuingurua 
Uruguaiko diktadura garaira egon zen, 1973-1987 bitartean. Herritar ugarik ihes egin behar izan zuen Uruguaitik. Hamaika herritan hartu zituzten asiloa emanez. Hiru euskal herritarrek ere ihes egin behar izan zutenez beraien asilo eskubidea aldarrikatu zuten Filtroko inguruetan bertako jendeak.

## Gertaerak 
1992an Espainiako Gobernuak Uruguain bizi ziren hainbat euskal herritarren estradizioa eskatu zion Uruguaiko gobernuari. La Trainera jatetxean hasi zen polizia operazioan 30tik gora euskal herritar atxilotu zituzten (tartean adin txikiko gaztetxoak). Haietako 10entzat estradizio eskaera luzatu zuen Espainiako Gobernuak.

Bi urteko prozeduraren ondoren Manueltxo Goitia, Mikel Ibañez eta Luis Mari Lizarralderen estradizioa onartu zuten Uruguaiko epaitegiek. Hiru iheslari politikoak gose greban jarri ziren 1994ko abuztuan estradizioa gauzatzear zela. Azken egunetan, gose grebalariak Poliziaren egoitza nagusitik Filtroko ospitalera eraman zituztenetik, gau eta egun egon zen jendea ospitalaren kanpoaldean protesta baketsuan. CX36 eta CX44 irratietatik etengabe ari ziren jendea parte hartzera deitzen. PIT-CNT federazio sindikalak ere grebarako deia egin zuen.

Milaka lagun bildu ziren 1994ko abuztuaren 24an, 20 milatik gora, Filtroko inguruetan. Baina euskal iheslari politikoak Espainiaratuko zituen hegazkina Carrasco aireportuan zegoen eta nola edo hala hango jendetza guztia sakabanatzeko asmoa zuen Uruguaiko Gobernuak. Arratsalde partean hasi zen Poliziaren erasoa, zaldi gaineko poliziek jendea sakabanatu zuten, baina beraien ihesean Poliziarekin topo egin zuen jendeak. Hau da, segada bat prestatu zuen Poliziak.

Jendea ez atzera ez aurrera zegoela, Polizia tiroka hasi zen. Fernando Morronik bi tiro jaso zituen eta bertan zerraldo geratu zen. Beste hainbat pertsona ere balaz zauritu zituzten. Bitartean euskal iheslari politikoak aireportura eraman zituzten. Ospitaleko langileek Uruguaiko ereserkiaz agurtu zituzten hiru euskal herritarrak. Gau osoan zehar iraun zuten Poliziaren kargek. Gau horretan erail zuten Roberto Facal. 21 labankada eman ondoren bere etxe barruan utzi zuten.

## Oroimena 
[thumb|[Euskal Diaspora Taldeak sarraskiaren X. urteurrenean zabaldutako paskina.]]
Gertakarien larritasuna eta Uruguaiko herriaren elkartasuna oroitzeko, Filtroko sarraskia gogoratzeko ekimenak ez dute etenik izan Uruguaien zein Euskal Herrian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kippa

thumb|300px
**Kippa** (hebreeratiko transkripzioa), euskaraz gehiago zehaztu gabe **kalota** ere deitua, judu sinestunek janzten duten burugainekoa da. Gizonezkoek janzten dute gehienbat, korronte ez ortodoxoetako emakumeek ere eraman ohi duten arren. Bereziki sinagoga eta beste kultu tokitan erabiltzen da; sinesmen handiko juduek, ordea, egun osoan janzten dute.

## Ezaugarriak 
Kipa —edo burua osorik edo zati batean estaltzen duen beste edozein txano, kapela edo jantzi— nahitaez erabili behar da (baita juduak edo jentilak ez direnenk ere) kultu juduko leku jakin batzuetan sartzean eta egotean, hala nola sinagogetan, hilerrietan edo leku sakratuetan, edo zezenaren plegaria, ospakizun edo estudioetan. Gizonezko judu behatzaileek, ordea, kipa janzten dute egun osoan eta egoera guztietan.

Kipa oihalezkoa edo artilezkoa da —azken hori ohikoagoa da—, eta gaur egun kolore, tamaina eta diseinu desberdinez egiten da, gustu, egoera eta moda guztietarako. Judu praktikatzaile bat judaismoaren adar edo korronte jakin baten barruan koka daiteke, daukan kipa egiteko erabilitako kolorea, tamaina edo materiala dela eta. Horrela, adibidez, kolore okre, berdexka eta marroiak tradizionalak dira kipa sefardietan, zuriak eta kremak nagusitzen dira askenazietan eta kolore anitzeko kipan —kipa bujari— mizrajoien (Europako kipa baino askoz ere handiagoa da, eta, askotan, «kipa sefardita» esaten diete oker) eta judu asiarren artean. Ultraortodoxoek kipa oso beltza janzten dute beti. Zuria eta handiagoa da, halaber, Breslev, Najman edo Breslov kiparen kipa, Umango Najman errabino zaharraren jarraitzaile askenaziek erabiltzen dutena. Kipa yemendarrak bere ezaugarria du, iluna izan ohi da (beltza, normalean) eta ertz argiak ditu.

Kipa eramateko ohitura ez dator berez manu edo manamendu batetik, *talit* edo *chal* erritualetik edo *tefilin* edo filakterietatik ez bezala, nahiz eta mendeen joan-etorrian, judaismoaren ezaugarri enblematikoenetako bat bihurtu den. Hala eta guztiz ere, milaka urteko jatorria dute, eta Talmudera igotzen dira (*Maséjet Kidushín*, *Ezkontzen Tratatua*, 31:1), une oro Jainkoa gizonen, emakumeen eta gauzen gainetik dagoela kontuan hartzeko beharra sinbolizatuz.

Jerusalemgo tenpluaren zerbitzuan, *cohanimek* ("apaizek") debekatuta zuten burua agerian edukitzea. Horixe da ohitura horren jatorrietako bat.

## Kanpo estekak
Pamela (argipena)

**Pamela** hitzak adiera zenbait ditu:

* Pamela, emakume izena;
* Pamela, kapela mota bat;
* 1243 Pamela, asteroidea;
* Pamela, tximeleta genero bat.
Turbante

thumb|300px
**Turbantea** oihal luze bat buruaren inguruan bilduz janzten den burugaineko bat da. Bereziki Asian eta Ekialde Hurbileko jatorriko biztanleek erabiltzen dute, jantzi tradizional eta erlijio erakusgarri moduan gehienetan. Leku horietan, sikh sinestunek eta xii klerikoek erabiltzen dute besteak beste. Sahara basamortuan ere janzten du tuareg jendeak eta amazigeraz *tagelmust* deitzen zaio.
Mairu-beso

**Mairu-besoa**, euskal mitologian, bataiatu gabeko haur baten hezurra da. Tradizio hau Euskal Herriko leku askotan jaso izan da: Donibane Lohizunen, Baztanen...

Azken urtetan Dolores Redondo idazleak haren *Hezurren ondarea* eleberrian (2014) tradizio hau jaso eta zabaldu egin du.

## Tradizioa 
Euskal sinismenaren arabera bataiatu gabe hiltzen ume baten besoak propietate magikoak zituen. Kristaua ez zenez mairu hitzez identifikatzen zen eta ezin zen hilerri katolikoan lurperatu; horregatik, etxearen inguruan zein baratzean edo hilerrietako eremu bedeinkatuetatik kanpo lurperatu behar zitzaion. Beso edo hezur horiek sorginkeriaren ikuspuntutik propietate bereziak dituzte. Esaterako zuzia moduan erabilita etxekoei loarazteko balio zuen eta horrela etxean errazago lapurtu. Mairu-besoez ere sorginen eta druiden bilkurak argitzen omen ziren.

Olivier de Marliave ikerlariaren arabera mairu-besoa etxearen atarian lurperatuez gero etxekoak mairienpean gelditzen ziren (Nafarroan "mairiak" mairuren plurala da). Mairu-beso hori eskuratzen zuenak familia osoa zuen haren eskuetan.

Latsagan (Bizkaia) gainean mairuen zerbait gainean eramateak zorte ona ematen duela diote.
 
Euskal Herriko beste tradizioetan ere hildakoen beso-hezurrak argitzeko erabiltzen omen ziren. Horrela Ataunen eta Meñakan dago jasota.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  [Jose Migel Barandiaran(https://eu.wikipedia.org/wiki/Jose_Migel_Barandiaran).]
*  [Latsaga(https://eu.wikipedia.org/wiki/Latsaga)ko legenda.]

## Bibliografia 
* Olivier de Marliave: *Pequeño diccionario de mitología vaca y pirenaica*. Palma Mallorcakoa: Olañeta editor, 1995.

## Ikus, baita ere 
* Mairu (mitologia)
* Dolores Redondo
Eleak mugimendua

**Eleak mugimendua** 2011ko ekainaren 19an eskubide zibil eta politikoen aldeko mugimendua da. Helburua normalizazio politiko eta demokratikoa ditu eta lanerako eremuak berriz, kalea eta herritarren kontzientziak ditu.

Euren lehen lana "prozesu demokratikoa deuseztea helburu duen saiakera oro geratzea" zen. Horretarako, Auzitegi Nazionaleko epaiketak jarri zituzten helburutzat.

## Aurrekaria 
Aurore Martin Batasunako kidearen atxiloketa eragozteko Baionan egon zen desobedientzia zibileko ekintza izan zen aurrekaria.

## Kronologia 
### 2011 
Ekainaren 27an Hego Euskal Herriko hiriburu guztietan manifestazioak egin ziren "Euskal Herria libre eta legala. Eskubide guztiak guztientzat" lemapean.

Ekainaren 28tik uztailaren 2ra bitartean berriz, Donostiako Zuloaga plazan *Aske Gunea* jarri zuten, Euskal Herriko pertsona guztien eskubide zibilen aldeko bateragunea.

### 2013 
2013ko azaroan, ‘tartalarien’ alde mobilizatzera deitu zuen Eleak mugimenduak.

### 2014 
Eleak pozik agertu zen 40 euskal gazteren absoluzioagatik. «Urteetako espetxe zigorraren mehatxupean bizi ziren 40 gazte euskaldunek ez dute espetxea zapalduko», adierazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pamela (kapela)

thumb|250px
**Pamela** hegal zabala duen kapela malgu mota bat da, bereziki emakumeek erabiltzen dutena. Horregatik, eguzkitarako kapela egokia izaten da; orduan ohikoa da lastozkoa izatea. Egoera formaletan ere erabiltzen da, gehienetan apaingarri ugarirekin.

Hegal zabaleko kapelak ekitaldi berezietarako janzten diren jantziak dira. Egunez bakarrik janzten dira, batez ere goizez, eta ahal dela bi piezako trajeekin. Etiketak agintzen du hegal zabaleko kapela ez dela kendu behar egunean zehar, nahiz eta arau hori betetzea asko malgutu den. Estetikoki, solte eraman daitekeen arren, itxura ikusgarria duelako, ile bilduekin eramatea gomendatzen da. Hegal zabaleko kapelak eguneko ospakizunetan janzten dira, hala nola ezkontzetan, jaunartzeetan edo bataioetan, edo burua estalita dagoen beste ekitaldi batzuetan, hala nola Ascoteko lasterketa ospetsuetan, non ingeles andreek beren estilo ebitxienak janzten dituzten.

Eguzkitik babesteko kapela egoki gisa, bere bertsio informalagoan, hondartzarako estilo klasikoa ere bada, kasu honetan, lasto txirikordatua bezalako material isolatzaileekin egina.

Kapela mota hau sortzeak sormen handia ematen dio diseinatzaileari, bai materialei, bai formei eta bai koloreei dagokienez. Kapelak lazoekin, zintekin, loreekin, lumekin, tularekin edo bestelako apaingarriekin apaindu daitezke, askatasun handia emanez haien diseinuetan.

## Kanpo estekak
Uruguairen banaketa administratiboa

**Uruguaiko Ekialdeko Errepublika** departamendutan banaturik dago, intendente batek gobernatuak. Departamenduetan 2.000 biztanle baino gehiago dituzten herriek udalerriak sortzen dituzte.

## Departamenduak 
Uruguai 19 departamendutan banaturik dago:

## Kanpo estekak
Montevideoko hitzarmena (1960)

**Montevideoko hitzarmena** () 1960ko otsailaren 18an Montevideon izenpetu zen hitzarmena izan zen. Argentinako, Txileko, Brasilgo, Mexikoko, Paraguaiko, Uruguaiko eta Peruko gobernuek ere egin zuten. Geroago Kolonbiako eta Ekuadorreko gobernuek ere sinatu zuten, eta guztien artean  osatu zuten, Hego Amerikako merkataritza indartzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mulholland Drive (filma)

**Mulholland Drive** 2001eko David Lynch estatubatuar zinema zuzendariaren thriller filma bat da. Bertan, Justin Theroux, Naomi Watts, Laura Harring, Ann Miller eta Robert Forster aktoreek antzeztu zuten.

2001eko maiatzaren 16a Canneseko Zinemaldian estreinatu zen. Zuzendari onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (David Lynch).

## Argumentua 
Los Angeles hiriko Mulholland Drive errepidean auto istripu arraro bat jazo da, jazotakoaren ondoren konortea erdi galdurik gelditu den emakume bat (Laura Harring) etxe batean ezkutatu da. Betty (Naomi Watts), etxeko jabearen hiloba, Hollywoodera ailegatu berri da eta aktorea izan nahi du. Bettyk emakume oroimen-gabearekin topatu eta laguntzea erabakiko du. Emakume ezezagunaren poltsan giltza urdin bat eta diru sorta bat aurkituko dituzte. Emakumeak iraganeko gauzez oroitzen saiatzean Diane Selwyn izena oroituko du, izen horrek emakume amnesikoaren nortasuna zein den eta jasan duen auto istripuaren arrazoiak jakiten lagunduko die, eta gertakizun bitxi horien atzean dagoen egia deskubrituko dute.

## Aktoreak 
* Naomi Watts: Betty Elms/ Diane Selwyn.
* Laura Harring: Rita.
* Justin Theroux: Adam Kesher.
* Ann Miller: Catherine "Coco" Lenoix.
* Robert Forster: Harry McKnight detektibea.
* Brent Briscoe: Neal Domgaard detektibea.
* Jeannie Beates: Irene.
* Melissa George: Camila Rhodes.
* Dan Hedaya: Vincenzo Castigliane.
* Lori Heuring: Lorraine Kesher.
* Billy Ray Cyrus: Gene.

## Istorioa argitzeko pistak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Silencio (kluba)

## Kanpo estekak 
* *Mulholland Drive* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Mulholland Drive* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Kultuzko filmak

**Kultuzko film**ak zinemazale edo jarraitzaile talde bat erakartzen dituzten filmak dira, estreinatu eta urte askotara ere zaletuak mantendu eta maiz areagotu dituztenak. Batzuetan, estreinatzeko unean, ez dute arrakastarik izaten, baina beste batzuetan, aldiz, berehalako arrakasta itzela dute. Kultuzko filmetako zinemagileek zinemazaleen erakarpena sortu nahi dutenez, sarri film arruntek ez dituzten ezohiko elementuak dituzte.

Kultuzko film estatuseko filmek ikusleen eta filmen arteko harreman estu eta sendoa lortzen dutenez, haien sailkapena zaila izaten da. Maiz, genero berezi edo espezializatuen barnean sailkatu dira: adibidez, beldurrezko zinema edota zientzia-fikziozko zinema

*The Rocky Horror Picture Show*, esaterako, kultuzko filmtzat jo da. Hainbat gai jorratzen ditu: musikala, zientzia-fikzioa, beldurrezko zinema, trabestismoa, LGBT harremanak eta intzestua. Urtero, eta batez ere AEB eta Erresuma Batuan, film horien proiekzio eta jaialdi bereziak ospatzen dira, eta bertaratzen diren zaletuak filmako pertsonaiez mozorroturik joateaz gain, proiekzioan zehar soinu bandako kantak kantatzen dituzte.

## Kultuzko filmak 
* *Casablanca*
* *Planet of the Apes*
* *Caligula*
* *Blade Runner*
* *Grease*
* *Saturday Night Fever*
* *The Rocky Horror Picture Show*
* *Rio Bravo*
* *2001: A Space Odyssey*
* *A Clockwork Orange*
* *The Shining*
* *Full Metal Jacket*
* *Apocalypse Now
* *Fight Club*
* *Pulp Fiction*
* *Reservoir Dogs*
* *Memento*
* *Mulholland Drive*
* *Star Wars''

## Kanpo estekak
Iñaki Artola

[thumb|[Mikel Artola|Mikel (ezkerrean) eta Iñaki Artola (eskuinean) anaiak, pilotalekuan aurrez aurre.]]

**Iñaki Artola Izagirre** (Alegia, Gipuzkoa, ) esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Baiko Pilota enpresarekin. 2014ko ekainaren 28an debutatu zuen profesionaletan, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan. Duen kolpe indartsuarengatik nabarmentzen da; kadete mailaraino, atzelari aritzen zen. Tantoa bukatzeko orduan du oraingoz hutsunerik handiena.

Debutatu zuenetik bost hilabete betetzerako, profesionaletako bere lehen titulua lortu zuen: Bigarren Mailako Lau eta Erdiko Txapelketa, finalean Jokin Altunari 22-8 gailenduta.

2021ean lehen mailako buruz buruko txapelketan finalerako sailkatu zen, Jokin Altunarekin batera. Baina lesio baten ondorioz azkenean ezin izan zuen finala jokatu eta Beñat Rezustak jokatu zuen bere ordez.

2022 San Fermin Torneoko txapelduna izan zen Mariezkurrenarekin batera, Altuna eta Rezusta garaituta.

Bertsozalea da, eta anaia du Mikel Artola bertsolaria. Partida askotan, Iñakik Mikel anaia izaten du botilero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pilotariaren fitxa, Baiko Pilotaren webgunean.
Espainiako Gorteen jauregia

**Espainiako Gorteen jauregia** Espainiako Madril hiriburuan dagoen neoklasiko estiloko jauregi bat da. Bertan, Espainiako Diputatuen Kongresua dago, Espainiako Gorteak osatzen duten bi ganberatako bat dena.

## Kokalekua 
Gorteen plazan dago, San Jeronimo ibilbidea eta Zorrilla kalearen artean.

## Historia 
1843-1850 artean Narciso Pascual Colomer arkitektoak eraiki zuen, denboraldi guzti horretan zehar diputatuak Madrilgo Errege Antzokian biltzartzera derrrigortuak egon ziren.

1981eko otsailaren 23ko Espainiako estatu-kolpearen lekuko izan zen.

Irudi:Congreso_de_los_Diputados_(España)_12.jpg|Atariko bi lehoietako bat.
Irudi:Congreso de los diputados, Tribuna, Madrid, España, 2015 01.JPG|Tribuna.
Irudi:Sesión Solemne en el Congreso de los Diputados.jpg|Legebiltzarra.
Irudi:Madrid - Hemiciclo del Congreso - 141203 100638.jpg|Legebiltzarreko gangaren margolanak.

## Ikus gainera 
* Espainiako Diputatuen Kongresua
* Espainiako Gorteak
* 1981eko otsailaren 23ko Espainiako estatu-kolpea

## Kanpo estekak 
* Espainiako Diputatuen Kongresuaren webgunea 
* Espainiako Gorteen jauregia. Monumentamadrid.com 
* Espainiako Gorteen jauregia. Madrilgo Arkitektoen Eskola
Jokin Altuna

**Jokin Altuna Altuna**, pilota arloan **Altuna III.a** deituraz ezaguna (Amezketa, Gipuzkoa, 1996ko martxoaren 27a) esku huskako pilotari profesional bat da. Aurrelari aritzen da, Aspe enpresarekin. Txikitatik nabarmendu izan da, erasoko joko ikusgarria baitu, oldarkorra, irudimentsua, intuiziozkoa; ez du oso kolpe bortitza, baina kolpe mota guztiak teknika apartaz egiten ditu, eta eskuinez jotzen duenean bizi ateratzen zaio pilota. Trebetasun berezia du errematea norantz egingo duen ezkutatzeko, eskumuturrarekin azken unean aldatu egiten baitu pilotari ematen dion noranzkoa. Profesionaletan 2014ko ekainaren 24an debutatu zuen, Eibarko (Gipuzkoa) Astelena pilotalekuan, Titin III.a handiaren aurka. Lehen Hezkuntza ikasten ari da Mondragon Unibertsitatean.

## Kirol ibilbidea 
Profesionaletan debutatu zuenetik bost hilabete betetzerako, lehen finala jokatu zuen: Bigarren Mailako Lau eta Erdiko Txapelketa, Iñaki Artolaren aurka. Artola gailendu zitzaion, 22-8. Profesionaletan egindako lehen urtebetean asko hobetu zuen defentsan (bereziki ezkerrez, debutatu berritan hutsunerik handiena zuen hartan), eta gorputzez indarra eta eusmena hartu zituen (debutatu berritan laster nekatzen zen, urtebete lehenago pneumotoraxa izan baitzuen, 2013ko uztailaren 17an egin zioten ebakuntzaz sendatua);

2016ko udan aurrelaririk hoberena izan zen, eta 2016ko lau eta erdiko txapeldunordea. Finalerdietan Aimar Olaizola (lau eta erdiko txapelketa nagusi gehien irabazi duena) kanporatu eta gero,

2018an eskuratu zuen ordu arteko bere garaipenik handiena: Buruz Buruko Txapelketa Nagusia irabazi zuen, finalean 22-14 Olaizola II.a mendean hartuta. Ustekabea izan zen Altuna hain gazterik finalera iristea. 2019an, kale egin zuen gero txapelduna izango zen Irribarriaren aurka (Irribarria Altuna baino gazteagoa da), eta 2020. urtean, faboritoa izanik ere, finala galdu zuen Erik Jakaren kontra. Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusian, aldiz, bosgarren urtez jarraian, finalera iritsi zen, bai eta txapela irabazi ere.

2020an, Mariezkurrena II.a atzelaria lagun, Binakako Txapelketa Nagusiko finalerdietara heldu zen; finalerako sailkatzeko garaipen bakarrera geratu ziren. Gero, Buruz Buruko Txapelketa Nagusian, Altuna txapeldun izan zen, finalean Rezusta 22-5 mendean hartuta.

## Kirol lorpenak 
* Buruz Buruko Txapelketa Nagusian:
** 2018ko txapelduna
** 2020ko txapeldunordea
** 2021eko txapelduna.
** 2023ko txapeldunordea.
** 2024ko txapelduna.
** 2025eko txapelduna

* Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusian:
** **2017ko txapelduna**.
** 2016ko txapeldunordea.
** 2018ko txapeldunordea.
** 2019ko txapeldunordea.
** 2020ko txapelduna.
** 2021eko txapelduna.
** 2022ko txapeldunordea.
** 2023ko txapelduna.

* Binakako Txapelketa Nagusian:
** 2022ko txapelduna, Martija atzelaria lagun.

### Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusiko finalak 
### Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusiko finalak 
### Binakako Txapelketa Nagusiko finalak 
## Abestia 
Eugeni Alzibarrek *Jokin* izeneko abestia sortu zuen, Altuna III.ari idatzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pilotariaren fitxa, Asperen webgunean.
Geraldine Chaplin

**Geraldine Leigh Chaplin** (Santa Monica, Kalifornia, 1944ko uztailaren 31) britainiar aktore bat da. Charles Chaplin aktore eta zinema zuzendaria eta Oona O'Neill estatubatuarraren alaba da, baita Eugene O'Neill estatubatuar antzerkigilearen biloba ere.

Antzeztutako filma nabarmen artean honako hauek daude: *Doctor Zhivago* (1965), *A Countess from Hong Kong* (1967), *Nashville* (1975), ''Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson* (1976), *A Wedding* (1978), *Welcome to L.A.* (1976), *Roseland*, *Remember My Name* (1978), *Chaplin* (1992), *The Age of Innocence*, *Jane Eyre* (1996), *Mother Teresa: In the Name of God's Poor* (1997) eta *The Wolfman* (2010),

## Kanpo estekak 
* *Geraldine Chaplin'' aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Julen Urruzola

**Julen Urruzola Alberdi**, pilota arloan **Urruzola** deituraz ezaguna (Asteasu, Gipuzkoa, ) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Profesionaletan 2014ko ekainaren 24an debutatu zuen, Eibarko (Gipuzkoa) Astelena pilotalekuan, bere adineko pilotariak baino beranduago, dagoeneko profesionaletan jarduteko aukerarik izango ez zuela etsia zela. Ez zuen kolpe bortitzik, baina pilota gutxi galtzen zuen. 2017ko ekainaren bukaeran enpresak ez zion kontratua berritu, eta, 26 urte besterik ez zuela, profesionaletako ibilbidea bukatu zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pilotariaren fitxa, Asperen webgunean.
Gorrimin

**Gorrimina** edo **karmina** gorriaren ñabardura den kolorea da, pixka bat gorrindola dena, baina ilunagoa.

*Gorrimin* hitzaren lehen agerpena euskarazko testu batean 1858an izan zen.

## Kanpo estekak
Eskarlata

**Eskarlata** gorriaren ñabardura den kolorea da, zertxobait laranjakara. Gorribizia baino gorriagoa da.

Estrontzioaren gai elkartuen igorpen-espektroa gorriminaren tartean dago argi ikusgaiaren espektroan. Igorpen lerroak 640,8 nm, 650,4 nm, 687,8 nm eta 707,0 nm neurrietan gertatzen dira.

## Kanpo estekak
Rebecca De Mornay

**Rebecca De Mornay** (1959ko abuztuaren 29a, Santa Rosa, Kalifornia) estatubatuar aktore bat da.

Antzeztutako film ezagunenen artean honako hauek daude: *Risky Business* (1983), *Runaway Train* (1985), *The Trip to Bountiful* (1985), *Backdraft* (1991), *The Hand That Rocks the Cradle* (1992) eta *The Three Musketeers* (1993).

## Filmografia 
* *One from the Heart* (1982)
* *Testament* (1983)
* *Risky Business* (1983)
* *Runaway Train* (1985)
* *Sara (Jefferson Starship-en bideoklipa)* (1985)
* ''The Slugger's Wife* (edo *Neil Simon's The Slugger's Wife*) (1985)
* *The Trip to Bountiful* (1985)
* *Beauty and the Beast* (1987), Bellaren ahotsa (Ederra)
* *Feds* (1988)
* *And God Created Woman* (1988)
* *Dealers* (1989)
* *By Dawn's Early Light* (1990)
* *Backdraft* (1991)
* *The Hand That Rocks the Cradle* (1992)
* *The Three Musketeers* (1993)
* *Guilty as Sin* (1993)
* *Never Talk to Strangers* (1995)
* *The Winner* (1996)
* *The Con* (1998)
* *A Table for One* (edo *Wicked Ways*) (1999)
* *Thick as Thieves* (1999)
* *The Right Temptation* (2000)
* *The Salem Witch Trials* (2001)
* *Identity* (2003)
* *Lords of Dogtown* (2004)
* *Raise Your Voice* (2004)
* *Wedding Crashers* (2006)
* *American Venus* (2007)
* *Flipped'' (2010)

## Kanpo estekak 
* Rebecca De Mornay aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Aitor Zulaika

**Aitor Zulaika Aranguren** (Azpeitia, 1978ko martxoaren 26a -) euskal herritar futbol entrenatzailea da.

## Ibilbidea 
Lagun Onak taldeari estu lotuta egon da Zulaika. Zazpi denboralditan entrenatu zuen Lagun Onak-eko lehen taldea. Gero, kirol zuzendari izatera pasa zen, eta 2011-2012 denboraldian Sestao Riverren aritu zen bigarren entrenatzaile lanetan, Jose Luis Riveraren gidaritzapean. 2012-2013 denboraldian berriz ere Lagun Onakera itzuli zen, kirol zuzendari moduan aritzeko.

2013-2014 denboraldian Sestao Riverren lehen entrenatzailea izan zen. Bizkaitarrekin bigarren B mailako II. taldeko txapelduna izan zen. Play-offetan bigarren mailara igotzea ez zuen lortu.

2014an Real Unioneko entrenatzaile berria bilakatu zen. Irundarrekin Espainiako Futbol Federazioaren Kopa irabazi zuen 2015ean eta igoera play-offetarako sailkatu zen. Bigarren mailara igotzea ez zuten lortu.

2016an, Sanseko teknikoen taldera gehituko zen, Imanol Alguacilen laguntzaile bezala.

## Kanpo estekak 
* Aitor Zulaika Real Unioneko entrenatzailea izango da datorren denboraldian

## Erreferentziak
Aruküla

**Aruküla** () Estoniako iparraldeko herri txiki ()  bat da. Harjuko konderriko Raasiku udalerriaren parte da. 2020an Arukülak 2.113 biztanle zituen. Elronek bere tren geltokia kudeatzen du.

## Gallery

File:Aruküla vana kultuurimaja.JPG|Arukülako etxe zaharra
File:Aruküla vana laululava.jpg|Arukülako musika-jaialdia 1960ko hamarkadan.
File:Aruküla kivi 2005.jpg|Arukülako haitz erratikoa
File:Kolhoosimaja.jpg|Lehenego kolkhozeko erdigunea.
File:View to Aruküla.JPG|Ikuspegia
File:Aruküla lauluväljak.JPG|Musika-aretoa
File:Aruküla esmamainimist tähistav kivi.JPG|Kanpoko eskultura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paratestu

**Paratestua** liburu baten hitzaurrea, aurkezpena, eskaintza, esker ona, liburuari buruzko iruzkinen multzoa, oharrak eta aipamenak eta liburua ilustratzen duten irudiak dira, liburuarekin batera argitaratzen direnak.

## Kanpo estekak
Misery (filma)

**Misery** (euskaraz *Miseria*) 1990eko Rob Reiner estatubatuar zinema zuzendariaren thriller filma bat da. 1987ko Stephen King idazlearen *Misery* eleberrian oinarritua dago. Bertan, James Caan, Kathy Bates, Lauren Bacall, Richard Farnsworth eta Frances Sternhagen aktoreek antzeztu zuten.

Filma honetan burututako antzezpenarengatik Kathy Bates aktoreak Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria eta Emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria - Drama irabazi zituen.

## Argumentua 
New York hiriko Paul Sheldon (James Caan) idazleak urteak daramatza arrakasta komertzial handiko istorio erromantikoak idatziz eta bere talentua alferrik xahutzen, haietan Misery deritzon emakume baten istorioak kontatzen direlarik. Halere, idazlea jada bere eleberrietako protagonistaz asperturik istorioi horiek idaztetik amaitu eta Colorado estatuan aterpea hartu eta eleberri serio bat idazteko erabakia hartu du. Behin eleberria amaituta, mendiko errepide bakarti eta elurtu batetik etxera itzultzera doanean, autoaren kontrola galdu eta istripua izan ondoren larriki zauritua eta auto barnean kornoterik gabe geldituko da. Ezustean, Annie Wilkes (Kathy Bates) izeneko izaera zakar eta eroskoa duen emakumeak idazlea salbatu eta bere etxera eramango du. Han idazlea ohean mugituezinik dagoela aprobetxatuz bere eleberri erromantikoen irakurle eta zaletua den emakume honek Miseryren pertsonaia berpiztu eta hari buruzko istorio berriak idatz ditzan behartuaraziko du, idazlearen zoritxarrerako emakume hura Miseryren pertsonaiarekin zeharo obsesionatuaz gain burutik seko jota dagoelarik. Honela bada, idazlea etxe hartatik nola edo hala ihes egiten saiatu beharko da...

## Aktoreak 
* James Caan: Paul Sheldon
* Kathy Bates: Annie Wilkes
* Richard Farnsworth: Buster
* Frances Sternhagen: Virginia
* Lauren Bacall: Marcia Sindell
* Graham Jarvis: Libby
* Jerry Potter: Pete
* Rob Reiner: helikoptero pilotua
* J.T. Walsh (*krediturik gabe*): estatuko polizia

## Kanpo estekak 
* *Misery* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Fez (txanoa)

thumb|237x237px|Fez tradizional bat
**Feza** moztutako konoaren forma duen feltrozko txanoa da, gehienetan gorria, gizonezkoek janzten dutena. Grezian du jatorri, non egun bertako guardia presidentzialaren jantzia den, baina garai bateko Otomandar Inperioko hainbat talde erlijioso eta etnikok ere erabili zuten. Marokon ere erabiltzen da, jantzi tradizional, folkloriko eta formal moduan. Fez hirian sortu zen eta hortik izena hartzen du

## Kanpo estekak
Tavo Burat

**Tavo Burat** (Stezzano, Italia, 1932ko maiatzaren 22a – Biella, Italia, 2009ko abenduaren 18a) italierazko eta piemonterazko idazle eta kazetaria zen.

Bere bizitzan, hizkuntza gutxituak defendatu zituen, batez ere piemontera eta frankoproventzera.

## Bizitza 
Italiako Stezzano herrian jaio zen, 1938an. Zuzenbidean lizentziatu zen, Grisonia kantonamenduko zuzenbideari buruzko tesiarekin. Frantseseko irakasle izan zen 1968tik 1994ra bitartean.
 
Piemonteko *La Slòira* aldizkariaren sortzaile eta zuzendari izan zen, eta *ALP* aldizkariaren zuzendari 1974az geroztik, 2009an hil zen arte.

### Politika eta kultura arloetako karguak 
* Biellako udal kontseilari: 1956 – 1994.
* PSIko eskualde agintari: 1975 – 1984
* Comunità Montana Bassa Valle Elvo erakundeko aholkulari: 1970 – 1993
* Berdeen ordezkari, Piemonte eskualdeko estatutua berrikusteko.
* Berdeen kontseilari nazional: 2000 – 2009
* Centro Studi Dolciniani erakundeko koordinatzaile: 1974 – 2009
* Consiglio Federativo della Resistenza di Biella erakundearen fundatzaile.

## Idazlanak 
### Italieraz 
* 1957: *Diritto pubblico nel Cantone dei Grigioni*
* 1974: *La situazione giuridica delle minoranze linguistiche in Italia*, dins *I diritti delle minoranze etnico-linguistiche*
* 1976: *In difesa degli altri*, dins U. Bernardi, *Le mille culture, Comunità locali e partecipazione politica*
* 1981: *Decolonizzare le Alpi*, dins *Prospettive dell’arco alpino*
* 1989: *Carlo Antonio Gastaldi. Un operaio biellese brigante dei Borboni*
* 1997: *Federalismo e autonomie. Comunità e bioregioni*
* 2000: *Fra Dolcino e gli Apostolici tra eresia, rivolta e roghi*
* 2002: ''L'anarchia cristiana di Fra Dolcino e Margherita* (Ed. Leone & Griffa)
* 2004: *Eretici dimenticati. Dal Medioevo alla modernità* (Ed. DeriveApprodi)
* 2006: *Banditi e ribelli dimenticati. Storie di irriducibili al futuro che viene* (Ed. Lampi di Stampa)

### Piemonteraz 
* 1979: *Finagi* (Ca dë studi piemontèis)
* 2005: *Lassomse nen tajé la lenga* (ALP)
* 2008: *Poesìe'' (Ca dë studi piemontèis)

## Erreferentziak
Serra (argipena)

**Serra** izan daiteke:
* Biografiak:
** Junípero Serra (1713-1784), mallorkar frantziskotar, misiolari eta Kaliforniako kolonizatzailea.
** Eudald Serra (1911-2002), bartzelonar eskultorea.
** Richard Serra (1939-), estatubatuar eskultorea.
** Narcís Serra (1943-), bartzelonar politikari eta ekonomista.
** Eduardo Serra (1946-), madrildar abokatu eta politikaria.
** Koldo Serra (1975-), bilbotar zinema zuzendari eta gidoigilea.

* Geografia:
** Serra, Valentziako Erkidegoko udalerria.
** La Serra d'en Galceran, Valentziako Erkidegoko udalerria.
** Serra de Daró, Kataluniako udalerria.
** Pampilhosa da Serra, Portugalgo udalerria.
** Serra da Estrela (azpieskualdea), Portugalgo azpieskualdea.
** Serra de Tramuntana, Mallorcako mendilerroa.
** Serra da Estrela, Portugalgo mendilerroa.
** Serra do Mar, Brasilgo hego-ekialdeko mendilerroa.

* Besteak:
** Serra da Estrela (gazta), Portugalgo izen bereko eskualdean egiten de gazta.
Jared Leto

**Jared Joseph Leto** (Bossier City, Louisiana, 1971ko abenduaren 26a) estatubatuar aktore, musikari eta kantautore bat da.

Antzeztutako filma nabarmenen artean honako hauek daude: *The Thin Red Line* (1998), *Fight Club* (1998), *Urban Legend* (1998), *American Psycho* (2000), *Requiem for a Dream* (2000), *Panic Room* (2002), *Alexander* (2004), *Lord of War* (2005), *Lonely Hearts* (2006), *Chapter 27* (2007), *Mr. Nobody* (2009), *Artifact, Suicide Squad* (2016), *Blade Runner 2049* (2017), *Morbius* (2022) eta *Tron: Ares* (2025).

*Dallas Buyers Club* (2013) filman burututako antzezpenari esker Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

Bestalde, 1998an Los Angeles hirian sortutako Thirty Seconds to Mars musika taldeko abeslaria eta konposatzailea ere bada.

## Kanpo estekak 
* Jared Leto aktorearen webgunea 
* Jared Leto aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Kathy Bates

'*Kathleen *Kathy* Doyle Bates*' (1948ko ekainaren 28a, Menphis, Tennessee) estatubatuar aktore bat da. Antzeztutako filma nabarmenen artean honako hauek daude: *Misery* (1990), *Fried Green Tomatoes* (1991), *Dolores Claiborne* (1995), *Titanic* (1997), *Primary Colors* (1998) eta *About Schmidt* (2002). *Misery* (1990) filman burututako antzezpenari esker Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuelarik.

Telebistari dagokionez, ''Harry's Law*, *Two and a Half Men* eta *American Horror Story'' telesailetan antzeztu izan du.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Kathy Bates aktorearen webgunea 
* Kathy Bates aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Quique Sánchez Flores

**Enrqique «Quique» Sánchez Flores** (Madril, Espainia, 1965eko otsailaren 5a) futbolari ohia eta entrenatzailea da. Isidro Sanchez futbolari ohiaren seme da, eta artista askoren familiakoa ere, adibidez Lola Floresena.

## Kanpo estekak 
*  BDFutbol webguneko futbolari profila
*  BDFutbol webguneko entrenatzaile profila
John C. Reilly

**John Christopher Reilly** (Chicago, Illinois, 1965eko maiatzaren 24a) estatubatuar aktore, abeslari, ekoizle, gidoigile eta umorista bat da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* John C. Reilly aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Bugsy

**Bugsy** 1991ko Barry Levinson estatubatuar zinema zuzendariaren gangster filma bat da. Bugsy Siegel gangsterraren bizitzan eta 1968ko Dean Jennings idazlearen *We Only Kill Each Other* ("Geu Bakarrik Elkar Hiltzen Gara") liburuan oinarritua dago. Bertan, Warren Beatty, Annette Bening, Harvey Keitel, Ben Kingsley, Elliott Gould, Joe Mantegna, Bebe Neuwirth eta Bill Graham aktoreek antzeztu zuten.

Hamar Oscar Sarietarako izendapena jaso zuen, bi irabaziz: Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Albert Wolsky) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Dennis Gassner eta Nancy Haigh). Zortzi Globo Sarietarako izendapenak ere jaso zituen, Film onenaren Urrezko Globo Saria - Drama irabaziz. Berlingo Zinemaldian ere Urrezko Hartzaren izendapena jaso zuen, nahiz eta azkenean sari hori irabazi ez izan.

## Argumentua 
Benjamin "Bugsy" Siegel (Warren Beatty), Meyer Lansky (Ben Kingsley) eta Charlie "Lucky" Luciano (Bill Graham) New York hiriko hiru gangsterrek euren negozioak herrialdearen mendebaldera hedatu nahi dituzte. Bugsy Los Angeles hirira lekualdatu eta han zinemagintzaren negozioan sartuko da. Bere familia atzean lagaz, bere bi griña nagusiek haren bizitzaz nagusituko dira: Virginia Hill (Annette Bening) emakume eder bezain jenio bizikoa, eta Nevadako basamortuaren bihotzean luxuzko jokozaleentzako hiri bat eraikitzea, hots, Las Vegas hiria.

## Aktoreak 
* Warren Beatty - Benjamin "Bugsy" Siegel
* Annette Bening - Virginia Hill
* Harvey Keitel - Mickey Cohen
* Ben Kingsley - Meyer Lansky
* Elliott Gould - Harry Greenberg
* Bebe Neuwirth - Countess di Frasso
* Bill Graham - Charlie "Lucky" Luciano
* Joe Mantegna - George Raft
* Richard C. Sarafian - Jack Dragna
* Giancarlo Scandiuzzi - Count di Frasso
* Wendy Phillips - Esta Siegel
* Ksenia Prohaska - Marlene Dietrich

## Kanpo estekak 
* *Bugsy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Bugsy* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
TKE Ligako 2014ko denboraldia

**2014ko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren hamabigarren denboraldia izan zen. Hondarribia Arraun Elkartea izan zen txapelduna.

## Partaideak 

## Estropadak 

## Sailkapena 

¹ Urdaibaik 95 puntuko zigorra jaso zuen 2014ko denboraldian.
² Kanporatua izan zen, azaro teknikoen ondorioz.
³ Denbora bera markatu zuten Zarauzko Ikurrinako bigarren jardunaldian.
4 Astillerok ez du jaitsiera play-offa jokatuko, TKEko araudiaren arabera beti egon behar baitu kantabriar traineru batek lehen mailan.

### Jaitsiera/Igoera play-offa 

## Patroi onenaren saria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligaren webgunea
Probiotiko

[thumb|[Lactobacillus acidophilus mikroskopioan ikusita]]

**Probiotikoak** mikroorganismo biziak dira (bakterioak edo legamiak), hainbat elikagaitan daudenak, eta ostalariaren digestio-aparatuan eta gorputzean osasun onurak eragiten dituztenak . Elikagai hartzituak (jogurta, kefirra, Sauerkrauta, gazta batzuk...) dira batik bat holako mikroorganismoak dituztenak.

Azpimarratu behar da mikrobio horiek ez direla patogenoak.

MOEak honako definizio hau ematen du: "*Probiotikoak mikroorganismo biziak dira, kopuru egokietan erabilita organismo ostalariaren osasunean onurak eragiten dituztenak*".

Onura horien artean hiru dira aipagarrienak: immunitate-sistemaren jarduera modulatzen dute, hesteetako flora bakteriarraren homeostasia hobetzen dute (hainbat gaitz gastrointestinalen tratamenduan onuragarriak izanik), eta Helicobacter pylori bakterio kaltegarriaren aurka eraginkorrak omen dira. Hala ere, zientzialarien artean ez dago erabateko adostasunik onura horiek guztiak onartzeko orduan.

Gehien erabiltzen diren probiotikoak bakterio laktikoak dira (Lactobacillus generokoak), eta Bifidobacterium generoa; legamien artean, aldiz, Saccharomyces bat (*Saccharomyces boulardii*).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Prebiotiko

## Kanpo estekak 
*  Probiotikoak
Miquel Roca

**Miquel Roca i Junyent** (Bordele, Frantzia, 1940ko apirilaren 20a) kataluniar abokatu eta politikaria da. Espainiako 1978ko konstituzioaren zazpi *aitetako* bat izan zen.

Bartzelonako unibertsitateko zuzenbideko irakaslea izan zen 1962. urtetik 1966. urtean bota zuten arte, politika zela eta. Kataluniako Konbergentzia Demokratikoa (CIU) alderdia sortu zuen 1977an, eta Espainiako legebiltzarreko parlamentarioa izan zen urte horretatik aurrera, 1995 arte. 1984. urtean, berriz, Partido Reformista Democrático alderdia sortu zuen. 1989-2000 bitartean Kataluniako Konbergentzia Demokratikoko idazkari orokorra izan zen.

Gaur egun, politika utzita, aholkulari juridiko aritzen da, 1996an sortu zuen *Roca Junyent Abogados Asociados* bulegoan.

## Erreferentziak
2004ko urtarrileko uholdeak

**2004ko urtarrileko uholdeak** urtarrilaren 24ean gertatu ziren Euskal Herriko hainbat lekutan, batez ere Gipuzkoan eta gutxiago Bizkaian.

## Egoeraren azalpena 
Urtarrilaren 23ko berezitasuna ziren, bere gunea 1015 mb-ekin Iberiar Penintsulan kokatuta zuen Azoreetako antizikloia eta Britainiar uharteen ipar-mendebaldean kokatuta zegoen depresio oso sakona. Bi sistema bariko hauen artean sortutako ipar-mendebaldeko korronteak, bi fronte ia geldikor igarotzen utzi zituen: fronte hotz bat eta bero bat.

Fronte hauei lotutako hodeitza oso poliki hedatzen joan eta prezipitazio ahul-ertainak utzi zituen. Goiko geruzetan egoera egonkorra zen, azalean zegoenaren antzera, ipar-mendebaldeko fluxu ez oso biziarekin. Euriak, batez ere Kantauri isurialdean izan zuen eragina, bereziki Gipuzkoako ekialdean. Bildutako euriak, gainera, urtarrilaren 18tik aurrera metatutako elurra urtu zuen.

## Ondorioak 
Ibaietako ur-maila asko igo zen, batez ere Gipuzkoako arro batzuetan: Urumean, Orian eta Leitzaranen. Urumea ibaia bere bidetik irten eta arazo larriak eragin zituen Hernanitik behera. Esanguratsua izan zen, Ereñozuko estazioan ibaia 3,13 m-ra heldu zela, ordura arte neurtutako mailarik altuena. Urtarrilaren 23an eta 24an pilatutako prezipitazio kopuruak, 80 mmak gainditu zituen Kantauri isurialdeko leku askotan.

## Datuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mad Max 2

***Mad Max 2*** (euskaraz *Max Eroa 2*) 1981eko George Miller australiar zinema zuzendariaren ekintza film bat da. Antzezle nagusiak Mel Gibson, Michael Preston, Bruce Spence, Vernon Wells, Kjell Nilsson, Virginia Hey eta Emil Minty izan ziren.

*Mad Max* (1979) aurrekaria du eta *Mad Max Beyond Thunderdome* (1984) eta *Mad Max: Fury Road* (2015) jarraipenak.

## Argumentua 
Holokausto nuklear baten ondorengo etorkizun hurbil batean, erregaia gizakien bizitza bera baina askoz baliotsuagoa den ondasuna bilakatu da. Mad Max (Mel Gibson) heroi bakartiak holokausto hartatik bizirik irtetea lortu duen kolonia txiki baten aldeko borroka bati ekingo dio, kolonia horrek erregai tanke bat duenez gerlari basati batzuen erasoak jasaten baititu.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: "Mad" Max Rockatansky
* Bruce Spence: Gyro kapitaina
* Emil Minty: Neno ferino
* Michael Preston: Pappagallo
* Virginia Hey: emakume gerlaria
* Kjell Nilsson: Humungus
* Vernon Wells: Wez
* Max Phipps: Toadie
* Arkie Whiteley: Gyro kapitainaren maitalea
* Moira Claux: Big Rebecca
* David Downer: Nathan

## Mad Max saila 
* *Mad Max* (1979)
* *Mad Max Beyond Thunderdome* (1985)
* *Mad Max: Fury Road* (2015)

## Kanpo estekak 
* *Mad Max 2* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Mad Max 2* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Ultimatum

Bi aldeen arteko gatazka batean, **ultimatuma** alde batek besteari epe baten buruan zerbait egiteko ezartzen dion baldintza bat da, bete ezean ultimatuma egiten duen aldeak adierazitako mehatxua gauzatzea ekarriko duena. Ultimatuma bereziki bi aldeak denbora luzean negoziazioetan aritu ondoren, adostasunik gabe, gertatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilkari (argipena)

**Bilkari** hitzak zenbait adiera ditu:

* **Bilkari** edo **biribilkia**, objektu luze eta malguak (komuneko papera, hariak eta sokak) gordetzeko modua.
* **Bilkaria**, kurba mota bat geometrian.
* **Bilkaria** (papiro, pergamino edo paperezkoa), idazki mota bat.
Orson Scott Card

**Orson Scott Card** (1951eko abuztuaren 24a) idazle estatubatuar bat da. ''Ender's Game'' liburua izan da bere libururik arrakastatsuena, zineman ere arrakasta handia izan zuen istorioa.

## Biografia 
Washington estatuko Richland herria izan zen bere jaioterria, baina Utah, Arizona eta Kalifornian hazi zen. Bi urtez bizi izan zen Brasilen eta bertan eliza bultzatu zuen.

## Bibliografia 
Orson Scott Carden liburuak, oraingoz, ez dira euskarara itzuli. Honako zerrendan jatorrizko liburuen izenburuak erakusten dira, .

## Ender's Game 
## The Tales of Alvin Maker 
## The Homecoming Saga 
## Women of Genesis 
## Pastwatch series 
## Mithermages series 
## Mayflower 
*Mayflower* trilogia, 1994an hasi zuten Orson Scott Cardek eta Kathryn H. Kiddek, baina oraingoz liburu bakarra eman da argitara. Kidd 2015. urtean hil egin zen.

## The Worthing series 
## The Empire series 
## Pathfinder series 
## Laddertop series 
## Miscellaneous novels 
## Short story collections 
## Anthologies edited by Card 
## Other works 
## Plays 
## Non-fiction works 
## Works based on other media 
## Books on writing 
## Columns 
## Other projects 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Suzko bataio

**Suzko bataioa** gudari batek gatazka armatu bateko ekintza batean (dela erasotzea, dela etsaiaren erasoei aurre egitea) parte hartzen duen lehen aldia da. Esamoldea Joan Bataiatzailearen aipamen batetik dator, Mateoren Ebanjelioan:

Esaldia Lukas 3:16n ere agertzen da, eta Jaungoikoaren begietara fededuna purifikatzeko egin behar den sufrimenduaren erreferentzia bat dela uste da.

Erabilera militarra XIX. mendetik ezagutzen da, eta gaur egun beste eremu batzuetan ere erabiltzen da. Orokorrean zerbait publikoki egiten den lehen aldiari aipamen egiteko erabiltzen den esamoldea da.

## Kanpo estekak
Hipokrisia

**Hipokrisia**, **itxurakeria**, **zurikeria**, **toleskeria** edo **azaluskeria** norberak ez dituen sentimendu eta iritziak edo jarraitzen ez dituen sinesmen eta jarrerak azaltzea da. Hipokrisiaz jokatzen duen pertsona bat **hipokrita**, **itxuratia**, **aurpegi bikoa**, **bi aurpegikoa**, **zuria**, **tolesduna**, **azalutsa** edo **itxurazalea** dela esaten da. Jokabide hipokritak moralki arbuiagarriak izaten dira gizartean, norbere interesen alde egiten den iruzur, gezur edo engainutzat interpretatzen delako.

Hipokresiaren definizioak aldatu egiten dira. Psikologia moralean, adierazitako arau eta printzipio moralak ez betetzea da. David Runciman filosofo politiko britainiarraren arabera, «beste engainu hipokrita mota batzuk dira norberak ez dituen ezagutzak dituela baieztatzea, norberak mantendu ezin duen koherentzia bat baieztatzea, norberak ez duen leialtasuna baieztatzea, norberak ez duen identitatea baieztatzea». Michael Gerson kazetari politiko estatubatuarrak dio hipokresia politikoa dela «publikoa engainatzeko eta etekin politikoak lortzeko maskara baten erabilera kontzientea».

Hipokrisia herri jakinduriaren eta jakituria-literaturaren helburu izan da gizateriaren historiaren hastapenetatik. 1980ko hamarkadaz geroztik, gero eta garrantzi handiagoa hartu du honako ikasketa hauetan: portaeraren ekonomia, zientzia kognitiboa, psikologia kulturala, erabakiak hartzea, etika, psikologia ebolutiboa, psikologia morala, soziologia politikoa, psikologia positiboa, psikologia soziala eta psikologia sozial soziologikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lausengua

## Kanpo estekak
George Miller (film zuzendaria)

**George Miller** (Chinchilla, Queensland, Australia, 1945eko martxoaren 3a) zinemako ekoizle, zuzendari eta gidoilaria da. Haren filmen artean, ospetsuenak *Mad Max* saila eta *Happy Feet* dira.

## Filmak 
* 1979: *Mad Max*
* 1981: *Mad Max 2*
* 1983: *Nightmare at 20,000 Feet*
* 1983: *The Dimissal* (TV)
* 1983: *Twilight Zone: The Movie* (John Landis, Steven Spielberg eta Joe Danterekin elkarlanean zuzendua)
* 1985: *Mad Max Beyond Thunderdome*
* 1987: *The Witches of Eastwick*
* 1987: *The Year My Voice Broke*
* 1989: *Dead Calm*
* 1991: *Flirting*
* 1992: ''Lorenzo's Oil*
* 1995: *Babe txerritxo ausarta*
* 1998: *Babe 2*
* 2006: *Happy Feet*
* 2011: *Happy Feet 2*
* 2011: *Mad Max: Fury Road*
* 2012: *The Odyssey*

## Sariak 
### Oscar Sariak 
* 1992: Gidoi original hoberenerako izendatua, *Lorenzo's Oil* filmarengatik.
* 1995: Gidoi egokitu hoberenerako izendatua, *Babe txerritxo ausarta* filmarengatik.
* 1995: Pelikula hoberenerako izendatua, *Babe txerritxo ausarta* filmarengatik.
* 2006: Animaziozko film hoberenaren saria, *Happy Feet* filmarengatik.

### Urrezko Globo Sariak 
* 2006: Animaziozko film hoberenerako saria, *Happy Feet* filmarengatik.

### BAFTA sariak 
* 1995: Gidoi egokitu hoberenerako izendatua, *Babe txerritxo ausarta filmarengatik.
* 1995: Film hoberenerako izendatua, *Babe txerritxo ausarta* filmarengatik.
* 2006: Animaziozko film hoberenaren saria, *Happy Feet* filmarengatik.

## Kanpo loturak 
* George Miller zinema zuzendariaren IMDBko fitxa irakurgai
Igeriketa-txano

**Igeriketa-txanoa** latex, likra edo silikonazko txanoa da, buruaren formara guztiz egokitzen dena. Belarrietara urik ez sartzeko erabiltzen da; igerilekuetan derrigorrezkoa izaten da higiene arrazoiengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
When the Wind Blows (1986ko filma)

**When the Wind Blows** (euskaraz *Haizeak Jotzen Duenean* (1986ko Jimmy Murakami japoniar zinema zuzendariaren marrazki bizidun drama filma bat da. 1982ko Raymond Briggs komikigilearen *When the Wind Blows* komikiaren marrazki bizidun berregokitzapena da.

Filmak komikiak bezala Sobietar Batasunaren eraso nuklearra jasaten duen Erresuma Batua deskribatzen du. Ondoko gaia, gerra nuklearraren ankerkeria eta bakezaletasuna direlarik.

Soinu banda Roger Waters, David Bowie (filmari izenburua eman zion) eta Paul Hardcastle musikariek, eta Genesis, Squeeze musika taldeek konposatu zuten.

## Argumentua 
Jim eta Hilda Bloggs (John Mills eta Peggy Ashcroft) Sussex konderriko landa eremu bateko baserri isolatu batean bizi den senar-emazte adindu eta erretiratuak dira (Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketak haurrak zirela bizituak), mundu osoko giro geopolitikoa hartzen ari den martxaren seriotasuna eta itxura txarraz ongi jabetu gabe, dena ongi joango dela eta herrialdeek bakea lortuko dutela iritzia dute. Filma aurrera doan einean, erradiazioaren ondorioz bikotearen egoera gero eta latzagoa izango da.

## Kanpo estekak 
* *When the Wind Blows* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Soinu banda entzungai. Youtube.com