open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aniztasunean bat eginik

thumb|300px|Goiburua, bandera eta ereserkiarekin batera, Europar Batasunaren ikurrak dira.
***Aniztasunean bat eginik*** Europar Batasunaren goiburu ofiziala da. Batzutan latinez adierazten da, ***In varietate concordia*** baina gehienetan erakundearen hogeita lau hizkuntz ofizialetan. Europako ikur berrienetako bat da, bandera eta ereserkiarekin batera, baina ikur gehienak ez bezala, EBkoa da, Europako Kontseilutik etorri beharrean. 2000. urtean adoptatu zuten, Europar Batasuneko herrialde kideetako ikasleek parte hartu zuten lehiaketa batean aukeratua izan ondoren.

Lisboako Ituna onartu ondoren, Europar Batasuneko ikurrak juridikoki lotesleak ez badira ere estatu kideentzat, EBko hamasei herrialdek sinbolo horiekiko leialtasuna adierazi dute dokumentuari erantsitako adierazpen batean, eta egintza publikoetan erabiltzeko konpromisoa hartu dute. Europako Parlamentuak ere bere barne-erregelamendua aldatu zuen, ikurrak maizago erabiltzeko.

## Esanahia 
Europako Batzordearen arabera, Europan biltzen diren kultura, tradizio eta hizkuntza ugariak kontinentearentzat aktibo positiboak direla adierazten du. Egoera horretan, gaineratu du EBn europarrek elkarrekin lan egiten dutela bakearen eta oparotasunaren alde.

## Hizkuntza desberdinetan 
### Hizkuntza ofizialetan 
Hauek dira moldaketa ofizialak:

* Alemaniera: In Vielfalt geeint
* Bulgariera: Единство в многообразието
* Daniera: Forenet i mangfoldighed
* Errumaniera: Uniţi în diversitate
* Eslovakiera: Zjednotení v rozmanitosti
* Esloveniera: Združena v raznolikosti
* Estoniera: Ühinenud mitmekesisuses
* Finlandiera: Moninaisuudessaan yhtenäinen
* Frantsesa: Unie dans la diversité
* Gaztelera: Unida en la diversidad
* Greziera: Ενωμένοι στην πολυμορφία
* Hungariera: Egység a sokféleségben
* Ingelesa: United in diversity
* Irlandera: Aontaithe san éagsúlacht
* Italiera: Unita nella diversità
* Kroaziera: Ujedinjeni u različitosti
* Letoniera: Vienota dažādībā
* Lituaniera: Suvienijusi įvairovę
* Maltera: Magħquda fid-diversità
* Nederlandera: In verscheidenheid verenigd
* Poloniera: Zjednoczona w różnorodności
* Portugesa: Unida na diversidade
* Suediera: Förenade i mångfalden
* Txekiera: Jednotná v rozmanitosti

### Estatuen beste hizkuntzak 
### EBko bazkide hautagaien hizkuntzak 
EBko hautagaien hizkuntza ofizialetan egindako itzulpenak Europar Batasunak landu zituen edo hautagaiak bere burua adierazi zuen:

### EBko lehen kideen hizkuntzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :«United in diversity», Europar Batasunaren webgunea.
Bina Shah

**Bina Shah** (Karatxi, Pakistan, 1972) pakistandar kazetaria eta idazlea da. Ingelesez  idazten du.  

## Biografia 
Hiru neba-arrebetako nagusiena da. Shah, Karatxin jaio zen eta bertan bizi da. Psikologiako titulua lortu zuen Wellesleyko unibertsitatean, eta Hezkuntza Teknologiako maisutza Harvard Graduate School of Education-en (AEB).

Iowako Unibertsitatean bizi izan zen, eta 2011n Nazioarteko Idazkuntza Programako Fall Residency-n parte hartu zuen.

## Ibilbidea 
Shahek lau eleberri eta bi ipuin-bilduma idatzi ditu. *Slum* Child eleberria 2008an argitaratu zen, ingelesez eta beste hizkuntza batzuetan ere argitaratu da. Iritzi-zutabe bat idazten du *New York Times Internacional**-*en eta hilabetekari bat Dawn-entzat, Karatxin argitaratzen den Pakistango egunkari bat. Fikzioa eta ez-fikzioa *Granta, The Independent, Wasreiti, Critical Muslim, InterlitQ, the Istanbul Review, Asian Cha* eta *And the World Changed* bildumetan argitaratu dira. Wellesley College eta the Harvard Graduate School of Education-eko tituluak ditu, eta Iowa’s International Writing Program unibertsitateko ikaslea da. A *Season For Martyrs* eleberria 2014. urtean argitaratu zen.

## Literatura ibibidea 
Shahen lehen liburua 2000. urtean argitaratu zen, *Animal Medicine*, ipuin-liburukia. Bere lehen eleberria, *Where They Dream in Blue*, 2001ean Alhamran argitaletxean argitaratu zen. Bigarren eleberria, *The 786 Cybercafé*, Alhamran argitaratu zen 2004an. 2005ean, "*The Optimist*", historia labur bat argitaratu zen And the World Changed (Women Unlimited/OUP) izeneko antologian; *"A Love Affair with Lahore*" izeneko saiakera bat argitaratu zuen Bapsi Sidhwak, *City of* Paksin and Splendour - Wings izeneko antologian. 2007an, Alhamrak bere bigarren ipuin-bilduma argitaratu zuen, Blessings.

Hirugarren eleberria *Slum Child* da. 2010ean argitaratu zen Indian, Tranquebar (Wesltland - Tata). Italierazko bertsioa 2009an argitaratu zen, "*La* *Bambina Che Non Poteva Sognare*" izenburupean, Newton Compton Editoriren eskutik. Bertan, poltsikoko liburuen supersalmenten zerrendan 3. postua lortu zuen, eta 20.000 kopia baino gehiago saldu zituen. 2001eko ekainean Grijalbok (Random House Mondadori) gaztelaniaz argitaratu zuen, *La niña que no puede Soñar*.

Laugarren eleberria, *A Season For Martyrs*, Delphinium Books-ek argitaratu zuen (2014ko azaroa) kritika onak lortuta. 2010ean, *Il Bambino Che Credeva Nella Libertak* ere argitaratu zuen Italian Newton Comptonek. Eleberri horretarako, *Un Mondi di Bambini lanagatik*  Internazionale saria eman zioten, Almalfi Costa Festival Literarioren kategorian, fikzio itzulirako 2010ean.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2010ea Italian *Il Bambino Che Credeva Nella Libertak*, *Un Mondi di Bambini lanagatik*  fikzio itzulirako Internazionale saria eman zioten, Almalfi Costa Festival Literarioren kategorian.
* 2014. urtean, Ok-ek hautatu zuen idazle onena. Pakistan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 786 Cybercafe
* Chowk
* Bina Shahi elkarrizketa Pakistan Paindabaden
* Pakistan Deskubritu, Bina Shah bizkarrezurra *Sampsonian* Formazko aldizkaria
Mary Agnes Chase

**Mary Agnes Meara Chase** (Iroquois konderria, 1869ko apirilaren 29a &ndash; Bethesda, 1963ko irailaren 24a) estatubatuar botanikaria, ilustratzailea eta agronomoa izan zen, agrostologian espezializatua.

Bi urte zituela, aita hil zitzaion, eta familia Penelandiara joan da bizitzera.' 1903an hasi zen lanean USDAn, Washingtonen.

Sufragio femeninoaren aldeko aktibista izan zen eta sozialista. 1915ean eta 1918an atxilotu eta prozesatu egin zuten.

## Argitalpenak 
ezkerrera|thumb|Egilea, Brasilen, 1929an uzta biltzen

* 1959. *Primer libro de las gramineas*. 184 pp. Bib. Orton IICA / CATIE. en línea
* 1922. *First book of grasses: the structure of grasses explained for beginners*. The Rural text-book series. Macmillan. 122 pp. Berrargitaratua Nabu Press, 2010. 148 pp. 

## Aintzatespenak 
* 1958: *honoris* causa doktoretza Illinois-eko Unibertsitatean

## Kideak 
* 1959: Smithsoniar Institutuaren ohorezkoa
* 1956: Botanical Society of America erakundearen meritu-ziurtagiria
* 1961: Londresko Linneana elkartekoa

## Eponimoak 
* (Asteraceae) *Agnesia* Zuloaga & Judz.
* (Poaceae) *Agnesia* Zuloaga & Judz.

## Erabilitako bibliografia 
* louise s Grinstein, karola Biermann, rose k Rose. 1997. Women in the biological sciences: a biobibliographic sourcebook. Arg. Greenwood Publishing Group. 609 orrialde 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bulletin de la Societé des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne

**Bulletin de la Societé des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne** Société des Sciences, Lettres et Arts de Bayonne (SSLA) erakunde zientifiko-kulturalak, hiru hilean behin, argitaratzen duen buletina da, bere prentsa organoa.

Elkarte zientifikoak Baionako Euskal Museoan du egoitza, eta 1873an sortu zenetik argitaratu zen buletina Baionari, Ipar Euskal Herriari buruz, eta  Landei eta Bearnori buruzko artikulu ugari publikatu ditu. Camguilhesnek indize analitiko eta onomastiko bat argitaratu zuen 1930ean.

1874-1912 urteetan *Bulletin de la Société des sciences et arts de Bayonne* izenarekin argitaratu zen; 1913-1921 urteetan, Bulletin trimestriel - Société des sciences, lettres et arts de Bayonne; 1922-1927an.  ''Bulletin trimestriel - Société des sciences, lettres, arts et d'études régionales de Bayonne* izenarekin eta 1928-1989an *Société des sciences, lettres & arts de Bayonne*. 1989an *Revue d'histoire de Bayonne, du pays basque et du Bas-Adour'' izena hartu zuen.

Luzaz artikuluak historiaz, aurrehistoriaz, literaturaz, euskal letretaz, zientzietaz, arte-ederretaz, arkeologiaz, arkitekturaz eta hirigintzaz ere argitaratu baziren, gaur egun gehienbat tokiko historia dute aipagai: eskualdeko historia, historia politikoa, militarra, itsasokoa, erlisionezkoa, ekonomikoa. Beste hein batean ere lanak badaude demografia eta geografiaz. Elkarteak urtero mintegiak antolatzen ditu, eta mintzaldiak usu programatzen, betiere bere hautuzko gaietan. 

Elkartearen buletina osoki gordea da Frantziako liburutegi nagusian (eta tokiko liburutegietan), izenburu desberdinetan kronologikoki sailkatuak. BnFak zenbakitzen ari ditu elkartearekin adosturik (2022an 1873tik 1935era egina da eta sarean ezarria Gallican). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eréndira Derbez

**Eréndira Derbez Campos** (Mexiko Hiria, 1991ko abuztuaren 7a) mexikar ilustratzailea, idazlea eta arte historialaria da. 2020an García Cubas saria irabazi zuen.

## Biografia 
Artearen Historia ikasi zuen Unibertsitate Iberoamerikarrean. Generoari, arteari eta politikari buruzko gaiak jorratzen ditu, eta, aldi berean, ilustrazioa egiten du Plumbago diseinuaren azterketarako, non hainbat argitaletxe, enpresa, eta bitarteko inprimaturekin lan egin baitu.

Diseinu eta ilustrazioko *Plumbago* Estudioaren sortzaileetako bat da. Giza eskubideen, kulturaren eta zientziaren dibulgazioan jartzen da, diseinuko tresnen bidez. Nazioarteko eta nazioko erakundeentzat lan egin dute, eta manifestazio desberdinetarako kartelak jarri dituzte, adibidez, *Gurutzada Arrosa*: gurutze arrosak dituzten kartelak, #NiUnaMenos mezuarekin, 2019ko azaroan jarri ziren Mexikoko zenbait hiritan, feminizioei stop eskatzeko. 

Hainbat komunikabidetarako eta argitaletxetarako kolaborazioak egin ditu, hala nola *Paraíso Perdido, Penguin Random House, Kultura Idazkaritza*.  Besteak beste, artikulugile eta laguntzaile da *Este País, Animal Política, Ibero 90.9, Más 131*, *Sopitas*.  

Claudia de la Garzarekin batera, *No son Micro, machismos cotidianos* liburua idatzi zuen, egunero bizi diren jarrera eta adierazpen matxistei buruz hitz egiten duena, haurtzarotik helduarora arte. Liburu hori hainbat forotan ezagutu eta aurkeztu dute, hala nola UNAMen Nazioarteko 41. Azokan, Unibertsitate Iberoan.

YoNaiz 132 ikasle-mugimenduan 131 baino gehiagoren taldeko kide izan zen

## Aintzatespenak 
* 2022. Miguel Covarrubias saria (museografia eta museoen ikerketa). *Mexikoko artearentzat funtsezkoa den emakumea. Inés Amor eta Mexikoko Arte Galeria (1935-1945)*.
* 2020. García Cuba Sariaren gazte kategoria
* 2020. IBERO ETA FICSAC. Justizia sozialean oinarritutako ikerketa, IBERO zigiluarekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tacoma Narrowsko zubia

**Tacoma Narrowsko zubia** bi zubi esekiren multzo bat da, Puget Sound golkoko Tacomako itsasartearen gaineko pasabidea, Ameriketako Estatu Batuetako Washington estatuko Pierce konderrian kokatua. Zubiek Tacoma hiria eta Kitsap penintsula lotzen dituzte, eta Estatuko 16. errepidea (Estatuko 14. Autobide Nagusia, 1964 arte) itsasartearen gainetik igarotzea ahalbidetzen du. Historikoki, Tacoma Narrowsko zubia izena Galloping Gertie ezizeneko jatorrizko zubiari aplikatu zaio; zubi hori 1940ko uztailean ireki zen, baina lau hilabete geroago kolapsatu zen, antza denez haizeak eragindako kulunkatze erritmikoa dela kausa. Gero, izen hau bera izan zuen kolapsatutako hura ordezteko 1950ean ireki zuten zubiak; zubi hori gaur egungo multzoa osatzen duten bi zubi horietako bat da: mendebalderanzko trafikoa hartzen duen zubia, hain zuzen.

## Kanpo estekak
Zabalguneko zirku-antzokiaren zorigaitza

**Zabalguneko zirku-antzokiaren zorigaitza** Bilboko Circo del Ensanche zineman 1912ko azaroaren 24an gertatu zen ezbeharra izan zen. Zinemako goiko eserlekuetan eserita zeuden hainbat umek sute bat piztu zela pentsatu zuten eta, ateratzen saiatzerakoan, ateak itxita aurkitu zituzten. Eskailera batetik behera amildu ziren eta 44 ume eta 2 heldu hil ziren ezbeharraren ondorioz.

## Zirkua 
thumb|Zirkua, 1903ko mapa batean.|ezkerrera
Zabalguneko zirku-antzokia edo "Circo del Ensanche" Bilbon XIX. mendearen amaieran ireki zen zirkuetako bat zen. 1895eko azaroaren 24an ireki zen, Pozas Lizentziatua, Concha Jenerala eta Elkano kaleen artean, Plaza Eliptikoaren inguruan. Atanasio Anduizaren lana izan zen. Antzokian zirkua, dantzak, zaldi-erakustaldiak eta gimnastika egiten ziren, baina 1910etik aurrera zinema-eskaintza zen bere programazio nagusia.

## Zorigaitza 
1912ko azaroaren 24an, igandea, filmak saio jarraituan eskaintzen ziren, eguerdiko hiruetatik gauerdira arte. Zinemarako sarrerak 10 zentimo balio zituen, eta saio berezia egin zen eskoletako ikaslerik onenak saritzeko. Saio nagusia, egun horretan, *¿Quién ha robado el millón?* filma zen. Arratsaldeko 18:00ak aldera norbaitek "SUA!" oihukatu zuen. Hilabete batzuk lehenago, maitzaren 27an, Castellóko probintziako Vila Realen sute batek 69 pertsona hil zituen, eta jendeak beldur handia zien suteei zinemetan. Eskaileratatik jaitsi ezinik, 44 ume eta bi heldu hil ziren.

## Oroimena 
Hilkutxa zuriek Bilbo zeharkatu zuten Hildakoen trenbidea hartzeko. Derioko Vista Alegre hilerriko mausoleo batean daude gordeta hildako guztiak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wayuunaiki

**Wayuunaikia** (autoglotonimoa: *wayuu*: herriaren izena eta *naiki*: hizkuntza) amerindiar hizkuntza bat da, La Guajirako penintsulan hitz egiten dena. Kolonbiako La Guajira departamentuan eta Venezuelako Zulia estatuan hitz egiten da. Arawak hizkuntza familiako kidea da, Zuliako añú, Guyanako lokono eta Antilletako taino hizkuntzetatik gertu.

Willem Adelaarrek egindako ikerketaren arabera, 1994an 324.000 hiztun zituen. Ethnologuek, hala ere, 305.000 zirela zioen 1995ean, horietatik 170.000 Venezuelan eta 135.000 Kolonbian. 2005ean Universidad de Orientek egindako ikerketaren arabera 350.000 hiztun zirela esan zen, baina 240.000 inguruko beste zentsu bat ere argitaratu zen. Erdia elebakarra da eta beste erdiak wayuunaiki-gaztelania elebiduna da. Zuliako Unibertsitateak 2010ean 400.000 hiztun zirela argitaratu zuen. 2008an E. Silvak argitaratutako liburu batean esaten zen etniak 300.000 kide zituela Kolonbian eta 400.000 Venezuelan. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Wayuunaikizko Wikipedia
* Ramón Paz Ipuana

## Kanpo estekak
Marlén Eguiguren

**Marlén Eguiguren Ebensperger** (1979ko urtarrilaren 5a) Txileko kazetaria da.

## Biografia 
Karin Ebensperger kazetariaren alaba eta Marlene Ahrens atleta ohiaren biloba da.

Kazetaritza ikasi zuen Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikalean eta 2002an titulua lortu zuen. 

2002an ekin zion bere ibilbide profesionalari, Politika ataleko kazetari gisa, El Segundo egunkarian, eta Ekonomia ataleko berrikuntza-gaiak ere hartu zituen. 2008an, CNN Txile sartu zen talde fundatzailearen kide gisa; kanal horretan, Ekonomiako editore senior kargua bete zuen. Hortik sortu eta gidatu zuen Agenda Ekonomikoa programa. Saio honek aintzatespen garrantzitsuak jaso ditu Akademiaren, Gremialaren eta Enpresariaren mundutik, telebistako gai ekonomikoak eztabaidatzen laguntzeagatik. Txileko CNNn egin zituen jardueren artean, bertako eta nazioarteko ekonomialari, enpresaburu eta finantza-munduko aktore garrantzitsuei egin zien elkarrizketa. Hainbat Nobel sarik berarekin hitz egin zuten Agenda Ekonomikoa programarako. Besteak beste, Thomas Sargent, Paul Krugman eta Joseph Stiglitz parte hartu dute programa horretan, baita ekonomia-mundu globaleko aktore garrantzitsuek ere, hala nola Steve Forbes enpresaburuak, Richard Bransonek eta Rushir Sharma analista indiarrak.

Radio Dunaren, Informazio Pribilegiatuaren, burtsa-programa gidatu zuen 2008 eta 2014 bitartean. Gainera, Radio Dunan egon zen bitartean, Hitz egin dezagun Off-en elkarrizketa-programan eta iritzi-programan aktiboki parte hartu zuen. 2013. urtearen hasieran, Copesako telebista proiektuan parte hartzera gonbidatu zuten, 3TV izenekoan, eta goizeko albistegia gidatu zuen.   

Copesaren proiektuaren ondoren, Canal 13-ko prentsa-sailera gonbidatu zuten, eta Teletrece Noche eta *Teletrece* Central albistegiaren gidaritzaren ardura izan zuen. Canal 13 katean, 2013ko azaroaren eta 2014ko urriaren artean egon zen, eta hainbat estalduratan parte hartu behar izan zuen, hala nola Txileko iparraldeari eragin zion lurrikaran, urte horretan bertan Valparaísori eragin zioten sute bortitzetan eta Txile eta Peruren arteko itsas diferentziari buruzko Nazioarteko Justiziako Gortean (Hagan du egoitza).    

2014ko abendutik, Emol albiste-guneko zuzendaritzan dago, El Merkurio SAP komunikabide-taldekoa, eta bertatik gidatu du Txileko albisteen liderra izateko estrategia.

## Kanpo estekak
Edil

[thumb|[Périgueux ( Dordoina). Vesunna-Museoa: Botozko inskripzioa,  Publius Vinicius Secundus-ena, Papiria tribukoa, Narbonako, edil, duovir eta kuestor izandakoa.).]]
**Edila** (latinez, *aedilis, pluralean aediles*) Antzinako Erromako magistratua izan zen. Jatorrian, Zeres jainkosaren tenpluaz eta bere kultuaz arduratzen ziren. Bi mota zeuden, edil kurul eta plebeioen edila.

Edil kurul, patrizioek eta plebeioek eskuratu zezaketen kargua, plebeioen edilaren ereduari jarraituz sortu zen. Besteak beste, jokoen antolaketaz, pisuak zaintzeaz eta merkatuetako neurriez arduratzen zen, eta merkataritzarekin zerikusia zuten arazo txikiak konpontzeaz, betiere hiriko pretoreak gainbegiratuta. *Cursus honorum*-eko maila bat zen, hau da, postu garrantzitsuagoak lortzeko urrats bat. Herritar guztiek aukeratzen zituzten. K.a. 366. urtean sortu ziren.

Plebearen edila, jatorriko plebeioa zuten gizonentzat gordetako kargua zen. Plebeioei ematen zitzaien kontzesio politikoa zen, eta, horri esker, *cursus honorum* delakora igo zitezkeen, kostu ekonomiko txikiagoa zuen postu baten bidez, ez baitzuten jokoen antolaketa ordaindu behar. Bere jatorrizko eginkizuna plebearen tenpluak mantentzea zen, beti ere plebearen tribunoaren agindupean. K.a. 376. urtean onartu ziren *Leges Liciniae Sextiae legeen ondoren,* bere gain hartu zituen edil kurulen antzeko funtzioak. Plebearen tribunoaren aginduetara zegoenez, ez zen *cursus honorum*-ean kontutan hartzen. Plebeioek bakarrik hautatzen zituzten. K.a. 493. urtean eratu ziren lehen aldiz.

Erromak sortutako kolonietan (*colonia* izaera administratiboa zuten hiriak) eta *muncipiatan* (*municipum* izaera administratiboa zuten zuten hirietan), Erroma hiriko egiturak kopiatu zituzten, eta horrela, edilak aurki ditzakegu, adibidez, Narbo Martis kolonian (antzinako Narbona). Beren funtzioak, hala ere, beren testuingurua moldatu ziren.

III. mendean edil kargua indargabetu zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia gehiago 
* 

* 

## Kanpo estekak
Marcel Kint

**Marcel Kint**, (Zwevegem, 1914ko irailaren 20a - Kortrijk, 2002ko martxoaren 23a) txirrindulari belgikarra izan zen, profesionala 1935etik 1951ra.
«*Arrano beltza*» goitizenarekin ezaguna, denera 77 garaipen lortu zituen

Egun bakarreko klasikoetan aditua, bere kirol ibilbideko garaipenen artean Paris-Roubaix, Gante-Wevelgem, Paris-Brusela eta La Flèche Wallonne daude (azken hau, hiru urtez jarraian irabazi zuen).
1938ko Munduko errepideko txapelketa irabazi zuen (Bigarren Mundu Gerraren aurrean jokatu zen azken edizioa, hain zuzen).
  

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: ez zuen parte hartu 
X: ez zen jokatu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Bentrilokia

thumb|300px|Lester Handia sabeliztuna Frank Byron, Jr. panpina bere belaunean, 1904 inguruan.
thumb|300px| Edgar Bergen eta bere panpina, Charlie McCarthy, *Stage Door Canteen* (1943) filman.
**Bentrilokia** edo **sabeliztunaren antzea**  (latinetik *ventrilocuus*, "sabelarekin hitz egiten duena") ahotsa aldatzeko artea da, beste ahots edo soinu batzuk antzeratzeko. 

Bentrilokia ikuskizunaren mundura bideratuta dagoenez, ahotsaren igorpena ahalik eta modu diskretuenean egin dadin saiatzen da, hau da, sabeliztunak ezpainak mugitu gabe edo ia mugitu gabe panpina bati ahotsa emateko gai izan dadin, ahotsa proiektatu ondoren panpinarengan bertan benetan sortu dela eman dezan. Hasiera batean, inhalazioan zehar urdaila ez ohikoa erabiltzearen ondorioa zela pentsatu zen, eta hortik latineko *venter* izena, "urdaila", eta *lokia*, "hitz egitea".

Bentrilokia ia beti pertsona baten eta panpina baten arteko elkarrizketa komiko edo sarkastikoaren bidez egiten da.

## Praktika 
Sabeliztunaren antzea bokalizazio oso disimulatu baten bidez gauzatzen da, ia beti aho erdi irekiaren bidez eta ahalik eta ezpain gutxien mugituz, normalean emanaldietan sabeliztunak ikusleen arreta panpinaren ingurua eramaten saiatuz. Metodo honek zailtasun logikoa du ezpainetako kontsonanteak sortzeko (f, b, p eta m), eta horiek dituzten hitzak saihestuz edo kontsonanteak antzeko soinuekin (z, d, t eta n) ordezkatuz ebazten da. Horregatik, pertsonaiak gehiegizko azentuekin eta hizketa-moduekin interpretatu ohi dira, gabezia hori disimulatzen laguntzeko.

## Historia 
Bentrilokiaren aztarnak aurkitu dira Egiptoko artean eta hebrear arkeologian. Atenasko Eurikles, ezagutzen den lehen sabeliztuna, hain ospetsu egin zen, ezen greziar sabeliztunei *eurykleideak* deitu baitzitzaien, *engastrimanteis* bezala ezagutzeaz gain, hau da, tripako profetak.

Frantzian, ezagutzen den lehen sabeliztuna Louis Brabant izan zen XVI. mendean.

Teknika XVIII. mendean hobetu zen. 1745ean, baziren artista transhumanteak txoritxoekin hitz egiten zutenak elkarrizketa zentzugabean. Bentrilokia ere ezaguna eta praktikatua zen Indian eta Txinan.

Arthur Prince 1881ean jaio zen Galesen, eta datuak dituen lehen sabeliztun modernoetako bat da. Aldi berean edan eta hitz egin zuen lehen sabeliztuna izatearen ohorea du. Bere txotxongilo eta emaztearekin lurperatu zuten.

Inoiz izan den sabeliztunik ospetsuena Edgar Bergen izan zen, Chicagon jaiotako artista, publikoaren aurrean frakezko jantzian aurkezten zena. Bere panpinak, Charlie McCarthyk, monokulo bat, kopa-galera eta etiketa-jantzia zeramatzan. Charliek era guztietako pertsonen aurkako esaldi garratzak botatzen zituen. Hollywoodeko urrezko garaiko hainbat filmetako protagonista izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Jack Williams sabeliztunaren bideoa.
Dulce Maria Cardoso

**Dulce Maria Cardoso** (Fonte Longa, Portugal, 1964) portugaldar abokatua eta  idazlea da. 

## Biografia 
Tras-os-Montes probintzia ohiako herri batean jaio zen, Portugalgo ipar-mendebaldean, baina haurtzaroa Luandan, Angolan, eman zuen. 1975ean, 11 urte zituela, familia Portugalera itzuli zen, Portugalgo kolonien independentziaren ondoren itzulti ziren milioi erdi itzuliekin batera. Bere familia Lisboan geratu zen, eta Mirandelatik gertu dagoen herrixka batera joan zen bizitzera aitona-amonekin.

Lisboako Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean graduatu zen. 

## Lan ibilbidea 
Abokatu gisa lan egin zuen, idazketan esklusiboki jardun aurretik. 

### Idazle 
Eleberriak eta ipuinak idatzi ditu. Lehen eleberria, *Campo de Sangre* (2002), Portugalgo Kultura Ministerioaren literatura-sorkuntzako beka batekin idatzi zuen eta Evento Saria lortu zuen. Bere bigarren eleberria, *Mis sentimientos* (2005), Europar Batasuneko Literatura Saria jaso zuen. Bere hirugarren eleberriak, *La tierra de los gorriones* (2009), Ciranda saria irabazi zuen. Laugarren eleberriak, *El retorno* (2011), Kritikaren Sari berezia jaso zuen Portugalen. Lan horrengatik, Estatu frantsesak Arteen eta Letren Ordenako Zaldun (2012) kondekorazioa eman zion. Gainera,ingeles itzulpenak 2016ko English PEN Translates Award saria jaso zuen  .

*Tudo são histórias de amo*r (2013) antologiak bere ipuin asko biltzen ditu. Testu horietako batzuk atzerriko antologien parte ere badira, eta *Anjos por dentro* ipuina Dalkey Archive Press ospetsuak argitaratutako *Best European Fiction 2012* antologiarako aukeratu zuten.

2014. urtean *Lôá, a menina Deus* haur eta gazteen istorioen bolumena argitaratu zuen. 2017an *Rosas* argitaratu zuen. Eta 2019an, *Eliete*, memoriari eta komunikazioaren modu eta erabilera berriei buruzko gogoeta.

2020an *La vida normal* argitaratu zuen, eta, familia bereko hiru belaunaldiko hiru emakumeren bizitzaren bidez, mende-aldaketarekin nola aldatu diren gizarte-, sentimendu- eta familia-harremanak kontatzen du.

Bere liburuak hainbat hizkuntzatara itzuli dira eta hogei herrialdetan baino gehiagotan argitaratu dira.

Bere lana hainbat herrialdetako unibertsitatetan ikasten da, eta zinemarako eta antzerkirako egokitzapenak egin zaizkio. 

## Lanak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2002an *Campo de Sangre* izeneko lehen lanak  Sucece saria jaso zuen.
* 2009an *Mis sentimientos* bigarren eleberriak Europako Batasuneko Literatura Saria jaso zuen.
* Bere hirugarren eleberrian, *La tierra de los gorriones,* Portugalgo PEN Club saria eta Ciranda saria jaso zituen.
* Laugarren eleberriak, *El retorno* (2011), Kritikaren Sari berezia jaso zuen Portugalen. 
* *El retorno* lanagatik estatu frantsesak Arteen eta Letren Ordenako Zaldun (2012) kondekorazioa eman zion. Gainera,ingeles itzulpenak 2016ko English PEN Translates Award saria jaso zuen 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otto Ender

**Otto Ender** (Altach, 1875eko abenduaren 24a - Bregenz, 1960ko ekainaren 25a) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1930etik 1931ra.

Innsbruck, Viena, Praga eta Freiburgeko unibertsitateetan ikasi ondoren abokatu lanetan aritu zen eta hurrengo urteetan administrazio publikoan inplikatu zen.

Politikan Alderdi Sozial Kristauko kidea izan zen eta Vorarlberg estatuko gobernadorea izan zen 1918tik 1930era eta 1931tik 1934ra. 1930eko hauteskundeen ondoren Ender kantziler bihurtu zen abenduaren 4an. Hala ere, gobernuak 1931ko maiatzera arte baino ez zuen iraun, Creditanstalt bankuaren kolapsoa zela eta.

Anschlussaren ondoren, Gestapok espetxeratu eta herrialdetik kanporatu zuen.
Katalisi heterogeneo

Kimikan, **katalisi heterogeneoa** katalisi-mota bat da zeinetan katalizatzaileen, erreaktiboen edo produktuen faseak desberdinak diren. Prozesua katalisi homogeneoaren kontrastea da, non fase berean dauden erreaktiboak, produktuak eta katalizatzailea. 
thumb|Etilenoaren hidrogenazioa gainazal solido batean. (1) Adsortzioa, (2) Erreakzioa (3) Desortzioa
Fase desberdintzat jotzen dira osagai solidoak, likidoak eta gaseosoak eta baita nahaste nahastezinak ere (olioa eta ura esaterako), edo interfaze bat dagoen edozein ingurune.

Katalisi heterogeneoan fase solidoko katalizatzaileak eta fase gaseosoko erreaktiboak usartzen dira normalean.  Kasu horretan, adsortzio molekularreko, erreakzioko eta desortzioko ziklo bat gertatzen da katalizatzailearen azalean. 

Katalisi heterogeneoa oso garrantzitsua da industria kimikoan, produkzio azkarragoa eta eskala handiagokoa eta produktuaren sintesi selektiboa ahalbidetzen dituelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adela (abestia)

***Adela*** euskal abesti herrikoi ezaguna da. Abestiaren musika Natxo de Feliperena da eta hitzak Gabriel Arestirenak.

Abestia Adela Ibabe Ortueta (1945–1973) andereñoaren omenez sortu zuten. Arabarra zen, Aramaiokoa, eta andereñoa Arrasaten (Gipuzkoa), 1960ko hamarkadaren amaieran eta 1970ekoaren hasieran. 

1973an, ezkongabe haurdun zela, legez kanpoko abortu-ebakuntza baten ondorioz hil zen. Garaiko giro sozialean Adelaren heriotzak samina eta ezinegona sortu zituen, Oskorri taldeak eta Gabriel Arestik ***Adela*** abesti honetan islatu zituzten.

Ebakuntza Frantziatik etorritako mediku batek egin zuen Irungo etxebizitza batean. Biharamonean  odoljarioa zuenez eraman zuten Arrasateko Ospitalera. Larri zegoenez anbulantzian bidali zuten Gurutzetako Ospitalera, baina ordu gutxira hil zen Adela. Ondorio judizialak izan zituen heriotzak gero, abortua garai hartan legez kanpokoa baitzen. Ospitalera eraman zuten bi lagunak deklaratzera deitu zituzten, baina azkenean auzipetzetik libre geratu ziren. Medikua, ordea, auzipetu  eta kartzelatu zuten, baina denbora gutxira libre atera zen.

## Hitzak 
Hauek dira abestiaren hasiera eta bukaera:
Adela,
gure
arabar lorea,
giputz arroka,
hi,
Bizkaiko burdina.
 
Orain,
batere zaratarik gabe
joan hatzaigu
eskoletan ere,
euskal eskoletan ere,
klaseen arteko burruka
gogorkien
lehertzen zenean,
zeinean
gizonak
gizonaren kontra,
eta euskaldunek
euskaldunen kontra
digardukaten.
 
Azken agurra
erran
deraunagunean,
gogorrenari ere
pausatu ziaion
elur maluta bat
begiaren ertzean
eta
gure amorruagatik,
gure gorrotoagatik
egin dinagu
zin finko bat:
azken kolpea eman arte
irraungo dugula
gure burruka honetan
hire memorian
hire memorian,
hire memorian!
 
Hain sinple sinpleki
joan hatzaigu hi,
Adela geurea,
Adela herria,
Adela berria,
gure
Adela gorria.
 
Hil haiz
lanik eta soldatarik gabe,
esplatadoreek
zerua goian eta lurra behean utzia;
hil haiz
esplotadoreek
azpian lur hotza gainean harria
jarria,
baina hire erraiek
esperantza hobeko fruituak
sortuko zitinate,
hire bularretako
esne biziaz
helduko
direnak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abortu
* *Aita-semeak*
* *Bizkaiko aberatsak*
* *Euskaldun berriaren balada*
* *Furra furra*
* *Gaztelugatxe (abestia)*
* *Gora ta gora beti*
* *Guretzat*
* *Insumisioarena*
* *Ostatuko neskatxaren koplak*
* *Violetaren martxa*

## Kanpo estekak 
* Oskorriren "Adela" abestia entzungai TBX.eus
Katalisi homogeneo

Kimikan, **katalisi homogeneoa** disoluzio batean disolbagarria den katalizatzaile baten bidezko katalisia da. Katalisi homogeneoan katalizatzailea eta erreaktiboak fase berean daude, normalean disoluzioan. Katalisi heterogeneoak, aldiz, katalizatzaileak eta substratua fase desberdinetan dauden prozesuak deskribatzen ditu, normalean gasa  eta solidoa, hurrenez hurren.

Katalizatzaile naturalak, entzimak, katalisi homogeneoa adibide egokia dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Conejo

**Ana María Vázquez Losada**, **María Conejo** izenez ezagunagoa (Cuautla, Morelos, Mexiko, 1988) artista bisual mexikarra da eta Pussypedia entziklopediaren sortzaileetako bat. 

## Ibilbidea 
María Conejok Mexikoko Arte Eder eta Literaturaren Institutu Nazionaleko Diseinu Eskolan ikasi zuten. Marrazkiaren eta ilustrazioaren bidezko bere proposamen artistikoa emakumearen gorputzaren presentziari, haren esplorazioari eta plazerari buruzkoa da, estereotipoen ikuspegi aske batetik abiatuta. Gainera, ilustratzaileak gorputz femeninoen irudikapenak planteatzen ditu bere narratiben protagonista gisa, erresistentziatik eta gizarteak gorputz batek nola izan behar duen adierazten duen errebindikaziotik abiatuta.

Ilustratzaile gisa aritu da hainbat erakunde feministarekin nazio eta nazioarte mailako giza eskubideen defentsan, eta genero-indarkeria erauzteko proiektuetan parte hartu du. Bere lana *The* *Washington Post*, *Revista de la Universidad, Tierra Adentro, Gatopardo, Vice* eta abarretan argitaratu dute. Bere lanak Latinoamerikako, Estatu Batuetako eta Europako azoka eta arte-galerietan erakutsi ditu.

2021ean banakako *Fuego interno, fuego eterno* erakusketa aurkeztu zuen Mexikoko Machete Galerian.

Zoe Mendelson kazetari estatubatuarrarekin batera, Pussypedia plataforma digital gisa garatu zuen, osasunari eta emakumeen sexualitatearen plazerari buruzko informazio txarrari eta desinformazioari aurre egiteko aukera gisa..

2022an, egoitza bat egin zuen Clavijero Kultur Etxean, formatu handiko lan batekin, erakusketa kolektibo baten parte gisa. 

## Aintzatespenak 
* Gazte Sortzaileen beka nazionala (2014 eta 2016) Kulturarako eta Arteetarako Funts Nazionala.
* Lehenbizikoa, 10ean.Diseinuaren Biurteko Nazionala (2019), sozialki arduratsua den diseinuaren lanbide-kategoria, eduki soziala edo parte-hartzailea duena.thumb|333x333px|Horma-irudia Atean, CDMX

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrea Aristegi

**Andrea Alejandra Arístegui Armijo** (Santiago, 1979ko abuztuaren 2a) kazetari eta telebistako aurkezle txiletarra da. Gaur egun, Mega eta Radio Infinita kanalen zati da.

## Ikasketak 
Santiagoko Ikastetxe Hispano-amerikarrean ikasi zuen. Ondoren, Txileko Unibertsitate Katoliko Pontifikaleko (PUC) Gizarte Komunikazioko lizentziatura egin zuen, eta kazetari titulua lortu zuen. Israelen egin zituen ikasketak eta The International Visitor Leadership Program (IVLP) delakoak beka eman zion. Programa hori Estatu Batuetako Estatu Saiaren truke profesionaleko programa da.

## Karrera 
2001ean, Televisión Nacional de Chileko Prentsa Sailean sartu zen. Nazioarteko eremura zuzenduta zegoen, eta editorea ere izan zen. Albistegi ezberdinetako berriemailea izan da eta 2001eko Estatu Batuetako atentatuak, Irakeko gerra, Joan Paulo II.aren heriotza eta Benedikto XVI.aren hautaketa, Madrilgo atentatuak bezalako estaldura berezien arduraduna izan da, Barack Obamaren hauteskundeak, 2009ko estatu-kolpea Hondurasen, Osama bin Ladenen hilketa eta 2011ko Japoniako lurrikara, besteak beste.

*24 horas* albistegia —TVNn eta bere 24 horas katean— jaso du ordutegi ezberdinetan; *24 horas en la mañana* (2012-2014), *La mañana informativa* (2013), *24 horas al día* (2009-2013), *24 horas en el mundo*, (2010-2012), *24 horas central* eta *24 horas informa*. 2015eko urrian, *Estado Nacional* programa politikoaren aurkezle izan zen,  eta 2016an mahaikide gisa sartu zen *Muy buenos días* goizeko saioan.

2015ean, Radio ADN-n sartu zen, eta lau urtez gidatu zuen La prueba de ADN programa. José Antonio Neme, Fernando Paulsen, Antonio Quinteros eta Iván Nuñezekin egin zuen bilotea.

2018ko abenduan, TVN utzi zuen, 17 urteren ondoren, Megara emigratzeko, eta 2019an *Meganoticias* albistegiaren goizeko eta arratsaldeko edizioen aurkezle bihurtu zen. Horrez gain, Radio Infinita-n sartu zen, non gaur egun *Doble opuesto* programa egiten duen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Martín Escudero

**María Martín Escudero** (Portugalete, Bizkaia, XX. mendea) bizkaitar dantza klasikoko dantzaria da. 2013an Dantza eta Hezkuntzako Sari Nazionala jaso zuen ikasleen errendimendu akademikoagatik. 2016 urtean Espainiako Balet Nazionaleko dantza-taldean hasi zen.

## Biografia 
Dantza klasikoan hasi zituen ikasketak Santurtziko (Bizkaia) Aiko Estudioan. Dantza Klasikoko ikasketak  Donostiako Goi Mailako Musika eta Dantza Kontserbatorioan (1993-2002) egin zituen. Dantza garaikidearen prestakuntzarekin jarraitu zuen Bilbon, Bego Krego, Matxalen Bilbao eta Blanca Arrietarekin, eta  Londres, New York eta Luxenburgon besteak beste.

M.E.C.ren beka izan zuen. 2004an, Bruselan (Belgika) jarraitu zuen, besteak beste, Iñaki Azpillaga, Joanne Leighton, Jason Beechey, Germán Jáuregui eta Marielle Moralesekin.

## Dantzari ibilbidea 
Hainbat konpainiatan aritu zen dantzari: Mala Hierba (Brusela), La Dinamika (Bilbo)  “*Tira del hilo*” eta “*Animaliak*”, Cía konpainietan aritu zen dantzari. Matxalen Bilbao “Haiku”, Cía. Organik χ-Antzerkia “Malditas” eta “In corpore sano”. Krego-Martin Danza konpainiarekin BAD 2011 Jaialdian, “*Así y restar*” saioan. “*Bilbao-Bilbao*” (2010), Cía. Ester Forment (Bartzelona), besteak beste. Gainera, koreografo eta dantzari gisa parte hartu du Maspalomasko Lehiaketa Koreografikoan (V. eta X. edizioa) eta Madrilgo Lehiaketa Koreografikoan.

2011n, Krego-Martin Danza konpainia sortu zuen, Bego Kregorekin batera. 2013ko martxoan, Eusko Jaurlaritzak diruz lagundutako “Spaceko Zarama” familia-dantzako ikuskizuna estreinatu zuten.

Mariemmako Errege Kontserbatorio Profesionalean amaitu zituen ikasketak, eta ohorezko aipamena lortu zuen. Koreografia eta interpretazioaren espezialitateko prestakuntza zabaldu zuen, Madrilgo María de Ávila kontserbatorioan.

Aída Gómezen konpainian hasi zen dantzari profesional gisa, *Almas*, *Permíteme Bailart*e eta *Carmen* ikuskizunetan. Compañía Ibérica Danza, Compañía Sangre y Raza eta Paloma Gómezen konpainian jarraitu zuen, Antonio Pérez, Carlos Vilán, Dani Doña, José Antonio, Manuel Díaz eta Manuel Liñán koreografiek sortutako koreografiak interpretatzeaz gain.

2016ko irailean, Espainiako Balet Nazionaleko Dantza Taldean sartu zen, Antonio Najarroren zuzendaritzapean.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Dantza eta Hezkuntzako Sari Nazionala ikasleen errendimendu akademikoari. Arte eta lanbide ikasketak, Dantza modalitatean, 2013an.
* Madrilgo IX. Dantza Maratoiko lehen saria.
* VI. Nazioarteko Dantza eta Arte Eszenikoen Lehiaketan, ADEA Alcobendasen (Madril).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan José Gurruchaga

**Juan Jose Gurruchaga Vergara** (j. Santiago, Txile; 1977ko azaroaren 29a) Txileko aktore eta telebista-aurkezlea da, *16* telesailean eta geroago *17an* Darío Carmonaren paperagatik ezaguna egin zena.

Vía X-ko *Los improvisores* eta Quiero mi fiesta programen gidari izan zen Canal 13-n, La Red-era emigratu zuen arte, non *Mañaneros* eta *Así somos* gidatu zituen 2013ko amaierara arte.

## Kanpo estekak
Andy Farrell

**Andrew David Farrell** (Wigan, 1975eko maiatzaren 30a) Ingalaterrako hamahiruko eta hamabosteko errugbilari ohia eta errugbi entrenatzailea da. 1993-2005 bitartean, hamahiruko errugbiko jokalaria izan zen, Saracens FC klubak kontratatu zuen arte. 2007ko Munduko Errugbi Kopan parte hartu zuen Ingalaterrako selekzioarekin. 2012tik 2015era, Ingalaterrako selekzioko entrenatzaile laguntzailea izan zen, eta Irlandako hautatzailea da 2020tik. Owen Farrell errugbilariaren aita da.

## Jokalari palmaresa 
### Wigan Warriors (hamahiruko errugbia) 
* World Club Challenge
** irabazlea: 1994
* Ingalaterrako txapelketa
** irabazlea: 1993, 1994, 1995, 1996
* Super League
** irabazlea: 1998
** finalista:  1996, 2000, 2001, 2003
* Ingalaterrako kopa
** irabazlea: 1993, 1994, 1995, 2002
** finalista: 1998, 2004

## Entrenatzaile palmaresa 
### Irlandako selekzioa (hamabosteko errugbia) 
* Sei Nazioen Txapelketa: 2023
* Grand Slam: 2023  
* Triple Crown: 2022, 2023
* Centenary Quaich: 2020, 2021, 2022, 2023
* Millennium Trophy: 2021, 2022, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sebastian Eyzaguirre

**Sebastián Jorge Eyzaguirre Rodriguez**, **Cuchillo** izenez ere ezaguna (Santiago, 1977ko martxoaren 26a), txiletar kazetaria eta telebista-aurkezlea da. *Caiga quien caya* (*CQC*) programako berriemale eta aurkezle izan zelako ezaguna da.

## Biografia 
Kazetaritza ikasi zuen Finis Terrae Unibertsitatean. Bere lehen lanak Radio Horizonte-n eta *Pantalla abierta-*en Canal 13-n izan ziren.

Megako CQC programari esker ezagutu zen, eta 2004 eta 2010 bitartean oharrak egin zituen.

2007an Radioactivako esataria izan zen No somos nada saioarekin, astelehenetik ostiralera 18:00etan, Juan Andrés Moya kazetariarekin batera.

CQCtik alde egin zuen, eta Historias de Canal 13 Cable saioari ekin zion. Hainbat pertsona famaturi elkarrizketa egin zien.

2011n, Radio Universora iritsi zen, eta, Mendozatik, programa bat egin zuen Canal 13n, 2011ko Amerika Kopa zela eta, Aldo Schiappacasserekin batera.

2012an, UCV Televisión-ko *Códigos* saioaren gidaritzan hasi zen, eta, hurrengo urtean, Vidas programa eman zuen.
Gaur egun, UCV Televisión-ko ekoizlea da.

2017an CQCra itzuli zen, eta han, berriemale izateaz gain, programaren aurkezlea izango zen, oraingoan Chilevisión-ek emititzen duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángeles Araya

**María de los Ángeles Araya Mundaca** (Santiago, 1980ko abenduaren 16a) txiletar kazetaria eta telebista aurkezlea da, Canal 13-ko aurpegia eta Radio Bío-Bíoko aurkezlea. 

## Biografia 
2005ean Canal 13ra heldu zen Copiapóko korrespontsal gisa, inguruko egunkari batean lan egiten zuelako. Gero Megan egon zen denbora laburrean. 2009an Canal 13ra itzuli zen katerako oharrak egiten, bertan egon zen 2012ra arte  

3TV proiektu porrotaren parte izan zen 2013an. Geroago 2015ean UCV Televisión noticias albistegiak gidatu zituen UCV TVn (gaur egun TV+). 

2019an Canal 13ra hirugarren aldiz itzuli zen *3x3* gidatzen Miguel Acuñarekin. Geroago *Teletreceko* zuzendaritza hartu zuen eta 2019ko irailaz geroztik mahaikide gisa parte hartu zuen goizeko *Bienvenidos* programan.  2020ko otsailean, urte hartako Viña del Mar Jaialdiaren *backstagez* arduratu zen. 

2021eko abuztuan, Ángelesek *Aquí somos todos* telebista-saioa utzi zuen, Canal 13ko goizeko programa berriaren gidaritza hartzen hasi zen, Mirna Schindlerrekin batera;    *Tu día* izenekoa, 2021eko azaroaren 15ean estreinatu zena  2022ko urrian, Arayaren *Tu día-*tik irten zela iragarri zen, Canal 13-n beste rol batzuk hartuz 

## Bizitza pertsonala 
Alaba bat du, Joaquina. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Vrindts

**Joseph Vrindts** (Lieja, 1855eko apirilaren 17a-Ibidem, 1940ko azaroaren 6a) valonieraz idatzi zuen Belgikako akademikoa eta idazlea izan zen. Liejako kale batek bere izena du.

## Biografia 
Bere aita, meatzaria, lanean hil zen. Vrindtsek, ondorioz, ikazkin lanetan eta literatur karrera bat egitea eragotzi zioten beste eskulan batzuetan aritu behar izan zuen. Hala eta guztiz ere, Achille Millienen bilduma irakurri zuen, *La Moisson* (1860). Bere lehen abesti inprimatua 1873an izan zen. Oso gaztetan *Li Spirou* aldizkarian kolaboratu zuen du. 1895etik 1900era Liejan valonieraz ireki zen lehen kabareteko abestiak idatzi zituen. Bere pieza bat, ''Li sièrmint d 'à Grétry* (1908), luzaroan mantendu zen errepertorioan. 1896an argitaratu zuen bere lehen eleberria, *Li pope d' Anvers* (Anberesko panpina, 1896). Era berean, idazki-sail ikaragarria argitaratu zuen, tartean *Poèmes dèl guére'' aipagarria. 1940ko martxoan, Belgikako hizkuntza eta literatura frantsesaren Errege Akademiako (Académie royale de langue et de littérature françaises de Belgique) kide izendatu zuten, eta hilabete batzuk geroago hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Killiney Hill

**Killiney Hill**, , Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuaren hego-ekialdean dagoen muino bat da, Killiney auzunean. Dublingo badiaren hegoaldean dauden bi muinoetako bat da, bestea Dalkey Hill, bi muinoek **Killiney Hill Parkea** osatzen duten. 153 metroko garaiera du.

Gailurrean 1742an eraikitako 1740-41eko Irlandako Gosetearen biktimen omenezko obelisko bat dago. Bertatik, egun argi ta eguzkitsuetan Irlandako itsasoaz haratagoko Galesko iparraldeko mendiak ikus daotezke, bestelako eguraldiaz, Dublingo ipar-mendebaldea, Bray lurmuturra eta Wicklow mendiak ere bai.

Iraganean muinoa garaiagoa zen, baina Dún Laoghaire udalerriko portuko kaia eraikitzeko materiala izateko lurra kendu zioten.
Elorrietako punpatze etxea eta Getxoko malakateak

**Elorrietako punpatze etxea eta Getxoko malakateak** Bilbo eta Getxo artean eraikitako estolderia azpiegitura da, XX. mendearen hasieran funtzionamenduan egon zena. Euskal Herriaren industrializazioarekin batera Bilbok izan zuen hazkuntza dela eta sortutako estolderia modernoaren adibidea da, hiriak bizi zuen kolera epidemiaren ostean eraikia. 2022tik Eusko Jaurlaritzak eraikitako ondare aitorpena eskaini zion. Eraikinaren babesak bi eremu ditu: alde batetik Elorrietan dagoen punpatze etxea eta bere inguruko eraikinak; bestetik, Getxon estolderiaren aireztapena errazteko eraikitako malakateak. 

## Historia 
Bilboko hedapen demografiko azkarrak, bereziki XIX. mendearen amaieran industrializazioak eta meatzaritzak sortua, arazo larriak ekarri zituen estolderian. Londresko 1854ko koleraldiaren ostean, John Snowek aurkitu zuen estolderiako ura eta edateko ura nahastea zela koleraren jatorria. 1885ean kolera izurritea izan zen Espainian, nahiz eta Bilbon ez dirudien eragin handirik izan zuenik. Hala ere, 1891n lehiaketa publikoa egin zen ur zikinak itsasadarretik kendu eta, zuzenean, Kantauri itsasoan isurtzeko. Lehiaketa horren proiektu irabazlea Recaredo de Uhagón bide-ingeniariak aurkeztutakoa izan zen, «*Mens sana in corpore sano*» lelopean. Obren ardatza 1895ean hasi eta 1903an amaitu zen, zortzi urte geroago, eta udalerriari 5.453.711 pezeta ordaindu zitzaizkion, zifra altua garai horretarako.

Egindako proiektuan, putzu beltzak erabat ezabatu ziren eta dagoen saneamendu-sarea euri-urak husteko soilik kontserbatu zen, eta horiek zuzenean itsasadarrera isuriko ziren. Horrela, eraikitako sare berriak ur zikinak soilik bilduko lituzke, eta beharrezko sekzioak murriztu egingo lirateke. Hiru kolektore egin ziren, bi ibaiertzean, eta bat eskuinaldean. San Frantziskotik eta Atxuritik abiatuta, Mesedeetatik eta Deustutik itsasadarra gurutzatzen zuten sifoi batekin eta San Inazioko Elorrietara eramaten ziren. Elorrietan 12.000 m3 zituen biltegi batean gordetzen ziren. Bertatik Getxoko Galea lurmuturreraino eramaten ziren. Udalerri honetan, eraikuntzaren azken zatian, aireztapen sistema bat eraiki zen, hoditeria errebisatu behar izatekotan jaitsi ahal izateko. Eraikuntza horiei *malakate* deritze, eta gaur egun bost kontserbatzen dira.

{
  "type": "ExternalData",
  "service": "geopoint",
  "query": "#defaultView:Map\nSELECT ?id (?idLabel as ?title) ?geo ?irudia WHERE {\n  SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language \"eu,es,en\". }\n  ?id wdt:P361 wd:Q116868902;\n    wdt:P625 ?geo.\n  OPTIONAL { ?id wdt:P18 ?irudia. }\n}"
}

## Tunela 
Urek 0,60 m-ko diametroa eta 10.000 m-ko luzera duen hormigoi armatuzko hodi baten bidez egiten zuen bidaia. Hodiak itsasadarraren eskuinaldea zeharkatzen zuen, trenbidearen trazadurarekiko paraleloan, eta azken zatian Gobelaren arroari jarraitzen zion. Hodi bisitagarri horrek 2.759 metro zituen, *Tunel Boka* deitzen den itsas-mailako zulo bateraino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kate Greenaway

**Catherine «Kate» Greenaway** (Londres, 1846-1801eko martxoaren 17a) ingeles  idazlea eta ilustratzailea izan zen, haurrentzako liburuak egin zituen.

Kate Greenaway domina, bere omenez 1955. urtean ezarria, urtero ematen dio Chartered Institute of Library and Information Professionals-ek, Erresuma Batuko dokumentazioko liburuzainak eta beste profesional batzuk ordezkatzen dituen elkargo profesionalak, haurrentzako liburuen ilustratzaile bati.

## Biografia eta lanak 
Haren aita, John Greenaway, marrazkilaria eta grabatzailea zen, eta ama, Catherine Elizabeth Jones, jostuna zen. Finantza-arazoak zirela eta, familia Islingtonera joan zen bizitzera, eta Elizabethek haurrentzako arropa-denda bat ireki zuen, arrakasta handia izan zuena.

Hamabi urte zituenetik, Kate Finsbury School of Art-en trebatu zen, eta han egon zen sei urtez. Orduan, Kensingtongo (Londres Handia) Central Schoolera joan zen, baina garai hartan emakumeei ez zitzaien uzten biluzien marrazkiak egiten. Hori dela eta, Slade School of Artera joan zen, non neskei eta mutilei hezkuntza bera eskaintzen baitzieten. Gainera, arratsaldeetan Heatherley’s School of Art-en izan zen.
[ezkerrera|thumb|165x165px|*[Hamelingo txirularia|Hamelingo flautista*, Kate Greenawayk ilustratua]]
Lehen liburuak, *Bajo la ventana* (1879), haurrei buruzko bertso erraz eta idiilikoen bilduma bat, Edmund Evans-ek berak koloretako xilografiak egiteko asmatutako prozesu bat erabiliz argitaratuak, salmenta-arrakasta handia izan zuen bere garaian, hasierako 20.000 kopiak azkar saldu baitzituen eta Routledge argitaletxea berriz inprimatzera behartu baitzuen.

Beste lan nagusi batzuk hauek dira: *El jardín de las caléndulas, El flautista de Hamelín, El libro de los juegos* eta *El libro de los cumpleaños*. Gainera, marrazkiak beste objektu batzuk apaintzeko erabili ziren, hala nola azulejuak eta portzelana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak