Mariano Zufia

**Mariano Zufia Urrizalki** (Iruñea, 1920 - *ibidem*, ) nafar politikari karlista izan zen.

Hamabost urte besterik ez zituela, erreketen sartu eta Gerra Zibilean behin-behineko alferez izendatu zuten. 1944an Armada utzi eta Falange eta frankismoaren aurka aritu zenez Zaragozan erbesteratu zuten.

Banco de Bilbaon lan egin zuen eta 1966an Iruñeko Udaleko alkateorde hautatu zuten. Alderdi Karlistaren kidea, gero Euskalherriko Karlista Alderdia izango zen Euskadiko Karlista Alderdiaren zerrendetan Nafarroako parlamentari hautatu zuten.

## Ibilbide Politikoa 
### Karlismoaren Bilakaera eta EKA 
Zufía Karlismoaren barruan eman zen eraldaketa sakonaren protagonista izan zen, tradizionalismotik **Karlismo Sozialista eta Autogestionariora** igaroz. **Euskal Herriko Karlista Alderdiko (EKA)** buruzagi nabarmena izan zen, eta Nafarroako idazkari nagusi izatera iritsi zen.

# urtea urte erabakigarria izan zen bere bizitzan:

* **Montejurrako Gertaerak (1976):** Maiatzean, ultraeskuinak Montejurran egindako eraso terroristen ostean, Zufíak Karlismo demokratikoaren defentsa sutsua egin zuen, indarkeria gaitzetsiz eta alderdiaren norabide berria finkatuz.
* **Amnistiaren Aldeko Mugimendua:** *Punto y Hora de Euskal Herria* aldizkarian eta beste hedabide batzuetan dokumentatu denez, Zufía preso politikoen amnistiaren eta askatasun demokratikoen aldeko batzordeetan oso aktibo egon zen.

### Erakundeetako Karguak 
* **Nafarroako Foru Diputatua (1974-1979):** Frankismoaren azken urteetan eta Trantsizioan, Diputazioan ahots kritikoa izan zen, Nafarroako erakundeak barrutik demokratizatzea helburu zuena.
* **Iruñeko Udala eta Nafarroako Parlamentua:** 1979an zinegotzi hautatu zuten Iruñean, eta Nafarroako Parlamentuko lehen legegintzaldian ere parte hartu zuen EKAren ordezkari gisa.

## Nafarroako Kontu Ganberako Presidentetza (1981-1991) 
Mariano Zufíaren legaturik handiena Nafarroako Kontu Ganberaren modernizazioa eta martxan jartzea izan zen. Nafarroako Parlamentuak bera aukeratu zuen lehen presidente gisa (1981eko urtarrilean), bere zorroztasun teknikoa eta independentzia politikoa aintzat hartuta.

* **Aitzindaria:** Espainiako estatuan erakunde horrelako bat zuzendu zuen lehen pertsona izan zen demokrazia itzuli ostean.
* **Eredua:** Hamar urteko agintaldian, erakundearen independentzia finkatu zuen, diru publikoaren kudeaketa alderdi politikoen interesen gainetik egon behar zuela defendatuz. Bere kudeaketak Kontu Ganberari gaur egun duen prestigioa eman zion.

## Pentsamendua eta Baloreak 
Zufíak Nafarroako Foruak herriaren botondate demokratikoarekin uztartzen zituen. Bere ustez, autogobernua ez zen pribilegio historiko bat, herritarren ongizatea eta justizia soziala bermatzeko tresna bat baizik. Etika publikoaren eta gardentasunaren defendatzaile porrokatua izan zen.

## Aitortzak 
2005ean hil zen Iruñean. Bere omenez, 2008an **"Mariano Zufía Saria"** sortu zen. Sari hau bi urtez behin ematen da, eta auditoretza publikoan eta sektore publikoaren kudeaketa hobetzen nabarmendu diren pertsona edo erakundeak saritzen ditu.

## Bibliografia 
López López, J. C. (2009). Mariano Zufía. Biografía con motivo de la concesión del Premio que lleva su nombre. Nafarroako Kontu Ganbera.

https://es.wikipedia.org/wiki/Mariano_Zuf%C3%ADa

## Erreferentziak