Homage to Catalonia

***Homage to Catalonia*** (euskaraz *Kataluniaren Omenez*) 1938an George Orwell ingeles idazleak Espainiako Gerra Zibilan izandako bizipen pertsonalei buruzko kontakizuna da.

1936ko abendutik 1937ko ekainera bitarteko aldian, Orwellek kontatzen du Kataluniaren suhartasun iraultzailea Bartzelonan entrenatzen ari zela, asperdura Aragoiko fronteetan, Bartzelonako Maiatzaren Egunetako gatazka interfaktikoan parte hartu zuela bajan, eztarrian tiro egin ziotela berriro frontean, eta POUM legez kanpoko erakundetzat jo ondoren Frantziara ihes egin zuela. Gerra bere ikuspegi politikoaren gertaera definitzaileetako bat izan zen, eta 1946an idaztera eraman zuenaren zati garrantzitsu bat: "Nik 1936tik idatzi dudan lan serio bakoitza totalitarismoaren aurka, zuzenean edo zeharka, eta sozialismo demokratikoaren alde idatzi da, ulertzen dudanez".

Hasierako harrera nahasia izan zen, askotan aztertzaileen analisiak Orwellenarekin bat ote zetozen. Laudorioak lehen lerroetako bizitzaren irudikapen bizirako gordetzen ziren, eta kritikak, berriz, gobernu errepublikarrari eta alderdi komunistari buruz egiten zituen salaketetarako. 1950eko hamarkadan bigarren arrakasta izan zuen, Orwellen *Abereen etxaldea* (1945) eta *1984* (1949) eleberriek liburuaren berrebaluazioa erakarri ondoren, intelektual liberal amerikarrek antikomunismo lan bezala aurkeztuz. 1960ko hamarkadan, Ezker Berriko figurek sozialismo iraultzailearen lentearen bidez birkontestualizatu zuten, marxismo-leninismoaren eta kapitalismoaren aurka, eta horrek beste kritika-olde bat erakarri zuen Britainia Handiko Alderdi Komunistako (CPGB) pertsonaien aldetik. Espainiako trantsiziotik demokraziara, historialari batzuek ohartarazi dute ez dutela irakurriko Orwellen lehen pertsonan gatazkaren irudikapen gisa.

## Aurrekariak 
### Testuinguru historikoa 
XIX. mendean, *Bi Espainiak* izenez ezagutzen den motibo bat sortzen hasi zen espainiar literaturan, non Mariano José de Larra bezalako idazleek Espainia polarizatua irudikatzen zuten, fakzio progresista eta kontserbadoreetan banatua. 1931. urtean Espainiako Bigarren Errepublika ezarri zenean, Europak eskuin muturreko politikaren gorakada bizi zuen, faxismoa eta nazismoa barne. Espainiako Gerra Zibila 1936ko uztailaren 18an piztu zen, Espainiako Armadako talde nazionalistak, Italia faxistak eta Alemania naziak lagunduta, estatu-kolpea eman zuenean Espainiako Errepublikako gobernu hautatuaren aurka.
[eskuinera|thumb|[Espainiako Gerra Zibila|Espainiako Gerra Zibilaren mapa orokorra (1936 – 39).]]
Gobernu errepublikarra hasiera batean kolpearen ondorioz geldiarazia izan zenez, haren aurkako erresistentzia biztanleria orokorrak antolatu zuen herrialde osoko hirietan, eta iraultza sozial bat burutu zen, langile anarkista eta sozialistek Espainiaren ekonomia industriala jabetza sozialaren pean jartzen ikusi zutelarik. 1936ko udazkenean, langile-miliziek estatu-kolpe nazionalista garaitu zuten Madrilen, Bartzelonan eta Valentzian, Aragoin eta Gaztela Berrian zehar lehen lerroa eratuz, Espainia eremu errepublikar eta nazionalistetan banatuz. Errepublikar fakzioa hainbat alderdi politikok eta sindikatuk osatzen zuten, jarrera politiko eta eragin desberdinekoak, besteak beste: Lanaren Konfederazio Nazionala (CNT), Bartzelonako metropoli-eremua kontrolatzen zuen sindikatu anarkista; Batasun Marxistaren Langile Alderdia (POUM), trotskyista txikia; Langileen Batasun Orokorra (UGT), Bilbon eta Madrilen nagusi zen sindikatu sozialista; eta Espainiako Langile Sozialisten Alderdia (PSOE) eta Espainiako Alderdi Komunista (PCE), Katalunian Kataluniako Alderdi Sozialista Bateratuan (PSUC) elkarrekin aritutakoa.

Léon Blumen gobernu frantsesak eta Neville Chamberlainen gobernu britainiarrak esku ez hartzeko politika bat hartu zuten, nabarmen, inolako igoerarik gerta ez zedin, baina baita sentimendu iraultzaileak Espainiatik kanpo hedatuko ziren beldurrak eraginda ere. Nazionalistek nazien eta faxisten laguntza militarra jasotzen zuten bitartean, errepublikarrak ekonomikoki eta diplomatikoki isolatuta zeuden, Sobietar Batasunari material militarra erostera behartuz. Faxismoaren gorakadari aurre egiteko eta iraultza soziala defendatzeko, milaka boluntario etorri ziren Espainiara eta milizia errepublikanoekin bat egin zuten.

### Testuinguru biografikoa 
[eskuinera|thumb|[George Orwell, *Kataluniaren omenez* liburuaren egilea, Espainiara joan zen Espainiako Gerra Zibilean borrokatzera.]]
George Orwell 1903an jaio zen, Indiako Motihari hirian, garai hartan Raj britainiarraren agindupean zegoena. Bere amak hazi zuen Ingalaterran, eta 19 urterekin itzuli zen Asiara, Birmaniako polizia inperialean sartzeko asmoz. Bertan, inperialismoaren errealitate materialen berri izan zuen, 1934an argitaratutako *Birmaniako egunak* bere lehen eleberriaren gai bihurtu zena. Europara itzuli zenean, urteak eman zituen Londres eta Paris hirietan pobrezian bizitzen, eta esperientzia hori izan zen *Down and Out* *in Paris and London* bere lehen lan osoaren oinarria. Espainiako Gerra Zibila hasi zenean, Orwell antikapitalista konprometitua zen.

1930eko hamarkadan, Orwell kezkatuta zegoen Europan faxismoak izan zuen gorakadarekin, eta horri aurre egiteko neurriak hartu nahi zituen. Gatazkaren lehen hilabeteetan Espainiari buruz hitz egin eta idatzi ez bazuen ere, ez dago jakiterik, 1936ko udazkenean, Espainiara joatea erabaki zuen. Espainian sartzeko pasaportea lortzeko, Britainia Handiko Alderdi Komunistak Londresko King Streeten duen egoitzara joan zen. Harry Pollitt alderdiko buruak galdetu zionean ea Nazioarteko Brigadetan sartuko zen, Orwellek erantzun zion bere kabuz ikusi nahi zuela zer gertatzen zen. Pollittek laguntzeari uko egin ondoren, Orwell Alderdi Independente Laboristarekin (ILP) harremanetan jarri zen. Orwell beren asteroko egunkariko berriemaile gisa kreditatu zuten, *New Leader*-ek, Orwelli Espainiara legitimoki joateko bidea ematen ziona. Orwellek Fenner Brockway ILPko idazkari nagusiaren gomendiozko gutun bat jaso zuen, John McNair Bartzelonako ILPko ordezkariarekin eta POUMeko afiliatuarekin harremanetan jarri zuena.

*The Road to Wigan Pier* liburuan azken ukituak eman ondoren, Espainiara abiatu zen 1936ko abenduaren 23an. Parisen gelditu zen labur-labur, Henry Miller adiskidearekin elkartu zenean, hegoalderako bidea trenez jarraitu, Frantzia eta Espainiako muga zeharkatu eta urte amaieran Bartzelonara iritsi baino lehen.

Espainiara iristean, Orwellek esan omen zion McNairri Espainiara etorri zela milizian parte hartzera faxismoaren aurka borrokatzeko. McNairrek Orwellek *New Statesman and Nation*-rentzat "artikulu batzuk" idazteko nahia azaltzen duen bitartean, "Britainia Handian eta Frantzian langile klasearen iritzia inarrosteko" asmoarekin, idazteko aukera aurkeztu zuenean, Orwellek esan zion "nahiko bigarren mailakoa zela eta faxismoaren aurka borrokatzea zela etortzeko arrazoi nagusia". McNairrek POUMera eraman zuen Orwell (katalanez: Partit Obrer d 'Ució Marxista; ingelesez: Partido Obrero de Unificación Marxista), alderdi komunista antiestalinista.

Orwellek berak onartu zuenez, kasualitatez sartu zen POUMen: "Banekien POUM izeneko zerbaitetan ari nintzela. (POUMeko milizian sartu besterik ez nintzen egin, kasualitatez Bartzelonara ILPko paperekin iritsi nintzelako), baina ez nintzen konturatu alde handiak zeudela alderdi politikoen artean. "Anarkistekin bat egin nahiko nukeen nire lehentasun pertsonal hutsengatik". Gainera, Nazioarteko Zutabe Komunistan parte hartzeko zorian egon zen, Madrilera bidali nahi zutela uste zuelako, eta han parte hartu nahi zuelako.

## Kanpo estekak