1852

## Gertaerak 
### Arte eta kultura 
* Martxoaren 20a &ndash; Harriet Beecher Stowe idazle estatubatuarrak esklabotza gaitzat duen *Osaba Tomen etxola* eleberria argitaratu zuen. Ikuspegi abolizionistatik idatzi zuen eta lehen urtean 300.000 ale saldu zituen AEBetan, nahiz eta herrialdearen hegoaldean debekatu zuten.
* Abuztuaren 3a &ndash; Vaasako suteak Finlandiako hiri horren zati handi bat suntsitu zuen.

### Zientzia eta teknologia 
### Kirolak 
## Jaiotzak 
* Urtarrilaren 7a &ndash; Pascal Dagnan-Bouveret, frantziar margolaria (h. 1929).
* Urtarrilaren 11 &ndash; Constantin Fehrenbach, Alemaniako kantzilerra (h. 1926).
* Urtarrilaren 12a &ndash; Joseph-Jaques-Césaire Joffre, Frantziako mariskala (h. 1931).
* Urtarrilaren 26a &ndash; Pierre Savorgnan de Brazza, italiar jatorriko frantziar esproratzailea, Brazzaville hiriaren sortzailea (h. 1905).
* Otsailaren 5a &ndash; Terauchi Masatake, Japoniako lehen ministroa (h. 1919).
* Otsailaren 9a &ndash; Louisa Emily Dobrée, frantziar-irlandar idazlea (h. 1915).
* Otsailaren 13a &ndash; Ion Luca Caragiale, errumaniar idazlea (h. 1912).
* Otsailaren 23a &ndash; Harry John Lawson, britainiar bizikleta diseinatzailea, txirrindularia, motorraren industriaren aitzindaria eta iruzurtia (h. 1925).
* Otsailaren 24a &ndash; George Moore, ingelesezko idazle irlandarra (h. 1933).
* Martxoaren 1a &ndash; Théophile Delcassé, frantziar politikaria (h. 1923).
* Martxoaren 11 &ndash; Emília Bandeira de Melo, brasildar idazle eta kazetaria (h. 1910).
* Martxoaren 15a &ndash; Isabella Augusta Gregory, irlandar antzerkigile, folklorista eta antzezlaria (h. 1932).
* Martxoaren 25a &ndash; Gérard Cooreman, Belgikako lehen ministroa (h. 1926).
* Apirilaren 1a &ndash; Edwin Austin Abbey, estatubatuar muralgile, ilustratzaile eta margolaria (h. 1911).
* Apirilaren 8a &ndash; Daniel Zuloaga, gipuzkoar margolari eta zeramikaria (h. 1921).
* Apirilaren 22a &ndash; Gilen IV.a Luxenburgokoa, Luxenburgoko duke-handia (h. 1912).
* Apirilaren 25a &ndash; Leopoldo Alas "Clarín", espainiar idazlea (h. 1901).
* Apirilaren 30a &ndash; Felipa Gisasola, gipuzkoar marrazkilari, bitxigile eta damaskinatzailea (h. 1939).
* Maiatzaren 1a &ndash; Calamity Jane, Estatu Batuetako Mendebalde Urrunaren konkista urteetako pertsonaia (h. 1903).
* Maiatzaren 1a &ndash; Santiago Ramón y Cajal, aragoiar-nafar sendagile, ikerlari eta histologoa, 1906ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1934).
* Maiatzaren 4a &ndash; Alice Liddell, Lewis Carrollek *Alice* pertsonaia sortzeko oinarria (h. 1934)
* Maiatzaren 5a &ndash; Pietro Gasparri, italiar kardinala (h. 1934).
* Maiatzaren 11 &ndash; Charles W. Fairbanks, Ameriketako Estatu Batuetako presidenteordea (h. 1918).
* Maiatzaren 15a &ndash; Isidro Alegria, nafar musikaria (h. 1913).
* Maiatzaren 18a &ndash; Teresa Aço, portugaldar aktorea (h. 1892).
* Maiatzaren 18a &ndash; Gertrude Käsebier, estatubatuar argazkilaria (h. 1934).
* Maiatzaren 30a &ndash; Isaac Leib Peretz, poloniar olerkaria, Yiddish idazlea (h. 1915).
* Ekainaren 25a &ndash; Antoni Gaudi, arkitekto kataluniarra (h. 1926).
* Uztailaren 7a &ndash; Vera Figner, errusiar iraultzailea (h. 1942).
* Uztailaren 7a &ndash; Fermin Herran, arabar idazle eta ikertzaile euskaltzale eta mezenas masoia (h. 1908).
* Uztailaren 12a &ndash; Hipólito Yrigoyen, euskal jatorriko argentinar politikaria, Argentinako presidentea (h. 1933).
* Uztailaren 20a &ndash; Theo Heemskerk, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1932).
* Uztailaren 23a &ndash; Martina Castells Ballespí, kataluniar medikua, Espainian medikuntzan doktoratu zen lehenengo emakumea (h. 1884).
* Uztailaren 25a &ndash; Gojong Koreakoa, Koreako errege eta enperadorea (h. 1919).
* Abuztuaren 4a &ndash; Jose Erbiti, gipuzkoar musika-irakaslea (h. 1900).
* Abuztuaren 13a &ndash; Christian Krohg, norvegiar margolari, ilustratzaile, idazle eta kazetaria (h. 1925).
* Abuztuaren 20a &ndash; José Luis Villabaso, bizkaitar enpresaburua (h. 1917).
* Abuztuaren 25a &ndash; Bertha Clément, alemaniar idazlea (h. 1930).
* Abuztuaren 30a &ndash; Jacobus Henricus van't Hoff, kimikari herbeheretarra, 1901eko Kimikako Nobel Saria (h. 1911).
* Irailaren 2a &ndash; Paul Bourget, frantziar idazlea (h. 1935).
* Irailaren 4a &ndash; Eilif Peterssen, norvegiar margolaria (h. 1928).
* Irailaren 9a &ndash; John Henry Poynting, ingeles fisikaria (h. 1914).
* Irailaren 11 &ndash; Elizabeth Robinson Abbott, estatubatuar maistra (h. 1926).
* Irailaren 12a &ndash; Herbert Henry Asquith, Erresuma Batuko lehen ministroa (h. 1928).
* Irailaren 28a &ndash; John French, britainiar militarra, Lehen Mundu Gerran ezaguna (h. 1925).
* Irailaren 28a &ndash; Henri Moissan, frantziar kimikaria, 1906ko Kimikako Nobel Saria (h. 1907).
* Irailaren 28a &ndash; Isis Pogson, britainiar astronomo eta meteorologoa, Royal Astronomical Societyko lehen emakumea (h. 1945).
* Urriaren 1a &ndash; Carl Chun, alemaniar biologoa eta itsaso eta toki abisopelagikoen esploratzailea (h. 1914).
* Urriaren 2a &ndash; William Ramsay, gas nobleak aurkitu zituen kimikari eskoziarra, 1904ko Kimikako Nobel Saria (h. 1916).
* Urriaren 9a &ndash; Hermann Emil Fischer, kimikari alemaniarra, 1902ko Nobel sariduna (h. 1919).
* Urriaren 23a &ndash; Jean-Louis Forain, margolari, diseinatzaile eta grabatzaile frantsesa (h. 1931).
* Azaroaren 3a &ndash; Meiji Enperadorea, enperadore japoniarra (h. 1912).
* Azaroaren 7a &ndash; Johan Ramstedt, Suediako lehen ministroa (h. 1935).
* Azaroaren 11 &ndash; Franz Conrad von Hötzendorf, [Lehen Mundu Gerra]]n paper oso garrantzitsua izan zuen austriarra (h. 1925).
* Azaroaren 21a &ndash; Francesc Tàrrega, espainiar musikagilea eta gitarrista (h. 1909).
* Azaroaren 22a &ndash; Paul Henri Balluet d'Estournelles de Constant, frantziar diplomazialari, politikari eta bakezalea, 1909ko Bakearen Nobel Saria (h. 1924).
* Azaroaren 26a &ndash; Yamamoto Gonnohyōe, Japoniako lehen ministroa (h. 1933).
* Abenduaren 6a &ndash; Enrique Aresti, bizkaitar politikari eta enpresaburua (h. 1946).
* Abenduaren 10a &ndash; Henri Gervex, frantziar margolaria (h. 1929).
* Abenduaren 15a &ndash; Henri Becquerel, fisikari frantziarra (h. 1908).
* Abenduaren 19a &ndash; Albert Abraham Michelson, jatorri alemaniarreko estatubatuar fisikaria, 1907ko Fisikako Nobel Saria (h. 1931).
* Abenduaren 28a &ndash; Leonardo Torres Quevedo, espainiar ingeniaria eta matematikaria (h. 1936).
* Ramon Aginaga, nafar bide ingeniaria (h. 1933).
* Simon Durruti, apaiza eta euskal idazlea (h. 1915).
* Luis Aladrén, bere lanaren parte handiena Euskal Herrian burutu zuen espainiar arkitektoa (h. 1902).
* Ann Harriet Hughes, galestar eleberrigilea (h. 1910).
* Muhammad Tawfiq, Egiptoko *kedivea* (h. 1892).
* Sotirios Krokidas, Greziako lehen ministroa (h. 1924).

## Heriotzak 
* Urtarrilaren 6a &ndash; Louis Braille, behatzen bidez irakurtzeko bere izena daraman sistemaren frantziar asmatzailea (j. 1809).
* Urtarrilaren 24a &ndash; Ján Kollár, eslovakiar olerkari, arkeologo, zientzialari, politikari eta paneslavismoaren ideologoa (j. 1793).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Fabian Gottlieb von Bellingshausen, Errusiar Inperioko marinela, Lurraren inguruan nabigatzeko bigarren espedizio-burua (j. 1778).
* Otsailaren 25a &ndash; Thomas Moore, olerkari irlandarra (j. 1779).
* Martxoaren 4a &ndash; Nikolai Gogol, errusiar idazlea (j. 1809).
* Martxoaren 11 &ndash; Bartolome Gibelalde, gipuzkoar militarra (j. 1788).
* Martxoaren 18a &ndash; Miguel José Irigoien, nafar apaiza, Calahorrako eta La Calzadako apezpikua (j. 1785).
* Martxoaren 22a &ndash; Auguste de Marmont, frantziar mariskala (j. 1774).
* Apirilaren 6a &ndash; François-Louis Cailler, suitzako lehen txokolate ekoizlea, Cailler txokolate konpainiaren sortzailea (j. 1796).
* Apirilaren 17a &ndash; Étienne Maurice Gérard, Frantziako lehen ministroa (j. 1773).
* Apirilaren 24a &ndash; Vasili Zhukovski, errusiar olerkaria (j. 1783).
* Maiatzaren 3a &ndash; Eugénie Foa, frantziar idazlea (j. 1796).
* Maiatzaren 5a &ndash; Hadji Murat, abariarren erresistentziako buruzagi nagusienetako bat.
* Maiatzaren 8a &ndash; Giuseppe Jappelli, italiar arkitekto eta ingeniaria (j. 1783).
* Maiatzaren 15a &ndash; Louisa Adams, AEBetako lehen dama (j. 1775).
* Ekainaren 4a &ndash; James Pradier, frantses eskultorea (j. 1790).
* Ekainaren 8a &ndash; José Urkullu, euskal herritar idazle, matematikari, pedagogo, gramatikari eta itzultzailea (j. 1790).
* Ekainaren 12a &ndash; Xavier de Maistre, savoiar militar eta idazlea (j. 1763).
* Ekainaren 21a &ndash; Friedrich Fröbel, alemaniar pedagogoa (j. 1782).
* Ekainaren 23a &ndash; Karl Bryullov, errusiar margolaria (j. 1799).
* Uztailaren 22a &ndash; Franciszek Ksawery Lampi, poloniar margolari erromantikoa (j. 1782).
* Abuztuaren 14a &ndash; Margaret Mackall Smith Taylor, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1788).
* Abuztuaren 24a &ndash; Sarah Guppy, britainiar asmatzailea, zubi bat patentatu zuen lehen emakumea (j. 1770).
* Irailaren 14a &ndash; Augustus Pugin, ingeles arkitekto, diseinatzaile, artista eta kritikaria (h. 1812).
* Irailaren 14a &ndash; Arthur Wellesley, *Wellingtongo lehen dukea*, estadista eta militar irlandarra (j. 1769).
* Irailaren 24a &ndash; Francisco Javier Castaños, Donostia suntsitzeko eta donostiarrak hiltzeko agindua eman zuen Espainiako Armadako jenerala (j. 1758).
* Urriaren 26a &ndash; Vincenzo Gioberti, italiar apaiza, filosofoa eta politikaria (j. 1801).
* Urriaren 26a &ndash; Johann Erdmann Hummel, alemaniar margolaria (j. 1769).
* Urriaren 26a &ndash; Ádám Récsey, Hungariako lehen ministroa (j. 1775).
* Azaroaren 3a &ndash; Carlos María de Alvear, Argentinako askatasunaren buruzagia (j. 1789).
* Azaroaren 10a &ndash; Gideon Mantell, ingeles obstetra, geologo eta paleontologoa (j. 1790).
* Azaroaren 27a &ndash; Ada Lovelace, historiako lehen programatzailea (j. 1815).
* Andrés Antonio Gorbea, euskal herritar matematikaria eta ingeniaria (j. 1792).
* Gaspar Elordi Albizu, nafar politikaria (j. 1804).
* Tahirih, irandar poeta eta teologoa, Báb-en fedea aitortu zuen lehen emakumea.
----

## Kanpo estekak