open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Keihanshingo metropoli eremua

[thumb|300px| Eremuak: [Kobe (berdez), Osaka (gorriz) eta Kyoto (urdinez).]]
 edo **Keihanshin MMA** Japonian dagoen bigarren metropoli eremu handiena da. Osaka, Kobe eta Kyotoko metropoli eremuak barneratzen ditu eta 11,170 km²-tan 18.643.915 biztanle biltzen ditu. Guztira Japoniako populazioaren %15a osatzen du.

## Geografia 
Kansai eskualdean kokaturik dago, Osakako Badiaren iparraldeko eta ekialdeko ertzak hartzen ditu eta Yamashiro haranean barneratzen da. Metropoli eremuaren mugak Himeji eta Wakayamaraino ere iristen dira.

## Hiri handienak 
* Osaka (2.666.371 biztanle).
* Kobe (1.545.410 bizt.)
* Kyoto (1.473.746 bizt.)
* Sakai (842,760 bizt.)
* Himeji (535.945 bizt.)
* Higashiōsaka (509.230 bizt.)
* Nishinomiya (483.598 bizt.)

## Ekonomia 
Metropoli eremuaren Barne produktu gordina 341 bilioi dolarretakoa da, munduko hirien artean zazpigarrena eta Japoniako bigarrena.

## Azpiegiturak 
Kansai nazioarteko aireportua Osakako Badiako uharte artifizial batean kokaturik dago eta 1994ean inauguratu zen Osaka nazioarteko aireportuaren trafikoa txikitzeko.

Japan Rail konpainiak bi shinkansen linea (abiadura handiko trenak) ditu, *Tōkaidō-Sanyō* eta *Kyoto* lerroak. Osakako metroa munduko 13. zabalena da, 70 lerro ditu eta urtero batazbeste 912 milioi bidaiari izaten ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Night view of Osaka bay.jpg|Osakako Badia gauez.
Irudi:Wfm kansai overview.jpg|Osakako Badiaren satelite ikuspegia.
Irudi:Osaka Castle 02bs3200.jpg|Osaka.
Irudi:2018_Umeda_Sky_Building.jpg|Umeda Sky Building (Osaka).
Irudi:Kyoto higashiyama01.jpg|Kyoto.
Irudi:Kobe Mosaic06s4s3200.jpg|Kobeko kaia.
Irudi:Sakai City Office.jpg|Sakai.
Irudi:Himeji01.jpg|Himeji.
Irudi:Shukugawa Park in spring.jpg|Nishinomiya.
Irudi:Kix aerial photo.jpg|Kansai nazioarteko aireportua.
Irudi:JRC N700 series Z28.jpg|Nozomi trena.

## Kanpo estekak
Strč prst skrz krk

[350px|thumb|[Txekierazko esaldiaren uhin-forma eta espektrograma.]]
**Strč prst skrz krk** ( ahoskatuta ) euskaraz *sartu atzamarra eztarrian barrena* esan nahi duen txekierazko eta eslovakierazko aho-korapiloa da.

Oso esaldi ezaguna eta bereizgarria da, batez ere, bokalik ez duelako eta silaba bakoitzaren nukleoa 'r' kontsonante silabikoa delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
N3 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren N3 linea** (seinaleztatua, **N03** ofizialki) Beriain eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Beriain, Noain, Azpilagaña eta Arrosadia gauez hornitzen ditu.

## Historia 
Linea 2005ean ireki zen, gainerako lineekin batera, eskualdeko hiri-garraioaren gaueko sareko  eta  lineen artean. Sarasate pasealekua eta Barañain lotzen zuen, Ermitagañatik igaroz.

2013ko maiatzaren 1an, Galarian geldialdi bat gehitzen.

## Ustiapena 
### Ordutegiak 
Ordutegiak egunaren arabera aldatzen dira, batez ere gaueko lehen orduetan.

### Ibilbidea 
Autobus guztiek egiten dute ibilbide osoa.

## Geldialdiak 
## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Labriteko aldapa

**Labriteko aldapa** Iruñeko Bigarren Zabalgunea eta Iruñeko Alde Zaharraren arteko muga adierazten duen kale edo etorbide luze bat da. Estafeta kalea eta Amaia kaleak bat egiten duten gunean hasi (Telefonicako bihurgunea) eta maldan behera jaitsiz Arga ibaia zeharkatzen duen Txantreako zubian barna Txantrea auzoaren sarreraino luzatzen da.

Kale edo etorbide honek izena Katalina I.a Nafarroakoaren senarra izan zen Joanes Albretekoari zor dio, biak ere Nafarroako Erresumak Nafarroa Garaian izan zituen azken errege-erreginak izan ziren.

Kale honetan XX. mendean erautsitako antzinako Iruñeko harresien hondakinak nabar,entzen dira, bestalde bertan Labrit pilotalekua eta Iruñeko zezen plaza daude, azken honetan Ernest Hemingway idazle ospetsuaren irudi bat ikusgai dagoelarik.

## Ondarea 
* Labrit pilotalekua
* Iruñeko zezen plaza
* Estafeta kalea
* Txantreako zubia
* Medialuna parkea
* Iruñeko harresiak

## Azpiegiturak eta garraioa 
Labriteko jaiotsieran Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioaren honako linea hauek zerbitzua ematen dute:

## Kanpo estekak
Nijō gaztelua

Japoniako gaztelu historikoa da, Kyoton dagoena. Aintzinako Kyotoko monumentu historikoen artean sartu zuen UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatzerakoan.

## Historia 
Tokugawa shogunerriaren sortzaile izan zen Tokugawa Ieyasushogunak 1601ean Japonia mendebaldeko jauntxoei eskatu zien donazioak egin zitzatela Kyoton Nijō gaztelua eraikitzeko. 1626an bukatu ziren lanak. Tokugawatarrek Edo hiria zuten egoitza nagusi eta haren aberastasunaren lekuko izan zedin Kyoton zituzten lurretan gaztelu ederra eraikitzea izan zuten helburu, enperadoreak ikus zezan.

1750an Tenshu eraikina tximista batek jo eta erre egin zen. 1788an Kyotoren zati bat erre zuen suteak Nijōren barnealdea suntsitu zuenean eraikina hutsik geditu zen eta Kyotoko jauregi inperialaren menpe gelditu zen. 1893an printzearen egoitza bihurtu zen. 1939an Kyotoko udalari eman zitzaion eta honek publikoari ireki zion.

## Egitura 
Solairu bakarreko egurrezko gaztelua da 275.000 m² oinarria duena, hauetatik 8.000 m² eraikinek estaltzen dute.
### Harresiak 
Bi harresi eraztun ditu eta hiru ate gaztelura sartzeko. Barneko eraztunak Honmaru jauregia eta lorategiak biltzen ditu. Oin karratuko harresiaz gain putzu bat ere badauka. eta eraztun bien artean Ninomaru jauregia, sukaldeak, gaurdien etea eta lorategiak daude.

Irudi:NijoCastleOutside.jpg|Kanpoko harresia.

### Ninomaru jauregia 
 bost eraikinez osaturik dago, beren artean konektaturik daudenak. Barnea oso dekoratua dago, egur landua eta urrezko orriak dituena Tokugawatarren aberastasunaren erakusgarri. Margolanak Kanō eskolak egindakoak dira.

Eraikin hauetan bulegoak eta ganberak zeuden eta shogunek bisitariak eta jauntxoak hartzeko eraikina ere bertan dago.

Egurrezko tarimak *uguisubari* izena du eta oinez zapaltzerakoan txorien txioak diruditen soinuak ateratzen ditu. Sorpresazko erasoa ekiditeko asmaturiko teknika izan zen.

Irudi:NinomaruPalace.jpg|Karamon atea.
Irudi:Nijo Castle.jpg|Jauregia.
Irudi:Taisei Hōkan.jpg|Shoguna jauntxoak hartzen.
Irudi:Ninomaru Palace Nijo Castle plan.svg|Jauregiaren oinarria.
Irudi:Nijojo-roka-tenjo2.jpg|Sabaia.

### Honmaru jauregia 
 1.600 m²-ko azalera du lau zatitan banatuta: bizilekuak, harrera eta aisialdi gelak, sarrera eta azkenik sukaldeak. Eraikinak korridorez konektatuta daude.

Irudi:Nijo Castle Honmaru 07.JPG
Irudi:Nijo Castle J09 58.jpg
Irudi:Nijo Castle mars 2009 008.jpg
Irudi:Nijo Castle Honmaru 02.JPG

### Lorategiak 
Hainbat lorategik inguratzen dituzte. Hemen planoa:

Irudi:Nijo Castle plan.svg|Lorategien oinplanoa. Klikatu bertan hobeto ikusteko.
Irudi:Nijojo-ninomaru-garden01s3s4592.jpg
Irudi:20100717 Kyoto Nijo Castle Garden 2714.jpg
Irudi:Nijo Castle 17.JPG

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Japoniako gazteluen webgunea
Anklam

**Anklam** ( ahoskatua) Alemaniako herri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuaren ekialdean kokatua. Aurrepomerania-Greifswald barrutiko hiria da eta 12.930 biztanle ditu (2010).

## Geografia 
Peene ibaiaren ertzean, Szczecingo aintziratik gertu, dago.

## Herritar ezagunak 
* Christian Andreas Cothenius, sendagilea
* Heinrich Hannover, legelaria
* Ulrich von Hassell, diplomatikoa
* Ludwig von Henk, almiranteordea
* Otto Lilienthal, hagazkinlaria
* Günter Schabowski, politikaria
* Matthias Schweighöfer, aktorea
* Julius Urgiss, zinema.gidoigilea
* Max Wagenknecht, musikagilea

## Hiri senidetuak 
Anklam ondorengo hirekin senidetua dago:

* 
* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Demmin

**Demmin** ( ahoskatua) Alemaniako herri bat da, Mecklenburg-Aurrepomerania estatuaren hegoaldean kokatua. Mecklenburgische Seenplatte barrutiko hiria da eta 11.542 biztanle ditu (2012).

Trebel eta Tollense ibaiek Peene ibaian dituzten ahoetan dago.

## Herritar ezagunak 
* Joachim Lütkemann (1608–1655), idazlea
* Heinrich Carl von Schimmelmann (1724–1782), politikaria
* Julius Friedrich Cohnheim (1839–1884), patologoa
* Willy Schulz-Demmin (1892–1974), margolaria
* Hans-Adolf Asbach (1904–1976), politikaria
* Willi Laatsch (1905–1997), pedologoa
* Paul von Maltzahn (1945-), diplomatikoa

## Hiri senidetuak 
Demmin ondorengo hirekin senidetua dago:

* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Darłowo

**Darłowo** ( ahoskatua; , ) Polonia ipar-mendebaldeko hiria da, Mendebaldeko Pomeraniako voivoderrian. Darłowo Itsaso Baltikoaren hegoaldeko kostaldean kokatua dago.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Słupsk

**Słupsk** ( ahoskatua; , ) Polonia ipar-mendebaldeko hiria da, Pomeraniako voivoderrian. Darlowo Itsaso Baltikoaren hegoaldeko kostaldean kokatua dago, Słupia ibaitik gertu.

## Klima 

## Historia 
Słupsk Erdi Aroko hasieran Słupia ibaian Pomeraniako eslaviarren kokagunea izan zen, Piast leinuaren eremua. 1265ean hiri eratua, XIV. menderako merkatal-gune inportantea eta Hansaren kidea izan zen. 1368 eta 1478 artean, Pomeraniako dukeen egoitza izan zen. 1648an,Westfaliako bakearen ondorioz, Słupsk Brandenburgo-Prusiakoa bilakatu zen. 1815ena prusiar Pomeraniako probintzian sartu zuten. 1945ean Poloniako Herri Errepublika berriak bereganatu zuen.

## Herritar ezagunak 
* Kamila Augustyn (* 1982), badminton jokalaria
* Ulrich Beck (* 1944), soziologoa
* Eduard von Bonin (1793–1865), jenerala
* Erwin Bumke (1874–1945), legelaria
* Oswald Bumke (1877–1950), neurologoa
* Otto Freundlich (1878–1934), eskultorea
* George Grosz (1893–1959), komikigilea
* Tomasz Iwan, (1971-) futbolaria
* Hedwig Lachmann (1865–1918), idazlea
* Georg von der Marwitz (1856–1929), jenerala
* Milena Rosner (* 1980), boleibol jokalaria
* Otto Liman von Sanders (1855–1929), jenerala
* Heinrich von Stephan (1831–1897), militarra
* Berthold Suhle (1837–1904), xakelaria
* Dieter Stöckmann (born 1941), jenerala
* Bazon Brock (* 1936), arte-irakaslea
* Odo Marquard (* 1928), filosofoa
* Christian Meier (* 1929), historialaria
* Flockina von Platen (1905–1984), aktorea

## Hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europako plaza

**Europako plaza** (katalanez ''Plaça d'Europa'') Hospitalet de Llobregat, Katalunian kokatzen den plaza bat da eta horrez gain, hiriko negozio gune nagusia ere bada. Bere inguruan, Toyō Itō arkitektuaren eraikinak, bulegoak, hotelak eta tren geralekua ditu.
Plaza honek, diseinu futurista du, adibidez: Realia BCN Dorrea, Porta Fira Hotela eta Werfen dorrea.
thumb|193x193px
thumb|200x200px

## Kanpo estekak
Elbląg

**Elbląg** (,  ahoskatua; ) Poloniako ipar-ekialdeko hiria da, Baltikoaren ertzean kokaturik dagoena. 1999tik Varmia-Mazuriako voivoderriaren barnean dago. 79,82&nbsp;km²ko eremua du eta 2011n 124.257 biztanle zituen.

## Biztanleak 
## Hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesus Mari Alberdi

**Jesus Mari Alberdi** (Donostia, 1947ko uztailaren 24a- ), euskal musikagilea da.

Gaztetan Donostiako Musika Kontserbatorio Nagusian ibili zen musika ikasten, eta ondoren Aristrain Fundazioaren beka batekin Parisera joan zen Max Deutschekin konposizioa ikastera eta Sorbonako Unibertsitatean musikologia eta filosofia ikasketak egitera. Horretaz gain, Paris VIII-Vincennes Unibertsitateko musika departamentuan musika teknika modernoak ikasi zituen. Parisetik itzuli zenean Donostiako Musika Kontserbatorio Nagusiko kontrapunto eta fugako irakaslea izan zen. Irakaskuntzaz gain, konposizio musikalean murgildu da, orkestra, banda, ganbara musika, koru, akordeoi, piano, organo eta biolin bakarlarientzako obrak idatzi ditu.

2012an Ensemble Inversa musika taldeak *Dir-Dir, werke von Jesús Mari Alberdi* diskoa kaleratu zuen, Jesus Mari Alberdiren hiru lan nagusirekin, *Hirurth* (2007), *Oda a Delfos* (2010) eta *Caleidoscopio I+II* (2009). Ensemble Inversa taldearen sortzailea Laida Alberdi biolin-jotzailea da.

## Kanpo estekak 
* Jesus Mari Alberdi
* Laida Alberdi
* Ensemble Inversa
Ipswich

**Ipswich** Ingalaterrako ekialdean dagoen Suffolk konderriko hiriburua eta udalerririk populatuena da. Ia 135.000 biztanle zituen 2011an.

Ipswich Town Football Club futbol talde ospetsua, bertokoa da.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ipswicheko webgune ofiziala
Gorputz zurrun

Fisikan, **gorputz zurruna** edo **solido zurruna** gorputzeko partikula guztien arteko distantziak konstante eta finko dituen gorputza da, solidoa eta deformatu ezin daitekeena. Benetako gorputzak eta egiturak ez dira inoiz erabat zurrunak izaten, eta, gutxi-asko, indarren pean deformatu egiten dira. Gorputz zurruna zinematikan eta dinamikan erabiltzen den idealizazioa da, eta kanpoko indarren pean gorputzak izan ditzakeen deformazioak kontuan hartu gabe aztertzen da sistema.

## Ikus, gainera 
* Solido zurrunaren mekanika
* Solido zurrunaren zinematika
* Materialen erresistentzia

## Kanpo estekak
Deformazio

Fisikan eta ingeniaritzan, **deformazioa** gorputz baten forman eta tamainan izan dezakeen aldaketa da, indar bat aplikatuta edo tenperatura aldaketa bat jasan ondoren.

## Kanpo estekak
Plurale tantum

***Plurale tantum*** (pluralean, *pluralia tantum*) soilik pluraleko forma hartzen duen izena da. Adibidez, *betaurrekoak*, *guraizeak*, *galtzak* eta *prakak*.

## Ikus, gainera 
* *Singulare tantum*.

## Kanpo estekak
Simón de la Torre

**Simón de la Torre Ormaza** (Larrabetzu,  - Areatza, 1886) bizkaitar militarra izan zen, mariskal karlista izan zen.

1820an konstituzionalisten aurka matxinatu zen, Fernando VII.a Espainiakoa berriro absolutismo ezarri zezala eskatuz. Erregea hiltzean, Karlos Maria Isidro Borboikoaren alde egin eta mariskal izendatu zuten Lehen Karlistaldian. Rafael Marotorekin batera, Bergarako besarkada lortzeko lan egin zuen. Gerra ostean, espainiar armadan izan zen.

Hainbat urtez egon zen erretiroa hartuta, Gobernuak Kubako gobernadore militar izendatu zuenera arte; bi urteren buruan Puerto Ricoko uhartera joan zen teniente jeneral eta kapitain jeneral.

## Erreferentziak
Primorski kraia

**Primorski kraia** () Errusiako subjektu federal bat da, Ekialde Urruneko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 165.900&nbsp;km²-ko eremua du eta 2010ean 1.956.497 biztanle zituen. Zentro administratiboa Vladivostok hiria da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errusiako kraiak

## Kanpo estekak
Kyotoko jauregi inperiala

thumb|300px|Jauregi inperiala lorategien iparraldean.
 Japoniako jauregi historikoa da, Kyoton dagoena eta 1869 arte enperadorearen egoitza ofiziala izan zena.

## Historia 
Jauregi inperialaren eraikuntza XII mendearen bukaera aldera kokatu behar da enperadoreek Heian jauregia (大内裏, Daidairi) alde batera utzi eta hiritik gertuago zegoen kokapena aukeratzerakoan.

Historia luzean jauregia zortzi aldiz erre du suak eta beste hainbestetan berreraiki behar izan da. Gaur egun dakusaguna 1855eko berreraikuntza da. 1869an Meiji berrezarkuntzan enperadoreak Tokioko jauregira aldatu ziren eta Kyotokoak bere funtzioa galdu zuen. Hala ere indar sinbolikoa mantendu du eta 1912an Taishō eta 1926an Hirohito enperadoreak bertan izan ziren koroatuak.

## Egitura 
Hauek dira eraikinen artean aipagarrienak:
* **Shishin-den** (紫宸殿): Estatu zeremonien aretoa da, bertan koroatu ziren Taishō eta Hirohito enperadoreak. Ondoan aristokraten etxeak zeuden, Heian estiloan eginak.

Irudi:Imperial Palace in Kyoto - looking into south gate of main building 3.JPG
Irudi:Enthronement of Emperor Taisho 1.JPG|Taishō enperadorearen koroatze ekitaldia.

* **Seiryō-den** (清涼殿): Enperadorearen egoitza zen, logelak, jangelak eta bulegoak zituen bertan. VIII mendean jadanik bazen eraikin baten egitura mantentzen du baina gaur egungoa 1790ko eraikina da.

Irudi:Seiryoden.jpg
Irudi:Imperial Palace in Kyoto - entering gate to emperor's office.JPG

* **Ko-gosho** (小御所): Gortea bltzen zen gela da. Bertan enperadoreak Tokugawa shogunaren menpekoak hartzen zituen.

Irudi:Kogosho2.JPG
Irudi:Kogogu Tsune-goten.JPG

* **O-gakumonjo** (御学問所): Enperadorearen liburutegia zen. Poesia errezitaldiak ere egiten ziren bertan.

Irudi:Ogakumon-Jo.JPG
Irudi:Imperial Palace in Kyoto - garden of emperor library - a path.JPG

* **Ateak**:
** Kenreimon (建礼門): Gutxitan irekitzen zen, enperadoreak atzerriko diplomatikoak hartzen zituenetan eta estatu zeremonia garrantzitsuetan.
** Jomeimon: Barneko jauregira sartzeko ate gorria da.
** Gekkamon: Mendebaldeko atea da.
** Kenshunmon

Irudi:Kyotopalace.jpg|Kenreimon.
Irudi:Imperial Palace in Kyoto - south gate of main building.JPG|Jomeimon.
Irudi:Gekka-Mon.JPG|Gekkamon.
Irudi:Kenshun-Mon.JPG|Kenshunmon.

* **Kyōto-gyoen** (京都御苑): Hiriaren barnean dagoen laukizuzen erraldoia da, luzeraz 1'3&nbsp;km eta zabaleraz 0'7&nbsp;km dituena, eta jauregi inperiala inguratzen du.

Irudi:Imperial Palace in Kyoto - model.JPG
Irudi:Giardini imperiali, kyoto.JPG

## Kanpo estekak 
*  Japoniako jauregi inperialen webgunea
Gorraizko gaztelua

**Garraizko gazteluaren jauregia** Nafarroako Gorraitz udalerrian dagoen dorretxe bat da.

## Kokalekua 
Doneztebe elizaren alboan dago, Iruñeko erdigunetik 4 kilometro ipar-mendebaldera, hiriaren gain dagoen muino batean.

## Historia 
XVI. mendean Gorraizko Jaurerrian eraikia izan zen. Gaur egun eraikina zaharberritua dago, aldeamenean eraikin modernoa gehitu zaiolaik, bertan jatetxea eta hotela kokatuz.

thumb|300px|erdian|Eraikinaren ikuspegia.

## Garraioa 
Eskualdeko Hiri Garraioak 2 linea ditu:

## Kanpo estekak 
* Gorraizko gazteluko jatetxearen webgunea
Edmund Cartwright

**Edmund Cartwright** (Nottinghamshire,  - Hastings, Sussex ) ingeles apaiz asmatzailea izan zen.

Lehenengo ehungailu mekanikoa asmatu zuen. Asmakizun honen bidez, haria egiteko makinetan hobekuntzak egitearen ondorioz, lan hau erraztu zuen. Pertsona batek makina bat baino gehiagoren ardura hartuko zuen eta ondorioz, hariz egindako lana merketu eta produktibitatea handitu zuen. Hari eskaintzaren gorakada bere gain hartu ahal zuen ehunaren industriak.

Aipatu behar da bere lehenengo asmakuntza hainbeste akats izan zituela eta beraz, makina hauek beranduago hobetu behar izan zituela.

1785ean patentatu zuen bere asmakizuna eta Manchesterren ohial fabrika handi bat sortu zuen bostehun ehungailurekin.

Oxfordeko Unibertsitatean lizentziatu zen eta Elizabeth McMacekin ezkondu zen Edmundek 19 urte zituenean. Elizaren anglikanoko apaiza ere izan zen izan ere bertako apaizak ezkondu ahal dira.
Translazio

thumb|300px
Geometrian eta fisikan, **translazioa** gorputz bateko puntu guztiak norabide berean distantzia berdina mugitzen diren mugimendua da. Gorputz zurrunen mugimendu guztiak translazioak, errotazioak edo bien konbinazio bat dira.

## Translazioaren definizioa 
Translazioak orientazio-aldaketarik gabeko mugimendu zuzen gisa uler daitezke, hau da, lekualdatutako irudi edo objektuen forma eta tamaina mantentzen dute, bektorearen arabera horietara lerratzen direlarik. Edozein P eta Q puntutarako isometria-izaera duenez, distantzien arteko identitate hau betetzen da:

d(P,Q) = d(T(P),T(Q)) = d(P',Q')\;

Eta honakoa betetzen da:
\overrightarrow{PQ} = \overrightarrow{P'Q'}

Oharrak:
# lekualdatutako irudia hasierako irudiaren berdina da.
# lekualdatutako irudiak jatorrizko irudiaren orientazioa mantentzen du.

Geometrian, translazio bertikal bat objektu geometriko baten translazio bat da, koordenatu sistema kartesiarraren ardatz bertikalarekiko paraleloa den norabide batean.

## Adierazpen matriziala 
Translazio bat antzeko transformazio kasu partikular bat denez, baina ez transformazio lineal baten, eskuarki koordenatu homogeneoak erabiltzen dira translazioa matrize baten bidez irudikatzeko eta, horrela, transformazio lineal gisa adierazi ahal izateko dimentsio handiagoko espazio baten gainean.

Honela, **v** = (*v**x*, *v**y*, *v**z*) berridatzi daiteke lau koordenatu homogeneo erabiliz, **v** = (*v**x*, *v**y*, *v**z*, 1) gisa. Kondizio horietan, translazio bat matrize baten bidez adieraz daiteke: 

 T_{\mathbf{v}} = 
\begin{bmatrix}
1 & 0 & 0 & v_x \\
0 & 1 & 0 & v_y \\
0 & 0 & 1 & v_z \\
0 & 0 & 0 & 1 
\end{bmatrix}

Izan ere, ikus daitekeenez, matrize hori bektore baten koordenatu homogeneoetako irudikapenarekin biderkatzeak esperotako emaitza sortzen du:

 T_{\mathbf{v}} \mathbf{p} =
\begin{bmatrix}
1 & 0 & 0 & v_x \\
0 & 1 & 0 & v_y \\
0 & 0 & 1 & v_z \\
0 & 0 & 0 & 1
\end{bmatrix}
\begin{bmatrix}
p_x \\ p_y \\ p_z \\ 1
\end{bmatrix}
=
\begin{bmatrix}
p_x + v_x \\ p_y + v_y \\ p_z + v_z \\ 1
\end{bmatrix}
= \mathbf{p} + \mathbf{v} . \! 

Translazio-matrize baten alderantzizkoa desplazamendu bektorearen norabidearen zeinua aldatuz lor daiteke.

 T^{-1}_{\mathbf{v}} = T_{-\mathbf{v}} . \! 

Era berean, bi translazio matrizeren produktua honela adieraz daiteke:

 T_{\mathbf{u}}T_{\mathbf{v}} = T_{\mathbf{u}+\mathbf{v}} . \! 

Bektoreen batura kommutatiboa denez, translazio-matrizeen biderketa ere konmutatiboa da, matrize arbitrarioekin gertatzen den ez bezala, hauek ez baitute nahitaez translazioak irudikatzen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Biraketa (matematika)

## Kanpo estekak
Higashiyama-ku (Kyoto)

Kyoto hiriko auzoa da. 2014ko erroldaren arabera 39.581 biztanle zituen. Bereziki ezaguna da Gion barrutiarengatik eta Gizateriaren Ondare den Kiyomizu-dera tenpluarengatik.

## Kokapena 
Kano ibaia eta ekialdeko mendien artean kokaturik dagoen auzoa da. Yasaka santutegia da mendebaldeko muga eta bertatik *Ninenzaka* eta *Sannenzaka* kaleek Kiyomizu-dera tenplura eramaten dute.

## Historia 
Historikoki Kyoto hiriburu ofizialetik kanpora gelditu den auzoa izan da, Kamo ibaia baitzen muga. Honek sarritan babestu izan du hiriak jasan dituen suteetatik. Baina beti izan da atzeratuagoa. 1929an banatu zen Shimogyō-ku auzotik eta auzoa eratu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Kiyomizu-dera (Gizateriaren Ondarea)
* Gion barrutia (geisha auzo ezaguna)
* Yasaka santutegia
* Kyotoko Museo Nazionala

## Iruditegia 

Irudi:Kyoto-Kiyomizudera, Japan.jpg|Kiyomizu-dera.
Irudi:Gion.jpg|Gion barrutia.
Irudi:Yasaka jinja.jpg|Yasaka santutegia.
Irudi:Rodin Thinker Kyoto.jpg|Kyotoko Museo Nazionala.

## Kanpo estekak 
*  Higashiyama auzoaren webgune ofiziala
Nakagyō-ku (Kyoto)

Kyoto hiriko erdiguneko auzoa da. 2014ko erroldaren arabera 107.646 biztanle zituen. Bereziki ezaguna da Nijō gazteluarengatik.

## Kokapena 
Hiriaren erdigunean kokaturik dago, Kamo ibaiaren mendebaldeko ertzean. Bertan dago hiriaren erdigune administrabiboa ere.

## Ekonomia 
Turismoa, komertzioa eta aisialdia dira jarduera ekonomiko nagusiak

## Ondasun nabarmenak 
* Nijō gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Nijo Castle mars 2009 008.jpg|Nijō gaztelua.
Irudi:Kyoto City Hall J09.jpg|Kyotoko udaletxea.
Irudi:Teramachi Street kyoto aug 2009.JPG|Teramachi kale komertziala.

## Kanpo estekak 
*  Nakagyō auzoaren webgune ofiziala
Shimogyō-ku (Kyoto)

Kyoto hiriko auzoa da. 2014ko erroldaren arabera 80.304 biztanle zituen.

## Kokapena 
Kamo ibaiaren mendebaldeko ertzean dago, hiriaren hegoaldean. *Shijō Kawaramachi* barrutia Kyotoko merkatal eremu nagusia da.

## Historia 
1879an eratu zen baina sarritan aldatu ditu mugak, bai inguruko auzoekin bat egin duelako eta baita banaketak izan dituelako ere.

## Ondasun nabarmenak 
* Kyotoko Geltokia
* Kyotoko dorrea

## Iruditegia 

Irudi:Kyotostation5.jpg|Kyotoko Geltokia.
Irudi:KyotoTower3033.jpg|Kyotoko dorrea.

## Kanpo estekak 
*  Higashiyama auzoaren webgune ofiziala
Kabuxa gandordun

**Kabuxa gandorduna** (*Scartella cristata*) Blenniidae familiako arraina da, Ozeano Barean, Atlantikon eta Mediterraneon bizi dena. 12 zentimetroko luzera du.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kabuxa tximeleta

**Kabuxa tximeleta** (*Blennius ocellaris*) Blenniidae familiako arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneon bizi dena. 20 zentimetroko luzera du.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kabuxa burusoil

**Kabuxa burusoila** (*Lipophrys pholis*) Blenniidae familiako arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneon bizi dena. Normalean krustazeoak jaten ditu.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haitz-kabuxa

**Haitz-kabuxa** (*Aidablennius sphynx*) Blenniidae familiako arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneon eta Itsaso Beltzan bizi dena. 8 zentimetroko luzera du. Bere generoan monotipikoa da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Anton (argipena)

**San Anton** izenak hainbat esanahi ditu:
* Anton Abadea, kristau santua;
* San Anton eliza, Bilboko eliza;
* San Anton zubia, Bilboko zubia;
* San Anton, Getariako mendia;
* San Anton urtegia, Lesakako urtegia;
* San Anton, Aulestiko auzoa.
Kinkaku-ji

, Japoniako Kyoto herrian dagoen tenplu zen budista bat da. Bere izen ofiziala  da.

## Historia 
Tenplua dagoen lurraldea *Kitayama-dai* izenaz ezagutzen zen aurretik eta Saionji Kintsune estatugizon boteretsuarena zen. 1397an Ashikaga Yoshimitsu shogunak eremua erosi eta Kinkaku-ji tenplua eraiki zuen. Pabilioiaren helburua *shariden* izatea zen, hau da, Budaren erlikiak gordetzea. Yoshimitsu hil zenean bere semeak Zen tenplu bihurtu zuen. 1467-1477 arteko Onin Gerran eraikinak erre egin ziren. Gaur egungo pabiloia 1955ekoa da.

## Egitura 
Urrezko tenplua hiru solairutako eraikina da. Goiko bi solairuak urrezko orriaz estalita daude.
* Lehenengo solairua: *Dharma uren ganbera* ezizena du eta XI mendeko Heian inperioko aristokraziaren egoitzen estiloa dauka.
* Bigarren soplairua: *Soinu uhinen dorrea* ezizena du eta aristokrata gerlarien estiloan eraikia dago. Budaren aretoa dago bertan eta Kannon jainkosaren santutegia.
* Hirugarren solairua: *Azkenaren kupula* ezizena du eta zen estiloan egina dago.
* Teilatuan brontzezko fenix hegazti bat dago.

## Lorategiak 
Tenpluaren inguruko paisaia aprobetxatuz egindako lorategia da, Muromachi Aroan egiten zen bezala. Kyōko-chi (鏡湖池, ispilu putzua) dauka ondoan eta inguruan Hokuzan mendia.

## Onarpena 
Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak deritzon multzoaren zati da (Kioto, Uji eta Otsu hiriak), UNESCOk, 1994an, Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Galeria 

Fitxategi:Kinkaku3402CBcropped.jpg|Kikaku-ji.
Fitxategi:Kinkaku Snow E4.jpg|Neguan.
Fitxategi:Golden Pavillion 2010 03 29 32.jpg|Kyōko-chi putzua.
Fitxategi:Kinkaku-ji 03.jpg|Barnealdea.
Fitxategi:Kinkaku-ji 04.jpg|Teilatuko fenix hegaztia.

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Fushimi Inari-taisha

Kyoton dagoen tenplo xintoista da, Inari azeri-jainkoaren santutegi nagusia. Bereziki ezagunak dira Torii-ekin egindago korridore luzeak.

## Santutegia 
Kyoto hiriaren hegoaldean kokatzen da, Fushimi-ku auzoan. Inari mendiaren (233m) oinean dago eta toriien korridoreek mendi tontorreraino eramaten dute. Tartean hainbat aldare aurkitzen dira. Inari jainkoa negoziogizon eta merkatarien babeslea da, bai eta arrozarena ere. Negoziogizonek jainkoaren babesa eskatzeko torii bat eraikitzen zuten santutegian eta horrela egin ziren pasabideak. Japonia osoan 32.000 Inari santutegi daudela estimatzen da eta Fushimikoa da denen nagusia.

## Historia 
711an eraiuki zen eta 965 urtean enperadoreak bere babeseanhartu zuen. 1499an eraiki zen pabiloi nagusia. 1871 eta 1946 artean *Kanpei-taisha* (官幣大社) izendatua izan zen, hau da, gobernuak babesturiko lehen mailako tenpluak.

## Filmak 
Santutegiko torii korridoreak hainbat filmetan azaldu dira, ezagunena Geisha baten memoriak (2005). Honetaz gain ohikoa izan da anime filmetan ere.

## Iruditegia 

Irudi:Hushimi-inari-taisha omotesando.jpg|Sarrerako torii-a.
Irudi:20100714 Kyoto Fushimi Inari 1728.jpg|Santutegia.
Irudi:Fushimi Inari-taisha Shintô Shrine - Shamu-sho.jpg|Santutegia.
Irudi:Hushimi-inari-taisha gehaiden.jpg|Santutegia.
Irudi:Inari-kitsune fox in front of an Inari shrine with a key in its mouth.jpg|Inari azeri-jainkoaren irudia, santutegiko giltza ahoan duela.
Irudi:Fushimi Inari Taisha (伏見稲荷大社).jpg|Torii korridorea.
Irudi:Torii à Inari 2.JPG|Torii korridorea.
Irudi:Hushimi-inari-taisha otsuka2.jpg|Mendiko aldareetako bat.
Irudi:Hushimi-inari-taisha otsuka3.jpg|Mendiko aldareetako bat.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Fushimi-ku (Kyoto)

Kyoto hiriko auzoa da, hegoaldeko muga markatzen duena. 2014ko erroldaren arabera 281.796 biztanle zituen. Bereziki ezaguna da Fushimi Inari-taisha santutegi xintoistarengatik.

## Ekonomia 
Fushimi izena fusu + mizu hitzen elkarjketatik dator, "ur ezkutua" edo "lurpeko ura" esan nahi du. Aintzinatik ur bikaina izatearen fama izan zuen. Sake upategiak sortu ziren eta gaur egun Japoniako bigarren sake ekoizle handiena da.

## Ondasun nabarmenak 
* Fushimi Inari-taisha santutegia
* Daigo-ji (Gizateriaren Ondarea)
* Fushimi gaztelua
* Gekkeikan: Sake upategia.

## Iruditegia 

Irudi:FushimiInari.jpg|Fushimi Inari-taisha santutegia.
Irudi:KyotoFushimiInariLarge.jpg|Fushimi Inari-taishako *torii* korridorea.
Irudi:DaigojiPagoda3242.jpg|Daigo-ji tenpluaren pagoda.
Irudi:Fushimi momoyaja jyou 04.jpg|Fushimi gaztelua.
Irudi:月桂冠大倉記念館 酒樽.jpg|Gekkeikan.

## Kanpo estekak 
*  Fushimi auzoaren webgune ofiziala
John Talbot (Shrewsburyko I. kondea)

**John Talbot**, Shrewsbury-ko lehen kondea, (Blakemere, Shropshire, 1384/1387 &ndash; Castillon, Gironda, ) ingeles buruzagi militarra. Galesen Owain Glyndŵrren aurka eta Irlandan jardun ondoren, Frantzian borrokatu zen Ehun Urteko Gerraren bukaeran, Henrike VI.aren zerbitzuan. Ezin galarazi izan zuen Joana Arc-ekoak Orleansko hiria hartzea eta Patayko guduan (1429) menderatu zuten frantsesek. Guienako lurraldearen defentsaz arduratu zen 1452an. Castillongo guduan hil zuten (1453); horretan galdu zituen Ingalaterrak Frantzian zituen lurraldeak.

## Erreferentziak
Castillongo gudua

**Castillongo gudua** 1453ko uztailaren 17an egin zuten. Ehun Urteko Gerraren azkena izan zen eta baita artilleria erabakigarria zuen lehena. Karlos VII.a Frantziako erregeak betikoz egotzi zituen ingelesak Guienatik, Castillonen garaile izan ondoren. Gudu berean hil zen John Talbot, armada ingelesaren gudalburua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kyotoko dorrea

Kyotoko Shimogyō-ku auzoan dagoen dorre bat da. Aurrean Kyotoko Geltokia dauka.

Dorrearen egitura azpian daukan eraikinaren teilatuan hasten da. Altzairuko orratzak 131 metrotako garaiera du. 100 metrotako altueran obserbazio gela bat dauka, 500 pertsona sartzen direna, eta bertatik Higashiyama eta Arashiyama mendiak ikusten dira, egun argietan Osaka ere ikus daitezke.

Azpian Kyoto Tower Hotela dago, hiru izarretakoa. 9 solairu ditu eraikinak eta bosgarren solairutik gora da hotela.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Singulare tantum

***Singulare tantum*** (pluralean, *singularia tantum*) soilik singularreko forma hartzen duen izena da. Adibidez, *futbol* eta *egarri*.

## Ikus, gainera 
* Plurale tantum

## Kanpo estekak
Linbo (argipena)

**Linbo** hitzak adiera zenbait ditu:
* kristau teologian, linboa, hil ondoren arima batzuei zuzentzen zaien beste munduko gunea, paradisutik eta infernutik kanpo;
* ETB1eko late show-a, Linbo;
* astronomian, linboa, behatzaile baten ikuspuntutik, argizagi baten ertza;
* botanikan, **hostoaren linboa** edo **hostoaren lamina**, peziolo edo txortenaren ondoren.

## Ikus, gainera 
* Limbo
Orléansko setioa

**Orléansko setioa** (1428–1429) Ehun Urteko Gerraren norabidea aldatu zuen gertaera izan zen. Joana Arc-ekoaren lehenengo garaitia, eta baita Agincourteko guduaren ondoko frantziarren lehen garaipen erabakigarria izan zen. Orléansek, alde bientzat, garrantzi estrategiko eta sentimentala zuen eta, garaikideen ustetan, ingelesek garaipena lortuz gero, Frantzia osoa berenganatuko zuten. Ia sei hilabetez ingelesek garaipena eskuan izan ondoren, Joana Arc-ekoa agertu eta bederatzi egun pasa eta gero, setioa amaitu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlos Borromeo

San **Karlos Borromeo** (, ; Arona, Piemonte,  - Milan, ) Italiako kardinal nepotea izan zen. Gilberto Borromeo kondearen eta Margarita Mediciren semea zen. 1560an kardenal eta 1565ean Milango artzapezpiku izendatu zuten. Trentoko Kontzilioaren bultzatzaile nagusietakoa izan zen.

Jaieguna, azaroaren 4an.

## Erreferentziak
Cyprian Ekwensi

**Cyprian Ekwensi** (1921ko irailaren 26, Minna, Nigeria &ndash; 2007ko azaroaren 4) Nigeriako idazle ospetsua izan zen.

Ekwensi baso-ingeniaritza ikasi zuen eta urtetan hori izan zen haren ogibide. Farmazia ikasi zuen ondoren Lagosen eta Londresko Unibertsitatean. Literaturan batez ere haurrei eta gaztei zuzendutako narrazioak eta ipuinak idatzi zituen. Bere liburu ezagunena *Jagua Nana* eleberria izan zen. Irratian ere lan egin zuen. Lehenengo Biafrako gobernuan eta ondoren Nigeriakoan kargu desberdinak bete zituen. Eunice Anyiwo-rekin ezkonduta, bost seme-alaba izan zituen.

## Liburuak 
* *When Love Whispers* (1948)
* *An African Night’s Entertainment* (1948)
* *The Boa Suitor* (1949)
* ''The Leopard's Claw* (1950)
* *People of the City* (1954)
* *The Drummer Boy* (1960)
* *The Passport of Mallam Ilia* (1948an idatzita, 1960an argitaratuta)
* *Jagua Nana* (1961)
* *Burning Grass* (1961)
* *An African Nights Entertainment* (1962)
* *Beautiful Feathers* (1963)
* *Rainmaker* (narrazio laburrak, 1965)
* *Iska* (1966)
* *Lokotown* (narrazio laburrak; 1966)
* *Restless City and Christmas Gold* (1975)
* *Divided We Stand: a Novel of the Nigerian Civil War* (1980)
* *Motherless Baby* (1980)
* *Jagua Nana's Daughter* (1987)
* *Behind the Convent Wall* (1987)
* *The Great Elephant Bird* (1990)
* *Gone to Mecca* (1991)
* *Jagua Nana's Daughter* (1993)
* *Masquerade Time* (1994)
* *Cash on Delivery'' (2007, narrazio laburrak)

## Erreferentziak
Hilondoko bizitza

thumb|Hilondoko bizitzaren ikuspegi bat, Jakoben eskilara: lekaideak zerura igotzen hil ondoren, baina batzuk deabruek erorrarazten dituzte tentaldiekin.

**Hilondoko bizitza** filosofia, erlijio, mitologia eta fikzio batzuetan hil ondoren izaki bizidunen arimek duten existentziari eta hori garatzen den eremuari buruzko kontzeptua da. *Beste mundua* ere deitu izan zaio euskaraz.

Erlijio batzuetan, hilondoko bizitza batekoa edo bestelakoa izango da heriotzaren aurretik arimek izan duten bizitzaren arabera. Kristau teologian, zerua eta infernua bereizten dira heriotzaren ondorengo posibleetan.

Antzinako Greziarrentzat, hildakoak Hadesera joaten ziren hilobiratuak izaten baziren eta Karoni ordaindu ahal bazioten. Bestela, munduan geratuko ziren mamu bihurtuta harat-honat ibiltzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txorten

**Txorten**, **kandu**, **aila**, **pedizelo** edo **pedunkulua** lore edo fruitu bat eusten duen kirten modukoa da. Zurtoinaren egitura berdina du, eta ez du hostorik izaten. Hostoak dituenean, txikiak dira eta lorea babestea dute helburu. Txorteneko hosto txiki horiei braktea izena ematen zaie.

## Kanpo-estekak
Txorten (argipena)

**Txorten** hitzak adiera zenbait ditu:

* botanikan,
** **hosto-txortena** edo pezioloa, hostoaren lamina edo linboa zurtoinera lotzen duen hostoaren atala;
** **txortena** edo pedunkulua, loreak eta, ernaldu ondoren, igalia eusten duen atala;
** **txorten-hostoa** edo estipula.
Linbo (teologia)

thumb|200px|Jesukristo linboan

**Linboa** (, "ertze") teologia katolikoko sinesmen bat da. Zintzoen arimen egoitza; bataiatu gabe hildako haurren egoitza da. Patriarkek bere linboa dute.

San Agustinek proposatu zuen sinesmena pelagianismoaren aurkako bere jarreran. Hala ere, 418ko Kartagoko Kontzilioak heresiatzat hartu zuen. Hala ere, orduko teologoek agustindar ideiaren alde egin zuten.

2007an Erromako kuriaren Batzorde Teologikoak, Benedikto XVI.ak zuzenduta, haurrentzako linboa dogma bat baino hipotesi teologiko bat zela adierazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iruñeko armarria

**Iruñeko armarriak** honako deskribapen hau du:

## Aldaerak 
Normalki puntazko tinbre eta koroadun ezkutu gisa irudikatu ohi da, lis lore edota hiru hostodun lore itxurako lau lorehandi eta hiru loredun hirusta itxurako beste neurri txikiagoko loreekin batera (horietako bi besgi bistan daude), eta perla batez ordezkatuak egon daitezke.

Iruñeko Udalak ezkutu honetan oinarritutako itxura soilagoa duen logotipoa ere erabili ohi du. Iruñeko Udalak aldaera hau papelgintzan eta hiri-altzarietan eraibili ohi du.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Iruñeko bandera
* Nafarroako bandera
* Nafarroako armarria
* Arrano Beltza

## Kanpo estekak
2018ko Neguko Olinpiar Jokoak

**Neguko 2018ko Olinpiar Jokoak** (; ) gertakari honen XXIII. edizioa izan zen. Hego Koreako Pyeongchang hiri-konderrian ospatu ziren jokoak, 2018ko otsailaren 9tik otsailaren 25era arte.

## Hautaketa 
2011ko uztailaren 6an aukeratu zuten Pyeongchang egoitza bezala Durbanen egin zuten kongresu batean. Hego Korearentzat lehen neguko jokoak izan ziren. Hala ere, 1988ko Udako Olinpiar Jokoak Seulen izan ziren.

## Kirolak 
102 domina-ekitaldi burutu ziren 15 kiroletan.

## Egoitzak 
eskuinera|thumb|300px|Egoitzen kokapena.
Jokoen erdigune nagusia Pyeongchangeko Alpensia eski-estazio inguruan egon zen. Izotz gaineko kirolak Gangneung kostaldeko hirian burutu ziren.

## Dominak 
Domina gehien lortu zituen taldea Norvegiakoa izan zen. Hona hemen 10 arrakastatsuenak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* International Olympic Committee
* Webgune ofiziala
Txorten-hosto

[thumb|250px|Estipulak [arrosa (landarea)|arrosa hosto baten oinarrian]]
**Txorten-hostoa** edo **estipula** hosto-txortenaren oinarrian, pezioloaren hasieran, eratzen den luzakina da; gehienetan bi izaten dira eta, batzuetan, kiribil, ezkata edo arantza bihurtuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Poitiersko gudua (1356)

**Poitiersko gudua** Ehun Urteko Gerrako gudua izan zen. Gudua 1356ko irailaren 19an egin zuten Poitierstik gertu. 1346ko Crécyko gudua eta 1415eko Agincourteko guduarekin batera, hiru ingeles garaipen nagusietatik bigarrena izan zen.

Ingeles armada Eduardo Printze Beltzak zuzendutako 7.000 lagunek osaturik zegoen eta Joan II.a erregeak zuzendutako 15.000 laguneko frantziar armada izan zuen arerioa. Ingelesek frantziarren zaldiak hil zituzten bere zaldunak oztopatzeko. Inguratze-mugimendua egin eta, frantziarrek ihes egitea saiatu arren, frantziar erregea preso hartu zuten.

Erregearen galerak krisi larria ekarri zuen Frantzian. Horren ondorioz, 1360. urtean frantziarrek Bretignyko hitzarmena sinatu behar izan zuten lurraldeen truke erregea askatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pyeongchang

**Pyeongchang** (,  ahoskatua) edo **Pyeongchang-gun** ( ahoskatua) Hego Koreako erdialdeko hiri-konderria da, Gangwon-do probintzian, Taebaek mendietan dagoena. 2018ko Neguko Olinpiar Jokoen egoitza izan zen.

## Banaketa administratiboa 
Konderriak hiri txiki bat (Pyeongchang-eup (평창읍)) eta zazpi herrixka ditu:

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eseté

**Eseté** Amaste argitaletxeak Bilbon 2001 eta 2006 artean argitaratu zuen artearen gaineko hiruhilabetekaria da.
 	Una temática para cada número, que trata de reflejar distintas problemáticas, situaciones y tendencias presentes en nuestra sociedad. En ESETÉ les gusta verse como unos aficionados a la antropología contemporánea, que realizamos informes, más que informativos, basados en la especulación en forma de reportajes, artículos, fotonovelas, flash informativos, comics, u otros proyectos y propuestas visuales, tratando de dar una visión irónica, diferente, crítica o simplemente curiosa y un tanto iconoclasta del mundo en el que vivimos. También tiene una versión complementaria con contenidos específicos para la web: videos, pdfs, links, etc.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rouengo katedrala

**Rouengo Gure Amaren katedrala** () Frantziako hiri horretako katedral katolikoa da, Frantziako monumentu nazionala dena.

Katedral gotiko hau eraikitzeko lanak Goi Erdi Aroan hasi ziren eta Rollon bertan hartu zuen bataioa. Frantziako Erlijio Gerretan kalte handiak jasan zituen.

1876 eta 1880 artean, munduko eraikin altuena izan zen. Monetek bere fatxadari buruzko margolan ospetsua egin zuen.

## Kanpo estekak 
* Katedralaren web orria
Shimogamo santutegia

Kyoton dagoen tenplo xintoista da, 1994ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturikoa. Izen ofiziala *Kamo-mioya-jinja* (賀茂御祖神社) du eta *Tamayori-hime* (玉依姫) jainkoari dedikatua dago.

## Historia 
Japoniako santutegi xintoista zaharrenetakoa da, VI mendekoa. Heian Aroan enperadorearen babesean geltidu zen Kamigamo santutegiarekin batera. 1871 eta 1946 artean *Kanpei-taisha* (官幣大社) titulua eman zioten, hau da, gobernuak babesturiko santutegien lehen maila.

## Iruditegia 

Irudi:Shimogamo Jinja no Torii.jpg
Irudi:Shimogamo Jinja Mitarasi sha2.JPG
Irudi:Bridge at Shimogamo Shrine.jpg

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Nabarreriako iturria

**Nabarreriako iturria**, **Nafarreriako iturria** edota **Santa Zezilia iturria** (iruindar hizkera herrikoian *Girien iturria*) Iruñeko Alde Zaharrean dagoen iturri bat da.

## Izena 
Santa Zezilia izena jada gaur egun desagertua dagoen eta hementxe kokatua zegoen Santa Zezilia basilikari zor dio.

## Kokalekua 
Nabarreria plazan dago, Nabarreria kalea eta Karmen kalearen elkargunean.

## Historia 
XVIII. mendearen amaieran Luis Paret madrildar margolariak hiri honetan diseinatu zituen lau iturrietako bat da. Santa Zezilia iturria izena antzina Nabarreria kalea nahiz plazari Santa Zezilia kalea eta plaza deitzen zitzaielako da, izan ere, leku honetatik hurbil jada desagertua dagoen Santa Zezilia basilika baitzegoen.

Jatorriz, Kuria kalea, Mercaderes kalea eta Caldereria kalearen arteko elkargunean zegoen, baina gerora gaur egungo kokalekura lekualdatu zuten.

## Sanferminak eta polemika 
Garai batean Sanfermin jaietan atzerritar edo *giriak*, normalean alkohola edo drogen efektupean, iturri honen goialdera igo eta beren buruak beheko jendartera bota ohi zituzten. Atzerritar jarduera bitxi honek berarekin bat hainbat istripu eta zauritu ekarri zituen, hildakoak barne. Horregatik iruindarrek sarritan *girien iturria* deitu ohi dute.

[thumb|erdian|250px|Gizasemea [Sanferminak|Sanferminetan Nabarreriako iturritik jauzi egiten.]]

## Ondarea 
* Nabarreria
* Nabarreria plaza
* Nabarreria kalea
* Karmen kalea

## Kanpo estekak
Nabarreria kalea

**Nabarreria kalea** Iruñea hiriko Alde Zaharreko kale ospetsua da.

## Kokalekua 
Mercaderes kalea, Caldereria kalea, Mañueta kalea eta Kuria kalearen elkargunean hasten da, hortik Nabarreria plazara doa, Nabarreriako iturria eta Rozalejoko markesaren jauregia dauden gunera, han ekuinera biratuz aldapa gora zuzen-zuzenean Iruñeko katedralaren aurrealdean paratzen da, bertan San Jose plazatxoa, Kuria kalea eta Compañia kalearekin bat eginez.

Nabarreria plazako bihurgunean Karmen kalearekin bat egiten du.

## Kalea 
Erdi Aroko izen berdineko Nabarreria burguan zegoen, antzina Iruñea Hiru Burgutan banatzen baitzen.

Kale honetan Nabarreria plaza eta Nabarreriako iturri ospetsua daude.

## Ondarea 
* Nabarreria
* Nabarreria plaza
* Nabarreriako iturria
* Rozalejoko markesaren jauregia
* Javier Zigaren jaiotetxea
* Erdi Aroko arkua
* Nafarroako Administrazio Publikoaren Institutuaren egoitza
* Iruñeko katedrala
* San Jose plazatxoa

## Kanpo estekak
Albulidae

**Albulido** (**Albulidae**) arrain hezurdunen familia da. Oso familia txikia da izan ere, 12 espezie, bi generotan banaturik, besterik ez ditu.

Gainera, **Albuliformes** ordena osatzen duen familia bakarra da. Lehen Notacanthidae eta Halosauridae familiak ordena honetan ere sailkatuak ziren, baina egun, FishBasek dioen moduan, bere ordena dute, Notacanthiformes hain zuzen ere.

## Taxonomia 
* **Albuliformes** ordena
** **Albulidae** familia
*** Albulinae subfamilia
**** *Albula* generoa (Scopoli, 1777)
***** *Albula argenteus* (Schneider, 1801)
***** *Albula forsteri* (Valenciennes, 1847)
***** *Albula glossodonta* (Forsskål, 1775)
***** *Albula nemoptera* (Fowler, 1911)
***** *Albula neoguinaica* (Valenciennes, 1847)
***** *Albula vulpes* (Linnaeus, 1758)
*** Pterothrissinae subfamilia
**** *Pterothrissus* generoa (Hilgendorf, 1877)
***** *Pterothrissus belloci* (Cadenat, 1937)
***** *Pterothrissus gissu* (Hilgendorf, 1877)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tō-ji

, Kyoton dagoen tenplu budista bat da, 1994ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Historia 
Ofizialki  izena du, "Nazioaren defentsaren tenplua", honek erakusten du Nazioa babestea zuela helburu tenpluak. Kioto hiriburu bihurtu eta bi urtetara eraiki zuten. Hasiera batean *Sai-ji* tenplua (mendebaldeko tenplua) lagun izan zuen eta *Shingon-in* tenpluarekin batera urte luzetan Kioton egon ziren hiru tenplu budistak izan ziren. Gaur egun *Tō-ji* baino ez da iritsi.

## Tenplua 
Tō-ji tenpluaren pagodak 54'8m-tako altuera dauka eta Japoniako egurrezko egitura garaiena da. Gaur egungo pagoda Edo Aroan berreraikitakoa da. Eraikinen artean hainbat eskultura budista ikus daitezke.

## Merkatuak 
Hilero 21ean eta 25ean merkatu txikiak egiten dira eta lehenengo igandeetan antigoaleko merkatua egiten da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Toji0116.jpg|Bost solairutako pagoda.
Fitxategi:Kioto-Japon105.jpg|Yakushi Nyorai-ren irudia.
Fitxategi:Toji1.jpg|Aintzinako eraikina.

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kyotoko Museo Nazionala

Kyotoko museorik garrantzitsuena da eta Japoniako arte museo handienetakoa.

## Historia 
1889an museoa egitea erabaki eta 1897an ireki zituen ateak. 1924ean Kyoto hiriak hartu zuen museoaren jabetza. Hainbat izen izan ditu, gaur egungoa 1952an hartu zuen.

## Egitura 
Hainbat eraikin ditu, ikusgarriena Erakusketa Berezien Aretoa, 1895ean Katayama Tōkumak diseinaturikoa. 1966an Bildumen Aretoa ireki zuen. Bi eraikin hauek eta Sarrerako ate nagusia *Japoniako Altxor Garrantzitsu* izendatuak daude.

## Bildumak 
Museo honek tenplo eta santutegietako artelanak jasotzea du helburu. Guztira 12.000 objetu ditu eta hauetaitik 6.000 daude ikusgai. Hauetaz gain 200.000 argazki artxibo ere baditu. Hiru zatitan banatzen da museoa:
* Artelanak: eskulturak, margolanak eta kaligrafia.
* Artisautza: ontziak, zeramika, lakatuak eta metalgintza.
* Arkeologia: interes historiko eta arkeologikoa duten objetuak.

## Iruditegia 

Irudi:Kyoto National Museum 2009.jpg|Kyotoko Museo Nazionala.
Irudi:Rodin Thinker Kyoto.jpg|Rodinen pentsalaria.
Irudi:Kyoto-National-Museum-M1715.jpg|Museoaren fatxada.
Irudi:Tiger by Kishi Ganku.jpg|Kishi Ganku-ren (1756-1839) margolana.
Irudi:Draft Letters by Fujiwara no Tadamichi 1.jpg|XII mendeko kaligrafia.

## Kanpo estekak 
*  Kyotoko Museo Nazionaleko webgunea
Arroka ama

thumb|250px|Harri ama eta lurzorua, gainean
Edafologian, **arroka ama** lurzoruaren geruza sakona da, aldaketarik jasan ez duena. Batzuetan **D horizontea** izena ere ematen zaio. Harri ama erregolitoaren edo material disgregatuen azpian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak