open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eskoziako geografia

thumb|300px|eskuinera|Eskoziako mapa orografikoa.

**Eskoziak** 81.610&nbsp;km²-ko hedadura du. Iparraldetik hegoaldera 441&nbsp;km luze da eta ekialdeko kostatik mendebaldekora 39 eta 248&nbsp;km. arteko zabalera du. Bi zonalde geografikotan banaturik dago: Highlands-ak eta Lowlands-ak. Horrekin batera, Shetland, Orkney eta Hebrida uharteak ere Eskoziaren parte dira.

## Kokapen geografikoa 
Eskoziak Britainia Handiko uhartearen goikaldeko herena hartzen du, europar kontinentearen ipar-ekialdean. Denera, 78.772&nbsp;km²-ko eremuan hedatzen da. Eskoziaren lur-muga bakarra hegoaldean Ingalaterrarekin lotzen duena da eta 96&nbsp;km ingurutan hedatzen da, ekialdeko kostaldeko Tweed ibaitik mendebaldeko Solwayko fiordora. Ozeano Atlantikoak Eskozia iparraldetik mendebalderuntz ingurantzen du, Ipar Itsasoa berriz bere ekialdean kokatzen delarik. Irlanda Eskoziako Kintyre penintsulatik 30&nbsp;km-tara dago, aldiz Norvegia Eskoziatik 400&nbsp;km ipar-ekialderuntz dago, Feroe uharteak 310&nbsp;km-tara eta Islandia berriz 798&nbsp;km ipar-ekialderuntz. Eskoziako erdigune geografikoa, ohituraz, Badenochen dagoen Newtonmore herritik kilometro gutxitara dago, jendetsuenak diren eremuetatik iparraldera, halere honi buruzko iritzi ezberdinak daude, neurketak egiten diren eraren arabera, edota eskoziar uharteak kontuan hartzen diren ala ez.

## Historia 
Gaur egungo Eskoziako eremuaren hedadura 1237ko Eskozia eta Ingalaterraren arteko Yorkeko Akordioa eta  eta 1266ko Eskozia eta Norvegiaren arteko Pertheko Akordioaren berdintsua da. Salbuespen batzuk ere badaude: antzina eskoziar lurraldea zen Man uhartea, orain Britainiar Koroaren Menpekoa da; XV. mendean Orkadak eta Shetland uharteak Norvegiari erosiak izan ziren; Halere, Irlanda, Danimarka eta Islandiaren aldetik Eskoziaren bereganatze honen legalitatea eztabaidan jarri da, eta nazioarteko zuzenbideari dagokionez ziurrenik eraginik ez du izango.

## Uharteak 
Eskoziak 790 uharte baino gehiago ditu, lau talde nagusitan banatuta: Shetland, Orkney, Barruko Hebridak eta Kanpoko Hebridak.

Hauexek dira uharterik handienak:

## Mendiak 
**Ben Nevis** mendia, Eskozia eta Erresuma Batu osoko mendirik altuena da.

## Aintzirak 
**Lomond aintzira** Britainia Handiko aintzirarik handiena da azaleraz eta **Ness aintzira** aldiz ur gehien daukana.

## Ibaiak 
Ibaiak nahiko laburrak dira, luzeena ez baita 200&nbsp;km-tara iristen. Hona hemen luzeenak:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eskozia

## Kanpo estekak
Manuel Martorell

**Manuel Martorell Pérez** (Elizondo, 1953) nafar kazetari eta historialaria da.

Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan kazetaritza ikasi ondoren, EFE, La Aventura de la Historia eta Diario de Navarra hedabidetan lan egin du. Bere liburuetan Kurdistan eta karlismoa ikertu ditu.

## Lanak 
* 2014 *Carlos Hugo frente a Juan Carlos. La solución federal para España que Franco Rechazó*. Ediciones Eunate
* 2014 *Estos son los kurdos: Análisis de una nación*. Editorial Porrua / Universidad Anahuac
* 2010 *Retorno a la lealtad. El desafío carlista al franquismo*. Editorial Actas
* 2010 *Mem eta Zin*. Txalaparta
* 2006 *75 años de nuestra historia, Muthiko Alaiak*
* 2005 *Kurdistán: viaje al país prohibido*. Editorial Foca
* 2003 *Irak, reflexiones sobre una guerra*. Real Instituto Elcano
* 2002 *Kurdistan, el complot del Silenci*. Catalán Edicions
* 2000 *Jesús Monzón el líder comunista olvidado por la historia*
* 1991 *Los kurdos: historia de una resistencia*. Espasa Calpe
Iñaki del Moral

**Iñaki del Moral** (Iruñea, ) nafar kazetaria da.

Euskal Herriko Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, 1990eko hamarkadan jaioterrian hasi zen. Euskal Telebistan meteorologian hasi zen eta gero *Euskadi Directo* (ETB 2) eta *Pásalo* (ETB 2) saioetan izan zen. TVEn *España Directo* saioan lan egin du.
Fernando Múgica Goñi

**Fernando Múgica Goñi** (Iruñea, 1946ko ekainaren 7a - Madril, 2016ko maiatzaren 12a) nafar kazetaria izan zen.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, La Gaceta del Norte eta Diario de Noticias egunkarietan lan egin du. *El Mundo* egunkariaren sortzaileetako bat izan zen eta erredaktore-buru bilakatu zen.

## Erreferentziak
Jesús Etaio Zalduendo

**Jesús Etaio Zalduendo** (Iruñea,  -  nafar kazetari karlista izan zen, 1917 eta 1920 artean *El Pensamiento Navarro* zuzendu zuena.

1922an Aldundiak sortutako Nafarroako historiaren katedraren jabe bilakatu zen. Hurrengo urtean *La Voz de Navarra* egunkarian parte hartu zuen. Abertzalea ez izan arren, Nafarroako Erresuma estatu subirano oso berreraikitzearen aldekoa izan zen.

## Erreferentziak
Pedro Blanco

**Pedro Blanco Aritza** (Tutera, 1974) nafar kazetaria da.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, Radio Riberan hasi zen lanean. 1996an SER irrati-katean beka bat lortu zuen eta harrezkero hainbat saioetan ibili da.
Román Oiartzun

**Román Oiartzun Oiartzun** (Olague, 1882 &ndash; Iruñea, 1968) nafar kazetari eta politikari karlista izan zen.

Gaztetan El Pensamiento Navarro, El Correo de Guipúzcoa eta El Correo Español lan egin zuen. 1912an diplomatiko bilakatu eta 1936ko Espainiako hauteskundeetan Comunión Tradicionalistaren zerrendetan aurkeztu zuten.

## Lanak 
* *Historia del Carlismo* (1939)
* *Campaña de doce meses en Navarra y las Provincias Vascongadas* (1939)
* *Vida de Ramón Cabrera y las guerras carlistas* (1961)
* *El alavés D. Bruno de Villarreal, teniente general carlista* (1964)
* *Pretendientes al trono de España* (1965)
* *Nacimiento, vida, muerte y resurrección de los sacerdotes obreros* (1966)
Joseba Santamaría

**Joseba Santamaría Rekarte** (Iruñea, 1964ko martxoaren 8a) nafar kazetari eta idazlea da.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, El Mundo, Navarra Hoy eta Diario de Noticiasen lan egin du. Azken egunkarian egungo zuzendaria da.
Andrés Aberasturi

**Andrés Aberasturi Ferrer** (Madril, ) espainiar kazetaria da.

Eskola Ofizialean kazetaritza ikasi ondoren, Alacanteko *Información * egunkarian hasi zen lanean. Irratian izan ondoren, Televisión Española, Antena 3, Telecinco, Canal Sur, ETB eta Telemadriden lan egin du.
Telediario

***Telediario*** Espainiako telebista-saio beteranoa da. 1957an TVE1 katean lehendabizikoz aireratu zutenetik, telebista kateko informazio saio nagusia izan da. Egun, hiru emanaldi ditu, goizekoa, arratsaldekoa eta gauekoa hain zuzen ere.

Une zehatzetan izan ezik, herrialdeko saiorik ikusiena izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begoña Pro

**Maria Begoña Pro Uriarte** (Iruñea, Nafarroa Garaia, ) nafar kazetari eta idazlea da.

Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, Diario de Navarran lan egin du.

*La bordadora de melodías* eleberria (2022) emakume baten ikuspuntu batetik idatzita dago, Gracia de Cascante pertsonaia errealetik.

## Biografia 
Maria Begoña bigarren mailako ikasketak amaituta, Nafarroako Unibertsitatean matrikulatu zen Informazioaren Zientzietako karrera egiteko, eta 1994. urtean lizentziatu zen. Ondoren, Diseinu Grafikoa eta Multimedia ikasi zuen. Hala ere, idazteko bokazio handiarekin, idazle gisa ezagunagoa da. Txikitan eta gero ere uda asko pasatu izan ditu Nafarroako Obanos herrixkan, familia-loturarik ez badu ere.

Nafar idazleak dioenez:*"Nafarroan, emakumeek bi aldiz uka zezaketen senar gisa proposatzen zieten hautagaia. Eta hirugarren aldiz ukatzen bazuten, dota galtzen zuten, eta horrek zaildu egiten zuen ezkontzea."* (2016) ====
Aipatutako 4 liburuek osatzen duten saga horretan , XIII. mendeko Nafarroan Obanosko Infantzoien Biltzarrak sortutako lehen gizonen bizipenak kontatzen dira, García Almoravid eta Miguel de Grez-en bidez, dena justiziaren eta familiaren alde sakrifikatzeko gai diren gizonezkoak.

### *La trovera del Runa* (2015) 
Hamasei kontakizun dira, Runa ibaiaren ertzean eta emakume trobera baten begietatik kontatuta, 1118ra kokatzen da, eta 1428 arteko  bidaia bat egiten du. Alfonso I Batallador, Berenguela Sánchez, Ricardo Corazón de León, Blanca Sánchez, Thibaut III de Champaña kondea, García Ferrández apezpikua, Sancho VII el Fuerte, Thibaut I de León, Thibaut Navarra edo Belle Saguesse, besteak beste. 

Runa troberak Danimarka, Chartres, Le Mans, Tutera, Toulouse, Gorriti, Neauphle-’le-­-château, Leguín, Obanos, Troyes edo Eunate bezalako lekuetatik igaro zen Erdi Aroan Nafarroako erresumari lotuta egon ziren pertsonaiak ezagutzeko aukera ematen du.

### *Roncal el Salteador* (**2014)** 
Pedro Nafarra, Olivetoko kondearen bizitzaren zati bat da.

## Sariak 
* 2013. urtean, Gazteluko Nazioarteko Ipuin Lehiaketan lehen saria irabazi zuen *“Pirata vos, pirata ella*” kontakizunarekin.
* 2015. urtean, Beldurrezko eta Fantasiazko Mikrorrelatoen II. Walskium Lehiaketa irabazi zuen “*Las fauces de hielo*” lanarekin. 

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Emakumeen *La Navarra del Siglo XIV con Gracia Sánchez de Cascante* elkarrizketa audioa 2022-07-15
Venezuelako Alderdi Sozialista Batua

**Venezuelako Alderdi Sozialista Batua** (, PSUV), Venezuelako alderdi politikoa da, beste alderdien eta indar politikoen batze prozesuaren ondorioz sortutakoa. Alderdi horrek Hugo Chávez liderrak aurrera eraman zuen Bolibartar Iraultza lagundu eta bultzatu zuen. Prozesua une garaiena Hugo Chávez gobernu-buru izateko aukeratua izan zenean. Iraultza horren oinarri nagusiak sozialismoa eta antiinperialismoa ziren. Alderdi bateratua 2008ko martxoaren 14an aurkeztu zen.

## PSUVren alderdi sortzaileak 
* Movimiento Quinta República, indartsuena.
* Movimiento Electoral del Pueblo
* Movimiento Independiente Ganamos Todos
* Unidad Popular Venezolana
* Independientes por la Comunidad Nacional
* Liga Socialista
Beste alderdi batzuek ez zuten proposamena onartu, besteak beste, Patria Para Todos, Movimiento Tupamaro eta Partido Comunista de Venezuela.

## Publikazioak 
* *Nuestro Socialismo*
* *En Vanguardia*
* *Cuatro F*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* PSUVren webgune ofiziala. 
* PSUVren gazteriaren webgune ofiziala.
Tronbopenia

**Tronbopenia** edo **tronbozitopenia** odoleko plaketen gutxitzearen ondorioz sortutako asaldura da.

Gizaki osasuntsu batean plaketen kopurua 150.000-450.000/mm3 da. Tronbopenia dago kopuru hori 100.000/mm3-tik behera dagoenean.

Plaketen funtzio nagusia odolaren galera ekiditean datza, odolaren gatzapena edo koagulazioa errazten dutelako. Plaketen kopurua oso txikia denean odoljarioak maiz agertzen dira.

Tronbopenia hezur-muinak plaketa gutxi ekoizten duelako sor daiteke, edo ekoizpena normala eduki arren sortutako plaketak azkar desagertzen direlako 

Asaldura honek askotan ez du sintomarik eragiten, eta errutinazko odol-analisi batean antzematen da (batez ere plaketen kopurua 75.000-100.000/mm3 bitarteko balioetan dagoenean). Balio txikiagoek honako sintoma hauek eragin ohi dituzte: hematomak, sudur eta hortzoien odoljarioak, hematuria, petekiak eta nekea.

Tronbopeniaren atzean hainbat eragile egon daitezke, garrantzitsuenak hauek izanik:

* botika batzuk hartzea
* gibeleko zirrosia
* hezur-muinaren asaldurak (leuzemia, adibidez)
* plaketak sunsitzen dituen gaitz autoimmune bat
* anemia kaltegarria

Tratamenduak gaitzaren jatorriari aurre egin behar dio asaldura hematologikoa hobetu ahal izateko. Kasu larrienetan plaketen transfusioak burutzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biderketa kartesiar

Matematikan, **biderkadura kartesiarra** bi multzoen artean egin daitekeen eragiketa bati deritzo, non hau burutzean bikote ordenatuez osaturiko multzo berri bat sortuko den.

Izan bitez beraz, A eta B bi multzo, A × B izango da (a,b) bikote ordenatu guztiekin osaturiko multzoa non a∈A eta b∈B.

Multzo berriaren kardinalari dagokionez, hau da, multzo berriaren elementu kopuruari dagokionez, 

* |A|=n bada eta |B|=m, orduan |A|×|B|=n×m izango da.

Gainera, kontuan izan behar da A≠B bada, A×B≠B×A izango dela.

## Biderketa kartesiarraren propietateak 
Izan bitez A, B, C, D \subset X:

* A\times(B\capC) = (A\timesB) \cap (A\timesC)
* A\times(B\cupC) = (A\timesB) \cup (A\timesC)
* baldin C\neq 0 eta A\timesB=B\timesC badira, orduan A=b
* A\times(B-C)=(A\timesB)-(A\timesC)
* (A\timesB) \cap(C\timesD)=(A\capC)\times (B\capD)
* (A\timesB)C =(AC \timesBC)\cup(AC\timesB)\cup(A\timesBC)
* baldin B \subsetC bada, orduan A\timesB \subsetA\timesC
* (A\timesB)\cap (C\timesD)=(A\timesD)\cap(C\timesB)
* baldin A,B,C eta D multzo ez hutsak badira, orduan, A\timesB \subset C\timesD da baldin eta soilik baldin A \subset C eta B \subset D badira

## Adibidea 
Izan bitez ondorengo multzoak: A={1,3} eta B={0,2}

A×B={(1,0),(1,2),(3,0),(3,2)}

## Kanpo estekak
Hego tontorra (Everest)

**Everesteko Hego tontorra**, munduko bigarren gailurrik altuena da, itsas mailatik 8.749 metro gorago baitago. Alta, ez da munduko bigarren mendirik altuenaren bezala ezagutzen (K2 da bigarren altuena, 8.611 m.), izan ere, Everest mendiari lotutako bigarren mailako tontorra baita, eta ez, beraz, mendia bat bere horretan. Horrela, bere oinarritik neurtuta, 11 metro altuera baino ez dauka.

## 1996ko Everesteko desastrea 
1996ko desastrearen ondorioz, Rob Hall gidaria eta beste hiru pertsona hil ziren Hego tontorrean, tontor nagusitik jaisten ari zirela ezusteko elur ekaitz batek harrapatuta. Hall bizirik iraun zuen gau osoan eta irrati bidezko kontatua ezartzea lortu hurrengo egunean. Halere, egun horretan bertan izoztuta hil zen, 1996ko maiatzaren 11ean. Bere gorpua oraindik ere Hego tontorrean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Zarzalejos

**Francisco Javier Zarzalejos Nieto** (Bilbo, 1960ko ekainaren 6a) bizkaitar politikari eta diplomatikoa da.

## Biografia 
Aita José Antonio Zarzalejos Altares (Bizkaiko gobernadore zibila eta Espainiako Auzitegi Goreneko fiskala) anaia José Antonio Zarzalejos eta arreba Charo Zarzalejos kazetariak ditu.

Deustuko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, 1984an funtzionario bilakatu zen. 1996ko Espainiako hauteskunde orokorrak eta gero, José María Aznarrek Presidentziaren Idazkari Nagusi izendatu zuen. 2004an Fundación para el Análisis y los Estudios Sociales izeneko think tankean lanean hasi zen.

## Lanak 
* *ETA: derrota y final*
* *El mito del final dialogado*
* *La reforma fallida y el Estado residual del socialismo*
* *País Vasco: de la alternativa al cambio*
* *Identidad y política en España*
* *Traiciones y naciones*
* *Populismo y nacionalismo radical*
Zenturia

[thumb|Antzinako erromatar ekipajeko etiketa. VIII > TITIANI (cohortis) viii (centuria) Titiani; 8 kohortea, Titianoren zenturia). RIB. 2-1, 2410,07 . Berunean idatzia eta [Antoninoren Harresia|Antoninoren harresiko barrakoi bnatean aurkitua. > itxura duen sinboloa atzekoz aurrera idatzitako C bat da, zenturia adierazteko. Grosvenor Museums Chester (Ingalaterra).]]
**Zenturia** (, pluralean, *centuriæ*) Antzinako Erromako unitate militar txikiena zen, 100 bat gizonek osatutakoa (hortik izena), zenturioi baten buruzagitzapean. Baina kopuru hori izena eman bazion ere, zenturiaren tamaina aldatu egin zen aurrerago, eta K.a. I. mendetik aurrera, eta garai inperialaren parte handienean,  ohiko zenturia   80 gizonek osatzen zuten, eta batzuetan, 60 gizonek bakarrik osatu zezaketen

Halaber, zenturia batek bozketa-unitate bat osatzen zuen, gorputz zibikoa Marteren Zelaian zenturiatar komizioetan (*Comitia Centuriata*) biltzen baitzen, eta zerga jasotzeko unitate fiskal bat ere bazen, soldaduen saldoa finantzatzeko tributua ordaintzeko erabiltzen zena.

Lurraren azalera neurtzeko unitate erromatar bat ere izendatzen zuen: 1 *centuria* = 100 *heredia* (706 eta 710 metro koadro bitartean).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baztergarri (magnitudea)

Magnitude bat **baztergarria** edo **mespretxagarria** izateak magnitude hori kalkulu edo eredu batean batean ez sartzeak azken emaitzetan errore handirik ez dakarrenean, magnitude horren efektuak beraiek hutsetik gertu daudenean alegia. Adibidez, inurri baten pisua elefante baten pisuaren aldean baztergarria dela esan daiteke. Hala eta guztiz ere, kaosaren teoriak aztertzen dituen sistemetan, itxuraz baztergarriak edo oso txikiak izan daitekeen magnitudeek sistemaren bilakaera guztiz ezberdina ekar dezakete, tximeleta efektuaren arabera.

## Oharrak 
## Kanpo estekak
Hachi: A Dog's Tale

'''Hachi: A Dog's Tale'* (euskaraz *Hachi: Txakur Baten Istorioa*) 2009ko Lasse Hallström suediar zinema zuzendariak zuzendutako drama filma bat da. Richard Gere, Joan Allen, Cary-Hiroyuki Tagawa, Sarah Roemer, Jason Alexander eta Erick Avari aktoreek eta Chico, Layla eta Forrest txakurrek antzeztu zuten.

Japonian bizi izan zen Hachiko txakurraren istorioan oinarritzen den fikzioa da, garaiz eta tokiz aldatua.

## Argumentua 
Parker Wilson (Richard Gere) musika ikasgaiak irakasten dituen unibertsitateko irakaslea da. Behinola, egunero lantokira joateko erabili ohi duen tren geltokian japoniar jatorriko eta Akita inu arrazako Hachi txakurra topatuko du. Inor harengatik arduratzen ez denez, Parkerrek bere etxera eramango du. Hortik aurrera, Parker eta txakurrak gizakia eta animalia baten artean sor daitekeen zinezko adiskidetasuna eta leialtasun irmoa biziko dute.

## Aktoreak 
* Chico, Layla eta Forrest - Hachi
* Richard Gere - Parker Wilson irakaslea
* Joan Allen - Cate Wilson, Parkerren emaztea
* Sarah Roemer - Andy Wilson, Parkerren alaba
* Robbie Collier Sublett - Michael, Andyren senarra
* Cary-Hiroyuki Tagawa - Ken Fujiyoshi
* Jason Alexander - Carl Boilins
* Erick Avari - Jasjeet, hot dog gurditxodun indiar saltzailea
* Davenia McFadden - Mary Anne
* Kevin DeCoste - Ronnie
* Tora Hallström - Heather

## Benetazko istorioa 
1987ko Kaneto Shindô japoniar zuzendariaren *Hachi-kō* (ハチ公物語, literalki, *Hachi Txakurraren Istorioa*) filmaren egokitzapena da. Hura, era berean, benetazko istorio batean oinarritua zegoen.

1924an Tokioko Unibertsitateko nekazaritza saileko irakasle bat kalean topatutako Akita inu arrazako Hachi txakurraz arduratu zen, biak elkarrekin jostatu ohi zuten eta lagun bilakatu ziren, txakurra egunero irakaslea bere lantokitik noiz aterako kanpoan zain egoten zelarik. Baina 1925ko maiatzean irakasleak burmuin isuri bat pairatu eta hil egin zen. Aldiz, txakurra egunero-egunero bere adiskidea lantokira bertaratzeko joan ohi zen tren geltokian haren zain bederatzi urte, bederatzi hilabete eta hamabost egunez leial eta inoiz hutsik egin gabe egon zen.

Hasiera batean egunero bere adiskide hilaren zain zegoen txakurrarekiko tren geltokiko langile edo bidaiari batzuen jokamoldea ez zen guztiz atsegina edo lagunkoia izaten, baina 1932ko urriaren 4ean txakurra eta haren leialtasunari buruz argitaratutako artikulu baten ondorioz jendeari Hachi txakurrarekiko miresmen sakona piztu zitzaion eta pertsona asko harengana hurbildu eta zaintzeaz gain jatekoa eman zioten.

1935ko martxoaren 8an Hachi txakurra gaixotasun baten ondorioz kalean hilik topatu zuten. Aurretik, 1934ean txakurra zain egon ohi zen Shibuya tren geltokian haren omenezko brontzezko estatua bat altxatu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Hachi: A Dog's Tale* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Hachi: A Dog's Tale'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Gidoi original onenaren Goya Saria

Goya Sariak Espainiako Zine Arteen eta Zientzien Akademiak sortu zituen 1986an. Zerrenda honetan **Gidoi original onenaren Goya Saria** () 1986ko lehenengo ediziotik jaso duten guztien zerrenda erakusten da:

## Irabazleak 
Sari hauen lehenengo bi emanaldietan (1986 y 1987) gidoi onenaren Saria bakarra zen, originala edo moldatuta izanik eta irabazle biek eleberrien moldaketak egin zituzten.

### 1980ko hamarkada 
### 1990eko hamarkada 
### 2000ko hamarkada 
### 2010eko hamarkada 
### 2020ko hamarkada 
## Kanpo estekak
Fernando Tejero

**Fernando Tejero Muñoz-Torrero** (Kordoba,  - ) espainiar antzezlea da. *Aquí no hay quien viva* eta *La que se avecina* telesailetan ospetsu bilakatu ondoren, zineman lan egin du.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Íngrid Rubio

**Íngrid Rubio Ruiz** (Bartzelona,  - ) kataluniar antzezlea da.

TV 3en debutatu zuen, *Secrets de família* telesailean. Handik Espainiako zinemara pasa zen eta *Más allá del jardín* filmagatik Goya Sari bat lortu zuen

## Filmografia 

* 2015 *Velvet*
* 2014 *Ciudad Delirio*
* 2014 *El corazón del océano*
* 2013 *La estrella*
* 2012 *Los días no vividos*
* 2010 *Que se mueran los feos*
* 2009 *Los minutos del silencio*
* 2009 *7 pasos y medio*
* 2008 *La vida en rojo*
* 2008 *Road Spain*
* 2006 *Trastorno*
* 2006 *Salvador (Puig Antich)*
* 2006 *Tirante el Blanco*
* 2005 *Hermanas*
* 2003 *Madre Teresa*
* 2003 *Noviembre*
* 2003 *Haz conmigo lo que quieras*
* 2002 *El alquimista impaciente*
* 2002 *La playa de los galgos*
* 2002 *Todas las azafatas van al cielo*
* 2002 *La soledad era esto*
* 2001 *Visionarios*
* 2000 *El viaje de Arián*
* 2000 *Sé quién eres*
* 2000 *La otra cara de la luna*
* 2000 *Viaje de ida y vuelta*
* 1999 *Un banco en el parque*
* 1999 *Extraños*
* 1998 *El faro*
* 1998 *Un día bajo el sol*
* 1997 *En brazos de la mujer madura*
* 1996 *Más allá del jardín*
* 1996 *Más que amor, frenesí*
* 1996 *Taxi*

## Ikus, gainera 
* Bartzelonar ezagunen zerrenda
* Kataluniako zinema
* Espainiako zinema
Ana Wagener

**Ana Álvarez Wagener** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1962 - ) espainiar antzezlea da.

Telebistan, *Querido maestro*, Compañeros, *El comisario* edo *La otra mirada* bezalako telesailean, aritu ondoren, zinemara pasa zen eta *La voz dormida* filmagatik Goya Sari bat lortu zuen

## Filmografia 

* *Bienvenidos a Edén* (2022)
* *Intimidad* (2022)
* *Inocente* (2021)
* *Ofrenda a la tormenta* (2020)
* *El legado de los huesos* (2019)
* *Contratiempo* (2017)
* *Vulcania* (2015)
* *A escondidas* (2014)
* *Los amantes pasajeros* (2013)
* *Fènix 11·23* (2012)
* *El perfecto desconocido* (2011)
* *La voz dormida* (2011)
* *Secuestrados* (2010)
* *Biutiful* (2010)
* *8 citas* (2008)
* *El patio de mi cárcel* (2008)
* *Tomar el cielo* (2008)
* *Intrusos (en Manasés)* (2007)
* *(Va de) Citas* (2007)
* *¿Por qué se frotan las patitas?* (2006)
* *Cabeza de perro* (2005)
* *AzulOscuroCasiNegro* (2004)
* *Vida y color* (2004)
* *El séptimo día* (2004)
* *7 vírgenes* (2004)
* *Horas de luz* (2004)
* *Torremolinos 73* (2003)
* *El Bola* (2000)

## Kanpo estekak
Dionisio Areopagokoa

thumb|260px|Dionisio Areopagokoa, Errustiko eta Eleuterio

**Dionisio Areopagokoa** Apostoluen Eginak Bibliako liburuan agertzen den pertsonaia da, I. mendekoa, Paulo Tarsokoaren eraginez kristautasunera bihurtua, eta ondoren Atenasko lehen apezpikua izandakoa. Izena Atenasko Areopagotik dator, hango epailea izan baitzen eta han, Pauloren Areopagoko sermoia entzuna, bihurtu zelako. Atenasko zaindaria da. Historian, VI. mendetik berari egotzi zitzaizkion idaki filosofiko eta teologiko zenbait; gerora Siriako monje batek idatziak zirela frogatu zen; hala eta guztiz ere, idazki haiek Pseudo-Dionisio Areopagokoa terminoan biltzen dira egun.
Verónica Sánchez

**Verónica Sánchez Calderón** (Sevilla,  - ) espainiar antzezlea da. *Los Serrano* telesailari esker ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
* *El Caso: Crónica de sucesos* (2016-)
* *Sin identidad* (2014-2015)
* *Gran Reserva: El origen* (2013)
* *14 de abril. La República* (2011, 2015)
* *Génesis: en la mente del asesino* (2006)
* *Los Serrano* (2003-2006)

## Kanpo estekak
Judit Polgár

**Judit Polgár** (hungarieraz izen-abizenak alderantziz jartzen dira: ; Budapest, 1976ko uztailaren 23a) hungariar xake jokalaria da eta Nazioarteko Maisu Handia. Zsuzsa eta Zsófia bere ahizpak ere goi mailako xake jokalariak dira, nahiz eta gaur egun txapelketetatik erretiratuta dauden.

1991n Nazioarteko Maisu Handi titulua eskuratu zuen Hungariako xake txapelketa nazionala irabaztean, 15 urte baino ez zituela, eta ordura arte titulu hori lortu zuen xakelari gazteena bihurtu zen. Gaur egun munduko jokalari onenetakoa da eta urte luzez jarraian emakumezko xakelari onenen zerrendan lehen postuan egon zen, harik eta 2015ean Hou Yifan txinatarrak sailkapenean gainditu zuen arte. Munduko jokalari onenen zerrendan lehenengo hamarren artean sartzea lortu duen emakume bakarra da (1996an lortu zuen), zortzigarren postuan izatera iritsi baitzen.

Hungariako xake taldearekin urrezko domina irabazi zuen 1988ko eta 1990eko emakumezkoen Xake Olinpiadetan. Bi kasuetan bere bi ahizpak (Zsuzsa eta Zsófia) zituen taldekide. 1998ko Xake Olinpiadetan izugarrizko harridura eragin zuten: Hungariako xake taldearen lehen hiru tauletan hiru ahizpa zeuden; are harrigarriago zena, hiru nesken batez besteko adina 15 urtekoa zen (19, 14 eta 12 urte) eta gainera urrezko domina irabazi zuten sobietar xake talde ahalguztidunari gailentzean. 1990ko Xake Olinpiadetan balentria errepikatu zuten. Ondoren, Juditek emakumezkoen taldea utzi eta ordutik gizonezkoenean jokatu du hainbat aldiz (2014an zilarrezko domina lortuz); bere ibilbidean zehar beti defendatu izan du gizon-emakumeen berdintasuna xakean, eta txapelketetan emakumezkoek gizonezkoekin batera, bereizketarik gabe, parte hartzea bultzatu du.

2014an utzi zuen xake lehiaketetan parte hartzea. Hurrengo urtean, Hungariako gizonezkoen xake taldeko trebatzaile postua hartu zuen eta urte hartan bertan Hungariako kondekorazio garrantzitsuena eskaini zion gobernuak, Hungariako San Estebanen Ordenako gurutzea.

## Kanpo estekak 
*  FIDE
*  Chessgames
* / Judit Polgárren webgune ofiziala
La Reine Margot (1994ko filma)

***La Reine Margot*** 1994ko Patrice Chéreau frantziar zinema zuzendariaren film historikoa da, Alexandre Dumasen izen bereko eleberrian oinarrituta.

Bost César Sari eta Cannesko Zinemaldian Epaimahaiaren Saria irabazi zituen.

## Argumentua 
XVI. mendean, katolikoek eta protestante higanotek Frantziako Erresuma kontrolpean izateko borrokatzen dute. Karlos IX.a Frantziakoa (Jean-Hugues Anglade) errege neurotiko eta hipokondriakoa da, Katalina Medici (Virna Lisi) bere amaren kontrolpean dagoena. Katalina azpijokoetan dabil: alde batetik Margarita (Isabelle Adjani) bere alaba Henrike III.a Nafarroakoa (Daniel Auteuil) higanoten buruzagiarekin ezkonduko du; eta bestetik, San Bartolome gaueko sarraskia bultzatuko du. Baina Margaritak ez du Henrike gustukoa, La Môle bere soldaduaz maitemindurik dagoelako.

## Aktoreak 
* Isabelle Adjani: Margarita Valoiskoa, "Margot erregina"
* Daniel Auteuil: Henrike III.a Nafarroakoa
* Jean-Hugues Anglade: Karlos IX.a Frantziakoa
* Vincent Pérez: La Môle
* Virna Lisi: Katalina Medici
* Dominique Blanc: Enriketa Neverskoa
* Pascal Greggory: Henrike III.a Frantziakoa
* Miguel Bosé: Henrike I.a Guisekoa
* Asia Argento: Karlota Sauvekoa
* Jean-Claude Brialy: Gaspard II.a Colignykoa
* Julien Rassam: Alençongo dukea
* Thomas Kretschmann: Nançay
* Otto Tausig: Mendès
* Valeria Bruni Tedeschi: gortisaua
* Hélène de Fougerolles: gortisaua

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Poxpolin (argipena)

**Poxpolin** izenak adiera zenbait ditu:
* **poxpolina**, Euskal Herriko jantzi tradizionalekin jantzitako neska gaztea;
* Poxpolin, 1935-1936 bitartean argitaratutako euskarazko komikia.

## Ikus, gainera 
* Pospolin
Vincent Pérez

**Vincent Pérez** (Lausana,  - ) suitzar antzezlea da. Aita espainiarra eta ama alemana ditu.

## Filmografia
Patrick Chesnais

**Patrick Chesnais** (La Garenne-Colombes,  - ) frantziar antzezle, zinema zuzendari eta gidoilaria da.

## Filmografia hautatua 
* *Le Dossier 51* (1977)
* *La Lectrice* (1988)
* *Il y a des jours... et des lunes* (1990)
* *Triplex* (1991)
* *Post coïtum animal triste* (1997)
* *Les Enfants du siècle* (1999)
* *Le Scaphandre et le Papillon* (2007)
* *Tu Seras Mon Fils* (2011)
* *Les Beaux Jours* (2013)
* *Le grand partage* (2015)
Xosé Fernández Ferreiro

**Xosé Fernández Ferreiro** (Espartedo, Santa Cruz de Rubiacós, Nogueira de Ramuín, Ourense, 1931ko urtarrilaren 29 &ndash; A Coruña, 2015eko abenduaren 16a) Galiziako idazle ezaguna izan zen.

## Biografia 
"Brais Pinto" literatura-talde nazionalista partaidea izan zen. XX. mendeko 50. hamarkadan poesia liburuak argitaratu zituen. Ondoren, narratiba alorreari ekin zion. Hedabide desberdinetan kazetaria izan zen: *Faro de Vigo*, *La Noche*, *El Correo Gallego* eta *La Voz de Galicia*. 1985ean Galiziako Kazetaritza Saria eman zioten. 2003tik Real Academia Galegarako aukeratua izan zen.

## Obra 
### Poesia 
* *Ribeirana do Sil* (1952).
* *A noite* (1959).

### Narratiba 
* *A morte de Frank González* (1975)
* *Morrer en Castrelo do Miño* (1978).
* *A saga dun afiador* (1980).
* *A ceo aberto* (1981).
* *Corrupción e morte de Brigitte Bardot* (1981).
* *Reportaxe cósmico* (1983).
* *A fraga dos paxaros salvaxes* (1985).
* *O minotauro* (1989).
* *Agosto do 36* (1991), Xerais saria.
* *A cidade das chuvias* (1994).
* *Co medo nas mans* (1996), relatos.
* *O atentado* (1999), Losada Diéguez saria, 2000.
* *O último paraíso* (2001).
* *Millo verde* (2002).
* *Os últimos fuxidos* (2004).
* *Tempo de centeo* (2009).

### Haur literatura 
* *O conto da boa e da mala pipa* (1996).

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Xerais*en jasotako idazlearen fitxa.
Daniel Prévost

**Daniel Prévost** (Garches,  - ) frantziar antzezle eta umorista da.

## Filmografia hautatua 
* 1972: *Tout le monde il est beau, tout le monde il est gentil*
* 1973: *Elle court, elle court la banlieue*
* 1973: *La Femme de l’aviateur*
* 1974: *Juliette et Juliette*
* 1979: *L’Associé*
* 1985: *Tranches de vie*
* 1990: *Uranus*
* 1994: *Le Colonel Chabert*
* 1996: *Le Plus beau métier du monde*
* 1998: *Un grand cri d’amour*
* 1998: *Le Dîner de cons*
* 1999: *Astérix et Obélix contre César*
* 2002: *Mon idole*
* 2006: *René Bousquet ou le Grand Arrangement*
* 2006: *La Maison du Bonheur*
* 2008: *Un homme et son chien*
* 2009: *Le Petit Nicolas*
* 2009: *Lucky Luke*
* 2010: *Les Petits Ruisseaux*, Pascal Rabaté : *Émile*
* 2014: *Du goudron et des plumes*, Pascal Rabaté : *Kader*
* 2014: *Les vacances du Petit Nicolas*, Laurent Tirard : *M. Moucheboume*
* 2017: *Mission Pays Basque*, Ludovic Bernard : *Ferran Beitialarrangoïta*
* 2017: *Satire dans la campagne*, Marc Large et Maxime Carsel : *Bere burua antzeztuz*
* 2017: *Cinématon*, Gérard Courant : *Bere burua antzeztuz*
Kristen Stewart

**Kristen Jaymes Stewart** (Los Angeles,  - ) estatubatuar antzezlea da. *Twilight Sagan* Bella Swan pertsonaia antzezteagatik ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Emmanuelle Devos

**Emmanuelle Devos** (Puteaux,  - ) frantziar antzezlea da. 2002an emakumezko aktore onenaren César Saria lortu zuen *Sur mes lèvres* filmean egindako lanari esker.

## Filmografia
Cécile de France

**Cécile de France** (Namur,  - ) belgikar antzezlea da. *Haute Tension* filmari esker, ospetsu bilakatu zen mundu osoan eta Hollywooden lan egiteko aukera izan zuen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Portland Timbers

thumb|250px|Portland Timbers taldea 2015ean.
**Portland Timbers** Estatu Batuetako futbol taldea da, Portland (Oregon) hirian egoitza daukana. Estatu Batuetako liga irabazi du 2015ean.

2009an sortu zen arren 2011 arte ez zen jokatzen hasi.

## Palmaresa 
### Estatu Batuetan: 1 
* Major League Soccer
** MLS Kopa:
** Txapelduna (1): 2015.
** Finalista (1): 2018.
** MLS Supporters' Shield (0)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Proteaceae

**Proteaceae** Hego hemisferiotik hedatuta dagoen landare loredunen familia bat da. Barnean 1.600 espezie inguru ditu, 80 generotan banaturik.

## Taxonomia 
:Proteaceae familia
::Bellendenoideae subfamilia
:::::*Bellendena*
::Persoonioideae subfamilia
:::Placospermeae leinua
:::::*Placospermum*
:::Persoonieae leinua
:::::*Toronia*&nbsp;— *Garnieria*&nbsp;— *Acidonia*&nbsp;— *Persoonia*
::Symphionematoideae subfamilia
:::::*Agastachys*&nbsp;— *Symphionema*
::Proteoideae subfamilia
:::incertae sedis
:::::*Eidothea*&nbsp;— *Beauprea*&nbsp;— *Beaupreopsis*&nbsp;— *Dilobeia*&nbsp;— *Cenarrhenes*&nbsp;— *Franklandia*
:::Conospermeae leinua
::::Stirlingiinae
:::::*Stirlingia*
::::Conosperminae
:::::*Conospermum*&nbsp;— *Synaphea*
:::Petrophileae leinua
:::::*Petrophile*&nbsp;— *Aulax*
:::Proteeae leinua
:::::*Protea*&nbsp;— *Faurea*
:::Leucadendreae leinua
::::Isopogoninae
:::::*Isopogon*
::::Adenanthinae
:::::*Adenanthos*
::::Leucadendrinae
:::::*Leucadendron*&nbsp;— *Serruria*&nbsp;— *Paranomus*&nbsp;— *Vexatorella*&nbsp;— *Sorocephalus*&nbsp;— *Spatalla*&nbsp;— *Leucospermum*&nbsp;— *Mimetes*&nbsp;— *Diastella*&nbsp;— *Orothamnus*
::Grevilleoideae subfamilia
:::*incertae sedis*
:::::*Sphalmium*&nbsp;— *Carnarvonia*
:::Roupaleae leinua
::::incertae sedis
:::::*Megahertzia*&nbsp;— *Knightia*&nbsp;— *Eucarpha*&nbsp;— *Triunia*
::::Roupalinae
:::::*Roupala*&nbsp;— *Neorites*&nbsp;— *Orites*
::::Lambertiinae
:::::*Lambertia*&nbsp;— *Xylomelum*
::::Heliciinae
:::::*Helicia*&nbsp;— *Hollandaea*
::::Floydiinae
:::::*Darlingia*&nbsp;— *Floydia*
:::Banksieae leinua
:::: Musgraveinae
:::::*Musgravea*&nbsp;— *Austromuellera*
::::Banksiinae
:::::*Banksia*&nbsp;— *Dryandra*
:::Embothrieae leinua
::::Lomatiinae
:::::*Lomatia*
::::Embothriinae
:::::*Embothrium*&nbsp;— *Oreocallis*&nbsp;— *Alloxylon*&nbsp;— *Telopea*
::::Stenocarpinae
:::::*Stenocarpus*&nbsp;— *Strangea*
::::Hakeinae
:::::*Opisthiolepis*&nbsp;— *Buckinghamia*&nbsp;— *Hakea*&nbsp;— *Grevillea*&nbsp;— *Finschia*
:::Macadamieae leinua
::::Macadamiinae
:::::*Macadamia*&nbsp;— *Lasjia*&nbsp;— *Nothorites*&nbsp;— *Panopsis*&nbsp;— *Brabejum*
::::Malagasiinae
:::::*Malagasia*&nbsp;— *Catalepidia*
::::Virotiinae
:::::*Virotia*&nbsp;— *Athertonia*&nbsp;— *Heliciopsis*
::::Gevuininae
:::::*Cardwellia*&nbsp;— *Sleumerodendron*&nbsp;— *Euplassa*&nbsp;— *Gevuina*&nbsp;— *Bleasdalea*&nbsp;— *Hicksbeachia*&nbsp;— *Kermadecia*&nbsp;— *Turrillia*

## Kanpo estekak
Berberidaceae

**Berberidaceae** 15 landare loredunen genero barnean dituen familia bat da. Familia honek ordena Ranunculales da.

## Generoak 
* *Achlys*
* *Berberis*
* *Bongardia*
* *Caulophyllum*
* *Diphylleia*
* *Dysosma*
* *Epimedium*
* *Gymnospermium*
* *Jeffersonia*
* *Leontice*
* *Mahonia*
* *Nandina*
* *Podophyllum*
* *Ranzania*
* *Sinopodophyllum*
* *Vancouveria*

## Kanpo estekak
Ander Imaz Retegi

**Ander Imaz Retegi**, pilota arloan **Imaz** deituraz ezaguna (Oiartzun, Gipuzkoa, ) esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari jokatzen du. 2015eko abenduan bilakatu zen profesional, Asegarcerekin. Jokoari dagokionez, pilotari langilea eta nekaezina da, eta oso ondo mugitzen da jokalekuan.

Asegarceko teknikariek aski izan zuten «hiruzpalau» probaldi egitearekin, Imazek profesionaletara igarotzea merezi zuela erabakitzeko. Hiru hilabete geroago, 2016ko martxoan, Binakako Txapelketa Nagusian sartu zuten, Jon Ander Albisuren ordezko; Iñaki Artola aurrelaria lagun zuela jokatutako partida hartan, ez zuen bere maila eman, hasiberriaren urduritasunak erasanda. 2016ko abenduaren erdialderaino 67 partida jokatu ondoren (urte hartan, pilotari gehienek baino askoz gehiago; enpresak gutxienez 45 partida jokatzeko kontratua egina zion), 2016ko abenduan abiatutako Binakakoan ere ordezko ari da, maila onarekin oraingoan.

## Kirol lorpenak 
* 2023ko binakako txapeldurnordea, Unai Laso aurrelaria lagun
* 2022ko binakako txapeldurnordea, Unai Laso aurrelaria lagun

### Binakako Txapelketa Nagusiko finalak 
#### Amateurretan 
* 2015: Biharko Izarrak (Mallabia), txapelduna
* 2014-2015: GRAVN, txapelduna
* 2012: Diario Vasco torneoa, txapelduna

## Oharrak 
## Erreferentziak
Veszprém

**Veszprém** (IPA: ; , ) mendebaldeko Hungariako hiria da, Veszprém konderriko hiriburua. Erdialdeko Transdanubia eskualdean dago, Balaton aintziratik 15 kilometro iparraldera. 2015ean 60.761 biztanle zituen.

**Veszprémgo bilakaera demografikoa (1850-2015)**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:70000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1850 text:1850
  bar:1870 text:1870
  bar:1891 text:1891
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1941 text:1941
  bar:1949 text:1949
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  bar:2015 text:2015
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1850 from: 0 till:10468
  bar:1870 from: 0 till:12002 	
  bar:1891 from: 0 till:12655 	
  bar:1900 from: 0 till:14114
  bar:1910 from: 0 till:14792
  bar:1920 from: 0 till:15586 	
  bar:1930 from: 0 till:17792 	
  bar:1941 from: 0 till:21557
  bar:1949 from: 0 till:18229 	
  bar:1960 from: 0 till:25464 	
  bar:1970 from: 0 till:38273 	
  bar:1980 from: 0 till:54995 	
  bar:1990 from: 0 till:63867
  bar:2001 from: 0 till:62851 	
  bar:2011 from: 0 till:60920
  bar:2015 from: 0 till:60761
PlotData=
  bar:1850 at:10468 fontsize:XS text: 10&nbsp;468  shift:(-10,5)
  bar:1870 at:12002 fontsize:XS text: 12&nbsp;002  shift:(-10,5)
  bar:1891 at:12655 fontsize:XS text: 12&nbsp;655  shift:(-10,5)
  bar:1900 at:14114 fontsize:XS text: 14&nbsp;114  shift:(-10,5)
  bar:1910 at:14792 fontsize:XS text: 14&nbsp;792  shift:(-11,5)
  bar:1920 at:15586 fontsize:XS text: 15&nbsp;586  shift:(-11,5)
  bar:1930 at:17792 fontsize:XS text: 17&nbsp;792  shift:(-11,5)
  bar:1941 at:21557 fontsize:XS text: 21&nbsp;557  shift:(-11,5)
  bar:1949 at:18229 fontsize:XS text: 18&nbsp;229  shift:(-11,5)
  bar:1960 at:25464 fontsize:XS text: 25&nbsp;464  shift:(-11,5)
  bar:1970 at:38273 fontsize:XS text: 38&nbsp;273  shift:(-11,5)
  bar:1980 at:54995 fontsize:XS text: 54&nbsp;995  shift:(-11,5)
  bar:1990 at:63867 fontsize:XS text: 63&nbsp;867  shift:(-16,5)
  bar:2001 at:62851 fontsize:XS text: 62&nbsp;851  shift:(-15,5)
  bar:2011 at:60920 fontsize:XS text: 60&nbsp;920  shift:(-14,5)
  bar:2015 at:60761 fontsize:XS text: 60&nbsp;761  shift:(-14,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(210,22)
  text:

## Hiri senidetuak 
* Nitra, 
* Bottrop, 
* Gladsaxe, 
* Ottignies-Louvain-la-Neuve, 
* Passau, 
* Rovaniemi, 
* Sfântu Gheorghe, 
* Tartu, 
* Tirat Carmel, 
* Žamberk, 
* Senftenberg, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*    Webgune ofiziala, veszprem.hu
Kazetaritza genero

**Kazetaritza genero**a kazetaritzan erabiltzen diren testuen eta diskurtsoen multzoa bateratzen duen narratibaren azpigeneroa da. Kazetaritza generoko testuek errealitateari erreferentzia egiten dioten testu tipoen multzoa da.

Testu tipo hauetan hurbiltasuna bilatu ohi da denbora-espazio ardatzetan. Hurbilekoa kontatzeko joera nabarmena egoten da kazetaritzan; duela gutxi gertatu dena, hurbil gertatu dena aipatzen da kazetaritza testu eta diskurtso ia guztietan.

Kazetaritza generoak ikuspegi objektiboak eta subjektiboak onartzen ditu. Gehien erabili diren azpigeneroak albistea eta iritzi artikulua dira baina badaude kazetaritzako beste testu tipo batzuk ere. Hona kazetaritza generoko testu tipo batzuk:

::* Albistea.
::* Editoriala.
::* Elkarrizketa.
::* Erreportajea.
::* Hipertestua.
::* Iritzi artikulua.
::* Kronika.
::* Zutabe (testu-tipo)a.
::* Zuzendariari gutuna.

Kazetaritzako testu tipo batzuek objektibotasuna bilatzen dute, albisteak esate baterako, baina kazetaritzan subjektibotasunari bidea zabaltzen zaio. Azalpenekin batera iritziak nahaste ohikoa da.

## Hizkera 
Kazetaritzako testu tipo gehienetan ohikoa izaten dira estilo ezaugarri hauek:
:* *Labur*. Adierazpenak labur egiteko joera dago. Kazetariak argitaratzeko espazio mugatua, adierazpenak egiteko denbora mugatua dela kontuan hartu beharko du eta ezin izango da luzamenduetan ibili.
:* *Sinple*. Kazetariak hartzaile arrunta, entzule edo irakurle arrunta irudikatu beharko du. Sintaxi edo joskera sinplea. Kazetaritzan hiztegi egunerokoa eta baliabide gramatikal arruntak erabili ohi dira irakurleak edo entzuleak testuak erraz uler ditzan.
:* Testuaren estruktura. Hamarkada luzeetako tradizioak kazetaritza testu jakin batzuei estruktura jakin bat eman diete. Irakurleen arreta lortzeko lerroburuak, bigarren mailako lerroburuak, testu osoagoaren laburpenak eta antzeko baliabideak erabiltzen dira. Ohikoa izaten da hasierako paragrafoetan konturik mamitsuenak, erakargarrienak, kokatzea.
:* Objektibotasuna/Subjektibotasuna. Kazetaritzan informazioak, azalpenak, iritziak onartzen dira. Kazetaritzaren baitako azpigenero bakoitzak bere ezaugarri propioak ditu kontu hauetan. Esaterako albisteak kontatzerakoan objektibotasuna bilatu ohi da. Zer gertatu den, non, noiz... Baina iritzi artikuluetan datuen interpretazioak eta iritziak, subjektibotasuna beraz, dira testuen ezaugarrietako bat.

## Kanpo estekak
Békéscsaba

**Békéscsaba** (IPA: ) hego-ekialdeko Hungariako hiria da, Békés konderriko hiriburua. Hungariako Ordoki Handian dago, Budapestetik 215&nbsp;km hego-ekialdera. 2015ean 60.334 biztanle zituen.

**Békéscsabako bilakaera demografikoa (1870-2015)**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:70000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1870 text:1870
  bar:1890 text:1890
  bar:1880 text:1880
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1941 text:1941
  bar:1949 text:1949
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  bar:2015 text:2015
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1870 from: 0 till:27624
  bar:1880 from: 0 till:29490
  bar:1890 from: 0 till:30979
  bar:1900 from: 0 till:32653
  bar:1910 from: 0 till:37153
  bar:1920 from: 0 till:40915
  bar:1930 from: 0 till:45711
  bar:1941 from: 0 till:48272
  bar:1949 from: 0 till:42118
  bar:1960 from: 0 till:50212
  bar:1970 from: 0 till:58158
  bar:1980 from: 0 till:67225
  bar:1990 from: 0 till:67157
  bar:2001 from: 0 till:67968
  bar:2011 from: 0 till:61592 
  bar:2015 from: 0 till:60334
PlotData=
  bar:1870 at:27624 fontsize:XS text: 27&nbsp;624 shift:(-10,5)
  bar:1880 at:29490 fontsize:XS text: 29&nbsp;490 shift:(-10,5)
  bar:1890 at:30979 fontsize:XS text: 30&nbsp;979 shift:(-10,5)
  bar:1900 at:32653 fontsize:XS text: 32&nbsp;653 shift:(-10,5)
  bar:1910 at:37153 fontsize:XS text: 37&nbsp;153 shift:(-11,5)
  bar:1920 at:40915 fontsize:XS text: 40&nbsp;915 shift:(-11,5)
  bar:1930 at:45711 fontsize:XS text: 45&nbsp;711 shift:(-11,5)
  bar:1941 at:48272 fontsize:XS text: 48&nbsp;272 shift:(-12,5)
  bar:1949 at:42118 fontsize:XS text: 42&nbsp;118 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:50212 fontsize:XS text: 50&nbsp;212 shift:(-14,5)
  bar:1970 at:58158 fontsize:XS text: 58&nbsp;158 shift:(-16,5)
  bar:1980 at:67225 fontsize:XS text: 67&nbsp;225 shift:(-18,5)
  bar:1990 at:67157 fontsize:XS text: 67&nbsp;157 shift:(-18,5)
  bar:2001 at:67968 fontsize:XS text: 67&nbsp;968 shift:(-18,5)
  bar:2011 at:61592 fontsize:XS text: 61&nbsp;592 shift:(-15,5)
  bar:2015 at:60334 fontsize:XS text: 60&nbsp;334 shift:(-15,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(210,22)
  text:

## Hiri senidetuak 
* Zrenjanin, , 1966tik
* Mikkeli, , 1981etik
* Odorheiu Secuiesc, , 1991tik
* Trenčín, , 1992tik
* Tarnowskie Góry, , 1994tik
* Wittenberg, , 1995etik
* Uzhhorod, , 1998tik
* Beiuș, , 1999tik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala, bekescsaba.hu
Manuel Aranatz

**Manuel Aranatz Castellanos** (Habana,  - Bilbo, ) bizkaitar kazetari eta idazlea izan zen.

## Biografia 
1885ean, hamar urte besterik ez zituela, familia Bilbora joan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. 1894tik aurrera, kazetaritzan aritu zen. Literaturan idazle kostunbrista izan zen. 1906an Bilboko El Liberal egunkari errepublikano-sozialistaren zuzendari bilakatu zen. 1912ra iraun zuen. Lanbidez merkataritzako artekaria izanda, Bilboko merkataritzako artekarien elkargo ofizial zuzendu zuen. 1925ean Crédito de la Unión Minera porrot egin zuenean, bere buruaz beste egin zuen.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Carmenchu* (1923)
* *Calabazatorre* (1923)
* *"Begui-Eder" (Nuestra Señora de los Ojos Hermosos)* (1919)
* *Doña Tonelada*

### Antzezlanak 
* *¡¡¡Ojo!!! Juguete cómico en un acto y en prosa* (1896)
* *El mirlo blanco: diálogo en un acto y en prosa* (1898)
* *Bohemia. Comedia en tres actos y en prosa* (frantsesekoaren moldaketa)
* *El pájaro bobo. Sainete, en un acto y en prosa*
* *Trenzas de oro. Comedia, en un acto y en prosa* (1924)
* *Lo que une. Comedia, en un acto y en prosa* (1924)
* *La romanza de vivir. Comedia, en dos actos y en prosa* (1924)
* *El sanatorio. Comedia, en un acto y en prosa* (1924)

## Erreferentziak
Kostunbrismo

[thumb|200px|[Joaquín Domínguez Bécquerren 1849. urte inguruko margolan kostunbrista]]
**Kostunbrismo** artelana herri edo lekuetako ohitura tipikoen islada izan dadila helburua duen mugimendu artistiko edo joera da. Errealismo artistiko eta erromantizismoarekin uztartua, askotan jarrera satirikoak azaltzen ditu. Espainiako kulturan sortua, literaturan Hispanoamerikara zabaldu zen.

## Kostunbrismoa euskal literaturan 
Noizbait korronte honen barruan kokatu izan dira Txomin Agirreren *Kresala* (1901) eta *Garoa* (1907) nobelak, eta espekulatu ere izan da Peredaren eragina izan ote zuen. Euskal literaturak izan du halako kutsurik, batez ere XX. mendearen hasierako antzerki-lan barregarrietan.

Anjel Lertxundiren hitzetan gurean "ez dugu kostunbrismo aurrerakoirik izan, ez dugu gure ohiturak islatu eta ohitura alde txarrei buruz ironizatu zuen joerarik ezagutu". Gure kostunbrismoak "ez du errealitatea islatu, eder ustez mozorratu baino, beti ere iraganekiko liluraren eta ohitura onen eredupean: ideologikoki, gure kostunbrsimoak progresoaren bizkar eta aurka garatu du bere jardun litararioa, eta, horregatik, Mogelengandik hasi eta ia garurdaino, desiozko pertsonaiak eraiki ditu, haragizkoak baino gehiago. Euskaldun jatorraren eredua zehaztu eta erabaki behar zen, nonbait".  

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ohitura eleberri

## Kanpo estekak
Banco de Crédito de la Unión Minera

**Banco de Crédito de la Unión Minera** Bilbon 1901ean jaiotako banketxea izan zen. Hasiera hasieratik jarrera oldarkorra mantendu zuen eta hori esker hainbat bezero lortu zuen.

1914ko abuztuaren 31n ordainketa-etendura bat adierazi zuen, errusiar eta japoniar zorrekin arazoak zituelako. Bizkaiko ekonomiarentzat izugarrizko kolpe suposatu zuen eta beste bankuek kaudimena erakutsi zuten arte ez ziren gauzak bere onera etorri. Hurrengo urteko martxoaren 15ean, bankuak berriro ateak ireki zituen.

1925eko otsailaren 10ean berriro ordainketa-etendura bat adierazi zuen. Kontseilariek bankuaren funtsak erabili zituen Burtsan espekulatzeko eta 1920–21eko depresioan dena galdu zuten. Galerak ezkutatzeko bezeroen dirua erabili zuten eta dena azaldu zenerako bankuak 252 milioiko galerak zituen. Porrota erabatekoa izan zen eta itun ekonomikoaren berrikustea aurreratu ere egin behar izan zuten. Bizkaiko Foru Aldundiak 75 milioiko obligazioak jaulki behar izan zituen. 1926ko martxoan hartzekodunen hitzarmena adostu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
SuperTuxKart

**SuperTuxKart**, **STK** bezala ere ezaguna, kart lasterketen bideo-joko bat da. GPL lizentziadun software librea da. SuperTuxKart plataforma-anitza da, Microsoft Windows, OS X, Linux, AmigaOS 4, AROS, MorphOS eta beste Unix sistema batzuetan erabil daiteke.

## Kanpo estekak
Geraniales

**Geraniales** eudikoten barnean dagoen ordena da, barnean 800 espezie baino gehiago dituena. Familia hauek osatzen dute:
* Geraniaceae
* Oxalidaceae
* Limnanthaceae
* Tropaeolaceae
* Balsaminaceae

## Kanpo estekak
Caprifoliaceae

**Caprifoliaceae** landare loredunen klado bat da, barnean 860 espezie inguru, 42 generotan banaturik dituena. Ia mundu osoan zehar hedatua dago.

## Taxonomia 
**Diervilloideae**
* *Diervilla*
* *Weigela*
'*Caprifolioideae *s.l.'''*
* *Heptacodium*
* *Leycesteria*
* *Lonicera*
* *Symphoricarpos*
* *Triosteum*
**Linnaeoideae**
* *Abelia*
* *Dipelta*
* *Kolkwitzia*
* *Linnaea*
**Morinoideae**
* *Cryptothladia *
* *Morina*
* *Zabelia*
**Dipsacoideae**
* *Acanthocalyx*
* *Dipsacus *
* *Pterocephalus*
* *Scabiosa*
* *Triplostegia*
**Valerianoideae**
* *Centranthus*
* *Fedia*
* *Nardostachys*
* *Patrinia*
* *Plectritis*
* *Valeriana*
* *Valerianella

## Kanpo estekak