open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Neustadt (Estrasburgo)

**Neustadt** () hiriaren alde historikoaren alboan, *Faux-Rempart* ubidearen beste aldean kokatzen den auzoa da. UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuen 1988an Estrasburgoko Uharte Handia eta 2017an egindako luzapenean Neustadt sartu zuen barruan.

## Historia 
Alemaniako Inperioak Alsazia anexionatu zuenean Estrasburgo uharte handira mugatzen zen gehien bat. Alemaniarrek ubidearen beste aldean auzo berria eraikitzeari ekin zioten, alde historikoko kale bihurrien aldean etorbide eta enparantza zabalak eraikiz, alemaniarren boterearen erakusgarri. Horretarako hiriaren babeserako harresi eta gotorlekuak eraitsi zituzten. Arkitektura neobarrokoa, neopizkundekoa, neogotikoa eta neorromanikoa ikusten da eta XIX. mendearen amaieran Art Nouveau estiloko eraikinak altxatu ziren.

Alemaniar enperadoreak bertan eraiki zuen jauregia (*Kaiserpalast*), gaur egun Rhineko jauregia izenaz ezagutzen dena.

Eremu inperiala esaten dena 1880. hamarkadan hasi ziren eraikitzen J. C. Conrath arkitektoaren gidaritzapean. 1920. hamarkadan alde erresidentzialak eraiki ziren. Bigarren Mundu Gerran aliatuen bonbaketek hainbat eraikin kaltetu zituzten eta 1950. hamarkadan auzoa berriztuz eta handituz joan zen.

## Deskribapena 
Estrasburgoko uhartea iparraldetik inguratzen du Neustadt auzoak. Lau eremu bereiztendira, mendebaldetik ekialdera:  

* Tren geltokiaren ingurua
* Errepublikaren plaza eta Santa Helena uhartea
* Unibertsitatearen ingurua
* Orangerie parkea.

Jauregi ugari daude, eraikin publikoak eta aisialdirakoak, bai eta elizak ere. Eraikin garrantzitsuenak Errepublikaren enparantza zirkularraren inguruan kokatzen dira. Handik askatasunaren etorbidea ateratzen da Unibertsitatearen aldera. Unibertsitatea Ill ibaiaren beste aldean kokatzen da.

## Ondasun nabarmenak 
[250px|thumb|[Estrasburgoko Unibertsitatea.]]

### Elizak 
* San Paulo eliza
* San Petri gaztea (katolikoa)
### Eraikin zibilak 
* **Rhineko jauregia** (*Palais du Rhin*): 
* Estrasburgoko Unibertsitatea, Unibertsitateko liburutegia eta lorategi botanikoak
* Estrasburgoko Antzoki Nazionala
* Jaialdien jauregia (*Palais des Fêtes*)
* Justizia jauregia
* Tren geltokia
* Villa Schutzenberger
### Enparantzak eta parkeak 
* Errepublikaren enparantza
* Orangerie parkea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Navacerrada mendatea

**Navacerrada mendatea** () Guadarramako mendilerroko mendatea da, 1.858 metroko garaiera duena. Segovia eta Madril artean kokatuta, administratiboki Real Sitio de San Ildefonso udalerriak iparraldeko hegala eta Cercedillak hegoaldekoa kudeatzen dituzte. Bere mendi-magaletan eski-estazio bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Navacerrada

**Navacerrada** toponimoa izan daiteke:
* Navacerradako urtegia, Madrilgo urtegia;
* Navacerrada mendatea, Segovia eta Madril arteko mendate eta eski-estazioa;
* Navacerrada ibaia, Samburiel ibaia bere goiko ibilguan duen izena;
* Navacerrada (Madril), Madrilgo udalerria;
* Navacerrada (Ciudad Real), Almodóvar del Campo udalerriko herria.
Hypomyces chrysospermus

***Hypomyces Chrysospermus*** *Hypocreaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritzarako baliorik. Ez da toxikoa, bizkarroi honek erasotzen dituen onddoak jan egin baitaitezke; ez ordea, egoera aurreratuan, berehala hondatzen baita hau elikatzen duen onddoa.

## Deskribapena 
Espeziearen berezitasunak: Bizkarroi espezie bat da, subgloboso formakoa, udare-formakoa, tamaina ñimiñokoa, gehienez 0,3 - 0,4 mm-koa, hasieran koloregabea da, eta amaieran hori-sufre kolorekoa, batzuetan hori-laranja kolorekoa. Mizelioaren hifak, hori mate kolorekoak dira.

## Jangarritasuna 
Ez du Sukaldaritzarako interesik.

### Nahasketa arriskua 
Bada *Boletus* generoan garatzen den beste espezie bat ere.

## Sasoia eta lekua 
*Xerocomus* taldeko *Boletus*-ak parasitatzen ditu, bakanago *Paxillus involutus* espeziea. Oso ohikoa da uda amaieran eta udazkenaren hasieran.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2022ko Burgosko Itzulia

**2022ko Burgosko Itzulia** etapako lasterketa horren 44. edizioa izan zen. 2022ko abuztuak 2 eta 6 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 810 kilometro eginez.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
La Pandera

**La Pandera** Mendikate Subbetikoko mendia da, 1.872 metroko garaiera duena. Jaéngo probintzian kokatua, bere tontorrean base militar bat dago.

Espainiako Itzuliko etapak zenbait aldiz bukatu dira bere tontorrean:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geografiako Institutu Nazionala (Espainia)

**Geografiako Institutu Nazionala** (jatorrizko izena, ), labur **GIN** akronimoaz ere ezaguna, Espainiako erakunde kartografiko ofizial nagusia da. 1870. urtean sortu zen ofizialki eta egun Garraioetako, Mugikortasuneko eta Hiri Agendako Ministerioaren erakunde autonomoa da eta Madrilen du egoitza nagusia.

## Zuzendari nagusiak 
* Carlos Ibáñez e Ibáñez de Ibero (1870–1890)
* Severo Gómez Núñez (1917, 1921–1922)
* Rodolfo Núñez de las Cuevas (1974–1980)
* Julio Morencos Tevar (1980–1983)
* Emilio Murcia Navarro (1983–1984)
* Ángel Arévalo Barroso (1985–1994)
* José Teófilo Serrano Beltrán (1994–1995)
* Ricardo Díaz Zoido (1995–1996)
* José Antonio Canas Torres (1996–2002)
* Alberto Sereno Álvarez (2002-2012)
* Amador Elena Córdoba (2012-2018)
* Lorenzo García Asensio (2018- )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Geografiako Institutu Nazionalaren webgunea
2017ko Burgosko Itzulia

**2017ko Burgosko Itzulia** etapako lasterketa horren 39. edizioa izan zen. 2017ko abuztuak 1 eta 5 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 760 kilometro eginez.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2016ko Burgosko Itzulia

**2016ko Burgosko Itzulia** etapako lasterketa horren 38. edizioa izan zen. 2016ko abuztuak 2 eta 6 bitartean egin zuten, 5 etapatan banatutako 674,72 kilometro eginez.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Xorret de Catí

**Xorret de Catí** Alacanteko probintziako mendigunea da, 1.100 metroko garaiera duena. Administratiboki Castalla eta Petrel udalerriek kudeatzen dute.

Fraile mendizerraren inguruan kokaturik, Mediterraneoko landaredia tipikoa du: pinudiak eta arteak dira nagusi, baita zuhaixkak ere, hala nola ezkaia, izpilikua, elorri-triska eta salbia.

Castallatik igotzen den errepidea oso mendate gogorra da, gailurrera txirrindularitza-mugengatik ezaguna. Mendateak lau kilometroko luzera du, 437 metroko desnibela eta % 22rainoko malda.

Espainiako Itzuliko etapak zenbait aldiz bukatu dira bere tontorrean:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lyophyllum loricatum

***Lyophyllum loricatum*** *Lyophyllaceae* familiako onddo espezie bat da. Kalitateko jangarria, baina *Lyophyllum decastes* baino zertxobait txikiagokoa. *Lyophyllum* generoko espezie antzekoak bereiztea zaila da, baita mikroskopio bidez ere.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Ez oso haragitsua, kartilaginosoa, ganbila eta irregularra, arre-oliba kolorekoa, ia beltza. Gainazal distiratsua du eta estu dauden pikor beltz txikiz estalia, ondo ikus daitezke luparekin. Azal lodia eta trinkoa du eta ertza biribildua.

**Orriak:** Estu, itsatsiak, zuri-marfil kolorekoak.

**Hanka:** Zilindrikoa, zurixka, haritsua, trinkoa. 6 eta 12 cm arteko luzerakoa eta 1 eta 3 arteko lodierakoa.

**Haragia:** Zuria, zaila, elastikoa eta kartilaginosoa. Espezie hau irin usainik ez dutenen *Lyophyllum* generoko taldekoa da.

**Etimologia:** *Loricatum* epitetoak korazatua esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Espezie jangarria da, baina *Lyophyllum decastes* baino kalitate txarragokoa.

### Nahasketa arriskua 
*Lyophyllum decastes* delakoarekin, antzeko espeziea da, sortatan ateratzen da eta kapelaren azalean ez ditu *Lyophyllum loricatum*-ek dituen pikor beltz bereizgarririk. *Lyophyllum fumosum* delakoarekin ere bai, hau lignikola da, kapelak gris zurbil errauts kolore pixka bat du, orri gris ilunak, multzokatuta egoten dira, eta batzuetan oin bakar bat adarkatuta izaten dute.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, bakarrik edo talde ez oso handietan agertzen da, lurrean, askotan erretako lurrean. Urria da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Costa Rica, Europa, Errusia eta Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urtubiako anderea

**Urtubiako anderea**, izenez *Aimee Urtubiakoa* omen, Espainiako Errege Felipe II.aren aldeko espiotza-lanak egin zituen 1597-98 bitartean gutxienez. Urte horietan euskaraz idatziriko 19 gutun ezagutzen zaizkio eta Frantziako atzen erlijio-gerraren (1594-98) bukaerako urteetako gertaeren notizia ematen da. Gogoan izan Frantziako erregea Nafarroako Henrike III.a zela 1589z gero eta fede protestantea izan zuela bizitzako parte inportante batean. Aimee Lapurdiko familia noble katoliko batean jaiotakoa omen zen, 1574an Urtubiako jaun Juan Altzatekoarekin esposatu zena.

Gaztelako Simancasko artxibategian Urtubiako andereak Hondarribiko alkate eta Gipuzkoako Kapitain Jeneral zen Juan Velazquez de Velascori helarazitako 19 gutun daude non euskaraz Frantziako notiziak ematen dizkion. Velazquez de Velascok gutunak Martin Idiakez Iparralderako Idazkari Nagusiari igotzen zizkion, inoiz oharren bat gaztelaniaz erantsita.

Floristan Imicoz-en arabera ezagutzen diren Urtubiaren gutunen artean lehena 1597ko maiatzekoa da eta atzena 1598ko martxokoa:*Jauna: eztout faltatou nai izan zure senoriary / parte emaitere nere osasounas eta etoraras. Zure / senoriaren carta emen batou zaita contentou asco / eman baitit, ascotant el dadila nire merchede egitera. / Parte ounetaco berriric nic gastiga al dezaquedana da / erege jauna Amiansen setio dagoela eta jente / asco digoala socorrira, Paris eta Arouan tradizioz / arzer ditouela esagac, baina goustiac descoubritou / direla eta gente asco presounero dagoela eta / joustizia egiten douela chait andiro. Inglesas den / bezenbatean emengo asmouac dire armada partitou / zela. Parte ounetaco ounzi bat oran etorri da eta / esan didate estela deus memorioric Londresen esan den / armada orresas. Ni izandou naizen parte artan / esta deus propositoric asegin darzunecoric, baizen / Agramonteco jaunaren lotinenta Mousieur de / Sansac egoun gousties ouste doue cortetic. Berry / segouroric ordouan jaquingo dougou eta estout / faltatouco zure senoriary parte emaitera eta / arte ounetan agin biezat zertan zerby al dezaquedan.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lycogala epidendrum

***Lycogala epidendrum*** *Enteridiidae* familiako onddo espezie bat da. Ez da kontsumorako egokia, tamaina txikiagatik eta sendotasun gutxi duelako, sukaldean ezin da erabili.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 6 - 10 mm-ko diametroa duten esferak eratzen dira, gaztetan gorri-eskarlata kolore eder bat du, heltzen denean gris-buztin kolorera pasatuz.

**Haragia:** Gaztetan, gorri-eskarlata koloreko masa krematsu bat, heltzean arre koloreko hauts itxi batera pasatzeko.

**Plasmidoa:** Fruktifikazio "etaloide" bat da, hau da, gorputza peridio batean sartuta dago, eta esporangioak beren artean inolako bereizketarik gabe daude.

**Etimologia:** *Epidendrum* epitetoa grekotik dator, gainean esan nahi duen "epi" hitzetik eta zuhaitz esan nahi duen "endron" hitzetik. Habitata egurraren gainean duelako.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
Bere ezaugarriengatik ez dago nahasterik. *Lycogala exiguum* txikiagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberritik udazkenera, koniferoen egur usteletan. Ohikoa Euskal Herrian.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziza zauli

**Ziza zaulia** (*Lyophyllum decastes*) *Lyophyllaceae* familiako onddo espezie bat da. Espezie ezezaguna da perretxiko zale gehienentzat, baina kalitatezko jangarria da.

Sinonimoak: *Agaricus aggregatus*, *Agaricus decastes* (Basionimoa), *Agaricus plicatus*, *Clitocybe aggregata*, *Clitocybe decastes*, *Gyrophila aggregata*, *Gyrophila decastes*, *Agaricus subdecastes*, *Clitocybe subdecastes*, *Agaricus turmarius*, *Clitocybe turmaria*, *Tricholoma aggregatum*, *Clitocybe elephantina*, *Tricholoma decastes*, *Tricholoma parvum*, *Lyophyllum aggregatum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, leuna, larru kolorekoa, gris-arrea, batzuetan arre-horixka. Hasieran ganbil-makurra, gero lau-hondoratua, ertza uhindua eta beherantz biribilkatuta ale gazteetan, gero zabaldu egiten da.

**Orriak:** Banangarriak, itsatsiak edo dekurrenteak. Hasieran zurixkak, ondoren gris zurbilera edo gris-horixkara pasatzen dira.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zurixka, 5 - 12 x 0,6 - 1 cm-koa, zilindrikoa edo konprimatu samarra, goian pruinaduna, batzuetan luzanga eta bihurgunetsua eta beste batzuetan laburra eta itxuragabea.

**Haragia:** Nahiko mehea eta zaila, zurbila. Irin usain ahula du eta babarrun zaporea.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
*Lyophyllum fumosum* delakoarekin honek kapela arre-gris iluna du eta zuntzexkak ditu. Zenbait autoreren iritziz, *Lyophyllum decastes* espeziaren aldaera bat da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, hostozabalen parke edo baso belartsuetan. Ale askoko taldetan hazten da, askotan, oinaren oinarritik elkarri soldatuta.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Galapagoak, Txile, Islandia, Kanariak, Svalbard, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Hego Korea, Japonia, Txina, Australia, Hegoafrika, Réunion, Maurizio, Polinesia Frantsesa, Ozeano Bareko uharteak, Indiako ozeanoko uharte sakabanatuak.

## Galeria 

Fitxategi:Lyophyllum decastes 3.jpg
Fitxategi:Lyophyllum decastes 4.jpg
Fitxategi:Lyophyllum decastes 5.jpg
Fitxategi:Lyophyllum decastes 6.jpg
Fitxategi:Lyophyllum decastes 7.jpg
Fitxategi:Lyophyllum decastes bat.jpg
Fitxategi:Lyophyllum decastes bi.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limacella illinita

***Limacella illinita*** *Amanitaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarri gisa agertzen den arren, estaldura lirdingatsuak, ez du jateko gogorik ematen.

Sinonimoa: Zhuliangomyces illinitus.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa; hasieran kanpai itxurakoa, gero ganbila erdian titi kamuts batekin. Zuria edo gris zurixka, okre kolorea du erdian. Likatsua, ertzean hondar lirdingatsuak ditu. Leuna.

**Orriak:** Libreak, bigunak, zuriak eta estu.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 4 eta 10 x 0,4 - 0,7 cm-koa. Likatsua, hauskorra; kapelaren kolore berekoa, eta noizbehinka hondar nabarmen samarrekin, eraztun antzeko lirdingatsu itxuran.

**Haragia:** Zurixka, mehea. Usain leuna du.

**Etimologia:** *Limacella* terminoa "limax" hitzaren txikigarria da, eta barraskilo bare, esan nahi du: karpoforoaren itsaskortasunagatik da. *Illinita* epitetoa latinetik dator, koipez igurtzi, esan nahi duen "illinire" hitzetik. Kapela lirdingatsua duelako.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Amanita zuri batzuekin nahas daiteke, lirdinga ugariagatik, oinaren oinarrian bolbarik ez duelako eta benetako eraztunik ere ez dagoelako, erraz bereizten da. *Lepiota* generokoetatik bereizten da, kapelan ez duelako batere ezkatarik.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eremu menditsuetan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Puerto Rico, Martinika, Hawaii, Brasil, Argentina, Europa, Errusia, Turkia, Israel, Japonia, Taiwan eta Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limacellopsis guttata

***Limacellopsis guttata*** *Amanitaceae* familiako onddo espezie bat da. Jangarria da, baina prestatu aurretik, kapelako azala kentzea eta oliotan kontserbatzea gomendatzen da.

Sinonimoak: *Limacella lenticularus*, *Agaricus guttatus*, *Limacella guttata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 cm arteko diametrokoa, subglobosoa edo koniko kamutsa, gero ganbil-kanpai itxurakoa eta, azkenik, ganbil-laua, baina beti titi zabal eta kamuts batekin, batzuetan ez da ondo bereizten erpina hondoratuta egoteagatik. Ertza leuna, inbolutua eta gero lau-inbolutua. Azala bereizgarria, glabroa, leuna, baina batzuetan zimurrekin, eguraldi hezean likatsua eta distiratsua lehorrarekin, eta erradialki pitzatua ertzean; krema koloretik txigortu argira, arrosa-haragi kolorekoa edo marroi gorrixka eta erdia ilunagoa edo tonu horixkekin.

**Orriak:** Estu, sabeldunak, biribilduak muturretan, libreak eta zurixkak edo krema kolorekoak.

Orro libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 6 - 15 x 1 - 2,5 cm-koak, zilindrikoa, batzuetan kurbatua edo flexuosoa, pixka bat mehetua goian eta erraboilduna oinarrian, mamitsua eta zuntz txiki zeta-antzekoz estalia; zurixka edo kapelaren kolorekoa, baina eraztunaren goialdetik orban gris arrexkaz edo berde-beltzaxkaz zikindua, tanta horixkek lehortzerakoan sortuak. Eraztun dilindaria, zabala, mintzezkoa, hauskorra, zuria eta aipatutako orban edo tantekin.

**Haragia:** Dentsoa, haritsua eta zurixka; irin usainekoa eta zapore melekakoa.

**Etimologia:** *Limacella* terminoa "limax" hitzaren txikigarria da, eta barraskilo bare, esan nahi du: Karpoforoaren itsaskortasunagatik da. *Guttata* epitetoa karpoforoan agertzen diren tantengatik dela uste da.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
*Limacella illinita* delakoarekin, hau oso likatsua da, antzeko kolorekoa edo zertxobait zuriagoa eta eraztunik ez du agerian. *Limacella glioderma* espeziearekin ere bai, honek kapelan tonu marroi-gorrixkak ditu eta eraztuna kortiniformea du.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Mendiko koniferoen basoetako geruza hezean hazten da eta baso mistoetan, baita hostozabaletan ere.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Brasil, Martinika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felix Izagirre

**Felix Izagirre Garate** (Ermua, Bizkaia, 1903ko ekainaren 11 – Ermua, Bizkaia, 1975eko martxoaren 23a) esku-huskako eta palazko pilotaria izan zen, bere garaiko distiratsuenetakoa eta kantxetan *Izagirre I*, *Txekorra, Tarzán* edo *El Tigre de Ermua* bezala ezagutua izan zena. 

## Biografia 
Ermuko plazako frontoira begira jaio zen, *Erletaneko* etxean, amaren izenetik ere ezagututakoa, *Eskolanekua.* Eskolastika Garate Ariño emakume ikasia zen, pianoa ere joten zekiena, ez oso ohikoa sasoiko gizon eta emakumeen artean. Bibolina ere bazen haien etxean eta egundoko liburutegia, gai bitxienez hornitua. Mozart eta Beethovenen musika artean hazi zen Felix. 

Aita, Francisco Izagirre Alberdi, ama bezala ermuarra, gizon irakurria eta kultura handikoa zen*, Ferrocarriles Vascongados* konpainiako zerbitzu elektrikoen zuzendari eta gerora Ermuko alkate izango zena. Ikasketak emanez formatu nahi zituzten seme-alabak, baina Felixek pilotari eta pilotari izan nahi zuela, etxekoen asmoei aurre eginez gogor: amarru eta debeku guztiek ez zuten lortu mutila bere hartatik ateratzea eta ez zuen amore eman bere burua profesional mailan jokatzen ikusi zuen arte.   

Felix Izagirre pentsamoldez errepublikazalea zen, Manuel Azañaren *Acción Republicana* alderdikoa eta hauteskunde guztietan bere izena Ermuko hautagaien zerrendan joaten zen. Gehienetan kanpotik izaten zen, Madrilen-eta, baina hauteskunde egun bezperan Ermuan azaltzen zen lagunen batek lagatako kotxe kabrioleten bat gidatuaz. Biharamon goizean botoa eman eta arratsalde iluntzean bueltan berriro Madrilera, egokituta zuen pilota partida jokatzera. Seme bi izan zituen bikoteak: Luis Mari, zartzueletako abeslaria eta aktorea izateaz gain, herriko bi abesbatzen zuzendaria izango zena eta Fernando, bere argazki zaletasunagatik nabarmendu zena.

1931an Sevillan eta 1932an Mexiko frontoian jokatzen topatzen dugu Felix eta, handik itzulita, Bartzelonako Novedadesen.1936ko otsailean Madrilgo Rocoletosaren inaugurazioko partida jokatu zuen. Bartzelonara itzuliz, Espainiako Gerra Zibila Novedades pilotalekuari lotuta igaro zuen eta bertan garatu zuen bere jokorik bikainena. 1939ko abenduaren 8an, Bilboko bigarren Euskalduna pilotalekua inauguratu zuen.

Kirol Delegaritza Nazionalak antolatutako pala modalitateko lehia ofizialetan, txapelduna izan zen 1942, 1943 eta 1945ean, 40 urtetik gorako kirolaria izan arren, sasoi betean oraindik.

* 1977an, Bilboko Club Deportiboak hiru pala partida jokatuz omendu zuen. Gainera, Iñurriaren plakaren erreplika bat Clubeko horma baten zintzilikatzeaz gain, egunaren gomutaz Felixen irudiaren giltzatakoak banatu ziren, bildumagileen pieza bihurtu direnak
* Ermuko Erdikokaletik plazara doan kale bitartea, hau da, Felix jaio eta gerora biziko zen etxe bien arteko pasoko kaletxoari Felix Izagirre zeharbidea izenaa jarri zitzaioan, Kantabria anaien omenezko zeharbidetik oso gertu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Felix Izagirreren argazkia
* Francisco Izagirrek eginiko argazki-sorta
Robin Cousins

**Robin Cousins** (Bristol, Ingalaterra, 1957ko abuztuaren 17a ) britainiar patinatzaile artistikoa eta dominadun olinpikoa da. Olinpiar txapeldun izan zen 1980an, Europako txapeldun 1980an, hiru aldiz (1978, 1979 eta 1980) munduko dominaduna eta lau aldiz (1977, 1978, 1979 eta 1980), Britainia Handiko txapeldun nazionala.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Itzulera (abestia)

***Itzulera*** Zetak taldeak 2022ko Herri Urrats jairako sortu zuen abestia da. 

Koronabirusagatik bi urtez egoera berezi batean egon ondoren, 2022koa "itzulera" desiratuaren urtea izan zen. Senpereko lakuko jaiaren leloa horixe izan zen. Giro horren barruan Itzuli zen Zetak taldea Herri Urrats-en abestiarekin batera. Zetak taldearen eta Erramun Martikorenaren arteko elkarlanean ateratako abestia da ***Itzulera***.  Erabateko estilo-aldaketa ekarri zuen. Bideoklipa Pello Repazek zuzendu zuen, Iratze Reparazekin batera, txalaparta eta Kukai dantza taldearen Oskara koreografia ere integratu zutela.

"*Ez al gara, xorieri mintzo diren xoroak izango, betiko*" esaldi horrekin Reparazek Erramunen Xorieri mintzo zen kantari egiten dio keinua ( "*Xoriei mintzo zen, mintzo zen errekari oihaneko zuhaitzei ta zeruko izarrei, mintzo zen haizeari, xoro batentzat zaukaten*"). Gainera, kanta, espreski aipatu gabe baina, Hego eta Ipar Euskal Herriaz ari da. Txoriek ez dutelako mugarik, eta txoriak entzunez mugaz beste aldekoa gertu dugulako-edo, eta honekin lotuta, "zure zauria nirea da".

Fitxategi:Zetak (51433410299).jpg|Pello Reparaz
Fitxategi:Erramun-Martikorena-2001.jpg|Erramun Martikorena

## Hitzak 
Hauek dira abestiaren lehen hitzak:

:*Mendikate honek lotuta*
:*Zurekin mintzo direla diote xoriek*
:*Esan zer kanta egin dizuten*
:*Zein gertu gauden*
:*Sentitzen al den*
:*Amaiurren*
:*Hori diote*
:*Baigorrin ere*
:*Mugalari hoiek*
:*Mendikate honek lotuta*
:[...]
Ipar eta hegoaldearen arteko lotura azpimarratzea da abestiaren gai nagusia. 

Mendikate batek alde bi guztiz banatzen dituela esan ohi da beti, baina kanta honek alderantzizkoa erakutsi nahi digu hasiera-hasieratik:"*Mendikate honek lotuta*". 

Txoriek erraz pasatzen dira mendikateko alde batetik batera mezuak eramateko: "Z*urekin mintzo direla diote xoriek. Esan zer kanta egin dizuten, Zein gertu gauden", "Xoriak mugaren bestalde,  Jantzia dute,  Doinu dotorez.  Gaztelugatxe" " Ta estali dute Larrun bera ere".*

Espazioa eta sentipena konpartitzen dute alde biek: "*Zure zauria nirea da.  Ta kantu hau biona.  Erkidetasunaren bozeramaile,  Zeuen urratsa geurea da, ta* [pandemia bukatu ondorengo] *itzulera denona*".

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Herri Urrats
* Zetak

## Kanpo estekak 
* Itzulera abestiaren hitzak Genius.com
* Itzulera( ZETAK-Erramun Martikorena) Herri Urrats 2022 txantxangorria.eus
* Itzulera. - ZETAK, Erramun Martikorena (Herri Urrats 2022). Youtube (Noiz kontsultatua: 2022-08-18).

* Zetak Spotify
* Zetak Youtube
* Zetak. Kontzertua Tolosan 2021. 40 argazki CC-BY-SA lizentziarekin. Plazara, Kultura. (2021-07-16).
Txakur-zakil

**Txakur-zakila** (*Mutinus caninus*) *Phallaceae* familiako onddo espezie bat da. Kirats usain ahula du eta sukalderako baliorik gabe uzten du.

## Deskribapena 
**Errezeptakulua:** 0,5 - 1 x 1 - 2 cm-koa. Oliba kolore arre berdexka gleba likatsu batez estalia, gailurraren azaleko eta errezeptakuluaren behealdeko gorri bizia ikusten utziz. Zilindro formakoa, goialdean mehetua, bala baten antzekoa, batzuk zuloarekin gailurrean eta beste batzuk ez. Kanpoko azala zulotxo txikiz osatua dago, hor egoten dira ugaltzeko esporak.

**Hanka:** Barnehutsa, hauskorra, 5 - 12 x 0,5 - 1 cm-koa, zilindrikoa, luzanga, behean mehetua, erraz bereizten da bolbatik. Hasieran hori-zuri kolorekoa, ondoren zuri-laranja kolorekoa.

**Bolba:** Zuria, arrautza txiki baten itxurakoa, edo zakutxo baten itxurakoa, puskatzean oinaren oinarrian geratzen dena.

**Haragia:** Oso hauskorra, usain txarra, *Phallus impudicus* delakoak baino usain gutxiago du.

**Etimologia:** *Mutinus* terminoa latinetik dator, zakila esan nahi duen "muto" hitzetik. Zakilaren txikigarritik. *Caninus* epitetoa ere latinetik dator, txakur-antzeko esan nahi duen "Caninus" hitzetik. Bere formagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Mutinus elegans* espeziarekin, kapela gorrixkagoa eta oina luzeagoa du, urria. *Phallus impudicus* askoz handiagoa da, 10etik 20 cm-rako luzera eta 3 cm-ko diametroa duen oina du, eta ez du kolore gorrixkarik.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenenaren hasieran hazten da, koniferoen eta hostogalkorren baso hezeetan, deskonposizio egoeran dauden landare asko dauden lekuetan bereziki.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Puerto Rico, Brasil, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkiako, Himalaiako eremua, Hego Korea, Japoniako, Australia eta Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sare orrizuri

**Sare orrizuria** (*Leucocortinarius bulbiger*) *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Identifikatzea zaila delako, gutxi ezagutzen delako eta oraindik honen propietateak sakon aztertu ez direlako, kontuz kontsumitzea gomendatzen da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 11 (15) cm bitarteko diametrokoa, hemisferikoa, gero ganbil-laua, sarritan izurtua eta titi kamuts batekin. Ertza inbolututik laura eta gortinaren hondar zurixkekin. Azala higrofanoa, mehea, leuna, lehorra, marroi-buztin zurbil koloretik okre-gorrixkara edo okre-haragi kolorekorakoa, zuntz fin erradialekin eta batzuetan, errezelaren hondar zurixkez estalia, ugariagoak dira ertzerantz. 

**Orriak:** Lodiak, eskotatuak, eta tartekatutako orritxoekin; zuriak, ondoren krema-buztin kolorekoak, eta ertzak osoak ditu, igurtzitakoan pixka bat ilundu egiten dira.

Orri eskotatuak: Oinera Iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.
thumb|Sare orrizuria goitik ikusita
**Hanka:** 6 - 10(13) x 0,6 - 1-6 cm-koa, zilindrikoa, erraboil basal alboratuarekin, gogorra, barnehutsa, lehorra, matea;  zuria eta luzetarako zuntzexkaz estalia, hondoaren kolore berekoak, eta erraboila pixka bat koloreztatzeko joera duena.

**Haragia:** Trinkoa, zuria txapelean eta krema kolorekoa oinean; usain ahula, apioarena eta zapore gozoa edo motela.
thumb|Sare orrizuria azpitik ikiusita
**Etimologia:** *Bulbiger* epitetoa latinetik dator, erraboila esan nahi duen "bulbus" hitzetik eta daramat esan nahi duen "gero" hitzetik. Erraboila daramalako oinean.

## Jangarritasuna 
Jangarritzat jotzen den espeziea da.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius multiformis* delakoarekin nahas daiteke, honen haragiak ezti usaina du eta esporak heltzean, orriak arre kolorez zikintzen dira.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hazten da, koniferoen basoetan eta hostozabalekin nahastuta daudenetan.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Hokkaido eta Errusia.

## Galeria 

Fitxategi:Leucocortinarius bulbiger 3.jpg
Fitxategi:Leucocortinarius bulbiger 4.jpg
Fitxategi:Leucocortinarius bulbiger 5.jpg
Fitxategi:Leucocortinarius bulbiger sei.jpg
Fitxategi:Leucocortinarius bulbiger zazpi.jpg
Fitxategi:Leucocortinarius bulbiger zortzi.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kolibia herdoildu

**Kolibia herdoildua** (*Rhodocollybia maculata*) *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa izan gabe, ez prestatzea gomendatzen da, zapore mikatza eta zuntz-testura duelako. Euri asko egin ondoren, ordea, mikaztasuna moteldu egiten zaio, eta fruta-zapore atsegina hartzen du.

Sinonimoa: *Collybia maculata*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 7 eta 12 cm arteko diametrokoa. Hasieran zuri kolorekoa, laster gorriz edo marroiz zikintzen da, irregularra. Haragitsua, trinkoa, lau-ganbila, leuna, ertz mehea, gaztetan kurbatua.

**Orriak:** Ugari eta oso estu, estuak, libreak, koskadunak, zuritik krema-horixkara doazen kolorekoak, eta herdoil koloreko orbanekin, kapela bezala.

**Hanka:** 5 - 12 x 1 - 3 cm-koa, kolore zurikoa, kapelak bezala herdoil koloreko orbanak ditu, oina zilindrikoa, borra forma du oinarrian, pruinaduna eta zuntzezkoa.

**Haragia:** Trinkoa, lodia eta zurixka. Zapore mikatza eta hautemanezineko usaina.

**Etimologia:** Collybia antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. *Maculata epiteota* latinetik dator, zikindua dagoela esan nahi duen "maculatus" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria, zapore mikatza du eta haritsua da.

### Nahasketa arriskua 
Espezie hau erraz ezagutzen da bere kolore zuriagatik, berehala orbaintzen delako bere alde guztietan, orriak estu dituelako eta zapore mikatzagatik. *Collybia fodiens* delakoak kolore hori-arrosakara-haragi ilun samarreko disko bat du kapelaren gainean, eta ia uniformeki koloreztatua agertzen da, ez orbanekin.

## Sasoia eta lekua 
thumb|Kolibia herdoilduak goitik ikusia
Uda bukaeran hasi eta udazkenean, koniferoen eta hostogalkorren basoetan. Oso arrunta.
thumb|Kolibia herdoildua azpitik ikusita

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Kolonbia, Guyana Frantsesa, Honduras, Europa, Errusia, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Antartika, Ruanda eta Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vella Brígia

**Vella Brígia** (Literalki, *Brigia Zaharra*) Vilallonga, Setcases eta Camprodon haranari lotutako umeak izutzeko izaki mitologiko mota bat da. Setcasesko udal mugapeko kobazulo batean bizi da, eta handik jaten ditu bizirik sartzen diren izakiak. Jarreran ogro baten antza izan arren, sorginekin lotzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Novigrad gaztelua

**Novigrad gaztelua** ( ) Novigrad hirian, Kroaziako Zadar eskualdean dagoen gotorlekua da.

## Historia 
1386an, Hungariako eta Kroaziako Maria I.a Hungariakoa subiranoa eta bere ama, Elizabeth Bosniakoa, Novigrad gazteluan espetxeratu zituzten. Elizabeth ito zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Novigrad gaztelua.
1970eko Urkiolako Igoera

**1970eko** **Urkiolako** **Igoera**, Urkiolako Igoerako IX. ekitaldia izan zen. Egun honetan bi lasterketa egin béhar ziren baina bakarra egin zen azkenean. Txirrindulari amateurrak goizeko 11:30etan atera ziren eta igotzen zihoazen heinean elurtea areagotu egin zen. Orduan, bigarren lasterketa ateratzea erabaki zen. 12tatik ordu batetara atzeratu zen. Azkenean, beste egun batean egiteko akordiora heldu zen. Tamalez, ez zen beste egunik aurkitu.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1984ko Urkiolako Igoera

**1984ko Urkiolako Igoera**, Urkiola Igoeraren X. ekitaldia izan zen. Urte honetan, ibilbidea aldatu zen. Durangaldeari (Durango, Berriz, Abadiño) hiru bira eman zioten Urkiolara igo aurretik eta gero Igorrera jaitsi eta berriz igo ziren. Guztira, 130 km izan ziren eta 3 milioi pezetako aurrekontua izan zuen. 75 txirrindularik hasi zuten lasterketa arratsaldeko 16:30etan. Teka taldea kontrolatu zuen pelotoia Urkiolako lehen Igoera arte. Han Vicente Belda lehenengo pasa zen eta 30 txirrindulari elkartu ziren, gero. Teka taldea Nico Emonds txirrindulariarekin pelotoia kontrolatu zuen, berriz ere, bigarren igoeraraino. Orduan, Pepe Recio aurrera jo zuen. Atzetik, Alberto Fernández atera zen eta Pepe harrapatu zuen. Azkenean Vicente Beldak aurrera jo zuen eta bakarrik heldu zen helmugara.

## Sailkapena 
# Vicente Belda (Kelme) 3h 33min 2seg
# Carlos Hernández (Reynolds) 23s-ra
# Iñaki Gastón (Reynolds) 26s-ra
# Francisco Espinosa (Dormilón) d.b.
# Alberto Fernández (Zor) d.b.
# Reimund Dietzen (Teka) 33s-ra
# Felipe Yáñez (Orbea) 42s-ra
# Fede Etxabe (Teka) 1min 5 s-ra

## Kanpo estekak
Arrain-ziza

**Arrain-ziza** (*Macrocystidia cucumis*) *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Usain txarra, ia kirasduna du, eta horregatik ezin da sukaldean erabili.

Sinonimoak: *Gymnopus cucumis*, *Agaricus pisciodorus*, *Agaricus piceus*, *Naucoria cucumis*, *Nolanea nigripes*, *Nolanea pisciodora*, *Nolanea picea*, *Simocybe cucumis*, *Agaricus mimicus*, *Hylophila cucumis*, *Collybia mimica*, *Naucoria nigripes*, *Derminus cucumis*, *Latzinaea nigripes*, *Latzinaea pisciodora*, *Latzinaea picea*, *Hyporrhodius nigripes*, *Hyporrhodius piceus*, *Galera cucumis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, lehenbizi kanpai itxurakoa, gero laua, kolore arre-gorrixka ilunekoa, ertzean argiagoa. Eguraldi hezean azal distiratsua du.

**Orriak:** Ia libreak, meheak, sabeldunak, orritxo ugarirekin, kapelaren kolorekoak edo argixeagoak, ertz argiagoarekin.

**Hanka:** Liraina, erabat belusduna, arre-marroixka, kapelatik garbi-garbi bereizteko modukoa, arre argia goian eta arre-lur kolorekoa oinarri aldean.

**Haragia:** Mehea, nahiko hauskorra, usain sendokoa, ia kirasduna, arraina, andere-mahats heldugabeak edo pepinoa gogora ekarriz.

**Etimologia:** *Cucumis* epitetoa latinetik dator, sandia esan nahi duen "cucumis" hitzetik. Bere usainagatik

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Collybia velutipes* delakoarekin, honek ere oin belusatua du, baina kapela kolore oso deigarrikoa du, orri argiagoak eta sortaka ateratzen da, hostozabalen motzondoetan, enborretan eta adarretan.

Oharra: *Macrocystidia cucumis* espeziean, bi forma daude: *latifolia* eta *leucospora*. Lehenengoak tamaina txikiagoa du, orri gardenak ditu eta kapela titi apur batekin. Bigarrena ere aurrekoaren antzekoa da, baina espora-jalkina zuria du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean berandu agertzen da, lurrustel hezean, talde txikitan, pinuen eta hostozabalen azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Israel, Turkia, Kazakhstan, Uzbekistan, Himalaiako eremua, Mongolia, Japonia, Txina, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leandro Romagnoli

**Leandro Atilio Romagnoli**, ezizenez ***Pipi*** (Buenos Aires, 1981eko martxoaren 17a) Argentinako futbolari ohia da. Boedo auzoko San Lorenzo taldean aritu zen azkenengoz, erdilari moduan. Zale askoren ustetan, Romagnoli San Lorenzoko idolorik nagusiena da, batez ere klubean txapelketa gehien irabazi dituen jokalaria delako. Bi etapetan, Pipik 6 titulu bereganatu zituen: 2001eko Torneo Clausura, 2001eko Copa Mercosur, 2002eko Copa Sudamericana, 2013ko Torneo Inicial, 2014ko Libertadores Kopa eta 2015eko Supercopa. Guztira, Romagnolik 399 partida jokatu eta 36 gol sartu zituen San Lorenzo de Almagron. 2018ko ekainaren 6an, erdilariak futbola utziko zuela iragarri zuen. Bere azken partida Belgranoren aurka izan zen, urte horretako maiatzaren 4an.

## Kanpo estekak
1961eko Urkiolako Igoera

**1961eko Urkiolako Igoera**, Urkiola Igoeraren III. ekitaldia izan zen. Gerra Zibilaren hasieratik egin gabe egon zen lasterketa. Urte hartako maiatzaren 21ean ospatu zen lasterketa eta lehenengoz amateurrentzat lasterketa ere egin zen. Ekitaldi honetan sari asko banandu ziren. Lehenengoak 5.000 pezeta, bigarrenak 3.000 eta hirugarrenak 2.000 pezeta. Gainera, bukatzen zuten guztientzat 50peseta eta 18 minutu eta 30 segundo baino gutxiago irauten zuenarentzat 1.500 pezeta. Irabazleak, Antonio Karmanyk, igoeraren errekorra ezarri zuen. Dionisio Onandia "Treinta" atzeraka eta manilarrean eserita igo zuen eta sari gisa bazkari bat izan zuen Bizkarta jatetxean.

Ventura Díaz eta Patxi Gabikak metro batzuk lortu zituzten baina ezin izan ziren bakarrik joan. Hala ere, pelotoia 20 txirrindularira murriztu zen beraien erritmoagatik. Gero, pelotoia gehiago murriztu zen eta Txakurzulo ostean,Karmany, Loroño eta Sagardui geratu ziren. Helmugarik 500 metrora, Karmanyk aurrera egin zuen eta bakarrik ailegatu zen santutegira.

## Taldeak 
Kas

Gorbea

Majestad

Ferrys

Faema

## Sailkapena 
# Antonio Karmany (Kas) 17min 47seg
# Juan Jose Sagardui (Espumosos Gorbea)
# Jesús Loroño (Majestad)
# Patxi Gabika (Kas)
# Ventura Díaz (Ferrys)
# Antonio Gómez del Moral (Faema)
# José Maria López (Majestad)
# Angelino Soler (Faema)
# Carlos Pérez

## Kanpo estekak
The Switch (2010eko filma)

***The Switch*** (euskaraz *Aldaketa*), 2010eko by Will Speck eta Josh Gordon estatubatuarrek zuzendutako amodiozko komedia film bat da. 1996an New Yorker aldizkarian argitaratutako Jeffrey Eugenides idazlearen kontakizun laburrean oinarritua dago. Jennifer Aniston, Jason Bateman, Thomas Robinson, Patrick Wilson, Juliette Lewis eta Jeff Goldblum aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Cuando Kassie (Jennifer Aniston) 40 urte betetzear dela gehiago zain ez egotea erabaki eta haurdun gelditzeko hazi-jartze artifizialaz baliatuko da. Handik zazpi urtera New York hirira itzultzean, Wally Mars (Jason Bateman) lagunarekin berrelkartuko da, bere buruan konfidantzarik ez duen gizaseme neurotikoa, ta Kassieren semea den Sebastian (Thomas Robinson) mutikoarekin adiskidetuko da, harekin mania eta bitxikeria ugari eljarbanatuaz gain lotura sendoa eraikiko dute. 
  
## Aktoreak 
* Jennifer Aniston: Kassie Larson
* Jason Bateman: Wally Mars
* Thomas Robinson: Sebastian Larson
** Bryce Robinson: Sebastian zaharragoa
* Patrick Wilson: Roland Nilson
* Juliette Lewis: Debbie Epstein
* Jeff Goldblum: Leonard
* Caroline Dhavernas: Pauline
* Scott Elrod: Teddy Declan
* Diane Sawyer: Bere burua antzeztua (kameoa)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ian Gillan

**Ian Gillan** (Chiswick, 1945eko abuztuaren 19a) ingeles abeslaria da. *Deep Purple* taldeko abeslaria da.

Elvis Presleyren eragin handia izan zuen eta 1960ko hamarkadan hainbat taldetako kide izan zen Deep Purplerekin 1969an elkartu zen arte. 1973an taldea utzi eta *The Ian Gillan Band* sortu zuen. 1983 *Black Sabbath*-en abeslaria izan zen. 1984an *Deep Purple* taldea berriro elkartu zen, baina Gillanek 1989an utzi zuen. 1993an taldeko abeslaria bihurtu zen berriro. Jesukristoren papera ere abestu zuen *Jesus Christ Superstar* rock operaren jatorrizko grabazioan.

## Diskografia hautatua 
**Deep Purplerekin**
* *Concerto for Group and Orchestra* (1969)
* *Deep Purple in Rock*  (1970)
* *Fireball* (1971)
* *Machine Head* (1972)
* *Made in Japan* (1972)
* *Who Do We Think We Are* (1973)
* *Perfect Strangers* (1984)
* *The House of Blue Light* (1987)
* *The Battle Rages On* (1993)
* *Purpendicular* (1996)
* *Abandon* (1998)
* *Bananas* (2003)
* *Rapture of the Deep* (2005)
* *Now What?!* (2013)
* *Infinite* (2017)
* *Whoosh!* (2020)
* *Turning to Crime* (2021)

**Black Sabbathekin**
* *Born Again* (1983)

**The Javelinsekin**
* *Sole Agency and Representation* (1994)
* *Ian Gillan and the Javelins* (2018)

**Ian Gillan Band & Gillanekin**
* *Child in Time* (1976)
* *Clear Air Turbulence* (1977)
* *Scarabus* (1977)
* *Live at the Budokan* (1977/1983)
* *Gillan* (1978)
* *Mr. Universe* (1979)
* *Glory Road* (1980)
* *Future Shock* (1981)
* *Double Trouble* (zuzenean) (1981)
* *Magic* (1982)

**Bakarkakoa**
* *Accidentally on Purpose* (1988, Roger Gloverrekin)
* *Naked Thunder* (1990)
* *Toolbox* (1991)
* *Dreamcatcher* (1997)
* ''Gillan's Inn* (2006)
* *Live in Anaheim* (2008)
* *One Eye to Morocco* (2009)

**WhoCaresekin**
(Ian Gillan, Tony Iommi & Friends izenez ere ezaguna)
* *Ian Gillan & Tony Iommi: WhoCares'' (2012)

## Kanpo estekak
Ulagalantha tenplua (Kanchipuram)

**Ulagalanda, Ulagalandha** edo **Ulagalantha Perumal** tenplua Kanchipuramen, Tamil Nadun (India) dagoen Vishnu jainkoari eskainitako tenplu hinduista da. Arkitekturaren estilo drabidikoan eraikia, tenpluaren aipu zaharrak daude gure aroko VI. mendetik aurrera. Vishnuri eskainitako 108 Divya desam edo gurtza gune sakratu delakoetarik, lau tenplu honen barruan daude, Thirukkarvaanam, Thirukaaragam, Thiruneeragam, eta Thiruooragam izenekoak.

Pallava garaian eraiki zela uste da, eta 846. urteko inskripzuio bat gordetzen garai horretakoa. Gehikuntzak izan zituen gero, Chola eta Vijayanagara dinastiekin.

Tenplu ireki eta funtzionala da 21. mendean, fededunak eta bisitariak hartzen dituena. Sabai biziki koloreztatak ditu etengabe eraberritzen dituztenez bere kanpoko margoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Korčulako katedrala

**Korčulako katedrala** Kroaziako Korčula herrian dagoen San Markosi eskainitako eraikin katolikoa da. Izen bereko uhartean dago, erdigunearen muino batean. 

## Arkitektura 
Katedrala bertako maisuek eraiki zuten XV.mendetik XVI.mendearen erdialdera arte. 1557an organo bat jarri zuten katedralean. Tintorettok margotu zuen erretaula. Ataria Bonino da Milanoren lana da. 1787an organo berri bat eraiki zuen Vinko Klisevicek. Garai modernoetan, Jesu Kristoren brontzezko estatua bat bataiategiari gehitu zitzaion, Frano Kršinić eskultore kroaziarraren lana.
thumb|250px|left|Barruko ikuspegia.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kolibia hanka-bihurri

**Kolibia hanka-bihurria** (*Rhodocollybia prolixa*) *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria. Izenak adierazi nahi duenez, hanka bihurria du, ia beti okerra izaten du. (*Rhodocollybia prolixa*, distorta aldaera)

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm arteko diametrokoa. Hasieran kanpai itxurakoa edo ganbila, gero irregularki zabaldua, titi kamuts bat du agerian batzuetan. Azala leuna du, kolore askotakoa: haragi kolorea, lehoi kolorea, arre-gorrixka edo arre-marroia, zahartzean zurbiltzeko joerarekin.

**Orriak:** Itsatsiak, estuak, oso estu, lehenbizi zurixkak gero orban arre-erdoil kolorekoekin

**Hanka:** Oso fibrosoa, bere baitara bihurritu samarra, zurixka edo krema kolorekoa, gorrixka oinarrirantz, ia zilindrikoa, baina lodixeagoa oinarrirantz, 5 - 8 x 0,5 x 1 cm-koa.

**Haragia:** Mehea, biguna, zurixka, baina gorrixka du kapelako azalaren azpian eta oinarrian, usain desatseginekoa.

**Etimologia:** Collybia hitza antzinako grekotik dator, eta txanpona esan nahi du. Perretxikoaren formagatik. Distorta epitetoa latinetik dator, deformea esan nahi duen "distortus" hitzetik. Bere hanka bihurriagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria, usain txarra baitu.

### Nahasketa arriskua 
*Collybia maculata* delakoarekin, hasieran kapela zurixkakoa, gero zikindua, sustrai antzeko oinarriarekin eta haragi gogorrarekin. *Collybia dryophila* espeziarekin, honek kapela ez du gorrixka, oina distortsionatuta ere ez.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean agertzen da koniferoen eta hostozabalen basoetan. Ez da ez ohikoa ez ugaria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Brasil, Europa, Errusia, Himalaiako eremua eta Zeelanda Berria.

## Galeria 

Fitxategi:Rhodocollybia distorta.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hypomyces lateritius

***Hypomyces lateritius*** (sinonimoa: *Peckiella lateritia*) *Hypocreaceae* familiako onddo espezie bat da. *Hypomyces lateritius* delakoa ez da batere kaltegarria; are gehiago, perretxikoen kalitate gastronomiko hobea ematen zaie parasitoengatik. *Peckiella* eta *Hypomyces* generoak, *Ascomycete*-ak dira, genero desberdinak parasitatzen dituztenak: *Lactarius*, *Russula*, *Polyporus*, *Panus*, etab. *Apiocrea* generoak, *Xerocomus*, *Paxillus*, *Rhizopogon*, etab.

## Deskribapena 
*Hypomyces lateritius* delakoak, sarri samar parasitatzen ditu: *Lactarius deliciosus*-en himenioa, baita, *Lactarius semisanguifluus* eta *Lactarius sanguifluus* ere. Bere mizelio zurixkarekin, hazkundean irregulartasun batzuk eraginez, hala nola, orriak desagertzea eta beste deformazio batzuk. Erasotako espeziaren haragia trinkoagoa egiten da eta perretxikoak tamaina handiagoa hartzen du.

## Jangarritasuna 
*Ascomycete* hauek ez dira kaltegarriak. Pertsona batzuentzat, onddo honek erasotako *Lactarius deliciosus* perretxikoa kalitate hobekoa da. Ez da ezaugarri hau egiaztatu.

### Nahasketa arriskua 
*Mycogone rosea* delakoarekin, honek *Amanita caesarea* parasitatzen du, arrosa da (ez zuria) eta ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Asia, Hegoafrika, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Feštetić gaztelua

**Feštetić gaztelua** ( ) Pribislavec herrian dagoen gotorlekua da. Čakovecetik gertu dago, Kroazia iparraldean.

## Historia 
XVI. mendean eraiki zen ziurrenik eta Zrinski familiaren (Adam Zrinski kondea) ia XVII. mendearen amaiera arte izan zen. Gazteluaren izena 1791tik 1923ra arte izan zuen Feštetić familia kroaziar-hungariarrengandik dator. György Festetics kondeak aginduta 1870ean berreraiki baino lehen, gaztelua parke batez eta lorategi eder batez inguratuta zegoen, kapera batekin. Berreraikuntzak itxura neogotikoa eman zion, batez ere hego-ekialdeko aldean dorre batek (kanpandorreak), bao-leihoak, girlandak eta ate eta leihoen ganbarek markatuta.

Azken mendeetan gerretan hainbat aldiz suntsituta eta sutan egon bazen ere, Međimurje konderriko gaztelurik ederrena eta erromantikoena bezala kontsideratzen den eraikin-egitura hau beti berritu zen. Gaur egun, bertako lehen hezkuntzako eskola gisa funtzionatzen du.

## Iruditegia 

Image:
Dvorac Feštetić, Pribislavec - jug.JPG|Gaztelua elurpean.
Grb Feštetića (Croatia) na fasadi dvorca u Pribislavcu.JPG|Fatxadako armarria.
Dvorac Feštetić, Pribislavec (2011) - jugoistok.JPG|Dorrea neogotiko estilokoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melanophyllum haematospermum

***Melanophyllum haematospermum*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jan daitekeen perretxikoa. Oso urria.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, hasieran koniko-kanpai itxurakoa, gero ganbila eta azkenik lau-ganbila titi apur batekin. Ertza soberakinekin eta errezel orokorreko hondarren ondorioz apendikulatua. Azala pikortsutik, hauts itxurako ezkatadunera, hasieran gris-horixka, baina zahartuaz iluntzeko joerarekin, tonu marroi ilunak  edo marroi-tabako kolorekoak hartuz.

**Orriak:** Estu, libreak, urkilatuak eta tartekatutako orritxo ugarirekin; gaztetan arrosa-gorrixka koloreko tonuekin, pixkanaka tonu gorri-ardo kolore ilunera pasatuz.

**Hanka:** 3 - 6 x 0,2 - 0,4 cm-ko, zilindrikoa, gainazala kapelaren kolorekoa du, eta pruinaduna eraztun kortiniformearen gainetik dagoen eremuan eta eraztunetik behera hauts itxurakoa eta ezkatatsua.

**Haragia:** Gutxi, mehea, hauskorra, kapelarena zurixka zikin kolorekoa eta oinarena ilunagoa; usain ahula du, baina desatsegina, eta zapore meleka.

**Etimologia:** 

## Jangarritasuna 
Ez da sukaldaritzarako modukoa.

### Nahasketa arriskua 
Orri gorrixken koloreagatik ezagutzen da, *gracilis* formak *Mycena* generokoen itxura du, eta orri laranjatuak ditu eta ez gorrixkak.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hazten da, eta hostozabalen baso ilun eta hezeetako egurren detrituan agertzen da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kuba, Kolonbia, Ekuador, Txile, Argentina, Europa, Errusia, Kaukasia, Maroko, Israel, Himalaiako eskualdea, Thailandia, Hego Korea, Japonia, Txina, Australia, Zeelanda Berria, Kenya, Hegoafrika, Antartika.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Melanophyllum haematospermum* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak