Holozenoko Optimo Klimatikoa

**Holozenoko Optimo Klimatikoa** (**hipsitermala** ere deitua) garai beroa izan zen, k.a. 6000 inguruan hasi eta k.a. 2500 ingurura arte iraun zuena.

Holozenoko Optimoari k.o. 900era arte iraun zuen pixkanakako hozte batek jarraitu zion, k.o. 1300ra arte tenperaturak berriro igo zirenean (Erdi Aroko Beroaldia). 1850. urtera arte iraun zuen beste hozte bat sortu zen (Izotz Aro Txikia), eta, ondoren, gaur egun arte iraun duen berotze global berri bat sortu zen.

## Efektu globalak 
thumb|400px|Tenperatura aldaketak Holozenoan, berreraikuntza ezberdinen bilduma batetik eta bere batez bestekoetatik hartuak. Azken aldia: ezkerrean, ikusi nola beroketa berria azkarregia den eredu grafikoan.

Holozenoko "optimoa" ekitaldi bero 4 °C-ko igoera izan zen Ipar Polotik gertu (ikerketa batean, Siberiako ipar-erdialdean neguko beroketa 3-9 °C-koa izan zen eta udan 2-6 °C-koa). Europako ipar-mendebaldea berotzen ari zen bitartean, hegoaldea hozten ari zen. Batez besteko tenperaturaren aldaketa latitudearekin azkar jaitsi dela dirudi, eta, beraz, batez besteko tenperaturan ez da aldaketarik izan latitude baxu eta ertainetan. Uharri tropikalek 1 °C baino gutxiagoko tenperatura-igoerak erakusten dituzte; duela ~5350 urte, Koral Hesi Handiko ozeano-azalera tropikala 1 °C beroagoa eta 18O milako 0,5ean aberastua izan zen itsas ur modernoarekin alderatuta. 

Mendebaldeko Artiko osoko 140 lekutatik 120 lekutan, gaur egungoak baino baldintza beroagoen froga argiak daude. Eta zenbatespen kuantitatiboak egin diren 16 lekutan, HTM tenperatura lokalak gaur egun baino 1,6 ± 0,8 °C altuagoak izan ziren batez beste. Ipar Amerikako ipar-mendebaldeak gailur beroagoak izan zituen lehenengo, 11 eta 9 urte bitartekoak, Laurentiar inlandsisak kontinentea izozten zuen bitartean. Ipar Amerikako ipar-ekialdean beroaldia lau mila urte beranduago izan zen. Alaskako Kostaldeko Lautada Artikoetan zehar, gaur egun baino 2 eta 3 °C arteko tenperatura beroagoen indikazioak daude. Ikerketen arabera, Artikoko izotza nabarmen txikiagoa izan zen aldi horretan, orainaldiarekin alderatuta.

Erdialdeko Asiako egungo basamortu-eskualdeak oso basotuak izan ziren prezipitazioen gorakadaren ondorioz, eta Txinan eta Japonian baso epeletako gerriko beroak iparralderantz hedatu ziren.

Mendebaldeko Afrikako sedimentuek, gainera, "Afrikar Aro Hezea" erregistratu zuten, duela 16 eta 6 milurteko bitarteko tartea, Afrika askoz hezeagoa izan zenean, Lurraren eguzkiaren inguruko orbitan izandako epe luzeko aldaketen ondorioz udako erradiazioan izandako aldaketengatik Afrikako montzoiak indartu zirelako. Garai horretan, "Holozenoko Fase Hezean", laku-faunaren ohiko krokodilo eta hipopotamoak zituzten aintzira ugariz zipriztinduta zegoen. Itsas-sedimentuen aurkikuntza bitxi bat da aro heze horren barruko eta kanpoko trantsizioa hamarkaden barruan gertatu zela, ez milurtekoen barruan, uste zen bezala. 

Hego hemisferio urrunean (adibidez, Zeelanda Berrian, Antartikan), Holozenoan izan zuen aldirik beroena duela 8-10,5 milurteko agertu zen, azken azken Izotz Aroa amaitu eta berehala. Duela 6 milurte, Ipar Hemisferioan Holozenoko Klima Optimoarekin lotu ohi zen denbora, eskualde horiek garai modernoan zeuden tenperaturen antzekoak ziren, eta ez zuten parte hartu iparraldeko tenperatura-aldaketetan. Hala ere, autore batzuek "Holozenoko Optimo Klimatikoa" terminoa erabili dute hegoaldeko lehen aldi bero hori deskribatzeko.

## Izotz-nukleoekiko alderaketak 
Mendebaldeko Antartikako Byrd Baseko (2.164 metrotik berreskuratutako izotz-nukleoak, 1968) eta Century Baseko (Groenlandia ipar-mendebaldea) delta profilekin egindako alderaketak Glaziazio Osteko Klima Optimoa erakutsi zuen. Korrelazio-puntuek bi leku horietan "Holozenoko Optimo Klimatikoa" (Glaziazio Ondoko Klima Optimoaren ondoren) ziurrenik aldi berean gertatu zela adierazten dute. Aldi horri dagokionez, "3 1979" laginaren eta Camp Centuryko 1.963 nukleoen artean antzeko alderaketa agerikoa da.

Sakonerak desberdinak diren arren, GRIP eta NGRIP izotz-nukleoek ere klima-optimo hori oso antzekoa dute garai guztietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak