Suzanne Noël

**Suzanne Blanche Gros Noël** (Laon, Frantzia, 1878ko urtarrilaren 8a – Paris, 1954ko azaroaren 11), **Madame Noël** izenez ere ezaguna, Frantziako lehenengo zirujau plastikoetako bat izan zen. Bere aurpegi-luzatze teknika eraginkorragatik "ebakuntza txikia" ezaguna da, eta 1916tik 1950era arteko ibilbidea izan zuen. Noël feminista aktiboa ere izan zen, kirurgia estetikoa egiteko funtsezkotzat jotzen zuen doktrina. 1930ean, Europako Soroptimist International Federazioko lehen presidentea izan zen, 1921ean Violet Richardson Wardek sortutako emakume-erakundea.
## Biografia 
1878ko urtarrilaren 8an jaio zen Laonen, Frantzian, eta familia aberats bateko alaba bakarra izan zen. Hemeretzi urte zituela Henri Pertatekin ezkondu zen, bera baino bederatzi urte zaharragoa zen medikuarekin. 1905ean, medikuntza klaseak jasotzen hasi zen senarrarekin lan egiteko. Ikasle ona izan zen, eta 1912an, alaba jaio ondoren, "Parisko Internat des Hospitaux" delakoa gainditu zuen. Hirurogeita zazpi ikasletik laugarrena izan zen azterketa hau gainditzen. 1919an, bere lehen senarra hil egin zen eta, André Nöel, dermatologiako ikaskide batekin ezkondu zen. Hala ere, bere ezkontzak gutxi iraun zuen, bere alaba hil ondoren, Suzanneren aurrean Andrék bere burua Sena ibaira bota baitzuen .
## Ibildibea 
Sara Bernhardt aktore frantziarra, hirurogei urte baino gehiago zituena, 1912an bidaia batetik "nahiko gaztetua"  itzuli zela ikusi zuenean, kirurgia estetikoari buruzko interesa piztu zitzaion. Bere larruazalari atximur egiten hasi zen, ea gauza bera egin zezakeen ikusteko. Ondoren, untxi anestesiatuekin esperimentatu zuen. 1916an Noël praktikak egiten hasi zenean, Lehen Mundu Gerran zauritutako soldaduei aurpegiko kirurgiak egiten utzi zioten. Orbain desitxuratzaileen ebakuntzak egiten eta aurpegi zimurtuak gaztetzen espezializatu zen.

Ospitale gehienek ez zutenez kirurgia estetikoan bakarrik espezializatutako medikurik izan nahi, etxean klinika bat ezartzea erabaki zuen. Bere praktika kirurgia txikietara mugatzen zen, hala nola aurpegiko luzaketetara eta betazalen zuzenketetara. Bere "ebakuntza txikia" famatua ilearen lerroan zehar ebaki txiki ikusezinak egitea zen, azala josi aurretik tentsioa sortzeko adina eta azpiko ehunik kendu gabe. Ospetsu egin zen bere klinikara "Europako modaren eta aristokraziaren munduko pertsona ospetsuak" erakartzeagatik. 1924an, Europako lehen klubetako bat sortu zuen Parisen. Geroago, egoitzak sortu zituen Europako beste hamar hiriburutan, eta 1930ean Soroptimist Internationaleko Europako Federazioko lehen presidente bihurtu zen. Mundu osoan zehar bidaiatu zuen bere bizitzaren amaiera arte *Soroptimism*-en alde eginez. Hil ondoren, funts bat ezarri zen bere izenean SIEren barruan, kirurgia plastiko eta berreraikitzailean interesa duten emakumezko medikuen prestakuntza-gastuak ordaintzeko helburu nagusiarekin.

## Sariak eta Aintzatespenak 
thumb|Pariseko Suzanne Noël kaleko plaka.
* *Frantziako Kanpo Arazoetako Ministerioaren Ohorezko Legioa* eman zioten, "Ezohiko trebetasunak dituen doktore" izateagatik. Hori urrats garrantzitsua izan zen kirurgialarientzat, emakumeak medikuntzaren arloan finkatzeko borrokan ari ziren garaian. Emakume batek botoa emateko duen eskubidean ere sinesten zuen, eta "aurpegi itsusi" edo "gorputz umiliagarri" bat aldatzeko eskubidearekin alderatu zuen. Emakume bakoitzak gazte-itxura izan behar zuela uste zuen, eta bere patua aukeratu behar zuela. Eskubide hori lortzeko ahaleginean, greba bat antolatu zuen zergak ordaintzeko, uste baitzuen jendeak ez zuela zergarik ordaindu behar bere kontroletik kanpo zeuden gauzengatik.
* 2018an, Frantziako Postetxeak zigilu bat argitaratu zuen bere irudiarekin.
* 2018ko azaroaren 11n, Suzanne Noël-en omenezko lehen estatua inauguratu zen Annecyn, hiriko ospitale ohia zegoen tokian (avenue du Tresum)
* Parisko kalezulo batek darama bere izena, 11. barrutiaren eta 20. barrutiaren artean, Ménilmontant boulevardean; kale batek bere izena darama Mulhouse, Périgueux, La Rochelle, Tarascon-sur-Ariège, Toulouse, Menton eta Albin.
* Mural fresko bat sortu zuen Béthunen 2019ko irailaren 21ean bere irudiarekin, Bertrand Parse graffitigileak, Béthuneko Soroptimist fundazioaren ekimenez.
* 2020an, komiki bat (2 liburukitan) eskaini zioten: *À mains nues*, Leïla Slimani eta Clément Oubreriek egina (Les Arènes) ().

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Soroptimist International de Españaren webgune ofiziala