open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nangaritza ibaia

**Nangaritza ibaia** Ekuadorreko ibaia da, Zamora ibaiaren ibaiadarra, Zamora Chinchipe probintzia zeharkatzen duena. Ibaia Zamorako arroko ibaiadarretatik handiena da, Nangaritza harana bainatzen duena, planetako biodibertsitate handienetakoa duena.

ur askokoa, oso zabala eta sakona izateagatik ezaguna, non arrain mota ugari aurki dezakegun. Haizerik ez dagoenean, bertako ur marroi argiak antzinako baso birjinez osatutako inguruko paisaiaren ispilu naturala bihurtzen dira.

Gainera, ibaiak Alto Nangaritzarako ibilbide gisa balio du *Puerto Pachicutzatik* abiatzen diren motor edo arraun piraguen zerbitzuaren bidez. Bere ertzetan bertako bizilekuak harmonikoki elkarrekin bizi diren giza kokaleku desberdinak daude, ditugun garrantzitsuenak aipatzearren: Zurmi, Guayzimi eta Paquisha.

Bere ibaiadar nagusiak Numpatakayme, Shamatak, Cristalino eta Chumbiriaza ibaiak dira. 

## Leku izenak 
Shuarreratik: *"Landare pozoitsuen harana edo ibaia* " esan nahi duen *nankais.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Royal College of Music

thumb|300px|Sarrera nagusia.
***Royal College of Music*** (**Musika Errege Elkargoa** ) Kensingtonen (Londres) dagoen prestigio handiko musika eskola da. Eskola 1882an ireki zen. Eskolak mendebaldeko musika klasikoa irakasten du. Halaber, publikoari irekitako musika eta musika tresnen museoa du. Magister Musicae (Musika Eskola Birtuala) proiektuaren partaidea da.

## Historia 
Eskolaren sortzailea Galesko printzea izan zen, gero Eduardo VII.a izango zena. Arthur Blomfieldek diseinatu zuen eraikina eta eskola 1882an sortu zen, 1883an ateak irekitzeko. Eskola berriak National Training School for Music erakundea ordezkatu zuen. Lehen zuzendaria George Grove izan zen. 1884an eskola lekuz aldatu zen, gaur egungo egoitzara. Egoitz berria Albertopolis auzoan zen, Imperial College Londondik gertu, Royal Albert Hallen aurrez aurre. Urte horretan, 1884an, Hubert Parry zuzendari izendatu zuten; postuan 1918 arte egon zen.  

## Erakundearen zuzendariak 
*Sir George Grove&nbsp;(1882)
*Sir Hubert Parry&nbsp;(1895)
*Sir Hugh Allen&nbsp;(1918)
*Sir George Dyson&nbsp;(1938)
*Sir Ernest Bullock&nbsp;(1953)
*Sir Keith Falkner&nbsp;(1960)
*Sir David Willcocks&nbsp;(1974)
*Michael Gough Matthews&nbsp;(1985)
*Dame Janet Ritterman&nbsp;(1993)
*Colin Lawson&nbsp;(2005 geroztik)

## Ikasle garrantzitsuak 

* Ralph Vaughan Williams (1872-1958), musikagile.
* Gustav Holst (1874-1934), musikagile.
* Rutland Boughton (1878-1960),  musikagile.
* John Ireland (1879-1962), musikagile eta piano-jotzaile. 
* Leopold Stokowski (1882-1977), orkesta zuzendari.
* George Butterworth (1885-1916), musikagile..
* Arthur Bliss (1891-1975), musikagile.
* Eugène Goossens (1893-1962), orkesta zuzendari.
* Noel Gay (1898-1954), abesti musikagile.
* Constant Lambert (1905-1951), musikagile..
* Michael Tippett (1905-1998), musikagile..
* Peter Pears (1910-1986), abeslari.
* Benjamin Britten (1913-1976), musikagile..
* Charles Groves (1915-1992), orkesta zuzendari.
* Malcolm Arnold (1921-2006), musikagile.
* Neville Marriner (1924-2016), orkesta zuzendari.
* Joan Sutherland (1926-2010), abeslari.
* Colin Davis (1927-2013), orkesta zuzendari.
* Julian Bream (1933-2020), gitarra jotzaile.
* James Galway (1939), txirula jotzaile.
* John Williams (1941), gitarra-jotzaile.
* Thomas Allen (1944), abeslaria.
* Andrew Davis (1944), orkesta zuzendaria.
* Lance Dossor (1916), piano-jotzaile.
* John Lill (1944), piano-jotzaile.
* Trevor Pinnock (nacido en 1946), klabizenbalo-jotzaile eta orkesta zuzendari.
* David Helfgott (nacido en 1947), piano-jotzaile.
* Andrew Lloyd Webber (nacido en 1948), musikagile.
* Mark-Anthony Turnage (nacido en 1960), musikagile.
* Michael Holbrook Penniman (Mika) (1983), piano-jotzaile eta kantautore.
* James Hornor (1953), orkesta zuzendari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Royal College of Musicen webgune ofiziala.
* :YouTubeko kanal ofiziala.
* :Royal College of Music Google Cultural Instituten.
Bobonaza ibaia

**Bobonaza ibaia** Ekuadorreko ibaia da. Bere ibilbidea Pastaza ibaira isurtzen da eta azkenean (Marañón ibaiaren bidez) Amazonas ibaira Peruko Iquitos-en.

Bere ibilbidea Amazonaseko oihanean zehar da batez ere, eta horietako asko oraindik biztanle gutxi ditu. Bobonaza ibaiaren kokaleku nabarmenetako bat Sarayaku da.

## Erreferentziak 
* Rand McNally, The New International Atlas, 1993.
* GEOnet izenen zerbitzaria
* Ekuadorreko ur-baliabideen ebaluazioa

## Kanpo estekak
Ivan Bilibin

**Ivan Iakovlevitx Bilibin** (; Tarkhovka, San Petersburgo, 1876ko abuztuaren 16aGreg./abuztuaren 4aJul. - Leningrad, 1942ko otsailaren 7a) errusiar ilustratzaile eta antzeztokien diseinatzailea izan zen.

*Mir iskusstva* aldizkarian parte hartu zuen, Errusiako Artisten Batasunaren sortzaileetako bat izan zen, bere diseinuekin Errusiar Balletakei lagundu zien eta 1937tik SESBeko Artisten Batasuneko kide izan zen. Ospea lortu zuen errusiar eta eslaviar folkloreko ipuinen bere ilustrazioekin. Kieveko Ruseko artea eta kulturan inspiratu zen.

Errusiako Iraultzaren ondoren, SESB utzi zuen. 1920an Egipton kokatu zen eta greziar diasporan lan egin zuen, bizantziar estiloko artean espezializatuz. 1925ean Parisera joan zen bizitzera, eta etxe pribatuak eta eliza ortodoxoak apaindu zituen.

1936an itzuli zen jaioterrira eta Leningradeko Setioan hil zen.

## Iruditegia 

Bilibin. Baba Yaga.jpg|Baba Jaga, *Vasilisa ederra* ipuinekoa, 1899
Russian Wonder Tales 081.jpg|Vasilisa ederra, 1899
Firebird.jpg|Ivan tsarevitxa suzko txoriaren luma hartzen, 1899
Bilitower.jpg|Sadko, 1902
"El regne submarí".jpg|*Volga*, 1904
Ivanbilibin.jpg|Buyan uhartea, 1905
Solovej.jpg|Ilia Muromets eta Urretxindorra bidelapurra
Dobrynya Nikitich rescues Zabava from the Gorynych, 1941.jpg|Dobrina Nikititxek Zabana Gorinitxetik erreskatatu du, 1941
Biliwar.jpg|Igorren kanpainaren ipuina, 1941

Марья Моревна 5.jpg|Kostxei hilezkorra (*Marya Morevna* ipuinekoa, 1900)
bilibin justice.jpg|[[Justice of the Rus'|Justizia-administrazioa Kieveko Rusean, 1907
Dadon shemakha.jpg|Dadon tsarrak Xemaktha tsarinarekin topo egiten du (*Urrezkoa labezomorroa* ipuinekoa, 1906)

## Kanpo estekak
Valentina Popova

**Valentina Vadimovna Popova** (; Bratsk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1972ko irailaren 25a) errusiar pisu-jasotzailea da. 

2000ko eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan parte zuen, domina bana irabaziz: zilarrezkoa 63 kg-ko kategorian eta brontzezkoa 75 kg-ko kategorian, hurrenez hurren.

1998 eta 2003 bitartean 5 domina irabazi zituen Munduko Halterofilia Txapelketetan. Horien artean, 2001ean emakumezkoen 69 kg-ko kategoriako munduko halterofilia txapeldun bilakatu zenean lortu zuen urrezko domina.

Horrez gain, 7 domina lortu zituen Europako Halterofilia Txapelketetan 1998 eta 2005 bitartean. Bost aldiz izan ds Europako txapeldun.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
6. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 6. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Lizarrarekin Santikurutze Kanpezutik lotzen duena. Guztira 27 geltoki ditu, 72,7 kilometrotan banatuta, eta 80 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta ordutik Hermanos Arriaga enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta lineetarekin. Hermanos Arriaga enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 6 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Gasteiz eta Iruraiz-Gauna (Trokoniz bakarrik)
* : Burgu eta Dulantzi
* : Arraia-Maeztu
* : Kanpezu
*: Antzin, Mendaza, Murieta eta Zuñiga
*: Allin, Lizarra eta Metauten

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako, 2,90 € bi jauzirako, 4,35 € hiru jauzirako, 6,40 € lau jauzirako eta 8,15 € bost jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
7. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 7. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Lagranekin Armentia Trebiñutik lotzen duena. Guztira 14 geltoki ditu, 48,3 kilometrotan banatuta, eta 60 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko ekainaren 29an inauguratu zen eta ordutik Líneas Regulares de Álava enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko ekainaren 29an inauguratu zen eta lineetarekin. Líneas Regulares de Álava enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 
Beste eremu batzuetan ez bezala, non linea bakar batek ematen duen zerbitzua, Trebiñu eta Bernedori eta edo lineek ematen diete zerbitzua. Hala ere, lineak ez dira gainjartzen, bata bestearen ordez baizik. Horrela, neguan, Bastidatik linea egiten denean, lineak Armentiatik igarotzen diren ibilbideak hartzen ditu. Hala ere, udan lineak Urizaharran eta Bernedon egiten duenean ibilbidea, lineak murriztu egiten ditu bere zerbitzuak, eskaria dagoeneko artatuta baitago, Lagranen izan ezik.

Horrela, grisezko zerbitzuek neguan soilik ematen dute zerbitzua (azaroa eta apirila bitartean).

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 3 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Gasteiz
* : Trebiñu
* : Bernedo eta Lagran

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako eta 4,35 € hiru jauzirako (linea hori ez doa 3. zonaldetik, eta, beraz, 2. zonaldetik 4. zonaldera igarotzen da automatikoki, bi jauzi gisa). Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
2021eko taliban erasoaldia

thumb|300px|Afganistango armada prestatzen talibaneei aurre egiteko.
[thumb|300px|Zibilen manifestazioa Ghaniren gobernuaren alde, [Jowzjan probintzian, 2021ko uztailaren 13an.]]
**2021eko taliban erasoaldia** talibanek eta talde aliatuek, tartean Al-Kaida, Afganistango Islamiar Errepublikaren aurka eragin zuten gatazkari esaten zaio. Erasoaldia 2021eko maiatzaren 1ean hasi zen, Ameriketako Estatu Batuen atzerantz egitearekin batera hasi zen. Talibanen garaipena oso azkarra izan zen: uztailaren 15erako Afganistango barrutien herena haien mende zeuden; uztailaren 21erako herrialde erdia kontrolatzen zuten; abuztuaren 15ean Kabul hiriburua hartu zuten eta Afganistango Islamiar Emirerria aldarrikatzeko asmoa adierazi zuten. Afganistango Presidenteak, Ashraf Ghani, dimisioa aurkeztu eta erbesteratu egin zen. Aldi berean, talibanen biolentzia eta errepresioa herrialde osoan zabaldu zen, milaka pertsona erbesteratzea eragin zuen horrek. Izan ere, bi astean eta ia batere borrokarik egin gabe talibanek bereganatu zuten herrialdea.

## Hasierako egoera 
Maiatz hasieran AEBetako tropen erretiratzea hastearekin batera, gogortu egin ziren gobernuaren eta talibanen arteko borrokak. Berehala geratu zen argi Washingtonek trebatutako 300.000 soldaduak ez zirela talibanen miliziak gelditzeko gai izango. Hala, bi asteetan bata bestearen atzetik erori ziren haien eskuetan herrialdeko hiri nagusiak, abuztuaren hamabosgarreneko arratsaldean Kabulera heldu ziren arte.

## Lehen adierazpenak 
Mohammad Naeem, talibanen bozeramaileak aurreratu zuen ez zela haien asmoa Afganistan isolatuta uztea. Hurrengo egunetan iragarriko zuten zer-nolakoa izango zen herrialdea kudeatuko zuen gobernu berria. Dena den, zehaztu zuen ez zutela urratsik egingo atzerriko indarrak herrialdetik irten bitartean: «Gerrillariak probintzietako hiriburuetan biltzen ari dira, eta elkarrizketak hasiko ditugu gobernua eratzeko. Bien bitartean, hala ere, normaltasunez jarraitu ahal izango dute herritarrek»

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul O'Donovan

'''Paul O'Donovan''' (Skibbereen, 1994ko apirilaren 19a), arraunean lehiatzen duen irlandar arraunlaria da. Bere anaiak, Gary-k, kirol berean lehiatzen du.

Udako bi Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, bi domina lortuz scull arin bikoitzeko proban: zilarra Rio 2016an (Rio de Janeiro) Gary O'Donovan anaiarekin batera eta urrea Tokio 2020an (Tokio) Fintan McCarthyrekin. 2024ko Olinpiar Jokoetan bikote berarekin urrezko domina berri bat irabazi zuen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Liberata eliza (Baiona, Galizia)

**Santa Liberata eliza** tenplu katolikoa da, estilo  barrokokoa, Baiona (Galizia) herrian kokatua.  

## Deskribapena 
Santa Liberata martiriari eta bere ahizpei dedikatua dago, eta bederatzi martiri horien irudi barroko batek osatzen du erretaula nagusiaren erdigunea. Martiri seguruenik mitiko hauen jatorritzat Baiona ere aipatu zelarik, bertakotzat jo izan dituzte galiziar katolikoek. 

Harpidetza herrikoiaren bidez finantzatzekotan, 1694an Anselmo Gómez de la Torre gotzainak eraikitzeko baimena eman zuen, eta 1709an osatu zen lana.

## Iruditegia 

Fitxategi:Baiona_Santa_Liberata_11.JPG|Elizako portada.
Fitxategi:Baiona - Capela de Santa Liberata 10.JPG|Erretaula nagusia, Liberayta gurutziltzatu eta bere ahizpekin.
Fitxategi:Baiona_-_Capela_de_Santa_Liberata_05.JPG|Atearen detailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jamgo minaretea

**Jamgo minaretea** mendebaldeko Afganistanen eraikitako minarete bat da, ekialdeko arte islamiarraren adierazgarririk nabarmenetako bat dena; 2002an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, inguruko aztarna arkeologikoekin batera. Hari ibaitik gertu dagoen Shahrak barruti  urrun eta ia irisgaitzean dago.

Funtsean, 65 metroko altuera duen adreiluzko zutabe edo dorre eder bat da, 1163 eta 1202 urteen artean eraikia. Afganistanen bihotzean dago, 2500 metroko garaiera duen haran batean, isolatuta. Monara, 60 kilometro hegoaldera dagoena, hiri gertuena du eta Kabul Afganistango hiriburutik 599 kilometrora dago.

Jamgo minaretearen arkitektura eta dekorazio berritzaileak paper esanguratsua izan zuten arte eta arkitekturaren garapenean Indiako azpikontinentean eta bere inguruetan. Minaretea eta horri lotutako aztarna arkeologikoak, eskualde hau XII. eta XIII. mendeen artean domeinatu zuen ghuridar zibilizazioaren indar eta kalitatearen aparteko testigantza dira.

Labean egindako adreiluz guztiz eraikia, mosaiko esmaltatu, iztuku eta adreiluz eginiko bere apainketa trinkoagatik ospetsua da, kaligrafia kufiko eta naskhi txandakako bandaz, jarraibide geometrikoz eta Koranaren bertsoz osatua dagoena. 2002tik, minaretea arriskuan dagoen munduko ondarearen zerrendan dago, higadura arrisku larrian, eta ez dute aktiboki mantendu. 2014an, BBCk dorrea erortzeko zorian zegoela jakinarazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jonathan Rommelmann

**Jonathan Rommelmann** (Mülheim, 1994ko abenduaren 18a) arraunlaria da. Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen zilarrezko domina lortuz skull arin bikoitza kategorian Jason Osbornerekin batera.
## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Jason Osborne

**Jason Osborne** (Mainz, 1994ko martxoaren 20a) alemaniar arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar jokotan esku hartu zuen: Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio). Azken honetan zilarrezko domina lortu zun skull arin bikoitza kategorian Jonathan Rommelmannekin batera.

2020ko abenduaren 9an, Zwift lineako txirrindularitza plataforman antolatutako UCI Cycling Esports Munduko Txapelketako lehen edizioa irabazi zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Florian Wellbrock

**Florian Wellbrock** (Bremen, 1997ko abuztuaren 19a) igerilari alemaniarra da.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina lortu zituen. Brontzezko domina irabazi zuen 1500 m libre proban eta urrezkoa 10 km ur irekiak lasterketan.

2019ko Munduko Igeriketa Txapelketan bi urrezko domina zituen, 1500 m libre eta 10 km ur irekiak probetan. Bikote lortu zuen lehen igerilaria izan zen historian.

## Nazioarteko palmaresa
Abdelhamid Brahimi

**Abdelhamid Brahimi** (; Konstantina, 1936ko apirilaren 2a - Aljer, 2021eko abuztuaren 15a) aljeriar politikaria izan zen. Aljeriako lehen ministroa izan zen 1984tik 1988ra.

Nazio Askatasunerako Fronteko kide izan zen. Diputatua eta Planeamendu ministroa izan zen. Chadli Bendjedid presidenteak 1984an izendatu zuen lehen ministro, eta 1988ra arte egon zen karguan. Hainbat liburu idatzi zituen, batez ere Aljeriako indarkeriari buruz.

## Kanpo estekak
10. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 10. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Logroñoko geltokia Harorekin lotzen duena. Guztira 16 geltoki ditu, 54,0 kilometrotan banatuta, eta 60 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko ekainaren 29an inauguratu zen eta ordutik Líneas Regulares de Álava enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko ekainaren 29an inauguratu zen eta lineetarekin. Líneas Regulares de Álava enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 3 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Abalose, Bastida, Donebikendi Zuntzerra, Haro, Leza, Nabaridas eta Samaniego
* : Guardia eta Lantziego
* : Logroño

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako eta 2,90 € bi jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
Casablanca (industrialdea)

**Casablanca** edo **Casas Blancas** Arabako industrialde bat da, Guardia eta Lantziego udalerrietan kokatuta, Logroñotik 4 kilometrora.

## Garraioa 
Araba Bus sareko eta lineek zerbitzua ematen diote industrialde honi:

## Kanpo estekak
Tamara Novikova

**Tamara Grigorievna Novikova** (; Noginsk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1932ko ekainaren 6a) sobietar txirrindulari ohia da.

1955eko uztailaren 7an emakumeen orduko errekorra ondu zuen Irkutsken 38,473 kilometroko distantzia eginez.

1958an zilarrezko domina lortu zuen errepideko txirrindularitza emakumezkoen elite munduko txapelketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eagle Claw operazioa

**Eagle Claw operazioa**, **Tabas operazioa** gisa ezaguna () Iranen, Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuen operazio militarra izan zen, Jimmy Carter lehendakariak agindua, Teherango gatibuen krisialdian Ameriketako Estatu Batuetako enbaxadan bahituta zeuden 52 enbaxadako-langileak erreskatatzeko. 1980ko apirilaren 24an egin zen, eta porrot nabarmena izan zen.

Operazioa, Delta Indarraren lehenengoetakoa, oztopo eta arazo tekniko ugari izan zituen, eta, ondoren, abortatu egin zuten. Zortzi helikoptero bidali ziren *Desert One* izeneko lehen kontzentrazio gunera, baina soilik bost iritsi ziren baldintza operatiboetan. Batek arazo hidraulikoak izan zituen, beste bat hondar ekaitz batean harrapatuta zegoen eta hirugarrenak errotore-pala pitzatu baten zantzuak zituen. Plangintza operatiboan zehar, misioa abortatuko zela erabaki zen sei helikoptero operatibo baino gutxiago geratuz gero, nahiz eta lau bakarrik izan behar-beharrezkoak

Indar estatubatuarrak *Desert One* gunetik erretiratzeko prestatzen ari zirenean, helikopteroetako batek militarrak eta hegazkinentzako erregaia zituen garraio hegazkin baten kontra jo zuen. Suak bi hegazkinak suntsitu eta zortzi militar hil zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irina Nazarova

**Irina Viktorovna Nazarova** (), jaiotza-izenez **Irina Viktorovna Bagriantseva**   (; Kaliningrad, Moskuko oblasta, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1957ko uztailaren 31) sobietar atleta ohia da. 1980ko Moskuko Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen 4 × 400 m-ko errelebo-lasterketan Tatiana Prorotxenko, Tatiana Goistxik eta Nina Ziuskova taldekide zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olga Kuzenkova

**Olga Sergeievna Kuzenkova** (, Smolensk, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1970eko urriaren 4a) errusiar mailu-jaurtitzailea da. Mailu-jaurtiketa proban mailua 70 metro baino urrunago jaurti zuen lehen emakumea izan zen. Kuzenkovak positibo eman zuen dopinaren aurkako kontrol batean.

2000ko Atenasko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen. 2004ko Atenaskoetan, aldiz, urrezkoa.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Volodymyr Holubnytxy

**Volodymyr Stepanovytx Holubnytxy** (; Sumy, 1936ko ekainaren 2a - *ibidem*, 2021eko abuztuaren 16a) ukrainar eta sobietar atleta izan zen.

Sobietar Batasunarengatik lehiatu zen eta 1960ko eta 1970ko hamarkadetan zehar 20 kilometro ibilketako proban nagusi izan zen. Bost Olinpiar Jokotan parte hartu zuen eta lau domina irabazi zituen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boli Kosta operazioa

**Boli Kosta Operazioa**, **Kingpin Operazioa** edo **Son Tayko Oldarraldia** ere deitua, Ameriketako Estatu Batuetako Armadak eta Aire Indarrak Vietnamgo gerran egindako operazio bat izan zen, Sơn Tâytik gertuko esparru batean zeuden estatubatuar gerra preso batzuk askatzeko helburuarekin, Hanoitik gertu. Operazioa 1970eko azaroaren 21ean egin zen, eta ondo gauzatu zen, baina ez zen presoen askapenarekin amaitu, hilabete batzuk lehenago beste eremu batera eraman baitzituzten.

Erasoaren helburu nagusia lortu ezin izan zen arren, operazioa arrakastatsua izan zen ikuspuntu militarretik (ez inteligentziaren ikuspegitik), izan zen moduagatik, estatubatuarrentzat oso onuragarria izan zen galera kopuruagatik eta Vietnamen zeuden estatubatuar gerrako presoentzat ondorengo zeharkako ondorioengatik. Estatu Batuetako aldean bi zauritu eta bi aireontzi (hegazkin bat eta helikoptero bat) galdu ziren. Ipar Vietnamgo aldean, Ameriketako Estatu Batuetako iturrien arabera, 40 hildako baino gehiago egon ziren, guztiak militarrak, baina lokalen arabera, militarren baja gutxiago eta zibilen heriotza gehiago izan ziren. 

Inteligentziak egindako akatsak kritika ugari izan zituen bai Richard Nixonen administrazioko kideen artetik, zein iritzi publikoan. Ondorioz, Estatu Batuetako inteligentzia-komunitatearen berrantolaketa garrantzitsu batera egin zen, urtebete geroago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stefano Oppo

**Stefano Oppo** (Oristano, 1994ko irailaren 12a) italiar arraunlaria da. 

Hiru Udako Olinpiar Jokotan hartu du parte : Rio 2016 (Rio de Janeiro), Tokio 2020 (Tokio) eta Parisen 2024an. Tokion brontzezko domina lortu zuen skull arin bikoitza kategorian Pietro Rutarekin batera.. 2024ko Olinpiar Jokoetan, Parisen, zilarrezko domina eskuratu zuen, oraingoan Gabriel Soaresekin batera.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Harrie Lavreysen

**Harrie Lavreysen** (Luyksgestel, 1997ko martxoaren 14a) herbehereetar pistako txirrindularia da, Tokioko Olinpiar Jokoetan hiru domina eskuratu zituena, bi urrezko eta brontzezko bat eta Parisko Olinpiar Jokoetan hirurak urrezkoak izan zituena.

## Kirol ibilbidea 
Sei urte zituela hasi zuen BMX txirrindularitza ibilbidea. Gazte mailan hainbat aldiz izan zen Herbeheretako eta Europako txapelduna.

Abiadurazko pistako lasterketatan espezializaturiko txirrindularia da. 2017tik jokaturiko Munduko txapelketatan zortzi domina eskuratu ditu, hauetatik sei urrezkoak. Europako txapelduna ere izan zen 2018 eta 2019an.

Tokioko Olinpiar Jokoetan sprintean nagusitu zen, hala bakarka nola taldeka, eta Keirin proban hirugaren egin zuen.

Hurrengo urteetan munduko txapelketa ugari irabazi zituen hiru modalitatetan eta Paris 2024ko Olinpiar Jokoetan ere urrezko hiru domina eskuratu zituen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pastaza ibaia

**Pastaza ibaia** (lehen Sumatara ibaia) Hego Amerikako ur zuriko ibaia da, Ekuador eta Peru zeharkatzen dituena, Marañón ibaiaren adarra . 643 km-ko luzera du,   horietatik 370 km  Peruko Loreto departamenduko Amazoniako lurraldea zeharkatzen dute.

## Geografia 
### Pastaza Ekuadorren 
Pastaza ibaia Ekuadorreko goi-ordokian jaiotzen da, Patate ibaiaren eta Chambo ibaiaren elkargunean, Tungurahuaren (sumendia) magalean, Ekuadorreko Baños hiritik gertu (Tungurahua probintzia). Goi-ordokia zeharkatzen du eta Andeetako Ekialdeko mendilkatea arroilen artean zeharkatzea lortzen du, eta bertan osatzen du Agoyángo 60 m-ko altuerako ur-jauzia, gaur egun Agoyaneko Zentral Hidroelektrikoa dagoen tokian.

Ondoren, hego-ekialdeko norabidean jarraitzen du Ekuadorreko Amazonian zehar, bere ibilbideak Pastaza probintziaren eta Morona Santiago probintziaren arteko muga osatzen duen tarte luzean. Atall honetan ibaiadar garrantzitsuak jasotzen ditu, eskuinean Palora ibaia eta ezkerrean, Capahuari ibaia lehenik eta Bobonaza ibaia ondoren, Pastazako ibilguak Ekuador eta Peru arteko muga naturala osatzen duen zati labur baten ondoren.

### Pastaza Perun 
Bobonaza jaso ondoren, Perun sartzen da Puesto Bobonazatik, hegoalderantz, Peruko Amazoniako lautadetatik barrena. Lehenik Nuevo Andoas herria zeharkatzen du, eta gero Andoas eta Puerto Pardo, non eskuinean Huasaga ibaia jasotzen duen. Ibaian behera Huitoyacu ibaia eta Rimachi ibaia ere eskuinean jasotzen ditu eta San Ramonetik igaro ondoren, Marañón ibaira isurtzen da Huallaga ibaiaren bokaletik 95 kilometro inguru dagoen puntu batean.

Ezagutzen denaren arabera, oso balio nabarmenik gabeko ibaia da, piraguismorako izan ezik. Ibilbide bizkorra du eta maiz ur-jauzi eta hondar-barrak ditu, eta horrek ziurgabe bihurtzen du. Ibaiaren ertzetako sasoiko uholdeak gertatzen dira, bertako arro osoan zehar egindako prezipitazio ugariengatik.

Bere ertzetan ez dago asentamendu garrantzitsu gehiegirik, aurrez aipatutakoak izan ezik; beraz, Amazoniako arroaren gune birjinak zeharkatzen ditu, non Zapara indigenak bakarrik bizi diren eta landaredi trinkoa dutenak.

## Ekonomia 
Ekuadorreko lurraldean, Pastaza bailarako badian, Ambato eta El Puyo herriak lotzen dituen errepidea eraiki da. Peruko lurraldean, Pastaza ibaiak eta Marañón ibaiak osatzen duten triangeluaren barruan, jarduera ekonomiko garrantzitsua garatu da petrolio-hobiei, urre meategiei eta egur ustiategiei esker.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reiner Klimke

**Reiner Klimke** (Münster, 1936ko urtarrilaren 14a - *ibidem*, 1999ko abuztuaren 17a) alemaniar zaldizkoa izan zen. Sei Olinpiar Jokotan parte hartu zuen eta urrezko sei domina eta brontzezko bi irabazi zituen heziera probetan.

Bere alaba Ingridek urrezko domina bat irabazi zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Kanpo estekak
Pietro Ruta

**Pietro Ruta** (Gravedona ed Uniti, 1987ko abuztuaren 6a) italiar arraunlaria da. Hiru Udako Olinpiar jokotan esku hartu zuen. Londres 2012an Londres 7. izan zen skull arin bikoitzean; Rio 2016an (Rio de Janeiro) 4. lemazain gabeko arinean, eta Tokio 2020an (Tokio) brontzezko domina lortu zun skull arin bikoitza kategorian Stefano Opporekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Liubov Jegorova

**Liubov Ivanovna Jegorova** (; Seversk, Sobietar Batasuna, 1966ko maiatzaren 5a) errusiar iraupen-eskiatzaile ohia da. Txapeldun olinpikoa, munduko txapelduna eta Munduko Koparen txapelduna izandakoa da. Errusiako Federazioaren Heroia titulua du.

## Nazioarteko palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
* 9 domina – (6 urrezkoak, 3 zilarrezkoak)

### Munduko Txapelketak 
* 6 domina – (3 urrezkoak, zilarrezko 1, 2 brontzezkoak)

### Munduko Kopa 
#### Denboraldiak 
* Garaipen bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ella Greenslade

**Ella Greenslade** (Christchurch, 1997ko apirilaren 8a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta zilarrezko domina lortu zuen emakumezkoen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Ella Greensladek berak, Emma Dykek, Lucy Spoorsek, Kelsey Bevanek, Grace Prendergastek, Kerri Gowlerrek, Beth Rossek, Jackie Gowlerrek eta
Caleb Shepherdek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Maki Kaji

japoniar enpresaburua izan zen, Japoniako Nikoli puzzle-enpresaren lehendakaria. Sudokuaren aita pontekotzat ezaguna zen jokoa ezagutarazteagatik.

Hokkaidon jaio zen 1951n. Keio Unibertsitatean literatura ikasten hasi zen, baina lehen urtean ikasketak utzi zituen. Hainbat lanetan aritu ondoren, argitaratze-enpresa bat zabaldu zuen.

1980ean *Nikoli* izeneko hiru hilez behingo puzzle-aldizkaria argitaratu zuen. Sudoku zenbaki-jokoa aldizkariaren hasierako aleetan agertu zen. Jokoa Britainia Handira eta Ameriketako Estatu Batuetara zabaldu zenean, oso ezaguna bihurtu zen.

Beste hainbeste puzzle-joko asmatu edo ezagutarazi zituen, hala nola, Masyu.

## Kanpo estekak
Jose Maria Goyena

**Jose Maria Goyena Barandalla** (Zarrakaztelu, Nafarroa Garaia, 1930 &ndash; Iruñea, 2021eko abuztuaren 13a) enpresaria eta Sodena enpresa publikoaren burua izan zen, Jaime Ignacio del Burgoren eskutik.

## Biografia 
Zarrakaztelun jaioa, bere ikasketak Zaragozako Unibertsitatean egin zituen. Han ingeniari teknikoaren titulua eskuratu zuen. 1952an Imenasan, Huarte taldearen enpresan lanean hasi zen. 1953an Felix Huartek Perfrisa sortu zuen; enpresa hau 1955ean Rotxapean (Iruñean) kokatu zen eta Goyena hasi zen bertan lanean. Enpresa berriak frankismoaren ekonomiaren garapenari esker asko zabaldu zen, Goyena zuzendari orokorra izanik. 1973an, ordea, petrolioaren krisia zela eta, Huarte taldeak Perfrisa Ensidesa taldeari saldu zion. Geroago Perfrisa CSI enpresa publikoan sartuko zen. Goyena Berrioplanon zegoen Comelsan hasi zen lanean. Comelsa Perfrisaren eskumendeko enpresa zen. Perfrisatik Movinord sortu zen eta Goyena, Huarte taldearekin eta Barandiaran familiarekin, akzioduna zen. 

1983an Jaime Ignacio del Burgok Goyena Sodena buru gisa izendatu zuen. Sodena Nafarroako Foru Aldundiak sortutako elkarte publikoa zen; haren helburua Nafarroara inbertsioak erakartzea zen. Sodenaren %80 kapitala Nafarroako Gobernuarena eta %20a Nafarroako Kutxarena. Goyenak Sodena 1984tik 1987 arte zuzendu zuen, Antonio Aragón industria kontseilaria izan zen urtetan. Sodena utzita beste ekimenetan aritu zen, besteak beste Arvo Sistemetan. Beste enpresa askotan kargua bete zuen. Halaber, Nafarroako Gizakia Helburu Fundazioan lan egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ephraim Kishon

**Ephraim Kishon**, **Ferenc Hoffmann** jaioa (Budapest, 1924ko abuztuaren 23a - Appenzell, 2005eko urtarrilaren 29a) israeldar idazle eta zinema zuzendaria izan zen.

Hungarian jaio zen, familia judu batean. Gaztetan hasi zen idazten eta 1940an eleberri batekin sari bat irabazi zuen. Hungariako arraza-legeek unibertsitatean ikastea galarazi zioten eta bitxigintza ikasi zuen. Naziek kontzentrazio-esparru batzuetara bidali zuten. Xakearekin zuen trebetasunak bizirautea ahalbidetu zion eta azkenean ihes egitea lortu zuen.

Gerra amaitzean Budapestera itzuli zen. Eskultura eta artearen historia ikasi zituen eta istorio umoretsuak argitaratzen hasi zen. 1949an Israelera emigratu zuen eta Ephraim Kishon izena hartu zuen.

1981ean Suitzara joan zen bizitzera Israelen estimatua ez zelako, baina sionista sutsua izaten jarraitu zuen.

Israelen hebreera ikasi zuen eta artikulu satirikoak idazten hasi zen. Israelgo umorista eta satirista garrantzitsuenetako bat bihurtu zen.

## Lanak 
### Liburuak 
* *Ha-ole Ha-Yored le-Chayenu* (1951)
* *Thousand of Gadia and Gadia* (1954)
* *Ein Kamonim* (1955)
* *Do not worry* (1957)
* *Skeches* (1959)
* *It all depends* (1958)
* *Be-Echad Ha-Emeshim*  (1961)
* *He and She* (1963)
* *Somersaults* (1964)
* *Bone in the throat* (1966)
* *So sorry we won!* (1967) (Doshen ilustrazioekin)
* *Gomzim Gomzim* (1969)
* *For* (1970)
* *Oh, winners* (1970)
* *Department of Ephraim Kishon* (1972)
* *Wole in the screen* (1973)
* *Partachia my love* (1974)
* *My Family Right or Wrong* (1977)
* *Smile drought* (1978)
* *Family Book* (1980tik)
* *Jonathan voyage* (1981) haurrentzako liburuak
* *The cup is ours* (1981) haurrentzako liburuak
* *Uncles on the wires* (1981) haurrentzako liburuak
* *Unfinished adventure* (1981) haurrentzako liburuak 
* *Gum with stripes* (1981) haurrentzako liburuak
* *Seven Comedies* (1981)
* *Satire book I* (1981)
* *Arbinkea* (1991)
* *Satire book II* (1991)
* *Satire book III* (1992)
* *58 Skeches* (1995)
* *Ants war* (1995) haurrentzako liburuak
* *Hercules and the seven midgets* (1995) haurrentzako liburuak
* *The Taming of the Shrew dog* (1995) haurrentzako liburuak
* *Hairy, hell* (1998)
* *state protocol* (1999)
* *The Redhead with the Key* (2002) haurrentzako liburuak
* *Book of Travels* (2003)
* *Partachia* (2004)
* ''Picasso's Sweet Revenge* (2004)
 
### Antzezlanak 
* *His reputation precedes him* (1953)
* *Black on White* (1957)
* *Ha-Ketubbah* (1959)
* *No word to Morgenstein* (1960)
* *Take the plug out* (1968)
* *Oh, oh, Juliet* (1972)
* *Salah Shabati* the musical  (1988)
* *Open for renovation*  (2004)
* *The Policeman* (2009)
 
## Filmak 
* Sallah Shabati (1964), Oscar sarirako izendatua
* Ervinka (1967)
* Blaumilch Canal (1969)
* Blaumilch Canal (*The Policeman, 1971), Oscar sarirako izendatua
* The Fox in the Chicken Coop (1978)

## Kanpo estekak
Olena Kostevytx

**Olena Dmytrivna Kostevytx** (; Khabarovsk, Errusiako SESF, SESB, 1985eko apirilaren 14a) ukrainar tiratzailea da. Hainbat Tiro Txapelketa irabazi ditu. Horien artean, bi Munduko Tiro Txapelketa (2002an 10 metro aire pistolarekin eta 2018an 25 metro aire pistolarekin), baita hiru Europako Tiro Txapelketa (2015ean eta 2016an 10 metro aire pistolarekin eta 2019an 10 metro aire pistolarekin talde mistoan).

Udako Olinpiar Jokoetan aritu da eta hainbat domina bereganatu izan ditu. Emakumezkoen 10 metroko aire pistola tiro lehiaketaren txapeldun olinpikoa izan zen 2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan. 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina bana irabazi zituen emakumezkoen 10 metroko eta 25 metroko aire pistola tiro lehiaketetan. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan talde mistoko 10 metroko aire pistola tiro lehiaketan brontzezko beste domina bat irabazi zuen Oleh Omeltxuk taldekidearekin.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kelsey Bevan

**Kelsey Bevan** (Auckland, 1990eko apirilaren 10a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu zuen: Rio 2016 (Rio de Janeiro) 4. postua lortu zuen, eta Tokio 2020 (Tokio). Tokion, zilarrezko domina, bietan zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Kelsey Bevanek berak, Emma Dykek, Ella Greensladek Lucy Spoorsek,  Grace Prendergastek, Kerri Gowlerrek, Beth Rossek, Jackie Gowlerrek eta Caleb Shepherdek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
12. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 12. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Harorekin lotzen duena. Guztira 10 geltoki ditu, 51,5 kilometrotan banatuta, eta 60 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko ekainaren 29an inauguratu zen eta ordutik Líneas Regulares de Álava enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko ekainaren 29an inauguratu zen eta lineetarekin. Líneas Regulares de Álava enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 3 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Gasteiz
* : Berantevilla eta Zanbrana
* : Bastida, Briñas eta Haro

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako eta 4,35 € hiru jauzirako (linea hori ez doa 3. zonaldetik, eta, beraz, 2. zonaldetik 4. zonaldera igarotzen da automatikoki, bi jauzi gisa). Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
Anastasia Pivovarova

**Anastasia Olegovna Pivovarova** (; Txita, Errusia, 1990eko ekainaren 16a) errusiar tenislari profesional ohia da. Profesionaletan WTAren sailkapenaren 93. postura heldu zen 2011ko maiatzaren 23an.

2012an etenaldia egin zuen bere ibilbidean lesio batengatik. 2014ko martxoan berriro ekin zion tenisean jokatzeari. 2018ko abuztuaz geroztik erretiratuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Subillabide

**Subillabide** Arabako industrialde bat da, Gasteiz udalerrian kokatuta, Langraiz Okatik 3 kilometrora, A-1 autobiaren parean.

## Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio industrialde honi:

## Kanpo estekak
San Millán de San Zadornil

**San Millán de San Zadornil** Jurisdicción de San Zadornil Burgosko udalerriako herri bat da, Merindadeetako eskualdean dagoena.

Omecillo ibaiak zerkatzen du herria.

## Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

## Ikus, gainera 
* Jurisdicción de San Zadornil

## Kanpo estekak 
*  Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
Anna Otke

**Anna Ivanovna Otke** (; Anadyr, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1974ko abenduaren 21a) errusiar politikaria eta Errusiako Federazioaren Kontseiluko kidea da. Errusia Batua alderdi politikoko kidea da.

## Bizitza 
1974an jaio zen Anadyrren. 1997an graduatu zen eta 1999an Nazioarteko Zuzenbidean magistratu zen Herrien Adiskidetasunaren Errusiako Unibertsitatean.

2013ko irailaren 26an Roman Kopin Txukotkako gobernadoreak Anna Otke eskualdeko ordezkari izendatu zuen Errusiako Federazioaren Kontseiluan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucy Spoors

**Lucy Spoors** (Christchurch, 1990eko abenduaren 24a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta zilarrezko domina lortu zuen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Lucy Spoorsek berak, Emma Dykek, Ella Greensladek , Kelsey Bevanek, Grace Prendergastek, Kerri Gowlerrek, Beth Rossek, Jackie Gowlerrek eta Caleb Shepherdek

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pierre Messmer

**Pierre Joseph Auguste Messmer** (Vincennes, 1916ko martxoaren 20a - Paris, 2007ko abuztuaren 29a) frantziar politikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1972tik 1974ra.

Administrazio kolonialeko funtzionarioa eta zuzenbidean doktorea izan zen. Bigarren Mundu Gerran Frantziar Indar Askeetako kide izan zen. Frantziako Atzerritar Legioan sartu zen eta Eritrean, Sirian, Libian eta Tunisian borrokatu zuen. Baita El Alameingo guduan ere. 1944an Normandiako lehorreratzean eta Parisen liberazioan esku hartu zuen. Ondoren, gerrako preso izan zen bi hilabetez Indotxinako gerran.

1950eko hamarkadan Mauritania (1952-54), Boli Kosta(1954-56), Kamerun (1956) eta Ekuatore Afrika Frantsesa (1958) eta Mendebaldeko Afrika Frantsesako (1958-59) gobernadore izan zen.

1959 eta 1969 artean Armadako ministro izan zen Charles de Gaulleren gobernuan. Sarrebourgeko alkatea izan zen 1971tik 1989ra. 1972an Georges Pompidouk lehen ministro aukeratu zuen eta 1974an Jacques Chiracek ordezkatu zuen.

1999an Frantses Akademiako kide hautatu zuten.
Deobandi

[thumb|200px|[Darul Uloom Deoband madrasa, mugimenduaren sehaska]]
**Deobandi** (; paxtuneraz eta ; ; ;  ; ) islamiar mugimendu berpiztaile bat da islam suniaren (nagusiki hanafi eskolakoa) barnean. XIX. mende amaieran Darul Uloom islamiar seminarioaren inguruan jaio zen, Indikoa Deoband herrian. Seminarioa Muhammad Muhammad Qasim Nanautavik, Rashid Ahmad Gangohik eta beste hainbat ulemek sortu zuten 1866an, Deobandi mugimenduaren adar politikoa- Jamiat Ulema-e-Hind- 1919an sortu zuten eta, nazionalismo konposatuaren doktrinaren zabalkundearen bidez, Indiaren independentziaren aldeko mugimenduan paper garrantzitsua jokatu zuen.

Teologikoki, deobandiarrek Taqlid doktrina (aurrekari juridikoarekin bat datorrena) babesten dute eta Hanafi eskolari atxikitzen dira.  Muhammad Qasim Nanautavi eta Rashid Ahmed Gangohi deobandi eskolaren fundatzaileek islamiar eskolastikotik eta Shah Waliullah *mujaddid*en ideietatik eta wahhabismo ideologiaren erlijio-doktrinatik inspirazioa jaso zuten. eta Hegoafrikatik ere zabaldurik dago. Indiaren partiziotik aurrera, arrazoi politikoengatik, pakistandar eta afganiar adarrak eta indiar jatorrizko seminarioak autonomoagoak dira. Deobandi mugimenduaren jarraitzaileak oso ezberdinak dira, batzuk bakezaleak dira eta beste batzuk militanteak. Darul Uloom Deobandek talibanen ekintza zibilen alde egin du, baina 2000ko hamarkadan behin eta berriz kondenatu zuen islamiar terrorismoa eta, 2008an, haren aurkako fatwa bat argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karl-Friedrich Haas

**Karl-Friedrich Haas** (Berlin, 1931ko uztailaren 28a - Nurenberg, 2021eko abuztuaren 12a) alemaniar atleta izan zen, 400 metroko lasterketan espezialista. Mendebaldeko Alemaniagatik lehiatu zen 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan eta brontzezko domina irabazi zuen 400 metroko errelebo-proban. 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan, Alemaniako talde bateratuagatik lehiatu zen, eta zilarrezko domina lortu zuen 400 metroko lasterketan.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Emma Dyke

**Emma Dyke** (Invercargill, 1995eko ekainaren 30a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. Bi Udako Olinpiar Jokotan, esku hartu zuen: Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio). Tokion, zilarrezko domina lortu zuen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Emma Dykek berak, Ella Greensladek, Lucy Spoorsek, Kelsey Bevanek, Grace Prendergastek, Kerri Gowlerrek, Beth Rossek, Jackie Gowlerrek eta Caleb Shepherdek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lidia Muzaliova

**Lidia Mikhailovna Muzaliova** (; Igarka, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, 1956ko urtarrilaren 14a) errusiar folk-abeslaria, errusiar abesti herrikoien abeslaria. Errusiako Federazioaren Ohorezko Artista izendatu zuten 2006an.

## Diskografia 
* 1998 — *Russkie narodnie pesni* ()
* 2008 — *Muzyka Rossi* ()
* 2013 — *A liubov vse zhiva* ()

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jekaterina Barastxuk

**Jekaterina Eduardovna Barastxuk** (; Nizhnevartovsk, Errusia, 1999ko apirilaren 20a) errusiar kirol-eskalatzailea d a. 2020an Europako abiadura-eskaladako txapelduna  izan zen Moskun.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
14. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 14. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Izarrarekin lotzen duena. Guztira 9 geltoki ditu, 19,9 kilometrotan banatuta, eta 30 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko ekainaren 22an inauguratu zen eta ordutik La Unión enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko ekainaren 22an inauguratu zen eta lineetarekin. La Unión enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 
Linea honek ez du zerbitzurik larunbat eta jaiegunetan, ibilbidea lineak ere hartzen baitu.

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 3 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Gasteiz
* : Zigoitia eta Zuia
* : Urkabustaiz

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; zonalde-jauzia eginez gero, berriz, 1,90 € jauzi baterako eta 2,90 € bi jauzirako. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
Kandaharreko Nazioarteko Aireportua

**Ahmad Shah Baba Nazioarteko Aireportua** (, balutxiz: کندھار بالی پٹ) , lehen **Kandaharreko Nazioarteko Aireportua** deitua, Kandahar hiritik 16 kilometro hego-ekialdera dago, Afganistango hegoaldean.

Estatu Batuek 1960ko hamarkadan eraiki zuten USAID gobernu-agentziaren programa bati esker. Hasierako erabilera hipotetikoa, Sobietar Batasunaren aurkako gerra kasuan, aire-base aurreratu bezala erabiltzea izango zen. 1979an, Afganistango Gerraren garaian, sobietarrek aireportua erabili zuten eta hurrengo urteetan kalte larriak jasan zituen borroken ondorioz. 2001ean Estatu Batuek zuzendutako gerrak berriro kaltetu zuen.

2007an aireportuak berreraikitze prozesu bat amaitu zuen, hegaldi zibil eta militarrekin operazioak egitea ahalbidetu zuena. Harrezkero, mota guztietako hegazkinak har ditzake, tartean Boeing C-17 Globemaster III bat edota Antonov An-225 Mriya bat. 2006az geroztik, Kanadako indar-armatuek zaindu zituzten instalazioak, baina NATOko beste armada batzuen presentzia etengabearekin.

Udan zehar, hauts-ekaitzak ohikoak izaten dira, eta horiek zaildu egiten dute zerutik aurkitzea, eta hori are larriagoa da pistaren eta inguruko basamortuko lurraren arteko kontraste txikiagatik. Gauez errazago ikusten da aireportuko argiztapenari esker.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herateko Nazioarteko Aireportua

**Khwaja Abdullah Ansari Nazioarteko Aireportua** () , lehen **Herateko Nazioarteko Aireportua** deitua, Herat hiritik 15 kilometro hegoaldera dago, Afganistango mendebaldean.

Aireportua 1950eko hamarkadan eraiki zuten estatubatuarren laguntzarekin. 2001eko Afganistango Gerran, aliatuen aire-erasoek kaltetu zuten. Nazioarteko indar-armatuak iritsi aurretik, aireportua Afganistango eraso eta garraiorako hegazkinen base bezala erabiltzen zen (Antonov An-26, Antonov An-32 eta Mikoyan-Gurevich MiG-21 kasu).

Aireportua Italiaren finantzaketarekin modernizatu zuten eta nazioarteko aireportu bihurtu zen. 2012tik, nazioarteko zenbait konexio izan ditu, Dubai, Delhi edo Maxhad kasu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jackie Gowler

**Jackie Gowler** (Raetihi, 1996ko ekainaren 7a), arraunketan lehiatzen duen Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta zilarrezko domina lortu zuen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Jackie Gowlerrek berak, Emma Dykek, Ella Greensladek Lucy Spoorsek, Kelsey Bevanek, Grace Prendergastek, Kerri Gowlerrek, Beth Rossek eta Caleb Shepherdek. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen lemazain gabeko laukoan.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Caleb Shepherd

**Caleb Shepherd** (Huntly, 1993ko ekainaren 29a) Zeelanda Berriko emakume arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, esku hartu zuen: Tokio 2020 (Tokio), eta zilarrezko domina lortu zuen zortzikoan. Taldea honako hauek osatzen zuten: Caleb Shepherdek berak, Emma Dykek berak, Ella Greensladek Lucy Spoorsek, Kelsey Bevanek, Grace Prendergastek, Kerri Gowlerrek, Beth Rossek eta Jackie Gowlerrek.

2014ko abuztuaren 29an, Hamish Bond eta Eric Murrayren gizonezko bikotearen lemari izan zen Shepherd munduko denborarik onena egin zutenean Amsterdamen jokatu zen Munduko Arraun Txapelketaren azken lasterketan, bikoitza lemazainarekin kategorian, eta urrea irabazi zuten.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bagram

**Bagram** (paxtueraz eta ) Afganistango hiri bat da, herrialdearen ekialdean dagoena, Kabul hiriburutik 25 kilometrotara. Ghorband eta Panjshir ibaien arteko lotunean dago, Charikar hiritik gertu. Zetaren Bidetik, Kabul eta Bamyanerantz, Indiarantz nahitaez igaro beharreko puntu bat izan zen.

Antzinarotik populatua, Alexandro Handiak hiria gotortu eta Alexandria Kaukasoan izendatu zion. Horrela, Greko-Baktriar Erresumako hiriburuetako bat bilakatu zen. I. mendean, Kusan Inperioko udako hiriburua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bamyan

**Bamyan** edo **Bamiyan** () Afganistango hiri bat da, herrialdearen erdialdean dagoena. Kabul hiriburutik 240 kilometrotara, izen bereko probintziako hiriburua da. 2007an 137.304 biztanle zituen.

Hazarajat (hazara etniaren aberria) eskualde historikoko hiriburua, bere Budagatik ospetsua da. Antzinako Zetaren Bidean kokatua, hiria, ekialde eta mendebaldearen arteko bidegurutze batean dago, Txina eta Ekialde Ertainaren arteko merkataritzari esker aberastu zena.

## Kanpo estekak
Kunduz

**Kunduz** (; ) Afganistango hiri bat da, herrialdearen iparraldean dagoena. Izen bereko probintziako hiriburua, 2021ean 374.746 biztanle zituen, herrialdeko seigarren handiena izanda. Tokharistan eskualde historikoan dago, Kunduz eta Khanabad ibaien lotunetik gertu.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xindand

**Xindand** (; ) Afganistango hiri bat da, herrialdearen mendebaldean dagoena. Herat probintziako izen bereko barrutiko hiriburua, 11.000 biztanle inguru ditu.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak