open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Basseterre

:''Artikulu hau Saint Kitts eta Nevisko hiriburuari buruzkoa da; Guadalupeko hiriburuari buruzkoa ikusteko Basse-Terre.

**Basseterre** Saint Kitts eta Nevisko hiriburu eta hiri handiena da. Saint Kitts uhartearen hego-mendebaldeko itsasertzean dago, Saint George Basseterre parrokian. Karibe ekialdeko hiri zaharrenetako bat da, eta Antilla Txikietako industria eta finantza gune nagusietakoa. 2001ean 11.900 biztanle zituen

## Historia 
Basseterre 1627an eratu zuten frantsesek, Sieur Pierre Belain d'Esnambuc pean.
San Christophe kolonia frantsesaren hiriburu bezala erabiltzen zen;
kolonia hau Saint Kitts uhartearen iparralde eta hegoaldea hartzen zituen
(irlaren erdi partea Britainiarrei zegokien). Philippe de Longviliers de Poincy
Saint Kittseko gobernadore frantsesa izendatu zutenean 1639an, herria kai handi
eta arrakastatsu batean bilakatu zen, Karibe ekialdeko merkataritza eta
kolonizazioa agintzen zuena. Orduan De Poincyk Mendebaldeko Indien frantses kolonia osoaren
hiriburu izendatu zuen Basseterre; Kolonia honek Guadalupe eta Martinika irlak hartzen zituen bere
baitan eta Basseterre halako egoeran mantendu zen De Poincyren heriotzera arte, 1660an.
Herria San Kitts irla osoaren hiriburu izendatu zuten 1727an, Frantsesak kanporatu eta ingelesek
uharte osoaren kontrolatu zutenean.

Basseterreko herriak karibeko hiriburuen historio tragikoenetakoa dauka; hainbat aldiz suntsitua izan zen
gerra kolonial, sute, lurrikar, uholde, istilu eta urakanen ondorioz. Hala eta guztiz ere, errestauraturiko hainbat
eraikin daude Basseterreko alde zaharrean.

Basseterre Saint Kittseko komertzio eta industria gune garrantzitsuena da. Herrialdeko sarrera portu nagusia ere bada, bai
itsaso zein hegazkin bidaientzat; errepide zein tren bidezko transportean ere nodo garrantzitsua da.
Gobernu fedelararen administrazio eraikinak bertan daude (Nevis irlarenak Charlestonen daude).
Karibe Ekialdeko Banku Zentralaren eta eskualdeko beste erakunde finantzieroen egoitza nagusia ere bertan dira.

Nahiz eta txikia izan, Basseterre Karibeko beste edozein herriren ahalmena izatea erakutsi du. Herriak
Carifesta VII (Karibeko Artearen Festibala) hartu zuen bere baitan 2000. urtean, bere tamaina biderkatzen zuten herrien
aurretik. Herria munduko herrialderik indartsuenari ere, Ameriketako Estatu Batuei, gailendu zitzaion 2007ko Munduko Cricket
Koparen partiduak bertan jokatu zitezen. Warner Park Sporting kiroldegia izan zen txapelketako lehen txandaren norgehiagokak
jokatzeko lekua eta horrela Saint Kitts eta Nevis Munduko Kopa bat hartzen zuen munduko herrialderik txikiena bilakatu zen.

Basseterre eta bere inguruetan badira jabe Amerikarreko mediku eskolak (Windsor Univertsitatea kasu). Robert Rossek eratutako
prestigiozko bi erakunde mediku ere bertan daude: Ross Albaitaritza Medizinaren Eskola Unibertsitarioa eta
Erizainen Nazioarteko Unibertsitatea. Lau eskola daude herrian, bi publiko eta bi pribatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ataka paralelo

thumb|250px|Ataka paraleloa
**Ataka paraleloa** ordenagailu baten eta unitate periferikoen arteko interfazea da, bi osagairen arteko komunikazioa ahalbidetzeko.

## Kanpo estekak
Moià

**Moià**, Kataluniako udalerria da, Moianès eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 75,29&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.740 biztanle zituen hamabost herritan banaturik.

## Demografia 
## Festak 
* Neguko festa nagusia (''Festa major d'hivern*): Sant Sebastià, urtarrilaren 20
* Udako festa nagusia (*Festa major d'estiu''): Santa Maria, abuztuaren 15

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Alkatea webgunea
Joseba Azkarraga

**Joseba Azkarraga Rodero** (Agurain, Araba, 1950eko azaroaren 15a) Eusko Alkartasuneko politikaria da. Euskal Herriko Unibertsitatean Zuzenbidean lizentziatua. Eusko Jaurlaritzako Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza sailburu ohia da. Osaba zuen Luis Azkarraga Perez-Caballero, 1988an ETAk eraildako Espainiako Armadako jenerala.

## Bizitza 
Euzko Alderdi Jeltzaleko (EAJ) diputatu hautatu zuten 1979an, Araban. 1982tik 1986ra Bizkaiko senataria izan zen. Senatari izan zen garaian, zeregin garrantzitsua izan zuen ETA VIII. Asanbladako (ETA politiko-militarraren zatiketa) 43 presoren birgizarteratzean eta espetxetik ateratzean, garai hartan «Azkarraga bidea» deitzen zenari heldu baitzioten. 1986an, EAJren Gipuzkoako zerrendetako diputatu hautatu zuten berriro, eta 1987an Talde Mistora igaro zen, EAJ zatitu eta Eusko Alkartasuna (EA) sortu zenean. 1989an, alderdi horretako diputatu hautatu zuten berriro, oraingoan Bizkaian.

EAko Exekutiba Nazionaleko kide izan zen bi alditan: lehena, 1987tik 1993ra. 1993tik 1999ra enpresa pribatuan aritu zen lanean, bankuen sektoreari lotutako lanpostu batean. 1999an EAko Zuzendaritza Nazionalera itzuli zen eta 2007an idazkari nagusi kargua hartu zuen, 2009ko martxoan Zuzendaritza Nazionaletik atera zen arte. EAko kide gisa, Juan Jose Ibarretxe buru zuen Eusko Jaurlaritzako kide ere izan zen, eta Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza sailburuan, 2001eko irailetik 2009ko maiatzera.

Mondragon Korporazioko kide da, eta Euskadiko Kutxako Sektore Publikoko zuzendari izan da.

2014ko ekainaz geroztik, Sare mugimenduaren bozeramailea da. Sare ETAko presoen, iheslarien eta deportatuen eskubideen aldeko plataforma da.

## Jarduera politikoa 
* 1979 eta 1982 artean, diputatuen kongresuan izan zen.
* 1982tik 1986ra arte Euskal Autonomia Erkidegoko ordezkari gisa izan zen senatuan.
* 1986an diputatuen kongresura bueltatu zen Eusko Alkartasunaren ordezkari gisa, eta 1993 arte izan zen karguan.
* Eusko Alkartasuneko Zuzendaritza Batzorde Nazionaleko kidea izan da bi alditan: 1987tik 1993ra eta 1999tik aurrera.
* 2001eko irailetik 2009ko maiatzera arte Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza sailburu izan zen.
* 2007ko abenduaren 16an Eusko Alkartasuneko Idazkari Nagusi izendatu zuten Donostiako Kursaal jauregian egindako biltzarrean.

Gainera, Mondragon Corporacion Cooperativa taldeko kidea da eta Euskadiko Kutxako Sektore Publikoko zuzendaria.

## Kanpo loturak 
*  Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza Saila
*  Euskadi.net
Sagar-tarta

**Sagar tarta** nazioartean eta gozogintzan ezagunetariko da. Sagar-konpotaz edo sagar xerrekin estalita egiten dira nagusiki.

## Pastel-kremadun eta oinarri-oredun sagar-tarta 
### Pastel-kremaren osagaiak 
* 3 arrautza
* 1/2 l. esne
* 125gr azukre
* 75gr irina (artoarena hobeto)
### Oinarri-orearen osagaiak 
* 250gr irin (artoarena hobeto)
* 100gr gurin
* 100gr azukre,
* Arrautza bat
* Oliba koilarakada bat
* Laranja baten zukua
### Tartaren osagaiak 
* Mertxika marmelada
* Sagar bi (hobeto errege-sagarak)

### Pastel-kremaren prestaketa 
Esnea egosi kanelarekin. Beste ontzi batean nahastu arrautzak, irina eta azukrea esne hotz apur batekin. Aukerakoa da likore bat botatzea (hur likore, anisa...). Suteko esnea irakiten dagoenean bota aurreko batidoa. Jarraitu hagatxo batekin su txikian nahastura eragiten loditu arte.

### Oinarri-orearen prestaketa 
Irina, ura eta azukre nahastu hagatxo batekin. Utzi ordu erdi geldirik. Gurina urtu eta banaka bota gainerako osagaiak. Orea nahasten da eskuekin pasta bat lortu arte.

### Tartaren prestaketa 
# Molde desmuntagarri bat gurinaz koipeztatu eta gero oinarri-oreaz estali.
Sardexka batekin zulatuak egin eta gero laberatu oinarri-orea (bera bakarrik) labean 180&nbsp;°C 15-20 minututan.
# Sagar zatiak ebaki.
# Kendu labetik orea eta gainean krema jarri.
# Kremaren gainean sagarrak jarri.
# Labean 180&nbsp;°C 30 minututan, edo sagar zatitxoak txigortu arte.
# Eginda gero estali mertxika marmeladaz edo sagar siropez

## Sagar-tarta erreza (sagar zatitxoekin ) 
### Osagaiak 
* 3 arrautza
* 3 jogurt natural
* 2 jogurt neurriko azukrea
* 3 Sagar
* 150 gr irin

### Prestaketa 
Dena nahastu eta labean jarri 180 gradutan 40 minutu
Apaindu mertxika edo arbeletxeko marmeladaz
# Labean 180&nbsp;°C 30 minututan edo jostorratz batekin zulatu eta siku irteten duenean eginda dagoenaren seinale da.

## Kanpo estekak 
*  Gastronomia vasca webgunea
Lapua Mugimendua

**Lapua Mugimendua** *()*, edo "Lapuako Faxismoa", Finlandiako mugimendu politikoa izan zen, 1929. urtean sortua. Bere burua, anti-komunista eta nazionalistatzat zuten. Geroz eta faxistagoa bihurtu zen mugimendua eta Alemania inperialarekin hartu-harremanetan jarri zen. 1932. urtean desegin zen mugimendua eta hauen aktibitatea, inoiz arrakasta handia izango ez zuen *Isänmaallinen Kansanliike* alderdira igaro zen.

Mugimenduaren buruzagiak Vihtori Kosola eta Kurt Martti Wallenius jeneralak izan ziren.

Hasieran, politiko eta goi-mailako ofizial asko, mugimenduaren aldekoak ziren, anti-komunismo leloagatik. Baina mugimendua, erradikalagoa, indarra erabiltzearen aldekoa eta faxistagoa bihurtu zen, eta hilabete gutxitan jarraitzaileak galdu zituen.

[ezkerrera|thumb|250px|Lapua Mugimendua [Helsinkin. 12000 herritar.]]

Mugimendua, komunistek, Finlandiako Lapua herrian eginiko ekitaldi baten ondoren etorri zen. Bizilagunak, komunista eta Errusiarekin zerikusia zuen edozerren aurkakoak zirenez, hurrengo hilabetean, hauen aurkako ekitaldi bat egin zen bertan, 1000 jarraitzaile inguru bildu zuena. Honela hasi zen mugimendua, eta gutxinaka, mezua, Finlandia osoan zehar zabaldu zen, eta mugimendu soilik mugimendu faxista izatera bilakatu zen.

Ekitaldiak egiten joan ziren herrialde osoan. 1930eko ekainaren 16ean, Oulun 3000 gizon bildu ziren, bertan argitaratzen zen *Pohjan Voima* egunkariaren eraikuntza suntsitzeko. Mugimenduaren ekitaldi garrantzitsuena, Helsinki, hiriburuan izan zen 1930eko uztailaren 7an. 12000 gizon bildu, eta komunismoarekin zerikusia zuen edozein gune suntsitzeari ekin zieten.

Hemendik aurrera, mugimendua, geroz eta erradikalagoa bihurtu zen, komunistaz aparte, sozial demokratei, pazifistei, liberalei eta nekazari-alderdiei erasotzen hasi ziren.

Erasoetatik, hilketara igaro ziren, eta "sozialistak" ez ziren herritarrak, eta ezkertiarrak hiltzen hasi ziren. Politikarekin zerikusia zuten azkenengo hilketak bihurtu ziren Finlandian. Finlandiarrak beldurturik bizi ziren, agintariak erailak ziren, beste ekitaldi politikoak etenak izaten ziren, eta azkenik, 1932. urtean, mugimenduak jarraitzaileak galtzen hasi zenean, *Mäntsäla Iraultza*, gertatu zen eta Lapua mugimenduak egindako lege "demokratikoak", erabiliz, mugimenduaren 50 agintari nagusiak atxilotu zituzten, eta honek, mugimenduaren amaiera ekarri zuen.

## Kanpo estekak
Javier Monzón Rome

**Javier Monzon Rome** (Tutera, 1953ko maiatzaren 21a) PSNko politikaria da.

Lan-arrisku teknikaria ogibidez, Tuteran alderdi sozialistako presidentea da. 2007ko hauteskundeetan Nafarroako Parlamentuko kide bihurtu da.
Fala

**Fala** hauetako bat izan daiteke:

* **Extremadurako fala** edo Extremadurako galiziera.
* **Asturias mendebaldeko fala** (*eonaviego*), asturiera eta galizieraren arteko mintzaira.
Ana Figueras

**Ana Figueras Castellano** (Cáceres, Espainia, 1955eko maiatzaren 24a) Nafarroako Ezker Batuako politikaria da, egun Nafarroako Parlamentuko kide dena.

## Bizitza 
Urtebete zeukala bere gurasoak Eibarrera joan ziren, eta bertan 19 urte bete arte bizi izan zen. Orduan SKF enpresan lan egiten zuen bere aita Tuterako lantegira eraman eta familia guztia Tuterara joan zen. Nafarroako Ezker Batua alderdiko Tuterako zinegotzia den Eduardo Pérezekin ezkonduta dago eta alaba bat dauka.
José Andrés Burguete

**Jose Andres Burguete Torres** (Irunberri, 1964ko urriaren 21a) CDNko politikaria da.

Iruñeko Irakasle Eskolan diplomaturik, Iberon Nafarroako Kutxak duen Isterria ikastetxean aritu da irakasle, nahiz eta 1989tik eszedentzian egon.

Politikagintzan Irunberrin hasi zen, 1987-1991 legegintzaldian hango zinegotzia baitzen. Hurrengo bietan, hau da, 1991tik 1999 arte, Irunberriko alkatea izan zen, eta 1995 geroztik, gainera, Nafarroako Udalerrien eta Kontzejuen Federazioko presidentea ere izan zen.

Nafarroako Parlamentuan 1999an sartu zen CDNren eskutik. Alderdi horretan presidenteordea da, eta 2003ko hauteskundeen ondoren, parlamentaria ez ezik, Ingurumena, Lurralde Ordenakuntza eta Etxebizitzako sailburua izan da Nafarroako Gobernuan. Hurrengo hauteskundeetan (2007) errepikatu du legebiltzarrean, baina Iruñeko alkatetzarako CDNko zerrendaburua izan bazen ere, udalean postu bat ere ez zuen lortu.
Bou

**Boua** Espainiako Gerra Zibilean kanoiez armaturiko bakailao-ontzia da, bando biek erabiliak. Eusko Jaurlaritzak autonomia lortu eta gero sortu zuen Eusko Itsas Gudarostearen ontzi nagusiak ziren.

## Historia 
1936ko urrian, Agirre lehendakariak PYSBEren lau bakailao-ontzi hartzeko agindua eman zion. Ontziak Gipuzkoatik irtenda Bilbon zeuden: *Hispania*, *Euzkal-Erria*, *Mistral* eta *Vendaval* bakailao-ontziak. Errepublikako guda-marinak brankan 101’6 mm kanoi eta zubian metrailadore bi jarri zizkioten, gainera *Mistral* itsasontziari popan 76’2 mm kanoia jarri zion. Abenduan *Araba*, *Bizkaya*, *Gipuzkoa* eta *Nabarra* birbataiatu zituzten eta 1937ko urtarrila eta otsailean, *Bizkaya*, *Gipuzkoa* eta *Nabarra* ontzietako popan 101’6 mm kanoi bana jarri zizkieten. *Araba*, aukeran ez zenez, konpontzeko desmuntatu zuten eta, Bilbo galdu zenean, oraindik konpontzeke zegoen. Itsasontziek 50 metroko luzera zuten eta 10 - 11 korapiloko abiadura.

Beste arrantza-ontzi txiki bi ere armaz hornitu zituzten: *Goizeko-Izarra* eta *Iparreko-Izarra*. Biek popan 57 mm kanoia zuten eta *Iparreko-Izarrak* metrailadore bat. Itsasontziek 25 metroko luzera zuten eta 10 korapiloko abiadura.

1936ko abenduan bere eskifaia matxinatu eta ofizialak harrapatu ondoren, Bilbora *Virgen del Carmen* bou frankista heldu zen. Ontziari *Donostia* izena jarri zioten. Brankan *Gipuzkoak* zuen 76,2 mm eta popan ekarri zuen 47 mm kanoiak jarri zizkioten. Gainera metrailadore bi eta sei oldar alemaniarrak zituen. Bouak 36 metroko luzera zuen eta 10 korapiloko abiadura.

1937ko udaberrian beste bou bi armaz hornitzeko prestakuntzak hasi ziren: *Gasteiz* eta *Iruña*, tamalez prestakuntzak ezin ziren bukatu Bilbo galdu baino lehen.

## Eusko Itsas Gudarostearen bouak 
* Bou Araba
* Bou Bizkaya
* Bou Donostia
* Bou Gipuzkoa
* Bou Goizeko Izarra
* Bou Iparreko
* Bou Nabarra
* Bou Gasteiz
* Bou Iruña

## Erreferentziak 
## Ikus,Gainera 
* Matxitxakoko itsas bataila
* Euskadiko guda-ontzi laguntzarako ontziteria

## Kanpo estekak
Jacques Villeneuve

**Jacques Joseph Charles Villeneuve** (St-Jean-sur-Richelieu, Quebec, Kanada, 1971ko apirilaren 9a - ) 1 Formulako gidari profesional izandakoa da. 1997an irabazi zuen bere Munduko Txapelketa bakarra Williams taldearekin. 1 Formulako gidari izandako Gilles Villeneuven semea da. Bere osaba, Jacques Villeneuve izenekoa, IndyCarreko gidari profesionala izan zen.

1989 eta 1991 urte bitartean Italiako 3 Formulan parte hartu zuen, 1992an Japoniakoan eta 1993an Amerikako Toyota Atlantic serieetan pasa zuen. 1994an Champ Car lehiaketan urteko hasiberri izendatu zuten. 1995ean, Indianapoliseko 500 Miliak irabazi zuen.

1996an 1 Formulan parte hartu zuen Williams taldearekin. Urte horretan hasiberrien marka guztiak gainditu zituen. 4 garaipen eskuratu zituen eta 11 aldiz igo zen podiumera 78 puntu lortuz, eta gidari profesionalen txapelketan bigarren postua lortu zuen, bere taldekide Damon Hillen atzetik. 1997an Damon Hill taldez aldatu zen eta Villeneuve taldearen lehen gidari profesionala izatera pasatu zen. Munduko txapelketa irabazi zuen urte hartan, Michael Schumacherren aurretik.

Orduz geroztik ez zuen zorterik izan Villeneuvek, eta ezin izan zuen beste txapelketarik irabazi.
Tanne Ost Operazioa

**Tanne Ost Operazioa** Alemaniak II. Mundu Gerran, eta bereziki Laponiako Gerraren barruan, Finlandiaren aurka eginiko operazioa izan zen. Suursaari uhartea (; ) bereziki garrantzitsua zen alemaniarrentzat, handik SESBek eta Finlandiak Finlandiako Golko guztia kontrolatzen zutelako.

Hasierako operazioan, Åland Uharteak () kontrolatzea zuten helburu, baina leku estrategikoaz aparte, bertan soldaduak zeudenez, alemaniarrak, Suursaari Uhartea erasotzea erabaki zuten.

1944ko irailaren 15ean, Tallinnen, 1400 soldadu alemaniar bildu ziren, finlandiarrei uhartetik joateko gomendatuz. Alemaniarrak uhartera iritsi zirenerako, finlandiarrak haiei itxaroten zeuden, eta hondartzara iritsi zirenerako tiro egiten hasi ziren. Alemaniarrak, uste baino defentsa zorrotzagoarekin aurkitu ziren, eta uharteko erresistentziaz aparte, SESBek, itsasontzi alemaniarrak urperatzeari ekin zion. Honela, ukitu gabe irauten zuten itsasontziak alde egin zuten, irratizko konexiorik ez zutelakoan, eta 1231 soldadu alemaniar bahituak izan ziren bertan. Alemaniarren izugarrizko porrota izan zen, eta Europa osoan irrigarri gelditu ziren, bataila inozo honen ondorioz.

Bataila hau, Laponiako Gerraren lehenengoa izan zen, eta Alemaniak Finlandia iparraldetik erasotzeari ekin zion, bere soldaduak, orain aurkari zen herrialdetik, ihes egin zezaten.

## Kanpo estekak
Laponiako Gerra

**Laponiako Gerra** (finlandieraz *Lapin sota*, alemanez *Lapplandkrieg*, suedieraz *Lapplandskriget*) 1944ko irailaren eta 1945eko apirilaren arteko alemaniar eta finlandiarren arteko borrokei deitzen zaie. Gerrak Finlandiako iparraldeeneko eskualdean gertatu ziren, Laponian.

## Hasiera 
1943. urte erdialdean, alemaniarrak, Finlandia menperatzeko planak egiten hasi ziren, hau, SESBekin bake-akordioa bere kabuz sinatuko zuelakoan. Beste herrialdeak konturatu gabe, Alemania, bere soldaduak Norvegia iparraldean barrena eramaten joan zen, 1944. urteko irailean, Finlandiak SESBekin sinatu zuen bake-akordioaren ondoren prestatu zuen erasorako prest egoteko.

## Gerra 
[150px|thumb|ezkerrera|[Finlandiar soldaduak.]]
Alemaniak, soldaduak iparraldean zituela inor konturatu ez zenez, itsasoko erasoa egitea erabaki zuten, finlandiarrak engainatuz (Tanne Ost Operazioa). Finlandia erraz gailendu zenez, SESBren laguntzarekin, bere atentzioa desbideratzeko zela konturatu zen eta armada Laponiara bidali zuen, Norvegiarekin zuen muga kontrolatzeko, eta Finlandian gelditzen ziren soldadu alemaniarren erretiroa eragozteko.

Irailaren 9an sinatutako bake-akordioan, SESB eta Finlandiaren arteko Jarraipenaren Gerra amaiera adostu zen. Gerran Finlandiaren alde borrokatu zuten Alemaniako soldaduek SESBen mugaren ondoan jarraitzen zuten oraindik, eta Alemaniaren erasoari erantzuna ematearren, soldadu hauei, Norvegiaren mugarako bidea eragozten hasi ziren finlandiarrak.
Lehenengo bataila, Tornioko Bataila izan zen, non finlandiarrek arrakasta izugarria lortu zuten, eta alemaniarrei Torniotik Norvegiara iristea eragotzi zien.

Guda hasi zenean, Laponia eskualdeko 168.000 pertsonak, Suedia eta Finlandia hegoaldeko herrietara erbesteratuak izan ziren eta, zorionez, alemaniarren suntsiketatik at gelditu ziren. Hauek, hiri eta, 2 izan ezik, Laponiako zubi guztiak erre eta suntsitu zituzten, hauen artean Ivalo eta Laponiako hiriburua, Rovaniemi (Rovaniemiko Bataila).
[thumb|300px|ezkerrera|[Alemaniar soldaduak irteteko egin behar izan zuten itzulia.]]
## Ondorioak 
1945eko apirilean itzuli ziren azkenengo alemaniarrak Finlandiatik euren lurraldeetara, eta bahituak, SESBn esku gelditu ziren, sinatutako bake-akordioaren arabera.
Beraz, Finlandia ez zen sobietarren lurralde satelite bihurtu eta bere independentzia mantendu zuen, munduko bi potentzien arteko muga bilakatuz, SESB eta mendebaldearen artekoa.

## Kanpo estekak
Juan Santiago Aranburu

**Juan Santiago Aranburu Salinas** (Agurain, Araba, 1860ko ekainaren 26a - Gasteiz, Araba, 1937ko irailaren 16a) musika-irakaslea eta organo-jolea izan zen. 1928ko azaroan, Gasteizko kontserbatorioko lehen zuzendaria izan zen, garai hartan Alde Zaharreko Landatxoan kokatuta zegoena. 6 seme-alaba izan zituen, bi mutil eta lau neska, horien artean: Pio Luis Aranburu.
Luis Aranburu

**Pio Luis Aranburu Martinez de San Bizente** —ezagunagoa **Luis Aranburu** izen-deiturez— (Gasteiz, Araba, 1905eko urtarrilaren 8 &ndash; 1999ko maiatzaren 5a) organista eta musikagilea zen. Juan Santiago Aranburu zuen aita.

José Domingo Ugartetxea karmeldarrarekin ikasi zuen harmonia. Ondoren piano, organo, biolontxelo eta tronpa ikasketak egin zituen, eta Bilboko kontserbatorioan baliozkotu zituen bere ikasketak.

Gaztetatik San Mikel parrokiako korua zuzendu zuen, eta hango organista izan zen berrogeita hamar urte baino gehiagoan. 1934tik 1936ra arte Eusko Abesbatzako zuzendari izan zen, eta Vesako koruena 1937tik 1938ra arte. Ondoren, 1945etik 1953ra arte Gasteizko orfeoiaren zuzendaria izan zen.

Jesus Guridirekin eta Jose Tomas Uruñuelarekin batera lan egin zuen, *Txistulari* argitalpenean, 1928az geroztik. 1970ean, Espainian den habanera sari bakarra eskuratu zuen, Torreviejan (Alacant), *Aurora* habanerarekin.

Urte askotan zehar, Gasteizko kontserbatorioko piano-irakaslea izan zen, eta hango zuzendari 1974tik 1979ra. Ondoren, Gasteizko elizbarrutiko apaizgaitegian eta Sagrado Corazon ikastetxean ere izan zen irakasle. Horrez gain, eskola partikularrak ematen zituen.

Pio Luis Aranburuk eginak dira *Estampas vitorianas* direlakoak; eta orobat 1986ko irailean Gasteizen estreinatutako *Fantasía para violoncello y orquesta*, Gasteizko Udalak enkargatutako lana, Jesus Guridi omentzekoa.

## Lanak 
Bereziki koru, orkestra eta txistuarentzako konposizioak idatzi zituen, eta hogeita hamar saritik gora jaso zituen konposizio-lehiaketetan.

## Kanpo estekak 
*  Luis Aranbururen biografia
* Luis de Aramburu web orrialdea
* Luis Aramburu , en Cancioneros Musicales Españoles.
Rovaniemiko gudua

**Rovaniemiko gudua** Laponiako Gerran suntsiketa handienak sortu zituen gudua izan zen. Alemaniaren eta Finlandiaren aurkako borrokak Rovaniemi, Laponiako hiriburuaren suntsiketa ekarri zuen. Izan ere, Tornioko guduaren ondoren, alemaniarrek, mendeku goseak itsuturik, eskura zuten lehen hiria erre eta suntsitu zuten.

Jarraipenaren Gerra 1941. urtean hasi zenean, Finlandiako Gobernuak alemaniar soldaduei herrialdean sartzen utzi zien, Laponiako mugak defenda zezaten. Hasieratik, alemaniarren nahia zen Finlandia bereganatzea; baina finlandiarrak, konturatu zirenean, hori ekiditen saiatu ziren. Alemaniarrek Rovaniemi herrian zeukaten gotorleku garrantzitsuena, eta hura erasotzera joan ziren orduan finlandiarrak 1944ko urriaren 10ean.

Gainera, Finlandiak bake-akordioa sinatu zuenean Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunarekin (SESB), alemaniar soldaduak (200.000 gizon) oraindik herrialdean zeuden, eta SESBek, bake-akordioan, horiek herrialdetik irteteko eskatu zien.

Ondorioz, gerrako alde bietako inork ez zuen irabazi; Rovaniemi herria izan zen galtzaile.

## Kanpo estekak
Gerhard Berger

**Gerhard Berger** (Wörgl, Austria, 1959ko abuztuaren 27a - ) 1 Formulako gidari izandako austriarra, 210 lasterketatan parte hartuz.

3 Formulan hirutan irabazi zuen, eta 1984an 1 Formulan debutatu zuen ATS taldearekin. 1986an Benetton-BMW taldearekin bere lehen lasterketa irabazi zuen Mexikon. Denboraldi ona egin zuenez 1987an Ferrarik kontratatu zuen. 1988an McLaren taldea, Alain Prost eta Ayrton Senna handiak ziren gidari profesionalak, denboraldiko 16 lasterketatik 15 irabazi zituen eta Gerhard Bergerrek irabazi zuen bestea. Hau gertatu zen Enzo Ferrari hil eta aste batzutara.

1989an istripu handia izan zuen San Marinon.

1990 eta 1992 urte bitartean McLaren taldean egon zen Ayrton Sennarekin.

1993an Ferrarira itzuli zen, eta berarekin Jean Todt, taldearen managerra.

1996an Benetton taldera itzuli zen bere karrera bukatzeko.

## Kanpo estekak
Bernard Montgomery

**Bernard Law Montgomery** (Kennington, Londres, 1887ko azaroaren 17 &ndash; Alton, Hampshire, 1976ko martxoaren 24) Erresuma Batuko armadako ofizial nabarmendua izan zen, batez ere Bigarren Mundu Gerran egindako lanarengatik.

Bere lorpen handiena Erwin Rommelen *Afrika Korps* Ipar Afrikatik kanporatzea izan liteke. Izan ere, El Alameineko bigarren batailan alemaniarrak garaituta, Ipar Afrika Aliatuen eskuetan geratu zen. Horren ondoren, Italian eta Ipar-Mendebaldeko Europan aritu zen. Aliatuen lur-indarren burua izan zen Normandiako Lehorreratzean.

## Kanpo estekak
Bizargorri Operazioa

**Bizargorri Operazioa**- ) kode izena izan zen- Bigarren Mundu Gerran Sobietar Batasunaren inbasioari Alemania Naziak eman ziona. Germaniako Erromatar Inperio Santuko Frederiko Bizargorri enperadorearen aipamenez erabili zuten izen hori.

Ekintza militarra 1941eko ekainaren 22an hasi zen. Operazioaren helburua SESBeko Europako zatia, Arkhangelsk eta Astrakhan hirien arteko mendebaldea hain zuzen ere, azkar konkistatzea zen. Operazioaren amaieran, 1941eko abenduan, Hitlerrek ez zuen lortu espero zuen adina. Dena den, Armada Gorriak alemaniarren aurrera egitea geldiarazi zuen arren, SESB kinka larrian zegoen.

Estrategikoki, alemaniarrek Sobiet Batasunako zenbait zonalde oso aberats okupatu zituzten, batik bat Ukraina aldean. Arrakasta hori gorabehera, Moskuko ateak ezin izan zituzten gurutzatu, hurbil geratu arren. Gainera, ekialdeko frontean horrelako ofentsibarik ezin zuten berriro eratu.

Azkenean, Bizargorri Operazioaren porrotak, hau da, Sobiet Batasuna okupatu ez izanak, Alemania Naziren erabateko porrota ekarri zuen Bigarren Mundu Gerran. Bizargorri Operazioak Ekialdeko Frontea zabaldu zuen, zein gerrako fronterik ankerrenetakoa bilakatu zen. Izan ere, bataila-zelaietan burutu ziren sarraski handienak, sobietarrentzat baita alemaniarrentzat hein berean, fronte horretan gertatu ziren.

## Hitlerren plana 
## Kanpo estekak
Alejandro Sanz

**Alejandro Sanz**, benetako izenez **Alejandro Sánchez Pizarro** (Madril, Espainia, 1968ko abenduaren 18a - ) musikari, musikagile eta abeslari espainiarra da.

## Biografia 
María Pizarro eta Jesús Sánchezen seme txikiena da. Madrilgo Moratalaz auzokoa da. Bere aitak eragin handia izan zuen musikan Alejandrorentzako. Gaztetan, hainbat taldetan parte hartu zuen, baina bere ibilbide musikala ez zen hasi 1980ko hamarkadaren bukaera arte, *Los chulos son pa´ cuidarlos* diskoarekin eta *Alejandro Magno* izenarekin, baina ez zuen zorterik izan.

1991an, Warner diskoetxearekin sinatu eta *Viviendo deprisa* diskoa atera zuen hamar abestirekin. Horien artean *Los dos cogidos de la mano*, *Pisando fuerte* eta *Se le apagó la luz* abestiak.

1993an bere bigarren diskoa, *Si tu me miras*, Londresen grabatu zuen. Miguel Ángel Arenas ekoizleak parte hartu zuen lehen diskoan bezalaxe. Diskoak arrakasta handia izan zuenez, 1994an akustiko berezi bat egin zuen, *Viviendo deprisa* eta *Si tu me miras* diskotik bost abesti bana hartuz.

1995ean, *La fuerza del corazón* singlearekin beste herrialdeetan ezaguna egin zen eta *Alejandro Sanz 3* diskoak 1.800.000 ale saldu zituen.

1997an Mas diskoarekin, *Corazón partío* abestiarekin 70 aste egon zen abesti hoberena bezala, munduan 7.300.000 disko salduz.

1998an Malú abeslariari babesa eman zion eta *Aprendiz* abestia idatzi zion. Malúk 400.000 kopia saldu zituen.

2001an, The Corrs taldearekin lan egin zuen *Me iré* abestia ingelesez grabatzeko (*The hardest*) eta The Corrs abestiaren One Night gazteleraz grabatzeko (*Una noche*).

2003an *No es lo mismo* atera zuen kalera. 2005ean Shakirarekin lan egin zuen eta arrakasta handia izan zuen. Horregatik, MTV Music Awardsen galaren hasieran abestu zuen.

## Kanpo estekak 
* Alejandro Sanz en webgune ofiziala
* www.AlejandroSanz.ws
Molotoff Irratia

**Molotoff Irratia** Hernaniko irrati librea da. 1987an sortu zen eta Hernanin ez ezik, Astigarraga, Urnieta, Donostia, Lasarte-Oria eta Andoainen ere entzun daiteke 91.8 FM frekuentzian.

Irratiak 100 bat bazkide ditu.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Molotoff Irratiaren Web orria
* Molotoff irratia Argia astekariaren webgunean.
Vistula

**Vistula** (; ) Poloniako ibairik luzeena da. 1.047 kilometro luze da, eta 194.424 kilometro koadroko arroa drainatzen du, 168.699 kilometro koadro Polonian, eta gainerakoa Bielorrusia, Ukraina eta Eslovakian.

## Geografia 
Mendebaldeko Beskide mendietan du iturburua, Poloniako hegoaldean, Txekiar Errepublikako mugatik hurbil. Krakovia hiritik igaro ondoren, San ibaiaren ura hartzen du, eta iparraldera egiten du. Varsovia igarota Mendebaldeko Bug ibaiaren ura hartu eta Bydgoszcz hirira heltzen da. Ubide batek Oder ibaiarekin lotzen du eta iparraldera egiten du. Gdańskeko golkoan du ahoa.

Izoztuta egon ohi da urtarrilean eta otsailean, eta urte osoan zehar ibil daiteke ontziz bi hilabete horietan izan ezik. Poloniako zenbait hiri garrantzitsu haren ertzean daude: Krakovia, Sandomierz, Varsovia, Płock, Włocławek, Toruń, Bydgoszcz, Świecie, Tczew eta Gdańsk besteak beste.

## Erreferentziak
Tornioko gudua

**Tornioko gudua** Alemania Naziaren eta Finlandiaren arteko gudu garrantzitsuenetarikoa izan zen, Laponiako Gerraren barruan, eta 1944ko urriaren 1etik 8ra iraun zuen.

Alemaniarrek oraindik menpean zuten Norvegia, eta Jarraipenaren Gerratik Finlandian jarraitzen zuten soldaduak hara itzultzea nahi zuten. Tanne Ost Operazioaren ostean, finlandiarrak erretreta hura eragozten saiatu ziren, eta Tornio herrian erresistentzia egin zuten.

Tornioko defentsa ustekabe handia izan zen alemaniarrentzat. Suediarekiko mugaren ondoko herri hartan alemaniar soldadu asko preso hartu zituzten finlandiarrek.

Alemaniarrak Torniora iritsi ziren egun berean; baina, egunsentian, finlandiarrak portura iritsi ziren, eta herriaren defentsa antolatu zuten. Ondorioz, 6 egunean Tornio inguruko lurretan alemaniar indar guztiak suntsitu zituzten, eta nazien aurkako gudu garrantzitsua irabazi zuten.

Iparraldeko alemaniar indarren buru zen jeneralak, porrotaren berri jakitean, Laponiako ahalik eta ondasun gehien suntsitzeko agindu zien bere soldaduei.

## Kanpo estekak
Trikuharri (argipena)

**Trikuharri** hurrengo gauzak izan daitezke:

* Trikuharri edo Jentiletxe, gorpuak ehorzteko eratutako monumentu megalitikoa.
* Trikuharri, Iturmendin sortutako herri plataforma ezkertiar eta abertzalea, alderdien legearen ondorioz Espainiako Audientzia Nazionalak legez kanpo utzi zuena.
Elba (ibaia)

**Elba** (txekieraz: *Labe*; alemanez: *Die Elbe*; behe-alemanez: *De Ilv*) Erdialdeko Europako ibairik handienetakoa da. Txekian jaioa, Alemania zeharkatzen du, eta Ipar itsasora isurtzen da.

## Ibilgua 
Bohemian jaio eta, 1.091 kilometro egin ondoren, Ipar itsasoan isurtzen du ura. Jaio ondoren, hegora jotzen du. Bohemiako mendiak igaro eta Alemanian barneratu ondoren, Dresden, Magdeburgo, Wittenberg eta Hanburgo hirietatik igarotzen da.

Hanburgon hasten den eta 104 km luze eta 6,5-16 km zabal den delta handi batean zabaltzen da. Cuxhaven hiritik hurbil itsasoratzen da.

## Ibaiadarrak 
Eskuinaldetik, Elster Beltza eta Havel ibaien ura jasotzen du; Mulde eta Saale ibaienak ezkerraldetik.

## Nabigagarritasuna 
Elba ibaiaren 846 km-an zehar ibil daitezke neurri handiko ontziak eta, horregatik, Europako erdialdeko ibaibide luzeenetakoa da. Ubide ugariek lotzen dute Elba beste ibaiekin eta itsasoarekin.

## Historia 
VIII. mendeaz geroztik, Elba-Saale ibaiek egiten zuten Karlomagnoren lurren ekialdeko muga. Elba ibaiak zerikusi handia izan du betidanik Europako ekonomian, ubidea izaki.

Versaillesko itunak (1919) hainbat naziotako ontziak bertan ibiltzeko eskubidea eman zuen, eta irekita jarraitu zuen 1936ra arte. Bigarren Mundu Gerran, Errusiako eta Estatu Batuetako osteak Torgaun elkartu ziren, Elba ibaiaren ertzean (1945eko apirila).

## Irudigaleria 

File:Koenigstein Saxony pic01 2007 04 22.jpg|Elba ibaia Alemaniako Königstein gotorlekutik gertu.
File:Dresden-Frauenkirche-View.from.top.06.JPG|Elba ibaia Dresden hirian.
File:Hamburg-Hafen-Elbe4.jpg|Elba ibaia Hanburgon.
File:Germany (1), Elbe, Trischen.jpg|Elba ibaiaren bokalea eta Trischen uhartea.

## Ikus, gainera 
* Elba-Lübeck Kanala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oder

**Oder** (txekieraz, eslovakieraz eta , , ) erdialdeko Europako ibaia da.

Txekiako Errepublikan du iturburua, Sudete mendien ekialdean. Ondoren Poloniako mendebaldea zeharkatzen du eta azken 187 kilometroek Polonia eta Alemaniaren arteko muga markatzen dute. Itsaso Baltikoarekin loturik dagoen Szczecingo aintzirara isurtzen da. Mendebaldeko Neisse eta Warta dira Oder ibaiaren adar garrantzizkoenak.

## Zeharkatzen dituen hiri nagusiak 
* : Ostrava
* : Racibórz, Opole, Wrocław, Szczecin
* : Eisenhüttenstadt, Frankfurt Oder, Schwedt

## Erreferentziak
Karl Dönitz

**Karl Dönitz** (Grünau, 1891eko irailaren 16 &ndash; Aumühle, 1980ko abenduaren 24) Alemaniako itsasarmadako burua izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Alemaniako *Kriegsmarine* itsasarmada osoa bere agintean egon zen, nahiz eta NSDAPeko kidea ez izan. Adolf Hitlerren suizidioren ondoren, 23 egunez Alemaniako presidentea izan zen. Nurenbergeko epaiketetan auziperatuta, 10 urteko espetxe zigorra bete zuen.

## Kanpo estekak
Don (ibaia)

**Don** () mendebaldeko Errusiako ibairik handienetako bat da. Tula oblasteko Novomoskovsk hiritik hurbil jaio eta Azoveko itsasora isurtzen da. 1.870 kilometroko luzera eta 422.000 km²-ko arroa ditu. Ibaiadar nagusia Donets du.

## Geografia 
Errusiako erdialdeko goi-ordokian jaiotzen da, Novomoskovsk hiritik hurbil, eta Azov itsasoko Taganrogeko badian isurtzen da, delta handi bat eratuz. Bere adarren artean aipagarriak dira Donets (1.016 km) eta Khoper (1.008 km) ibaiak. Egiten dituen 1.870 km-an zehar Rostov Don, Lebedian, Zadonsk, Pavlovsk eta Kalatx-na-Donu hirietatik igarotzen da. Martxotik azarora bitartean ontziz ibil daiteke 70 km-an zehar. Ubide batek Volga ibaiarekin lotzen du Volgogradotik hurbil. Garrantzi handiko indarretxeak daude.

## Hidrometria 
Don ibaiaren emaria 1891-1984 bitartean neurtua izan da Razdorskaian. Gune horretan, drainatutako eremuak 378.000 km² ditu, arro osoaren % 88,8. Urteko batez besteko emaria 790 m³/s. Emari handiena maiatzean du (2626,7 m³/s) eta txikiena abenduan (314,2 m³/s).

 
**Don ibaiaren batezbesteko emariak (m³/s), Razdorskaian neurtuak**Datuak: 1891 eta 1984 artean****

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 330
  bar:Fév from:0 till: 457
  bar:Mar from:0 till: 859
  bar:Avr from:0 till: 2115
  bar:Mai from:0 till: 2627
  bar:Jun from:0 till: 823
  bar:Jul from:0 till: 458
  bar:Aoû from:0 till: 391
  bar:Sep from:0 till: 360
  bar:Oct from:0 till: 362
  bar:Nov from:0 till: 389
  bar:Déc from:0 till: 314

PlotData=
  bar:Jan at: 330 fontsize:S text: 330 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 859 fontsize:S text: 859 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 2115 fontsize:S text: 2115 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 2627 fontsize:S text: 2627 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 823 fontsize:S text: 823 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 458 fontsize:S text: 458 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 391 fontsize:S text: 391 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 360 fontsize:S text: 360 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 362 fontsize:S text: 362 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 389 fontsize:S text: 389 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 314 fontsize:S text: 314 shift:(-10,5)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dnieper

**Dnieper** (; ; ) Europako ekialdeko ibai bat da. Errusian jaiotzen da, Bielorrusia eta Ukraina zeharkatzen ditu, eta Kherson hiritik hurbil Itsaso Beltzera isurtzen da. 2.290 km luze da, Europako luzeenetan laugarrena.

## Ezaugarriak 
Dnieperrek Errusia Erdialdeko Valdai muinoetan (220 m) du iturria. Errusiako 485 km, Bielorrusiako 595 km eta Ukrainako 1.095 km zeharkatzen ditu, eta beste 115 kilometroz Ukrainaren eta Bielorrusiaren arteko muga da. Krimeako iparraldean, Khersondik hurbil, Itsaso Beltzera isurtzen da. 504.000 km²-ko arroa du; horietatik 289.000 km², Ukrainan. Dnieperren ertzetako hiri nagusiak hauek dira: Smolensk, Errusian; Orsha eta Mahiliou, Bielorrusian; eta Kiev, Txerkasy, Krementxuk, Dnipro, Zaporizhia, Nikopol eta Kherson, Ukrainan.

## Hidrologia 
Dnieper ibaiak ordokiko elur erregimena dauka: emari handiena udaberrian, elurra urtzen denean (2.893 m³/s maiatzean) eta emari txikiena udazkenean (841 m³/s irailean). Goi-Dnieper, Berezina eta Soj ibaiek emari osoaren % 35 ekartzen diote, Pripiatek % 2 6 eta Desnak % 2 1. Dena dela, ibaiaren erregimena oso aldaturik dago, urtegi asko eraiki direlako. Izan ere, ibaiaren beheko zatia, 800 kilometroz, ondoz-ondoko urtegi-katea da.

## Ibaiadarrak 
## Ikus, gainera 
* Dnieperreko zentral hidroelektrikoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pla de Trullarseko trikuharria

**Pla de Trullarseko trikuharria** () neolitiko garaiko harlauza handiz egindako monumentu megalitikoa da. Dimentsio handiko trikuharria da, K.a. 2000 eta K.a. 1500 artean eraikia, Brontze Aroan hain zuzen. Monistrol de Calders udalerrian (Katalunia) kokatuta dago, Pla de Trullars deituriko lekuan.

## Kanpo estekak
Carlos Chivite

**Carlos Chivite Cornago** (Cintruénigo, 1956ko abuztuaren 22 &ndash; Iruñea, 2008ko martxoaren 31) PSNko politikaria eta alderdi horretako Idazkari Orokorra zen.

Politikagintzan Cintruénigon hasi zen; hor, 1983-1987 bitartean zinegotzia izan zen, eta, 1987tik 1995 arte, alkatea. Espainiako Kongresuan Nafarroako diputatua izan zen 1995ean eta, Senaturako, 2000n eta 2004n hautatu zuten.

PSNren barnean, Batzar Exekutiboan aritu zen, Instituzio-Politika idazkari gisa 1997-2000 bitartean, eta Antolakuntza idazkari lanetan (alderdiko bigarrena) 2000-2004 bitartean. 2004an, Juan José Lizarbe Idazkari Orokorrari lehia luzatu zion. Irabazita, PSNren burua da hortik aurrera.

Nahiz eta Carlos Chivitek publikoki bere burua aurkeztu zuen 2007ko hauteskundeetan alderdiaren zerrendaburua izateko, 2006ko irailean, PSOEko zuzendaritza federalak erabaki zuen hautagaia Fernando Puras izango zela.

2008ko martxoaren 1ean espainiar hauteskundeetako kanpainan ari zela garuneko odol isuria izan zuen eta, ospitalean egon ondoren, 2008ko martxoaren 31n hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Man uharteko bandera

**Man uharteko bandera** 1968ko uztailaren 9an erabakitakoa da. Bandera gorria da eta ikur zelta den triskel bat dauka erdian.

## Kanpo estekak
Moskuko Kremlina

**Moskuko Kremlina** () Moskuko tsarren jauregi ohia eta egun Errusiako presidentearen egoitza da. *Kremlin*, errusieraz, gaztelua edo gotorlekua da; beraz, kremlin bat baino gehiago dago Errusian. Hala ere, eskuarki, errusiera ez beste hizkuntzetan, Moskukoaz ari gara Kremlina aipatzen denean.

Moskuko Kremlinak eraikin berean lau jauregi, lau katedral, harresia eta haren dorreak hartzen ditu bere baitan. Aldameneko Plaza Gorriarekin batera UNESCOko Gizateriaren Ondarea da.

## Historia 
Antzina *Kreml* izenak "hiri baten barneko erdigune harresitua" esan nahi zuen. XI eta XII mendeetan **Kutxka** izeneko hiri eslaviarraren eremu gotortua izan zen, 1147koa baita *Mosku* izenaren lehen aipamena. Garai hartan Mosku guztia gaur egungo Kremlinaren heren bat inguru zen eta egurrezko hesi batek inguratzen zuen. 1238 urtean mongolei aurre egin zien, eta hauek gainerako Errusian sarraski ugari egin zituztenez Mosku hiri garrantzitsuena bilakatzen hasi zen, XIV mendean herrialdeko hiriburu bihurtu arte.

Mosku hiriburu bihurtzearekin batera Kremlinak ere aldaketa handiak jasan zituen:
* Harri zurizko gotorlekua eraiki zen.
* Gotorlekuaren inguruan 1.600 metrotako perimetrodun harresia eraiki zen gotorlekuaren inguruan. (1339-1340)
* Moskuko Printze familiaren egoitza bihurtu zen
* Dormizioaren katedrala eraiki zen (1475-1479) eta Errusiako katedral nagusia bihurtu zen.
* Deikundearen katedrala (1485-1489)
* Mikel Goiaingeruaren katedrala (1505-1508)
* Tsarren eta printzeen hilerria

1710 urtean sute handi batek Kremlinaren ipar-ekialdeko egurrezko eraikinak suntsitu zituen et 1713an San Petersburgo hiriburu bihurtzean Errege familia hara aldatu zen. 1776 eta 1788 artean Senatuaren jauregia eraiki zen eta 1812an Napoleonen tropek Kremlina okupatu zuten. 1815 eta 1835 artean berrite lan handiak egin ziren eta 1838 eta 1850 artean Kremlingo Jauregi Handia eraiki zen.

1917ko Errusiako Iraultzaren ondoren Mosku herrialdeko hiriburu bihurtu zen berriz. 1946 eta 1958 artean Kremlineko katedral, jauregi eta monumentu ugari berriztu ziren. 1961 urtean Kongresoaren Jauregia eraiki zen. 1955 urtean publikoarentzako ateak ireki zituen.

## Arkitektura 
Kremlinen barruan dauden eraikin aipagarriak:

Irudi:Grand Kremlin Palace, Moscow.jpg|Kremlingo Jauregi Handia.
Irudi:Dormition (Kremlin).JPG|Dormizio katedrala.
Irudi:Arhangelsky sobor (Kreml).JPG|Mikel Goiaingeruaren katedrala.
Irudi:The Cathedral of the Annunciation.jpg|Deikundearen katedrala.
Irudi:Dvenadsatapostolov2.jpg|Hamabi Apostoluen eliza.
Irudi:Ivan the Great Bell Tower.jpg|Ivan Handiaren kanpandorrea.
Irudi:Moscou-Kremlin-Теремной дворец.jpg|Terem jauregia.
Irudi:Kremlin Armoury.jpg|Kremlingo armategia.
Irudi:Kremlin Senate-1.jpg|Senatuaren jauregia.
Irudi:Troitskaya Tower-2.jpg|Troitskaia dorrea eta harresiak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kazango Kremlina

## Kanpo estekak
Montmeló

**Montmeló** Kataluniako udalerria da, Vallès Oriental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua, Besòs ibaiaren ertzean. 4&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 8.955 biztanle zituen.

Kataluniako Zirkuitoa udalerri honetan dago.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Navarcles

**Navarcles** Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 5,53&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 5.947 biztanle zituen

## Banaketa administratiboa 
Lau herritan banaturik dago:

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Olinpiada

[thumb|320px|[Pentatloi klasikoa (greziar behe-erliebea, K.a. 500)]]
Antzinako Grezian, **olinpiada** gertaera historikoen data finkatzeko erabiltzen zen lau urteko aldi bat da, ondoz ondoko Olinpiar Jokoen bitartean, lehenengo Olinpiar Jokoak ospatu zireneko K.a. 776. urtetik hasita.

## Ikus, gainera 
* Olinpiar Jokoak

## Kanpo estekak
RESAD

**Espainiako Arte Dramatikoaren Errege Goi-Eskola** (izen ofiziala, , *RESAD*) Madrilen kokatutako antzerki ikasketen erakunde publikoa da.

## Historia 
1830ean Espainiako Maria Kristina Borboikoa erreginak, Fernando VII.aren laugarren emazteak, musikazalea eta antzerkizalea izanik, Musika eta Deklamazio Errege Kontserbatorioa (*Real Conservatorio de Música y Declamación*, RCMD) bultzatu zuen Espainiako musika ikasketak bultzatu asmoz. Urtebete geroago, bere aholkulariek bertso antzerkia babesik gabe zegoela jakinarazi zioten, Italiako eraginak zirela-eta. Erreginak erabaki zuen RCMD zabaldu behar zela, Deklamazioko Nazio Eskola (*Escuela Nacional de Declamación*) sortuz.

Musika eta deklamazio eskola *Marqués de Revillagigedo* jauregian kokatzen da, Isabel Katolikoa kaletik eta Mostenses plazako 25 zenbakitik sartzen zen. Deklamazioa, Literatura, Lehen Hitzak, Erlijioa, Ezpata Jokoa, Musika eta Hizkuntzako ikasketak ematen ziren. 1911ra, arte ikasleak ikasketak bananduta egiten zituzten.

1911n RCMDen arauak aplikatu ziren, Deklamazio praktikak, janzkera, Literaturaren Historia, Dramatika, Esgrima eta Solfeo antzerki sailaren ikasketak ziren. Espainiako Bigarren Errepublika heldu zen arte, iraun zuten arau hauek.

1924 eta 1925 urteetan, Errege Antzokian pitzadura handiak agertu ziren. Horrexegatik, Printzesa Antzokira eraman behar izan zuten RESADen egoitza. 1931ean, berriz, II. Errepublika iristearekin batera, izena aldatu zitzaion goi-eskolari, Musika eta Deklamazioaren Nazio Kontserbatorioa (*Conservatorio Nacional de Música y Declamación*) izen berria ipiniz.

Gerra Zibila eta gero, izena berrezkuratu eta San Bernardo jauregian ezarri zuten egoitza. 1952an, Erret Kontserbatorioaren Deklamazioa (*Declamación del Real Conservatorio*) sailari Arte Dramatikoaren Errege Goi-Eskola (*Real Escuela Superior de Arte Dramático*) izendapen berria jarri zioten. 1966tik 1990era, aldiz, Erret Antzokian egon da, Musika Goi Kontserbatorioaren ondoan.

1990etik aurrera, Arte Dramatikoaren Goi-Eskola (*Escuela Superior de Arte Dramático, RESAD)* izena berreskuratu zuen, Dantza Eskola Profesionalak (*Escuela Profesional de Danza*) beste sail bat sortu zuelako.

## Kanpo estekak 
*  RESADen webgunea
Òrrius

thumb|250px|Sant Andreu eliza
**Òrrius** Kataluniako udalerria da, Maresmen eta Bartzelonako probintzian dagoena. 5,66&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 640 biztanle zituen.

## Demografia 
## Eraikuntzak eta interesguneak 
* Ander Deunaren Eliza (*Església de Sant Andreu*) (XVI. mendea), estilo gotikokoa.
* Sant Bartomeu de Cabanyes Baseliza (*Ermita de Sant Bartomeu de Cabanyes*), estilo erromanikokoa.
* Sant Pere de Clarà priore-etxea (*Priorat de Sant Pere de Clarà*).

## Festak 
* **Herriko festak**: azaroaren 30ean.

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
El Papiol

**El Papiol** Kataluniako udalerria da, Baix Llobregat eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 8,96&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.900 biztanle zituen.

El Papiolako gaztelua herriaren erdian dago, muino gainean.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Arabiar Emirerri Batuetako bandera

**Arabiar Emirerri Batuetako bandera** 1971ko abenduaren 2an onartua izan zen. Kolore Pan-Arabeez osatuta dago (gorria, berdea, beltza eta zuria) eta arabeen batasuna irudikatzen du.

Kolore bakoitzak bere esanahia du gainera:
* berdea: Emankortasuna
* zuria: Herrialdearen neutraltasuna
* beltza: Herrialdearen petrolioa

## Kanpo estekak
Sollubeko Gudua

**Sollubeko Gudua** Espainiako Gerra Zibileko gudua izan zen, Sollube mendian (Bermeotik hurbil, Bizkaian) gertatua, 1937ko maiatzaren 6tik maiatzaren 14ra arte. Aurrez aurre izan zituen Eusko Gudarostea eta Errepublikaren aldeko hainbat asturiar nahiz kantabriar, batetik; eta Errepublikaren aurka matxinatutako armada frankista (italiarrak, espainiarrak eta marokoarrak), bestetik. Guztira 1.000 bat soldadu hil ziren: 600 Errepublikaren aldean, eta 400 matxinatuen aldean. Bermeoko guduaren ondorengo borrokaldia izan zen, Bizkaiko iparraldeko fronteko azken erresistentzia ekintzetako bat.

## Kronologia 
* Maiatzaren 6a: armada frankista Solluberantz abiatu da; errepublikarrek erasoari eutsi diote.
* Maiatzaren 7a: errepublikarrek erasoari eutsi diote.
* Maiatzaren 8a: frankistek Sollube hartu dute.
* Maiatzaren 9a: errepublikarrek kontraeraso saiakera egin dute.
* Maiatzaren 10a: errepublikarrek (euskal herritarrak eta asturiarrak) kontraerasoan ari direla, italiar batailoi bat inguratu dute.
* Maiatzaren 11: borrokarik gabe; frankistak, hurrengo erasoa antolatzen.
* Maiatzaren 12a: frankisten erasoak porrot egin du.
* Maiatzaren 13a: borrokarik gabe.
* Maiatzaren 14a: errepublikarrek Sollubeko posizioak galdu dituzte eta Jata mendian defentsa prestatu dute.

## Omenaldia 
Guda zibila bukatu ostean, bando nazionalak harrizko gurutze batekin omendu zituen han bizia eman zuten italiarrak. Atxilotuta zeuden errepublikarrek eraiki zuten gurutze hura, Bermeoko Mañu auzoan, Sollubeko guduko borrokaldi gordinena izan zen tokian, lubakien alboan. 2017ko maiatzaren 14an, aldiz, errepublikarrak eta Eusko Gudarostearen alde bizia eman zutenen omenez, gurutze hura kendu eta omenaldia ospatu zen auzoko probalekuan.

2006. urtean Sollube mendian aurkitutako hezurrak gudu hartan hil zirenenak direla uste da.

## Liburua 
*Bermeo y la Guerra Civil. La Batalla del Sollube*, Sollubeko guduari buruzko liburua 2007ko urrian aurkeztu zuten.

## Ikus, gainera 
* Espainiako Gerra Zibila Euskal Herrian
* Bermeoko gudua

## Bibliografia 
*  Francisco Manuel Vargas Alonso, *Bermeo y la guerra civil. La batalla de Sollube* (1. ed 2007), Lankidetzan bilduma, Eusko Ikaskuntza. 
*  *Historia General de la Guerra de Euskadi*, IV liburukia (1981), Luis Haranburu-editor eta Naroki.

## Kanpo estekak