open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Omphalotus

thumb|*O. olearius*
***Omphalotus*** 1889an Victor Fayodek ofizialki deskribatutako Basidiomycetes saileko onddo genero bat da. *Marasmiaceae* familiako kideek txapela eta zurtoina dute. Saprofitoak dira, eta zuhaitz taldeetan hazten dira. Mota eta espezie ezagunena *Omphalotus olearius* da. *Omphalotus* espezie batzuek biolumineszentzia propietateak dituzte. Guztiak pozoitsuak direla uste da, eta digestio-sintomak eragiten dituzte. *Omphalotus* espezie desberdinak *Cantharellus*-ekin nahas daitezke.

## Erreferentziak
Panellus

***Panellus*** Mycenaceae familiako 55 onddo espezie inguruko generoa da. Harremanik ez duten baina, itxuraz, antzekoak diren hainbat espezie gaur egun *Sarcomyxa* eta *Scytinotus* generotan sailkatzen dira. Gida zaharragoetan *Pleurotus* edo *Panus* generotan sailkatu ohi ziren, eta poroak zituzten espezieak *Dictyopanus*en edo *Polyporus*en. Analisi molekularrek diote gertuen dauden generoak *Resinomycena* eta *Cruentomycena* direla.

## Espeziak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerronema viridilucens

***Gerronema viridilucens*** *Marasmiaceae* familiako onddo agarikoaren espezie bat da. Hego Amerikan aurkituta, onddoaren mizelioa eta fruitu-gorputzak biolumineszenteak dira.

Hego Amerikan aurkitu zuten, Ribeira haraneko parkeko  Mata Atlantikoan, Brasilgo Sao Paulotik gertu, Brasilgo Sao Pauloko Unibertsitateko ikertzaileek, *Eugenia* *fluminensis*-en azalean bildu zuten. Mizelioa eta ondoaren fruitu-gorputza biolumineszenteak dira.

Espeziea Brasilgo Mata Atlantikoko hego-ekialdeko eta hegoaldeko beste leku batzuetan ere aurkitzea espero da, baso heldu eta ongi kontserbatutako eskualdeetan.

### Banaketa eremua 
Brasil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biolumineszentzia
Caloscypha fulgens

***Caloscypha fulgens*** *Caloscyphaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da erabiltzen sukaldean.

Sinonimoak: *Peziza chrysocoris*, *Peziza cyanoderma*, *Pseudoplectania fulgens*, *Aleuria fulgens*, *Otidella fulgens*, *Barlaea fulgens*, *Plicariella fulgens*, *Detonia fulgens*, *Lamprospora fulgens*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 4 cm bitarteko zabalerako apotezioa da, lehenengo hemisferikoa, gero ziatiformea, baina nahiko itxia; kanpotik hurraren kolore argia du, feltroduna eta pikortsua; Barrutik gorri-bermiloi kolorekoa edo gorri-laranja kolorekoa.

**Haragia:** Mehea, hauskorra, argizari itxurakoa, koloregabea; ebakitzean berdexka kolorekoa bihurtzen da.

**Askak:** Gailurrean ez dira amilonoideak.

**Etimologia:** *Caloscypha* terminoa, eder, esan nahi duen grezierazko "kalós" hitzetik dator eta kopa, esan nahi duen latinezko "scyphus" hitzetik. Hau da, kopa ederra. *Fulgens* epitetoa bere kolore ederragatik du.

## Jangarritasuna 
Ez du balio gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Peziza*-en ordenatik, hau da berde-urdinez tindatzen den espezie bakarra. *Aleuria aurantia* ez da berdez tindatzen, eta udazkenean hazten da. *Sarcoscypha coccinea* delakoak kolore gorri-eskarlata du eta hostogalkorren basoetan hazten da.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian, elurra urtu ondoren, ondo jasaten du hotza. Batez ere kare lurra duten koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Turkia, Japonia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Caloscypha fulgens* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paloma Marín

**Paloma Marín** Espainiako telebistako aurkezlea eta aktorea da. eta aktore gisa egin zituen urratsak, *Médico de familia* edo *¡Ay Señor!* telesaileetan paper txikiak. 1998an, Andrés Caparrós eta Elsa Ankarekin batera, Telecinco kateko *El Gran Juego de la Oca* lehiaketara itzuli zen, *El Nuevo Juego de la Oca* antzeko baina aldatutako izenburupeko lehiaketa aurkeztera.

Canal Cocina kateko etxeko txikienentzako '*Come y call*a' sukaldaritza-saioan aritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omphalotus nidiformis

***Omphalotus nidiformis*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Hedapen geografikoa Australia hegoaldean eta Tasmanian dago batez ere, nahiz eta 2012an Indiatik aurkitu zen ere. Fruitu-gorputzak (basidiokarpoak) 30 cm inguruko zabalera dute, inbutu edo abaniko formakoak, krema koloreko txapelekin; laranja, marroi, more eta beltz-urdinxka tonuekin. Xafla zuriak edo krematsuak estipean kokatuta daude, 8 cm-ko luzera eta oinarrian moztuta. Onddoa saprotrofoa eta parasitoa da, normalean basidiokarpoak talde gainjarrietan hazten dira hildako edo hiltzen diren hainbat zuhaitzetan.

## Deskribapena 
**Kapela:** 15 cm arteko diametroa izan ohi dute, baina askoz handiagoak ikus daitezke. Hasieran ganbil samarreko forma, baina heldu ahala oso inbutu itxura hartzen du; gainazala leuna eta lehorra da. Kolore aldaera asko ikusten dira, baina normalean kapelak zuriak edo krema kolorekoak izaten dira erdialderantz tindu moreekin; kolore aldaera bat krema-arrexka da erdian tindu more koloreko oso ilun batekin. Hala ere, gaur egun kolore aldaera guztiak espezie berekoak direla kontsideratzen da.

**Orriak:** Zuritik zuri-kremara doazen kolorekoak dira eta dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Nahiko alboan izaten du (kapelaren junturaren zentrotik kanpo), lodia eta beherantz estutu egiten da. 15 cm arteko luzera izan ohi dute eta leunak, lehorra eta zuri-krema kolorekoa, baina maiz kolore moreak izaten ditu oinarri aldera.

**Haragia:** Lodia, biguna eta zuria da.

Propietate argidunak: Perretxiko osoa, baina batez ere orriak, zuri berdexka distira egiten dute gauez.

**Etimologia:** *Omphalotus* grekotik dator eta bi hitzen konbinazio bat da, "omphalos" = zilborra eta "otos Tus" = belarria. *Nidiformis* epitetoa latinetik dator, habia, esan nahi duen, "nidus" hitzetik. Habiaren itxura duelako.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

## Sasoia eta lekua 
Beti egurrean aurkitzen da, nahiz eta batzuetan egurra lurperatuta egon. Zuhaitza oraindik bizirik egon daiteke onddoak zurgiharrari erasotzen dion bitartean edo onddoa ager daiteke motzondo zaharren oinarrian edo talde handietan basoetan eroritako enborretan. Oso erakustaldi ikusgarriak ikus daitezke oraindik zutik dagoen zuhaitz hil baten alboetan ilaratan ateratzen direnean. Baso tropikaletan ateratzen da, eukalipto basoetan eta *Nothofagus* (pagadi) basoetan.

### Banaketa eremua 
Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roridomyces roridus

***Roridomyces roridus*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da. Zurixka eta horixka arteko kolorea du, txapel konbexu batekin, 5-15 milimetro artekoa. Bere gainean sustantzia likitsua izaten du, oso irristakorra. Biolumineszentzia izan dezake, foxfire motako. 
Ez da jangarria. Oso zaila da perretxiko hau aurkitzea, txikia da eta orbel artean nahiko estalita hazten baita.

Sinonimoak: *Roridomyces roridus*, *Mycena rorida*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,2 eta 1 cm bitarteko diametrokoa. esferaerdi formakoa edo oso ganbila, erdian zertxobait deprimitua; ertz izurtua, ildaskatutik lobulatu-ildaskatura. Azal ildaskatua, gainazal lehorra eta pixka bat ezkatatsua, kolore aldakorrekoa, arrexka, krema edo hori-marroia, batzuetan gris-marroia ere bai.

**Orriak:** Nahiko zabal okertuak, dekurrenteak, zurixkak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Luzea, zilindrikoa, mehea, oinarrian kontzentratzen den eta enborraren itxura ematen dion muki-geruza lodi batez estalia, kapelaren kolore berekoa da.

**Haragia:** Fina, urria eta zurixka, usain eta zapore nabarmenik gabe.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa, esan nahi du. *Rorida* epitetoa, ihintzez estalia, hezea, tanta ñimiñoak agertzea, esan nahi duen rodirus "ros rótis” hitzetik. Karpoforoa likatsua delako baldintza hezeetan.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Zaila da generoko beste perretxiko batzuekin nahastea, batez ere geruza gelifikatu lodi batez estalita dagoelako.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan. Pinuen azikuletan, adartxoetan eta landare-hondakinetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Mexiko, Costa Rica, Kanariak, Errusia, Europa, Txina, Taiwan, Hego Korea, Japonia, Australia, Malaysia, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txibisto

**Txibisto** Bergarako (Gipuzkoa) musika areto eta diskoteka izan zen. 1984tik 1992ra arte irekita mantendu zen, eta Euskal Herri mailako gune erreferentzial izatea lortu zuen nazioarteko musika taldeen agertoki bilakatzearekin batera.

## Historia 
### Sorrera 
Txibistoren sorrera oso lotuta dago herriko beste hainbat ekimenerekin. Juven lokalean kontzertuak antolatzen hasi ziren gazte batzuen ekimenez sortu zen. Juveneko arrakastak ekimen berriak esploratzera eraman zituen, eta horrela sortu ziren beste proiektu batzuk; hala nola *Verdury Hall*-a, herriko azokan antolatu zituzten jaialdiak; *Errege bezperan* hamarkada oso batean Egan-en kontzertuak antolatu zituzten herriko frontoian, horrek bultzatu zuen urtarrilaren 5eko festa Bergaran; edo Ariznoa diskotekan antolaten zituzten gauak, horietako ezagunenak igandeetako *Espuela fin de semana*. Azkenik, musikarako grin horren ondorioz, euren kontzertu- eta diskoteka-aretoa sortu zuten: Txibisto.

1984. urtean ireki zituen ateak, Egan-en kontzertu batekin (Egan-en *Hemen gaude* diskoaren azal bilakatu zena) eta 1992. urtean itxi zen, Ian Gillan, Deep Purple-eko abeslariaren kontzertuarekin. Batez ere bi faktorek bultzatuta: poliziak atetik gertu jarritako kontrolak eta diskoteketara joateko ohitura-aldaketa.

### Bultzatzaileak 
Bost kidek sortu eta bultzatu zuten proiektua: 

* Fernando Otaño.
* Felix Zubia 'Sanpru'.
* Jesús Bolibar 'Boli'.
* Iñaki Pedrejón.
* Julen Narbaiza.

## Kontzertuak 
[thumb|[1991. urtean Ramones taldeak **Txibiston** emandako kontzertuko irudia.]]

### Nazioartekoak 
Ramones, Pixies, Toy Dolls, GBH, UK Subs, Cockney Rejets, Sepultura, Mecano, Ian Gillan...

### Euskal Herrikoak 
Hertzainak, Egan, RIP, Cicatriz, La Polla, Kortatu, Barricada, The Allnighters...

Hertzainak-ek 1991n grabatu zuen zuzeneko disko bikoitza bertan eta Eganen *Hemen gaude* diskoaren azala aretoaren inaugurazio eguneko argazki bat da.

## Oinordetza 
Herriko Jam aretoak hartu zuen lekukoa: 1992an itxi zuten Txibisto, baina eragin zuen beste bergarar batzuek Jam aretoa irekitzea 1996an. Jam ere kontzertu-leku erreferentea izan zen hainbat urtez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1955eko Bost Nazioen Txapelketa

**1955eko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeitaseigarren ekitaldia izan zen (guztira 61.a). 1955eko urtarrilaren 8an hasi eta martxoaren 26an bukatu zen. Galesek eta Frantziak garaipen partekatua eskuratu zuten.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||4||3||0||1 || 48 || 28 || +20
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**6**||4||3||0||1 || 47 || 28 || +19
|- 
| 3 ||align=left|  Eskozia ||**4**||4||2||0||2 || 32 || 35 || -3
|- 
| 4 ||align=left|  Ingalaterra ||**3**||4||1||1||2 || 24 || 31 || -7
|- 
| 5 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**1**||4||0||1||3 || 15 || 44 || -29
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1955 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Prudencio San Sebastian

**Prudencio San Sebastian**, ***Soinu*** ezizenez ezaguna (Elgoibar, 1876koapirilaren 28a - Oiartzun, 1959ko azaroaren 26a) 8 hilabetez modu basatian bizi izan zen gizona izan zen.

## Biografia 
Jaio zenean Donostiako Amatasunera eramana izan zen. Oso gorputz ahularekin jaio zen eta Donostiako Miserikordia etxean abandonatu zuten, eta han hazi zen. Dirudinez hasiera batean Donostian hartu zutenez San Sebastian abizena jarri ziotela, hartu zuten hiriaren izen bera. Berezko izena, Antonio Valverde *Ayalde*ren arabera, **Prudenzio Oiarzabal Olaiz** zen,  Garai hartan, eta teila lantegi batean lo egiten zuen, laberako otearen gainean. 

Umeek burla egiten zioten bere itxuragatik eta "*Soiñu konkoxua*" (konkorduna) deitzen zioten, hortik gerora *Soinu* ezizena geratu zitzaion.Herriko haurrak teila lantegira joaten zitzazkion burlaka eta harrika. *Soinu*k uxatzen zituen, eskuan laban txiki batekin.  

1903ko abenduaren 5ean Jaizkibel mendiko Zezentegi kobazuloan aurkitu zuten basati modura bizitzen. Garaiko egunkarietan jaso zen albistea, eta oihartzun handia izan zuen. Estampa aldizkariak elkarrizketa egin zion Soinuri, eta kontatu zuenez zortzi hilabete eman zituen kobazuloan, jendearengandik ihesi, hasieran belarra eta ondoren lanpernak, lapak eta ardiki gordina janez. Arropa urratu eta puskatu zitzaion eta harrapatutako ardien larruarekin babestu behar izan zuen. Artzainak ardiak desagertzen ari zirela konturatu zirenean,karabineroak eta guardia zibilak bila hasi ziren. Halako batean, kobazulo batean sartu, arrastaka hasi eta Prudencio topatu zuten.

Euskeraz bakarrik mintzatzen zen. Gazteleraz ulertu, besterik ez.  Herrian gaizki ikusia zegoen, eta lagun bakarra zuela kontatzen da  *"Dulcemeneo"* gaitzizena zuena, *"Baile de San Vito"* izenez ezagutzen den Corea de Sydenham gaitza zuelako. Eguna elkarrekin pasatzen zuten arboladi bateko banku batean eserita. 

83 urterekin hil zen Oiartzungo ospitalean. 

## Herri kulturan 
* Oiartzungo Gurutzeko Antzerki Taldeak, 1999 urtean, "*Prudentzio San Sebastian. Soinu"* izeneko antzerki obra taularatu zuen. 
* Rafael Torres Mulas idazlearen "*Raros de Europa"* liburuan kapitulo bat eskaintzen zaio Prudencio San Sebastiani.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eztul-belar

**Eztul-belarra** edo **mandarrosa** (*Tussilago farfara*) Asteraceae familiako landare loreduna da, jatorria Europan eta Asian duena.
thumb|Eztul-belarra

## Deskribapena 
Landare iraunkorra eta errizomaduna da. 10-30 cm arteko altuera hartzen du.

Lore horiak ditu, hostoak baino lehenago sortzen direnak, zurtoin mamitsu eta ezkatadunen bukaeran. Loreak zimeldu ondoren ateratzen dira hosto horzdunak, denak oinarritik.

## Bizitokia 
Lur buztintsu eta hezeetan sortzen da, landaretza urriko lekuetan eta ezpondetan.

## Erabilera 
Eztularen kontrako sendagai gisa erabiltzen da. Garai batean zurtoin lehorrak tabako gisa erretzeko erabiltzen ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Dandelion and Coltsfoot.jpg|Landareak errepide ertzean.
Irudi:Tussilago farfara bgiu.jpg|Hostoak.
Irudi:Coltsfoot close-up aka.jpg|Infloreszentzia.
Irudi:Owoc - Podbiał pospolity.jpg|Fruitu hegalariak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.euskal-herria.org/node/17621
Noctiluca scintillans

***Noctiluca scintillans*** bizi askeko itsas dinoflagelatu espezie bat da, eta protista zelulabakarra honen zitoplasman zehar kokatutako milaka organulu esferiko edo "mikro-iturri"-tan kokatutako luziferina-luziferasa sistema batek sortutako biolumineszentzia erakusten du. Fenomeno horri malko urdin deritzo.

## Kanpo estekak
Alga loraldi

**Alga loraldia** ur gezako edo itsasoko ur-sistemetako algen populazioaren hazkundea edo metaketa azkarra da. Sarritan uraren kolore aldaketarengatik antzeman daiteke, algen pigmentuek eragiten dutena. Alga terminoak uretako izaki fotosintetiko mota asko biltzen ditu, bai zelula anitzeko organismo makroskopikoak, algak bezalakoak, bai zelulabakarrak bezalako organismo mikroskopikoak, zianobakterioak bezalakoak. Algen loraketak alga mikroskopikoen hazkuntza azkarrari egiten dio erreferentzia normalean, ez alga makroskopikoak.

## Bibliografia
Alga berde

[thumb|*[Stigeoclonium* generoko alga berde bat.]]
**Alga berdeak** lur lehorreko landareekin estuki erlazionatzen diren algek osatzen duten talde parafiletiko da.  Oraindik iturri batzuek Cholorophyta terminoa erabiltzen dute, eta honen aurretik Chlorophyceae ere, baina gerora termino hauek azpitaldeak izendatzeko baliatu dira. Horrenebstez, alga berdeen taldea taxoi gisa informala izatera pasa da, taxonomikoki Chlorophyta eta Charophyta algak biltzen dituela kontuan hartuta. Alga berdeak eta enbriofitoak biltzen dituen kladoa monofiletikoa da eta Viridiplantae kladoa deitzen zaio, Plantae erreinuan sailkatzen dena. 

Alga berdeen barruan alga zelulabakar flagelatuak zein alga kolonial flagelatuak, normalean 2 flagelo zelulako dituztenak, sailkatzen dira; baita beste forma kolonial, kokoide eta zuntzakarak eta alga makroskopiko zelulanitzak. Espezie askok zelula bakar gisa bizi dute bizitzaren zatirik handiena, eta beste espezie batzuek koenobioak (koloniak), harizpi luzeak edo oso ezberdindutako alga makroskopikoak osatzen dituzte. 22.000 alga berde espezie inguru daude. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandrium

***Alexandrium*** dinoflagelatuen genero bat da. Gizakiarentzat kaltegarrienak diren dinoflagelatuen espezieetako batzuk ditu, gizakiengan itsaski-pozoidura paralitikoa eragiten duten alga-loratze toxiko kaltegarriak sortzen dituelako. Klado bat osatzen duten *Alexandrium* 30 espezie inguru daude, batez ere beren plaka tekaletako karaktere morfologikoetan definituta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gonyaulax

***Gonyaulax*** dinoflagelatuen genero bat da, *Gonyaulax* *spinifera* espezie mota duena. *Gonyaulax* dinoflagelato gorrietakoa da eta normalean marea gorriak eragiten ditu. "Saxitoxina" izenez ezagutzen den toxina pozoitsu bat jariatzen du, gizakietan paralisia eragiten duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malko urdin

**Malko urdinak** izenarekin ezagutzen dira *Noctiluca scintillans* gorriak eragiten duen fenomenoa, dinoflagelatuen taldeko mikroorganismo zelulabakarrak. Izaki txiki hauek asaldatzen direnean distira biolumineszentea ematen dute, eta zenbat eta elkarketa handiagoa izan, orduan eta ikusgarriagoa izango da argi ikuskizuna. Hala ere, *N. scintillans* gorria marea gorriekin, algen loraldiekin eta bere oxigenoa ura ken dezaketen beste mikroorganismo batzuekin lotuta dago, eta beste itsas bizitzarako baldintza toxikoak sor ditzakete. Dinoflagelatu hauen loraldien jarraipena ez da lan erraza, ez baitira guztiz aurreikusgarriak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matsu uharteak

**Matsu irlak**, ofizialki **Lienchiang Konderria** Ekialdeko Txinako itsasoan dagoen 36 uharte eta uhartetxoz osatutako uhartedi bat da. Taiwanek (Txinako Errepublika) gobernatzen du, baina Txinako Herri Errepublikako kostaren hego-ekialdean daude zuzenean. Uhartedi hau da Taiwango gobernuak kontrolatzen dituen lurraldeen artean txikiena bai azaleran zein populazioan, eta Fujian Probintziaren parte nominalki diren bi konderrietako bat. 

Gaur egun Taiwanen esku dagoen Lienchiang Konderria 1949an Txinako Gerra Zibila izan aurretik Lienchiang Konderri zabalago baten parte zen, baina kontinentean zegoen eremu guztia Txinako Herri Errepublikaren kontrolpean geratu zen, uharteak Txinako Errepublikaren kontrolpean geratu ziren bitartean. Honen ondorioz, bi gobernuen artean banatutako izen bereko entitate administratibo bakarra da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euprymna scolopes

***Euprymna scolopes***, Hawaiiko txipiroia, Sepiolidae familiako Sepiolidae espeziea da, Ozeano Bareko erdialdekoa, Hawaii uharteetatik eta Midway uharteetatik gertu dauden kostaldeko ur baxuetan dagoena. Ale tipoa Hawaiien bildu zen eta Historia Naturalaren Museo Nazionalean, Washington D.C., topatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garun ortzadarra

Hiru graun ortzadar, saguaren neuroetan; Lichtman & Sanes, 2008|thumb|right
**Garun ostadarra** proteina fluoreszenteak erabiliz garuneko neurona indibidualak ondoko neuronetatik bereizteko prozesu bat da. Proteina fluoreszente berdearen deribatu gorri, berde eta urdinen proportzio desberdinak ausaz adieraziz neurona indibidualetan, posible da neurona bakoitza kolore bereizgarri batekin markatzea. Prozesu hau ekarpen handia izan da konektomika neuronalaren alorrean.

## Kanpo estekak
Aliivibrio fischeri

***Aliivibrio fischeri*** (*Vibrio fischeri* izenez ere ezaguna) bakterio gram negatiboa da, haga formako (baziloa), itsas ingurune guztietan bizi dena. *A. fischeri*-k propietate biolumineszenteak ditu, eta hainbat itsas animaliekiko harreman sinbiotikoetan aurkitzen da nagusiki, *Eupryma scolopes* bezalako moluskuetan batez ere. Organismo heterotrofoa da, eta oxigenoa erabil dezake elektroi garraiatzeko kate batekin energia ekoizteko, anduia oxidasa positiboa izanik. Gainera, mugikorra da bere flagelo polarrari esker. *A. fischeri* zelulak libre bizi dira (erlazio sinbiotikorik gabe) deskonposatzen den materia organikoa erabiliz. Bakterio hau mikrobiolumineszentzia, quorum sensing eta bakterio-animalien sinbiosi harremanak aztertzeko funtsezko ikerketa-organismoa da. Bernhard Fischer mikrobiologo alemaniarrak eman zion izena.

ARNr-aren konparaketak espezie hau *Vibrio* generotik *Aliivibrio* genero sortu berrira birsailkatzea ekarri zuen 2007an. Hala ere, izen aldaketa oraindik ez dute ikertzaile gehienek onartzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lingulodinium polyedra

thumb|131x131px|*Lingulodinium polyedrum*

***Lingulodinium polyedra*** (lehen *Gonyaulax polyedra* izenekoa) mikroalga unizelular fotosintetiko mugikorren espezie bat da, dinoflagelatuen klasekoa. Tradizionalki alga gisa aztertu badira ere, gaur egun planktonaren kategorian sailkatzen dira, fitoplanktona zehatzago, organismo autotrofoak baitira eta uretan barreiatuta bizi dira (normalean koloniak eratzen dituzten arren).

*L. polyedra* izan ohi da marea gorrien kausa, baita gauez hondartzetan eta ur epel neritikoen eremuetako erakusketa biolumineszenteena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koelenterazina

**Koelenterazina** luziferina mota bat da, argia igortzen duen molekula bat, zazpi fila inguruko uretako organismo askotan aurkitzen dena. Luziferasa eta fotoproteina askoren substratua da, besteak beste, *Renilla reniformis*-en luziferasa (Rluc), *Gaussia luciferas* (Gluc), aekuorina eta obelina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Craterellus melanoxeros

***Craterellus melanoxeros*** *Cantharellaceae* familiako onddo espezie bat da. Jateko ona. *Cantharellus cibarius* delakoaren antzeko kalitatekoa. Babestuta dago eta, beraz, ez dira jan behar.

Sinonimoak: *Craterellus incarnatus*, *Cantharellus ciliatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, biribildua gaztaroan, laua ondoren, uhindu-bihurgunetsua, ertza gutxi garatua eta pixka bat biribildua. Azala feltrodun samarra du, azafrai kolorekoa eta batzuetan tindu lilekin.

**Himenioa:** Arrosa-lila antzeko kolorekoa, tolestura irregularretan estalia, uhinduak, kamutsak, anastomosatuak eta dekurrenteak.

Tolestura dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tolesturak.

**Hanka:** Konikoa, betea, leuna edo haritsua, hasieran zurixka, ondoren arrosa-lila antzeko kolorekoa.

**Haragia:** Kapelarena zurixka da eta ez da belzten; oinekoa pixka bat morexka da. Usain ahulekoa, ez oso bereizgarria eta zapore leunekoa.

**Etimologia:** *Cantharellus* terminoa grekotik dator eta koparen txikigarria da, kopa txikia esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cantharellus cibarius var. amethysteus* aldaerak, kapela orban lilez tindatua izaten du, eta himenioaren izurrak horiak dira.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Lurrean, talde konkreszenteetan, hostozabaletan eta baso mistoetan. Espezie arraroa.

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Cantharellus melanoxeros* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Galeria 

Fitxategi:Cantharellus melanoxerox 1.jpg
Fitxategi:Cantharellus melanoxerox 2.jpg
Fitxategi:Craterellus melanoxeros 3.jpg
Fitxategi:Craterellus melanoxeros 4.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heinrich Mann

**Luiz Heinrich Mann** (Lübeck, 1871ko martxoaren 27a - Santa Monica, Kalifornia, 1950eko martxoaren 11) alemaniar idazlea izan zen.

Thomas Mannen anaia zaharrena izan zen. Aita hil ondoren Munichera joan zen eta idazteari ekin zion. Nazien aurkari nabarmena izan zen eta langileei naziak baztertzeko eskaera sinatu zuen. "Persona non grata" izendatu zuten eta 1933an Frantzian erbesteratu zen. 1940an Estatu Batuetara itsasoratu zen eta Kalifornian hil zen 1950ean.

## Lan hautatuak 
* *In einer Familie*, 1894
* *Das Wunderbare*, 1897
* *Ein Verbrechen*, 1898
* *Im Schlaraffenland*, 1900
* *Die Göttinnen oder die drei Romane der Herzogin von Assy*, 1902
* *Die Jagd nach Liebe*, 1903
* *Flöten und Dolche*, 1904
* *Professor Unrat oder das Ende eines Tyrannen*, 1905 (Edizio berria 1948an: *Der blaue Engel*)
* *Schauspielerin*, 1906
* *Stürmische Morgen*, 1906
* *Mnais und Ginerva*, 1906
* *Zwischen den Rassen*, 1907
* *Die Bösen*, 1908
* *Die kleine Stadt*, 1909
* *Das Herz*, 1910
* *Variété*, 1910
* *Die Rückkehr von Hades*, 1911
* *Die große Liebe*, 1912
* *Auferstehung*, 1913
* *Der Untertan* 1914
* *Die Armen* 1917
* *Bunte Gesellschaft* 1917
* *Der Sohn*, 1919
* *Die Ehrgeizige*, 1919
* *Die Tote*, 1920
* *Abrechnungen*, 1924
* *Der Jüngling*, 1924
* *Das Kaiserreich* 1918-1925
* *Kopf*, 1925
* *Kobes*, 1925
* *Die Branzilla*, 1925
* *Liliane und Paul*, 1926
* *Mutter Marie*, 1927
* *Eugénie oder die Bürgerzeit*, 1928
* *Sie sind jung*, 1929
* *Die große Sache*, 1931
* *Ein ernstes Leben*, 1932
* *Die Welt der Herzen*, 1932
* *Die Jugend des Königs Henri Quatre*, 1935
* *Die Vollendung des Königs Henri Quatre*, 1938
* *Lidice*, 1943
* *Ein Zeitalter wird besichtigt*, 1945 (memorias)
* *Empfang bei der Welt*, 1941 &ndash; 1945
* *Der Atem*, 1946 &ndash; 1949

## Kanpo estekak
Marisa Naranjo

**María Luisa Naranjo García** (Kanaria Handiko Las Palmas, Kanariak 1944ko azaroaren 5a) kanariar  esataria, aktorea eta aurkezlea da.

## Lan ibilbidea 
Bere karrera herriko irratian hasi zen esatari gisa. Geroago, Televisión Españolan hasi zen, maila txikiko *Flash* izeneko saioan. Hortik informazio zerbitzuetara pasatu zen.

### Urtzahar gaua eta kanpai-hots okerrak 
1989ko Urtezahar Gauean, TVEko Zuzendaritzak Madrilgo Puerta del Soletik Urte Amaierako Kanpai-hotsak eman zituen. Zoritxarrez, laurdenak kanpai-hotsekin nahastu zituen, eta esan zuen laurdenak entzuten zirela kanpaiak hasita zeudenean, eta Espainia osoa, beste ordu-eremu batean egoteagatik, urte berrian sartu zela, mahatsak hartu gabe. Gertakari hartatik aurrera, bere karrera profesionalak gainbehera hasi zuen, eta, azkenean, erretiratu egin zen.

2011. urtean Atresmedia Neoxeko katean kanpaiak emateko kontratatu zuten, abenduaren 30ean, *Feliz año Neox* programan emateko, Berta Collado, Anna Simon, Florentino Fernández, Raúl Gómez, Melendi, Pablo Motos, Mario Vaquerizo, Fernando Ramos, Joaquín Reyes eta Ernesto Sevillarekin, 900.000 mila lagunek ikusi zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Neonothopanus nambi

***Neonothopanus nambi*** *Marasmiaceae* familiako onddo pozoitsu eta biolumineszente bat da.

## Deskribapena 
Espezie honen biolumineszentziaren azpian dauden mekanismo genetikoak eta molekularrak 2019an argitaratu ziren, onddo baterako argitu zen lehena. 2020an, onddo honen geneak erabili ziren tabako landare bioluminiszenteak sortzeko.

Carlo Luigi Spegazzini naturalista italiar-argentinarrak 1883an *Pleurotus* azpigeneroko  *Agaricus nambi* gisa deskribatu zuen espeziea, 1879ko abenduan Guarapi inguruan, Yaguarón, Paraguari departamentuan (Paraguay) dagoen toki batean, jasotako materialetatik abiatuta.  Pier Andrea Saccardok *Pleurotus* generoan kokatu zuen. Ronald H. Petersen eta Irmgard Krisai-k, onddoa *Neonothopanus* genero berrian kokatu zuten 1999an.

### Banaketa eremua 
Malaysia, Kaledonia Berria, Australia, Zeelanda Berria, Papua Ginea Berria, Vietnam, Txina, Sri Lanka, Madagaskar, Brasil, Guyana Frantsesa, Kolonbia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido kafeiko

**Azido kafeikoa** azido hidroxizinamiko gisa sailkatzen den konposatu organiko bat da. Solido hori honek talde funtzional fenolikoak eta akrilikoak ditu. Landare guztietan aurkitzen da, biomasaren forma nagusietako bat den ligninaren biosintesian tarteko funtsezkoa delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crinipellis scabella

***Crinipellis scabella*** *Marasmiaceae* familiako onddo espezie bat da. Sukaldaritzarako interesik gabea. Ez du inolako balio gastronomikorik, sendotasun gutxi duelako.

Sinonimoak: *Agaricus caulicinalis*, *Agaricus stipitarius*, *Agaricus stipitarius var. ß caulicinalis*, *Agaricus stipitarius var. ß graminealis*, *Agaricus circellatus*, *Marasmius caulicinalis*, *Marasmius stipitarius*, *Collybia caulicinalis*, *Marasmius gramineus*, *Marasmius epichloe*, *Collybia stipitaria*, *Collybia graminea*, *Collybia caulicinalis var. graminea*, *Marasmius caulicinalis var. scabellus*, *Crinipellis stipitaria*, *Chamaeceras epichloe*, *Marasmius scabellus*, *Collybia stipitaria var. syringicola*, *Crinipellis caulicinalis*, *Androsaceus epichloe*, *Crinipellis stipitaria var. graminealis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,5 eta 1,2 cm bitarteko diametrokoa, lehenbizi ganbila, gero ganbil-laua, titiduna; okre-arrexka kolorekoa, ezkatatsua, zuntzezkoa, gero oso koloregabetzen den zurixka, erdian da bakarrik ilunagoa, eta ertza zimurtsua du.

**Orriak:** Zuriak, sabeldunak, zabal samar.

**Hanka:** Ia fistulosoa, gaztaina kolorekoa, tomentoduna.

**Haragia:** Zuria, usain eta zapore berezirik gabea.

**Etimologia:** *Crinipellis* terminoa, ile luzea, esan nahi duen "crinis" hitzetik dator eta azala, kutisa, ilajea, esan nahi duen "pellis" hitzetik. Kapela tomentoduna duelako. *Scabella* epitetoa zerbait latza esan nahi duen "scabella a, um"-tik dator. Kapelaren azalaren itxuragatik

## Jangarritasuna 
Interes gastronomiko gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Crinipellis corticalis* delakoarekin, hau potasarekin kontaktuan jartzean, beltzaxka-more kolorera pasatzen diren ileak dituelako bereizten da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Gramineoen zurtoinetan hazten da, belarretan. Ez da urria.

### Banaketa eremua 
Batez ere Europa. Ipar Amerika, Karibe itsasoaren eremua, Aljeria, Israel, Errusia, Japonia, Hego Korea, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bañolet

**Bañolet** Paxkal Irigoyenek eta Maia Iribarnek idatzi eta zuzendutako filma da, Xofaldia Prodek eta Kanaldudek ekoiztua. Ikus-entzunezkoak Durangoko Azokaren Sormen Beka jaso zuen 2020 urtean. 2023ko martxoan estreinatu zen Euskal Herriko zinematan.

## Argumentua 
Luixa eta bere lagunak, Bañoleten haunditzen dira, Frantziatik askatu den herrian. Herri berezi huntako haurrek 11 urte betetzen dituztelarik, zeremonia garrantzitsu bat prestatzen dute. Haurtzarotik heldutasunera pasatzeko egun haundia hurbiltzen ari da...

## Bañolet kantuz 
Filmaren soinu-banda izateko bokazioz, diskoa ondu zuten Paxkal Irigoyen, Maia Iribarne, Nicolas Armendariz eta Allande Etxeberriak. *Bloñ* izena jarri zioten taldeari, eta *Bañolet Kantuz* diskoari. Laguntzaile izan zituzten ere Elena Haira, biola ("Kikerak", "Erbia"), Amaia Hiriart, biolontxeloa ("Kikerak", "Erbia"), Ximun Garat, tronpeta ("Kikerak"), Ane Garcia, ahotsa ("Han") eta Tara Huellou-Meyler, ahotsa ("Ar Rinier").

### Kantuak 
# 50
# Kikerak
# Eihera
# Erbiak
# Ar Rinier
# Zauri
# Han
# Munduko hiritar
# Otsaila

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bloñ taldearen EHZko kontzertua
* Bañolet filma Kanalduden
1957ko Bost Nazioen Txapelketa

**1957ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeitazortzigarren ekitaldia izan zen (guztira 63.a). 1957ko urtarrilaren 12an hasi eta martxoaren 23an bukatu zen. Ingalaterrak partida guztiak irabazi eta txapelketa eta Slam Nagusia eskuratu zituen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 34 || 8 || +26
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**4**||4||2||0||2 || 31 || 30 || +1
|- 
|2 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**4**||4||2||0||2 || 21 || 21 || 0
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**4**||4||2||0||2 || 21 || 27 || -6
|- 
| 5 ||align=left|  Frantzia ||**0**||4||0||0||4 || 24 || 45 || -21
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1957 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1958ko Bost Nazioen Txapelketa

**1958ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeita bederatzigarren ekitaldia izan zen (guztira 64.a). 1958ko urtarrilaren 11n hasi eta apirilaren 19an bukatu zen. Ingalaterra izan zen txapelduna.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**6**||4||2||2||0 || 26 || 6 || +20
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**5**||4||2||1||1 || 26 || 28 || -2
|- 
| 3 ||align=left|  Frantzia ||**4**||4||2||0||2 || 36 || 37 || -1
|- 
| 4 ||align=left|  Eskozia ||**3**||4||1||1||2 || 23 || 32 || -9
|- 
| 5 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**2**||4||1||0||3 || 24 || 32 || -8
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1958 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Cookie Mueller

**Dorothy Karen** "**Cookie**" **Mueller** (Baltimore, 1949ko martxoaren 2a – New York, 1989ko azaroaren 10a) aktore eta idazlea izan zen, Dreamlander esaten zioten aktore taldekoa: John Waters zinemagilearen lehen filmetako askoren protagonista multzokoa. Talde horren partr zela egin agertu zen zenbait filmetan, hala nola *Multiple Maniacs*, *Pink Flamingos*, *Female Trouble* eta *Desperate Living*.

## Biografia 
1969an, Muellerrek John Waters zinema-zuzendaria ezagutu zuen lehen aldiz *Mondo Trasho* filmaren Baltimoreko estreinaldian. Gero, Waters filmetako protagonista izan zen Mueller, *Cookie the Spy* edo *Cookie espioia* izan zelarik Pink Flamingosen. 1974ko Female Problems filmaren izenburua Muellerrek asmatu zuen, Waters zuzendariaren arabera.

Underground erako zinemagintza honetako karreraren ondoren, New Yorkera joan zen Mueller eta idazle, kazetari eta zutabegile bihurtu zen.

Mueller Vittorio Scarpatirekin ezkondu zen. Senarra 1989ko irailean hiesaz hil zen, eta zazpi aste geroago Mueller bera gaitz berak jota.

Mueller hil ondoren, haren lagun mina izan zen Nan Goldin argazkilariak erakusketa antolatu zuen, *The Cookie Portfolio 1976–1989*, hamabost erretratuko sorta.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mueller, Cookie (1984). How to Get Rid of Pimples. New York: Top Stories. .
* Mueller, Cookie (1988). Fan Mail, Frank Letters, and Crank Calls. New York: Hanuman Books. .
* Mueller, Cookie; Scarpati, Vittorio (1989). Putti's Pudding. Kyoto: Kyoto Shoin. .
* Mueller, Cookie (1990). Walking Through Clear Water in a Pool Painted Black. New York: Semiotext(e). .
* Mueller, Cookie (1990). Garden of Ashes. New York: Hanuman Books. .
* Mueller, Cookie (1997). Scholder, Amy (ed.). Ask Dr. Mueller: The Writings of Cookie Mueller. New York: Serpent's Tail High Risk Books. .

## Kanpo estekak
1962ko Bost Nazioen Txapelketa

**1962ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hogeita hamairugarren ekitaldia izan zen (guztira 68.a). 1962ko urtarrilaren 13an hasi eta azaroaren 17an bukatu zen. Frantziak laugarren garaipena jarraian eskurartu zuen, hauetatik hirutan bakarkako txapelduna izan zen.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak hiru puntu balio zituen eta gauzatzeak beste bi. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**6**||4||3||0||1 || 35 || 6 || +29
|- 
| 2 ||align=left|  Eskozia ||**5**||4||2||1||1 || 34 || 23 || +11
|- 
| 3 ||align=left|  Ingalaterra ||**4**||4||1||2||1 || 19 || 16 || +3
|- 
| 2 ||align=left|  Gales ||**4**||4||1||2||1 || 9 || 11 || -2
|- 
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda ||**1**||4||0||1||3 || 9 || 50 || -41
|-
|}

## Partidak 
*¹ Gales hegoaldean izandako baztanga izurritearen ondorioz Irlanda eta Galesen arteko partidua atzeratu egin zen eta azaroan jokatu zen, txapelketari amaiera emanez.

## Sariak 
## Palmaresa 
1962 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Hawaiki

[thumb|300px|Honolulu dendetan salgai dauden polinesiarren bandera ez-ofizial honetan, Hawaiki urrezko [petroglifo bat da, eta benetako uharte nagusiak izarrak.]]
**Hawaiki** edo **Havaiki** uharte mitiko bat da non polinesiarrek bertan kokatzen dute beraien jatorria. Elezaharrek azaltzen dute polinesiarren arimak Hawaikira itzultzen direla hil ondoren.

Irudimenezko uharte honen izena formekin ere aurki daiteke: Havaiki, Hawaiiki, Hawaii «Hawai», Hawaii «Havai», «Hawai» eta «Hawai». Hawaiki forma da ohikoena, maoriar jatorrikoa.

Hawaiki izena Hawaii uharteen izenekin erlazionatu da, eta Samoako Savai'i. Sozietate uharteetan, Raiatea, antzina, uharte sakratutzat hartzen zen, eta Havai'i izenarekin ezagutzen zen. Tuamotu, Havaiki edo Havai'i gaur egungo Fakarava zen.

## Kondairak 
Kondairen arabera, Hawaiki mitikoa mendebaldean dago. Polinesiarrak uharte ezberdinetara migratu zuten jatorrizko uhartea izango zen. Bereziki, maoriek Aotearora (Zeelanda Berria) egindako migrazioaren kondairak bizirik daude, jatorrizko zazpi tribuak sortu zituzten zazpi txalupekin. Halaber, hildakoen arimak Reinga lurmuturretik, Iparreko uhartearen ipar-mendebaldeko muturretik, Hawaikirantz irteten direla esaten da.

S. Percy Smithek Hawaiki, *The original homeland of the Maori* (1908) liburuan Hawaiki Javan kokatzea iradokitzen du. Gaur egun, elezaharrei ez zaie hitzez hitzeko krediturik ematen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ängelholm

thumb|250px|Hiriko kale bat.
**Ängelholm** Suediako hegoaldearen Eskaniako konderrian dagoen hiria da. Izen bereko udalerrian dago. 2018an 28.251 biztanle zituen.

## Historia 
Kokalekua *Luntertun* bezala eraiki zen eta hasiera batean Kattegat-etik gertuago zegoen. 1516an, Danimarkako erregea zen Kristian II.ak, Luntertunen kokalekua kostan bezala aldatu zuen, defendatzeko zaila zelako, eta *Engelholm* gisa berrizendatu zuen. Fundatzaile gisa, Kristian II.a erregeak berak ezarri zituen hiri berriaren mugak, eta 1516an hiriari gutun bat eman zion.

Hiria txikia izan zen mendeetan zehar. 1658an Roskildeko Itunaren ondoren, Danimarkak Suediaren esku utzi zuen Ängelholm, gainerako Eskaniarekin batera. Hiria XIX. mendean hasi zen hazten industrializazioaren ondorioz. Goarnizioko hiri bat ere izan zen 1883ra arte, eta aireko armadaren base bat izan zuen 1941 eta 2009 artean. Engelholm ortografiarik zaharrena 1912ra arte mantendu zen, udalak 1906ko Suediako ortografia-erreformaren ildotik ortografia modernoago bat hartzea erabaki zuen arte. Koenigsegg errendimendu handiko automobil-fabrikatzaileak Escanian desagertutako aire-armadaren hegalaren instalazioetan du bere egoitza (F 10).

Gaur egun turismoa da hiriaren ardatz nagusia.

## Ondarea 
* Objektu Hegalari Ezezagunari monumentua, Europako bakarrenetariko bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ängelholm udalerriaren webgunea.
* :Webgune turistikoa.
Zachris Topelius

**Zachris Topelius** (Nykarleby, 1818ko urtarrilaren 14a - Sipoo, 1898ko martxoaren 12a) finlandiar idazle, kazetari, historialari eta irakaslea izan zen.

1831n Helsinkira iritsi zen ikastera eta Johan Ludvig Runebergek zuzendutako gazte abertzaleen taldean sartu zen. Historian lizentziatu zen, eta teologia eta medikuntza ere ikasi zituen. Ikasketak amaitu ondoren, irakasle izan zen ikastetxe batean. 1854an Finlandiako historia irakasten hasi zen Unibertsitatean eta 1875etik 1878ra bertako errektore izan zen.

Poesia lirikoa idazten hasi zen eta eleberri historikoen eta opera-libretoen egilea ere izan zen. 1841etik 1860ra *Helsingfors Tidningar* egunkariaren editorea izan zen.

## Lan hautatuak 
* *The Tomten in Åbo Castle*, 1849 (, )
* *Sov du lilla vide ung*, 1869 (*Trollsländan*)
* *Boken om vårt land*, 1875 (*Maamme-kirja*)
* *Vinterqvällar*, 1881 (*Talvi-iltain tarinoita*)
* *Fältskärns berättelser*, 1884 (*Välskärin kertomukset*)
* *Läsning för barn*, 1881 (*Lukemisia lapsille*)
* *Stjärnornas kungabarn*, 1899–1900 (*Tähtien turvatit*)
**Sampo Lappelill* (1860)

## Kanpo estekak
Johnny Logan

**Seán Patrick Michael Sherrard** (Frankston, Australia; 1954ko maiatzaren 13a), **Johnny Logan** izen artistikoaz ezagunagoa, irlandar abeslaria da. Eurovision Abesti Lehiaketa birritan irabazi zuen lehen abeslaria izateagatik da ezaguna bereziki. Lehenik 1980an irabazi zuen, "What's Another Year" kantarekin, eta bigarrenez 1987an, "Hold Me Now" kantarekin. 1992ko kanta irabazlea ere berak idatzitakoa da, "Why Me?", Linda Martinen ahotsean.

## Kanpo estekak
Zezentegi

**Zezentegi**ko koba, Hondarribian kokatutako kobazuloa zen.

1952an Aranzadi Zientzia Elkarteak egindako Gipuzkoako  Espeleologia  Katalogon, 39. zenbakiarekin katalogatua agertzen zen koba hau. Katalogoan esaten denez, Jaizkibelgo iparraldean kokatuta zegoen, kostaldean, badiatik eta Bioznartik gertu.  Haitzuloa baino,  itsasorantz irristatutako hareharri eozenoen geruza-bloke handien arteko zulo bat zela dirudi egindako deskribapenaren arabera. .

1949an Jesus Elosegik egindako prospekzio batek ezin izan zuelako aurkitu Zezentegi. 

2001ean Aranzadi elkarteak Katalogo Espeleologikoaren datu-basean Zezentegi ez da agertzen.

1903 urtean, bertan bizi zen gizon bat aurkitu zuten, *Prudencio San Sebastian*, *Soinu* ezizenez ezaguna.

## Errefentziak
Ängelholmeko Objektu Hegalari Ezezagunari monumentua

***Ängelholmeko Objektu Hegalari Ezezagunari monumentua*** Suediako Ängelholmeko  Kronoskogen auzoan altxatu den monumentua da. Europa osoan antzeko beste bi monumentuak bakarrik daude: *Emilcingo Objektu Hegalari Ezezagunari* (Polonian) eta Eskoziako Livisngstonen Robert Taylorri gertatutakoari eskainitakoa. 

## Historia 
1963an eraiki zen, Kronoskogen inguratzen duten basoetako soilgune batean; garai hartan "eskala handiko proba-hegaldi" ugari ikusi ziren bertan. Ängelholmeko OHEren monumentuak 1946ko maiatzaren 18an OVNI baten lurreratzea gogorarazten du, Gösta Carlsson izotz-hockeyko jokalari suediarrak ikusi zuena. Monumentua zementuz egindako aparatuaren eta lurreratzeak utzitako aztarnen eskalako erreprodukzio bat da.

Clas Svahnek, UFO-Sverigeko presidenteak, kasua ikertu zuen eta liburu bat idatzi zuen, Gösta Carlssonekin batera, gertakariari buruz. Bere ustez, ez dago froga sinesgarririk gertaera hori Carlssonek kontatu zuen moduan gertatu zela esateko.

## Iruditegia 

Image:
Angelholm-ufo-monument-173.JPG|Sarbidea.
UFO-monumentet_i_Ängelholm_2.jpg|Monumentua zerutik ikusita.
UFO-Memorial_Ängelholm.jpg|Gertutik ikusita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gari Otamendi

**Garikoitz Otamendi Arrieta** (Añorga, Donostia, Gipuzkoa, 1980ko otsailaren 1a) gipuzkoar dantzari eta musikaria da.

## Bizitza 
Añorgan jaioa 1980an. Euskal dantzan trebatua. Biobolina jotzen du txikitatik.

2018 urtean Telmo Esnal zuzendariaren *Dantza* filmeko protagonistetako bat izan zen.

## Filmografia 
### Zinea 
* *Dantza* (2018)
* *Dantza Flokak* (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Selfridges Building (Birmingham)

**Selfridges eraikina** Birminghamen (Erresuma Batua) dagoen eraikin enblematikoa da. Bullring merkataritza-guneko kide da, eta Selfridges biltegi handiak ditu. 2003an osatu zen 60 milioi liberako kostuarekin eta Future Systems enpresa arkitektonikoak diseinatu zuen, enpresako Jan Kaplicky eta Amanda Levete arkitektoen bidez. Altzairuzko egitura eta hormigoi lainoztatuko fatxada ditu. Eraiki zenetik, eraikina eraikin enblematiko bihurtu da, eta ekarpen garrantzitsutzat jotzen da Birmingham biziberritzeko.

## Arkitektura 
Future Systems enpresa arkitektonikoa Vittorio Radicek izendatu zuen, garai hartan Selfridgeseko buru exekutiboa zenak, enpresaren hirugarren denda diseinatzeko Londrestik kanpo. Selfridges fisikoki Bullring Merkataritza Gunean integratuta zegoen arren, enpresak diseinu bereizgarri bat nahi zuen, proiektuaren gainerakoa bereiziko zuena eta enpresaren mugarri ezagun bihurtuko zena. Eraikinaren fatxada bihurgunetsua da, Moor Street eta Park Streeteko izkina inguratuz. Hondo urdin baten gainean jarritako aluminio anodizatuzko 15.000 diskok osatzen dute.

## Sariak 
Eraikinak sari asko jaso ditu:
* 2004: Britainiar Arkitektoen Errege Institutuaren Arkitektura Sariak
* 2004: Hormigoiaren Sozietatearen Sariak, Erabateko irabazlea
* 2004: Egiturazko Altzairuaren Sariak
* 2004: Arte Ederren eta Merkataritza Berrikuntzaren Errege Batzordea
* 2004: Institution of Civil Engineers, Proiektu Irabazlea
* 2004: Civic Trust sariak
* 2004: Retail Week saria

## Iruditegia 

Image:
Selfridges exterior, Birmingham.jpg|Aluminiozko diskoak.
Birmingham Selfridges building.jpg|Bull Ringetik ikuspegia.
Birmingham - Ringbull - Selfridges 5.JPG|Kaletik ikusita.
Blob Birmingham.jpg|Park Street aparkalekutik.
Selfridges interior1.jpg|Barruko eskailera mekanikoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak