open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berguedà

[eskuinera|thumb|Berguedà [Katalunian]]

**Berguedà** Kataluniako iparraldean eta erdialdean dagoen eskualde zabala da, Bartzelonako probintzian, Lleidako probintziaren mugan. 1184.89 km2-ko azalera dauka eta 2009an 41.744 biztanle zituen (35.23 biz./km2).

Berga du herriburua.

## Mugakideak 
Eskualde mugakideak iparraldean Cerdanya eta Ripollès ditu, hegoaldean Bages, ekialdean Osona eta berriro Ripollès eta mendebaldean Alt Urgell eta Solsonès.

## Udalerriak 
Hogeita hamaika udalerrik osatzen dute, hauek izanda populatuenak:
# **Berga**: 16.596 biztanle (hiriburua).
# Gironella: 4.844.
# Puig-reig: 4.238.
# Bagà: 2.248.
# Avià: 2.108.
# Casserres: 1.599.
# Cercs: 1.331.
# La Pobla de Lillet: 1.322.
# Guardiola de Berguedà: 948.

## Kultura ondarea 
thumb|Sant Jaume de Frontanyà.

* Ciment Asland-eko lantegia, Clot del Moro (Castellar de n'Hug).
* El Palau edo Bagà-ko gaztelua.
* Santa Maria de Serrateix-eko monasterioa.
* Sant Andreu-ko eliza (Sagàs).
* Sant Ferrango gaztelua, La Patum jaia eta Sant Quirze de Pedret (Berga).
* Sant Jaume de Frontanyà-ko eliza.
* Sant Pere de la Portella-ko monasterioa (La Quar).

## Inguru naturala 
[thumb|ezkerrera|[Pedraforca mendi ikusgarria.]]

Eskualdea Kataluniako Aurrepirinioan kokatuta dago, Andorra eta Frantziatik gertu. Iparraldean, 2.000 metrotik gorako mendiak topatzen ditugu, ipar-mendebaldeak tontorrik altuenak ditugularik, Pedraforca (2.506) horien artean. Cadí eta Moxeró-ko mendilerroek Natura Parkea osatzen dute iparraldeko zonalde hartan.

Bestela, ibarren artean aipatzekoa da Llobregat ibaiak osatutakoa, eskualdearen ipar-ekialdean sortzen dena.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Berguedà eskualdeko webgune ofiziala
*  Noticies Bergueda
*  Centre Informàtic del Bergueda - Web corporativa del Centre Informàtic del Berguedà situat a Berga
*  Bergueda Actual - Diari digital de Noticies del Berguedà
Balparda-Villar

**Balparda-Villar** Santurtziko barrualdean dagoen auzoa da, herriaren mendebaldeko sarreran kokatutakoa, Kabiezesera iritsi baino lehen.

Balparda, Villar Goikoa eta Villar Behekoa auzuneek osatzen dute, baserri ingurua dela.

## Kaleak 
Mellogane kalea eta Antonio Alzaga etorbidea dira kale nagusiak.

## Ekonomia 
Auzo hontan Balpardako industrialdea dago, A-8 autobideko sarrerako errepidearen ondoan. Industrialdeak hiru hektareako azalera dauka.

## Kanpo estekak
Kabiezes

[thumb|300px|Kabiezesko plaza. Hor daude San Jorge Hotela eta [Bizkaibus geltokia.]]
thumb|300px|Kabiezesko kirol plaza.
thumb|300px|Santurtziko GarbiguneaKabiezesko taxi geralekuaren seinalea|thumb|300px
**Kabiezes** Santurtziko (Bizkaia) barrualdean dagoen auzo bat da, herriaren mendebaldeko sarreran kokatua, Balparda-Villar igaro ondoren, eta Kuetos, Los Hoyos, Ranzari eta Pajares auzuneek osatuta. Udalerriko auzorik populatuena da.

## Zerbitzuak 
* Metro geltokia
* Autobus geralekua (Kabiezesko plazan)
* Haurrentzako liburutegia
* Argibideetarako ukimen-pantaila (taxi geralekuaren ondoan)
* Kabiezesko kiroldegia eta kirol plaza (Axular kalean)
* Merkatua eta azoka (Kabiezesko plazan)
* Santurtziko Garbigunea (Los Hoyos bidean, hilerri ondoan)
* San Jorge Hotela (Kabiezesko plazan)
* Taxi aparkalekua (Kabiezesko merkatuarekiko aurrez-aurre)
* Udaleko hilerria (Axular kalean)
*
* Udal liburutegia (Antonio Alzaga etorbidean)
* Emilia Zuza Brun ikastetxea (Axular kalean eta Kuetos auzoan)
* Axular BHi (Axular kalean, hilerriaren aurrean)

## Jaiak 
Ekainaren 28an ospatzen da San Pedro-Kepa Deuna auzo honetan. Asteburu bat irauten du buruhandiekin, euskal dantzekin, kontzertuekin, herri-kirolekin eta arrekin.

## Kale nagusiak 
* Antonio Alzaga etorbidea (Auzoa zeharkatzen du eta Portugaleterekiko muga markatzen du)
* Joxe Miel Barandiaran kalea (Santurtziko erdigunera heltzen da)
* Lauaxeta kalea (Santurtziko hedapen gunea)
* Los Hoyos bidea (Portugaletera heltzen da)

## Kanpo estekak
San Juan del Rompeolas

**San Juan del Rompeolas** eta San Juan de Regales Santurtziko iparraldean dagoen auzoak dira, Zierbenara doan errepidearen ondoan daudenak.

Iberdrolako Zentral Termikoa ipar-mendebaldean eta Bilboko portua ipar-ekialdean dituzte.

## Zerbitzuak 
Langile-auzoak dira biak ala biak, arazo sozio-ekonomikoek jota azken hamarkadetan. Eusko Jaurlaritzak proiektua aurkeztu zuen 2006an, auzoa eraberritu, etxeak berriztu, eta azpiegiturak hobetzeko.

## Ikus, gainera 
* San Juan de Regales

## Kanpo estekak
Santurtzi Zaharra

[300px|thumb|Santurtzi Zaharraren bista [Peñotatik ikusita]][thumb|300px|[Santurtziko udaletxea]][thumb|300px|[Santurtziko geltokia (Adif)|Renfe Aldirikoen geltokia]]thumb|300px|Arrantza portua

**Santurtzi Zaharra** hiri sardina-saltzaileko erdigunea eta auzo zaharra da, arrantza-portuaren inguruan kokatutakoa. Murrieta etorbidetik hasita, Txitxarra eta Parke zentraletik pasatu eta Itsasalde etorbidera heltzen da auzoa.

## Zerbitzuak 
* Agurtza Atunontzia (Victoria Erreginaren pasealekua)
* Aparkalekuak (Santurtziko parkea eta Victoria Erreginaren pasealekua)
* Arrantza portua
* Bilboko portua
* Bizkaibusen geltokiak
* Doako Wifi guneak (Renfeko geltokiaren parean eta Gernika parkea)
* DYA (Renfeko geltokiaren eraikinean)
* Ertzaintza (Murrieta etorbiden)
* *Gaztebox* gazteen informazio bulegoa (Renfeko geltokiaren ondoan)
* Itsas-museoa (arrantza portuan)
* Kirol-portua
* Mikel Trueba kiroldegia (Victoria Erreginaren pasealekua)
* Parke zentrala
* Santurtziko metro geltokia
* Santurtziko tren geltokia
* Serantes Kultur Aretoa, zinemak eta antzerkia (Máximo García Garrido kalea)
* Serantes Kultur Aretoa, *Kresala* aretoa (Jose Miel Barandiaran kalea)
* Turismo eta informazio bulegoa (arrantza portuan)
* Taxi geltokia (Santurtziko parkea)
* Udal euskaltegia (Jose Miel Barandiaran kalea)
* Udal liburutegia (Cagonillos plaza)
* Udaletxea (Santurtziko parkea)
* Udaltzaingoa (Jose Miel Barandiaran kalea)

## Kaleak 
* Itsasalde kalea
* Jose Miel Barandiaran kalea
* Sabino Arana kalea
* Cristobal Murrieta etorbidea
* Santurtziko parkea

## Garraiobideak 
### Renfe Aldiriak 
* Santurtziko geltokia, C-1 linean.

### Metro Bilbao 
* Santurtziko geltokia, 2. linean.

### Bizkaibus 
Bilbo, Barakaldo, Sestao, Balmaseda, Zalla, Muskiz, Trapaga, Abanto-Zierbena eta EHUrako autobusak, bidetik Portugalete, Ortuella, Sopuerta edo Galdamesetik pasatzen direla.

### Britanny Ferries 
* Santurtzi-Portsmouth linea

## Kanpo estekak
Santurtziko Udala

**Santurtziko Udala** Bizkaiko udalerri horretan tokian tokiko agintea daukan erakunde nagusia da. Udalbatza alkateak eta 20 zinegotzik osatzen dute gaur egun. Osoko bilkura zinegotzi guztiek eratzen dute eta alkatea da osoko bilkurako burua.

## Udaletxea 
Gaur egungo udaletxea 1905ean eraiki zuten. Eraikin eklektikoa da eta Emiliano Pagazaurtundua diseinugileak Frantziako Bigarren Inperioko formetatik hartu zuen inspirazioa.

## Alkateak 
* Karmele Tubilla (EAJ): 2023 - .
* Aintzane Urkijo (EAJ): 2015 - 2023.
* Ricardo Ituarte (EAJ): 2007- 2015.
* Javier Cruz (PSE-EE): 1995-2007.
* Jose Miguel Darquistade (PSE-EE): 1979-1995.
* Jose Antonio Loidi (EAJ): 1979-1983.

## Kanpo estekak 
*  Santurtziko Udalaren webgune ofiziala
*  Udal Euskaltegia
Derry Askea

[thumb|250px|[Igande Odoltsua (1972)|Igande Odoltsuko hildakoei oroitarria Derryn]]

**Derry Askea** (ingelesez *Free Derry*, irlanderaz *SaorDhoire*) Ipar Irlandako Derry hiriko zati errepublikazale batek bere buruari eman zion izena da, 1969ko abuztuaren 12-14 bitartean biztanleek poliziarekin izandako borroken ostean. Derry Askeko autonomia egoerak (eta britaniar poliziarekiko nolabaiteko askatasun mugagabea) 1972 arte iraun zuen.

Bertan, Derry Askearen Izkina deritzon kokaleku ospetsua dago.

Zonalde honetako biztanleek, ia-ia erabateko nazionalistek, barrikadak altxatu zituzten. Armak eskuetan, Ulsterreko polizien zein Erresuma Batuko soldaduen sarrera galarazten zuten. IRAren agintea onartzen zen Derry Askean barnan.

Erresuma Batuak, Derry Askea bere agintera itzul zedin, Motorman Operazioa osatu zuen. 1972ko uztailaren 31n, milaka tropa britaniarrek, tankeekin, gurdi korazatuekin baita bulldozer koraztuekin ere, barrikadak eraitsi zituzten eta zonaldea okupatu zuten berriro. IRAk ez zien aurre egin, horrenbesteko operazio handiaren aurrean ez arma, ez borrokalari ez entrenamendu askirik ez zuelakoan.

## Ikus gainera 
* Derry Askearen Izkina

## Kanpo estekak
Unai Etxebarria

**Unai Etxebarria Arana** (Caracas, Venezuela, 1972ko azaroaren 21a - ) venezuelar jatorriko euskal txirrindularia da.

Cafes Baque taldean aritu zen gaztetatik. Kadete mailan, txurdinagako lasterketa irabazi zuen 1988ean, eta afizionatu mailan, 3. postua eskuratu zuen Markinako lasterketan, 1991ean.

1997an, txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin. Haurtzaroa Euskal Herrian pasa zuen. Venezuelako nazionalitatea daukanez nazioarteko txapelketan Venezuelako selekzioarekin parte hartzen du.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Samuel Sánchez

**Samuel Sánchez González** (Oviedo, Asturias, 1978ko otsailaren 5a -) txirrindulari ohia da. 2008ko Olinpiar Jokoetan, Errepide Lasterketan garaipena lortu zuen Beijingen urre olinpikoa eskuratuz.

*Club Ciclista Colloto* (Oviedo) beheko mailetan hasi zen. 1994an Espainiako kadete mailan txapeldunordea izatea lortu zuen Asturiako selekzioarekin. 1997an, Bizkaiko Olarra taldearekin sinatu zuen. 2000n, txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

2008an *Doi la cara pola oficialidá* kanpainaren alde egin zuen, asturiera Asturiasko hizkuntza koofiziala izatea aldarrikatzen zuena.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli handiak
### Beste Itzuliak
## Taldeak 
* Euskaltel-Euskadi (2000-2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Iban Mayoz

**Iban Mayoz Etxeberria** (Donostia, 1981eko irailaren 30a - ) euskal txirrindularia da. 2004an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Relax-Fuenlabrada taldearekin. Umea zela, Urrestillan bizi zen.

## Kirol ibilbidea 
Iban Mayozek 2004an hasi zuen bere ibilbide profesionala Relax-Bodysol taldean eta 2005ean Relax-Fuenlabradarekin fitxatu zen. 2006an Euskaltel-Euskadi ProTour taldeak kontratatu zuen eta 2006ko Italiako Giroan parte hartu zuen talde honekin.

2007. urtearen amaieran, Euskaltelek ez zion kontratua berritu eta Karpin Galicia taldean sartu zen. 2008. urtean, Andaluziako Itzulian (8.) eta Errioxako Itzulian (9.) ohorezko postuak lortu zituen eta Euskal Herriko Itzuliko tarteko helmugen saria eskuratu zuen.

2010ean Footon-Servetto ProTour taldean sartu zen eta urte horretako Italiako Giroan 22. postuan amaitu zen. Frantziako Tourrean parte hartzen ari zelarik, hiru saihets hautsi zituen erorketa batean eta lasterketa utzi behar izan zuen.

## Palmaresa 
**2000**
* 3. Itsasondoko Sarian
* 3. Gurutze Deuna Sarian
**2002**
* Sollube Zirkuitua
* 2. Oñati Sarian
**2008**
* 8. Andaluziako Itzulian
* 9. Errioxako Itzulian
* Euskal Herriko Itzuliko tarteko helmugen sailkapena
* Euskal Bizikletako tarteko helmugen sailkapena

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartuUT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
## Kanpo estekak 
*
Finlandiako Armada Zuria

**Finlandiako Armada Zuria** () Alemaniaren laguntzaz 1918ko Finlandiako Gerra Zibila irabazi zuen armada izan zen. Antzeko armadak izan ziren Estonian, Letonian eta Lituanian ere, baina hiru herrialde horietakoek SESBen aurkako gerra galdu zuten eta hiru herrialdeak haren menpe gelditu ziren.

Finlandiako Armada Zuriak Bigarren Mundu Gerra arte iraun zuen. Lapua Mugimenduan parte hartu zuen, eta mugimenduak hondoa jo zuenean Armada Zuria desagertu zen.

## Finlandiako Gerra Zibila 
Errusia egoera politiko nahasian zegoen, eta Finlandiako burges, dirudun eta eskuindarrek beren polizia bat eratzea pentsatu zuten 1918. urtean. Nahiz eta, Armada Gorriak baina indar txikiago izan, eskuinekoak boterera iritsi zirenez, Armada Zuria Finlandiako polizia nagusia bilakatu zen. Horrek bi armaden arteko desadostasunak ekarri zituen, bai eta istiluak ere. Armada Zuriak Alemaniaren laguntza jasotzen zuen, Finlandian boterea bereganatu nahi baitzuen Alemaniak. Eskuinekoek, independentzia nahian, Armada Gorriaren aurka jo zuten, eta Alemaniaren laguntzaz Finlandiako Gerra Zibila irabaztea lortu zuten.

Armada Zuriak, behar zituen soldaduak lortzeko, nekazariei 10 urte baino gehiagoko semeak erosten zizkien, eta gerrara bidaltzen zituen.

## Gerra Zibilaren ondoren 
Ondoren, Armada Zuria polizia nagusi eta bakarra bilakatu zen Finlandian, eta Lapua Mugimendu antikomunistan sartu zen. Mugimenduak porrot egiteak Armada Zuriaren gainbehera ekarri zuen, eta 1932. urtean desagertu zen.

## Kanpo estekak
Mikel Astarloza

**Mikel Astarloza Chaurreau** (Pasai San Pedro, Gipuzkoa, Euskal Herria, 1979ko azaroaren 17an, Donostian -), eta nahiz eta 26 urtean zehar Pasai San Pedron bizi izan, orain Donostian bizi da. Iñigo Chaurreau txirrindulari ohiaren lehengusua da.

Bere ezaugarri nagusia luzapen handiko kirolaria izatea da eta beraz, ongi doakizkio esfortzu luze eta jarraiak. Egoera lasai batean, minutuko 40 pultsazio izan ohi ditu eta esfortzu beteko egoeran 200 pultsazioetara iristeko gaitasuna du. Erlojuaren aurkako probetan espezialista da nahiz eta sasoiko dagoenean mendate garaietan ongi ibiltzen den. Bestetik, zailtasunak ditu esfortzu motz eta bortitzak egiteko unean; esprinetan eta portzentaia altuko igoeretan kasu. Oraingoz, lortu duen emaitzarik aipagarriena 2009ko Frantziako Tourrean lortutako garaipena da.

## Biografia 
Mikel Astarlozak profesional gisa debuta 2002an egin zuen Ag2r taldearekin, afizionatu mailan hamahiru garaipen lortu ostean. Aipagarrienak Week-end béarnais itzulia eta Euskadiko erlojuaren aurkako bi txapelketa dira. Txirrindulari izan aurretik beste kirol batzuetan ere aritua da: arraunean, futbolean eta pilotan. Azken bietan aritu zen gehien, txirrindularitzarekin batera, eta azkenean ohartu zen pedalei ematen moldatzen zela ongien.

2009ko ekainaren 26an Dopin kontrol batean positibo eman zuen EPO erabili izanagatik, horregatik UCIk 2009ko uztailaren 31n zigortu zuen. Astarlozak EPO erabiltzea ukatu zuen, esanez "kirol-suizidioa" zela legez kanpoko drogak erabiltzea. 2010eko maiatzaren 15ean, Espainiako Txirrindularitza Federazioak, ofizialki, bi urteko zigorra eman zion. Astarlozak bere errugabetasuna aldarrikatu zuen etengabe, eta Euskaltel-Euskadi taldeak adierazi zuen berriro kontratatuko zutela, behin debekua amaituta. 2011ko abuztuan itzuli zen euskal taldera, Burgosko Itzulian.

Astarloza 2012ko Frantziako Tourrean korritzeko aukeratua izan zen, baina 6. etapako pilaketa handi batean erorikoa izan zuen, 25km geratzen zirela, eskuineko ukondoa hautsi eta ezin izan zuen etapa amaitu.

2013ko urriaren 1ean, Astarlozak txirrindularitza profesionaletik erretiratuko zela iragarri zuen Pekingo Tourraren ondoren.

[thumb|erdian|350px|2007ko [Frantziako Tourra|Frantziako Tourrean.]]

## Palmaresa 
### Amateurretan 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
UT: utzi, ez zuen amaitu—: ez zuen parte hartu

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Mikel Astarloza:"Txirrindularia izatea ez da osasungarria" Elkarrizketa Argia astekarian (2007-06-17)
Olavinlinna

**Olavinlinna** (suedieraz: Olofsborg; ingelesez: St. Olaf's Castle; euskaraz: Olaf-en gaztelua), XV. mendeko Finlandiako gaztelua da. Mundu osoan, iparraldeen kokatutako gaztelua da, Savonlinnan. 1475. urtean errege Suediar batek sortu zuen, Errusiaren aurkako defentsarako eta Suediar erresumako mugak babesteko. Häme gaztelua eta Turkuko gazteluarekin batera triangelu defentsibo bat osatzen zuten Finlandian, eta bertako biztanleei suediarrak agintari zirela gogorarazten zien.

Izugarrizko gaztelua da, leku paradisiako batean ipinia eta oso ondo kontserbatua, ikusgarria. Gaur egun, gaztelua, museo soila da eta urtero Opera Jaialdi bat antolatu ohi da udan.

## Irudiak 

Image:Olavinlinna in Savonlinna Finland.JPG
Image:Savonlinna heinäkuu 2002 IMG 1635.JPG
Image:Olavinlinna800.jpg

## Kanpo estekak
Roberto Laiseka

**Roberto Laiseka Jaio** (Gernika, Bizkaia, 1969ko ekainaren 17a - ) euskal txirrindularia izandakoa da.

Afizionatu mailan, Mungiako Beyena taldean aritu zen eta 1989. urtean Durangoko lasterketa irabazi zuen. Gero, Cafes Fortaleza taldean aritu zen eta 1992ean, bigarren sailkatu zen, Bermeon, eta Galdakaoko El Corte Ingles sarian hirugarren sailkatu zen, 1993ean.

1994an debutatu zuen txirrindularitza profesionalean Euskaltel-Euskadi taldearekin, eta bertan izan zen erretiratu arte. Txirrindularizale artean ospetsuenetarikoa eta idoloa zen. 2006an Italiako Giroan jausi, min hartu eta ondo berreskuratzea lortu ez zuenez erretiratu egin zen hurrengo urtean.

30 urte bete arte ez zuen lorpen handirik izan, baina orduz geroztik eskalatzaileen artean nabarmendu zen eta irabazi zituen etapa guztiak mendiko etapetan izan ziren. Horien artean 2001eko Frantziako Tourrean Luz Ardidenen bukatu zuen etapa.

## Palmaresa 
## Taldea 
## Kanpo estekak 
*
Turkuko gaztelua

[200px|eskuinera|thumb|[Turkuko gaztelua 1724. urtean.]]
**Turkuko gaztelua** (finlandiera: Turun linna; suediera; Åbo slott) Finlandiako hego-mendebaldeko Turku hirian dagoen gaztelua da, ustez 1280. urtean eraikia.

Turkuko gaztelua Finlandian zutik dirauen eraikuntzarik zaharrena dela uste da, eta Eskandinavia osoko gaztelurik handiena. Erdi Aroan gaztelua aintzira baten erdian zegoen, uharte gisa; baina gaur egun Turkuren ondoan dago, lurrez inguraturik. Izan ere, uhartearen ingurua XV. mendean haran bilakatu zuten, ibaia desbideratuz.

Hurrengo urteetan, gaztelu indartsu eta sendoena bihurtu zen, eta errusiarrek eta novgorodtarrek ezin izan zituzten haren harresiak gainditu. Hala ere, gazteluak ez dauka gerra historia handirik, Viipuriko gazteluak eta Olavinlinna gazteluak ez bezala.

XVI. mendean berreraikia izan zen, Suediako erregeentzako. Izan ere, lurralde hauetara etortzea gogoko zuten, eta ondorioz, gazteluaren inguruan, Turku hiria garatu zen.

Gaztelua, Olavinlinna gaztelua eta Häme gazteluarekin batera hiruki defentsibo bat osatzen zuten.

Historia garaikideari dagokionez, 1941ko Jarraipenaren Gerran, sobietarrek gaztelua bonbardatu zuten, baina ez zuten hau suntsitzea lortu. 1987. urtean berreskuratu egin ziren harresiak eta museo bilakatu zen, lehengo urtean 200.000 turista jaso zituelarik. Gainera, gela handiak, hiriak, bilkuretarako erabiltzen ditu.

## Historia 
### Gazteluzain eta jaunen zerrenda 
## Eraikuntza 
## Museoa 
## Iruditegia 

Image:Åbo slott 1900..jpg
Image:Turku Castle bailey.jpg
Image:Turku Castle medieval keep.jpg
Image:Turku castle.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beñat Albizuri

**Beñat Albizuri Aransolo** (Berriz, Bizkaia, 1981eko maiatzaren 17a - ), euskal txirrindularia da. 2006an debutatu zuen txirrindularitza profesionalean Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Ibilbidea 
Euskaltel-Euskadik 2005eko denboraldiaren bigarren partean proba egin eta Errioxako Itzuliaren etapa batean bigarrena izan ondoren 2006an profesional bihurtu zen. 2008ko denboraldiaren bukaeran taldeak ez zuen kontratua luzatu.

Bere ibilbidean ez zuen garaipenik izan profesional moduan.

## Palmaresa 
**2004**
* Lazkaoko Proba
* Ega Pan Saria
* Santikutz Klasika
* San Gregorio Saria
* Loinaz Proba
* San Roman Saria
* 2. Balentziaga Memorialan
* 2. San Pedro Sarian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Euskal blogosfera

**Euskal blogosfera** euskaraz idatzitako blogek eratutako blogosfera da, 2001ean sortua. Izan ere, urte hartan abiatu zen *Sustatu*, euskarazko lehenengo bloga. Ordutik, euskal blogosfera handituz joan da, komunitateak apurka-apurka sareratuz. Sei urte geroago, 5.500 blog inguru ziren euskaraz, horietatik 3.000 bat aktibo edo bizirik, Joxe Aranzabal blogariaren ikerketaren arabera (2007ko uztaila).

## Historia 
2001eko urriaren 29a data garrantzitsua da euskal blogosferan, orduan hasi baitzen martxan *Sustatu* blog kolektiboa, lehenengoa izan dena. 2001eko azaroaren hasieran bigarren plataforma sortu zuen EHUko Gorka J. Palazio irakasleak 300 ikasleren blogak sortuz Berriemaile.com domeinuan eta Wordpress-en lehen bertsioarekin, sistema hori euskaratuta.

2003ko otsailean Jabi Zabala *Sarean.com* webgunean bere blog pertsonala idazten hasi zen, aitzindaria izaten. Gaur egun ere, oso blog irakurria eta jarraitua da.

Aurrerantzean, beste blogari solte batzuk agertzen joan ziren, baina nabarmentzekoa da *Eibar.org* komunitatea, euskarazko dozena bat blog pertsonal batu zituena 2004an; halakorik egiten lehenengoak izan ziren. Luistxo Fernandez eibartarra izan zen sortzaileetarikoa, eta beste hainbat blogariren artean, hor dihardute Xabier Mendiguren Elizegi eta Julen Gabiria idazleek.

Geroago, 2005eko otsailean, sortu zuten *Goiena.net* komunitatea, gaur egun euskarazko komunitate handienetan bigarrena dena (EHUrena da handiena).

## Plataformak 
* Blogari.net: 2.435 blog (2007ko uztailean).
* Blogak.com: 1.200.
* Nireblog.com: 588.
* Mundua.com: 250.

## Komunitateak 
* EHU: 500 bat blog (2007ko uztailean).
* Goiena.net: 123.
* Jakintza Ikastola (Ordizia): 110.
* Deustuko Unibertsitatea: 44.
* Eibar.org: 23.
* Uztarria.com: 23.
* Berria egunkaria: 18.
* Txintxarrisfera: 18.
* Argia aldizkaria: 16
* Mahats Orriak (Mahatserria): 15.

## Blogak 
### Kolektiboak 
* Appleberri.com
* Barnezine
* Eremulauak
* Sustatu.eus
* Zabaldu.com
* Zuzeu.eus

### Pertsonalak 
* Sarean.com (Jabi Zabala)
* Ingelesen hilerria (Luistxo Fernandez)
* Faroa (Joxe Aranzabal)
* Harrikadak (Mikel Iturria)
* Lagun batek esan dit lagun batek esan diola (Julen Gabiria)
* Ondo pasatzeko jaio ginen (Patxitrapero)
* Zerdiok (Oier Aranzabal)
* www.Palazio.org (Gorka J. Palazio)
* www.garagardoahotsa.com
* Markos Zapiain

## Kanpo estekak 
* Azkue Fundazioa: Blogintza
* Euskal blogosferaren planeta
* Mundua.com plataforma
* Eibar.org Blog Komunitatea
* Uztarria.com Blog Komunitatea
* Goiena: 'Zenbat blog daude euskaraz?'
Portukoplak

**Portukoplak. Itsas kantak eta poemak** Kirmen Uribek idatzitako eta Elkarrekin argitaratutako liburua da. Lan honetan Uribek itsasoaren eta arrantzaren inguruko euskal abesti eta olerkiak biltzen ditu. Gehienak garai zaharreko olerkiak ditugu baina bada gaur egungo abestirik ere.

Liburua plazaratu eta hilabete gutxira "Portukoplak" ikuskizuna martxan jarri zuen Mikel Urdangarinekin batera, non poesiak musikarekin bat egiten zuen.

## Atalak 
* "Atako bandan (Itsasorantz)"
* "Herriko bandan (Porturantz)"
* "Atako bandan (berriz ere)"
* "Portukoplak"
* "Irla bakarti baterako liburuak"

## Kanpo estekak 
* Liburuaren kritiken bilduma
Igor Anton

**Igor Anton Hernandez** "Fuji" (Galdakao, Bizkaia, 1983ko martxoaren 2a - ) euskal txirrindularia da. Afizionatuetan Olarra taldetan izan zen. 2005ean debutatu zuen txirrindularitza profesionalean Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Taldeak 
## Palmaresa 
**2004**
* Lleidako Itzuliko etapa bat.
* 3. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
* 5. Bidasoko Itzulian 
**2006**
* Espainiako Vueltako etapa bat.
* Montjuïceko Igoera eta sektore bat
**2007**
* Romandiako Tourreko etapa bat.
* 8. Espainiako Vueltan
* 9. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2008**
* 3. Suitzako Itzulian eta etapa bat
* 2. Euskal Bizikletan
**2009**
* Urkiola Igoera
**2010**
* 2. Gaztela eta Leongo Itzulian eta etapa erregina. Leon eta Morrederoko gaina lotu zituena(158,8)
* Espainiako Vueltako bi etapa.
* 2. Udaberriko Klasikan
**2011**
* Italiako Giroko etapa bat, Zoncolan maila bereziko mendian.
* Espainiako Vueltako etapa bat. Bilbon amaitu zena.
* 3. Gaztela eta Leongo Itzulian
**2012**
* 3. Udaberriko Klasikan
* 9. Espainiako Vueltan
**2013**
* 2. Miguel Indurain Sari Nagusian
* 8. La Flèche Wallonnen
**2014**
* 4. Ordiziako Klasikan
**2015**
* Asturiasko Itzulia, eta etapa bat
* 3. Gaztela eta Leongo Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*  Igor Antoni elkarrizketa Euskonews Gaztean
* Igor Anton peñaren bloga
Finlandiako Armada Gorria

**Finlandiako Armada Gorria**, Finlandiako Gerra Zibilean komunisten eta ezkertien alde borrokatu zuten armada izan ziren. Gerra hasieran, 30.000 soldadura ez ziren iristen, baina 3 hilabetetan kopuru hori laukoiztea lortu zuten, ezkertiarren laguntza jasoz.

Sozialistek Finlandiako polizia bezala sortu zuten, baino nahiz eta, Helsinki, Viipuri, Turku eta Tampere bezalako hiriak kontrolatu, Armada Zuria Finlandiako polizia nagusia bilakatu zen. Gerra hasi zen Finlandian. Armada Gorriak, SESBen laguntzak jaso zituen, eta hauen helburua (gerra irabaziz gero), Finlandia, SESBen barnean errepublika sozial bat sortzea zen. Hala ere, Tampere hiria galdu ostean, gerra zibila krudeldu eta galdu egin zuten. Armada Gorriaren bukaera izan zen, eta milaka pertsona exekutatuak izan ziren.

## Ikus, gainera 
* Finlandiako Armada Zuria
* Finlandiako Gerra Zibila

## Kanpo estekak
Jorge Azanza

**Jorge Azanza Soto** (Altsasu, Nafarroa Garaia, 1982ko ekainaren 16a) txirrindulari profesional ohia da. Txirrindularitzari lotuta jarraitzen du, Euskadi Fundazioko kirol zuzendaria baita. Ziordian bizi da.

2005ean debutatu zuen txirrindularitza profesionalean, Kaiku taldearekin; eta 2013an erretiratu zen, orduko bere taldea (Euskaltel-Euskadi) desegitearekin batera.

## Palmaresa 
**2004**
* Euskal Herriko erlojupeko txapelketa (afizionatuak)
* Gorlako Igoera
* Kordobako itzulia
* 4. Bidasoako Itzulian eta etapa 1
* 2. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
* 2. Urrakiko Igoeran
**2005**
* 9. Errioxako Itzulian
**2006**
* 6. Trofeo Magaluf-Palmanovaean

## Sailkapen orokorra Itzuli handietan
## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jon Bru

**Jon Bru Pascal** (Bera, 1977ko urriaren 18a - ) euskal txirrindulari ohia da. 2002an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen L.A. Pecol taldearekin eta 2008an erretiratu zen.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1996**
* Etxaniz Memoriala
**1997**
* Lehendakari Txapelketa
* Elorrio saria
* Gorliz Sari Nagusia
**1998**
* Txakain Sari Nagusia
* Antzuola Saria
* 2. San Martin Proban
**1999**
* San Martin Proba
**2000**
* Xanisteban Saria
* Laudio Saria
* Premio Villa de Fuenmayor
* Olaztiko Udala Saria
* 2. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
* 2. San Juan Sari Nagusian
* 3. Aiala Zirkuituan
**2001**
* Balentziaga Memoriala
* Loinaz Proba
* Licores Ordoki Saria
* Memorial Claudio Pedruzo
* 2. Baiona-Iruñean
* 3. Gorlako Igoeran
* 3. Altsasuko Sarian

### Profesionaletan 
**2002**
* Clasica do Seixal
**2003**
* 3. Volta as Terras de Santa Maria eta etapa 1
**2004**
* Volta à Vila do Bombarral
**2005**
* 2. Narancoko Igoeran
* 5. Donostia Klasikoan
* 10. Andaluziako Itzulian
**2006**
* G. P. Internacional-Volta a Santarem: 2 etapa
* 2. Fourmieseko Sari Nagusian
* 2. Clásica a los Puertos de Guadarraman

## Taldeak 
## Kanpo estekak
Literatura genero

[thumb|250px|*Literatur generoen alegoriak*, [Constant Montald (1899)]]

**Literatur genero**ak zenbait irizpide (teknika, doinua edo edukia) kontuan hartuz literatur lanak sailkatzeko erabiltzen diren kategoriak dira. Egitura ereduak dira, eta literatur egituren ereduak zedarritzerakoan, egitura antzekotasuna, gaia eta diskurtso literarioaren modalitatea aintzakotzat hartzen dira. Generoak testuak sailkatu eta taldekatzeko irizpidetzat erabiltzen dira eta idazle nahiz irakurleentzat erreferentzia marko gisa balio dute. Latinezko *generus* hitzetik dator (berez, "familia, espeziea edo klasea") eta Gramatika Klasikoan nahiz Logikan erabiltzen da, hainbat kontzeptu izendatzeko.

Orokorrean, kategoria horiek oso lausoak izaten dira, adituak bat ez datozelako. Oso zaila da sailkapen berean historiako genero eta azpigenero guztiak egokitzea. Garai bakoitzak bereak izaten ditu, hau da, Grezia klasikoko generoak (epika, tragedia eta komedia) edo japonierazkoak (haikua etab.) ez dira bateragarriak. Oro har, genero orokorrenak prosa, poesia eta antzerkia dira.

## Historia 
Literaturan testuen sorketan eredutzat balio duten molde artistiko idealak dira generoak teoria klasikoan: Zizeronek adiera horretan erabili zuen hitz hori *Oratoria* tratatuan. Mendebaldeko kulturan tradizio luzea duen literatur generoen teoriak zedarritu ditu haien jatorria, garapena, elkarrekiko harremana eta kopurua. Gaiaren alderdi horiekiko ikuspuntuen garapenaren historia luzean hiru epe nagusi bereizten dira:
* Epe klasikoa: Platon eta Aristotelesen garaietatik hasi eta XVIII. mendeko neoklasizismo arte.
* Klasizismoaren aurkako oposizio kritikoa edo Epe erromantikoa deritzana (Hegelen *Estetika*n mamiturikoa). 
* Epe garaikidean: Errusiar formalismoan eta XX. mendeko kritika eskola berrietan oinarriturik generoen teoriaren birplanteatzea.

= Literatura generoen banaketa klasikoa =
* Lirika.
* Narratiba.
* Antzerkia.

## Narrazioaren azpigeneroak 
* Epopeia

* Eleberria / Ipuina
** Eleberri historikoa
** Ohitura-eleberria
** Eleberri pikareskoa
** Abenturazko eleberria
*** Pirata-eleberria
*** Westerna
*** Espioi eleberria
** Gutun-eleberria
** Amodio-eleberria
** Polizia eleberria
*** Eleberri beltza
** Zientzia-fikzioa
** Fantasia-eleberria
** Beldurrezko eleberria
*** Eleberri gotikoa
*** Thrillerra
** Eleberri erotikoa
* Ez-fikzioa
** Biografia
*** Autobiografia
** Kronika
** Saiakera

## Antzerkiaren azpigeneroak 
* Tragedia
* Drama
* Komedia
* ···

### Literatura. Testuen tipologia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Testu tipologia.

## Kanpo estekak
Media Markt

**Media Markt** alemaniar jatorriko enpresa da, kontsumorako elektronika produktuak saltzeko dendak Europa osoan zehar dituena. Informatika, etxetresna elektrikoak, audio-bideoa eta CDak dira bere berezitasun nagusiak.

Leopold Stiefel, Walter Gunz, Erich Kellerhals eta Helga Kellerhals enpresariek sortu zuten Media Markt. 1979ko azaroaren 29an ireki zuten lehen denda, Munichen hain zuzen ere. Gaur egun, *MediaSaturn Holding*en eskuetan dago bere jabetza.

## Publizitatea 
Publizitatea egiterako orduan txistezaleak dira Media Marktekoak. Esate baterako, alemanezko hau: *"Lasst euch nicht verarschen"* (ez zaitzatela adarra jo). Jarraian azaltzen dena da bere lema nagusia, hizkuntza ezberdinetan:

## Dendak Euskal Herrian 
Gaur egun lau denda ditu Media Marktek Euskal Herrian:
* **Bizkaia**
** Barakaldon: Megapark merkataritza-gunean.
** Basaurin: Bilbondo merkataritza-gunean.

* **Gipuzkoa**
** Donostian: Garbera merkataritza-gunean.

* **Araba**
** Gasteizen: Boulevard merkataritza-gunean.

* **Nafarroa**
** Iruñean: Morea merkataritza-gunean.

## Kanpo estekak 
* Media Markten webgune ofiziala.
Andoni Aranaga

**Andoni Aranaga Azkune**, (Azpeitia, Gipuzkoa, 1979ko urtarrilaren 1a - ), euskal txirrindularia ohia da. 2004an debutatu zuen profesionaletan Chocolade Jacques talde belgikarrarekin.

Italiako Giroan bitan hartu zuen parte, baina ezin izan zuen amaitu.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1996**
* 3. Bizkaiko Itzulian
**1997**
* Trophée Centre Morbihan
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (junior)
* 3. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan (junior)
**2000**
* 2. Segoviako Itzulian
**2001**
* Malagako Itzuliko etapa 1 
* Xanisteban Saria
* Oñati Saria
* 2. Altzoko Igoeran 
**2003**
* Leintz Bailarari Itzulia
* Galiziako Itzuliko etapa 1 
* 4. Nafarroako Itzulian

### Profesionaletan 
**2005**
* Valentziako Erkidegoko Itzuliko etapa 1 
* Asturiasko Itzuliko etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
―: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Elias Lönnrot

**Elias Lönnrot** 1802ko apirilaren 9an jaiotako filosofo, mediku eta olerkigile finlandiarra. izan zen. Finlandiarren hitzez hitzeko ohiturak idatzi zituen *Kalevala* poema epikoan. Mikael Agricola ondoren, finlandieraren bigarren aita da Finlandian, hizkuntza hura gogor sustatu zuelako. 1884ko martxoaren 19an hil zen bere etxean, bere semeak Kalevala irakurtzen ziolarik.

## Lanak 
* *Kalevala*, 1836
* *Kantelatar*, 1840
* *Loitsurunoja*, 1829 eta 1880
Europako Merkataritza Libreko Erkidegoa

**Europako Merkataritza Libreko Erkidegoa** (**EMLE**) —ingelesezko **EFTA** siglez ezagunagoa— merkataritza librerako erakunde bat da, Europako lau estaturen artekoa, Europar Batasunari loturik dagoena. Estatu kideen artean industria salgaien salerosketak errazten ditu EFTAk; kide horietako bakoitzak, ordea, bere salerosketa politika bideratu ohi du EFTAz kanpoko herriekiko. Helburua da estatu kideen ekonomiaren egonkortasuna eta hazkundea lortzea. Erakundearen egoitza nagusia Genevan dago. Erabakiak estatu kideetako gobernuek aplikatzen dituzte, banaka, EFTAk ez baitu estatuen gaineko ahalmenik.

1960ko urtarrilaren 4an eratu zen, Stockholmen, sei estaturen artean: Austria, Britainia Handia, Norvegia, Portugal, Suediak eta Suitza ziren hasierako partaideak. Gerora hiru estatu gehiago batu zitzaizkion: 1961ean Finlandia, 1970ean Islandia eta 1991n Liechtestein. Gaur egun, EFTAko kideak Islandia, Liechtestein, Norvegia eta Suitza dira.

## Historia 
Europako Ekonomia Erkidegoan sartu nahi ez zuten *Organisation for European Economic Co-operation *(Europako lankidetza ekonomikorako erakundea) izeneko elkarteko estatu kideek sortu zuten EFTA, Europako Ekonomia Erkidegoarekiko (EEE) harremanetarako hizketak hautsi zirenean (1958). Haren ondorioz, Austria, Danimarka, Norvegia, Portugal, Suedia, Suitza eta Britainia Handiko estatuak elkartu eta EFTA sortu zuten (Stockholmgo Ituna, 1959ko azaroa).

Hurrengo urtean abiarazi zen erakundea. 1961eko uztailean, Finlandia onartu zuten EFTAren barnean. 1970. urteko martxoan Islandia bihurtu zen kide, eta handik hiru urtera, 1973an, Britainia Handia eta EEEko partaide bihurtu ziren, EFTA utzi ondoren. Gauza bera egin zuen Portugalgo estatuak 1986an. 1977tik aurrera sendotu egin ziren EEEren eta EFTAren arteko harremanak; 1992an, Europako ekialdean gertaturiko aldakuntza sakonen ondorioz, EEEk hartu duen nagusitasunak behartuta, Austriak, Finlandiak eta Suediak EEE erakundean sartzeko asmoa agertu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Freaky Styley

**Freaky Styley** Red Hot Chili Peppers taldearen bigarren diskoa da, 1985ean argitaratutakoa.

## Kantu zerrenda 
Abesti guztiak Flea, Anthony Kiedis, Cliff Martinez eta Hillel Slovakek idatzitakoak dira, besterik adierazten denetan izan ezik.

# "Jungle Man" – 4:09
# "Hollywood (Africa)" (The Meters) – 5:03
# "American Ghost Dance" – 3:51
# "If You Want Me to Stay" (Stewart) – 4:07
# "Nevermind" (Flea/Kiedis/Irons/Slovak) – 2:48
# "Freaky Styley" – 3:39
# "Blackeyed Blonde" – 2:40
# "The Brothers Cup" – 3:27
# "Battleship" – 1:53
# "Lovin' and Touchin'" – 0:36
# "Catholic School Girls Rule" (Flea/Kiedis/Martinez) – 1:55
# "Sex Rap" (Flea/Kiedis/Irons/Slovak) – 1:54
# "Thirty Dirty Birds" – 0:14
# "Yertle the Turtle" – 3:46

### 2003ko edizioko kantu gehigarriak 
# "Nevermind" (demoa) (Flea/Kiedis/Irons/Slovak) – 2:17
# "Sex Rap" (demoa) (Flea/Kiedis/Irons/Slovak) – 1:37
# "Freaky Styley" (jatorrizko bertsio luzea) – 8:49
# "Millionaires Against Hunger" – 3:28

## Kanpo estekak
Aitor Galdos

**Aitor Galdos** (Ermua, Bizkaia, 1979ko azaroaren 9a - ) euskal txirrindularia ohia da. 2004an debutatu zuen txirrindularitza profesionalean Nipp-Hoddo taldearekin eta 2012ko denboraldiaren amaieran erretiratu zen.

## Palmaresa 
**2001**
* 3. Bastianelli Nazioarteko Sarian
**2003**
* 20px Bizkaiko errepideko txapelketa
* Circuito Montañéseko etapa 1 
* 2. Lemoiz Klasikan
* 3. San Martin Proban
**2004**
* Giro Lago Maggiore
* Marokoko Itzuliko etapa 1 
* Circuito Montañéseko etapa 1 
**2006**
* Danimarkako Itzuliko etapa 1 
* 4. Valoniako Tourrean eta etapa 1 
* 2. Route Adélien
**2008**
* 3. Laudioko Sari Nagusian
* 9. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2009**
* 5. Laudioko Sari Nagusian
* 7. Milan-San Remon
**2011**
* 6. Almeriako Klasikan
**2012**
* 5. Errioxako Itzulian

## Taldeak 
## Kanpo estekak
*
Eva Mendes

**Eva Mendes** (Miami, Florida (AEB), 1974ko martxoaren 5a - ) kubatar jatorriko estatubatuar aktore eta modelo da.

## Biografia 
Eva Mendes Miamin jaio zen, Floridan (AEB), 1974ko martxoaren 5ean, baina Los Angelesera aldatu ziren bizitzera. Gurasoak kubatar inmigranteak ziren eta 4 senideetatik gazteena zen Eva.

1990eko hamarkadan, agente batek bere argazki bat ikusi zuen karpeta baten azalean eta txundituta geratu zen; Evak Marketing ikasketak utzi egin zituen.

2011z geroztik Ryan Gosling aktorearen bikotekide da. 2014ko irailaren 12an, Eva Mendes eta Ryan Gosling neska baten guraso izan ziren, Esmeralda. 2016ko apirilaren 29an, berriz, bikoteak bigarren alaba bat izan zuen, Amada.

## Lana eta arrakasta 
### Aktore lana 
[thumb|eskuinera|200px|[Nicolas Cage eta Eva Mendes Veneziako Mostran]]
Egin zuen lehen filma, 1998an, *Children of the Corn V: Fields of Terror* izan zuen. Urte berean, *ER* estatubatuar telesail dramatikoaren pasarte bat ere egin zuen.

*A Night at the Roxbury* filman ere paper txiki bat egiteko aukera izan zuen 1998an eta nazioartean kokatu zuen Evaren lana.

Zinema munduan gero eta arrakasta handiagoa joan zen lortzen, pertsonaia garrantzitsuak egin zituelarik hurrengo filmetan: *My Brother the Pig* (1999), *Urban Legends: Final Cut* (2000), Denzel Washington protagonista izan zuen *Out of Time* (2001), *Training Day* (2001), *2 Fast 2 Furious* (2003), Will Smithekin egin zuen *Hitch* (2005) edo Nicolas Cagekin egin zuen Ghost Rider.

Bideoklip bat baino gehiago ere egin du, The Strokes bandaren *The End Has No End*, Aerosmith-en *Hole in my soul* edo Will Smithen *Miami*, beste batzuen artean.

### Modelo lana 
Eva Mendes Marino Parisottorentzat egin zuen lan, Campariren 2008 egutegirako.

Bilutsik atera zen PETA erakundearen iragarki batean, animalia-larruen erabileraren aurkako kanpainan.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Magia (argipena)

**Magia** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
* **Magia** ezkutuko indarren multzoa da.
* **Magia** Shakiraren lehen diskoaren izena da.
Gartxot

**Gartxot**, (Itzaltzu, Zaraitzu, XI. mendea - Itzaltzu, 1110) Nafarroako Erdi Aroko euskal poeta edo bardoa izan zen. Gartxoten bizitza eta heriotza ahozko tradizioaren bidez transmititu zen.

## Biografia laburra 
XII. mende hasieran, Orreagako fraideek jakin zuten Gartxoten seme Mikelot ahots eder-ederrekoa zela, eta beren abade-etxean nahi izan zuten, haren ahots ederraz eta kantaz gozatzeko. Gartxotek, ordea, ez zuen onartu bere semea galtzea, eta abade-etxetik Itzaltzuko mendietara ihesi eraman zuen. Zaraitzuko jaunak aginduta, soldaduek preso hartu zituzten aita-semeak. Haurra fraideen eskuetan erortzea jasan ezinik, Gartxotek semea hil zuen, eta ondorioz, sutara kondenatua izan zen. Kondena haren ordainean, bost urteko itxi zuten Gartxot, Abodi mendiko Elkorreta bortuan eraiki zuten dorre batean. Usoek mokoaz gari aleak eramaten zizkioten gosez hil ez zedin. 1110eko apirilean hil zen.

## Gaur egungo aipamenak 
* 1917an, Arturo Kanpionek, XIX. mendean sortutako nafar idazleak, ezagutarazi zuen Gartxot bere *El bardo de Itzaltzu* lanaz.

* 1981ean, Benito Lertxundik, *Altabizkar/Itzaltzuko bardoari* diskoan, "Itzaltzuko bardoa" abestia eskaini zion.

* 2003an, Asisko Urmenetak *Gartxot* komiki liburua argitaratu zuen, Jokin Larrearekin eta Marc Armspachekin batera.

* 2011ko azaroan, *Gartxot, konkista aitzineko konkista* helduentzako marrazki bizidunetako filma estreinatu zen, Asisko Urmenetak eta Juanjo Elordik zuzendurik.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*   mendi ibilia, Nafarroako Pirinioetan.
* *Itzaltzuko Bardoa* elezaharra, Zaraitzuko ibarreko webgunean.
* Benito Lertxundiren *Itzaltzuko Bardoa* abestia, YouTube webgunean entzungai.
* Benito Lertxundiren *Itzaltzuko Bardoa* abestiaren hitzak.
* *Gartxot* filmaren webgunea.
Magia (Shakira)

***Magia*** Shakiraren lehen diskoa da. 1991n merkaturatu zen eta Txileko Villa del Mar jaialdia irabazi zuen.
13 urterekin grabatu zuen disko hau, Kolonbian 1200 kopia saldu zituelarik.

## Kantu zerrenda 
# "Sueños" (Shakira Mebarak) – 3:47
# "Esta Noche Voy Contigo" (Miguel Enrique Cubillos) – 3:53
# "Lejos De Tu Amor" (Pablo, Tedeschi) – 3:09
# "Magia" (Shakira Mebarak) – 4:43
# "Cuentas Conmigo" (Juanita Loboguerrero , Miguel Enrique Cubillos) – 4:01
# "Cazador De Amor" (Shakira Mebarak) – 3:07
# "Gafas Oscuras" (Shakira Mebarak) – 3:13
# "Necesito De Ti" (Shakira Mebarak) – 3:41
# "Lejos De Tu Amor (Versión Remix)" (Pablo Tedeschi) – 3:13

## Kanpo estekak
Cameron Diaz

**Cameron Michelle Diaz**, batez ere **Cameron Diaz** izenaz ezaguna, (San Diego, Kalifornia, 1972ko abuztuaren 30a - ) aktore estatubatuarra da.

## Biografia 
ezkerrera|thumb|150px|Cameron Diaz, 2005ean
San Diegon jaio zen 1972ko abuztuaren 30ean, aitak jatorri kubatarra eta amak jatorri ingelesa eta alemaniarra duen familia estatubatuar batean.

17 urterekin modelo hasi zen Elite Model Management top-model agentzian. 21 urterekin bere burua The Mask filmaren castingera aurkeztu zuen, eta filmetan inolako esperientziarik ez izan arren hautatua izan zen. Hurrengo hiru urteetan film independenteetan parte hartu zuen eta kritika onak izan zituen, ospetsu eginez.

Harrezkero goi-mailako filmetan parte hartu izan du eta Hollywoodeko aktoreen artean gehien irabazten dutenen artean dago. Gainera, 20 milioi $ baino gehiagoko soldata ukan zuen bigarren emakume-aktorea izanik.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Cameron Diazen profila IMDBn
Atahualpa

**Atahualpa** edo —kitxuaz— **Ata-wallpa** (Quito, egungo Ekuador, 1497 &ndash; Cajamarca, egungo Peru, 1533ko uztailaren 26a) Quitoko errege izan zen eta, Huascar anaiaren aurkako gerra irabazi ondoren, Inka Inperioko 13. eta azken enperadorea, 1528tik 1533ra.

## Bizitza 
Enperadore bilakatu zen, Huascar bere anaia gazteagoaren aurkako gerra zibilean garaile irten ondoren. Haien aita Inca Huayna Capac gaixotasun batez hil ostean hasi zen gerra.

Gerra zibilean ari zirenean, Francisco Pizarro espainiar konkistatzailea heldu zen, eta Atahualpa atxilotu zuen. Atahualpa menpeko zuela, Inka Inperioa kontrolatu ahal izan zuen. Huascarrek garaitu zuen ondokoan, Pizarro espainiar konkistatzaileak lagunduta. Pizarroren eta Atahualparen arteko elkarrizketa batean, kristau egin eta Espainiako erregea ezagutzeko aitzakian, atxilotu zuen espainiarrak. Inkak bahisari handi bat (gela bete urre) ordaindu zuen, eta azkenean bataioa onartu zuen, baina hala ere hiltzera kondenatu zuten espainiar konkistatzaileek. Lepoa bihurrituta hil zuten. Halaxe, Inka Inperioa desagertu zen, eta *de facto* lurralde haiek Espainiar Inperioaren jabetza bihurtu ziren.

## Genealogia 
## Ikus, gainera 
* Atahualpa Yupanqui

## Erreferentziak
Shanna Moakler

**Shanna Lynn Moakler** (Barrington, Rhode Island, Estatu Batuak, 1975eko martxoaren 28a - ) modelo eta aktore estatubatuarra da. 1995eko Miss Estatu Batuak izateagatik eta *Pacific Blue* eta *Meet the Barkers* telesailetan ateratzeagatik ezaguna da.

## Biografia 
### Haurtzaroa 
Shanna Moakler, jatorri portugaldarra eta irlandarra duena, John W. Moakler III dentistaren eta Gail Moakler-ren alaba da. Bi neba zaharragoak ditu, Kirk eta John W. IV eta beste ahizpa zaharrago bat ere. Shanna patinatzaile trebea zen eta patinaje-lehiaketetan parte hartzen baitzuen. Graduatu zenean, Miamira joan zen modelo bezala lan egitera. Ondoren, New Yorkera joan zen eta azkenik Los Angelesera.

### Modelo bezala 
15 urte zituela, modelo egin zen eta *Cosmopolitan* eta *Brentwood* aldizkarietan agertu zen. 17 urte zituela, Rhode Islanden ordezkaria izan zen 1992ko Miss Nerabe Estatu Batuak lehiaketan eta zazpigarrena izan zen.

1995an, Miss New York hautatu zuten eta ondoren Miss Estatu Batuak hautatua izan zen, benetako Miss Estatu Batuak Miss Unibertso hautatu zutenean.

2001eko abenduan, *Playboy* aldizkariko hilabeteko Playmatea hautatu zuten. Ondoren, *Cutty Sark*en iragarkiarentzako posatu zuen.

### Gaur egun 
Billy Idol, Oscar de la Hoya eta Dennis Quaidekin atera ondoren, Travis Barkerrekin ezkonduta dago. Hiru seme-alaba ditu: Atiana Cecilia de la Hoya, Landon Asher Barker eta Alabama Luella Barker.

## Lanak 
### Telebista 
1996an, *Lois & Clark* telesaileko kapitulu batzuetan atera egin zen. Urte bat geroago, ''Friends 'Til the End* telebista-filman "Lisa" pertsonaia antzeztu zuen. 1998an, *Timecop*eko pasarte batean atera zen "Allison Kendall"en paperan.

Gainera, *Pacific Blue*n lan egin zuen "Monica Harper" pertsonaia antzeztuz. 1999 eta 2000 artean, *Search Party'' telebista-ikuskizunean 3 alditan parte hartu zuen.

2003an, Punk'd telebista-programako pasarte batean atera zen. 2005ean, *Joey* telesaileko pasarte batean atera zen "Mariska"ren papera antzeztuz eta *Jake in Progress*en "Josie"ren papera antzeztuz. Gainera, berak eta bere senarra Travis Barkerrek *Meet the Barkers* realityan parte hartu zuten bi denboralditan zehar.

Horrez gain, Travis eta Shanna *CSI: Crime Scene Investigation*eko "Poppin' Tags" deituriko pasartean parte hartu zuten, Shannak "J-Lady"ren papera antzeztuz.

2006an, *Dancing with the Stars* telebistako dantza-lehiaketan parte hartu zuen, baina bigarren astean kanporatua izan zen.

### Filmak 
1997an *Poison Ivy: The New Seduction* filman "Jaimie" pertsonaia antzeztu zuen. Hurrengo urtean, "Cheryl Tangeray" antzeztu zuen *Telling You*n.

1998an ere, *The Wedding Singer* filmeko azken eszenan atera zen hegazkineko laguntzaile baten paperan.

1999an, "Tawny" bezala agertu zen *Love Stinks*en. Horrez gain, 2000 urteko *Critical Mass* eta 2003ko *Pauly Shore Is Dead* filmetan parte hartu du.

2004an, "Kasey" antzeztu zuen *Seeing Other People*n eta 2006an, "Petra" antzeztu zuen ''Big Momma's House 2''n.

#### Filmografia 
### Musika 
Shanna DVS deituriko musika taldeko kidea izan da.

## Kanpo estekak 
*  Shanna Moaklerren webgunea
*  Shanna Moaklerren profila IMDBn
Peligro

***Peligro*** Shakiraren bigarren diskoa da. Hamabost urte zituenean, 1993an, merkaturatu zen. **Magia** diskoak bezalaxe, ez zuen arrakasta handirik izan, eta ez da Shakiraren diskografian barne hartzen.

## Kantu zerrenda 
## Kanpo estekak
Pies Descalzos

***Pies Descalzos*** Shakiraren hirugarren diskoa da, eta nazioartean argitaratutako lehena. 1996an merkaturatu zen. 3 miloi disko saldu zituen. *"Estoy aquí"* edo "*¿Dónde estás corazón?*" abesti ezagunak zituen. Bi urte geroago, disko honetatik remix bat atera zuen portugesez eta milioika kopia saldu zuen.

## Kantu zerrenda 
## Kanpo estekak
Bermeoko gudua

**Bermeoko gudua** 1937. urteko apirilaren 30tik maiatzaren 4ra gertatu zen Bermeo inguruan Euzko Gudarostearen eta armada kolpistaren artean. Apirilaren 20tik frontea hautsi eta matxinoek aurrera egin ahala, Elorrio, Eibar, Ondarroa, Gernika eta Markina haien mende erori ondoren izan zen borrokaldia.

Flechas Negras brigadako 4.000 italiarrak Mundakako itsasadarreko ezkerreko ibaiertzetik zihoazen Bermeorantz. Hara iritsitakoan, mendian ezkutatuta zegoen Meabe batailoiko gudariek eraso egin zieten eta armada frankista bitan zatitu. Bermeora bildutako indar kolpistek errepublikazaleen setioa izan zuten orduan, baina maiatzaren 4an hura hautsi eta finkatu egin zuten herrian hartutako posizioa.

## Kronologia 
* Apirilaren 30: armada frankisten italiarrak Bermeora ailegatu.
* Maiatzaren 1: errepublikazaleek kontraeraso egin.
* Maiatzaren 2: errepublikazaleek Bermeo setiatu.
* Maiatzaren 3: errepublikazaleen setioa hautsi.
* Maiatzaren 4: Flechas Negras brigada italiarrak Bermeoren okupazioa sendotu.

## Liburua 
"*Bermeo y la Guerra Civil. La Batalla del Sollube*" **Sollubeko bataila**ri buruzko liburua 2007ko urrian aurkeztu zuten.

## Ikus, gainera 
* Sollubeko bataila
* Gerra Zibila Euskal Herrian

## Bibliografia 
* **Francisco Manuel Vargas Alonso **, *Bermeo y la guerra civil. La Batalla de Sollube * (1. ed 2007), Lankidetzan bilduma, Eusko Ikaskuntza, 
* *Historia General de la Guerra de Euskadi*, IV liburukia (1981), Luis Haranburu-editor eta Naroki ed..

## Kanpo estekak
Miss Espainia

**Miss Espainia** (gaztelaniaz eta ofizialki, *Miss España*) Espainian ospatzen den edertasun lehiaketa da.

## Irabazleak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala