open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kazetaritza hori

[thumb|150px|eskuinera|"[The Yellow Kid" edo "Mutil horia".]]
**Kazetaritza horia** sentsazionalismo joera duen prentsa mota da. Prentsa honetan bereziki elementu atsegin morbosoak lantzen dira: izenburu handiez hondamendiak, istripuak, hilketak, mota guztietako krimenak, sexu arazoak, adulterioak, eskandaluak... beti zehaztasun eta argazki ugariez. Iturriak sarritan ez dira oso garbiak eta ohikoa da zurrumurruei albiste itxura emateko joera. Grafikoki kolore saturatuak erabiltzen dira, bereziki gorria. Informazioa ez da oso antolatuta aurkezten.

## Hitzaren jatorria 
XIX. mendearen bukaeran New Yorken egunkarien arteko lehia handia izan zen eta zenbait hedabidek berriak handitu egiten zituzten salmentak handitzeko. Borroka horretan bi ziren nagusi: Joseph Pulitzerren *New York World* eta William Randolph Hearsten *New York Journal*. Bietan "The Yellow Kid" komikia agertzen zen eta hortik *New York Press*ek kazetaritza horia hitza sortu zuen.

Portugaleraz "kazetaritza marroia" esaten zaio, *imprensa marrom*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txemi Talledo

'*José Miguel *Txemi* Talledo Villagra*' (Bilbo, Bizkaia, 1979ko abenduaren 27a) euskal herritar futbolari ohia da. Atezain lanetan aritzen zen.
## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak
Tiana

**Tiana** leku ezberdinen izena da:
* **Tiana (Katalunia)**, Kataluniako udalerria da, Maresmen eta Bartzelonako probintzian dagoena.
* **Tiana (Sardinia)**, Nuoroko (Sardinia, Italia) udalerria da.
Lincolneko katedrala

**Lincolneko Ama Birjina Bedeinkatuaren eliza katedrala** (ingelesez *The Cathedral Church of the Blessed Virgin Mary of Lincoln*) Ingalaterrako Lincolnshire konderriko Lincoln hirian dagoen katedral gotiko bat da.

160 metroko garaiera izanik, 1300—1549 urte artean gizakiak inoiz eraikitako munduko eraikin garaiena izan zen, Gizako Piramide Handia gaindituz (146,6 metro). 1549an 159 metroko garaierako Estoniako Tallin hiriburuko San Olaf elizak gainditu zuen arte.

## Iruditegia 

Irudi:06-Lincoln-012.jpg|Aurrealdea
Irudi:Lincoln Cathedral (7435757570).jpg|Barnealdea
Irudi:Cathedral Cloisters - geograph.org.uk - 127743.jpg|Klaustroa
Irudi:Cathedral and Castle Square - geograph.org.uk - 134108.jpg|Urrutira

## Kanpo estekak 
* Lincolneko katedralaren webgunea
Teresa Aranguren

**Teresa Aranguren Ametzola** (Artziniega, Araba, 1944ko abenduaren 21a) arabar kazetaria da eta ibilbide profesionala mundu arabiarrari eta gatazkan dauden eskualdeei buruzko nazioarteko informazioarekin lotuta egon da.

## Lan ibilbidea 
Filosofia eta Letretan lizentziatua eta Psikologia eta Antropologian Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean diplomatu ondoren, 1980an hasi zen kazetari lanetan. 1981ean, Espainiako Alderdi Komunistaren (PCE) Mundu Langilea nazioarteko atalaren ardura hartu zuen. Garai hartan, Israelek Libano inbaditu zuenean, kazetari lanak egitera joan zen, eta Txina, Aljeria eta Marokora bidaiatu zuen. Gerra hau korrespontsal gisa bete zuen emakume bakarra izan zen, libanoar argazkilari bat aparte utzita.

1989ko udan, Telemadrid-eko informazio-zerbitzuen nazioarteko sailean sartu zen. 1990an Amanera eta Jerusalemera joan zen Golkoko lehen gerra estaltzeko, eta, harrezkero, sarri joan zen Irakeko krisien eta palestinarren eta israeldarren arteko gatazkaren berri ematera. 15 urtez, Ekialde Hurbilera bidali zuten. Besteak beste, Golkoko gerra eta Balkanetako gatazka babestu ditu. Orduan, Telemadrid izan zen gaztazkara joan zen espainiar lehen telebista.

Arabiar munduari eta palestinar herriari buruzko bi liburu argitaratu ditu: 2004an *Palestina*, *el hilo de la memoria (euskaraz: Palestina, oroimenaren haria)* eta 2006an *Olivo Roto: Escenas de la ocupación (Olibondo hautsia: Okupazioaren eszenak)*. Eta Sandra Barrilaro argazkilari bilbotarrarekin batera *Contra el Olvido, memoria fotográfica de Palestina antes de la Nakba* *(Ahanzturaren aurka, Nakba aurreko Palestinako argazki-memoria)*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Beti axola izan zait behean gertatutakoa kontatzea, bonbak eroritako tokian* Berria, 2022.02.27
Joseba Arruti

**Joseba Arruti Lafuente** (Gernika-Lumo, 1969ko urriaren 12a) bizkaitar kazetaria da.

## Biografia 
EHUn kazetaritza ikasi eta 1999an *Euskaldunon Egunkaria*n hasi zen lanean. Hurrengo urteetan, Winston Churchill (1999) eta Josif Stalinen (2001) euskarazko biografiak idatzi zituen.

2001 eta 2007 artean *Deia*n eta, 2003tik aurrera, Radio Euskadin eta Euskadi Irratian.

2009an Alberto Surio EiTBko zuzendari nagusiak Radio Euskadiren zuzendari izendatu zuen. Odile Krutzetak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Jaime Bores

**Jaime Bores** (Donostia, ) gipuzkoar kazetaria da.

## Biografia 
14 urte zituela, modelo moduan hasi zen lanean eta 1989an Madrila joan zen. 1992an Canal +en debutatu eta gero, 1997an TVEk *Digan lo que digan*  saioarentzat fitxatu eta ospetsu bilakatu zen. Harrezkero hainbat saio aurkeztu zituen.

## Erreferentziak
Jaime Gonzalo

**Jaime Gonzalo** (Bilbo, 1957) bizkaitar kazetari eta musika kritikaria da.

## Biografia 
1985ean Ignacio Juliárekin batera *Ruta 66* aldizkaria sortu zuen. El Mundo, Rockdelux edo Vicen ere idatzi du.

*Escupidos de la mano de Dios* izeneko La Banda Trapera del Ríoren biografiaz gain, The Stooges, Velvet Underground edo Sonic Youthenka ere idatzi ditu.

Cancer Moon edo Desechables taldeen lanak ere ekoiztu ditu.

## Erreferentziak
Carmen Gurruchaga

**Carmen Gurruchaga Basurto** (Donostia, ) gipuzkoar kazetari eta idazlea da.

## Biografia 
*Unidad* eta *Diario 16* egunkarietan hasi zen lanean. 1989an *El Mundoren* sorreran parte hartu zuen eta Euskadiko edizioa zuzendu zuen. ETAk 1997ko abenduaren 22an bonba bat bere etxean jarri eta gero Euskal Herritik alde egin behar izan zuen. Harrezkero, Madrilgo hedabidetan lan egin du.

## Lanak 
* *Rodrigo Rato. El gran artífice* (2012)
* *La prueba* (2010)
* *El árbol y las nueces: la relación secreta entre ETA y PNV* (2000), Isabel San Sebastiánekin batera.
* *Los jefes de ETA* (2001)
* *Los "cómplices" de ETA* (2004)
* *El fin de ETA* (2006)

## Erreferentziak
Isabel San Sebastián

**Isabel San Sebastián Cabasés** (Santiago, ) kazetari eta idazlea da.

## Biografia 
Euskal Herriko gurasoak zituen, aita Espainiako diplomatikoa izan zen. Iñaki Cabases politikariaren lehengusua da. Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasi ondoren, Bilboko *La Gaceta del Norte* egunkarian hasi zen lanean. Harrezkero hainbat hedabidetan lan egin du, irrati eta telebistan.

## Lanak 
* *Mayor Oreja, una victoria frente al miedo* (2001)
* *Los años de plomo, memoria en carne viva de las víctimas* (2003)
* *El árbol y las nueces*, Carmen Gurruchagarekin batera (2000)
* *¿A qué juegan nuestros hijos?* (2004), Javier San Sebastiánekin batera
* *Cuentos de María la gorda* (2005)
* *La visigoda* (eleberria) (2006)
* *Fungairiño: El enemigo de ETA* (2007)
* *Astur* (eleberria) (2008)
* *Imperator* (eleberria) (2010)
* *Un reino lejano* (eleberria) (2012)
* *La mujer del diplomático* (eleberria) (2014)

## Erreferentziak
Iker Zarate

**Iker Zarate Pereda** (Sestao, 1986ko uztailaren 12a) euskal herritar futbolari ohia da. Aurrelari lanetan aritzen zen.
## Ibilbidea 
*2015eko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Pezizomycetes

**Pezizomycetes** Ascomycota dibisioko onddo klase bat da. Pezizomycetes guztiek apothecia bat dute, hau da, esporak sortu eta banatzeko gorputza (ascoma) disko itxurakoa dute. Ascoma honek zelula espora-sortzaile zilindrikoak ditu.

Familia bakarra dago onddo klase honetan, Pezizales izenekoa.

## Kanpo estekak
Juliotar data

**Juliotar data** astronomian erabiltzen den egunen kontaketa sistema bat da, Juliotar Garaiaren hasieratik gaur egun arte pasa diren egunak kontatuz. Orain juliotar datan '''''' da.

Juliotar Egunaren Zenbakia (JDN ingelerazko siglekin ezaguna) Greenwicheko Meridianoko Orduan eguerdia denean gehitzen den zenbakia da, egun oso baterako baliagarria. Juliotar 0 eguna K.a. 4713. urteko urtarrilaren 1ean kokatzen da, Juliar egutegi proleptikoan (Gregoriotar egutegi proleptikoan K.a. 4714ko azaroaren 24a). Adibidez 2000ko urtarrilaren 1eko 12:00ak UT Juliotar Egutegian 2.451.545. eguna izan zen.

Juliotar data edozein unetan aurreko eguerdiko Juliotar Egunaren Zenbakiari egunaren frakzioa gehituz lortzen da. Juliotar datak idazterako garaian Juliotar Egunaren Zenbakiari frakzioa gehitzen zaio ondoren. Adibidez, 2013ko urtarrilaren 1eko 00:30:00.0ak UT 2.456.293.520833 dira.

Juliotar Periodoa 7980 urteko interbalo kronologiko bat da, K.a. 4713an hasten dena. Historialariek erabiltzen dute 1583tik aurrera egutegi ezberdinen arteko kalkuluak egin ahal izateko. 2015a 6728. urtea da Juliotar Periodo honetan. Hurrengo Juliotar Periodoa 3268. urtean hasiko da.

## Kanpo estekak
Giovanni Capurro

**Giovanni Capurro** (1859ko otsailaren 5a - 1920ko urtarrilaren 18a) italiar poeta izan zen, oso ezaguna Eduardi Di Capuarekin batera '''O sole mio* abestia konposatzeagatik.

Capurro Napolin jasio zen. Duria egin zuen antzerki-idazle eta olerkari gisa. Batzuen ustez XIX. mendeko italiar idaztelerik onenetariko bat izan zen.

1898an Giovanni Capurrok *O Sole mio* idatzi zuen eta Eduardi Di Capuari eskatu zion letra horrentzako musika sortzea. Abestia 1898an aurkeztu zen Piedogrottan, eta bigarren saria eskuratu zuen *Napule Bello!'' izeneko abestiaren ondotik. Baina bere abestia laster izan zen ezagunagoa eta dirua lortu zuen bere eskubideengatik.

Capurrok, hala ere, estutasun ekonomikoan bizi izan zen bere bizitza osoan zehar. Hogeita hamar urtez Erromako egunkari batentzat lan egin zuen, drama kritikari eta, beranduago, administrazioko langile gisa. 1920an hil zen, batzuen ustez Napolik, beste iturri batzuen arabera Mexiko Hirian.
Jesus Arregi

**Jesus Arregi Bengoa** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1958) euskal astrofisikaria eta Euskal Herriko Unibertsitateko fisika-irakaslea da.

Astrofisikan doktoratu zen Euskal Herriko Unibertsitatean. Gaur egun EHUko Planeta Zientzien Taldeko kide iraunkorra da.

## Bibliografia 
### Liburuak
Aïr mendiak

thumb|300px|Zonaldearen mapa.
**Aïr mendiak** edo **Aïr mendigunea**, Nigerreko triangelu itxura duen mendigunea da. Saharako ekolurraldearen zatia da.

## Ezaugarriak 
Mendebaldeko Sahararen zonalde lehorreko mendi xenofiloa da. 1800 metro gainetik altxatzen dira eta 84000 km2. Basamortuaren erdian kokatuta, klima baldintza bereziak ditu eta horri esker bizi-uhartea da. Giza-komunitate, landareria eta fauna ugari du. Halaber, geologikoki eta arkeologikoki balore handia du.

## Fauna 
Espezie ugari aurki daitezke Aïr mendietan baina populazioaren handitze prozesua ingurumena asko kaltetzen ari da. Adibide ezagunena likaonena da, desagertzeko zorian dagoen ugaztuna eta zonaldetik azken urtetan desagertuta. Oraindik orain gepardo (*Acinonyx jubatus*) batzuk gelditzen dira, 15 eta 20 artean, eta tximino batzuk: 70 inguru *Papio anubis* espeziekoak eta 500 inguru *Erythrocebus patas*.

Ofizialki 40 ugaztun espezie aurki daiteke inguru honetan, 165 hegazti, 18 narrasti eta anfibio bat. Zonaldeko 9 espezie Nigerrerako IUCNk egindako zerrenda gorrian daude.
[thumb|[Izzeguerit sumendiaren inguruak.]]

## Gizateriaren ondarea 
Unescok 1991n zonaldea Gizateriaren Ondarea izendatu zuen, Ténéré inguruarekin batera. Bi erreserba hauek 7.736.000 ha dituzte. 1992an Gizateriaren Ondarea arriskuan dagoen zerrendan sartu zuten.

## Ikus, gainera 
* Ténéré

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Lonely Planet.
*  : Unescoren fitxa.
Besançongo katedrala

**Besançongo San Joan katedrala** (frantsesez *Cathédrale Saint-Jean de Besançon*) Frantziako Borgoina-Franche-Comté eskualdeko Besançon hirian dagoen katedral bat da.

IX-XII. mendeen artean eraiki eta XVIII. mendean berreraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Cathédrale Saint-Jean Besançon.jpg|Absidea.
Irudi:Eglise Saint Jean Besançon .jpg|Barnealdea.
Irudi:Clocher de la cathédrale Saint-Jean de Besançon.JPG|Kanpandorrea.
Irudi: Plan église SAint Jean Besancon.jpg|Oinplanoa.

## Kanpo estekak 
* Besançongo katedralaren webgunea
Kenneth I.a Eskoziakoa

**Kenneth I.a Eskoziakoa** edo **Kenneth MacAlpin** (), (810 inguru, Eskozia &ndash; 858ko otsailaren 13a, Cinnbelachoir, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako lehen erregea izan zen. Hil ondoren **An Ferbasach** (Konkistatzailea) ezizena eman zitzaion.

## Biografia 
Kenneth MacAlpin-en jatorria ezezaguna da eta aurreko errege piktoekiko zeukan lotura ere bai. Piktoa beharrean gaeldarra zela ere ez da baztertzen. Bere erregealdiaren hasiera 841 eta 843 artean jartzen bada ere ziurrenik 848 arte ez zituen boterea eskuratu nahian zebiltzan gainerakoak bazterrean utzi.

Albako (Eskoziako) erregeen kronikek diote sei aldiz inbaditu zuela Saxonia eta bikingoak piktoen lurraldetik kanporatu zituela. Norvegiarrek orduan kanpoaldeko uharteetan bilatu zuten babesa, Shetlandetan, Orkadetan eta Man uhartean besteak beste. Irlanda eta Eskoziaren arteko loturak ere nabarmen ahuldu ziren eta Ingalaterrarekikoak hautsi. Horretarako Eskoziako piktoen eta gaeldarren artean estatu bateratu sendoa eratu zuen eta horregatik kontsideratzen da Eskoziako lehen erregea.

Kenneth tumore baten eraginez hil zen 858ko otsailaren 13an Cinnbelachoir jauregian, gaur egungo Scone jauregiaren inguruan. Kennethek bi seme utzi zituen Konstantino I.a eta Aedh, gerora errege izango zirenak, bai eta gutxienez bi alaba ere. Dena dela Kenneth I.aren ondorengoa Donald I.a anaia izan zen.
Donald I.a Eskoziakoa

**Donald I.a Eskoziakoa** edo **Domnall MacAlpin** (), (, Eskozia &ndash; 862ko apirilaren 13a, Cinnbelachoir ?, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako bigarren erregea izan zen.

## Biografia 
Donald I.ak anaia Kenneth I.aren tronua hartu zuen 858an hau hil zenean eta lau urtez izan zen errege. Melroseko kronikek diotenez 862ko apirilaren 13an eraila izan zen Sconen, baina beste kronikek ez diote horrelakorik. Ionan hilobiraturik dago.

Kennethen semea zen Konstantino I.ak hartu zuen bere lekua.
Alonso Ibarrola

**José Manuel Alonso Ibarrola** (Donostia,  – 2025eko martxoaren 22a) gipuzkoar kazetari eta idazlea izan zen.

## Biografia 
Donostiako *La Voz de España* egunkarian hasi zen lanean eta 1960an Bilboko *La Gaceta del Nortera* pasa zen. 1962an Madrila joan eta idazteari ekin zion. Bidai-liburuak, eleberriak, biografiak... denetariko idatzi zituen.

## Lanak 
* *Depetris (Historias del tren)*, 1961.
* *Historias para burgueses*, 1971.
* *Los dos libros de Alonso Ibarrola (Depetris e Historias para burgueses)*, 1973.
* *Florecillas para ciudadanos respetuosos con la ley*, 1975.
* *Por mi grandísima culpa*, 1988.
* *Antología de humor (1961-1991)*, 1994.
* *No se puede decir impunemente "te quiero" en Venecia (relatos breves, muy breves, brevísimos)*, 2010

## Erreferentziak
Konstantino I.a Eskoziakoa

**Konstantino I.a Eskoziakoa** edo **Konstantino MacKenneth** (), (836, Eskozia &ndash; 877, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hirugarren erregea izan zen.

## Biografia 
Eskoziako lehen erregea izan zen Kenneth I.aren seme zaharrena zen, 862an bere osaba Donald I.a hiltzean hartu zuen kargua.

Konstantinoren erregealdian bikingoen jarduera asko handitu zen. 865 urtean norvegiar, suediar eta daniarrez osaturiko armada handi batek (Gudaroste Pagano Handiak) Ingalaterrako erresumak konkistatu nahi izan zituen eta aldi berean gizon gutxiko armada txikiek Britainia Handiaren iparraldea eraso zuten. Iparraldeko talde hauen buruzagi ezagunak *Amlaíb* eta *Ívarr* (edo *Ímar*) izan ziren. Hauek 870. urtean Dumbartongo gaztelua setiatu zuten lau hilabetez eta ur hornidura moztu. Gaztelua errenditu egin zen eta altxorrez eta esklaboz beteriko 200 itsasontzirekin itzuli ziren Dublin hiri bikingora.

875ean bikingoek eraso berri bat egin zuten Piktoen lurraldean. Borroka Dollar herriaren inguruan izan zen eta piktoentzat porrot handia izan zen. 877an beste eraso batean Konstantino I.a harrapatu eta exekutatu egin zuten bikingoek. Honen anaia zen Aedh bihurtu zen errege baina urtebete iraun zuen karguan.
Aedh Eskoziakoa

**Aedh Eskoziakoa** edo **Aedh MacKenneth** (; ?, Eskozia &ndash; 878, Strathallan, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako laugarren erregea izan zen.

## Biografia 
Eskoziako lehen erregea izan zen Kenneth I.aren semea zen eta 877an vikingoen eraso batean Konstantino I.a anaia hiltzean hartu zuen kargua.

Kronikek diotenez traizioz erahila izan zen, batzuen esanetan Giric izan zen hiltzailea eta berak hartu zuen erregetza.
Teresa Eskoriatza

**Teresa Eskoriatza** (Donostia,  - *ibidem*, ) gipuzkoar kazetari eta idazlea izan zen, batzutan «Félix de Haro» ezizena erabili zuena.

## Biografia 
Rifeko Gerran gerra-korrespontsal izan zen eta *La Libertad*, *Mundo Gráfico* edo *El Eco de Galicia* egunkariarentzat lan egin zuen. Espainiako irratian lehenengo hitzaldi feminista eman zuen. *Del dolor de la guerra: (crónicas de la campaña de Marruecos)* (1921) edo *El crisol de las razas* (1929) liburuak idatzi zituen. Estatu Batuetan bizi zen Gerra Zibila hasi zenean eta 1938an bertoko herritartasuna lortu zuen.

## Erreferentziak
Antonio Lezama

**Antonio Lezama González del Campillo** (Guardia,  - Madril, ) arabar kazetari eta idazlea izan zen.

## Biografia 
1907an hasi zen lanean, Madrilgo El Liberal egunkarian. 1919an, Luis de Oteyza, Antonio Zozaya, Luis de Zulueta, Augusto Barcia, Pedro de Répide, Manuel Machado eta Luis Saladorekin batera La Libertad izeneko egunkaria sortu zuen, joera erradikal sozialista zuena.

Primo de Riveraren diktaduran zenbait aldiz atxilotua, Danton 7 Logiaren kidea izan zen. Partido Republicano Radical Socialista alderdiaren sortzaileetako bat izan zen.

Gerra Zibilean, Armada Errepublikanoaren seigarren dibisioaren komisario politiko izendatu zuten. 1939an, armada matxinoan Madril hartu zuenean, Txileko enbaxadan babesa hartu zuen, eta bi urte geroago hara erbesteratu zen. Bertan kazetaritzan eta antzerkigintzan lan egin zuen.

## Lanak 
* *Los caballeros de Alcántara en las tierras de odio y sangre: emocionante y trágico relato de la dolorosa página de Monte-Arruit*. 1922
* *La isla perdida: el castigo*. 1924
* *La isla perdida: vidas maltrechas*. actos. 1924
* *El arco en la cueva*. 1925
* *El fanatismo católico: absurdos, mentiras y crímenes*. 1962

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vanessa Hudgens

**Vanessa Anne Hudgens** (Salinas, Kalifornia, ) abeslaria, konpositorea, modeloa, aktorea eta diseinatzailea da.

## Biografia 
Vanessa Anne Hudgens 1988ko abenduaren 14an jaio zen, Salinasen, Kalifornian. Haren gurasoak Gina eta Gregory Hudgens dira. Amak arrakasta handia izan zuen bere bulego lanetan, eta aita suhiltzailea izan zen. Erlijio katolikoan hezi zuten, eta ahizpa gazteago bat du, Stella Hudgens, orobat aktorea.

Hudgenek jatorri kultural mistoa du: aita irlandarra eta indigena da, eta ama manilarra da jatorriz baina filipinar, txinatar eta espainiar arbasoak ditu. Vanessaren aiton-amona guztiak musikariak izan ziren.

Zortzi urte zituela antzoki musikal batean aurkeztu zen abeslaritzat, eta hortik aurrera produkzio lokaletan agertzen hasi zen: *Carousel*, *The Wizard of Oz*, *The King and I*, *Music Man*, eta *Cinderella*, besteak beste. Bi urte geroago telebistako iragarki eta antzerkietan agertzen hasi zen, eta haren familiak Los Angelesa aldatu zen bizitzera.

2006an bere lanik garrantzitsuena egin zuen, Gabriela Montes interpretatuz, *High School Musical*en. Lan horregatik hainbat saritara izendatua izan zen: Teen Choice, Awards eta Emmy.

2005tik 2010era Zac Efron abeslari, modelo eta aktorearen bikote izan zen, eta 2011z geroztik Austin Butler orobat aktore, abeslari eta modeloaren bikotea da.

## Filmak 
## Diskoak 
* *V* (2006)
* *Identified* (2008)
José María Portell

**José María Portell Manso** (Barakaldo, Bizkaia,  - Portugalete, ) kazetaria izan zen.

## Bizitza 
Bilboko *Hoja del Lunes* zuzendu zuen, eta *La Gaceta del Norte*rentzat lan egin zuen. Associated Press eta *La Vanguardia*n korrespontsal aritu zen.

Burgosko prozesuan zenbait etakide ezagututa, *Los hombres de ETA* (Bartzelona, 1974) eta *Euskadi: amnistía arrancada* (Bartzelona, 1977) liburuak idatzi zituen. 1978an, ETA militarrak erail zuen, Portellek bere etxetik irtenda autoa hartu zuenean. Garai hartan, bitartekaritza lanak egiten ari zen Espainiako Gobernuaren eta ETAren artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Nart

**Javier Nart Peñalver** (Laredo, ) bilbotar kazetari, abokatu eta politikaria da.

## Biografia 
1977 eta 1984 artean gerra korrespontsal izan zen eta 1980ko hamarkadaren amaieran TVEn hasi zen lanean. Harrezkero hainbat saioetan aritu da.

Espainiako trantsizioan Partido Socialista Popularreko Kataluniako adarraren idazkari nagusia izan zen. Handik PSOEra pasa zen. 2010eko hamarkadan, Herritarren alde egin eta 2014ko hauteskundeetan eurodiputatu hautatu zuten.

## Lanak 
* *Viaje al otro Brasil: del Mato Grosso a la Amazonia y al nordeste Atlántico* (2002).
* *¡Sálvese quien pueda! Mis historias e histerias de guerra* (2003).
* *Guerrilleros. El pueblo español en armas contra Napoleón, 1808-1814* (2007).
* *Viaje al Mekong. Cabalgando el dragón por Tailandia, Laos, Camboya y Vietnam* (2007).
* *Viaje al desierto: de Kano a El Cairo* (2007).

## Erreferentziak
Itziar Astiasaran

**Itziar Astiazaran Antxia** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1960) Farmazia doktorea, elikaduraz, dietetikaz eta elikagai-seguritateaz espezialista ezaguna.

## Biografia 
Itziar Astiasaran 1982an lizentzia lortua eta 1985an Farmaziaz doktoratu zen Nafarroako Unibertsitatean. 2006an Nutrizioa eta Bromatologia katedra eskuratu zuen. 2004tik 2011ra Farmazia Fakultateko dekano izan zen. Halaber, Jakiunde Zientzia, Arte eta Letren Akademiako partaidea eta Espainiako Farmaziako Errege Akademia Nazionaleko akademikoa da. 2006an Gipuzkoako Foru Aldundiak Gipuzkoako Urrezko Domina eman zion, Pedro Miguel Etxenike eta Andoni Egañarekin batera; Astiazaranen kasuan hauxe izan zen arrazoia: "Nutrizioaren, Dietetikaren eta Elikagaien Segurtasunaren arloetan egindako ibilbide zientifikoagatik". Egun, Ikerketako errektoreordea da Nafarroako Unibertsitatean, eta Nafarroako Unibertsitateko Elikadura Zientzien Institutuko zuzendakarikide.

## Kanpo estekak 
* Jakiundeko webguneko informazioa.
* Elkarrizketa *Euskonews* aldizkari digitalean, 2007/5/4.
* : *Vida Universitaria* aldizkari digitala.
Gipuzkoako Urrezko Domina

**Gipuzkoako Urrezko Domina** urtero Gipuzkoako Foru Aldundiak gipuzkoar nabarmen bati sari gisa eman ohi dion urrezko domina bat da. Interes orokorrekin zerikusi duten lanetan egindako merezimendu bereziak, lortutako onura nabarmenak edo egindako ezohizko zerbitzuak saritzeko helburua du. Ohorezko izaera du eta ez du ondorio ekonomikorik. Araubidea 2000 urtean eguneratu zen..

## Sarituak 
* 1982 - Jose Miguel Barandiaran
* 1985 - Donostiako Orfeoia
* 2005 - Mentxu Gal
* 2006 - Pedro Miguel Etxenike, Itziar Astiasaran eta Andoni Egaña
* 2008 - Mikel Laboa
*2009- 1960ko hamarkadako andereñoak
* 2010 - Angel Olaran
* 2013 - Nestor Basterretxea
* 2014 - Benito Lertxundi
* 2015 - Juan Antonio Urbeltz
* 2016 - Ramon Saizarbitoria
* 2017 - Frankismoko biktimak
* 2018 - Jakin Taldea
* 2019 - Aspegi, emakume profesional, enpresari eta zuzendarien elkarteari
* 2021 - Grurutze Gorriaren Donostiako zentro soziosanitarioa
* 2022 - Elkar taldea
* 2023 - Andres Arizkorreta
* 2024 - Marisa Arriola Nieto
* 2025 - Lourdes Iriondo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorka Brit

**Gorka Brit Gallego** (Lasarte-Oria, 1978ko apirilaren 19a -) futbolari ohi Euskal herritarra da, aurrelari moduan jokatzen zuena.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Oud-Turnhout

**Oud-Turnhout** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen hiria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. 2013ko urtarrilaren 1ean 12.905 biztanle zituen.

Hiru auzo daude: Zwaneven ekialdean; St. Bavo erdialdean eta Oosthoven iparraldean. Zwaneven-en "De Lint" izeneko luxuzko bizitegi-gunea dago eta bertan holandar komunitate bat bizi da.

## Ingurumena 
"The Liereman" izeneko herrixkaren iparraldean, Flandríako erreserba naturalik handiena dago.

thumb|none|De Liereman (Out-Turnhout)

## Herritar ospetsuak 
* Karel Van Miert, politikaria, Europar komisarioa
* Margriet Hermans, politikaria eta kantaria

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Aitor Buñuel

**Aitor Buñuel Redrado** (Tafalla, Nafarroa Garaia, 1998ko otsailaren 10a) Euskal Herritar futbolaria da.

## Biografia 
Eskuin atzelari moduan aritzen da. Bere anaia nagusia Javi futbolean aritutakoa da ere. Osasunako harrobian hezia 2006 urtetik, lehen talde gorritxoan 4 denboraldi jokatu zituen, baina ez zuen aukera askorik izan.  Bigarren mailan Tenerifetik Ferrolgo Racingera joan zen, non Deporren arukako derbian, sekulako kolpearen ondorioz ebakuntza ugari egion behar izan zioten hurrengo hilabeteetan.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Baarle-Hertog

**Baarle-Hertog** (nederlanderaz ahoskatua: ) Belgikako iparraldean dagoen herria da, Flandriako Anberesko probintzian dagoena. Herria gehiena Herbehereetan dauden enklabe edo barrendegiak dira. 2013ko urtarrilaren 1ean 2.592 biztanle zituen.
thumb|Baarle-Hertog-eko barrendegiak erakusten dituen mapa

File:Baarle-Nassau frontière café.jpg|Baarle-Nassauko kafe bat, Belgika eta Herbehereen arteko muga erakusten duena.
File:P1020708Sint-Remigiuskerk.JPG|Saint Remigius eliza

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Nuria González

**Nuria González** (Málaga,  - ) espainiar antzezlea da.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Perro, ¿que miras?* (1995)
* *El amor perjudica seriamente la salud* ([1996)
* *Los 7 pecados capitales* (1997)
* *Señores de Gardenía* (1998)
* *El milagro de P. Tinto* (1998)
* *Gente Pez* (2001)
* *Torremolinos 73* (2003)
* *El Calentito* (2005)
* *Para entrar a vivir* (2006)
* *La semana que viene (sin falta)* (2006)
* *Mataharis* (2007)
* *Pudor* (2007)

### Telebista 
* *Crónicas urbanas* (1991)
* *Todo va bien* (1993)
* *El sexólogo* (1994)
* *Éste es mi barrio* (1996-1997)
* *Manos a la obra* (1998-2000)
* *El botones Sacarino* (2000-2001)
* *Los Serrano* (2003-2006)
* *Física o Química* (2008-2010, 2011)
* *Rabia* (2015)

## Kanpo estekak
Beauvaisko katedrala

**Beauvaisko San Petri katedrala** (frantsesez *Cathédrale Saint-Pierre de Beauvais*) Frantziako Pikardia eskualdeko Beauvais hirian dagoen katedral gotiko bat da.

1272an eraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Beauv kated od VJV DSCN4393.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Picardie Beauvais2 tango7174.jpg|Korua.
Irudi:20121007_Beauvais_CathedralStPierre_DSC00756_PtrQs_a.jpg|Sapaila.
Irudi:Beauvais Cathedral Exterior 2, Picardy, France - Diliff.jpg|Hegoaldea.

## Kanpo estekak 
* Beauvaisko parrokiaren webgunea 
* Beauvaisko katedralaren argi ikuskizunaren webgunea
Palmirako Garaipen Arkua

**Palmirako Garaipen Arkua** Antzinako Erromaren Garaipen arkua izan zen. 1800 urte inguru zituen eta Siriako Palmira aztarnategi arkeologikoan zegoen. UNESCOk 1980an Gizateriaren ondare izendatu zuen, Palmirako antzinako hiriarekin batera. Siriako Gerra Zibila zela eta, 2013ko ekainaren 20an arriskuan zeuden Gizateria Ondarearen zerrendan sartu zuten. 2015earen urrian Estatu Islamikoak txikitu egin zuen.

## Historia 
Bertan aurkitutako idazkunen arabera Septimio Severo agindupean eraikia izan zen, II. mendean. Nahiz eta erabat ziurtata ez egon, itxura guztien arabera partiarren aurka Severoren garaipena 190 hamarkadaren amaieran ospatzeko egin zen.

## Ezaugarriak 
Arkua eta pilastrak kontu handiz zizelkatuak zituen. Motiboak Sirian ohikoak diren loreak, palmondoak eta elementu geometrikoak ziren. Ezaugarri berezia bezala bi alboetan itsatsi zizkioten arkuek orientazio desberdin zituzten.

## Erreferentziak 
## Bibliografía 
* Darke, Diana (2010). *Syria. Bradt Travel Guides*. .
* Lawrenson, Brian (2010). ''Following Marco Polo's Silk Road. Follow Marco Polos Silk Rd 1.* .
* Millin, Aubin Louis; Noel, François; Warens, Israel (1799). *Magasin encyclopédique: ou Journal des sciences, des lettres et des arts''.

## Kanpo estekak 
* : Palmiran aurrera eramandako txikizioa.

‎
Lanpas

thumb|300px
**Lanpas**a edo **zerria** eraikin edo gela bateko sarreran egoten den oihal edo zuntzezko objektu malgua da, gehienetan laukizuzen formakoa, sartu baino lehen oinetakoak garbitzeko erabiltzen dena.

## Kanpo estekak
Ukase

thumb|Ukase moderno bat: enbaxadore baten izendapena.
**Ukase** (,  ahoskatua, eusk. "ezarpen") Errusiar Inperioko, Sobietar Batasuneko eta egungo Errusiako dekretu edo ediktua da, euskaraz errusieratik hartutako terminoa mailegatuta.

## Kanpo estekak
Fabián Billalabeitia

**Fabián Billalabeitia Copena** (Ferrol, ) gipuzkoar politikari eta kazetaria da.

## Biografia 
Gaztetan Zentro Demokratikoaren Batasunaren Gipuzkoako gazteria zuzendu zuen. Zentro Demokratiko eta Soziala alderdiaren kidea, 1986an Gipuzkoako idazkari nagusi eta 1990ean Irungo zinegotzi izendatu zuten. Radio Nacional de Españan lan egin zuen.

1998an Galiziara joan zen non alderdia berrantolatu zuen.
Eochaid Eskoziakoa

**Eochaid Eskoziakoa** edo **Eochaid MacRun** (), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako bosgarren erregea izan zen Giric-ekin batera, baina zalantzan jartzen da hala izan ote zen.

## Biografia 
Eskoziako lehen erregea izan zen Kenneth I.aren alabaren semea zen Run, Strathclydeko erregea, eta honen semea izan zen Eochaid.
Done Jakue plaza

**Done Jakue plaza** (edo plazatxoa) Bizkaiko Bilbo hiriburuko Zazpikaleak auzoaren erdigunean dagoen plaza bat da. Izena bertan dagoen Done Jakue katedralari zor dio. Kokaguneagatik Bilboko gune nagusi izan zen eta 1885. urterarte hiriko eraikin guztien numerazio gunea ere bai. Plazaren erdian XVIII. mendean estilo neoklasikoan eraikitako iturri bat dago, Paret izena duena, diseinatu zuen Luis Paret y Alcázarren omenez. Bilboko Aste Nagusian euskal kulturarekin loturiko ekitaldiak ospatzen dira Done Jakue plazan, bertso-saioak nagusiki.

## Iruditegia 

Irudi:Bilbao - Plaza de Santiago 1.jpg|Done Jakue plazako Paret iturria.
Irudi:Placeta de Santiago P1270331.jpg|Plazako eraikinak.
Irudi:Bilbau-33-1-4v--plz-santiago (45364451322).jpg|Plazako eraikinak.
Irudi:Bilbao - Plaza Santiago (Done Jakue) 5.jpg|Plazako eraikina.
Irudi:CRW 0485x4.jpg|Plazara ematen duen Katedraleko eliz atari neogotikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giric Eskoziakoa

**Giric Eskoziakoa** edo **Giric MacDúngal** (), (, Eskozia &ndash; 889, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako bosgarren erregea izan zen. **Giric Mac Rath** ("zortearen semea") ezizena eman zitzaion.

## Biografia 
Irlandako kronikek eta anglo-saxoiek ez diote ezer Giric Eskoziakoaz, baina Erdi Aroan eskoziako kronikariek **Gregory Handia** gisa aipatzen dute, Eliaren defendatzaile gisa agertuz. Gaur egungo historiagileek zalantza dute errege bakarra izan zen edo Eochaidekin batera agindu zuen.

Jatorria ere zalantzazkoa da, Donald I.aren semea izan daitekeela uste baita, horretarako *Giric MacDúngal* gabe *Giric MacDonald* izan beharko litzateke.

Historialari batzuen ustetan 878 urtean osaba Aedh erail eta errege berria bihurtu zen. Bere erregealdian iparraldeko Ingalaterrako Bernicia eta Northumbria erresumak konkistatu zituen eta esan bezala Elizari askatasuna eman zion lehen monarka izan zen.
Donald II.a Eskoziakoa

**Donald II.a Eskoziakoa** edo **Domnall mac Causantín** (), (?, Eskozia &ndash; 900, Forres edo Dunnottar, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako seigarren erregea izan zen. **Dásachtach** ("eroa" edo "bortitza") ezizena eman zitzaion.

## Biografia 
Konstantino I.aren semea zen eta 899an errege bihurtu zen Giric kargutik kendu edo hil zenean. Ezin izan zuen ekidin bikingoek Orkadak okupatzea, Irlanda eta Ingalaterra konkistatzeko abiapuntutzat erabili nahi zuten norvegiarrek, hala ere piktoen erresuma babestu zuen. Bikingoen aurka borrokan hil zen Dunnottarren, edo beste batzuen ustetan Forresen.

Lehenengo aldiz "Albako errege" titulua agertu zen, izan ere Eskozia izena ez baita XII. mendera arte erabiliko.
Malcolm I.a Eskoziakoa

**Malcolm I.a Eskoziakoa** edo **Malcolm MacDonald** (), (900, Eskozia &ndash; 954, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako zortzigarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Donald II.aren semea izan zen eta diotenez tronua eskuratu nahian aritu zen eta azkenean lortu zuen Konstantino II.ak 943an abdikatzea.

945ean, Edmundo I.a Ingalaterrakoak Olaf errege bikingoa (*Amlaíb Cuaran*) kanporatuz Strathclyde Erresuma konkistatu zuen, baina lurraldearekiko eskubideak Malcolm I.ari eman zizkion. Horren ordez, elkarri laguntza emateko hitzarmen bat sinatu zuten. 950an Olaf erregeak berriz konkistatu zuen hegoaldea eta orduan Malcolmek Northumbria eraso zuen "jende eta abere ugari hartuz" kroniken arabera.

954an hil zen borrokan ari zela eta Ionan lurperatu zuten.
Konstantino II.a Eskoziakoa

**Konstantino II.a Eskoziakoa** edo **Konstantino MacAeda** (), (874, Eskozia &ndash; 952, St Andrews, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako zazpigarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Aedh Eskoziakoaren semea izan zen eta Eskoziako lehen erregea izan zen Kenenth I.a zuen aitona. Konstantino II.aren erresuma Tay ibaiaren inguruan kokatzen zen, iparraldeko muga Morayko fiordoaren inguruan zegoen eta hegoaldekoa Forth ibaian. Iparraldetik bikingoek eraso zuten eta hegoaldean Wessex eta Merciako erresumek iparralderantz egindako ekinaldietatik babestu behar izan zuen. 927an hegoaldeko erresumetako Athelstan erregearen menpean kokatu zen bikingoei aurre egin ahal izateko, baina honen konkista nahiak ikusita 937an Dublingo errege bikingoarekin bat egin eta Athelstanen erresuma eraso zuten, Brunanburheko borrokan porrota jaso zuten arte.

Ordura arteko erregealdi luzeena izan ondoren 943an abdikatu egin zuen eta St Andrewseko monasteriora erretiratu zen monje bizitzara. Bere lehengusua zen Malcolm I.a bihurtu zen errege. Konstantino II.a 952 urtean hil zen.

## Ondorioak 
Piktoen erresumako gaelizazioan eragin handia izan zuela kontsideratzen da, Irlandako monasterio erreformatzaileak babestu baitzituen. Eliza eta administrazio institutuen lehen aztarnak azaldu ziren. *Albako Erresumaren* buru izan bazen ere, lehen aldiz agertzen dira *Scottas* eta *Scotland* hitzak.
Loiolako hipika

[thumb|Zaldi-saltoak Loiolako hipikan 1965ean. Atzean [Ametzagaina mendia.]]
**Loiolako hipika**, *Real Sociedad Hípica* elkarteak kudeatzen dituen zalditeriak dira. Donostiako Loiola auzoan dago, garai bateko Kapuene eta Kapuene Berri baserrien lursailetan. Zalditeriez gain, baditu beste kirol instalakuntza batzuk, hala nola, tenis eta paddle kantxak eta arku-tiroa egiteko eremua.

## Historia 
*Real Sociedad Hipica de San Sebastián*, 1916an sortu zen kirol elkarte bezala eta hasieratik izan zuen lotura bai Espainiako erregetzarekin eta bai armadarekin ere. Hasieran instalakuntzak Zubieta auzoko Donostiako Hipodromoan eta Ondarretako hondartzan izan bazituen ere, 1944ko abuztuaren 4an, Pimentel jeneralaren esku-hartzeari esker, gaur egungo Loiolako eremuan ezarri zen. Horretarako Kapuene eta Kapuene Berri baserriak bota ziren, itxura denez, nahiko era bidegabean desjabetu zirenak. 

Lan horietan Txalet soziala, ukuiluak, pistak, zaldi-hezitegi estalia, 40x80 metroko pista nagusia, 3 tenis kantxa, pisina eta abar eraiki ziren. 80. hamarkadan beste zaldi-hezitegi txikiago bat eraiki zen ere.

Izaera elitista izan duen elkartea izan da oraintsu arte. Hala, bertan klaseak hartu zituzten Joan Karlos erregea, Álvarez de Toledo, Gaylan de Ayalatarrak, Veragua-ko dukea, Vergarajauregui eta Bohorquez familai, Gort-eko eta Guaqui-ko dukeak...

80. hamarkadan hainbat zaldi-lehiaketa ziren, nazioartekoak tartean. Nazioarteko lehiaketak bertan behera utzi behar izan ziren 1988tik aurrera eta hurrengo 3-4 urtean zeren zaldi-izurria eraginez debekua ezarri baitzen.

## Jarduerak 
Hezkuntza jarduerez gain, gaur egun zaldi lehiaketa ugari egiten da; hilean behin. Garrantzitsuenak Donostiako Nazioarteko Jauzi Lehiaketa (uztaila), Aste Nagusiko Jauzi Lehiaketa (abuztua) eta Garrido Jeneralaren Memoriala (urria) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edwyn Collins

**Edwyn Stephen Collins** (Edinburgh, Eskozia, 1959ko abuztuaren 23a) eskoziar musikari, produktore eta disketxe-jabea da, oso ezaguna mundu osoan 1994ko *A Girl Like You* abestia dela eta. Collinsek 1976an Nu-Sonics talda sortu zuen, beranduago Orange Juice izenera aldatu zena, eta solista gisa jardun du 1985tik aurrera.

Collinsek beste batzuekin batera Postcard Records disketxea sortu zuen, jada desagertua, eta Analogue Enhanced Digital (AED) Records sortu zuen 2011n. Ilustratziale, telebistako aktore eta produktore gisa ere lan egin du. Ivor Novello saria irabazi du.
The Freewheelin' Bob Dylan

'''''The Freewheelin' Bob Dylan''''' Bob Dylan amerikar abeslari eta musikariaren bigarren estudioko diskoa izan zen. 1963ko maiatzaren 27an ekoiztu zuen Columbia Records etxeak. Bere lehen diskan bi abesti original baino ez zeuden bitartean, "Freewheelin'" diskan lehenengo testu kontenporaneoak agertu ziren. Diskoak dituen hamahiru abestietatik hamaika Dylanen lan originalak dira. Diska ''Blowin' in the Wind* abestiarekin hasten da, 1960ko hamarkadako ereserkietako bat, eta Peter, Paul & Mary taldeak ondoren egingo zuten bertsioak mundu mailako arrakasta izan zuen. Beste abesti klasiko batzuk diska honetan agertzen dira: "*Girl from the North Country*", "*Masters of War*", "*A Hard Rain's a-Gonna Fall*" eta "*Don't Think Twice, It's All Right''" gisa.

## Abestien zerrenda 
## Kanpo estekak
Raph Koster

**Raphael "Raph" Koster** (Long Island, New York, 1971ko irailaren 7a - ) Amerikako Estatu Batuetako enpresari, joko diseinatzaile eta idazlea da. Bere libururik ezagunena *A Theory of Fun for Game Design* da. Koster ezaguna da Ultima Onlinen egindako lana dela eta, eta Star Wars Galaxiesen atzean dagoen zuzendari kreatiboa izateagatik. 2006tik 2013ra Metaplaceeko sortzaile eta presidente izan da (lehenago enpresak Areae izena zuen, 2010ean Playdomek erosi zuen eta ondoren Disneyk). Enpresa honekin Facebookerako joko plataforma bat sortu zuen.
Páramo Leonés

**Páramo Leonés** Leóngo probintziako eskualde tradizional, geografiko eta kulturala da, Espainian. Hegoaldean Zamorako probintzian barneratzen da. Bere geografia Esla eta Órbigo ibaien artean hedatzen da, Kantabriako Mendien lehen mendietatik iparraldean eta bi ibai hauek Benaventetik gertu elkartzen diren punturarte hegoaldean.

Nahiko laua da, Iberiar Penintsulako eskualde lauenen artean dago. Tertziarioan sortutako sedimentu alubiarra da bere lurzorua, eta hauek ez dute ia higadurarik jasan azken 25 milioi urtetan. Lurralde honetan batez ere nekazaritza aurki daiteke, Barrios de Lunako eta Esla-Órbigo transbaseak ureztatuta.

20.000 biztanle inguru bizi dira eta bere herririk garrantzitsuena Santa María del Páramo da.

## Kanpo estekak
Indulf Eskoziakoa

**Indulf Eskoziakoa**, ezizenez **An Ionsaighthigh** ("erasotzailea") (), (?, Eskozia &ndash; 962, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako bederatzigarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Konstantino II.aren semea izan zen. Edinburgh konkistatu zuen baina 960 urtean norvegiarrek Eskozia iparraldetik eraso, Indulf garaitu eta hil egin zuten, agian Cullenen edo bestela St Andrewsen. Ionan hilobiraturik dago.
Panurginae

**Panurginae** erle subfamilia bat da. Bere barruan 33 genero eta 7 leinu daude. Mundu Berrian oso anitzak dira, baina ez-ohikoak tropikoetan. Mundu Zaharran Paleartiko eta Afrikan aurki daitezke, baina ez daude ez Australian ez Asiako topikoetan. Ingurune haretsuetan bizi dira gehien bat. Basamortuan bizi direnek espezializazio floral handia dute.

## Sailkapena 
* *Protandrenini*
** *Anthemurgus*
** *Anthrenoides*
** *Chaeturginus*
** *Liphanthus*
** *Neffapis*
** *Parapsaenythia*
** *Protandrena*
** *Psaenythia*
** *Pseudopanurgus*
** *Rhophitulus*
* *Panurgini*
** *Avpanurgus*
** *Camptopoeum*
** *Panurginus*
** *Panurgus*
* *Nolanomelissini*
** *Nolanomelissa*
* *Melitturgini*
** *Borgatomelissa*
** *Flavomeliturgula*
** *Gasparinahla*
** *Melitturga*
** *Meliturgula*
** *Mermiglossa*
** *Plesiopanurgus*
* *Protomeliturgini*
** *Protomeliturga*
* *Perditini*
** *Macrotera*
** *Perdita*
* *Calliopsini*
** *Acamptopoeum*
** *Arhysosage*
** *Calliopsis*
** *Callonychium*
** *Litocalliopsis*
** *Spinoliella*

## Kanpo estekak
Cuilén Eskoziakoa

**Cuilén Eskoziakoa**, ezizenez **An Fionn** ("zuria") (), (?, Eskozia &ndash; 971, Abington (?), Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamaikagarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Indulf erregearen hiru semeetako bat izan zen, besteak Amlaib eta Eochaid izan ziren. Dubh erregearen hilketan nahastua egon zela uste da baina erregealdi anarkikoa izan zuen eta Strathclydeko erregearen aurkako borrokan Eochaid anaiarekin batera eraila izan zen gordeta zegoen etxeari su eman ziotenean.

Kenneth II.a bihurtu zen errege, baina Cuilén zenaren Amlaib anaiak erregetza kendu zion.
Dubh Eskoziakoa

**Dubh Eskoziakoa**, ezizenez **Dén** ("suharra") edo **Niger** ("beltza") (), (?, Eskozia &ndash; 967, Forres, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamargarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Malcolm I.aren semea izan zen. Dubhen eta aurreko Indulf erregearen semea zen Cuilénen arteko borroka izan zen boterea eskuratu nahian eta Dubhek lortu zuen erregetza. Erregealdi zaila izan zuen bikingoen erasoen erruz eta highlandetako leinuen arteko istiluengatik.

967an Forresen eskoziarrek eraila izan zela diote kronikek, baliteke Cuilénen aldekoek erail izana. Kondairak dioenez bere gorpua Kinlosseko zubiaren azpian ezkutatua izan zen, baina eguzkiak ez zuen argitu gorpua bilatu eta ohorez lurperatu zuten arte. 967ko uztailaren 10eko eklipseari erreferentzia egiten diola pentsatzen da.
Kenneth II.a Eskoziakoa

**Kenneth II.a Eskoziakoa**, (), (954, Eskozia &ndash; 995, Fettercairn (?), Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamabigarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Malcolm I.aren semea zen eta aurreko erregeen arteko istilu eta anarkiaz baliatuz boterea eskuratu zuen 971 urtean. 973an Amlaib-ek erregetza kendu zion baina 977an Kennethek Amlaib erail eta erregetza berreskuratu zuen.

Edgar I.a Ingalaterrakoarekin tratua egin eta Lothian eskualdea eskuratu zuen eta erresumaren mugak Tweed ibairaino zabaldu zituen. Hala ere borroka ugari izan zituen Strathclydeko britoien, saxoien eta norvegiarren aurka borrokatu behar izan zuen.

Erregealdi luze xamar baten ondoren 995ean eraila izan zen ehizaldi batean, etsai zuen Konstantino III.ak edo bere gertukoek zerikusia izan omen zuten. Bere seme Malcolm II.a Eskoziako errege handietako bat izan zen, Alpin etxeko azkena.
Amlaib Eskoziakoa

**Amlaib Eskoziakoa** (; ?, Eskozia &ndash; 977, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Indulf erregearen hiru semea eta Cuilén erregearen anaia izan zen. Anaia eraila izan zen 971n eta Kenneth II.a bihurtu zen errege. 973an Amlaibek erregetza kendu zion eta lau urte inguruz izan zen errege, harik eta Kenneth II.ak erail zuen arte.
Konstantino III.a Eskoziakoa

**Konstantino III.a Eskoziakoa**, ezizenez **Burusoila**, (), (971, Eskozia &ndash; 995, Rathinveramond (Perth ondoan), Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamalaugarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Cuilén erregearen semea zen eta bizitza guztia Kenneth II.aren aurka egiten pasa ondoren 995ean ehizaldi batean beronen erailketan hartu zuen parte. Bi urtez izan zen Eskoziako errege, harik eta 997an eskoziarren arteko istilu batean erail zuten arte. Ionan lurperaturik dago.
Kenneth III.a Eskoziakoa

**Kenneth III.a Eskoziakoa**, ezizenez **An Donn** ("buruzagia"), (), (967 aurretik, Eskozia &ndash; 1005eko martxoaren 25a, Monzievaird, Eskozia), Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamabosgarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena.

## Biografia 
Dubh erregearen semea zen eta ez da ezagutzen gauza handirik bere erregealdiaz. Malcolm II.ak erail zuen Monzievairdeko borrokan.
Mugarik Gabeko Artxibozainak

thumb|Sessions Artxibategi eta Giza Eskubideak: Project Saharar Errepublika Arabiar Demokratikoaren artxibo-aurkezpena.
thumb|Project Natural Kataluniako Karitateko Society Habanako Kuban artxiboetan historikoa digitalizatzeko.
**Mugarik Gabeko Artxibozainak** (*AsF*, gaztelaniazko akronimoa) nazioarte izaerako gobernuz kanpoko erakundea da, Nazioarteko Artxiboen Erakundeko (ICA, ingelesezko akronimoa) kidea eta Bartzelonan sortu eta erregistraturikoa 1998an, hiri hontan duelarik egoitza. Herritarren eskubide indibidualen eta herrien eskubide kolektiboen defentsaren alde kooperatu eta borrokatzea, artxibalaritzaren arlo desberdinen elkartalsuna sustatzea eta ondare dokumentala eta memoria historikoa berreskuratzea du helburu erakundeak. 1992tik aurrera Nazioarteko Mugarik Gabeko Artxibozainen sarearen kide da.

## Historia 
Mugarik Gabeko Artxibozainak irabazteko asmorik gabeko erakundea da, 1998ko maiatzaren 1ean jaioa artxibozain katalan talde txiki batek bultzlatua. Erakundearen sorpena talde honen egonezinean oinarritu zen, elkartasuna eta kooperazioa ezin zirela profesiotik at geldituren ustean, artxibistikanortasuna, memoria, informazio eskubidea eta giza eskubideen defentsaren baloreetan oinarritua baitago.

Taldeak bazuen esperientzia kooperazioan: 1997an hainbat proiektu ezberdinetan parte hartuak ziren -norbere izenean eta instituzio desberdinen laguntzaz-, gudaoste eta trantsitzio kontextuan, Malabo, Baney, Luba, Rebola eta Riaba-ko (Ekuatore Ginea) udaletxeetako oinarrizko administrazio zerbitzuak obetuz. Behin erakundea sortua, AsF Nazioarteko Artxiboen Erakundean sartu zen, bertan ALA (Latinoamerika) eta EURBICA (Europar herrialdeak) sail territorialetan egokituz eta SPA (Artxibazain eta dokumentu kudeatzaileen elkarte profesionalak) sailean parte hartuz.

## Kideak, helburuak eta aktuazio esparrua 
Mugarik Gabeko Artxibozaineko kideak artxibozainak dira gehien bat, beraien ezagutza eta esperientzia pertsonen identitateen defentsa eta bizi diren gizartearen memoria historikoa gordetzaren aldeko zereginetan aplikatzen dituztenak. Lan hau, arazo sozial, politiko, ekonomiko edota ingurumen arazoengatik beraien dokumentuak antoaltuak edota kontsultarako behar bezala tratatuak ez dituzten instituzio eta erakundeen laguntzan zentratzen da, beraien ondare dokumentala gordetzeko helburuarekin.
 
Nahiz eta artxibozainak ez izan, artxiboetan eta ondare dokumentalean interesarturiko beste kide batzu baditu AsF-k. Kataluniako Artxibazain Erakundeak -Asociación de Archiveros de Cataluña (AAC)- bezala, beste erakunde, instituzio edota enpresa publiko edo pribatu desberdinek AsF-ren ekintzak bultzatu eta laguntzen dituzte. Erakundeak kide honorario bezala bereizi ditzake pertsona garrantzitsuak.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
A Kind of Magic

***A Kind of Magic*** (euskaraz *Magia mota bat*) Queen taldearen 11. estudioko diskoa izan zen. 1986ko ekainaren 2an jarri zen salgai Erresuma Batuan eta hurrengo egunean Ameriketako Estatu Batuetan. Albumak arrakasta handia izan zen Erresuma Batuan, 63 astez egon baitzen salmenta zerrendatan, denbora luzez ere lehenengoa. Diskoa, berez, *Highlander* filmaren soinu bandarekin osatuta dago. Diskoaren ekoizleak Queen, Mack Richards eta David Richards izan ziren.

## Abestiak 
## Kanpo estekak
Santalales

**Santalales** landare loredunen ordena bat da, mundu osoan, baina bereziki eskualde tropikal eta azpitropikaletan, hedatuta daudenak.

Egungo sailkapenetan familia hauek ditu bere barnean:
* Santalaceae (sandalo zuri eta mihurarena)
* Opiliaceae
* Loranthaceae
* Misodendraceae
* Olacaceae
* Schoepfiaceae

## Kanpo estekak