open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
UTC+14:00

**UTC+14:00** ordu-eremu bat da. Lurreko ordu-eremurik goiztiarrena da, hau da, bertan bizi direnak dira lehenengoak egun berrira iristen eta, beraz, urteberri-eguna lehenengoak ospatzen. Era berean, Lurrean beranduenen den lekua ere bada, edozein momentutan beti dutelako beste edozein lekutan baino beranduago den ordua. 

Ordu-eremu hau 180º longitude lerrotik ekialdera asko hedatzen da, 30º inguru, eta Nazioarteko egun aldaketa lerroan bihurgune nabarmen bat sortzen du. 

Eurekin muga egiten duen UTC−10:00 ordu-eremuan zehazki egun bat goizago da.

## Urte osoko ordutegia 
### Ozeania 
Hiri nagusia: Kiritimati
* Kiribati - Lerroko uharteak

## Kanpo estekak
UTC+03:30

**UTC+03:30** ordu-zonak honako eremua du:

## Neguko ordutegia (Ipar hemisferioko negua) 
### Hegoaldeko Asia 
* Iran

## Kanpo estekak
UTC+04:30

**UTC+04:30** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Erdialdeko Asia 
* Afganistan

## Ikus, gainera 
* Afganistan-Txina muga

## Kanpo estekak
UTC+09:00

**UTC+09:00** ordu-eremu bat da, UTC baino 9 ordu gehiago dituena.

Bigarren Mundu Gerran Japoniak Borneo, Burma, Hong Kong, Ekialdeko Herbeheretar Indiak, Malaya, Filipinak, Singapur eta Frantziar Indotxina okupatu zuenean, Japoniar Inperio osoko ordu gisa erabili zen.

During the Japanese occupations of British Borneo, Burma, Hong Kong, Dutch East Indies, Malaya, Philippines, Singapore, and French Indochina, it was used as a common time with Tokyo until the fall of the Empire of Japan.

## Urte osoko ordutegia 
*Hiri nagusiak*: Tokio, Osaka, Nagoya, Fukuoka, Yokohama, Sapporo, Hiroshima, Kyoto, Seul, Busan, Daegu, Gwangju, Ulsan, Incheon,  Pyongyang, Yakutsk, Koror, Dili, Jayapura, Ambon''

### Iparraldeko Asia 
* Errusia - Jakutsk

### Ekialdeko Asia 
* Japonia
* Hego Korea
* Ipar Korea

### Ozeania 
* Palau

### Hegoekialdeko Asia 
* Indonesia (ekialdea) - Molukak, Papua eta Mendebaldeko Papua
* Ekialdeko Timor

## Historia 
Bigarren Mundu Gerran Japoniak hainbat eremu okupatu zituen, eta ordu hau ezarri zuen. Tartean, UTC+9:00 ordu-eremuan zeuden Borneo Britainiarra, Myanmar, Hong Kong, Ekialdeko India Herbeheretarrak, Malaya, Filipinak, Singapur eta Indotxina Frantziarra. 

## Kanpo estekak
UTC+06:30

**UTC+06:30** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Hego-ekialdeko Asia 
* Myanmar

### Indian Ocean 
* Cocosak (Australia)

## Kanpo estekak
UTC+08:30

**UTC+08:30** ordu-zona UTC orduak baino zortzi ordu eta hogeita hamar minutu gehiago ditu. Honako eremuetan erabili izan da.

* Txinako Errepublikan Changpai Ordu Eremuak ordutegi hau zuen.

* 1954tik 1961era UTC+08:30 Hego Koreako ordu ofiziala izan zen.

2015eko abuztuaren 15etik aurrera Ipar Koreak ordu hau hartu zuen ofizialki, baina 2018an utzi zuen.

## Urte osoko ordutegia 
Batek ere ez.

## Kanpo estekak
UTC+09:30

**UTC+09:30** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Ozeania 
* Australia - Ipar Lurraldea

## Neguko ordutegia (Hego hemisferioko negua) 
### Ozeania 
* Australia - Hegoaldeko Gales Berria eta Hegoaldeko Australia

## Kanpo estekak
UTC+10:30

**UTC+10:30** ordu-zonak honako eremua du:

## Hego hemisferioko negua 
### Ozeania 
* Australia
** Hegoaldeko Gales Berria
*** Lord Howe uhartea

## Hego hemisferioko uda 
### Ozeania 
* Australia
** Hegoaldeko Gales Berria
*** Broken Hill
** Hegoaldeko Australia

## Kanpo estekak
UTC+05:30

**UTC+05:30** UTC baino 5 ordu eta 30 minutu aurrerago doan ordu-eremua da. Indian eta Sri Lankan erabiltzen da, eta lehenago Nepalen ere. Munduan 1.400 milioi pertsona baino gehiago bizi dira ordu-eremu honetan, eta beraz munduko bigarren ordu-eremurik populatuena da, UTC+8:00ren ondotik. 

## Urte osoko ordutegia 
### Hegoaldeko Asia 
* India
* Sri Lanka

## Kanpo estekak
UTC+11:30

**UTC+11:30** UTC ordua baino 11:30 ordu gehiago dituen ordu-eremua zen.

## Historia 
Ordu-eremu hau Zeelanda Berrian eta Norfolk uhartean erabili da baina gaur egun ez du inork inon erabiltzen.

1868aren abenduaren 2an Zeelanda Berria izan zen ordu ofizial bat hartu zuen lehenengo herrialdeetako bat. Greenwich meridianoko ordua baino 11 ordu eta 30 minutu beranduago ezarri zuten. Ordu-eremu honi NZMT deitzen zitzaion, eta gutxi gora behera UTC+11:30 hartzen zuen eremuarekin bat zetorren. 1946an UTC+12:00ra aldatu ziren. Norfolk uharteek berdina egin zuten 2015eko urriaren 4an, UTC+11:00 ordura aldatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UTC+12:45

**UTC+12:45** ordu-zonak honako eremua du:

## Neguko ordutegia 
### Ozeania 
* Zeelanda Berria - Chatham uharteak

## Kanpo estekak
UTC+05:45

**UTC+05:45** ordu-eremu bat da. UTC edo denbora unibertsal koordinatua baino 5 ordu eta 45 minutu gehiago ditu. Nepaleko ordu eremu ofiziala da. Katmanduko eguzkiko orduaren aproximazio bat da.

## Kanpo estekak
UTC−01:00

**UTC-01:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Ozeano Atlantikoa 
* Cabo Verde

## Neguko ordutegia (Ipar Hemisferioko negua) 
### Ipar Amerika 
* Groenlandia
** Ittoqqortoormiit

### Ozeano Atlantikoa 
* Portugal - Azoreak

## Kanpo estekak
UTC−02:00

**UTC-02:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Ozeano Atlantikoa 
* Brasil - Fernando de Noronha, Trindade eta Martim Vaz, eta abar.
* Hegoaldeko Georgiak eta Hegoaldeko Sandwichak

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
### Ipar Amerika 
* Groenlandia, Danmarkshavn, Ittoqqortoormiit eta Pituffik (Thule) izan ezik.
* Saint-Pierre eta Mikelune

## Kanpo estekak
Hank Azaria

**Henry Albert "Hank" Azaria** (1964ko apirilaren 25 - ) estatubatuar aktore, komediante eta ekoizlea da. Ahots-aktore gisa telebista animaziozko *Simpsondarrak* telesailaren ahotsetako bat da (1989 -gaur egun). Bere ahotsa daramaten pertsonaiak Moe Szyslak, Apu Nahasapeemapetilon, Clancy Wiggum, Komiki Guy... dira.
UTC−03:00

**UTC-03:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Hego Amerika 
* Surinam
* Frantziar Guiana
* Brasil - Alagoas, Amapá, Bahia, Ceará, Maranhão, Pará, Paraíba, Pernambuco, Piauí, Rio Grande do Norte, Sergipe, Tocantins
* Argentina
* Txile
* Falklandak
* Uruguai

### Antartika 
* Antartikako penintsula eta inguruko uharteak

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
### Ipar Amerika 
* Kanada
** Eskozia Berria, Brunswick Berria, Eduardo Printzearen Uhartea, Labrador eta Quebec
* Danimarka
** Groenlandiako eremu gehiena.
* Erresuma Batua
** Bermuda

## Neguko ordutegia (Ipar Hemisferioko negua) 
* Danimarka
** Groenlandia
*** Groenlandiako mendebaldeko kostalde osoa. Qaanaaq, Ilulissat, Kangerlussuaq, Nuuk eta Qaqortoq barne.
*** Ekialdeko kostaldean dauden Tasiilaq eta Kulusuk, Danmarkshavn, Ittoqqortoormiit eta Pituffik (Thule) izan ezik.
* Frantzia
** Saint-Pierre eta Mikelune

## Neguko ordutegia (Hego Hemisferioko negua) 
### Hego Amerika 
* Brasil - Barruti Federala, Espírito Santo, Goiás, Minas Gerais, Paraná, Rio de Janeiro, Rio Grande do Sul, Santa Catarina, São Paulo

## Udako ordutegia (Hego Hemisferioko uda) 
### Hego Amerika 
* Brasil - Mato Grosso, Mato Grosso do Sul
* Paraguai

### Antarktika 
* Antartikako base batzuk

## Kanpo estekak
UTC−04:00

**UTC-04:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Ipar America 
* Kanada
** Quebec

### Ekialdeko Karibe 
* Anguilla
* Antigua eta Barbuda
* Barbados
* Dominika
* Dominikar Errepublika
* Grenada
* Montserrat
* Saint Kitts eta Nevis
* Saint Lucia
* Saint Vincent eta Grenadinak
* Trinidad eta Tobago
* Birjina britainiar uharteak

### AEBtako lurraldeak 
* Puerto Rico
* Birjina uharte amerikarrak

### Karibe 
* Aruba
* Curaçao
* Guadeloupe
* Martinique
* Sint Maarten

### Hego Amerika 
* Bolivia
* Guiana
* Brasil - Amazonas, Rondônia, Roraima
* Venezuela

## Neguko ordutegia (Ipar Hemisferioko negua) 
### Ipar Amerika 
* Groenlandia
** Thule
* Kanada - Brunswick Berria, Labrador
* Bermuda

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
### Ipar Amerika 
* Kanada - Nunavut, Ontario eta Quebec

* Ameriketako Estatu Batuak - Connecticut, Delaware, Washington Hiria, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, Ipar Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, Hego Carolina, Vermont, Virginia, Mendebaldeko Virginia, Florida, Indiana, Michigan, Kentucky, Tennessee

### Karibe 
* Bahamak
* Cuba
* Haiti
* Turkak eta Caicoak

## Neguko ordutegia (Hego Hemisferioko negua) 
### Hego Amerika 
* Brasil - Mato Grosso, Mato Grosso do Sul
* Falklandak
* Paraguai

### Antarktika 
* Antartikako base batzuk

## Kanpo estekak
Moses Malone

**Moses Eugene Malone** (1955eko martxoaren 23a, Petersburg, Virginia &ndash; 2015eko irailaren 13a, Norfolk, Virginia) estatubatuar saskibaloi jokalari bat izan zen. ABA eta NBA ligetako taldeetan 21 denboralditan zehar jokatu zuen.
Casement Park

**Casement Park** edota **Páirc Mhic Asmaint** Irlandako Belfast hiriko Andersonstown auzoan dagoen joko gaelikoetako estadio bat da, bertan futbol gaeliko nahiz hurling kiroletako partiduak jokatu ohi direlarik. Antrim GAA taldearen egoitza da.

## Kanpo estekak
Luis Elizalde (argipena)

**Luis Elizalde** zenbait pertsonaiaren izena da:
* Luis Elizalde Urruzola, XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendearen hasieran Donostiako eraikin zenbaiten arkitektoa;
* Luis Elizalde Otxoa, nafar musikaria;
* halaber, Koldo Eleizalde euskaltzaleari ere **Luis Elizalde** deitu izan zaio.
Modulu (argipena)

**Modulu** hitzak adiera zenbait ditu:
* modulua, eraikuntza, makina edo osotasun bateko atalak eta zatiak bateratzeko neurri proportzionala (ikus, adibidez, urrezko zenbakia) eta sistema fisiko edo mekaniko bateko konstante berezia (ikus, adibidez, ebakidura modulua);
* **modulua**, egitura bateko atal berezietako bakoitza (ikus diseinu modularra),
** adibidez, astronautikan, ilargiratze-modulua, aginte-modulua eta zerbitzu-modulua;
* matematikan
** bektore baten luzera edo normari ere esaten zaio;
** aritmetika modularrean, *a* eta *b* bi zenbaki kongruente **modulu** *n* direla esaten da, *a* eta *b* *n*-rekin zatiturik hondar berdina dutenean;
** zenbaki konplexu baten modulua.
Errondo pasealekua

**Errondo pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Amara Berri auzoan dago, Mendeurrenaren plaza eta Easo kalearen arteko elkargunean hasi eta Aita Donostia plazan amaitzen da.

## Leku interesgarriak 
* Mendeurrenaren plaza
* Portutxo plaza
* Olaeta plaza
* Anoetako dorrea
* Aita Donostia plaza
* Anoetako kirolgunea

Fitxategi:Anoetako_dorrea_2.jpg|Anoetako dorrea.
Fitxategi:Tribuna oeste del Estadio Anoeta.JPG|Anoetako estadioa.

## Kaleak 
* Easo kalea
* Parke kalea
* Azpeitia kalea
* Jose Maria Salaberria kalea
* Morlans pasealekua
* Familia Santuaren kalea
* Izostegi pasealekua
* Pedro Manuel Kollado kalea
* Jabier Barkaztegi kalea
* Errondo Gaineko bidea
* Katalina Erauso kalea
* Amezketarren kalea
* Podabines kalea
* Olaeta kalea
* Anoetako pasealekua
* Begiristain doktorearen kalea
* Zorroaga pasealekua

## Kanpo estekak
UTC+01:00

**UTC+01:00** honakoa da:
* Europa Erdialdeko Ordua
* Mendebaldeko Afrikako Ordua

## Erdialdeko Europako Ordua (Ipar Hemisferioko negua) 
* Albania
* Andorra
* Austria
* Belgika
* Bosnia-Herzegovina
* Kroazia
* Txekia
* Danimarka, Faroeak eta Groenlandia izan ezik
* Euskal Herria
* Frantzia
* Alemania
* Gibraltar
* Hungaria
* Italia
* Liechtenstein
* Luxenburgo
* Mazedonia
* Malta
* Monako
* Montenegro
* Herbehereak
* Norvegia
* Polonia
* San Marino
* Serbia
* Eslovakia
* Eslovenia
* Espainia – Kanariak izan ezik
* Suedia
* Suitza
* Vatikano Hiria

## Mendebaldeko Europako Ordua (Ipar Hemisferioko uda) 
* Alderney
* Faroeak
* Guernsey
* Irlanda
* Man uhartea
* Jersey
* Portugal – Azoreak izan ezik
* Sark
* Espainia – Kanariak bakarrik
* Erresuma Batua

## Urteko osoko ordutegia 
* Algeria
* Angola
* Benin
* Kamerun
* Erdialdeko Afrikako Errepublika
* Txad
* Kongoko Errepublika
* Kongoko Errepublika Demokratikoa:
** Bandundu
** Bas-Congo
** Équateur
** Kinshasa
* Ekuatore Ginea
* Gabon
* Maroko
* Niger
* Nigeria
* Tunisia

## Kanpo estekak
Eduardo Txillida pasealekua (Donostia)

**Eduardo Txillida pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Antigua auzoan dago, Kontxako badiaren mendebaldeko ertzean eta Txubillo edo Igeldo mendiaren azpian. Satrustegi hiribidean hasi eta Haizearen Orrazian amaitzen da.

Eduardo Txillida donostiar eskultorearen omenezko izena darama.

## Leku interesgarriak 
* Ondarretako hondartza.
* Ondarretako lorategiak.
* Donostiako Tenis Elkarte Erreala.
* Haizearen Orrazia.

Fitxategi:Ondarreta_Donostia_2006-07-08.JPG|Ondarretako hondartza eta Ondarretako lorategiak.
Fitxategi:Haizearen orrazia, Donostia, Euskal Herria.jpg|Haizearen Orrazia.

## Kaleak 
* Satrustegi hiribidea
* Wiesbaden kalea

## Kanpo estekak
Igeldo pasealekua

**Igeldo pasealekua**, herri hizkeran **Igeldoko igoera**, Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale eta bide bat da. Antigua auzotik Igeldo mendira igotzen den errepideak osatzen du. Satrustegi hiribidean hasi eta adar ezberdinetan amaitzen da: bata Igeldoko jolas-parkean Itsasargi pasealekuarekin bat eginez, eta bestean Igeldora doazten Kristobal Balenziaga pasealekua eta Lasarmendi bidea.

## Leku interesgarriak 
* Reno plaza
* Rekondo jatetxea
* Igeldoko jolas-parkea

Fitxategi:Igeldo jolas parkea 0001.jpg|Igeldoko jolas-parkea.

## Kaleak 
* Satrustegi hiribidea
* Brunet kalea
* Marbil kalea
* Iruñea kalea
* Lasarmendi bidea
* Kristobal Balenziaga pasealekua
* Itsasargi pasealekua

## Kanpo estekak
Ness

**Ness** izan daiteke:

## Pertsonak 
* Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck, alemaniar botanikoa.
* Patrick Ness, ingeles idazlea.
* Mike Ness, estatubatuar abeslaria.

## Toponimoa 
* Ness (aintzira), eskoziar aintzira.
* Ness (ibaia), eskoziar ibaia.
* Ness City (Kansas), estatubatuar hiria.
* Ness (Cheshire), ingeles herria.
* Ness (mendia), antarktiar mendia.
Lanín

**Lanín** Argentinako Neuquengo probintzian, Txileko mugatik hurbil, dagoen geruza-sumendia da. 3.776 mko altuera dauka, eta Patagoniako gailurrik gorenetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clones

**Clones**, , Irlandako Errepublikaren Ulster probintziako Monaghaneko konderrian kokatzen den udalerria da. Ipar Irlanda eta Fermanagheko konderriaren mugaren alboan dago.

## Eraikinak 
* St Tiernach's Park: Monaghan GAA taldearen jokolekua.

## Iruditegia 

Irudi:Clones - geograph.org.uk - 310025.jpg|
Irudi:High Cross, Clones - geograph.org.uk - 692330.jpg|
Irudi:Clones Round Tower - geograph.org.uk - 692357.jpg|
Irudi:Monaghan County Library - geograph.org.uk - 1387491.jpg|

## Herritar nabarmenak 
* Joseph Finegan (1814-1885), AEBetako Gerra Zibilan, Olusteeko guduan, Armada Konfederatuaren jenerala.
* Thomas Bracken (1843-1898), poeta eta Zeelanda Berriko himmoaren letraren egilea.
* Patrick McCabe (1955-), idazlea.

## Kanpo estekak 
*  Clonesko Udal webgunea
Jauregi jeneralaren kalea (Donostia)

**Jauregi jeneralaren kalea** gaur egungo Donostiako Parte Zaharreko kalea da nahiz eta, berez, Ekialdeko Zabalgunearen kalea izan (Parte Zaharreko biztanleentzat "Ensantxea"). Aldamar kaletik Salamanka pasealekuraino doa.

## Kalearen izena 
Gaspar Jauregi "Artzaina" militar foruzalea (Urretxu, 1791 - Gasteiz, 1884) 1810tik 1813ra frantsesen aurka gerrilari ibili zen. Gerra bukatu ondoren Urretxuko alkatea izan zen. Karlisten aurka eta liberalen alde egin zuen eta erbestea ezagutu zuen. Azken urtetan euskal probintzietako kapitain jeneral izan zen eta, gero, Arabako komandante jeneral izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Gaspar Jaurgiri F. López Alén-ek idatzitako panegirikoa.
Cerro Tronador

**Cerro Tronador**, hegoaldeko Andeetan, Argentina eta Txileren arteko mugan, dagoen geruza-sumendi iraungia da. Barilochetik 90 kmra dago. 3.491 mko garaiera dauka. Hermann Claussenek, 1934ko urtarrilaren 29an, egin zuen lehenbiziko igoera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxague jeneralaren kalea (Donostia)

**Etxague jeneralaren kalea** gaur egungo Donostiako Parte Zaharreko kalea da nahiz eta, berez, Ekialdeko Zabalgunearen kalea izan (Parte Zaharreko biztanleentzat "Ensantxea"). Aldamar kaletik Salamanka pasealekuraino doa.

## Kalearen izena 
Rafael Etxague militar liberalak (Donostia, 1813 - Madril, 1887) goi kargu desberdinak bete zituen Espainian, besteak beste, jeneral gorena Puerto Ricon eta Filipinetan. Eduardo Datoren gobernuan gerra-ministro izan zen.  Hil ondoren, bere gorputza Donostiara ekarri zuten. Donostian ohore guztiekin jaso zuten eta egun bertsuetan Udalak zabalguneko kale horri bere izena eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Rafael Etxague kalea Auñamendi Entziklopedian.
San Mirin katedrala (Paisley)

**San Mirin katedrala** () Eskoziako Paisley hiriko katedral katolikoa da.

## Historia 
1808an bazen San Mirin eliza bat eta haren tokian eraiki zen 1931 urtean gaur egungo eraikina. 1947an diozesi katolikoa sortu zen eta 1948an San Mirin eliza katedral bihurtu zen.

## Deskribapena 
Hareharriz egindako eraikin neo-erromanikoa da. Presbiterioa marmol italiarrez egina da. 33 metrotako luzera dauka eta 15 metrotako zabalera.

Katedralaren aurrean San Mirinen brontzezko estatua dago.

## Kanpo estekak 
* Paisley.org
UTC−09:00

**UTC-09:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Neguko ordutegia (Ipar Hemisferioko negua) 
### Ipar Amerika 
* Ameriketako Estatu Batuak - Alaska eta Salmaga

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
### Ipar Amerika 
* Ameriketako Estatu Batuak - Aleutiarrak

## Urte osoko ordutegia 
### Ozeania 
* Frantziar Polinesia - Gambier uharteak

## Kanpo estekak
UTC−11:00

**UTC-11:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Ozeania 
* Ameriketako Estatu Batuak - Amerikar Samoa, Midway, Jarvis Uhartea eta Palmyra Atoloia
* Zeelanda Berria - Niue

## Kanpo estekak
UTC-03:30

**UTC-03:30** ordu-zonak honako eremua du:

## Neguko ordutegia (Ipar Hemisferioko negua) 
### Ipar Amerika 
* Kanada - Labrador eta Ternua

## Kanpo estekak
UTC-04:30

**UTC-04:30** UTC denbora koordinatu unibertsalari 4 ordu eta erdi kentzen dion ordu-eremua da. Venezuelan bakarrik erabiltzen zen, 2007ko abenduaren 9tik 2016ko maiatzaren 1era arte. Lehenago, eta ondoren, Venezuelak UTC-04:00 ordu-eredua erabili du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jan Braun

**Jan Braun** (1926ko maiatzaren 15a - 2015eko ekainaren 29a) poloniar hizkuntzalaria eta Varsoviako Unibertsitateko iraskale emeritua zen. Sumerologia, kartvelologia eta euskalaritzaren alorretan ikertzen aritu zen.

1947tik 1951ra filologia klasikoa ikasi zuen. Ondoren, kartveliar filologia ikasi zuen Tbilisiko Unibertsitatean.

1962 eta 1970 bitartean sumerologiari buruzko hainbat sarrera idatzi zituen *Wielka Encyklopedia Powszechna PWN* entziklopediarako.

1991. urtean *doktore gaitu* () maila lortu zuen. 1995ean irakasle postua eskuratu zuen Varsoviako Unibertsitatean. 2000ko urriaren 27an Euskaltzaindiak ohorezko euskaltzain izendatu zuen. 2002ko ekainaren 20an Georgiako Zientzien Akademia Nazionaleko kide izendatu zuten Hizkuntza eta Literatura Sailean.

## Bibliografia 
### Liburuak 
## Erreferentziak
Migel Muñoa plaza

**Migel Muñoa plaza** Gipuzkoako Donostia hiriburuaren Parte Zaharrean dagoen plaza bat da, Fermin Kalbeton kalearen bukaeran, harresiaren eta portuaren gainean.

## Izenaren zergatia 
Migel Muñoa (Donostia, 1868- Donibane Lohizune, 1953) izena 1983ko urriaren 20an jarri zitzaion, irakasle horren izandako ikasleek horrela eskatuta.
Muñoa gaur egungo ikastolen aitzindaria izan zen. 1917. urtean, Donostiako etxebizitza batean 70 haurri euskaraz irakasten aritu ondoren, Euskal-Ikastetxea izeneko eskola sortu zuen.

## Kaleak 
* Fermin Kalbeton kalea
* Kanpandegi kalea
* Aingeru kalea
* Mari kalea (Donostia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esteros del Iberá

thumb|250px|Satelite bidezko argazkia.
**Esteros del Iberá** Argentinako ipar-ekialdeko Corrientesko probintzian kokatutako hezegune zabala da. 15.000–20.000 km²ko eremua hartzen duten aintzira, urmael eta zingirez osaturik dago. Argentinako naturagune babesturik zabalena eta munduko bigarren hezegunerik handiena da, Pantanalaren ondoan. 350 hegazti espezieren eta Hego Amerikako animalia ikonikoenetako batzuen (kaiman muturzabala, *Caiman yacare*, kapibara) bizilekua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kale Nagusia (Donostia)

**Kale Nagusia** Donostiako Parte Zaharreko kale garrantzitsuenetariko bat da, auzoaren sarrera nagusia. Bulebarretik Abuztuaren 31 kaleraino doa.

## Kale historikoa 
1813ko sutea baino lehen kale honetan jauregi eta etxe nagusiak zeuden. Kale honetan dago Antzoki Zaharra (Donostia) eta, bukaeran, Santa Maria Eliza.
[thumb|Aurrez aurre, [Artzain Onaren katedrala.]]
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Kalearen ezaugarriak Donostiako Udalaren webgunean.
Paisleyko abadia

**Paisleyko abadia** () Eskoziako Paisley herriko eliza ezaguna da, Eskoziako elizari dagokiona. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
VI edo VII mendeetan San Mirin irlandar monjeak eraikitako kapera bat izan liteke Paisleyren jatorria. Agiri handirik gordetzen ez bada ere, Glasgow eta Govanekin batera Strathclyde Erresumako erdigune erlijiosoa izan bide zela uste da. Clunyko abadiaren menpeko prioratoa ezarri zen Andre Mariari, Jakueri, Mirini eta Milburgari dedikatua eta 13 monje etorri ziren Clunyk Shropshiren zuen prioratotik. bertan 1163an eta 1245ean abadia maila eman zitzaion.

1307an Eduardo I.a Ingalaterrakoak erre egin zuen eta XIV mendean berreraiki egin zuten. Garai hartan William Wallace bertan ikasle izan zela uste da. Bruce eta Estuardo errege familiek lagundu zuten abadia. Roberto II.a Eskoziakoa bertan jaio zen eta Roberto III.a Eskoziakoa bertan hobiratua dago.

XV eta XVI mendeetan hainbat alditan suteak izan zituen eta dorre nagusia erori ere egin zitzaion eta ondorioz nahiko egoera penagarrian gelditu zen. Eskoziako Erreformaren ondoren Eskoziako elizaren parte bihurtu zen.

Gaur egun mendebaldeko zatiak zutik dirau eta meza ematen da bertan, baina ekialdeko zatiko harriak eraikinak egiteko erabili izan dira mendeetan zehar. 1858 eta 1928 artean iparraldeko portxea eta ekialdeko koroa berreraiki ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Paisley Abbey from the west - crop.jpg
Irudi:Paisley Abbey from the south east.jpg
Irudi:Paisley Abbey 20120410 nave.jpg|Barnealdea.
Irudi:Paisley Abbey 20120410 choir with communion table.jpg|Koroa.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Srednekolymsk

**Srednekolymsk** (; , *Orto Xalıma*) Errusiako ekialde muturreko herria eta portua da, Jakutian dagoena. 2010eko erroldan, hiriak 3.525 biztanle zituen. Kolyma ibaiaren ezkerraldeko ertzean, Jakutsketik 1.485 kilometro ipar-ekialderantz dago.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Clostridium difficile

**Clostridium difficile** Clostridium generoko bakterio patogenoa da, kolitis pseudomenbranoso izeneko gaitza sortzen duena.

Bakterio hau heste lodiaren biztanle saprofitoa da gizabanako batzuengan, gaitzik sortu gabe .

1935ean Hall eta O'Toole ikerlariek laborategian isolatu zuten lehenbizikoz, eta 1978an kolitis pseudomenbranosoarekin lotu zuten zientzialariek mikrobio hau.

## Ezaugarriak 
Clostridium difficile bakterio Gram positiboa da, bazilo itxura duena. Endosporak sortzeko gaitasuna du eta anaerobioa da. Oxidasa eta katalasa (-), mugikorra da.

Bakterioa nonahikoa da eta, esan bezala, gizabanako gutxi batzuen hesteak kolonizatzen ditu kalterik sortu gabe.

Bi toxina ekoizten ditu, enterotoxina bat eta zitotoxina bat. Bere birulentzia areagotzen duen hialuronidasa bat ere badu.

## Patogenia 
Bakterioa gorotz-aho bidetik transmititzen da. Kolitis pseudomenbranosoa sor dezake, hesteetako gaixotasun larria.

Ez da patogeno hertsia, oportunista baizik. Horrek esan nahi du mikrobioak ez duela beti gaitza sortzen, baina aldeko baldintzak dituenean bere infekzioak hesteetako gaixotasunak sortarazi ditu.

Kasu gehienetan kolitis pseudomenbranosoa antibiotikoak luzaro hartu ondoren agertzen da . Tratamendu antibiotiko trinkoak heste-flora saprofitoaren desagerpena eragin dezake, eta horrek Clostridium difficilearen hazkundea errazten du (bakterioa erresistentea baita antibiotiko askorekiko, eta konpetentziarik gabe erraz nagusitzen da heste lodian) . Horretan datza klostridio honen oportunismoa.

Patogeniari dagokionez, beherako arinak sor ditzake, baina baita heste lodiaren patologia larri bat, kolitis pseudomenbranosoa. Honek beherako bortitzak eta kolonaren hantura eragiten du, eta bankomizina eta metronidazol antibiotikoekin tratatu egiten da (bakterioa sentikorra baita bi botika hauekiko).

Kasu gutxi batzuetan bakterioak gaitza kroniko bihurtzen du, ez baitio erantzun egokia ematen tratamenduari. Kasu korapilatsu horietan arrakasta handiz gorotz-bakterioterapia aplikatu da.

Infekzio nosokomial askoren atzean dago Clostridium difficile.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fitz Roy

**Fitz Roy**, **Cerro Chaltén** ere deitua, Hego Patagoniako mendia da, Txile eta Argentinako mugan dagoena, El Chaltén herritik hurbil. 3.405 mko garaiera besterik ez badu ere, zailtasun handiko igoera da, eta mundu osoko eskalatzaileak saiatzen dira gailurrera iristen. Lehenbiziko igoera Lionel Terray eta Guido Magnone frantziarrek egin zuten, 1952an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esteban Echeverría

**José Esteban Echeverría Espinosa** (Buenos Aires, 1805eko irailaren 2a - Montevideo, Uruguai, 1851ko urtarrilaren 19a) euskal jatorriko argentinar idazlea izan zen, Erromantizismoa Latinoamerikako literaturan sartu zuena. Haren lanik aipagarrienak *El matadero* kontakizuna eta *La cautiva* olerkia dira.

## Erreferentziak
UTC−05:00

**UTC-05:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Neguko ordutegia (Ipar Hemisferioko negua) 
### Ipar Amerika 
* Kanada - Nunavut (ekialdea), Ontario eta Quebec
* Ameriketako Estatu Batuak - Connecticut, Delaware, Washington Hiria, Georgia, Maine, Maryland, Massachusetts, New Hampshire, New Jersey, New York, Ipar Carolina, Ohio, Pennsylvania, Rhode Island, Hego Carolina, Vermont, Virginia, Mendebaldeko Virginia, Florida, Indiana, Michigan eta Kentucky eta Tennesseeko ekialdea

### Karibe 
* Bahamak
* Cuba
* Haiti
* Turkak eta Caicoak

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
### Ipar Amerika 
* Kanada - Manitoba, Nunavut (erdialdea), Ontario (mendebaldea)
* Ameriketako Estatu Batuak - Alabama, Arkansas, Illinois, Iowa, Louisiana, Minnesota, Mississippi, Missouri, Oklahoma, Wisconsin, Kansas, Nebraska, Ipar Dakota, Hego Dakota, Tennessee eta Texas eta Florida, Indiana, Kentucky eta Michigango mendebaldea
* Mexiko - erdialdea eta ekialdea

## Urte osoko ordutegia 
### Ipar Amerika 
* Kanada - Southampton uhartea
* Mexiko - Quintana Roo

### Karibe 
* Kaiman uharteak
* Jamaika

### Ertamerika eta Hego Amerika 
* Panama
* Kolonbia
* Ekuador (Galapagoak izan ezik)
* Peru
* Brasil - Acre eta hego-mendebaldeko Amazonas
* Txile - Pazko uhartea.

## Kanpo estekak
Zonalde urdinak

**Zonalde urdinak** pertsona zaharrenak aurki daitezkeen munduko lekuak dira. Horietan ehun urte baino gehiago betetzea ez da hain arraroa.
thumb|Agure sardiniar bat.
## Terminoaren jatorria 
Antza kontzeptua Sardinian ikerketa zientifikoa egiten ari zen demografo talde batek erabili zuen, 2004an. Talde horrek uhartean ematen zen adintsutasuna ikertzen ari zen. Bai Sardinian baita ere adintsutasun handiko zonaldeetan zientzilariak adin tasa altu hori inguruan ematen ziren praktikekin eta ohitureekin saiatu dira lotzen.

## Zonaldeak 
Dan Buettner irakasleak Zonalde urdineei buruzko liburu batean bost zonalde identifikatu ditu:

* Sardinia (Italia), bereziki Nuoroko probintzia eta Ogliastrako probintzia.
  
* Okinawa uhartea, Japonia.

* Loma Linda, Kalifornia non Ameriketako Estatu Batuetako pertsona adintsuenarikoak dauden.

* Nicoyako penintsula, Costa Rica.

* Ikaria, Greziako uhartea, Turkiatik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Quest Network: Blue Zones.
Hamilton mausoleoa

**Hamilton mausoleoa** () Eskoziako Hamilton herrian dagoen eraikin ezaguna da, Hamiltongo dukeen mausoleoa.

## Historia 
Alexander Hamiltongo X dukeak Hamilton familiaren jauregia handitzea erabaki zuen eta jauregitik 200 metro iparraldera familiarentzako mausoleoa izango zena eraiki zuen. David Hamilton arkitektuak hasi zituen lanak 1842an eta Alexander dukea bera hila zela 1858an bukatu zuten eraikina David Bryce arkitektuak eta Alexander Handyside Ritchie eskultoreak.

Alexander dukea sarkofago egipziar batean sartu zuten, kapera nagusiko marmol beltzezko harlauza baten azpian. Dukearen 17 arbaso azpiko kriptan hobiratu zituzten.

Clyde ibaiaren uholde batek mausoleoa kaltetu zuen eta Hamiltongo dukeen hilkutxak tokiz aldatu zituzten aurretik egonak ziren Bent hilerrira.

1927an Hamilton jauregia eraitsia izan zen. 1960 eta 1970 hamarkadetan mausoleoa okertzen ari zela konturatu ziren eta berriz bertikal ezarri zuten.

## Oihartzuna 
Eraikinaren barnealdean dagoen oihartzunak 15 segundu irauten ditu, hau toki itxietako munduko errekorra da.

## Iruditegia 

Irudi:Hamilton Mausoleum - geograph.org.uk - 1165293.jpg|Mausoleoa.
Irudi:Leo Vigilant - geograph.org.uk - 711995.jpg|Lehoia.
Irudi:Hamilton Mausoleum detail (3) - geograph.org.uk - 710416.jpg|Aurpegia.
Irudi:Hamilton Mausoleum Interior.jpg|Barnealdea.

## Kanpo estekak
Santa Brigidaren eliza (East Kilbride)

**Santa Brigidaren eliza** () Eskoziako East Kilbride herriko eliza katolikoa da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
VI mendean Santa Brigidaren Kildareko (Irlanda) elizako hainbat monje Eskoziara etorri eta putzu sakratu baten gainean eliza berria eraiki zuten. *Kilbride* izenak berak "Brigidaren eliza" esan nahi du euskaraz. Mendeetan zehar hainbat alditan suntsitu eta berreraiki zuten.

Gaur egungo eliza 1957 eta 1964 artean eraiki zen Gillespie, Kidd & Coia arkitektu glasgowtarren diseinua jarraituz.

## Iruditegia 

Irudi:St Bride's Church, East Kilbride - geograph.org.uk - 912528.jpg
Irudi:St Brides EK01.jpg
Irudi:St Brides EK02.jpg
Irudi:St Brides EK04.jpg

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Balio nominal

Finantza eta kontabilitatean, **balio nominalak** aitortutako balioaren esanahia hartzen du. Hemendik datoz parean (pareko balioa), parekoaz gain (parekoaz gaineko balioa) eta parekoaz azpitik (parekoaz azpiko balioa) adierazpenak, hain zuzen ere.

## Bonoak 
Pareko balioaz saltzen den bono batek balio nominalaren %100eko prezioa du. "Parekoaz" adierazpena bono baten igorritako jatorrizko balioari edo iraungipen momentuko balioari buruz hitz egiteko ere erabil daiteke.

## Akzioak 
Akzioen balio nominalak ez dauka zerikusirik merkatu-balioarekin, eta kontzeptu gisa, nahiko zaharkitua dagoen zerbait da. Akzio baten balio nominala estatu korporatibo batek definitutako balioa bat da, zeinaren azpitik mota horretako akzioak ezin diren saldu hasierako eskaintza batean; enpresa igorleak balio nominalaren azpitik akzio gehiago ez igortzeko konpromisoa hartzen du, hortaz, inbertitzaileak ziur egon daitezke inork ez duela igorpen prezio mesedegarririk jaso. Hau da, balio nominala konpainia igorleak gutxieneko prezio gisa ezartzen duen balio bat da. Hau garrantzitsuagoa izan zen erregulatu gabeko balio-merkatuetan gaur egun dagoeneko badauden merkatu erregulatuetan baino, non, orokorki, akzioen igorpen prezioak argitaratu behar diren. Akzioen balio nominala aldaketarik gabe mantentzen da bonifikazioko akzioen igorpen batean, baina bai ordea akzioen banaketa batean.

## Kanpo estekak
Diafisi

**Diafisia** hezur luzeen erdiko zatia, luzera-ardatza osatzen duena eta tutu-formakoa. Diafisitia diafisiaren inflamazioa da, eta diafisektomia diafisiaren zati baten erauzketa kirurgikoa.

## Galeria 

 Illu long bone.jpg
 File:EpiMetaDiaphyse.jpg|Hezur luze

## Ikus, gainera 
* Metafisi
* Epifisi

## Kanpo estekak
Epifisi

**Epifisia** hezur luze baten muturra da, forma biribila duena eta beste hezur batekiko junturan dagoena. Epifisitia episiaren inflamazioa da eta epifisiolisia epifisiaren banantzea hezurretik.

## Kanpo estekak
Meliaceae

**Meliazeo** (**Meliaceae**) Sapindales ordenako izen bereko familiako landareez esaten da. Zuhaitzak edo zuhaixkak izan daitezke. Loreak bost hostokoak, aktinoformoak eta hermafroditak dituzte, adar-puntetan kokatuak. Hostoa orratz egiturakoa dute. 750 bat meliazeo mota ezagutzen dira; lurralde beroetan hazten dira denak. Ezagunena kaoba zuhaitza da.

## Generoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Díaz de Solís

[260px|thumb|eskuinera|Solísen omenezko obeliskoa, [Colonia departamendua|Colonia, Uruguai]]

**Juan Pedro Díaz de Solís** (edo **João Pedro Dias de Solis** portugesez) (Lebrija, Gaztelako koroa edo São Pedro de Solis, Portugalgo Erresuma, 1470 - Punta Gorda, Colonia, 1516ko urtarrilaren 20a) itsasgizona izan zen. Vicente Yáñez Pinzón batera, Hego Amerikako iparraldeko kostaldeak esploratu zituen. 1516an Rio de la Plata aurkitu zuen, eta ibaian gora egin zuen gero. Bertako indioek (txarruek edo guaraniek) hil zuten. 

## Erreferentziak
Metafisi

**Metafisi** hezur luzeen zati zabala da, epifisi eta diafisi estua artean dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laguna del Carbón

**Laguna del Carbón** Argentinako Patagoniako Santa Cruzko probintzian dagoen aintzira endorreiko gazia da. 9 km²ko eremua hartzen du. Hego hemisferioko eta Amerikako beheragunerik sakonena da, itsasoaren mailatik 108 m behera baitago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loma Linda (Kalifornia)

**Loma Linda** 1970an sortu zen. Estatu Batuetako hiria da, San Bernardino konderrikoa, Kalifornian. Ameriketako Estatu batuetako Bulegoaren arabera 2010. urtean 23.261 biztanle zituen, km²ko 983.2 pertsonen dentsitateaz. Populazioa gora doa, 2000. urtean 18.681 biztanle baitzituen. Loma Lindako Unibertsitatea ezaguna da.

## Zonalde urdina 
Loma Linda planetaren zonalde adintsuenetariko bat da. Hori dela eta, ikertzaileek bereziki Zazpigarren eguneko eliza adbentistaren komunitate bat aztertu dute.
thumb|Loma Linda University Medical Center.
## Hiri senidetuak 
*  Libertador San Martín, Entre Ríosko probintzia, Argentina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Loma Linda hiria.
* : Loma Lindako Komertzio Ganbara.
Aliaksandr Lukaxenka

**Aliaksandr Ryhoravitx Lukaxenka** (;  *Aleksandr Grigorievitx Lukaxenko*, 1954ko abuztuaren 30a) Bielorrusiako presidentea da 1994ko uztailaren 20tik. Politikari ibilbideari ekin aurretik, Estatuaren jabetzako baserri baten zuzendaria izan zen eta armadan ere ibili zen. Politikan hasi zenean, ustelkeriaren aurkako gudari baten gisa ikusia zen eta Bielorrusia Sobiet Batasunetik bereiztearen aurka bozkatu zuen diputatu bakarra izan zen.

Bielorrusia "Europako azken diktadura" izendatu dute hainbat kazetarik, Lukaxenkak berak autoritariotzat izendatzen duen gobernu estiloa baliatuz. Lukaxenka eta haren gobernuko beste hainbat agintarik Europar Batasunaren eta Estatu Batuen zigorrak jasan dituzte 2006ean eta geroztik egindako giza eskubideen urraketak direla eta 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaoba

**Kaoba** (*Swietenia mahagoni*) *Swietenia* generoko zuhaitza da, hegoaldeko Floridan, Bahametan, Kuban, Jamaikan eta Hispaniolan jatorria duena. Espezie hau zurgintzan oso aintzat hartua den izen bereko zura lortzeko lehendabizikoz ustiatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armagh konderria

**Armagh konderria** (*Contae Ard Mhacha* irlanderaz), Erresuma Batuko Ipar Irlanda osatzen duten sei konderrietako bat da. Britainiaren agintaritzapean dago.

"Fruitu Baratza konderria" (Orchard County) ezizenez ezagutua da, sagasti zabal eta ugari asko baiditu. Bere hiri garrantzitsuena Armagh da, nahiz eta Craigavonen metropoli eremua haundiagoa izan. 1.254 Km² azalera du eta 159.085 biztanle ditu.

Konderriak iparraldean Neagh aintzirarekin egiten du muga, ekialdean Downeko konderriarekin, hegoaldean Loutheko konderriarekin Irlandako Errepublikan, eta mendebaldean Tyroneko konderriarekin eta Monaghaneko konderriarekin.

Ipar Irlandako gatazka garaian Armagh konderriaren hegoaldea Europa mendebaldeko eremu militarizatuena omen zen. Eskualdea IRAren gotorlekua izan da eta ondorioz konderriak "Bidelapurren Konderria" ezizena jaso du ("Bandit Country"). Hegoaldeko biztanlegoaren %90 inguruk bere burua errepublikartzat du eta britainiar okupazio militarraren aurka dago.

## Geografia 
Blackwater ibaiak Tyroneko konderriarekin ezartzen du muga. Bann ibaiak Armagh konderria iparretik ekialdera gurutzazen du, urak Neagh aintziran isuriaz. Konderriaren mendiak *Silver Guillion*, *Carrigatuke* eta *Camlough* dira.

Armagh konderriari dagozkion diren uharte asko daude Neagh lakuaren eremuan: *Coney Uhartea*, *Derrywarragh Uhartea* edo *Padian* dira horietako batzuk.

## Hiriak eta herriak 
Metropoli eremu handiena Craigavon da 57.865 biztanlerekin, bertan Craigavon, Lurgan eta Portadown dira partaide garrantzitsuenak. Bestalde aipatu behar da Newry hiriaren mendebaldeko auzoa ere Armagheko konderrian dagoela.
* Lurgan/an Lorgain (23.000 biztanle)
* Portadown/Port a' Dúnáin (22.000)
* Armagh/Ard Mhacha (14.590), hiriburua
* Craigavon/Creag Abhann (12.500)
* Tandagree/Tóin re Gaoith (3.050)

## Historia 
IV menderarte Ulaid leinuaren lurraldea izan zen, baina Hiru Collen inbasioaren ondoren XII menderarte Colla "gorria" leinua izan zen nagusi. Konderria hainbat baroierritan banatu zen ondoren eta bakoitzaren jabetza jauntxo desberdinek hartu zuten; O'Rogan, O'Neill eta O'Larkin besteak beste. Normandiarren indarrak gora egin ahala MacCann leinua jabetu zen lurralde guztiaz.

## Ondasun nabarmenak 
* Armagheko San Patrizio katedrala
* Gosford gaztelua
* Emain Macha, Irlandako antzinako gotorlekua
* Slieve Gullion mendia

## Pertsona ezagunak 
* Ian Paisley (1926- ), politikaria.

## Iruditegia 

Irudi:StPatsRCCathedralArmagh.jpg|Armagheko San Patrizio katedral katolikoa
Irudi:St Patrick's CoI Cathedral, Armagh.jpg|Armagheko San Patrizio katedral protestantea
Irudi:GosfordCastle.jpg|Gosford gaztelua
Irudi:Navan Fort, County Armagh - geograph.org.uk - 43871.jpg|Emain Macha
Irudi:Craigavon Lakes - geograph.org.uk - 1520917.jpg|Craigavoneko aintzirak
Irudi:Slieve Gullion.jpg|Slieve Gullion mendia

## Kanpo estekak
Fermanagh konderria

**Fermanagh konderria**, (Irlanderaz, *Contae Fhear Manach* edo *Fear Manach*, esanahia "Monach-eko Gizonak"), Erresuma Batuko Ipar Irlandaren sei konderrietatik mendebaldeena dagoena da, Ulster eskualdean. Fermanagh askotan "Lakuen Konderria" bezala ezaguna da. Enniskillen/Inis Ceithleann da hiriburua eta herri handi bakarra.

## Geografia 
### Natura 
Eremu guztia nahiko laua da. Erne aintzirek, goikoak eta behekoak, bitan banatzen dute konderria, eta aintziren artean kokatzen da Enniskillen hiriburua. Beste aintzira batzuek, Macnean aintzirek, muga egiten dute Irlandako Errepublikarekin hego-mendebaldean. Hauen ondoan daude Marble Arch leizeak.

### Hiriak eta herriak 
* Enniskillen/Inis Ceithleann (13.599 biztanle), hiriburua
* Lisnaskea/Lios na Scéithe (2.739)
* Irvinestown/Baile an Irbhinigh (2.081)

## Historia 
Fermanagh konderria Magire leinuaren jabegoa izan zen Erdi Aroan. Britainiarrek 1607an konkistatzerakoan lur zati batzuk ingeles eta eskozesen esku gelditu ziren, baina irlandarrek ere mantendu zituzten hainbat eremu. Elisabet I.a Ingalaterrakoaren erregealdian eratu zen gaur egun ezagutzen dugun Fermanagh konderria.

Irlandako zatiketa gertatu zenean konderriak Ipar Irlanda osatzea erabaki zuen.

## Ekonomia 
Abeltzaintza da nagusi Fermanaghen. Behiak, ardiak eta zerriak hazten ditu eta landa lurrak abereak hazteko erabiltzen ditu. Turismoa ere nabaria da, batez ere aintzirei eta Enniskillen hiriburuari lotuta.

## Ondasun nabarmenak 
* Enniskillen gaztelua
* Coole gaztelua
* Erne aintzirak, goikoa eta behekoa.
* Marble Arch leizeak

## Pertsona ezagunak 
* Oscar Wilde (1854-1900) eta Samuel Beckett (1906-1989), idazleek Enniskillengo Portora Royal Schoolen egin zituzten ikasketak.

## Iruditegia 

Irudi:Enniskillen Castle by Paride.JPG|Enniskillen gaztelua
Irudi:Castle Coole Frontage.JPG|Enniskillengo Coole gaztelua
Irudi:Lough Erne.jpg|Erne aintzirak
Irudi:Devenish Island-2002.jpg|Devenish uharteko monasterioaren aztarnak
Irudi:Underground River at Marble Arch, Ireland by E. A. Martel.jpg|Marble Arch leizeak

## Kanpo estekak 
* Fermanagh konderriko webgunea
Down konderria

**Down konderria** (ingelesez *County Down*, irlanderaz: Contae an Dúin, esanahia: "Gotorlekuaren Konderria"; Ulsterko eskozieraz: *Coontie Doun*), Ulster-eko eskualdean dago, Ipar Irlandan, Erresuma Batua. Konderriaren batez besteko biztaleria 416.000 pertsonakoa zen, baina 2007an 516.000 pertsonako errolda egin zen. Konderriko hiburua Downpatrick da, nahiz eta Bangor herri handiagoa izan. Hiri maila duen herri bakarra Newry da. Halere, Belfast hiriaren ekialde eta hegoaldeko zenbait auzo bai eta Lisburn hiriaren hegoaldea Down Konderriko eremuan barneratzen dira.

## Hiri eta herriak 
* Bangor/Beannchor (58.388 biztanle)
* Newtownards/Baile Nua na hArda (28.821)
* Newry/An Iúraigh (27.433)
* Banbridge/Droichead na Banna (14.744)
* Holywood/Ard Mhic Nasca (12.037)
* Downpatrick/Dún Pádraig (10.316), hiriburua

Hauetaz gain:
* **Belfast/Béal Feirste** hiriaren zati bat.
* Lisburn/Lios na gCearrbhach hiriaren zati bat.

## Ondasun nabarmenak 
* Brontë Homeland eremua: Patrick Brontë jaio zen bertan, Anne, Charlotte, Emily idazleen eta Branwell margolariaren aita. Bera ere erlijiogizona eta idazlea izan zen.
* San Patrizio eliza: Irlandako eliza protestanterik zaharrena.
* Stormont gaztelua (Belfast)
* Stormont jauregia (Ipar Irlandako parlamentua)
* Mount Stewart jauregia
* Mourne mendiak
* Ards penintsula
* The Old Inn: Crawfordsburn herriko ostatua, 1614koa.
* Exploris: Portaferryko akuariuma.

## Pertsona ezagunak 
* Thomas Mayne Reid (1818-1883), idazlea eta militarra.
* Séamus Ó Néill (1910-1996), poeta.
* Rory McIlroy (1989- ), golf jokalaria.
* Daniel Wiffen (2001- ), igerilaria, txapeldun olinpikoa.

## Kirolak 
Futbol gaelikoa da kirol nagusia Downeko konderrian. Down GAA taldeak 5 All-Ireland txapelketa eta lau Liga eskuratu ditu bere historian.

''Today's Golfer* aldizkariaren arabera Estatu Batuetatik kanpoko golf zelai onena bertan dago, Newcastle herriaren ondoan, *Royal County Down'' izena du. Rory McIlroy golflaria ere bertakoa da. 2012an PGA Tourreko jokalari onena izendatu dute.

## Iruditegia 

Irudi:Bangor Bay Seacliff Road.jpg|Bangor
Irudi:BangorCastle2.jpg|Bangorreko gaztelua
Irudi:Down Cathedral - geograph.org.uk - 1773667.jpg|Downpatrickeko katedrala
Irudi:St Patrick's grave^ - geograph.org.uk - 172267.jpg|San Patrizioren hilobia (Downpatrick)
Irudi:Stormont Castle.jpeg|Stormont gaztelua
Irudi:Stormont Parliamentary Building 01.JPG|Stormont jauregia
Irudi:Mount Stewart near Greyabbey -1- - geograph.org.uk - 762811.jpg|Mount Stewart jauregia
Irudi:Mournes wiki.jpg|Mourne mendiak
Irudi:View across Strangford Lough from Audley's Castle - geograph.org.uk - 240497.jpg|Ards penintsula

## Kanpo estekak 
* Down konderriko webgunea
Tyrone konderria

**Tyrone konderria** (*Contae Thír Eoghain* irlanderaz eta *County Tyrone* ingeleraz) Ulster probintziako bederatzi konderrietatik bigarren handiena da eta Ipar Irlandako konderririk handiena da. Neagh aintziraren ertzean dago. 3.155&nbsp;km²ko zabalera du.

## Geografia 
### Natura 
650 m-tik gorako mendiak dira iparraldean eta 350 m ingurukoak hegoaldean. Mourne ibaiaren harana emankorra da oso. Bestalde zohikaztegi lau zabalak ditu Neagh aintziraren ertzean.

### Hiriak eta herriak 
* Omagh/an Ómaigh (19.910 biztanle), hiriburua
* Dungannon/Dún Geanainn (15.889)
* Strabane/An Srath Bán (13.456)
* Cookstown/An Chorr Chríochach (10.646)

## Historia 
Erdi Aroan O'Neill leinu indartsuaren lurraldea izan zen. Garai hartan konderria zabalagoa zen eta Foyle aintziraraino iristen zen. Londrestik Derryra etorritako artisauek merkatal kontrol handiagoa eskuratu asmoz Derryko konderria eratu zuten Tyroneko iparraldeko lurraldean 1610-20 urteen artean.

XIX mendeko Gosete Handiak Tyronen ere izan zuen eragina eta 1841ean 312.000 biztanle bazituen ere hamarkada batean populazioa %20 inguru jeitsi zen. Hurrengo ehun urtetan biztanleriak behera egiten jarraitu zuen 1937an 127.000 pertsonetara iritsi arte. Ordutik aurrera goranzko joera izan du. 1920an Irlandaren zatiketa gertatu zenean Tyroneko konderriak Ipar Irlanda eratzea erabaki zuen. 1973. urtean Strabane, Omagh, Dungannon eta Cookstown-eko barrutietan banatu zen Tyroneko konderria.

## Ekonomia 
Laborantza (patata, barazkiak, lihoa), industria (ehungintza, janariak) eta turismoa dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Ondasun nabarmenak 
* Beaghmoreko harrespilak
* Ulster American Folk Park: Ulsterretik Amerikara emigratu zutenen bizimodua erakusten du.
* Altinaghree gaztelua

## Pertsona famatuak 
* Denis Haughey (1944- ), politikaria, SDLPko arduradun nagusietakoa.
* Janet Devlin (1994- ), abeslaria.

## Iruditegia 

Irudi:Omagh's main church spires - geograph.org.uk - 334124.jpg|Omagheko elizak
Irudi:Omagh Snow 2006.jpg|Omagh neguan
Irudi:Dungannon, looking south - geograph.org.uk - 942119.jpg|Dungannon
Irudi:Ardboe Cross.jpg|Cookstowneko gurutze zelta
Irudi:Co.Tyrone, Beaghmore.jpg|Beaghmoreko harrespilak
Irudi:Abercorn Square, Strabane (01), January 2010.JPG|Strabane
Irudi:Altinaghree Castle.jpg|Altinaghree gaztelua
Irudi:Mellon Homestead, Ulster American Folkpark - geograph.org.uk - 1303721.jpg|Ulster American Folk Park
Irudi:Ballymagreehan Townland - geograph.org.uk - 100715.jpg|Paisaia
Irudi:New Lough, Gortin - geograph.org.uk - 130538.jpg|Paisaia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sligo konderria

**Sligo konderria** (,  ahoskatua; )) Irlandako ipar-mendebaldean dago, Connachteko probintziaren barruan. 1.837 km2-ko azalera dauka eta 2011an 65.393 biztanle zituen. Hiriburu eta hiri nagusia Sligo/Sligeach da.

## Geografia 
### Natura 
Uhartearen ipar-mendebaldean kokaturik dago, Connacht probintzian. Ox mendilerroa dauka mendebaldean, mendirik altuena Knockalongy (544m) da. Aintzira handienak Arrow aintzira, Gara aintzira eta Gill aintzira dira. Irlandako ur-jauzi altuena ere badu, Sruth in Aghaidh an Aird.

### Hiriak eta herriak 
* Sligo/Sligeach (19.452 biztanle), hiriburua
* Tubbercurry/Tobar an Choire (15.344)
* Ballymote/Baile an Mhóta (2.946)

## Mitologia 
Zelta mitologian garrantzi handiko tokia da Sligo, Connachteko Maeve erregina bertan hilobiratua izan baitzen.

## Historia 
Sligoko konderria 1585ean eratu zen. Bere lurrek gutxi gorabehera Ó Conchobhair Sligigh familiaren lurraldea osatzen zuten aurretik. Hala ere eremu hau antzinatik populatua izan da Harri Aroko aztarna ugariek erakusten duten bezala.

## Ondasun nabarmenak 
* Lissadell etxea
* Carrowkeel eta Carrowmore hilobi megalitikoak
* Talt, Gill eta Arrow aintzirak
* Strandhill eta Enniscrone herrixkak
* Sruth in Aghaidh an Aird, Irlandako ur-jauzi altuena.
* Sligo bidea

## Sligotar ezagunak 
* Lola Montez (1818-1861), dantzaria eta aktorea
* George Gabriel Stokes (1819-1903), matematikaria
* Constance Markievicz (1868-1927), iraultzailea, Lissadell etxean hazi zen.
* Neil Jordan (1950- ), zinema zuzendaria
* Chris O'Dowd (1979- ), aktorea
* Westlife (1998- ), pop musika taldea

## Kirolak 
Sligo konderriko kirol taldeen artean aipagarriena Sligo Rovers futbol taldea da, izan ere hiru aldiz irabazi baitu Irlandako Liga eta lau aldiz Kopa. Azken urteak bikainak izan dira, 2010 eta 2011eko kopak eta 2012ko ligak eskuratu ditu eta.

Konderriak Joko gaelikotako taldea ere badu baina ez du txapelketarik eta ligarik irabazi ez futbol gaelikoan ez eta hurlingean ere.

## Iruditegia 

Irudi:Irsko Sligo.jpg|Sligo.
Irudi:Lissadell House Copyright Nigel Aspdin.jpg|Lissadell etxea.
Irudi:Rathcormacksligo.JPG|Sligo konderriko paisaia.
Irudi:Rossespoint sligo.jpg|Sligoko badia.
Irudi:Strandhill Ireland.jpg|Strandhilleko hondartza.
Irudi:CarrowkeelIreland.jpg|Carrowkeel hilobiak.
Irudi:Ox Mts.jpg|Ox mendiak.
Irudi:Lough Talt - geograph.org.uk - 486947.jpg|Talt aintzira.
Irudi:Beezie's Island.jpg|Gill aintzira.
Irudi:Sruth in Aghaidh an Aird.jpg|Sruth in Aghaidh an Aird ur-jauzia.

## Kanpo estekak 
* Konderriaren webgunea