Doktrina ez idatziak

thumb|Platonen Akademiako indusketa arkeologikoak
Platonen ***Doktrina ez idatziak*** Platonek idazlanetan adierazi ez baina Akademian landu zituen gai filosofikoei deitzen zaie. Akademiako ikasle  Aristotelesen *Metafisika* eta *Fisika* lanetik eta Platon beraren *Fedro* eta *Zazpigarren gutuna* idatzietatik ondorioztatzen da doktrina horien izatea. *Fedro* elkarrizketan, adibidez, Platonek ahozkotasunari garrantzia ematen dio idazkeraren gainetik eta *Zazpigarren gutuna*-n gai garrantzitsuenei buruz berak ez duela inoiz ezer idatzi aipatzen du. Doktrina hauek onartzeak Platonen pentsamenduaren interpretazio berriak zabaltzen ditu. Doktrina ez idatzien auzia, batez ere, *Tübingengo eskola* deiturikoak landu zituen XX. mendean.

## Iturriak 
Aristotelesek bere *Metafisika* laneko XIII eta XIV liburuetan, adibidez, Akademian lantzen ziren zenbaki idealen doktrina eta objektu matematikoen izaera ontologikoa aztertu eta kritikatzen ditu. Aristoteles berak, gainera, bere *Fisikan* aipatzen ditu doktrina ez idatzi horiek (ἄγραφα δόγματα). Horrek esan nahi du Platonek bere idatzietan azaldu nahi ez zituen gaiak eztabaidatzen zirela Akademian. Era berean Sinplizio Ziliziakoa edo Teofrasto bezalako autoreek ere aipatu dituzte Platonen doktrina ez idatziak.

Platonen *Fedro* eta *Zazpigarren gutunetik* idaztearen aurkako hurrengo ondorioak ateratzen dira: Idazketak ez dio jakinduria handitzen aurretik ez duenari; idazketak ezin du bere burua defendatu ahozkotasun dialektikoaren aurrean; idazketak ondorio kaltegarriak ditu ez dakienaren eskuetan; idazketa irudi hutsa da eta idazketak ezin ditu “gauzarik garrantzitsuenak” eta “errealitatearen printzipio gorenak” azaldu.

## Platonismoaren interpretazioa historian 
Akademian idatzietan azaldu ez ziren ikasgai esoterikoak eztabaidatu zirela ondorioztatu izan da. Ildo horretan neoplatonismoak platonismoaren sistema ontologikoaren gailurrean “Bata” ipini zuen. Interpretazio horrek XIX. mendera arte iraun zuen, Schleiermacherrek irakurketa berri bat proposatu zuen arte neoplatonikoen interpretazio alegorikoaren aurka. Schleiermacherren ustez Platonen pentsamendu osoa bere idatzietan jasoa dago. Interpretazio horren aurka, mende eta erdi beranduago, Tübingengo eskola abiatu zen XX. mendearen erdi aldera berriro Akademiako ahozko ikasgaiak kontutan hartu behar direla defendatuz. Ildo horretan, Platonen idatziek eta doktrina ez idatzien zeharkako iturriek zirkulu hermeneutikoa osatzen dutela defendatzen duenik ere bada.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Agirre, Javier (2008): "Platon" in Agustin Arrieta (et al.): *Filosofiaren historia*, Donostia, Elkar. 
* Aguirre, Javier (2008b): "Eten bat: Platonen doktrina ez idatziak" in *Aristotelesen Metafisikari sarrera*, Donostia, Jakin. 27-32 or. 
* Burnyeat, Myles eta Frede, Michael (2015): *The Pseudo-Platonic Seventh Letter (Uehiro Series in Practical Ethics)*, Oxford University Press. 
* Copleston, Frederick (2003): *History of Philosophy*, Londres, Continuum.  
* Gaiser, Konrad (1963): *Platons ungeschriebene Lehre*, Stuttgart, Klett-Cotta. 
* Krämer, Hans Joachim (2001): *Platone e i fondamenti della metafisica. Saggio sulla teoria dei principi e sulle dottrine non scritte di Platone*, Milan, Vita e Pensiero. 
* Nikulin, Dmitri (arg.)(2012): ''The Other Plato: The Tübingen Interpretation of Plato's Inner-Academic Teachings*, State University of New York Press.  
* Reale, Giovanni (1998): *Platone. Alla ricerca della sapienza segreta*, Milan, Rizzoli. 
* Szlezák, Thomas A. (1993): *Platon lesen*, Stuttgart, Frommann-Holzboog. 

## Kanpo estekak 
* Platonen *Fedro* euskaraz EHUren webguneko *Klasikoak* bilduman.
* Aristotelesen *Metafisika* euskaraz EHUren webguneko *Klasikoak'' bilduman.