Juncal Arbelaiz Múgica

**Juncal Arbelaiz Múgica** (Donostia, 1992ko martxoaren 22a) ingeniari eta ikertzaile euskalduna da, kontrol deszentralizatuan, inferentzia estatistikoan eta sistema banatuen ikasketa aktiboan espezializatua. MITen (*Massachusetts Institute of Technology*) doktoregoa egin zuen Matematika Aplikatuan, eta *Princeton Universityn* ari da doktoratu ondoko ikertzaile gisa 2022ko urritik. Emakume eta neska zientzialarien sustatzailea da, GW@MIT eta *Lost Women of Science* taldetako zuzendaritzan eta aholkulari gisa egindako lanaren bidez.

## Biografia 
Juncal Arbelaiz, Irundik mundura jauzi egin duen matematikari aplikatua da. Sei hilabeteko egonaldia egiteko joan zen Bostonera, baina bertan jarraitu zuen hainbat urtez ikerkuntzan: MITen egin zuen Matematika Aplikatuetan doktoratua. Bere ibilbidea nabarmena izan da hasieratik: Nafarroako Unibertsitatean bere promozioko lehenena izan zen eta Bikaintasun Akademikoaren Saria jaso zuen.

Bere jakin-minak eta ikertzeko gogoak eraman zuten AEBetara La Caixa Fundazioaren bekari esker. Bostonen aurkitu zuen zientziaren epizentro bizi eta dinamikoa, eta han erabaki zuen Matematika Aplikatuetan doktoretza egitea. Argi du arrakastaren osagaiak zeintzuk diren: talentua beharrezkoa dela, baina lan nekaezina, porrotarekiko tolerantzia eta jakin-mina direla benetako motorra. 

Ikerkuntzatik kanpo, Juncalek korrika egitea gogoko du, eta maiz bidaiatzen du Euskal Herrira bere familia bisitatzeko. Isidro Ansorena Eleizegi txistulariaren birbiloba da.

### Hezkuntza 
Batxilergoa Donostiako Marianisten eskolan burutu ondoren, Ingeniaritza Industrialeko Gradua eta Masterra egin zituen, Tecnun, Donostiako Goi Ingenieritza Eskolan  (Nafarroako Unibertsitatean, UNAV), 2014 eta 2016an hurrenez hurren. Bi ikasketetan kalifikazio gorena lortu zuen, sari akademiko ugari jaso zituelarik. Kutxak eta UNAVek emandako karrera-amaierako sariak jaso zituen eta Espainiako Gobernuak ematen duen Errendimendu Akademikoko Bikaintasunaren Sari Nazionala. 

2015ean 8 hilabeteko egonaldia egin zuen Cambridgen (AEB) MITeko Matematika sailean, eta bertan garatu zuen master amaierako proiektua. 2016an MITen doktoretza‑programan onartua izan zen, eta hainbat beka eskuratu zituen bere ikaskuntzak eta ikerkuntza garatzeko:

* MIT Presidential Fellowship (2016). 
* La Caixa Fundazioaren beka (2017). 
* MIT Hugh Hampton Young Fellowhip (2020 eta 2021).

2022an amaitu zuen doktoreagoa Matematika Aplikatuan. 

Bere ikerketa‑arlo nagusiak honakoak dira: 
* *Schmidt Science Fellow* izendapena  (2022) Beka entzutetsua lortu duten mundu osoko 29 pertsonetako bat. 
* *C.V. Starr Fellow* izendapena Princeton Univertsitatean. 
* *Apartak* saria (2023).  
* *Schmidt Science Fellows Catalyst Grant* saria (2024 eta 2025). 

### Lidergoa eta jarduera komunitarioa 
MITen egonaldian, Spain@MIT elkarteko presidenteetako bat izan zen 2019–2020 ikasturtean. Halaber, *Graduate Women at MIT* (GW@MIT) taldeko zuzendaritza‑batzordean parte hartu zuen, emakumeen presentzia eta aukera‑berdintasuna sustatzeko STEM arloetan. 

Princetonen zegoen bitartean, *Lost Women of Science* ekimenaren aholkularia izan zen.

#### Emakume eta neska zientzialarien aldeko lana 
Aktiboki lan egin du emakumeen eta neska gazteen parte-hartzea sustatzeko zientzian eta ingeniaritzan. GW@MIT taldeko zuzendaritzan egindako lanaren bidez, mentoretza-programak, hitzaldiak eta sare-topaketak antolatu zituen, emakume zientzialarien ibilbideak ikusgarriago egiteko eta STEM bokazioak indartzeko. Halaber, STEM arloko neska gazteei zuzendutako dibulgazio eta orientazio jardueretan. 

## Ikerketa eta ekarpen zientifikoak 
Juncal Arbelaizen lana sistema konplexuen kontrol, optimizazio eta inferentzian oinarritzen da, ikuspegi multidiziplinarretik. Bere ikerketek robotika, neurozientzia eta sistema biologikoak uztartzen dituzte, eta bere helburuen artean dago natura‑sistemetatik inspiratutako kontrol‑eredu berriak garatzea.

Artikulu zientifikoak argitaratu ditu kontrolaren teoria, optimizazioa eta sistema banatuen arloetan, eta nazioarteko konferentzietan parte hartu du.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*ORCID
*Google akademikoa
*Elkarrizketa
*MIT unibertsitatean igarotako esperientziaz mintzo
*Rafael del Pino bikaintasun-beka. Fundazioak bere ibilbidean izandako eragina