Edward Hoagland

**Edward Hoagland** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1932ko abenduaren 21a) idazlea eta kazetaria da. Saiakerak idatzi ditu; bere idazlanetan, ingurumenaren, animalien eta gizartearen analisiak sakon lantzen ditu. Haren lanak, idazketa lirikoa eta deskribatzailea uztartuta, irakurleari mundu naturalaren eta gizakiaren gizartearen arteko harreman korapilatsuak esploratzeko aukera ematen dio. Hoaglanden obran eragina izan duten gai nagusiak dira gizartearen eta naturaren inguruko hausnarketak, bai eta animalia munduaren eta ingurumenaren defentsa ere.

## Bizitza 
Edward Hoagland 1932ko abenduaren 21ean jaio zen, New Yorken, AEBn. Haren gurasoak, Ralph Hoagland eta Ruth Herrick, estatubatuar familia burges batean jaio ziren, eta biek ere literaturarekiko interesa zuten. Ralph Hoagland, bere aita, kazetari eta idazlea izan zen, eta Ruth Herrick, ama, irakaslea eta idazlea. Horrek, zalantzarik gabe, idazlearen bizitzako lehenengo urteetan literatura eta idazketa ingurunean heztea lagundu zuen. Haurtzaroa New Yorken eta Montanako landa-eremuetan igaro zuen, eta naturarekin eta animaliakiko harremanarekin izan zuen kontaktuak, bere lan literarioan eragin handia izan zuen.

Hoaglandek ingurune naturalean eta animalien munduan izandako lehenengo esperientziak beti izan ziren inspirazio iturri nagusiak, eta bere bizitzako eta idazkera literarioaren lehenengo urratsak ingurumenarekiko sakoneko lotura eta gizartearen aurkako kritika izan ziren. Haurtzaroan, familian eta inguruan gertatutako galerek eta aldaketek ere idazlearen sentimendu eta ikuspegi literarioa markatu zuten, gizarteak eta naturak elkarren artean duten lotura nola aztertu behar zen ulertzen lagunduz.

### Hezkuntza eta unibertsitateko urteak
Hoaglandek Harvard Unibertsitatean egin zituen ikasketak eta 1954an graduatu zen. Harvardek literaturarekiko bere grina eta grina akademikoa bultzatu zuen, eta bertan idazketa literarioan sartu zen, beste idazle batzuekin elkarrizketa eta eztabaidetan parte hartuz. Unibertsitateko urteetan, literaturaren inguruko hainbat ikuspegi eta muga intelektual aztertu zituen, eta bere lehenengo lanak eta saiakerak unibertsitateko aldizkari literarioetan argitaratu ziren.

Geroago, Oxford Unibertsitatean ere ikasi zuen, eta horrek nazioarteko ikuspegi literarioa jaso zuen. Hau, bere estiloa ulertzeko eta garatzeko momentu garrantzitsua izan zen, literaturaren hainbat adar landuz eta idazketan berrikuntza sendoak sartuz. Harvarden ikasten ari zela, kazetaritza ere hasi zuen, eta bere kazetaritza-lanak hasierako urteetan gizarteak eta politikan izan zituen aldaketak komentatzen hasi ziren. Kazetaritza eta literatura uztartuz, egon zituen gizarte eta ingurumen arloko ikerketak, lehenengo idazlan literarioetan arrakasta lortzen lagundu zion.

### Kazetaritza eta lehenengo idazlanak
Hoaglandek 1950eko hamarkadaren amaieran eta 1960ko hamarkadan kazetaritza-lanetan jarraitu zuen, eta hainbat aldizkaritan eta egunkaritan argitaratu zituen artikuluak. Kazetaritza-lanak gizarteak eta ingurumenak bizi izan zuten krisi eta aldaketei buruzko gogoetetan oinarritzen ziren, eta horietan gizakiaren ingurumenarekiko jarrera eta politika sozialaren inguruko gogoeta egiten zuen. Idazlea gizartearen izaera eta gertakari globalak aztertzen hasita, bere idazkera literarioa sortzeko bideak jorratu zituen.

Bere kazetaritza-lanak gizartearen egoera politikoan eta sozialean izandako aldaketen ingurukoak izan ziren. Ekonomia, politika, gizarte-arloko krisiak eta ingurumenaren suntsiketa jorratu zituen, eta haren idazkera kritikoak jendartearen egoera eta munduaren bilakaera aztertzeko tresna bihurtu ziren. Kazetaritza eta literatura uztartzea lortu zuen, eta, ondoren, literatura alorrean sakondu zuen bere idazkera, gizartearen inguruan zerbait berria esateko.

### Lehenengo Nobela: *The End of the Road* (1961)
Edward Hoaglanden lehenengo nobela, "The End of the Road" (1961), idazlearen estiloaren lehenengo erakusgarri izan zen. Liburuak gizartearen eta pertsonen arteko harremanak, maitasuna, gorputza eta zentzua jorratzen ditu, eta bere obran sakonki eragiten duten gaiak jorratzen ditu. Hala ere, nobela hau kritika literarioetan ez zuen hasieran arrakasta handirik izan, eta Hoaglandek kritikak jasan zituen, baina idazlearen estiloak eta obrak etengabe bilakaera jarraitu zuen.

Liburu honek, baina, literaturaren ikuspegi berritzaile bat eskaintzen zuen, eguneroko bizitzako egoera eta pertsonek dituzten sentsazioak eta egoerak aztertzen zituen. Horrek, zalantzarik gabe, idazlearen sormen-gaitasuna eta egile gisa zuen errendimendu handia erakusten zuen. Kritika honen ondoren, Hoaglanden ibilbide literarioak aurrera jarraitu zuen, eta bere estiloa gizartearen eta pertsonen psikologiaren inguruko arrazoi filosofikoekin nahastu zuen.

### Ekologia, naturaren defentsa eta saiakera-lanak
Hoaglanden idazkera askotan ingurumenaren eta naturaren defentsaren inguruko gogoeta sakonetan zentratu zen. "The Courage of Turtles" (1973) lanarekin, natura eta animaliak bere lanean lehenengo aldiz protagonista bihurtu ziren. Liburu honetan, Hoaglandek ekologiaren eta ingurumenaren inguruko hausnarketa landu zuen, eta animalien munduaren eta gizakien artean dauden interakzioak aztertzen ditu.

"The Courage of Turtles" lanaren bidez, Hoaglandek animalien munduaren eta gizartearen arteko harremanak aztertu zituen, eta ingurumenaren suntsiketa eta baliabide naturalen hondamendiaren aurrean munduak behar zuen erantzuna bilatzen saiatzen da. Liburu honetan, Hoaglandek ingurumenarekiko daukagun harremana aztertzen du, eta jendartearen kontzientzia piztu nahi du naturaren eta animalien inguruan gehiago errespetu eta kezka izateko.

Hoaglanden lanak gizartearen eta ingurumenaren arteko harreman komertzialen gainean sakonduz, mundu naturalari eta animaliei buruzko ikuspegi berritzaile bat eskaintzen zuen. Idazleak literaturaren eta naturaren arteko muga gainditzen zuen, eta bizitza horien arteko konexioa gizartearekin uztartzen zuen.

## Narratiba eta estilo literarioa
Edward Hoaglanden narratiba estiloak gizartearen eta ingurumenaren egoera aztertzeko tresna bihurtu zen. Idazkera liriko eta deskribatzailearekin, idazleak pertsonaiak, ingurune naturalak eta gizartean gertatzen ari diren aldaketak konbinatu zituen. Gizartearen eta naturaren arteko muga gaindituz, Hoaglandek idazketa sentsorial eta poetikoa erabiliz, idazlanen bidez irakurleari mundu naturalaren eta gizakiaren arteko harreman hertsia erakusten zion.

Haren narratibak, oro har, pertsonen bizitzako egoerak eta naturaren indar eta egoerak aztertzen ditu. Narrazio honetan, idazleak landutako gaiak, besteak beste, ingurumenaren krisiak, animalien eta gizartearen arteko lotura eta gizartearen egiturak hausteko beharra aztertzen ditu. Idazleak gizarteari egindako kritikak eta munduaren egungo egoerari buruzko gogoetak batzen zituen, eta horrek bere estiloa literaturaren beste idazle batzuekin ezberdintzen zuen.

## Lan ospetsuenak
* "The End of the Road" (1961)
* "The Courage of Turtles" (1973)
* "The Innocent" (1975)
* "The Exiled" (1981)
* "The Story of the Birds" (1991)
* "The Reptiles of the Future" (1998)
* "The Animal Mind" (2003)

## Eragina eta legatua
Edward Hoaglanden lanek ez bakarrik literaturan, baizik eta gizartean eta ingurumenaren kontzientzian ere eragina izan dute. Bere lanek idazle gisa marka sendo bat utzi dute, eta haren obrak hurrengo idazle eta pentsalarientzako erreferentziako lan bihurtu dira. Hoaglandek ingurumenaren eta gizartearen inguruan egin zuen gogoeta gaur eguneko literatura kontzeptuetako bat bihurtu da, eta haren lanek sakonki eragin dute ingurumenarekiko errespetuaren eta jendartearen egoeraren inguruan.

Haren legatuak, bizitzako eta ingurumenaren defentsa nagusi gisa, idazleentzako inspirazio iturri izan da. Haren obra literarioak gizarteari eta mundu naturalari buruzko pentsamendu sakonak eskaintzen ditu eta oraindik ere aztertu eta komentatu egiten dira.

### Heriotza
Edward Hoaglandek 2022ko uztailaren 24an, 89 urterekin, hil zen. Bere heriotza literaturaren munduan eragin handia izan zuen, eta idazle gisa utzitako ondarea oraindik ere bizirik dago. Hoaglanden lana, bere idazkera sentsorial eta filosofikoarekin, ingurumenaren eta gizartearen inguruko gogoeten erreferente izan da, eta haren lanek markatutako bidaiak etengabe aztertu eta irakurtzen dira.

Bere heriotzak literaturaren historian utzi duen arrastoa izugarria izan da. Gizartearen eta naturaren arteko harremanaren inguruko hausnarketak eta sentsibilitatea, gaur egun, oraindik ere garrantzitsuak dira, eta haren testuak gizartearen eta ingurumenaren bilakaera ulertzen laguntzen jarraitzen dute.

## Kanpo estekak