open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paenungulata

**Paenungulata** (grezieraz *ia ungulatuak*) ugaztun karedun klado bat da. Gaur egungo Proboscidea (elefanteak), Sirenia (manatiak) eta Hyracoidea (damanak) biltzen ditu. Sinonimo gisa erabili da **Mesaxonia** hitza.

Ikerketa molekularrek ugaztunen eboluzioaren inguruko ikuspuntua guztiz aldatu dute. Paenungulatuak jada ez dira Perissodactyla, Artiodactyla eta Cetacearen ahaide gertuko gisa ikusten eta, beraz, euren oin mota bi aldiz garatu da, gutxienez, eboluzioan zehar.

## Sailkapena 
* Proboscidea
* Sirenia
* Hyracoidea
* †Embrithopoda
* †Desmostylia
Joseph Schumpeter

**Joseph Alois Schumpeter** (Triesch, Moravia, Austria-Hungariako Inperioa, 1883ko otsailaren 8a – Salisbury, Connecticut, AEB, 1950eko urtarrilaren 8a) austriar ekonomialaria izan zen.

Ezaguna izan zen kapitalismoaren bilakaerari buruz egin zuen azterketagatik, zeinetan enpresak eta enpresaburuek duten eragina eta berrikuntzaren indarra baieztatu baitzuen. Ekonomialari liberaltzat jo izan bada ere, haren pentsamendu heterodoxoa nabaria da. Bere lanik ezagunena *History of Economic Analysis* da .

## Biografia 
[thumb|ezkerrera|200px|Schumpeterren jaiotetxea, [Trieschen.]]

Vienako unibertsitatean egin zituen ikasketak eta Czernowitz, Graz, Bonn, Harvard, Cambridge eta Massachusettseko unibertsitateetako irakasle izan zen.

1919-1925 bitartean, Austriako Finantza ministro izan zen.

1932. urtetik hil arte Estatu Batuetan bizi izan zen.

Ekonomiaren estatikaren eta dinamikaren arteko bereizketa ezarri zuen, hots, ekonomia geldoa eta bilakatuz doana bereizi zituen; hala, *berrikuntza *eta *enpresari berritzailearen *kontzeptuak sortu zituen, kapitalismoaren interpretazio berri bat emateko erabili izan direnak. Ekonomiaren garapena jarri zuen ekonomia politikaren eta azterketaren oinarri eta ardatz. Kapitalismoaren garapena ez dela homogeneoa eta uniformea adierazi zuen, eta ekonomiaren prozesua zikloka garatuz joaten dela, berrikuntzak direla eta, aurreko oreka galdu egiten delako. Bestalde, Schumpeterren ustez kapitalismoa ez da desagertuko eraginkorra ez delako, bere arrakasta ekonomikoen ondorioz sortuko diren arazoengatik baizik (berrikuntzak sartzeko kemenaren galeragatik eta estatuaren kontrol gero eta handiagoagatik).

Obra nagusiak: *Theorie der wirtschaftlichen Entwicklung* (1912, *Ekonomia* *egokieraren teoria*), *Capitalism, Socialism and Democracy* (1942, *Kapitalismoa, sozialismoa eta demokrazia*) eta *History of Economic Analysis* (1954, *Ekonomia azterketaren historia*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orycteropodidae

**Orycteropodidae** Afrotheriaren barruko ugaztun familia bat da. Espezie fosil ugari badaude ere, gaur egun espezie bakarra existitzen da, *Orycteropus afer* edo urde inurrijale. **Tubulidentata**ren barruko familia bakarra da, beraz sinonimotzat har daitezke.

Familia Afrikan sortu zen, Miozenoan eta geroago Eurasian zehar heatu zen. Familiaren dibertsitaterik handiena Pliozenoan galdu zen.

## Sailkapena 
Hona hemen Lehmannek 2009an proposaturiko sailkapena.
** † *Amphiorycteropus browni* (Colbert, 1933) (= *Orycteropus pilgrimi* Colbert, 1933)
** † *Amphiorycteropus depereti* (Helbing, 1933)
** † *Amphiorycteropus mauritanicus* (Arambourg, 1959)

* † *affinis* (antzekoa) *Amphiorycteropus*
** † *aff. Amphiorycteropus pottieri* (Ozansoy, 1965)
** † *aff. Amphiorycteropus seni* (Tekkaya, 1993)

* *Orycteropus* generoa Geoffroy St. Hilaire, 1796
** *Orycteropus afer* - Urde inurrijale (espezie tipo)
** † *Orycteropus crassidens* MacInnes, 1956
** † *Orycteropus djourabensis* Lehmann *et al.*, 2004
** † *Orycteropus abundulafus* Lehmann, 2005

* †*Leptorycteropus* generoa Patterson, 1975
** †*Leptorycteropus guilielmi* Patterson, 1975 - espezie tipo

* † *Myorycteropus* generoa MacInnes, 1956
** † *Myorycteropus africanus* MacInnes, 1956 - espezie tipo

* † *affinis* (antzekoa) *Myorycteropus*
** † *aff. Myorycteropus chemeldoi* (Pickford, 1975)
** † *aff. Myorycteropus minutus* (Pickford, 1975)

## Erreferentziak
Rothenburg

**Rothenburg** alemanezko leku-izena da eta honako adierak ditu:

## Lekuak 
* Rothenburg ob der Tauber, Bavaria, Alemania
* Rothenburg (Saxonia), Saxonia, Alemania
* Rothenburg (Saxonia-Anhalt), Saxonia-Anhalt, Alemania
* Rothenburg (Suitza), Luzernako kantoia, Suitza
* Rothenburg an der Oder, Czerwieńsk hiriaren alemanezko izena, Polonia

## Biografiak 
* Glenn Rothenburg, Glenn Corbett estatubatuar aktorearen jaiotza-izena (1930–1993)
* Meir Rothenburgekoa (Maharam Rothenburgekoa, 1215–1293), Erdi Aroko alemaniar *rabbi*-a

## Ikus, gainera 
* Rotenburg
* Rottenburg
* Rothenberg
* Rotenberg

## Kanpo estekak
Rothenburg ob der Tauber

**Rothenburg** Alemaniako Bavariako autonomia estatuko udalerria da. Oso ezaguna da Erdi Aroko herrigune historikoa, munduko turista askok urtero-urtero bisitatzen dutena. Erdi Aroan herriak *Hiri Inperial Aske* maila izan zuen.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Rothenburgeko Udalaren webgune ofiziala
* Turismo gunea

ezkerrera|thumb|420px|Rothenburgeko kale ezaguna.
Fenerbahçe Beko

**Fenerbahçe Gizonezkoen Saskibaloi Taldea** (), normalean **Fenerbahçe Beko**, Türkiye Basketbol Ligi eta Euroliga jokatzen dituen talde Istanbulgo saskibaloi talde profesionala da. Turkiako talderik arrakastatsuenen artean dago.

Izan ere, 2017-18 denboraldia arte 8 liga eta 5 kopa irabazi ditu Turkian, eta Euroliga 1.

## Palmaresa 
* Turkiako saskibaloi liga: Txapeldunak (8): 1990–91, 2006–07, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2013–14, 2015–16, 2016–17.
* Turkiako saskibaloi kopa: Txapeldunak (5): 1966–67, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2016.
* Euroliga:
** Txapeldunak (1): 2016–17.
** Txapeldunordeak (2): 2015–16, 2017–18.
** Laugarrenak (1): 2014–15.

## 2014/15 denboraldiko taldea 
## Ikus, gainera 
* Fenerbahçe SK

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
Frank de Boer

**Frank de Boer** (Hoorn, Ipar Holanda, 1970eko maiatzaren 15a-) jokalari ohi herbeheretarra da, inoizko hoberenen artean dagoena. Ronald de Boerren anai bikia da.

UEFAko Txapeldunen Liga behin, UEFA Kopa beste behin, Espainiako futbol liga txapelketa beste behin, Herbehereetako futbol txapelketa 5 aldiz eta kopa birritan irabazi ditu.

Bestela, Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin jokatu zuen 1990etik 2004 arte, selekzio horrekin historia osoan partida gehien aritutako bigarren jokalaria izanda.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1988–1998 Ajax Amsterdam 328 p (29 g)
* 1998–2003 FC Barcelona 143 (5)
* 2003–2004 Galatasaray 19 (2)
* 2004 Rangers F.C. 15 p (2)
* 2004–2005 Al-Rayyan 16 (5)
Pteropodidae

**Pteropodidae** **Megachiroptera** ugaztun hegalari subordenaren barruko familia bakarra da. Saguzar handiez osaturik dago, azeri muturra duten espezieekin. Mikrosaguzarrak mundu osoan zehar banaturik badaude ere megasaguzarrak Afrika, Asia eta Ozeanian baino ez dira bizi. Askotan filmeetan agertzen dira, baina gizakientzat ez dira arriskutsuak.

Begi handiak ditu eta fruituak, loreak edo lore hautsa jaten ditu. *Rousettus* izenekoa izan ezik, gainerako pteropodidoek ikusmen ona dute, eta ez dute hots-uhin sistema erabiltzen oztopoak saihesteko. Zuhaitzetan bizi dira gehienak, eta batzuk leize-zuloetan, harkaitzetan edo hirietako eraikuntzetan. Pteropodido handiena *Pteropus* izenekoa da, 40 cm inguru neurtzen dituena.

## Erreferentziak
Telefonica XI. Bandera

**Telefonica XI. Bandera** uztailaren 4ean, Bilbon ospatu zen 2009ko TKE Ligako lehenengo estropada izan zen. Castrok irabazi zuen estropada eta 2009ko TKE Ligako lehen txapelduna bihurtu zen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2009ko TKE Liga
* Telefonica Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Josep Guardiola

**Josep Guardiola Sala** edo **Pep Guardiola** (Santpedor, Bages, Katalunia, 1971ko urtarrilaren 18a) futboleko jokalari ohia eta entrenatzailea da. Gaur egun, Manchester City taldearen entrenatzailea da.

Jokalari lanetan, 1992an UEFAko Txapeldunen Liga irabazi zuen FC Barcelonarekin, eta era berean talde horrekin Espainiako Liga 6 aldiz eta Kopa birritan eskuratu zuen.

Entrenatzaile lanetan, birritan irabazi du UEFAko Txapeldunen Liga, behin Kluben Munduko Txapelketa, birritan Espainiako Liga, behin Espainiako Errege Kopa, hirutan Alemaniako Liga, bitan Alemaniako Kopa, eta behin Ingalaterrako Ligako Kopa.

Assemblea Nacional Catalana eta Òmnium Culturaleko kidea da, eta behin baino gehiagotan Kataluniaren independentziari babesa erakutsi dio. 2015eko uztailean, Kataluniako hauteskundeetarako Junts pel Sí zerrenda independentista bateratua itxiko zuela eman zen aditzera, era sinbolikoan soilik.
Ronald de Boer

**Ronald de Boer** (Hoorn, Ipar Holanda, 1970eko maiatzaren 15a-) jokalari ohi herbeheretarra da, Ronald de Boerren anai bikia dena.

UEFAko Txapeldunen Liga behin, Espainiako futbol liga txapelketa beste behin, Herbehereetako futbol txapelketa 5 aldiz eta kopa behin irabazi ditu.

Bestela, Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin jokatu zuen 1993tik 2003 arte.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1987–1991 Ajax Amsterdam 52 p (14 g)
* 1991–1993 FC Twente 49 (22)
* 1993–1998 Ajax 172 (36)
* 1998-2000 FC Barcelona 33 (1)
* 2000-2004 Rangers F.C. 104 (32)
* 2004–2005 Al-Rayyan 22 (3)
* 2005-2008 Al-Shamal 56 (7)
Giovanni van Bronckhorst

**Giovanni Christiaan van Bronckhorst** (Rotterdam, 1975eko otsailaren 5a-), edo **Gio**, herbeheretar futbolari ohia da, inoizko hoberenen artean dagoena.

2006an UEFAko Txapeldunen Liga eskuratu zuen FC Barcelonarekin, eta talde honekin Espainiako futbol liga txapelketa ere birritan irabazi zuen. Bestela, Premier Leagueren txapelduna izan zen Arsenalekin.

Azkenik, Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin jokatu zuen 1996tik 2010 arte, selekzio horrekin historia osoan partida gehien aritutako hirugarren jokalaria izanda. Halaber, selekzioaren kapitaina bi urtez izan zen, 2008tik 2010 arte, eta azken urte honetan munduko txapeldunorde bilakatu zen.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1993-1994 RKC Waalwijk 12 p (2 g)
* 1994–1998 Feyenoord 103 (22)
* 1998–2001 Rangers F.C. 81 (13)
* 2001–2003 Arsenal 52 (2)
* 2003–2007 FC Barcelona 119 (7)
* 2007-2010 Feyenoord 89 (8)

Guztira: 456 p (54 g)

## Kanpo estekak
Phillip Cocu

**Phillip John William Cocu** (Eindhoven, 1970eko urriaren 29a-) jokalari ohi herbeheretarra da, inoizko hoberenen artean dagoena.

1999an Espainiako futbol liga txapelketa eskuratu zuen FC Barcelonarekin, eta PSV Eindhovenekin bestela Herbehereetako futbol txapelketa 4 aldiz eta kopa birritan irabazi zituen.

Azkenik, Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin jokatu zuen 1996tik 2006 arte, selekzio horrekin historia osoan partida gehien aritutako laugarren jokalaria izanda.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1988-1990 AZ 50 p (7 g)
* 1990–1995 Vitesse Arnhem 137 (25)
* 1995–1998 PSV Eindhoven 95 (31)
* 1998–2004 FC Barcelona 205 (31)
* 2004–2007 PSV 94 (23)
* 2007-2008 Al-Jazira Club 13 (4)

Guztira: 594 p (121 g)
Arjen Robben

**Arjen Robben** (Bedum, Groningen, 1984ko urtarrilaren 23a) herbeheretar futbolari ohia da.

Premier League birritan Chelsea Football Clubekin, Espainiako futbol liga txapelketa behin Real Madridekin eta Bundesliga behin FC Bayern Münchenekin irabazi ditu orain arte* besteak beste.

Bestela Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin jokatzen du 2003tik aurrera, eta 2010eko Munduko Futbol Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen.

(* 2010eko iraila arte)

## Jokalariaren ibilbidea 
* 2000-2002 FC Groningen 50 p (8 g)
* 2002–2004 PSV Eindhoven 56 (17)
* 2004–2007 Chelsea 67 (17)
* 2007–2009 Real Madrid 50 (11)
* 2009– Bayern
Wesley Sneijder

**Wesley Benjamin Sneijder** (Utrecht, 1984ko ekainaren 9a-) jokalari ohia herbeheretarra da.

2010ean UEFAko Txapeldunen Liga irabazi zuen Milango Interrekin, eta talde berarekin eta urte berean Serie A ere irabazi zuen. Bestela, Espainiako futbol liga txapelketa behin Real Madridekin eta Herbehereetako futbol txapelketa behin Ajaxekin irabazi ditu orain arte* besteak beste.

Bestela Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin jokatzen du 2003tik aurrera, eta 2010eko Munduko Futbol Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen.

(* 2010eko iraila arte)

## Jokalariaren ibilbidea 
* 2002-2007 Ajax Amsterdam 127 p (44 g)
* 2007–2009 Real Madrid 52 (11)
* 2009– Internazionale Football Club
Edgar Davids

**Edgar Steven Davids** (Paramaribo, 1973ko martxoaren 13a-) jokalari herbeheretarra da, inoizko hoberenen artean dagoena.

UEFAko Txapeldunen Liga behin, UEFA Kopa beste behin, Herbehereetako futbol txapelketa 3 aldiz eta kopa birritan irabazi ditu.

Bestela, Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin jokatu zuen 1994tik 2005 arte.

## Jokalariaren ibilbidea 
* 1992–1996 Ajax Amsterdam 106 p (20 g)
* 1996–1997 AC Milan 19 (2)
* 1997–2004 Juventus FC 159 (8)
* 2004 FC Barcelona 18 p (1)
* 2004–2005 Milango Inter 14 (2)
* 2005–2007 Tottenham Hotspur 40 (1)
* 2007-2008 Ajax 30 (1)
* 2010– Crystal Palace
   
## Ikus, gainera 
* FIFA 100
Herbehereetako futbol liga

[thumb|250px|[Amsterdamgo Ajax|Ajax Amsterdam da garaipen gehien lortu dituen taldea.]]
[thumb|250px|[Amsterdamgo Ajax|Ajax Amsterdam eta PSV Eindhoven arteko partida 1986an.]]
[thumb|250px|Rotterdamgo derbia 1968an [Feyenoord Rotterdam|Feyenoorden eta Spartaren artean.]]

**Herbehereetako futbol txapelketa** edo **Eredivisie** herrialde horretako barne futbol lehiaketa nagusia da gizonezkoen mailan. Bigarren mailak *Eerste Divisie* izena dauka.

Gaur egungo txapelketa 1956an jarri zen abian, profesionalismoa hasi eta bi urtetara, eta gaur egun 18 taldek jokatzen dute bertan.

## COVID-19 
2019-20 denboraldia martxoan bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren erruz. Txapeldunik ez izendatzea erabaki zen eta une horrtako sailkapenaren arabera aukeratu ziren Europako txapelketarako postuak. Era berean igoerarik eta jeistierarik ez egotea erabaki zen.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Amateur aroa 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### Futbol profesionalaren aroa 
### Eredivisie 
### XXI mendea 
* ¹ 2019-2020 denboraldian Liga bertan behera gelditzerakoan Ajax eta AZ Alkmaar puntuz berdinduta zeuden. Txapeldunik ez izendatzea erabaki zen orduan.

## Garaipenak 
### Taldeka 
### Hirika 
## Golegile nagusiak 
Denboraldi batean gol gehien sartu dituen jokalaria Coen Dillen  (PSV) izan zen 1957an, 43 golekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Herbehereetako futbol kopa

## Kanpo estekak 
* Wegune ofiziala
Proboscidea

**Proboscidea** ugaztun karedun familia bat da, Paenungulata kladoaren barruan. Familia bakarra existitzen da gaur egun, Elephantidae, eta hiru espezie baino ez. Orain dela 30 milioi urte sortu zen taldea eta hainbat familia desagertu dira garai horretatik. Orain dela 10.000 urte, azken glazioazioan zehar, bi mastodonte espezie baziren oraindik Eurasia eta Ipar Amerikan, mamuta barne, eta Palaeoloxodon eta Stegodon proboszideoak uharte batzuetan.
Wuppertal

**Wuppertal** Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatu federaleko hiria da. 2010. urte amaieran 349.721 biztanle zituen hiriak. Hirian Wuppertal Institutua dago, Europar Batasuneko klima, ingurumen eta energiaren ikerketa zentrorik handiena.

## Geografia 
Ruhr eremuaren hegoaldean kokaturik dago, Düsseldorfen ekialdean, konkretuki Wupper ibar osoa hartzen du, hortik bere izena, *Wuppertal* (Wupper ibarra).

## Historia 
Wuppertal hiri nahiko berria da, 1929an Wupper ibarrean zeuden hainbat herri elkartuz sortu zena. Hala ere k.a. 1000 urterako ingurua populatua izan zenaren aztarnak aurkitu dira.

Ibarreko herrien lehenengo dokumentazio idatziak XI eta XIV mende artekoak dira. Cronenberg (1050), Barmen (1070), Elberfeld (1161), Schöller (1182), Ronsdorf (1246), Beyenburg (1298), Langerfeld (1304), Dönberg (1355) eta azkenik Vohwinkel (1356). Herri hauek guztiak Bergeko dukeari zegozkion.

Bigarren Mundu Gerran aliatuek bonbakatu ondoren %40a suntsiturik geratu zen arren, *Ölberg* langile auzo historikoa eta *Briller Viertel* burgesa ez ziren kaltetuak izan. Gerraren ondoren britainiarren okupazio eremuan gelditu zen.

## Ondasun nabarmenak 
thumb|ezkerrera|250px| Schwebebahn tren zintzilikatua
Wuppertaleko 4.500 eraikin "monumentu nazional" izendatuak izan dira.

* **Ölberg auzoa:** Alemaniako berezko langile auzo handiena da. Izenak "olio mendia" esan nahi du, izan ere burgesek argi indarra zuten arren langileek gauez olio lanparak erabili behar izituzten.
* **Briller Viertel auzoa:** Enpresagizonen auzo burgesa da. XIX mendeko etxeak daude bertan.
* **Stadthalle Musika Jauregia:** Gilen II.a Alemaniakoak 1900an inauguratu zuen musika jauregi ederra da.
* '*Wuppertalgo Dantza Antzokia (*Tanztheater Wuppertal*):** Pina Bausch koreografo alemaniarrak sorturiko dantza modernorako eraikina da. Mundu mailako fama du.
* **Schwebebahn tren zintzilikatua**: Wupper ibaia gurutzatzeko 1900ean inauguraturiko tren berezia. 13 kilometrotako luzera du.
* **Lorategi botanikoa (*Botanischer Garten Wuppertal*):** 1890an sortu zen Eller ehungintza lantegiak zuen "villa" batean.
* **Engelsen etxea:*' Friedrich Engels bizi izan zen XVIII mendeko etxea. berari buzuko museoa dago bertan.

## Hiri senidetuak 
Wuppertal ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Hiritar ezagunak 
* Friedrich Engels (1820-1895) filosofo eta iraultzailea.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Wuppertalgo Udalaren webgune ofiziala
Shōya Tomizawa

(Asahi, Japonia, 1990eko abenduaren 10a - Riccione, Italia, 2010eko irailaren 5a), motoziklista japoniarra zen.

2010eko irailaren 5ean hil zen San Marinoko Sari Nagusian erorikoa izan ondoren. Ospitalera bidean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Shōya Tomizawaren webgune ofiziala.
Pilsen

**Pilsen** (,  ahoskatua; ) Txekiar Errepublikako hego-mendebaldeko hiria eta Bohemia eskualde historikoko Pilsen eskualdeko hiriburua da. Pragatik 90&nbsp;km mendebaldera dago, Berunka ibaia osatzen duten lau ibaien (Uslava, Uhlava, Radbuza eta Mze) bilgunean, eta hiru barrutitan banatuta dago. 2012an 167.472 biztanle zituen. Plzenen San Bartolome katedrala gotikoa dago.

Industrian (armagintza, burdinbide gaiak, makineria, larrugintza, zurgintza) oinarritzen da ekonomia jarduera nagusia, garagardogintzan bereziki. Munduan oso ezaguna da Pilsner garagardoaren (txekieraz: *pivo plzeňského typu*) sorlekua izateagatik. Ondo gorde dira antzinako monumentuak. Aipagarriak dira, besteak beste, San Bartolome eliza (1444), XVI. mendeko udaletxea, Errenazimentuko jauregia eta hainbat museo. Kalte larriak izan zituen Bigarren Mundu Gerran.

2015ean Europako kultura-hiriburua izan zen, Belgikako hiri batekin batera, Mons izenekoa.

## Klima 
## Iruditegia 

Irudi:Divadlo JKTyla.jpg|J. K. Tyla antzokia
Irudi:Rådhuset-Plzen.jpg|Udaletxea
Irudi:Great Synagogue Plzen CZ general view.JPG|Sinagoga handia
Irudi:ZCU-FAV-FST-UUD1.jpg|Unibertsitatea

## Herritar ezagunak 
* Norbert Tauer (1898-1983), euskalari eta idazlea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pilsen hiriko webgune ofiziala
Frantziako futbol kopa

thumb|Frantziako Koparen garaikurra.

**Frantziako Futbol Kopa Txapelketa** () kanporaketa sistemaren araberako lehiaketa nagusia da herrialde horretan.

1917-18 denboraldian antolatu zuten lehenengo aldiz.

## Palmaresa 
* (luz) luzapena jokatu ondoren.
* (pen) penaltien txanda.
* ¹ 1992ko maiatzaren 5ean SC Bastia eta Olympique Marseillakoa Kopako finalerdiak jokatzen ari zirela grada bat behera erori eta 18 pertsona hil ziren. Hau dela eta txapelketarekin ez jarraitzea erabaki zen.

## Garaipenak 
### Taldeka 
### Hirika 
## Ikus, gainera 
* Frantziako futbol liga

## Kanpo estekak 
* Koparen informazioa Frantziako Futbol Federazioaren webgunean
Hyracoidea

**Hirakoideo** (**Hyracoidea**) ugaztunen klaseko izen bereko ordenako animaliez esaten da. Tamainaz txikiak eta itxuraz muxarraren antzekoak dira. Hankak zapalak eta lau edo hiru behatzekoak dituzte, azkazal-zabalak. 34 hortz dituzte. Arabiako penintsulan eta Afrikan, Saharaz beheko lurraldeetan bizi dira. Hirakoideoen ordenak familia bakarra du bere baitan, prokabidoena.

## Egungo espezieak 
* **HYRACOIDEA ordena**
** **Procaviidae** familia
*** *Dendrohyrax* generoa
**** *Dendrohyrax arboreus*
**** *Dendrohyrax dorsalis*
*** *Heterohyrax* generoa
**** *Heterohyrax brucei*
*** *Procavia* generoa
**** *Procavia capensis*

## Erreferentziak
Bettie Page

**Betty Mae Page** (1923ko apirilaren 22a, Nashville, Tennessee &ndash; 2008ko abenduaren 11a, Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar modeloa izan zen, munduko moda eta erotismoa irauli zituena. "Rockabilly kulturaren aurpegi ezagunena izan zen, bere kopeta-ileak eta estetikak 1950eko hamarkadako ikono bihurtu zuten, eta pop kulturan presente jarraitzen du". Bere fetitxe argazkiengatik ezaguna eta "pin-uparen erregina" bezala ezaguna, bere itxurak hainbat artistengan eragina izan du gaur egun arte.

*Playboy* aldizkarirako urteko *playmate*etako bat izan zen. «Uste dut emakume bikaina izan zela, pop kulturaren ikono bat, sexualitatean eta modaren joeretan eragina izan zuena, gure gizartean izugarrizko eragina izan zuena», esan zion *Playboy*ren sortzaile Hugh Hefnerrek Associated Pressi.

Bere bizitzako azken urteak depresioak eta umore aldaketa bortitzek markatu zituzten, eta urte batzuk eman zituen erakunde psikiatriko batean. 1960ko hamarkadan kristautasunera bihurtu zen eta Angolako misio batean bataiatzailea izaten saiatu zen. Hainbat urtez ahaztuta egon ondoren, bere ospeak berpiztu egin zen 1980ko hamarkadan, jarraitzaile kopuru handi bati eutsiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bettie Pagen webgune ofiziala
Jon Bon Jovi

**John Francis Bongiovi**, **Jon Bon Jovi** bezala ezagunagoa, (Sayreville, New Jersey, 1962ko martxoaren 2a) musikari, abeslari, kantagile eta aktore estatubatuarra da, Bon Jovi musika taldearen abeslari eta sortzaile bezala ospetsu egin zena. Bere karrera guztian zehar bakarkako bi album eta Bon Jovi taldearekin estudioko hamaika album argitaratu ditu, horietatik mundu guztian 130 milioi ale baino gehiago salduz.

Bakarlari bezala hainbat sari eta ezagutza jaso ditu, hala nola, urrezko globo bat eta Oscarretarako izendapen bat bere bakarkako arrakasta Blaze of Gloryrengatik. 2000, 2004 eta 2008. urteetan Al Gore, John Kerry, eta Barack Obamaren aldeko kanpainan parte hartu zuen hurrenez hurren, hauek Estatu Batuetako hauteskundeetan presidentegai zirenean.

Musikaria izateaz gain, aktore lanak ere egin ditu hainbat pelikula eta telesailetan parte hartuz. Denetan ezagunena Ally McBeal telesaileko azken denboraldian izan zuen papera da, iturgin eta protagonistaren mutil lagunarena.

## Filmografia 
### Pelikulak 
* The Return of Bruno (1988)
* Young guns II (1990)
* Moonlight & Valentino (1995)
* The Leading Man (1996)
* Destination Anywhere (1997)
* Homegrown (1998)
* Little City (1998)
* No Looking Back (1998)
* Row your Boat (1998)
* U-571 (2000)
* Pay It Forward (2000)
* Vampires: Los Muertos (2002)
* Cry Wolf (2005)
* National Lampoon's Pucked (2006)

### Telesailak 
* Ally McBeal (2002)
* Sex and the City (kapitulo bat)
* Las Vegas (kapitulo bat)
* The West Wing (kapitulo bat)

## Diskografia 
### Bakarlari moduan 
* Blaze of Glory (Young Guns II filmaren musika banda) (1990)
* Destination Anywhere (1997)

### Bon Jovi taldearekin 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bon Jovi
Richie Sambora

**Richard Stephen Sambora** (Perth Amboy, New Jersey, Estatu Batuak, 1959ko uztailaren 11) Bon Jovi musika taldeko gitarrista estatubatuarra eta Jon Bon Jovirekin batera taldearen abestien konposatzaile nagusia da. Gainera, bakarkako hiru disko ere baditu, Stranger in This Town (1991), Undiscovered Soul (1998) eta Aftermath of the Lowdown (2012).

## Diskografia 
### Bakarlari moduan 
* Stranger in This Town (1991)
* Undiscovered Soul (1998)
* Aftermath of the Lowdown (2012)

### Bon Jovi taldearekin 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bon Jovi
David Bryan

**David Bryan Rashbaum** (Perth Amboy, New Jersey, AEB, 1962ko otsailaren 7a) Bon Jovi musika taldeko piano-jolea estatubatuarra da. Hainbat bakarkako album ere baditu eta zenbait musikalen konposatzailea da.

## Diskografia 
### Bakarlari moduan 
* On a Full Moon (1995)
* Lunar Eclipse (2000)

### Musikalak 
* Memphis (2009)
* The Toxic Avenger (2010)

### Bon Jovi taldearekin 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bon Jovi

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Kołobrzeg

**Kołobrzeg** ; ; kaxubieraz: *Kòłobrzeg*; ) Polonia ipar-mendebaldeko hiria da, Mendebaldeko Pomeraniako voivoderrian. Kołobrzeg Parsęta ibaiaren arroan eta Itsaso Baltikoaren hegoaldeko kostaldean kokatua dago.

## Biztanleria 
## Klima 
## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sion

**Sion** izenak hainbat adiera eduki ditzake:

## Lekuak 
* Sion, Suitzako hegoaldeko hiria.
* Sion Barrutia, Suitzako Valais kantoiko barrutia.
* Sion, Jerusalemgo mendia.

## Pertsonak 
* Siôn Bradford (1706-1785), poeta galestarra.

## Kirolak 
* FC Sion, Suitzako Sion hiriko futbol taldea.

## Ikus, gainera 
* Sionismo
Myslovitz

**Myslovitz** 1992. urtean Poloniako Mysłowice hirian sortutako rock alternatibo musika taldea da. Shoegazing, college rock eta britpop estiloak uztartzen ditu.

Taldearen izena Silesian dagoen Mysłowice hiri industrialetik dator.

## Taldekideak 
* Artur Rojek - abeslaria
* Wojciech (Wojtek) Powaga - gitarra
* Przemysław (Przemek) Myszor - gitarra, teklatuak
* Jacek Kuderski - baxua
* Wojciech (Wojtek, "Lala") Kuderski - bateriak, perkusioa

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Myslovitz* (1995)
* *Sun Machine* (1996)
* *Z rozmyślań przy śniadaniu* (1997)
* *Miłość w czasach popkultury* (1999)
* *Korova Milky Bar* (2002)
* *The Best Of* (2003)
* *Korova Milky Bar (Ingelezko bertsioa)* (2003)
* *Skalary, mieczyki, neonki* (2004)
* *Happiness Is Easy* (2006)
* *Nieważne jak wysoko jesteśmy…* (2011)
* *1.577* (2013)
* *Wszystkie narkotyki świata* (2023)

### Singleak 
* 1995 "Myslovitz"
* 1995 "Zgon"
* 1995 "Krótka piosenka o miłości" (*Maitasunari buruzko abesti laburra*)
* 1996 "Maj" (*Maiatza*)
* 1996 "Z twarzą Marilyn Monroe" (*Marilyn Monroeren aurpegiarekin*)
* 1996 "Historia jednej znajomości"
* 1996 "Peggy Brown"
* 1997 "Blue Velvet"
* 1997 "Scenariusz dla moich sąsiadów"
* 1997 "Margaret"
* 1998 "To nie był film" (*Hori ez zen filme bat*)
* 1998 "Zwykły dzień" (*Egun arrunta*)
* 1999 "Długość dźwięku samotności"
* 2000 "My" (*Gu*)
* 2000 "Chłopcy" (*Mutilak*)
* 2000 "Polowanie na wielbłąda" (*Gamelu-ehiza*)
* 2000 "Dla Ciebie" (*Zuretzako*)
* 2002 "Acidland"
* 2002 "Sprzedawcy marzeń" (*Amets saltzaileak*)
* 2003 "Chciałbym umrzeć z miłości" (*Maitasunez hiltzea gustatuko litzaidake*)
* 2003 "Kraków" (Myslovitz vs. Marek Grechuta & Anawa) (*Krakovia*)
* 2003 "Behind Closed Eyes"
* 2003 "Acidland" (ingelezko bertsioa)
* 2003 "Sound of Solitude"
* 2004 "Życie to surfing"
* 2006 "Mieć czy być" (*Eduki edo izan*)
* 2006 "Nocnym pociągiem aż do końca świata"
* 2007 "W deszczu maleńkich żółtych kwiatów"

## Kanpo estekak 
*   Myslovitz taldearen webgune ofiziala
Tico Torres

**Hector Samuel Juan "Tico" Torres** (1953ko urriak 7, New York, Estatu Batuak) Bon Jovi musika taldeko kubatar jatorria duen bateria-jole estatubatuarra da. Taldearen zenbait abestitan koruak ere egiten ditu gainera.

Musikaria izateaz gain, Tico margolaria ere bada eta 1994az geroztik bere margolanekin erakustaldiak egiten ditu. Hauek eguneroko bizitzako gertaerak azaltzen dituzte eta baita, taldearekin eramandako bizitza ere. Rock Star Baby izeneko marka bat ere badauka, haurren arropa, jostailuak, haurren aulkiak… saltzen dituena.

## Diskografia 
### Bon Jovi taldearekin 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bon Jovi

## Kanpo loturak 
* Tico Torresen Artea
Bielefeld

**Bielefeld** Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatu federaleko hiria da. Hiria Iparraldeko eta Hegoaldeko Teutoburg basoa banatzen duen tartean kokatzen da. Bielefeldeko hirigunea basoaren ekialdean dago, baina hiriaren gune modernoa beste aldean kokatzen da malda gainean. Hiriak 2010. urtearen bukaeran 323.270 biztanle zituen.

## Historia 
*Biliuelde* izeneko herrixka babestu eta merkataritza-gune bihurtzeko asmoz Hermann von Ravensberg kondeak eta Marienfeld monasterioak adostu zuten 1214an hiri eskubideak ematea nekazarien herriari. Teutoburg basoa zeharkatzen zuen bidea bertatik pasatzen zenez, berehala bihurtu zen Ravensberg Konderriko hiriburu. XV. mendean Hansa Ligan sartu zen eta hurrengo mendean lihoaren industria bertan ezartzeak garapen ekonomiko handia ekarri zion.

XVII. mendean Hogeita Hamar Urteko Gerraren ondoren, Brandenburgo hasieran eta Prusia ondoren jabetu ziren hiriaz. XVIII. mendean, berriz, lihoaren krisia iritsi zen, baina trenbidea eraikitzeak bestelako industria ekarri zuen Bielefeldera, esate baterako, elikagaien industria. Gaur egun bertako Dr. Oetker marka Europako elikagai enpresa handienetakoa da.

Bigarren Mundu Gerra hastean armagintza industria handia zuen eta horregatik,aliatuek 1940 eta 1944 artean sarri bonbakatu zuten. 1945ean, Estatu Batuetako Armadak erresistentziarik gabe hartu zuen Bielefeld.

## Ondasun nabarmenak 
thumb|ezkerrera|250px| Udaletxe zaharra (*Altes Rathaus*)
* **Sparrenberg gaztelua:** XIII. mendean eraikitako gaztelua da, teutoburg basoko pasabidea kontrolatzeko helburuaz Ravensberg Kondeak jasoa.
* '*Udaletxe zaharra (*Altes Rathaus*):** 1904an eraikitako udaletxea da. Aurrealdeak xehetasun gotikoak eta pizkundekoak ditu.
* **Marienkirche eliza berria (*Neustädter Marienkirche*):*' 1293 eta 1512 artean eraikitako eliza protestantea da, Bielefeldeko handiena. Marienkirche eliza zaharra (*Altstädter Marienkirche*) ,aldiz, 1236ko eliza gotikoa da.
* '*Antzokia (*Stadttheater*):*' 1904an udaletxe zaharraren estiloan eraikia, gaur egun Bielefeldeko Opera-etxea dago bertan.

## Hiri senidetuak 
Bielefeld honako hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Bielefeldeko Udalaren webgune ofiziala
Ikus-entzunezko komunikazio

**Ikus-entzunezko komunikazioa** ikus-entzunezko sistema teknologiko baten bitartez ematen den pertsonen arteko edozein mezu trukaketa da. Bitartekari teknologikoa ezinbesteko elementua da komunikazio mota honetan. Ikus-entzunezko komunikazio sistema tradizionalak irratia, zinema eta telebista dira; haatik gaur egun sistema berriak agertu edo indartu direla esan daiteke, Internet edo bideo-jokoak bezala. Azken hauek ikus-entzunezko komunikazio sistema bezala ikertzen hasi dira gaur egunean.

Ikasleak ikus-entzunezko produktuen sortze-lanean, produkzioan, idazkeran eta errealizazioan formatzen dituen lizentziatura ere bada, Boloniako prozesuarekin gradu bat izatera pasa dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Billy Ray Cyrus

**William Ray Cyrus** (1961eko abuztuaren 25a, Flatwoods, Kentucky) estatubatuar country abeslaria da, horretaz gain musikaria, konposatzailea eta aktorea ere bada, country musika mundu mailako fenomeno gisa hedatzen lagundu duelarik. Leticia "Tish" Finleyrekin ezkonduta dago eta Cristopher Cody, Trace Cyrus, Brandi Cyrus, Miley Cyrus, Braison Cyrus eta Noah Cyrusen aita da.

2001 eta 2004 bitartean *Doc* telesaileko aktore nagusia izan zen. Gerora, 2006an, bere alaba Miley Cyrusekin batera Disney Channel kateko Hannah Montana telesaila antzeztu dute.

## Kanpo estekak 
* Billy Cyrusen webgune ofiziala 
* Billy Cyrusen IMDBko orrildea ikusgai
Linz

**Linz** (alemanez  ahoskatua; ,  ahoskatua) Austriako hirugarren hiri nagusia eta Austria Garaiko hiriburua da. Austrian iparraldean kokatuta dago, Txekiar Errepublikaren mugatik 30 kilometrora, gutxi gorabehera. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen.

Danubio ibaiak hiria zeharkatzen du. 2009an, Europako kultura-hiriburua izan zen.

## Banaketa administratiboa 
2014tik aurrera, honako estatistika-barrutitan banaturik dago:

## Klima 

## Ondarea
* Hauptplatz edo enparantza nagusia: Erdian Pestsäule edo izurritearen zutabea dauka (Trinitate Santuaren zutabea), eta inguruan hainbat eraikin historiko garrantzitsuak: Udaletxe zaharra, Feichtinger etxea (kanpai ezagunekin), Kirchmayr eta Schmidtberger etxea edo zubi-burua, Arte Unibertsitatearen zati bat barne hartzen duena.

* Katedral zaharra edo San Inaziokoa. Eraikin barrokoa da, jesuitek egindakoa. Haptplatzen dago kokatuta.

* Katedral berria. Tenplu neogotikoa da, eta Austriako elizarik handiena.

* Mozarthaus: Bertan Wolfgang Amadeus Mozartek konposatu zuen hiru egunetan, 1783ko azaroan,  36. zenbakidun Sinfonia (Linz Sinfonia) eta 13. zki-dun Sonata pianorako. 

* Pöstlingberg eliza eta tren geltokia. Mendiko trenbidea abiatzen da bertatik. Auzo horretan ere, Grottenbahn dago, kobazulo baten barruan doan trenbidea.

* Brucknerhaus: Kontzertu eta biltzar etxea. 

* Landestheater eta Musiktheater antzokiak.

* Kremsmünsterer Haus: Alter Markt-en kokatuta, hirigune historikoan. Bertan hil zen Frederiko III.a enperadorea XV. mendearen bukaeran.

* Landhaus: Austria Garaiko gobernuaren egoitza. 

## Biztanleriaren bilakaera 
## Barrutiak 
Linz 9 barruti eta auzotan banatuta dago. Honako hauek dira:

# **Innenstadt:** Altstadtviertel, Rathausviertel, Kaplanhofviertel, Neustadtviertel, Volksgartenviertel, Römerberg-Margarethen
# **Waldegg:** Freinberg, Froschberg, Keferfeld, Bindermichl, Spallerhof, Wankmüllerhofviertel, Andreas-Hofer-Platz-Viertel
# **Lustenau:** Makartviertel, Franckviertel, Hafenviertel
# **St. Peter**
# **Kleinmünchen:** Kleinmünchen, Neue Welt, Scharlinz, Bergern, Neue Heimat, Wegscheid, Schörgenhub
# **Ebelsberg**
# **Urfahr:** Alt-Urfahr, Heilham, Hartmayrsiedlung, Harbachsiedlung, Karlhofsiedlung, Auberg
# **Pöstlingberg:** Pöstlingberg, Bachl-Gründberg
# **St. Magdalena:** St. Magdalena, Katzbach, Elmberg

## Irudi galeria

Austria_Linz_Centre_Hauptplatz.JPG|Hauptplatz.
Linz,_Hauptplatz.jpg|Hauptplatz (2). 
Linz-cathedrale.jpg|Katedral berria.
Linz - Pöstlingbergkirche (b).JPG|Pöstlingberg eliza.
Landstraße_02-12_(Linz).jpg|Taubenmarkt, Landstrasse.
Brucknerhaus20090407.jpg|Brucknerhaus.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Linzeko Udala
*  Linzen inguruko gida
Procaviidae

**Procaviidae**, **hyraxak** edo **damanak** Hyracoidea ordenako gaur egungo familia bakarra da. 5 espezie ezagutzen dira, 3 genero ezberdinetan. Orain dela 50 milioi urte inguru sortu ziren Afrikan, Oligozenoan.  

Larru sendoa duten animalia sendoak dira, isatsa motzarekin. Normalki 30 eta 70 zentimetro artean neurtzen dute luzeran, eta 2 eta 5 kilogramo artean pisatzen dute. Itxuraz piken edo marmoten antza badute ere, gertuago daude elefanteengandik edo Sireniatik.

9 eta 14 urte artean bizi daitezke. Gaur egun bost espezie ezagutzen dira: *Procavia capensis* eta *Heterohyrax brucei*, biak arroka eremuetan bizi zirenak, Etiopiako hegietan eta Hego Afrikan koppie deitzen duten granito isolatuetan. Beste hiru espezieak genero berberekoak dira: *Dendrohyrax dorsalis*, *D. arboreus* eta *D. validus*. Espezie guztiak Afrikan bizi dira, *P. capensis* izan ezik, Ekialde Hurbilean ere aurki daitezkeenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urdulizko Alfredo Espinosa Ospitalea

**Urdulizko Alfredo Espinosa Ospitalea** Osakidetzaren sareko ospitale bat da, Urduliz udalerrian kokatuta dagoena eta Uribe eta Mungialdea eskualdeei zerbitzu ematen diona. Ospitalea *Uribe Erakunde Sanitario Integratua*ren parte da, artatzen dituen udalerrien Osasun Zentro eta Kontsultategiekin batera.

2016ko uztailaren 7an ireki zituen ateak eta gaur egun 180 ohe ditu.

Ospitalea eraiki eta martxan jartzeko 59,6 milioi euroko inbertsioa egin zuen Eusko Jaurlaritzak, eta urtero beste 45 milioi euroko kostua du. Bere irekierarekin Gurutzetako Unibertsitate Ospitaleko lan-karga %20ean jaistea espero da, Urdulizko ekipamendua ireki aurretik Gurutzetakoak betetzen baitzituen Uribe Kosta eta Mungialdea eskualdeetako ospitale-beharren %92a.

Izena Agirre lehendakariaren Eusko Jaurlaritzako Osasun sailburua izandako Alfredo Espinosaren ohorez du jarrita.

## Artatutako populazioa 
Ospitaleak Bizkaiko Uribe eta Mungialdea eskualdeen osasun beharrizanak asetzen ditu, Arrieta, Bakio, Barrika, Berango, Fruiz, Gamiz-Fika, Gatika, Getxo, Gorliz, Laukiz, Leioa, Lemoiz, Maruri-Jatabe, Meñaka, Mungia, Plentzia, Sopela eta Urduliz udalerriak bere gain hartuz.

== Ezaugarriak zenbait herritar ospitalearen kokapenaren harira protestan zebiltzalarik.

2012ko azaroaren 15ean egin zen ospitalea izendatzeko ekitaldia, oraindik amaitu gabeko eraikinean Alfredo Espinosaren izena zeraman plaka bat jarrita.

2016ko uztailaren 7an ospitaleak ateak ireki zituen, kanpo-kontsulten kardiologia, erreumatologia, oftalmologia, neurologia, ginekologia, otorrinolaringologia eta urologia espezialitateak eta erradiologia zerbitzuak martxan jarrita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlsruhe

**Karlsruhe** Alemaniako Baden-Württemberg estatuan dagoen hiria da, Alemania eta Frantziaren arteko mugan dago. Karlsruhe eskualdeko hiriburua da. 2009. urtean 291.959 biztanle zituen.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|250px| Hiriaren planoa
Karlsruhe Rhin ibaiaren ekialdeko ertzean kokaturik dago, 100 metrotako garaieran. 49º paraleloak zeharkatzen du hiria. Frantziarekiko mugatik 15 kilometro eskasera dago.

Karlsruheko jauregia erdian dago eta 32 kale ateratzen dira bertatik, gurpil baten erradioen gisa. Gaur egun alde zaharrak antzinako planoari darraio, baina auzo berriek patroi praktikoagoari darraizkio.

## Historia 
Karlsruhe izenak "Karlosen atsedena" esan nahi du alemanez, Karlos Gilen Baden-Durlacheko Mangraveak amets egin baitzuen bere burua alegiazko hiri hau fundatzen. Karlos bera izan zen Durlachko biztanleekin arazoak izan ondoren 1715ean Karlsruhe sortu zuena. Eraikitako jauregiaren inguruan sortu zen hiria Baden-Durlacheko hiriburu bihurtu zen 1771ean eta Badengo estatuaren hiriburu izaten jarraitu zuen 1945 arte.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 
* '*Karlsruhe jauregia (*Karlsruher Schloss*):** 1715ean Karlos Gilen Baden-Durlach Mangravekoak eraikitako jauregi barroko eta neoklasikoa. Lorategi ederrak ditu.
* **Merkatu plaza (*Marktplatz*):*' Jauregiaren hegoaldean kokaturik dago eta bertan daude udaletxea (*Rathaus*), Eliza luteranoa (*Evangelische Stadtkirche*) eta Karlos Gilenen hilobiaren gaineko piramidea.
* **Dukerri Handiko Hilerriko Kapera**: 1889 eta 1896 artean eraikitako mausoleoa.

## Zuzenbidea 
Hiri honetan Alemaniako Konstituzio Auzitegiaren egoitza kokatzen da.

## Kirolak 
Bi futbol talde ditu, biak ere Alemaniako txapeldunak izanak. Karlsruher SC-k 1909ko txapelketa eta bi kopa irabaziak ditu eta Karlsruher FV-k 1910ko txapelketa. Gaur egun bietatik inor ez dabil Ligako lehen mailan.

## Karlsruhetar ezagunak 
* Karl Benz (1844-1929): Alemaniar ingeniaria, Mercedes-Benz auto enpresaren sortzailea.
* Oliver Bierhoff (1968- ): Futbolaria.
* Oliver Kahn (1969- ): Futbol atezaina.

## Hiri senidetuak 
Karlsruhe ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 

## Iruditegia 

Fitxategi:Karlsruhe Luftbild.jpg|Aireko ikuspegia
Fitxategi:Karlsruher Pyramide.JPG|Udaletxea
Fitxategi:Karlsruhe Kirche Bonifatius.jpg|San Bonifazio eliza
Fitxategi:Fest Karlsruhe 2010 1.JPG|2010eko Fest Karlsruhe jaialdia

## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Karlsruhe hiriko webgunea
Élisabeth Jacquet de La Guerre

**Elisabeth Jacquet de la Guerre** (Paris, 1665ko martxoaren 17a - 1729ko ekainaren 27a) frantziar musikagile eta klabezin jole handia izan zen.

## Biografia 
Elisabeth Jacquet de la Guerre 1665ean jaio zen. Parisko Ile-Saint Louis elizako organo-jole zen Claude Jacqueten alaba zen. Hiru anaia-arreba zituen: Nicolas, Anne eta Pierre, guztiak musikariak. Elisabeth oso txikia zela hasi zen tekladun musika tresnak jotzen eta aitak Luis XIV.a Frantziakoari aurkeztea lortu zuen bost urterekin eta haren gortean jo zuen, errege hura hil arte.

1684an Marin de la Guerre organo-jolearekin ezkondu zen eta Parisera joan zen. Bertan kontzertuak ematen jarraitu zuen eta partikularrei irakasten. Parisko musikari handi guztiak joaten ziren klabea nola jotzen zuen entzutera.

1700ean senarrarengandik banatu zen eta hamar urteko seme bakarra ere galdu zuen (klabea jotzen ere oso trebea zena).

## Lanak 
### Antzerkirako 
* *Les jeux à l’honneur de la victoire* balleta (1691)
* *Céphale et Procris* opera edo tragedia lirikoa (1694)

### Abesteko musika 
* ''Cantates françoises sur des sujets tirez de l'Ecriture, livre I* (1708)
* *Cantates françoises, livre II* (1711)
* *La musette, ou Les bergers de Suresne* (1713)
* *Cantates françoises* (1715)
* *Te Deum* (1721)
* *Recueil d'airs sérieux et à boire* aldizkarian argitaratutako zenbait abesti (1710–24)

### Lan instrumentalak 
* *Pièces de clavessin* (1687)
* *Pièces de clavecin qui peuvent se jouer sur le viollon* (1707)
* *6 sonates* biolin eta *basso continuo*-rako (1707)
* Eskuizkribuan: lau sonata biolin, biola *da gamba* eta *basso continuo*-rako, lau sonata hirukoan bi biolin, biola *da gamba* eta *basso continuo''-rako

## Kanpo estekak
Ray Winstone

**Ray Winstone** (1957ko otsailaren 19a, Hackney, Londres) ingeles aktorea da.

Euskal Herrian gehienbat ETB kateak euskara nahiz gaztelaniaz 1980 eta 1990eko hamarkadan zehar emititutako *Robin of Sherwood* telesailan Will Scarlet antzezteagatik ezaguna izan zen. Gerora beste hainbat telesaila eta filmetan ere agertu izan delarik, esate baterako *Quadrophenia*, *Nil by Mouth*, *Sexy Beast*, ''Ripley's Game*, *Cold Mountain*, *King Arthur*, *The Proposition*, *The Departed*, *Beowulf*, *Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull* edota *Edge of Darkness''.

## Sariak eta izendapenak 
### BAFTA sariak 
### Emmy sariak 
## Kanpo loturak 
* Ray Wistonen IMDBko orrialdea irakurgai
Gozo-gozo

**Gozo-gozo** Andoaingo zazpi musikari gaztek sortutako erromeria taldea da. 2010eko otsailean sortua, euren burua hasieran Andoaingo herrian bertan ezagutarazi bazuten ere, Euskal Herriko hainbat herritako erromeria eta jaietan ere jo zuten hurrengo hilabetetan beste musika-taldeen abestien bertsioak eskainiz.

## Taldekideak 
* **Maialen Santa Kruz:** ahotsa eta panderoa

* **Ezkide Oteiza:** trikitia eta ahotsa

* **Leire Esnaola:** trikitia

* **Lorea Soto:** trikitia

* **Aimar Urruzuno:** baxua eta gitarra

* **Mikel Urdangarin:** biolina eta teklatua

* **Julen Gorostiaga:** bateria

## Kanpo estekak 
* AIURRI ALDIZKARIA (2010-06-23): Gozo-gozo Sanjuanetan zuzenean

* NOTICIAS DE GIPUZKOA (2010-06-24): Trikitixa taldeak indarra hartzen ari dira Andoain eta inguruetan, urtetan gainbeheran egon ondoren

* Gozo-Gozo taldearen webgunea

* Youtube kanala

* Myspace:gozogozotaldea

* Facebook:gozogozotaldea
Jaliscoko bandera

**Jaliscoko bandera** 2008eko otsailaren 22ean erabaki zen. Hiru errenkadak osatzen dute, bi urdin eta hori batek, azken hau beste bien neurri bikoitzekoa delarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tlaxcalako bandera

**Tlaxcalako bandera** hiru errenkadak osatzen dute, bi gorri eta zuri batek, azken hau beste bien neurri bikoitzekoa delarik.

ezkerrera|thumb|200px|Tlaxcalako bandera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keith Richards

**Keith Richards** (1943ko abenduaren 18, Dartford, Kent, Ingalaterra - ) Rolling Stones musika taldeko gitarrista, abeslari eta kantagilea da. Gainera, bakarlari moduan ere zenbait lan egin ditu.

## Bizitza 
Gaztetan eskolatik bota zuten behin baino gehiagotan, Mick Jaggerekin batera. Droga zaletasunak harrapatuta egon zen bi hamarraldiz. 1962ko bukaeran, Mick Jagger, Brian Jones, Ian Stewart, Dick Taylor eta Charlie Wattsekin batera jo zuen, Londresko Club Picadillyn. Hurrengo urtearen hasieran, Bill Wymanek Dick Tayloren lekua hartu ondoren baxua jotzen, ezarri zioten taldeari Rolling Stones izena, Muddy Waters estatubatuarraren abesti batetik hartua. Ekainean lehen diskoa argitaratu zuten, *Come on* eta *Want to be loved* abestiekin. Urte hartako irailean jira bat egin zuten Ingalaterratik, eta 1964an lehen disko luzea argitaratu zuten: *The Rolling Stones*. The Beatles talde ospetsuaren aurrean, bihurri eta hezigaitz itxura eman zuten. 1986ko martxoan Jagger-Richards bikotea behin betiko bereizi zela pentsatu zen. 1988ko urrian Richardsek bakarkako lehen lana argitaratu zuen, *Talk is cheap.* Richardsek berak idatzi eta ekoitzi zituen abestiak, Steve Jordan bateria jotzailearen laguntzarekin. Urte horretan bertan taldeko bost kideak berriro elkarrekin lan egiteko asmoz elkartu ziren, bi urteko etenaren ondoren, eta 1989an disko berria argitaratu zuten: *Steel Wheels*. Arrakasta handiko jira egin zuten Estatu Batuetan, Filadelfiatik hasita. Jiraren eta diskoaren arrakastak bultzaturik, 1990ean beste jira bat egin zuten Europan.

## Diskografia bakarlari moduan 
* *Talk is cheap* (1988)
* *Live At the Hollywood Palladium* (1991)
* *Main Offender* (1992)

## Erreferentziak
Antonio Gala

**Antonio Gala Velasco** (Brazatortas, Ciudad Real, Espainia, 1930eko urriaren 2a - Kordoba, 2023ko maiatzaren 28a) idazle espainiarra izan zen.

## Bizitza 
Zuzenbidean lizentziatu zen Sevillako Unibertsitatean, bai eta Zientzia Politiko eta Ekonomikoetan ere, Madrilgoan.

## Obra 
Hasierako urteetan antzerkian eta poesian aritu izan zen batez ere, baina gero eleberriak eta egunkarietako artikuluak idazteari ere ekin zion.

Hauek dira haren antzerki-lan nagusiak: *Noviembre y un poco de hierba* (1967, *Azaroa eta belar pixka bat*); *Anillos para una dama* (1973, *Eraztunak dama batentzat*), Galaren lanik gogoangarriena; *Las cítaras colgadas de los árboles* (1974); *Petra Regalada *(1980); *El cementerio de los pájaros* (1982, *Txorien hilerria*), *La truhana* (1992) eta *Los bellos durmientes* (1994, *Loti ederrak*).

Lehen eleberria, *El manuscrito carmesí (Idatzi karmesia*), 1990ean argitaratu zuen, eta Planeta saria irabazi zuen harekin*. *Hurrengo eleberriak ere, *La pasión turca* (1993, *Turkiar grina*) ere arrakasta handia izan zuen, eta areago Vicente Aranda zuzendariak zinemara eraman zuenean. Aipagarriak dira, orobat, *Más allá del jardín* (1995, *Lorategiaz haraindi*) eta *La regla de tres* (1996, *Hiruko erregela*).

1997an *Poesías de amor* *(Maitasunezko olerkiak) *olerki-bilduma argitaratu zuen, eta hurrengo urtean *El corazón tardío (Bihotz beranta)* ipuin-bilduma.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Antonio Galaren webgune ofiziala
Birika-arteria

**Birika-arteriak** arnas aparatua eta bihotza lotzen dituen bidea da, hain zuzen ere odola bi aldeen artean elkar trukatzen duena da. Arteria bat dago birika bakoitzeko, eskuin eta ezkerrekoa, eta giza gorputzean kasu bakarra dira oxigenorik gabeko odola eramaten duten arteriak izan.

Birika bakoitzean adarrak ditu eskuineko hiru lobuluetan eta ezkerreko bi lobuluetan segmentu bakoitzera joateko, guztira hogei segmentu dagoelarik.

## Hipertentsioa 
Birikako Hipertentsioak arteria hauetako presio altua islatzen du, eta bakarrik agertu daiteke edota bestelako gaixotasun batzuekin lotuta, hurrenez hurren primarioa edo sekundarioa izan daitekeenez. Lotutako eritasunen artean sortzetiko kardiopatiak, Biriketako Tronboenbolismoa eta gaixotasun autoimmune batzuk. Ariketa fisikoaren tolerantzia eza eta arnasestua sintoma nagusiak dira, eta mota larriek pronostiko oso txarra daukate.

## Ikus, gainera 
* Mediastinoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Balingen

**Balingen** Alemaniako Baden-Württemberg estatuan dagoen udalerria da. Tübingen barrutian kokatzen da eta 33.933 biztanle ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Balingen Neue Str Ecke Herrenmühlen Strasse3454.jpg|Kernstadt
Irudi:Friedrichstrasse.JPG|Friedrichstraße
Irudi:Sparkassen Arena Balingen.JPG|Sparkassen Arena
Irudi:Kirche Endingen.jpg|Endinger eliza

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Balingen hiriko webgunea