open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Passau

**Passau** (aurretik latinez *Batavis* edo *Batavia*) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Bavaria Behereko bigarren hiria hain zuen ere.

## Etimologia 
Passau izena *Batavis* kolonia erromatarraren aldaera da. Batavis aldi berean bertan bizi ziren *Batavi* germaniarren omenez ipinitako izan da.

## Geografia 
*Hiru ibaien hiria* izenaz ezagutzen da, Danubio, Inn eta Ilz ibaiek bat egiten baitute bertan. Danubio eta Enok osatzen duten penintsulan kokatzen da hiriaren alde zaharra.

## Historia 
La Tène kulturako herrixka zelta bat izan zen bertan erromatarrak iritsi aurretik. Hauek Retia probintzian Batavis kolonia sortu zuen, hiru ibaien elkargunea toki estrategikoa zela iritzita. 476an erromatarrek lur hauek utzi egin zituzten.

739an apezpikutza eskuratu zuen, urteetan zehar Germaniako Erromatar Inperio Santuko zabalena izan zena, eta Frederiko I.a Bizargorriak Niedernburgeko Konbentua eraiki zuen bertan XII mendean. 1225ean hiri aske bihrutu zen Passau.

XI mendetim aurrera Passau famatu bihurtu zuen bertan egiten ziren ezpaten kalitateak. Armarriko otsoaren irudia grabatzen zuten eta mitikoa bihurtu zen Passauko otsoa. Ipar Renania-Westfaliako Solingen hiriak ere kalitatezko armak egiten zituen eta azkenean Passauko otsoa ezarri behar izan zuen bere ezpatetan.

Sute batek hiria suntsitu zuen 1662an. Italiatik arkitektoak ekarri ziren hiria berreraikitzeko eta honen ondorioz eraikin barrokoetan kutsu mediterranearra nabari zaio hiriari. Ibaiek ere sarritan uholdeak sortu izan dituzte, larriena 1954ean.

Adolf Hitler eta bere familia bertan bizi izan ziren 1892 eta 1894 artean. 1920ko hamarkadan gutxienez lau hitzaldi eman zituen bertan eta Bigarren Mundu Gerraren garaian Mauthausen-Gusen kontzentrazio-esparruaren hiru azpiesparru izan ziren bertan.

## Ondasun nabarmenak 
* '*San Esteban katedrala (*Dom St. Stephan*):** 1688an eraikitako eliza katoliko barrokoa.
* **Veste Oberhaus:*' Apezpikuaren gotorlekua, 1219an eraikia Danubio eta Ilz ibaiek bat egiten duten tokian.

[thumb|erdian|600px|Passau eta Veste Oberhaus gotorlekutik begiratuta. Aurrean [Danubio ibaia]]
[thumb|erdian|600px|Passau hegoaldetik begiratuta. Aurrean [Inn ibaia]]

## Hiri senidetuak 
## Demografia 
## Kanpo estekak
Paddy Public Enemy No. 1

**Paddy Public Enemy No. 1** (euskaraz *Paddy Etsai Publiko Nagusia*) Shane MacGowan eta The Popes musika taldearen abesti bat da. Berez abestiaren hitzak Shane MacGowan abeslariak idatzi zituen. 1997. urtean *The Crock Of Gold* diskoaren barnean kaleratu zuten.

Abestiak Paddy ezizena duen tipo aldrebes eta txoriburu baten nondik norakoak azaltzen ditu, sarritan behe edo erdi mailako irlandar arrunta izendatzeko erabiltzen den ezizena delarik. Bestalde, *Paddy* irlandarrei deitzeko erabili ohi den ezizena da, euretako asko Patric, Pat edo Padraig deitzen baitira. Hasiera batean britainiarrek eta bereziki ingelesezk mespetxuz irlandarrak zirikatu asmoz erabiltzen zuten ezizena zen, baina handik gutxira irlandarrak berak harrotasunez euren buruei deitzeko ezizen gisa erabili zuten.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* Shane MacGowan eta The Popes musika taldearen *Paddy Public Enemy No. 1* abestiaren jatorrizko abestiaren bertsioa entzungai 
* Claymore musika taldearen *Paddy Public Enemy No. 1* abestiaren jatorrizko abestiaren bertsioa entzungai
Straubing

**Straubing** Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Bavaria Behereko hirugarren hiria hain zuzen ere. Danubio ibaiak zeharkatzen duen *Gäuboden* eremuan kokaturik dago.

## Historia 
Neolito garaitik populatua izan den ingurune honetan erromatarrek aztarna ugari utzi zituzten, tartean gudalosteak hornitzeko biltegia (*Sorviodurum*) eta baita Gäubodenmuseum museoan dagoen altxorra ere. K.a. 14-16 urtean iritsi ziren eta V mendean egin zuten alde, ingurua bavariar leinuen eskutan utziz. Bavariarren *Strupinga* buruzagiaren izena ipini zioten asentamenduari, gerora gaur egungo *Straubing* izenera eboluzionatu zuena.

Hiriaren alde berria (*Neustadt*) 1218an hasi zen eratzen. Gaur egun auzo hau da Straubingeko erdi aroko erdigunea.
thumb|ezkerrera|200px| Herriko dorre gotikoa(*Stadtturm*)
## Ondasun nabarmenak 
* '*San Petri eliza (*Kirche St. Peter*):** XII mendeko basilika erromanikoa da.
* **Herriko dorre gotikoa(*Stadtturm*):** 1316an eraikitako dorre gotikoa da.

## Kultura 
**Gäubodenvolksfest*' Bavariako bigarren jaialdi folkloriko handiena da. 1812an hasi zuen Maximiliano I.a Bavariakoak. Hasieran nekazal feria bat zen, Gäuboden inguruko biztanleak bildu eta merkatal harremanak sendotzeko. gaur egun 90.000m²-ko eremuan milioi bat pertsonatik gora biltzen da.

2011ko ekitaldiaren datuak honako hauek dira:
* Bisitariak: 1'35 milioi pertsona
* Garagardoa: 730.000 litro
* Garagardotegiak: sei, bakoutzak 25.000 aulki
* Maß-aren prezioa (litro bat garagardo): 7'40 €

## Kirolak 
Straubingeko kirol talde nagusiak **Straubing Tigers** (izotz hockey-a) eta **Straubing Spiders** (amerikar futbola) dira.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak
Diego Puerta

**Diego Puerta Diánez** (Sevilla, 1941eko maiatzaren 28a - Camas, Sevilla, 2011eko azaroaren 30a) espainiar toreatzailea izan zen.

1958ko irailaren 29an Sevillako *Maestranza* zezenplazan bihurtu zen zezenketari oso. 1960tik 1974an erretiratu zen arte 300 zezenketa baino gehiagotan parte hartu zuen eta 50 adarkada baino gehiago izan zituen.

## Kanpo estekak 
*  Diego Puerta Diánez Portaltaurino.com
San Petrike dantza

**San Petrike dantza**, **Xan Petrike dantza** edo **Ipurdi dantza** euskal dantza herrikoi bat da.

## Jatorria 
Jatorria Iparraldean eta Baztan ibarrean du. Biarnon *Lepetike dans* izenez ere dantzatzen da. Batzuen ustez, frantsesezko *Jean Petit Qui dance* ("Joan Txiki dantzaria") izenetik eratorria omen du.

1991an Oskorri euskal folk taldeak *Hi ere dantzari* diskoaren barnean kaleratu zuen.

## Koreografia 
*Ipurdi dantza* izenez dantzatu ohi da Baztanen. Dantza-jolas modukoa da, sarritan umeek dantzatua, halere dantza herrikoi gisa hartua izan ohi da.

Joko klasiko antzekoa da, bertan mugimenduak edo dantza moldeak errepikatuz doazen einean berriak gehitzen zaizkio, azkenean mugimendu guztiak elkartzean amaitzen delarik.

Koreografia bitan banatzen da: lehenbiziko zatia dantzatua da, aldiz bigarrena gorputzaren atal ezberdinekin lurzorua ukitzen den jolas modukoa da (oinak, hatzak, belaunak, ukalondoak, belarriak, ipurdia...), azkenean dantza itzulipurdi batez bukatzen delarik.

Dantzariek dantzatuz doazen einean euskaraz honako hau abesten dute:

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Oskorri musika taldearen *San Petrike dantzaren* bertsioa entzungai 
* San Petrike dantza haurrek kalean dantzatua 
* San Petrike dantza Lezaun eta Abartzuzako haurrek dantzatua
DHL

**DHL Express** Alemaniako paketa Deutsche Post enpresaren nazioarteko logistika dibisioa da.

## Historia 
Jatorriz, 1969an Estatu Batuetan San Francisco eta Honolulu arteko karguen txartelak aldez aurretik hegazkinez burutu emateko asmoz sortu Adrian Dalsey, Larry Hillblom eta Robert Lynnz-ek sortu zuten. Hiru sortzaileen abizenen lehenbiziko hizkiekin enpresari izena eman ziotzaiolarik: DHL.

Hortik aurrera enpresaren hazkundea ikaragarria izan zen: 1970ean ekialdeko kostaldera hedatu zen, 1971an Ozeano Pazifikoan, 1974an Europako bere lehenbiziko bulegoa Londres hirian ezarri zuen, 1977an Ekialde Hurbilera hedatu eta 1978an Alemaniako lehenbiziko bulegoa ireki zuen.

Aldez aurretik, 1998an enpresa honetako akzioak zituen Deutsche Post World Net enpresak 2001an akziodun nagusia bilakatu zen eta 2002an DHL enpresa bereganatu ostean bere jaun eta jabe izan zen, DHL bere logistika dibisio bihurtuz.

Gaur egun DHL enpresaren egoitza nagusia Alemaniako Bonn hiriko Post Tower etxe orratzan kokatzen da.

## Kanpo estekak 
* DHL enpresaren webgunea
SEAT

**SEAT** Kataluniako Martorell udalerrian egoitza nagusia duen auto enpresa bat da. Berez, SEAT izendapena *Sociedad Española de Automóviles de Turismo* ("Turismo Autoen Espainiar Elkartea") izenaren laburbildura bat da. 1990ean SEAT, S.A. izatera iragan zen.

Zalantzarik gabe bere ibilbide osoko auto modelo ospetsu eta herrikoiera SEAT 600 delakoa izan zen.

## Historia 
SEAT enpresa 1950ko maiatzaren 9an Espainiako Industria Institutu Nazionalak (INI) sortu zuen, betiere Gerra Zibila Osteko Espainia ahal zen mailan motorizatu asmoz.

Gaur egun Audi (Alemania), Bentley (Erresuma Batua), Bugatti (Frantzia), Lamborghini (Italia), Škoda Auto (Txekiar Errepublika) eta Volkswagen (Alemania) auto enpresak eta Scania (Suedia) kamioi enpresarekin batera Volkswagen Taldearen barnean dago

## Kanpo estekak 
* SEAT enpresaren webgunea
Roge Blasco

**Roge Blasco Granados** (Bilbo, Euskal Herria, 1955eko urriaren 12a) Euskal Herriko kazetari, irrati esatari eta telebista aurkezle bat da. Euskal Herriko Unibertsitatean Komunikazio Zientzietan lizentziatua da.

Hainbat hedabidetan telebista aurkezle nahiz irrati esatari izan da: Bilboko Radio Popular, Euskadi Irratia, Euskal Telebista eta TVE2. Egunkari hauetan ere artikuluak idatzi izan ditu: El Diario Vasco, Deia, Egin eta Gara.

Behin erretiroa hartuta, gustuko duena egiten jarraitzen du bere Youtube kanalean.

## Ibilbidea 
1980 eta 1987 bitartean Euskal Rock Erradikalari buruzko *Muskaria* aldizkariko zuzendaria izan zen.

1981 eta 1990 artean, berriz, Lavabos Iturriaga taldean parte hartu zuen, sintetizadorea joz.

Euskal Telebistan 1988-1995 bitartean *Doctor Livingstone, supongo* eta 1996an TVE2 katean *Tierra a la Vista* saioak aurkeztu zituen.

Radio Euskadin 1984ko martxoaz geroztik *Levando Anclas* eta 1997ko iraila ezkeroztik *La Casa de la Palabra* irratsaioak aurkeztu ohi ditu. Bi irratsaio hauen bidez herrialde guztietako bidaiazale eta abenturazaleen nondik norakoak ezagutarazi ohi ditu.

## Liburua 
20 urtez *Levando Anclas* irratsaioa martxan izan ondoren, 2004ko azaroan irratsaio honen 20. urteurrenean Radio Euskadi irratiak eta *Levando anclas: 20 años de viajes y aventuras* liburua eta CDa argitaratu zituen, bertan Roge Blascok elkarrizketatutako bidaiari oroitu edo nabarmenenen hitz, pasarte eta aipamenak azaltzen direlarik.

## Sariak 
Bere ibilbide profesionalan zehar hainbat sari bereganatu izan ditu, horien artean Komunikazioaren Espainiar Geografia Elkartearen Saria duelarik.

## Esanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Roge Blascoren bloga 
* Levando Anclas irratsaioaren webgunea. Euskadi Irratia 
* La Casa de la Palabra irratsaioaren webgunea. Euskadi Irratia 
* Roge Blascori elkarrizketa. Euskonews.com 
* Roge Blascori elkarrizketa. Aizunet.org 
* Roge Blasco. Elkarrizketak. Argia.com 
* Roge Blasco kazetariaren biografia. Auñamendi Entziklopedia 
* *Doctor Livingstone, supongo* telebista saioa ikusgai. Roge Blascok Jose Manuel Gomez galiziar bidaiaria elkarrizketatuz. 
* *La Casa de la Palabra* irratsaioa entzungai 
* *Levando Anclas* irratsaioa entzungai 
* *Central nuclear de Lemoiz. Basordas el no-territorio. Lurraldea ez dena. Roge Blasco - Youtube 2023*
* *Acantilados Lemoiz. Más allá de la central nuclear.. Roge Blasco - Youtube 2023*
Hirumugarrieta (Aiako harria)

**Hirumugarrieta** Aiako harria mendiguneko mendi bat da. 806 metroko garaiera du. Aiako harria osatzen duten hiru mendi edo gailurretatik iparralderenekoa da, bai eta garaieraz txikiena ere. Granitozkoa da.

## Izena 
Mendiaren izena Irun, Oiartzun eta Lesaka udalerriek lursailen mugek bere gailurrean bat egiten dutenean datza. Halere, 1779an mendi honi Zamarrolagaña deitzen zitzaiola erregistratua dago, baina 1817ko ekainaren 26an bere gailurrean lehen aipatutako udalerrien mugarria jarri zenez geroztik Hirumugarrieta deitua izan zen.

Bestalde, Hirumugarrieta izena bertan hiru erresumen muga zegoelako ustea ere badago: Gaztelako Erresuma (Gipuzkoa), Ingalaterrako Erresuma (Lapurdi) eta Nafarroako Erresuma (Nafarroa).

Hondarribiko arrantzaleek itsasotik ederki asko ikus daitekeen mendi honi Batallau mendia deitzen zuten. Batzuek diotenez, bere gailurrean arrantzaleen ontziak portura onik iristeko asmoz suak pizten omen ziren.

## Ohiko bideak 
Hirumugarrieta gailurrera ailegatzeko ohiko bideak honako hauek dira: Elurretxe (ordu 1), Irun (2 ordu 30 min.), Oiartzun (2 ordu 30 min.) eta Arditurri (1 ordu 30 min.)

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako mendiak
* Nafarroako mendiak
* Erroilbide
* Txurrumurru
* Hirumugarrieta: Aralar mendilerroko mendia.

## Iruditegia 

Irudi:Aiako Harria 2, Euskal Herria.jpg|Donostia, Pasaia, Errenteria eta Lezo udalerrien ikuspegia Hirumugarrietako igoeran.
Irudi:Aiako Harria 3, Euskal Herria.jpg|Txurrumurru eta Erroilbide mendial Hirumugarrietatik ikusita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mendikat webgunean
Txurrumurru

**Txurrumurru** Aiako harria mendiguneko mendi bat da. Mendilerro hori osatzen duten hiru mendi edo gailurretan erdialdean kokatzen dena da, hiruetan ere garaieraz erdikoa da, 821 metro baiditu. Era berean hiru mendietan maldatsuena eta amildegi gehien dituena da, batez ere beste bien artean baitago. Aiako harri osoa bezala, Txurrumurru mendia ere granitozkoa da.

## Izena 
1896ko Irungo planoaren arabera mendi honi *Aiako harria* deitzen zitzaion; eta, Txurrmurru izenaz, gaur egun Erroilbide mendia denari deitzen omen zitzaion. Halere, gerora, *Aiako harria* izena mendigune osora hedatu zen.

Txurrumurru izena inguruan dagoen iturburu batetik etorriko litzateke, hau Euskal Herriko mitologiarekin estuki lotua dago. Ur purrusta hau Zulu Muru izeneko lekuan jaio da ("Mururen zuloa"), leku hau Puiako Maiaren bizilekua litzateke, hots, Mari jainkosaren bizilekua. Honek Mariren bizilekua den Euskal Herriko beste mendiekin lotuko luke: Anboto, Larrunarri edota Murumendi.

## Mitologia 
Puiako Maiak negualdea Aiako harriko gailurretan biziz iragaten omen zuen, aldiz udaldea itsasotik hurbil egoten omen zen, Jaizkibel mendiko isatslabar eta amildegietatik hurbil. Bi urtaro eta mendi hauen arteko zeharkaldian zerua suzko igitai modura gurutzatzen omen zuen.

## Ohiko bideak 
Txurrumurru mendira igotzeko hoiko bideak honako hauek dira: Elurretxe (1 ordu 30 min.), Aritxulegi (2 ordu) eta Bokamina pasabideko oina (45 min.).

## Ikus gainera 
* Gipuzkoako mendiak
* Nafarroako mendiak
* Hirumugarrieta (Aiako Harria)
* Erroilbide

## Kanpo estekak 
* Mendikat webgunean
Erroilbide

**Erroilbide** edo **Lizarretako Gaina** Aiako harria mendiguneko mendirik garaiena da (837 metro). Gailurra Gipuzkoaren eta Nafarroa Garaiaren arteko mugan dago. Aiako harria osatzen duten hiru gailur edo mendietatik garaiena eta hegoalderenekoa da. Granitozkoa da.

Euskal Herriko mendi ikusgarrienetako bat da Aiako Harria.
Berezia ere bada, izan ere jatorri bolkanikoa duen mendia da, granitozkoa.
Historia ere luzea du, erromatarrek arrasto ugari utzi baitzuten bere magalean, Arditurriko meategietan eta inguruetan.
Arditurriko aldea, Oiartzun aldera jotzen duena da ikusgarriena, amildegi ikusgarriak baititu alde horretara.
Jendeak dio Oiartzun aldetik begiratuta Napoleonen buruaren itxura hartzen zaiola (kapela eta guzti), etzanda dagoen aurpegia (Francoren aurpegiaren aipamena ere entzun izan dut).
Iparraldetik begiratzen diotenek "la couronne du roi" esaten diote.

## Ohiko bideak 
Erroilbide mendira igotzeko ohiko bideak honako hauek dira: Aritxulegi (1 ordu 30 min.) eta Elurretxe (2 ordu 30 min.)

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendiak
* Nafarroako mendiak
* Hirumugarrieta (Aiako harria)
* Txurrumurru

## Kanpo estekak 
* Aiako Harria, Erroilbide, *http://www.euskal-herria.org/*.
Elurretxe mendatea

**Eluretxe** Oiartzun eta Irun udalerrien arteko lursailen mugan dagoen mendate bat da. 486 metroko garaiera du (beste neurketa batzuen arabera 502 metro). Aritxulegi mendatearekin batera Aiako harria mendigunera igotzeko abiapuntu ezin hobea da, mendilerro honen alboan baitago, bertako ikuspegi bikainak dituelarik, horretarako bertan dagoen atsedenlekuko bidezidorretik gora joatea besterik ez dago.

## Izena 
Elurretxe mendateari izena bertan dagoen elurzuloak ematen dio.

## Leku Interesgarriak 
Mendate honen inguruan Ingelesen gaztelua eta Irusta edo Aiztondoko urjauzia ere kokatzen dira.

## Kanpo estekak
Brecon Beacons

**Brecon Beacons** () Galesko hego-ekialdean dagoen mendilerro bat da. Honek Brecon Beacons Parke Nazionalaren bizkarrezurra osatzen du (; ).

## Mendiak 
* Pen y Fan (886 m)
* Corn Du (873 m)
* Cribyn (795 m)
* Fan y Bîg (719 m)

## Iruditegia 

Irudi:Llyn y Fan Fach (1323880330).jpg|Llyn y Fan Fach aintzira.
Irudi:Pony in brecon2.jpg|Ponya Brecon Beacons eremuan.
Irudi:Sgwd Isaf Clun-gwyn, Afon Mellte.jpg|Urjauziak.
Irudi:Beacon Nationalpark.jpg|Aireko ikuspegia.

## Ikus gainera 
* Brecon Beacons Parke Nazionala

## Kanpo loturak 
* Brecon Beacons Parke Nazionalaren webgunea
Telmo Aldaz

**Telmo Aldaz de la Quadra-Salcedo** (Iruñea, 1970) nafar abenturazale eta itsasgizona da. Itsaso nahiz lurrez burututako bidai ibilbide luzea du. Miguel de la Quadra-Salcedo abenturazalearen iloba ere bada. Aita itsasgizona eta ama arkeologoa, bera Zuzenbidean lizentziatua da. 2020ko abenduaren 27tik Elkarte Tradizionalista Karlistako lehendakaria da.

## Ibilbidea 
1992an Carlos Etaio Elizondo *Etaio Kapitaina* abenturazale nafarrarekin batera Kristobal Kolon esploratailearen *La Niña* ontziaren erreplika batean Ozeano Atlantikoa zeharkatu zuten. Itsas bidai honek eta beste batzuk eskarmentua eman eta itsasgizon bezala zaildu egin zuten.

1995an Yekuona indigenekin batera kanoa bat eraiki eta Orinoko ibaian zehar oihanetan barneratu zen. Yekuona herria Kristobak Kolon esploratzaileak bere bidaietan topatu zituen karibe herriaren ondorengo gisa jo izan ohi dira. Ondoren, Yekuonatar batzuekin batera kanoa baten arraun eginez Jamaika eta Dominikar Errepublika arteko itsas bidaia burutu zuen, tartean itsasoan desagertutzat jo izan zirelarik ere, baina azkenean neke askoren ondoren helburua lortu zuten.

1997an Zaireko Gerraren erdian isolaturik zeuden nafar misiolariei laguntza eramatea bururatu eta bertaratu zen. Mobutu Sese Sekoren gudariekin batera Kongo ibaian barna bidai arriskutsua gauzatu zuen. Azkenean, txalupak lur jota amaitu zuen.

2005an Juan Sebastian Elkano esploratzailearen *Victoria* ontziaren erreplika batean boluntario gisa itsasoratu eta hark egin zuen pare munduari bira eman zion. Panama eta Hawaii arteko ibilbidea bi hilabetetan zehar burutu zuen.

2006an *Rumbo al Sur* proiektuari ekin zion. Bertan Madrilgo Erkidegoko gazteek Afrikako errealitatea ezagutu zezaten Madril hiritik Dakar hirirako bidaia egin zuten, bide batez ibilbide osoan topatu zituzten giza laguntza proiektuak ezagutuz.

Roge Blasco kazetariak bere *La Casa de la Palabra* eta *Levando Anclas* irratsaioetan hainbat alditan elkarrizketatu izan du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Miguel de la Quadra-Salcedo
* Carlos Etaio

## Kanpo estekak 
* Telmo Aldazen biografia laburra. Eitb.com 
* Telmo Aldazi elkarrizketa. Youtube.com
Mousehole

**Mousehole**, , Ingalaterrako Kornualles eskualdeko herri bat da. Berez, Penzance udalerri eta parrokiaren barnean dagoen herria da, eta jatorriz, arrantzale herri bat izan zen, gaur egun bertako portu ederrak islatzen duen moduan. Penzance udalerritik 4 kilometro hegoaldera dago.

Itsasgora eta itsasbehereek bere portua abiadura biziz urez hustu eta bete ohi dute. Bestalde, portua dagoen badiako sarreran eta kostaldetik 400 metrotara St Clement's Isle izeneko uhartetxo bat dago.

1539an Karlos Amezketa euskal itsasgizonaren agindupeko espainiar itsas gudaroste batek herria erasotu eta erre zuen.

## Herritar ezagunak 
* Dolly Pentreath, (1692-1777), ustez kornubierazko azken hiztun elebakarra.

## Iruditegia 

Irudi:Mousehole from west.JPG|Portua.
Irudi:Mousehole 03.jpg|Portua.
Irudi:Mousehole02.jpg|Portua.
Irudi:St Clements Isle, off Mousehole - geograph.org.uk - 228510.jpg|St Clement's Isle uhartetxoa.
Irudi:Mousehole 09.jpg|Kale bazterra.

## Kanpo estekak 
* Mousehole herriari buruzko orrialdea
Javako gizaki

**Javako gizakia** (*Homo erectus erectus*) *Homo erectus* espezieko aurkitu zuten lehenengo espezimena izan zen. Eugène Duboisek Trinilen (Javan) 1891n aurkitu zuenean *Pithecanthropus erectus* izendatu zuen.

1930eko hamarkadan Ralpf von Koenigswald alemaniar paleontologoak aztarna berriak topatu zituen, bai Trinilen eta baita Sangiranen ere, handik 75 kilometrora.

1940an Franz Weidenreichek *Homo erectus iavanensis* izendatu arren, lau urte geroago Dobzhanskik *Homo erectus erectus* izendatu zuen behin betiko.

Garezurraren tamaina 940 ml-koa zen, egungo gizakiaren 1.200-1.500 eta gorilaren 600 ml artekoa. Nahiz eta haren burmuinak hizkuntza kontrolatzen duen zatia izan, ez dakigu hitz egiten ote zuen. 1,70 metro luze zen, 70 kilogramo inguru zituen eta zutik ibiltzen zen.

## Erreferentziak
Euzko Irakastola Nagusia

**Euzko Irakastola Nagusia** Euskal Herriko lehenengo unibertsitate publikoa izan zen, 1936 urtean garaiko Eusko Jaurlaritzaren eskutik sortua. Lehenengo ikasturtea 1936ko abenduaren 1ean abiatu zen, Basurtuko Ospitalean egoitza zuen *Osakintza Ikastola* edo Medikuntza Fakultatean eginiko irekiera ekitaldi batez. Urtebete baino lehenago, ordea, 1937ko uztailean hain zuzen, unibertsitateak ateak itxi behar izan zituen Espainiako Gerra Zibila zela eta.

## Kanpo estekak 
*  La UPV/EHU conmemora el 75 aniversario de la primera universidad pública vasca, *www.ehu.es*.
Herbehereetako Erresuma Batua

**Herbehereetako Erresuma Batua** (; ) Herbehereetako estatu burujabea izan zen, 1815eko Vienako Batzarraren ondorioz sortutakoa, Probintzia Batuak, Austriar Herbehereak eta Liejako Printzerria biltzen zituena. 

Monarkia konstituzionala izan zuen gobernu era, Gilen I.a Orange-Nassaukoa errege zela. 1830eko Belgikako Iraultzaren ondoren, hegoaldeko probintziek bereizi eta Belgika eratu zuten; iparraldeko probintziek, berriz, Belgikaren independentzia 1839an onarturik, Herbehereetako Erresuma sortu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herodes I.a Handia

**Herodes I.a Handia** (Axkelon, K.a. 73 &ndash; Jerusalem, K.a. 4) juduen erregea izan zen.

Galileako eta Zelesiriako gobernaria (K.a. 47-46) izan ondoren, Erromara alde egin behar izan zuen Hirkano II.arengandik ihesi. Marko Antonioren eraginez, erromatarrek juduen erregetzat onetsi zuten (K.a. 40) eta erromatar legioen laguntzaz Jerusalem hartu zuen (K.a. 37). Actiumgo guduaren ondoren (K.a. 31) Oktavioren alde jarri zen. Aginpidea indartzeko xedez, asmondarrak, berearekin etsaiturik zegoen familia, suntsitu zituen, Hirkano II.aren biloba eta haren emazte Mariamna barne. Zesarean eta Samarian obra publiko handiak eginarazi zituen, eta Jerusalemgo tenplu berria eraikitzen hasi zen.

Azken urteetan, haren hamar emazteek emandako semeen arteko gatazka ugari sortu ziren. Herodesen heriotzaren ondoren, bizirik zirauten hiru semeen artean partitu zuten erreinua: Arkelao, Herodes Antipas eta Herodes Filipo Tetrarka.

Bibliaren arabera (), Jesus jaioberria galdu nahirik Betleemgo haurren hilketa agindu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petsamo

**Petsamo** (errusieraz, *Печенга* edo *Petšenga*; ipar samieraz, *Beahcán*; skolt samieraz, *Peäccam*) XX. mendean Finlandia iparraldean izan zen udalerri bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mallo

**Malloa** Ebroko harana eta Pirinioetako geologia eraketa mota bat da. Hauek orratz edo dorre itxurako harkaitz konglomeratuak dira eta karez elkarturiko buztin eta hondar harriez eginak daude, Eozeno eta ia Miozeno aro guztian Pirinioetatik Ebrora doazen ibaien alubioiek bertan pilatutako sedimentu dentrifikoen ondorioz. Higadurak itxuraldatu ondoren, mendilerroetako zatirik zaharrenen eta euren magaletan atxikituta agertu ohi diren hondakin muino gisara agertzen direlarik. Denbora igaro hala, eta izotza, haizea eta eguzkiaren eraginaren ondorioz biribildutako muinoetan bilakatzen dira.

[thumb|250px|eskuinera|[Huescako probintzia|Huescako Pirinioaurrean ematen diren mallo batzuen ikuspegia, Las Peñas de Riglos udalerrian dauden Riglosko mallorak kasu.]]
[thumb|250px|eskuinera|[Aralarko Malloak|Aralarko Malloen ikuspegia Balerdi mendiaren gailurretik ikusita.]]

Geologia eraketa hauek Pirinioaurrean maiz ikus daitezke, eremu hura eta Somontano eskualdearen arteko muga ezartzen dutelarik, mallo hauen batez besteko garaiera 200 metrokoa delarik. Ziurrenik mallo guztien artean ezagunenak Riglos herrikoak dira.

Mallo hauek ikuspegi harrigarriak eskeini ohi dituzte eta sarritan eskaladan jarduteko leku ezinobeak dira.

## Izena 
Ustez *mallo* izena latinezko *malleus* (euskaraz *mailu*) izenetik letorke, egitura hauek eta mailuen arteko antzekotasuna zela medio. *Mal-* edo *mala* aurreizkia Pinioetako leku ugaritan agertu ohi da: Maladeta, Gran Bachimala edota Vignemale.

Euskaraz, aragoieraz nahiz gaztelaniaz *mallo* deitu ohi zaiei, gaskoieraz *mahl*, katalanez *mall*.

## Aragoi 
Aragoien malloak ugari dira: Riglosko malloak, Agüeroko malloak, Raboserako malloak, Matarraña, Bezeit eta Peñarroya de Tastavins udalerrietako malloak, Moncayo mendian dauden malloak...

## Euskal Herria 
Euskal Herrian izenez deituak diren mendi bakarrak Aralarko Malloak dira.

## Katalunia 
Kataluniako mallo ezagunenak Montserrat mendilerroa, Sant Llorenç del Munt eta Les Roques d'En Benet udalerrietakoak dira.

## Ikus gainera 
* Aralarko Malloak
* Riglosko malloak
Virtual Studio Technology

**Virtual Studio Technology** () edo **VST** audio-osagarrirako software-interfaze bat da, Steinbergek garatua, audioaren sintetizadoreak eta efektuen pluginak audioaren editoreetara eta grabazioaren sistemetara konektatzeko. Grabazioaren hardware tradizionala estudio birtual bat software tresnekin ordeztea baimentzen du. Milaka konektore daude, komertzialak zein doakoak, eta audio aplikazio askok VST onartzen dute Steinberg sortzailearen lizentziapean.

VST bat softwarearen teknologia hau jasaten duen aplikazio baten bitartez exekutatu behar den programa bat da. Aplikazio horri VST HOST deritzo, haren adibideak Cubase, Fl Studio eta Ableton Live dira.

VST interfazeek audioa prozesatzeko ( *VST efektua* deituak) eta sortzeko ( *VSTi* deitua *VST Instrumen*gatik) gaitasuna dute, baita MIDI interfazeekin elkarri eragiteko ere.

VST teknologia erabilgarri dago Windows eta Mac OS sistema eragileetarako. Windowsen kasuan VST-ak DLL fitxategiak dira. Horiek fitxategi bitar bat direnez, exekutatzen diren plataformaren menpean daude, eta horregatik VST bat Mac OS-erako konpilatua ez da ibiliko Windowsen, eta alderantziz. Linux sistematan Audacity edizio softwarearen pluginak bezala erabili ahal dira edo bestela instalatu Windowsen bertsioak Winerekin.

## Softwarea 
VST ugari dago. Denak ez dira, baina VST3-rekin bateragarriak:

* Ableton Live
* Acid Pro
* Acon Digital Acoustica
* Acoustica Mixcraft (VST3)
* Adobe Audition
* Adobe Premiere Elements
* Adobe Premiere Pro
* Ardour (open source)
* Audacity (free and open source, VST support works on Windows, Mac OS X and Linux)
* AudioMulch
* Band-in-a-Box
* Bidule
* Bitwig Studio
* SONAR
* DaVinci Resolve
* Deckadance
* Digital Performer (version 8 or higher)
* FL Studio
* Gig Performer
* GoldWave
* Harrison Mixbus
* iZotope RX
* Jeskola Buzz
* LMMS
* Logic Pro
* Magix Music Maker
* Maschine
* Max MSP
* MultitrackStudio
* n-Track Studio
* NOTION
* OBS Studio
* OpenMPT (ModPlug Tracker)
* Podium
* Psycle (open source)
* Reason (version 9.5 or higher)
* REAPER
* Renoise
* Samplitude
* Sound Forge
* Steinberg Cubase
* Steinberg Nuendo
* Studio One
* Vegas Pro
* vMix (VST3 Only)
* Vocaloid
* Steinberg Wavelab
* WavePad Audio Editor Software

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* ASIO Audio digitalaren transferentziaren protokolo bat aplikazioen artean.
* Audio Units antzeko teknologia Apple Computerrek sortua.
* DaVinci Resolve

## Kanpo estekak 
* Steinberg VST SDK VST teknologiaren SDK-a eskuratu ahal den leku ofiziala.
* KVR Audio Komunitate Online, foroekin, irteeren gaineko berrien iragarpenak eta audioaren pluginen datu-base zabal batekin.
* VST-k VST pluginen iturburu-kode mota asko dituen webgunea.
* VST 4 FREE doako VST instrumentuak
* virtuodrive Doako VST overdrive
* Free VST Instruments & Effects Doako Vst pluginak
* Vst Plug-ins - Audacity Wiki Audacity-ko Vst
* Musika interfazea VST eta software musikala deskargatzeko
Polperro

**Polperro**, (), Ingalaterrako Kornualles eskualdeko kostaldeko udalerri bat da. Herri arrantzalea da eta portu bat du. Pol ibaia bertan itsasoratzen da eta Plymouth hiritik 40 kilometro mendebaldera dago.

## Iruditegia 

Irudi:Polperro from Boat 1.jpg|Portua.
Irudi:The Harbour, Polperro - geograph.org.uk - 23342.jpg|Arrantza lanabesak.
Irudi:Polperro, war memorial at Downend Point - geograph.org.uk - 368556.jpg|Lehen Mundu Gerran hildako herritarren omenezko oroitarria.
Irudi:A Well Maintained Barn - geograph.org.uk - 1511701.jpg|Inguruko landaren paisaia.

## Kanpo estekak 
* Polperro udalerriko webgunea 
* Polperroko Jaialdiaren webgunea
Riglos

**Riglos** Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huescako probintzian dagoen Las Peñas de Riglos udalerriko herri bat da. Hoya de Huesca eskualdean dago, Huesca hiritik 45 kilometro ipar-mendebalderuntz, Ayerbe eta Murillo de Gállego udalerrien artean dagoen A-132 errepidean.

Riglos herriak bere natur ingurunea eta inguruko ikuspegi bikainei esker ospe handia du. Gállego ibaiaren eskerraldeko ertzean dago, sekulako geologia egitura eta harkaitz edo mallo erraldoien itzalpean, hauek Riglosko malloak dira. Bestalde GR 1 oinezko ibilbide luzea ere bertatik iragaten da.

## Demografia 
## Iruditegia 

Irudi:2005.09.17 mallos de Riglos.jpg|Riglos eta Riglosko malloak.
|Riglosko malloak.
Irudi:Mallos en Riglos.jpg|Riglosko malloak.
Irudi:Los Mallos de Riglos3.jpg|Riglosko malloak.

## Ikus gainera 
* Riglosko malloak

## Kanpo estekak 
* Riglosko mendi aterpearen webgunea
Pekingo gizaki

**Pekingo gizakia** (; *Homo erectus pekinensis*) *Homo erectus* espezieko Txinan aurkitutako espezimena izan zen. 1923 eta 1927 artean Beijingetik (pinyin erreformaren aurretik Pekin zena) gertu dagoen Zhoukoudiango aztarnategian zenbait fosil topatu zituzten, 750.000 urte edo 680.000-780.000 urte inguru dituztenak.

Ia ikerketa guztiak Davidson Blackek egin zuen 1934an hil arte. Franz Weidenreichek ordezkatu zuen 1941ean Txina utzi arte. Urte hartan aztarnak Bigarren Mundu Gerraren arriskutik babesteko Estatu Batuetara itsasontziz eraman zituztenean jatorrizko fosilak galdu zituzten.

## Erreferentziak
Delicious

**Delicious** (aspaldian **del.icio.us**, *dilíshes* [dɪˈlɪʃəs] ingelesez ebakia, "gozo" esan nahi du), Webeko Gizarte-markatzaileak kudeatzeko zerbitzua zen.

Klasikoki arakatzailean gordetzen ziren markatzaileak gehitzeko aukera ematen zuen eta folksonomiak izendatutako etiketatze-sistema batekin kategorizatzea (*etiketak*, *tag*-ak).

Webguneak gorde bakarrik ez, Delicious-eko beste erabiltzaile batzuekin partekatzeko aukera ere ematen zuen, eta zehazteko ea zenbatek zuten esteka bat beren markatzaileetan.

Bere arrakastaren sekretuetako bat izan ziitekeen bere interfazearen erraztasuna, oso HTML sinplea eta URL sistema irakurgarri bat erabiltzen zituela. Gainera web sindikazio-zerbitzu malgu bat dauka RSS-ren bitartez, eta Delicious-ekin lan egiten zuten aplikazioak azkar sortzea baimentzen zuen API bat.

## Historia 
Zerbitzuak 2003tik funtzionatzen du, Joshua Schachterrek eta Memepoolen laguntzarekin mantendua nagusiki. 2005eko abenduaren 9an Yahoo!k bereganatu zuen. Enpresak independente mantentzea erabakitzen du eta horregatik Marakadores jaurtitzen du Yahoo-k, API-a erabilita estekak Deliciousetik inportatzeko (ez alderantziz).

2008ko uztailean 2.0 bertsioa jaurti zuen, garrantzizko aldaketak sartu zituena, esaterako izenaren aldaketa edo interfaze berri bat.

2010eko abenduan, Yahoo!-k Jakinarazi zuen zerbitzua salmentan jarriko zutela.

Azkenean 2011ko apirilaren 27an saldu zioten AVOS Systemsi, Chad Hurley eta Steve Chen, Youtube-ren fundatzaileen enpresari. 

2017. urtean Pinboard enpresak erosi zuen Delicious eta erabiltzaileei baldintza berrietan zerbitzua erabiltzen segitzeko eskatu zien.

## Ikus, gainera 
* Gizarte-markatzaileak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Delicious
* Delicious-i buruz gehiago
* 19 zerbitzuren arteko konparazioa 
* MITeko Technology Review Delicious-i buruz 
* Gure estekak inportatzea baimentzen duten Delicious-en alternatibak 
* Deliciouseko zure markatzaileak HTML dokumentu batean gordetzeko tresna 
* Nola instalatu Delicious Firefoxen 4.0 bertsio-tik aurrera
Dunnet Head

**Dunnet Head** Eskoziako iparraldeko muturrean dagoen lurmutur bat da. Erresuma Batuko lur lehorreko punturik iparraldekoena da. John o' Groats udalerritik 18 kilometro ipar-mendebaldera eta Duncansby Head lurmuturretik 20 kilometrotara dago. Highland eskualdean eta Caithness konderrian dago.

## Ikus gainera 
* Corrachadh Mòr

## Kanpo estekak
John o' Groats

'''John o' Groats'* (, ) Eskoziako iparraldeko muturrean dagoen udalerri bat da. Usadioz, Britainia Handia edo Erresuma Batuko lur lehorreko udalerririk iparraldekoena da. Aldiz, gaur egun punturik iparraldekoena udalerri honetatik 18 kilometro ipar-mendebaldera dagoen Dunnet Head lurmuturrean kokatzen dela egiaztatu da.

## Etimologia 
Jan de Groote holandarraren gaelizazioa da *John o' Groats''. Gizon honek Orkada uharteetarako ferry zerbitzua jarri zuen martxan.

## Geografia 
Leku honetan John o' Groats udalerrirako bidearen amaierako seinale ospetsua kokatzen da, hau Kornuallesko Land's End lurmuturreko seinalearen parekidea da. Erresuma Batuan usadioz iparraldeko muturraren mugatzat jo ohi den Eskoziako John o' Groats udalerrian hasi eta hegoaldeko muturrean dagoen Kornuallesko Land's End lurmuturrean amaitzen den Land's End to John o' Groats oinezko eta txirrindularientzako ibilbidea ere badago, bi puntu horien arteko distantzia 874 kilometrokoa da.

## Historia 
George Sinclair Caithness-eko kondeak Meyko gaztelua eraiki zuen 1566 eta 1572 artean, aurretik izan zen beste gotorleku baten gainean, hala dirudi behintzat. John o' Groats udalerrian dago, herritik 10 kilometro eskasera. 1952an Erresuma Batuko Elizabeth erreginak, Jurgi VI.aren alargunak erosi zuen eta gaztelua berriztu zuen. 1955etik aurrera sarritan bisitatu izan zuen uda sasoian.

## Iruditegia 

Irudi:Mey castle 2.JPG|Meyko gaztelua.
Irudi:John o'Groats ferry 1.jpeg|Ferria.
Irudi:Haventje John oGroats.jpg|Portua.
Irudi:John o' Groats coast.jpg|Herrigunea.
Irudi:John o' Groats Signpost (cropped).jpg|Seinalea.

## Ikus gainera 
* Land's End
* Dunnet Head

## Kanpo estekak 
* John o' Groats udalerriaren webgunea
Sócrates

**Sócrates Brasileiro Sampaio de Souza Vieira de Oliveira** (Belém, 1954ko otsailaren 19a - São Paulo, 2011ko abenduaren 4a), futbolaren munduan **Sócrates** deitua, brasildar futbolari eta sendagilea izan zen.

## Kanpo estekak 
*  Sócrates Fifa.com
Riglosko malloak

**Riglosko malloak** Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Huescako probintziako Riglos herrian dauden mallo batzuk dira. Pirinioaurrea mendilerroan kokatzen dira, Huesca hiritik 45 kilometro ipar-mendebaldera. Bere garaierarik handiena Macizo d'os Fils (1.045 m.) mendian du, aldiz bertako amildegirik garaiena Visera amildegia da (60 m.).

Erregistratutako lehenbiziko igora 1935eko uztailaren 9an Jean Arlaud frantziar mendizaleak Firé malloako postontzira gauzatutakoa izan zen. Eskalada eta mendizaletasunarentzako leku ezin egokiagoa da.

## Iruditegia 

Fitxategi:1424920576 riglos.jpg|
Fitxategi:1424920550 riglos.jpg|
Fitxategi:1424900978 riglos.jpg|
Fitxategi:1424901004 riglos.jpg|
Fitxategi:Los_Mallos_de_Riglos.jpg|

## Ikus gainera 
* Riglos
* Mallo
* Aralarko Malloak

## Kanpo estekak
Solidarność

thumb|250px|*Tygodnik Solidarność* ("Asteko elkartasuna") haren astekaria.

 (euskaraz: *elkartasuna*;  ahoskatua; izen osoa: "Elkartasuna" sindikatu autonomo independentea edo  ) Poloniako sindikatuen federazioa da.

1980ko abuztuaren 31n Gdańskeko ontziolan sortua, Lech Wałęsak zuzenduriko sindikatua Varsoviako Ituna sinatu zuten herrialdeetan komunistek ez kontrolaturiko lehendabiziko sindikatua izan zen. *Solidarność*ek 1981eko iraileko bere biltzarraren aurretik 9,5 milioi kide zituen, hau da, Poloniako langileen heren bat

1980ko hamarkadan, *Solidarność* burokrazia borrokatzen zuen gizarte mugimendua izan zen, erresistentzia zibila erabiltzen zuena.

1982. urtean debekatu zuten Poloniako agintariek. Hiru urteren buruan, ordea, berriz onartu zuten, bai mendebaleko herrialdeen, bai Poloniako Eliza Katolikoaren presioagatik, eta baita poloniar langileriaren artean zuen eraginagatik ere; hala, 1988. urtean izan ziren greben ondoren gobernu komunistak haren bitartekaritza eskatu zuen. 1989. urtean, Konstituzioa aldatu zen eta alderdi politikoak nahiz sindikatuak legeztatu egin ziren. Sindikatuak Gobernu haren kontrako demokrazia-oposizioa bateratu zuen bere baitan. Urte hartan bertan izan ziren hauteskundeetan, sindikatuak Senatuko eserleku guztiak eta Kongresuko % 35 lortu zituen, eta Tadeusz Mazowiecki —*Solidarność* taldearekin lotura zuen— izan zen lehen ministro.

Gobernuak sindikatua akabatzeko gerra-legea eta errepresio politikoa erabili arren, azkenean negoziatzera eta 1989an hauteskundeak egitera behartua izan zen. Hauteskundeetara banaturik aurkeztu zen poloniar sindikatua, Mazowiecki alde batetik eta Lech Wałęsa bestetik; aurrena agintean izan zenean sindikatuaren baitan banaketak izan baitziren, ezarri zuen ekonomia-politika zela eta. 1990eko abenduan Lech Wałęsa Poloniako presidente hautatu zuten, eta Wojciech Jaruzelskiren ordezkoa izan zen Errepublikako lehendakaritzan.

1991. urtean, Wałęsak sindikatuaren zuzendaritza Marian Krzaklewskiren eskuetan utzi zuen. Gobernu berriak politika neoliberala indartu zuen, eta langileen baldintzak oso laztu ziren; hala, langileek manifestaldi eta greba ugari egin zituzten Gobernuan jarri zituen agintarien kontra. 1991 urtean bertan, berriro izan ziren hauteskundeak, eta horietan sindikatua zenbait alderdi politikotan banaturik aurkeztu zen. Harrezkero, sindikatu tradizional eta liberalago bilakatu zen, egun 400.000 kide inguru dituena. Azken urteotan, sindikatuak indar handia galdu du, sindikatu komunista zenaren onerako.

## Buruzagiak 
* Lech Wałęsa 1980-1990
* Marian Krzaklewski 1991-2002
* Janusz Śniadek 2002-2010
* Piotr Duda 2010-

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Aukaz Elkartea

Aukaz Elkartea, herri eta auzoetako jaietako programetan adin txikikoei zuzenduriko ekintzak antolatu eta aurrera eramateko sortutako elkartea da. Horretarako, bai jolas dinamiko eta estatikoak, eta baita jolas-material desberdinak erabiliko ditu. Begirale, astialdi talde eta astialdi eskolen sare zabal batekin kontaktu zuzena daukate ekintzak diseinatu eta dinamizatu ahal izateko, kasuan kasuko beharrizanak kontutan hartu eta haietara moldatutako taldea sortzeko. Hartzaileei dagokienean, euren nahiak lehenetsiko dituzte dinamika motak aukeratzeko orduan, beraien filosofiarekin bat etorrita betiere (astialdi hezitzailea, partehartzailea eta berdintasunean oinarritutakoa). Hala ere, ideia zehatzik eduki ezean Aukaz Elkarteak berak hartuko du ekintzak diseinatzeko ardura, dinamizatzaile eta hartzaileekin adostuta.

Aukaz elkartea eratzen dutenek astialdi munduan ibilitakoak dira, eta urte hauetan hutsune bat ikusi dute mundu honetan. Gizarte eragile edo instituzioen eta astialdi munduaren arteko loturan ikusi dute gabezia, eta hauen harremana sendotzea funtsezkoa iruditzen zaie. Elkarlan hori errazteko tresna besterik ez litzateke beraien elkartea.

Begiraleei dagokienean, beraien datuak jaso eta datu base batean gordeko dituzte, lan-poltsa modukoa eratuaz. Gipuzkoako edozein auzo, herri edo inguruetako deialdi bat jasota, zuzenean beraiekin harremanetan jarriko dira herrigintzan lagundu izateko. Norbaitek zonaldeei egokitutako preferentziaren bat izanez gero kontuan hartuko lukete.

Beste alde batetik prest daude gaztetxe, gazte asanblada, jai batzorde, udaletxe, ikastola eta antzerako edozein eragilerekin lan egiteko. Eskaerak jaso eta ahalik eta erantzun egokiena emango diete, eragilearen izaera eta beharren araberakoa (materiala, begirale kopurua, gaia, ekintzen iraupena…).

Eskaera jasotzean begiraleekin kontaktuan jarriko dira eta beraiekin batera ekintza aurrera eramateko beharrezko dena prestatuko dute.

Ekintza amaitutzat ematean, Aukaz Elkarteak begirale eta hartzaileekin ebaluaketa bat egingo du, aurrera begirako lana hobetzeko asmotan. Ondoren emaitza bi aldeei luzatuko zaie, akatsetatik ikasi eta ondo egindakoak kontuan hartu ahal izateko.

## Blog-a martxan 
Blog bat jarri dute martxan, sarea osatzen joan ahal izateko:

http://aukazelkartea.blogspot.com
Errusia-Turkia gerra (1877–1878)

**Errusia-Turkia Gerra (1877–1878)** (; ) gatazka armatua izan zen, Otomandar Inperioaren eta Errusiar Inperioak zuzenduriko herrialde ortodoxo batzuen koalizioaren artekoa. Borrokak Balkanetan eta Kaukason gertatu ziren, eta XIX. mendean jaiotako nazionalismoa eta Krimeako Gerraren osteko errusiar inperialismoa izan ziren eragile nagusiak.

Gerraren ondorioz, Errusiak zenbait probintzia lortu zituen Kaukason: Kars eta Batumi. Errumaniako, Serbiako eta Montenegroko printzerriek, ordurako *de facto* burujabetza zutenak, independentzia aldarrikatu ahal izan zuten. Otomandarren okupaziopean bost mende pasa ondoren (1396–1878), Bulgariak bere estatua berreskuratu zuen: Bulgariako Printzerria, Danubio eta Balkanen artean hedatua, Sofian hiriburu berria ezarriz. Berlingo Itunean Austria-Hungariak Bosnia-Herzegovina eta Erresuma Batuak Zipre har zitzatela erabaki zuten.

## Galeria 

Image:M Tancoigny, c1878 - scanned constantinopole (1996) - Refugees in Aya Sofya Russion-Turkish war.png|Islamiar errefuxiatuak Hagia Sofian
Image:Distribution Clothing Turkish Refugees 1877.jpg| Turkiar errefuxiatuak Xumenen
Image:Ignatiev signing treaty.JPG|San Stefanoko hitzarmenaren sinadura
Image:Berliner kongress.jpg|Berlingo ituna
Image:0162plennii osman pasha.jpg|Osman Pasha Plevnan amore ematen
Image:Shipka-monument-bg.jpg|Shipka monumentua
Image:The Russo-Turkish War in Caucasia, 1877.gif|Kaukasoko gerraren mapa
Image:DefenceOfBayazet.jpg|Bajazeteko gudua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polonia-Sobietar Batasuna Gerra

**Polonia-Sobietar Batasuna Gerra** 1919ko otsaila eta 1921eko martxoa artean Sobietar Errusia eta Poloniako Bigarren Errepublika arteko gerra izan zen.

Gerra herrialde bien helburu inperialistek sortu zuten: Poloniak XVIII. mendearen amaieran galdutako eskualdeak eta sobietarrek Lehen Mundu Gerran Errusiar Inperioak galdutakoak berreskuratu nahi zituzten. Versaillesko Itunak ez zuen Polonia eta Sobietar Errusia arteko mugak zehaztu eta, harrezkero Errusiar Iraultza, Errusiako Gerra Zibila, Errusiar eta Alemaniar Inperioen desegitea, Ukraina eta Bielorrusiaren independentziarekiko grinak eta beste gertaera izan ziren.

1920ko urrian su-etena eskatu ondoren, hurrengo urteko martxoaren 18an Rigako ituna sinatu zuten. Herrialde biek gudu-zelaia banatu eta biek aldarrikatu zuten garaipena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chiem aintzira

**Chiem aintzira** (,  ahoskatua) Alemaniako Bavaria estatuan dagoen aintzira da, Rosenheim (31 kilometrotara) eta Austriako Salzburgo (66 kilometrotara) ditu inguruan. Aintzira *Bavariako itsasoa* ezizenaz ezagutzen da. 1976an Ramsarreko hitzarmenean 8660 hektarea babestu ziren.

Bavaria Garaiko herri txikiak daude ertzean, handiena Prien am Chiemsee da 10.000 biztanlerekin.

## Uharteak 
thumb|ezkerrera|250px| Herreninselgo jauregia
Lau uharte daude aintziran, Herreninsel, Fraueninsel, Krautinsel eta Schalch, baina dudarik gabe Herreninsel (gizonen uhartea) da erakargarriena bertan baitago Luis II.a Bavariakoak eraikitako jauregia, Versaillesko jauregiaren antzirudiko eraiki zuena, izan ere Luis II.aren heroia baitzen Luis XIV.a Frantziakoa. Hainbeste diru erabili zuen jauregi hau eraikitzen 1885ean dirurik gabe gelditu eta 50 gelatik gora bukatu gabe gelditu zirela.

Fraueninsel (emakumeen uhartea) da bigarren uhartea eta bertan VIII. mendeko Frauenwörth abade-etxea dago.

## Aisialdia 
Herririk handiena eta komertzialena Prien am Chiemsee da. Famatuak dira Chieming eta Gstadteko hondartzak. Honetaz gain ur-ekintzak egin daitezke eta Prien am Chiemseen Prienavera atseden leku modernista dago.

## Iruditegia 

Irudi:Herrenchiemseeansicht.jpg|Herreninselgo jauregia
Irudi:Chiemsee010.jpg|Chiemsee
Irudi:Chiemsee020.jpg|Fraueninsel
Irudi:Chiemsee004.jpg

## Kanpo estekak
Ekialdeko blokea

thumb|200px|Ekialdeko Blokea.

Gerra Hotzean, **Ekialdeko blokea**, baita **Sobietar blokea** edo **Bloke sozialista** ere, Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak zuzenduriko estatu sozialisten multzoa izan zen, Estatu Batuek eta Mendebaldeko Europak osaturiko Mendebaldeko Blokea arerio nagusia zuena.

1945ean, Bigarren Mundu Gerraren amaieran hasi eta 1991ko uztailaren 1ean Pragan Varsoviako Ituna desegin zutenean amaitu zen. Urte bereko abenduaren 25ean SESB bera ere desegin zen.

Altzairuzko oihalaren ekialdean (Jugoslavia izan ezik) erdialdeko eta ekialdeko Europako herrialdeek sortu zuten (hortik datorkio *Ekialdeko* izenondoa), Elkarren Laguntza Ekonomikorako Kontseilua eta Varsoviako Itunaren kideak zirenak.

Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialista ez zuen inoiz Ekialdeko blokean eta Varsoviako Itunean parte hartu, estatu sozialista izan arren. Josip Broz Titok zuzenduriko estatua, berriz, Lerrokatu Gabeko Mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen.

Albaniako Herri Errepublikak ere ez zuen blokean parte hartu. 1960ko hamarkadan SESBetik at eta Txinako Herri Errepublikarekin bat egin zuen.

Beste kontinenteetan, Kuba, Txina, Ipar Korea, Vietnam, Angola, Mozambike, Etiopiako Herri Errepublika Demokratikoa, Afganistango Errepublika Demokratikoa eta beste herrialdeek lotura estua izan zuten blokearekin, baina, berez Europako erakundea izan zen.

## Kanpo estekak
Klase (argipena)

**Klase** hitzak esanahi eta erabilera zenbait ditu:

* biologian, klasea, taxonomia-maila bat;
* soziologia eta politikan
** gizarte klasea, irizpide sozioekonomikoen arabera gizartean osaturiko taldea;
** klase-gatazka, gizarte klaseen arteko edonolako gatazka;
** marxismoan, klase-borroka, burgesiaren eta proletargoaren arteko borroka;
* hezkuntzan,
** klase magistrala,
** klase partikularra.
Exmoor Parke Nazionala

**Exmoor Parke Nazionala** (ingelesez *Exmoor National Park*) Ingalaterrako Somerset eta Devon konderrien artean banatua dagoen parke nazional bat da, Hego-mendebaldeko Ingalaterra eskualdean. 

Erresuma Batuan moor izendapenez ezagutzen diren eremuetako bat da.

## Eremua 
Berez muino ugariz osatutako eremu basati bat da. Izena barruti hura zeharkatzen duen Exe ibaia eta *moor* (ingelesez *mortu* edo *eremu*) hitzen elkarketatik dator.

Parkeak 692&nbsp;km²-ko azalera du, bai eta 55 kilometro luzerako kostaldea. Exmorr Erresuma Batuko parke zaharrenetekoa da, 1954an sortu zen, eta naturare dagokionez intereseko kokapena izendatua dago.

Parke nazionala izan aurretik Errege Parkea eta Ehiza Barrutia izana da. 1818an saldu egin zuten, bere jabe berria Sir Richard Acland izan zelarik, hain zuzen ere Exmoorreko azken jabe eta zaindaria, honek 30 poniekin gaur egun oso ospetsua zen Anchor arraza sortu zuen. Parke nazionala Exmoor ponien bizilekua ere bada. Poni arraza hau parke nazionalaren ikurra da gainera.

## Iruditegia 

Irudi:Exmoor National Park.jpg|Itsaslabarrak.
Irudi:Hp Ponies.jpg|Exmoor poniak.
Irudi:Homebush Farm, Exmoor - geograph.org.uk - 7192.jpg|Landa paisaia eta baserria.
Irudi:Porlock Seaside.jpg|Porlock eremua.

## Ikus gainera 
* Dartmoor Parke Nazionala
* Exmoor ponia

## Kanpo estekak 
* Exmoor Parke Nazionalaren webgunea 
* Exmoor bisitatzeko alhokuak eta argibidea (eleanitza)
Holodomor

**Holodomor**ra (,  hitzetatik eratorria, *gosez akabatu*) Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialistan 1932 eta 1933 artean izandako gosetea izan zen. Sobietar agintariek eragindako sarraski horretan 1,8- 12 milioi ukrainar hil ziren. Adituak ez daude ados eragile naturalen garrantziari buruz, baina hainbatek uste dute Iosif Stalinek aurrez pentsatua zuela, eta Holokaustoa bezalako genozidioa izan zela diote. Genozidiotzat hartu ala ez, ez dago nazioarteko adostasunik, baina hainbat estatuk genozidiotzat jo dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1921-1922ko sobietar gosetea
* 1931-1933ko sobietar goseteak

## Kanpo estekak 
* Goenaga, Eider, *Genozidioaren onarpena* Berria, 2009-12-20, Datu-basea15.wikispaces.com
* Sokarros, Allande, *‘Holodomor’, infernu ahaztezina* Berria, 2010-01-14, Datu-basea15.wikispaces.com