open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Snyder Rini

**Snyder Rini** (Telina, Marovo Lagoon, 1948ko uztailaren 27a – 2025eko abuztuaren 5a) solomondar politikaria izan zen. Solomon Uharteetako lehen ministroa izan zen 2006o uztailaren 20tik maitzaren 4ra.

Kukudu Primary School-en eta Seventh Day Adventist's Betikama Secondary School-en ikasi zuen. Gero Papua Ginea Berrira joan zen eta 1971n kontabilitatean graduatu zen Papua Ginea Berriko Unibertsitatean. 1974an Laueko Teknologia Unibertsitatean graduatu zen.

Kargu batzuk izan zituen herrialdeko administrazioan. 1997an parlamentuko kide hautatu zuten eta 2000. urtean Finantza ministro izendatu zuten Mannasseh Sogavareren gobernuan. 2001ean diputatu hautatu zuten berriro, eta 2006an.

2006ko apirilean lehen ministro izendatu zuten. Istiluak izan ziren herrialdean eta Australian, Zeelanda Berrian eta Fijin poliziak bidali zituzten uharteetara erreprimitzera. Rinik dimisioa eman zuen handik hilabete gutxira. Ondoren, berriz ere Finantza ministro izan zen.

## Erreferentziak
Masbate (uhartea)

**Masbate** Filipinetako izen bereko probintziako hiru uharte nagusienetariko bat da, beste biak Ticao eta Burias direlarik. Mundu mailan, Masbate bere azaleraren araberako 156. uharterik handiena da, eta, populazioaren arabera, munduko 59.a. Bisayen erdian dago. Uharteak V alderantzikatuaren forma du, 3.269 kilometro koadroko azalera, eta hiriburua Masbate hiria da, 2000. urtean 71.441 biztanle zituena. Miguel Lopez Legazpik konkistatu zuen XVI. mendean, eta espainiarrek gobernatuko zituzten Espainia-Estatu Batuak Gerrara arte, noiz Estatu Batuek kontrola lortu zuten. Japoniarrek okupatu zuten Bigarren Mundu Gerran, eta AEBek berreskuratu egin zuten. AEBetan, 1945ean, eta gero Filipinetara, independentzia lortu zuenean. Uhartearen iparraldean mendeetan zehar urrea atera zuten.

2013ko azaroan Yolanda supertifoiak gogor astindu zuen uhartean, 15.700 lagunen ebakuazioa eraginez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Macauko Zientzia Zentroa

**Macauko Zientzia Zentroa**, baita ere **MSC**, ( ) zientzia-zentro bat da Macaon, Txinako Herri Errepublikaren hegoaldean. Erakusketa-aretoak eta 3D proiekzioak egiten dituen planetarioa ditu.

Zientzia zentroa eraikitzeko proiektua 2001ean sortu zen eta 2009an amaitu. Eraikina Pei Partnership Architects-ek diseinatu zuen I. M. Pei-rekin lankidetzan eta eraikuntza 2006an hasi zen. Zentroa 2009ko abenduan inauguratu zuen Hu Jintao presidenteak.

Eraikin nagusia forma asimetrikoa duen egitura koniko batean dago, espiralean dagoen pasabide batekin eta barruko atari handi batekin.

## Iruditegia 

Centro de Ciencia, Macao, 2013-08-08, DD 10.jpg|Gaueko ikuspegia.
Centro de Ciencia, Macao, 2013-08-08, DD 08.jpg|Ikuspegia Adiskidetasunaren Zubia atzean.
Centro de Ciencia, Macao, 2013-08-08, DD 02.jpg|Eraikinaren zehaztasuna.
Macao Science Center inside 05-09-2023(13).jpg|Barruko ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Galietako prefektura

thumb|Galiako pretoriar prefekturaren kokapen-mapa (Praefectura praetorio Galliarum), K.o. 400. urtearen inguruan.
**Galietako prefektura** Erromatar Behe Inperioko pretorioko prefekturetako bat izan zen.
thumb|Erromatar inperioaren lurraldeen antolaketa administratiboa Teodosi I.a hil zenean.
Galietako pretorioko prefektuak *Augusta Treverorumen* (Teveris) izan zuen bizilekua 337-407 bitartean eta *Munpium Arelaten* (Arles) 407-477 bitartean.

Konstantino I.a Handia 337an hil ondoren sortu zen prefektura. 395eko urtarrilaren 17tik, Teodosio hil zen egunetik, 476ko irailaren 4ra, Odoakro errege germaniarrak Romulo Augusto enperadore izateko behartu zuen egunera, Mendebaldeko Erromatar Inperioko (*Imperium Romanum, pars occidentalis*) parte zen. Bi prefektura zeuden mendebaldeko inperioan, bestea Italiako pretorioko prefektura zen.

## Lurraldea 
Galietako prefekturak honako diozesi hauek hartzen zituen  bere baitan, iparretik hegora: 

Britanniako diozesia, Galietako diozesia, Vienako edo Zazpi probintzietako diozesia eta Hispaniako diozesia.

* Hispaniako diozesian bikarioa *Augusta Emeritan* (Merida) bizi zen eta probintzia hauek biltzen:
** Hispania ziteriorrean, Tarrakonense, Gallaecia, Cartaginense eta Balearica;
** Geroagoko Hispanian, Betikan eta Lusitanian;
** Mauritanian, Mauritania Tingitanoa;
* Galietako diozesiak probintzia hauek biltzen zituen:
** Galia Zeltikoan, *Lugdunensis prima*, *Lugdunensis secunda*, *Lugdunensis tertia* eta *Lugdunensis senonia*;
** Galian Belgikan, *Belgika prima*, *Belgika secunda*, *Maxima Sequanorum*, *Germania prima* eta Germania Beherea;
** Alpeetan, Alpe Peninoak;
* Zazpi Probintzietako edo Viennako Diocesia diozesiak probintzia hauek biltzen zituen:
** Narbonensean, *Narbonensis prima*, *Narbonensis secunda* eta *Viennensis*;
** Alpeetan, Alpe Maritimoak;
** Galia Akitanian, Akitania lehena, Akitania bigarrena eta *Novempopulania*;
* Britaniako diozesian, bikarioa *Londiniumen* bizi zen eta probintzia hauek zituen:
** Britania Superioren, *Maxima Caesariensis* eta *Britannia Prima*;
** Britania Inferioren, *Flavia Caesariensis* eta *Britannia Secunda*;
** Adriano eta Antoninoren harresien artean, Valentia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Le chant des poètes révoltés / Vol 2

***Le chant des poètes révoltés/Vol 2*** Los Calchakisen estudioko diskoa da, 1978an ARION zigilu frantsesarekin grabatua, eta *Le chant des poètes révoltés/Vol 1* lan arrakastatsuaren bigarren jarraipena da. Bertan, Los Calchakisek justizia sozialak konprometitutako poeta handien lan liriko batzuk musikatzen dituzte berriro.

## Taldea 
* Héctor Miranda
* Aldo Ariel
* Carlos Morales
* José Martí
* Alberto Rodríguez

## Abestiak 
Hauek dira:

* "Galopa Murrieta", Pablo Neruda eta Manuel Picón.
* "Guitarra nueva", H. Miranda eta A. Ariel.
* "Homenaje a Víctor Jara", Víctor Jara eta Héctor Miranda.
* "Lo único que tengo", Víctor Jara.
* "No sé por qué piensas tú", Nicolás Guillén eta Horacio Guarany.
* "Versos sencillos", José Martí eta A. Mª Miranda.
* "Milonga de andar lejos", Daniel Viglietti.
* "Coplas en la noche", Atahualpa Yupanqui eta A. Mª Miranda.
* "Adelante", Pedro Bonifacio PalaciosAlmafuerte] eta Osvaldo Montes.
* "Tríptico para Ernesto Che Guevara. Yo pregunto por qué", H. Miranda eta A. Ariel.
* "Puerto de Tuxpan", H. Miranda eta A. Ariel.
* "La higuera", A. Ariel.
* "Peoncito de estancia", Linares Cardozo.
* "Homenaje a Violeta Parra", H. Miranda eta A. Ariel.
* "Y arriba quemando el Sol", Violeta Parra.
* "Dos cuerpos", Octavio Paz eta Aldo Ariel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Babuyan uharteak

**Babuyan uharteak** Filipinetako uhartedia da, Luzongo itsasartean daudenak. Bost uharte nagusik eta inguruko uhartetxoek osatzen dute. Administratiboki, Cagayan probintziaren parte dira.

## Uharteak 
Hona hemen uhartediko uharteak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2,5-dimetoxi-4 metilanfetamina

**2,5-dimetoxi-4-metilanfetamina** edo **DOM** konposatu organiko aromatikoa da, C12H19NO2 formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Solido kristalinoa da.

2,5-dimetoxi-4-metilanfetamina haluzinogeno da, droga psikodelikoen taldekoa. Droga ilegala da. DOM 1963an Alexander Shulgin-ek, sintetizatu zuen lehen aldiz droga psikodelikoei buruz egiten ziharduen lanaren testuinguruan. 1960ko hamarkadaren bigarren zatian eta 1970eko hamarkadaren hasieran merkatu beltzean saldu zen eta ondorio latzak izan zituen, beste arrazoi batzuren artean merkaturatzen ziren pilulek DOM-kontzentrazio oso handia zutelako..

## Sintesia 
DOM sintetizatzeko molde posible bat Shulginek berak ematen du PIHKAL obran. Lehengaia. 2,5-dimetoxi-4-metilbenzaldehidoa, nitroetanoarekin kondentsatzen da dagokion nitropropenoa lortzeko eta ondoren azken produktura erreduzitzen da da litio eta aluminio hidruroa erabiliz.

## Ezaugarriak 
Droga honen efektuen artean pertzepzio-aldaketa nabarmenak daude, hala nola, ikusmen lausoa, irudi anitzak, objektuen bibrazioa, ikusmen-alterazioak, forma distortsionatuak, xehetasunen hobekuntza, denboraren igarotze geldoa, sexu-bulkada eta plazera handitzea eta kontrasteak areagotzea. Esperientzia mistikoak eta kontzientzian aldaketak eragin ditzake. Begi-niniak dilatatzea eta arteria-presio sistolikoa igotzea ere eragin dezake.

## Erreferentziak
Torre del Friero

**Torre del Friero**, Espainiako Leóngo probintziare iparraldean dagoen mendi bat da, Europako mendietan.

2.445 metroko garaiera du, Chavidako mendilepoak gainontzeko Peñas Cifuentes mendikatetik banatzen du.
Torre del Hoyo Chico

**Torre del Hoyo Chico**, Espainiako Leóngo probintziare iparraldean dagoen mendi bat da, Europako mendietan.

2.369 metroko garaiera du, Torre de Salinas, Torre del Hoyo de Liordes eta Torre de Olavarría mendien eremuan dago.
Torre de Salinas

**Torre de Salinas**, Espainiako Leóngo probintziare iparraldean dagoen mendi bat da, Europako mendietan era Posada de Valdeón herrian.

2.447 metroko garaiera du, Torre del Hoyo de Liordes, Torre de Olavarría eta Torre del Hoyo Chico mendien eremuan.
Kiromantzia

en «Iragarpena» (1899; olana; Málagako Museoa)]]
**Kiromantzia** norbaiten esku-ahurreko ildoak aztertuz, haren etorkizuna edo hari gertaturikoa asmatzea da. Terminoa grezieratik dator, honako hauek, hain zuzen ere: χείρ edo χειρός (*kheír* edo *kheirós*), "eskua", eta μαντεία (*manteía*) "igarpena". Esku-ahurretan dauden lerroak eta mendiak aztertzen ditu, behaketaren bidez pertsona baten profil psikologiko eta fisiologikoa erakusten baitute. Igarkizunari eta ezkutuko zientziei estuki lotuta egon ohi den arren, beti egon da nolabaiteko onarpen herrikoia. Praktika mundu osoan aurkitzen da, aldaketa kultural ugarirekin. Eskuarki, eskuak irakurtzea esaten zaio, baina bota, irakurri edo iragarpena esatea ere esaten zaio. Praktikatzen dutenei kirologista esaten zaie.

Hainbat lerro eta ezaugarri interpretatzen dira palma-joleen eskolen bidez, sarritan haien artean gatazkan daudenak. Interpretazio desberdinen arteko kontraesan horiek eta iragarpenetarako euskarri enpirikorik ez izateak zientifikoki pseudozientzia gisa hartzen laguntzen dute, non historikoki hotzean irakurtzeko teknikak erabili diren.

## Iragarpena 
thumb|left|Esku-lerroak: 1) bizi-lerroa; 2) buru-lerroa; 3) bihotz-lerroa; 4) Venusen gerrikoa; 5) eguzki-lerroa; 6) Merkurioren lerroa; 7) zori-lerroa.
Kiromanteen esanetan, eskuetan pertsona baten patua ezagut daitekeela eta iraganeko, oraingo eta etorkizuneko gertaerak igar daitezkeela.

Kiromantzia pertsona baten izaeraren edo etorkizunaren ebaluazioa egitean datza, esku-ahurraren «irakurketaren» bidez. «Lerro» eta «mendi» batzuk, ustez tamaina erlatiboagatik, ezaugarriengatik eta elkarguneengatik interpretazioak iradokitzen zaizkienak. Tradizio batzuetan, irakurleek hatz-markak, azazkalak, hatz-markak eta larruazalaren patroiak (dermatoglifoak), larruazalaren testura, kolorea, ahurraren forma eta eskuaren malgutasuna ere aztertzen dituzte.

Irakurlea pertsonaren esku menderatzailearen irakurketarekin hasten da (harekin idazten du edo erabiltzen du nagusiki, eta batzuetan uste da adimen kontzientea irudikatzen duela, eta beste aldea, berriz, subkontzientea). Tradizio batzuetan, beste eskuak herentziazko edo familiako ezaugarriak dituela uste da, edo, kiromanoaren sinesmen kosmologikoen arabera, «iraganeko bizitzei» edo baldintza «karmikoei» buruzko informazioa transmititzen du.

Hiru linea handi eta lerro txiki ugari daude, baina ez dira beti osorik agertzen.

## Kritikak 
Komunitate zientifikoak ez du kiromantzia zientziatzat hartzen, metodo zientifikoaren oinarrizko baldintzak betetzen ez dituelako. Hau da, ez ditu gainditu zientifikoki onargarritzat jotzeko behar diren probak. Ikerketa gutxi dago kiromantziaren zehaztasuna analisi-sistema gisa egiaztatzea onartzen duenik, eta horietako asko kiromanteek berek egin dituzte. Bestalde, 2009an James Randi azti eszeptikoak milioi bat dolarreko saria eskaini zion fenomeno edo botere paranormalen existentzia modu frogagarrian frogatzea lortzen duen edonori — kiromantziaz arduratzen den gertaera motak barne —, baina 2015ean saria eman gabe bukatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vladimir Kantakuzen

**Vladimir Georgievitx Kantakuzen** *knez*-a () Errusiar-Japoniar Gerran eta Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen jeneral nagusia izan zen.

## Biografia 
Vladimir Kantakuzen Besarabiako gobernazioko Cantacuzino familia errumaniar noblearen ondorengoa zen: George Grigorievitx Kantakusenen semea.

Kantakuzen Moskuko 4. Kadete Gorputzean (1892) eta Mikhailovsky Artilleria Eskolan (1895) graduatu zen, eta 15. zalditeriako artilleria baterian teniente gisa graduatu zen.

Teniente (1897), kapitain nagusi (1901), podyesaul (1902), yesaul (1905), kapitain (1905), teniente koronel (1909), koronel (1915) eta jeneral nagusi (1917) izendatu zuten.

3. Transbaikal Kosako bateriara eraman zuten. Bertan parte hartu zuen Errusia-Japonia Gerran, eta 1. Mugako Zaamursky zalditeria erregimentuan ere borrokatu zuen, 1. Siberiako Fusil Artilleria Brigadako 4. baterian.

Gerra ostean, 15. Zalditeria Artilleria Bateriarengana itzuli zen. 2. erreserba infanteria bateria (1908-1909) eta 19. zalditeria artilleria bateria (1909tik) zuzendu zituen. 1913an Artilleria Ofizialen Eskolan graduatu zen.

Lehen Mundu Gerran, 9. zalditeria dibisioa zuzendu zuen, eta 2. Zalditeria Gorputzeko (Errusia) artilleria ikuskatzaile gisa aritu zen (1914-1917). San Jorgeren 4. graduko ordena eman zioten.

eta San Jorgeren Armak

1917an Kieveko 9. Husar Erregimentua (martxoa-maiatza) eta Bere Maiestatearen Husar Bizitza Guardia Erregimentua (maiatzaren 8tik urrira) zuzendu zituen, eta zauritu egin zen.

Siberiako Mugimendu Zurian parte hartu zuen. 2. Ufako Zalditeria Dibisioa zuzendu zuen (1919ko iraila - 1920ko martxoa). Siberiako Izotz Martxa Handian parte hartu zuen.

Errusiako Gerra Zibila amaitu ondoren, Frantziara emigratu zuen. 1921ean *Reichenhall*-eko monarkia-kongresuan parte hartu zuen. Zalditeria Artilleriaren Elkarteko kide izan zen. Gero Errumaniara joan zen bizitzera, eta Besarabian hil zen.

## Kargu militarrak 
## Kanpo estekak
Eneritz Lizardi Azpiazu

**Eneritz Lizardi Azpiazu** (Mutriku, Gipuzkoa, 2004ko uztailaren 7a) pilotaria da, puntista. Hiru munduko txapelketa jokatu ditu, horietatik bi, bi 22 azpikoetan: 2021ean emakumeen lehenengo zesta txapelketa jokatu zen Íscarren (Valladolid), 22 azpikoa 36 metroan, eta irabazi egin zuen Maite Ortiz de Mendibil gasteiztarrarekin bikote eginda. 2022an jokatu zen lehenengo aldiz absolutua, Miarritzeko frontoi handian, 54 metroan irabazi eta handik urtebetera, 2023an, 22 azpikoa jokatu zen Mexikon frontoi handian, eta azpitxapeldunak izan ziren. 

Eneritz Lizardiren esanetan:“Nik uste dut gaurko neska gazteei ez zaiela niri bezala pasatzen. Azken urteetan ikusgarritasun handia eman zaio, telebistan agertzen gara (neskak), eta horrek asko laguntzen du; frontoietan beti dago emakumeren bat, eta gazteagoek nabaritzen dute eurak ere hor egon ahal direla. Beraz, alde horretatik asko irabazi da. Ez zara lehen bezala gaizki sentitzen zeuri gustatzen zaizun zer edo zer egitearren". Emakumezkoetan, Maite Ortiz de Mendibilek eta Eneritz Lizardik zestalariek beste bikote espainiarra garaitu zuten, Ihart Arakistain eta Arai Lejardi, 2-1 (15-7, 12-15 eta 10-2). 2022an munduko txapelketa irabazitako Eneritz Lizardi mutrikuarra (18 urte) bigarren jardunaldian Helena Barrenetxea (15 urte) durangarra bikote zuela, finalerako pasea lortzen saiatu zen, baina galdu egin zuen Erika Mugartegi eta Arai Lejardiren markinarren bikotearen aurka.  

2022ko urrian Eneritz Lizardi eta Ihart Arakistain, zesta puntako Euskadiko txapeldunak izan ziren, partida estu batean Maite Ortiz de Mendibil eta Maialen Aldazabalen aurka 30–29 irabazi ondoren. Egun batzuk lehenago Munduko Pilota Txapelketarako hautatua izan zen, zesta punta modalitatean, hurrengo asteburuan Lapurdiko Biarritz herrian jokatu zena. Mutrikuarrarekin batera, Ihart Arakistain, Maite Ortiz de Mendibil eta Araia Lejardi izan ziren aukeratuak.  

2023ko urrian Ihart Arakistainek eta Eneritz Lizardik jantzi zituzten Euskal Herriko Elite Txapelketako txapelak, finalean Erika Mugartegiri eta Arai Lejardi markinarrei 0-2 irabazita. 

2024ko urtarrilaren 12an Euskadiko Txapelketa jokatzen lesionatu egin zen eta urte t'erdi kantxetatik kanpo egon zen, belauneko lesioa zela eta,  hautsita baitzuen eskuin belauneko atzeko lotailu gurutzatua. Durangoko Euskotren Women Winter series txapelketaren bigarren aldian Elaia Gogeanola Krajak ordezkatu zuen. 

2025eko irailaren 27an, Zesta Puntako San Fausto Nazioarteko Txapelketak une gogoangarrienetako bat bizi izan zuen larunbatean, emakumezkoen kategorian, Durango Klubeko bi talde ordezkarien arteko norgehiagokoarekin. Ezkurdi Jai Alaiko harmailetan ikusle ugari bildu zituen derbian, Helena Barrenetxeak eta Frida Watkinsek finalerdietarako txartela lortu zuten, Martina Uribe eta Eneritz Lizardi Azpiazu bikoteari bi seteetan irabazi ondoren. 

## Palmaresa 
Besteak beste, 

* 2021ean, 22 urtez azpiko 36m frontoiko Europako txapelduna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lina Carmenza Valderrama Aguirre

**Lina Carmenza Valderrama Aguirre** (Cali, 1983ko urriaren 8a) biologo kolonbiarrak 3M saria irabazi zuen, eta Latinoamerikan bere arloan nabarmendu diren 25 emakumeetako bat dela aitortu du. Valleko Unibertsitatetik lizentziatua da, unibertsitate berean ingurumen eta osasun ingeniaritzan espezializatu zen eta ingeniaritzan doktoretza egin zuen, alor berean enfasia jarriz. Doktoretza Georgiako Institutu Teknologikoarekin eta Valleko Unibertsitatearekin elkartuta egin zuen. Lina, Kolonbian, Latinoamerikan eta Kariben zientzia eta nekazaritza eta abeltzaintzako sektorean genero berdintasuna sustatzea helburu duen "Emakumeak-Agro" komunitatearen sortzaileetako bat da.

Valderrama Kolonbiako gatazka armatutik hurbil hazi zen, eta horrek ezagutza hura zela-eta ukatu zitzaien pertsonengana zabaltzeko grina areagotu zuen. Testuinguru horretatik abiatuta, Linak zientziari buruzko bere iritziak osatu zituen gatazkaren aurrean. Zientziak espazio librea eta mugarik gabea izan beharko lukeela pentsatzeagatik nabarmendu da. Premisa horrekin egin zituen Linak bere graduaurreko ikasketak, maisutza eta doktoregoa. Horri esker, azukre-industrian lurzorurako onuragarriak diren mikroorganismoak ekoiztera bideratutako lehen laborategia eta bakarra zuzentzen du gaur egun Linak.

Lina biologoa da, espezialista, Ingeniaritzako Magisterra eta Doktorea (Ph. D.) ingeniaritzan, osasun- eta ingurumen-enfasiarekin, doktoretza Valleko Unibertsitatean egin zuen, Georgiako Institutu Teknologikoarekin hitzarmena eginda. Ibarreko Unibertsitateko Patricia Torres eta Joel doktorea. Georgiako Institutu Teknologikoko E. Kostka. Interes handia piztu du, nitrogenoa finkatzen duten bakterioak erabiliz nekazaritza jasangarria lortu nahi delako, jatorri kimikoko ongarriekiko mendekotasuna gutxitzeko eta lurzoruak sendotzeko, eta, hala, produktibitatea hobetzeko.

## Karrera 
Nitrogenoa finkatzen duten bakterioetan egindako ikerketengatik nabarmendu da Lina. 14 urteko esperientzia du azukre-kanaberaren industriarekin lanean, eta hainbat argitalpen egin ditu, bai estatu mailan, bai nazioartean, aldizkari indexatuetan. Gaur egun, Zientzia eta Teknologia Ministerioko +Emakumea +Zientzia +Ekitatea sareko kidea da, eta Kolonbiako *Inspiring* Girls-eko boluntarioa da. Eskola adinean dauden nesken autoestimua eta garapen profesionala sustatzen ditu sare horrek.

## Sariak eta izendapenak 
; Izendapenak

* Santiago Luis Hernando Pine Saria, entomopatogenoen arloan aurkeztutako lanik onenari.

; Sariak

* "3M" aitorpena Latinoamerikako zientzian nabarmendu diren 25 emakumeei.
* Mardieconamor - Nekazaritza-ingurumeneko kategoria zientifikoa 2022.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
#### Nazioarteko argitalpenak 
* Nitrogenoa finkatzen duten bakterioen karakterizazio genomikoa eta konputazionala.
* 15 klepsiella sp genomaren sekuentzia. Valle del Cauca-ko (Kolonbia) azukre-kanaberaren laboreetatik isolatuta.
* Diazotroph Community Characterization High-Throughput *ifzH* Amplicon Sequencing and Analysis Pipeline.
Gaizka Alboniga-Menor

**Gaizka Alboniga-Menor González** (Artea, Bizkaia, 2005eko martxoaren 14a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Erdilari lanetan aritzen da. Athleticen harrobira batu zen 2015ean. Lezamako harrobian interesa piztu izan du. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian. 2025ko irailean Athletic-en Champions League-eko B zerrendan sartu zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
3,4-metilendioxianfetamina

**3,4-metilenedioxianfetamina** edo **MDA** konposatu organiko aromatikoa da, C10H13NO2 formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Likido oliotsua da. Toxikoa eta narritagarria da.

3,4-metilenedioxianfetamina haluzinogenoa da, entaktogenoen taldekoa. Molekula kirala da eta bi enantiomero aktibo ditu (*R*)-MDA eta (*S*)-MDA.

## Historia 
MDA lehen aldiz 1910ean sintetizatu zuten Carl Mannich eta Willy Jacobsohn kimikariek Darmstadteko (Alemania) Merck-en lantegian. Hasiera batean, anorexigeno gisa merkaturatzea pentsatu zen. Farmakoak zenbait alergenoren alergia-erreakzioak geldiarazteko ahalmena zuela ere esan izan da. 1960ko hamarkadan, eztula kentzeko botika gisa eta lasaigarri gisa patentatu zen MDA, baina ez zen inoiz merkataritza-produkzio legalean sartu. 1962tik aurrera, Alexander Shulgin kimikari estatubatuarrak substantziarekin autoesperimentuak egin zituen. 

1960ko hamarkadaren amaieratik aurrera, MDA asko erabili zen hippien munduan *hug drug* (besarkadaren droga) izenarekin. Horri erreferentzia eginez, *Mellow Drug of America* (Amerikako Droga Goxoa) izenez ere ezagutu zen. 1970eko hamarkadaren amaieran MDMA ezaguna egin zenean, MDA gutxiago erabiltzen zen, aisialdi-droga gisa behintzat, neurri batean eragin enpatogeno ahulagoa zuelako MDMAk baino.

## Sintesia 
MDA sintetizatzeko bide asko daude. Safrola edo piperonalaren moduko estentzia-olioak usa daitezke lehengai moduan. Esaterako, safrolaren alkeno taldeak halogenoa duen azido mineral batekin, azido bromhidrikoarekin kasurako, erreakzionatzen da eta emaitzak hexametilentetraminaren bidezko aminazioa pairatzen du ondoren MDA emateko.

## Ezaugarriak 
MDAren efektuen artean euforia, enpatia, anplifikazio emozionala, erlaxazioa, munduarekin bakean sentitzea, introspekzioa handitzea, autokontzientzia eta onarpena, benetakotasuna, pentsamenduaren argitasuna, besteekin komunikatzeko eta gai pertsonalak erlazionatzeko nahia eta besteekiko lotura emozionala daude.

MDAren enantiomero indibidualei dagokienez, (*R*)-MDAk efektu psikodelikoak eta efektu entaktogeniko batzuk sortzen ditu; (*S*)-MDA, berriz, ez da haluzinogenoa, errazematoaren antzeko efektu entaktogenikoak sortzen ditu, eta efektu estimulatzaile nabarmenak ditu.

## Gaindosia 
Gaindosiaren sintomak hauek izan daitezke: ezinegona, izerdia, presio arterialaren eta bihotz-maiztasunaren igoera, gorputz-tenperaturaren igoera dramatikoa, konbultsioak eta heriotza. Heriotza garuneko odol-jarioek (iktusak) eragiten duten.

## Erreferentziak
Santa Marina de Valdeón

'''''', Espainiako Posada de Valdeón udalerriko herri bat da, Gaztela eta Leon erkidegoko Leongo probintzian. 

2017an 55 biztanle zituen.

Europako Mendietako parke nazionala eta Valdeón haranan dago.
Valdeón harana

**Valdeón harana**, , Espainiako Leóngo probintziaren ipar-ekialdean dagoen haran bat da, Europako mendietan eta Gaztela eta Leon erkidegoan.

Iparraldean Asturiasekin muga egiten du eta ekialdean Kantabriarekin. 

Europako mendietako mendikate nagusienetako bi diren Cornión eta Urrieles mendikatearen artean dago.

## Herriak 
* Caín de Valdeón
* Santa Marina de Valdeón
* Caldevilla de Valdeón
* Cordiñanes de Valdeón
* Los Llanos de Valdeón
* Posada de Valdeón
* Prada de Valdeón
* Soto de Valdeón
A Bug's Life

'''''A Bug's Life''''' (euskaraz: «Intsektuaren bizitza») 1998ko John Lasseter estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta ekoitzitako konputagailu animaziozko komedia filma bat da. Dave Foley, Kevin Spacey, Julia Louis-Dreyfus eta Hayden Panettiere aktoreek bikoiztu zuten.

## Bikoiztaileak 
* Dave Foley: Flik
* Kevin Spacey: Hopper
* Julia Louis-Dreyfus: Princess Atta
* Hayden Panettiere: Dot
* Phyllis Diller: The Queen
* Richard Kind: Molt
* David Hyde Pierce: Slim
* Joe Ranft: Heimlich
* Denis Leary: Francis
* Jonathan Harris: Manny
* Madeline Kahn: Gypsy
* Bonnie Hunt: Rosie
* Michael McShane: Tuck eta Roll
* John Ratzenberger: P.T. Flea
* Brad Garrett: Dim
* Roddy McDowall: Mr. Soil
* Edie McClurg: Dr. Flora
* Alex Rocco: Thorny
* David Ossman: Cornelius
* David Lander: Thumper
* Rodger Bumpass: Harry Mosquito
* Jan Rabson eta Carlos Alazraqui: Axle eta Loco
* Bob Bergen: Aphie
* Jack Angel: Thud

## Kanpo estekak 
*
Nashvilleko elizbarrutia

**Nashvilleko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1837ko uztailaren 28an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nashvillen dago. Egun apezpikua J. Mark Spalding da.

## Ordinarioak 
* Richard Pius Miles (1837-1860)
* James Whelan (1860-1864)
* Patrick Feehan (1865-1880)
* Joseph Rademacher (1883-1893)
* Thomas Sebastian Byrne (1894-1923)
* Alphonse John Smith (1923-1935)
* William Lawrence Adrian (1936-1969)
* Joseph Aloysius Durick (1969-1975)
* James Daniel Niedergeses (1975-1992)
* Edward Kmiec (1992-2004)
* David Choby (2005-2017)
* J. Mark Spalding (2017-)

## Apezpiku lagunkideak 
* James Whelan (1859-1860)
* Joseph Aloysius Durick (1963-1969)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tombo behatokia

'''''', Espainiako Posada de Valdeón udalerriko Caín de Valdeón herrian dagoen behatoki da, Gaztela eta Leon erkidegoko Leongo probintzian. 

Bertatik Europako Mendien ikuspegi bikaina dago.

## Lekua 
1964ko abuztuaren 10ean inauguratu zen.

Behin Cordiñanes de Valdeón herria igarota eta Caín herriaren norantzan Cares ibaitik 60 metrora dago.

Toki honetan burdinezko gurutzea eta hartizko zutabe bat daude, eta azken horretan José Luis Alonso Coomontek egindako sarrio baten eskultura.

thumb|center|500px|Europako Mendiak Tombo behatokitik.
Dobra ibaia

**Dobra ibaia**, Espainiako Asturias eta Gaztela eta Leóngo Leóngo probintziako ibai bat da. 24,3 kilometro luze ditu.

León probintziaren ekialdean jaiotzen da, Dobres mendatean, eta behin Asturiasera igarota, Sella ibaian urak isurtzen ditu.
Owensboroko elizbarrutia

**Owensboroko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1937ko abenduaren 9an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Owensboron dago. Egun apezpikua William Medley da.

## Ordinarioak 
* Francis Ridgley Cotton (1937-1960)
* Henry Joseph Soenneker (1961-1982)
* John Jeremiah McRaith (1982-2009)
* William Medley (2009-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Menemsha (Massachusetts)

**Menemsha**, AEBetako herri bat da, Massachusetts estatuko Martha's Vineyard uhartean.

## Zinema 
*Jaws* (1975) film ezaguna herri honetan filmatu zen.
The Penguins of Madagascar

***The Penguins of Madagascar*** (euskaraz: «Madagaskarko pinguinoak») DreamWorks Animation eta Nickelodeon Animation Studiok ekoiztutako animazio telesaila da. Ofizialki 2008ko azaroaren 28an estreinatu zen, Nickelodeon katean.

## Bikoiztaileak 
* Tom McGrath: Skipper
* Jeff Bennett: Kowalski
* John DiMaggio: Rico / Bada / Hans / Burt
* James Patrick Stuart: Private / Joey
* Danny Jacobs: King Julien XIII
* Kevin Michael Richardson: Maurice / Bing
* Andy Richter: Mort
* Nicole Sullivan: Marlene
* Conrad Vernon: Mason
* Richard Kind: Roger
* Wayne Knight: Max
* Fred Stoller: Fred
* Tara Strong: Eggy
* Mary Scheer: Alice
* Atticus Shaffer: The Vesuvius Twins
* Neil Patrick Harris: Dr. Blowhole
* Diedrich Bader: The Rat King
* Cedric Yarbrough: Officer X
* Nestor Carbonell: Savio

## Kanpo estekak 
*
Valleko Unibertsitatea

**Valleko Unibertsitatea**, **Univalle** bezala ezaguna, Kolonbiako unibertsitate publiko bat da , Valle de Caucan dagoena. Herrialdeko hego-mendebaldeko goi-mailako hezkuntza-erakunde nagusitzat hartzen da.  Hezkuntza Ministerioaren **Kalitate Handiko Erakunde Akreditazioa** du, 2005ean lehen aldiz eman zitzaiona zortzi urterako, 2014an hamar urterako berritu zena,  eta 2024an bigarren aldiz berritu zena  hamar urterako, Kolonbiako goi-mailako hezkuntza-erakundeei ematen zaien gehienezko denborarako,  Unibertsitate Nazionalarekin eta Antioquiako Unibertsitatearekin bakarrik partekatzen duen bereizgarria.  Sailkapen ezberdinek Kolonbiako hego-mendebaldeko ikerketa-zentro handiena eta herrialdeko garrantzitsuenetako bat bezala sailkatzen dute.   

Campus nagusia Calin dago, eta eskualdeko egoitzak ditu Valle del Caucaan eta Cauca iparraldean. Egoitza guztietan 30.000 ikasle baino gehiago ditu; horietatik% 85 graduaurrekoa eta gainerakoak graduondokoak dira. Graduaurrekoek prestakuntza teknologiko eta profesionaleko programak barne hartzen dituzte. Graduondokoetan espezializazioak, masterrak, espezialitate klinikoak eta doktoregoak sartzen dira.

Kolonbiako eskualdeetan eta hego-mendebaldean, Valleko Unibertsitatea aitzindari da arlo akademikoan eta ikerkuntzan. Egoitza guztiak kontuan hartuta, unibertsitateak 373 programa akademiko eskaintzen ditu, horietatik 211 graduaurrekoak eta 162 graduondokoak (2023). Unibertsitatean 450 ikerketa-talde daude, eta horien artean nabarmentzekoak dira CINARA baliabide hidrikoetan eta G7 sismologian, Kolonbiako hego-mendebaldean. Immunologia, material berriak, geruza meheak eta konposatu kimikoen sintesia ikertzeko taldeak ere badaude.

Caliren egoitzetan, unibertsitateak 997 irakasle ditu izendatuta, eta horietatik % 59k doktoregoa dute, % 37k masterra eta espezialitate klinikoak, % 2k espezializazioa eta % 2k soilik graduaurrekoa. Baita ere noizbehinkako 45 irakasle eta katedra-ordua ditu, bai lanaldi osoan, bai partzialean.

Nazioartean, Valleko Unibertsitateak era askotako erakundeekin hitzarmenak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Universidad del Valle.
Santa Katalina eliza (Gizaburuaga)

**Santa Katalina eliza** Gizaburuagako parrokia eliza da, herriko udalburuan, Eguen auzoan kokatua. 16. mendeko eraikina da. 

Bertan gorde izan zen 15. mendeko erretaula flandestar bat egon zen, 19. mendera arte. 1899ko elizako katalogoan ez zeuden jada, eta 1921an  bi pieza Bilboko Euskal Museora eraman zituzten, eta 1936an hirugarren bat, jabetza pribatuetatik. 2004. urtetik Bizkaiko Elizbarrutiko museoan dago erretaula. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pedro eliza (Itsaso)

**San Pedro eliza** Nafarroa Garaiko Itsaso herriko parrokia eliza da, Basaburua ibar eta udalerrian.

Estilo gotikokoa da, 13. mendean eraikia, eta 14.ean handitua. Aldare nagusiaren goiko partea eta ataria garai horretakoak gordetzen dira, baina 18. mendeko zabalkunde batekoa da gehiena, kanpandorrea eta elizpea barne. Barruan erretaula pizkundetar nabarmen bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilita Corrales

**María del Pilar Corrales Garrido**, ezagunagoa **Pilita Corrales** izenez (Cebu, Filipinak, 1939ko abuztuaren 22a – 2025eko apirilaren 12a) abeslari, konpositore eta aktorea izan zen, bere jaioterriko dibarik ezagunenetakoa. 135 disko baino gehiago argitaratu zituenbere ibilbide artistikoan zehar.

## Bizitza 
Pilita Corrales Garrido Cebu hirian jaio zen, izen bereko probintzia eta irlan. Gurasoak Maria Garrido espainiarra eta Jose Corrales filipinarra izan ziren. Janine Gutierrez aktore, abeslari eta modeloa biloba da. Cebuko Sortzez Garbiaren Ikastetxean ikasketak amaitu ostean, Espainiara joan zen musika ikasketak hasteko asmoz. 1958 urtean Corralesek Australian hasi zuen bere musika ibilbidea eta bertan pop zerrendaburua izan zen "Come closer to me" izeneko abestiarekin. Victoria Televisión zirkuituko izarretako bat izatera heldu zen.

## Bizitza pertsonala 
1963 urtean Gonzalo Blanco exekutiboarekin ezkondu zen eta Jackie Lou Blanco Corrales-Garrido alaba izan zuen. Blancorengandik banandu zen eta 1971n bere bigarren umea, Ramon Cristobal, erditu zuen, Eddie Gutierrez aktore filipinarrarekin aldi batean izadakoarekin. 2001 urteko maiatzaren 22an Corrales Carlos Lopez Paraguaiko enpresariarekin ezkondu zen.

## Lanak 
### TV Shows 
### Diskografia 
#### Australia 
#### Filipinas (álbumes incluidos a nivel internacional) 
#### Grabatutako abestiak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 1965ean, Philippine Citizen's Award telebista emakumezko antzezle onena izateagatik
* 1972ko Tokioko Musika Jaialdian interprete onenaren saria
* 1973ko Tokioko Musika Jaialdian abeslari onenaren saria
* 1990ean, Merezimendu Saria, *FAMAS* Sariak
* Musikaren Ohorezko Doktoretza, Visayetako Unibertsitatea, Filipinetako musikaren industriari egindako ekarpenagatik
* Awit saria, PARI

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Astor Records, Melbourne
* imdg.com
* She's leaving home (Love is in the air, ABC TV-Australian)
* Vicor Music Corporation
* Cebu’s divas
* Even Canseco atzera bota zuten, Pilitaren oroitzapenak Nini Valerak
* Olivia Newton-John 1st Tokyo Music Festival jaialdian
* Beyond Birit
* RP Idol's First Yield
Delfina Urbina Ospino

**Delfina Urbina Ospino** (Santa Cruz de Mompós, urtarrilaren 16a) zientzialari eta ikertzaile kolonbiarra da. Bere ibilbidean, errotabirusak eta horiek Kolonbiako Karibe kostaldeko haurren hilkortasunean duten eragina ikertu ditu. Bere jaioterrian eta nazioartean zientziari egindako ekarpenengatik saritua eta aitortua izan da.

## Biografia 
### Prestakuntza akademikoa 
1966an, Urbina Cartagenako Unibertsitateko Kimika eta Farmazia Fakultatean ikasi zuen, eta 1972an lortu zuen titulua, "Cartagenako biztanleriaren odol-talde eta -azpitaldeen azterketa" izeneko tesian lan egin ondoren. Geroago, Antioquiako Unibertsitatean sartu zen, eta Mikrobiologia Medikoan masterra egin zuen. 1978an lortu zuen titulua. Bi urte geroago Estatu Batuetara joan zen Virginiako Institutu Politekniko eta Estatuko Unibertsitatean Laborategiko Metodoetan sakontzeko ikastaro bat egitera “Laboratory Methods”-en.

### Karrera 
thumb|Urbinak bere ikerketa-etaparen zati handi bat errotabirusak aztertzen eman zuen, hau da, haurren beherako larriaren kausarik ohikoena.
Ikertzaile gisa, Antioquiako Unibertsitatearen eta Cartagenako Unibertsitatearen eskutik lan egin zuen 1970eko hamarkadatik 2000ko hamarkadaren erdialdera arte. Azken unibertsitate horretan irakasle aritu zen Mikrobiologia eta Bakteriologia Aurreratuaren arloetan. Nazioartean, ikerketa-taldeen buru izan zen hainbat erakundetan, hala nola Ameriketako Estatu Batuetako Ospitale Presbiterianoan eta Virginiako Institutu Politeknikoan eta Estatuko Unibertsitatean, eta Brasilgo Butantan Institutuan.

Bere ikerketa-ildoak, nagusiki, haurren gaixotasunak eragiten dituzten agenteen azterketan oinarritu ziren, hala nola, beherako akutua, nahiz eta jatorri biraleko sukar-gaixotasunak, arnas infekzioak, nerbio-sistema zentraleko gaixotasunak eta sexu-transmisiozko gaixotasunak ere aztertu zituen. Ikertzaile gisa, bere etaparen zati handi bat errotabirusak aztertzen eman zuen, hau da, haurren beherako larriaren kausarik ohikoena, eta Kolonbiako Karibe kostan jarri zuen arreta, han ohikoak baitira horrelako kasuak. Zientzialariak bere herrialdean dauden A taldeko errotabirusaren genotipo arrunten, ezohikoen eta azaleratzen ari direnen lehen deskribapena egin zuen. Zientzialariaren hitzetan:

## Sariak eta aitortzak 
* 1976 - Medellingo Medikuntza Akademiaren Saria.
* 1985 - Ohorezko Diploma, Universidad Laica Vicente Rocafuerte de Guayaquil.
* 2002 - Ikerketan eta Irakaskuntzan egindako ibilbideari aitortza, Cartagenako Unibertsitatea.
* 2004 - Toda una Vida al Servicio de la Virología en Colombia, Universidad de Antioquia.
* 2011 - Aintzatespena Cartagenako Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko emakume ikertzaileari, Zientzia Biomedikoak aldizkaria.
* 2013 - Momposeko Santa Kruz Historia Akademiako Kide Urgazlea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rhian Ramos

**Rhian Denise Ramos Howell**, ezagunagoa **Rhian Ramos** izenez (Makati, Filipinak, 1990eko urriaren 3a) aktorea, modelo komertziala, abeslaria, aurkezlea eta auto gidaria da.

## Bizitza eta karrera 
Rhian Denise Ramos Howell Filipinetako Makati udalerrian jaio zen 1990ean. Gurasoak Gareth Howell eta Clarari Ramos izan ziren. Bere haurridea Nadine Ramos Howell da. Gurasoak banandu zirenean, aita emakume thailandiar batekin ezkondu zen. Ida Ramos eta Ronnie Henaresen iloba da. 

2007 urtean Mark Herras ezagutu zuen, 2008 eta 2009 artean, JC de Vera eta geroago KC Montero eta Jason Choachuy auto lasterketako gidaria.

Lan ibilbidea

Ramos komertzialetan hasi zen lanean, besteak beste, McDonald's Filipinetako McJelly Trio. Telebistan egin zuen lehen telesaila *Captain Barbell* izan zen, 2006 urtean, eta hurrengo urtean *Lupin* taldeko kidea izan zen. *My Only Love* filmean paper nagusia egin zuen.

2007 urtean, *The* *Promise* filmean egin zuen debuta Ramosek, eta orduantxe irabazi zuen bere lehen Urrezko Pantaila Saria, emakumezko aktore baten interpretazioarengatik. Horrez gain, *Ouija* beldurrezko filmaren protagonista izan zen. 2008 urtean, Ramos aukeratu zuten *Pinoy Idol Extra*, *Pinoy Idolen* eguneroko eguneratzearen edizioan parte hartzeko. Ramosek Filipinetako bi drama ere antzeztu zituen, *Codename: Asero*, eta *LaLolan*, 2007 urteko Argentinako izen bereko telenobela komediaren remakea. Urte amaieran, Ramosek bi film luze amaitu zituen, *My Monster Mom* eta *I.T.A.L.Y.* *LaLola* 2009 urteko otsailean amaitu zen. Hurrengo hilabetean atera zen Sundo suspense-thriller filmeko protagonista izan zen. 2009 urtean, Filipinetako bi dramaren protagonista izan zen: *Zorro* eta *Stairway to Heaven*.

Bellhaus Entertainmentekin elkarlanean kaleratu zuen Ramosek *Audition Dance Battle* bere lehen dantza-musika diskoa, Universal Records diskoetxearekin. *Ang Panday* fantasiazko filmeko protagonista izan zen Ramos. Filipinetako Saskibaloi Elkartearen 2011-2012 denboraldirako B-Meg Llamados taldeko musa da.

2015 urtean, Ramosek paper nagusia egin zuen ''The Rich Man's Daughter* telesailean, Jade Tanching, Ramosen maitasun interesa antzeztu zuen Glaiza de Castroren ondoan.

2018 urtean iragarri zen Ramos izango zela Chris Pang aktore australiarrarekin eta Osric Chau aktore kanadarrarekin batera protagonizatutako Manila-seteko *Empty by Design'' film independenteko protagonista.

## Filmografia 
### Antzezlanak telebistako drametan 
### Anthology 
### Komedia 
### Hostinga 
### Telebistako filma 
### Antzezlanak zineman 
## Modelizazioa 
## Bibliografia 
## Diskografia 
### Banakakoak 
## Bideografia 
## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* GMA Sarearen profila
Baltzola (argipena)

**Baltzola** izenak hainbat adiera du:

* **Baltzola**, Dimako auzoa.
* **Baltzola leizea**, Diman.
* **Baltzola baserria**, Zestoako Endoia auzoan.
* **Baltzola jauregia**, Arroagoian, Zestoako udalerrian.

Euskal deitura ere bada Baltzola, adibidez pertsona hauena:
* **Policarpo Baltzola** (1831-1879), matematikaria.
* **Asun Balzola**, idazle eta ilustratzailea.
Kyriakoulis Mavromichalis

**Kyriakoulis Petrou Mavromichalis** (; Atenas, 1850 – *ibidem*, 1916ko urtarrilaren 20a) greziar politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1909tik 1910era.

Greziako Independentzia Gerran borrokatu zen Peloponesoko familia ezagun bateko kidea izan zen. 1879an hautatu zuten lehen aldiz diputatu, eta Barne ministro (1895–1897, 1902–1903 eta 1905) eta Gai Militarretako ministro (1904–1905) izan zen.

1909an Liga Militarrak antolatutako Gouniko estatu-kolpearen ondoren izendatu zuten lehen ministro.

Ligak eskatutako legedia onartu zuen, armadaren, justizia eta hezkuntza sistemen eta gobernuaren antolaketa berria barne. 1910eko urtarrilean kargua utzi zuen, Liga Militarrarekin ados ez zegoelako.
Germán Aguirre

**Germán Antonio Aguirre Muñoz** (Marsella, Risaralda, 1961eko abuztuaren 5a) kolonbiar politikaria da.

## Biografia 
Marsellan (Risaralda) jaio zen. Jose Aldemar eta Maria Ritaren semea, baserritarra eta eskolako maistra eta erizaina. Bederatzi seme-alabetatik seigarrena da. Beatriz López Londoñoren senarra, Ana María eta Carolinaren aita, eta Juan Pablo eta Lucianaren aitona.
Kazetaritza eta lokuzio ikasketak egin zituen Bogotako Arco Akademian, eta horrek eraman zuen gero La Tarde Egunkarian, Caracolen, Andeetako Antenan eta Risaraldako Ciudad Virginia Irratian lan egitera.
Obra Zibiletako ikasketak burutu zituen Kindioko Unibertsitatean. Ondoren, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko Herri Lanetako Ingeniaritza Teknikoko Eskolako espezializazio bat aurreratu zuen 1992an.
“Ley 909 de 2004 sobre Carrera Administrativo en Colombia” liburuaren egilea. 

## Ibilbide politiko eta enpresariala 
* Dosquebradaseko zinegotzia, 1988.
* Dosquebradaseko Etxebizitza Popularraren Funtsaren gerentea, 1987.
* Herri-alkatea bi alditan. 1990-1992, 1995-1997.
* Risaraldako Alkateen Elkarteko buru izan zen bi aldi horietan.
* Alkateen Elkarte Nazionaleko zuzendaria.
* Gune Metropolitarren Elkarte Nazionaleko Zuzendaritzako kidea.
* 1998an Ordezkarien Ganberarako hautatua.
* Ganberaren VII. Batzordeko buru izan zen 2001-2002 aldian.
* 2001ean Genevan (Suitza) egindako LANEren Batzarrean Kolonbiako Kongresuaren ordezkaritzaren buru izan zen.
* 2002an berriro hautatu zuten Ganberarako, beste 4 urterako.
* Errepublikako senataria 2006-2010 denboraldian
* Senatuko Zazpigarren Batzordeko presidenteordea, 2006-2007.
* Senatuko Etika Batzordeko presidentea, 2008-2009.

## Kanpo estekak 
* Germán Antonio Aguirre Muñozen orrialde ofiziala
* Kolonbiako Alderdi Liberalaren webgune ofiziala
* Kolonbiako Errepublikako Senatuaren webgune ofiziala
Messinako itsasarteko zubia

**Messinako itsasarteko zubia** izen bereko itsasartearen gainetik Sizilia uhartea Italiar penintsularekin lotzeko proposatutako zubi esekia da. Delako zubiak Siziliako Messinako udalerriko Torre Faro alderdia eta Italiar Penintsulako Villa San Giovanni hiriarekin lotuko luke eta 3,6 kilometroko luzera izango luke.

Proiektua eztabaidagai izan da lurrikarek eta itsasarteko korronte bortitzek egituran izan kezaketen eraginagatik, hegaztiei migrazio-bidean oztopo egiteagatik eta azkenik, Cosa Nostra eta 'Ndrangheta mafia taldeak eraikuntza-proiektuetan sartu izanagatik.

## Ezaugarri teknikoak 
* Zubi eseki klasikoa
* Guztirako luzeera: 3.660 m
* Bao nagusien arteko argia: 3,3 km
* Zabalera: 65-76 m
* Piloien garaiera: 399 m
* Trafiko-ahalmena: 6.000 auto orduko eta 200 tren eguneko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Myint Swe

**Myint Swe** (; Mandalay, 1951ko maiatzaren 24a – Naypyidaw, 2025eko abuztuaren 7a) Myanmarko jarduneko presidentea izan zen 2018an eta 2021etik 2024ra.

Mon etniako kidea izan zen eta armadan teniente jeneral mailara iritsi zen.

Yangon eskualdeko ministro burua izan zen 2011tik 2016ra. 2016ko martxoan Myanmarko presidenteorde izendatu zuten eta kargua mantendu zuen hil zen arte. 2018ko martxoan herrialdeko jarduneko presidentea izan zen bederatzi egunez, Htin Kyaw presidenteak dimisioa eman ondoren.

2021eko otsailaren 1eko militarren estatu kolpearen ostean izendatu zuten jarduneko presidente. Berehala eman zion boterea Min Aung Hlaing kolpearen buruzagiari. Hurrengo urteetan, Myint Swek presidente gisa egin zuen ekintza bakarra larrialdi-egoera aldizka berritzea izan zen. 2024ko uztailean, gaixotasuna zela eta, Min Aung Hlaing-i eman zion jarduneko presidente kargua.
Miamiko artxidiozesia

**Miamiko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1958ko maiatzaren 25ean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1968ko martxoaren 2an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Miamin dago. Egun artzapezpikua Thomas Wenski da.

## Ordinarioak 
### Miamiko apezpikua 
* Coleman Carroll (1958-1968)

### Miamiko artzapezpikuak 
* Coleman Carroll (1968-1977)
* Edward A. McCarthy (1977-1994)
* John Favalora (1994-2010)
* Thomas Wenski (2010-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Edward A. McCarthy (1976-1977)

## Apezpiku laguntzaileak 
* John Joseph Fitzpatrick (1968-1971)
* René Henry Gracida (1968-1975)
* John Joseph Nevins (1979-1984)
* Agustín Román (1979-2013)
* Norbert Dorsey (1986-1990)
* Gilberto Fernández (1997-2002)
* Thomas Wenski (1997-2003)
* Felipe de Jesús Estévez (2003-2011)
* John Gerard Noonan (2005-2010)
* Peter Baldacchino (2014-2019)
* Enrique Esteban Delgado (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orlandoko elizbarrutia

**Orlandoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1968ko martxoaren 2an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Orlandon dago. Egun apezpikua John Gerard Noonan da.

## Ordinarioak 
* William Donald Borders (1968-1974)
* Thomas Joseph Grady (1974-1989)
* Norbert Dorsey (1990-2004)
* Thomas Wenski (2004-2010)
* John Gerard Noonan (2010-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Thomas Wenski (2003-2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pensacola-Tallahasseeko elizbarrutia

**Pensacola-Tallahasseeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1975eko urriaren 1ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Pensacolan dago. Egun apezpikua William Albert Wack da.

## Ordinarioak 
* René Henry Gracida (1975-1983)
* Joseph Keith Symons (1983-1990)
* John M. Smith (1991-1995)
* John Huston Ricard (1997-2011)
* Gregory Parkes (2012-2016)
* William Albert Wack (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint Augustineko elizbarrutia

**Saint Augustineko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1857ko urtarrilaren 9an ezarri zen Floridako bikariotza apostoliko gisa eta 1870eko martxoaren 11n elizbarruti mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Apezpikuaren egoitza St. Augustinen dago. Egun apezpikua Erik T. Pohlmeier da.

## Ordinarioak 
### Floridako bikario apostolikoa 
* Augustin Vérot (1857-1970)

### Saint Augustineko apezpikuak 
* Augustin Vérot (1870-1876)
* John Moore (1877-1901)
* William John Kenny (1902-1913)
* Michael Joseph Curley (1914-1921)
* Patrick Barry (1922-1940)
* Joseph Patrick Hurley (1940-1967)
* Paul Francis Tanner (1968-1979)
* John J. Snyder (1979-2000)
* Victor Galeone (2001-2011)
* Felipe de Jesús Estévez (2011-2022)
* Erik T. Pohlmeier (2022-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Thomas J. McDonough (1947–1957)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Navalen Mendeurrenaren Bandera

**La Navalen Mendeurrenaren Bandera** Portugaleten, 2009ko uztailaren 5ean jokatu zen traineru estropada izan zen. TKE Ligako bigarren estropada izan zen. San Pedro izan zen garailea. 

Sociedad Española de Construcción Naval (gerora La Naval ontziola izango zena) enpresaren mendeurrena ospatzeko antolatu zen.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Palm Beacheko elizbarrutia

**Palm Beacheko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1984ko ekainaren 16an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Palm Beachen dago. Egun apezpikua Manuel de Jesús Rodríguez da.

## Ordinarioak 
* Thomas Vose Daily (1984-1990)
* Joseph Keith Symons (1990-1998)
* Anthony O'Connell (1999-2002)
* Seán Patrick O'Malley (2002-2003)
* Gerald Barbarito (2003-2025)
* Manuel de Jesús Rodríguez (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jasokundearen eliza (Aizarna)

**Andre Mariaren** **Jasokundearen eliza** Aizarna herriko eliza da, Zestoa udalerrian.

Pablo Gorosabelek Gipuzkoako elizak deskribatuz idatzi zuen monografikoan (1862) aipatu zuen tenplarioen ordenari lotua egon zela eliza aspaldi. Nolanahi ere 16. mendekoa da gorde den eliza, aurreko bat ordezkatu zuena.

## Barrualdea 
Erretaula nagusia barrokoa da, eta beste poliptiko bat nabarmentzen da Granada de Egako Dukearen kapera, triptiko bat Jesusen bizitzako zenbait irudirekin. Flandesko inportazioa da Aizarnako triptiko hau, Bruselako Van Conixloo familiaren lantegiarekin lotu da, eta 1540 inguruan datatu, familia hartako Joan II.a edo Cornelis II.a izan daitekeelarik egilea. 

## Iruditegia 

Fitxategi:Aizarnako eliza 1.jpg|Kanpandorrea eta Aizarnako plazara ematen duen aldea.
Fitxategi:Aizarna 3802.jpg|Elizpea.
Fitxategi:Aizarnako eliza 3.jpg|Eliz ataria, madonna baten irudia mainelean duela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ribamontán al Mar Bandera

**Ribamontán al Mar Bandera** () TKE Liga eta Euskotren Ligaren barnean Ribamontán al Mar udalerriko Loredo herrian jokatu den estropada izan zen, SDR Pedreñak antolatua.

## Gizonezkoak 
## Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa (1994)
* Traineras.es webguneko informazioa (2012)