open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mutur (zoologia)

[thumb|300px|[Tapirus bat **muturra** altxata. ]]

Zoologian, **muturra**, **musturra** (Bizkaieraz) edo **musua** animalia zenbaitengan ahoa, sudurra eta baraila biltzen dituen atal estu eta luzea da.

## Kanpo estekak
Atximur

thumb|200px|**Atximurra** nola egiten den.

**Atximurra**, **imurtxia** edo **zimikoa** eskuko bi hatzez azal zati bat hartu eta estutzea da, azalean tontor txiki bat eraginez. Medikuntzan, ohikoa da injekzio bat burutu edo atal bateko sentsibilitatea neurtzeko. Hedaduraz, objektu bigun bateko azaleko gune txiki batean eragindako presioa ere adierazten du.

## Kanpo estekak
Zimiko (argipena)

**Zimiko** hitzak adiera zenbait ditu:

* **zimikoa** edo atximurra, eskuko bi hatzez azala estutzearen ekintza eta horren ondorioa;
* **zimikoa** edo ziztada, intsektu baten hozkadaz, eztenkadaz eta injekzioaz egindako ekintza eta horren ondorioa.
Ziztada

thumb|300px

**Ziztada**, **zizta** edo, erle eta liztorren kasuan, **eztenkada**, intsektuek defentsarako edo elikatzeko burutzen duten ekintza eta horren ondorioa da, eztena sartuz, hozkada eginez edo azido formikoa edo beste substantzia bat gorputzean injektatuz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Eremias cholistanica

***Eremias cholistanica*** *Eremias* generoko animalia da. Narrastien barruko Lacertidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lacertidae

## Kanpo estekak
Coryphophylax

***Coryphophylax*** Agaminae subfamiliaren barruko narrasti genero bat da. Bi espezie ezagutzen dira, Indiako Andaman eta Nikobar uhartetan bizi direnak.

## Espezieak 
* *Coryphophylax brevicaudus* Harikrishnan, Vasudevan, Chandramouli, Choudhury, Dutta & Das, 2012
* *Coryphophylax subcristatus* (Blyth, 1860)

## Kanpo estekak
Injekzio (argipena)

**Injekzioa** tutu txiki edo xiringa batez likidoa edo gasa gorputz edo gailu bateko elementu batera pasaraztea da. Hitzak erabilera zenbait ditu:

* medikuntzan, injekzioa, sendagai edo beste substantzia terapeutiko bat gorputzera sartzea, xiringa batez;
**injekzio hilgarri
* ingeniaritzan,
** plastiko-injekzioa, molde batera plastiko urtua sartzea, plastikoak horren forma har dezan;
** erregai-injekzioa, barne-errekuntzako motor batean erregaia sartzea.

## Ikus, gainera
*Ziztada
Karlos III.a, Borboiko dukea

**Karlos III.a, Borboiko dukea** (Montpensier, 1490eko otsailaren 17a - Erroma, 1527ko maiatzaren 6a), Montpensierko kondea (1501) eta Auverniako dofina, askotan **Borboiko Konestablea** deitua, frantziar buruzagi militarra izan zen. Karlos Habsburgokoaren armada inperialaren buru izan zen 1527ko Erromako arpilatzean.

## Bizitza 
Petri II.a Beaujeukoaren alaba zen Suzanne bere lehengusinarekin ezkondu zen 1505ean, Borboi etxeko bi adarren lurralde handiak bateratuz hala. Frantziako koroaren zerbitzuan, kondestable edo erreinuko armada-buru izendatu zuten 1514an eta, Frantzisko I.aren zerbitzuan aritu zen, erabakior, Marignanon Milango dukearen aliatu ziren suitzarren aurkako guduan (1515).

1521ean haren emaztea hil ondoren, Frantzisko I.aren ama Luisa Savoiakoarekin ezkontzeari uko egin zion eta honek borboitarren oinordekotza eskatu zion. Orduan Karlosek Frantzisko I.a traizionatu zuen eta Espainiako Karlos I.a enperadorearen zerbitzuan jarri zen. Frantziar gudarostea garaitu zuen Paviako guduan (1525) eta Erromako arpilatzean hil zen (1527). Borboitarren adar nagusia berarekin amaitu zen eta Frantzisko I.ak bereganatu zituen ondasun guztiak.

## Erreferentziak
Saara

***Saara*** Agamidaeren barruko Uromasticinae azpifamilian sailkatutako narrasti generoa da. Ekialde Hurbila eta Afrikan bizi dira.

## Espezieak 
* *Saara asmussi* (Strauch, 1863)
* *Saara hardwickii* (Gray, 1827)
* *Saara loricata* (Blanford, 1874)

## Kanpo estekak
Uromastyx

***Uromastyx*** Agamidae familiaren barruko Uromasticinae azpifamilian sailkatutako narrasti genero bat da. Afrikan eta Ekialde Hurbilan bizi dira.

## Espezieak 
* *Uromastyx acanthinura* Bell, 1825
* *Uromastyx aegyptia* (Forskal, 1775)
* *Uromastyx alfredschmidti* Wilms & Böhme, 2001
* *Uromastyx benti* (Anderson, 1894)
* *Uromastyx dispar* Heyden, 1827
* *Uromastyx geyri* Müller, 1922
* *Uromastyx macfadyeni* (Parker, 1932)
* *Uromastyx nigriventris* Rothschild & Hartert, 1912
* *Uromastyx occidentalis* Mateo, Geniez, Lopez-Jurado & Bons, 1999
* *Uromastyx ocellata* Lichtenstein, 1823
* *Uromastyx ornata* Heyden, 1827
* *Uromastyx princeps* O’Shaughnessy, 1880
* *Uromastyx shobraki* Wilms & Schmitz, 2007
* *Uromastyx thomasi* Parker, 1930
* *Uromastyx yemenensis* Wilms & Schmitz, 2007

## Kanpo estekak
Gonocephalus abbotti

***Gonocephalus abbotti*** *Gonocephalus* generoko animalia da. Narrastien barruko Agamidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* *Gonocephalus*
* Agamidae
From Dusk till Dawn

***From Dusk till Dawn*** (euskaraz *Ilunabarretik Egunsentira arte*) 1996ko Robert Rodriguez estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Gidoia Quentin Tarantinok idatzi zuen, eta bertan George Clooney, Harvey Keitel, Juliette Lewis aktoreek eta Quentin Tarantino berak antzeztu zuten.

## Argumentua 
Seth eta Richard "Ritchie" Gecko (George Clooney eta Quentin Tarantino) AEBtako kriminal arriskutsuenetakoak diren bi anai dira. FBI eta Texasko polizia atzetik jarraika dituztela ozta-ozta ihes egiten dute. Fuller familiako senideak (Harvey Keitel, Juliette Lewis eta Ernest Liu) bahituta hartu ondoren, haien autokaraban Mexikora joango dira.

Behin muga igaro ondoren, iluntzean basamortuaren bihotzean dagoen "Titty Twister" ("Titi Kiribildua") deritzon ospe eta itxura txarreko tabernazulora iritsiko dira. Hasiera batean egunez motorzaleen taberna zatar baina arrunta dirudienak gaua iristean sekulako ezustekoa emango die, ingurumari guztiko banpiroen gordeleku eta janlekua baita.

## Aktoreak 
* Harvey Keitel: Jacob Fuller
* George Clooney: Seth Gecko
* Quentin Tarantino: Richard Gecko
* Juliette Lewis: Kate Fuller
* Ernest Liu: Scott Fuller
* Michael Parks: Earl McGraw (Texas Rangerra)
* Brenda Hillhouse: Gloria (bahitua)
* John Hawkes: Pete Bottoms
* Cheech Marin: Muga zaindaria / Chet Pussy / Carlos
* Salma Hayek: Santanico Pandemonium
* Danny Trejo: Razor Charlie
* Tom Savini: Sex Machine
* Fred Williamson: Frost
* John Saxon: polizia burua
* Kelly Preston: Kelly Houge

## Kanpo estekak 
* *From Dusk till Dawn* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kontinente arteko misil balistiko

[thumb|[LGM-30 Minuteman|Minuteman III misilaren jaurtiketa-proba.]]
**Kontinente arteko misil balistikoa** (ingelesez *intercontinental ballistic missile* edo **ICBM**) 5.500 kilometro baino gehiagoko irismena duen misil balistikoari deritzo. Normalean armamentu nuklearra garraiatzeko prestatuta dago.

Itsaspeko batetik jaurtitzen den kontinente arteko misil balistikoari, ordea, itsaspetik jaurtitako misil balistiko (ingelesez *SLBM* edo *submarine-launched ballistic missile*) deritzo.

Ojiba nuklearren tamainen txikiagotzeari eta aurrerapen teknologikoei esker, misil bakar batek hainbat karga independente garraia dezake eta horrenbestez, hainbat jomuga jo (*MIRV* edo *multiple independently targetable reentry vehicle*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phrynocephalus

***Phrynocephalus*** Agamidae familian sailkatutako genero bat da. Asiako leku askotan aurki daitezke, Errusia barne.

## Espezieak 
* *Phrynocephalus arabicus* Anderson, 1894
* *Phrynocephalus axillaris* Blanford, 1875
* *Phrynocephalus clarkorum* Anderson & Leviton, 1967
* *Phrynocephalus erythrurus* Zugmayer, 1909
* *Phrynocephalus euptilopus* Alcock & Finn, 1897
* *Phrynocephalus forsythii* Anderson, 1872
* *Phrynocephalus golubewii* Shenbrot & Semyonov, 1990
* *Phrynocephalus guinanensis* Ji, Wang & Wang, 2009
* *Phrynocephalus guttatus* (Gmelin, 1789)
* *Phrynocephalus helioscopus* (Pallas, 1771)
* *Phrynocephalus interscapularis* Lichtenstein, 1856
* *Phrynocephalus luteoguttatus* Boulenger, 1887
* *Phrynocephalus maculatus* Anderson, 1872
* *Phrynocephalus mystaceus* (Pallas, 1776)
* *Phrynocephalus ornatus* Boulenger, 1887
* *Phrynocephalus persicus* De Filippi, 1863
* *Phrynocephalus przewalskii* Strauch, 1876
* *Phrynocephalus putjatai* Bedriaga, 1909
* *Phrynocephalus raddei* Boettger, 1888
* *Phrynocephalus reticulatus* (Eichwald, 1831)
* *Phrynocephalus roborowskii* Bedriaga, 1906
* *Phrynocephalus rossikowi* Nikolsky, 1898
* *Phrynocephalus scutellatus* (Olivier, 1807)
* *Phrynocephalus strauchi* Nikolsky, 1899
* *Phrynocephalus theobaldi* Blyth, 1863
* *Phrynocephalus versicolor* Strauch, 1876
* *Phrynocephalus vlangalii* Strauch, 1876

## Kanpo estekak
My Left Foot

**My Left Foot** () 1989ko Jim Sheridan irlandar zinema zuzendariaren filma bat da. Christy Brown irlandar idazle eta margolarian bizitzan eta berak idatzitzako izen bereko *My Left Foot* liburu autobiografikoan oinarritua dago.

Filmak Oscar Sari irabazi zituen: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Daniel Day-Lewis) eta Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Brenda Fricker).

## Argumentua 
Filmak familia txiro batean jaio, eta garun paralisi baten ondorioz burutik behera helbarri eta ezin mugiturik gelditu den Christy Brown irlandar margolari, olerkari eta idazlearen bizitza kontatzen du. Borondate sendoko irakaslea den bere ama Bridget-en (*Brenda Fricker*) babesa eta bere irmotasunari esker, ezker oinarekin idazten eta margotzen ikasi zuen, modu horretan gizartean integratzeko aurrean zituen harresiak bertan behera txikituz.

## Aktoreak 
* Daniel Day-Lewis: Christy Brown
* Brenda Fricker: Brown andrea
* Alison Whelan: Sheila
* Kirsten Sheridan: Sharon
* Declan Croghan: Tom
* Eanna MacLiam: Benny
* Marie Conmee: Sadie
* Cyril Cusack: Lord Castlewelland
* Phelim Drew: Brian
* Ruth McCabe: Mary
* Fiona Shaw: Eileen Cole doktorea
* Ray McAnally: Brown jauna
* Pat Laffan: Tabernaria
* Derry Power: Tabernako bezeroa
* Hugh O'Conor: Christy Brown (gaztea)

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
* *My Left Foot* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
José Antonio Ortega Lara

**José Antonio Ortega Lara** (Madrigalejo del Monte, Espainia, 1958) Espainiako espetxeetako funtzionario ohi bat da, ETAk bahitu eta 532 egunez 1996 eta 1997 artean zulo batean eduki zuena. ETAk egindako bahiketa luzeena izateaz gainera, nabarmena izan zen Ortega Larak nozitu zuen egoera latza ere.

## Bahiketa 
1996ko urtarrilaren 17an, José Antonio Ortega Lara bahitu zuten Burgosko bere etxeko garajean, Logroñoko espetxeko bere lanpostutik itzulitakoan. Egun batzuk geroago, ETAk bere gain hartu zuen bahiketaren ardura, une hartan zuen bigarrena (José María Aldaia bahituta zegoen 1995eko maiatzaren 8tik), eta askatzeko baldintza gisa jarri zuten erakundeko presoak euskal espetxeetara eramatea. 

1997ko uztailaren 1ean, Guardia Zibilak Arrasateko zulo batean aurkitu zuen, bertan 532 egun eman ondoren. Polizia-operazion 60 agente baino gehiagok parte hartu zuten, eta lau pertsona atxilotu zituzten, epaiketan bahitzailetzat jo zituztenak: Jose Luis Erostegi atzeman zuten Antzuolan, Xabier Ugarte Villar Oñatin, Josu Uribetxeberria Arrasaten eta Jose Migel Gaztelu Bergaran, nor bere etxean, goizaldeko 3ak aldera. Polizi iturrien arabera, Uribetxeberria eraman zuten Ortega Lararen ezkutalekura, baina berak han zegoenik ukatu zuen zenbait orduz, eta lantegi hartako makina bat agenteek mugituz, atxilotuen laguntzarik gabe, goizeko 6.30etan, aurkitu zuten bidea zulora sartzeko: Ortega Lara hantxe zen.

Erreskatatu zutenean, Ortega Larak 23 kilo galduak zituen, muskulu-masa eta hezur-dentsitatea jaitsita. Loaren nahasmenduak, trauma osteko estresa, antsietatea eta depresioa zituen.

ETAren erreakzioa izan zen handik astebetera, uztailaren 10ean, Miguel Angel Blanco Ermuko (Bizkaia) zinegotziaren bahiketa eta hilketa.

Bahiketa agintzeagatik, Julen Atxurra eta Jose Luis Agirre Lete epaitu eta kondenatu zituzten. Sententziak dioenez, aginduei jarraituz *Txantxangorri* izeneko komandoak (Ortegaren askapen egunean atxilotutako laurak) egin zuen bahiketa eta eduki zuen gero Ortega preso Arrasateko zuloan. 

## Jardun politikoa 
Alderdi Popularraren militantea izan zen 1987 eta 2008 artean. 2014an, Vox eskuin muturreko alderdi politikoaren aurkezen publikoan parte hartu zuen; harrezkero, alderdi horretako militante ezagun bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harpesaurus

***Harpesaurus*** Agamidae familiaren barruan sailkatutako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Harpesaurus beccarii* Doria, 1888
* *Harpesaurus borneensis* (Mertens, 1924)
* *Harpesaurus ensicauda* Werner, 1913
* *Harpesaurus modiglianii* Vinciguerra, 1933
* *Harpesaurus tricinctus* (Duméril, 1851)

## Kanpo estekak
Pseudocalotes

***Pseudocalotes*** Agamidae familiako narrasti genero bat da. Asiako hegoalde eta ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Pseudocalotes austeniana* (Annandale, 1908)
* *Pseudocalotes brevipes* (Werner, 1904)
* *Pseudocalotes dringi* Hallermann & Böhme, 2000
* *Pseudocalotes flavigula* (Smith, 1924)
* *Pseudocalotes floweri* (Boulenger, 1912)
* *Pseudocalotes kakhienensis* (Anderson, 1879)
* *Pseudocalotes khaonanensis* Chan-Ard, Cota, Makchai & Laoteow, 2008
* *Pseudocalotes kingdonwardi* (Smith, 1935)
* *Pseudocalotes larutensis* Hallermann & Mcguire, 2001
* *Pseudocalotes microlepis* (Boulenger, 1888)
* *Pseudocalotes poilani* (Bourret, 1939)
* *Pseudocalotes saravacensis* Inger & Stuebing, 1994
* *Pseudocalotes tympanistriga* (Gray, 1831)
* *Pseudocalotes ziegleri* Hallermann, Truong, Orlov & Ananjeva, 2010

## Kanpo estekak
Gudari (1937ko aldizkaria)

**Gudari** 1937an Eusko Gudarosteak argitaratu zuen aldizkari bat izan zen. 1937ko martxoaren 6 eta 1937ko ekainaren 7 artean argitaratu zen. Denboraldi horretan 11 ale argitaratu zituen, azkena Bilbo frankisten esku erori aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Gudari" aldizkariaren ale guztiak Donostiako Udal Liburutegiaren Hemeroteka Digitalean irakurgai
Dialektoen continuum

thumb|350px|**Europako dialekto edo hizkuntzen continuum** ezagunenak. Hemen, koloreek —argiek zein ilunek— continuum bana irudikatzen dute. Geziei jarraikiz, alde txikiak nabarituko genituzke hurbileko dialektoen artean; distantzia geografiko handiagoarekin batera, baina, aldaketa handiagoak nabarituko genituzke.
[thumb|350px|**[Arabieraren dialektoak**. Arabiera garaikidean, elkarrekiko ulergarritasuna ez dago ziurtatuta oso urruti dauden dialektoen artean. Hurbileko herri batetik bestera, ordea, askoz aldaketa txikiagoak aurkituko ditugu dialektoen artean: horrek **dialektogune** bat eratzen du.]]
**Dialektoen continuum**a edo **dialektogune**a Leonard Bloomfield hizkuntzalariak deskribaturiko fenomenoa da. Hizkuntzalari hark defendatzen zuen dialekto multzoen azterketek aldaketa txikiak erakusten zituztela geografikoki hurbil bizi ziren hiztunen artean. Herri batetik bestera aldeak nabari dira, baina hurbileko herrien artean dialektoen arteko aldeak txikiak dira, batez ere kanpoko aztertzaileentzat. Hiztunen beren ikuspegitik diferentzia horiek nabarmenagoak izan litezke. Alboko herrietako hiztunekin, elkarrekiko ulergarritasuna ia beti ziurtaturik egoten da.

Mendeen joan-etorrian, continuum batzuk galdu egiten dira. Hori gertatuko da aldaera dialektal batzuk galduz gero. Horrela gertatu omen zen, esate baterako, Arabako euskara galdu zenean: mendebaleko euskara eta Sakanako euskara batzen zituen dialektoen continuuma eten egin zen.

Hizkuntza estandar boteretsu batek ere aldaketa dialektalak leundu eta continuum bat desegin dezake.

## Ikus, gainera 
* Dialekto.
* Dialektologia.
* Euskalki.
* Europako hizkuntza gutxituak.
* Idiolekto.
* Soziolekto.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Urtzi Reguero Ugarte, *Continuumak eta etenak euskararen dialektoetan*.
Finlandiako futbol kopa

**Finlandiako futbol kopa** (finlandieraz *Suomen Cup*) Finlandiako kanporaketa sistemadun futbol txapelketa nagusia da. 1955ean hasi zen jokatzen eta garaipen gehien lortu dituzten taldeak Haka Valkeakoski eta Helsinki HJK dira.

## Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Finlandiako futbol liga (Veikkausliiga)

## Kanpo estekak
Four Rooms

**Four Rooms** (euskaraz *Lau Gela*) 1995eko Allison Anders, Alexandre Rockwell, Robert Rodriguez eta Quentin Tarantino estatubatuar zinema zuzendarien komedia filma bat da, zuzendari bakoitzak filma osatzen duten lau atal edo geletako bana zuzendu zuelarik, hortik filmaren izenburua.

## Argumentua 
Urtezar gaua, Hotel Mon Signor deritzon hoteleko Sam (Marc Lawrence) arretaguneko langileak bere postua laga eta bere etxera senide eta lagunekin gaua pasatzera doa, une labur batez bere lankidea den Ted-i (Tim Roth) gau hartako haren betebeharrak azaltzen dizkiolarik.

Sarrerako kredituak *The Pink Panther Show* marrazki bizidunetan oinarriturik daude, filmaren hasieran "Vertigogo" abestia entzuten delarik. Ondoren filma lau atal edo geletan banatzen da:

; *The Missing Ingredient* (*Osagai galdua*). Allison Andersek zuzendua.
Sorgin talde batek hoteleko ezkonberrien gelan daude, bertan beraien jainkosa "bizitzaren fluiduaz" berpizten saituko dira: ernal-hazia.

; *The Wrong Man* (*Okerreko Gizona*). Alexandre Rockwellek zuzendua.
Senar-emazte batzuk haserretu eta tartean Ted morroi hartzen dute, jeloskortasun eszena baten erdian topatuko delarik.

; *The Misbehavers* (*Hezigabeak*). Robert Rodríguezek zuzendua.
Mafia-gizon baten seme eta alaba txikiak sekulako deabrutzar bihurriak dira. Ted gela hartatik bizirik irten nahi baldin badu bi haurren umezaina izan beharko du.

;*The Man From Hollywood* (*Hollywoodeko Gizona*). Quentin Tarantinok zuzendua.
Hollywood umorista ospetsuenak bere lagunak hoteleko gelarik onenera eramaten ditu. Ted haien apustu arriskuttsu batean buru-belarri sartuko da. 1950eko hamarkadan Steve McQueen eta Peter Lorre aktorrek antzeztu zuten Alfred Hitchcock zinema zuzendariaren telesaileko atalean oinarritua dago, han ere apustu berbera agertzen baita.

## Aktoreak 
* Tim Roth: Ted, harreraguneko morroia

### "Osagai galdua" 
* Valeria Golino: Athena
* Madonna: Elspeth
* Alicia Witt: Kiva
* Sammi Davis: Jezebel
* Lili Taylor: Raven
* Ione Skye: Eva
* Amanda de Cadenet: Diana

### "Okerreko Gizona" 
* David Proval: Siegfried
* Jennifer Beals: Angela
* Lawrence Bender: Ile luzeko Yuppie-a
* Paul Skemp: Real Theodore
* Quinn Thomas Hellerman: Baby Bellhop

### "Hezugabeak" 
* Antonio Banderas: Gizona
* Tamlyn Tomita: Emaztea
* Lana McKissack: Sarah
* Danny Verduzco: Juantxo
* Patricia Vonne: Corpse
* Salma Hayek: Telebistako dantzaria

### Bettyren etxea 
* Kathy Griffin: Betty
* Marisa Tomei: Margaret
* Julie McClean: Ezkerreko ilegorria
* Laura Rush: Eskuineko ilegorria

### "Hollywoodeko Gizona" 
* Quentin Tarantino: Chester Rush
* Jennifer Beals: Angela
* Paul Calderón: Norman
* Bruce Willis: Leo (krediturik gabe)
* Kimberly Blair: Amua (krediturik gabea)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* *Four Rooms* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Rob Roy (1995eko filma)

***Rob Roy***, 1995eko Michael Caton-Jones eskoziarrak zuzendutako historia, biografia eta ekintza film bat da. Liam Neeson, Jessica Lange, John Hurt, Tim Roth, Eric Stoltz eta Brian Cox aktoreek antzeztu zuten.

Rob Roy eskoziar buruzagiaren biografian oinarrituta dago eta Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Tim Roth) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Bertan, Eskoziako Lur Garaietako Robert *Rob* Roy MacGregor (Liam Neeson) eskoziar heroiaren bizitza kontatzen da. Rob Royek bere lurren jabe izan nahi duen Montroseko markes  (John Hurt) zitalari aurre egin beharko dio.

## Aktoreak 
* Liam Neeson: Robert Roy MacGregor
* Jessica Lange: Mary MacGregor, Robert Roy MacGregorren emaztea
* John Hurt: James Graham, Montroseko markesa
* Tim Roth: Archibald Cunningham, Montroseko markesaren ingeles ezpata duelista 
* Eric Stoltz: Alan MacDonald
* Andrew Keir: John Campbell, Argyllgo dukea
* Brian Cox: Killearn
* Brian McCardie: Alasdair MacGregor
* Gilbert Martin: Guthrie, Argyllgo dukearen ezpata duelista
* Jason Flemyng: Gregor, MacGregor klaneko kidea
* Ewan Stewart: Coll, MacGregor klaneko kidea
* David Hayman: Tam Sibbalt, MacGregortarren babespean azienda lapurtzen duen eskoziar bidaiaria
* Shirley Henderson: Morag
* Vicki Masson: Betty

## Kanpo estekak 
* *Rob Roy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Twin Town

***Twin Town*** (euskaraz *Hiri Bikia*) 1997ko Kevin Allen zinema zuzendari, gidoigile eta aktorearen umorezko filma bat da. Galesko hegoaldeko kostaldean dauden Swansea eta Port Talbot hirietan filmatu zen.

## Argumentua 
Jeremy eta Julian Lewis (Llŷr Ifans eta Rhys Ifans), beti elkarrekin dabiltzan eta delinkuentzia txikia egin ohi duten Galesko Swansea hiriko bi anai biki eta eroskoak dira. Heuren aita den, Fatty (Huw Ceredig), hiriko ezkutuko droga trafikatzailea den Bryn Cartwright (William Thomas) enpresaburuantzat lanean ari zela eskailera batetik erori zen. Cartwrightek lan istripu horrengatik kalte-ordaina emateari uko egitean, Lewis anaiek heuren aitari zor diotena nola edo hala jasotzen saiatuko dira. Une berean, Cartwrightek ere mendekua egitea zin eginen du, honek sekulako bortizkeria zirkulu bati hasiera emanen diolarik.

## Aktoreak 
* Llŷr Ifans: (kredituetan Llyr Evans): Julian Lewis
* Rhys Ifans: Jeremy Lewis
* Huw Ceredig: Fatty Lewis
* Rachel Scorgie: Adie Lewis
* Di Botcher: Jean Lewis
* Dougray Scott: Terry Walsh
* Dorien Thomas: Greyo
* William Thomas: Bryn Cartwright
* Jenny Evans: Bonny Cartwright
* Sue Roderick: Lucy Cartwright
* Brian Hibbard: Dai Rhys
* Morgan Hopkins: Chip Roberts
* Buddug Williams: Mort andrea
* Ronnie Williams: Mort jauna

## Kanpo estekak
Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundea

**Arma Kimikoak Debekatzeko Erakundea** (ingelesez eta ofizialki: *Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons* edo *OPCW*) Hagan egoitza duen nazioarteko erakundea da. Bere helburua arma kimikoen erabilera debekatzen duen eta bere suntsipena bultzatzen duen Arma Kimikoen Itunaren atxikimendu eta errespetua behatzea da. 1997an sortu zen erakundea, eta egun 190 herrialde ditu kide. 2013an Bakearen Nobel Saria eman zioten.

## Zuzendari nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Laudakia

***Laudakia*** Agaminae subfamilia barruko narrasti generoa da. Txinatik Ekialde Hurbilera bizi dira, Asiako hegoaldean barrena.

## Espezieak 
* *Laudakia agrorensis* (Stoliczka, 1872)
* *Laudakia dayana* (Stoliczka, 1871)
* *Laudakia melanura* Blyth, 1854
* *Laudakia nupta* (De Filippi, 1843)
* *Laudakia nuristanica* (Anderson & Leviton, 1969)
* *Laudakia pakistanica* (Baig, 1989)
* *Laudakia papenfussi* Zhao, 1998
* *Laudakia sacra* (Smith, 1935)
* *Laudakia tuberculata* (Gray, 1827)
* *Laudakia wui* Zhao, 1998

## Kanpo estekak
Edinburgheko Zinemaldia

**Edinburgheko Zinemaldia** Eskoziako Edinburgh hiriburuan urteko ospatu ohi den zinema jaialdi eta lehiaketa bat da. Abuztuaren bigarren erdialdean ospatu ohi da, Edinburgheko Jaialdiaren barnean, 1947an sortu zenetik, etenik gabe ospatzen delarik.

## Sarituak 
### Britainiar filma onenaren Michael Powell Saria 
* 1993. *Blue* (Derek Jarman)
* 1994. *Priest* (Antonia Bird)
* 1995. *Small faces* (Gillies Mackinnon)
* 1996. *Jude* (Michael Winterbottom)
* 1997. *Under the Skin* (Carine Adler)
* 1998. *Love is the Devil* (John Maybury)
* 1999. *The War Zone* (Tim Roth)
* 2000. *Last Resort* (Pawel Pawlikowski)
* 2001. *Gas Attack* (Kenny Glenaan)
* 2002. *Out of Control* (Dominic Savage)
* 2003. *Young Adam* (David Mackenzie)
* 2004. *My Summer of Love* (Pawel Pawlikowski)
* 2005. *Tsotsi* (Gavin Hood)
* 2006. *Brothers of the Head* (Keith Fulton e Louis Pepe)
* 2007. *Control* (Anton Corbijn)

### Ikuslegoaren saria 
* 1997. *The Full Monty* (Peter Cattaneo)
* 1998. *Get Real* (Simon Shore)
* 1999. *Buena Vista Social Club* (Wim Wenders)
* 2000. *Billy Elliot* (Stephen Daldry)
* 2001. *Amélie* (Jean-Pierre Jeunet)
* 2002. *Rabbit-Proof Fence* (Phillip Noyce)
* 2003. *Afterlife* (Alison Peebles)
* 2004. ''Inside I'm Dancing'' (Damien O'Donnell)
* 2005. *Tsotsi* (Gavin Hood)
* 2006. *Clerks II* (Kevin Smith)
* 2007. *We Are Together* (Thina Simunye)

## Ikus gainera 
* Edinburgheko Jaialdia

## Kanpo estekak 
* Edinburgheko Zinemaldiaren webgunea
Pogona

***Pogona*** Amphibolurinae subfamiliako narrasti genero bat da. Australian bizi dira.

## Espezieak 
* *Pogona barbata* (Cuvier, 1829)
* *Pogona henrylawsoni* Wells & Wellington, 1985
* *Pogona microlepidota* (Glauert, 1952)
* *Pogona minima* (Loveridge, 1933)
* *Pogona minor* (Sternfeld, 1919)
* *Pogona mitchelli* (Badham, 1976)
* *Pogona nullarbor* (Badham, 1976)
* *Pogona vitticeps* (Ahl, 1926)

## Kanpo estekak
Eulogio Genova

**Eulogio Genova Emezabal** (Donostia, 1960ko urriaren 4a - ) euskal arraunlari ohia da.

Arraunketa olinpikoan, Munduko Txapelduna izan zen 1983an 8+ arinean, beste lau euskaldunekin batera, eta brontzea lortu zuen 1984 eta 1985ean kategoria berean.

Arraun Lagunak taldean hasi zen arraunean, eta 1986an San Pedrora joan zen. Talde horrekin 1989ko eta 1991ko Kontxako Banderak eta 1988 eta 1989ko Espainiako Traineru Txapelketak irabazi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heteroglotonimo

Hizkuntza bati auzotarrek ematen dioten izenari **heteroglotonimo**a esaten zaio. Barneko hiztunek bere hizkuntza izendatzeko erabiltzen duten izenari autoglotonimoa esaten zaio.

Adibidez, *euskara* hitza autoglotonimoa da, eta lekuan lekuko hitz horren aldaera guztiak (*eskuara*, *euskera*, *üskara*...) ere bai. Aldiz, *vasco*, *vascuence*, *basque* eta auzoko hizkuntzetan erabili diren izenak heteroglotonimoak dira.

## Ikus gainera 
* Autoglotonimo
* Exonimo eta endonimo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felix Erdozia

**Felix Erdozia Martiarena** (Donostia, 1915eko urtarrilaren 7a - 2010eko uztailaren 20a) euskal arraunlaria, eta arraun entrenatzaile eta zuzendaria izan zen. Arraunketa olinpikoa gure herrian sartzen eta sendotzen lan gehien egin zuen pertsona izan zela esan liteke. Ur-Kirolak taldearen historiako figura garrantzitsuenetakoa, dudarik gabe.

Ur-Kirolakekin Espainiako Txapelketak lortu zituen 1934, 1935, 1947, 1948 eta 1949an yola kategorian, eta 1948 eta 1949an outrigger kategorian, eta garaiko nazioarteko lehiaketa ugaritan parte hartu zuen. Entrenatzaile lanetan jardun zuen ondoren Ur-Kirolakeko ontzietan, eta presidentea ere izan zen (1949-1971).

Espainiako Arraunketa Federazioko presidentea izan zen (1971-1984).

## Erreferentziak
Conan the Barbarian (1982ko filma)

***Conan The Barbarian*** (euskaraz *Conan Barbaroa*) 1982ko John Milius estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film epiko bat da. Arnold Schwarzenegger, James Earl Jones, Sandahl Bergman, Ben Davidson, Cassandra Gaviola, Gerry Lopez, Mako, Valerie Quennessen, William Smith eta Max von Sydow aktoreek antzeztu zuten. Basil Poledouris musikagileak soinu banda konposatu zuen.

Robert E. Howard idazlearen *Conan the Barbarian* eleberrian oinarritua dago. Filmak bi jarraipen izan ditu: Conan the Destroyer (1984), *Red Sonja* (1985) eta *Conan The Barbarian (2011).

Filma honetako zati handi bat Espainian filmatu zen, zatirik handiena Almeriako probintzian, hasierako eszenak salbu, hauek Segoviako probintziako baso elurtuetan filmatuak izan baitziren. Paisaiarik bitxienak Cuencako probintziako Ciudad Encantada delako kokapenean filmatu ziren.

## Argumentua 
Ezpata eta aztikeriaren boterea nagusi zen garai ilun batean (Hiboriar Aroa), Akiloniaren jabe zen Thulsa Doom-en gudarosteko gerlariek Cimmeriako herrixka barbaro bat ustekabean erasotu eta bertako herritar guztiak kupidarik jo eta bertan hiltzen zituzten, bakan batzuk ez ezik, hauek preso daramatzatelarik, horietako bat bere aurrean gurasoak burua ebakiz nola akabatu dituzten ikusi duen mutiko bat da. Urte batzuk geroago, mutiko hori Conan (Arnold Schwarzenegger) izeneko gizon gazte sendo eta indartsu batean bilakatu da, bere jaioterria suntsitu eta gurasoak erail zituen gudarostearen ikurra oroimenean gorderik duelarik_ ilargi eta eguzki batekin aurrez-aurre dauden bi suge.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Conan The Barbarian'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Gonocephalus

***Gonocephalus*** Draconinae subfamiliako narrasti genero bat da. Asiako hego-ekialdean bizi dira.

## Espezieak 
* *Gonocephalus abbotti* Cochran, 1922
* *Gonocephalus bellii* (Duméril & Bibron, 1837)
* *Gonocephalus beyschlagi* (Boettger, 1892)
* *Gonocephalus bornensis* (Schlegel, 1848)
* *Gonocephalus chamaeleontinus* (Laurenti, 1768)
* *Gonocephalus doriae* (Peters, 1871)
* *Gonocephalus grandis* (Gray, 1845)
* *Gonocephalus interruptus* (Boulenger, 1885)
* *Gonocephalus klossi* (Boulenger, 1920)
* *Gonocephalus kuhlii* (Schlegel, 1848)
* *Gonocephalus lacunosus* Manthey & Denzer, 1991
* *Gonocephalus liogaster* (Günther, 1872)
* *Gonocephalus megalepis* (Bleeker, 1860)
* *Gonocephalus mjobergi* Smith, 1925
* *Gonocephalus robinsonii* (Boulenger, 1908)
* *Gonocephalus semperi* (Peters, 1867)
* *Gonocephalus sophiae* (Gray, 1845)

## Kanpo estekak
Iguania

**Iguania** Squamataren barruko subordena bat da. Bere barruan iguanak, kameleoiak eta agamidoak sartzen dira, besteak beste. Ziurenik Iguania Squamatako beste kide guztien ahizpa taxoia da. Hala ere ikerketa molekularrek Anguimorpharen ahaidetzat dute, eta sugeengandik gertukoa. Zuhaitzetan bizi dira batez ere eta mihia ezin dute bere baitan bildu, nahiz eta hau oso aldatua dagoen kameleoien barne.

## Familiak 
* Agamidae Spix, 1825
* Chamaeleonidae Rafinesque, 1815
* Corytophanidae Fitzinger, 1843
* Crotaphytidae Smith & Brodie, 1982
* Dactyloidae Fitzinger, 1843
* Hoplocercidae Frost & Etheridge, 1989
* Iguanidae Oppel, 1811
* Leiocephalidae Frost & Etheridge, 1989
* Leiosauridae Frost, Etheridge, Janies & Titus, 2001
* Liolaemidae Frost & Etheridge, 1989
* Opluridae Moody, 1983
* Phrynosomatidae Fitzinger, 1843
* Polychrotidae Fitzinger, 1843
* Tropiduridae Bell, 1843

## Taxonomia 
2012an Dazak eat beste hainbatek egindako ikerketaren emaitzak dira honakoak:

{{klado| style=font-size:100%;line-height:85%
|label1=**Iguania**
|1={{klado
   |1=*Hoyalacerta sanzi*
   |2={{klado
      |1=
      |2={{klado
         |label1=Chamaeleontiformes
         |1=
         |label2=Iguanoidea (=Pleurodonta)
         |2= }} }} }} }}

## Kanpo estekak
Estatuburu

thumb|upright=1.35|Munduko estatu parlamentarioak ( urtean):

**Estatuburua** Estatu bateko buru edo agintari nagusi edo gorena.
Politikan Estatua mundu osoaren aurrean eta estatuaren beraren aurrean batasuna irudikatzen duen pertsona da. Oro har munduaren aurrean eta herritarren aurrean estatuaren arduradun eta ordezkari gorena da. Estatu bakoitzak definitzen ditu zeintzuk diren bere arau eta funtzio espezifikoak. Estatuburuaren izaerak ere definitzen du estatuaren eredua zein den; adibidez, monarka bat bada monarkia bat izango da, edo presidente izan daiteke errepublika batean.

Estatuburutza, bestetik, Estatuburuaren kargua eta horri dagokion jarduera da.

## Funtzioak 
Estatuburuaren eginkizunak aldatu egiten dira herrialde bakoitzeko Konstituzioak ezartzen duen gobernu-moduaren arabera. Hau da, eskumen desberdinak ditu, estatu bakoitzaren ordenamenduaren arabera.
* Kargua hautapenezkoa den kasuetan, oro har, gobernu-buruaren legitimitatearekin pareka daiteke, eta konstituzioak zenbait eskuduntza edo botere eman ohi dizkio. Kasu oso bereziak daude, bai hautaketa-sisteman, bai bere eskuduntzetan.
* Kargua hautapenezkoa ez den kasuetan, haren funtzioak ordezkapen hutsezkoak izan daitezke, eta funtsean botere sinbolikoa dute; monarkia parlamentarioen kasua da, hala nola Espainia, Herbehereak, Danimarka, Norvegia, Suedia edo Erresuma Batua. Edo botere asko bil ditzake, hala nola Maroko edo Asiako zenbait herrialde.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lehendakari
* Lidergo
* Pertsonaganako kultu

## Kanpo estekak
Helsingin Jalkapalloklubi

thumb|250px|Lehen liga irabazi zuen taldea, 1911n.
[thumb|250px|Ligako partida [Kuopion Palloseura|Kuopion PS-ren aurka.]]
thumb|250px|Sonera Stadium.
**Helsingin Jalkapalloklubi** edo **HJK** Finlandiako futbol talde onena da, palmaresari dagokionez. Helsinki hiriburukoa da eta Finlandiako futbol liga  32 aldiz irabazi du eta beste 14 aldiz, Kopa.

## Historia 
Taldea 1907ko ekainaren 19an sortu zen, *Helsingin Jalkapalloklubi – Helsingfors Fotbollsklubb* izenarekin. Finlandiako futbol txapelketen palmaresari dagokionez, talderik onena da. Hasierako urteetan nagusitu zen jadanik besteen aurrean eta 1925erako jadanik 7 Liga irabaziak zituen. 30eko hamarkadan, beste bi garaipen iritsi ziren.

Bigarren Mundu Gerraren ondoren, makalago ibili zen, ez baitzuen beste txapelketarik irabazi 1964 arte (Liga) eta lehen kopa (1966). 70eko hamarkadatik aurrera, ordea, talde indartsua da: azken bost ligak ere jarraian irabazi ditu.

Europako Kopako taldeen fasera iritsi den talde finlandiar bakarra da: 1998-99 denboraldian izan zen eta bost puntu eskuratu zituen, aurkari gogorren aurka, PSV Eindhoven, SL Benfica eta 1. FC Kaiserslautern, hain zuzen ere.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Finlandian: 53 
* **Liga (33):** 1911, 1912, 1917, 1918, 1919, 1923, 1925, 1936, 1938, 1964, 1973, 1978, 1981, 1985, 1987, 1988, 1990, 1992, 1997, 2002, 2003, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2017, 2018, 2020, 2021, 2022, 2023.
* **Kopa (15):** 1966, 1981, 1984, 1993, 1996, 1998, 2000, 2003, 2006, 2008, 2011, 2014, 2016-17, 2020, 2025.
* **Ligako Kopa (5):** 1994, 1996, 1997, 1998, 2015.

### Nazio artean: 0 
#### Txapeldunen Liga 
* Taldekako fasean, 1998-99 denboraldian.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Helsinkik kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Emakumezkoen taldea 
Finlandiako emakumezkoen taldeen artean, palmares onena du, Liga 22 aldiz irabazi baitu. 1971n sortu zen eta urte berean Liga abiatu zen. Aurreko bost ligak irabazi zituen jarraian. Azken liga, ordea, 2005ekoa du. 2007an berregiratu eta *Naisten Liiga* sortu zen. Harez geroztik, ez du beste garaipenik lortu.

### Finlandian: 37 
* Liga (22): 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1979, 1980, 1981, 1984, 1986, 1987, 1988, 1991, 1992, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2005.
* Kopa (15): 1981, 1984, 1985, 1986, 1991, 1992, 1993, 1998, 1999, 2000, 2002, 2006, 2007, 2008, 2010.
### Nazioartean: 0 
* Txapeldunen Liga (0):
** finalerdiak 2001-02 denboraldian.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles

**Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles** (euskaraz *Elkarrizketa Banpiroarekin: Banpiroaren Kronikak*) 1994ko Neil Jordan irlandar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Anne Rice idazlearen *Interview with the Vampire* eleberrian oinarritua dago.

## Argumentua 
Nahi izan ezkero Lestat banpiroak (Tom Cruise) bere biktimak ere banpiro bilakatzen ditu, hilezkortasuna emanez. XVIII. mendearen amaieraldera, AEBtako New Orleans hirian Lestatek bere emazte gaztea eta alabaren heriotzarengatik atsekabetua dagoen Louis de Pointe gizon gaztea (Brad Pitt) banpiro bilakatzen du. Berrehun urte beranduago, XX. mendearen amaieran, San Francisco hirian, Louisek bere maitasun, bedur eta ektasiz ostatutako istorioa Daniel Malloy (Christian Slater) kazetariari emandako elkarrizketa baten bidez kontatzea erabakitzen du.

## Aktoreak 
* Brad Pitt: Louis de Pointe du Lac.
* Tom Cruise: Lestat de Lioncourt.
* Kirsten Dunst: Claudia.
* Antonio Banderas: Armand.
* Christian Slater: Daniel Molloy.
* Stephen Rea: Santiago.

## Kanpo estekak 
* *Interview with the Vampire: The Vampire Chronicles* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Terminator

**The Terminator** (euskaraz *Terminator*) 1984ko James Cameron estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da, Harlan Ellison idazlearen *Soldier* eleberrian oinarritua. Frankizia bat hasiz jarraipen izan zituen: *Terminator 2: Judgment Day* (1991), *Terminator 3: Rise of the Machines* (2003), *Terminator Salvation* (2009) eta *Terminator Genisys* (*Terminator* *Genesia*, 2015), eta beste batzuk, haien artean telesail bat ere: *Terminator: The Sarah Connor Chronicles* (2008–2009). Filma estreinatu eta berehala, AEBetan nahiz nazioartean, arraskasta itzela izan zuen.

## Argumentua 
2029. urtean, Los Angeles, makinak munduan jaun eta jabe dira. Haien aurka, 1980ko hamarkadan jaiotako John Connor buruzagi dutela, gizaki matxinoek borrokan dihardute. Matxinada hori behin-betiko amaitzeko, makinek *Terminator* (Arnold Schwarzenegger) modeloko robot edo cyborg hiltzaile bat iraganera bidali dute, haren ama Sarah Connor (Linda Hamilton) hil dezan, John Connor jaio ez dadin. Sarah babesteko, Connorrek etorkizunetik Kyle Reese (Michael Biehn) soldadua bidali du.

## Aktoreak 
* Arnold Schwarzenegger: Terminator, cyborg hiltzailea.
* Michael Biehn: Kyle Reese, Sarah Connor babesteko, iraganera bidali den gizakia.
* Linda Hamilton: Sarah Connor, Terminatorren helburua.
* Earl Boen: Silberman doktorea, polizia psikologoa.
* Paul Winfield: Ed Traxler, Sarah galdekatzen duen polizia.
* Lance Henriksen: Hal Vukovich, detektibea.

## Kanpo estekak 
* *Ther Terminator* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Terminator* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ronin (filma)

**Ronin** John Frankenheimer estatubatuar zinema zuzendariaren 1998ko espioitza filma da, Veneziako Zinemaldian estreinatua. Frantziako Niza eta Paris hirietako kaleetan barna egindako auto jarraipen edo lasterka ikusgarrietengatik nabari da. Bertan, Robert De Niro, Jean Reno, Natascha McElhone, Stellan Skarsgård, Sean Bean eta Jonathan Pryce aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Antzinako Japonian rōnin izeneko samuraiak nagusi edo buruzagi batzuen agindupean borrokatzeko mertzenario gisa ibili ziren bezala, Europan ekintza sekretu arriskutsuak egin dituzten espioiek ere beren zerbitzuak diru gehien ordaintzen dienari eskaintzen dizkiete, bai estatuetako zerbitzu sekretuei, bai erakundeei, bai talde armatuei zein pertsona partikularrei. Mertzenariook agindutako misioa betetzera mugatzen dira, baina beren buruzagia edota betetako lanaren helburua zein den jakin gabe. Film horren kasuan, mertzenarioek maleta misteriotsu batez jabetu behar dutela besterik ez dakite.

## Aktoreak 
* Robert De Niro: Sam
* Jean Reno: Vincent
* Jonathan Pryce: Seamus O'Rourke
* Natascha McElhone: Deirdre
* Stellan Skarsgård: Gregor
* Sean Bean: Spence
* Skipp Sudduth: Larry
* Michael Lonsdale: Jean-Pierre
* Jan Triska: Dapper Gent
* Féodor Atkine: Mikhi
* Katarina Witt: Natacha Kirilova
* Bernard Bloch: Sergi

## Kanpo estekak 
* *Ronin* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Sleepy Hollow (filma)

**Sleepy Hollow**, 1999ko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko filma bat da. Washington Irving idazlearen *Sleepy Hollowko kondaira* (1820) idazlanean oinarritua dago. Johnny Depp, Christina Ricci, Miranda Richardson, Michael Gambon, Casper Van Dien eta Jeffrey Jones aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Danny Elfman musikagileak konposatu zuen.

Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Rick Heinrichs eta Peter Young).

## Argumentua 
1799. urtea, New York hiria. Ichabod Crane agentearen (Johnny Depp) nagusiek New Yorkeko estatuan dagoen Sleepy Hollow herrixkara joateko agindua ematen diote, han burua ebaki dieten hainbat biktima agertu direnez, kasua iker dezan. Bertaratzean, herritarrek gauero inguruetan ibili ohi den bururik gabeko zaldizko beldurgarriaren herriko kondaira kontatzen diote, hura hilketen erruduna dela baieztatzen diotelarik. Misterio hau argitzeko asmoz Ichabod polizia agente sinisgogorrak herriko Masbath (Marc Pickering) mutiko umezurtzaren laguntza edukiko du, azken honek bururuik gabeko zaldizkoak hil zuen bere aitaren heriotza mendekatu nahi duelarik.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Ichabod Crane.
* Christina Ricci: Katrina Van Tassel.
* Miranda Richardson: Lady Van Tassel.
* Marc Pickering: Masbath mutikoa.
* Michael Gambon: Baltus Van Tassel
* Jeffrey Jones: Steenwyck erreberendoa.
* Casper Van Dien: Brom Van Brunt.
* Ian McDiarmid: Lancaster medikua.
* Michael Gough: Hardenbrook notarioa.
* Christopher Walken eta Ray Park: bururik gabeko zaldizkoa, Hessiar zaldizkoa edo *Germaniarra*.
* Richard Griffiths: Philipse magistratua, herriko epailea.
* Claire Skinner: Beth Killian, emagina
* Steven Waddington: Killian, Bethen senarra
* Christopher Lee: burgumaisua
* Alun Armstrong: kondestablea
* Martin Landau: Peter Van Garrett
* Lisa Marie Smith: Lady Crane, Ichaboden ama
* Peter Guinness: Lord Crane, Ichaboden aita

## Ikus gainera 
* Sleepy Hollowko kondaira

## Kanpo estekak 
* *Sleepy Hollow* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Sleepy Hollow* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Fried Green Tomatoes

**Fried Green Tomatoes** (euskaraz *Tomate Orlegi Frijituak*) 1991eko Jon Avnet estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Fannie Flagg idazlearen *Fried Green Tomatoes at the Whistle Stop Cafe* idazlearen eleberrian oinarritua dago.

## Argumentua 
AEB, Alabama, Birmingham. Evelyn Couch (Kathy Bates) berreogei eta berregeitamar urte arteko depresiorako joera eta senarrak behar den arreta jartzen ez diola uste duen emakume bat da. Behin batez, bere izeba ospitalera bisitatzera joango da, bertan, Ninny Threadgoode (Jessica Tandy) izeneko amona atsegin batekin hizketan hasi eta berehala biak adiskidetuko dira, Ninny hirurogei urte atzera egin eta Evelyni bere gaztaroko istorioa eta Idgie eta Ruth (Mary Stuart Masterson eta Mary-Louise Parker) izeneko adiskideen gorabeherak kontatuko dizkio.

## Aktoreak 
* Kathy Bates: Evelyn Couch
* Mary Stuart Masterson: Idgie (Imogen) Threadgoode
* Mary-Louise Parker: Ruth Jamison
* Jessica Tandy: Ninny Threadgoode
* Cicely Tyson: Sipsey
* Chris O'Donnell: Buddy Threadgoode
* Stan Shaw: Big George
* Gailard Sartain: Ed Couch
* Timothy Scott: Smokey Lonesome
* Gary Basaraba: Grady Kilgore
* Lois Smith: Mama Threadgoode
* Macon McCalman: prokuratzailea
* Richard Riehle: Reverend Scroggins
* Raynor Scheine: Curtis Smoote
* Jo Harvey Allen: emakumeen kontzientzia irakaslea

## Kanpo estekak 
* *Fried Green Tomatoes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Brodatu

thumb|200px

**Brodatua** oihalak jostorratza erabiliz hariz apaintzeko arte dekoratiboa da. Teknika anitz biltzen ditu bere baitan, hala nola gurutze-puntua eta kate-itxurako puntua.

## Kanpo estekak
Puntu (oihalgintza)

thumb|Artilezko puntu-lana|300px

Oihalgintzan, **puntua egin**, halaber **trikokatzea** (Ipar.), eskuz, orratzak erabiliz -galtzorratzak, hain zuzen-, edo makinaz artilea edo beste ehun bateko haria erabiliz begizta-lerroak kateatuz jantziak egiteko teknika da. Puntu hitza begizta horietako bakoitza eta begiztak egiteko moduetako bakoitza izendatzeko ere erabiltzen da.

Kaleko artearen mugimenduan, 21. mendean, artilezko artea edo *yarn bombing* ere esaten dena garatu izan da, puntuzko lanekin hirietako elementuak apaintzeko adierazpide artistikoa..

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Parafernalia

**Parafernalia** () jarduera baterako beharrezkoak diren tresna eta osagarrien multzoa da. Gai jakin bati buruz argitaraturiko kultura-produkzioa adierazten duen hitza ere bada.

Erromatar zuzenbidean, familia zuzenbidean erabilitako terminoa da. Pluralez, "ezkonsaritik at zeuden ondareak" ziren. Parafernalia emakume ezkondu batek bere familiatik jarauntsitakoa zen, adibidez jantziak edo bitxiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ohazal

thumb|200px

**Ohazala** edo **ohe-estalkia** ohe gainean zabaltzen den oihala da, maindire eta burusien gainean jartzen dena. Tapaki moduan erabiltzeaz gainera, ohe gaina apaintzeko ere erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Tapaki

**Tapaki** ohe gaineko oihaletarako erabiltzen den izena da, pertsonak ohean horiekin tapatzeko erabiltzen dituena:

* maindirea,
* burusia edo manta,
* ohazala.
Trapelus

***Trapelus*** (, *aldatu* - egin ditzaketen kolore aldaketei erreferentzia eginez) Agamidae narrasti familiako genero bat da. Asiako hegoaldean eta Afrikako iparraldean bizi dira.

## Espezieak 
* *Trapelus agilis* (Olivier, 1807)
* *Trapelus agnetae* (Werner, 1929)
* *Trapelus boehmei* Wagner, Melville, Wilms & Schmitz, 2011
* *Trapelus flavimaculatus* Rüppell, 1835
* *Trapelus jayakari* (Anderson, 1896)
* *Trapelus lessonae* (De Filippi, 1865)
* *Trapelus megalonyx* Günther, 1864
* *Trapelus microtympanum* (Werner, 1895)
* *Trapelus mutabilis* (Merrem, 1820)
* *Trapelus rubrigularis* (Blanford, 1875)
* *Trapelus ruderatus* (Olivier, 1807)
* *Trapelus sanguinolentus* (Pallas, 1814)
* *Trapelus savignii* (Duméril & Bibron, 1837)
* *Trapelus schmitzi* Wagner & Böhme, 2006
* *Trapelus tournevillei* (Lataste, 1880)

## Kanpo estekak
Amigurumi

thumb|200px

 panpina txikiak kakorratz-lanez egiteko artea da, Japonian sortua. Gehienetan animaliak irudikatzen dituzte, baina herri kulturako pertsonaiak eta landare, lore eta fruituen pertsonifikazioak irudikatzeko ere erabili dira.

## Kanpo estekak
Top manta

thumb|350px

**Top manta** Espainian XX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasieran pirateriaz ekoiztutako musika eta film-diskoak eta beste imitazio produktuak kalean saltzeko jarduerari deritzo. Gehienetan etorkinek bizimodua ateratzeko jarduera zen. Izenak produktuak lurrean zabaltzeko erabiltzen zuten manta edo burusiari egiten dio erreferentzia, korrika eta presaka biltzen zutena muturreko soka batetik tiraka, polizia haien bila zihoazela ohartu bezain laster. Lanbide horretan jarduten zutenei *mantero* deitzen zitzaien.

## Kanpo estekak
Phoxophrys

***Phoxophrys*** Agamidae familiako narrasti genero bat da. Borneo eta Sumatran bizi dira.

## Espezieak 
* *Phoxophrys borneensis* Inger, 1960
* *Phoxophrys cephalum* (Mocquard, 1890)
* *Phoxophrys nigrilabris* (Peters, 1864)
* *Phoxophrys spiniceps* Smith, 1925
* *Phoxophrys tuberculata* Hubrecht, 1881

## Kanpo estekak
Psammophilus

***Psammophilus*** narrastien barruko Agamidae familiako generoa da. Indian bizi dira.

## Espezieak 
* *Psammophilus blanfordanus* (Stoliczka, 1871)
* *Psammophilus dorsalis* (Gray, 1831)

## Kanpo estekak
Lolita (argipena)

**Lolita** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* *Lolita*, Vladimir Nabokoven eleberria;
* Lolita, nerabe itxurako emakume gazte sentsual eta sexualitate bizikoa;
* *Lolita*: 1962ko filma;
* *Lolita*: 1997ko filma;
* *Lolita konplexua*, emakume gazteenganako erakarmena, pedofilia, hebefilia eta efebofilia jokamoldeak ere bil ditzakeena;
* Lolita, Japonian aski zabaldua dagoen moda estiloa, viktoriar estiloko jantzietan oinarritzen dena;
* Lolita Flores, espainiar abeslaria, Lolita izen soila erabili izan duena artistikoki.
* *Lolita la huérfana*, 1924ko filma;
* *Lolita No. 18*, punk musika talde japoniarra.
Kawaii

thumb|Kawaii adibidea.
 japonierazko jatorria duen terminoa, euskaraz "polita" eta "xamur" eta "xarmagarri" adieraziko lukeena, eta XX. mendeko azken hamarkadetatik Japoniako fenomeno kulturala da, haurrak eta giza itxurako animaliak, maiz anime eta manga estiloetako estetikaren bitartez, arketipotzat hartzen dituena. *Kawaii* fenomenoaren erakusgarritzat Japonian arrakasta handia duen *Hello Kitty* pertsonaia har daiteke.

## Kanpo estekak
Andra Mari Ikastetxea

**Andra Mari Ikastetxea** Getxoko zortzi eskola publikoetatik bat da, haur eta lehen hezkuntza mailak eskaintzen dituena. 1981. urtean sortu zen.

## Kanpo estekak 
* Andra Mari
Baucau

**Baucau** (tetumez: *Baukau*) Ekialdeko Timorko hiria da. Dili hiriburutik 122 kilometro ekialderantz dago eta herrialdeko bigarren hiririk handiena da. Portugaldar Timorren garaian *Vila Salazar* zuen izena, António de Oliveira Salazarren omenez.

## Kanpo estekak
Tatamailau

**Tatamailau** (tetumez: *Foho Tatamailau*), baita **Ramelau** ere, Ekialdeko Timorko eta baita Timor uharte osoko mendirik altuena da, 2.986 metroko altuera duena. Ermera barrutian, Dili hiriburutik 70 kilometrotara, dago. Koloniaren garaietan Inperioko mendirik altuena zen. "Tatamailau" izena mambaierazko hitza da eta "guztion aitona" esan nahi du. "Ramelau", berriz, bertoko mendilerroa izendatzeko ere erabiltzen dute.
Mitra

**Mitra** izan daiteke:
* Mitra (jainkoa), indo-irandar jatorria duen jainkoa.
* Mitra (burukoa), apezpikuek-eta eramaten duten zeremoniako buruko handia.

## Biografiak 
* Sugata Mitra (1952), indiar informatikaria
* Rhona Mitra (1976), britainiar aktorea
* Manoranjan Mitra (1895-1942), indiar botanikoa

## Bionimoak 
*Mitridae* molusku-familiako espezie hauek:
* *Mitra papalis*
* *Mitra carbonaria*
Mitra (burukoa)

[thumb|190px|Azpezpikuaren mitra eta [Makulu (liturgia)|artzain-makila.]]

**Mitra** apezpikuek-eta eramaten duten zeremoniako buruko handia da, hiruki itxurakoa. Atzekaldeko muturrean bi zinta ditu eskegita. aita santuak, apezpikuek, abade mitradunek eta beste zenbait klerikok elizkizunetan erabiltzen dute,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak