open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
VascoPress

**VascoPress** bizkaitar albiste agentzia izan zen, Bilboko Henao kalean egoitza zuena.

1982an La Gaceta del Norte egunkariko zenbait kazetarik sortu zuten, tokiko albisteei informatzeko helburuz. Hiru hamarkadatan zehar euskal kazetari asko, tartean Charo Zarzalejos, José Luis Blanco Zamora edo Florencio Domínguez, bertatik pasa ziren. 2015ean desegin eta uztailaren 15ean azken teletipoa argitaratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silesiako probintzia

**Silesiako probintzia** (; ; ) 1740tik 1918ra Prusiako Erresumako probintzietako bat izan zen. Bere hiriburua Wrocław zen. Weimarko Errepublikaren garaian, 1919an, Silesia bi probintziatan banatu zen: Silesia Garaia eta Silesia Behereko voivoderria.

## Historia 
ezkerrera|thumb|Silesiako muga modernoak (XXI. mendea) eta muga historikoak:
1740an, Federiko II.a Handia Prusiakoa Silesia beretu zuen Austriako Ondorengotza Gerraren barruan (1740-1748). Gerra amaitu zenean, Prusiako Erresumak Silesia ia osoa konkistatu zuen, eta hego-ekialdeko muturreko Silesiako zati batzuk, hala nola Cieszyn eta Opavako Dukerriak, Habsburgoko Etxearen esku geratu ziren.

Zazpi Urteko Gerrak (1756-1763) Silesia gehienaren gaineko prusiar kontrola berretsi zuen eta Prusiako probintzia fidelenetako bat bihurtu zen. 1815ean Görlitz ingurua, lehen Saxoniakoa, probintzian sartu zen Napoleondar Gerren ostean.

Prusiako probintzia izanik, Silesia Alemaniar Inperioaren zati bihurtu zen Alemaniako bateratzean 1871an. Silesian industrializazio handia zegoen eta garai hartan jende asko joan zen hara bizitzera. 1905eko erroldaren arabera, biztanleen hiru laurdenak alemanak ziren, eta Oderreko ekialdeko populazioaren masa poloniarra zen.

1919an, Silesia bi probintziatan berrantolatu zen: Silesia Beherea (*Niederschlesien*) eta Silesia Garaia (*Oberschlesien*). 1938 eta 1941 artean Silesia Beherea eta Garaia berriro laburki batu ziren probintzia bakar gisa.

## Ikus, gainera 
* Silesia, Europa Erdialdeko eskualde historikoa.
* Txekiar Silesia, Austriako Silesia zaharra.
* Silesiako voivoderria eta Silesia Behereko voivoderria.
* Moravia-Silesia eskualdea, Txekiar Errepublikan

## Kanpo estekak
Hebe de Bonafini

**Hebe de Bonafini** (Ensenada, 1928ko abenduaren 4a - La Plata, 2022ko azaroaren 20a) giza eskubideen aldeko ekintzaile argentinarra izan zen. Maiatzaren Plazako Amen elkartearen sortzailetako bat eta presidentea izan zen; erakunde horretan Jorge Rafael Videlaren diktadura militarrean desagertutako detenituen amak bildu ziren, justizia eskatzeko eta haien seme-alaben itzulketa aldarrikatzeko. Amen erakunde horrek ekintza ugari sortu zituen: unibertsitate-institutu bat, irrati bat, egunkari bat, kulturetxe bat... Bonafinik mundu osoan zabaldu ditu bere aldarrikapenak. Euskal Herrian bizi zen errepresioaren aurka sarritan hitz egin zuen. Horregatik, ETAren aldeko jarrera zuela esanez, Espainiako Asociación Víctimas del Terrorismo persona non grata deklaratu zuen 2000. urtean.

## Biografia 
Hebe Bonafini etxekoandre bat zen, oso ikasketa gutxikoa, apenas lehen hezkuntzako eskola bakarrik egin zuen. 1942ko abenduaren 29an ezkondu zen, 14 urte zituela, Humberto Alfredo Bonafinirekin, eta hiru seme-alaba izan zituzten: Jorge Omar, Raúl Alfredo eta María Alejandra. 1977ko otsailaren 8an, Argentinako diktadura militarrak eragindako errepresioaren testuinguruan, bere seme nagusia, Jorge Omar, bahitu eta desager arazia izan zen, La Platan, eta, abenduaren 6an, gauza bera gertatu zen bere beste semearekin, Raúl Alfredo, Argentinako Berazategi Partiduan. 1978ko maiatzaren 25ean bere erraina ere desagertu zen, María Elena Bugnone Cepeda, Jorgeren emaztea.

Hebe de Borafini 1979tik Maiatzeko Plazako Amen Elkarteko presidentea da, eta gizateriaren aurkako delituen errudunen zigorgabetasunaren aurkako borrokagatik nabarmendu da, baita desagertutakoen bizitza aldarrikatzeagatik ere. Bere senarra, Humberto Bonafini, 1982ko irailean hil zen.

Hebek Argentinan epaitegietan arazo handiak izan ditu eta behin baino gehiagotan hiltzeko mehatxuak jaso izan ditu. Esaterako, 1991an Carlos Menem Argentinako presidenteak "zaborra" deitu ziolako, epaitegietara eraman zuen. 1996an, manifestazioa batean, polizia batek buruan kolpatu zuen. Emakumeak prentsa aurrean zapi odoleztua jantzita agertu zen. 2001an bi gizon haren etxean sartu ziren eta bera ez zegoenez, Alejandra alaba torturatu zuten.

Hebe de Bonafini mundu osoan ibili da bereziki errepresioa pairatzen duten kolektiboei eta herriei haren elkartasuna adierazteko: Mato Grosson, Chiapas, Belgraden gerraren aurka hitz egiteko, Euskal Herrian... 2004tik, irratien bidez haren ideaik zabaldu ditu: 2007tik *Transformaciones del Pañuelo Blanco* edo *La Voz de las Madres*. 2008an, ESMA konzentrazio esparrua izandako tokian, amek Centro Cultural Nuestros Hijos kulturetxea sortu dute eta han sukaldaritzaz eta politikaz hitz egiten du. 2018tik Caput Irratian "Hebe en Caput" saioa zuzentzen du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maiatzaren Plazako Amak

## Kanpo estekak 
* Alvaro Hilario López de San Románen erreportaia *Argia*n, 2007/01/14.
* Amagoia Mujika Tolaretxipiren erreportaia Berrian, 2016/08/05.
* :Maiatzaren Plazako Amen historia.
Subijana etxea

**Subijana etxea** Villabonako eraikin bat da, ehungintza lantegia izan zena mende batez, eta 21. mendean euskalgintzako erakunde eta ekimen batzuen egoitza dena.

## Historia 
1860an sortu zen lantegia, *Sociedad de Silva Hermanos y Frois* izenarekin, baina laster *Subijana y Compañía* bilakatu zen (*Subijana y Cía* gisa laburtua ohikoan). Eraikin eklektiko eta berezia izan zen, lantegiaz gain, bulegoak eta etxebizitzak ere bazituelako. Ehungintzara dedikatu zen Subijana y Cía, 1980ko hamarkadaren amaieran itxi zen arte. Kolore bakarreko kretonak edo anitzeko musuzapiak egiten zituen, besteak beste.

thumb|400px|erdian|Eraikinak 1994an zuen itxura, lantegia itxi ondoren.

21. mendean, Villabona-Amasako udalak erosi zuen erakina, eta beste erakunde batzuen laguntzaz egokitu zen, euskalgintzako erakundeen zerbitzura uzteko. 2008an Bertsozale Elkarteak inauguratu zuen, elkarte gisa bertan toki hartuz, eta Elkarte honi lotutako Mintzola Fundazioa eta Xenpelar Dokumentazio Zentroa ere bertan kokatu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bianca Freire

**Bianca Freire** (Campinas, Brasil, 1986ko abenduaren 29a) brasildar emakumezko aktore pornografiko ohia da.

## Bizitza 
Bianca Freire Campinasen jaio zen 1986ko abenduaren 29an.

2006an pornografiaren industrian hasi zen lanean. 2008an Hego Amerikako modelorik onenaren Tranny Awards saria irabazi zuen.

Bere aktore ibilbidean 50 film erotiko baino gehiagotan antzeztu zuen.

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak
Chelsea Marie

**Chelsea Marie** (West Palm Beach, Florida, 1991ko maiatzaren 16a) estatubatuar emakumezko aktore pornografiko transexuala da.

## Bizitza 
West Palm Beachen jaio zen 1991ko maiatzaren 16an.

2012an helduentzako zinemagintzan hasi zen lanean. 2017. urterako industria pornografikoko giroan ezaguna zen, eta orduz geroztik hainbat sari garrantzitsutarako izendapenak jaso ditu.

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak
Billy el Niño (argipena)

**Billy el Niño** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake.

* **Antonio González Pacheco** polizia frankista, *Billy el Niño* ezizenaz ezaguna.
* **Billy the Kid** AEBetako Mendebaldeko 19. mendeko gaizkilea, *Billy el Niño* izenarekin agertzen dena gazteleraz Western-etan eta.
Giuseppe Meazza

**Giuseppe Meazza**, **Peppino** edo **Peppìn** deitua (Milan, 1910eko abuztuaren 23a - Lissone, 1979ko abuztuaren 21a) italiar futbolari eta entrenatzailea izan zen. 1930eko hamarkadan Inter taldean jokatu zuen, batez ere, baina baita AC Milan, Juventus FC, SSD Varese Calcio eta Atalanta taldeetan ere. Italiako futbol selekzio nazionalaren buru izan zen munduko bi titulu lortzeko, 1934 eta 1938an, honetan kapitain bezala. Erretiratu ondoren, hainbat taldetako entrenatzailea izan zen, tartean Inter eta Atalanta.

## Palmaresa 
**Internazionale**
* Italiako liga: 1929-30, 1937-38, 1939-40
* Italiako futbol kopa: 1938-39
** Italia**
* Munduko Futbol Txapelketa: 1934, 1938
* Erdialdeko Europako Nazioarteko Kopa: 1927-30, 1933-35

## Kanpo estekak
Fritz Walter

**Friedrich "Fritz" Walter** (Kaiserslautern, 1920ko urriaren 31a - Enkenbach-Alsenborn, 2002ko ekainaren 17a) alemaniar futbolaria izan zen. Bere ibilbide osoa 1. FC Kaiserslautern taldean jokatu zuen. Alemaniako futbol selekzio nazionalen 61 aldiz jokatu zuen eta 33 gol sartu. 1954ko munduko txapelketa irabazi zuen selekzioko kapitaina izan zen.

## Palmaresa 
**1. FC Kaiserslautern**
* Bundesliga: 1950-51, 1952-53
**Alemania**
* Munduko Futbol Txapelketa: 1954

## Kanpo estekak
Plangintza ekonomiko

**Plangintza ekonomikoa** ekonomia garatzeko plana egin eta betetzeko prozesua da. Lortu behar diren helburuak eta horretarako erabili behar diren bitartekoak zehazten ditu. SESBk hasi zuen eta kontzepzio sozialistei lotuta dago eta Bost Urteko Planak dira ezagunenak. Hala ere, pixka bat leunduta, herri kapitalistetan ere erabili zen Munduko Bigarren Gerra baino pixka bat lehenago (New Deal) eta gerraren ondoren, (Marshall Plana).
Historia natural

[thumb|Historia naturaleko fitxa, [1728, Cyclopaedia]]
**Historia naturala** landareen eta animalien ikerketa zientifikoa da, behaketara joz esperimentaziora baino gehiago.

Historia naturala terminoa antzinate klasikotik erabiltzen da diziplina zientifikoen multzoa izendatzeko, XIX. mendetik zenbaitetan Natura zientziak ere aipatzen baitira, batez ere zoologia, botanika, mineralogia eta geologia. Bi terminoak "historia naturala" eta "natura zientziak" eremu semantiko berari dagozkio, nahiz eta bien arteko alde garrantzitsu bat izan "historia naturalak" garrantzi handiagoa ematen diola mundu naturaleko laginen eta aleen kontserbazioari, eta «natura zientziak» esanahi orokorragoa duena, besteak beste, izarrak edo erradiazioak bezalako entitate ez-bildumagarriak edo fisikako edo kimikako ohiko printzipio fisikoak diren beste zientzia posible batzuen artean, biltzen ditu bere azterketan.

Historia naturalaren barruan sartzen dira bizitzaren elementuak eta bizimoduak ulergarri egiten dituzten gertakariak ikertzea eta azaltzea, eta hainbat espezieren egitura, funtzionamendua eta zirkunstantzia garrantzitsuak deskribatzen ditu, hala nola dieta, ugalketa eta talde sozialak.

Terminoaren esanahia hazi egin da, eta biologia ez den beste diziplina zientifiko batzuetarako aterki bihurtu da. Definizio gehienek izaki bizidunen azterketa barne hartzen dute (hau da, biologia, botanika eta zoologia barne); beste definizio batzuek kontzeptua zabaltzen dute paleontologia, ekologia edo biokimika barne hartzeko, baita geologiaren eta klimatologiaren zatiak ere.

## Kanpo estekak
Kate Craig-Wood

**Kate Helen Craig-Wood** (Surrey, Ingalaterra, 1977) informazio teknologietako britainiar enpresarburua da. Memset Dedicated Hosting enpresako sortzaileetako bat eta zuzendari nagusia da. Hainbat sari jaso ditu, besteak beste, Erresuma Batuan IT alorrean lan egiten duten eragin handiko 25 emakume artean 4. postuan zerrendatu zuten 2012an. Craig-Wood emakume transgeneroa da eta ezaguna da hainbat kausa sozialen alde egiteagatik, hala nola, informazio teknologietan eraginkortasun energetikoa, emakumeen presentzia eta pertsona transgeneroen onarpena sustatzea.

## Bizitza 
Southamptongo Unibertsitatean Biomedikuntza Zientzietan master-ikasketak burutu ondoren *Arthur Andersen Business Consulting* konpainian hasi zen lanean IT aholkulari. Ondoren, Easyspace Ltd enpresako negozio garapen zuzendaria izan zen. Gero, 2002ko amaieran, Memset enpresa sortu zuen Nick anaiarekin batera.

2000n ezkondu zen, baina 2006an dibortziatu zen gizonetik emakumerako trantsizioa egiten hasi eta gutxira.

## Erreferentziak
Aureliano López Becerra

**Aureliano López Becerra** (Irun,  - Bilbo, ) gipuzkoar kazetaria izan zen.

## Biografia 
Salamancako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, *La Gaceta del Norte* egunkarian hasi zen lanean. «Desperdicios» izengoitiz sinatzen zuen eta egunkariko zuzendari ere hautatu zuten. Bilboko Kazetarien Elkarteko presidentea, 1951n *La Gaceta del Norte* utzi zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Oskar Arana

**Oskar Arana Ibabe** (Aramaio, 1969) euskal itzultzailea da.

## Biografia 
Zuzenbidean lizentziaduna, Herri-Arduralaritzaren Euskal Erakundean (IVAP-HAEE) hasi zen itzulpengintzaren munduan. Gaur egun, Arabako Foru Aldundian ari da. Jokin Zaitegi literatur itzulpen lehiaketa irabazi zuen 2004an, JM Coetzee-ren *Disgrace* (Lotsaizuna) euskaratuta. Harrezkero, makina bat literatur lan itzuli ditu, batez ere Paul Austerrenak. Halaber, *31eskutik* itzulpengintzari eta hizkuntzari buruzko blogean artikulu ugari idatzi ditu. EIZIEko zuzendaritza batzordean parte hartu zuen bi urtez eta 2008an lehendakari izan zen.

## Itzulpenak 
* 2015: *Neguko egunerokoa*, Paul Auster.
* 2010: *Sunset Park*, Paul Auster.
* 2008: *Gizona ilunpean*, Paul Auster.
* 2007: *1984*, George Orwell.
* 2007: *Bidaiak scriptoriumean zehar*, Paul Auster.
* 2007: *Anarkia hutsa*, Woody Allen.
* 2006: *Brooklingo erokeriak*.
* 2004: *Lotsaizuna*, John Maxwell Coetzee.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 31 eskutik

## Kanpo estekak 
* Euskal itzulpegintzaren datu-basea.
Editorial Vizcaína

**Editorial Vizcaína S. A.** Bilboko argitaletxea izan zen. Katolizismoari lotua eta 1901ean sortua, lantegi propioak zituen eta *La Gaceta del Norte* editatu zuen. Egunkariak lehen alea 1901eko urriaren 11n inprimatu zuten. Argitalpenak hainbat etenaldi eta isun izan zituen 1931 eta 1936 artean, eta 1936an konfiskatu zuten 1937ko ekainaren 19ra arte.

Ángel Herrera Oria eta bere Asociación Católica de Propagandistasen kontrolpean, 1911ko urrian *El Debate* madrildar egunkaria erosi zuen. 1911tik 1933ra Herrera Oria izan zen egunkariaren zuzendaria, eta Francisco de Luisek hartu zuen haren lekua. 1912an, Editorial Vizcaínak ACNdPren alde egunkaria utzi zuen eta elkarteak egunkariaren erabateko kontrola bereganatu zuen.

Beste liburu batzuen artean, Luis del Olmok marrazkitako Don Celes pertsonaiaren antologiak inprimatu zituen 1950eko eta 1960ko hamarkadetan.

## Kanpo estekak
Donostiako iberiar sugandila

**Donostiako iberiar sugandila**, **Donostiako sugandila**, **Santa Klara uharteko sugandila** edo **Urgulleko sugandila** (***Podarcis hispanicus sebastiani***) iberiar sugandila arruntaren (*Podarcis hispanicus*) azpiespezie endemiko bat da, guztiz bereiztua dagoena iberiar sugandilarengandik eta Donostian bakarrik aurki daitekena, alegia, Euskal Herriko endemikoa den animalia ornodun bakarra dugu Donostiako sugandila.

Santa Klara uhartean du gotorlekurik garrantzitsuena, uharte horretan sugandila ezberdinen arteko inolako lehiarik eduki ez izanak eboluzio bereiztu eta independente bat izatea ekarri du, iberiar sugandilarengandik bereiztuz eta ezberdintasun nabarmeneko azpiespezie bat bilakatuz.

Bere izen zientifikoa Donostian duen endemismotik dator.

## Ezaugarriak 
Helduak direnean atzealdean edo bizkarraldean orbanez beteriko azal arre edo berde iluna aurkezten dute, sabelaldean kolore biziago batekin.

Emeek alboaldean marra lisoak ala orban ilunak bi serietako marra argiagoekin tartekatzen dituzte, kolore eta itxura kontraste txiki baina eder bat osatuz. Arrek ordea, lepoaldean kolore biziago bat dute, gorrixkara hurbiltzen dena, emearen beixarengandik bereiztuz.

## Habitat 
Harkaitz gunetan ibiltzen dira, normalean sastraka eta belarrekin konexioa duten harri gunetan.

Sugandila edo musker guztiek bezalaxe, harriak gustoko dituzte beroa azkar hartzeko eta gorputzaren tenperatura erraz orekatzeko, narrasti guztiek bezalaxe, Santa Klara uharteko sugandilak ere kanpotik (ingurunetik) hartzen baitu tenperatura.

## Hedapen eremua 
Donostiako iberiar sugandila Donostiako sugandila endemikoa da, hiri horretan bakarrik aurki daitekelarik.

Santa Klara uhartetik eta Urgull menditik hedatzen da.

## Mehatxuak 
Arriskuan ez dagoen animalia izan arren, bere hedapen eremu murritzak eta mugatuak bere kontran jokatzen du.

Azkeneko urteetan Santa Klaran ematen ari den turisten eta bisitarien areagotzek mehatxu bat suposatzen du Santa Klarako sugandilarentzat.

Urgull mendiko populazioa sugandila espezie kanpotar batekin lehiatzen da, Balearretako sugandilarekin (*Podarcis pityusensis*), orain dela urte batzuk bertan sartua.

## Babes eta kontserbazio neurriak 
Ingurumenaren ministeritzak habitataren babesa bermatzen du, horrez gain, bere hedapen guneak eremu natural babestuak dira.

## Erreferentziak 
* Naturaren Ahosta (2002), 19. orria.
* Sáez García, J.A. *et ál.*

## Bibliografia 
* Pérez, F.P. (2002). «Reptiles de Euskadi: Lagartija ibérica de San Sebastián. Joya donostiarra». *Naturaren Ahotsa aldizkaria.* (72): 40.
* Sáez García, J.A. *et ál.*. Gipuzkoako foru aldundia. «Guía de espacios de interés lúdico naturalístico de Guipuzkoa. 44 Isla de Santa Clara». 2011/09/18 datan kontsultatua.

## Kanpo estekak
Mónica Ergueta

**Mónica Ergueta Romero** (La Paz, Bolivia, 1977ko irailaren 17a) boliviar abeslaria da. Musika tropikala abesten du rock estiloarekin fusionatuta.

## Bizitza 
### Haurtzaroa 
Mónica Ergueta 1977ko irailaren 17an jaio zen La Paz hirian. Reynaldo Ergueta eta Beatriz Romeroren alaba da, biak Pelechuco udalerrikoak. Txikitatik hasi zen musikan, *Honer* musika akademian espezializatuz. 1987an, 10 urte zituela, hainbat kantu-jaialditan eta komunikabideetako aurkezpenetan parte hartzen hasi zen. Urte horietan zehar, *Neska prodijio* izendapena jaso zuen.

### Ibilbide musikala 
1990ean, 14 urte zituela, Erguetak *Le Canta a Bolivia* bere lehen diskoa grabatu zuen. 1995ean *Asa Fresch* musika taldea sortu zuen, *Aspirina Fresca* estreinako diskoa grabatuz. 1996an *Quiereme* izeneko diskoa grabatu zuen. Urte berean ere, *Mi Buen Corazón* diskoa grabatu zuen.

Hainbat taldetako kide izan zen, besteak beste: Roca Sola, Los Super Bucaneros, Orquesta San Francisco, Munaska eta El Mariachi del Valle.

Hasieran Monicak musika folklorikoa bakarrik abesten bazuen ere, bere ospea handitzen joan zen heinean, rockarekin fusionatutako musika tropikala egiteari ekin zion. Monica Erguetak arrakasta handia izan zuen 1990eko hamarkadaren amaieran. 2000ko hamarkadan agertokietatik erretiratu zen, baina 2010eko hamarkadaren hasieran berriro itzuli zen.
Francisco Basarte Alvero

**Francisco Basarte Alvero** (Cintruénigo, 1884-?), nafar organista eta musikagilea izan zen.

## Biografia 
Gurasoak Candida Alvero eta Alejandro Basarte izan ziren. Cintruénigoko Santa Zezilia Udal Bandaren zuzendaria izan. zen. Halaber, herriko parrokiaren organista izan zen. Irailaren 8an Bakearen Andre Mariari eskaintzen zaion bederatziurrenaren musikaren egilea izan zen, aitaren laguntzarekin. Bere aita ere, Alejandro Basarte, musikaria izan zen eta baita herriko bandaren zuzendaria ere.. Vicenta Armendárizekin ezkonduta, sei seme-alabak izan zituzten.

## Obra 
* *Bakearen Andre Mariari eskainitako bederatziurrena*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gazteen Europako Parlamentua

**Gazteen Europako Parlamentua** *(European Youth Parliament (EYP)* ingelesez) Europako gazteen beharrei aurre egiteko eta helburu hezitzailea duen erakunde apolitikoa eta apartidista da. EYPk gazteek pentsamendu kritiko eta independentea izan dezaten bultzatzen du eta beren etorkizunerako funtsezkoak diren trebetasun sozialak eta politikoak ikastea errazten du.

Sortu zenetik, milaka gaztek hartu dute parte eskualde mailako, estatu mailako eta nazioarteko saioetan. Horren ondorioz, mugak zeharkatzen dituzten harremanak egin izan dituzte Europa osoko pertsonekin.

EYPk sekulako ekarpena egin du Europako eta europarren arteko batasunaren garapenean. Gaur egun, eztabaida politikoa, nazioarteko topaketak, ikaskuntza eta gazteen arteko harremanak sustatzen dituen elkarte handienetako bat da. Europako 40 herrialdetako azpi-elkarteek (herrialde bakoitzean sortutako EYPko batzorde propioa) osatzen dute, non milaka gaztek borondatez eta aktiboki parte hartzen duten. Sareak urtero 500 ekitaldi inguru antolatzen ditu. *Schwarzkopf Fundazioak* zuzentzen duen programa da.

EYP sortu zenetik, Europako pertsonaia ugarik, hala nola José Manuel Durão Barroso, Herman van Rompuyk, Jerzy Buzekek eta Janez Potocnikek, proiektua bermatu dute. Iraganean eta gaur egun proiektua bultzatu dutenen artean Thorbjörn Fälldin, Martin Schulz Europako Parlamentuko presidente ohia, Jean-Claude Juncker Europako Batzordeko presidente ohia eta Federica Mogherini Europar Batasuneko Kanpo Arazoetarako eta Segurtasun Politikarako Batasuneko goi ordezkari ohia daude. 

## Historia 
Gazteen Europako Parlamentua Bettina Carr-Allinsonek sortu zuen 1987an. Hasiera batean Fontainebleauko Lycée François-Ier-en, eskola proiektu gisa soilik egingo zen ekimena izan zen.  Urtebete geroago, 1988an, nazioarteko lehen saioa hiri berean egin zen, Fointainebluen .

Urteak igaro ahala, proiektua Witneyn (Oxfordshiren) finkatu zen, 1991n hain zuzen, *European Youth Parliament Ltd.* gisa onartu zen arte*.* Hurrengo urtean, 1992an, xede horretarako sortutako *gobernuz kanpoko erakunde baten* (*Fontainebleau Youth Foundation*-en) *filial* bezala existitzen hasi zen*.*

2004tik, *Schwarzkopf Stiftung* fundazio alemanaren mende dago EYP eta Berlinen dauka bere egoitza.

## *National Committees* edo Batzorde nazionalak 
Gaur egun, EYPk, 40 Estatu europarrek ordezkatutako batzorde nazionalak ditu bere baitan:

## Euskal Herrian 
**Euskal Herrian** badaude EYPn parte hartzen duten boluntarioak. Hego Euskal Herrian presentzia dauka erakundeak batez ere Bizkaian eta Gipuzkoan eta, neurri txikiago batean, Araban eta Nafarroan, EYP Espainia batzorde nazionaleko Euskadi izeneko eskualdearen baitan. Ipar Euskal Herrian EYP Frantziako *Comité Centre Ouest* azpibatzordeak kudeatzen ditu erakundearen jarduerak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Project X (1987ko filma)

***Project X*** (euskaraz *X Proiektua*), 1987ko Jonathan Kaplan frantziar-estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikziozko komedia film bat da. Matthew Broderick eta Helen Hunt aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jimmy Garret (Matthew Broderick) pilotu gaztea kasik militarra den familia giroan bizi da, bere aita AEBetako Armadako goi kargu bat baita. Halere, hainbat zigor hauste burutu ondoren, "X Proiektua" deritzon programa militarrean parte hartzean bere lanbideari buruzko zalantzak sortuko zaizkio. Zeinu hizkuntza bidez komunikatzen den Virgil izeneko primatea konplexu militarrera ailegatzean Jimmyk lanarekiko duen portaera aldaraziko du.

## Aktoreak 
* Matthew Broderick: Jimmy Garrett
* Helen Hunt: Teri MacDonald
* William Sadler: Carroll doktorea (kredituetan Bill Sadler)
* Johnny Ray McGhee: Robertson
* Jonathan Stark: Krieger sarjentua
* Robin Gammell: Niles kolonela
* Stephen Lang: Watts
* Jean Smart: Criswell doktorea
* Daniel Roebuck: Hadfield
* Marvin J. McIntyre: Zeldakidea
* Harry Northup: Kongresista
* Michael Eric Kramer: Voeks tenientea
* Dick Miller: Max King
* Jules Sylvester: Pilotua
* Richard Cummings Jr.: Hayes tenientea
* Robert Lee Minor: Aire polizia
* Ken Lerner: Finley
* Michael McGrady: Wilson
* Deborah Offner: Carol Lee
* Lance E. Nichols: Hamer
* Ken Sagoes: Patruilaria
* Richard Paul: Primate buruzagia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eremu semantiko

**Eremu semantikoa** antzeko esanahia duten edo gai berari erreferentzia egiten dioten hitz multzoa da. Horrela, adibidez, maitasunaren eremu semantikoan estimua eta adiskidetasuna joango lirateke, baina baita konfiantza edo ezkontza ere, horrekin lotura izan dezaketen terminoak baitira. Eremu semantikoek osagai subjektiboa dute beti, konnotazioan oinarritzen direlako eta ez sinonimian edo erlazio lexikoetan soilik.

Estrukturalismoa eremu semantikoak zehazten saiatu zen hitzei ezaugarri batzuk emanez, erlazionatutako hitzak ezaugarri batzuetan desberdintzen ziren, baina beste batzuk talde berekoak ziren. Sailkapen hori sinplea da zenbait kontzepturekin, baina ezin zaie aplikatu abstraktuagoei. Termino bereko eremu semantikoa aldatu egiten da hizkuntza erabiltzen duen kulturaren eta hizkuntzaren arabera.

Eremu semantiko bateko hitzak hainbat kategoria gramatikalekoak dira (ez nahastu eremu lexikalarekin, zeinetan hainbat kategoria gramatikaletako hitzak txertatzen diren), beraz, "eraikuntza" eremu semantikoaz hitz egiten badugu, oro har etxea esan nahi duten hitzak aipatzen dira (etxea, apartamentua, jauregia, baserria, dorrea), baita eraikinaren eraikuntzako elementuak adierazten dituzten hainbat hitz ere (jangela, atea, eskailera, leihoa, gela, komuna, sukaldea), eraikitzaileek erabiltzen dituzten tresnak (garabia, iturgintza, aldamioak, zementua, portland) edo jarduera honetan egin daitezkeen ekintza desberdinak ere (alikatatzea, leuntzea, igeltsuztatzea).

## Kanpo estekak
Election (1999ko filma)

***Election*** (euskaraz *Hauteskundea*), 1999ko Alexander Payne estatubatuarrak zuzendutako komedia beltzeko film bat da. Tom Perrotta idazlearen *1998ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Matthew Broderick eta Reese Witherspoon aktoreek antzeztu zuten.

Egokitutako gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Alexander Payne eta Jim Taylor).

## Argumentua 
AEB, Nebraska, Omaha hiriko auzune bateko institutu batean jazotako hauteskundeak AEBetako politika sistema, bertan nagusi diren baloreak, eta orokorrean, gizakion portaerari buruzko kritika garratz eta zorrotz bat egiteko aitzaki izango dira.

## Aktoreak 
* Matthew Broderick: Jim McAllister
* Reese Witherspoon: Tracy Enid Flick
* Chris Klein: Paul Metzler
* Jessica Campbell: Tammy Metzler
* Phil Reeves: Walt Hendricks, institutuko zuzendaria
* Molly Hagan: Diane McAllister
* Colleen Camp: Judith Flick
* Nicholas D'Agosto: Larry Fouch
* Jeanine Jackson: Jo Metzler
* Holmes Osborne: Dick Metzler
* Mark Harelik: Dave Novotny
* Delaney Driscoll: Linda Novotny
* Matt Malloy: Ron Ball, institutuko zuzendari ordea
* Frankie Ingrassia: Lisa Flanagan
* Pegi Georgeson: Neska bozkatzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sienna Grace

**Sienna Grace** (Los Angeles, Ameriketako Estatu Batuak, 1989ko urtarrilaren 23a) estatubatuar emakumezko aktore pornografiko ohia da.

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak
Buztintxuriko bidegorria

**Buztintxuriko bidegorria** Iruñeko Buztintxuri-Euntzetxiki auzoko bidegorrien sarea da. Iruñerriko bidegorrien sarearen parte da.

Auzo osoa hartzen duten 5,60 kilometroko bideak ditu eta inguruko zonaldeekin lotzen dute: Berriozar, Artika Berria eta Arrotxapea.

Iruñerriko trenbide-begiztaren desegitearekin Sanduzelai eta Arrotxapearekin lotura berriak eraikitzea aurreikusi da.

## Bidegorriak 
Honako kale hauetan dago bidegorria:

* Gipuzkoako etorbidea
* Santa Luzia pasealekua
* Francisco Javier Saenz de Oiza kalea
* Santa Engrazia kalea
* Ventura Rodriguez kalea
* Manuel Martinez de Ubago kalea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iruñerriko bidegorrien sarea
* Buztintxuri-Euntzetxiki

## Kanpo estekak 
* Iruñeko Udalako Bizikleta webgunea
Aitziber Errazkin

**Aitziber Errazkin Navarro** (Zarautz, Gipuzkoa, 1999ko abuztuaren 7a) euskal aktorea da, *Goǃazen* telesailean egindako paperagatik ezaguna. "Odio el verano" filmean "Lola"-ren papera egiten du.

## Bizitza 
Filosofia ikasketak hasi zituen Euskal Herriko Unibertsitatean, baina alde batera utzi zituen aktore ibilbideari ekiteko. 2020ko udan *Goǃazen 7.0* denboraldiko aktore berrietako bat izango zela iragarri zen. 13 ataletan Enara Garmendiaren papera egin zuen. Zenbait kontzertutan ere parte hartu zuen, telesaileko aktore batzuekin batera. Ordutik, interpretazioa ikasten ari da. 2020ko Urtezahar gauean ETB1eko *Goǃ 2021* saio berezian parte hartu zuen.

2024an *Itsatsita berriz* musikalean hartu zuen parte.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Cato lurmuturra

**Cato lurmuturra** () Bouvet uhartearen hego-mendebaldeko muturra osatzen duen lurra da . Carl Chunek agindutako alemaniar espedizio batek 1898an marratu zuen lehen aldiz. Harald Horntvedt kapitainak agindutako Norvegiako espedizioak lurreratzea egin zuen hemen *Norvegiatik* 1927ko abenduan; haiek jarri zioten izena.

## Kanpo estekak
Duma (Errusiar Inperioa)

**Duma** Tsarren denborako Errusiako parlamentua izan zen. Duma Nikolas II.a tsarrak sortu zuen 1905eko iraultzaren eskaerei erantzunez. 1906an sortutako Duma Tsarraren absolutismoa demokratizatzeko ahaleginak egin zituen baina ez zuen lortu. Laugarren eta azkenengo Duma 1917an elkartu zen.

## Kanpo estekak
Sobiet (argipena)

**Sobiet** izenak adiera zenbait ditu:
* Sobiet (kontseilua) Errusia osoko hirietan antolatu ziren langileen asanbladak;
* Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna, Europa eta Asiako estatu burujabe sozialista.
Trade Unions

**Trade Unionsak** benetan sindikalistatzat hartzen diren lehenengo erakundeak dira. Erresuma Batuan agertu ziren 1825ean elkartzearen aurkako legeak indarrik gabe gelditu zirenean. Langileak euren ogibidearen arabera elkartzen ziren Trade Unions edo ogibide elkarteetan.

## Kanpo estekak
San Luis eliza (Mosku)

**San Luis eliza** () Errusiako Mosku hirian dagoen eliza katolikoa da. Moskuko hiru eliza katolikoetako bat da, Sortzez Garbiaren katedralarekin eta Santa Olga elizarekin batera.

## Historia 
San Luis lehen eliza, zurezkoa, XVIII. mendearen amaieran eraiki zen. 1812ko sutean ez zen kaltetu. 1827an, harrizko eliza eraikitzen hasi ziren Moskun, Domenico Gilardi arkitektoak diseinatuta (eraikuntza 1830ean amaitu zen).

1917ko iraultzaren ondoren, San Luis eliza Errusiako SESFeko bi eliza katoliko irekietako bat izan zen. Bigarrena Petrogradeko (geroago hiria Leningrad izena jarri zioten) Lourdesko Andre Maria eliza zen.

1991ko apirilaren 13an Joan Paulo II.a Aita Santuak katolikoentzako Administrazio Apostolikoaren sorrera Errusiako Europako zatian iragarri zuen. Elizaren historian aldi berri bat hasi da.

## Arkitektura 
San Luis eliza Inperio berantiarreko estiloan eraiki zen. Hiru nabeko basilika da. Abside erdizirkularra, erdiko nabe altua, zirkuluerdiko ganga eta beheko alboko nabe ditu. Fatxada nagusia sei zutabeko arkupe batez apainduta dago, frontoi triangeluarrez errematatuta, eta horren alde banatan kanpandorre baxuak daude.

Aldare nagusiaren gainean Jaunaren Transfigurazioaren irudia dago. Erdian ezkerreko nabearen aldarean San Luisen estatua dago, bere ezkerrean dago San Bernardo Clairvauxkoa, eta eskuinean, San Frantzisko Saleskoa. Elizan ere ere badaude Andre Mariaren, San Antonio Paduakoren, Santa Joana Arc-ekoren eta Santa Teresa Lisieuxekoren estatuak.

## Iruditegia 

Fitxategi:N.A.Naidenov (1884). Views of Moscow. 55. SaintLouis.png|San Luis eliza 1884an
Fitxategi:San Louis.jpg| San Luisen estatua
Fitxategi:Maria San Louis.jpg| Andre Mariaren estatua
Fitxategi:Saintjosephsaintlouisdemosc.gif| San Jose irudikatzen duen beiratea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lagin (materiala)

[thumb|[Ardo gorriaren laginak beirazko ontzi gardenetan, tonu posible batzuk agerian uzten dituztenak.]]

Zentzu materialean, **lagina** gai edo substantzia baten zati edo kantitate txikia da, hura aztertzeko eta hainbat propietate fisiko, kimiko edo bestelakoak zehazteko erabiltzen dena. Laginaren propietateek hasierako multzoaren propietateak zehaztasun-maila jakin batekin adierazten dituzte.

Laginaren magnitudea oso txikia da multzoaren magnitudeari erreferentzia eginez. Eskala handiko multzoetan, laginaren magnitude absolutua garrantzitsua izan daiteke.

## Egoera fisikoa 
Hasierako material multzoak solidoak, likidoak edo gasak izan daitezke. Dagozkien laginak solidoak, likidoak edo gasezkoak izango dira.

## Isotropia eta uniformetasuna 
Kasu bakoitzean hasierako multzoaren homogeneotasun maila ebaluatu behar da, azterketa prozesuaren beharretara egokitutako laginketa prozedura zehazteko.

## Aztertutako propietateak 
Laginen lehen sailkapena aztertu beharreko propietateetan oinarritzen da.

### Propietate fisikoak 
Analiza daitekeen edozein propietate fisiko: dentsitatea, fusio puntua, erradioaktibitatea, ...

### Propietate kimikoak 
Konposizio kimiko kualitatiboa eta kuantitatiboa, pH-a...

### Propietate biologikoak 
Medikuntzan, biologian eta antzeko zientzietan, aztertu beharreko propietateak konplexuak izan ohi dira eta oso prozedura zehatzak eta normalizatuak jarraituz aztertzen dira. Behar diren laginak protokolo jakin batzuen araberakoak dira.

## Kanpo estekak
Tarmo (1907ko izotz-hauslea)

***Tarmo*** Finlandiako Kotka hiriko itsas museoan dagoen izotz-hausle bat da. 1907an eraiki zuen Sir W.G. Armstrongek, Whitworth & Co Ltd enpresan, Newcastle upon Tyne, Erresuma Batuan. Estatu osoko hirugarren izotz-hauslea izan zen, eta Finlandian zerbitzuan izan zen lurrunezko azkena.

Lehen Mundu Gerran Errusiaren esku egon zen eta Bigarren Mundu Gerran Finlandiaren esku. 1970ean *Tarmo* eraitsi zutenean, erabaki bat hartu zen ontzia museo-ontzi gisa gordetzeko. Helsinkin itxaronaldi luze baten ondoren, Tarmo Kotkara eraman zuten eta 1990eko hamarkadaren hasieran erabat berrezarri zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerry Byrne

**Gerald Byrne** (Liverpool, 1938ko abuztuaren 29a - Wrexham, 2015eko azaroaren 28a) ingeles futbolaria izan zen. Liverpoolen sartu zen eskolatik zuzenean, hamabost urterekin. 1957an egin zuen debuta lehen taldean eta 1969an erretiratu zen. Ingalaterrako futbol selekzio nazionalarekin bi partida jokatu zituen eta talde txapelduneko kide izan zen 1966ko Munduko Futbol Txapelketan.

## Palmaresa 
**Liverpool**
* Ingalaterrako liga: 1963-64, 1965-66
* FA Cup: 1964-65
* Community Shield: 1964, 1965, 1966
**Ingalaterra**
* Munduko Futbol Txapelketa: 1966
Kretona

thumb|Kretonaz tapizatutako besaulki bat.

**Kretona** edo **karnazuria** lihozko edo kotoizko oihal sendo eta zuria da jatorriz, batez ere tapizatzeko erabiltzen dena.

Euskal Herrian, Villabonako Subijana y Compañía ehungileak ekoiztu izan zuen 19. eta 20. mendeetan.

## Etimologia 
Hitzak Frantziako iparraldeko ehungintzan du jatorria, dirudienez, baina etimologia desberdinak proposatu dira

* Paul Creton ehungilearengandik agian, Vimoutiersekoa zen (Normandia Beherea), eta ehungintzan oso herro aktiboa izan zen XVII. eta XVIII. mendeetan.

* *Courtonne* izeneko lantegi bat, Lisieux herrian aipatua.

* Creton herrian (gaur egun Buis-sur-Danville) non 1939an azken ehungailua itxi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asun Berastegi

**Asun Berastegi Gartziandia** (Arbizu, Nafarroa, 1970) botanikaria da, eta EHUko Biologiako doktorea (ekosistemen espezialitatea). Landarediari eta florari buruzko zenbait proiektutako kolaboratzailea da. Doktoretza Nafarroako belardiei eta larrei buruzko tesi batekin eskuratu zuen.

Gaur egun Nafarroako Ingurumen Kudeaketa sozietate publikoan aritzen da, bertako Biodibertsitatearen Arloko koordinatzailea baita.

## Bibliografia 
Asun Berastegi Gartziandia. *Pastizales y prados en Navarra: descripción, tipificación y ecología.* Guineana, ISSN 1135-7924, Vol. 19, 2013, págs. 1-510. ISBN: 978-2-00-000615-2

Artikuluak aldizkarietan:

* Tipología, vegetación y estado de conservación de los hábitats hidroturbosos del noroeste de Navarra. Patxi Heras Pérez, Marta Infante Sánchez, Idoia Biurrun Galarraga, Juan Antonio Campos Prieto, Asun Berastegi Gartziandia. Acta botánica barcinonensia, ISSN 0210-7597, Nº. 53, 2010-2011, págs. 27-45

* Lista Roja Cantábrica de Plantas Vasculares: Navarra. Asun Berastegi Gartziandia, Mikel Lorda López, Javier Peralta de Andrés, Juan Carlos Báscones Carretero, Carmen Ursúa Sesma, Teresa Gil Gil. Naturalia Cantabricae, ISSN-e 1577-2756, ISSN 1577-1814, Nº. 3, 2007, págs. 93-101
* Sobre algunas plantas poco conocidas del País Vasco y zonas limítrofes. Asun Berastegi Gartziandia, Ainhoa Darquistade Fabrique, Juan Antonio Campos Prieto. Estudios del Museo de Ciencias Naturales de Álava, ISSN 0214-915X, Vol. 17, 2002, págs. 125-130
* Biogeografía de la España centro-septentrional. Asun Berastegi Gartziandia, Ainhoa Darquistade Fabrique, Itziar García Mijangos. Itinera geobotanica, ISSN 0213-8530, Nº. 10, 1997, págs. 149-182
* Euskal Herriko fitogeografia. Idoia Biurrun Galarraga, Asun Berastegi GartziandiaEkaia: Euskal Herriko Unibertsitateko zientzi eta teknologi aldizkaria, ISSN 0214-9001, Nº. 5, 1996, págs. 25-43
* Flores Silvestres de Bizkaia. Una mirada estética. Karen Amaia, Adriana der Kinderen, Asun Berastegi, Juan A. Campos. Colección Temas Vizcainos (342-343). BBK. .

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Ingurumen Kudeaketa sozietate publikoaren webgunea.
* Elkarrizketa Guaixe astekarian: "Herrietan bizi garenok piztiak ez ditugu hain urruti".
* Asun Berastegi Gartziandia . *Inguma euskal komunitate zientifikoaren datu-basea* (Udako Euskal Unibertsitatea hizkuntza = euskara) . Noiz kontsultatua: 2020-12-31.
Toribio Altzaga Saria

**Toribio Altzaga Saria** Euskaltzaindiak eta BBK-k 1961etik 2008ra elkarlanean antolaturiko antzerki saria izan zen.

## Irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* BBK-Euskaltzaindia literatura sariak, Interneten ere irakurgai
* Auñamendi
Carl Chun

**Carl Chun** (Höchst (Frankfurt am Main), 1852ko urriaren 1a - Leipzig, 1914ko apirilaren 11) alemaniar biologoa eta itsaso eta toki abisopelagikoen esploratzailea izan zen. Zoologia ikasi zuen Leipzigeko Unibertsitatean, eta irakatsi zuen Königsberg-en eta Wroclaw-n, 1892an biologiako katedra lortu aurretik.

## Valdivia espedizioa 
1898ko uztailaren 31n "Valdivia" itsasontziarekin Hanburgoko portutik abiatu zen espedizio bat hasi eta zuzendu zuen, itsaso subantartikoak esploratzeko. Lehen aldiz, eskualdeko sakonera handien frogak aurkeztu ziren, egindako zundaketa kanpainen ondorioz. Bouvet uhartea, Kerguelen uharteak eta beste batzuk bisitatu zituen, eta ondoren Hanburgora itzuli zen 1899ko maiatzaren 1ean.

Bereziki zefalopodoak eta planktona aztertu zituen. *Vampyroteuthis infernalis* aurkitu eta izendatu *zuen*, literalki " *infernuko* banpiro txipiroiak".

## Bizitza pribatua 
Lily Vogt-ekin, Carl Vogt irakaslearen alabarekin (1817-1895) ezkondu zen.

## Ohoreak 
* Frankfurteko Batzar Nazionaleko kidea

## Argitalpen batzuk 
thumb|341x341px| **"Aus den Tiefen des Weltmeeres"** 1. edizioaren orri nagusia (1900)

* *"Aus den Tiefen des Weltmeeres" (Ozeanoaren sakonetik).* 2. arg. 592 or. Jena: Fischer, 1903
* *Aus den Tiefen des Weltmeeres.* 1. arg. 549 or., Jena: Fischer, 1900
* *"Die Siphonophoren der Plankton-Expedition"* . 1897. urtea. Kiel; Leipzig. 142 or. Liburu osoaren PDF artxiboa 49,1 MB
* *"Die Ctenophoren der Plankton - Expedition"* . 1898. urtea. Kiel; Leipzig. 45 or. Liburu osoaren PDF fitxategia 16,1 MB
* *Die Ctenophoren des Golfes von Neapel und der Angrenzenden Meeres-Abschnitte: eine Monographie.* Fauna und Flora des Golfes von Neapel und der angrenzenden Meeres-Abschnitte hrsg. von der Zoologischen Station zu Neapel, 1: XVIII, 313 or., Stazione Zoologica Napoli, Leipzig: Engelmann, 1880
* *Katechismus der Mikroskopie.* Webers ilustrierte Katechismen. 138 or. Leipzig: S.Weber, 1885
* *Die pelagische Thierwelt in grösseren Meerestiefen und ihre Beziehungen zu der Oberflächenfauna.* Bibliotheca Zoologica 1 (1): 66 or. Cassel: Fischer, 1887
* *Die Beziehungen zwischen dem arktischen und antarktischen Plankton.* 64 or. Stuttgart: Nägele, 1897
* *Die Cephalopoden T. 1: Oegopsida.* Wissenschaftliche Ergebnisse der deutschen Tiefseeexpedition auf dem Dampfer Valdivia 1898–1899, 18 (1), Jena: Fischer, 1910
* *Die Cephalopoden T. 2: Myopsida, Octopoda.* Wissenschaftliche Ergebnisse der deutschen Tiefseeexpedition auf dem Dampfer Valdivia 1898–1899, 18 (2), Jena: Fischer, 1910

## Kanpo estekak
Höchst (Frankfurt am Main)

**Höchst** Frankfurteko mendebaldean dagoen barrutia da, Main ibaiaren eskuinaldean. Höchst Frankfurt am Main-eko parte bihurtu zen 1928an.

Höchst mundu osoko ospea du Hoechst AG konpainia kimiko eta farmazeutikoagatik, 1863an sortua, eta hainbat erosketa eta fusio egin ondoren, Sanofi taldean batu zenagatik 2011n.

## Kanpo estekak
Ioannis Alevras

**Ioannis Alevras** (; Messini, 1912 &ndash; Atenas, 1995eko apirilaren 6a) greziar politikaria izan zen. Politikan hasi aurretik, Greziako Bankuko enplegatu eta sindikalista izan zen. 1963an diputatu hautatu zuten Erdialdeko Batasunaren hautagai gisa. Diktadura militarrean kartzelan egon zen. 1974an PASOKen sortzaileetako bat izan zen eta urte horretan diputatu hautatu zuten. 1981 eta 1989 bitartean Greziako Parlamentuko presidentea izan zen eta Greziako behin-behineko presidentea 1985eko martxoaren 10ean Konstantinos Karamanlisek dimisioa eman zuenetik 1985eko martxoaren 30an Jristos Sartzetakis hautatu zuten arte.

## Kanpo estekak
Hoechst AG

**Hoechst AG** (alemanez  ahoskatua) Alemaniako kimikako konpainia zen eta gaur egun 1999an Rhône-Poulenc SArekin bat egin ondoren Aventis Deutschland enpresa bihurtu den biologia enpresa da. 2004an Sanofi-Synthélaborekin bat egin zuen, eta ondorioz Sanofi-Aventis talde farmazeutikoaren filiala bihurtu zen.

Enpresa hau 1863an sortu zen "Teerfarbenfabrik Meister, Lucius & Co." izenarekin. Höchst-en, Frankfurt am Main-etik gertu eta urte batzuk geroago "Teerfarbenfabrik Meister Lucius & Brüning" izenera aldatu zen. 1880an "Farbwerke vormMeister Lucius & Brüning AG" bezala ezagutu zen. Nazioarteko merkatuan izena "Farbwerke Hoechst AG" izenarekin sinplifikatu zen. 1925 arte Hoechst AG independentea izan zen. 1916an, Hoechst AG IG Farben, Alemaniako industria kimikoen presio taldea, sortu zuenetako bat izan zen.

Bigarren Mundu Gerran Hoechsteko hainbat instalazio bonbardatu zituzten "Petrolioaren kanpainan" zehar.

* 1951 - Hoechst AG sortu zen abenduaren 7an Frankfurten, IG Farben bere enpresa sortzaileetan banatu zenean.
* 1969 - Hoechst-ek Cassella eskuratu zuen.
* 1987 - Hoechstek AEBetako Celanese enpresa erosi zuen eta Estatu Batuetan Hoechst Celanese filiala sortu zuen.
* 1994 - Bizitzarako Eskubidearen Batzorde Nazionalak Hoechst farmazia produktu guztiei boikota iragarri zuen, Altace barne, Hoechst RU-486 abortuaren pilulagatik.
* 1999 - Aventis sortu zen Hoechst AG-k Rhône-Poulenc SA-rekin bat eginda. Konpainia berriaren egoitza Estrasburgon ( Frantzia) zegoen.
* 2005 - Konpainia Sanofi-Aventis-en filiala bihurtu zen.

## Kanpo estekak 
* Artxibo gunea
* Sanofi Aventis gunea
* Aventis Fundazioa
American Eagle (argipena)

**American Eagle** edo **Arrano amerikar** adierarekin zenbait artilkulu ditu Wikipedia honek:

* **Arrano buruzuria** (*Haliaeetus leucocephalus*), AEBetako hegazti ikurra, arrano amerikar izenarekin ere ezaguna da.
* **American Eagle**, Marvel komikietako superheroi bat.
* Arrano amerikarra, urrezko moneta.
Rhône-Poulenc

**Rhône-Poulenc** (frantsesez  ahoskatua) Frantziako kimika- eta farmazia-konpainia da.

## Historia 
Enpresa hau 1928an sortu zen Lyoneko **Société des Usines Chimiques du Rhône** eta Parisko **Établissements Poulenc Frères** batu ondoren, Étienne Poulenc XIX. mendeko botikariak sortua eta Emile eta Camille Poulenc (1864–1942) semeek hanaditua. 1950ean konpainia honek klorpromazina sintetizatu zuen eta Smith, Kline & French-i saldu zitzaion (gaur egun GlaxoSmithKline-ren parte da) eta Thorazine izenarekin merkaturatu zuten botika. 1999ko urtarrilean Rhône-Poulenc-ek Hoechst AG- rekin bat egin zuen Aventis sortzeko. 2004an, Aventis-ek Sanofi-Synthélabo-rekin bat egin zuen,Sanofi-Aventis, munduko hirugarren farmazia konpainia handiena sortzeko.

1997an, Rhône-Poulenc sail kimikoa Rhodia izeneko konpainian banatu zen. Rhône-Poulenc nekazaritza-dibisioa, Aventis CropScience izenarekin ezagutzen dena Hoechst-ekin bat egin ondoren, Bayer enpresari saldu zitzaion 2002an.

Rhône-Poulenc-ek *Rhône-Poulenc Sariak* sortu zituen, gaur egun Zientzia Liburuen Errege Elkarteko Sariak izenarekin ezagutzen direnak.

## Bibliografia 
* Chauveau, Sophie. 1999. L'invention pharmaceutique : la pharmacie française entre l'Etat et la société au XXe siècle. Le Plessis-Robinson: Sanofi-Synthélabo.

## Kanpo estekak
Ashram

[thumb|250px|Kailash Ashram, [Rishikesh hirian, Dhanrash Guiri guruak sortua.]]
**Ashram** edo ***āśram*** hinduismoan meditazio eta irakaskuntza kultural zein erlijiosoaren lekua da. Ikasleak edo brahmachariak haien guruekin elkarrekin bizi dira espazio horietan. Kristautasunaren monasterio antzekoak dira. Indian asko badira ere, mundu osoan ere ireki dira horrelako zentroak.

## Etimologia 
Hitza sanskritoren *ā-śrama*tik dator: ‘ahaleginera eramaten duena’, *ā* handigarria da eta *śrama*: ‘ahalegina, ariketa fisiko zein burukoa, gorputzaren hildura, soiltasuna’.

## Aktibitateak 
*Ashram* zentroetan mota askotako aktibitateak burutzen dira: tailerrak, ekialdeko terapia ikastaroak, meditazio saioak... Zentzu batean Erdi Aroaren kristau monasterioen antzekoak dira: ostatuak bakartegiak, komunitateak, eskolak eta artategiak.
Ashrametan *sannyasis*ak bizi dira, hau da, munduko bizimodutik at bizi nahi duten hinduistak; pertsona hauek ashram batetik bestera bizi dira, inoiz ez bakar batean.

## Monasterioaren bizimodua 
Zentro hautan bizimodua lasaia eta xinplea da. Giro hori egokiena da meditazioa egiteko eta Veden testuak ikertzeko. Egunerokotasuna aktibitate guztiak antolatzen dituen ordutegi zehatz batez ordenatzen da. Eguneko ordutegi horretan *āśram*en mantenimendurako denborak ezartzen dira baita ere. Monasterio hauek mundu guztiari irekita daude, sinismenak, erlijioak edo kastak kontutan hartu gabe. Bisitariei, dirua dutenean, janaria erosteko dirua eskatzen zaie. Izan ere, apopiloek arau batzuk zaindu behar dituzte: ez-biolentzia edo *ahimsa* eta autodiziplina zaindu behar dituzte. Erritoak eta zeremoniak egunean zehar behin baino gehiagotan egiten dira, batzutan lau alditan egunero.

Ashram batzuek karitatezko egintzak burutzen dira. Adibidez, batzuek umezurztegi dute, familia gabeko haurrak jasotzeko edo familiek zaindu ezin dutenean. Badira ere doako jantokiak, eskolak, artategiak. Ashram barruan egoten diren eskolek *gurukula* izena dute, hau da, ‘gururen etxea’. Ikasleek, bestetik, eguneroko lanetan gururi laguntzen diote: askariak egiten, arropa garbitzen, e.a.

## Indian 
[thumb|250px|Sabarmati Áshram, [Mohandas Karamchand Gandhi|Majatma Gandhiren egoitza zena, Ahmedabad hirian (India).]]
XX. mendean Indian *āśram* ugari ireki ziren. Ospetsuenetariko bat Maharishi Mahesh Yogiren Ashrama da, Ahmedabaden. Indiaren independentzia bidean bertan egon zen Gandhiren egoitza nagusia. Maharishi Maheshren Ashrama Rishikeshen ere ospetsua egin zen 1960. hamarkadan; urte horietan, 1968an alegia, The Beatles taldekideak bertaratu ziren meditazioa ikasteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskararen hotsak

__NOTOC__
**Euskaraz** erabiltzen diren **hotsak** Nazioarteko Alfabeto Fonetikoaren (NAF) hurrengo ikurren bidez irudikatu ohi dira:

|-
| align=center valign=top |

|}

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskara
* Euskal alfabetoa
* Nazioarteko Alfabeto Fonetikoa

## Kanpo estekak
Brentford

**Brentford** Hounslow udalerriko herria da, Londres Handian, Ingalaterran. Tamesis eta Brent ibaien elkargunean dago, Charing Crossetik 13 km mendebalde-hego-mendebaldera, eta bere kokapena da bere izenaren jatorria: *Brentford* *Brent ibaiko* *ibia* esan nahi du.

Herria, antzinako Ealing eta Hanwell parrokietako zati izan zen, Middlesex konderrian, non hiriburua izan zen. 1927an aldameneko Chiswick-ekin bat egin zuen eta 1932an biak udalerri bat eratu zuten, 1965ean desegin zen, bere lurraldea Londres Handiaren zati bihurtuz.

Brentfordek futbol talde bat du, Brentford Football Club, eta bere etxea, hirigunetik ekialdera, Griffin Park da.

## Kanpo estekak