open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Miguel María Aldalur

**Miguel María Aldalur Lasa**, (Tolosa, Gipuzkoa,  - ), **Txapela** izengoitiz ezaguna, gipuzkoar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena. Bere anaia Juan Ramón futbolaria izan zen ere.

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Javier Garmendia

**Javier Garmendia Elizondo** (Irun, Gipuzkoa, 1978ko martxoaren 17a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Erdiko atzelari edo erdilari postuan jokatzen zuen. Erretiratu eta gero entrenatzaile bilakatu zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Javier Garmendia
La Tortajada

**Consuelo Tamayo Hernández** (Santa Fe, Granada, 1877ko maiatzaren 6a - *Ibidem*, 1957ko otsailaren 7a), **«La Tortajada»** izenaz ezagunagoa, Belle Époque antzerki-aldizkariko dantzari eta kantaria izan zen.

## Biografia 
Granadako Ibarreko herri batean jaio zen Consuelo, baina Bartzelonako moja-eskola batean hezi zen. Ikastetxe horretako koruko zuzendariarekin, Ramón Tortajadarekin, ezkonduko zen, nerabe zela; antzerki-agente gisa, Madrilen eta Bartzelonan aurkeztu zen, eta, hamabost urte zituela, Parisko Empiren hasi zen antzezten. Gilen II.a Alemaniako kaiserrak eta Nikolas II.a Errusiako tsarrak kondekoratu egin zuten, eta Pio X.a aita santuak audientzia pribatuan jaso zuen.

1911n Santa Fe-ra itzuli zen, amaren egoera txarraren berri jasota, eta «hilzorian zegoela, tauletatik jaisteko eskatu zion amak». Bere senarrak Udalaren Musika Eskola zuzendu zuen eta Rinconslloko tertulian parte hartzen zuen. Granadatik Motrilerako autobus-linea zerbitzua ere jarri zuen martxan, baina porrot egin zuen. 

Amaiera dramatiko gisa, Ramón Tortajadak ihes egin zuen sukaldariarekin eta aurrezkiekin. Ramon Tortajada 1928an hil zen.

## Aintzatespenak 
2018ko uztailean, "Herstóricas. Historia, Mujeres y Género " eta " Komikigileak "kolektiboak kultura- eta hezkuntza-izaerako proiektu bat sortu zuen, emakumeek gizartean egindako ekarpen historikoa ikusarazteko eta karta-joko batean oinarriturik ez egoteari buruz hausnartzeko. 

Karta horietako bat Tamayori eskainia dago.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*
Jean-Louis Borloo

**Jean-Louis Borloo** (Paris, 1951ko apirilaren 7a) frantziar politikaria da. 2004 eta 2007 artean Gizarte Gaietako sailburua izan zen, 2007an Ekonomia eta Ogasun sailburua eta 2007 eta 2010 bitartean Ingurumen sailburua.

Boorlok 1972an Parisko Unibertsitatea I - Panthéon-Sorbonne-n zuzenbide eta filosofian lizentziatu zen, 1974an historian eta ekonomian beste lizentziatu bat Paris-Nanterre Unibertsitatean, eta 1976an MBA bat HEC Parisen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Majestic hoteleko ituna

**Majestic hoteleko ituna** 1996ko hauteskunde orokorren ondoren Alderdi Popularrak eta Convergencia i Uniok sinatutako ituna izan zen. Itunaren arabera, Jordi Pujolen alderdiak babesa eman zion José María Aznar Espainiako presidente izendatzeko inbestiduran, Kataluniari eskumen gehiago ematearen eta PPk CiUri Katalunian babesa ematearen truke. Legegintzaldiak 2000. urtera arte legez ezarritako 4 urteak iraungo luke.

## Majesticen afaria 
1996ko apirilaren 28an Bartzelonako Gràcia pasealekuko Majestic hotelean egindako afari batek funtsezko papera izan zuen bi hilabeteko negoziazioen emaitza zen ituna. Itun horren ondorioz, CiUk Aznar presidente izendatzea babesteko konpromisoa hartu zuen, eta finantzaketa autonomikoa garatzea adostu zen, garai sozialistan hasita zegoena, eta Kataluniari trafiko-poliziaren arloko eskumen berriak eskualdatzea. 

## Ondorioak 
Itun horren ondorioz, 1996ko maiatzaren 4an Aznar Gobernuko presidente izendatu zuten gehiengo osoz lehen bozketan, CiUren, Eusko Alderdi Jeltzalearen eta Coalicion Canariaren botoei esker.

Itun horrek Kataluniako ordaina izan zuen, bestetik; izan ere, 1999ko hauteskundeen ostean, CiUk ez zuen gehiengo osoa lortu Kataluniako Parlamentuan, eta PPren babesa behar izan zuen. Itun horrek ondorio garrantzitsuak izan zituen Kataluniako Alderdi Popularraren (PPC) ildo politikoan; Alejo Vidal-Quadras PPCko burua kargutik kendu zuten, eta Jordi Pujolek Kataluniako bizitza politikotik aldentzeko zuen nahia bete zen.

Ondoren, «Majesticen ituna» esamoldea erabili da, bai maila politikoan, bai komunikabideen mailan, CiUren eta PPren arteko itun berri baten aukera aipatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fannie Flagg

**Fannie Flagg,** jaiotzaz **Patricia Neal** (Birmingham, Alabama, AEB, 1944ko irailaren 21a) estatubatuar aktorea, idazlea, gidoilaria eta telebista aurkezlea da. Ezaguna egin zen *Tomates berde fritos/ Tomate vberde frijituak* (Jon Avnet-ek zinemara eramana) lanarekin.

## Lan ibilbidea 
Fannie Flagg hemeretzi urterekin hasi zen telebistako saioak idazten eta ekoizten. Ondoren, telebistako, zinemako eta antzerkiko aktore eta idazle gisa nabarmendu zen. Bere nobelak, besteak beste,  *Whistle Stop kafetegikoTomate Berde Frijituak* (pantaila handian *Tomate berde frijituak* izenburu laburragoa eman zitzaion), *Mundu honetara ongietorria, txikitxo*, *Daisy Fay eta mirarietako gizona* eta *Desiatzen nago zerura joateko* *The New York Times*-eko libururik salduenen zerrendan agertu dira.

*Tomate berde frijituak* filmerako Flagg-en gidoia Hollywoodeko Akademiaren eta Amerikako Idazleen Gremioaren sarirako hautagaia izan zen, eta gidoilarien sari entzutetsua lortu zuen.

## Bizitza pertsonala 
Flagg-ek publikoki esan zuen dislexikoa zela, eta hori idazle gisa erronka izan zen, ezin baitzuen letraka irakurri (oraindik ere ezin du egin), eta lotsagarria irizten zion. Hala ere, bere beldurrak gainditu eta eleberri eta gidoi asko osatu zituen.

Flagg-ek Kalifornia eta Alabama artean bizi da.

## Liburuak (egilea) 
## Sariak eta aintzatespenak 
; Oscar sariak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Profile, tv.com
Iñaki Iruskieta

**Iñaki Iruskieta García** (Bilbo,  - *ibidem*, 2015eko ekainaren 29a) bizkaitar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena. Anaiak José Ramón eta José María futbolariak izan ziren ere.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paz Moreno Feliu

**Paz Sofía Moreno Feliu**, (Betanzos, Coruña, Galizia, 1956) coruñar antropologoa eta ikertzailea da.

## Biografia 
Paz Moreno Feliu Coruñako Betanzos herrian jaio zen. Gizarte Antropologiako katedradun honek UHUNen ematen ditu eskolak diziplina horretan, Antropologia Ekonomikoan bezala. Madrilgo Unibertsitate Autonomoan eta Londresko University Collegen ikasi zuen. Mexikon, New Yorken eta Toronton egonaldiak egin ditu. Galizian eta Portugalgo iparraldean egin zuen landa-lana, baita Ekuatore Gineako Fang-en artean ere, Espainiako lurralde kolonial ohian, eta beste ikerketa-proiektu bat du Rifen, Juan Aranzadi Martinezekin batera.

**Moreno** irakaslearen gogoeta-gai ohikoenak honako hauek dira: emakume galiziarraren lana (genero-ereduak, lan-ideologiak eta aldaketa-prozesuak nekazari-gizarteetan); diru-motak eta horiek sistema ekonomikoekin duten lotura; arrazakeria; genozidioak; ondasunen iraupen- eta zirkulazio-baldintzak kontzentrazio-eremuetan, eta, bereziki, elkarrekikotasunaren arazoa, gizonen arteko harreman ekonomikoak artikulatzeko irizpide gisa.
* *Análisis del cambio en las sociedades campesinas. Un caso de estudio: Campo Lameiro (Pontevedra)*1982an.
* *¿El dinero?,* 1991n.
* *Entre las gracias y el molino satánico. Lecturas de antropología económica*, 2005.
* *En el corazón de la zona gris. Una lectura etnográfica de los campos de Auschwitz*, 2010.
* *La invención de la raza blanca: entre la igualdad política y la desigualdad de la naturaleza. J Díaz eta J Lasaga (ed) Lana razón y la vida. Madril, Trotta, 2018.*
* *La cotidianeidad excepcional de la vida deshumanizada en Auschwitz. Pedro Payá (ed) Auschwitzen errauts-lanetatik. Historia, Memoria, Hezkuntza. Granada. Comares, 1919*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia
Carma Citrawati

**Dewa Ayu Carma Citrawati**, ***Citra*** ezizenez ere ezaguna, (Banjarangkan, 1990eko otsailaren 24a) indonesiar idazle eta wikilaria da, palmondo-hostoetan idatzitako baliar eskuizkribuak digitalizatu eta itzultzeagatik ezaguna. 2021ean Urteko Wikilari Berri izendatu zuten Wikimania biltzar birtualean. 2018an Ubud jaialdian hizlari gisa gonbidatu zuten.

## Lanak 

;Saiakerak

* *Nomina Berelasi Air yang Dihasilkan Entitas Dalam Bahasa Bali* (2018)

;Fikzioa

* *Dénpasar miwah Don Pasar* (2013)
* *Smara Réka* (2014)
* *Angripta Rum* (2015)
* *Dénpasar Kota Persimpangan Sanur Tetap Ramai* (2015)
* *Kutang Sayang Gemel Madui* (2017)
* *Aud Kélor* (2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert Walter Weir

**Robert Walter Weir** (New York, 1803ko ekainaren 18a – *ibidem*, 1889ko maiatzaren 1a) estatubatuar margolaria izan zen.

Hemezortzi urterekin merkataritza bulegari lana utzi zuen msrgolaritzan aritzeko. 1822tik 1824ra arte ikasi zuen New Yorken eta 1824an Italiara joan zen. Erroman eta Florentzian Pizkundeko maisuak ikasi zituen. 1827an New Yorkera itzuli zen eta hiriko komunitate artistikoan sartu zen. 1846tik 1876ra marrazketa irakaslea izan zen West Pointeko Akademia militarrean. Bi aldiz ezkondu zen eta hamasei seme-alaba izan zituen.

Hudson Ibaiaren Eskolako kide izan zen. Gai historikoak margotu zituen batez ere, eta erretratu batzuk ere egin zituen.

## Iruditegia 

1833, Weir, Robert Walter, The Greenwich Boat Club.jpg|*The Greenwich Boat Club*, 1833, Princeton University Art Museum
Embarkation of the Pilgrims.jpg|*Embarkation of the Pilgrims* 1844, United States Capitol Rotunda, Washington, 
SpencerJohn.jpg|John Canfield Spencer
JamesMonroebyWeir.jpg|James Monroe, (after Durand and Stuart)
Winfield Scott - National Portrait Gallery.JPG|Winfield Scott
John Eaton.jpg|John Eaton
Robert Walter Weir, Saint Nicholas.jpg|*Saint Nicholas*, 1837
Robert Walter Weir, The Microscope.jpg|*The Microscope*, 1849
Robert Walter Weir, Taking the Veil.jpg|*Taking the Veil*, 1863
Robert Walter Weir, The Hudson River from Hoboken.jpg|*The Hudson River from Hoboken*, 1878

## Kanpo estekak
José María Iruskieta

**José María Iruskieta García** (Bilbo, Bizkaia,  -) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena. Anaiak Iñaki eta José Ramón futbolariak izan ziren ere.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  José María Iruskieta
Ruwiki

**Ruwiki** () Errusiako Internet bidezko entziklopedia da. 2023ko ekainaren 24an abiarazi zen beta bertsioan, errusierazko Wikipediako edukiak kopiatuz, Errusiako zentsura-eskakizunak betetzeko zuzenduta. 2024ko urtarrilaren 15ean ireki zen ofizialki. Abian jarri zenean, webguneak Errusiako 12 hizkuntzatako edizioak zituen.

Hainbat iturrik «Putinen aldekoa» eta «Kremlinekin bat datorrena» dela diote.

## Historia 
thumb|Vladimir Medeiko 2021ean
thumb|Ruwiki webgunearen orri nagusia
thumb|Ruwikiren iragarkia Moskuko Novy Arbat kalean
thumb|Ruwikiren iragarkia kutxazain automatiko batean

Proiektua Vladimir Medeiko errusiar wikilariak sortu zuen. 2023ko maiatzaren 24an, Medeikok proiektu berriaren sorrera iragarri zuen  Errusiako Interneteko Foroan. Horren ostean, betiko blokeatu zuten errusierazko Wikipedian eta Wikimedia RU Fundazioa utzi zuen.

*Ruwiki* izena asko erabiltzen da errusierazko Wikipediako eta Wikimedia Fundazioko beste proiektu batzuetan errusierazko Wikipedia berari erreferentzia egiteko.

Ruwiki proiektuaren beta bertsioa 2023ko ekainaren 24an jarri zen abian. 2023ko abuztuaren 21ean, izena emateko aukera ireki zen. Ruwiki berari eskainitako artikuluan entziklopediaren kritika kendu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errusierazko Wikipedia

## Kanpo estekak
Majestic hotela

**Majestic Hotel & Spa GL** Kataluniako hotel historikoa da, bost izarrekoa eta luxu handikoa, 1918an Bartzelonan inauguratua. Gràcia pasealeku enblematikoaren izkinetako batean dago, Bartzelonako zabalgunean, Antoni Gaudíren Milà etxetik gertu. Soldevila-Casals familia da hotelaren jabea gaur egun. Majestic Hotel Group taldeko partea da (Donostian Villa Soro ere talde berekoa da). Majestic Hotel & Spa taldeko lehena izan zen.

## Historia 
Hasiera batean, Majestic Inglaterra izena hartu zuen, eta 1940an Majestic izenarekin ordezkatu zuen. Egun desagertutako Convergència Democràtica de Catalunyak hauteskunde-hitzorduetan aukeratzen zuen ohiko tokia zen. Majestic hotelean, Antonio Machadok penintsulan igaro zituen bere azken egunak, Colliourera erbesteratu aurretik.

Sona handiko pertsona askok hartu dute ostatu Majestic dandole hotelean: León Felipe, Federico García Lorca, lau hilabetez ostatu hartu zuena, Pablo Picasso, Joan Miró, Charles Trenet eta Ernest Hemingway, besteak beste. Gonbidatu ospetsuenetako bat Maria Kristina Austriakoa erregina izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Hotelaren webgune ofiziala.
Stanislav Kozlovski

**Stanislav Aleksandrovitx Kozlovski** (; Mosku, 1976ko abenduaren 8a) errusiar psikologo, irakasle eta wikilaria da. 

## Bizitza 
Moskun jaio zen 1976ko abenduaren 8an. 1995ean Moskuko Estatu Unibertsitateko Psikologia Fakultatean sartu zen. 2000n graduatu ondoren, irakasten eta ikerketa egiten hasi zen. Memoriaren eta pertzepzioaren neurozientzia kognitiboetan aditua da. 2003an *Lan memorian ikusizko irudiak gordetzeko mekanismo psikofisiologikoak* izeneko tesia defendatu zuen.  

2023an, Moskuko Estatu Unibertsitateko Psikologia Fakultatetik alde egin behar izan zuen, Errusiako Justizia Ministerioak «atzerriko agente» gisa aitortzeko mehatxuarengatik. Hori dela eta, Wikimedia RU Fundazioaren batzar orokorrak proiektua amaitzea erabaki zuen kide guztien segurtasunerako. 2024ko otsailaren 2an, Stanislav Kozlovski «atzerriko agenteen» zerrendan sartu zuten.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conciliabulum

***Conciliabulum*** latinezko hitza da, eta biltokia esan nahi du. Esanahi horrekin, antzinako erromatarrek, konglomerazio urbano txikiak izendatzeko erabiltzen zuten. Hiritar-estatuturik gabeko komunitate horiek, K.o. II. eta III. mendeetan zehar beste erkidego batzuetan integratu edo koloniak edo udalerriak sustatu zituztenak.

Erromatar legeen testuetan, herri edo hiri mota asko aipatzen dira. *Conciliabulum* hitza,ordea, *canabae* bezala, ez ziren lexiko instituzionalean erabili. Aglomerazio mota hau landa munduaren baitan sortzen zen.

## Eliza katolikoan 
Eliza Katolikoaren historian, txikigarri gisa erabiltzen zen euren latinezko idatzietan, euskaraz, kontziliabulu esaten zaiona.

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gérard Kango Ouédraogo

**Gérard Kango Ouédraogo** (Ouahigouya, 1925eko irailaren 19a, – Uagadugu, 2014ko uztailaren 1a) Volta Garaiko lehen ministroa izan zen 1971tik 1974ra.

Independentzia baino lehen, 1956an, Frantziako Biltzar Nazionaleko diputatu hautatu zuten. 1960an Volta Garaiko lehen enbaxadore Erresuma Batuan izendatu zuten. 1966an amaitu zuen bere misioa, eta kargu ofizialetan jarraitu zuen lanean. 1971tik 1974ra lehen ministro izan zen Sangoulé Lamizanako lehendakaritzan, eta 1978tik 1980ra Biltzar Nazionaleko presidente izan zen. Saye Zerboren 1980ko azaroaren 25eko estatu-kolpearen ondoren, Ouédraogo espetxeratu egin zuten. 1990eko hamarkadaren hasieran askatu egin zuten eta 1992an diputatu aukeratu zuten. 1997an berriz hautatu bazuten ere, hurrengo urtean politika utzi zuen.
Ahotsak, hitzak, hizkuntzak. Euskal Olerki-Antologia

***Ahotsak, hitzak, hizkuntzak. Euskal Olerki-Antologia*** Euskaltzaindiak 2010ean plazaratu zuen antologia-liburua da. Helburua euskal kulturaren poeta nagusiak aurkeztea zen, bereziki etorritako ikertzaileei erakusteko. Liburuan hamar poeta garaikide jasotzen dira eta aurkezpen labur batekin batera haien poemen antologia txiki bat eskaintzen da. Testu guztiak lau hizkuntzetan biltzen dira. Lanen antolatzaileak Pablo González de Langarika eta Sebastian Gartzia Trujillo izan ziren.

## Helburua 
Andres Urrutia euskaltzainen hitzetan, liburu honen helburu nagusitariko bat "hutsune bat betetzea da". Andres Urrutia euskaltzainburuak aurkezpenean esan duenez, "badu Euskaltzaindiak, argitalpen honen bidez, tresna berria, aldizka etortzen zaizkion aditu eta gainontzekoei gure olerkien albiste emateko eta munduan zehar gure kultura eta hizkuntzak barreiatzeko".

## Jasotako poetak 
* Angela Figuera, Jose Ramon Zabala Agirrek aztertuta.
* Blas de Otero, Juan José Lanzek aztertuta.
* Javier Bengoetxea, José Fernández de la Sotak aztertuta.
* Juan Mari Lekuona, Jon Kortazarrek aztertuta.
* Bitoriano Gandiaga, Pello Zabalak aztertuta.
* Gabriel Aresti, Kirmen Uribek aztertuta.
* Jorge González Aranguren, Felipe Juaristik aztertuta.
* Blanca Sarasua, Seve Callejak aztertuta.
* Xabier Lete, Amaia Iturbidek aztertuta.
* Bernardo Atxaga, Iñaki Aldekoak aztertuta.

## Bibliografia 
* Pablo González de Langarika &ndash; Sebastian Gartzia Trujillo: *Ahotsak, hitzak, hizkuntzak. Euskal Olerki-Antologia. Voz, palabaras, lenguas. Voix, mots, langues. Voice, Word,, Languages*. Bilbo: Euskaltzaindia, 2010. 378 or. ISBN. 978-8495438-62-1. Andres Urrutiaren hitzaurrera. Marrazkiak: Jorge García Alegría.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburuaren edizio digitala.
2023ko Milan-San Remo

**2023ko Milan-San Remo** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 114. edizioa izan zen. 2023ko martxoaren 18an egin zuten Abbiategrasso eta San Remo artean, 294 kilometroko ibilbidearekin. Lasterketa hau, UCI World Tour 2023ko 8. proba izan zen.

Garailea Mathieu van der Poel nederlandarra izan zen, San Remoko helmugara bakarrik heldu zelarik.

## Taldeak 
## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2022ko Milan-San Remo

**2022ko Milan-San Remo** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 113. edizioa izan zen. 2022ko martxoaren 19an egin zuten Milan eta San Remo artean, 293 kilometroko ibilbidearekin. Lasterketa hau, UCI World Tour 2022ko 8. proba izan zen.

Garailea Matej Mohorič esloveniarra izan zen.

Lehenbiziko euskalduna Alex Aranburu gipuzkoarra izan zen, hamahirugarren amaitu zelarik.

## Taldeak 
## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2024ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**XXV. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*LV. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *LXXV. Lizarrako Udala Saria*) 2024ko martxoaren 30ean Lizarraren inguruan egindako txirrindularitza lasterketa izan zen.

Ibilbideak 198,1 kilometroko luzera izan zuen eta lau mendate hauek igo ziren: Eraul, Girgillano, Lezaun eta berriro ere Eraul.

UCIko 1.Pro mailan sailkatua izan zen (txirrindularitza profesionalaren bigarren maila) eta 22 taldek hartu zuten parte.

Brandon McNulty estabatuarrak irabazi zuen lasterketa, Lizarrako helmugan Maxim Van Gils belgikarrari esprintean gailendu zitzaiolarik.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* 2024ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
Milanesa

***Milanesa*** frijitua edo labean erreta jaten den haragi-xerra birrineztatua da, batez ere behikizkoa. Argentinako, Boliviako, Paraguaiko, Txileko eta Uruguaiko gastronomietako plater tipikoa da. Hedapenez, edozein ogiz birrineztatutako edozein xerrari milanesa esaten zaio eta horrenbestez, badira milanesak txerrikizkoak, oilaskozkoak, arrainkizkoak, alberjiniazkoa edo mozzarellazkoak, besteak beste.

Izena Italiako Milan hiritik badatorkio eta *cotoletta alla milanese* plateran inspiratua bada ere, plateraren jatorria eztabaidagai da. Edonola ere, XX. mendeaz geroztik Argentinako gastronomiako plater tipikoa da eta bertatik Amerikako beste herrialdetara zabaldu da.

## Ikus, gainera 
* Milanesa napoliar erara

## Kanpo estekak
2015eko Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa

**2015eko Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa** Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketaren 14. edizioa izan zen. 2015eko otsailaren 6tik martxoaren 22ra jokatu zen, Eskozia, Frantzia, Gales, Ingalaterra, Irlanda eta Italiako selekzioen artean. Irlandak irabazi zuen txapelketa, baina ez zuen Slam nagusia eskuratu.

## Taldeak 
*  Eskozia
*  Frantzia
*  Gales
*  Ingalaterra
* 20px|Irlanda Irlanda
*  Italia

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left| 20px|Irlanda **Irlanda** ||**8**||5||4||0||1 || 139 || 26 || +113 || 20
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia ||**8**||5||4||0||1 || 113 || 44 || +69 || 16
|-
| 3 ||align=left|  Italia||**6**||5||3||0||2 || 82 || 94 || -12 || 13
|-
| 4 ||align=left|  Ingalaterra||**4**||5||2||0||3 || 104 || 65 || +39 || 17
|-
| 5 ||align=left|  Gales||**4**||5||2||0||3 || 64 || 73 || -9 || 9
|-
| 6 ||align=left|  Eskozia||**0**||5||0||0||5 || 27 || 227 || -200 || 2
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido tereftaliko

**Azido tereftalikoa** konposatu organikoa da azido karboxolikoen familiakoa, azido dikarboxilikoen azpifamiliakoa, C6H4(CO2H)2 formula duena. Konposatu aromatikoa da, azido isoftaliko eta azido ftalikoaren isomeroa.

Solido zuria da, berotzean sublimatzeko joera duena. Uretan, alkoholetan eta eterretan disolbatgaitza da. Dimetil sulfoxidotan, ordea, disolbagarria da.

Poli(etilen tereftalato) eta poli(butilen tereftalato) polimero ezagunak sintetizatzeko monomero gisa usatzen da, hurrenez hurren etilen glikolarekin eta 1,4-butanodiolarekin erreakzionaraziz..

## Prestakuntza 
Industrian azido tereftalikoa *p*-xilenoa oxidatuz sintetizatzen da. Horretarako, azido azetikoa disolbatzaile moduan baliatzen da eta manganeso-kobalto gatzak katalizatzaile gisa, bromuro bat hasarazlea izanik.
 Fitxategi:Oxidation_p_xylene.svg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Alharilla

**María de Alharilla Casado Morente** (Porcuna, Jaén, Andaluzia, 1990eko azaroaren 13a) jaendar futbolaria da. Erdilari gisa jokatzen du, eta gaur egungo taldea Levante Unión Deportiva da,Espainiako Lehen Mailako Emakumezkoen Taldea.

## Bizitza pertsonala 
2022an, Espainiako Ligako kirol-jardunean amatasun baja hartu zuen lehen futbolaria izan zen.

## Ibilbidea 
### Klubak 
### Nazioarteko ibilbidea 
Alharillak Espainiako talde nazionalerako debuta egin zuen, 2009ko urrian, Austriaren aurkako 2011ko Munduko Kopako sailkapen batean. Gero, 9–0-ko garaipena lortu zuen Maltan.

#### Nazioarteko golak 
## Ohoreak 
### Nazioartean 
; Espainia

* Zipreko kopa: Irabazlea, 2018

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alba Matilla

**Alba Matilla** (Avilés, Asturias, 1998) artista da. Mundu digitala eta pintura uztartu ditu artistak, eta hainbat industrialdetako txoko abandonatuak oroitzeko unibertso digital bat eraiki du.

## Bizitza 
Arte Ederretan graduatu zen Alba Matilla, Vigoko Unibertsitatean (Galizia), eta pinturan espezializatu zen Krakoviako Arte Ederren Akademian (Polonia). Denbora tarte batez kultura kudeaketaren arloan lan egin ostean, arte garaikidearekin lotutako Ikerketa eta Sorkuntza masterra egin zuen Euskal Herriko Unibertsitatean. *Fotogrametria* izeneko teknika erabili du inguru birtuala sortzeko.  Proiektuaren komisarioa eta tutorea Mawatres izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lourdes Fernández Fernández

**Lourdes Fernández Fernández** (Donostia, Gipuzkoa, 1961) arte-historialaria,  kultura-kudeatzailea eta komisarioa da.

## Bizitza 
Artearen Historian lizentziatua Bartzelonako Unibertsitatean , Museologian eta Arte Kritikan Masterra  Florentziako Universitá Internazionale dell 'art izenekoan. Luzeegia litzateke urte hauetan guztietan entzule eta irakasle gisa parte hartu dituen espezializazio-ikastaroak, hitzaldiak, kongresuak eta topaketa espezializatuak zerrendatzea.

* ARCOMadrideko zuzendari nagusia. Arte Garaikidearen Nazioarteko Azoka Madrilen (Espainia) (2005-2010). Bere agintaldian, aldaketa nabarmenak egin ziren azokaren egituran, eta parte hartzen zuten galerien aukeraketa zorrotza ezarri zen, ekitaldiaren kalitatea nabarmen hobetzea ahalbidetu zutenak.

* Manifesta 5eko zuzendaria. (2002-2004) Arte Garaikidearen Europako Biurtekoa, bi urtean behin Europako hiri batean egiten dena. 2004an Donostian egin zen, Massimiliano Gioni eta Marta Kuzmaren komisariotzarekin. Azken Manifesta 12 Palermon egin zen 2018an.

* DV (Donostia) Galeriako zuzendaria 1994tik 2002ra. Diario Vasco-k sortua, artista gazteak merkaturatzeko eta nazioarteko artea hirian zabaltzeko galeria izan zen.
* Arte garaikidean egin duen ibilbide luzean, Lourdes Fernándezek hainbat topaketa koordinatu ditu, mahai-inguruetan parte hartu du, hitzaldiak eman ditu, eta epaimahai eta erakunde ugaritako kide izan da, besteak beste: Sofía Erregina Museo Fundazioaren Patronatuko kidea. ICOMeko (International Council of Museums) kidea. UNESCO). Arteen Asturiasko Printzea sarietako epaimahai kidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Lourdes Fernández un megáfono feminista en el mundo de la creación
Bassirou Diomaye Faye

**Bassirou Diomaye Diakhar Faye** (Ndiaganiao, 1980ko martxoaren 25a) politikari senegaldarra eta zerga ikuskatzaile ohia da, Senegalgo lehendakari hautatua. PASTEFeko idazkari nagusia izan zen, eta 2024ko Senegaleko lehendakaritzarako hauteskundeak irabazi zituen Ousmane Sonkoren ordez aurkeztu eta gero.

## Jarrera politikoak 
Fayek esan du sistema aldatu nahi duela Senegalek subiranotasuna berreskuratzeko, eta panafrikanismoan sinesten duela. Analista batzuek uste dute erretorika honen asmoa dela Senegal mendebaldeko potentzietatik aldentzea, bereziki Frantziatik.

2024ko apirilaren 2an presidente karguaren zina egin zuen.

## Bizitza pertsonala 
Faye poligamoa da eta bi emazte ditu: Marie Khone Faye, kristaua, eta Absa Faye, musulmana. Marie Khone senarraren hurbileko ahaidea da, eta elkarrekin lau seme-alaba izan dituzte: hiru mutil eta neska bat. Absarekin ez du seme-alabarik izan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castellum

[thumb|300x300px|"Biriciana" *castellum-*eko iparraldeko dorrearen berreraikitzea [Weißenburg|Weißenburgen, Bavarian.]]
***Castellum*** erromatar elementu arkitektonikoa da, eraikuntza mota zibil eta militarrak izendatzeko balio zuena. Latinez, *castellum* hitza *castrum(castra)*-aren txikigarria da, eta hainbat eraikini aplikatu izan zaio hitz hau.

* Alde batetik, gotorleku txiki bat edo gotorleku erromatar bat aipatzeko erabil daiteke, *limesean* gotortze-sistemaren barruan dorre zelatari gisa erabiltzen zena. Haien aztarnak usu topatu dira, besteak beste, Hadrianoren harresian.
* Castra txiki bat ere izan zitekeen, Tafallako Gariposa inguruan aurkitutako bezalakoa.
* *Castellum* dorrea izendatzeko erabiltzen zenez, ubide urbanoetan bi egiturari ematen zitzaien izen hori: *castellum divisorium*-a  eta *castellum aquae*-a. *Castellum aquae*: Akueduktu baten helmugako hiri-depositua zen. Ubide horretan, gainera, uraren azken dekantazioa egiten zen; hainbat nabe izaten zituen, eta hiriko gunerik altuenetan egoten ziren. *castellum divisorium*-aren desberdina da. *Castellum divisorium*: Normalean *castellum aquae*-a baino beherago zegon biltegia da; forma zirkularra izaten du eta eraikin publiko bakoitzera (termak, anfiteatroa, antzokia, etab.) edo auzoetara (iturri publikoetarako) irteera orokorrak izaten ditu, berunezko edo zeramikazko hodien bidez, eta horiek, aldi berean, beste adar batzuk sortzen dituzte izena duen legean, hiri izaera ez duten hainbat aglomerazio txiki mota aipatzen dira: *oppidum, municipium, colonia, praefectura, forum, vicus, conciliabulum, castellum eta territorium*. Michel Tarpin Grenobleko Unibertsitateko irakaslearentzat, *castellum*, literalki "gotorleku edo gaztelu txikia", konkistaren lexikoaren termino espezifiko bat da, behar bezala *oppida* kategorian sartzerik ez dagoen aglomerazio txiki bat izendatu behar denean. Hitza bera testamenduko Pauloren epai batean (4, 6, 2) agertzen bada, suposa daiteke horrela izenda zitezkeela inperioaren barruko komunitate/aglomerazioak. Tarpinek uste du izen horrekin izendatzen zirela, bertako biztanleek testu batzuetan *turres* izendatzen zituzten aglomerazioak.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Aurélie Neyret

**Aurélie Neyret**, **Clo** ezizenez ere ezaguna, (Lyon, 1983ko maiatzaren 24a) ilustratzaile eta komikigile frantses bat da.

## Biografia 
Lyongo Émile Cohl arte eskolan hasi zen ikasten, baina laster erabaki zuen bere estiloa modu autodidaktikoan garatzea. Ondoren, nazioarteko prentsan eta argitalpenetan zenbait kolaborazio egin zituen.  Joris Chamblain gidoilariarekin batera, 2012tik 2017ra, bost liburukiz osaturiko *Les Carnets de Cerise* seriea argitaratu zuen Éditions Soleil argitaletxean. Serieak oso harrera ona izan zuen, eta Prix Jeunesse saria irabazi zuen Angulemako Nazioarteko Komiki Jaialdian, 2014. urtean.

2016ko otsailean, Aurélie Neyret-ek, beste hiru emakume komikiglerekin batera (Tanxxx, Julie Maroh eta Chloé Cruchaudet), uko egin zion Arteen eta Letren ordenako izendapenari.

## Argitalpenak 
### Komikiak 
#### Partaidetzak 
* *Contes et légendes des pays celtes en bande dessinées*, Petit à petit, 2009.
* *Michael Jackson en bandes dessinées*, Petit à petit, 2009.
* *Les Contes en bandes dessinées*, Petit à petit, 2010.
* *The Rolling Stones en bandes dessinées*, Petit à petit, 2010.
* *Les Filles de Soleil*, Soleil.

# *Le Zoo pétrifié*, 2012
# ''Le Livre d'Hector*, 2013
# *Le Dernier des cinq trésors*, 2014
# *La Déesse sans visage*, 2016
# *Des premières neiges aux perséides*, 2017

Serietik kanpo: *Les Carnets de Cerise et Valentin'' , 2018

:: 

* Lulu et Nelson, écriture Charlotte Girard et Jean-Marie Omont, Soleil :
*# Cap sur l'Afrique, 2019
*# Le royaume des lions, 2020
*# La lionne blanche, 2022

## Sari eta goraipamen nagusiak 
* Gazteentzako komikien kategorian aukeratua 2013ko Angulemako Komiki Azokan *Les carnets de Cerise, tome 1 : Le Zoo pétrifié*, albumagatik
* *Prix Jeunesse* saria 2014 Angulemako Komiki Azokan ''Les Carnets de Cerise, tome 2 : Le Livre d'Hector* albumagatik
* 2014ko *Prix Livrentête* saria,  BD Junior kategorian, *Les carnets de Cerise, tome 1 : Le Zoo pétrifié'' albumagatik
* 2014ko Prix de l'Enseignement 41 pour le Jeune Public saria, ''Les Carnets de Cerise, le livre d'Hector* albumagatik
* 2015eko *Prix Saint-Michel* saria *Humour-Jeunesse* kategorian, *Les Carnets de Cerise, tome 3: Le Dernier des cinq trésors* albumagatik
* 2016ko *Prix Paille en Queue* saria   *Salon du Livre jeunesse de l'océan Indien* azokan, *5e-4e* kategorian, *Les Carnets de Cerise, tome 4 : La Déesse sans visage'', albumagatik
* 2019ko Chambéryko Komiki-azokako ohorezko gonbidatua
* 2020ko Prix Ligue de l'enseignement 41 pour le jeune public saria, Charlotte Girard eta Jean-Marie Omont-ekin batera, ''Lulu et Nelson t. 1 Cap sur l'Afrique'' albumagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aurélie Neyret-en bloga
Noël Foré

**Noël Foré** (Maldegem, 1932ko abenduaren 23a - Gante, 1994ko otsailaren 16a), txirrindulari flandriarra izan zen, profesionala 1956tik 1968ra

## Kirol ibilbidea
Kirol lorpenik aipagarrienak, lasterketa klasikoetan lortu zituen. Txirrindularitzako 5 monumentuetatik, bitan gailendu zen: 1959ko Paris-Roubaixen, Gilbert Desmet eta Marcel Janssens belgikarren aurretik eta 1963ko Flandriako Tourrean, Frans Melckenbeeck eta Tom Simpsoni aurrea hartuz.

Horretaz gain, 1957ko Flandrian Zehar, 1958ko Gante-Wevelgem, 1963ko Kuurne-Brusela-Kuurne eta urte bereko E3 Harelbeke irabazi zituen. Munduko errepideko txapelketan 1959ko ekitaldiko brontzezko domina lortu zuen , André Darrigade frantziarra eta Michele Gismondi italiarraren atzetik.

1959ko Super Prestige Pernod sailkapenean, hirugarren amaiatu zen Rik Van Looy handiarekin berdinduta.

Bere omenez, Eekloko Oostveldstraat herrian oroitarri bat dago.

[miniaturadeimagen|298x298px|Losa de pavimento (´pavé´) dedicada a **Noël Foré**, en la [avenida Charles Crupelandt de Roubaix por su victoria en la edición de 1959.]]

## Palmaresa
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak 
### Klasikoak eta Txapelketak 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Noël Foré - *Memoireducyclisme*
Małgorzata Kordowicz

**Małgorzata Patrycja Kordowicz** (Varsovia, 1974ko azaroaren 28a) poloniar errabinoa da.

## Bizitza 
Varsovian jaio eta hazi zen. 2005ean hebreerazko ikasketetako masterra egin zuen Varsoviako Unibertsitatean. Gero hebreera irakatsi zuen Varsoviako Unibertsitatean, Jacek Kuroń lizeoan, Lublingo Maria Curie-Skłodowska unibertsitatean eta Varsoviako Zuzanna Ginczanka lizeoan. 

2016an New Yorkeko Seminario Teologiko Juduan graduatu zen eta maiatzaren 17an ordenatu zuten beste hamar errabinoekin batera. Beraz, Poloniako lehen emakume errabino bihurtu zen. Gaur egun, Varsoviako judu komunitatean zerbitzatzen du.

Bi liburu argitaratu ditu: *Sfatenu/Nasz język* eta haurrentzako polonierazko eta hebreerazko otoitz-liburua, Bigarren Mundu Gerraren ostean Polonian argitaratutako haurrentzako lehen otoitz-liburu judu bihurtu zena. 15 urtez hainbat aldizkaritako erredakzio taldeetako kide izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artziko termak

thumb|*Ab Asturicam Burdigalam* erromatar galtzadaren zati bat, Artzitik (Nafarroa Garaia) Donazaharrera (Nafarroa Beherea) doana. Iturria: *Berria* (2023ko abenduaren 2a).
**Artziko terma erromatarrak** K.a. I eta K.o. IV. mende arteko hondarrak dituen aztarnategi arkeologikoa da, Nafarroa Garaiko Artzibar udalerrian kokatua dagoena. Dirudienez, Urrobi ibaiaren parean iragaten zen Ab Asturicam Burdigalam erromatar galtzadako bidaiariak artatzeko eraikin multzo bat egon zen inguru hartan -gerora Artziko jauregia eraikiko zuten tokiaren ondoan-, eta termak hartzen zituena eraikin horietako bat zen.

Aranzadi Zientzia Elkartearen arabera, "erromatarren garaiko bide-ertzeko geraleku gisa interpretatu da eta ziurrenik, K.a. I. mendearen amaiera eta K.o. I. aren hasieran eraikia izan zen galtzada transpiriniarrarekin batera. Hainbat eraikinez osaturik egongo zen eta horiek zerbitzuak eskaini ahal izan zizkieten galtzadaren erabiltzaileei. Aldi berean, bertako biztanle eta produktuak inperioko beste lurraldeetakoekin elkartrukean aritzeko lotunea ere izango zen". Badirudi II. mendetik IV. mendera eraikinaren iparraldeko zatia -labearen ingurukoa- lantegi metalurgiko gisa erabili izan zutela.

## Indusketa 
Itoizko urtegia eraikitzeak bere inguruetan bertze azpiegitura txikiago batzuk eraikitzea ekarri zuen, hala nola, errepideak. Urrobi ibaiaren eta Artziko jauregiaren artean NA 2040 errepidea eraiki zutelarik, egin zituzten lur mugimenduei esker, erromatarren garaiko aztarna batzuk agertu ziren. Juan Mari Martinez Txoperena arkeologoa buru zuen Aranzadiko talde batek aurkitu zituen lehen aztarna haiek, erromatar galtzadak inguru horretan egiten zuen ibilbidea aztertzen ari baitzen.

Aranzadik 2012. urtean egin zuen lehenbiziko zundaketa arkeologikoa eta, ondoren, 2014 eta 2017an eginiko miaketa geofisikoek dokumentatu zuten gutxienez hektarea bateko azalera zuen kokagunea izan zela. Denetara zazpi kanpaina arkeologiko egin zituzten, konplexu termalaren deshobiratzean oinarrituak, eta 2023an bukatu zuten, hondakinak sendotuz, hesiz itxiz, azalpen-kartelen bidez balioa emanez eta azterketa arkeologiko bat eginez. Nafarroako Gobernuak 98.740 euro eman zituen aipaturiko lanak egiteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Artzibar
* Artzibarko kultura ondasunak

## Kanpo estekak
Daniel Aranguren Echeverría

**Daniel Eugenio Aranguren Echeverría** (Santa Clara, 1946ko maiatzaren 13a - Habana, 2025eko apirilaren 26a) kubatar ingeniaria eta Habanako Euskal Etxeko lehendakariordea izan zen.

## Bizitza 
1946ko maiatzaren 13an jaio zen Kubako Santa Clara hirian, Daniel Aranguren Mendizabal eta Emilia Etxeberria Murgiondo gipuzkoarren familian. Urte bereko urrian Euskal Herria bisitatu zuen Kanpoan diren Euskal Gizataldeen VI. Mundu Batzarra zela eta. Harrera ofiziala izan zuen Legazpiko udaletxean. Horrez gain, 1990ean, 1997an eta 2001ean bisitatu zuen Euskal Herria.

Gloria Elena Gonzálezekin ezkondu zen. Alaba bat eta hiru biloba zituen.

## Lanak 
* *Proceso Inversionista en la Tecnología de Cultivo Protegido* (*Manual práctico para la producción protegida de hortalizas en Cuba* liburuaren parte gisa, 2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Anton Abesbatza

**San Anton Abesbatza** (Bilbo, 1947) 40 ahots mistoz osatutako euskal abesbatza da, Bilbon Iñaki Gallagak sortua 1947an. Gerra osteko giro frankistan ez zen erraza izan eta Klaudio Gallastegiren laguntzari esker lortu zuten, garai hartan Bilboko San Anton elizako apaiza zena. Euskal tradizioko musika hedatzen, abesten eta biltzen duen abesbatza honen sustatzaile eta eragilea izan zen.

Hiru urte geroago, 1950ean, aurkeztu zen ofizialki Bizkaiko hiriburuko Campos Elíseos antzokian Bengoa maisuren zuzendaritzapean. 1952an Andoni Arregi hartu zuten zuzendari; 1974an José Antonio Calzada; eta 1977an Alfredo Hurtado de Saracho.

Euskeria abesbatza. 1978an sortu zen Estitxu Arregi zuzendariarekin, Bilboko San Anton abesbatza bi abesbatzatan banandu zenean.

Jatorki abesbatza ere hortik atera zen. Andoni Arregi zuzendariarekin eratu zuten. Geroago  Marian Urkiola aritu da zuzendari.

## Diskografia 
1960eko hamarkadan Euskal Meza berri bat sortu izan zenan, SAN ANTON Abesbatza izan zen aukeratua hura abesteko. Agerraldi hura, Bilboko Coliseo Albia Antzokian izan zen, entzule guztien aldetik itzelezko harrera ona izan zuenez disko batean ezarrita grabatu zuten gero. 1970ean Euskal Abestiak diskoa grabatu zuen Abesbatzak. euskarazko 12 abesti herrikoi erakutsi gura izan zuen diskoarekin.  Solistak lau hauek izan ziren: Julio Elorza, Josune Arkotxa, Gotzon Zarraga eta Txomin Otazua.

# AGUR JAUNAK Herrikoia  Jose Olaizolren moldaketarekin
# DRINGILIN DRON Secundino Esnaola 
# BETI MAITE Herrikoia  Aretxabaletaren moldaketrekin
# UME EDER BAT Iparragirre Solabarretaren moldaketrekin
# NERE AURTXOA J. Egia
# UDAZKEN DENEAN Jose Olaizola
# ARROSA LILIA P Sorozabal
# AMA BEGIRA ZAZU V. Zubizarreta
# AITA GUREA F. Madina
# KAIKU Herrikoia Laborderen moldaketarekin 
# ZUREGAITIK Secundino Esnaola
# MENDIETAN Jose Olaizola 

## Andoni Arregi zuzendaria 
ANDONI ARREGI 1930eko azaroaren 5ean jaio zen Bilbon. Bere aitak, Mikel Arregi, abeslari ospetsu eta Maa Coral det Ensanche-ko zuzendaria izan zenak, abesitiaren bideetatik zuzendu zuen bere semea.

Andoniren zuzendari-lana, hamalau urtekin has zuen, eta horrez gainera txauneskina jotzen zuen trebetasunez. 1952an SAN ANTON abesbatzaren zuzendaritza hartu zuen. Bere arreserki eta lanaren artean *Itxina* deritzan olertia. nabari izan da.

## 2024ko errepertorioa 
Duten errepertorio zabalean, besteak beste, kanta hauek abesten dituzte:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Iñaki Gallaga

**Iñaki Gallaga Tierra** (Zugastieta 1912 - Bilbo, 1965) Bilboko San Anton abesbatzaren sortzailea izan zen 1947an, eta zuzendaria gero. Lehenago *Gallaga Abesbatza* eta Alaitasuna Abesbatza ere sortu eta zuzendu zituen.

1950ean aurkeztu zen ofizialki San Anton Abesbatza Bizkaiko hiriburuko Campos Elíseos antzokian Francisco Bengoaren zuzendaritzapean. 1952an Andoni Arregi hartu zuten zuzendari; 1974an José Antonio Calzada; eta 1977an Alfredo Hurtado de Saracho.

## Gallaga txakolindegia 
Iñaki Gallagaren gurasoak (José Ramón Gallaga Mancisidor eta Nazaria Tierra Jauregi) Begoñan finkatu ziren 1942an. Bost sema-alaba ziren: Iñaki, Miren, Kepa, Gotzon eta Joseba. Familiak Matías izeneko txakolina hartu zuen bere gain, ordura arte Matias Sarasola eta Agustin Sarasolarena izan zena, eskualdatuz. Lonja Félix Anza ardogilearena zen, eta Zabalbide kaleko 110. zenbakiaren beheko solairuan zegoen.

Eraikina Begoñako Lur-Langileen etxearekiko ("*sindikatua*") perpendikularra zen eskuinetik. eta Santa Monika komentuko horma hesi baten aurrean Zabalbide kalean, hiru solairu zituen, eta lehenengo biak Begoñako Batzokiaren egoitza izan ziren, gerra zibilaren ondoren konfiskatu eta Frente de Juventudes"ekoei eman zizkioten, hark jarduera txiki bat baitzuen. Hara joaten zirenei ideario Joseantonianoa erakusten zitzaien, eta danborrak eta korneta jotzen, desfileetan ateratzeko. Hala ere, eskaintza erakargarria izan arren, badirudi ez zela mugimendu handirik izan bi solairu haietan. Hirugarren solairua familia etxebizitzetarako zen.

Bi platanero zuhaitz eder zeuden Zabalbideko errepidean, eta harrizko sei mailako eskaileratik jaisten zen etxearen aurreko plazara. Etxearen ate nagusia erdian zegoen. Sartu ahala, metro batzuetara eta ezkerretara, mostradorea, harraska eta apalategia. Horien atzealdean jantoki nagusia zegoen, korridore batetik sartzen zena. Sarreraren eskuinean denda zegoen eta atzean, beste jantoki txikiago bat eta sukaldea. Korridorearen amaieran beste ate bat zegoenean, patio batera ematen zuena, mahai handi batzuekin, eta altuera ertaineko zementuzko horma batek banatzen zuena. Hor ortua ere bazegoen.

Eraikina bota zuten eta Begoñako nekazari eta abeltzainen sindikatuarena ere geroago. Horien ordez, gaur egun, etxebizitza-bloke handi bat dago, etxabea, solairuartea eta hamabi solairukoa, Artazuriña eta Zabalbide kaleen artean izkina egiten duten puntuan eraikia, Zumalakarregi hiribidetik gertu. Artazurina baserri zahar baten izena zen eta kalea orduan Otxarkoagako bide gisa ezaguna zen. Inguru horretan aldaketa handia izan arren, sarrerako bi zuhaitzak errespetatu dira, eta, beraz, erraz identifikatzen da non kokatu ziren txakolina eta gainerako soloak.
Fitxategi:Zabalbide Begoña 3.jpg|Erdiko platanero zuhaitz handi bi horien ezkerraldean zegoen **Gallaga** txakolindegia.
Fitxategi:Zabalbide kalea. Sindikatoa eta Santutxu.jpg|Toki bera 1981an. Baserritarren Sindikatu-etxea oraindik zegoela.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Begoñako errepublika
* San Anton Abesbatza

## Kanpo estekak
Myochromella boudieri

***Myochromella boudieri*** *Lyophyllaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Tephrocybe boudieri*, *Lyophyllum boudieri*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 cm arteko diametrokoa, lehenengo konikoa edo kanpai itxurakoa, ondoren lau ganbiletik zabaldura, baina titi ondo markatu bat mantenduz, ertz inbolutua, laster zuzena, mehea; gainazal leuna, higrofanoa, ertza zeharrargitsu-ildaskatua, gris ilun kolorekoa, arre-marroi-sepia kolorekoa, zurbilagoa ertzean.

**Orriak:** Estu, lamelulekin, sabeldunak, adnatuak, lehenbizi zurixkak, gris zurbiletik gris-marroi zurbilera; ertza irregularra, zurixka.

**Hanka:** 6 cm arteko garaierakoa eta 0,5 cm arteko lodierako, zilindrikoa, biribildua edo pixka bat zapaldua, flokonosoa, okre ilun koloretik arre-sepia kolorera doana.

**Haragia:** Ez oso lodia, zurixka, irin zaharraren usain eta zaporearekin.

**Etimologia:** *Tephrocybe* terminoa grekotik dator, errauts, esan nahi duen "tefrós" hitzetik eta orri, esan nahi duen "phyllón" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, hostozabalen basoetan eta baso mistoetan, lurzoru karetsuetan. Oso urria.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Guyana Frantsesa, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sphagnurus paluster

***Sphagnurus paluster*** *Lyophyllaceae* familiako onddo espezie bat da. *Tephrocybe* genero guztian gertatzen den bezala, ez da pozoitsua, baina ez du balio gastronomikorik, normalean irin zapore gehiegi izaten dute.

Sinonimoak: *Tephrocybe palustris*, *Lyophyllum palustre*, *Lyophyllum malaria*, *Collybia palustris*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, koniko-ganbiletik ganbil-kanpai itxurakora, gardentasunagatik ertza ildaskatua, erdian zilbor arin batekin. Azal higrofanoa, marroi argi kolorekoa edo grisaxkatik marroi-oliba kolorera doana, ertzetan argiagoa, adinean aurrera egin ahala koloregabetuz joaten da.

**Orriak:** Adnatuak edo erdi-dekurrenteak, zabalak, zuri-gris kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 4 eta 9 cm bitarteko garaierakoa, barnehutsa, hauskorra, pruinaduna goian, glabroa behean, oinarri zurixkan pixka bat loditua, kapelaren kolorekoa, baina pruina zurixkaz estalia.

**Haragia:** Zurixka, oso mehea, urria. Kedar usain desatsegina du eta irin zaharraren zaporea. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Tephrocybe* terminoa grekotik dator, errauts, esan nahi duen "tefrós" hitzetik eta orri, esan nahi duen "phyllón" hitzetik. *Palustris* epitetoa berriz latinetik dator, zingiratar, esan nahi duen "palustris" hitzetik. Bere habitatagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Tephrocybe mephitica* delakoarekin nahas daiteke, honek kapela zuria du eta usain kirasduna.

## Sasoia eta lekua 
Ekaina-urria eta neguaren hasieran. Taldeka ateratzen da. Lurzoru heze, lohitsu eta goroldiotsuetan, zohikaztegietan eta era guztietako basoetan, hostogalkorretan batez ere.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Goiaran

**Juan Goiaran Leizeaga**, (Lasarte-Oria, Gipuzkoa,  -  *ibidem*, ), gipuzkoar futbolari eta entrenatzailea izan zen, aurrelari moduan aritu zena. Bere lehengusua Goiaran II futbolaria izan zen ere, Alavesen taldekideak izanik.

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Juan Goiaran
Vito D'Ancona

'''Vito D'Ancona''' (Pesaro, 1825eko abuztuaren 12a – Florentzia, 1884ko urtarrilaren 9a) italiar margolaria izan zen.

Familia judu aberats batean jaio zen. Florentziara joan zen artea ikastera, eta 1844an Accademia di Belle Artin sartu zen. Giuseppe Bezzuoliren ikaslea izan zen, eta Serafino De Tivoliren lagun egin zen. Harekin ateratzen zen aire zabaleko paisaiak margotzera. 1848an Toskanako boluntario bezala borrokatu zuen Giuseppe Garibaldiren alde Risorgimentoan. 1850eko hamarkadan, Florentziako Michelangelo kafetegian biltzen ziren eta Macchiaioli taldea sortu zuten artistak ezagutu zituen.

Arrakasta erretratuen pintore gisa ezagutu zuen eta bere paisaietako gutxi kontserbatzen dira. Sifilisak ahulduta, 1870eko hamarkadan margotuari utzi zion.

## Iruditegia 

Vito d' Ancona - Portrait of Gioacchino Rossini - WGA00292.jpg|*Gioacchino Rossini*, 1874. Palazzo Pitti]]
Vito d'Ancona - Nudo.jpg|*Biluzia*, 1873. Galleria d'Arte Moderna, Milan
Vito D'Ancona - Suonatrice di liuto.jpg|mini|hochkant|Laute-jotzailea
Vito D'Ancona Portico.jpg|*Ataria* (1861), Palacio Pitti, Florentzia
Vito d'Ancona - Signora in bianco.jpg|*Zuriz jantzitako emakumea*

## Kanpo estekak
2014ko Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa

**2014ko Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa** Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketaren 13. edizioa izan zen. 2014ko urtarrilaren 31tik martxoaren 16ra jokatu zen, Eskozia, Frantzia, Gales, Ingalaterra, Irlanda eta Italiako selekzioen artean. Frantziak irabazi zuen txapelketa, eta baita Slam nagusia ere.

## Taldeak 
[thumb|280px|[Frantziako emakumezkoen errugbi selekzioa|Frantziarrak Italiaren aurkako garaipena ospatzen.]]
*  Eskozia
*  Frantzia
*  Gales
*  Ingalaterra
* 20px|Irlanda Irlanda
*  Italia 

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia**||**10**||5||5||0||0 || 162 || 21 || +141 || 25
|-
| 2 ||align=left|  Ingalaterra||**8**||5||4||0||1 || 145 || 31 || +114 || 23
|-
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**6**||5||3||0||2 || 137 || 42 || +95 || 20
|-
| 4 ||align=left|  Italia||**4**||5||2||0||3 || 57 || 108 || -51 || 8
|-
| 5 ||align=left|  Gales||**2**||5||1||0||4 || 45 || 88 || -43 || 5
|-
| 6 ||align=left|  Eskozia||**0**||5||0||0||5 || 5 || 261 || -256 || 1
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yoro Diakité

**Yoro Diakité** (1932ko urriaren 17a – Taoudeni, 1973ko ekainaren 13a) maliar militar eta politikaria izan zen. Maliko lehen ministroa izan zen 1968tik 1969ra.

Modibo Keita boteretik kendu zuen estatu kolpean parte hartu zuen eta Moussa Traoré presidenteak 1968ko azaroaren 19an lehen ministro izendatu zuen. 1969ko irailaren 18ra arte egon zen karguan. 1971n estatu-kolpe saiakera bat antolatzea leporatu zioten, eta betiko espetxe-zigorra ezarri zioten. Taoudeniko espetxean hil zen.