open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moldavia (argipena)

**Moldavia** izenak hainbat adiera du:

* **Moldavia**, ekialdeko Europako eskualde geografiko eta historikoa.
* **Moldaviako Errepublika**, Errumaniarekin eta Ukrainarekin muga egiten duen Europako estatua.
* **Mendebaldeko Moldavia** (Errumania), zortzi konderrik osatutako Errumaniako eskualdea.
* **Moldaviako printzerria**, Europako hego-ekialdeko estatu zaharra, gero otomandarren mendeko entitate autonomoa, 14. mendetik 1859. mendera bitartean esistitu zena.
* **Moldaviako Errepublika Demokratikoa**, 1918ko urtarrilean deklaratutako errepublika, urte hartako apirilean Errumaniarekin batu zena.
* **Moldaviako Sobietar Errepublika Sozialista Autonomoa**, 1924tik 1940ra bitarteko sobietar errepublika, Transnistria eta Ukrainako zatiak barne
* **Moldaviako Sobietar Errepublika Sozialista** Sobietarra, 1940tik 1991ra bitartean.
***2419 Moldavia**, asteroide bat.
Ikus, halaber:

* **Moldova (argipena)**
* **Moldava**, Txekiako ibaia.
Maribel Aiertza

**Maribel Aiertza Rementeria** (Etxebarria, Bizkaia, 1962ko apirilaren 15a) idazlea eta artegintzan kolaboratzailea da.

## Biografia 
Maribel Aiertza Etxebarrian jaio zen eta Berriatuan bizi da. Gaztetxotan hasi zen idazten eta lehiaketetan parte hartzen.

Idazkuntzako alor desberdinak ezagutzen ditu: Berriatuko *Urepel* aldizkaria sortu zuen eta erredaktore, maketatzaile eta koordinatzaile lanak egin zituen bertan; dibulgazio-testuak idazten ditu arte, turismo zein bestelakoak eta testu liburugintzan ere kolaboratzen du, lehen Giltza-Edebe argitaletxearekin eta gaur egun Ibaizabal argitaletxearekin. Artegintzan Mikel Lertxundi eskultorearen estudio-lantegiarekin kolaboratzen du urte luzez. Artistarekin elkarlanean bi saiakera liburu argitaratu ditu.

Idazle Eskolan graduondokoa (2003-2005) egin ondoren plazaratu zuen lehen bakarkako fikziozko liburua Tigreak hondartzan eleberria (Elkar, 2010). Ondoren, haur eta gazteentzako lanak argitaratu ditu: Mara eta izar-saltzailea (Ibaizabal, 2012), Munstro bat edukiontzian (Elkar, 2014), Jauregiko sekretua (Ibaizabal, 2016), Armiarmak parapentean (Elkar, 2017), Izaroren izarra Ibaizabal, 2020), Asteburura landetxean (Elkar, 2021) eta gazte helduentzat: Ezer ez da dirudiena ipuin bilduma (Elkar, 2021).

## Argitalpenak 
### Saiakera 
* *Lertxundi, euskaradun arte unibertsala.* (1989). Mikel Lertxundirekin elkarlanean
* *Lertxundi, espazioa, lurra, denbora.* (2019). Mikel Lertxundirekin elkarlanean.

### Eleberria 
* *Tigreak hondartzan.* (Elkar, 2010)

### Ipuinak 
* *Ezer ez da dirudiena.* (Elkar, 2021)

### Haur eta gazte literatura 
* *Mara eta izar-saltzailea* (Ibaizabal, 2012) 
* *Munstro bat edukiontzian* (Elkar, 2014)
* *Jauregiko sekretua* (Ibaizabal, 2016)  
* *Armiarmak parapentean* (Elkar, 2017)
**Izaroren izarra* (Ibaizabal, 2020)
**Asteburua landetxean* (Elkar, 2021)
**Ali, Eli, Oli lehian* (Ibaizabal, 2025)
**Lami eta Manu* (Diseinu eta Komunikazioa Aulesti S.L., 2025)

## Sariak 
* 1984, Aipamen saria. Gernikako narrazio lehiaketa.
* 1985, Lehen saria. Antzerki lan-errezen sariketa (bakarrizketa). Ondarroako kultur etxea.

* 1985, Lehen saria. Antzerki lan-errezen sariketa (elkarrizketa). Ondarroako kultur etxea.

* 1988, Hirugarren saria. Ipuin lehiaketa. Ondarroako kultur etxea.

* 1989, Argitalpen hoberenen Euskadi Saria *Lertxundi, euskaradun arte unibertsala* lanagatik. Mikel Lertxundirekin elkarlanean

* 1990, Bigarren saria. Txomin Agirre kontakizun lehiaketa. Ondarroako kultur etxea.

* 1990, Lehen saria. III.Eusebio Erkiaga ipuin lehiaketa. Lekeitio.

* 2014, Lehen saria. `Oihenart´ Aforismoen IV. Lehiaketa. UPV/EHUko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Artea aitzakia bart izan da gizartean errotutako ideia batzuk aztertzeko*  Bizkaiko Hitza, 2021.11.19
Cissé Mariam Kaïdama Sidibé

**Cissé Mariam Kaïdama Sidibé** (Timbuktu, 1948ko urtarrilaren 4a - Tunis, 2021eko azaroaren 6a) maliar politikaria izan zen. Maliko lehen ministroa izan zen 2011tik 2012ra. Afrikako herrialdea gobernatu zuen lehen emakumea izan zen.

1974tik 1989ra funtzionario aritu zen Enpresetako Ministerioan. Demokrazia Malira itzuli zenean, Amadou Toumani Touré presidentearen aholkulari izendatu zuten. Plangintza eta Nazioarteko Lankidetza ministro izan zen 1991tik 1992ra, eta Nekazaritza ministro 1992an. 2002an Landa Garapenerako ministro izan zen eta 2003an Tabakoaren Estatu Korporazioko lehendakari izendatu zuten.

2011ko apirilaren 3an Touré presidenteak lehen ministro izendatu zuen. 2012ko martxoaren 22an soldaduak matxinatu egin ziren, 2012ko tuareg matxinadaren aurrerapenarekin pozik ez zeudelako. Sidibé eta beste ministro batzuk atxilotu zituzten, eta kanpamentu militar batean giltzapetu, Katin.
Carlos Arévalo

**Carlos Arévalo Lopez** (Betanzos, A Coruña (Galizia), 1993ko abenduaren 6a) piraguismoan lehiatzen den kirolari galiziarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen *K-4 500 m* modalitatean, Espainiako taldearekin, 1.22,445eko denboraz, Alemaniako taldearen (urrezkoa) atzetik eta Eslovakiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Espainiako taldea: Saúl Craviotto, Marcus Walz, Carlos Arévalo eta Rodrigo Germade-k.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, brontzezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
StreetComplete

***StreetComplete*** aplikazioa OpenStreetMap (OSM) kartografia zerbitzu eta proiektu librean modu erraz batean ekarpenak egiteko tresna bat da.

*StreetComplete* erabiltzea oso erraza da, umeek ere erabiltzeko pentsatuta dago. 
*StreetComplete* aplikazioak asko errazten du OpenStreetMap proiektuan, OpenStreetMap kartografia zerbitzuan, ekarpenak egitea, euskaraz dago gainera. Gerta daiteke zuk duzun bertsioan aplikazioaren hizkuntza paketea ez egotea euskaraz % 100.]]
*StreetComplete* instalatzeko Android sistema eragilearekin bakarrik ibil gaitezke, oraingoz. Doan deskargatu daiteke ohiko plataformetatik. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*  OpenStreetMap (OSM)
* Hezkuntza Ataria. Lehen Hezkuntzarako proposamen didaktiko bat.

## Kanpo estekak 
* *https://play.google.com/* Instalatu ***StreetComplete*** Androiderako.
* *https://f-droid.org/* Instalatu ***StreetComplete*** Androiderako.
Samuel Baláž

**Samuel Baláž** (Bratislava (Eslovakia), 1998ko abuztuaren 25a) piraguismoan lehiatzen den kirolari eslovakiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen *K-4 500 m* modalitatean, Eslovakiako taldearekin, 1.23,534ko denboraz, Alemaniako taldearen (urrezkoa) eta Espainiakoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Eslovakiako taldea: Samuel Baláž, Denis Myšák, Erik Vlček eta Adam Botek-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Andrea Appiani

**Andrea Appiani** (Milan, 1754ko maiatzaren 31 - *ibidem*, 1817ko azaroaren 8a) italiar margolaria izan zen.

Bere lehen ikasketak Carlo Maria Giudici margolariaren Akademian egin zituen. Gero Antonio de Giorgi margolariarekin freskoen ikasi zuen, Martin Knollerrekin olio-pintura ikasi zuen eta Gaetano Monti eskultorearekin giza anatomia ikasi zuen.

Gai estetikoekiko interesa Giuseppe Parini poeta klasikoak piztu zuen. Napoleonen gorteko margolaria izan zen eta pentsio bat jaso zuen. Gorteko pertsonaia ugari erretratatu zituen. 1814an Italiako Erresuma erori ondoren, pentsioa galdu eta pobrezian erori zen.

## Iruditegia 

Andrea Appiani - Nicolas Frochot.jpg|Nicolas Frochot
Andrea Appiani - General Desaix - WGA00782.jpg|General Desaix
Andrea Appiani Ritratto di Ugo Foscolo Pinacoteca di Brera 1801-1802.jpg|Ugo Foscolo
Joséphine de Beauharnais by Andrea Appiani.png|Josephine
Joséphine Reine d'Italie by Andrea Appiani.png|Josefina, Italiako erregina
Andrea Appiani - The Olympus - WGA0784.jpg|Olinpo
Andrea Appiani - Hercules at the crossroads.jpg|Herkules bidegurutzean
Appiani, Andrea I - Head of Laocoon - Google Art Project.jpg|Laokoonen burua, c. 1790
Portrait of Eugène de Beauharnais (ca. 1800) - Andrea Appiani (Museo Correr, Venice).jpg|Eugène Beauharnais, 1800.
Santa Maria dei Miracoli 11.JPG|Ebanjelariak
Villa reale, Milano - Andrea Appiani (1754–1817), il Parnaso, Apollo e le Muse (Carlo Dell'Orto) 19.JPG|Parnasoa
Andrea Appiani - Portrait de Madame Hamelin, née Fortunée Lormier-Lagrave (1776-1851) - P1685 - Musée Carnavalet.jpg|Madame Hamelin
Napoleon I of France by Andrea Appiani.jpg|Napoleon

## Kanpo estekak
Jean van der Westhuyzen

**Jean van der Westhuyzen** (Lurmutur Hiria (Hego Afrika), 1998ko abenduaren 9a) piraguismoan lehiatzen den Hego Afrikan sortutako kirolari australiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen, Thomas Green herrikidearekin batera, *K-2 1000 m* modalitatean, 3.15,280ko denboraz, Alemaniako (zilarrezkoa) eta Txekiako (brontzekoa) bikoteak garaituz.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, brontzezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ekonomia Zientzia eta Autogestioaren Institutua

**Ekonomia Zientzien eta Autogestioaren Institutua** ( edo *ICEA*) , ekonomia politikoaren, gizarte zientzien eta langileen autogestioaren arloko prestakuntza eta dibulgazio jarduerak garatzen dituen elkarte soziokulturala da, ikuspegi anarkosindikalista oinarria izanik. 2008an sortu zen, eta Joan Porqueras i Fàbregasek 1931n Bartzelonan sortu zuen *“Institut de Ciencies Econòmiques de Catalunya”*-tik hartu zuen izena. Erakunde historiko honek 1939ra arte antolatu zituen gai ekonomiko eta sozialei buruzko ikastaroak, hitzaldiak eta eztabaidak. Haren helburu nagusia kapitalismoaren analisia eta kolektibizazio autogestionatuarekin nola ordeztu ikertzea da , baita informazio hori langile mugimenduari eta beste gizarte mugimendu batzuei zabaltzea ere. 

## Historia 
2005ean, *Periódico CNT* hilabetekarian ekonomia atal berri batek hasi zuen bere ibilbidea, bi militanteren ekimen gisa sortu zena, gainerako militantziekin eta gainerako irakurleekin ekonomiaren ezagutzak partekatzeko asmoarekin. Hortik aurrera, hainbat arlo akademikotan ezagutza zuten militante anarkistak harremanetan jarri ziren eta gaur egun ICEA dena osatu zuten. Hasieran Terrasako Lan Konfederazio Nazionaleko ''Centre d'Estudis Llibertaris Francesc Sabat''  -ren parte izan ziren, nahiz eta denbora gutxian, elkarte independente bat sortzea erabaki zuten. Lehen batzarrak Madrilen eta Itzubaltzetan (Getxo) egin ziren, nahiz eta legeztatzea 2009an izapidetu, 2010ean elkarte gisa formalizatuz, Bartzelonan egoitza finkatuz. 2008ko krisi ekonomikoaren hasieran ezagutu zen elkartea hari buruzko hitzaldi eta material informatiboen bidez.

## Lankidetzak 
ICEAk estatuko edo nazioarte mailan autogestioa onartzen duten hainbat erakunde eta sarerekin lankidetzan aritzen da. ICEAk El Salto aldizkariko Economía Para Todos  bloga kudeatzen du, euskarri bereko Lanaren Ekonomia  blogarekin kolaboratzen du; kideek Ekonomia Kritikoko Elkartean parte hartzen dute,  besteak beste. Elkarteak "Langileen ekonomia"  Europako I. Eskualdeko topaketan parte hartu du,   eta Europako topaketetan parte hartzeaz gain.  Erakunde sindikaletan, Lanaren Konfederazio Nazionalarekin eta Solidaridad Obrera Sindikatu Konfederazioarekin hainbat lankidetza izan ditu. 

* Economía Para Todas - - El Saltoren Bloga
* Lanaren Ekonomia - Hordago El Salto Bloga
* CNT egunkariko ekonomia saila (2005-2015)
* Economía Para Todos - Diagonal 

## Batzarrak eta lehendakaritza zerrenda 
Lehendakaritzak:

* Lluís Rodríguez (2008-2010)
* Luis Buendía (2010-2014)
* José Luis Carretero Miramar (2014-2018)
* Endika Alabort (2018-. . . )

Batzar Nagusiak

* 2008: Madril (urtarrila) eta Romo (otsaila)
* 2008: Bartzelona (iraila)
* 2012: Madril
* 2013: Premiá
* 2016: Madril
* 2018: Madril

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tokyo Godfathers

Satoshi Kon zuzendariaren anime bat da, Studio Madhousek bizia emandakoa. John Forden 1948ko *3 Godfathers* westernak zuzendariaren hirugarren film honen molde gisa balio izan zuen.

## Bilbea 
Gin alkoholikoa, Hana *drag queen* ohia eta Miyuki iheslaria Tokion kale gorrian bizi dira, Shinjuku barruti aberatsaren zaborrak eskaintzen dienari esker. Gabon-gauean, haien ibileratako batean zabor-poltsen artean haur jaio berri bat topatu dute. Haren gurasoen bila abiatuko dira, eta hiruek euren iraganari aurre egin beharko diote.

## Pertsonaiak 
### Miyuki 
Taldeko gazteena da, etxetik ihes egin zuen, eztabaida batean bere aita -polizia-ofizier bat- aiztoaz larriki zauritu ostean. Aita bizirik atera zen, baina lotsagatik Miyukik ez da etxera itzultzen ausartzen, zenbait biderrez berriro harremanetan jartzen saiatu arren. Edozelan ere, haurtxo desagertua ardurapean daukan ofiziera Miyukiren aita denez, filmaren amaieran berriz elkartuko dira.

### Hana 
Hanak gaueko taberna batean lan egin eta bertan bizi zen. Gonbidatu mozkor batekin istilu bat izan ostean, etxe barik geratzea erabaki zuen. Ostera ere, lotsa piztaile nagusia da.

### Gin 
Ginek bere emaztearekin eta alaba Kiyokorekin nahiko bizitza ohikoa igaro zuen. Bere alkoholismo eta joko-irrika dela-eta, zorraren amarruan gero eta gehiago jausi zen, eta etxegabe bihurtu zen bere sendiari arazoak sahiestarazteko. Hana auto-istripu bat izateagatik erietxeratzen dutenean, bere alabarekin berriz elkartuko da, bertan Kiyoko erizaina baita.

## Ekoizpena eta argitaratzea 
Filma, Satoshi Konen zuzendaritzapean, Studio Madhousek 2001etik 2003ra artean ekoitzi zuen. Pertsonaien marrazketa Kenichi Konishi eta Satoshi Konek berak sortu zuten; Nobutaka Ike erti-zuzendaria izan zen, eta musika Keiichi Suzukik ondu zuen.

Animea Japonian Sony Picturesek atera zuen 2003an. Horren ostean, besteak beste, ingelesera, frantsesera, espainierara eta errusierara itzuli zuten.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Dark Sector

**Dark Sector** Digital Extremes enpresaren *third-person shooter* motako bideo-joko bat da, 2008an [Xbox 360 eta PlayStation 3rako sortua.

## Sinopsia 
Hayden Tenno, indar berezietako estatubatuar agente bat Lasria nazio sobietarrera bidaltzen dute helburu arriskutsu batekin. Lankide ohi bat aurkitu behar du, birus arraro batek kutsatu omen duena. Lortzen duenean, laster jasoko du bigarren helburu bat: Robert Mezner akabatzea, Lasrian eragin duen infekzioa hedatzearen arduraduna. Bere bidean Hayden dozenaka etsairekin gurutzatuko da, eta borrokarako trebetasun handiak dituen arren, ez du lortzen aurkari boteretsu batek kutsatzea saihestea. Esnatzen denean, Hayden kutsatuta dago, baina bizirik. Antza denez, prestatu zituen lehergailuek bizia salbatu zioten, baina orain infekzioaren aurka borrokatu beharko du. Pixkanaka-pixkanaka, Hayden antiheroiak, berez, infekzioak emango dizkion trebetasunak deskubrituko ditu, baita infekzioaren albo-ondorioak ere.

## Kanpo estekak
Garbiñe Larrea

**Garbiñe Larrea Iturralde** (Urnieta, Gipuzkoa, 1976ko uztailaren 1a) naturopata eta idazlea da.

*Sendabelarrek dakitena. Ezagutu, bildu eta erabili* argitaratu zuen 2021ean. Hurrengo urtean *Sendabelar baratzea* lana aurkeztu zuen. 2024an *Kosmetikoak sendabelarrekin.*

## Biografia 
Garbiñe Larrea 1998/1999 ikasturtean Coimbran (Portugal) Erasmus bekarekin Zuzenbidea ikasten aritu zen eta 1999/2000 ikasturtean Socrates bekarekin jarraitu zuen.

Naturopata kolegiatua eta hezitzaile ayurvedikoa da, lanbidez, nahiz eta Zuzenbidea ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (2003). Sendabelarren mundua familia-tradiziotik datorkio, eta 2013tik dibulgazio-lanetan espezializatu da ikastaroak emanez. Une hauetan Euskal Herri osoan zehar ematen ditu hitzaldi eta ikastaroak.

Sendabelarrei buruzko hitzaldiak eman ditu bere ibilbidean zehar, une hauetan ikastaroen bidez ere ari da dibulgazio lanean. 2018tik 2020ra EITBko Txoriene programan kolaboratzaile ere jardun zuen.

Naturopatia eta iridiologiako kontsultan egiten zuen lan Azpeitian,  Donostian  eta Ondarroan. Egun ez du kontsultako lanik egiten.

ARGIA hedabideko kolaboratzaile da eta Bizi Baratzea proiektuaren barruan artikuluak idazten ditu. 

Menda Bikoitza podcastaren arduradun ere bada. Sendabelarrei buruzko bitxikeriak, erabilera praktikoak, senbelarren munduan aritu eta adituak direnei elkarrizketak eta bestelako kontu asko lantzen dira bertan. 

## Argitalpenak 
* *Sendabelarrek dakitena. Ezagutu, bildu eta erabili.*
* *Sendabelar baratzea.* 
* *Kosmetikoak Sendabelarrekin.*

## Iruditegia 

File:Miren Larrea. Naturopata.jpg|Garbiñe Larrea
File:Garbiñe Larrea. Zirzurgilen.jpg|Garbiñe Larrea *Sendabelarrek dakitena* liburua aukezten Zirzurkilen (2022)
File:Garbiñe Larrea.jpg|*Sendabelar baratza* sinatzen. Durangoko Azoka 2022
File:Garbiñe Larrea Durangon.jpg|Garbiñe Larrea. Kosmetikoak liburuarekin. Durangoko Azoka, 2024

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Garbiñe Larrea Twitter
*Garbiñe Larrea Facebook
*Garbiñe Larrea Instagram
*Kanpo estekatan instagram ere jar dezakezu: garbinelarreaiturralde izenez aurkituko nauzu.
*Garbiñe Larrea: *Gaitza maldizio bezala hartzen dugu, ez dugu elikadurarekin lotzen* Youtube. 2021.10.21
*Elkarrizketa: *Sendabelarra B plana da jendearentzat* Berria, 2021.11.03
*Elkarrizketa: *sendabelarrak eta pentsamendu kritikoa* Bilbo Hiria Irratia.
Resident Evil 6

—Japonian—, Estatu Batuetan eta Europan ***Resident Evil 6*** bilakatuko zena, *third-person shooter* motako bideo-joko bat da, 2012an [Xbox 360 eta PlayStation 3rako sortua.

## Sinopsia 
2012 eta 2013 artean, Adam Benford Ameriketako Estatu Batuetako presidenteak Raccoon Cityko 1998ko gertakariari buruzko egia ofizialki azaltzea erabaki du, balizko eraso bioterrorista bat nolabait geldiaraziko duelakoan. Baina zonbiek leku horri erasotzen diotenean, Leon S. Kennedyk, presidentearen lagun pertsonala eta Raccoon Cityko hondamenditik bizirik atera zena, erabaki gogor bat hartu beharko du.

## Kanpo estekak
Vanquish (bideo-jokoa)

*third-person shooter* motako bideo-joko bat da, PlatinumGamesek 2010ean Xbox 360 eta PlayStation 3rako sortua.

## Sinopsia 
Vanquish etorkizun hurbilean girotuta dago: planetako giza populazioa azkar handitu da eta mundu osoko nazioak baliabide urriak lortzeko borrokan ari dira. Amerikako Estatu Batuak beren energia-arazoak arintzen saiatu dira, eguzki-energiako sorgailu bat duen espazio-estazio bat jaurtiz. Hala ere, Errusiako Federazioaren gobernua Lurrean estatu-kolpe batean boteretik kendu dute indar ultra-nazionalistek, Errusiako Izarraren Ordena izenekoa.

## Kanpo estekak
Max Payne (bideo-jokoa)

**Max Payne** Remedy Entertainment enpresaren *third-person shooter* motako bideo-joko bat da, 2001ean Xbox, PlayStation 2, Macintosh eta Game Boy Advancerako sortua.

## Sinopsia 
2001. urtearen hasieran, New York hiriko historiako elur-ekaitzik larriena jasaten ari da. Sarrerako sekuentzian, Max Payne, DEAko agente bat eta New Yorkeko polizia-agente ohia, eraikin baten goialdean zutik polizia harengana doan bitartean (jokoa amaierako zinematika batean hasten da), Maxek duela hiru urteko oroitzapena du, 1998ra itzuliz. Max etxera itzultzen ari zen lanegun arrunt batez, baina etxera sartzen ari zela, Michelle emaztea entzun zuen goiko solairutik bere izena oihukatzen etsipenez. Payne tokira iristen denean, bera eta Rose bere haurtxoa Valkyr diseinuko drogazale batzuek erailda aurkitzen ditu, akabatuko dituenak. Orain dela gutxi galdu izanaren oinazeak jota, ekintza anker horren atzean nor dagoen ikertzea erabakitzen du.

## Kanpo estekak
Fortnite: Battle Royale

**Fortnite: Battle Royale** Epic Games enpresaren *battle royale* motako bideo-joko bat da, 
2017an Microsoft Windows, macOS, PlayStation 4 eta Xbox Onerako eta hurrengo urtean iOS, Android eta Nintendo Switcherako sortua. *Fortnite: Save the World* jokoaren *spin-off* bat izan zen.

Battle Royaleren joko gisa, bideo-jokoak 100 jokalari ditu, bakarka, lau jokalari arteko duoak, hirukoteak edo eskuadroiak, bizirik dagoen azken jokalaria izaten saiatuz, beste jokalari batzuk kanporatuz edo saihestuz, eta, aldi berean, etengabe uzkurtzen den eremu seguru baten barruan mantentzen da, ekaitz toxiko batek eragindako kalte hilgarriak jasotzea saihesteko.

## Kanpo estekak
Aginte (bideojokoa)

**Agintea** () bideojoko batekin elkarrekintzan aritzeko erabiltzen den periferiko bat da, dela bideokontsola batean, dela ordenagailu batean. Aginteak jokoaren elementuekin mugitzeko eta elkarreragiteko aukera ematen du, pantaila edo telebista bati esker bistaratu daitezkeen helburuak betetzeko beharrezkoak diren ekintzak egiteko.

1960ko hamarkadan Lehen kontsolaren sorkuntzarekin batera,  lehen agintea garatu zuten. Aginte bat izan zuen lehen kontsola NES izan zen. Aurretik, Ralph Baer Odyssey sistemaren sortzaileak bi parte-hartzaileen arteko jokoentzat joystick pare bat asmatu zituen. Agintearen diseinu modernoa (*d-pad*) Gunpei Yokoik garatu zuen Game & Watcheko *Donkey Kong* joko eramangarrirako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ray Gravell

**Raymond William Robert Gravell** (Cydweli, 1951ko irailaren 12a - Calp, 2007ko urriaren 31) galestar errugbilaria izan zen, erdiko eta hegaleko postuetan aritzen zena.

1970etik 1985era Llanelli RFC taldean jokatu zuen. 1972an All Blacks taldeari eman zioten porrotean parte hartu zuen bere taldearekin. 1980 eta 1982 urteen artean taldeko kapitaina izan zen.

1975ean egin zuen debuta Galesko errugbi selekzioarekin, Frantzian aurkako partida batean. 1982ra arte 23 partida jokatu zituen selekzioarekin ta bi aldiz irabazi zuen Grand Slama.

1980an British and Irish Lions taldeak Hegoafrikara egindako biran parte hartu zuen. Gainera, hamabi partida jokatu zituen Barbariansekin.

1985ean erretiratu zen eta 1988an Llanelli RFCko presidente izendatu zuten. Ondoren, telebistako saioetako aurkezlea izan zen eta zenbait filmetan antzeztu zuen.

Galesko hizkuntzaren defendatzaile sutsua eta Bardoen Kongregazioko kidea izan zen. Bere izen bardiarra '''Ray o'r Mynydd''' izan zen eta Ezpataren Emaile Handia izendatu zuten.
Hirugarren pertsonako tiro bideojoko

thumb|240px|*Dead Justice* jokoko pertsonaia, hirugarren pertsonako tiroko generokoa.
**Hirugarren pertsonako tiro bideojokoa** ( edo *TPS*) tiro bideojokoen azpigeneroa da, non pertsonaia hirugarren pertsonako ikuspegi batetik ikusten den.

Terminoaren izaera orokorra dela eta, bideojoko asko ez dira hirugarren pertsonako tiro bideojoko gisa katalogatzen, beren estiloak genero espezifikoagoek hartzen baitituzte. Hirugarren pertsonako perspektiba akzio-abenturako eta borrokarik gabeko bideojokoen elementuak gehitzeko ere erabil daiteke; adibidez, ''Uncharted: Drake's Fortune* eta *Tomb Raider* saileko bideojokoek igarkizunekin desafio egiten diote jokalariari eta plataforma proposatzen diote.

Hona hemen azpigenero honen adibide nabarmen batzuk:
* *Hitman 3* (PlayStation 4, PC, Xbox)
* *Gears of War* (Xbox 360)
* *Uncharted* (PlayStation 3)
* *Dark Sector* (PlayStation 3, Xbox 360, PC)
* *Resident Evil 6* (PlayStation 3, Xbox 360, PC)
* *Quantum Theory* (PlayStation 3, Xbox 360)
* *Max Payne* (PlayStation 2, Xbox, PlayStation 3, Xbox 360, PC)
* *Vanquish* (PlayStation 3, Xbox 360)
* *Gungage* (PlayStation)
* *Yakuza: Dead Souls* (PlayStation 3)
* *Shadows of the Damned* (PlayStation 3, Xbox 360)
* *Fortnite: Battle Royale'' (PlayStation 4, PC, Switch, Xbox 360, Android)

## Ikus, gainera 
* Lehen pertsonako tiro bideojoko

## Kanpo estekak
Hitman 3

**Hitman 3** IO Interactive enpresaren *third-person shooter* motako bideo-joko bat da, 2021ean PlayStation 4, PlayStation 5, Xbox One, Xbox Series X/S, Nintendo Switch, Microsoft Windows eta Stadiarako sortua.

## Sinopsia 
Jokoaren protagonista hiltzaile profesional bat da, munduko hainbat lekutan hainbat helburu ezabatu behar dituena. Horretarako, jokalariak ekintza-askatasun osoa du helburu nagusiak planifikatzeko eta ezabatzeko, guardia, zibilak edo poliziak konturatu gabe. Jokoak sei kokapen ezberdin ditu: Dubai, Dartmoor, Berlin, Chongqing, Mendoza eta Errumaniako Karpatoak.

## Kanpo estekak
Majida Boulila

**Majida Boulila** (), jaiotzez **Majida Baklouti** () (Sfax, 1931ko azaroaren 12a- *ib.*, 1952ko irailaren 4a) Tunisiaren independentzia prozesuan emakume aktibista tunisiarra izan zen. 

## Biografia 
Tunisiako mugimendu nazionaleko figura garrantzitsua izan zen, Tunisiako emakume askapenaren sinboloa. Ezaguna egin zen bere herrialdea Frantziako protektoratuaren pean zegoen eta tradizioak emakumeak mendeko roletan ezartzen zituen garai batean. Bere aktibismoa zela eta, bere etxean bahitu zuten gauean. Frantziako agintari kolonialek atxilotu zuten. Haren aurkako akusazioak Neo-Destour alderdi nazionalistaren militante izatea zen. Laster Teboursoukeko espetxean entzerratu zuten. Bigarren alabarekin haurdun zegoen. Haurdunaldiaren amaieran, agintari kolonialek Sfax eskualdeko ospitalera eramatea erabaki zuten, eta han hil zen, 1952ko irailaren 4an, erditze osteko odoljario baten ondorioz.

## Oroimena 
Gaur egun, Sfax hiriaren etorbiderik handienak bere izena du. Etorbide horretan ere bigarren mailako eskola bat dago haren izenarekin. Gainera, Sfax hiriko Eskualdeko Kultura Batzordearen mende dagoen klub batek bere izena du; klub horrek Tunisiako emakumeak emantzipaziorako eta aurrerapenerako dituen eskubideen defentsa sustatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcus Walz

**Marcus Cooper Walz** (Oxford, Ingalaterra (Erresuma Batua), 1994ko urriaren 3a) piraguismoan lehiatzen den Ingalaterran jaiotako kirolari espainiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina irabazi zuen *K-1 1000 m* modalitatean, 3.31,447ko denboraz, Josef Dostál txekiarraren (zilarrezkoa) eta Roman Anoshkin errusiarraren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezkoa eskuratu zuen *K-4 500 m* modalitatean, Espainiako taldearekin, 1.22,445eko denboraz, Alemaniako taldearen (urrezkoa) atzetik eta Eslovakiakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Espainiako taldea: Saúl Craviotto, Marcus Walz, Carlos Arévalo eta Rodrigo Germade-k.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Copahue sumendia

**Copahue sumendia** Txile eta Argentinaren arteko mugan dagoen sumendia da.

## Toponimia 
Sumendiaren izena maputxeen ahots hauek osatzen dute: *ko* 'ura'; *pa*, 'sufrea'; eta *we*, 'lekua', beraz, 'ur sulfurosoen lekua' itzul daiteke, ur termaletan eta energia geotermikoan islatuta ikusten den ezaugarria.

## Sumendi-jarduera 
Sumendian fumarolek bere jarduera iraunkorraren ondorioz irauten dute, horren ondorioz ur termalen iturri garrantzitsua izanik, Caviahue aintziraren inguruan turismoa sortuz eta berdin gertatzen da Copahue herrian, non, duela 100 urtetik hona, urak helburu sendagarrietarako erabiltzen diren. Sumendiak sortzen dituen haranak Pehuentxe komunitateen bizilekua dira, Butalelbún sumenditik gertu dauden herriak, Trapatrapa, Guallalí, Chenqueco, Copahue, Caviahue.

## Geotermia 
1980ko hamarkadan Neuquén probintziako gobernuak sumendiaren oinean bi zulaketa aztertu eta egin zituen, helburu geotermikoetarako, eta ondorioz, Caviahue-Copahue herria hornitzeko zentral pilotu bat instalatu zen. Zentral hori ez zen erabili eta une honetan inbertsio-lehiaketa bat sustatzen ari da baliabide hori erabiliz energia sortzeko zentrala instalatzeko.

Bestalde, eta fluido geotermikoak aprobetxatzeko, inbertsio garrantzitsua egin zen Copahue Zentro Turistiko Termaleko kaleak berotzeko eta neguan zentroa zabalik mantentzeko, Zentroa itsas mailatik 2.000 metrora dagoenez, negu arruntetan ezin da sartu elurra pilatzeagatik. Jada 1950eko hamarkadan ikertu zituen ur termal hauek Gregorio Álvarez zientzialariak . 

## Ibaiak 
Bere magaletatik Txileko Errepublikarantz (Ozeano Barea) isurtzen diren Queuco eta Lomín ibaiak jaiotzen dira —Biobioaren ibaiadarrak biak—, eta isurialde atlantikoan, berriz, Agrio ibaia dago, bere iturria sumendiaren kraterreko aintziraren ekialdeko muturrean dagoena. Kraterreko aintzira eta Caviahue aintziraren artean Arroyo Agrio deitzen zaio, eta honen ondoren Río Agrio deitzen zaio. Ibai hau Argentinako itsasora isurtzen den Neuquén ibaiaren ibaiadarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Copahue-ren deskribapena Andeshandbook-en
* Copahue sumendiari buruzko informazio eguneratua, Sernageomin, Txile
* Copahue sumendiaren magalean egiten den kirol ekitaldia
Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota

**Patricio Rey y sus Redonditos de Ricota** **, Los Redondos** izenez ere ezaguna, Argentinako rock talde bat izan zen, La Platan 1976 an sortua, eta, gehienetan, Indio Solarik (ahotsa, konposizioa), Skay Beilinsonek (gitarra) osatu zuten. Semilla Bucciarelli (baxua), Walter Sidotti (bateria) eta Sergio Dawi (saxoa, harmonika eta pianoa). Argentinako eta Latinoamerikako rock nazionalaren historiako talde garrantzitsu eta eragingarrienetakotzat hartzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekhi (Errusia)

**Ekhi** aintzira Errusiako laku bat da, Siberiako hego-erdialdean kokatua, Buriatia errepublikan, hango Baikal lakutik ekialdera. Laku txikia da,  0.19 kilometro koadro ditu.

Ingurune hotzean dago Ekhi aintzira, 930 metroko altueran. Klima hemiboreala, batez besteko tenperatura −4 °C da. Hilabeterik beroena uztaila da, 16&nbsp;°C, eta abendurik hotzena, −26&nbsp;°C. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Max Hoff (piraguista)

**Max Hoff** (Troisdorf, Ipar Renania-Westfalia (Alemania), 1982ko irailaren 12a) piraguismoan lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), brontzezko domina lortu zuen *K-1 1000 m* modalitatean, 3.27,759ko denboraz, Eirik Verås Larsen norvegiarraren (urrezkoa) eta Adam Van Koeverden kanadarraren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezkoa irabazi zuen Alemaniako taldearekin, *K-4 1000 m* modalitatean, 3.02,143ko denboraz, Eslovakiako (urrezkoa) eta Txekiar Errepublikako (brontzezkoa) taldeen aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Alemaniaren taldea: Max Rendschmidt, Tom Liebscher, Max Hoff eta Marcus Groß-ek.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezkoa eskuratu zuen, Jacob Schopf herrikidearekin batera, *K-2 1000 m* modalitatean, 3.15,584ko denboraz, Australiako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Txekiar Errepublikakoa (brontzekoa) garaituz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Howard Pyle

**Howard Pyle** (Wilmington, Delaware, 1853ko martxoaren 5a - Florentzia, 1911ko azaroaren 9a) estatubatuar idazle eta ilustratzailea izan zen.

1894an ilustrazioa irakasten hasi zen Drexell-en eta 1900. urtearen ondoren bere arte eta ilustrazio eskola sortu zuen.

Gazteentzako liburuak idatzi zituen. 1883an *The Merry Adventures of Robin Hood* argitaratu zuen, bere lanik ezagunena. Bere liburuetako gai asko Erdi Aroko Europan kokatzen dira, tartean Artur erregearen abenturak.

Piraten ilustrazioengatik ere ezaguna da, piraten gaur egungo estereotipoa horietan oinarritzen baita.

Florentziara egindako bidaia batean hil zen, horma-margolanak aztertzera.

## Lan hautatuak 
* *The Merry Adventures of Robin Hood* (1883)
* *Within the Capes* (1885)
* *Pepper and Salt* (1886)
* *The Rose of Paradise* (1888)
* *The Wonder Clock* (1888), Katharine Pyle arrebarekin
* *Otto of the Silver Hand* (1888)
* *A Modern Aladdin* (1892)
* *Men of Iron* (1892)
* *Twilight Land* (1895)
* ''The Story of Jack Ballister's Fortunes* (1895)
* *The Garden Behind the Moon* (1895)
* *The Ghost of Captain Brand* (1896)
* *Washington* (Woodrow Wilsonen testua; 1897an argitaratua)
* *Story of the Revolution* (Henry Cabot Lodgen testua; 1898an argitaratua)
* *The Price of Blood* (1899)
* *History of the American People* (Woodrow Wilsonen testua; 1902an argitaratua)
* *Rejected of Men* (1903)
* *The Story of King Arthur and His Knights* (1903)
* *The Story of the Champions of the Round Table* (1905)
* *The Story of Sir Launcelot and His Companions* (1907)
* *The Story of the Grail and the Passing of King Arthur* (1910)
* *Stolen Treasure* (1907)
* *The Ruby of Kishmoor* (1908)
* *Howard Pyle's Book of Pirates* (1921)

## Iruditegia 

Bunker Hill by Pyle.jpg|*The Battle of Bunker Hill*, 1897
Pyle-The Battle of Nashville-After-Restoration - 50862051112.jpg|thumb|The Battle of Nashville, c. 1906
Arthur-Pyle Sir Kay breaketh his sword at ye Tournament.JPG|"Sir Kay breaketh his sword at ye Tournament"
Pyle pirates treasfight.jpg|Pirates fight in *Who Shall Be Captain?''

## Kanpo estekak
Jacob Schopf

**Jacob Schopf** (Berlin (Alemania), 1999ko ekainaren 8a) piraguismoan lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen, Max Hoff herrikidearekin batera, *K-2 1000 m* modalitatean, 3.15,584ko denboraz, Australiako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Txekiar Errepublikakoa (brontzekoa) garaituz.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, urrezko bi dominaeskuratu zituen, K-2 eta K-4 kategoriatan.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ekhi (argipena)

**Ekhi** izenak hainbat adiera du:

Batetik, **eki** (eguzki) hitzaren grafia ez normatiboa da, eta horrekin lotuta daude:

* **Ekhi**, euskal mitologiako entitatea.
* **Ekhi Patera**, euskal mitologiatik abiatuz izendatutako Io sateliteko puntu bat.
* **Ekhi**, gizonezkoen euskal izena, adibidez pertsona hauena:
**Ekhi Erremundegi (Baiona, 1989), bertsolaria.
**Ekhi Lambert (Irulegi, 1990), abeslaria.
**Ekhi Bravo (Donostia, 1997), futbolaria.
**Ekhi Senar (Barañain, 1990), futbolaria.

Bestetik:

* **Ekhi aintzira**, Siberian.
Ikus, halaber:

* **Eki (argipena)**
Radek Šlouf

**Radek Šlouf** (Pilsen, Bohemia (Txekiar Errepublika), 1994ko urriaren 30a) piraguismoan lehiatzen den kirolari txekiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen, Josef Dostál herrikidearekin batera, *K-2 1000 m* modalitatean, 3.16,106ko denboraz, Australiako bikotearen (urrezkoa) eta Alemaniakoaren (brontzekoa) atzetik.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Idoia Otaduy Uriarte

**Idoia Otaduy Uriarte** (Berriz, Bizkaia, 1975eko ekainaren 27a) marketin kudeatzailea eta politikaria da. 2023tik Berrizko udaleko zinegotzia eta Durangaldeko Mankomunitateko presidentea da. 

## Bizitza 
Idoia Otaduyk Euskal Herriko Unibertsitatean egin zituen ikasketak eta Marketin zuzendari kudeaketako laguntzailea jardun du  Eroski kooperatiban. 

## Zinegotzi 
2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetarako Berrizko udaletxerako zerrendan bigarren postuan joan zen eta zinegotzi bilakatu zen .

## Durangaldeko Mankomunitateko presidente 
2023ko irailean EH Bilduk Idoia Otaduyren hautagaitza aurkitu zuen Durangaldeko Mankomunitateko presidentetzarako 

2023ko urrian egin zen Mankomunitateko plenoa. Ekaineko hauteskundeetan EH Bilduk 15 ordezkari lortu zituen Mankomunitatean, EAJk 14 eta Abadiñoko Independienteak eta Garaiko Herriko taldeak, bana. 2015etik 2019ra Aitor Lopez zaldibartarra izan zen presidentea, eta oraingoan bigarrenez gobernatzeko aukera EH Bildurentzat. Horrela bada, 2023ko urrian Mankomunitateko agintea EAJren eskuetatik EH Bilduren eskuetara igaro zen. Otaduyk adierazi zuen erronka handia zeukala eskuartean eta gogor lan egingo zuela Mankomunitateko zerbitzuak, zein gizarte gaiei loturikoak hobetzeko. 

Aurreko lau urteotan erakundeko presidente izandako Mireia Elkoroiribek (EAJ) Idoia Otaduyren (EH Bildu) eskuetan utzi zuen aginte makila. Presidente berriak eskua luzatu zien gainerako alderdiei, bidea elkarrekin egiteko. "Orain, lanera, elkartuta", esanda bukatu zuen hitz hartzea. 

Inbestidura saioa aurreikusi bezala igaro zen. Astolako Etxean (Abadiño) batu ziren errepresentazioa lortu zuten eskualdeko 31 ordezkariak. Bozketan 30 boto paper zenbatu zituzten, hain zuzen ere, Abadiñoko Independente Berriak taldeko José Luis Navarrok abstenitzea erabaki zuelako. Gainerakoan, honako hau izan da emaitza: 16 boto lortu zituen Idoia Otaduyren hautagaitzak (EH Bilduko 15 ordezkarien botoak eta Garaiko Herriko Taldeko kidearenak), eta 14 EAJk presidentegai izateko aurkeztu zuen Oskar Koka iurretarrak.

Idoia Otaduy mankomunitateko presidentearen ongi etorria. 
## Erreferentziak 
## Kanpo eskekak
Place Monge (Parisko metroa)

**Place Monge** —Jardin des Plantes – Arènes de Lutèce azpititulua duena— Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 5. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 7. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Vasili Bliukher

**Vasili Konstantinovitx Bliukher** (; Barstxinka, Errusiar Inperioa, 1889ko abenduaren 1a - Mosku, 1938ko azaroaren 9a) sobietar mariskala izan zen.

**Gurev** izeneko nekazari familia batean jaio zen, baina lurjabe batek Bliukher ezizena jarri zien Gebhard Leberecht von Blücher prusiar mariskalaren omenez. 

Lehen Mundu Gerran esku hartu zuen eta 1915ean larri zauritu zuten. 1916an Alderdi Boltxebikean sartu zen eta 1917ko Errusiako Iraultzan esku hartu zuen, Samaran.

Errusiako Gerra Zibilean Armada Gorriko buru garrantzitsuenetako bat izan zen. 1924tik 1927ra aholkulari militarra izan zen Txinan. Errusiar Ekialde Urruneko komandante izendatu zuten eta "Napoleon Gorria" ezizena jaso zuen. 1935ean Sobietar Batasuneko mariskal mailara igo zen eta 1938an japoniarrak garaitu zituen Khasan lakuko guduan, Koreako mugan.

Mikhail Tukhatxevski kondenatu zuen epaimahaiko kide izan arren, 1938ko urrian atxilotu eta Purga Handian hil zuten.
Liu Hao (piraguista)

**Liu Hao**, txineraz 刘 浩, (Yunnan (Txina), 1993ko irailaren 6a) piraguismoan lehiatzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen, *C-1 1000 m* modalitatean, 4.05,724ko denboraz, Isaquias Queiroz brasildarraren (urrezkoa) atzetik eta Serghei Tarnovschi moldaviarraren (brontzekoa) aurretik sailkatuz.
Zilarrezkoa eskuratu zuen, Zheng Pengfei herrikidearekin batera, *C-2 1000 m* modalitatean ere, 3.25,198ko denboraz,  Kubako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Alemaniakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Serghei Tarnovschi

**Serghei Tarnovschi** (Lviv (Ukraina), 1997ko ekainaren 24a) piraguismoan lehiatzen den Ukrainan sortutako kirolari moldaviarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezko domina eskuratu zuen, *C-1 1000 m* modalitatean, 4.06,069ko denboraz, Isaquias Queiroz brasildarraren (urrezkoa) eta Liu Hao txinatarraren (zilarrezkoa) aurretik sailkatuz.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, brontzezko domina berri bat eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Isaquias Queiroz

**Isaquias Queiroz dos Santos** (Ubaitaba, Bahia (Brasil), 1994ko urtarrilaren 3a) piraguismoan lehiatzen den kirolari brasildarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), brontzezko domina irabazi zuen *C-1 200 m* modalitatean, 39,628ko denboraz, Yuriy Cheban ukrainiarraren (urrezkoa) eta Valentin Demyanenko azerbaijandarraren  (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz.
Zilarrezkoa ere irabazi zuen, oraingoan *C-1 1000 m* modalitatean, 3.58,529ko denboraz, Sebastian Brendel alemaniarraren (urrezkoa) atzetik eta Ilya Shtokalov errusiarra (brontzezkoa) mendean hartuz.
Erlon Silva herrikidearekin batera, hirugarren domina ere eskuratu zuen, zilarrezkoa, 3.44,819ko denboraz, *C-2 1000 m* modalitatean, Alemaniako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Ukrainakoaren aurretik sailkatuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa eskuratu zuen, *C-1 1000 m* modalitatean, 4.04,408ko denboraz, Liu Hao txinatarraren (zilarrezkoa) eta Serghei Tarnovschi moldaviarraren (brontzekoa) aurretik sailkatuz.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Serguey Torres

**Serguey Torres Madrigal** (Sancti Spíritus (Kuba), 1987ko urtarrilaren 20a) piraguismoan lehiatzen den kirolari kubatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen, Fernando Jorge herrikidearekin batera, *C-2 1000 m* modalitatean, 3.24,995ko denboraz, Txinako bikotearen (zilarrezkoa) eta Alemaniakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sebastian Brendel

**Sebastian Brendel** (Schwedt/Oder (Alemania), 1988ko martxoaren 12a) piraguismoan lehiatzen den kirolari alemaniarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), urrezko domina eskuratu zuen *C-1 1000 m* modalitatean, 3.47,176ko denboraz, David Cal espainiarraren (zilarrezkoa) eta Mark Oldershaw kanadarraren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), berriro urrezko domina eskuratu zuen *C-1 1000 m* modalitatean, 3.56,926ko denboraz, Isaquias Queiroz brasildarraren (zilarrezkoa) eta Ilya Shtokalov errusiarraren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.
Urrezkoa eskuratu zuen, Jan Vandrey herrikidearekin batera, *C-2 1000 m* modalitatean, 3.43,912ko denboraz, Brasilgo (zilarrezkoa) eta Ukrainako (brontzezkoa) bikoteen aurretik sailkatuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezkoa eskuratu zuen, Tim Hecker herrikidearekin batera, *C-2 1000 m* modalitatean, 3.25,615ko denboraz, Kubako (urrezkoa) eta Txinakoaren (brontzezkoa) bikoteen atzetik sailkatuz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Belinda Bencic

**Belinda Bencic** (,  ahoskatua; 1997ko martxoaren 10a) Suitzako tenislari profesionala da. 2020ko otsailean lortu zuen Emakumeen Tenis Elkartean (WTA) bere posturik gorena, 4. postua lortuz. Bencicek bakarkako bost titulu irabazi ditu, tartean urrezko domina 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan, eta binakako bi titulu WTA Tourrean.

Suitzan jaio zen guraso eslovakiarrekin, Martina Hingis jokalari txekoslovako-suitzarra munduko tenislari onenetakoa zen garaian, Bencic bi urterekin hasi zen tenisean jokatzen. Melanie Molitor entrenatzailearekin entrenatzeko hitzartu zuen aitak egunero zazpi urtetik aurrera. 16 urte zituenerako, Bencicek junior mailako munduko 1. sailkatzea lortu zuen eta Grand Slam txapelketetan bakarkako bi titulu irabazi zituen Frantziako Irekia eta Wimbledon. Profesional mailan, 17 urte bete eta gutxira Top 100-ean sartzea lortu zuen. Bere lehen emaitza garrantzitsua 2014ko AEBetako Irekian izan zen, non  1997an Hingis-en geroztik finalistarik gazteena izan zen. Bencicek bere lehen bi WTA Tour tituluak irabazi zituen 2015ean, Kanadako Irekia barne, non munduko sei jokalari onenen arteko lau garaitu zituen. Hurrengo urtean lehenengo hamarren artean sartzea lortu zuen oraindik 18 urte zituela.

2016tik 2018ra, Bencicek hainbat lesio eduki zituen, batez ere 2017an eskumuturreko kirurgia egin behar izan zuena, bost hilabetez kanpoan utzi zuen eta WTA sailkapeneko 300 onenen artetik at geratu zen. Hala ere, azkar hobetu zuen sailkapenean eta 50 onenen artean sartu zen itzuli zenetik urtebetera. Ondoren, 2019an, ordura arte zuen denboraldirik onena egin zuen, Dubaiko Txapelketan bere bigarren Premier-5 titulua irabazi zuen eta Grand Slameko bere lehen finalerdia iritsi zen AEBetako Irekian, bere lehen WTA finaletarako sailkatuz, non finalerdietara iritsi zen, eta lehen aldiz lehen 10en artean bukatu zuen urtea, eta horrek WTA Comeback Player of the Year saria irabazten lagundu zion.

## Estatistikak 
### Grand Slam txapelketak 
#### Bakarka 
#### Binaka 
### Olinpiar Jokoak 
#### Bakarka: 1 (urrezko domina) 
#### Binaka: 1 (zilarrezko domina) 
### WTA tituluak (7; 5 + 2) 
#### Banaka (5) 
#### Binaka (2) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sándor Tótka

**Sándor Tótka** (Mezőtúr (Hungaria), 1994ko uztailaren 27a) piraguismoan lehiatzen den kirolari hungariarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa eskuratu zuen, *K-1 200 m* modalitatean, 35,035eko denboraz, Manfredi Rizza italiarraren (zilarrezkoa) eta Liam Heath britainiarraren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Plataforma bideojoko

[thumb|thumbtime=54|*[Dustforce*]]
**Plataforma bideojokoak** —edo, besterik gabe, '*plataformak*— bideojokoen genero bat dira. Etsaiak dituzten plataforma eta labar batzuen gainean ibili, korrika egin, salto egin edo eskalatu behar izaten dute, jokoa osatzeko objektuak biltzen diren bitartean. Horrelako bideojokoek ezkerrerantz edo eskuinerantz horizontalki mugitzeko ikuspegiak erabiltzen dituzte. Oso genero ezaguna da bideojokoetan, 1980ko hamarkadaren hasieran sortu zen eta gaur egun ere ospe handia du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rol bideojoko

[thumb|*[FreedroidRPG* jokoaren pantaila-argazkia.]]

**Rol bideojokoak** ( edo *(C)RPG*) bideojokoen genero bat da, non jokalariak mundu zehatz batean murgilduta dagoen pertsonaia baten (edo talde bateko kide batzuen) ekintzak kontrolatzen dituen. Bideojoko horietako gehienek mahaiko rol-jokoetan dute jatorria (*Dungeons & Dragons* barne), eta askotan haien terminologia, agertoki eta joko-mekanika erabiltzen dituzte. Mahaiko rol-jokoekin dituzten antzekotasunak honako hauek dira: istorio eta elementu narratibo garatuak, jokalariaren pertsonaiaren hazkundea, konplexutasuna, baita birjokogarritasuna eta murgiltzea ere. Bitarteko elektronikoak joko-zuzendari baten beharra alde batera uzten du eta borroka ebazteko abiadura areagotzen du. Rol bideojokoak testuan oinarritutako bideojokoetatik 3D esperientzia aberatsetara aldatu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liam Heath

**Liam Nicholas Heath** (Guildford, Ingalaterra (Erresuma Batua), 1984ko abuztuaren 17a) piraguismoan lehiatzen den kirolari britainiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), brontzezko domina eskuratu zuen, Jon Schofield herrikidearekin batera, *K-2 200 m* modalitatean, 34,421eko denboraz, Errusiako (urrezkoa) eta Bielorrusiako (brontzezkoa) bikoteen atzetik sailkatuz.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezkoa eskuratu zuen, *K-1 200 m* modalitatean, 35,197ko denboraz, Maxime Beaumont frantziarraren (zilarrezkoa) eta Saúl Craviotto espainiarraren eta Ronny Rauhe alemaniarraren (brontzezkoa elkarbanatuta) bikoteen aurretik sailkatuz.
Zilarrezkoa eskuratu zuen, Jon Schofield herrikidearekin batera, *K-2 200 m* modalitatean, 32,368ko denboraz, Espainiako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Lituaniakoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezkoa eskuratu zuen,  *K-1 200 m* modalitatean, 35,202ko denboraz, Sándor Tótka hungariarraren (urrezkoa) eta Manfredi Rizza italiarraren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pedrusko Futbol Taldea

[260px|thumb|[Arrasateko San Andres auzoan sortu zen Pedrusko.]]
**Pedrusko Futbol Taldea** Arrasateko (Gipuzkoa) futbol talde berezi bat izan zen. San Andres auzoan sortu zen eta Arabako Preferente mailan jokatu zuen 1994an desegin zen arte. 1969. urtean eratu zuten *Pedrusco CF*. Antonio Bastida *Toñin*, Serapi Hurtado, Manolo Bachiller, Familiar, Carlos Fernandez, Zangitu, Portu, Unamuno, Davila eta Ramiro Gomez Gomez izan ziren besteak beste taldearen sortzaileak. Izena jartzeko garai hartan bazen *Pepe el hincha* izeneko komiki bat eta bertan *Pedrusco* eta *Menisco* futbol taldeak ateratzen zirenez haietako baten izena hartu zuten, izan ere sortzaile batzuen izenen lehen hizkiak konbinatuz antzerako zerbait ateratzen baitzen. Garai hartan Debagoieneko taldeek arabarrekin jokatzen zuten maila horretan eta goragoko maila zen Lurraldeko Preferentean talde gipuzkoar eta arabar guztiek bat egiten zuten. Horrela izan zen 1987an probintzia bakoitzeko txapelketa sistemak bereiztea erabaki zen arte. Pedruskok Arabako Preferentean jokatzen jarraitzea erabaki zuen, dagoeneko Arrasateko Atxabalpe futbol zelaian. 

1986-87 denboraldian Afizionatuen Kopan *Mondra* eta Aloña Mendi kanporatu zituen. Taldearen ibilbidea 1994. urtean amaitu zen denboraldiari aurre egiteko babesle nahikoa indartsurik aurkitu ez zuenean.

## Uniformea 
## Urtez urte 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Leintz bailarako futbol derbiak

## Kanpo estekak