Tuterako hiribusa

**Tuterako hiribusa** () Tuterako autobus zerbitzua da, Tuterako Merindadeko 30 000 pertsonak zerbitzatzen diena.

Tuterako hiribusa Tuteran lan egiten duen hiri-garraioko zerbitzu bakarra da, Nafarroako Gobernuak zuzentzen eta koordinatzen du eta "Autocares Río Alhama SA" enpresak kudeatzen du.

Autobusak urdinak eta horiak dira.

## Historia 
Sarearen hasierako lau lineak (berdea, gorria, horia eta laranja) 1984an jarri ziren martxan.

Urte batzuk geroago, linea moreak gehitu zitzaizkien, denbora tarte jakin baten barruan eskaria duten eremuetan zerbitzua ziurtatzeko, institutuetan, esaterako.

2009an, Lourdes eta Tres Culturas (Lourdes - Avenida Zaragoza - Tres Culturas) lotzen zituen linea laranja, zirkularra ez zen bakarra, kendu zen.

### Koronabirusaren krisia 
COVID-19aren krisialdian, Nafarroako Gobernuak irakaskuntza jarduerak etetea agindu zuen 2020ko martxoaren 12an, eta agindua hurrengo egunetik aurrera izan zen eraginkorra. Handik bi egunera, Nafarroa Garaiko biztanle guztiak itxialdian ezarri zituzten, lan arrazoiengatik edo ezinbesteko arrazoiengatik izan ezik. Hori dela eta, hurrengo astean erregistratutako bidaiari kopuruak % 70etik gorako beherakada izan zuen. Gauzak horrela, hiri garraioan neurriak hartzea aztertu zuen Tuterako Udalak.

Ondorioz, 2020ko martxoaren 17tik,  linea etenda egongo da abisu berria eman arte, eta  linea, berriz, 9: 15etik 12: 15era.  lineak, ordea, ez du inolako aldaketarik jasaten, Tuterako Sofia Erregina ospitaleko zerbitzua ziurtatzeko.

Horrela, lanegunetako eta larunbatetako zerbitzuak % 50 murriztu dira, eta igande eta jaiegunetako zerbitzuak bere horretan jarraitzen du, berez nahiko txikia baita.

## Sarea 
### Sarea osatzen duten lineak 
Sarea bi zerbitzu motak osatzen dute: zerbitzu *klasikoa* eta *hezkuntza* zerbitzua. Lehenengoak hiru linea ditu:   eta ; bigarrenak, berriz, linea moreak (), hainbat zerbitzu mota biltzen ditu.

#### Lineak 
Sareak lau linea ditu, horiek guztiak hirian zehar ibilbide zirkularra eginez, nagusiki 08:00etatik 20:00etara aktibo daudenak.

### Geldialdiak 
Sareko geldialdi guztiak Tuteran daude, eta, beraz, izena honako hauen araberakoa da: dauden kalea (`Paseo de Invierno` edo `Diaz Bravo`), dauden auzoa (adibidez, `Azucarera` edo `Tejeria`) edo erreferentziazko leku hurbil bat (`Hospital` edo `ETI`).

## Ustiapena 
Gaur egun, Alhamako "Autocares Río Alhama SA" enpresak ustiatzen du sare laburtua.

### Ordutegia 
Oro har, goizeko 8etarako zirkulatzen ari dira bi lineak.  linearen lehen irteera 8: 00ean *Azucarera*tik da,  linearen lehen irteera 7:30ean *Diaz Bravo*tik da eta  linearen lehen irteera 8: 10ean *Diaz Bravo*tik da.

Linea moreei () dagokienez, goizeko hiru zerbitzuak 07:30ean iristen dira *ETI*ra, eta 14:10ean ateratzen dira handik; *Tuterako benjamin BHI*ko biak, berriz, 08:40 baino lehen iristen dira hara, eta 15:00etan ateratzen dira.

Gauean, azken zerbitzuak, 20:50ean eta 21:00etan,  eta  lineei dagozkie, hurrenez hurren; izan ere,  lineak 14:00etan amaitzen du zerbitzua, eta linea moreek () zerbitzu bakarra dute noranzko eta egun bakoitzeko.

Larunbatetan, marra gorriak () eta berdeak () bakarrik aritzen dira, eta jaiegunetan, berriz, gorriak () bakarrik.

### Maiztasunak 
Linea guztiek 30 minutuko maiztasuna dute, linea moreak izan ezik, horien igarotze-maiztasuna egunean behin gertatzen baita. Hala ere, badira zerbitzu berean bi aldiz geldialdi beretik igarotzen diren gorria () bezalako lineak (`Diaz Bravo`ren kasua da), eta, beraz, hor maiztasuna handiagoa da.

## Flota 
Autobusak urdinak eta horiak dira, Tuteraren koloreak. Barrualdea argitsua da, eta kolore bateko eserleku urdinak ditu. Hala ere, badira eserleku batzuk adinekoentzat, haurdun dauden emakumeentzat edo ezinduentzat soilik erreserbatuak. Bestalde, autobus guztiak beheko solairukoak dira, linea moreak () izan ezik, adinekoen edo mugikortasun arazoak dituztenen igoera errazteko.

## Tarifak 
Gaur egun, lau tarifa mota daude, bakoitza erabiltzaile espezifikoentzat:

## Zerbitzuaren kalitatea 
### Iruzurra 
Neurririk ez badago ere, Tuterako hiribusaren sareko iruzur-tasa oso txikia da, bi faktore nagusirengatik: batetik, aurreko atetik bakarrik sar daitekeelako, gidaria dagoen tokitik; horri esker, arau-hausleak erraz detekta daitezke, eta, bigarrenik, autobus guztietan bideozaintza-kamerak daudelako. Autobus bakoitzeko hiru kamera daude, eta ibilgailu artikulatuetan sei ere bai; horiek barnealdearen ikuspegi orokorra eskaintzen dute, bai eta atzeko ate bakoitzaren ikuspegi zabaldua ere, eta gidariak sarbide iraunkorra du horietara.

### Irisgarritasuna 
Tuterako hiribusaren flotako autobusen % 100ek beheko solairua dute. Gainera, altuera berean, autobus guztiek gurpildun aulkientzat gordetako bi gune dituzte, eta horiek jarlekuekin partekatzen dituzte.

## Tuterako hiribusaren etorkizuna 
Hainbat dira azken urte hauetan sarea zabaltzeko eta hobetzeko aurkeztu diren proposamenak:

### Sarea zabaltzea 
Lehendik dauden lineak handitzea edo hiriko poligonoekin lotuko dituzten beste linea berri batzuk sortzea proposatu da, hala nola:

* *Ciudad Agroalimentaria*
* *Las Labradas* industrialdea
* *La Barrena* industrialdea
* *Polígono de Servicios*
* Puente de la Ribera merkataritza-gunea

### Maiztasuna hobetzeak 
Era berean, Tuterako Udalari kritikatzen zaio eguneko une batzuetan (ikastetxe eta institutuetako sarrerak eta irteerak) zerbitzua ez dela gai dagoen eskaera guztia hartzeko, batez ere institutuetako ikasleena, eta beste batzuetan (goiz erdian, adibidez) autobusak erdi hutsik doazenean.

Hori konpontzeko, goizean maiztasunak handitzea edo autobus handiagoak erabiltzea proposatu dute.

### Hiri mugikortasuneko plan berria 
Hainbat dira Tuterarako mugikortasun plan berri bat eskatzen duten ahotsak, hiriko autobus zerbitzuaren berregituraketa batekin batera, zaharkituta geratu delako eta hiriko gune askori zerbitzurik ematen ez dielako.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tutera