Extremoduro

**Extremoduro** espainiar rock musika taldea izan zen, 1987an Plasencian (Extremadura) sortu zena. Roberto Iniesta, «Robe», izan zen taldearen sortzaile eta liderra eta taldearen historia osoan iraun zuen partaide bakarra. 1993an Platero y Tú taldeko Iñaki Antón gitarra-jotzailearekin hasi zen kolaborazioak egiten, eta pixkana pisua hartuz joan zen, azken urteetan partaide nabarmenetako bat izateraino, Roberekin batera. Espainiar rockaren erreferentea izatera iritsi zen, eta haren ildoari jarraituz ekin diote beste talde batzuek, Marea edo Poncho K besteak beste.

Taldeak arrakasta lortu zuen hedadura handiko komunikabideetan agertu ez arren. Diskorik ospetsuena 1996ko *Agíla* izan zuten. *So payaso* kantari esker, musika-bideorik onenaren saria jaso zuten Espainiako Musikaren Sarietan. Musikaz gain, taldearen letrek ere ezagutza handia erdietsi zuten; etsipena, drogen erabilpena, sistemari aurre egitea, sexua eta amodioa dira hizpide nagusiak. Hori dela eta, zenbait kontzertu zentsuratuak izan ziren.

## 1995-1997 
Urte bereko amaieran, Extremoduro berriro sartu zen estudiora *Agila* grabatzeko, taldearen ibilbidean mugarri izan zen diskoa, eta lehen urrezko diskoa lortu zuten harekin. Taldea Madrilera joan zen 1995eko azaroaren amaieran abestiak BOX estudioetan grabatzeko, eta gero Lorentzo Records zigiluak kaleratu zuen, Bizkaian. Nahiz eta rock estataleko erreferente bat izan eta hainbat estudio-disko merkaturatuta eduki, taldeak ez zuen komunikabide handien eta publiko orokorraren arreta handirik lortu 1996an seigarren diskoa argitaratu arte. Disko hau promozionatzeko, taldeak bere lehen bideoklip ofiziala grabatu zuen, «So payaso», eta hurrengo urtean «Musikaren Sariak» izeneko lehen edizioan bideoklip onenaren saria irabazi zuen.

1996ko apirilean hasi zen disko berriko abestien aurkezpena Madrilen, eta han Iñaki Antónen eta Ratanera taldeko kideen laguntza izan zuten. Roberto Iniesta eta Iñaki Antónen arteko harreman estuagoak bultzatu zuen Extremoduro eta Platero y Tú taldeen arteko bira bateratua antolatzea, 1996ko udan hasi zena. Birak harrera bikaina izan zuen, bi taldeek arrakasta handia baitzuten estatuan. Bestalde, Extrechinato y Tú proiektua bira horretan sortu zen, Roberen lagun pertsonal baten, Manolo Chinatoren, poesiari gorazarre egiteko eta sustatzeko. Platero y Tú taldeko abeslari Fito Cabralesek biraren azken egunean hitz eman zuen proiektu horrentzat abestiak sortuko zituela. Urte amaieran bildu ziren ideia hori abestietan bihurtzeko, baina hainbat konpromisok atzeratu egin zituzten sorkuntza eta grabaketa saioak.

## 1998-2004 
"Avispa" haien antzinako diskoetxearekin izandako haustura desatseginak eragin zuen hauek hainbat disko ez-ofizial merkaturatzea, batez ere *Agila*ren arrakastaren ondoren, taldeak estudioetan grabatutako materialarekin. 1998an, Robek eta Iñakik pertsonalki erosi behar izan zizkioten grabazio horien eskubideak "Avispa" diskoetxeari, hark *Tú en tu casa, nosotros en la hoguera* lehen diskoa eta beste hainbat disko taldearen baimenik gabe banatzeari utz zezan. Bestalde, Ramon Sogas baxu-jotzaileak taldea uztea erabaki zuen bere taldean, *Sinvergüenza*-n, zentratzeko. Baxu-jotzaile ofizialik gabe, 1998ko ekaina eta iraila bitartean sartu ziren estudiora *Canciones prohibidas* diskoa grabatzeko, musikari ugariren laguntzarekin obra horretan zegoen instrumentazio askotarikoa jorratzeko. Diskoa Madrilen aurkeztu ondoren, *Moñigos, morid* bira 1999ko martxoan hasi zen, eta bertan *Fito & Fitipaldis* izan zituzten telonero. Bira amaitu ondoren, beste proiektu batzuei ekin ahal izan zieten, hala nola *Extrechinato y Tú* egitasmoa amaitzeari; horren emaitza bakarra *Poesía básica* diskoa izan zen, 2001eko apirilean argitaratua eta hilabete geroago Madrilgo Callao-ko Fnac-eko aretoan aurkeztua.

Urte horretan bertan, Diego Garayk taldea utzi zuen eta Miguel Colino sartu zen bere ordez, taldearen azkeneko formazioa osatuz. *Yo, minoría absoluta* diskoa 2001eko urritik hurrengo urteko urtarrilera bitartean grabatu zen Iñakiren etxeko estudioan. Disko horrek nahita alde batera uzten ditu soinu artifizialak eta moldaketa konplexuak, eta proposamen musikal sinpleago batera itzultzen da. *Yo, minoría absoluta* birak 2002ko ekainetik azarora bitartean zeharkatu zuen Espainia osoko eszenatokiak, eta hurrengo biratan bezala, Félix Landa gitarra-jotzaile laguntzailea eta Aiert Erkoreka teklatu-jotzailea izan zituzten bidelagun.

Bi urte geroago, taldeak aspalditik prestatzen ari zen bi bilduma-disko kaleratu ziren. Horietan abesti batzuk remasterizatuak dira eta beste batzuk berriro edo partzialki grabatuak. Lehen alea, *Grandes éxitos y fracasos (Episodio primero)* izenekoa, maiatzean jarri zen salgai, *Gira 2002* bideodiskoarekin batera. Abesti guztien moldaketak ez zituzten prest, eta horregatik aurkezpen-bira hasi zen bigarren alea kaleratu aurretik. Lehen alea eta DVDa "Madrilgo Ritmo & Compás" lokaletan aurkeztu zituzten argitaratu eta hiru egunera, eta bira 2004ko maiatzaren 14tik azaroaren 13ra bitartean egin zen. Bigarren alea bira amaitu eta bi egunera kaleratu zen, bakarka, *Canciones sin voz* diskoarekin batera, edo hiru diskoak eta DVDa biltzen zituen kaxa batean.

## 2005-2011 
2006an, Iñakik eta Robek Muxik diskoetxea sortu zuten, Espainiako musika-merkatuak une zaila bizi zuen arren entzun behar ziren talde berrien lehen lanak zabaltzeko helburuarekin. Bestalde, Robek ohar baten bidez adierazi zuen sormen faltan zegoela eta ez zuela birarik egingo, disko berri bat kaleratu ezean. Bien bitartean, Muxik zigilupean *La inconsciencia de Uoho* argitaratu zen, Iñakiren albo-taldeak, Inconscientes izenekoak, grabatutako diskoa. Taldea Miguel, Cantera eta Jon Calvo abeslariarekin osatua zegoen.

2008ko maiatzaren hasieran, taldearen webgune ofizialean *Dulce introducción al caos* abestia zintzilikatu zuten, hilabete batzuk geroago argitaratuko zen diskoaren aurrerapen gisa, eta maiatzaren 17an bira berri bat hasi zuten. Taldeak inoiz ez zuen bere soinuan aldaketak egiteko beldurrik izan, baina une horretatik aurrera esperimentazio musikalak presentzia nabarmenagoa izango zuen. Azkenean, 2008ko irailaren 9an argitaratu zuten estudioko bederatzigarren diskoa: *La ley innata*. Kontzeptuzko diskoa da, sei zatitan banatua, egitura konplexuak eta instrumentazio anitza dituena. Diskoa argitaratu ondoren eta Espainiako salmenta-zerrendetako lehen postuan jarri ondoren, bira 2008ko azaroaren 15ean amaitu zen.

Bira amaitu ostean, Robek baieztatu zuen lan berria prestatzen ari zela eta hasiera batean urte bereko azaroan argitaratzea aurreikusten zela. Hala ere, diskoa atzeratu egin zen eta azkenean 2011ko maiatzaren 24an jarri zen salgai. *Material defectuoso* izeneko diskoa sei abesti berriz osatua dago, tartean *Tango suicida*, diskoaren aurrerapen gisa webgunean zintzilikatua. Ez zen birarik egin, ezta argazki saiorik, elkarrizketarik edo bestelako promoziorik ere, baina hala ere lehen astean 12.000 kopia saldu ziren eta salmenta-zerrendetako lehen postuan kokatu zen.

## 2012-2014 
2012ko apirilean, Robek eta Iñakik emanaldi akustiko bat eskaini zuten Oviedoko Teatro Filarmónican, El Pájaro Azul fundazioak antolatutako «La música alimenta» ekitaldi solidarioaren baitan, eta han *El camino de las utopías* abestia aurkeztu zuten. Hilabete geroago, *Robando perchas del hotel* izeneko bira iragarri zuten, hasieran Espainiako zortzi hiri bakarrik hartuko zituena. Bira iragartzearekin batera, jarraitzaileek eta komunikabideek galdera garrantzitsuei erantzuteko prentsaurreko ireki bat egin zuten. Asmoa disko berri bat amaitzea zen, ondoren bira zabalago bat egiteko. Irailean hasi ziren kontzertuak, eta horietan *Un lápiz, un dibujo* egitasmo solidarioa zabaldu zuten. Taldearen nazioarteko jarraitzaileen eskaera ugarien aurrean, Extremoduok bere lehen bira egin zuen Latinoamerikan 2012ko abenduan. Bira horrek txiletar, argentinar eta uruguaitar eszenatokiak hartu zituen.

Estudioko hamaikagarren diskoa, *Para todos los públicos*, 2013ko azaroaren 8an kaleratu zen. Hasieran, diskoa azaroaren 19an argitaratzeko asmoa zegoen, baina ekoizpen-katean zenbait disko lapurtu zituztelako, aurreratu behar izan zen. Diskoa filtratu bazen ere, Espainiako salmenta-zerrendetako lehen postuan kokatu zen. Lapurreta eta filtrazioaren egilea Guardia Zibilak atxilotu zuen «Operación Agila» izeneko operazioan; Espainian sarean material fonografiko-musikalaren filtrazioagatik izandako lehen atxiloketa izan zen. Geroago, taldeak adierazpen bat egin zuen, eta han kritikatu zituen zenbait komunikabide eta Guardia Zibila, taldeak salaketa jarri zuela iradoki zutelako. Bestalde, internet bidezko deskarga ilegalen fenomenoa izan zen gertatutakoaren errudun nagusitzat jo zuten.

2014ko martxoaren 12an taldeak promozio-bira bat iragarri zuen, Espainia osoan zehar ibiliko zena. Era berean, jakinarazi zuten Roberto Iniestak taldearen diskografiaren parte ez zen lan berri bat argitaratuko zuela bira amaitzean. Hurrengo egunean, Extremodurok *Picota del Jerte 2014* sari berezia jaso zuen «berezitasunagatik, kalitateagatik eta benetakotasunagatik». Bira hasi aurretik, taldeak Extremadurako produktu ekologikoen enbaxadore izateko José Antonio Monago politikariak egindako eskaintza onartu zuen, eta horretarako Extremadurako Gobernuarekin babes-hitzarmen bat sinatu zuten. Espainian aurreikusitako emanaldiak amaitzear zirela, Latinoamerikako bira berria baieztatu zen, eta horren barruan Argentina, Uruguai, Txile, Ekuador eta Kolonbiako kontzertuak egin zituzten.

## 2015-2019 
Warner Music diskoetxe multinazionalarekin zuten kontratua amaitu ondoren, taldeak single bat argitaratu zuen bere diskoetxe berriarekin, El Dromedario Records-ekin: *Las experiencias de un batracio*, Valladoliden grabatua taldearen azken birako emanaldi batean. 2015eko martxoan, kanpaina solidario bat jarri zuten martxan: azken biran erabili zuten teloiaren zatiak doan eman zizkieten elkarte solidarioei zozketak antolatzeko. Aldi berean, Iñaki Ciclonautas taldearen biran laguntzaile moduan aritu zen teklatu-jotzaile gisa, eta Robek bakarkako bere lehen diskoa, *Lo que aletea en nuestras cabezas*, argitaratu zuen 2015eko ekainean.

Robe eta Iñaki agertu ziren agur-biraren aurkezpenean, nahiz eta azkenean bira hori bertan behera geratu zen.

Bakarkako ibilbidean lanean jarraitzen zuela adierazi ondoren, Robek bigarren diskoa kaleratu zuen: *Destrozares, canciones para el final de los tiempos*, 2016ko azaroaren 18an. Bien bitartean, gainerako kideak Inconscientes taldearen bi disko berritan aritu ziren lanean: *Quimeras y otras realidades*, 2016ko abenduaren 9an argitaratua, eta *No somos viento*, 2018ko maiatzaren 18an kaleratua.

Kontzertu bira bat egin ondoren eta proiektuetako emanaldien grabazioak argitaratu ostean, Robek aitortu zuen konposatzen ari zela eta taldea berriz martxan jartzeko aukera zabalik zegoela oraindik.

2020rako eszenatokietara itzultzeko aukera zabaldu ostean, 2019ko abenduaren 17an taldeak ofizialki jakinarazi zuen desegitea, kideen arteko lotura galdu zelako. Bi egun geroago, prentsaurreko batean, ustekabean agur-bira bat iragarri zuten, 2020ko maiatzetik uztailera bitartean Espainiako hainbat hiritan egiteko: Murtzia, Sevilla, Madril, Santiago de Compostela, Cáceres, Bartzelona eta Bilbo. 24 orduan, 200.000 sarrera baino gehiago saldu ziren, Espainian inoiz izan den salmenta-errekorra ezarriz, bai tokiko zein nazioarteko artistentzat.

COVID-19 pandemiarengatik, 2020ko maiatzaren 8an jakinarazi zuten agur-bira udazkenera atzeratuko zela, edo, hori posible ez bazen, hurrengo urtera. Kontzertuak 2021eko maiatzetik uztailera programatu baziren ere, data horiek ere bete ezin izan ziren, eta Robek adierazi zuen ez zela beste data berririk programatuko 2022rako. Horren ordez, *Mayéutica* izeneko disko berria argitaratuko zuen urte hartan, *La ley innata* diskoko jarraipena izango zena, eta osasun-neurriak betetzen zituzten bakarkako kontzertuak ematen hasiko zen. Kontzertu-promotorearekin eta taldearen barruan sortutako gatazkak agur-biraren etorkizuna ziurgabetasunean utzi zuen, eta egoera hau osasun-murrizketak amaitu arte ez zen argituko. 2021eko abuztuaren 11n, Robek bere bakarkako bira berriaren aurkezpenean oraindik ez zen ezer argitu agur-biraren inguruan.

Azkenik, 2021eko abuztuaren 25ean, Robek baieztatu zuen Live Nation ekoiztetxeak jakinarazi ziola Extremoduroren agur-bira behin betiko bertan behera uzten zuela, eta horrekin batera taldearen ibilbidea ofizialki amaitutzat eman zen.

## Taldekideak 
### Egungoak 
* Roberto "Robe" Iniesta: ahotsa eta gitarra (1987 - gaur egun).
* Iñaki "Uoho" Antón: gitarra (1996 - gaur egun), ekoizlea (1994 - gaur egun) eta gitarjole laguntzailea (1993 - 1995).
* Miguel Colino: baxua (1997 - gaur egun).
* José Ignacio Cantera: bateria (1997 - gaur egun).

### Lehenagokoak 
* Gitarra:
** Salo (1989 - 1993).
** Eugenio (1993 - 1995).
** Iñaki "Milindris" Setién (1995 - 1997).
* Baxua:
** "Kaito" (1987 - 1988).
** Salo (1988 - 1989).
** Carlos "el Sucio" (1989 - 1993).
** Ramón "Mon" Sogas (1993 - 1997).
* Bateria:
** "Walter" (1987 - 1988).
** Luis "von Fanta" (1988 - 1993).
** Jorge "el Moja" (1993 - 1995).
** Alberto "Capi" Gil (1995 - 1997).

### Denbora lerroa 

ImageSize = width:1000 height:300
PlotArea = left:150 bottom:60 top:0 right:50
Alignbars = justify
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period = from:01/01/1987 till:01/01/2014
TimeAxis = orientation:horizontal format:yyyy

Colors =
  id:Lead   value:green     legend:Gitarra_erritmikoa,_ahotsak
  id:Bass   value:yellow     legend:Baxua
  id:Guitar value:red      legend:Gitarra
  id:Drums  value:blue       legend:Bateria
  id:studio value:black      legend:Estudioko_Albumak
  id:live   value:gray(0.85) legend:Zuzeneko_eta_Bideo_Albumen_Grabaketa

Legend = orientation:horizontal position:bottom

ScaleMajor = increment:2 start:1989
ScaleMinor = increment:1 start:1987

LineData =

  at:01/01/1997 color:live layer:back

  at:01/01/1989 color:black layer:back
  at:01/07/1991 color:black layer:back
  at:01/01/1992 color:black layer:back
  at:01/01/1993 color:black layer:back
  at:01/01/1995 color:black layer:back
  at:01/01/1996 color:black layer:back
  at:28/09/1998 color:black layer:back
  at:01/01/2002 color:black layer:back
  at:01/01/2004 color:black layer:back
  at:09/09/2008 color:black layer:back
  at:24/05/2011 color:black layer:back

BarData =

  bar:Robe   text:Roberto "Robe" Iniesta
  bar:William   text:William
  bar:Kaito    text:Kaito
  bar:Fanta  text:Luis 'von Fanta'
  bar:Salo text:Salo
  bar:Sucio   text:Carlos 'el Sucio'
  bar:Eugenio  text:Eugenio
  bar:Moja  text:Jorge 'el Moja'
  bar:Mon  text:Ramón 'Mon' Sogas
  bar:Milindris  text:Iñaki 'Milindris' Setién
  bar:Capi  text:Alberto 'Capi' Gil
  bar:Uoho  text:Iñaki 'Uoho' Antón
  bar:Cante  text:José Ignacio Cantera
  bar:Miguel  text:Miguel Colino

PlotData=

  width:10 textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4)
  bar:Robe      from:01/01/1987 till:end        color:Lead
  bar:William   from:01/01/1987 till:01/01/1988        color:Drums
  bar:Kaito    from:01/01/1987 till:01/01/1988 color:Bass
  bar:Fanta from:01/01/1988 till:01/01/1993 color:Drums
  bar:Salo   from:01/01/1988 till:01/01/1989 color:Bass
  bar:Salo  from:01/01/1989 till:01/01/1993 color:Guitar
  bar:Sucio    from:01/01/1989 till:01/01/1993 color:Bass
  bar:Eugenio  from:01/01/1993 till:01/01/1995        color:Guitar
  bar:Moja  from:01/01/1993 till:01/01/1995 color:Drums
  bar:Mon  from:01/01/1993 till:01/01/1997 color:Bass
  bar:Milindris  from:01/01/1995 till:01/01/1997 color:Guitar
  bar:Capi  from:01/01/1995 till:01/01/1997 color:Drums
  bar:Uoho  from:01/01/1996 till:end color:Guitar
  bar:Cante  from:01/01/1997 till:end color:Drums
  bar:Miguel  from:01/01/1997 till:end        color:Bass

## Diskografia 
### Disko ofizialak 
Extremoduro ha editado diez álbumes de estudio (los dos primeros remasterizados posteriormente), un CD en directo, un DVD en directo y un doble CD recopilatorio.

* *Rock transgresivo* (1989an *Tú en tu casa, nosotros en la hoguera* izenarekin argitaratua;, 1994an bermasterizatua eta bergrabatua izen honekin argitaratua izateko)
* *Somos unos animales* (1991n kaleratua eta 1995ean bermasterizatua)
* *Deltoya* (1992)
* *¿Dónde están mis amigos?* (1993)
* *Pedrá* (1995)
* *Agíla* (1996)
* *Iros todos a tomar por culo* (1997, zuzeneko albuma)
* *Canciones Prohibidas* (1998)
* *Yo, Minoría Absoluta* (2002)
* *Grandes éxitos y fracasos* (Bermasterizatutako eta bergrabatutako arrakasta album doblea. Bi episodiotan kaleratua, 2004ko maiatzean eta azaroan kaleratuak. Beranduago Box-set bat kaleratu zuten, bi bolumenekin, *Gira 2002* zuzeneko DVDarekin eta *Canciones sin voz* izeneko CDarekin, arrakasten albumeko 20 bertsio instrumentalekin)
* *La Ley Innata* (2008)
* *Material Defectuoso* (2011)

### Extrechinato y Tú 
* *Poesía básica* (2001)

### Beste disko batzuk 
Extremodurok ofizial moduan aitortzen ez dituen albumak ("*una muestra del lado oscuro de la industria discográfica*"):

* *Maquetas 90* (1990)
* *Robe, mi pequeña historia* (1994) (2 CD)
* *Desidia* (1996)
* *La Hoguera* (1997)
* *Rarezas y Kolaboraciones* (2004) (2 CD)

### DVD 
* *Gira 2002* (2004, zuzeneko albuma)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Extremoduroren web ofiziala
* Extremoduro Warner Music Españaren orrialdean, taldearen diskografika
* Muxik, Robek eta Uohok sortutako diskografika