Bessie Rayner Parkes

**Elizabeth Rayner Belloc**, ezkongabetan **Parkes** (Birmingham, Warwickshire, Ingalaterra, 1829ko ekainaren 16a – Slindon, Erresuma Batua, 1925eko martxoaren 23a) garai hartako feminista ingeles gailenetako eta defendatzaileetako bat izan zen, poeta, saiogile eta kazetaria izateaz gain.

## Biografia 
Bessie Rayner Parkes, Joseph Parkesen (1796-1865), politikoki erradikala zen abokatu oparo eta liberala, eta Elizabeth ("Eliza"), Rayner Priestley (1797 – 1877) alaba zen. Joseph Priestley zientzialari eta ministro unitarioaren biloba zen (1733-1804). Jatorrizko neskatoen kasuan ez bezala, 11 urterekin barnetegi aurreratu batera bidali zuten. Parkesek idazketarekiko zuen grina haurtzaroan jaso zuen bizitza kultuan sortu zen, bere gurasoak arteen kontsumitzaile azkarrak baitziren. Poesia autodidakta izan zen Parkesen lehen grina, geroago bere talentuak aktibismoan erabiltzera eraman zuena. Oso emankorra izan zen Barbara Bodichonekiko adiskidetasuna, ahalegin bateratuetatik sortu baitzen Britainia Handiko lehen emakume-mugimendu antolatua. 1846an ezagutu zuten elkar, eta adiskidetasunak inspiratu zuen Parkesen lanaren zati handi bat. Europan zehar bidaiatu ondoren, biak oso inspiratuta sentitu ziren aurrerago beren bizitzan egin zuten aktibismoa jazartzeko. 

38 urte zituela, Louis Belloc izeneko osasun makala zuen frantses batez maitemindu zen, Barbara Bodichon lagunarekin La Celle St. Cloudera egindako bidaia batean. 1867ko irailaren 19an ezkondu ziren Londresko St. James eliza katolikoan. Senar-emazteek bost urte iraun zuten, Frantzian, eta alabak maitasunez kontatu zuen bere oroitzapenetan, *Ni ere Arkadian bizi izan naiz* (titulua *Et in Arcadia ego* erreferentziari dagokio). Familiak Frantzia-Prusia gerra bizi izan zuen  eta eragin handia izan zuen. Parkesek adinean aurrera egin arte idazten jarraitu zuen, eta politikaren eta gizartearen behatzaile zorrotza izaten jarraitu zuen. Hala ere, ezkondu eta senarra hil ondoren, emakumeen mugimendu antolatuetan parte-hartze aktiboa gutxitu egin zen. Estatu Batuetara joan zen 1896an semearekin eta idazten jarraitu zuen. Parkesek beste bost lan argitaratu zituen bere bizitzako azken 30 urteetan.

Parkesen bizitzaren historiaren beste zati garrantzitsu bat Eliza katolikorako bidea izan zen, 1864urtean. Etxe unitario erradikalean hazi ondoren, Parkes Eskriturekin ohituta zegoen. Hazi ahala, kristau-fedean gero eta debozio handiagoa zuela ohartu zen. Aurreko poesia bere ondorengo lanekin alderatuz gero, bibliako erreferentzia asko agertzen dira unitarioa edo batasunekoa zen bitartean ere, eta Parkesek adinean aurrera egin zuenean, nabarmendu egin zen. Oxfordeko mugimenduan gertatzen ziren gertaeren berri izan zuen, baina txundituta geratu zen moja katolikoek egiten zuten lan sozialarekin. Hiru kardinal ingeles ezagutzen zituen pertsonalki, eta idatzietan gogoratzen zituen. 1925ean hil zen, 95 urte zituela. Hil zenean, Parkesek testamentuan utzi zituen £3,688 (222,355 £, 2019an).

#### *Emakume ingelesaren egunkaria* 
Parkes Britainia Handiko ''English Woman's* Journal lehen egunkari feministaren editore nagusia izan zen. Aldizkari hori hilero argitaratu zen Londresen, 1858 eta 1864 artean. Arrazoi ekonomikoengatik eta babesleen eta diru-emaile nagusien artean sortutako gatazkengatik itxi zen. *The English Woman's Journalen* sortzaileetako bat izan zen, eta, gero, emakumeen eskubideen aldeko mugimenduan parte hartu nahi zutenen gune bihurtu zen. 
#### Victoria Press 
Emakume gazteen hezkuntzarako planean laguntzeko, *Victoria Printing Press* enpresa komertzialari ekin zion 1860an. Parkesek irmoki uste zuen emakume gazte guztiek trebetasunen bat jaso behar zutela, beraz, inprenta arazo horri aurre egiteko modu bat zen. Parkesek berak ez zekien nola inprimatu, inprenta erosi zuenean; beraz, gizon bat kontratatu zuen erakuts ziezaion, eta, ondoren, bere emakume-langileei erakutsi zien inprimatzen.

Victoria Printing Press *The English Woman's* Journaleko inprenta bakarra izan zen 1860tik, 1864an itxi zen arte. Parkes, Barbara Leigh Smith (Barbara Bodichon) eta emakume guztien iritziekin bat zetozen beste argitalpen batzuk argitaratu zituen prentsak, *The Transactions of the National* *Association for the Promotion of Social Science*k esaterako. Inprenta-lanbide hori ikastea bere bizitzako ametsa zela esan zien inprentako emakume-langileei. 

#### Idazketa 
Parkesek hamalau liburu argitaratu zituen: poesia, saiakerak, biografia, memoriak, bidaiak eta haur eta nerabeentzako literatura, baita emakumearen eskubideei buruzko panfleto bat eta dozenaka artikulu ere. Bere literatura-lanaren zati handi bat ongi hartu zuten bere bizitzan, eta John Ruskinek eta Henry Wadsworth Longfellowek miretsi zuten haren poesia.

1852an argitaratu zen *Poems* izeneko lehen liburua. 66 poema zituen, gehienak naturari buruzkoak. Hori guztia Parkesek Europan zehar egindako bidaiatik Barbara Leigh Smith (Barbara Bodichon) betiko lagunarekin (1850) ateratako inspirazioari egozten zaio. Europan zehar bidaiatzen ari zela ikusi zituen bidegabekeriak ere inspirazioa izan ziren bere lanerako, eta emakumeen eskubideen berdintasunaren alde egiteko beharra ere piztu zuten.

##### Beste lan batzuk 
* *Summer Sketches* and Other Poems (London, John Chapman, 1854)
* *Remarks on the Education of Girls*, Reference to the Social, Legal eta Industrial Position of Women in the Present Day (London, John Chapman, 1854, 1st unsigned edition, 3rd signed edition 1856).
* Gabriel: A Poem (London, John Chapman, 1856)
* The History of our Cat Aspasia (London, Bosworth eta Harrison, 1856). Annie Leigh Smithen eskutik.
* *Ballads* and Songs (London, Bell & Daldy, 1863)
* Essays on *Woman’s Work* (London, Alexander Strahan, 1865)
* Vignettes: Twelve Biographical Sketches (London and New York, Alexander Strahan, 1866)
* *Belle France* (London, Dalby, Isbister & Co., 1877). Signed Bessie Parkes-Belloc.
* Peoples of the World (London, Paris & New York, Cassell Petter & Galpin, [1870]). Signed Bessie Parkes-Belloc.
* In a *Walled Garden* (London, Ward & Downey, 1st edition, 1895, 5th edition 1900). Signed Bessie Rayner Belloc.
* A *Passing World* (London, Ward & Downey, 1897). Signed Bessie Rayner Belloc.
* Historic Nuns (Londres, Duckworth, 1898). Signed Bessie R. Belloc.
* The *Flowing Tide* (London, Sands & Co., 1900). Signed Bessie Rayner Belloc.
* In *Fifty'' Years (London, Sands & Co., 1904). Signed Bessie Rayner Belloc.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Anderson, Bonnie S. Joyous Greetings, The International Women's Movement, 1830–1860 (Oxford: Oxford University Press, 2000).
* Belloc Lowndes, I, too, have lived in Arcadia (Londres: Macmillan, 1941).
* Fulmer, Constance M. “Bessie Rayner Parkes”. *Dictionary of Literary Biography*, Volume 240: Late 19th Century and Early 20th Century British Women Poets (Detroit: Gale Group, 2001).
* Herstein, Sheila R. A Mid-Victorian Feminist, Barbara Leigh Smith Boditon (New Haven: Yale University Press, 1985).
* Hirsch, Pam. *Barbara Leigh Smith Boditon* (Londres: Chatto & Windus, 1998).
* Lowndes, Emma.' Turning Victorian Ladies into Women: The Life of Bessie Rayner Parkes, 1829–1925 (Palo Alto, CA: Academica Press, 2011).
* Lowndes, Susan, arg. Diaries and Letters of Marie Belloc Lowndes, 1911 – 1947 (Londres: Chatto & Windus, 1971).
* Rendall, Jane.' "'A moral engine'? Feminism, Liberalism and the *English Woman’s Journal*", in Jane Rendall, ed., *Equal* or Different: Women’s Politics 1800–1914 (Oxford: Blackwell, 1987).
* ---- "Friendship and Politics: Barbara Leigh Smith Boditon (1827–91) eta Bessie Rayner Parkes (1829–1925)", in Susan Mendus & Jane Rendall, ed., Sexuality and Depation (London: Ledge, 1989).

## Kanpo estekak