open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krk

**Krk** ( ahoskatua; ; ; ; dalmazieraz: *Vikla*; ) Kroaziako bigarren uharte handiena da, ia Cres uhartearen parekoa. Hiriburua Krk da, 5.491 biztanle dituena. Dalmaziako *vegliot* dialektoa hitz egiten zen Krk uhartean, hortik bere alemanezko eta italierazko izenak. Gaur egun iraungita dagoen hizkuntza da.

## Kokapena 
Kvarneko golkoan kokaturik dago, Primorje-Gorski Kotar eskualdean eta Cres uhartearen ia tamaina antzekoa badu ere askoz jende gehiago bizi da. Uharteak triangelu itxura du.

## Historia 
K. a. X mendetik populatua izan da uhartea. Erromatarrek *Curicta* izena jarri zioten. Bertan Julio Zesar eta Ponpeiok borroka latza izan zuten Erromako Gerra Zibilean.

1118an veneziarrek uhartea konkistatu eta bertako Dujam kondea jarri zuten agintean. Dujamen semeak aldiz Kroazia-Hungariako erregea zerbitzatzea erabaki zuen eta Dujam familiako ondorengoek gainerako kroaziar nobleen gainetik zegoen boterea eskuratuz joan ziren. Split, Trogir eta Senjen familiakoak jarri zituzten agintari eta 1392an Kroazia-Dalmaziako Ban izatea lortu zuten. 1430an **Frankopan** izena hartu zuten eta beren historian Kroaziako zazpi Ban izan zituzten, herrialdearen politikan berebiziko garrantzia izanik.

1480tik 1797ra veneziarren esku egon zen berriz Krk eta ondoren Austriar Inperioaren eskutan. Mundu Gerratan Italia jabetu zen uharteaz baina azkenean Jugoslaviaren barnean gelditu zen. Azken urteetan turismoak garrantzi handia hartu du, are eta gehiago 1980an 1430 metro luze den zubiak kontinentearekin lotzen duenetik.

## Herriak 
Krk da uharteko hiriburua. 5.491 biztanle ditu eta uhartearen hego mendebaldean kokaturik dago. Frankopan familiaren gaztelua eta *Kamplin* parkea eta enparantza ditu. kai ederra ere badu.

Uharteko bigarren herria Omišalj da eta iparraldeko puntan kokaturik dago. Itsasotiko 82 metrotako altueran dagoen hiri harresiduna da. Ondoan duen Sepen badian V mendeko herrixka baten aztarnak daude.

Malinska, Krkren ondoren herri turistikoena da. Hegoaldeko muturrean Baška herri polita dago.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Euskadiko Sei Orduak

**Euskadiko Sei Orduak** urtero, otsailaren lehendabiziko larunbatean, El Diario Vascok antolatutako Anoetako belodromoan egiten zen ekitaldia izan zen. Bertan pistako probak, herri kirol eta musika ekitaldiak egin zituzten. Abraham Olano, Mario Cipollini, Claudio Chiappucci, Joan Llaneras edo Gianni Bugno bezalako txirrindulariek parte hartu zuten.

2005 eta 2006an birmoldaketa lanak zirela eta, ez zuten ospatu eta 2007an ez zuten nahi zuten beste publiko. Hori zela eta, 2008an azken edizioa egin zuten.

## Palmaresa 
Hona hemen ekitaldi guztietako txapeldunak:
* 1979: Svedsen-Bausager
* 1980: Svedsen-Bausager
* 1981: Dejonckheere-Hamond
* 1982: Lekuona-Ruiz Cabestany
* 1983: Svedsen-Bausager
* 1984: Raas-Knetemann
* 1985: Pijnen-Moser
* 1986: Freuler-Zoetemelk
* 1987: Freuler-Gisiger
* 1988: Freuler-Ruiz Cabestany
* 1989: Clark-Doyle
* 1990: Holenweger-Tourne
* 1991: De Wilde-Veggerby
* 1992: Clark-Günther
* 1993: Stutz-Betschart
* 1994: Svedsen-Bausager
* 1995: Lekuona-Ruiz Cabestany
* 1996: Martinello-Villa
* 1997: Kappes-Wolf
* 1998: Llaneras-Alzamora
* 1999: Risi-Betschart
* 2000: Gálvez-Llaneras
* 2001: Risi-Betschart
* 2002: McGrory-Gilmore
* 2003: Martinello-Villa
* 2004: Marvulli-Villa
* 2007: Risi-Marvulli
* 2008: Risi-Marvulli

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilboko Txirrindulari Elkartea

**Bilboko Txirrindulari Elkartea** (gaztelaniaz: *Sociedad Ciclista Bilbaina*) Bizkaiko hiriburuko kirol-elkartea da, txirrindularitza amateurrean aritzen dena.

1904an sortua, harrobi lana egiten du, hainbat mailako taldeak izanik.

Gainera hainbat lasterketa ere antolatu ditu. Lehendabiziko Urkiolako Igoera Bizkaiko Sari Nagusia edo Bilboko Udala Sari Nagusia antolatzeaz gain, gaur egun Bilbo-Bilbo ibilaldi zikloturista ospetsua ere antolatzen du. Elkarteko lehen txapeldun handia Lorenzo Oka izan zen. Bilboko plaza eliptikoan egiten ziren kasterketatan hasi zen, 1906. urtean eta erretiratu zenean, 1913ean, lehiatu zituen 105 lasterketatik 65 irabazi zituela aldarrikatzen buen.

## Lehendakariak 
Luis Fernández de Gamboa (1904-1907)

Francisco Iturribarria (1908-1910)

Fernando Barrita (1911-1914)

Galo Valle (1915-1921)

Lorenzo Oka (1922-1925)

Eduardo Rubio (1926-1930)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Griffithen esperimentua

thumb|350px|eskuinera|Griffithen esperimentuaren irudia.

**Griffithen esperimentuak**, Frederick Griffith britainiar mikrobiologoak 1928an egindakoa, bakterioek informazio genetikoa transferitu zezaketela agerian jarri zuen lehenengoz, eta transformazio genetikoaren lehenengo zantzuak ere eman zituen.

Streptococcus pneumoniae bakterioarekin burutu zuen Griffithek bere ikerketa. Pneumonia eragiten duen bakterio horrek bi andui ezberdin zituen, Griffithek erabilitakoak:

* S anduia, hazkuntza-inguruan haztean kolonia *leunak* (*smooth*, ingelesez; hortik datorkie S izena) sortzen dituena. Andui hauek kapsula dute eta oso birulentoak dira (pneumonia eragiten dute)

* R anduia, hazkuntza-inguruan haztean kolonia *zimurrak* (*rough*, ingelesez; hortiz datorkie R izena) sortzen dituena. Andui hauek ez dute kapsularik, eta ez dira birulentoak (ez dute pneumoniarik sortzen)

Griffithek andui hauek injektatu zizkien laborategiko saguei, eta emaitza harrigarriak topatu zituen:

* S bakterioak saguei injektatzean, saguek pneumonia harrapatu eta hil egiten ziren

* R bakterioak saguei injektatzean, saguek osasuntsu zirauten

* beroz hildako S bakterioak saguei injektatzean, saguek ere osasuntsu zirauten

* beroz hildako S bakterioak eta R bakterio biziak saguei injektatzean, saguak gaixotu eta hil egiten ziren

Azken kasu honetan, saguen odola aztertuta, S motako bakterio birulentoak isolatu zitezkeeka ikusi zuen. Griffithek ondorioztatu zuen beroz hildako S anduietan "zerbait" berezi zegoela, R bakterioak aldatu eta birulentoak bihurtzen zituena. Zerbait horri "printzipio eraldatzaile" deitu zion, eta molekula bereziren bat izango zela aurreratu zuen. Geroago, Avery-k, Mc Leod-ek eta Mc Carty-k (1945ean) molekula eraldatzailea DNA zela frogatu zuten.

Transformazio genetikoak ongi azaltzen ditu esperimentu horren emaitzak: beroz hildako S bakterioen DNA ez zen guztiz kaltetzen beroketaren ondorioz; DNA hori, transformazioaren bidez, R bakterioengana pasatu zen, saguen barnean. DNA horrek patogenizitatea eragiten zuten geneak zituen (kapsula sortzen zutenak), eta R bakterioek, gene hauek berenganatzean, kapsula eratzen zuten eta patogenoak bihurtzen ziren.

## Ikus, gainera 
* Transformazioa

* Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren esperimentua

## Kanpo estekak
Bilboko Udala Sari Nagusia

**Bilboko Udala Sari Nagusia** 1940, 1950 eta 1960ko hamarkadetan Bizkaian egindako txirrindularitza lasterketa izan zen.

## Historia 
1943an, Euskal Herriko Itzulia ordezkatzen zuen Iparraldeko Zirkuitua arazo ekonomikoak zituenez, Bilboko Txirrindulari Elkarteak Sari Nagusia antolatu zuen.

Lehendabiziko ekitaldiak etapatan egin zituzten arren, 1960ko hamarkadan egun bakarreko klasikoa baten moduan egin zuten.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Iparraldeko Zirkuitua

**Iparraldeko Zirkuitua** (gaztelaniaz: *Circuito del Norte*) 1930 eta 1940ko hamarkadetan Bizkaian egindako txirrindularitza lasterketa izan zen.

## Historia 
1939an, Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz, Euskal Herriko Itzulia desagertu zen eta ordezkatzeko lasterketa hau sortu zuten. Arazo ekonomikoak zirela eta, bost ekitaldi baino ez zuten antolatu 1939 eta 1945 artean. Hori zela eta, 1943 eta 1944an Bilboko Udala Sari Nagusiak ordezkatu izan zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Cres

**Cres** (; ; ; ) Kroaziako irlarik handiena da.

## Kokapena 
Kvarneko golkoan kokaturik dago, Primorje-Gorski Kotar eskualdean eta Krk uhartearen ia tamaina antzekoa badu ere ere oso jende gutxi bizi da. Uhartea oso luzea da. Lehen luzeagoa ere bazen Lošinj uhartearekin bat egiten baitzuen, baina Kvarne barneko nabigazioa errazteko kanala ireki zuten erromatarrek. Gaur egun zubi batez elkarturik daude alderdi biak. Uhartearen erdian Vrana lakua dago.

## Historia 
Inperio asko ezagutu dituen eremua izan da Kroaziako mendebaldea eta Cres uhartearen historia ere berari loturik egon da.

Paleolito garaiko aztarnak baditu ere Erromatar Inperioan *Crepsa* izenez hasi zen uhartea gobernatzen. Inperioa zatitzean Bizantziar Inperioaren barnean gelditu zen. VII. mendean kroaziarrak iritsi ziren bertara. 1809an Napoleonek Kroazia osoa konkistatu arte veneziarrak, hungariarrak eta kroaziarrak txandakatu ziren uharte hauen jabetzan.

Napoleonen gainbehera etorri zenean Austriar Inperioak hartu zituen irla eta lur hauek. Lehen Mundu Gerra bukatzean italiarren eskutan gelditu zen baina Bigarren Mundu Gerrak Jugoslaviari eman zion. Azken hamarkadetan populazioa nabarmen jaitsi da eta nekazal lurrak bertako landaretzak hartu ditu.

## Herriak 
Herri nagusia eta hiriburua uharteari izena ematen dion Cres da. 2.959 biztanle ditu, uharte guztiaren %92a. Uhartearen iparraldean dago, mendebaldeko kostaldean.

Porozina iparraldeko muturrean kokaturik dago eta Kontinentearekin lotzen duen ferry zerbitzua dauka. Osor da Cres eta Lošinj uharteen arteko kanalean dagoen herria.

## Kanpo estekak 
*  Cres-ko Turismo bulegoa
Volkswagen Beetle

**Volkswagen Sedan** edo **Volkswagen 1 Mota** (alemanez *VW Käfer*), modu herrikoian **Volkswagen Beetle** edo **Volkswagen Kakalardoa** deitua, 1938 eta 2003 bitartean Volkswagen alemaniar enpresak ekoitzi zuen kostu baxuko auto bat izan zen. Horrela, Bigarren Mundu Gerrako etenaldia kendurik, historian denboraldi luzeenean zehar egin den autoa da. Etxe horren lehenbiziko auto marka izan zen: denera, 21 milioi ale egin eta saldu ziren. Halere, 1998an jatorrizko Volkswagen New Beetle izeneko haren aldaera berria merkaturatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Volkswagen Beetle* autoari buruzko webgunea
Levi Leipheimer

**Levi Leipheimer** (Butte, 1973ko urriaren 24a - ) estatubatuar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Ekimen nabarmenetan lortutako emaitzak 
-: ez zuen parte hartu
Err.: ez zuen proba amaitu

## Kanpo estekak
Andrew Hampsten

**Shirus Andrew Hampsten** (Columbus, 1962ko apirilaren 7a - ) estatubatuar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bobby Julich

**Robert "Bobby" Julich** (Corpus Christi, 1971ko azaroaren 18a - ) estatubatuar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1996**
* 9. Espainiako Vueltan

**1997**
* Aingo Tourra eta etapa 1
* Route du Sud eta 2 etapa

**1998**
* Nazioarteko Kriteriuma
* 2. À travers Lausannen
* 2. Polynormanden
* 3. Frantziako Tourrean

**1999**
* 2. Eskalatzaileen garaikurran

**2000**
* 2. Mediterraneoko Tourrean 

**2004**
* Luk Challenge (Jens Voigtekin batera)
* 2. 15px Olinpiar Jokoetako erlojupekoan 
* 2. Eddy Merckx Sari Nagusian (Jens Voigtekin)
* 3. Paris-Nizan
* 4. Euskal Herriko Itzulian eta etapa 1

**2005**
* Paris-Niza
* Nazioarteko Kriteriuma
* Beneluxeko Itzulia eta etapa 1
* Luk Challenge (Jens Voigtekin batera)
* 5. Euskal Herriko Itzulian

**2006**
* Paris-Nizako etapa 1

**2007**
* 2. Saxoniako Itzulia

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 

-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Spago (1992)
* Rossin Pacos (1993)
* Chevrolet (1994)
* Motorola (1995-1996)
* Cofidis (1997-1999)
* Crédit Agricole (2000-2001)
* Team Telekom (2002-2003)
* Team CSC (2004-2008)

## Kanpo estekak
George Hincapie

**George Hincapie** (New York, 1973ko ekainaren 29a - ) estatubatuar txirrindulari ohia da.

Joop Zoetemelkek bezala Frantziako Tourreko 16 ekitaldietan parte hartu du, errekorra izanik.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Motorola (1994-1996)
* US Postal Service/Discovery Channel Pro Cycling Team (1997-2007)
** *US Postal Service* (1997-2002)
** *US Postal Service presented by Berry Floor* (2003-2004)
** *Discovery Channel Pro Cycling Team* (2005-2007)
* Team High Road/Team Columbia (2008-2009)
** *Team High Road* (2008) (ekainera arte)
** *Team Columbia* (2008)
** *Team Columbia-High Road* (2009) (ekainera arte)
** *Team Columbia-HTC* (2009)
* BMC Racing Team (2010-2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Till the World Ends

**Till the World Ends** Britney Spears abeslari estatubatuarraren abesti bat da. Dr. Luke, Max Martin eta Billboard sortua, 2011. urtearen Martxoaren argitaratu zen munduan zehar, Femme Fatale albumeko bigarren abesti bezala.

## Kanpo estekak 
* Till the World Ends (Official Video) Youtube
Floyd Landis

**Floyd Landis** (Farmersville, 1975eko urriaren 14a - ) estatubatuar txirrindulari ohia da.

2006ko Frantziako Tourra irabazi ondoren, testosterona hartu zuela jakin zen eta garaipena galdu zuen.

## Palmaresa 
**2000**
* Tour du Poitou-Charentes
* Langkawiko Tourra: etapa 1

**2002**
* 2. Dauphiné Libérén

**2004**
* Algarveko Itzulia
* 7. Euskal Herriko Itzulian

**2005**
* 8. Frantziako Tourrean

**2006**
* Paris-Niza
* Kaliforniako Tourra
* Georgiako Tourra
* 20px Frantziako Tourra eta etapa 1

## Taldeak 
* Mercury (1999-2001)
** *Mercury Cycling Team* (1999)
** *Mercury Cycling Team-Mannheim Auctions* (2000)
** *Mercury-Viatel* (2001)
* US Postal (2002-2004)
** *US Postal Service* (2002)
** *US Postal Service presented by Berry Floor* (2003-2004)
* Phonak Hearing Systems (2005-2006)
* OUCH (2009-2010)
** *OUCH presented by Maxxis* (2009)
** *OUCH-Bahati Foundation* (2010)

## Kanpo estekak 
*
* Webgune ofiziala
Bilduma (argipena)

**Bilduma** hitzak termino zenbaitetarako erabiltzen da:

* bildumazaletasuna edo kolekzionismoa, mota jakin bateko objektuak biltzeko zaletasuna;
* Bilduma bat, Ruper Ordorika abeslariaren diskoa, 1992 urtean plazaratutakoa;
* Bilduma, Errenteriako Udal Artxibo Zerbitzuko aldizkaria;
* Ars Bilduma, EHUko aldizkaria, artearen historiari buruzkoa.
Louis Mottiat

**Louis Mottiat** (Châtelet, 1899ko uztailaren 6a - Gilly, 1972ko ekainaren 5a) Belgikako txirrindularia izan zen, 1912 eta 1926 artean profesionala izan zena.

Lieja-Bastogne-Lieja eta Belgikako Itzulia bitan irabazteaz gain, Frantziako Tourran zortzi etapa lortu zituen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Jean Aerts

**Jean Aerts** (Laken, 1907ko irailaren 8a - Brujas, 1992ko ekainaren 15a) Belgikako txirrindularia izan zen, 1929 eta 1943 artean profesionala izan zena.

Txirrindularitzako Munduko Txapelketak eta Belgikako Itzulia irabazteaz gain, Frantziako Tourran hamaika etapa lortu zituen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Émile Masson

**Émile Masson** pertsona hauen izena da:

* Émile Masson (1869–1923), bretainiar idazle eta filosofoa.
* Émile Masson (1888–1973), Belgikar txirrindularia.
* Émile Masson (1915—2011), Belgikar txirrindularia.
Émile Masson (1888-1973)

**Émile Masson Sr.** (Florennes, 1888ko urriaren 16a - Grâce-Hollogne, 1973ko urriaren 25a) Belgikako txirrindularia izan zen, 1913 eta 1923 artean profesionala izan zena.

Belgikako Itzulia bitan irabazteaz gain, Frantziako Tourran bi etapa lortu zituen. Bere semea Émile Masson Jr. txirrindulari profesionala ere izan zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu 
X: ez zen jokatu 
UT: utzi, ez zuen amaitu 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Émile Masson Jr.

**Émile Masson Jr.** (Hollogne-aux-Pierres, 1915eko irailaren 1a - 2011ko urtarrilaren 2a) Belgikako txirrindularia izan zen, 1935 eta 1951 artean profesionala izan zena.

Paris-Roubaix bezalako klasikak irabazteaz gain, 1938ko Frantziako Tourran etapa bat lortu zuen. Bere aita Émile Masson Sr. txirrindulari profesionala ere izan zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Stan Ockers

**Constant "Stan" Ockers** (Anberes, 1920ko otsailaren 3a - *ibidem.*, 1956ko urriaren 1a) Belgikako txirrindularia izan zen, 1941 eta 1956 artean profesionala izan zena.

Txirrindularitzako Munduko Txapelketak eta Lieja-Bastogne-Lieja irabazteaz gain, Frantziako Tourrean hiru etapa lortu zituen eta zazpi aldiz amaitu zen sailkapen orokorreko lehenengo hamarren artean. 1956ko Anberesko Sei Egunak pistako proban parte hartzen ari zela hil zen istripuz.

## Kirol ibilbidea 
thumb|ezkerrera|Stan Ockers lehian.
Bigarren amaitu zuen Frantziako Tourrean 1950ean eta 1952an, eta puntukako sailkapena bitan irabazi zuen: 1955ean eta 1956an. 1955ean La Flèche Wallonne, Lieja-Bastogne-Lieja eta Munduko Txapelketa irabazi zituen, Erromatik gertu dagoen Frascati hirian.

1956ko irailaren 29an, Anberesko Kirol Jauregiaren (Sportpaleis) pistan eroriko bortitz bat izan zuen eta urriaren 1ean hil zen istripu horretan jasandako zaurien ondorioz. Belgikan heriotza tragiko honek dolu nazionala eragin zuen, eta Eddy Merckx, orduan 11 urteko mutikoa eta Ockersen miresle handia zelarik, biziki hunkituta izan zen.

1957an monumentu oroigarri bat eraiki zen bere omenez Ardenetako Gomzé-Andoumont herrian, Forges muinean hain zuzen, Lieja-Bastogne-Lieja lasterketaren ohiko ibilbidean dagoena. Bere heriotzaren berrogeita hamargarren urteurrenean, Borgerhouteko bere jaioterrian (gaur egun Anberesko udalerriaren barruan dagoena) plaka oroigarri bat jarri zuten Stan Ockersstraat izeneko kalean.

Borgerhouten lurperatuta dago.

## Palmaresa 
thumb|Oroitzapenezko plaka Borgerhout herrian.
thumb|Stan Ockersen oroitarria, Forges muinean.

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Roland Lamah

**Roland Lamah** (Abidjan, 1987ko abenduaren 31) Boli Kostan sortutako futbolari belgikarra da, aurrelari edo erdilari erasokor aritzen dena. Belgikako selekzioarekin jokatu du.

2011 eta 2014 artean Osasunan jokatu zuen..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Football Database: Roland Lamah
*  Osasuna.es: Roland Lamah
Krka Parke Nazionala

**Krka Parke Nazionala** (kroazieraz *Nacionalni Park Krka*) Kroaziako Parke Nazionaletako bat da, Šibenik-Knin eskualdean aurkitzen dena, Šibenik hiritik kilometro batzuetara.

## Geografia 
Izena Krka ibaiak ematen dio. Skradin herritik 15 kilometro gorantz eginez *Skradinski Buk* urjauzi ikusgarria dago eta hau da Parke Nazionalaren sarrera. Parkea 1985ean sortu zen Krka ibaiaren 109 kilometroko ibilbidea babesteko.

## Flora eta Fauna 
Mediterranear landaretza du. 860 landare espezie zerrendatu dira bertan.

Animaliei dagokienez 18 arrain espezie daude ibaian, garrantzitsuena izokin arrea da. 222 hegazti espezie ere badaude eta ugaztunen artean aipatzekoa da 18 saguzar espezie bizi direla Parkean.

## Turismoa 
[thumb|ezkerrera|150px| Visovac uhartea [Krka|Krka ibaian]]
Udan, ibilbide ofiziala turista gainezka egoten da parkea; horregatik ez da joateko garai egokiena.
* **Skradinski Buk**: Krka ibaian dauden hiru urjauzien artean azkena eta handiena da. 17 ur jauzi txikik osatzen duteEuropan dagoen trabertinozko urjauzi handiena da. Ur jauziaren azpian gelditzen den putzuan bainatu egin daiteke.
* **Roški Slap**: Miljevci herriaren ondoan dauden urjauziak dira. Ibilbidetxoa dago Skradinski Buketik bertara iristeko.
* **Visovac uhartea**: Krka ibaiaren erdian dagoen uharte txikia da. Frantziskotarrek monasterio bat eraiki zuten bertan 1445ean.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
San Ignazio eliza (Donostia)

**San Ignazioa Loiolakoaren eliza** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Gros auzoan dagoen eliza bat da, Katalunia plazan kokatua. Neogotiko estiloko tenplu katolikoa da, 1888-1897 bitartean Ignazio Loiolakoa santuaren omenez eraikia, eta Jose Goikoa arkitektoak diseinatua.

## Iruditegia 

Exterior of the Church of San Ignacio de Loyola, San Sebastián 02.jpg
Exterior of the Church of San Ignacio de Loyola, San Sebastián 04.jpg
Irudi:Exterior of the Church of San Ignacio de Loyola, San Sebastián 01.jpg|Eliza, hegoaldetik —San Frantzisko kaletik— ikusia.
Irudi:Exterior of the Church of San Ignacio de Loyola, San Sebastián 03.jpg|Albotik ikusita.
Exterior of the Church of San Ignacio de Loyola, San Sebastián 05.jpg
Irudi:Église Saint Ignace de Loyola - Saint Sébastien 01.jpg|Barnealdea.
Irudi:San Sebastian-San Ignacio 12.JPG|Aldarea.

## Ikus gainera 
* San Ignazio eliza (Iruñea)
* Loiolako Basilika
* San Ignazio Loiolakoa

## Kanpo estekak 
* Donostiako San Ignazio Loiolakoaren eliza, Euskomedia Fundazioaren 3digitala webgunea.
* Donostiako San Ignazio Loiolakoaren eliza, Andres Urdaneta geografia elkargoaren (INGEBA) webgunean.
Alejandro Alberdi

**Alejandro Alberdi Lizarreta** (Igeldo, Gipuzkoa, 1897ko otsailaren 24a - *ib.*, 1982ko irailaren 27a) musikaria, txistularia, organista, irakaslea eta zinegotzia izan zen.

## Biografia 
Umetatik sortu zitzaion organoa jotzeko grina: zazpi urte zituela jo zuen Igeldon lehenengo aldiz, eta 10 urterekin bertako organista zen. Aita ere organista behar zuen, baina batez ere Plazaetxeko Jose Mari Iraolak erakutsi zion, hura Errenteriako bandako zuzendari baitzen. Beraz, 1907an hasi eta 1971ra arte Alejandro Alberdi Igeldoko organista izan zen.

Bere ogibidea irakasletzan izan zuen. Lasarten, Hernanin, Antiguako auzoan eta Atotxan aritu izan zen. Saltsa guztietako gizona izan behar zuen, dena dela. Organista eta irakasle izateaz gain, Igeldoko txistularia zen eta bertako erlojua zaintzen zuen; azken garaian, urtean hamar duro ematen omen zioten lan horren truke.

Orkolagaren (Padre Borrascas) laguntzaile izan zen baita ere, Igeldoko meteorologia zentroan; han ezagutu omen zituen, bisita egitera joanak, Alfontso XII.a Espainiakoa eta Maria Kristina erregina.

Alberdi euskaltzale eta abertzale ezaguna zen (bere emazte Bittori Arrillaga ere bai), eta arazoak izan zituen Espainiako Gerra Zibila piztu zenean. Frankistek Igeldo hartu zutenean, atxilotu egin zituzten bera, parrokoa eta guarda; organista eta maisua bi pertsona zirela uste izan zuten, eta horregatik libratu omen zuten. Dena dela, 14 hilabetez etxetik atera gabe zigortuta eduki zuten. Metereologia Behategitik ere bota nahi izan zuten, eta Karlos Santamariaren laguntzaz itzuli zen Orkolagari laguntzera. Azkenean, Donostiara ihes joan zen, frankisten tropak bere etxetik alde egin arte.

Idazkari lanetan ere aritu izan zen urtean. Alde batetik, Igeldoko baserritarren sindikatu edo kooperatibako diru kontuak eramaten zituen; bestetik, Igeldon inork paper ofizialik behar bazuen, Alberdirengana jotzen zuen. Hortik zetorkion nonbait *Don Alejandro* izena, ez aberatsa izatetik.

Igeldon bertan hil zen 1982ko irailaren 27an, laurogeitabost urte zituela.

## Sariak 
Donostiako Udalak 1967ko azaroaren 30ean zilarrezko domina eman zion, eta Igeldoko herriak berriz 1971ko apirilaren 18an omenaldi ederra egin zion.

Hil ostean ere sari ezberdinak jaso zituen, esate baterako, 2005eko azaroaren 7an, Koldo Mitxelenan ospatu zen Igeldoko behatokiaren mendeurrenean, bere seme Alejandro Alberdi Arrillagarekin batera meteorologia zentroan egindako lana aitortzen zuen diploma bana eman zieten Meteorologiako Estatu Agentziak.

2013an Donostiako udalak gerra zibilaren garaian jasandako errepresioengatik omendu zituen 1.623 langileetako bat ere izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alejandro alberdiren biografia. Bagera.net. 
* Alejandro alberdiren biografia. Auñamendi Entziklopedia.
Oiz (argipena)

**Oiz** leku hauen izena da:

* Oiz, Nafarroa Garaiko iparraldeko udalerria;
* Oiz, Bizkaiko ekialdeko mendia.
Euskal deitura ere bada Oiz, adibidez pertsona hauena:

* Joxan Oiz, idazlea.
Ekoizpen (argipena)

**Ekoizpen** izenak hainbat adiera ditu:
* ekonomian, lanaz eta kapitalaz ondasunak —produktu edo ekoizkinak, alegia— sortzea da. Ekoizpena ekoizpenaren teoriaren baitan aztertzen da, ekoizpen maila hobezina bilatzeko;
** ekoizpen-prozesua ekoizpena egiteko ataza eta jardueren segida da;
** ekoizpen-faktorea ekoizpenean erabiltzen diren baliabideetako bakoitza da;
** ekoizpen-ahalmena.

* Zineman, antzerkian eta musikan, arte lan horretan sormenezkoak ez diren zereginak dira: aurrekontuak kudeatzea, kokalekuak bilatzea, lantaldea koordinatzea...

* Biologian, autotrofoak izendatzeko erabiltzen da.

## Kanpo estekak
José María Basualdo

**José María Basualdo Elexalde** (Luiaondo, 1948ko azaroaren 18a - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen 1971tik 1976ra arte. Hirutan irabazi zuen Espainiako Ziklo-kros Txapelketa.

## Palmaresa 
**1970**
* Santikutz Klasika
* 2. Ziklo-kroseko Munduko Txapelketan (amateur mailan)

**1972**
* 20px 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa
* 5. Ziklo-kroseko Munduko Txapelketan

**1973**
* 20px 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa
* 8. Ziklo-kroseko Munduko Txapelketan

**1976**
* 20px 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Kas (1971-1976)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Antonio Berasategi

**Antonio Berasategi Sáez de Zuazola** (Araia, 1978ko urtarrilaren 24a - ), euskal txirrindulari ohia da, 2002an lehendabizi eta gero 2005etik 2006ra profesionala izan zena. Tarte horretan ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa
**2003**
* Extremadurako Itzuliko etapa 1
**2004**
* 2. Nafarroako Itzulian eta etapa 1

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Caja Rural (2001-2002ko ekainaren 30a)
* Matesica-Aboboda (2002)
* Caja Rural (2003-2004)
* Kaiku (2005-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Bugallo

**Aitor Bugallo Mondragón** (Gasteiz, 1973ko abenduaren 7a - Berriz, 2016ko urtarrilaren 14a), euskal txirrindularia izan zen, 1996 eta 1998 artean profesionala. Ez zuen garaipenik lortu.

BI-633 errepidean, Trabakuako gainean, lanera zihoalarik auto istripu batean hil egin zen. Geroztik, haren omenez, Durangon Aitor Bugallo Memoriala jokatzen da urtero.

## Palmaresa 
**1993**
* Pascuas Zirkuitua
* 4. Bergara 
**1995**
* Santikutz Klasika
* San Roman Saria
* Rodríguez Inguanzo Memoriala
**1997**
* 5. Nafarroako Sari Nagusian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Euskadi (1996-1997)
* Euskaltel-Euskadi (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Víctor de la Parte

**Víctor de la Parte González** (Gasteiz, 1986ko ekainaren 22a - ), euskal txirrindulari profesionala da.

## Palmaresa 
**2009**
* Euskal Herriko erlojupeko txapelketa
* Eusebio Vélez Saria
* 3. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
**2010**
* Euskal Herriko erlojupeko txapelketa
* 20px Nafarroako Itzulia
* Salamancako Itzulia eta etapa 1
* Aiztondo Klasika
* Circuito Montañéseko etapa 1
* 2. Santikutz Klasikan
* 2. Laudio Sarian
**2012**
* Eusebio Vélez Saria
* 2. Errumaniako Tourrean eta etapa bat
* Sibiuko Tourra eta etapa bat (Errumania)
**2013**
* Aljeriako Tourra eta etapa bat
* 2. Tour de Blidan eta etapa 1
**2014**
* 2. Joaquim Agostinho Garaikurran eta etapa bat
* 7. Portugalgo Itzulian eta etapa bat
**2015**
* Flèche du Sud
* Austriako Itzulia eta bi etapa
* 3. Oberösterreichrundfahrtean eta etapa bat
**2016**
* 3. Kroaziako Itzulian
**2017**
* 6. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
**2019**
* 3. Kroaziako Itzulian
**2020**
* 10. UAE Tourrean
**2021**
* 4. Asturiasko Itzulian
**2022**
* 7. Gaztela eta Leongo Itzulian
**2023**
* 4. Ruandako Itzulian
* 7. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan

## Taldeak 
* 2011:  Caja Rural
* 2012-2013:  SP Tableware
* 2014:  Efapel-Glassdrive
* 2015:  Team Vorarlberg
* 2016:  CCC Sprandi Polkowice
* 2017-2018:  Movistar Team
* 2019-2020:  CCC Team
* 2021-2023:  Total
* 2024-:  Euskaltel-Euskadi

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo González de Heredia

**Iñigo González de Heredia Aranzabal** (Gasteiz, 1971ko martxoaren 15a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1994 eta 1999 artean profesionala izan zena. Bi garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1992**
* 3. Bizkaiko Biran 
**1993**
* Goierriko Itzulia
**1996**
* Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa 15px 20px
**1997**
* 6. Nafarroako Sari Nagusian
**1998**
* Manuel Galera Memoriala

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Euskadi (1994-1997)
* Vitalicio Seguros (1998-1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jesús Ignacio Ibañez Loyo

**Jesús Ignacio Ibáñez Loyo** (Ametzaga, 1960ko martxoaren 18a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1983 eta 1989 artean profesionala izan zena. Bost garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1980**
* 2. Altsasuko Sarian
* 6. Nafarroako Itzulian

**1982**
* 2. Altsasuko Sarian

**1983**
* 3. Gaztelako Itzulian eta etapa 1
* Virgen del Carmen Saria
* 6. Andaluziako Itzulian

**1984**
* 20px 16px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa 
* 2. Manuel Galera Memorialan
* 3. Asturiasko Itzulian eta etapa 1

**1987**
* Espainiako Vueltako etapa 1

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Zor (1983-1985)
* Zor-BH (1986)
* Zahor (1987-1988)
* Lotus-Zahor (1989)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Balentziaga Memoriala

**Balentziaga Memoriala** 1972z geroztik urtero Eibarren egiten duten txirrindularitza lasterketa amateurra da.

Lasterketa irabazi duten txirrindulari asko profesionaletara pasa dira, tartean Óscar Freire, Joaquim Rodríguez, Unai Osa edo Julian Gorospe.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Martinez de Gereñu

**Fernando Martinez de Gereñu Otxoa de Olano** (Gasteiz, 1963ko apirilaren 2a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1987 eta 1995 artean profesionala izan zena. Ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa
**1990**
* Euskal Herriko Itzuliko etapa bat
* 3. Kantabriako Itzulian eta etapa bat

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Kas (1987-1988)
* Helios-CR (1989)
* Puertas Mavisa (1990-1991)
* Wigarma (1992)
* Kas (1993-1994)
* Sport (1995)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Javier Mauleon

**Francisco Javier Mauleon Unsuain** (Gasteiz, 1965eko irailaren 16a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1988 eta 1998 artean profesionala izan zena. Lizarran bizi zen eta hiru garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1985**
* 10. Nafarroako Itzulian

**1987**
* Circuito Montañés
* 2. Bizkaiko Biran
* 3. Bidasoko Itzulian

**1988**
* Aragoiko Itzulia
* 6. Eibarko Bizikleta-Arrateko Igoeran

**1989**
* Burgosko Itzuliko etapa 1

**1990**
* 2. 16px Espainiako errepideko txapelketan 
* 3. Arrateko Igoera-Eibarko Bizikletan

**1992**
* 2. Narancoko Igoeran
* 9. Espainiako Vueltan eta etapa 1

**1996**
* Narancoko Igoera

**1997**
* 2. Alentejoko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Kas-Canal 10 (1988)
* Clas (1989)
* CLAS-Cajastur (1990-1993)
* Mapei-Clas (1994)
* Mapei-GB (1995-1996)
* ONCE (1997)
* ONCE-Deutsche Bank (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Kroaziako armarria

thumb|250px| Kroaziako armarria
**Kroaziako armarria** 1990ko abenduaren 21ean onartu zuen Kroaziako Historia Sailak, Nikša Stančić buru zuela, Zagrebko Unibertsitatean.

## Deskribapena 
Oinarrian Kroaziako armarri historikoa du, dagoeneko XIX mendean erabiltzen zena. Xake taularen itxurako 25 karratu ditu, zuriak eta gorriak tartekatzen direlarik.

Koroan bost armarri daude, Kroaziako lurralde historikoak izan diren bost erreinuen ezaugarriak dituztenak. Ezkerretik hasita:
* Lehenengoa Zagreb eta Kroazia erdialdeari dagokio: Oinarri urdinean izar hori bat eta ilgora horizontala ageri dira.
* Bigarrena Ragusako Errepublikaren armarria da, marra urdin eta gorriek osatzen dutena.
* Hirugarrenean Dalmaziako armarria ageri da, oinarri urdinean urrezko hiru lehoinabar dituena.
* Laugarrenean Istriako ahuntza ikusten da.
* Bosgarrena Eslavoniaren armarria da. Bertan sei puntako izarra eta lepahori beltza daude.

## Armarri historikoak 

|Kroaziako armarri historikoa
Image:Coat of Arms of Kingdom of Croatia.svg|Habsburgotarren menpeko Kroaziaren armarria (1868)
Image:Coat of arms of Croatia (1868-1918) with crown.svg|Habsburgotarren menpeko Kroaziaren armarria (1868-1918)
Image:Coat of Arms of the Banate of Croatia.svg|Kroaziako Banerria, Yugoslaviaren barnean (1939-1941)
Image:Coat of arms of Croatia (1941–1945).svg|Kroaziako Estatu Askeko armarria (1941-1945)
Image:Coat_of_Arms_of_the_Socialist_Republic_of_Croatia.svg|Kroaziako Errepublika Sozialista, Yugoslaviaren barnean (1943-1991)

## Kanpo estekak
Piero della Francesca

**Piero della Francesca** (Sansepolcro,  – *ib.*, 1492ko urriaren 12a) goiz Pizkundeko margolaria izan zen. Giorgio Vasariren arabera, matematikaria ere zen. Egun, artea estimatzen zaio batik bat. Margolanetan, forma geometrikoak eta perspektiba ditu ezaugarri nagusiak, humanismo barearen ukituarekin. Haren lanik ospetsuena Toscanako *Gurutzearen egiazko istorioa*-ri buruzko freskoen multzoa da: Arezzo hirian dago. Quattrocentoko pinturaren sintesi onentzat hartu izan da bere lana.

## Bizitza 
1439an Domenico Venezianorekin aritu zen lanean Florentziako Santa Maria Nuova erietxean. Han Donatelloren eta Luca della Robbiaren irudigintza, Brunelleschiren arkitektura eta Masaccio eta Fra Angelicoren pintura aztertu zituen. Bere sorterrian (1445-1462, *Miserikordiaren poliptikoa*; 1462, *Bezpizkundea*), Arezzon (bertan dago haren maisu obra, *Gurutzearen egiazko istorioa* pintura sail osoa, 1452-1466), Ferraran, Erroman, Urbinon (Bramante izan zuen ikasle) eta Riminin egin zuen lan. Oso ezaguna da Federico da Montefeltro, Urbinoko dukeari egin zion erretratua.

Azken urteetan perspektibari eta geometriari buruzko obrak idatzi zituen: *De Prospectiva pingendi* («Perspektiba pinturan») eta *De quinque corporibus regularibus* («Bost gorputz erregularrei buruz»). Perspektibako maisutzat hartu izan da, haren obragatik eta teoriagatik. XX. mendearen hasieran pintore abstraktuek eta kubistek "berraurkitu" egin zuten Piero della Francesca, eta haren obra garai guztietako artelan nagusietakotzat jotzen da. Italiako Errenazimentuko artistarik handienetakoa izan zen.

## Iruditegia 

Fitxategi: Piero della Francesca 046.jpg|  *Hizketaldi sakratua*, 1472, Brerako pinakoteka, Milan
Fitxategi: Piero della Francesca 045.jpg|  *Jesukristoren bataioa*, 1448-1450, National Gallery, Londres
Fitxategi: Piero della Francesca 042.jpg | *Jesukristoren zigorkatzea*, 1455, Galleria Nazionale delle Marche, Urbino
Fitxategi: Resurrection.JPG| *Jesukristoren berpizkundea*, 1463-1465, Museo Civico Sansepolcro

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Museo Civico Sansepolcro, museocivicosansepolcro.it
Amelio Mendijur

**Amelio Mendijur** (Apilaiz, 1943ko uztailaren 14a - Eitzaga, 1965eko ekainaren 8a) euskal herritar ziklo-kroslari eta errepideko txirrindularia izan zen, 1965ean profesionala izan zena.

1965eko ekainaren 8an hil zen, 22 urte besterik ez zituelarik, Bergarako Pentekostes Sarian parte hartzen ari zela, kontrako norabidean zihoan auto baten kontra jo ostean.

## Palmaresa 
**1964**
* 20px 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa

**1965**
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
* 5. Ziklo-kroseko Munduko Txapelketan
* 7. Arrateko Igoeran

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Kas (1965)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Imanol Murga

**Imanol Murga Saez de Ormijana** (Gasteiz, 1958ko urtarrilaren 1a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1980 eta 1990 artean profesionala izan zena. Zortzi garaipen lortu zituen. Profesionaletara pasa baino lehen, Cafes La Brasileña-Manik taldean ibili zen.

## Palmaresa 
**1978**
* Altsasuko Saria

**1979**
* Nafarroako Itzulia: etapa 1

**1980**
* Levanteko Itzulia: etapa 1
* 3. Sabiñanigoko Klasikoan

**1981**
* Aragoiko Itzulia: 2 etapa
* Espainiako Itzulia: etapa 1

**1982**
* Challenge Costa de Azahar: etapa 1
* 10. Andaluziako Itzulian

**1984**
* 3. Sabiñanigoko Klasikoan
* 7. Andaluziako Itzulian

**1985**
* Kantabriako Itzulia: etapa 1

**1987**
* Asturiasko Itzulia: etapa 1

**1990**
* Txitxarroko Igoera

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Flavia Gios (1980)
* Kelme (1981)
* Reynolds (1982)
* Orbea (1983-1986)
* Caja Rural-Orbea (1987-1988)
* Paternina-Orbea (1989)
* Artiach (1990)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Unzaga

**Jon Unzaga Bombín** (Laudio, 1962ko abuztuaren 20a), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1987 eta 1996 artean profesionala izan zena. Lau garaipen lortu zituen. Profesionaletara pasa baino lehen, Cafes La Brasileña-Manik taldean ibili zen.

## Palmaresa 
**1986**
* Leintz Bailarari Itzulia

**1989**
* 7. Eibarko Bizikleta-Arrateko Igoeran

**1991**
* Euskal Bizikletako etapa 1
* Torres Vedras Sari Nagusia
* 3. Udaberriko Klasikoan

**1992**
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 2. 15px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 4. Nafarroako Foru Erkidegoko Sarian

**1993**
* Udaberriko Klasikoa

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Kas (1987)
* Kas-Canal 10 (1988)
* Seur (1989-1991)
* CLAS-Cajastur (1992-1993)
* Mapei-Clas (1994)
* Mapei-GB (1995-1996)

## Erreferentziak
Zuloaga plaza

**Zuloaga plaza** Gipuzkoako Donostia hiriburuko Parte Zaharrean dagoen plaza bat da. Bertan San Telmo museoa eta Principe zinemak daude. Bestalde, plaza hau Urgull mendiaren itzalpean kokatzen da eta San Bizente elizaren horma batek plaza honetara ematen du.

Ignacio Zuloaga eibartar margolariaren omenezko izena darama. San Juan kalea, Euskal Herria kalea, Abuztuaren 31 kalea eta Santa Korda kaleak inguratzen dute.

## Leku interesgarriak 
Zuloaga plazaren inguruan honako leku eta eraikinak daude:

* San Telmo museoa
* Principe zinemak
* San Bizente
* Gipuzkoako Argazkilari Elkartea
* Santa Korda kalea
* Pasealeku Berria

Irudi:Donostia Museo San Telmo.JPG|San Telmo museoa.
Irudi:Principe antzokia donostia 0001.JPG|Principe zinemak.
Irudi:Donostia San Vicente.JPG|San Bizente eliza.
Irudi:Argazkilaritza elkartea donostia 0001.JPG|Gipuzkoako Argazkilari Elkartea.
Irudi:Santa_Korda_kalea.jpg|Eduardo Chillida Belzunceren "Beste aldean" murala, Santa Korda kalearen sarreran.
Irudi:Pasealeku Berria, Donostia, Euskal Herria.jpg|Pasealeku Berria.

## Kaleak 
* San Juan kalea
* Euskal Herria kalea
* Abuztuaren 31 kalea
* Santa Korda kalea

## Kanpo estekak
Javier Murgialdai

**Javier Murgialdai Txasko** (Agurain, 1962ko otsailaren 4a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1986 eta 1994 artean profesionala izan zena. Hiru garaipen lortu zituen. Profesionaletara pasa baino lehen, Cafes La Brasileña-Manik taldean ibili zen.

## Palmaresa 
**1981**
* 6. Bizkaiko Biran
**1984**
* Nafarroako Itzuliko etapa 1
* 2. Bidasoko Itzulian
* 3. Alcobendasko Klasikan
**1985**
* Balentziaga Memoriala
**1987**
* 6. Arrateko Igoera-Eibarko Bizikletan
**1988**
* 2. Laudioko Sari Nagusian
**1989**
* 2. Meatze Haranetako Itzulian eta etapa 1
**1990**
* 3. Asturiasko Itzulian
* 7. Arrateko Igoera-Eibarko Bizikletan
**1992**
* Mallorcako Challenge
* Frantziako Tourreko etapa 1

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Kas (1986-1987)
* BH (1988-1990)
* Amaya Seguros (1990-1993)
* Euskadi (1994)

## Erreferentziak
Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren esperimentua

thumb|upright|DNA duen hau bezalako erauzkin batekin burutu zuten egileek haien esperimentu famatua

**Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren esperimentua** hiru zientzialari hauek 1944. urtean argitaratutako esperimentua da, biologia molekularraren arloan mugarri bat jarri zuena, DNA bakterioen transformazioaren eragilea eta informazio genetikoaren eramailea zela adierazi zuelako. New Yorkeko Rockefeller Institutuan burutu zuten egileek haien esperimentu ospetsua.

## Aurrekariak 
1928an Frederick Griffith mikrobiologo britainiarrak bakteriar transformazioa deskribatu zuen estreinakoz. *Streptococcus pneumoniae* bakterioa erabiliz, Griffith konturatu zen bakterio patogenoak gai zirela bakterio ez-patogenoak aldatzeko, patogenoak bihurtuz harremanetan jartzen zirenean. Griffithen ustez bakterio patogenoek molekula bereziren bat zuten, "printzipio eraldatzaile" bat, bakterio ez-patogenoengana pasatzean haien birulentzia aldatuko zuena.

Esperimentu hau Avery, Mc Leod eta Mc Cartyren abiapuntua izan zen haien ikerketa garatzeko.

## Esperimentuaren nondik-norakoak 
Hiru ikerlari hauek frogatu zuten Griffithen "printzipio eraldatzailea" DNA zela, transformazio prozesuari azalpen molekularra emanez.

Griffithen esperimentuaren aldean, hitu zientzialari estatubatuarrek ez zuten bakterio biziak erabili, beroz hildako bakterioen erauzkin bat baizik. Erauzkin horretan bakterioaren makromolekula nagusiak zeuden (polisakaridoak, lipidoak, proteinak eta azido nukleikoak), tartean -haien ustez- Griffithen "printzipio eraldatzailea", isolatu eta identifikatu beharrekoa.

Erauzkina proteinen entzima hidrolitikoekin tratatzean (tripsinarekin, adibidez) "printzipioa" ez zen indargabetzen. Horrek esan nahi zuen proteinak ez zirela bilatutako molekulak. Gauza bera gertatzen zen erribonukleasak erabiliz (RNA hidrolizatzen duten entzimak): beraz, RNA ere ezin zitekeen izan transformazioaren eragilea. DNA entzima hidrolitikoekin tratatzen zenean, aldiz, ez zen bakterioen transformazioa gertatzen: DNAk izan behar zuen, beraz, transformazio-gaitasuna zuena, Griffithen esperimentuaren "printzipio eraldatzailea", eta informazio genetikoaren gordailua, geroago frogatu zenez.

Esperimentu honek eta, batez ere, Hershey-ek eta Chase-k 1952an burutu zutenak inongo zalantzarik gabe argitu zuten DNA material genetikoa zela. Biologia molekularraren oinarriak finkaturik zeuden.

## Ikus, gainera 
* Hershey-Chase esperimentua

## Kanpo estekak 
* Avery, MacLeod et MacCartyren esperimentuari buruzko animazioa
Gorka Amuriza

**Gorka Amuriza** (Igorre, 1981eko uztailaren 17a) euskal herritar txirrindulari ohia da, 2005 eta 2007 artean profesionala izan zena. Ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**2004**
* Dorletako Ama Saria
**2008**
* 2. Kantabriako Itzulian

## Taldeak 
* Orbea (2005-2006)
* Grupo Nicolás Mateos (2007)

## Erreferentziak
Juan Carlos Alonso

**Juan Carlos Alonso Derteano** (Durango, 1958ko martxoaren 8a -) euskal txirrindulari ohia da, 1980 eta 1986 artean profesionala izan zena. Garaipen bakarra du bere palmaresean.

## Palmaresa 
**1979**
* 3. Nafarroako Itzulian eta 2 etapa
* Leintz Bailarari Itzulia
**1982**
* Getxoko Zirkuitoa
**1983**
* 2. Udaberriko Klasikoan
* 6. Euskal Herriko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Henninger Aquila Rosa (1980)
* Teka (1981-1983)
* Alfa-Lum (1984-1985)
* Seat-Orbea (1986)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Benigno Aspuru

**Benigno Aspuru Zarandona** (Larrabetzu, 1930ko irailaren 21a - Bilbo, 2014ko urtarrilaren 2a) euskal txirrindularia izan zen, 1955 eta 1961 artean profesionala. Hamasei garaipen ditu bere palmaresean.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Independente (1948-1955)
* Boxing Club (1956)
* Cil-Indautxu (1957)
* Kas-Boxing Club (1958)
* Kas (1959-1960)
* Kas-Royal Asport (1961)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gorka Arrizabalaga

**Gorka Arrizabalaga Agirre** (Mallabia, 1977ko apirilaren 14a -) euskal txirrindulari ohia da, 2000 eta 2005 artean profesionala izan zena. Ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**1997**
* Etxaniz Memoriala
**1998**
* Bidasoko Itzuliko etapa 1
* Uharteko Udala Sari Nagusia
* 2. Lazkaoko Proban
* 2 Dorletako Ama Sarian
**1999**
* Loinaz Proba
* Laudio Saria
* Arabako Itzulia eta 2 etapa
* Bidasoko Itzulia eta etapa 1
* 3. Eusebio Vélez Sarian
* 3. Altzoko Igoeran

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Euskaltel-Euskadi (2000-2004)
* Orbea (2005)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Julián Barcina

**Julián Barcina Aginako** (Barakaldo, 1966ko urriaren 31) euskal txirrindulari ohia da, 1994 eta 1995 artean profesionala izan zena. Ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**1988** (amateurretan)
*3. Gorlako Igoeran
**1989**
* Gorlako Igoera
**1991**
* Bidasoko Itzulia
* 2. Gorlako Igoeran
**1992**
* Altzoko Igoera
* 2. Gorlako Igoeran
**1993**
* Gorlako Igoera
* 4. Nafarroako Itzulian eta etapa 1
* 8. Bizkaiko Biran

**1994** (profesionaletan)
* 3. Narancoko Igoeran
**1995**
* 3. Txitxarroko Igoeran

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Euskaltel-Euskadi (1994-1995)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa

[eskuinera|thumb|150px|[José Iván Gutiérrez, 2007an Espainiako txapelduna zena.]]
**Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa** 1994az geroztik urtero egiten duten lasterketa da, Espainiako txapeldun izendatzen duena.

## Palmaresa 
### Gizonezkoa 
#### 23 urtez azpikoa 
### Emakumezkoa 
#### 23 urtez azpikoa 
## Ikus, gainera 
* Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Espainiako Ziklo-kros Txapelketa

## Kanpo estekak 
* Espainiako Txirrindularitza Federakundearen webgunea: palmaresa
Vicente Blanco

**Vicente Blanco Etxebarria** (Larrabetzu, 1884ko martxoaren 15a - Bilbo, 1957ko maiatzaren 24a) euskal txirrindularia izan zen, 1906 eta 1913 artean profesionala izan zena. Bere palmaresean hainbat garaipen ditu. 

Bi lan istripu larri izanda, oinak galdu zituen. Horregatik "errena" izengoitia zuen.

Frantzia Tourrean parte hartzeko bigarren euskalduna izan zen, Maurice Dartigue lapurtarraren ondotik.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen
X: Ez zuten egin

## Taldeak 
* Bilboko Txirrindulari Elkartea (1906-1907)
* Bizkaiko Atletismo Federakundea (1908-1911)
* Club Deportivo Bilbao (1912-1913)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketa

[eskuinera|thumb|250px|[Benoît Vaugrenard, 2007an Frantziako txapelduna zena.]]
**Frantziako erlojupeko txirrindularitza txapelketa** 1995ez geroztik urtero egiten duten lasterketa da, Frantziako txapeldun izendatzen duena.

## Palmaresa 
### Gizonezkoa 
### Emakumezkoa 
## Ikus, gainera 
* Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa

## Kanpo estekak
Koordinazio (argipena)

**Koordinazioa** pertsonak, baliabideak nahiz osagaiak helburu edo funtzio komun baten alde antolatu eta bateratzea da. Testuingurua zein den hainbat esanahi izan ditzake:

* hizkuntzalaritzan, koordinazioa maila bereko perpausak elkartzea da;
* fisiologian, koordinazio motorra gorputzeko mugimenduak era orekatu eta bateratu batean burutzeko ahalmen eta jarduera.
Elai-Alai (argipena)

**Elai-Alai** edo **Elai Alai** izenak esanahi zenbait ditu:

* Elai-Alai dantza taldea, 1927an Gernikan Segundo Olaetak sortutako dantza-talde famatua.
* Elai Alai izenburuko filma, 1938 urtean eginikoa eta euskal folkloreari buruzkoa.
* Elai-Alai Kultur Elkartea, XX. mendeko 60ko hamarkadan Portugaleten sortutako kultur elkartea, euskal kultura tradizionalaren ezaugarri eta berezitasunak berreskuratu eta zabaltzea helburu dituena.
Pit bull

**Pit bull** txakur arraza zenbaiti aplikatzen zaien izen generikoa da. Besteak beste, *American pit bull terrier*, *American Staffordshire terrier*, *Staffordshire bull terrier*, *American Bulldog* izeneko txakur arrazak biltzen ditu, herrialde batetik bestera *pit bull* terminoak barnehartzen dituen ezaugarriak aldatzen badira ere. Txakur multzo hau ezaguna da bere erasokortasunagatik eta ugari dira beraien erasoez hildako pertsonak; hori dela eta, herrialde zenbaitetan txakur hauei buruzko araudi zorrotzak ezarri dira.

## Kanpo estekak
Pitbull (abeslaria)

**Armando Christian Pérez** (Miami, AEB, 1981eko urtarrilaren 15a - ), ***Pitbull*** ezizenez ezaguna, kubatar jatorriko produktore eta abeslari estatubatuarra da. Dirty Rap- arekin hasi zen musikaren munduan. Orain Electro-House, Hip-House eta Dance-Pop- rekin aritzen da. Mundu mailan rap-kantari ezagunetako bat da, non abeslari askok berarekin abestu nahi izan dutenak.

## Bizitza 
Miamin jaio zen baina bere gurasoak kubatarrak dira. Bere debuta 2002an izan zen Lil Jon-en diskoan. Gero 2004an bere lehenengo diskoa grabatu zuen "M.I.A.M.I." (Money is a Major Issue). 2006an "El Mariel" albuma kaleratu zuen, disko horretan jende famatu askok parte hartu zuen, adibidez, Shakira,Fat Joe eta Bun-B. 2007-ko azaroan "The Boatlift" atera zuen eta 2009 "Rebelution". Baita ere, 2010 "Armando" diskoa kaleratu zuen, non abesti guztiak gaztelaniaz idatziak daude, bere aitaren omenez. 2011an bere bosgarren diskoa atera du "Planet Pit" non arrakasta handia izaten ari den diskoa da, NE-Yo, Marc Anthony eta abeslari gehiagoren laguntzarekin.

Jende askorekin abestu du kolaboratzaile bezala, adibidez, Jennifer Lopez, Shakira, Paulina Rubio, Enrique Iglesias...

## kanpo loturak 
* Webgune ofiziala