Esperanza Bosch Fiol

**Esperanza Bosch Fiol** (Palma, 1958) psikologoa eta Espainiako unibertsitateko irakaslea da, emakumeen aurkako indarkerian, genero ikasketetan eta ikasketa feministetan aditua. Espainiako unibertsitate esparruan sexu jazarpena da bere azterketa gune nagusietako bat. 1994an sortutako *Lobby de Dones* taldeko sortzaileetako bat da eta bertako bozeramailea. 2004an sortu zenetik, Balear Uharteetako Unibertsitateko Emakumeen eta Gizonen Berdintasunerako Bulegoa zuzentzen du. Genero Indarkeriari buruzko Ikasketen Katedrako zuzendaria eta Genero Ikasketen Unibertsitate Elkarteko presidentea izateaz gain, Berdintasun Politikak eta Genero Indarkeriaren Prebentzioa Masterra ere zuzentzen du UIBan. Genero Ikasketen Udako Unibertsitateko zuzendarikidea da.

## Ibilbidea 
Psikologian lizentziatua Bartzelonako Unibertsitatean, psikologian doktorea eta Balear Uharteetako Unibertsitateko Oinarrizko Psikologiako irakaslea da.1996an Espainiako Zigor Kode berria indarrean sartu ondoren, non lehen aldiz sexu-jazarpena delitu gisa sartu zen, honoko tesia burutu zuen: "Sexu-jazarpen gisa tipifika daitezkeen jokabideen azterketa konparatiboa unibertsitateko biztanlerian" (1998), 2000. urtean argitaratua: "Assetjament sexual i violència de genere", Documenta Balear argitaletxean. Ikertzaile nagusia izan da hainbat proiektutan: Emakumeen aurkako indarkeriaren maitasun erromantikoaren mitoan sakontzea bikotekidearengan eta Emakumearen Institutuaren "Sexu-jazarpena unibertsitate-ingurunean, prebentzio, detekzio eta esku-hartze neurriak hobetzeko elementuak" proiektuetan.

Balear Uharteetako Unibertsitateko “Estudios de género” ikerketa-taldearen sortzaileetako bat eta zuzendaria da. Halaber, UIBko Berdintasunerako Behatokia zuzentzen du eta “Universitat d’Estiu d’Estudis de Gènere” (Genero Ikasketen Udako Unibertsitatea) erakundeko zuzendarikidea da. Unibertsitate hori 1997tik urtero egiten da, UIBren udako ikastaroen barruan.

Emakumeari eta psikologiari buruzko bere lehen testuak 80ko hamarkadaren erdialdekoak dira. 1992an argitaratu zuen *Erdi Aroko misoginia eta emakumearen* *buruko gaixotasunaren kontzeptuan izan zuen eragina.* Ordutik genero indarkeria, misoginia eta patriarkatuaren inguruko ikerketa garatu du Balear Uharteetako Unibertsitatean lan talde bat sortuz. Horren foku nagusietako bat sexu-jazarpena da, eta, bereziki, unibertsitateetako sexu-jazarpena.

2000. urtean, Genero Ikasketen Unibertsitate Elkartearen sortzaileetako bat izan zen, eta 2004/2005 ikasturtetik aurrera, Balear Uharteetako Unibertsitateko emakumeen eta gizonen berdintasunerako bulegoko zuzendaria.

Sortu zenetik, Genero Ikasketen Udako Unibertsitateko zuzendaria da, eta bertako zuzendarikidea. 2021ean XXII. edizioa ospatu du.      

### Lobby de Dones 
Esperanza Bosch Mallorcako *Lobby de Dones* taldeko sortzaileetako bat izan zen 1994an. Adin, lanbide eta jatorri desberdineko ehun bat emakumek osatzen dute erakunde hori, eta, harrezkero, hainbat aldiz hartu ditu bere gain presidentea, presidenteordea eta bozeramailea karguak.

## Sexu-jazarpena unibertsitateetan 
Boschek gizarte-zientzietako emakumeen aurkako indarkeriaren fenomenoari teorizazio, analisi eta ikerketa terminoetan heldu dio. Bestalde, Espainiako unibertsitate-eremuko sexu-jazarpenari buruzko lehen azterlanetako baten egilea da, eta Sexu-jazarpena unibertsitate-eremuan ikerketa-proiektuaren zuzendaria. Emakumearen Institutuak finantzatutako *Elementos para mejorar la implementación de medidas de prevención, detección e intervención* (2009).

Boschen arabera, Sexu-jazarpena ez da sexu-kontu bat, botere-kontu bat baizik; genero-indarkeria bat da, eta, funtsean, emakumeei egiten zaie, emakume izateagatik.  Berak salatzen du unibertsitatean badela jokabide jakin batzuen naturalizazio absolutua, jazarpen gisa ere sumatzen ez direnak, eta erabateko inpunitatea dagoela irakasleen artean, non «hain dagoen normalizaturik detektatu ere egiten ez direla eta ez dela ulertzen unibertsitate-eremu batean edo, oro har, gizartean inola ere gertatu behar ez den zerbait dela. Gogoratu, orokorrean, kexek benetan gertatzen denaren zati minimo bat baino ez dutela adierazten, ikerketa eta inkestetatik ezagutzen den datua da... arazoaz gertutik hitz egiten duzunean eta zertaz ari garen zehazten duzunean, intzidentzia bat handitzen da modu garrantzitsuan» dio Esperanza Boschek. Editorial Antropos.
* *Violencia contra las mujeres, el amor como coartada*, Editorial Antropos
* *Los feminismos como herramientas de cambio social (II): de la violencia contra las mujeres a la construcción del pensamiento feminista. (2007)* Universitat de les Illes Balears, 2007. Compiladoras: Victoria A. Ferrer Pérez y Esperanza Bosch Fiol.
* *El laberinto patriarcal*. Editorial Antropos
* *La voz de las invisibles*. Las víctimas de un mal amor que mata. (2002)  Editorial Cátedra. Colección Feminismos. Esperanza Bosch Fiol y Victoria A. Ferrer. ISBN: 978-84-8384-000-9
* *Historia de la misoginia* (2020) 2ª edición revisada y aumentada. Margarita Gili Planas, Esperanza Bosch Fiol, Victoria A. Ferrer Pérez. Editorial Antropos.

### Artikuluak 
Boschek artikulu ugari argitaratu ditu bereziki emakumeen aurkako indarkeriari, misoginiari eta patriarkatuari buruz, gizarte-zientzien eta psikologiaren hurbilketa batetik, sarritan ikerketa eta autoretza partekatuz Victoria A. Ferrer Pérezekin.

* La violencia de género: De cuestión privada a problema social. (2000) Psychosocial Intervention, vol.9, n.º1, 2000, pp.7-19.
* *Introduciendo la perspectiva de género en la investigación psicológica sobre violencia de género.*  Anales de Psicología (2005).
* *El papel del movimiento feminista en la consideración social de la violencia contra las mujeres: el caso de España*. (2007) Revista de Estudios Feministas Labrys. Nº 10 Dossier España.
* *La violencia de género en la formación universitaria: análisis de factores predictores* Ferrer Pérez, V. A., Bosch Fiol, E.,  Navarro Guzmán, C. (2011).
* *Del amor romántico a la violencia de género. Para una coeducación emocional en la agenda educativa*. Esperanza Bosch Fiol y Victoria A. Ferrer Pérez (2013)
* *Nuevo modelo explicativo para la violencia contra las mujeres en la pareja: el modelo piramidal y el proceso de filtraje* (2013) Esperanza Bosch y Victoria A. Ferrer Pérez. Asparkia.
* *Movimiento #MeToo: el emperador está desnudo*. (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak