open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juanita Unzueta

**Juana "Juanita" Unzueta García** (Eibar, Gipuzkoa, 1924ko ekainaren 16a - *ib.*, 2017ko apirilaren 6a) dantza klasikoa ikasi zuen eta dantzari profesionala izan zen Errusian. Errusiatik Eibarrera balleta ekarri zuen. Ballet Eibarrés dantza akademiako sortzailea eta irakasle izan zen.

## Biografia 
Eibarko Fermin Calbeton kalean jaio zen eta Gerra Zibiletik ihesi, lau urteko anaia Armandorekin, Gerrako umeen taldean heldu zen Sobietar Batasunera, Errusiara, 1937an.

### Errusian dantzari 
Leningradon eta Moskun bizi izan zen. Dantza klasikoa ikasi zuen eta dantzari profesionala izan zen Errusian. Bolxoi antzokiko Vladimir Biely irakasle errusiarrarekin ikasi zuen balleta, eta besteak beste Antzoki Handian zein lantegi handietako langile errusiarren aurrean hainbat emanaldi eskaini zituen.

Juanitak Stalinen aurrean euskal jota bat dantzatu zuen mandatariaren begiradapean. Siberian berriz, militar amerikar baten epaiketan aurreskua dantzatu zuen.

### Ospitaleko lana 
Gerra garaian Moskuko ospitale batean lan egin zuen. Zaurituak garbitzen jardun zuen eta, haien samina arintzeko, dantza eta kantuekin entretenitzen ere saiatzen zen.

### Ezkontza 
Ukranian gerrilari ibilitako Manuel Ruiz de Haro andaluziarrarekin ezkondu zen 1945ean. Ezkontza zibila izan zen.

### Eibarrera itzulera 
Stalin hil zenean, Sobietar Batasuneko agintariek aukera eman zieten Gerrako umeei, eta senarrarekin Eibarrera etorri zen Unzueta. Espainiako agintari frankistek zaintzapean izan zituzten itzulitakoak, eta latza izan zen esperientzia Unzueta eta senarrarentzat. Poliziak errusierazko liburu guztiak kendu zizkieten etxetik ("Dostoievskiren eleberriak barne"), eta Madrilera joan behar izan ziren CIA amerikarrak zuzendutako galdeketetan parte hartzera. Aeronautika eta misilen industriari buruzko galderak zuzendu zizkioten Ruiz de Haro senarrari, honek lantegi batean tornuan lan egin zuelako aitzakia ahularekin.

Guztiarekin, amets bat bete ahal izan zuen itzuli eta gutxira: Ballet Eibarrés martxan ipintzea. 1958an izan zen bere ikasleen jendaurreko lehen agerraldia Eibarko Amaia antzokian. Harrezkero, balleta sortu zenetik, asko izan dira bertan ikasitakoak. Bere eskolan ikasi zuten, besteak beste Iker Gomez dantzari eta koreografoak, edota Juanitaren lekukoa hartuta, Ballet Eibarresi jarraipena eman zion Pili Alonso irakasleak.

## Omenaldia 
2018ko apirilaren 27an Eibarko Coliseo antzokian omenaldia eskaini zioten bere ikasle, dantzari, koreografo eta zenbait musikarik dantza esparruan Juanita erreferente izan zela gogoratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
I Want It That Way

***I Want It That Way*** (euskaraz *Modu Horretan Nahi Dut*), Backstreet Boys estatubatuar pop taldearen abesti bat da. *Millennium* (1999) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *I Want It That Way* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
Puff, the Magic Dragon

***Puff, the Magic Dragon*** (euskaraz *Puff, Herensuge Magikoa*), 1959an Leonard Lipton eta Peter Yarrow musikariek konposatu eta Peter, Paul and Mary estatubatuar folk taldeak ezagun egin zuen abesti bat da. *Moving* (1962, *Mugitzen*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Puff, the Magic Dragon* abestia entzungai, Youtube.com
Simple Man (Lynyrd Skynyrd taldearen abestia)

***Simple Man*** (euskaraz *Gizon Arrunta*), Lynyrd Skynyrd estatubatuar rock taldearen abesti bat da. ''(Pronounced 'Lĕh-'nérd 'Skin-'nérd)* (1973, *Ahoskatu 'Lĕh-'nérd 'Skin-'nérd*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Simple Man'' abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
Hondo ilun

Gastronomian, **hondo iluna** behi-hezurrez egindako haragi salda da errekietan. Hezurren egozketa berdurekin fin-fin txikituta lagunduta doa. Hondo iluna, hegazti-karkasekin egindako hondo zuria ez bezala, labean jarri eta hezurrak txigortzean, kolore iluna hartzen du (Maillard-en erreakzioa dela eta). Arrazoi horregatik izendatzen da horrela. Hondo mota hori oinarrizkoak da beste platerren prestaketan, saltsetan esaterako (Espainiar saltsa, Demi-glacea). Auguste Escoffier Frantziar sukaldaria lehena izan zen errezeta bat ematen bere Le Guide culinaire-en.

## Kanpo estekak 
* *Hondo iluna* LEIOAKO OSTALARITZA ESKOLA
Hard to Say I'm Sorry

'''''Hard to Say I'm Sorry'''* (euskaraz *Sentitzen Dudala Esatea Latza Da*), Peter Cetera estatubatuar kantautore eta baxu-jotzaileak konposatutako Chicago rock taldearen abesti bat da. *Chicago 16* (1982) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Hard to Say I'm Sorry'' abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
Bette Davis Eyes

***Bette Davis Eyes*** (euskaraz *Bette Davisen Begiak*), 1974an Donna Weiss eta Jackie DeShannon musikariek konposatu eta 1981ean Kim Carnes estatubatuar kantautoreak abestu eta ezagun egin zuen pop abesti bat da. *Mistaken Identity* (1981, *Okerreko Nortasuna*) diskoan argitaratu zuen.

1981ean mundu mailako pop abesti ezagun eta entzunenetako bat izan zen. Izenburuak begirada sarkorreko Bette Davis estatubatuar aktoreari aipamen egiten dio. Ordutik aurrera, telebistak hainbat iragarkietako doinua ere izan da.

## Kanpo estekak 
* *Bette Davis Eyes* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
Ironic (abestia)

***Ironic*** (euskaraz *Ironikoa*), Alanis Morissette kanadar-estatubatuar kantautorearen abesti bat da. *Jagged Little Pill* (1995, *Pilula Txiki Puntaduna*) diskoan argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *Ironic* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
Loch Ness (filma)

***Loch Ness*** (euskaraz *Ness Aintzira*), 1996ko John Henderson ingeles zinema zuzendariaren fantasiazko film bat da. Ness aintzirako munstroaren kondairan oinarritua dago. Ted Danson. Joely Richardson, Ian Holm eta James Frain aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Eskozia, Ness aintzira. Jonathan Dempsey (Ted Danson) estatubatuar zoologoa Ness aintzirako munstroaren kondaira ikertzeko asmoz ailegatu berri da. Aintziraren bazterreko ostatu batean bizitzen jarri da eta Laura McFetridge (Joely Richardson) jabea eta Isabel (Kirsty Graham) alabaren lagun egingo da, Isabel dohai berezi bat duen neskato ilegorria da. Halere, Jonathanek bere ikerketa burutzeko zenbait oztoporekin topo egingo du, Water Bailiff (Ian Holm) aintzirako zaindariak kondaira bere hartan mantentzeko helburuz ikerketa burutzeari uko egingo baidio, Jonathani trabak ipiniz.

## Aktoreak 
* Ted Danson: John Dempsey
* Joely Richardson: Laura McFetridge
* Kirsty Graham: Isabel McFetridge
* Ian Holm: Water Bailiff
* Harris Yulin: Mercer doktorea
* James Frain: Adrian Foote
* Keith Allen: Gordon Shoals
* Nick Brimble: Andy McLean
* Phillip O'Brien: Abernathy doktorea
* Edward Hibbert: Zientzialaria (kameoa)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Yucca aloifolia

***Yucca aloifolia*** L.  *Yucca* generoaren espezie mota bat da.

## Banaketa eta habitata 
Hondar-lurretan hazten da, batez ere kostaldeko dunetan, jatorriz Ipar Carolina eta Mexiko eta Karibeko uharteetakoa. Batzuetan barnealdeko pinudietan ere aurki daiteke eta hainbat lekutan ere naturalizatu da. 

## Deskribapena 
Zuhaitz-formako landare bat da; zurtoina kontuan izanik 7 metroko tamaina hartzen du. Hostoak larrukarak dira, berde ilunak, gogorrak, 25-60 x 2,5-6 cm-ko neurria dute baina oinarrirantz 1.5 cm-ra estutu egiten dira.

Globo itxurako loreak ditu, tepaloak 3-4 x 1,5-2,2 cm, zurixkak eta tonu morea edo berdea oinarri aldera. Fruitua baia-formakoa, elipsoidea, prismatikoa eta beltzarana da; haziek 5-6 x 6-7 mm neurria dute. 

## Taxonomia 
*Yucca aloifolia* Carlos Linneo- k deskribatu zuen eta *Species Plantarum* 1: 319. 1753 urtean argitaratua 

***aloifolia*** : latinezko epitetoak "aloe hostoen antzera" esan nahi du 

## Sinonimia 
* *Dracaena lenneana* Regel
* *Sarcoyucca aloifolia* (L.) Linding.
* *Yucca arcuata* Haw.
* *Yucca atkinsii* Baker
* *Yucca conspicua* Haw.
* *Yucca crenulata* Haw.
* *Yucca draconis* L.
* *Yucca haruckeriana* Crantz
* *Yucca parmentieri* Carrière
* *Yucca purpurea* Baker
* *Yucca quadricolor* Baker
* *Yucca serrulata* Haw.
* *Yucca striata* auct.
* *Yucca tenuifolia* Haw.
* *Yucca tricolor* Baker
* *Yucca yucatana* Engelm.  

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
# CONABIO. 2009. Mexikoko espezieen katalogo taxonomikoa. 1. Kapitalean Nat. Mexikon. CONABIO, Mexiko Hiria.
# Davidse, G., M. Sousa Sánchez eta AO Chater. 1994an. Alismataceae Cyperaceae-ra. 6: i-xvi, 1-543. G. Davidse, M. Sousa Sánchez eta AO Chater-en (argitalpenak). ) Fl. Mesoamer. . Mexiko Mexikoko Unibertsitate Autonomo Nazionala
# Ipar Amerikako Flora Editorialen Batzordea, e. 2002. Magnoliophyta: Liliidae: Liliales eta Orchidales. N. Amer. 26: i-xxvi, 1-723.
# García-Mendoza, A. eta EJ Lott. 1994. Yucca L. 6: 36-37. G. Davidse, M. Sousa Sánchez eta AO Chater-en (argitalpenak). ) Fl. Mesoamer. . Mexiko Mexikoko Unibertsitate Autonomo Nazionala
# Killeen, TJ, E. García Estigarribia eta SG Beck. (eds.) 1993. Gida Arb. Bolivia 1-958. Bolivia eta Missouri lorategi botanikoaren Herbarium Nazionala, Edit. Quipus srl., La Paz.
# Long, RW & OK Lakela. 1971. Fl. Trop. Florida i-xvii, 1-962. Miami Unibertsitatearen prentsa, Coral Cables.
# Nasir, E. & SI Ali (eds). 1980-2005. Pakistan, Karachi, Karachi.
# ORSTOM. 1988an. Zerrenda Vasc. Pl. Gabon Herbier National du Gabon, Yaounde.
# Radford, AE, HE Ahles eta CR Bell. 1968an. Man. Vasc. Fl. Carolinas i-lxi, 1-1183. North Carolina Press Unibertsitatea, Chapel Hill.
# Txikia, JK 1933. Man. SE Fl. I-xxii, 1-1554. Egilea, New York-ek argitaratua. Ikusi Botanicusen ikusi Biodibertsitatearen ondarearen liburutegian
# Wunderlin, RP 1998. Vasc gida. Pl. Florida i-x, 1-806. Florida Presseko University Press, Gainesville.
# Zuloaga, FO, ON Morrone, MJ Belgrano, C. Marticorena eta E. Marchesi. (eds.) 2008. Hego Konoaren landare baskularren katalogoa. Monogram. Duena. Bot. Missouri Bot. Gard. 107: 3 Vols., 3348 p.

## Kanpo estekak
La venganza de Don Mendo (filma)

***La venganza de Don Mendo*** Fernando Fernán Gómezek 1961an zuzendutako film espainiar komikoa da, Fernán Gomez bera, Paloma Valdés, Juanjo Menéndez, Antonio Garisa, Joaquín Roa eta Lina Canalejas protagonista dituena. Pedro Muñoz Secak idatzitako izen bereko antzezlanaren egokitzapen zinematografikoa da.

Antzezlanaren doinu sarkastiko bera jarraitzen du filmak. Errima eta esamolde afektatuak, nahitara agerikoak egindako harri-kartoizko eszenarioak eta gain-antzezpen orokorrak komizitatea handitzen du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Monsieur Verdoux

***Monsieur Verdoux*** (euskaraz *Verdoux jauna*), 1947ko Charles Chaplin britainiar zinema zuzendari eta aktorearen komedia beltzeko film bat da. Henri Désiré Landru frantziar serieko hiltzalean oinarritua dago, eta filmaren istorio edo kontakizunaren kredituen arabera Orson Wellesi otu omen zitzaion. Chaplinez gain, Martha Raye, William Frawley eta Marilyn Nash aktoreek antzeztu zuten.

Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Charles Chaplin).

## Argumentua 
Henri Verdoux (Charlie Chaplin) bi bizimodu daramatzan gizasemea da. Alde batetik, gizon ezkondua, itxuraz arduratsua eta seme baten aita, baina bestalde, beste nortasun batzuetan ezkutatuz, gizon gonazalea da, emakume alargun aberatsak seduzitu eta haiekin ezkondu ondoren beren dirutzez jabetzeko erailtzen dituen hiltzaile hotz, kalkulatzaile eta gupidagabea.

## Aktoreak 
* Charlie Chaplin: Henri Verdoux jauna. Beste ezizenak:
** Varnay jauna
** Bonheur jauna
** Floray jauna
* Mady Correll: Mona Verdoux
* Allison Roddan: Peter Verdoux
* Robert Lewis: Maurice Bottello
* Audrey Betz: Martha Bottello
Andereak:
* Martha Raye: Annabella Bonheur
* Ada-May: Annette
* Isobel Elsom: Marie Grosnay
* Marjorie Bennett: Bere neskamea
* Helene Heigh: Yvonne
* Margaret Hoffman: Lydia Floray
* Marilyn Nash: Neska
Couvais familia:
* Irving Bacon: Pierre Couvais
* Edwin Mills: Jean Couvais
* Virginia Brissac: Carlotta Couvais
* Almira Sessions: Lena Couvais
* Eula Morgan: Phoebe Couvais
Legea:
* Bernard J. Nedell: Polizia prefektua
* Charles Evans: Morrow detektibea
Bestelakoak:
* Lois Conklin: Lore saltzailea
* Christine Ell: Louise
* William Frawley: Jean La Salle
* John Harmon: Joe Darwin
* Arthur Hohl: Estatu agentea
* Fritz Leiber: Aita Fareaux
* Vera Marshe: Vicki Darwin andrea
* Barbara Slater: Lore saltzailea
Krediturik gabe:
* Joseph Crehan: Brokerra
* Cyril Delevanti: Postaria
* Frank Reicher: Medikua
* Addison Richards: Bankaria
* C. Montague Shaw: Mortgage bankaria
* Pierre Watkin: Espetxeko ofiziala

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Medusa Touch (filma)

***The Medusa Touch*** (euskaraz *Medusaren Ukitua*), 1978ko Jack Gold britainiar zuzendariaren naturaz gaindiko thriller film bat da. Peter Van Greenaway idazlearen *1973ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Richard Burton, Lino Ventura, Lee Remick eta Harry Andrews aktoreek antzeztu zuten, gainera Alan Badel, Derek Jacobi, Gordon Jackson, Jeremy Brett eta Michael Hordern aktoreek kameoak burutu zituzten.

## Argumentua 
John Morlar (Richard Burton) ingeles idazle ospetsua igarpen baten ondorioz atsekabetua bizi den gizasemea da, haren arabera munduko hondamendi guztien erruduna omen da, eta modu basatian erailda agertuko da. Londres hirira bidalia izan den eta kasuaren ardura jaso duen Brunel (Lino Ventura) frantziar detektibea biktimaren apartamentura iristean, Morlarren garuna bizirik dirauela dirudi. Kasuaren ikerketak Morlar zauritzen duen oro modu bitxian hiltzen dela azaleraziko du. Morlarrek jendea hil edo hondamendi izugarriak gauzatzea ahalbideratzen dioten telekinesi ahalmenak ditu, eta bere psikiatra den Zonfeld (Lee Remick) doktoreak poliziari kasu enigmatiko hau argitzen lagunduko dio.

## Aktoreak 
* Richard Burton: John Morlar
* Lino Ventura: Brunel
* Lee Remick: Zonfeld doktorea
* Harry Andrews: Komisionatuaren laguntzailea
* Alan Badel: Abokatua
* Marie-Christine Barrault: Patricia
* Jeremy Brett: Edward Parrish
* Michael Hordern: Atropos, zoriaren igarlea
* Gordon Jackson: Johnson doktorea
* Michael Byrne: Duff
* Derek Jacobi: Townley iragarkigilea
* Robert Lang: Pennington
* Avril Elgar: Pennington andrea
* John Normington: Eskolako zuzendaria
* Robert Flemyng: McKinley epailea
* Philip Stone: Deana
* Malcolm Tierney: Diakonoa
* Norman Bird: Aita
* Jennifer Jayne: Ama
* James Hazeldine: Lovelass
* Gordon Honeycombe: Bere burua antzeztuz (albiste irakurlea)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Borodinoko Gudua

**Borodinoko Gudua**  (; ) 1812. urteko irailaren 7an frantziarren eta errusiarren artean Borodinon izandako gudua izan zen, Errusiako frantziar inbasioan zehar gertatutako. Bertan 250.000 soldadu baino gehiagok borrokatu zuten eta 70.000 hildako ere izan ziren. Napoleonek zuzendutako Grande Arméek Mikhail Kutuzovek zuzendutako Armada Inperialak Moskuko mendebaldean borrokatu zuen. Frantziarrek gudua garaitu zuten baina ezin izan zuten errusiar armada suntsitu. Napoleondar soldaduen heren bat hildako edo zauritu suertatu zen eta errusiarrek ere galera asko izan zuten baina milizianoz eta erreserbistez bete zituzten bere lerroak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New York, New York (filma)

***New York, New York***, 1977ko Martin Scorsese estatubatuar zinema zuzendariaren musikal drama film bat da. Liza Minnelli eta Robert De Niro aktoreek antzeztu zuten.

Soinu bandako izenburu berdineko *New York, New York* abestiarengatik ospea bereganatu zuen, bai Liza Minnellik filmean abestutako jatorrizko bertsioari bai ondoren Frank Sinatrak abestutakoari esker.

## Argumentua 
1945, Bigarren Mundu Gerra amaitu berritan, New York. Jimmy Doyle (Robert De Niro) banda handi batean jo nahi duen saxofoi-jotzaile odolbero eta erakargarri bat da. Francine Evans (Liza Minnelli) ospetsu izatea amesten duen taberna bateko abeslari lotsatia da. Elkar ezagutzean, bien artean berehalako erakarkarpena sortuko da, batak saxoifoia jo eta besteak abestean, hiriko etxeorratzek ere dardar eginaraztea lortzen dute. Harreman gorabeheratsu baten hasiera izango da, Jimmyk jazarekiko duen griña eta biak elkartzen dituen amodioaren arteko oreka mantentzeko beren gaitasuna proban jarriko duena.

## Aktoreak 
* Liza Minnelli: Francine Evans
* Robert De Niro: Jimmy Doyle
* Lionel Stander: Tony Harwell
* Barry Primus: Paul Wilson
* Mary Kay Place: Bernice Bennett
* Frank Sivero: Eddie DiMuzio
* Georgie Auld: Frankie Harte
* George Memmoli: Nicky
* Harry Northup: Alabama
* Dick Miller: Palm Club Owner
* Clarence Clemons: Cecil Powell
* Casey Kasem: DJ Midnight Bird
* Adam David Winkler: Jimmy Doyle, Jr.
* Jack Haley (*krediturik gabe*): Ikuskizun aurkezlea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Lunchbox

***The Lunchbox*** 2013ko film indiarra da, genero epistolarra (gutun-trukea) eta gastronomia gaiak nahasten dituena ukitu erromantikoekin. Zuzendari eta gidoilaria Ritesh Batra, eta aktore nagusiak Irrfan Khan, Nimrat Kaur eta Nawazuddin Siddiqui dira.

## Argumentua 
### Aurrekariak 
Mumbai hirian bulegari eta langile askok zakote-ontziak jasoz bazkaltzen dute lantokian egunero. *Dabba* deritzote zakote-ontziei hirian eta *dabbawalak* dira horiek garraiatzen dituztenak (filmaren hindizko izenburua *Dabba* da hain zuzen, hindiz). Ospea dute ehundaka mila oturuntza banatu arren egunero, oso gutxitan okertzen direla jasotze eta entrega puntuetan. Zehaztasun mekaniko horren inguruan eraikia dago argumentua, kasu honetan bidalketa-jasoketa batzuk nahastearen ondorioz, bi ezezagunen arteko harreman erromantikoa hasiko baita.

### Sinopsia 
Zakote-ontzia jasotzen duen bezeroetako bat Fernandes jauna da, bulegari lehor eta bakarti bat, laster erretiratuko dena. Egun batez, jatetxeko ohiko ontzia jaso beharrean, okerrekoa jasoko du: Ila izeneko emakumezko batek bere senarrari bidaltzen diona, janari ezin gozoagoarekin. Ilak espero du janarian maitasun eta mimo handia jarriz bere ezkontzako egoera zuzenduko duela, senarrarekin ez baitoaz gauzak ondoegi. Aldiz, okerreko jasotzailearekin mezuak eta jana trukatuz, beste era bateko konexio sentimentala garatuko da.

### Hizkuntzak 
Fernandez jaunaren eta Ilaren arteko hizkuntza-harremana nolabait diglosikoa da, lehenak ingelesez egiten baitu nagusiki eta emakumezkoak aldiz hindiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alice Doesn't Live Here Anymore

'''''Alice Doesn't Live Here Anymore'''* (euskaraz *Alice Jada Ez Da Hemen Bizi''), 1974ko Martin Scorsese estatubatuar zinema zuzendariaren amodiozko drama-komedia film bat da. Ellen Burstyn, Kris Kristofferson, Billy "Green" Bush, Diane Ladd, Valerie Curtin, Lelia Goldoni, Vic Tayback, Jodie Foster, Alfred Lutter eta Harvey Keitel aktoreek antzeztu zuten.

Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Ellen Burstyn) irabazi zuen, eta Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Sariaren (Diane Ladd) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren (Robert Getchell) izendapenak jaso.

## Argumentua 
AEB, Mexiko Berria, Socorro udalerria. Alice Hyatt (Ellen Burstyn) hogeitamar urte inguruko emakumea Donald Hyatt (Billy "Green" Bush) kamioilariarekin ezkondua dago eta biak Tommy (Alfred Lutter) 12 urteko mutikoaren gurasoak dira. Egun batez, Alicek bere senarra trafiko istripu batean hil berri delako albistea jasoko du.

Une horretatik aurrera, Alicek bere bizitza erabat aldatu, dauzkan jabetza urriak saldu eta semearekin batera Kaliforniako Monterey udalerrira bizitzera joatea erabakiko du, ordurarte izanik alboratua izan duen bere ametsa egi bilakatu dezakeen leku bakarra dela uste baitu: abeslaria izatea.

Bidaian zehar, bera eta bere semeak bizi ahal izateko hainbat lan burutuko ditu, azkenean Arizonako Tucson hirian Dave (Kris Kristofferson) ezagutu eta elkar maiteminduko dira.

## Aktoreak 
* Ellen Burstyn: Alice Hyatt
** Mia Bendixsen: Alice, 8 urterekin
* Alfred Lutter: Tommy Hyatt
* Kris Kristofferson: David
* Billy "Green" Bush: Donald Hyatt
* Diane Ladd: Florence Jean Castleberry
* Valerie Curtin: Vera
* Lelia Goldoni: Bea
* Lane Bradbury: Rita
* Vic Tayback: Mel Sharples
* Jodie Foster: Audrey
* Harvey Keitel: Ben
* Murray Moston: Jacobs
* Harry Northup: Joe & Jim's-eko tabernaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Video Jockey

thumb|Video Jockey bat bi iturrirekin lanean.
**Video Jockey** (**VJ** edo **VJing**) denbora errealeko arte bisualei ematen zaien izen generikoa da. Musikarekin sinkronizatutako irudien sorkuntza edo manipulazioa da VJ baten ezaugarri nagusia. Video Jockeyak askotan egoten dira gertakariei lotuta, adibidez kontzertuak, diskotekak edo musika festibalak, eta batzuetan beste arte performatibo batzuekin koordinatzen dira. Musika, aktoreak eta dantzariak ere egon daitezke VJ baten lanarekin batera. New Yorken 1970ko hamarkadan sortu zen terminoa, baina MTVren paperarekin egin zen famatu. Bi kasu horietan VJ batek musika hautatu eta manipulatzen du, Disc Jockey batek musikarekin egiten duen bezala.

Video Jockey batek multimedia galeria bat izan behar du, izan VHS zinta moduan, DVDen barnean edo, beranduago, disko gogor bateko fitxategi gisa. Batzuetan kamera batekin ere laguntzen da, zuzeneko irudiak sartzeko, edo ordenagailu bidez sorturiko simulazio bisualetaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Visual Music Archive Heike Sperling irakaslearen artxiboa.
* VJ booking - Free VJ Portfolio Network
* VJs Mag – aldizkari espezializatua
* VJs TV artista audiobisualen sarea.
Hannibal (argipena)

**Hannibal** izenak hainbat adiera du:

## Pertsonak 
* **Hanibal** idazten da euskaraz Kartagoko pertsonaia historikoaren izena.
* Hanibal (2006ko filma), Kartagoko buruzagiari buruzko film dokumentala, BBC-k ekoitzia.

## Fikzioa 
Hannibal Lecter fizkiozko pertsonaia da, hiltzaile kanibala, Thomas Harris idazleak asmatua Hannibal eta Red Dragon eleberrietarako, eta aldi berean lan hauetako protagonista:

* The Silence of the Lambs filma, 1991koa.
* Hannibal (filma), 2001ekoa, Ridley Scott-ek zuzendua.
* Hannibal Rising (filma), 2007koa.
* Hannibal (telesaila), 2013 eta 2015 urteen artean egindakoa.

## Geografia 
Hannibal izeneko leku hauek daude Estatu Batuetan:

* Hannibal (Ohio)
* Hannibal (New York)
* Hannibal (Missouri)

Eta espazioan, asteroide bat ere bada:

* 2152 Hannibal
Virgil van Dijk

**Virgil van Dijk** (Breda, Ipar Brabantea, Herbehereeak, 1991ko uztailaren 8a) Surinamgo nazionalitatea duen futbol jokalari herbehereetarra da. Erdi atzelari gisa jokatzen du Ingalaterrako Liverpool taldean. Munduan fitxatu den atzelari garestiena da, Liverpoolek Southamptoni 85 milioi euro ordaindu baitzizkion.

## Ibilbidea 
Ez du bizitza erraza izan, futbol eskolara joatea berak ordaindu behar izaten baitzuen. Horretarako, jatetxe batean platerak garbitzen jardun zuen. 2009-2010 denboraldian Willem II taldera iritsi zen. Eskuin atzelari gisa jokatzen zuen, baina bere kondizio txarrengatik taldetik kanpora bota zuten. Gero beste Herbehereetako talde batek fitxatu zuen, Groningenek. Harrobian denboraldi bat egin zuen, eta hurrengo urtean lehen taldera igo zen, non 2 urte eman zituen. 2 urte horietan, 2011tik 2013ra, 62 partidu jokatu zituen, eta 7 gol sartu. 2013ko udan Eskoziara joan zen jokatzera, hain zuen Glasgowko Celticera. Han beste bi denboraldi egin zituen, 76 partidutan 9 gol sartuta. 2015. urtean, Premier Leaguera iritsi zen, gaur egun dagoen ligara. Southampton izan zen bere hemengo lehen taldea, eta hemen beste bi denboraldi eta erdi egin zituen, 2018ko urtarrilean Liverpoolek 84,5 milioiengatik fitxatu zuen arte. Bere lehen urte erdian Txapeldunen Ligako finalera iritsi zen. 2018-2019 denboraldia berriz, bere onena izan zen, inork ez baitzion izkin egin partidu batean ere, munduko erdi atzelari onenetako bat bilakatu baitzen eta Txapeldunen Liga irabazi baitzuen, finaleko jokalari onena izanez. Herbehereetako selekzio nazionalarekin ere jokatzen du, 2015tik.
## Estatistikak 
## Kanpo estekak
Moby Dick (argipena)

**Moby Dick** izenak hainbat adiera du.

## Fikzioan 
Batik bat, Herman Melvillek izendatutako fizkiozko balea zuriaren izena da, fikzioan hainbat agerpen egin dituena:

* **Moby-Dick**, erdiko marratxoarekin, izan zen Melvilleren jatorrizko eleberriaren izenburua.
* Moby Dick (1930eko filma)
* Moby Dick (1956ko filma), John Hustonek zuzendua.

## Besterik 
* **MobyDick, Eneko Burzako** euskal musikariaren izen artistikoa da.
* *Moby Dick*, Donostiako Benta Berri auzoan dagoen Adolf Schlosserren kaleko eskultura.
Biraketa (matematika)

thumb|Bi objekturen biraketa bi dimentsiotan O puntuaren inguruan.
Matematikan, **biraketa** edo **errotazia** geometrian jatorria duen kontzeptu bat da. Edozein biraketa, espazio jakin batean, bere jatorrizko posizioan gutxienez puntu bat mantentzen duen mugimendu zehatz bat da. Errotazio bat beste mugimendu mota batzuekiko ezberdina da (translazioa, adibidez, puntu finkorik ez duena; edo islapena, plano bat mantentzen duena).

Espazio n-dimentsional baterako, errotazioaren ezaugarria da plano bat (n-1)-dimentsional oso bat duela, puntu finkoduna. Erlojuaren orratzen noranzkoan errotazio bat, hitzarmenez, magnitude negatibotzat hartzen da, eta, modu analogoan, erlojuaren orratzen kontrako noranzkoan bira bat egiteak magnitude positiboa du.

Matematikoki, errotazio bat aplikazio bat da. Puntu finko baten gaineko errotazio guztiek talde bat osatzen dute konposizio arau batzuen pean, errotazio taldea deritzona (espazio zehatz batena). Baina, orokorrean, mekanikan eta fisikan, kontzeptu hau maiz koordenatu sistema bezala ulertzen da (garrantzitsua, oinarri ortonormal baten transformazio bat baldin bada), gorputz baten edozein mugimendutarako alderantzizko transformazio bat dagoelako, erreferentzia sistemari aplikatuz gero emaitza bezala ematen duena. Adibidez, bi dimentsiotan, gorputz bat erlojuaren noranzkoan biratzea ardatz finkoak mantentzen diren puntu baten inguruan, ardatzak erlojuaren orratzen kontrako noranzkoan puntu beraren inguruan biratzearen baliokidea da, gorputza finko mantentzen den bitartean. Bi errotazio mota hauei transformazio aktiboak eta pasiboak deitzen zaie.

## Terminologia orokorra 
"Biraketa-taldea" puntu finko baten gaineko biraketen Lie taldea da. Puntu finko (komun) horri "biraketa-zentroa" deitzen zaio, eta, oro har, koordenatuen jatorriarekin identifikatzen da. Biraketa-taldea egonkortzaile puntuala da mugimendu-talde zabalago batean (ardatzen orientazio-noranzkoa zainduta).

Biraketa partikular baterako:

* *Biraketa-ardatza* puntu finkoek osatzen duten zuzena da. *n* > 2rentzat bakarrik existitzen da, hau da, bi dimentsio baldin badaude gutxienez.
* *Biraketa-planoa* ez da aldatzen biraketa baten aldean. Ardatzean ez bezala, bere puntuak ez dira berez finkoak. Ardatza (bertan dagoenean) eta biraketa baten planoa elkarren artean ortogonalak dira, elkarzutak.

Biraketa baten "irudikapena" formalismo partikularra da, aljebraikoa edo geometrikoa, biraketa-aplikazio bat parametrizatzeko erabiltzen dena. Esanahi hori, nolabait, [taldeen teoria++n duenaren alderantzizkoa da.

Antzeko espazio batean eta [bektore-espazio batean egiten diren biraketak ez dira beti argi bereizten. Lehenei batzuetan "antzeko biraketak" esaten zaie (nahiz eta terminoa engainagarria den), eta bigarrenei, berriz, "Bektoreen txandakatzeak".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dune (argipena)

**Dune** izenak hainbat adiera du:

Frank Herbert idazlearen zientzia-fikziozko saga bat da **Dune**, non planeta baten izena den hau; eta zenbait fikzio lanen izenburuetan agertzen da ondorioz:

* **Dune (eleberria)**, Herberten sagaren hasiera, 1965eko liburua.
* **Dune (1984ko filma)**, David Lynchek zuzendua.
* **Dune (2021eko filma),** Denis Villeneuve zuzendariarena.
MobyDick

**MobyDick** musikari euskalduna da, **Eneko Burzako** izenez (Getxo, 1982), folk estiloa lantzen duena batik bat.

Bakarka jo eta aktuatzen duen bezala (ahotsa gitarra akustikoarekin lagunduz), diskoak talde propioarekin egin eta aurkeztu ere egin izan ditu. Soinu ingeniari gisa ere lan egin izan du, eta hainbat talde eta musika proiektuetan kolaboratu du musikari gisa; Bizhil, Nun, Zast! eta beste. Ibilbidea Nun taldean hasi zuen.

## Diskografia 
Disko hauetan konposizioa eta ekoizpena ere MobyDick berarena da:

* ''And then she became God's friend*, 2009. Iraupen ertainekoa.
* *Covers*, 2011. Iraupen ertainekoa.
* *Cotard Delusion'', 2013. Iraupen luzekoa.

## Erreferentziak
Genroku Chushingura

zuri-beltzezko film japoniar bat da Kenji Mizoguchik zuzendua, 47 samuraien kondairan oinarritua.

## Ezaugarriak 
Antzezlan bat egokitu zuen Mizoguchik, Seika Mayamaren lan bat, eta hori asko igartzen da filmaren konposizioan, eszenario zehatzetan garatzen diren eszena luzeetan egituratua baitago.

Filma bi zatitan banatu eta ikusi zen, lehena 1941eko abenduan eta 2.a hurrengo urteko otsailean. Japonia gerran zegoen, eta ustez filmak espiritu borrokalaria sustatu behar zuen, baina publikoak ez zion jarrera onegirik egin, eta agintari militarrentzat ere dezepzioa izan zen. Pertsonaien motibazio psikologikoetan lanketa gehiegi zegoela ikusi zen, eta akzio gutxi. Halaxe da, gertaera historikoaren puntu akziozkoenak oso gainetik kontatzen dira, eta aldiz, mendekuaren ñabardura psikologiko eta politikoak detaile handiarekin. Baita ere, filmaren amaieran, seppuku edo suizidio erritualaren kontakizuna ñabardura heroikoz dotoretua agertzen da, baina martzialtasun gutxirekin. Ohoreak, moraltasunak, jarrera estetikoak pisu handiagoa dute indarkeriaren adierazpenak baino.

## Beste bertsio batzuk 
Kritikarientzat 47 samuraien kondaira kontatzen duen film onenetakoa da. Oso urruti dago 47 ronin 21. mendekoaren fantasia esajeratutik. Istorioaren egokitzapen zuzenean, aldiz, 47 ronin 1963ko filma, Hiroshi Inagakik zuzendua, bada kalitatean hurbiltzen zaion film bat, eta hain zuzen akzioan eta izaera martzialean nabarmentzen da Mizoguchiren lan honen ondoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Washingtonia filifera

**Kaliforniako palmondoa** (*Washingtonia filifera*) Aracaceae familiako zuhaitz espezie bat da. *Kanariar palmondo*, *Datil-palmondo* eta *Palmondo nano*-arekin batera, klima mediterraneoa duten guneetan lorezaintzarako erabiltzen diren palmondo espezie nagusietako bat da.

## Banaketa eta habitata 
Bere jatorria Kaliforniako eta Kalifornia Beherea iparraldeko basamortu eremuak dira. Hazteko baldintza aproposetan 23 metroko altuerara iristen dira (batzuetan 30 m ere). Izen zientifikoa George Washington, Ameriketako Estatu Batuetako lehen presidentearen omenez emana da.

## Deskribapena 
Phoenix generoarekiko ezberdintasun nagusiak honako hauek dira:
Hostoak palmatuak ditu, hots, folioloak pezioloaren amaierako puntu beretik irtetzen da.
Enborra askoz argalago eta altuagoa da (15 m baino gehiago) eta pitzadura zakar txikien marka dauka. Fruitua 0,6 cm-ko diametroa du eta eliptikoa edo obaloa itxurakoa du.

## Taxonomia 
*Washingtonia filifera* deskribatu zuen ( Lindl. ) H.Wendl. eta *Botanische Zeitung-en (Berlin)* 37 (5) aldizkarian argitaratu da: 68. 1879. 

## Etimologia 
***Washingtonia*** : George Washington izenarekin izen orokorra.

***filifera*** : latin epiteteak "hariak" esaten ditu. 

## Sinonimia 
* *Brahea dulcis* JGCooper
* *Brahea Filamentosa* S.Watson
* *Brahea filifera* ( Linden ex André ) W.Watson
* *Livistone filamentosa* ( H. Wendl, ex Franceschi )
* *Filowous neowashingtonia* (H. Wendl, ex Franceschi) Sudw.
* *Neowashingtonia filifera* (Linden ex André) Sudw.
* *Filamentous Pritchardia* H.Wendl. Franceschi
* *Pritchardia filifera* Linden ex André
* *Washingtonia Filamentosa* (H. Wendl, ohia Franceschi) Kuntze
* *Washingtonia filifera var. Bec microsperm* .
* *Washingtonia filifera var. typica* MEJones 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leticia Sabater

**Leticia María Sabater Alonso** (Bartzelona, 1966ko ekainaren 21a) kataluniar telebista aurkezlea, aktorea eta abeslaria da. 1990eko hamarkadan egin zen ezaguna haurrentzako hainbat telebista saio aurkeztu eta gero.

## Lanak 
### Filmak 
### Telesailak 
### Reality showak 
### Telebista saioetako kolaboratzaile 
### Telebista aurkezlea 
### Antzerkia 
## Diskografia 
### Diskoak 
* *Nosotros somos el mundo* (1991).
* *Leticia* (1993).
* *Leti Funk* (1994).
* *Con mucha marcha* (1997).
* *Canciones de Guardería* (2010).

### Singleak 
* "Tú vecina favorita" (1990).
* "En tu casa o en la mía" (1990).
* "Leti Rap" (1991).
* "Se fue" (2011) (Laura Pausiniren abestiaren bertsioa).
* "Mr. Policeman" (2012).
* "Yo quiero fiesta" (2013).
* "Universo Gay" (2014).
* "YMCA" (2015).
* "La salchipapa" (2016).
* "Toma Pepinazo" (2017).
* "Tukutú" (2018).
* "El polvorrón" (2018).
* "18 centímetros Papi" (2019).
Pantalicako Anaktoron

**Pantalicako Anaktorona** eraikin megalitiko bat da Pantalicako nekropolian dagoela, Sortinoko eskualdean, Italiako udalerri bat, Sirakusako probintzian, Italian.

## Azalpena 
Pantalicako mesetan, Anaktoronen hondakinak daude. Hauek bloke handiz egindako eraikin megalitiko bat izan zen, honen azalera 37,5 x 11,5 metrokoa da. Gelak, Mizenastar jauregien antzera, errektangularrak ziren. Tesis honen arabera, Anax populazioaren buruzagia zen.

Eraikina Pantalicako lehen aldikoa da (K.a. XII.-XI. mendeen artekoa) nahiz eta bakarrik zimentuzko blokeak iraun. Sentsu horrekin Paolo Orsik idazten du:

.

Beraz, beste ikerlarirekin batera, Orsik uste du Mizenasko langileek eraikina egin zutela, Mediterraneoko bi kostalderen arteko merkataritza ugaria zelako. Beste aldetik, sikuloek ezin zuten eraikin eraikuntzan adituak ez zirelako, haien txabolak, material galkorrez eginda, adierazten duten moduan.

Orsik arazo horretaz konturatzean, esan zuen ezinbestekoa izan zela kanpoko langile adituen laguntza lan hori burutzeko.

.

Abandonatu eta gero, Bizantziar aldian aldatu eta berrerabili zen. Aldaketen artean, horma perimetrala karearekin berrindartu zen eta lurzoruari dagokionez, zementuz egin zen. Azkenean, sute baten ondorioz bertan behera utzi zen, beharbada arabiarrak etortzean.

Barrualdean, brontzezko armak eta galdategi bat aurkitu ziren. Eraikinaren ateak kanpora zabaltzeak iradokitzen du eraikina ez zela erabiltzen bizileku giza baizik eta gordegailu moduan.

## Iruditegia 

File:Mappa dell'Anaktoron.jpg|Anaktoronaren mapa
File:Anatkoron and August SuperMoon.jpg| Anaktorona gauez ikusita

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Pantalica, patrimonio dell'Umanità, Lombardi Editori 
* Sizilia, Touring Club Italiano argitaletxea, 1989, 843 or. ISBN=88-365-0350-0

## Ikus, gainera 
Pantalica

## Kanpo estekak 
* GIAMPICCOLO. Giacomo: ''Pantalica: l'anaktoron - benvenuto nella terra iblea'''' 2019.06.03an kontsultatuta.
* Il palazzo del principe, 2019.06.03an kontsultatuta
Skadi Mons

**Skadi Mons** Artizarrean aurkitzen den Maxwell Montes mendiko gailurrik garaiena da, Ishtar Terra goi-lautadan dagoelarik. Planetako punturik garaiena ere bada, 10.700 metro inguru dituela planetaren batazbesteko erradioaren gainetik.

## Kanpo estekak
1965eko Eurovision Abesti Lehiaketa

**1965eko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren hamargarren edizioa izan zen. Napoliko Sala di Concerto della RAI aretoan ospatu zen, Italian, martxoaren 20an. Aurkezlea Renata Mauro izan zen.

Garailea Luxenburgo ordezkatzen zuen France Gall izan zen, "Poupée de cire, poupée de son" kantuarekin. Abestia Serge Gainsbourg musikagileak konposatu eta idatzi zuen. Luxenburgoren bigarren garaipena izan zen.

Hamazortzi herrialdek hartu zuten parte, aurreko edizioan baina bi gehiagok. Irlandak lehen agerraldia egin zuen, eta Suedia urte bateko eten baten ostean itzuli zen. Lehen aldiz, herrialde batek ez zuen berezko hizkuntza batean abestu, Suediako Ingvar Wixellek ingelesez kantatu baitzuen. Ondorioz, hurrengo edizioan, herrialdeak berezko hizkuntza batean abestera behartzen zituen araua jarri zen indarrean.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Pietatearen Aitaren kapera

**Pietatearen Aitaren kapera** Ondarroan (Bizkaia) kokatutako tenplu katoliko txikia da. Herri hizkeran **Aita Eternoa (Atte Eternu)** edo **Aita Piedadekoa (Atte Pirere)** bezala ezagutzen da.

## Ezaugarriak 
thumb|Ermitaren barruko aldea, burdin-sare batez itxia.
Ermita txikia da, 6,30 x 6,10 metrotako oina duena. Burdin sarez itxia dago, eta bere aurrean aterpe bat egiten du, hiru arkurekin; arku hauen artetik kalea pasatzen da. Ipar eta hego aldeko arkuek hagak sartzeko zuloak dituzte, ez ordea ekialdekoak.

## Imajineria 
thumb|Ermitaren barruko aldea, 2019an.
Itxuraz, antzinan aterpe honetan Pietatearen Ama Birjinaren irudi bat egoten zen, Jesus altzoan zuela; hortik kaperaren izena. Gaur egunean, bertan gurtzen den irudia Jesus eskuak lotua da, buruan arantzazko koroa duela. Humilladeroa ere izan zen, eta Gipuzkoa alderantz zihoazen ibiltariek bertan babesa eskatzen zioten jainkoari.

## Gurtza 
Aste Santu inguruko ospakizun erlijiosoetan, *Atte Eternu* kaperatik atera ohi da Ondarroako kaleetatik prozesioa egiteko. Katolikoek pausuari agur egiten diote leihoetatik izara zuriak eskegiz.

Lehen, Andra Mari egunaren biharamonean, San Rokeren omenezko meza egiten zen urtero; abadeak parrokiatik jantzita ateratzen ziren, eta bertara kantuz joaten ziren kalerik kale. Bestelako egun askotan borondatezko mezak ematen ziren, batez ere arrantzaleenak. Eta arrantzaleok atunetan zebiltzanean (bi hileko kanpainak Kantabria aldean), emakumeak *Atte Pirerin* biltzen ziren haien alde errosarioak errezatzeko; herriko beste ermitetan bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stir Crazy

***Stir Crazy*** (euskaraz *Seko Erotuak*), Sidney Poitier bahamar-estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Gene Wilder eta Richard Pryor aktoreek antzeztu zuten.

Aurrez, *Silver Streak* (1976) filmean Wilder-Pryor aktore bikote komikoak lehenbizikoz elkarrekin antzeztu ondoren, film honetan bigarrengoz eta beste behin ere arrakasta handiz berrelkartu ziren.

## Argumentua 
AEB, New York. Skip Donahue (Gene Wilder) eta Harry Monroe (Richard Pryor) langabezian gelditu berri diren bi adiskide xelebre, hitzontzi eta lotsagabe batzuk dira, hiriaz nazkaturik Hollywoodera joatea erabakiko dute.

Kalifornia eguzkitxura furgonetaz doazela, Arizonako udalerri batean gelditu eta dirutxo estra bat lortzeko asmoz iragarki helburuetarako txoriz mozorrotu behar diren aldi baterako lan bat burutzea onartuko dute. Beren zorigaiztorako, udalerriko banku batean beren txori mozorro berdina daramaten bi lapurrek banku bat lapurtuko dute, horregatik poliziak bi adiskide xaloak lapurrekin nahastu eta atxilotu egingo dituzte. Baina beren zoritxarrak hasi besterik ez dira egin, bi dohakabeek 125 urteko kartzela zigorra jaso eta espetxeko bizimodu latzari aurre egin beharko baidiote.

## Aktoreak 
* Gene Wilder: Skip Donahue
* Richard Pryor: Harry Monroe
* Georg Stanford Brown: Rory Schultebrand
* JoBeth Williams: Meredith
* Miguel Ángel Suárez: Jesus Ramirez
* Craig T. Nelson: Ward Wilson udaltzaina
* Barry Corbin: Walter Beatty espetxezaina
* Charles Weldon: Blade
* Nicolas Coster: Henry Sampson espetxezaina
* Joel Brooks: Len Garber
* Jonathan Banks: Jack Graham
* Erland Van Lidth: Grossberger
* Franklyn Ajaye: Ospitaleko gizon gaztea
* Cedrick Hardman: Big Mean
* Luis Ávalos: Chico
* Grand L. Bush: Slowpoke
* Herbert Hirschman: Afari festako gizona
* Mickey Jones: 8. zaindaria
* Billy Beck: Presoa
* Lee Purcell: Susan

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Es peligroso casarse a los 60

***Es peligroso casarse a los 60*** (euskaraz *60rekin ezkontzea arriskutsua da*), 1980ko Mariano Ozores espainiar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Paco Martínez Soria, Adriana Ozores, Antonio Ozores, Luis Varela eta Margot Cottens aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Mariano (Paco Martínez Soria) multilzahar adindua, bere autobus negozioaren ondorengoa izango den seme bat izatea nahi du, horregatik 60 eta hainbat urte dituela Gloriarekin (Julia Martínez) ezkonduko da, izaera goxo, lasai eta irekiko emakumea, baina ez da semetxorik helduko. Aldiz, ezkongabea zela izandako Juanita (Adriana Ozores) 18 urteko alaba bat duela jakingo du. Neska gaztea ezagutu berri duen aita eta haren emaztearekin bizitzera lekualdatuko da, eta aita eta alabaren arteko hainbat hika-mika txiki batzuk sortuko dira, bien nortasun eta adin ezberdinak direla eta, halere elkarren artean ongi eramango dira. Juanitak arraza beltzeko Yusef (Helder Sánchez ) afrikar mutil gazte bat ezagutu eta elkar maiteminduko dira, baina Juanitari ez zaio bere mutilaguna nahiz Afrikako herrialde bateko errege-erreginak diren, Yaser Ben Hahmed Ali Gunda (Antonio Ozores) eta Yasmin (Hortensia Dos Santos) gurasoak aitari aurkeztea erraza izango, Marianok beltzeekiko beldurra baitu, bere siniskeraren arabera, zorte txarra emanten omen diote eta.

## Aktoreak 
* Paco Martínez Soria: Mariano
* Julia Martínez: Gloria
* María Luisa Ponte: Matilde
* Antonio Ozores: Yaser Ben Hahmed Ali Gunda erregea
* Rafael Hernández:	Matías
* Luis Varela: Javier
* Carmen Lozano: Felisa
* Alfonso Godá: Lorenzo de Segurola
* Carmen García Cervera: Paloma
* Luis Lorenzo: Faustino
* Ángel Terrón: Apaiza
* Germán Algora: García
* Margot Cottens: Tina
* Agustín González: Trafikozaina
* Adriana Ozores: Juanita
* José Carabias: Quique
* Hortensia Dos Santos: Yasmin, erregearen emaztea
* Javier Dotú: Yusef Ben Yaser Ali Ben Hahmed printzea (ahotsa)
* María Luisa Rubio: Paloma (ahotsa)
* Helder Sánchez: Yusef Ben Yaser Ali Ben Hahmed printzea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Zaldi Zuriaren tenplua

**Zaldi Zuriaren tenplua** (), Luoyang hiritik gertu dagoen tenplu budista ezaguna da. K.o. 68. urtean eraiki zenez Txina guztian lehenengo altxatu zen tenplu budista da, horregatik "txinatar budismoaren sehaska" kontsideratzen dute sinistunek.

## Historia 
Tenploa 68. urtean eraiki bazen ere, gaur egungo konplexua Ming (1368-1644) eta Qing (1644-1912) dinastietan aegindako berriztatze lanen ondorioa da.

## Deskribapena 
Hainbat eraikin eta patiok osatzen dute tenploa eta guztira 13 hektareatako azalera dauka. Tang dinastia garaian 10.000 monje bizi ziren tenpluan. Atarian bertan elkarri begira dauden bi zaldi daude. Zaldi hauek harri zuriz egin ziren Song dinastia garaian (960-1279). Monjeak eta izkribu sakratuak ekarri zituzten zaldiak irudikatzen dituzte.

### Eraikinak 
Tenploaren barruan hainbat eraikin aurkitzen dira:
* "Eraikin nagusia": Hiru estatua handi ditu, erdian Sakyamuni Buda eta alboetan Manjushri eta Samantabhadra. XVI. mendeko kanpai erraldoi bat ere badu, tona batetik gora pisatzen duena.
* "Esker onaren eraikina": Denetan txikiena da.
* "Sei fundatzaileen eraikina": Tenplua sortu zuten monjeen omenezko eraikina da. Chan sektako monjeak ziren denak.
* "Jadezko Budaren eraikina": Myanmarren ezarri ziren txinatarrek 1988an Sakyamuni Budaren jadezko eskultura gordetzeko eraiki zen.
* "Zeruko erregeen eraikina": Konplexuko aurreneko eraikina da. Maitreyaren (Barrez ari den Buda) estatua dauka aurrean.
* "Mahaviraren eraikina": Hiru Buda nagusien estatuak daude.
* "Changing Ge eraikina": 1995 urtean eraiki zen eta antzinako izribuak gordetzen dira bertan.
* "Qiyun pagoda": XII. mendean eraiki zuten eta monjeen bizilekua da. 13 solairu ditu eta 25 metrotako altuera.
* "Pilu liburutegia"

### Qingliang terraza 
Eraikin nagusiaren atzean "Qingliang terraza" aurkitzen da. Banbu baso batek estaltzen du eta Kunlu pabiloia dauka erdian. She Moteng eta Zhu Falan monjeen estatuak nabarmentzen dira eta hauen hilobien aurrean kanpaiaren dorrea eta danborraren dorrea daude.

## Iruditegia 

Irudi:White Horse Temple 02.jpg|Ataria.
Irudi:WhiteHorseTemple.jpg|Zaldi zuria eta ataria.
Irudi:Drum Tower White Horse Temple.jpg|Danborraren dorrea.
Irudi:洛阳白马寺齐云塔.jpg|Qiyun pagoda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Another You

***Another You*** (euskaraz *Beste Hi*), 1991ko Maurice Phillips zinema zuzendariaren komedia film bat da. Richard Pryor, Gene Wilder, Mercedes Ruehl, Vanessa Williams eta Kevin Pollak aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
George (Gene Wilder), gaixo mental ohia eta gezurti patologiko hutsari ospitalean alta eman berri diote. Berehala, Rupert Dibbs (Stephen Lang) inongo eskurpulurik gabeko negozigizonak George manipulatu eta hark kontratatutako aktore batzuen bidez, George dohakabea nahitan Abe Fielding garagardogintzaren enpresaburu aberatsa dela sinistuaraziko dio. Honela, Rupertek gupidagabeak Fielding hil eta haren familiaren dirutzaz jabetzeko helburua du.

Eddie Dash (Richard Pryor), iruzurgile lotsagabeak komunitate zerbitzu baten bidez Georgen lagun gisa aurkeztuko da. Hasieran, Georgen nortasun okerraz bere onurarako baliatzen saiatuko da, baina Rupertek Eddieri George hiltzeko agintzen dionean, Ruperti bere gezurrezko heriotza prestatzen lagunduko dio, ondoren berriz ere "bepiztu" eta garagardo enpresaz eta dirutzaz jabetzeko.

Nahas-mahas honetan zehar, Eddie eta George xelebreek hasiera batean Ruperten sozioak diren Elaine (Mercedes Ruehl) eta Gloria (Vanessa Williams) beren alde jarriko dituzte, eta sekulako kaos komiko bati ekingo diote.

## Aktoreak 
* Richard Pryor: Eddie Dash
* Gene Wilder: George
* Mercedes Ruehl: Elaine
* Stephen Lang: Rupert Dibbs
* Vanessa Williams: Gloria
* Vincent Schiavelli: Dentista
* Craig Richard Nelson: Walt
* Kevin Pollak: Phil

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Leonardo Dantés

**Leonardo Antonio Ramírez Rodríguez** (San Vicente de Alcántara, Espainia, 1953ko apirilaren 26a), **Leonardo Dantés** izen artistikoaz ezaguna, espainiar abeslaria da.
Matteo Bandello

**Matteo Bandello** edo **Mateo Bandello** (Castelnuovo Scrivia, Piamonte, 1490 &ndash; Agen, (Frantzia); 1560) Pizkundeko idazle italiarra,Giovanni Boccaccio idazlearen jarraitzaile berantiarra izan zen.

## Biografia 
Castelnuovo Scrivian jaioa, Bandellok Pavian ikasi zuen. Bere bizimodua erlijiotik aparte bazebilen ere, Predikarien Ordenan sartu zen, 1526 arte, urte horretan abituak utzi baitzituen. Ondoren, diplomatikari gisa lan egin zuen jaun desberdinentzako. Mantuan eta Castel Goffredon bizi zen eta Lucrecia Gonzagaren irakaslea izan zen; emakume horri poema luze bat eskaini zion, *I canti XI, poema in ottave in lode di Lucrezia Gonzaga di Gazzuolo*, alegia.

Paviako guduan bere jarrera frantsesen aldekoa izan zen; baina Karlos V.aren gudarosteak Armada frantsesa menderatu zuen. Bandello, orduan, Piamontetik ihes egin behar izan zuen. Bere Milango etxea errea eta bere ondare guztiak konfiskatuak izan ziren. Orduan, Cesare Fregoso generalari laguntza eskatu zion. Fregoso militar italiarra zen baina frantsesen aldekoa. Fregosoren familiarekin batera Bandello Frantziara ihes egin zuen eta han Henrike II.a Frantziakoa erregearen babesa eskuratu zuen. 1550an errege frantsesak Agen hirian gotzaintza lortu zion eta hil arte bertan bizi izan zen idazlea.

## Obra 
thumb|*Novelle* sailaren liburuki bat.
* *Novelle* (1554-1573), Boccaccioren estiloko narrazioak. Bandelloren lan ezagunena da. 214 narrazio laburrak dira, ez oso landuak, lau liburuetan antolatuta, azkena egilea hil ondoren plazaratuta. Horietako narrazio batzuk beste egileek erabili zituzten haien lanen oinarri gisa, esateako *Romeo eta Julieta* eleberria. Horrela egin zuten, adibidez, William Shakespeare eta Lope de Vega.
* *Rima*
* *Hécube* (1538), Euripides egilearen moldatutako antzezlana.
* *Alcuni fragmenti de le rime*, Turin, 1816.
* *I canti XI, poema in ottave in lode di Lucrezia Gonzaga di Gazzuolo*.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Matteo Bandelloren lanak italieraz.
* : Matteo Bandellori eta Pizkunderi buruzko Ikerketa Zentroa.
* :Matteo Bandelloren lanak "Classici Stranieri" proiektuan.
Fame (Irene Cararen abestia)

***Fame*** (euskaraz *Ospea*), Michael Gore (musika) eta Dean Pitchford (hitzak) musikariek konposatutako pop abesti bat da. Irene Carak abestu zuen.

*Fame* (1980) eta *izenburu berdineko telesailaren* (1982-1987) doinu eta abesti nagusia da.

## Kanpo estekak 
* *Fame* abestia entzungai, Youtube.com
Flashdance... What a Feeling

***Flashdance... What a Feeling*** (euskaraz *Flashdance... A Zer Sentimendua*), Giorgio Moroder italiar musikagileak doinua konposatu eta Keith Forsey ingeles musikariak eta Irene Cara estatubatuar abeslariak hitzak idatzitako pop abesti bat da, Irene Cara berak abestu zuen. *Flashdance* (1983) filmaren soinu bandako abesti nagusia izan zen, eta estreinatu zen garaian filma berak bezainbesteko ospea bereganatu zuen. Bereganatutako arrakasta hain handia izanik, askok filma bera ikusi gabe erre ezagutzen duten abestia da.

Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Kanpo estekak 
* *Flashdance... What a Feeling* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
You Might Think

***You Might Think*** (euskaraz *Pentsa Zenezake*), The Cars estatubatuar taldearen pop abesti bat da. *Heartbeat City* (1984, *Hiriaren Bihotz Taupada*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *You Might Think* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com