Tamara Katsenelenbogen

thumb|275x275px|Bateninsky bizitegi-gunea, San Petersburgo, 1929-1933, G.A. Simonov, Garrantzia.D. Katzenelenbogen, V.A. Zhukovskaya, B.E. 9. Rubanenko, A.R. Solomonov, P.S. Stepanov
thumb|275x275px|ezkerrera|Kondratievsky bizitegi-gunea, San Petersburgo, 1929-1931, L arkitektoak.M. Tverskoy, D.B. Simonov, I.G. Kaptsyug, Arrakastatsua.D. Katzenelenbogen
thumb|275x275px|Lesnoy bizitegi-gunea, San Petersburgo, 1934-1937, arkitektoak: G.A. Simonov B.E. Rubanenko, LK Abramov, T. 1ºD. Katzenelenbogen, G.A. Schultz
**Tamara Davydovna Katsenelenbogen** (Dvinsk, Errusiar Inperioa, 1894 - San Petersburgo, Errusia, 1976) errusiar arkitekto eta hirigile aitzindaria izan zen, Leningradeko auzo konstruktibistetan egindako lan eskerga nabarmendu zena.

## Lehen urteak 
Dvinsken jaio zen (errusieraz Daugavpils, Errusiar Inperioa). Gaur egun Letonia) familia judu baten barruan. Haurtzarotik ezagutu zuen gerora aukeratu zuen lanbidea. Izan ere Nikolai Davidovich Katsenelenbogen (1879-1943) arkitekto eta ingeniari zibilaren arreba zen, Leningradeko Arkitektoen Elkartearen sortzailearena. (1922).

## Ibilbidea 
Katsenelenbogen aitzindaria izan zen arkitektura arloan, baita bere prestakuntzan ere. 1911tik aurrera, Errusiar Inperioko emakumeen hezkuntza teknikorako goi-mailako lehen erakundean egin zituen ikasketak:  San Petersburgoko Emakumeen Institutu Politeknikoan. Arkitektura departamenduko bigarren belaunaldian heldu zen graduatzera (1916), Errusiako lurralde osoko lehen emakume arkitektoa bilakatu zen.

Sobietar Batasunak 1918tik aurrera arteen irakaskuntzan ezarri zituen aldaketen ondorioz, alde batetik, eta paradigma sozial eta teknologikoen eraldaketei erantzunez, 1919an Katsenelenbogen arkitektura ikasten hasi zen berriro, eta 1923an graduatu zen, San Petersburgoko Arteen Akademia Inperial berrituan, zeina, Moskun eta beste hiri batzuetan gertatu zen bezala, finkatu berria baitzen Petrogradoko Estatuko Ikasketa Libre (PGSKHM) gisa, eta, geroago, Petrogradoko (Vjutainas) Estatuko Tailer Tekniko eta Artistiko Nagusi gisa. Bere titulazio bikoitzak, Katsenelenbogen-i formazio ortodoxoak eta abangoardiako joerak babestutako profil kurrikularra eman zion, biak bere karreran zehar latenteak. David Buryshkin eta Michael Semenovich Reizman-ekin lankidetzan, Moskuko Lanaren Jauregiko lehiaketarako (1922-1923) proposamena izan zen akademiatik kanpo aintzatetsitako lehen proiektua.

Formalki hogeiko hamarkadaren erdialdean hasi zuen bere ibilbide profesionala, Grigori A. Simonov arkitektoak zuzendutako taldean, eta lehen *Zhilmassive* proiektuetako batzuen kontzeptualizazioan eta eraikuntza esperimentalean lagundu zuen (eraikuntza masiboko urbanizazio-proiektuak), Leningradoko aldiriak berreraikitzeko testuinguruan, eta langile-klasearentzat kostu txikiko etxebizitza pilotuak sortzeko testuinguruan.

Katsenelenbogen eta bere kideek garatutako proposamenak STROIKOMeko (Estatuko Eraikuntzarako Batzordea) Etxebizitza Publikoak Eraikitzeko Leningradoko Proiektuen Bulego eratu berriak aukeratu zituen, exekutatuak izateko eta 1.750 pertsona erregimen komunitarioko etxebizitzaz hornitzeko. Hiri mailako egoitza-proiektu horietatik, honako hauek nabarmentzen dira, besteak beste: Zilmassiv Bateninsky (1927-1933), *Zhilmassiv* Bolchevique (1926-1934) eta “Profesionalen Etxea” (1934-1937).

Hiri-plangintzaren arloan, Katsenelenbogeni esleitu zitzaion Kalugako Substantzia Aromatiko eta Sintetikoen Plantako (TEZHE) langileentzako etxebizitzak garatzeko plan nagusia (1930) eta Murmansk hiriko erdigunearen plangintza eta garapena (1930). Garatu zituen beste proiektu publiko handi batzuk hauek izan ziren: zenbait eskola Noi Trotskyrekin lankidetzan, horien artean 800 eserlekurako bat San Petersburgoko Arteen Plazan, eta gauzatu zuen azken proiektuetako bat New Sochi hirian (1955) sendategi eta atseden-etxe baterako multzoa izan zen, estilo estalinistaren lengoaia neoklasizistan sortua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakumeak arkitekturan

## Kanpo estekak