open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wellington Koo

**Vi Kyuin Wellington Koo** (txineraz: 顾维钧； Pinyinez: Gù Wéijūn; Wade-Giles idazkeraz: Ku Wei-chün) (1888ko urtarrilaren 29a - 1985eko azaroaren 14a) Txinako diplomatikoa izan zen, herrialdearen ordezkaria Parisko Bake Biltzarrean 1919an.

## Biografia 
Shanghai hirian jaioa, 1904an AEBetara joan zen, Mendebaldeko kultura ikastera, Txinan Inperialismoaren arazoa konpon ahal zedin. Nazioarteko legediaren eta diplomaziaren ikasketak bukatutakoan, Txinara itzuli zen Errepublika berrian lan egitera. 1915ean ABEtan Txinako ordezkari izendatu zuten.

Lehen Mundu Gerraren ostean, 1919an, Parisko Bake Biltzarrean, Txinako ordezkari aritu zen Koo. Shandong Txinaren mendera itzul zedin eskatu zuen. Halaber, instituzio inperialista guztiak amai zitezen ere aldarrikatu zuen. Mendebaldeko botereek muzin egin zioten, eta, beraz, Txinak ez zuen Versaillesko Ituna sinatu.

Nazioen Ligan, Txinako lehendabiziko ordezkaria izan zen. Txinako Errepublikako presidentea ere izan zen, 1926-1927 urteetan, Beijing kaospean zegoen bitartean. Zhang Zuolin gerra-jaunaren Atzeri Aferetako ministroa izan zen. Frantzian 1936-1940 bitartean izan zen enbaxadore. Alemaniarrek okupatutakoan, Erresuma Batuan jardun zuen enbaxadore 1946 arte.

1945ean, Nazio Batuen Erakundearen sortzaileetako bat izan zen Wellington Koo. Ondoren, AEBetan aritu zen enbaxadore, eta AEBek Txinako Errepublikarekin aliantza mantentzen saiatu zen, Kuomintang-ek Mao Zedongen komunisten aurrean atzera egin behar izan ahala.
Fahrenheit 9/11

***Fahrenheit 9/11*** 2004ko ekainaren 23an plazaratutako dokumentala da, Michael Moorek zuzendua. Izena Ray Bradburyren *Fahrenheit 451* eleberri anti-utopikotik datorkio. Historiako dokumentalik ikusiena izan da. 2005eko urtarrilerako, 220 miloi dolar jasota zeuzkan mundu osoan, aurrekaririk gabeko dirutza dokumental politiko batengatik. Gainera, 2004ko Canneseko Zinemaldian, Urrezko Palma jaso zuen, jaialdiko sari nagusia.

Filma George W. Bushen politikaren kritika latza da, batik bat deritzon *Terrorismoaren kontrako gerrarengatik*. Halaber, AEBetako komunikabide enpresa handiek ere kritika gogorrak jasotzen dituzte, Iraken aurkako gerra txalotzeagatik (gerra horretara zerk eraman zuen analizatu gabe) eta horkoen hildakoei buruz zehaztasunez ez informatzeagatik. Hori dela eta, filma polemikoa izan da oso. Izan ere, Michael Moore AEBen zehar bidaia luze bat egin zuen filma erakusten 2004ko hauteskunde presidentzialetan George W. Bush berriz aukeratuta atera ez zedin.

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Joxe Aranzabal

**Joxe Aranzabal Mendizabal** (Arrasate, Gipuzkoa, 1952ko azaroaren 8a - ) historialari, kazetari, irakasle eta blogari euskalduna da.

Historia Garaikidea ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean. Kazetari moduan lan egin izan du Arrasate Pressen, Arrasate Telebistan, Goienkarian eta Goiena Telebistan.

Irakaskuntzan, Jose Maria Arizmendiarrieta Eskola Politeknikoan eta Bergarako Udal Euskaltegian lan egin izan du, eta orain Mondragon Unibertsitatean, Eskoriatzako Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultatean (HUHEZI).

Linfoma diagnostikatu zioten Ean, publikoki kontatzea erabaki zuen. Euskaraz eta "Sustatu" blogean egin zuen, bi urteetan zehar, eta gero artikulu guztiak bildu zituen *"Medikuak esan dit minbizia dudala"* liburu arrakastatsuan.

Gaur egun Elorrion bizi da.

## "Medikuak esan dit..." 
*"Medikuak esan dit minbizia dudala"* (Elkar, 2005) liburua kaleratu zuen Joxe Aranzabalek bere gaixotasunaren prozesua kontatzen duena. Ezaugarri hauekin lan bakarrenetarikoa dugu euskaraz, baina bereziagoa izan zen interneta sarea aukeratu izana, eta konkretuki orduan hasiberria zen lehenengo euskal bloga. Izan ere, Joxek diagnostikoa jakin zuen 2002ko irailean, eta "Sustatu" aurreko urtean hasi zuten sareratzen.

Orduko irakurleak ustekabean harrapatu bazituen ere, erantzun eta animo zaparrada jaso zuen Aranzabalek. Horietako asko liburuan ere jaso izan dituzte, orduko komunikazioaren bat-batekotasuna islatuz.

## "Faroa" 
"Faroa" Joxe Aranzabalen blog pertsonala da, 2004an abiatutakoa. Goiena.neten komunitatean sartuta dago.

## Ikus, gainera 
* Euskal blogosfera
* Debagoiendar ospetsuen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  "Faroa" bloga
*  "Medikuak esan dit..." liburuaren aipamenak
Mahats Orriak

**Mahats Orriak** Asapala Kultur Elkarteak 2006ko azaroan abiatutako blog komunitatea izan zen, Mahatserriko auzo bilbotarretan zehar, zehazki Santutxu, Begoña, Txurdinaga, Otxarkoaga, Uribarri, Zurbaran. Urtebeteko iraupena edo izan zuen.

## Blogaren helburua 
Mahats Orriak blog komunitatea auzuneko euskaldunei teknologia berrien bidez komunikazio kanalak zabaltzeko eta ondorioz hizkuntzaren erabilera bera ere sustatzeko helburua du. Blogean komunitatearen albisteak, oharrak eta intereseko gaiak plazaratzen dira.

## Ikus, gainera 
* Euskal blogosfera

## Kanpo estekak 
*  Mahats Orriak komunitatea
Bowling for Columbine

***Bowling for Columbine*** Michael Moorek idatzi, ekoitzi eta zuzendutako dokumentala da, eta 2002ko urriaren 11n estreinatu zen. Columbine institutuko sarraskia zergatik gertatu ahal izan zen erantzuten saiatu zen Moore. Ikusleen artean filmaren ideia politikoengatik hein berean goraipatua eta mespretxatua, sari andana jaso zuen zintak: Dokumental onenaren Oscar Saria (jasotzerakoan George W. Bushen kontrako hitzaldi gogorra egin zuen Moorek) edo Frantziako César Saria Atzerriko film hoberenaren kategorian. Horrek guztiak nazioarteko atentzioa ekarri zuen Michael Mooreren gainean.

## Ikus gainera 
* Columbineko sarraskia

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Japoniaren banaketa administratiboa

eskuinera|thumb|300px|Japoniako prefekturak
**Japoniaren banaketa administratiboa** 47 prefektura edo departamenduz osatua dago, lau motakoak:

* Metropoli prefektura 1 (都, *to*, "hiriburu"): Tokioko prefektura (東京都)
* Uharte prefektura erraldoi 1 (道, *dō*, "bide", uhartea berandu populatu baitzen): Hokkaidō (北海道).
* 2 hiri prefektura (府, *fu*): Ōsaka (大阪府) eta Kyōto (京都府).
* 43 landa prefektura (県, *ken*): beste guztiak.

Denak batera izendatzeko *todōfuken* (都道府県) hitz elkartu laukoitza erabiltzen da.

Uhartediak 20.000 uhartetik gora dituenez, hauek prefektura bati lotzen dira, nahiz eta bien arteko distantzia oso handiak izan (600km arte).

Bestela, ofizialak izan ez arren tradizio handia du eskualdeetan egindako banaketak, 8 erregio daudelarik.

## Historia 
Banaketa hau Meiji garaian ezarri zen 1871n, sistema feudala ezezteko asmoz. Berez, antzinako probintzien siatema ordeztu zute.

Historian zehar hainbat aldaketa izan dira, azkena 2003an Junichiro Koizumi lehen ministroak agindutakoa.

## Eskualdeak 
thumb|Japoniako eskualdeak: Arrosaz **Hokkaido**, horiz **Tōhoku**, orlegiz **Kantō**, urdin argiz **Chūbu**, urdin ilunez **Kansai**, laranjaz **Chūgoku**, morez **Shikoku** eta grisez **Kyushu**.

# Hokkaido: Hokkaido (pref.)
# Tōhoku: Akita, Aomori, Fukushima, Iwate, Miyagi eta Yamagatako prefekturak.
# Kantō: Chiba, Gunma, Ibaraki, Kanagawa, Saitama, Tochigi eta Tokioko prefekturak.
# Chūbu: Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Shizuoka, Toyama eta Yamanashiko prefekturak.
# Kansai: Hyōgo, Kioto, Mie, Nara, Osaka, Shiga eta Wakayamako prefekturak.
# Chūgoku: Hiroshima, Okayama, Shimane, Tottori eta Yamaguchiko prefekturak.
# Shikoku: Ehime, Kagawa, Kōchi eta Tokushimako prefekturak.
# Kyushu: Fukuoka, Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki, Nagasaki, Ōita eta Sagako prefekturak eta Ryukyu uharteak (Okinawa).

## Uharteak, eskualdeak, prefekturak eta hiriburuak 

Oharrak: 1 2000. Urtean&nbsp; 2 km²&nbsp; 3 Kilometro karratuko

## Udalerrien batzea 
Japoniako udalerrien batzea eta desagerpena (japonieraz: 市町村合併), Japonian 1999an hasitako udalerrien batze prozesua izendatzeko erabilitako izena da. Udalerrien batzea bi udalerri edo hainbat udalerriren arteko akordioren ondorioz gerta daiteke. Historian zehar hiru aldiz eman dira bat-egite hauek, 1889an, 1950eko hamarkadan eta Japoniako gobernuak gastuak murriztu eta estatuaren egitura hobeto antolatzeko 1999an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Japoniako geografia
Faroa (bloga)

**"Faroa"** Joxe Aranzabal kazetari eta irakaslearen blog pertsonala da, euskaraz idatzitakoa.

2004an abiatu zuen, eta Goiena.net komunitatearen barruan dago kokaturik 2006tik.

## "Faro zaharra" 
2004ko irailetik 2006ko urtarril arte luzatu zen.

## Goiena.net 
2006ko urtarriletik aurrera Goiena.net komunitate zabalaren barruan dago, eta gaur egun bertako blogik irakurriena eta aktiboena da.

## Ikus, gainera 
* Euskal blogosfera

## Kanpo estekak 
* "Faroa" bloga
Serantes Kultur Aretoa

**Serantes Kultur Aretoa** (SKA) Santurtziko kulturgunerik garrantzitsuena da, tartean antzerkia eta zinemaren emanaldiak eskaintzen dituena.

## Historia 
1995ean zabaldu zen, eta 2008an hiru hilabetez egon zen itxita barrutik birmoldatzeko. 2008ko urrian zabaldu zuten berriro ere.

## Kanpo estekak 
*  Serantes Kultur Aretoari buruzko informazioa Santurtziko udalaren webgunean.
Linfoma

**Linfoma** odolean sortutako gaixotasuna da, zehazki gongoiletan garatutakoa linfozitoetatik.

Minbizi hematologikoa dugu, 1832an Thomas Hodgkinek lehen aldiz deskribatutakoa.

## Sailkapena 
Klasikoki bi multzo handitan sailkatu ditugu: Hodgkinen linfoma alde batetik eta ez-Hodgkin linfoma guztiak
 
## Ann Arborren estadioak 
Linfomak lau fasetan egon daitezke, Ann Arbor hirian (Michigan) egindako sailkapen honen arabera:

# *I estadioa*: Minbizia leku bakar batean kokatuta dago, normalean gongoil batean eta inguruan. Hauxe da faserik .
# *II estadioa*: Bi eremutan zabalduta dago, elkar banatuta, baina beti ere diafragmaren alde batean, honen gainean edo azpian biak ala biak, alegia.
# *III estadioa*: Diafragmaren alde bietan zabaldurik, organo bat barne (barea).
# *IV estadioa*: Organo bat baino gehiago hartuta daude, tartean gibela, hezur-muina edo birikak.

## Tratamendua 
Linfoma gehienak tratatu daitezke kimioterapiarekin.

## Kanpo estekak 
*  "The Leukemia & Lymphoma Society"
*  Lymphoma Research Foundation
Roberto Moso

**Roberto Moso** (Santurtzi, Bizkaia, 1960 - ) "Zarama" talde ezagunaren abeslaria da, euskaraz abestuz Euskal Rock Radikala deitutako garaia irauli egin zuena. Horretaz aparte ibilbide luzea izan du kazetari modura, bai Radio Euskadin esatari gisa, baita idatzitako prentsan ere ("Muskaria", "El Tubo", "Diario Vasco", "Gara" etab). Blog bat ere irakurgai badauka.

*"Iñaki, ze urrun dago Kamerun"* berak abestutako kantarik ezagunenetarikoa da, "Zarama" taldearekin egindakoa.

Taldea eta Euskal Rock Radikalaren garaiak gogoratuz, *"Loreak zaraman"* liburu autobiografikoa idatzi zuen.

## Diskografia 
* *Indarrez* (Discos Suicidas, 1984).
* *Gaua apurtu arte* (Discos Suicidas, 1986).
* *Dena ongi nabil* (Elkar, 1987).
* *Bostak bat* (Elkar, 1990).
* *Sexkalextrik* (Elkar, 1992).
* *Zaramaren Erdian* (Discos Suicidas, 1993). Bilduma.
* *Binilo Bala* (Elkar, 1994).
* *Zuzen* (Elkar, 2010).

## Bibliografia 
* *"Cuentos y Susedidos Bastos"* (1991)
* *"Loreak zaraman"* (Discos Suicidas, 2003)
* *"La Radio Encendida"* (2007)
* *"Polvo"* (2010)

## Kanpo loturak 
* Roberto Mosoren bloga
* Roberto Moso: "Apurtzaileak gustuko ditugu irratigintzan" Elkarrizketa Argia astekarian (2007-06-10)
Traineru

[thumb|300px|Traineru laburrak Zokoako portuan, [Ziburun]]
[thumb|300px|Trainerua [Kontxako Banderan (1915)]]
[300px|thumb|Traineru luzea [Donostian]]
**Trainerua** arraunketarako ontzi mota bat da, Bizkaiko golkoan tipikoa.

Jatorrian, inguraketa-arrantzarako erabiltzen ziren arraunontziak ziren, batez ere antxoa harrapatzeko; maiz bela txiki bat izaten zuten lagungarri.

Desafioen bidez, kirol arlora pasatu zen, eta gerora, estropadak, txapelketak edo norgehiagokak antolatu ziren traineru modalitateetan.

Estropada horietan garrantzitsuena Kontxako Bandera da.

2003an Traineru Kluben Elkartea (TKE) delakoa sortu zuten, Galizia, Asturias, Kantabriako eta Euskal Autonomia Erkidegoko ontziak batzen dituena. Urte hartatik, TKE Liga antolatzen dute; hori da traineruen Liga nagusia.

## Ezaugarriak 
Traineruan 13 arraunlari eta patroia aritzen dira. Gaur egun, arraunlariak binaka eseri ohi dira, bakoitza banda batera arraun eginez, eta brankan dagoen aurrekoa bakarrik, lagunik gabe, aritzen da. Garai batean beste antolaera batzuk ere baziren: adibidez, hankekoa bakarrik, atzeko tostan eta kontrako bandan kontrankekoa, gero bina arraunlariko bost tosta, eta azkenik aurrekoa bakarrik.

Traineruak neurri hauek izan ohi ditu: 12 metroko luzera, 95 cm brankan, 75 cm popan, eta 60,5 cm-ko garaiera. Ontzi osoaren pisuak gutxienez 200 kilokoa izan behar du.

## Ikus, gainera 
* Espainiako Traineru Txapelketa
* Euskadiko Traineru Txapelketa
* Gipuzkoako Traineru Txapelketa
* Trainerilla
* Batel
* Arraunketa
* Estropadak

## Kanpo estekak 
*  TKE Ligaren webgunea
*  http://estropa.net(https://web.archive.org/web/20100206192629/http://estropa.net/) Arraunzaleen topagunea, estropadei buruzko berriak, bideoak etab.
Dionisio Galparsoro

**Dionisio Galparsoro Martínez** (Ataun, 1978ko abuztuaren 13a) gipuzkoar txirrindulari ohia da. 2003an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Palmaresa 
**2000**
* 2. San Gregorio Sarian
* 3. Andra Mari Sari Nagusian
**2001**
* Laudio Saria
* Lazkaoko Proba
* 3. Loinaz Proban
* 3. Baiona-Iruñean
* 6. Nafarroako Itzulian
**2002**
* Balentziaga Memoriala
* San Martin Proba
* 2. Nafarroako Itzulian
* 2. Loinaz Proban
**2004**
* 5. Gaztela eta Leongo Itzulian
**2005**
* Asturiasko Itzuliko etapa 1
* Hessen Rundfahrteko etapa bat
* 6. Almeriako Klasikan
* 8. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2006**
* 6. Narancoko Igoeran
**2007**
* 4. Errioxako Itzulian

## Taldeak 
## Kanpo estekak
Aitor Hernández

**Aitor Hernández Gutiérrez** (Ermua, Bizkaia, 1982ko urtarrilaren 24a) txirrindulari profesionala da. Ziklo-krosean aritu eta gero, 2003an errepideko txirrindularitzara igaro zen. 2004an debutatu zuen profesionaletan, L.P.R. taldearekin. 2006an, Euskaltel-Euskadi taldera igaro zen. 2010aren bukaeran, Euskaltelek kontratua berrituko ez ziola jakinda, ziklo-krosera itzuli zen. Mendiko bizikletan ere aritu da, eta 2015. urtean, Euskadiko Open-aren podiuma zapaldu zuen.

## Palmaresa errepidean
**2000**
* Bizkaiko Itzulia
* 3. Besayako Itzulian
**2001**
* Etxaniz Memoriala
* 2. Sabin Foruria Oroimenezkoan
**2002**
* Sabin Foruria Oroimenezkoa
* 2. Antzuola Sarian
* 3.  Bidasoko Itzulian
**2003**
* Aiara Zirkuitua
**2007**
* Euskal Herriko Itzuliko Mendiko sailkapena 
## Palmaresa Ziklo-krosean
**2010-11**
* 2. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2011-12**
* 2. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2012-13**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* 20px 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa
* Karrantzako Ziklo-Krosa.
* Igorreko ziklo-krosa.
* Valentziako ziklo-krosa 
**2013-14**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Karrantzako Ziklo-Krosa.
* Igorreko ziklo-krosa
* Ispasterko Udala Sari Nagusia
* Valentziako ziklo-krosa 
* Laudioko ziklo-krosa.
* 2. Elorrioko ziklo-krosan
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
**2014-15**
* 20px 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa
* Karrantzako Ziklo-Krosa
* Igorreko ziklo-krosa
* Valentziako ziklo-krosa 
* Laudioko ziklo-krosa.
* Elorrioko ziklo-krosa
* 2. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2015-16**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Karrantzako Ziklo-Krosa
* Laudioko ziklo-krosa.
* 2. Igorreko ziklo-krosan
**2016-17**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Joan Soler Saria.
* 3. Elorrioko ziklo-krosan
* 3. Laudioko ziklo-krosan
* 3. Ziklo-kroseko Espainiako Kopan
**2017-18**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* 2. Igorreko ziklo-krosan
* 2. Elorrioko ziklo-krosan
* 2. Ziklo-kroseko Espainiako Kopan
* 3. Laudioko ziklo-krosan
* 3. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
**2018-19**
* 2. Igorreko ziklo-krosan
* 3. Elorrioko ziklo-krosan
* 3. Ziklo-kroseko Espainiako Kopan
**2019-20**
* 3. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2023-24**
* Elorrioko ziklo-krosa
* 3. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2024-25**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Elorrioko ziklo-krosa
**2025-26**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Elorrioko ziklo-krosa
* Ataungo ziklo-krosa

## Taldeak 
;Errepidean

;Ziklo-krosean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Aitor Hernández - *Ciclocross24*
Markel Irizar

**Markel Irizar Aranburu** (Oñati, Gipuzkoa, 1980ko otsailaren 5a - ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, profesionala 2004tik 2019ra.

2004an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin. Elite mailara jauzi egin arte Ulma Cegasan jardun zuen, eta Olarra Erkoreka taldera pasa zen 2001ean. Profesionaletara saltoa, berriz, 2004ean egin zuen, minbiziari aurre egin ostean. 2012-2019 tartean Trek-Segafredo taldeko txirrindularia izan zen. 2019ko Donostiako Klasikoan erretiratu zen.

## Taldeak 
* 2004-2009: Euskaltel-Euskadi
* 2010-2011: Team RadioShack
* 2012-2019 : Trek-Segafredo

## Palmaresa 
### Amateurretan
**1998**
* Gipuzkoako Itzulia (junior)
**2000**
* Gervais Memoriala
**2001**
* Abarzuza Saria
* Leintz Bailarari Itzulia
* 2. Gervais Memorialan
**2002**
* Euskal Herriko erlojupeko txapelketa
* Javier Luquin Garaikurra
* Bidasoko Itzuliko etapa bat 
### Profesionaletan
**2010**
* Poitou-Charentes Tourreko etapa bat
**2011**
* Andaluziako Itzulia
**2012**
* 9. La Panneko Hiru Egunetan

## Emaitzak lasterketa nagusietan
Iban Iriondo

**Iban Iriondo Uranga** (Zumaia, Gipuzkoa, 1984ko maiatzaren 1a - ), txirrindulari gipuzkoar ohia da, profesionala 2006 eta 2007 artean Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Palmaresa 
**2002**
* Bizkaiko Itzulia
* Gipuzkoako Itzulia
* 2. Gipuzkoa Klasikan
**2003**
* Sabin Foruria Oroimenezkoa
* 2. Oñati Sarian
* 3. Olaztiko Udala Saria
**2005**
* Gran Premio San José

## Taldeak 
## Kanpo estekak
Iñaki Isasi

**Iñaki Isasi Flores** (Arespalditza, Araba, 1977ko apirilaren 20a) txirrindulari profesional ohia da.

2001ean txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin. Talde honetan izan zen profesionaletan egon zen denboraldi guztietan. Ez zituen garaipenik lortu, baina lehenengo hamarretan egin zuen, Frantziako Tourreko eta Espainiako Vueltako etapa batzuetan.

Aita Jesús ere txirrindulari profesionala izan zen.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**1998**
* 3. Tenerifeko Itzulian
**1999**
* San Prudencio Saria
* Andra Mari Sari Nagusia
**2000**
*  Euskal Herriko errepideko txapelketa
*  Euskal Herriko erlojupeko txapelketa
* Ega Pan Saria
* San Gregorio Saria
* San Juan Sari Nagusia
* Altzoko Igoera
* 2. Laudio Sarian
* 2. Leintz Bailarari Itzulian
* 3. Arabako Itzulian
* 3. Santikutz Klasikan
* 6. Balentziaga Memorialan

### Profesionaletan 
**2001**
* 8. Etorkizuneko Tourrean
**2003**
* 6. Ordiziako Klasikan
**2004**
* 7. Montjuïceko Igoeran
**2006**
* 3. Trofeo Calvian
* 4. Andaluziako Itzulian
**2011**
* 9. Vendéeko Tourrean

### Ziklo-Kross 
#### 2005 
*5. Ametzaga.

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
## Kanpo estekak 
* 
* Iñaki Isasi - *FirstCycling.com*
*  Iñaki Isasiri elkarrizketa *Euskonews Gaztea* astekarian
Andoni Lafuente

**Andoni Lafuente Olagibel** (Gernika, 1985eko irailaren 6a -) euskal txirrindulari ohia da.

2007tik 2009ra txirrindularitza profesionalean aritu zen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Palmaresa 
**2004**
* Sabin Foruria Oroimenezkoa
* 5. Pentekostes Sarian
**2005**
* Jose Mari Anza Memoriala
* Udaberri Saria
* 3. Oñati Sarian
* 3. Antzuola Sarian
**2009**
* 2. Tour Down Underreko Mendiko sailkapenean

## Taldeak 
## Kanpo estekak 
*
Antton Luengo

**Antton Luengo Zelaia** (Gautegiz-Arteaga, 1981eko urtarrilaren 17a -) 2004an, txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Palmaresa 
**2002**
* Arabako Itzuliko etapa 1
* San Pelaio Saria
* 2. Gorlako Igoeran
* 3. Urrakiko Igoeran
* 3. San Pedro Sarian
**2003**
* Bidasoko Itzulia eta etapa 1
* 2. San Juan Sari Nagusian
* 3. Gorlako Igoeran
'**2006**
* 6. Urkiola Igoeran

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
## Kanpo estekak
Aketza Peña

**Aketza Peña Iza** (Zalla, Bizkaia, 1981eko martxoaren 4a - ) 2004an, txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Palmaresa 
**2000**
* San Pelaio Saria
**2003**
* 3. Nafarroako Itzulian
* 3. Dorletako Ama Sarian
* 4. Bidasoko Itzulian
**2005**
* 3. Euskal Bizikletan
**2008**
* 3. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2012**
* 3. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2013**
* 2. Laudioko ziklo-krosan
* 3. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
**2014**
* 3. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen aprte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
## Kanpo estekak
Alan Perez

**Alan Perez Lezaun** (Zurukuain, Nafarroa, 1982ko uztailaren 15a - ), 2004an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Orbea taldearekin.
2012ko deboraldiaren amaieran erretiratu zen. Roberto Lezaun txirrindulari ohiaren iloba da.

2008ko Italiako Giroan parte hartu zuen. Seigarren etapan ihesaldi batean egon zen Matteo Priamorekin batera, baina italiarrak azken metroetan aurrea hartu zion Alani eta nafarra bigarren amaitu zen, egun batzuk geroago, 18. etapan, berriro ihes egin ondoren, zortzigarren sailkatu zen. Giro horretan 72. amaitu zuen sailkapen nagusian. 

Alanek 2009an parte hartu zuen bere lehen Frantziako Tourrean. 2010ean berriz parte hartu zuen, eta lehen etapan ihesaldi batean sartu zen.

## Palmaresa 
**2000**
* 2. Iruñerriko Itzulian
**2001**
* 2. Antzuola Sarian
**2003**
* 3. Sollube Zirkuituan
**2004**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat
* Sollube Zirkuitua
* 3. Dorletako Ama Sarian
* 4. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpiko mailan)

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: Ez zuen parte hartu
KON: Kontrolez kanpo

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amets Txurruka

**Amets Txurruka Ansola** (Etxebarria, Bizkaia, 1982ko azaroaren 10a - ) bizkaitar txirrindulari ohia da. 2006an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen *Barloworld* taldearekin. Gero, *Euskaltel-Euskadi* taldera pasa zen eta bere kirol bizitza ia guztia taldean egin zuen. 2007ko Tourrean, txirrindularirik lehiakorrenaren saria eman zioten.

## Taldeak 
**Kadete**
 
Aurrera T.E (1997)

Markinako T.E (1998)

**Junior**

Markinako T.E (2000,1999)
 
**Elite eta Sub23**

Lekeitialde (2001)

Olarra-Consultec (2002,2003,2004)

Debabarrena (2005)

Team Barloworld (2006)

Euskaltel-Euskadi (2007,2008,2009,2010,2011,2012)

Caja Rural (2013)

## Palmaresa 
**2006**
* 5. Larcianoko Sari Nagusian
* 8. Giro d’Oro
* 9. Alcobendasko Klasikan
* 9. Euskal Bizikletan
* 9. Asturiasko Itzulian

**2007**
* 6. Errioxako Itzulian
* 8. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 23. Frantziako Tourran eta Saiatuenaren saria

**2008**
* 19. Udaberriko Klasikoan
* 22. Urkiolako Igoeran

**2009**
* 6. Errioxako Itzulian
* 8. Asturiasko Itzulian
* 10. Luxenburgoko Itzulian

**2010**
* 13. Miguel Indurain Sari Nagusian
* 19. Inca Sarian

**2011**
* 7. Udaberriko Klasikoan
* 8. Madrileko Itzulian

**2012**
* 6. Asturiasko Itzulian

**2013**
* 20px Asturiasko Itzulia eta etapa 1

**2014**
* Tour du Gévaudan Languedoc-Roussillon

**2015**
* Norvegiako Tourreko etapa 1
* Tour de Beauceko etapa 1
* 2. Asturiasko Itzulian
* 3. Ordiziako Klasikan
* 7. Miguel Indurain Sari Nagusian

## Kanpo estekak 
* 
*  Amets Txurrukarekin elkarrizketa Argia astekarian (2008-01-27)
* https://web.archive.org/web/20120923150830/http://www.ametstxurruka.com/index.htm
Ivan Velasco

**Ivan Velasco Murillo** (Arrasate, Gipuzkoa, 1980ko otsailaren 7a - ) euskal txirrindulari ohia da. 2006an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Orbea taldearekin.

## Palmaresa 
**2005**
* San Martin Proba
* 2. Pentekostes Sarian

**2012**
* 9. Gaztela eta Leongo Itzulian
* 10. Errioxako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu
Kanp.: kanporatua

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorka Verdugo

**Gorka Verdugo Markotegi** (Etxarri-Aranatz, 1978ko azaroaren 4a - ) nafar txirrindulari ohia da. 2004an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadin. Talde honetan bederatzi urte eman zituen, 2013an erretiratu arte.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**2001**
* 2. San Pedro Sarian
* 2. Dorletako Ama Sarian
* 3. San Martin Proban
**2002**
* Baiona-Iruñea
* 2. Lazkaoko Proban
* 3. San Martin Proban
**2003**
* San Juan Sari Nagusia
* Baiona-Iruñea
* San Pedro Saria
* 3. Bizkaiko Biran
* 3. Urrakiko Igoeran

### Profesionaletan 
**2008**
* 5. Valentziako Erkidegoko Itzulian
* 7. Paris-Nizan
* 10. Kataluniako Voltan
**2009**
* 8. Udaberriko Klasikan
**2012**
* 3. Piamonteko Giroan
**2013**
* 7. Ordiziako Klasikan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
## Kanpo estekak 
*
Joseba Zubeldia

**Joseba Zubeldia Agirre** (Usurbil, 1979ko martxoaren 19a - ) euskal txirrindulari ohia da. 2002an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin eta ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**1999**
* San Pedro Proba
**2000**
* Etxaniz Memoriala
**2004**
* 3. Étoile de Bessègesen

## Taldeak 
## Kanpo estekak
* 
* Joseba Zubeldia - *FirstCycling.com*
Sant Martí Sarroca

**Sant Martí Sarroca** Kataluniako udalerria da, Alt Penedès eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 35,27&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.142 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Hamasei auzotan banaturik dago:

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Sant Martí Sarrocari buruzko informazioa
Unai Uribarri

**Unai Uribarri** (Mañaria, Bizkaia, 1984ko otsailaren 28a-) txirrindulari bizkaitar ohia da. 2006an, txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Palmaresa
**2005**
* 2. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)

## Taldeak 
## Kanpo estekak 
* 
* Unai Uribarri - *FirstCycling.com*
Rubén Pérez

**Rubén Pérez Moreno** (Zaldibar, Bizkaia, 1981eko urriaren 30a - ) txirrundulari profesional euskalduna da. 2006an txirrindularitza profesionalean debutatu zuen Euskaltel-Euskadi taldearekin.

## Palmares 
**2002**
* 3. Bizkaiko Biran
**2004**
* 3. Sollube Zirkuituan
* 3. Santikutz Klasikan
**2006**
* 7. Ordiziako Klasikan
**2009**
* 8. Donostia Klasikoan
**2010**
* Bavariako Itzuliko etapa 1
* 4. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2013**
* 7. Getxoko Zirkuituan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Orbea (2005)
* Euskaltel-Euskadi (2005-2011)

## Kanpo loturak 
* 
* Webgune ofiziala
Santa Perpètua de Mogoda

**Santa Perpètua de Mogoda** Kataluniako udalerria da, Vallès Occidental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 15,8&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 25.048 biztanle zituen.

## Demografia 
## Pertsona ezagunak 
* Jordi Cuixart (1975-), ekintzaile independentista.

## Ikus, gainera 
* Santa Perpètua irratia, udalaren irrati-katea.
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Santa Perpètua de Mogodari buruzko informazioa
*  Santa Perpetua irratia
Sant Mateu de Bages

**Sant Mateu de Bages** Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 102,93&nbsp;km²-ko azalera du eta 2005ean 665 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Bost herritan banaturik dago:

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalerriari buruzko informazioa Kataluniako Generalitatearen webgunean.
Ganeran

**Ganeran** mendia Trianoko mendiak izeneko mendizerran dago, tontorrak 822 metroko altuera du eta Galdames herrian kokaturik dago.

Mendi honen magalean Arenazako leizeak daude.

Igotzeko Zugaztietatik egin daiteke (ordu eta hogei minutu) edo Galdamesetik (bi ordu eta laurden).

## Argazki bilduma 

Fitxategi:Ganeran 2.jpg|Ganeran mendiaren gaina.
Fitxategi:Ganeran mendiko tontorra.jpg|Ganeran mendiko tontorra.
Fitxategi:Ganeran mendiko tontorreko buzoia.jpg|Ganeran mendiko tontorreko buzoia.
Fitxategi:Ganeran mendiko tontorreko ikuspegia.jpg|Ganeran mendiko tontorreko ikuspegia. Bilboko itsasadarra ikusgai.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mandoia

**Mandoia** mendia Bediako mendirik altuena da. Arratia eta Nerbioi ibaien haranen artean dago. 647 metroko altuera du.

[thumb|[Basauri Etxebarritik, atzean Mandoia, Upo eta Malmasin mendiak daudela.|alt=|erdian|500x500px]]

## Igotzeko lekuak 
* Usansolo: bi ordu.
* Lemoa: bi ordu eta laurden.
* Igorre: Basauntz auzotik. Ordu eta erdi.
* Zeberio: Ermitabarri auzotik. Ordu eta erdi.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Morris Swadesh

**Morris Swadesh** (Holyoke, Massachusetts, 1909ko urtarrilaren 22a - Mexiko Hiria, 1967ko uztailaren 20a) hizkuntzalari estatubatuarra zen.

Swadeshek ekarpen handiena glotokronologiaren esparruan emango du. Arlo honek hizkuntzen genealogia zehaztea du helburu. Eta berariaz landutako tresna da Swadesh zerrenda delakoa (lexiko-estatistika), ehun-berrehun berba oinarrizkok osatua eta bi edo hizkuntza gehiagoren artean denboran zehar izandako hartu-emana irudika dezakeena.

## Bizitza 
eskuinera|thumb|200px|Hiztegigintza Swadeshen kezketako bat izan zen

Gurasoak judu errusiarrak ziren, eta beraienetik jaso zuen hebreera.

Chicagoko unibertsitatean graduatu zen 1930ean, eta Yalekoan lortu zuen doktoratzea 1933an. Edward Sapir-en ikaslea izan zen unibertsitate honetan. Nootka eta chitimacha hizkuntzen azterketen ingurukoak izen ziren bere aurreneko ikerlanak; bigarren hori hizkuntza isolatua dela ondorioztatu zuen.

1937an Mexikora abiatzen da, hizkuntza indiarrak gertutik ikertzeko asmoarekin: *Indiar Hizkuntzen Batzarreko* eta *Indiar Arazoetarako Saileko* zuzendari jardun zuen. 1939an *Tarasco Egitasmoa* bideratzen du Michoacanen. 1941ean Estatu Batuetan da berriro, hiztegigintza lanetan, hango Armadak eskatuta. Aldi horretakoak dira txinera, birmaniera, errusiera eta gaztelera inguruko hainbat ikerlan, batik bat hiztegigintzarekin zerikusia zutenak. Komunista izatea leporatuta, McCarthyren erabateko jazarpen sasoi hartan , 1949an baztertua da AEBetan, eta 1953an Mexikok onartuko du eta han ibiliko da irakasle hil artean (1967ko uztaila).

## Bibliografia 
* Newman, Stanley. (1967). Morris Swadesh (1909-1967), *Language*, *43*.
* Price, David H. (1997). Anthropologists on Trial. Paper presented at the Annual Meeting of the American Anthropological Association, Washington, D.C., November 1997. http://homepages.stmartin.edu/fac_staff/dprice/AAA97.htm
* Price, David (2004) ''Threatening Anthropology: McCarthyism and the FBI's Surveillance of Activist Anthropologists*. Durham: Duke University Press. 
* Swadesh, Morris. (1950). Salish internal relationships. *International Journal of American Linguistics*, *16*, 157-167.
* Swadesh, Morris. (1952). Lexicostatistic dating of prehistoric ethnic contacts. *Proceedings American Philosophical Society*, *96*, 452-463.
* Swadesh, Morris. (1955). Towards greater accuracy in lexicostatistic dating. *International Journal of American Linguistics*, *21'', 121-137.

## Kanpo estekak
Fermin Amienskoa

**Fermin Amienskoa** —batez ere **San Fermin** santu izenaz ezaguna— (Iruñea, 272 &ndash; Amiens, 303ko irailaren 25a) misiolari kristaua izan zen. Amiensko lehen gotzaina. Erromatar Eliza Katolikoak bi egun ditu ezarrita San Fermin ospatzeko: irailaren 25a eta uztailaren 7a. Lehenbiziko datan santuaren omenez San Fermin Txikito jaiak ospatzen dira, aldiz bigarren datan, Iruñeko Sanferminak.

31 urte zituela burua moztu zioten. Amiensko eta Lesakako santu zaindaria da. Eta, San Frantzisko Xabierkoarekin batera, Nafarroako zaindaria ere.

Elezaharren arabera Iruñean jaio zen San Fermin, eta Firmo izeneko senatari pagano baten semea zen. Dena den, ikerketa historikoen emaitzek zalantzan jartzen dute santua benetan existitu zela, askoz geroagoko asmazioa baitirudi. Roldan Jimeno Aranguren historialariak santu "apokrifo" deitu izan dio eta, esplikatu izan duenez, haren aita Jose Maria Jimeno Juriok eta Jose Goñi Gaztanbide historialariak dagoeneko 1970eko urteetan ikusi zuten San Ferminen historiak ez zuela "batere funts historikorik".

Roldan Jimenok bere doktoretza tesian azaldu zuenez, eta Nafarkariako elkarrizketa batean adierazi zuenez, San Ferminen eta Iruñeko patroi San Saturninoren kondairak 1186 urtean ailegatu ziren Nafarroara, eta Nafarroan goitik behera aldatu. "Baina santuen modak kontuan izanik, San Fermin Iruñeko lehen apezpikua izan balitz, bere gurtza hasieratik egonen zen Nafarroan, eta orain San Fermin izanen genuke ia Nafarroako herri guzietako patroia. Baina Iruñean San Fermini eskaini zioten lehenbiziko eliza Arrosadikoa izan zen, frankismo garaikoa".

## Kaleak 
* San Fermin kalea, Iruñeko Bigarren Zabalgunea

## Ikus, gainera 
* San Fermin Txikito
* Iruñeko Sanferminak
* San Ferminen irudia (Santo Domingoko aldapa, Iruñea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Joxerra Senar: "San Fermin: kondairaren lanbro artetik sortutako debozioa", *Berria*, 2025/07/08.
Upo

**Upo** Bizkaiko mendia da, Arratia eta Nerbioiko haranen artean muga egiten duena. Honako herrietatik igo daiteke: Zaratamo, Arrigorriaga, Ugao, Basauri, Galdakao eta Zeberiotik.

Upo mendiak 575 metroko altuera du. Mendiaren ingurunea oso industrializatuta dago, pabilioiak, harrobiak, pistak, pinuak eta abar.
[alt=|erdian|thumb|500x500px|[Basauri Etxebarritik, atzean Mandoia, Upo eta Malmasin mendiak daudela.]]

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Upo *luberri.net* webgunean
Txinako Herri Errepublikako bandera

Txinako Herri Errepublikaren banderak kolore gorria dauka, iraultza eta sozialismoa adieraziz, eta baita bosna puntako bost izar hori ere, Txinako Alderdi Komunistaren boterea eta herriaren batasuna adierazten. Horregatik lau izar txikiak handiarekiko jarriak daude. 1949ko irailaren 27an bere erabilpena onartu zuten.

## Ikus, gainera 
* Bandera gorria

## Kanpo estekak
Lebensraum

thumb|Lebensraum teoriaren aplikazioa.
***Lebensraum*** (alemanez *bizi-eremua*) Adolf Hitlerren eta ideologia naziren ideia politiko nagusienetakoa zen. Alemania naziren politika espantsionista eta ondorengo konkistak justifikatzeko balio zuen, Alemaniako populazioaren hazkundeak lurralde gehiago (Alemania Handia) eskatzen zuelako.

Hitlerren *Mein Kampf* liburuan bertan adierazten da historia arrazen arteko borroka hilkorra eta amaigabea dela. Ideologia arrazista horretan eta gizarte-darwinismoan oinarrituta, arraza nagusiek arraza ahulagoak menderatzen dituzte. Eslaboak menpekotzat jota, alemaniarren hedapena ekialdera abiatzekoa zen. Hori dela eta, Bigarren Mundu Gerran ekialdean lortutako konkistetan, eslaboak (batez ere poloniarrak eta errusiarrak) hiltzea, herbesteratzea edo kontzentrazio- zein sarraski-esparruetara bidaltzea nazien Estatu-politika bihurtu zen. Honela, hustutako lurralde horiek alemaniarrekin birpopulatzekoak ziren.

## Ikus gainera 
* Drang nach Osten
* Alemaniarren ekialderako hedapena

## Kanpo estekak
Hinterland

**Hinterland** ibai edo kostalde baten beste aldean agertzen den lurralde edo barrutia ulertzen da. Alemanetik datorren termino bat da, eta hitzez hitz "atzeko lurra" esan nahi du.

Hirigintza modernoan, hinterland hiri handien inguruan biltzen diren populazio urriko eta zabalera handiko lursailei esaten zaie. Adibidetzat Australiako Outback-a topatu dezakegu.

Ekonomian, zerbitzu jakin bat daukan influentzia azalerari deritzo hinterland.

## Kanpo estekak
Sant Pere de Torelló

**Sant Pere de Torelló** Kataluniako udalerria da, osona eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 55,1&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.389 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Sant Pere de Torellóri buruzko informazioa
Pagomakurre

**Pagomakurre** Gorbeia eta Itxinara ibilaldiak egiteko erabiltzen den lekua da. Areatzan dago 833 metrotara eta bertaraino errepidea dago. Aterpetxea eta aparkalekua ere badaude.

## Nola heldu? 
Areatza edo Villaro herrira heldu behar gara eta han, herriaren erdigunean, argi eta garbi ikus daiteke Paggomakurrerantz gidatuko gaituen seinalea. Errepidea asfaltaturik dago, eroso joan gaitezke beraz.

## Kanpo estekak 
*  Pagomakurre Areatzako udalaren webgunean.
Intrusio Detekzio Sistema

**Intrusio Detekzio Sistema** edo **IDS** bat (*Intrusion Detection System*) ordenagailu batean edo sare batean baimenik gabeko sarrerak detektatzen dituen programa da.

Sistema hauek suebakiek aztertu ezin duten sareko trafiko malzurra eta ordenagailuen erabilera ezohikoa antzematen dituzte. Horretarako, hainbat elementu dituzte: gertaerak detektatzen dituzten sentsoreak, alertak eta gertaerak ikusteko eta sentsoreak kontrolatzeko kontsola, eta detekzio motorea, gertaera horiek gorde eta arau multzo batekin alderatuz alertak sortzen dituena.

= Intrusio Detekzio Sistema motak =
Hainbat sailkapen egin daitezke, baina IDS mota garrantzitsuenak hauek dira:

* Sareko Intrusio Detekzio Sistemak (NIDS, *Network Intrusion Detection System*)
* Hostean oinarritutako Intrusio Detekzio Sistemak (HIDS, *Host-based Intrusion Detection System*)
= Sistema pasiboak eta erreaktiboak =
Sistema pasiboek ustezko erasoak aurkitzean informazioa logeatu eta kontsolan bistaratzen dute. Erreaktiboek aldiz,jarduera susmagarrien aurrean erabakiak har ditzakete, besteak beste konexioa bertan behera utziz edo suhesia trafiko hori blokeatzeko berrantolatuz. Horregatik, sistema erreaktiboei Intrusio Prebentzio Sistema (IPS, *Intrusion Prevention System*) ere deritze.

## Kanpo estekak
Eibar.org

alt=Eibar.org elkarteko kide batzuk 2013an Bergaran|thumb|420x420px|Eibar.org elkarteko kide batzuk 2013an Bergaran
**Eibar.org**, Internet eta Teknologia Berrien Erabiltzaileen Elkartea, eibartar internautak («eibarnautak») biltzen dituen elkartea da, Eibarren sortua 1999ko urrian. Eibarko Internet erabiltzaile batzuek Eibartarrak posta-zerrenda sortu zuten 1998ko apirilean. Zerrendaren jardunarekin, partaideen arteko loturak sendotu egin ziren, eta horietako batzuek, azkenean, elkartu eta Eibar.ORG elkartea sortu zuten 1999ko urrian. Luistxo Fernandez izan da sortzaile eta bultzatzaile nagusietako bat.

Haren ekimen eta tresnen artean aipatzekoak dira:
* *Eibar.org* webgunea.
* Eibartarrak posta-zerrenda.
* Eibarko blog komunitatea.
Euskal Herrian aitzindaria izan da elkartea. Elkartea ez ezik, baita herri mailako posta-zerrenda eta blog komunitatea ere, biak ere Euskal Herrian aitzindari, eta hainbat urteren ondoren oraindik ere bizi-bizi daudenak.

2013ko urrian, Maialen Odriozola kazetariak Eibarko udalaren Juan San Martin Beka jaso zuen, Eibar.org elkartearen historia aztertzeko.

## Helburuak 
* Eibarren Internet eta teknologia berrien erabilera sustatzeko ahalegina egin.
* Interneten eta euskarri teknologi berrietan Eibarren irudia eta informazioa zabaldu.
* Interneten eta teknologia berrien inguruan dabiltzan gainerako euskaldunekin loturak estutu, eta eremu euskalduna sustatu eta indartu.
* Eraiki behar ei den Informazioaren Gizarte hori, benetan herritarren gizartea izan dadin ahaleginean saiatu.
* Guretzat, Internet eta teknologia berriak ez dira merkatu bat edo negozio aukera bat. Herritarrek erabil dezaketen eta erabili behar duten tresna da, esate baterako balio hauek indartzeko: elkarlana eta elkartasuna, komunikazio irekia, informazioaren jario librea, kultura eta jakintzaren dibulgazioa...
* Gure Elkartea elkarte euskalduna da, eta euskaraz funtzionatuko du.

## Blog komunitatea 
Blog komunitateak ere beste batzuei bidea zabaldu zien, 2004ko uztailean, euskal blogosferaren komunitate zaharrena izanda.

Gaur egun (2014ko urtarrilean), 33 blog ditu, tartean: *Ingelesen hilerria* (Luistxo Fernandez), *Harrikadak* (Mikel Iturria), *Eibartik* (Asier Sarasua Aranberri), *E-gor blog* (Igor Leturia) eta Markos Zapiainena.

Orobat, Julen Gabiria eta Xabier Mendiguren Elizegi idazleek ere bloga izan dute komunitate honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkartea
* Blogak
Honshu

thumb|260px|Honshū uhartea

**Honshu** (japonieraz 本州 "estatu nagusia" ) Japoniako lau uharte nagusietan handiena da. Hokkaidoren hegoaldean dago, Tsugaruko itsasarteak bereizia; eta Shikokuren iparraldean eta Kyushuren ipar-ekialdean, Kanmon itsasarteak bereizia. Munduko uharterik handienetan zazpigarrena da, eta Javaren ostean biztanle gehien duen bigarrena. Zazpi eskualdetan eta 34 prefekturatan dago banatua.

98.352.000 biztanle zituen 1990an, batez ere lautadetan. Populazio horren %&nbsp;25 Tokyoko eskualdean bizi da (Yokohama, Kawasaki, Saitama eta Chiba hiriak biltzen dituen eskualdea). Kyoto, Osaka, Nagoya, Kobe, Hiroshima eta Sendai hiriak ere Honshu uhartean daude.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|Honshu, satelite artifizial batetik ikusia.

Japoniako itsasoa du mendebalean eta Ozeano Barea ekialdean. Tsugaruko itsasarteak bereizten du Hokkaido uhartetik iparraldean, eta hego-ekialdean, berriz, Shimonoseki itsasarteak Kyushutik. Honshuko hegoaldean Shikoku uhartea dago, eta bien artean Japoniako barne itsasoa.

1.300 kilometro luze da, 50etik 230era bitartean zabal, guztira 230.500 km2ko azalerarekin, hau da, Japoniaren %&nbsp;60. Britania Handia baino handiagoa da. Guztira 5.450 km ditu kostaldeak.

Uharte menditsua da, 3.000 metro inguru garai diren bi mendilerro ditu erdialdean (gailurrik gorena: Fujiyama sumendia, 3.776 m). Sumendi lurraldea da, eta sarri izaten dira lurrikarak. Latitudeak (Oya-shio itsaslaster hotzaren eragina iparrean, eta Kuro-shio beroarena hegoan) eta garaierak klima desberdinak eragiten dituzte bertan.

Ibaiek malda larriak iragaten dituzte, eta indar handiz eta zuzen jaisten dira. Haietatik garrantzitsuenak: Tone (400 km) eta Kitakami, Ozeano Barera doazenak, eta Shinano, Japoniako itsasora doana.

Aintzira ugari dago; haien artean, Biwa, Japoniako handiena (674km2). Japoniako uharteen artean biztanle-dentsitate handienekoa bada ere (380 biztanle/km2), oihan asko daude.

## Ekonomia 
Nekazaritzari dagokionez, arroza da laborerik garrantzitsuena; harekin batera, garia, zitrikoak, sagarra, tea, soia, kotoia, eta abar. Iparraldean, behi eta zaldi azienda hazten da. Japoniak azken urteotan izan duen industria hazkunde miragarriak Honshu izan du gune nagusia. Ondorioz, bertako hiri inguruak nolanahi hazi dira, eta eraikuntza erraldoiz osaturiko halako nahas-mahas handi baten itxura dute. Hala, Tokio eta Yokohama barne, 900 km luze den Kanto izeneko megalopoliak Japoniako biztanleen laurdena hartzen du. Bigarren multzoa Kioto, Osaka eta Kobe hiriek osatzen dutena da (12 milioi biztanle). Hirugarren multzo nagusia Nagoya hiriaren ingurukoa da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hokkaido
* Kyushu
* Shikoku
* Ryukyu

## Kanpo estekak
Okinawa (uhartea)

thumb|300px|Ryukyu uharteen kokapena Ekialdeko Txinako itsasoan

 Japoniako Ryukyu uhartediko uharterik handiena da. Okinawako prefekturaren hiriburua den Naha hiria bertan dago. Ryukyu herria bizi da Okinawan, japoniarrak ere bai.

## Geografia 
Okinawa uhartea Japoniaren hegoaldean dago Kyushu uhartetik 640 kilometrotara. Uharteak 1201.03&nbsp;km² dituenez, Japoniako uharte handienetan bosgarrena da. Uhartearen hegoaldean koral arrezifeak daude eta iparraldean harri igneoak dira nagusi.

## Historia 
Ez da ezagutzen noiz populatu zen Okinawa baina Txina, Japonia edo Australiatik etorritakoak izango zirela uste da. Hasieran ehiztari-biltzaileak izango ziren baina ondoren Jōmōn Aroko zeramika aurkitu da indusketetan.

Nekazaritza XII mendearen inguruan hasi zen, biztanleek kostaldeak utzi eta barruko muinoetan herriak eta gazteluak eraikitzen hasi zirenean. Gaztelu mota hauei *gusuku* esaten zaie eta UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen 2000 urtean "Gusuku aztarnategiak eta Ryukyuko Erresumako antzeko eremuak" multzoaren barnean.

1429an Shō Hashi erregeak Ryukuko hiru erresumak batu zituen eta bere egoitza Nahan ezarri zuen, Shuri gaztelua eraikitzean. Ming dinastiako txinatar enperadoreak 36 familia bidali zituen Nahara harreman komertzialak sendotzeko eta aurrerapen teknologiko handiak ekarri zituzten uhartera. XVII mendeaan Japoniaren zein Txinaren tributarioa zen Okinawa baina 1879an japoniarrek uharteak anexionatu zituzten.

Bigarren Mundu Gerran Okinawako gudua gertatu zen. 82 egun iraun zituen borrokak eta 95.000 soldadu japoniar eta 12.510 estatubatuar hil ziren. AEBk Japonia okupatu zutenean hainbat base militar ezarri zituzten bertan eta uhartearen gaineko kontrol zuzena 1972ko ekainaren 17rarte luzatu zen. Gaur egun oraindik 32 base militar amerikarrek bertan diraute.

2010an Richter eskalan 7.0 magnitudea hartu zuen lurrikarak jo zuen Okinawa.

## Demografia 
Uharteko hiri handienak honako hauek dira:
# Naha (Naafa) (hiriburua, 314.162 biztanle)
# Okinawa (Uchinaa) (128.421 bizt.)
# Uruma (Uruma) (114.087 bizt.)
# Urasoe (Urashii) (108.052 bizt.)
# Ginowan (Jinoon) (91.233 bizt.)

Baliteke Okinawa izatea munduko biztanleriarik zaharrena. Izan ere, Japoniako batez bestekoa baino bost aldiz okinawar gehiago bizi baitira 100 urtetik gora.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Tamaudun02s3s4592.jpg|Tamaudun, Sho dinastiaren mausoleoa.
Irudi:Naha Shuri Castle04bs3200.jpg|Sonohyan-utaki.
Irudi:Naha Shuri Castle50s3s4500.jpg|Shuri gaztelua.
Irudi:Palace and Rokkaku-do, Shikinaen 2002-03-20.jpg|Shikinaen lorategiak.
Irudi:Manzamo.jpg|Manzamoko labarrak.
Irudi:Awase Mudflat Okinawa.jpg|Okinawa hiria.
Irudi:Ikeijima bay01.JPG|Ikeijimako badia, Uruman.

## Kanpo estekak
Datuak definitzeko lengoaia

**Datuak definitzeko lengoaia** (DDL ingelesez) datu-baseak kudeatzeko sistema batek hornituriko lengoaia da, honen bidez datu-basearen egiturak definitzeko aginduak eta hauek erabiltzeko prozedurak edo funtzioak eskaintzen dira erabiltzaileei.

## Sarrera 
Datu-basearen diseinua erabaki eta bere eskema kontzeptuala lortu ondoren, Datu-Definizioa Lengoaia (DDL) deitzen dugun lengoaia erabiliko da eskema kontzeptual hori DBKSk ulertzeko moduan definitu ahal izateko. Hortaz DDL lengoaiaren bitartez datu-basearen entitateak eta beraien arteko erlazioak deskribatu eta izendatuko dira. Kontzeptuala bezala, barneko eskema eta erabiltzaileen kanpoko bistak edo eskemak ere definitu beharko dira.
DDLen bidez egindako definizioak DDL konpilatzaileak aztertu eta prozesatu ondoren, DBKSren katalogoan gordeko dira. Datu-basearen edozein datu, erlazio edo ezaugarri aldatu baino lehen, DBKSk katalogo horretan begiratu beharko du. Fitxategi berezi honek metadatuak edukiko ditu, datuei buruzko datuak eta DBKSk erabiliko du.

## Ikus,Gainera 
* Datu-base
* DML

## Kanpo estekak