Kallak meategia

**Kallak meategia** oso plan eztabaidagarria da Suedian ustiatzen ez den burdin mearen aztarnategi handienetako bat ustiatzeko.

## Aurrekariak 
Suedian burdin minerala erauztea oso industria handia da, eta batez ere Suediaren iparraldean dago. Herrialdeak Europan identifikatutako burdin-mearen gordailuen % 60 dauka eta 2021etik aurrera Europako burdin-mineralaren erauzketaren % 90aren eta munduko erreserben % 5aren erantzule da 2014an.

Mea-ekoizpen osoaren % 96 baino gehiago iparraldeko eskualdeko meatzeetatik dator, Norrland izenez ezagutzen dena. Herrialdeko 12 meategi aktiboetatik 10 ditu, meategi hauek Sápmin (historikoki "Laponia") daude, samien lurralde tradizionalean, Eskandinaviako indigena bakarrak. 

## Kokapena eta komunitatea 
Kallak izenez ezagutzen den meategi berri baten proposatutako gunea (*Gállok* suedieraz, tokiaren jatorrizko izena Lule Saami hizkuntzan) Suediako iparraldeko Norrbotten probintziako Jokkmokk udalerrian dagoen Björkholmen eta Randijaur herrixken (ez-Sami) artean dagoen Lule ibai hidroerregulatuko uharte batean dago. Parki zentral hidroelektrikotik eta Parkijaure eta Randijaure urtegietatik gertu dago. Björkholmenek eta Randijaurek 100 biztanle inguru dituzte, eta Gallok/Kallakeko biztanle iraunkorrak dira. 

Gunea sami herri indigenaren arbasoen lurretan dago eta Jåhkågasska tjiellde sami komunitateko elur-oreinen neguko larre lursailen parte da. Komunitatea ehun kidek osatzen dute gutxi gorabehera, eta horietatik erdi inguruk zuzenean elur-oreinen artzaintzarekin lan egiten dute. Meatzaritzaren proposamenak nagusiki kaltetutako komunitatea den arren, aldameneko beste bi sami komunitate ere zeharka eragingo lukete. 

## Meatze-esplorazioa 
Kallak iparraldea eta Kallak hegoaldea Suediako Inkesta Geologikoak (SGU) identifikatu zituen 1940ko hamarkadan. 1960ko hamarkadaren amaieran SGUk Kallak iparraldean 92 milioi tona mineral zituela eta Kallak hegoaldean 29 milioi tona mineral zituela identifikatu zuen, gutxi gorabehera % 35eko kalifikazioarekin.

Beowulf Mining-ek 2006an eskuratu zuen Kallak iparraldeko lizentzia, eta 2010ean egindako zulaketa-programa batek gutxienez 175 Mt burdin aurkitu ditu % 30eko batez besteko maila batean.  Beowulfek Kallak hegoaldeko lizentzia eskuratu zuen Tasman Metals-etik 2010eko erdialdean.  Abian den zulaketa-programa batek erakutsi du Kallak hegoaldean gutxienez 400 milioi tona burdina dituela, batez beste, %30eko kalifikazioarekin. 

Kallak-eko gordailu konbinatuak gutxienez 600 milioi tona burdin ditu eta uste da iparraldea eta hegoaldeko gordailuak sakoneran konektatzen direla, 4 km gorako luzera duen burdin-gordailu bakarra emateko. . 

2010eko erdialdean, Raw Materials Group-ek egindako ikerketa kontzeptual independente batek erakutsi zuen Kallak iparraldeko gordailua, garai hartan 150 milioi tona burdina zituela uste zena, % 30eko kalifikazioarekin, komertzialki bideragarria zela. 

## Eragina eta erresistentzia 
Gune horretan meategi bat ezartzeko planek Sami indigenen eta tokiko beste biztanle batzuen erresistentzia ezagutu dute eta presaren segurtasunari buruzko kezka ere sortu dute, Lule ibaiaren araututako hidroenergiaren barruan.  2013ko uztailaren 1ean, manifestariek errepideen blokeoa ezarri zuten proba zulaketak saihesteko. Uztailaren 30ean blokeoa desegin zuen poliziak, baina hurrengo egunean berriro ezarri zuten blokeoa. 

Presen segurtasunaren ikerketek energia hidraulikoa eta meategiko hondakinen presak konbinatzearen arazoak nabarmentzen dituzte, sistema beraren barruan. Suedian, konbinazio hori egiten den lehen aldia izango litzateke, eta, ondorioz, eskala osoko esperimentu bat izango litzateke pertsonentzat eta edateko uraren hornikuntza ibaian behera, Boden eta Luleå hirietan, besteak beste. 

2014an, Norrbotten konderriak ezetz esan zion Kallak-eko meatzaritza gehiagori;  auzia itxiko litzateke Suediako gobernuko geologiaren erabakiak hartzeko Bergsstaten organoak Norrbotten konderriarekin adostu izan balu. Hala ere, Bergsstatenek konderria baztertu zuen eta Suediako gobernuari dagokio galderari behin betiko erantzuna ematea.  

2019ko udan 1000 pertsona baino gehiago elkartu ziren Kallak-eko Ostadar Topaketa kanpamentu batean sami herriarekin elkartasunez. 

2020ko otsailean, Suediako Gobernuak azkenean ukatu egin zuen eskaera. Hala ere, Beowulfek Kallak-en meatzaritzarako interesa adierazten jarraitu du.  2021eko abenduan, Suediako lehen ministro berriak, Magdalena Anderssonek, esan zuen Suediak meategi gehiago behar zituela, eta akzioak igo ziren Beowulfen iragarpen honen ostean.  Suediako Alderdi Berdearekin, proiektuaren aurka zegoen, jada gobernu koalizioan ez zegoenez, meatzaritza proiektuaren hobariaren auzia ireki zen berriro.  2022ko otsailean, NBEren Giza Eskubideen Kontseiluko aholkulariek  eta bertako Sami biztanleak horren aurka protesta egin zuten Greta Thunbergekin batera.  2022ko otsailaren 2an, Suediako Sami Parlamentuak Kallak-eko meategi berri bati buruzko iritzia aurkeztu zion Enpresa eta Berrikuntza Ministerioari (Suedia) . 

Protestak izan arren, 2022ko martxoaren 22an, Suediako Enpresa, Energia eta Komunikazio Ministerioak, ingurumenaren babesarekin lotutako baldintza batzuen arabera, baimena eman zion Beowulferi meatzaritza-proiektuarekin aurrera egiteko.  Meategia ezarri aurretik, Suediako ingurumen auzitegiak onartu behar du proiektua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beowulf konpainiaren webgune ofiziala