open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Henrike Estuardo, Lord Darnley

**Henrike Estuardo**, **Lord Darnley** bezala ezagunagoa (Temple Newsan, Ingalaterra, 1545eko abenduak 7-1567ko otsailak 10) Estuardo leinu eskoziarreko noble ingeles bat izan zen. Albanyko dukea eta Eskoziako printze ezkontidea. Mateo Estuardo, Lennoxeko 4. kondea eta Margarita Douglasen semea. Azken hau, era berean, Archibald Douglas, Anguseko kondea eta Margarita Tudorren alaba. Beraz, bere aitaren aldetik Jakobo II.a Eskoziakoa erregearen ondorengoa zen, eta bere amaren aldetik Henrike VII.a Ingalaterrakoa erregearena.

Katolikoa zenez, bere herrialdeko tronurako hautagai nabarmen bat zen, bere osaba Henrike VIII.a Ingalaterrakoaren seme-alabak, Maria Tudor katolikoa izan ezik, gutxiengo katolikoak ilegitimotzat hartzen baitzituen, eta Margarita Tudorren ondorengoek, horien artean Darnleyk, aipaturiko tronua okupatzeko eskubide osoa zutela zioten.

Maria Estuardo Eskoziako erreginarekin ezkondu zen 1565ean, Eskoziako noblezia protestanteak kalte handitzat hartu zuena, Eskoziako gehiengoa 1560an presbiterianismora (kalbinismoaren adar bat) bihurtu bazen ere, erreginak katolikoa izaten jarraitzen baitzuen.

Ezkontza horrek Ingalaterran ere ardura handia piztu zuen, Elisabet I.a Ingalaterrakoak ez baitzuen ezkontza hori onartu (Darnley ingelesa zen), sortzen zuen mehatxuaz gain, ezkontza elkartuak Elisabetentzat mehatxu bat suposatzen baitzuen: Maria ere Margarita Tudorren ondorengoa zen eta katolikoek Maria Tudorren oinordeko legitimotzat hartzen zuten. Gainera, biek izan zezaketen semea bere tronuaren lehiakide bat izango zen.

Hain zuzen ere, 1566ko ekainak 19an Edinburgon Darnley eta Maria I.a Eskoziakoaren seme bakarra jaio zen. Etorkizunean Jakue VI.a Eskoziakoa eta I.a Ingalaterrakoa izango zena.

Urte horretan bertan endekatu zen bien arteko harremana (denbora asko lehenagotik ahuldua zegoena), lehenik eta behin Darnleyk Mariari errege koroa zezala eskatu ziolako, eta bigarrenik erreginaren faboritoa zen David Rizzioren hilketagatik bere senarraren aginduz.

Hurrengo urtean eraila hil zen bere maitalearekin batera ziur asko James Hepburn, Bothwelleko IV. kondeak, erreginaren maitalea zena eta senarra izango zenak zuzendutako konspirazio batean.
Aitor González Jiménez

**Aitor González Jiménez** (Zumarraga, 1975eko otsailaren 27a - ) euskal txirrindulari ohia da.

Gazte gaztetik Alacanteko probintziako Sant Vicent del Raspeig herrian bizi eta bertan bilakatu zen txirrindulari.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* Kelme-Avianca (1998)
* Kelme-Costa Blanca (1999-2002)
* Fassa Bortolo (2003-2004)
* Euskaltel-Euskadi (2005-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2001eko Euskal Bizikleta

**XXXII. Euskal Bizikleta** 2001eko maiatzaren 30etik ekainaren 3ra egin zuten. Bere 749,1&nbsp;km-ko ibilbidea osatzeko Juan Carlos Domínguez espainiarrak 18.33'10" behar zituen.

## Taldeak 
17 taldek hartu zuten parte:

|valign=top|

|}

## Etapak 
## Emaitzak etaparen arabera 
### 1. etapa 
* Maiatzaren 30a: Eibar > Urnieta – 134&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 2. etapa 
* Maiatzaren 31a: Urnieta > Bakio – 157,6&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 3. etapa 
* Ekainaren 1a: Bakio > Oroko Andre Mariaren Santutegia – 187&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 4. etapa/1. atala 
* Ekainaren 2a: Mungia > Abadiño – 101,5&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 4. etapa/2. atala 
* Ekainaren 2a: Abadiño > Hiper Eroski – *Banakako erlojupekoa* – 21&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 5. etapa 
* Ekainaren 3a: Iurreta > Arrate – 148&nbsp;km

|valign=top|

|}

## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Tarteko helmugen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Sailkapenen bilakaera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1971ko Frantziako Tourra

**1971ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 58. edizioa izan zen. 1971ko ekainak 26 eta uztailak 18 artean ospatu zen. 3585 kilometroko ibilbidea egin zen prologo bat eta 20 etapatan banatuta, horietatik lehena hiru sektoretan eta seigarrena eta hamaseigarrena bi sektoretan banatuta egon zirelarik.

130 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 13 taldetan banatuta, proba soilik 94k amaitu zutelarik. Arlo honetan Molteni taldea nabarmendu zen, proba bere txirrindulari guztiekin amaitzea lortu zuena.

Luis Ocañak, 11. etapan azken garaipenerako faboritoa zen Eddy Merckxi ia 9 minutu atera zizkiona, 14. etapan Col de Mente jaisterakoan abandonatzera behartu zuen erorketa bat jasan zuen, hala Merckxi honek bere hirugarren Tourra jarraian irabaz zezan bidea garbi utziz.

Edizio honetan egin zen lehen aldiz hegazkin bidaia bat 12. etapa Marseillan amaitu ondoren, txirrindulariak Albira eramanak izan zirenean, non erlojupeko bat jokatuko zen. Tour honetako beste berrikuntza batzuk tarteko helmugetan eta helmugan bonifikazioak ematea eta prologoa taldekako erlojupeko bezala korritzea izan ziren.

Garaileak, hirugarren aldiz jarraian Eddy Merckx belgikarra izan zena, proba batez beste 37,290 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

Lehenbiziko euskalduna Kas taldeko Francisco Galdos arabarra izan zen, hamaikagarren postuan amaitu zelarik.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra *(Maillot Jaune)* 
### Puntukako sailkapena *(Maillot Vert)* 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
* Bic
### Sailkapen konbinatua 
* Eddy Merckx

## Parte-hartzaileak 
A : etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Abandonatu egin zuen.

## Kanpo estekak
Macbeth Eskoziakoa

**Macbeth Eskoziakoa**, (), ezizenez **Rí Deircc**, hots, "Errege Gorria" (????, Eskozia &ndash; 1057, Lumphanan edo Scone, Eskozia) Eskoziako Erresumako errege bat izan zen, garai hartan *Alba erresuma* izenaz ezagutzen zena.

## Etimologia 
*Mac Bethad* izenak "biziaren semea" esan nahi du, baina sarritan "gizon zuzena" edo "gizon erlijiotsua" bezala ere itzuli izan da.

## Biografia 
Moray etxeko lehen erregea izan zen. Dunkeld etxeko Duncan I.aren lehengusua zen eta hura bezala Malcolm II.aren biloba. Moray mormaerrian agintzen zuen eta Kanuto II.a Handia 1031ean iparraldeko uhartetara etorri zenean Malcolm II.arekin batera berak ere menpekotasuna agertu zion, honek erakusten du jadanik botere handiko gizona zela.

1034an Malcolm II.a hil zenean Duncan I.a lehengusuak hartu zuen erregetza eta Macbeth *dux* izendatua izan zen, printze eta markes tarteko kargu bat, baina 1040an Duncanek zigor espedizio bat antolatu zuen Morayra eta Macbethen gizonek berau hil eta Macbeth bihurtu zen eskoziarren errege. Ez zuen aurkaririk izan, Duncanen aita zen Crínán ezik, baina 1045ean Crínán hil zenean arazorik gabe mantendu zuen kargua.

1052an Ingalaterran istilua sortu zen Eduardo Aitorlea erregea eta Godwin Wessexeko Earlaren artean eta Macbethek errefuxiatu normandiar ugari jaso zituen, Eskozian feudelismoa sartu zen horrela. Eduardok ez zuen ontzat hartu Macbethek Godwinen jarraitzaileei emandako laguntza eta 1054an Siward Northumbriako Earla buru zuen armada handi batek Eskozia inbaditzea erabaki zuen. Kanpaina luzea eta odoltsua izan zen. 1057an atzera egiten ari zela Duncan I.aren seme Malcolmek (gerora Malcolm III.a Eskoziakoa izango zenak) hil zuen Cairnamounth pasabidean. Amaierako borrokan 3000 eskoziar eta 1500 ingeles hil ziren

## Literatura 
William Shakespeare ingeles idazle ospetsua errege honetan oinarritu zen bere *Macbeth* idazlana idazteko.
Upper East Side

**Upper East Side** New Yorkeko Manhattan barruti metropoliarreko auzo bat da. Central Park eta East River artean dago, 4,7 kilometro karratuko hedadura hartzen duelarik.

New Yorkeko auzorik ospetsuenetako bat da. Manhattango ekialdeko zatian kokatua, auzo honetan biztanlerik aberatsenak bizi dira. Bosgarren etorbidean eta Park Avenuen hiriko apartamenturik garestienetako batzuk daude. Bosgarren etorbidea, gainera, hiriko kale komertzialik nagusienetako bat da, non arropa, bitxigintza eta luxuzko artikuluen markarik hoberenak dauden.

Upper East Siden New Yorkeko museorik garrantzitsuenetako batzuk daude, Metropolitan Museuma edo Solomon R. Guggenheim Museoa kasu.

## Kanpo estekak
Brile

thumb|450px|Brile jokoaren irudia.
**Brile**a haur eta gazteen jokoa da. Joko sinplea da, hiru elementu besterik behar ez duena: lagun taldea, baloia eta joko eremua.

## Izena 
Euskal izenaren jatorria, antza denez, frantseseko *brûlé* («errea») hitza da. Izan ere, frantses herrietan bada beste joko bat, *balle brûlée* («baloi errea») deritzotena, beisbolaren Europako aldakia edo izan litekeena. Joko horretan, *Brûlé !* diote, aurkaria pilotaz jotzen dutenean. 

Euskal Herriko beste lekuetan izen ezberdinak ditu. Adibidez, Bilbo inguruan *zelai errea* esaten zaio, ziurrenik gaztelaniazko *campo quemado*tik eratorria.

### Euskal Herriko erdal izenak 
Euskal Herriko erdaretan, hainbat izen ditu: gaztelaniaz, *balucón, brilé, campo quemado, cementerio* eta abar., Frantsesez, berriz, *balle à deux camps* deritzo.

## Joko eremua eta jokalarien kokapena 
Joko eremua lau zatitan banatzen da, eta lagun taldea, berriz, bi taldetan. Erdialdeko bi zatietatik batean, talde bat jartzen da; eta bestean, beste taldea. Talde bakoitzetik lagun batek, joko eremuaren bestaldeko muturreko zatira joan behar du.

## Jokatzeko modua 
Muturreko zatietan geratzen diren jokalariek joko eremuaren erdialdeko zatian dauden aurkarien kontra jaurti behar dute baloia, baloiak aurkarietakoren bat jotzeko helburuaz.

Baloiak inor ukitu ez badu, kontrako aldean dagoen jokalariak harrapatu behar du. Aurkariren bat ukitu badu, ordea, jokalari horrek kanpora joan behar du. Barruan geratzen diren azken biek, hurrengo txandan muturretan jokatzeko eskubidea bereganatzen dute.

## Erreferentziak
Kadira urdina

***Kadira urdina*** (jatorrizko izenburua frantsesez *La chaise bleue*) Claude Boujon idazlearen liburua da.

## Istorioa 
Album honetan, tonu umoretsu batean, irudimenaren garrantzia azpimarratzen da. Bi lagunek basamortu erdian aulki urdin bat ikusten dute. Berehala jolasean hasten dira gauza liluragarri eta erabilkor honekin. Halako batean, dromedario bat agertzen da eta bi lagunen dibertsioa bukatu egingo da, aulkia jesartzeko soilik erabiltzen dela esaten dietenean. Ilustrazioek kolore eta forma nabarmenak dituzte eta orriz orri, basamortuaren argia eta bestelako koloreen kontrasteak nabarmendu egiten dira.

## Ikus, gainera 
* Berria egunkariko kritika (Olgetan)
* Albumaren fitxa argitaletxearen gunean

## Kanpo estekak
Euskal Herritar Unibertsala Saria

[thumb|Edurne Pasaban, [Euskal Herritar Unibertsala Saria|Euskal Herritar Unibertsala saria jasotzen, 2010ean.]]

**Euskal Herritar Unibertsala Saria** (ofizialki **Euskaldun Unibertsala Saria**) euren ibilbideaz Euskal Herria atzerrian nabarmenki ordezkatu duten pertsona, elkarte edo erakundeei eskaintzen da. Sari honen helburua, Euskadiren irudi ona kanpora azaltzeari dagokionez nabarmendu diren Euskal Herriko norbanako, elkarte, talde edo erakundeak, saritzea da. Eusko Jaurlaritza Kanpo Harremanetarako Idazkaritza Nagusiak eta Euskadiko Kutxak eman ohi dute. 1996an sortu eta lehenbiziko saria 1997an eman zen. Azkenezko 2010ean eman zuten.

Gaur egun arte sarituak honako hauek dira:

* 2010: Edurne Pasaban
* 2009: Javier Agirresarobe eta Mikel Urmeneta
* 2008: Juan Mari Arzak
* 2007: Guggenheim Bilbao Museoa
* 2006: Auñamendi argitaletxea
* 2005: Joaquin Atxukarro
* 2004: Joane Somarriba
* 2003: Ainhoa Arteta eta Martin Ugalde
* 2002: Xabier Irala
* 2001: Pablo Mandazen 'anaia Gines'
* 2000: Juanito Oiarzabal eta Jon Sobrino
* 1999: Pedro Miguel Etxenike
* 1998: Donostiako Orfeoia eta Jorge Oteiza
* 1997: Jose Sebastian Laboa eta Eduardo Txillida

## Ikus gainera 
* Ignacio Ellakuria Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ehun eta bat

**Ehun eta bat** (101) ehunaren ondoren eta ehun eta biaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Claude Boujon

**Claude Boujon** (Paris, 1930eko uztailaren 28a - 1995eko irailaren 13a) haur eta gazte literaturako idazle eta ilustratzailea izan zen.

*Pif gadget* aldizkariaren zuzendaria izan zen 1972 arte, ilustrazioa eta sorkuntzari oskoi dedikatu aitzin (pintura, eskultura...)

Bernard Versele saria eskuratu zuen 2003an.

## Bibliografia 
* ''L'apprenti loup'' - L'école des loisirs, 1984. - (Lutin poche)
* *Le lapin loucheur* - L'école des loisirs, 1984. - (Lutin poche)
* *La fée au long nez* - L'école des loisirs, 1985. - (Lutin poche)
* *Bon appétit ! Monsieur Lapin* - L'école des loisirs, 1985. - (Lutin poche)
* *Le crapaud perché* - L'école des loisirs, 1986. - (Lutin poche)
* *Un bon petit ogre* - L'école des loisirs, 1987. - (Lutin poche)
* ''Les escargots n'ont pas d'histoires'' - L'école des loisirs, 1987
* *La queue cassée* - L'école des loisirs, 1987
* *Une carotte peu ordinaire* - L'école des loisirs, 1988
* *Tignasse* - L'école des loisirs, 1988
* *La brouille* - L'école des loisirs, 1989. - (Lutin poche)
* *Je mangerais bien une souris !* - L'école des loisirs, 1989. - (Lutin poche)
* *Musique* - L'école des loisirs, 1990. - (Lutin poche)
* *Un beau livre* - L'école des loisirs, 1990
* *Toutou dit tout* - L'école des loisirs, 1991. - (Lutin poche)
* *Troc* - L'école des loisirs, 1991. - (Lutin poche)
* *Mangetout et Maigrelet* - L'école des loisirs, 1992
* *On a volé Jeannot Lapin* - L'école des loisirs, 1992. - (Lutin poche)
* ''L'intrus'' - L'école des loisirs, 1993
* *Pauvre Verdurette* - L'école des loisirs, 1993
* *Ah ! les bonnes soupes* - L'école des loisirs, 1994. - (Lutin poche)
* *Cousin Ratinet* - L'école des loisirs, 1994
* *Et toc !* - L'école des loisirs, 1995
* *Verdurette cherche un abri* - L'école des loisirs, 1995
* *Bon appétit Monsieur Renard* - L'école des loisirs, 1996
* *La chaise bleue* - L'école des loisirs, 1996
* *Dents d’acier* - L'école des loisirs, 1997
* *Petites bestioles* - L'école des loisirs, 1998
* *Verdurette et compagnie* - L'école des loisirs, 2000

## Euskaratu dizkioten lanak 
* *Kadira urdina* (jatorrizko izenburua: *La chaise bleue*), 2008, Ikas euskal pedagogia zerbitzua
* *On dagizula, untxi jauna !* (jatorrizko izenburua: *Bon appétit, Monsieur Lapin*), 2006, Ikas euskal pedagogia zerbitzua
Theriiformes

**Theriiformes** ugaztun klado bat da. McKenna eta Bellek 1997tik aurrera erabili izan dute Prototheria (gaur egungo monotrematuak) ezik beste ugaztun guztiak sailkatzeko. Arbasoak eta desagertutako hainbat talde ere sartuko lirateke.

Bertan autoreek hiru infraklase sartzen dituzte, horietatik 2 jada desagertuak:

* Allotheria - (Marsh, 1880)
* Triconodonta - (Osborn, 1888)
* Holotheria - (Wible et al., 1995)
Ktenoforo

**Ctenophora** (grezieraz *orraziak eramaten dituztenak*) filuma, euskaraz **ktenoforo** gisa idatzia, animalia diblastikoen filum bat da. Etimologikoki, marmoka “orrazidunak” dira, eta izen hori ezarri zaie orrazi itxuradun igeri-palak dituztelako (*kten* edo *ketenak*); luzera dituzten zortzi bandak igeritarako erabiltzen diren zilio ilarez josita daude. Nola marmoken antza duten, iraganean zelentereoen taldean sartu ziren hasieran.

## Portaera 
Sustantzia likatsu bat jariatzen duten koloblasto izeneko zelula espezializatuak dituzte, ehiza egin ahal izateko. Espezie asko argia sortzen duten animalia gardenak dira. Haragijaleak dira, eta harrapakinak eskuratzeko garroetako bentosak erabiltzen dituzte batzuek, baina bentosarik ezean ahoa bera erabiltzen dute horretarako.

## Banaketa 
Itsasoan baino ez dira bizi eta 166 espezie ezagutzen dira. Ez dira oso ezagunak, baina ba dira ugariak eta planktonaren biomasaren parte handi bat dira. Gehien-gehienak planktonikoak dira. Beste batzuk hondo ozeanikoetan bizi dira eta ar lauen antza dute. Gainazaletik 3.000 metroko sakontasunerarte bizi daitezke.

### Euskal Herrian 
*Pleurobrachia pileus* da euskal kostaldeko espezierik ugariena, eta multzo edo sardetan ageri da zenbaitetan.

## Erreferentziak
1444 Pannonia

**1444 Pannonia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1444. asteroidearen izena da. 19338ko urtarrilak 6an aurkitu zuen György Kulinek Budapestetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 AE** zen. Bere izena Erromatar Inperioko probintzia bat zen Panoniagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1446 Sillanpää

**1446 Sillanpää** asteroide gerrikoan aurkitutako 1446. asteroidearen izena da. 1938ko urtarrilak 26an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 BA** zen.

## Kanpo estekak
Kontiolahti

**Kontiolahti** Finlandiako Ipar Karelia eskualdeko herri bat da. Joensuutik 20 kilometro iparraldera dago, Höytiäinen lakuaren ertzean. Bere izenak "hartzaren badia" esan nahi du.

Kontiolahti parrokia 1783tik existitzen da. Udalerria 1873an sortua izan zen. Udalerriko herririk garrantzitsuenak Kontiolahti eta Lehmo dira. Bere lurraldearen barnean, gainera, Herajärvi, Iiksi, Jakokoski, Kontioniemi, Kulho, Kunnasniemi, Mönni, Onttola, Paihola, Puntarikoski, Pyytivaara, Rantakylä-Romppala, Selkie, Varparanta eta Venejoki herriak ere badaude.

Kontiolahti Joensuu gertu izateaz probesten da, Ipar Kareliako herririk handiena dena. Eskualdeko gainontzeko herriek ez bezala, bere biztanleriak gorantz egin du 1978tik. 2006an, langabezi tasa %11,5ekoa zen, nahiko txikia eskualderako. Udalerrian lan gehien ematen duena Finlandiako armada da, Kontiolahtin goarnizio bat duena.

Nazioartean, Kontiolahti nagusiki biatloiko Munduko Koparen probetako bat ospatzen den toki bezala da ezaguna. 1999ko Munduko Biatloi Txapelketaren egoitza izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1999ko Munduko Biatloi Txapelketa

**1999ko Munduko Biatloi Txapelketa** Munduko Biatloi Txapelketaren 34. edizioa izan zen. Finlandiako Kontiolahti herrian ospatu zen 1999ko otsailak 5 eta 14 artean Nazioarteko Biatloi Elkarteak (IBU ingelesezko siglez) antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
* (*) -  Oslon bi aste beranduago ospatutako lehiaketa, Kontiolahtin programatutako proba baldintza klimatiko kaxkarren ondorioz bertan behera geratu ondoren.

### Emakumezkoak 
* (*) -  Oslon bi aste beranduago ospatutako lehiaketa, Kantiolahtin antolatutako proba baldintza klimatiko kaxkarrengatik bertan behera utzi ondoren.

## Domina taula 
## Kanpo estekak
1971ko Euskal Herriko Itzulia

**1971ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 11. edizioa izan zen. 1971ko apirilak 21 eta 25 artean ospatu zen. 875 kilometroko ibilbidea egin zuten 5 etapatan banatuta.

Edizio honetan lau espainiar taldek (Kas, Fagor-Mercier, Werner eta Orbea) eta bi atzerriko taldek (Portugalgo Coelima-Benfica eta Frantziako Bic), orotara 59 txirrindularik parte hartu eta proba soilik 35ek amaitu zuten.

Garailea, Bic taldeko Luis Ocaña espainiarra zan zen.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Tarteko helmugen sailkapena 
|}
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak 
* 1971ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1971ko Euskal Herriko Itzulia
1969ko Paris-Roubaix

**1969ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 67. edizioa izan zen, eta ihesaldi batean irabazi zuen Walter Godefrootek.

## Sailkapena 
[thumb|200px|[Walter Godefroot, edizio honen garailea]]

|}

## Kanpo estekak
Eudemonismo

**Eudemonismoa** Aristotelesek sortutako korronte etikoa da. Korronte etiko horren helburua zoriontasuna lortzea da. Etimologikoki *eudaimonia* ( ) antzinako grezierazko hitzetik dator, "εὐ" (on) eta "δαίμων" daimon edo jainko txikia hitzen lotunea dena, euskaraz zorion esan nahi duena. Hedonismo, estoizismo eta utilitarismorekin batera filosofiaren korronte klasiko nagusiak osatzen du.

## Bibliografia 
* Aguirre, Javier (2008): "Aristoteles" in Agustin Arrieta (et al.): *Filosofiaren historia*, Donostia, Elkar. 
* Hadot, Pierre (2023)[1998]: "Antzinako filosofoek proposatutako hainbat zoriontasun eredu" in *Zoriontasunaren defentsan. Epikuro*, Iruñea, Katakrak. 

## Kanpo estekak
2003ko Euskal Bizikleta

**XXXIV. Euskal Bizikleta** 2003ko ekainaren 4tik 8ra egin zuten. Bere 753,1&nbsp;km-ko ibilbidea osatzeko José Antonio Pecharrománek 19.06'56" behar zituen.

## Taldeak 
17 taldek hartu zuten parte:

|valign=top|

|}

## Etapak 
## Emaitzak etaparen arabera 
### 1. etapa 
* Ekainaren 4a: Eibar > Ispaster – 146,5&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 2. etapa 
* Ekainaren 5a: Ispaster > Aizarnazabal – 167,2&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 3. etapa 
* Ekainaren 6a: Aizarnazabal > Oroko Andre Mariaren Santutegia – 187,6&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 4. etapa/1. atala 
* Ekainaren 7a: Mungia > Itziar – 87,4&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 4. etapa/2. atala 
* Ekainaren 7a: Deba > Deba – *Banakako erlojupekoa* – 16,5&nbsp;km

|valign=top|

|}

### 5. etapa 
* Ekainaren 8a: Iurreta > Arrate – 147,9&nbsp;km

|valign=top|

|}

## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Tarteko helmugen sailkapena 
## Sailkapenen bilakaera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1972ko Frantziako Tourra

**1972ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 59. edizioa izan zen. 1972ko uztailak 1 eta 23 artean ospatu zen. 3846 kilometroko ibilbidea egin zen prologo bat eta 20 etapatan banatuta, horietatik hirugarrena, bosgarrena, hamalaugarrena eta hogeigarrena bi sektoretan banatuta egon zirelarik.

132 txirrindularik parte hartu zuten 11 txirrindulariko 12 taldetan banatuta, proba soilik 88k amaitu zutelarik, eta talde bakar batek ere ez zuen proba bere txirrindulari guztiekin amaitu.

Edizio hau irrika handiz hasi zen, aditu guztiek aurreikusten zuten Eddy Merckx eta Luis Ocañaren arteko norgehiagokagatik, alabaina, Ocañak Col d'Aubisquen beste eroriko bat jasan ondoren, Eddy Merckxen arerio nagusi bezala Cyrille Guimard geratu zen, honek 14. etapan belauneko lesio bat jasan zuen arte, Eddy Merckxek bere laugarren Tourra jarraian irabazteko bidea libre utziz.

Garaileak, laugarren aldiz jarraian Eddy Mercx izan zena, urte batzuk lehenago Jacques Anquetilek lortutako jarraiko Tourreko garaipenen errekorra berdinduz, proba batez beste 35,514 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra *(Maillot Jaune)* 
### Puntukako sailkapena *(Maillot Vert)* 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
* Gan-Mercier
### Sailkapen konbinatua 
* Eddy Merckx

## Parte-hartzaileak 
A : etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Abandonatu egin zuen ; NP : Ez zuen etapa hasi.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Yrjö Väisälä

**Yrjö Väisälä** (Kontiolahti, Finlandia, 1891ko irailak 6-Rymättylä, Finlandia, 1971ko uztailak 21) astronomo eta fisikari finlandiar bat izan zen.

## Familia 
Yrjö Väisälären anaiak Kalle Väisälä matematikaria eta Vilho Väisälä meteorologoa izan ziren, biak pertsona nabarmenak euren zientzia arloetan.

## Ekarpenak 
Bere ekarpenik garrantzitsuenak optikaren arloan egin zituen, baina nahiko aktiboa zen geodesia, astronomia eta meteorologia optikoan ere. 120 asteroide baino gehiago aurkitu zituen.

1573 Väisälä eta 2804 Yrjö asteroideak eta Ilargiko Väisälä kraterra bere omenez izendatuak izan ziren.

## Aurkitu zituen asteroideak 
*Artikulu hau ingelesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.
Col du Galibier

**Col du Galibier** edo soilik **Galibier** Frantziako Alpeetan dagoen mendate bat da. Sarri Frantziako Tourrak zeharkatzen duen mendaterik altuena da.

Galibierrek Saint-Michel-de-Maurienne eta Briançon elkartzen ditu Col du Télégraphe eta Col du Lautaret mendateen bidez. Mendate hau, neguan, ohi itxita egoten da.

Massif d'Arvan-Villards eta Massif des Cercesen artean dago, bere izena Grand Galibier bezala ezagutzen den mendikate sekundario batetik hartuz.

## Ezaugarriak 
* Altuera: 2645 metro
* Malda: 8,5 kilometro %6,9ra Col du Lautaret zeharkatuz eta 18,1 kilometro %6,9ra Valloire igaro ondoren.

## Frantziako Tourra 
thumb|Col du Galibier
Frantziako Tourrak sarritan zeharkatzen du Galibier mendatea, ia beti lasterketako mendaterik altuena delarik. Orotara, 57 aldiz igo da, Col du Tourmaleten ondoren bigarren bisitatuena delarik. 1935eko edizioan, mendate hau jaistean, Francisco Cepeda txirrindulari bizkaitarrak erorketa larri bat jasan zuen, horren ondorioz hil zelarik, Frantziako Tourrean parte hartzen ari zen bitartean hil zen lehen txirrindularia izan zelarik. 1996an bere igoera bertan behera utzi zen elurraren ondorioz. Etapa hauetan Galibierren tontorretik lehen postuan pasa direnak honako hauek izan dira:

## Kanpo estekak 
* Galibier mendatea txirrindularitzaren historian
David Latasa

**David Latasa Lasa** (Iruñea, 1974ko otsailaren 14a - ) euskal txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1997**
* Santikutz Klasika
**1999**
* 2. Etorkizuneko Tourrean eta etapa 1
**2003**
* 3. Setmana Catalanan
**2004**
* 3. Ordiziako Klasikan
* 4. Kataluniako Voltan
**2005**
* Euskal Herriko Itzuliko Mendiko sailkapena
**2006**
* 3. Ordiziako Klasikan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Banesto (1998-2000)
* iBanesto.com (2001-2002)
* KELME-Costa Blanca (2003)
* Comunidad Valenciana (2004-2006)

## Erreferentziak
Holotheria

**Holotheria** ugaztun klado bat da, batzuetan infraklase gisa izendatua (sailkapenaren arabera). Mammalia eta Theriaren arteko leku bat izango luke, nahiz eta gertuago dagoen Theriak ordezkatzen duenetik Mammalia osotik baino.

## Sailkapena 
McKenna eta Bell-ek jerarkia ezarri zuten 1997an:

 --o **Holotheria** Wible et al., 1995 
   |-- Chronoperatidae Fox, Youzwyshyn & Krause, 1992 (†)
   |-o Kuehneotheria McKenna, 1975 (†)
   `-o Trechnotheria McKenna, 1975 (≈Yangotheria Chow & Rich, 1982)
     |-o Amphiodontoidea Prothero, 1981 (†)
     |-o Spalacotherioidea Prothero, 1981 (†)
     `-o Symmetrodonta Simpson, 1925
       |-o Yinotheria Chow & Rich, 1982 (†)
       `-o Cladotheria McKenna, 1975 
         |-o Dryolestoidea Prothero, 1981 (†)
         `-o Amphiteriida Prothero, 1981
           `-o Zatheria McKenna, 1975
             |-o Peramura McKenna, 1975 (†)
             `-o Tribosphenida McKenna, 1975
               |-o Aegialodontia Butler, 1978 (†)
               `-o Theria Parker & Haswell, 1897 
                 |-o Metatheria Huxley, 1880 
                 `-o Eutheria Gill, 1872 

Ondoren eginiko lan batzuetan proposamen hori berrikusi eta hainbat aldaketa egin dira. Artikulu batzuk aipatzearren:

* Wang, Clemens, Hu & Li, 1998.
* Rougier, Novacek, McKenna & Wible, 2001.
* Luo, Cifelli & Kielan-Jaworowska, 2001
* Luo, Kielan-Jaworowska & Cifelli, 2002
* Kielan-Jaworowska, Cifelli & Luo, 2004.

Kladograma honetan aipatzen dira aurreko erreferentziatan aipatutako aldaketak:

 --o **Holotheria** Wible et al., 1995 
   |-- Chronoperatidae Fox, Youzwyshyn & Krause, 1992 (†)
   `-o Trechnotheria McKenna, 1975 (≈Yangotheria Chow & Rich, 1982)
     |-o Amphiodontoidea Prothero, 1981 (†)
     |-- Austrotriconodontidae Bonaparte, 1990 (†)
     |-- Gobiconodontidae Chow & Rich, 1984 (†)
     |-- Amphilestidae Osborn, 1888 (†)
     |-o Spalacotherioidea Prothero, 1981 (†)
     `-o Symmetrodonta Simpson, 1925
       |-o Eutriconodonta Kermack, Musset & Rigney, 1973 (†)
       `-o Cladotheria McKenna, 1975 
         |-o Dryolestoidea Prothero, 1981 (†)
         `-o Zatheria McKenna, 1975
           |-o Amphiteriida Prothero, 1981 (†)
           |-o Boreosphenida Luo, Cifelli, & Kielan-Jaworowska, 2001 (†)
           | |-o Aegialodontia Butler, 1978 (†)
           | `-o Theria Parker & Haswell, 1897 
           |   |-o Metatheria Huxley, 1880 
           |   `-o Eutheria Gill, 1872 
           `-o Peramura McKenna, 1975 (†)

## Erreferentziak
Stor uhartea

**Stor uhartea** Kanadako uharte artikoetako bat da, Nunavuteko Qikiqtaalukeko eskualdekoa. Ez du biztanlerik. Eurekaren sarreran dago, Axel Heiberg uhartea Ellesmere uhartetik banatzen duen gune bat. Fulmar kanala uhartetik hego-mendebaldera dago, fiordo badia (Bay Fiord) ipar-ekialderantz dagoen bitartean. Sverdrup uharteen zati da, hauek, aldi berean, Elizabeth Erreginaren uhartediaren eta Kanadako Uhartedi Artikoaren zati direlarik.

500 metro inguruko altuera duten bi tontor daude bertan. Uharteak 32 kilometroko luzera eta 14ko zabalera du.

## Kanpo estekak
Malcolm II.a Eskoziakoa

**Malcolm II.a Eskoziakoa** (), ezizenez **Forranach**, hots "Suntsitzailea" (, Eskozia &ndash; 1034ko azaroaren 25a, Glamis, Eskozia) Piktoen erregea eta Eskoziako Erresumako hamaseigarren erregea izan zen, garai hartan *Alba* izenaz ezagutzen zena. Alpin etxeko azken erregea izan zen.

## Biografia 
Kenneth II.aren semea zen eta Malcolm I.aren biloba. Kenneth II.a borroka-zelaian erail zuenean bihurtu zen errege eta aurreko erregeen erregealdia oso motza izan zen arren Malcolm bigarrenak 29 urte egin zituen Eskoziarren agintari.

1006an Bernicia inbaditu zuen, baina Ingalaterrako Durham setiatu zuenean porrota eragin zioten Northumbriarrek. 1018an bigarren eraso bat egin zuen, oraingoan arrakastatsuagoa izan zen, ingelesak daniarren aurkako borrokan sarturik zeudela aprobetxatu baitzuen.

Hiru alaba izan zituen eta ondorioz Alpin etxearen jarraipenik ez zuen izan Eskoziako erregetzak. Alabak ordea estrategikoki ezkonarazi zituen bere influentzia handitu eta egonkortzeko. Horrela Orkadekin iparraldean eta Strathclyderekin mendebaldean aliantzak eratu zituen. Bizialdiaren azken aldian tentsioak sortu ziren eskoziarren artean eta 1034an eraila izan zen. Dunkeld etxeko Duncan I.a izan zen bere ondorengoa.
Dryolestes

***Dryolestes*** Jurasiko berantiarreko ugaztun genero desagertu bat da. 2, 5 eta 6. zona estratigrafikoetan aurki daiteke, Portugalgo Alcobaça Formazioan eta AEBko Morrison Formazioan.

## Taxonomia 
{{clade| style=font-size:85%;line-height:85%
|label1=Mammaliaformes  
|1={{clade
   |1=*Sinoconodon*
   |2={{clade
      |1=*Adelobasileus*
      |2={{clade
         |1=
         |2={{clade
            |1=
            |2={{clade
               |1=*Hadrocodium*
               |label2=Mammalia
               |2={{clade
                  |1=Australosphenida (monotremes and extinct relatives)
                  |label2=Boreosphenida
                  |2= }} }} }} }} }} }} }}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Galatea

thumb|*La Galatea*ren lehen edizioaren azala

***La Galatea*** Miguel de Cervantesek idatzitako eleberri bat da, 1585ean Alcalá de Henaresen *Primera parte de La Galatea, dividida en seis libros* izenarekin argitaratua izan zena.

*La Galatea* artzain eleberri bat bezala sailkatzen da. Baina sailkapen hau oso mugatua da. Hain zuzen ere, bertako pertsonaiak artzainak dira, baina maitasunaren azterketa psikologiko bat egiteko baliabidea da, eta hau da Cervantesek liburu hau idazterakoan izan zuen asmoa.

Eleberria, ziur asko, Cervantes Aljerren 1580ko abenduan eman zuen gatibutzatik itzuli ondoren idazten hasi zen. Ez zuen arrakasta askorik izan liburu-dendetan, batez ere, Montemayorren *Diana*ren arrakasta handiarekin eta Gaspar Gil Poloren *Diana enamorada*ren arrakasta itzelarekin alderatuz gero. Cervantesek bere bizitza osoan eleberri hau oso estimu handitan izan zuen, baita bigarren zatia argitaratzeko asmoa ere, baina halakorik egin gabe hil zen.

Eleberria, Tajo ibaiaren ertzeko tokiren batean (ideala eta errealaren artean) girotzen da. Istorio nagusi bat dago, eta zenbait sekundario. Istorio nagusian, Elicio eta Erastro Galateaz maitemindutako bi artzai dra, cevantestar emakumezko heroien gainontzeko bertute guztiak (diskrezioa, hau da, adimena eta zentzua, zintzotasuna eta ontasuna) dituen emakume artzai eder bat. Baina Galateak bere independentzia espirituala maite du, eta ez du maitasunaren uztarripean egon nahi, eta, beraz, bi artzainak mespretxatu egingo ditu.

Gai nagusian tartekatutako olerki ederrez eta *novelle* entretenigarriez gain (Cervantesek ondoren Kixotean eta Los trabajos de Persiles y Sigismundan ere egingo zuen bezala), maitasunaren izaerari buruzko duelu dialektikoak ere ikusiko dira (IV. liburua, Lenio eta Tirsi artzainek bakoitzak maitasunaren eta maitasun faltaren euren apologiak egiten dituzte) edo maitasun psikologiari buruz (III. liburua, Orompok, Marsilok, Crisiok eta Orfinok, bertsotan maitasunetik eratorritako zein pasiok egiten duen min gehien eztabaidatzen dute, maite denaren jelosiak, mespretxuak, faltak ala heriotzak).

VI. liburuan *Canto de Calíope* izeneko kantu luzea topa daiteke: olerkaritzaren musa artzaiei agertzen zaie eta honek Cervantesi garai hartako espainiar olerkaritzako egile bizi guztiak laudatzen dituen kantu luze bat sartzeko aitzaki bezala balio dio. Esate baterako, Luis de Góngora, Felix Lope de Vega, Alonso de Ercilla, Fray Luis de León, Francisco Díaz eta beste asko aipatu eta laudatzen ditu.

Liburuaren amaieran, eleberriko gertakariak bat-batean eteten dira:

Baina sekula ez zen argitaratu horrenbeste aldiz promes egindako bigarren zatia. Hain zuzen ere, Kixotean gertatzen den liburu erretzean, zenbait artzai eleberrik sutan amaitzen dute. Apaizak eta bizarginak La Galatea salbatzen dute eta laster Cervantesek bigarren zatia argitaratuko duela iragartzen dute. Baina ez dago lan hau egin zenik adierazten duten daturik, soilik bete ez ziren iragarpenak.

## Kanpo estekak
Aitor Kintana

**Aitor Kintana Zarate** (Gasteiz, 1975eko uztailaren 15a - ) euskal txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1997**
* 2. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
* 3. Bizkaiko Biran

**1998**
* 3. Manuel Galera Memorialan

**2000**
* 5. Etorkizuneko Tourrean eta etapa 1

**2001**
* 2. Errioxako Itzulian
* 6. Euskal Bizikletan

**2002**
* 2. Route du Sudean
* 7. Alpeetako Klasikoan
* 7. Dauphiné Libérén

**2003**
* Kataluniako Voltako etapa 1
* 6. Euskal Bizikletan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
## Taldeak 
* Euskaltel-Euskadi (1998-2000)
* Jazztel-Costa de Almería (2001)
* Big Mat-Auber 93 (2002)
* Labarca 2-Cafe Baqué (2003)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Xabier Irala

**Xabier Irala Estévez** (New York, 1947) euskal industria ingeniari bat da. 2003 eta 2009 bitartean BBKko presidentea izan zen. 2008an Euskadiko Aurrezki Kutxaren osaketa saiakera bultzatu zuen. Euskal Herria, Erresuma Batua, Portugal eta Espainian lan egin du. Gaur egun Iberdrolako Kontseiluko kide da, BBK ordezkatuz.

Euskara, ingelesa, gaztelania eta frantsesa mintzatzen ditu. 2002. urtean Euskal Herritar Unibertsala Saria bereganatu zuen.

## Biografia 
1947an New York hirian jaio zen, garai hartan Eusko Jaurlaritzako Agirre Lehendakariaren idazkaria zen bere aita, Anton Irala, erbestean baitzegoen. Batxilergoa Frantzian ikasi zuen eta ondoren ikasketak Manilako La Salle unibertsitatean burutu zituen. Bere lehenbiziko lanbidea General Electric enpresarako itzultzaile izatea izan zen, beranduago General Electric France ordezkaritzako presidente ordea izatera iritsi zelarik, honek bere Ipar Euskal Herrirako atxikimendua sendotu zuen. Gero 1990. urterarte General Electric enpresako portugaldar eta britainiar filialetan lan egin zuen, urte horretan Lapurdiko Ainhoa udalerrian kokatu zelarik. ABB-Espainia enpresako exekutibako presidente orde izendatu zuten.

1996an orduko Espainiako presidentea zen José María Aznarrek Iberiako presidente izendatu zuen, bertan zegoela konpainia horretako pribatizazio prozesua gidatu zuen.

2003tik aurrera Bilbao Bizkaia Kutxaren (BBK) lehendakaria izan zen.

2009. urtetik aurrera, osasun arazoak zirela medio, erretiratu egingo zela iragarri zuen.

### Bizitza pertsonala 
Gaztetan errugbi jokalari ez profesionala izan zen. Bere emaztea eta bi semeen ama izango zena Frantzian ezagutu zuen. Bere emaztea 2007an zendu zen. Urte horretan bertan istripu zerebrobaskular bat jasan zuen. Gaur egun Ipar Euskal Herriko Lapurdi herrialdeko Ainhoa udalerrian bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaspar Gil Polo

**Gaspar Gil Polo** (Valentzia, 1540 aldean - Bartzelona, 1585) espainiar idazlea izan zen. Haren lanik garrantzitsuena *Diana enamorada* artzain eleberria da, 1564koa, Jorge de Montemayorren *Diana*-ren jarraipena

## Bizitza eta lanak 
Gaspar Gil Poloren bizitzari buruzko erreferentzia gutxi daude. Cerda y Ricok Valentziako Unibertsitatean 1565 eta 1574 artean aritu zen Gil Polo, greziera-katedraduna, izan zitekeela adierazi zuen. Hori esateko, *Diana enamorada*-ko *Canto del Turia*-n valentziar ingeniariei -horietako batzuk bere garaikideak, Valentziako Unibertsitateko katedradunak- eskaini zizkien laudorioetan oinarritzen zen. Baina irakasle horrek ez zuen Gaspar izena.

Valentzian jaio zen, 1540 aldean. 1571-1573 bitartean notario jardun zuen. 1572an, Filipe II.ak Valentziako Erresumako *Mestre racional*-aren lehen laguntzaile izendatu zuen. Handik aurrera, kargu garrantzitsuagoak eskuratu zituen eta ospe oneko pertsona izan zen. Hala ere, Gil Polo 1585ean hil zenean, haren familia egoera ekonomiko txarrean gelditu zen.

Haren olerkari ospea Cervantesek *La Galatea*-ko *Canto de Calíope* izeneko kantuan eskaintzen dion errege zortziko baten eta Juan de Timonedak 1561eko *Sarao de amor*-en egiten duen aipamenean oinarritzen da. Bere lan nagusia *Diana enamorada* da, Jorge de Montemayorek 1558an argitaratu zuen *Diana*-ren jarraipena. Bere prosa eta poesia biziki jasoak dira, valentzianismo ugari erabiltzen dituen arren. Errima probentzala deitzen zuenaren asmatzailea izan zen. Bere poesia forma menperatzeagatik eta ahapaldien erabileragatik nabarmentzen da.

## Erreferentziak
Trechnotheria

**Trechnoteria** ugaztun klado bat da, Mammalia eta Theria artean kokatzen dena. Azkenarekiko gertuago dago, hala ere. Jurasikoan zein Kretazeoan Asia eta Afrika izango ziren eremuetan baino ez ziren bizi.

## Taxonomia 
McKenna-k honako sailkapen taxonomikoa osatu zuen 1975an:

 --o **Trechnotheria** McKenna, 1975 (≈Yangotheria Chow & Rich, 1982) (†)
     |-o Amphiodontoidea Prothero, 1981 (†)
     |-o Spalacotherioidea Prothero, 1981 (†)
     `-o Symmetrodonta Simpson, 1925
       |-o Yinotheria Chow & Rich, 1982 (†)
       `-o Cladotheria McKenna, 1975 
         |-o Dryolestoidea Prothero, 1981 (†)
         `-o Amphiteriida Prothero, 1981
           `-o Zatheria McKenna, 1975
             |-o Peramura McKenna, 1975 (†)
             `-o Tribosphenida McKenna, 1975
               |-o Aegialodontia Butler, 1978 (†)
               `-o Theria Parker & Haswell, 1897 
                 |-o Metatheria Huxley, 1880 
                 `-o Eutheria Gill, 1872 

Geroago hainbat lanek aldaketak proposatu dituzte:

* Wang, Clemens, Hu & Li, 1998.
* Rougier, Novacek, McKenna & Wible, 2001.
* Luo, Cifelli & Kielan-Jaworowska, 2001
* Luo, Kielan-Jaworowska & Cifelli, 2002
* Kielan-Jaworowska, Cifelli & Luo, 2004.

Honako kladograman erakusten dira proposaturiko aldaketa horiek:

{{clade| style=font-size:85%;line-height:85%
|1={{clade
  |1=†Gobiconodonta
  |2=
   }}
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Collins (filma)

**Michael Collins** 1996an Neil Jordan irlandar zuzendariak zuzendutako filma bat da. Filma honetako aktore nagusiak Liam Neeson, Aidan Quinn, Stephen Rea, Alan Rickman, Julia Roberts, Ian Hart eta Brendan Gleeson izan ziren.

Michael Collins irlandar iraultzaile nazionalistaren bizitzan oinarritua dago..

Filmak 1916ko Pazko Altxamendua, Irlandar Independentzia Gerra, 1920ko Igande Odoltsua eta ondorengo Anglo-Irlandar Ituna eta Irlandako Gerra Zibilaren inguruko gertakizunak azaltzen ditu, betiere Neil Jordan zuzendariaren ikuspuntutik.

## Argumentua 
1922. urtean hasten da, Michael Collinsen (Liam Neeson) emaztegaia zen Kitty Kiernan (Julia Roberts) atsekabetuak eta Joe O'Reilly (Ian Hart) adiskidemina Collins erail berria eta harekin bizi izandako gorabeherak oroitarazten dituztenean.

## Antzezleak 
* Liam Neeson: Michael Collins buruzagi errepublikarra.
* Aidan Quinn: Harry Boland buruzagi errepublikarra eta Collinsen lagun mina. Gerora Irlandaren banaketaren aurkakoa eta Collinsen aurkaria.
* Stephen Rea: Ned Broy, Dublingo gazteluan lan egiten duen funtzionarioa eta errepublikarren aldeko espioia.
* Alan Rickman: Eamon de Valera buruzagi errepublikar azti eta zuhurra, gerora Irlandako Estatu Askearen presidentea. Hasieran Collinsen aldekoa, gerora Irlandako banaketaren aurkakoa eta Collinsen aurkaria.
* Julia Roberts: Kitty Kiernan, Collinsen emaztegaia eta Bolanden laguna.
* Brendan Gleeson: Liam Tobin, buruzagi errepublikarra.
* Ian Hart: Joe O'Reilly, buruzagi errepublikarra eta Collinsen lagun mina. Collinsen gisa Irlandaren banaketaren aldekoa agertuko da.
* Charles Dance: Soames, MI5 britainiar espioi agentziako ofiziala eta Cairo Gang taldeko buruzagia.
* Owen O'Neill: Rory O'Connor irlandar buruzagi errepublikarra.
* Gerard McSorley: Cathal Brugha irlandar buruzagi errepublikar ospetsu eta sutsua, Irlandaren banaketaren aurkakoa, hortaz, Collinsen aurkaria.
* Jonathan Rhys Meyers: Collinsen hiltzailea.
* Ian McElhinney: Belfasteko detektibea.

## Ikus gainera 
* Michael Collins (1890-1922)

## Kanpo estekak 
* Michael Collins filmaren aurreikuspen edo trailerraren bideoa ikusgai. Youtube.com 
* Michael Collins filmaren IMDBko fitxa ikusgai
Mesozoa

**Mesozoa** animalia ornogabe itsastar talde oso ezezagun bat da. Txikiak dira eta ar itxurako parasito gisa jokatzen dute. Oraindik ez dakigu degeneratutako Platyhelminthesak diren edo benetako animalia basalak. Normalki animalia txiki hauek kanpoko mintza bat dute, somatodermoa, zelula ziliodunekin birsorketa-zelulak inguratzen. Orain dela hamarkada batzuk filum gisa sailkatzen ziren, hala ere egindako ikerketa filogenetikoek esaten dute polifiletikoak direla, hau da, gutxienez harreman hurbilik ez duten bi taldek osatzen dutela.

Hori dela eta azken urteotan Mesozoa izena modu informalean erabiltzen da, taxoi formal bat baino gehiago. Lan batzuetan Agnotozoa azpierreinuko filum bakartzat sailkatzen dute eta Wikispeciesen Protistaren barruan.

XIX. mendean hemen sartzen ziren inbaginaziorik ez zuten animalia ezagun guztiak.
Hot In The Shade

***Hot in the Shade*** Kissen estudioko 15. albuma da. released in 1989. RIAAk urre izendatu zuen 1989ko abenduaren 20an. 1981eko *Music from "The Elder"* albuma irten zenetik, Kissen estudioko lehen albuma da zeinean hiru taldekidek abesten duten. Eric Carrek egiten duen azken diskoa da 1991n hil aurretik.

15 abesti dituelarik, *Hot in the Shade* Kissen estudioko albumetatik material gehien duena da. Horregatik, taldearen album luzeenetarikoa da, ordu bat inguruko (58:39) iraupenarekin.

Gene Simmons eta Paul Stanley makillajearekin agertzen ziren lehen aldia izan 1983. urtetik "Rise to It" bideoan. Nahiz eta Gene eta Paul makillajearekin agertzen diren eszena 1975ean kokatua egon, erabiltzen dituzten jantziak ez daude historikoki ondo kokatuak; Genen jantzia *Unmasked* (1980) aldikoa da, Paulena *Love Gun* (1977) aldikoa den bitartean.

Tommy Thayer, "Betrayed" eta "The Street Giveth And The Street Taketh Away" abestiak idazten laguntzen duena, 2002an Kissen gitarjole bihurtuko da Ace Frehley "The Spaceman" moduan ordezkatuz.

Kissek "Hide Your Heart" abestia jo zuen 1990eko Hot in the Shade biran, albumaren ostean izan zena. Stanleyk abestia berriro joko du bere 2006-2007 urteetako *Live to Win* bakarlari biran.
 
"Forever" abestiaz gain, taldearen zuzeneko emanaldietan sarritan agertzen den abestia, nahiko baztertu egin dute albuma 1990. hamarkaldiko erdialdetik geroko kontzertuetan jatorrizko taldekideak batu zirenetik. Bruce Kulickek eta Paul Stanleyk "Hide Your Heart" jo zituzten beraien bakarlari biretan.

## Abesti zerrenda 
## Langileak 
* Paul Stanley – gitarra errtimikoa, ahotsa
* Gene Simmons – baxua, ahotsa
* Bruce Kulick – gitarra nagusia, koruak
* Eric Carr – bateria, perkusioa, koruak

## Zerrendak 
**Albuma** - Billboard (Ipar Amerika)

**Albuma** - ARIA (Australia)

**Albuma** - UK Albums Chart (Erresuma Batua)

**Singleak** - Billboard (Ipar Amerika)

## Salmentak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kiss FAQ - Hot In The Shade, Accessed on July 14, 2005.
Ambulacraria

**Ambulacraria** ornogabe klado bat da, Echinodermata, Hemichordata eta Xenoturbellida bere barne hartzen dituenak. Deuterostomiaren antzekoa da, baina Chordata kenduta.
1448 Lindbladia

**1448 Lindbladia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1448. asteroidearen izena da. 1938ko otsailak 16an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 DF** zen. Bere izena Bertil Lindbladgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1449 Virtanen

**1449 Virtanen** asteroide gerrikoan aurkitutako 1449. asteroidearen izena da. 1938ko otsailak 20an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkuko Iso-Heikkilä Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 DO** zen. Bere izena Artturi Ilmari Virtanen kimikari finlandiarragatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1970eko Paris-Roubaix

**1970eko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 68. edizioa izan zen. 1970eko apirilak 12an ospatu zen eta garailea Eddy Merckx izan zen, lasterketa ihesaldi batean irabazi zuena. Hau bere bigarren garaipena izan zen. Merckx eta bigarren izan zen Roger De Vlaemincken arteko tartea (5 minutu eta 21 segundo), proba honen historia guztiko tarterik handiena da lehen eta bigarren sailkatuen artean.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
1972ko Euskal Herriko Itzulia

**1972ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 12. edizioa izan zen. 1972ko apirilak 19 eta 23 artean ospatu zen. 810 kilometroko ibilbidea egin zuten 5 etapatan banatuta.

Edizio honetan soilik lau espainiar taldek parte hartu zuten (La Casera, Kas, Werner eta Karpy) guztira 40 txirrindularirekin, hauetako soilik 25ek amaitu zutelarik.

Garailea José Antonio González Linares kantabriarra izan zen, Itzulia goitik behera menperatu zuena. Urte honetakoa izan zen bere lau garaipenetatik lehena.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak 
* 1972ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1972ko Euskal Herriko Itzulia
Ecdysozoa

**Ecdysozoa** animalia protostomatu taldea da. Arthropoda, Nematoda eta beste talde txikiago batzuk sartzen dira, eta animalia guztien artean dagoen talderik handiena da. 18S erribosomako RNA geneetan oinarrituta eraiki zen eta handik aurrera egindako beste ikerketa batzuekin sendotu da.

Taldearen sailkapena ezaugarri morfologikoetan ere oinarritzen da, eta exoeskeletoa ekdisi bidez aldatzen duten animalia guztiak barne hartzen dituela esan daiteke (hortik datorkio *ecdysozoa* izena). Hala ere oraindik badira eztabaidak honen inguruan.

## Kladograma 
Hau da proposaturiko kladogrametako bat:
1920ko Belgikako Itzulia

**1920ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 9. edizioa izan zen. 1920ko maiatzak 23 eta 30 artean ospatu zen. 1.395 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta. Louis Mottiat belgikarra izan zen garailea.

## Etapak 
## Etapa sailkapenak 
### 1. etapa 
* Brusela > Gante – 300&nbsp;km

;Emaitza

### 2. etapa 
* Gante > Lieja – 291&nbsp;km

;Emaitza

### 3. etapa 
* Lieja > Lussemburgo – 284&nbsp;km

;Emaitza

### 4. etapa 
* Luxenburgo > Namur – 245&nbsp;km

;Emaitza

### 5. etapa 
* Namur > Brusela – 275&nbsp;km

;Risultati

## Sailkapen nagusia 
*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Madison Etorbideko Zubia

**Madison Etorbideko Zubia** (**Madison Avenue Bridge** ingelesez) Harlem ibaia zeharkatzen duen zubi bat da, Manhattango Madison etorbidea 138 Ekialde kalearekin lotzen duena, azken hau New Yorkeko Bronx auzoan. Zubia New York Hiriko Garraio Departamenduak erabili eta mantentzen du. Alfred P. Bollerrek diseinatua izan zen, eta 1910ean eraikia 1884ko beste zubi baskulante bat ordezkatu eta honen edukia bikoizteko.

2005erako, NYCDOTak, bi norantzetan urteko batez besteko trafikoa 48.397koa zela adierazi zuen, 49.847ko goiko muga batera iritsiz 2002an.

## Kanpo estekak
Nous

***Nous*** antzinako greziar filosofian adimen, gogoa nahiz arima adierazteko baliatzen den termino bat da. Terminoa Homeroren Iliadan agertzen da lehen aldiz, baina Anaxagoras filosofo presokratiko izan zen gehien baliatu zuena, kosmosa ordenatu egiten duen adimena adieratzeko. Antzinako Greziaz haraindi, terminoa filosofia-eskola anitzetan erabili da gerora ere, esanahi ezberdinekin.

## Kanpo estekak
Die Fragmente der Vorsokratiker

***Die Fragmente der Vorsokratiker*** (euskaraz, **Presokratikoen zatiak**) Hermann Diels hizkuntzalariak 1903 urtean argitaratutako liburua da, non filosofo presokratikoek beraiek idatzitako testuak zein beraiei buruz idatzitakoak biltzen diren. Liburuak hainbat argitarapen izan ditu geroztik. Testuetarako sailkapen-sistema berezia du: A hizkiaz, filosofo presokratikoei buruzko testigantzak biltzen dira eta B hizkiaz, filosofo presokratikoek beraiek idatzirikoak. Zenbaki batek testuko filosofo presokratikoa adierazten du.

## Kanpo estekak