2025eko itzalaldia Europa hegoaldean

2025eko apirilaren 28an, 12:30ean (CEST), **elektrizitate etenaldi** handi bat gertatu zen Europa hegoaldeko zenbait lekutan, bereziki Euskal Herrian, Andorran, Iberiar penintsula osoan eta Frantzia hegoaldeko zenbait tokitan.

Segundo edo minutu gutxiko itzalaldiak gertatu ziren Andorran eta Ipar Euskal Herrian. Informazioen arabera, arazoak sortu ziren Europako sare elektriko sinkronoan. Itzalaldiaren eraginez, leku gehienetan zirkulazio argiak itzali ziren, tren gehienak gelditu eta lur azpiko metroetatik jendea atera behar izan zuten.

Gutxi gorabehera 16:00etan (CEST), Red Eléctrica de España (REE) argindar hornitzaileak azaldu zuenez, «sei eta hamar ordu artean» beharko ziren zerbitzua berrezartzeko eta itzalaldia «salbuespenezkoa eta guztiz apartekoa» izan zen. Garai berean, Portugalgo Redes Energéticas Nacionais (REN) sare operadoreak adierazi zuen agian astebete beharko zela zerbitzua normaltasunera itzularazteko.
## Eragina 
### Euskal Herria 
[thumb|[Iruñea|Iruñeko Mendebaldea auzoko farmazia bateko gurutze formako ikurra itzalita, 2025eko apirilaren 28an.|ezkerrera]]
Itzalaldiak Euskal Herriko lurralde guztiak harrapatu zituen. Nafarroako Gobernuak larrialdi plana aktibatu zuen, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak krisi mahaia bildu zuen, Bilboko metroa eta aldiriko trenak gelditu egin ziren erabat eta suhiltzaileek jende ugari erreskatatu behar izan zuten igogailuetatik.

Iparraldeko hiri eta herrietan, argindar eten labur batzuk izan zirela aitortu zuen Réseau de Transport d'Électricité Frantziako argindar hornitzaileak.

Arabako iparraldean, Aramaio udalerrian, itzalaldiak ordu erdi besterik ez zuen iraun: izan ere, argindarra banatzeko, bertako enpresa publiko bat dute (Aramaioko Argindar Banatzailea), eta herriko linea elektrikoak Aramaioko Udalarenak dira, ez enpresa pribatu handi batenak, Hego Euskal Herri ia guztian bezala. Horri esker, argindarra moztu eta ordu erdi batera, Espainiako sare elektrikotik deskonektatu ziren, eta diesel sorgailu bat martxan jarriz, herri osoan izan zuten argindarra, Behi Alde finkan eta Oleta auzoan izan ezik. 

### Herrialde katalanak 
Bartzelonako metroa eta Valentziakoa guztiz geldirik geratu ziren itzalaldiaren eraginez. Tarragonan zentral nuklearren eta industria kimikoen larrialdi planak ezarri zituzten.

Balear uharteak ez ziren itzalaldiaren eraginpean izan. Vigoko portua larrialdiko bere baliabide propioekin aritu zen lanean, aldirietako trenetan bidaiari ugari gelditu ziren trenbideetan harrapaturik. Galiziako Xuntak ikastetxeak itxi zituen apirilaren 29rako. Argindar horniduraren %&nbsp;97 berreskuratu zen apirilaren 29rako.

Sei hildako izan ziren Galizian itzalaldiaren ondorioz, tartean karbono monoxidoaren intoxikazioz hil ziren familia bereko hiru kide, Taboadelako etxebizitza batean sorgailu akastun batek eragindakoa.

### Portugal 
Portugalen, itzalaldiak Lisboako metroa, trenak eta zirkulazio argiak gelditu zituen. Sare mugikorrek ere muga handiak izan zituzten, batez ere ahots deietarako datu zerbitzuen bitartez. Ospitaleek sorgailu elektrikoak erabili behar izan zituzten ebakuntzak egiten segitu ahal izateko.

Lisboako metroa gelditu egin zuten, seinaleztapen arazoak zirela eta, eta bidean gelditutako trenak hustu egin behar izan zituzten. Fertagus konpainiaren aldiriko trenak geltokietan geratu ziren, eta poliziak hedatu ziren zirkulazio argien itzaltzeak eragindako arazoei aurre egiteko. Lisboako aireportua oso era mugatuan aritu zen lanean, eta 13:00ak (CEST) aldera itxi zuten. Portoko eta Faroko aireportuak elektrizitate sorgailuei esker moldatu ziren.

Luis Montenegro lehen ministroaren kabineteak larrialdiko bilera bat egin zuen argindar etenaren inguruan. Madeira eta Azore uharteak etenik pairatu gabe geratu ziren.

Argindarra guztiz berreskuratu zuten Portugal osoan apirilaren 29an.
### Espainia 
thumb|Argindar eskariaren bilakaera Espainian, itzalaldia gertatu zenean.
Renfe Espainiako tren operadoreak esan zuenez, «Sare Elektriko Nazional osoa etenda» zegoen eguerdiko 12:30ean. Guztira 35.000 bat bidaiari erreskatatu zituzten trenbide eta metroetatik, sistemak porrot eginda geratu ondoren. Madrilgo Barajas nazioarteko aireportua argindarrik gabe geratu zen. Telekomunikazio eta Internet zerbitzuak ere kaltetuak izan ziren; Netblocks gobernuz kanpoko erakundeak azaldu zuen web konexioak erabilera normalaren %&nbsp;17ra beheratu zirela. Era berean, sare nazionalaren datuek erakutsi zuten 12:15 inguruan (CEST) asko jaitsi zela estatu mailako eskaria, 27.500 MW-etik ia 15.000 MW-era.

Kanariar Uharteetan, Ceutan eta Mielillan ez zuen eraginik izan itzalaldiak. Apirilaren 29ko 07:00etarako, elektrizitatea hornidura %&nbsp;99ra itzuli zen.

## Bigarren mailako ondorioak 
### Maroko 
Internet hornitzaileek, hala nola Orangek, arazoak izan zituzten Marokon, Espainian zerbitzariak lineaz kanpo zeudelako.

### Groenlandia 
Groenlandiako telekomunikazioak eten egin ziren, Kanaria Handiko uharteko Maspalomas estazioko ekipamenduekin aritzeko gai ez zirelako, telekomunikazio enpresa batzuek eskualdean jarduteko ezinbestekoa baitute bide hori.

## Itzalaldiaren eragileak 
Portugalen argindarra banatzeaz arduratzen den E-Redes erakundeak esan zuen porrota herrialdetik kanpo sortu zela, ziur aski Europako sare elektrikoko goi tentsioko lineetako akatsen ondorioz. Hastapenean, baztertu egin zuen zibereraso baten aukera. Réseau de Transport d'Électricité linea elektriko hori mantentzeaz arduratzen den enpresak, aldiz, adierazi zuen elektrizitate mozketak ez zuela zerikusirik suarekin. nahiz eta hasierako analisiak ez zuen halako frogarik erakutsi. Apirilaren 29ko goizean, REEk Espainiako hego-mendebaldeko sarearen deskonexio masibo bati egotzi zion itzalaldia. Erakundeak itzalaldiaren arrazoia zibereraso bat izatea baztertu egin zuen eta deskonexioaren arrazoia ikertzen ari zela iragarri zuen.
## Desinformazioa 
Argindar itzalaldiaren jatorriari buruzko zenbait baieztapen faltsu eta engainagarri zabaldu ziren. Sare sozialetan mezuak zabaldu ziren esanez Errusiaren zibereraso batek eragin zuela, faltsuki egotzita CNN International hedabideari eta Ursula von der Leyen Europako Batzordeko presidenteari. Portugalgo EDP Group argindar konpainiari ere faltsuki egotzi zioten albiste hori.

Hedabide batzuek —besteak beste, CNN, The Guardian eta Reuters— jakinarazi zuten Portugalgo RENen iritziz «bibrazio atmosferiko induzitua» izeneko ustezko «gertaera atmosferiko arraro» baten ondorioz izan zela, eta «sistema elektrikoen arteko sinkronizazio akatsak» eragin zituela. RENek ukatu egin zuen halako adierazpenak egin zituenik.

Interneteko zenbait hedabidetan, itzalaldia Belgikan, Alemanian, Herbehereetan, Finlandian eta Italian ere gertatu zela ziurtatu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Argindarra
* Energia elektrikoaren sorkuntza
* Frantziaren eta Espainiaren arteko konexio elektrikoa Bizkaiko Golkoan
## Kanpo estekak 
*  The moment large parts of Spain lost power as Coco Gauff's Madrid Open interview is cut off