open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bartzelonako Errege Ontziola

**Bartzelonako Errege Ontziola** (katalanez **Drassanes Reials de Barcelona**) Kataluniako Bartzelona hiriburuko El Raval auzoan dagoen arkitektura multzo bat da. XIII. mendean Petri III.a Aragoikoaren erregealdian zehar eraikitzen hasi zen.

## Iruditegia 

Irudi:15-10-27-Vista des de l'estàtua de Colom a Barcelona-WMA 2798.jpg|Aireko ikuspegia

## Kanpo estekak 
* Bartzelonako Itsas Museoa
Bartzelonako Espainiar Herria

**Bartzelonako Espainiar Herria** (katalanez **Poble Espanyol de Barcelona**) Kataluniako Bartzelona hiriburuko Montjuïc mendian dagoen aire libreko museo bat da. 1929. urtean Nazioarteko Erakustaldia ospatzearekin batera ireki zen. Ideiaren bultzatzailea Josep Puig i Cadafalch kataluniar arkitektoa izan zen, bertan Espainiako eskualde guztietako herri eta arkitekturaren ezaugarri nabarmenenak irudikatu nahi izan ziren. Espainiar Herria Francesc Folguera eta Ramon Reventós arkitektoek eraiki zuten, eta bertan Xavier Nogués (arte kritikaria) eta Miquel Utrillo (margolaria) artistek lan egin zuten.

## Kanpo lotura 
* Bartzelonako Espainiar Herriaren webgunea   

## Kanpo estekak
Panjshir probintzia

**Panjshir** edo **Panjsher** (persieraz: پنجشیر, hitzez hitz "bost lehoiak") Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen ekialdean dagoena. Barnean Panjshir bailara du eta 2004ko apirilean bereizi zen Parwan probintziatik. 3.610&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009an 139.100 biztanle zituen Hiriburua Bazarak da.

Biztanle gehienak Tajik etniakoak dira, baino badira Hazarak, Paxtunak, Nuristaniak eta Pashaiak ere.

Panjshir bailara, Salangeko tunelarekin batera, Afganistango iparraldera iristeko bide garrantzitsuena da. Afganistango gerran sobietarrek erasoaldi ugari egin zuten baino Ahmad Shah Massoud buru zuten mujahidinek beti aurre egin zieten.
thumb|ezkerrera|Panjshir bailara 2006an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  NPS: Panjshir Province
Parwan probintzia

**Parwān** edo **Parvān** (Persieraz/Paxtueraz: پروان), Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen ipar-ekialdean dagoena. 5974&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009an 600.000 biztanle zituen. Hiriburua Charikar da.

thumb|ezkerrera|Parwango herri bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  NPS: Parwan Province
Ana Torrent

**Ana Torrent Bertrán de Lis** (1966ko uztailaren 12a, Madril) espainiar aktore bat da. Zinemagintzan Victor Erize zuzendarian *El espíritu de la colmena* filmean zazpi urte zituela antzezten hasi zen. Alejandro Amenábar zuzendariaren *Tesis* filmean buruturiko antzezlanarengatik emakumezko aktore onenaren Goya Sarietarako izendatua izan zen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ana Torrent aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Amalienborg jauregia

**Amalienborg jauregia** (,  ahoskatua) Kopenhagen dagoen palazioa da eta bertan bizi da Danimarkako erregina Margarita II.a.

Frederik III-k bere emazte Sophie Amaliarentzako eraiki zuen XVII mendean baina 1689an Kristian V.aren 44. urtebetetzea ospatzeko opera saioa antolatu zuten eta tarimak sua hartu zuen. Suak jauregia erabat suntsitu zuen eta ikusleen arteko 180 pertsona hil ziren.

Gaur egungo jauregia 1760. urtekoa da. Plaza oktogonal baten inguruan rococo estiloko lau eraikin simetriko planifikatu zituen Nicolai Eigtved arkitekto daniarrak. Lau eraikinak Moltke jauregia (kristian VII.rena), Levetzau jauregia (Kristian VIII.rena), Brockdorff jauregia (Frederik VIII.rena) eta Schack jauregia (Kristian IX.rena). Lehenengo biak bisita daitezke, laugarrenean erregina bizi da.

Plazaren erdian Frederik V.aren estatua dago.

## Inguruko eraikinak 
Inguruan hainbat eraikin aipagarri daude, hala nola Frederiks Kirche eta Kopenhageko Opera etxea.

**Frederiken eliza (Marmolezko eliza)**

Jauregien konplexuari itsatsirik *Fredriks Kirche* Frederiken eliza borobila dago, "Marmolezko eliza" ezizenaz () ezagutzen dena. Oldenburg dinastiaren 300 urteurrena omentzeko diseinatu zen 1740 urtean, baina Nicolai Eigtveden heriotzak (1754.ean) eta marmolezkoa izanik hain garestia izateak 150 urtetan zehar bukatu ezinik egotea ekarri zuen. Gaur egun dakusagun eliza 1894ean inauguratu zen Ferdinand Meldahl arkitektoaren diseinuaz. Eskandinaviako kupularik handiena du 12 zutabek eusten dutelarik.

**Kopenhageko Opera Etxea**

Amalienborg jauregiaren parean dago, kanalaren beste aldean. Munduko opera etxe modernoenetako bat da. 2000 eta 2004 urteen artean eraiki eta 2005. urtean ireki zituen bere ateak. Plácido Domingo tenoreak Wagnerrek *Die Walküre* obra kantatu zuen Opera Etxearen 2006an.

## Iruditegia 

Irudi:Christian VII' Mansion - Amalienborg.jpg|Kristian VII.aren jauregia.
Irudi:Frederik VIII's Palæ.jpg|Frederik VIII.aren jauregia.
Irudi:Frederik V - Amalienborg.jpg|Frederik V.aren estatua, plazaren erdian.
Irudi:Marmorkirken Copenhagen front.jpg|Frederiken eliza.
Irudi:Copenhagen Opera side 1.jpg|Opera Etxea.

## Kanpo estekak
FC København

thumb|250px|Jokalariak gola ospatzen.

**FC København** talde berria da, 1992. urtean sortu baitzen Kopenhageko talde historiko biren batasunetik, alde batetik Danimarkako klubik zaharrena zen *Kjøbenhavns Boldklub* (16 liga garaipen zituen) eta bestetik *Boldklubben 1903* (zazpi liga garaipen zituen).

## Historia 
### Aurreko taldeak 
*Kjøbenhavns Boldklub* Europa kontinentaleko talde zaharrena da, 1876an eratu baitzen. Hasiera batean kriket eta futbol taldea zen baina tenis, badminton, igeriketan eta petankan ere aritzen zen. XX mendean zehar Danimarkako talde arrakastatsuena izan zen 15 liga irabazi baitzituen, azkena 1980an. Bereziki onak izan ziren 1910ko hamarkada (4 liga irabaziz) eta Bigarren Mundu Gerraren ondorengo urteak (beste lau liga). Bere jantzia zuria zen.

*Boldklubben 1903* izenak dioen bezala 1903an sortu zen. XX mendean 7 liga eta bi kopa eskuratu zituen. UEFA Kopan final laurdenetara iritsi zen 1992an. Honek kamiseta zuri beltza zeukan eta prakak ere beltzak ziren.

### Elkarketa 
1992ko uztailaren 1ean taklde biek bat egin zuten eta Boldklubben 1903-ren lizentzia erabili zuten Daniar Superligan aritzeko. Bere debutean liga irabazi zuen eta 1994. urtean bigarren gelditu zen ligan eta kopan, baina 90. hamarkadaren bukaeran Odense BK eta Brøndby IF nagusitu zitzaizkion. Hurrengo hamarkadan 5 liga eta 2 koparen jabe egin zen. Azken urteetan herrialdeko talde indartsuenetakoa izan da.

UEFAko Txapeldunen Ligan ere parte hartu du ligaxkan 6 aldiz 2024 arte.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Kjøbenhavns Boldklub 
* Danimarkako Liga (15): 1912–13, 1913–14, 1916–17, 1917–18, 1921–22, 1924–25, 1931–32, 1939–40, 1947–48, 1948–49, 1949–50, 1952–53, 1968, 1974, 1980
* Danimarkako Kopa (1): 1969
### Boldklubben 1903 
* Danimarkako Liga (7): 1919–20, 1923–24, 1925–26, 1937–38, 1969, 1970, 1976
* Danimarkako Kopa (2): 1979, 1986
### FC København 
* Danimarkan: 29
** Superliga daniarra (16): 1993, 2001, 2003, 2004, 2006, 2007, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2017, 2019, 2022, 2023, 2025
** Danimarkako Kopa (9): 1995, 1997, 2004, 2009, 2012, 2015, 2016, 2017, 2023
** Ligako Kopa (1): 1996
** Danimarkako Superkopa (3): 1995, 2001, 2004
* Europan: 1
** Txapeldunen Ligan: 2006-07, 2010-11, 2011–12, 2016–17, 2022–23 eta 2023–24 denboraldietan. Final-zortzirenetara iritsi zen 2011 eta 2024an. 
** UEFA Kopan: 10 parte hartze.
** Atlantikoko Kopa (1): 2014

## Guztira 
* Danimarkako futbol liga (36)
* Danimarkako futbol kopa (11)

## Kanpo estekak 
*  web orri ofiziala
Femme Fatale (Britney Spears)

**Femme Fatale** Britney Spearsek 2011. diskoa kaleratu egingo da. Disko honen lehenengo singlea Hold It Against Me izan zen.

### Abestiak 
* 1. Till the World Ends
* 2. Hold It Against Me
* 3. Inside Out
* 4. I Wanna Go
* 5. How I Roll
* 6. (Drop Dead) Beautiful
* 7. Seal It With A Kiss
* 8. The Big Fat Bass
* 9. Trouble for Me
* 10. Trip to Your Heart
* 11. Gasoline
* 12. Criminal

## Kanpo estekak
Slotsholmen

**Slotsholmen** Kopenhagen dagoen uharte txikia da, baina bertan sortu zen hiria. Hiriko Indre By ('barneko hiria', alde zaharra) barrutian kokaturik dago.

Hainbat eraikin daude bertan:
* Christiansborg jauregia: 1794. urtean erre zen arte Errege familiaren egoitza izan zen. Ondoren eraiki zen jauregian *Folketing* parlamentua kokatu zen. Gaur egun bertan dago Gobernuaren egoitza eta Epaitegi Gorena ere.
* Børsen (): Kristian IV.ak eraiki zuen 1619 eta 1640 urteen artean. Kopenhage merkatarien hiria izanik Burtsa sortu nahi izan zuen bere gazteluaren ondoan. Danimarkako Burtsaren egoitza izan da 1974. urte arte. Kanpoaldetik dekorazio bitxia du baina bitxiena bere dorrea da, izan ere bi dragoien buztanen kiribildurez 56 metrotako luzera duen orratza baitu.
* Danimarkako Errege Liburutegia: 1648. urtean Frederiko III.ak eraiki zuen Europatik ekarritako liburuak gordetzeko. Gaur egun eraiki moderno batek ordezkatzen du, "diamante beltza" deitzen diotenak. 1999an ireki zituen ateak Schmidt Hammer Lassen arkitekto daniarrak diseinaturiko eraikinak.

Beste eraikin batzuk:
* Artxibo nazionala.
* Thorvaldsens museoa.
* Daniar Juduen museoa.

## Iruditegia 

Irudi:Christiansborg 2004.jpg|Christiansborg jauregia.
Irudi:Børsen København.jpg|Børsen.
Irudi:Den Sorte Diamant 1.jpg|Diamante Beltza
Irudi:Thoraldsens Museum.jpg|Thorvaldsens museoa.

## Kanpo estekak
Titulu (argipena)

**Titulu** terminoak adiera zenbait ditu:

* titulua, eskubide bat ziurtatzen duen agiria; zehatzago,
** balio-tituluak, eskubide ekonomiko bat ziurtatzen duen agiria, hala nola ganbio-letrak eta akzioak;
** zor-tituluak, zor bati dagokiona;
** noblezia titulua, pertsona zenbaiti ematen zaien ohorezko pribilegioa;
** titulu akademikoa, ikasketa-multzo bat gainditzea ziurtatzen duen agiria;

eta bestalde,
* kreditu-tituluak, film batean aktore eta bestelako parte hartzaileak zehazten dituen zerrenda, filmaren amaieran edo hasieran agertzen direnak.
* Titulu (Immunologian) antigorputzen kontzentrazioa odolean jakiteko erabiltzen den balorea.
* Titulua kazetaritzan, prentsako berrien izenburua da.
Xiva (argipena)

**Xiva** leku hauen izena da:

* Chiva, Espainiako udalerria (valentzieraz **Xiva**)
* Khiva, Uzbekistango udalerria (uzbekeraz **Xiva**)
Estraperlo

**Estraperloa** erabiltzen da Espainiako Gerra Zibilaren ondoren espainiar estatuak kontrolatzen zituen produktuen legez kanpoko merkatua izendatzeko, bereziki lehengai eta nekazaritza produktuak. Hitzaren jatorria Espainiako Bigarren Errepublikan oihartzun handia izan zuen estraperloaren eskandaluan dago. Merkatu beltz horretan jarduten zutenei **estraperlista** deitzen zitzaien.

## Ikus, gainera 
* Kontrabandoa
* Merkatu beltza

## Kanpo estekak
Boxerren matxinada

**Boxerren matxinada** (義和團之亂 edo 義和團匪亂), Txinan **Yihetuan matxinada** (txinera tradizionalaz: 義和團起義, txinera sinplifikatuaz: 义和团起义, pinyinez: *Yìhétuán Qǐyì*, ‘ukabil tenteak’ edo hitzez hitz ‘ukabil bidezko eta harmoniatsuak’) izenaz ezaguna, Txinan XIX. mendearen amaieran atzerritarren eragin komertzial, politiko, erlijioso eta teknologikoaren aurkako matxinada izan zen, 1899ko azaroaren 2 eta 1901eko irailaren 7 artean iraun zuena. 1900eko abuzturako, 230 atzerritar, milaka txinatar kristau eta matxinatu asko (50.000 eta 100.000 artean) hilda zeuden. Gerra Zortzi Nazioen Aliantzak Beijing konkistatu zuenean bukatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enda Kenny

**Enda Kenny**, irlanderaz *Éanna Ó Cionaoith*, (Castlebar, Mayoko konderria, 1951ko apirilaren 24a) irlandar politikaria da, Fine Gael alderdiko burua. 2002. urtean Fine Gael alderdiko zuzendaritzan sartu zen, urte hartan alderdi politiko honek hauteskunde kanpainian sekulako porrota jasan eta orduko Michael Noonan buruaren dimisioa eragin zuenean. 2011ko hauteskundeetako garaipenaren ondorioz, Irlandako lehen ministro (*Taoiseach*) hautatu zuten. 2017an Leo Varadkarrek ordezkatu zuen

## Ibilbidea 
1975an 24 urte zituela Irlandako Legebiltzarrean eserleku bat bereganatu zuen, ondoren 1994 eta 1997 bitartean Turismo eta Merkataritza Ministroa izan zen, honako hau Fine Gael alderdia Irlandako Errepublikako gobernuan egon zen azken aldia izan zen.

2011ko Fine Gael alderdiko hautagaia izanez Irlandako Errepublikako Hauteskundeak irabazi zituen, 2011ko martxoaren 9an Taoiseach edo Irlandako Errepublikako gobernaburua bilakatu zelarik. 2017an Leo Varadkarrek ordezkatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:EndaKenny2007FineGael2.jpg|Enda Kenny 2007an.
Irudi:Flickr - europeanpeoplesparty - EPP Summit (4).jpg|Enda Kenny.
Irudi:Barroso Kenny Anastasiades.jpg|Gael Anastasiades, José Manuel Barroso eta Enda Kenny.

## Ikus gainera 
* Fine Gael

## Kanpo loturak 
* Enda Kennyren orrialdea Fine Gael alderdiko webgunea ikusgai
Quebeceko lehen ministro

**Quebeceko lehen ministroa** Ipar Amerikako Quebeceko gobernuburua da. Bere titulu ofizial osoa "Lehen ministro eta Kontseilu betearazlearen presidentea" (fr.: *Premier ministre et président du Conseil exécutif*) da. Estatu mailan Kanadako probintzia izanik ere, Quebec nazio ezaugarriak dituen herrialdea da: *Capitale-Nationale*, *Assemblée nationale du Québec*...eta horretan ados daude alderdi nagusi guztiak, soberanistak ala federalistak izan.

Gaur egun, François Legault da Quebeceko Lehen Ministro, *Coalition Avenir Québec* alderdikoa, 2018ko urriaren 18tik.

## Aukeraketa 
Teorian Quebeceko lotinant-gobernadoreak aukeratzen du baina praktikan Quebeceko Biltzar Nazionalerako hauteskundeetan diputatu gehien lortzen duen alderdiko buruak hartzen du kargua.

Lehen ministroa ia beti Biltzar Nazionalean diputatua den bat izaten da. Salbuespena irabazten duen alderdiko buruak bere hautesbarrutian aukeratzen ez dutenean gertatzen da; horixe da 1985ean Robert Bourassa liberalarekin suertatu zena, bere barrutian aukeratua izan ez eta geroago beste batean hauteskunde partzialetan hautatu baitzuten.

Ingelesez "*premier*" terminoa erabiltzen da, Kanadako beste probintzietako gobernuburuak izendatzeko erabiltzen den termino bera, baina frantsesez, "*premier ministre*" terminoa erabiltzen da.

## Lehen ministroen zerrenda 
### Alderdien laburdurak 
* "Konts" = Quebeceko alderdi kontserbadorea (*Parti conservateur du Québec*).
* PLQ = Quebeceko alderdi liberala (*Parti libéral du Québec*)
* UN = Batasun nazionala (*Union nationale*)
* PQ = Quebectar alderdia (*Parti québécois*)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lehen ministro
* Quebec

## Kanpo estekak 
*  Quebeceko lehen ministroaren webgune ofiziala.
Ugasko dorreak

**Ugasko dorreak** Bilboko Deustu auzoko eraikin multzoa da. Elkarri lotutako hiru etxebizitza dorre dira. 1970eko hamarkadan eraiki zirenean, eraikinen azpian Hiper Plaza izeneko merkataritza gune bat zegoen, baina zabaldu eta urte gutxira ateak itxi zituen eta gaur egun bertan, Bizkaiko Foru Aldundiaren bulegoak eta bestelako enpresa eta dendak daude.

Esteban Argarate eta Julián Larrea arkitektoek diseinatu zituzten.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoari buruzko informazioa Emporis.com webgunean.
Christiansborg jauregia

**Christiansborg jauregia** () Kopenhageko Slotsholmen irlan (gazteluaren irla) dagoen jauregia da. Danimarkako gobernuaren egoitza da eta bertan daude halaber *Folketing* (parlamentua) eta Epaitegi Gorena.

## Historia 
1167. urtean Roskildeko Absalon apezpikuak gaztelua eraiki zuen tokian dago Christiansborg jauregia. Absalonen gazteluak piraten eta Hansako Ligako hirien erasoak jasan zituen eta erabat suntsitua izan zen 1369. urtean. 1417an Erik VII.a apezpikuaren botereari aurre egin eta gaztelu berria eraiki zuten, Kopenhageko gaztelua, hiria errege familiaren eskutan gelditu zelarik. Gazteluak hainbat hedapen eta berreraikitze izan zuen hurrengo urteetan.

### Lehen jauregia 
XVIII. menderako gaztelua egoera eskasean zegoen eta 1733 eta 1745 artean Kristian VI.a erregeak aurreko gaztelua bota eta bere izeneko jauregia eraiki zuen, Christiansborg Slot (Christiansborg jauregia) izena ezarriz. Hala ere 1794. urtean sute batek erabat suntsitu zuen. Errege familia orduan Amalienborg jauregira joan zen bizitzera, hasieran denboraldi baterako baina azkenean bertan izan dute beren egoitza gaur egunera arte.

### Bigarren jauregia 
1803. urtean bigarren Christiansborg jauregia eraikitzen hasi ziren Christian Frederik Hansen arkitektoaren gidaritzapean. 1828. urtean bukatu zutenean Frederik VII.ak bertan ez bizitzeko asmoa azaldu zuenez hantxe kokatu zen *Folketing* parlamentua. Baina jauregi honek ere sute bat izan zuen 1884. urtean eta eraikinaren zati gutxi batzuk baino ez ziren salbatu, tartean kapera.

### Hirugarren jauregia 
Thorvald Jørgensen arkitektoak diseinatu zuen, horretarako lehiaketa irabazi ondoren, eta hau da gaur egunera iritsi den jauregia. 1907 eta 1928 artean eraiki zuten neo-barroko estiloan.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Itchan Kala

**Itchan Kala** (uzbekeraz ''Ichan Qa'la'', persieraz ایچان قلعه) Khiva hiriko auzo zahar harresitua da, Iranerako bidean basamortua igaro baino lehen zegoen oasi batean kokatua. 1990ean Gizateriaren Ondare sailkatu zuen Unescok.

Hiri zaharrak 50 monumentu eta 250 antzinako etxe baino gehiago ditu, batez ere XVIII. eta XIX. mendeetakoak. Nahiz eta antzinako monumentu gutxi izan, Erdialdeko Asiako arkitektura multzo koherentea osatzen du. Djuma meskita, adibidez, X. mendea ezarri zen baina 1788-1789 urteetan guztiz berreraiki. Hala ere, areto hipostiloak 112 koloma ditu, antzinako eraikinetatik berreskuratuak.

Itchan Kala auzoko monumentu esanguratsuena gotorlekuaren adreiluzko harresi almenadunak dira. 600 metro luze eta 400 metro zabaleko laukizuzena, sartzeko lau ate ditu alde bakoitzean. Nahiz eta X. mendekoak direla uste izan, egungo 10 metro garaiko harresiak batez ere XVII. mendean eraiki ziren, eta geroago konpondu.

## Irudiak 

Image:KhivaWestGate.jpg|Mendebaldeko atea
Image:KhivaStreet.jpg|Kale baten ikuspegia
Image:KhivaSayidAlauddin.jpg|Sayid Alauddinen mausoleoa

## Ikus, gainera 
* Khivako khanerria

## Kanpo estekak
Kutxabank dorrea

**Kutxabank dorrea** edo **BBK dorrea** Bilboko Zorrotzaurre garapen gune berrian eraikitzea aurreikusten zen bulego etxe orratza izango zen. Eraikina Zaha Hadid arkitektoak diseinatu zuen 2011n eta 104 metro eta 22 solairu izango zituen. 2016an, dorrea egiteko proiektua bertan behera geratu zen.

## Ezaugarriak 
2007ko irailaren 23an BBKk akordioa sinatu zuen Eusko Jaurlaritza eta Bilboko udalarekin, bi erakundeek elkarlanean sustaturiko Zorrotzaurre gune berrian aurrezki kutxaren egoitza nagusi berria eraikitzeko. Egoitza berriaren eraikuntzak 80 milioi euroko aurrekontua izango zuen, zati bat orubea erosteko eta 56 milioi inguru eraikina altxatzeko.

Etxe orratza Zorrotzaurre hegoaldean altxatuko zen, Euskalduna zubiaren eta Bilbao World Trade Center egitasmoaren ondoan.

### Atzerapena 
2011ko otsailaren hasieran BBKk dorrea eraikitzeko egitasmoa atzeratuko zuela esan zuen, finantza sektoreak bizi zuen egoera ezengokorrak eraginda eta batez ere Kordobako Cajasur aurrezki-kutxaren erosketak BBKri eragindako galerengatik.

### Bertan behera 
2016ko urrian Kutxabankek Zorrotzaurren behar zituen lurrak erosi eta gutxira, eraikina egingo ez zuela esan zuten Kutxabankeko arduradunek.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko eraikinik garaienen zerrenda
* Zorrotzaurre
* BBK eraikina (Plaza Biribila)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoari buruzko informazioa Zaha Hadid arkitektoaren webgunean.
*  Egitasmoari buruzko informazioa.
Arthur Cayley

**Arthur Cayley** (Richmond, Erresuma Batua, 1821ko abuztuaren 16a - Cambridge, 1895eko urtarrilaren 26a) matematikari Britainiarra. Erresuma Batuko matematika hutsaren eskola berriaren sortzailetariko bat izan zen.

Matematikagatik zuen lehentasunez gain, eleberrien irakurle amorratua ere bazen, pintatzea gogoko zuen, botanikaren eta orokorrean izadiaren zale amorratua zen, eta mendigoizalea.

Arthur Cayleyk talde kontzeptua asmatu zuen, eta determinanteen teoria ere formulatu zuen. Horrez gain, matrize kontzeptua azaltzea eta horren oinarrizko propietateak zehaztea lortu zuen.

1859an Royal Domina jaso zuen eta 1882an Copley Domina.

Historiaren hirugarren matematikaririk emankorrena da, Eulerrek eta Cauchyk baino ez gainditua, matematikaren arlo askotan ekarpenak egin zituen. Cayleyk "*Collecterd Mathematica Papers of Cayley*" bilduma idatzi zuen, zeinek 966 artikulu hamahiru liburuki handitan dituena.

## Bere izena daramaten nozioak 
* Cayleyren grafoa
* Cayley-Hamiltonen teorema
* Cayley-Dicksonen eraikuntza
* Cayley-Mengerren determinantea
Lycaenidae

**Lycaenidae** lepidopteroen ordenako tximeleta-familia da. Tximeleta-familien artean, bigarren handiena da, 6000 espezie inguru dituena.

## Azpifamiliak 
Hona hemen azpifamiliak
* Lipteninae
* Poritiinae
* Liphyrinae
* Miletinae
* Curetinae
* Theclinae
* Lycaeninae
* Polyommatinae

## Galeria 

File:Polyommatus_icarus.jpg|*Polyommatus icarus*
File:Dark_cerulean001.jpg|*Jamides bochus*
File:Common Lineblue (Prosotas nora) W IMG 2843.jpg|*Prosotas nora*
File:Pale Grass Blue.jpg|*Pseudozizeeria maha*
File:Phengaris arion - Nature Conservation-001-073-g019.jpg|*Phengaris arion*

## Erreferentziak
Samian

**Samian**, jaiotza izenez **Samuel Tremblay** (Amos, Abitibi-Témiscamingue, 1983 -) Quebeceko hip hop-rap kantaria da. Frantsesez eta algonkineraz abesten duen lehen rap kantaria da.

## Biografia 
**Samian** ("Samuel" algonkineraz) Amosen (Abitibi-Témiscamingue) jaio eta eskualde bereko Pikogan komunitate autoktonoan eta Quebeceko beste leku batzuetan hazi da. Aita quebectar frantses-hiztuna du eta ama anishinabeg edo algonkin jatorriko herrikoa.

2004an Wapikoni zinema proiektuan esku hartzeagatik atera zen agertoki publikora; horren ostean Loco Locass rap taldearekin elkarlanean hasi zen. Urte honetatik aurrera algonkinera berreskuratzeari ekin zion amamaren laguntzaz. 2005ean Kanadako filmaren bulegoarekin, Kanadako indiarren eta Iparraldeko aferetarako ministerioarekin eta APTN ''Aboriginal People's Television Network* telebistarekin zenbait egitasmotan parte hartu zuen.

Erreferentzia publikoan irabazi duen heinean jatorriko herrietako gazteei zuzendutako aitzin-neurri kanpainetarako testuak idazten ibili da, dela eskola porrotaren, HIESaren edota ludopatiaren kontra. Gazte autoktonoen artean oso popularra da, are gehiago *Festival Voix d'Amériques* jaialdian izandako arrakastaren ostean.

2006an *Festival des peuples autochtones unis* "Herri autoktono batuen jaialdian" (Paue, Okzitania) *Courage* kantarekin bideoklip onenaren saria irabazi zuen. Jaialdi honetan Kashtin musika talde innuaren kidea den Florent Vollanten aurretik aritu zen. Urte berean Anodajay (Abitibi-Témiscamingueko lehen rap kantari ezaguna) ezagutu zuen eta berarekin ere elkarlanean aritu da. *La Paix des Braves* kanta idatzi zuen, non jatorriko herrien eta Quebecen autodeterminazio eskubideak uztartzearen alde hitz egiten den; bere lehen single arrakastatsua izan zen. Kanta Loco Locassekin abestu zuen zenbait kontzertu handitan, hala 2008ko Quebeceko festa nazionalean nola Montrealgo Place des Artsen *Loco Locass Symphonique* ikuskizunaren harira.

Dagoeneko Europa frantses hiztunean, Finlandian, Txinan edota Vancouverko 2010eko Neguko Olinpiar Jokoetan ere aritu da.

### Konprometitua 
2007an Paul Piché eta Raoûl Duguayrekin batera *Forum Social Québécois* ("Foro sozial quebectarra", FSQ) eztabaidaguneko eleduna izatea onartu zuen eta Mashteuiashen (Côte-Nord) antolatutako *Forum Socio-économique des Premières Nations* ("Jatorriko herrietako foro sozioekonomikoa") izenekoan Florent Vollantekin parte hartu zuen.

2010eko otsailaren 25ean **Samian** herri palestinarraren alde zabaldutako Israelen kontrako boikot kanpaina sinatu zuten 500 artisten artean agertu zen.

## Diskografia 
* *Face à soi-même* (2007)
* *Face à la musique'' (2010)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Loco Locass
* Abitibi-Témiscamingue

## Kanpo loturak 
*  Webgune ofiziala.
* Samian MySpacen.
Nymphalidae

**Nymphalidae** lepidopteroen ordenako tximeleta-familia da. Familiak 600 genero eta 5.700 espezie ditu.

Aurreko zangoak erdi indargabetuak edo egoten laguntzen ez dizkietenak dituzte, eta emeek luzeagoak arrak baino. Antenen muturra antena bera baino lodiagoa dute. Hegoak marroi ilunak edo beltzaranak dituzte gehienak, orban zuri edo horidunak. Europan bizi diren tximeleta-familietan ugariena da. Ezagunenak *Clossiana euphrosyne* eta *Vanessa atalanta*dira.

## Azpifamiliak 
* Apaturinae
* Biblidinae
* Calinaginae
* Charaxinae
* Cyrestinae
* Danainae
* Heliconiinae
* Libytheinae
* Limenitidinae
* Morphinae
* Nymphalinae
* Satyrinae

## Espezie ezagunenak 

* *Lexias pardalis*
* *Nymphalis californica*
* *Polygonia c-album*
* *Junonia coenia*
* *Libytheana carinenta*
* *Hamadryas februa*
* *Chlosyne janais*
* *Limenitis lorquini*
* *Euphydryas aurinia*
* *Maniolis jurtina*
* *Nymphalis antiopa*
* *Danaus plexippus*
* *Morpho menelaus*
* *Vanessa cardui*
* *Inachis io*
* *Polygonia interrogationis*
* *Vanessa atalanta*
* *Coenonympha pamphilus*
* *Nymphalis urticae*

## Erreferentziak
Akademisk BK

[thumb|250px|[BK Fremen aurkako partida, 1940an.]]

**Akademisk Boldklub** Kopenhagen 1889. urtean unibertsitateko ikasleek sortu zuten futbol kluba da.

1913. urtean Liga sortu zenetik 9 aldiz irabazi du, bai eta Kopa bat ere. 45 denboralditan jokatu du Danimarkako ligarik gorenean baina 70. hamarkadan profesionalizazioa sartu zenean taldeak asko sufritu zuen eta orain Lehen mailan ari da jokatzen, hau da, Danimarkako bigarren ligan.

## Palmaresa 
* Liga (9): 1919, 1921, 1937, 1943, 1945, 1947, 1951, 1952 eta 1967
* Danimarkako Kopa (1): 1998-99
* Danimarkako Superkopa (1): 1999

## Kanpo estekak 
*  Web orri ofiziala
Keminmaako eliza

**Keminmaako eliza berria** Finlandiako eliza luterano berezienetakoa eta ikusgarrienetakoa da. Keminmaa udalerriaren hirigunean dago, Kemijoki ibaitik pare bat kilometrotara .

1827. urtean eraiki zen eta Helsinkiko katedrala diseinatu zuen Carl Ludvig Engel arkitekto alemaniarrak egin zuen proiektua.

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Riodinidae

**Riodinidae** lepidopteroen ordenako tximeleta-familia da. Familiak 1.000 espezie inguru ditu, horietatik bat baino ez Euskal Herrian bizi dena.

## Sailkapena 
Riodinidaek bi subfamilia ditu:
* Euselasiinae
* Nemeobiinae (batzutan tributzat jota)
* Riodininae

## Erreferentziak
Cristina Alcázar

**Ana Cristina García Alcázar** (Elx, 1978ko irailaren 17a - ) espainiar aktorea da.

## Filmak 
## Telesailak 
## Antzerkia 
## Kanpo estekak
J. C. Jacobsen

**Jacob Christian Jacobsen** (Kopenhage, Danimarka, 1811ko irailaren 2a - Erroma, Italia, 1887ko apirilaren 30a), **J.C. Jacobsen** bezala ezagutua, enpresagizon eta filantropo daniarra izan zen.

Ezagupen akademiko eta zientifikorik izan ez arren, garagardoaren ekoizpena enpresa familiar txikietan egitetik metodo zientifikoez eta industrializazioa erabiliz egitera pasa behar zela konturatu zen eta 1844. urtean Carlsberg garagardo lantegia abiarazi zuen. Izena bere seme Carl-en omenez jarri zion, danieraz *Carlen muinoa* esan nahi baitu. Kalitate handiko garagardoaren bila jarraitu zuen eta 1875. urtean Carlsberg enpresako laborategia fundatu zuen.

Carlsber garagardoari esker aberastu egin zen eta Danimarkaren bizitza politikoan parte hartu zuen, hasieran Danimarkako Alderdi Liberalari lagunduz eta azkenik diputatu kontserbadore gisa 1854 eta 1871 artean.

Kopenhage hiriko mezenas ere bihurtu zen. Frederiksborg gaztelua suak erre zuenean berak finantziatu zuen 1859 urtean hasi zen berreraikuntza. 1876. urtean Carlsberg Fundazioa sortu zuen eta beronen bidez Historia Naturaleko museoa sortu zuen Frederiksberg jauregian. Fundazio honek ordea familia arazoak sortu zizkion eta Carl Jacobsen semearekin izandako ezinikusiaren eraginez Ny Carlsberg (Carlsberg berria) sortu behar izan zuen. 1886. urtean adiskidetu ziren aita eta semea.

J.C.Jacobsenek osatu zuen artelanen bildumarekin semeak Ny Carlsberg Glyptotek sortu zuen eta gaur egun Kopenhageko museo garrantzitsuena da.
Pieridae

**Pieridae** lepidopteroen ordenako tximeleta-familia da. Familiak 76 genero eta 1.100 espezie ditu.

## Sailkapena 
Pieridae lau azpifamiliatan banatzen da:
* Dismorphiinae (6 genero)
* Pierinae (55 genero)
* Coliadinae (14 genero)
* Pseudopontiinae (*Pseudopontia paradoxa* espezie bakarra)

## Espezie ezagunenak 

* *Gonepteryx rhamni*
* *Zerene eurydice*
* *Anthocharis cethura catalina*
* *Phoebis sennae*
* *Colias croceus*
* *Anthocharis cardamines*
* *Leptosia nina*
* *Colias eurytheme*
* *Colias philodice*
* *Pieris rapae*
* *Pieris brassicae*

## Erreferentziak
Olivia Molina

**Olivia Tirmanche Molina** (Eivissa, 1980ko irailaren 25a - ) espainiar aktorea da.

## Filmografia 
## Telesailak 
## Antzerkia 
* *Un enemigo del pueblo* (2007)
* *De repente, el último verano* (2006)
* *El Graduado* (2005)
* *El adefesio* (2003)
* *Fashion feeling music* (2001)
* *La casa de Bernarda Alba* (2000)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hamearis lucina

**Hamearis lucina** *Riodinidae* familiako tximeleta da, Europa osoan bizi dena.

## Deskribapena 
Tximeleta txikia da, arrak 29-31 mm arteko hegal zabalera du eta emea zerbait handiagoa da, 31-34 mm. Xake taula baten itxurako hegalak ditu, hegal marroi.ubelak eta orban laranja ugari, batez ere hegalen kanpoaldera. Azpialdea argiagoa da eta atzeko hegaletan gelaxka zuri nabarmenak agertzen dira.

## Bizi zikloa 
Tximeletak arrautzak multzo txikitan jartzen ditu elikagai izango duten landareen hostoen azpian. Handik jaiotzen diren beldarrak ia gardenak dira eta ile luzeak dituzte. Hostoen peziolotan gordetzen dira egunez eta gauez ateratzen dira elikatzera. Denborak aurrera egin ahala berde kolorea hartzen dute. 

Pupa aldiak bederatzi hilabete irauten ditu eta hilkortasun tasa handia izaten dute, karraskariek eta bareek jaten dituztelako. Tximeleta helduak maiatza eta ekaina artean ikusten dira hegan.

## Habitata 
Bi eremutan aurkitzen da, karezko lurzorua duten zelaietan eta antzinako basoetako argiunetan.

## Erreferentziak
Sergio Mur

**Sergio Mur** (Madril, 1977ko, maiatzaren 23a- ) espainiar aktorea da. *Física o Química*, *El pacto* eta *Los protegidos* bezalako telesailetan aritzeagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Mandeuli

**Mandeulia** (*Hippobosca equina*) *Hippoboscidae* familiako eulia da, Europa osoan eta Asia eta Afrikako zenbait eskualdetan bizi dena. Zaldien ektoparasitoak dira.

Euliaren antzeko intsektu hau batez ere zaldi eta abelgorriei eransten zaie eta haiei odola xurgatuz elikatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Animalien hotsak
Papilionidae

**Papilionidae** lepidopteroen ordenako tximeleta-familia da. Familiak 26 genero eta 605 espezie ditu.

## Sailkapena 
* Baroniinae subfamilia
** *Baronia*
* Parnassiinae subfamilia
** *Allancastria*
** *Archon*
** *Bhutanitis*
** *Hypermnestra*
** *Luehdorfia*
** *Parnassius*
** *Sericinus*
* Papilioninae subfamilia
** *Atrophaneura*
** *Battus*
** *Byasa*
** *Chilasa*
** *Cressida*
** *Euryades*
** *Eurytides*
** *Graphium*
** *Iphiclides*
** *Lamproptera*
** *Losaria*
** *Meandrusa*
** *Mimoides*
** *Ornithoptera*
** *Pachliopta*
** *Papilio*
** *Parides*
** *Pharmacophagus*
** *Protesilaus*
** *Protographium*
** *Teinopalpus*
** *Trogonoptera*
** *Troides*

## Espezie ezagunenak 
 
* *Papilio zelicaon*
* *Papilio polyxenes*
* *Parnassius mnemosyne*
* *Papilio glaucus*
* *Battus philenor*
* *Iphiclides podalirius*
* *Papilio troilus*
* *Papilio rutulus*
* *Papilio machaon*
* *Papilio demodocus*
* *Parnassius apollo*

## Erreferentziak
Kashtin

**Kashtin** 1984an Mani-Utenam innu komunitatean (Côte-Nord, Quebec) Claude McKenzie eta Florence Vollantek sortutako folk rock taldea da. Quebeceko eta Ipar Amerikako jatorriko herrietako kideek osatutako musika talderik arrakastatsu eta ezagunenetakoa izan da.

## Izena 
*Kashtin* hitzak "tornado" esan nahi du innu-aimun edo innueraz; izenak, bestalde, paronimoa edo hitz jokoa egiten du ingelesezko *cashed in* (*cash*=diru) esapidearekin. Taldeak hala erantzun nahi izan zien diruzaletasunak jota hasiak zebiltzala zioten lagunei.

## Biografia 
Bikotea lehen Quebecen hasi ziren ezagunak izaten; 1988an telebista kate baterako innu herriari buruzko dokumental batean agertu ziren. Montrealera eraman zuten estreinakoz grabatzera eta taldearen izena daraman diskoa egin zuten 1989an. Beren innu-aimun hizkuntzan kantatu bazuten ere, Quebec, Groenlandia eta Kanada arrakastatsua izan zen eta platinozko disko bikoitza irabazi zuten. *E Uassiuian* eta *Tshinanu* singleak azpimarratzekoak dira.

1990ean Europan zehar kontzertuak egin zituzten eta Frantzian momentuko 10 "izarren" artean sartzea lortu zuten. 1991n *Innu* beren bigarren albuma atera zuten eta *Ishkuess* singlearekin Kanada mailako arrakasta lortu zuen; taldearen kantarik ezagunena da.

1994an atera zuten *Akua Tuta* beren hirugarren albumerako Columbia Records diskoetxearekin sinatu zuten. Robbie Robertson musika egile eta gitarra jotzaileak izen bereko kanta berak grabatutako *Music for The Native Americans* diskoan sartu zuen.

*Akua Tuta* diskoaren ostean McKenzie eta Vollant taldekideek bakoitzak bere kabuz bakarlari lanak egiteari ekin zioten eta harrezkero ez dute **Kashtin** izenpean diskorik atera, nahiz eta lantzean behin elkarrekin jotzeko biltzen diren. Samian hip hop abeslariarekin ere kolaboratu dute 2010ean innuen *Tshinanu* kantari egin zion bertsioaren harira.

**Kashtinen** abestiak *Dance Me Outside* filmaren zein *Northern Exposure* eta *Due South* telebista programetako soinu bandetan agertzen dira.

## Diskografia 
* *Kashtin* (1989)
* *Innu* (1991)
* *Akua Tuta* (1994)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Innuera
* Côte-Nord
* Samian

## Kanpo estekak 
*   Kashtin Kanadiar entziklopedian.
Errauli

**Erraulia** (*Lytta vesicatoria*) *Meloidae* familiako koleopteroa da, Europa osoan eta Erdialdeko Asian bizi dena. Jaten bada, afrodisiakoa da eta baita pozoitsua ere. 

## Deskribapena 
15-20 mm inguru luzera du eta 5-8 mm inguruko zabalera. Kolorez berde iluna bada ere distira metaliko bizia du, horrela adierazten die harrapariei pozoitsua dela.  

## Habitata 
Ekosistema bero eta azpitropikalak atsegin ditu. Europa hegoaldean oso zabaldurik dago esate baterako. Amerikan familia bereko 250 espezie inguru aurkitu dira.

Makalaren eta, batez ere, lizarraren hosto gainetan ibiltzen da, olibondo eta intsusatan ere bai.

## Bizi zikloa 
Emeak lurrean jartzen ditu arrautzak, erle espezie bakarti baten habiaren inguruan. Handik ateratzen diren beldarrak berehala igotzen dira landare batek loreetara eta erlea datorrenean haren gorputzari itsasten zaizkio. Erleak habiara eramaten ditu eta erlearen beraren beldarrak jaten hasten dira. Heldu bihurtzen direnean erleen habiatik atera eta elikatuko diren landareetara doaz hegan. 

## Erabilera 
Intsektu honetatik kantaridina (C10 H12 O4) izeneko tindagaia lortzen da. Sustantziak izen hori du intsektuaren gaztelerazko izen herrikoia "cantárida medicinal" baita. Azaleko eritasunak sendatzeko eta ilea luzarazteko erabiltzen da medikuntzan. XX. mendetik erabili izan dute mediku espainiarrek eta ingelesez "Spanish fly" izena ematen zaio intsektuari.

Afrika iparraldeko ras el hanout espezia nahasketan ere erabili izan da.

## Iruditegia 

Irudi:Lytta vesicatoria side2.jpg|Errauli heldua infloreszentzia baten gainean.
Irudi:Green insect on hand.jpg|Errauliaren tamaina adierazten duen argazkia.
Irudi:Lytta vesicatoria 001.JPG|Errauli lehortuak tindagaia lortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hovedstaden

**Hovedstaden** (danieraz *Region Hovedstaden*) izenarekin ezagutzen da 2007an onarturiko banaketa administratiboaren ondorioz Danimarkako eskualderik populatuena. Eskualdearen hiriburua Hillerød bada ere Kopenhage da hiri handiena.Guztira 2.561 km²-ko azalera du eta 1.729.952 biztanle (2012).

Seelandia irlaren ipar ekialdea eta Itsaso Baltikoan dagoen Bornholm irla txikia hartzen ditu bere baitan. Seelandiari dagokionez aurretiko Kopenhage eta Frederiksberg udalerriak eta konderriak batu ditu bere baitan.

## Geografia
Iparraldean Kattegat itsasartea eta hego eta mendebaldean Seelandia eskualdea mugakide ditu. Ekialdean, Øresund itsasarteak banatzen du Eskaniatik 
(Suedia).

## Udalerriak 
## Ondasun nabarmenak 
* Kopenhagen:
** Amalienborg jauregia
** Christiansborg jauregia
** Rosenborg jauregia
** Frederiken eliza
** Tivoli parkea
** Nyhavn
** Christiania hiri librea
* **Kronborg gaztelua** (Helsingør): UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua.
* Frederiksborg gaztelua (Hillerød)
* Fredensborg jauregia
* Frederiksberg jauregia
* Jons Kapel labarrak (Bornholm)

## Pertsona ezagunak 
* Frederik Nielsen (Lyngby-Taarbæk, 1983-), tenislaria.

## Ikus, gainera 
* Danimarkaren banaketa administratiboa

## Iruditegia 
* **Kopenhage:**

Irudi:Amalienborg and Marble Church view.jpg|Amalienborg jauregia eta Frederiken eliza (Kopenhage).
Irudi:Christiansborg Slot.jpg|Christiansborg jauregia (Kopenhage).
Irudi:Rosenborg Slot, Copenhagen 008 edited.jpg|Rosenborg jauregia.
Irudi:Frederiksberg Slot set fra plænen.jpg|Frederiksberg jauregia.
Irudi:Tivoligardens1.jpg|Tivoli parkea.
Irudi:Nyhavn-panorama.jpg|Nyhavn kanala.
Irudi:Entrée de Christiania.jpg|Christiania hiri librea.

* **Gainontzean:**

Irudi:Helsingoer Kronborg Castle.jpg|**Kronborg gaztelua**.
Irudi:Frederiksborg slot - Ornamentgarten 4.jpg|Frederiksborg gaztelua.
Irudi:Fredensborg Slot 126.JPG|Fredensborg jauregia.
Irudi:Rønne Havn asv2024-07 img4.jpg|Rønneko kaia (Bornholm).
Irudi:Bornholm Jons Kapel asv2024-07 img4.jpg|Jons Kapel labarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hovedstaden eskualdeko web orri ofiziala
Carlsberg

**Carlsberg** (danieraz  ahoskatua) Danimarkako garagardo lantegi garrantzitsuena da eta munduko konpainia handienetakoa.

Kopenhageko lantegian garagardo industriaren inguruko museo txiki bat dauka eta bisitaldiaren bukaeran bertan ekoizturiko garagardo desberdinen dastaketa egin daiteke.

## Historia 
Kopenhagetik gertu dagoen Valby muinoan sortu zuen 1847. urtean J.C. Jacobsen enpresagizonak. Izena semearen omenez jarri zion, Carlen muinoa esan nahi baitu danieraz. 1875. urtean Carlsberg Laborategia sortu zuen halaber, kalitate oneneko garagardoa metodo zientifikoak erabiliz lortzeko asmotan. *Saccharomyces cerevisiae*ren andui propioa lortu zuen *Saccharomyces carlsbergensis* izena eman ziolarik. Carl Jacobsen semearekin izandako istiluen ondorioz Kopenhageko lantegiari izena aldatu zion Ny Carlsberg (Carlsberg berria) deituz.

## Carlsberg konpainia 
1970. urtean Kopenhageko beste garagardotegi bat hartu zuen, Tuborg, eta 1992. urtean Tetley ingelesa. Gaur egun Carlsberg Taldea munduko laugarren garagardo konpainia handiena da tamainan. 45.000 langile ditu eta munduko 50 herrialdetan saltzen da.

Carlsberg lantegian ekoizten diren markak:
* Carlsberg
* Carlsberg Export (Erresuma Baturako)
* Elephant Beer

Carlsberg Taldeak hartzen dituen markak:
* Daniarrak: Tuborg, FuZzi eta Carls Jul
* Ingelesa: Tetley
* Alemaniarra: Holsten
* Serbiarra: Lav Pivo
* Suitzarrak: Feldschlösschen AG, Cardinal Lager, Pripps, Carnegie Porter eta Falcon
* Errusiarra: Baltika (%50ko jabetza)
* Finlandiarrak: Karhu, Koff eta Lapin Kulta
* Norvegiarra: Ringnes
* Poloniarrak: Okocim, Bosman eta Harnas
* Bulgariarrak: Pirinsko eta Shumensko
* Estoniarra: Saku
* Italiarra: Splügen and Bock 1877
* Turkiarra: Troy and Venüs
* Brasildarra: Skol

## Kanpo estekak 
*  Web orri ofiziala
Belardi-kilker

**Belardi-kilkerra** (*Gryllus campestris*) *Gryllidae* familiako ortopteroa da, Europa osoan bizi dena.

## Erreferentziak
Etxe-kilker

**Etxe-kilkerra** edo **labatxirria** (*Acheta domesticus*) *Gryllidae* familiako ortopteroa da. Hego-mendebaldeko Asian jatorria duen kilker hau mundu osora zabaldu dute. Etxeko animalia da eta baita etxeko animalien elikagaia ere.

## Erreferentziak
Luhartz

**Luhartza** (*Gryllotalpa gryllotalpa*) *Gryllotalpidae* familiako ortopteroa da, ia mundu osoan bizi dena. *Gryllotalpa* izen zientifikoa latinezko *gryllus* (kilker) eta *talpa* (sator) hitzen lotunea da, lur azpian bizi delako. Euskaraz: *lur* + *artz*. Ez da *luhar* hitzarekin nahastu behar, azken hau lur-zizarea izendatzeko erabiltzen den hitza baita.

Aipatu bezala, lurpean bizi dira intsektu hauek. Zuloak eta gelak industen dituzte horretarako garatuak dituzten aurreko anka parearekin. Bertan erruten dituzte arrautzak emeek. Arrek emeak erakarri eta beste arren kontra borrokatzeko erabiltzen dituzte anka berezi horiek. Helduek hegoak dituzte baina gutxitan erabiltzen dituzte.

Emeak arrak baino handiagoak dira, eta 40-46 mm luze dira. Arrek 35 eta 41 mm arteko luzera dute.

Jatorriz Eurasia eta Afrika iparraldea da haren habitat naturala, baina azken urteetan Amerikar kontinentean ere agertu da, nahigabean gizakiak sarturik.

Oldarkorrak izan daitezkeen arren, ez dira meatxua gizakiarentzat. Hala ere, orojaleak izaki nekazaritzari nolabaiteko kalteak eragin diezazkiokete.

## Erreferentziak
Oti

[thumb|*[Schistocerca gregaria*]]

**Otia** edo **larrapote**a Acrididae familiako zenbait espezieren izen arrunta da. Intsektu hegalari eta jauzkaria da, kolore arrekoa, landetan kalte handiak egiten dituena. Matxinsalto arrunten antzekoak dira eta batzuetan landaretza guztia suntsitzen duten izurrite handiak sortzen dituzte. Acrididae familiako kide guztiak ez dira otiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oti migratzaile

**Oti migratzailea** (*Locusta migratoria*) Acrididae familiako ortopteroa da, Europa, Afrika, Asia eta Australian bizi dena. Bere generoko kide bakarra da, hau da, monotipikoa.

## Azpiespezieak 
Oti honek azpiespezie asko ditu. Adituen artean azpiespezieen zenbakia eztabaidatua da oso, beraz, hona hemen nagusiak:
* *Locusta migratoria migratoria*
* *Locusta migratoria migratorioides*
* *Locusta migratoria capito*
* *Locusta migratoria manilensis*

## Erreferentziak
Oti berde

[thumb|ezkerrera|Oti berde emea, [Obipositore|obipositorea daukalako bereizten da.]]
**Oti berdea** (*Tettigonia viridissima*) Tettigoniidae familiako ortopteroa da, Europatik Mongoliaraino bizi dena. Nekazaritza intentsiboaren eraginez, pixkanaka-pixkanaka desagertzen ari da.

## Erreferentziak
Matxinsalto

**Matxinsaltoa** Orthoptera ordenako *Caelifera* subordenaren intsektuak dira. Kolore berde edo arrekoak dira gehienetan eta arrek soinua egiteko organoak izaten dituzte. Herbiboroak dira eta batzuetan kalte ekonomiko handiak eragiten dituzten izurriak sortzen dituzte.

Oso arrunta da Euskal Herriko zelaietan.
[erdian|thumb|300x300px|Matxinsaltoa [onagra lore batean. Donostian]]

## Sailkapena 
Azpiordenak honako familiak ditu:
&nbsp; Tridactyloidea superfamilia
* Tridactylidae
* Rhipipterygidae
* Cylindrachetidae
&nbsp; Tetrigoidea superfamilia
* Tetrigidae
* Batrachideidae
&nbsp; Eumastacoidea superfamilia
* Proscopiidae
* Eumastacoidea s.s.
&nbsp; Tanaeoceroidea superfamilia
* Tanaoceridae
&nbsp; Trigonopterygoidea superfamilia
* Trigonopterygidae
* Xyronotidae
&nbsp; Pneumoroidea superfamilia
* Pneumoridae
&nbsp; Pyrgomorphoidea superfamilia
* Pyrgomorphidae
&nbsp; Acridoidea superfamilia
* Pyrgacrididae
* Lentulidae
* Tristiridae
* Ommexechidae
* Romaleidae
* Charilaidae
* Lathiceridae
* Pamphagidae
* Acrididae
&nbsp;Beste familiak
* Dericorythidae
* Lithidiidae
* Eumastacidae
* Euschmidtiidae
* Tanaoceridae
* Thericleidae

## Erreferentziak
Albia dorrea

**Albia dorrea** edota **Albia eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen bulego eraikin multzo bat da.

## Kokalekua 
Uribitarte auzoko izen berdineko kalean, eta Husa Jardines Albia hotelaren alboan.

Irudi:2007 10 28 Abando Uribitarte Isozaki.jpg|Albia dorrea (ezkerrean), Isozaki Atea eraikuntza multzoaren ondoan.
Irudi:Bilbao - Edificio Albia 3.jpg|Eraikina.

## Historia 
1970ean eraiki zuten. Berez bi eraikinek osatzen dute, garaienak 70 metro eta 19 solairu dauzka, eta txikiagoa denak 13 solairu. Historikoki Uribitarteko portutik gertu egoteagatik, itsas nabigazioarekin zerikusia zuten enpresen hainbat egoitza egon dira eraikinean. Gaur egun Bilbao Bizkaia Ur Patzuergoaren eta Euskal Trenbide Sarearen bulegoak ere biltzen ditu.

José Sans Gironella eta Juan Carlos Smith arkitektoek diseinatu zuten.

Eraikinak bi sarrera dauzka, bata Uribitartetik eta bestea San Bizente kaletik.

## Eraikuntza 
Proiektua 1964an aurkeztu zuten arkitektoek eta eraikuntza bi urte beranduago hasi zen, baina zimendatze lanak burutu eta gutxira eraikuntza bertan behera geratu zen eta egitasmoaren sustatzaileek egiturak amaitzeko enpresa berria bilatu behar izan zuten.

2012an dorre garaienaren azken bi solairuetan Euskal Trenbide Sarearen bulegoak egokitzeko hasitako lanek, fatxada zatien erorketa eragin zuen eta ordutik eraikinak berrizteko egitasmoa prestatzen ari dira.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinari buruzko informazioa Emporis.com webgunean.
Garellano dorreak

**Garellano dorreak** Bilboko izen bereko Garellano gunean eraikitzen ari den etxebizitza multzoa da.

## Ezaugarriak 
Eremuak 58.675 metro karratuko azalera du, zeinetan %15a eremu berde eta libreek hartzen duten. Orotara bederatzi bloke dira, 6 (4 blokek), 24, 27, 30, 33 eta 36 solairuko eraikinak. Azken blokea, Anboto Dorrea deitua, Euskal Herriko bigarren dorre garaiena izango da lana amaitzerakoan,  bizileku dorre garaiena izanik.

## Arkitektura lehiaketa 
Orubean zer eraikiko zen erabakitzeko Bilbao Ria 2000 eta Bilboko udalak arkitektura lehiaketa antolatu zuten. Bertan ondoko arkitektoek hartu zuten parte:

* Carles Ferrater/Luis Dominguez
* Junquera Arquitectos SLP
* MVRDV/GRAS/IA+B
* Rogers Stirk Harbour + Partners
* Suárez & Santas Arquitectos

Lehiaketaren irabazlea 2009ko ekainean jakinarazi zen, eta Richard Rogersek zuzendutako Rogers Stirk Harbour + Partners arkitekto estudioa izan zen.

### Eraikinak 
Guztira bost dorre altxatuko dira:

* Lehen eraikina (eraikia): 24 solairu (babes ofizialeko etxebizitzak)
* Bigarren eraikina (eraikia): 28 solairu (etxebizitza tasatuak). Guztira babes ofizialeko 318 etxebizitza eta beste 289 etxebizitza tasatu eraikiko dira lehen fasean, "Dorre Barriak" izeneko kooperatibaren bitartez.

2013ko urtarrilean bi hilabeteko zulaketa lanen ondoren lehen eraikuntza garabia altxatu zuten.

Fitxategi:Garellano dorreak.jpg|Eraikuntza lanen egoera 2013ko urtarrilean.
Fitxategi:20131007 112807 zps590ccaeb.jpg|24 solairuko dorrearen eraikuntza 2013ko urrian.
Fitxategi:20131007 112844 zps2cafbfc3.jpg|28 solairuko dorrearen eraikuntza 2013ko urrian.
Fitxategi:20131007 112917 zpsd38064c4.jpg|30 solairuko dorrearen eraikuntza 2013ko urrian.
Fitxategi:20131007 112114 zps86c1ecd7.jpg|Eraikuntza lanen egoera 2013ko urrian.
Fitxategi:Garellano_2013ko_abendua.jpg|Eraikuntza lanen egoera 2013ko abenduan.
Fitxategi:Garellano_2013ko_abenduaren_29a.jpg|Eraikuntza lanen egoera 2013ko abenduan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bilboaldeko eraikinik garaienen zerrenda
* Euskal Herriko eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Dorre Barriak kooperatibaren webgunea.
*  Arkitektura lehiaketari buruzko informazioa.
* Eraikuntza lanen egoera 2012ko azaroan.