Zuhaitz-txorko

**Zuhaitz-txorko** edo **zuhaitz-zuloak** (ingelesez Tree Pit , txorko - alcorque - izenarekin ere ezaguna dena) euri-urak kontrolatzeko hirigune trinkoetan ezartzen diren neurri erakargarriak dira, arrasto txikia, kostu potentzialki txikia eta zuhaitzen hazkundea hobetzea haien onuren artean egonik.

Zientzialarien ikuspuntutik, zuhaitzek hiri-ingurunearen kalitatea hobetu dezakete eta onura sozio-ekonomiko zein osasun-onura gehigarri ugari ekar ditzakete. Horren barruan airearen kalitatea eta horiek inguratzen dituen mikroklima hobetzea sartzen da, haizearen abiadura murriztuz, eguzki-argia xurgatuz, airea hoztuz eta ondoko eraikinen eta inguruko lurzoru-eremuen itzala eraginez. Efektu hauen magnitudea zuhaitzen adaburuaren tamainaren araberakoa izaten da, zuhaitz espeziearen eta bere heldutasunaren araberakoa.

SuDS (Sistema de drenaje sostenible - Drainatze sistema jasangarria) testuinguru baten barruan, zuhaitz-sistemak jar daitezke inguruko eremuetako azaleko uren isurketa jasotzeko. Bioatxikipeneko beste landaredi batekin bezala, zuhaitzak SuDS tarte baten barruan landatu daitezke, sistemaren errendimendua hobetzeko, ezaugarri bereizgarri gisa edo sistema independente gisa. Era berean, lotutako instalazio linealak sor daitezke zuhaitz-putzuen instalazio anitzak konektatuz, bai gainazaleko drainatze-elementuen bidez (hau da, zangak), bai lurpeko elementuen bidez (adib., Instalazio geozelular jarraitua).

# Lurzoruaren bolumena: zulo hauen diseinatzaileek nahikoa lurzoru zehaztu behar dute zuhaitzaren tamaina heldua jasateko.
# Ura: Zuhaitzek ur hornidura etengabea behar dute hazteko. Hiri-ingurunean, zuhaitz baten ur-hornidura modu naturalean mantendu daiteke euri-ura biltzen bada eta zulorantz desbideratzen bada.
# Airea: Sustraiek arnasa hartzen dute energia sortzeko, eta prozesu honek oxigenoa eskatzen du. Beraz, beharrezkoa da lurzoruaren eta gainazaleko atmosferaren arteko gas-trukerako.

Bestalde, kaleetako zuhaitzek hiru modutan desbidera ditzakete hiriko euri-urak:

# Hostoek eta adarrek euri-ura zuzenean atxikitzen (intertzeptazioa)
# Zuhaitzaren egiturak enborraren oinarrirantz ura bideratzen (zurtoinaren fluxua)
# Ura lurrean sartuz lurzoruaren gainazaleko txorkoaren bidez (infiltrazioa)

## Osagaiak 
thumb|Zuhaitz zuloen osagaiak
Auckland-en proposatutako zuhaitz putzuak honako elementuz osatuak daude:  

1.  Zintarria eta kanala :Euri-uren fluxuak errepidetik bideratzen dira, edo inguruko gainazal gogorretik, txorkorantz.

2. Zintarrian sartzea: Irekidura handia dago zintarrian, ura txorkora bideratzeko. Espaloian integratutako putzuaren alboko sarrera izan daiteke.

3. Landare-estalkiak: Zuhaitzaren enborraren oinarrian dagoen sareta, sustraiak babesteko erabiltzen dena.

4. Landareak: Oro har, zuhaixka edo zuhaitz handi bat izan daiteke, jariatze-ura iragazteko, itxura erakargarria izateko eta aldi heze eta lehor muturrekoei aurre egiteko.

5. Estankotasun-eremua: Zuhaitzaren inguruan, inguruko lurzorua baino altuera txikiagoan, lurretik iragazi aurretik euri-urak gelditu egiten duen eremua da.

6. Gurin-geruza (barne sartzerakoan): Belar txarrak saihesten dituen geruza da eta lurra heze mantentzen laguntzen du.

7. Laborantza-lurra: Harea, landare-lurra eta konposta nahastea da, buztinik eta lohirik gabe, ondo draina dezaten.

8. Sustraien aurkako hesia (barne sartzerakoan): Drainatze libreko ehun geotestila da, bereziki txorkoa estaltzeko egina, sustraiak eremutik kanpo haz ez daitezen eta zerbitzu publikoei, eraikin-zimenduei eta galtzadei kalterik egin ez diezaieten.

9. Forru iragazgaitza (barne sartzerakoan): Drainatze txarreko lurzoruak dituzten eremuetan edo lurpeko urak lurzoruaren azaleratik gertu dauden eremuetan txorkoa ez asetzeko erabiltzen da.

10. Beheko drainatzea: Hobiaren oinarrian dago eta hobian zehar drainatzen duen ura biltzeko eta euri-uren sarera bideratzeko erabiltzen da.

11. Gainezkabidea eta behaketa-putzua (barne sartzerakoan): Hodi bertikal bat edo kanalizazio-sareta bat da, txorkoaren ohiko emariak baino emari handiagoen euri-ur kanalizatuen sarera desbideratzeko. Behaketa-putzua, jasogailu estali baten antzekoa dena, uraren sakonera eta putzuko drainatze-tasak kontrolatzeko erabiltzen da. Deskargatzeko eta gainezka egiteko hodiek garbiketa eta ikuskapen-puntuak ere izan ditzakete, normalean estalita daudenak.

## Drainatzea 
[ezkerrera|thumb|246x246px|Stockholm-en erabilitako drainatzeaBaltsa-sistemak zuhaitzen sustrai-sistemen gainean egiturazko babes-geruza bat sortzeko erabiltzen dira.

Normalean, karga transferitzeko plataforma bat eraginkortasunez sortzeko instalatzen da. Plataforma horrek karga kontzentratuak (hau da, gurpilen kargak) eremu handiago baten gainean banatzen ditu, azpiko lurzoruaren egitura babesteko. Material granularrarekin bete daitezke, baltsari egiturazko zurruntasun gehigarria emateko, edo azalera iragazgaitzen azpian erabiltzen direnean, irekita utz daitezke, zuhaitzaren sustrai-sistemari gasen eta uren mugimendu askea ahalbidetzeko bitarteko eraginkor bat emateko. Xehetasun egokiak erabiltzen direnean, sisteman materia organiko gehiago sartzeko ere erabil daitezke.

[Fitxategi:Egitura_modularrak.jpg|thumb|Egitura modularra

### Egitura modularrak 
Porositate eta karga ahalmen handia duten egitura geozelularrak dira, orokorrean agregakinen eta harrien substratua partzialki edo osorik ordezkatzeko erabiltzen direnak.

Unitate geozelularrek ezarritako ibilgailuen zamari eusten diote, eta, aldi berean, hazkuntza-substratuekin bete daitekeen gune trinko bat babesten dute. Lurrazaleko urak indargabetzeko biltegiratze gehigarria egiteko ere erabil daitezke, edo diseinu arduratsu baten bidez, ureztatzeko erabil daitekeen ur-atxikipen baten bidez.

## Bibliografia