open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hjartasteinn

***Hjartasteinn*** () 2016ko Guðmundur Arnar Guðmundsson islandiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Þór eta Kristján adiskide minak dira, Islandiako ekialdeko fiordoetako herrixka batean. Þór neska batengana hurbilduko da, eta laguna gauza bera egiten saiatuko da. Baina elkarrekiko sentimenduak aurkituko dituzte.

## Aktoreak 
* Baldur Einarsson: Þór
* Blær Hinriksson: Kristján
* Diljá Valsdóttir: Beta
* Katla Njálsdóttir: Hanna
* Jónína Þórdís Karlsdóttir: Rakel
* Rán Ragnarsdóttir: Hafdís
* Søren Malling: Sven
* Nína Dögg Filippusdóttir: Hulda
* Gunnar Jónsson: Ásgeir
* Sveinn Ólafur Gunnarsson: Sigurður

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chicago (argipena)

**Chicago** Ameriketako Estatu Batuetako Illinois estatuko hiri handiena da.

Horrez gain, **Chicago** hurrengoa izan daiteke:
* Chicago, hiria zeharkatzen duen ur-ibilgua;
* Chicago, musika taldea;
* 334 Chicago, asteroidea.
Monlam

[thumb|300px|Erromesak [Lhasako Jokhang tenpluan, Monlam bitartean.]]
**Monlam** edo *Otoitz Handiaren jaialdia* Je Tsongkhapa maisuak 1409an sortu zuen. Urte berriko Losar jaialdiarekin batera, Monlam Tibeteko ospakizun handiena da. Txinako Herri Errepublikaren aldetik debeku handiak pairatu ditu jaialdi honek.
 
## Ezaugarriak 
Budismo tibetarraren jaialdi hau Losar edo ilargi-egutegiaren urte berriko festen ondoren egiten da. Egun zehatzak astrologia tibetarraren arabera aukeratzen dira. Lehenengo ilargi-hilabetearen hirugarren egunetik hamazazpigarrenera ospatzen da. Zortzigarren egunean, Siddhartha Gautamaren omenez, animaliak askatzen dira. Hamahirugarren egunean tanka bat zabaldu egiten da eta hamaseigarrenean Maitreiaren prozesioa egiten da.

## Historia 
Jaialdia historia luzea du, XV. mendetik. Arazoak Txinako okupazioaren ondoren eman izan dira: Iraultza Kulturalarekin, 1966ko otsailatik, festa debekatua izan zen. 1985an berriro ere baimendu zen baina 1990ean berriro ere debekatua izan zen. Arazo horiek Indian Tibeteko erbesteratuek sortutako monasterioetan arazo horiek ez dira eman eta poliki-poliki jaialdia indartzen ari da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Brief Ritual Sadana Vow of Kriya Yoga
* : Kagyu Monlam Chenmo (Orgyen Trinley)
* : Kagyu Monlam Chenmo (Thaye Dorje)
* : Nyingma Monlam Chenmo
Ponte-izen

thumb|Haizea izena (eramailearena agian) elastikoan idatzia.|260x260px
**Ponte-izena**, **izena** edo **izen propioa** pertsona baten lehen izena da, familia-izen edo deituraren aurretik doana. Abizena partekatzen duten familia edo klan baten beste kideetatik pertsona bati bereizten dion izena da. Normalean jaiotzean jartzen dute gurasoek (kristau tradizioan, umea bataiatzen dutenean).

## Izena 
Euskaltzaindiak onetsitako hitzez gain, hiztegi batzuek euskaraz beste formak proposatzen dituzte: ***bataio-izen*** eta ***izen tipi***. *Bataio-izen* formak bezala, *ponte-izenak* ere ohitura kristauari egiten dio erreferentzia, haurrari pontean ematen zaiola izena bataioan, baina definizio hedatua onartzen du Euskaltzaindiaren Hiztegiak.
* Erromatarren garaiko hilarrietan (K.a III - K.o V): *Andere, Ilun, Selatse, Sembe, Seniko, Sesenco, Xuban.*
* Goi Erdi Aroko dokumentuetan (X-XI): *Ahoztar, Aioro, Andregoto, Armentari, Auriol, Azenari, Azubele, Beila, Belako, Berasko, Binkenti, Bitako, Dato, Didako, Dominiko, Eneko, Eriz, Erramel, Fredenando, Garindo, Garino, Garzea, Garzia, Gendule, Gomiz, Gundesalbo, Hani, Ilurdo, Joanes, Jonti, Lakenti, Leioar, Lope, Mauri, Mikael, Mome, Munio, Narriate, Nunu, Nunuso, Nunuto, Obeko, Oneka, Oriol, Orti, Otsoa, Paterne, Sanso, Semeno, Tellu, Urraka.*
* Erdi Aro Klasikoa (XII-XIII): *Aioro, Andregoto, Anso, Arnalt, Auriol, Azeari, Beila, Berasko, Betiri, Bort, Didago, Domiku, Eneko, Ferrando, Garindo, Garzea, Garzia, Gomiz, Gonzalbo, Joan, Joanes, Karlo, Lope, Martin, Mikel, Mikele, Munio, Nabar, Oneka, Orti, Otsoa, Petri, Sanso, Santxo, Semeno, Semero, Remir, Remiri, Urraka.*
* Behe erdi aroa (XIV-1563): *Adam, Antso, Arnaut, Bernat, Betiri, Diago, Diaoz, Errando, Franzes, Franzesa, Garzia, Gastea, Martin, Martie, Marti, Menaut, Migel, Mikel, Nabar, Onzalu, Ordun, Paule, Peru, Petri, Petro, Ramiro, Remiro, Romiro, Semero, Txarles, Urraka.*
* 1563tik aurrera santutegiko izenak: *Antonio, Bizente, Diego, Domingo, Fernando, Frantzisko, Joan, Joanes, Josef, Karlos, Laurendi, Martie, Martin, Mikel, Ontzalu, Paulo, Petri, Ramiro.*
* Euskal Pizkundea, XIX. mendearen azkenetik aurrera: *Aitor, Amagoia, Amaia, Asier, Lartaun, Lorea, Olalla, Usua* (Navarro-Villoslada). *Ane, Ander, Andoni, Edurne, Endika, Gaizka, Gorka, Iker, Imanol, Iñaki, Jaione, Jon, Jone, Joseba, Josu, Josune, Julen, Kepa, Koldo, Maitane, Markel, Miren, Nekane, Nerea.* (Arana-Eleizalde);
* 1972tik aurrera (Jose Maria Satrustegiren Euskal izendegia):
** Euskal hitz arruntak: *Ainara, Arkaitz, Ekaitz, Haizea, Haritz, Ibai, Itxaso, Izei, Lur, Maite, Nahia, Oihan, Oihana, Unai, Ur, Urtzi.*
** Andre Mariari dagozkion leku izenak: *Ainhoa, Aitziber, Arantzazu, Arrate, Begoña, Eneritz, Erkuden, Estibaliz, Idoia, Irati, Iratxe, Itziar, Izaskun, Leire, Nagore, Naiara, Olatz, Uxue.*
** Euskal leku-izenak: *Ainhize, Izaro, June, Saioa, Xabier.*
** Jatorriz hipokoristikoak ziren ponte-izenak: *Beñat, Maddi, Maialen, Maider, Patxi, Pello, Txomin.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Antroponimia.

## Kanpo estekak
Miguel Díaz-Canel

**Miguel Mario Díaz-Canel Bermúdez** (Placetas, Villa Clarako probintzia,  - ), kubatar ingeniari eta politikaria da. Gaur egun Kubako presidentea da.

## Biografia 
Komunisten Batasun Gaztean sartu zen gazte zela, eta hortik salto egin zuen lehen kargu garrantzitsura: 1994 eta 2003 artean, Villa Clara probintziako alderdiaren burua izan zen, jarduna beste hainbat kargurekin uztartuz. Urte horietan hartu zuen sona handien PCCko buruzagien artean, eta horrek ahalbidetu zion alderdiaren Politburora igotzea —PCCren botere exekutiboa da, hamalau kidek osatua—. 2009. eta 2012. urteen artean Goi Hezkuntzako ministro izan zen, ostera Kubako presidenteorde izateko. 2018ko apirilaren 19an Kubako presidente hautatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nína Dögg Filippusdóttir

**Nína Dögg Filippusdóttir** (Reykjavik, ) islandiar antzezlea da, *Börn* filmean edota *Ófærð* telesailean egindako lanari esker ospetsu bilakatu dena.

## Filmografia
Jia Qing Wilson-Yang

**Jia Qing Wilson-Yang** kanadar idazlea da. Bere lehen nobela, *Small Beauty* izenburukoa, 2016an argitaratu zen.

2016ko Dayne Ogilvie sariketan ohorezko saria jaso zuen. Gainera Lambda Literatura Sarien 29. edizioan transgenero-fikzio onenaren saria irabazi zuen.

## Lanak 
* *Small Beauty* (2016, )
Nicodemus Tessin Gaztea

**Nicodemus Tessin Gaztea** (1654ko maiatzaren 23a-1728ko apirilaren 10a) Suediako arkitekto ospetsua izan zen. Nicodemus Tessin Zaharraren semea zen eta Estokolmoko udal arkitektoraren postuan ordezkatu zuen. Barroko estiloan kokatzen zaio.

## Biografia 
Bere aita Nicodemus Tessin Zaharrak arkitektura mundura bideratu zuen. 1673tik 1680ra, Europan zehar ibili zen, Ingalaterra, Frantzia eta Italia ezagutuz. Italian, Kristina Suediakoa erreginari esker, 1675tik 1678ra, Gian Lorenzo Berniniren tailerrean ikasi zuen. Bidaia horiek eragin handia izan zuten bere estiloan. 1687an, Erroman, Giovanni Battista Gaulli tailerrean aritu zen.

## Aukeratutako lanak 
* Stockholmeko Errege Jauregia, 1690. Bere lan ezagunena.
* Tessin jauregia, (1694–1700).
* Steninge jauregia.
* Drottningholmgo jauregiaren amaiera.
* Gottorf gaztelua, Schleswig, (1697–1703)
* Hirutasunaren eliza, Karlskrona.
* Charles Erregearen eliza, Kungsör.

## Galeria 

Schloss_Drottningholm_Stockholm.jpg|Drottningholmgo jauregia.
Steninge_slott.JPG|Steninge jauregia.
Tessinisches_palais_stockholm.jpg|Tessin jauregia.
Karlskrona_Trefaldighetskyrkan.jpg|Hirutasunaren Eliza, Karlskrona.

## Ikus, baita ere 
* Nicodemus Tessin Zaharra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Letteratura artistica webgunea.
Hailie Sahar

**Hailie Sahar** (Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar emakumezko aktore transgeneroa da. 2018an estreinatuko den Ryan Murphyren *Pose* telesail musikalean pertsonai nagusietako bat antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Telesailak 
## Erreferentziak
Meredith Russo

**Meredith Russo** (1986-87 aldera jaioa) estatubatuar idazlea da, Chattanoogakoa (Tennessee). Russo 2013ko amaieran trantsizioa egin zuen emakume transexuala da. Bere lehen nobela, *If I Was Your Girl* izenburukoa, bere bizitzako gertakizunetan oinarritzen da. Flatiron Books argitaletxeak argitaratu zuen 2016an eta horrekin, 2017ko Stonewall Liburu Saria irabazi zuen Heldu Gaztea kategorian.

## Lanak 
* *If I Was Your Girl* (2016, )
Jatorri deitura kontrolatua

[thumb|320px|JDK (AOC) sor-marka duen [Ezpeletako piperra]]
**Jatorri deitura kontrolatua** edo **JDK** (frantsesez ''Appellation d'origine contrôlée* edo *AOC*) frantziar legediko sor-marka bat da, nekazal produktuak eta elikagaien kalitatea nabarmendu eta bermatzeko adierazgarria, bai eta eremu geografiko zehatz batean bakarrik ekoiztu eta lantzen delakoa ere.

## Terminoa 
Termino ugari erabiltzen dira euskaraz kontzeptu hau izendatzeko: *jatorri-deitura, jatorrizko deitura, jatorrizko izendapena, sor-marka* bera. Baina hedatuena ***jatorri deitura**'' da. Horrela agertzen da Euskalterm eta Nola erran hiztegietan, jatorri deitura duten produktu batzuen webguneetan, Euskolabel webgunean (azken gehigarrietan), Eusko Jaurlaritzaren Euskadi webgunean eta Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkariko adierazpen batean

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jatorri deitura (Espainia)
* Jatorri deitura babestua (Europar Batasuna)
* Euskal Herriko ardoak

## Kanpo estekak
Fidel Fuidio

**Fidel Fuidio Rodríguez** (Ekora,  - Carrión de Calatrava, ) arabar erlijioso marianista eta arkeologoa izan zen. Hugo Obermaierren ikaslea, Madril inguruan eta Ciudad Realgo Las Higueruelas aztarnategian lan egin zuen. Espainiako Gerra Zibila piztean Ciudad Realen zegoen, eta errepublikanoek Carlos Erañarekin batera erail zutenez, 1995ean Joan Paulo II.ak dohatsu izendatu zuen.

## Kanpo estekak
Lázaro Ibarretxe

**Lázaro Ibarretxe Diez de Sollano**, (Laudio, 1894 &ndash; Balmaseda, ) arabar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena.

## Klubak
Pablo Porturas

**Pablo Porturas Landazuri** (Subilla Morillas, 1748ko uztaila - Lima, 1818ko maiatza) arabar funtzionarioa izan zen. Peruko Erregeorderrian kontulari eta diruzaina, Santiago de Chuco eta Sihuas inguruan etxaldeak izan zituen.

## Kanpo estekak
César Lombera

**César Lombera Moret** (Barakaldo, 1953ko urriaren 11 – Catoira, 2025eko urtarrilaren 26a) galiziar eskultorea izan zen. Santiago de Compostelako Unibertsitatean eta Vincennesko Unibertsitatean ikasitakoa. Catoira eta Santiago de Compostela artean bizi izan zen.
Manuel Laredo

**Manuel José Laredo Ordoño**, (Amurrio,  - Madril, ) arabar artista eta politikaria izan zen. Epaile baten semea, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasi zuen. Margolari eta grabatzailea, Alcalá de Henaresko alkate izendatu zuten (1891-1893).
Monti (Erroma)

**Monti** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipioa*) osatzen duten hogeita bi *rionietan* lehenengoa da. Koliseoa, Erromatar foroa, Santa Maria Nagusia eta Done Joan Laterangoaren basilika dira bertan kokaturiko ondasun aipagarrienak.

## Geografia 
Izenak *mendiak* esan nahi du, izan ere bertan kokatzen dira Erromako zazpi muinoen arteko bi, Eskilino eta Viminal, eta hauetaz gain Kirinal eta Zelioren zati batzuk. Tiber ibaiaren eskuinaldean kokaturik dago.

## Historia 
Aintzina hiriko eremurik populatuenetakoa izan zen, bertan zeuden Erromatar foroa eta Subura auzo marginal baina oso populatua.

Erdi Aroan ordea erromatar garaiko akueduktoak oso kaltetuak zeuden eta ura mendietara garraiatzea neketsua zenez biztanleria nabarmen murriztu zen. Horretaz gain Vatikanoa kristauen erdigune bihurtu zen eta bertatik oso urruti zegoen. Mahastiak ugari landatu ziren eta merkatuetako baratze ugari ere ezarri ziren bertan. Done Joan Laterangoaren basilikak erromes ugari erakartzen zituenez eremua ez zen erabat hustu. Auzo honetan bizi zirenei *monticiani* esaten zitzaien ("menditarrak") eta identitate indartsua eratu zuten, gainerako erromatarrekiko hizkera berezia ere garatzeraino.

1861 urtean Erroma Italia bateratuko erresumako hiriburu izendatu zutenean eremu berrien urbanizazioa abiatu zen. XX mendeko erregimen faxistak bide berari jarraitu zion eta Montiren zatirik handienak 1924 eta 1936 artean eraiki ziren, Via dei Fori Imperiali etorbide berria ardatz hartuta.

## Ondasun nabarmenak 
Monti auzoan dauden ondasun aipagarrienak honako hauek dira:
* Aintzinako Erroma:
** Koliseoa
** Erromatar foroa (zati bat)
* Basilikak:
** Santa Maria Nagusia
** Done Joan Laterangoaren basilika

## Iruditegia 

Irudi:Colosseum in Rome, Italy - April 2007.jpg|**Koliseoa**.
Irudi:Roman Forum (3334680086).jpg|**Erromatar foroa**.
Irudi:Roma - 2016-05-23 - Basilica di Santa Maria Maggiore - 2957.jpg|**Santa Maria Nagusia**.
Irudi:Archbasilica of St. John Lateran HD.jpg|**Done Joan Laterangoaren basilika**.
Irudi:Trajansthermen.jpg|Neronen Domus Aurea eta Trajanoren Termak.
Irudi:Ludus magnus Rome 2006.jpg|Ludus Magnus.
Irudi:Mercati di Traiano - Roma.jpg|Trajanoren Azoka.
Irudi:San pietro in vincoli, esterno.JPG|San Pietro in Vincoli.
Irudi:'Moses' by Michelangelo JBU160.jpg|Michelangeloren Moises (San Pietro in Vincoli).
Irudi:San Carlo alle Quattro Fontane.jpg|San Carlo alle Quattro Fontane.

## Kanpo estekak
Ángel de Tomás Agirre

**Ángel de Tomás Agirre** (Irun,  - Granollers, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena.

## Klubak 
## Kanpo estekak
Borja Fernández

**Borja Fernández** (Bilbo, ) bizkaitar patinatzaile ohia da. 2001etik aurrera profesionala, X Games lehiaketan parte hartutakoa da. 2017an Espainiako Roller Freestyle-ko hautatzaile bilakatu zen.
Jorge Bilbao

**Jorge Alain Bilbao Torrontegi** (Bilbo, ) bizkaitar saskibaloi jokalaria da, pibot moduan aritzen dena. NCAAren Texas–Arlington Mavericks (2013–2017) taldean ibilitakoa, egun Legia Warsaw poloniar taldean aritzen da.
MJ Rodriguez

'''Michaela Jaé 'MJ' Rodriguez'* (Newark, 1991ko urtarrilaren 7a) estatubatuar emakumezko aktore transgeneroa da. 2018an estreinatu zen Ryan Murphyren *Pose'' telesail musikalean pertsonai nagusietako bat antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damien Lagrange

**Damien Lagrange** (Baiona, ) lapurtar errugbilaria da, bigarren lerroko moduan aritzen dena.

## Ibilbidea 
* Aviron Bayonnais (2006-2008)
* SU Agen (2008-2013)
* US Oyonnax (2013-2015)
* Stade rochelais (2015-2017)
* CA Brive (2017-)
Trevi (Erroma)

**Trevi** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipio*a) osatzen duten hogeita bi *rione*etan bigarrena da. Fontana di Trevi eta Kirinal jauregia bertako ondasun ezagunenak dira.

## Geografia 
Tiber ibaiaren eskuinaldean dago: ibaia eta Kirinal muinoaren arteko eremuak osatzen du auzoa. *Trevi* izena latinezko *trivium* ("hiru kale") hitzetik datorrela uste da, Crociferi plazan elkartzen diren hiru kalek osatzen baitute auzoaren erdigunea.

## Historia 
Antzinako Erroman, etxe pribatuez osaturiko auzunea zen. Bi ataletan banatzen zen: *Via Lata*, Tiber ibaiaren ertzean, eta *Alta Semita*, muinoaren goialdean. Ibaiaren ertzeko eremua hiriko merkatalgunearen barnean zegoen eta goialdekoa aberatsen eremu lasaia zen. Erromatar Inperioaren amaieran, muinoetako biztanleak behera jaitsi ziren eta goialdea hustu egin zen.

Pizkunde garaian, kale, eliza eta iturri berriak eraikitzen hasi zirenean, auzoko populazioa nabarmen igo zen. Kirinal muinoa, aldiz, isolaturik geratu zen eta Aita Santuaren menpeko hainbat eraikin altxatu ziren bertan. Napoleon Bonapartek 1811n hiria okupatu zuenean, Kirinaleko jauregiak aukeratu zituen boterearen erdigune izateko. Denborarik ez zuen izan bere egitasmoa aurrera eramateko, baina 1870ean Erroma Italiako Erresuma batuko hiriburu bihurtu zenean, Napoleonen ideia berreskuratu eta bertan ezarri zen Italiako botere nagusia. Gaur egun, Italiako Errepublikako presidentearen eta hainbat ministroren egoitza da.

## Ondasun nabariak 
* Fontana di Trevi
* Kirinal jauregia

## Iruditegia 

Irudi:Panorama of Trevi fountain 2015.jpg|**Fontana di Trevi**.
Irudi:Quirinale.jpg|**Kirinal jauregia**.
Irudi:Palazzo della Consulta (Rome).jpg|Palazzo della Consulta.
Irudi:Trevi - palazzo colonna e basilica santi apostoli 01.JPG|Colonna jauregia.
Irudi:Palazzo Barberini - esterno.jpg|Barberini jauregia.
Irudi:Chiesa di Santa Susanna alle Terme di Diocleziano.jpg|Santa Susana eliza.
Irudi:Fontana del Tritone by Bernini.jpg|Tritonaren iturria.
Irudi:Quattro Fontane.jpg|Quattro Fontane.

## Kanpo estekak
Amaia Cía Abascal

**Amaia Cía Abascal** (Iruñea, 1970eko apirilaren 8a) gaztelaniazko haur literaturaren idazle nafarra.

## Biografia 
Lanbidez albaiteroa da. 2008an hasi zen idazten, horretarako gaueko goardien orduak erabiliz. Iruñeko Albaitzaritza Ospitalean lan egiten du eta Zaragozan bizi da. Haur literaturaren alorrean sari asko irabazi ditu.

## Argitalpenak 
* *Cuando Máximo se enamoró*. 2009. Marrazkiak: Amaia Cía Abascal. Centro de Documentación y Publicaciones de Aena.

* *Margarita quiere fabricar montañas*. 2010. Marrazkiak: Mabel Piérola. Bellaterra argitaletxea.

* *Soufflé de queso*. 2010. Marrazkiak: Antonia Santolaya. Logroñoko Udala.

* *Sopa*. 2011. Marrazkiak: Rafa Sañudo. Canal Fundazioa.

* Sara eta Ulises/Ulises eta Sara. *Un regalo muy especial*. 2013. Marrazkiak: Vanessa Cabrera. Random-House-Mondadori (sello Beascoa).

* Sara eta Ulises/Ulises eta Sara. *Entre monstruos*. 2013. Marrazkiak: Vanessa Cabrera. Editorial: Random-House-Mondadori (Beascoa).

* Sara eta Ulises/Ulises eta Sara. *Perdidos en el museo*. 2013. Marrazkiak: Vanessa Cabrera. Random-House-Mondadori (Beascoa).

* Sara eta Ulises/Ulises eta Sara. *Sara es una saltimbanqui*. 2013. Marrazkiak: Vanessa Cabrera. Random-House-Mondadori (sello Beascoa).

* *Nada, o qué tienen en común un mago y un aprendiz de cartero*. 2013 . Marrazkiak: Ignasi Blanch. Edelvives.

* *El orinal de Rita*. 2014. Marrazkiak: Ana Cobos. Penguin-Random-House (Beascoa).

* *Rita ya no lleva chupete*. 2014. Marrazkiak: Ana Cobos. Penguin-Random-House (Beascoa).

* *Hay una vaca en la nevera*. 2014. Marrazkiak: Ricard Zaplana. Penguin-Random-House (Beascoa).

* *Hay un hipopótamo en la bañera. 2015.* Ilustraciones de Ricard Zaplana. Penguin-Random-House (sello Beascoa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Amaia Cíaren biografia eta sariak.
* : Egilearen liburuak.
Jorge Garcia Sertutxa

**Jorge Garcia Sertutxa** (Getxo, ) bizkaitar ekintzailea da. 1995ean atxilotu zuten ETAren kidea izategatik eta Juan Karlos I.a Espainiakoa erregea erailtzea saiatzegatik.

2007an ETAk plan bat prestatu zuen Huelvako kartzelako presoak, bera tartean, bahitutako helikopteroz Portugalera eramateko asmotan.

2015ean irten zen espetxetik.

## Erreferentziak
Juan Ramón Aldalur

**Juan Ramón Aldalur Lasa**, (Tolosa, Gipuzkoa,  - ), **Txapela II** izengoitiz ezaguna, gipuzkoar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritu zena. Bere anaia Miguel futbolaria izan zen ere.

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrés Tuduri

**Andrés Tuduri Sánchez**, (Tolosa,  - Madril, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena. Futbola utzi ondoren, Espainiako Atletismo Federazioaren presidentea izan zen.

## Klubak
Kukumelo gris

**Kukumelo grisa** edo **kuleto xorroduna** (*Amanita vaginata*) *Amanitaceae* familiako perretxiko jangarria da, baina ez jatea aholkatzen da. Toxikoa da, mahaian aurkeztu aurretik, asko eta tenperatura handian prestatu behar da toxikotasuna lurruntzeko. Kontuz ibili behar da ez nahasteko Amanita toxikoekin, guztiak eraztuna dute, baina galdu dezakete.

Sinonimoak: *Amanitopsis vaginata*,*Vaginata plumbea*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 9 cm arteko diametrokoa. Hasieran kanpai itxurakoa, gero irekia, eguraldi lehorrarekin distiratsua, gris kolorekoa, ilunagoa edo argiagoa, Batzuetan bolbaren zati zuri handiekin. Ertza oso ildaskatua.

**Orriak:** Estu, zuriak, libreak, oso zabalak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 6 - 12 x 0,6 - 1 cm-koa, goialdean mehetua, zuria, leuna edo pruina zurixka batez estalia. Eraztunik gabea, eta behealdean bolba zuri batez bilduta, zorro itxurakoa, gingilduna eta iraunkorra.

**Haragia:** Zuria, normalean zertxobait koloreztatua azalaren azpian, zapore eta usain atseginekoa.
thumb|Kukumelo grisa albotik
thumb|Kukumelo grisa
**Etimologia:** Amanita terminoa grekotik dator eta Silizia eta Siria arteko mendiari egiten dio erreferentzia, han oso ugariak ziren eta. Grezieraz beste esanahi bat ere badu, perretxikoa kontzeptu orokor gisa.

## Jangarritasuna 
Egosi ondoren jangarria. Gordinik oso arriskutsua izan daiteke.

### Nahasketa arriskua 
*Amanita vaginata* delakoari buruz, esan behar da, autore batzuek aldaera desberdinak bereizten dituztela, adibidez: *Amanita crocea*, hori-laranja kolorekoa; *Amanita umbrinolutea*, gris-marroizka kolorekoa; *Amanita plumbea*, gris-berun kolorekoa; *Amanita alba*, zuria; *Amanita fulva*, hori-lehoi kolorekoa; *Amanita lividopallescens*.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, hostozabal eta koniferazko basoetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Galeria 

Fitxategi:Amanita vaginata 3.jpg|alt=
Fitxategi:Amanita vaginata 4.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irudiak eta ezaugarriak.
Colonna jauregia

**Colonna jauregia** () Italiako Erroma hiriburuko Kirinal muinoan kokatua dagoen jauregi bat da, Trevi *rionean*. 20 belaunalditan zehar Colonna familia boteretsuaren jauregia izan da.

## Historia 
Jauregiaren atalik zaharrenak XIII. mendean hasi ziren eraikitzen. Giovanni eta Giacomo Colonna kardinalen egoitza izan zen garai hartan. XV. mendean Oddone Colonna bizi izan zen bertan, gero Martin V.a Aita Santua (1417-1431) izango zena. Aita Santu bihurtzearekin batera Della Rovere familiak eskuratu zuen jauregia baina Colonna familiara itzuli zen Marcantonio I Colonna Lucrezia Della Roverekin ezkondu zenean.

Filippo Colonnak (1578–1639) hainbat aldaketa egin zituen, jauregia lorategi baten inguruan zabalduz. Girolamo Rainaldi eta Paolo Marucelli arkitektoak aritu iren lanean. XVII eta XVIII mendeetan aurrealdea eta atzealdea osatu ziren, bata Santi Apostoli elizari begira dagoena eta bestea Via della Pilotta karrikan.

1703an Galeria nagusia osatu zen eta bertan 1650tik aurrera familiak bildutako artelanak ezartzen joan dira. Gaur egun Erromako arte bilduma pribatu handiena dago bertan ikusgai.

## Kanpo estekak
José Luis Álvarez Santacristina

**José Luis Álvarez Santacristina**, ***Txelis*** (Donostia, 1954) gipuzkoar ekintzailea da. 1992ko martxoko Bidarteko polizia operazioan atxilotu zuten Alvarez Santacristina, ETAko zuzendaritzako kide zela. Presondegian jarrera aldatu eta Langraiz bidea deritzonaren barnean parte hartu zuen. 2015ean, baldintzapeko askatasuna eskuratu zuen kartzelaldiko hiru laurdenak beteta; 2019ko abendu arte zuen zigorra ezarrita.

## Erreferentziak
Game Night

***Game Night*** 2018ko John Francis Daley eta Jonathan Goldstein estatubatuar zinema zuzendarien komedia film bat da.

## Sinopsia 
Lagun talde bat —hiru bikote— jolas gau bat egiteko elkartu ohi da tarteka-marteka. Bizilagunak bat egiten nahi du haiekin, jolasean aritzeko. Gau horietako batean, ordea, hilketa bat argitzea tokatuko zaie.

## Aktoreak 
* Jason Bateman: Max
* Rachel McAdams: Annie
* Kyle Chandler: Brooks
* Billy Magnussen: Ryan
* Sharon Horgan: Sarah
* Lamorne Morris: Kevin
* Kylie Bunbury: Michelle
* Jesse Plemons: Gary Kingsbury
* Michael C. Hall: bulgariarra
* Danny Huston: Donald Anderton
* Chelsea Peretti: Glenda
* Camille Chen: Dr. Chin
* Zerrick Williams: Val
* Joshua Mikel: Colin
* Michael Cyril Creighton: Bill

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entebbe (filma)

***Entebbe*** 2018ko José Padilha brasildar zinema zuzendariaren filma da, 1976ko Entebbe operazioan oinarrituta.

## Sinopsia 
Komando palestinar batek, talde alemaniar baten laguntzaz, Air Franceko hegazkin bat bahitu zuen 1976. urtean. 248 bidaiari zituen, eta Ugandako Entebbe aireportura eraman zuten hegazkina. Palestinarrek hainbat lurraldetan espetxeratutako 50 palestinar askatzeko eskatu zuten.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wajib (filma)

***Wajib*** 2017ko Annemarie Jacir palestinar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Abus Shadi Nazareten bizi da. 60 urte ditu, dibortziatuta dago eta irakaslea da. Haren alaba ezkondu egingo da, eta semea ailegatuko zaio Erromatik, alabaren ezkontza prestatzen laguntzeko. Ohiturak agintzen duen bezala, banan-banan eman beharko dizkiete gonbidapenak gonbidatuei, eta, horretan, aita-semeen harremanak gorabeherak izango ditu.

## Aktoreak 
* Mohammad Bakri: Abu Shadi
* Saleh Bakri: Shadi
* Maria Zreik: Amal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibon Fernandez Iradi

**Ibon Fernandez Iradi** (Lasarte-Oria, 1971ko abenduaren 8a) gipuzkoar ekintzailea da. 2002 eta 2003an atxilotu zuten ETAren kidea izategatik.

Esklerosi anizkoitza diagnostikatu zioten 2011n, Frantziatik Espainiara aldi baterako estraditatu zutenean. Orduz geroztik, hainbat aldiz eskatu du aske uzteko, bere gaixotasunari aurre egiteko baldintzarik ez dagoelako kartzela barruan.

## Erreferentziak
2016ko Turkiako Itzulia

**2016ko Turkiako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 52. edizioa izan zen. 2016ko apirilaren 24an hasi eta maiatzaren 1ean amaitu zen.

UCI Europe Tourreko 2.HC mailan egon zen eta José Gonçalves portugesak irabazi zuen.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Juan Bautista Elustiza

**Juan Bautista Elustiza Gantxegi** (Bergara, 1885eko uztaila - Sevilla, 1919ko apirilaren 13a) gipuzkoar apaiz , organista eta musikologoa izan zen. 1908 eta 1912 artean Palentziako katedralean eta 1912 eta 1919 artean Sevillakoan aritu zen. Norberto Almandozek ordezkatu zuen.
Sesamo olio

thumb|Sesamo olioa
**Sesamo olioa** edo **sesamo-olioa** sesamo-hazietatik eratorritako landare-olio jatekoa da. Sukaldeko olio gisa Hego Indian erabiltzeaz gain, Ekialde Hurbileko, Afrikako eta Hego-ekialdeko Asiako sukaldaritzan zapore-indartzaile gisa erabiltzen da. Lurrin eta zapore bereizgarria du.

Elikagai ugariko hazitako olioa oso ezaguna da medikuntza alternatiboan, masaje eta tratamendu tradizionaletatik egungo egunetara. 

Olioa preziatua da Asian eta landaretan oinarritutako olio zaharrenetariko bat da, baina mundu mailan gaur egungo produkzio modernoak mugatua izaten jarraitzen du olioa ateratzeko beharrezkoa den eskuzko uzta prozesuagatik.

## Kanpo estekak
Jarmo

**Jarmo** (''Qal'at Jarmo'') Iraken dagoen gune arkeologiko aurrehistoriko bat da, Zagros mendien oinetan. Itsasoaz gaindi 800 metroko altuera dago, haritz eta pistatxo gune batean. K.a. 7090. urtean bertan nekazaritza komunitate bat ezarri zen. Jeriko eta Anatoliako Çatal Hüyükeko aztarnategien garai berean bizi izan zen jendea bertan.

## Kanpo estekak
Balbino Sáenz

**Balbino Sáenz Olarra** (Donostia, 1962ko apirilaren 8a) gipuzkoar ETAkidea da. ETAren kidea izategatik eta José Barrionuevo eta Matilde Fernández ministro ohiak erailtzea saiatzegatik 108 urteko kartzela zigorra ezarri zioten.

2025eko martxotik aske.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2017ko Turkiako Itzulia

**2017ko Turkiako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 53. edizioa izan zen. 2017ko urriaren 10ean hasi eta urriaren 15ean amaitu zen.

UCI World Tourreko UWT mailan egon zen eta Diego Ulissi italiarrak irabazi zuen.

## Taldeak 
## Etapak 
## 1. etapa 
## 2. etapa 
## 3. etapa 
## 4. etapa 
## 5. etapa 
## 6. etapa 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Pose (telesaila)

***Pose*** Ryan Murphyk eta Steven Canalsek sortutako dramazko telesail musikala da. 2018ko ekainaren 3an estreinatu zen FX telebista katean.

Ryan Murphyk, Nina Jacobsonek eta Brad Simpsonek ekoitzia, Murphy bera, Brad Falchuk eta Steven Canals ditu gidoilari. 2017ko abenduaren 27an FX kateak zortzi atalez osatutako lehen denboraldia eskatu zuen.

2018ko uztailaren 12an iragarri zen telesailak bigarren denboraldia egiteko oniritzia jaso zuela eta denboraldi berria 2019an estreinatu zen.

## Premisa 
Istorioa, 1980ko hamarkadaren amaieran kokatua, New York hiriko bizitzaren eta gizartearen hainbat elementu alboratzen ditu. LGTBI kolektiboko pertsonak dira protagonistak, nagusiki emakume transexualak. Euren gorputz eta identitateak tarteko, baztertuak izango dira pertsonaia horiek, eta *ball culture* deituriko mugimenduan —AEBetako LGTBI azpikulturako txapelketak, non parte hartzaileak epaitzen zituzten dantzaren eta itxuraren arabera— aurkituko dute euren tokia. Transexualitatea, queer mugimendua, LGTBIfobia, hiesa, Trumpen eta yuppien garaiaren sorrera, auzi sozial eta literarioen unibertsoa, eta beste hainbat gai jorratzen ditu telesailak.

## Aktoreak 
* MJ Rodriguez: Blanca.
* Indya Moore: Angel.
* Dominique Jackson: Elektra.
* Hailie Sahar: Lulu.
* Angelica Ross: Candy.
* Ryan Jamaal Swain: Damon.
* Billy Porter: Pray Tell.
* Dyllon Burnside: Ricky.
* Evan Peters: Stan, Pattyren senarra.
* Kate Mara: Patty, Stanen emaztea.
* James Van Der Beek: Matt, Stanen nagusitzarra.
* Charlayne Woodard: Dantza modernoko irakaslea.

## Atalak 
### 1. denboraldia (2018) 
### 2. denboraldia (2019) 
### 3. denboraldia (2021) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2017ko Flandriako Tourra

**2017ko Flandriako Tourra** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 101. edizioa izan zen. 2017ko apirilaren 2an ospatu zuten Anberes eta Oudenaarde artean, 260 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 18 mendate igo zituzten. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2018ko Paris-Roubaix

**2018ko Paris-Roubaix** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 116. edizioa izan zen. 2018ko apirilaren 8an ospatu zuten Compiègne eta Roubaix artean, 257 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

Michael Goolaerts 23 urteko txirrindulari herbeheretarrak (Veranda) bihotzekoa izan zuen lasterketa hasi eta gutxira, eta lurrera erori zen. Tokian bertan saiatu ziren hura suspertzen. Ospitalera eraman zuten gero, baina hil egin zen bertan.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2018ko Paris-Niza

**2018ko Paris-Niza** , Paris-Niza lasterketaren 76. edizioa izan zen. Chatou eta Niza lotu zituen, 1.198,9 km-ko ibilbidearekin, zortzi etapatan banatua.

## Talde parte-hartzaileak 
## Etapak 
## Lasterketaren garapena 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 
### 8. etapa 
## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Mahats-pipiten olio

thumb|Mahats-pipiten olioa
**Mahats-pipiten olioa** mahatsaren hazietatik eratorritako landare olioa da. Olioa erauzteko prozesua bi metodoekin egin daiteke: bata kimikoa da eta bestea haziak zapalduz hotzean. Bere itxura urre argia koloreko olio delikatuarena da.

## Kanpo estekak
Plácido Domingo Ferrer

**Plácido Domingo Ferrer** (Zaragoza, 1907ko martxoaren 8a - Mexiko Hiria, 1987ko azaroaren 22a) zarzuelako baritono liriko espainiarra izan zen.

## Biografia 
Zaragozako Kontserbatorioan Teodoro Ballo maisuarekin musika ikasi zuen. Haren debuta Zaragozako Parisiana antzokian izan zen, *Los gavilanes* zarzuelarekin. Ondoren konpainia Madrilera joan zen; han Café Castillarea joaten zen eta bertan musika munduko artista eta egile asko ezagutu zuen, tartean Pepita Enbil getariarra. 1939an biek Iruñeko Gayarre antzokian Federico Moreno Torrobaren *Sor Navarra* taularatu zuten. 1940an ezkondu ziren. Ases Líricos konpainiaren penintsula osoan ibili ziren biak, bestetik.

1946an, Moreno Torrobaren konpainia lirikoarekin, Mexikora joan ziren. Haiekin bi seme-alabak eraman zituzten: Mari Pepa eta Plácido. Amerikan arrakasta handia izan zuten, batez ere Mexikon, eta han gelditzea erabaki zuten. Konpainia propioa sortu zuten eta hogei urtetan Ameriketako eszenatoki garrantzitsuenak ezagutu zituzten.

1966an, José Lunaren konpainiarekin, Espainiara joan ziren. Berriro ere Mexikon zarzuela batzuk telebistarako grabatu zituzten. Domingo Ferreren azken agerpena Katalunian izan zen, El Liceu antzokian; egun hartan Amadeo Vivesen *Doña Francisquita* zarzuela abestu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pepita Enbil
* Plácido Domingo
Kakahuete-olio

**Kakahuete-olioa** kakahueteetatik (*Arachis hypogaea*), haien egosketaren bidez edo prentsa hidrauliko batean, ateratako landare olioa da. Olio hau oso kolore argikoa da, eta tenperatura altuak jasateko egokitasunagatik frijitzeko sukaldeko olio egokia da. Zapore suabe du, entsaladak, maionesa eta ozpin-olioa egiteko aproposa.

Olio mota hau Asiako sukaldaritzan asko erabiltzen da (Wok-ean erabiltzen da).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La gran aventura de Mortadelo y Filemón

**La gran aventura de Mortadelo y Filemón** (euskaraz *Mortadelo eta Filemónen abentura handia*) 2003ko Javier Fesser espainiar zinema zuzendariak zuzendu eta Guillermo Fesser anaiarekin batera idatzitako umorezko film bat da. Francisco Ibáñez komikigilearen Mortadelo eta Filemón pertsonaien komikietan oinarritua dago. Benito Pocino, Pepe Viyuela, Dominique Pinon, Paco Sagarzazu, Mariano Venancio, María Isbert, Janfri Topera, Berta Ojea eta Eduardo Gómez aktoreek antzeztu zuten.

*Mortadelo y Filemón. Misión: salvar la Tierra* (2008) eta *Mortadelo y Filemón contra Jimmy el Cachondo* (2015) jarraipenak izan ditu.

## Argumentua 
Bacterio irakasleari (Janfri Topera) bere asmakizun arriskutsuena ohostu berri diote, diktadore txiki eta ero baten eskuetan amaitu duen gailua, Calimero tiranoa (Paco Sagarzazu), honek gailua bere onurarako erabili nahi du.

Bacteriok gailua nola edo hala berreskuratu nahi du, baina Mortadelo eta Filemón (Benito Pocino eta Pepe Viyuela) hori lortzeko ez ditu gai ikusten. Bi agente ospetsuak T.I.A. erakundeak detektibe harroxko está harroputz bat kontratatu duela jabetzean, beren kaxa eta arriskura jardutea erabakiko dute.

## Aktoreak 
* Benito Pocino: Mortadelo
* Pepe Viyuela: Filemón
* Berta Ojea: Ofelia
* Dominique Pinon: Fredy Mazas
* Paco Sagarzazu: Calimero tiranoa
* Mariano Venancio: Superra
* Janfri Topera: Bacterio irakaslea
* Janusz Ziemniak: Nadiusko
* María Isbert: Filemónen ama
* Emilio Gavira: Rompetechos

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
2018ko Tirreno-Adriatiko

**2018ko Tirreno-Adriatiko** Tirreno-Adriatiko lasterketaren 53. edizioa izan zen. Martxoaren 7a eta martxoaren 13a bitartean jokatu zuten. Lido di Camaiore eta San Benedetto del Tronto lotu zituen, guztira 992,55 km eginez zazpi etapatan. 2018ko UCI WorldToureko zazpigarren ekitaldia izan zen.

## Talde parte-hartzaileak 
## Ibilbidea 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 

## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
## Kanpo estekak
2011ko Espainiako Itzulia

**2011ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 66. edizioa da. 2011ko abuztuaren 20 eta irailaren 11 artean ospatuko da, Benidormen hasi eta Madrilen amaituz 21 etapatan banatutako 3.269,6 kilometroko ibilbidea egin ondoren.

## Taldeak 
## Etapak 
## Azken sailkapenak
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
2018ko Flandriako Tourra

**2018ko Flandriako Tourra** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 102. edizioa izan zen. 2018ko apirilaren 1ean ospatu zuten Anberes eta Oudenaarde artean, 264,7 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 18 mendate igo zituzten. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2017ko Poloniako Itzulia

**2017ko Poloniako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 74. edizioa izan zen. 2017ko uztailaren 29 eta abuztuaren 4 artean ospatu zen, 7 etapatan 1.143,5 kilometroko ibilbidea eginez. Krakovia hirian hasi eta Bukowina Tatrzańskan amaitu zen.

## Taldeak 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Pepe Viyuela

**José Viyuela Castillo**, ezagunagoa **Pepe Viyuela** izenaz (Logroño, Errioxa, 1963ko ekainaren 2a) espainiar aktore, pailazo, olerkari eta umorista bat da.

Ikasketaz, Filosofia eta Arte Ederretan lizentziatua da. 2017ko otsailetik aurrera Podemos ezkertiar alderdiarekin ere jardun du.

## Filmografia 
* *Tierra* (Julio Médem, 1996).
* *El milagro de P. Tinto* (Javier Fesser, 1998).
* *La gran aventura de Mortadelo y Filemón* (Javier Fesser, (2003).
* *Di que sí* (Juan Calvo, 2004).
* *Escuela de seducción* (Javier Balaguer, 2004).
* *Mortadelo y Filemón. Misión: Salvar la Tierra* (Miguel Bardem, 2008).

## Telebista 
* "Hogar cutre hogar", *Pero ¿esto qué es?* (1991).
* *Un, dos, tres... responda otra vez* (1993-2004).
* *Manos a la obra* (1997).
* *Aída* (Telecinco, 2005-) como *Chema*.
* *En clave de Ja* (Televisión Canaria, 2010).
* *Museo Coconut* (Neox, 2010).

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sor Navarra

kostunbrismo barruan kokatzen den Gerra Zibilean estrenatu zen zarzuela da. Egilea Federico Moreno Torroba (1891-1982) izan zen eta lehen aldiz Pepita Enbil eta Plácido Domingo Ferrer abeslariek interpretatu zuten; zarzuela hau abesten biak ala biak maitemindu ziren.
[thumb|Ezkerrean, [Federico Moreno Torroba, zarzuelaren egilea, eskuinean, Plácido Domingo Ferrer. ]]
## Estreinaldia 
Pepita Enbil (1918-1994), "zarzuelako erregina" deitua, lehendabiziko saioetan kantatu zuen zarzuela hau, Plácido Domingo Ferrerekin, bere senarra izango zenarekin batera. Arrakasta handia izan zen eta, esaterako, Donostiako estreinaldian, kanta batzuk errepikatu behar izan zituzten. Ondoren, leku desberdinetan taularatu zen, esaterako, Bilboko Arriaga antzokian eta Sevillako Cervantes antzokia. 1955an azken aldian errepresentatu zen eta, ondoren, nahiko ahaztuta gelditu zen obra hau. Protagonista komentua ala maitasuna aukeratu behar duen Beriaingo gazte bat da. Zarzuelaren abesti ezagunena *Un momento me quisiste* jota izan da.

2018ko otsailaren 28an eta martxoaren 1an, Donostiako Victoria Eugenia antzokian eta Pepita Enbiliren jaiotzaren ehun urtean oroimenez, berriro ere taulatatu zen zarzuela hau, orduan Sasibill Elkarte Lirikoaren eskutik. 

## Egitura 
Zarzuelak hiru ekitaldi ditu. Hirugarrena bi koadroetan antolatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :[*Un momento me quisiste(https://eu.wikipedia.org/wiki/Un_momento_me_quisiste)* jota Montserrat Caballéren ahotsean.]
* :Abesti bera Laly Jausoro eta Jose Germán ahotsetan.
2017ko Errioxako Itzulia

**2017ko Errioxako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 57. edizioa izan zen. 2017ko apirilaren 2an egin zuten, 150,5 kilometroko ibilbidea eginez. Villamediana de Ireguan hasi eta Logroñon amaitu zen. Ekitaldi hau, lasterketaren azkena izan zen.

## Taldeak 
## Sailkapena orokorra 
## Kanpo estekak
Azidofilo

**Azidofiloak** pH oso azidoetan bizi diren organismoak dira (3 unitateko pH-etan edo gutxiago). Organismo azidofiloak estremofilo mota bat dira.

Izaki bizidun gehienak erdiko pH-etan bizi dira, muturretatik urrun (5 eta 9 arteko pH-etan).

Gaur egun ezagutzen den bizidun azidofiloena Picrophilus oshimae arkeoa da, 0,7ko pH-an eroso bizi dena . Prokarioto hori azidofilo hertsia da, 4tik gorako pH-etan hiltzen baita.

Azidofilo gehienak mikroorganismoak dira (bakterioak eta arkeoak), baina badaude onddoak eta landareak ere. Arkeobakterioen artean Picrophilus, Sulfolobus eta Thermoplasma aipa daitezke, bakterioen artean Thiobacillus, Acetobacter, hainbat Lactobacillus eta Helicobacter pylori, eta eukariotoen artean Mucor onddoa eta Dunaliella acidophila alga mikroskopikoa.

## Moldaketa mekanismoak 
Ingurune oso azidoetan bizi diren organismoek neutraltasunetik gertuko baloreetan mantentzen dute zelula barneko pHa. Hori lortzeko, organismo horiek hidrogeno ioiak (H+) zelulatik kanpo ateratzen dituzte ponpa sistema baten bidez. Garrantzi handiko prozesua da hori, zelula barneko entzima eta proteinak kaltetuko liratekeelako zitoplasmaren pHa oso azidoa izango balitz .

Mikroorganismo gutxi batzuek, halere, proteina bereziak dituzte, pH baxuak jasateko gai direnak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colonna (Erroma)

**Colonna** Erroma hiriko alde historikoa (*I municipioa*) osatzen duten hogeita bi *rionietan* hirugarrena da. Colonna enparantzaren inguruan kokaturik dago. Bertan daude Italiako parlamentua eta Chigi jauregia (Lehen ministroaren bizilekua).

## Geografia 
Tiber ibaiaren eskuinaldean kokaturik dago eta Pinzio muinoaren alde bat hartzen du. *Colonna* izenak "zutabea" esan nahi du eta Colonna enparantzan dagoen Marko Aurelioren zutabea agertzen da rionearen armarrian.

## Ondasun nabarmenak 
* Colonna enparantza
* Montecitorio jauregia
* Chigi jauregia
* San Lorenzo in Lucina eliza
* Sant'Andrea delle Fratte eliza

## Iruditegia 

Irudi:Piazza Colonna 2917.JPG|Colonna enparantza, erdian Marko Aurelioren zutabea.
Irudi:Palazzo Chigi - esterno.jpg|Chigi jauregia.
Irudi:Palazzo Montecitorio, Rome.jpg|Montecitorio jauregia.
Irudi:Camera dei deputati Aula Palazzo Montecitorio Roma.jpg|Italiako Legebiltzarra (Montecitorio jauregia).
Irudi:Obelisk of montecitorio arp.jpg|Montecitorioko obeliskoa.
Irudi:San Lorenzo in Lucina - esterno.jpg|San Lorenzo in Lucina.
Irudi:San'Andrea delle Fratte - facade - Panairjdde.jpg|Sant'Andrea delle Fratte.

## Kanpo estekak
Saturday Night's Alright for Fighting

'''Saturday Night's Alright for Fighting'* (euskaraz *Larunbata gaua da, borrokatzerako bikain*) edota *'Saturday Night's Alright (For Fighting)'* (*Larunbata gaua da, bikain (borrokarako)*) edota Elton John ingeles abeslariaren rock abesti bat da. Garaiko bere bikotea zen Bernie Taupin musikagilearekin batera konposatu zuen. 1973ko *Goodbye Yellow Brick Road* ("Aio Adreilu Horidun Errepidea") diskoaren barnean plazaratu zuen.

Abestia taberna zuloetako borroka eta liskarren gorazarrea da, Erresuma Batuan bereziki herri kulturgunearen oso sustraitua dagoen jarduera Edo fenómeno soziala, horregatik estreinatu zenean herrialde askotako irratietan zentsuratua izan zen. Dena den, sekulako arrakasta izan zuen eta gaur egun Elton Johnen abesti ezagunetako bat da.

## Kanpo estekak 
* *Saturday Night's Alright for Fighting'' abestia entzungai, YouTube.com
2009ko Espainiako Itzulia

**2009ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 64. edizioa izan zen. 2009ko abuztuaren 29 eta irailaren 20 artean egin zuten, Assenen (Herbehereetan) hasi eta Madrilen amaituz 21 etapatan banatutako 3.295,3 kilometroko ibilbidea egin ondoren.

## Taldeak 
## Etapak 
## Azken sailkapenak
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak
Blancafort

**Blancafort** leku ezberdinen izena da:
* **Blancafort (Katalunia)**, Kataluniako udalerria da, Conca de Barberà eskualdean eta Tarragonako probintzian kokatua.
* **Blancafort (Cher)**, Frantziako udalerri bat da, Cher departamenduan dagoena, Centre eskualdean.
2017ko Belgikako Itzulia

**2017ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 87. edizioa izan zen. 2017ko maiatzaren 24 eta 28 artean ospatu zen, 728,6 kilometro eginez 5 etapatan. Garailea Jens Keukeleire izan zen.

### Taldeak 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
1961eko Espainiako Itzulia

**1961eko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 16. edizioa izan zen. 1961eko apirilaren 26 eta maiatzaren 11 artean egin zuten, Donostian hasi eta Bilbon amaituz 16 etapatan banatutako 2823 kilometroko ibilbidea egin ondoren.

## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
|}

## Kanpo estekak
1962ko Espainiako Itzulia

**1962ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 17. edizioa izan zen. 1962ko apirilaren 27 eta maiatzaren 13 artean egin zuten, Bartzelonan hasi eta Bilbon amaituz 17 etapatan banatutako 2806 kilometroko ibilbidea egin ondoren.

## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Dancing With Myself

***Dancing With Myself*** (euskaraz *Nire Buruarekin Dantzan*) Billy Idol britainiar abeslariak eta Ronny James baxu-jotzaileak konposatutako rock abesti bat da. Generation X musika taldean jo era Billy Idolek abesten du.

1980ko *Kiss Me Deadly* ("Musukatu Nazazu Hilkorki") diskoan plazaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Dancing With Myself*' abestia entzungai
1966ko Espainiako Itzulia

**1966ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 21. edizioa izan zen. 1966ko apirilaren 28 eta maiatzaren 15 artean egin zuten, Murtzian hasi eta Bilbon amaituz 18 etapatan banatutako 2951 kilometroko ibilbidea egin ondoren.

Urte honetan, zazpi euskal txirrindulari sailkatu ziren lehenengo hamarren artean.

## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Robert Bourassa

**Robert Bourassa** (Montreal, 1933ko uztailaren 14a, 1996ko urriaren 2a) quebectar politikari, abokatu, ez-fikzio idazle eta ekonomialari bat izan zen. 1976-1985 eta 1985-1994 bitartean Quebeceko 22. lehen ministroa izan zen.

Liberala, Robert Bourassa 1970eko hauteskundeen irabazlea izan zen eta 1973koetan berraukeratua. Liberalek, ordea, 1976koak galdu zituzten. Berriro, Quebeceko Alderdi Liberalak (*Parti Libéral du Quebec*) 1985eko hauteskundeak irabazi zituen; Bourassa bera 1986ko urtarrilaren 20ko hauteskunde partzialean hautatu zuten diputatu. 1989koetan berraukeratua, 1993ko irailaren 14an, dimititu zuen.

## Ikus gainera 
* Quebeceko lehen ministroen zerrenda
* Alderdi Quebecarra

## Kanpo loturak 
* Robert Bourassa politikariaren biografia
Massanes

**Massanes** leku ezberdinen izena da:
* **Massanes (Katalunia)**, Kataluniako udalerria da, Selva eskualdean eta Gironako probintzian kokatua.
* **Massanes (Gard)**, Okzitaniako udalerri bat da. Administratiboki Frantziako Gard departamenduan dago, Okzitania eskualdean.
Moros y cristianos (filma)

***Moros y Cristianos*** (euskaraz *Mairuak eta Kristauak*) 1987ko Luis García Berlanga espainiar zinema zuzendarial zuzendu eta Rafael Azcona gidoilariarekin batera idatzitako komedia film bat da. Fernando Fernán Gómez, Agustín González, Rosa Maria Sardà, José Luis López Vázquez, Pedro Ruiz Céspedes, Andrés Pajares,
Verónica Forqué, María Luisa Ponte, Chus Lampreave, Luis Escobar, Antonio Resines, Diana Peñalver, Emilio Laguna, José Luis Coll, Luis Ciges eta Elena Santonja aktoreek antzeztu zuten.

Berlanga eta Azcona maisuak beren Garaiko artistikoenarengandik urruti egon arren, berriz ere elkarrekin lan egiteko berrelkartu, eta eskarmentu handiko aktore multzo handi batek lagundurik, beren ibilbide osoko film komertzialenetako bat izan zena burutu zuten.

1987ko Taldeko emakumezko aktorerik onenaren Goya Saria (Verónica Foqué) irabazi zuen.

## Argumentua 
Xixona hiriko turroi lantegi bateko jabea den valentziar familia bateko senideak, Planchadelldarrak, beren produktuak ezagutzera emateko asmoz Madrilgo gastronomia erakustazoka batera joan dira. Erabaki hau familiaburua eta enpresaren sortzailea den On Fernando Planchadell (Fernando Fernán Gómez) egoskorraren iritziaren aurka hartu dute, edozein berrikuntza egitearen aurka egotean oinarritzen den bere printzipioei leial baita.

## Aktoreak 
* Fernando Fernán Gómez: Don Fernando
* Agustín González: Agustín
* Rosa Maria Sardà: Cuqui Planchadell
* José Luis López Vázquez: Jacinto López
* Pedro Ruiz Céspedes: Pepe
* Andrés Pajares: Marcial
* Verónica Forqué: Monique
* María Luisa Ponte: Marcella
* Chus Lampreave: Antonia
* Luis Escobar: Fray Félix
* Antonio Resines: Olivares

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai