open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aran jertsea

thumb|200px|eskuinera|Aran jertse klasiko zuria.

**Aran jertsea** (irlanderaz *Geansaí Árann* eta ingelesez *Aran jumper*) Irlandako mendebaldeko kostaldean dauden Aran uharteetatik izena hartzen duen jertse mota bat da. Ingeles hiztunen artean "arrantzale jertsea" izenez ere ezaguna da (''fisherman's jumper'').

Irlanda osoan maiz ikus daiteke, batez ere baserri, landa eta arrantzale giroko jendeak jantzia, jertse mota hau klima latz eta hotzetarako ezinobea baita, artile goxoz egina baitago. Aran jertse klasikoa krema kolore edota zuria da, baina beste hainbat kolore ezberdinetako artilez jositakoak ere badaude.

Musika munduari dagokionez, Aran jertsea The Clancy Brothers irlandar folk taldearen ikur nabarmena da, taldekide guztiak aldioro jertse honekin agertzen baitziren.

## Iruditegia 

Irudi:Green_Aran_Sweater.JPG|Kolore orlegiko Aran jertsea.

## Kanpo estekak
Izortz Zabala

**Izortz Zabala Rodriguez** (Bermeo, 1967ko irailaren 21a) 2000. hamarkadako traineru estropadetako patroi onenetakoa izan da, Kontxako 2 Bandera, 2 TKE Liga eta Espainiako 4 Txapelketa irabazi ditu besteak beste, guztiak Astillerorekin.

## Kirol ibilbidea 
1999an Urdaibai Arraun Elkarteak Mundaka, Bermeo eta Elantxobeko arraunlariez osatutako traineru indartsua osatu zuen eta bertan Asier Aregorekin batera Izortz Zabala hasi zen patroi. Urte pare bat egin zituen bertan baina 2001ean taldeak beraien artean haserretu eta Mundakak traineru bereizia atera zuen Izortz patroi zuela.

2003an TKE Liga sortzear zela Astilleroko *San Jose XII* trainerua gidatzeko eskeintza iritsi zitzaion eta 2005 artean Kantauri itsasoko trainerurik onena izan zen. Kontxako bi bandera eta bi Liga irabazi zituen ebsteak beste. 2005eko denboraldiko azken estropadan arraunlari batek ez zuten doping kontrola pasatu eta taldea Ligatik bota eta bi urtetan ez aritzeko zigorra jaso zuen Astillerok. 2006an beraz Ligatik kanpora zeuden estropadetan bakarrik egin ahal izan zuen arraun eta Kantabriako eta Espainiako txapelketak irabazi eta Kontxan bigarrena izan zen. Izortzek Astilleron eman zuen azken urtea izan zen eta arrauna uzteko erabakia hartu zuen.

2008an Popi Gonzálezek laguntza eskatu zion berak entrenatzen zuen Arkoterekin eta berriz TKE Ligara itzuli zen. Arkotek maila galdu zuen ordea. Hurrengo urtean Urdaibaien aritu zen berriro.

Hona hemen Izortz Zabalak gidaturiko elkarteen zerrenda:

## Palmaresa 
* Kontxako Banderak (2): 2003 eta 2004.
* Espainiako Traineru Txapelketak (4): 2003, 2004, 2005 eta 2006.
* TKE Ligak (2): 2003 eta 2005.
* Kantabriako Traineru Txapelketak (4): 2003, 2004, 2005 eta 2006.
* Bandera nagusiak:
** Nerbioiko Sari Handia (1): 2003.
** El Corte Ingles Bandera (1): 2005.
** Zarauzko Ikurrina (1): 2003.

## Ikus, gainera 
* Urdaibai Arraun Elkartea
* Astillero
* Kontxako Bandera
Kike Sola

**Enrique Sola Clemente** (Cascante, Nafarroa Garaia, 1986ko otsailaren 25a) futbol jokalari ohia da. Osasuna eta Athletic taldeetan aurrelari jokatzen zuen. Futbolean erabiltzen duen izena **Kike Sola** da, eta *Sola Doktorea* ezizenez ere ezaguna da.

## Bizitza 
Athletic Clubeko harrobian hezi zen 1998tik 2003ra eta Osasuna taldean 2004tik aurrera. Osasunan 2007ko ekainaren 9an debutatu zuen Betis taldearen kontra. Gainera, 0-5 irabazi zuten era berak bi gol egin zituen. Bi urtez egon zen lehenengo taldean baina ez zuen leku finkorik aurkitu eta 2009ko udan, Numanciara, Bigarren Mailako talde batera eman zuten. Geroago, denboraldiaren erdian, Levadiakos grekora joan zen. 2010an Osasunara bueltatu zen eta hiru denboraldi egon zen. Talde nafartarrean egon zen azken denboraldia hoberena izan zen berarentzat, bederatzi gol sartu zituelako.

2013ko uztailaren 3 Athletic Club-ek bere fitxaketa ofizialki argitaratu zuen. Bost denboraldi egongo zen klubean lau milioien truke. Abuztuaren 17an debutatu zuen Ligan titular gisa, Adurizen falta zela eta. Partida hori Real Valladoliden kontra izan zen eta Athleticekoek 1-2 irabazi zuten. 2014ko urtarrilaren 26an bere lehenengo gola sartu zuen zuri-gorria zenetik, El Sadarren, bere talde ohiaren kontra. Bere lehenengo denboraldia amaitu zenean, bederatzi partida jokatu zituen eta gol bakarra lortu zuen. Bigarren denboraldia gutxiago jokatu zuen, 173 minutu, sei partidatan banatuta. 2015ko abuztuan Espainiako Superkopa irabazi zuen Bartzelonaren kontra. 2 partida egon ziren, joana eta etorria, eta azken honetan parte hartu zuen baina atera zen eta handik bi minutura, kanporatu zuten.

Urtarrilaren 15ean Middlesbrough taldera emango zutela esan zuten, hamaika partida jokatu eta lau gol sartu ondoren. Otsailaren 6an debutatu zuen titular gisa, Riversiden, Blackburn-en kontra. Denboraldi horren amaieran, Premier Leaguera igo ziren, nahiz eta bi partidatan 50 minutu jokatu. 2016ko abuztuan Getafe C. F. taldera eman zuten, Bigarren Mailan zeudelarik eta 173 minutu jokatu zituen guztira. Horregatik Athleticek berriro ematea erabaki zuen, 2017ko urtarrilean, oraingo honetan, C. D. Numancia taldera, baina ez zuen ia jokatu.

## Euskal Selekzioa 
Euskal Selekzioarekin bi bider jokatu du: 2011an Estoniaren kontra eta 2012an Boliviaren kontra.

## Estatistikak 
*2016ko Maiatzak 13an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Garaipen-zerrenda 
### Espainiako Erresumako torneoak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erriberar ezagunak

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
* Osasunaren webgunea
Asier Zurinaga

[thumb|260px| Asier Zurinaga [Urdaibai Arraun Elkartea|Urdaibairen patroi 2007ko Kontxarako sailkapen estropadan.]]
[thumb|260px| 2007an [El Corte Ingles Banderan txapeldun.]]
[thumb|260px| Asier Zurinaga 2011ko [Zarauzko Ikurrina astintzen.]]
[thumb|260px|Asier Zurinaga, [Itsasoko Ama Arraun Elkartea|Santurtziren txopan, 2018an.]]
**Asier Zurinaga Gomez** (Barakaldo, 1971ko maiatzaren 11) azken urteetako traineru estropadetako patroi onenetakoa izan da, Kontxako 2 Banderaz gain 5 TKE Liga eta Espainiako 4 Txapelketa irabazi ditu, besteak beste. 

## Kirol ibilbidea 
Barakaldokoa izanik hasierako urteak Kaikun eman zituen baina ondoren Bizkaiko talde ugaritan ibili da, Zierbena, Santurtzi, Raspas, Lutxana, Arkote eta Urdaibaien. Asier Zurinaga bi aldiz aukeratu dute TKE Ligako patroirik onena, 2011an eta 2013an.

### Castro Urdiales: 2001-2002 
Castron ere egin zituen bi urte eta bertan lortu zituen lehenengo garaipen handiak. Jose Luis Korta zen entrenatzailea eta 2001 eta 2002an Kantauri itsasoko traineru indartsuena izan zen Kontxako Bandera eta Euskal Liga bietan irabazi baitzuen, Asier Zurinaga 2002ko Kontxan patroia izan ez bazen ere. Horretaz gain 2001eko Espainiako Txapelketa ere eskuratu zuen.

### Urdaibai: 2007-2008 
2007an Urdaibaik fitxatu zuen eta bi urtetan TKE Liga irabazi zuen. Kontxarik ezin izan zuen lortu baina bandera garrantzitsu ugari eskuratu zituen, El Corte Ingles eta Zarauzkoa esate baterako.

### Kaiku: 2009-2016 
2009an bere hasierako elkartera itzuli zen. Jose Luis Korta zen berriz ere entrenatzailea eta haren eskutik Kaikuren bigarren "urrezko aroaren" protagonista bihurtu zen Zurinaga. Lehenengo urte hartan Kontxako Bandera eta txapelketa guztiak irabazi zituzten eta hurrengo hiru urtetan Ligak eskuratu zituen taldeak. 2011 bukatzean ordea Korta eta Zurinaga haserretu eta 2012an ez zuen taldean parte hartu. 2013an itzuli zen berriz ere Liga irabazi eta patroi onenaren saria jasoz. 2014an 3. egin zuen Kontxan zein Ligan.

### Santurtzi: 20017-tik aurrera 
2017an KAE Ligarako Santurtzik fitxatu zuen eta TKE Ligara igotzea lortu zuen klubak aurreneko aldiz. 2020an TKE Liga irabaztea lortu zuen, santurtziarren aurrenekoa eta Zurinagaren bosgarrena.

Hona hemen Asier Zurinagak gidaturiko elkarteen zerrenda:

## Palmaresa 
* Kontxako Banderak (2): 2001 eta 2009.
* Espainiako Traineru Txapelketak (5): 2001, 2009, 2010, 2011 eta 2013.
* TKE Ligak (5): 2007, 2008, 2011, 2013 eta 2020.
* Euskal Ligak (2): 2001 eta 2002.
* Euskadiko Traineru Txapelketak (5): 2007,2008, 2009, 2010, 2013.
* Kantabriako Traineru Txapelketak (1): 2001.
* Bandera nagusiak:
** El Corte Ingles Bandera (7): 2001, 2007, 2011, 2013, 2014, 2015 eta 2020.
** Zarauzko Ikurrina (4): 2007, 2011, 2013 eta 2014.

## Ikus, gainera 
* Sociedad Deportiva de Remo Castro Urdiales
* Urdaibai Arraun Elkartea
* Kaiku Arraunaren Kirol Elkartea
* Kontxako Bandera

## Kanpo estekak
Kautxu-landare

**Kautxu-landarea** (*Ficus elastica*) Moraceae familiako landarea da, ipar-ekialdeko Indian, Nepalen, Bhutanen, Birmanian, Txinan (Yunnan), Malaysian eta Indonesian jatorria duena. Latex zuria isurtzen du, lehen kautxu egiteko erabiltzen zutena.

Etxe barruko landare gisa ere erabiltzen den landare egurtsua da, berez hazten den lekuetan 25 m luze egin daitekeena. Kanaberaren antzeko enborra eta lantza itxurako hosto zabal luzeak, berde eta horiak izaten ditu. Berez Malaysia eta Indiakoa da, baina lurralde aberatsetako etxeetan eta bulegoetan oso sartua dago apaingarri gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moravia Handia

**Moravia Handia** (, , ) 833 eta X. mendearen artean garatu zen erdialdeko Europako inperioa izan zen. Gaur egungo Eslovakia eta Moravia, eta Hungaria zein Austriako zati batzuk hartzen zituen. Bere hedapen handienean, Bohemia, Poloniaren hegoaldea eta Lusazia ere barnean zeuden.

Mojmír I.a, Moraviako printzeak, sortu zuen Moravia Handia, 833 aldean Nitrako Printzerria bereganatu zuenean. Svatopluk I.aren erregealdian (870 aldean–894) erdietsi zuen hedadurarik handiena eta, hungariarren erasoak zirela eta, 907an desagertu zen.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Molorrika

thumb|*Acanthus mollis*

**Molorrika** edo **akantoa** (*Acanthus mollis*) Akantazeoen familiako landarea da, zurtoin-zuzena, 50-120 cm luzea eta hosto handi gingildunak dituena. Ez du zurtoin txikirik, eta duen bakarretik ateratzen zaizkio hostoak. Loreak zurtoinaren puntaldeko inguru guztian ditu, ezpaindunak eta zuriak. Apaingarri gisa erabiltzen da.

Bere hostoak korintiar zutabeen apaingarrien inspirazioa izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Japoniar sofora

**Japoniako sasiakazia** edo **Japoniar sofora** (*Styphnolobium japonicum* edo *Sophora japonica*) Fabaceae familiako zuhaixka edo zuhaitz txikia da, ekialdeko Asian jatorria duena. *Robinia pseudoacacia* eta *Gleditsia triacanthos*ekin batera, lorategian ohikoak diren sasiakazietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gogortxu

thumb|*Viburnum tinus*

**Gogortxu** (*Viburnum tinus*) *Adoxaceae* familiako landare loreduna da, Mediterraneon jatorria duena. 2-7 metro arteko altuera duenzuhaixka da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ioseba Amunarriz

thumb|260px|Joseba Amunarriz, Ama Guadalupekoaren txopan.
**Ioseba Amunarriz Goikoetxea** (Hondarribia, 1978ko irailaren 25a) traineru estropadetako patroi onenetakoa da, Kontxako 5 Bandera, hiru TKE Liga eta bi Espainiako Txapelketa irabazi ditu besteak beste, guztiak Hondarribia Arraun Elkartearekin.

## Kirol ibilbidea 
1991ean sartu zen Hondarribiako elkartean eta 1993rako jadanik Hondarribiako B traineruaren patroia zen. Ia hamarkada bat eman zuen bertan eta makina bat bandera eskuratu zituen. Bereziki onak izan ziren 1997 urtea, zazpi estropada irabaziz, eta 1999 urtea, Euskal B Ligako txapeldun gelditu baitziren.

2002an patroi titularra zen Aitor Carrillo Oriora joan zen eta Joseba Amunarriz bihurtu zen traineru handiaren patroi. Urte hartan bertan Mikel Orbañanos entrenatzaile oriotarra fitxatu zuen Elkarteak. 2004an Euskadiko Txapelketa irabazi zuen eta Hondarribiaren "urrezko aro" berri bat iritsi zen, 2005eko Kontxako Banderak eta 2006ko Ligak biribildu zutena. Ordutik aurrera maila bikaina mantendu du traineruak eta 2013an berriz lortu du Kontxako Bandera irabaztea eta 2014an TKE Liga berria.

Joseba Amunarriz hiru aldiz aukeratu dute TKE Ligako patroirik onena, 2009, 2012 eta 2017an. 2018 eta 2019an Kontxako Bandera eta Euskadiko Txapelketa berriak irabazi ditu.

## Palmaresa 
* Kontxako Banderak (5): 2005, 2013, 2018, 2019 eta 2020.
* Espainiako Traineru Txapelketak (2): 2012 eta 2016.
* TKE Ligak (3): 2006, 2014 eta 2019.
** patroi onenaren saria (3): 2009, 2012, 2017
* Euskadiko Traineru Txapelketak (7): 2004, 2005, 2006, 2016, 2018, 2019 eta 2021.
* Bandera nagusiak:
** El Corte Ingles Bandera (4): 2004, 2006, 2012 eta 2018.
** Zarauzko Ikurrina (5): 2015, 2018, 2019, 2020 eta 2021.

## Erreferenztiak 
## Kanpo estekak
Kapiestra

**Kapiestra** (*Spiraea hypericifolia*) Arrosaren familiako zuhaixka adartsua da, elorriaren antzekoa, 0,5-2 m luzea. Espatula itxurako hosto txiki biribil samarrak izaten ditu, oso goiztiarrak. Loreak berriz zuri txikiak eta adarren puntetan inguru guztian hazten direnak. Mendi-malda harritsuetan eta oihan ertzetan izaten da batez ere. Europako hego-ekialdean, Balkanetako penintsulan eta erdialdeko Asian hazten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heriotzorri

**Heriotzorri** edo **adelfa** (*Nerium oleander*) Apozinazeoen familiako zuhaixka da. Mediterraneo itsasoaren inguruko lurraldeetan hazten da berez, baina eremu horretatik kanpora dauden lorategietan ere ikusten da landare apaingarri gisa.

## Deskribapena 
Sasi modura hazten da eta 3-4 metrotako altuera har dezake. Erramuaren antzeko hosto berde gogorrak eta iraunkorrak izaten ditu, tamainaz harenak baino luzeagoak. Loreak, arrosa kolorekoak, zuriak, gorriak edo horiak izan ditzake, bost petalo txikikoak.

## Toxikologia 
Landare pozoitsua da. Zurtoinetan eta hostoetan bihotza gerarazten duen gai pozoitsu bat du. Zaldiek, behiek, ardiek edo ahuntzek jaten dutenean beherakoak eta odoljarioak eragiten dizkie eta muturreko kasuetan heriotza ere ekar lezake, hortik landarearen euskarazko izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Delhi poni

**Delhi ponia** Indonesiako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

## Arrazaren historia 
Poni arraza hau oso lotuta dago Batak poniarekin, eta Batak mendietan garatu zen. Arrazaren izenak, antza, garai batean Delhi hiritik esportatutako zaldi ugarietan du jatorria. Zaldi arraza hau hasiera batean Singapurrera eraman zuten eta gero Malasian barrena Malaka eta Penangera.

Gauza jakina da Malasiako Uhartetako lehendabiziko zaldiak duela ehunka etorri ziren mendebaldetik Hindu inbaditzaileak ekarrita. Baita Pegu eta Txinako merkatariek ekarrita ere.

## Ezaugarriak 
## Indonesiako beste hainbat poni arraza 
Indonesian badira zortzi bertako poni arraza. Zalantzarik gabe uhartedian haibeste uharte izateak, irlen artean poni arraza ezberdinen garapena bultzatu du. Indonesiako poni arrazak honakoak dira: Batak ponia, Gayoe, Sandalwood ponia, Delhi ponia, Baliko zaldia, Javako ponia, Timordar ponia, eta Sumba eta Sumbawa poniak.

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikuloa ingelesez

## Erreferentziak
Indimitre

thumb|Infloreszentziaren xehetasuna
thumb|

**Indimitrea** (*Lagerstroemia indica*) *Lythraceae* familiako zuhaixka bat da. Jatorriz Txina, Japonia, Himalaia eta Indiakoa da, geroago Asia osoan zabaldu zen eta Europan ondoren. Landare apaingarritzat erabiltzen da.

Indimitrea maiz zurtoin anitzekoa duen zuhaitza da. Azala lisoa du, gris arrosatsua eta pikardatua, urtero erortzen dena. Orriak txikiak dira eta berde ilunak; udazkenean hori eta laranja bihurtzen dira. Loreak zuri, arrosa, malba, purpura edo karmin-kolorekoak dira petalo kizkurtuekin, 9cm luzeko panikuletan.

## Laborantza 
*Lagerstroemia indica* ez da erraz izozten, eguzki betean egon nahiago du, eta 6 metroraino haztean 6 metro zabal izaten da. Hibrido asko garatu dira  *L. indica* eta *L. faueri* espezieen artean.

## Erabilera 
Zurak ez dauzka aplikaziorik. Medikuntza herrikoian, erroak egosita lortutako ura erabiltzen da aftak eta urdaileko minak sendatzeko. Orri eta lore egosiak purgatzat erabiltzen dira.

## Ugalketa 
Ugalketarako sarritan altsumak eta aldaxkak erabiltzen dira, hareazko substratuan hobeto, uztaila edo abuztuan, kanpoan aire librean. Hurrengo urtean mintegira aldatzen dira  lur heze-hondartsuan, hurrengo negura arte, eta orduan behin betiko tokira eramaten da. Haziak landatu ahal dira udaberrian, baina berotegian landatzen badira, udazkenean egin ahal izango da.

Ondo onartzen ditu inausketak. Adarrak errazak dira txertatzeko (txerto naturalak ere gertatzen dira), lorezainek hori aprobetxatu dute adaburuei forma desberdinak emateko.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
#  Biota Rioplatense IV Árboles Urbanos, L.O.L.A., 1999
#  AFPD, 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
#  CONABIO, 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. Cap. nat. México 1.
#  e Correa A., M. D., C. Galdames & M. S. de Stapf 2004. Catálogo de las Plantas Vasculares de Panamá. Cat. Pl. Vasc. Panamá 1.
#  Davidse, G., M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera 2009. Cucurbitaceae a Polemoniaceae. Fl. Mesoamer. 4(1): 1-855.
#  Flora of China Editorial Committee, 2007. Fl. China Vol. 13.
#  Hokche, O., P.E. Berry & O. Huber 2008. Nuev. Cat. Fl. Vas. Venezuela 1–860.

## Kanpo estekak
Almeza

thumb|*Celtis australis*

**Almeza** edo **basaka** (*Celtis australis*) *Cannabaceae* familiako zuhaixka da, Mediterraneoan jatorria duena. Landare apaingarri moduan erabiltzen dute. Izena arabierazko *al máys* (euskaraz: zuhaitz) hitzetik dator. Zuhaitz handiak izaten dira, pagoaren antzeko azala dutenak, fruitu beltzaxkak eta jateko onak ematen dituztenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malba zuri

**Malba zuria** (*Althaea officinalis*) *Malvaceae* familiako landarea da, Afrikan jatorria duena. Larruko puslak eta ultzera sendatzeko erabiltzen dena. Hosto zabal handiak, lore moreak eta fruitu biribilak ditu. Herri sendagintzan arnas-bideetako, urdaileko eta hesteetako eritasunak sendatzeko erabiltzen da. Landarearen gai batzuekin egiten den gozokia **malbabisko** du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rafa Pueyo

**Rafael Pueyo Mena** (Bilbo, 1971ko abuztuaren 11 -) bilbotar saskibaloi entrenatzailea da. Hamabi urtez entrenatzaile laguntzailea izan ondoren, 2013an Bilbao Basketen entrenatzaile nagusi bilakatu zen.

## Erreferentziak
Chiapasko bandera

**Chiapasko bandera** 2008eko otsailaren 22ean erabaki zen. Hiru errenkadak osatzen dute, bi urdin eta zuri batek, azken hau beste bien neurri bikoitzekoa delarik.

## Antzinakoak 

Fitxategi:Flag of the Province of Chiapas.svg|23px| Chiapas probintziako bandera (1820–1838)
Fitxategi:Flag of Guatemala (1838-1843).svg|23px| Soconuscoko bandera (1838–1842)
Fitxategi:Bandera de Chiapas (1999).png|23px| Chiapasko bandera (1999) 

## Erreferentziak
Latsako erreka

**Latsako erreka** Bidasoa ibaiaren ezkerraldeko ibaiadarra da. Arantza (Nafarroa Garaia) udalerriaren eremuetan du iturburua. Arantza eta Igantzi udalerriko lurrak bustitzen ditu, Bidasoa ibaian isuri baino lehen. 11 kilometroko luzera du.

Mendaur mendiaren ipar-mendebaldeko isurialdean sortzen da, Iturri beltz. Burualdean, Aranazko herriraino, *Carnicería* erreka ere deitzen zaio. Bere ibaiadar nagusiak Aguila sakaneko erreka eta Garate eta Miari errekak dira. Azken zatian ipar-mendebaldetik hego-ekialderako norabidea hartzen du Bidasoa ibaiaren ezkerraldeko bokaleraino, Igantzi herriak beheko aldean duen Berrizaun auzoan. 11 km luze da eta Aranaz eta Igantziko udal mugapeetako 37 km2-ko azalera drainatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiribide

[thumb|300px|[Eliseo Zelaien hiribidea, Parisen.]]
[thumb|300px|[Askatasunaren etorbidea (Donostia)]]
**Hiribidea** edo **etorbidea** hiri bateko bide zabala da, gehienetan zuhaitz errenkadaz hornitua eta espaloi zabalak dituena.

Berez, *etorbidea* hitzak nonbaitetik datorren hiriko kale edo bideari dagokio (adibidez, Tolosako etorbidea, Donostian, Tolosatik datorren bidea baita).

## Hiribide motak 
Tamaina, antolamendua eta bertako ohituraren arabera, hiribide mota ugari daude. Batuztena, nahiz eta izen desberdinak eduki, mota berekoak izan daitezke, udalerri bakoitzak bertako ohituren arabera izendatzen baitituzte kaleak. Hona hemen Euskal Herrian erabilitako hiribide moten izenak:
* Zumardi, Zumarkale
* Bidehandi
* Pasealeku, Ibiltoki
* Etorbide
* Hiribide
* Bulebar

## Hiribide ezagunak 
* Askatasunaren etorbidea (Donostia)
* Avenida 9 de Julio, *Uztailaren 9ko etorbidea* (Buenos Aires)
* Avenida Paulista, *Hiribide paulista* (Sao Paulo)
* Bosgarren Etorbidea, *Fifth Avenue* (New York)
* Eliseo Zelaien hiribidea, *Avenue des Champs-Elysées* (Paris)
* Unter den Linden, *Ezkipea* (Berlin)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kale izenak

## Kanpo estekak
Coracle

[thumb|250px|Coracle ontziak [Gales mendebaldeko Teifi ibaian, 1972. Irudian agertzen diren bi gizonak Cenarth udalerriko John (aurrealdean) eta Will Davies dira – Cenarth udalerriko jatorrizko azken bi coracle erabiltzaileak. Biak ere esku bakarreko arraunketa metodoa erabiliaz – a means of gliding downstream in a controlled way. Heuren ontziak (eta arrainak) etxera bizkar gainean eraman ohi zituzten.]]
 
**Coracle** delakoa (galeseraz *cwrwgl*) Galesko usadiozko ontzitxo txiki eta arin bat zen, ezaugarri hauek bizkar gainean eramatea ahalbideratzen zuten, Mendebaldeko Ingalaterra eta Hego-mendebaldeko Ingalaterra, Irlanda (bereziki Boyne ibaia), eta Eskoziako (bereziki Spey ibaia) hainbat lekuetan ere erabili ohi zelarik; hitz hau bera munduko beste hainbat herrialdetan topatutako antzeko ontziak izendatzeko ere erabili ohi da, esate baterako India, Vietnam, Irak edota Tibeten. "Coracle" izena galeserazko *cwrwgl* hitzetik dator, irlandera eta Eskoziako gaelerazko *currach* hitza eta ontziarekin lotura duelarik, jada XVI. mendean ingelesean ere topatzen delarik. Ingelesezko beste idazkera edo aldaerak *corougle*, *corracle*, *curricle* eta *coricle* lirateke.

## Ezaugarriak 
2 metro luze eta larruz estalitako zumitzezko egitura du. Bere gehienezko abiadura 16 km/orduko da, eta pertsona bakar batek erabil dezan eraikia dago. Bere alde txarra uraren ezegonkortasunean datza: pala itxurako arraun bakar batez nabigatu eta kontrola edukitzeko nabigatzaile trebatua izan behar baita.

## Iruditegia 

Irudi:Coracle Aug2002.jpg|Coracle ontzia Severn ibaian Ironbridge (2002ko abuztua).
Irudi:CECwrwglTeifiMaenordeifi.jpg|Teifi ibaia zeharkatu ohi zuten usadiozko coracle ontzietako bat ikusgai, Manordeifi udalerriko Manordeifi Old Church eliza.

## Ikus gainera 
* Currach

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibon Pérez

**Ibon Perez Bartzena** (Lekeitio, Bizkaia, 1987ko otsailaren 28a) kazetaria eta telebistako aurkezlea da. Euskal Autonomia Erkidegoan kokatzen diren hedabideetan lan egin du gehienbat, telebistan, irratian, prentsa idatzian eta Interneten.

## Ikasketak 
Ibon Perez 2009. urtean lizentziatu zen Leioako Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatean.

2007. urteko udan, Telebilbaoko lana Local Media Televisióneko programak aurkezten txandakatu zuen: *Mundo Astrológico* eta *Coktail de tarde* magazinak aurkeztu zituen eta 2010. urtean, ikus-entzunezkoen munduan murgildu zen Multimedia Komunikazioa masterra eginda.

## TeleBilbaotik ETBra 
2008. urteko udan, Bizkaia Irratiko langile izan zen eta. Han hasi zen Ibon Perezen kazetari ibilbidea.

2009ko udan *El Correo* egunkariaren baliokide digitalean egon zen lanean eta haren funtzioa El Correoren sareko telebista / WEBTV elikatzea zen.

2010ean, Radio Euskadiko lokutorea izan zeen apiriletik ekainera bitartean. Haren ahotsa kulturako buletinetan eta Teresa Yustaren *La noche despierta* saioan entzun zitekeen. Urte horretako uztailean, EiTBn sartu zen, *Egun On Euskadi*, *Teleberri* eta *Gaur Egun* albistegietan erreportari eta erredaktore lanak egiteko.

## Estatu eremuko telebistetako ibilbidea 
2011ko abenduaren 8an eta 9an, Bilboko Euskalduna jauregian Telecincok egin zuen Gabonetako galako errealizazio laguntzailea izan zen. Horrela hasi ziren Ibon Pérezek estatuko eremuan egin dituen lanen ibilbidea.

Hurrengo urtean, 2012. urteko urtarrilean, Cuatro kateko *Uno para ganar* saioko errealizazio laguntzailea izan zen. Maiatzean, berriz, *El Precio del Deseo* pilotuko erredaktorea izan zen.

2012ko ekainetik 2013ko urtarrilera bitartean, Telecincoko *El Gran Debate* saioan ibili zen beharrean. Bertan, ikertzaile lanak eta kaleko erreportari lanak egin zituen.

2021ean, *Cuarto milenio* telebista saioan, Lekeitioko San Nikolas uhartearen historiak landu zituen.

## Argitalpenak 
Modu aktibo batean, *Deia*, *Euskonews* eta Euskal Herriko beste hainbat hedabidetan parte hartzen du artikuluak idazten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ibon Perez Antena3ko ´Espejo Publico´ saioan.
* Ibon Perez ETB1en ( Sut&Blai, Pausoka) 
* Ibon Perezen Videobook-a 2005-2013
* Ibon Perezen Twitter kontua
Bilboko aireportuko hegaldiak bidaiarien arabera

Zerrenda honek Bilboko aireportuko hegaldiak bidaiari kopuruaren arabera sailkatzen ditu.

### Hegaldiak bidaiarien arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bilbao Air aireportua sustatzeko erakundearen webgunea.
* Bilboko aireportuaren webgune ofiziala.
Protagonista

**Protagonista** literatura, antzerki, musikazko narrazio eta film bateko pertsonaia nagusia da, irakurle eta ikusleek gehienetan bere egiten dutena eta maiz antagonista izeneko pertsonaiarekin gatazkan jarduten duena. Herri-sinesmenaren kontra, protagonista heroi eta bilau gisa sailka daiteke istorio batean: fikziozko lan batean paper nagusia betetzen duen pertsonaia bat besterik ez da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Deuteragonista
* Tritagonista

## Kanpo estekak
Txipa-belar

**Txipa-belar**ra (***Mentha aquatica*** L.) Europa osoan zehar, oso iparraldean dauden lekuetan izan ezik, hedatzen den *Mentha* generoko landarea da. 90 bat zentimetroko altueraraino hazten da, baina inguruan beste landare batzuk baldin badaude 1,5 metroraino hel daiteke. Menda usain oso argia du. Zurtoina askotan purpura kolorekoa da. Loreak txikiak dira, oso dentsoak, tubularrak eta kolore arrosa edo lila dute. Uztailetik irailera dago loraldian. Intsektuek polinizatzen dituzte, nahiz eta sustraiak moztuta ere birsor daitekeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eragindako sute

[thumb|Eragindako suteen ondorioz beste [delitu larriagoak gerta daitezke.]]
**Eragindako sute**a suaren bidez edo leherketen bidez egindako krimenak izendatzeko erabili ohi den izendapena da. Eragindako suteetan jabego pribatuaren kontrako krimena gertatu dela esaten da. Pertsonen kontrako kalteekin nahastuz gero, eragindako sutea zigor handiagoa merezi duen beste krimen baten astungarritzat jotzen da zenbait zigor kodetan.

Mendebaldeko zigor kodeek definitu eta zehazten dute zer diren eragindako suteak eta krimen horiek zigortzeko zeintzuk izan behar duten zigorrak, astungarriak eta aringarriak.

Eragindako suteek beste krimen batzuekin batera gerta daitezke, gizahilketekin batera, delitu ekologikoekin batera... Beste krimen larriagoetako aztarnen ezabaketa izan daiteke krimen honen motibazioa.

Zigor kodeetan delitu honen balizko kausak eta ondorioak zehatz zerrendatzeko borondatea egoten da, gero proposatuko diren zigor neurriak edo neurri hezitzaileak proportziozkoak izan daitezen.

## Kanpo estekak
Emenagogo

**Emenagogo** izenarekin pubis eta umetoki inguruan odol-zirkulazioa hobetzeko hartzen diren sendabelar ezberdinak ezagutzen dira. Kasu batzuetan hilerokoa hobetzeko ere erabiltzen dira. Landaren hauek dituzten printzipio aktiboak botika ezberdinetan erabil daitezke haurdunaldiaz besteko arrazoiengatik hilerokoa eteten bada.

## Sendabelar batzuk 
* Asentsio (*Artemisia absinthium*)
* Artemisia min (*Artemisia vulgaris*)
* Perrexila (*Petroselinum crispum*)
* aingeru-belar landatua (*Angelica archangelica*)
* Intxaur muskatua (*Myristica fragrans*)
* Jengibrea (*Zingiber officinale*)
* Kamamila (*Matricaria recutita*)
* *Juniperus* barruko espezie ezberdinak
* *Calendula* barruko hainbat espezie

## Kanpo estekak
Txortalo

**Txortaloa** (*Mentha pulegium* L.), batzuetan ere **menda poleo** *Mentha* generoko espezierik ezagunenetako bat da. Lamiaceae familiaren barruan sailkatutako landarea da, oso erabilia sendabelar gisa. Zonalde hezeetan hazten da, graminea eta beste landare batzuekin batera. Liseriketa arazoetarako erabiltzen da, adibidez puzkerrak botatzen laguntzeko, eta emenagogoa ere bada (hilerokoaren erregulatzailea). Infusio moduan hartuta lasaigarria da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Menda

## Kanpo estekak
Koldo Urtiaga

**Koldo Urtiaga** (Santurtzi, Bizkaia, 1957) Santurtziko traineruko patroi handiena izan da, besteak beste Kontxako 2 Bandera eta Espainiako 3 Txapelketa irabazi zituen 70. hamarkadaren bukaeran.

## Kirol ibilbidea 
### Soteraren gidari: 1975-1981 
Joseba Urtiaga Santurtziko entrenatzailea zela, bere 18 urteko semea ezarri zuen *Sotera*ren txopan 1975ean. Hurrengo Santurtzi Kontxako 3. postua eskuratu ondoren Ibaizabalen jokatzen ziren bi estropada handiak irabazi zituen, Nerbioiko Sari Handia eta El Corte Ingles Bandera. Honek bizkaitarren aroari hasiera emateaz gain (hurrengo 6 urteetan Santurtzi eta Kaikuk dena irabazi baitzuten) ekintzarik ezagunena Koldo Urtiagak ikurriña ateratzearena izan zen, Reala eta Athletiken arteko derbi famatua izan baino hilabete batzuk lehenago.

1977an jokaturiko 9 estropadatatik 6 irabazi zituen, Kontxako bandera eta Espainiako txapelketa barne. Kontxako Bandera irabazten zuen patroirik gazteena bihurtu zen Koldo Urtiaga. 1978an Kaikuren itzalean egotea tokatu zitzaion baina 1979a berriz ere Santurtziren urtea izan zen, hamabost estropadatatik 11 irabazita. 1980 denboraldia ere bikain hasi zuen eta Espainiako txapelketararte estropada gehienak irabazi zituen. Abuztuaren bukaeratik aurrera ordea Kaiku nagusitu zitzaion eta bigarren postuarekin konformatu behar izan zuen.

1981 urtea izan zen Koldo Urtiagak Santurtzi egin zuen azken urtea. Estropada garrantzitsu pare bat irabazi zituen, Santurtzirena kontsideratzen zen Zarauzko Ikurrina esate baterako baina denborale baten ondorioz Kontxara ez sailkatzeak aro bati bukaera eman zion. Bitxikeria bezala aipatu behar da Kontxarako Santurtziren bigarren taldea, *Karmeleko Ama*, sailkatu zela.

### Hainbat taldetako patroi 
1983an Zierbenara joan zen. Bi denboraldi egin zituen bertan eta Corte Ingles banderako bizkaitarren promozio estropada irabazi zuen. Ordutik aurrera urte askotako etenaldia etorri zen.

1995 eta 1996an Raspas del Embarcadero taldean aritu zen. Bi urteetan Euskal Ligarako sailkatzea lortu zuen. Lehenengoan 11.a izan zen eta bigarrenean 8. postuan amaitu zuen. Bere ibilbidea bukatzeko 2000an Algortan aritu zen eta 2002an Astilleron Jose Manuel Franciscoren laguntzaile.

Hauek dira hurrenez hurren Koldo Urtiaga arituriko taldeak. Datuak falta dira.

## Palmaresa 
* Kontxako Bandera (2): 1977 eta 1979.
* Espainiako Traineru Txapelketa (3): 1977, 1979 eta 1980.
* Bizkaiko Traineru Txapelketa (2): 1979 eta 1981.
* Bandera nagusiak:
** Nerbioiko Sari Handia (3): 1976, 1977 eta 1979.
** El Corte Ingles Bandera (3): 1976, 1977 eta 1979.
** Zarauzko Ikurrina (3): 1979, 1980 eta 1981.
Juan Mari Larrañaga "Txiki"

**Juan Mari Larrañaga "Txiki"** (Zarautz, Gipuzkoa, 1968 &ndash; Zarautz, Gipuzkoa, 1998ko urriaren 24a) Orioko traineruaren patroi zarauztar ezaguna izan zen. 90. hamarkadaren amaiera aldera Kontxako 3 Bandera, 3 Euskal Liga eta Espainiako 3 Txapelketa lortu zituen besteak beste. Guztira 51 bandera eskuratu zituen.

## Kirol ibilbidea 
Zarauztarra izanik bertako arraun taldean hasi zen eta elkarteak inoiz lorturiko lehenengo bandera bera patroi zela eskuratu zuen, 1985ean, kadete mailako batelean.

1992an Jose Luis Kortak Oriora eraman zuen eta urtetik urtera estropada gehiago jokatzen hasi zen. Lehenengo titulu handia 1993ko Espainiako Txapelketa izan zuen. 1996 eta 1997 denboraldiak bikainak izan ziren oriotarrentzat eta Korta eta Txiki aldatuz ibili ziren *Kanpa* traineruaren txopan. Horrela 1996an bera izan zen Kontxako Banderan patroi titularra eta 1997an sailkapen estropada baino ez zuen jokatu. Urte honen bukaeran Jose Luis Korta Castro Urdialesera joan zen eta 1998an berak jokatu zituen estropada guztiak. Urte bikaina izan zen 14 estropada irabazi baitzituen, tartean Liga, Kontxa eta Espainiako Txapelketak.

## Heriotza eta omenaldia 
1998ko urriaren 24 gauean auto istripua izan zuen bere etxetik 100 metrotara. Hurrengo egunetan hainbat omenaldi jaso zituen eta meza jendetsuak izan ziren Zarautzen eta hurrengo egunean Orion.

Azaroaren 29an arraun munduak omenaldia egin zion Orion. Meza nagusia eta ondoren udaletxean irabazitako lehen bandera (Zarauzko kadeteena) eta 1997ko Kontxaren trofeo dedikatua eman zitzaion familiari. Hamabietan Orioren *Txiki* traineru berria uretaratu zen eta ondoren bi estropada izan ziren ibaian. Lehenengoan Juan Carlos Fontanek gidaturiko Gipuzkoako selekzioa gailendu zitzaion Bizkaikoari eta bigarren estropadan Kortak gidaturiko Oriok irabazi zuen Garmendiaren Zarautzen aurretik.

Gaur egun Orioko neskek darabilten traineruaren izena ere *Txiki* da.

## Palmaresa 
* Kontxako Bandera (3): 1996, 1997* eta 1998.
* Espainiako Traineru Txapelketa (3): 1993, 1995 eta 1998.
* Euskadiko Traineru Txapelketa (3): 1995, 1997 eta 1998.
* Euskal Liga (3): 1996, 1997 eta 1998.
* Bandera nagusiak:
** Nerbioiko Sari Handia (3): 1995, 1996 eta 1998.
** El Corte Ingles Bandera (4): 1995, 1996, 1997 eta 1998.
** Zarauzko Ikurrina (1): 1998.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* 1998 Txiki-ren Omenaldia (Txiki handia zara)
Beotibar

**Beotibar** Gipuzkoako ekialdeko Belauntza herriko toki bat da, gaur egunean industrialde batek okupatua nagusiki, baina aipu historiko antzinakoak dituena, bertan izan zelako Beotibarko gudua XIV. mendean.

Elduain errekaren ibarrean dago Beotibar, Belauntzako udalerriaren barruan. Errepidetik eta ibarretik joanda, Ibarra eta Berrobi herrien artean dago, Belauntzako herrigunea haranean gorago kokatua baita.

## Kanpo estekak
RKO Pictures

**RKO Pictures** (**Radio-Keith-Orpheum**) filmak ekoiztu eta banatzen zituen Estatu Batuetako enpresa, XX. mendearen hasieran, 1928ko urriaren 23an sortu eta 1960 inguruan itxi zena. New York hirian egoitza zuen.

Kalitate handiko filmak egin zituen, asko eta asko zinemaren historian klasiko bihurtu direna. B saileko film asko ere egin zituen. 1940tik aurrera izan zuen urrezko aldia, batik bat, Orson Wellesen *Citizen Kane* (1941, *Kane hiritarra*) eta *The Magnificent Ambersons* (1942, *Ambersondarren handitasuna*) maisulanei esker. RKOn lan egin zuten, besteak beste, George Cukor, John Ford, Jacques Tourner zuzendariek, David O. Selznick eta Merian C. Cooper ekoizleek eta Katherine Hepburn, Fred Astaire, eta Robert Mitchum antzezleek. 1948an Howard Hughesek erosi zuen, eta 1957an Desilu telebista-etxeak, baina ordurako gainbeheran zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galway Hooker

[thumb|Galway hooker txalupa [Belfast hiriko Titanic Maritime Festival jaialdian ikusgai.]]

**Galway hooker** delakoa (irlanderaz *húicéir* edota * Húicéirí na Gaillimhe*) Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen Galwayko badian arrantzaleek erabili ohi zituzten usadiozko txalupak dira. Txalupa hauek bertako itsaso nahasian nabigatzeko eginak zeuden. Ohitura legez, kroskoa beltza zuten, aldiz bela edo haize-ohialak gorri kolorekoak.

Orain dela gutxi arte desagertzear zeuden, garai onetan Connemara eskualdea eta Mayoko konderriaren kostaldean, nahiz Aran uharteak eta Clareko konderriaren iparraldean dagoen The Burren eskualdearen arteko itsas bidaiak burutzeko erabiltzen zelarik. Hauetako txalupa onenak zohikatza leku batetik bestera garraiatzeko erabili ohi ziren.

Gaur egun berpizkunde bat bizi dute. Urtero Galwayko badian *Cruinniú na mBád* deritzon nabigazio jaialdia ospatu ohi da, bertan txalupa hauek Connemara eta Kinvara arteko ibilbidea burutzen dutelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Carraroe_boats.jpg|Galway Hooker txalupa multzoa An Cheathrú Rua udalerriko *Caladh Thaidhg*udako itsas erregatan.

## Ikus gainera 
* Currach

## Kanpo estekak 
* Galwayko historiaren webgunea
* Galway Hooker Elkartea
* James Miles Galway Hooker Bilduma
Zirilo eta Metodio

[thumb|250px|Zirilo eta Metodio santuak [alfabeto zirilikoari eusten.]]
**Zirilo eta Metodio santuak** (grezieraz: Κύριλλος καὶ Μεθόδιος, antzinako eliza-eslavieraz: Кѷриллъ и Меѳодїи), *Eslaviarren apostoluak* deituak, IX. mendean Tesalonikan (Bizantziar Inperioa) sortutako bi anaia izan ziren, kristau misiolari bihurtu eta Moravia Handia eta Panonian fede kristaua zabaldu zutenak. Alfabeto glagolitikoa sortu zuten, eta Biblia eta liturgia liburu greziarrak itzuli zituzten antzinako eslavierara. 1980an Joan Paulo II.ak Europako zaindari izendatu zituen.

Erromako Elizak urtarrilaren 14an ospatzen du San Zirilo eta San Metodioren jaia. Eliza Ortodoxoak, berriz, maiatzaren 11n.

## Bizitza 
Bi anaiak Tesalonikak jaio ziren, Zirilo (jaiotza izenez Konstantino) 827–28an eta Metodio (jaiotza izenez Mikel) 815–20an. Zirilo Fozioren ikasle izan zen Konstantinoplan. Apaiztu ondoren, Bitiniako Olinpo mendiko (Asia Txikia) monasterio batera erretiratu ziren. 860an khazaren artean isilmandatu bat egitera bidali zituzten, eta haien khanerria kristautu zuten. 862an, Ratislav I.ak gonbidaturik, Moravia Handian kristautasuna hedatzeari ekin zioten. Alfabeto glagolitikoa sortu eta Biblia zein liturgia liburuak eslavierara itzuli zituzten. Hori zela eta, Ratisbonako apezpikuak salatu egin zituen Erromako Aita Santuaren aurrean, eta Zirilok bertara joan behar izan zuen. Adrian II.a aita santuak Zirilo eta Metodioren alde eman zuen epaia, liturgian eslavieraren erabilpena onartuz.

Zirilo 869an hil zen, Erroman, eta Metodio 885ean, Moravia Handian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garatxo-belar

**Garatxo-belarra** (*Daphne laureola*) Timeleazeoen familiako zuhaitz landarea da. Zurtoin tentea du, eta 0,50–1 m luze izaten da. Hostoak gogorrak ditu eta berde irauten dute urte guztian. Lore hori berdaxkak ditu, mordoetan bilduak. Fruitu mamitsua du. Landare apaingarri gisa erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
United Artists

**United Artists** (**UA**) AEBko zinema ekoiztetxe bat da, Hollywoodeko "Urrezko Aroko" garrantzitsuenetakoa. 1919ko otsailaren 5an Hollywoodeko lau aktore handik sortu zuten: Charles Chaplin, Douglas Fairbanks, Mary Pickford eta David Wark Griffith. Hura sortzearen arrazoia garaiko ekoiztetxe handien botereari aurre egitekoa izan zen. Gaur egun egoitza Kaliforniako Beverly Hills hirian du.

Lau aktore hauek, William G. Mc Adoo negozio-gizonaren aholkuz, (Woodrow Wilsonen suhia), euren banaketa konpainia sortu zuten, Hiram Abrams lehenbiziko zuzendaria izan zelarik. 1952an Arthut Krimek erosi zuen.

1962tik aurrera *United Artists* ekoiztetxeak James Bonden filmak ekoiztu zituen, *Dr. No* filmetik hasi eta *Tomorrow Never Die filmeraino.

1980ko hamarkadaren hasieran ordura arteko filmerik garestiena ekoizteagatik lur-jo zuen: Michael Cimino zuzendariaren *Heaven's gate* (1981) filma, ikusleei dagokionez sekulako porrota izan zen, zinemetan oso sarrera gutxi saldu baitzituen. Horren ondorioz, ordura arte *United Artists* bidez bere filmak banatzen zituen *Metro-Goldwyn-Mayer* konpainiak ekoiztetxea erosi zuen, bere barne ekoizpen unitate bilakatu zuelarik, egoera hau gaur egun arte dirau.

*United Artists* ekoiztetxeko kidegoaren zati batek salerosketaren ondoren konpainia utzi zuen, *Orion Pictures* ekoiztetxea sortuz, kurioski, urteetara desagertu zenean*MGM*-ek erosiz.

1990eko hamarkadaren erdialdean *MGM*-ek *United Artists* banatzailea bilakatu eta noizbehinka filma independenteen ekoizlekidea ere izan zedila erabaki zuen, berezko ekoizpena *MGM* berari lagaz.

2007an egoera hori aldatu egin zen, *MGM*-ek *United Artists* berpiztea erabaki baitzuen, horretarako Tom Cruise eta Paula Wagnerrekin elkartu behar izan zuen, konpainiaren jabekideak bilakatu zirelarik. Gaur egungo planak urtero erdi mailako aurrerakontua duten laupa-bost filma merkatuaratzea da, eta arrakasta izan ezkero, etorkizunean kopuru hori areagotzea. Aro berri honetan zinemaratutako lehen filma Robert Redfordek zuzendutako *Lions for Lambs'' izan zen.

2010ko ekainaren 30ean bere MGM matrizeak ekonomikoki porrot egin zuen, baina martxan jarraitzeko konponbide baten zain daude.

## Kanpo estekak 
* United Artists ekoiztetxearen webgunea 
* United Artists ekoiztetxearen IMDBko fitxa irakurgai
Currach

[thumb|250px|eskuinera|Currach ontzia [Inishbofin (Galwayko konderria)|Inishbofin uhartean.]]

**Currach** (irlanderaz *curach*) Irlandako usadiozko ontzi txiki bat da. Abereen larruz estalitako egurrezko egitura du. Ontzi hauen diseinua eta ekoizpena berezkoak dira Irlanda eta Eskoziako mendebaldeko kostaldean, eskualde edo toki bakoitzeko aldaerekin.

Galesko coracle ontzi motarekin lotura du.

## Ikus gainera 
* coracle
* Galway Hooker

## Kanpo estekak
Klara Asiskoa

**Santa Klara Asiskoa** (), (Asis, 1194ko uztailaren 16a – 1253ko abuztuaren 11), jaiotza izenez **Chiara Scifi**, Italiako santu katolikoa eta klaratar moja ordenaren fundatzailea izan zen. San Frantzisko Asiskoaren eraginez, ezkontzari uko egin eta Porziuncola kaperara erretiratu zen, San Frantziskoren aurrean moja botoak eginik.

Inozentzio IV.a aita santuak Santa Klara Asiskoaren ordenaren araudia onartu zuen. Liturgia egutegi katolikoan abuztuaren 11n ospatzen da haren eguna.

Jarraitzaile asko izan zituen, horietarik lehena bere ahizpa gaztea, Aines, hau ere elizako santua. Familia noblekoak ziren Klara eta Aines, eta ahizpa nagusiak familia utzi eta erlijioaren bideari ekitea erabaki zuenean, Ainesek jarraitu egin zion, baina familiak nesken osaba Monaldo bidali zuen, ahizpak etxera itzultzeko. Monaldo ahizpak indarrez jotzen saiatu zen, haiek menderatzeko, baina mirariz bere besoak indarra galdu zuen. Zeinu horretan Jainkoaren nahia ikusi zuten harrapatzaileek, eta joaten utzi zieten ahizpei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lizarraga, Joakin, «Santa Klara Asiskoa» Sanduen bizitzak. klasikoak.armiarma.eus
Zoru-funtzio eta sabai-funtzio

Matematikan, **zoru-funtzioa** (**zati osoko funtzioak** ere deitua) (zoru(x)=\lfloor x \rfloor ) zenbaki erreal baterako bera baino txikiagoak diren zenbaki oso guztietan handiena ematen duen funtzioa da. **Sabai-funtzioak** (sabai(x)=\lceil x \rceil) zenbaki erreala baino handiagoak diren zenbaki oso guztietan txikiena ematen du. Biak funtzio mailakatuak dira.

## Adibideak 
\lfloor 3.54 \rfloor=3

\lfloor 0.12 \rfloor=0 

\lceil 4.76 \rceil=5

\lceil 1.22 \rceil=2

## Kanpo estekak
Mendabeltz

**Mendabeltz**a edo ***Mentha spicata*** (sinonimoa: *Mentha viridis* (L.) L.) Europa, Afrika eta Asian jatorria duen *Mentha* generoko landarea da. Oso erabilia da gastronomian eta lurringintzan, haren usain sendoa eta freskoa dela eta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galestar poni

**Galestar ponia**, (), Galesko bertako zaldi arraza  bat da.
Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Galestar poniak izaera zintzokoak dira, mugimendu lirainekin mugitzen dira eta zela zaldiak bezala egokiak dira.

## Galestar poniaren azpiarrazak edo motak 
Arraza bakarra ez, baina zaldi mota multzo bat osatzen dute galestar poni motek:
* Mendiko galestar ponia edo A atala.
* Galestar zela ponia edo B atala.
* Galestar poni eta *cob*-a edo C atala.
* Galestar *cob*-a edo D atala.

## Arrazaren historia 
Galesen ezaguna da poniak bazirela jada 1600 K.A. baino lehen, eta galestar poni mota ezaguna da Erdi Arotik.
Arabiar zaldiaren eta thoroughbred zaldi arrazaren eragina dakarte poni hauek, baita Hackney zaldiarena ere.

### Galesdar poniaren populazio basatiak 
Carneddau aldeko galestar poniak, Snowdonia edo Eryko parke naturaleanan baldintza erdi basatietan bizitzeaz gain, genetikoki oso talde berezia osatzen duten arrazaren barnean, aspaldidanik beste arrazekin nahastu gabea eta antzinetik datorrena..
Poni hauek galestar mendiko ponien sailkapen taldekoak dira.

thumb|px 300|Haurrak mendiko galestar poni motako zaldiekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Galestar poniaren elkarte ofiziala
Alfabeto glagolitiko

[thumb|250px|Alfabeto glagolitikoan idatzitako [kodexa.]]
**Alfabeto glagolitikoa** edo **glagolitsa** (; ; errusiera eta ; ; ) eslaviar hizkuntzetan idazteko erabili zen lehen alfabetoa da. Zirilo eta Metodio santuek sortu zuten IX. mendean, Biblia eta liturgia liburuak antzinako eslavierara itzultzeko. Bi mendetan zehar eslovenieraz, kroazieraz eta bulgarieraz idazteko erabili zen, batez ere erabilera liturgikorako. Gaur egun ere, Dalmaziako zenbait parrokiatan erabiltzen da oraindik.

## Alfabetoa 
## Ikus, gainera 
* *Missale Romanum Glagolitice*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucasfilm

***Lucasfilm*** (ingelesezko izen osoa: ***Lucasfilm Limited*** edota Lucasfilm Ltd.) 1971an George Lucas zinema zuzendari eta ekoizleak sorturiko filma ekoiztetxea da, Kaliforniako Marin County konderrian egoitza duelarik. California. 2012tik The Walt Disney Companyren jabetzakoa da.

Nazioartean hainbat proiektu ezagunen artean *Star Wars* edo *Indiana Jones* sagetako filmak ekoiztu ditu.

Konpainia efektu bereziei dagokien teknologia berrien garapenean nazioarteko liderra da, konpotagailu bidezko animazioak direlarik.

Oraintxuki, Lucasfilm konpainiak zinema industria klasikoa lagatzeko asmoa jakinarazi zuen, telesailetan espezializatzeko.

2005an Lucasfilm konpainia bere marketing, online eta baimen/lizentzia sailak Letterman Digital Arts Center eraikinera lekualdatu ziren, San Francisco hiriko Pres eta bereidio auzoan. Bere azpisailen artean honako hauek daude: Skywalker Sound, Industrial Light & Magic, Lucas Licensing, Lucas Arts, Lucasfilm Animation eta Lucas Online.

## Ikus gainera 
* LucasArts

## Kanpo estekak 
* Lucasfilm ekoiztetxearen webgunea
Nolakotasun

**Kualitatea** edo **nolakotasuna** izate baten alderdi jakin baten ezaugarria da, beste izateetatik bereizi egiten duena. Kualitateari dagokion zerbait **kualitatiboa** dela esaten da. Maiz, bereziki gizarte zientzietan, **kualitatibo** eta **kuantitatibo** terminoak bereizten dira: *kualitatiboa* zenbakiz neurtu ezin daitekeen zerbaiti egiten dio erreferentzia eta *kuantitatiboa* neurri edo kopuru bati buruzkoa da.

## Ikus, gainera 
* Kantitatea
* Kualitatibo (argipena)

## Kanpo estekak
Orion Pictures

**Orion Pictures Corporation** 1978an United Artists ekoiztetxearekin haserretu ziren 3 exekutiboek sortutako Hollywoodeko zinema ekoiztetxe bat da, sona handiko enpresa txiki bat izan zen.

Orion ekoiztetxeak Woody Allenen filmak ekoizteagatik ospea bereganatu zuen, eta nahiz eta bere filmeengatik Oscar Sari ugari irabazi, 1990eko hamarkadan arin lur-jo zuen, 1998an desagertu zelarik. Porrotetik berpiztu Metro-Goldwyn-Mayer ekoiztetxeak erosi eta 2013an azpisaila gisa martxan jarri zuen.

*Terminator* eta *Robocop* filma ospetsuak ekoiztu zituen.

## Filma nabarmenak 
* *Amadeus*
* *Terminator*
* *Robocop*
* *Dances With Wolves*
* *Platoon*
* *The Silence of the Lambs*

## Kanpo estekak 
* Orion Pitures Corporation ekoiztetxearen IMDBko fitxa irakurgai