Ryan Murphy (igerilaria)

**Ryan Fitzgerald Murphy** (Jacksonville, Florida (AEB), 1995eko uztailaren 2a) igerilari lehiakor estatubatuarra da, bizkar estiloan espezializatua. 4 aldiz urrezko domina olinpikoa izan da, eta, gizonezkoen 100 metro bizkar proban, munduko errekorra lortu izan du.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Murphyk, bizkarreko lasterketetan, urrezko dominak irabazi zituen 100 eta 200 metro bizkar proban. Murphyk, halaber, urrezko domina irabazi zuen 4×100 metroko erreleboan Michael Phelps, Nathan Adrian eta Cody Millerrekin, eta, bizkarreko erreleboko seriean, Aaron Peirsol-ek 2009an ezarritako munduko errekorra hautsi zuen.
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Murphyk urrezko domina irabazi, eta munduko errekorra ezarri zuen 4x100 metroko erreleboetan Michael Andrew, Caeleb Dressel eta Zach Applerekin batera; 200 metro bizkarrean, berriz, zilarrezkoa lortu zuen, eta brontzezkoa, 100 metro bizkar proban.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
7 urte zituela hasi zen Murphy Olinpiar Jokoetan lehiatzearekin amesten.

Murphy Jacksonville-ko (Florida) Bolles School-en graduatu zen 2013an, eta Kaliforniako Unibertsitatera joan zen, Berkeley-n. Kaliforniako Golden Bears igeriketan, zortzi aldiz izan zen NCAAko banakako txapeldun nazionala; 2014, 2015, 2016 eta 2017an, 100 eta 200 metroko bizkar probak irabazi zituen.

## Igeriketa ibilbidea 
### 2011: Brontze hastapenak 
16 urte zituela, Murphyk bere ibilbideko lehen nazioarteko dominak lortu zituen, biak 200 metro bizkar proban. 2011ko Limako Junior mailako igeriketa txapelketan, Murphyk brontzezko domina irabazi zuen 200 metro bizkar proban, 1.59,63 denborarekin. Geroago, 2011n, 2011ko Panamerikar Jokoetan, Murphyk beste brontzezko bat irabazi zuen, hura ere 200 metro bizkar estiloan. Finalean, 1.58,50eko denbora egin zuen.

### 2012: Olinpiar saiakera labur bihurtzen da 
2012ko Estatu Batuetako Olinpiar sailkapen-probetan, 2012ko Olinpiar Jokoetarako sailkatze proban, Murphyk olinpiar taldetik at gelditu zen 100 metro bizkar proban (53,92) seigarren postu lortu baitzuen, eta laugarren postua, 200 metro bizkar proban (1.57,39). 

Olinpiar Jokoen ostean, Murphyk 2012ko Igeri-leku laburreko Munduko Txapelketan parte hartu zuen, Istanbulen, eta, bertan, urrezko eta brontzezko dominak lortu zituen. Brontzea 200 m bizkar proban lortu zuen 1.48,86ko denborarekin, Radosław Kawęcki eta Ryan Lochteren atzetik amaituz. Murphyk urrezko domina lortu zuen ere  4×100 metroko erreleboetan parte hartu baitzuen bizkar modalitatean 50,91ko denbora eginez.

### 2013: Lull nazioarteko lehiaketan 
2013ko AEBetako Txapelketa Nazionalean, Murphyk ez zuen 2013ko Munduko Uretako Txapelketarako sailkapena lortu, ez 100, ez eta 200 metro bizkar proban, bietan hirugarren postuan amaitu baitzuen, 53,38 eta 1.56,37ko denborarekin hurrenez-hurren.

### 2014: Kickstarting unibertsitateko igeriketa 
Murphyk 100 eta 200 yarda-bizkar probak irabazi zituen bere lehen NCAA D1 igeriketa txapelketan. Bere 100 bizkar 44,78ko denbora AEBko 17-18 National Age Group (NAG) errekorra izan zen, eta 200 bizkar denborak, 1.37,23koak, Tyler Claryren NCAA errekorra hautsi zuen, 17-18 NAG errekorraz gain. 200 IMn ere, 8. postuan sailkatu zen, eta Cal-en 200 eta 400 lau-estilo eta estilo libreko erreleboetan, esku hartu zuen Cal taldekako txapelketa irabazteko bidean.

### 2015: Tinko eutsiz 
2015eko NCAA Txapelketan, aurretik Ryan Lochtek zeukan errekorra hautsi zuen Murphyk 200 metro bizkarrean. 100 metro bizkarreko proba ere irabazi zuen, Lochteren NCAA errekorra hautsiz, baita, beste behin ere, bizkarreko bi probak ere irabaziz, 200 IM-an lortutako bosgarren lekuarekin batera. CSCAA Topaketaren Igerilari izendatu zuten.

### 2016: NCAA eta Olinpiar Jokoak orekatzea 
#### NCAA Txapelketak 
2016ko NCAA D1 Igeriketa Txapelketetan, Murphyk bizkarreko boladarekin jarraitu zuen, 100 eta 200 metroko bizkar probak denbora errekor batean irabaziz. Egindako 43,49 eta 1.35,73ko denborekin, NCAA, Amerikako eta AEBko Irekien errekorrak hautsi zituen. Halaber, 200 metro banakako proban ere, hirugarren sailkatu zen 1.40,27ko denborarekin. Berriro ere, CSCAA Swimmer of the Meet izendatu zuten, oraingoan Joseph Schooling eta Caeleb Dressel Bolles taldekide ohiekin titulua partekatuz.

#### AEBko Udako Olinpiar probak 
2016ko Estatu Batuetako Olinpiar probetan, Omaha-n (Nebraska), Murphyk bere lehen olinpiar sailkapena lortu zuen, 100 eta 200 metro bizkar proban lehen postuan sailkatuz. 4x100 lau-estiloko erreleboa ere egin zuen, 100 bizkar estiloa irabaziz. 

#### 2016ko Rioko Udako Olinpiar Jokoak 
Rio de Janeiroko 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Murphyk urrea irabazi zuen 100 eta 200 metro bizkar eta 4x100 metroko erreleboetan Cody Miller, Michael Phelps eta Nathan Adrianekin batera. Aaron Peirsol-en munduko errekorra hautsi zuen 100 metro bizkar proban, erreleboko 51,85eko denborarekin, eta erreleboak, oro har, Olinpiar errekor berria ezarri zuen 3.27,95eko denborarekin.  Murphyk, 100 metro bizkar proban irabazita 51,97 segundoko denborarekin, probarako Olinpiar errekor berria ezarri zuen.  Gainera, Olinpiar Jokoetan 100 metro bizkar proban Estatu Batuak ordezkatzen dituen igerilari batek, urrezko domina, jarraian, irabazi duen seigarren aldia izan da. Era berean, 200 lau-estiloko banakako proban ere, 3. postuan sailkatu zen, bular estiloaren ondoren buru jarriz, baina estilo librean, aurreratu egin zuten.

#### Munduko Txapelketak 
2017ko AEBetako Txapelketa Nazionalean, 2017ko Munduko Uretako Txapelketarako sailkatze-neurketan, Murphyk 200 m bizkar proba irabazi zuen, eta, urte horretan bertan, bigarren postuan sailkatu zen 100 m bizkar proban, Matt Grevers-en atzetik, Budapesten Munduko Txapelketarako sailkatzeko. 

2017ko Budapesteko Munduko Igeriketa Txapelketan, Murphy hirugarren sailkatu zen 100 m bizkar proban Xu Jiayu eta Grevers-en atzetik, eta bigarren 200 m bizkar proban Evgeny Rylov-en atzetik eta Jacob Pebley herrikide eta unibertsitateko taldekide ohiaren aurretik. Urrezko dominak ere lortu zituen AEBko 400 m lau-estiloko eta errelebo mistoetan igeri eginda. Bere errelebo mistoak Munduko eta Txapelketako 3.40,28ko errekorra ezarri zuen aurretiazkoetan, nahiz eta gero, errekorra, AEBen, finalean hautsi zuten.

### 2018: Sineskeriak hautsiz 
#### 2018ko Pan Pacific Txapelketak 
2018ko Pan Pacific Igeriketa Txapelketan, 2018ko abuztuan Tokion, Japonian, Murphyk urrezko hiru domina irabazi zituen: bat, 100 m bizkarrean, bigarrena ere, 200 m bizkarrean eta, hirugarrena, berriz,  4x100 m erreleboetan . Murphyk Txapelketako amaiera indartsua izan zuen, lehiaketaren azken egunean urrezko bi domina irabazi baitzituen, Jacksonvilleko *The Florida Times-Union* egunkariak adierazi zuenez. 200 m bizkar proban, urrezko domina irabazi zuen 1.53,57ko denborarekin; txapelketako errekor berri bat ezarri zuen, Ryosuke Irie Japoniako zilarrezko domina baino 1,5 segundo baino azkarragoa izan baitzen.

USA Swimming-ek Murphyren igeriketari erreparatu zion 2018ko Pan Pacific Txapelketan, eta "Urteko Erreleboaren Errendimendua", "Urteko Gizonezko Lasterketa" eta "Gizonezko Urteko Atleta" Urrezko Betaurreko Sarietarako izendatu zituen. Guztira, jasotako hiru izendapenen sariak irabazi zituen hautagaiak.

#### 2018ko Munduko Txapelketak 
Murphyk 2018ko FINA Munduko Igeriketa Txapelketan parte hartu zuen, Hangzhoun, Txinan, 2018ko abenduan. Banakako hiru probatan irabazi zituen dominak: urrezkoa, 100 m bizkar proban; zilarra, 50 m bizkar estiloan, eta zilarra, 200 m bizkar proban. Erreleboko hiru probatan ere, dominak lortu zituen: gizonezkoen 4x100 m erreleboetan urrea; 4x50 m errelebo mistoan urrea, eta gizonezkoen 4x50 metrokoan zilarra.

### 2019ko Munduko Uretako Txapelketa 
2019ko uztailean, Gwangju-n ( Hego Korea), 2019ko Uretako Munduko Txapelketan, Murphyk hiru domina irabazi zituen AEBrentzat. Lilly King, Caeleb Dressel eta Simone Manuelekin 4x100 m errelebo mistoko finaleko igerian, zilarrezko domina irabazi zuen. Erreleboa Australiako errelebo mistoaren atzetik bi ehunenera helmugaratu zen. Murphyk zilarrezko dominak irabazi zituen ere 200 m bizkar proban, eta gizonezkoen 4x100 m erreleboetan .

### 2021: Olinpiar beteranoen taldeko kapitain gisa 
#### 2020ko AEBetako proba olinpikoak 
2021eko ekainean, 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen Murphy 100 m bizkar proban 2020ko AEBko Igeriketa Olinpiar probetan. AEBko olinpiar sailkatzeetan irabazi zuen proba, 2021eko ekainaren 15ean, asteartean, 52,33 denboraz. 2020ko Olinpiar Jokoetarako proban sailkatu zen beterano bakarra izan zen, eta ekitaldiko beste sailkatua, Hunter Armstrong, AEBko Olinpiar taldekide izan zuen lehen aldiz. Lehiaketako bosgarren jardunaldiko 200 m bizkar probako goizeko aurretiazkoetan, Murphy 5. sailkatu zen 1.57,95eko denborarekin, eta finalerdietara pasa zen. Arratsaldeko finalerdietan, Murphyk 1.55,60ko denbora egin zuen, orokorrean 1. postuan, eta finalera pasa zen. Murphyk 1.54,20ko denbora egin zuen seigarren eguneko finalean; lehen postuan sailkatu zen, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen 200 m bizkar proban.

#### 2020ko Udako Olinpiar Jokoak 
Ikus gainera: Igeriketa 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan

Murphy, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, AEBko igeriketa-taldeko lau kapitainetako bat izan zen Caeleb Dressel, Simone Manuel eta Allison Schmitt-ekin batera. AEBko Olinpiar Igeriketa Taldeko kideei gidaritza emateko, lau igerilari olinpiar beteranoak izan ziren aukeratutakoak, eta Murphy nabarmendu zen bere ahots arrazoitu eta jarrera lasaiagatik, eta horrek, lehia-testuinguru batean, taldeari egonkortasuna eman zion.

Lehiaketako bigarren egunean, Murphyk lehiatzen zuen lehen egunean, 100 m bizkarreko aurretiazkoetan, Murphyk 53,22ko denbora egin zuen, eta, sailkapen orokorrean,  Evgeny Rylov errusiarrarekin berdindu zuen. Biharamuneko finalerdietan, Murphy azkarrena izan zen igeri finalerdietako bi kanporaketetan 52,24ko denborarekin, eta finalera pasa zen. Finalean, Murphyk gehiengoz olinpiar beteranoez osaturiko igeri-leku baten aurkitu zuen bere burua, zortzi lehiakideetatik bost, bera barne, 2016ko Olinpiar Jokoetan 100 m bizkarreko finalean parte hartuak baitziren. *USA Today* egunkari nazionalari, 2016an urrezko domina irabazi ondoren brontzezko domina irabazteari buruz hitz eginez, hauxe esan zion: "Urre Olinpiko bat irabazteak munduko onena zarela esan nahi du. Munduan hirugarren izatea, ez da makala" Finalerdietan, Murphyk aurretiazkoetan baino segundu bat baino azkarrago egin zuen igerian, 1.55,38ko denboran, hain zuzen, eta hirugarren sailkatu zen finalerako. Murphyk 2020ko Olinpiar Jokoetako bigarren domina irabazi zuen, zilarrezkoa, 200 m bizkar probako finalean 1.54,15eko denbora eginez, lehiaketako zazpigarren egunean.

Zortzigarren jardunaldiko 4x100 metroko lau-estilo mistoko erreleboko finalean, Murphyk erreleboko bizkar estiloan  egin zuen igeri, Lydia Jacobyk bular estiloan, Torri Huske tximeletan eta Caeleb Dresselek erreleboko estilo librean, bosgarren sailkatu ziren. Proba olinpiar igeriketa programan sartzen zen lehen aldia zen, eta Murphyk zelaitik kanpo eutsi zion erreleboko sasoiari, eta Thomas Ceccon italiarra lehen postuan lotu zuen horman bular estiloko igerilariak lanean sartu zirenean. Erreleboa zortzigarren postura jaitsi zen erreleboko tximeleta estilioaren amaieran, eta, ondoren, estilo librean denbora pixka bat berreskuratu zuen hasierako proba olinpikoan bosgarren postuan gelditzeko. 2020ko Olinpiar Jokoen amaieran, Murphyk guztira sei domina olinpiko zituen irabazita, lau banakako probetan eta bi erreleboetan, bere lehenengo (2016) eta bigarren (2020) Olinpiar Jokoen artean.

#### Nazioarteko Igeriketa Liga 
2021eko Nazioarteko Igeriketa Ligako denboraldirako, Murphy LA Current- ek atxiki zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Garai pertsonal onenak 
## Munduko errekorrak 
Kondaira: **r** – erreleboaren hasierako hanka

Michael Andrew (bular estiloa ), Caeleb Dressel (tximeleta), Zach Apple (estilo librea)

Kondaira: **WR** – Munduko errekorra ; **r** – erreleboaren hasierako hanka

51,85 zatitu bizkar estiloan; Cody Millerrekin (bular estiloa), Michael Phelps (tximeleta), Nathan Adrian (estilo librea)52,31 zatitu bizkar estiloan; Michael Andrew (bular estiloa ), Caeleb Dressel (tximeleta), Zach Apple (estilo librea)

## Sariak eta ohoreak 
* Pac-12 Biltzarra, Urteko kirolaria-ikaslea (gizonezkoen igeriketa eta urpekaritza): 2016—2017  
* Pac-12 Jardunaldia, Urteko Igerilaria: 2015, 2016, 2017 
* Urrezko Betaurrekoen Saria, Urteko Gizonezko Kirolaria: 2018 
* *SwimSwam* Swammy Saria, AEBetako urteko igerilaria (gizonezkoa): 2018 
* *SwimSwam* Swammy Saria, NCAA urteko igerilaria (gizonezkoa): 2014,  2016 
* Urrezko Betaurreko sarirako hautagaia, Breakout Performer of Year: 2014 
* Urrezko Betaurreko sarirako hautagaia, Urteko Gizonezko Kirolaria: 2021 
* Urrezko Betaurrekoen sarirako hautagaia, Urteko Erreleboaren Emanaldia: 2021 ( 4x100 metroko erreleboa ) 

## Polemika 
Uztailaren 30ean,  Nazioarteko Proba Agentziak Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan 2.000 atleta baino gehiagoren 3.000 lagin garbi baino gehiago bildu ondoren, Murphyk zalantzan jarri zuen 200 m bizkar proba "% 100 garbia" ote zen, Geroago, Reuters-ekin hitz egitean, Murphyk esan zuen: "Argi izan behar dut, ez dut inoiz egin..., nire asmoa ez da hemen salaketarik egitea. Atsegin dut, zorionak Luke eta Evgeny. Lan ikaragarria egin zuten, biak dira talentu handiko igerilariak. Egunaren amaieran . . . Uste dut (dopina) oraindik handia dela igerian eta horixe da".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak