Cherrie Moraga

**Cherrie Lawrence Moraga** (Whittier, Kalifornia, 1952ko irailaren 25a) estatubatuar poeta, antzerkigile, saiogilea, hezitzailea eta kultur ekintzailea. Literatura eta teoria feminista txikanoan pertsonaia nabarmena da .  

## Biografia 
Moraga 1952ko irailaren 25ean jaio zen Los Angeles konderrian, Kalifornian. Ama txikanaren ezaugarriekin eta aita angloaren azalarekin jaio zen. Gaztetan bere ama familiaren sostengu nagusia bihurtu zen bere aita joan ondoren. Bizirauteko lan egin zuen amak eta hezkuntza lortzeko aukera gutxi izan zuen. Ingelesezko hezkuntza formalik gabe, Moragaren ama analfabetotzat hartzen zen herri hartan.  Bere familiaren historiak eragin handia izan du Moragaren idazkeran.1979ko *La Guera* artikuluan, gizon zuri baten eta emakume mexikar baten ume bezala hazitako bizipenei buruz idatzi zuen, eta aitortzen zuen  arrazakeria eta klasismo barneratuak zituela.  Moragak bere ama aipatzen du idazle izateko inspirazio nagusitzat, ipuin kontalari bikaina zela adieraziz.

Moraga Los Angeleseko *Immaculate Heart College*n ikasi zuen, eta 1974an bere *Bachelor of Arts* gradua lortu zuen. 1974-1977 bitartean Bigarren hezkuntzako irakasle gisa lan egin zuen Los Angelesen. Denbora horretan, idazketa-eskola batean izena eman zuen, eta bere lehen maitasun-poema lesbikoak ekoitzi zituen. Lesbiana eta txikana gisa idaztea erabaki zuen.

Hogei urte baino gehiagoz, Moraga Artista Egoiliarra izan zen Stanford Unibertsitateko Antzerki eta *Performance* Ikasketen Sailean. 2017an, Kaliforniako Unibertsitateko Santa Barbara campusean (UCSB) Ingeles Sailean hasi zen lanean, eta, bertan, irakasle-lanaz gain, Celia Herrera Rodríguez bere kide artistikoarekin kolaboratuko du, pentsamendu eta praktika artistiko txikano eta indigenarako *Las Maestras Center for Xicana Indian Thought, Art, and Social Practice* sortuz. *Las Maestras Center*ren sorreran funtsezko garrantzia eta eragin inspiratzailea izan zuen 1997an sortutako *La Red Xicana Indígena* erakundeak, justizia sozialaren aldeko talde aktibista, non Moraga kide sortzailea izan zen.

Denboraldi batez New Yorken izan ondoren, Kaliforniara itzuli zen.

Moraga homosexuala da argi eta garbi, unibertsitate urteak igaro ondoren lesbiana gisa atera baitzen.  Armairutik atera ondoren, Moraga gogorrago idazten hasi zen, eta mugimendu feministarekin inplikatu zen. *Loving in the War Years* lanean, Moragak Zillah R. Eisensteinek argitaratutako *Capitalist Patriarchy and the Case for Socialist Feminism* (1978) feminismo sozialistari buruzko antologia aipatzen du inspirazio gisa, lesbiana txikana gisa duen identitate intersekzionalaz ohartuta. *La Guera*n (1979), Moragak lesbiana gisa bizi izan zuen diskriminazioa bere amaren esperientziekin alderatu zuen, emakume mexikar pobrea eta ikasketarik gabea izanikantologia editatu zuen Gloria Anzaldúarekin batera eta Toni Cade Bambararen hitzaurrearekin, eta lehen edizioa 1981ean argitaratu zuen *Persephone Press*ek. Antologia edo idazki bilduma honek, orain jada klasikoa, lehen aldiz azaldu zuen pentsamendu feminista hegemonikoak ez zituela kontuan hartu koloretako emakumeek —latinoak, indigenak, beltzak eta asiarrak, besteak beste— feminismoan zuten garrantzia. Lehen edizioan ia 100.000 ale saldu zituzten. Ikerketa feminista eta queeretan testu fundazionaltzat hartzen da.

1983an, Barbara Smith, Audre Lorde eta Moragak *Kitchen Table: Women of Color Press* sortu zuten, Estatu Batuetan koloretako emakumeek modu autonomoan zuzendu zuten lehen argitaletxea. Urte horretan bertan argitaratu zen Moragaren lehen liburua, *Loving in the War Years: lo que nunca pasó por sus labios*.  2008an *Creative Work Fund* *Award* saria irabazi zuen, eta 2009an *Gerbode-Hewlett Fundazioa*ren *Playwriting* beka.

2009an, Moragak *Still Loving in the (Still) War Years: On Keep Queer* Q*ueer* saiakera argitaratu zuen, LGBT politikaren joera nagusia kritikatzen zuena, sexu bereko pertsonen arteko ezkontzan enfasia jarriz. Saiakeran *queer* komunitateetako pertsona transgeneroei buruz ere hitz egiten zuen, eta kritikatzen zuen LGBT politikan gero eta gehiago sartzen zirela *trans* gaiak. *Queer* kulturak gazteei trantsiziorako presioa eragiten diela argudiatzen zuen, eta beldurra adierazten. Komunitateko kide batzuek, hala nola Morgan Colladok eta Francisco Galartek, erantzun zuten azpimarratuz horrek nola baliogabetzen eta ezeztatzen zuen trantsizioa erabakitzen duten gazteen bizitza. Saiakera honetan Moraga haratago doa trantsizioaren hautua egiten dutenak deitoratzean *butch* eta kultura lesbikoaren galera gisa ikustean.

Moragaren 1996ko antzezlana, *Watsonville: Some Place Not Here*, San Frantziskoko Brava Antzerki Zentroaren (*Brava Theater Center*) enkarguz egin zen, Rockefeller Fundazioaren laguntzarekin, eta mundu mailako estreinaldia Brava Antzokian bertan izan zuen 1996ko maiatzaren 25ean. *Kennedy Center for the Performing Arts* irabazi zuen eta Arte Eszenikoen Kennedy Zentroaren *Fund for New American Plays Award* saria irabazi zuen.

## Bibliografia hautatua 
### Liburuak 
* ***This Bridge Called My Back: Writings by Radical Women of Color*** (Gloria Anzaldúarekin batera koargitaratua). 1. argitalpena, Watertown: Persephone Press, 1981. 2. argitalpena, New York: Kitchen Table: Women of Color Press, 1983. 3. argitalpena, Berkeley: Third Woman Press, 2002. 4. argitalpena, Albany: State University of New York Press, 2015. Berrogeigarren urteurrenaren argitalpena, Albany: State University of New York Press, 2015.
* '''*Loving in the War Years - Lo que nunca pasó por sus labios*.** 1. argitalpena, Boston: South End Press, 1983. 2. argitalpena, Boston: South End Press, 2000.
* ***Cuentos: Stories By Latinas*** (Alma Gómez eta Mariana Romo-Carmonarekin koargitaratua). New York: Kitchen Table: Women of Color Press,1983.
* ***Esta puente, mi espalda: Voces de mujeres tercermundistas en los Estados Unidos*** (Ana Castillorekin koargitaratua). San Francisco: ISM Press, 1988.
* ***The Last Generation: Prose and Poetry***. Boston: South End Press, 1993.
* ***The Sexuality of Latinas*** (Norma Alarcón eta Ana Castillorekin koargitaratua). Berkeley: Third Woman Press, 1993.
* ***Heroes and Saints and Other Plays***. Albuquerque: West End Press, 1994.
* ***Waiting in the Wings: Portrait of a Queer Motherhood***. 1. argitalpena, Ithaca: Firebrand Books, 1997. 25. urteurrenaren argitalpena, Chicago: Haymarket Books, 2022.
* ***The Hungry Woman: A Mexican Medea & The Heart of the Earth: A Popol Vuh Story***. Albuquerque: West End Press, 2001.
* ***Watsonville: Some Place Not Here & Circle in the Dirt: El Pueblo de East Palo Alto***. Albuquerque: West End Press, 2002.
* ***A Xicana Codex of Changing Consciousness: Writings, 2000-2010*.** Durham: Duke University Press, 2011.
* ***Native Country of the Heart: A Memoir*.** New York: Farrar, Straus, and Girox, 2019.
* ***Loving in the War Years and Other Writings, 1978-1999***. Chicago: Haymarket Books, 2023.

### Antzerkia 
* ***Giving up the Ghost*** (1986)
* ***Shadow of a Man*** (1990)
* **''Coatlicue's Call/ El llamado de Coatlicue*** (1990)
* ***Heroes and Saints*** (1992)
* ***Shadow of a Man*** (1992)
* ***Heart of the Earth: A Popol Vuh Story*** (1994)
* ***A Circle in the Dirt*** (1995)
* ***Watsonville: Some Place Not Here*** (1996)
* ***The Hungry Woman*** (1995)
* ***Circle in the Dirt*** (2002)
* ***Digging Up the Dirt*** (2010)
* ***New Fire: To Put Things Right Again*** (2012).
* ***The Mathematics of Love''''' (2016)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala

## Erreferentziak