open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Phiale

[thumb|250x250px|Apollo Citharoedus ([Zitara|zitaradun Apollo) *phiale* batekin libazio bat eskaintzen, K.a. 460 (Delfosko Museo Arkeologikoa).]]
**Phiale** (antzinako grekoz, φιάλη (*phiálê),* eta "fiale" ahoskatzen dena gaur egun), terminologia modernoak antzinako *greko*ek sortu zuten pote mota bati emandako izena da. Metalezkoa izan ohi zen, eta gutxiagotan, zeramikazkoa. Plater edo katilu forma zuen —biribila, zabala eta sakonera txikikoa—, heldulekurik eta oinik gabe, kilixa ez bezala, eta erdian konkor zirkularra izan ohi zuen. Batez ere, jainkoen ohorez ardoa, esnea edo eztia isurtzeko erabiltzen zen, hau da, libazioak egiteko. Metal preziatuzko aleak ere badaude, hala zilarrezkoak eta urrezkoak. Zilarrezko phialeak opari moduan eskaini eta aberastasun moduan pilatzeko erabil zitezkeen, Deloseko Apoloren santutegian egin zuten bezala.

Grekoek "*phiale*" hitza ematen zioten baina *rhytonari* (edateko adarra) ere horrela esaten zioten. 

Erromatar kulturan, paterak itxura eta funtzio bera zuen . 
erdian|thumb|Brontzezko *phiale*-a. Staatliche Antikensammlungen, Munichen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfred Gusenbauer

**Alfred Gusenbauer** (Sankt Pölten, 1960ko otsailaren 8a) austriar politikaria da. Austriako kantzilerra izan zen 2007tik 2008ra.

Zientzia politikoa, filosofia eta jurisprudentzia ikasi zituen Vienako Unibertsitatean, eta doktoretza lortu zuen 1987an. Alderdi Sozialdemokratako gazteen eta Internazional Sozialistako buruzagia izan zen.

1991n SPÖko presidente hautatu zuten Viktor Klimaren dimisioaren ondoren. Urte horretan bertan Bundesrat-eko kide aukeratu zuten. 2006ko hauteskundeetan bere alderdiarekin gehiengo erlatiboa lortu ondoren, 2007ko urtarrilean koalizio gobernua osatzea lortu zuen. 2008an hauteskundeak deitu zituen koalizio gobernua hautsi ondoren. Kantziler izan zen 2008ko abendura arte, Bigarren Mundu Gerraz geroztiko gobernurik laburrenean.
Germán Busch

**Germán Busch Becerra** (San Javier; 1903ko martxoaren 23a - La Paz, Bolivia ; 1939ko abuztuaren 23a ) alemaniar eta italiar jatorriko soldadu eta politikari boliviarra izan zen, Chacoko gerran heroi militarra, Bolivia eta Paraguairen arteko gatazkan (1932-1935) eta geroago Boliviako presidentea 1937 eta 1939 artean, hasieran de facto gobernu gisa David Toro Ruilova boteretik kenduz, eta, ondoren, Konbentzio Nazionalak 1938an hautatua izan zen Errepublikako presidente konstituzional gisa; Bere burua diktadore izendatuko zuen 1939an.

Bere bizitza gorabeheratsuan hiru estatu kolpetan parte hartu zuen (Siles, Salamanca eta Tororen aurka), Pando departamendua sortu, 1938ko Konstituzio Politikoa aldarrikatu, Chacoren behin betiko bakea sinatu eta Boliviari Ozeano Atlantikorako sarbidea bermatu zuen. Paraguai ibaia eta Andeetako Kondorra irabazi zuen 1930ean San Ignacio de Zamucoseko misioetara egindako espedizioagatik.

Oso pertsonaia enigmatikotzat hartzen da eta Santa Kruz eta Beniren artean eztabaidatua den jaioterriari buruz ere zalantzak egon direla dioen kondairaz inguratuta dago. Gaur egun, polemika dago haren heriotzaren inguruan: suizidioa edo hilketa, Errepublikako presidentea zen garaian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Israel eta Libano arteko muga

**Israel eta Libano arteko muga** estatu bien arteko muga internazionala da.

## Historia 
1923an, Libano Handia sortu ondoren, Frantziako (Libano Frantsesa) eta Erresuma Batuko (Palestinako Britainiar Mandatua) potentzia mandatarien arteko akordioaren bidez muga ezarri zuten, antzinako Otomandar Inperioaren lurraldeetan banatu zituzten Sykes-Picot Hitzarmenean oinarrituta bi potentzia horien eragin-eremuak ezarriz. 1947ko azaroaren 29an, Nazio Batuen Batzar Nagusiak Palestina banatzeko plana bozkatu zuenean, ibilbidea berretsi zuten.

Hala ere, 1948ko arabo-israeldar gerran, Israelek Galilea anexionatu zuen, Libanorekin muga egiten zuena eta Nazio Batuen Batzar Nagusiaren 181. Ebazpenean ezarritakoaren arabera, Arabiar Estatuaren parte izan behar zuena. 1949an Israel eta Libanoren arteko armistizio bat sinatu zutenean, mugatzat hartzen ez zuten armistizio lerro bat ezarri zuten. Israel hegoaldeko Libanotik erretiratu ondoren (Israelek 1978tik 2000ra okupatu zuena), NBEk beligeranteen arteko Bereizketa Lerro Urdina deiturikoa trazatu zuen, Libanok formalki hegoaldeko mugatzat onartu ez zuena.

1981ean Israelek 1967an Sei Eguneko Gerran konkistaturiko Golango Gainak bereganatu zituen. Libanok 2000. urtetik Golango gainetan dauden Shebaako etxaldeak erreklamatu ditu, Siriak hala adostuta.

Libanok Israelgo Estatua onartzen ez duenez, ez du harekin muga-hitzarmenik sinatu. Bi herrialdeak banatzen dituen lerroa, beraz, Lerro Urdina da, NBEk 2000an marraztutako lerroa, Israelgo Defentsa Indarrek herrialdearen hegoaldetik egindako erretiratzea erregistratzeko sortutakoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Israel eta Libano arteko mugako gatazka (2023-2024)

## Kanpo estekak
Open Journal Systems

**Open Journal Systems** (**OJS**) aldizkariak administratzeko software librea da, Public Knowledge Project-ek sortutakoa eta GNU General Public License lizentziapean askatua.

## Historia 
Sarbide libreko argitalpenen garapena errazteko diseinatu zen OJS, parekoen ebaluazioa  erabiltzen dutenena, eta azpiegitura teknikoa hornitu zuen, ez bakarrik aldizkariko artikuluak linean aurkezteko, argitalpen-fluxu osoa kudeatzeko ere bai, artikuluak bidaltzea, berrikuspenerako parekoen errondak eta indexazioa barne. Pertsona partehartzaileek hainbat rol betetzea du oinarri OJSk, hala nola aldizkariaren administratzailea, editorea, zuzentzailea, egilea, irakurlea eta abar. 2001ean argitaratu zen, eta OAI-PMH protokoloarekin bateragarria da. 2008ko abuztuan, munduan gutxienez 1.923 aldizkarik erabiltzen zuten OJS; 2012ko hirugarren hiruhilekoan, berriz, 14.000 baino gehiagok. Sarrera irekiko argitalpen-sustapenerako Public Knowledge Project-ek egiten dituen beste garapen batzuk Open Monograph Press, Open Harvester Systems eta Open Preprints Systems dira; beste batzuk, berriz, eguneratzerik gabe geratu ziren, hala nola Open Conference Systems. OJSren ezarpenari buruzko estatistikak zuzenean kontsulta ditzakezu.

Latinoamerikarako eta gaztelaniaz hitz egiten den mundurako, Public Knowladge Project-ek arazo teknikoak kontsultatzeko foro berezi bat du, Bogota hirian egin duen lehen esprint latinoamerikarra 2022an, eta materiala ingelesez itzultzen du, gaztelaniako publikoari sarbidea errazteko.

## Erabilera 
Espainian, Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiak OJS ezarri du Aldizkari Zientifikoen atalean http://revistas.csic.es/mas.html. 500 bat aldizkarirekin, Kataluniako Unibertsitate Zerbitzuen Partzuergoko RACO http://www.raco.cat/index.php/raco da instalazio handienetako bat. Espainiako unibertsitate gehienek software hori aukeratu dute, hala nola Bartzelonako Unibertsitate Autonomoak http://revistes.uab.cat, Madrilgo Unibertsitate Konplutentseak https://www.ucm.es/servicio-de-publicaciones-manual-ojs, Valentziako Unibertsitateak https://ojs.uv.es, Kataluniako Unibertsitate Irekiak http://journals.uoc.edu/ edo Kordobako Unibertsitateak.

## Ikus, gainera 
* DSpace
* Omeka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala software
Julud Daibes

'''Julud Jil Daibes, Khooud Khalil Daibes edo Khouloud D'eibes''' izenez ere ezaguna (1965eko apirilaren 16a) palestinar arkitektoa, politikaria eta diplomatikoa da.

## Biografia 
Daibes Betlemgo Beit Jala auzo pobre batean jaio zen, Zisjordanian, familia katoliko batean, eta Jerusalemen hazi zen.1980ko hamarkadan arkitektura ikasi zuen Alemaniako Hannover-eko Unibertsitatean, Trukaketa Akademikorako Alemaniako Zerbitzuaren beka bati esker. Han, monumentuen kontserbazioari buruzko doktoretza jaso zuen, Palestinako ondare arkitektoniko historiko eta kulturalaren kontserbazioari buruzko tesia eginez. Belengo Unibertsitateko Turismo Maisutzen Programan ere irakasle izan zen. Palestinako lurraldeetan kultura- eta turismo-ondareaz arduratzen diren Palestinako eta nazioarteko erakunde askorekin jardun zuen 15 urtez.

Turismo eta Arkeologiako ministro izan zen Palestinako unitate nazionaleko gobernuan, 2007ko martxoan, eta Palestinako Agintaritza Nazionalaren hurrengo larrialdi-gobernuetan, 2012ra arte, eta, 2007tik 2009ra bitartean, baita Emakumearen Gaietarako ministro ere.

Turismo eta Arkeologia Ministerioan, 2011ko urriaren 31n, Unescoren Batzar Orokorrak Palestina estatu kide gisa onartu zuen bere baitan. NBEko antolakundeko kide diren 194 estatuetatik 107k aldeko botoa eman zuten, 14k aurka eta 52k abstenitu egin ziren.

2013ko uztailean, Mahmud Abásek Palestinaren ordezkari izendatu zuen Berlinen (Alemania).

### Bizitza pertsonala 
Bere bizitza pertsonalari dagokionez, ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nkeiruka Jezekh

'*Nkeiruka *(Kira)* Khilarievna Jezekh*' (; Mosku, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1983ko urriaren 17a) errusiar curling jokalaria da.

## Bizitza 
Moskun jaio zen. Haren aitak, Hilary Ezeh nigeriarrak, Moskuko Estatu Unibertsitatean ikasi zuen. 1985ean graduatu ondoren, Nigeriara itzuli zen. Ama, Elvira, txuvaxa da. Nkeiruka izenak «itxaropena» esan nahi du. Eguneroko bizitzan Kira deitzen diote.

14 urte zituela, curlingean jokatzen hasi zen, eta bi urte beranduago Errusiako txapeldun izan zen lehen aldiz. Guztira, Errusiako emakumezkoen txapelketa 16 aldiz irabazi zuen Moskvitx klubeko hainbat taldetan.

2010eko uztailaren 16an, Errusiako Kirol Maisu Ohorezko titulua eman zioten.

2014ko Emakumeen Munduko Curling Txapelketan, Jezekhek eta taldekideek brontzezko domina irabazi zuten. Emakumezkoen munduko curling txapelketaren historian Errusiako lehen domina izan zen.

Ondoren, taldeak brontzezko domina irabazi zuen 2015eko eta 2016ko Emakumeen Munduko Curling Txapelketetan, eta urrezko domina 2015eko Europako Curling Txapelketan. 2017ko Munduko Txapelketan zilarrezko domina irabazi zuen.

Lau aldiz Errusia ordezkatu zuen Neguko Olinpiar Jokoetan (2002, 2006, 2010 eta 2014an).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarawako gudua

**Tarawako gudua** 1943ko azaroaren 20a eta 23a bitarte gertatu zen Estatu Batuen eta Japoniaren artean, Gilbert uharteetako Tarawako atoloian. Galvanic operazioaren zati bat izan zen, estatubatuarrek Gilberts  uharteak bereganatzeko martxan jarri zuena. 

## Hildakoak 
Ia 6.400 japoniar, korear eta estatubatuar hil ziren borroketan, batez ere Betio uharte txikian eta haren inguruan, Tarawako atoloiaren hego-mendebaldeko muturrean. 

Hildako marine estatubatuarren artean, euskal jatorriko soldaduak izan ziren. Bigarren Dibisioko Tankeen 2. Batailioiko C konpainiako Sebastián Garde Baca lehen egunean hil zen, 27 urte zituela. Hurrengo egunean Philip Olano hil zen, leku berean.

Sebastian Garde.jpg|Sebastian Garde
Philip Olano.jpg|Philip Olano

## Garrantzi estrategikoa 
Tarawako gudua izan zen Erdialdeko Pazifikoko eskualde erabakigarrian amerikarren egin zuten lehen erasoa. Lehen aldia izan zen ere Ozeano Bareko gerran Estatu Batuek lurreratze anfibio baten aurrean  Japoniako oldarraldi latza jasaten zuena.  Aurreko lehorreratzeek hasieran erresistentzia gutxi edo batere ez zuten aurkitu, baina Tarawan ondo hornitutako eta ondo prestatutako 4.500 defendatzaile japoniar zeuden, eta ia azken ahatseraino borrokatu ziren. Horrek eragin handia izan zuen Estatu Batuetako Itsas Armadan. Tarawaren galerak 76 orduko epean gertatu ziren.

 

## Irudi galeria 

Fitxategi:Tarawa Atoll aerial photo Sept 1943.jpg|Betio urtearen aireko ikuspegia ekialdera begira, marineen 1943ko irailaren 18ko inbasioaren aurretik. 
Fitxategi:Japanese 14cm Guns on Tarawa, Pacific Ocean, 1943, WWII.JPG|Japanese 14-cm kanoia Tarawan, 1943;
Fitxategi:8-inch-japanese-gun-betio.jpg|Japoniarren 8-hazbeteko 4 armetako baten suntsipena.
Fitxategi:Battle Tarawa.jpg|Japoniarren 8-hazbeteko arma baten kokapena Tarawan (1996)
Fitxategi:Tarawa, South Pacific, 1943 by Sergeant Tom Lovell.jpg|"Tarawa, South Pacific, 1943" Sergeant Tom Lovell sarjentuaren marrazkia.
Fitxategi:American Marines in Betio, Tarawa, November 1943 (colorized).png|Marinak japoniarrek paratutako txarrantxa gurutzatzen Betio uhartea (koloreztatua)
Fitxategi:Battle Tarawa Tank.jpg|M4 Sherman baten arrastoak aintziran.
Fitxategi:USMC-M-Tarawa-p36.jpg|Japoniarrek kolpatutako LVT bat hondartzan.
Fitxategi:Tarawa beach HD-SN-99-03001.JPEG|Betio uharteko ikuspegia, Tarawa
Fitxategi:Tarawa Island by Frank Filan.jpg|Guda osteko japoniar soldadu hilen Pulitzer saridun argazkia. 
Fitxategi:Japanesesuicide.jpg|Japoniako bi Inperioko Marine, beren buruaz beste egin zutenak harrapatuak izan aurretik.
Fitxategi:Tarawa aerial view 24 Nov 1943.jpg|Betio uharteko aireko ikuspegia, 1943ko azaroaren 24an. 
Fitxategi:Cemetery at Tarawa.jpg|Tarawako 37 hilerrietako handiena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helga Tawil-Souri

**Helga** **Tawil-Souri** (Kuwait, 1969ko azaroaren 16a) palestinar dokumentalgile, ikertzaile eta idazlea da. 

## Biografia 
McGill Unibertsitatean, Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitatean eta Koloradoko Unibertsitatean ikasi zuen, azken horretan doktoretza egin zuen Kazetaritza eta Komunikazio Eskolan (2005). Egun, New Yorkeko Unibertsitateko irakasle elkartua da.Tawil-Souri Revista de Oriente Medio de Cultura y Comunicación aldizkariaren Argitalpen Kontseiluko kidea da, Brill argitalpen akademikoa da. Bere ikerketa-ibilbidean Palestinako lurraldeen amerikanizazioa aztertzen du, interneten eragina aztertuz

## Filmografia 
* [https://www.youtube.com/watch?v=7oLuZqVv9zw ] (2004).
* Not Going There, Don’t Belong Here (2002).

## Artikuluak 
* *Where is the Political in Cultural Studies? In Palestine,* International Journal of Cultural Studies 16(1): 1-16, 2011.
* *Colored Identity: The Politics and Materiality of ID Cards in Palestine/Israel,* Social Text 107: 67-97, 2011.
* *The Hi-Tech Enclosure of Gaza,* In Mahrene Larudee (ed.), Gaza: Out of the Margins (30-52), 2011.
* *Walking Nicosia, Imagining Jerusalem,* Re-Public 4, 2010.
* *Qalandia Checkpoint as Space and Non-Place,* Space and Culture 14(1): 4-26, 2011.
* *Towards a Palestinian Cultural Studies,* Middle East Journal of Communication and Culture 2(2): 181-185, Fall 2009.
* ''New Palestinian Centers: An Ethnography of the ‘Checkpoint Economy', 2009ko maiatzaren 10ean artxibatua Wayback Machinen.* International Journal of Cultural Studies 12(3): 217-235, 2009.
* *The Political Battlefield of Pro-Arab Videogames on Palestinian Streets,* Comparative Studies of South Asia, Africa, and the Middle East 27(3): 536-551, Fall 2007.
* Westminster Papers in Communication and Culture 4(3): 4-25, 2007ko iraila.
* *Marginalizing Palestinian Development: Lessons Against Peace,* Development 49(2): 75-80, 2006ko martxoa.
* *Coming Into Being and Flowing Into Exile: History and Trends in Palestinian Film-Making,'' Nebula 2(2): 113-140, 2005ko ekaina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Steinhardt Fakultateko webgunea
* Fakultate-profila
* helga.com
Anwara Bahar Chowdhury

**Anwara Bahar Chowdhury** (1919ko otsailaren 13a &ndash; 1987ko urriaren 27a) Bangladeshko idazle, poeta eta gizarte-ekintzailea izan zen.

## Biografia 
Sakhawat Girls Memorial institutuan egin zituen ikasketak, Begum Rokeya emakumeen eskubideen aldeko aktibistak bultzatutako ikastetxean. 1934an matrikulatu zen. Kolkatako Bethune Fakultateko erdiko eta BZko eskola-azterketa osatu zuen. Eskoziako Elizaren Fakultateko Irakaskuntzako lizentziatura 1941ean eskuratu zen.

## Karrera 
Bengalerazko Literatura irakaslea izan zen Kalkutako Unibertsitateko Lady Brabourne Collegen. Anjuman-e-Khawatin-e-Islameko idazkaria izan zen, edo Begum Rokeyak sortutako Bengalako emakume musulmanen elkartea. Vidyamoyee Girlseko, Kamrunnesa Institutuko eta Bangla Bazar Gob-eko Mistress Buru izan zen.

1955ean, emakumeen hezkuntzako agente berezia izan zen Hezkuntza Zuzendaritzan.Arte Ederren Akademia Bulist-en (BAFA) fundatzaileetako bat izan zen, Dacan 1955ean ezarria.

## Bizitza pertsonala 
Habibullah Bahar Chowdhury politikariarekin ezkondu zen. Hiru alaba izan zituen: Selina Bahar Zaman, Nasreen Shams eta Tazeen Chowdhury eta Iqbal Bahar Chowdhury semea. Bere seme Iqbal-ek Chowhduryren bizitzari buruzko dokumentala egin zuen..

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kamini Roy
* Shamim Azad
* Taslima Nasrin
* Jahanara Arzu

## Kanpo estekak
Susan Abulhawa

**Susan Abulhawa** (hizkuntza arabiarrean: سوزان أبو الهوى ) Jerusalemgo errefuxiatu-eremu palestinar batean 1970eko ekainaren 3an jaioa. Kazetaria, letra-emakumea eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Bera da "Goizak Jeninen" eleberri arrakastatsuaren egilea, Ekialde Hurbileko fikziozko historiaz ari delarik bertan.

## Biografia 
Jerusalemgo guraso palestinarren errefuxiatu-esparru batean jaio zen. Hainbat herrialde arabiarretan bizi ondoren, 13 urterekin Estatu Batuetara emigratu zuen. Hego Carolinako Unibertsitatean Zientzia Biomedikoak ikasi zituen eta jarduera-arlo horretan lan egiten du.

2001ean gobernuz kanpoko erakunde bat sortu zuen, Playgrounds for Palestine (Palestinako jolas-gunea), errefuxiatuen kanpamentuetan haur-parkeak eraikitzeko. 2002an, Jeningo errefuxiatu-esparrua bisitatu zuen nazioarteko begirale gisa, Israelgo Defentsa Indarren urte horretako *Defentsa Ezkutua*ren ondorioz. Bere literatur bokazioa funtsezkoa da Ekialde Hurbileko egonaldi honetan, nobelagintzaren bidez Palestinako biztanleen historia mingarria kontatzeko eta egoeren krudelkeria ulertarazteko borondatearekin.  Halaber, Edward Said estatubatuar palestinarraren pentsamenduak eragina izango du, Palestinako gertakarien narrazio palestinarraren beharraz aritzeko.

Yardleyn bizi da, Pensilvanian. Kazetaritzan ere aritzen da, eta Estatu Batuetako eta nazioarteko hainbat egunkaritan argitaratzen du. Horrekin batera, zenbait antologiari laguntzen die, eta eleberriak idazten ditu. *Mornings in Jenin* (Goizak Jeninen) nobela horietako lehena 2006an kaleratu zuten, *The Scar of David* izenburupean. *Nazioarteko bestseller bihurtzen da, 30 hizkuntzatara itzulia. Familia baten historia marrazten du hainbat belaunalditan, Israel-Palestinako gatazkaren testuinguruan.*

Bigarren eleberria, *The Blue Between Sky And Water*, 19 hizkuntzatan saltzen da, merkaturatu aurretik ere. Erresuma Batuan argitaratu zen, 2015eko ekainaren 4an, eta Estatu Batuetan argitaratu zen, 2015eko irailaren 1ean.

## Argitalpen nagusiak 
* Shattered Illusions, Amal Press, 2002.
* *Searching Jenin*, Cune Press, 2003.
* *The Scar of David*, Roman, Journey Publications, 2006.
* *Mornings in Jenin*, Bloomsbury, 2010. Roman, *The Scar of Daviden* berrargitalpena.
* Seeking Palestine: New Palestinian Writing on Exile and Home, Interlink Publishing, 2012.
* My *Voice Sought The Wind*, Just World Books, 2013. Olerkiak
* *The Blue Between Sky and Water*, Bloomsbury, 2015.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jondot, Jacqueline (2013). «Abulhawa, Susan [Palestine 1967]». Le dictionnaire universel des créatrices (en francés). Éditions des femmes. p. 33. 
* 
* .

## Kanpoko loturak 
* 
* 
* 
*
Hind al-Husseini

**Hind al-Husseini (**arabieraz:  **هند الحسيني‎;** Jerusalem, 1916ko apirilaren 25a - Jerusalem, 1994ko irailaren 13a) Deir Yassingo sarraskitik bizirik atera ziren eta Jerusalemera eraman eta beren kasa abandonatu zituzten 55 haur umezurtz erreskatatu zituen hezitzaile palestinar ospetsua izan zen. Husseinik bere aitonaren, Salim al-Husayniren, etxea umezurztegi bihurtu zuen, eta, ondoren, umezurtzei eta herri eta hiri palestinarretako beste ume batzuei heziketa emateko eskola. Husseini emakumearen papera aldarrikatzen ere aritu zen, emakumeentzako unibertsitate bat ezarri zuen eta Emakumeen Sindikatu Arabiarrean parte hartu zuen.

## Haurtzaroa 
Hind al-Husseini Jerusalemen jaio zen Husseinistarren familia garrantzitsuan, eta Abd al-Qader al-Husseini buruzagi miliziano palestinarraren lehengusina zen. Hogeita hamarreko hamarkadan ikasleen sindikatuetara batu zen eta Emakumeen arteko Elkartasunerako Elkarteko kide izan zen. Gizarte Laneko ikasketak amaitu eta hezitzaile egin zen, Jerusalemgo neskatoen eskola bateko zuzendaria izanez. Ondoren, berrogeiko hamarkadan, Emakumeen Sindikatu Arabiarreko koordinatzailea izan zen.

## Umezurztegia 
1948ko apirilean, Jerusalemgo Hilobi Santuaren Elizatik gertu, Husseinik 55 umeko talde batekin topo egin zuen. Gerra arabiar-israeldarraren arriskuak zirela eta, etxera itzultzeko esan zien haurrei. Handik gutxira, hara itzuli eta umeekin topo egin zuen berriro. Haietako batek azaldu zion ez zuela itzultzeko etxerik, eta bizirik atera zirela Irgungo paramilitarrek beren familiak hil eta etxeak erre zituzten Deir Yassineko sarraskitik.

## Film biografikoa 
Hiam Abbass aktoreak Husseini ordezkatu zuen Julian Schnabelek zuzendutako *Miral* filmean (2010). Husseiniren bizitzari eta lanari buruzkoa da filma, umezurtz baten ikuspegitik: Miral bera, Freida Pintok interpretatua.

Bere bizitza eta lan sozial eta hezitzailea Sahira Derbas palestinarraren "Tuve 138 Libras" dokumentalean ere islatu ziren.

## Dar Al Tifl eskola 
Dar al-Tifl eskola hezkuntza eta ongintzazko erakundea da, adar eta jarduera ugarirekin, eta horietako garrantzitsuena Jerusalemgo Haur Arabiarren Etxea da. 1948ko apirilaren 25ean ezarri zuen Hind al-Husseinik, eta fundazioaren hasierako helburua palestinar umezurtzei eta behartsuei laguntzea izan zen, zainketak, ostatua, janaria eta entretenimendua emanez. Fundazioa 1965eko uztailaren 7an erregistratu zen Jordaniako Gizarte Gaietarako Ministerioaren lan-erregistroan, eta ongintzako erakunde gisa agertzen zen, Arabiar Haurren Etxea Fundazioaren eskuetan. 2010eko urtarrilaren 1ean ongintzako erakunde gisa erregistratu zen Palestinar Aginte Nazionalean.

## Aintzatespenak 
Bere lan sozialagatik, Hind al-Husseinik sari ugari jaso ditu, besteak beste, 

* *Paulo VI.a Aita Santuaren domina* 1964an.
* *Adelai Distori ohorezko domina italiarra* emakume aitzindarientzat.
* *Jordan Globe Medallion (1983)* lan sozialagatik.
* *Jordan Globe Medallion (1985)* hezkuntzagatik.
* *Alemaniako Lehen Mailako Medalloia* (1989).

## Erreferentziak
Enterobirus

**Enterobirusak** (grezieratik: ἔντερον, "hestea") Pikornabirus familiako genero bat da. Birus hauek giza patogenoak dira eta gorputzeko hainbat ataletan (ez soilik hesteetan) infekzioak sortzen dituzte. Gehienak azido-erresistenteak dira, eta horregatik urdaileko pH azidoak ez ditu deuseztatzen. 

Duela gutxi arte lau taldetan sailkatzen ziren: poliobirusak, A Coxsackie birusak, B Coxsackie birusak eta ekobirusak. Gaur egun, aldiz, identifikatzen diren enterobirus berriak ondoz ondoko zenbaki sistema batekin izendatzen dira: EV68, EV69, EV70... 

Infekzioa sortzen dutenean, enterobirusek kutsatutako pertsona baten arnas-jariaketan (listuan, sudur-mukietan...) eta gorozkietan daude. Hortik beste pertsona bat infekta dezakete, bigarren horrek jariakin horiekin kontaktua egiten badu. Birusen transmisio bideak, beraz, gorozki-ahoa eta arnas bidea dira .

Enterobirus guztiek harizpi bakarreko RNA dute, polaritate positibokoa. RNA horrek 7500 base ditu, eta mutazio asko pairatzen ditu, errekonbinazio tasa handia duelako. 

Poliobirusek tropismo murriztua dute, eta zelula batzuetako errezeptoreak besterik ez dituzte ezagutzen (hezur-muinekoak, neurona batzuetakoak, muskulu eskeletikokoak...). Coxsackie birusek eta Ekobirusek ezagutzen dituzten errezeptoreak zelula eta ehun mota askotan daude, horregatik gaixotasun mota gehiago eragin dezakete .

Umeak dira sentikorrenak enterobirusek sortutako infekzioak harrapatzeko. Ugariak dira infekzio horiek eragiten dituzten gaitzak: arnas-aparatuko infekzio arinak, aho-esku-oin gaixotasuna, meningitisa, miokarditisa, konjuntibitis hemorragikoa, poliomielitisa, entzefalitisa....Infekzio asko ere asintomatikoak dira 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jahanara Arzu

**Jahanara Arzu** (1929ko ekainaren 1a – Dhaka, 2026ko martxoaren 2a) Bangladeshko poeta elebiduna izan zen, bengaleraz eta ingelesez idatzi zuen.  

Bangladeshko Gobernuak Ekushey Padak saria eman zion 1987an, bengalerazko literaturari egindako ekarpenagatik.  

Arzu eta Sufia Kamal izan ziren Sultanaren argitaratzaile fundatzaileak. Sultana Ekialdeko Bengalako emakumeek 1949ko urtarrilaren 14tik argitaratutako lehen emakume aldizkaria da.

## Argitalpenak 
* 1964. *Raudhra jharā gāna*. Argitalpena Kabitāṅgana, 87 p.

* 1962. *Nīlasvapna*. Argitalpena Kabitāṅgana, 119 p.

## Bizitza pertsonala 
Bangladesko presidenteorde eta A K M Nurul Islam Justizia ministroarekin ezkondu zen (1923-2015, 92 urte). Bi seme-alaba izan zituzten: Justice Md Ashfaqul Islam eta Minara Zahan irakaslea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*  Shamim Azad
*  Anwara Bahar Chowdhury
*  Taslima Nasrin
* Kamini Roy

## Kanpo estekak
Bukayo Saka

**Bukayo Ayoyinka Temidayo Saka**, **Bukayo Saka** izen-deiturez ezagunagoa (Ealing, Ingalaterra,2001eko irailaren 5a) futbolari bat da. Gaur egun Arsenal talde Ingeleseko futbolaria da, bai eta Ingalaterrako futbol selekzio nazionalekoa ere. Futbol zelai barruan bere kokapen ohikoena aurrelariarena da eta munduko jokalari gazterik onenetakoa dela aintzakotzat hartzen da. 

Saka, Arsenalekin batera bere lehen taldeko karrera osoa eman du, non FA Kopa bat eta bi FA Community Shield irabazi dituen. Horretaz gain, 2020-2021 eta 2021 denboraldietan zehar, Arsenaleko denboraldiko jokalaririk onenaren saria irabazi zuen. Gainera, 2023-ko urrezko bola irabazteko hautatua izan zen. 

Bukayok Ingalaterraren beheragoko kategorietan jokatu zuen askotan, 2020ko urrian talde nagusiaren debuta egin aurretik. Urte berean, 2020ko Eurokoparen finalera iritsi zen haren selekzio nazionalarekin eta geroago 2022ko FIFAko Munduko Kopan parte hartu zuen. 

## Bizitza 
Bukayo Saka 2001eko irailaren 5ean Londresen, Erresuma Batuan jaio zen. Bere ama, Adenike Saka eta aita, Yomi Saka dira. Amak Nigerian jaiotakoa da eta aitak, nahiz eta familia nigeriarra izan, Londresen jaio zen. Berak, anai handiago bat du baita, Abayomi Saka izenekoa. Greenfordeko institutura joan baino lehen, Edward Betham Church of England eskolan ikasi zuen eta oso nota onak atera zituen.  

## Ibilbidea 
### Gazte ibilbidea 
Txikia zenean, bera gertuko talde batean sartu zen, Greenford Celtic-en. Sei hilabete inguru eman zituen han, ikertzaile asko gurasoekin harremanetan jartzen hasi zirenean, eta hainbat kluben interesa jaso zuen. Gutxi batzuk baziren. Arsenal, Chelsea, Watford, Tottenham eta gehiago zeuden, baina horietako frogetara joaten zen, ez beste batzuetara. 

Watford haren etxetik gurtuago zegoena zenez, hara joan zen jolastera. 8 urterekin Arsenaleko akademian sartu arte (Hale End Academy). Aurreakademiako kide bezala entrenatu eta klubarekin jolastu ondoren, 2010eko maiatzaren 5ean bere lehen kontratu ofizialak sinatu zituen klubarekin, zortzi urte zituela, Hale Endeko adin-talde gazteenarekin bat eginez. Akademian, asko nabarmentzen zen jokalari oso on bat izan ahal zela eta hori kontuan hartuta hazi zen. 

2018an, 16 urte zituela, Bukayoren denbora Hale Enden amaitu zen. Berari, beste 11rekin batera, bekak eskaintzen zizkioten klubarekin, eta London Colneyn entrenatzen aritu zen. 2018ko Azaroaren 29an Arsenaleko lehen taldearekin debutatu zuen, Vorskla Poltava ukraniar taldearen kontra UEFA Europa League-en.  Urte berean bere lehen kontratu profesionala lortu zuen  eta hortik aurrera Arsenaleko proiektuaren liderra bihurtu da. 

### Ibilbide profesionala 
*2023ko Urriak 17an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ventura Díaz

**Ventura Díaz Arrey** (Santander, 1937ko abuztuaren 26a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1961etik 1976ra. Kirol ibilbideko lorpenik aipagarriena 1970eko Levanteko Itzulia izan zen

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Ventura Díaz *sitiodeciclismo.net*
Eva Rysová

**Eva Rysová** (Hajnáčka, Txekoslovakia, 1932ko abuztuaren 16a – Bratislava, Eslovakia, 2023ko urriaren 12a) eslovakiar aktorea izan zen.

## Bizitza 
Eva Rysová Hajnáčkan jaio zen 1932ko abuztuaren 16an. Aita hil ondoren, amak eta amonak Eva eta haren ahizpa hazi zituzten. Lučeneceko eskolan eta Bratislavako Arte Eszenikoen Akademian ikasi zuen. Graduatu ondoren Martin hiriko antzerkian lan egiten hasi zen. 1966an Bratislavako Eszena Berria antzokian hasi zen, eta han egon zen 2013an erretiroa hartu zuen arte. Aktore eszeniko izateaz gain, ehun pelikula eta telesail baino gehiagotan agertu zen eta Arte Eszenikoen Akademian irakatsi zuen.

Alojz Suchánek medikuarekin ezkonduta zegoen eta formalki senarraren abizena hartu zuen, baina jaiotze-izena erabiltzen jarraitu zuen aktore-ibilbidean. Haien semeak aktore izateko ikasi zuen, baina programista bihutu zen.

Azken urteetan bakarrik geratu zen 2011n senarra hil eta semea Kanadara emigratu ostean.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pinhel

**Pinhel** Portugalgo udalerri bat da, Guarda barrutian dagoena, Beira Alta probintzian, Erdialdeko eskualdean (Beiras eskualdea) eta Beiras eta Serra da Estrela azpieskualdean. Gutxi gorabehera 3.500 biztanle ditu,  eta *Cidade Falcão* izenez ere ezaguna, hots, *Belatzaren hiria*.

Udalerriak guztira  484,52 km² -ko azalera du eta 9.627 biztanle zituen 2011ean. 18 freguesiatan banatzen da.  Udalerriaren mugakideak dira,  iparraldean Vila Nova de Foz Côa, ipar-ekialdean Figueira de Castelo Rodrigo, ekialdean Almeida, hegoaldean Guarda eta mendebaldean Celorico da Beira, Trancoso eta Mêda.

Iparraldean, Côa Haraneko Parke Arkeologikoa dago, inguruko beste udalerri batzuekin partekatua, UNESCOk 1998an Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Freguesiak 
ezkerrera|thumb| Pinhel udalerriko freguesiak
Pinhel udalerria 18 freguesiatan banatua dago:

## Udalerriko Biztanleriaren bilakaera 

Colors =
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:500 height:373
PlotArea  = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period   = from:0 till:22000
TimeAxis  = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData =
 bar:1801 text:1801
 bar:1849 text:1849
 bar:1900 text:1900
 bar:1930 text:1930
 bar:1960 text:1960
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011

PlotData =
 color:barra width:20 align:left

 bar:1801 from:0 till: 10255
 bar:1849 from:0 till: 8650
 bar:1900 from:0 till: 18774
 bar:1930 from:0 till: 18420
 bar:1960 from:0 till: 20293
 bar:1981 from:0 till: 14328
 bar:1991 from:0 till: 12693
 bar:2001 from:0 till: 10954
 bar:2011 from:0 till: 9627

PlotData =

 bar:1801 at: 10255 fontsize:S text: 10.255 shift:(-8,5)
 bar:1849 at: 8650 fontsize:S text: 8.650 shift:(-10,5)
 bar:1900 at: 18774 fontsize:S text: 18.774 shift:(-10,5)
 bar:1930 at: 18420 fontsize:S text: 18.420 shift:(-10,5)
 bar:1960 at: 20293 fontsize:S text: 20.293 shift:(-10,5)
 bar:1981 at: 14328 fontsize:S text: 14.328 shift:(-10,5)
 bar:1991 at: 12693 fontsize:S text: 12.693 shift:(-10,5)
 bar:2001 at: 10954 fontsize:S text: 10.954 shift:(-10,5)
 bar:2011 at: 9627 fontsize:S text: 9.627 shift:(-10,5)

TextData =
 fontsize:S pos:(20,20)
 text:fonte INE - elaboração gráfica *Wikipédia*

## Ondare arkitektonikoa eta historikoa 
Pinhel udalerriak hainbat monumentu arkitektoniko eta historiko ditu, besteak beste:

## Senidetzeak 
Pinhel udalerria honako udalerri hauekin senidetuta dago:  

*  **Guijuelo**, Salamanca, Espainia
*  **Moita**, Setúbal, Portugal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Humvee

**High Mobility Multipurpose Wheeled Vehicle** (**HMMWV**; hizkera arruntean: **Humvee**) 4×4 helburu anitzeko ibilgailu militarra da, 1980ko hamarkadan Estatu Batuek garatua. Neurri handi batean, 2,5 tonako M151ren rolak ordeztu ditu; baita M561ekoak, M718A1 eta M792 bertsioko anbulantziakoak, CUCVkoak eta Estatu Batuetako beste ibilgailu arin militar batzuetakoak ere. Humveeak jatorriz 'Hummer' deitu zituzten, baina termino hori geroago gorde zen Humvee ibaian oinarritutako kirol ibilgailu utilitario batentzat.

Gutxienez Humveeren 17 aldaera daude Estatu Batuetako Indar Armatuekin lanean. Zerbitzuan daude karga eta tropen garraioak, arma automatikoen plataformak, anbulantziak, M220 TOW misilen eramaileak, M119 obus-garraioak, beste aldaera batzuen artean. HMMWV Estatu Batuetako indarren ibilgailuen bizkarrezur bihurtu da. 10.000 baino gehiago Estatu Batuetako indarrek Irakeko ekintza militarretan eta mundu osoko operazioetan erabili zituzten. HMMWV, batez ere, soldaduen garraiorako diseinatu zuten.

## Kanpo estekak
Marga Prohens

**Margalida Prohens Rigo** (Campos, Balearrak, 1982ko maiatzaren 24a), **Marga Prohens** izenez ere ezaguna, espainiar itzultzaile eta politikaria da, eta 2023ko uztailaren 7az geroztik Balear Uharteetako presidentea da. 2021etik Balear Uharteetako Alderdi Popularraren burua. Espainiako Kongresuko diputatua izan zen XIII. eta XIV. legegintzaldietan.

## Kanpo estekak
Avetik Isahakyan

**Avetik Sahak Isahakyan** (; Alexandropol, 1875eko urriaren 30a - Erevan, 1957ko urriaren 17a) armeniar olerkari, idazle eta ekintzalea izan zen.

Filosofia eta antropologia ikasi zituen Leipzigeko Unibertsitatean, eta oso gazterik ekin zion literatura- eta politika-jarduerari. 1895ean Armeniako Federazio Iraultzailearekin bat egin zuen Gyumri hirian. Handik, Mendebaldeko Armeniara talde armatuak eta finantza-laguntza bidaltzen lagundu zuen . 1896an atxilotu egin zuten eta urtebete eman zuen espetxean. Kartzelatik irtetean, atzerrira joan zen eta Zurichen literatura eta filosofiaren historia klaseetara joan zen. 1902an Armeniara itzuli eta Tbilisiren kokatu zen.

1908an beste 158 intelektual armeniarrekin batera atxilotu zuten eta sei hilabete eman zituen espetxean. Fidantzapean askatu ondoren, atzerrira joan zen.

Alemanian turkiarrek Armeniarentzat zuten arriskuaz ohartarazten saiatu zen. Lehen Mundu Gerraren hasierak eta Armeniar genozidioak bere pronostikoa berretsi zuten.

Parisen bizi ondoren, 1936an Armeniako Sobietar Errepublika Sozialistara itzuli zen. Zientzia Akademiako eta Idazleen Batasuneko kide izan zen. Armeniako Sobiet Goreneko diputatu ere izan zen eta bi aldiz jaso zuen Leninen Ordena.

## Lanak 
1897an espetxetik atera ondoren, "Abestiak eta zauriak" poema bilduma argitaratu zuen. Olerkien lirikak, emozioak eta doinuek ospe handia eman zioten. Gizateriaren etorkizunaren eta bizitzaren bidegabekeriaren damua deskribatzen dute, aberriarekiko eta herrikideenganako maitasunez beterik.

1899 eta 1906 artean *Hajduken abestiak* idatzi zuen, Armeniaren askatasunaren aldeko borrokari eskainia.

"Nire aberriari" (1940), "Armeniako literatura" (1942) eta "Sasna Mher" (1937) dira beste lan batzuk.

### Beste lan batzuk 
* *Abu-l-Ala al-Maari*, poema, 1909-1911 
* Prosa :
** *Garibaldinoa*, 1907
** *Nire aitaren gurdia*, 1912
** *Pazientzaren pipa*, 1928
* Kondariak eta ipuinak :
** *Betiko maitasuna*, 1919
** *Ama baten bihotza*, 1917
** *Lilith*, 1921
** *Saadiko azken udaberria*, 1923
* Eleberria : *Karo jauna*, 1912
* Poema patriotikoa: *Meher Handia*, 1919
* Olerkiak :
** *Gauero nire lorategian*.
** *Bide bihurri hau*.
** *Zaroko kantua*.
** *Nire arima itzuliko dizut*.
** *Hemen nago zutik, harkaitz bat bezain sendo*

## Kanpo estekak
Helmuth Pohle

**Helmuth Pohle** hegazkilari alemaniarra izan zen Bigarren Mundu Gerran. Espainiako Gerra Zibilean frankistekin ibilitakoa, 1939ko urrian Alemaniaren  Erresuma Batuaren aurkako lehen aire erasoa zuzendu zuen; operazioan eraitsi eta harrapatu egin zuten. Bigarren Mundu Gerrako lehen gerra-preso alemaniarra izan zen.

## Erasoa 
Helmuth Pohle taldeko (Gruppenkommandreur) ofiziala izan zen, Kampfgeschwader 30ekoa (Westerland, Alemania), eta River Fortheko batailan eraso alemaniarra zuzendu zuen. 1939ko urriaren 16an, 11: 00etan, Junkers Ju 88 hamabost hegazkinekin, Alemaniatik atera zen. Westerland Britainia Handitik Luftwaffeko baserik hurbilena zen. Hamabost hegazkineko taldea 14:30ak aldera abiatu zen Forth zubira. Alemaniako inteligentziak uste zuen ez zegoela Spitfieren eskuadroirik Eskozian.

603 Sqn-en agindupeko ofiziala, Ernest Stevens eskuadroiaren liderrak eraitsi zuen; hegazkin hori bere egoitza RAF Turnhousen zuen (orain Edinburgheko aireportua). Pohleren hegazkina ez zen Erresuma Batuan lurreratu, itsasoan baizik, Crailetik hiru milia ekialdera. Lau laguneko tripulaziotik bizirik atera zen bakarra izan zen. Pohle, preso, Edinburgoko gaztelura eraman zuten. Geroago Franz von Werra hegazkinlari alemaniarrari ihes egiten lagundu zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma incarnatofuscescens

***Entoloma incarnatofuscescens*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Leptonia incarnatofuscescens*, *Rhodophyllus leptonipes*, *Leptonia leptonipes*, *Entoloma leptonipes*, *Omphaliopsis leptonipes*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, laster deprimitutik unbilikatura, ertz zabalduarekin, izurtua edo arraildua, gainazal leuna edo zetadun-zuntzezkoa, arre-gris kolorekoa, tindu lila-urdinxkarekin, erdian beltzaxka.

**Orriak:** Okertuak edo dekurrenteak, zabal samar, arrosa kolorekoak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 3 cm inguruko garaierakoa eta 0,3 cm inguruko lodierakoa, urdin-altzairu koloretik more-arbelera doan kolorekoak, zetaduna edo distiratsua.

**Haragia:** Antzeko kolorekoa, irin-espermatiko usainarekin.

**Etimologia:** *Entoloma* hitza grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. 

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
Zilbor sakoneko kapelak, kolore nahiko biziekin konbinatuta, nahastea zaildu egiten dute.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Leku hezeetan, zuhaitz hostozabalen azpian.

### Banaketa eremua 
Quebec, Europa, Iran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma lampropus

***Entoloma lampropus*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez dago argi onddo toxikoa den, baina *Entoloma* batzuk nola toxikoak diren, zentzuzkoa dirudi susmagarritzat hartzea.

Sinonimoak: *Agaricus chalybaeus var. ß grumicola*, *Agaricus asprellus*, *Leptonia lampropus*, *Rhodophyllus lampropus*, *Hyporrhodius lampropus*, *Rhodophyllus placidus var. gracilis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Arre-gris kolorekoa edo arbel kolorekoa, gutxi-asko zikindua, batzuetan urdinxkaz tindatua.

**Orriak:** Arrosa kolorekoak.

**Hanka:** 4 cm inguruko garaierakoa eta 0,5 cm inguruko lodierakoa, urdin-more kolorearekin kontrastea egiten duena, ilun samarra, leuna.

**Haragia:** Zurbila, usaingabea.

**Etimologia:** *Entoloma* hitza grekotik dator; ertza barrurantz biribildua esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Entoloma serrulatum* delakoarekin nahas daiteke, honen orrien ertzak urdin-beltz kolorekoak dira. Badira beste *Entoloma* urdinxka batzuk ere.

## Sasoia eta lekua 
Abuztutik urrira. Lurrean, humusetan edo larre goroldiotsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eyebroughy

**Eyebroughy** (antzinean **Ibris**) Fortheko fiordoan dagoen uhartetxo bat da, Ekialdeko Lothian hiritik 200 metrora, Edinburgotik gertu, Eskozian. Uharte hau, bertan dauden ubarroien populazioa dela eta, Royal Society for the Protection of Birds erakundearen erreserba bat da. Ubarroiekin batera badira beste espezie batzuk: Eider arrunt, Kaio hauskara, Harri-iraulari eta Txirri ilun. 

Arroka basaltikoa da eta karboniferoan datatuta dago.

## Literaturan 
Nigel Tranter eleberrigile eskoziarrak uhartea gutxienez bi aldiz jaso zuen bere liburuetan: *Drug on the Market* eta *Flowers of Chivalry*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alitet Nemtuxkin

**Alitet Nikolaievitx Nemtuxkin** (Irkutsk oblasta, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1939ko azaroaren 12a - 2006) evenk etniako poeta izan zen, evenkera jatorrizko hizkuntzan eta haren gainean idazteagatik ezaguna. Aintzatespen zabala jaso du Errusian eta Errusiatik kanpo, eta UNESCOk hizkuntzaren arriskuaren arazoari arreta emateko erabiltzen du bere lana. 31 poesia-liburu baino gehiago argitaratu ditu, gehienak errusieraz, baina batzuk evenkeraz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hezurtegia

***Hezurtegia*** (frantsesez: ***Le Charnier***) Pablo Picasso artista espainiarrak mihise gainean amaitu gabeko margolana da. Bere helburua Holokaustoa eta genozidio nazia salatzea zen. Zuri-beltzeko grisaillea gorpu-pila masa batean oinarritzen da, eta Espainiako Gerra Zibilean hildako familia baten filmetan eta argazkietan oinarritzen da batez ere. Picassok margotutako gerraren aurkako hiru lan handiren bigarrena da, *Gernika* aurretik zutela 1937an, eta *Koreako sarraskia* ondoren, 1951n. New Yorkeko Arte Modernoaren Museoan dago ikusgai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Al-Ahli Arab ospitalea

**Al-Ahli Arab ospitalea** Gaza hirian dagoen ospitalea da. Hiriaren hegoaldeko Al-Zaytoun auzoan du egoitza, eta Jerusalemgo Eliza Anglikano Episkopalianoak kudeatzen du. Hiriko ospitale zaharrenetako bat da, 1882an sortua.

## Ospitalearen historia 
### Bilakaera 
Ospitalea 1882tik dago martxan, eta Ingalaterrako Elizaren Misioaren Elkarteak sortu zuen. Geroago, Hegoaldeko Bataiatzailearen Misio Medikoak ospitalea administratu zuen 1954 eta 1982 artean. 1980tik, ospitalea Jerusalemgo Eliza Anglikano Episkopalianoak zuzentzen du, Jerusalemen.

### 2023 Israel-Gaza gerra 
2023ko Israel-Gaza Gerran, urriaren 17ko gauean, asteartean, eztanda bat izan zen ospitalean. Israelek egindako erasoen ondorioz lekualdatutako milaka pertsona zeuden ospitaleko patioan. Horren ondorioz, 500 palestinar baino gehiago hil ziren eta 600 zauritu baino gehiago, Palestinako Osasun Ministerioaren lehen informazioen arabera.. Leherketa Israeli leporatzen zioten akusazio zabalduen artean, AEBk ez zuen egoki ikusi sarraskiaren gaineko nazioarteko ikerketa independente bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arnold Rüütel

**Arnold Rüütel** (Pahavalla, 1928ko maiatzaren 10a – Tallinn, 2024ko abenduaren 31) estoniar politikaria izan zen. Estoniako presidentea izan zen 2001etik 2006ra.

Nekazaria izan zen Saaremaan 1949-1950ean eta Tartuko Nekazaritza Mekanizazio Eskolan irakatsi zuen 1955etik 1957ra. 1964an Estoniako Nekazaritza Akademian graduatu zen eta 1969tik 1977ra erakundearen presidentea izan zen.

Estoniako Sobietar Errepublika Sozialistako Sobiet Goreneko kidea izan zen, eta erakundeko azken presidentea 1989tik 1990era.
1990eko martxoaren 29an, herrialdeko lehen hauteskunde libreen ondoren, parlamentuko presidente bihurtu zen. Estoniaren independentzia aldarrikatu zen egunean zegoen karguan, 1991ko abuztuaren 20an. Konstituzioa idatzi zuen Batzar Konstituziogileko kide ere izan zen.

Lennart Merik irabazi zituen bi hauteskunde presidentzialetan hautagai izan zen eta, azkenean, 2001ean hautatu zuten presidente. Ez zuen berrautatzea lortu 2006an.
PLOS ONE

**PLOS ONE** (hasieran **PLoS ONE**, PLOS ONE 2012tik aurrera) *Public Library of Science-ko* (PLOS) adituek ebaluatutako zientzia-aldizkaria da. PLOS ONE Internet bidezko sarbide libreko aldizkaria da. Zientzia eta medikuntzarekin zerikusia duen edozein arlotako oinarrizko ikerketa zientifikoaz argitaratzen du. Artikulu guztiak berrikuste-prozesutik pasatzen dira, eta artikuluak ez dira ustezko garrantziagatik baloratzen, kalitate teknikoagatik baizik. PLOS ONE lineako plataformak artikuluei eta oharrak jartzeko tresnei buruzko eztabaida-foroak ere baditu. PLOS ONE, bere bolumenagatik, munduko zientzia-aldizkari handiena da.

## Historia 
Gordon and Betty Moore Foundation fundazioak PLoS saria eman zion 2002ko abenduan 9 milioi dolarreko diru-laguntzarekin. Geroago, 2006an, aldizkari moduan abiatzeko milioi dolar bateko diru-laguntza ere eman zion. 2008ko abuztuan asteroko argitalpena izatetik eguneroko argitalpena izatera igaro zen.

Nobel saridun askok (esaterako, Françoise Barré-Sinoussi) *PLOS ONE aldizkarian* argitaratu dute.

## Laburpenak eta indexazioa 
PlOS ONE artikuluek honako indize hauek dituzte:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* PLOS ONE webgune ofiziala
*  Lecture by Chris Surridge, Managing Director of PLoS ONE hosted on openwetware wiki, Oct 2006
*  News column on *PLoS ONE* by Derek on Corante.com, Jan 2006 
*  Technical background on how PLoS ONE platform will be run
Xavier Villaurrutia saria

**Xavier Villaurrutia saria** () Mexikon 1955etik ematen den literatura saria da. Mexikoko egileei ematen zaie. Xavier Villaurrutia idazlearen izena darama.

## Sariaren irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joemak eta polasak

***Joemak eta polasak*** Iñigo Astizek idatzitako haurrentzako poema liburua da. Lehen argitaraldia 2019an egin zuen Elkar argitaletxeak, Maite Mutuberria ilustratzaileak egindako marrazkiekin. Egileak dio liburu hau edozein adinetarako dela. Elkar argitaletxeko Antxiñe Mendizabalen arabera, «ume listoentzako edo heldu tontoentzako poema liburua» da.

## Poemak 
Hona hemen liburua osatzen duten poemak:

* *Oligrafo bat nola sortu*
* *Deskubrimendua*
* *Sei*
* *Igogailuan*
* *Kangurua eta arkakusoa*
* *Botila itsasoan*
* *Puskak*
* *Zonbiak*
* *Duelua*
* *Orbelagatik balitz*
* *Behia*
* *Karakola*
* *Jakintsua*
* *Ura*
* *Lainoa*
* *Oesteko eszena*
* *Estralurtarra*
* *Kontrako norabidean*
* *Tinta*
* *Dortoka txikia*
* *Eltxoa*
* *Puzlegilea*
* *Nekatu*
* *Hondar alea*
* *Bidaia*
* *Zapping*
* *Eta ñan*
* *Perspektiba*
* *Globoa*
* *Garbi*
* *Apoa eta igela*
* *Arrantza*
* *Xaboi burbuilen artista*
* *Tonto-tonto*
* *Itzalak*
* *Deskuidua*
* *Kontuz, margotu berria*
* *Kamuflatuta*
* *Pospoloa*
* *Paisaia euliarekin*
* *Mamua*
* *Tristura*
* *Txoriak txoriak*
* *Ardingarra*
* *Momia*
* *Katua piano gainean*
* *Tan ra me bre*
* *Gauza serioak*

Iñigo Astizek hainbat urte behar izan zituen poema hauek idazteko. Lagun batek umea eduki zuenean, haurrentzako poema gehiago idazten hasi zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fadila Saâdane

**Fadila Saâdane** (; Ksar El Bokhari edo Boghari, Médéa, Aljeria, 1938ko apirilaren 10a &ndash; Konstantina, 1960ko ekainaren 17a) Aljeriako gerran borrokatu zuen militante nazionalista izan zen. Meriem Saâdaneren ahizpa gazteena izan zen.

## Biografia 
### Familia, haurtzaroa eta ikasketak 
Fadila Saâdane 1938ko apirilaren 10ean jaio zen Ksar el Bokhari-n, Médéatik gertu (Aljeria). Aita  Mohammed Salah Saâdane zuen, eta ama, Khedidja Chettab. Aita Aurés eskualdeko Merouana herrikoa zen. Oum El Bouaghi probintziako Aïn M'lila herrian abokatu gisa lan egiten zuen bertako epailearekin istilu bat izan zuen arte. Handik aurrera, maisu lanean jardun zuen. Familia Ksar el Bokharitik joan zen El Eulma-ra (behialako San Arnaud) bizitzera, Aljeriako ekialdean, Sétif-etik gertu, dagoen herrira. Aita 1940an hil zenean, familia El Harrouch-era joan zen aldi baterako, amaren aldeko senideekin batera. Han hasi zen Fadilaren eskolatze-prozesua. Gero, Konstantinara joatea erabaki zuten, eta han, auzo arabiarreko Abdallah Bey kalean bizi izan ziren. 

Konstantinan Collège de Jeunes Filles ikastetxean ikasi zuen, Falima, Halima Maïza eta Belaïd Abdesselam-ekin batera,  elkartearen zuzendaritza taldeko kide izan zen. Fadila Saâdane teilatura igon zen lehena izan zen. Errenditzeari uko eginez, aurre egin zien soldadu frantsesei. Armada kolonialak bertan hil zuen 22 urteko Fadila Saâdane, armak eskuan zituela.

## Esker onak 
* Konstantinan Fadila Saâdane izena jarri ziotef bertako ikastetxe bati.
* Hiri bereko auzune berri batek ere Fadila Saâdane izena du.
* Soraya Ammour zine zuzendariak film bat egin zuen Saâdane ahizpei buruz 2020an.

## Erreferentziak 
  Era berean, frantsesezko bertsioa arabierazkoaren itzulpena da, artikuluan bertan adierazten den moduan: *Cet article est partiellement ou en totalité issu de l’article de Wikipédia en arabe intitulé « فضيلة سعدان » (voir la liste des auteurs)*.

## Bibliografia 
* (Frantsesez) Kaddache, Mahfoud: *Récits de feu. Témoignages sur la guerre de libération nationale*, SNED, 1977. 3. edizioa 351 or.
* 

## Kanpo estekak