open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tricholoma luridum

***Tricholoma luridum*** *Tricholomataceae* familiako onddoa da. 

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ez oso mamitsua, hemisferikoa edo koniko-kanpai itxurakoa, gero lau-ganbila eta amaieran laua titi luze kamuts batekin, ertz sotilarekin, inkurbatua eta gero soberakinekin, batzuetan lobulatua eta erradialki pitzatua. Kapelaren azala lehorra, leuna, marroi-oliba, oliba- berdexka kolorekoa, fibrila erradial fin ilunagoekin.

**Orriak:** Zabal, oinean pixka bat marjinatuak, sotilak eta elastikoak, bihurgunetsuak eta luzera ezberdineko lamelulekin, zurixkatik grisaxkarainoko kolorekoak, ertza uhindua, koskaduna ez.

**Hanka:** 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 1,2 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa, luzanga, erregularra, pixka bat mehetua eta batzuetan errekurbatua oinarrirantz, betea eta zurruna, gero haritsua; zuri-grisaxka kolorekoa, gris-okre kolorekoa fibrila bertikal ilunagoekin apainduta.

**Haragia:** Ez oso lodia eta pixka bat zurruna, zurixka, kapelaren azalaren azpian grisaxka, oinalderantz arrosakara kolore arin batekin, irin edo pepino usainarekin eta zapore meleka samarrarekin. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Tricholoma* hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak. *Luridum* epitetoa latinetik dator, zikina esan nahi duen “luridus” hitzetik. Orriek zikin kolorea dutelako.

## Jangarritasuna 
Susmagarria.

### Nahasketa arriskua 
*Tricholoma sejunctum*, *Tricholoma arvernense* eta *Tricholoma saponaceum* delakoekin nahas daiteke. Baina *Tricholoma luridum* argi eta garbi bereizten da orrien koloreagatik, beti gris zikina, eta kapelaren oliba-manganeso koloreagatik. Ez du zapore mingotsik. Urriagoa da.

## Sasoia eta lekua 
Irailetik Urriaren amaierara. Bakarrik edo ale gutxiko taldeetan hazten da, arte eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camila Kater

**Camila Kater** (São Paulo, Brasil, 1990eko apirilaren 21a) brasildar film-zuzendaria, gidoilaria eta animatzailea da. *Carne* izeneko film laburrari esker, mundu osoko sari eta jaialdietan arrakasta handia izan zuen.

## Biografia 
Camila Kater Komunikazio Zientzietako lizentziaduna da, Campinasko Estatuko Unibertsitatean (Unicamp). 2012an, Brasilgo gobernuaren Ciencia sin Fronteras programaren barruan, beka bat lortu zuen Anglia Ruskin unibertsitate britainiarrean (Cambridge) Zinema eta Telebista Ekoizpena ikasteko.

### Lan ibilbidea 
Bere lanak ugariak dira, bai film laburretan bai animaziozko film luzeetan. Stop-motion izeneko iragarkien produkzioan lan egin zuen, animatzaile, arte-zuzendari eta film laburretan txotxongiloak sortzen, hala nola *Apple, The Trial, Flirt, Unspeakable*. *Voyagers of the Enchanted Forest* eta *Bob Spit,* ''We Don't Like People*, film luzeetan hartu zuen parte, arte- eta animazio-laguntzaile gisa. 

Kater Campinas Animation Film Centerren parte da, eta Brasilgo Mostras Animadas (LESMA) astearen sortzaileetako eta koordinatzaileetako bat da. Hiru edizio gutxienez egin zituen Unicam-en, besteak beste, MONSTRA (Lisboako Animazio Zinemaldia), ANIMAGE (Pernambucoko Nazioarteko Animazio Jaialdia) eta StopTrik Nazioarteko Jaialdia (Eslovenia, Polonia) jaialdien laguntzarekin.

### *Carne (Flesh)* 
*Carne* izan zen bere lehen film laburra, eta horrekin jaso zuen aintzatespen handia. *Carne*, nazioartean *Flesh* izenez ezaguna, Espainiaren (Chelo Lourero, Abano Produccións) eta Brasilen (Livia Pérez, Doctela) artean egina dago Sofía Oriana Infantek konposatu zuen musika, eta gidoia Camila Kater eta Ana Julia Carvlheirorena da.  

Kritikak esan zuenez, "Dokumental biziaren eta zinemako genero-ikuspegiak izan dezakeen bizigarriaren adibide bikaina" da, eta, horrez gain, haren edukiari dagokionez, "*Carne* lanak feminitatea ospatu eta aztertzen du bizitzaren ondorengo etapetan zehar. Gainera, beste azterketa bat aurkezten du emakumeen gorputzaren ikuskerei buruz pisatzen duten tabu beltzei buruz". *Carne* lanean bost emakumeren historia eta gorputzarekin duten harremana kontatzen da, haurtzarotik hirugarren adinera.

2019ko Locarnoko Nazioarteko Jaialdian estreinatu zen, eta, une horretatik aurrera, mundu osoko 300 zinema-jaialditarako hautatu zuten; besteak beste, TIFF, IDFA, DOK Leipzig, AFI, Palm Springs ShortFest-en, Annecy eta Tampere. 70 sari inguru jaso zituen.

2021eko Goya Sarietarako hautagaien zerrendan egon zen Cárne, eta 2021eko Oscar Sarietarako ere bai.

## Sariak eta aintzatespenak 
*Carne'' lanak sari ugari jaso zituen mundu osoan; besteak beste, honako hauek: 

* Locarnoko Pardi di domani ataleko Gazteen Epaimahaiaren Aipamen Berezia, Locarnoko Film Labur Onenaren Mikeldi saria, 

* ZINEBIko Film Labur Dokumental Onenaren Mikeldi saria (Oscarrerako kalifikatua), SEMINCIko film labur europar onena, 
* La Habanako Zinemaldiko Animazioko Film Laburrik Onena, Dokumental Labur Onenaren Zilarrezko Biznaga
* 2020ko Ann Arborko Zinemaldi Jaialdiko epaimahaiaren saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.abca.org.br/
* 10 film labur, 2020an galdu ezin dituzunak
Tricholoma sudum

***Tricholoma sudum*** *Tricholomataceae* familiako onddoa da. 

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ez oso haragitsua, hemisferikoa, gero ganbila, azkenik laua titi txiki kamuts batekin eta ertz sotilarekin, errekurbatua gero zuzena baina uhindua. Kapelaren azala partzialki bereizten dena, leuna edo apur bat koipetsua, krema-grisaxka kolorekoa, gris-ketu kolorekoa edo gris-marroia, batzuetan orban ilun batzuk izaten ditu ertz argiago batez inguratuta.

**Orriak**: Ugari, estu, marjinatuak. lamelula zurixkekin, gero krema kolorekoak, batzuetan marroi-arrosaz zikindua ale zahar edo maneiatuta daudenetan, ertz erregularra.

**Hanka:** 6 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, argia, betea eta nahiko sendoa, zilindrikoa, oinarrira mehetua, batzuetan errekurbatua, lehorra, goialdean pruinaduna, zurixka, gris argi koloreko fibrila oso finekin.

**Haragia:** Trinkoa kapelan baina ez ugari, zuria, krema kolorekoa kapelaren azpian, irinaren usainarekin eta zapore apur bat mingotsarekin. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Tricholoma* hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuek baino ez dituzten iledun kapelak.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritza baliorik eta badirudi urdail-esteetako nahasteak ere eragin ditzakeela

### Nahasketa arriskua 
*Tricholoma saponaceum* delakoak ere kolore berdexka samarra du, ez okre antzekoa, orriak asko zabalago eta berdexka samarrak, usaina askoz nabarmenagoa, baina oso antzekoa eta ez beti bereizten erraza.

## Sasoia eta lekua 
Ale gutxiko taldeetan hazten da, mendiko izeien (*Picea abies*) edo *Pinus sylvestris*-en basoetan, batzuetan *Quercus ilex*-en basoetan ere bai.

### Banaketa eremua 
Quebec, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stefanos Stefanopoulos

**Stefanos Stefanopoulos** (Pyrgos, Elide, 1898ko uztailaren 3a – Atenas, 1982ko urriaren 4a) greziar politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1965etik 1966ra.

Politikoki kontserbadore moderatu bat izan zen, Alexandros Papagosen gobernuan Kanpo Arazoetako minimo bezala zerbitzatu zuena.

1965eko uztailean izendatu zuten lehen ministro, 1965eko Apostasia garaian, Konstantino II.a Greziakoa erregeak hainbat lehen ministro izendatu zituenean, Georgios Papandreuk gobernatzea saihesteko. Stefanopoulosek kontserbadoreen eta Zentro-Batasuna alderdiko disidenteen babesa jaso zuen. Bere gobernua 1966ko abenduan erori zen, parlamentuan konfiantzazko moziorik ez jasotzea lortu ondoren.

Politikatik urrun egon zen Koronelen Diktaduran, 1967tik 1974ra. 1977an eskuineko alderdi bat sortu zuen, baina ez zuen hautatua izatea lortu.
Waukesha (Wisconsin)

**Waukesha** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Waukesha konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu, Wisconsingo zazpigarren hiririk populatuena. 66,83 kilometro koadroko azalera dauka.

## Ikus, gainera 
* Waukesha konderria
* Waukesha (Wisconsingo herrixka)

## Kanpo estekak
Sheboygan (Wisconsin)

*Sheboygan*' Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sheboygan konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Sheboygan esparru metropolitarreko hiririk handiena da, 118.034 biztanle dituen eskualdea. Izen berbereko herri bat dago ere estatuan.

Sheboygan Michigan aintziraren mendebaldeko kostan dago, Sheboygan ibaiaren bokalean.

## Ikus, gainera 
* Sheboygan konderria
* Sheboygan (Wisconsingo herria)

## Kanpo estekak
Menomonie (Wisconsin)

*Menomonie*' Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Dunn konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Menominee jatorrizko herriaren izena darama. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dunn konderria
* Menomonie (Wisconsingo herria)

## Kanpo estekak
Ashland (Wisconsin)

**Ashland** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Ashland konderrian eta Bayfield konderrietan dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Hiria Superior aintzirako portu bat da, Chequamegon badiatik gertu.

## Ikus, gainera 
* Ashland konderria
* Bayfield konderria

## Kanpo estekak
Chippewa Falls (Wisconsin)

**Chippewa Falls** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Chippewa konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Chippewa ibaia bertatik igarotzen da.

Chippewa Falls Seymour Cray "superkonputazioaren aitaren" jaioterria da, eta bertan egon zen Cray Research enpresaren egoitza. 

## Ikus, gainera 
* Ashland konderria

## Kanpo estekak
Wausau (Wisconsin)

**Wausau** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Marathon konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Wisconsin ibaia bertatik igarotzen da.

Hiriaren inguruan daude Schofield, Weston, Mosinee, Maine, Rib Mountain, Kronenwetter eta Rothschild.

## Ikus, gainera 
* Marathon konderria

## Kanpo estekak
West Bend (Wisconsin)

**West Bend** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Washington konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Bere ondoan dago izen bereko herri bat.

## Ikus, gainera 
* Washington konderria

## Kanpo estekak
Greenfield (Wisconsin)

**Greenfield** Wisconsingo hainbat lekuren izena da:
* Greenfield (Wisconsingo hiria)
* Greenfield (La Crosse konderria, Wisconsin)
* Greenfield (Monroe konderria, Wisconsin)
* Greenfield (Sauk konderria, Wisconsin)
Greenfield (Monroe konderria, Wisconsin)

**Greenfield** Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Monroe konderrian kokatuta dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Raymore, Spring Bank Park eta Tunnel City herriaren mugen barruan daude. 

## Ikus, gainera 
* Monroe konderria

## Kanpo estekak
Air Jordan 1

thumb|Game Worn Air Jordan 1|215x215px**Air Jordan 1,** normalean  "Jordan 1" edo "AJ1" izenekin ezagutzen direnak, Nike Air Jordan markapean diseinatu eta merkaturatzeko kirol-zapatila pare ikoniko bat da. 1985ean kaleratu ziren lehen aldiz, eta Michel Jordan saskibaloi jokalari  ospetsuarentzat diseinatu ziren.

Zapatila hauek iraultzaileak izan ziren diseinu eta estiloan. Horiek izan ziren Nike Air teknologia erabiltzen lehenak, saskibaloi jokalarientzat moteltze aparta eta erosotasuna eskainiz. Gainera, beren estetika deigarri eta koloretsuak, Nikeren "Swoosh" ospetsuarekin batera, kaleko modaren ikono bihurtu zituzten, baita kirol-oinetakoen zaleentzat desio ere.

Urteetan zehar, Air Jordan 1-ek merkaturatze  eskulusibo ugari izan dituzte, eta horrek lagundu egin die kirol-oinetakoen eta hiriko modaren kulturan duten estatus mitikoari.

## Historia 
thumb|Jordan-en logoa|93x93px
Air Jordan 1 Michel Jordan saskibaloi jokalari ospetsuarentzat diseinatutako saskibaloiko zapatila ikonikoak dira. 1985ean kaleratu ziren eta kirol-oinetakoen industria irauli zuten diseinu berritzailearekin eta hip-hoparen kulturarekin zuten loturarekin.

## Erreferentziak
Greenfield (Wisconsingo hiria)

**Greenfield** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sauk konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta. Milwaukee hiriaren inguruan dagoen lo-hirietako bat da.

## Ikus, gainera 
* Sauk konderria

## Kanpo estekak
Two Rivers (Wisconsin)

**Two Rivers** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Manitowoc konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Sundae izozkia bertan asmatu zela esaten dute hirian.

## Ikus, gainera 
* Manitowoc konderria
* Two Rivers (Wisconsingo herria)

## Kanpo estekak
Wisconsin Dells (Wisconsin)

**Wisconsin Dells** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sauk, Adams, Columbia, eta Juneau konderrietan dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Nahiko famatua da hainbat ur parke daudelako, eta turismorako gunea delako.

## Ikus, gainera 
* Sauk konderria

## Kanpo estekak
Oconto (Wisconsin)

**Oconto** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Oconto konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Green Bayko ingurune metropolitarraren parte da.

## Ikus, gainera 
* Oconto konderria
* Oconto (Wisconsingo herria)

## Kanpo estekak
Alma (Wisconsin)

**Alma** Wisconsingo leku hauetako bat izan daiteke:
* Alma (Wisconsingo hiria)
* Alma (Buffalo konderria, Wisconsin)
* Alma (Jackson konderria, Wisconsin)
* Alma Center (Wisconsin), herrixka bat
Alma (Buffalo konderria, Wisconsin)

**Alma** Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Jackson konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta. Alma hiria mendebaldeko mugan dago.

## Ikus, gainera 
* Jackson konderrian

## Kanpo estekak
Jefferson (Wisconsin)

**Jefferson** Wisconsingo leku hauetako bat izan daiteke:
* Jefferson konderria (Wisconsin)
* Jefferson (Wisconsingo hiria)
* Jefferson (Green konderria, Wisconsin)
* Jefferson (Monroe konderria, Wisconsin)
* Jefferson (Vernon konderria, Wisconsin)
* Jefferson (Jefferson konderria, Wisconsin)
* Jefferson Junction (Wisconsin)
Jefferson (Wisconsingo hiria)

**Jefferson** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Jefferson konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta. Rock eta Crawfish ibaiak batzen diren lekuan dago.

## Ikus, gainera 
* Jefferson konderria

## Kanpo estekak
San Frantziskoko liburutegia

**San Frantziskoko Udal Liburutegia** Bilboko San Frantzisko auzoan dagoen liburutegia da.

## Kokapena 
San Frantziskoko Udal Liburutegia izen bereko auzoko Mariaren Bihotza plazan kokatuta dago, bertan dagoen Udaltegian.

## Historia 
#### Martzanako liburutegia 
San Frantziskoko Herri Liburutegiari buruzko lehen udal-espedientea 1903ko abendukoa da eta horretarako lokalak esleitzeko lehiaketaren berri ematen du. Martzanako Eskoletan kokatu zen (orain San Frantzisko kalea 6 eta 6 bis). 1914an Benito Pérez Galdosen erretiroa omentzeko eta duintzeko sortu zen mugimenduaren barruan, udalerriak zabalgunean kale bat eskaintzea erabaki zuen eta ordura arte Martzanako Herri Liburutegia izan zenari izena ematea.

Garai hartan 90 aulki zituen eta Arturo Alvarez Troche liburuzainak, Manuel Gordo maisu laguntzaileak eta Asensio Linacero liburuzain laguntzaileak zaintzen zuten. 1917an liburuzaina Ignacio Maria Villasante izan zen.

1919an Teofilo Guiard-ek Bilbon bi udal-liburutegi herrikoi zeudela aipatzen zuen eta horietako bat San Frantziskoko Perez Galdos liburutegia zela. 1927an ezarri zen lehen aldiz mailegu zerbitzua eta liburutegian kultura ezagun egiteko hitzaldi zikloak eskaintzen ziren.
ezkerrera|thumb|San Frantziskoko liburutegira eta Udaltegira sarrera.
1941ean udal frankistak Bilboko Goi Auzoetan herri-liburutegi bat berriro irekitzeko asmoa hartu zen, *erroldaren gehiengoak langileak direnez, beste inon baino beharrezkoagoa da irakaskuntza- eta kultura-zentroak irekitzea*.

#### Mariaren Bihotza plazara lekualdatzea 
1944an Artxibo eta Liburutegien zuzendari nagusiak herri-liburutegi bat prestatzea eskatu zuen garai hartan inauguratu berri zen San Frantziskoko eskoletan, egungo Mariaren Bihotza plazan. Eraikin hori Tomas Meabe Eskola Taldearen proiektu pilotua izan zen II. Errepublikan eta Miribilla Eskola ireki ondoren desagertu zen.

1947an Fermin Garcia Ezpeleta arduratu zen Martzanako funtsak aztertzeaz, hautatzeaz eta garbitzeaz, eta baliagarritzat jotzen ziren funtsak San Frantziskoko Liburutegia zegoen lekura eraman ziren. 1947ko apirilaren 23an tokiko agintariek inauguratu zuten eta auzoko parrokoak instalazioak bedeinkatu zituen. Lokalaren izena Grupo Escolar de San Francisco izan zen.ezkerrera|thumb|Liburutegiaren barrualdea
*Bere izaera herrikoiagatik, lan espezializatuak baztertu ziren eta lanbide eta arteen hastapenekoak ugari izan ziren, gizonak beren alderdi moral, nazional-katoliko eta profesionalean trebatu nahian* La Gaceta del Norte-k informatzen zuenez.

Egunkariak eta aldizkariak kontsultatzeko zerbitzua ere bazuen, baita ia erabat espainiarrak ziren egileen literatura-lanak ere. Neguan 17:00etatik 22:00etara eta udan 16:00etatik 21:00etara irekitzen zen. 

1986an berrikuntza bat egin zen eta 2001ean San Frantziskoko Udal Zentroko lokaletan integratu zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Izarzelaia Izagirre, Arturo (2017). *El corazón de San Francisco*. Bilbao: Aldauri Fundazioa.

## Kanpo estekak
Rhinelander (Wisconsin)

**Rhinelander** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Oneida konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta. 

Hiriak Frederic W. Rhinelanderren izena darama, Milwaukee, Lake Shore and Western Railway burdinbide enpresaren lehendakaria zena. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oneida konderria

## Kanpo estekak
Monroe (Wisconsin)

**Monroe** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Green konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta. Izen bereko herria dauka iparraldean, eta Clarno dauka hegoaldean.

## Ikus, gainera 
* Green konderria

## Kanpo estekak
Wisconsin Rapids (Wisconsin)

**Wisconsin Rapids** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Wood, Adams, Columbia, eta Juneau konderrietan dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Marshfieldekin batera osatzen duen eremu estatistikoak 74.207 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Wood konderria

## Kanpo estekak
Hayward (Wisconsin)

**Hayward** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Sawyer konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Namekagon ibaiaren alboan dago. Izen bereko herriak inguratzen du.

## Ikus, gainera 
* Sawyer konderria

## Kanpo estekak
Portage (Wisconsin)

**Portgage** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Columbia konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Fox-Wisconsin Ubidean duen lekuagatik horrela izendatu zuten, portua baita bi ibaien artean. 

## Ikus, gainera 
* Columbia konderria

## Kanpo estekak
Max sariak

[thumb|269x269px|*[Buhame-argiak: esperpentoa|Luces de bohemia* antzezlanaren azala.]]**Arte Eszenikoen Max Sariak**, **Max Sariak** izenez ezagunagoak, Espainian urtero ematen diren arte eszenikoetako sariak dira. 
Sariek izena Max Estrellarengandik hartzen dute, Ramón María del Valle-Inclánen *Luces de bohemia* antzezlaneko protagonistaren izenarengandik. Sariak SGAEk antolatzen ditu 1998tik.

Sari-banaketa galak urtero tematika desberdina jarraitu ohi du eta, normalean, urtero aldatzen da hiriz. Gala hartzen duen hiria Arte Eszenikoen Hiriburua bilakatzen da urtebetez. Esparruko aurpegi ezagunenek gidatu ohi dute gala. Gainera, ugariak izan ohi dira antzerki-eszenak, musika emanaldiak eta dantzaldiak. Gala telebistaz zabaldu ohi da. 

Sari hauetan Espainiako Arte Eszenikoen Akademiak lankidetza estuan dihardu.

## Historia 
Sariketak Frantziako Molière Sarien, Britania Handiko Laurence Oliver Sarien ala Broadwayko Tony Sarien eredua jarraitzen du.

Irabazleak euren kideen artean erabakitzen dira, bi itzulitara egiten den bozketa-prozesu baten bitartez. Garaikurra Joan Brossa artista eta poetak diseinatu zuen eta karatula bat daraman sagar bat irudikatzen du. Sari-banaketa udaberrian egin ohi da, denboraldiaren erdialdean.

1998an Sociedad General de Autores y Editores-ek (*Egile eta Argitaratzaileen Elkarte Orokorra*) sariketa hau lehen aldiz egitea erabaki zuen, Madrilgo Kongresuen Jauregian. Orduztik, gainerako sari-banaketa ekitaldiak hiri desberdinetan egin dira, haien artean Madril, Bartzelona, Sevilla, Bilbo, Valentzia, Vigo, Zaragoza, Guadalajara eta Kanaria Handia daudelarik.

Zinemaren munduan Goya sariak dira Max Sarien baliokideak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cudahy (Wisconsin)

**Cudahy** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Milwaukee konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. 

Hasieran Buckhorn Community deitzen zen, baina Patrick Cudahyk lur sail bat erosi zuen bertan haragia prozesatzeko fabrika bat eraikitzeko.

## Ikus, gainera 
* Milwaukee konderria

## Kanpo estekak
Washburn (Wisconsin)

**Washburn** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Bayfield konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. 

Hiria izen bereko herriaren ekialdean dago. Superior aintzirako Chequamegon badian dago.

## Ikus, gainera 
* Bayfield konderria

## Kanpo estekak
Port Washington

**Port Washington** hauetako bat izan daiteke:

* Port Washington (New York)
* Port Washington (Ohio)
* Port Washington (Wisconsin)
* Port Washington (Wisconsingo herria)
Port Washington (Wisconsin)

**Port Washington** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Ozaukee konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Michigan aintziraren mendebaldeko kostaldean dago, eta Milwaukeeko metropoli eremuaren parte da.

Frantziar esploratzaileak bertara XVII. mendean iritsi ziren, eta amerindiar herri bat aurkitu zuten, gaur egun herriaren gune historikoa dagoen lekuan. 1830ko hamarkadan amerindiarrak indarrez kaleratu zituzten, eta 1835an herri bat sortu zuten, "Wisconsin Hiria" izenarekin. George Washingtonen omenez izena aldatu zioten beranduago. 2000ko hamarkadara arte portu esanguratsua zen.

## Ikus, gainera 
* Ozaukee konderria

## Kanpo estekak
Antigo (Wisconsin)

**Antigo** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Langlade konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. 

Antigo nekazaritzari eta basogintzari lotutako eskualde batean dago. Zura eta altzariak lantzen dituen herria da.

## Ikus, gainera 
* Langlade konderria

## Kanpo estekak
Lake Geneva (Wisconsin)

**Lake Geneva** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Langlade konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. 

Milwaukeetik 40 miliara dago hegoaldean, eta Chicagotik 65era ipar-mendebaldean. Bietatik gertu dagoenez, turismo gune garrantzitsua da. 

## Ikus, gainera 
* Langlade konderria

## Kanpo estekak
Phillips (Wisconsin)

**Phillips** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Price konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. 1876an sortu zen, basogintza ustiapena egiteko leku gisa.

## Ikus, gainera 
* Price konderria

## Kanpo estekak
Ekintzagatiko propaganda

ren Henry Clay Frick industrialaria hiltzeko saiaketa, W. P. Snyderrek ''Harper's Weekly* aldizkarirako 1892an egina.]]
**Ekintzagatiko propaganda** () propaganda anarkistako estrategia bat da, ekintza baten inpaktuak ondorio gehiago sortzen baditu, garrantzi handiagoa lortzen badu eta, beraz, hitz hutsa baino askoz eraginkorragoa bada herriaren energia errebeldeak pizteko. Beraz, egintzagatiko propagandak etsenpluaren bidez predikatzea dakar. Praktikan jartzeak ezkutuko gatazka bat gatazka esplizituaren mailara igotzea bilatzen zuen, gizartean ziurgabetasun-maila handia sortuz, gehiengoak axolagabekeriatik atera eta gatazka konpontzeko jarrera desberdinak har ditzan.

Ekintzagatiko propagandak lursail edo higiezin bat okupatzetik tiranizidioa edo boteretsutzat eta/edo zapaltzailetzat jotzen direnen aurkako erasoak barne hartzen ditu. Atentatu bortitz horiei, oro har, «terrorismo anarkista» deitu izan zaie, eta, zuten garrantziagatik eta kopuruagatik, «ekintzagatiko propaganda» esamoldearen esanahi herrikoia aldatu egin da, terrorismoaren eta indarkeriaren sinonimo bihurtu arte.

Piotr Kropotkin eragin teoriko anarkistak «ekintzagatiko propaganda» babestu zuen, «ekitaldi batek, egun gutxi batzuetan, propaganda gehiago egin dezakeela milaka panfletok baino» esanez. Hala ere, XIX. mendearen amaieran, bera eta beste pentsalari batzuk taktika horren indarkeriazko formen eraginkortasunari buruzko zalantzak izaten hasi ziren: Kropotkinek *La Révolte'' egunkarian «historian oinarritutako egitura bat ezin da lehergai kilo batzuekin suntsitu» adierazi zuen.

Neurri handi batean, ekintzagatiko propaganda XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran monarken eta gainerako estatuburuen aurka egindako banakako atentatu-oldearekin lotzen da, magnizidio, erregizidio edo tiranizidio gisa. Bere garaian, hasiera batean formalki ez egitea aholkatu ziren ekintza terrorista horiek, baina azkenean, mugimendu anarkistaren gehiengoak arbuiatu egin zituen, gehiegikeriak egin zituztelako; batzuetan, botere politikorik handienarekin zerikusirik ez zuten pertsonaiak erail zituzten, egindako ekintzen proiekziorik ezagatik, eta erakunde anarkisten lan metodikoa oztopatzen zuelako, eta Estatuek horiek erreprimitzeko arrazoi izan zirelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Encarnación Alzona

**Encarnación** **Alzona** (Binan, Luzon uhartea,  Lagune probintzia, Filipinak, 1895eko martxoaren 23a - Manila, 2001eko martxoaren 13a) Filipinetako historialari, hezitzaile eta sufragista zen, eta aitzindaria hainbat arlotan. Doktoretza bat lortu zuen lehen emakume filipinarra izan zen.

1919tik aurrera, hainbat artikuluren bidez, emakumeen boto-eskubidearen alde militatu zuen. Esku bide hori 1937an lortu zen.

Unibertsitarioa eta historialaria, Filipinetako hezkuntzaren historiari, emakumearen egoerari eta estatusari buruzko liburuak argitaratu zituen, baita emakume-pertsona ospetsuen biografiak ere. Filipinetako Batzorde Nazional Historikoko presidente bihurtu zen.

1985ean, Filipinetako zientzialari nazional izendatu zuten.

## Biografia 
### Gaztaroa eta prestakuntza 
Encarnación Amoranto Alzona 1895eko martxoaren 23an jaio zen, Binanen, Luzon uhartean, Laguna probintzian; Tayabas probintzian hazi zen. Aita lehen auzialdiko epailea zuen, eta Jose Rizalen urruneko senidea. Aita eta ama irakurle handiak ziren, eta horrek irakaskuntzarako zaletasuna areagotu zion. Manilan, Filipinetako Unibertsitatearen historiako diploma bat lortu zuen, 1917an, eta master bat hurrengo urtean unibertsitate berean. Bere tesia Filipinetako emakumeen eskola-hezkuntzari buruzko azterketa historikoari buruzkoa izan zen. Gai hori izan zen emakumeen boto-eskubidearen aktibista gisa gero izan zuen jardueraren ardatz.

Filipinak, orduan, kolonia estatubatuarra zen. Encarnación Alzonak *pentsionado* gisa, hau da, AEBetako gobernuak finantzatutako ikertzaile gisa jardun zuen Estatu Batuetan. 1920an, Harvardeko Unibertsitateko Radcliffe Collegeren historiako beste master bat eta, 1923an, Columbiako Unibertsitatekodoktorego bat lortu zituen. Encarnación Alzona zen doktorego bat lortu zuen lehen emakume filipinarra.

Encarnación Alzona zen mendeurrena bete duten filipinar garrantzitsu bakarretakoa. 2001eko martxoaren 13an hil zen Manilan, 106 urte bete baino 10 egun lehenago. “Zientzialari nazional” gisa, Libingan ng mga Bayaniko hilerri nazionalean lurperatuta dago.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Jefferson (Vernon konderria, Wisconsin)

**Jefferson** Ameriketako Estatu Batuetako inkorporatutako herri bat da. Vernon konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Vernon konderrian

## Kanpo estekak
Ladysmith (Wisconsin)

**Ladysmith** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Rusk konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Ojibwe herriak lekuari *Gakaabikijiwanan* deitzen zion. 

## Ikus, gainera 
* Rusk konderria

## Kanpo estekak
Menasha (Wisconsin)

**Menasha** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Calumet eta Winnebago konderrietan dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Hiriaren zatirik handiena Winnegabo konderrian dago, baina zati txiki bat Harrison herriaren barnean dago, Calumeten. 

## Ikus, gainera 
* Winnebago konderria

## Kanpo estekak
2024ko Engako luizia

**2024ko Engako luizia** Papua Ginea Berrian 2024ko maiatzaren 24an geratutako luizi hilgarria izan zen. 2.000 pertsona inguru hil zirela uste da, hala ere oso gorpu gutxi berreskuratu ziren. Kaokalam eta Tulipana herrietan beste 2.500 pertsona falta zirela adierazi zuten. 1998ko Papua Ginea Berriko lurrikaraz geroztik herrialdean egondako hondamendi naturalik hilgarriena izan zen eta munduan egondako luizirik hilgarriena Vargasko tragediatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vargasko tragedia

**Vargasko tragedia** 1999ko abenduaren 15ean Vargas estatuan (gaur egun Guaira estatuan) izandako luizi erraldoia izan zen, Venezuelako Karibeko kostaldean. Luiziarekin batera uholdeak ere batu ziren. 1812ko lurrikararen ondoren herrialdean gertatutako hondamendi naturalik handiena izan zen. Hildakoen kopuruak, izaera ofizialik ez badute ere, ehunetik milara bitartekoak dira (700etik 30.000 hilera bitartekoak, iturriaren arabera), eta ofizialki berretsitako kaltetuak dozenaka mila dira. 

Abenduaren 15ean, 16an eta 17an gertatutako hondamendi naturalak Vargas, Miranda eta Falcón estatuetako kostaldeetan izango zuen eraginik handiena. Milaka pertsona lekualdatu zituzten eta herri osoak hondatuta geratu ziren. Hondamendiak eragindako azpiegituraren artean, besteak beste, unibertsitateak, hotel handiak, klubak, komunitate garrantzitsuak, bideak eta abar egon ziren.

## Kanpo estekak
Lodi (Illinois)

**Lodi** Illinoisko hainbat lekuren izen historikoa da:
*Clark Center (Illinois), Clark konderria
*Maple Park (Illinois), Kane konderria
*Oswego (Illinois), Kendall konderria
Whitehall (Wisconsin)

**Whitehall** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Trempealeau konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Green Bay and Western Railroad burdinbidearen erdibidea dago, La Crosse eta Eau Claire artean. 

## Ikus, gainera 
* Trempealeau konderria

## Kanpo estekak
Lodi (Wisconsin)

**Lodi** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Columbia konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Lodi Madisongo eremu estatistikoaren parte da.

## Ikus, gainera 
* Columbia konderria

## Kanpo estekak
Nymphadora Tonks

**Nymphadora Tonks** fikziozko pertsonaia da, J. K. Rowlingen *Harry Potterren* liburu-sailean.

## Deskribapena 
Nymphadora Tonks auror bat da, azti mota berezia liburu sortan. Bere izenak "ninfen oparia" esan nahi du, baina ez du gogoko, nahiago du bere abizenez dei diezaioten. Remus Lupinekin ezkondu ondoren ere  "Tonks" esaten diote lagunek.

Nymphadora da Ted eta Andromeda Tonksen alaba bakarra da, azken hau Bellatrix Lestrange eta Narcissa Malfoyren ahizpa delarik; Nymphadora, beraz, Draco Malfoyren lehen lehengusina da, baina ez du inoiz familia bezala aipatzen. Tonks Hufflepuffen egon zen Hogwartsen eta han graduatu zen Harry sartu baino urtebete lehenago.

## Filmetan 
Extremadura eta Euskal Herrian arbasoak dituen Natalia Tena aktore britainiarrak interpretatu zuen Tonks Harry Potterren film sortan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Difenilmetano

**Difenilmetanoa** konposatu organikoa da (C6H5)2CH2 formula duena. Solido zuria da.

Difenilmetanoa ohikoa da konposatu kimiko askoren hezurduraren osagai gisa. Difenilmetilo taldeari bentzidrilo esaten zaio usu.

## Sintesia 
Difenilmetanoa Friedel-Crafts erreakzio baten bidez prestatzen da bentzil kloruroa eta bentzenoa erreakzionaraziz aluminio kloruroaren gisako Lewisen azido baten presentzian.

C6H5CH2Cl + C6H6 → (C6H5)2CH2 + HCl

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juneau (Wisconsin)

**Juneau** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Dodge konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

## Historia 
Martin Rich eta William Dennisek sortu zuten 1845ean.

## Ikus, gainera 
*  Dodge konderria

## Kanpo estekak
Elkhorn (Wisconsin)

**Elkhorn** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Walworth konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Izena Samuel Phoenix koronelak jarri zion 1836an, kanadar orein adar multzo bat ikusi zituelako bertan zuhaitz batean.

## Ikus, gainera 
*  Walworth konderria

## Kanpo estekak
Darlington (Wisconsin)

**Darlington** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Lafayette konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Hiriaren inguruan izen bereko herria dago.

## Ikus, gainera 
*  Lafayette konderria

## Kanpo estekak
Lancaster (Wisconsin)

**Lancaster** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Grant konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Komunitate planifikatu gisa sortu zen 1836an, konderriaren garapena aurreikusita. 

## Ikus, gainera 
*  Grant konderria

## Kanpo estekak
Chilton (Wisconsin)

**Chilton** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Calumet konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Izen bereko herriak inguratzen du zati handi batean.

## Ikus, gainera 
*  Calumet konderria

## Kanpo estekak
Astoka

eskuinera|thumb|230x230px| Mutikoak astoketan.
**Astoka** ibiltzea edo **astoketa** haurren arteko jolasa da.

## Deskribapena 
Ohikoan bat makurtzen da belaunak tolestuz, eta bizkar gainetik lagunak salto egiten du bere gainetik, eskuak bizkarrean jarriz, hankak zabaltzean jauzia laguntzeko.

Lagun ilara batean egin daiteke, txandaka, batek salto besteen gainetik, eta guztiak gainditurik aurrera iristean, norbera makurtu, eta atzetik lagunek berdin.

Euskaraz izen asko jaso dira praktika zehazteko, ardi-jauzika edo ardi-saltoka ibiltzea (Lapurdin, cf, frantsesez *saute-mouton*), astoketa eta antzekoak (mandoka, astoitzulika, astobizkarra, astrotripot), iztepoka, saltomotxina edo kililimakulua.  
erdian|thumb|380x380px|Astoketaren eskultura bat, Errenteriako plaza batean.  

## Erreferentziak 
## Ikus, halaber 
* Txorromorro  

## Kanpo estekak
Hudson (Wisconsin)

**Hudson** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. St. Croix konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Minneapolis-St- Paul eskualde estatistikoaren parte da. North Hudson hiriaren iparraldean dago.

## Ikus, gainera 
*  St. Croix konderria

## Kanpo estekak
Intermission (filma)

***Intermission*** (euskaraz *Bitartea*), 2003ko John Crowley irlandarrak zuzendutako komedia beltzeko film bat da. Colin Farrell, Cillian Murphy, Kelly Macdonald, Colm Meaney eta Shirley Henderson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Irlanda, Dublin, bikoteen hausturek itxuraz elkarren artean loturarik ez duten hainbat jende elkarnahastuko ditu. 2003ko irlandar hiriburuan lapurreta eta pertsonen arteko harremanez osatutako umore beltzeko komedia bat osatuko dute.

## Aktoreak 
* Colin Farrell: Lehiff, erdipurdiko lapurra
* Kelly Macdonald: Deirdre
* Cillian Murphy: John, Deirdreren mutilagun ohia
* Colm Meaney: Jerry Lynch polizia detektibea
* Shirley Henderson: Sally
* David Wilmot: Oscar
* Deirdre O'Kane: Noeleen
* Michael McElhatton: Sam, adin ertaineko banku zuzendaria
* Tomás Ó Súilleabháin: Ben Campion, zinemagile handigura
* Brían F. O'Byrne: Mick, autobus gidaria
* Ger Ryan: Maura, ama
* Jane Brennan: Rooney andrea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bentzidrilo

Kimika organikoan **bentzidrilo talde** edo **erradikal** esaten zaio difenilmetanoak hidrogeno bat galtzean sortzen den erradikalari. **Bzh** edo **Ph2CH•** gisa adierazten da.

Halaber, **bentzidrilo konposatu** esaten zaie egituran difenilmetanoa edo bere deribatu ordezkaturen bat duten konposatu organikoei. Ez dira bentzidrilo konposatutzat jotzen beste eraztun batekin fusionatuta daudenak, heteroatomo bat dutenak edo metanoak hiru edo lau bentzilo ordezkatzaile dituenean.

## Adibideak 
Segidan bentzidrilo konposatuen hainbat adibide.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bentzofenona

**Bentzofenona** konposatu organikoa da, (C6H5)2CO formula duena, zetona diaromatikoen familiakoa. Solido zuria da, arrosa usaina duena eta disolbatzaile organikoetan disolbagarria. Onddo, fruitu eta landaretan aurkitzen da naturan.

## Erabilera 
Bentzofenona izpi ultramoreak blokeatzeko erabiltzen da tindu, perfume eta plastikoetan. Horrela produktu horiek argiak ondatzea saihesten da.

Sintesi organikoan lehengai gisa usatzen da hainbat erreakzio kimikoetan.

## Sintesia 
Bentzofenonoa difenilmetanoa airetan oxidatuz kobre-katalizatzaileak baliatuz sintetizatzen da.

Halaber, bentzofenona sintetiza daiteke bentzenoa eta bentzoil kloruroa erreakzionafraziz aluminio kloruroaren moduko Lewisen azido baten presentzian Friedel-Crafts erreakzio bati jarraituz.
 301x301px

## Erreferentziak
Abauntzeko mapa

**Abauntzeko mapa** (edo Abaunzko mapa) edo **1 Blokea** munduko irudikapen kartografiko zaharrenetako bat da ―mendebaldeko Europako zaharrena, ziurrenik―, K.a. 9815ean datatua baitute. Abauntz haitzuloan (Arraitz-Orkin, Ultzamako harana, Nafarroa Garaia) aurkitu zuen 1993an Pilar Utrilla Miranda arkeologoak zuzenduriko Zaragozako Unibertsitateko talde batek, bertan indusketa arkeologikoa egiten ari zela, baina 2009ko abuztua arte ez zuten bere interpretazioa jakinarazi. Harrizko errekarri bat da eta bere azalera gubilez grabatutako irudiz estalita dago, estilo franko-kantauriarreko arte paleolitikoaren ereduei jarraitzen dietenak. Ikertzaileek leizearen inguruko mapa gisa interpretatu izan dute.

Abauntzeko mapa Nafarroako Museoaren Historiaurreko aretoan dago ikusgai, 2024ko abendutik kokapen berri "ikusgarri" batean.

## Deskribapena 
thumb|left|Abauntzeko maparen interpretazioa, Nafarroako Museoan.
Badirudi harri gaineko grabatuek inguruko paisaia irudikatzen dutela, mendiak, bazka-lekuak, ibaiak eta ehiza-lekuak, haitzuloaren ingurunea islatzeko marraztuak, eta, ziurrenik, komunitatearendako bere ehiza-lanean erreferentzia gisa balioko luketenak. Ikertzaileek eginiko interpretazioa zuzena bada, inskripzioa izanen litzateke bigarren ehiza espedizio batean erabiltzeko moduko gogorarazpen krokis bat.

Irakurketa konplexukoa du, Pilar Utrilla doktoreak eta Zaragozako Unibertsitateko bere taldeak kobazuloaren inguruko mapa gisa interpretatu dute. Bertan, inguru horretako elementu geografiko deigarrienak ikus baitaitezke, gaur egun ere identifikagarriak direnak: haitzuloaren eta Arriaundi (San Gregorio) mendiaren arteko zintzurra, Zaldazain erreka, udaberrian putzu bihurtutako pasabideak eta eremuak, etab. Gainera, bi ahuntz talde daude ibaiaren alde bietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*
Ripon (Wisconsin)

**Ripon** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Fond du Lac konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Riponen dago Little White Schoolhouse eraikina, Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Errepublikanoaren jaiolekutzat hartzen dena.

## Ikus, gainera 
*  Fond du Lac konderria

## Kanpo estekak
Kewaunee (Wisconsin)

**Kewaunee** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Kewaunee konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Gren Bayko estatistika eremu metropolitarraren parte da. 

## Ikus, gainera 
*  Kewaunee konderria

## Kanpo estekak
Prairie du Chien (Wisconsin)

**Prairie du Chien** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Crawford konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Wisconsingo bigarren hiririk zaharrena dela esan ohi da, Frantziako bidaiariek sortu baitzuten XVII. mendearen amaieran. 1673ko ekainaren 17an herri gisa sortua, Mendebalde Ertainan sortutako laugarren europar kolonia izan zen. 

## Ikus, gainera 
*  Crawford konderria

## Kanpo estekak
Montreal (Wisconsin)

**Montreal** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Iron konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Lehenago inkorporatu gabe zeuden Gile eta Germania herriak, orain Montrealen parte dira. 

## Ikus, gainera 
*  Iron konderria

## Kanpo estekak
Loyal (Wisconsin)

**Loyal** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Clark konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Izen bereko herriaren mugen barruan dago. 

Izena Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren ondotik jarri zitzaion, herritar asko borrokara joan baitziren.

## Ikus, gainera 
*  Clark konderria

## Kanpo estekak
Stanley (Wisconsin)

**Stanley** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Chippewa konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Trenbidea iritsi zenean sortu zen herria, eta izena Lemuel C. Stanleyren omenez du, Chippewa Fallseko burdinbidearekin lotutako pertsona bat. 

## Ikus, gainera 
*  Chippewa konderria

## Kanpo estekak
Independence (Wisconsin)

**Independence** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Trempealeau konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Elk Creek eta Trempealeu ibaiak batzen diren lekuan dago. 

## Ikus, gainera 
*  Trempealeau konderria

## Kanpo estekak
New Lisbon (Wisconsin)

**New Lisbon** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Juneau konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Hiria dagoen lekua Ho-Chunk herriak erabiltzen zuen neguko kanpaleku gisa, eta *Waac Hot’ųp Eeja* izena eman zioten, "kanoa hemen utziko dugu" esan nahi duena. AEBk Ho-Chunk nazioari lurra erosi zien 1836an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*  Juneau konderria

## Kanpo estekak
Mellen (Wisconsin)

**Mellen** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Ashland konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

Copper Falls Parke Estatala Mellenen iparraldean dago.

## Ikus, gainera 
*  Ashland konderria

## Kanpo estekak
Pellegrino Tibaldi

**Pellegrino Tibaldi** (Valsolda, 1527 – Milan, 1596ko maiatzaren 27a) italiar arkitekto manierista, eskultore eta margolaria izan zen.

Hargin baten semea, Milango dukerrian jaio zen eta Bolognan hezi zen. Bagnacavallo edo Innocenzo da Imolaren ikastuna izan zen, eta hamabost urte zituela egindako margolan bat ezagutzen da. 1546an Erromara joan zen Perino del Vagarekin ikastera, eta Castel Sant'Angeloren dekorazioan lan egin zuen. Perin hil ondoren, Tibaldik geletako freskoak margotu zituen.

Giovanni Poggi kardinalarentzat lan egin zuen Bolognan eta baita Erroman ere. 1558tik 1561era Anconan lan egin zuen. Arkitekto lanetan aritu zen Milanen Carlo Borromeo kardinalarentzat, katedralean eta apezpiku-jauregian. 1586an Espainian izan zen El Escorialeko klaustroetan eta liburutegian freskoak egiteko.

## Iruditegia 

Milano, Duomo, Presbiterio di Pellegrino Tibaldi, XVI secolo 04.jpg|Il ciborio dell'altare maggiore del Duomo di Milano
San Fedele, Milano 2373.jpg|La facciata di San Fedele a Milano
Museo Archeologico Marche da alto.jpg|Palazzo Ferretti, Ancona
Le tredici cannelle.JPG|Fontana delle Tredici Cannelle, Ancona
Collegio borromeo12.jpg|miniatura|La facciata del Collegio Borromeo, Pavia
Collegio Ghislieri (Pavia).JPG|Collegio Ghislieri, Pavia
Pellegrino Tibaldi - Adoration of the Christ Child - WGA22238.jpg|*Adorazione del Bambino*, 1548, Galleria Borghese (Erroma)
Pellegrino Tibaldi 001.jpg|Uno degli affreschi di Palazzo Poggi
EscorialBiblioteca.jpg|Affreschi di Tibaldi alla Biblioteca del Monastero dell'Escorial

## Kanpo estekak
Glenwood City (Wisconsin)

**Glenwood City** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. St. Croix konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. St. Croix konderriko urteko feria bertan egiten da. 

## Ikus, gainera 
*  St. Croix konderria

## Kanpo estekak
Owen (Wisconsin)

**Owen** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Clark konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Owen Withee herrixkaren ekialdean dago.

Herria 1880an sortu zen, Wisconsin Central Railroad burdinbidea eraiki zenean Abbotsfordetik Chippewa Fallsera.

## Ikus, gainera 
*  Clark konderria

## Kanpo estekak
Princeton (Wisconsin)

**Princeton** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Green Lake konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Fox ibaiak hiria bitan zatitzen du.

## Ikus, gainera 
*  Green Lake konderria

## Kanpo estekak
Algoma (Wisconsin)

**Algoma** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Kewaunee konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu. Green Bayko gune estatistikoaren parte da.

## Ikus, gainera 
*  Kewaunee konderria

## Kanpo estekak
Fountain City (Wisconsin)

**Fountain City** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Buffalo konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu.

1839ean Thomas Holmesek sortu zuen, eta horregatik lehenago Holmes' Landing izena zuen.

## Ikus, gainera 
*  Buffalo konderria

## Kanpo estekak
Real Club Náutico de Valencia

**Real Club Náutico de Valencia** edo **RCNV**, Valentzia hiriko itsas kluba da, arraunketa olinpikoa eta tostartekoan aritzen dena. Belaontzien estropadak ere antolatzen ditu.

## Palmaresa 
* Espainiako Llaüt Txapelketa:
** Gizonezkoak:
*** Txapelduna (2): 2022, 2024.
*** Bigarrena (2): 2021, 2023.

## Kanpo estekak
Payal Kapadia

**Payal Kapadia** (Mumbai, India, 1986) Indiako zinemagilea da. *Urrezko Begia* saria irabazi zuen Cannesko 2021ko Zinemaldian dokumental onenagatik, *A Night of Knowing Nothing*  eta 2024an, Cannesen berriro, *Grand Prix* saria *All We Imagine as Light* filmagatik.

## Biografia 
Mumbain jaio zen 1986an. Nalini Malani margolari eta bideo-artista du ama. Kapadiak Rishi eskolan ikasi zuen, Andhra Pradeshko barnetegi batean. Zinemagile abangoardisten eragina aitortu du bere formakuntza, horien artean Ritwik Ghatak eta Andrei Tarkovsky, eskolako zinemaren parte zen bitartean. Gradu ikasketak egin zituen St. Xavier's College eta Sophia College ikastetxeetan Mumbain. Bost urtez aritu zen lanean Mumbaiko ikus-entzunezkoen industrian, publizitatean eta bideo-artisten laguntzaile. Zinema-zuzendaritza ikasketa formalak Indiako Zinema eta Telebista Institutuan egin zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dekreolizazio

**Dekreolizazioa** fenomeno postulatu bat da, zeinaren bidez, denborarekin, hizkuntza kreollo bat berriro konbergitzen baita jatorrizko lexikoarekin. Nozioak hizkuntzalarien kritikak erakarri ditu, argudiatuz oinarri teoriko edo enpiriko gutxi dagoela hizkuntza aldatzeko prozesu bat postulatzeko, hizkuntza kreolei bereziki dagokiena.

## Sinopsia 
Dekreolizazioa hizkuntza aldatzeko prozesu bat da, hizkuntza kreol batek jasan dezakeena bere flexioarekin kontaktuan dagoenean. Hizkuntzek denborarekin kontaktuan irauten duten heinean, elkarri eragiten diote normalean, batez ere hizkuntzak ospe linguistiko handiagoa badu. Hizkuntza kreolen testuinguruan, lexikoak ospe handiagoa izaten du (ez beti), eta askoz eragin handiagoa izango du kreolean, ospe txikiagoa baitu. Hori dela eta, hizkuntza-materiala lexikoaren kreolean sartzen da berriro. Dekreolizazioaren arabera, kreolloa lexikoaren antzekoa izango da, halako moldez non hizkuntza horren dialekto dei baitiezaioke, hizkuntza bereizi baten ordez, inola ere ez. Peter Trudgill-en arabera, pidginizazioa substratu-hizkuntzak sinplifikatzeko, murrizteko eta nahasteko prozesutzat hartzen bada, eta kreolizazioa, murrizketari aurre egiteko hizkuntzaren hedatze gisa, dekreolizazioa "eraso" gisa ikus daiteke, bai sinplifikazioari bai nahasteari aurre egiteko.

## Kritikak 
Hizkuntzalari batzuek kritikatu egin dute dekreolizazioa, euskarri enpiriko eta teorikorik ez izateagatik. Adibidez, Michel DeGraffek hau idazten du:"... ez da zehatz-mehatz definitu zer prozesu estruktural inbertitzen den, ezta zer propietate estruktural ezabatzen diren galtze prozesu honen bidez.... Kreolistikatik kanpoko hizkuntzalari historikoek aztertzen dutena hizkuntza-aldaketa da, kontaktuak eragindakoa edo ez, eta hizkuntza-aldaketa, ustez, (des) kreolizazio-prozesu sui generis bati lekurik uzten ez dioten mekanismo psikolinguistiko unibertsaletan oinarritzen den prozesua da. "Beste era batera esanda, beste hizkuntzalari batzuek argudiatu duten bezala, ez dago arrazoirik a priori hizkuntza kreolen hizkuntza aldaketa prozesu berezi bat kokatzeko. Gainera, frogatu da kreol baten eta haren lexikoaren arteko harremanaren ondoriozko hizkuntza-aldaketak ez direla beti sortzen dekreolizazioak iragartzen duen moduan. Adibidez, zenbait aldaketa gerta daitezke, hala nola gramatikalizazioa, kreolak bere flexiotik aldentzea eragiten duena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hizkuntza-inperialismoa

## Kanpo estekak
Cavalleria rusticana

***Cavalleria rusticana*** ( ahoskatua; ) atal bakarreko opera verista da, Pietro Mascagnik moldatua eta Giovanni Targioni-Tozzetti eta Guido Menascik idatzia. Giovanni Vergaren izen bereko ipuinean oinarrituta, 1890eko maiatzaren 17an estrainatu zuten Erromako Costanzi antzerkian.

Bere generoko klasikoa, askotan Ruggero Leoncavalloren *Pagliacci*rekin batera antzezten dute, *Cav/Pag* duetoan.

## Sinopsia 
XIX. mendeko Sizilia, Pazko egunean. Turiddu, herriko gazte bat, soldadutzatik itzuli da. Kanpoan zegoen bitartean, bere maitasuna, Lola, Alfio herriko gurdizain aberatsarekin ezkondu da. Mendeku gisa, Turidduk Santuzza seduzitzen du, herriko neska bat. Opera hastean, Lola, Santuzzak jeloskor hila, Turiddurekin harreman adulteroa hasi du.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak