Delphine de Vigan

**Delphine de Vigan** (Boulogne-Billancourt, 1966ko martxoaren 1a) frantses idazlea da. Berak idatzitako eleberrien artean ezagunena *No et moi* da, 2007an argitaratua eta Frantziako liburu saltzaileen saria jaso zuena.

## Biografia eta lanak 
Iritzi galdeketen esparruan lan egin ostean, 2007az geroztik idazle lana da bere bizibidea.

Lehen eleberria, *Jours sans faim* (*Goserik gabeko egunak*, 2001, Éditions Grasset & Fasquelle), **Lou Delvig** goitizenaz kaleratu zuen. Neurri handi batean, istorio autobiografiko bat da, anorexiaren aurkako 19 urteko borroka eta sendabidea azaltzen dituena.

Geroztik, Delphine de Vigan-ek bere izenaz argitaratu ditu 2005ean *Les Jolis Garçons* (*Mutiko ederrak*) eleberri laburra, eta 2006an *Un soir de décembre* (*Abenduko arratsalde bat*), maitasunaren eta oroimenaren zailtasunez.

*No et moi* (*No eta biok*, 2007) eleberrian eremu berriak aztertzera sartu zen: nerabe bizkor bat, emakume etxegabe gazte bat laguntzera dator. Hizkuntza askotara itzulia izan den arren, euskarakorik ez argitaratu orain arte. Zinemara egokitua izan zen, 2001ean, Zabou Breitman zuzendariaren aginduetara.

*Les heures souterraines* (*Lurrazpiko orduak*) 2009an argitaratu zuen eleberriak «enpresa eleberriaren» saria jaso zuen, aholkularitza enpresek emana, Frantziako Lan Ministerioaren laguntzaz. Baita ere, Korsikako irakurleen saria jaso zuen.

''Rien ne s'oppose à la nuit* (*Ezer ez da gauaren aurka*, 2011) eleberria bere amaren bizitzaren kontakizun bat da, familia osoaren bizipenen bitartez. Sari asko jaso zituen Frantzian.

*D'après une histoire vraie* (*Benetako istorio baten arabera*, 2015) eleberrian emakume idazle antzu baten papera hartzen du. Azken eleberria argitaratu zenez geroztik, lehen pertsonan hitz egiten digun narratzaileak ez du deus argitaratzeko irudimenik izan. Egoera horrek sortzen dion barne asaldura gutxi balitz bezala, gutun izengabeak jasotzen hasten da, leporatuz aurreko eleberriarekin beraren familiari kalte izugarria egin diola. Halako batean, L. izeneko emakume bat sartzen da bere bizitzan, berak irakurri nahi lukeen eleberria idaztera bultzatzen du, gozo eta estu hartzen du, lagunengandik eta irakurleengandik bakartzen du... Haren lekua hartzen duen arte. Eleberrian oinarrituta, Roman Polanski zinema zuzendariak film bat egin zuen, 2017ko Cannesko zinemaldian estreinatu zena lehiaketaz kanpo.

*Les loyautés* (*Leialtasunak*, 2018) eleberriarekin itzuli zen frantses literaturaren agertokira, ia hiru urteko isilaldi baten ostean. Argitaratu orduko, Frantziako literatur kritikaren sektore batzuetan eztabaida piztu zen, eleberri *txiki* bat ote zen, egileak aurrez kaleratutako lanen aldean. Bi gaztetxo neraberen arteko harremana da eleberriaren muina. Théo eta Mathis, institutu bereko ikasleak, adiskidetasun tinko batez gelditzen dira loturik, elkar ezagutzen duten orduko; elkarren zaurgarritasuna ezagutu eta isilean partekatzea dute, hain zuzen, estekarik sendoena. Narrazio psikologikotzat jo daitekeen istorioan barrena, mendebaldeko mundu garaikidearen gaiak gailentzen dira: heldutasunera iritsi gabeko helduak, haurtzaroa galtzen ari diren haurrak, hezkuntza erakundearen barruko tentsioak, irakasleen ezinegon desorekatzailea... Haur eta gazteen babesgabetasuna, hitz batera. Eleberriak, baina, erakutsi egiten du, ez du gertakarien arrazoietan sakontzen, gutxiago epairik ematen. Idazleak elkarrizketa batean azaldu zuenez,«moralik ez dago nire liburuan; nire interes bakarra da gauzak irauli ditzakeen une hori».

France Inter irrati kateak 2018ko irailean hasitako *Oli* izeneko proiektuan parte hartu zuen, beste frantses idazle batzuekin batera. 5-7 urte bitarteko haurrentzako audio ipuinen proiektu bat da, idazlearen beraren ahotsaz podcast moduan grabatuak. Bere audio ipuinen aurkezpenean aitortzen du lehen aldiz idazten duela haurrentzat: «Horrek dena aldatzen du. Hasieran ikaratuta nengoen (...) Hitz egokiak hautatzen jakin behar da, baina haurrek aise ulertzen dituzte bigarren zentzuak eta txantxak (...) Haurrentzako istorio bat izanda ere, erronka bat da».

*Les gratitudes* (*Eskertzak*, 2019) eleberriak zahardadearen gainbehera, zalantzak eta larritasuna aztertzen ditu; gai sakon eta munta handikoa, baina, tarteka, umore zoli batez emana. Urteetan aurrera doan eran, Michka (Michèle) Seld ohartzen da ez bakarrik bere autonomia galtzen ari dela, baizik hitzak aurkitu ezinik ikusten duela bere burua, hitzak nahasi egiten zaizkiola, gero eta maizago; benetako tragedia bat, hitza bere lanbide izan zuen emakume batentzat. Zaharrentzako egoitza batera (Frantzian, EHPAD) bizitzera doa, bere buruaz baliatzeko gaitasuna galtzen hasten denean. Michkaren etxeko beheko solairuan bizi den Marie emakume gazteak laguntzen dio urrats hori egiten. Familia desegituratu batetik ihesi, Michkaren etxean hartu zuen aterpe, gaztetxo zelarik; geroztik, amatzat dauka. Zaharren egoitzan, Jerôme ortofonistak lagunduko dio Michkari hitzen ahanztura arintzen eta oroimenaren beste alderdi batzuk ere berreskuratzen. Hitzaren garrantzia azpimarratu zuen idazleak, eleberria kaleratu osteko elkarrizketa batean: «Hizkuntza galtzea aztertu nahi nuen, ez bakarrik izenburu baten bila. Lehenik, eleberria garatzeko aukera ematen zidalako, dramaturgia bat sortzeko aukera. Emakumea hitzak galtzen ari dela ohartzen den eran, konturatzen da esker bat esan gabe utzi zuela, berak noizbait eman nahi izan zuena».

*Les enfants sont rois* (*Haurrak dira errege*, 2021) eleberrian sare sozialetan murgilduta bizi diren haur-nerabeen gorabeheren erretratu sakon eta gordin bat egiten du. Éditions Gallimard etxean argitaratutako lehen eleberria izan zuen.

## Lanak 
* *Jours sans faim* (*Goserik gabeko egunak*), 2001, Lou Delvig goitizenaz
* *Les Jolis Garçons* (*Mutiko ederrak*), 2005
* *Un soir de décembre* (*Abenduko arratsalde bat*), 2005
* *No et moi* (*No eta biok*), 2007
* *Les Heures souterraines* (*Lurrazpiko orduak*), 2009
* *Rien ne s'oppose à la nuit* (*Ezer ez da gauaren aurka*), 2011
* *D'après une histoire vraie* (*Benetako istorio baten arabera*), 2015
* *Les loyautés* (*Leialtasunak*), 2018
* *Nadine et Robert les poissons rouges* (*Nadine eta Robert arrain gorriak*), 2018, bere ahotsez grabatutako audio ipuina.
* *Les gratitudes* (*Eskertzak*), 2019
* *Les enfants sont rois (Haurrak dira errege)*, 2021

## Itzulpenak euskaraz 
*Les gratitudes (2019)* eleberria, Aiora Jakak itzulita, *Esker onak* izenburupean argitaratu zuen Igela argitaletxeak 2025ean.

## Sariak 
Gipuzkoako Liburu Denden Elkarteak ematen duen Zilarrezko Euskadi Saria eman zioten Delphine de Vigani 2022an, *Les gratitudes'' eleberriaren gaztelaniazko bertsioagatik (itzulpena: Pablo Martin Sánchez). Saria jasotzeko ekitaldia azaroaren 9an egin zen, Donostiako liburu denda batean, eta idazlea bertan egon zen, saria jasotzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak