Maria Frantziakoa (1145-1198)

**Maria Frantziakoa** (Frantziako Erresuma, 1145 – Meaux, Frantzia, 1198ko martxoaren 11) kondesa, erregina ezkontidea eta erregeordea izan zen. Luis VII.a Frantziako erregearen eta bere lehen emaztearen, Leonor Akitaniako dukesaren alaba zaharrena zen. Xanpaina eta Briako kondesa izan zen Henrike I.a Xanpainakoarekin ezkontzean, eta 1181. urtetik 1187. urtera konderriko erregeordea izan zen bere seme Henrike II.a Xanpainakoarentzat.

## Bizitza 
### Familia 
Gurasoak Luis VII.a Frantziako erregea eta Leonor Akitaniako dukesaizan ziren. Alaba zaharrena zen. Mariaren ahizpa gaztea Alix Frantziakoa zen. Aitaren aldetik, Margarita Frantziakoa eta Adela Frantziakoaren (Konstantza Gaztelakoarekin izandakoa) eta Filipe Augusto II.a Frantziakoa eta Inés Frantziakoaren (Adela Xanpainakoarekin izandakoa) ahizpa erdia zen. Amaren aldetik, Henrike II.a Ingalaterrakoarekin ezkontzean, Gilermo Poitiersko kondearen, Henrike Gaztearen, Matilde Plantageneten, Rikardo I.a Ingalaterrakoaren, Leonor Ingalaterrakoaren, Joana Ingalaterrakoa, Siziliako erreginaren eta Juan Lurgabearen arreba erdia zen.

### Gurasoen banaketa 
1152. urtean Mariaren gurasoen ezkontza bertan behera utzi zen, eta Maria eta ahizpa Alixen zaintza bere aitari, Luis VII.a Frantziako erregeari, eman zitzaion. Ama, Leonor Akitaniakoa, Henrike Anjouko konde eta Normandiako dukearekin ezkondu zen, beranduago Ingalaterrako Henrike II.a erregearekin. 1160. urtean, bere aita, Luis VII.a, Adela Xanpainakoarekin ezkondu zenean, aitak María eta Alix ahizpak Adelaren nebekin konprometitu zituen. Konpromisoaren ostean, Maria Xanpainako Avenay abadetxera bidali zuten bere heziketarako.

### Ezkontza eta ondorengoak 
1164. urtean, Henrike I.a Xanpainako Liberalarekin ezkondu zen, Xanpaina eta Brie-ko kondea, eta lau seme-alaba izan zituzten:

* Henrike II.a Xanpainakoa (1166-1197), Xanpainako palatino kondea eta Jerusalemgo erregea, Henrike Jerusalemgo I.a izenez.

* María Xanpainakoa (1174-1204), 1186. urtean Balduino I.a Konstantinoplako enperadorearekin ezkondua, Balduino IX.a, Flandesko kondea, eta Balduino VI.a, Hainauteko kondea (1171-1205)

* Teobaldo III.a Xanpainakoa (1179-1201), Xanpainako kondea.

* Eskolastika Xanpainakoa (1219an hila), Gilem IV.a Mâconeko kondearekin ezkondua (1226an hila).

### Erregeordetzak 
María izan zen Henrikeren erregeordea, hura Lurralde Santura erromes joan zenean, 1179. urtetik 1181. urtera. Senarra kanpoan zen bitartean, Maríaren aita hil egin zen eta bere neba erdia, Felipe Augusto, Frantziako errege bihurtu zen, amaren alarguntasuneko lurrak konfiskatu zituen eta Isabel Hainautekoarekin ezkondu zen. Horren aurretik Isabel Hainautekoak Maríaren seme zaharrenari ezkontzeko hitza emana zion. Aldaketa horren aurrean María noble haserretuen alderdiarekin bat egitera eraman zuen, Adela erregina eta Reimseko artzapezpikua barne, Filiperen aurka konspiratzeko.

Denborarekin, Maríaren eta bere nebaren arteko harremana hobetu egin zen. Senarra Lurralde Santutik itzuli eta gutxira hil zen. Orduan, alargun eta lau seme-alaba txikirekin, Felipe Alsaziakoarekin ezkontzea erabaki zuen Maríak, baina konpromezua bat-batean hautsi zen arrazoi ezezagunengatik.

Senarra hil ostean, Xanpaina konderriko erregeordetza bere seme Henrikeren izenean hartu zuen 1187. urtera arte. 1190ean, bere semea Lur Santura joan zen borrokara eta bera izan zen berriro erresumako erregeordea, Henrike II.a Elisabet I.a Jerusalemgo erreginarekin ezkondu eta errege izendatu zuten arte.

### Heriotza 
Seme Henrike II.a hil zenean, 1197. urtean, Maríak bigarren semeari, Teobaldo III.a Xanpainakoari, eman zion boterea, eta Fontaines-les-Nones komentura erretiratu zen, Meaux-etik hurbil. Hurrengo urtean hil zen. Meaux-eko katedralean zuen hilobia XVI. mendean suntsitu zuten, erlijio-gerren garaian.

### Bestelakoak 
María ere literaturaren mezenas izan zen, bere gortean zerbitzatu zuen Andreas Capellanus eta Chrétien de Troyes barne. Berak bazekien frantsesez eta latinez irakurtzen eta idazten, eta bere liburutegia mantendu zuen.

## Aintzatespenak 
* Maitasun handia zegoen Mariaren eta bere neba-erdi zen Rikardo I.a Ingalaterrakoaren artean, eta Austrian gatibu zegoela deitoratuz idatzi zuen ''J'a nuns hons pris'' poema ospetsua berari eskaini zioten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Wheeler, Bonnie. Eleanor of Akitaine: Lord and Lady, 2002
* Evergates, Theodore. Aristocratic Women in Medieval France, 1999
* Nolan, Kathleen D. Capetian Women, 2003.

## Kanpo estekak