Bochorma gotorlekua

**Bochorma gotorlekua** () Georgiako ekialdean dagoen Erdi Aroko arkitektura-multzo bat da, Tianeti udalerrian kokatua, Mtskheta-Mtianeti eskualdean. Historikoki Kakhetiko printzerriaren parte izan zen. Iori ibaiaren ertzean dagoen mendi garai batean kokatua, multzoak gaztelu bat eta X. mendeko eliza dodekagonal kupuladun bat ditu, baita beste eliza txiki bat ere, eta beste egitura osagarri batzuk. Multzoaren barruko egitura guztiak erdi hondatuta edo nabarmen kaltetuta daude.  Guztiak Garrantzi Nazionaleko Kultur Monumentu Higiezinen zerrendan inskribatuta daude. 

## Arkitektura 
ezkerrera|thumb|Bochormako San Jurgi eliza.
ezkerrera|thumb|San Jurgi elizako freskoak.
Bochorma konplexua Bochorma herri modernotik 2 km ekialdera dago, Iori ibaiaren ezkerreko ertzean, Gombori mendikatearen hego-mendebaldeko magalean dagoen 300 m-ko altuerako mendi-gandor batetik ibaiaren harana ikusten duena. Gotorlekua nahiko erraz eskura daiteke ekialdetik. Bestela, bere harresiek lur menditsu malkartsuari jarraitzen diote, inguruko defentsa natural gehienak osatuz. Gotorlekuak 1,5 hektareako azalera hartzen du. Zitadelaren barnealdea lur irregularrean dago eta dorreak dituen gortina-horma altu batez inguratuta dago. Zitadelak San Jorgeren eliza kupuladuna, jauregia, areto-eliza txiki bat, dorre zilindriko bat eta beste egitura osagarri batzuk ditu. 

San Jurgi eliza hexakonko bat da —sei absideko kupuladun eraikina— jatorriz X. edo XI. mendean eraikia eta ordutik hainbat aldiz berritua. Hareharriz eraikia, barneko eta kanpoko hormak harri landuzko lauzekin estalita zeuden garai batean. Sarrerak hego-mendebaldeko eta ipar-mendebaldeko absideetan daude. Hego-mendebaldeko ataria XVII. mendeko eranskin bat den kanpandorre batek errematatzen du. Aldarearen absidea XVIII. mendeko adreiluzko ikonostasi batek mugatzen du. Kanpoko diseinua dodekagonala da, aurpegi bakoitza teilatu hegal batez estalita. Kupularen oinarria, gaur egun hondatuta dagoena, sei leihoz zulatua dago. Barrualdean freskoak daude, eta, margolanen estiloari erreparatuta, XII. mendearen hasierakoak dira eta oso kontserbazio egoera txarrean daude. Horien artean, Jesusen eta San Jurgiren bizitzako eszenak eta hainbat santuren erretratuak daude.  Elizaren ipar-ekialdeko maskorraldeko erregistro baxuenean, David IV.a Georgiako erregearekin (1089-1125) identifikatzen den emaile bat dago. Konstantino I.a Handia Bizantziar enperadorearen eta bere ama Helenaren irudi baten ondoan dago. Ikonografiak Davidek monarka kristau gisa zuen estatusa sustatzea eta eskualdean Bizantziar enperadorearen ondorengotza sinbolikoa aldarrikatzea erakusten du, 1104an eskuratu zuena. 

Gertu dagoen eliza txiki bat areto-eliza diseinukoa da, 4,7 × 3,7 m-ko neurriekin, harri-koskorrez eraikia. Erdi Aroko egitura berantiarra da, abside erdizirkularra eta hegoaldeko atea dituena. 

## Historia 
Bochorma gotorlekua lehen aldiz aipatzen da Erdi Aroko Georgiako kroniketan, 914an Georgiako inbasio sajidarraren kontakizun batean. Sajidar armada Bochormara aurreratu zenean, orduan Kakhetiko printzerriko gotorleku nagusietako bat zena, gotorlekua borrokarik gabe abandonatu zuten, Ujarma gotorlekuaren lehenagoko defentsa irmoaren aldean. Geroago, Bochorma Shurtak hartu zuen, Kvirike II.a Kakhetikoaren anaia urrundu batek (r. 929–976), eta hark Jurgi II.a Abkhaziakoari eman zion. Gotorlekua laster berreskuratu zuten Kakhetiarrek, baina Bagrat III.a Georgiakoaren esku galdu zuten 1008-1010eko gerran. 1069an, Bagrat IV.a Georgiakoak Bochorma eta Ujarma  Aghsartan I.a Kakhetikoari eman zizkion Arraneko Fadl ibn Muhammad emirraren truke, Bagratek preso eduki nahi baitzuen.   Bochormako gotorlekua XVIII. mendera arte funtzionala izan zen, Heraklio II.a erregeak 1749an berritu baitzuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak