Fermin Muguruza

**Fermin Muguruza** **Ugarte** (Irun, Gipuzkoa, 1963ko apirilaren 20a) euskal musikagilea, abeslaria eta ekoizlea da.

Iñigo Muguruza anaiarekin eta Mattin Sorzabalbererekin (gerora Treku Armendariz sartu zen) 1982an *Kortatu* punk-ska musika taldea sortu zuen. 1989an taldea desegin zen, baina Fermin eta Iñigo Kaki Arkarazorekin elkartu ziren berriro 1990ean, *Negu Gorriak* osatzeko. 1997an *Dut* taldearekin aritu zen. Hala ere, hainbat disko atera ditu bakarlari gisa.

Musikatik kanpo, zinema arloan nabari da azken urteotan, dokumentalgile moduan.

## Bizialdia 
### Hastapenak 
thumb|thumbtime=0|start=0|**Fermin Muguruzaren** musika ibilbidearen gaineko zortzi datu.[220px|thumb|Muguruza, [Kortatu|*Kortatur*en kontzertu batean.]]
1983. urtean sortu zuen Fermin Muguruzak bere lehen musika taldea, 20 urte besterik ez zuela: *Kortatu*. Iñigo Muguruza anaia gazteena eta Javier Armendariz Treku izan zituen bidaide lau urte iraun zuen abentura hartan. Talde harekin, punk, rock eta ska giroak jorratu zituen, nerabezaroaren sukarraz dibertsioa eta aldarrikapena uztartuz.

*Kortatu* desegin eta gero, 1989. urtean, *Negu Gorriak* sortu zuen, berriz ere Iñigorekin, baita Kaki Arkarazo (*M-ak*) gitarra-jotzaile eta soinu hartzailearekin ere. Geroago, Mikel Kazalis (*Anestesia*) eta Mikel Abrego (*BAP!!*) batu zitzaizkion hirukoari. Sekulako astindua ekarri zion taldeak euskal rockari, eta eragin handia izan zuen geroago sorturiko hainbat talderen artean. *Negu Gorriak* aitzindaria izan zen mestizajearen bidetik musika era ezberdinak nahasten eta teknologia berriak erabiltzen.

Taldea maila gorenean zela, 1996an, *Negu* *Gorriak* desegiteko erabakia hartu zuen bostekoak, eta bakarkako bideari ekin zion Muguruzak. Lehen saioa *Dut* hiruko taldearen alboan egin zuen. *Negu* *Gorriak*en hainbat kontzertutan aritutakoa zen *Dut*, eta bi disko zituen kalean, *Esan Ozenki* diskoetxeak argitaratuak. Isiltasunean eta sekretupean landuriko proposamen hori Muguruzak gustukoak dituen efektu kolpe horietako bat izan zen.Musikari dagokionez, *Negu Gorriak*en gogortasunaren jarraipentzat har daitekeen arren, ñabardurak eta berezitasunak zituen elkarlan berriak. Nagusiki rock indartsu eta hardcore giroetan murgildu zen Muguruza, Joseba Ponce (baxua), Galder Izagirre (bateria) eta Xabi Strubell (gitarra) musikariekin batera. 1997an, Xabi Pery (*Itoiz*) soinu teknikariaren estudioan *Ireki ateak* (*Esan Ozenki*) grabatu zuten, eta nazioarteko kontzertu bira abiatu zuten diskoa aurkezteko: Kuban, Argentinan, Uruguain, Kolonbian, Venezuelan, Espainian (Madrilgo Festimad jaialdian, besteak beste) eta, noski, Euskal Herrian aritu ziren, baita New Yorkeko CBGB aretoan ere. *Gaitzerdi* antzerki taldeak landutako eszenografia ikusgarria erabili zuten Euskal Herriko emanaldietan.

Fermin Muguruza eta *Dut*en arteko elkarlana amaitutakoan, bakarkako bideari ekin zion Muguruzak. Ordutik aurrera, bide horretan bidelagun asko izan dituen arren, horien artean baten bat aipatzekotan, Jamaikako sustraiko musika nabarmendu behar da. Izan ere, reggaea eta haren aldaerak (ragga, roots, dub, rock-steady, dance-hall...) jorratu ditu azken hamarkadako lan guztietan. Reggaea presente egon da haren ibilbidean *Kortatu*ren lehen garaietatik (Sarri, Sarri kantua *Toots & The Maytals*en moldaketa bat da), eta *Negu* *Gorriak*en *B.S.O.* kantuan aldarrikatzen zuenez, bere sustraiak rock, rap, reggae ziren.

### Bakarkako lana 
*Brigadistak Sound System* diskoak (*Esan Ozenki*, 1999) ederki islatzen du Muguruzaren jarrera. Nazioarteko hainbat lekutan grabatu zuen (Los Angeles, Erroma, Montreal, Habana, Paris, Bartzelona...), hainbat urtetako biretan harreman estua izandako tokian tokiko musikariekin: *Todos Tus Muertos*, *Hechos contra el Decoro*, *Angelo Moore* (*Fishbone*), *Amparanoia*, *Manu Chao*... Hizkuntza eta kulturen bat-egitea ekarri zuen lan horrek, eta geroztik kaleratu dituen disko guztiek brigadistaren espiritua eraman dute modu batera edo bestera barneraturik.

*FM 99.00 Dub Manifest* izeneko hurrengo lanak (*Esan Ozenki*, 2000), sendotu egin zuen Muguruzaren bide berria, eta horren karira nazioarteko bira handietara itzuli zen irundarra. *Dub Manifest* izeneko mundu zabaleko musikariz osatutako taldea eratu zuen; hor, haize atalak hartzen zuen garrantzia eta teklatu jotzailearen presentzia nabari zitezkeen. Diskoari izena ematen dion kantu ezagunean islatu zuen Muguruzak taldearen izaera eta norabidea: "Emangailu FM-a, uhinetan barrena duintasuna musikatuz irratia, hitzen Internazionala, Sound System Mundiala, zeharkatzen isiltasun itsasoak...".
220px|thumb|Muguruza Montevideon, 2004an.
*In-komunikazioa* diskoan (*Metak*-*Kontrakalea*, 2002) trikitiaren sonoritatea erantsi zion bere musikari. Diskoa Euskal Herrian grabatu zen, Kaki Argarazo lagun zaharra soinu teknikari zuela, eta musikarien artean, Joseba Tapia eta Gorka Benitez zeuden. Zuzenekoetarako, *Kontrabanda* taldea osatu zuen, Begoña Bang Matu, Sorkun Rubio (*Kashbad*), Eva Reina, Jon Elizalde, Aritz Lonbide, Igor Ruiz, Zigor Lampre DZ (*Selektah Kolektiboa*), Xabi Solano (*Etzakit*), Andres Belmonte, Alfonso Arias eta Mikel Abrego musikariekin. Horietatik, Sorkun eta Abrego bakarrik aritu ziren *Dub* *Manifest*en, eta Muguruzaren ondorengo proiektu guztietan ere parte hartu dute.

Nazioarteko bira luzea prestatu zuen diskoa aurkezteko (Uruguai, Txile, AEBak...), eta zenbait jaialdi ospetsutan parte hartu zuen; Japoniako Fuji Rocken eta Roskilden (Danimarka), esate baterako. Euskal Herrian, besteak beste, *Bizi Gara* makrojaialdian eta Artozki herrian (Nafarroa) jo zuen, Itoizko urtegiak azpian hartu aurretik. *Kontrabanda*rekin eginiko birako azken emanaldia Bilboko Aste Nagusian egin zuen Muguruzak, eta haren ostean kontzertu birak eskaintzeari utziko ziola adierazi zuen. Alta, ez zuen hitza bete, eta urte batzuk geroago itzuli zen taula gainera.

*Brigadistak Sound System* diskoak bezala, nahasketa berriz eginiko diskoa ekarri zuen *In-komunikazioa*k ere: Bristol hiriko (Ingalaterra) musikariek hartu zituzten haren kantuak, haien gaineko ikuspegi berria eskaintzeko *Irun meets Bristol Komunikazioa* diskoan (2003). Lanaren lehen tirada *Euskaldunon Egunkaria* itxi ondoren sortutako *Egunero* egunkariarekin batera saldu zen, eta bildutako dirua euskarazko kazeta berriaren proiektua (*Berria*) laguntzeko erabili zen.

Tartean, lagun zaharrei kasu egiteko denbora ere atera zuen Muguruzak. *Kortatu*ren garaietatik landuriko laguntasun harremanak zirela medio, Manu Chao musikariarekin batera *Jai-Alai Katumbi Express* egitasmoa sortu zuen. *Radio Bemba Sound System* taldea lagun zutela, areto txikietan kontzertu bira egin zuten Chaok eta Muguruzak. *Kortatu*, *Negu* *Gorriak*, *Mano Negra* eta bi musikarien bakarkako kantuak modu bero eta sutsuan nahasten zituzten taula gaineko emanaldi luzeetan. *Jai-Alai Katumbi Express* biran hasi ziren Espainiako zenbait komunikabide eta talde ultraeskuindarren presioa nabaritzen Muguruza eta Chao. Izan ere, Malagan (Espainia) eman behar zuten kontzertua bertan behera geratu zen. Geroago, *Kontrabanda*ren biran, zentsura pairatu zuen berriz ere Muguruzak, beste zenbait euskal talderen aurka (*Berri Txarrak*, *Soziedad Alkoholika*, *Su Ta Gar*) antolatutako kanpaina mediatikoaren barruan. Baina Bartzelonako bi emanaldiak bertan behera uzteko saioak porrot egin ostean, hiri horretako *Apolo* aretoan emandako kontzertuak aukeratu zituen Muguruzak zuzeneko diskoa grabatzeko, *Komunikazioa Tour* (*Metak*-*Kontrakalea*, 2004).

*Kontrabanda* geldirik zegoela, gertuko zenbait musikari lagun harturik (Sorkun, Xabi Solano, DZ eta Mikel Abrego), *Basque Fire Department* talde akustikoa osatu zuen. Gaztetxe, leku txiki eta erdi tamainako aretoak izan dira suhiltzaile horien jomuga, nahiz eta Argentina eta Italiara ere eraman duten proposamena. Era berean, disko jartzaile saioak eskaini izan ditu Muguruzak, *DJ Laia* izenpean.

*Euskal Herria Jamaika Clash* diskoan (*Talka*, 2006) gorena ukitu zuen Muguruzak. Jamaikako sustraiak inoiz baino argiagoak dituen lan hori, hain zuzen, Jamaikan bertan sortu zen. Jon Elizaldek, Xabier Solanok eta Xabi Peryk lagundu zuten Karibeko uhartera, eta han grabatu ziren disko berriaren kantuak. Horretarako, gonbidatu asko bildu zituen *Tuff Gong International* estudioetan, Euskal Herriaren eta Jamaikaren arteko musika senidetze horretan. Diskoan parte hartu zuten, besteak beste, U-Royk, I Threes hirukoak, Lucianok eta Fermin Muguruzaren bidean garrantzi handia izan duen Toots Hibbert-ek. Kantu zerrendaren barruan, *La línea del frente* kantuaren reggae moldaketa zekarren disko horrek, *Kortatu*k kantua idatzi eta hogei urte geroago. *Metak* diskoetxea desagertu ostean, *Talka Records* zigilua sortu zuen Muguruzak bere lanak argitaratzeko.

Hasieran diskoaren zuzeneko aurkezpenik ez zela egongo adierazi bazuen ere, 18/98 sumarioan auzipetuen aldeko kontzertuaren karira hamabost laguneko talde bat osatu zuen Muguruzak, Kuba, Jamaika eta Euskal Herriko musikariekin. Emanaldi gogoangarri hura 2006ko azaroaren 11n izan zen, Barakaldoko *BEC* aretoan. Kontzertu horretarako bakarrik osatu zen taldea, baina hilabete batzuk geroago munduko bira bati ekin zion *Afro-Basque Fire Brigade*k. Bi ordu eta erdiko kantu zerrenda prestatu zuen Muguruzak, *Kortatu*, *Negu Gorriak* eta bakarkako bideari errepaso zabala egiteko.

Fermin Muguruzaren azken diskoa 2008an atera zen argitara: *Asthmatic Lion Sound* *Systema* (*Talka*). Mundu osoko hainbat hiritan —Tokio, New York, Berlin, Kuala Lumpur...– eta hainbat musikarirekin –Dave Hillyard, Manu Chao, Maria de Medeiros, Palestinako DAM taldea, Dana Leong...– teknologia berritzailea erabiliz grabaturiko kantuak jaso zituen Muguruzak. Haren azken lana, ordea, *Checkpoint Rock. Canciones desde Palestina* (2009) film dokumentala zuzentzea izan da. Javier Corcuera zuzendari perutarraren laguntzaz, *road-movie* bat filmatu zuen, Palestinako kantariak eta musikariak ezagutzera emateko. Filma Donostiako Giza Eskubideen Zinema Jaialdian estreinatu zen 2009ko apirilean, eta egun berean filmean parte hartu zuten musikari palestinar batzuekin kontzertua eman zuen Muguruzak Donostian.

### Euskaldunberria 
Komunikazio tresna gisa euskara aukeratu zuen Muguruzak bakarkako bideari ekitean. *Kortatu*ren hasieran, gaztelania izan zuen hizkuntza. Nolnah8 ere, euskara ikasteko konpromisoa argia zen, eta maila egokia lortu bezain pronto, euskara eta Euskal Herria mundu zabalera zabaltzea izan du xede. Euskararekin izan duen konpromisoa beste hainbat alorretara ere zabaldu du bere ibilbide profesionalean. Ildo horretan, ugariak izan dira Muguruzaren ibilbidean arrazoi jakin baten alde eskainitako emanaldiak edo babestutako ekimenak: euskal preso, Jarrai, Haika eta Segi gazte erakundeetako auzipetu, Iparraldeko ikastola eta 18/98 makro-sumarioko auzipetuekiko elkartasuna musikatu izan du Ferminek. Kantuak egin ditu *Milaka Bilaka* herri ekimenaren alde (*Milaka bilaka*), Korrikarako (*Big Beñat*), 2004ko Itsasondoko Gazte Topagunerako (*Bideak*) eta AHT Gelditu! Elkarlana taldearentzat (*Gelditu AHT*). Halaber, hamaika kantariren diskoetan elkarlanean jardun du: Anje Duhalde (*Bakezaleak* kantuan), *Oskorri* (*Euskaldun berriaren balada*), *M-ak*, *Tijuana in Blue*, Albert Pla, *Amparanoia*, *Reincidentes*, *KOP*, *Peret*, *Fundamental*, *Radici Nel Cemento*, *Desorden Público*... batzuk aipatzearren. Halaber, kantuak eta hitzak idatzi ditu *Anestesia*, Sorkun eta *Afrika Bibang* kantarientzat, besteak beste. Horietako asko *1984-1998 Amodio eta gorrotozko kantak* disko liburuan (*Esan Ozenki*, 1998) eta *Fermin Muguruza 99-04* CD-DVD bilduman (*Metak*-*Kontrakalea*, 2004).

### Zinema eta antzerkia 
Azken urteotan, zinema eta antzerkira zabaldu du Muguruzak musika sorkuntzarako esparrua. Hain zuzen, Ane Muñozen *Basurdea eta Beamon jauzia* film laburretako eta *Mirant al cel* (Jesus Garay) film luzeko musika ondu du, baita *Xomorroak* antzezlanerako ere.

Musika sortzeaz gain, eragile izan da beste zenbait arlotan ere. 1990eko hamarkadaren hasieran, *Esan Ozenki* diskoetxea sortu zuen beste zenbait lagunekin batera, diskogintzaren hedapen autogestionatua eta "egin zuk zeuk" jarrera lantzeko. *Esan Ozenki*ren bidez, zenbait talderen diskoak ekoitzi zituen Muguruzak: *Wemean*, *Garage H* eta *Todos Tus* *Muertos* taldeenak, esaterako. *Esan Ozenki*ko arduraduna izan zen, diskoetxeak 2001ean jarduna bukatu zuen arte.

Komunikabideetan ere aritua da. *Egin* irratian *Igo bolumena* musika saioa gidatu zuen zenbait urtez, eta iritzi artikuluak idatzi ditu *Argia* aldizkarian eta *Egin* egunkarian. Zutabe horietatik zabaldu izan ditu gogoeta eta egitasmo berriak.

## Diskografia 
thumb|Fermin Muguruza Kortaturen garaian Egiako Gaztetxean
### Kortatu 
* *Kortatu/Cicatriz/Jotakie/Kontuz Hi!* (1985)
* * Kortatu* (1985)
* *A Frontline Compilation*
* *El estado de las cosas* (1986)
* *Kolpez kolpe* (1988)
* *Azken Guda Dantza* (1988)

### Negu Gorriak 
* *Negu Gorriak* (1990)
* *Gure Jarrera* (1991)
* *Gora Herria* (1991)
* *Borreroak Baditu Milaka Aurpegi* (1993)
* *Hipokrisiari Stop! Bilbo 93-X-30* (1994)
* *Ideia Zabaldu* (1995)
* *Ustelkeria* (1996)
* *Salam, agur* (1996)
* *1990-2001* (DVDa + zuzeneko CDa, 2005)

### Fermin Muguruza eta Dut 
* *Ireki Ateak* (1997)

### Fermin Muguruza 
* *Amodio eta gorrotozko kantak (1984-1998)* (1998)
* *Brigadistak Sound System* (1999)
* *erREMIXak* (1999)
* *FM 99.00 Dub Manifest* (2000)
* *Korrika. mundu bat euskarara bildu* (2001)
* *In-komunikazioa* (2002)
* *Irun Meets Bristol. Komunikazioa* (2003)
* *Sala Apolo, Barcelona 21/01/04* (2004)
* *99-04* (2005) DVDa + CDa
* *Xomorroak (Bizitza lorontzian)* (2005)
* *Euskal Herria Jamaika Clash* (2006)
* *BASS-que Culture* (2006) DVDa + Remix CDa
* *Afro-Basque Fire Brigade Tour* (2007) Argazki liburua + DVDa
* *Mirant al cel* (2007)
* *Asthmatic Lion Sound Systema* (2008)
* *Remix + beste harribitxi batzuk* (2009)
* *Radar FM 1999.2013* (2013, *Talka*)
* *No More Tour* (2013, *Talka Records & Films*) - DVDa
* *Irun meets new Orleans* (2015, *Talka Records & Films*)
* *Black is Beltza ASM Sessions* (2016, *Talka Records & Films* / *Kasba Music*)
* *B-Map 1917 + 100* (2017, *Talka Records & Films* / *El Segell*)
* *Euskal Herriko Jamaica Clash* (2024) 

## Filmografia 
* *Bass-que culture* (*Talka*, 2006).
* *Checkpoint Rock* (*Filmanova*/*K2000*, 2009).
* *Next music station* (*Aljazeera*, 2011).
* *Zuloak* (*Talka*, 2012).
* *Nola?* (*Talka*, 2015).
* *Black is Beltza* (*Talka*, 2018).
* *Black is Beltza II*
* *Bidasoa 2018-2023*

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika garaikidea
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Negu Gorriak
* Fermin Muguruzari elkarrizketa Argia aldizkarian 2008an eta 2011an
* «Tumatxak. Fermin Muguruza»&#x20;*EITB*&#x20;