María Cambrils

**María Cambrils Sendra** (El Cabañal, Valentzia, 1878 &ndash; Pego, 1939ko abenduaren 22a ) Valentziako idazle sozialista eta feminista bat izan zen. Autodidakta izanik, zutabegile eta irakasle gisa langile klaseko elite intelektualaren partaide izatera heldu zen. Langileen mugimenduaren hedabideetan artikulu ugari argitaratu zituen, batez ere *El Socialista-n*, PSOE - Espainiako Langile Alderdi Sozialistaren komunikabide ofiziala. *Feminismo sozialista* (1925) liburuaren egilea da, emakumeen eskubideen eta ekintza feminista eta sozialistaren erreferentzia.

## Biografia 
Gurasoek Pegotik (Alacant) Valentziara migratu zuten. Aita langilea zen, eta ama analfabetoa. Maria Cambrils Valentzian bizi izan bere bizitzaren zatirik handiena. José Martínez Dolsekin ezkondu zen, seguru aski oso gazte. José hiltzean, Maríaren bizitzari buruzko ikerketak adierazten du identifikatu gabeko komentu batean bizi izan zela eta, agian, denboraldi batez moja izan zela. Bere idatzietan "komentuko bizitza" gogoratzen du eta agerian uzten du erlijio-testuak ezagutzen dituela, baina ez da datu zehatzik aurkitu. Hamarreko hamarkadan bere bizitzak izango zuen aldaketaren xehetasunak ere ez dira ezagutzen. Bere bikotekidea izango zena ezagutu zuen,  José Alarcón Herrero jumillatarra, garai batean lider anarkista izandakoa eta aurrerago Espainiako Langile Alderdi Sozialistako (PSOE) kidea, Maria bezala.

Bere idatzietan azaltzen duenez, Valentzian auzoko batekin egindako irakurketa eta solasaldiei esker ezagutu zuen '''erredentzio proletarioaren' doktrina* eta emakumeek zeregin horretan jokatu beharko zuten rola. Liburua Pablo Iglesiasi — maisu ohoragarria, Mariaren hitzetan—eskaini zion. Cambrilsek berak ordaindu zuen liburuaren edizio xumea eta haren salmentaz lorturiko dirua *El Socialista* aldizkariaren inprentarentzat izan zen. Gerra zibila amaitzean, eta odol-deliturik ez zuela onartu zen arren, Alarcón Alacanten fusilatu zuten, Aquilino Barrachina eta Pegoko beste sozialista batzuekin batera, 1940ko apirilaren 11n. Alarcón kartzelan zegoela, María Cambrils bere ilobek zaindu behar izan zuten, gaixorik zegoen eta. 1939ko abenduaren 22an hil zen. Hobi batean lurperatu zuten, izenik eta hilarririk gabe.

2015eko apirilean, Valentziako Unibertsitateak *María Cambrils*, *el despertar del feminismo socialista* izeneko monografia argitaratu zuen. Bertan, haren biografia, *Feminismo Sozialista* liburua eta 1924tik 1933ra *El Sozialista*, *El Obrero Balear*, *El Pueblo*, *Revista Popular* eta beste aldizkari batzuetan argitaratutako ehun artikulu baino gehiago biltzen dira. Lana Rosa Solbes kazetariak, Ana Aguado historialariak eta Joan Miguel Almela artxibozainak egin zuten, eta Carmen Alborchen hitzaurrea du.
* Espainiako Emakumearen Institutuak antolatutako "100 mujeres españolas que abrieron el camino a la igualdad" (Berdintasunerako bidea ireki zuten 100 emakume espainiar) erakusketak erreferentzia egin zion Cambrilsi, baina bertan emandako informazioa bere liburuaren azala baino ez zen izan.
* Valentziako Pego herriak (bertatik dator bere familia) plaza bat eskaini dio.  Pincanyan ere, Valentziatik gertu, pasabide batek du bere izena.
* 2019an bere izena jarri zaio Partit Socialista del País Valencià (PSPV-PSOE) alderdiak sortutako Fundazioari eta Valentziako UGTk martxoaren 8an ematen dituen berdintasun-sariei.

## Obra 
* *Feminismo Sozialista* (1925) Valentzia, Tipografia Las Artes
* *El Socialista:* Kolaborazioak eta artikuluak (1925-26)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Solbes, Rosa; Aguado, Ana; Almela, Joan Miquel; (2015) *María Cambrils, el despertar del feminismo socialista. Biografía, textos y contextos* (1877-1939) Valentziako Unibertsitatea. Historia bilduma ISBN ά370-9723-7
* Aguado, Ana (2003). “*Feminismo socialista y/o socialismo feminista: María Cambrils*”, *Arenal. Revista de historia de las mujeres'' aldizkaria. 10. liburukia, 2. zk. (2003ko uztaila-abendua 2003), 243-254. or.

## Ikus, gainera 
* José Alarcón Herrero

## Kanpo estekak