Oxitozina

**Oxitozina** hormona peptidikoa da, hipotalamoan ekoizten eta neurohipofisiatik askatzen dena, basopresinarekin batera. Bederatzi aminoazidoz osatutako peptido txikia da, hau da, nonapeptido bat da. Etimologiari dagokionez, *oxitozina* izena grezieratik dator: *oxys* (azkarra) eta *tokos* (erditzea), hau da, *"erditze azkarra".*

Hipotalamoko nukleo supraoptiko eta parabentrikularreko neurona handietan sintetizatu, eta axoien bidez neurohipofisiraino garraiatzen da; bertan, besikula sekretoreetan metatu eta exozitosi bidez askatzen da odolera.

1953an, Vicent du Vigneaudek oxitozinaren egitura kimikoa zehaztu eta laborategian sintetizatzea lortu zuen. Oxitozina sekuentziatu eta sintetizatzeaz gain, egitura hori lortu zuen lehen hormona polipeptidikoa izan zen. Mugarri honi esker, Kimikako Nobel Saria jaso zuen 1955ean. Honek bidea ireki zuen oxitozina sintetikoa (Pitocin izen komertzialarekin ezaguna) medikuntzan erabiltzeko, erditzeak eragiteko edo hemorragia postpartoak kontrolatzeko.

## Biokimika 
### Egitura eta Ezaugarri Kimikoak 
Oxitozina bederatzi aminoazidoz osatutako nonapeptidoa da, eta disulfuro zubi batek egitura egonkorra ematen dio. Bere egitura basopresinaren oso antzekoa da: bederatzi aminoazidoetatik zazpi berdinak dituzte. Desberdintasunak 3. eta 8. posizioetan gertatzen dira: oxitozinak isoleuzina eta leuzina ditu posizio horietan, eta basopresinak, aldiz, fenilalanina eta arginina. 

## Funtzio Fisiologikoak 
thumb|313x313px|Atzeraelikadura positiboa erditzean|ezkerrera

### Erditzea 
Oxitozina funtsezko eginkizuna du erditze-prozesuan. Umetokiko uzkurketak eragingo ditu miometrioko muskulu leunean. Prostaglandinen jariaketa sustatzen du, uzkurketen intentsitatea eta koordinazioa handituz eta erditzea erraztuz.

Erditzean **Fergusonen erreflexua** gertatzen da: **atzeraelikadura positiboko** mekanismo neuronendokrinoa. Prozesu honetan, haurraren buruak umetoki-lepoa eta baginaren goialdea zapaltzen du, hipotalamora seinale bat bidaliz oxitozina gehiago askatzeko. Horrela, uzkurketa indartsuagoak lortzen dira. Zikloa ez da amaituko umea kanporatu arte.

### Edoskitzea 
Erditu ondoren, oxitozinak esnearen kanporaketa eragingo du: **esnearen ejekzio-erreflexua.** Horretarako, bularreko albeoloetako zelula mioepitelialen uzkurketa bultzatzen du. Horrela, esnea guruinetatik titibururaino garraiatzen da.

Prozesu hau ere **atzeraelikadura positiboko** mekanismo baten bidez erregulatzen da: haurrak titiburua xurgatzean, seinale sentsorialak bidaltzen ditu hipotalamora oxitozina gehiago askatzeko. Horrek zelula mioepitelialen uzkurketa eta jarioa indartzen du, xurgapenak irauten duen bitartean.thumb|230x230px|Amigdala

### Jokabide Soziala eta Ugalketa 
Oxitozinak nerbio-sistema zentralean eragina du, eta neurotransmisore moduan jarduten du sistema honetan. Bikote-loturen sorreran, konfiantzan eta portaera afektiboetan parte hartzen du amigdalaren jarduera inhibituz; horregatik, maiz “maitasunaren hormona” gisa izendatzen da. Bai gizonengan zein emakumeengan, orgasmoarekin batera jariatzen da, uzkurketa genitalak eraginez. 

Animalietan eta gizakiengan, ama-senaren eta zaintza-portaeren garapenean parte hartzen du, ama eta umearen arteko lotura sendotuz erditzearen ondorengo lehen orduetan.

## Erabilera Klinikoa 
Munduko Osasun Erakundeak (OME) oxitozina funtsezko sendagaien zerrendan sartuta du, haurdunaldian eta erditzean amaren segurtasuna bermatzeko tresna baita.

Gaur egun, neurozientzia sozialean gehien aztertzen den molekula da.
[thumb|316x316px|[Sistema linbiko|Sistema Linbikoa eta bere osagaiak]]

### Sistema Linbikoa eta Gizarte Portaera 
Garuneko amigdalean eragiten du (beldurraren eta mehatxuaren prozesamendu zentroan), bere erreaktibitatea murriztuz. Honek antsietate soziala murrizten du, konfiantza eta hurbiltasuna sustatzen ditu eta besteen emozioak (aurpegi-adierazpenak) hobeto interpretatzen laguntzen du.
#### Aplikazio Terapeutikoak Nahasmendu Psikologikoetan 
Antsietate soziala murrizten lagundu dezake, beldur-erantzuna moderatuz eta interakzio publikoetan konfiantza handituz. Trauma osteko estresaren nahasmenduari dagokionez, oroitzapen traumatikoak eragindako antsietatea baretu dezake, **amigdalaren hiperaktibitatea** inhibituz. Eskizofrenian, zenbait ikerketaren arabera, oxitozina lagungarria izan daiteke sintoma sozialak (isolamendua edo emozioak ezagutzeko zailtasuna) arintzeko, pazienteen gaitasun enpatikoa hobetuz.

### Autismoa eta Oxitozina 
Autismoaren espektroko nahasmenduetan (AEN), hainbat ikerketak iraduki dute pertsona batzuek oxitozina maila baxuagoak izan ditzaketela odolean, edo haien hartzaileek modu desberdinean funtzionatzen dutela faktore genetikoengatik. Hori dela eta, oxitozina sintetikoa administratzea ikertzen ari da, interakzio soziala eta begirada-kontaktua hobetzeko tresna terapeutiko gisa.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak