open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sarissa

thumb|Mazedoniar falange bat sarissekin.

**Sarissa** 3 eta 7 metro arteko luzera zuen pika luze bat zen, ohi 6 metrokoa izaten zen arren, mazedoniar falangeak erabilia. Oso astuna zen, 5 kilo baino gehiagokoa. Bere altuera handia, oso egokia zen hopliten eta arma txikiagoak zeramatzaten beste soldadu batzuen aurkako borrokarako, sarissak eragotzi behar baitzituzten pezhetairoietara iristeko, ia erabat ezinezkoa zena, eta hortik dator Alexandro Handia eta bere aita Mazedoniako Filipo II.aren, lantza mota honen sortzailearen kanpainen arrakasta.

Edonola ere, falangetik kanpo ez zuen ezertarako balio, eta martxetan estorbu bat baino ez zen. Horregatik, sarissa, ohi, bi zati edo gehiagotan banatuta zegoen, guduan lotzen zirenak, bere maneiatzea erraztu eta armadaren mugikortasuna bermatzeko.

## Erabilpena 
Falangearen eraketa estuak pika harresi bat sortzen zuen, eta sarissa nahiko luzea zen bere aurretik zeuden bost gizon hilarak babesteko. Horregatik, etsai batek lehen hilara apurtzea lortzen bazuen ere, oraindik beste lau geratzen ziren eraso egin eta geldiarazteko. Atzeko hilaratako pezhetairoiek, euren pikak 70-80ºko angelu batean jartzen zituzten, eta angelu hau txikitzen joaten zen, borrokako lehen lerroa hurbiltzen zihoan heinean, arantzurde ilusio bat sortuz. Eraketa hau, gainera, etsaiaren geziak eragozten ere eraginkorra zen. Mazedoniar falangea garaitezina zen aurrez aurre erasoz gero. Garaitzeko modu bakarra, bere eraketa apurtuz edo bere aldetik atereaz izaten zen.

Esan bezala, arma honen sorrera Filipo II.ari ematen zaio, Alexandro handiaren aita. Filipok, bere gizonei, pika hau bi eskuekin erabiltzeko esan zien. Taktika berria geldiezina izan zen, eta, Filiporen erregealdia K. a. 336an amaitu zenean, lehenago oso hauskorra izan zen mazedoniar erresumak, jada Grezia osoa kontrolatzen zuen, baita Epiro eta Trazia ere.

Bere seme Alexandro Handiak taktika hau erabili zuen Asian, Egipto, Persia eta Punjabeko eskualdea konkistatuz, azken hau Indiako iparmendebaldean, behin ere garaitua izan gabe. Falangeak eta euren sarissak ezinbestekoak izan ziren gudu bakoitzean, bereziki Gaugamelako guduan, non Dario III.aren gurdi eszitarrak falangeak suntsituak izan ziren, lagunen zalditeria (hetairoi) eta hipaspisten erabileraren laguntza konbinatuarekin. Alexandrok, pixkana-pixkana, falangea eta sarissaren garrantzia murriztu zuen, tropa eta armamentu asiarrak bilduz.

Guzti hori gora-behera, sarissak, aro helenistikoko armadan bizkarrezurra izaten jarraitu zuen, baina entrenamendu faltak eta falangean zuten gehiegizko konfidantzak eta ez tropen erabilera konbinatuan (non Filipo eta Alexandro nabarmendu ziren), Mazedonia, Pidnako guduan, erromatarren aurka galtzera eraman zuten.

## Ikus, gainera 
Alexandro Handia

## Kanpo estekak
Ángel José Gómez Montoro

**Ángel José Gómez Montoro** (Zamora, Espainia, 1960ko azaroaren 11) Konstituzio Zuzenbideko aditua da. Nafarroako Unibertsitateko errektore izan zen 2005etik 2012ra bitartean. Madrilgo Complutense Unibertsitatean egin zituen bere zuzenbide ikasketak eta Ikasketa Konstituzionalen Zentroan Konstituzio Zuzenbidean eta Zientzia Politikoetan diplomatu zen (1985). 2005etik Zuzenbide Konstituzionaleko katedraduna da.

## Kanpo estekak 
*  Ángel José Gómez Montororen curriculuma, Jakiunderen webgunea.
Pliensbachiar

**Pliensbachiar**ra Jurasikoaren barruko Lias garaiko estai bat da. Batzuetan **Charmouthiar** izena ere ematen zaio. Orain dela 189.6 ± 1.5 Ma hasi eta 183 ± 1.5 Ma bukatu zen.

Izena Pliensbach herritik dator, Stuttgartetik (Alemania) 30 kilometrora dagoen herria. Eskualdean aurkitu diten mineral eta fosilak Goeppingengo museoan erakusten dira. Plienbachiarraren bukaera Toarciar iraungitzea izeneko desagertzearekin eman zen.

Pliensbachiarreko oinarriko GSSPa Robin Hood's Bayko (Yorkshire, Ingalaterra) Wine Haven kokalekuan dago, Redcar Mudstone Formazioan, 2005ean onartua. Pliensbachiarraren hasiera *Bifericeras donovani* amonitearen lehen agerpenarekin definitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toarciar

**Toarciar**ra (edo **Goi Lias**a) Jurasikoko Liasen barneko azkeneko estaia da. Orain dela 183 Ma eta 175 Ma artean iraun zuen. Hasiera iraungitze prozesu batean ezarri zen.

Thouars (latinez: *Toarcium*) Frantziako Loirako Haranean dagoen Saumur hiritik hegoaldera dagoen herria da. Toarciarra d'Orbignyk 1842an izendatu zuen, jatorrizko kokapena Vrines harrobia izanik, Thouars udalerritik 2 kilometro ipar-mendebaldera. Toarciarraren oinarriko GSSP Portugalgo Penichen dago, eta 2014an ezarri zuten. Muga *Dactylioceras* (Eodactylites) azpigeneroko amoniteen lehen agerpenaren arabera definitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toarciar iraungitzea

**Toarciar iraungitzea**, **Pliensbachiar-Toarciar iraungitzea** edo **Jurasiko Goiztiarreko iraungitzea** Pliensbachiar estaiaren bukaera eta Toarciar estaiaren hasiera markatu zuen iraungitzea serieen izena da. Orain dela 183 milioi urte gertatu zen.

Toarciar iraungitzeak oso indartsu eragin zuen izaki urtarretan, batez ere ammonitetan Hedadura globala izan zen, Japoniako urtean, Andeetako arroan eta Tetis itsasoan ikus daitekeen bezala. Badirudi gertakariaren arrazoia hipoxia izan zela, alde batetik, eta Karoo-Ferrar izeneko sumendien eztandak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karoo-Ferrar

**Karoo eta Ferrar probintziak** basalto probintzia nagusi bat dira. Zatirik handiena Hegoafrikan eta Antartikan dago, baina hainbat zati aurki daitezke Hego Amerika, India, Australia eta Zeelanda Berrian sakabanatuta. Gondwanaren hausturaren aurretik gertatu zen orain dela 183 milioi urte. Garai hau Toarciar iraungitzearekin batera gertatu zen hipoxiarekin bat dator. Atera zen basalto bolumen osoak 6.000 bat kilometro hartzen ditu, hau da, 2.5 x 106 km&sup3;.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Toarciar iraungitzea

## Kanpo estekak
Abbasites

***Abbasites*** ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
## Erreferentziak
Brasilia (generoa)

***Brasilia*** ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren, orain dela 171,6 milioi urtetik 167,7ra.
## Erreferentziak
Bredyia

***Bredyia*** ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren. Orain dela 175,6 milioi urtetik 171,6 milioi urtera aurki daitezke erregistro fosilean.
## Erreferentziak
José María Escrivá

righr|thumb|200px|Coat of arms of Josemaría Escrivá
San **Josemaría Escrivá de Balaguer**, jaiotzez **José María Mariano Escrivá y Albás** (Barbastro, Huesca, 1902ko urtarrilaren 9a – Erroma, 1975ko ekainaren 26a) espainiar apaiza izan zen. Opus Dei 1928an eta Nafarroako Unibertsitatea 1952an fundatu zituen.

Joan Paulo II.a aita santuak santu egin zuen 2002ko urriaren 6an.

## Liburuak 
Funtsean homiliak eta aforismoak argitaratu zituen:
* *Bidea*, ezagunena, 999 aforismoren bilduma (1934).
* *Surco*, aforismoak (1992).
* *Forja*, aforismoak.
* *La Abadesa de las Huelgas*, ikerketa teologiko-juridikoa (1944).
* *Amar a la Iglesia*, Escrivá de Balaguerren hiru homilia dira.
* *Discursos sobre la Universidad*
* *Es Cristo que pasa*, homilia gehiago.
* *Amigos de Dios*, beste homilia batzuk (1990).
* *Conversaciones con monseñor Escrivá de Balaguer* (1991), elkarrizketen bilduma eta beste homilia bat, azkena Nafarroako Unibertsitatean emanda, 1967an.
* *Santo Rosario*.
* *Vía Crucis*.

## Kanpo estekak 
* Escrivá de Balaguerreren obrak euskaratuak.
Hyperlioceras

***Hyperlioceras*** ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Bajociaran bizi ziren, hau da, orain dela 170,3 milioi urtetik 167,7 milioi urtera gutxi gorabehera.
## Garrantzi bioestratigrafikoa 
Estratigrafiako Nazioarteko Batzordeak Bajociar estaiaren hasiera *Hyperlioceras*en lehen agerpenaren arabera definitzen du, hau da, orain dela 170.3 ± 1.4 milioi urte. *Hyperlioceras discites* zona ere horrela definitzen da. Puntu honek aurreko Aaleniar estaiaren bukaera era adierazten du. Bajociarraren bukaera *Parkinsonia (G.) convergens*en azken agerraldiarekin markatzen da, orain dela 167,7 milioi urte, *Zigzagiceras zigzag* Zonaren oinarrian.
## Erreferentziak
Bajociar

**Bajociar**ra Jurasikoaren barruko Malm garaiko bigarren estaia da. Orain dela 171,6 Ma hasi eta 167,6 Ma bukatu zen. Aurretik Aleniar estaia izan zen eta ondoren Bathoniar estaia etorriko zen.

## Estratigrafia 
Alcide d'Orbignyk 1842an Bajociar estaia izendatu zuen, Bayeux hiriaren latinezko izena (*Bajoce*), Normandian, Frantzia. GSSPren urrezko iltzea Murtinheira sekzioan dago, Cabo Mondegon, Portugalen. 1997an hartu zen erabakia. Bajociarraren oinarriaren definizioa *Hyperlioceras mundum* ammonitearen lehen agerpena da.

## Fauna 
### Ammonites 
Bajociar garaiko ammonites generoak honako hauek dira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talasa

Greziar mitologian **Talasa** (antzinako grezieraz Θάλασσα *Thalassa*, Θάλασση *Thalassê* o Θάλαττη *Thalattê*, "itsasoa") itsasoko jatorrizko jainkosa bat zen, Eter eta Hemeraren alaba, Mediterraneo itsasoaren pertsonifikazioa.

Pontorekin bederatzi Telkinen, Halia lamiaren eta itsasoko arrainen ama izan zen. Egeonen ama ere izan zen, Egeo itsasoaren pertsonifikazioa. Batzuetan, Uranorekin Afroditaren amatzat hartzen zen, Kronosek bere aitari barrabilak moztu zizkionean, hauek itsasora erori baitziren.

## Ikus, gainera 
* Tiamat

## Kanpo estekak
Aaleniar

**Aaleniar**ra Jurasikoaren barruko Malm garaiko lehenengo estaia da. Orain dela 175,6 ± 1,5 Ma hasi eta 171,6 Ma bukatu zen. Aurretik Toarciar estaia izan zen eta ondoren Bajociar estaia etorriko zen.

thumb|Aaleniarraren oinarria, Guadalajaran.
Aaleniarrak Alemaniako Aalen hiriaren izena darama. Aaleniarra Karl Mayer-Eymar geologo suitzarrak definitu zuen 1864an. Jatorriz, azpiko muga Jurasiko Beltzaren buztin ilunen eta Alemaniako hegoaldeko sekuentzia Jurasikoetako hareharriaren eta oolitaren artean zegoen. Aaleniarreko GSSP marka Fuentelsazen dago, Iberiar mendilerroan, Guadalajarako probintzia (Espainia), eta 2000. urtean ezarri zuten. Aaleniarrareen oinarria *Leioceras opalinum* ammonitarraren lehen agerpenaren arabera definitzen da.

## Fauna 
### Ammonites 
Aaleniar garaiko ammonites generoak honako hauek dira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura (filma)

***Laura*** 1944an Otto Premingerrek ekoiztu eta zuzendutako filma da, Gene Tierneyk, Dana Andrewsek, Clifton Webbek, Vincent Pricek, eta Judith Andersonek antzeztua. Izen bereko eleberrian oinarritua dago, Vera Caspary idazlearen lanean, aurreko urtean argitaratua. Premingerrek Rouben Mamoulian zuzendariak hasitako ekoizpenari heldu zion, estudietako arduradunekin izandako gorabeherek filmatzen lagatzera bultzatu baitzuten.

## Istorioa 
New Yorkeko poliziako ikertzaile den Mark McPherson (Dana Andrews) Laura Hunt (Gene Tierney) emakumezkoaren hilketa ikertzen hasia da. Horretan dabilela Waldo Lydecker (Clifton Webb) kazetari-iritzi zutabegilearekin egiten du topo, Lauraren gertuko lagunarekin. Lanean aurrera egin ahala eta Lauraren lagunak ezagututa eta haren gutunak irakurrita, andrazkoarekin maitemintzen da. Gau batean Lauraren apartamentuan dagoela, beronen erretratuaren ondo-ondoan lo seko geratu da, eta bat-batean zarata batek esnatu du: Laura da, bizi baino biziagoa. Egiatan hildakoa Diane Redfern modeloa izan da.

## Hainbat kontu 
Filmaren soinu bandarako Otto Premingerren aurreneko hautua Duke Ellington musikariaren *"Sophisticated Lady"* konposizioa baliatzea izan zen. Azkenean David Raksinek sortu suen musika, eta gerora ere arrakasta handia izan duen kantua.
Bestteik, filmean elementu sinbolikoa den erretratua argazki bat da, zenbait ukitu egina, baina ez da margolana. Koadro berori koloreetako *On the Riviera* filmean erabili zuten urte batzuk pasatuta.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
*  imdb.com Laura
*  *Laura* **Filmsite.org** atarian, Tim Dirks idazlearen erreferentzia
*  *Laura* kantari buruzko informazioa.
*  *Laura* kantaren hitzak.
Sinestunen Printzea

**Sinestunen Printzea** (arabieraz **أمير المؤمنين amīr al-muminīn**), **emir** bezala ere itzulia, islamiar titulu bat da, tradizionalki kalifarenari lotua, daramana, musulmanen artean autoritate erlijioso gorena dela adierazten duena.

## Marokon 
Sultan almorabideek ere erabili zuten, baina ez hala kalifa titulua, eta ondoren sultanak, orain Marokoko erregea. Marokoar sultanen autoritate erlijiosoa sinestunen printze bezala, hauen autoritate politikoa onartzen ez zuten herrialdeko sektoreek onartua zen. Erresumaren mugetatik haratago ere onartzen zen, berdin onartua baitzen hegoalderago, Saharako tribuen artean, marokoar nazionalismoak argudiatzen duen argudioetako bat delarik Mendebaldeko Sahararen subirautza aldarrikatzeko. Baita Mauritaniak ere (azken kasu honetan halako aldarrikapenik ez dagoen arren).

## Kanpo estekak
Anzeo

Greziar mitologian, **Anzeo** nor zen dioten bi ikuspegi daude: batek, Arkadiako errege zen Likurgoren seme egiten du, eta beste narrazio batzuk, Poseidon eta Astipalearen seme bezala.

Bere abilezia ezagunena, bere indarra zen. Heraklesen ondoren Greziako bigarren pertsonarik indartsuenetzat hartzen zen.

Jason eta argonautekin nabigatu zuen partaideetako bat izan zen, Argo ontzia pilotatuz Tifis hil ondoren.

Kalidongo basurdearen ehizan parte hartu zuen, non, uste denez, saiakeran hil zen.
Tifis

Greziar mitologian **Tifis** Argo ontziaren lemazaina zen, argonautak urrezko ahari-larruaren bila joan zirenean ontziratu ziren ontziarena.

Guraso ezberdinak ematen zaizkio, Forbante lapitarra eta Hirminaren (Elideko Epeo erregearean alaba bat) semea, Hagniorena edo Beoziako Tiferena.

Bere bidaietako batean, Medeak, Tritonek oparitu zion katilu magiko baten bidez, Libiako Tritonis lakutik itsasora, basamortuan zehar, arriskurik gabe heltzeko jarraitu behar zuen bidea erakutsi zion.

Tifis, bapateko gaixotasun arraro bategatik hil zen mariandinarren herrialdean, Itsaso Beltzaren hegoaldeko kostaldean, moirek gehiago nabigatu behar ez zuela erabaki zutenean. Argoko lemazain bezala, Anzeok ordezkatu zuen, Likurgo edo Poseidonen semeak.

## Kanpo estekak
Haize-arrosa

thumb|upright=1.2|32 puntuko iparrorratza-arrotza, erlazionatutako norabide izenekin eta iparraldetik gradu baliokideekin. Bezelek gradu-markak ditu gradu 1eko gehikuntzan.
[thumb|300px|Haize-Arrosa lurrean, [lauburuaren ondoan, Garai (Bizkaia).]]
[thumb|300px|Haize-arrosa lurrean, [Herkulesen Dorrea|Herkulesen Dorretik gertu, A Coruña, Galizia, Espainian, nondik argazkia hartua izan den.]]
**Haize-arrosa** edo **nabigazio arrosa** inguruan ostertzaren zirkunferentzia banatzen den noranzkoa adierazita dituen zirkulu bat da.

Nabigazio kartetan, itxuraldatutako 32 erronboz irudikatzen da, mutur batetik lotuta daudenak, beste batek ostertzeko zirkuluko noranzkoa adierazten duen bitartean. Horren gainean, zitori horia kokatzen da, zeinekin Iparraldea adierazten den, XVI. mendetik dokumentatua.

Ostertzaren zirkulua banatzen den sektore ezberdinetan haizearen batez besteko intentsitatea adierazten duen diagrama bat ere izan daiteke.

## Puntu kardinalak 
### Lau Puntu kardinalak 
* I: Iparraldea (N)
* H: Hegoaldea (S)
* E: Ekialdea (E)
* M: Mendebaldea (W)

### Alboko lau norabideak 
* IE: Ipar-ekialdea (NE)
* HE: Hego-ekialdea (SE)
* HM: Hego-mendebaldea (SW)
* IM: Ipar-mendebaldea (NW)

### Zortzi tarteko norabideak 
* IIE: Ipar-ipar-ekialdea (NNE)
* EIE: Eki-ipar-ekialdea (ENE)
* EHE: Eki-hego-ekialdea (ESE)
* HHE: Hego-hego-ekialdea (SSE)
* HHM: Hego-hego-mendebaldea (SSW)
* MHM: Mendebal-hego-mendebaldea (WSW)
* MIM: Mendebal-ipar-mendebaldea (WNW))
* IIM: Ipar-ipar-mendebaldea (NNW)

## Galeria 

Irudi:Reinel compass rose.svg|Nabigazio karta zahar batetako haize-arrosa, Pedro Reinel kartografo portugaldarrak egina (1504)
Irudi:Compass thumbnail.jpg|Haize-arrosa historiko bat
Irudi:Windrose.svg|8 puntuko haize-arrosa bat
Irudi:CompassRose (mul) 16 blue N.svg|Iparraldea goian adierazia duen 16 puntuko haize-arrosa
Irudi:Jfader dryden.jpg|Munduko haize-arrosarik handiena, basamortuko lurrean marraztua, Edwards Aire Armadaren basea AEBetan
Irudi:BrújulaN.svg|16 puntuko haize-arrosa
Irudi:Haize arrosa.svg|Haize-arrosa euskaraz

## Kanpo estekak
Triangulazio

thumb|300px|Triangulazioa
thumb|300px|*B* posizioan, koordenatuak, *P1*, *P2* eta *P3* puntu ezagunak plano horizontal batean erabiliz kalkula daitezke. *r1* distantzia neurtzea zirkulu batean jartzen da. *r2* neurtzea bi puntutan *A* edo *B* jartzen da. Hirugarren distantzia *r3* neurtzeak, *B* puntuaren koordenatuak ematen dizkio. Hori erresekzio bezala ezagutzen da.
**Triangulazio**a puntuen posizioak, distantzien neurriak edo areak kalkulatzeko hirukien trigonometrian oinarritutako teknika da.

## Triangulazioa GPS bidez 
Testuinguru horretan GPS bidezko triangulazioa, neurketa puntuarekiko hiru seinaleetako bakoitzaren angelua ezagutzean datza. Hiru angeluak ezagutuak, hiru sateliteekiko posizio erlatibo propioa erraz adierazten da. Gainera koordenatuak edo igortzen duten seinaleen arabera bakoitzaren posizioa ezagutuz gero, posizio absolutua edo neurketa puntuaren benetako koordenatuak lortzen dira.

## Triangulazioa geodesian 
Koordenatuetan ezagutzen diren bi punturen (A eta C) arteko distantzia (A-C) eta distantzia (A-B), eta ezagutzen den puntu batetik hirugarren puntu baterako angelua (Â), B puntuaren koordenatuak kalkula daitezke.

Erresekzioa: Geodesian halaber, koordenatuetako hiru puntutarako distantziak ezagututa, puntu propioaren posizioa adieraz daiteke.

## Azaleren triangulazioa 
Azaleren triangulazioa irudi poligonalen areak lortzeko metodo bat da, ohi ez erregularrak, hiruki formatan deskonposatuz. Logikaz, hirukien areen batuketaren emaitza area osoa da.

Hiruki baten area honako ekuazio honen bidez lortzen da:

:S =\frac{bh}{2} = \frac{oinarria \cdot altuera}{2}

*S* azalera da; *b*, hirukiaren edozein alderaren luzera; eta *h*, oinarria eta oinarri horren kontrako erpinaren arteko distantzia perpendikularra.

## Ikus, gainera 
* Trigonometria
* Willebrord Snel van Royen

## Kanpo estekak
Subizelaigaine

**Subizelaigaine** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1209 metroko garaiera duena. Uarrain II menditik gertu dago. Etzantzako zirku belartsuan nagusi den mendietako bat da. Azken mendi hau ez da Gañetako zirkuan, Aralarren bertan, dagoen izen bereko mendiarekin nahastu behar. Uarrain IIk eta Subizelaigañek, Auntzarrate izeneko gailur bat osatzen dute.

Malloan gehien nabarmentzen den tontorretako bat da, eta, beraz, malloaren oso ikuspegi ederra du.

## Irispideak 
Ibilbiderik errazena, Lekunberritik Guardetxera doan errepideko 10. kilometrotik abiatzen da, azken honetara heldu baino lehenxeago. Hemendik, Etzantzako lautadetara iristen da, eta malloarantz jarraituz Arteiako Mugarrie izeneko lepora iristen da, ezkerretara Arriolatz mendia geratzen delarik. Lepotik, eskuinetarantz joateko joera duen bide batek, mendi honen tontor zapalera daroa. Hemendik, hegoalderanzko norantzan doan gailur zati batek, Uarraingo mendi nabarmenagoaren tontorrera daroa. Ibilbide luzeago bat Baraibarren abiatzen da.

## Kanpo estekak 
*  euskal-herria.org webgunean
Surfin Kaos

**Surfin Kaos** 2002ko Urtarrilean sortutako Donostiar Rock taldea da.

## Taldea 
Surfin Kaos sortu baino lehen, Mugatik, Utikan, Lau itzal edo Kolore biziak bezalako taldeetan aritu ziren.
Intxaurrondoko Letaman Gaztetxean bertsio batzuk jotzen hasi ostean, beraien kantu propioak ateratzen hasi ziren. Horrela, lehen maketa (*Surfin Kaos*) grabatu zuten Haritz Harreguy teknikari lanetan zutela.

Lehen maketa honen ostean, 2004ean, Gaztesareako bilduma batean *Izan Rock&Roll* abestia kaleratu zuten. Urte berean, *25 urte eta gero... E.H.E.* diskoan ere abesti bat kaleratu zuten.

2005ean, Oihuka diskoetxearen eskutik, *BizzionBizzi* diska kaleratu zuten.

## Diskografia 
* *Surfin Kaos* (2003, autoekoiztua)
* *BizzionBizzi* (Oihuka, 2005)
* *Tryphyllon* (Gaztelupeko Hotsak, 2007)
* *Goizalde Surrealistak* (Brian\'s Records, 2010)
   
### Bildumetako partehartzeak 
* *Izan Rock&Roll* abestia Gaztesareako *Entsegu lokala* bilduman 2004.
* *Izan Rock&Roll* abestia *25 urte eta gero... E.H.E.* bilduman 2004.
* Gure Irratia, zure rokanrrola (2005)

## Taldekideak 
 Dabid Gil - Bajua eta Koroak
 Ibon Etxebeste - Bateria
 Koldo Soret - Ahotsa eta gitarra

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika garaikidea

## Kanpo estekak 
 Surfin Kaosen webgunea
 Oihukaren webgunea
Willebrord Snel van Royen

**Willebrord Snel van Royen** (Leiden, 1580ko ekainaren 13a - Leiden, 1626ko urriaren 30a) **Snellius** bezala ere ezaguna, astronomo eta matematikari herbeheretar bat izan zen, bere izena daraman errefrakzioaren legeagatik ezaguna.

Lurraren tamainari buruzko aurkikuntza garrantzitsuak sartu eta Kalkuluari aplikatutako metodoan hobekuntzak egin zituen.

Leideneko unibertsitatean Zuzenbide ikasketak hasi arren, matematikengatik interes handia agertu zuen, bere ikasketetan ari zenean ere erakusten zuen diziplina. 1613an, bere aita Rudolph Snel (1546-1613 ordeztu zuen Leideneko unibertsitateko matematika irakasle bezala. 1615ean, triangelaketa bidez kalkulaturiko meridiano arku baten luzeraren adierazpenaren bidez Lurraren erradioa neurtzeko metodo berri bat ideiatu eta aurrera eraman zuen, geodesiaren sorreratzat hartzen den lana, bere idazlan *Eratosthenes Batavus, sive de terræ ambitus vera quantitae*an, 1617an argitaratua, erabilitako metodoa eta lortutako emaitza deskribatzen ditu (107,395&nbsp;km gaur egungo 111ren aurrean). Gainera, Snel, matematikari bezala nabarmendu zen, antzinako jakitun greziarrek πren kalkulurako erabilitako metodoa hobetuz; 96 aldeko poligono batekin 7 emaitza zuzen lortu zituen, metodo klasikoekin, 2 baino lortu ez ziren bitartean. 1621ean, argiaren errefrakzioaren legea adierazi zuen, Christiaan Huygensen arabera, (*Dioptrika* 1703) Rene Descartesi aurreratuz, hasieran, aurkikuntza, azken honi eman zitzaiolarik 1637an argitaratuz.

Lurraren tamaina zehazteko bere lanez gain, *Cyclometria sive de circuli dimensione* (1621, eta *Tiphys Batavus* argitaratu zituen, nabigazioari buruzko tratatua non loxodromia aztertzen duen (1624); *Coeli et siderum in eo errantium observationes Hassiacae* (1618) Hesseeko William IV.a landgravearen behaketa astronomikoekin eta *Villebrordi Snelli doctrinaæ triangulorum canoniæ libri quatuor* (1627) bera hil ondoren argitaratutako trigonometriari buruzko tratatua.

Bere omenez, Ilargiko krater batek *Snellius* izena darama.

Image:Snell - Cyclometricus, 1621 - 183410.jpg|*Cyclometricus*, 1621
Landgrave

**Landgravea** noblezia titulu bat izan zen, nagusiki Germaniako Erromatar Inperio Santuan erabilia, eta, ondoren, estatu honengandik eratorritako lurraldeetan, kondearen () pareko, zuzenean enperadorearekin behar feudal bat zuelarik. Bere jurisdikzioa, batzuetan, oso lurralde handietara hedatzen zen, tarteko kargu baten mende egon gabe, dukea, apezpikua edo konde palatinoa. Landgraveak burujabetza eskubideak gauzatzen zituen, bere erabakitze boterea dukearenaren parekoa zen.

Hitza, lehen aldiz, behe Lotaringian agertu zen, 1086an eta Lehen Mundu Gerraren ondoren erabiltzeari utzi zitzaion arte erabili zen.

Bere forma femeninoa *landgravina* da; landgraveak gobernaturiko lurralde edo kargua, *landgraverria* da. Hauetatik, bi dira ezagunak: Hesseko Landgraverria eta Turingiako Landgraverria.

## Kanpo estekak
Toxamblyites

'''''''''' ongi ezagunak diren ammonite izeneko zefalopodoen artean genero fosil bat da. Jurasikoan bizi ziren., hau da, orain dela 200 milioi urtetik 145 milioi urtera gutxi gorabehera.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlos Proventzakoa

**Karlos Proventzakoa** (845 – 863ko urtarrilaren 25a) Burgundia Behereko errege karolingiarra izan zen, 855etik hil zen arte.

## Bizitza 
Ermengarda Toursekoaren eta Lotario I.a karolingiar enperadorearen seme txikiena zen. Lotariok Erdialdeko Frantzia hiru semeen artean banatu zituen: zaharrenak, Luisek, Italia eta koroa inperiala jaso zituen; Lotario II.ak Lotaringia (gaur egungo Lorrena, Belgika, Herbehereak eta Luxenburgo); eta txikienak, Karlosek, Burgundia Beherea.

860an, Karlos Burusoila osaba erresuma konkistatzen saiatu zen, baina Karlos Proventzakoak garaitu zuen. Hil zenean, anaia Luisek oinordetu zuen erresuma.

## Erreferentziak
Times Square

**Times Square** Manhattaneko (New York) kale-gurutze nagusi bat da, Broadway-k eta Zazpigarren Hiribideak elkar gurutzatzen duten puntuan kokatua, eta West 42nd Street-etik West 47th Street-eraino hartzen du.

"Square" deritzon arren, berez kale-gurutzeak osatzen duen espazio ireki samarra da, baina oso zabala ere ez.

Lehen *Longacre Square* zeukan izena, eta bere gaur egungo izena 1904ko apirilean hartu zuen, *The New York Times* egunkariaren bulegoak bertako eraikin batean kokatuta zeudelako.

1930eko Depresio Handiaz geroztik, auzune arriskutsutzat jo zuten. 1960ko hamarkadatik 1990eko hamarkadaren hasierara arte, bertan kokaturiko ikuskizun pornografikoak zirela-eta, narraskeria- eta likiskeria-kutsua izan zuen. 1990eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, Rudolph Giuliani alkateak inguru hori guztia "garbitzeko" ekimen bat aurrera eraman zuen, segurtasuna handituz eta turistak erakartzeko moduko jarduerak eta establezimendu garestiak irekiz. Eraldakuntza horren alde daudenek diote auzoa orain seguruagoa eta garbiagoa dela. Kritikoek esaten dute, ordea, aldaketa horiek Times Squareren nortasuna urardotu edo "disneyfikatu" egin dutela.

Times Square munduko plazarik ezagunenetarikoa eta bizienetakoa da, bere trafiko burrunbatsuarekin eta jendearen presakako joan-etorriekin.

Times Square ezaguna da:

* Bertan dauden iragarki elektroniko ugari eta ikusgarriengatik.
* Inguruan kokaturiko antzoki kopuru handiarengatik.
* Gabon zaharrean urte berriari ongi-etorria emateko bertan egiten den ospakizunarengatik.

## Kanpo estekak
Xabier Portugal

**Joseba Xabier Portugal Arteaga** (Pasaia, Gipuzkoa, 1951 - *ib.*, 2008ko irailaren 2a) irakasle, kazetari, idazle eta alkate pasaitarra izan zen.

Kazetari gisa aldizkari eta egunkari askotan idatzi zuen, *Argia*n, *Jakin*en, *Punto y Hora*n, *Egin*en, *Berria*n eta *Gara*n, besteak beste. Jazz eta zinema munduan ere ezaguna zen, eta hainbat jaialditan parte hartu zuen, epaimahaikide gisa edo antolakuntza lanetan.

Historia arloan ere aritu zen, Pasaiako Historia Mintegia sortuz. Eta 2008ko otsailean *Pasaia 1931-1939-Zanpatuen Oroimina* liburua kaleratu zuen. Horrekin batera, Pasaiako herrigintzari oso loturik egon zen. 1987tik 1995era Gipuzkoako herri horretako alkate izan zen Herri Batasunarekin. Halaber, 1999tik 2003ra kultura zinegotzi izan zen Euskal Herritarrok plataformarekin.

Pasai Antxoko sanferminak antolatzen ere ibili ohi zen, eta 2008an jaietako *Saltzero* izendatu zuten.

Lanbidez, irakasle izan zen, hainbat urtetan Pasaia-Lezo Lizeoa ikastolako zuzendari izanez.

## Kanpo estekak 
*  Herria sentitzen zuen gizona (*Berria*, 2008/09/03)
*  X. Portugali buruzko artikulua *Gara*n
Iñaki Goikoetxea Beristain

**Iñaki Goikoetxea Beristain** (Deba, Gipuzkoa, 1982ko maiatzaren 6a-) futbolari ohi gipuzkoarra da, aurrelari postuan zebilena. Amaikak-Bat taldeko harrobian hezia, Championnat de France amateur ligako Aviron Bayonnais euskal taldean erretiratu zen. Teknika zoragarria erakusten du jokatzen duen bakoitzean eta oso arriskutsua da area barruan, aurrelaria eta punta-erdia lanetan murgilduta ibiliz. Golak sartzeko erraztasun handia dauka eta aritu den taldeetan beti hala frogatu izan du. Adibidez, azken urteotan 3. goleatzailea izan da 2007-08 denboraldian 2.B mailako Euskadiko talde guztien artean. Teknikaz gain pertsonalitateduna da debar futbolaria. Arrazoia bere alde duenean, inor isilarazi behar badu egin-egiten du haren futbola erakutsiaz eta ezin ahantzi bere futbolarekiko filosofia, alegia, hazten jarraitzea.

2008ko urriaren 30ean, Irungo Gal Stadiumean, Errege Kopako final hamaseirenak zeuden jokoan. 5000 ikusle baino gehiagoren aurrean, hortxe zegoen bigarren B mailako Real Union lehen mailako Real Madril ahalguztiduna aurrean zuela. Dena irundarren aurka izanik Real Unionek 3-2 irabazi zion Real Madrili garaipenaren gola 63. minutuan Iñakik berak eginez.

2. A Mailara igotzeko bueltako partidan, 2009ko ekainaren 21ean Irungo Gal Stadiumean jokatua, Real Unionek 3 eta 1 irabazi zion A.D. Alcorcon taldeari, Iñakiren golak markagailua ireki zuelarik. Gainontzeko golak Eneko Romok eta Juan Domínguezek sartu zituzten, 45 urte ostean Irungo Real Union 2. A Mailara bueltaraziz.

2009-2010 denboraldian 2. A Mailan aritu zen Real Unionekin beste urtebetez sinatu zuelako. Honela, estreinakoz, 2. A Mailan aritu zen.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Palmaresa 
* 2014-2015 Federazio Kopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Aurrelari (futbola)

**Aurrelaria** futbolean jokatzen duen jokalari bat da, zeina eraso posizioetan ibiltzen den, hots, aurkariaren atetik hurbil, taldearen aldeko gol gehientsuenak eginez.

Posizio hain aurreratu honekin defentsa lan gutxiago egiten du baina taldeko gol zenbateko handienak dakar.

Bizkarreko zenbaki ohikoenak 7, 9 eta 11 izaten dira, eskuin hegalean, erdian edo ezker hegalean badabil.

## Kanpo estekak
Lotaringia

**Lotaringia** (latinez: *Lotharii Regnum*) Lotario II.aren erresuma izan zen, Herbehereak, Renaniako mendebaldea, gaur egungo Frantzia eta Alemaniaren arteko mugan dauden lurrak eta Suitzako mendebaldea hartzen zituena. Lotario II.a Karolingiar enperadorea eta Karlomagnoren birbiloba zen, eta erresuma Verdungo (843) eta Prümeko hitzarmenen ondorioz jaso zuen. 960. urteaz geroztik Lotaringia Garaia (Lorrena bihurtu zena) eta Lotaringia Beherea (Brabanteko Dukerri bihurtu zena) eskualdeetan banatu zen Lotaringia.

## Historia 
843ko Verdungo Hitzarmenaren ondorioz, Lotario I.ak Erdialdeko Frantzia jaso zuen, Ipar itsasotik Italiaraino zihoan lur zerrenda luzea, Mendebaldeko eta Ekialdeko Frantziaren artean kokatua. Elkarren artean lotzeko zailak ziren lurralde batzuek osaturik zegoen, eta Lotario 855ean hil ondoren, haren semeen artean banatua izan zen:
* Luis II.a Italiakoak (†875) koroa inperiala eta Italia jaso zituen
* Lotario II.ak (†869) iparraldeko zatia oinordetu zuen, Lotaringia deitutakoa, Frisiatik Suitzaraino zihoana.
* Karlos Proventzakoak (†863) Burgundia Beherea jaso zuen.

Hasierako Lotaringiak honako lurralde hauek hartzen zituen:
* Herbehereak
* Belgika
* Luxenburgo
* Alemanian:
** Ipar Renania-Westfalia
** Renania-Palatinatua
** Sarre
* Frantzian:
** Lorrena
** Alsazia
** Rodano, Saona, Mosa eta Eskalda ibaien ekialdean aurkitzen diren lurraldeak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karjalansaari uhartea

**Karjala uhartea**, Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen uhartea da; hain zuzen, udalerriko "hiriburu" den Hetta herrixkaren hegoaldeko hertzean dagoen Ounasjärvi aintziran.

Antzinatik, bertako samitarrak bertara errituak egitera jotzen zutela uste da, uhartean antzinako biztanleen aztarnak aurkitu direlako .

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noblezia titulu

**Noblezia titulua**, antzinatik emandako legezko pribilegio bat da, nobleziako partaideak bereizten dituena.

Nobleziak emandako pribilegioka, gaur egun, ia erabat protokolarioak dira, baina Erdi Aroan sistema feudalaren oinarria izan ziren, lurraren jabetza eta basailutza harremanak antolatuz. Gaur egun, ia herrialde monarkikoetan baino ez dira mantentzen, Espainia, Erresuma Batua, Herbehereak, Belgika, Suedia eta beste hainbat, baita Aulki Santuan eta errepublika gutxi batzuetan ere, San Marinon bezala, Alemaniako Errepublika Federala bezalako estatuek, bere erabilera, antzinako bere etxe subiranoen partaideen aldetik onartzen duten arren. Noblezia tituluak, nagusiki, herentziazkoak dira, oinordekotza, aurrekoaren lehen seme edo alabari dagokio, eta bere erabilera ezkontide legitimoei hedatzen da. Oraindik indarrean duten noblezia legedia duten herrialde gehienetan, Espainia eta Erresuma Batua bezala, tituluak ezin dira salerosi eta bere usurpazioa edo behar ez den moduko erabilera, Legeak zigortzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Maiorazkoa.

## Kanpo estekak
Ondo gidatutako kalifak

**Ondo gidatutako kalifak** () musulman suniten tradizioan, Mahoma 632an hil ondoren egon ziren lau lehen kalifei emandako izena da. Zenbait europar hizkuntzetan, **kalifa ortodoxo** bezala ere ezagutzen dira. Urdu hizkuntzako sunitek, batzuetan, **lau lagunak** deitzen dituzte ().

Laurak, profetaren oso hurbileko lagunak ziren, eta Ummak aho batez aukeratuak izan ziren, ondoren etorri ziren omeiatar eta abbastarrak ez bezala.

* Abu Bakr
* Umar ibn al-Jattab
* Uthman ibn Affan
* Ali ibn Abi Talib

Batzuk Hasan ibn Ali bosgarren *rāshid* kalifa bezala jartzen dute.

Xiiten arabera, lehen kalifa Ali izan zen, xiitar imanek jarraitua, argudiatzen dutenez, oinordekotza hau Mahomak berak erabaki baitzuen.

Kharijientzako bi «ondo gidatutako kalifa» baino ez ziren egon, euren iritziz, Uthman eta Aliren kalifaldien zatiak baino ez baitziren «ondo gidatuak» izan.

## Kanpo estekak
Umma

***Umma*** () edo islamaren sinestunen elkarteak, Mahoma profetaren erlijioa jarraitzen duten guztiak hartzen ditu, euren nazionalitate, sexu edo gizarte egoera kontuan hartu gabe. Aditu gehienek islamaren barnean egoteko ikuspegi minagoa aukeratzen dute, eta hala, jada idatzitako baldintzetan shahada esaten duen oro, musulman sinestunen elkartekoa izatera pasatzen dela jotzen da. 622an hasi zen islamiar egutegia.

Baina ikuspegiak egon ziren, eta egon badaude oraindik ere, islamekoa izate hori bekatari larrienei edo beste adarretako musulmanei ukatzen dietenak, xiiak, sunitak, ibadiak)

## Herrialdeak 
thumb|400px|Ummaren hedadura.
thumb|400px|Biztanle musulmanen ehunekoa estatuka.

Hurrengo herrialdeetan, islama estatuko erlijio ofiziala edo erlijio nagusietako bat da:

eremua guztira = 33.027.665 km2

## Ikus, gainera 
* Batzar Islamikoko Erakundea
* Panislamismo

## Kanpo estekak
Txameni

**Txameni** Aralar mendilerroan dagoen mendi bat da, 1299 metroko garaiera duena. Mendizaleek, **Txemiñe** bezala ezagutzen dute, baina izen hau, bere benetako izenaren aldaera bat da, Txamenirena alegia. Lekoain eta Urdangoene lepoen artean dago, lehena, mendebaldean, eta bigarrena ekialdean dituelarik. Azken honek, Txameni Belokitik banatzen du. Txameniren ekialdeko aurretontorra Txorrotxeta deitzen da.

## Irispideak 
Tontor honetara igotzeko ibilbide bat, Guardetxetik abiatzen da. Aukera bat, Erregeneako basoak zeharkatzea da Urdangoene lepora iristeko, eta Txameniren ekialdeko gailurra jarraitu, Lerritz izena duena, Txorrotxetako aurretontorretik igaroz. Basoa zeharkatzerako orduan, kontu handiz ibili behar da, mapa eta iparrorratzarekin, ez galtzeko. Beste aukera bat, Intzazelaira daroan bide zabala hartzea da. Iparralderantz, Eulatz mendia inguratu eta Ipuzmeaka lepora iristen da, nondik, ekialderantz, Pago Mariko benetako lautadak ikus daitezkeen. Iparralderantz, lenarrean sartu behar da, eta tontorrera, mendebaldeko gailurretik heltzen da.

Albiko lautadetatik, Lekunberritik Aralarko San Migelen basilikaranzko errepidean, zuzengune handi baten amaieran, Guardetxera heldu baino 2 kilometro lehenago. Hemendik, seinalatutako bide zahar eta trakets bat abiatzen da Erregeneako toki nahaspilatsuetatik, Mugardiko tokiak eta Bustintzako txabola kupularrak zeharkatzen dituena, eta ondoren haran karstiko bat, Urdangoene leporantz irtetzeko, jada toki zabalean. Txamenira, Lerritzeko gailurretik igotzen da, mendebaldetik.

## Kanpo estekak 
*  euskal-herria.org webgunean
Mirmidoi

**Mirmidoiak** (grezieraz Μυρμιδόνες) greziar mitologiako antzinako herri bat ziren, hegoaldeko Tesalian bizi zirenak. Homeroren Iliadaren arabera, herri ausarta ziren, gerlari ahaltsuekin, eta Troiako Gerran, Akilesen agindupean borrokatu zuten. Mirmidas izeneko Ftiotideko errege baten ondorengoak ziren, eta hau, aldi berean, Zeusen eta Eurymedousa izeneko printzesa baten semea zen. Mitologiaren arabera, printzesa eder hau konkistatzeko Zeus inurri eder batean bihurtu zen.

Estrabon historialariaren arabera, mirmidoiek euren buruei inurri izan eman zieten, baratzak goldatzeko, harritzar mordo bat kendu behar zutelako, giza kate luzeak eratuz, inurriek egiten duten bezala, euren lurrak idorrak eta harritsuak baitziren.

Peleo, Akilesen aita, mirmidoien errege izan zen.

## Kanpo estekak
Ftiotida

**Ftiotida** (; ) Greziako prefektura bat da. Bere hiriburua Lamia da, Ftiotida hiri handi bakarra, merkataritzagune eta komunikaziogune bat dena. Bere ekonomia, nagusiki, nekazaritzan oinarritzen da: batez ere arroza, kotoia eta laboreak ereiten dira. Esperkeo ibaiak zeharkatzen du.

## Historia 
Ftiotida Antzinako Greziako eskualde bat zen, Tesalia hegoekialdean zegoena, Maliar Golkoaren hondoan. Homeroren arabera, bere hiriburua Ftia hiria zen, hiri honen hondakinik aurkitu ez delarik.

Mirmidoiak bertan bizi zirela, Peleo, honen seme Akiles eta biloba Neoptolemoren erresuma izan zen. Ondoren, akaiatarrena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Calloviar

**Calloviar**ra Jurasikoaren barruko Malm garaiko azken estaia da. Orain dela 164,7 ± 4,0 Ma hasi eta orain dela 161,2 ± 4,0 Ma bukatu zen. Aurretik Bathoniar estaia izan zen eta ondoren Oxfordiar estaia etorriko zen.

## Izendapena 
Calloviarra Wiltshireko Kellaways Bridge herrixkaren latinizatutako izenetik dator, eta 1852an Alcide d'Orbignyk jarri zion izena, jatorriz Forest Marble Formazioaren eta Cornbrash Formazioaren arteko kontaktuan zegoen basea. Hala ere, geroago aurkitu zen muga hori Bathoniarraren goialdean zegoela. Calloviarraren oinarriak ez du oraindik GSSP ziurtaturik. *Kepplerites* generoko amoniteen lehen agerpena da, Calloviarraren oinarrizko definizioa.

## Fauna 
### Ammonites 
Bajociar garaiko ammonites generoak honako hauek dira:
* *Cadomites*
* *Oecoptychius*
* *Oecotraustes*
* *Oxycerites*

Peltoceras_solidum_Israel.JPG|*Peltoceras solidum* *Peltoceras solidum* Israel.
Rhomboteuthis lehmani.jpg|*Rhomboteuthis lehmani* La Voulte-sur-Rhône, France.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Potrotaino

**Potrotaino** Ordizian (Gipuzkoa) 1984an sortutako punk musikako talde bat da.

## Historia 
Laukotetzat hasi ziren; baina, haien abeslaria (Toño) soldaduska egitera joan zenean, hirukotetzat jarraitu zuten. 1987an *Hasta los cojones* beren lehen maketa grabatu zuten. Maketa horren 1000 kopia baino gehiago saldu zituzten. Euskal Rock Erradikalaren eztandaren urteetan, garai onenean zegoen taldea, baina ustekabeko arazoek (Antonek taldea utzi zuen) taldea ia desagertzea ekarri zuten.

Hala ere, 1990. urtean bateria berriarekin (Gorka) eta maketa berriarekin (*Beraien adierazpen askatasuna*) bueltatu ziren.

1991ean lehen diskoa kaleratu zuten (*Muerte al violador*) laukotetzat. Disko hori beren inguruko Tx diskoetxeak kaleratu zuen, eta oso harrera ona izan zuen jendartean. LP formatuan 1000 diskotik gora saldu zituzten.

1994ean, DDT zigiluaren eskutik disko berria kaleratu zuten (*Potrotaino*). Disko horrekin zuzenekoak ematen ibili ziren Euskal Herrian zehar. Arazo batzuen ondorioz (Pedroren moto istripua eta Gorkaren osasun arazoak), ordea, zuzenekoak emateari utzi zioten.

2002an, bateria berriarekin (Maxi) *La verdad comienza aqui* diskoa plazaratu zuten, Oihuka diskoetxearekin.

## Taldekideak 
### Hasierako Taldekideak 
 Pedro: baxua eta ahotsa
 Toño: ahotsa
 Txapu: gitarra
 Anton: bateria

### *Muerte al violador* eta *Potrotaino* diskoetako partaideak 
 Gorka: bateria
 Pedro: baxua eta ahotsa
 Txapu: gitarra
 Estebi: gitarrra

### *La verdad comienza aquí* diskoko partaideak 
 Pedro: baxua eta ahotsa
 Txapu: gitarra eta ahotsa
 Estebi: gitarra
 Maxi: bateria

## Diskografia 
 *Potrotaino* (autoekoizpena, 1987). Maketa
 *Beraien adierazpen askatasuna* (autoekoizpena, 1990). Maketa
 *Muerte al violador* (Tx, 1991). LPa
 *Potrotaino* (DDT, 1994). LPa
 *Muerte al violador + Potrotaino* (DDT, 2000). CDa
 *La verdad comienza aqui* (Oihuka, 2002). CDa

## Kanpo estekak 
  Potrotainoren Myspace webgunea
 Oihuka diskoetxearen webgunea
Bathoniar

**Bathoniar**ra Jurasikoaren barruko Malm garaiko bigarren estaia da. Orain dela 167,7 Ma hasi eta 164,7 Ma bukatu zen. Aurretik Bajociar estaia izan zen eta ondoren Calloviar estaia etorriko zen.

## Izendapena 
Bathoniar izena Bath (Ingalaterra) hiriagatik jasotzen du, 1843an d'Omalius d'Halloy geologo belgikarrak aurkeztua, eskualdeko zenbait harrobietako kareharri oolitiko zati osatugabe baten ondoren. Bathoniarraren oinarria Ravin du Bèsen dago, Bas-Auran eremuan, Proventza Garaiko Alpeetan, Frantzian. Bathoniaren oinarria *Gonolkites convergens* ammonitaren lehen agerpenaren bidez definitzen da, *Zigzagiceras zigzag* ammonite eremuaren oinarrian.

## Fauna 
### Ammonites 
Bajociar garaiko ammonites generoak honako hauek dira:
* *Asphinctites*
* *Cranocephalites*
* *Epistrenoceras*
* *Garantiana*
* *Lissoceras*
* *Nannolytoceras*
* *Oecotraustes*
* *Okribites*
* *Parkinsonia*
* *Procerites*
* *Siemiradzkia*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfoz (Lugo)

**Alfoz** Lugoko probintziako A Mariña Central eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 2.159 biztanle zituen 77,5&nbsp;km2tan banaturik.

## Alfozko parrokiak 
Alfozko biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:

* Adelán (Santiago)
* Bacoi (Santa María)
* Carballido (San Sebastián)
* O Castro de Ouro (San Salvador)
* Lagoa (San Vicente)
* Mor (San Pedro)
* As Oiras (San Mamede)
* O Pereiro (Santa María)
* O Reirado (Santa María)

## Kanpo estekak 
*    Alfozko udalaren webgunea
Antas de Ulla

**Antas de Ulla** Lugoko probintziako A Ulloa eskualdean dagoen udalerria da. 2007an 2.549 biztanle zituen 103,6&nbsp;km2tan banaturik.

## Antas de Ullako parrokiak 
Antas de Ullako biztanleria hurrengo parrokien artean banatzen da:

Agüela (San Mamede)
* Alvidrón (Santa María)
* Amoexa (Santiago)
* Antas de Ulla (San Xoán)
* Árbol (Santalla)
* Arcos (Santa María)
* Areas (Santa Cristina)
* Barreiro (San Cibrao)
* Casa de Naia (Santa María)
* A Cervela (San Miguel)
* Cibreiro (San Miguel)
* Cutián (San Xoán)
* Dorra (Santiago)
* Facha (San Xiao)
* Olveda (Santa María)
* Peibás (San Lourenzo)
* Queixeiro (San Pedro)
* Reboredo (Santiago)
* O Rial (Santo André)
* San Fiz de Amarante (San Fiz)
* San Martiño de Amarante (San Martiño)
* Santa Mariña do Castro de Amarante (Santa Mariña)
* Santiso (Santalla)
* Santo Estevo do Castro de Amarante (Santo Estevo)
* Senande (San Miguel)
* Terra Chá (San Xurxo)
* Vilanuñe (San Salvador)
* Vilapoupre (San Martiño)

## Kanpo estekak 
*  Antas de Ullako udalaren webgunea
Sylvester Stallone

**Sylvester Gardenzio Stallone** (1946ko uztailaren 6a, New York - ) Estatu Batuetako aktore, zinema zuzendari eta gidoigilea da.

Stallone akzio-zinema zinema generoaren adierazlerik nabariena dugu.
thumb|
## Filmografia 
[thumb|Stallone [1978 urtean.]]

## Sariak 
### Oscar Sariak 
### BAFTA Sariak 
### Urrezko Globo Sariak 
### People's Choice Sariak 
### Saturn Sariak 
### Cesar Sariak 
### David de Donatello Saria 
## Kanpo loturak 
* Sylvester Stallone aktorearen webgune ofiziala 
* Sylvester Stallone aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Ounasjoki

**Ounasjoki ibaia** (finlandieraz: *Ounasjoki*; iparraldeko samieraz: *Ovnnesjohka*), Enontekiö udalerritik Rovaniemiraino doan Lappi lurraldeko ibaia da. Lurralde honetako ibai ospetsuenaren, Kemi ibaiaren ibaiadar nagusienetarikoa da, bertatik datozen urak Kemijokiren ur-kopuru guztiaren %27a osatzen baitu.
189px|ezkerrera|thumb|**Ounasjoki ibaia** izoztua.
Rovaniemi hiriburuan Kemijokirekin batu ostean, ibai hau, Kemi hiriraino doa Bothniako Golkoan isurtzeko.

Ibaian zehar, hainbat zentral hidroelektriko daude, iparraldearen energia-kopuru osoaren ehunekoaren portzentajea handia osatzen dutenak . Gainera, arrantza-gune bilakatu da azken urtetan **Ounasjoki**; hain zuzen, arrantzaleak, Finlandiako izokin ospetsuak eta azken urteotan iritsitako amuarrain marroiak arrantzatzera etorri ohi dira.

## Ikus, gainera 
## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Lured

***Lured*** 1947an Douglas Sirk zuzendariak eginiko filma da, United Artists konpainiak ekoiztua eta Lucille Ball, George Sanders, Boris Karloff, Charles Coburn, eta Cedric Hardwicke aktoreek antzeztua. Filmak erritmo bizia du eta aukera ematen du Lucille Ball drama moduko batean ikusteko, komedia izan baitzuen ohiko generoa; bestetik, Sanders eta Karloffen antzezpenak bikainak dira.

## Istorioa 
Egunkarietan ezarritako iragarkiak erabiliz hiltzaile ero batek neska ederrak erakarriko ditu, gerora gupida barik hiltzeko. Poliziak andra polita erabiliko du amutzat, psikopata harrapatu nahian.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
*  imdb.com **Lured**
Mersengo Hitzarmena

[300px|thumb|[Inperio Karolingioa|Karlomagnoren Inperioaren banaketa Verdungo (843) eta Mersengo (870) hitzarmenen arabera]]
**Mersengo Hitzarmena** edo **Meerssengo Hitzarmena** Mendebaldeko Frantziako (gaur egungo Frantzia) errege Karlos Burusoila eta Ekialdeko Frantziako (gaur egungo Alemania) errege Luis Germaniarra anaiek 870ean sinatu zuten ituna izan zen. Itun honek 843an adostutako Verdungo Hitzarmena ordeztu zuen, eta bere ondorio nagusia 869an hila zen Lotario II.aren erresumaren (Lotaringia) banaketa izan zen.

Meerssen Herbehereetako hiri bat da, Maastrichten ondoan dagoena. Dokumenturik ez dagoenez, ezin daiteke hitzarmena non eta noiz sinatua izan zen esan. Zuzenekoak ez diren iturri batzuek Herbehereetako Limburgeko toki hau eta data bat, 870eko abuztuaren 8a, baino ez dituzte adierazten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cleidothaerus albidus

***Cleidothaerus albidus*** Pholadomyoida ordeneko bibalboen **Cleidothaeridae** familiako espezie bakarra da. Australiako hegoekialdean, Zeelanda Berria eta Chatham Uharteetan baino ez da bizi.

Oskola luzea eta oso solidoa da, eta eskubiko kuxkua arrokarekin zementatzen da. 47-68 mm. arteko neurria dute.

## Kanpo estekak
Cuspidariidae

**Cuspidariidae** Pholadomyoida ordeneko bibalbo familia bat da.

## Banaketa 
* *Austroneaera* Powell, 1937
** *Austroneaera brevirostris* Powell, 1937
** *Austroneaera finlayi* Powell, 1937
* *Cardiomya* A. Adams, 1864
** *Cardiomya alcocki* (Smith, 1884)
** *Cardiomya bruuni* Dell, 1956
** *Cardiomya cleryana* (d'Orbigny, 1846)
** *Cardiomya rectimarginata* Dell, 1962
* *Cuspidaria* Nardo, 1840
** *Cuspidaria aupouria* Dell, 1950
** *Cuspidaria fairchildi* Suter, 1908
** *Cuspidaria nobilis* (Adams, 1864)
** *Cuspidaria kawamurai* Kuroda, 1948
** *Cuspidaria kyushuensis* Okutani, 1962
** *Cuspidaria morelandi* Dell, 1956
** *Cuspidaria morioria* Dell, 1956
** *Cuspidaria rostrata* (Spengler, 1793)
** *Cuspidaria trailli* (Hutton, 1873)
** *Cuspidaria tuhua* Dell, 1962
** *Cuspidaria willetti* Fleming, 1948
* *Halonympha* Dall & Smith, 1886
* *Myonera* Dall & Smith, 1886
* *Neaera* Gray in Griffith & Pidgeon, 1834
* *Plectodon*
** *Plectodon ligulus* (Yokoyama, 1922)
* *Protocuspidaria* Allen & Morgan, 1981
* *Pseudoneaera*
** *Pseudoneaera semipellucida* (Kuroda, 1948)
** *Pseudoneaera wellmani* (Fleming, 1948)
* *Rhinoclama* Dall & Smith, 1886
* *Tropidomya* Dall & Smith, 1886

## Kanpo estekak
Laternulidae

**Laternulidae** Pholadomyoida ordeneko bibalbo familia bat da.

## Generoak eta espezieak 
* *Clistoconcha* E.A. Smith, 1910
** *Clistoconcha insignis* E.A. Smith, 1910
* *Laternula* Röding, 1798
** *Laternula anatina* (Linnaeus, 1758)
** *Laternula argentea* (Reeve, 1863)
** *Laternula attenuata* (Reeve, 1863)
** *Laternula boschasina* (Reeve, 1860)
** *Laternula creccina* (Reeve, 1860)
** *Laternula elliptica* (King & Broderip, 1832)
** *Laternula erythraea* Morris & Morris, 1993
** *Laternula faba* (Reeve, 1863)
** *Laternula gracilis* (Reeve, 1860)
** *Laternula impura* (Pilsbry, 1901)
** *Laternula laterna* (Lamarck, 1818)
** *Laternula liautaudi* (Mittre, 1844)
** *Laternula limicola* (Reeve, 1863)
** *Laternula navicula* (Reeve, 1863)
** *Laternula recta* (Reeve, 1863)
** *Laternula rostrata* (G.B. Sowerby II, 1839)
** *Laternula spengleri* (Gmelin, 1791)
** *Laternula subrostrata* (Lamarck, 1818)
** *Laternula tasmanica* (Reeve, 1863)
** *Laternula vagina* (Reeve, 1863)
** *Laternula valenciennesii* (Reeve, 1863)

## Kanpo estekak