open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bjarni Benediktsson (1908-1970)

**Bjarni Benediktsson** (Reykjavik, 1908ko apirilaren 30a – Þingvellir, 1970eko uztailaren 10a) islandiar kazetari eta politikaria izan zen. Islandiako lehen ministroa izan zen 1963tik hil zen arte.

Zuzenbide Konstituzionala ikasi zuen eta 24 urterekin Islandiako Unibertsitateko irakasle bihurtu zen. 1934an Reykjavikeko zinegotzi hautatu zuten eta hiriko alkate izan zen 1940tik 1947ra.

1947an Kanpo Arazoetako ninistro izendatu zuten eta hainbat gobernutako kide izan zen 1956ra arte. 1949an Islandia NATOn sartzearen eta Keflavík aireportuko base militarra Ameriketako Estatu Batuei ematearen arduraduna izan zen.

1956an, ezkerreko koalizio bat boterera iritsi zenean, gobernutik atera eta *Morgunblaðið* egunkari kontserbadoreko editore bihurtu zen. 1959an gobernura itzuli zen Justizia ministro karguan eta, gainera, parlamentuko presidente izendatu zuten. 1961ean Independentziaren Alderdiko presidente izendatu zuten eta 1963an lehen ministro bihurtu zen. Karguan hil zen zazpi urte geroago, sute batean, emaztearekin eta bilobarekin batera.
Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 20 kilometro eskiatloia

**Emakumekoen 20 kilometroko eskiatloia** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 7an lehiatu zen Teseron. Frida Karlsson suediarrak irabazi zuen urrea, eta bere herrikide Ebba Anderssonek zilarra. Heidi Weng norvegiarrak lortu zuen brontzea. Bakarka lortutako lehen domina eta urrezko lehenengoa izan zen Karlssonentzat, eta bakarka lortutako lehenengoa Anderssonentzat. Lehen aldia izan zen emakumezkoek 20 kilometroko proba egin zutela, aurretik 15 kilometro baitziren.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Alexandria Loutitt

**Alexandria Loutitt** (Calgary, 2004ko urtarrilaren 7a) eski jauzian lehiatzen den kirolari kanadar kirolaria da.

2022ko Pekingo Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, brontzezko domina bat lortuz tranpolin normalean talde mistoko proban.  

Urrezko domina bat irabazi zuen 2023ko Eski Nordikoko Munduko Txapelketan, banakako tranpolin handiko proban.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iridium (nabigatzailea)

**Iridium** doako web nabigatzailea da, librea eta kode irekikoa. Iridium Chromiumen Blink diseinu-motorrean oinarritzen da, Chromiumen *fork* bat da. 

Alemaniako web orriaren arabera, nabigatzaileak pribatutasunari ematen dio lehentasuna. Helburu hori lortzeko, Chromiumek lehenetsita dauzkan funtzio asko desaktibatu dira. Iridiumek *Open Source Business Alliance*ren babesa du.

## Ikus, gainera 
* Web nabigatzaile
* Chromium
* Ungoogled Chromium

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eski-jauzia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak banaka jauzi arrunta

**Emakumezkoen banakako jauzi arrunta** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako eski-jauzian otsailaren 7an lehiatu zen Predazzon, Italian. Anna Odine Strøm norvegiarrak irabazi zuen urrea. Nika Prevc esloveniarrak lortu zuen zilarra eta Nozomi Maruyama japoniarrak brontzea. Lehen domina olinpikoa izan zen guztientzat.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako domina taula

**2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako domina taulak** olinpiar joko horietan 2026ko otsailaren 6tik otsailaren 22ra bitarte lortutako domina olinpikoak laburbiltzen ditu. 

## Domina taula 

## Kanpo estekak
Elisabeth Rasekoala

**Elisabeth Rasekoala** (Nigeria, 1960) ingeniari kimikoa da, zientziaren dibulgatzailea, energiaren nazioarteko garapenean aditua eta afrikar aktibista. Horrez gain, *African Gong*-eko (*Afrikan* Zientzia eta Teknologia Ezagutzera Emateko Sare Panafrikarra) lehendakaria ere bada.

## Ibilbide profesionala 
Bi hamarkadatan Europan, Afrikan eta Amerikan industria petrokimikoaren arloan lan egin zuen. Esperientzia horren ondorioz, "zientziaren mundua blaitzen zuen ikuspegi maskulino, zuri eta eurozentrikoaz jabetu zen", eta STEM hezkuntzan aniztasunaren, gizarteratze soziokulturalaren eta genero-berdintasunaren alde inplikatzera eraman zuen. Inplikazio horrek hiru fronte izan ditu: ikerketa, African Gong bezalako erakundeen lidergoa eta NBE, Europako Batzordea edo Afrikako Batasuna bezalako nazioarteko erakundeen aholkularitza.

Komunikazio zientifikoari buruzko diskurtsoan klima-aldaketaren arazoak sartzea sustatzen ere lan egin du.

## Aintzatespenak 
2019an Nat saria irabazi zuen Afrikan zientziaren dibulgazioan, ikaskuntzan eta praktikan aniztasunaren, gizarteratze soziokulturalaren eta generoaren alde egindako borrokagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fred Smith

**Fred Smith** (New York, 1948ko apirilaren 10a – 2026ko otsailaren 5a) estatubatuar musikaria izan zen.

*Angel and the Snake* taldeko jatorrizko baxu-jotzailea izan zen, gero *Blondie* izena hartu zuena. 1975eko martxoaren 7an *Blondie* utzi eta *Television* taldean sartu zen. 1978an taldea utzi zuen desegitean, eta 1992an elkartu zen berriro. Tom Verlaine, Richard Lloyd, The Roches, Willie Nile, Peregrins, The Revelons eta The Fleshtones taldeekin ere jo zuen.
Ungoogled Chromium

***Ungoogled***  ***Chromium*** (***ungoogled-chromium*** izenarekin estilizatua) Chromium web arakatzailearen doako eta kode irekiko *fork* bat da, Google-ren "zerbitzu" guztiak desaktibatuta dituena. Chromium nabigatzailearen oinarrizko  kodearen konpilazio-prozesuan aplikatutako adabaki batzuekin lortzen du hori. Emaitza funtzionalki Chromium erregularraren antzekoa da, baina pribatutasunarekin kezkatuta dauden erabiltzaileek nahiago izaten dute *fork* hau jatorrizko Chromium nabigatzailea baino.

## Ezaugarriak 
* Googlerekin konektatzea eskatzen duen funtzionalitate guztiak desaktibatzen du, *Google Safe* arakatzea barne.
* Googleren web domeinuak existitzen ez diren domeinuekin ordezkatzen ditu, eta domeinu horien barneko eskaerak blokeatzen ditu.

## Historia 
***Ungoogled-chromium*** proiektua Eloston erabiltzaile-izena duen zaletu batek sortu zuen 2015ean. Lehendabizi Linuxerako garatu zen, gero beste sistema eragileetarako. Elostonek sortutako software eraikuntzak askatu ohi zituen, baina, azkenean, hori egiteari utzi zion, eta beste batzuei utzi zien bere adabakiekin software eraikuntza berriak sortzen.

2019tik aurrera, Elostonek asko murriztu zuen proiektuan zuen inplikazioa, eta beste garatzaile batzuek adabakiak mantentzen jarraitu dute. 2022an, GitHub biltegia Elostonen kontu pertsonaletik "ungoogled-software" kontu berri batera pasatu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Web nabigatzaile
* Chromium
* Iridium

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala.
Breezy Johnson

**Breezy Noble Johnson** (jaiotza izena, **Breanna Noble Johnson**; Jackson, Wyoming, 1996ko urtarrilaren 19a - ) estatubatuar eskiatzailea da. 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan zazpigarren postua lortu zuen jaitsieran eta 14. postua super-G proban. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan jaitsieran urrezko domina lortu zuen. 2025eko Alpetar Eski Munduko Txapelketan bi domina irabazi zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Łowiczeko elizbarrutia

**Łowiczeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar elizbarrutia da. 1992ko martxoaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Łowiczen dago. Egun apezpikua Wojciech Osial da.

## Ordinarioak 
* Alojzy Orszulik (1992-2004)
* Andrzej Dziuba (2004-2024)
* Wojciech Osial (2024-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Józef Zawitkowski (1992-2013)
* Wojciech Osial (2015-2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Curlinga 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoen txapelketa

**2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako gizonezkoen curling lehiaketa** 2026ko otsailaren 11n hasi eta otsailaren 21ean izango du finala, Cortina D’Ampezzoko pista olinpikoan. 

## Lehiaketaren egutegia 
## Sailkatzea 
2024ko eta 2025eko Munduko Gizonezko Curling Txapelketako zazpi nazio onenak Italia anfitrioiarekin batera sailkatu ziren. Beste bi taldeak 2025eko Olinpiar Sailkapen Ekitaldian  sailkatu ziren.

## Taldeak 
Taldeak honela zerrendatzen dira:

## Ligaxkaren sailkapena 

## Kanporaketa 
### Finalerdia

### Brontzezko domina

### Urrezko domina

## Azken sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraupen-eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 20 kilometro eskiatloia

**Gizonezkoen 20 kilometroko eskiatloia** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 8an lehiatu zen Teseron. Johannes Høsflot Klæbo norvegiarrak irabazi zuen urrea, Mathis Desloges frantziarrak zilarra eta Martin Løwstrøm Nyenget norvegiarrak brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Łódźeko artxidiozesia

**Łódźeko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar artxidiozesia da. 1920ko abenduaren 10ean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1992ko martxoaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Łódźen dago. Egun artzapezpikua Konrad Krajewski da.

## Ordinarioak 
* Wincenty Tymieniecki (1921-1934)
* Włodzimierz Jasiński (1934-1946)
* Michał Klepacz (1946-1967)
* Józef Rozwadowski (1968-1986)
* Władysław Ziółek (1986-2012)
* Marek Jędraszewski (2012-2016)
* Grzegorz Ryś (2017-2025)
* Konrad Krajewski (2026-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Kazimierz Tomczak (1927-1967)
* Jan Fondaliński (1957-1971)
* Jan Kulik (1959-1993)
* Bogdan Bejze (1963-2005)
* Władysław Ziółek (1980-1986)
* Adam Lepa (1987-2014)
* Ireneusz Pękalski (1999-2025)
* Marek Marczak (2015-)
* Piotr Kleszcz (2024-)
* Zbigniew Wołkowicz (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mathis Desloges

**Mathis Desloges** (Saint-Martin-d'Hères, 2002ko maiatzaren 1) frantziar kirolaria eta polizia da, iraupen eskian lehiatzen dena. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 20 kilometroko eskiatloian. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak jauzi handia

**Gizonezkoen jauzi-handia proba 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetako snowboardean** otsailaren 5etik otsailaren 7ra jokatu zen Valtelinan. Kira Kimura japoniarrak irabazi zuen, eta bere herrikide Ryoma Kimatak zilarra lortu zuen. Aurreko txapelduna izan zen Su Yiming txinatarrak brontzea lortu zuen.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Kanpo estekak
2026ko Sei Nazioen Txapelketa

**2026ko Sei Nazioen Txapelketa** errugbi txapelketa honen hogeitazazpigarren ekitaldia izan zen (132. ekitaldia Home Nationsen eta Bost Nazioen txapelketak kontuan harturik). 2026ko otsailaren 5ean hasi zen, ostegunez, eta martxoaren 14an amaitu. Frantziak 20. txapelketa irabazi zuen, azken partidako luzapeneko denboran zigor-kolpea sartuta.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** || **21** || 5 || 4 || 0 || 1 || 211 || 130 || +81 || 30
|-
| 2 ||align=left| 23px|Irlanda Irlanda || **19** || 5 || 4 || 0 || 1 || 146 || 108 || +38 || 20
|-
| 3 ||align=left|  Eskozia || **16** || 5 || 3 || 0 || 2 || 143 || 144 || -1 || 20
|-
| 4 ||align=left|  Italia || **9** || 5 || 2 || 0 || 3 || 79 || 117 || -38 || 9
|-
| 5 ||align=left|  Ingalaterra  || **8** || 5 || 1 || 0 || 4 || 153 || 151 || +2 || 21
|-
| 6 ||align=left|  Gales || **6** || 5 || 1 || 0 || 4 || 90 || 172 || -82 || 11
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
2026 arteko txapelketak.

## 20 urtez azpikoen txapelketa 
Hemeretzigarren ekitaldia izan zengo da

### Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** || **15** || 3 || 3 || 0 || 0 || 116 || 62 || +54 || 18
|-
| 2 ||align=left| 23px|Irlanda Irlanda || **10** || 3 || 2 || 0 || 1 || 82 || 98 || -16 || 11
|-
| 3 ||align=left| Ingalaterra  || **9** || 3 || 2 || 0 || 1 || 73 || 64 || +9 || 11
|-
| 4 ||align=left|  Gales || **6** || 3 || 1 || 0 || 2 || 71 || 74 || -3 || 8
|-
| 5 ||align=left|  Eskozia || **5** || 3 || 1 || 0 || 2 || 74 || 74 || +0 || 12
|-
| 6 ||align=left|  Italia || **2** || 3 || 0 || 0 || 3 || 54 || 98 || -44 || 7
|}

### Palmaresa 
2025 arteko txapelketak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Cherien Dabis

**Cherien Dabis** (Omaha, Nebraska, AEB, 1976) aktore, zuzendari, ekoizle eta gidoigile palestinarra da.

Film hauek zuzendu ditu: *Amreeka, May in the Summer* eta ''All That's Left of You.*

Variety aldizkariak "Jarraitu beharreko 10 zuzendarietako bat" izendatu zuten 2009an eta 2010ean United States Artists beka jaso zuen. 2022an Emmy sarietarako izendatu zuten, Umorezko Serie Zuzendarien atalean*, Only Murders in the Building* telesailean egindako lanagatik. 2022ko martxoan Takreem fundazioak Kultura Bikaintasunaren Saridun izendatu zuen, Hollywooden arabiarren benetako irudia erakusteko egindako lanagatik.

Musulmana da. 

## Lehen urteak 
Dabis Omahan jaio zen, Nebraskan. Aita jatorri palestinarreko medikua du eta ama Jordaniako Salt herrikoa.

Celina herri txikian hazi zen, Ohion, eta uda asko Jordanian igaro zituen. 8 urte zituela Palestina bisitatu zuen lehen aldiz. Bera eta bere familia Israelgo mugan 12 orduz eduki zituzten preso eta bere ahizpekin batera biluztu eta miatu egin zuten. Gertakari horrek "palestinarra izateak zer esan nahi zuen" ulertarazi zion. Ez zen Palestinara itzuli hogei urte igaro arte. 

## Hezkuntza 
Cincinnatiko Unibertsitatean sormen idazketa ikasketak egin zituen eta zinema ikasketak Columbia University School of Arts erakundean.

## Ibilbidea 
### Filmak 
Bere lehen film laburra, *Make a Wish*, 2007ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen eta beste jaialdi batzuetan sariak jaso zituen. Besteak beste, Epaimahaiaren Sari Berezia Aspeneko Laburmetraien Jaialdian eta Film Labur Onenaren Saria Dubaiko Zinema Jaialdian.

Dabisek *Amreeka*rekin egin zuen debuta film luzeetan eta 2009ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen. Hainbat sari irabazi zituen. Adibidez, Fipresci Saria Cannesen eta Arabiar Film Onenaren Saria Kairoko Zinema Jaialdian. 

Dabisen bigarren film luzea, *May in the Summer*, 2013ko Sundanceko Zinemaldiaren inaugurazio gauean proiektatu zen.

Dabisen hirugarren film luzeak, *All That's Left of You*, mundu mailako estreinaldia izan zuen 2025eko Sundanceko Zinemaldian. Palestinako familia baten 75 urteko historia kontatzen du.

Bere filmak autobiografiko samarrak dira eta bere bizitza pertsonalaren eraginak nahiko nabariak dira. Horrela, bere lanek immigrazioa, diskriminazioa, asimilazio kulturala eta familia gaiak lantzen dituzte. Bere lehen bi film luzeak elkarren osagarri dira eta, Dabisek dioen bezala, "diptiko bat osatzen dute". *Amreeka* lanean Estatu Batuetan arabiarra izatea zer den erakutsi zuen eta *May in the Summer* lanean Ekialde Hurbilean estatubatuarra izatea zer den.

### Telebista 
Dabisek *The L Word* telebista saio ezagunean hasi zuen telesailetako idazle ibilbidea. Horrez gain, *Ramy*, *Ozark*, *The Sinner* eta *Only Murders in the Building'' telesailetako kapituluak ere zuzendu ditu.

## Bizitza pertsonala 
Dabis New York hirian bizi da. Bisexuala da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak
Lublingo artxidiozesia

**Lublingo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar artxidiozesia da. 1375ean ezarri zen Chełmgo elizbarruti gisa, 1790ean Chełm eta Lublingo elizbarrutia izena hartu zuen, 1805eko irailaren 22an Lublingo elizbarruti egin zen, 1889eko abuztuaren 30ean Lublin eta Janów Podlaskiko elizbarruti, 1918ko urriaren 24an aurreko izena berreskuratu zuen eta 1992ko martxoaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Lublinen dago. Egun artzapezpikua Stanisław Budzik da.

## Ordinarioak 
### Chełmgo apezpikuak 
### Chełm eta Lublingo apezpikua 
* Wojciech Józef Skarszewski (1790-1805)

### Lublingo apezpikuak 
* Wojciech Józef Skarszewski (1805-1824)
* Józef Marceli Dzięcielski (1825-1839)
* Wincenty a Paulo Pieńkowski (1852-1863)
* Walenty Baranowski (1871-1879)
* Kazimierz Józef Wnorowski (1883-1885)

### Lublin eta Janów Podlaskiko apezpikua 
* Franciszek Jaczewski (1889-1914)

### Lublingo apezpikuak 
* Marian Leon Fulman (1918-1945)
* Stefan Wyszyński (1946-1948)
* Piotr Kałwa (1949-1974)
* Bolesław Pylak (1975-1992)

### Lublingo artzapezpikuak 
* Bolesław Pylak (1992-1997)
* Józef Życiński (1997-2011)
* Stanisław Budzik (2011-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Jan Alojzy Aleksandrowicz (1775-1780)
* Zdzisław Goliński (1947-1951)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandomierzeko elizbarrutia

**Sandomierzeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar elizbarrutia da. 1818ko ekainaren 30ean ezarri zen, 1981eko urriaren 3an Sandomierz-Radomgo elizbarrutia izena hartu zuen eta 1992ko martxoaren 25ean aurreko izena berreskuratu zuen. Apezpikuaren egoitza Sandomierzen dago. Egun apezpikua Krzysztof Nitkiewicz da.

## Ordinarioak 
### Sandomierzeko apezpikuak 
* Szczepan Hołowczyc (1819)
* Adam Prosper Burzyński (1819-1830)
* Klemens Bąkiewicz (1842)
* Józef Goldtmann (1844-1852)
* Józef Michał Juszyński (1859-1880)
* Antoni Franciszek Sotkiewicz (1883-1901)
* Stefan Aleksander Zwierowicz (1902-1908)
* Marian Józef Ryx (1910-1930)
* Włodzimierz Jasiński (1930-1934)
* Jan Kanty Lorek (1946-1967)

### Sandomierz-Radomgo apezpikua 
* Edward Henryk Materski (1981-1992)

### Sandomierzeko apezpikuak 
* Wacław Świerzawski (1992-2002)
* Andrzej Dzięga (2002-2009)
* Krzysztof Nitkiewicz (2009-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Aleksander Dobrzański (1819-1831)
* Paweł Kubicki (1918-1944)
* Jan Kanty Lorek (1936-1946)
* Franciszek Jop (1945-1967)
* Piotr Golebiowski (1957-1980)
* Walenty Wójcik (1960-1990)
* Stanisław Adam Sygnet (1976-1985)
* Adam Odzimek (1985-1992)
* Marian Zimałek (1987-2007)
* Edward Frankowski (1992-2012)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marion Cameron Gray

**Marion Gray** (Ayr, Eskozia, 1902ko martxoaren 26a - Edinburgo, 1979ko irailaren 16a) eskoziar matematikaria izan zen, American Telephone & Telegraph-en lanean ari zela 54 erpin eta 81 ertzeko grafoa aurkitu zuena. Grafo hau *Grayren grafoa* bezala ezagutzen da.

## Bizitza 
Marion Gray Ayr-en (Eskozia) jaio zen 1902ko martxoaren 26an. Ayr Grammar School-en (1907–1913) eta Ayr-eko Akademian (1913–1919) ikasi zuen. 1919an Edinburgoko Unibertsitatean sartu zen, eta 1922an lehen mailako ohoreekin graduatu zen matematika eta filosofia naturalean. Unibertsitatean jarraitu zuen beste bi urtez, matematikako doktorego ondoko ikasle gisa, E. T. Whittaker-ek gainbegiratuta. Edinburgoko Matematika Elkartearekin bat egin zuen, eta bertan bere artikulu batzuk aurkeztu zituen, "Telegrafiaren ekuazioa" eta "Beroaren eroapenaren ekuazioa" barne. 1923ko azaroan hautatu zuten Elkartearen Batzorderako, eta kide izaten jarraitu zuen bere ibilbidean zehar. Bere ikerketa-gaia "A boundary value problem of ordinary self-adjoint differential equations with singularities izan zen. Grafoari *Gray grafoa* deitzen zaio normalean.

1934an, Bell Telephone Laboratoriesekin bat egin zuen Grayk, eta beste 30 urtez egon zen konpainiarekin, erretiroa hartu zuen arte.

Bere ikerketa-artikuluez gain, Grayk fisika matematikoari buruzko argitalpenen kritika ugari bildu zituen eta Funtzio Matematikoen Eskuliburua ekoitzi zuen AEBetako Gobernuarekin lotutako batzordean parte hartu zuen. Hainbat elkarte matematiko profesionaletako kide aktiboa izan zen bere ibilbide osoan zehar.

Gray ezaguna zen bere lankide gazteei ematen zien laguntzagatik. 1957an Bell Laborategietan lan egiten zuen garaiari buruz idatzi zuen batek: "[Nire kalkuluan], emakume zahar baten laguntza jaso nuen, Marion Grayrena, Bellen une hartako matematikarik onenetakoa".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bathymyrus

**Bathymyrus** arrain anguiliformesen genero bat da, Congridae familiakoa.

## Espezieak 
Espezie hauek onartzen diras:
* *Bathymyrus echinorhynchus*
* *Bathymyrus simus*
* *Bathymyrus smithi*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olatz Ortega Vidales

**Olatz Ortega Vidales** (Bilbo, Bizkaia, 1997) biologoa eta ekotoxikologoa da. 

## Bizitza 
Bilbon jaio zen Olatz. Umetatik izan zuen naturarekiko jakin-mina; mendian eta hondartzan egoteak bere ingurua ulertu eta bere buruarekin konektatzeko aukera ematen zion, eta milaka galdera sortzen zizkion. Interes horrek bultzatu zuen, nahiz eta ikasketak aukeratzeko garaian guztiz argi ez izan, Biologiako gradua egitera. Urte luzez ingurumen-boluntariotza ugari egin izanak ere modu aktiboan lotu du naturaren zaintzarekin. Ondoren, doktorego-tesia egiten hasi zen zientzia esperimentalen didaktikan.

### Lan ibilbidea 
Zientzia demokratikoagoa eta inklusiboa izateko lanean ari da, besteak beste, Plentziako itsas Estazioko "Kontuz! Ez nazazu zapaldu!" herritarren zientziako proiektu inklusiboaren ikertzaile-taldearen parte da. Ortega etengabe ari da formatzen, ingurumena eta zaintza erdigunean jartzeko.

Olatz Ortega Vidalesen X sare sozialeko profilean hauxe du idatzita, beretzat berebiziko garrantziko gaiaren seinale: "Biologia (bizitzaren oinarria) | Ekotoxikologia (Bizia salbatzeko metodo bat)".
* *Experiencia piloto en ciencia ciudadana inclusiva***.** Olatz Ortega Vidales, Belén González Gaya, Eider Bilbao Castellanos, Oihane Diaz de Cerio, Pamela Ruiz Rodriguez, Ainara Achurra Ahumada, Mireia Irazola Duñabeitia, Harkaitz Eguiraun Martinez, Miren Begoñe Urrutia Barandika. 31 Encuentros Internacionales de Didáctica de las Ciencias Experimentales: Hacia una educación científica alineada con la Agenda 2030 / Koordinatzailea: Ileana María Greca Dufranc, Eva M. García Terceño, Radu Bogdan Toma, Jairo Ortiz Revilla, 2024, ISBN 978-84-18465-90-1, or. 181-186

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Herritarrak zientzian inplikatzea onuragarria da bai ikerkuntzarentzat eta bai gizartearentzat Bideoa.
Regina Salomea Pilsztyn

thumb|Nire Bizitzako Bidaia eta Abenturak (, 1957).
**Salomea Halpir** (1718 – ) mediku, oftalmologo eta idazle polako-lituaniarra zen. Lituaniako Dukerri Handiko lehen emakumezko doktore bezala ezagutzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Relindis Maaseikekoa

**Relindis** (edo **Renule**) **Maaseikekoa** (750ean hildakoa), Herlindis Maaseikekoaren arreba eta Adelard kondearen alaba zen. Eliza katolikoak santu gisa gurtzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amaia Ortiz Barredo

**Amaia Ortiz Barredo** (Gaubea, Araba, 1965) biologoa, fitopatologoa eta ikertzailea da.

## Bizitza 
Arabako nekazari familia batean sortu zen Amaia. Umetatik izan zuen landareekiko eta naturarekiko interesa. Aitak patatak ekoizten zituen, baina lan gogorra zelakoan ez zuen nahi alabek nekazaritzaren bideari jarraitzerik. Halere, Amaiak naturarekiko jakin-min handia zuen. Neikerreko Landareen Osasun Saileko arduraduna da, eta Estatu mailako zein nazioarteko ikerketa-proiektuetan hartzen du parte, eta fitopatologiaren eta nekazaritza jasangarriaren arloan erreferente da.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Saria jaso zuen azukre erremolatxari eragiten zion gaixotasun biriko bati aurre egiteko estrategia berritzaile bat garatzearren.

* 2025ean, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak Ortizen ibilbidea aitortu eta elkarteko bazkide izendatu du, nekazaritza-ikerkuntzan izandako ibilbide luzeagatik, eta laborantza estentsiboen osasunean egindako ekarpenagatik.
* 2026ko otsailean Emakume eta Neska Zientzialarien Nazioarteko Eguna ospatzeko Elhuyar Fundazioak hautatutako 12 emakume zientzialariren artean aukeratu zuen Amaia Ortiz Barredo.

## Argitalpenak 
37 artikulutik gora idatzi ditu aldizkarietan. 5 artikulu talde lanean. 5 tesi zuzendu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariana Vélez Ladrón de Guevara

**Mariana Velez Ladrón de Guevara Orbea** (1576 – Valladolid, 1627) espainiar noblea izan zen, Trivianako lehen kondesa, lan artistikoen mezenasa eta jauregi eta komentu-eraikuntzen eraikitzailea.

### Ibilbidea 
[thumb|356x356px|[Gebara (leinua)|Gebaratarren armarria, Gasteizko San Antonio komentuaren fatxadan]]
Oñatiko kondearen eta Ana de Orbea e Irureren bigarren alaba zenez, Marianak ez zuen noblezia-titulurik, eta horrek hainbat modutan bilatzera behartu zuen. Lehen urratsa 1593. urtean Karlos Arabako Dujardin eta Borboikoarekin ezkontzea izan zen, Arabako Pedro eta Maria Dujardin-en semea. Alaba bat izan zuten, Ana María de Álava eta Guevara.

Nahiz eta jaiotza-noblezia baino maila bat beheragokoa izan, Marianak eta beste emakume batzuek, hala nola Maria de Lazcano Sarriak, presentzia nabarmena izan zuten Filipe III.a Espainiakoaren gortean, XVII. mendeko Valladoliden. Ezkondu ostean, Gipuzkoatik hiri horretara joan zen Mariana.

1604. urtean alargundu ostean, berriz ere noble-postu bat lortzera behartua ikusi zuen bere burua, eta Filipe III.a Espainiako erregeari Triviana (gero Treviana) eta Zarraton (Errioxa) hiribilduak erostea erabaki zuen. Erosketa hori 1613. urteko ekainaren 14an berretsi zuen monarkak, Trivianako Kondesa titulua eman baitzion 1613ko ekainaren 23an, eta oinordekoei ere zabaldu zien, bere senar zenaren zerbitzuak zirela eta.
thumb|322x322px|Gasteizko San Antonio komentua

## Lanak 
Bere izaera indartsuari eta egoera ekonomiko lasaiari esker (ondare ikaragarria zuen), ezusteko barik eta modu independentean bizi izan zen hil zen arte, bere senarra hil eta hogei urte baino gehiagora. Segur aski, arteen sustapena eta, bereziki, Valladolideko eraikuntza. Bizi zen lekutik, Valladolidetik, Trivianako I. kondesa gizartean onarpen handiko jarduerak egin zituen, sasoi hartako arkitektiura eta arte-irudi garrantzitsuenetako batzuk aukeratu zituen. Bere aginduetara izan zituen: Jeronimo de Soto ingeniaria, Juan eta Pedro Vélez de la Huerta edo Francisco de Praves arkitekto eta harginak, Gregorio Fernández eskultorea, edo Juan de Nápoles Mudarra hargina.

Sustapen artistikoaren eta asmo eraikitzaile eta sortzailearen bidez, bere sasoiko beste pertsona batzuek legez, boterearen eta nobleziaren irudi bat transmititu nahi izan zuen, aldi berean bere leinuaren indartzea sustatuz.
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Triviana konderria
* San Antonio komentua (Gasteiz)

## Kanpo estekak
Ttukunak

**Ttukunak** bikote musikala da, Maika eta Sara Gomez euskal ahizpa bikiek osatutakoa eta txalaparta jotzen dute.

## Historia 
Zortzi urterekin Maikak eta Sara Gomezek euskal folklorearen inguruko formakuntza hasi zuten Gasteizko dantza eskolan. 1990. urtean hasi ziren txalaparta jotzen Musiketxea Udal Folklore Akademian Alicia Unzetabarrenetxea eta María Morera maistren eskutik.

Hamar-hamaika urteko musika-formazio klasikoa izan zuten. Ingurune intelektual eta artistikoarekin erlazionatu ziren eta beste musika eta joera garaikide eta abangoardistak ezagutu zituzten. Txalapartarekin lehen harremana izan zutenetik, musikaltasuna, kemena eta publikoa hunkitzeko gaitasunagatik nabarmendu ziren. 

### Ibilbidea 
Hamahiru urterekin kontzertuak egiten hasi ziren, *txalapartari* soinu eta musika dimentsio horri beste aire bat emateko gai zirela erakutsi zuten.

Txalapartaren tradizioari eutsiz, zeinaren oinarriak komunikazioa, inprobisazioa eta sorkuntza bateratua diren, berezko musika lengoaia sortu dute, tradizio horretatik abiatuta, garaikiderantz jota.«Arima bikientzat diseinatua dirudien instrumentu honetan inori ikusi ez dizkiogun moduko erritmo eta doinuak ernarazi zituzten.» (Javier de Cambra, La Razón).2004an Palo Flamenco taldea sortu zuten, eta txalaparta *flamenkoan* sartu zuten. Sevillako Flamenkoaren Biurtekoan edo Jerezko Jaialdian txundituta utzi zuen proposamen horrek, eta mundu osoko jaialdietan zabaldu dute.

2002. urtean hasi ziren mundu osoko agertokietan lan egiten, Londresko Royal Festival Hall-etik Brasil, Europa edo Asiaraino. Besteak beste, John Zorn, Trilok Gurtu, Mariza, Pierre Favre, Faiz Ali Faiz, Ojos de Brujo, Radio Tarifa, Arto Tunçboyacyan, Tomás San Miguel, Cachaíto eta Roberto Fonsecarekin jardun dute. Proiektu askotan hartu dute parte, baita Palo Flamenco taldean ere, txalaparta *flamenkoan* txertatzen duen proposamenean.

Oreka TX, Kalakan edo Ttukunak bezalako taldeek txalaparta atzerrian zabaltzea lortu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Flamenkoa Ttukunak euskal txalapartan Aireflamenco.com, 2014ko uztailaren 1a
* Ttukunak * Txalaparta - Budapest, 2017ko urriaren 4a
* Ttukunak Alba G Corral, Medialab Matadero, 2019ko ekainaren 7a
Siedlceko elizbarrutia

**Siedlceko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar elizbarrutia da. 1818ko ekainaren 30ean ezarri zen Janów Podlaskiko elizbarruti gisa eta 1925eko urriaren 28an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Siedlcen dago. Egun apezpikua Kazimierz Gurda da.

## Ordinarioak 
### Janów Podlaskiko apezpikuak 
* Feliks Łukasz Lewiński (1819-1825)
* Jan Marceli Gutkowski (1826-1856)
* Piotr Pawel Szymański (1856-1868)
* Henryk Przeździecki (1918-1925)

### Siedlceko apezpikuak 
* Henryk Przeździecki (1925-1939)
* Ignacy Swirski (1946-1968)
* Jan Mazur (1968-1996)
* Jan Wiktor Nowak (1996-2002)
* Zbigniew Kiernikowski (2002-2014)
* Kazimierz Gurda (2014-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Franciszek Lewiński (1826-1854)
* Józef Twarowski (1857-1868)
* Czesław Sokołowski (1919-1951)
* Marian Jankowski (1948-1962)
* Wacław Skomorucha (1962-1992)
* Alojzy Orszulik (1989-1992)
* Henryk Tomasik (1992-2009)
* Piotr Sawczuk (2013-2019)
* Grzegorz Suchodolski (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biatloia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Erreleboak mistoa

**Biatloiko errelebo mistoak** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 8an jokatu zen Rasen-Antholzen, Italia. Frantziako taldeak irabazi zuen urrea, Italiakoak zilarra eta Alemaniakoak brontzea.

## Emaitza 
## Kanpo estekak
Finspång gaztelua

**Finspång gaztelua** Finspången dago, Östergötlandeko konderrian, Suedian. Gazteluko lanak 1666an hasi zituen Louis de Geerrek. Adriaan Dortsman arkitekto nederlandarrak diseinatu zuen eraikina estilo neoklasikoan, Herbehereetako arkitekturaren ereduaren arabera.

Gazteluaren lurren artean, iparraldeko kapera eta gazteluko ​​parkea daude. Azken hau hainbat etapatan diseinatu zen 1690 eta 1820 artean eta 1790etik aurrera ingeles paisaia-lorategi bihurtu zen. Parkean 1791ko Aurora Tenplua, 1821eko aisialdi-pabiloia eta laranjategi bat daude.

Gaur egun, gaztelua Siemens Energyrena da. Eraikinak ez daude publikoarentzat irekita, baina gazteluko ​​parkera libreki sar daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo esteka
Academy of Interactive Arts & Sciences

**Academy of Interactive Arts & Sciences** (A.I.A.S. laburtua; ) irabazi-asmorik gabeko erakundea da, eta denbora-pasarako softwarea sustatzen du, bideojokoak adibidez. D.I.C.E. Sariak izeneko zeremonia antolatzen du, 1998tik urtero.

Industriako profesionalek osatzen dute erakundea, eta kide profesionalenak baino ez dira urteko entretenimenduko software onenaren alde bozkatzen dutenak. AIAS 1996an sortu zen. Hasiera batean, Academy of Interactive Arts & Sciences (AIAS) 1992an hasi zen Los Angelesko profesional talde txiki batekin, Hollywoodeko profesional sortzaileak bultzatu nahi baitzituzten beren jardueretan, Silicon Valleyko bideojokoen garatzaileekin gertatu zen bezala. Andrew Zuckerrek sortu zuen, Beverly Hillseko abokatu batek.

Hona hemen 2023an erakundearen kideak ziren enpresak:

* Activision Blizzard
* Annapurna Interactive
* Ascendant Studios
* Bethesda Softworks
* Blind Squirrel Games
* Bungie
* Electronic Arts
* Enhance Games
* Epic Games
* Game Pill
* Gearbox Software
* GoodbyeWorld Games
* Grumpy Pixel
* iNK Stories
* Insomniac Games
* Kabam
* Microsoft Studios
* MWM
* Netmarble
* Ninja Theory
* Nintendo
* Obsidian Entertainment
* ProbablyMonsters
* Proletariat
* Ready at Dawn
* Riot Games
* Romero Games
* Schell Games
* Skydance Interactive
* Sony Computer Entertainment
* Square Enix
* Take-Two Interactive
* That's No Moon
* Ubisoft
* Valve
* Wargaming
* Warner Bros. Interactive Entertainment

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak eslalom erraldoi paraleloa

**Gizonezkoen snowboarding eslalom erraldoi paraleloa** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 8an ospatu zen Valtellinako Livigno eski pistan. Benjamin Karl austriarrak irabazi zuen berriro ere. Kim Sang-kyum hegokorearrak lortu zuen zilarra eta Tervel Zamfirov bulgariarrak brontzea. Kim eta Zamfiroven lehen domina olinpikoa izan zen. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Kanpo estekak
Gaby Herbstein

**Gaby Herbstein** (Buenos Aires, 1969ko maiatzaren 3a) argentinar argazkilari eta artista bisuala da. Bere lana hainbat hedabide inprimatu eta birtualetan argitaratu da, eta ikusgai egon da Latinoamerikan, Ameriketako Estatu Batuetan, Errusian, Txinan eta Japonian egindako  hainbat erakusketatan ere.

## Biografia 
### Lehen urteak eta ikasketak 
Herbstein Buenos Airesen jaio zen 1969an. Hasieran, egiptologia ikasi nahi zuen, baina Argentinan jakintza-arlo horretan trebatzeko aukerarik ez zegoenez, turismoa ikastea erabaki zuen. Horretan ari zela, argazkilaritzarekiko grina piztu zitzaion, eta hasitako ikasketak amaitu aurretik, argazkilari gisa hasi zen lanean Latinoamerikako zenbait moda aldizkari garrantzitsutan.

### Ibilbide profesionala 
1990ean, bakarkako lehen erakusketa egin zuen Buenos Airesko gau-klub batean. Harrezkero, bere herrialdean eta atzerrian erakutsi ditu bere lanak. *Heroínas* (2000), Argentinako historian izan diren emakume gailenei egindako omenaldia; edota *Huella ecológica* (2009) eta *La basura no es basura* (2010), Félix de Azara Historia Naturaleko Fundazioarekin elkarlanean garatutako ingurumenaren inguruko erakusketak.

Horrez gain, *Fundación Huésped* erakundearentzako lau proiektutan lan egin zuen. Haietan, Argentinako zenbait pertsona ospetsuren argazkiak atera zituen, GIB birusaren hedapenari eta prebentzioari buruz kontzientziatzeko. *Aves del paraíso* izenburuko bere lehen liburuan (2009) desagertzeko arriskuan dauden hegaztien irudiak aurkeztu zituen. 2011n, gizakiak naturan duen papera irudikatzen duen *Uno* irudi sorta sortu zuen, eta bi urte geroago *Estados de conciencia* erakusketa aurkeztu zuen.

2015ean, hamahiru neskatoren kontakizunak aurkeztu zituen *Belleza divina-n,* geometria sakratuan oinarritutako saiakera fotografikoan. Urtebete geroago, *Creer para ver* plazaratu zuen, NBEk babestutako diziplina anitzeko proiektua, mundu osoko sinesmen, filosofia eta kultura ezberdinetako hamabi lider espiritualen ahotsa zabaltzen duena.

2021ean, Isha Escribano artista argentinarrarekin batera, genero-identitate eta -historia disidenteak ikusaraztea helburu zuen *ProyectX108* proiektuan parte hartu zuen, eta urte berean erakusketa bat eskaini zion Gustavo Cerati musikari zenari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gaby Herbsteinen weborria
* Galería de Fotografía de Bellas Artes por Gaby Herbstein – Argentina by LatAm ARTE
Poznańgo artxidiozesia

**Poznańgo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar artxidiozesia da. 1948ko azaroaren 12an ezarri zen. Artzapezpikuaren egoitza Poznańen dago. Egun artzapezpikua Zbigniew Zieliński da.

## Ordinarioak 
* Walenty Dymek (1948-1956)
* Antoni Baraniak (1957-1977)
* Jerzy Stroba (1978-1996)
* Juliusz Paetz (1996-2002)
* Stanisław Gądecki (2002-2025)
* Zbigniew Zieliński (2025-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Franciszek Jedwabski (1948-1975)
* Tadeusz Etter (1959-1984)
* Marian Przykucki (1973-1981)
* Stanisław Napierała (1980-1992)
* Zdzisław Fortuniak (1982-2014)
* Marek Jędraszewski (1997-2012)
* Grzegorz Balcerek (1999-)
* Damian Bryl (2013-2021)
* Szymon Stułkowski (2019-2022)
* Jan Glapiak (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nataliya Tobias

**Nataliya Viktorivna Tobias** (ukraineraz: Наталія Вікторівна Тобіас, jaiotzez Sydorenko (Сидоренко); 1980ko azaroaren 22an jaioa Seroven, Sobietar Batasunean) Ukrainako emakumezko erdi-distantziako korrikalaria da, 1500 metroko lasterketetan espezializatua. Bere marka pertsonalak 4:01,78 minutukoak dira 1500 metroko lasterketetan, 2:02,31 minutukoak 800 metroko lasterketetan eta 8:51,32 minutukoak 3000 metroko lasterketetan.

Tobiasek bi aldiz ordezkatu zuen bere herrialdea Olinpiar Jokoetan, tartean 2008ko Pekingo Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen 1500 metroko lasterketetan. 2007an eta 2011n ere parte hartu zuen Atletismoko Munduko Txapelketetan, eta 2003ko Udako Unibertsitatean urrezko domina irabazi zuen 1500 metroko lasterketetan. Bere ibilbidean zehar, Ukrainako titulu nazionalak irabazi zituen bost ekitaldi ezberdinetan.

Donetsk-eko Kudeaketa Estatu Unibertsitatean graduatu zen. 2008an, Olga Printzesaren Ordena eman zioten, 3. gradukoa.

Tobiasi bi urteko zigorra ezarri zioten 2012an, 2011ko Munduko Atletismo Txapelketan testosterona positibo eman zuelako.

## Marka pertsonal onenak 
* 800 metro - 2:02.31 min (2006)
* 1500 metro - 4:01.78 min (2008)
* 3000 metro - 8:51.32 min (2003)
* 5000 metro - 15:52.28 min (2003)

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Elden Ring

2022ko FromSoftware japoniar bideo-joko konpainiaren rol bideojokoa da. Berez, Hidetaka Miyazaki diseinatzailearen eta George R. R. Martin eleberrigilearen arteko lankidetza bat izan zen.

Bideojokoa 2022ko otsailaren 25ean merkaturatu zen mundu mailan, Xbox One, Xbox Series X/S, Microsoft Windows, PlayStation 4 eta PlayStation 5 plataformetan. Kritikak bere mundu irekiaren diseinuagatik, jokagarritasunagatik eta girotzeagatik goraipatu zuen, eta bere errendimendu teknikoagatik kritika batzuk jaso zituen. Era berean, hainbat sari jaso zituen urteko jokoan, hala nola 2022ko Game Awards sariena, eta bere lehen urtean saldutako 20 milioi unitateetara iritsi zen. 2024ko ekainean, *Shadow of the Erdtree* deskargatzeko moduko edukia argitaratu zuten, eta antzeko laudorioak jaso zituen, 5 milioi unitate baino gehiago salduz. *Elden Ring Nightreign* izeneko jokalari anitzeko spin-offa 2025eko maiatzaren 30ean argitaratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaliszeko elizbarrutia

**Kaliszeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar elizbarrutia da. 1992ko abenduaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kaliszen dago. Egun apezpikua Damian Bryl da.

## Ordinarioak 
* Stanisław Napierała (1992-2012)
* Edward Janiak (2012-2020)
* Damian Bryl (2021-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Teofil Wilski (1995-2011)
* Łukasz Buzun (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laimutė Baikauskaitė

**Laimutė Baikauskaitė** (1956ko ekainaren 10ean jaioa Gaideliain, Klaipėda konderrian) erretiratutako emakumezko distantzia ertaineko korrikalaria da, SESB eta geroago Lituania ordezkatu zuena. Batez ere 1500 metroko lasterketetan lehiatu zen, eta zilarrezko domina olinpikoa irabazi zuen 1988an ehun metroko esprintean azken emaitza sendo batekin, nahiz eta Errumaniako Paula Ivan irabazlearen atzetik ailegatu. Olinpiar Jokoetako final horretan, Lituaniako errekorra ezarri zuen (4:00.24).

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Maria Cioncan

**Maria Cioncan** (1977ko ekainaren 19a - 2007ko urtarrilaren 21a) errumaniar distantzia ertaineko korrikalaria izan zen, 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan 1500 metroko proban brontzezko domina irabazteagatik ezaguna.

## Bizitza 
Maierun jaioa, 800 eta 1500 metroko lasterketetan marka pertsonalak ezarri zituen jokoetan zehar. 2005eko denboraldia laburtu egin zitzaion, eta bere lehiaketa aipagarri bakarra SPAR Europako Kopan izan zen, Florentzian, Italian, non 800 metroko proba irabazi zuen (2:00.88) eta bigarren postua lortu zuen 1500 metrokoan (4:07.39). Cioncanen nazioarteko maila goreneko azken lehiaketa 2006ko Munduko Txapelketa Estalian izan zen, baina ez zuen 800 metroko lehen kanporaketa gainditu. Denboraldi horretan bertan, 2:01.70eko marka pertsonala egin zuen. 2007ko urtarrilaren 21ean, Cioncan  Plevenen, Bulgarian, izandako auto istripu batean hil zen. Greziako entrenamendu-esparru batetik itzultzen ari zela, bere ibilgailua irauli eta zuhaitz baten kontra jo zuen, berehala zenduz.

## Marka pertsonal onenak 
* 800 metro - 1:59.44 min (2004)
* 1500 metro - 3:58.39 min (2004)
* 3000 metro - 8:57.71 min (2002)

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Tetyana Dorovskikh

**Tetyana Apaycheva** (jaiotza **Khamitova**, **Samolenko** eta **Dorovskykh** dibortziatua, ukrainera: Тетяна Володимирівна Апайчева, jaiotzez Хамітова, 1961eko abuztuaren 12an jaioa) Ukrainako distantzia ertaineko lasterkaria izan zen, 1991 arte talde sobietarra ordezkatu zuen, eta 1992tik aurrera Ukraina. 1988ko txapeldun olinpikoa izan zen 3000 metroko proban.

Bere aurreko emanaldiak zalantzan jarri ziren 1993ko ekainean droga kontsumo proban positibo eman zuenean, eta horrek bere ibilbideari amaiera eman zion.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Astro Bot

2024ko Team Asobi japoniar bideo-joko konpainiaren plataforma-bideojokoa da, Sony Interactive Entertainmentek PlayStationren 30. urteurrenean PlayStation 5erako argitaratua. ''Astro's Playroom* (2020) lanaren ondoren, Astro Bot seriearen bosgarren titulu bilakatu zen, eta Team Asobik Japan Studiotik banandu zenetik garatutako lehen jokoa. Astro protagonistaren rolean, jokalaria misio batean murgilduko da galdutako robotak salbatzeko, PlayStation 5eko inude-espaziontzirako piezak berreskuratzeko eta Space Bully Nebulax estralurtarra garaitzeko. Bere aurrekoak bezala, jokoak DualSense aginteari etekin handiena ateratzen dio.

*Astro Bot* arrakasta komertziala eta kritikoa izan zen. Jokoak kritikaren txalo unibertsala jaso zuen eta 2024ko jokorik onenetakotzat jotzen da. Kritikariek positiboki alderatu zuten jokoa Nintendoren frankiziekin, bereziki Nicolas Doucet jokoaren zuzendariak aipatu zuen *Super Mario* seriearekin. *Astro Bot''ek sari ugari irabazi zituen, besteak beste, Game Awards 2024an Urteko Jokoa. Jokoak 1,5 milioi unitate saldu ditu 2024ko azarora arte, eta, ondorioz, PlayStation 5eko joko salduenetako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astro Boy

***Astro Boy***, Japonian  deitua, Osamu Tezukak idatzi eta ilustraturiko japoniar manga saila da. Istorioak Astro-Boy izeneko androide baten abenturak du ardatz, baita beste pertsonaia batzuena ere. Manga telesail batera egokitu zuten 1963an — Tezukak berak zuzendu zuena —, eta atzerrian ezagun egin zen eta anime-estetika mundura zabaldu zen lehen telesail japoniarra bihurtu zen. 1980an, mangak 52 kapituluko telesail berri baten bertsioa jaso zuen, eta 2003an beste egokitzapen bat ere jaso zuen. Ordenagailu bidez animatutako film estatubatuar bat, Tezukak idatzitako mangaren jatorrizko seriean oinarritua, 2009ko urriaren 23an estreinatu zuten. 2015eko martxoan, serie animatu berri baten merkaturatzea iragarri zen.

## Sinopsia 
*Astro Boy* zientzia-fikziozko sail bat da, mundu futurista batean kokatua, non robotak gizakiekin batera existitzen diren. Izen bereko "Astro Boy" pertsonaiaren abenturetan zentratzen da (batzuetan Astro ere deitzen zaio); Zientzia Ministerioko buruak, Tenma doktoreak, sortutako androide boteretsua da. Tenma doktoreak Astro sortu zuen bere seme Tobi ordezkatzeko, auto istripu batean hil zena. Tenmak Astron sartu zituen Tobiren memoriak eta benetako Tobi balitz bezala tratatu zuen. Hala ere, Tenma doktorea laster konturatzen da androide txikiak ezin zuela bere semearen hutsunea bete, bereziki kontuan hartuta Astrok ezin duela hazi eta ezin duela giza estetika adierazi. 1960ko jatorrizko edizioan, Tenmak Astro baztertzen du eta zirku baten jabe anker bati saltzen dio, Hameggi.

Handik denbora batera, Ochanomizu irakasleak, Zientzia Ministerioko buru berriak, Astro zirkuan ikusten du eta Hamegg konbentzitzen du eman diezaioten. Ochanomizuk bere seme gisa hartzen du Astro, eta haren legezko zaindari berri bihurtzen da. Laster konturatzen da Astrok ahalmen eta trebetasun handiagoak dituela, baita askoz harrigarriagoa den zerbait ere: giza emozioak esperimentatzeko gaitasuna.

Astrok krimenaren, gaizkiaren eta bidegabekeriaren aurka borrokatzen hasten da bere botere desberdinak erabiliz: superabiadura, intentsitate handiko argiak begietan, entzumen doigarria, hizkuntzen berehalako itzulpena, metrailadore erretraktibo bat aldaketan eta pertsona bat ona edo txarra den zehazteko gai den adimen-koziente handia. Bere etsai gehienak robotak, erotu diren robotak edo estralurtar inbaditzaileak gorroto dituzten gizakiak dira. Ia istorio guztiek Astro eta beste robot batzuk inplikatzen dituen borroka bat dute. Manga gertakari batean, Astrok AEBetako Aire Indarrari aurre egin behar dio. AEBetan, eta herrixka vietnamdar errugabe batzuk bonbardatzetik gelditzen ditu (hau denboran zehar egindako bidaia bat izan zen, Astrok XXI. mendetik 1969ra egin zuena).

## Pertsonaiak 
* **Tobi Tenma (1980)**, Japonian .
* **Astro Boy "Astro"**, Japonian 
* **Lucero (1980)**, Japonian 
* **Jetto**, Japonian 
* **Dr. Bohrio (1980)**, Japonian 
* 
* **Phosphorus eta Ethanol**, Japonian  eta 
* 
* **Dr. Hulefante (1980)**, Japonian 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Super Mario

( eta  ere deitua) Nintendok garatu eta argitaraturiko bideojoko saila da, Mario protagonista duena. Shigeru Miyamotok sortua, berez, *Mario* frankiziaren parte izan da. Gutxienez *Super Mario* joko bat atera da Nintendoren bideokontsola nagusi guztietarako. Hala ere, *Super Mario*ren hainbat bideojoko ere merkaturatu dira Nintendorenak ez diren joko-plataformetan. Serieko 20 joko baino gehiago daude.

*Super Mario*ren bideojokoek  iturginaren abenturak jarraitzen dituzte, normalean fikziozko . Sarritan, bere anaia, , eta noizean behin, frankiziako beste kide batzuk batzen zaizkio. Plataforma-bideojoko gehienetan bezala, jokalariak, batez ere, korrika eta saltoka egiten du plataformen bidez eta etsaien gainean, gaikako maila desberdinetan. Bideojokoek, oro har, trama sinpleak dituzte, non Mariok  erreskatatu behar duen, frankiziako bilau nagusiak, , bahitzen duena. Serieko lehen izenburua, "*Super Mario Bros.*", 1985ean Nintendo Entertainment Systemerako (NES) merkaturatua, ordutik aurrera *Super Mario*ren bideojoko ia guztietan nagusi ziren jokagarritasun-kontzeptuak eta -elementuak ezarri zituen. Horien artean daude Mariori ahalmen magiko bereziak ematen dizkioten indartzaile eta elementu ugari, hala nola suzko bolak jaurtitzea edo tamaina erraldoietara edo miniaturara aldatzea, etab.

*Super Mario* seriea *Mario* frankiziaren parte da. Bideojokoen beste genero batzuk eta beste bitarteko batzuk biltzen ditu, hala nola filmak, telesailak, inprimatutako bitartekoak eta hainbat produktu. *Super Mario*ren bideojokoen 400 milioi kopia baino gehiago saldu dira mundu osoan, eta, ondorioz, bideojokoen bigarren serierik salduena da, *Mario*ren frankizia multimediaren atzetik. Frankizia hori, oro har, *Tetris,* *Pokémon*, *Grand Theft Auto* eta *Call of Duty*tik gertu dago, eta plataformen bideojokoen lehen frankizian, *Sonic the Hedgehog* generoaren barruko lehen jarraitzailearengandik oso urrun.

## Bideo-jokoak 
* 1985: *Super Mario Bros.*
* 1986: *Super Mario Bros.: The Lost Levels*
* 1988: *Super Mario Bros. 2*
* 1988: *Super Mario Bros. 3*
* 1989: *Super Mario Land*
* 1990: *Super Mario World*
* 1992: *Super Mario Land 2: 6 Golden Coins*
* 1995: ''Super Mario World 2: Yoshi's Island*
* 1996: *Super Mario 64*
* 2002: *Super Mario Sunshine*
* 2006: *New Super Mario Bros.*
* 2007: *Super Mario Galaxy*
* 2009: *New Super Mario Bros. Wii*
* 2010: *Super Mario Galaxy 2*
* 2011: *Super Mario 3D Land*
* 2012: *New Super Mario Bros. 2*
* 2012: *New Super Mario Bros. U*
* 2013: *Super Mario 3D World*
* 2015: *Super Mario Maker*
* 2016: *Super Mario Run*
* 2017: *Super Mario Odyssey*
* 2019: *Super Mario Maker 2*
* 2021: *Bowser's Fury*
* 2023: *Super Mario Bros. Wonder''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak