Jitter

thumb|Jitterraren tamaina neurtua
**Jitter** sareko komunikazioan erabiltzen den kontzeptu garrantzitsua da, eta seinale digitalen arteko atzerapenen aldakortasuna deskribatzen du. Horrek guztiak eragina izan dezake sareko trafikoaren erabileran eta, bereziki, denbora errealean funtzionatzen duten aplikazioetan; hala nola, VoIP-n (ahotsaren transmisioa IP bidez), streaming bideoetan, online jokoetan eta bestelako aplikazio interaktiboetan. 

Jitter, laburbilduz, sareko trafikoaren arteko atzerapenen aldakortasuna da; hau da, datu-paketeek helburura iristeko behar duten denboraren desbideraketa estatistikoa. Horrela, sare batean paketeak ez dira beti iristen helburura denbora egonkor batean, eta horrek prozesuaren koherentzia eta kalitatea kaltetzen ditu. Jitterren eragina, batez ere, denbora errealean funtzionatzen duten aplikazioetan ikus daiteke, non datuen sinkronizazio egokia ezinbestekoa den; hala nola, bideokonferentzietan, telemedikuntzan eta online jokoetan.

Sareko jitterra murrizteko hainbat teknika eta estrategia erabil daitezke; adibidez, QoS (Quality of Service) mekanismoak, buffering, edo sarearen optimizazioa. Jitter handiak aplikazioaren errendimendua kaltetzen du eta erabiltzailearen esperientzia negatiboa sor dezake; esate baterako, audio edo bideoa etetea, kalitate txikiko deiak izatea edo datuen transmisioa etetea.

## Jitter motak eta adibideak 
Jitter motak hainbat faktore tekniko, ingurune eta sareko baldintza desberdinetatik sor daitezke, eta horrek bere eragina izan dezake sarearen egonkortasunean eta aplikazioen errendimenduan. Hona hemen jitter mota nagusiak eta horien adibide praktikoak, sareko trafikoaren egoeraren eta ingurumenaren arabera aldatzen direnak:

* **Jitter Erreala:** Benetako sareko trafikoaren egoeratik sortzen da; hala nola, sareko estuasunaren edo banda zabalera eskasaren ondorioz. Honek paketeen arteko atzerapenen aldaketa handiak sor ditzake. Adibide gisa, erabiltzaile askok streaming zerbitzuak erabiltzen dituztenean, sareko trafikoa handitzen da eta horrek jitterra eragiten du. Honek bideoaren kalitatea kaltetzen du, irudiak pixkanaka gelditu egiten direlako, edo etengabeko karga-denborak sor daitezke.

* **Jitter Sintetikoa:** Laborategi inguruneetan edo proba sareetan artifizialki sortua, sare baten edo teknologia baten funtzionamendua probatzeko. Honek, benetako egoera simulatzean, jitterraren eragina aztertzea ahalbidetzen du; adibidez, WiFi sare baten proba-ingurune batean, jitterra sorrarazi da egitura eta konektibitatearen aldakortasuna ikertzeko. Horrelako esperimentuek sarearen fidagarritasuna probatzen laguntzen dute.

* **Sistematikoki aurreikusitakoa:** Jitter mota honek denbora jakin batean sistematikoki gertatzen diren atzerapenak deskribatzen ditu. Hau, normalean, interferentzia elektromagnetikoen edo beste gailu batzuen eraginpean izaten da; hala nola, WiFi konexioetan. Adibidez, WiFi konexio batean, interferentziak sortzen dituzten beste gailu batzuen ondorioz, paketeek atzerapenak jasaten dituzte eta jitterra handitu egiten denez, konektibitatearen kalitatea kaltetzen du.

#### Adibide Praktikoak 
Jitterrak ez du eragiten soilik sarearen egonkortasunean, aplikazio praktikoetan ere eragina izan dezake. Hona hemen jitterren adibide praktiko batzuk:

**1. VoIP Zerbitzuetan:** Jitter handiak ahotsaren kalitatean eragin dezake. Ahotsak desitxuratuta entzun daitezke edo etenak ager daitezke, eta erabiltzaileak desberdindutako hitzak entzun ditzake. VoIP bidezko dei bat egiten den bitartean, erabiltzaileek hitz batzuk moztuta edo ez oso garbi entzuten dituzte, jitter handiegia delako. Hori saihesteko, buffering-a erabiltzen da eta paketeak aldez aurretik gordetzen dira.

**2. Streaming Zerbitzuetan:** Bideoaren kalitatea jaitsi egin daiteke jitter handia dagoenean. Streaming zerbitzuetan, paketeek atzerapen handiak izan ditzakete eta, ondorioz, irudia etengabe gelditzen da. Netflix edo YouTube erabiltzen denean, irudiak gelditzen dira eta etengabeko karga-denborak gertatzen dira jitter handia dagoelako. Honek erabiltzaileen entretenimendua kaltetzen du, eta streaming zerbitzuaren kalitatea murrizten du.

**3. Lineako Jokoetan:** Jitter handiak lag edo atzerapenak sortzen ditu jokoak errealean jokatzen direnean, eta horrek jokalarien esperientzian eragina izan dezake. Adibidez, lineako joko batean jitter handiegia dagoenean, jokalariek euren mugimenduak ez dituzte egiten une berean. Honek jokalariaren erreakzioak atzeratzen ditu eta jokoaren jarioa murrizten du.

## Jitterren neurketa eta kudeaketa 
Jitterren neurketa eta kudeaketa funtsezkoak dira sarearen errendimendua hobetzeko, batez ere, denbora errealean oinarritzen diren aplikazioak (hala nola, VoIP, streaming eta online jokoak) erabiltzen direnean. Hona hemen jitterren neurketa eta kudeaketa prozesuak.

**Neurketa**

Jitterrak neurtzeko hainbat tresna eta teknika daude, eta horiek sareko trafikoaren atzerapenen aldakortasunaren analisia ahalbidetzen dute. Jitter neurketak milisegundotan egiten dira, eta sareko atzerapenen desbideraketa kalkulatzen dute.

* **Ping:** Ping tresnak sareko atzerapenaren eta jitterren analisia egiteko erabiltzen dira. Pingek pakete baten bidalketa denbora eta erantzunaren denbora neurtzen ditu eta, horrela, jitterren aldagarritasunaren inguruko informazioa eskaintzen du. Pingen bidez, sareko komunikazioaren kalitatea eta errore tasa ere neur daitezke.

* **Traceroute:** Traceroute tresnak sareko pakete baten bidea eta denbora neurtzen du. Horrela, nodo desberdinetatik igarotzen diren paketeen denborak azter daitezke eta jitterren aldagarritasunari buruzko informazioa lor daiteke. Traceroutek nodo bakoitzaren artean neurtzen du latentzian eta jitterren aldaketan zein diferentzia dagoen.

* **QoS (Quality of Service) Tresnak:** QoS tresnak sareko trafikoa sailkatzeko eta lehentasunak ezartzeko erabil daitezke. Horrela, sarean denbora errealean funtzionatzen duten aplikazioak lehentasunez trata daitezke eta jitterra kudeatzea errazten da. QoS tresnek sareko trafikoaren fluxuak optimizatzen laguntzen dute, eta sareko atzerapena eta jitterra minimizatzen.

**Kudeaketa**

Jitterren kudeaketa ezinbestekoa da sarearen kalitatea hobetzeko eta aplikazioen errendimendua mantentzeko. Jitterra murrizteko hainbat teknika eta estrategia erabil daitezke, eta hauek sarearen egonkortasuna eta funtzionamendu egonkorra bermatzen laguntzen dute.

* **Buffering:** Paketeak aldez aurretik biltegiratu eta modu kontrolatuan askatzen dira. Honek jitterra murrizten laguntzen du, baina latentzia handitu dezake. Buffering teknikak denbora errealean funtzionatzen duten aplikazioetan erabiltzen dira eta, hala, audio edo bideoaren etenak saihestu daitezke.

* **QoS (Quality of Service):** QoS mekanismoak sareko trafikoaren lehentasunak ezartzeko erabiltzen dira. Aplikazioen eta zerbitzuen artean lehentasunak kudeatzeko aukera ematen du, eta horrek jitterra murrizten laguntzen du. QoS teknologiek sareko aplikazioen funtzionamendu optimizatu bat eskaintzen dute.

* **Sare Optimizazioa:** Sarearen banda-zabalera handitzea edo trafikoaren kudeaketa optimizatzea jitterrik gabe sarearen egonkortasuna hobetzeko. Trafikoaren kudeaketa honek, gainera, beste faktore batzuk, hala nola paketearen galera edo latentzian eragina duten faktoreak, murrizten laguntzen du.

## Aplikazioak eta eragina 
Jitterren kudeaketak eta murrizketak hainbat eremutan eragina izan dezake:

* **Telekomunikazioak:** Jitter minimoek VoIP deiak eta bideo-konferentziak fidagarri eta kalitate handiko bihurtzen dituzte.
* **Streaming zerbitzuak:** Jitterrik ez duten streaming zerbitzuak erabiltzailearen esperientzia hobetzen dute, bideoa etengabe eta kalitate handian erakusten baitute.
* **Gauzen Internet** (ingelesez, **IoT (Internet of Things)**): Jitter minimoek eraginkorrago bihurtzen dute IoT gailuaren eta sistemen arteko komunikazioa.

#### Eragin Praktikoak 
* **Enpresa erabilera:** Jitter baxuak enpresen sareko errendimendua eta produktibitatea hobetzen du.
* **Etxeko erabilera:** Erabiltzaileak streaming bidezko edukia eta lineako jokoak kalitate handiz gozatzen dituzte jitterrik gabe.

### Etorkizuneko Ikerketak 
Jitterra murrizteko teknologiek eta sareen optimizazioek etorkizunean garrantzi handia izango dute, bereziki 5G sareekin eta komunikazio sistema berriekin eta, ondorioz, sarearen egonkortasuna eta errendimendua nabarmen hobetzeko ahalmena eskainiko dute. Horrek, batez ere, denbora errealean funtzionatzen duten aplikazioak (hala nola, VoIP, streaming edo online jokoak) hobetzeko aukera emango du eta, aldi berean, erabiltzaileen esperientzia eta sareko trafikoaren kudeaketa optimizatzea ahalbidetuko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak