Willie Colón

**William Anthony Colón Román** (New York, 1950eko apirilaren 28a - New York, 2026ko otsailaren 21a) estatubatuar salsa musikaria eta gizarte-ekintzailea izan zen. 

Tronboi-jotzaile gisa hasi zuen bere ibilbidea baina abestu, idatzi, ekoiztu eta antzeztu ere egin zuen. Colón salsa musikaren aitzindaria izan zen eta generoan gehien saldu zuen artista. Fania Records-ekin lotutako New Yorkeko eszenan funtsezko figura izan zen. Bere disko-azaletan gangsterren irudia bereganatu zuen. 1980ko hamarkadatik aurrera, New Yorkeko politikan buru-belarri aritu zen une batzuetan.

## Lehen urteak 
Colón New York hiriko South Bronxen jaio zen. Gurasoak Puerto Ricokoak ziren. Gaztetatik hasi zen tronpeta jotzen eta, geroago, tronboira aldatu zen. Klarinetea ere ikasi zuen. Uda batzuk igaro zituen amaren aldeko amonaren eta haren arrebaren etxaldean, Puerto Ricon. Han, herrialdeko musika ezagutu zuen.

15 urte zituela Fania Records diskoetxeak fitxatu zuten eta 17 urterekin bere lehen diskoa grabatu zuen; azkenean, 300.000 aletik gora saldu zituen. Garai hartako Faniako disko-ekoizle nagusiak, Johnny Pachecok, Hector Lavoe ezagutzeko gomendatu zion.

## Ibilbide musikala 
Tronboiaz harago, konpositore, moldatzaile eta kantari ere aritu zen eta, behin-behinean, ekoizle eta zuzendari. Jazz, rock eta salsa elementuak konbinatuz, bere lanak Kubako, Dominikar Errepublikako, Puerto Ricoko eta Brasilgo afrikar ondorengoen musika tradizionalaren erritmoak barneratzen ditu, gehienbat Puerto Ricotik New Yorkera joandako diasporarena.

Beste salsa musikari eta abeslari batzuekin kolaborazio arrakastatsu asko izan zituen, hala nola, Ismael Miranda, Celia Cruz, Soledad Bravo, eta Rubén Blades kantautorearekin.  

Musikaz gain, filmeetan ere jardun zuen, besteak beste, Vigilante (1983), The Last Fight (1983), *Miami Vice* (3. denboraldian "Cuba Libre" atala) (1987), eta It Could Happening to You (1994) filmetan.

## Politika 
16 urte zituenetik ekintzaile politikoa izan zen. Hiesaren Batzorde Latinoko kide eta New York hobe baten aldeko Arthur Schomburg Koalizioko presidente izan zen. Baita Kongresuko Hispaniar Caucus Institutuko zuzendaritza batzordeko kide ere. 1995ean Amerikako Musikagile, Egile eta Editoreen Elkarteko (ASCAP) kontseilu nazionalean zerbitzatu zuen lehen koloredun pertsona bihurtu zen, Stephen Sondheim ordezkatuz, eta ASCAP Fundazioko kide ere izan zen.

1994an Colónek erronka bota zion Eliot Engeli alderdi demokrataren primarioetan, New Yorkeko 17. kongresu barrutirako. Galdu egin zuen.

2001ean Colón New Yorkeko abokatu publiko izateko aurkeztu zen eta 101.393 boto jaso zituen.

Colónek 12 urtez jardun zuen Michael Bloomberg alkatearen kontseilari ordezkari gisa.

2008an Hillary Clinton babestu zuen 2008ko presidentetzarako kanpainan.

2012an eta 2013an Colónek Hugo Chávez Venezuelako presidentearen eta Iraultza Bolivartarraren aurkako kanpaina egin zuen. Chavez hil ondoren, Willie Colónek bat egin zuen Henrique Capriles Radonski oposizioko hautagaiarekin. Kanpainako gai bat konposatu zion, "Mentira Fresca" (edo "gezur freskoak").

## Bizitza pertsonala eta heriotza 
Willie Colón ezkonduta zegoen. 

2014ko maiatzaren 26an, Westchester County Police Academy-n graduatu ondoren, Colónek Segurtasun Publikoko Departamentuko sheriff-orde kargua zin egin zuen. 2017ko abenduaren 13an Colón tenienteorde bihurtu zen.

Colón 2026ko otsailaren 21ean hil zen, 75 urte zituela, arnas arazoen ondorioz.

## Diskografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak