Bertha Lutz

**Bertha Maria Julia Lutz** (São Paulo, 1894ko abuztuaren 2a - Rio de Janeiro, 1976ko irailaren 16a) naturalista, zoologoa, irakaslea eta Brasilgo feminismoaren aitzindaria izan zen. 1945ean egin zuen lana ezinbestekoa izan zen Nazio Batuen Gutunean emakumeak aipatuak izan zitezen.

## Biografia 
Adolfo Lutz mediku eta epidemiologo suitzarraren ( 1855 &ndash; 1940 ) eta Fowler Lutz erizain ingelesaren alaba izan zen. 

Natur zientziak ikasi zituen eta zoologoa izan zen Parisen, Sorbonan. Anura anfibioetan espezializatua, Hylidae familiako igelen espezieak aztertu zituen.  Lutz-en igel azkarra ( *Paratelmatobius lutzii* Lutz & Carvalho, 1958) deskribatu zuen Carvalhorekin batera. 1919an Rio de Janeiroko Museo Nazionalak zoologo gisa kontratatzeak eragin handia izan zuen Brasilen, garai hartan emakumeek debekaturik zutelako kargu publikoetan sartzea. Gero, naturalista bihurtu zen erakunde bereko Atal Botanikoan .

Europako eta AEBetako mugimendu feministekin harremanetan jarri ondoren, Lutzek feminismo brasildarraren oinarriak ezarri zituen. 1922an, Emakumeen Aurrerapenerako Brasilgo Federazioa (FBPF) fundatu zuen. Estatu Batuetan egin zen "Emakume Sufragisten Ligako" Batzar Nagusian Brasil ordezkatu zuen, eta han, Elkarte Panamerikarraren presidenteorde hautatu zuten.

Bi hauteskundetan aukeratua ez izan ondoren, ordezko diputatu federal gisa hautatu zuten 1934an, eta 1936an kargua hartu zuen. Haren borrokaren helbururik behinenak emakumezkoen eta haurren lanari buruzko lan legeriaren aldaketak eta generoen soldata-berdintasuna izan ziren. 1937an, Estado Novoren kolpearekin, Getúlio Vargasek bi Ganberak itxi zituen, eta horrela, Berthak agintaldia galdu zuen.

1945ean Nazio Batuen Gutuna sinatu zen San Frantziskoko NBEren Konferentzian parte hartu ahal izan zuten emakume bakanetako bat izan zen. Konferentzian, Lutzek, Brasilgo enbaxadorea izanik, funtsezko papera bete zuen Gutunak emakumeak esplizituki aipa zitzan. 

## Argitalpen batzuk 
### Politikaz 
* *Sobre a nacionalidade da mulher casada nas repúblicas americanas.* Batasun Panamerikarra. 8 orr. 1923. urtea

* *D. Bertha Lutz: homenagem das senhoras brasileiras a illustre presidente da União inter-americana de mulheres*. Tip. do Jornal do commercio, Rodrigues & C.-en 21 orr. 1925. urtea

* *A Federação Brasileira pelo Progresso Feminino: seus fins*. Carmen de Carvalhorekin, eta Orminda Bastosekin. Officinas Graphicas do Jornal do Brasil. 19 orr. 1930

* *A nacionalidade da mulher casada perante o direito internacional privado.* I. Pongetti, Niterói . 108 orr. 1933

* *13 principios básicos: suggestões ao ante-projecto da constituição*. Federação Brasileira Pelo Progresso Feminino. 64 orr. 1933

### Zientziari buruzkoak 
* *Índice* *dos Archivos do Museu Nacional*. Museo Nazionala (Brasil), Impr. Nazionala, 1920

* *Estudios sobre a biologia floral da* *Mangifera indica L.*. Museu Nacional. 158 orr. 1923. urtea

* *The flora of the Serra da Bocaina*. 1926

* *Wild life in Brazil: a pageant of the fauna that is sheltered in the forests and on the prairies of the largest country in South America*. 1932an berrargitaratutako edizioa. Texas Presseko Unibertsitateak Berrargitaratua. 260 orr.  1973

* *British naturalists in Brazil*. E. Rodrigues & Cia.37 or. 1941

* *Biologia e taxonomia de* *Zachaenus parvulus*. 64 orr. 1944

* *The development of Eleutherodactylus nasutus Lutz: I. the external embryology of Eleutherodactylus nasutus Lutz*. 13 orr. 1946

* *Anfíbios anuros do alto Solimões e Rio Negro: apontamentos sôbre algumas formas e suas vicariantes*. Gertrud Rita Kloss-ekin . Brasilgo Geografia eta Estatistika Institutuko Zerbitzu Grafikoa. 678 or. 1952

* *Taxonomy of the neotropical Hylidae*. Pearce-Sellards saileko 11. zenbakia, Texas Memorial Museum, Austin. 26 orr. 1968an

* *Brazilian species of Hyla*. Gualter Adolpho Lutz-ekin. Argazkiak eta ilustrazioa Gualter Adolpho Lutzerenak. University of Texas Press, 260 orr.  1973

* *A função educativa dos museus*. Série Livros-en 33. liburukia. Guilherme Gantois de Mirandarekin. Museo Nazionala, Muiraquitã, 236 or. 8

## Deskribaturiko taxon batzuk 
; Landare espezieak
:

* ( Onagraceae ) *Oenothera aberrans* Lutz, 1916 

; Espezie eta subfamilia zoologikoak
:

* *Aplastodiscus musicus* (Lutz, 1949)
* *Cochranella ritae* (Lutz, 1952)
* *Crossodactylus grandis* Lutz, 1951
* *Dendropsophus meridianus* (Lutz, 1954)
* Eleutherodactylidae Lutz, 1954
* Eleutherodactylinae Lutz, 1954
* *Gastrotheca dunni* Lutz, 1977
* *Holoaden bradei* Lutz, 1958
* *Hypsiboas cipoensis* (Lutz, 1968)
* *Hypsiboas goianus* (Lutz, 1968)

* *Hypsiboas joaquini* (Lutz, 1968)
* *Hypsiboas secedens* (Lutz, 1963)
* *Ischnocnema gualteri* (Lutz, 1974)
* *Ischnocnema hoehnei* (Lutz, 1958)
* *Ischnocnema venancioi* (Lutz, 1958)
* *Paratelmatobius pictiventris* Lutz, 1958
* *Phyllomedusa ayeaye* (Lutz, 1966)
* *Phyllomedusa distincta* Lutz, 1950
* *Pristimantis carvalhoi* (Lutz, 1952)
* *Scinax alcatraz* (Lutz, 1973)

* *Scinax alter* (Lutz, 1973)
* *Scinax angrensis* Lutz, 1973
* *Scinax caldarum* (Lutz, 1968)
* *Scinax duartei* (Lutz, 1951)
* *Scinax humilis* (Lutz, 1954)
* *Scinax longilineus* (Lutz, 1968)
* *Scinax obtriangulatus* (Lutz, 1973)
* *Scinax perpusillus* (Lutz & Lutz, 1939)
* *Scinax squalirostris* (Lutz, 1925)
* *Scinax trapicheiroi* (A. Lutz & B. Lutz, 1954)
* *Scinax v-signatus* (Lutz, 1968)

## Ohoreak 
* 1945eko urriaren 25ean, San Frantziskon, Nazio Batuen Gutuna sinatu zuten lau emakumeetako bat. 
* 1954ko Asilo diplomatikoaren itun garrantzitsua sinatu zuen, berriro ere Brasilgo ordezkari moduan. 

* **Lutz** edo **B.Lutz** laburdurek Berfta Lutzek Zoologian, deskribapenean eta taxonomian, duen autoritatea adierazten dute.
* Era berean, **Lutz** laburdura Lutzen autoritatea landareen deskribapenean eta sailkapen zientifikoan aitortzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Juana Manso
* Ernestina Lesina
* Emakumeen sufragioa

## Kanpo estekak 
* Lia Gomes Pinto de Sousa, Mariana Moraes de Oliveira Sombrio eta Maria Margaret Lopes: *Para ler Bertha Lutz*.
* Mariana Moraes de Oliveira Sombrio, Maria Margaret Lopes eta Lea Maria Leme Strini Velho: *Práticas e disputas em torno do patrimônio científico-cultural – Bertha Lutz no Conselho de Fiscalização das Expedições Artísticas e Científicas do Brasil*
* Uxue Razkin: *Bertha Lutz (1894-1979): una zoóloga que lideró el movimiento feminista en Brasil*.
* Bertha Lutz, Mujeres que hacen la historia, 2019ko urriaren 1a.
* José Chrispiniano: *Lutz, Bertha Maria Julia*. Enciclopedia Latinoamericana.
* *Bertha Lutz: una sufragista brasileña en el laboratorio*. Fábrica de la memoria, 2016ko otsailaren 12a.