Krisantemo

**Krisantemo** edo **urrelili** (*Chrysanthemum*) Asteraceae familiako genero baten izen arrunta da. Jatorriz, Asiakoa eta Europaren ipar-ekialdekoa da.

## Ezaugarriak 
*Chrysanthemum* generoko espezieak landare hostoiraunkorrak dira. 50-150 cm-ko garaiera izatera heltzen dira. Hosto gingildunak eta lore-buru handiak izaten dituzte. Loreak zuriak, horiak eta arrosa kolorekoak izan ohi dira. Berez, egun-argia mozten hasten denean ematen dute lorea, hau da, ipar hemisferioan, azaroan, eta, hego-hemisferioan, aldiz, apirila-ekainean; gaur egun, ordea, urte osoan lorarazten dituzte helburu komertzialetarako.

Lineok jarri zion izena, grezierako *chrysos* (urrezko) eta *anthemon* (lorea) hitzak elkartuta. Euskaraz, hain zuzen, *krisantemo* edo *urrelili* deritzo *Chrysanthemum* generoko landare-espezie arruntari.

Txinan landatu zituzten lehenbizikoz *Chrysanthemum* generoko espezieak, K.a. XV. mendean, hain zuzen ere. Txinako eta Asiaren ekialdeko artean, lau lore nobletako bat da, orkidea, banbu eta haran-lorearekin batera. Uste da VIII. mendean eraman zituztela *Chrysanthemum* generoko landareak Japoniara. Nolanahi ere, Japoniako Inperioko zigilua irudikatzeko hautatu zuen enperadoreak, eta Japoniako lore nazionala da, gaur egun. Europara XVII. mendean ekarri zuten.

Asiako zenbait lekutan, urrelilien lore zuri eta horiak erabiltzen dituzte edari gozo bat egiteko: krisantemo-tea. Maiz edaten dute gosaltzeko, eta medikuntzan ere erabiltzen da, gripea sendatzeko, adibidez.

## Espezieak 
*Chrysanthemum* generoaren barnean, berrogeita hiru espezie onartzen dira:
# *Chrysanthemum ×grandiflorum* Ramat.	
# *Chrysanthemum ×rubellum* Sealy	
# *Chrysanthemum abolinii* (Kovalevsk.) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum achillaea	*L.
# *Chrysanthemum alabasicum* (H.C.Fu) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum brachyanthum* (C.Shih) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum chalchingolicum* Grubov	
# *Chrysanthemum coreanum* (H.Lév. & Vaniot) Nakai	
# *Chrysanthemum decaisneanum* N.E.Br.	
# *Chrysanthemum delavayanum* H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum dichrum* (C.Shih) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum fastigiatum* (C.Winkl.) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum gracile* (Hook.f. & Thomson) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum grubovii* (Muldashev) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum horaimontanum* Masam.	
# *Chrysanthemum hypoleucum* (Y.Ling ex C.Shih) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum indicum* L.
# *Chrysanthemum junnanicum* (Poljakov) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum kinokuniense* (Shimot. & Kitam.) H.Ohashi & Yonek.
# *Chrysanthemum kokanicum* (Krasch.) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum konoanum* Makino	
# *Chrysanthemum marginatum* (Miq.) N.E.Br.	
# *Chrysanthemum mawei* Hook.f.
# *Chrysanthemum maximum* L.	
# *Chrysanthemum miyatojimense* Kitam.	
# *Chrysanthemum morifolium* Ramat.	
# *Chrysanthemum multifidum* Desf.	
# *Chrysanthemum nitidum* (C.Shih) H.Ohashi & Yonek.
# *Chrysanthemum parvifolium* Chang	
# *Chrysanthemum przewalskii* (Poljakov) H.Ohashi & Yonek.
# *Chrysanthemum purpureiflorum* H.Ohashi & Yonek.
# *Chrysanthemum ramosum* (C.C.Chang) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum rhombifolium* (Y.Ling & C.Shih) H.Ohashi & Yonek.
# *Chrysanthemum roborowskii* (Muldashev) H.Ohashi & Yonek.
# *Chrysanthemum shihchuanum* H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum shimotomaii* Makino	
# *Chrysanthemum trilobatum* (Poljakov ex Poljakov) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum tripinnatisectum* (Y.Ling & C.Shih) H.Ohashi & Yonek.	
# *Chrysanthemum vestitum* (Hemsl.) Stapf	
# *Chrysanthemum vulgare* (L.) Bernh.	
# *Chrysanthemum yoshinyanthemum	*Makino
# *Chrysanthemum zawadskii* Herbich

## Galeria 

File:Złocień Zawadzkiego P39.jpg|*Chrysanthemum zawadskii*
File:Chrysanthemum indicum2.jpg|*Chrysanthemum indicum*
File:Chrysanthemum japonense var ashizuriense1.jpg|*Chrysanthemum japonense* var. *ashizuriense*
File:Chrysanthemum pacificum2.jpg|*Chrysanthemum pacificum*
File:Chrysanthemum weyrichii 2.jpg|*Chrysanthemum weyrichii*
image:Chrysanthemum.show.jpg
File:Chrysanthemum morifolium j04.jpg|*Chrysanthemum* × *morifolium*
File:Beautiful Chrysanthemum.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak