open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2019ko Gabongo estatu-kolpea

**2019ko Gabongo estatu-kolpea** indar armatuek mendebaldeko Afrikako herrialde horretan egindako estatu-kolpe saiakera izan zen. 2019ko urtarrilaren 7an, Gabongo Indar Armatuek estatu-kolpe bat iragarri zuten. Ofizial militarrek adierazi zuten Ali Bongo Ondimba presidentea boteretik kendu zutela, 2016an boterera iritsi zena hauteskunde eta protesta polemiko baten ondoren. Ali Bongo Marokon tratamendu medikoa jasotzen ari zen bitartean, Libreville hiriburuan matxinoek bahitu gisa hartu zuten, eta adierazi zuten «Errestaurazio Kontseilu Nazionala» ezarri zutela «Gabonen demokrazia berrezartzeko». Interneten etenaldi orokorrak gertatu ziren herrialde osoan, baina ez dakigu Internet matxinoek berek edo zibilek itxi zuten. Gabongo Gobernuak, geroago, kontrola berretsi zuela adierazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Néstor Olhagaray

**Néstor Olhagaray Llanos** (Txileko Santiago, 1946   - 2020ko martxoaren 18a ) txiletar bideo-artista, ikerlaria eta akademikoa izan zen. Bere herrialdeko bideo-artearen erakusle eta sustatzaile nagusietako bat da. 

## Biografia 
Institutu Pedagogikoan ikasi zuen eta gero —1965 eta 1970 artean— Txileko Unibertsitateko Arte Ederren Eskolan. 

1981 eta 1992 artean Franko-Txileko Bideo Arte Jaialdian parte hartu zuen artistetako bat izan zen, eta 1993an Santiagoko Bideo Biurtekoa (gaur egun Santiagoko Media Arts Biennial)  eta Txileko Corporation de Video y erakundearen sorrera bultzatu zuen. Artes Electrónicas, biak Olhagarayk sortuak, ekimen hauen zuzendari izan zen 2012ra arte  Txileko eta atzerriko areto eta galeria ezberdinetan erakusketak egin zituen, hala nola, Arte Garaikideko Museoan, Bucci Galerian eta Goethe Institutuan (Txile); Parisko XIII. Unibertsitatea, Salle du Bally eta Parisko (Frantzia) Arte Plastikoen X. Bienala; Karlsruheko Arte Galeria Nazionala (Alemania); eta Third World Newsreel (Ameriketako Estatu Batuak). 

Txileko Unibertsitateko Arte Fakultateko irakaslea izan zen, Komunikabideen Arteen Masterrean, 2006 eta 2012 artean  .  Txileko beste erakunde batzuetan ere irakatsi zuen, hala nola Unibertsitate Teknologiko Metropolitarra, ARCOS Lanbide Institutua eta Duoc UC, eta Frantziako Bordeleko Unibertsitatean. 

## Lanak 
### ikus-entzunezko lanak 
* *Adiós Jacqueline* (1984)
* *Interview Story* (1988)
* *F-16* (2003)
* *Espacios disciplinados vigilados* (2005)
* *Todo torturador es un mediocre* (2016)

### Argitaratutako liburuak 
* *Del video-arte al net-art* (2002)
* *Sobre video & artes mediales* (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Néstor Olhagaray: Bideoartea, komisariotza eta ikus-entzunezko irakaskuntza Txileko testuinguruan
* Bideoartea Txilen (1981-2017) Txileko Memorian.
Okume

**Okumea** (*Aucoumea klaineana*) Burseraceae familiako zuhaitza da, bere generoan monotipikoa dena.

## Deskribapena 
Erdialdeko Afrikan jatorria duen zuhaitz dioikoa da, 35-50 (-60) metroko altuera hartzen duena, fuste zilindrikoa du, 2 metroko diametroa, batzuetan bihurritua, ± 2-3 metroko altueraraino sendotua, eta trementina usaineko azala. 30-40 metroko garaierara irits daitekeen zuhaitza da, 1-2,5 metroko diametroko enborra izanik.

*Lophira alata* eta *Sacoglottis gabonensis* espeziearekin lotuta dago basoan, eta landaketetan dago, soilguneetan, eremu irekian, bidearen alboetan, sabanen ertzetan. Gregarioa da eta 1-550 metroko altitudean hazten da.

## Erabilera 
Gabongo zur-arbola garrantzitsuena da, eta egur esportatu gehienak eskaintzen ditu, zigarro eta enbalaje kaxak, kontratxapatutako egurra, altzariak eta itsasontziak egiteko. Savorgnan de Brazzak bildu zituen zurezko lehen laginak 1883an.

Azalak trementina usaineko erretxina bat du, eta zuzietan eta intsentsu gisa erabil daiteke. Beherakoa, disenteria eta, oro har, hilekoaren zikloko eragozpenak arintzeko sendabelar gisa erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Podoscypha multizonata

***Podoscypha multizonata*** *Meruliaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 12 cm bitarteko zabalerakoa, lore edo arrosa itxurakoa, ertz oso irregularrarekin, zenbait lobulu mehek osatua, larrukarak, arrexka kolorekoa edo marroia, gutxi-asko iluna, eta oinarri komun batean elkartzen diren zerrenda nabarmenagoekin,

**Himenoforoa:** Leuna edo saihets finekin luzetarako tolesez osatua. Marroi-gris kolorekoa, gutxi-asko iluna.

**Haragia:** Trinkotasun kartilaginosokoa eguraldi hezean, eta larrukara lehorra dagoenean, haritsua, gogorra, zaila eta adreilu zurbil kolorekoa, zapore mikatza eta usain fungikoa, baina gozoa.

**Etimologia:** *Multizonata* epitetoa zonadura asko dituelako du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria eta babestu egin behar da.

### Nahasketa arriskua 
*Thelephora terrestris* delakoarekin nahas daiteke, hau txikiagoa da eta koniferoen basoetan ateratzen da. Espezie termofiloa da, penintsularen hegoaldean ikusi da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguaren hasieran. Hostozabalen basoetako lurzoruan hazten da.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Podoscypha multizonata* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kamtxatkako ordua

**Kamtxatkako ordua** UTC baino hamabi ordu beranduago da (UTC+12:00) eta Moskuko ordua baino bederatzi ordu beranduago. 2011n Errusia osoa udako ordutegian sartu zen,  baina Kamtxatkako ordua berdin mantendu zen, Magadango orduarekin bat eginez. Egoera aldatu zen 2014an, berriro ere MSK+9 ordua ezarri zenean. Gaur egun Kamtxatka kraian eta Txukotkan erabiltzen da, Errusiako ekialdeko eremuak. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ordua Errusian

## Kanpo estekak
Josephine Hull

**Marie Josephine Hull**, **Sherwood** jaioa (Newtonville, Massachusetts, 1877ko urtarrilaren 3a - New York, 1957ko martxoaren 12a) estatubatuar aktorea izan zen.

1905ean hasi zuen bere ibilbidea antzerkian eta aktore izateaz gain antzezlanak zuzendu zituen Broadwayn. Zazpi filmetan bakarrik parte hartu zuen eta 1950ean Oscar Saria irabazi zuen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Natalia Ramos Álvarez

**Natalia Ramos Álvarez** (San Cristobal de La Laguna, Santa Cruz Tenerifekoa, Kanariak, 1999ko otsailaren 10a) kanariar futbolaria da. Defentsa jokatzen du. Espainiako Emakumezkoen Lehen Mailako U. D.Granadilla Tenerifen. 

Noelia Ramos futbolari atezainaren ahizpa bikia da.

## Futbolari ibilbidea 
2015ean Granadilla Tenerife UD taldean hasi zen jokatzen. 2017an Levante UDrekin fitxatu zuen. 2018an hasierako etxeko klubera itzuli zen, Granadilla Tenerifera. 

2023ko Munduko Futbol txapelketan berriemaile aritu da.

## Taldeak 
## Palmaresa 
### Nazioarteko txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Viggo Kampmann

**Olfert Viggo Fischer Kampmann** (Frederiksberg, 1910eko uztailaren 21a - Faxe, 1976ko ekainaren 3a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1960tik 1962ra.

Kopenhageko Unibertsitatean ekonomia ikasi zuen eta Alderdi Sozialdemokratako kide izan zen. Finantza ministroa izan zen Hans Hedtoft eta H. C. Hansenen gobernuetan. 1960an Hansenen heriotzaren ondoren lehen ministro bihurtu zen eta urte horretako hauteskundeen ondoren Alderdi Sozial Liberalarekin koalizio gobernua osatu zuen. Gizarte-arloan neurri aurrerakoiak sartu zituen.

Transtorno bipolarra izan zuen eta alkoholismora eraman zuen. 1962an kargua utzi zuen, bihotzekoak jota.
Noelia Ramos

**Noelia Ramos Álvarez** (San Cristobal de La Laguna, Santa Cruz Tenerifekoa, Kanariak, 1999ko otsailaren 10a) kanariar futbolaria da. Atezain jokatzen du. Nazioartekoa izan da 17 urtez azpiko eta 19 urtez azpiko Espainiako selekzio nazionalarekin. Natalia Ramos nazioarteko futbolari defentsaren ahizpa bikia da.

## Futbolari ibilbidea 
2015ean Granadilla Tenerife UD talsean hasi zen jokatzen. 2017an Levante UDrekin fitxatu zuen. 2017an hasi zen Sevilla FCrekin. 2021eko urtarrilean familia arazo pertsonalak zirela eta kontratua etetea eskatu eta onartu egin zion klubak.   2022an hasierako etxeko klubera itzuli zen, Granadilla Tenerifera.

## Taldeak 
## Palmaresa 
### Nazioarteko txapelketak 
### Banakako goraipamenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Milutin Vučinić

**Milutin Vučinić** (ziriliko serbieraz: *Милутин Вучинић*) montenegroar soldadu eta brigadako jenerala eta politikaria izan zen.

## Biografia 
Vučinić Mijajlo Nisin Vučinić brigadierraren eta Marica Vučinić brigadistaren semea izan zen. Italiako akademia militar batean graduatu zen. Balkanetako Lehen gerran Spuž brigadaren buru izan zen.

1919ko otsailaren 4/17an, Milutin Vučinić Montenegroko Erresumaren gobernuko erbesteko Defentsa ministro izendatu zuten, hil arte eduki zuen karguan. 1921eko ekainaren 15ean, Gobernu erbesteko Finantza ministro ere izendatu zuten, 1922ko irailera arte izan zuen posizioan.

1922ko ekainaren 28an Montenegroko Erresuma erbesteko lehen ministroa izan zen .

Vučinić 1922ko irailaren 14an hil zen bihotzekoak jota Erroman, 53 urterekin. Bere emazte Marija Vucinic (jaiotzez Plamenac), hiru seme izan zituen: Dragutin, Niša eta Vladimir, eta bere bi alabak: Draginja eta Darinka.

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Laura Ràfols

**Laura Ràfols Parellada** (Villafranca del Panadés, Bartzelona, Katalunia, 1990eko ekainaren 23a) bartzelonar futbolari ohia eta fisioterapeuta da. Atezain jokatu zuen Espainiako Lehen Mailako Bartzelona FCn. Erretiratu eta gero, Bartzelona FCko hasiera mailako futbolariekin lan egiten du, prestatzaile fisikoa da.

Bartzelona Futbol Klubean egin zuen ibilbide osoa. Barçan hainbat erronka gainditu ditu eta historia ere egin du. 2007. urtetik 2018 urtera, erretiratu zen arte, eta 4 liga, Erreginaren 6 kopa eta Kataluniako 8 kopa irabazi zituen.

## Futbolari ibilbidea 
### Futbolari 
Fundació Esportiva Atlètic Vilafranca fundazioaren beheko kategorietatik hasi zen. 2005ean Bartzelona Futbol Klubeko behe kategoriko B taldearekin fitxatu zuen. Bertan, bi denboraldi egin zituen, Ramon Torne eta Joaquim Querolen agindupean.

Azkenean, 2007an, Bartzelona Futbol Klubean sartu zen, bigarren mailara jaitsita, une gogorrenetako bat pasatzen ari zenean, baina, Xavi Llorens aulkira iristean, dena hobetu zen, Bigarren Mailatik atera ondoren. Denboraren poderioz, hiru makilen azpiko atezain garrantzitsua izan zen, taldearen titularra izatera iritsi baitzen.

Hiru urtez Barçan aritu ondoren, azkenean iritsi zen lehen garaikur ofiziala, 2011n Erregina Kopa irabazi baitzuen. Sari hori aurretik irabazitako Kataluniako 3 kopei gehitu  zitzaien. Hurrengo urtean, eskuadraren historiako balentriarik garrantzitsuena gertatu zen, Katalunia Kopa, Liga eta Erreginaren Kopa irabazi baitzituen elkarren segidan, eta, hala, "estatuko hirukoa" lortu zuen. Partideta horretan Laura atezaintzan egon zen.

### Prestatzaile fisikoa 
Victor Valdés izatea amestu zuen umeak, Laura Ràfols, Bartzelona taldean 13 urte eman ondoren, 2018ko maiatzaren 30ean futbol profesionaletik erretiratuko zela iragarri zuen, 27 urte besterik ez zituela, fisioterapeuta etapa berri bati ekin nahi baitzion, eta Erregina Koparen finalean jokatu zuen azken partida, 1-0 irabazita. Gero, klubaren beheko kategorietarako prestatzaile fisiko lanetan hasi zen.

## Klubak 
## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
[thumb|366x366px|[Laura Ràfols zutik ezkerreko lehena Bartzelona FC taldearekin, 2012.09.02 ]]

### Eskualdeko txapelketak 
thumb|370x370px|Kataluniako Kopa finala, 2011

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chelsea Ashurst

**Chelsea Ashurst**, jaiotzaz **Chelsea Louise Ashurst** (Normanton, Mendebaldeko Yorksshire, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1990eko apirilaren 22a) Ingalaterran jaiotako, eta Granadan hazitako futbolari profesionala da. Atezain jokatzen du. F Ligako Huelvako Sporting klubean jokatzen du.

## Biografia 
Ashurst Normantonen jaio zen Mendebaldeko Yorkshiren, Ingalaterrako iparraldean, baina umetan Andaluziako Granadara joan zen, Espainiako hegoaldean. Granadan hazi zen, eta Espainian izan du futbol-ibilbide osoa.

## Futbolari ibilbidea 
Ashurst futbolean Espainiara bizitzera joan eta urte batzuetara hasi zen  eta hamalau urterekin atezain probatu zuen. Hamabost urterekin Malagako Atletiko Klubean sartu zen, Espainiako Emakumezkoen Futboleko Lehen Mailan. Ondoren, 2012. urtean Huelvako Sporting taldean hasi zen, 2013tik 2015era Bartzelona FCrekin eta gero Malagan 2019ra arte. Urte horretan eta Sportingera itzuli zen.

## Palmaresa 
Titulu gehien Barça taldearekin irabazi ditu: 2013-2014 eta 2014/2015 ligak, baita 2014 Erregina Kopa ere.

## Sariak 
**Bartzelona**

* Lehen Maila: 2013–2014, 2015
* Erregina Kopa: 2014

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Maria Jose Pons

**María José Pons Gómez**, ezagunago **Mariajo** izenez (Sabadell, Bartzelona, Katalunia, 1984ko abuztuaren 8a) kataluniar futbolaria da. Atezain jokatzen du. Espainiako selekzioarekin Nazioartean jokatu du 19 urtez azpikoekin zein selekzio absolutuarekin. Espainiako atezain onenetakoa da. Etapa horren ondoren merenge taldean jokatzea pentsatu arren, azkenean Bigarren Mailako CE Sabadellera itzuli zen 2015/16 denboraldian. Bi urte geroago, berriro jokatu zuen RCD Espanyol-en. 2019-2020 denboraldiaren amaieran, agur esan zion klubari, kirol arrazoiengatik. Hala ere, gertaera horrek polemika sortu zuen, atezain katalanak lesio larria jasan baitzuen denboraldiko entrenamendu batean eta futbolean aritzea eragotzi zion.  

### Laneko lesioa zela eta, salaketa 
Lesio larri bat izan zuenean, kaleratu egin zuen Espanyol taldeak. Ponsek salaketa jarri zion taldeari, entrenamendu batean izandako lesioa baitzen. Atezainak esku baten mugimenduaren %20 galdu zuen. 3000€ko indemnizazioa eskaini zioten eta ebakuntzak 10.000 € balio zuen. Lesio horren ondorioz hainbat ekintza zail egiten zitzaion eguneroko bizimoduan, hala nola, txanpon bat hartu, eskua itxi, idatzi, ilea batu...    

### Atezain ezaugarriak 
Mariajo arina eta ahalmen handiko jokalaria da. Erreflexu handikoa, eta baloiak geldiarazteko gai da; indartsua da aurrez aurrekoan, hau da, bat baten aurkakoan. Irmoa aireko jokoan. Jokalaria trebea da oinekin, eta baloia ateratzen hasteko jokalari garrantzitsua da. Espainiako atezain onenetakoa.

## Nazioartekoa 
Espainiako selekzioarekin jokatu du Nazioartean, 19 urtez azpikoekin eta gero selekzio absolutuarekin ere bai. 2011 eta 2013 bitartean aritu zen Espainiako selekzioarekin. 2013ko Eurokopan parte hartu zuen. 

## Palmaresa 
; Taldeetan

* Espainiako emakumeen Futbol Liga 1: 2007-2008
* 4 Espainiako Kopa: 2003, 2007, 2010 eta 2012

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karkaba

[thumb|right|[Erromako karkabak.]]

**Karkaba** gorotza eta pixa biltzeko zuloa da.

## Ikus, gainera 
* Komun (gela)
* Bainugela
* Komunontzi
* Ur zikin

## Kanpo estekak
Božo Petrović-Njegoš

**Božo Petrović-Njegoš** (ziriliko serbieraz: *Божо Петровић-Његош;* 1846-1929) voivoda eta politikari montenegroarra izan zen.

1876-1878ko Montenegro-Otomandar Gerran Hegoaldeko Armadaren agintea hartu ondoren, Montenegroko Printzerria ordezkatu zuen Berlingo Kongresuan. Montenegroko gobernuburu izan zen 1879tik 1905era, eta bera izan zen Montenegroko historiako lehen gobernuburua.

## Biografia 
Paris-en ikasi zuen. Ikasketak amaitu ondoren itzuli zen Montenegrora. Nikolas printzearen lehengusu bezala, Božo 1860tik 1871ra bitarteko oinordeko naturala izan zen, Nikolas-en lehen semea, Danilo, jaio zenean.

Hegoaldeko Armadako komandantea izan zen 1876-1878ko Montenegro-Otomandar Gerran. Arrakasta handia izan zuen Medun eta Trijebavariako guduetan. Hala ere, bere memorietan, Ilija Plamenac *voivoda*k dio bera zela Hegoaldeko Armadako *de facto* buruzagia, Božo gazteegia eta eskarmenturik gabea baitzen. Bulgariako Printze izateko hautagaia izan zen 1879an.

Kongresuaren ondoren, 25 urte baino gehiagoz gobernuburu izan zen. Lehenik Senatuko Kontseiluko Presidente bezala eta ondoren Estatu Kontseiluko presidente bezala 1879tik 1905era. 1905eko Montenegroko Konstituzio liberalaren aldarrikapenarekin politikatik erretiratu zen. 1915ean, Shkodër eta Malësiako gobernadore izendatu zuten, Lehen Mundu Gerran okupatu ondoren.

1918ko abenduan Jugoslavia sortzera eraman zuten gertaeretan espetxeratu zuten. Nikšić-etik gertu atxilotu zuten, bere bi anaia gazteenekin, Đuro Petrović jeneralarekin eta Marko Petrović barrutiko zinegotzi ohiarekin. Hirurak Podgorican sartu zituzten. Božo eta Marko ia urtebeteren ondoren askatu zituzten, eta gero Sarajevon sartu. Đuro jenerala Podgorican egon zen, katarata zuen lekuan.

## Heriotza 
1929an hil zen eta San Sava Elizako hilerrian lurperatuta dago Erakovići, Cetinjetik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moyen-Ogooué

**Moyen-Ogooué** () Gabongo probintzietako bat da. Bere hiriburua Lambaréné da. 69.287 biztanle zituen 2013an 18.535 km²-tan banatuta.

## Banaketa administratiboa 
Moyen-Ogooué bi departamentutan banaturik dago:

## Kanpo estekak
Ngounié

**Ngounié** Gabongo bederatzi probintzietako bat da. Bere hiriburua Mouila da. 100.838 biztanle zituen 2013an 37.750 km²-tan banatuta.

## Banaketa administratiboa 
Moyen-Ogooué bederatzi departamentutan banaturik dago:

## Kanpo estekak
Nyanga (Gabon)

**Nyanga** Gabongo bederatzi probintzietako bat da. Bere hiriburua Tchibanga da. 52.854 biztanle zituen 2013an 21.185 km²-tan banatuta.

## Banaketa administratiboa 
Moyen-Ogooué sei departamentutan banaturik dago:

## Kanpo estekak
Ogooué-Ivindo

**Ogooué-Ivindo** () Gabongo bederatzi probintzietako bat da. Bere hiriburua Makokou da. 63.293 biztanle zituen 2013an 46.075 km²-tan banatuta.

## Banaketa administratiboa 
Ogooué-Ivindo lau departamentutan banaturik dago:

## Kanpo estekak
Ogooué-Maritime

**Ogooué-Maritime** () Gabongo bederatzi probintzietako bat da. Bere hiriburua Port-Gentil da. 157.562 biztanle zituen 2013an 22.890 km²-tan banatuta.

## Banaketa administratiboa 
Ogooué-Maritime hiru departamentutan banaturik dago:

## Kanpo estekak
Vicky Losada

**María Victoria Losada Gómez**, ezagunagoa **Victoria** edo **Vicky Losada** izenez (Tarrasa, Bartzelona probintzia, 1991ko martxoaren 5a) bartzelonar futbolari profesionala da. Ingalaterrako Women's Super Leagueko Brighton & Hove Albion taldean jokatzen du. 2014. urtean Estatu Batuetako liga profesionalean jokatu zuen laugarren espainiarra izan zen. 2015. urtean, munduko futbol partida batean gola sartu zuen Espainiako lehen emakume futbolaria izan zen.

## Biografia 
Txikitatik futbolean aritu nahi zuen, eta txikitan beti baloi bat oinetan zuela joaten zela adierazi zuen. Amak izena emanda, bere lehen taldea Can Parellada izan zen. Gero Sabadelletik igaro zen.

### Ibilbide profesionala 
Bartzelona FC taldean hasi zuen karrera profesionala, Xavi Llorens-en zuzendaritzapean, eta agerpen onak izan zituen. Denborarekin, normalean titular jokatzen hasi zen, eta azkenean taldean finkatu zen. Bigarren denboraldian, R. C. D. Españoli irabazi ondoren, 2009ko Kataluniako Kopa irabazi zuen, eta huraxe izan zen lehen txapelketa. 2012. urtearen ondoren, aurreko urtean Liga irabazi ondoren, taldeak bere denboraldirik onena izan zuen, Katalunia Kopa irabazi baitzuen laugarren urtez jarraian RCD Español taldearen aurka, eta, gero, Ligako txapeldunak izatea lortu zuen bigarren geratu zen Athletic Club taldeak baino bi puntu gehiago lortuta, eta, azkenik, maiatzean, Espainiako Erregina Kopa lortu zuen, Transportes Alcaine-ren aurka. Horrelaxe Hirukoitza eskuratu zuen lehen Espainiako Emakumezko taldea izan zen kataluniar Bartzelona taldea.

2014ko otsailean, klubak ofizial egin zuen Western New York Flash talde estatubatuarrarekin fitxatu zuela. Beraz, Estatu Batuetako Liga Profesionalean jokatu zuen laugarren espainiarra bihurtu zen. Azken partida,Barçan, martxoaren 15ean izan zen, Levante UDrekin 1-1. berdinduta amaituta.

2015eko ekainaren 9an, emakumezkoen futboleko lehen jokalaria izan zen Espainiako selekzioarekin munduko txapelketa batean gol bat sartzen. Kanadan jokatutako Costa Ricaren aurkako partida batean izan zen.

2019an, Losadak Frantziako Emakumezkoen Munduko Futbol Kopan jokatuko zuen. Selekzioarekin jokatzen zuen laugarren txapelketa izan zen.

## Estatistikak 
### Golak nazioartean 
## Bizitza pertsonala 
Losada LGBT pertsonen eskubideen aldeko ekintzailea da.
## Klubak 
[thumb|410x410px|[Vicky Losada Kataluniako Kopa finalean, 2011]]
[thumb|412x412px|[Vicky Losada Arsenal Ladies Chelsearen aurkako partidan, 2015]]
[thumb|413x413px|[Vicky Losada Espainiako selekzio gorriarekin, 2019]]

## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
### Nazioarteko txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Victoria Losadaren fitxa ofiziala Arsenal Ladiesen
Woleu-Ntem

**Woleu-Ntem** Gabongo bederatzi probintzietako bat da. Bere hiriburua Oyem da. 154.986 biztanle zituen 2013an 38.465 km²-tan banatuta.

Mbini eta Ntem ibaiek bertan dute bere iturburua.

## Banaketa administratiboa 
Woleu-Ntem bost departamentutan banaturik dago:

## Kanpo estekak
Ntem (ibaia)

**Ntem** (baita **Campo** ere; , ) Ekuatore Gineako ibaia da. Gabonen jaioa, bere ibilaldiaren azken tarteak, tartean Biafrako golkoan duen bokalea, Ekuatore Gineak Kamerunekin duen muga osatzen du. 460 kilometroko luzera du eta zeharkaturiko hiri nagusiak Campo eta Minvoul (Gabon) dira.

## Kanpo estekak
Port-Gentil

**Port-Gentil** (frantsesez  ahoskatua) edo **Mandji** Gabongo hiri nagusienetariko bat da, herrialdeko portu nagusia ere badena. Ogooué-Maritime probintziako hiriburua, Lopez lurmuturretik gertu dago.

## Historia 
1473an Lopo Gonçalves nabigatzaileak eskualdetik pasa zen.
1722an Bartholomew Robertsek zuzenduriko piratek Royal Navyri aurre egin zioten Lopez lurmuturreko badian. Piraten kapitaina, Roberts, guduan hil eta piratak garaituak izan ziren. Asentamenduak Mandji uhartean du jatorria, Ogooué ibaiaren deltan, frantsesek, bertokoekin itun bat sinatu baitzuten 1873an, eta barnealderako espedizioetarako base bezala erabili zuten.

## Ekonomia 
Hiria gabondar petrolio- eta egur industrien hiriburua da. Kostaldeko hiria bada ere, inguruko lurra baso-eremu malkartsua da, eta ezin du errepidez lotu Estatuko gainerako lurraldeekin.

## Klima 
## Galeria

File:POG-Street 1.jpg|Kale nagusia
File:POG-Street 3.jpg|Kalea
File:PORTGENTIL2.JPG|Hondartza
File:Port-Gentil - Nation coat of arms of Gabon - 2009.jpg|Monumentua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Franceville

**Franceville** Gabongo hiri nagusienetariko bat da, Haut-Ogooué probintziako hiriburua dena. Ogooué eta Mpassa ibaien ertzean dago.

## Historia 
Masuku izeneko herrixka batetik aurrera hazi zen, Savorgnan de Brazzak esklabo ohiak finkatzeko aukeratu zuenean. 1880an izena aldatu eta Francheville izendatu zioten. Denboraren poderioz Franceville bilakatu zen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bengoué mendia

**Bengoué mendia** () Gabongo mendia da, herrialdeko altuena dena. 1.070 metro ditu eta Ogooué-Ivindo probintzian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Owendo

**Owendo** Gabongo hiri nagusienetariko bat da, Estuaire probintzian dagoena. Libreville hiriburuko portua da.

Transgabonbdar burdinbidearen azken-geltokia, bertatik zur bitxien eta mineralen kargamentuak iristen dira, batez ere manganesoarenak. Libreville, Cocobeach, Médouneu eta Kango hirietarako errepideak ere baditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iboundji mendia

**Iboundji mendia** () Gabongo mendia da. 972 metro ditu eta Ogooué-Lolo probintzian dago.

Batuzen esanetan 1.575 metroko altuera du, herrialdeko altuena izanda. Baina iturri fidagarrienen arabera, 972 metro besterik ez ditu. Herrialdeko mendirik altuena Bengoué mendia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jelle Nijdam

**Jelle Nijdam** (Zundert, 1963ko abuztuaren 16a-), Herbehereetako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesusi Etxebarria

**Jesusi Etxebarria** (Arrasate, Gipuzkoa, 1941eko abenduaren 25a) musika irakaslea izan zen. 50 urtez aritu zen herriko gazteei musika erakusten. Ezaguna da punk mugimenduko kantuak ikasi behar izan zituelako, jendeak kanta horiek eskatzean.

## Omenaldia 
2021eko uztailaren 15ean omenaldia egin zioten Arrasateko (Gipuzkoa) plazan. Ekimena Arrasate Blues-en baitan egin zen, eta 50 urteetan ikasle izandako asko izan zituen bertan Jesusik.

## Dokumentala 
Perlata musika taldeak eta The Badass Project ekoiztetxeak “Punkaren beste aldea” dokumental biografikoan Jesusik Arrasateko musika eszenari egindako ekarpenaren testigantza  jaso zuten 2023 urtean. Jesusiren ibilbidea kontatzeaz gain bere izaera zein ingurukoengan utzitako bizipen eta  irakaspenak batzen dira lan honetan.

2024ko Donostiako (Gipuzkoa) Dock of the bay jaialdian dokumental labur onenaren eta publikoaren saria eskuratu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Punk

## Kanpo estekak
Lactifluus luteolus

***Lactifluus luteolus*** *Russulaceae* familiako onddo bat da.

Sinonimoa: *Lactarius luteolus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, ondoren lau-deprimitua, kolore zurixkakoa, tonu gris-beix kolorekoekin, zahartzean nabarmenagoak. Azal zimurtsu samarra, lehorra, matea, erraz pitzatzen da, bereizgarria, zuria, zuri-grisaxka, zahartzean arrexka kolorea hartuz.

**Orriak:** Adnato-unzinatuak, ez oso sendoak, lamelula ugarirekin, zuri-krema kolorekoak, arre-iluna zaurietan, ertza osoa eta kolore berekoa, aise arrexka kolorea hartzen du, estu samar.

**Hanka:** 4 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 3,5 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, sendoa, betea, gogorra, mehetua oinarrira, sustrai antzeko arinekin, zuria, ukitzean arrexka kolorea hartzen du.

**Haragia:** Trinkoa, gogorra, zurixka, minutu gutxira arrexka kolorea hartzen du, Usain hautemaneezinekoa eta zapore leunekoa.

**Latexa:** Mikatza, ugari, serosoa, zuria, zuri-grisaxka, astiro arrexka kolorekoa bihurtzen da.

**Erreakzioak:** Haragiak KOH-rekin okre-laranja kolorea hartzen du, eta, pixkanaka, arre-beltzaxka.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis" esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. *Luteolus* epitetoa latinetik dator, horixka, esan nahi duen "luteolus" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Lactarius brunneoviolascens* delakoaren antzekoa da, honen latexak arre-more kolorera biratzen du eta usain txarra du. *Lactarius pergamenus* espezieak ere badu antza, honek kapela sendoagoa du eta zuria edo aldatzen ez den krema kolorekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguaren hasieran. Hostozabalen baso termofiloetan hazten da (*Quercus spp.* eta *Castanea sativa*), pinuen azpian ere bai (*Pinus pinea*, *Pinus* *pinaster*), lurzoru azidoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Himalaiako eremua, Hego Korea, Australia.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Lactifluus luteolus* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Defentsa Ministerioa (Montenegro)

**Montenegroko Defentsa Ministerioa** (montenegroeraz: *Министарство одбране Црне Горе* / *Ministarstvo odbrane Crne Gore*, *МОЦГ*, ***MOCG***) Montenegroko gobernuan nazioaren militarrez arduratzen den ministerioa da.

## Ministroen zerrenda 
## Kanpo estekak 
## Erreferentziak
Makulu (hezurra)

[thumb|[Mapatxe baten makulu hezurra.]]
**Makulua**, latinezko *bacŭlum*, ugaztun gehienen zakilean dagoen hezurra da, intsektiboro, karraskari, haragijale eta primateetan batik bat, baina azken hauen artean ez gizakietan. Etxeko espezieen artean, katuek eta txakurrek badute. Hezur horri esker, erekzioaren beharrik gabe egin dezakete sarketa eta ernalketa ugaztun ar askok.  

Forma eta neurria aldatu egiten dira espezie batetik bestera. Espezie batzuetan metro erdi inguruko luzera izan dezake eta zenbait espeziek (tximino handiek, esaterako) neurri txikiko hezur bestigiala baizik ez dute. Ez dago makulu hezurrik gizaki, martsupial, hiena, zeazeo, lagomorfo (untxiak eta erbiak) eta ekidoen artean, besteak beste. Gizakietan, makulurik ez dutenez, faloaren barnea odolez betetzen denean lortzen da erekzioa. 

## Terminologia 
Latinezko beste termino batzuk dira *os penis* (zakileko hezurra) eta *os* *príapi* (Priaporen hezurra) dira.

Emeen hezur homologoari *os clitoridis* (hezur klitorideoa) edo *baubellum* deritzo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jukka Vastaranta

**Jukka Vastaranta** (Tampere, 1984ko martxoaren 29a-) finlandiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2003**
* Ardenetako Gezia
* Ardenetako Triptikoa
* 2. Lleidako Itzulian eta bi etapa
* Pirinioetako Tourreko etapa bat
**2004**
* 20px Finlandiako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* Olympia's Tourreko etapa bat
* 2. Circuit de Lorrainen eta etapa bat
**2005**
* Ster Elektrotoer-ko etapa bat
* 3. Luxenburgoko Tourrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Bwiti

[thumb|Bwiti-etxe bat [Mimongon, Gabonen.]]
**Bwitia** Gabonen sortutako kultu edo mugimendu erlijiosoa da. Praktika espiritualak Ekuatore Ginean eta Kamerunen zabaldu dira. Kultu garaikidea — izen bereko antzinako kutsu misterikoko kultu batean oinarritua — sinkretikoa da, animismoa, asaben gurtza eta elementu eta ikur kristauak biltzen baititu.

Bwitiren jarraitzaileek erritualerako bereziki landatutako landare psikotropiko ibogoaren (*tabernanthe iboga*) erro psikodeliko eta disoziatiboko azala erabiltzen dute. Horren helburua hazkunde espiritual erradikala sustatzea, komunitatearen eta familiaren egitura egonkortzea loturak sendotuz, erlijio-betekizunak asetzea eta osasun-arazoak konpontzea da. Ibogarekin izandako esperientziak ikuspegi konplexuak sortzen ditu, eta ezagutza horiek baliagarriak izango dira hasiberriarentzat eta komunitatearentzat.

## Sorrera 
Bwitiaren agerpen-data zehaztugabea bada ere, XIX. mendea baino lehenagokoa dela esan dezakegu; izan ere, Paul du Chailluk, Gabongo barnealdea esploratu zuen lehen europarrak, praktika ezaguna zela esan zuen. 1865eko ekainaren 30ean babongo pigmeoen herrixka bat bisitatu zuen. eta 1867an *A journey to Ashango-Land: and further penetration into equatorial Africa* () argitaratu zuen, non herri honen bizimodua deskribatu zuen. 

Gabongo erdialdean sortu zela argi dagoen arren, erritualaren praktika zein etniatan sortu zen jakiteko hipotesi asko daude.

Masango herriak (bantuak) mende batzuk lehenago jaso zuela errituala onartzen da, eta gero haiengandik praktika babongo herriari (pigmeoak) pasatu zitzaiola.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Encarnación Magaña

**Encarnación Magaña Gómez**, **Encarnita Magaña** eta **Encarnación García Córdoba** izenez ere ezaguna (Tabernas, 1921eko azaroaren 30a – Almeria, 1942ko abuztuaren 11) Espainiako anarkista libertarioa izan zen, eta fusilatu egin zuten *Parte Ingelesean* epaitu ondoren. Almeriako probintzian gerraostean fusilatutako emakume bakarra izan zen.

## Biografia 
Magaña Almeriako Tabernas herrian jaio zen 1921eko azaroaren 30ean. Txiki-txikitan umezurtz geratu zen, ama, Dolores Gómez Soriano, etxekoandrea, eta aita José Magaña Rosa, jornalaria, hil zirenean. Ondoren, Rafael García Montesinosek eta Epifanía Córdoba Tortosak adoptatu zuten, eta haien abizenak ere jaso zituen.

Gaztaroan garatu zuen bere konpromiso politiko eta intelektuala, eta Gazteria Libertarioen Federazio Iberiarrean sartu zen. Gazte anarkista izan zen, eta Emakume Libreen idazkari eta bitarteko presidente izan zen.Gainera, Lanaren Konfederazio Nazionaleko kide izan zen eta Almeriako Libreria Inglesa izeneko liburu dendan saltzaile gisa lan egin zuen.Gerra amaitu ondoren, Magaña frankismoaren aurka agertu zen era antolatuan.1940ko udaberrian askatu zuten.

Txibato batek salatu zuen Magaña agintari frankisten aurrean, eta atxilotu egin zuten propaganda subertsiboa zabaltzeagatik eta FET eta JONSen Ikerketa Zerbitzuak erakunde klandestino batean parte hartzeagatik. 1941eko martxoaren 24an espetxeratu zuten, eta ez zen berriro aske atera. Handik hilabetera, erakundeko kide asko atxilotu zituzten.

Magañak 20 urte besterik ez zituela exekutatu zuten Almerian 1942ko abuztuaren 11ko goizaldean, Joaquín Villaespesa Quintana, Cristóbal Company García, Francisco García Luna, Justo Ruiz Pelegrina, Juan Hernández Granados, Diego Molina Matarín eta Francisco Martín Vázquezekin batera, eta hobi komun batean lurperatu zuten. Almerian frankismoan fusilatutako emakume bakarra izan zen.

## Aintzatespenak 
* 2020an, Encarnación Magaña izena jarri zioten Tabernas herriko kale bati, askatasunaren aldeko borroka aitortzeko. Emakume izena duen Almeriako herri horretako lehen kalea da, .

* Encarnación Magañaren eta haren ondoko beste zortzi fusilatuen historia Círculo Rojo argitaletxearen *El Parte Inglés. La lucha antifranquista desde la clandestinidad en Almería* liburuan dago jasota, Eusebio Rodríguez Padilla historialariaren ikerketatik abiatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linus Gerdemann

**Linus Gerdeman** (Münster, 1982ko irailaren 16a-), Alemaniako txirrindulari ohia da, profesionala 2003tik 2016ra.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Makulu (liturgia)

**Makulua** gotzainek beren funtzio pastoralaren ikur gisa daramaten makila da, eta izendapena jasotzen dutenean ematen zaien sinboloetako bat da,

## Erabilpena 
Makulua 6. mendetik erabiltzen da eliza kirstauko gotzainen lanbidearen bereizgarri gisa, Espainian behintzat, San Isidororen lekukotasunek adierazten duten bezala; baina baliteke 4. mendetik gotzain batzuek erabili izana, garaiko idazleen testuren batek dioenez. 

Hainbat gai erabili izan da makuluak egiteko: Zura, bolia, burdina, brontzea, zilarra eta urrea. Garai eta gustu artistikoaren arabera apaindutako ale bikainak egin izan dira.

Normalean, bi zati desberdin eta bereizgarriak izaten dituzte makuluek eta, askotan, bata bestetik bereizten diren materialez eginak izaten dira:

* *makila* bera
* *arkua* edo *boluta*, korapilo esferiko edo espiral formakoa gainaldean.

ezkerrera|thumb|181x181px|Boluta espiral bat.
Goian bistan dagoen bigarren zati hori guztia, makila baino gehiago apaintzen da, eta 12. mendetik aurrera irudi enblematikoak edo ikonikoak izaten ditu, batez ere bolutaren erdian. Aita Santuaren makulua gurutze batean amaitzen da, adibidez, eta izen espezifikoa du, *ferula*, latinez. 

Makuluaren erabilerari dagokionez, gotzainek erabiltzen dute mezetan eta eginkizun liturgiko nagusi batzuetan. Abate mitratuek ere izaten dituzte makuluak, baina apezpikuek baino apaindura gutxiago izan ohi dute, eta zintzilik erakusten den errezel labur bat izan ohi dute. Erritu grekoko gotzainak bolutaren ordez T itxurako zeharbide bat jartzen dute, apaindua, eta makila apaintzen dute korapiloekin eta beste figura artistiko batzuekin.

Katedraletan, elizbarrutiko gotzainek beren makulu propioa meza zuzentzen duen beste gotzain bati eman diezaiokete (batez ere nuntzio apostolikoa edo Egoitza Santuko beste ordezkari bat bada), baina bisitariek batzuetan beren makulua ekartzen duten. Gotzain berri batek diozesiaren jabetza kanonikoa hartzen duenean, badoan apezpikuaren makulua haren eskutik jasotzen du. Gotzain bat hildakoan, hileta-elizkizunean, bere hilkutxa pastoralaren gainean jartzen da makulua, gainerako apaingarriekin eta Ebanjelioen liburuarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piotr Wadecki

**Piotr Wadecki** (Elbląg, 1973ko otsailaren 11-), Poloniako txirrindulari ohia da, profesionala 1997tik 2006ra.

## Palmaresa 
**1994**
* 2. Circuit des Minesen
* 5. Poloniako Itzulian
**1997**
* 20px 15px Poloniako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Japoniako Itzuliko etapa bat
**1998**
* 3. Bakearen Lasterketan
* 9. Langkawiko Tourrean
**1999**
* Portugalgo Itzuliko etapa bat 
* 5. Poloniako Itzulian eta etapa bat 
**2000**
* 20px 15px Poloniako errepideko txirrindularitza txapelketa
* 20px 15px Poloniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa
* Bakearen Lasterketa
* 2. Poloniako Itzulian eta etapa bat 
**2001**
* Paris-Nizako etapa bat
* 7. Donostia Klasikoan
**2002**
* 2. Suitzako Itzulian
* 6. Luis Puig Sarian
**2003**
* 2. Luxenburgoko Tourrean
**2005**
* Pomorski Klasikoa
* 3. Druivenkoers Overijsen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Torrejón

**Marta Torrejón Moya** (Mataró, Bartzelona, Katalunia,1990eko otsailaren 27a) kataluniar futbolari eta biologoa da. Defentsan jokatzen du Espainiako Lehen Mailako Bartzelona Futbol Klubean (Bartzelona FC) .

Espainiako selekzioarekin nazioartekoa izan da 2007tik 2019ra, guztira 90 deialdi. Lau urtez, Espainian nazioartekotasun gehien zuen jokalaria izan zen, 2021ean Alexia Putellasek bere marka gainditu zuen arte.

Espainiako futboleko jokalari sarituenetako bat da, eta bere ibilbidean zehar sei liga eta hamar kopa irabazi ditu .

## Biografia 
Mataron jaio zen. Futbolarekin lotutako familia batekoa da. Aita, osabak eta neba ere jokalariak ditu. Txikitan tenisean jokatu nahi zuen arren, futbola aukeratu zuen gero. Eskolan hasi zen 7 urterekin, eta 12 urterekin Reial Club Deportiu Espanyol-en (RCD Espanyol) sartu zen, non emakumezkoen futbol-talde bat zegoen. Futbolari lana unibertsitateko ikasketekin uztartu zuen eta biologian lizentziatu zen.

## Ibilbidea 
### Futbolari 
Bere eskolako futbol taldean hasi zen, Mataróko CF Salesians taldean, eta denboraldi erdian Bartzelonako RCD Espanyoleko beheko kategorietan ibili zen, alebin eta haur-kategorian debuta eginez. Garai hartan mutilekin jolastu behar izan zuen, ez baitzegoen emakume-talderik; 14 urte zituela, Superligan egin zuen debuta eta klubaren funtsezko jokalaria bihurtu zen.

### RCD Espanyol 
2004. urtean, Espanyoleko beheko kategorietan jokatu ondoren, bere unea iritsi zitzaion eta nagusien jokalekura pasatu zen, Superligako lehen taldearekin jokatzeko. Talde horretan arrakasta handia izan zuen.

### Bartzelona FC 
2013az geroztik, Bartzelona Futbol Klubean jokatu du, eta kapitainetako bat ere bada.

## Selekzio nazionala 
### Espainiako selekzioa 
2007ko azaroaren 25ean egin zuen debuta Espainiako emakumezkoen futbol-selekzioan, Shrewsburyko (Ingalaterra) Europako Txapelketako sailkapen-faseko partida batean.  Espainiako  Selekzioko hasierako kategoria guztietan jokatu zuen, Espainiako Lehen Mailako Selekzio Absolutura iritsi baino lehen. Absolutuarekin 2015ean Kanadako Munduko Txapelketan (2015) parte hartu zuen eta 2019ko ekainean Frantziako Munduko Txapelketan, non selekzioaren kapitaina izan zen. 2019ko abuztuan adierazi zuen selekziotik erretiratzen zela.

### Kataluniako futbol-selekzioa 
Espainiako selekzio autonomikoen txapelketa 4 aldiz (2003, 2004, 2005, 2006) irabazi zuen; 14, 17 eta 18 urtez azpikoetan eta Kataluniako selekzio absolutuarekin ere jokatu zuen.

### Ekintzailea 
Torrejonek emakume askok futbolean jokatzeko izan dituzten oztopoak gainditzeko egindako lanak nabarmendu ditu, duela urte batzuk kirol horretan aritzeko zailtasunak baitzeuden. Azaldu zuenez, eskolan talde mistoetan jolasten hasi zenean, maiz entzuten zuen *"futbola ez da neskentzat"* esaldia. Egun, berdintasunaren aldekoa da. Emakumezkoen futboleko erreferenteen artean, Raquel Cabezón aitzindaria aipatzen du. Cabezón Espanyoleko kapitaina zen Torrejón 12 urterekin talde horretara iritsi zenean. Beste erreferente batzuk ere izan ditu, besteak beste, Sandra Vilanova, Érika Vázquez eta Vanesa Gimbert.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marta Torrejónen Twitter profila
Stan Smith

**Stanley Roger Smith** (Pasadena, Kalifornia, 1946ko abenduaren 14a) estatubatuar tenislari ohia da.

1969an jokalari profesional bihurtu zen eta 1985ean erretiratu zen. Bere ibilbidean 64 txapelketa irabazi zituen eta ATPko rankingean lehena izan zen. Bere garaipenik garrantzitsuenak 1971ko Ameriketako Estatu Batuetako Irekian izan ziren, finalean Jan Kodeši eta 1973ko Wimbledongo txapelketan Ilie Năstaseri irabazita.

Bob Lutzekin bikote moduan jokatuz, Australiako ireki bat irabazi zuen eta lau aldiz Ameriketako Estatu Batuetako Irekia.

2011tik Tenisaren Ospearen Nazioarteko Aretoko presidentea da.
María Martín López

**María Martín López** (Pedro Bernardo, Avila, 1930 &ndash; Buenaventura, Toledo, 2014ko uztailaren 23a) memoria historikoaren aldeko borrokalaria izan zen, frankismoaren biktima eta *Vencidxs* (2013) eta *El silencio de otros* (2018) dokumentalen protagonista

## Haurtzaroa 
María Martín, Faustina López Gonzálezen (garbitzailea) eta Mariano Martín de la Cruzen (jornalaria) alaba, Pedro Bernardon (Avila) hazi zen. Mariak sei urte zituen, hamabi urteko ahizpa bat eta biko beste bat, 1936ko irailaren 21ean falangistek ama fusilatu zutenean, burua kaskamotz utzi eta herrian paseatu ondoren. Neskatoek, Mariak eta bere ahizpek umiliazio ugari jasan zituzten, hala nola, kalean pasatzean harrikadak jasotzea edo Guardia Zibilaren kuartelera eraman eta purgatzea, piperminekin olio errizinoa hartzera behartuta.

Maria beti saiatu zen aitari irain horiek ezkutatzen, sufrimendu handiagoak saihesteko; Aitak ere etengabe jasan baitzituen jipoiak herrian, eta inoiz ez zuen lortu emaztearen galeratik errekuperatzea.

## Helduaroa 
David Martín lankidearekin ezkondu zen, abeltzaintzan aritu ziren eta lau seme-alaba izan zituzten. Luciano Varela Instrukzioko epailearen aurrean, bere amaren desagerpenari buruzko deklarazioa egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Vencidxs, dokumental osoa YouTuben
* *Beste* batzuen isiltasuna, dokumental osoa Netflix-en
Alexandre Geniez

**Alexandre Geniez** (Rodez, 1988ko apirilaren 16a) frantziar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2009**
* Aostako Haranako Giroko etapa bat 
**2010**
* 2. Route du Sudean
**2011**
* Austriako Itzuliko etapa bat 
* 2. Luxenburgoko Tourrean
**2013**
* Espainiako Vueltako etapa bat
* Aingo Tourreko etapa bat 
**2015**
* Tro Bro Leon
* Aingo Tourra eta etapa bat
* 9. Italiako Giroan
**2016**
* Espainiako Vueltako etapa bat
**2017**
* Tre Valli Varesine
* 3. Proventzako Tourrean eta etapa bat
* 3. Aingo Tourrean eta etapa bat
**2018**
* Marseillesa Sari Nagusia
* Proventzako Tourra eta etapa bat 
* Espainiako Vueltako etapa bat
**2019**
* Aingo Tourreko etapa bat 
**2022**
* Ruanda Itzuliko bi etapa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piedad Arribas

**Piedad Arribas Fernández** (Quintanar de la Orden, Toledo, 1920 &ndash; Madril, 2010eko abenduaren 17a) politikari komunista  izan zen. Gerra Zibilean borrokatu zen Madrilgo frontean, frankismoaren aurkako aktibista, eta ia 16 urte eman zituen kartzelan, militantzia politikoagatik.

## Biografia 
Gazte Sozialista Bateratuetako (JSU) kide zen bere jaioterriko militante komunista ezagun baten alaba. 16 urte besterik ez zituen, eta hasiera-hasieratik parte hartu zuen Madril inguruko borroketan. 1936ko uztailean estatu-kolpea eman eta egun gutxira, aitarekin batera milizianoetan sartu zen Madrilgo defentsan, *Dolores Ibárruri batailoiaren* barruan, eta Cercedilla aldean harremana galdu zuen sekula gehiago ikusi ez zuen aitarekin. Matxinatuek aurrera egin ahala, atxilotu eta kartzelaratu egin zuten Kintanarko gatazkan. Aske atera zen 1939an, eta Madrilen Alderdi Komunistaren berreraikuntzan parte hartu zuen, baina beste kide batzuekin batera aurkitu egin zuten, atxilotu eta gerra-kontseiluan epaituta heriotza-zigorra ezarri zioten. Quintanarren preso zegoela ez zuten fusilatu, nahiz eta, laurogeita hamar preso baino gehiago hil zituzten. Handik gutxira, Ocañako penalera eraman zuten, eta han, 1942an, heriotza-zigorra trukatu zioten, espetxeratze luzeagatik. Aske, 1947an, Quintanarrera desterratu zuten. Han, berriz ere, berrantolaketa komunistarekin lotu zen, eta berriro atxilotu eta kondenatu egin zuten. Beste zortzi urte eman zituen kartzelan, gehienak Segoviako penalean.

Diktadura frankistaren amaieran eta trantsizio demokratikoan, PCEn jarraitu zuen. Haren ibilbide antifrankista aitortu zioten Madrilen, hil arte bizi izan zen  Vallecas auzoan plaza bat eskainiz.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Piedad Arribasi elkarrizketa YouTube
Xabier Alberdi

**Xabier Alberdi Lonbide** (Zarautz, 1969ko maiatzaren 18a) Deusto Unibertsitatean Historian lizentziatua (1992). Albaola Elkartearen Ikerketa Saileko zuzendaria da eta Donostiako Euskal Itsas Museoan zuzendari zientifikoa. Horrez gain, Elkano Fundazioan aholkularia da eta hainbat ikerketa historiko-arkeologiko garatzen ditu. 

Argitalpen ugari kaleratu ditu, horien artean azpimarratzekoa da EHUn 2006an aurkeztu zuen doktore tesia *Conflictos de intereses en la economía marítima guipuzcoana durante la Edad Moderna*. 2012an argitaratu zen liburu formatuan.

Hain zuzen ere, itsas ekonomia da bere ikerketa-ildo nagusia, eta hainbat artikulu argitaratu ditu aldizkari espezializatuetan. 2006. urteaz geroztik, Zehazten Zerbitzu Kulturalak elkarteko kidea da, ikerketa historiko eta arkeologikoan diharduen enpresa.

Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea ere bada.

## Argitalpenak 
Hauek dira bere argitalpen batzuk:

* 2021. ¿Fue Elcano Un Accidente? Aportaciones Para La Construcción De Un Nuevo Marco Interpretativo Ajustado a La Importancia Internacional De La Historia Marítima Vasca, in Alberto Angulo Morales, Óscar Álvarez Gila, Álvaro Aragón Ruano eta Ana de Zaballa Beascoechea (koord): *Más allá del mito y la epopeya: El País Vasco y la expedición Magallanes-Elcano en el contexto de la primera globalización*.  , 219-258 or.
* " 'Elkanoren Sindromea'ren gainditzea: euskal itsas historiaren ikerketa, ezagutza eta hedapena. Bultzatzearen beharra". *Euskalerriaren Adiskideen Elkartearen Buletina. ISSN: 0211-111X*
* 2018. "Las nasas del País Vasco. Investigación histórico-arqueológica". *Arkeoikuska: Investigación arqueológica*.
* 2015. F. Javier Franco Pérez; I. Etxezarraga Ortuondo eta X. Alberdi Lonbide. "Los orígenes de la tecnología del hierro en el País Vasco: ferrerías de monte o haizeolak". *Kobie Serie Paleoantropología*, 34 zk.. 267-282 or.
* 2014. Xabier Alberdi Lonbide, Iosu Etxezarraga Ortuondo: "Aintzinako burdingintza Andoainen eta Leitzaranen: bertako haizeolei buruz lehen datu eta ikerketak". Leyçaur, Andoaingo Ikerketa Historikoen aldizkaria, 13, 9-39 or.ISSN: 1130-2488

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Azarian

**Albert Azarian** (; Vanadzor, 1929ko otsailaren 11 &ndash; Erevan, 2023ko irailaren 5a) armeniar gimnasta izan zen.

Gimnastika artistikoan lehiatu zen Sobietar Batasuneko taldearekin eta 1956ko eta 1960ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. Bi jokoetan urrezko dominak irabazi zituen eraztunetako proban. Taldekako lehiaketan urrezko domina eta zilarrezko domina ere lortu zituen. Lau aldiz izan zen munduko txapeldun eta bi aldiz Europako txapeldun. Eraztunetako proban urrezko bi domina olinpiko jarraian lortu zituen lehen gimnasta izan zen.

Armeniako Gimnastika Federazioko presidentea izan zen 1997tik 2021era. Eduard semea ere txapeldun olinpikoa izan zen.

## Palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
* **Melbourne 1956**
** Urrezko domina, taldeka
** Urrezko domina, eraztunak

* **Erroma 1960**
** Zilarrezko domina, taldeka
** Urrezko domina, eraztunak

### Munduko txapelketak 
* **Erroma 1954**
** Urrezko domina, taldeka
** Urrezko domina, eraztunak

* **Nosku 1958**
** Urrezko domina, taldeka
** Urrezko domina, eraztunak
** Zilarrezko domina, barra finkoa

### Europako txapelketak 
* **Frankfurt 1955**
** Zilarrezko domina, zoroa
** Urrezko domina, eraztunak
** Urrezko domina, barra paraleloak
** Zilarrezko domina, barra finkoa 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak