Emily Rosa

**Emily Rosa** (Loveland, Colorado, 1987ko otsailaren 6a) parekoen ebaluazioa izanda medikuntza aldizkari zientifiko batean ikerketa bat argitaratu zuen pertsonarik gazteena da. Bederatzi urte zituela, Rosak ukitu terapeutikoari buruzko ikerketa zientifikoa sortu eta gauzatu zuen, 1998an *Journal of the American Medical Association* (JAMA) aldizkarian argitaratua. Emily psikologian graduatu zen Coloradoko Unibertsitatean (Denver hirian), 2009an. Bere gurasoak Linda Rosa eta Larry Sarner dira, Advocates for Children in Therapy talde aktibistako buruak.

## Ukitu terapeutikoaren ikerketa 
1996an, Rosak bideo bat ikusi zuen, non ukitu terapeutikoa (TT) egiten zutenek alegatzen zuten «giza eremu energetiko» (CEH) bat sentitu zezaketela giza gorputz batetik eratorria, eta eskuak erabil zitzaketela CEH manipulatzeko eta gaixotasunak diagnostikatzeko eta tratatzeko.

Zientzia azokako ohiko erakusleiho-taula bat erabiliz, Rosak Itsu bikoitzeko saiakuntza bat asmatu zuen, geroago beste zientzialari batzuek "sinple eta dotore" gisa deskribatu zutena, bederatzi urterekin 4. mailako zientzia azokarako egin zuen ikerketa baterako. Bi proba sorta izan ziren. 1996an, 15 praktikatzailei egin zitzaien proba etxean edo bulegoan, egun desberdinetan, hainbat hilabetez. 1997an, 13 praktikatzaile, lehen serieko 7 barne, egun bakar batean probatu ziren. Ikerketa, bibliografia zabala barne hartzen zuena, 1998ko apirilaren 1ean argitaratu zen. George Lundbergek, *JAMA*ko editoreak, egoeraren berezitasunaz jabetuta, esan zuen: "Adinak ez du axola. Zientzia ona da axola duena, eta hau ona da".

Ikerketak proban jarri zuen TTko 21 praktikantek CEHa ikusmena erabili gabe detektatzeko zuten gaitasuna. E. Rosak praktikatzaile bakoitzari mahai batean eseri eta eskuak egurrezko plakaren irekiduretatik pasatzeko eskatu zien. Plakaren beste aldean, Rosak ausaz TT praktikatzaileen esku bat aukeratu eta bere eskua gainean jarri zuen. TT praktikatzaileei galdetu zitzaien zein eskuk detektatu zuten Rosaren CEH. Subjektu bakoitzari hamar saiakera eman zitzaizkion, baina batez beste 4,4 aldiz bakarrik kokatu zuten Rosaren eskua. Parte-hartzaile batzuek, probaren aurretik, Emilyren eskuak aztertu zituzten eta CEH indartsuena zein eskuk ekoizten zuela uste zuten aukeratzeko eskatu zitzaien. Emilyk esku hura erabili zuen esperimentuan, baina emaitzak ez ziren hobeak izan: erakutsi zuten TTko praktikatzaileak ez zirela gai eskua zoriak aurreikusitakoak baino gehiagotan detektatzeko. Beraz, Emilyk eta egilekideek ondorioztatu zuten ez dagoela euskarri enpirikorik CEHrako, eta, hedaduraz, ezta ukitu terapeutikorako ere.
### Erreakzioak 
Emily Rosaren esperimentua *JAMA* aldizkarian argitaratzeak eragin handia izan zuen nazioarteko prentsan. *The New York Times-en* idatzitako artikulu batean, Emily Rosa «Enperadorearen Jantzi Berria» ipuineko haurrarekin konparatu zuten.

Artikuluak jakinarazi zuen, Emilyren gurasoak --eta proiektuaren egilekideak-- Linda Rosa, ia hamarkada batez TTren aurkako kanpainak egin zituen erizain erregistratua, eta Larry Sarner, *National Therapeutic Touch Study Group*, TTTren aurkako erakundearen titularra zirela. Baina Hufforden analisiak ez zuen kontuan hartu lehen proba sorta laugarren mailako lan bat baino ez zela, etorkizunean argitaratzeko asmorik ez zuena. Argitalpena Stephen Barrettek iradoki zuen hilabete batzuk geroago, ikerketa egin zela jakin ondoren.

Geroago ez da bere aurkikuntzak hankaz gora jarri dituen esperimenturik egin.

## Argitalpenak 
* L Rosa, E Rosa, L Sarner, S Barrett, "A Close Look at Therapeutic Touch". *Journal of the American Medical Association*, April 1, 1998; 279(13):1005–1010.
* "TT and Me," by Emily Rosa, *Jr*. *Skeptic*, 1998; 6(2):97–99.
* "A Different Way to Heal". Science Hotline: Scientists Answer Your Questions, with Emily Rosa, *Scientific American Frontiers*, PBS. 2009ko martxoaren 11n atzitua.
* "How to lo Make an Alien Autopsy Cake", Emily Rosa eta Linda Rosa, *Jr*. *Skeptic*, 1999; 7(3):105.
* "Growing Up Godless: How I Survived Amateur Secular Parenting" by Emily Rosa, in Parenting Beyond Belief: On Raising Ethical, Caring Kids Without Religion, Dale McGowan, ed., AMACOM, 2007.  . (Hautaketan sartutako beste autore batzuk: Richard Dawkins, Julia Sweeney eta Penn Jillette. ).

## Agerraldiak komunikabideetan 
* ABC, CBS, NBC, PBS, BBC, Fox, CNN, MSNBC sareen albistegiak.
* *Nick News*
* *Brazil idea*
* ''I've Got a Secret*
* Denver TELE
* *Scientific American Frontiers* (3 programa).
* Discovery Channel (2 programa).
* ABC irratia
* NPRren *All Things Considered*.
* 1998ko Ig Nobel sarien ekitaldietan hitzaldi nagusia eman zuen Harvarden, eta Zientzia Hezkuntzako Saria onartu zuen Dolores Krieger bertan ez zegoenaren ordez, "berak ezin izan baitzuen edo ez baitzuen bertaratu nahi izan". Krieger, erizaintzako irakaslea eta Ukipen Terapeutikoaren asmatzailekidea, aipatu zuten "ukipen terapeutikoaren merituak erakusteagatik, erizainek paziente gaixoen energia-eremuak manipulatzeko metodo bat, paziente horiekin kontaktu fisikoa kontu handiz saihestuz". Bere hitzaldi nagusian, Rosak eskerrak eman zizkion Krieger doktoreari bi hamarkadaz TTko oinarrizko ikerketa berari egitea utzi izanagatik.
* Stossel, John (1998ko urriaren 6a): «The power of belief» (Sinesmenaren Boterea), 1998ko urriaren 6ko telebista saioa ABC News webgunean.
## Sariak eta aintzatespenak 
* 1998: Skeptic of the year (Urteko eszeptikoa); The Skeptics Society-ren *James Randi saria*.
* 1998: Estatu Batuetako *1000 dolarreko saria*, James Randi Educational Foundation-ena.
* 1999: Guinness Book of World Records-ek (ISBN 1-892051-01-X)  jatorrizko ikerketa-artikulu bat aldizkari zientifiko batean  parekoen ebaluazioarekin argitaratu zuen pertsonarik gazteena dela aitortzea.
* 2000: Colorado Science and Engineering Fair: 1. postua, Lurraren eta Espazioaren Zientzien Junior Mailakoa, "Geodesy: Measuring the Circumference of the Earth with Original Instruments" lanagatik.
* 2003: *"The Future of Free Thought" saria* (Pentsamendu Askearen Etorkizuna), Atheist Alliance Internationalena.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Atwood, Kimball (June 6, 2008). "Touched by a Touched Healing Toucher". Science-Based Medicine. Retrieved 11 March 2009.
* Barrett, Stephen. "Why Therapeutic Touch Should Be Consided Quackery". Quackwatcha. Retrieved 11 March 2009.
* Ebert, Roger (April 11, 1998). "Roger Ebert Diary". *Slate''. Retrieved 11 March 2009.
* "Emily Rosa's Experimental," in Psychological Research: The Ideas Behind the Methods, by Douglas G. Mook, W.W. Norton, NY, 2001; or. 44–47. ISBN 0-393-97620-3.
* "Experiments: Not Just sea Adult" in *How to Measure Anything*, by Douglas W. Hubbard, Wiley, 2007; or. 12–18. ISBN 0-470-11012-0.
* Hall, Harriet (March / April 2008). "Gary Schwartz’s Energy Healing Experiments: The Emperor’s New Clothes?". *Skeptical Inquirer*. Retrieved 11 March 2009.
* Hammer, Owen; Underdown, James (November / December 2009). "State-Sponsored Quackery" feng shui and snake oil sea California Nurses". *Skeptical Inquirer*. 33(6):53–56.
* Kolat, gina (April 1, 1998). "A Child's Paper Poses a Medical Challenge". *The New York Equipos*, 1. or., retrieved 11 March 2009.
* Lemonick, Michael D. (April 13, 1998). "Emily's Little Experimental". *Ekipamendua*. Retrieved 11 March 2009.
* Sarner, Larry. "'Emily Event': Emily Rosa and the Therapeutic Touch Wars". *Skeptic*, 1998, 6(2):32–34.
* Sarner, Larry (November 11, 1999). "Therapeutic Touch: Respones to Objections to the JAMA Paper". by Larry Sarner, *Quackwatch*. Retrieved 11 March 2009.
* Sarner, Larry (1998). "Therapeutic Touch Study Data". *Quackwatcha*. Retrieved 11 March 2009.
* Schacter, Daniel L., et al. (2009). "Rubbing the Right and Wrong Way: Massage and Therapeutic Touch" in *Psychology*. Worth, NY, ISBN 1-4292-0264-5.
* Selby, C; Scheiber B (2000). "A Delineation of Facts about One Study of TT". *Therapeutic Touch*. Prometheus Books. ISBN 1-57392-804-6.
* Simon, Steve (march 10, 2006). "Viva the Emily Rosa experimental". Children’s Mercy Hospital and Clinics. Retrieved 11 March 2009.
* Skolnick, Andrew A.. "Editorial controversies and courage: pushing the envelope in medical journalism". Columbia University. Retrieved 11 March 2009.
* "Therapeutic Touch," by Larry Sarner, in *The Skeptic Encyclopedia of Pseudoscience*, Michael Shermer, ed., ABC-CLIO, 2002; 1:243–252. ISBN 1-57607-653-9.

## Kanpo estekak 
* TTri eta kritikei buruzko materiala
* Emily Rosak erabilitako materiala, Stephen Barrett-ek erabilitakoa, Quackwatch webgunean.
* "The 9th First Annual Ig Nobel Prize Ceremony "