ITV

**Independent Television** edo eskuarki **ITV** Erresuma Batuko telebista-sare komertzial bat da, doako igorpenekoa. Erakunde gisa 1955. urtean sortu zuten, eta ordura arte telebistaren monopolioa zuen BBC sare publikoaren lehiatzaile zuzen eta historikoa da. Erresuma Batuko merkataritza-telebista sare zaharrena da, eta Europa osoko hirugarren zaharrena (TMC Monte Carlo eta RTL9 kateen ondoren). 

Sarea telebista-frankizia erregionalen multzo gisa sortu zen, baina hamarkadetan zehar izandako batze eta erosketen ondorioz, gaur egun *ITV plc* enpresa pribatua da sareko frankizia ia guztien jabea. 1990. urtean onartutako Irrati-telebista Legetik (Broadcasting Act 1990) aurrera, bere izen legala **Channel 3** (3. katea) da, nagusiki beraiek erabiltzen duten seinale eta frekuentziari erreferentzia eginez, baina ikusleentzat eta marka gisa ITV izaten jarraitzen du.

## Historia 
### Sorrera eta monopolioaren haustura 
1954ko Telebista Legeak (*Television Act 1954*) ezarri zituen Erresuma Batuan telebista komertziala sortzeko oinarriak, BBCren monopolioa hautsiz. Sarea 1955eko irailaren 22an hasi zen ofizialki emititzen Londresen. Egun horretan zabaldu zen lehen iragarkia *Gibbs SR* hortzetako pastarena izan zen.

ITVen hasierako egitura berritzailea izan zen: ez zen enpresa nazional bakar bat, baizik eta Independent Television Authority (ITA) erakundeak araututako hainbat konpainia erregionalen sare bat. Konpainia bakoitzak bere eskualdean (adibidez, Londreseko inguruan, Ingalaterrako ipar-mendebaldean, Eskozian, etab.) emititzeko lizentzia eskuratzen zuen, eta euren artean programak partekatzen zituzten sare nazionala osatzeko. Egitura honek tokiko albistegiak eta edukiak bultzatu zituen.

### Bateratze prozesua eta ITV plc 
Urte askotan zehar, *Granada Television*, *Thames Television*, *Central Independent Television* eta *Yorkshire Television* bezalako konpainia handiek osatu zuten sarearen ardatza. Hala ere, 1990eko hamarkadan legedia aldatu zenean, konpainia hauek elkar erosten hasi ziren. 

Azkenean, 2004. urtean, Ingalaterrako eta Galesko lizentzia guztiak zituzten bi enpresa nagusiek (Granada plc eta Carlton Communications) bat egin zuten, **ITV plc** erraldoia sortuz. Gaur egun, ITV plc da Erresuma Batuko sare ia osoaren jabea, bi salbuespenekin: *STV* (Eskozian emititzen duena) eta urrutiko zenbait uharteetako operadore txikiak. Dena den, kate guzti hauek programa nagusiak partekatzen dituzte Channel 3 sarearen barruan.

## Telebista kateak eta zerbitzuak 
thumb|250px|ITVek hasieratik erabili zuen telebista bidezko seinale analogikoa iristeko publikoarengana, nahiz eta gaur egun plataforma digitaletan murgilduta dagoen.

Urteetan zehar, telebista digitalaren agerpenarekin, ITVk bere eskaintza zabaldu du kanal tematiko berriak sortuz. Egun, honako kate nagusi hauek kudeatzen ditu:
* **ITV1:** Sarearen kate nagusia, entretenimendua, dramak, albisteak eta kirolak eskaintzen dituena. (2001etik 2013ra eta 2013tik 2022ra besterik gabe "ITV" deitu zen).
* **ITV2:** 1998an sortua, gazte eta heldu gazteei zuzendutako entretenimendu katea da (reality show-ak, komediak).
* **ITV3:** 2004an abiarazia, nagusiki ITVren artxiboko telesail klasikoak eta dramak igortzen ditu. Erresuma Batuko bigarren mailako kate ikusienetako bat da.
* **ITV4:** 2005ean sortua, kirolak, akziozko filmak eta telesail poliziakoak eskaintzen ditu, publiko maskulinoari begira.
* **ITVBe:** 2014an sortua, reality show eta *lifestyle* edukiak eskaintzen ditu.

Iraganean, beste hainbat kate ere izan zituen sareak, baina itxi edo eraldatu egin ziren. Adibidez, *Men & Motors* katea 2010ean itxi zen, eta *CITV* (haurrentzako edukiak eskaintzen zituena) 2023an itxi zen, bere edukiak sareko plataformara pasatuz.

Gaur egun, eduki guztiak ikusgai daude sarean **ITVX** izeneko streaming plataformaren bidez, 2022an *ITV Hub* zerbitzua ordezkatu zuena.

## Programa aipagarriak 
[thumb|250px|*[Coronation Street*, ITV kateko telesail arrakastatsu eta luzeena, 1960tik martxan dagoena.]]

ITV sareak mundu osoan ezagunak egin diren programa eta telesail ugari ekoiztu ditu bere historian zehar. Hauek dira arrakastatsuenetako batzuk:

* **Telesailak eta Xaboi-operak (Soap operas):** 
** *Coronation Street*: 1960tik etenik gabe emititzen den telesaila, munduko telebistako xaboi-operarik zaharrena da errekorren Guinness liburuaren arabera. Egunero milioika ikusle erakartzen ditu Erresuma Batuan.
thumb|250px|Coronation Street telesaileko dekoratu ospetsua, Erresuma Batuko ikusleen etxeetan hamarkadaz hamarkada sartu dena.
** *Emmerdale*: 1972tik martxan dagoen landa-eremuko drama arrakastatsua.

* **Fikzioa eta Dramak:** 
ITV ezaguna da kalitate handiko telesail dramatikoengatik, bereziki polizia-telesailengatik eta garai historikoetako dramengatik. Nabarmentzekoak dira *Downton Abbey* (mundu mailan arrakasta izugarria izan zuena), *Inspector Morse*, ''Agatha Christie's Poirot*, *Midsomer Murders* eta *Broadchurch*.

[thumb|250px|[Simon Cowell ekoizle eta aurkezlea The X Factor saioko aurkezpen batean. Bere formatuek audientzia izugarriak eman dizkiote ITVri.]]

* **Entretenimendua eta Reality Show-ak:**
Mende berriarekin batera, ITV talentu-lehiaketen eta realityen erdigune bihurtu bihurtu zen, batez ere Simon Cowell ekoizlearekin izandako harremanari esker.
** *The X Factor*: Musika-lehiaketa, mundu osora esportatu zen formatua.
** *Britain's Got Talent*: Askotariko talentuen lehiaketa.
** *I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!*: Ospe handiko reality show-a.
** *Love Island*: Gazteen artean sekulako audientzia datuak lortu dituen saioa (ITV2 katean).

* **Albisteak:**
ITVren albistegiak *ITN* (Independent Television News) enpresak ekoizten ditu sarearentzat. Bere *News at Ten'' (Gaueko 10etako albistegia) Erresuma Batuko telebista-historiako programa ikonikoetako bat da.

## Ikus, gainera 
* BBC
* Erresuma Batuko telebista
* Downton Abbey

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ITV katearen webgunea 
* ITVX streaming zerbitzua