open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mark Bowen

**Mark Rosslyn Bowen** (1963ko abenduaren 7a - ) Galesko futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Abita Springs (Louisiana)

**Abita Springs** Louisianaeko herri bat da. St. Tammany parrokian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* St. Tammany parrokia

## Kanpo estekak
Gasteizko Ingeniaritzako Unibertsitate Eskola

**Ingeniaritzako Unibertsitate Eskola** Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko Ingeniaritza fakultate bat da.

## Kokalekua 
Mendizorrotza auzoaren ipar-ekialdean dago, Nieves Cano kalearen 12. zenbakian.

## Historia 
1959an sortua izan zen. Ingeniaritzako arlo desberdinei buruzko jakintza zabala daukaten 115 irakaslek osatutako taldea du, eta ikastegian, gaur egun, 900 ikasle inguru daude prestakuntza jasotzen. Horretarako, ezin hobeto ekipatuta eta eguneratuta dauden laborategiak erabiltzen dituzte.

## Tituluak 
* Geomatika eta Topografia Ingeniaritzako Gradua.
* Ingeniaritza Mekanikoko Gradua.
* Ingeniaritza Elektroniko Industrial eta Automatikoko Gradua.
* Industria Kimikaren Ingeniaritzako Gradua.
* Kudeaketaren eta Informazio Sistemen Informatikaren Ingeniaritzako Gradua.

## Ikus gainera 
* Donostiako Eskola Politeknikoa
* Bilboko Ingeniaritza Goi Eskola Teknikoa
* Eibarko Industria Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gasteizko Ingeniaritzako Unibertsitate Eskolaren webgunea
Baker (Louisiana)

**Baker** Louisianaeko hiri bat da. East Baton Rouge parrokian kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro koadrotan banatuta.

## Ikus, gainera 
* East Baton Rouge parrokia

## Kanpo estekak
Estherwood (Louisiana)

**Estherwood** Louisianako herri bat da. Acadia parrokian dago. 2010ean  biztanle zituen,  kilometro karratutan banatuta.

## Ikus, gainera 
* Acadia parrokia

## Kanpo estekak
Getxoko Jazzaldia

**Getxoko jazzaldia** Bizkaiko Getxo udalerrian ospatzen den jazz jaialdi bat da. Urtero uztailaren lehenbiziko astean ospatu ohi da.

## Historia 
1975ean sortu zen, San Ignazioko jai-batzordeak antolatuta. Lehen urteetan, Donostiako Jazzaldiaren lankidetza izan zuen, hain zuzen ere, Nazioarteko Lehiaketako taldeak bertara bidaltzen baitzituen. Anekdota moduan esan behar da oraindik ezezaguna zen Sting ingeles musikaria (Last Exit taldeko kide moduan Getxon aritu zela (gerora The Police ingeles musika taldearen abeslaria izateagatik aski ospetsua izango zena). Tete Montoliu kataluniar pianojolea ere aritu zen.

1985ean Getxoko Kultur Etxearen (udal erakundea) esku geratu zen, San Ignazioko Jai Batzordearekin bat eginez. Bitarteko gehiago izaten hasi zen, eta horren emaitza moduan, jazzaren munduko irudi handiak etorri ziren (Art Blakey, Tony Williams eta Freddie Hubbard). Fadurako pilotalekuetan egiten zen.

1989an, gure Jaialdirako urrats garrantzitsua eman zen: Europar Jazzaldia bihurtu zen.

1991n, urtero 40 banda inguru biltzen zituen lehiaketa sendotu egin zen. Talde irabazleak CD bat grabatu ahal zuen.

1994an Taldeen Lehiaketa ere Europarra eta Gaztea bihurtu zen (30 urtera arteko musikariei eskainia). Lehen urte honetan, 30 talde aurkeztu ziren (15 Europakoak eta 15 Estatukoak).

2001ean, Jaialdiaren 25. urteurrenean, Estatu Batuetako Branford Marsalis saxofoi-jolea Getxon aritu zen. Ordutik, Amerikako jazzaren izen handiak gure jaialdiko agertoki nagusitik igarotzen dira, hala nola Michel Camilo, The Manhattan Transfer, McCoy Tyner, John Scofield, Chucho Valdés, Lee Konitz, Archie Shepp, Paquito D’Ribera, Dee Dee Bridgewater, etab.

Gaur egun, Bihotz Alai plaza Jaialdiaren egoitza nagusia da. Kontzertuak aire zabalean egiten dira, baina karpa bat jartzen da, oztopo klimatologikoak saihesteko. Hirugarren Milurtekoa saila ere badago, musikari gazteei eskainia, udalerriko plaza desberdinetan; jam-session izenekoak egiten dira Piper´s Irish Puben, eta urtero, marching band batek udalerriko kaleak zeharkatzen ditu.

## Ikus, gainera 
* Donostiako Jazzaldia
* Gasteizko Jazzaldia

## Kanpo estekak 
* Getxoko jazzaldiaren webgunea
Gasteizko Ekonomia eta Enpresa Fakultatea

**Ekonomia eta Enpresa Fakultatea** Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia eta Enpresa fakultate bat da. Zentrua Gasteizen duela gutxi ezarri da.

## Kokalekua 
San Kristobal auzoan dago, Izardui komandantea kalearen 23. zenbakian.

Fitxategi:Facultad de Empresariales - Vitoria 1.jpg|Eraikina.
Fitxategi:Vitoria - Campus Universitario de Álava, Escuela Universitaria de Estudios Empresariales (antiguo Hospital Militar) 3.jpg|Ospitale Militarraren armarria.

## Eraikina 
XIX. mendearen amaierako eraikin enblematiko batean dago, Ospitale Militar zaharrean. Harri eta adreilu gorriz eginiriko fatxada dauka.

## Tituluak 
* Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako Gradua.

## Kanpo estekak 
* Gasteizko Ekonomia eta Enpresa Fakultatearen webgunea
Arabako Campuseko Liburutegia

**Arabako Campuseko Liburutegia** Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko Arabako Campuseko liburutegi nagusia da.

## Kokalekua 
Mendizorrotza auzoan dago, Unibertsitate gunean, Nieves Cano kalearen 33. zenbakian.

## Ordutegia 
* Astegunez: 8:00 - 21:00
* Larunbatez: 9:00 - 14:00

Fitxategi:Vitoria - Biblioteca Central del Campus de Álava de la UPV-EHU (Edificio Las Nieves) 4.JPG|Eraikina.
Fitxategi:Vitoria - Biblioteca Central del Campus de Álava de la UPV-EHU (Edificio Las Nieves) 5.JPG|Eraikina.

## Kanpo estekak 
* http://www.ehu.eus/eu/web/biblioteka/arabako-campuseko-biblioteka Arabako Campuseko Liburutegiaren webgunea]
Ismail ibn Jafar

**Ismail ibn Jafar** (; Medina, 722 aldean - 762 aldean) ismaildarren zazpigarren imama izan zen, Jafar al-Sadiq imamaren semea. Bere aitaren ordezko izateko izendatu bazuten ere, eskubide hori kendu eta bere anaia Musa al-Kazimek hartu zuen kargua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
501 Legioa

**501 Legioa** Star Warseko fikziozko unibertsoko talde militar bat da.

## Papera historian 
501 Legioa klon soldaduen eliteko talde bat da, Jedi Tenpluan Darth Vaderrekin batera sartu zirenak. Euren armajantziko marka urdinek bereizten dituzte. Bere liderrik handienetako bat Rex Kapitain ospetsua izan zen, marka urdin horietaz aparte pertsonalizatutako kasko bat zeramana. Klon soldadu guztiak bezala Kamino planetan jaio ziren giza klonazio prozesuaren bidez, baina ez zuten euren entrenamendua Kaminon amaitu, baizik eta Coruscanten, Palpatinek eta honengandik gertuko talde batek kontrolatuak. Ezagutzen dela hau da bere kideetakoren batzuk 66 agindua betetzea eragotzi ahal izan zuten legio bakarra, Fivesi esker, tumore bat izan zuen legioko soldadu bat, honi esker, Rex eta bi soldadu jedien aurkako agindua betearazten zuen txiparekiko kontziente izan zirelarik.

Geonosiseko guduaren ondoren gerran zuten maltzurkeriagatik ezagunak izan ziren, Klon Gerretako gudu askotan parte hartuz, horietako nabarmenenak Mygeetokoa, non Ki Adi Mundiri behin-behineko laguntza eman zioten lantegi bat erasotzeko, izatez Kantzilerrak superlaser bat (Enperadoreak Heriotzaren Izarra Eklipse Suntsitzailearentzako erabiliko zuena) sortzeko nahi zuena, Feluciakoa, non Acklay beldurgarrien aurka borrokatu zuten eta Aayla Securari lagundu zioten, Kashyyykekoa, non Gree komandanteari Yoda iritsi arte defentsak mantentzen lagundu zioten, eta Utapaukoa, Obi-Wan Kenobi eta Cody komandanteari Grievous jeneralaren aurka borrokatzen lagunduz.

Gerrako azken egunetan konplexura Coruscantera eramanak izan ziren. Jedi Tenpluan 66 Agindua betearazteaz arduratu zirenak izan ziren, "Zaldunaren erorketa" deritzon operazioa. Darth Vaderren aginduetara bete zuten lehen misioa izan zen.

Errepublikaren erorketaren ondoren, Darth Vaderri egokitu zitzaizkion, Jediek jarri zioten segada batetik salbatu zutena. Legio honetako liderra Appo komandantea da, eta, honen heriotzaren ondoren, Bow komandantea.

## Kanpo estekak
Feldberg

**Feldberg** Alemaniako hego-mendebaldean dagoen mendia da, Alpeetatik kanpo herrialdeko altuena dena 1.493 metrorekin. Baden-Württemberg estatuan kokatuta dago, Oihan Beltza eskualdean. Hinterzarten (ipar-ekialdean), Titisee (ekialdean), Menzenschwand eta Bernau(hegoaldean), Todtnau (hego-mendebaldean) eta Feldberg (hegoe-ekialdean) udalerriek inguratzen dute mendigunea.

Negu partean, eski estazio baten barruan dago.

## Irudi galeria 

Luftaufnahme-Feldberg-Seebuck-30122004.jpg|Tontorraren ikuspegia zerutik.
Feldberg_fg1.jpg|Irudia elurrik gabe.
Schwarzwald Seebuck Feldberg 6er Sesselbahn mit Alpenblick ds wv 02 2014.jpg|Eski pistak negu partean.

## Kanpo estekak 
* Mendigunearen argazkiak
Ingelesen etorbidea

**Ingelesen etorbidea** (,  ahoskatua; nizarreraz: *Camin dei Anglés*; hitzez hitz: *Ingelesen ibilbidea*) Niza hiriko kale ospetsua da, Mediterraneo ondoan dagoena. 1820 aurrera eraiki zuten Lewis Way agurgarriari esker. Bertokoek  edo, laburbilduz,  diote.

Bere zazpi kilometroko ibilbidean hiriko hainbat gertakari jazo dira: 2013an Frantziako Tourraren erlojupekoa bertan egin zuten eta 2016an atentatu baten ondorioz 85 lagun hil ziren. Hiriko hainbat monumentu (tartean Négresco hotela edo Palais de la Méditerranée hotelak) ere bertan daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shaak-Ti

**Shaak-Ti** edo **Shaak Ti** Star Warseko fikziozko unibertsoko pertsonaia bat da. Klon Gerretan gogor borrokatu zuen Jedi Kontseiluko jedi maistra bat izan zen. Shaak-Ti Palpatine Kantziler Gorena salbatzen saiatu zen, baina Grievous jeneralak harrapatu zuen. Bere hutsegitea konpondu nahirik, Shaak-Ti Grievousen untzira itzuli zen Palpatine salbatzeko asmoz, baina, berriz ere, harrapatu egin zuten. Shaak-Tiren heriotza eztabaidagai da. Sitharren Mendekua filmeko ezabatutako eszenetan, Grievousek berak hiltzen du Obi-Wan Kenobi eta Anakin Skywalkerren aurrean. Alabaina, The Force Unleashed proiektuan, Shaak-Tik bere burua Sarlacc munstroaren putzuan bota zuen.

## 66 Agindua 
Shaak-Ti bizirik irten zen 66 Aginduaren aplikaziotik. Ia jedi guztiak suntsituak izan ziren gertaera haien ondoren, Shaak-Tik Felucia planetara ihes egin zuen. Indarraren Alde Ilunak Anakin Skywalker limurtu zuenean, 66 Agindutik bizirik irten ziren jediak ehizatzen hasi zen. Hau, Darth Vaderrek txikitan Kashyyyketik bahitua izan zen Starkiller izeneko padawan bat lortu zuen arte izan zen. Vaderrek Starkiller zenbait planetetara bidali zuen jediak hiltzera.

Starkillerrek Shaak-Ti eta Maris Brooden aurka borrokatu zuen Felucian. Shaak-Ti garaitua izan zen, eta, ondorioz, suizidatu egin zen. Jedi maistraren padawanak ihes egin zuen eta, beranduago, indarraren alde ilunak limurtua, honen botereak Starkillerren aurka erabili zituen garaitua izan zen hurrengo borroka batean, baina Starkillerrek bizirik uztea erabaki zuen.

## Ikus, gainera 
* Maris Brood

## Kanpo estekak
Chewbacca

**Chewbacca** Star Warseko fikziozko unibertsoko pertsonaia bat da. Wookie bat da eta espazio-ontziak gidatzeko eta konpontzeko ez ohiko trebezia du.

## Historia 
Bere jatorria Kashyyyk planetan du eta Itchyren (Attichitkuk) semea zen, bere garaian wookieak garaipenez garaipen gidatu zituen gerlari eta kolonizatzaile leiala. Chewbaccaren emaztea Mallatobuck zen, bien semea zen Lumpawarrump edo Lumpy arreta handiz zaintzen zuen wookie eder eta etxezale bat. Chewbaccak bere izenean zeraman antzinako wookie heroia zen Baccaren izena, Kashyyykeko lehen kazike handia eta wookien artean lidertza adierazten zuen ezpata baten sortzailea. Izen honekin, Chewbaccak, leinu noble bateko kidea zela aditzera ematen zuen, Kashyyyken Klon Gerretan eta Gerra Zibil Galaktikoan izan zuen paperak berretsi zuena.

Chewbacca Kashyyyken jaio zen Yavingo gudua baino 200 urte lehenago, Attichitkuken semea. Bere lehen urteetan Chewbacca Kashyyyken bizi izan zen, baina, euren planetako baso ederrak ia uzten ez zituzten beste wookie batzuk ez bezala, Chewbacca abentura eta esplorazio zalea zen. Chewbaccaren lehen bidaiak Kashyyykeko baso erraldoietako behe mailetara eta Lurralde Ilunetara izan ziren. Ez zen denbora asko pasa bere bidaietan bere jatorrizko planetatik irten zen arte. Alabaina, bere bihotza beti egon zen Kashyyyken, eta Chewie beti saiatzen zen etxera itzultzen zen jaietarako.

Chewie oraindik gaztea zenean, 100 urte bete baino lehen Wroshyr zuhaitz garaiak nabigatzeko eta hidrospanner batekin zuen trebeziagatik zen ezaguna. Chewbaccak bere lagunekin ibilgailuak konpontzen pasa zuen denbora bat, horien artean Dryanta wookiea. Chewbaccak gaztetan ezagutu zuen etorkizunean bere emazte izango zen Mallatobuck, berak Mallatobuckek beragatik zer sentitzen zuen ez zekien arren. Malla lotsatia zen eta bere sentimenduak ezkutatu zituen, Chewbaccari, honek trandoshar esklabizatzaileengandik salbatu izana ez eskertzera ere iritsiz. Alabaina, Chewbaccaren lehengusua, Jowdrrl, Mallaren laguna zen, eta, pixkanaka, bien arteko harremana sortzen lagundu zuen. Zoritxarrez, hasten ari zen harreman horrek oztopo bat topatu zuen Tojjevvuk wookiea Mallaren maitasunagatik borrokan hasi zenean. Chewbacca Tojjevvukekin Mallaren maitasunagatik ohore duelu baten parte hartzera behartua izan zen, baina Tojjevvukek duelua desohoratu zuen bere erpeak erabiliz, wookie batentzat debekatua zegoena. Alabaina, Chewiek Wroshyr zuhaitzak nabigatzeko zuen trebezia izan zen Tojjevvuken galbidea, eta Chewbaccak garaiz eginiko blokeaketa batek Tojjevvuk Lurralde Ilunetara bidali zuen, non Kashyyykeko izaki arriskutsuek hil zuten.

Chewbacca indar eta leialtasun handiko izaki jakintsu eta sofistikatu bat zen. Mekanikari trebea ere bazen. Wookie asko bezala, berak oinarrizkoa uler zezakeen, baina ezin zuen hitz egin bere espeziearen aho egituraren ondorioz. Horren ordez, berak shyriiwook hitz egiten zuen, wookie hizkuntza nagusia, gehienbat kurrinkaz osatua, wookieak ez ziren bere lagunekin, ohi oinarrizko hizkuntza hitz egiten zutenak.

## Kanpo estekak
Rendezvous

edo  ( ahoskatua) frantsesezko hitza da, euskaraz «bilera» edo «hitzordu» esan nahi duena.

## Zinema 
* ***Rendez-vous*** (1935), William K. Howarden filma.
* ***Rendez-vous*** (1940), Ernst Lubitschen filma.
* ***Rendez-vous*** (1985), André Téchinéren filma.
* ***Rendezvous*** (2016), Guillermo Julián eta Román Santiago Pidreren filma.

## Musika 
* ***Rendez-vous*** (1986), Jean Michel Jarreren albuma.
* ***Rendez-vous*** (1998), Patricia Kaasen albuma.
* ***Rendez-vous*** (2004), Jane Birkinen albuma
* ***Rendez-vous*** (1998), Bruce Springsteenen abestia

## Besteak 
* **Rendez vous point**, routerra

## Kanpo estekak
Gotska Sandön Parke Nazionala

**Gotska Sandön Parke Nazionala** (), Suediako parke nazional bat da, Gotska Sandön uhartea hartzen duena, Gotlandeko konderrian.

## Geografia 
Gotska Sandön Itsaso Baltikoaren erdian Fårö uhartetik 38 kilometro iparraldera dagoen uharte txiki bat da. 9 kilometroko luzera du eta 6 kilometroko zabalera. Hareaz osaturik dago, hondartzak kostaldean eta duna sistemak barnealdean, eta pinudiz estalita dago.

## Iruditegia 

Irudi:GotskaSandon SchipkaPass1.jpg|*Schipka Pass*, dunen arteko ibilbidea.
Irudi:GotskaSandon EastSide.jpg|Ekialdeko kosta.
Irudi:GotskaSandon NorthEastCoast.jpg|Ipar-ekialdeko kosta.

## Kanpo estekak 
*  Parkearen webgune ofiziala
Jabal al-Druze

**Jabal al-Druze** (, *Druzoen mendia*), izen ofiziala **Jabal al-Arab** (, *Arabiarren mendia*), hegoaldeko Siriako mendialdea da, sumendi jatorrikoa. Sweida eskualdean kokaturik dago, Hauran eta Jordaniako mugen artean. Basaltozko goi-ordokiek osatzen dute eta altuera garaienak 2.000 metrotik beherakoak dira; gailurrik garaiena Tell Qeni da (1803 m). Abeltzaintza -ardi eta ahuntz azienda- eta nekazaritza -laboreak, olibondoak eta mahastiak- dira ekonomiaren oinarriak. Drusoak XIX. mendean egokitu ziren bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ki Adi Mundi

**Ki-Adi Mundi** Cerean espezieko Jedi bat da, Cerea planetan jatorria duena. Bere buru luzanga eta kono formakoagatik bereizten da. Jedi zalduna zen Nabooko guduaren garaian, eta, hala ere, Jedi Kontseilu Nagusira iritsi zen, ordenako kide bezala bere ausardia handia erakutsiz. Nabarmendu beharra dago Ki-Adi Mundi Yoda maisuaren padawan ikaslea izan zela, Dooku Kondea bezala.

Nabooko gudua gertatu eta urteen buruan, Tatooine planetara bidalia izan zen hamarkadetan zehar galdua egon zen Sharad Hett Jedi maisuaren berragerpena ikertzeko. Geonosisen borrokatu zuen eta Obi-Wan Kenobiri laguntzera joan ziren berrehunetatik biziraun zuen gutxietako bat izan zen.

Handik denbora batera Jedi talde bat gidatu zuen Hypori planetarantz, non Grievous jenerala Errepublika Galaktikoaren armada suntsitzen ari zen. Berarekin batera zihoazen Jedi zaldun eta maisu gehienen porrotarekin, Grievousek erraz hil baitzituen, berak bakarrik jarraitu behar izan zuen Grievousen aurkako borroka, kolore berdeko argi sable bat erabiliz (azken unean Grievousek oinarekin eutsi baitzuen bere argi sablea, honek, indarra erabiliz bere eskura erakartzen zuenean, ARC Troopersen komando bat erreskatatzera etorri zen arte, Grievous ihesean jarriz. Borroka honetatik leher egina eta minduta irten zen kolperen batzuekin Shaak-Ti eta Aayla Securarekin batera (Grievousek astindu handia eman ziena).

Zoritxarrez, Mygeeto planetan, klon soldaduen bere tropak eurak (Baccara komandanteak zuzenduak, behin 66 Agindua aktibatu ondoren, euren jenerala tirokatzeko prestatu ziren, alabaina, honek zer gertatuko zen bazekien arren, bere tropa propioek bere aurka su egin zuten, tiroren batzuk saihestea lortuz, baina tiro horiek jarraikakoak zirenez (Jedien puntu ahul bakarra), gupida eta errukirik gabe hil zuten bere soldadu propioek.

Bera izan zen ezkonduta egotea baimendu zitzaion Jedi bakarra, bere arrazak emaztea eta seme-alabak izatera behartzen baitzuen.

## Bidaiak 
Honakoak dira Ki-Adi Mundi misioak betetzera joan behar izan duen planetak:

* Coruscant
* Tatooine
* Hypori
* Geonosis
* Mygeeto

## Kanpo estekak
Aga Khan

**Aga Khan** () musulman ismaildar nizarien buruzagi erlijioso eta zibila da. Hasan Ali Shah-ek, Ali ibn Abi Taliben ondorengoak, sortu zuen titulu hau 1880. urtean.

## Ikus gainera 
* Aga Khan I.a, Hasan Ali Shah (1804-1881)
* Aga Khan II.a, Shah Ali Shah (1830-1885)  
* Aga Khan III.a, Mohammed Shah (1877-1957)
* Aga Khan IV.a, Shah Karim al-Husayni (1936-2025)
* Aga Khan V.a, Rahim al-Hussaini (1971- )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sukar aftoso

**Sukar aftosoa** edo **ahoeria** behi, ardi, txerri eta ahuntz azienden gaitza da. Sukarra izaten dute lehendabizi, eta aho, errape eta apatx artean zauriak. Puslak eratzen dira lehendabizi eta gero zauritu egiten dira. Berez ez da gaitz hilkorra, baina ondorio txarrak uzten dizkio nozitzen duenari. Gizakiak ere izan dezake gaitz hau, kutsaturik dauden abereak ukituta edo haien esnea edanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Galarraga, Ana: Sukar aftosoa, zientzia.eus
Ororen alderdi

**Ororen alderdia** (ingelesez *big tent* edota *catch-all*) ahal den ideologia politiko eta pentsamolde gehienetako bozkatzaileak bereganatzea helburu duen alderdi politikoa da, ideologia politiko zehatz edo pentsamolde jakin bat duten eta hari atxikiak dauden bozkatzaileak bereganatu nahi dituzten alderdi politikoek ez bezala

Alegia, ahal den bozkatzaile eta boz kopuru handiena bereganatu eta boterera iristeko asmoz ahal diren iturri ideologi politiko ezberdin gehienetatik edaten ahalegintzen den alderdi politikoa da.

## Kanpo estekak
Visbyko katedrala

**Visbyko katedrala** (), Visby hiri historikoko katedrala da.

## Historia 
Visby hirian zeuden merkatari alemaniarrek beraientzako eraiki zuten eliza. Lehenengo eliza XII mendean eraiki zuten, 1190 urtean bukatuz. 1211ean ordea berreraiki egin zen gaur egungoa altxatuz eta 1225eko uztailaren 27an ireki zituen ateak. Linköpingeko apezpikuak sagaratu zuen eyt bi kongregazioren katedrala bihurtu zen, bakoitzak bere apeza zuelarik, bata kanpotarrena (alemaniarrena) eta bestea gotlandarrena. Ez zen ordea Visbyko eliza garrantzitsuena, baina Erlijio Erreformaren ondoren gainerako elizak bertan behera utziak izan ziren eta katedrala Visbyko parrokia nagusi bihurtu zen.

1572an Gotlandeko diozesia eratu zen eta orduan hartu zuen elizak katedral titulua. Erdi Arotik aurrera hainbat berrikuntza gehitu zitzaizkion, bereziki XVIII mendean, gehienetak suak eragindako kalteak konpontzeko.

## Egitura 
Hasieran Westfaliako eliza erromanikoen itxura izan zuen baina XIV mendean kapera gotikoa gehitu zitzaion hegoaldeko aurpegian. XVIII mendearen erdialdera dorre biak gehitu zitzaizkion punta barrokodunak.

## Iruditegia 

Irudi:Gotland-Visby-domkyrka 01.jpg
Irudi:Visby-domkyrkan-Gotland-2010 01.jpg
Irudi:Visby domkyrka från luften cropped.jpg
Irudi:Gotland-Visby-domkyrka 17.jpg
Irudi:Visby Sankta Maria choir organ01.jpg

## Kanpo estekak
Trevor Nunn

Sir **Trevor Robert Nunn** (Ipswich, Suffolk, Ingalaterra ) britainiar antzerki zuzendaria da. XX. mendeko zuzendari britainiar garrantzitsuenetako bat da. Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen, eta Coventryn ekin zion zuzendari lanbideari. 1965ean Royal Shakespeare Companyn sartu zen zuzendari laguntzaile bezala. 1968an Peter Hallek utzitako zuzendari artistikoaren lanpostua hartu zuen, eta 1978an Terry Handsekin hasi zen zuen lan horretan, 1986 arte. Antzerkigintzan taularatu dituen lanik aipagarrienak musikalak izan dira: *Nicholas Nickleby* (1980), *Cats Starlight Express* (1984), *Miserableak* (1985), *Chess* (1986), *Aspects of Love* (1989, *Maitasunaren alderdiak*).

## Filmografia 
* *Twelfth Night: Or What You Will* (zuzendaritza eta adaptazioa) (1996)
* *Lady Jane* (zuzendaritza) (1986)
* *Hedda* (zuzendaritza eta adaptazioa) (1976)

## Erreferentziak
Sokoburu

**Sokoburu** Lapurdiko Hendaia udalerrian dagoen eremu edo gune bat da. Txingudi badiaren sarreran eta Bidasoa ibaiaren bokalaren ekialdean dago, Hondarribia parez pare duela. Barra edo penintsula txiki baten itxura du.

Hondarraitz hondartzaren mendebaldeko eremua eta Hendaiako kirol-portuaren artean hedatzen da. Turismo gune garrantzitsua da, urbanizazio, jatetxe eta tabernaz betea dago, tartean Kasinoa eta Serge Blanco errugbilari ohiaren talasoterapia zentroa.

Sokoburuko barran Hendaia eta Hondarrabia elkarlotzen dituen txalupa dago.

## Kanpo estekak
Hulk (filma)

**Hulk** 2003ko Ang Lee taiwandar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko superheroi film bat da. Stan Lee eta Jack Kirby komikigileen Hulk komikian oinarritua dago. Eric Bana, Jennifer Connelly, Sam Elliott, Josh Lucas eta Nick Nolte aktoreek antzeztu zuten. Musika Danny Elfmanek konposatu zuen.

2008an *The Incredible Hulk* izeneko jarraipena izan zuen, hura jada Louis Leterrierrek zuzendu eta Edward Norton, Liv Tyler, Tim Roth, Tim Blake Nelson, Ty Burrell eta William Hurtek antzeztua.

## Argumentua 
Bruce Banner (Eric Bana), teknologia genetikoan arloko ikertzaile buruargi bat da, estigmatizatua utzi duten iragan ilun bat ezkutatzen du. Bere iraganeko neskalagunak, Betty Ross ikertzailea (Jennifer Connelly), bere oreka emozionala berreskuratu zezan zain egoteaz aspertu eta Bannerrek laborategian izandako istripuaren lekuko izan zen: leherketa baten ondorioz Bannerrek gamma izpi dosi hilkor bat jasan eta bere barnean arriskutsua baina era berean erakargarria zen izaki bat zuela sumatzen hasi zen. Bitartean, Hulk, izaki basati eta berebiziko indartsua denak noizbehinkako agerpenak egiten ditu, igarotzen den lekutik suntsiketa lagaz. AEBtako Armadaren partehartzea beharrezkoa den larrialdialdia da, horregatik Bettyren aita den "Thunderbolt" Ross (Sam Elliott) jeneralak esku hartuko du. Betty da Brucek Hulkekin zerikusia duela uste duen bakarra, baina izakiaren atzematea ekiditeko bere saiakera ustela izango dela dirudi.

## Aktoreak 
* Eric Bana: Dr. Bruce Banner/Hulk
:* Mike Erwin: Bruce Banner, 16 urterekin
:* Michael Kronenberg: Bruce Banner, 4 urterekin
:* David Kronenberg: Bruce Banner, 2 urterekin
* Jennifer Connelly: Betty Ross
:* Rhiannon Leigh Wryn: Betty Ross, neskatoa
* Sam Elliott: Thunderbolt Ross jenerala
:* Todd Tesen: Thaddeus Ross, gaztea
* Josh Lucas: Glenn Talbot
* Nick Nolte: David "Dave" Banner doktorea
:* Paul Kersey: David Banner de novo
* Cara Buono: Edith Banne
* Celia Weston: Krenzler andrea
* Kevin Rankin: Harper

## Kanpo estekak 
* *Hulk* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Hulk* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Joseph Plunkett

**Joseph Mary Plunkett** (1887ko azaroaren 21a, Dublin &ndash; 1916ko maiatzaren 4a, Kilmainham Gaol, Dublin) irlandar nazionalista, olerkaria, kazetaria eta 1916ko Pazko Matxinadako buruetako bat izan zen.

George Noble Plunketten semea zen, Irlandako Museo Nazionaleko prokuradorea zena.

## Kanpo estekak
Ana Juan

**Ana Juan** (Valentzia, 1961) ilustratzaile valentziarra da. 2010ean Espainiako Ilustrazioaren Sari Nazionala jaso zuen.

## Ilustratzaile ibilbidea 
Valentziako Unibertsitatean Arte Ederren ikasketak egin zituen. 1982an amaitu eta urtebetera hasi zen *La Luna de Madrid* eta *Madriz* aldizkarietan kolaboratzen. Han argitaratu zituen bere ibilbideko istoriotxo bakarrak, zuri-beltzean guztiak.

1995ean *The New Yorker* aldizkariaren azalean agertu zen berak ilustratutako irudi bat, eta gerora gehiago ere argitaratu ditu bertan.. Aldizkarietako argitalpenen harira, bi urtez jarraian, 1998 eta 1999an, Society of Newspaper Design kategorian Urrezko Domina eskuratu zuen.

### Haur eta Gazte Literatura 
2002an *Frida* liburua ilustratzearekin batera hasi zen Haur eta Gazte Literaturako lanak ilustratzen. Liburu hori 2003an itzuli zen euskarara.

Ilustratzeaz gain, zenbait liburu idatzi eta ilustratu ere egin ditu: *Comenoches* (2004) eta *The pet shop revolution* (2010) 

## Sariak eta bekak 
* 1984: Urteko azalik onena. Bartzelonako Komiki Azoka.
* 1995, 1996 eta 1997: Zilarrezko Domina, Society of Newspaper Design, ilustrazioaren kategorian.
* 1998 eta 1999: Urrezko Domina, Society of Newspaper Design, ilustrazioaren kategorian.
* 2001: Gaztelaniaz ilustratutako libururik onenari saria, *Snowhite* liburuarekin. Valentziako Generalitateko Kultura, Hezkuntza eta Zientzien Kontseilaritzaren Saria.
* 2007: Ilustrazioaren Junceda Saria, Junceda Iberia kategorian, *For you are a kenyan child* liburuarekin.
* 2007-2008: Gaztelaniaz ilustratutako libururik onenari saria, *Demeter* liburuarekin. Valentziako Generalitateko Kultura, Hezkuntza eta Zientzien Kontseilaritzaren Saria.
* 2009: Ilustrazioaren CCEI saria, Ohorezko Zerrenda, Ilustrazioaren Saria, *Bibi y las bailarinas* liburuarekin.
* 2010: Espainiako Ilustrazioaren Saria. Espainiako Kultura Ministerioa.
* 2012: Sant Carles Domina, Arte Ederren Fakultatea, Valentzia.

## Erreferentziak
Hulk (komikia)

**Hulk** Marvel Comics etxeko komikietako super-heroi bat da. 1962an Stan Lee eta Jack Kirby komikigileek sortu zuten. Lehenbiziko aldiz 1962ko maiatzeko *The Incredible Hulk #1* komikian agertu zen.

Hulk Bruce Banner doktorearen *alter ego* oldarkorra da. Banner istripuz gamma bonba baten erradiazioaren eraginpean jarri zenean sortu zen. Orduan, Banner Hulk bilakatu zen, Bannerren bizitzan arazoak besterik ez zituen ekartzen munstro erraldoia. Leeren esanetan pertsonaia *Jekyll doktorea eta Hyde jauna* eta *Frankenstein* pertsonaien nahasmena da..

## Zinema eta telebista 
Telebistan Bill Bixbyk David Banner eta Lou Ferrignok Hulk antzeztu zuten.

Zineman Eric Bana, Edward Norton eta Mark Ruffalo aktoreek antzeztu dute.
* *Hulk* (2003)
* *The Incredible Hulk* (2008)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Incredible Hulk (filma)

**The Incredible Hulk** (euskaraz *Hulk Harrrigarria*) 2008ko Louis Leterrier frantziar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko superheroi film bat da. Stan Lee eta Jack Kirby komikigileen *Hulk* komikian oinarritua dago. Edward Norton, Liv Tyler, Tim Roth, Tim Blake Nelson, Ty Burrell eta William Hurt aktoreek antzeztu zuten.

2003ko *Hulk* filmaren jarraipena da, hura Ang Leek zuzendu eta Eric Bana, Jennifer Connelly, Sam Elliott eta Nick Noltek antzeztua.

## Argumentua 
Bruce Banner (Edward Norton) zientzialariak bere Alter Egoa den Hulk izakiarengandik askatuko duen antidoto baten bila munduan barna ibiliko da, azkenean Brasilgo Rio de Janeiro hirian amaituz. AEBtako Armada atzetik jarraika duela eta bere amorruaren menpe, bere pentsamenduetatik Betty Ross (Liv Tyler) ateratzea ezinezkoa zaio, hartaz maitemindua baitago, hortaz zibilizaziora itzultzea erabakiko du. Bitartean, Hulki aurre egiten saiatzen denean, KGBko Emil Blonsky agenteak (Tim Roth) Bruce Hulk bilakatu zuen gamma erradiazio dosia baina oraindik handiagoa jasoko du. Emilek bere zorigaiztoaren arduradun Hulk egingo du, eta New York hiria Lurra inoiz zapaldu duten bi izaki boteretsuenen gudulekua bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Edward Norton: Bruce Banner/Hulk
* Lou Ferrigno: Hulken ahotsa
* Liv Tyler: Betty Ross
* Tim Roth: Emil Blonsky / Abomination
* Tim Blake Nelson: Samuel Sterns
* Ty Burrell: Leonard Samson doktorea
* William Hurt: "Thunderbolt" Ross jenerala
* Robert Downey, Jr.: Iron Man (kameoa)
* Débora Nascimento: Martina

## Kanpo estekak 
* *The Incredible Hulk* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Incredible Hulk* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The White Stripes

**The White Stripes** AEBtako rock musika talde bat da. 1997an Detroit hirian sortu eta 2011n desegin zen. Jack White eta Meg White musikariek osatzen zuten.

Zalantzarik gabe taldearen abesti ospetsu eta ezagunena *Seven Nation Army* abestia da.

## Diskografia 
* *The White Stripes* (1999)
* *De Stijl* (2000)
* *White Blood Cells* (2001)
* *Elephant* (2003)
* *Get Behind Me Satan* (2005)
* *Icky Thump* (2007)

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Eoin MacNeill

**Eoin MacNeill**, irlanderaz *Eoin Mac Néill* eta jaiotze izenaz John McNeill (1867ko maiatzaren 15a, Glenarm, Antrim konderria &ndash; 1945eko urriaren 15a, Dublin) irlandera hizkuntzaren aldeko ekintzailea, irlandar nazionalizta, historialaria eta Sinn Féin alderdiko politikari bat izan zen.

## Biografia 
Gaur egun Irlandako Erdi Aroko historiografiaren aitatzat jo ohi da, Conradh na Gaeilge edo Liga Gaelikoaren sortzailea izan zen, irlandera hizkuntzaren eta kultura gaelikoaren erakunde bultzatzailea. Irlandar Boluntarioak erakundeko kidea izan zen, Pazko matxinadan partu ez arren, hura bultzarazi zuen erakundeetako bat izan zen Irlandar Anaitasun Errepublikarreko buruzagietako bat izan zen, gainera matxinada hura gertatu ez zedin ere saiatzera iritsi zen, alferrikako odol jarioa izango zelakoan. Irlandako Estatu Askean hainbat ministerioetan kargua izan zituen.

## Ikus gainera 
* Conradh na Gaeilge edo Liga Gaelikoa
Santa Katalina kalea (Bordele)

**Santa Katalina kalea** () Bordele hiriko oinezkoen kale ospetsua da, 1.250 metroko luzera duena. Komedia eta Garaipenaren enparantzak lotzen ditu eta hiriko merkatalgune nagusia da (250 denda baino gehiago ditu, tartean Galeries Lafayette, Fnac, Apple Store, Decathlon eta abar). 1976 eta 1977 artean oinezkoentzako bilakaturik, 1984a erabat izan zen oinezkoentzat..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fårö

**Fårö** Itsaso Baltikoan dagoen Suediako uharte bat da. Gotland uharte handiagoaren ondoan dago, iparraldeko muturrean. Gotlandeko konderriaren barnean dago.

## Etimologia eta hizkuntza 
Gotlandierazko *Faroy* izenetik dator eta "bidaiarien uhartea" esan nahi du. Fårö uhartean gotlndieraren dialektoa den Faroymal hitzegiten da, Suediako hizkuntzarik zaharrena kontsideratzen dena.

## Geografia 
Fårö itsasarteak banatzen du Gotland uhartetik. Kostaldeko egitura aipagarrienak *Rauk* izeneko harrizko zutabeak dira, Izotz Aroko higadurak sortu zituenak.

## Historia 
Aintzinatik populatua izan den uhartea da. Erdi Aroan osatu zen herria eta ordukoa da Fåröko eliza. Ondoren militarren instalazioak eraiki ziren bertan eta 1990 hamarkadararte uhartea itxita izan zuten zibilentzako.

## Jaialdiak 
Irailean *Fårönatta* jaialdia ospatzen da, "Fåröko gauak" esan nahi du. Artisautza postuak ateratzen dira eta jatetxe eta tabernak egun eta gau osoz zabalik egoten dira.

## Iruditegia 

Irudi:Gotland-Fårö-kyrka 01.jpg|Fåröko eliza.
Irudi:Raukar-Gamle-hamn-Faaro-Gotland-2010 02.jpg|*Rauk* harriak.
Irudi:Fårö fyr.jpg|Itsasargia.
Irudi:Ullahau-Naturreservat-Faaro-Gotland-2010 06.jpg|Ullahau Natura Erreserba.
Irudi:Sudersand.jpg|Hondartza.

## Kanpo estekak
Decathlon

**Decathlon** frantziar kirol-txikizkaria da. 1976an sortu zen Lillen Michel Leclercqek sortutako denda batean. Hurrengo hamarkadetan munduan zehar hedatu da: 1986an Alemaniara, 1992an Espainiara, 1998an Italiara eta Portugalera, 1999an Erresuma Batura, 2003an Txinara, 2009an Indiara eta 2012an hego-ekialdeko Asiara. Egun 850 denda inguru ditu 22 herrialdetan eta 65.000 langile baino gehiago.

Mulliez taldeko jabetzetako bat da (%85ean). Hainbat marka erabiltzen ditu bere produktu propioak banatzeko: Domyos, Tribord, Quechua, Kalenji, Geologic, Géonaute, Inesis, Kipsta, Solognac, Fouganza, Wedze, Orao...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Oboalbumina

**Oboalbumina** (**OVA** siglaz ere ezaguna) arrautzaren zuringoan aurkitzen den proteina garrantzitsuena da. Isurkari likatsu koloregabea da. Lehortzen denean gai solido amorfo bilakatzen da. 80&nbsp;°C-tan gutxi gorabehera gatzatu egiten da. Emultsio eta koloide eragile gisa erabiltzen da okindegietan, botika gaiak prestatzeko, zilarbizi bidezko pozoiduretan antidoto gisa eta abar.

## Ezaugarriak 
Laborategian kristalizatu izan zen aurreneko proteinetako bat izan zen oboalbumina. Arrautza zurigoan dauden proteina guztien %55a osatzen du eta erraz desnaturalizatzen da, zuringoa irabiatzea nahikoa da.

Fosfoglukoproteina bat da eta hiru atal ditu, A1, A2 eta A3, 85:12:3 proportzioan. Atalak fosforo kopuruaren arabera desberdintzen dira. Zisteina eta metionina aminoazidoak ugari ditu eta horregatik sufre kopuru handia du. Arrautzaren proteinen artean sulfhidrilo talde gehien dituen proteina da. Sulfhidrilo hauek eragin nabarmena dute arrautzaren zapore, testura eta usainean.

385 aminoazidotako kate polipeptidikoa du eta 45kDa-ko masa molekular erlatiboa du. Kate polipeptidiko honek glikosilatzeko lau posizio agertzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trumoitxoriak

***Trumoitxoriak*** () Erresuma Batuko zientzia-fikziozko telesail bat da. Gerry Anderson eta Sylvia Andersonek sortu zuten. Telesaileko pertsonaiak gizaki itxurako txontxongiloak dira, haiei aktoreek ahotsa ipintzen diete.

1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean ETB1ean euskaraz aireratu zen.

2004ean izen berdineko zinemarako *Thunderbirds* film egokitzapena estreinatu zen, eta 2015ean konputagailu bidezko animaziozko *Thunderbirds Are Go* telesaila.

## Argumentua 
2026ean eraikuntza munduko enpresaburu aberatsa eta astronauta ohia den Jeff Tracyk bost seme ditu: Scott, Virgil, Alan, Gordon eta John, bakoitza trumoitxoriak izeneko hegazkin edo espazio-ontzi banaren jabe da. Jeffen amona, Brains zientzialari buruargia eta ingeniaria, Kyrano familiako malaysiar morroia eta haren alaba Tin-Tinekin batera, Tracy familia Ozeano Bareko uharte urrun eta ezezagun batean bizi da. Sekretuan, Nazioarteko Erreskatea izeneko erakunde bateko kideak dira, larrialdiei erantzuteko erakunde pribatu eta oso aurreratua, Lur planetan nahiz espazioan, euren Trumoitxori etorkizuneko ibilgailuekin larrialdietan dauden pertsonak erreskatatu ohi dituzte.

## Pertsonaiak 
* Scott (Trumoitxori 1, hegazkin hipersonikoa) - urdin iluna. Ahotsa: Shane Rimmer
* Virgil (Trumoitxori 2, hegazkin supersonikoa) - hori iluna. Ahotsa: David Holliday (1. denboraldia) / Jeremy Wilkin (2. denboraldia)
* Alan (Trumoitxori 3, espazio-ontzia) - zuria. Ahotsa: Matt Zimmerman
* Gordon (Trumoitxori 4, itsaspekoa) - laranja iluna. Ahotsa: David Graham
* John (Trumoitxori 5, espazio-estazioa) - lila edo arrosa. Ahotsa: Ray Barrett
* Brains (Trumoitxori 6) - larru kolorea (Thunderbird 6 telesailan). Ahotsa: David Graham
* Jeff (buruzagia) - urre metalikoa. Ahotsa: Peter Dyneley
* Tin-Tin Kyrano. Ahotsa: Christine Finn
* Kyrano. Ahotsa: David Graham
* Amona Tracy. Ahotsa: Christine Finn
* Lady Penelope eta Creighton-Ward. Nazioarteko Erreskateko Londresko agenteak. Ahotsa: Sylvia Anderson
* Aloysius Parker. Peneloperen zerbitzaria eta txoferra. Ahotsa: David Graham
* The Hood. Kriminala eta azti beltza. Ahotsa: Ray Barrett

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 'Trumoitxoriak* telesailaren hasiera ikusgai eta doinua entzungai. Youtube.com 
* *Trumoitxoriak* telesailaren webgunea 
* *Trumoitxoriak* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Trumoitxoriak'' telesailaren BBCko orrialdea
Karolingiar Pizkundea

[thumb|280px|eskuinera|[Rabanus Maurusek (ezkerrean), Alkuino Yorkekoaen laguntzaz (erdian), liburu bat eskaintzen dio Otgar Mainzeko artzapezpikuari. *Liber de laudibus Sanctae Crucis*, Fuldako eskuizkribua, 831-840 aldean.]]
**Karolingiar Pizkundea** Mendebaldeko Europako kultura-pizkundea izan zen, VIII.-IX. mendeetan gertatua, karolingiar enperadoreen babespean eta Elizaren laguntzarekin.

## Garapena 
Helburu nagusia Karolingiar Inperiorako administratzaileak trebatzea izanik ere, VIII. mende amaieratik aurrera kulturari bultzada interesgarria eman zitzaion, nahiz eta mugatua izan. Testuinguru horren barruan ulertu behar da 788an gotzainei eta abadeei, eskola berriak sortzeko, edota idazkietan letra mota berri bat, letra xehe karolingiarra, erabiltzeko gomendatzen zitzaien igorri zitzaien eskutitza.

Pizkundearen hasieran aipagarria izan zen Alkuino Yorkekoaren (736-804) lana. Hura izan zen Akisgrango Eskola Palatinoaren lehen antolatzailea eta hari zor zaio, orobat, arte liberalen lehen sailkapena; batzuei trivium deitu zien -gramatika, erretorika eta dialektika-, eta besteei quadrivium -aritmetika, geometria, astronomia eta musika-.

Ez da ahaztu behar Elizaren pisua, bai esandako kultura perpizkunde horretan, bai erresuma barbaro bat Erromaren oinordeko bilakatzeak eskatzen zuen ideologia elaborazioan. Elizaren eginkizuna izan zen, orobat, lur menderatu berrien ebanjelizatze lana. Karolingiar konkistekin batera egiten zuen aurrera mundu kristauak. Leon III.a aita santuak Karlomagno enperadore koroatzearekin, honen gain utzi zuen fedearen defentsa eta hedakuntza. Ordura arte izan ez zuten indarra hartu zuten fraide eta lekaime ordenek.

## Artea 
Karlomagnok Mendebaldeko Erromatar Inperioa berriz zutitzeko zuen asmoak eragin handia izan zuen, politikan bezala, artean ere, enperadoreak berak zaintzen baitzituen obrak eta planoak. Erromatar Inperioaren azken aldiko arkitekturak eragin zuzena izan zuen karolingiar artean. Orobat Bizantziar arteak ere. Horren guztiaren ondorioz, Europako Erdi Aroko lehenengo arte eredu osatua eratu zuen karolingiar arteak.

Arte adierazpen guztietan, eraikuntza da aipagarriena: arkitektura eredu germanikoari jarraituz, zurezko eraikuntzak egin ordez, nahiago izan zen Erromatar Inperioko basilikaren ereduari jarraituz harlandua erabili. Aipatzekoak dira Akisgrango jauregiko kapera, Fuldako monasterioko kapera eta Saint-Germain-des-Présko abadia. Eskulturari dagokionez, berriz, oso urria da, arte prerromaniko guztian bezala, eskultura desagertu egin baitzen ia. Pinturari dagokionez, garai hartan eliza karolingioak margotuak baziren ere, haietako ia pintura guztiak galdu dira. Liburu apainketako miniaturek, berriz, leku berezia izan zuten San Galo eta Tourseko monasterioetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarina

**Margarina** gai koipetsua da, elikaduran gurinaren ordezko gisa erabiltzen dena.

Koipe eta olioetatik olio jangarriei tratamendu kimiko batzuk eman ondoren lortzen den koipe solidoa da, pastelgintzan gurina ordezkatzen duena.

Michel Eugène Chevreulek 1813an azido margarikoa aurkitu zuen, azido esteariko eta azido palmitikoaren lotunea dena. 1869an, Napoleon III.a Frantziakoak langile-klasearentzat gurinaren ordezko baten sortzaileari sari bat eskaini zuen eta Hippolyte Mège-Mouriések margarina sortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estereoskopia

thumb|240px|Bi irudi batean elkartuz sortutako GIF irudia, bertan gizakien begiei sakontasuna eta hiru dimentsiodun irudiaren irudipena sorrarazten zaie.

**Estereoskopia**, **irudi estereografikoa** edo **3D irudia** hiru dimentsiodun informazioa bildu eta estereograma deritzon irudi estereografiko baten edo 3D irudi baten bidez (hiru dimentsioduna) sakontasun irudipena sorrarazteko gaitasuna duen edozein teknika da. Sakontasun irudipena argazki, film edo bi dimentsiotako irudi batean begi bakoitzarako elkarren artean arinki ezberdinak diren bi irudi aurkeztuz sorrarazten da, geure ohiko ikusmenarekin gertatzen den antzera. 3D pantaila askok heuren irudiak begibistaratzeko metodo hau erabiltzen dute.

1840an Sir Charles Wheatstone britainiar zientzialari eta asmatzaileak asmatu zuen.

## Kanpo estekak
Garfield and Friends

**Garfield and Friends** (euskaraz *Garfield eta Lagunak*) AEBtako marrazki bizidun telesail bat da. Jim Davis marrazkilariak sortutako Garfield katuaren komikietan oinarritua dago. 1988ko irailaren 7tik 1994ko abenduaren 10era CBS katean aireratu zen.

ETB1ean euskaraz aireratu zen.

## Argumentua 
Garfield, katu ilegorri, alferrontzi, berekoi, ziniko eta lodikotea da. Bere jabea Jon da, nahiko izaera xaloa eta zintzoa duen gizon gazte ezkongabea, eta berakiekin batera etxeko bigarren maskota bizi da, Odie, adimen eskaseko txakur zintzoa.

## Pertsonaiak 
* Garfield: Lorenzo Music
* Jon Arbuckle: Thom Huge
* Odie: Gregg Berger
* Nermal: Desirée Goyette
* Pooky: Teddy hartza, Garfielden jostailu bakarra
* Binky pailazoa: Thom Huge
* Herman postaria: Gregg Berger
* Liz Wilson doktorea: Julie Payne
* Cactus Jake: Pat Buttram

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Garfield and Friends* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai 
* Webgunea 
* *Garfield and Friends* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Rendezvous (2016ko filma)

***Rendezvous*** 2016ko Guillermo Julián eta Román Santiago Pidre zinema zuzendarien zientzia fikziozko filma da. 2016ko maiatzaren 11n FANT zinemaldian emanaldi berezi gisa eman zuten.

## Argumentua 
Erretroetorkizunean, Tiger Corp. konpainiak mundua hobetzeko proiektua landuko du. Baina, zerbait txarto aterako da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Gasteizko Irakasleen Unibertsitate Eskola

**Irakasleen Unibertsitate Eskola** Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eskola bat da.

## Kokalekua 
Mendizorrotza auzoaren ipar-ekialdean dago, Juan Ibáñez de Sto. Domingo kalearen 1. zenbakian, Farmazia Fakultatea, Ingeniaritzako Unibertsitate Eskola eta San Jose Unibertsitate Egoitzaren artean, bai eta trenbidearen alboan eta Gasteizko geltokiarekin parez-pare ere.

## Historia 
1847an sortu Maisu-Maistren Eskola Arrunt (gaztelaniaz "Escuela Normal de Maestros") izenez sortu zen. Hasiera batean Errementari kalean egon zen eta Benigno Lacunza jauna izan zuen zuzendari. Beranduago, 1860ko hamarkadan goi mailako eskola bilakatu zen, kategoria hori ordura arte barrutiko buru ziren eskola arruntentzat bakarrik zegoen erreserbaturik. Urte horietan, Arabako Eskola Arrunta Araba, Bizkaia eta Gipuzkorako irakasleen ikastegi bakarra izan zen, Bizkaiko eta Gipuzkoakoen aurretik.

1850eko hamarkadaren eta 1870eko hamarkadaren arteko epean lortu zuen ospe handiena. Matrikula kopurua ikaragarri handitu, baliabide eta ekipamendu egoera hobetu eta eraikin berria eman zitzaion hiriaren goiko aldean, eta bertan iraun du ia mende batez gaur eguneko tokira eraman arte.

Etapa horretantxe ere sortu zen, 1856an, Maistren Eskola Arrunta izenekoa ("Escuela Normal de Maestras"), barrutiko lehenengoa eta bakarra, Valladolidekoa baino urte batzuk sortutakoa, eta legedi orokorrari ere aurre hartu ziona, 1881. urtera arte ez baitzen ikasketa plana arautu. Hasiera batean Errementari kalean instalatu zen, baina urte batzuk beranduago, 1864an, beste eraikin berri batera eraman zen.

Eskola Arrunta, lehen hezkuntzaz ez ezik etengabeko hezkuntzaz ere arduratu zen. Lehenengo urteetatik, 1863az geroztik, plan berezi bat presatu zuen titulurik gabeko maisu-maistrentzat, "Probintzietako Maisu-Maistrak" deitutakoen eskaerari erantzunez. Ikasketak antolatu zituen probintziako osatu gabeko eskoletan irakasten gaitzeko balio zuen berezko titulu bat lortzeko.

## Graduak 
* Haur Hezkuntzako Gradua
* Lehen Hezkuntzako Gradua
* Lehen Hezkuntzako Gradua (Hirueleduna)

## Ikus gainera 
* Donostiako Irakasleen Unibertsitate Eskola
* Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzien Fakultatea (Gasteiz)
* Xabier Etxaniz
* Uri Ruiz Bikandi
* Ana Isabel Ugalde
* Patxi Salaberri

## Kanpo estekak 
* Gasteizko Irakasleen Unibertsitate Eskola
Chris Hemsworth

**Chris Hemsworth** (1983ko abuztuaren 11, Melbourne, Victoria) australiar aktore bat da. Australian *Home and Away* (2004) telesailan antzeztu zuen. 2010. urteaz geroztik Elsa Pataky espainiar aktorearekin ezkondua dago.

Bere film nabarmenen artean honakoak daude: *Star Trek* (2009), *A Perfect Getaway* (2009), *Thor* (2011), *The Avengers* (2012), *The Cabin in the Woods* (2012), *Snow White and the Huntsman* (2012), *Red Dawn* (2012). *Thor: The Dark World* (2013), *Rush* (2013), *Blackhat* (2015), *Vacation* (2015), *In the Heart of the Sea* (2015), *Avengers: Age of Ultron* (2015) eta *Ghostbusters* (2016).

## Bizitza 
Christopher Hemsworth 1983ko abuztuaren 11n jaio zen Melbournen (Australia). Craig Hemsworth gizarte-zerbitzuetako aholkulariaren eta Leonie van Os ingeleseko irakaslearen semea da. Anaia zaharrago bat du, Luke Hemsworth, eta gazteago bat Liam Hemsworth, biak aktoreak. Haurtzaroan Melbournen hazi zen, eta nerabezaroa Bulmanen igaro zuen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Chris Hemsworth aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Tom Hiddleston

**Thomas William Hiddleston** (1981eko otsailaren 9a, Westminster, Londres) ingeles zinema, telebista eta antzerkiko aktore bat da.

Antzeztutako film nabarmenen artean honakoak daude: *Thor* (2011), *War Horse* (2011), *The Deep Blue Sea* (2011), *Midnight in Paris* (2011), *The Avengers* (2012) eta *Thor: The Dark World* (2013).

## Filmografia 
### Zinema 
[thumb|upright|[2013an *Thor: The Dark World* filmaren estreinaldian.]]
[thumb|upright|[2012ko Tribecako Zinemaldian *The Avengers* filmaren estreinaldian.]]

### Telebista 
### Antzokia 
### Bideo-jokoa 
### Irratia 
## Kanpo loturak 
* Tom Hiddleston aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Vince Lombardi Trofeoa

**Vince Lombardi Trofeoa** (ingelesez *Vince Lombardi Trophy*) urtero NFL txapelketako Super Bowl partidua irabazten duen amerikar futbol taldeari ematen zaion saria da. 1965ko urtarrilaren 5an lehenbiziko aldiz eman zen eta izena NHL ligako Vince Lombardi entrenatzailea zenaren omenez darama.

Sari hau aldi gehienetan bereganatu duen taldea Pittsburgh Steelers da, denera sei aldiz (1974, 1975, 1978, 1979, 2005 eta 2008). Bost aldiz, Dallas Cowboys (1971, 1977, 1992, 1993 eta 1995) eta San Francisco 49ers (1981, 1984, 1988, 1989 eta 1994). Lauz aldiz, Green Bay Packers (1966, 1967, 1996 eta 2010), New England Patriots (2001, 2003, 2004 eta 2014) eta New York Giants (1986, 1990, 2007 eta 2011). Eta hirutan, Oakland Raiders (1976, 1980 eta 1983), Washington Redskins (1982, 1987 eta 1991) eta Denver Broncos (1997, 1998 eta 2015).

## Ikus gainera 
* Super Bowl

## Kanpo estekak
Alain-Fournier

**Henri Alban Fournier** (La Chapelle-d'Angillon, 1886ko urriaren 3a - Les Éparges, 1914ko irailaren 22a), **Alain-Fournier** izengoitiz ezaguna, eleberrigile frantsesa izan zen. *Le Grand Meaulnes* (*Meaulnes Handia*, 1913) izenburuko eleberri bakarrean mutil ameslari sutsu baten amodioa kontatzen du, zorion iristezinaren bila barne abentura sakona bizi duena. Gerran hil ondoren argitaratu zen haren literatura gustuez diharduen eta 1905-1914 aldia hartzen duen *Correspondance* (*Gutunak*, 1926-1928). Arrakasta handia bildu zuen Le Grand Meaulnes eleberriak eragin nabarmena izan du XX. mendeko hainbat idazlerengan.

## Lanak 
* *Le Grand Meaulnes*
* *Colombe Blanchet* (bukatu gabe)
* *Lettre au Petit B*
* *Miracles* (poemak)

## Erreferentziak
Chris Evans

**Christopher Robert Evans** (1981eko ekainaren 13a, Boston, Massachusetts) estatubatuar aktore bat da.

*Opposite Sex* (2000) telesailan agertu ondoren *Not Another Teen Movie* (2001) nerabe filmean antzeztu zuen. Ondorengo bere film nabarmenenak honakoak dira: *Fantastic Four* (2005), *Captain America: The First Avenger* (2011), *Snowpiercer* (2013), *The Avengers* (2012), *Captain America: The Winter Soldier* (2014), *Before We Go* (2015) eta *Captain America: Civil War* (2016).

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Bideo-jokoak 
## Kanpo loturak 
* Chris Evans aktorearen IMDBko fitxa irakurgai