Abuztuaren 10

**Abuztuaren 10**a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hogeita bigarren eguna da, 223.a bisurteetan. 143 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1941 – Bilboko Nazioarteko Erakustazoka inauguratu zen.
* 2006 – Behin Baionako jaiak amaituta Emakumeen Elkarteek bost emakume bortxatu zituztela argitara eman zuen, aurreko urtean baino gehiago.

### Mundua 
* 1944 – Daniel Argote erresistentziako kide baionarra atxilotu eta exekutatu zuten naziek Orthezen. Faxismoaren aurkako Isilpeko Armadaren buruzagia zen.
* 1950 – Ekintzaile talde batek, Harry Hay buru, homosexualen eskubideen aldeko Mattachine Society erakundea eratu zuen AEBetan. Erakundearen helburu nagusia homosexualitatearen onarpen publikoa lortzea zen.
* 2006 – Londresko poliziak atentatuak egiteko zorian zeuden 21 pertsona atxilotu zituen. Ustez Ingalaterra eta AEBen artean hegaldia egitera zihoazen hamar hegazkin leherarazi nahi izan zuten.
* 2009 – Morakot tifoiak 100 hildako baino gehiago utzi zituen Asia hego-ekialdean.
* 2010 – Txinako Gansu probintzian euriteek eragindako lubizietan 1.000 pertsona baino gehiago hil ziren. Euskal Herriko hainbat mendizale bertan harrapatu zituen.
* 2011 – Londres hiriburuko Tottenham auzoko kale istiluak Erresuma Batuko beste hiri batzuetara hedatu ziren.
* 2014 – Sepahan Airlinesen 5915 hegaldiak istripua izan zuen Teheran inguruan, 40 hildako eta 8 zauritu gertatu zirelarik.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1984 – *Red Dawn* ("Egunsenti Gorria") filma estreinatu zen, John Miliusek zuzendu eta Patrick Swayze, Charlie Sheen, C. Thomas Howell, Lea Thompson, Darren Dalton, Jennifer Grey eta Harry Dean Stanton aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1990 – *Air America* filma estreinatu zen, Roger Spottiswoodek zuzendu eta Mel Gibson, Robert Downey Jr., Nancy Travis, David Marshall Grant, Michael Dudikoff eta Lane Smith aktoreek antzeztu zuten.
* 1994 – *The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert* ("Priscillaren Abenturak, Basamortuko Erregina") filma estreinatu zen, Stephan Elliottek zuzendu eta Terence Stamp, Hugo Weaving, Guy Pearce eta Bill Hunter aktoreek antzeztu zutelarik.
* 2012 – *The Bourne Legacy* ("Bourneren Ondorengotza") filma estreinatu zen, Tony Gilroyk zuzendu eta Jeremy Renner, Rachel Weisz, Edward Norton, Albert Finney, Joan Allen, Stacy Keach, Oscar Isaac eta Scott Glenn aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1795 – Pierre de Laussat, euskal politikaria (h. 1884).
* 1860 – Adolfo Guiard, euskal herritar margolari inpresionista (h. 1916).
* 1866 – Lorenzo Fernandez de Viana, arabar eskultorea (h. 1929).
* 1897 – Dominique Soubelet, lapurtar apaiza eta euskal idazlea (h. 1970).
* 1903 – Julia Álvarez Resano, euskal irakasle, kazetari eta politikaria (h. 1948).
* 1932 – Carlos Itoiz, nafar gitarra-jotzailea, flamenko musikan nabarmena (h. 2020).
* 1939 – Natalia Figueroa, espainiar kazetaria, Donostian.
* 1945 – Carlos Caballero, arabar politikari eta ingeniaria.
* 1948 – José Llanos, gipuzkoar artista plastikoa (h. 2020).
* 1955 &ndash; Goia Anduaga Díez de Ulzurrun, Emagina eta formatzailea Oiartzungo anbulatorioan. Ebaluatzaile eta aholkulari klinikoa da
* 1961 – Juan Carlos Herrero, bizkaitar futbolari ohia.
* 1962 – Iñigo Royo, gipuzkoar artista.
* 1973 – Unai Rementeria, Bizkaiko Foru Aldundiko ahaldun nagusia.
* 1980 – Mikel Labaka, gipuzkoar futbolari ohia.
* 1981 - Anuska Emaldi, bizkaitar ingeniari, irakasle eta politikaria.
* 1983 – Bruno Hiriart, lapurtar errugbilaria.
* 1988 – Gotzon Mantuliz, bizkaitar modelo eta abenturazalea.
* 1995 Eider Perez, gipuzkoar aktorea, idazlea, bertsozalea eta aurkezlea.
* 1996 – Itsaso Conde, arabar saskibaloi jokalaria.
* 1999 – Unai Rementeria Castro, bizkaitar futbolaria.
* 2001 – Markel Sainz, gipuzkoar aktorea.

### Mundua 
* 1296 – Joanes Bohemiakoa, Bohemiako erregea (h. 1346).
* 1397 – Alberto II.a Alemaniakoa, Austriako Dukea, Bohemia eta Hungariako erregea eta Alemaniako enperadorea (h. 1439).
* 1602 – Gilles Personne de Roberval, frantziar matematikari eta fisikaria (h. 1675).
* 1709 – Johann Georg Gmelin, alemaniar naturalista, botanikari, esploratzaile eta geografoa (h. 1755).
* 1797 – Lorenzo Arrazola, gaztelar legelari eta politikaria (h. 1873).
* 1810 – Camillo Benso (Cavourreko kondea), italiar batasuna gauzatu zuen politikaria (h. 1861).
* 1844 – Elise Maul, alemaniar idazle eta irakaslea (h. 1920).
* 1845 – Abai Kunanbaev, kazakherazko errusiar olerkaria, Kazakhstango literatura nazionalaren sortzailea (h. 1904).
* 1846 – Narcís Oller, katalan idazlea (h. 1930).
* 1848 – William Harnett, irlandar jatorriko estatubatuar margolaria (h. 1892).
* 1856 – William Willett, udako ordutegiaren ingeles asmatzailea (h. 1915).
* 1865 – Aleksandr Glazunov, errusiar musikagilea (h. 1936).
* 1874 –
** Herbert Clark Hoover, Ameriketako Estatu Batuetako 31. Presidentea (h. 1964).
** Antanas Smetona, Lituaniako lehenbiziko presidentea (h. 1944).
* 1878 – Alfred Döblin, alemaniar eleberrigilea (h. 1957).
* 1884 – Panait Istrati, errumaniar idazlea (h. 1935).
* 1886 – Harry Lowe, ingeles futbolari eta entrenatzailea (h. 1967).
* 1889 – María de la Purificación de la Aldea y Ruiz de Castañeda, PCEko militantea, Madrilgo lehen emagin eta erizain kolegiatuetakoa (h. 1976).
* 1894 –
** Manuel Fal Conde, espainiar abokatu, politikari karlista eta idazlea (h. 1975).
** V. V. Giri, Indiako 4. presidentea (h. 1980).
* 1896 – Milena Jesenská, txekiar idazle, kazetari eta itzultzailea (h. 1944).
* 1902 –
** Norma Shearer, quebectar aktorea (h. 1983).
** Arne Tiselius, suediar biokimikaria, 1948ko Kimikako Nobel Saria (h. 1971).
* 1904 – Dorothy B. Hughes, estatubatuar poeta eta eleberrigilea (h. 1993).
* 1909 –
** Leo Fender, estatubatuar gitarra ekoizlea (h. 1991).
** Mohammed V.a Marokokoa, Marokoko erregea (h. 1961).
* 1912 –
** Jorge Amado, brasildar idazlea (h. 2001).
** Romain Maes, belgikar txirrindularia (h. 1983).
* 1913 –
** Charlotte Delbo, frantziar idazlea, Frantziako Erresistentziako kidea eta nazien kontzentrazio-esparruetatik bizirik ateratako lekukoa (h. 1985).
** Wolfgang Paul, alemaniar fisikaria, 1989ko Fisikako Nobel Saria (h. 1993).
* 1915 – Carlos Alberto Menditéguy, diziplina anitzeko argentinar kirolaria, automobilismo eta poloan nabarmendua (h. 1973).
* 1916 – Hubert Maga, Dahomeyko lehen presidentea (h. 2000).
* 1923 –
** Rhonda Fleming, estatubatuar aktorea (h. 2020).
** Jean Graton, frantziar komikigilea (h. 2021).
* 1924 – Jean François Lyotard, frantziar filosofoa (h. 1998).
* 1926 –
** Marie-Claire Alain, frantziar organista (h. 2013).
** Blanca Varela, perutar poeta (h. 2009).
* 1927 – Vittorio Gregotti, italiar arkitektoa (h. 2020).
* 1932 –
** Alexander Goehr, britainiar musikagilea eta akademikoa (h. 2024).
** Georgina Regàs, bartzelonar sukaldari eta idazlea, Kataluniako sukaldaritza tradizionalaren berreskuratzaile eta dibulgatzailea (h. 2022).
* 1933 – Bill Nieder, estatubatuar pisu jaurtitzailea (h. 2022).
* 1941 – Bernard Moras, indiar artzapezpiku katolikoa.
* 1942 – Giovanni Lodetti, italiar futbolaria (h. 2023).
** Francesca Michielin, estatubatuar moda-diseinatzailea.
* 1943 –
** Louis E. Brus, estatubatuar kimikaria, 2023ko Kimikako Nobel Saria (h. 2026).
** Frances Northcutt, estatubatuar matematikari, NASAko ingeniari eta emakumeen eskubideen aldeko abokatua.
** Ronnie Spector, estatubatuar abeslaria, *The Ronettes* taldeko ahots nagusia (h. 2022).
* 1946 – Renaud Camus, frantziar eleberrigilea, "Ordezkapen handia" konspirazio teoriagatik ezaguna.
* 1947 –
** Ian Anderson, eskoziar abeslari, kantautore eta musikaria, *Jethro Tull* taldeko burua eta txirulajolea.
** Anwar Ibrahim, Malaysiako lehen ministroa.
* 1949 – John Haglelgam, Mikronesiako Estatu Federatuetako presidentea (h. 2024).
* 1950 – Esther Koplowitz, espainiar aristokrata, enpresaria eta filantropoa.
* 1951 –
** Dolors Comas, kataluniar politikaria eta antropologoa.
** Juan Manuel Santos, Kolonbiako presidente ohia.
* 1953 – Jacques Valat, frantziar argazkilaria.
* 1955 - Patricia Severín, argentinar idazle eta editorea.
* 1957 – Zuhal Olcay, turkiar abeslaria eta aktorea.
* 1959 – Rosanna Arquette, estatubatuar aktore, zinema zuzendari eta ekoizlea.
* 1960 – Antonio Banderas, espainiar aktore eta zinema zuzendaria.
* 1962 – Suzanne Collins, estatubatuar idazlea.
* 1965 –
** Toumani Diabaté, maliar musikaria, kora jotzeagatik nazioartean ospetsua (h. 2024).
** Felix Sabroso, espainiar zinema- eta antzerki-zuzendari eta gidoilaria.
* 1966 – André Sogliuzzo, estatubatuar aktore, bikoitaile eta umorista.
* 1969 – 
** Brian Drummond, kanadar bikoiztailea.
** Aline Kuppenheim, txiletar aktorea eta antzerki zuzendaria.
* 1971 –
** Luca Guadagnino, italiar zinema zuzendaria, gidoilaria eta ekoizlea.
** Roy Keane, irlandar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1972 – 
** Angie Harmon, estatubatuar aktore eta modeloa.
** Yong Zhuang, txinatar igeri olinpikoa.
* 1973 –
** Daijiro Takakuwa, japoniar futbolari ohia.
** Javier Zanetti, argentinar futbolari ohia.
* 1974 – Ada Liberio, espainiar gimnasta erritmiko ohia.
* 1975 – İlhan Mansız, turkiar futbolari ohi eta patinatzailea.
* 1977 – Luciana Aymar, argentinar belar-hockey jokalari ohia, historiako hoberenetakoa.
* 1978 – Bart Wellens, ziklo-kroseko belgikar txirrindularia.
* 1981 – Fumino Sugiyama, japoniar trans aktibista eta eskrimalari ohia.
* 1982 – Devon Aoki, estatubatuar aktore eta supermodeloa.
* 1986 – Kazuma Watanabe, japoniar futbolaria.
* 1988 – Kateryna Pavlenko, ukrainar abeslari, konpositore eta folklorista.
* 1989 – Marshanda, indonesiar aktore, egile abeslari eta aktibista.
* 1990 – Shunsuke Ando, japoniar futbolaria.
* 1997 – Kylie Jenner, estatubatuar enpresaburua, diseinatzailea eta modeloa.
* 1999 – Ja Morant, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
* 2002 – Iker Benito, espainiar futbolaria.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1490 – Petri Foixkoa, Nafarroako infante eta kardinala (j. 1449).
* 1633 – Jacinto Eskibel, arabar misiolaria (j. 1595).
* 1890 – Gabriel Ybarra Gutiérrez de Cabiedes, bizkaitar finantza gizona, Banco de Bilbaoren sortzaileetako bat (j. 1814).
* 1901 – Charles Bernadou, euskal idazle eta politikaria (j. 1841).
* 1916 – Balbino Garitaonaindia, bizkaitar idazlea (j. 1857).
* 1926 –
** Manuel Santa Kruz, *Santa Kruz apaiza*, gipuzkoar apaiz eta gerrillaria, Kolonbian (j. 1842).
** Santiago Alda, bilbotar politikari abertzalea eta jeltzalea (j. 1863).
* 1934 – Juan Bautista Urkia, *Gaztelu*, gipuzkoar bertsolaria (j. 1880).
* 1936 –
** Javier Gorosterratzu, nafar elizgizon eta historialaria, Cuencan fusilatua (j. 1877).
** Maria Camino Oskoz, nafar maistra, Alderdi komunistako Idazkaria eta Nazioarteko Laguntza Gorriko kidea, eraila (j. 1910).
* 1937 – Eustaquio Ilundain, Nafarroako elizgizona, Eusko Ikaskuntza Elkarteko sortzaileetako bat, Sevillan (j. 1862).
* 1944 – Daniel Argote, lapurtar irakaslea (j. 1910).
* 1952 – Tomás Domínguez Arévalo, nafar politikari eta idazlea (j. 1882).
* 1960 – 
** Louis Intxauspe, euskal herritar politikaria, Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko Presidentea.
** Ignazio Larramendi del Puerto, ''Bera'tar bat*, nafar bertsolari eta euskaltzain urgazlea (j. 1874).
* 1961 – Jean Etxepare Landerretxe, euskal idazlea (j. 1937).
* 1962 –
** Heraclio Alfaro, arabar ingeniari eta hegazkinlaria (j. 1893).
** Jacinto Mikelarena, bizkaitar idazle eta kazetaria, Parisen (j. 1891).
* 1977 – Guy de Montlaur, lapurtar margolaria, Garchesen (j. 1918).
* 1981 – Carlos Iturraspe, gipuzkoar futbolaria, Valentzian (j. 1910).
* 1990 – Manuel Ibarra, bizkaitar futbolaria (j. 1905).
* 1999 –
** Bernardo Estornes, nafar kulturagilea eta euskal idazlea (j. 1907).
** Luzia Sagastasoloa, bizkaitar maistra eta kimikaria (j. 1912)
* 2009 –
** Jose Maria Agirre Eskisabel, *Txato Agirre*, euskal herritar ekonomialaria, Panticosan (j. 1943).
** Léon Pressouyre, lapurtar historialaria, Erdi Aroko artean aditua, Atenasen (j. 1935).
* 2016 – Juan Zelaia, gipuzkoar enpresaburua eta euskaltzalea (j. 1920).
* 2024 – Paquita Bretos Andueza, gipuzkoar mendigoizalea, ateoa eta komunista, kontrabandista eta mugalaria (j. 1927).

### Mundua 
* 353 – Magnentzio, Erromatar Inperioko usurpatzailea (j. c. 303).
* 1250 – Erik IV.a Danimarkakoa, Danimarkako erregea (j. c. 1216)
* 1653 – Maarten Tromp, Herbehereetako almirantea (j. 1598).
* 1723 – Guillaume Dubois, frantziar kardinala eta politikaria (j. 1656).
* 1759 – Fernando VI.a Espainiakoa, Espainiako erregea (j. 1713).
* 1784 – Allan Ramsay, eskoziar margolaria (j. 1713).
* 1806 – Michael Haydn, austriar musikagilea (j. 1737).
* 1889 – Alfred-François Fleury-Hottot, frantziar apaiz katolikoa, Baionako apezpikua izandakoa (j. 1831).
* 1896 – Otto Lilienthal, alemaniar ingeniaria (j. 1848).
* 1904 – Pierre Waldeck-Rousseau, frantziar politikaria (j. 1846).
* 1907 – Marko Vovtxok, ukrainar idazle eta itzultzailea (j. 1833).
* 1915 – Henry Moseley, ingeles kimikaria (j. 1887).
* 1923 – Joaquín Sorolla, espainiar margolaria (j. 1863).
* 1929 – Aletta Jacobs, herbeeretako mediku, bakezale, sufragista, emakumeen eskubideen aldeko aktibista eta asmatzailea (j. 1854).
* 1945 – Robert Goddard, estatubatuar ingeniaria, kohetegintzako aintzindarietako bat (j. 1882).
* 1948 – Emmy Hennings, alemaniar artista eta poeta, Cabaret Voltaire sortzaileetako bat (j. 1885).
* 1960 – Frank Lloyd, eskoziar zinema zuzendaria (j. 1886).
* 1961 – Julia Peterkin, estatubatuar idazlea (j. 1880).
* 1963 – Ernst Wetter, Suitzako Konfederazioko presidentea (j. 1877).
* 1964 – Affonso Eduardo Reidy, brasildar arkitektoa (j. 1909).
* 1976 – Karl Schmidt-Rottluff, alemaniar margolari espresionista eta marrazkilaria, *Die Brücke'' artista taldearen lau sortzaileetako bat (j. 1884).
* 1980 –
** Filomena Baldezate, Bilbon aritutako erizaina eta emagina (j. 1895).
** Yahya Khan, Pakistango 3. presidentea (j. 1917).
** Aloysius Isaac Mandlenkhosi Zwane, swazilandiar apezpiku katolikoa (j. 1932).
* 1983 – José Pinheiro de Azevedo, Portugalgo lehen ministroa (j. 1917).
* 1987 – Georgios Athanasiadis-Novas, Greziako lehen ministroa (j. 1893).
* 1989 – Alberto Sols, espainiar biokimikaria (j. 1917).
* 1997 – Malú Gatica, txiletar aktorea, Txileko aktore ezagunenetako bat hainbat hamarkadatan (j. 1922).
* 2008 – Isaac Hayes, estatubatuar musikagile eta kantaria (j. 1942).
* 2013 – Joaquim Rufino do Rêgo, brasildar apezpiku katolikoa (j. 1926).
* 2014 – Kathleen Ollerenshaw, britainiar matematikari, politikari eta hezitzailea (j. 1912).
* 2017 – Felisa Núñez Cubero, valladolidtar fisikaria eta kimikaria (j.1924)
* 2019 –
** Jeffrey Epstein, estatubatuar finantzari aberatsa, sexu-delituetan inplikatua egoteagatik ezaguna (j. 1953).
** Aissata Kane, emakumeen eskubideen aldeko militante politiko mauritaniarra (j. 1938).
* 2021 – Maki Kaji, japoniar enpresaburua, sudokuaren aita pontekotzat hartua (j. 1951).
* 2022 – Fernando Chalana, portugaldar futbolaria (j. 1959).
* 2023 –
** Michela Murgia, italierazko idazle sardiniarra, Sardiniaren aldeko independentista eta abertzalea, eta ekintzaile feminista (j. 1972).
** Aleksandr Viktorenko, errusiar kosmonauta (j. 1943).
* 2024 –
** Peggy Moffitt, estatubatuar modelo eta aktorea (j. 1940).
** Galina Zibina, sobietar eta errusiar atleta, piso jaurtiketan aditua (j. 1931).
* 2025 –
** Kunishige Kamamoto, japoniar futbolari eta politikaria (j. 1944).
** Tatiana Txerveniakova, bulgariar medikua (j. 1954).
** Bobby Whitlock, estatubatuar musikaria (j. 1948).
** Anas al-Xarif, Al Jazeerako kazetari eta bideo-grabatzaile palestinarra (j. 1996).

## Jaiak eta urteurrenak 
* San Lorentzo eguna. Jaiak Berastegin eta Ikaztegietan, besteak beste.
* Sehaska egutegiko izendegia: Laurendi/Laurentzi/Lorentxo/Lontxo/Laurentz eta Urizar.

## Kanpo estekak 
Abuztuaren 9 | Urteko egutegi | Abuztuaren 11