open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Odisha

**Odisha** —2011 arte, **Orissa** formarekin idatzia— Indiako ekialdeko estatua da, Bengalako golkoan kokatutakoa, Dekkan penintsulako ipar-ekialdean. Hiriburua Bhubaneswar da.

## Geografia 
Goi-ordokiek eta mendiek hartzen dute estatuko lurralderik gehiena. Mahanadi, Brahmani eta Baitarani ibaiak lurrak ureztatzeko erabiltzen dira eta, oro har, mendebaletik ekialderako norabidea dute. Klima tropikala da.

## Historia 
Kalinga dinastiarekin erresuma aberatsa zen Budaren garaian. K.a. III. mendean Asoka enperadorea hartaz jabetu zen denbora batez, baina burujabetasuna berreskuraturik, itsas herri ahaltsua izan zen kristautasunaren lehen mendeetan. Ganga dinastiarekin urrezko aroa iritsi zuen (1078-1264). 1592an mongolek beretu zuten, eta 1803an ingelesek konkistatu zuten. 1949an egin zen Indiako Batasuneko estatu.

## Ekonomia 
Biztanleriaren % 90 inguru herrixketan bizi da, eta nekazaritza dute jarduera nagusia: arroza, landare oliodunak, azukre kanabera, jutea, kokoa, etab.; azienda (bufaloak, behiak, ardiak, ahuntzak). Barnealdeko basoetan zenbait tribu primitibo bizi dira oraino, ehiza, bilketa eta nekazaritza ibiltaria egiten dutenak.
[thumb|ezkerrera|240px|[Konark hiriko eguzkiaren tenplua.]]
Meatze baliabide garrantzitsuak: burdina, kromita (Indiako lehen ekoizlea), manganesoa, grafitoa, bauxita, etab. Industria nagusiki baliabide horien ingurukoa da. Arrantza ere garrantzitsua da.

## Artea eta kultura 
Indiako kulturan garrantzi handia izan dute Odishako santutegi ospetsuek, Bhubaneswarrekoak bereziki (VIII-IX. mendeak). Bestalde, *orissi* deiturikoa Indiako bost dantza mota klasikoetako bat da. Leinu asko daude eta erabiltzen diren hizkuntzak munda, dravidikoa eta oriya dira.

## Banaketa administratiboa 
Odisha 30 barrutitan banatuta dago:

# Angul
# Boudh
# Bhadrak
# Balangir
# Bargarh
# Baleswar
# Cuttack
# Debagarh
# Dhenkanal
# Ganjam
# Gajapati
# Jharsuguda
# Jajapur
# Jagatsinghpur
# Khordha
# Kendujhar
# Kalahandi
# Kandhama
# Koraput
# Kendrapara
# Malkangiri
# Mayurbhanj
# Nabarangpur
# Nuapada
# Nayagarh
# Puri
# Rayagada
# Sambalpur
# Subarnapur
# Sundargarh

Hiriburua eta hiri handiena Bhubaneswar da. Beste hiri nagusiak Cuttack, Sambalpur,Berhampur,Balasore, Puri eta Rourkela dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Odishako gobernuaren webgunea
Bare (organoa)

**Barea** ornodun animalia guztiek daukaten organoa da, gizakiengan abdomenaren ezker goialdean dagoena. Fisiologikoki, bi funtzio nagusi ditu. Batetik, globulu gorrien erregulazioa: globulu gorri zaharren suntsipenaz arduratzen da, eta bere barnean odol-biltegia dauka horretarako. Bestetik, immunitate-sistemaren zati garrantzitsua osatzen du, eta bere gabeziak babesgabe utz gaitzake infekzio zehatz batzuen aurrean.

## Etimologia 
Greziera klasikoan σπλήν zen, *"spleni"* alegia, eta latinez *"lien"*. Hala ere, gaur egungo izenak hizkuntza erromantzeetan aldentzen dira hitz horietatik, hala nola *"bazo"* gaztelaniaz, *"baço"* portugesez eta *"rate"* frantsesez. Eredu klasikoetatik eratorriak ditugu ingelesezko *"spleen"* eta esperantozko *"lieno"*. Euskaraz *"are"* (Arratiako bizkaieran), *"bae"* (zubereran) eta *"bara"* (Nafarroako gipuzkeran) ere dokumentaturik daude.

## Anatomia 
Giza barea abdomenaren atzealdean dago, ezkerreko giltzurrunaren gainean, 9. eta 12. saihetsen artean eta hauen azpian. 13-15 cm izaten da luze, 7 cm inguru zabal, eta 3-4 cm lodi; 200 gr inguruko pisua du. Kolore gorri urdinxka du eta itxura biribildua. Ehun konektibozko kapsula batez inguraturik dago, eta kapsularen irtenuneak barearen barrunbera sartzen dira, eta bitan banatzen dute mamia: mami zuria barnealdean, eta mami gorria aurrekoaren inguruan. Mami zuria da berez linfoideoa, eta B eta T linfozitoz osaturik dago, arteriola baten inguruan. Mami gorria, berriz, odolez betetako sinu benosoz eta eritrozitoz osatua da.

## Funtzioak 
Hiru funtzio nagusi ditu:
* Immunitatea. Funtsezko zeregina burutzen du immunitate zelularrean eta humoralean. Odola iragazten du eta mikroorganismoak deuseztatzen, makrofagoen fagozitosiaren bidez. Abdomeneko traumatismo baten ondorioz ere hauts daiteke barea, eta orduan ere erauzi egin behar izaten da, peritoneoaren barneko odoljarioa saihesteko. Barea kendu ezkero, beste organo batzuek burutzen dituzte haren funtzioak, hezur-muin gorriak eta gibelak batez ere.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bareaz Encyclopedia Britannican (sarean)
Libera irlandar

**Libera irlandarra** (, ) Irlandako Errepublikako diru ofiziala izan zen, harik eta 2002ko urtarrilaren 1ean euroa sartu zen arte. Britainiar uharteetan, euroa ezarri duen lehen herrialdea izan da Irlanda. 1999an euroko 0,787564 liberako truke tasa finkoa ezarri zen.

## Kanpo estekak
Abbey Theatre

**Abbey Antzokia** (ingelesez *The Abbey Theatre*, irlanderaz *Amharclann na Mainistreach*, euskaraz *Abadetxe Antzokia* esan nahi du), **Irlandako Antzoki Nazionala** izenarekin ere ezaguna da, Irlandako Dublin hiriburuan kokatzen den antzokia da. Antzoki honetako sortzaileetako bat William Butler Yeats antzerkigile eta poeta izan zen.

Abbey Antzokiak bere ateak lehendabiziko aldiz 1904ko abenduaren 27an iriki zituen, nahiz eta 1951an sute baten ondorioz bere jatorrizko eraikina galdu izan, gaur egun arte antzerkilanak tablaratzen jarraitu izan du. Abbey mundu anglosaxoian estatuak diruz laguntzen zuen aurreneko antzokia izan zen. 1925. urtetik aurrera Irlandako Estatu Askeak urteroko dirulaguntza bat ematen diolarik.

## Kanpo estekak 
* Abbey Theatre antzokiaren webgunea
Hezur-muin

**Hezur-muina** immunitate-sistema primarioa osatzen duten bi zatietako bat da, timoarekin batera. Anatomikoki, hezurren barrualdean dagoen ehun malgua da, erdi solidoa eta erdi likidoa, eta bi mota nagusi ditu: muin gorria, odolaren zelulak sortzen dituena, eta muin horia, gantz zelulez osatutakoa.

Gorputzeko hezur handietan dago hezur-muina: burezurrean, aldakan, bularrezurrean, saihets-hezurretan....

Oso funtzio garrantzitsua dauka globulu gorrien ekoizle moduan, batik bat hezur handietan kokatutako muinak. Leukozitoek eta plaketek ere hezur-muinean dute haien jatorria.

## Gaixotasunak 
Hezur muinarekin lotutako eritasunen artean leuzemia, mieloma, anemia eta panzitopenia ditugu, besteak beste, eta beraz ehun honen biopsiaren bidez antzeman daitezke.

## Transplantea 
Hezur-muinaren transplantea sarritan da aurrean aipatutako gaixotasunen tratamendurik egokiena da, EAEn eta Nafarroako Foru Erkidegoan ere egiten den prozedura dena.

## Kanpo estekak 
* "National Marrow Donor Program"
Sinapsi

[thumb|350px|Sinapsi kimikoaren eskema [neurona baten axoi eta beste neurona baten dendritaren artean.]]
**Sinapsia** bi zelulen arteko nerbio-bulkadaren transmisiorako lotura interzelularra da. Bi neuronen artekoa edo neurona bat eta zelula efektore baten artekoa izan daiteke.

Nerbio-bulkada bi modutan transmititu daiteke: sinapsi elektrikoz edo sinapsi kimikoz. Sinapsi elektrikoa nexu motako loturen bidez gertatzen da eta gutxitan ematen da ugaztunetan. Sinapsi kimikoak, ugarienak, neurotransmisore bidezkoak dira.

Sinapsi kimikoan hiru osagaiek parte hartzen dute:
* **Osagai aurre-sinaptikoa**. Neurotransmisorea eduki eta jariatzen duen neuronaren aldea da, normalean axoiaren muturra, botoi sinaptikoak. Bertan besikula sinaptikoak daude, neurotransmisoreez beteta mutur osoan banandurik. Neurotransmisorea exozitosiz jariatzen da bitarte sinaptikorantz nerbio kinada botoi sinaptikora heltzen denean. Besikulei asoziaturiko aktina eta miosinazko firuek exozitosia errazten dute.
* **Bitarte edo gune sinaptikoa**. 20-30nm-tako gunea da, beste bi osagaien artean dagoena. Dentsitate gutxiko matrize bat agertzen da bertan, sinapsian parte hartzen duten bi zelulen muturren arteko lotura errazten duena.
* **Osagai post-sinaptikoa**. Osagai aurre-sinaptikoak askatutako neurotransmisoreentzat hartzaile espezifikoak daude hemen. Neurotransmisoreak hauetara lotzean, hartzaileekin erlazionatutako ioi erretenak zabalduko dira zelula mintzaren iragazkortasuna handituz. Neurotransmisoreak neurona post-sinaptikoaren mintza despolarizatzen badu, sinapsi kitzikatzailea izango da eta hiperpolarizatu egiten badu, sinapsi inhibitzailea.

Sinapsien sailkapenerako irizpide desberdinak erabil daitezke. Batzuetan sinapsian parte hartzen duen osagairen arabera egiten da eta beste batzuetan erabilitako neurotrasnmisorearen arabera.

## Ikus, gainera 
* Nerbio-bulkada

## Kanpo estekak
Botswanar pula

**Pula** Botswanako dibisa da. **BWP** ISO 4217 kodea dauka eta 100 *thebe*-tan banatzen da. Hitzez hitz "euria" esan nahi du tswaneraz, euria oso urria delako Botswanan - Kalahari basamortuak okupatzen du lurraldearen zati handi bat- baina oso baliotsua. Pulak ere "bedeinkazio" esan nahi du, euria bedeinkaziotzat hartzen baita. *Thebe*-k aldiz "ezkutua" (*Shield* ingelesez) esan nahi du.

## Historia 
Pula 1976ean sortu zen, hegoafrikar randa ordezkatuz. 2005eko maiatzean %12ko debaluazioa jasan arren, pula-k Afrikako moneta indartsuenetariko bat izaten jarraitzen du.

## Kanpo estekak
Sikkim

**Sikkim** () Indiako ipar-ekialdeko estatu itsasgabea da.

## Geografia 
Himalaian kokatuta, mugakideok ditu: mendebaldean, Nepal; iparraldean eta ekialdean, Tibet; ekialdean, Bhutan; eta, hegoaldean, Mendebaldeko Bengala.

Kangchenjunga, munduko hirugarren mendirik altuena, estatuaren ipar-mendebaldeko zatian eta Nepaleko mugan dagoena, ia Sikkimgo leku guztietatik ikus daiteke; leptxaz*, Nye-mae-el* ("paradisua") eta bhutiaz, *Beymul Demazong* ("arroz-harana ezkutua") da.

## Banaketa administratiboa 
Sikkimek lau barruti ditu: Ekialdeko Sikkim, Mendebaldeko Sikkim, Iparraldeko Sikkim eta Hegoaldeko Sikkim: haietako hiriburuak Gangtok, Geyzing, Mangan eta Namchi dira, hurrenez hurren.

## Hizkuntzak 
Nepalera Sikkimgo *lingua franca* da, herritar gehienak nepaldarrak direlako. Ingelesa eta hindia ere oso zabalduta daude. Bhutia, dzongkha, groma, gurunga, leptxa, limbua, magarra, majhia, majhwarra, newaria, raia, sikkimera, xerpera, sunuwarra, tamanga, thulunga, tibetera eta yakha Sikkimgo beste hizkuntzak dira.

## Galeria 

Image:Gurudongmar.jpg|Gurudongmer lakua.
Image:The_River_Teesta.jpg|Teesta ibaia.
Image:Katao.jpg|Katao, Iparraldeko Sikkim.
Image:Katao_Road.jpg|Kataorako bidea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatuko webgune ofiziala
Bare (argipena)

**Bare** hitzak adiera zenbait ditu:
* Barea, animalia ornodunen organoa, gizakiengan abdomenaren goiko ezkerreko aldean dagoena.
* Barea, ariketa fisiko bizia egitean sabelean sortzen den mina.
* Barea (generoa) tximeleta genero bat.
* Barea, soinbera gasteropodoa (*Limax*).
** Beasaindarrei *bare* esaten diete, txantxa egiteko, Goierriko beste herrietakoek.
* **Bare**, geldotasuna eta lasaitasuna adierazten duen izenondoa,
** pertsona eta animaliei buruz, lasaitasuna;
** haizeari eta itsasoaren egoerari buruz, baretasuna.
** Ozeano Barea.
Tamil Nadu

**Tamil Nadu** (, , "Tamilen herria") Indiako hegoaldeko estatua da, tamil herriaren aberria dena.

## Geografia 
Tamil Nadu Indiako azpikontinentearen hegoaldeko muturrean dago, Puducherry (Pondicherry), Kerala, Karnataka eta Andhra Pradesh estatuek mugatua. Iparraldean Ekialdeko Ghat mendiak, mendebaldean Nilgiri, Anamalai muinoak eta Palakkad, ekialdean Bengalako golkoa, hego-ekialdean Mannarko golkoa eta Palkeko itsasartea eta hegoaldean Indiako ozeanoa ditu.

## Banaketa administratiboa 
thumb|ezkerrera|250px|Tamil Naduko barrutiak
Tamil Naduk 32 barrutitan banatuta dago. Hona hemen:

## Hizkuntzak eta erlijioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatuko webgune ofiziala
Orff-Schulwerk

***Orff-Schulwerk*** edo **Orff metodoa** pedagogia musikal aktibo bat da, Carl Orff alemaniarrak garatua.

Orff metodoa eta gorputz-perkusioa

Agian C. Orff-i edota Orff-Schulwerck-i eskertu behar diogu gorputz-perkusioa erabiltzeko proposamena, musika-lengoaiaren ikasketarako eta ezagutzarako bide baita.

Hala zioen J. Wuytack-ek6: “Gizaki bakoitzak ditu tresnarik naturalenak eta egokienak bizitza
erritmikoa kanporatzeko: bere eskuak eta oinak” [Wuytack, J.: (1970)]7

Egia esan, gaur bertan ere ez da harritzekoa izaten haur-talde bat joko erritmikoetan murgildurik
ikustea, txaloak jotzen edota beren gorputza era desberdinetan kolpatzen, gai edo eskema
erritmiko lauak interpretatzen, perkusioak keinuekin, jauziekin...konbinatzen, errezitatuak
edo kantuak interpretatzen. Aipatu dugun irudi hori adibide hona da adierazteko, haurrek
zein naturalki erabiltzen dituzten txaloak eta perkusioak, ahozko espresioarekin konbinatuta, jarduera
ludikoetan.

Une batez egin dezagun atzera denboran, 1925-1950 urtealdira alegia, Orrf metodoaren hasiera
kontestualizatzeko; gutxi gorabehera orduan hasi baitzen musika-heziketan gorputz-perkusioari
inportantzia ematen zion metodologia hau.

C. Orff konpositore eta pedagogoa eta Dorothee Günther klaseak ematen ari ziren Municheko
“Günther Eskolan” 1920ko hamarkadan. Itxura denez, Dorotheek lehenagotik ematen zituen
musika, soinketa eta dantzako klaseak eta; orduan, C. Orff hasi zen musikan lankide izaten. Beren
kezkei erantzunez-edo, Orff- Schulwerck izango zenaren oinarriak ezartzen hasi ziren, eta haren
lehenengo bertsioa 1930ean kaleratu zuten. Carl Orffen jatorrizko obra didaktikoa bost liburukik
osatu zuten.

Metodo horrek garrantzi handia ematen die abesten duen ahotsari, hitz egiten duen ahotsari
(lengoaia eta erritmoa), tresnei (bai perkusio-tresnei, bai “keinu ozen” ere deitzen diren gorputzperkusioei), pentatoniari eta moduei, haurrekin lantzeko oinarrizko musika-ereduaren osagai
eratzaile diren aldetik. Hala ere, seguraski beste ezaugarri batzuekin identifikatu ohi da,funtsean,
Orff-en lan pedagogikoa, alegia,” Instrumentarium” edo “Instrumentarium Orff” delakoarekin.
Hizkuntza askotara itzuli eta egokitu zen Orffen obra. Agian, egokitzapen latinoamerikarra
izan da guretzako erreferentziarik inportanteena metodoaren proposamenak, egitura eta jarraikitasuna ezagutzeko orduan.

Obra didaktiko hori osatzen duten bost liburukietan hainbat ariketa aurki ditzakegu, batez ere
lehenengo liburukian, “keinu ozenekin” edota gorputz-perkusioz interpretatu ahal izateko:
“Pentafonia” izenekoan, alegia8. forma hauetan planteatzen dira funtsean:

Keinu ozenak konbinatzen dituzten eta, funtsean, laguntza gisa edota plaka-tresnen teknika prestatzeko pentsatu diren ostinato-forman... Esaldi erritmiko edo lied, rondo eta kanon-forman.
Polirritmia-forman. (birentzat, hirurentzat, taldearentzat…).

## Kanpo estekak
Torremolinos

thumb|ezkerrera|250px|Torremolinos

**Torremolinos** Espainiako udalerria da, Málagako probintziakoa. Mediterraneo itsasora ematen du. 2008an 63.077 biztanle zituen.

## Demografia 
## Auzoak 
* Los Álamos
* La Colina
* El Pinar
* Playamar
* El Bajondillo
* Erdigunea
* El Calvario
* La Carihuela
* Montemar
* El Pinillo

## Hiri senidetuak 
* 

## Ikus, gainera 
* Málagako udalerrien zerenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Torremolinosko Udala
Dubliners

Dubliners izenburuak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:
    
* Dublindarrak - James Joyce dublindar idazlearen eleberria.
* The Dubliners - Irlanda folk musika taldea.
Rajastan

**Rajastan** (devanāgarīz: राजस्थान, ) Indiako ipar-mendebaldeko estatua da, guztietan handiena.

## Geografia 
Bere barnekaldean Thar basamortu handia du, Pakistango mugan Sutlej-Indus ibaietako haranean muga duena. Mendebaldean Pakistan, hego-mendebaldean Gujarat, hego-ekialdean Madhya Pradesh, ipar-ekialdean Uttar Pradesh eta Haryana eta iparraldean Punjab ditu mugakideak. Rajasthanek 342.269 km² azalera du, Alemaniakoa bezalakoa. Aravalli mendiek estatua zeharkatzen dute ipar-ekialdetik hego-mendebaldera 800 kilometrotan zehar, Pakistan alderako lur guztiak basamortu bihurtuz, izan ere montzoiari asko kostatzen baitzaio alde hartara iristea.

## Historia 
Rajasthan aintzina Rajputana izenarekin ezagutua izan zen, hau da Rajputen lurra. Rajput-ek era berean *erregeen semea* esan nahi du, chatria kasta vedikoaren ondorengotzat baitzuten beren burua. Rajput familiek VI mendean gerlari ausarten fama handia izan zuten inbasio musulmanei aurre egiteagatik. Bost mendetan defendatu zuten beren lurra, baita ondoren mogolen erasoen aurrean ere. XVIII mendean ordea beherakada izan zuen eta hegoaldeko Marathen erasoen beldur zirenez britainiarrekin ituna sinatu zuten, hauen menpe egotearen truke Marathen aurkako babesa eskuratuz. Bakea lortzearekin bat maharajak izugarri aberastu ziren eta gaur egun ere beraien *haveli* (jauregi) eta gotorleku ederrak nonnahi ikus daitezke.

## Banaketa administratiboa 
ezkerrera|thumb|Rajasthango zazpi dibisioak.
Rajasthanek 33 barruti eta 7 dibisiotan banatuta dago. Hona hemen:
* Ajmer Dibisioa: Ajmer, Bhilwara, Nagaur eta Tonk.
* Bharatpur Dibisioa: Bharatpur, Dholpur, Karauli eta Sawai Madhopur.
* Bikaner Dibisioa: Bikaner, Churu, Ganganagar eta Hanumangarh.
* Jaipur Dibisioa: Jaipur, Alwar, Jhunjhunu, Sikar eta Dausa.
* Jodhpur Dibisioa: Barmer, Jaisalmer, Jalore, Jodhpur, Pali eta Sirohi.
* Kota Dibisioa: Baran, Bundi, Jhalawar eta Kota.
* Udaipur Dibisioa: Banswara, Chittorgarh, Pratapgarh, Dungarpur, Udaipur eta Rajsamand.

## Hiri eta herri nagusiak 

Image:Jaisalmer Fort.jpg|Jaisalmer
Image:Udaipur-citypalace.jpg|Udaipur
Image:Jodhpur 5174663-66.jpg |Jodhpur
Image:Jaipur 03-2016 02 Amber Fort.jpg|Amber
Image:Alwar.JPG|Alwar
Image:Pushkar_Lake.jpg|Pushkar
Image:India Bikaner Junagarh Fort.jpg|Bikaner
Image:Haveli mandawa.jpg|Mandawa

## Turismoa 
Rajasthanek *Koloreen lurraldea* ezizena du, bertako hiri nagusiek horrelako ezizenak baitituzte; Jaipur, hiriburua, *hiri arrosa* da, Jaisalmer *urrezko hiria*, Jodhpur *hiri urdina*, Udaipur *hiri zuria*... Ekialderago dauden Agra eta Varanasirekin batera India iparraldean bisitari gehien erakartzen dituen eremua da. Hona hemen Rajasthaneko tokirik turistikoenak:

* Gotorlekuak: Amber gotorlekua (Jaipur), Jaisalmer gotoelakua, Mehrangarh gotorlekua (Jodhpur) eta Junagarh gotorlekua (Bikaner)
* Haveliak: Jaisalmerren, Mandawan, Bikanerren eta Udaipurren.
* Tenploak: Ranakpurren (jainista) eta Pushkarren (Brahmarena).
* Jauregiak: Jaipurren, Udaipurren eta Jodhpurren.
* Paisaia: Thar basamortua, Aravalli mendiak eta Udaipurreko lakuak.
* Jaialdiak: Pushkarreko gameluen feria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatuko webgune ofiziala
Carlos Aznarez

**Carlos Aznarez** (Buenos Aires, Argentina, 1947 - ) altsasuarra zuen aita, Argentinara lanera emigratua. Euskal Herria du maite, Latinoamerikako herrien borroka eta erresistentzia bezainbat. Argentinako diktadura eta errepresioaren ondorioz heldu zen Euskal Herrira eta Argentinatik hona joan-etorrian ibili da urte askoan. Euskaldunak ditu andre-alabak. Kazetari lanean jardun du hainbat hedabidetan eta zenbait libururen egile ere bada. *Resumen Latinoamericano* aldizkariaren zuzendari da gaur egun.

## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Carlos Aznarez-i Argia astekarian.
ISO 3166-2:LU

**ISO 3166-2:LU** geografia kodeak definitzen dituen estandarra da: Luxemburgori dagokion ISO 3166 estandarraren atala da.

## Kodeak 
ISO 639-1 kodeak ondorengo hizkuntza ofizialetan zehazten dira:
* (de): Alemana
* (fr): Frantsesa
* (lb): Luxenburgera

## Ikus, gainera 
* ISO 3166
* ISO 3166-2
* Luxenburgoren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Inventario (Joaquin Sabina)

**"Inventario"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako lehenengo diskoa da, 1978an argitaratua. Londongo (Ingalaterra) erbestealdian konposatutako abestiak jasotzen ditu, eta 1.000 aleko argitalpena artistak berak ordaindu zuen.

## Abestiak 
# *"Inventario"*
# *"Tratado de impaciencia n.º 10"*
# *"Tango del quinielista"*
# *"1968"*
# *"40 Orsett Terrace"*
# *"Romance de la gentil dama y el rústico pastor"*
# *"Donde dijeron digo decid Diego"*
# *"Canción para las manos de un soldado"*
# *"Palabras como cuerpos"*
# *"Mi vecino de arriba"*

## Kanpo estekak
Tripura

**Tripura** () Indiako ipar-ekialdeko estatua da.

## Geografia 
Tripurak iparraldean, mendebaldean eta hegoaldean Bangladesh eta ekialdean Assam eta Mizoram ditu mugakideak.

## Banaketa administratiboa 
thumb|ezkerrera|150px|Tripurako barrutiak.
Tripurak 4 barrutitan banatuta dago. Hona hemen:

Estatuko hiri nagusiak Agartala, Bishalgarh, Jogendranagar,Sonamura, Dharmanagar, Pratapgarh, Udaipur, Kailashahar, Teliamura, Indranagar, Khowai eta Belonia dira. Badharghat, Jogendranagar eta Indranagar egun Agartalako udalerriaren auzo bihurtu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatuko webgune ofiziala
Uttarakhand

**Uttarakhand** (hindiz: उत्तराखण्ड edo उत्तराखंड, euskaraz: "Iparraldea") Indiako iparraldeko estatua da, 2000eko azaroaren 9an sortua eta 2007 arte **Uttaranchal** izena zituena.

## Geografia 
Uttarakhandek iparraldean Tibet, ekialdean Nepal, mendebaldean Himachal Pradesh eta hegoaldean Uttar Pradesh ditu mugakideak.

Indiako ibai nagusienetariko bi diren Ganges eta Jamuna Uttarakhandeko glaziaretan dute iturria, Himalaiako urak biltzen dituztenak.

## Banaketa administratiboa 
thumb|200px|ezkerrera|Uttarakhandeko barrutiak
Uttarakhandek 13 barruti ditu, dibisio bitan banatuak:

* Kumaon dibisioa:
** Almora
** Bageshwar
** Champawat
** Nainital
** Pithoragarh
** Udham Singh Nagar
* Garhwal dibisioa:
** Chamoli
** Dehradun
** Haridwar
** Pauri Garhwal
** Rudraprayag
** Tehri Garhwal
** Uttarkashi

## Hiriak 
Hona hemen estatuko hiri nagusiak:

* Almora
* Dehradun
* Haldwani
* Haridwar
* Kashipur
* Kotdwara
* Nainital
* Pithoragarh
* Ramnagar
* Roorkee
* Rudrapur
* Rishikesh
* Srinagar
* Gairsen
* Gopeshwar
* vasudhara
* nilkantha
* Mussoorie

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatuko webgune ofiziala
Gabarra

thumb|Gabarra.**Gabarra** edo **kabarra** ibai edo kanal batean merkantzia astunak garraiatzeko erabiltzen den hondo zapaleko ontzia da, sakonera txikiko ibilguetarako aproposa. Euskarazko *kabarra* bide da jatorrizko izena, gaztelaniarako ere. Ontzi honen zorua erabat laua izaten da. Gabarra gehienak ez dira autopropultsatuak eta atoiontzi baten beharra dute tiratzeko edo bultzatzeko.

## Atal nagusiak 
* **Hondo laua:** ontziaren behealdea oso laua da, sakonera txikiko uretan nabigatzea errazten du.
* **Karga-eremua:** zama astunak eramateko, zabalera handiko eremua da. 
* **Amarralekuak:** sokak eta kateak lotzeko erabiltzen den tokia, gabarra portuan edo beste ontzi batekin lotzeko. 
* **Atoi-puntuak:** bultzatzen duen atoiontzia konektatzen den edo bertatik tira egiten duen tokia.

Materialari dagokionez, **gabarra** gehienak  egurrez edo altzairuz eginak izaten dira, erabilera eta garaiaren arabera. 

## Historia eta erabilera tradizionala 
Gabarrak XIX. eta XX. mendeetan Itsasadarraren bidez, zamak portutik barrualderaino eramaten zituzten, edo alderantziz. Langile askok horietan lan egiten zuten, eta Bilbo industrialaren irudi ohikoetako bat ziren.

1960ko hamarkadara arte, gabarrek eginkizun garrantzitsua izan zuten Bilboko portuko jardueran. Teknologia berrien eta garraio-sistemaren modernizazioaren ondorioz, erabilera gutxituz joan zen.

## Gaur egungo erabilera 
Gaur egun, gabarrak ia ez dira erabiltzen garraio praktikoetarako, garraio modernoagoak (kamioiak, trenak eta itsasontzi handiagoak) nagusitu direlako. Hala ere, hainbat lekutan gabarrak helburu turistiko edo kulturaletarako egokitu dira.
* **Seinako Kanala** (Frantzia) eta **Thames ibaia** (Erresuma Batua): leku hauetan gabarrak oso ohikoak ziren, eta gaur egun ere batzuk ikus daitezke helburu turistiko edo historikoekin.
* Beste herrialde batzuetan ere, gabarrak museo-ontzi edo paseo turistiko gisa erabili izan dira.
## Athletic Club eta lehen gabarra 
1960an, *Gabarra nº 1* Garaipen historiko hori ospatzeko, jokalariak gabarra honetan igo ziren eta Bilboko itsasadarrean zehar ibili ziren. Milaka lagunek ontzia jarraitu zuten ibaiaren bi ertzetatik. Ordutik, garaipenak ospatzeko jokalariak **gabarra** honetara igotzen dira. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko Bengala

**Mendebaldeko Bengala** (, *Poshchim Bônggo*, ) Indiako ekialdeko estatua da, Bangladeshekin batera Bengala eskualde historikoa osatzen duena.

## Geografia 
Himalaia eta Bengalako golkoaren artean kokatuta, ipar-ekialdean Indiako Assam eta Sikkim estatuak eta Bhutan, hego-mendebaldean Orissa, mendebaldean Jharkhand eta Bihar eta ipar-mendebaldean Nepal ditu mugakideak.

## Historia 
Bengalan azken lau mila urteetan inperio eta erreinu asko jaio eta hil dira. Erresuma Batukoa zen Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiak 1757an Plasseyko gudua irabazi ondoren Kalkutan ezarri zuen India Britainiarraren hiriburua. XX. mendean Indiar independentziaren mugimenduaren sehaskaren bat izan zen. 1947an Bengala bitan zatitu eta Ekialdeko Pakistan sortu zen. Geroztik marxismo, naxalismo eta ezkertiar mugimenduak oso aktiboak izan dira estatuan

## Banaketa administratiboa 
ezkerrera|thumb|Mendebaldeko Bengalako barrutiak
Mendebaldeko Bengalak 19 barrutitan banatuta dago:

* Bankura
* Bardhaman
* Birbhum
* Cooch Behar
* Darjeeling
* Ekialdeko Midnapore
* Hooghly
* Howrah
* Jalpaiguri
* Kalkuta
* Malda
* Murshidabad
* Nadia
* Ipar 24 Parganas
* Ipar Dinajpur
* Purulia
* Hego 24 Parganas
* Dakshin Dinajpur
* Mendebaldeko Midnapore

## Erlijioa 
Hinduismo biztanleriaren %72aren erlijioa da, %23ak musulmanak izanik; Sikhismo eta kristautasuna gutxiengoa besterik ez dira

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatuko webgune ofiziala
Atoiontzi

[thumb|Atoiontzi bat [Cádiz|Cadizko portuan.]]
thumb|Atoiontzi bat eraikitze-lanetan.
**Atoiontzia** beste itsasontzi bat maniobratzen laguntzeko, botatzeko edo bultzatzeko erabiltzen den ontzi txikia da. Oso potentzia handiko motoreak dauzkate, normalean 750 eta 3.000 ZP artekoak (500dik 2.000 kWetara), baina handienek 25.000 ZP izatera hel daitezke (20.000 kW).

## Kanpo estekak
Dadra eta Nagar Haveli

**Dadra eta Nagar Haveli** (maratheraz: दादरा आणि नगर हवेली, gujarateraz: દાદરા અને નગર હવેલી) Indiako barrutia da. Gaur egun Dadra eta Nagar Haveli eta Daman eta Diu batasunaren lurraldearen parte da. 1779 eta 1954 artean, Portugalgo kolonia izan zen. Nagar Haveli Maharashtra eta Gujarat artean dago; Dadra, berriz, Gujaraten Nagar Havelitik iparraldean dagoen enklabea da.

Inguruko lurraldeak ez bezala, Dadra eta Nagar Haveli Portugalen esku egon zen. 1954an Indiaren aldeko indarrek konkistatu zuten eta *de facto* estatu baten gisa kudeatu zuten, Dadra eta Nagar Haveli Askea izenarekin, Indiarekin 1961ean ofizialki batu arte. 2020ko urtarrilaren 26an Daman eta Diu batasunaren lurraldeekin batu zen Dadra eta Nagar Haveli eta Daman eta Diu sortzeko. Lurraldea, ondorioz, barruti bilakatu zen.

Lurraldeko hizkuntz nagusiak marathera, hindi eta gujaratera dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gobernuaren webgunea
Estepona

**Estepona** Espainiako udalerria da, Málagako probintziakoa. Mediterraneo itsasora ematen du. 2008an 62.848 biztanle zituen.

2011. urtean, Europako Justizia Auzitegiak ebatzi zuen Esteponak oraindik ez zuela bete hondakin urak arazteko betebeharra. Betebehar hori 2000. urterako bete beharrekoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Esteponako Udala

[thumb|ezkerrera|250px|Estepona eta [Gibraltar]]
thumb|ezkerrera|250px|Esteponako portua
Daman eta Diu

**Daman eta Diu** (; , , , ) Indiako Batasun Lurraldea da. 1961 arte Portugalgo kolonia izan zen.

## Hizkuntzak 
Gujaratera eta marathera hizkuntza ofizialak dira. Portugesaren erabilpena pixkanaka-pixkanaka gutxituz doa, batez ere eskolan irakasten ez delako. Gainera, kreole bi badaude: Damanen *língua da casa* edo "etxeko hizkuntza" izenekoa eta Diun *língua dos velhos* edo "adinekoen hizkuntza". Ingelesa gero eta hedatuagoa da.

## Barrutiak 
* Diu
* Daman

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gobernuaren webgunea
Lakadiveak

**Lakadiveak** ( , mahlez: ލަކްޝަދީބު ) Arabiako itsasoan dagoen Indiako Batasun Lurraldea da, guztietan txikiena.

## Izena 
Lakshwadeep sanskritozko *laksha* (ehun mila) eta *dweepa* (Uharte) hitzen lotunea da.

## Uharteak 
thumb|Lakadive uharteen mapa
thumb|Lakadiveen peko jenderik gabeko uharte bat.
Lakadiveek 12 atoloi, 3 uharri eta itsaspeko 5 banku, guztira 36 uharte ditu. Hona hemen:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gobernuaren Webgunea
Puducherry

**Puducherry** (tamileraz: புதுச்சேரி, teluguz: పాండిచెర్రి, , frantsesez: *Pondichéry*), Indiako Batasun Lurraldea da, 1956 arte Frantziako kolonia izana. 2006 arte, **Pondicherry** zuen izen ofiziala.

## Geografia 
Puducherry loturik ez dauden lau barrutitan banatuta dago: Puducherry, Karaikal eta Yanam Bengalako golkoan eta Mahé Arabiako itsasoan. Puducherry eta Karaikal enklaberik handienak dira, biak Tamil Nadun kokatuak. Yanam eta Mahé, berriz, Andhra Pradesh eta Keralako enklabeak dira hurrenez hurren.

## Hizkuntzak 
2001eko erroldaren arabera, hona hemen lau ofizial hizkuntzen hiztunak:
* Tamilera: 895.644 (Puducherry eta Karaikalen)
* Malayalam: 36.823 (Mahén)
* Telugu: 31.362 (Puducherry eta Yanamen)
* Frantsesa: 10.000 baino gehiago

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gobernuaren Webgunea
Indiaren banaketa administratiboa

**Indiako banaketa administratiboa**. Indiak 28 estatu, 6 Batasun Lurralde eta Nazioaren Hiriburuko Lurralde bat banatutako federazioa da. Estatuak hauek dira: Andhra Pradesh, Arunachal Pradesh, Assam, Bihar, Chhattisgarh, Goa, Gujarat, Haryana, Himachal Pradesh, Jharkhand, Karnataka, Kerala, Madhya Pradesh, Maharashtra, Manipur, Meghalaya, Mizoram, Nagaland, Odisha, Punjab, Rajastan, Sikkim, Tamil Nadu, Telangana, Tripura, Uttar Pradesh, Uttarakhand eta Mendebaldeko Bengala.

Baita ere Batasuneko Lurraldeak ditu, zortzi guztira: Andaman eta Nicobar uharteak, Chandigarh, Dadra eta Nagar Haveli, Daman eta Diu, Lakshadweep, Pondicherry, Jammu eta Kaxmir, Ladakh, eta Hiriburuaren lurraldea.

## Estatuak eta Batasunaren lurraldeak 
thumb|300px|Indiako estatuak eta lurraldeak 2019tik.|alt=

## Estatuak 
## Batasun Lurraldeak 
## Nazioaren Hiriburuko Lurraldea 
## Ikus, gainera 
* Batasuneko Lurraldeak

## Kanpo estekak
Chandigarh

**Chandigarh** (, ) Indiako iparraldeko hiria da, Punjab eta Haryana estatuen hiriburua dena. Administratiboki, Indiako Batasun Lurraldea da.

## Sorrera 
Lahore Punjabeko hiriburua Pakistanen geratu zenez, Indian Punjabentzat hiriburua beharrezkoa zen. Horrexegatik, Jawaharlal Nehru lehenengo ministroak hiria eraikitzea erabaki zuen, Indian lehendabiziko planeatutako hiria izango zena.. Chandigarhen Le Corbusier, Pierre Jeanneret, Matthew Nowicki edo Albert Mayer arkitektoek proiektuak burutu zituzten.

## Izena 
"Hiri ederra" ezizenaz ere ezaguna, euskaraz bere izenak "Chandiren gotorlekua" esan nahi du, Chandi hinduismoaren jainkosa izanda.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Chandigarheko webgune ofiziala
* Chandigarheko gobernuaren webgunea
Jerry West

**Jerry West**, ***The Logo*** ezizenez ere ezaguna, (Chelyan, Mendebaldeko Virginia, 1938ko maiatzaren 28a – Los Angeles, 2024ko ekainaren 12a) NBAko saskibaloi-jokalari estatubatuarra izan zen 60 eta 70. hamarkadetan. Talde bakarreko jokalari gailena izan zen. Izan ere, Los Angeles Lakers taldean baino ez zuen jokatu eta bere ibilbidean zehar NBAko eraztun bat irabazi zuen: 1972koa.

NBA ligaren logoko saskibaloi jokalariaren silueta Jerry Westenean inspiratuta dagoenez **The Logo** ezizena jarri zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Avizanda

**Maria Avizanda** (Iruñea, Nafarroa, 1975eko maiatzaren 29a - ) kazetaria eta telebista-aurkezlea da. Nafarroako Unibertsitatean Kazetaritzan lizentziaduna da.

2004an Telemadrid telebista-kateko *Madrid Directo* programako kazetarietako bat izan zen. 2008ko abuztuaren 25a geroztik, Espainiako TVE kateko *Gente* programa aurkezten du. Hori baino lehen, Inés Ballesterosek telebista-kate berean aurkezten duen *El día por delante* programako kazetarietako bat zen.

## Lanak 
* *Madrid Directo* (Telemadrid)
* *El día por delante* (TVE)
* *Gente* (TVE, 2008-)
Zuhatzu (Galdakao)

**Zuhatzu** edo Zugutzu Galdakaoko mendebaldean dagoen auzoa da, Arkotxarekin (Zaratamo) muga egiten duena.

Euskotreneko Zuhatzu-Galdakao geltokia dago hemen, besteak beste.

## Inguru naturala eta kokapena 
Zuhatzu, udalerriaren ekialdean dago, eta bertan, familia bakarreko etxebizitza berriak, betiko baserriak, eta XX. mendearen bigarren erditik eraikitako enpresak elkarrekin nahasten dira.

## Kanpo estekak 
* Euskotrenen geltokiaren kokapena.
Olabarrieta-Txistulanda

**Olabarrieta-Txistulanda** edo Olabarri Galdakaoko ekialdean dagoen auzoa da, Elexalde, Bekea eta Erletxe artean kokatutakoa.

## Inguru naturala eta kokapena 
Inguruko auzoetan bezala (Zuhatzun esaterako), industria enpresak eta baserriek osatzen dute auzoa.

## Ikus, gainera 
* Galdakao

## Kanpo estekak
Arteta (Galdakao)

**Arteta** Galdakaoko hegoaldean dagoen auzoa da, Usansolorekin mugan. Hegoaldean Arteta mendiak daude, Galdakaoko hegoaldeko mugan.

## Jaiak eta ospakizunak 
Artetako jaiak uztaileko bigarren asteburuan ospatzen dira.

## Ikus, gainera 
* Galdakao

## Kanpo estekak 
*  Artetako 2008ko jaien programa.
Tximelarre

**Tximelarre** Galdakaoko herrigunean dagoen auzoa da, Kurtzerekin batera. Tximelarre Goikoa eta Bekoa auzuneak desberdintzen dira.

## Historia 
Auzoa 1928an sortu zen "La Dinamita" lantegian lan egiten zuten langileen etxebizitzak eraikitzean.

## Ikus, gainera 
* Galdakao

## Kanpo estekak 
*  Tximelarre auzoa EITBren eguraldiblogean.
Malas compañías

**"Malas compañías"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako bigarren diskoa da, 1980an argitaratua.

## Abestiak 
# *"Calle melancolía"*
# *"Qué demasiao"*
# *"Carguen, apunten, fuego"*
# *"Gulliver"*
# *"Círculos viciosos"*
# *"Pongamos que hablo de Madrid"*
# *"Manual para héroes o canallas"*
# *"Bruja"*
# *"Mi amigo Satán"*
# *"Pasándolo bien"*

## Kanpo estekak
Ruleta rusa (Joaquin Sabina)

**"Ruleta rusa"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako hirugarren diskoa da, 1984an argitaratua.

## Abestiak 
# *"Ocupen su localidad"*
# *"Telespañolito"*
# *"Caballo de cartón"*
# *"Guerra mundial"*
# *"Negra noche"*
# *"Eh, Sabina"*
# *"Juana la Loca"*
# *"Ring, ring, ring"*
# *"Pisa el acelerador"*
# *"Por el túnel"*
# *"Viejo Blues de la soledad"*

## Kanpo estekak
Paco de Lucía

**Paco de Lucía**, jaiotzako izen-deiturez **Francisco Sánchez Gómez** (Algeciras, Espainia, 1947ko abenduaren 21a - Cancún, Mexiko, 2014ko otsailaren 25a) flamenkoko gitarra-jotzaile andaluziarra izan zen. Flamenkoko gitarrista handientzat hartzen da, eta rock- eta jazz-musikagile nagusiekin batera aritu zen lanean, Carlos Santana, Jonh McLaughlin eta Al Di Meolarekin, besteak beste. 2004an Arteen Asturiasko Printze Saria irabazi zuen. Malú pop-abeslariaren osaba zen.

## Ibilbidea 
Gazte-gaztetatik nabarmendu zen gitarra jotzeko zuen trebetasunagatik. Bere anaia Peperekin hasi zen flamenko-elkarteetan jotzen, *Los Chiquitos de Algeciras* izenarekin. 1960ko hamarkadaren hasieran, lan hauek grabatu zituen: *Balada de los tres ríos*, *Romance a Mary Paz*, *Soleá de Alcalá* eta *Tanguillos de Málaga*.

1962an, anaiarekin batera, Arte Flamenkoko Nazioarteko Lehiaketan, epaimahaiaren sari berezia lortu zuen. Hamalau urte zituela, José Grecoren konpainian sartu zen, eta harekin bira bat egin zuen Ipar Amerikara, Europako hainbat hiritara eta Australiara. 1965etik aurrera Camarón de la Isla, Carmen Heredia, Enrique de Melchor, Juan Peña eta abarrekin batera aritu zen kontzertuak ematen eta diskoak grabatzen.

*Canciones andaluzas para dos guitarras* lanarekin, ordu arteko arrakasta handitu egin zen, eta, ondoren, *Dos guitarras flamencas en América Latina* kaleratu zuen, Agustin Lara, Ernesto Lecuona, Chabuca Granda edo Carlos Gardelen lanekin.

1968an Arte Flamenkoko Nazioarteko Lehiaketako sari nagusia irabazi zuen. Urte horretan bertan, *Fantasía flamenca* kaleratu zuen, eta hurrengo urtean *Paco De Lucía y Ramón De Algeciras en Hispanoamérica*. Bi lan horiengatik, Gitarra Flamenkoko Sari Nazionala eman zioten.

1972an *El duende flamenco* kaleratu zuen. Hurrengo urtean izugarrizko arrakasta izan zuen *Fuente y caudal* diskoko "Entre dos aguas" abestiak. Abesti hura mundu osoko rock- eta jazz-musikagileen gustukoa izan zen, eta 1976. urtetik aurrera Europako antzoki nagusietako ateak zabaldu zizkion. Chick Corea jazz piano-jotzailearekin hainbat bira egin zituen, eta baita diskoak grabatu ere. Europaz gainera, Japonia eta Ipar Amerika ezagutu zituen.

Beste disko batzuk kaleratu zituen: *Manuel de Fallari omenaldia* (1978), *Sólo quiero caminar* (1981), *Sirico* (1987) eta *Lucía* (1989).

## Irudi-galeria 

File:Camarón de la Isla y Paco de Lucía.jpg|Camarón de la Isla eta Paco de Lucía (Antonio Guijarro Moralesen margolana).
File:Tres GUITARRISTAS (así, con mayúsculas).jpg|Al Di Meola, John McLaughlin eta Paco de Lucía, 1980ko hamarkadan.
File:Paco de lucia 2007.jpg|Paco de Lucía, jotzen eta erretzen, 1982 edo 1983an.
File:Paco de Lucia 1.jpg|Paco de Lucía, 2007an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Paco de Lucíaren webgune ofiziala
*  Paco de Lucíaren biografia *expopacodelucia.com* webgunean
*  Bideoa: Paco de Lucíari omenaldia egiten dio La Noche Temática programak
Hotel, dulce hotel

**"Hotel, dulce hotel"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako bosgarren diskoa da, 1987an argitaratua.

## Abestiak 
# *"Así estoy yo sin tí"*
# *"Pacto entre caballeros"*
# *"Que se llama Soledad"*
# *"Besos de Judas"*
# *"Oiga, doctor"*
# *"Amores eternos"*
# *"Mónica"*
# *"Cuernos"*
# *"Hotel, dulce hotel"*

## Kanpo estekak
El hombre del traje gris

**"El hombre del traje gris"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako seigarren diskoa da, 1988an argitaratua.

## Abestiak 
# *"Eva tomando el sol"*
# *"Besos en la frente"*
# *"Quién me ha robado el mes de abril?"*
# *"Una de romanos"*
# *"Juegos de azar"*
# *"Locos de atar"*
# *"Nacidos para perder"*
# *"Peligro de incendio"*
# *"Al ladrón, al ladrón!"*
# *"Cuando aprieta el frío"*
# *"Los perros del amanecer"*
# *"Rap del optimista"*

## Kanpo estekak
Juez y parte

**"Juez y parte"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako laugarren diskoa da, 1985ean argitaratua.

## Abestiak 
# *"Whisky sin soda"*
# *"Cuando era joven"*
# *"Ciudadano cero"*
# *"El joven aprendiz de pintor"*
# *"Rebajas de enero"*
# *"Kung-Fu"*
# *"Balada de Tolito"*
# *"Incompatibilidad de caracteres"*
# *"Princesa"*
# *"Quédate a dormir"*

## Kanpo estekak
Úbeda

**Úbeda** Espainiako udalerria da, Jaengo probintziaren erdialdean kokatutakoa. Herrigune historiko ederraren jabea da, eta hau dela-eta Gizateriaren Ondaretzat UNESCOk hartu zuen 2003an.

Ubedako Gainean dago hiria Guadalquivir eta Guadalimar ibaien artean. 

## Historia 
711. urtean arabiarrek hartu zuten, eta 1234. urtean Fernando III.ak berriro konkistatu zuen. Henrike IV.a Gaztelakoak hiri titulua eman zion XV. mendean.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:40000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011

PlotData=
  color:barra width:20 align:center
   	   	 
  bar:1900 from:0 till: 19913
  bar:1910 from:0 till: 22341
  bar:1920 from:0 till: 22988
  bar:1930 from:0 till: 27657
  bar:1940 from:0 till: 31093
  bar:1950 from:0 till: 30249
  bar:1960 from:0 till: 28956
  bar:1970 from:0 till: 30186
  bar:1981 from:0 till: 28717
  bar:1991 from:0 till: 31962
  bar:2001 from:0 till: 32456
  bar:2011 from:0 till: 35866

PlotData=

  bar:1900 at: 19913 fontsize:S text: 19.913 shift:(0,25)
  bar:1910 at: 22341 fontsize:S text: 22.341 shift:(0,5)
  bar:1920 at: 22988 fontsize:S text: 22.988 shift:(0,5)
  bar:1930 at: 27657 fontsize:S text: 27.657 shift:(0,5)
  bar:1940 at: 31093 fontsize:S text: 31.093 shift:(0,5)
  bar:1950 at: 30249 fontsize:S text: 30.249 shift:(0,5)
  bar:1960 at: 28956 fontsize:S text: 28.956 shift:(0,5)
  bar:1970 at: 30186 fontsize:S text: 30.186 shift:(0,5)
  bar:1981 at: 28717 fontsize:S text: 28.717 shift:(0,5)
  bar:1991 at: 31962 fontsize:S text: 31.962 shift:(0,5)
  bar:2001 at: 32456 fontsize:S text: 32.456 shift:(0,5)
  bar:2011 at: 35866 fontsize:S text: 35.866 shift:(0,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Iturria Instituto Nacional de Estadistica de España

## Ondarea
Monumentuen artean aipagarriak dira besteak beste: Errenazimentuaren garaiko **Santa Maria** Kolejiata, **Salbatore** eta San Nikolas elizak (XVI. mendekoak), **Kateen jauregia** (XVI. mendekoa), **Santiago**ko ospitalea (XVI. mendekoa), eta gotiko-mudejar estiloko **San Pedro** eta **Santa Klara** elizak. 

## Ekonomia
Olibondoak eta industria gunea (janari industria, metalurgia, zurgintza) ekonomia iturri nagusiak dira.

## Pertsonaia ezagunak 
* Joaquin Sabina (1949-), abeslaria.
* Antonio Muñoz Molina (1956-), idazlea.

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ubedako Udalaren webgunea
Pau Gasol

**Pau Gasol Sáez** (Sant Boi de Llobregat, Katalunia, Espainia, 1980ko uztailaren 6an) NBAko Portland Trail Blazers taldean jokatzen duen saskibaloi jokalaria da. Espainiako saskibaloi selekzioarekin internazionala da. NBA ligako eraztuna irabazi zuen Los Angeles Lakers taldearekin 2009an.

NBAko Memphis Grizzlies taldean jokatzen duen anaia gazteago bat du, Marc Gasol.

Bartzelonan jaio zen eta txikitan Sant Boira joan zen bizitzera familiarekin.

## Taldeak 
* 1998-2001: FC Barcelona (ACB)
* 2001-2008: Memphis Grizzlies (NBA)
* 2008-2014: Los Angeles Lakers (NBA)
* 2014-2016:Chicago Bulls (NBA )

## Ikus, gainera 
* Bartzelonar ezagunen zerrenda
Joan Villadelprat

**Joan Villadelprat i Bernal** (Bartzelona, 1955eko azaroaren 15a) azken 30 urteotan 1 Formulan lan egin duen mekanikaria da. McLaren eta Tyrrell taldeen teknikari-taldeko kide, Ferrariko mekanikarien buruzagia 1987tik 1989ra, Benettonen zuzendaritzako kide 1994an eta 1995ean, eta Prost Grand Prixeko zuzendari nagusia izan da. Denbora horretan zehar, gidarien 5 mundu txapelketa eta eraikitzaileen 3 mundu txapelketa irabazi ditu 1 Formulan.

Gaur egun Epsilon Euskadi talde azkoitiarreko zuzendaria da. World Series by Renault txapelketan parte hartzen duten bolidoak diseinatu ditu. Horrez gain, EE1 LMP1 Espainian diseinatutako lasterketa-ibilgailuaren proiektua zuzendu du.

Gainera, irrati, egunkari eta telebistetan kolaboratzen du, besteak beste: TVE, Catalunya Radio, Car & Driver, Diari Sport, El Diario Vasco, El País, eta Telecincon esatari bezala. 2009-2010 denboraldian 1 Formulako analista da TV3n.

## Kanpo estekak 
*   Epsilon Euskadi
Biok

**Biok** 1999. urtean Galdakaon (Bizkaia) sortutako euskal metal musika taldea da. *Deiadar* proiektua osatzen zuten Aitor (Frik), Imanol (H.K.M.), Joseba eta Unai (Su aizkora) taldekideei Ibon (DoNoDisturb) batu zitzaienean sortu zen Biok.

2002an Euskadi Gaztearen 12. Maketa Lehiaketan Entzuleen Saria irabazi zuten.

2009ko Ibilaldiaren abestia konposatu zuten Arkaitz Estiballes bertsolariaren hitzekin. Biokeko taldekideak zein Arkaitz Estiballes urte horretako Ibilaldia antolatu zuen Galdakaoko Eguzkibegi Ikastolako ikasleak izan ziren.

## Taldekideak 
* Ibon: ahotsa
* Imanol: bateria
* Aitor: gitarra eta ahotsak
* Unai: gitarra
* Julen: baxua eta ahotsak
* Luis: baxua

### Taldekide ohiak 
* Joseba: baxua

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Maketa* (2000)
* *Margo debekatuak* (2004)
* *Gaur ez da dena grisa* (2009)

### Beste taldeekin 
* *III Gaztetoki Maketa Lehiaketaren CDa* (Atasko eta Shisha Pangma taldeekin, 2002)
* *Hamaika urte ehundaka idei fumigatzen* (DDT bilduma, 2002)
* *Euskadi Gaztea 12. Maketa Lehiaketa* (Seiurte, Ehiztari Beltza eta Delorean taldeekin, 2003)

## Sariak 
* Gaztea maketa lehiaketa: 2002 (entzuleen saria)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Biok taldearen webgune ofiziala
*  Biok taldearen MySpace gunea
Ross Brawn

[thumb|150px|Ross Brawn [2003ko Ameriketako Estatu Batuetako Sari Nagusian.]]
**Ross Brawn** (Manchester, Ingalaterra, 1954ko azaroaren 23a) 1 Formulako ingeniaria eta Brawn GP Formula One Team jabea da. Eskarmentu handiko ingeniaria da, hainbat 1 Formula talderekin egin du lan eta 2009ko denboraldian, Brawn GP Formula One Team taldea punta-puntakoa bihurtu du, nahiz eta taldearen lehendabiziko denboraldia izan.

1978tik 1984ra Williams F1 taldean egin zuen lan. Ondoren, Team Lotus, Lola, Arrows eta azkenik Benettonen egon zen. Benettonen lehendabiziko garaipenak lortu zituen eta estatega bezala arrakasta lortu zuen, boxeetan noiz sartuko erabakiz.

Ondoren, 1997tik 2006ra Ferrariren zuzendari teknikoa izan zen. Michael Schumacherren lagunik onenetakoa da. 1997an fitxatu zuen Ferrarik eta Michael Schumacherrek eta biek lasterketaren estrategia erabakitzen zuten. Elkarlan horren bitartez, segidan 5 1 Formulako Txapelketa irabazi zuten. Anekdota bezala, 2004ko Frantziako Sari Nagusian, Ross Brawnek boxeetan lau alditan gelditzeko estrategia diseinatu zuen eta horrek ez zuen Michael Schumacherrek lasterketa irabaztea eragotzi.

2007ko azaroan Honda taldeak fitxatu zuen Honda Racing F1 Team taldearentzat. Brawnek taldearen diseinuaren, fabrikazioaren, ingeniaritzaren eta lehiaren ardura hartu zuen. Nick Fry nagusi exekutiboarekin egiten du lan.

Honda Racing F1 Team taldea desagertzeko zorian zegoela, Brawnek 2009ko martxoaren 6an Hondaren akzioak erosi eta Brawn GP Formula One Team 1 Formula taldea sortu zuen. Bere lehendabiziko denboraldian punta-puntako taldea sortzea lortu zuen, 2009ko 1 Formulako denboraldiaren lehendabiziko lasterketan bere taldeko gidariek lehenengo eta bigarren postuak lortu baitzituzten. Gaur egun, Jenson Button eta Rubens Barrichello gidariek lehenengo eta bigarren postuan daude hurrenez hurren 1 Formulako txapelketan.

Ross Brawn ezkondurik dago eta bi seme-alaba ditu. Bere denbora librean arrantzan egitea eta lorezaintza gustuko ekintzak ditu.
La Ceres

**La Ceres** Bilboko San Frantzisko auzuneko irin fabrika historikoa da. 1998an Eusko Jaurlaritzak Kultura Ondasun izendatu zuen.

*La Ceres* irin-fabrika zaharraren eraikina Mesedeetako kaiarekin lerrokaturik dago eta mehelindun solairuz dago osatua. 1899 eta 1900 urte artean eraiki zuten, Ramon Grotta Palacios ingeniariak egindako proiektuari jarraituz Federico Ugalde arkitektoarekin lankidetzan. Jatorriz eraikin honek beheko solairua gehi beste lau solairu zituen, eta estalki mantsardaduna. Gero, 50etako hamarkadan, estalki hori kendu eta beste bi solairu gehiago erantsi zizkioten.

Fatxada adreilu enfoskatuz eta harri artifizialezko pieza modularrez egina dago. Faktura oso zaindua dauka eta era uniformean dago banatua, zutabe eta forjatu lerrokaketak osatzen duen lauki-sarearen bidez markaturik. Sei ardatzen inguruan dago egituratua eta horiek, muturrekoak izan ezik, baho bikoitzak dituzte. Muturrekoak lerrokaketaren izkina markatzen du, txikiagoa da eta baho bakunak dauzka. Jatorrizko planten hutsuneek arku beheratua, ateburu kurbatua eta moldurazko apaingarriak dituzte. Elementu horiek tankera dotorea ematen diote eraikin industrial honi.

Eraikinaren egitura hormigoizkoa da. Hau izan zen hormigoi armatuko Hennebique patentea erabili zen lehen
aldia Bilbon eta, hori dela eta, euskal eraikuntza industrialaren historiako eraikin giltzarria da.

Gaur egun familianitzeko etxebizitza-eraikina da, 2001ean J.Iñaki Aurrekoetxea Aurre arkitektoak bergaitu ondoren, egituraren oinarrizko ezaugarriak mantenduz eta jatorrizko perfila berreskuratuz.

[thumb|erdian|220px|Fabrikaren kokapena [Bilbon.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Molinos Vascos
* Harino Panadera

## Kanpo estekak 
*  La Ceres *hiru.com* webgunean
*  Ainara Martínez Matía: *"La Ceres". Una fábrica del novecientos en el casco urbano bilbaíno*
Estepona (ibaia)

**Estepona** Bakioko ibai nagusiaren izena da. Ibai laburra da, udalerriaren hegoaldeko mendietan jaio eta ahoa Bizkaiko golkoan duena, Bakioko hondartzaren mendebaldeko muturrean. Bertan itsasadarra sortzen du. Bere 0,8 kilometroko luzeran, herrigunea zeharkatzen du.

## Ibaiadarrak 
Uxiña, Makuena, Akaga, Mariortu eta Itza

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bakio

## Kanpo estekak