open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Valentina Vargas

**Valentina Vargas** (Santiago de Chile, 1964ko abenduaren 31 - ) Txileko aktore bat da. Bere paperik ezagunena *Der Name der Rose* italiar-frantziar-alemaniar filmean antzeztutako buhamearena izan da.

## Filmografia
906 Repsolda

**906 Repsolda** asteroide gerrikoan aurkitutako 906. asteroidearen izena da. 1918ko urriak 30ean aurkitu zuen Friedrich Karl Arnold Schwassmannek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1918 ET** zen. Bere izena Hamburgoko behatokiko sortzailea eta kudeatzailea izan zen Johann Georg Repsold astronomo eta suhiltzaileagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
907 Rhoda

**907 Rhoda** asteroide gerrikoan aurkitutako 907. asteroidearen izena da. 1918ko azaroak 12an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1918 EU** zen.

## Kanpo estekak
909 Ulla

**909 Ulla** asteroide gerrikoan aurkitutako 909. asteroidearen izena da. 1919ko otsailak 7an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1918 FA** zen.

## Kanpo estekak
910 Anneliese

**910 Anneliese** asteroide gerrikoan aurkitutako 910. asteroidearen izena da. 1919ko martxoak 1ean aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1919 FB** zen.

## Kanpo estekak
911 Agamemnon

**911 Agamemnon** asteroide gerrikoan aurkitutako 911. asteroidearen izena da. 1919ko martxoak 19an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Asteroide troiar bat da, L4 Lagrangeren puntuan kokatua dagoena. Bere izena greziar mitologiako Agamemnon erregeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
912 Maritima

**912 Maritima** asteroide gerrikoan aurkitutako 912. asteroidearen izena da. 1919ko apirilak 27an aurkitu zuen Friedrich Karl Arnold Schwassmannek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1919 FJ** zen.

## Kanpo estekak
913 Otila

**913 Otila** asteroide gerrikoan aurkitutako 913. asteroidearen izena da. 1919ko maiatzak 19an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1919 FL** zen. Flora familiako eta S motako asteroidea da.

## Kanpo estekak
Arrabio arrunt

**Arrabio arrunta** (*Salamandra salamandra*) anfibio urodeloa da, Salamandridae familiakoa, Europan bizi dena. 15-16 zentimetroko luze da, lau hanka motz ditu eta buztan luzea. Gorputz beltza du, orban hori disdiratsuekin. Helduak lehortarrak dira, baina ingurune heze eta freskoak behar dituzte; horren ondorioz, baso hostogalkorretan bizi dira batik bat.

Kolorazio bitxi hori dela-eta, arrabioaren irudia betidanik hainbat elezahar eta sineskeriaz inguraturik egon da, eta sarri askotan sorgin eta deabruen sukaldeko piztitzat jo izan da. Adibidez, arrabioa sutatik sortzen zela, edota bertan ez zela erretzen dioten kondairak ugari dira Europa osoko kulturetan. Horren adierazle garbia da narrastiaren ingelesezko izena: *fire salamander*.

## Deskribapena 
thumb|ezkerrera|250px|Arrabio arrunt heldua
Arrabio helduak 15-16 zentimetrorainoko luzera du, eta Euskal Herriko urodelorik handiena da. Burua zabala baino luzeagoa du, dortsobentralki zapaldua, eta atzealdean, dortsolateralki kokaturik, guruin parotoideo nabariak ageri ditu. Begi arre-ilunak ere oso nabarmenak ditu alde dortsalean, haien orbiten tamaina handia dela-eta. Soin-enborra zilindrikoa izaten du, eta beso eta hanka laburrek lurretik nekez altxa dezakete oinez doanean. Bizkarraldean, eta guruin parotoideoen jarraipen balira bezala, bederatzina pikortez osaturiko bi lerro paralelo hedatzen zaizkio lepo-aldetik hasi eta isatserantz. Azkenik, eta larbek 25 mm inguruko luzera dutenean, emeak putzu edo errekaren batean erditzen ditu. Larba horiek uretan bizi diren ornogabe txikiez elikatzen diren ehiztari asekaitzak eta igerilari bikainak izaten dira; bizpahiru hilabeteren buruan, 5-6 cm inguruko luzera dutenean, metamorfosia burutu eta, helduen itxura lorturik, betirako lehorreratzen dira. Gazteak helduak baino mugikorragoak dira, eta horrek espeziearen dispertsioan laguntzen du. Heldutasun sexuala 3-4 urterekin lortzen dute: arrak 13 cm luze dira eta emeak, 15. Neotenia kasuak gertatzen dira.

## Espezieen arteko elkarrekintzak 
thumb|280px|eskuinera|Arrabioaren irudikapena *Vienako Dioscorides* izeneko eskuizkribuan
Indibiduo helduak oso gutxitan izaten dira erasotuak (haien pigmentazioak pozoitsuak direla adierazten duelako), eta kasu horietan, *Natrix maura*, *Natrix natrix*, *Vipera seoanei*, hainbat hegaztik eta zenbait ugaztunek egindako erasoak izaten dira. Larben etsaiak ditiskoak, *Natrix* generoko sugeak eta salmonidoak dira.

Gizakiak, arrabioen populazioetan eragina badu ere, garaiera txikiko lekuetan bizi direnengan batez ere, ez du espezie horren biziraupena kolokan jartzen, oraingoz behintzat.

## Bitxikeriak 
Europako hainbat herrialdetan animalia magikoa zela pentsatzen zuten. Animali guztien artean sua zeharkatzeko gai zen bakarra uste zuten, eta heraldikan suaren gainean marraztu ohi dute.

## Erreferentziak
914 Palisana

**914 Palisana** asteroide gerrikoan aurkitutako 914. asteroidearen izena da. 1919ko uztailak 4an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1919 FN** zen. Bere izena Johann Palisa astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Tikkes

**Tikkes** Star Wars film sagako pertsonaia bat da.

Tikkes bere jatorrizko planeta zen Mon Calamarin gerra sortuz Klon Gerretan Quarren isolamendu ligaren buru izan zen quarren anbiziotsu bat zen. Tikkes Geonosis planetan egon zen Dooku kondearekin eta Sistema Independenteen Konfederakuntzako separatisten hitzarmena sinatu zuen, honela erakunde boteretsu honekin elkartuz.

Klon Gerretako azken hilabeteak Utapau planetan eman zituen gainontzeko separatistekin batera, Lordek (Darth Sidious) euren segurtasun propioagatik Mustafar planetara eramanak izan zitezela agindu zuen arte.

Tikkesek Mustafar planetara bidaiatu zuen beste separatistekin batera eta Darth Vaderrek exekutatu zuen.

## Kanpo estekak
Tai ji

thumb|300px|Tai jian aritzea, taldean eta espazio publikoan, txinatar ohitura ezaguna.

**Tai ji**a edo **tai ji kuan**a (太極拳; pinyinez, tàijí quán, hots, "oinarrizko printzipioaren ukabila") txinatar jatorriko borroka-arte bat da, barneko energia garatzean oinarritua. Gorputza, adimena eta espiritua batera lantzen ditu. Borroka-arte horretan aritzea edozein adinetako jendearentzat ona da, eta egun milioika lagunek praktikatzen dute mundu osoan.

Nork sortu zuen argi ez badago ere, borroka-arte zaharrena da. Txinako dinastiaren Liang aroan (502-577) dokumentatuta dago. Cheng Xing-Xi buruzagi militarrak hain gustuko zuenez, bere soldaduak hura egitera animatzen zituen: teknika horiek beren lurrak arrakastaz defendatzeko erabili zituzten. Cheng-ek artikulu ugari idatzi zituen, tai jiaren eraginkortasuna baieztatzen.

Haren oinarrietatik, Moy jakintsuak tai ji yaoista sortu zuen, hau da, yai-xiarekin batera, meditazio taoista, Txinako medikuntza tradizionala erlijio taoistarekin nahastuz. Hura oinarritzat hartuta, beste hainbat borroka-arte sortu dira, baina ez dute harremanik tai ji taoistarekin. Ezagunena txi kunga da.

Egun, nahiz eta nagusiki lasaitzeko erabili, borrokarako teknika eskas batzuek ere badiraute: horietako bat, Bushï-te Shoreï (“Shaolin gudariaren ukabila”), oso ezaguna ez den arren.

## Kanpo estekak
Chalchiuhtotolin

[thumb|Chalchiutotolin [Telleriano-Remensis Kodexa|Telleriano-Remensis Kodexean (XVI. mendea).]]
**Chalchiuhtotolin** (nahuatlez *Gaueko indioilarra*) azteka mitologian kiratsaren, misterioaren, gaixotasunaren eta izurriteen jainkoa zen. Ziuraski Tezcatlipoca jainkoaren aldaera bat zen. Ohi indioilar bezala irudikatzen zen.

## Kanpo estekak
Momentuen funtzio sortzaile

Probabilitate teorian, **momentuen funtzio sortzailea** probabilitate banaketak definitzeko aukera bat da, analitikoki abantailak dituena banaketa funtzioarekin edo trinkotasun funtzioekin erkatuz gero. Dimentsio anitzeko probabilitate banakuntzetarako ere eman daiteke.

Eragozpen bezala, ez da beti existitzen, probabilitate banaketak definitzen dituen funtzio karakteristikoa ez bezala. Existitzeko baldintza beharrezkoa, baino ez nahikoa, probabilitate-momentu guztien existentzia da.

Momentuen funtzio sortzailea honela definitzen da *X* zorizko aldagai baterako:

: M_X(t) := E\left(e^{tX}\right), \quad t \in \mathbb{R}, 

## Kanpo estekak
Xemein

**Xemein** Markina-Xemeingo ekialdean dagoen auzoa da, antzinean elizate eta herri garrantzitsua izandakoa eta 1952 arte udaletxe propioa eduki izan duena. Horren lekuko udalerriaren izen ofiziala da, "Markina-Xemein" alegia. Bizkaiko Lea-Artibai eskualdean dago.

Herri izandakoaren gune nagusiak bi dira, biak Markina zaharrarekin parez pare: iparraldean Arretxinagako Mikel Deunaren ondoan udaletxe izan zena eta udal probalekua ere daude; hegoaldean Xemeingo etorbideak Xemeingo enparantzara garamatza eta bertan Lea Artibai Ikastetxea eta Andra Mari jasokundearen eliza daude. Bi guneen artean, hilerria.

Herritarrei "xemeindar" deitzen zaie.

## Demografia eta biztanleria 
Udalerri gisa ageri den azken erroldan (1950ekoan) 1385 biztanle eta 331 etxe ditu. Azken urteetako erroldek ez dute **Xemeingo** biztanleria desberdintzen; udalerrian sakabanatuta dauden baserri-auzo batzuez gain, "Markina-Xemein" izenaren azpian alde urbano nagusi osoa jasotzen da.

## Eraikin aipagarriak 
thumb|250px|Barroeta dorretxea

* Andra Mari Jasokundearen eliza nagusia. Gaur egun dagoen eliza XVI. mendean eraiki zen aurretik zegoen txikiago baten ordez. Areto-eliza da (alemanez, *Hallen Kirche*), hiru habearte eta oinarri laukiluzea ditu. Bizkaiko elizarik handiena da bolumenari dagokionez, batez ere garaiera handia duelako. Sakristia eta korua XVII. mendekoak dira, eta erretaula manierista dauka, Andra Mariaren irudia erdian duela. Eliza honetan dago hilobiratua Xabier Maria Munibe Peñafloridako kondea, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko sortzailea. Eliza bera Euskadiko Monumentu Nazional izendatu zuten.
* hilerria. Mariano Laskurainek marraztua eta 1851n eraikia. Ilustrazioko osasun eskaerak betetzeagatik, hilerriak elizetatik kanpo atera nahi izan ziren, eta **Xemeingoa** dugu Euskal Herrian eredu berritzaile horri jarraiki eraikitako lehenengoa. XVI. mendeko Kristoren irudi bat dauka kapera nagusian. Oinarri laukiluzea du; ertzetako aterpeetan hilobi arruntak daude, eta erdiko gunean panteoiak. Hau ere Euskadiko Monumentu Nazional izendatuta dago.
* Arretxinagako Mikel deunaren baseliza. Markina-Xemeingo eraikinik bitxiena da zalantzarik gabe. XVII. mendean eraiki zen baseliza, jatorri ezezaguneko hiru harritzar handik osatzen zuten egitura estaltzeko. Harri horiek orekan daude bata bestearen ondoan, eta azpian zulo bat dago. Horren inguruan era guztietako sineskeriak zabaldu dira: zulo horretatik pasatzen denak senargaia/andregaia topatuko duela, hortzetako mina sendatuko zaiola, etab.
* Barroeta dorrea.
* Patrokua jauregia, Barroetatarrek eraikia eta Gaytan de Ayala familiak luzatua.

## Xemeindar ezagunak 
* Juan Antonio Mogel (1745-1804), euskal idazlea. Eibarren jaioa, Xemeingo parroko izan zen.
* Juan Jose Mogel (1781-1849), besteak beste Jasokundeko Andra Mariaren Parrokian apaiz izan zen.

## Ikus, gainera 
* Markina-Xemein
* Arretxinaga
* Andra Mariaren Zeruratzea eliza

## Kanpo estekak 
*  Xemein udalerria 1842tik aurrera izandako biztanleria datuak aurkitzeko webgunean.
*  Lea Artibai Ikastetxearen webgunea.
Hiru Sareta

**Hiru Sareta** Ipar Euskal Herriko plataforma edo bilgune bat da, euskarazko irakaskuntzak frantses administraziotik pairatzen dituen arazoei aurre egiteko 2004an sortua.

## Kideak 
Plataforma sortu zuten elkarteak hiru dira, izenak adierazten duen bezala:
* Seaska Ipar Euskal Herriko ikastolen federazioa.
* Biga Bai hezkuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkarteetako bat.
* Euskal Haziak eskola giristino edo kristauetako adar elebidunak biltzen dituena.

## Helburuak 
Bost eskaera nagusik bildu zituzten elkarte hauek: euskara hizkuntza ofiziala izatea, hiru sareen bidez euskararen eta euskarazko irakaskuntzaren eskaintza sistematikoa lortzea, hiru sareetako baliabideak ezagutzea, ikastetxeetan euskararen presentzia balioestea eta ikastetxeetan euskararen erabilera bultzatzea. Horiek guztiak frantses estatuko Hezkuntza Ministerioari zuzendutakoak dira.

## Kanpo estekak 
*  Hiru Saretak bultzatutako Deiadar ekimenaren webgunea.
*  Artikulua Hik Hasi aldizkarian.
Viktoria Erresuma Batukoa

**Viktoria** (1819ko maiatzaren 24 &ndash; 1901eko urtarrilaren 22a), Britainia Handiko eta Irlandako Erresuma Batuko erregina izan zen 1837tik 1901era arte, eta Indiako lehen enperatriza, 1876tik eta 1901era arte. Haren erreginaldiak 64 urte iraun zuen; hots, Erresuma Batuko bigarren erreginaldirik luzeena. Haren erreginaldiari maiz Viktoriar Aroa deritzo.

Viktoriaren aita Eduardo Kent and Strathearn-ekoa zen, Jurgi III.a Erresuma Batukoaren laugarren semea. 1802an, Eduardo hil ostean, Viktoria bere ama Viktoria Saxonia-Cobourg-Saafeld-ekoaren zaintza hertsiaren pean geratu zen. 18 urterekin erregina izendatu zuten, bere osaba guztiak seme-alaba bizirik gabe hil ziren eta. Garai horretan Erresuma Batua monarkia konstituzional bat zen, eta errege edo erreginak zuzeneko botere politiko txikia zuen. Maila pribatuan, gobernuaren eta ministroen erabakiak baldintzatzen saiatu zen. Maila publikoan, moralitatearen estandar zorrotzen ikono nazional gisa hartzen da.

Viktoria bere lehengusu Alberto Saxonia-Coburg eta Gothakoarekin ezkondu zen 1840an. Euren bederatzi seme alabek kontinente osoko errege familia eta nobleekin egin zituzten ezkontzak. Horregatik, "Europaren amona" ezizena eman izan zaio. Albertoren heriotzaren ostean, 1861ean, Viktoria dolu egoera batean sartu zen eta agerpen publikoei uko egin zien. Haren itxialdia zela eta, errepublikanismoa indartu zen. Hala ere, haren agintaldiaren bukaeran popularitatea irabazten joan zen. Haren Urrezko Jubileoa eta Diamantezkoa ospakizun publikorako garaiak izan ziren.

Haren erreginaldiak 63 urte iraun zuen, garai horretararte egondako erregealdirik nahiz erreginaldirik luzeena. Horrek Erresuma Batuko historian aro bat izendatzea ekarri zuen: Viktoriar Aroa. Haren agintaldian Industri Iraultzaren garapen nagusia suertatu zen, zeinak herrialdea ekonomikoki, teknologikoki eta sozialki eraldatu baitzuen. Urte horietan, halaber, Britainiar Inperioa izugarri hedatu zen eta bere gailurrera iritsi. Hori guztia zela eta, garaiko botere handiena bilakatu zen Erresuma Batua. Hannover Etxeko azken britainiar monarka izan zen, haren seme Eduardo VII.a Erresuma Batukoak Saxonia-Coburg eta Gotha etxeko lerroa eraman baitzuen, aitak bezala.

## Viktoria erregina Euskal Herrian 
1889ko martxoaren 7tik apirilaren 27ra arte, Viktoria erreginak egonaldia egin zuen Biarritzen, Villa La Rochefoucauld etxean.

Biarritzen zegoelarik, martxoaren 27an egunbeteko bisita egin zuen Donostiara, eta bertan Maria Kristina Austriakoak egin zion harrera. Aiete jauregian bazkaldu zuten eta, gero, Donostiako udaletxera joan ziren bi erreginak, eta bertatik Konstituzio plazan eskaini zieten aurreskua ikusi zuten.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Viktoriar Aroa

## Kanpo estekak
Kataluniako konderriak

thumb|Kataluniako konderriak eta Aragoiko erresuma
**Kataluniako konderriak** karolingiar konkistaren ondoren Iberiar Penintsularen ipar-ekialdean sortutako konderriak izan ziren, egungo Katalunia sortu zutenak.

## Historia 
Karolingiar Inperioak Hispaniako marka konkistatu eta eskualdea konderri eta *pagi*etan banatu zituen. IX. mendean zehar, frankoen menpekotasunetik askatu eta laster ondorengotza erregimena sortu zuten.

1137an Raimundo Berenguer IV.a Bartzelonakoak Petronila Aragoikoa ezkondu eta Aragoiko koroa sortu zuten.

## Zerrenda 
## Kanpo estekak 
*  Històries de Catalunya: L'origen dels comtats catalans
Kritias

**Kritias**, grezieraz Κριτίας, (K.a. 460-K.a. 403) Atenasko idazle eta politiko nabarmen bat izan zen. Politikan, ezaguna da K.a. 404. urtean Atenasko gobernua hartu zuten Espartaren aldeko Hogeita hamar Tiranoak taldeko buru izateagatik. Idazle oparoa izan zen, prosa zein poesian, eta tragedia, satira, elegia literatura generoak landu eta hiri batzuetako konstituzioak ere idatzi zituen. Platonen amaren osaba zen. Hain zuzen, Platonen *solasaldietako* batek *Kritias* izena du.

## Kanpo estekak 
*  Critias, *International Encyclopedia of Philosophy* webgunean.
Jena Lee

**Jena Lee** edo jaiotzez **Sylvia García** (Txile, 1987ko ekainaren 29a) abeslari frantziarra da.

Oloroe-Donamarian (Pirinio Atlantikoak) hazi zen, frantziar familia batek adoptatu ostean.

## Diskografia 
### Albumak 
* 2009: *Vous remercier*
:# Je me perds
:# Du style
:# J'aimerais tellement
:# Banalité
:# Redeviens toi-même
:# Je rêve en enfer
:# Dépendance
:# Emo R'N'B
:# Je suis
:# Je préfère
:# Victime idéale
:# Vous remercier

* 2010: *Ma référence*
:# Mon Ange
:# US Boy
:# Je Rêve En Enfer
:# Ma Référence
:# Eternise-Moi
:# Le Temps
:# Mon Délire
:# Âme Sœur
:# Ne ME Réveille Pas
:# J'Oublie
:# Je M'Ennuie
:# En Détresse
:# L'Ombre Et La Lumière

### Singelak 
* 2009: ''J'aimerais tellement''
:# j'aimerais tellement
:# j'aimerais tellement (Instrumental)
* 2010: *Je me perds*
:# Je me perds (Radio Edit)
:# Je me perds (Radio Edit Instrumental)
:# Si tu veux (Inédit)
* 2010: *Du style*
:# Du style (Radio Edit)
:# Du style (Instrumental Radio Edit)
:# Petite fille (Inédit)

## Bideoak 
* 2009: ''J'aimerais tellement''

## Kanpo loturak 
* www.jena-lee.fr
* jena-lee-official.skyrock.com
FIFO

**FIFO** izenak adiera hauek ditu:

## Sigla 
Ingelesezko *first in first out* esaldiaren siglatzat, adiera hauek ditu:
* kontabilitatean, FIFO inbentarioa egiterakoan izakinak baloratzeko metodo bat da;
* informatikan, FIFO data egitura baten manipulazioa antolatzeko metodo bat da.
Land of Hope and Glory

***Land of Hope and Glory***, (euskaraz *Itxaropen eta Loriazko Lurraldea*, Eduardo VII.a Erresuma Batukoaren koroaketarako espreski sortutako ingeles abesti abertzalea da, lehenbiziko aldiz 1902an Clara Buttek interpretatu zuen. Bere musika Edward Elgar konposatzailearen *Pomp and Circumstance* ("Arrandia eta Zirkunstantzia") sortako 1. martxatik hartua da.

Land of Hope and Glory gaur egun "The Last Night of the Proms" kontzertuan jo ohi da, baita Commonwealtheko jokoetan Ingalaterra ordezkatzeko ere, eta Elisabet II.a erreginaren 2002ko Urrezko Jubileoaren azken asteburuan God Save the Queen ("Jainkoak Gorde Beza Erregina") ereserkia amaitu ostean, bere jauregia inguratzen zuen jendetzak ere abesti hau kantatu zuen.

Bere zati ezagun eta errepikatuenak honela dio:

## Hitzak 
:Dear Land of Hope, thy hope is crowned.
:God make thee mightier yet !
:On Sov'ran brows, beloved, renowned,
:Once more thy crown is set.
:Thine equal laws, by Freedom gained,
:Have ruled thee well and long ;
:By Freedom gained, by Truth maintained,
:Thine Empire shall be strong.

:**Land of Hope and Glory, Mother of the Free,**
:**How shall we extol thee, who are born of thee ?**
:**Wider still and wider shall thy bounds be set ;**
:**God, who made thee mighty, make thee mightier yet,**
:**God, who made thee mighty, make thee mightier yet.**

:Thy fame is ancient as the days,
:As Ocean large and wide ;
:A pride that dares, and heeds not praise,
:A stern and silent pride ;
:Not that false joy that dreams content
:With what our sires have won ;
:The blood a hero sire hath spent
:Still nerves a hero son.

*1. eta 3. bertsoak jadanik ez dira jotzen, ohikoena 2.a abestea da*

## Kanpo estekak 
* Hope and Glory abestiaren bertsio bikaina Youtube.com webguneko bideoan entzungai.
* Hope and Glory abestia Real Player programan entzungai.
Igande Odoltsua (1905)

**Igande Odoltsua** Errusiako Guardia Inperialak manifestari baketsuen aurka 1905eko urtarrilak 22an egin zuen sarraski bat izan zen. Aipaturiko egunean gertatu zen San Petersburgon, egun horretan 200.000 langile gaur egun Hermitage museoa den eta garai hartan tsarraren egoitza zen Neguko Jauregiaren atean bildu zirenean.

Langileek, Georgi Gapon aitak antolatuak, zuzenean tsarrari soldata handiagoa eta lan baldintza hobeak eskatu zizkioten, 1904 amaieran eginiko greba batzuek huts egin ondoren. Manifestariek egun horretan ikur erlijiosoak eta tsarraren argazkiak zeramatzaten, euren asmoak baketsuak zirela adierazteko.

Nikolas II.a Errusiakoa tsarra ez zegoen jauregian une horretan, baina bere osabak, Vladimir duke handiak, jendetza tirokatzea agindu zuen; mila manifestari baino gehiago hil ziren eta beste bost mila baino gehiago zaurituak geratu ziren, horietatik gehienak emakumeak eta haurrak. Sarraski honen berria berehala zabaldu zen herrialde osoan zehar, eta honen ondorioz, landatar tokietan nekazariak matxinatu ziren, hiri askotan grebak egon ziren eta Indar Armatuetan altxatzeak egon ziren urte betez.

1906an Nikolas II.a manifestariak baretzen saiatu zen, horretarako errusiar legebiltzarra sortu zuelarik, Duma deritzona, baina herriaren iritzia jada oso erradikala bihurtu zen aurreko indarkeria eta hilketen ondorioz. Sozialistek Duma boikotatu zuten, eta, azkenik, honek bere aktibitatea bertan behera utzi zuen 1917an, Lehen Mundu Gerran gertatu zen beherakada ekonomikoaren eta iraultza boltxebikearen arrakastaren ondorioz.

## San Petersburgoko langileek tsarrari egindako eskaria, 1905eko urtarrilaren 8an 
## Ikus, gainera 
* 1905eko Errusiako Iraultza

## Kanpo estekak
Metrosexual

[thumb|[David Beckham. 2012an Britania Handiko metrosexual handiena bezala definitua izan zen.]]
Soziologian, **gizon metrosexuala** edo besterik gabe **metrosexuala** bere itxura fisikoaz nabarmen arduratzen den gizonezko bat da. sexu aldetik erakargarritasun handia duen metropoli edo hiriko gizonari erreferentzia egiten dio hitzak. Gizon metrosexualaren eredutzat hartu dira David Beckham futbolaria eta Brad Pitt aktorea.

## Hitzaren jatorria 
XXI. mendearen hasieran sortutako neologismoa da. Zehatzago, 1994. urtean sortutako hitza da, Mark Simpsonek idatzitako *The Independent* egunkariko artikulu batean hain zuzen. 2012an Britania Handiko metrosexual handiena bezala definitua izan zen aldizkari batean, *Salon* aldizkarian, alegia; hitza orduan hasi zen zabaltzen.

## Ezaugarriak 
Metrosexualaren ezaugarriak argi eta garbi agertzen dira terminoari buruz eman ziren lehenengo definizioetako batean:

Horrela, kontsumo-kapitalismoak sortutako marketing-estrategia besterik ez dela esan daiteke, balio erantsi handiagoa duten produktuak kontsumitzen dituen merkatu-segmentu baten bila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Metrosexualei buruzko iritzia.
## Ikus, baita ere 
* Nartzisismo
Coppermine

**Coppermine** argazki galeriak eta webguneak sortzeko web kudeatzaile bat da. PHP lengoaian dago garatuta, eta GNU/GPL lizentziapean argitaratzen da. Coppermine erabiltzeko beharrezkoak diren elementuak dira:

* PHP lengoaia onartzen web zerbitzaria ( Apache gomendatzen du, baina baita ere beste batzuk onartzen ditu (Microsoft ISS, adibidez)
* PHP (>=4.1.0).
* GD libreria edo Image Magick.
* MySQL (>=3.23.23 ).

Coppermine-k eskaintzen dituen ezaugarri batzuk dira:

* Erabiltzaileen kudeaketa aurreratua, baimen mota ezberdinekin.
* Baimendutako erabiltzaileek argazkiak gehitu ditzakete galerietara.
* Argazkien tamaina automatikoki aldatzeko aukera.
* Argazkiak puntuatu, sailkatu eta iruzkindu ahal izateko sistema.

Coppermine Gregory Demar-ek sortu zuen. Egun, azken argitaratutako bertsioa 1.5.34 da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Coppermine Twitter-en
LIFO

**LIFO** ingelesezko *Last In First Out* esalditik akronimo bat da. Adiera zenbait ditu:
* kontabilitatean, **LIFO** inbentario bateko izakinak baloratzeko metodo bat da;
* informatikan, **LIFO** datuak prozesatzeko metodo bati deritzo;
* ilara-teorian, **LIFO** bezeroak zerbitzatzeko moduetako bat da;
* itsaso-garraioan, **LIFO** *Liner In Free Out* esaldiaren akronimoa da eta garraiatu beharrekoa ontziratzeko gastuak ontzijabeari eta ontzitik ateratzeko gastuak hartzaileari dagozkiela adierazteko erabiltzen da.
915 Cosette

**915 Cosette** asteroide gerrikoan aurkitutako 915. asteroidearen izena da. 1918ko abenduak 14an aurkitu zuen François Gonnessiatek Aljerreko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1918 b** zen.

## Kanpo estekak
916 Amerika

**916 Amerika** asteroide gerrikoan aurkitutako 916. asteroidearen izena da. 1915eko abuztuak 7an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere jatorrizko izendapena 916ΣI zen, baina 1923ko otsailak 24an berrizendatu zen **916 Amerika** izenarekin, Pulkovoko behatokian eginiko astronomo batzarrean behatoki astronomiko eta astronomoen arteko harreman adiskidetsuak ospatzea erabakiz. Izen honentzako beste arrazoi bat Krimean goseteak iraun zuenean Herbert Hoover presidentearen agintaritzan Amerikar Laguntza Administrazioak eskainitako laguntza izan daiteke. S motako asteroidea da.

## Kanpo estekak
917 Lyka

**917 Lyka** asteroide gerrikoan aurkitutako 917. asteroidearen izena da. 1915eko irailak 5ean aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeizetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1915 S4** zen.

## Kanpo estekak
918 Itha

**918 Itha** asteroide gerrikoan aurkitutako 918. asteroidearen izena da. 1919ko abuztuak 22an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1919 FR** zen.

## Kanpo estekak
919 Ilsebill

**919 Ilsebill** asteroide gerrikoan aurkitutako 919. asteroidearen izena da. 1918ko urriak 30ean aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1918 EQ** zen.

## Kanpo estekak
921 Jovita

**921 Jovita** asteroide gerrikoan aurkitutako 921. asteroidearen izena da. 1919ko irailak 4an aurkitu zuen Max Wolfek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1919 FV** zen.

## Kanpo estekak
Passel Argente

**Passel Argente** Star Warseko unibertsoko pertsonaia bat da.

Estralurtar hau Koorivia planetako ordezkari bezala hasi zen Senatu Galaktikoan Errepublika Galaktikoaren garaian. Argente Aliantza Korporatiboaren burua ere bazen. Sistema Independenteen Konfederakuntzaren Hitzarmen Separatista sinatu zuen eta gudu ezberdinetan parte hartu zuen bere Aliantza Korporatiboko tanke droideekin. Geonosis planetan egon zen eta bertatik bizirik ihes egitea lortu zuen Errepublikari kalte egiten jarraitzeko.

Mustafar planetan hil zen, Darth Vader heldu ondoren, kontseilu separatistaren azken biltzarrean.

## Kanpo estekak
Aliantza Korporatiboa

**Aliantza Korporatiboa** izenekoa Star Warseko fikziozko unibertsoan agertzen den erakunde bat da.

Aliantza Korporatiboak bere egoitza Koorivia izeneko planetan zuen, eta erakunde honetako gorenengoko dignatarioetako bat Passel Argente zen. Aliantza Korporatiboa Sistema Independenteen Konfederakuntzarekin Klon Gerren garaian elkartu zen.

Androideei dagokienez egin zituzten ekarpenik garrantzitsuenen artean Aliantza Korporatiboko tanke droideak zeuden, marraskilo itxura duten tanke batzuk, 6 metroko luzera dutenak eta Geonosis eta Kashyyyk planetetan frogatu zirenak.

Aliantza Korporatiboak gerra galdu zuen gainontzeko alderdi separatistek bezala, eta euren buruzagiak urruneko Mustafar planetan erailak izan ziren.

## Kanpo estekak
Adobe Flash

**Adobe Flash** aplikazio informatiko bat da, animazioak, eduki interaktiboak eta web interfazeak sortzeko. Macromediak sortutako teknologia da, eta, egun Adobe Systems enpresak garatzen eta argitaratzen du.

Adobe Flash grafiko bektorialekin zein bitmap motakoekin lan egiten du. Horrez gain, testua, bideoa, soinua eta beste eduki mota asko erabil ditzake. Adobe Flash-ek bi artxibo mota erabiltzen ditu gehienbat: Alde batetik, .FLA formatoa, Flash-en bertan garatzeko eta editatzeko balio duena eta, beste aldetik, konprimituta eta web-ean argitaratzeko zuzenduta dagoen .SWF formatoa. Azken formato hau bistaratu ahal izateko, Flash Player software-a instalatuta egon beharko du web nabigatzaile batean.

Hasieran, Flash web-erako animazio xumeak egiteko erabiltzen zen, publizitatea eta aurkezpenak garatzeko batez ere. Urteekin, Flash-en funtzionalitateak aldatu eta handitu dira eta, egun, eduki interaktiboak eta web interfazeak ekoizteko prestatuta dago gehienbat.

Flash-ek ActionScript programazio lengoaia erabiltzen du interaktibotasuna eta animazio eta interfazeen funtzionalitateak garatzeko. Lengoaia hau ECMAScript estandarrean oinarrituta dago, eta bere azken bertsioan (3.0) objektuei orientatutako programazio lengoaia bihurtzeko bidea hartu du.

Flash-ek egundoko eragina izan du Internet-eko arlo askotan:

* Web diseinuan, Flash-en bidez egindako interfazeak sari ugari eta ospe handia lortu dituzte beraien interaktibotasunagatik eta bere diseinu ikusgarrietatik.
* Animazioan, Flash izan da gehien erabilia izan den teknologia, eta bere "estilo bektoriala" eragin izugarria izan du.
* Bideoan, Flash formatoa bihurtu da azken urtetan Internet-eko estandarra, YouTube eta antzeko webguneak erabilitako formatoa izan baita.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (ingelesez)
Victoriacum

[thumb|300px|*Victoriacum*-en ustezko kokapena [bisigodoen erresuman]]
**Victoriacum** () edo **Victoriaco** hiria bisigodoen Leovigildo erregeak 581. urtean eraiki omen zuen hiri bat da.

Victoriacum hiriaren existentzia Juan Biklarokoaren hurrengo testuan aipatzen da:

Victoriacum hiriaren kokapenerako bi toki aipatu izan dira: egungo Gasteiz eta Zuian dagoen Bitoriano herria. Ez da hiriaren inolako hondakin arkeologikorik aurkitu eta, beraz, susmoetan eta ikuspuntu fonetikotik hirien izenek daukaten antzean oinarritzen dira hipotesi biak. Hala ere, Gasteizen kasuan ikerlari gehienek baztertutzat ematen dute Victoriacum bertan egotearen ideia.

## Ikus gainera 
* Rekopolis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biga Bai

**Biga Bai** Ipar Euskal Herriko irakaskuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkarte bat da, 2003an sortua. Egoitza Angeluko Édouard Herriot eskolan du eta 2009an elkartearen burua Josiane Libier da.

## Izaera 
Eremu horretan ari den eta zaharragoa den Ikas-Bi beste guraso elkarteak ez bezala, Ipar Euskal Herri nahiz Euskal Herri mailako hezkuntza munduko harremanak lehenesten ditu. Hori dela eta Hiru Sareta plataformako kidea da, Hegoaldeko Sortzen-Ikasbatuazekin elkarlana burutzen du eta Euskal Herri osorako Euskal Curriculuma osatzeko prozesuan esku hartu du.

## Hezkuntza publiko elebiduna Ipar Euskal Herrian 
Aldeak alde Hegoaldeko B ereduaren antza duen eredua garatu nahian, Iparraldean lehen eskola elebiduna 1983an zabaldu zen Saran. Urtero, emeki-emeki bada ere, hazkundea izan duen sarea da, ikasle zein adar elebiduna duen eskola kopuruen aldetik; gauzak horrela, 2009-2010 ikasturte hasieran ama-eskola eta lehen hezkuntzan 4 360 ikasle biltzen ditu (Iparraldeko ikasleen % 24,7) 86 ikastetxetan (eskoletako % 48).

Bigarren hezkuntzan sare guztiak (publikoa, Euskal Haziak eta Seaskakoak) kontatuta 3 585 ikaslek segitzen dute euskarazko irakaskuntza, elebiduna zein inmertsio-eredua.

## Ikus, gainera 
* Hiru Sareta
* Ikas-Bi

## Kanpo estekak 
*  Elkartearen webgunea.
*  Eskuorria elkarteaz.
Ikas-Bi

**Ikas-Bi** Ipar Euskal Herriko irakaskuntza publikoko adar elebidunetako gurasoen elkarte bat da, 1986an sortua. Egoitza Donibane Lohitzunen du eta azken 20 urteetan bezala elkartearen burua Thierry Delobel urruñarra da.

## Izaera 
Eremu horretan ari den guraso elkarterik zaharrena, Biga Bai beste guraso elkarteak ez bezala frantses estatuko beste hizkuntza gutxituetako hezkuntza elebiduna bultzatzen duten elkarteekiko harremanak lehenesten ditu..

2014ko azaroaren 26an, korsikarren bidea «jarraitu» behar zela esan zuen Ikas-Bi elkarteak.

### FLAREP 
**Ikas-Bik** FLAREP (''Fédération pour les langues régionales dans l'enseignement public'', "hezkuntza publikoaren barruko eskualde-hizkuntzen aldeko federazioa") izeneko elkartea hasieratik bultzatu du, 1987an Baionan sortu eta bilgune honen presidentea Thierry Delobel bera delako. Bertan Alsazia, Mosela, Bretainia, Ipar Katalunia, Okzitania, Reunion Uhartea, Savoia, Antillak, frantses estatuko Flandria eta Korsikako hainbeste elkarte biltzen dira.

## Hezkuntza publiko elebiduna Ipar Euskal Herrian 
Aldeak alde Hegoaldeko B ereduaren antza duen eredua garatu nahian, Iparraldean lehen eskola elebiduna 1983an zabaldu zen Saran. Urtero, emeki-emeki bada ere, hazkundea izan duen sarea da, ikasle zein adar elebiduna duen eskola kopuruen aldetik; gauzak horrela, 2009-2010 ikasturte hasieran ama-eskola eta lehen hezkuntzan 4 360 ikasle biltzen ditu (Iparraldeko ikasleen % 24,7) 86 ikastetxetan (eskoletako % 48).

Bigarren hezkuntzan sare guztiak (publikoa, Euskal Haziak eta Seaskakoak) kontatuta 3 585 ikaslek segitzen dute euskarazko irakaskuntza, elebiduna zein inmertsio-eredua.

## Ikus, gainera 
* Biga Bai

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Elkarteko webgunea.
*  Elkartearen orria FLAREPeko webgunean.
*   Eskuorria elkarteaz EKEko webgunean.
*  FLAREP elkarteko webgunea.
AT-AA

**AT-AA** deritzenak (All Terrain Anti Aircraft) Star Warseko unibertsoan AT-ATak bezalako beste ibilgailu ibiltari batzuentzako arriskutsuak izan daitezkeen ontzi errebeldeak zanpatzeko osorik eraikitako ibiltariak dira. Stormtrooperren artean aire aurkako AT-PT izena sortu zen. Errebeldeen aireontzien ameskaiztoa den aireontzien aurkako ibiltari trebe eta azkar bat. Bere lau hanken kokapenak paregabeko egonkortasuna ematen diote, eta armazoiko blindajeak babes on bat eskaintzen die tripulazioari, pilotuari eta artileroari.

AT-AAk armazoi ibiltari batean kokatuta dagoen aireontzien aurkako su kapsula bat du. Kapsulak bere okerdura alda dezake, horrela su angelu hobe bat emanez. Tropak, ibilgailuak eta egiturak etsaien aireko sutik babesteko erabiltzen den ezinbesteko unitate bat da.

AT-AA Errepublika Galaktikoak diseinatu zuen, baina Inperio Galaktikoa izan zen unitate hauek eraikitzen hasi zena.

## Kanpo estekak
Kevin Barry (abestia)

***Kevin Barry*** irlandar abesti errebelde herrikoia da, honek Kevin Barry gaztearen heriotzaz hitz egiten du, hau 1920ko azaroaren 1ean Irlandako Independentzia Gerran zehar britainiarren espetxe batean urkaturik hil zen 18 urtetako IRAko kide zen.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* "Kevin Barry" abestiaren The Wolfe Tones taldeak moldatu eta abestutako abestia entzungai.
* "Kevin Barry" abestiaren The Clancy Brothers eta Lou Killenek moldatu eta abestutako abestia entzungai.
Ebaluazio

[thumb|160px|[Wikipediako artikuluak kalitate-betekizunei buruz **ebaluatu** egiten dira. Kalitatezko artikuluei irudikoa bezalako ikurra esleitzen zaie.]]

**Ebaluazioa** produktu, ekintza, gaitasun, proiektu edo sistema baten ezaugarriak estandar batekin alderatzeko prozesu sistematikoari deitzen zaio, bere egokitasun edo kalitatea ezartzeko. 

## Ebaluazio prozesuaren faseak 
Aldi batzuetan burutzen den prozesua da ebaluazioa. Esate baterako, euskararen gaira ekarriko bagenu prozesia: ebaluatu beharrekoa definitu (euskararen ezagutza), baloratu beharreko osagaiak zehaztu eta eredu edo erreferentzia ezarri (euskara ama hizkuntza balitz bezala ezagutzea, esaterako), ebaluatu beharrekoa ereduarekin alderatu (ebaluazioa bera alegia, kalifikazio bat jarriz) eta horretan oinarrituz hobekuntzarako erabakiak hartu azkenean (ezezkoan, euskara ikasteko ahalegin berri bati ekin, esaterako). 

Nabarmendu behar da, ebaluazioa prozesua dela eta ez dela mugatzen kalifikazio edo balio bat ematera. Hain zuzen, helburuen zehaztapenetik abiatu eta helburuen betetze-maila zenbaterainokoa den ebaluatuz, helburuen guztizko lorpenerako hartu beharreko neurriak ere barnehartzen ditu ebaluazioak.

Arlo askotan erabiltzen den prozesua da ebaluazioa. Enpresa arloan, aurrez ezarritako helburu ekonomikoak (etekinak, hazkundea, salmentak, ...) edo sozialak (motibazioa, generoaren berdintasunaren arabera...) bete diren edo kalitate-maila ezagutzeko erabil daiteke. Beste alde batetik, hezkuntza-arloan ikaslearen ikasketa-prozesuaren helburuak bete diren egiaztatzeko burutzen da.

Ebaluatzerakoan egindako aldaketei erreparatu behar, aldaketa horien balio erantsia da nolabait neurtu behar dena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ebaluazio (hezkuntza)

## Kanpo estekak
Luis I.a Errukitsua

'*Luis I.a *Errukitsua*** edo **Ludoviko Pio*'.

814an Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore egin zuten eta inperioaren batasunaz arduratu zen nagusiki handik aurrera. 817an bere seme Lotario egin zuen inperioan ondorengo eta beste semeen artean banatu zituen erresumak: Akitania Pipini eman zion eta Bavaria Luis II.a Germaniarrari. 818an, biziro zapaldu zuen Bernardo Italiako errege eta ilobaren matxinada: atxilotzeko agindu eta begiak aterarazi zizkion; bi egun geroago Bernardo hil zen. Ekintza lazgarri horren damua oinazez eraman zuen, eta noblezia frankoak arbuiatu zuen. 824an aitasantutzarako hauteskundeak kontrolpean edukitzeko baimena jaso zuen.

Inperioko zereginetan murgilduta, ezin aurre egin zien euskaldunen matxinadei, Akitaniako lurra konde frankoz bete zuen arren, eta 824an Iruñeko Erresuma eratu zuen Eneko Aritzak. 829an oinordeko bihurtu nahi izan zuen Karlos (geroko Karlos Burusoila), Judith Bavariakoarekin izan zuen semea, baina gainerako semeak kontra oldartu zitzaizkion eta 833an enperadore titulua utzi behar izan zuen. Pepinek eta Luis II.ak berriro ezarri zuten inperioa 835ean.
Betiere, 838an Pepin eta urte bi geroago Luis *Errukitsua* bera hil baziren ere, anaien arteko borroka ez zen gelditu 843an Verdungo Hitzarmena sinatu zen arte.

## Ezkontza eta seme-alabak 
[thumb|280px|[Karlomagno Luis Errukitsua semearekin, XIV.-XV. mendeko miniatura]]
794-798 aldean Ermengarda Hesbayekoarekin (778 aldean–818) ezkondu zen eta 6 seme-alaba izan zituzten:
* Lotario (795-855), Erdialdeko Frantziako erregea.
* Pepin (797-838), Akitaniako erregea.
* Adelaida (799-?).
* Rotruda (800-?), Gerard Auverniakoaren lehen emaztea.
* Hildegarda  (802-?), Gerardo Auverniakoaren bigarren emaztea.
* Luis (805–875), Ekialdeko Frantziako erregea.

819an Judith Bavariakoarekin ezkondu zen; seme bat eta alaba bat izan zituzten:
* Gisela, Eberhard Friulikoarekin ezkondu zena.
* Karlos (823–877), Mendebaldeko Frantziako erregea.

Teodolinda Sensekoa maitalearekin seme bat eta alaba bat izan zituen:
* Arnulfo Sensekoa.
* Alpaida.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Thégan (836-837), *Vita Hludowici Imperatoris*, intratext.com
Mahara (softwarea)

**Mahara** portfolio digitalak sortu eta kudeatzeko kode irekiko sistema da. Mahara-ren esanahia maorieraz *pentsatu* da.

Mahara funtsean portfolio eta gizarte-sareen batura da. Portfolioaren sistemaren bidez, ikasleek *etengabeko ikaskuntzako ebidentziak* jaso ditzakete. Gizarte-sareen sistemak lagunen artean elkarri eragiteko modua eskaintzen du, eta era berean, bakoitzak bere komunitatea sor dezake.

**Mahara** PHP lengoaian idatzitako eta GNU Lizentzia Publikoaren pean banatutako portfolio elektronikoen kudeaketa sistema da. Kode irekiko software librea da.

Mahara hitzak, softwareari izena ematen dion hitzak Māori hizkuntzako *Mahara* hitza maleguan hartu du. Hitzak, gutxi gorabehera "Pentsatu, pentsatzen, pentsatuta" esanahia du, eta garatzaileek ondo zetorkiela pentsatu zuten, pentsatzen dute, pentsatu izan dute.

## Historia 
*Mahara* proiektua 2006an hasi zen, Massey Unibertsitatearen, Auckland Teknologiako Unibertsitatearen, Zeelanda Berriko Open Polytechnic-en eta Wellingtoneko Victoria Unibertsitatearen arteko lankidetzari esker, Zeelanda Berriko Hirugarren Hezkuntza Batzordeak finantzatua.

Softwarea kode irekiko plataforma elektronikorako plataforma gisa diseinatu zen, hezkuntza erakundeetako ikasleen ikaskuntza eta ikaskuntza ingurune pertsonaleko helburuak laguntzeko. Hasieran, Zeelanda Berriko kode irekiko software konpainiak garatu zuen Mahara, eta 2008ko apirilean argitaratu zuen lehenengoz. Maraharen garapena geroztik hedatu da, laguntzaileen komunitate bat sortu da. Zeelanda Berriko Hezkuntza Ministerioak ere lagundu du.

## Lokalizazioak 
Maharak hainbat hizkuntzatako itzulpenak onartzen ditu hizkuntza paketeak erabiliz, eta estaldura osoa edo ia osoa jaso dute japoniera, euskara, frantsesa, maoriera, esloveniera, alemana, txekiera, daniera...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Mahara proiektuaren webgunea.
*  Mahara - Deskargak.
Pepin I.a Akitaniakoa

**Pepin I.a** (797 &ndash; 838ko abenduaren 13a) Akitaniako erregea (817 &ndash; 838) izan zen.

## Biografia 
Gurasoak Luis Errukitsua Mendebaldeko enperadorea eta Ermengarda Hesbayekoa zituen.

817an aitak Karolingiar Inperioa bere semeen artean banatu zuenean, Pepinek Akitania jarauntsi zuen.

822an Ingeltruda ezkondu eta seme bi izan zituen:
* Pepin (823 &ndash; 864), oinordekoa;
* Karlos (825/30 &ndash; 863), Mainzeko artzapezpikua.

830ean Lotario anaiarekin batera aitaren aurka matxinatu zen. Paris konkistatu eta aita atxilotu bazuten ere, matxinada ez zuen aurrera atera. 832an berriro matxinatu eta Luis hirugarren anaiak besteekin bat egin zuen. Orduan garaipena lortu bazuten ere, Lotario anaiaren jarrerak 834an aita tronuan jartzera bultzatu zien.

838an hil zenean, aitak Karlos Burusoila aukeratu zuen errege, baina akitaniarrek Pepinen semearen alde egin zuten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Collins, Roger. «Pippin I and the Kingdom of Aquitaine». ''Charlemagne's Heir: New Perspectives on the Reign of Louis the Pious*, ed. P. Godman and Roger Collins. Oxford: Oxford University Press, 1990. *Law, Culture and Regionalism in Early Medieval Spain'' aldizkarian berrargitaratua. Variorum, 1992. .
Pallarsko konderria

**Pallarsko konderria** (,  ahoskatua; ) antzinako Kataluniako konderrietako bat izan zen, Noguera Pallaresa ibaiaren goi eta erdi arroetan, Ribagortza eta Urgelleko konderrien artean, egun Lleidako herrialdean kokatuta.

## Historia 
Frankoen inperioari loturiko Okzitaniako Tolosako eta Urgelleko kondeen menpean egon zen VIII. eta IX. mendeetan. Aznar Galindez I.a Aragoiko kondeak Ribagortza galdu zuenean Karlomagnok inguru hauek populatzera bidali zuen. Ribagortzarekin batera bihurtu zen burujabe 884an, Lupo III.a Zentzulo Bigorrako konde euskaldunaren seme Raimundo I.a buru zela.

Raimundo I.a hil ondoren, 922an, bereizi ziren Pallars eta Ribagortza eta, 1011an, bitan banatu zen konderria. Bertakoen hizkuntza euskara izan omen zen VII.-X. mende arte. Antso III.a Nagusiaren garaitik Nafarroako erresumari loturik egon ondoren, 1192an Pallars Jussà Aragoiko koroaren menpean geratu zen eta Pallars Sobirà Bartzelonako kondeen ingurura bildu zen, 1054an.

XV. mende bukaera arte, liskar handiak izan ziren Pallars Sobiràko kondeen eta Aragoiko koroaren artean. 1503an Cardonako etxe handiaren eskuetan utzi zuen Pallars Sobiràko konderria eta bertatik sortu zen Pallarsko markeserria.

## Kondeen zerrenda (IX-XI. mendeak) 
* Raimundo I.a Pallars-Ribagortzakoa (870-920)
* Lope I.a Pallarskoa (920-947)
* Isarn I.a Pallarskoa (920-948)
* Raimundo II.a Pallarskoa (948- 995)
* Borrell I.a Pallarskoa (948- 995)
* Ermengol I.a Pallarskoa (995-1010)
* Sunyer I.a Pallarskoa (948-1011)

## Kanpo estekak
Pelargir

Tolkienen legendarium ospetsuan **Pelargir** Gondorreko portu hiri handi bat da, Lebennin eskualdean dagoena, Sirith ibaia Anduin ibaiarekin elkartzen den tokian kokatua, azken honen itsasoratzetik gertu. Hiria Osgiliathetik 161 kilometrora altxatzen da, eta Anduinen ahotik distantzia berera. Erabilera militar eta komertzialeko portu bat zen, bertako kaietan berrogeitamar itsasontzi ere ainguratuak izan zitzakeena. Gondorreko bideak Pelargir zeharkatzen du, Minas Tirith Linhirrekin lotuz. Ibaiaren beste aldetik galtzada Haradeko bidera lotzen da.

## Historia 
Pelargir Eguzkiaren Bigarren Aroko 2350. urtean sortu zuten Numenortar leialek. Hiri honetan sortu zen adunaiko hizkuntza, nondik mendebaldeko gizakien erresuman zehar hedatzen hasi zen. Eärnil I.a erregeak eraiki zuen hiri honetan Gondorreko lehen flota handia.

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1432. urtean Senideen arteko borroka piztu zen, zuzenean Eldacar Castamir Usurpatzailearekin nahasten dituena Gondorreko tronuko oinordekotzarako gerra zibil batean. Zibilek Castamirren alde egiten zuten, flotaren kapitaina zena. Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1437. urtean Castamirrek bere burua errege izendatzen du, eta Gondorreko hiriburua Pelargirrera pasatzea pentsatzen du, baina Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1447. urtean gerra zibla amaitzen da Eldacarren garaipenarekin. Hurrengo urtean Castamirren semeek eta armadak Umbarrera ihes egin zuten portuan setiatuak izan ondoren. Hiria Eguzkiaren Hirugarren Aroko 1634. urtean eraso zuen Castamirren birbilobak ziren Angamaitë eta Sangahyando buru ziren Umbarreko kortsarioen flota batek, une horretan Minardil erregea hiria defendatzen ari zela hil zelarik. Mende batzuk beranduago, Ekthelion II.a seneskalak era berean Pelargirreko flota Umbarren aurka bidali zuen, Thorongil kapitain zutela, ezkutuan lanean ari zen Aragorn zena.

Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3019. urteko martxoan hiria Umbarreko kortsarioek hartu zuten Eraztunaren Gerran. Baina Aragorn, Gimli eta Legolas doaz Konpainia Grisaren buru, eurekin Hildakoen Armada eramanez, Pelargirreko gudua erraz irabazi zutenak, hildakoen armada handiari esker martxoak 13an. Bi egun beranduago, Konpainia Grisa Osgiliathen lehorreratzen da kortsarioen itsasontziekin eta bidea egiten dute Pelennorreko Zelaietako Gudurantz.

## Kanpo estekak
Document Object Model

**DOM** (ingelesez, *Document Object Model*, hau da, Dokumentuaren Objektu Eredua) W3Cek kudeatutako API bat da. DOM-ak objektu multzo zehatz bat eskaintzen du HTML eta XML dokumentuak erakusteko eta objektu haiek nola erabiltzeko eta aldatzeko arauak ezartzen ditu. Horrela, ECMAScript (JavaScript) bezalako lengoaiekin posiblea da HTML edo XML dokumentu baten edukiak, egitura eta formatoa dinamikoki aldatzea.

## Bilakaera eta bateragarritasun arazoak 
DOM-a Netscape 2.0 nabigatzailean agertu zen lehen aldiz. Gerora, Netscape 4.0-k gailu-gertaerak antzemateko aukera gehitu zuen. Microsoft-aren nabigatzailea, Internet Explorer, bere 3. bertsioan hasi zen lehenengo DOM-aren ezaugarriak erabiltzen.

1998ko urrian, eta nabigatzaileen arteko ezberdintasunak zirela eta, W3C-ek “*DOM Level 1*” zehaztapena argitaratu zuen, HTML eta XML dokumentuen elementu guztien ezaugarriak eta aldatzeko moduak ezartzeko. 2000ko azaroan “*DOM Level 2*” argitaratu zuen W3Ck, non CSS orriekin interakzioak ezartzen ziren. 2004ko apirilean “*Dom Level 3*” sortu zuen, DTD eta dokumentuen balioztatzea erabiliz.

Nahiz eta W3Ck DOM eredu estandarra ezarri, nabigatzaile askok (Internet Explorer-ek batez ere) eredu honentzako gehigarriak sortu dituzte, bateragarritasun arazoak sortuz. Arazo hauek larriak izan ziren Netscape Navigator eta Microsoft Internet Explorer-en arteko gudan, non, askotan, web garatzaileek bertsio desberdinak sortu behar izaten zituzten nabigatzaile hauentzako. Azken urtetan, dena den, bateragarritasuna eta estandarrak betetzeko premia areagotu da, eta gaur egungo nabigatzaile gehienek (Firefox, Opera, Safari, Konqueror, etab.) W3C-k ezarritako DOM arauak betetzen dituzte. Hala ere, Microsoft Internet Explorer-ek (merkatuan nagusia den nabigatzailea, Windows sistema eragilean txertatuta baitago), bere azken bertsioetan, gehigarri propioak erabiltzen jarraitzen du.

## Kanpo estekak 
*  DOM zehaztapena W3Cn
*  W3Cren webgune ofiziala
Euskal Konfederazioa

**Euskal Konfederazioa** Ipar Euskal Herrian euskararen alde lan egiten duten elkarte eta federazioen bilgunea da. Bulegoa Baionan du eta 2009an bere eleduna Sébastien Castet da.

Euskalgintzaren Kontseiluarekin batera ekimen erreferentzial batzuetan partaide izan da, hala nola Bai Euskarari ziurtagiria Ipar Euskal Herrian bultzatzea, inkesta soziolinguistikoak burutzea edota "Deiadar" izeneko mobilizazioei atxikimendua erakustea.
## Helburuak 
Iparraldean euskarak bizi duen egoeraren aurrean eraginkorragoak izan nahian, arlo desberdinetan bere alde diharduten elkarte ugarik konfederazio izena hartu zuen egitura ez ofizial honetan koordinatzea erabaki zuten. Azken denboretan, egitura ofizial baten (EEP Euskararen Erakunde Publikoa) agerpenarekin bere zio eta eginbeharraz eztabaida zabalik dago, betiere kontuan hartuta **Euskal Konfederazioak** bere burua herri-mugimendutzat jotzen duela.

## Kideak 
Kideen artean eremu anitzetakoak topatzen ditugu: irakaskuntza (Biga Bai, Euskal Haziak, Seaska), helduen euskalduntze-alfabetatzea (AEK), hedabideak (Euskal Irratiak, Berria), material pedagogikoak sortzen diharduen Ikas, aisialdiak (Uda leku), kultur arloko elkarteak...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jakes Bortairu Euskal Konfederazioaz Argian.
*  Bilgune honen datuak EKEko webgunean.