open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Onddo hankazorrotz

**Onddo hankazorrotza** (*Butyriboletus appendiculatus*) *Boletaceae* familiako onddoa da. Larbek erraz erasotzen diote, udan ateratzen diren perretxiko gehienekin gertatzen den bezala, baina oinaren behealdea baztertu ondoren, oso mokadu gustagarria da.

Sinonimoak: *Boletus radicans var. ß appendiculatus*, *Boletus aereus*, *Boletus radicans*, *Boletus irideus*, *Dictyopus appendiculatus*, *Suillus appendiculatus*, *Tubiporus appendiculatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 8 eta 15 (20) cm arteko diametrokoa, lehenik hemisferikoa, gero ganbila, marroi argia edo uherra, gainazala matea eta belusatu samarra. Azalak gainditu egiten du ertza.

**Tutuak:** itsatsiak, hori-limoi kolorekoak, gero hori-olibakoak edo hori-berdexkak; ukitzean urdindu egiten dira.

**Poroak:** Txikiak, biribilak, hori bizi kolorekoak, urdindu egiten dira igurtziz gero.

**Hanka:** 8-15 cm luze eta 2-5 cm lodi, hasieran lodia, gero zilindrikoa, meheagoa goiko aldean, puntan amaitzen da eta sustraia duela ematen du; hori kolorekoa, oinarri okre antzeko edo arre-gorrixkarekin. Goiko aldean sare hori fin bat dauka.

**Haragia:** Sendoa, trinkoa, hori zurbila, airearekin urdindu egiten da apur bat (zeru-urdina), oinarena arrosa bihurtzen da, batez ere oinarrian. Oinaren behealdeko haragia gogorra eta kortxo-antzekoa da.

**Etimologia:** *Boletus* terminoaren etimologia eztabaidagarria da. *Appendiculatus* epitetoa latinetik dator eta apendikulatua esan nahi du. Bere hanka puntan amaitzen delako.

## Jangarritasuna 
Ona jateko. Oinaren behealdea baztertu, apurtxo bat larrukara da.

### Nahasketa arriskua 
*Boletus speciosus* eta *Boletus regius* perretxikoekin, baina hauek kapela gorrixka dute. *Boletus pallescens* espeziarekin, kapela argiagoa du eta oina arrosaz tindatuta, batzuk *Boletus appendiculatus*-en azpiespezietzat hartzen dute.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenaren hasieran hostozabaletan, batez ere haritzen azpian.

## Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Japonia.

## Galeria 

Fitxategi:Boletus appendiculatus 1.jpg|alt=
Fitxategi:Boletus appendiculatus 2.jpg|alt=
Fitxategi:Boletus appendiculatus 3.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Onddo hankazorrotza Errotari mikologia elkartearen webgunean
*  *Boletus appendiculatus* Mycobank-en
Gudari (argipena)

**Gudari** terminoak adiera eta esanahi desberdinak izan ditzake.

Izen arrunt gisa:

* **Gudari** edo **gerraria**, indar armatu bateko pertsona.

Izen berezi gisa:

* **Gudari**, 1937an Eusko Gudarosteak argitaratu zuen aldizkaria.
* **Eli Gallastegi**, 'Gudari' goitizenez, 20. mendeko politikari abertzalea.
Arlingtongo Hilerri Nazionala

**Arlingtongo Hilerri Nazionala** (ingelesez *Arlington National Cemetery*) AEBetako Virginia estatuko Arlington konderrian dagoen Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren hilerri militar bat da. Potomac ibaitik hurbil dago, Pentagonoaren inguruan. Denera 253 hektareako azalera du.

Hilerri honetan AEBek parte hartutako gerra guztietako beteranoen gorpuak lurperatuak daude, Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerratik hasi eta Afganistan eta Irakeko inbasioetaraino.

Hilerria Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren ondoren sortua izan zen, Robert E. Lee jeneral konfederatuaren emaztea izan zen Mary Anna Custis Leeren familiaren lursailetan (Martha Washingtonen birbiloba zena).

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Je vais mieux

***Je vais mieux*** 2017ko Jean-Pierre Améris frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da, David Foenkinosen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Zoriontsua izateko dena dauka 50 bat urteko gizon protagonistak: lan egonkorra du arkitektura bulego batean, familia bat... Baina, bat-batean, bizkarreko mina sentituko du. Mina heldu bezala joango dela pentsatuko du. Baina, ez: egunak joan egunak etorri, bizkarreko minak jarraituko du. Mota guztietako adituengana joango da, konponbide bila: sendagileak, osteopatak, erradiologoak, sendalariak... Baina alferrik. Azkenean, ulertuko du: minaren iturburua psikologikoa da. Orduan, bere bizitzan zer dagoen gaizki eta zer aldatu behar duen ikertzen hasiko da, mina behingoz kentzeko.

## Aktoreak 
* Eric Elmosnino : Laurent
* Ary Abittan : Edouard
* Alice Pol : Pauline
* Judith El Zein : Elise
* François Berléand : Audibert
* Lise Lamétrie : Laurenten ama
* Henri Guybet : Laurenten aita
* Maud Baecker : Alice
* Sabine Pakora
* Norbert Ferrer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu ?

'''''Qu'est-ce qu'on a fait au Bon Dieu ?'''* (euskaraz, *Zer egin diogu Jainko maiteari?'') 2014ko Philippe de Chauveron frantses zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Claude Verneuil, joera gaullista duen Chinongo notarioak, eta Marie emazteak lau alaba dituzte: Isabelle, Odile, Ségolène eta Laure. Isabelle abokatua Rachid Ben Assem musulmanarekin ezkonduta dago; Odile haginlaria, David Benichou juduarekin; eta Ségolène artista, Chao Ling txinatarrarekin. Laurek bere senargaia aurkeztu die: Charles Koffi bolikostar katolikoa.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
L'Extraordinaire Voyage du fakir

'''''L'Extraordinaire Voyage du fakir'''* 2017ko Ken Scott quebectar zinema zuzendariaren film komikoa da, Romain Puértolasen *L'Extraordinaire Voyage du fakir qui était resté coincé dans une armoire Ikea'' eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Aja Mumbaiko lapur txiki bat da. Ama hilko zaio, eta Parisera abiatuko da aitaren bila. Ajak ez du ezagutzen aita. Parisen maitemindu egingo da Marierekin, baina zoriak Ingalaterrara eramango du, Sudango etorkin talde batekin. Gero, ospetsu egingo da Erromako dantzalekuetan. Horrez gain, globoan ibiliko da Mediterraneoaren gainean. Orduan ulertuko du benetako aberastasuna zer den eta zer bihurtu nahi duen.

## Aktoreak 
* Dhanush : Ajatashatru Oghash Rathod
* Bérénice Bejo
* Stefano Cassetti : Alfredo
* Barkhad Abdi
* Erin Moriarty : Marie
* Seema Biswas
* Abel Jafri
* Edwin Gillet : Jerry
* Gérard Jugnot : Gustave
* Mar Sodupe : Fernandez inspektorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Immunofluoreszentzia

eskuinera|thumb|250px|Immunofluoreszentzia zuzena (ezkerrean) eta ez-zuzena (eskuinean)

**Immunofluoreszentzia** antigenoak edo antigorputzak antzemateko laborategian erabiltzen den teknika bat da. Teknika horretan antigorputzak koloratzaile fluoreszente bati (fluoroforo) lotzen dira; gero, antigorputz horiek antigeno espezifiko bati lotzen direnean multzoak fluoreszentzia hartzen du, fluoreszentziako mikroskopioaren bidez ikus daitekeena .

Immunofluoreszentzia zuzena eta ez-zuzena izan daiteke. Lehena antigenoak antzemateko erabiltzen da, eta klinikan oso baliotsua da mikrobio batzuk identifikatu ahal izateko (laguntza handikoa da teknika hori mikrobio patogenoa laginean kontzentrazio txikian dagoenean) . Immunofluoreszentzia ez-zuzenak, aldiz, antigorputzak antzemateko erabiltzen da, korapilatsuagoa izanik eta gaixotasun infekziosoak eta autoimmuneak diagnostikatzeko erabiltzen da batez ere.

Immunofluoreszentzia ez-zuzenaren kasuan antigorputz bat antzemateko antigorputz horren aurkako beste antigorputz fluoreszentea erabiltzen da (ikusi irudia)

Mikrobiologia klinikoan lagin biologikoak erabiltzen dira mikrobioak edo gaixotasunak diagnostikatzeko immunofluoreszentziaren bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europako Ezkerraren Alderdia

**Europako Ezkerraren Alderdia**, maiz **Europako Ezkerra** deitua, Europako alderdi politiko bat da, Europako ezker antikapitalisten alderdiak biltzen dituena. Alderdi antikapitalista horiek gehienbat komunistak, sozialista demokratikoak edo beste ezker korronteetakoak dira.

EEB-IEB Europako Parlamentuko taldea du aurrekari hurbilena. 2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeetara aurkezteko asmotan, alderdi honetako zenbait kidek 2004ko urrian ezkerreko alderdiei dei egin zieten, Europako alderdi batean elkartzearren. Azkenean, Europako Ezkerraren Alderdia 2004ko maiatzaren 8an eta 9an sortu zen Erroman.

## Kanpo estekak
Facendera pola Llingua Llionesa

**Facendera pola Llingua Llionesa** () Leónen (Espainian) sortutako elkarte kulturala da. Bere helburua Leongo gizartea eta bizitza kulturala ikertzea da, leonerari garrantzi berezia emanda. 2001eko maiatzaren 31an sortu zen.

## Jatorria 
Aurretik ia izen bereko beste elkarte bat zegoen, **Facendera pola Llingua**; elkarte hori Héctor García Gilen lanaren bitartez sortu zen 1994an. Xosepe Vegak, gaur egun itxita dagoen Leongo Filandon liburu-dendaren jabea, ordezkatu zuen.

Facendera pola Llingua Llionesa astur-leonera hizkuntzaren aldeko jarrera zabaltzen eta hizkuntza horren hiztunen hizkuntza-eskubideak bermatzen saiatzen da. Hizkuntzalariek eta hizkuntzaren aldeko beste elkarteek bezala, honek ere leonera, asturiera eta mirandesa hizkuntza beraren aldaerak direla dio eta, horregatik, guztiak izendatzeko astur-leonera izendapena defendatzen du.

## Jarduerak 
Beste elkarteekin batera (Furmientu, La Caleya, Faceira, El Teixu, Rede pal Estudiu y Defensa de la Llengua Asturllionesa) 2010ean, Gaztela eta Leongo Juntaren aurrean, astur-leoneraren aldeko ekintzak erreibindikatu zituzten, tartean Autonomia Estatutuaren 5.2 puntuan jasotzen den guztia martxan jartzearekin batera.

## Publikazioak 
* *Diccionariu llionés-español*
* *Cuentos de Lleon*
* *El Prencipicu*, Antoine de Saint-Exupéry idazlearen liburuaren itzulpena. Argitalpen hau beste elkarteekin batera plazaratu zuen.
* *Xeitu. Revista llionesa de llingua y cultura* (elkartearen buletina).

## Erreferentziak
Alexander Aigner

**Alexander Aigner** (Graz, 1909ko maiatzaren 18a - 1988ko ekainaren 7a) matematikako unibertsitateko irakasle titularra izan zen Grazko Unibertsitatean, Graz-en, Austrian. Bigarren Mundu Gerran, Wilhelm Fenner kriptoanalista militarrak errekrutatu zituen bost matematikarien taldekoa izan zen, Ernst Witt, Georg Aumann, Oswald Teichmueller eta Johann Friedrich Schultze matematikariekin batera, matematika ikerketako sail berriaren ardatza osatzeko 1930eko hamarkadaren amaieran, Wehrmacht-eko Goi Komandoko Kode Saileko IV. atala (OKW/Chi laburtuta) deitu zutena. Wolfgang Franz matematikako irakasle alemaniarrak zuzendu zuen taldea.
Tetrabaena socialis

**Tetrabaena socialis** alga berde espezie mikroskopiko bat da, ezagutzen den organismo zelulaniztunik sinpleena. Lau zelula bakarrik dituzte. Mugitzen da, zelula bakoitzak bi flagelo baititu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolai Kardaxov

**Nikolai Semenovitx Kardaxov** (; Mosku, 1932ko apirilaren 25a - ibidem, 2019ko abuztuaren 3a) errusiar astrofisikari bat izan zen eta Zientzien Errusiar Akademia Espazio-Ikerketa Institutuko zuzendariordea edo bigarren zuzendaria.

## Biografia 
Moskuko Estatu Unibertsitatean graduatu zen 1955ean, horren ondoren, Sternberg Astronomia Institutuan (Mosku) lan egiten hasi zen. Iosif Shklovskiren ikaslea izan zen eta bere doktoregoa 1962an amaitu zuen.

1963an Kardaxovek quasar bat aztertu zuen, CTA-102 izenekoa, hau izan zen sobietarrek lurretik kanpoko zibilizazio adimentsu baten zantzuak aurkitzeko egin zuten lehen saiakera. Azterketa horretan ondorengo ondorioa atera zuen: zibilizazio adimentsu batzuek gu baino askoz garatuagoak egon behar dute, hau da, milioika urteko abantaila ateratzen digute. Ondorio horretatik etorri zen bere lanik ezagunenetako bat: Kardaxoven eskala, zibilizazioen garapen teknologikoa neurtzen duen eskala.

Kardaxov SESBeko Zientzien Akademiako kide eta Fisika Orokorraren eta Astronomiaren dibisioko kide izatera iritsi zen 1976ko abenduaren 12an. 1994ko martxoaren 12an ordea, Errusiako Zientzien Akademiako kide iraunkor izateko eskumena lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kardaxoven eskala
* Astrofisika
* Zientzien Errusiar Akademia
* Astronomia

## Kanpo estekak
Big Flow Music

**Big Flow Music** (BFM) rap eta trap estiloko musika talde bat da, Mexikokoa. Hiru anaiak osatzen dute: Achas Lokote (Alexis Bedolla), MC Rap (Jose Luis Paniagua), JL (Jose Luis Gonzalez) eta El Giorgin (Eduardo Duran). Uriangato udalerria (Guanajuato, Mexiko) dute sorlekua.

## Diskografia 
* *Rimas De Las Calles* (2016)
* *Entre El Peligro & La Muerte* (2017)

## Kanpo Loturak 
* Big Flow Music Facebook Gune Ofiziala
* Big Flow Music Discogs

## Kanpo estekak
Sammy Carlson

**Sammy Carlson** (1989ko urtarrilaren 11) akrobaziazko eskian espezializatutako eskiatzaile estatubatuarra da. Atzerantza joanda rodeo 1260 bat exekutatu zuen lehen eskiatzailea izan zen, 2010eko uztailean Mount Hooden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Webgune ofiziala
Xavier Bertoni

**Xavier Bertoni** (La Clusaz, 1988ko maiatzaren 4) akrobaziazko eskiatzaile frantziarra da. 2 urte zituelarik hasi zen eskiatzen eta 2004. urtetik Rossignol enpresako eskiatzailea izan da.

## Emaitzak 
## Erreferentziak
Oswald Teichmüller

**Oswald Teichmüller** (1913ko ekainaren 18a — 1943ko irailaren 11) matematikari aleman bat izan zen, aplikazio kuasikonformeen teoriari ekarpenak egin zituena eta baita ordudanik bere izena hartu zuen barietate konplexuari ere: Riemann-en gainazal baten Teichmüller-en espazioa. Halaber, "Smith-en formaren" antzekoa ezarri zuen eraztun nagusi ez trukakorreko matrizetarako, Nathan Jacobson-ek gai beraren gainean egindako lana ("Jacobson-Teichmüller forma") osatuz.

Evariste Galois jenioarekin konparatu ahal zen matematikarako dohaina izan zuen..

Fanatiko nazia izanda, alderdi nazira sartu zen 1931an eta aktiboki kanpaina egin zuen. 1933. urtearen amaieran, SA-ko uniformea jantzita beste ikasle batzuekin batera, Edmund Landau irakasleari Göttingeneko Matematikako Institutuan irakasten galerazi zion. "Ariar zientzia" baten jarraitzailea izanda, Teichmüllerrek Deutsche Mathematik mugimenduan parte hartu zuen Ludwig Bieberbachekin. 1939an, SS-etan sartu zen, Ekialdeko Frontera eraman zuena, non 1943an hil zuten.
Onddo iodousaindu

**Onddo iodousaindua** (*Hemileccinum impolitum*) *Boletaceae* familiako onddoa da. Oina bota, usain txarra duelako. Ondo eginda kontsumitu behar da, kapela prestatzean lixiba usaina jariatzen du.

Sinonimoak: *Boletus impolitus* Fr. (1838), *Xerocomus impolitus* (Fr.) Quélet (1888), *Leccinum impolitum* (Fr.) Bertault (1980)

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 15 cm arteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa, ondoren ganbila, zahartzean ganbil-zabaldua, erdian hondoratua ere egon daiteke, batzuetan maspilduekin. Kolore aldakorrekoa, gehienetan zurbila, hori-buztin kolorekoa, oliba-horixkakoa edo hori-okrea. Azala hasieran belusatu fin batekin, baina berehala leuna eta ilegabea, beti lehorra.

**Tutuak:** Meheak, luzera ertainekoak, oinean biribilduak, hori argikoak hasieran, ondoren hori-urre kolorekoak eta, amaieran, hori-okre kolorekoak berde-olibaz nahastua.

**Poroak:** Meheak, hasieran biribilak, ondoren apur bat angelutsuak, tutuen kolore berekoak.

**Hanka:** 6 - 14 x 2 - 6 cm-koak, sendoa, hasieran oboidea, gero luzeka, betea, horixka, apur bat gorriz zikindua.

**Haragia:** Lodia, trinkoa gaztetan, biguna ondoren, zurixka-horixka kolorekoa. Fruta usaina du kapelan eta iodo usaina oinaren oinarrian eta azido samarreko zaporea.

**Etimologia:** *Boletus* terminoaren etimologia eztabaidagarria da. *Impolitus* epitetoa latinetik dator, leun esan nahi duen "impolitus" hitzetik. Kapela pikortsu eta flokosoagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona. Moztu egin behar zaio oina, oinarrian duen iodo usainik ez izateko.

### Nahasketa arriskua 
*Boletus* hau ez da oso ezaguna, urria delako; *Fragante* ataleko espezieren batekin nahas liteke: *Boletus fragrans* eta *Boletus aemilii*, atal honetakoa da, *Boletus impolitus* ere, baina hauen koloreak oso desberdinak dira.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, hostozabalen basoetako lurzoru buztintsuetan, batez ere *Quercus* zuhaitzen azpian.

### Banaketa eremua 
Ipar-ekialdeko Estatu Batuak, Ontario, Itsas Probintziak, Azoreak, Europa, Turkia, Israel, Maroko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Boletus impolitus* Mycobank-en
JP Auclair

**Jean-Phillipe Auclair** (1977ko abuztuaren 22a - 2014ko irailaren 29a), **JP Auclair** bezala ezaguna, Sainte-Foyn, Quebecen jaiotako akrobazia eskiatzaile kanadarra izan zen. JPk 1998an Salomon lagundu zuen akrobazia eskian iraultza suposatu zuen 1080 eskia ateratzen. 2002an, Tanner Hall eta beste eskiatzaile batzuekin akrobazia eskian zentratutako Armada enpresa sortu zuen, eta bere talde profesionaleko kidea izan zen. Hainbat eski filmetan parte hartu zuen, tartean 2012an Sherpas Cinemak atera zuen *All.I.Can* filmean.

2014ko irailaren 29an hil egin zen Andreas Fransson eskiatzailearekin batera Cerro San Lorenzon, Txilen, eroritako elur-jausi batean. Apogee Skiing websaila filmatzen ari ziren.

## Erreferentziak
Cerro San Lorenzo

**San Lorenzo Mendia**, **Cochrane** mendia bezala ere ezaguna, Argentina eta Txileren arteko mugan dagoen 3.706 metrotako mendia da. Cochrane izen txilenoa menditik hurbil dagoen Cochrane herritik datorkio, mendizaleek normalean igoera hasteko erabiltzen dutena. Lehen igoera Alberto Maria de Agostinek egin zuen 1943an.

Hiru glaziar handik estaltzen dute mendia, bik Argentinako aldean eta beste batek Txilen. Argentina aldekoetan txikitzen ari diren seinale nabariak ikus daitezke. 2014. urtean ezaguna egin zen JP Auclair eta Andreas Farnsson eskiatzaile profesionalak bertan hil zirelako elur-jausi baten ondorioz.

## Galeria 
[alt=Cerro San Lorenzo, NASAren irudia|erdian|thumb|500x500px|Cerro San Lorenzo, [NASAren irudia]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Luc Brassard

**Jean-Luc Brassard** (Salaberry-de-Valleyfield, 1972ko abuztuaren 24a) akrobaziazko eskiatzaile kanadarra da, 1994ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrea lortu zuelarik. Brassardek gaur egun batxe modalitatean ohikoak diren belaunetarako babes koloretsuak ospetsu bihurtu zituen. Babes hauei esker, eskiatzaileen mugimenduak errazago ikusten dituzte epaileek.

Beste hiru aldiz parte hartu zuen Olinpiar Jokoetan: 1992an, 7.a geratuz; 1998an 4.a geratuz eta 2002an, 21. postua lortuz.

2005ean Le Massifeko bozeramaile bihurtu zen.

2014ko Neguko Olinpiar Jokoetan Kanadako talde kudeatzailearen laguntzaile izan zen. Ondoren, Kanadako Batzorde Olinpikoak (KBO) 2016ko Udako Olinpiar Jokoetarako talde kudeatzaile izendatu zuen. 2015ko urrian, KBOko lehendakari Marcel Aubutek dimisioa aurkeztu zuen, kidegoari egindako sexu jazarpen anitzen salaketen ondorioz. Brassard KBOrekin kritiko azaldu zen, salaketak 2008tik jarrita baitzeuden eta batzordeak lehenago ezer egin ez izana salatuz. Afera honengatik, 2016ko apirilean talde kudeatzaile izateari utzi zion eta Curt Harnettek hartu zuen bere postua.

Brassard irrati esataria eta *Nola egiten da?* telebista dokumentalaren bertsio frantsesaren narratzailea da gaur egun.

## Erreferentziak
Bilbao Athletic 2018/2019

Entrenatzailea:  Aritz Solabarrieta (2018-Egun,16.jardunalditik)  Gaizka Garitano (2017-18,15.jardunaldirarte)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2019 
### Udako merkatua 2018 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bakearen Lasterketa

**Bakearen Lasterketa** (alemanez *Friedensfahrt*, txekieraz *Závod míru*, eslovakieraz *Preteky mieru*, errusieraz *Велогонка Мира, Velogonka Mira*, polonieraz *Wyścig Pokoju*, frantsesaz *Course de la Paix*, italieraz *Corsa della Pace* eta errumanieraz *Cursa Păcii*) urtero Ekialdeko Blokeko herrialdeetako Txekoslovakia, Ekialdeko Alemania eta Polonian ospatzen zen etapako txirrindularitza lasterketa bat izan zen.

Mendebaldeko herrialdeetan *Ekialdeko Frantziako Tourra* edota *Munduko Lasterketa Amateur Handiena* ezizena ere jaso zuen.

1948an sortua izan zen, Bigarren Mundu Gerraren ondoren Erdialdeko Europako herrialdeen arteko tentsio arintzeko asmoz, hortik bere izena.

1989ko Sobietar Blokearen gainbeheraren ondoren, lasterketa babesle ekonomikorik gabe gelditu eta diru murrizketei aurre egiteko arazoak izan zituen. 2006an bere azken ekitaldia ospatu zen.

Proba honen lehenbiziko irabazlea August Prosinek izan zen, eta laisterketa gehien irabazi zituena berriz Steffen Wesemann, bost garaipenekin.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Gernika (Argentina)

**Gernika** edo **Guernica** Argentinako Presidente Perón Barrutiko burua den herria da. Buenos Aires Handian, Buenos Airestik 37 kilometrotara. Gernika izena Euskal Herriko Gernikari omenez jarri zitzaion, 1934ko maiatzaren 18an, Mathilde Díaz Vélez andereak Gobernuari horrela eskatuta.

## Geografia 
Guernica lur lauetan kokatua dago; beraz, mendirik ez dago. Panpa hezean dago. Mineralez lur aberatsak dira, baita nekazaritza eta abeltzaintzarako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Presidente Perón barrutiaren webgunea.
* :Informazio turistikoa.
Belene uhartea

**Belene** () edo **Persin uhartea** (*остров Персин, ostrov Persin*) Bulgariako uharte handiena da. Uhartea Danubio ibaia bi adarretan banatzen den tokietan sortzen da. Errumaniarekin Bulgariak duen mugan dago baina uharte osoa Bulgarian dago. Ibai sedimentazioaren ondorioz sortu zen.

## Ezaugarriak 
Uharteak luzeraz 14,5 kilometro ditu; zabaleraz gehienez 6 kilometro ditu. Marea ertainarekin 41,078 kilometro karratu ditu (4.107 hektarea); marea gora dagoenean, aldiz, uhartearen lur asko ur azpian gelditzen dira. Beleneren hiriaren iparraldean dago. Danubioko laugarren uharte handiena da, bestetik.

Uhartea hau eta beste txikiagoak Persinako Parke Naturalaren barruan daude. Ekologikoki balore handiak ditu; esaterako ibai-hegazti ugari ikus daiteke, 170 espezie inguruan batzuk oso arraroak: beltzarana(*Plegadis falcinellus*), ubarroi txikia (*Microcarbo pygmeus*), antzandobi txikia (*Lanius minor*), *Branta ruficollis*... Begetazioa ere interesgarria da. Belene eta beste bederatzi uharte zein ibai-ertzak Ramsar lekuak dira.

## Historia 
Neurri handi batean uhartearen ospea bertan Gerra Hotzaren garaian, 1949-1953 eta 1956-1959, preso politikoentzako kontzentrazio-esparrua izan zelako da. Oraindik-orain, mendebaldeko aldean espetxe bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  : Persinako Parke Naturalari buruzko informazioa.
Mon Ket

***Mon Ket*** 2018ko François Damiens belgikar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Dany Versavelek arazo bat du semearekin: Sullivanek 15 urte ditu, eta ez du ezer jakin nahi kartzelan dagoen aita harroputz eta lotsagabearekin. Baina, Danyrentzat, semea dena da, munduan duen gauzarik baliotsuena, eta ez dago prest hura aldentzen ikusteko. Orduan, espetxetik ihes egitea erabakiko du. Ihesaldian, semea eramango du, eta mutikoari bizitzan garrantzia duten gauzak irakasten saiatuko da. Lotsarik eta mugarik gabe, aitak dakiena transmitituko du. Beharbada, heziketarik hoberena dago okerrena dirudienaren atzean.

## Aktoreak 
* François Damiens : Dany Versavel
* Matteo Salamone : Sullivan Versavel
* Tatiana Rojot : Patience
* Christian Brahy : aita pontekoa
* Serge Hutry : urgentziako buruzagia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clube Desportivo das Aves

**Clube Desportivo das Aves** Portugalgo futbol taldea bat da, Vila das Aves hirikoa. Lehen mailan jokatzen du. 2018an Portugalgo Kopa irabazi zuen.

## Palmaresa 
* Portugalgo futbol liga (0)
* Portugalgo futbol kopa (1): 2018.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Gorka Villar

**Gorka Villar Bollain**, (Bilbo,  - ) bizkaitar enpresaburu eta abokatua da, kirol zuzenbidean aditua. Ángel María Villarren semea, 2017ko uztailean, iruzurra, agiriak faltsutzea, norbanakoen arteko ustelkeria eta leialtasunik gabeko kudeaketa akusaziopean aitarekin batera atxilotu zuten.

## Erreferentziak
Rade Šerbedžija

**Rade Šerbedžija**, batzuetan ingelesezko filmeen kredituetan **Rade Sherbedgia** (; Bunić, Kroazia, Jugoslavia, 1946ko uztailaren 27a) kroaziar aktore, zinema zuzendari eta musikari bat da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gizonezko errebelazio aktore onenaren Goya Saria

Goya Sariak Espainiako Zine Arteen eta Zientzien Akademiak sortu zituen 1986an. Zerrenda honetan **Gizonezko errebelazio aktore onenaren Goya Saria** () 1994ko ediziotik aurrera jaso duten guztien zerrenda erakusten da:

## Irabazleak 
### 1990eko hamarkada 
### 2000ko hamarkada 
### 2010eko hamarkada 
### 2020ko hamarkada 
## Ikus, gainera 
* Gizonezko aktore onenaren Goya Saria
* Gizonezko bigarren aktore onenaren Goya Saria

## Kanpo estekak
The Great White Hope

***The Great White Hope*** ("Itxaropen Txuri Handia") 1970eko film bat da. Howard Sacklerrek idatzi zuen eta Martin Rittek zuzendu. James Earl Jones, Jane Alexander, Chester Morris, Hal Holbrook, Beah Richards eta Moses Gunnek antzeztu zuten. Earl Jones eta Alexander Oscar Sarietarako izendatu zituzten euren antzezpena dela eta.

Filmak Jack Johnson eta bere lehenengo emazte Etta Terry Duryearen arteko benetan istorioa kontatzen du, euren ezkontzaren ondorioz egondako eztabaida eta Duryeak 1912an bere buruz beste egiteko arrazoiak.

## Aktoreak 
* James Earl Jones: Jack Jefferson
* Jane Alexander: Eleanor Bachman
* Chester Morris: Pop Weaver
* Hal Holbrook: Al Cameron
* Beah Richards: Mama Tiny
* Moses Gunn: Scipio
* Lou Gilbert: Goldie
* Robert Webber: Dixon

## Kanpo estekak
Otti Berger

**Otti Berger** (Hungaria, 1898ko urriaren 4a - Auschwitz, 1944/45) ehungile diseinatzaile garrantzitsuenetarikoa izan zen. Bauhaus-en ikaslea izan zen, eta beranduago, bertako irakasle bihurtu.

Bere heziketa Vienako neskentzako eskolan bukatu zuen, gerora *Zagreb*-ko Arts and Craft Academia erreal ikasteko. 1926 arte egon zen eta hortik aurrera Dessaueko Bauhausera igaro zen. Ehungintza tailerreko gaitasun handien duen ikasleetariko bat bezala deskribatu zuten.

Bauhaus-en garrantzitsua eta ezaguna izan da oihal eta ehunekin egindako esperimentazioengatik. Bauhaus-en bere ikasketak iraun zuten bitartean metodologia eta materialekin ikerketak egin zituen, beranduago plastikozko ehunak sartzeko asmorekin, masa produkzioan pentsatuz.

Emakumeak ehungintzan bakarrik lan egin zezaketen Bauhausen zegoen ideiaren kontra borrokatu zuen, Anni Albers eta Gunta Stölzl-ekin batera, eta horretarako bere argazki eta margoetan erretorika erabili zuen bere lana definitzeko.

Bauhaus-en zegoen bitartean ehungintza produkzio metodologiari buruzko tesi bat idatzi zuen, baina ez zen inoiz publikatzera heldu.Bere ehunentzako patenteak bilatu zituen Bauhausko diseinatzaile bakarra izan zen.
 
1932an Berger Bauhauseko ehungintza esparruaren zuzendariaren (Lilly Reich) laguntzaile bihurtu zen. Bere ikasketa-lan sortu eta ikasle gaztentzako aholkulari modura aritu zuen, haien artean Zsuzsa Markos-Ney, Paris-en lan egiten zuela, eta Etel Fodor-Mittag, Hego Afrikan.

ezkerrera|thumb|Otti Bergerren lanetariko batBere sustrai juduak zirela eta Alemanian lan egitea debekatuta zeukan Nazi erregimenaren garaian(1936an berak izandako elkartea itxi beharra izan zuen). Londresera ihes egin zuen, Estatu Batuetara emigratzeko asmoarekin, bere senarra ( Ludwig Hilberseimer ) eta Bauhaus-eko beste irakasle batzuekin batera. Baina haien ahaleginek ez zuten fruiturik eman. Gainera Londresen ez zuen lanik aurkitu. Alde batetik, hizkuntza ez zuelako hitz egiten; eta bestetik, bertan ez zeuzkalako laguntza eske lagun talderik.

1938an bere jaioterrira bueltatu zen bere familia laguntzeko asmoz, ama gaizorik zegoela eta. Handik deportatuak izan ziren Auschwitz-eko kontzentrazio-esparrura, non 1944ko apirilean hil egin zuten.
Gabriel Appelt Pires

**Gabriel Appelt Pires** (Rio de Janeiro, Brasil, 1993ko irailaren 18a) futbolaria da. Espainiako CD Leganes taldean jokatzen du, erdilari.
Ruben de la Barrera

**Rubén de la Barrera Fernández** (Coruña, Galizia, 1985eko urtarrilaren 18a) futbol entrenatzailea da. Gaur egun Errealaren gizonezkoen futbol talde nagusiko 2. entrenatzaile dihardu, Asier Garitanori laguntzen. 32 urte zituela Cultural Leonesa 2. mailara igotzeagatik egin zen bereziki ezagun.
Euskaldunako bataila

**Euskaldunako bataila** 1984an Bilboko Euskalduna ontziolako langileek egindako erresistentzia-borroka izan zen, Espainiako Gobernuak lantegia ixteko asmoa adierazi eta gero. Langileek Gobernuaren erabakiari aurre egin zieten euren lanpostuei eusteko asmoz. Protesta ugari egin zituzten eta Espainiako Polizia Nazionalarekin liskarrak ugaritu ziren. Istilurik larrienak 1984ko azaroaren 23koak izan ziren Polizia Nazionala lantegira metrailetekin tiroka sartu zenean.

## Historia 
### Aurrekariak 
1900. urtean Eduardo Aznar Berrizko markesak eta bere lehengusu Ramón de la Sotak Euskalduna ontziola sortu zuten Bilboko itsasadarraren ezkerraldean. 1969ko abenduaren 1ean *Astilleros Españoles, S.A.* (AESA) eratu zen Euskalduna eta *Sociedad Española de Construcción Naval* (Sestaoko La Naval) ontziola pribatuek eta Cadizko ontziolak bat egin ondoren. Ondorioz, AESA Espainiako ontzigintza enpresarik handiena ez ezik, Europako handienetako bat ere bihurtu zen.

Nazioarteko merkatuan lehia handituz joan zen, batez ere Japoniako eta Hego Koreako ontzigileekin, Europako ontziolen kalterako. Izan ere geroz eta eskari gutxiago jasotzen zituzten. Horrek ontziolen kapital pribatuaren ihesa ekarri zuen, negozioa estatuaren esku geratuz. Espainia Europako Ekonomia Erkidegoan sartzeak, sektorea erkidegoaren araudira egokitzera, laguntza publikoak murriztera eta espainiar merkatua europar konkurrentziara irekitzera behartu zuen.

### Protestak 
1984an Felipe González presidente zuen Espainiako gobernuak Euskalduna lantegia ixtea erabaki zuen. Hori dela eta, langileek, euren lanpostuei eusteko asmoz, ontziolaren ixtearen aurkako erresistentzia-prozesu luzea abiarazi zuten. Egunero ontziolaren aldeko manifestazioak egiten ziren erakundeen egoitzen aurrean eta herritarren babes zabalarekin.

### Azaroaren 23ko poliziaren erasoaldia 
1984ko azaroaren 23an Espainiako Polizia Nazionala ontziolako langileei metrailetekin tiroka oldartu zitzaien eta lantegian sartu zen. Euskaldunako langileak, tiroketatik ihesi, babesleku bila joan eta eraikitzen ari ziren itsasontzian gorde ziren. Pablo González Larrazabal langileak ez zuen gordelekura iristerik izan, lurrera zerraldo erori eta bihotzekoak jota hil baitzen. Erasoan poliziak zenbait langile ere zauritu zituen: Vicente Carril Alfaro balaz, beste langile batzuk kolpez eta Juan Hernández Casado langilea larri eraman zuten ospitalera erredurekin gorputzeko %22an.

#### Erreakzioak 
Arratsaldean egindako bilera batean euskal alderdi politikoek, Espainiako Langile Alderdi Sozialistak eta Coalición Popularrek izan ezik, eta sindikatuek, UGT izan ezik, gobernadore zibilaren dimisioa eskatzea adostu zuten. Gainera, Euskaldunako mila bat langile manifestatu ziren Bilboko erdigunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urri (aztarnategia)

**Urri herrixka** Nafarroa Garaian dagoen Burdin Aroko baskoien herri harresituaren aztarnak dira, Urri edo Eurri mendian Lehen eta Bigarren Burdin Aroko materialak aurkitu dira, baita erromatar garaiko aztarnak ere. 

## Kokapena 
Urri mendia Eguesibarren dago, eta beraz, baskoien hiri garrantzitsuena izan zen Iruñetik gertu. Haran horren kontzeju gertuena Ibiriku da. Udalaren hegoaldean zegoen, herria eta Taxoareko mendikatea artean. Urrutik ondo bereizi egiten da ordoki baten gainean baitago. Gertutik Urbil eta Auzketa errekak daude eta egun, ingurua zereala landatzeko erabiltzen da. Sarrigurengo aztarnategitik 4,5 kilometrora dago. Hegoaldetik, herriaren gune altuenetik, Iruñeko hiriaren ondo ikusten da, bai eta Iruñerritik Agoitzeko sakonunerako daraman pasabidea. Herritik igarotzen ez bazen ere, bere azpitik Tarraco-Oiasso galtzada igarotzen zela proposatu da.

## Ezaugarriak 
Esparrua inguratzen zuen harresia ia galduta dago eta bakarrik hegoaldean gorde da Tarraco-Oiasso galtzadaren zati bat. Gainerakoa baliteke lubeta artifizialaren  azpian egotea. herria bi esparruk osatzen zutela uste da: akropolia eta herria bera. Iparraldeko esparrua aztarna gutxiago eman ditu eta beraz, uste da, abereak gordetzeko edo biltegi moduan erabili zela

Aztarnen bilatzaile ilegalek zulo asko utzi dituzte inguruan eta zerbait aurkitu badute, ez dugu horren berri. 20025eko urriaren 22an, Nafarroako Gobernuko basozainek salaketa-proposamena egin zioten Urriko aztarnategi arkeologikoan metal-detektagailuaren bidez prospekzioa egiten ari zen pertsona bati.

## Kultura materiala 
Aurkitu diren materialak gehien batean Burdin Arokoak dira: zeramika eta burdin-zepak. 

## Ikus, gainera 
Euskal Herriko kastroak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Asunción, Julio (2011-02-16) Castro de Urri – Eurri (Ibiricu, Egües). *Rutas arqueológicas en Navarra y más*
GT Ligako 2019ko denboraldia

**GT Ligako 2019ko denboraldia** Galiziako Traineruen Liga edo Ipar-mendebaldeko Traineruen Liga arraun lehiaketaren hamaseigarren denboraldia izan zen. Ares izan zen txapelduna bigarren aldiz.

Lehen mailako txapelketa ekainaren 29an hasi zen Oleiros hiriko uretan eta abuztuaren 25ean bukatu zen Coruñan; bigarren mailako denboraldiari, aldiz, Cesantesen (Redondela) eta egun bat beranduago ekin zitzaion, ekainaren 30ean, eta lehen mailako txapelketa bezala, Teresa Herrera Banderarekin amaitu zen.

Lehia nagusia 2018ko denboraldian TKE Ligatik jaitsitako Tirán arraun elkartearen eta aurreko denboraldian GT Ligako banderak lortu zituzten Samertolameu, Ares eta Mecos elkarteen artekoa izango da.

## Lehenengo maila 
### Partaideak 

### Estropadak 

### Sailkapena 

#### Jaitsiera/Igoera play-offa 

## Bigarren maila 
### Partaideak 

### Estropadak 

### Sailkapena 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Galiziako Traineruen Liga
* TKE Ligako 2019ko denboraldia
* KAE Ligako 2019ko denboraldia

## Kanpo estekak 
* GT Ligaren webgunea
Deportivo Alavés 2018-2019

Entrenatzailea:  Abelardo Fernández (2017-Egun)
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa izan du denboraldian zehar.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Mini Glorias taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak Neguan 
### Neguko merkatua 2019 
### Udako merkatua 2018 
### Estatistikak 
### Hamaikakoa 
*Hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abeslari burusoila

***Abeslari burusoila*** (frantsesez ***La Cantatrice Chauve)*** Eugène Ionesco antzerkigile errumaniera-frantziarraren lehen antzezlana da, 1950eko maiatzaren 11an, Théâtre des Noctambules aretoan estreinatua.

## Historia 
Ionescok 38 urte zituela, estreinatu zuen bere lehendabiziko antzerki lan hau, *anti-pièce (antipieza)* azpititulua emanez lanari. Izenburu eta azpititulu berezi horretan, desafioa, zirikatu nahia, probokatzeko gogoa sumatu zion Ionescoren lanari garai hartako Parisko antzerki giroak. Absurduaren antzerkia esan izan zitzaion joeraren lehen adibide arrakastatsu eta nabarmena izan zen.

## Taularatzeak 
thumb|Theatre de la Huchette-ko kartela, betiko funtzio bikoitzarekin: Abeslari burusoila eta Lezioa.
Théâtre des Noctambules zeritzan Parisko Latin auzoko antzoki txiki batean estreinatu zen 1950eko maiatzaren 11n. 1952an beste funtzio bat hasi zen Théâtre de la Huchette, zenbait hilabetez iraun zuena. 1957an, berriro La Huchetten, *La Leçon* antzezlanarekin funtzio bikoitza ematen hasi ziren, eta 21. mendean, etengabe jarraitzen du karteldegian, antzoki horretan, gauero, milaka funtzio eman eta gero.

## Gaia 
Ingelesa ikasten ari zen Ionesco antzezlana idatzi zuen garaian, eta konturatu zen ikasteko irakurri behar zituen esaldiak, frantses-ingeles elkarrizketa gida batekoak, bere horretan eta zeuden zeudenean hartuta eta ez hizkuntza baten egiturez jabetzeko baliabide gisa, pentsaera txundigarri bezain benetakoa adierazten zutela: Fernandoren egiak, sekulako aurkikuntza bailiran adieraziak. Esaldi horietatik abiatuta osatu zuen lana Ionescok. Adibidez, 11. agerralditik:**MARTIN ANDREA:** Nik sakelako labana bat eros dezaket nire nebarentzat, baina zuk ezin duzu Irlanda erosi zure aitonarentzat.**SMITH JAUNA:** Oinez ibiltzen gara, baina elektrizitatearekin edo ikatzarekin berotzen gara.**MARTIN JAUNA:** Gaur erosten duenak idi bat, bihar edukiko du arrautza bat.**SMITH ANDREA:** Bizitzan leihotik begiratu beharra dago.**MARTIN ANDREA:** Badago aulkian esertzea, aulkiak ez baitu aulkirik.Lau pertsonaia normal, bi bikote, Smithtarrak eta Martindarrak, egongela normal batean, solas ustez normal batean… Normaltasun ororen azpian ezkutatzen den absurdoa eta zentzugabekeria nabarmen uzten dizkigu egileak.

Izenburuko abeslari emakumezkorik da ageri antzezlanean, ez iletsu ez burusoilik.

## Euskarazko itzulpena 
Literatura Unibertsala bildumarako itzuli zuen Jon Muñoz itzultzaileak 2001ean, *Abeslari burusoila* izenburuarekin (*Literatura Unibertsala*, Ibaizabal). 2011ko edizio berri batean (Elkar), izenburua luzatu zuen itzultzaile berak: *Emakume abeslari burusoila.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abeslari burusoila, 2001eko bertsioa, osorik euskaraz.
Iosu Eskiroz

**Iosu Eskiroz Redín**, pilota arloan **Eskiroz** deituraz ezaguna (Makirriain, Ezkabarte, Nafarroa Garaia, ) esku huskako pilotari profesionala da. Ederki jotzen du pilota ezkerrarekin. Atzelari aritzen da, Asegarce enpresarekin. Ez da jo handiko pilotaria, baina bai oso langilea eta oso segurua. Teknikoki pilotari ona da.

## Kirol lorpenak 
;Amateurretan:
* 2018ko El Diario Vasco torneoko txapeldun
* 2018ko Doneztebeko lau eta erdiko txapeldun

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enpresaren webguneko fitxa
Pekineko kea

***Pekineko kea*** Beatriz Chivite idazlearen bigarren poema liburua da. Lan honi esker, egileak Iruñeko Udalak antolatutako Poesia Lehiaketa irabazi zuen 2012an. Pamiela argitaletxeak argitaratu zuen 2017an.

## Edukia 
Egileak, Pekinen egin zuen ikasturtean izandako esperientziak islatu ditu, han bizi zenean idatzi zituen poemak baitira. Bere barne inpresioak, sentipenak agertzen ditu izandako gertaera eta egoerei lotuz. Poemategi minimalista da, ezer esan gabe gauza asko esaten duena.

Pekin herri-erdigunearen paisaia naturala eta hiritarra deskribatzen du. Barne sentimenduak, melankolia, bakardadea eta maitasuna erakusten ditu eta era berean, hiriari dion mirespena.

## Sariak 
* XXIII Iruñeko Gazte Literatur Lehiaketa. Poesia (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ETB1eko *Sautrela* saioko elkarrizketa
* Liburuaren aurkezpena, *YouTube* webgunean.
Primer (filma)

**Primer**, 2004ko Shane Carruth estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle, gidoilari eta aktoreak zuzendu, ekoitzi, idatzi eta antzeztutako zientzia-fikziozko film independiente bat da. Carruthez gain, David Sullivan aktoreak ere antzeztu zuen.

Denbora bidaien gaia jorratzen duen filma da.

Sundanceko Zinemaldian estreinatu eta Epaimahaiaren Saria irabazi zuen. AEBetan hedapen mugatua izan ondoren, berehala kultuzko filmaren estatusa bereganatu zuen.

## Argumentua 
Lau gizon garaje batean oso konplexuak diren gailuak eraikitzen lan egiten dute. Istripuz nahiz beren trebezia dela eta, ia nahi duten oro lortzeko ahalmena duen mekanismo bat sortuko dute. Mundua eta Gizateria alda ditzezkeen aurkikuntza bat da, baina asmatzaileen arteko harremanak ere proban jarriko dituena...

## Aktoreak 
* Shane Carruth: Aaron
* David Sullivan: Abe
* Casey Gooden: Robert
* Anand Upadhyaya: Phillip
* Carrie Crawford: Kara
* Samantha Thomson: Rachel Granger
* Brandon Blagg: Will

## Kanpo estekak 
* Webgunea 
* IMDBko fitxa irakurgai
Wihuri Sibelius Saria

[thumb|[Antti Wihurik Wihuri Sibelius Saria Paul Hindemithi emanez, 1955ean. Atzean Juho Kusti Paasikivi presidentea dago.]]
**Wihuri Sibelius Saria** urtero Nazioarteko Sarien Wihuri Fundazioak ematen duen ohoregarria da. Honen bidez fundazioak nazioarteko musikagile onenei saritu nahi die. Mundu mailan musika Klasikoaren alorreko sari garrantzitsuenetariko bat da. Lehenengo aldiz 1953an Jean Sibelius musikagileari eman zitzaion eta, geroztik, lehiaketak bere izena darama. Azken urtetan saria 150.000 eurokoa izan da. Irabazlea Finlandiako musika-instituzioen bost adituek prestatutako epaimahaiak erabakitzen du. Saridunak pertsonak zein instituzioak izan daitezke.

## Irabazleak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Wihuri Fundazioaren webgunea.
Kronopioen eta famen istorioak

***Kronopien eta famen istorioak*** (gaztelaniazko originalean: ***Historias de cronopios y de famas)*** Julio Cortázar idazle argentinarrak 1962an plazaratu zuen ipuin liburua da. 64 kontakizun labur biltzen ditu liburuak. Euskarazko itzulpena Ibon Sarasolak egin zuen 2014an, Armiarma proiekturako.

## Izaki mitologiko kontrajarriak 
Kontakizun guztiak ez dira izenburuko *kronopio* eta *famen* ingurukoak, baina hauen inguruko pasarte laburrek osatzen dute liburuaren mamia. Izaki mitologikotzat har daitezke, edo izaera-eredutzat. Guztiz kontrajarriak dira, famak zitalak, eta kronopioak miresgarri eta maitagarriak.

### Famak 
Burges arrunta, tipiko eta gogaikarriena itxuratzen duen izaki mitologikoa da fama. "Famak, bidaian doazenean, honako ohitura hauek dituzte hiri batean gaua pasatu behar dutenean: fama bat hotelera doa, prezioak zuhurki begiratu, maindireen kalitatea eta alfonbren kolorea aztertzen ditu. Beste bat komisaldegira doa (...) Hirugarrena ospitalera doa, eta txandako medikuen zerrendak kopiatzen ditu, berezitasuna eta guzti".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Kronopien eta famen istorioak* (euskaratuta, sarean, osorik).
Sei poema galego

***Sei poema galego*** (galizieraz, originalean, *Seis poemas galegos)* Federico García Lorcak (1898–1936) osatutako poesia bilduma bat da, galizieraz idatzia, nahiz eta autorea Andaluziakoa zen*.*

Poemak euskarara itzuli zituen Gabriel Arestik, eta poeta euskalduna hil ondoren eman ziren argitara *Sei poema galego* izenburuarekin (Egan, 1985).

Galizia 1916an bisitatu izan zuenetik mirestu zuen García Lorcak, eta lurraldearen tradizio literarioa, bereziki lirikoa, maite izan zuen. Miresmen eta maitasun horregatik galizieraz ikasi zuen poetak, eta poema hauek idatzi zituen 1930eko hamarkadan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gazteria Sozialista Bateratuak

**Gazteria Sozialista Bateratuak** (gaztelaniaz *Juventudes Socialistas Unificadas [JSU]*) 1936an PCEren Espainiako Gazteria Komunisten Batasuna eta PSOEren JSE elkarteen bat-egiteak sortutako gazte antolakunde politikoa izan zen. Espainiako Gerra Zibila eta gero, bere buruzagietako asko erbesteratu edo errepresio bortitza jasan zuten. Epeka-epeka 1950eko hamarkadan ahultzen ari zen, 1961ean desegin arte.

## Kanpo estekak
John Julius Norwich

**John Julius Cooper**, **bigarren Norwicheko bizkontea** (Oldham, 1929ko irailaren 15a – 2018ko ekainaren 1a) britaniar historialaria eta idazlea izan zen.

## Lanak 
* Mount Athos, 1966 (Reresville Sitwellerekin)
* The Normans in the South, 1016-1130, 1967
* Sahara, 1968
* The Kingdom in the Sun, 1970
* Great Architecture in the World, 1975
* A History of Venice, 1982
* Britain´s Heritage, 1983 (argitarazle)
* The Italian World:History, Art and the Genius of the People, 1983 (argitarazle)
* The Architecture of Southern England, 1985
* Fifty Years of Glyndebourne, 1985
* A Taste for Travel, 1985
* Byzantium:The Early Centuries, 1988
* Oxford Illustrated Encyclopaedia of Art, 1990 (argitarazle)
* Byzantium; V. 2:The Apogee, 1992
* Byzantium; v. 3:Decline and Fall, 1995
* A Short History of Byzantium, 1997
* The Twelve Days of Christmas, 1998
* Shakespeare´s Kings: the Great Plays and the History of England in the Middle Ages, 2000
* Treasures of Britain, 2002 (argitarazle)
* Paradise of Cities: Venice and its Nineteenth-century Visitors, 2003
* The Duff Cooper Diaries, 2006 (argitarazle)
* The Middle Sea: A History of the Mediterranean, 2006
* Trying to Please (autobiografia), 2008
* The Big Bang: Christmas Crackers 2000-2009, 2010
* Absolute Monarchs: A History of the Papacy, 2010
* A History of England in 100 Places: From Stonehenge to the Gherkin, 2012
* Darling Monster: The Letters of Lady Diana Cooper to Her Son John Julius Norwich, 2013 (argitarazle)
* Cities That Shaped the Ancient World, 2014 (argitarazle)
* Sicily: An Island at the Crossroads of History, 2015
* Four Princes: Henry VIII, Francis I, Charles V; Suleiman the Magnificent and the Obsessions that Forged Modern Europe, 2016
* France: A History: From Gaul to De Gaulle, 2018
Aleksis Kivi Saria

thumb|Finlandiako Elkarte Literarioaren egoitza.
**Aleksis Kivi Saria** (finlandieraz: **Aleksis Kiven palkinto**) Finlandiako Elkarte Literarioak (Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, SKS) bizitza osoko baten lanari saritzen duen ohoregarria da. Helburua Finlandiako literatura indartzea da. Saria hiru urtetan behin ematen da eta egun 14.700 eurokoa da. Sariak Aleksis Kivi idazlearen izena darama.

## Irabazleak 
## Kanpo estekak
Eino Leino Saria

**Eino Leino Saria** Finlandian 1956tik ematen den sari literario garrantzitsua da.

## Sarituak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sirkka Turkka

**Sirkka Turkka** (Helsinki, 1939ko otsailaren 2a &ndash; Lohja, 2021ko urriaren 23a) finlandiar poeta eta Finlandia Sariaren hartzailea izan zen 1987an eta Eino Leino Saria 2000n.

## Lanak 
* *Huone avaruudessa* (1973)
* *Valaan vatsassa* (kertomus, 1975)
* *Minä se olen* (1976)
* *Yö aukeaa kuin vilja* (1978)
* *Mies joka rakasti vaimoaan liikaa* (1979)
* *Kaunis hallitsija* (1981)
* *Vaikka on kesä* (1983)
* *Teokset 1973-1983* (1985)
* *Tule takaisin, pikku Saba* (1986)
* *Voiman ääni* (1989)
* *Sielun veli* (1993)
* *Nousevan auringon talo* (1997)
* *Tulin tumman metsän läpi* (1999)
* *Niin kovaa se tuuli löi* (2004)
* *Runot 1973-2004* (2005)

## Kanpo estekak
Kai Nieminen

**Kai Tapani Nieminen** (Helsinki, 1950eko maiatzaren 11) Finlandiako idazle da eta Eino Leino Saria jaso zuen 1999an. Halaber, japoniar literaturako itzultzaile ezaguna da.
La víctima número 8

***La víctima número 8*** thriller generoko telesail bat da, Mediapro eta K2000 ekoiztetxeek ETB 2 eta Telemadrid telebista kateentzat egina.

Bilbon eta Madrilen filmatu zuten oso osorik telesaila, dekoratu naturaletan eta kanpoaldean. Guztira zortzi atal egin zituzten.

## Sinopsia 
Istorioaren abiapuntuan, atentatu jihadista bat gertatuko da Bilboko Alde Zaharrean. Erasoak pertsonaia protagonistengan duen eragina jasoko dute, atalez atal. Polizia ikerketaren helburua erasoaren arduradunak atzematea eta galderak erantzutea izango da.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* César Mateo - Omar Jamal Salama
* Maria de Nati - Edurne Aranguren
* Verónika Moral - Koro Olaegi
* Iñaki Ardanaz - Gaizka Azkárate
* Farah Amed - Adila Salama
* Lisi Linder - Almudena Ortiz Cano
* Khaled Kouka - Ibrahim Jamal
* Óscar Zafra - Juan Antonio Gorostiza
* Jesús Ruyman - Muguruza
* Alfonso Torregrosa - José María Azkárate
* Itziar Lazkano - Concha
* Son Khoury - Zakir Jamal Salama
* Youssef Bougarouame - Aissa Jamal Salama
* Marcial Álvarez - Juan Echevarría "Eche"
* Iñaki Font como Gorka Azkárate
* Itziar Aizpuru - María
* Moussa Echarif - Ahmed Hakimi
* Auritz Salteráin - Iker Azkárate
### Gonbidatuak 
* Adela González - bere burua
* África Baeta - bere burua
* Xabier García Ramsden - bere burua
* Dani Álvarez - bere burua (ahotsa)
* Sonia Hernando - bere burua (ahotsa)
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pentti Linkola

**Kaarlo Pentti Linkola** (Helsinki, 1932ko abenduaren 7a - Valkeakoski, 2020ko apirilaren 5a) Finlandiako ekologista izan zen. Asko idatzi zuen bere ideiei buruz eta oso ezaguna da bere herrialdean. Modu sinplean bizi zen eta arrantzale gisa lan egiten zuen. Linkolak uste zuen gizateriak ingurumena suntsitzen duela eta, beraz, irtenbide gisa planteatzen zuen munduko pertsona kopurua murriztea eta desindustrializazioa. Bere gizartearen ideia da diktadura totalitarioa, elite intelektual batek zuzentzen duena, non biztanle gehienak Erdi Aroko bizimodua duen eta kontsumoa baliabide berriztagarrietara mugatzen den.
Rabbe Enckell

**Rabbe Arnfinn Enckell** (Tammela, 1903ko martxoaren 3a - Helsinki, 1974ko ekainaren 17a) finlandiar nobelagile eta poeta izan zen. Bere lana Europako iparraldeko nortasuna eta bere bizimoduko atsekabeak islatzen dituzten hainbat gairi aurre egitean datza. Besteak beste, 1962an ipuin laburrik onenaren Helsinki Saria irabazi zuen.