open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak jauzi hirukoitz

**Gizonezkoen jauzi hirukoitza 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 3tik abuztuaren 5era bitarte ospatu zen. 19 herrialdeko 32 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak xabalina-jaurtiketa

**Gizonezkoen xabalina jaurtiketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 4tik abuztuaren 7ra bitarte ospatu zen. 25 herrialdeko 35 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cosmin Pascari

**Cosmin Pascari** (Gura Humorului, 1998ko maiatzaren 12a) errumaniar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Tokio 2020, esku hartu zuen; zilarrezko domina lortu zuen lemazain gabeko lauko proban Mihăiță Vasile Țigănescu, Mugurel Semciuc eta Ștefan Constantin Berariu-rekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 4 × 100 metro erreleboak

**Gizonezkoak 4 × 100 erreleboak** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko abuztuaren 5etik abuztuaren 5ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 16 herrialdek hartu zuten parte, bakoitza 5 atletekin. Lasterketa bakoitzean 4 hautatzen dituzte korrika egiteko.

## Emaitzak 
#### 1. lasterketa
#### Heat 2
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Hargreaves

**Jack Hargreaves** honakoa izan daiteke:
* Jack Hargreaves (arraunlaria), arraunlari olinpikoa.
* Jack Hargreaves (aurkezlea), telebista aurkezlea.
* Jack Hargreaves (golfaria), golfaria.
Alexander Hill

**Alexander Hill** honakoa izan daiteke:

## Pertsonak 
* Alexander Hill (ministroa) (1785–1867), Eskoziako Elizaren ministroa
* Alexander Staveley Hill (1825-1905), abokatu eta politikari britainiarra
* Alexander Hill (akademikoa) (1856 – 1929), mediku britainiar eta akademikoa
* Alexander Erskine-Hill (1894–1947), Alderdi Unionista Eskoziarreko politikaria
* Alexander Hill (arraunlaria) (1993an jaioa), Australiako arraunlaria

## Lekuak 
* Alexander Hill (Ross uhartea), muino bat Ross uhartean, Antartikan
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak dekatloia

**Gizonezkoen dekatloia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 4tik abuztuaren 5era bitarte ospatu zen. 15 herrialdeko 23 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### 100 metroak 
### Luzera jauzia 
### Pisu jaurtiketa 
**1** Van Der Plaetsenen lehia utzi behar izan zuen orpazurda zauritu ostean.

### Gorako jauzia 
### 400 metroak 
### 110 metro hesiak 
1 Kaul erretiratu zen lesio baten ondorioz 400 metroko lasterketan.

### Disko-jaurtiketa 
### Pertika-jauzia 
### Xabalina-jaurtiketa 
### 1.500 metroak 
## Emaitza orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matteo Castaldo

**Matteo Castaldo** (Napoli, 1985eko abenduaren 11) italiar arraunlaria da. Udako bi olinpiar jokotan esku hartu zuen lemazain gabeko lauko proban brontzezko bi domina lortuz: Rio 2016an (Rio de Janeiro) Matteo Lodo, Giuseppe Vicino eta Domenico Montronerekin batera eta Tokio 2020an (Tokion) Matteo Lodo, Giuseppe Vicino eta Marco Di Costanzorekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jekaterina Diatxenko

**Jekaterina Vladimirovna Diatxenko** (; Leningrad, Sobietar Batasuna, 1987ko abuztuaren 31) errusiar eskrimalaria da. Diatxenko Errusiaren ordezkaria izan zen 2008ko Beijingeko Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan. 2016koetan urrezko domina irabazi zuen emakumezkoen taldekako eskrima-proban (Sofia Velikaia, Jana Jegorian eta Julia Gavrilova taldekide zituela)

Jekaterina Vladimir eta Natalia Diatxenko eskrima-entrenatzaileen alaba da. Aleksei neba ere eskrimalaria da, 2004ko Atenasko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuena gizonezkoen taldekako eskrima-proban.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marco Di Costanzo

**Marco Di Costanzo** (Napoli, 1992ko ekainaren 9a) italiar arraunlaria da.

Udako bi Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, brontzezko bi domina lortuz: Rio 2016an lemazain gabeko biko proban Giovanni Abagnalerekin batera eta Tokio 2020an lemazain gabeko lauko proban Matteo Castaldo, Matteo Lodo eta Giuseppe Vicinorekin batera.
## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofia Velikaia

**Sofia Aleksandrovna Velikaia**, (; Almaty, SESB, 1985eko ekainaren 8a) errusiar eskrimalaria da, sablearen modalitatean aditua. Aleksei Mixin borrokalari olinpikoarekin ezkonduta dago.

Lau Udako Joko Olinpikotan parte hartu du, eta bost domina lortu ditu, guztira: zilarra Londres 2012n banakako proban; urrezko eta zilarrezko dominak Rio 2016n, taldekako probetan (Jekaterina Diatxenko, Jana Jegorian eta Julia Gavrilovarekin batera) eta banaka; eta domina bakarka eta urrezkoa (Olga Nikitina eta Sofia Pozdniakovarekin batera), Tokio 2020n.

16 domina irabazi zituen Munduko Esgrima Txapelketan 2004 eta 2019 bitartean, eta 23 domina Europako Esgrima Txapelketan 2003 eta 2019 bitartean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Kanpo estekak
Matteo Lodo

**Matteo Lodo** (Terracina, 1994ko urriaren 25ean jaioa) italiar arraunlaria da.

Udako bi Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, eta lemazain gabeko lauko proban brontzezko bi domina lortu zituen Rio 2016an (Rio de Janeiro) Matteo Castaldo, Giuseppe Vicino eta Domenico Montronerekin batera eta Tokyo 2020an Matteo Castaldo, Giuseppe Vicino eta Marco Di Costanzorekin batera.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
Celina Ribechini

**Marcelina Ribechini Plaza**, gehienetan **Celina Ribechini** bezala aipatua (Bilbo, 1923 - 2018) historialari bizkaitarra izan zen. 

## Biografia 
Bere familian atzerritik etorritako zenbait arbaso zituen: 1839an Von Harten birraitona Alemaniatik (Oldenburg, Saxonia Beherea), protestantea, Bilbon bizi ahal izateko San Anton elizan bataiatu behar izan zena; Ribechini aitona, berriz Italiatik (Pietrasanta, Toscana) etorria zen XIX. mende erdi aldean.

Gerra sasoian familia Iruñera aldatu zen, ustez denbora gutxirako; baina urteak eman zituzten bertan bizitzen. Bertan Marino Aierra apaizaren lana eta lekukotasun debekatuak ezagutu zituen. 1942an telefonista bezala lanean hasi zen, eta gero Abonatuen Zerbitzuko arduraduna izan zen; baina nagusiarekin ez zen konpontzen, eta Bilbora aldatzea eskatu zuen. jubilatu eta gero, eta lanak argitaratzeari ekin zion. Zenbait hitzaldi ere eman zituen.

Bere azken argitalpena 2015ean egin zuen: ohi bezala, gai historikoa zuen, lehen atalean garai bakoitzeko prentsa eta dokumentuen analisian oinarrituz; baina bigarren zatia autobiografikoa zen.

2018 urtean hil zen.

## Argitalpenak 
* 1993. *La Ilustración en Vizcaya, el "lequeitiano" Ibáñez de la Rentería*. Txertoa. (doktore-tesia)
*1993. *Don José Agustín Ibañez de la Rentería un "ilustrado" en la historia de Vizcaya, su medio y entorno familiar.*
* 1995. V*enturas y desventuras de un mercader en el Bilbao del XVIII* (Ordeñana-Goienetxea, Ibañez de la Renteriaren aitonari buruz)
* 1996. *De la guerra de la Convención a la Zamacolada*
*2003. *Los Ordeñana-Goxenechea*
* 2007. *El maestro de lenguas.* Ttarttalo. (eleberri historikoa, Von Harten birraitonaren biografian oinarritua)
* 2008. *Desde Atxuri a Basurto, centenario del Hospital de Basurto 1908-2008.*
* 2015. *Retazos y pinceladas. Historia en Euskalherria. 1931-1975*

## Erreferentziak  
## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 4 × 400 metro erreleboak

**Gizonezkoak 4 × 400 erreleboak** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako atletismo probetako bat izan zen. 2021eko abuztuaren 6tik abuztuaren 7ra bitarte jokatu zen Japoniako Estadio Nazionalean. 16 herrialdek hartu zuten parte, bakoitza 5 atletekin. Lasterketa bakoitzean 4 hautatzen dituzte korrika egiteko.

## Emaitzak 
#### 1. lasterketa
#### Heat 2
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giuseppe Vicino

**Giuseppe Vicino** (Napoli, 1993ko otsailaren 26an jaioa) italiar arraunlaria da

Udako bi Olinpiar Jokotan esku hartu zuen, lemazainik gabeko lauko proban brontzezko bi domina lortu zituen Rio 2016an, Rio de Janeiro, Matteo Castaldo, Matteo Lodo eta Domenico Montronerekin batera eta Tokyo 2020an, Tokio, Matteo Castaldo, Matteo Lodo eta Marco Di Costanzorekin batera.
## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
Mario Polar Ugarteche

**Mario Polar Ugarteche** (Arequipa, 1912ko irailaren 5a &ndash; Lima, 1988ko otsailaren 16a ), Peruko politikaria eta idazlea izan zen. Alderdi Demokrata Kristauaren sortzaileetako bat eta lehen presidentea izan zen. Geroago Herri Alderdi Kristauko (PPC) sortzailea eta presidentea izan zen. Lau aldiz Errepublikako senataria izan zen eta behin diputatu eratzailea (1979), baita Fernando Belaúnde Terryren lehen gobernuko Errepublikako bigarren presidenteordea ere (1963-1968).

## Argitalpenak 
Bere jaioterriko bizipenak eta irudi tradizionalak gogoratzen dituzten kronikak eta nobelak argitaratu zituen. Aipagarrienak aipatzen ditugu. 

* *Un ángulo perdido* (1935)
* *Viejos y nuevos tiempos: cartas a mi nieto* (1969)
* *Estampas humanas* (1971)
* *¿Y mañana? Reflexiones sobre el Perú* (1977)
* *La leyenda de Arequipa* (1986).

Hainbat egunkari eta aldizkarietan azterketa politikoei buruzko artikulu ugari argitaratu zituen. 

## Kanpo estekak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 20 kilometro ibilketa

**2020ko Udako Olinpiar Jokoetako emakumezkoen 20 kilometro ibilketa** 2021eko abuztuaren 6an hasi zen Sapporon, Japonia. 

Lasterketa Tokiotik Sapporora mugitu zen, batez beste 4ºC hotzagoa delako abuztuan. Ordua ere aurreratu zen, arrazoi berberagatik. Hala ere, bi hiriek tenperatura oso antzekoa izan zuten amaieran, 26ºC egiten baitzituen lasterketa hasieran eta 29ºC 8:30ean helmugara iristen ari zirenean. 

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berrogei zaldunen haitzuloa

**Berrogei zaldunen haitzuloa** edo **Undako goba** Letonan (Araba) dagoen haitzuloa da, Letona herriko erdigunetik kilometro batera, mendebaldera (koord.: 42.9321, -2.7683). Arrato mendikatean.

Lope Gartzia Salazarrek, bere *Istoria de las bienandanças e fortunas* aipatzen du haitzuloa eta bere garaietaraino ahoz aho transmititu zen kondaira. Kondaira horren arabera, mende batzuk lehenago, leinu gerren testuinguruan, oinaztar eta ganboatarren arteko guda batean galtzaile suertatu ziren berrogei zaldun ezkutatu egin ziren haitzulo honetan, arerioengandik ihesi.

Hartzuloan egon zitezkeen aztarna arkeologikoak ikertu egin izan dira.

## Erreferentziak
Atletismoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak pertika-jauzia

**Emakumezkoen pertika jauzia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko abuztuaren 2tik abuztuaren 5era bitarte ospatu zen. Mundu osoko 31 atletek hartu zuten parte. 

## Txapelketa 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ashley Olsen

**Ashley Fuller Olsen** (Sherman Oaks, Kalifornia, 1986ko ekainaren 13a) estatubatuar aktore ohia, moda-diseinatzailea, eta enpresaburua da. Mary-Kate ahizpa bikia eta biak bederatzi hilabete zituztenean hasi ziren antzezten. Biek 1987 eta 1995 bitartean iraun zuen *Full House* telesailean Michelle Tanner izeneko pertsonaia antzeztu zuten txandaka. Horrez gain, hainbat filmetako protagonista izan ziren. Ondorioz, Olsen bikiak izenez egin ziren ezagunak.

2012ko martxoan Mary-Kate eta biek antzezteari utziko ziotela adierazi zuten, modaren industrian aritzeko.

## Kanpo estekak
Carlos Eduardo Zavaleta Rivera

**Carlos Eduardo Zavaleta Rivera** (Caraz, 1928ko martxoaren 7a &ndash; Lima, 2011ko apirilaren 26a ) Peruko idazlea, diplomazialaria eta unibertsitateko irakaslea izan zen . 50eko belaunaldikoa zena, XX. mendeko Peruko ipuin kontalari onenetakoa da. Joyce eta Faulkner bezalako ingeles egileen eraginez, Peruko eleberriaren eta ipuinaren egitura eta estiloa berritu zituen. Limako San Marcos Unibertsitate Nagusian ikasi zuen eta han ere irakasle aritu zen, irakasle nagusia den kategoria gorenera iritsi arte , Letren eta Giza Zientzien Fakultatean 2011ra arte. Bere lanetako batzuk *Los Íngar* (1955), *El Cristo Villenas* (1956), *Cuentos completos* (1977), eta *Pálido* pero sereno (1997) dira.

## Kanpo estekak
1896ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

thumb|1896an zilarrezko dominak eman zitzaizkien irabazleei.
**1896ko Udako Olinpiar Jokoak**, ofizialki **I Olinpiadako Jokoak** Atenasen 1896ko apirilaren 6tik apirilaren 15era jokatu ziren kirol anitzeko udako proba bat izan ziren, Aro Modernoko lehenengo Olinpiar Jokoak. 14 herrialdetako 241 atleta izan ziren bertan, 43 kirol probatan parte hartuz 9 kiroletan.

Parte hartu zuten 14 herrialdetik 10ek lortu zituzten dominak, eta talde mistoak, hau da, herrialde bat baino gehiagoko atletak biltzen zituen taldeak, beste hiru domina irabazi zituen. Ameriketako Estatu Batuak izan ziren domina gehien irabazi zituztenak, 11, nahiz eta 14 atleta baino ez zituzten bidali. Greziak, ordea, 169 atleta bidali zituen eta 46 domina irabazi zituen guztira, horietatik 17 zilarrezkoak eta 19 brontzezkoak. Urrea, hala ere, 10 izan ziren, AEBk baino bat gutxiago. Erretroaktiboki, NOBek "Talde mistoa" sortu zu (ZZX herrialde kodearekin) atleta talde hauek izendatzeko. Atleta batzuek bakarka irabazi zituzten dominak, eta ondoren taldeka, beraz herrialde ezberdinetan tabulatzen dira atleta berberak lortutako bi dominak. Dionysios Kasdaglis greziarra Alexandrian bizi zen, Egipton, eta NOBek Greziaren alde jartzen du tenisean bakarka lortutako domina, baina Demetrios Peterokokkinosekin batera bikoteka irabazitakoa talde mistoan sartzen du.

Lehen Olinpiar Joko hauetan irabazleei zilarrezko domina bat eta olibondo adar bat ematen zitzaien, eta bigarrenei kobrezko domina bat eta ereinotz adar bat. NOBek, modu erretroaktiboan, urrea, zilarra eta brontze eman die proba bakoitzeko lehenengo hiru atletei, gaur egungo ohiturari jarraituz. Berdineketak eman ziren hiru kiroletan eta, horregatik, domina kopurua ere handiagoa da. Francis Lane estatubatuarrak eta Alajos Szokolyi hungariarrak berdinketa eskuratu zuten 100 metroko lasterketako hirugarren postuan; Evangelos Damaskosek eta Ioannis Theodoropoulos greziarrek pertika-jauzian; Konstantinos Paspatis greziarrak eta Momcsilló Tapavicza hungariarrak tenisean. Gainera, brotnzezko dominarik ez zen eman hirugarren posturik egon ez zen hainbat kiroletan. 

## Domina taula 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fátima Gálvez

**Fátima Gálvez Marín** (Baena, 1987ko urtarrilaren 19a) espainiar tiratzailea da, olinpiar hobia modalitatean lehiatzen dena. Munduko txapelduna izan zen 2015an, Lonaton. 2020eko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen, Tokion, Alberto Fernándezekin osatu zuen talde mistoarekin. 2024ko Udako Olinpiar Jokuetan, aldiz, 6. postua eskuratu zuen, Espainako Mar Molne Magrina tiratzailearen atzetik.

Horretaz gain, bigarren postua atzeman zuen Mediterraneoko jokuetan, Mersinen, 2013an. Bigarren postua lortu zuen munduko tiro txapelketan ere  2014ean, Granadan, bai eta taldeka hirugarrena ere.

## Nazioarteko emaitzak 
## Kanpo estekak
D'Anjou (udarea)

thumb|Kultibarraren aldaera berdea.
'''D'Anjou**, **Beurré d'Anjou** edo **Anjou'* udarea Europako udareondoaren (*Pyrus communis'') kultibar bat da, lepo motza duena. Jatorrizko izena 'Nec Plus Meuris' izan zen, baina AEBen eta Ingalaterran merkaturatzean, 'Anjou' edo 'd'Anjou' izen okerra eman zitzaion. Uste da XIX. mendearen erdialdean sortu zela kultibar hau, Belgikan edo Frantzian.

D'Anjou udareak bi aldaera ditu: berdea eta gorria. Aldaera berdeak azala berde hitsa du, eta kolorea ez da aldatzen udarea ondu ahala, udare berdeen beste kultibar gehienak ez bezala, horitu egiten baitira. Anjou gorria, berriz, berdearen esporte natural gisa sortu zen, eta, kolorea kenduta, berdeak bezalatsukoak dira gainerakoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esporte

thumb|Winchester Cathedral arrosa, esporte bat.
**Esportea** edo **lususa** landarearen zati bat da, alde morfologikoa daukana landarearen gainerakoarekin ausazko aldaketa genetiko baten ondorioz. Esporteak desberdinak izan daitezke hostoen forman edo kolorean, loreetan, fruituetan edo adarren egituran. 

Ezaugarri onuragarriak dituzten esportak ugalketa asexualaren bidez ugaritzen dira morfologia berriaren ezaugarriei eusten dien kultibar berri bat sortzeko. Halakoetan, "atzerabueltak" izaten dira maiz, hau da, landareak edo haren zati batek jatorrizko forma hartzen du berriz.

## Adibideak zurezko landareetan 
* Nektarina, muxikatik jaioa.
* Anjou udarearen aldaera gorria
* Andere-mahats zuria
* Arrosen artean, 'Redouté' ® (1992) edo 'Winchester Cathedral' ® (1992).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Doyenné du Comice

thumb
**Doyenné du Comice** edo **Comice** Europako udareondoaren (*Pyrus communis*) kultibar bat da. Jatorria XIX. mendean du, Frantzian. Izan ere, lehenbiziko aldiz Angersen hazi zen, 1840ko hamarkadan. 

Comice udareak arrakasta handia lortu du. 1894an, London Horticultural Journal aldizkariak munduko udarerik hoberentzat jo zuen. Edward Bunyardek "The Anatomy of Dessert" 1929ko liburuan, esan zuen udare mota honek zaporearen, lurrinaren eta testuraren nahasketa perfektua zeukala. Hala ere, oso azal delikatua duenez, erraz zauritzen baita, manipulazio berezia behar du eta ez da oso egokia ontziratze mekanikorako.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zoran Rant

**Zoran Rant** (1904-1972) ingeniari kimiko eta zientzialari esloveniarra  Ljubljana hiriko (Eslovenia) Ingeniaritza Teknikoaren Departamentuko irakaslea izan zen, SAZU (Esloveniako Zientzia eta Arteen Akademia ) elkarteko kidea. Gaur egun, Rant ezaguna da lehena izan zelako formalki adierazten  exergiaren eta energiaren arteko erlazioa Termodinamikaren arloan. Halaber, erlazio horrek ekonomiarekin duen harremana ere deskribatu zuen.

Rant-ek egindako lanetan oinarriturik,  XX. mendean bukaera aldean termoekonomiaren oinarriak landu ziren. Haren lehen argitalpenak Esloveniako aldizkarietan egin ziren bakarrik, eta horren ondorioz, oso mugatua izan zen zientzialarien arte haien zabalkundea. Hirurogeita hamarreko hamarkada arte ez zen mundu osora zabaldu beraren lana.

## Erreferentziak
Thomas Mackintosh

**Thomas "Tom" Mackintosh** (Wellington, 1997ko urtarrilaren 30ean jaioa) Zeelanda Berriko arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan urrezko domina lortuz. Taldea Thomas Mackintoshek berak, Hamish Bondek, Thomas Murrayk, Michael Brakek, Daniel Williamsonek, Phillip Wilsonek, Shaun Kirkhamek, Matt MacDonaldek eta Sam Bosworthek osatzen zuten.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
Ercolina udare

**Ercolina** edo **Coscia** udarea Europako udareondoaren (*Pyrus communis*) kultibar bat da. Kolore horia du atzealde berdearekin, eta gune arrosak ditu eguzkiak gehien jotzen duen aldean.

Jatorria Italian du, eta XVI. mendean badago haren berri. Egun, batez ere Frantzian eta Espainian produzitzen da (Murtziako Jumilla udarea mota honetakoa da).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Hamish Bond

**Hamish Bond,** (Dunedin, 1986ko otsailaren 13an jaioa) Zeelanda Berriko arraunlaria da

2007an, Munduko Arraun Txapelketan, lemazain gabeko laukoan, urrezko dominaren irabazle taldearen kide izan zen Bond. Pekinen, 2008ko Udako Olinpiar Jokoak egin aurretik, Bond, ofizialki, 1000. Olinpiar izendatu zuen Zeelanda Berriak, baina, akats bat zela medio, 1002ra zuzendu zuten geroago 

2012an, Bond Massey Unibertsitatean graduatu zen, Enpresen Administrazioan lizentziatu (finantzetan espezializatua) eta finantza plangintzako graduondo tituluez. 

Bond bizikletan ere lehiatu izan du; 2009an, Zeelanda Berrian, elite mailan aritu zen Sam Bewley herrikidearekin batera; Southlandeko Itzulian, Zookeepers-Cycle Surgery taldearekin ibili zen.

Bond, arraunean egindako zerbitzuengatik, Zeelanda Berriko Merituaren Ordenako kide bihurtu zen 2013an.

Bondek hiru Udako Olinpiar Jokotan hartu zuen esku: Londres 2012 (Londres), Rio 2016 (Rio de Janeiro) eta Tokio 2020 (Tokio) hiru urrezko domina lortuz. Tokion lehiatu zuen taldea hauek osatzen zuten: Hamish Bondek berak, Thomas Mackintoshek,Thomas Murrayk, Michael Brakek, Daniel Williamsonek, Phillip Wilsonek, Shaun Kirkhamek, Matt MacDonaldek eta Sam Bosworthek.

## Nazioarteko emaitzak arraunketan
### Txirrindularitza 
**2017. urtea**
* Zeelanda Berriko Erlojupeko Txapelketan 
*  Ozeaniko Erlojupeko Txapelketan 
**2018**
* Zeelanda Berriko Erlojupeko Txapelketa 
* Ozeanoko erlojupeko txapelketa 
**2019**
* 2. Zeelanda Berriko Erlojupeko Txapelketan 
**2020. urtea**
* Zeelanda Berriko Erlojupeko Txapelketa 

## Ohoreak 
* Zeelanda Berriko Meritu Ordena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alex Yee

**Alex Yee** (Lewisham, 1998ko otsailaren 18a) britainiar triatleta da.

Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, bi domina lortuz, urrea errelebo mistoan eta zilarra banakako proban. Brontzezko domina irabazi zuen 2020ko errelebo mistoen munduko txapelketan. 2024an beste bi domin olinpiko lortu zituen Parisen. Urrea bakarkako proban eta brontzea errelebo mistoen proban

## Nazioarteko lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hayden Wilde

**Hayden Wilde** (Taupo, 1997ko irailaren 1a) Zeelanda Berriko triatleta da.

Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, banakako proban brontzezko domina lortuz. Bi domina irabazi zituen Ozeaniako Triatloi Txapelketan 2018an eta 2019an, eta brontzezko domina 2021eko Europako Abiadura Triatloi Txapelketan. 2024ko Udako Olinpìar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen bakarkako proban.

## Nazioarteko lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Annie Easley

**Annie J. Easley** (Birmingham, Ameriketako Estatu Batuak, 1933ko apirilaren 23a - Cleveland, Ameriketako Estatu Batuak, 2011ko ekainaren 25a) informatikari teorikoa, matematikaria eta suziri-zientzialaria izan zen. NASAren Lewis Ikerketa Zentroan (gaur egungo Glenn Ikerketa Zentroan) egin zuen lan, bai eta horren aurretiko Aeronautikaren Aholku Batzorde Nazionalean (NACA) ere. Zentauro suziri-atalaren softwarea garatu zuen taldeko burua izan zen. Horrez gain, NASAn lan egin zuten lehendabiziko afro-amerikarretako bat izan zen. 2015ean Glenn Ikerketa Zentroaren Ospearen Aretoan sartu zuten, hilondoan. Haren omenez, 2021eko otsailaren 1ean, Nazioarteko Astronomia Elkarteak Easley izena eman zion Ilargiko krater bati.

## Kanpo estekak
Murgia (argipena)

**Murgia** izenak hainbat adiera du:

* **Murgia** herria Araban, Zuiako kontzejua, udalerriko herrigume nagusia.
* **Murgia**, Oñatiko baserri auzoa.
***Murgia jauregia**, Astigarragako etxe aberats bat.
***Murgia**, Ortzaizeko etxe nabarmen bat.
***Aldazabal Murgia jauregia**, Debako jauregi bat.
Euskal toponimoa den heinean, euskal antroponimian ere agerpena du abizen gisa, hala nola pertsona hauen kasuan:

* **Concha Murgia** (1806-1854) euskaldun eta galiziar abertzalea.
* Mikel Martinez de Murgia (1945-1972), ETAkidea, poliziak tiroketan hila.

Erdarazko grafiaz ere aurkitzen ahal da abizena, Murguía forman ohikoan:

* Manuel Murguía (1833-1923), historialari galiziarra.

Murgia deitura, desberdin ahoskatua, Italiako abizena ere bada, pertsona hauena adibidez:

* Michela Murgia (1972-2023), sardiniar abertzale eta idazlea.
* Tiberio Murgia (1929-2010), aktore italiarra, sardiniarra.

Ikus halaber:

* Murga.
* Mungia.
Jose Mallea-Olaetxe

[thumb|Jose Mallea-Olaetxek Estatu Batuetako euskal [arboglifoak ikertu ditu.]]
**Jose Mallea-Olaetxe** (Munitibar, Bizkaia, 1941) apaiz ohia, ikertzailea eta idazlea da.

## Biografia 
Munitibarren jaioa, Oñatin eta Haro ikasi zuen apaiza izateko. Aldizkari desberdinetan kolaboratu zuen: *Erein*, *Gure Txokoa*, *Zeruko Argia*, *Euskonews & Media*,... Estatu Batuetara bidali zuten bere lana betetzeko. Nevadako Unibertsitatean doktoreago egin zuen; bere tesia Juan Zumarragari buruzkoa izan zen. 1987tik Center for Basque Studies Renoko euskal mintegian kolaboratu zuen. Haren lan ezagunena euskaldunek hamar AEBko estatuetan zuhaitzetan utzitako testuak edo arboglifoak ikertzea izan da.

## Obrak 
### Liburuak 
* *Speaking through the aspens: Basque tree carvings in California and Nevada*, University of Nevada Press, 2000. ISBN 10: 0874177626 Bere liburu ezagunena da. *Joskol* eta *Ulemendi* izengoitiak erabili ditu.

* *Shooting from the lip : bertsolariak ipar amerikan : improvised Basque-verse singing*, North American Basque Organization (NABO), 2003, ISBN 10: 0615124038 2003. Bertsolaritzari buruzko lana.
* *The Basques of Reno and the Northeastern Sierra*, Arcadia Publishing, 2009, 128 or., ISBN: 9780738569611.

* *The power of nothing : the life and adventures of Ignacio "Idaho" Urrutia*, Susanville, Kalifornia: Idaho Grocery, 2000. 

* *Juan Zumarraga, bishop of Mexico, and the Basques : the ethnic connection*, University of Nevada, Reno, 1988.

### Liburuen edizioak 
* Pedro Juan Etxamendi: ''California'ko bertsolari eta musikari. Pedro Juan Etxamendy*, Auspoa, 288 zk., Gipuzkoako Foru Aldundia, Kultura Zuzendaritza, 2004. ISBN: 84-7907-446-9.

## Argazki-erakusketak 
* *Lertxun-marrak: Euskal Artzainen Artea Mendebaldeko Ameriketan'', Bilbo, 2016.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Mallea-Olaetxea WorldCaten webgunean.
*  : Jose Mallea Youtubeko bideo batean.
Berezao

**Berezao** Oñatiko baserri-auzoa da, herritik hegoaldera, Oñatiko nukleotik gertuen dagoen auzoa. 70 biztanle zituen 2020ko erroldan. Gaztelerazko toponimo zahar parekidea Verezano idatzi izan zen historikoki.

## Geografia 
Berezaoko parte bat, kaletik gertukoena, industrialde bihurtua da 20. mendetik. Bertan zegoen Zahor txokolate lantegia, 21. mendean Natra izena duena. Auzoaren nukleoa hortik gertu dago, Santa Lutzia baseliza eta auzoko eskola zaharrarekin, eta parke-baso batekin. Baserri multzo bat da zentro honetatik gertu, baina beste baserri batzuk urrunago eta sakabanatuago daude.

Baserrien artean, lau aldeko teilatua duten ale ederrak daude, Agerre adibidez (bertako toponimian Agirre markatua dagoen arren), eta Lizarralde: 400 metro koadro oinazalean, barruko egurrezko habe eta teilatuekin, eraikuntza ikusgarria da azken hau. 

Bertakoek aipatzen duten beste etxe bat, Gipuzetxe edo Kipuetxe (tarteko beste zenbait grafiarekin). Don Juan Borboikoaren inude izan omen zen etxe hartako norbait 20. mendearen hasieran.

Berezao eta Murgia bereizten dituen Ubao errekan bada zenbait errota, batzuk Murgiako aldekoak, besteren batzuk Berezaoko aldekoak. Hauetan etxe nabarmena, Tokilloko Errota: baserri kanpoan dute errotarri zahar bat, eta ondoan elurtzulo antzinako bat berriztu dute 2021. urtean.

## Demografia 
## Iruditegia 

Fitxategi:Araotz-210304-25.jpg|Santa Lutzia baseliza.
Fitxategi:Araotz-210304-22.jpg|Lizarralde baserria.
Fitxategi:Araotz-210304-55.jpg|Tokilloko errota eta Ubao erreka.
Fitxategi:Berezao 210304 1.jpg|Kipuetxe baserria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berezaoko baserri eta enpresen zerrenda.
Thomas Murray

**Thomas "Tom" Murray** (Blenheim, 1994ko apirilaren 5ean jaioa) arraunketan lehiatzen duen Zeelanda Berriko arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan urrezko domina lortuz. Taldea Thomas Murrayk berak, Thomas Mackintoshek, Hamish Bondek, Michael Brakek, Daniel Williamsonek, Phillip Wilsonek, Shaun Kirkhamek, Matt MacDonaldek eta Sam Bosworthek osatzen zuten.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak
Txirrindularitza 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak Keirin

**Emakumezkoen keirin txapelketa** 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2021eko abuztuaren 4ean eta 5ean egin zen Izu Belodromoan, Shizuokan. Keirinaren hirugarren proba olinpikoa da, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan sartu zenetik.

## Formatua 
Keirin txapelketan zazpi txirrindulari arte daude, nahiz eta 2020koan ez da egon sei baino gehiago parte hartu duten lasterketarik. 750 metroz abiadura kontrolatua duen motozikleta bat jarraitzen dute, eta, ondoren, beste hiru buelta eman behar dituzte ahalik eta azkarren motozikletarik gabe. Lehenengo bueltan motorra 30 km/h-ko abiaduran doa, 50era igoz erretiratu aurretik. 

## Emaitzak 
;1. lasterketa

;2. lasterketa

;3. lasterketa

;4. lasterketa

;5. lasterketa

### Bigarren aukera
;1. lasterketa

;2. lasterketa

;3. lasterketa

;4. lasterketa

### Final laurdenak
;1. lasterketa

;2. lasterketa

;3. lasterketa

### Finalerdiak
;1. lasterketa

;2. lasterketa

### Finalak
#### B finala
#### A finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Murgia (Oñati)

Murgia (-a artikuluarekin, deklinatzean *Murgira*, *Murgiko*...) Oñatiko baserri-auzoa da, herriko nukleotik hego-ekialdera, Berezaotik Ubao errekak bereizuta. 93 biztanle zituen 2020ko erroldan.

## Geografia 
Baserri batzuk multzokatuta dauden nukleo bat bada Oñatitik 2 kilometrora, non Murgiko elizatxoa (Asentzioko ermita bertakoentzat, edo Igokundearen baseliza) eta eskola zaharra (orain auzotarren txokoa) aurki daitezkeen. Nukleo honetatik gertu dago Jauregi baserria, irudi enblematikoa duena: 21. mendearen lehen laurdenean Eroskik esnea saltzeko darabilen irudiaren jatorria da baserri honen profila (eraldatua, ezker-eskuin ardatzei buelta emanda), eta baita Oñatiko baserri-auzoen karteletako adierazgarria 

Beste baserri batzuk sakabanatuago daude, esate baterako Santa Kruz errota edo Maristegi baserria. Nekazaritza esplotazio gisa Oñatin oraindik lantzen den azken baserrietako batzuk Murgian daude halaber.

## Demografia 
## Iruditegia 

Fitxategi:Murgia Oñati 4.jpg|Murgiko eskola zaharra, txokoa 21. mendean.
Fitxategi:Araotz-210304-61.jpg|Asentzioko edo Igokundearen baseliza.
Fitxategi:Araotz-210304-62.jpg|Jauregi baserria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Murgiko baserri zerrenda.
Michael Brake

**Michael Brake** (Auckland, 1994ko urriaren 22an jaioa) arraunketan lehiatzen duen Zeelanda Berriko arraunlaria da. Udako bi Olinpiar Jokotan esku hartu zuen: 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, zortzikoan urrezko domina lortuz, eta seigarren postua Rio 2016an (Rio de Janeiro) proba berean. Tokioko taldea hauek osatzen zuten: Michael Brakek berak, Thomas Mackintoshek, Hamish Bondek, Thomas Murrayk, Daniel Williamsonek, Phillip Wilsonek, Shaun Kirkhamek, Matt MacDonaldek eta Sam Bosworthek.

 
## Erreferentziak
María Sorolla

**María Clotilde Sorolla García** (Valentzia, 1889ko apirilaren 13a – Madril, 1956ko ekainaren 19a), margolaria izan zen.

## Biografia 
Joaquín Sorolla margolariaren eta Clotilde García del Castilloren alaba nagusia izan zen.

Ikasleen kreatibotasuna bultzatzen zuen Institución Libre de Enseñanza izeneko erakundean ikasi zuen. Bertan, garai hartako neskatilek eskola erlijiosoetan jaso ohi zutenaren desberdina zen hezkuntza jaso zuen, beraz.

Seguru asko aitak bultzatuta, 1916an Valentziako Gazteen Erakusketan parte hartu zuen (bere ahizpa Elenak hurrengo urtean hartu zuen parte).

1926an bere ahizparekin erakusketa egin zuen Madrilgo Lyceum Klub Femeninoan eta kritika oso onak jasotzeaz gain, lan batzuk saldu zituzten.

Bere lana ez da oso ugaria, ez baitzen pintore profesional bihurtu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sorolla sendiko beste artistak
Daniel Williamson

**Daniel "Dan" Williamson** (Auckland, 2000ko martoaren 30ean jaioa) Zeelanda Berriko arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan urrezko domina lortuz. Taldea Daniel Williamsonek berak, Michael Brakek, Thomas Mackintoshek, Hamish Bondek, Tom Murrayk, Phillip Wilsonek, Shaun Kirkhamek, Matt MacDonaldek eta Sam Bosworthek osatzen zuten.
## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1900eko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

thumb|1900eko domina, laukizuzena izan den bakarra.
**1900eko Udako Olinpiar Jokoak**, Parisen 1900eko maiatzaren 14tik urriaren 28ra jokatu ziren kirol anitzeko udako proba bat izan ziren, 1900eko Erakusketa Unibertsalaren barnean. 24 herrialdetako 997 atleta izan ziren bertan, 95 kirol probatan parte hartuz 19 kiroletan.

Parte hartu zuten 24 herrialdetik 21ek lortu zituzten dominak, eta talde mistoak, hau da, herrialde bat baino gehiagoko atletak biltzen zituen taldeak, beste 19 domina irabazi zituen. Frantziak parte hartu zuten kirolaren %72 eskaini zituen, hau da, 720; hala ere, Ameriketako Estatu Batuek atletismoan garaipen ugari lortu zituzten. Frantziaren ostean urre gehien irabazi zuen taldea izan zen (19), zilarrezko 14 eta brontzezko 15 lortuta, 75 kirolarirekin. Erretroaktiboki, NOBek "Talde mistoa" sortu zuen (ZZX herrialde kodearekin) atleta talde hauek izendatzeko. Atleta hauek dominak irabazi zituzten atletismoan, cricketean, futbolean, poloan, arraunketan, errugbian, belan, tenisean, sokatiran eta waterpoloan. 

1900eko Udako Olinpiar Jokoak bakarrak izan ziren Olinpiar Joko guztien artean domina laukizuzenak ematen, Frédérique Vernonen diseinu batekin. Lehenengo geratu ziren batzuek zilar urreztatuzko domina izan zituzten, bigarrengoen zilarrezkoak eta, hirugarrenek, brontzezkoak. Hala ere, ez zegoen domina nahikorik guztientzat, eta kirol batzuetan kopak edo bestelako garaikurrak eman ziren dominen ordez. NOBek, modu erretroaktiboan, urrea, zilarra eta brontze eman die proba bakoitzeko lehenengo hiru atletei, gaur egungo ohiturari jarraituz. 

## Domina taula 
[thumb|200px|Suediar-Daniar talde misto batek Frantziari irabazi zion [sokatira 1900eko Udako Olinpar Jokoetan.]]

## Domina irabazi zuten Euskal Herritarrak 
* Jose Amezolak urrezko domina irabazi zuen, halako saria lortu zuen lehen euskal herritarra. Maurice Durguetty eta Etxegarai izeneko pilotariek Frantziako koloreak zituzten eta zilarra eman zaie atzera begira, nahiz eta ez dagoen argi partida jokatu zuten edo ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sam Bosworth

**Sam Bosworth** (Waipara, 1994ko apirilaren 5ean jaioa) Zeelanda Berriko arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan urrezko domina lortuz. Taldea Sam Bosworthek berak, Shaun Kirkhamek, Daniel Williamsonek, Michael Brakek, Thomas Mackintoshek, Hamish Bondek, Thomas Murrayk, Phillip Wilsonek eta Matt MacDonaldek osatzen zuten.

2017ko otsailean, Nazioarteko Arraun Federazioak, genero murrizketak kendu zituen lemarientzat; handik hilabetera, Zeelanda Berriak Bosworth izendatu zuen emakumeen zortzikoaren lema eramateko, eta, urte hartako Munduko Txapelketan, brontzea irabazi zuten.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johannes Weißenfeld

**Johannes Weißenfeld** (Herdecke, 1994ko abuztuaren 19an jaioaa) alemaniar arraunlaria da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan zilarrezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Johannes Weißenfeldek berak, Laurits Follertek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Jakob Schneiderek, Malte Jakschikek, Richard Schmidtek, Hannes Ocikek eta Martin Sauerrek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ottensheim

**Ottensheim** Urfahr-Umgebung barrutiko udalerria da, Austria Garaia estatuan, Austrian, 2018. urtearen hasieran 4721 biztanle zituen.

Estatuaren iparraldean dago, Txekiar Errepublikaren mugatik gertu, Danubio ibaiaren iparraldetik eta Linz hiritik (estatuko hiriburua) hurbil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1904ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

thumb|1904ko domina.
1904ko Udako Olinpiar Jokoak Saint Louisen ospatu ziren, Missouri, Ameriketako Estatu Batuak, 1904ko uztailaren 1etik azaroaren 23ra bitarten, Saint Louisko Erakusketa Unibertsalaren parte gisa.

12 herrialdeko 651 atletek hartu zuten parte, 16 kiroletan banatutako 94 probatan. **Domina taula honek** proba horietan emandako dominak jasotzen ditu, waterpoloan emandakoak izan ezik, 1904ko txostenean aipatzen direnak baina Nazioarteko Olinpiar Batzordeak bere datubasean gordetzen ez duena. Ameriketako Estatu Batuek irabazi zituzten txapelketa horretako hiru dominak, New Yorkeko talde batek urrea, Chicagok zilarra eta Missouriko hirugarren batek brontzea. 

Talde mistoak irabazi zituen bi dominez gain, beste bederatzi herrialdek lortu zituzten dominak. Atzera begira, NOBek "talde mistoa" izena sortu zu (ZZX kodea) herrialde batez baino gehiago osatutako taldeentzat. 1904ko jokoetan atletismoan eta eskriman irabazi zituzten dominak talde horiek. Atleta batzuek indibidualki eta taldean irabazi zituzten dominak, eta taula ezberdinetan agertzen dira: batean herrialdearen pean, bestean talde misto gisa.

## Domina taula 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1912ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

thumb|1912ko domina.
1912ko Udako Olinpiar Jokoak Estokolmon ospatu ziren, Suedia, 1908ko maiatzaren 5etik uztailaren 27ra bitarten. 28 herrialdetako 2.408 parte-hartzaile izan ziren, tartean 48 emakumezko. 14 kiroletan hartu zuten parte, 102 probatan. 

Urrezko dominak benetako urre solidokoak izan ziren, hau gertatu zen azken aldia.

## Domina taula 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorostitza (Zigoitia)

**Gorostitza** Zigoitiko udalerriko Akosta eta Zestafe herrietako auzo bat da, Arabako iparraldean kokatua. Garai batean jenderik gabe zegoen, baina gaur egun *Gorostitza auzoa* edo *Done Petri auzoa* izenen itxurapean dago.

## Historia 
## Demografia eta biztanleria 
## Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

## Ondasun nabarmenak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak
1908ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

thumb|1908ko domina.
1908ko Udako Olinpiar Jokoak Londresen ospatu ziren, Erresuma Batua, 1908ko apirilaren 27tik urriaren 31ra bitarten, Frantziar-Britainiar Erakusketarekin batera.

22 herrialdetako 2.008 atletek hartu zuten parte, 18 kiroletan banatutako 110 probatan. Jauzi olinpikoa, belar-hoceya eta patinaje artistikoa lehen aldiz agertu ziren Jokoetan. Argentina, Suitza eta Turkia izan ziren dominarik lortu ez zuten herrialde bakarrak. 

Erresuma Batuak parte-hartzaile gehien jarri zituen, diferentzia handiarekin, eta horren ondorioz ere domina taula menderatu zuen, 56 urre, 51 zilar eta 39 brontzerekin. Bertan lortutako 146 domina horiek dira Erresuma Batuak inoiz irabazi duen domina kopururik handiena. Britainiarrek arrakasta berezia izan zuten boxeoan, jokoan zeuden 15 dominetatik guztiak irabaziz pisu ertainekoa zilarrezkoa izan ezik, Australasiako Reginald Bakerrek irabazi zuena. Ameriketako Estatu Batuek bigarren postua eskuratu zuten, 112 parte-hartzailerekin, Erresuma Batuak jarritak 676koekin alderatuz. 

Asutralasia izan zen Australiak eta Zeelanda Berriak batera hartu zuten izena. Talde antolatzaileak Irlandako kirolariak zituen, garai horretan Erresuma Batuaren parte. Kontrara, Finlandia, Errusiar Inperioaren parte zena independenteki lehiatu zen Londresen. 

## Domina taula 
## Oharrak 
 NOBek Dorothy Greenhough-Smithren brontzezko domina patinaje artistikoan Alemaniari (GER) egozten dio Erresuma Batuari beharrean, eta horregatik 38 brontzezko domina aipatzen ditu GBRrentzat eta 6 GERrentzat. Taula honetan kopuru hori zuzendu da.
 Anastasios Metaxas (GRE) agertu ohi da brontzezko dominadun gisa gizonezkoen fosotik tiroak bakarka lehian; ez zen berdinketa hausteko partidarik jokatu. 1908ko zerrenda ofizialean Metaxasek alexander Maunderrekin (GBR) berdindu zuela ikus daiteke, eta bina domina ematen ditu. Hala ere, Metaxas ez da agertzen NOBen datu basean. Taula honetan kopuru hori zuzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1924ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

1924ko Udako Olinpiar Jokoak Parisen ospatu ziren, Frantzia, 1924ko maiatzaren 4tik uztailaren 27ra bitarte. 

## Domina taula 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1920ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

thumb|1920ko brontzezko domina.
1920ko Udako Olinpiar Jokoak Anberesen ospatu ziren, Belgikan. 22 herrialdetako 2.682 parte-hartzaile izan ziren. Ternuako ordezkari bat ere egon zen, baina lehen aldiz batzorde olinpiko bidez antolatu behar zenez, Erresuma Batuaren alde lehiatu zen ofizialki.

## Domina taula 
## Kanpo estekak
1932ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

**1932ko Udako Olinpiar Jokoak**, ofizialki **X. Olinpiadako Jokoak** 1932ko uztailaren 30etik abuztuaren 14ra bitarte antolatu ziren Los Angelesen, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak. 

1.332 atletek hartu zuten parte, 37 Olinpiar Batzordetakoak, 14 kiroletan antolatu ziren 116 probatan. 27 herrialdek irabazi zituztne dominak, horietatik 19k urrezkoa. Lehen parte hartzea izan zen Txinako Errepublikarentzat eta Kolonbiarentzat.

Herrialderik arrakastatsuena Ameriketako Estatu Batuak izan ziren. 41 urrezko domina eta 103 domina irabazi zituzten, orotara. Bigarrena Italia izan zen, oso emaitza onarekin, aurreko Jokoetan lortutakoen ia bikoitza eskuratu baitzituen, 36. Indiak hockey-belarreko domina defendatu zuen, 1956ko Udako Olinpiar Jokoetararte berriro ere egin zuten bezala.

## Domina taula 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurits Follert

**Laurits Follert** (Duisburg, 1996ko apiilaren 10ean jaioa) arraunlaria da.2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu zuen, zortzikoan zilarrezko domina lortuz. Taldea hauek osatzen zuten: Laurits Follertek berak, Johannes Weißenfeldek, Olaf Roggensackek, Torben Johannesenek, Jakob Schneiderek, Malte Jakschikek, Richard Schmidtek, Hannes Ocikek eta Martin Sauerrek.
## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Rosa Arburua

**Rosa Arburua Goienetxe** (Irun, Gipuzkoa, 1961) Pedagogian doktore, EHUko irakasle eta historia ikertzailea da.

Hainbat argitalpen ditu. 2007-2008 ikasturtean Nafarroako Hezkuntza Departamenduak antolatzen duen Ikerketarako Lizentzia lortu eta kontrabandoari buruzko monografia sendoa idatzi zuen. Moztu Filmak eta Kultur Mediarekin batera, kontrabandoaren inguruan sortutako Gaua Argituz proiektuan egindako ikerketen zuzendaria izan da.

## Biografia 
Hezkuntza eta Filosofian Doktorea, Berako Toki Ona Institutuan Geografia eta Historia irakasle jardun zuen. Bere hasierako argitarapenak Inguru Giroari eta Hezkuntzari buruzkoak izan ziren. Ondorengoak historia arloan kokatzen dira. Irundarra, Hondarribia du bizitoki, eta gurasoak Etxalarkoak ditu, *bidasoarra* dela esaten du. Etxean txikitatik entzun du kontrabandoaz, ohikoaz eta pertsonenaz, eta ikertzea erabaki zuen.

### Formakuntza  
* Hezkuntza eta Filosofi Zientzietan **Doktorea**.Euskal Herriko Unibertsitatea. 1993-X-26
* Filosofi eta Hezkuntz Zientzietan **Lizentziatua**.Euskal Herriko Unibertsitatea. 1987.
* O.H.Oko irakaslea. Donostiako Elizbarrutiko Magisteritza Eskola. Donostia 1982.

=== Esperientzia profesionala 

### Argitalpenak  
* *Wolframa. Diktadoreen arteko kontrabandoa*.(2021*)*

* *Les langues des le primaire. Le français dans le monde* 1940-1960.Manuel Narbona, Rosa Arburua. 
* *Nafarroako bortzirietako neskak Iparraldean*. Sasoia. Lapurdum . Volumen XVIII . CNRS-IKER.
* *Educación para la salud e intervención educativa en la educación secundaria obligatoria.* Pedro Aramendi Jauregui, Karmele Bujan Vidales, Rosa Arburua Goyeneche 
* *La percepción del alumnado*.Revista española de Pedagogía. Editorial Universidad Internacional de la Rioja. 2014 . ISSN 0034-9461 Pedro Aramendi Jauregui;Karmele Bujan Vidales;Rosa Arburua Goyeneche.
* *La educación para la salud en los programas de iniciación profesional*. Bordon. Revista de Pedagogia. Editorial Sociedad española de Pedagogìa.
**Euskal Herriko Mugaz gaineko portugesen pasan*. Boletin de estudios del bidasoa.
* *Gau lana. Kontrabandoa Bidasoa aldean*. Alberdania, 2010. ISBN: 978-84-9868-335-6.
* *1940-1960 Bortzirietako gaztiak,*  Alberdania.2005
*2005.*Nafarroako historiari buruzko monografía*. Exedra. Oxford University Press, 2007
* 2002.*Paper birziklatua, basoaren arnasa*. *El mejor papel para el árbol, el papel reciclado,* Gipuzkoako Foru Aldundia., 1990.

## Sariak 
* 2011an Irungo José Antonio Loidi Bizkarrondo Beka saria jaso zuen *Euskal Herriko mugaz gaineko Portuges pasan* lanagatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bidasoan gora* liburua
* *Neskatoak*

## Kanpo estekak 
* *Neskatoak*. trailerra.
* *Neskatoak*. dokumental osoa on-line.
Irlandako monumentu megalitikoak

thumb|Uragheko harrespila.

**Irlandako monumentu megalitikoak** uharte hartan zehar dauden aurrehistoriako aztarnak dira. 

Brú na Bóinne da multzo nagusia, Newgrange, Knowth eta Dowth guneetan banaturik. Meatheko konderrian kokatuta daude. Hortik hurbil, Tarako muinoa dago. Konderri berean, Loughcrew dago. Leinsterren ere, Brownshill trikuharria Carlowen dugu.

Connachten, bestela, Céide Fields daude Mayo konderrian, Dún Aonghasa eta Dún Dúchathair gotorlekuak Aran uharteetan (Galway konderria), Carrowkeel eta Carrowmore Sligon.

Munsterren, Uragheko harrien zirkulua dago Kerry konderrian, Poulnabrone trikuharria Claren, Grange harrespila Limericken eta Drombeg harrespila Corken.

Ulsterren, Grianan Aileachkoa Donegal konderrian, Beaghmoreko harrespilak Tyronen, Drumskinny Fermanaghen, Emain Macha Armaghen eta Giant's Ring Downen. 

## Ikus, gainera
* Megalito

## Kanpo estekak
* Megalithuc Ireland.
José María Basterra

**José María Basterra** izan daiteke:
* José María Basterra Madariaga (1859-1932) bizkaitar arkitektoa;
* José María Basterra Ortiz del Campo (1865-1952) bizkaitar enpresaria;
* José María Basterra Otxoa (1997-) bizkaitar belar hockey jokalaria.
José María Basterra Otxoa

'''José María 'Chefo' Basterra Otxoa''' (Getxo, 1997ko urtarrilaren 3a) bizkaitar belar hockey jokalaria da.

## Ibilbidea 
Basterra sei urterekin hasi zen hockeyan jokatzen Jolasetan. 2012an, 15 urte besterik ez zituela, lehen taldean egin zuen debuta. 2015etik 2017ra Madrilgo Complutense taldean jokatu zuen. 2017ko Eurokopa irabazi ondoren, Madrilgo Club de Campok fitxatu zuen. 2020an "División de Honor"reko jokalaririk onena izendatu zuten, Club de Campok Espainiako lehen titulu nazionala irabazi zuenean.

Hurrengo urtean Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, non Espainia final laurdenetan kanporatua izan zen.

## Klubak 
*  2012–2015 : Jolaseta
*  2015–2017 : Complutense
*  2017– : Club de Campo

## Erreferentziak
1. linea (Araba Bus)

**Araba Buseko 1. linea** (estilitzatua) hiriarteko autobus linea bat da, Gasteizko geltokia Zigoitiarekin lotzen duena. Guztira 17 geltoki ditu, 28,6 kilometrotan banatuta, eta 40 minutu inguru behar dira horiek egiteko.

Linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta ordutik Hermanos Arriaga enpresak ustiatzen dute.

## Historia 
Araba Buseko linea 2015ko urriaren 26an inauguratu zen eta lineetarekin. Hermanos Arriaga enpresari eman zitzaion emakida, hamar urterako.

## Ibilbidea 

## Ordutegiak 

## Tarifak 
[thumb|[Araba Buseko zonalde mapa]]
### Zonaldeak 
Linea horrek, guztira, 2 zonalde zeharkatzen ditu, eta honela banatzen dira:

* : Gasteiz
* : Zigoitia

### Txartelak 
Txartelak eta prezioak Araba Bus sarekoak dira. Zonalde-jauzirik gabeko joan-etorriek 1,45 € balio dute; aldiz, zonalde-jauzia egiten bada, zenbatekoa 1,90 € da. Hobariak daude BAT, BARIK eta MUGI txartelen erabiltzaileentzat, bai eta familia ugarientzat ere.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Araba Bus sareko webgune ofiziala
1928ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

**1928ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taulan** Amsterdamen, Herbehereak, ospatu ziren 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan izan ziren dominak biltzen ditu. Bi taula eskaini ohi dira, bata kirol probetan lortutako emaitzekin, bestea arte txapelketan lortutakoekin. 

Olinpiar Jokoak 1928ko maiatzaren 17tik abuztuaren 22ra bitarte ospatu ziren. 46 herrialdetako 2.883 atletek hartu zuten parte, 14 kiroletan banatutako 109 probatan. Gainera, bost arte lehiaketa egin ziren, beste 13 probekin 327 kirol domina eta 29 arte domina eman ziren. Gainera, beste 5.901 oroigarri domina eman ziren; 5.319 domina parte-hartzaileei eta epaileei, eta 762 domina antolakuntzan parte hartu zuten pertsonei. Domina hauek ez dira agertzen azpiko tauletan. 

## Kirol lehiaketak 
109 kirol probatan 327 domina eman ziren, 110 urrezkoak, 108 zilarrezkoak eta 109 brontzezkoak. Halterofiliako pisu arineko proban bi urrezko eman ziren eta zilarrezkorik ez berdinketa baten ondorioz. 33 herrialdeko atletek jaso zituzten domina. Ameriketako Estatu Batuetako kirolariek 56 domina lortu zituzten eta 22 urrezko, arrakastatsuenak bietan.

## Arts competition
[thumb|[Jan Wils arkitektoak urrezko domina eskuratu zuen arkitekturan Amsterdamgo estadio olinpikoaren disienugatik.]]
1928ko Arte lehiaketetako domina taula *The Ninth Olympiad* txostenean oinarritzen da. 1912tik 1948ra bitarte arte lehiaketak egin ziren Olinpiar Jokoetan.

13 ekitaldi antolatu ziren, eta 29 domina eman ziren: 9 urrezkoak, 10 zilarrezkoak eta 10 brontzezkoak. Literaturan soilik zilarra eman zen eta musikako orkestra konposizioan soilik brontzea. Instrumentu bakarreko abesti konponsizioan ez zen eman dominarik. Alemaniak eskuratu zituen domina gehien (8), baina urrezko domina gehien Herbehereek eskuratu zituzten (2). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak