Melissa Lucio

**Melissa Elizabeth Lucio**, ezkongabetan **Melissa Elizabeth Correa** (Lubbock, Texas, AEB, 1968ko uztailaren 18a) heriotza zigor polemikoan kondenatutako estatubatuarra. 1976an heriotza-zigorra ezarri zenetik Texasen heriotza-zigorra ezarri zioten lehen emakume latinoa da. Bi urteko alaba, Mariah Alvarez, hil ondoren, hilketa baten errudun deklaratu zuten. *The State of Texas vs*. 2020ko dokumental bat egin ondoren ezaguna egin zen.

Exekuzio-data 2022ko apirilaren 27an programatuta zegoen, baina exekuzioa baino bi egun lehenago Apelazioen Gorteak bertan behera utzi zuen. Luciok  heriotzaren korridorean jarraitu zuen, exekutatuz gero, Estatu Batuetan 160 bat urtean exekutatutako lehen emakume latinoa izango zen, Josefa "Chipita" Rodriguez mexikarra exekutatu zutenetik (1863).

## Biografia 
### Lehen urteak 
Melissa Elizabeth Correa 1968ko uztailaren 18an jaio zen, Lubbocken (Texas), jatorri mexikarreko gurasoen alaba. Aita umea zela hil zen, eta hiru edo lau urte zituela, familia Río Grande bailarara joan zen bizitzera, ama hantxe hazia baitzen. Amaren bikotekidearen sexu-abusuak izan zituen bi urtez, 6 urtetik aurrera.

16 urterekin ezkondu zen 20 urteko Guadalupe Luciorekin, alkoholiko eta droga-trafikatzaile batekin. Koinatak kokaina kontsumitzera sartu zuen eta urtebete geroago bere lehen abortu naturala izan zuen. Gero, bost seme-alaba izan zituen senarrarekin, baina senarrak tratu txarrak ematen zizkion. Drogak saltzeaz gain, droga horien eta alkoholaren abusua izan zuen. 23 urte zituela, eta bost seme-alaba zituela, senarra desagertu egin zen egun batean. Lucio kezkaturik, poliziari parte eman zionean jakin zuen senarrak bera eta haren seme-alabak utzi zituela.

Ondoren, Robert Antonio Alvarez bikotearekin hasi zen. Dokumentu judizialen arabera, 1994 eta 2007 bitartean, Melissa eta Robert 26 aldiz aldatu ziren etxez alokairua edo zerbitzu publikoak ezin zituztelako ordaindu. Lucio Mariahren heriotzagatik kartzelan zegoela, bikien haurdun zegoen. Bikiak urte horretako urrian jaio ondoren, 14 seme-alaba izan zituen Melissa Luciok, Mariah barne zela.

Dokumentu judizialek diotenez, Alvarezek Lucioren abusu fisiko eta sexuala ere egin zuen: “*Alvarezek jo egin zuen.* *Garagardo-botilak bota zizkion burura. Hark bere botekin ostikoka egin zion, altzairuzko puntarekin. Listu bota zion. Ileetatik narrasean eraman zuen.Bultzatu egin zuen, burua hormaren kontra kolpatuz. Behin eta berriz bortxatu zuen"*. 

## Alegazioak 
Mariah hil ondoren, Lucio zazpi orduz atxilotu eta itaundu zuen Víctor Escalon rangersak, abokatu bat bertan ez zegoela eta ez zuela janaririk ez urik jasotzen denbora guztian. Luciok onartu egin zuen Mariah jo zuela, baina ez zuela Mariah-z abusatu, eta  ehun aldiz baino gehiagotan errepikatu zuen. Gero, Escalonek esan zion: "*Une honetan, odol hotzeko hiltzailea zarela dirudi.* *Orain, odol hotzeko hiltzailea zara, ala ama frustratua zara, eta hark ordaindu zuen zure frustazioa?"*. "*Badakigu zer gertatu zen*" esaten jarraituta. Hainbat ordutan itaundu ondoren, Luciok esan zuen: "*Suposatzen dut egin egin nuela*. *Arduraduna naiz*".

Mariah hil eta gutxira, poliziak Lucioren semeetako bati ere galdetu zion. Bideo batean, ofizial batek galdetu zion haurrari: “Z*ure arreba eskaileretatik erortzen ikusi zenuen ala norbaitek esan zizun erori egin zela?*”. Orduan, haurrak erantzun zuen: “*Ez, nuen erortzen ikus*i”.

Epaiketan, Armando Villalobos Camerongo konderriko barrutiko fiskalak "aitorpen" gisa deskribatu zituen Luciok bere galdeketari buruz grabatutako adierazpenak. Armando Villalobos une hartan berrautatua izatea nahi zuen. Gero, 13 urteko kartzela-epai federala betetzen ari da, eroskeriagatik eta estortsioagatik, Lucioren kasuarekin zerikusirik izan gabe.

Lucioren defentsak argudiatu zuen Mariahren lesioak eskaileretatik erori zirela eta Lucioren funtzionamendu psikologikoak agintariei emandako txosten kontraesankorretan lagundu zuela. Neskatoa oinetan malformazio txiki bat zuela jaio zen  eta, ondorioz, hainbat mailatan estropezu egin eta erori zen apirilaren 15ean, hil baino bi egun lehenago, Melissa eta Robert Texasko hegoalderanzko etxe-aldaketa prestatzen ari ziren bitartean.

Bitartean, fiskaltzak neskatoak behin eta berriro tratu txar fisikoa eta zabarkeria jasan zituela esan zuen. Autopsiaren arabera, beste beltzune batzuk, ubeldurak eta bizkarrean hozka-markak zituen. Besoetako bat  hil baino bizpahiru aste lehenago apurtu zen seguru asko, eta ilearen zati batzuk falta zitzaizkion, sustraitik erauziak. Deshidratatuta zegoen eta txikia zen bere adinerako. Lesio bat ere izan zuen buruan eta hematomak giltzurrunetan, biriketan eta bizkarrezur-muinean. Gainera, analisien arabera, neskatoaren odolean kokaina zegoen hiltzean, Jean Farley estatuko auzitegiko medikuaren arabera. Patologo batek frogatu zuenez, neskatoaren autopsiak erakutsi zuen ez zela hil eskaileretatik erortzeagatik, kolpe handi baten traumatismoaren ondorioz baizik. Gainera, agiri judizialek adierazten dute larrialdi-gelako medikuak esan zuela ez zuela ikusi Mariah-k baino haur-abusu okerragorik.

2016. urtean, Lucio kondenatu eta zortzi urtera, Texasek luzamendu bat eman zuen haginkada-marken ebidentziaren erabilerari buruz, ez baitzuen oinarri zientifikorik. Ikerketek erakutsi dutenez, "hozka-marketako adituak" izenekoek ere ezin dituzte zehatz-mehatz identifikatu hozkaden markak, edo, areago, tinko ados egon zerbait hozkaden marka den ala ez.

Alexandra Lucio bere alaba nagusietako batek amaren errugabetasuna defendatu zuen dokumentalean. Baina Lucioren beste senide eta seme-alaba batzuek alegatu dute Alexandra izan zela Mariah fisikoki behin baino gehiagotan abusatu zuena, eta Melissak bere lehen galdeketan onartu egin zuela agintarien aurrean alabaren errua ezkutatzeko ahaleginean. Norma Villanueva gizarte-langileak, Alexandrak, 2008ko ekainean familia-bilera batean onartu zuen Mariah beragatik erori zela eskaileretatik. Hori ebidentzia 'ahaltsua' izan zen. Hala ere, Villanuevaren arabera, “informazio hori alde batera utzi eta inoiz ez zen erabili”. Hain zuzen, Lucioren abokatuak, Peter Gilmanek, esan omen zion “informazio hori inori ez ezagutarazteko”. Alexandra izan zitekeen Mariahren lesioen arduraduna, eta Lucioren kasuari buruzko dokumentalean aztertu zen. Ikertzaile pribatu batek zinemagileei esan zien Gilmanek ebidentzia bilatzeari uko egin zionean, berak esan zuela ez zuela nerabe baten bizitza hondatu nahi. Alexandrak Mariah-ri min egin ez zion arren, beste batzuek Villanuevaren kontakizuna berretsi dute. 2010eko zinpeko aitorpen batean, Lucioren ahizpa batek beste elkarrizketa bat kontatu zuen. Elkarrizketa hartan, Alexandrak hainbat senitartekorekin hitz egin zuen, eta Mariah jo izana onartu zuen malko artean, Luciok eta haren Alvarez mutil-lagunak drogak kontsumitzen zituzten bitartean zaindu behar izateagatik.

## Kondena eta legezko prozedurak 
thumb|Mountain View unitateak Texasko emakumeentzako estatu-heriotzaren korridorea du
Melissa Lucio errudun deklaratu zuten hilketagatik, eta heriotza-zigorra ezarri zioten 2008ko abuztuaren 12an. Harrezkero, Texasko emakumeentzako heriotzaren korridoreak duen Mountain View unitatean dago. Bere bikotekidea eta Mariahren aita, Robert Alvarez, lau urteko kartzela-zigorra ezarri zioten alabarentzat arreta medikorik bilatu ez zuelako.

2011ko apelazioa ukatu zen kondenaren aurka. 2019an, Apelazioen Gorte Federaleko hiru epailek epaia baliogabetu zuten, lehen auzialdiko auzitegiak Luciok defentsa bat aurkezteko zuen eskubidean izan zuen interferentziagatik. Erabaki hori ezeztatu egin zuten gero, eta Lucio heriotzaren korridorean dago.

2021eko abuztuan, legelariek, emakumeen aurkako indarkerian adituek eta emakumeen aurkako indarkeriaren aurka borrokatzen diren 16 erakundetako ordezkariek osatutako talde batek amicus curiae idazki bat aurkeztu zuen Lucioren izenean. Idazkiaren arabera, Lucioren portaera neurritsua eta akieszentzia, galdeketan, aldez aurreko trauma baten ondorio izan ziren, abusuz bizirik iraun zuela esanez.

2022ko urtarrilean, Cameron konderriko funtzionarioek exekuzio-agindu bat sinatu zuten Luciorentzat. 2022ko apirilaren 27rako programatuta zegoen. Apirilaren 25ean eten zen apelazioak ebakitzeagatik, eta berriro aztertu zen kasua.

2022ko apirilaren 21ean, Mexikoko Estatu Batuetako enbaxadoreak, Esteban Moctezumak, apirilaren 22an jakinarazi zuen gutun bat bidaliko ziola Greg Abbott gobernadoreari, barkamen exekutiboa eskatzeko, "*Mexikok beti erakutsi baitu bere konpromiso aldagaitza heriotza-zigorraren aurka*".

## Emakume latindarrak eta heriotza-zigorrak 
Exekutatuko balute, Estatu Batuetan160 bat urtean exekutatutako lehen emakume latinoa izango litzateke, 1863an Josefa "Chipita" Rodriguez mexikarra exekutatu zutenetik. Iraganean, emakume latindar gutxi daude egikarituta, Rodriguezenaz gain; besteak beste, Paula Angel, 1861ean Mexiko Berrian egina, maitalearen hilketagatik, eta estatu horretan exekutatutako emakume bakarra izan zen.

Texasen atzetik, unera arte, Kalifornia da estatu bakarra, heriotzaren korridorean emakume latindar gehien dituena, bost guztira. Rosie Alfaro, Socorro Caro, Veronica Gonzales, Belinda Magana eta Angelina Rodriguez dira exekutatzeko zain daudenak. Dora Buenrostro, Kaliforniako heriotzaren korridorean zegoen herritar mexikar bakarrari betiko zigorra ezarri zioten, beste epaiketa baten heriotza- zigorra barkatu eta ondoren baldintzapeko askatasunik gabe gelditu zen.

Florida estatuak bi preso latindar ere izan zituen heriotzaren korridorean, 1976. urtearen ondoren: Emilia Carr eta Ana María Cardona kubatarra. Bien zigorrak biziarteko katean ezarri ziren 2017an.

## Hedabideetan 
* Sabrina Van Tassel-en 2020ko Lucioren kasuari buruzko *The State of Texas vs*. *Melissa* dokumentala. 2020an proiektatu zen Tribecako Zinemaldian, eta dokumental onenaren saria irabazi zuen Raindance Zinemaldian.

* 2022ko martxoaren 6an, HBO Last Week Tonight with John Oliver programaren segmentu nagusian, "Wrongful Convictions" izenekoan, Estatu Batuetako justizia-sistemaren erreformarako arrazoi nagusia izan zen haren kasua, eta, bereziki, 1996ko Lege Antiterrorista eta Benetako Heriotza-zigorra (AEDPA) indargabetu zituen.

* 2022ko apirilaren 5ean, Kim Kardashianek Texasko gobernadoreari, Greg Abbotti, eskatu zion Luciori sinesgarritasuna emateko, eta, gainera, 72 milioi jarraitzaile gonbidatu zituen Twitter kontuan, exekuzioa geldiarazteko eskaera bat sina zezaten.

* 2022ko apirilaren 17an, HBO *Last Week Tonight* *whith John Oliver* saioaren"Polizia-galdeketak" izeneko segmentu nagusian, berriro aipatu zen Lucioren kasuak aitorpen faltsu baten ezaugarri guztiak zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak