Igor Leturia

**Igor Leturia Azkarate** (Arrasate, Gipuzkoa, 1971ko apirilaren 28a) informatikaria eta ikertzailea da. Hizkuntzaren prozesamenduaren arloko aditua izanik hizketa-teknologien arloko arduraduna da Elhuyarren. 

Parte hartu du euskararako hainbat aplikazio informatiko plazaratzen, adibidez: laguntzaile birtualak, bideo-transkripzio automatikoa (aditu.eus), eta diktaketa. 

Informatika gaiei buruz 88 artikulu idatzi ditu dibulgazio mailan, gehienak Elhuyar Zientzia eta Teknika aldizkarian, baina irratian ere aritu da. Informatikan eta Teknologia berrietan sortzen diren diren osagai eta aplikazio berritzaileak aztertzen ditu artikulu horietan.  

Udako Euskal Unibertsitateko Informatika sailburuetako bat da 2019tik.  

Doktorea da Hizkuntza Teknologietan 2014tik. *Weba euskarazko corpus gisa* izeneko tesi-lanean 2014an Interneten euskarazko zeuden gune gehienak arakatu eta aztertu zituen. 100 milioi hitz etik gorako kalitatezko corpusak bildu zituen eta testu mardul horiek oinarri izan ziren gero Elhuyarren Web-corpusen Ataria zerbitzua sortzeko (Dabilena izena du 2021etik), Internetetik automatikoki eratutako corpus horiek kontsultagai jartzeko. Atari horretan, Leturiaren bildutako testuaz gain, Iñaki San Vicentek eta Iker Manterolak bildutako corpus paraleloak eta Antton Gurrutxagak bildutako kolokazioak ere integratu ziren. Bestalde,  Weba euskarazko corpus gisa kontsultatzeko tresna bat egin eta online jarri zuen, CorpEus izenekoa, eta hainbat domeinutako corpus espezializatu eta konparagarriak ere eskuratu zituen Leturiak bere doktore-tesian, geroago terminologia-erauzketan erabili zirenak.

## Informatikaria, ikertzailea eta software-garatzailea 
[thumb|270x270px|[Aditu.eus web-zerbitzua aurkezten Igor Leturia eta Jon Abril (2020-03-12)]]
Gaur egun, Hizketa-Teknologien arloko arduraduna da Elhuyarren. Aurretik, ikertzaile aritu izan da hizkuntzaren prozesamenduko alor osoan Elhuyarren. Lehenago, Ikerlan-en ikerlari laguntzaile, SOME Software Innovation-en sortzaile eta zuzendari tekniko, eta EMUNen IKT-zuzendari aritu zen. 

Hainbat aplikazioren sorkuntzan parte hartu izan du Elhuyarren. Besteak beste, proiektu hauetan aritu da zuzendari eta garatzaile: 

* Aditu.eus: Euskarazko eta gaztelaniazko hizketa-ezagutza zerbitzua.
* Mycroft.eus: Euskaraz ulertzeko eta hitz egiteko gai den bozgorailu bat.
*CorpEus: Webean euskarazko hitzak edo terminoak bilatzeko aukera ematen du webgune honek, baina emaitzak corpus-kontsulta gisa erakusten ditu, hitzaren testuinguruekin.
*Okzitanieraren hizketa-sorkuntza.
*Bidaide. Usurbilgo Harria Hitz kultur ibilbidea inklusibo egiten duen aplikazioa. Usurbilgo Udalak, Elhuyarrek eta Accessible For All enpresak, elkarlanean, edonor iristeko modukoa egin dute ibilbidea, eta hainbat hizkuntzatan.
Elhuyarren ere, Antton Gurrutxagak zuzendutako beste bi proiektu hauetan ere parte hartu zuen garatzaile gisa:
*[thumb|270x270px|[Igor Leturia, Antton Gurrutxaga eta Xabier Artola ZT Corpusa aurkezten (2006-12-14).]]Zientzia eta Teknologia Corpusa (2006)
* Elhuyar web-corpusak: Webetik automatikoki bildutako bi corpus handi kontsultatzeko webgunea (euskara hutseko bat eta gaztelania-euskara paralelo bat).]]
Udako Euskal Unibertsitateko Informatika Sailean ere aritu izan da irakasle gisa hainbat urtez eta sailburua da 2019tik, Aitzol Astigarraga eta Alain Urizarrekin batera. 

UEU 1996an ezagutu zuen, Informatikari Euskaldunen Bilkurak antolatzen hasi zirenean. Geroztik bazkide eta informatika saileko kide izan da, non hainbat ikastaro eman eta jaso dituen. Neurri handi batean, UEUn ikusi eta ikasitakoek eraman zuten lan-bizitza euskarara eta hizkuntza-teknologietara bideratzera.

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak idatzitako 100dik gora lan agertzen dira.

## Zaletasunak 
[thumb|270x270px|[Mikel Santos Belatz komikigilea ‘Gerezi garaia‘ aurkezten Intxaurrondo Kultur Etxean (2020-03-10)]]
Informatika ez da Leturiaren fazeta bakarra. Teknologia orokorrean eta komikigintza ere badira Igor Leturiaren beste zaletasun handi batzuk

### Komikizalea 
Komikizale amorratua da. Euskarazko komikiak aztertzeko albisteak zabaltzen ditu bere blogean eta 2017tik solasaldiak gidatzen ditu Donostian Intxaurrondo auzoko Kultur Etxean.
thumb|Komikigintzari buruzko Wikilantegia
Gainera, kultur etxe berean eta 2019an, Komikigintzari buruzko Wikilantegia martxan jarrai zuen Aitzol Astigarraga eta Iñaki Otamendirekin. Euskarazko Wikipediako komikigintzaren hutsune nabarmenenak identifikatu eta osatzeko lana martxan jarriko zuten.

### Blogaria 
Blog bat elikatzen du Eibar.org atarian teknologia eta komikiei buruzko albisteekin. Interneteko "e-gor" bere alter-egoa erakusten du *e-gorblog* blogean. Blog horretan "ziberespazioko informatikaririk komikizaleena" eta "komikizalerik informatikariena" da. Bere superpotereekin (interneteko kable-konexioa, bloglines, informatika aldizkariak, gadget-ak, komiki-bilduma, Errenteriako liburutegiko komikien atala eta batez ere bere jakin-min aseezina) eta bere superlaguntzaileak ondoan dituela (Patxi Lurra, DabilenHarria...), euskaldunon teknofobiaren eta komikiei buruzko aurreiritzien aurka borrokatzen du etengabe.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2009: Poloniako Mrągowo herrian izandako CLA’09  (Computational Linguistics – Applications) nazioarteko workshop-ean Igor Leturiak aurkeztutako AnHitz sistemak bi sari eraman zituen: informazio-bilaketako aplikaziorik onena eta workshop guztiko aplikaziorik onena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elhuyar Fundazioa
*aditu.eus
*Mycroft.eus
*Elebila
*Ixa Taldea
* Python (informatika)
* Informatikari euskaldunen bilkurak
* Antton Gurrutxaga
* Xabier Arregi Iparragirre
* Eibar.org
* EMUN
* Sudoku

## Kanpo estekak 
* Igor Leturia Google Scholar
*Igor Leturia Artizarra sare profesional eta akademikoan
*Igor Leturia Ixa taldearekin egindako argitalpenak (29 artikulu)
*Igor Leturia Azkarate Inguma datu-basean. 107 dokumentu.
*@ileturia, twitter kontua
*Igor Leturiaren argitalpenak Hizkuntzaren Prozesamenduan mundu mailako ospetsuena den Association for Computational Linguistics elkartean. (lau argitalpen 2006,2008, 2012 eta 2020an).
* Igor Leturia Elhuyar Aldizkaria*n argitaratutako 100dik gora artikulu.*
*e-gor erabiltzailea Github-en (79 ekarpen 2021ean).
* e-gorblog. Igor Leturiaren bloga Eibar.org atarian
**Zientzialari (94) Igor Leturia: “Azken urteotan lan handia egin da euskal corpusgintzaren arloan”.* Kultura Zientifikoko Katedra.  (2018).   Kultura Zientifikoko Katedra. 
* HAP: Hizkuntzaren azterketa eta analisia master ofiziala