Albiko mapamundia

**Albiko mapamundia** (frantsesez, **La** '''*Mappa mundi* d'Albi)** Erdi Aroko mapa bat da (***mappa mundi*'* esaten diete kartografoek latinez garaiko irudikapenei), VIII. mendearen bigarren erdiko eskuizkribu batean sartua agertu zena, Albiko Pierre-Amalric mediatekan antzinako funtsetan gordea.  2015eko urrian UNESCOren Munduko Memoria erregistroan sartu zuten. 

Albiko *mappa mundi* hau da populatutako munduaren irudikapen global eta ez abstraktu batetik kontserbatzen den dokumenturik zaharrena, Vatikanoan gordetzen da garai bertsuko beste batekin batera. Aurrekari zahar bakarra, toki ezagunak geografikoki eta ez mitoen arabera irudikatzen dituena, Imago Mundi izendatu den mapa babiloniarra da, K.a. 6. mendekoa. 

## Deskribapena 
Eskuizkribua Albiko Santa Zezilia katedraleko liburutegitik dator, eta katedral horretako altxorrean erakusgai dago faksimila 21. mendean.  

Mapa daraman eskuizkribuak 77 folio ditu, 22 dokumentu ezberdinetakoak, funtzio pedagogikoak zituztenak oro har. Eskuizkribua, ziurrenik ahuntz- edo ardi-larruz egindako pergaminoa, oso kontserbazio-egoera onean dago. XVIII mendean "Miscellanea" ("bilduma") izendatu zuten izan zen.

Mapak berak 27 cm neurtzen ditu altueran eta 22,5 zabaleran. 23 herrialde aipatzen ditu 3 kontinentetan eta hainbat hiri aipatzen ditu, uharteak, ibaiak eta itsasoak. Mundu ezaguna ferra itxuran irudikatzen da, Mediterraneoa inguratuz, Ekialde Hurbila goian, Europa ezkerrean eta Afrikako iparraldea eskuinean dituela. Ferraren alde irekia, behean, Gibraltarko itsasartea litzateke.

## Izenak 
### Herrialdeak 
Mapak 3 kontinentetako 23 herrialde aipatzen ditu: 

* Europakoak: *Ispania* (Espainia), *Britania* (Britainia Handia), *Gallia* (Galia), *Italia*, *Gotia* (godoen herrialdea, Germania izendatuz), *Tracia* (Trazia), *Macedonia* (Mazedonia), *Agaia* (Akaia, Grezia adierazteko), *Barbari* (barbaroen eremua).
* Afrikakoak (*Afriga*): *Mauritania* (Magreb izendatuko genukeena, Mauritania estatu modernoa baino), *Nomedia* (Numidia), *Libia*, *Etiopia,* *Egyptus* (Egipto).
* Ekialdean: *Armenia*, *India*, *Scitia* (eszitiarren herrialdea), *Media* (mediarren herrialdea), *Persida* (Persia), *Iudea* (Judea), *Arabia*.

Basamortu bat ere badago (*deserto*), baita Sinai mendia ere (*Sina*), triangelu batez irudikatua.

### Hiriak 
* Hiriak: Babilonia (*Babillonia*), Atenas (*Atenae*), Ravena (*Ravenna*), Erroma (Roma), Antiokia (*Antiocia*), Jerusalem (Iherusalem), *Alexandria* eta Kartago (*Cartago*).

### Ibai eta itsasoak 
Maparen ardatza nagusia Mediterraneoa da eta itsaso honetako bost uharte handienak irudikatzen dira: Korsika (*Corsica*), *Sardinia*, Sizilia (*Sicilia*), Kreta (*Creta*) eta Zipre (*Cypr*).

Ozeanoa: *Oceanum* izendatua mapan ageri den ozeanoak, garai hartan imajinatzen zen bezala inguratzen du lur ezagunen multzoa. *Cymiricum mare* edo *Zimeriako itsasoa* aipatzen da, Europaz gaindi, eta Afrikaz haratago *Cephyrus* ere bai, Zefiroa.
* Ibaiak: *Tigris*, Pishon (*Fison*), Nilo (*Nilum*), Ganges (*Ganges fluvius*), Rodano (Rodanum) eta Rhin (*Renus*).
* Itsasoak: Adriatikoa (*Adrias*), Itsaso Beltza (*Pontum*), Itsaso Jonikoa (*Ionium mare*), Itsaso Gorria (*Rubrum''), Kaspiarra (Caspium).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak