Mios Hormos

**Mios Hormos** edo **Myos-Hormos** (), gerora **Aphrodites Hormos** (antzinako grezieraz: Ἀφροδίτης ὅρμος) izenez ezaguna, Antzinako Egipton —ptolomeotarren eta erromatarren garaietan— eraikitako portu garrantzitsu bat izan zen.

Southamptongo Unibertsitateko David Peacock eta Lucy Blue ikerlariek Mios Hormos aztarnategia identifikatu dute Quseir al-Quadim (**Quseir Zaharra**) azpian, egungo El Quseir herritik 8 kilometrora. Indusketek erakutsi dutenez, portuaren aktibitatea K. o. I. mendean zehar gailendu zen, K.o. III. mendean bertan behera utzi zen bitartean.

## Etimologia 
***Mios Hormos*** izenak grekeran du jatorria, eta «Saguaren portua» edo «Moluskuaren portua» esanahiak atxikitzen zaizkio. «Moluskuaren portua» izena, portutik hurre jasotzen ziren Pinna generoko perladun molusku bibalbioekin erlazionatuta dago, moluskuen maskorrek egiten duten itxi-mugimenduari erreferentzia eginez. 

Agartakidas historialariaren arabera, portuaren izena ***Aphrodita-Hormos***-era aldatu zen. Hesiodoren etimologia jarraitzen badugu, "Afrodita" izenak (*aphrós*, ἀφρός) itsas-aparrari egiten dio erreferentzia, kasu honetan portu inguruan aurkitu zitezkeen itsas-belakiak deskribatzeko erabili zitekeena.

XX. mende hasierako egiptologo ezberdinek (Arthur Weigall, Henri Gauthier eta Pierre Montet), El Quseir edo *Kossair* herriaren lehen aipua XI. Dinastia garaian (Inperio Ertaina) kokatzen dute, ***Thaau*** ***(taâou)*** izenpean. Ostera, izenaren aldaketa erregistratzen du garai greko-erromatarrean*, Tuau* edo *Duau*-ra. ***Duau (douaou)*** izena hieroglifiko bidez hiru izar eta bi "*hiri*" hieroglifikoren idazten da. Irudikapen honek *Kossair*-en menpeko bi portuei egiten die erreferentzia. Nahiz eta egiptoarretzat bi portuak *Duau* bezala ezagutzen diren, atzerritarrentzat bata *Aennum* (portu zaharra), eta bestea, *Philoteras* (Ptolomeo II.a Filadelforen ahizparen ohorean izendaturiko portu berria) deitzen dira.

## Kokalekua 
Mios Hormoseko kokalekua luzaroan eztabaidatua izan da adituen artean. Portuaren funtzio eta garrantzia Antzinaroko literatura lan ezberdinetan aipatzen zen arren, Eritrear itsasoko periploa eta *Geografia* eskuizkribua besteak beste, aztarnategi fisikoaren kokalekua ez zen 2007 arte argitu.

Hasiera batean, adituek Mios Hormoseko kokapena Abu Sha'r aztarnategiarekin erlazionatzen zen,[erdian|thumb|420x420px|[Eritrear itsasoko periploa. Itsaso Gorrian, Ozeano Indikoan eta golfo Pertsiarrean zehar erabilitako itsas-nabigazio bideak. Mapan itsasbide hauek eta haiekin erlazionaturiko lokalizazioak adierazten dira.]]

## Historia 
### Egiptoko Ptolomeotar dinastiaren garaia
Ptolomeo II.a Filadelfoak eraiki zuen *ca.* K.a. 275.urtean, izen bereko lurmuturrean.

Egun, Ptolomeotar dinastiaren garaiko portuaren egiturak ez dira aurkitu.

### Erromatar Inperioaren garaia
Mios Hormoseko populazioa oso dibertsoa zen, hitzegiten ziren hizkuntza ugariek eta egoiliar kanpotarrek frogatua. Besteak beste, inguru hartan bizi zen talde nomada baten aipu egiten da, "arabe, barbaro edo alproja" izen eta kalifikatzaileak erabiliz. Gainontzeko hiri eta merkatal bideek (Uadi Hammamat, edo erromatarrentzat *Hodos Mysormitike*) ordea, presentzia militar argia erakusten dute, bertan eraikitako *praesidia* edo fortifikazio erromatar ugarirekin. Fortifikazio horietan aurkituriko ostraka baten arabera, lanbide ezberdinetan jarduten zuten emakumeak bizi ziren, irutzaileak, ehuleak, ur-jasotzaileak eta sexu langileak. Badago baita ere animalien zirkulazioaren aipua, Estrabonek berak Indiatik ekarritako biperido bat ikusi zuelarik Egipton, 9 besabete eta zehe bateko luzerakoa (4,3 metro inguru). Indiaz gain, Arabiarekin ere merkatal harreman estuak mantendu ziren, bertatik ekarritako aromatiko edo espezien garraio gehiena Egipton Mios Hormos portutik sartzen zelarik, ostera Koptos hiritik aurrera, gameluz edo Nilo ibaian nabigatuz Alexandriaraino bidea eginez.

Bestalde, Egiptoar administrazioak gari gogorra (*Triticum durum*), garagarra (*Hordeum vulgare*), ogia, olioa, ozpina eta mihilu haziak (*Foeniculum vulgare*) bidali ohi zituen Mios Hormos eta Berenizera. Berenize-ko portuarekin batera, Myos Hormos *apodedeigmenoi* edo "izendaturiko portua" zen. Hala, inportazio eta esportazio merkatal ondasunak bertatik igaro behar zirelarik, kontrabandoa ekiditeko. Merkatal funtzioak denborarekin gutxietsi ziren arren, ontziola garrantzitsutzat mantendu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* El-Qoseir
* Berenice 
* Suezko kanala
* Inperio erromatarraren eta Indiaren arteko merkataritza
* Espezia merkataritza
* Indiako itsas-historia