Theodora Bosanquet

**Theodora Bosanquet** (Sandown, 1880ko urriaren 3a - 1961eko ekainaren 1a) britainiar idazle, zuzentzaile, editore eta idazkaria  izan zen, Henry Jamesen amanuarra. Unibertsitateko Emakumeen Nazioarteko Federazioko Idazkari Exekutibo gisa lan egin zuen, "*Time and Tide"*  aldizkari politiko eta literarioaren kolaboratzaile eta, ondoren, zuzendari eta editore gisa. "*Henry James at Work"* (1924) bere memoria-liburua "biografia kritikoaren lan aitzindaritzat" hartzen da gaur egun.

## Bizitza 
Theodora Bosanquet 1880ko urriaren 3an jaio zen Sandownen, Wight uhartean, Gertrude Mary Foxen (1854-1900) eta Frederick Charles Tindal Bosanquet (1847-1928) apaiz lagunkidea izan ziren bere gurasoak. Familiak ''''Dora'''' deitzen zion. Cheltenham Ladies 'College-en hezi zuten, Ingalaterran emakumeentzako lehen hezkuntza-erakundeetako batean, 1853an sortu zena. Ondoren, biologia, geologia eta fisika ikasi zuen  University College Londonen lizentziatura lortuz.  1907an, Bosanquet Mary Petheridge-ren Idazkaritzan inskribatu zen, mekanografia eta takigrafia barne hartzen zituzten trebetasunak ikasiz.

*Izkribatzaile berri eta bikain bat... Bosanquet andereño gazte bat, bildu ditudan beste (emakume) guztiengatik balio duena... Ez dago konparaziorik!*Jamesen osasunak bere bizitzako azken hilabeteetan okerrera egiten zuen bitartean, Bosanquet leial mantendu zen, baita nobelagilearen lagunak bere osasunari buruz informatuta edukiz ere. Hala ere, William Jamesen emaztea eta alaba iristean, bera eta beste batzuk Jamesengandik urrun mantendu ziren. Bosanquetek aitaginarrebek "harroegi" ikusten zutela idatzi zuen, batez ere Edith Wharton bezalako pertsonaia batzuk mantentzen zituztenean, bere adulterioa gaitzesten zutenak, nobelagilearen ongizateari buruz informatuta. James 1916an hil zenean, Bosanquetek uko egin zion Parisen Whartonen idazkari izateko gonbidapenari eta, aldiz, Lehen Mundu Gerrako azken bi urteetan Gerrako Inteligentzia Komertzial Departamentuan eta Elikadura Ministerioan lan egitea erabaki zuen. 1919an, Britainiar Inperioaren Ordena (MBE) jaso zuen gerra garaian egindako lanagatik.

James hil ondoren, Bosanquetek hari buruzko hainbat artikulu idatzi zituen Ingalaterra eta Estatu Batuetako aldizkarietarako, besteak beste, *Fortnightly Review* aldizkarirako eta The Little Review aldizkari modernista estatubatuarrerako (1918). Geroago, Woolftarren eskariz, *Little Review* artikulua luzatu zuen memoria bihurtzeko, Hogarth Press-ek 1924an "*Henry James at Work"* izenburuarekin argitaratua, eta 1927an berriz argitaratu zuen, pixka bat berrikusia. Memoria liburu hau biografia kritikoaren lan aitzindaritzat jotzen da gaur egun, eta bereziki baliotsua da Bosanqueten 'ikuspuntu objektibo eta konparatiboki inpartzialagatik', 'lekuko eta erreportari adimentsu eta behatzaile' baita.

## Heriotza eta legatua 
Lady Rhondda bere bikotekidearen heriotzaren ondoren, 1958an, Bosanquet banakako gela batera aldatu zen Crosby Hallen, Kensingtonen, Britainiar Unibertsitateko Emakumeen Federazioaren jabetzakoa. 1961ean hil zen. CV Wedgwood-ek idatzitako *The Times* egunkarian idatzi zuen obituarioak "Bosanquet-en antolaketa gaitasuna, giza sinpatia zabalak eta idealismo eutsia eta nazioarteko lankidetzan zuen fedea" azpimarratu zituen, Unibertsitateko Emakumeen Nazioarteko Federazioan postua lortzeko "miresgarriki balio" izan ziotenak. Wedgwoodek honela deskribatzen du Bosanqueten idazkera: "ezagutza-zabaltasunak, idazketa-zehaztasun finak, iritzi orekatuak eta umore lasaiak bereizten dute". Testamentuan, Bosanquetek dirua utzi zien Crosby Halleko Hornidura Funtsari eta Ikerkuntza Psikikorako Elkarteari, luzaroan bertako kide izan baitzen. Bere hileta Chelsea Old Churchen izan zen 1961eko ekainaren 6an.

1973an, emakume graduatuentzako Theodora Bosanquet beka sortu zen haren oroimenez. Beka horrek laguntza ematen die historia edo literatura ingelesean ikerketak egiten dituzten emakume akademikoei edo graduondoko ikasleei.

Duela gutxi, arreta handiagoa jarri zaio Leon Edel-en "*Henry James-en gutunak"* transkribatu eta hautatzeko Bosanquet-ek egindako ekarpen baliotsuari. Gero eta gehiago ikusi da, ez bakarrik Jamesen izkribu gisa, baizik eta haren "kontrapuntu sortzaile" eta "gertuko kolaboratzaile literario" gisa. Henry James at Work-en 2007ko edizio bat, Lyall H. Powers-ek argitaratua:

... *Bosanquet historia literarioaren itzaletatik erreskatatzen du, eta bere eskubideak liluratzen duen figura gisa erakusten du, idazle eta editore trebea, Bloomsburyko komunitate literarioaren feminista goiztiar eta garaikidea.*Lanaren ikuskatzaileek Bosanqueten errebelazioa azpimarratu zuten, *"ideien bizitzan eta kultur produkzioan bere homologo maskulinoak bezain konprometitua dagoen emakumezkoen ulermen gisa, ustez bigarren mailakoa den posiziotik ahal den guztia ustiatuz"*.

Bere bizitza eta lanaren fikziozko irudikapen ugari ere egon dira Jamesekin batera, tartean "*Author, Author*" (2004), "''The Typewriter's Tale"* (2005), "*Dictation"* (2008) eta "*The Constant Listener: Henry James eta Theodora Bosanquet"* (2017).

## Bibliografia 
* *"Henry James at work" -* Londres: L. eta V. Woolf The Hogarth Press-en (1924)
* *"Harriet Martineau an essay in comprehension"* - Londres: F. Etchells & H. Macdonald (1927)
* *"Paul Valéry" -* Londres: L. eta V. Woolf Hogarth Press-en (1933)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Theodora Bosanqueten lanak WorldCat-en
* *'' Internet Archive-n lanean
* Theodora Bosanquet eta Burgess Noakesen argazkia Lamb Housen, National Trust
* Theodora Bosanqueten 'Henry James' lanaren erreprodukzioa *The Fortnightly Review-n*