Urriaren 27

**Urriaren 27**a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehungarren eguna da, 301.a bisurteetan. 65 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 2011 &ndash; Tolosa Okzitanian, Piriniotako Lan Elkartearen ekitaldi batean, tartakada jo zioten Nafarroako lehendakari Yolanda Barcinari, AHTaren aurkako Mugitu! mugimenduko kideek.

### Mundua 
* 1275 &ndash; Amsterdam hiria sortu zen. "Amsterdam" terminoaren lehenengo agerraldia.
* 1806 &ndash; Napoleon Berlinen sartu zen.
* 1961 &ndash; Berlingo Harresiko Checkpoint Charlie kontrol puntuaren alde banatan tanke sobietar eta estatubatuarrak parez pare jarri ziren. Biharamunean bi aldeek adostasuna lortu eta tankeak erretiratu zituzten. Gerra Hotza berotzen ari zen.
* 1979 &ndash; Saint Vincent eta Grenadinak Erresuma Batutik independizatu ziren.
* 2005 &ndash; Parisen piztu zituzten kale istilu larriak, ia bi hilabetez luzatu zirenak, arrazoi sozial, kultural, politiko eta ekonomikoengatik.
* 2014 &ndash; Guardia Zibilak ustelkeriaren aurka Púnica operazioa burutu zuen. 51 pertsona atxilotu eta 259 miaketa egin zituen.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1955 &ndash; Nicholas Ray estatubatuar zinema zuzendariaren *Rebel Without a Cause* filma estreinatu zen.
* 1995 &ndash; Mike Figgis ingeles zinema zuzendariak zuzendutako *Leaving Las Vegas* filma estreinatu zen.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1767 &ndash; Bizente Sarria, euskal frantziskotar eta sermolaria (h. 1835).
* 1783 &ndash; Florencio Gartzia Goiena, euskal legelari eta politikaria (h. 1855).
* 1803 &ndash; Manuel Irujo Apeztegi, nafar abokatua eta politikaria (h. 1871).
* 1846 &ndash; Florencio Ansoleaga, iruindar arkitektoa eta arkeologoa (h. 1916).
* 1859 &ndash; Domingo Sabalo, *Jats*, lapurtar pilotaria.
* 1864 &ndash; Capitolina Bustince Larrondo, nafar irakasle eta idazlea (h. 1934).
* 1869 &ndash; Nicolás María Urgoiti, euskal ingeniari eta enpresaria, Madrilen (h. 1951).
* 1891 &ndash; Ramon Belaustegigoitia, *Rabel*, arabar idazle eta futbolaria (h. 1981).
* 1893 &ndash; Jose Garzia, gipuzkoar idazlea eta apaiza (h. 1973).
* 1912 &ndash; Florentzio Idoate Iragi, nafar artxibozaina eta historialaria (h. 2001).
* 1918 &ndash; José Luis Duque, bizkaitar futbolaria (h. 1991).
* 1929 &ndash; Mikela Gastesi, nafar irakasle eta euskaltzalea, Iruñean lehedabiziko ikastolaren sorkuntzan eta zuzendaritzan parte hartu zuena (h. 1997).
* 1934 &ndash; Elias Kerexeta, hernaniar zinemagilea (h. 2013).
* 1938 &ndash; Miguel Jones, bizkaitar futbolaria, Ekuatore Ginean (h. 2020).
* 1940 &ndash; José Luis Pérez, bizkaitar futbolari ohia.
* 1957 &ndash; Juan Inazio Hartsuaga, gipuzkoar idazlea.
* 1960 &ndash; Edurne Uriarte, bizkaitar politologo, unibertsitateko irakasle eta idazlea.
* 1961 &ndash; Jesús Glaria Yetano, nafar futbolari ohia.
* 1966 &ndash; Asier García Fuentes, bizkaitar futbolari ohia.
* 1968 &ndash;
** Maria Pilar Canedo, bizkaitar legelaria.
** Ainhoa Ibarra, bizkaitar eskiatzaile ohia.
* 1969 &ndash; Javier Gorosabel Urkia, eibartar astrofisikaria (h. 2015).
* 1975 &ndash; Xabier Erkizia, nafar irrati-esataria eta telebista aurkezlea.
* 1980 &ndash; Ramuntxo Garmendia, lapurtar txirrindulari ohia.
* 1981 &ndash; Katixa Agirre, arabar idazlea, EHUko irakaslea eta Ikus-entzunezko komunikazioan doktorea.
* 1984 &ndash; Ekhine Eizagirre, gipuzkoar poeta.
* 1989 &ndash; Elene Arandia, gipuzkoar abeslari eta musikaria.
* 1996 &ndash; Gaizka Martínez, bizkaitar futbolaria.
* 1999 &ndash; María Martínez de Alegría, arabar saskibaloi jokalaria.

### Mundua 
* 1156 &ndash; Raimundo VI.a Tolosakoa, Okzitaniako Tolosako kondea (h. 1222).
* 1401 &ndash; Katalina Valoiskoa, Ingalaterrako erregina ezkontidea (h. 1437).
* 1516 &ndash; Ruy Gomez de Silva, *Eboliko printzea*, portugaldar aristokrata (h. 1573).
* 1561 &ndash; Mary Sidney, bere poesia eta mezenasgo literarioari esker ospe handia lortu zuen lehen emakume ingelesetako bat (h. 1621).
* 1678 &ndash; Pierre Raymond de Montmort, frantziar matematikaria (h. 1719).
* 1736 &ndash; James Macpherson, eskoziar idazlea eta olerkaria (h. 1796).
* 1782 &ndash; Niccolò Paganini, italiar biolin-jotzaile, biolajole, gitarra-jotzaile eta musikagilea (h. 1840).
* 1811 &ndash; Isaac Singer, estatubatuar asmatzaile, aktore eta negozio-gizona (h. 1875).
* 1824 &ndash; Julie Wilhelmine Hagen-Schwarz, alemaniar erretratu-margolaria (h. 1902).
* 1842 &ndash; Giovanni Giolitti, Italiako Lehen Ministroa (h. 1928).
* 1844 &ndash; Klas Pontus Arnoldson, suediar egile, kazetari, politikari eta bakezalea, 1908ko Bakearen Nobel Saria (h. 1916).
* 1855 &ndash; Ivan Mitxurin, sobietar agronomoa (h. 1935).
* 1857 &ndash; Ernst Trygger, Suediako lehen ministroa (h. 1943).
* 1858 &ndash;
** Saitō Makoto, Japoniako lehen ministroa (h. 1936).
** Theodore Roosevelt, AEBetako 26. presidentea (h. 1919).
* 1894 &ndash; Fritz Sauckel, alemaniar politikari nazia (h. 1946).
* 1897 &ndash; Josep Trueta, kataluniar medikua (h. 1977).
* 1902 &ndash; Emil Jónsson, Islandiako lehen ministroa (h. 1986).
* 1906 &ndash; Peter Blume, estatubatuar margolaria (h. 1992).
* 1908 &ndash; Lee Krasner, estatubatuar margolari espresionista abstraktua (h. 1984).
* 1914 &ndash; Dylan Thomas, ingelesezko galestar poeta eta idazlea (h. 1953).
* 1917 &ndash;
** Antonio González González, espainiar biokimikaria (h. 2002).
** Oliver Tambo, hegoafrikar politikaria eta giza eskubideen aldeko ekintzailea (h. 1993).
* 1918 &ndash; Teresa Wright, estatubatuar aktorea (h. 2005).
* 1920 &ndash; Kocheril Raman Narayanan, Indiako presidentea (h. 2005).
* 1921 &ndash; Oldrich Cernik, txekoslovakiar politikaria (h. 1994).
* 1922 &ndash;
** Michel Galabru, frantziar aktorea (h. 2016).
** Carlos Andrés Pérez, Venezuelako presidentea (h. 2010).
* 1923 &ndash; Roy Lichtenstein, estatubatuar margolaria (h. 1997).
* 1925 &ndash; 
** Warren Christopher, estatubatuar diplomatiko eta politikaria (h. 2011).
** Maria Fernanda, brasildar aktorea (h. 2022).
* 1928 &ndash; Gilles Vigneault, Quebeceko idazlea, musikagilea eta kantaria.
* 1930 &ndash;
** Francisca Aguirre, espainiar idazlea eta poeta (h. 2019).
** Jordi Grau, kataluniar zinemagilea (h. 2018).
** Domingo Olite, *El vasco Olite*, argentinar pilotari ohia, palan aditua.
** Gladys West,  estatubatuar matematikaria, GPS  sistemaren matematikari egindako ekarpenengatik ezaguna (h. 2026).
* 1931 &ndash; Nawal el Saadawi, egiptoar idazle feminista (h. 2021).
* 1932 &ndash; Sylvia Plath, estatubatuar poeta eta eleberrigilea (h. 1963).
* 1935 &ndash; Giorgio Grassi, italiar arkitektoa.
* 1936 &ndash; Neil Sheehan, estatubatuar idazlea eta kazetaria, *Pentagonoko Paper*ekin lotutako artikuluak argitaratu zituena (h. 2021).
* 1937 &ndash; Auke de Vries, herbeheretar eskultore eta marrazkilaria.
* 1938 &ndash; Edda Moser, alemaniar opera-abeslaria, sopranoa.
* 1939 &ndash;
** John Cleese, ingeles umorista eta aktorea, *Monty Python* taldeko kidea.
** Albert Wendt, samoar idazlea.
* 1940 &ndash; John Gotti, estatubatuar gangsterra, New Yorkeko Gambino familiaren buruzagia (h. 2002).
* 1942 &ndash; Janusz Korwin-Mikke, poloniar politikaria eta idazlea.
* 1943 &ndash; Michel Ocelot, frantziar zinema zuzendaria, animazio edo marrazki bizidunetako filmetan espezialista.
* 1945 &ndash; Lula da Silva, Brasilgo presidentea.
* 1946 &ndash;
** Peter Martins, daniar ballet-dantzaria eta koreografoa.
** Ivan Reitman, eslovakiar jatorriko kanadar zinema zuzendaria, ekoizlea eta gidoigilea (h. 2022).
* 1947 &ndash; José Luis Abilleira, espainar txirrindulari ohia.
* 1952 &ndash;
** Roberto Benigni, italiar aktore eta zuzendaria.
** Brigitte Engerer, frantziar piano-jotzaile klasikoa (h. 2012).
** Francis Fukuyama, japoniar jatorriko estatubatuar politologoa.
** Atsuyoshi Furuta, japoniar futbolari ohia.
* 1955 &ndash; Marina Ximanskaja, errusiar antzezle, irakasle eta antzerki-pedagogoa.
* 1959 &ndash; Hiroshi Ohashi, japoniar futbolari ohia.
* 1960 &ndash; Jeffrey Bostic, Barbadosko presidentea.
* 1964 &ndash; Mary T. Meagher, estatubatuar igerilaria.
* 1967 &ndash;
** Simone Moro, italiar alpìnista.
** Scott Weiland, Stone Temple Pilots eta Velvet Revolver rock musika taldeetako estatubatuar abeslaria (h. 2015).
* 1972 &ndash;
** Elissa, libanoar pop abeslaria, Ekialde Hurbilean disko gehien saldu dituen emakumezko abeslaria.
** Maria Mutola, mozambikear atleta ohia, 800 metroko proban aditua.
* 1975 &ndash; Aron Ralston, estatubatuar mendizalea.
* 1977 &ndash; Jiří Jarošík, txekiar futbolaria.
* 1978 &ndash; Vanessa-Mae, britainiar biolinista, musika klasikoa beste musika mota batzuekin konbinatzen dituena.
* 1979 &ndash; Halima Ibragimova, uzbekistandar aktore eta umorista (h. 2024).
* 1983 &ndash; Kıvanç Tatlıtuğ, turkiar aktorea, modeloa eta saskibaloi jokalari ohia.
* 1985 &ndash; Noelia Vera, estatubatuar kazetari eta politikaria.
* 1986 &ndash; 
** Alba Flores, espainiar aktorea.
** Anna Cruz, kataluniar saskibaloi-jokalaria.
* 1987 &ndash; Kílian Jornet, kataluniar eskialari eta mendi lasterketaria.
* 1990 &ndash; Takahiro Shiraishi, japoniar serie-hiltzaile eta bortxatzailea (h. 2025).

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1070 &ndash; Antsa Oibarkoa, Iruñeko errege Antso III.aren maitalea (j. c. 995)
* 1561 &ndash; Lope Agirre, Hego Amerikako esploratzaile eta konkistatzaile euskalduna (j. 1510).
* 1785 &ndash; Joseph Mikelestorena, euskal idazle eta apaiza (j. 1710).
* 1933 &ndash; Benigno Txabarri, bizkaitar enpresaburu eta politikaria (j. 1856).
* 1936 &ndash; 
** Gabino Alustiza, Aiako alkate jeltzalea, fusilatua (j. 1888).
** Encarnación Resano Falcón, *La Morica*, nafar etxekoandrea gorra, fusilatua (j. 1880).
* 1965 &ndash;
** Camille Dussarthou, lapurtar politikaria, Saint-Paul-lès-Daxen (j. 1907).
** Karlos Linazasoro Maiztegi, *Altzeta*, gipuzkoar hizlari abertzalea (j. 1889).
* 1968 &ndash; Mateo Muxika, euskal herritar apaiza, Gasteiz eta Bilboko gotzaina (j. 1870).
* 1971 &ndash; Antonio Lezama, arabar kazetari eta idazlea, Madrilen (j. 1882).
* 1987 &ndash; Luis Maria Lojendio, gipuzkoar propagandista, idazlea eta beneditar mojea (j. 1907).
* 2012 &ndash; Rafa Albisu, ETA erakundearen sortzaileetako bat (j. 1931).
* 2015 &ndash; Juanita Arenaza, gipuzkoar erraketista, Mexikon (j. 1923).
* 2021 &ndash; Ricardo Etxepare Zugasti, gipuzkoar irakaslea, EHUko katedraduna eta Donostiako Ingeniaritza Teknikoko Eskolako zuzendaria (j. 1942).
* 2024 &ndash; Maixan Arbelbide, Ipar Euskal Herriko militante feminista (j. 1933).
* 2025 &ndash; José Manuel Otxotorena, gipuzkoar futbolaria (j. 1961).

### Mundua 
* 939 &ndash; Æthelstan, anglosaxoien erregea eta Ingalaterrako erregea (j. c. 894).
* 1439 &ndash; Alberto II.a Alemaniakoa, Austriako Dukea, Bohemia eta Hungariako erregea eta Alemaniako enperadorea (j. 1397).
* 1449 &ndash; Ulugh Beg, timuridoen dinastiako gobernaria, baita astronomo eta matematikaria (j. 1394).
* 1454 &ndash; Magdalena Brandenburgekoa, Brandenburgeko printzesa eta Brunswick-Lüneburgeko dukesa ezkontidea (j. ).
* 1485 &ndash; Rodolphus Agricola, frisiar humanista (j. 1443).
* 1505 &ndash; Ivan III.a Errusiakoa, Moskuko Printze Handia (j. 1440).
* 1553 &ndash; Miguel Servet, espainiar zientzialari eta teologoa.
* 1605 &ndash; Akbar, Indiako Mogol Inperioaren gobernatzailea (j. 1542).
* 1675 &ndash; Gilles Personne de Roberval, frantziar matematikari eta fisikaria (j. 1602).
* 1836 &ndash; François Just Marie Raynouard, frantziar dramagilea eta politikaria (j. 1761).
* 1845 &ndash; Jean Peltier, frantziar fisikaria (j. 1785).
* 1847 &ndash; Alexandre Deschapelles, frantziar xakelaria, 1800-1820 arteko txapeldun ez ofiziala (j. 1780).
* 1858 &ndash; Ida Pfeiffer, austriar exploratzailea eta bidaia liburuen idazlea, aurreneko emakumezko esploratzaileetakoa (j. 1797).
* 1880 &ndash; Thrasyvoulos Zaimis, Greziako lehen ministroa (j. 1822).
* 1897 &ndash; Marta Brunet, txiletar idazlea (j. 1897).
* 1923 &ndash; Mercedes Sola, Puerto Ricoko idazlea, hezitzailea, ekintzailea, sufragista (j. 1879)
* 1930 &ndash; Ellen Hayes, estatubatuar matematikaria eta astronomoa (j. 1873).
* 1937 &ndash; Kamilla Kruxelnitskaia, bielorrusiar-errusiar disidente sobietar katolikoa (j. 1892).
* 1938 &ndash; Ricardo Samper, espainiar abokatu eta politikaria (j. 1881).
* 1941 &ndash; Károly Huszár, Hungariako estatuburu eta lehen ministroa (j. 1882).
* 1954 &ndash; Franco Alfano, italiar musikagile eta piano-jotzailea (j. 1875).
* 1956 &ndash; Domingos Leite Pereira, Portugalgo lehen ministroa (j. 1880).
* 1964 &ndash; Gabriel Benoist, normandierako Cauchois dialektoan idazten zuen normandiar idazlea (j. 1891).
* 1968 &ndash; Lise Meitner, austriar fisikaria, fisio nuklearraren aurkitzailea (j. 1878).
* 1972 &ndash; Esther Nunes Bibas, brasildar idazle eta irakaslea (j. 1888).
* 1974 &ndash; Rudolf Dassler, alemaniar kirol oinetakogilea, Puma kirol ekipamendu enpresaren sortzailea (j. 1898).
* 1975 &ndash;
** Ángela Ruiz Robles, leondar irakasle eta asmatzailea, liburu elektronikoaren lehen patentearen jabea (j. 1895).
** Rex Stout, estatubatuar eleberri beltz egilea (j. 1886).
* 1977 &ndash; James Cain, estatubatuar idazlea eta kazetaria (j. 1892).
* 1980 &ndash; John Hasbrouck Van Vleck, estatubatuar fisikari eta matematikaria, 1977ko Fisikako Nobel Saria (j. 1899).
* 1985 &ndash; Bernard Wolfe, zientzia-fikziozko estatubatuar idazlea (j. 1915).
* 1990 &ndash;
** Xavier Cugat, kataluniar musikaria eta margolaria (j. 1900).
** Jacques Demy, frantziar zinemagilea (j. 1931).
** Ugo Tognazzi, italiar antzezle, gidoigile eta zinemagilea (j. 1922).
* 1991 &ndash;
** George Granville Barker, britainiar poeta, antzerkigile, eleberrigile eta kritikaria (j. 1913).
** Andrzej Panufnik, poloniar musikagilea eta orkestra-zuzendaria (j. 1914).
* 1995 &ndash; Marta Colvin, txiletar eskultorea (j. 1907).
* 1996 &ndash; Rewat Buddhinan, *The Impossibles* Thai pop taldeko abeslari, ekoizle eta kide sortzailea (j. 1948).
* 1999 &ndash;
** Charlotte Perriand, frantziar arkitekto eta diseinatzailea (j. 1903).
** Vazgen Sargsyan, Armeniako lehen ministroa (j. 1959).
* 2006 &ndash; Brad Will, estatubatuar dokumentalista independente eta militante anarkista (j. 1970).
* 2008 &ndash;
** José María Cuevas, espainiar enpresaburua, Espainiako Enpresaburu Elkarteen Konfederazioaren (CEOE) presidentea (j. 1935).
** Es'kia Mphahlele, hegoafrikar idazlea (j. 1919).
* 2010 &ndash; Néstor Kirchner, Argentinako presidentea (j. 1950).
* 2012 &ndash;
** Jacques Dupin, frantziar poeta, arte kritikari eta ''L'Éphémère'' aldizkariaren kofundatzailea (j. 1927).
** Hans Werner Henze, alemaniar musikagilea (j. 1926).
* 2013 &ndash;
** Olga Gyarmati, hungariar atleta, Luzera-jauzian aditua (j. 1924)
** Lou Reed, estatubatuar rock abeslaria, musikaria, konposatzailea eta argazkilaria (j. 1942).
* 2014 - Begoña Caamaño, galizierazko kazetari eta idazlea (j. 1964).
* 2016 &ndash; Susan Lee Lindquist, estatubatuar biologo eta biologia irakaslea, biologia molekularrean aditua (j. 1949).
* 2019 &ndash; Abu Bakr al-Baghdadi, bere burua kalifa izendatu zuen Estatu Islamikoko irakiar terrorista (j. 1971).
* 2021 &ndash; Sandy Carmichael, eskoziar errugbilaria (j. 1944).
* 2023 &ndash; Li Keqiang, Txinako Herri Errepublikako lehen ministroa (j. 1955).
* 2025 &ndash; Prunella Scales, ingeles aktorea (j. 1932).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Oroxi eta Oro.

## Kanpo estekak 
Urriaren 26 | Urteko egutegi | Urriaren 28