open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gaselec eraikina

**Gaselec eraikina** Espainiako Melilla hiriko eraikin erregionalista neokoloniala da, Espainiako Armada kalean kokatua, eta Melilla hiriko multzo historiko artistikoaren parte da, interes kulturaleko ondasuna.

## Historia 
1930ean eraiki zen, Mauricio Jalvo Millanen proiektu baten arabera, González Edoren beste proiektu batean oinarrituta. Proiektu hori eklektikoagoa da, beheko solairu bakarrekoa eta Gaselec konpainia elektrikoarentzat nagusia, zentral elektriko zahar baten gainean.

## Deskribapena 
Beheko solairua eta gainean bi solairu ditu eta adreilu trinkoz egina dago.

Beheko solairuak arku zorrotzeko baoak ditu, izkinetakoak txikiagoak, eta alboetan, Candido Lobera etorbidean eta Roberto Cano kalean, atarietarako sarrera. Atari nagusiak arku beheratuko leihoak ditu, erdian balkoi txiki bat eta begiratokiak ditu izkinetan, eta lehenengoak balkoi handi bat du erdian, eta leiho arkitrabatuak alboetan, teilatu-hegal handia zeharkatzen dutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melillako Kasino Militarra

**Kasino Militarra** Espainiako Melilla hiriko eraikin bat da. Zabalgune Modernistan dago, Espainia plazan, Espainiako Bankuaren eta Asanblada Jauregiaren artean. Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren zati da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
Bere orubea 1913an eman zen, 1919an Romon Abenia ingeniariak hainbat proiektu egin zituen

Bere lehen harria 1920ko Gabon-gauean jarri zuen Silvestre jeneralak, Emilio Alzugarayk hasia, Jose Pinto de la Rosak jarraitu zuen, eta 1924an Jorge Palancak eta Martinez Fortinek beheko solairua bukatu eta beste bat gehitzeko asmoa zuen, II Inperio estiloko eraikin zoragarri bihurtuz.

Jesús López de Larak eta Mayorrek 1925ean jarraitu zuten, José Sanjurjo jeneralak bere beheko solairua inauguratu zuenean, Jorge Mayor, Luis Sicre (1930-1931ko proiektuak) eta Enrique Nieto lanean ari zirela. Azken horrek hall-a egin zuen, 1932ko proiektua eta 1934an amaitu zuena.

2016ko urtarrilaren 25ean, 2016ko Alborango itsasoko lurrikarak kalte handiak eragin zituen haren frontoian eta atzeko erlaitzean, eta, ondorioz, petoa eraitsi behar izan zuten. Urte horretan bertan zaharberritu zuten.

## Deskribapena 

Fitxategi:Casino_Militar7.jpg|link=Archivo:Casino_Militar7.jpg
Fitxategi:Casino_Militar8.jpg|link=Archivo:Casino_Militar8.jpg
Fitxategi:Casino_Militar.jpg|link=Archivo:Casino_Militar.jpg
Fitxategi:Casino_Militar,_Melilla.jpg|link=Archivo:Casino_Militar,_Melilla.jpg|Vestíbulo alto
Fitxategi:Casino_Militar4.jpg|link=Archivo:Casino_Militar4.jpg
Oinplano karratuko eraikina da, bi solairu ditu eta fatxada klasizistak ditu. Behe-oineko estilo neoarabiarreko beheko eta goiko hall batetik eta bi solairutik gora antolatuta dago, eta azotearen kuartiloak ere baditu. Tokiko harrizko harlangaitzez eta adreilu trinkoz egindako hormak ditu, eta burdinazko habeak eta adreilu bereko gangatilak. Fatxada nagusian moldurak ditu ateburuen gainean, zirkularrak beheko solairuan eta nagusian, eta triangeluarrak lehenengoan. Erdiko ardatz bertikal bat du, sarrerako ateak eta alde banatan bi zutabe dorikok osatua. Horien artean, balaustrada duen balkoi bat dago, alboetan pilastrak dituena. Pilastrek beste balkoi batera ematen dute bidea, eta frontoi triangeluar batean amaitzen den armarri berdina du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekonomatu militarra

**Antzinako Ekonomato Militarra** Melillako modernismoaren erakusgarri onenetakoa da. La Avenidan dago, Zabalgune Modernistaren barruan, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
1907an eraiki zen estilo eklektikoan, Rodríguez Borladok 1907ko martxoaren 23an Economato Militar elkartearentzat egindako proiektuaren arabera. 140, 141 eta 147 orubeetan eraiki zen, eta Estatuak 1911ko abuztuaren 28an saldu zituen. 1914an paramentuak berritzeko proiektu-lehiaketa bat egin zen. Enrique Nieto 1914ko otsailaren hasieran esleitu zen, eta Julián Gómez maisua izan zen.

1933ko urtarrilaren 30ean Casa Tortosa aldatu zen, izena emanez, eta 1961ean Eduardo Caballero Monrós arkitektoak bere lokala eraberritu eta apaindu zuen, erakusleihoak eraikiz eta erdiko hutsuneak lotuz, jatorrizko diseinua suntsituz.

1951ko otsailaren 28an, Montes familiak erosi eta bere solairu nagusia berritu zuen.

2013an Garabek zaharberritu zuen, Moreno y Montero estudioaren proiektuaren arabera, begiratokiak berreraikiz.

## Deskribapena 
Beheko solairua eta solairu nagusia ditu, harri lokaleko eta adreilu trinkoko harlangaitzezko hormekin eraikita dago, burdinazko habeekin eta adreilu bereko gangatilekin, eta Melillako lore-modernismoaren erakusgarri onenetako bat da, fatxada teatralari esker. Fatxada hori behealde nahiko aldatuez osatuta dago, eta, abanikoko mentsulen bidez eta aurpegi femeninoekin, balkonada bat du erdizirkular gisa. Bere atzean arku eskartzanoa duen leiho bat dago, alboetan bi koloma dituela, eta bukaeran, zenefa bat eta erlaitz bat gailentzen dira. Erlaitza bi begiratokik ixten dute, dekorazio eder batekin eta arotzeria bikainarekin. Azken hau, *in crecendo* erremate uhintsu batean amaitzen da, gailurreria batean. Pilastrak, apaindura zirkularreko xehetasunekin eta oihalak mugatzen dituzten lerro bertikalekin, koroatzeko edalontzietan amaitzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montzoi-klima tropikal

thumb|400px|Montzoi-klima tropikalaren mapa
**Montzoi-klima tropikala** edo **subekuatoriala** klima tropikalaren azpimota bat da, montzoia nagusi dena, hau da, antizikloi subtropikalen mendebaldeko ertzetatik datorren itsas aire tropikal bero eta hezearen masa. Köppen sisteman ***Am*** bezala sailkatua dago eta tropikoetan izaten dute.

Azpimarratu behar da askotan montzoi-klima baino ez diote, nahiz eta tropikalak ez diren beste klima askok izen hori izan ohi duten (adibidez, montzoi-klima epela edo montzoi-klima kontinentala edo mantxuriarra).

## Ezaugarriak 
Montzoi-eskualdeek eurite ziklonikoen eta orografikoen bidez jasotzen dute urteko prezipitazio gehiena, nahiz eta mekanismo konbektiboak prezipitazio batzuk ere eragiten dituen. Batez beste, urteko prezipitazioa 1.500 mm ingurukoa da, baina aldaketa asko daude denbora- eta espazio-banaketan. Montzoi-klima tropikal baten hilabeterik lehorrenak, batez beste, 60 mm baino gutxiago ditu; horregatik, kontraste zuzena egiten du sabana tropikaleko klima batekin, zeinaren hilabeterik lehorrenak 60 mm baino gutxiagoko prezipitazioa duen, eta baita hileroko prezipitazioa batez bestekoa baino txikiagoa ere. Funtsean, montzoi-klima tropikal batek sabana tropikaleko klima batek baino prezipitazio gehiago izateko joera du, edo urtaro lehor ez hain nabarmenak ditu. Montzoi-klima tropikala, sabana tropikaleko klima baino gutxiago aldatzen da tenperaturan urtebetez. Klima honek hilabete lehorragoa du, ia beti neguko solstizioaren ondoren edo handik gutxira gertatzen dena. Euri gutxiago egiten duen estazio oso markatua du, eta gehieneko plubiometrikoa, Tropiko Arteko Konbergentzia Eremutik gertu dagoenean lortzen dena. Kontinenteen ekialdean gertatzen da, eta aire-masetara igotzera behartzen duen oztopo orografiko bat dagoenean indartzen da. Oso klima euritsua da udan, urtean 2.000 mm ingurukoa, gutxienez. Udako hilabete bero eta lehorren batez besteko tenperatura 27 °C eta 32 °C artekoa da, baina tenperatura maximoa 38 °C eta 48 °C artekoa da maiatzean eta ekainean.

## Eremuak 
*Af* klima ekuatorialaren eta *Aw* sabana tropikaleko klimaren arteko mugan dago, hau da, klima tropikalaren beste bi moten artean. Klima mota honetako eremu adierazgarrienak honako hauek dira: hego-ekialdeko Asia, Ipar Amerikan Mexikoko golkoan eta Floridako hegoaldean, Ertamerikako eta Karibeko zati handi bat, Hego Amerikako eremu zabalak eta Madagaskarko kostaldea Afrikan.

Bere biozenosi tipikoa baso tropikal heze eta lehorra da, eta bere domeinu morfoklimatikoa oihan tropikalarena.

Hona hemen Miamiren datuak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pangeako Erdialdeko Mendikatea

**Pangeako Erdialdeko Mendikatea**, Karbonifero, Permiar eta Triasiko aldietan Pangea superkontinentearen erdialdean ipar-ekialdetik hego-mendebaldera hedatzen zen mendikate zabala izan zen. Pangearen sorreran parte hartu zuten Laurasia eta Gondwana superkontinente txikien arteko talkaren ondorioz igo zen. Garaiera handienean, Permiarren lehen zatian, gaur egungo Himalaiaren parekoa zen. Mendikate erraldoi honen gaur egungo aztarnak honako hauek dira: Ipar Amerikako Appalacheak eta Ouachita mendiak, Afrikako Marokoko Atlas mendiak eta Europako Iberiar, Armorikako eta Erdialdeko mendiguneak eta Eskoziako Lur Garaien zati handi bat, Ben Nevis tontorra barne.

## Sorrera eta gainbehera 
Pangeako Erdialdeko Mendikatea Laurasia eta Gondwana iparraldearen arteko talkan sortu zen, variskar eta appalachear orogenien zati gisa. Orogenia horiek Karboniferoan hasi ziren, duela 340 milioi urte gutxi gorabehera, eta Permiarren hasieran osatu ziren, duela 295 milioi urte inguru, mendikatea bere goratasunik gorenean zegoenean. Permiarrean zehar, mendikatea meteorizazio fisiko eta mekaniko bizi bati lotuta egon zen, tontorrak bere jatorrizko tamainaren erdira murriztuz, lautada zabalak eta mendi arteko haran sakon ugari sortuz. Triasiko Ertainerantz, mendiak nabarmen murriztu ziren, eta, Jurasikoaren hasieran, duela 200 milioi urte inguru, Pangeako Erdialdeko Mendikatea, egungo mendebaldeko Europan, itsas arro sakonez inguratutako lur altuko eremu gutxi batzuetara murriztu zen.

## Klima 
Modelatze klimatikoaren arabera, Pangeako Erdialdeko Mendikateak  Karboniferoaren amaierako  ikatz kantitate handiak bota zituen. Mendiek prezipitazio handiko eremu bat sortu zuten urte osoan zehar, montzoi-klimaren ohiko urtaro lehorrik gabe. Hori beharrezkoa izan zen ikatz-zingiretan zohikatza kontserbatzeko. Permiarren hasieran eta erdialdean, mendiak zuzenean ekuatoreko gerriko euritsuaren azpian zeuden. Frantziako Salagou Eraketaren loess metaketen datuek, Permiarrekoak, Pangeako Erdialdeko Mendikatearen goiko aldeak ziurrenik glaziarrez estalita zeudela adierazten dute, Ekuatorean egon arren. Bere tamaina eta ekuatorearekiko orientazio ia paraleloa zela eta, Permiar Berantiarrean, Pangeako Erdialdeko mendiek euri-itzal bat sortu zuten mendikatearen iparraldean, hego hemisferioko montzoi euriteak blokeatuz, eta Europan gatz-metaketa itzel batzuk sortzen lagundu zuten: adibidez, Zechstein motako formazio geologikoarenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goicocheako Antonio Iraolaren etxea

**Goicocheako Antonio Iraolaren Etxea** erregionalista estiloko eraikina da, Espainiako Melilla hiriko Espainia plazan dagoena, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte dena, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 

Fitxategi:Sede_Correos_hasta_finales_años_40_7.jpg|link=Archivo:Sede_Correos_hasta_finales_años_40_7.jpg
Fitxategi:Sede_Correos_hasta_finales_años_40_14.jpg|link=Archivo:Sede_Correos_hasta_finales_años_40_14.jpg
1911n eraikia, Antonio Baena arkitektoak Antonio Iraola Goicocheakoarentzat egindako diseinuaren arabera, dekorazio modernista galdu zuen 1952ko abendutik 1953ko urtarrilera bitartean, J arkitektoak erregionalistara sinplifikatu zuelarik. Aretoko A.

1940ra arte, Correos eta Telegrafoseko bulegoak hartu zituen.

## Deskribapena 
Beheko solairua eta hiru solairu ditu. Harri lokaleko eta adreilu trinkoko harlangaitz-hormaz egina dago, eta burdinazko habeak eta adreilu-mota bereko gangatilak ditu. Etxaurreak, gaur egun suntsituta dauden etxabeez osatuta daude, eta goiko solairuak —saretadun balkoi luze bat bi leihoko, erdi-puntuko arkuekin, Espainia plazara ematen duen fatxadaren muturrean eta Espainiako Armada kalera ematen duen fatxadaren erdian dauden bi solairuko egurrezko begiratokiekin—, azotearen petrilean amaitzen direnak, zirkulu itxurako xehetasun apaingarriekin. Eraikinak, gainera, balkoi jarraituak dituen alaka bat du, kupula gallonatu batean amaitzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Eulalia Vides Oyónen Etxea

**Eulalia Videsen Etxea**, Miguel Fernandez poeta jaio eta haurtzaroa igaro zuen lekua, eraikin modernista da, Espainiako Melilla hiriko Duquesa de la Victoria etorbidean dagoena, eta Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte dena, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
1929ko martxoko Enrique Nietoren proiektuaren arabera, Eulalia Videsentzat eraiki zen.

## Deskribapena 
ezkerrera|thumb|*Leihoaren gaineko xehetasun figuratiboa, lehen solairuko begiratokia.*
Modernismo eklektiko eta akademikoaren obra adierazgarria da, eta konposizio lineal eta orekatua lore-dekorazioarekin nahasten da.
Enrique Nietoren azken proiektu modernisten parte da, proposamen estetiko berri bati ekiteko bidean, baina bere formak behin betiko baztertu gabe. Arkitektoak, harrezkero —eta 1936an Marina Jeneralaren kaleko 5. zenbakian egin ez zen bere azken proiektuarekin floralismoa utzi baino lehen—, antzeko eskema bat erabiliko du etapa berri honetako lanetan: konposizio simetriko oso zorrotza, solairu bakoitzeko hutsarteetan islatua; lore-dekorazio eta dekorazio figuratiboa leihoen gainekoetan; eta errematea erlaitzean eta balaustradan.

Eraikinak beheko solairua eta bi solairu ditu, gehi zabaltzaren kuartiloak. Harlangaitzezko hormak eta adreilu trinkoa ditu, burdinazko habeak eta adreilu bereko gangatilak, eta fatxada nagusia nabarmentzen da. Beheko solairuan sarrerako ateak, zirkuluerdiko arku batekin, bi solairuko erdiko begiratokira ematen du, bi leiho-buru dituen erdiko behatokira.
thumb|*Leihoaren gaineko xehetasun figuratiboa, lehen solairua.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abd Allah ibn Muhammad

**Abd Allah ibn Muhammad ibn Lubb ibn Musa al-Qasaw ibn Musa ibn Furtun ibn Qasi** (;  &ndash; Tutera, 915) Banu Qasi leinuko buruzagia izan zen.

## Biografia 
Lope anaia (Lubb ibn Muhammad) 907an hil zenean, Tuterako eskualdeko agintea hartu zuen, eta berehala jasan zuen Iruñeko Antso I.a Gartzeitzren jazarpena, zeinek gotorleku ugari kendu zizkion bere lurraldeekin. Hala, Doneztebe (gaur egun Deioko gaztelua) eta Ega ibaiaren erriberak (908-910 inguruan), Errioxako Calahorra eta Arnedo inguruko eskualdeak (914) eta Faltzes eta Caparrosoko gazteluak (915); Zaragoza eta Huescako musulmanek, berriz, beste plaza batzuk kendu zizkioten beren lurren ekialdean.

915eko uztailaren 20a, Bardeako mendietan Antso Gartzeitzekin bataila batean preso hartu zuten. Bere anaia Mutarrif ibn Muhammadek Caparroso eta Faltzesko gazteluak eta alaba bat eta seme bat bahitu gisa entregatuz erreskatatu zuen. Askatu eta bi hilabetera hil zen.

## Familia 
Bost seme-alaba izan zituen:
* Muhammad ibn Abd Allah
* Musa ibn Abd Allah
* Fortun ibn Abd Allah
* Abd Allah ibn Abd Allah
* Urraka ibn Abd Allah

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicente Mas Ambiten etxea

**Vicente Mas Ambit Etxea**, **Basapiztien Etxea** bezala ezagunagoa dena, Melilla hiri espainiarreko Zabalgune Modernistaren eraikin modernista da, General Polavieja kalean kokatua, Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren zati dena, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
ezkerrera|thumb|212x212px|Begiratokiaren azpiko mentsula figuratiboa.
1914an eraikitzen hasia, Emilio Alzugaray ingeniari militarrak 1910eko martxoaren 10ean behe-oina eta solairu nagusia zuen proiektu baten arabera, urte horretako urriaren 6an lizentzia eskatu zen eraikitzen ari zen eraikina solairu batean handitzeko, 1915ean amaitua, jabeak 1915eko azaroaren 6an Obraren Azken Ziurtagiria eskatu baitzuen.

## Deskribapena 
Altzugarayren proiekturik esanguratsuenetako bat da. Azalera handi baten gainean etxebizitza-bloke bat garatzen du, xehetasun figuratiboz oparo apaindua.

Adreilu trinkoz egina dago, adreilu bereko burdinazko eta gangatilazko horma eta habeetarako. Beheko solairua, solairu nagusia eta lehen solairua ditu.

Fatxada, solairu bakoitzean konposizio simetrikoa duena, arku eskartzanozko baoen beheko solairuaz osatuta dago, eta solairu nagusira ematen du. Erdiko begiratoki bat du —elefante-buru formako mentsulek eusten diote, eta pilastra joniarrek osatzen dute—, eta goiko solairuraino, balkoiz inguratuta dago. Balkoiak zuhaitzez markatuta daude, eta sareta zoragarriz hornituta.

Bertan, apaingarri ezberdinak nabarmentzen dira: lore, antropomorfo eta animalistikoak, Emilio Alzugarayk bere lanetan maiz erabili zuen animalien irudikapen artistikoa, Madrilgo arkitekturatik hartua: elefante buru itxurako mentsulak Aizpuruko eraikinean, 22. zenbakian (1913), eta beste motibo zoomorfiko batzuk (lehoiak, arranoak eta etxaurreak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Meliveo Muñozen etxea

Meliveo Etxea Melillako hiri espainiarreko Zabalgune Modernistako estilo modernistako eraikina da. General Pareja kaleko 2. zenbakian dago, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
ezkerrera|thumb
1910eko otsailaren 28an Reina Victoria auzoko 121. orubea Samuel J. Salamak, 1910ean, Eusebio Redondo Ballester ingeniari militarraren Beheko solairua, dendak eta nagusia, proiektuaren arabera, etxebizitzak dituen eraikin bat eraiki zuen, eta Miguel Meliveo Muñoz goarnizioko dentistak erosi ondoren, 1920ko otsailean, Enrique Nieto arkitektoaren otsailaren 14ko proiektuari jarraituz, solairu berri batekin handitu zen eta eskailera eta patioa lekuz aldatu ziren.

## Deskribapena 
ezkerrera|thumb|*Erliebe altua leiho gainean, lehen solairuan.*
Modernismo sezesionistaren obra adierazgarria da, eta apaindura bertikalistaren eta elementu geometrikoen arteko konbinazioa nabarmentzen da. 
Adreilu berdineko gangatilei eusten dieten tokiko harrizko eta adreilu trinkozko hormez egina dago. Beheko solairua eta beste bi ditu gainean.

Fatxada bakarrak bost bao ditu solairu bakoitzean. Beheko solairua oso eraberrituta dago, hasieran karpanelezko arkuak ditu; fatxada nagusiak balkoi bat du mutur bakoitzean, jatorriz fabrikakoa, ederki apaindua, eta erdian leihoak. Lehenengoak, berriz, balkoiak ditu, guztiak pilastra eta burdin sare ederrekin, gaur egun galduta daudenak. Baoak moldurekin markoztatuta daude bere leiho guztietan, lehen solairuan emakumeen bustoak, lerro horizontalak dituen paramentu baten gainean.
Guztia mentsulek eutsitako erlaitz molduratu batean amaitzen da, eta petrilean, horma zuzenak eta frontoi okerrak tartekatzen dira sei pinakuluen artean.

Eraitsitako J.J. Etxearen dekorazio-eskema bera errepikatzen du. Barciela, 1914ko Nieto berarena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reina Victoria Hotel Zaharra

Reina Victoria Hotel Zaharra estilo modernistako eraikina da, Espainiako Melilla hiriko **hotela** izandakoa. Melillako Zabalgune Modernistan dago, General Pareja kalean, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
1908ko urtarrilaren 18an, 21 eta 30 orubeak eman zitzaizkion Antonio Rovira Busquets-i, eta hauek, Jaime Cunillera Civil eta José Calaf-ekin, behe eta pisuko hotel bat eraiki zuten. Alejandro Rodriguez Borlado ingeniari militarrak proiektatu zuen obra, eta 1908ko martxoaren 6an sinatu zituen planoak. Eraikitzeko baimena maiatzaren 11n eman zen, eta urte horretako urriaren 31n, larunbata, inauguratu zen.

Urte horretako abenduaren 31n, Francisco Reinaren Café Restaurant Universal del Hotel inauguratu zen, eta 1910eko apirilaren 20an, Rovira y Cunillerari baimena eman zitzaion Miguel Barella, Salvador Guitart, (Guitart eta Konpainia) ordezkatuz saltzeko. Bederatzi egun geroago, Enrique Nietoren erreforma-planoa izapidetu zen, eta hurrengo eguneko 6. egunean obra baimendu zen. 1910 eta 1911 artean, pisu berri bat eraiki zuten, eta etxebizitzen banaketa berregituratu zuten, luxuaren beharretara egokitzeko: 45 gela izatetik 80 izatera igaro ziren.

Salvador Guitartek jatetxearen eta ostatuaren negozioa ustiatzeari utzi zion, eta Rodolfo Lussnigg enpresari turistiko almeriarrari eskualdatu zion, 1921eko abenduaren 6an Arbitrioen Batzordeko Presidenteari zuzendutako instantzian agertzen den bezala, nahiz eta jabetzari eutsiko dion, errentariak 1925eko maiatzean ahoz salatzen baitu, kornisa eta balaustriaren hondamen egoeraren aurrean.

Ruíz Albenizek “Ritz de Melilla” deitu zion, eta bainugela eta dutxen egongela eta harrera-gela, irakurketa-gela eta jangela handi eta dotore bat, “sabaia estilo modernistako benetako arte-obra bat” duena, Enrique Nieto enkarguz, 1909ko maiatzaren 14an Melillara iritsi zenetik, gutxi gorabehera, 1911ko otsailaren 26an ezkondu eta hilabetera, Prim kalera joango da.

1927an itxi zen.

## Deskribapena 
Beheko solairua eta bi solairu ditu, eta tokiko harrizko eta adreilu trinkozko harlangaitzezko hormekin eraikita dago, burdinazko habeekin eta sabaietarako adreilu bereko gangatilekin. Fatxaden artean nabarmentzekoak dira balkoietako burdinsareak, hotelaren izena hizki handitan atxikita zuten errotuluak zituztenak, eta alaken gailurreko frontoiak, hiruki formakoak handitzearen aurretik eta biribilduak hotelaren izenarekin. Bere fatxada nagusiak, General Pareja kalera ematen zuenak, markesina bat zeukan sarrerako atearen gainean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cabanillas Hermanos Burdindegia

Moises S. Cohén Laredoren Etxea, **Cabanillas Hermanos Burdindegia** deitua, eraikin modernista bat da. Espainiako Melilla hiriko Sidi Abd-el-Kader kaleko 16-18 eta Juan Carlos I Rey etorbideko 33 zenbakiek osatzen duten izkinan dago. Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren zati da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
ezkerrera|thumb
Eraikina, hasieran, beheko solairua, biltegiak eta goiko solairua, etxebizitzak zituena, 1910ean eraiki zen, Eusebio Redondo Ballester ingeniari militarrak 1910eko apirilaren 21ean Isaac Benarroch Benchimolentzat egindako diseinu eta konposizioaren arabera; beheko baoak goikoak baino zabalagoak ziren, bere merkataritza-helburua zela eta. 
1929ko abenduaren 8an, Cabanillas anaien burdindegi eta pintura establezimendu bat jartzeko baimena eman zen.

1936ko apiriletik 1937ko otsailera bitartean, Enrique Nieto arkitektoak José Chocrón-entzat handitu zuen, Moisés S. Cohen jabearen izenean, eta lanak Moisés S. Cohen-en amaitu ziren.

1944ko maiatzaren 3an sute bat izan zuen, Enrique Nieto erreskate lanen buru zela. Bertan, Antonio Albertu Gomez Abiazioko funtzionarioa eta Miguel Lirola Simon eta Pedro Perez Torregrosa suhiltzaileak hil ziren. Hauei, Altxortegian zubi bat eskaini zitzaien eta Batzorde Iraunkorrak esleitutako mausoleo batean lurperatu zituzten.

Nietok, halaber, urte bereko ekainaren 19an ezbeharra jasan duen zatia berreraikitzeko proiektua egin zuen 140.000 pezetako kostuarekin.

## Deskribapena 
Obra honetan elementu modernistak eta art decó delakoak nahasten dira; joera hori Melillan garatu zen hogeita hamarreko hamarkadatik aurrera, eta Nieto —bere aldakortasun bereziarekin— bertan integratu zen.

Eraikinak lau solairu ditu, eta eskema asimetrikoa alakaren inguruan. Solairu bakoitzeko baoei dagokienez, antolaketa uniformea du, eta leihoetan moldura berdinak —proiektatutakoaren desberdina: solairu bakoitzean molduren diseinu desberdina, eta balkoien hegalkina, pareka edo luzeka, igotzean—. Lehenengo bi solairuetan begiratoki bat du alakan horretan.

Apaingarriei dagokienez, begiratokia da aipagarriena, karelak baititu eta leihoen gainean ikonografiako eta art decó figurazioko elementuak erreproduzitzen baitira: zirkulu seriatuak eta angeluetako arkuteriak, hurrenez hurren. Erlaitz lauan amaitzen den multzoari bertikaltasuna ematen dioten beste lore- eta irudi-elementu batzuekin batera: sareta bihurritua, liburutegiko pertsianak, mentsula ildaskatuak eta profil klasikoko kiribilak elkartzen diren simetria-ardatz gisa akanto-hostoak dituzten moldurak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Avenida

thumb|408x408px
Etorbidea da Melillako arteria nagusia. Espainiako Héroes auzoan dago, Reina Victoria udalerrian, 2. barrutian, Melillako iparraldean. Benitez komandantearen plazan hasi eta Espainia plazan amaituko da.

## Historia 
Hasiera batean Industrialdeko errepidea deitu zuten, Santa Barbarako atetik, gaur egun Espainia plaza dena Poligono Aparta auzoraino gidatzeagatik, geroago Chacel kalea eta geroago Alfonso XIII etorbidea, Errepublika etorbidea, uztailaren 17ko Heroien etorbidea eta Generalisimo etorbidea, gaur egun ofizialki **Juan Carlos I Rey etorbidea** deitzen den arte.

Hirurogeita hamarreko hamarkadaren erdialdean, Francisco Mir Berlanga alkate zela, hirurehun mila pezetaren truke zolatu zen marmolarekin.
1994ko irailaren 12tik abenduaren 10era bitartean, Ignacio Velázquez alkateak inauguratu zuenean, Dragadosek birmoldatu egin zuen, zoladura aldatu eta isabeldar farolak jarri ziren.

## Deskribapena 
Horren azpian Kolektore Nagusia dago, Poligono auzoko euri urak jasotzen zituen estolda, egungo Jose Garcia Cabrelles kaletik igarota, La Avenidatik jarraitu eta itsasoan amaitu baino lehen.

1908 eta 1915 bitartean eraiki ziren ia eraikin guztiak, klasismoa eta eklektizismoa bezalako arkitektura estiloetan, nahiz eta aldaketak eta erreformak jasan zituzten, modernista eta art decó bihurtu zituztenak.

Hauek dira aipagarrienak:

Ekonomatu militarra

Saltoki Handiak La Reconquista

La Pilarica etxea

Felix Saenzen etxea

Metropol eraikina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amrram J. Wahnonen etxea

**Amrram J**. **Wahnon** Melilla hiri espainiarreko Zabalgune Modernistako eraikin arrazionalista bat da, La Avenidan kokatua eta Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte dena, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
1908an eraiki zen, Droctoveo Castañón ingeniari militarraren proiektuaren arabera. Beheko solairua eta nagusia Laura Rodríguez Pérezentzat zituen. 1937ko irailean handitu egin zen, Enrique Nietok López Moreno kalerako gela bat eginez, eta arkitekto berak handitu egin zuen berriro urte bereko urrian, egungo La Avenidara ematen zuten beste bi gelekin.

1946ko apirilean, Amrram J. jabeak eskatuta. Wahnon Enrique Nietok solairu berri bat gehitu zion, nagusia eraberritu eta teilatuan etxebizitza bat atezainarentzat, eta 1947ko otsailaren 15ean proiektua aldatu zuen, eskaileraren kokapena aldatuz, sarrera Lopez Moreno kalera pasatuz eta eraikin osoa eraberrituz.

## Deskribapena 
Beheko solairua eta hiru solairu ditu. Harri lokaleko eta adreilu trinkoko harlangaitz-hormaz egina dago, eta burdinazko habeak eta adreilu trinkozko gangatilak ditu sabaietarako.

Fatxadak bistako adreiluzkoak dira, leihoek moldurak dituzte ateburuen gainean, balkoiak burdinsareekin eta erdiko begiratoki zehatz bat La Avenidan eta beste bat Lopez Moreno kalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicente Martinezen Etxea

**Vicente Martinez Etxea** estilo modernistako eraikina da, Melillako (Espainia) Zabalgune Modernistako Garcia Cabrelles kaleak eta Cardenal Cisneros kaleak osatzen duten izkinan dago, eta Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
Lázaro Torres García kontratistak hasi zuen, eta 1928ko azaroaren 7an Vicente Martínezi saldu zion. Hark 1931ko azaroan lanei berriro ekiteko eskatu zuen, eta 1932an amaitu zuen, Adolfo Hernández ebanista gisa eta José Palomo sarrailagile gisa zituela, Enrique Nieto arkitektoaren proiektuaren arabera. 

1948ko uztailean, kristal zapalgarrizko estalki bat eraiki zen burdinazko armadurarekin, solairu nagusian biltegiari eta drogeriari zabaltasun handiagoa emateko, eta 1983ko amaieran, birgaitze-proiektu bat egin zuen Juan Carlos Cesar Romero arkitektoak, eta 2009ko uztailetik aurrera, Guillermo Remartínez arkitektoaren zuzendaritzapean.

## Deskribapena 
Beheko solairuan, Drogeria Modeloa dago, zolateria eta berarentzat diseinatutako jatorrizko altzariak gordetzen dituena, eta hiru solairu ditu, Vicente Martinez familiaren etxebizitza eta zabaltzako kuartiloak zituena. Azken horretan, adreilu trinkozko paretak ditu, burdinazko habeak eta adreilu bereko gangatilak, eta fatxadak nabarmentzen dira, ia konposizio bereko hutsarte batekin eta erdiko balkoi batekin. Behatoki honen alboetan balkoiak daude eta bigarren solairuan leihoetako ateburuen gaineko moldurak konplexuagoak dira, pilastrak amaitzen dituzten emakumezko aurpegidun aingeruen irudiak aurkitzen direlarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txana Bertsolari Gazteen Sariketa

**Txana Bertsolari Gazteen Sariketa** Barañainen 2019tik urtero antolatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da. Sei bertsolarik hartzen dute parte eta saio bakarra izaten da.

Juana Mari Santesteban Iturri "Txana"ren izena darama, Barañaingo euskalgintzako militante sutsua bera.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aratz Gallastegi

**Aratz Gallastegi Sodupe** (Berango, Bizkaia, 1976ko irailaren 4a ) euskal errugby jokalari ohia da.

## Ibilbidea 
Espainako errugbi selekzioarekin jolasten hasi zen 1997an. 
1999ko azaroaren 16an, Espainiako errugbi selekzioarekin jokatzeari uko egin zion Gallastegik. Europako Kopa jokatzekoa zen, eta Espainiako Selekzioak dei egin zion Getxo Arteako jokalariari. Gallastegi hamabost aldiz izana zen espainiar selekzioarekin, baina ez zela itzuliko jakinarazi zien. Euskal Herriko selekzioaren alde lan egin nahi zuela adierazi zuen, eta euskal kirol agintariei Legebiltzarrean onartu zen Kirol Legea bete zezatela eskatu zien.

Getxo Artea rugby taldeko jokalaria izan zen. 2008an  Durango Rugby Taldeko entrenatzaile izan zen, eta 2014tik Ordizia Rugby Elkartean entrenatzaile da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muhammad ibn Abd Allah

**Muhammad ibn Abd Allah ibn Muhammad ibn Lubb ibn Musa al-Qasaw ibn Musa ibn Furtun ibn Qasi** Banu Qasi leinuko buruzagia izan zen. Abd Allah ibn Muhammaden semea eta Urraka ibn Abd Allahen neba izan zen. Tuterako *wali*a, 920an Abd ar-Rahman III.a emir kordobarrak Iruñeko Erresumaren eta bere leondar aliatuen aurka egindako kanpainan parte hartu zuena. Cárcar kendu zien iruindarrei. Familiako azken kide nabarmenetako bat izan zen.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muhammad ibn Lubb ibn Muhammad

**Muhammad ibn Lubb ibn Muhammad ibn Lubb ibn Musa al-Qasaw ibn Musa ibn Furtun ibn Qasi** (? -929) Banu Qasi leinuko azken buruzagietako bat izan zen. Bere aita Tutera eta Lleidako Lubb ibn Muhammad *wali*a izan zen 907an hil zuten arte. Monzón, Balaguer (919) eta Barbastroko gazteluak konkistatu zituen eta *Agira* izeneko leku bat (Àger izan zitekeena) ere. 922an Lleida berreskuratu zuen eta bere lurrak Montmagastre eta Calasanzetik hedatzen jarraitu zituen. Baina 927an hiritik bota zuten, baita Balaguerretik ere. Azkenean, 929an Ramon II.a Pallars-Ribagorzakoa Pallarsko kondeak, zeinak gonbidatu eta etxean hartu baitzuen, erail zuen.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Montes Hoyoren etxea

**Juan Montes Hoyoren Etxea**, Casa **La Pilarica** izenekoa, eraikin modernista bat da, Melillako hiri espainiarreko Zabalgune Modernistako Errege-Erregina Katolikoen etorbidean kokatua. Interes Kulturaleko Ondasuna da.

## Historia 
ezkerrera|thumb
1909ko urriaren 9an Juan Montes Hoyori Reina Victoria auzoko 84 eta 85 orubeak eman zizkion Pedro del Real Arbitro-Batzordeko Lehendakariak eta honek eraikuntza-materialen biltegi gisa erabili zuen, La Industria izenekoa, eta bere jabetzako bi solairuko eraikin bat altxatu zuen, bere familiaren burdindegi eta etxebizitza gisa erabili zuena, Euskal Herriko ingeniari kapitainaren proiektuaren arabera. Obrek 55000 pezeta balio izan zuten eta proiektuan agertzen ez ziren landare-xehetasunak gehitu zitzaizkion. José de la Gándara Batzordeko ingeniariak bizigarritasun-ziurtagiria eman zuen 1911ko apirilaren 15ean.

Burdindegiko sotoan, biltegian, sute bat piztu zen 1913ko apirilaren 1eko goizeko lehen orduan.

1928ko ekainean, Nietok bi solairu berrirekin handitu zuen, Mauricio Jalvo Millan udal-teknikariak sinatuta eta hurrengo hilabetean baimenduta. Beheko elementu euskarriak indartu ziren, bi solairu berriak altxatu ziren, eta abenduaren hasieran beste proiektu bat idatzi eta baimendu zen, ikuztegi-gelak eta teilatuan etxebizitza txiki bat atzera emanda gehitzekoa. Obrak 1929. urtean amaitu ziren, 120 pezetan.
Felipe Pueyo Taus-ek 1935ean erosi zuen eraikina, eraikinari izena ematen dion “La Pilarica” ehun- eta jantzi-biltegia instalatuz.

## Deskribapena 
thumb|173x173px|*Emakumeen bustoaren erliebea pilastraren gainean.*
Beheko solairua eta hiru solairu ditu, gehi zabaltzako kuartiloak. Tokiko harrizko eta adreilu trinkozko harlangaitzezko hormez eraikita dago, eta burdinazko habeak eta adreilu bereko gangatilak ditu. Bere fatxada nagusiak solairu oso eraberrituak ditu, erdian portalera sartzeko atea dago, eta bertan balkoi bat kokatzen da, balkoiek alboan balaustradak dituztenak, zuhaitzez estaliak, ondorengo solairuek balkoiak dituzte ondoko parrilla oso apaingarriekin eta bitxiekin. moldurak. leihoetako ateburuetan, solairu nagusian girlandez inguratuta daudenak, Errege Katolikoen eta La Avenida eta Errege Katolikoen etorbidearen eta Errege Katolikoen etorbidearen eta Errege Katolikoen eta Severo Ochoa arteko kanbanaren lehen bi solairuetako begiratokia ere nabarmenduz. Kalea eta fatxadetako panelak mugatzen dituzten pilastrak, pinakuluz beteak, gaur egun galduta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Furtun ibn Lubb

**Furtun ibn Lubb ibn Muhammad ibn Lubb ibn Musa al-Qasaw ibn Musa ibn Furtun ibn Qasi** (? -X. mendea) Banu Qasi leinuko azken buruzagietako bat izan zen. Bere aita Tutera eta Lleidako Lubb ibn Muhammad *wali*a izan zen 907an hil zuten arte.

Huescako jauna eta Loperen antzinako etsaia zen, Muhammad al-Tawil muladiak Furtun ibn Lubbi bere jarauntsia ostu eta Lleidako *wali* berri bihurtu zen.

Lubb  kristau bilakatu zen.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pello Errota Sariketa

**Pello Errota Sariketa** Asteasun bi urtetik behin jokatzen den bertsolarien txapelketa bat da. Herriko Pello Errota bertsolari ezagunaren izena darama eta Harituz Bertsozale Taldeak antolatzen du. 

## Egitura 
Finala Asteasun jokatzen da eta aurretik bi finalerdi izaten dira, Tolosaldeko herrietan jokatzen direnak. Bertso onenaren Mikaela Elizegi saria ere ematen da.

## Historia 
2018an antolatu zen lehenengo aldiz. 12 bertsolarik hartu zuten parte eta bi finalerdi eta finala izan zuen. Eneko Lazkoz nafarra izan zen irabazlea. 2020an izan zen bigarren ekitaldia, 2023an hirugarrena eta 2025ean laugarrena.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaffer (zinema-teknikaria)

Zinema industrian **gaffer**ra edo **argiztapen-teknikari nagusia** elektrizitate saileko burua da, produkzio baten argiztapenaren exekuzioaz (eta batzuetan diseinuaz) arduratzen dena. Britainiar ingelesez *gaffer* Ingalaterrako antzokian argiak moldatzen zituzten  pertsonak  deskribatzeko erabiltzen zen terminoa, erabiltzen zuten "gaff"-arekin, muturrean kako bat zuen makila.thumb|Argiztapen-teknikaria argiak orientatzen
Eskarmentua duten gafferrek argiztapen-lan osoa koordinatu dezakete, argazkilaritzarako eguneko ordu eta baldintzarik onenaren berri eman eta sorgailu elektrikoak, argiak, kableak eta eskulana bezalako baliabide anitz kudeatu ditzakete. Gafferrak arduratzen dira argiak edo leihoak jartzeko gelaren (plastikozko estaldura) kolore egokia ezagutzeaz, hainbat efektu lortzeko, hala nola, eguerdia ilunabar eder bihurtzeko. Metro batean argien distira, erortzen den hegazkin baten barruan argiaren mugimendua edo gauetik egunerako trantsizioa birsortu dezakete.

Gafferrak normalean Argazki zuzendariaren edo, telebistan, Argiztapen zuzendariaren menpe dago. Dagokion zuzendariak arduratzen da argiztapenaren diseinu orokorraz, baina hark askatasuna eman diezaioke gai hauetan, bere lan-harremanaren arabera.

## jatorria 
*Gafferren* jatorri zehatza ez dago argi. Hala ere, hipotesi batzuk daude:

Hasierako zinema-estudioek "eguzki-argia" besterik ez zuten, eta estudioko eraikinen teilatuan panelak zituzten, "gaff" luzeek lurretik bultza zitezkeenak, behar zen eguzki-argia irekitzeko zutoinak. Lurra etengabe mugitzen ari denez, plano bakoitzaren ondoren panel hauek berrorientatu behar ziren (" *gaffed* "). Argiztapen-tresna elektrikoak ekipamendu estandar bihurtu zirenean, argiztapen-operadoreak argiketari edo elektrikari gisa ezagutzen ziren, eta argiztapen-teknikari zaharragoak eta esperientziadunagoak *gaffers* bezala ezagutzen ziren. 

Beste hipotesi bat: lehen filmek argi naturala erabiltzen zuten gehienbat, eta eszenarioek karpa handien arropekin kontrolatzen zuten *gaff* izeneko makil luzeak erabiliz (*gaff* bat itsasontzian muturrean kako bat duen makila da, sareak ekartzen laguntzeko. edo arrain handiak ontziratzeko).

## Erreferentziak
Federico Brewster

**Federico Brewster** (1906ko urtarrilaren 21a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Brunetto

**Luis Brunetto** (Rosario, 1901eko urriaren 27a - Temperley, 1968ko maiatzaren 7a) atleta zen. Argentina ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urraka ibn Abd Allah

**Urraka ibn Abd Allah** (917 baino lehen- 925 baino geroago) Banu Qasi leinuko buruzagia izan zen.  Fruela II.aren bigarren emaztea izan zenez, Asturiasko (917-925) eta Leongo (924-925) erregina ezkontidea izan zen.

Testu musulmanei esker ezagutzen dugu bere jatorria. Urraka Abd Allah ibn Muhammaden alaba izan zen (915ean hil zen), Tuterako *wali*a eta  Ebro ibarraren inguruan gobernatzen zuen muladi jatorriko Banu Qasi dinastiako kidea. Fruela II.aren bigarren emaztea, ezkontza honengatik Asturiasko erregina ezkontide bihurtu zen eta, geroago, Leongo erregina. Azken tituluak gutxi iraun zuen, bere senarra, ziurrenik jasaten zuen legenarraren ondorioz, laster hil baitzen. 917ko urtarrilaren 8tik aurrera, hala-  *Urraca regina*- agertzen da dokumentazioan. 925. urtean, batez ere Pardominoko monasterioko agirietan agertzen da.

Gutxienez bi seme izan zituen, Ordoño eta Ramiro, biak 932an itsutuak eta Ruiforcoko monasterioan espetxeratuak.

Jaime de Salazar y Acha donostiar genealogistak, Fruela II.aren anaia gazteena zen Ramiroren emaztea izan zen beste Urraka batekin identifikatzen du, 926ko irailaren 23ko dokumentu baten eta 929ko Arlanzako bi eskrituren arabera, bere izenaren arroztasunean oinarrituz, garai hartan ez baitzen batere ohikoa Leongo Erresuman, bere euskal-nafar jatorria zela eta. Beraz, autore honen arabera, Fruela hil eta hurrengo urtean, Urraka erregearen anaia gazteago batekin ezkonduko zen, garai hartan ohikoa zen praktika.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
1961eko Euskal-Nafar mendiko txapelketa

**XI. Euskal-Nafar mendiko txapelketa** Nafarroa Garaian egindako txirrindulari lasterketa izan zen. 1961eko apirilaren 14an, ostirala, jokatu zen. 
Lasterketa hau Nafarroako Sari Nagusiaren aurrekaria da.

Ibilbidea 180 kilometroko luzera izan zuen eta lau mendate igo ziren: Lizarraga, Urbasa, Erreniega eta Etxauri.

Garailea José Pérez-Francés espainiarra izan zen, Lizarrako helmugara bakarrik heldu zelarik, bigarren sailkatua Antonio Gómez del Moral izan zen.

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1961eko Euskal-Nafar mendiko txapelketa - *Procyclingstats.com*
Ramón María Narváezen zazpigarren gobernua

**Ramon Maria Narváezen zazpigarren gobernua**, 1866ko uztailetik 1868ko apirilera arte, Espainiako ezegonkortasun politiko eta sozialak markatutako aldia izan zen. Narváez, "*Lojako Ezpatoi*" izenez ezaguna, eragin handiko militar eta politikaria izan zen, eta Ministroen Kontseiluko presidente izan zen behin baino gehiagotan Isabel II.aren erregealdian.

Bere azken agintaldian, Narváezek erronka askori aurre egin behar izan zien, oposizio liberal eta errepublikar gero eta handiagoa barne, baita bere gobernuaren ezaugarri izan ziren ustelkeria eta autoritarismoa ere. Ordena eta egonkortasuna mantentzeko ahaleginak egin zituen arren, bere gobernuak ezin izan zuen 1868ko Iraultzaren eztanda ekidin, "La Gloriosa" izenez ere ezaguna, azkenean Isabel II.a boteretik kendu eta Narvaáz erbestera eraman zuena.

## Kabinetea
Russula olivascens

***Russula olivascens*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Russula alutacea var. olivascens*, *Russulina alutacea var. olivascens*, *Russula postiana*, *Russula multicolor*, *Russula xerampelina var. olivascens*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ertaina, ganbiletik zabaldura erdian depresioarekin, ertza biribildua luzaroan, berde-oliba antzeko kolorekoa edo gris-berdexka, askotan garbitutako orbanekin. Gainazala ez oso distiratsua, kapelaren azala bereizgarria ia luzera denean.

**Orriak:** Laster okre-laranja kolorekoak, estu, nahikoa zabalak, zeharkako zainez elkartuak, mehetu-itsatsiak, dekurrente samarrak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Nahiko erregularra, zilindrikoa, batzuetan pixka bat puztua edo behean mehetua, zimurtsu samarra, zuria, ia leuna, hauskorra.

**Haragia:** Ez oso trinkoa, zapore gozokoa edo pixka bat mikatza. Usain handirik gabe.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. *Olivascens* epitetoa kapelaren koloreagatik du.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Haragi gozoa duelako antzeko espezie oso minengatik erraz bereizten da (*Russula urens*). *Russula olivascens* eta *Russula alutacea* kolore eta usainaren aldetik desberdinak dira; lehenengoak oliba berde eta grisakako kapela du, usain azidoa duela, eta bigarrenak marroi-txokolatezko kapela eta usain lehorragoa eta kurruskoa izaten ditu.

## Sasoia eta lekua 
Sasoiaren amaieran akuzifolioen basoetan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Pirinioak, Alpeak, Danimarka‎, Norvegia‎, Suedia‎, Finlandia‎‎, Espainia‎, Frantzia, Alemania‎‎, Polonia‎, Ameriketako Estatu Batuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metropol eraikina

**Metropol Eraikina** eraikin eklektikoa da eta Espainiako Melilla hiriko Espainia Plazan, Zabalgune Modernistan, kokatuta dago. Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren zati da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
Reina Victoria auzoko 176. orubea 1910eko apirilaren 15ean esleitu zioten behin-behinean Antonio Baenari, eta hark Malagako Felix Saenz enpresariari saldu zion 1910eko ekainaren 21ean, Eduardo Rubio ahaldunak ordezkatuta Roberto Canoren notariotzan. Saenzek 1910 eta 1911 artean eraiki zuen eraikina, Manuel Rivera Verak 1910eko uztailaren 27an Malagan sinatutako proiektuaren arabera, urte bereko urriaren 28an aldatu zena lantegi bat gehitzeko.

Bertan egon zen Metropol Kafetegia, eraikinari izena ematen diona, non 1979ko otsailaren 12an bi nazionalista marokoarrek jarritako bonba batek eztanda egin zuen, hala ere kafetegia egun gutxiren buruan berriro ireki ahal izan zen, eta 1986an itxi zen, Jaime Casals Prats jabea hil zenean. Baina lehenengo solairuak jasan zuen eztanda gehien, egoera txarrean geratu zen eta 1984an eraikina utzi behar izan zuten, 1986an birmoldatu zuten arte.

## Deskribapena 
Beheko solairua eta hiru solairu ditu, eta tokiko harrizko harlangaitzezko eta adreilu trinkozko paretekin eraikita dago, burdinazko habeekin eta adreilu bereko gangatilekin. Etxaurreak arkudun etxabe batzuez osaturik daude, eta horien ordez moldurak dituzten leiho-solairuak daude, azken solairukoak konplexuagoak direnak, balkoi eta saretadunak, eta pitxerretan amaitzen direnak pitxerrekin. Alakan, hiru solairuko begiratoki bat dago, kupula gallonatu berde batean amaitzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Max Josef Metzger

**Max Josef Metzger** (Schopfheim, 1887ko otsailaren 3a – Brandenburg-Görden espetxea, Brandenburg an der Havel, 1944kp apirilaren 17a) alemaniar apaiz katoliko, bakezale eta martiria izan zen.

Friburgoko Unibertsitatean teologia doktoratu ondoren, 1911n apaiztu zen. Friburgoko elizbarrutian parrokia lanak egin zituen eta Alemaniako armada inperialean kapilau militarra izan zen Lehen Mundu Gerran. 1915eko maiatzaren 6an Burdinazko Gurutzearekin kondekoratu zuten eta 1915eko urrian gaixotasunagatik lizentziatu zuten. Gerran bizitako esperientziak bakezale bihurtu zuen.

Grazera joan zen eta 1916an *Frieden auf Erden* *Bakea lurrean*) panfletoa argitaratu zuen gerraren amaiera eskatuz. *Alemaniako Katolikoen Bakerako Elkartea* ezarri zuen, esperantoa hizkuntza gisa erabili zuena. 1921etik 1924ra *Katolika Mondo* esperantozko aldizkaria argitaratu zuen.

1920an audientzia pribatua izan zuen Benedikto XV.a aita santuarekin eta honek Europan desarmearen alde lan egiteko eskatu zion. Metzger bakezale eta esperantista nabarmena bihurtu zen.

Elkarte batzuk sortu zituen Grazen, baina elizbarrutitik joan behar izan zuen eta baimenik gabe fundatu eta Meiningenen kokatu zen. 1938an *Una Sancta* elkartea sortu zuen katolikoak eta luterotarrak batzeko.

Gestapok hainbat aldiz geldiarazi zuen, lehenengoa 1934ko urtarrilean. Jazarpen gehiago saihesteko, Berlinera joan zen 1939an. 1942an gutun bat idatzi zion Hitlerri haren dimisioa eskatuz, baina ez zuen bidali lagunen aholkuz. 1943an Alemaniako estatuaren berrantolaketari eta bake sistema batean integratzeari buruzko memorandum bat idatzi zuen. Uppsalako apezpikuari bidaltzen saiatu zen, baina mezulariak salatu egin zuen. 1943ko ekainaren 23an atxilotu zuten, heriotzara kondenatu zuten traizioagatik eta 1944ko apirilaren 17an exekutatu zuten.
thumb|left|Plaka Weddingen, Metzgrren azken hitzekin
thumb|left|Omenaldi-plaka, Magdeburgon

2024ko azaroaren 17an beatifikatu zuten.

## Kanpo estekak
Russula pumila

***Russula pumila*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. *Russula pumila* eta *Russula alnetorum* desberdinak dira tamaina, kolorea, eta habitata aldetik; lehenengoa txikiagoa eta argiagoa da, eta nagusiki baso hezeetan aurkitzen da, bitartean *Russula alnetorum* handiagoa eta more-koloreduna izaten da, gehienetan haztadun basoetan agertzen delarik.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, laster lautua eta baita hondoratua ere, ez oso erregularra, distiratsua, ildaskatu-tuberkuluduna ertzean, more-gorrixka edo more-purpura kolorekoa, oso iluna erdigunean ia beltzaxka.

**Orriak:** Zabal, hondoan zainekin elkartuta, zabalak, sabeldunak, mehetu-itsatsiak, gero oinetik bananduak, zuri-krema kolorekoak.

**Hanka:** Zilindrikoa, normalean oinarrian mehetua, orrien aldera zabaldua, zuria, hasieran oinarrirantz horixka, gero grisa gainazal guztian, luzera denean pruina zurizko luzetarako marren bidez markatua.

**Haragia:** Zuria, gero horixka edo griserako joerarekin, hauskorra, urtsua, zapore minekoa naiz eta ez izan oso mina. Usain nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Russula* hitza, russus-etik dator, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako *Russula* generoko espezie askok. *Pumila* epitetoa latinetik dator, ipotxa, esan nahi duen “pumilus” hitzetik. Bere tamainagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Russula puellaris* delakoarekin nahas dezakegu.

## Sasoia eta lekua 
Haltzen azpian, urri samarra.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Pirinioak, Alpeak‎‎, Espainia‎, Frantzia, Alemania‎‎, Polonia‎, Belgika‎, Herbehereak, Erresuma Batua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victoria Kjær Theilvig

**Victoria Kjær Theilvig** (Kopenhage, 2003ko azaroaren 13a) Danimarkako modelo eta edertasun erregina da, 2024an Miss Unibertso lehiaketako irabazlea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Victoria Kjær Theilvig - Instagram
El largo viaje

***El largo viaje*** (Bidaia luzea) 2009an Sabin Egilior zinemagileak Espainiako Gerra Zibilean izandako gertaera historikoetan oinarritutako dokumental hau egin zuen. Filmaren harira senideek omenaldia egin zieten tren hartan hildakoei. Filma Zinebin aurkeztu zen, Bilbon. Ekoizlea Basque Films izan zen.Gidoia ere Egiliorena berarena zen.

## Sinopsia 
1937ko azaroaren 19an, Sevillan esklabo lanak egitera bidalitako 57 euskal preso errepublikar hil ziren tren istripuan. Alanís herrian izan zen, eta guztira 72 lagun hil ziren istripuan. Argitzeke dago istripuaren zergatia, eta ustez herriko hilerrian lurperatutako gorpuzkinak ere ez dira topatu. Presoen senideek ez zuten inoiz jakin eta ez dute gaur egun ezagutzen han gertatutakoaren egia

Frankismoak eskulan esklabua erabili zuen azpiegitura publikoetan, etsaia umiliatzeaz gain irabazi ekonomikoak lortzeko eta besteren artean, trenbide eta errepideak egin zituzten, baita Euskal Herrian ere. Milaka izan ziren lan horietara behartutako presoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dokumentalaren gaineko informazioa Basquefilms ekoizlearen webgunean.
* :Filma IMDb webgunean.