open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Asma Barlas

**Asma Barlas** (1950ean jaioa) idazle eta akademiko pakistandarra da. Barlasen espezialitateak nazioarteko politika, islama eta hermeneutika koranikoa eta emakumeen ikasketak dira.

## Biografia eta hezkuntza 
Barlas Pakistanen jaio zen 1950ean. Kinnaird College-n Ingeles Literatura eta Filosofiako gradua lortu zuen eta Punjabeko Unibertsitatean Kazetaritzako masterra. Denverreko Unibertsitatean Nazioarteko Ikasketetako masterra eta doktoretza lortu zituen.

## Lanak 
### Liburuak 
* *Islam, Muslims, and the US: Essays on Religion and Politics* (India, Global Media Publications, 2004), euskaraz: *Islama, musulmanak eta AEBak: saiakerak erlijioa eta politikaren inguruan*.
* ''"Believing Women" in Islam: Unreading Patriarchal Interpretations of the Qur'an* (University of Texas Press, 2002), euskaraz: *"Emakumeak sinesten" islamean: Koranaren interpretazio patriarkalak desirakurtzen*. 
* *Democracy, Nationalism, and Communalism: The Colonial Legacy in South Asia* (Westview Press, 1995), euskaraz: *Demokrazia, nazionalismoa eta komunalismoa: Hegoaldeko Asiako ondare koloniala''.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Fatema Mernissi
* Ziba Mir-Hosseini
* Azizah Y. al-Hibri
* Amina Wadud
* Feminismo islamikoa

## Kanpo estekak 
* Webgune pertsonala
* Ithacako Fakultatea: Asma Barlas
* Bio of Asma Barlas
* "Musulman bakoitzaren eskubidea da Korana bere kabuz interpretatzea" (Elkarrizketa)
* Musulmanek bakarrik alda dezakete beren gizartea Artikulua Guardian-en, 2009ko abuztuan.
* Islamaren ikuspegi feministarantz
Vasilkiveko gudua

**Vasilkiveko gudua** Errusiar Federazioaren eta Ukrainaren arteko gudu bat izan zen, 2022ko otsailaren 26an gertatutakoa 2022ko Ukrainaren inbasioan parte bezala.

## Gudua 
Otsailaren 26ko goizaldean, Errusiako Indar Aerogarraiatuetako paraxutistak Vasylkiv hiritik gertu lurreratzen hasi ziren, Kiev hiritik 40 kilometrora, hegoaldera dagoen hiria; izan ere, helburua bertan kokatzen den Vasylkiveko Aire Basea ziurtatzea zen. Lurreratzearen ondorioz, Errusiako paraxutisten eta Ukrainako defendatzaileen arteko borroka gogorrak gertatu ziren hirian.

Ukrainako agintarien arabera, goizaldeko 01:30etan, Ukrainako Su-27 ehiza-hegazkin batek paraxutistak zeramatzan Ilyushin Il-76 errusiarra eraitsi zuen. 03:20etan, gainera, bigarren Il-76 bat eraitsi omen zuten aldirietako Bila Tserkva hiriaren gainean.

Natalia Balasynovytx-ek, Vasylkiveko alkateak, adierazi zuen 200 ukrainar baino gehiago zauritu zirela guduan zehar. Geroago esan zuenez, ukrainar indarrek paraxutista errusiarrek eginiko hiriaren zein kale nagusiaren inguruko aire base militarraren aurkako erasoa uxatu zutela, hiriaren egoera baretu zelarik. *Wall Street Journal* egunkariak jakinarazi zuenez, Ukrainako Indarrek hiria patruilatu zuten goizean zehar, errusiar atzeratuak bilatzen ari zirela.

## Gudu-ostea 
### 2022ko otsail eta martxoa 
Otsailaren 27ko goizaldean, Errusiako misil batek Vasilkiveko petrolio-biltegi bat jo eta su eman zion. Martxoaren 12an, Errusiaren bigarren misil-eraso batek aire-basea suntsitzea lortu zuen. 

### 2022ko apirila 
Apirilaren 2an Kiev Oblast osoa –Vasilkiv hiria barne, beraz– inbaditzaileetatik libre zegoela deklaratu zuen Ukrainako Defentsa Ministerioak, Errusiako tropek eremua utzi ostean. 

## Ikus, gainera 
* Antonov Aireportuko gudua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Langileen Alderdia (Espainia)

**Langileen Alderdia** () Espainiako alderdi politiko marxista-leninista izan zen, 1979ko uztailean Partido del Trabajo de España (PTE) eta Organización Revolucionaria de Trabajadores (ORT) bilduz. Marcos Palomo bere idazkari nagusia izanda, 1980ko desegin zen. Alderdikide gehienak ezkertiar alderdi nagusietara pasa ziren, tartean Espainiako Herrietako Alderdi Komunistara, Espainiako Alderdi Komunistara eta Ezker Batura.

Marcos Palomo Palomo eta Antonio García Garcíaren kide ohien ekimenaren eta ehun bat militante ohiren sostenguaren ondoren PTE-ORT 2009ko otsailean birsortu zuten.

## Bibliografia 
* Satrustegi Andres, Imanol. *Beste mundu bat nahi genuen: Nafarroako ezker iraultzailea, 1970-1979*. Nafarroako Gobernua, 2022.

## Kanpo estekak
Unidad Comunista

**Unidad Comunista** () Espainiako Alderdi Komunista (VIII-IX Kongresuak) eta Langileen Alderdi Komunistak (handik gutxira Espainiako Alderdi Komunista Bateratua osatzeko batuko zirenak) Katalunian eta EAEn osatutako hauteskunde-koalizioa izan zen, diktadura osteko lehen hauteskunde autonomikoetan parte hartzeko, 1980an.

Bere hauteskunde-emaitzak testimonialak izan ziren eta ez zuen ordezkaritzarik lortu. Katalunian hamahirugarren indar politikoa izan zen, 8.198 botorekin (%0,30a); Euskal Autonomia Erkidegoan, berriz, hamabosgarren, 2044 botorekin (%0,22a).

## Kanpo estekak
Ekintza Sozialistaren Alderdia

**Ekintza Sozialistaren Alderdia** () Espainiako alderdi politiko sozilista izan zen. Rodolfo Llopis sozialistak 1972an sortu zuen, **Espainiako Langile Alderdi Sozialista (Sektore Historikoa) (PSOE-H)** izenarekin. 1977an **Alderdi Sozialista (PS)** izena aldatu zuen eta 1982an behin betiko izena hartu zuen.

Ezker Batuaren sortzaileetako bat izan zen eta, hori esker, zenbait diputatu eta legebiltzarkide izan zituen. 2004ko hauteskunde orokorretatik, gorteetan eta parlamentu autonomikoetan ordezkaritzarik gabe geratu zenetik, ia erabat inaktibo dago.

## Kanpo estekak
Barazki saltsa

thumb|Haragi bolak barazki saltsan
**Barazki saltsa** , lurrina duten  barazki desberdinekin ( tipula, porrua, azenarioa, baratxuria....)  prestatzen den saltsa da. Barazki hauek ongailu desberdinekin erregosi ondoren, birrindu eta iragazi egiten dira.  Edozein gisatu edo erregosi mota prestatu eta osagai nagusia erretiratu ondoren, salda, barazki eta bestelako ongailu guztiak irabiatu eta iragazi ondoren lortzen dena ere barazki saltsa kontsideratu genezake. Gisatu gehienetan lortzen ditugun saltsak talde honetan sartzen dira.
Linton Kwesi Johnson

**Linton Kwesi Johnson** (Chapelton, ) jamaikar jatorriko britainiar dub-poeta eta aktibista da. Bere estilo pertsonal eta aldarrikatzaileak rap eta hip hop kulturaren sorreran eragina izango du.

## Literatura-lanak 
* *Voices of the Living and the Dead*, Londres: Race Today, 1974
* *Dread Beat An’ Blood*, Londres: Bogle-L’Ouverture, 1975
* *Inglan is a Bitch*, Londres: Race Today, 1980
* *Tings An’ Times Newcastle Upon Tyne and*, Londres: Bloodaxe Books-LKJ Music, 1991
* *Mi Revalueshanary Fren: Selected Poems*, Londres: Penguin Modern Classics, 2002

## Diskografia 
* *Dread Beat An’ Blood* (Island, 1978)
* *Forces of Victory* (Island, 1979)
* *Bass Culture* (Island, 1980)
* *LKJ in Dub* (Island, 1981)
* *Making History* (Island, 1983)
* *LKJ Live in Concert with the Dub Band* (LKJ Records, 1985)
* *Tings An’ Times* (LKJ Records, 1991)
* *LKJ in Dub: Volume 2* (LKJ Records, 1992)
* *LKJ Presents* (LKJ Records, 1996)
* *LKJ A Cappella Live* (LKJ Records, 1996)
* *More Time* (LKJ Records, 1998)
* *Independant Intavenshan* (Island, 1998)
* *LKJ in Dub: Volume 3* (LKJ Records, 2002)
* ''Straight to Inglan's Head* (Universal, 2003)
* *Live in Paris'' (Wrasse, 2004)

## Kanpo estekak
Claude McKay

**Claude McKay** (Clarendon,  - Chicago, ) jamaikar poeta izan zen. 
Komunista izan zen gaztetan, eta ez zen alderdiko kide izatera iritsi, baina Sobietar Batasunera bisita egin ondoren, esperientziari buruz idatzi zuen. McKayk Harlemgo Pizkundean () parte hartu zuen, eta hiru eleberri idatzi zituen: *Home to Harlem* (1928), salmenta-arrakasta, Urrezko Harmon literatura saria irabazi zuena, *Banjo* (1929), eta *Bananas Bottom* (1933). McKayk kontakizun-laburren bilduma bat ere idatzi zuen, *Gingertown* (1932), baita bi liburu autobiografiko ere: *A Long Way from Home* (1937) eta *Harlem: Negro Metropolis* (1940). *Harlem Shadows* (1922) bere poesia-liburua Harlemen berpizkundeko lehen argitalpenen artean egon zen. *Selected Poems* (1953) bere poema-antologia, hil ondoren argitaratu zuten.

## Kanpo estekak
Langileen Alderdi Sozialista (Espainia)

**Langileen Alderdi Sozialista** () Espainiako alderdi politiko trotskista izan zen.

1979ko amaieran Liga Sozialista Iraultzaileko (LSR) eta Liga Komunista Iraultzaileko (LCR) militanteen batasunak sortua, 1985etik Langileen Nazioarteko Liga-Laugarren Internazionalaren espainiar adarra izan zen.

Hauteskunde batzuetara Espainiako Alderdi Langile Iraultzailearekin (PORE) koalizioan aurkeztu zen. Hauteskunde emaitzarik onenak izan zituen Espainiako ezker erradikaleko alderdietako bat izan arren, beti parlamentuz kanpo egon zen. 1993an bi sektoretan banatu zen: PST (Egia Sozialista), 1994an Langile Alderdi Iraultzaile baten Eraikuntzaren aldeko Taldearekin (GPOR) bat egingo zuena, 1998an Ezker Batuari integratutako Langileen Alderdi Iraultzailea (PRT) sortzeko; eta PST (Contra Corriente), handik gutxira desegingo zena.

Hiru idazkari nagusi izan zituen: Enrique del Olmo, Ángel Luis Parras eta Enrique Mosquera hurrenez hurren. Yolanda González espainiar eskuin-muturreko terrorismoak eraildako bilbotar ikaslea alderdiko militantea izan zen.

## Kanpo estekak
Iñaki García Sendín

**Iñaki García Sendín** (Bilbo, 1969ko azaroaren 20a - ) euskal herritar futbolari ohia da, Bilbao Athleticen jokatu zuena. Atezain lanetan aritzen zen. Erretiratru eta gero entrenatzaile bilakatu zen.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Garikoitz Basauri

**Garikoitz Basauri Amezua** (Elorrio, Bizkaia, 1974ko abuztuaren 3a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Atezain lanetan aritzen zen.

## Taldeak 
*2015ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Belarmin

thumb|Belarmina
**Belarmina** (*Erythraea centaurium*) landare belarkara bat da, bost hostoko lore mikatz arrosak ematen dituena, eta sendagintzan erabiltzen dena.
Sergei Kozlov

**Sergei Ivanovitx Kozlov** (errusieraz: Сергей Иванович Козлов) (Krasnodon, Sobietar Batasuna; 1963ko azaroak 7) Luhanskeko Herri Errepublikako politikari separatista da; egun, Luhanskeko Herri Errepublikako Lehen Ministro gisa dihardu, 2015etik. LHEko Herri Miliziaren maior jeneral da ere, Duintasunaren Iraultzaren garaian batu zena; LHEren independentzia-aldarrikapenaren ondorioz gertatutakoa. Lehenago, Ukrainaren Larrialdietako Estatu Zerbitzuan lan egin zuen ere.

## Biografia 
LHEko Lehen Ministro izendatu aurretik, Errepublikako Gorputzeko komandanteorde izan zen. 1981ean, Kozlov Nabigatzaileen Voroxilovgradeko Hegazkintza Militarreko Goi Eskolan matrikulatu zen. 1994–2005 artean, gainera, Kozlov Ukrainaren Larrialdietako Estatu Zerbitzuan aritu zen lanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Allen Drury

**Allen Stuart Drury** (Houston, 1918ko irailaren 2a - San Frantzisko, 1998ko irailaren 2a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.

Txikitatik Kalifornian bizi izan zen eta Stanfordeko Unibertsitatean ikasi zuen. Kazetari lanetan aritu zen eta Bigarren Mundu Gerraz geroztik Estatu Batuetako Senatuan berriemaile izan zen. Franklin Roosevelten eta Harry Trumanen presidentetzen lekuko hurbila izan zen. Esperientzia hori Advise and Consent bere lehen eleberrian islatu zuen eta 1960an Pulitzer Saria Fikzioan irabazi zuen.

## Lanak 
#### *Advise and Consent* saila 
* *Advise and Consent* (1959)
* *A Shade of Difference* (1962)
* *Capable of Honor* (1966)
* *Preserve and Protect* (1968)
* *Come Nineveh, Come Tyre* (1973)
* *The Promise of Joy* (1975)
**Romance**
* *That Summer* (1963)

#### Space program 
* *The Throne of Saturn* (1971)

#### Antzinako Egipto 
* *A God Against the Gods* (1976)
* *Return to Thebes* (1977)

#### Beste eleberri politiko batzuk 
* *Anna Hastings* (1977)
* *Mark Coffin, U.S.S.* (1979)
* *The Hill of Summer* (1981)
* *Decision* (1983)
* *The Roads of Earth* (1984)
* *Pentagon* (1986)
* *A Thing of State* (1995)

#### *University* saila 
* *Toward What Bright Glory?* (1990)
* *Into What Far Harbor?* (1993)
* *Public Men* (1998)

## Kanpo estekak
Domingo Villar

**Domingo Villar Vázquez** (Vigo, 1971ko martxoaren 6a - Ibidem, 2022ko maiatzaren 18a) galizieraz idazten zuen eleberri beltzaren idazlea izan zen. Bere eleberriak hizkuntza askotara eramanak izan dira, 15 hizkuntzatara baino gehiagotara.

## Leo Caldas inspektorea 
Leo Caldas inspektorea berak asmatutako pertsonaia ezaguna da eta bere eleberri beltzen ezaugarria. Inspektorea gizon lakoniko, bakarti eta nekaezina da, erretzailea eta ardo zuriaren zalea. Harekin, beste gizon bat dago, Rafael Estévez, zaragozarra, bere lankidea, Galizian ondo integratu ez den pertsona. Haien arteko elkarrizketak oso aberatsak dira.

## Obra 
### Eleberri beltzak 
Hiru dira: 

### Ipuin liburuak 
* *Algúns contos completos* (2021). Vigo: Galaxia. Carlos Baonzaren irudiekin. .

## Zineman 
2014an *La playa de los ahogados*, *A praia dos afogados* eleberrian oinarritutako filma egin zen. Zuzendaria Gerardo Herrero izan zen eta aktoreen artean Carmelo Gómez, Antonio Garrido, Carlos Blanco eta Marta Larralde zeuden. Irudiak Galiziako itsasertzearen leku desberdinetan egin ziren: A Guardan, Vigon, Panxónen...

## Sariak 
Sari ugari jaso zituen sortzaileak:
* Novelpol saria bi aldiz
* Antón Losada Diéguez saria
* Sintagma saria
* Brigada 21 saria
* Frei Martín Sarmiento saria
* Galiziako Liburu-saltzaileen Federazioaren Urteko Liburua
* Erresuma Batuko Crime Thriller Awards 
* Dagger International sarria
* Frantziako Le Point du Polar Européen saria 
* Nobela Beltzeko Suediako Akademiaren Martin Beck sarian finalista izan zen
* 2022an, Vigo hiriak Vigoar Ospetsua izendatu zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pavlo Kyrylenko

**Pavlo Oleksandrovytx Kyrylenko** (ukraineraz: Павло Олександрович Кириленко) (Makiivka, Sobietar Batasuna; 1986ko maiatzak 5) herri-salatari eta politikari ukrainarra da; egun, Donetsk Oblasteko Gobernadore moduan dihardu.

## Biografia 
2008an Jaroslav Mudrii Zuzenbide Unibertsitate Nazionalean graduatu zen; ostean, urte hartako uztailean, Ukrainako Fiskaltzan kontratatu zuten. Hala, 2017ko irailetik 2019ko uztailera, Kyrylenko Uzhhorodeko soldaduen fiskal militarra izan zen, Ukrainaren mendebaldean. Egun, gainera, Kyrylenko Justiziako teniente koronela da.

### Bizitza pertsonala 
Kyrylenko ezkonduta dago eta bi seme-alaba ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* (ukraineraz) Pavlo Kyrylenko Facebook-en
* (ingelesez) *High-quality infrastructure and timely payment of salaries and pensions: President set tasks for newly appointed Donetsk RSA Head Pavlo Kyrylenko* (Ukrainako Presidentearen Bulegoa; 2019ko uztailak 5)
Arthur B. McDonald

**Arthur Bruce McDonald** (Sydney, Eskozia Berria, 1943ko abuztuaren 29a) kanadar astrofisikaria da. 2015eko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Takaaki Kajitarekin batera neutrinoen inguruan eginiko ikerketengatik.

Dalhousie Unibertsitatea Nova Scotian eta California Institute of Technologyn ikasi zuen. 1969tik 1982ra Ottawako Chalk River laborategi nuklearretan lan egin zuen. 1982tik 1989ra fisikako irakasle izan zen Princetongo Unibertsitatean eta 1989tik 2013ra Queen's Universityn.

Sudburyko Neutrino Laborategiaren sortzaileetako bat izan zen. Bertan, eguzkitik datozen neutrinoen oszilazioak ikusi ahal izan zituzten eta neutrinoek masa dutela frogatu. Aurkikuntza honengatik Nobel Saria irabazi zuen Kajita japoniarrarekin batera.
Serhii Haidai

**Serhii Volodymyrovytx Haidai** (ukraineraz: Сергій Володимирович Гайдай) (Sievierodonetsk, Sobietar Batasuna; 1975eko azaroak 6) enpresaburu eta politikari ukrainarra da; egun, Luhansk Oblasteko Gobernadorea.

## Biografia 
Haidaik Khmelnitskyko Ekonomia Unibertsitatean ikasi zuen; era berean, Ukrainako Presidentearen Administrazio Publikoaren Akademia Nazionalean graduatu zen ere.

2005etik 2015era, Haidai Dembud LLCren zuzendari nagusia izan zen. 2008tik 2010era, halaber, Kieveko Udaleko kide laguntzaile gisa lan egin zuen ere. 2014tik 2015era, Haidaik Obukhiv Raioneko Estatuko Administrazioako Presidentearen aholkulari gisa lan egin zuen. 2015ean, Mukatxevoko Raioneko Kontseiluko kide hautatu zuten; eta, 2015etik 2018ra, Mukatxevoko Raioneko Estatuko Administrazioko Presidentea izan zen ere.

Errusiak 2022an Ukraina inbaditu zuenean, Haidai Luhanskeko Eskualdeko Administrazio Militarreko Buru izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (ukraineraz) Serhii Haidai, Facebook-en
Serhii Xaptala

**Serhii Oleksandrovytx Xaptala** (ukraineraz: Сергій Олександрович Шаптала) (Kostiantinivka, Sobietar Batasuna; 1973ko otsailak 5) Ukrainako Estatu Nagusiko Burua da 2021eko uztailaren 28tik, teniente jeneral maila militarrarekin.

2022an Errusiak Ukraina inbaditu zuenean, Xaptalak esan zuen Ukrainako aire-defentsek Il-76 errusiar bat eraitsi zutela, bai eta Bayraktar TB2 motako drone ukrainar baten bideo-irudiak partekatu zituen ere, zeinetan droneak helburu errusiarrei eraso egiten zien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cottage gazta

thumb|Cottage gazta
**Cottage** gazta berri edo gaztanbera taldean sar dezakegu, behi esnea moztu ondoren gatz ura kendu, mamia garbitu ( gatzari zaporea kentzeko) eta prentsaturik ondu gabe jaten dena. Ingalaterran ekoizten da. Gaur egun koipe kopuru desberdinekin burutzen da merkaturatzeko. Gazta tartak egiteko, fruituekin, ogietan zabaltzeko entsaladetan, pastak betetzeko.... erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Cheshire gazta

**Cheshire  gazta** inglaterrako Cheshire inguruko beste lau konderrietan eta 2 Galeskoak egiten da. Behi esnearekin egiten da,  hilabete 1 eta bi artean ontzen da. Landare gatzagiarekin esnea moztu ondoren, irakin egiten da, modu honetan pinporta txikiagoak lortzen dituzte. Historia handiko gazta da eta oso aitzinakoa. 3 modutan saltzen da, zuria hau da gehien saltzen dena eta ezagunena , gorria anatona erabiliz koloratzen dutena eta urdina lizunak gehituz lortzen dena.

## Kanpo estekak
Munster gazta

**Munster gazta**, Frantziako estatuko ekialdeko gazta bat da Alsazia eta Lorena inguruan ekoizten dena. 1969tik jatorri izendapena du. Behi esne pasteurizatuarekin egiten den gazta dugu. 

## Ekoizpena 
Tradizionalki jatorri izendapeneko gaztak bertako behi arrazarekin eta esnearekin egiten dira, ez da berdina gertatzen industrialki egiten den gaztearekin. Zilindro forma du, 500 g. tik hasita 1500 g. bitarte eduki ditzake. Azala hartzigarri gorrixka batekin garbitzen da, kolore hori, gorrixka emanez. Ontze denboraren eta gaztaren tamainaren arabera, gazta leunagoa edo zaporetsugoa izango da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Takaaki Kajita

(Higashimatsuyama, Saitama, 1959ko martxoaren 9a) japoniar fisikaria da. 2015eko Fisikako Nobel Saria jaso zuen Arthur B. McDonaldekin batera neutrinoen inguruan eginiko ikerketengatik.

Fisikan lizentziatu zen Saitamako Unibertsitatean eta Tokioko Unibertsitatean doktoratu zen. 1988tik Erradiazio Kosmikoa Ikertzeko Institutuan lan egiten du eta 1999an irakasle postua lortu zuen. Bere ikerketei esker Nobel Saria Arthur B. McDonald kanadarrarekin partekatu zuen.
Iñigo Ucín

**Iñigo Ucín Azcue** (Azkoitia, 1960) gipuzkoar enpresaria da eta Mondragon Korporazioko presidentea.

## Bizitza 
Azkoitian jaio zen. Empresa eta Ekonomia Zientzietan lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean (1977-1982) eta masterra egin zuen berrikuntzan (1989-1990).

Mondragon Unibertsitateko Errektore Kontseiluko presidentea izan zen.

Gaur egun Mondragon Korporazioko presidentea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Volodymyr Baraniuk

**Volodymyr Anatoliiovytx Baraniuk** (ukraineraz: Володимир Анатолійович Баранюк) (Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialista, Sobietar Batasuna; 1974) militar ukrainarra da, Ukrainako Indar Armatuetako koronela eta, 2021eko iraila–2022 bitartean, Itsas Armada Bereziko 36. Brigadako komandantea. 2014ko gudu errusiar-ukrainarrean parte hartu zuen ere, non Krimearen errusiar anexio-garaian Itsas Armada Bereziko 1. Batailoiaren buru zen. Egun, gerra-preso da Baraniuk (GP), Errusiako Federazioak atxilotuta, Azovstaleko setioaren porrot ukrainarra eta gero.

## 2022ko Ukrainako inbasioa 
2022ko martxoaren 19an, Errusiak Ukraina inbaditu zuenean, Zelensky Presidenteak Ukrainako Heroiaren Ordena eman zien Mariupol defendatzen ari ziren Ukrainako unitate nagusietako bi komandanteei: Volodymyr Baraniuk –Itsas Armada Bereziko 36. Brigadakoa– eta Denys Prokopenko, Azov Batailoikoa.

Apirilaren 13an, Ukrainako komunikabideek jakinarazi zuten Itsas Armadako 36. Brigadako elementu bat arrakastaz saiatu zela Azovstalen zeuden indar ukrainarrekin bat egiten, elementu batzuk zauritu, hil eta harrapatu egin zituzten arren. Testuinguru horretan, ezjakina zen non zegoen Volodymyr Baraniuk koronela.

Maiatzaren 8an, Baraniuk bizirik agertu zen RTrekin izandako elkarrizketa batean, bere heriotzari buruzko argitaratutako informazioak faltsuak zirela frogatuz. Mariupoletik kilometro batzuk iparraldera zegoen zelai batean harrapatu zutela baieztatu zuen, bere buruarekin eta bere zenbait gizonekin batera. Egun, Errusiaren menpeko gerra-preso (GP) bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kalyna (argipena)

**Kalyna** hitzak adiera zenbait ditu:

* **Gaukarra** (*Viburnum opulus*) –ukraineraz, Kalyna (Калина)–; Ukrainako nazio-ikurra.
* Azov Batailoiko kide den **Sviatoslav Palamar** militarraren izengoitia; *Kalyna*.
Sviatoslav Palamar

**Sviatoslav Jaroslavovytx Palamar** (ukraineraz: Святослав Ярославович Паламар) (Mykolaiv, Sobietar Batasuna; 1982ko urriak 10) –***Kalyna*** izengoiti militarrez ezaguna (ukraineraz: Калина)– Ukrainako Guardia Nazionalaren parte den Azov Batailoiko kapitain eta komandanteordea da. Errusiak 2022an Ukraina inbaditu zuenean, Palamarrek indar errusiarren aurkako borrokan parte hartu zuen Mariupolgo setioan, bereziki Azovstal Siderurgiaren barruan.

## Bizitza 
Sviatoslav Palamar 1982ko urriaren 10ean jaio zen Mykolaiv hirian, Lviv hiritik gertu, eta bertan bizi izan zen ikasle izan zen arte; izan ere, Lviveko Merkataritza eta Ekonomia Unibertsitatean ikasi zuen. Bere burua galitziar gisa deskribatzen du. Gerra aurretik enpresa bateko zuzendari komertzial gisa lan egiten nuen.

2000. urtean, Palamar Ukrainako *Patriot of Ukraine* talde nazionalistara batu zen, Taldeko liderretako batek, Andrii Biletsky-k, geroago, Azov Batailoiaren sorreran parte hartu zuen. Hala ere, 2022an egindako elkarrizketa batean, Palamarrek ukatu egingo zuen erregimentuko kideek esbastikak edo nazien beste intsignia batzuk zeramatzatela, eta Azov unitate militar bat baino ez zela azpimarratu zuen.

Ekialdeko Ukrainako Gerra hasi aurretik, Palamarrek Iraultza Laranjan zein Duintasunaren Iraultzan parte hartu zuen. Ukrainari Egindako Zerbitzu Militarraren Domina, Zerbitzu Adoretsugatiko Koraza eta Mariupolgo Defentsagatiko Koraza.

Mariupolgo setioan, Palamar kapitainak hainbat prentsa-hitzaldi eta elkarrizketatan parte hartu zuen komunikabideekin, Azov Batailoiaren eta altzairutegian harrapatutako soldaduen izenean; horien artean, marineak eta Guardia Nazionaleko kideak, Denys Prokopenko eta beste borrokalari batzuekin batera. Maiatzaren 12an elkarrizketa bat eman zion Israelgo Haaretz egunkariari; elkarrizketa honetan, Errusiaren Ukrainaren aurkako erasoak Israelek jasandakoekin alderatu zituen. Esan zuenez, ez zuen joateko agindurik jaso eta ez zegoen prest hildako eta zauritutako lagunak atzean uzteko. Horrek, Palamarren hitzetan, azaltzen zuen altzairutegian geratzeko erabakia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concha Laca

thumb|Concha Lacaren portzelana lana
**Concha Laca** **Ugaldebere**,  **"Conchita"** izenez ezaguna, (Madril, Espainia, 1925eko martxoaren 21a &ndash; Irun, Gipuzkoa, 2018ko azaroaren 11)  zeramikaria, artisaua, dekoratzailea eta eskultorea izan zen.

## Biografia 
Concha Madrilen jaio zen. Aita Doroteo Laca Markina-Xemeinen (Bizkaia) jaiotako mekanikaria zen, Naviera Aznar enpresak Madrilen zituen 6 autoren arduraduna. Ondorioz, 7 hilabetez Madrilen eta 5 hilabetez Berrizen (Bizkaia) bizi behar izan zuen. Ama Soledad Ugaldebere izan zuen, Bilbon jaioa. Bi ahizpa izan ziren, eta bera izan zen txikiena.

### Ikasketak 
Administrari izateko ikasi zuen, baina lanbide hori gustatzen ez zitzaionez, 1939an Francisco Alcántara jaunak zuzentzen zuen Madrilgo Zeramikako Udal Eskolan sartu zen. Aitak honen berri izan zuenean, mertzeria bat jarri nahi izan zion arteari ekin aurretik. Horregatik, amak zuzendariarekin hitz egin zuen, ez baitzuen nahi alabak denbora galtzerik, eta 6 hilabeteko froga ematea adostu zuten. 6 hilabetera, irakasleak adierazi zuen gaitasun handiko pertsona zela eta beka baterako proposatu zutela. Lehenik beka horrekin, eta gero Artisautzako Obra Sindikaleko beste batekin, 1947ra arte egin zituen ikasketak.

### Jubilazioa 
1984an Porcelanas del Bidasoan jubilatu zen, nahiz eta 2000. urtera arte beraiekin lankidetzan aritu, enkargatu zizkioten diseinu batzuk eginez. Jubilazioa  hartu zuenean, lantegi txiki bat jarri nahi izan zuen etxean loreak egiten jarraitzeko, baina sei milioi pezeta eskatu zizkioten metro kubikoko edukiera zuen labe batengatik, eta, diru asko zenez, ideia bertan behera utzi zuen.

Halere, ez zen geldirik geratu, 1984tik akuarela (astean bi egunetan) eta portzelanazko dekorazioa (astean behin) irakatsi zituen Catalina de Erauso arte eskolan. 2006an egindako dedikazio altruistiko horregatik, eskolak eta ikasleek merezitako omenaldia egin zioten.
* 2018an omenaldia egin zioten Hondarribiko Garabateando arte tailerreko partaideek. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Remundu Piras

**Remundu Piras** (Villanova Monteleone, Sardinia, 1905 &ndash; 1978) poeta sardiniarra izan zen.

Sardinierazko inprobisatzailerik onenetako bat izan zen. 1932an egin zuen debuta jaialdi herrikoietan. Bere lana Misteriu (sonetoen bilduma), Bonas noas (satirikoa), Sas Modas eta A Bolu liburuetan jaso da. Mussolini diktadurapean, 1932tik 1945era, debekatu egin zioten abestea.

## Kanpo estekak 
* Sardiniako inprobisatzaileak Usurbilen - Noaua 2022ko maiatzaren 19an
Cherry

**Cherry** (), ingelesezko hitza, izan daiteke:

## Toponimoa
* Cherry (Arizona), meatze-herri hustua
* Cherry (Illinois), herria
* Cherry (Mendebaldeko Virginia), eremu ez erantsia
* Cherry (Minnesota), eremu ez erantsia
* Cherry (Tennessee), eremu ez erantsia
* Cherry konderria (Nebraska)

## Zinema
* *Cherry*, 2010eko filma
* *About Cherry*, 2012ko filma
* *Cherry*, 2021eko filma

## Besteak 
* Nissan Cherry, automobila
* Cherry tomatea, barietatea
Cherry tomate

**Cherry tomatea** tomatearen barietate txiki eta biribila da, *Solanum pimpinellifolium* eta etxekoturiko tomateen nahastura genetiko bat dena. Gorria izan ohi da, baina badaude kolore laranja, horia, berdea eta beltza duten barietateak.

## Deskribapena 
Tomateen landarearen antzekoa da, baina tamaina txikiagoarekin eta fruitu txikiagoekin, nahiz eta gidaritzapean 2 metro izatera irits daitekeen, fruituek 2 cm neurtzen dute. Hazketaren hasieran zurtoin zuzena dute, baina denborak aurrera egin ahala alboetara erori eta adarrekin korapilatzera joko du. Udaberriaren hasieran agertzen diren lore horiak ditu, normalean lau/bost petalokoak izaten dira, eta ondoren, hasieran berdeak izango diren fruituak emango dituzte, eta denborarekin, kasuan kasuko tomate cherryaren kolorera itzuliko dira. Landarearen hostoak pinatuak eta konposatuak dira, 7 eta 9 foliolo artean dituzte, pixolatuak, lobulatuak, ertz horzdunak, aldizkakoak eta kontrakoak, hostoak berde ilunak dira. Zurtoina bezala, hostoak ile glandularrez estalita daude, hostora erortzen den ura xurgatzen laguntzeko.

## Zainketa 
Landareak ez du berez asko eskatzen, eta klima epeleko eremu batean haz daiteke, ureztatze ugarirekin eta gutxienez ordu pare bateko intsolazioarekin. Hala ere, hobe da lurzorua ongarritzea, hazkuntza optimoa eta fruituen ekoizpen ona lortzeko. Gomendagarria da, gainera, ongarriak erabiltzea, hostoen dentsitatea eta fruituen kalitatea handituko baitute. Adibide on bat hezurrezko irina da, potasioan aberatsa den ongarria. Hazkunde kontrolaturako, hobe da zurtoin eta adarren hazkundea behar bezala gidatuko duen tutore bat erabiltzea.

## Historia 
Cherry tomatearen jatorria azteken garaiko Mexikon dago, gutxienez XV. mendean. Europan XVI. mendean landutako lehen tomateak horiak izan ziren. Hauek Espainia hegoaldeko lorategi botanikoetan landatu zituzten. XX. mendearen hasieran Estatu Batuetan eta Europan zehar zabaldu ziren.

## Kolorazioa 
Likopenoak cherryetan eta gainerako tomate barietateetan dauden osagaiak dira. Hauek fruituari bere berezko kolore gorria ematen diote. Likopenoak propietate antioxidatzaileak dituzten karoteno mota bat dira. Gainera, bere efektua beste antioxidatzaile klasiko batzuk baino 10 aldiz handiagoa da, E bitamina kasu.

## Galeria 

Cherry tomatoes red and green 2009 16x9.jpg|
Cherry tomaotoes on display.jpg|
Soon.......... (5830223141).jpg|
Cherry tomato ചെറിത്തക്കാളി.jpg|
Types of cherry tomatoes.jpg|
Cherry tomatoes on skewers.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomate frijitu

**Tomate frijitua** Espainiako gastronomian ohikoa den sukaldaritzako prestaketa bat da; funtsean, tomateak zartaginean frijitzean datza, oliba olioarekin, su motelean. Sarritan, baratxuriak eta tipulak ere sartzen dira, eta azukrea, azidotasuna kentzeko. Espainiako sukaldaritzaren prestaketarik oinarrizkoenetako, ezagunenetako eta zabalduenetako bat da, eta plater tipiko ugaritan aurki daiteke. Tomate frijitua, oro har, ez da dip edo bustitzeko saltsatzat hartzen, baizik eta arroz, arrain, haragi, dilista, betegarri eta abarrez osatutako gisatu ugari prestatzeko basetzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txerri gazi-gozo

**Txerri gazi-gozoa** Txinako gastronomian ohikoa den sukaldaritzako errezeta da, mendebaldeko herrialdetan ospetsu bilakatu dena.

## Historia 
Txerri gazi-gozoaren jatorria XVIII. mendeko Guangzhoun dago eta litekeena da lehenagokoa ere izatea. Dokumentu batek erakusten du Shunde inguruko familia nagusien elikagai bat zela. XX. mendean, urrea bilatzen eta trenbideak eraikitzen lan egiten zuten Txinako biztanleen emigrazio handiaren ondorioz Ameriketako Estatu Batuetara zabaldu zen. Chop suey plater estatubatuarraren jatorrizko terminoa txerri gazi-gozoari dagokio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oilasko gazi-gozo

**Oilasko gazi-gozoa** sino-estatubatuar gastronomian ohikoa den sukaldaritzako errezeta da.

Oilaskoa, funtsean, *fingers* edo oilasko-zerrenda frijituak dira. Txerri gazi-gozoak ez bezala, plater honek ez du baliokide bat Txinako sukaldaritzan, ia soilik Ipar Amerikakoa da, nahiz eta munduko beste toki batzuetako jatetxe txinatarretan ere maiz aurkitzen den. Saltsa gazi-gozoarekin zerbitzatzen da, batzuetan ananarekin, piper berdearekin edo gereziekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomate beteak

**Tomate beteak** tomatez egindako hainbat errezeta dira, mundu osotik hedatuak direnak. Antzinako Erroman arrozez betetzen zituzten baina Turkian, arrozez gain, ardi-okelaz ere betetzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meccano

**Meccano** 1898an Frank Hornby-k Liverpoolen (Erresuma Batua) sortutako maketak eraikitzeko sistemaren marka da. Sistema berrerabilgarriak diren metalezko zerrendak, plakak, habe angeluak, gurpilak, ardatzak eta engranajeak eta azkoin eta torlojuen bidez konektatzen diren plastikozko piezak osatzen dute. Lan-ereduak eta gailu mekanikoak eraikitzea ahalbidetzen du.

1913an, oso antzeko eraikuntza multzo bat sortu zen Estatu Batuetan Erector marka izenarekin. 2000. urtean, Meccanok Erector marka erosi zuen eta kontinente guztietan bere presentzia bateratu zuen. 2013an, Meccano marka Kanadako Spin Master jostailu konpainiak erosi zuen. Meccanok Calaisen (Frantzia) fabrikazio-instalazio bat dauka. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.eliwhitney.org/7/sites/default/files/minisites/hornby/preface.htm *Frank Hornby: The Boy Who Made $ 1.000.000 With a Toy* 1915 liburua sarean
* London Meccano Club
* Meccano GMM Eredu Planak
* Meccano Katie Zion webgunean
Oilasko-zerrendak

**Oilasko-zerrendak** () oilasko-okela prestatzeko errezeta da, hezurrik edo azalik ez duena. Oilasko-okela ogi arrailetan pasatu eta frijitzen dute. Tradizioz, oilasko-zerrendak haragi zurizkoak izaten dira nagusiki, paparretik ebakitako haragiz eginak, baina ez da beti horrela izaten, eta gero eta ohikoa izaten da haragi txikitu prozesatua erabiltzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chop suey

**Chop suey** sino-estatubatuar gastronomian ohikoa den sukaldaritzako errezeta da. Normalean osagai nagusia haragia (oilaskoa, txahala, izkira edo txerria) izaten da, eta, besteak beste, apioa, piperrak eta lekak bezalako barazkiekin azkar prestatzen dute wok batean. Lurrunetan kozinatutako arroz zuriarekin zerbitzatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Hornby

**Frank Hornby** (1863ko maiatzaren 15a&nbsp;- 1936ko irailaren 21a) asmatzaile, enpresaburu eta politikari ingelesa izan zen. Jostailuen garapenean eta fabrikazioan begitazioduna zen, eta ingeniaritza formalik ez zuen arren, XX. mendean ingeniaritza-printzipioetan oinarritutako hiru jostailu-lerro ezagunenetakoak asmatzeaz eta ekoizteaz arduratu zen: Meccano, Hornby Model Railways eta Dinky Toys. Meccano Ltd jostailu konpainia britainiarra ere sortu zuen 1908an, eta 1916an hileroko argitalpena jarri zuen martxan, *Meccano Magazine*.

Hornbyren asmakizunek eta ekimenek aberats bihurtu zuten 1930eko hamarkadan, eta politikan sartu zen 1931n, Everton-eko barrutirako diputatu kontserbadore gisa hautatu zutenean. Hornbyren ondarea bere heriotzaren ondoren luze iraun du eta mundu osoko zaletuek Meccano modeloak eraikitzen eta bere jostailuen bildumak egiten jarraitzen dute. Hornbyren jaiotzaren 150. urteurrena ospatu zen Liverpoolen eta Brightonen 2013ko maiatzaren 15ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Frank Hornbyren bizitza eta Meccanoren historia
* Frank Hornby: Jostailu batekin 1.000.000 dolar irabazi zituen mutila
* Frank Hornbyren historia piktoriko laburra . Jatorrizkotik 2006-02-15ean artxibatuta.
* Liverpool Bizitza&nbsp;– Frank Hornby
Sam Ryder

**Sam Ryder** (Maldon, Essex, Ingalaterra, 1989ko ekainaren 25a) ingeles egile-abeslaria da. TikTok sare sozialean egin zen ospetsu; COVID-19 pandemiaren lehen konfinamendu garaian bertsioak igotzen hasi zen eta britainiar artista jarraituena bilakatu zen plataforma honetan. Erresuma Batua ordezkatu zuen 2022ko Eurovision Abesti Lehiaketan eta bigarren postua lortu zuen "Space Man" kantarekin, epaimahai profesionalen gustokoena izanik. Abesti honekin, bigarren postuan sailkatu zen britainiar single zerrenda ofizialean. Urte berean kaleratu zuen bere lehen albuma, ''There's Nothing but Space, Man!'' deiturikoa, eta honekin britainiar album zerrendaren buru sailkatu zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hornby Railways

**Hornby Railways** Britainia Handiko miniaturazko trenbideak fabrikatzen dituen enpresa bat da. Bere sustraiak 1901ean dira Liverpoolen, Frank Hornby sortzaileak bere Meccano eraikuntza jostailuaren patentea jaso zuenean. Lehen jostailu-trena 1920an sortu zen. 1938an, Hornbyk 00 eskalako lehen trena jarri zuen martxan. 1964an, Hornby eta Meccano bere lehiakideak, Tri-ang konpainiak,  erosi zituen eta Tri-ang ordainketa-etenduran sartu zenean saldu zituen. Hornby Railways 1980ko hamarkadan berriro independente bihurtu zen, eta Londresko Burtsan kotizatu zuen, baina 2017ko ekainean jakinarazitako arazo finantzarioen ondorioz,   gaur egun Phoenix Asset Management britainiar erreformako espezialistaren jabetza da. 

Trenez gain, Hornby-k miniaturazko autoak eta bestelako ibilgailuak ere merkaturatzen ditu Bassett-Lowke, Corgi, Jouef, Lima, Pocher eta Scalextric marken bidez.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Foster, Michael (1980) *Hornby Dublo Trains: 1938–1964: The story of the perfect table railway*, Hornby Companion Series, vol. 3, Cavendish Books berriak,1-904562-00-0
* Hornby PLC (2004) *Hornby OO Scale Model Railways: Fiftieth Edition*, Produktuen katalogoa: R8108, urteurreneko edizio mugatua, EAN 501-0-9634810-8-7
* Schneider, Lewis (2000ko maiatza) Hornby's made in USA trains, *Classic Toy Trains*, liburukia. 13, or.&nbsp;84
* Kohler, Simon (2011ko apirila) - Marketing zuzendaria - Hornby Hobbies Limited

## Kanpo estekak 
* Hornby Railways 1955–2011 miniaturazkoen lineako datu-basea
* Miniaturazko trenbideen historia eta erreferentzien baliabidea
* DCC Wiki: Hornby's Zero 1 sistemari buruzko informazio gehiago
* Hornby Trenak
Michael Kremer

**Michael Robert Kremer** (New York, 1964ko azaroaren 12a) estatubatuar ekonomialaria izan zen. Ekonomiako Nobel Saria partekatu zuen 2019an Esther Duflo eta Abhijit Banerjeerekin, pobrezia globala arintzeko azterketa esperimentalengatik.

Jatorri juduko familia batean jaio zen eta ekonomia ikasi zuen Harvardeko Unibertsitatean. Massachusetts Institute of Technologyko eta Harvardeko Unibertsitateko irakaslea izan zen, eta 2020tik Chicagoko Unibertsitatean irakasten du.

Duflo eta Banerjeerekin lan egin zuen eta hirurek jaso zuten Nobel saria 2019an.
Lines Bros

**Lines Bros Ltd** XX. mendeko jostailu fabrikatzaile britainiarra izan zen, **Tri-ang Toys** marka izenarekin jarduten zuen.

**Lines Bros Ltd**, 1947an bere gailurrean, konpainiak munduko jostailu-ekoizle handiena zela aldarrikatu zuen.  **Tri-ang Toys** marka izenarekin, **Lines Bros Ltd**-k haurrentzako bizikletak ere egin zituen, hala nola Unity Dragster TT.
thumb| "Tri-ang Unity Dragster TT" Bizikleta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tri-ang gizartea
* Triang.nl
* Lines Bros (Lines Bros-i buruzko informazioa V&A Museum of Childhood -eko fabriken argazkiak barne)
* Tri-ang katalogoa ( V&A Museum of Childhood -en 1938ko Tri-ang katalogoa)
* Sten Mk III-ren argazkiak - Lines Bros-ek Bigarren Mundu Gerran zehar fabrikatutakoak
* Sten Mk III baten bideoa - Lines Bros-ek Bigarren Mundu Gerran zehar fabrikatua
* Sten Mk III baten bideoa (Lines Bros-ek fabrikatu zuen Bigarren Mundu Gerran zehar) beste 2 metrailadorerekin alderatuta
* Minic 10,25" trenei buruzko informazioa
* TMNR Elkartearen webgunea
* Bigarren Mundu Gerrako suteek fabrikan izandako kalteak jakinarazi dituzte. Ikus 1944ko otsailaren 28a
Puri

**Puri** (,  ahoskatua) Odisha estatuko udalerria Indiako ekialdean. Puri barrutiko hiriburua da eta Bengala golkoan dago, Bhubaneswar estatuko hiriburutik 60 km ingurura. *Sri Jagannatha Dhama* ere deitzen zaio, hirian dagoen XII. mendeko Jagannath jainkoaren tenpluarengatik. Indiarrentzako erromesaldi gune handietako bat da, tenplu horrengatik.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
¡Vivan las cadenas!

***¡Vivan las cadenas!*** (euskaraz, *Gora kateak!*) zenbait espainiarrek 1823an egindako aldarri eta oihua da, Fernando VII.aren absolutismoa berrezarri zenean Frantziako Luis xviii.aren eta Angulemako dukearen armadaren laguntzarekin. 

Esaldia, sarri ahoskera oker baten ortografiarekin idatzia (*¡Vivan las caenas!*) sinbolotzat hartu izan da Espainian sarri autoritarismoak eta tradizionalismoak herri xumearengan izan duen erakarmenarena. Herritar askok nahi luketena hala bailitzan: askatasuna ez, kateak nahiago, hobe jopu izan hiritarra baino.

## Historia 
Ramón de Mesonero Romanosen arabera, 1823ko berrezarpenak amaitu zuelarik 1820an Rafael del Riegoren estatu-kolpearen ondorioz hasitako Hirurteko Liberala, monarkia borbonikoaren aldekoek bere egin zuten oihua, Madrilen izan zen gertakari baten harira. Nonbait, Fernando erregeari harrera egin zitzaion Madrilen, eta hura zihoan karrozan, herritar batzuek zaldiak askatu zituzten, eta haiek lotzen zituzten kateak gizonek harturik, monarkikoek egin zuten tira karrozatik *¡Vivan las cadenas!* oihukatuz. *La Piedra Tosca* aldizkari masonikoaren arabera, José Manuel del Regatok antolatutako talde batek prestatu zuen ikuskizun bitxia.

Oihu atzerakoi sarkastikoa zabaldu ere egin zen, eta erabili zen adibidez Sevillan, non kontrairaultzaileek kalerik kale liberalen kontrako gehiegikeriak egin zituzten.

21. mendean konparatu izan da 1823ko oihu absolutista zenbait sektorek Juan Carlos I.a erregeari emandako babesarekin: publikoak eta jakinak izanik erregearen gehiegikeriak, bibaka eta laudorioka hartzen jarraitzen dute askok. Alberto Garzón ministroak aipatu zuen zehazki Fernando VII.ari zegokion esaldi zaharra, 2022ko maiatzean bi urteko desterruaren ondoren, Juan Carlos I.a Galizian bibaka hartu zutenean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conrad Smith

**Conrad Gerard Smith** (Hawera, Ipar uhartea, 1981eko urriaren 12a) zeelandaberritar errugbilari ohia eta entrenatzailea da, erdiko postuan aritzen zena. Super Rugbyko Hurricanes taldeko kapitaina izan zen eta, 2004–2015 bitartean, 94 partida jokatu zituen Zeelanda Berriko selekzioarekin. Besteak beste, 2011ko eta 2015eko Munduko Errugbi Kopak irabazi zituen *All Blacks*-ekin.

## Palmaresa 
### Zeelanda Berriko selekzioa 
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2012, 2013, 2014
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2011, 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dino Grandi

**Dino Grandi** (Mordano, 1895eko ekainaren 4a - Bolonia, 1988ko maiatzaren 21a) italiar politikari faxista eta diplomazialaria izan zen.

Lehen Mundu Gerran parte hartu ondoren, zuzenbidean eta ekonomian lizentziatu zen Boloniako Unibertsitatean eta abokatu gisa lan egin zuen Imolan. 25 urterekin Alkandora beltzekin bat egin zuen eta 1921ean diputatu hautatu zuten.

Kanpo Arazoetako ministro (1929-32), Erresuma Batuan enbaxadore (1932-1939) eta Justizia ministro (1939-43) izan zen. 1938ko lege antisemiten eta Italia Bigarren Mundu Gerran sartzearen aurka agertu zen.

1943ko uztailaren 24ko Kontseilu Faxista Handiaren bileran aldeko botoa Benito Mussoliniren kargugabetzea bertan behera utzi zuen. Abuztuan Espainia frankistara ihes egin zuen eta Italiako Errepublika Sozialaren traizioagatiko kondena saihestu ahal izan zuen. Ondoren Portugal, Italia eta Brasilen bizi izan zen 1960ko hamarkadan Italiara itzuli zen arte.
Rapa (telesaila)

***Rapa*** espainiar telesaila da, Pepe Coirak eta Fran Araújok Movistar+entzat egina.

## Sinopsia 
«Piztien rapa» antzinako tradizio galiziar bat da. A Capelada mendilerroan zaldiak aske bizi dira, tradizio hori ospatzen duten egunean izan ezik. Gatibutasun hori du sinbolo *Rapa* telesailak, kostaldeko gune umel, hotz eta ilunetan giroturiko thriller espainiarrak. Hilketa bat dute abiapuntu, herriko alkatearen hilketa, hain justu. Gertakari hori aitzakia ezin hobea bilakatuko da komunitateko trapu zikinak eta administrazio publikoaren ustelkeria aireztatzeko.

Bigarren denboraldian, argitu gabeko bi krimenek elkartuko ditu berriz ere Tomas, irakasle frustratua, eta Maite, Guardia Zibileko sarjentua. Arau zorrotzezko ontzi baseen mundu itxian eta preskribatzear dagoen hilketa batean murgilduko dira.

## Aktoreak 
* Javier Cámara: Tomás Hernández
* Mónica López: Maite Estévez
* Lucía Veiga: Norma Muiños Álvarez
* Eva Fernández: Dubra Varela Seoane
* Jorge Bosch: Segura
* Berta Ojea: Balbina Álvarez
* Ricardo de Barreiro: Samuel Varela Seoane
* Toni Salgado: Eliseo Bastida Seara
* Santi Prego: Ceide
* Iria Sobrado: Helena Beira
* Tito Asorey: Darío Cimadevila
* Adrián Ríos
* Mabel Rivera: Amparo Seoane
* Manuel Millán
* Antonio Mourelos

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iruñeko Arte eta Goi Mailako Diseinu Eskola

thumb|250px|Eskola aurretik ikusita.

**Iruñeko Arte eta Goi Mailako Diseinu Eskola** nafar arte eskola da. Irakaskuntza publikoa da eta askotariko ikasketa artistikoak eskaintzen ditu: Lanbide Heziketa Berezia, Erdi eta Goi Mailako Gradu Zikloak, Arte Ederretako eta Diseinuko Lizentziatua eta Barne Diseinuko Goi Mailako Ikasketak.

1873ko urtarrilaren 20an sortu zuten Nafarroako Foru Aldundiaren eta Iruñeko Udalaren erabakiz. Urte hauetan guztietan hainbat egoitza izan ditu: "San Frantziskoko Udal Eskolak" deitutakoetatik, Alde Zaharrean dagoen izen bereko plazan, Vinculo eraikinaren ondoan (gaur egungo Alondegi kalean eta Vinculo plazan), Bigarren Zabalguneko Amaia kaleko 27. zenbakiko egungo egoitzara iritsiz.

Nafarroako eremuan ere antzeko eskola bat dago Corellan.

## Irakasle eta zuzendariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Now and Then (telesaila)

***Now and Then*** hispano-estatubatuar telesaila da, Ramón Camposek, Gema R. Neirak eta Teresa Fernández-Valdések Apple TV+entzat egina.

## Sinopsia 
Bi munduren arteko arrakala esploratzen du, gaztaroko ametsen eta helduaroko errealitatearen artekoa. Unibertsitate garaiko lagunak, ustezko mundu perfektuak eta ezusteko heriotza bat uztartu dituzte lan honetan. 

## Aktoreak 
* Marina de Tavira: Ana
** Alicia Jaziz: Ana (gaztea)
* José María Yazpik: Pedro
** Darío Yazbek: Pedro (gaztea)
* Maribel Verdú: Sofía
** Alicia Sanz: Sofía (gaztea)
* Manolo Cardona: Marcos
** Jack Duarte: Marcos (gaztea)
* Soledad Villamil: Daniela
** Miranda de la Serna: Daniela (gaztea)
* Rosie Perez: Flora
* Željko Ivanek: Sullivan
* Jorge López: Alejandro

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Totems (telesaila)

***Totems*** (askotan ***TOTƎMS*** idatzia) frantziar telesaila da, Olivier Dujolsek eta Juliette Soubrierrek Amazon Prime Videorentzat egina.

## Sinopsia 
Gerra Hotzean, 1964an, giroturiko telesail bat da hau. Frantziako inteligentzia agente sekretu bat espioitza lanetan arituko da estreinakoz, eta KGBrentzako lan egiten duen emakume batez maiteminduko da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Night Sky (telesaila)

***Night Sky*** estatubatuar telesaila da, Holden Millerrek eta Daniel C. Connollyk Amazon Prime Videorentzat egina.

## Sinopsia 
Franklin eta Irene York bikotekideak dira. Duela hainbat urte kamera bat topatu zuten beren atzeko patioan, eta, haren bidez, basamortu tankerako unibertso paralelo batera bidaiatzen hasi ziren, modu misteriotsuan.

## Aktoreak 
* Sissy Spacek: Irene York
* J. K. Simmons: Franklin York
* Chai Hansen: Jude
* Adam Bartley: Byron
* Julieta Zylberberg: Stella
* Rocío Hernández: Toni
* Kiah McKirnan: Denise
* Beth Lacke: Chandra
* Stephen Louis Grush: Nick
* Cass Buggé: Jeanine

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El comensal (filma)

***El comensal*** 2022ko Ángeles González-Sinde espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Gabriela Ybarraren eleberri autobiografikoan oinarrituta.

## Argumentua 
12 urteko neska bat da Iciar. Bere aitona Bizkaiko ahaldun nagusia eta Bilboko alkatea izandakoa da. ETAk hil egingo du atentatu batean, 1977an. Familia beste toki batera joango da bizitzera orduan. Handik urte batzuetara, berriz, Iciar egoera zailean dago, ama oso gaixo baitago, minbiziarekin.

## Aktoreak
*Susana Abaitua: Icíar
*Ginés García Millán: Fernando
*Adriana Ozores: Amalia
*David Luque: Murillo inspektorea
*Fernando Oyagüez: Fernando

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Top Gun: Maverick

***Top Gun: Maverick*** 2022ko Joseph Kosinski estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza-filma da, 1986ko *Top Gun* filmaren sekuela dena.

## Argumentua 
Pete *Maverick* Mitchel AEBetako armadako pilotua da. Hiru hamarkada joan dira armadan sartu zenetik, eta nahi duen tokian dago orain: zeruetan mugak gainditzen, garai batekoak baino aurreratuagoak diren hegazkin militarretan. Graduatu gazte batzuen mehatxua sentituko du, ordea, halako batean. Eta garai bateko lagun min baten semea topatuko du armadan: Bradley Bradshaw tenientea. Misio zail bati egin beharko diote aurre Mitchelek eta pilotu gazteek. Orduan iritsiko da espero gabeko amesgaiztoa Mitcehelentzat.

## Aktoreak
*Tom Cruise: Pete "Maverick" Mitchell
*Miles Teller: Bradley "Rooster" Bradshaw
*Val Kilmer: Tom "Iceman" Kazinsky
*Jennifer Connelly: Penny Benjamin
*Glen Powell: "Hangman"
*Jon Hamm: Cyclone almiranteordea
*Ed Harris: Cole erretro almirantea
*Manny Jacinto: Fritz
*Monica Barbaro: Natasha "Phoenix" Trace
*Charles Parnell: Warlock kontralmirantea
*Jay Ellis: Reuben "Payback" Fitch
*Bashir Salahuddin
*Danny Ramirez
*Lewis Pullman
*Jake Picking
*Jean Louisa Kelly

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crimes of the Future (2022ko filma)

***Crimes of the Future*** 2022ko David Cronenberg estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. 1970eko izen bereko filmaren izenburu bera izan arren, ez da remake bat.

## Argumentua 
Giza gorputza inguru artifizial batera egokituko da, eta orduan mutazio eta eraldaketa berriak hasiko dira espeziean.

## Aktoreak
* Viggo Mortensen: Saul Tenser
* Léa Seydoux: Caprice
* Kristen Stewart: Timlin
* Scott Speedman: Lang Daughtery
* Welket Bungué
* Don McKellar
* Lihi Kornowski
* Tanaya Beatty
* Yorgos Karamihos: Brent Boss
* Yorgos Pirpassopoulos
* Nadia Litz: Dani Router

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak