open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lituaniako Dukerri Handia

**Lituaniako Dukerri Handia** Ekialdeko Europako estatua izan zen, XIII. mendea eta 1795 artean existitu zena. Lituaniarrek sortua, laster hedatu eta Kieveko Rusa zenaren hainbat lur bereganatu zituen, gaur egungo Bielorrusia eta Polonia, Ukraina eta Errusiako zatiak kontrolatzeraino. Bere hedadurarik handienean, garaiko Europako estaturik zabalena zen. Etnia eta erlijo anitzeko estatua izan zen, askotariko hizkuntza, erlijio eta kulturak biltzen zituena.

## Historia 
Lituaniar lurraldeen egonkortzea XII. mende amaieran hasi zen. Mindaugas, Dukerri Handiko lehen agintaria, Lituaniako errege katoliko izendatu zuten 1253an. Estatu nagusiki paganoa zena Iparraldeko Gurutzaden jomuga izan zen, Ordena Teutonikoak eta Ezpataren Livoniar Anaiek eraso baitzioten. Erlijio eta etnia anitzeko estatua Gediminasen erregetzaren amaieran hasi zen, eta haren seme Algirdasen eskutik hedatu zen gehiago. Algirdasen oinordeko Jogailak (1382-1434) bururatu zuen Lituaniako Dukerriaren zabaltzea. Hark, katoliko bihurtu, eta Luis I.a Hungariakoaren alaba Eduvigisekin ezkondu ondoren, Polonia eta Lituaniaren arteko dinastia batasuna lortu zuen (Krewoko Batasuna, 1386).

Vytautas Handiaren agintaldiak markatu zuen Dukerri Handiaren hedadura maximoa, eta Ordena Teutonikoaren porrota Grunwaldeko Guduan, 1410ean. Vytautasen heriotza eta gero, Lituania eta Poloniako Erresumaren arteko erlazioak gaiztotu eta batasuna haustear egon zen. Baina Moskuko Dukerri Handiaren aurkako gudek batasuna bere horretan mantentzera behartu zuten.

1569an, Lublingo Batasunak estatu berri bati eman zion hasiera, Bi Nazioen Errepublikari alegia. Federazio horretan, Lituaniako Dukerri Handiak bere berezitasun politikoa atxiki eta gobernu, lege, armada eta altxortegi propioak izan zituen. Federazioa 1791n desegin zenen, estatu bakar batean ezarri ziren bi nazioak, monarka eta parlamentu bakarrarekin. 1792an, ordea, Errusiar Inperioak federazioa inbaditu eta inguruko estatuen artean banatu zuen. Krakovia, Varsovia eta Vilnius hiri nagusiak zituen estatu txikiago batek eutsi zion independentziari, izenez bederen. 1795ean, Kościuszkoren Matxinada eta gero, Polonia osoa Errusiar Inperioa, Prusiako Erresuma eta Austriako Etxearen artean banatu zuten, Lituaniako Dukerri Handiari amaiera emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dinas Cross

'''''', , Galesko kostaldeko udalerri eta turismogune bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Fishguard eta Newport udalerrien artean dago, Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalean eta A487 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 147 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
East Williamston

'''''', Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Saundersfoot udalerritik 4 kilometro mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 1.844 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Fishguard and Goodwick

'''''', , Galesko komunitate da, Pembrokeshire lurraldearen iparraldean dagoena. Fishguard eta Goodwick udalerrien elkarketatik sortua da.

2011ko erroldaren arabera 5.407 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Goodwick

'''''', , Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Fishguard udalerriaren mendebaldean dago.

2011ko erroldaren arabera 1.988 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Freystrop

'''''', Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Haverfordwest udalerritik 3,2 kilometro hego-ekialdera dago.

2011ko erroldaren arabera 623 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Hayscastle

'*** edota **Hays-Castle*', , Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Haverfordwest udalerritik 7 milia eta erdi ipar-mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 465 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Hautapenezko monarkia

**Hautapenezko monarkia**, monarka aukeratu edo hautatu egiten den monarkia mota da. Oinordetzako monarkian ez bezala, erregetza ez da automatikoki familia oinordetzan igarotzen.

Hautapenerako forma eta hautagai eta hautatzaileek bete beharreko ezaugarriak kasuan kasukoak izan ohi dura. Historikoki, ez da ezohikoa hautapenezko monarkiak oinordekotzakoak bihurtu izana denborarekin, edota oinordetzako monarkiek hautapenezko ezaugarri gutxi batzuk eduki izana.

## Ikus, gainera 
* Oinordetzako monarkia

## Kanpo estekak
Bétharramgo Jesusen Bihotzeko apaizak

**Bétharramgo Jesusen Bihotzeko apaizak** () Mixel Garikoitz Nafarroako santuak Betharramen sorturiko erlijio ordenakoa, **betarramista** edo **garikoiztar** ere deitzen zaiona. Irakaskuntzari eman zaio ordena hori eta Hego Europan eta Hego Ameriketan zabaldu da batez ere. **Apaiz Baionesen ordena** ere deitu izan zaio. Bere helburua gazteen hezkuntzaren bidez ebanjelizatzea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crymych

**Crymych**, Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Itsas mailatik 240 metroko garaieran dago, Preseli Hills mendien ekialdeko mugan

2011ko erroldaren arabera 1.739 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cosheston

**Cosheston**, Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Daugleddau estuarioaren barnean dago, Pembroke udalerritik 3 kilometro ipar-ekialdera. Parrokia honetako iparraldeko zatia Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalaren barnean dago.

Beredatzi mende luzez nagusiki ingeles hiztunen eremua izan da, lehenbiziko normandiarrak bertan ezarri baitziren.

2011ko erroldaren arabera 828 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Herbrandston

'''''', Galesko kostaldeko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Milford Haven eta Hakin udalerrien mendebaldean, eta St Ishmael's udalerriaren ekialdean dago.

2011ko erroldaren arabera 397 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Jeffreyston

'''''', baita Jeffreston ere, Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. B4586 errepidean dago, A477 errepide nagusitik milia bat mendebaldera. Tenby udalerritik 9,7 kilometro hego-ekialdera dago.

2011ko erroldaren arabera 574 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Dale (Pembrokeshire)

**Dale** Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. 2011ko erroldaren arabera 225 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Kilgetty

'''''', , Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. St. Clears eta Pembroke Dock udalerrien arteko A477 errepidean eta Tenby eta Cardigan udalerrien arteko A478 errepidean dago.

2011ko erroldaren arabera 2.262 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Johnston (Pembrokeshire)

'''''', Galesko komunitate da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. A4076 errepidean dago, Haverfordwest eta Milford Haven udalerrien artean.

2011ko erroldaren arabera 1.941 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Hubberston

'''''', Galesko kostaldeko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Milford Haven udalerriaren mendebaldean dago, Hakin udalerriaren alboan.

2011ko erroldaren arabera 2.313 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Lamphey

'''''', , Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Pembroke udalerritik 3,2 kilometro ekialdera dago, eta Freshwater East udalerritik 3,2 kilometro iparraldera.

2011ko erroldaren arabera 843 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Lampeter Velfrey

'''''', , Galesko komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Cardiff hiriburutik 109 kilometrora dago.

2011ko erroldaren arabera 1.172 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanddewi Velfrey

'*** edota **Llandewi Velfre*', Galesko komunitate eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Lampeter haranean dago, A40 errepidean eta Narbeth udalerritik 2 milia ipar-ekialdera.

2011ko erroldaren arabera 1.941 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llandissilio

''''''}, Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. A478 errepidean dago, Efailwen udalerria iparraldean eta Clunderwen udalerrian hegoaldean dituela.

## Kanpo estekak
Llangolman

'''''', Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Preseli Hills mendien hegoaldean dago.

## Kanpo estekak
San Gennaroko katakonbak

**San Gennaroko katakonbak** Napolin (Italia) dauden lurperatze paleokristauak dira. Hiriaren iparraldean daude, Capodimonte aldera ematen duen maldan. Sarrera aurkitzeko erreferentzia Madre del Buon Consiglio eliz handia da.

## Historia 
Jatorriz hiru ziren bertan zeuden hilerriak, hiru santuei eskainiak: Gaudioso Napolikoa, Jenaro (apezpikua) eta Severo. Dena dela, katakonben lehenego lurperatzea Erromako familia aberats batena izan zen (izena ez da gorde), II. edo III. mendekoa. Horren arabera kristauen aurreko lurperatzeak egin ziren han eta baita sekta baten biltzeko tokia izan zen. Ondoren, beheko solairuko ataria egin zen. III. mendean Agrippino di Napoli, Napoliko seigarren apezpikua, lurperatu zuten eta, ondorioz, debozio tokia bihurtu zen batez ere Agrippino zuen santu ospeagatik. IV. mendean, bestetik, Gennaro santua, hiriaren patroia, lurperatu zuten bertan. XI. mende arte katakonbak apezpikuen lurperatze tokia izan zen. XIII. mende eta XVIII. mende artean multzoa nahiko utzita gelditu ziren eta lapurketak eta txikizioak ohikoak izan ziren. Gaur egun hezurrak bertatik atera ondoren, katankonbak zaharberrituak izan dira eta 1969tik bisitarientzat ireki egin dira.

Katakonbek hiru solairu dituzte, zaharrena behekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Llangwm (Pembrokeshire)

**Llangwm**, Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Haverfordwest udalerritik hurbil dago.

2011ko erroldaren arabera 875 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanrhian

'''''', Galesko parrokia eta udalerri txiki bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Kostaldetik hurbil dago, Porthgain udalerriaren hegoaldean.

2011ko erroldaren arabera 892 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Trefin

'***, ingelesez batzutan **Trevine*', Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Penbrokeshire iparraldeko eremu galesera hiztunean dago.

2011ko erroldaren arabera 216 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Hundleton

'''''', Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Monkton parrokian dago.

2011ko erroldaren arabera 908 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Letterston

'''''', , Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. A40 errepidean dago, Haverfordwest udalerritik 16 kilometro hegoaldera eta Fishguard udalerritik 10 kilometrora iparraldera.

2011ko erroldaren arabera 1.245 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Hook (Pembrokeshire)

**Hook**, Galesko udalerria da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Gaur egun, Llangwm komunitatearen barnean dago.

2001eko erroldaren arabera 656 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Akaiar Liga

[thumb|250px|eskuinera|Akaiar Liga, [K.a. 150 aldera.]]
**Akaiar Liga** (antzinako grezieraz, ) Akaiako hamabi hirien konfederakuntza izan zen. K.a. V. mendean sortu zen . K.a. 280. urtean berriz ere egituratua, mazedoniarren agintearen aurka altxatu zen. Ipar Peloponesora zabaldua, ez zuen hala ere Espartarekiko ituna lortu zuen. Bat eginik azkenik mazedoniarrekin, etoliarren aurkako gerra irabazi (K.a. 220-217) eta, ondoren, Esparta konkistatu zuten (K.a. 188). Erromatarrek suntsitu zuten liga K.a. 146. urtean, Leukopetran lorturiko garaipenaren ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanstadwell

'''''', Galesko udalerri txiki bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Cleddau ibaiaren iparraldeko bazterrean dago, Milford Haven eta Neyland udalerrien artean.

2011ko erroldaren arabera 888 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Porthgain

'***, galeseraz **Porth-gain*', "portu eder" esan nahi du, Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. St David's eta Goodwick udalerrien artean dago, Llanrhian udalerriaren iparraldean.

Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalan dago. 2011ko erroldaren arabera 897 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Croes-goch

'''''', , Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. A487 errepidean dago, Fishguard eta St David's udalerrien artean. Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionaletik bi milia hegoaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 400 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Marengoko gudua

**Marengoko gudua** 1800. urteko ekainaren 14an frantziarren eta austriarren artean Marengon izandako gudua. Frantziarren gudarostearen buru Napoleon zen, eta Austriarrena Melas mariskala. Frantsesek austriarrak garaitu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ali Kosh

**Ali Kosh** Irango hegoaldean, Zagros mendietan, dagoen aztarnategi arkeologiko neolitikoa da. K.a. VIII. eta K.a. VI. milurtekoen artean erabili zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Birsa

**Birsa** Kartagoko feniziar portuaren gainean zegoen zitadela harresitua izan zen. Bertoko gotorleku militar nagusia izan zen. K.a. 146an, Eszipion Emilianok Hirugarren Gerra Punikoan zitadela setiatu eta suntsitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Granjako jaikialdi militarra

**La Granjako jaikialdi militarra** Espainian, 1836ko abuztuaren 12 eta 13an, Maria Kristina Borboikoaren erreginordetzan, izandako matxinada izan zen. San Ildefonsoko errege-jauregiko Errege Guardiaren eta garnizioaren sarjentu talde batek Maria Kristina Borboikoari 1812ko Konstituzioa berrezartzera eta José María Calatravak zuzendutako eta Juan Álvarez Mendizábal Ogasun ministroa zuen gobernu berri bat izendatzera behartu zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilare Alba

**Pilare Alba Loiarte** (Iruñea, 1913ko azaroaren 14a - Goizueta, 2015, urtarrilaren 29a) maistra aritu zen Elizondoko eskoletan, Gerra zibilaren hasieran Bizkaira joan arte.

## Bizitza 
Iruñan jaio zen, 1913ko azaroan, baina Goizuetan hezi eta hazi zen. Irakasle ikasketak Donostian egin zituen eta EABkoekin harremanetan sartu zen Goizuetan bertan eta geroxeago Elizondon, maistra bezala lan egiteko.
Gerra zibila hasi zenean, Bizkaira jo zuenez eta Mundakan aritu zen irakasle bezala 1936-1937 ikasturtean.
Umeen erbesteratzeaz arduratu zen tarte hartan, eta azkenean, berak ere erbestera jo behar izan zuen, Donibane Garazira; maistra bezala aritu zen han ere 1939ko udazkenera arte.

Hegoaldera itzuli zenean ez zuen jazarpenik jaso, familia abertzale ezaguneko partaidea izan arren. 1941ean lekaime sartu zen Berrizko komentuan.

70 urte bete arte irakaskuntzan aritu zen hainbat ikastetxe eta ikastolatan, bere sorterrira itzuli arte, haurtzaroko erabateko euskal giroan murgiltzeko Goizuetan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 188.or.

## Kanpo estekak 
* Pilare Albaren eskela 2015ean.
* Así empezó todo, 3 de marzo de 2017, Noticias de Navarra
Llawhaden

'''''', , Galesko udalerri eta komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Komunitateraen barnean Robeston Wathen udalerria, Narbeth udalerriaren zati bat eta Gelli herrixka daude. Udalerrian izen berdineko Llawhaden gazteluaren hondakinak daude.

2011ko erroldaren arabera 688 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Robeston Wathen

'''''', Galesko baserri giroko udalerri eta parrokia bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Narbeth udalerritik 3,2 kilometro mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Riofríoko Errege Jauregia

**Riofríoko Errege Jauregia** () Espainiako San Ildefonso udalerrian dagoen jauregi bat da. Gaur egun Espainiako Errege Etxearen egoitzetako bat da eta Patrimonio Nacionalek kudeatzen du. Navas de Riofrío eta La Losa artean kokaturik, Virgilio Rabaglio italiar arkitektoak diseinatu zuen.

Irudi:Riofrio fachada.jpg|Mendebaldeko fatxada
Irudi:The Palacio Real de Riofrío in 1832.jpg|1832ko irudia
Irudi:Riofrio - Palacio Real 09.JPG|Jauregiaren barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Riofríoko jauregia. Espainiako Ondare Nazionala
Narberth (Pembrokeshire)

**Narbeth**, , Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. A40 autobidetik hurbil dago.

2011ko erroldaren arabera 2.489 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Gelli (Pembrokeshire)

**Geli**, Galesko herrixka bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Llawhaden parrokian dago, Syfynwy eta Cleddau Ddu ibaien elkargunean. Narberth udalerritik 5 kilometro ipar-mendebaldera dago, eta Haverfordwest udalerritik 13 kilometro ekialdera.

## Kanpo estekak
Maenclochog

'''''', Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Preseli Hills mendien hegoaldean dago, Rosebush udalerritik milia bat hego-ekialdera, Narberth udalerritik Fishguard udalerrira doan B4313 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 731 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Maidenwells

'''''', Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Pembroke udalerritik 2,6 kilometro hegoaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 300 biztanle inguru zituen.

## Kanpo estekak
Manorbier

'''''', , Galesko kostaldeko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Udalerrian izen berdineko Manorbier gaztelua dago.

2011ko erroldaren arabera 1.327 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Manorbier gaztelua

## Kanpo estekak
Action française

'''L'Action française''' ( ahoskatua) frantziar alderdia da, XX. mendearen hasieran hasi zen. Charles Maurras, Léon Daude, Maurice Pujo eta Henri Vaugeois 1899an sortu zuten, Dreyfus aferaren kontrako erreakzio nazionalista moduan. Charles Maurras bere buruzagi nagusi bilakatu zen.

Hauteskundeetan ez zuen hautagairik aurkeztu, demokrazia baztertu eta ekintza zuzena defendatzen zuelako boterea hartzeko bide gisa. Nazionalismo xenofoboa eta monarkia absolutua defendatu zituen, eta katolizismoa, erakunde hierarkizatu eta diziplinatu gisa ulertuta, Frantziarentzat ezinbestekoa zela baieztatu zuen. Pio XI.ak, 1926an, formalki gaitzetsi zuen mugimendua eta 1928an hereje izendatu zuen. Kondena Pio XII.ak kendu zuen.

Haren bozeramailea L'Action Française (1908-44) egunkaria izan zen. Vichyko gobernuari eman zion laguntzak (1940) bere ondorengo desagerpena eragin zuen. Bere teorien jarraitzaileak Aspects de la France astekariaren inguruan bildu ziren urte batzuetan, eta, nolabait, gaur egun eskuin muturreko Front Nationalek ordezkatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marloes and St Brides

'''''', , Galesko komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Marloes eta St Brides udalerriek osatzen dute.

2011ko erroldaren arabera 305 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
2001eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**2001eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 30. edizioa izan zen, 2001eko martxoaren 11 eta apirilaren 1 bitartean ospatu zen. Bertan, 22 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 6 saio ospatu ziren, horietatik 2 kanporaketa, 3 finalaurreko eta finala. Finala apirilaren 1ean ospatu zen Berako Eztegara pilotalekuan.

Amets Arzallusek jantzi zuen txapela bigarren urtez jarraian.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Mikel Altzuart
* Estitxu Arozena
* Manolo Arozena
* Amets Arzallus
* Nerea Bruño
* Sustrai Colina
* Bittor Elizagoien
* Oskar Estanga
* Ekhine Etxepeteleku
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Iñigo Ibarra
* Ekintza Landa
* Xabier Legarreta “Arano”
* Joxema Leitza
* Juan Mari Lopez
* Fermin Mihura
* Iñigo Olaetxea
* Aritz Saragueta
* Xabier Silveira
* Xabier Terreros
* Julen Zelaieta
* Joxe Juan Zubieta “Etxabe”

### Epaileak 
* Jon Abril
* Eneko Bidegain
* Mikel Bujanda
* Patxi Larretexea
* Saioa Mitxelena
* Beñat Soule
* Jose Urroz

### Gai-jartzaileak 
* Pello Etxaniz
* Ixak Etxeberria
* Aitor Irazustabarrena
* Mikel Legarra

## Finalaurrekoak 
### Leitza 
Lehenbiziko finalaurrekoa Leitzako Zineman jokatu zen 2001eko martxoaren 18an .

### Iruñea 
Bigarren finalaurrekoa Iruñeko Gurutze enparantzako institutoan jokatu zen 2001eko martxoaren 23an .

### Izpura 
Azken finalaurrekoa Izpurako Fauxtin bentaberrin jokatu zen 2001eko martxoaren 25ean .

## Finala 
Finala Berako Eztegara pilotalekuan jokatu zen 2001eko apirilaren 1ean .

Lehenbiziko bost sailkatuek Bertsolari Txapelketa Nagusirako txartela eskuratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katamalo

**Katamalo** 2007an Bizkaiko Larrabetzu herrian sortutako folk eta pop taldea da. 2011n bukatu zen proiektua bi diska atera zituelarik.

## Ibilbidea 
Gotzon Barandiaranek idatzitako poemak izan ziren Katamalo ikuskizunaren abiaburua. Poema horiek kantu bihurtu zituzten BBK Bihotz Bakartien Klubeko musikariek eta Gorka eta Nerea Urbizu neba-arrebek. Eta Katamalo izeneko ikuskizuna estreinatu zuten 2007ko otsail akaberan. Izen bereko liburua eta diskoa atera zituzten geroago, 2007ko azaroan. Urtebete geroago, abenturaren lekukotasuna ematen duen Erantzi diskoa argitaratu zuten, eta 2011n azken kontzertuak eman zituzten.

2014an Durangoko Plateruenan grabaturiko kontzertua argitaratu zuten.

## Diskografia 
* *Bihotz bakartien kluba* (2007, Gor)
* *Erantzi* (2008, Gaztelupeko Hotsak)
* *Plateruenean zuzenean* (2014, Plateruena)

## Abesti nabarmenak 
* *Gurarika* (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marloes

'''''', Galesko komunitatea eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Milford Haven udalerritik 11 kilometro mendebaldera dago, Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalaren barnean. St Brides udalerriarekin batera Marloes and St Brides komunitatea osatzen du.

2011ko erroldaren arabera 323 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
St Brides

'***,  edota ***Sain Ffrêd''''', Galesko kostaldeko parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Izen bereko St Brides badiaren hegoaldeko kostaldean dago. Marloes udalerriarekin batera Marloes and St Brides komunitatea osatzen du. Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalan dago.

Udalerrian izen berdineko St Brides gaztelua dago.

## Kanpo estekak
Martletwy

'''''', Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Narberth udalerritik 7 milia ipar-ekialdera dago.

2011ko erroldaren arabera 570 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Maiatzaren 2a

**Maiatzaren 2a** () 1808ko egun hartan Madrilen izandako matxinada izan zen, Aranjuezko jaikialdiak sortutako ziurgabetasun politikoak bultzatuta. Napoleondar armadaren errepresio bortitzak matxinada deiak eta aldarrikapenak eragin zituen herrialde osoan, azken finean Iberiar Penintsulako Gerra piztu zuena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *1808ko maiatzaren 2a Madrilen*, Francisco Goyaren artelana

## Kanpo estekak
Mathry

'''''', , Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Fishguard udalerritik 9,7 kilometro hego-mendebaldera dago, Fishguard eta St David's udalerrien arteko A487 errepidetik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 572 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Merlin's Bridge

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Milford Haven udalerrira doan errepidean dago.

## Kanpo estekak
2002ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**2002ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 31. edizioa izan zen, 2002ko otsailaren 3 eta apirilaren 14 bitartean ospatu zen. Bertan, 35 bertsolarik hartu zuten parte. Urte honetako Txapelketa bi fasetan antolatu zen; lehenbiziko fasean 15 saioko Nafarroako Bertso Liga eta 6 saioko Iparraldeko Bertsu Liga jokatu ziren. Liga hoietako lehenbiziko sailkatuak, 3 finalaurrekoetan neurtu ziren. Finala apirilaren 14an ospatu zen Doneztebeko pilotalekuan.

Amets Arzallusek jantzi zuen txapela hirugarren urtez jarraian.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Mixel Aire “Xalbador II”
* Ernest Alkhat
* Mikel Altzuart
* Estitxu Arozena
* Amets Arzallus
* Jexux Arzallus
* Joseba Beltza
* Nerea Bruño
* Sustrai Colina
* Bittor Elizagoien
* Oskar Estanga
* Josetxo Etxenike
* Txomin Ezponda
* Pello Goikoetxea
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Iñigo Ibarra
* Ortzi Idoate
* Xanti Iparragirre
* Ekintza Landa
* Eneko Lazkoz
* Xabier Legarreta “Arano”
* Joxema Leitza
* Juan Mari Lopez
* Fermin Mihura
* Xumai Murua
* Iñigo Olaetxea
* Aitor Renteria “Txato”
* Aritz Saragueta
* Aitor Sarasua
* Xabier Silveira
* Xabier Terreros
* Eneritz Zabaleta
* Egoitz Zelaia
* Julen Zelaieta
* Joxe Juan Zubieta “Etxabe”

## Finalaurrekoak 
### Sara 
Lehenbiziko finalaurrekoa Sarako Omordia aretoan jokatu zen 2002ko martxoaren 24an .

### Burlata 
Bigarren finalaurrekoa Burlatako Musika eskolan zen 2002ko apirilaren 6an .

### Bidarrai 
Azken finalaurrekoa Bidarraiko Trinketean jokatu zen 2002ko apirilaren 7an .

## Finala 
Finala Doneztebeko Frontoian jokatu zen, 2007ko apirilaren 14an .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pierre Dop

**Pierre Dop de Gérault de Langalerie** (Donibane Lohizune, 1876ko martxoaren 3a - Sara, 1948ko uztailaren 25a) euskal historialari eta saiakeragile ezaguna izan zen.

## Biografia 
Donibane Lohizuneko Singalantenean jaio zen, lau anaien bigarrena. Zuzenbideko ikasketak egin zituen. 1903ko otsailaren 4ean, Biarritzen, Marguerite Laborde de Barhoilersekin (1883-1913) ezkondu zen; zoritxarrez, 1913an Marguerite hil egin zen. Lehen Mundu Gerran, Pierre Dopek Erdialdeko Ekialdean, Frantziako armadan borrokatu zuen. 1925an bigarren aldiz ezkondu zen, Marie Thérèse de Lardizabal gaztearekin. Baionako Société des Sciences, Lettres et Arts elkartearen Baionako Euskal Museoaren partaidea zen, bigarren honen Etnografia saileko burua izanik.

## Artikuluak 
Bizitza osoan hemeretzi lan argitaratu zituen, guztiak Ipar Euskal Herriko gai etnografiko eta historikoak jorratuz:
* ''Saint-Jean-de-Luz et la Mer á travers l'Histoire*, *Gure Herria*, 1925.
* *L'Eglise de Sare*. *Bulletin du Musée Basque Bayonne*, 16.zk. (1938ko 3. eta 4. hiruhileko), 233-251 or.
* *L'Eglise de Sare*. *Bulletin du Musée Basque Bayonne*, 18-19.zk. (1940ko 1. eta 4. hiruhileko), 345-359.
* *Quelques notes d'histoire sur la paroisse sur la paroisse et l'église de Sare*. *Gernika Eusko-Jakintza: Revue des études basques*. Baiona, 1.liburuki, 2.zk. (1947ko martxoa-apirila). 245-254 or.
* *La Château de St-Pée*, *Gernika Eusko Jakintza: Revue des études basques*, 1948.

## Bibliografia 
* W. Boissel: *Pierre Dop*. *Eusko Jakintza'', 1948.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Auñamendi Entziklopedia.
Wawelgo katedrala

**San Estanislao eta San Wentzeslaoren erret artzikatedrala Wawel muinoan** () Krakoviako eraikin erlijiosorik nagusiena da. Miliurteko historia du eta bertan koroatu dituzte herrialdeko errege guztiak. Egungo eraikina 1320 eta 1364 artean eraiki zuten.

## Kanpo estekak 
* Katedralaren webgune ofiziala
Sexu-organo

**Sexu-organo** edo **ugalketa-organo** bizidun konplexuen gorputzetan aurki daitekeen atal anatomikoa da. Ugalketa sexualean hartzen du parte eta ugaltze-aparatuaren ataletako bat da. Animaliatan dauden kanpoko sexu-organoak, ar zein emetan, sexu-organo primarioak dira eta **genital** gisa ezagutzen dira. Barneko sexu-organoak, edo ikusten ez direnak, *sexu-organo sekundario* gisa ezagutzen dira. Nerabezaroan agertzen diren ezaugarriak, adibide gisa gizakiengan agertzen den pubiseko ilea bi sexuetan zein aurpegiko ileak batez ere gizonengan, karaktere sexual sekundario deitzen dira.

Goroldio, iratxe eta antzeko landareek gametangioak dituzte sexu-organo gisa, gametofitoaren parte. Loreek edo loredun landareek polena eta obuluak ekoizten dituzten, baina sexu-organoak polenaren eta obuloaren gametofitoaren barruan daude. Koniferak eta antzekoek euren ugalketa sexualerako egiturak pinaburu eta polenaren barruko gametofitoetan dituzte. Pinaburuak edo polena ez dira, bere horretan, sexu-organoak.

File:CharaV3.jpg|*Chara* generoko alga berde baten sexu-organoak: anteridia arra (gorria) eta arkegonia emea (marroia).
File:Cropped_Penis_des_Menschen.jpg|Gizaki ar baten zakila
File:Genital_Diversity Expanded.jpg|Gizaki emeen alu ezberdinak.
File:Appareil génital et pièces copulatrices mâles de Sympetrum fonscolombii (photos J.P.Marino) 1.jpg|*Sympetru fonscolombii* intsektu arren sexu-organoa

## Kanpo estekak
Pubiseko ile

[ezkerrera|start=0|thumbtime=0|thumb|[Gorputzeko ile|Gorputzeko ileen gaineko zortzi datu jakingarri.]]
**Pubiseko ile**a genitalen inguruan gizaki nerabe zein helduetan aurkitzen den biloa da, sexu-organoen inguruan, iztaian eta, batzuetan izterren barnealdean, pubisaren inguruan dagoen eremuan.

Haurtzaroan bilo fina aurki daiteke eremu horretan, baina pubiseko ilea sendoagoa, luzeagoa eta lodiagoa da. Androgenoen eta estrogenoen maila handitzen denean hazten dira, nerabezaroan. Pubiseko ileak pertsona baten gorputzeko ilearen parte dira, eta sexu ezaugarri sekundarioa. 

Kultura askotan pubiseko ilea erotikoa da, eta kultura gehienetan genitalekin lotzen denez, gizon zein emakumeek estaltzea espero da. Kultura batzuetan ohitura da pubiseko ilea kentzea, batez ere emakumeen artean: garbitasunarekin lotzen da. 

Beste kultura batzuetan pubiseko ilea ikustea (adibidez, bainujantzia eramaterakoan) estetika arazo gisa ikusten da eta lotsatzeko modukoa izaten da. Horregatik, ile guztia kendu ez baina zati batzuk moztea ohikoa izaten da, ikustea zailtzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mynachlog-ddu

'''''', Galesko komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena, Preseli Hills mendietan. Komunitatearen barnean Llangolman udalerria dago.

2011ko erroldaren arabera 492 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Nevern

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri txiki bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Nevern ibaiaren haranean dago, Preseli Hills mendietatik eta Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionaletik hurbil, eta Newport udalerritik 3 kilometro ekialdera.

2011ko erroldaren arabera 865 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Newport (Pembrokeshire)

'''''', , Galesko kostaldeko komunitate, udalerri eta antzinako portu bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Nevern ibaiaren bokalean dago, Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalean. Eskualdeko turismogune ospetsua da, Fishguard eta Cardigan udalerrien arteko A487 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 1.161 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
New Moat

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Preseli Hills mendien hegoaldean dago.

2011ko erroldaren arabera 434 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Neyland

'''''', Galesko komunitate eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Cleddau ibaiaren ertzean dago, Milford Haven estuarioan.

2011ko erroldaren arabera 3.464 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Nolton Haven

'''''', Galesko komunitate eta udalerri bat da, Nolton and Roch komunitatearen barnean dago. Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalean dago.

## Kanpo estekak
Nolton and Roch

'''''', , Galesko komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Nolton Haven eta Roch udalerriek osatzen dute. Bertan, Roch gaztelua dago.

2012ko erroldaren arabera 825 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Roch (Pembrokeshire)

**Roch**, , Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Nolton and Roch komunitatearen barnean dago. Bertan, Roch gaztelua dago.

## Kanpo estekak
O Captain! My Captain!

***Oi Kapitain! Ene Kapitain!*** (ingelesez *O Captain! My Captain!*) 1865eko Walt Whitman estatubatuar poetaren olerki bat da. Urte hartan eraildako Abraham Lincoln AEBetako presidentearen omenez konposatu eta *Leaves of Grass* (*Belar Hostoak*) idazlanaren barnean argitaratu zuen.

Euskal Herrian ziurrenik *Dead Poets Society* (1987) filmean Robin Williams aktoreak antzeztutako irakasleak bere ikasleei irakurtzen dien olerkia delako ezaguna da.

## Olerkia 
## Kanpo estekak
Harrods

thumb|250px|Harrodsen eraikin nagusia.
thumb|250px|1909an Londresko aberatsak Harrodsen atean.
**Harrods** Londresen dagoen luxuzko merkataritza-gune ezaguna da. Knightsbridgeko Brompton Road kalean dago, Kensington eta Chelsea udalerrian. 1834 urtean ireki zituen ateak eta gaur egun Qatarreko estatuarena da. 300.000 erosletik gorako egunak izaten ditu data zehatzetan.

## Historia 
1824 urtean, 25 urte baino ez zituela Charles Henry Harrod-ek Borough High Street kaleko 228 zenbakian, Southwarken. Ehun denda bat zen eta 1831 arte iraun zuen. 1834ean elikagai denda bat ezarri zuen Londresko East End-en, bereziki tean espezializaturik zegoena.

1851ean Hyde Parken egitekoa zen Nazioarteko Erakusketa kapitalizatu nahian, Londres mendebaldeko Brompton barrutian denda txiki bat erosi zuen, gaur egungo Harrods dagoen tokian. Semeak, Charles Digby Harrod-ek, den da txikia merkatal-gune bihurtu zuen, salgaien aniztasuna nabarmen handituz; botikak, lurrinak, paperak, fruitak, barazkiak... Berehala handitzen hasi zen eta alboko eraikinak eskuratu zituen. 1880an dagoeneko 100 langile zituen.

1883an suak erabat erre zuen Harrods baina berehala egin zuten eraikin berria. 1905ean osatu zen Charles William Stephens arkitektoak diseinaturiko eraikina.

1985 urtean Mohamed Al-Fayed egiptiarra bihurtu zen merkatalgunearen jabe eta 2010 urtean Qatarreko estatuak erosi zuen.

## Tamaina 
Europako merkatalgunerik handiena da. 20.000 m²-ko oinarria dauka eta 90.000 m²-ko azalera hartzen dute eraikinak dituen 330 departamenduek.

## Produktuak eta zerbitzuak 
Harrodsen denetarik aurki daiteke. Arropak, gailu elektronikoak, bitxiak, kirol osagaiak, maskotak, jostailuak, elikagaiak, osasun eta estetika produktuak, opariak, paper denda, etxetresnak, altzariak...

Saltokiez gain beste zerbitzu batzuk ere baditu. 32 jatetxetan denetarik dasta daiteke, tea, tapak, pubetako janaria edota goi sukaldaritza. Ospakizunak ere antolatzen dira.

## Memoriala 
Diana Galeskoa eta Dodi Al-Fayed bikotearen heriotzaren ondoren memoriala eraiki zuten Harrodsen, izan ere Dodi jabearen semea baitzen.

## Iruditegia 

Irudi:Harrods.svg
Irudi:Harrods Food Hall, Brompton Road, London (8487987027).jpg
Irudi:Harrods 1.jpg
Irudi:Harrods Food Department Halls (8473364801).jpg
Irudi:Harrods Food Hall, September 2016 20.jpg
Irudi:Peacock statues, Harrods Food Hall, Brompton Road, London (4).jpg
Irudi:Glowing Harrods (6576280087).jpg

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 87-135 Brompton Road, Knightsbridge, London, SW1X 7XL
* Ordutegia: 10:00 - 21:00 (Igandetan 11:30 - 18:00)
* Metro geltokia: 15px Knightsbridge

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Txomin Ezponda

**Txomin Ezponda Lagan** (Jatsu, Nafarroa Beherea, 1937ko irailaren 9a) behe-nafar bertsolaria da eta 1983an Nafarroako Bertsolari Txapelketako txapelduna gertatu zen Donibane Garazin jokatu zen finalean.

## Bizitza 
Jatsun sortu zen 1937ko irailaren 9an, Garaziko eskualdean, laborari famili batean. Algeriako gerla garaian soldaduska egin ondoren, Bokalen hasi zen lanean garraiolari gisa. Hitzarekin zuen dohaina ikusita, saltzaile gisa aritzeko eskaini zioten eta lanbide horri eutsi dio erretreta hartu bitarte.

Xalbadorrekin debutatu zuen 1955 urtean, Donibane Garazin, 18 urte zituela. Xalbador, Mattin eta Xanpun bertsolariekin batera, 80. eta 90. hamarkadetako Iparraldeko bertsolari entzutetsuenen artean egon da.

Mattin, Xanpun, Alkhat eta Mendiburu gisako bertsolariekin maiz aritzen zen eta 1983an Nafarroako Bertsolari Txapelketa irabazi zuen. Bertsolari umoretsua izanik, bazuen istorioak kontatzeko gaitasuna, eta horretan aritu zen ere.

Iparraldeko bertsolari sorta bateko azken katebegia ordezkatzen zuen, izatez, bertsolaritza harekin hilko zela uste baitzen. Alta, bertso eskolen eraginez, bertsolaritzaren transmisioa bermatua da.

## Txapelketak
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa
** Txapeldun (1): 1983
** Txapeldunordea (2): 1985 eta 1987
** Finalista (6): 1984, 1986, 1988, 1989, 1991 eta 1992
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Finalaurreak (1): 1980
** Final-laurdenak (3): 1982, 1986 eta 1989

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Txomin Ezponda, 50 urte plazan", Bertsoa.eus
* Txomin Ezponda Euskal Kultur Erakundearen webgunean
Amandine Sanchez

**Amandine Sanchez** (Baiona, ) lapurtar surflaria da. 2004an World Qualifying Series zirkuituan debutatu eta 2009an Frantziako txapeldun bilakatu zen.
Oneka Zangozakoa

**Oneka Zangozakoa**, Rodako genealogietan  edo Oneka, "Zangozako errebeldea" deitua, IX. mendeko azken herenaren Iruñeko Erresumako andre noblea izan zen.

Gartzea Semeroitz ezkondu eta bi seme-alaba izan zituzten:

* Eneko, Rodako kodexaren arabera, agian aitaren oinordekoa.
* Antsa, lehendabizikoz Orti I.a Gartzeitz Nafarroakoaren semea zen Eneko Ortitz eta bigarrenez Aragoiko kondea zen Garindo II.a Aznarez ezkondu zituena.
André Alvarez

**André Alvarez** (Baiona,  - Ahurti, ) lapurtar errugbilaria izan zen, errugbi XV. modalitatean aritu zena. Peio Alvarez bere semea errugbilaria ere izan zen.

## Ibilbidea 
* Aviron Bayonnais
* Racing club de France
* Tyrosse RCS
André Capagorry

**Jean Charles André Capagorry** (Baiona,  - Saint-Denis, 1981eko martxoaren 19a) lapurtar politikaria izan zen.

Lehen Mundu Gerran borrokatu ondoren, administrazioan sartu eta Mendebaldeko Afrika Frantsesean izan zen. 1940an Frantzia Askearen alde egin zuen. Réuniongo azken gobernadorea izan zen.
André de Chastenet

**André de Chastenet de la Ferrière** (Baiona,  - 1961eko urtarrilaren 12a) lapurtar eskultorea izan zen. Parisen ikasi zuen Louis Ernest Barrias eta Alfred Lenoirren ondoan.

## Erreferentziak
Bernard Duprat

**Bernard Duprat** (Baiona, ) lapurtar errugbilaria ohia da, errugbi XV. modalitatean aritu zena.

## Ibilbidea 
* Aviron Bayonnais
* Anglet Olympique Rugby Club
* US Mouguerre
Bernard Bégaud

**Bernard Bégaud** (Baiona, ) lapurtar mediku eta irakaslea da. Bordeaux Segalen Unibertsitatean ikasi eta farmakologian aditu bilakatu zen.

## Lan hautatuak 
* *Dictionnaire de pharmaco-épidémiologie*, 1995, ARME-pharmacovigilance éd. (Association pour la Recherche Méthodologique en Pharmacovigilance), 
* *La comparaison des nombres attendus et observés en pharmacovigilance : Principe, mise en œuvre et applications*, Annie Fournierrekin batera, 1999, 
* ''Mesures de risque, d'association et d'impact en pharmaco-épidémiologie'', 1999, ARME-pharmacovigilance éd.,
Bernard Ruiz-Picasso

**Bernard Ruiz-Picasso** (Baiona, ) lapurtar poeta da. Pablo Picassoren iloba, aitonaren lan gehien dituen pertsona pribatua da. Almine Rech galeristarekin ezkondua, 2002an biek "Fundación Almine y Bernard Ruiz-Picasso para el Arte" fundazioa sortu zuten.
Bruno Hiriart

**Bruno Hiriart** (Baiona, ) lapurtar errugbilaria da, errugbi XV. modalitatean aritzen dena.

## Ibilbidea 
* -2003 : Anglet ORC
* 2003-2005 : Biarritz olympique
* 2005-2009 : US Dax
* 2009-2015 : Section Paloise
Camille Dussarthou

**Camille Dussarthou** (Baiona,  - Saint-Paul-lès-Dax, ) lapurtar politikaria izan zen.

1953an Saint-Paul-lès-Daxeko alkatea hautatua, 1962tik heriotzara arte, Landak ordezkatuz, diputatua izan zen.
Charlotte Preiss

**Charlotte Preiss** (Baiona, ) lapurtar saskibaloi jokalaria da. 2015ean Adour Dax Basket taldeak fitxatu zuen.

## Ibilbidea
Béatrice d'Irube

**Béatrice Dufourcq,** ezaguna '''Béatrice d'Irube'* izengoitiz (Baiona,  –  Mulhouse, Rhin Garaia, Frantzia, ) lapurtar kazetaria izan zen. 1984an *Le Journal des enfants* sortu zuen, umeentzako lehenengo egunkaria eta *haren* ohorezko zuzendaria izan zen.

## Bizitza 
Lapurdiko hiriburuan, Baionan, jaio zen 1957 urtean. Zuzenbide ikasketak egin zituen Rennesko Unibertsitatean (Ille-et-Vilaine) – Zuzenbide publikoko masterra. 

### Lan ibilbidea 
1980 urtetik 1984 urtera Fratziaren Iparraldean, Rhin Behereko departamenduan dagoen Estrasburgoeskualdeko prefetaren prentsa-agregatua izan zen.

1984 urteko irailaren 29an *L'Alsace-Le Pays* egunkariarekin elkarlanean haurrentzako lehenengo aktualitate astekaria sortu zuen, "*Le Journal des enfants''", hain zuzen ere.

1991 urtean Ameriketako Estatu Batuetako Gobernuak AEB herrialdea bisitatzeko gonbidatu zuen.

2010 urteko otsailaren 9an Béatrice Dufourcq-ek (Béatrice d'Irube) Edith Alberts-ekin elkartasunezko itun zibila egin zuen (15 urte baino gehiagoko elkarbizitza).

## Lanak 
* 1992 urtean, *Les infos. Communication et langages*, ISSN 0336-1500,  94 zenbakia, 117-118 or. 

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1988an, Suitzako Gazte Prentsa Saria
* 1994an, Stendhal Saria (Prentsa Gaztearentzako Europako Saria)
* 1995ean, Altsasun Fundazioaren Epaimahaiaren Sari Berezia
* 2002an, Palma Akademikoen Ordenako Zaldun izendatu zuten Hezkuntza Nazionalaren zerbitzura egunero egindako lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ianire Estébanez

**Ianire Estébanez** (Santurtzi, 1979) psikologo, ziberaktibista eta blogari feminista da, gazteen artean genero-indarkeriaren prebentzioan aditua.

## Ibilbidea 
### Prestakuntza eta ikerketa-lerroak 
Psikologia ikasketak burutu zituen Donostian Euskal Herriko Unibertsitatean eta Deustuko Unibertsitatean Emakumeen kontrako indarkerian esku hartzea Masterra egin zuenean feminismoaren ekarpenetan murgildu zen. Bere tesian (2007) emakume gazteen kontrako indarkeria ikertu zuen, bereziki bikotekideen arteko indarkeria psikologikoa. Geroztik gazteen artean sare sozialetan ematen den genero-indarkeria eta maitasun erromantikoak haien harremanetan duen eragina ikertzen jarraitu du.

### Hizlaria 
Egun erreferente bihurtu da eta hezkuntza-erakunde, administrazio eta unibertsitateekin lankidetzan ibiltzeaz gain, hezitzaile-, ikasle- eta senideetzako hitzaldietan eta prestakuntzan aritzen da.

2013 geroztik Bilbon psikologo gisa kontsultan lan egiten du.

## Argitalpenak 
* Itziar Cantera, Ianire Estébanez eta Norma Vázquez. "Violencia contra las mujeres jóvenes: la violencia psicológica en las relaciones de noviazgo" Txosten osoa ." (2009) - Laburpena
* "Diagnóstico de la percepción y opiniones sobre la violencia sexista de la juventud de los municipios de Ondarroa y Markina Xemein dokumentua. (Sortzen, 2010)
* SEXU ERASOAK Nola bizitzen diren, nola ulertzen diren, eta nolako arreta ematen zaien Euskal Autonomia Erkidegoan gauzatutako esplorazio-ikerlan kualitatiboa (Sortzen, 2011)
* Ikastetxeetan genero-indarkeriaren prebentziorako esku-liburua. (Norma Vázquez eta Ianire Estébanez, 2016)
* #yonocompartoviolencia La ciberviolencia hacia las adolescentes en las redes sociales. Guía didáctica (IAM, 2018)
* Bere Academia-Edu gunean argitalpen gehiago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  "Mi novio me controla lo normal" Bloga
* Ianire Estébanez, CV infografia.
* Twitter profila
* Facebook profila
Catalina Alastuey

**Catalina Alastuey Garaikoetxea** (Iruñea, 1899ko abenduaren 26a - ?) Emakume Abertzale Batzako kidea izan zen, goi mailako ardurak hartuz. EAJ alderdian ere hainbat aldiz ordezkari izan zen batzar nazionaletan. Irakaslea izan zen Iruñeko Udal-eskoletan, Frankismo garaian depuratuta izan arte.

## Biografia 
Iruñean jaio zen, 1899ko abenduaren 26an. Bere ama Romana Garaikoetxea Gartzaindarra zen.

Irakasle ikasketak San Jose Plazan zegoen Eskola Normalean egin zituen; eta 1916an ikasketak bukatzerakoan, San Francisco Udal-ikastetxean hasi zen maistra bezala. Iruñean 1931ean Emakume Abertzale Batza antolatzerakoan, zuzendariorde izan zen. Euzko Alderdi Jeltzalearen asanblada nazionaletan hainbat aldiz ordezkari izan zen. Euskararen Adiskidearen eta Eusko Ikaskuntzaren zenbait ekintzetan ere parte hartu zuen garai hartan.

Iruñeko lehen ikastolaren sorrera bultzatu zuen 1932. urtean, bera bezala San Jose Plazako Eskola Normalean ikasi zuten Maria Biskarret eta Julia Fernandez Zabaletarekin batera. Gerra zibila hasi zenean, Iruñeko Udal-eskolatik bota egin zutenez, klase partikularrak ematea izan zen bere ogibide bakarra, baina urte batzuen ondoren, 1957ko otsailaren 27an,  onartua izan zen berriz ere Foru Diputazioaren dekretu baten bidez.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Begoña Bilbao, Gurutze Ezkurdia, Karmele Perez Urraza, Josu Chueca: "EMAKUMEAK Hitza eta Bizitza". *Euskal Herriko Unibertsitatea*, 2012 , 187.or.

## Kanpo estekak 
* Catalina Alastuey y Garaicoechea.
* Eskola normala
* Pamplona, con nombre de mujer, 12 de noviembre de 2012, Diario de Pamplona
* Pamplona recupera sus mujeres, 15 de junio de 1998, Periódico El País
Hermenegildo Elices

**Hermenegildo Elices** (Sestao,  - *ib.*, ) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak
Joseba Betzuen

**José Ramón "Joseba " Betzuen Urkiza** (Lemoa, ) bizkaitar futbolaria ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Biografia 
Bere ibilbide profesionala 1966an hasi zuen Athleticerako jokatuz. 1967ko apirilaren 8an, Piru Gaintzaren aginduetara debutatu zuen Deportivo de La Coruñaren aurka 4-0 irabazita. 1973ra arte 100 partida baino gehiago jokatu eta zazpi gol lortu zituen. 1973an Hérculesek fitxatu zuen, non bost denboraldi eman zituen eta 1974an taldea Lehen Mailara igotzea lortu zuen.

## Ibilbidea 
## Palmares 
## Erreferentziak
Pablo Barcos

**Pablo Barcos Plaza** (Sestao,  - Mexiko Hiria, ) bizkaitar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

Gerra Zibilean gudarako fondoak biltzeko sortutako futbol selekzioan parte hartu zuen eta Mexikon erbesteratu zen.

## Ibilbidea
Capela dos Ossos (Faro)

thumb|Hezurren kapera
**Capela dos Ossos** () Portugalgo Faro herrian dagoen hezurtegia da, *Nossa Senhora do Carmo* elizaren atzealdean.

## Historia 
Kapera mila baino monje karmeldar baino gehiagoko hezurrez egina dago. 1816an inauguratu zen. Halaber, 1245 burezur erakusten ditu. Atearen gainean honako inskripzioa irakur daiteke:

:*Pára aquí a considerar que a este estado hás-de chegar*  ()

## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
Pembroke Dock

'''''', , Galesko komunitate eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Cleddau ibaiaren ertzean dago, Pembroke udalerriaren iparraldean.

2011ko erroldaren arabera 9.753 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Penally

'''''', , Galesko kostaldeko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Tenby udalerritik 1,6 kilometro hego-mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 848 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Félix de los Heros

**Félix de los Heros Azcueta** (Bilbo,  - Mexiko Hiria, ) bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Pencaer

'''''', Galesko komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Llanwnda udalerria eta Granston, Llangloffan, St Nicholas eta Tremarchog herriak barne hartzen ditu. Strumble Head lurmuturra ere komunitatearen lursailetan dago.

2011ko erroldaren arabera 474 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Salvador Arqueta

**Salvador Arqueta Etxebarria** (Erandio,  - *ib.*, ) bizkaitar futbolaria izan zen, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Llanwnda (Pembrokeshire)

**Llanwnda**, Galesko baserri giroko udalerri bat da, Pencaer komunitatearen barnean eta Pembrokeshire lurraldean dagoena. Fishguard udalerritik 2 milia ipar-mendebaldera dago, Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalaren mugen barnean.

## Kanpo estekak
Granston

'''''', , Galesko parrokia eta herrixka bat da, Pencaer komunitatearen barnean eta Pembrokeshire lurraldean dagoena. Llangloffan eta Tregwynt kokalekuak barne hartzen ditu.

## Kanpo estekak
José Ignacio Oñaederra

**José Ignacio Oñaederra Bayón** (Santurtzi, ) bizkaitar futbolaria ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Pedro Regueiro

**Pedro Regueiro Pagola** (Irun,  - Mexiko Hiria, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

Gerra Zibilean gudarako fondoak biltzeko sortutako futbol selekzioan parte hartu zuen eta Mexikon erbesteratu zen.

## Ibilbidea
Puncheston

'''''', , Galesko komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena.

2011ko erroldaren arabera 568 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Rosemarket

'''''', , Galesko komunitate, parrokia eta udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena.

2011ko erroldaren arabera 613 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Rudbaxton

'''''', Galesko komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Crumdale udalerria eta Poyston Cross eta Bethlehem barne hartzen ditu. Cardiff hiriburutik 130 kilometro mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 768 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Crumdale (Pembrokeshire)

**Crumdale**, Galesko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Rudbaxton komunitatearen barnean dago, Haverfordwest udalerritik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 850 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Saundersfoot

'''''', , Galesko kostaldeko udalerri bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. Galesko turismogune bisitatuenetako bat da. Pembrokeshire Kostaldeko Parke Nazionalaren barnean dago, eta Pembrokeshire kostaldeko ibilbidean.

2011ko erroldaren arabera 2.628 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Scleddau

'''''', Galesko udalerri eta komunitate bat da, Pembrokeshire lurraldean dagoena. A40 errepidean dago, Fishguard udalerritik 3,2 kilometro hegoaldera.

2011ko erroldaren arabera 1.013 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Jose Manuel Urkiola

**Jose Manuel Urkiola Gaztañaga** (Tolosa,  - ) gipuzkoar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

Gerra Zibilean gudarako fondoak biltzeko sortutako futbol selekzioan parte hartu zuen Guillermo Gorostiza ordezkatuz.

## Ibilbidea
Gonzalo Argiñano

**Gonzalo Argiñano Elezkano** (Lemoa, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak