open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Talaia (argipena)

**Talaia** hitzak esanahi zenbait ditu:

* talaia, ingurunea begiztatu eta zaintzeko eraikuntza eta goragunea,
** Getariako talaia, Lapurdiko herri horretan dagoena;
* Talaia ibilbidea, Euskal Herriko kostaldea zeharkatzen duen bidezidorra;
* Talaia, Hondarribiko ikastetxea.
* Talaia, Ogoño ondoko mendi tontorra. (276 m)
* Talaia, Otoioko mendilerroan mendia da (242 m)
Kreatinina

**Kreatinina** molekula organiko nitrogenatua da, odolean eta gernuan dagoena. Kreatina molekularen eratorria da.

Kreatina gibelean sintetizatzen da, aminoazido batzuetatik abiatuta (glizina, arginina eta metionina). Giharretan pilatzen da, eta zeregin garrantzitsua betetzen du muskuluen behar energetikoak asetzeko. Giharretan metabolizatzen denean, kreatina kreatinina bihurtzen da. Giltzurrunek kreatinina iragazi eta gernuaren bidez kanporatzen dute.

Kreatininaren odol-kontzentrazioa txikia da, kreatinina gehiena iraizketa prozesuan gernuaren bidez kanporatzen baita. Odol-analisietan, kreatininaren maila giltzurrunen funtzionamenduarekin lotuta dago. Sendagileak giltzurrunen funtzionamendua ezagutu nahi duenean kreatininaren analisia eta neurketa aginduko du. Giltzurrunek iraizketa prozesua zuzen burutzen ez dutenean, odolean dagoen kreatinina maila igo egingo da, gernuaren bidez kreatinina gutxiago kanporatzen delako.

Odoleko kreatinina maila ere handitu egiten da giharretako hainbat patalogitan, giharrak kalteturik daudenean.

## Maila normalak 
Kreatininaren ohiko odoleko kontzentrazioak bitarte honetan daude: 0,7-1,3 mg/dl, gizonezkoen kasuan, eta 0,6-1,1 mg/dl emakumezkoen kasuan.

Emakumezkoek gizonezkoek baino maila txikiagoak dituzte, masa muskularra ere txikiagoa delako. Izan ere, masa muskularrak eragin handia du kreatininaren odol-kontzentrazioan: gizonezko kulturista batek 2 mg/dl kreatinina izan dezake giltzurrunetako akatsik izan gabe, eta 0,6 mg/dl duen emakume zahar batek -masa muskular txikia duenak- giltzurrun gaixotasuna eduki dezake.

## Kanpo estekak
Lobotes surinamensis

***Lobotes surinamensis*** *Lobotes* generoko animalia da. Arrainen barruko Lobotidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lobotes*
* Lobotidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lophichthys boschmai

***Lophichthys boschmai *** ***Lophichthys*** generoko animalia da. Arrainen barruko **Lophichthyidae** familian sailkatzen da. Espezie bakarra edo monotipikoa da bere genero eta familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lophichthys*
* Lophichthyidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Lophiodes beroe

***Lophiodes beroe*** *Lophiodes* generoko animalia da. Arrainen barruko Lophiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lophiodes*
* Lophiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lophotus capellei

***Lophotus capellei*** *Lophotus* generoko animalia da. Arrainen barruko Lophotidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lophotus*
* Lophotidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Auskiar

**Auskiar** () Antzinako Erroma baino lehen Akitanian bizi izan zen tribu bat zen, *Elimberrum* edo *Eliberris* hiriaren inguruetan (gaur egungo Auch). Auskiar tribukoek gaur egungo euskararekin erlazionatuta dagoen akitanieraren dialektoren bat hitz egiten zutela uste da.

Auskiarrek bi herri edo hiri garrantzitsu zituzten: aipatutako *Eliumberrum, eta iparraldera zegoen* La Sioutat oppiduma Roquelauren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ciliata septentrionalis

***Ciliata septentrionalis*** *Ciliata* generoko animalia da. Arrainen barruko Lotidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ciliata*
* Lotidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Aphareus rutilans

***Aphareus rutilans*** *Aphareus* generoko animalia da. Arrainen barruko Lutjanidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aphareus*
* Lutjanidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Rhinoliparis attenuatus

***Rhinoliparis attenuatus*** *Rhinoliparis* generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Rhinoliparis*
* Liparidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Protokolo (argipena)

**Protokolo** hitzak adiera zenbait ditu:
* protokoloa, zeremonia eta beste ekitaldi handietan jarraitu beharreko etiketa eta manerak;
* notariotzan, protokoloa, notarioak baimendu eta egiaztatzen dituen egintza juridikoen idazpenen multzoa;
* informatikan, sare protokoloa, ordenagailuak komunikazteko prozedura estandarra, hala nola HTTP, FTP, POP, SMTP, IMAP eta HTTPS;
* oro har, zerbait garatzeko jarraitu beharreko prozeduren multzoa,
** Kyotoko Protokoloa.
Luvarus imperialis

***Luvarus imperialis *** *Luvarus* generoko animalia da. Arrainen barruko Luvaridae familian sailkatzen da. Espezie bakarra edo monotipikoa da bere genero eta familian.

Jateko ona bada ere, arraroa da arrandegietan

## Iraungitako taxoiak 
Familiak *Luvarus* generoko espezie bat eta genero bi zituen Paleogenon, hiru *Kushlukia* generoa kontuan hartzen bada:
* *Luvarus necopinatus*
* *Avitoluvarus*
* *Beerichthys*
* *Kushlukia*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Luvarus*
* Luvaridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Branchiostegus albus

***Branchiostegus albus*** *Branchiostegus* generoko animalia da. Arrainen barruko Malacanthidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Branchiostegus*
* Malacanthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
La Peñako geralekua

**La Peña** Euskal Herriko Bizkaiko tren geraleku bat da, Bilbo udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 2005eko urtarrilaren 25an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 246,500 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Lekanda kalea, 148

### Irisgarritasuna 
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ez ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea, baina 2005eko urtarrilaren 25an.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Historia 
Geralekua 1863ko martxoaren 2an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Miranda Ebro-Bilbo zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Mendi magal batean egoteagatik, nasak geltokiko sarreratik 20 metroko altueran daude. Eskailera mekanikoz zein igogailuz kota diferentzia salba daiteke, beiradun eraikin baten bidez. Bi nasak kokatzen diren altueran markesina bana dago.

Geltokiaren eraikuntzarekin batera, Abusu auzo zati bat berriztu zen, eta geltoki ondoan plaza bat sortu zen.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Malapterurus barbatus

***Malapterurus barbatus*** *Malapterurus* generoko animalia da. Arrainen barruko Malapteruridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Malapterurus*
* Malapteruridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Macrognathus aculeatus

***Macrognathus aculeatus*** *Macrognathus* generoko animalia da. Arrainen barruko Mastacembelidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Macrognathus*
* Mastacembelidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Abasan al-Kabira

**Abasan al-Kabira** () Gazako zerrenda eskualdeko herria da. Bertan 19.000 biztanletik gora aurki daitezke. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dagoen hiria da.

Erromatarrak jada bertan bizi ziren eta zenbait aztarna arkeologiko ditu.

## Kanpo estekak
Az-Zawayda

**Az-Zawayda** edo **Zawaida** () Gazako zerrenda eskualdeko herria da. Bertan 20.000 biztanletik gora aurki daitezke. 1993ko Osloko Hitzarmenaz geroztik Palestinaren menpe dagoen hiria da.

Deir al-Balah hiriaren ipar-ekialdean eta Maghazi errefuxiatu-gunearen mendebaldean dago.

## Kanpo estekak
Megalops cyprinoides

***Megalops cyprinoides*** *Megalops* generoko animalia da. Arrainen barruko Megalopidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Megalops*
* Megalopidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Megachasma pelagios

**Marrazo ahohandi**a (*Megachasma pelagios*) *Megachasma* generoko animalia da. Arrainen barruko *Megachasmidae* familian sailkatzen da. Espezie monotipiko edo bakarra da bere genero eta familian. Lehendabizikoz 1976an aurkitua, harrezkero espezimenak 63 aldiz ikusi edo harrapatu dituzte (2014ko iraileko datuak).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Megachasma*
* Megachasmidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Melamphaes danae

***Melamphaes danae*** *Melamphaes* generoko animalia da. Arrainen barruko Melamphaidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Melamphaes*
* Melamphaidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Manddale

**Manddale** Lapurdi eta Nafarroako mendi bat da. Ipar Euskal Herria eta Hego Euskal Herriaren arteko mugan dago, Biriatu eta Bera udalerriko lursailetan. Mendi honetara igotzeko ohiko abiapuntuak Ibardin (30 min.), Biriatu (1 ord. 15 min.) eta Bera (1 ord. 15 min.) dira. Inguruan Xoldokogaina (486 m.) mendia eta izen berdineko Xoldokogainako urtegia daude.

Manddale eta berau dagoen mendilerroa Frantziar Estatua eta Espainiar Estatuaren arteko muga adierazten duten mugarriez josia dago.

## Iruditegia 

Irudi:Mandale-Borne7.jpg|7. mugarria Manddale mendian.

## Kanpo estekak
Melanocetus eustalus

***Melanocetus eustalus*** *Melanocetus* generoko animalia da. Arrainen barruko Melanocetidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Melanocetus*
* Melanocetidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Melanonus gracilis

***Melanonus gracilis*** *Melanonus* generoko animalia da. Arrainen barruko Melanonidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Melanonus*
* Melanonidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Cairnsichthys rhombosomoides

***Cairnsichthys rhombosomoides*** *Cairnsichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Melanotaeniidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Cairnsichthys*
* Melanotaeniidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Xoldokogaina

**Xoldokogaina**, **Xoldoko gaina** edota **Xoldo** Lapurdiko mendi bat da. Biriatu udalerriko lursailetan dago, Nafarroako eta Gipuzkoako mugan. Mendi honetara igotzeko ohiko abiapuntuak Kurleku (ordu 1), Biriatu udalerria (1 ord. 30 min.) eta Ibardin (1 ord. 45 min.) dira. Inguruan Manddale (573 m.) mendia du.

[thumb|400px|erdian|Xoldokogaina mendia eta [Biriatu herria.]]

Bizkaiko golkotik hasi eta Ipar Euskal Herria eta Hego Euskal Herriko mugari jarraituz Pirinioetako lehenbiziko mendia da. Bidasoa ibaiak bere hegoaldeko magala inguratzen du, Txingudiko padura eta Endarlatsako zubiaren artean hedatzen delarik.

Mendi honen iparraldeko magalan Untsin errekak iturburua du eta bere ibilbidearen amaieran urak Donibane Lohizuneko badian itsasoratzeen ditu. Bestaldea, iparraldeko magalean izen berdineko Xoldokogainako urtegia ere badago.

## Galeria 
[thumb|300x300px|Xoldokogaina. Ibilbidea [Ibardin|Ibardin-etik]]

Fitxategi:Xoldoko Itzulia.jpg|Xoldoko itzulia. Kartela
Fitxategi:Xoldo Biriatutik.jpg|Xoldo mendia Biriatutik
Fitxategi:Xoldoko haitzak.jpg|Xoldoko haitzak
Fitxategi:2016 biriatu xoldokogaina 10.jpg|Xoldokogaina 2016
Fitxategi:Gorostidia Xolko mendian Biriatu.jpg|Gorostidia Osin zelaian

## Kanpo estekak 
* Xoldokogaina. Luberri.net
Wardruna

**Wardruna** Einar Selvik norvegiar musikariak sortutako musika talde proiektua da. 2000. urtean Norvegiako Bergen hirian sortu zen. Talde honetako musika Eskandinaviar mitologian eta errunen mistizismoan oinarritua dago, bere antzinako doinu ilun, erakargarri eta sakonek orain dela mila urteko bikingo aztien erritual espiritualak musikaz irudikatu nahi ditu, horregatik antzinako eskandinavieraz abesten dute.

*Viking* telesaileko 2. denboraldiko soinu bandaren abestiak konposatu eta jo zituzten.

## Taldekideak 
* Kvitrafn (Einar Selvik): ahotsa, musika tresna guztiak (biolina ezik) eta abestien sorkuntza eta konposaketa.
* Lindy Fay Hella: ahotsa
* Gaahl: ahotsa
* Hallvard Kleiveland: norvegiar biolina

## Diskografia 
* *Runaljod – Gap Var Ginnunga* (2009)
* *Runaljod - Yggdrasil* (2013)
* *Runaljod - Ragnarok* (2016)
* *Skald* (2018)
* *Kvitravn* (2021)
* *Birna* (2025)

## Kanpo estekak 
* *Wardruna* musika taldearen webgunea 
* *Vikings* telesaileko irudiak Wardruna taldearen musikaz ikusgai eta entzungai
Real Sociedad B 2014-2015

## 2015/2016 denboraldiko taldea 
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

### Fitxaketa merkatua 2014/15 
## Kanpo estekak
Carnegie Hall

**Carnegie Hall** (,  edo  ahoskatua) New Yorkeko Midtown Manhattan auzoan, Zazpigarren Etorbidearen 881ean hain zuzen ere, dagoen musika-antzokia da.

William Burnet Tuthill arkitektoak diseinatu zuen eta Andrew Carnegieren finantza-laguntzari esker 1891n ireki zuten. Egun munduko antzerkirik entzutetsuenetariko bat da, urtero 250 emanaldi inguru dituelarik.

Carnegie Hallek 3.671 eserleku ditu, hiru auditoriotan banaturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anaia Handia (argipena)

**Anaia Handia** izenak adiera zenbait ditu:
* Anaia Nagusia, George Orwellen 1984 eleberrian agintea duen nonahiko izatea, erabateko zaintzearen metafora bilakatu dena;
* Anaia Handia, hainbat herrialdetako telebistetako telerrealitateko telesaioa.
* Gran Hermano, Espainiako telerrealitateko telesaioa.
Mene maculata

***Mene maculata *** *Mene* generoko animalia da. Arrainen barruko Menidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Mene*
* Menidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Marburg birus

**Marburg birusa** Marburg eta Frankfurt alemaniar hirietan eta Belgraden 1960ko hamarkadan gertatutako sukar hemorragiko birikoen epidemia txikietan aurkitu zen birus bat da. Laborategietako langileak kutsatutako zerkopitekoen ehunekin kontaktuan egon ziren Marburgeko antzinako industrigunean, Behringwerke izenekoan. Agerraldi horietan 31 pertsona kutsatu ziren eta horietako 7 hil ziren. Birusak marburg gaixotasun birikoa eragiten du primateetan, gizakian barne. Sukar hemorragiko birikoaren forman agertzen den gaixotasun larria da.

## Kanpo estekak
Anaia Handia (telesaioa)

**Anaia Handia**, herrialde askotan ***Big Brother*** eta gaztelaniaz mintzatzen diren herrialdeetan ***Gran Hermano***, telerrealitateko telesaio bat da. Ohiko formatuan, aurrez aukeratutako pertsona multzo bat, aurrez elkar ezagutzen ez dutenak, etxe batean bildu eta horien bizimodua emititzen da zuzenean. Pertsona horiek lehiatu egiten dira elkarrekin hainbat froga eta bozketaren bitartez etxetik eta horien emaitza lehiakideak kaleratzea izaten da. Irabazlea etxean geratzen den azken pertsona da. 1999ko irailean emititu zen saioa lehen aldiz Holandan eta geroztik 70tik gora herrialdeetan plazaratu da.

## Euskal herritarren parte hartzea 
### Eztabaida Espainiako *Gran Hermano* telesaiotik Argi Gastaka kanporatzeari buruz 
Argi Gastaka Espainiako Tele 5 kateko *Gran Hermano* telerrealitateko saiotik **kanporatzea** 2013ko maiatzean espainiar gizartean eztabaida bizia eragin zuen gertaera izan zen. Saioko arduradunek saioan parte hartzen ari zen Argi Gastaka Ganboa lehiakideak, bilbotarra eta 20 urtekoa, "ETAk aurrera jarraitzeko" manifestazio batera joana zela adierazteagatik kanporatu zuten, gazteak berehala txantxa bat zela adierazi eta barkamena eskatuta ere. Kanporatzeak eztabaida bizia eragin zuen gizartean, Internet bereziki eta gaia mundu mailako *trending topic* bilakatu zen kanporatzearen ondorengo orduetan.

## Kanpo estekak
Marburg (argipena)

**Marburg** honakoa izan daiteke:

* Marburg gaixotasun birikoa.
* Marburg birusa, aurreko gaixotasuna sortzen duen birusa.
* Marburg hiria, Alemaniakoa.
Lyconus brachycolus

***Lyconus brachycolus*** *Lyconus* generoko animalia da. Arrainen barruko Merlucciidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lyconus*
* Merlucciidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Aioliops brachypterus

***Aioliops brachypterus*** *Aioliops* generoko animalia da. Arrainen barruko Microdesmidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aioliops*
* Microdesmidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Santa Croce (Florentzia)

**Santa Croce** () Florentzian dagoen basilika da. Eraikitze-lanak 1294an hasi ziren, Arnolfo di Cambio arkitektoaren planoak erabiliz.

Italiar glorien hilobia da, Nikolas Makiavelo, Galileo Galilei, Michelangelo, Gioacchino Rossini, Vasari, Lorenzo Ghiberti, Guglielmo Marconi, Vittorio Alfieri eta Ugo Foscolo bertan lurperaturik baitaude. 1817an, basilika bisitatzen ari zela, Stendhalek bere sindromea izan zuen.
thumb|Michelangeloren hilobia
thumb| Rossiniren hilobia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Masturus lanceolatus

***Masturus lanceolatus*** *Masturus* generoko animalia da. Arrainen barruko Molidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Masturus*
* Molidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Marburg gaixotasun biriko

**Marburg gaixotasun birikoa** Marburgvirus generoko bi birusek, marburg birusak eta ravn birusak, sortzen duten giza gaixotasuna da. Sukar hemorragiko birikoen multzoko gaixotasuna da, eta bere sintoma klinikoak ebola gaixotasun birikoaren berdinak dira.

## Kanpo estekak
Acanthaluteres vittiger

***Acanthaluteres vittiger*** *Acanthaluteres* generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acanthaluteres*
* Monacanthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Pierrot

[thumb|[Paul Legrand Pierrot antzezten, circa 1855]]

**Pierrot** edo **Pedrolino** (frantsesez  ahoskatua) italiar ''Commedia dell'arte''ren pertsonaia ezaguna da.

XVII. mendean Giuseppe Giratoni italiar umoristak sortua, handik Frantziara pasa eta Jean-Gaspard Deburau mimoak unibertsal bihurtu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Politxinela

thumb|Politxinela

**Politxinela** (,  ahoskatua) antzerki lanetako pertsonaia barregarria, jatorriz ''Commedia dell'arte'' antzerki moldekoa, XVII. mendean Frantzian eta geroago txotxongilo antzerkietan erabili zena.

Zuriz jantzita, mozorro beltzez estaltzen du bere aurpegia. Ahots berezia du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scaramouche

thumb|Scaramouche

**Scaramouche** () antzerki lanetako pertsonaia satirikoa da, jatorriz *Commedia dell’arte* antzerki moldekoa,

Tiberio Fiorilli italiar aktoreak sortu zuen. Molièrek berak bere antzerki-lanetako batean:  (Zerua gau honetan Scaramouchez jantzi da) deklamatu zuen, pertsonaia honek beti beltzez janzten baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monocentris japonica

***Monocentris japonica*** *Monocentris* generoko animalia da. Arrainen barruko Monocentridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Monocentris*
* Monocentridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Monodactylus argenteus

***Monodactylus argenteus*** *Monodactylus* generoko animalia da. Arrainen barruko Monodactylidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Monodactylus*
* Monodactylidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Monognathus ahlstromi

***Monognathus ahlstromi*** *Monognathus* generoko animalia da. Arrainen barruko Monognathidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Monognathus*
* Monognathidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Mordacia lapicida

***Mordacia lapicida*** *Mordacia* generoko animalia da. Arrainen barruko Mordaciidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Mordacia*
* Mordaciidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Biarrizko merkatua

**Biarrizko merkatua** Lapurdiko Biarritz hirian dagoen merkatu edo azoka bat da. Des Halles karrikan kokatua dago, bi eraikinetan banatuta, lehenbizikoan arrainak saltzen dira eta bigarrenean gainontzeko elikagaiak.

Euskal gastronomiako eeta bereziki Ipar Euskal Herriko ohiko jakiak salgai daude. Merkatu koloretsua da, saltzaileek heuren saltokiak Ikurrinaren hiru kolore gorri, zuri eta berdeekin eta Biarritz Olympique hiriko errugbi talde ezagunaren koloreekin apaintzen dituzte.

## Ordutegia 
Astelehenetik Igandera: goizeko 8:00etatik 13:00etara

## Iruditegia 

Irudi:Biarritz Jambon.jpg|Baionako xingarra Biarrizko merkatuan salgai.

## Ikus gainera 
* Baionako merkatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kalkarenita

**Kalkarenita** kareharri mota bat da, bere %50a, gutxienez, hare tamainako (0,0625etik 2mmko diametrora) karbonato alez osatua. Hare tamainako garau horiek koral, maskor, ooide, intraklasto, pellet edo kareharri zein dolomita zaharragoen zatiak izan daitezke. Kalkarenita, itxuraz, hareharri baten antzekoa da, baina karbonatoz osatua.

Kalkarenitak itsaso zein itsasoz kanpoko hainbat ingurunetan sor daitezke. Kostako hare dunatan ere sor daitezke, hondartza zein itsaso barretan, turbiditatan edo beste deposito batzuetan.

## Kanpo estekak
Angeluko basoa

**Angeluko basoa**, **Xibertako basoa** edota **Lazaret pinudia** Lapurdiko Angelu udalerriko Xiberta kokalekuan dagoen pinudi baso bat da.

## Historia 
XIX. mendean zehar gizakiaren eskuek landatutako pinudia da, bertako jatorrizko padurak idortzeko asmoz, eta Atturri ibaiaren bestaldean dagoen Landetako basoaren zatitzat har liteke.

2020ko uztailak 30eko arratsaldean, sute bat piztu zen Xibertako basoan, Atturri ibaiaren bokaletik gertu. Suteak basoaren zati handi bat kiskali zuen: 165 hektarea. Blancpignon auzoko 24 etxebizitza ere kaltetu zituen; hamasei lagun ospitaleratu behar izan zituzten kea arnasteagatik, baina denak etxera itzuli ziren biharamunean. Pirinio Atlantikoetako Departamenduko eta inguruko departamenduetako 208 suhiltzaile eta bi sute hegazkin aritu ziren Angelun sua itzaltzen. Abuztuaren 8an, adingabe bat espetxean sartu zuten sutearekin lotura zuelakoan.

## Basoa 
Gaskoniako Landen zatitzat har liteke, hura bezala gizakiaren eskuz landutako basoa da eta Atturriz bestaldera hedatzen den Landetako baso erraldoiaren hedapena litzateke, gaskoieraz baso mota honi *pignade* deitzen zaio, horregatik bertakoek Angeluko basoa maiz *Pignade de Lazaret* edo *Pignade* izenaz soilik deitu ohi dute.

Biarritz-Angelu-Baiona hirigunearen bihotzean dagoen eremu berde zabala da. Aldamenean, mendebalde edo itsasaldera Xibertako aintzira du.

[thumb|500px|erdian|Angeluko basoa, [Xibertako aintzira eta Atturri ibaiaren bokalaren aireko ikuspegia.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xibertako aintzira

thumb|290px|Xibertako aintzira

**Xibertako aintzira** Lapurdiko Angelu udalerriko Xiberta eremuan dagoen aintzira bat da. Xibertako basoaren aldamenean dago, Atturri ibaia itsasoratzen den bokalean eta Ipar Euskal Herriaren ipar-mendebaldeko muturrean.

Antzira honetan bertan Izadia parke ekologikoa dago.

## Kanpo estekak
Luzio Zezilio Metelo

**Luzio Zezilio Metelo** izenarekin honako pertsonak daude:

* Luzio Zezilio Metelo Denter, kontsula K.a. 284. urtean, Arretiumeko batailan hil zen.
* Luzio Zezilio Metelo (K.a. 251), kontsula K.a. 251 urtetik K.a. 247ra, *pontifex maximus* K.a. 221. urtean eta diktadore erromatarra.
* Luzio Zezilio Metelo Kalbiarra, kontsula K.a. 142. urtean.
* Luzio Zezilio Metelo Dalmatiarra, kontsula K.a. 119. urtean.
* Luzio Zezilio Metelo Diademarra, kontsula K.a. 117. urtean.
* Luzio Zezilio Metelo (K.a. 68), kontsula K.a. 68. urtean.
* Luzio Zezilio Metelo Kretarra, plebearentzat tribunoa K.a. 49. urtean.
Iñigo Etayo

**Iñigo Etayo Ochoa-Lácar** (Iruñea,  - ) nafar aktore eta abeslaria da. Nafarroako Unibertsitatean ikasi ondoren, zinema munduan dabil.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Urho Kekkonen

**Urho Kaleva Kekkonen** (Pielavesi, 1900eko irailaren 3a - Helsinki, 1986ko abuztuaren 31) finlandiar politikaria izan zen. Nekazarien Batasuna alderdiko buruzagi zen; Justizia ministro, Barne Arazoetakoa, eta Lehen Ministro izan zen (1950-1953). 1956-1981 bitartean errepublikako lehendakari izan zen.

## Erreferentziak
Teosofia

**Teosofia** Jainkoaren ezagutza barne-bizitzaren sakontzeaz eta goi agerkundetik at lortzea helburutzat duen erlijioaren filosofia eta doktrina da.

Teosofia India, Grezia eta Egiptoko antzinako doktrina esoterikoetan oinarritua da. Teologiatik eta mistikatik bereizten da, alde batetik Jainkoaren zientzia gisa definitzen den teologiaren aurrean teosofia Jainkoan oinarritutako dotrinatzat hartzen delako, eta bestetik, mistikak bezala zuzeneko esperientziak oinarri baditu ere, teosofiak beste bide batzuk hartzen dituelako esperientzia mistikoaren iturritzat, telepatia eta alkimia adibidez. Teosofiak hasieran Asian izan zuen eragin gehiena, baina Blavatskik 1875ean New Yorkeko elkarte Teosofikoa sortu zuenean mendebalera hedatu zen erlijio ororen sintesi zientifiko gisa; garai hartan teosofia bi eskola handitan bereizi zen, bata hinduismoaren eragina jaso zuen joera (Besant, Blavatsky), eta germaniarra edo kristautasunaren eragina izan zuena bestea (Steiner).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luzio Zezilio Metelo (K.a. 251)

**Luzio Zezilio Metelo** (, K.a. 290 &ndash; K.a. 221a) Lucius Caecilius Metellus Denteren semea izan zen. K.a. 251.etik K.a. 247. urtera arte Kontsula izan zen, K.a. 243an *Pontifex Maximus* eta K.a. 224an Diktadorea.

Panormuseko batailan Hasdrubal nagusi kartaginiarra garaitu zuen, Lehen Gerra Punikoan nagusitasuna eskuratuz eta Erromaren agintea Sizilian lortuz. Bataila hartan "Garaipenaren Ohoreak" lortu zituen, hamahiru jeneral aurkari gainditu baitzituen eta ehun eta hogei elefante eskuratu. Horietako batzuk Erromako jendeari erakutsi zitzaizkien.

Bataila horretan, Antzinako Erromarentzat oso garrantzitsua, etsaiaren supremaziarekin amaitzeko (lehen aldia zen Erromak elefanteen aurka borrokatu behar zela) zuloz, tranpaz eta estakaz betetako eremu batera eraman zituzten.

*Pontifex Maximus* izanda suak Vestaren tenplua hartu zuen eta *Paladio*an zeuden objektu sakratuak apurtzeko mehatxua egin. Luzio Zezilio Metelok, dudarik gabe, sua gurutzatu eta objektu sakratu horiek berreskuratu zituen. Hortxe galdu zituen begiak, eta Senatuak Curiara gurdian joateko eskubidea eman zion. Gertakaria oroitzeko *Caecilii* leinukoek egiten zituzten txanpon kontsularretan Pallasen irudia sartzen hasi ziren.

Luzio Zezilio Metelo, Kinto Zezilio Metelo eta Marko Zezilio Meteloen aita izan zen.
Thamnaconus hypargyreus

***Thamnaconus hypargyreus*** *Thamnaconus* generoko animalia da. Arrainen barruko Monacanthidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Thamnaconus*
* Monacanthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Indautxu plaza

**Indautxuko plaza** Bilboko erdigunea dagoen plaza bat da, Indautxu auzoko Gregorio de la Revilla zumardian dago.

## Historia 
2006. urtean inauguratua izan zen. Estilo abangoardista du, erdigunean 40 metroko diametroa duen zirkulu handi bat du, bai eta farola moderno batzuk, hiri-altzari modernoez inguratutako ehunen bat zuhaitz eta ia 300 metroko azalera duen haur-jolasentzako gunea ere.

Plaza honetako eraikin nabarmenena Karmengo Gure Amaren eliza da.

## Ondarea 
* Karmengo Gure Amaren eliza
* Arrospide etxea
* Ertzilla kalearen 43. zenbakiko eraikina

## Garraiobideak 
Bilboko Metroak plaza honetan Indautxuko geltokia du.

## Ikus gainera 
* Plaza Barria
* Moyua plaza
* Plaza Biribila
* Euskadi plaza
* Bizkaia plaza
* Jesusen Bihotzaren plaza
* Miguel Unamuno plaza

## Kanpo estekak
Jesusen Bihotza plaza (Bilbo)

**Jesusen Bihotza plaza** Bilboko plaza bat da, On Diego Lopez Haroko kale nagusia eta Sabino Arana etorbideak bat egiten duten biribilgunean dago. Plaza honen erdian izen ematen dion Jesusen Bihotzaren monumentua dago.

## Monumentua 
Jesusen Bihotza plazan, Etorbide Nagusiaren amaieran, Plaza Biribiletik 1.600 metrora, Jesusen Bihotzaren monumentua dago, 40 metroko garaiera duen eskultura multzoa, haietatik 10 metro gaineko irudiari dagozkio. Oinarri funtzia egiten duen obeliskoa kareharrizkoa da eta Jesusen irudia berriz brontzezkoa.

Monumentu hau egiteko garaian Pedro Muguruza Otaño arkitektoak eta Lorenzo Coullaut Valera eskulturgileak parte hartu zuten, 1927ko ekainaren 26an inauguratua izan zelarik, Aita Jesuitek Bilbon antolatutako Biltzar Eukaristiko baten ospakizunarekin bat eginez.

2004ko iralean monumentua zaharberritua izan zen.

## Eraikin interesgarriak 
Plaza honetatik hurbil edo inguruan hainbat eraikin nabarmen daude:

* Euskalduna jauregia.
* Euskalduna zubia.
* Casilda Iturrizar parkea.
* Bilboko itsasadarra Itsas Museoa.
* Erruki etxea.
* Erruki Etxeko parkea
* San Mames estadioa.
* Sabino Arana etorbidea

Fitxategi:Bilbao - Palacio Euskalduna 09.JPG|Euskalduna jauregia
Fitxategi:Bilbao Casilda Iturriza 3.jpg|Casilda Iturrizar parkea
Fitxategi:Bilbao, grúa Carola 1.JPG|Karola garabia, Bilboko itsasadarra Itsas Museoa
Fitxategi:San mames barria 0001.jpg|San Mames estadioa

## Ikus gainera 
* Plaza Barria
* Moyua plaza
* Plaza Biribila
* Euskadi plaza
* Indautxu plaza
* Miguel Unamuno plaza

## Kanpo estekak
Karmengo Gure Amaren eliza (Bilbo)

**Karmengo Gure Amaren eliza** Bilboko erdigunea dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
Indautxu auzoko izen berdineko Indautxu plazan dago, Simon Bolibar kalearen 4. zenbakian.

## Historia 
1967an Francisco Javier Ortega Uribe-Etxebarria eta Castor Uriarte arkitektoek eraiki zuten.

## Eraikina 
Eraikinaren plazako aldearen aurrealdean gurutze zuri handi bat du.

## Iruditegia 

Irudi:Bilbao - Iglesia de Nuestra Señora del Carmen 3.jpg|Irudia.
Irudi:Bilbao - Iglesia de Nuestra Señora del Carmen 4.jpg|Alboko ikuspegia.

## Kanpoi loturak 
* Karmengo Gure Amaren eliza. Bilbaoarquitectura.com 
* Autonomia-Indautxu pastoral barrutiaren webguneea  

## Kanpo estekak
Izadia parke ekologikoa

**Izadia Parke Ekologikoa** Lapurdiko Angelu udalerrian dagoen parke ekologiko bat da. Atturri ibaia itsasoratzen den lekuan dago, Xibertan , ibai honen hegoaldeko ertzea eta Xibertako basoaren alboan.

Bertako ibilbideak Euskal kostaldeko hezeguneetako ohiko ekosistema ezagutzeko aukera ematen du. 14 hektareako azalera du, 10 etapen bidez itsasoa eta iparraldeko Xibertako aintzirako ur zirkulazioa ikus daiteke. Parkearen sarreran Ingurumenaren Etxea dago, hartan eszenografia baten bidez kostaldeko ekosistemaren funtzinamendua ikus daiteke.

Izadia parkeak ekosistema naturalen oreka ulertzen laguntzen du, bai fauna nahiz landaredia, txorien hondartzetik hasi eta alkornoke basoetaraino. Bisitariak bakoitzak bere kaxa (60 min.) edota gidatuak izan daitezke.

Eremu honetako landaredi ondareari esker, 2012ko otsailean parkea Natura 2000 europar sare ekologikoaren barnean babesgune gisa sartu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Anglet - Izadia 2.jpg|Izadia Parke Ekologikoa

## Kanpo estekak
Errebelazio

Erlijioan eta teologian, **errebelazioa**, halaber **goi-agerkundea** edo **agerkundea**, jakintza bat jainkotasun edo naturaz gaindiko izatetik jasotzeari eta jakintza horri berari deritzo. Erlijio anitzetako testu sakratuak eta profeziak errebelazioz jasoak direla sinesten da.

## Ikus, gainera 
* Errebelazioa

## Kanpo-estekak 
* Errebelazioa, Gizapedian.
Euskadi plaza (Bilbo)

**Euskadi plaza** Bilboko Abandoibarra auzoan dagoen plaza bat da. Yale Unibertsitateko irakaslea eta paisai-arkitektoa den Diana Balmorik diseinatu eta 2011ko martxoaren 18an hiritarrei ireki zen. Eremuak 6.600 m²-ko azalera du eta itxura bikaineko zuhaitzez inguratua dago (iparraldean haritzak eta hegoaldean ezkiak), erdigunean metro zabalerako pasealekua duelarik.

Eraikuntza lanak 2008an hasi ziren, baina urte haietan Atzerakada Handia hasi zenez Bilboko Udalak jatorriz eraikitzea aurreikusiak zeuden hainbat elementu kentzea erabaki zuen, tartean iturri bat eta barne-lorategia.

## Eraikin interesgarriak 
Euskadiko plaza hainbat eraikin nabarmenez inguratua dago:

* Iberdrola dorrea: hainbat enpresaren egoitza den bulego-eraikina da, tartean Iberdrolaren egoitza soziala. 165 metroko garaiera du, hori dela eta, gaurko egunez Bilboko eraikin garaiena da.
* Bilboko Arte Eder Museoa: Euskal Herriko margolaritza eta eskulturgintza museo nagusienetakoa da.
* Artklass eraikina: diseinu modernita eztabaidatua duen oinplano berriko etxebizitza eraikina da.
* Etxargi eraikina: César Portelaren etxebizitza blokea.
* Ferrater etxebizitzak: Carlos Ferrateren etxebizitza blokeak.
* Aginaga etxebizitzak: Eugenio Aginagaren etxebizitza blokea.
* Zubiarte merkatalgunea.
* Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoa.
* Deustuko Unibertsitateko liburutegia.
* Guggenheim Bilbao Museoa.

Fitxategi:Bilbao - Torre Iberdrola 40.jpg|Iberdrola dorrea
Fitxategi:Bilbao - Museo de Bellas Artes 10.jpg|Bilboko Arte Eder Museoa
Fitxategi:Bilbao - Edificio Artklass 3.jpg|Artklass eraikina
Fitxategi:Bilbao - Edificio Etxargi 1.jpg|Etxargi eraikina
Fitxategi:Bilbao - Centro Comercial Zubiarte 1.jpg|Zubiarte merkatalgunea
Fitxategi:Bilbao - Viviendas Ferrater 1.jpg|Ferrater etxebizitzak
Fitxategi:Viviendas Aguinaga 4.jpg|Aginaga etxebizitzak
Fitxategi:Bilbao - Torre Iberdrola y Paraninfo de la UPV-EHU 2.jpg|Euskal Herriko Unibertsitateko paraninfoa
Fitxategi:Bilbao - Nueva Biblioteca de la Universidad de Deusto 3.jpg|Deustuko Unibertsitateko liburutegia
Fitxategi:Museo Guggenheim desde Plaza Euskadi.JPG|Guggenheim Bilbao Museoa

## Garraiobideak 
Hiriko autobus lineez gain, Euskadi plazak Bilboko tranbiaren Abandoibarra geltokia eta Guggenheim geltokia bertan ditu. Gainera, tranbia hau izan aurretik, iraganean eremu honek denbora luzez Renferen Bilbao-Parke/Guggenheim geltokia izan zuen, baina Abandoibarra auzoa eraikitzearekin bat kendu egin zuten.

Eusko Jaurlaritza Bilboko Metroaren 4. linea eraikitzeko aukera hausnartzen ari da, linea honek plaza honetan geltoki bat izan dezakeela ere aurreikusi da.

## Ikus gainera 
* Plaza Barria
* Moyua plaza
* Plaza Biribila
* Jesusen Bihotzaren plaza
* Indautxu plaza
* Miguel Unamuno plaza

## Kanpo estekak 
* Euskadi plaza. Bilbaoturismo.net
Karmengo eliza (Gasteiz)

**Karmengo eliza** Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen eliza bat da. Estilo neoklasiko modernoan eraikia dago eta arabar hiriburuko Manuel Iradier kalean dago. Zabalgunea auzoan dago.

## Historia 
Elizaren multzoa eta konbentua 1897-1900 bitartean Fausto Iñigitz de Betolatza gasteiztar arkitektoak eraiki zuen Jacoba Aberasturi eta Eulogio Angulo ezkontideen aginduz. Arkiteko honek aurretik hiri berdinean dagoen Montehermoso edo Oihaneder jauregia berreraiki zuen. Halere, bere aurreko lanaren ezaugarria den estilo neogotikoa ez bezala, honakoan Iñigez de Betolazak XVIII. mendearen bigarren erdialdean nagusi ziren estiloak erabili zituen, ondorioz neobarrokoa eta neoklasizismoa uztartu zituen estiloko eraikina gauzatu zuen. 1900ko apirilaren 20ean eraikina inauguratu zen, 1890tik ordura arte Bizente Goikoetxea kaleko kapera eta etxe batzuetan bizi ziren Aita Karmeldar Oinutsen komunitate bat bertan bizitzen jarri zelarik.

1968 urtera arte komentua Ordenaren aurreapaizketan zeuden karmeldar ikasleentzako Ikastetxe Nagusia izan zen. 198tik aurrera Filosofia eta Teologia Ikastetxe Nagusia da, bertako ikasleek Diozesi Apaiztegian dagoen Teologia Fakultatean ikasi ohi dutelarik. 1970ean zaharberritua izan zen, bertan presbiterio berri batzuk eta aldare nagusia eraiki zen, eta 198-1987 artean eraldaketa funtzional bat egin zitzaion.

Tenpluan, diozesi parrokia izan gabe, eguneroko mezak eman ohi dira. Eliz erakunde ikuspuntutik ikusirik, 1980tik aurrera Gasteizko Karmengo eliza Nafarroako San Joakinen Probintziako Kuriaren etxea da, karmeldar probintzia honek bere barnean Araba, Bizkaia, Gipuzkoa, Nafarroa eta Errioxako probintzia zibilak hartzen ditu, bai eta Asia, Afrika eta Ameriketako Bikariato eta Misioak ere. 1988an Ordenaren Probintzia Erizaindegia ireki zen. Ikuspuntu laikotik ikusita, 1900an fundatu zenetik Karmengo eliza Karmengo Gure Amaren Kofradiako egoitza da. Handik gutxira, 1901ean, Karmeldar Teresatar Ordena Sekularra eratu zen. 1988tik Karmeldar Sekular erakunde honek Otoitz eta Espiritualitate Zentru bat du, eta 1992tik aurrera Otoitz Eskola bat ere bai.

## Iruditegia 

Irudi:Vitoria - Iglesia del Carmen (PP Carmelitas Descalzos) 07.JPG|Sortaldea (alde nagusia)
Irudi:Vitoria - Iglesia del Carmen (PP Carmelitas Descalzos) 20.JPG|Pragako Jesus Haurra
Irudi:Vitoria - Iglesia del Carmen (PP Carmelitas Descalzos) 02.JPG|Hegoaldea
Irudi:Vitoria - Iglesia del Carmen (PP Carmelitas Descalzos) 01.JPG|Erretaula nagusia
Irudi:Vitoria - Iglesia del Carmen (PP Carmelitas Descalzos) 06.JPG|Santa Teresatxoren erretaula
Irudi:Vitoria - Iglesia del Carmen (PP Carmelitas Descalzos) 30.JPG|Klaustroa

## Kanpo estekak
San Frantzisko Asiskoa eliza (Gasteiz)

**San Frantzisko Asiskoa eliza** Arabako Gasteiz hiriburuko Zaramaga auzoan dagoen eliza bat da. Fermin Lasuen kalean dago.

Eliza hau 1969-1970 bitartean Luis Peña Gantxegi arkitektoak eraiki zuen. Oinplano laukizuzenda du, hiri honetako erdigunean dagoen Plaza Berrian oinarritua; bere teilatua piramide itxurakoa eta lau haizetakoa da.

Bertan, 1976ko martxoaren 3an Gasteizko martxoaren 3ko sarraskia jazo zen.

2014tik ez da eliza gisa erabiltzen. Gaur egun jaiotzak erakusten dira bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Vitoria - San Francisco de Asis09.JPG|Aldarea.
Irudi:Vitoria - San Francisco de Asis13.JPG|Barnealdea.
Irudi:Vitoria - San Francisco de Asis14.JPG|Sabaia.
Irudi:Vitoria - San Francisco de Asis16.JPG|San Frantzisko Asiskoaren irudia.
Irudi:Vitoria - San Francisco de Asis05.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Vitoria - San Francisco de Asis18.JPG|Kanpoaldea.
Irudi:Vitoria - Graffiti & Murals 0298.JPG|Grafitia.

## Ikus gainera 
* Gasteizko martxoaren 3ko sarraskia

## Kanpo estekak
Poza Lizentziatuaren kalea

**Poza Lizentziatuaren kalea** Bizkaiko Bilbo hiriburuaren erdigunean dagoen kalea.

## Izena 
Izena Andrés de Pozaren omenez darama.

## Kokalekua 
Abando eta Indautxu auzoetan dago. Astarloa, Gardoki eta Rodriguez Arias kaleen arteko elkargunean hasi eta San Mames estadioan amaitzen da.

Kale honen bi alboetan taberna ugari daude, honek Zazpikaleekin batera hiri honetako gau giroaren gune garrantzitsuenetako bat bilakatzen du, bai eta kale ospetsuenetakoa ere.

## Kalea 
Kaleak ospea baldin badu, Athletic Klubak partiduan duen aldiro jai giroa eta jendez lepo egoten delako da, athleticzaleak kale honetan zehar tabernaz-taberna amaieran dagoen San Mames estadiora doazelarik. Kale guztian zehar San Mames estadio berriaren aurrealdean dagoen LED pantaila batean taldearen armarria ikus daiteke, antzinako San Mames estadioan (1913-2013) hormairudi bat zelarik.

## Ondarea 
* Gardoki kalearen 11. zenbakiko eraikina
* Miguel Unamuno institutua
* Guridi eraikina
* Mutua Universal eraikina
* San Mames

Fitxategi:Bilbao - Esquina calles Iparraguirre y Licenciado Poza 1.jpg|Poza Lizentziatua eta Iparragirre kaleen arteko eraikina.
Fitxategi:Bilbao - Calle Licenciado Poza.jpg|Poza Lizentziatua eta Iparragirre kaleen arteko elkargunean dagoen eraikinaren zertzelada.
Irudi:Bilbao_-_Edificio_Guridi_01.JPG|Guridi eraikina.
Fitxategi:Bilbao - Edificio Mutua Universal.jpg|Mutua Universal eraikina, Poza Lizentziatua eta Elkano kaleen elkargunean.
Fitxategi:Bilbao - IES Miguel de Unamuno 05.jpg|Miguel de Unamuno BHI.

## Ikus gainera 
* San Mames estadioa (2013)
* San Mames (1913-2013)

## Kanpo estekak
Ablazio (argipena)

**Ablazio** hitzak adiera zenbait ditu. Etimologiaz, objektu edo izaki baten gainazaleko materiala edo atalen bat kentzea da. Erabilera hauek ditu:
* medikuntzan, ablazioa, organismo bati ehun biologikoa kentzea, ebakuntza baten bitartez (adibidez, klitoriaren ablazioa);
* geomorfologian, **ablazioa**, gainazal baten higadura.
* astronautikan, **ablazioa**, erradiazioaren edo materia-fluxu baten eraginez espazio-ontzi baten gainazala higatzea.
* glaziologian, **ablazioa**, metaketaren aurkakoa, izotza glaziar batetik kentzen duen edozein prozesu da.
Jabier Lazkoz

**Jabier Lazkoz Biguria** (Elizondo, 1887ko abenduaren 3a - Ziga, 1965) nafar apaiza eta idazlea izan zen.

## Bizitza eta lanak 
Elizondoko Ardandegi etxean jaio zen. Lehen ikasketak Lekarozko ikastetxean egin ondoan, 1907-1914 bitartean teologia ikasi zuen Comillasko unibertsitatean. Apaiztu eta, 1922tik 1965ean hil zen arte, Zigako erretorea izan zen.

Erdaraz *Pregón*, *El Pensamiento Navarro*, *La Verdad* eta *El Bidasoa* aldizkarietan idatzi zuen. Euskarazko lanei dagokienez, batzuk elizan herriak kantatzeko ondu zituen, eta bertso zenbait *El Bidasoa*, *Elkartasuna*, *Zeruko Argia* eta *Olerti* aldizkarietan agertu zituen. Hala ere, euskaraz idatzi zuen gehiena argitaratu gabe gelditu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Bertso eta egileen hemeroteka: Xabier Lazkoz Urkiza.armiarma.eus
Antimora rostrata

***Antimora rostrata*** *Antimora* generoko animalia da. Arrainen barruko Moridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Antimora*
* Moridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Erreumatismo

**Erreumatismo**, **erreuma** edo **hezueria** hezur- eta gihar-sistemari (hezur eta giltzadurei) batik bat, eta gihar, tendoi eta haien inguruko bestelako elementu hurbilei ere erasaten dien gaixotasun-multzo zabal baten izendapen generikoa. Mina, hantura eta arazo funtzionalak sorrarazten dituzte da.

Hona hemen arazo erreumatiko nagusiak:
* Espondilitis ankilosatzailea
* Sorbaldako mina
* Burtsitis/Tendinitis
* Kapsulitis
* Lepoko mina
* Artrosi
* Artritis psoriasikoa
* Sukar erreumatikoa
* Artritis erreumatoidea
* Artritis erreaktiboa
* Lupus eritematosoa
* Polimialgia erreumatikoa
* Tenosinobiti
* Miositi

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
KAE Ligako 2014ko denboraldia

**KAE Ligako 2014ko denboraldia** KAE Liga arraun lehiaketaren bederatzigarren denboraldia izan zen. Txapelduna Getariako Arraun Elkartea izan zen lehenengo aldiz.

## Lehenengo maila 
### Partaideak 

### Sailkapena 

¹ Kanporatua izan zen Estropadetako 20.8 kodigoa urratzeagatik.

### Estropadak 

#### Jaitsiera/Igoera play-offa 

## Bigarren maila 
### Partaideak 

### Sailkapena 

¹ Bermeo-Urdaibai B kanporatua izan zen helmugara ez zegokion kale batetik sartzeagatik.
² Kanporatua izan zen.

### Estropadak 

### KAE 1era igoera play-offak 

* Erandion eta Zarautzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* KAE Ligaren webgunea
Artklass eraikina

**Artklass eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua 
Abandoibarra auzoko Euskadi plazan dago, Leizaola lehendakaria etorbidearen hasieran eta Etxargi eraikina, Casilda Iturrizar parkea eta Zubiarte merkataritza-guneaeta Bilboko Arte Eder Museoaren artean.

## Historia 
2011an Robert Krier eta Marc Breitman arkitektoek diseinatu eta eraiki zuten, Iñaki Aurrekoetxea Aurre bizkaitar arkitektoak aldiz barnealdea diseinatu zuen.

## Eraikina 
Bi ganga ditu, bata urre kolorekoa eta bestea berdea. 45.000 metroko azalera, 8 solairuko garaiera eta 180 etxebizitza ditu, sei norantzako oinplanoa duelarik. Eraikina diseinatzeko unean Krieren asmoa Bilboko zabalguneko eraikineen usadiozko estiloa eta modernitatea uztartzea izan zen.

Urrezko gangan hizki gorriz *Ezina, ekinez egina* euskal leloa idatzirik dago.

Irudi:Bilbao - Plaza Euskadi 3.jpg|Euskadi plaza, ezkerrean Artklass eraikina eta Iberdrola Dorrea.
Irudi:Bilbao - Edificio Artklass y Torre Iberdrola.jpg|Artklass eraikina eta Iberdrola Dorrea parez-pare.
Irudi:Bilbao - Edificio Artklass 19.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bilbao - Edificio Artklass 4.jpg|*Ezina, ekinez egina*.
Irudi:Bilbao - Edificio Artklass 10.jpg|Urrezko ganga.
Irudi:Bilbao - Edificio Artklass 21.jpg|Ganga urdina.
Irudi:Bilbao - Edificio Artklass 22.jpg|Casilda Iturrizar parketik ikusia.
Irudi:Bilbao - Edificio Artklass 20.jpg|Ganga urdina.

## Kanpo estekak 
* Artklass eraikinari buruzko eztabaidagunea. Skycrapercity.com
Garabia (argipena)

**Garabia** hitzak esanahi zenbait ditu:
* garabi, objektuak eta zamak altxatu eta mugitzeko gailua;
* *Garabia*, Reiner Zimniken haurrentzako liburua, euskaraz lehen aldiz 1983 urtean argitaratutakoa.

## Ikus, gainera 
* Garabi (musika taldea)
Moringua abbreviata

***Moringua abbreviata*** *Moringua* generoko animalia da. Arrainen barruko Moringuidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Moringua*
* Moringuidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Morone chrysops

***Morone chrysops*** *Morone* generoko animalia da. Arrainen barruko Moronidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Morone*
* Moronidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Agonostomus catalai

***Agonostomus catalai*** *Agonostomus* generoko animalia da. Arrainen barruko Mugilidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Agonostomus*
* Mugilidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Teresa Diaz Harokoa

**Teresa Diaz Harokoa** (? &ndash; ?) gaztelar noblea izan zen. Aita Diego III.a Lopez Harokoa Bizkaiko jauna eta ama Gilen II.a Biarnokoaren alaba Konstantzia izan zituen. Beraz, Lope III.a Diaz eta Diego V.a Lopez nebak zituen.

## Familia 
## Ezkontza eta seme-alabak 
Larako jauna zen Joanes Nuñez I.arekin ezkondu zuen Lau seme-alabak izan zituzten:
* Joanes II.a Nuñez Larakoa (c. 1276-1315) Lara leinuaren buruzagia eta Albarracíngo jauna.
* Nuño Gonzalez Larakoa (c. 1284-1296) Fernando IV.a Gaztelakoaren errege-alfereza.
* Joana Nuñez Larakoa (1285-1351), Henrike Gaztelakoa eta Fernando de la Cerda ezkondu zituena.
* Teresa Nuñez Larakoa (c. 1280-1314), Alfontso Valentziakoa ezkondu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Diaz Harokoa

**Fernando Diaz Harokoa** gaztelar noblea izan zen, Urduña eta Balmasedako jauna izandakoa.

Aita Diego V.a Lopez Harokoa Bizkaiko jauna eta ama Alfontso X.a Gaztelakoaren alaba Violante izan zituen. Lope IV.a Diaz Harokoa lehensemeak ez zuen seme-alabarik izan eta Fernando Diaz bere anaia oinordeko bilakatu zen.

1315ean Alfontso Portugalgoa infantearen alaba Maria ezkondu zuen. Bi seme izan zituzten:
* Diego Lopez Harokoa, oinordekoa.
* Petri Lopez Harokoa, gaztetan hil zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lope IV.a Diaz Harokoa

**Lope IV.a Diaz Harokoa** (- †1322ko urria) gaztelar noblea izan zen, Urduña eta Balmasedako jauna izandakoa.

Aita Diego V.a Lopez Harokoa Bizkaiko jauna eta ama Alfontso X.a Gaztelakoaren alaba Violante izan zituen. Maria Diaz Harokoarekin auzitan zegoenez, 1307an Fernando IV.a Gaztelakoak proposamena egin zuen Diego Lopezi. Bere bizitzan zehar jaurerria mantentzea baina hiltzerakoan Maria Diaz Harokoari eman, Urduña eta Balmaseda izan ezik. Diegok ez zuen proposatutakoa onartu 1300. urtean Maria Diazek egindako abdikazio-zina gogoratuz. Diego Lopezek aitasantutzari apelazioa aurkeztu eta Klemente V.ak zina legeztatu zuen. 1307ko otsailean erregeak proposamena hobetu eta gainera Miranda Ebro eta Villalba de Losa gehitu zizkion. Diegok ezetza mantendu zuen. Baina, urte hartako Valladolideko gorteetan, Maria Molinakoaren bitartekaritzari esker, alde biek akordioa berretsi zuten.

130eko urtarrilean aita hil zitzaion Orduan 1307ko hitzarmena bete zuten eta iloba berriro Bizkaiko andre bilakatu zen.

Ez zuen seme-alabarik izan eta Fernando Diaz Harokoa bere anaia oinordeko bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amalur (argipena)

**Amalur**, **Ama Lur** eta **Ama Lurra** izenek adiera zenbait dituzte:

* Amalur, Euskal mitologiako jainkozko izakia;
* Ama Lurra, munduko hainbat erlijio eta mitologietako ama jainkosa;
* *Ama Lur (filma)*, Nestor Basterretxea eta Fernando Larrukertek 1968an eginiko filma;
* Amalur, Ipar Euskal Herriko hauteskunde-koalizioa;
* Amalurra, Euskal Herrian sortutako asmozko komunitatea.

## Ikus, gainera 
* *Pachamama*
Mulloidichthys ayliffe

***Mulloidichthys ayliffe*** *Mulloidichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Mullidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Mulloidichthys*
* Mullidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org