Alderdi Komunistaren Manifestua

thumb|upright|
[start=75|thumbtime=86|thumb|[Karl Marx ulertzeko gakoak]]
***Agiri Komunista*** edo ***Manifestu Komunista***, izen osoz ***Alderdi Komunistaren Manifestua*** (, alemanezko jatorrizkoan), 1848ko otsailaren 21ean argitaratua lehenengo aldiz, komunismoaren ideologiaren oinarriak finkatu zituen agiri politikoa da. Komunisten Ligak Karl Marx eta Friedrich Engelsi Ligaren helburuak eta programa azaltzen zituen aldarrikapena idazteko agindu zien, eta hauek idatzitako agiriak klaserik gabeko gizarte bat lortzeko eta kapitalismoarekin amaitzeko helburuarekin, proletarioen eskutik zenbait ekintza iraultzaile proposatzen zituen. Agiriak proposaturikoak Leninek Errusian gauzatu zituen XX. mendearen hasieran.

## Eduki politikoa 
Hitzaurrean behar historikoaren gaia jorratzen zen, honako esaldiak laburtua: *Orain arteko historiako gizarte guztien historia, klaseen arteko borrokaren historia da*.

Agirian deskribaturiko programari sozialismo esaten zaio. Jarraitu beharreko politiken artean lurraren jabetzaren deuseztatzea, zerga progresiboak, hezkuntza publiko eta unibertsala, eta produkzio eta garraio baliabideen nazionalizazioa daude, besteak beste. Politika hauek gobernu iraultzaile batek ezarriko lituzke, eta egileen arabera estatu eta klase gabeko gizarte bat ekarriko lukete, komunismoa hain zuzen ere. Agiri komunistak familia burgesaren deuseztatzea ere aipatzen du, gizarte erlazioak egituratzeko beste erak proposatuz (beranduago amodio askea izendatuko zenaren iturria).

Agiriaren zati garrantzitsu batek, sozialismotik komunismorako trantsizioaz aritzen da:

:*Garapenaren ondorioz, klase desberdintasunak desagertzen direnean, eta produkzio guztia nazio osoaren esku dagoenean, botere publikoak bere izaera politikoa galduko du. Botere politikoa klase batek besteak zapaltzeko antolatu den boterea baino ez da. Proletalgoak, burgesiaren kontrako borrokan, klase bezala antolatzera bultzatuta aurkitzen bada; iraultzaren bitartez klase nagusi bihurtzen bada eta honen ondorioz produkzioaren baldintza zaharrak deuseztatzen baditu, orduan, baldintza hauen deuseztatzearekin batera klaseen arteko kontrakotasunak eta klaseak berak deuseztatuko ditu, eta ondorioz bere nagusitasun bera ere ezeztatuko du.*

Sozialismotik komunismorako trantsizio honengatik kritika ugari jaso izan ditu *agiri komunistak*, batez ere Sobietar aroa hasi zenetik. Anarkista, liberal eta kontserbadoreek beti galdetu izan dute nola izango zen posible estatu iraultzaileak bere botere propioa bertan behera uztea. Izan ere, bai botere-erakarpenaren ikuspegi tradizionalak bai botereari buruzko ikerketa garaikideek aditzera ematen dutenez, badirudi botere politikoa lortu duen talde antolatu orok botere horrek suposatzen duen pribilegioa mantentzeko joera duela, pribilegio horiek bertan behera utzi beharrean (baita pribilegio horiek iraultzaren eta berdintasunaren izenean lortu direnean ere).

Marxisten erantzunaren arabera trantsizioko estatu sozialista hau beti ere demokratikoa izango litzateke, eta boterearen bertan behera uzte hori pixkanaka egingo litzateke, gero eta botere gehiago jendearengan utziz (lehenago jendeak aukeratutako ordezkarien eskutan zegoen boterea). Beste hitzetan, sozialismoa komunismo bihurtzen doa ordezkaritzan oinarritutako demokrazia, demokrazia zuzenean bihurtzen doan heinean.

## Historia 
### Sorrera (1847ra arte) 
1842an, 24 urte zituela, Marxek *Renaniako Gazeta* egunkaria (*Rheinische Zeitung*) zuzentzen zuen, Koloniako hirian editatzen zena. Engels, langile familiakoa zenak, 22 urte zituen eta kolaborazio desinteresatuak bidaltzen zituen egunkari honetara. Data haietan, Engelsen familiak semea ikastera bidaltzea erabaki zuten, baina Marxek ez zion kasurik egin, espioi bat infiltratzeko poliziaren taktika bat zelakoan baitzegoen. Engels Manchesterrera joan zen eta egunkarira artikuluak bidaltzen jarraitu zuen, gobernuak debekatu zuen arte.

1843an, Marx Parisera joan zen bizitzera, non Frantziar Iraultzari eta materialista eta sozialista frantsesei buruz ikasketak sakondu zituen. Parisen zegoen bitartean hasi zen Engelsekin elkarlana eta bere materialismo historikoari buruzko teoriaren oinarriak ezarri zituen. 1844an, Marx Frantziatik bota zuten eta Bruselara joan zen. Garai hartan Marx eta Engels kontaktuan zeuden *Justuen Liga* izeneko erakunde sekretuaren bidez. Geroago, kongresuaren izena *Komunisten Liga* izatera pasa zen, burgesiaren, klaseen eta jabetza-pribatuaren abolizioaren eta proletarioen gobernuaren alde posizionatu zirenean. Ligaren enkargua izan zen, Marx eta Engelsi zuzendua, Manifestua idaztearena.

### Argitaratzea eta hasierako harrera (1848-1872) 
23 orrialdeko liburuxka bat idatzi zuten, "Alderdi Komunistaren Manifestua" () izendatu zutena. 1818ko otsailaren 21ean argitaratu zen lehen aldiz.

## Herrialde modernoetan eragina 
*Agiri komunistan* proposaturiko hainbat neurrik gaur egun indarrean daude herri kapitalista garatu askotan. Mendebaldeko herrialde kapitalista gehienetan neurri hauek hedatu dira:

* Zerga sistema progresiboa.
* Estatuaren bankuen zentralizazioa.
* Hezkuntza publiko unibertsala
* Lur-jabetzaren erreforma.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Azurmendi, Joxe (1998): "K. Marxen eboluzioa *Manifestu*-ra arte. Hegelen idealismotik materialismo historikora" in Karl Marx eta Friedrich Engels: *Alderdi Komunistaren Manifestua*, Donostia, Jakin 
* Simon, Lawrence H. (2004): “Hitzaurrea” in *Karl Max: Idazlan hautatuak*, Bilbo, Klasikoak. 

## Ikus, gainera 
* Lehenengo Internazionala
* II. Internazionala
* III. Internazionala
* IV. Internazionala
* Sinbologia komunista
* Internazionala (abestia)

## Kanpo estekak 
*  *Manifestu Komunista* euskaraz
*  *Agiria* euskaraz, Erandioko Herriko Tabernako lan-taldearen itzulpena