open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dumbo (2019ko filma)

***Dumbo*** 2019ko Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko eta abenturazko film bat da. 1941eko izen bereko marrazki bizidunetako filmaren berregokitzapena da, hau aldi berean Helen Aberson eta Harold Pearlen eleberrian oinarritu zelarik. Colin Farrell, Michael Keaton, Danny DeVito, Eva Green, eta Alan Arkin aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Max Medici zirkuko ugazabak Holt Farrier kontratatzen du elefante-kume baten zaintzaile bezala; elefantetxoaren itzelezko belarriek denen irri-bazka bilakatu dute gainbeheran dagoen zirkuan. Baina Holten haurrek Dumbok egan egin dezakela ezagutzen dutenean, V. A. Vandevere ekintzaile bairagarria eta Colette Marchant trapezista bertan azaltzen dira, aparteko pakidermoa izar bihurtzeko.

## Aktoreak 
* Colin Farrell: Holt Farrier
* Michael Keaton: V. A. Vandevere
* Danny DeVito: Max Medici
* Eva Green: Colette Marchant
* Alan Arkin: J. Griffin Remington
* Nico Parker: Milly Farrier
* Finley Hobbins: Joe Farrier
* DeObia Oparei: Rongo the Strongo
* Joseph Gatt: Neils Skellig
* Sharon Rooney: Miss Atlantis
* Michael Buffer: Baritone Bates
* Frank Bourke: Puck
* Jo Osmond: Zirkuko sukaldaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Exotismo

thumb|Gure errealitatetik at gelditzen denaren erakarpena da exotismoaren oinarria.
[thumb|300px|Irudi exotikoa: Venus mairua, [Jules Migonneren lanean.]]
**Exotismo** (greziera berantiarretik: *exô-* «kanpokoa», *exôtikos* «atzerrikoa») urruneko herrialde batekoaren aldeko gustua da. Gure bizimodutik edo zibilizaziotik at gelditzen denaren aldeko erakarpena bezala uler daiteke. Joera hau artean zein kultura orokorrean eman daiteke. Fenomenoa ohikoa da zabaltzen ari diren zibilizazioen historian.

## Historian 
Historian zehar fenomenoa sarritan errepikatu da. Antzinako Erroman, esaterako, Inperioaren bazterreko erlijioek arrakasta handia izan zuten metropolian. Txinan Europako kulturekiko irekierako garaiak bizi izan ziren, haientzat exotikoa baitzen. Erromantizismo garaian ere Europak Ekialdeko mundua ezagutu eta idealizatu zuten. Kolonialismoak, XIX. mendena, beste kulturen eragina zabaldu zuen mendebaldean. Gaur egun, globalizazioak ohiturak eta kultura exotikoak bazter guztietara zabaldu ditu.

Artean exotismoaren kontzeptua XIX. mendean erabili zen Europan.

Exotismoa askotan aberastasunarekin eta sentsualitatearekin lotzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orientalismo

## Kanpo estekak 
* :Exotismoa arte apaingarrietan, Metropolitan Museum of Art museoan.
Tenosinobitis

**Tenosinobitis**a ematen da flexoestentsio errepikatuak ematen direnean tendoiaren lekak jariatzen duen likido sinobiala murriztuko da, eta ondorioz bere zorroaren barruan tendoiaren marruskadura emango da, hanturaren adierazgarri diren lehen sintomak diren beroa eta mina agerraraziz. Horrela, labainketa geroz eta behartuagoa izango da, eta mugimendu hauen errepikapenak, narriatzen ari diren beste ehun fibrotsu batzuen hantura eragin dezake, egoera kronifikatuz eta azkenean mugimendua eragotziz.

Kasu berezi bat **De Quervain sindromea**  da, hatz lodiaren tendoi abduktore luzean eta hedatzaile laburrean agertzen da, eskuaren heldualdi gogorrak biraketekin edo desbiderapen erradial eta kubital errepikatuekin konbinatzean.

Tenosinovitis-aren beste aldaera bat **tenosinovitis estenosante digitala** da, eskuko hatzamar baten hedapenaren blokeoan datzana, giltzadura metakarpofalangikaren aurpegi ahurrean agertzen den oztopo batengatik. Honek, tendoi flexorak edo tolestzaileak afektatzen ditu, maila honetako polea fibrotsu batetik pasatzen direnean.

Kasu hauetan, tendoiaren edo bere lekaren hantura eta handipena, eragindako sinovits-aren ondorioz agertutako atxikiduren presentziarekin batera, espazio arazo bat eragiten du, tendoiaren eta bere lekaren labainketa arruntean eragiten duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tendinitis

thumb|Akilesen tendoia , sarritan lesionatzen dena.

**Tendinitisa**, **tendinopatia** edo **tendinosia**, mina, hantura eta funtzioaren narriadura sortzen duen tendoiaren nahasmendu bat da. Minak, orokorrean, mugimenduarekin okerrera egiten du.

Nahasmendu honen zergatiak lesioak edo ekintza errepikakorrak izan daitezke

Arriku-talde garrantzitsuenak musikariak, kirolariak eta esku-lanak egiten dituzten pertsonak dira.

Diagnosia, orokorrean, azterketan eta sintometan oinarritzen da eta irudi-bidezko proba diagnostikoetan noizean behin ==

### Ukondokoa 
Alde batetik, tenis jokalariaren ukondoa deitzen dioguna gerta daiteke. Alboko epikondilitisa deritzona.Ukondoko tendoiak gainkargatuta daudenean gertatzen da, beso eta eskumuturrarekin hainbat mugimendu errepikatzeagatik. Lesio honetan, mina normalean ukondoak izaten da, hala ere besaurrera eta eskurarte igaro daiteke.

Beste alde batetik, golf jokalariaren ukondoa ere gertatzen da. Aurrekoarekin konparatuta duten ezberdinatsun nagusia minaren lokalizazioa izango da. Honetan, mina batez ere ukondoaren barnealdean gertatzen da, besaurreko tendoien minaren eraginez. Mina beso osoan zehar ere hedatu daiteke.

Kasu bietan, aldi batez, errepikatzen den ekintza egiteari uztea da tratamendurik eraginkorrena, tendoiak erlaxa daitezen.

### Akilesekoa 
Akilesen tendoiaren gainkargagatik gertatzen dena da. Korrikalarien kasuan oso ohikoa da hau gertatzea, batez ere bat batean entrenamenduaren intentsitatea handitzen denean.

Adinak aurrera egin ahala ere tendoi hau ahultzen doa, hortaz adin nagusikoek probabilitate handiagoak dituzte tendinitis hau pairatzeko.

Kasu larrienek tendoiaren apurketa ekar ditzakete, interbentzio kirurgikoaren beharrizana eraginez.

### Rotulianoa 
Tendinitis mota hau, errotula eta tibia elkartzen dituen tendoiaren lesioan datza. Tendoi rotulianoak hankaren aurrealdeko muskuluekin lanean ari da belaunaren funtzionamendu egokirako.

saltoak egiten dituzten kirolariengan gertatzen da lesio hau gehienetan.

Tratamendu orokorra kasu hauetan belaunaren inguruko muskuluen luzaketetan oinarritzen daa batez ere.

## Prebentzioa 
* **Erlaxatu:** Esfortsu handia dakarten ekintza fisikoak egitea saihestu, batez ere denbora luzean zehar. Ariketaren bat egiterakoan mina sentitzean gelditu, eta deskantsatu.
* **Ekintza mota ezberdinak konbinatu**: Inpaktua duten ekintzak, lasaiagoak direnekin konbinatzea da egokiena.
* **Mugimenduak egiteko moduari erreparatu:** Mugimenduak gorputzaren posizio egokian egitea oso garrantzitsua izango da lesioak prebenitzeko.
* **Luzaketak egin:** Kirola egin ostean, muskuluen luzaketak egitea komeni da. 
* **Muskuluen prestaketa kirolerako**: indarra lantzea oso garrantzitsua izango da esfortsua hobeto jasateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wiwaxia

230px|eskuinera|thumb|*Wiwaxia*-ren fosila.
230px|eskuinera|thumb|*Wiwaxia*-ren fosila.
230px|eskuinera|thumb|*Wiwaxia* gaztea.
[230px|eskuinera|thumb|*Wiwaxia* heldua. 1911 urtean [Charles Doolittle Walcott-ek fosil berriak aurkitu zituen eta honek ere anelidoen barnean sartu zituen, poliketoen klasean. 1966 eta 1967 artean Harry B. Whittington-ek ale berriak aurkitu zituen Burgess Shalen eta honek ere anelidoa zela ebatzi zuen. Gaur egun moluskuen eta anelidoen artean erdibidean dagoen espeziea kontsideratzen da, azaleko eskleritoek poliketoekin lotzen dute baina moluskuen antzeko erradula daukala ikusi da.

Burgess Shalen 500 *Wiwaxia* fosil inguru aurkitu dira. 1991 urtean Australian ere aurkitu ziren eta 1994an Txinako Maotianshango eskistoetan.

Hiru espezie ezagutzen dira:
* *Wiwaxia corrugata*: Burgess Shalen aurkitu diren *Wiwaxiak* dira. Arantza luze eta kurbatuak ditu.
* *Wiwaxia taijiangensis*: Txinan aurkitu da. *W. corrugata* baino txikiagoa da eta arantzak txikiak eta zuzenak ditu.
* *Wiwaxia foliosa*: Berriena da, 2014an aurkitu zen. Ez du arantzarik.

## Deskribapena 
Simetria bilaterala zuen, gorputz eliptikoa eta ez zitzaizkion burua eta buztana nabaritzen. Bost zentimetro inguruko luzera har zezakeen. Plaka bakoitzak bere sustraiak sartzen zituen animaliaren gorputzean. Arantza luzedun bi lerrok zeharkatzen zuten oskola aurretik atzera, hauek ere esklerito gogorrak ziren. Lerro bakoitzean 5 eta 12 arantza artean zituen.

*Wiwaxia* animalia bakartia zela uste da, ez baita talde handietan aurkitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Burgess Shaleko webgunean, *Wiwaxia corrugata*-ren informazioa
Mission: Impossible III

**Mission: Impossible III** edota ***M:i:III*** (euskaraz *Misioa: Ezinezkoa III*) 2006ko J. J. Abrams estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko espioitza filma bat da. Bruce Geller zuzendari, gidoigile eta ekoizlearen izenburu berdineko *Mission: Impossible* telesailan oinarritua dago. Tom Cruise, Philip Seymour Hoffman, Ving Rhames, Billy Crudup, Michelle Monaghan, Jonathan Rhys Meyers, Keri Russell, Maggie Q eta Laurence Fishburne aktoreek antzeztu zuten.

*Mission: Impossible* (1996) eta *Mission: Impossible II* (2000) aurrekariak eta *Mission: Impossible – Ghost Protocol* (2011), *Mission: Impossible – Rogue Nation* (2015) eta *Mission: Impossible – Fallout* (2018) jarraipenak izan ditu.

## Argumentua 
Hainbat misio burutu ondoren, Ethan Hunt (Tom Cruise) agente berezia zerbitzu aktibotik erretiratu eta Julia (Michelle Monaghan) emaztegaiarekin elkarbizitzen jarri da. Baina Ethanek entrenatutako Lindsey Farris (Keri Russell) bahitzen dutenean, ekintzara itzuliko da. Owen Davian (Philip Seymour Hoffman) inongo eskrupulurik gabeko arma eta informazio trafikatzaileari ere aurre egin beharko dio.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Ethan Hunt
* Philip Seymour Hoffman: Owen Davian, merkatu beltzeko trafikatzailea
* Ving Rhames: Luther Stickell, Ethanen taldekidea
* Billy Crudup: John Musgrave, IMFko Operazio Zuzendaria
* Michelle Monaghan: Julia Meade
* Jonathan Rhys Meyers: Declan Gormley, Ethanen taldekidea
* Keri Russell: Lindsey Farris, Ethanek entrenatutako IMFko agentea
* Maggie Q: Zhen Lei, Ethanen taldekidea
* Simon Pegg: Benji Dunn, IMFko teknikaria
* Eddie Marsan: Brownway, Davianen eskuin eskua
* Laurence Fishburne: Theodore Brassel, IMFko burua
* Bahar Soomekh: Davianen itzultzailea
* Jeff Chase: Davianen bizkartzaina
* Michael Berry Jr.: Juliaren bahitzailea
* Aaron Paul: Rick Meade, Juliaren anai gaztea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Losin' It

'''''Losin' It'''* (euskaraz *Galduaz''), 1983ko Curtis Hanson estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Tom Cruise, Jackie Earle Haley, John Stockwell eta Shelley Long aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1960ko hamarkada, Los Angeles hiriko institutu batetako ikasleak diren estatubatuar nerabe lagun talde bat beren birjintasun sexuala galtzeko Mexikora bidaiatu du, eta bidebatez gorabehera ugari biziko dituzte.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Woody
* Shelley Long: Kathy
* Jackie Earle Haley: Dave
* John Stockwell: Spider
* John P. Navin, Jr.: Wendell
* Henry Darrow: Sheriffa
* Hector Elias: Chuey
* Mario Marcelino: Pablo
* John Valby: Johnny Hotrocks
* Rick Rossovich: Marine
* Kale Browne: Larry
* Santos Morales: Tongaleyko plazagizona

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Verginia

**Verginia** edo **Virginia** (K.a. 465 - K.a. 449), antzinako Erromako istorio baten protagonista izan zen, Tito Livioren Ab Urbe Condita liburuan agertzen dena.

## Historia 
Erromako jendea dagoeneko haserretuta zegoen *decemviri*ekin, hauteskunde egokiak ez deitzeagatik, eroskeriak hartzeagatik eta beste hainbat gehiegikeriagatik. Bazirudien Erromako Erregeen agintaritzara itzultzen ari zirela, zeinak hamarkada batzuk lehenago soilik kanporatuak izanak ziren. K.a. 451. urtean, Apio Klaudio Verginia neska ederrarekin maitemindu zen, zeina plebekoa eta Lucio Verginioren alaba zen, zenturioi errespetatua. Verginia Lucio Icilio, plebeko tribuno ohiarekin konprometitua zegoen. Klaudio baztertu zuenean, honek bere bezeroetako bat, Marko Klaudio, Verginia bere esklaboa zela esatera behartu zuen. Marko Klaudiok, orduan, bahitu zuen bere eskolara bidean zegoen bitartean. Foroko jendetzak horri uko egin zion, Verginio eta Icilio gizon errespetatuak baitziren, eta Marko Klaudio kasua decemvirien aurrera eramatera behartu zuten, zeinak Apio Klaudioren gidaritzapean zeuden. Verginio zelaitik deitarazi zuten bere alaba defendatzeko, eta Iciliok, indarkeria mehatxuen ostean, Verginia bere etxera bidaltzea lortu zuen epaileek aita agertu arte itxaroten zuten bitartean. Klaudiok bere aldekoak Verginio deitzeko bidali zituzten mezulariek atzematen saiatu zen, baina beranduegi iritsi ziren Verginioren etorrera atzeratzeko.
[ezkerrera|thumb|Verginiaren heriotza, [Francesco de Mura|Francesco da Mura]]
Bi egun geroago Verginio iritsi zenean, bere aldekoak bildu zituen Foroan. Klaudiok, ordea, ez zion hitz egiten utzi, eta Verginia Marko Klaudioren esklabo zela ebatzi zuen. Apio Klaudiok eskolta armatu bat eraman zuen berarekin eta herritarrei sedizioa leporatu zien. Verginioren aldekoek Foroa utzi zuten, inolako indarkeria eragin gabe, eta Verginiok bere alabari zuzenean galdetzea erregutu zuen. Klaudiok onartu zuen, baina Verginiok labana bat hartu eta Cloacinako Venusen santutegian Verginia labankatu zuen, bere askatasuna defendatu zezakeen modu bakarra zela pentsatuz. Verginio eta Icilio atxilotu zituzten, eta beren aldekoak itzuli ziren liktorrei eraso egiten eta haien fasciak suntsitzeko. Honek decemviriak uzkailtzea eta Erromatar Errepublika berreskuratzea ekarri zuen.

Tito Liviok istorio hau k. a. 509. urteko Lukreziaren bortxaketarekin eta monarkiaren uzkailtzearekin alderatu zuen.

Ipuina, fideltasun ezberdinarekin, mendebaldeko literaturako zenbait lanetan birkontatua izan da, besteak beste, Geoffrey Chauceren Canterburyko ipuinak liburuko ''"The Physician's Tale"* ipuinean, Thomas Babington Macaulayen *Lays of Ancient Rome*n eta John Webster eta Thomas Heywooden *Appius and Virginia'' antzezlanean.

## Erreferentziak
Foliolo

thumb|Hosto trifoliolatu baten folioloak|alt=
**Foliolo** (hostoxka, pina) deritzo hosto konposatuetan bana dezakegun atal bakoitzari. Foliolo bakarra erakusten duten hostoak sinpleak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triple Frontier

***Triple Frontier*** 2019ko J. C. Chandor estatubatuar zinema zuzendariaren ekintzazko film bat da. Ben Affleck, Oscar Isaac, Charlie Hunnam, Garrett Hedlund, eta Pedro Pascal aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bost lagun, bostak soldadu beteranoak eta Indar Berezietako kide ohiak, Hego Amerikako biztanle gutxiko mugalde baten indar-hartzea planifikatzeko elkartzen dira. Helburua: narkotrafikatzaile boteretsu bati lapurreta egitea. Beraien ibilbide profesional prestigiotsuan lehenengo aldiz, heroi anonimo hauek bere buruaren onurarako hartuko dute misio arriskutsu bat, eta ez herrialdearen onurarako. Baina ezusteko gertaera batek gauzak aldatzen dituenean, eta kontroletik ateratzeko zorian daudenean, ustekabeko ondorioak etortzen dira.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Tom "Redfly" Davis
* Oscar Isaac: Santiago "Pope" Garcia
* Charlie Hunnam: William "Ironhead" Miller
* Garrett Hedlund: Ben Miller
* Pedro Pascal: Francisco "Catfish" Morales
* Adria Arjona: Yovanna
* Hakeemshady Mohamed: Helikopteroko enpresa gizona
* Reynaldo Gallegos: Gabriel Martin Lorea
* Sheila Vand: Lauren Yates
* Madeline Wary: Tess Davis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Genista legionensis

***Genista legionensis*** Genista generoko landarea da. Kantauriar mendikateko endemismoa da eta Euskal Herrian populazio bakarra dago, Zierbenan (Bizkaia).

Aurrez 1880 eta 1953 artean hainbat botanikarik *Genista lobelii* DC izena eman zioten. Carlos Pau botanikari espainiarrak *Genista aspalathoides* espeziearen *legionensis* aldaera gisa deskribatu zuen.

Gaur egun honako izen hau mantentzen du, Pau eta Lainz botanikarien omenez:

:*Genista legionensis* (Pau) M. Laínz

Espeziearen *legionensis* izenak Leóngo probintzian aurkitu zela adierazten du.

Adar gazteak malguak dira eta puntak leunak dituzte. Heldutasunean, aldiz, adarrak zurezko bihurtzen dira, hostoak galdu eta muturrak arantza luze eta zorrotz bihurtzen dira. Hostoak bakunak eta txandakatuak dira, gainazalean iletsuak eta zetakarak azpialdean.

Loreak binaka edo lau aleko faszikuluetan agertzen dira. Bost petalo hori aske ditu, bat estandarte tentea da, beste bi alboetara zabaltzen dira eta azken biek gila osatzen dute. 10 estamine ditu, taaina desberdinetakoak. Denek ere azpialdean zuntzak elkarturik dituzte eta estiloa inguratzen dute, 1.100 eta 2.200 metro arteko altueran.

## Ugalketa eta bizi-zikloa 
Maiatza eta uztaila artean loratzen da, altueraren arabea abuztuan ere bai eta 2007tik aurrera jarraipena egin zaio urtez urte.

2022an sute batek populazioa galdu zuen baina tokian bertan ale berriak ateratzen hasi dira. Agian onuragarria izan zaio, beste zuhaixken lehiaketa desagertarazi duelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panikula

thumb|Arrozaren panikula
**Panikula** luku erako infloreszentzia konposatua, hau da, lukuzko lukua.Itxura piramidala duen infloreszentzia da, errazemosoa. Adaxkak oinaldetik puntalderantz joan ahala txikituz doaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gingil

thumb|eskuinera|180px|Garien gingilak (*Triticum aestivum*).
**Gingil** peziolo eta hosto-orriaren oinaldean egoten diren hosto-apendize txiki bietako bakoitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inparipinatu

alt=Hosto konposatu inparipinatua|thumb|Hosto konposatu inparipinatua
Botanikan, **inparipinatu** errakiaren puntan foliolo bat duen hosto pinatu konposatua da. Hau da, hosto inparipinatuetan folioloak txandakatuta kokatzen dira eta nerbio nagusiaren amaieran foliolo bakar bat aurkituko dugu punta gisa. Hosto inparipinatuek foliolo kopuru bakoitia izango dute beti. 

## Ikus, gainera 
* Pinatu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oscar Isaac

**Óscar Isaac Hernández Estrada** (Guatemalako Hiria, 1979ko martxoaren 9a) guatemalar eta estatubatuar aktorea da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Scotia Plaza

**Scotia Plaza** Torontoko (Ontario, Kanada) hirian kokatutako arkitektura postmodernoko gunea da. Gunea hiriaren erdialdeko finantza auzoan kokatzen da, eta Yonge Street kalea mendebaldean, King Street West hegoaldean, Bay Street ekialdean eta Adelaide Street West iparraldean ditu mugakide.

Scotia Plaza Path sarera konektatuta dago, eta 190.000 m ² ditu bulegoetarako eta 40 denda txikitan. Guneak Scotiabank-en egoitza soziala bezala jarraitzen du funtzionatzen. 68 pisuko altuera du eta 148.658 m²-ko azalera.

## Kanpo estekak
Hallucigenia

230px|eskuinera|thumb|*Hallucigenia*-ren fosila.
230px|eskuinera|thumb|*Hallucigenia* espezieak, *Hallucigenia sparsa* (gorria), *Hallucigenia hongmeia* (berdea) eta *Hallucigenia fortis* (urdina).

***Hallucigenia*** Kanbriar garaian bizi izan zen animalia bat da, gaur egun iraungita dagoena. Bere itxura berezia dela eta sailkatzen zaila da baina gaur egungo onikoforoekin erlazionaturik dagoela uste da.

## Aurkikuntza eta taxonomia 
Charles Doolittle Walcott naturalistak Burgess Shale aztarnategian aurkitu eta deskribatu zuen aurreneko aldiz. Walcottek *Canadia* generoko poliketo gisa sailkatu zuen. 1977 urtean Simon Conway Morris-ek zerbait desberdina izan behar zuela pentsatu zuen, eta genero berria sotu zuen, *Hallucigenia*. Izenak argi erakusten zuen animalia hau deskribatu eta sailkatzeko zailtasuna. Arantzak eta gainerako luzakinak goian ala behean izango ziren erabakitzea ere zaila zen. Gehienetan arantzak hankak zirela pentsatu izan zen eta hodi itxurako luzakinak garro antzerako egitura batzuk. Zientzilari batzuek ere esan zuten animalia handiago baten luzakina izan zitekeela, Anomalocaris-ena kasu.

1991 urtean Lars Ramskold eta Hou Xianguang paleontologoek Txinan aurkituriko fosilak aztertzean onikoforoen taldean sartu zuten. Hauek animaliari buelta eman eta hodi itxurako luzakinak hankak zirela eta arantzak babes egiturak zirela ebatzi zuten. Arantzak mugikorrak izan zitezkeen ideia ere azaldu da, gaur egun hainbat ekinodermatuk dituztenen antzera.

Burgess Shale aztarnategian dagoeneko 109 fosil aurkitu dira baina mundu mailako kanbriar garaiko estratuetan hainbat tokitan aurkitu dira, Txinan esate baterako.

Hiru *Hallucigenia* espezie deskribatu dira:
* *Hallucigenia sparsa* (Conway Morris, 1977)
* *Hallucigenia fortis* (Hou & Bergström, 1995)
* *Hallucigenia hongmeia* (Steiner et al 2012)

## Deskribapena 
*Hallucigenia* animalia txikia da, 0'5 eta 3'5 cm artean neurtzen baitu. Zazpi edo zortzi hanka pare ditu eta bakoitzak muturrean bi erpe ditu.

## Bizimodua 
Sakonera txikiko hondoetan bizi zen animalia bentikoa zen *Hallucigenia*. Aurkituriko arroka batean zizare handi baten fosila ikusten da eta inguruan hamabost *Hallucigenia*. Pentsatzekoa da zizarea jaten ariko zirela, eta ondorioz animalia sarraskijalea izango zela ondorioztatu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Burgess Shaleko webgunean, *Hallucigenia sparsa*-ren informazioa
San Ignazio festetako batel estropada

**San Ignazio festetako batel estropada** edo **Loiolatarra batel bandera** Loiolatarra Kirol Elkarteak Loiolan, Urumea ibaian, San Ignazio eguneko festetan antolatzen duen batel estropada da. Gazte mailako batelak izaten dira parte hartzen dutenak.

1980an izan zuen lehen edizioa gizonezkoetan eta 1991n emakumezkoetan.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Loiolatarraren webgune ofiziala
Mary Travers

**Mary Allin Travers** (Louisville, Kentucky, 1936ko azaroaren 9a - Danbury, Connecticut, 2009ko irailaren 16a) estatubatuar abeslaria izan zen. Peter, Paul and Mary folk-musikaren taldeko kidea izan zen, Peter Yarrowekin eta Paul Stookeyekin batera. Taldea eratu zuten 1961ean eta 1970ean banandu ziren.
### Diskografia bakarlari moduan 
* *Mary*, 1971
* *Morning Glory*, 1972
* *All My Choices*, 1973
* *Circles*, 1974
* ''It's In Everyone of Us'', 1978
Agnes Randolph

**Agnes Randolph** (Eskozia, 1312 inguru - 1369) Dunbar eta Marcheko kondesa izan zen. **Agnes Beltza** izenaz ere ezaguna izan zen, begi eta ile beltzak eta larruazal oliba-kolorekoa zituela eta. Patrick, Dunbar eta Marcheko 9. kondearen emaztea izan zen. Mordington Housetik gertu dagoen panteoi batean dago lurperatuta.

Thomas Randolph, Morayko kondearen eta Isabel Stewarten alaba izan zen. Bere aita Roberto I.a Eskoziakoaren iloba eta gerra laguna izan zen eta bere ama John Stewart Bonkyllekoaren alaba izan zen. Agnes Ekialdeko Lothianen dagoen Dunbarreko gazteluaren defentsa heroikoagatik ospetsua egin zen. Gaztelua William Montagu, Salisburyko lehen kondearen setiotik babestu zuen, zeina 1338ko urtarrilaren 13an hasi eta ekainaren 10ean amaitu zen, 1331tik 1341era iraun zuen Eskoziako bigarren independentzia gerraren baitan.

## Dunbarreko setioa 
alt=Dunbarreko gazteluaren hondakinak|ezkerrera|thumb|Dunbarreko gazteluaren hondakinak
1338ko urtarrilaren 13an

Eskoziako arkularietako batek Salisburyren ondoan zegoen ingeles soldadu bat jo zuenean, kondeak oihu egin zuen: "Hemen dator nire anderearen orratz bat; Agnesen maitasun azkonak zuzenean bihotzera doaz".. Hala eta guztiz ere, datu fidagarrienen arabera konderria koroari itzulia izan zen. Dena den, 1371/2 urtean, Agnesen iloba, John Dunbar, Morayko konde izendatu zuen Roberto II.ak, bere aitaginarrebak. Agnesen familia oso aktiboa izan zen Eskoziako erresistentzian, XIV. mendean Ingalaterrak herrialdea konkistatzeko egin zituen saiakeretan. Bere aita, Thomas Randolph Morayko kondea, erregeorde izendatua izan zen 1329tik 1332ra. Agnesen anaia 1335ean ondoko erregeorde izendatu zuen, baina ingelesek harrapatu zuten handik gutxira.

1324an Agnes Patrickekin, Dunbar eta Marcheko bederatzigarren kondea eta Berwickeko gobernadorearekin, ezkondu zen. Berwick indar ingelesek okupatu zutenean 1333an, Patrickek ingelesekin bat egitea erabaki zuen, eta Eduardo III.ak Agnes eta Patricki lur ingelesak emango zizkiela baieztatu zuen. Patrickek Edwarden baimena jaso zuen Dunbarreko gaztelua berrindartzeko. Orduan, Patrick Eskoziarren aldera aldatu zen berriro ere. Agnes haserre zegoen bere senarrak egiten zituen leialtasun aldaketak zirela eta, baina Patrickek Agnesek inguruko susmoak zituen era berean. Badirudi ez zela egon Agnes eta kondearen arteko ezkontzaren ondorioz sorturiko seme-alabarik bizirik iraun zuenik denbora luzez. Haien ondasunak kondearen lehengusua zen John de Dunbar of Derchester and Birkynside eta bere emazte Isobel Randolph, Agnesen ahizpa gazteeneren arteko ezkontzatik sortu ziren seme-alabei utzi zizkieten.

Hiru ilobak hauek izan ziren:
* George, Dunbar eta Marcheko kondea
* John Dunbar, Morayko kondea
* Sir Patrick de Dunbar, Beilekoa

Tutoretzapeko neska bat ere izan zuen, Agnes Dunbar, Dabid II.a erregearen maitale bihurtu zena.

## Oharrak 
## Erreferentziak
Thoma

**Thoma** (?-1127), Valentziako Habiba ere deitua, arabo-andaluziar emakume bat zen, gramatika eta jurisprudentziari buruzko liburu adituak idazteagatik ezaguna. Bere bizitzaz oso gutxi ezagutzen da.

## Erreferentziak
Action Jackson (1988ko filma)

***Action Jackson***, 1988ko Craig R. Baxley estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Carl Weathers, Vanity, Craig T. Nelson eta Sharon Stone aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jericho "Action" Jackson (Carl Weathers) Detroit hiriko polizia saileko metodo zakarrak dituen afroamerikar detektibe bat da, eta Peter Dellaplane (Craig T. Nelson) droga-trafikatzaileari aurre egin beharko dio.

## Aktoreak 
* Carl Weathers: Jericho "Action" Jackson sarjentua
* Craig T. Nelson: Peter Anthony Dellaplane
* Vanity: Sydney Ash
* Sharon Stone: Patrice Dellaplane
* Bill Duke: Earl Armbruster kapitaina
* Robert Davi: Tony Moretti
* Jack Thibeau: Kotterwell detektibea
* Armelia McQueen: Dee
* Stan Foster: Albert Smith
* Roger Aaron Brown: Lack ofiziala
* Thomas F. Wilson: Kornblau ofiziala
* Edgar Small: Raymond Foss
* Chino 'Fats' Williams: Kid Sable
* Prince A. Hughes: Edd
* Frank McCarthy: Oliver O'Rooney
* De'Voreaux White: Clovis
* Dennis Hayden: Shaker
* Bob Minor: Apustularia
* Brian Libby: Martin
* Nicholas Worth: Cartier
* Branscombe Richmond: Bilar aretoko morroskoa
* Miguel Nunez: Bilar aretoko morroskoa
* Charles Meshack: Bilar aretoko morroskoa
* Al Leong: Dellaplanen txoferra
* Ed O'Ross: Frank Stringer
* Mary Ellen Trainor: Liz Mazatorri
* Jim Haynie: Morty Morton
* Ivor Barry: Stuffy Old Man
* Michael McManus: Lionel Grantham
* Sonny Landham: Quick jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mission: Impossible – Ghost Protocol

***Mission: Impossible – Ghost Protocol*** (euskaraz *Misioa: Ezinezkoa – Protokolo Mamua*) 2011ko Brad Bird estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko espioitza filma bat da. Bruce Geller zuzendari, gidoigile eta ekoizlearen izenburu berdineko *Mission: Impossible* telesailan oinarritua dago. Tom Cruise, Jeremy Renner, Simon Pegg, Paula Patton, Michael Nyqvist, Léa Seydoux eta Anil Kapoor aktoreek antzeztu zuten.

*Mission: Impossible* (1996) eta *Mission: Impossible II* (2000),a *Mission: Impossible III* (2006) aurrekariak dauzkz, eta *Mission: Impossible – Rogue Nation* (2015) eta *Mission: Impossible – Fallout* (2018) jarraipenak izan ditu.

## Argumentua 
Ethan Hunt (Tom Cruise) agenteari Kremlinaren aurka burututako atentatu bat egotzi diote, eta bide batez AEBetako Peesidenteak "Protokolo Mamua" martxan jartzean IMF erakunde osoa terroristatzat jo.

Ethan bere kaxara abandonatua eta inongo laguntzarik gabe gelditu da, honenbestez, bere burua eta IMF erakundearen izen ona berreskuratu eta beste eraso berri bat ekidin beharko ditu. Ethan misio berri honi iheslari talde batekin ekingo dio, haietako batzuk iheslari izateko arrazoi pertsonalak ez ditu ezagutuko.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Ethan Hunt
* Simon Pegg: Benji Dunn
* Jeremy Renner: William Brandt
* Paula Patton: Jane Carter
* Michael Nyqvist: Kurt Hendricks
* Léa Seydoux: Sabine Moreau
* Vladimir Mashkov: Anatoly Sidorov
* Samuli Edelmann: Marius Wistrom
* Ivan Shvedoff: Leonid Lisenker, niklear kodeetan aditua
* Josh Holloway: Trevor Hanaway
* Pavel Kříž: Marek Stefanski
* Miraj Grbić: Bogdan
* Ilia Volok: *Lainoa*, arma trafikatzailea eta Bogdanen lehengusua
* Andrej Bestcastnyj: Egorov maiorra
* Andreas Wisniewski: *Lainoa*ren kontaktua
* Anil Kapoor: Brij Nath, indiar hedabidetako kazetaria
* Tom Wilkinson (krediturik gabe): as IMFko idazkaria
* Ving Rhames (krediturik gabeko kameoa): Luther Stickell
* Michelle Monaghan (krediturik gabeko kameoa): Julia Meade-Hunt, Ethanen emaztea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fantasmagoria

thumb|300px|1797ko fantasmagoria baten grabatua.
**Fantasmagoria** ilusio optikoak erabiliz sortutako antzezpena da. XVIII. mendean Étienne-Gaspard Robertek sortu zuen. Nolabait, beldurrezko antzerkia bezala definitu daiteke. Hasieran, Alemanian, benetazko espiritismo saioak bezala sortu ziren eta, laster, Europa osoan zabaldu ziren, batez ere XIX. mendean Erresuma Batuan.

## Etimologia 
Fantasmagoriak, hasiera batean, "publikoan mamuekin hitz egiteko artea" esan nahi zuen. Hitza frantsesetik dator, "phantasmagorie"; frantsesezko hitza, aldi berean, antzinako grezieratik hartu zen: "φάντασμα" (phántasma, "mamua") eta agian "αγορά" (agorá, "bilkura") -ia atzizkiarekin edo "ἀγορεύω" (agoreúō, "publikoan hitz egitea").

Hitzaren lehenengo erabilerak 1792an dokumentatu zen. Urte horretan eta izenburu horrekin *Magazin Encyclopédique*n gutun bat argitaratu zen; sinatzailea ALM zen. Handik gutxira, urte berean, Paul Philidor-rek, Parisko *Affiches, annonces et avis divers* egunkarian, bere espektakulua iragartzeko "Phantasmagorie" hitza erabili zuen; espektakuluan mamuen eta pertsonai ospetsuen itzalen agerpenak iragartzen ziren.

## Erabilitako teknikak 
thumb|Lanterna magikoaren erabilera.
Beldurra eta ezusteak eragiteko sistema desberdinak erabili ziren.

* Linterna magikoak: tresna horien bidez eskeletoak, deabruak eta mamuak proiektatzen ziren. Proiekzioak hormetan zein ke gainean edo pantaila sasi gardenen gainean egiten ziren. Askotan, proiektoareak mugitzen ziren efektu ugari sortuz.
* Beldurrezko dekorazioak.
* Erabateko iluntasuna.
* Hitzezko aurkezpenak.
* Soinu-efektuak.
* Usainak.
* Deskarga elektrikoak.
* Sugestioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :[Carlos Mesa(https://eu.wikipedia.org/wiki/Carlos_Mesa)ren hitzaldia fantasmagoriari buruz.]
Mikel Laboa (Delorean)

***Mikel Laboa*** 2017an plazaratutako Delorean taldearen estudioko grabazioa da. Mikel Laboaren lanean oinarritutako diskoa. Bertsio elektronikoak dira, oinarri gisa 2008an hil zen Donostiako abeslariaren ahotsa erabiliz. Taldearen bederatzigarren diskoa izan zen. Azala Jose Luis Zumetaren lana da. Diskoa zuzeneko espektakulu batean oinarritu zen.

## Ezaugarriak 
Laboaren estilo abangoardista erabiliz Zarautzeko indie-rock elektroniko estiloko taldeak bariazioak eta aldaketak sortu zituen. Elementu berri asko sortuz, funtsean Laboaren lana nabarmendu nahi zuten. Orokorrean, oso disko hipnotikoa da.

## Musikariak 
* Ekhi Lopetegi
* Guillermo Astrain
* Unai Lazkano
* Igor Escudero

## Kantuen zerrenda 
Guztiak Mikel Laboaren kanta ezagunen bertsioak dira:
# 01 - "Kantuz"
# 02 - "Dialektikaren laudorioa (Lekeitio 3)"
# 03 - "Komunikazioa-inkomunikazioa (Azken pasartea, "Ez""
# 04 - "Denbora galduaren bila"
# 05 - "Bentara noa"
# 06 - "Orreagarako introa"
# 07 - "Orreaga (Lekeitio 6)"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Guille Callejaren komentarioa Mondosonoro webgunean.
* Diskoa Youtuben.
Mission: Impossible

***Mission: Impossible*** (euskaraz *Misioa: Ezinezkoa*), AEBetako espioitza eta ekintza telesail bat da. Bruce Geller ekoizleak ekoitzi zuen. 1966ko irailaren 17tik 1973ko martxoaren 30era CBS katean aireratu zen, denera 171 atal eta 7 denboraldiz.

*1988an izenburu berdineko berregokitzapen telesaila* izan zuen, ABC katean aireratua, eta *1996ko izenburu berdineko filmaren* ondoren, Tom Cruise aktoreak antzeztutako film saila ere bai.

## Argumentua 
Ezinezko Misioen Indarra, bakoitza beren arloan onena den espioiez osatua dago: Buruzagia (Steven Hill), Teknologian Aditua (Greg Morris), Indar Fisikoa (Peter Lupus), Mozorroen Maisua (Martin Landau) eta Femme Fatale (Barbara Rain). Egunero-egunero beren misioa gauzatzeko helburuz eliteko talde honek porrotari, atzemanak izateko arriskuari eta heriotzari aurre egiten die, ohitura legez, misio bakoitzaren azalpenak autosuntsitzen den mezu baten bidez iragartzen zaizkie...

## Aktoreak 
* Steven Hill: Daniel «Dan» Briggs
* Peter Graves: James «Jim» Phelps
* Barbara Bain: Cinnamon Carter
* Martin Landau: Rollin Hand
* Greg Morris: Barney Collier
* Leonard Nimoy: Paris
* Peter Lupus: Willy Armitage
* Lee Meriwether: Tracey
* Sam Elliott: Doug Robert doktorea
* Lesley Ann Warren: Dana Lambert
* Lynda Day George: Lisa Casey
* Barbara Anderson: Mimi Davis
* Bob Johnson: Mezuen ahotsa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mission: Impossible – Fallout

***Mission: Impossible – Fallout*** (euskaraz *Misioa: Ezinezkoa – Eroria*) 2018ko Christopher McQuarrie estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko espioitza filma bat da. Bruce Geller zuzendari, gidoigile eta ekoizlearen izenburu berdineko *Mission: Impossible* telesailan oinarritua dago. Tom Cruise, Ving Rhames, Simon Pegg, Rebecca Ferguson, Sean Harris, Michelle Monaghan, Alec Baldwin, Henry Cavill, Vanessa Kirby, and Angela Bassett aktoreek antzeztu zuten.

*Mission: Impossible* (1996) eta *Mission: Impossible II* (2000),a *Mission: Impossible III* (2006), *Mission: Impossible – Ghost Protocol* (2011) eta *Mission: Impossible – Rogue Nation* (2015) aurrekariak dauzka.

## Argumentua 
Ethan Hunt (Tom Cruise) eta IMFko agenteez osatutako bere taldeak (Alec Baldwin, Simon Pegg, Ving Rhames), hainbat aliatuen laguntzaz (Rebecca Ferguson eta Michelle Monaghan), misio batek porrot egin ostean erlojuaren aurkako borroka bati ekin beharko diote.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Ethan Hunt, IMFko agentea eta operazio taldeen burua
* Henry Cavill: August Walker, CIAko agentea
* Ving Rhames: Luther Stickell, IMFko agentea
* Simon Pegg: Benji Dunn, IMF agentea teknikaria
* Rebecca Ferguson: Ilsa Faust, MI6ko agente ohia
* Sean Harris: Solomon Lane, Sindikatuko buru anarkista
* Angela Bassett: Erika Sloane, CIAko zuzendari berria Hunley ordezkatuz
* Vanessa Kirby: Alanna *Alargun Beltza* Mitsopolis, arma trafikatzailea
* Michelle Monaghan: Julia Meade doktorea
* Alec Baldwin: Alan Hunley, CIAko zuzendari ohia eta gero IMFko idazkaria
* Wes Bentley: Erik, Juliaren bigarren senarra
* Frederick Schmidt: Zola Mitsopolis, Alannaren anaia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Bourne Identity (2002ko filma)

***The Bourne Identity*** (euskaraz *Bournen Nortasuna*), 2002ko Doug Liman estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza thriller film bat da. Robert Ludlum estatubatuar idazlearen *1980ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago, eta liburu horretan oinarrituta eta Richard Chanberlain aktoreak antzeztutako *1988ko izenburu berdineko filmaren* berregokitzapena ere bada. Matt Damon, Franka Potente, Chris Cooper, Clive Owen, Julia Stiles, Brian Cox eta Adewale Akinnuoye-Agbaje aktoreek antzeztu zuten.

*Jason Bourne* sailaren filmeetako bat da, gainontzekoak honakoak dira: *The Bourne Supremacy* (2004), *The Bourne Ultimatum* (2007), *The Bourne Legacy* (2012) eta *Jason Bourne* (2016).

## Argumentua 
Mediterraneo itsasoan, italiar ontzi bateko arrantzaleek noraezean dagoen estatubatuar bat (Matt Damon) erreskatatuko dute. Berarekin bat ez darama ez nortasun agirik ezta ezer ere, bizkarrean tiro zauriak eta suitzar banku bateko kontu zenbakia aldakan itsatsia. Ez du ez nortasun ezta iraganik ere, baina arteak, hizkuntza, borroka arteak eta autodefentsarako talentu ikaragarria du, horrek dirudienez, lanbide arriskutsu bat duela adierazten du. Nahasturik eta non dagoen jakin gabe, gizasemeak nor den eta bere bizitzak biraketa hain arriskutsua zergatik hartu duen jakiteko bilaketa nekagaitz eta etengabe bati ekingo dio.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Jason Bourne
* Franka Potente: Marie Kreutz
* Chris Cooper: Alexander Conklin
* Clive Owen: Irakaslea
* Brian Cox: Ward Abbott
* Adewale Akinnuoye-Agbaje: Nykwana Wombosi
* Gabriel Mann: Danny Zorn
* Julia Stiles: Nicky Parsons
* Orso Maria Guerrini: Giancarlo
* Tim Dutton: Eamon
* Nicky Naude: Castel
* Russell Levy: Manheim
* Vincent Franklin: Rawlins

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Edith Eger

**Edith Eger** (Košice, Txekoslovakia, 1927ko irailaren 29a) Holokaustoa biziraun zuen gatibua eta psikologian aditua, trauma osteko estresaren nahasmenduan (TOEN) espezialista da, berak bizitako esparruen bizipenak oso lagungarriak izan ditu hainbat gaixo laguntzeko.

## Biografia 
Nerabe bat izanik, naziek antolatutako sarraski esparruak bizi izan zituen. Genozidio nazia bizi izan ondoren, Estatu Batuetara emigratu eta psikologia ikasketak burutu zituen. Doktoregoa lortu zuen eta Viktor Franklen dizipulua izan zen.

Edith Egerrek dantzari amorratua da eta Olinpiadetara joateko aukera izan zuen. Azkenean, judua izateagatik ezin izan zuen hauetan parte hartu.

## Harrapaketa eta sarraski esparruak 
1944ko martxoan, soldaduak gauean bere etxean sartu ziren eta familia osoa etxetik kanporatu zuten. Auschwitz-era deportatua izan zen bere arreba Magda eta bere gurasoekin batera. Sarraski esparruan, Josef Mengele topo egin zuen, lehenengo aldian, bere ama gas-kameretara bidali zuenean, eta bigarren aldian, berarentzat Danubio Urdina dantzatu zuenean.

## Heriotza-martxak 
Egerrek 1944an naziak martxan gauzatutako heriotza martxak sufritu zituen eta Auschwitz-etik Austriako Gunskirchen Lagerrera (Mauthausen sarraski-esparruaren sekzioetako bat) mugitu zuten. Bertan, bere gorputzak muturreko ahuleziara heldu zen, baina Ameriketako Estatu Batuetako Armadak 1945eko maiatzean esparrua askatzen zuen, Egerren bizitza salbatuz.

## Sarraski esparruaren ondoren 
Edith Egerrek Košicera bueltatu zen eta bere arrebekin batu egin zen (bere gurasoek ez zuten sarraski esparruetatik bizirik atera). Urte batzuk geroago (1949), komunisten mehatxuen ostean, Amerikako Estatu Batuetara mugitu zen bere senarra eta alabarekin. Bertan, egokitzapen urte latz batzuk jasan ondoren, psikologiako ikasketak burutu zituen eta terapia burutzeko klinika propioa ireki zuen La Jollan, Kalifornian.

## Erreferentziak
Mission: Impossible – Rogue Nation

***Mission: Impossible – Rogue Nation*** (euskaraz *Misioa: Ezinezkoa – Nazio Sekretua*) 2015eko Christopher McQuarrie estatubatuar zinema zuzendariaren akziozko espioitza filma bat da. Bruce Geller zuzendari, gidoigile eta ekoizlearen izenburu berdineko *Mission: Impossible* telesailan oinarritua dago. Tom Cruise, Jeremy Renner, Simon Pegg, Rebecca Ferguson, Ving Rhames, Sean Harris, Alec Baldwin, Simon McBurney eta Tom Hollander aktoreek antzeztu zuten.

*Mission: Impossible* (1996) eta *Mission: Impossible II* (2000),a *Mission: Impossible III* (2006) eta *Mission: Impossible – Ghost Protocol* (2011) aurrekariak dauzka, eta *Mission: Impossible – Fallout* (2018) jarraipena izan du.

## Argumentua 
IMF erakundea desegina dago eta Ethan Hunt (Tom Cruise) agentea bere kaxara abandonatua, hortaz bera eta bere taldekideek Sindikatua delakoari aurre egin beharko diote, entrenamendu gorena duten agente berezien sarea. Sindikatuak gero eta larriagoak diren eraso terroristen bidez mundu mailako orden berria ezartzea helburu du.

Ethanek bere taldea bildu eta *Nazio Sekretua* delako erakundeko kide izan ala ez izan daitekeen Ilsa Faust (Rebecca Ferguson) britainiar agente ohiaren laguntzarekin, ordurarteko beren misio ezinezkoenari aurre egin beharko diote.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Ethan Hunt, IMFko agentea
* Simon Pegg: Benji Dunn, IMFko agente teknikaria
* Jeremy Renner: William Brandt, IMFko operazio zuzendaria
* Ving Rhames: Luther Stickell, IMFko agentea eta konputagailuetan aditua
* Rebecca Ferguson: Ilsa Faust, MI6ko agente infiltratua Sindikatuan
* Alec Baldwin: Alan Hunley, CIAko zuzendaria
* Sean Harris: Solomon Lane, MI6ko agente ohia eta Sindikatuko sekretupeko buruzagia
* Simon McBurney: Atlee, CIAko buruzagia
* Tom Hollander: Erresuma Batuko lehen ministroa
* Zhang Jingchu: Lauren, CIAko analista
* Jens Hultén: Janik Vinter, KGBko agente ohia
* Hermione Corfield: Disko dendako jabea den IMFko agentea
* Alec Utgoff: A400 hegazkineko bidaiarietako bat
* Robert Maaser: Vienako Estatu Opera antzokiko hiltzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Spriggina

230px|eskuinera|thumb|*Spriggina*-ren interpretazio artistikoa.
230px|eskuinera|thumb|*Spriggina floundersi*.
***Spriggina*** Garai Ediakarikoan bizi izan ziren fosilen genero bat da. Espezie bakarra ezagutzen da, *Spriggina floundersi*. Duela 550 milioi urte bizi izan zen.

## Aurkikuntza eta taxonomia 
*Spriggina* generoko aurreneko fosilak Australian aurkitu ziren, 1958 urtean, garaiari izena ematen dion Ediacara aztarnategian. Garai Ediakarikoan garapen handiena zuen animalietako bat zen.

## Deskribapena 
Hiru zentimetro inguruko luzera zuen animalia zen. Animaliaren goikaldean elkar gainezarritako plakaz osaturik zegoen eta azpialdea plaka bikoitiez babestua. Aurreneko bi segmentuek "burua" osatzen zuten, zaldi perraren itxurako kasko gogorra. Zulo pare bat nabari zaizkio begiak egongo ziren tokietan. Antena pare bat izan zezakeela ere proposatu izan da, baina ez dago frogatua.

Hankarik ez da aurkitu fosiletan.

## Bizimodua 
Trilobiteen antza badu ere *Spriggina* harraparia izango zela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esneki argi

thumb|Lactarius pallidus.

**Esneki argia** (*Lactarius pallidus*) *Russulaceae* familiako onddo bat da. Susmagarria da eta ez da kontsumitu behar.

Sinonimoak: *Agaricus pallidus*, *Galorrheus pallidus*, *Lactifluus pallidus*, *Lactarius nominabilis*, *Lactifluus nominabilis*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 12 cm. arteko diametrokoa edo gehiagokoa, haragitsua hasieran, gero deprimitua eta amaieran inbutu formakoa eta ertza denbora luzez biribildua. Azala likatsua hezetasunarekin eta krema-haragi zurbil-zurbil kolorekoa. Uniformea eta larru-zikinaren koloreko tonu batzuekin. Apur bat simurra da.

**Orriak:** Itsatsiak edo dekurrenteak, estu eta meheak, hasieran zurixkak, gero gorriz zikindutako krema-zurbil kolorekoak eta esporetako hauts zurixka batekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Sendoa eta laburra, batzuetan eszentrikoa, kapelaren kolore berekoa, orban gorrixkekin hau ere eta likatsua da goia izan ezik, goia pruinosoa eta lehorra.

**Haragia**: Zurixka, gero zerbait gorrixka batez ere oinean, fruta usain leuna du eta zapore garratza.

Esne zuria, eta ez da kolorez aldatzen, hasieran gozoa eta gero erabat garratza.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa *lac*, *lactis*, esnetik dator; esneari dagokio. *Latex*-a jariatzen duelako ebakitzean edo haustean.

## Toxikotasuna 
Nahasmenduak sortzeko susmagarria da eta ez da kontsumitu behar.

### Nahasketa arriskua 
*Lactarius* hau oso arrunta da eta erraz ezagutzen da kapelaren kolorearen uniformetasunagatik.

*Lactarius albocarneus*-ekin nahas daiteke, honen latex zuria horitu egiten da lehortzean, eta *Lactareus musteus*-ekin, honek izokin koloreko zirkulu bat du oinaren muturrean.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean agertzen da hosto-zabal basoetan, batez ere pagadietan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Bourne Supremacy (filma)

**The Bourne Supremacy** (euskaraz *Bournen Nagusitasuna*) 2004ko Paul Greengrass ingeles zinema zuzendariaren ekintza eta thriller film bat da. Robert Ludlum estatubatuar idazlearen *1986ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago.

*Bourne sailaren* filmeetako bat da, gainontzekoak hoankoak dira: *The Bourne Identity* (2002), *The Bourne Ultimatum* (2007), *The Bourne Legacy* (2012) eta *Jason Bourne* (2016).

## Argumentua 
Jason Bournek (Matt Damon) bi urte lehenagoko iragana antzean laga zuela uste zuen. Denbora horren buruan, oroitzea lortzen ez duen iragan batek atsekabetua, Bourne eta Marie (Franka Potente) hiri batetik bestera lekualdatuz bizi dira, anonimo eta klandestinoki. Edozein ezezagunen begiradaren edota "okerreko" telefono dei baten atzean nabarmentzen duteka uste duten arriskutik ihesi.

Agente batzuk orain bizi diren jauretxean agertzean, bikoteak bertatik berehalakoan aldegingo du. Katua eta saguaren jokoa berriz hasi da, Bourni hiltzaile profesional talde gupidagabe bati aurre egitera derrigortuz.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Jason Bourne
* Joan Allen: Pamela Landy, CIAko agentea
* Brian Cox: Ward Abbott, CIAko buruzagia
* Julia Stiles: Nicky Parsons
* Marton Csokas: Jarda
* Karl Urban: Kirill, errusiar zerbitzuko sekretuetako agentea
* Karel Roden: Gretkov: Kirillen buruzagia
* Franka Potente: Marie Helena Kreutz, Bournen neskalaguna
* Gabriel Mann: Danny Zorn
* Tomas Arana: Martin Marshall, CIAko zuzendaria
* Tom Gallop: Tom Cronin, Landyren eskuin eskua
* Michelle Monaghan: Kim, Landyren bigarren agentea
* Oksana Akinshina: Irena Neski, Vladimir Neski politikariaren alaba

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ajysyt

**Ajysyt** (**Aysyt**, **Ajsyt**, **Aysyt** edo **Ajyhyt**; Sakheraz: Айыыһыт Ayııhıt) Jakut turkiarren, Lena ibaiaren Siberiako eskualdeko etniaren, ugalkortasunaren jainkosa da. Izenak "jaiotza emailea" esan nahi du eta "Sehasketako Ama" ere deitzen zaio. Bere izen osoa **Ajysyt-ijaksit-khotan** da, "Jaiotza eman eta elikatzen duen ama" esan nahi duena. Ajysytek arima zerutik ekartzen du haurraren jaiotzean eta jaiotza bakoitza Patuaren Urrezko Liburuan grabatzen du. Judy Chicagoren *The Dinner Party* instalazioan agertzen da.

## Zeregina 
Ajysyt jaioberri baten arima gidatzearen arduraduna zen eta jaiotza guztietan parte hartzen zuen. Emakumeek Ajysyten laguntza eskatzen zuten, hau eginez erditzean mina arinduko zitzaiela uste zuten

Animalien arren jaiotzen ugalkortasunaren jainkoari buruz hitz egiterakoan, zezenak edo zaldiak esaterako, ajysyt hitza gizonezkoa dela ulertzen da. Hala ere, behor edo behi baten jaiotzari buruz hitz egiterakoan, hitza femeninoa da.

## Legendak 
Kondairen baten arabera, zuhaitz kosmikoaren sustraietatik agertu zen gazte zurbila baten aurrean; zuhaitza esne laku baten ondoan zegoen. Gazteari bularra eman ostean, honen indarra ehun aldiz areagotzea eragin zuen.

Aisyt Gok-Tengri (Zeruaren jainkoa) eta Toprak Ana (Ama Lurra) jainkoen alaba zen eta beldurrez eta maitasunez miresten zuten. Gaua irudikatzen zuen eta emakume noble gisa irudikatzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esneardotsu

**Esneardotsua** (*Lactarius sanguifluus*) *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Lactifluus sanguifluus*, *Lactarius sanguifluus f. roseus*.

## Deskribapena 
Lactarius deliciosus baino, hegoaldekoagokoa da, ilunagoa eta estimatuagoa, esnearen eta haragiaren koloreagatik ondo bereizten da. Hypomyces lateririum delakoak ere erasotzen dio, eta erasotutako ale helduak tamaina handikoak dira.

**Kapela:** 5 eta 15 cm. bitartekoa, L. deliciosus-aren forma berekoa, baina kolore okre ilunekoa edo gorri-ardotsua duena, berdexka koloreko gune edo orban batzuekin.

**Orriak:** Okreak, gorri-ardotsuz tindatuak eta orban ardotsuekin. Estu, desberdinak eta apur bat dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Lactarius deliciosus-aren formakoa, kolotre gorri-lila du zulotxoek izan ezik, hauek kolore gorri-ardotsukoak dira eta kirtenaren goiko aldea zurixka da.

**Haragia:** Ia zuria, gorri-ardotsua latex-agatik, lodia, trinkoa, purpura koloreko latex ugari du. Kolore gorri-ardotsua batez ere oinaren azalaren ondoan. Usain atseginekoa eta zapore gozokoa, apur bat pikantea.

**Etimologia:** Lactarius terminoa lac, lactis, esnetik dator; esneari dagokio, latex-a jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. Sanguifluus berriz, bere latex-agatik, odolaren antzekoa delako.

## Jangarritasuna 
*Lactarius deliciosus* bezain ona edo hobea.

### Nahasketa arriskua 
*Lactarius deliciosus* eta *Lactarius semisanguifluus* dira hurbilenak eta nahasteko errazenak, baina hauek haragia moztean azenario kolorekoa dute eta L. *Sanglifuus*-ek berriz, purpura-ardotsu kolorekoa.

## Sasoia eta lekua 
Urrian eta azaroan, 500 eta 800 metro arteko altueran, mesetako *Pinus sylvestris*-etan. Batzuetan *Lactarius deliciosus*-aren ondoan eta beste batzuetan hegoalderago. Kare-lurrak nahiago ditu.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kanariak, Europa, Errusia, Israel.

## Galeria 

Fitxategi:Lactarius sanguifluus 1.jpg
Fitxategi:Lactarius sanguifluus 2.jpg
Fitxategi:Lactarius sanguifluus hiru.jpg
Fitxategi:Lactarius sanguifluus lau.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak