open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ur hiriaren aldeko eresiak

***Ur hondamendian eresiak*** edo ***Ur hiriko eresiak*** Elamitar Inperioaren erasoaz Ur hiriaren erorketa ondoren idatzitako poema sumeriarra da. K.a. 2000 urte ingurukoa da.

## Testuingurua 
Isin hiri hegemonikoa zen garaiaren poema honek Ur hiriaren hirugarren dinastia garrantzitsuaren amaiera markatzen du, sumeriar literaturaren garai handia. Horrelako eresiak Babiloniako hiri desberdinei eskainitakoak ezagutzen dira: Nippur, Eridu eta Uruk. Ur hiriari eskainitakoa lehendabizikoa izan daiteke. Esan behar da, bestetik, Testamentu Zaharrean oso antzeko den kantua jasotzen dela, K.a.VI. mendean Nabukodonosor II.ak Jerusalem konkistatu zuenekoa, alegia.

## Edukia 
Eresiak, "*balag*" bezala ezagututa, literatura sumeriarraren bi genero nagusietariko bat zen. Horretan poetek honamendi historikoak deskribatzen zituzten, pertsonen eta jainko-jainkosen sufrimendua. Obra honen kasuan benetako eresiak edo hileta-kantak dira. Fisikoki idazkera kuneiformez idatzitako buztinezko taulatxoetan heldu zaizkigu.

Eresiek hiriaren krisialdi ekologiko eta politiko handia deskribitzen du. Urte haietan lehorte handi baten ondorioz desertizazio prozesu gogorra eman zen. Ur hiriak sail ureztatuko laborantza oso garatua zuen eta egoera berri horrek gosetea eta heriotza zabaldu zuen. Gaur egun egoera hori hegoaldeko Ozeano Barean "mega-El Niño" fenomenoa eman zen euri-tasak muturrera jaisten. Hondamendi natural horretatik hiriaren dekadentzia eta estabilitate-eza etorri zen.

## Argitalpena 
Samuel Noah Kramerek *Eresien* lehenengo edizio osoa egin zuen, hogeita bi zati bilduz. Edizio hori *Lamentation over the Destruction of Ur (Assyriological Study no. 12* izenburupean Chicago Universityk plazaratu zuen 1940an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Chiera, Edward and Kramer, Samuel Noah., *Sumerian texts of varied contents*, 20.zk., University of Chicago Oriental Institute Publications XVI.liburuki, Cuneiform series - IV. liburuki, 1934. - Online bertsio honetan beste testuekin batera Eresiak aurkitzen ditugu.
* : [Translation of the *Eresiaren* itzulpena, Electronic Text Corpus of Sumerian Literature(https://eu.wikipedia.org/wiki/Electronic_Text_Corpus_of_Sumerian_Literature)tik aterata.]
Anakarsis

**Anakarsis** () K.a. VI. mendean bizi izan zen filosofo eszita izan zen. Elezaharrak dakarrenez, Solonen adiskide eta dizipulu izan zen. Izadiak erakutsi eta zibilizazioak usteldu ez duen gizon jakintsutzat hartu ohi zen. Antzinako grekoek «Zazpi gizon jakintsuen» artean jarri izan zuten inoiz. Berriro bere herrialdera itzulirik, Demeteren erlijioa zabaldu nahi izan zuen, eta horrexegatik hil zuen bere anaia zen Saulio erregeak.

## Erreferentziak
Serbosistema

**Serbosistema** tresnak eta ibilgailuak urrutitik automatikoki kontrolatzeko eta agintzeko sistema da.

Serbosistema batean elkarrekin lotuak dauden osagai desberdinak dira; energia txikiko seinale bat jasoz une bakoitzean behar den motako energia eta behar den neurrian ekoiztea dute helburua. Osagaien arteko lotura hori korronte elektriko bidez, engranaia mekaniko bidez, argi bidez eta bestelako zenbait eratara egiten da. Serbosistemek agindu edo programa jakin batzuei jarraituz funtzionatzen dute era automatikoan, eta beren sistemari erasotzen dioten eragileei (marruskadurak, energia aldaketak, indarrak etab.) erantzuten diete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bojnord

**Bojnord** (), **Bojnourd** eta **Bujnurd** ere deitua, Iran ipar-ekialdeko hiria da, Ipar Khorasan probintziaren hiriburua, Teherandik 701 kilometro ipar-ekialdera dagoena. 2011n 199.791 biztanle zituen.

## Geografia 
### Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruperto Sagasti

**Ruperto Rupertovitx Sagasti San Vicente** (; Cabredo, 1923ko azaroaren 27a - Mosku, 2008ko azaroaren 25a) bizkaitar futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena. Jaio eta handik gutxira, gurosoak Bilbora joan ziren eta handik irten zen 1937ko ekainaren 13an Habana itsasontzian Leningradorantz. Athletic Clubekin fitxatzekotan izan zen baina Espainiako Gobernuak oztopoak ipini eta operazioa ezin zen gauzatu.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak
Santiago Francés

**Santiago "Santi" Francés Marín** (Bilbo, 1966ko martxoaren 7a) bizkaitar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Francisca Aculodi

**Francisca Aculodi** (Donostia?, XVII. mendea?-XVIII) Gipuzkoako inprimatzaile ofiziala izan zen, 1678tik 1691era arte, 1678an Tolosako Batzar Nagusietan hala onartuta. Egile batzuen arabera kazetaritzaren aitzindaria izan zen eta historian munduko lehenengo emakume kazetaria bezala ere hartzen dute.

## Ibilbidea 
Francisca de Aculodiren senarra, Martin de Uharte, Gipuzkoako lehenengo inprimatzaile ofiziala izan zen, 1667tik-1677ra arte. Martin de Uharte hil zenean Franciscak eta bi semeek, Bernardo eta Pedro, inprimategiaren ardura hartu zuten.

1683. urtean, **Francisca de Aculodik** *Noticias* *Principales y Reales* aldizkaria sortu eta zuzendu zuen Donostian. Hamabostean behin argitaratzen zen aldizkaria, eta Bruselan (frantsesez) argitaratzen zen egunkari baten gaztelaniazko itzulpena zen. Aldizkari horri tokiko berriak eta berak idatzitako albisteak gehitzen zizkion. Lehen bi urteetan bakarrik agertu zen bere sinadura, baina aldizkaria 1698 arte argitaratu zen.

## Errekonozimenduak 
* 2013. urtean, Euskal Herriko Unibertsitateak, Francisca de Aculodi Sarien I. Edizioa sortu zuen, gradu-amaierako lanetan genero-ikuspegia sartzea bultzatzeko eta ezagutarazteko.

## Erreferentziak
Rakel Peña

**Rakel Consuelo Peña Somavilla** (Gasteiz, 1964) arabar politikaria da eta ekintzaile feminista da.

## Ibilbidea 
Gasteizko Zaramaga auzoan piztu zitzaion politikarekiko interesa. 1970eko hamarkadaren amaieran1980ko hamarkadaren hasieran mugimendu politiko handia zegoen auzoan, eta auzo elkartearen barruan talde ugari: euskararen aldekoa, Forjas enpresaren zarataren aurkakoa. Auzoko borroketan modu aktiboan parte hartu zuen.

*Aizan!* izeneko talde feminista sortu zuen beste kide batzuekin batera, eta, gero, eta ezker abertzalearen barne egituran,  *Egizan* eratu zuten.

1987an, 23 urte zituela, Arabako Batzar Nagusietan HBko batzarkide aukeratua izan zen.

Herri Batasuna, Euskal Herritarrok eta Sozialista Abertzaleak koalizioen kidea izan da. 1998an Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkide izan zen atxilotu berri zuten Mati Iturralde ordezkatuz. Legebiltzarkide izan zen 2001 arte.

2001ean, Batasuneko Mahai Nazionaleko kide aukeratu zuten.

2004-2005 urte bitartean, berriro Eusko Legebiltzarkide izan zen Antton Morcillo ordezkatuz.

2006an, euskal politikagintzako beste emakume batzuekin batera Ahotsak plataformako kide izan zen.

## Erreferentziak
Gorgan

**Gorgan** (), **Astrabad** edo **Astarabad** () ere deitua, Iran iparraldeko hiria da, Golestan probintziaren hiriburua. 2011n 329.536 biztanle zituen.

## Geografia 
Gorgan herrialdearen iparraldean dago, Kaspiar itsasotik 30 kilometro hego-ekialdera, eta Teherandik 400 kilometro ekialdera.
### Klima 
Hirian klima subtropikal hezea dago, *Cfa*, Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Herritar ospetsuak 
* Gorgani, XI. mendeko poeta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Montejo

**Julia Montejo** (Iruñea, 1972) nafar gidoigile eta eleberrigilea da. 2007an *Sin retorno* filma idatzi eta zuzendu zuen.

## Lanak 
* *Eva desnuda* (2006)
* *Violetas para Olivia* (2011)
* *Lo que tengo que contarte* (2015)
Yasuj

**Yasuj** () Iran hego-mendebaldeko hiria da, Kohkiluyeh eta Buyer Ahmad probintziaren hiriburua. 2011n 108.505 biztanle zituen.

## Geografia 
Yasuj Irango hego-mendebaldean dago, Zagros mendietan, 1.870 metroko garaieran.

### Klima 
Hiriko klima mediterraneoa da, uda beroekin, *Csa* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sanandaj

**Sanandaj** (; , *Sine*) Iran ipar-mendebaldeko hiria da, Kurdistan probintziaren hiriburua. 1.538 metroko garaieran dago, Irakeko mugatik gertu eta Teherandik 512 kilometro mendebaldera. 2011n 373.987 biztanle zituen. Kurduak dira biztanle gehienak; armeniar eta asiriar gutxiengoak ere daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Das Ende ist mein Anfang

***Das Ende ist mein Anfang*** 2010eko germano-italiar pelikula da, Jo Baierrek zuzenduta eta Folco Terzani eta Ulrich Limmer-ek
idatzita. Gidoia oinarrituta dago izenburu bera daukan "best-seller" liburu autobiografikoan, Tiziano Terzani kazetariak idatzita eta hil ostean argitaratua.

## Sinopsia 
Tiziano Terzanik idazten dio Folco semeari, daukan tumoreak bizitzaren azken fasera eraman duela jabetuta, eta eskatzen dio Orsigna (Pistoia) herrixkara joateko, gelditzen zaizkion azken egunak elkarrekin igarotzeko. Semearen itzulerak ekarriko du bien arteko elkarrizketa sakona, non aitak kontatzen dion bere kazetari bizitza Asian, bere esperientzia espiritualak, bizitzari eta gizakiari buruzko hausnarketak, eta bere aldarte egoera heriotzaren aurrean. Lasaitasuna transmitituko dio familiari, heriotzaren beldur barik eta barneko bakean.

## Aktoreak 
* Bruno Ganz - Tiziano Terzani
* Elio Germano - Folco Terzani
* Erika Pluhar - Angela Terzani
* Andrea Osvárt - Saskia Terzani
* Nicolò Fitz-William Lay - Novi
 
## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Kanpo estekak 
* Internet Movie Database-an
José Antonio Santamaría

**José Antonio "Mikel" Santamaría Vaqueriza** (Donostia, 1946ko martxoaren 16a - *ib.*, 1993ko urtarrilaren 19a) gipuzkoar futbolari eta ostalaritza-enpresaburua izan zen, atzelari moduan aritzen zena. Futbola utzi ondoren, Ku diskotekaren bazkideetako bat bilakatu zen. Bere izena Navajas txostenean agertu zen. Gaztelupe elkartean afaltzen ari zela, ETAren Donosti komandoak erail zuen.

## Ibilbidea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oumar Diaby

**Oumar Diaby** (Baiona, 1990eko otsailaren 7a) lapurtar futbolaria da, aurrelari moduan aritzen dena.

## Ibilbidea
Carmen Llera

**Carmen Llera** (Tutera, 1953ko maiatzaren 11) nafar eleberrigilea da. Nafarroako Gazte Sozialisten bozeramaile izandakoa, Palermoko Unibertsitatean ikasi eta Erroman Alberto Moravia ezagutu eta berarekin ezkondu zen.

## Lanak 
* *Georgette*, Milan, Mondadori, 1988
* *Lola e gli altri*, Milan, Bompiani, 1989
* ''Dall'Atlantico al Negev*, Milan, Bompiani,1990
* *Uomini*, Milan, Bompiani, 1993
* *Diario dell'assenza*, Milan, Bompiani, 1996
* *Sarabanda*, Milan, Bompiani, 1997
* *Amori incompiuti*, Milan, Bompiani, 1999
* *Finalmente ti scrivo*, Milan, Bompiani, 2000
* *Fine*, Milan, Bompiani, 2003
* *Gaston*, Milan, Bompiani, 2005
* *Ultimo amante*, Milan, Bompiani, 2007
* *Vita imperfetta'', Milan, Bompiani, 2011
Eduardo Conget

**Eduardo Conget Salvatierra** (Tutera, 1977ko ekainaren 22a) nafar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Virginia Gasull

°
**Virginia Gasull** (Irun, 1974) gipuzkoar eleberrigilea da. 2015ean lehen eleberria argitaratu zuen, *In Vino Veritas* izenekoa.
Ibone Lallana

**Ibone Lallana del Río** (Basauri, 1976ko maiatzaren 15a - ) bizkaitar kirolari ohia da, taekwondon aritzen zena. Munduko Txapelketetan, domina bi irabazi zituen: zilarrezkoa 1999an (–72&nbsp;kg) eta brontzezkoa 2005ean (–67&nbsp;kg). Bartzelona Olímpica Fundazioaren DIRCOM eta marketing arduraduna da.

## Bizitza 
Gimnasiora bidali zuen amak 6 urterekin. 14 urterekin hasi zen lehiatzen Euskadin 

### Kirol ibilbidea 
Euskadin kadete eta Junior mailetan lehiatu ostean, 20 urterekin Espainiako lehiaketa absolutoan irabazi egin zuen; Holandako Openera joan eta irabazi. Munduko Kopara joateko aurre selekzioan parte hartzeko aukera eman zioten, irabazi eta kopako lehiakide onena aukeratua izan zen.

### Nazioarteko palmaresaNazioarteko palmaresa 
## Lanak 
Besteak beste lan hauexetan hartun du parte:

### Lankidetzan 
* ***La influencia de los estereotipos de género tradicionales en la participación deportiva de las mujeres y su reproducción en los medios de comunicación.*** Itxasne Sagarzazu Olaizola, Ibone Lallana Del Río. I Congreso Internacional de Comunicación y Género. Akta liburua: 2012ko martxoaren 5, 6 eta 7. Facultad de Comunicación.Universidad de Sevilla. / koord. por Juan-Carlos Suárez-Villegas, Irene Liberia Vayá, Belén Zurbano-Berenguer, 2012,  9788467679564, or. 2032-2047
* ***Estrategias del comité olímpico internacional para la igualdad de género en el deporte y la imagen mediática de las deportistas.*** Itxasne Sagarzazu Olaizola, Ibone Lallana Del Río. I Congreso Internacional de Comunicación y Género. Akta liburua: 2012ko martxoaren 5, 6 eta 7. Facultad de Comunicación.Universidad de Sevilla. / koord. por Juan-Carlos Suárez-Villegas, Irene Liberia Vayá, Belén Zurbano-Berenguer, 2012,  9788467679564, or. 2048-2068
* ***La atleta mediática de los Juegos Olímpicos.*** Ibone Lallana Del Río. IX Congreso AIESAD: Comunicación y deporte / koord. por Asociación Española de Investigación Social Aplicada al Deporte (AEISAD), Vicente Gambau i Pinasa, Xavier Pujadas Martí, Antonio Fraile Aranda, Jordi Sánchez, Agnès Riera, Víctor Alonso, Antonio S. Almeida Aguiar, David Moscoso Sánchez, 2008,  978-84-935390-5-4, or. 67-76

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: Ibone Lallana: "Fui al Open de Holanda y gané" - btv esports | betevé
Iker Sarriegi

**Iker Sarriegi Etxabe** (Donostia, 1973ko abuztuaren 16a) gipuzkoar futbolari ohi eta abokatua da da, atzelari moduan aritzen zena. EHUn zuzenbidea ikasi eta abokatu moduan lan egin du.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Maria Asurmendi

**María del Carmen Asurmendi Villaverde** (Iruñea, 1986ko apirilaren 4a) nafar sasibaloi jokalaria da, antolatzaile moduan aritzen dena.

## Ibilbidea 
* 2004-2005: Universidad Pública de Navarra
* 2005-2006: C.D. Irlandesas
* 2006-2007: Arranz Jopisa Burgos
* 2007-2009: Extrugasa Vilagarcía de Arousa
* 2009-2013: Unión Navarra Basket
* 2013-2014: Cadí - ICG Software
* 2014-2016: CB Conquero
* 2016: Perfumerías Avenida
* 2016-: Gernika KESB

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Klubean ez genuen imajinatzen zuzenean igoko ginenik Berria, 2024.04.16
Gorgani

'''Fakhruddin As'ad Gorgani'* () persiar poeta izan zen, XI. mendekoa. *Wis eta Ramin'' poema idatzi zuen, errege partiarren garaiko historia kontatzen duena. Poema luze hau, hizkuntza sotilean idatzia, Persiako literaturako obra bikainenetako bat da. 1058 aldean hil zen.

## Erreferentziak
Koreako japoniar okupazioa

**Koreako japoniar okupazioa** Koreako penintsulan Japoniar Inperioak izan zuen hedapena izan zen, 36 urte iraun zuena. XX. mendearen lehenengo erdian izan zen, 1910eko abuztuaren 22tik 1945eko abuztuaren 15eraino hain zuzen ere. Bigarren Mundu Gerran Japoniaren errendizioarekin batera amaitu zen, Koreako Gerra hasi baina zenbait urte aurrerago.

Japoniarren esku-sartzea Koreako barne arazoetan 1876an Joseon leinuarekin sinaturiko Kanghwako itunean hasi zen. 1895ean Myeonseong enperatriza erail zutenean eta Errusia-Japonia Gerra amaitu zuen 1905eko Portsmoutheko ituna sinatu zutenean egoera okerretu zen. 1905ean Eulsako itunaren bitartez, japoniarrek penintsula okupatu eta protektoratu izendatu zuten eta 1910ean, anexio-itun baten bitartez, Japoniak Korea bereganatu zuen. Hego Koreak eta Japoniak 1965ean 1905 eta 1910eko itunak deuseztatu zituzten.

Korean, garai horri Japoniar Aro Inperiala () esaten diote. Bestetan, japoniar okupazio behartua () eta Wa administraritza () diete. Japonian, berriz, Joseon japoniar agintaldian  diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseon

**Joseon** (), baita Chosŏn, Choson, Chosun, Cho-sen eta Txoson ere, Koreako azken leinua, eta baita luzeena ere, izan zen, 1392 eta 1910 artean agintean izan zena. Leinua ezarri zutenean, Hanseong (egungo Seul) hiriburu bilakatu zen eta bertan eraiki zuten Gyeongbokgung (Gyeongbok jauregia) eta Jongmyo. Egungo Koreako kultura tradizionalaren gehiena aro honetan garatu zuten. Adibidez, Hangul idazkera-sistema Sejong laugarren Joseon leinuko erregearen agintaldian sortu zuten. Yangban aristokrazia ere sortu zen.

Garia haietan txinatar filosofiaren eragina nabarmena zenez, Neokonfuzianismo estatu eta gizartearen ideologia bihurtu zen. XVI. mendearen amaieran eta XVII. mendearen hasieran, japoniarrek eta mantxuek herrialdea inbaditu zuten. Bertoko kulturaren zati handi bat galdu zuten eta ia mende bat behar izan zuen herrialdeak aurrekoa berreskuratzeko. XIX. mendea amaitu baino lehen, atzerritar potentziek berriro herrialdea eraso zuten eta 1910ean japoniarren eskuetan amaitu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errugbi

**Errugbi** honakoa izan daiteke:
* Errugbi (kirola), kirolaren forma orokorra.
* Hamabosteko errugbi, hamabost jokalarirekin egiten den modalitatea, 1924ra arte kirol olinpikoa.
* Hamahiruko errugbi.
* Zazpiko errugbi, kirol olinpikoa 2016tik.
* Urpeko errugbi, igerileku batean egiten den kirola.
Park Geun-hye

**Park Geun-hye**, (;  ahoskatua; Daegu, 1952ko otsailaren 2a) hegokorear politikaria da. 2013-2017 bitartean, Hego Koreako 11. presidentea izan zen. Park Chung-hee 3. presidentearen alaba, Ekialdeko Asiako lehen emakume presidentea izan zen.

2016an, haren aurkako protesta mugimendua sortu zen, eroskeria sare bat sortzea leporatzen zion informazioa argitaratu ondoren. Abenduan, legebiltzarrak auzi politikoa hasi zuen, eta 2017ko martxoan Konstituzio Auzitegiak kargutik kendu zuen. 2018ko apirilean, 24 urteko kartzela zigorra ezarri zioten, besteak beste, botere abusuagatik, eroskeriagatik, ustelkeriagatik, hertsatzeagatik eta informazio sekretua filtratzeagatik. Izan ere, Choi Soon-sil *Rasputina* lagunarekin estortsio sare bat eratua zuen.

## Erreferentziak
César Muñoz Sola

**César Muñoz Sola** (Tutera, 1921-*ib.*, 2000) nafar margolaria izan zen. San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasi zuen eta paisai eta izadi hiletan aditua zen.

|Izadi hila

## Kanpo estekak
Gonzalo Saez de Mahamud

**Gonzalo Saez de Mahamud** (Bilbo, XVI. mendea) merkatari bizkaitarra izan zen, jatorriz arabiarra. Eragin handia izan zuen Bilboko itsasadarraren garapenean.

## Testuingurua 
1511ko ekainaren 22an, Joana Gaztelakoak –Joana Eroa ezizenez ezagunak– Kontsulatua abian jartzeko erregalia eman zion Bilbori. Ordura arte, artilearen merkataritza kontrolatzen zuen Burgosko kontsulatuak Bizkaiko golkoko portuen arteko lehia estua sustatu zuen. Baina handik aurrera, Bilboko itsasadarrean bertakoek hartuko zituzten erabakiak. Kontsulatu berria itsasadarrarekin, nasekin, dragatzeekin... zerikusia zuten gaiez arduratuko zen. Bertako merkatari, ontzi-jabe edota olagizonek zainduko, berrituko eta hobetuko zuten itsasadarra, eta portu naturalaren merkataritza jarduera bultzatuko zuten horrela.

## Historia 
XVI. mendearen erdialdean Bilboko itsasadarra bideratzeko lanak egin zituzten lehenengoz eta Gonzalo Saez de Mahamud nabarmendu zen. Batetik, lanei egindako ekarpen ekonomikoagatik. Eta bestetik, izenaren jatorri musulmanagatik. Gogoan izan behar da, garaiko foru arauen arabera, moriskoek, juduek eta kristautasunera konbertituek debekatuta zeukatela Bizkaiko jaurerrian bizitzea eta kargu publikoak izatea.

Baina Gonzalo Saez de Mahamudek kargu publikoak izan zituen. Bilboko errejidore izan zen 1543tik 1551ra eta, besteak beste, Merkatarien Fidel izendatu zuten. Agiriek erakusten dute botere ekonomikoa ere bazuela; dohain eta zerbitzu askotan haren izena agertzen da diru kopuru handienen aldamenean. Bizkaiko familia nagusiekin, ezkontzen bidez, lotura zuela jakin da, hala nola Zurbaran eta Markinatarrekin.

## Bere aipamenak gerora 
1881ean, Camilo Villavaso Echevarria foruzale eta diputatuak Mahamuden sinadura jaso zuen *Euskal-Erria* aldizkarian, itzal handiko beste bizkaitar batzuenarekin batera. Eta azpian, pertsonaiaren azalpen labur baten ondoren, zera idatzi zuen: “*Zer jatorri zuen familia hark? Abizenak adierazi bezala, haren leinua moriskoa izanik, nolatan etorri zen bizitzera konbertitu berriekin ere muturreko etsaitasuna nagusi zen herrialdera?*”.

## Erreferentziak
Khorramabad

**Khorramabad** () Iran mendebaldeko hiria da, Lorestan probintziaren hiriburua. 2011n 348.216 biztanle zituen, gehienak lurera hiztunak.

## Geografia 
Khorramabad Irango mendebaldean dago, Zagros mendietan.

### Klima 
Hiriak estepako klima beroa dauka, *BSh* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amaia Osaba

eskuinera|thumb|260px|Amaia Osaba piraguistak Munduko eta Europako 7 domina ditu

**Amaia Osaba Olaberri** (Iruñea, 1975eko maiatzaren 1a) nafar piraguista, entrenatzailea eta maratoilaria da. Maratoi modalitatean eta  itsasoko kayak modalitateetan aritzen den piraguista da. 

Gogor entrenatzen du maila handian egoteko, kirolari gazteagoekin lehiatzen baita. Pandemian ere, lurrean egonda itsasoa simulatzen duen ergometroari esker etxean entrenatu zuen.

2021ean, 46 urte zituela, munduko eta itsasoko kayakeko txapelketarako sailkatu zen eta 5. egin zuen Europako txapelketan.  

Eskoletan hitzaldiak ematen ditu gazteak kirola egitera animatzeko. 

## Lorpenak 
Itsas kayak modalitatean, Europako bi domina irabazi zituen 2016an eta 2018an. Entrenatzaile ere aritzen da. Maratoian hemezortzi aldiz parte hartu du Munduko txapelketetan. Munduko Piraguimo Maratoian bi domina eskuratu zituen 2004an eta 2018an, bata brontzezkoa eta bestea zilarrezkoa. Europako Piraguismoa Maratoian, berriz, hiru domina 2005 eta 2019 artean.   

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: Amaia Osaba, lamiek eta dominek bedeinkatzen dute.
* Amaia Osaba - ICF Ocean Race World Championships - Hong Kong 2017
Las Gaunas Futbol Zelaia

**Las Gaunas estadioa** edota **Las Gaunas Udal zelaia** (), Errioxako Logroño hiriburuan dagoen futbol zelai bat da, Espainia. hirian kokatutakoa. 2002ko otsailaren 28an inauguratu zen eta dagokion Logroñoko Udalaren jabegokoa da. Unión Deportiva Logroñés Bigarren B mailako taldeak eta Hirugarren mailako Sociedad Deportiva Logroñés taldeek erabiltzen dute.

## Kanpo estekak
Melania Trump

**Melania Trump** (Novo Mesto, 1970eko apirilaren 26a - ), **Melanija Knavs** ( ahoskatua) jaioa, esloveniar-estatubatuar modelo ohia da. Donald Trump Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen emaztea da eta, beraz, herrialdeko lehen dama, atzerrian jaiotako bigarrena (lehena 1825ean Louisa Adams izan zen).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Daniel Vickerman

**Daniel Joseph Vickerman** (Lurmutur Hiria, 1979ko ekainaren 4a -Sydney, 2017ko otsailaren 18a) Hegoafrikan jaiotako australiar errugbilaria izan zen, bigarren lerroan aritu zena.
Raimundo António de Bulhão Pato

**Raimundo António de Bulhão Pato** (Bilbo, 1828ko martxoaren 3a - Monte da Caparica, Almada, 1912ko abuztuaren 24a) portugaldar poeta eta saiakeragilea izan zen. Aita Francisco de Bulhão Pato portugaldar poeta eta hidalgoa eta ama María de la Piedad Brandy bilbotarra izan zituen. Umezaroa Deustun eman zuen baina Lehenengo Karlistaldia eta gero familia Portugalera joan zen.

## Lanak 
* *Poesias de Raimundo António de Bulhão Pato* (1850)
* *Versos de Bulhão Pato* (1862)
* *Digressões e Novelas* (1864)
* *Paquita* (1866)
* *A José Estevão* (1866)
* *Canções da Tarde* (1867)
* *Flôres agrestes* (1870)
* *Paizagens* (1871)
* *Canticos e satyras* (1873)
* *Sob os Ciprestes: Vida intima de homens illustres* (1877)
* *Hamlet* (itzulpena) (1879)
* *Mercador de Veneza* (itzulpena) (1881)
* *Satyras* (1896)
* *Canções e Idyllios* (1896)
* *Livro do Monte* (1896)
* *Memórias* (1894-1907)
Eduardo Aizpun

**Eduardo Aizpun Anduetza** (Iruñea, 1895 &ndash; Bartzelona, 1974ko martxoaren 16a) nafar epaile eta futbolaria izan zen.

Salamancako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen eta epailea izan zen Tafallan eta Ejea de los Caballerosen. Nafarroako Auzitegi Nagusian ere izan zen.

Futbolaren aitzindaria, Osasunaren sortzaileetako bat eta presidentea izan zen. 1921ean Ribaforada Kirol Kluba sortu zuen eta bertan aritu zen atzelari moduan.

## Erreferentziak
Enrique Eneritz

**Enrique Eneritz Arriatzu** (Ablitas, 1972ko apirilaren 29a) nafar futbolari ohia da. Bere kirol ibilbidean, Ribaforada Kirol Klubean, Osasuna Bn, Osasunan eta Club Deportivo Aluviónen izan zen.
Baldoyle

**Baldoyle** () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuaren ipar-ekialdean dagoen kostaldeko eremu bat da, Fingal konderriaren hegoaldean.

## Kanpo estekak
Óscar Gurria

**Óscar Gurria Guerra** (Arguedas, 1973ko martxoaren 4a) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen zena. Athletic Clubeko harrobian hazia, bere kirol ibilbidean, Ribaforada Kirol Klubean eta Club Deportivo Alfaron izan zen.
Balgriffin

'''''' () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko auzune bat da, bai eta Fingal konderriaren hegoaldean dagoen udalerria ere.

## Kanpo estekak
Ballygall

'''''' () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko auzune bat da. Glasnevin eta Finglas artean dago.

## Kanpo estekak
Marta Luna

**Marta Luna Iriarte** (Iruñea, 1992ko maiatzaren 29a) nafar futbolaria da, atzelari moduan aritzen dena. Bere kirol ibilbidean, Lagunak Kirol Elkartean, Indianako Valparaiso Crusadersen eta Levante Unión Deportivan izan da.
Irene Lapuerta

**Irene Lapuerta Méndez** (Iruñea, 1977ko urriaren 10a) nafar politikari eta unibertsitateko irakaslea da. Nafarroako Gazte Sozialistak eta PSNko kidea, zientzia politikoak irakasten ditu Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean.
Nuria Zufia

**Nuria Zufia Elizalde** (Iruñea, 1985eko apirilaren 4a) nafar futbolari ohia da, aurrelari moduan aritzen dena. Bere kirol ibilbidean, Lagunak Kirol Elkartean, Hego Carolinako Clemson Tigersen, Rayo Vallecanon eta AD Torrejón CFn izan da.
Ballyboughal

'''''' () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko auzune bat da, Fingal konderrian. Naul udalerritik hurbil dago.

1.946 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Ballymun

'''''' () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko auzune bat da, Fingal konderrian. Dublingo aireportutik hurbil dago.

2001eko erroldaren arabera 22.109 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Bayside (Dublin)

**Bayside** () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko bizileku txiki moderno bat da, Fingal konderrian. Hiriaren erdigunetik 10 kilometro inguru ipar-ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Juan Espila

**Juan Espila** (Deba, ? &ndash; Acerenza, 1619ko irailaren 20a) gipuzkoar domingotar teologoa izan zen. Salamancako Unibertsitatean irakaslea, Materako artzapezpiku izendatu zuten.
Beaumont (Dublin)

**Beaumont** Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko auzune bat da, Fingal konderrian. Donnycarney, Santry eta Artane auzuneekin muga egiten du.

## Kanpo estekak
Begi beltzen haurrak

thumb|Marrazki honetan horrelako haurren irudia jaso egin da.
**Begi beltzen haurrak**, baita **begi beltzen seme-alabak** (ingelesez "Black Eyed Kids") hiri kondaira paranormal bat da.
Horren arabera, sei eta hamasei urte arteko azal oso zuria eta iris gabeko begi beltzen haurrak antzeko izakiak dira oso leku desberdinetan agertzen direnak. Kondaira lehen aldiz Ameriketako Estatu Batuetan azaldu zen, 1990 hamarkadan, eta prentsari eta zinemari esker zabaltze handia ezagutu du.

## Non agertzen dira? 
Begi beltzen haurrak ekintza desberdinak egiten toki ugarietan ager daitezke. Adibidez, eskale moduan kalean ikusiak izan dira, autostop egiten errepideetan, etxebizitzen sarreretan... Batzutan etxeetan ura edo telefonoz deitzeko laguntza eskatzen dute.

## Historia 
Antza denez horrelako kondairen lehenengo aipamenak AEBn daude. 1998an Texasko Brian Bethel kazetariak horrelako agerpenen kasuak bildu zituen, esanez Abilenen, Texasen eta Portlanden (Oregon) ikusiak izan zirela. Informazioa Creepypasta moduan zabaldu zen berehala eta, arrakastaz baliatuta, Bethelek FAQ bat argitaratu zuen informazio gehiago biltzeko. 2012an Bethel telebistan agertu zen, Monsters and Mysteries in America saioan eta han gaia eta berak jasotako esperientziak azaldu zituen.

2014ean Erresuma Batuan, *Daily Star* egunkariak lehen orrian antzeko hiru istoria jaso zituen. Antza denez gertaerak Staffordshire inguruan eman ziren. Informazio horietan oinarrituta egunkarian agerpen parapsikologikoen handitze prozesuan bizitzen ari gara.

## Fenomenoaren inguruko azalpenak 
Sharon A. Hill zientzia-fikzioaren idazleak horrelako kondairak munduko folkore desberdinetan ezagunak direla baieztatu zuen. Hillek fenomenoa agerpeneki lotzen ditu: zakur beltzak, itzalak, munstro misteriotsuak... Gaur egun gertatzen ari dena, bestetik, Internetek gizartean duen eraginaren ondorioa omen da eta horrek horrelako gertaeren berriak handitu eta zabaldu egin ditu.

Parapsikologiaren ikuspuntutik teoria desberdinak planteatu dira: deabruak direla, banpiroak, espirituak... Edozein kasutan, ez dira pertsonak, pertsonen itxura hartzen duten izakiak baizik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Snopes webgunean jasotako informazioa.
* .*Birmingham Mail* webguneko artikulua.
* :Creepypasta webguneko artikulua.
[Kategoria:Ameriketako Estatu Batuetako folklorea‎]]
Broadstone (Dublin)

**Broadstone** () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko auzo bat da. Gaur egun Phibsborough auzunea osatzen duten hiru auzoetako bat da.

## Kanpo estekak
1992ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**1992ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 21. edizioa izan zen, 1992ko martxoaren 8 eta apirilaren 5 bitartean ospatu zen. Bertan, 24 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 saio ospatu ziren, horietatik 3 finalaurreko eta finala. Finala apirilaren 5ean ospatu zen Iruñean.

Manolo Arozenak jantzi zuen txapela bigarren urtez jarraian.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Mixel Aire “Xalbador II”
* Ernest Alkhat
* Txomin Amorena
* Joxe Fermin Argiñarena
* Joxe Migel Argiñarena
* Estitxu Arozena
* Manolo Arozena
* Joanes Arrosagarai
* Jexux Arzallus
* Urko Atxotegi
* Bittor Elizagoien
* Txomin Ezponda
* Euxebio Fagoaga “Fagoaga I”
* Joxe Mari Fagoaga “Fagoaga II”
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Josetxo Iantzi
* Moises Jaso
* Bautista Madariaga
* Xalbador Madariaga
* Jean Pier Mendiburu
* Fermin Mihura
* Antonio Olano
* Bautista Perurena
* Xabier Silveira

### Epaileak 
* Mikel Bujanda
* Aingeru Epaltza
* Panpi Etxegoin
* Mixel Itzaina
* Emile Larre
* Jose Urroz

### Gai-jartzaileak 
* Patxi Larretxea
* Beñat Soule
* Mikel Taberna

## Finalaurrekoak
### Donazaharre
Lehenbiziko saioa Donazaharreko Mendi Ostatuko aretoan jokatu zen 1992ko martxoaren 8an .

Oharra: *Saio honetan, Jean Pier Mendiburuk, Joanes Arrosagaraik, Txomin Amorenak eta Josetxo Iantzik ez zuten parte hartu; beraz seikote bat osatu ahal izateko, Joxe Migel Argiñarenak eta Fermin Mihurak kantatu zuten, baina beraien bertsoak ez ziren puntuagarriak izan.

### Luzaide
Bigarren saioa Luzaideko Kultur Etxean jokatu zen 1992ko martxoaren 22an .

### Sunbilla
Azken finalaurrekoa Sunbillako pilotalekuan jokatu zen 1992ko martxoaren 29an .

## Finala 
Finala Iruñeko Gaiarre antzokian jokatu zen 1992ko apirilaren 5ean .

Jexux Arzallus sailkatua bazen ere, ezin izan zuen finalean parte hartu, Iparraldean errefuxiatua zelako, horrexegatik Xabier Silveirak bete zuen haren hutsunea. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clongriffin

**Clongriffin** () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen auzune bat da. Donaghmede auzunetik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Txaro Begué

**Txaro Begué Torres** (Iruñea, Nafarroa, 1954ko abuztuaren 3a) nafar irakasle eta eleberrigilea da. Bere lana batez ere obra kolektiboetan oinarritu da, baina beste jarduera kultural batzuetan ere parte hartu du.

## Biografia 
Iruñean jaioa, baina Luzaiden (Valcarlos) hazia. Filosofia eta Hezkuntza Zientzietako lizentziaduna da, eta zailtasun emozional, kognitibo eta sozialak dituzten ikasle gazteei eskaini die bere lan-bizitza; haiekin eta haien familiekin lan egiten aritu da.

## Argitaratutako lanak 
### Kolektiboak 
* *Guía de Salud y Desarrollo Personal para trabajar con adolescentes/ Nerabeekin lan egiteko Osasun eta Garapen Pertsonaleko Gida.* Nafarroako Gobernua, 1995 Osasun Publikoko Departamentua eta Hezkuntza eta Kultura Departamentua

* *Guía Educativa para trabajar con grupos de padres y madres/ Guraso-taldeekin lan egiteko hezkuntza-gida.* Nafarroako Gobernua; 1995; Osasun Saila eta Hezkuntza eta Kultura Departamentua.

### Banakakoak 
#### Eleberria: 
* *Dominique.La simiente negra/Hazi beltza* 

#### Hezkuntza-artikuluak 
* *La magia de contar historias o contar historias es magia/ Istorioak kontatzearen magia edo istorioak kontatzea magia da*.
* *¿Quién decide cómo ocupar el tiempo libre?/ Nork erabakitzen du aisialdia nola bete?*

#### Elkarrizketak 
* *Lo escolar en lo extra escolar. Revista Idea: Consejo escolar de Navarra/ Eskolaz kanpokoa. Idea aldizkaria: Nafarroako Eskola Kontseilua*
* *Txaro Begué reinventa en una novela la vida de algunas de las mujeres de su familia/ Txaro Beguék bere familiako emakume batzuen bizitza berrasmatu du eleberri batean.* Diario de noticias 2012ko abenduaren 29a
* *La historia de la bisabuela/ Bisamonaren historia.* Diario de Navarra, 2012ko abenduaren 27a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xavier Daramy

**Xavier Daramy** (Baiona,  -) Lapurdiko izotz hockey jokalaria da, aurrelari moduan aritzen dena. Éric bere anaia hockey jokalaria ere bada.

## Kirol ibilbidea 
* Cedar Rapids RoughRiders (2000-2001)
* Hormadi Elite (2001-egun)
Édouard Ainciart

**Édouard Ainciart** (Baiona,  - *ib.*, ) Lapurdiko errugbilaria izan zen, orpokatzaile postuan aritzen zena. Jaioterriko Aviron Bayonnais taldean jokatu zuen.

## Kanpo estekak
Corduff

'''''' () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko ipar-mendebaldeko auzunea eta Fingal konderriko udalerri bat da. Blanchardstown udalerritik hurbil dago.

4.821 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Donabate

'''''' () Irlandako Errepublikako Fingal konderrian dagoen kostaldeko udalerri bat da. Dublin hiriburutik 20 kilometro ipar/ipar-ekialdera dago.

6.678 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Garristown

'''''' () Irlandako Errepublikako Fingal konderrian dagoen udalerri bat da. Ashbourne udalerritik 7 kilometrora dago.

2011ko erroldaren arabera 433 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Margarita Leoz

**Margarita Leoz Munilla** (Iruñea, 1980) Filologoa, literatur iruzkingile eta idazle nafarra da.

## Ibilbide profesionala 
2002an Filologia Frantsesean lizentziatu zen Salamancako Unibertsitatean, eta 2004ean Literaturaren Teorian eta Literatura Konparatuan Bartzelonako Unibertsitatean.

2007an *Nafarroako Artista Gazteen Topaketa Lehiaketa* irabazi zuen *El telar de Penélope* poesia liburuarekin.  2008an Madrilgo *Calambur* argitaletxeak argitaratu zuen. 

2011an Agoitzko BILAKETA Elkarteak Idazle Gazteentzako sortu duen *“Francisco Ynduráin” Letren Saria* jaso zuen.

*John Cheever* eta *Tobias Wolff* bezalako XX. mendeko idazle estatubatuarrek bere idazkeran eragin handia izan dutela adierazi du. *Kjell Askildsen* idazle norvegiarrarekiko atxikimendua ere erakutsi du. Bere esanetan *Segunda residencia* liburua prosaz idazteko era asmatzen ikaragarri lagundu diote. Bere obra hainbat antologiatan aipatzen da, hala nola, *Mujeres. Poética del Agua* (2011) edota *24 Relatos navarros* (2016).

*La casa de los Malfenti*, *NAV7*, *Pregón Siglo XXI*, *Litoral* edota *The Short Story Project* bezalako kultur aldizkarietan kolaboratu du. Aldi berean, iruzkingile literarioa izan da tokiko irrati- eta telebista-saioetan, besteak beste *Onda Cero* irratiko "*Así suenan los libros*" saioan. Blogetan ere idazten du, literatura hedatzeko metodo gisa erabiliz, eta kritikak egiten dizkio maila pertsonalean zein profesionalean.

2012an *Tropo Editores* argitaletxean kaleratu zuen "Segunda residencia" ipuin liburua. Bizitza arruntaz mintzo diren hamahiru kontakizunen bilduma da. Bere lehen prosazko liburua izanik, harrera ona izan zuen, eguneroko detaile hutsalei begiratuz beteriko liburu heldua bezala kalifikatuz.

### Argitalpenak 
* *El telar de Penélope* (2008). Madril: *Calambur*. .
* *Segunda residencia* (2012). Zaragoza: *Tropo Editores*. 
* *Flores fuera de estación* (2019). «Flores fuera de estación». *Seix Barral*.  
* *Punta Albatros*. (2022) Zaragoza: Seix Barral.  

## Erreferentziak
Aiurdingo tuneleko gertaera

[thumb|300px|Aiurdin mendatea [Zigoitia aldetik.]]
**Aiurdingo tuneleko gertaera** 1984. urtearen inguruan Arabako Aiurdingo mendatean, Gasteiztik hamalau kilometro iparraldera, gertatutako agerpen misteriotsu baten inguruko gorabehera da. Antza denez, tunel haren barruan arazo bat izan zuen automobil bat laguntzera zihoan Ertzaintzaren patruila batek itzal harrigarri batekin topo egin zuen. Gertaerak hedabideetan zabalkunde handia izan zuen, batez ere testiguen artean EAEko poliziaren goi kargu bat zegoelako.

## Historia 
Kasuaren elementu harrigarriena testiguen izaera da, zeren eta antzeko gertaerak hiri- eta herri-kondairetan ezagunak baitira. Jose Miguel Ahedok, gaur egun erretreta hartuta dagoena eta 1984ean Ertzaintzaren patruilen burua zena, horrela azaldu zuen gertatutakoa: "negu betean, arazo baten deia jaso eta Aiurdingo tuneletara joan ginen. Tunelean sartzen gara eta irteeran gauza beltz bat ikusten dugu. Argiak jartzen ditugu eta lurreraino ailegatzen den kapa antzeko zerbait ikusten dugu. Ez dugu ezer fisikorik ikusten eta nahasiak gelditzen gara". Geroago esan zuen halaber "ahaztu ezinezko gertaera izan zen". Ahedoren arabera, itzalak bi metroko luzera zuen, besoak irekita zeuzkan eta poliziek hamabost minutu inguruan ikusteko aukera izan zuten. Azkenik, polizia pistola eskuan, automobiletik atera zenean, itzala desagertu omen zen.

Istripua izan zuen bikoteak ere itzala ikusi zuen eta horregatik, hain zuzen, izan zuten arazoa, irudia ikusterakoan bolante kolpe bat eman behar izan zutelako autobidearen erdibitzailean sartzen.

Jose Miguel Ahedoren arabera, itzala bertan desagertu zen. Ondoren, ingurua behatu zuen baina dena normal omen zegoen: autobidearen hesia ondo zegoen eta tokiak ez zuen ezkutatzeko aukera handirik eskaintzen. Tunela, bestetik, laburra da.

## Iker Jiménezen saioa 
Iker Jiménez telebistako kazetariak, hogeita hamar urte geroago, Cuatro telebistako kateko *Cuarto Milenio* saioan kasua azaldu zuen eta, horren ondorioz, Euskal Herriko prentsan zabalkunde handia izan zuen. Dena dela, gertaeren lehenengo informazioak Enrike Etxazaharra parapsikologia ikerlariak zabaldu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Piztia (Domaikia)

## Kanpo estekak 
* :[*El Correo(https://eu.wikipedia.org/wiki/El_Correo)n* argitaratutako erreportaia.]
* :Cuarto Milenio telebista saioak prestatutako elkarrizketa eta gertaeren berreraiketa.
1993ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**1993ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 22. edizioa izan zen, 1993ko martxoaren 7 eta apirilaren 4 bitartean ospatu zen. Bertan, 21 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 saio ospatu ziren, horietatik 3 finalaurreko eta finala. Finala apirilaren 4an ospatu zen Iruñean.

Manolo Arozenak jantzi zuen txapela hirugarren urtez jarraian.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Mixel Aire “Xalbador II”
* Txomin Amorena
* Joxe Fermin Argiñarena
* Joxe Migel Argiñarena
* Estitxu Arozena
* Manolo Arozena
* Jexux Arzallus
* Urko Atxotegi
* Bittor Elizagoien
* Luis Etxeberria
* Txomin Ezponda
* Estitxu Fernandez
* Manu Gomez
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Jean Pier Mendiburu
* Fermin Mihura
* Iñigo Olaetxea
* Antonio Olano
* Xabier Silveira
* Aitor Telletxea
* Amaia Telletxea

### Epaileak 
* Mikel Bujanda
* Aingeru Epaltza
* Panpi Etxegoin
* Mixel Itzaina
* Emile Larre
* Jose Urroz

### Gai-jartzaileak 
* Beñat Soule
* Mikel Taberna

## Finalaurrekoak
### Etxarri-Aranatz
Lehenengo finalerdia Etxarri-Aranatzeko Zineman jokatu zen 1993ko martxoaren 7an .

### Heleta
Lehnenengo finalerdia 1993ko martxoaren 14an jokatu zen .

### Bera
Azken finalaurreko saioa Berako pilotalekuan jokatu zen 1993ko martxoaren 28an  .

## Finala 
Finala Iruñeko Gaiarre antzokian jokatu zen 1993ko apirilaren 4an .

Jexux Arzallus sailkatua bazen ere, ezin izan zuen finalean parte hartu, Iparraldean errefuxiatua zelako, horrexegatik Aitor Telletxeak bete zuen haren hutsunea. 

Lehenengo seiek Bertsolari Txapelketa Nagusirako txartela eskuratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1994ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**1994ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 23. edizioa izan zen, 1994ko martxoaren 6 eta 27 bitartean ospatu zen. Bertan, 16 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 saio ospatu ziren, horietatik 2 kanporaketa, finalaurreko bat eta finala. Finala martxoaren 27an ospatu zen Lesakan.

Bittor Elizagoienek jantzi zuen txapela.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Mixel Aire “Xalbador II”
* Ernest Alkhat
* Estitxu Arozena
* Manolo Arozena
* Jexux Arzallus
* Urko Atxotegi
* Bittor Elizagoien
* Txomin Ezponda
* Estitxu Fernandez
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Jean Pier Mendiburu
* Fermin Mihura
* Iñigo Olaetxea
* Xabier Silveira
* Aitor Telletxea
* Amaia Telletxea

### Epaileak 
* Mikel Bujanda
* Aingeru Epaltza
* Panpi Etxegoin
* Mixel Itzaina
* Emile Larre
* Jose Urroz

### Gai-jartzaileak 
* Mikel Taberna

## Kanporaketak
### Sara
Bigarren kanporaketa Sarako Kiroldegian jokatu zen 1994ko martxoaren 6an. Lehenbiziko bi sailkatuak, zuzenean finalera pasatu ziren .

### Elizondo
Bigarren kanporaketa Elizondoko Antxitonea trinketean jokatu zen 1994ko martxoaren 13an. Lehenengo bi sailkatuak, finalerako sailkatu ziren .

## Finalaurrekoa
### Burlata
Finalerdietako saio bakarra Burlatako Kiroldegian jokatu zen 1994ko martxoaren 20an .

## Finala
Finala Lesakako pilotalekuan jokatu zen 1994ko martxoaren 27an .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
RTFM

thumb|*RTFM* leloa duen kafe katilua.
Interneteko munduan ingeleseko akronimo hau hainbat hizkuntzetara esportatu da. Ingelesezko esaldi batetik dator: *"**R**ead **T**he **F**ucking **M**anual"*, "Irakur ezazu eskuliburu madarikatua"-edo itzul daiteke. Brometan edo seriotan informatikako erabiltzaileek elkarri esaten dioten esaldia da, elkarri esateko moduko esaldia edo norberak bere buruari esateko esaldia da.

## Ikus, gainera 
* *Geek*.
* *Nerd*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1995eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**1995eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 24. edizioa izan zen, 1995eko martxoaren 5 eta apirilaren 2 bitartean ospatu zen. Bertan, 16 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 4 saio ospatu ziren, horietatik 2 kanporaktea, finalaurreko bat eta finala. Finala apirila 2an ospatu zen Leitzan.

Estitxu Arozenak jantzi zuen txapela.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Mixel Aire “Xalbador II”
* Ernest Alkhat
* Joxe Fermin Argiñarena
* Estitxu Arozena
* Manolo Arozena
* Jexux Arzallus
* Bittor Elizagoien
* Estitxu Fernandez
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Xabier Legarreta “Arano”
* Joxema Leitza
* Jean Pier Mendiburu
* Fermin Mihura
* Iñigo Olaetxea
* Xabier Silveira
* Amaia Telletxea

### Epaileak 
* Jon Abril
* Mikel Bujanda
* Aingeru Epaltza
* Panpi Etxegoin
* Mixel Itzaina
* Patxi Larretexea
* Beñat Soule
* Jose Urroz

## Kanporaketak
### Aldude
Lehenengo kanporaketa Aldudeko Zineman jokatu zen 1995ko martxoaren 5ean. Lehenbiziko bi sailkatuak finalerako zuzenenean sailkatu ziren .

### Doneztebe
Bigarren kanporaketa Doneztebeko Bordatxo aretoan jokatu zen 1995ko martxoaren 12an. Lehenbiziko bi sailkatuak finalerako zuzenenean sailkatu ziren .

## Finalaurrekoa
### Barañain
Finalerdietako saio bakarra Barañaingo Kiroldegian jokatu zen 1995eko martxoaren 19an .

## Finala 
Finala Leitzako Amazabal pilotalekuan jokatu zen 1995eko apirilaren 2an .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soho Square

**Soho Square** delakoa Ingalaterrako Londres hiriburuko erdigunean dagoen enparantza bat da, Soho auzoan, Westminster Hiria udalerrian.

## Historia 
1681 urtean eraiki zen eta hasieran '''King's Square'* izena eman zitzaion, garaiko Karlos II.a erregeak eman baitzuen horretarako baimena. 1681ean bertan erregearen omenezko eskultura ezarri zuten plazan baina XIX menderako erabat mutilatua zegoen eta idazkia ez zen irakurtzen eta ondorioz aldatu beharra izan zuten.

1770 hamarkadan Joseph Banks nabigatzailea bertan ezarri zen eta Royal Societyko lehendakari izendatua izan zenez mundu guztiko zientzialariek egiten zioten bisita. 1778an ordea *White House'' putetxea ezarri zen bertan eta ordutik aurrera Soho auzoak okerrera egin zuen, Londresko auzo arriskutsuena izateraino.

1980tik aurrera auzoa berriztu egin da eta Soho Square aberatsen eremu bihurtu da. 2000 eta 2009 artean The Football Association erakundearen egoitza bertan izan da.

## Iruditegia 

Irudi:SohoSquare1992.jpg|Soho Square.
Irudi:Gardeners hut Soho Square 031.jpg|Lorezainaren txabola.
Irudi:Soho Square - geograph.org.uk - 696679.jpg|Enparantzaren inguruko etxeak.
Irudi:Charles II with lippy in Soho Square (5905067325).jpg|Karlos II.aren estatua.
Irudi:St Patrick, Soho Square (geograph 2644207).jpg|St. Patrick eliza.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px 15px Tottenham Court Road

## Kanpo estekak
1996ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**1996ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa**  Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 25. edizioa izan zen, 1996ko otsailaren 25 eta martxoaren 24 bitartean ospatu zen. Bertan, 19 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 5 saio ospatu ziren, horietatik 3 kanporaketa, finalaurreko 1 eta finala. 

Finala martxoaren 24an ospatu zen Goizuetan eta Jexux Arzallusek jantzi zuen txapela.

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
* Mixel Aire “Xalbador II”
* Ernest Alkhat
* Txomin Amorena
* Estitxu Arozena
* Manolo Arozena
* Jexux Arzallus
* Nerea Bruño
* Bittor Elizagoien
* Oskar Estanga
* Estitxu Fernandez
* Jean Louis Harinordoki “Laka”
* Ekintza Landa
* Xabier Legarreta “Arano”
* Joxema Leitza
* Jean Pier Mendiburu
* Fermin Mihura
* Iñigo Olaetxea
* Antonio Olano
* Xabier Silveira

### Epaileak 
* Jon Abril
* Mikel Bujanda
* Panpi Etxegoin
* Patxi Larretexea
* Beñat Soule
* Jose Urroz

### Gai-jartzaileak 
* Mikel Erramuzpe
* Manu Gomez
* Mikel Taberna

## Kanporaketak
### Baigorri
Lehenengo kanporaketa Baigorriko Zineman jokatu zen 1996ko otsailaren 25ean. Jexux Arzallus gailendu zen, finalerako zuzenenean sailkatuz  .

Oharra: *Saio honen seikotea osatzeko, Ernest Alkhatek bete zuen Txomin Amorenak utzitako hutsunea, baina bere bertsoak ez ziren puntuagarriak izan.

### Baigorri
Bigarren kanporaketa Atarrabiako Zineman jokatu zen 1996ko martxoaren 3an. Bittor Elizagoienek irabazi zuen saioa eta finalerako sailkatu zen .

### Altsasu
Azken kanporaketa Altsasuko Burunda pilotalekuan jokatu zen 1996ko martxoaren 10ean. Jean Pier Mendiburu atera zen garaile eta finalerako zuzeneko txartela eskuratu zuen .

## Finalerdiak
### Bera
Finalerdietako saio bakarra Berako Kiroldegian jokatu zen 1996ko martxoaren 17an .

## Finala 
Finala Goizuetako Frontoian jokatu zen 1996ko martxoaren 23an .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Springhill (Dublin)

**Springhill** Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko komunitate txiki bat da, Fingal konderrian. Garristown udalerriko T itxurako elkargune batean dago.

## Kanpo estekak
Auzo txinatarra (Londres)

**Auzo Txinatarra** () Ingalaterrako Londres hiriburuko auzo bat da, Soho auzoaren hegoaldean dagoena, Westminster Hirian. Gerrard Street kalearen inguruan zabaltzen da eta txinatarren jatetxe eta dendaz lepo dago.

## Historia 
Ez da Londresko lehenengo auzo txinatarra. XX mendearen hasieran marinel txinatarrek Docklands (kaialdea) hartu zuten. Auzoa opio erretegiengatik ezaguna egiten hasi zen eta fama tarra hartu zuen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren gastronomia txinatarra modan jartzen hasi zen eta fama txarretik ihes eginteko asmoz 1970 hamarkadan txinatarrek Gerrard Street ingurua hartu zuten. Gaur egun *Chinatown* inguruko kaletara ere zabaldu da.

## Iruditegia 

Irudi:Chinatown.london.700px.jpg|Auzo txinatarrerako atea.
Irudi:China Town, London 13 Oct 2015 05.JPG|Gerrard Street.
Irudi:Gerrard Street, Soho, London - geograph.org.uk - 1146093.jpg|Apaingarri gorriak.
Irudi:Pagoda, Newport Place WC2 - geograph.org.uk - 1283390.jpg|Pagoda bat.
Irudi:New China, Chinatown, W1 (2570884509).jpg|Jatetxe txinatarra.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak:
** 15px 15px Piccadilly Circus
** 15px 15px Leicester Square
** 15px Covent Garden

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lusk (Dublin)

**Lusk** () Irlandako Fingal konderrian dagoen udalerri bat da. Dublin hiriburuko erdigunetik 23 kilometro iparraldera dago.

2011ko erroldaren arabera 7.022 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Hollystown

'''''' () Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko ipar-mendebaldeko eremu bat da, Fingal konderrian.

## Kanpo estekak
Mulhuddart

**Lusk** () Irlandako Fingal konderrian dagoen udalerri bat da. Dublin hiriburuko erdigunetik 12 kilometro iparraldera dago. Tolka ibaia udalerritik hurbil igarotzen da.

2011ko erroldaren arabera 3.866 biztanle zituen.

## Kanpo estekak