Orchis pallens

*Orchis pallens*

Orkidea zurbila (*Orchis pallens*) *Orchis* generoko orkidea bat da. Erdialdeko Europan zehar banatzen dira. Lurreko ohiturak dituzte eta tuberkuluak.

## Deskribapena 
Hostoak luzangak dira, eta 8 cm-ko luzera izaten dute. Oro har, orban uniforme samarrekin eta purpura-marroi ilun kolorekoekin. Braktea foliarrak ere baditu (3-4), zurtoina luzeraren zatirik handienean biltzen dutenak. Hostoak lurpeko noduluetatik hazten dira. Nodulu horiak gehienez 6 cm-ko tamaina dute eta elipsoideak dira.

Infloreszentziaren zurtoina tentea eta ziri itxurakoa oblongo forman, 5 eta 10 hosto luzanga-lantzeolatudun erroseta basaletik hazten da, batzuetan purpura-marroixka koloreko tantoekin. Zurtoinak 75 eta 125 mm bitarteko luzera du,

Lore txikiekin (8tik 12ra) oblongo formakoa. Tamaina berdineko bi sepaloetatik, hori-berdexka zurbil kolorekoak, lorearen gainetik bi hego bezala altxatzen diren zain berdeekin. Hirugarren sepaloa ia beste bien tamaina berekoa da, hori-berdexka kolorekoa, oso zurbila, eta tamaina eta kolore bereko bi petaloen gainean gainjarrita dago, petaloak alboetan gainjarriz zutabearen gainean txapel bat osatuz, erabat estaliz.

Labeloa kroskoaren azpitik ¾ irteten da, hori zurbil kolorekoa da, baina erdiko orban horia lorearen gainerakoa baino biziagoa da. Labeloak trapezoide-forma du, apur bat festoneatua, eta hiru koska txiki ditu.
thumb|Orchis pallens landarea
Martxotik ekainera loratzen da.

## Banaketa eta habitata 
thumb|Landarearen ikuspegia bere habitatean
Baso argietan eta sastraken artean garatzen da, eguzki-argia zuzenean jotzen duen lekuetan edo erdi itzalean. Europa erdialdean eta Afrikako ipar-mendebaldean hazten da.

## Erabilera sendagarriak 
Selep izeneko tuberkuluetako irina oso elikagarria eta demulzentea da. Eriondoen eta haurren dieta berezietan erabiltzen da. Oso aberatsa da muzilagoan, eta gelatina demulzente eta leun bat sortzen du, digestio-aparatuaren narritadurarako erabiltzen dena. Irin zati bat eta berrogeita hamar ur zati nahikoa dira gelatina osatzeko. Irina prestatzeko tuberkulua landarea loratu ondoren lehortu berria dagoenean eta haziak askatu dituenen  bildu behar da.

## Taxonomia 
*Orchis collina* Carlos linneok deskribatu zuen eta Mantissa Plantarum Altera 292an argitaratu zen. 1771.

### **Etimologia** 
Orkidea hauek izena grezierazko όρχις “orchis” hitzetik hartzen dute, testikulua esan nahi duena, lurreko espezie batzuetan lurpeko tuberkuluen itxuragatik. *Orchis* hitza Teofrastok (K.a. 371/372- 287/286) erabili zuen lehen aldiz “De historia plantarum” (Landareen historia naturala) liburuan). Aristotelesen ikaslea izan zen, eta Botanikaren eta Ekologiaren aitatzat hartzen da.

*Pallens*: latinezko epitetoa, “kolorerik eza” esan nahi duena.

### **Sinonimoak** 
* *Androrchis pallens* (L.) D.Tyteca & E.Klein
* *Orchis pallens f. pseudopallens* Rchb.f.
* *Orchis pseudopallens* K.Koch
* *Orchis sulphurea* Sims. 

## Galeria 

Fitxategi:Orchis pallens bat.jpg
Fitxategi:Orchis pallens bi.jpg
Fitxategi:Orchis pallens hiru.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
# Die Orchideen Schlechter 1915
# Atlas des Orchidees Cultivees Constantin 1920 drawing fide
# Encyclopedia of Cultivated Orchids Hawkes 1965
# AOS Bulletin Vol 55 No 1 1986 photo
# Orchids of Europe, North Africa and the Middle East Delforge 2005

## Kanpo estekak