open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tobera (musika tresna)

[thumb|300px|[Juan Mari Beltran **tobera** jotzen.]]
**Tobera** airean edukiz jotzen den euskal musika tresna da, txalapartaren antzerakoa. Bi lagunek elkarrekin jotzen dute, bakoitzak burdinazko haga txiki bi erabiliz. Txalapartaren antzeko jolas erritmikoa egiten dute: batek erritmoa markatzen du eta besteak erantzuten dio. Lesakako inguruetan, erritmoa eramaten duenari "bia" esaten diote, eta erantzuten duenari **"pikatzailea" edo "errepikia".** Oiartzunen, berriz, azken horri **"bata"** ere esaten diote. 

## Egitura 
Metro eta erdi luzerako burdinezko palanka edo hodi batek osatzen du eskuarki. Berau jotzeko metalezko 30 zentimetro luzeko lau haga erabili ohi dira, bat esku banatan. Batzuetan, palanka joaldiarekin tartekatuz, bertsolariak koplak abesten ditu, bai toberaren bertso propio zaharrak, bai saio horretarako prestatutakoak edo bat-batekoak. Festa-giroan jotzen da, ezteietan nagusiki edo "karobi ezteiatan".
thumb|Tobera

## Historia 
**Toberak**, hasieran txalapartaren antzeko ekitaldietan agertzen baziren ere, denborarekin funtzio nagusia eztei ospakizunekin lotuta egon zen, batez ere XX. mendearen hasierara arte. Lesakan, adibidez, **Pregoi egunean** jotzen ziren, eta Oiartzun aldean, eztei egunak ospatzen ziren egunetako batean.

## Eginkizuna 
thumb|Tobera joaldia
Gazte-taldea, gehienetan palanka bizkarrean harturik, andregaiaren edo ezteia ospatzen ari den etxera inguratzen dira. Han, atari aurrean palanka lurrera sartzen dute, askotan zinta eta lorez apaindurik, eta jotzeko garaian, lurretik atera eta alderik alde bi muturretatik zintzilikaturik jotzen dute. Joaldiekin tartekatuz, koplak kantatzen dira.   Hauek hiru motatakoak izaten dira: batzuk zaharrak eta belaunaldiz belaunaldi jasotakoak, beste batzuk egun horretarako  sortuak, eta beste batzuk berriz, unean bertan asmatuak. Horrelakoak egiteko trebea den pertsona bat aukeratzen dute, eta tarteka, bere koadrilak lelo edo estribillo bat kantatzen du. 

Bukatzen dutenean, ezkongaiekin etxera sartu eta afaldu edo zerbait jan eta edan egiten da. Karobietako inguruan ere askotan agertzen dira halako ekintza edo ospakizunak. Karea egiteko elkartzen ziren eta gauez, karobien inguruan suak pizturik, “karobi ezteia” izeneko festa ospatzen zen. http://www.euskomedia.org/aunamendi/ee151638?q=tobera&partialfields=fondo%3Aau%25F1amendi&numreg=10&start=0.

## Gaur egun 
Gaur egun,  **tobera** txalapartarekin batera edo nahasturik erabiltzen da.  Gero eta jole gehiago ditu , iraunkorrago eta trebeagoak direnak  Euskal Herriko eskualde  gehienetan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Idiofonoei buruzko artikulua hiru.com webgunean
InterCityExpress

thumb|300px|eskuinera|Abiadura handiko trena geltokian
**InterCityExpress** edo **ICE** Alemaniako abiadura handiko trenen sarea da.

## Kanpo estekak
Frantziako Industria Iraultza

**Frantziako Industria Iraultzaren garapena**, historialari frankoren arabera, Bigarren Inperioan gertatu zen susperraldi ekonomikoa eta ekonomiaren modernizazioa da. Napoleon III.ak eskua sartu zuen ekonomian, Frantziako nekazarien babesa (populazio aktiboaren %50 baino gehiago) bereganatu nahian, laguntza eman zien. Halaber, Paris eraberritu zuen, hiriburuko langabeziari aurre egiteko eta negozio-burgesiaren babesa ere bereganatzeko.

Oro har, esan daiteke 1850eko hamarkadan babeskor jokatu zuela Napoleonek ekonomia arloan, eta ekonomia modernizatu ahal izan zuen. 1860ko hamarkadan, berriz, merkatuak ireki zituen, eta, 1866ko krisi ekonomikora arte, Frantziako kanpoko salmentak ugaltzea lortu zuen.

## Munduko egoera ekonomikoa 
Mundu osoko ekonomia hazi zen 1850 eta 1873 bitartean. Izan ere, Kalifornian (1848) eta Australian (1851) urrea aurkitu zuten, eta, honela, etekinak biltzera laguntzen duen inflazio epela lortu zen. Libra esterlinan oinarrituta, munduko moneta sistema egonkortu zen, eta urte horietan, merkatu berrien sorrerak munduko sal-erosketen kopurua hirukoiztu zuen.

## Inbertsioa 
Frantzian, barne aurrezkietatik etorri zen inbertsioa. Alde batetik, estatuak obra publikoetan eta atzerriko inbertsioetan bideratzen zuen diru horretako zati bat. Bestetik, Bigarren Inperioan sortutako sal-erosketa bankuek (Rothschild-en Société Générale edo H. Germain-en Crédit Lyonnais esaterako) edo industria bankuek (Pereire-ren Crédit Mobilier edo Banque de Paris) enpresetara eman zuten aurreztutako diru horren beste kopuru bat.

## Nekazaritza 
Aurrerapen zientifikoak zirela medio (barbetxoaren bazterketa, zoru berrien egokipena, ongarri berriek edota abereen hautaketa) nekazaritzaren emaitzak hobek izan ziren.

Eskualdeak espezializatu ziren, eta, honen ondorioz, eskasiak eragindako krisiak pairatzeari utzi zion Frantziak. Are gehiago, frantziarren elikadura hobesteaz gain, jangarriak kanpoan saltzeko gai ere izan ziren.

## Industria 
Industria nagusiak oihalezkoa izaten jarraitu zuen, baina meatzak (Lorenan) eta siderurgiak izugarri hazi ziren burdinbideek eta eraikuntza publikoaren eskutik. 1847tik 1869ra, Frantzia 1820 kilometro burdinbide izatetik 17300 izatera igaro zen. Horretaz gain, Frantziako enpresek burdinbide franko zabaldu zituzten Europako hegoaldean baita Austriar zein Turkiar Inperioan.

## Sal-erosketak 
Barne salerosketa biderkatu zen garai horretan. Hirietan azoka modernoak (Les halles) sortu ziren. Kanpo salerosketa hiri halakotu zen, eta balantza komertzialak superavita izan zuen 1867 arte.

Telegraforen hedapenak, 1855eko eta 1867ko nazioarteko erakusketek, nazioarteko komertziorako kaien atontzeak, atzerriko inbertsoreek, burdinbideen zabaltzeak eta 1860ko hamarkadako oztoporik gabeko politika ekonomikoak bultzatu zuten hazkunde hori. Suezko Kanalaren eraikuntzak (1869) ez zuen eragin zuzenik epe honetako hazkundean, baina hurrengo urteetan garrantzitsu bilakatzekoa zen.

## Ikus, gainera 
* Frantziako historia
* Industria Iraultza

## Kanpo estekak
Tobera (argipena)

**Tobera** hitzak kono edo hodi formako zenbait gailu izendatzen ditu:
* tobera, euskal musika tresna.
* tobera, kono-enbor edo piramide-enbor formako edukiontzia.
* tobera, erreakziozko motore baten atzealdean den kono-formako atala.
* tobera, sutegietako metalezko haizebidea.

Horiez gain, adiera hauek ere ditu:
* tobera, Ipar Euskal Herriko antzezpen satirikoa.
* Tobera, Arabako herria, Berantevilla udalerriaren parte.
* Tobera, Burgosko Frías udalerriko herria.
KGB

**KGB** (, ) SESBren barneko zein kanpoko kontraespioitza eta segurtasuna kontrolatzeko erakundea izan zen 1954-1991 artean.

## Zuzendaritza Nagusia 
Zuzendaritza Nagusia KGB Zuzendariarekin, bat edo bi zuzendariorde eta lau-sei ordezkorekin osatzen zen.

### Zuzendaritzak 
* **Lehen Zuzendaritza (Kanpo Ekintza):** Sobietar Batasunetik kanpo egindako inteligentzia eta ekintzen ardura zuena.
* **Bigarren Zuzendaritza:** Sobiet Batasuneko barnean sobietar hiritarren eta kanpotarren kontrainteligentzia eta zaintza politikoaren arduraduna.
* **Hirugarren Zuzendaritza (Indar Armatuak):** Sobietar Indar Armatuen barnean kontrainteligentzia eta zaintza politikoaren arduraduna.
* **Laugarren Zuzendaritza (Garraio Segurtasuna)**
* **Bosgarren Zuzendaritza:** Barne segurtasuneko arduraduna, oposizio politikoa, erlijiosoa, artistak etab. kontrolpean izateko eta komunikabideen zentsuraren arduraduna;
* **Seigarren Zuzendaritza (Kontrainteligentzia Ekonomikoa eta Industria Segurtasuna)**
* **Zazpigarren Zuzendaritza (Zaingoa):** Sobietar herritarrak eta kanpotarrak zaintzeko.
* **Zortzigarren Zuzendaritza:** komunikazioa, atzerriko komunikabideen kontrola eta kriptologia sistemak.
* **Bederatzigarren Zuzendaritza (Zaintza):** 40.000 ziren, uniformedun kideko guardiak. Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren buruzagien bizkartzain, Sobietar Gobernuaren instalazioen (nuklear armen biltegiak barne) zaintzaren arduradunak.
* **Hamabosgarren Zuzendaritza (Gobernuko Eraikinen Segurtasuna)**
* **Hamaseigarren Zuzendaritza (Komunikazioen eragozpenak eta SIGINT)**
* **Mugazainen Zuzendaritza:** 245.000 ziren, mugazainak.
* **Ekintzak eta Teknologia Zuzendaritza:** Laborategiak eta hainbat baliabideren ikerketaguneak.

### Sailak 
* KGB, Langileen Saila
* KGB, Idazkaritza
* KGB, Euskarri Teknikoaren taldea
* KGB, Finantza Saila
* KGB, Agiritegia
* KGB, Administrazio Saila eta
* SBAK Batzordea.
* KGB OSNAZ (Spetnaz edo Ekintza Bereziak):
** Alpha Taldea,
** Beta Taldea, Delfin, eta
** Vimpel,
* Kremlineko Zaintza Indarra: Bederatzigarren Zuzendaritzaren pean. Presidiumeko bizkarzainak, eta 1992tik aurrera Presidentziako Segurtasuna.

## KGBren bilakaera 
## Kanpo estekak
Irgun

**Irgun** (), jatorrizko izena **Irgun Zevai Leumi** (, ) 1930 eta 1940ko hamarkadetan zehar Britainia Handiaren mandatupean zegoen Palestinan jardun zuen talde armatu sionista zen.

## Historia 
Vladimir Jabotinskyk 1931n sortu eta zuzendutako taldea izan zen, Haganako zatiketa baten ondorioz. Haren helburua arabiarrek egiten zituzten ekintza terroristen aurrean erantzutea zen, bereziki 1929ko sarraskien ondoren.

Britaniarren agintearen amaieran jarrera gogortu zen, bai arabiarren eta baita britaniarren aurkako atentatu gogorrak eginez, Menahem Beginen gidaritzapean. Bortitzena Jerusalemgo King David hotelaren kontrakoa izan zen (kolonialismo britaniarraren gune garrantzitsuena zen), 1946ko uztailaren 22an: 91 pertsona hil ziren, tartean 17 judu. Irgunek hiru aldiz leherketaren berri eman arren, agintari britaniarrek ez zuten hotela hustu. Erakunde horrek eta arabiar talde armatuek sortutako giroak Britainia Handiak Palestinako agintea 1948an uztea eragin zuen.

Lehen gerra arabiar-israeldarrean parte hartu zuen, besteak beste, Jafo konkistatuz eta Jerusalemgo auzo judua defendatuz. Dena dela, Deir Yassingo sarraskiak fama txarra eman zion erakundeari; arabiarren herri horretan egindako sarraskiaren ondorioz ehun arabiar hil ziren. Antzeko sarraskiak beste hainbat herri palestinarretan ere gertatu ziren, eta horren ondorioz, zenbait arabiarrek inguruko estatuetan babesa aurkitu zuten.

Gerra hartan, Irgunek Israelgo armadarekin bat egin zuen eta armak eman zizkion.

## Kanpo estekak 
* Irgunen historia
* Irgunen webgune ofiziala (ingelesez)
* Deir Yassini buruzko artikulua (ingelesez)
Bilbo Hiria Irratia

**Bilbo Hiria Irratia** katea (96.0 FM) Bilbo Handian eta euskaraz emititzen duen garrantzitsuena da. Euren hitzetan *"irrati urbanoa, irekia, kosmopolita eta euskalduna"* dira. "Zenbat Gara" elkarteak sortu zuen 1997an, eta Abandoko San Bizente kaleko bulegoetatik emititzen dute. Mieltxo Monfort izan zuen esatari eta bultzatzaile nagusi, 2016an hil zen arte. Baita 2015ean zendutako Jabi Lauzirika "Apolo" ere.

TOKIKOM tokiko hedabideen bateraguneko kidea da. Euskal Herriko irrati libre eta komunitarioak biltzen dituen Arrosa sarea elkarlan ekimenean ere esku hartzen du.

2006ko martxoan aurkeztu zuen bilbohiria.com webgunea, bertan zuzeneko emisioa eskaintzeaz gain, iragandako saioak podcast eran nahierara eskaintzen hasi zen bertan, hori egiten zuen Euskal Herriko lehenengo emisora izanik. 2014ko uztailean aurkeztu zuen bere webgune berria bilbohiria.com bilbohiria.eus bihurtuta, smartphoneetarako egokitutako itxura berriarekin baina 2006tik argitaratutako saio guztien gordailua mantenduta.

## 10. urteurrena 
2007ko maiatzaren 23an "The Dubliners" talde irlandarrak jo zuen Kafe Antzokian irratiaren 10. urteurreneko jaian.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Bilbo Hiria Irratiaren webgunea
Haganah

**Haganah** (, ) 1920 eta 1948 bitartean ihardun zuen sionisten defentsarako erakundea izan zen, britainiarren menpeko Palestinan. Kibbutz eta moshavetako kideek osatu zuten, arabiarren erasoei aurre egiteko. Britainiar agintariek, gainera, ez zuten ahaleginik egiten juduak babesteko. Haganah egungo Israelgo Armadaren aurrekari zuzena da.

## Jatorria 
Palestinako juduek 1909an sortu zuten *Hashomer* deituriko talde armatua beduino eta arabiarren erasoetatik babesteko. Garai hartan ez zuen babes handirik (100 kide inguru).

1920-1921eko Jerusalem, Yafo, Hebron eta Haifako pogromoen ostean, buruzagi juduek beraien komunitateak babesteko talde bereziak sortzeko beharra ikusi zuten, batez ere britainiarrek zuten jarrera pasiboa zela eta. 1929ra arte, Haganahren miliziak gaizki armatutako talde batzuk ziren, kibbutzen kontrako erasoak aurreikustea zen beraien zeregin garrantzitsuena.

1929an Hebronen gertatutako sarraskiaren ondoren sionistek armada sendo baten beharra ikusi zuten, eta aginte zentral argi bat ezarri zuten talde horren gidaritza burutzeko. Kibbutzetako gazteria gehiena sartu zen Haganah. Hala, 1936rako 10000 soldadu izatera iritsi zen.

1936-1939 bitarteko altxamendu arabiarrari aurre egin zion armada britainiarrarekin batera. Britainia Handiak ez zuen Haganah ofizializatu, baina altxamendu horretan jasotako esperientzia ezinbestekoa izan zitzaien juduei 1948ko gerraterako. Hala ere, garai horretara arte joera moderatua agertu zuen eraso eta mehatxu arabiar zein britainiarren aurrean. Pasibotasun hori zela eta, zenbait talde bereizi egin ziren, hala nola *Irgun* eta *Stern*.

## Bigarren Mundu Gerra 
II Mundu Gerra lehertu zenean, britainiarren eta sionisten arteko harremanak ez ziren batere erosoak. Hala ere, David Ben-Gurionek bere ahalegin guztiak egin zituen Palestinako juduak Ardatzaren kontra mobilizatzeko. Bere esaldi famatuetako bat hau izan zen:

Gerrako brigada judua Italian ezarri zen, Ardatzeko estatuen kontra borroka eginez. Historia garaikidean lehen aldiz, juduek beraien banderapean parte hartu zuten gerran. Guztira britainiarren alde eta Hitlerren kontra borroka egin zuten 30000 judu palestinar hil ziren gerran.

## Gerraren ondoren 
Gerraren ostean Haganahk errefuxiatu juduak Palestinara eramateko saioak egin zituen, sarri britainiarren aurkako politikak eginez. Israelgo estatua aldarrikatu ostean, Gobernuak Ejertzitoa antolatu zuen, eta bestelako talde armatu guztiak legez kanpokoak zirela aldarrikatu zuen. Horrela, Haganah gaur egungo Israelgo armadaren oinarrietako bat da.

Irgun eta bestelako taldeek ez zuten erabaki hori onartu, eta horrek gatazka labur bat sortu zuen. Hala ere, berehala Menahem Begin Irguneko buruak bere talde armatua ezabatu eta Herut deituriko talde eskuindarra osatu zuen.

## Kanpo estekak
Penny Black

eskuinera|thumb|Penny Black, lehen posta zigilu ofiziala.
**Penny Black** lehen posta zigilu ofiziala izan zen. 1840ko maiatzaren 1ean argitaratu zen Erresuma Batuan, eta ofiziala izan zen maiatzaren 6tik aurrera. Viktoria Erreginaren profila agertzen da irudian.

1837an Britainia Handiko bidalketa postalen prezioa altua, konplexua eta anomaloa zen. Gauzak sinplifikatze askotan Sir Rowland Hillek proposatu zuen posta batean itsasi ahal zen zigilu bat egitea, aurretik ordainduko zena. Garai hartan normalena zen jasotzaileak ordaintzea posta zerbitzua, bidaiatutako distantziaren araberakoa. Penny Black postarekin, ordea, posible zen ontza erdiko (14 gramo) gutunak bidaltzea penike bakarreko tarifa lauarekin, distantziarekiko independiente.

Itsaskorrak ziren zigiluak erabiltzea ez zen Penny Blackarekin asmatu. Lehenago ere erabili ziren Austriako Inperioan, Suedian eta, ziurenik, Grezian.

## Erreferentziak 
## Kanpo Loturak 
*  1840ko Penny Black Amerikako posta museoan.
*  Penny Black aurretik.

## Kanpo estekak
Kafe Antzokia

**Bilboko Kafe Antzokia** kulturgunea "Zenbat Gara" elkarteak zabaldu zuen 1995eko abenduan, Abandoko San Bizente elizaren zinema izandako eraikinean.
[ezkerrera|thumb|Kafe antzokiko atarian Eider Del Canto, Esther Cortezo eta [Jabi Zabala]]
Bilbo inguruko euskal hiztunentzako bilgune eta kultura ekitaldiak eskaintzeko leku erreferentziazkoa izateko sortua, denborarekin jarduerak ugarituz joan dira. Kafe Antzokiari esker euskararen erabilera sustatzeko ekimenak garatuz joan dira Zenbat Gara elkartearen eskutik. Bilbon euskara hutsez emititzen duen Bilbo Hiria irratia Kafe Antzokiak lagundua da eta areto gainean ditu estudioak. Bilbo Handi osorako euskara hutsez emititzen duen irrati ez komertziala da Bilbo Hiria. Eraikin berean dago, halaber, Gabriel Aresti euskaltegiaren egoitza nagusia. non hainbat hitzaldi, tailer eta jai antolatzen diren.

Bere ezaugarriak dituen lehenengo aretoa izan zen, bere atzetik Ondarroako Kafe Antzokia zabaldu bazuten eta bien ondoren Euskal Herrian beste antzeko ekimen batzuk abiatu badituzte ere.

## Jarduerak 
Kulturgunearen jarduera nagusiak hauek dira,

### Kontzertuak 
Zuzeneko musikari dagokionez, Bilboko eszenatoki nagusietako bat da **Kafe Antzokia**. Euskal musikari gehienek jo dute bertan, baita atzerriko ehunka talde eta bakarlari ezagun ere. 

### **Lagun Artean Kantari** 
Euskal kantagintza saioa egungo eta atzoko euskal kantak berreskuratuz lagun arteko giroan kantatzeko saio irekia.

### **Urbeltzen Dantza Ganbara** 
[thumb|[Juan Antonio Urbeltz]]
Euskal dantzen saio ireki eta partehartzailea Juan Antonio Urbeltz folklorista ospetsuaren eskutik.

### **Kurkuluxetan Umegunea** 
haurrentzako jarduera mordoa antolatzen duten ekimena da: igande arratseroko Olgetan haur jaia, Arte eszenikoen eskola (dantza eskola, musika eskola eta antzerki eskola) Ane Monna, Oskola eta Karramarroi antzerki taldea, haurrentzako CD eta DVD ekoizpenak, udako egonaldiak…

### Euskara ikasleentzako jarduerak 
Eraikin berean dagoen Gabriel Aresti euskaltegiak hainbat hitzaldi, tailer eta jai antolatzen ditu bertan.

### **Jantokia** 
Egunero 200 bat lagunentzako bazkariak prestatzen dira. Eguerdietan jantoki bilakatutako aretoko mahaiak beteta egon ohi dira. Bezperan artistek jardundako eszenatokian bertan ere bazkaldu daiteke, horrek duen kutsu magikoarekin.

### Bestelako ekitaldi eta ospakizunak 
Euskalgintzaren erreferentziazko bilgunea izanik, euskal kulturarekin lotuta dauden erakundek hainbat ekitaldi ospatzen dira Kafe Antzokian. Esaterako Udako Euskal Unibertsitatean Kafe Antzokian antolatu zituen Uztaro aldizkariaren 100. alea argitaratzea, eta bere 50. urteurrena.
[erdian|thumb|400x400px|**Kafe Antzokian** Xabier Amuriza [Euskal Unibertsitatea (abestia)|Euskal Unibertsitateko koplak kantatzen UEUren 50. urteurreneko ospakizunean.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espaloia Kafe Antzokia
* Ondarroako Kafe Antzokia
* Plateruena Kafe Antzokia
* Xaia (Urruña)

## Kanpo estekak 
*  Kafe Antzokiaren webgunea
* Bilboko Kafe Antzokiari buruzko artikulua ARGIAn
* Kafe Antzoki eta kultugruneei buruzko artikulua ARGIAn
Sax Rohmer

eskuinera|thumb|260px
**Arthur Henry Sarsfield Ward**, ezagunagoa ***Sax Rohmer*** ezizenez, (Birmingham, 1883ko otsailaren 15a - 1959ko ekainaren 1a) nobelagile ingelesa zen. Fu Manchu doktorea eta beroni dagokion eleberri-seriea sortu izana zor diogu.

Idazlearen lehen lana 1903an argitaratu zen ''Pearson's Weekly* argitalpenean, *The Mysterious Mummy* izenekoa. *Music hall* saioetarako komedia-pasarteak ere idatzi zituen hasierako garai hartan, aldizkako ipuinak tartean. 1909an Rose Knox anderearekin ezkondu zen. Eta hurrengo urtean, 1910ean, lehen eleberria kaleratu zuen, *Pause!*, izenpetu barik argitaratua baina. 1913an Fu Manchu-ren lehen istorioa sortu zuen, *The Mystery of Dr. Fu Manchu*, erabateko arrakasta izan zuena eta pertsonaiaren lan gehiago ahalbideratuko zituena. Han ziren dagoeneko Sir Nayland Smith eta Petrie doktorea *Arrisku Horia* gorpuzten zuen gaizkilearen aurkako borrokan. 1915ean beste pertsonaia bat sortu zuen, Gaston Max ikerlaria, *The Yellow Claw* lanean agertuko dena.

Gogoan izateko beste pertsonaia batzuk ere jaio ziren Rohmerren lumatik, Morris Klaw alde ilunetako ikerlaria eta Sumuru, Fu Manchuren tankera bertsua zuen andere zital eta ankerra, esaterako. Okultismoa eta mistika zaletasun eta kezka izan zituen, eta elkarte sekretu bateko kide ere izan zen. Ildo horretatik literatur lan zenbait sortu zituen: *Brood of the witch Queen* (1918) edota *Grey Face*(1924). 1920-1930 urte haietan Rohmer ondoen ordaindutako idazleetako bat izatera helduko zen, osasun makalekoa izan bazen ere. Sasoi batean alde batera lagata izanda, 1929n berriro ekin zion Fu Manchuren bildumari *The Book of Fu Manchu* lanarekin. Bigarren Mundu Gerra amaituta New Yorkera aldatu zen bizitzera. 1950 eta 1956 bitartean Sumuru pertsonaiari dagozkion liburuak landu zituen. Antzerkigintza eta kantak idaztea ere gustuko izan zuen. Pneumonia gaizto batek ahulduta bihotzekoak jota hil zen 1959an.

## Bibliografia 
## Erreferentziak 
* Elaine H. Kim, *Asian American Literature, an introduction to the writings and their social context*, Philadelphia: Temple University Press, 1982 (batik bat Fu Manchuri buruzko atala).

## Kanpo estekak 
* *Fu Manchuren web gunea''
Juan Negrín

**Juan Negrín López** (Las Palmas Kanaria Handikoa, 1892ko otsailaren 3a - Paris, Frantzia, 1956ko azaroaren 12a), espainiar fisiologo eta politikaria izan zen. 1937-1945 bitartean Espainiako Bigarren Errepublikako Presidentea izan zen (1939tik erbestean).

## Biografia 
Medikuntza ikasi zuen Leipzigen (Alemania), eta 20 urterekin doktoregoa lortu zuen. 1916an Espainiara itzuli zen, eta unibertsitate irakasle bilakatu zen. 1922an Madrilgo unibertsitateko fisiologia katedra eskuratu zuen. Horrez gain, mundu osoan ospe handia izan zuen eskola bat sortu zuen hiri horretan. Miguel Primo de Riveraren diktaduran PSOEko kide egin zen. 1931tik aurrera diputatua izan zen.

1936an, Espainiako Gerra Zibila hasi eta gero, Fronte Popularraren gobernuak Finantza Ministro izendatu zuen, eta 1937ko maiatzaren 17an, Azañak gobernuburu hautatu zuen, Francisco Largo Caballeroren ordez. Erresuma Batuak eta Frantziak gerran esku hartuko ez zutela agindu zutenez, Negrínek Sobietar Batasunari erosi behar izan zizkion armak eta, ordainetan, Moskura bidali zuen Espainiako Bankuak gordea zuen urrearen erdia. Bestalde, alderdi komunistaren eragina mugatu nahi izan zuen.

Errepublikak gerra galtzear zeukala ikusirik, bake eskaintza bat egin zion Francori; hark, ordea, ez zion onartu. Gerra irabazteko azken ahalegina egin zuen orduan eta alderdi komunistaren laguntzaz Ebroko erasoa prestatu zuen. Francoren gudarosteak Katalunia mendean hartu zuenean Frantziara joan zen, baina handik gutxira itzuli zen. Casado koronelaren matxinadak kargutik kendu zuen.

Frantzian erbesteratu zen eta errepublikak atzerrian zuen gobernuko lehendakaria izaten jarraitu zuen 1945 arte. 1946an PSOEk alderditik bota zuen, sobietar eta komunisten mendekoa zela egotzirik (2008an alderdiak berriz hartu zuen kide gisa). Parisen hil zen, 1956an.

## Erreferentziak
Mossad

**Mossad** (ren apokopea, ), 1951n sortu zen Israelgo inteligentzia agentzietako bat da. Bere eginkizunik garrantzitsuenak inteligentziako informazioaren jasotzea, espioitza eta terrorismoaren (bereziki Israelen aurka burutzen denaren) aurka jokatzea da.

Mundu guztian aritzen da, Israel barnean izan ezik (hemen, Shabaka arduratzen da).

## Egitura 
Tel Aviveko egoitzan dauka zuzendaritza nagusia. 1200 langile inguru dituela uste da, baina zenbaki hau historian zehar handitu egin dela uste da, bereziki 80. hamarkadan zehar. Zerbitzu zibila da eta, ondorioz, ez du ez antolaketa ezta funtzionamendu militarrik ere, nahiz eta bertako goi kargu gehienek Armadan lan egin duten noizbait.

Zortzi departamentutan antolatuta dago. Garrantzitsuena Bildumen departamentua da. Bertan informazioa bildu eta antolatu egiten dute, bereziki atzerriko espioiei (*Katsa*) esker lortutakoa, bai bide diplomatikoen bidez, baita bide estraofizialen bidez ere.

## Mosadaren ekintza famatuak 
* Nikita Kruschevek Stalin gaitzesten zuen hitzaldi sekretua argitara eman zuen (1953).
* Adolf Eichmann naziaren bahiketa Argentinan.
* Hainbat ekintzaile palestinarren erailketa, Municheko joko olinpikoetako bahiketaren erantzun gisa.
* Hamaseko buruzagia pozoitzeko saiakera Jordanian.

## Kanpo estekak
Asua (Erandio)

**Asua** Erandioko auzoa da. Erandio izan arren, askok Txorierri barruan sartzen dute. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 350 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Ekonomia 
Eremu industriala da Asua gaur egun. Antzinean portu txikia zegoen.

## Garraiobide eta azpiegiturak 
Asua zeharkatzen duen trenbidea, *Lutxana - Sondika* artekoa, alegia, 1996. urtean itxi zuen Euskotrenek, trenek trenbidea erabiltzen jarraitu zutela Euskotrenen Lutxanako tailerretara pasatzeko, baina ez, ordea, bidaiarientzako zerbitzuak eskainita. 2015eko ekainaren 1.an, baina, trenbidea martxan jarri zen berriro ere, Sangronizko geltokia berrirekiz.

Horrez gain, komunikazio gune inportantea da. Bertan batzen dira Avanzada errepidea, Txorierri zeharkatzen duen errepidea, Enekuritik datorren errepidea eta Plentziara Unbetik doan errepidea.

## Euskara 
Asuan euskaldunak %47,5 dira, ia-euskaldunak %17,16 eta erdaldunak %35,24.

## Jaiak eta ospakizunak 
Asuako jaiak uztailaren bigarren hamabostaldian izaten dira.

## Kanpo estekak
Hortzmuga

**Hortzmuga teatroa** euskal antzerki taldea da, Bilbon 1989. urtean bere ibilbidea hasi zuena. Orduz geroztik antzerki aktiboaren mugimenduaren barne ikasten eta garatzen joan dira.

Aktiboa da ideien, emozioen eta gorputzengan eragitea nahi dutelako. Aktiboa ikuslegoari jokatzeko aukera ematen diotelako (ikuskizunean bertan edo ikuskizuna baino lehen). Aktiboa ekintza kulturaletik hurbilago sentitzen ei direlako adierazpen plastikoaz baino.

## Helburuak 
* Animazio kulturala eta manifestazio sozialak elkartzea.
* Hiritar espazio baten lan egiten dute, probokazioa eta elkarbizitza tarteko.
* Erakartzeko, komunikatzeko, trukatzeko, errotutakoa apurtzeko egunerokoa gainazpikatzeko, errealitate berria eraikitzeko egiten duten lan.

## Azkenengo antzezlanak 
* *Ni han izan nintzen eta… ez zuten kontatu nik ikusitakoa*
* *Libertia*
* *Nola*
* *Femmes*
* *Jule*

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Hortzmugako webgunea
Algara (konpartsa)

**Algara** Bilboko konpartsa euskalduna da, konpartsen federakundeko kidea eta "Zenbat Gara" elkarteak sortutakoa.

Bilboko Aste Nagusia ekitaldi garrantzitsuena bada ere, beste hainbat jai egunetan parte hartzen du konpartsak, beti ere euskal kultura ardatz hartuta eta harremanetarako euskara erabiliz. Hala ere, unibertsaltasuna eta internazionalismoa ere taldearen ezaugarriak dira, "globalizakeria"rekiko kritikoak izanda, eta berezko hizkuntza duten herri zapalduekiko elkartasuna adierazten dute beti beraien leloetan. Hain zuzen ere, konpartsako leloa "Jende libreeen herri askea" da, ikur nagusitzat Ixtebe Pellot euskal kortsarioa dute, eta honekin lotuta Ruper Ordorikaren abestiaren hitzak, "Biba Pellot, biba festa!". Algara eguna ospatzen dute udazkenean eta Udaberri Jaia maiatz aldera. Santa Ageda bezperan kantuan ibiltzen dira Abando aldean. Areatzako zubiaren goiko aldean jarri ohi dute txosna, Bilbo–Concordia geltokiaren aurrean.

## Kanpo estekak 
*  Algararen webgunea
*  Bilboko Konpartsen Federakundearen webgunea
Le Pen

**Le Pen** abizen bretoia da (bretainieraz, Ar Penn), *burua* esan nahi duena, adiera pertsonalean ("buruzagia") nahiz geografikoan ("lurmuturra").

Frantziako politikan ezagunak dira Le Pen familiako politikariak, aita-alabak:

* Jean-Marie Le Pen.
* Marine Le Pen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Janakkala

**Janakkala**ko **Puuhamaa Atrakzio Parkea**k 10.000 familia inguru erakartzen ditu udaro, eta neguan aldiz **Kalpalinna eski-estazioak** beste hainbeste familia erakartzen ditu ere.
Janakkala herria antzina eta estilo garaikideko eraikinak nahastuz sortua izan da.

## Historia 
XIII. mendean suediarrak Hämeenlinnan kokatu zirenean bertako tribuak batu eta lurralde honetara bizitzera etorri ziren suediarren errepresiotik urrun, honela haien ohiturekin jarraitzea lortu dute.

## Zer ikusi 
ezkerrera|250px|thumb|Janakkalako eliza.
Herria oso turistikoa da lehen aipatutako arrazoiengatik eta estilo nahasi ikusgarriarengatik. Hala ere, turistak finlandesak dira batez ere eta kanporrak guztiz ezezaguna duten leku ederra da.

### St. Laurentius Eliza 
Erdi Aroko harrizko eliza garrantzitsuena da Finlandian. Åke Tottek eliza eraikitzea agindu zuen, eta bertako zerbitzuak 1520. urtean hasi zirela uste da.
Granito grisez eraikitako eliza XVII. mendeko noble familien hilobiak ditu eta barnean XIV. mendeko eskulturak eta margolanak ditu, Jesus Pedro apostuluarekin agertzen direnak.

### Kalpalinna eski-estazioa 
Finlandiako eski-estazio zaharrenetarikoa da eta eski-alpinoa, abiadurazkoa eta snowboard-a praktikatzeko erraztasunak ditu.
Uda garaian arrantza eta bizikletan ibili zaitezke bertan.

### Laurinmäki Museoa 
Museoan XIX. mendeko ingurune haietako nekazal-bizia iraudikatzen du. Museoa irekia da eta 11 eraikuntzek osatzen dute.

### Puuhamaa Atrakzio Parkea 
Parkeak hainbat ekintza egiteko aukera ematen dizkizu, edozein adinentzako ekintzak. Kotxe karreretatik, ur parkera; ordenagailu jokoetatik, basoko abentura kurtso bat egitera.

## Iruditegia 

Image:Tervakosken-tehdäs1900.jpg|1900. urteko argazkia.
Image:Hakoistenlinnavuori.JPG|**Hakoinen** basoa.
Image:Janakkalankirjastourheilutalo.jpg|Liburutegi publikoa.
Image:Hakoistenkartano2005.jpg|Noble-eraikuntza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jokioinen

**Jokioinen** (suedieraz, *Jockis*) Finlandiaren bihotzean dagoen herria da. Historia handiko herria da baina gaur egun biztanle gutxi batzuk bakarrik ditu (6 000 inguru), izan ere herriak gerrateen ondorioz gazte asko galdu zituen eta biziraun zutenak hirietara emigratu zuten. Hala ere, gaur egun herria zeharo gaztetua dago Finlandiako industria berrien hiria delako.

## Historia 
ezkerrera|200px|thumb|Trenak garrantzi handia izan du herriaren garapenean.
XIII. mende bukaeran herria biztanletuta zegoela ziurtarazi daiteke. Jokioinen Tammela herriaren barne egon da XIX. mende hasierarte. Jokioinen auzo bezala ezagutzen zen, baina 1693. urtean Tammela herri barnean autonomia antzeko bat lortu zuen. Azkenik 1873. urtean Tammelatik bereizi eta gaur egun ezagutzen dugun herria sortua izan zen.

Industria garrantzitsuagatik herri XX. mende hasieran izugarri hazi zen, eta beste eskualde eta herrietan aurkitzen ziren konpainia asko eta asko Jokioinenera jo zuten. Gainera 1890. urtean Humppila-Jokioinen-Forssa trena inaguratua izan zen eta horrek hazkuntzan asko lagundu zuen ere.

## Zer ikusi 
Nekazal eta tren museoak daude herrian, historia luze eta interesgarria ezkutatzen dutenak.
ezkerrera|250px|thumb|Herriko eliza.
### Jokioinen Eliza 
1631. urtean Johan Kruusek eraiki zuen hasierako eliza, baina gaur egun ezaguzten duguna honen gainean eraikitako eliza da 1862. urtean eraikitakoa. Hala ere, XVII. mendeko. urteko hainbat apaingarri (horien artean zurezko gurutze bat) kontserbatzen dira oraindik bertan. Kanpai handia aldiz, Johan Kruus gizonaren eskuz egina da, 1664. urtekoa.

## Kanpo estekak
Vostok-2

***Vostok-2*** Sobietar Batasunak (SESB) espazioratuko gizaki batek lehen aldiz orbita anitz burutzeko erabili zuen espazio-ontzia da. German Titov izan zen 1961eko abuztuaren 6an Vostok-2 espazio-ontzi barnean Kazakhstanen dagoen Baikonurgo kosmodromotik lur plantetatik lehen aldiz lurrari bira bete baino gehiago eman ziona, zehazki 17,5 bira bete burutu zituen horretarako egun bat, ordu bat eta hemezortzi minutu behar izan zituelarik. Sergei Korolev-ek eta bere ingeniariek diseinaturiko gailua da.

Vostok programako espazio-ontziek bi zati nagusi zituzten:

* Atmosferan sartzeko modulu esferiko bat (2.460 kilo, 2,3 metroko diametroa). Modulu horren barnean zihoan kosmonauta hala nola zenbait gailu eta bertatik ateratzeko sistemak.

* Erregaia eta motorrak gordetzen zituen instrumentu modulu konikoa (2.270 kilo, 2,25 metro luze eta 2,43 metro zabal).

Behin Vostok kapsula atmosferan sartzen zenean gutxi gorabehera 7000 metrotara kosmonauta bertatik jaurtitzen zen jausgailuz, kapsulak ere bere jausgailuak zituen eta horrela biek lur hartzen zuten.

## Kanpo estekak
Vostok-1

***Vostok-1*** (, ekialdea) Sobietar Batasunak (SESB) gizaki bat lehen aldiz espazioratzeko erabili zuen espazio-ontzia izan zen. Juri Gagarin izan zen 1961eko apirilaren 12an *Vostok-1* espazio-ontzi barnean Kazakstanen dagoen Baikonurgo kosmodromotik lur plantetatik lehen aldiz lurraren orbitan ibili zena. Sergei Korolev-ek eta bere ingeniariek diseinatu zuten gailua.

Lurrari buelta osoa egin zion ia bi orduan. Itsaso Baltikotik abiatu zen gutxi gorabehera (~1000 km ekialdera) eguerdian (6:07 UTC, Ordu Unibertsal Koordinatuaren arabera). Siberia osoa zeharkatu zuen eta ordu laurdenean heldu zen Kamtxatka peninsularaino. Ozeano Barean sartzerakoan berehala aurkitu zuen gaua (6:37 UTC); ilunpean ozeano osoa ordu betean zeharkatu eta Magallanes itsasartetik pasa ondoren egunsentia ikusi zuen (7:10 UTC). Atlantikoa beste ordu laurden batean zeharkatu eta Angolaren kosta aldetik pasatzerakoan abiadura moteltzeko retrokoeteak piztu zituen. Atmosferan berriro sartzerakoan ontzian espero gabeko biraketa gogorrak sufritu ondoren, balaztatze-lana eginda retrokoeteen moduluak askatzea lortu zuen Egipto gainean (7:35 UTC). Mediterraneo eta Kaspiar itsasoetatik pasa ondoren ontzia utzi zuen Gagarinek eserlekutik jaurtikita (6:55 UTC) 7.000 metroko altueran. Jausgailua zabalduta 10 minutuan lurrera heldu zen arazorik gabe (7:05 UTC). Teorian ia abiatze-toki berera itzuli behar zen, baina planeta ekialdera bira egiten zuenez, mendebalderago lurreratu zen 40.000 km egin eta gero; Baltikotik ekialdera ez, iparraldera baizik.

erdian|thumb|540x540px|Orbita ibilbidea (eslovakieraz). **6:07** **štart**: jaurtiketa; **6;37 západ Slnka**: gautzea; **7:10** **východ Slnka**: egunsentia; **7:25 zážih brzdiaceho motora**: retrokoeteen aktibatzea; **7:35** **oddelenie pristávacieho modulu**: atmosferara itzultzeko gailutik banatzea; **8:05 pristátie**: lurreratzea
thumb|*Vostok* espazio-ontzia jaurtitzeko plataforma
*Vostok* programako espazio-ontziek bi zati nagusi zituzten:

* Atmosferan sartzeko modulu esferiko bat (2.460 kilo, 2,3 metroko diametroa). Modulu honen barnean zihoan kosmonauta hala nola zenbait gailu eta bertatik ateratzeko sistemak.
* Erregaia eta motorrak zeramatzan modulu konikoa (2.270 kilo, 2,25 metro luze eta 2,43 metro zabal).thumb|300x300px|*Vostok* eta *Voskhod* espazio-ontzien eserlekuak

Itzuleran, behin *Vostok* kapsula atmosferan sartzen zenean gutxi gorabehera 7.000 metrora kosmonauta bertatik jaurti zen jausgailuz, kapsulak ere bere jausgailuak zituen eta horrela lurreratze ziren biak.

## Kanpo estekak
Ondarroako Kafe Antzokia

**Ondarroako Kafe Antzokia** "Zenbat Gara" elkarteak sortutako musika areto eta kulturgunea da, Lea-Artibaiko bakarra bere ezaugarriekin: euskal kultura sustatzeko eginda, nazioarteko ekarpenei zabalik eta autogestionatua.

Ondarroan zabaldu zuten 2002eko apirilaren 12an, Alameda zinema zegoen lekuan. Bilboko Kafe Antzokia martxan hasi eta gero, 1995ean, hauxe izan da mota honetako bigarren aretoa Euskal Herrian.

Urte batzuk itxita egon eta gero, Beikozini izenarekin zabaldu zuten berriro.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Kafe Antzokia
* Espaloia Kafe Antzokia
* Plateruena Kafe Antzokia
* Xaia (Urruña)

## Kanpo estekak 
* Kafe Antzokiaren webgunea
* Beikozini web orria
Plateruena

**Plateruena** Durangoko (Bizkaia) musika areto eta kulturgune bat da, Durangaldeko eskualde osoan erreferentziazkoa. 2004an sortua, hainbat fase eta kudeaketa eredu bizi izan ditu orduz geroztik.

## Izena 
Izena Durangoko plateruak omentzeko eman zitzaion, XVIII-XIX mendean oso ezaguna izandako zilargin, musikari eta dantzari familia.

## Plateruena kafe antzokia 
Berbaro euskara elkarteak sortutako musika aretoa eta kulturgunea izan zen. Kudeaketa pribatua zuen, eta Durangaldeko eskualde osoan erreferentziazkoa izan zen.

Durangoko Landako inguruan martxan egon zen 2004tik 2020ko abenduaren 31rarte, Liburu eta Disko Azoka azken urteotan kokatzen duten eraikinaren ondoan.

Zenbat Gara elkarteak Bilbon eta Ondarroan zabaldutakoen ondoren, hauxe izan zen Euskal Herrian sortu zuten hirugarren kafe antzokia.

2020ko irailean, arrazoi ekonomikoengatik, aretoa ixtea erabaki zuten. Aurretik pilatuta zeuzkaten diru zorrak eta COVID-19 pandemiak eragindako ondorioak izan dira itxierarako arrazoi nagusiak.

## Plateruena kultur aterpea 
Hura kudeatzen zuen kooperatiba desegin, eta 2021ean parte hartze prozesu berri bat hasi zen gunea berpizteko eta kudeaketa eredu berri batekin. 2023ko martxoaren 3an ireki zituen ateak berriro, Plateruena Kultur Aterpea izenarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Agustin Kultur Etxea
* Bilboko Kafe Antzokia
* Espaloia Kafe Antzokia
* Ondarroako Kafe Antzokia
* Xaia (Urruña)

## Kanpo estekak 
*  Plateruenaren webgunea
Berbaro

**Berbaro** Durangoko euskara elkartea da, 1989an sortua, Durangon euskara eta euskal kultura bultzatzeko helburuz. Hainbat ekimen egin ditu helburu horien alde: *Eraz* astekariaren bultzatzailea izan zen, haur eta gazteen aisialdirako hainbat programa gauzatu ditu, Durangoko Udalarekin batera euskara zerbitzua eta dendarien hitzarmena sustatu ditu, Durangoko liburu azoka bultzatu du, eta Berbaro izeneko taberna eta topagune kulturala sortu ditu, besteak beste. 600 bazkide ditu Berbaro elkarteak.

## Plateruena 
Plateruena Kafe Antzokia zabaldu zuten elkartearen laguntzaz nagusiki 2004an.

## Anboto Telebista 
Elkartea Durangaldean bertako telebista euskarazkoa sortzeko lantaldean sartuta dago, "Anboto Telebista" izango dena.

## Beste ekimen batzuk 
## Kanpo estekak 
*  Berbaro elkartearen webgunea
* Topagunea Euskara Elkarteen Federazioa
## Erreferentziak
Ulsterko Boluntarioen Indarra

**Ulsterko Boluntarioen Indarra ** () Ipar Irlandako talde armatu loialista bat da. 1966an sortu zen 1912an sortutako UVFren izena hartuz.

2007ko maiatzaren 3an borroka armatua uzten zuela adierazi zuen agiri baten bidez.

## Gertuko erakundeak 
Ulstergo Boluntarioen Indarrak ondorengo erakundeekin harreman estua du:

* Esku Gorriaren Komandoak (*Red Hand Commandos - RHC*) 1972an sortutako talde armatua. UVFri oso lotua dago, eta ekintzak erreibindikatzeko UVFren estalkitzat jo izan da.

* Hiritar Gazte Boluntarioak (*Young Citizen Volunteers - YCV*) UVFren gazte alorra da. Hasieran, aisialdi eremuko gazte talde bat zen, baina denborarekin UVFren gazte atala bilakatu zen.

* Alderdi Unionista Aurrerakoia (*Progressive Unionist Party - PUP*) alderdi politiko unionista ezkertiarra da. UVFren adar politikotzat hartzen da. Alderdiaren burua Dawn Purvis da.

* Ekintza Indar Protestantea (*Protestant Action Force*) eta Ekintza Talde Protestantea (*Protestant Action Group*) 1970 eta 1980ko hamarkadetan UVFk katolikoen hilketak bere gain hartzeko erabilitako bi izen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Irlandako talde armatuak

## Kanpo estekak
Mon Chéri

eskuinera|thumb|200px|Mon Chéri bonboi batzuk
**Mon Chéri**® Ferrero enpresa italiarraren bonboi mota bat da.

Barnealdean gerezi bat dauka, likorean flotatzen. Kanpotik txokolatez egina dago. Bonboiaren izena *Nire maitea* esan nahi du frantsesez.

Ferreroren arabera bonboia ez da hilabete beroenetan saltzen kalitatea ziurtatzeko, irailatik maiatzara saltzen da bakarrik.

## Kanpo estekak 
*  Mon Chéri, Ferreroren webgune ofizialean
Kujavia-Pomeraniako voivoderria

**Kujavia-Pomeraniako voivoderria** () Polonia osatzen duten 16 voivoderrietako bat da, herrialdearen ipar-erdialdean dagoena. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berantolakuntzaren ondorioz. Hiriburuak Bydgoszcz eta Toruń dira. 17971,34&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 2.069.575 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Kujavia-Pomeraniako voivoderria 23 powiat edo konderritan banaturik dago:
* Aleksandrów Kujawski Konderria, Aleksandrów Kujawski
* Brodnica Konderria, Brodnica
* Bydgoszcz Hiri-Konderria
* Bydgoszcz Konderria, Bydgoszcz
* Chełmno Konderria, Chełmno
* Golub-Dobrzyń Konderria, Golub-Dobrzyń
* Grudziądz Hiri-Konderria
* Grudziądz Konderria, Grudziądz
* Inowrocław Konderria, Inowrocław
* Lipno Konderria, Lipno
* Mogilno Konderria, Mogilno
* Nakło Konderria, Nakło nad Notecią
* Radziejów Konderria, Radziejów
* Rypin Konderria, Rypin
* Sępólno Konderria, Sępólno
* Świecie Konderria, Świecie
* Toruń Hiri-Konderria
* Toruń Konderria, Toruń
* Tuchola Konderria, Tuchola
* Wąbrzeźno Konderria, Wąbrzeźno
* Włocławek Hiri-Konderria
* Włocławek Konderria, Włocławek
* Żnin Konderria, Żnin

### Hiri eta herri nagusiak 
Kujavia-Pomeraniako voivoderriko hiri handienak hauek dira (2010eko biztanleria):

* 24px Bydgoszcz (356.177)
* 24px Toruń (205.312)
* 24px Włocławek (116.914)
* 24px Grudziądz (98.757)
* 24px Inowrocław (75.802)
* 24px Brodnica (27.731)
* 24px Świecie (25.656)
* 24px Chełmno (20.104);
* 24px Nakło nad Notecią (20.100)
* 24px Rypin (16.528)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lubuszeko voivoderria

**Lubuszeko voivoderria** (polonieraz: *Województwo lubuskie*) Polonia osatzen duten 16 voivoderrietako bat da. Herrialdearen mendebaldean dago eta zati bat Silesia eskualde historikoaren parte da.

Iparraldean Mendebaldeko Pomeraniako voivoderriarekin du muga, ekialdean Polonia Handiko voivoderriarekin, hegoaldean Silesia Behereko voivoderriarekin eta mendebaldean Alemaniako (Brandenburgo eta Saxonia estauekin. 13.987,88&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 1.011.024 biztanle zituen.

Bi hiriburu ditu: Gorzów Wielkopolski gobernariaren egoitza da eta Zielona Góra eskualdeko legebiltzarrarena (*sejmik*).

## Banaketa administratiboa 
Lubuszeko voivoderria 14 *powiat* edo konderritan banaturik dago, :
* Gorzów Wielkopolski hiri konterria
* Zielona Góra hiri konterria
* Powiat gorzowski
* Powiat krośnieński
* Powiat międzyrzecki
* Powiat nowosolski
* Powiat słubicki
* Powiat strzelecko-drezdenecki
* Powiat sulęciński
* Powiat świebodziński
* Powiat wschowski
* Powiat zielonogórski
* Powiat żagański
* Powiat żarski

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mazoviako voivoderria

**Mazoviako voivoderria** (polonieraz: *Województwo mazowieckie*) Polonia osatzen duten 16 voivoderrietako bat da, herrialdearen erdi-ekialdean dagoena. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berantolakuntzaren ondorioz. 35.558,47&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 5.242.911 biztanle zituen.Hiriburua Varsovia da.

## Banaketa administratiboa 
Mazoviako voivoderria 42 powiat edo konderritan banaturik dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espaloia Kafe Antzokia

**Espaloia Kafe Antzokia** Elgetan eta 2004ko ekainean sortutako musika aretoa eta kulturgunea da, Debagoienako eskualde osoan erreferentziazkoa dena.

Bere lan-esparrua Debagoienaz gain Eibar aldera (Debabarrena) eta Elorrio aldera (Bizkaia) zabaltzen da. Kultura programazio iraunkorra duen aretoa da eta musika estilo askotarikoez gain antzerkia da beste jardunbide garrantzitsu bat. Espaloia Kooperatiba enpresak independienteki kudeatzen du Espaloia Kafe Antzokia. Kooperatiba horren gehiengoa euskara eta kultura elkartearena da, **Goibeko** kultura elkartearena.

"Zenbat Gara" elkarteak Bilbon eta Ondarroan zabaldutakoen ostean zabaldu zen hirugarren kafe antzokia, Espaloia kafe antzokia. Gerora etorri zen Berbarok sustatutako Plateruena Kafe Antzokia edo Donostiako DOKA.

## Ikus, gainera 
* Bilboko Kafe Antzokia
* Ondarroako Kafe Antzokia
* Plateruena Kafe Antzokia
* Xaia (Urruña)

## Kanpo estekak 
*  Espaloiaren webgunea
Vostok

[thumb|*Vostok* kapsula eta [suziria]]
***Vostok*** Sobiet Batasunak (SESB) gizakiak espazioratzeko garatu zituen kapsula motako espazio-ontziak ditugu 1960ko hamarkadan erabili zirenak, izen berarekin ezagutzen dira kapsula horiek jaurtitzeko erabili ziren suziriak. *Vostok* (Восток) hitzak errusieraz *ekialde* edo *ekialdeko* esan nahi du, ekialdean kokatuta dagoelako. Espazio-ontzi horiekin jaurti zen lehen aldiz gizaki bat lurreko orbitara 1961ko apirilaren 12an Kazakhstanen dagoen Baikonurgo kosmodromotik Juri Gagarin kosmonauta orbitaratu zutenean. Espazio-ontzi hauetako batean ere lehen emakumea jaurtia izan zen 1963ko ekainaren 16an jaurtigune beretik Valentina Terexkova espazioratu zenean.

*Vostok* klaseko sei espazio-ontzi jaurti ziren espaziora, programa eten zen arte. *Vostok* klaseko eboluzio gisa *Voskhod* klasea sortu zuen SESBak bere tripulaziodun hegaldiekin jarraitzeko.

*Vostok* programako espazio-ontziek bi zati nagusi zituzten:

* Atmosferan sartzeko modulu esferiko bat (2.460 kilo, 2,3 metroko diametroa). Modulu honen barnean zihoan kosmonauta hala nola zenbait gailu eta bertatik ateratzeko sistemak.

* Erregaia eta motoreak gordetzen zituen instrumentu modulu konikoa (2.270 kilo, 2,25 metro luze eta 2,43 metro zabal).

Behin *Vostok* kapsula atmosferan sartzen zenean gutxi gorabehera 7.000 metrora kosmonauta bertatik jaurtitzen zen jausgailuz, kapsulak ere bere jausgailuak zituen eta horrela biek lur hartzen zuten.

## Vostok misioak 
* Vostok-1
* Vostok-2
* Vostok-3
* Vostok-4
* Vostok-5
* Vostok-6

## Kanpo estekak
Espazio kapsula

[thumb|eskuinera|300px|[John H. Glenn astronauta estatu batuarra Friendship-7 kapsulan sartzen]]

**Espazio kapsula** orbitan suziri baten bidez jartzen den geometria sinpleko gailu bat da, misio bakar bat egiten duena (adibidez, garraiorako edota emergentzia ihesbiderako lanak). Kapsulak behin bakarrik erabiltzeko eraikitzen dira nahiz eta zenbait osagai berrerabil litezkeen. Jaurtiketa bakoitzaren ondoren aparailua piezetan banatzen da.

Kapsulak misioa betetzeko ezinbestekoak diren moduluetan banatuak egon litezke, ondoren kapsula batean egon litezkeen zenbait moduluren zerrenda.
 
* Propultsio modulua
* Biziraute modulua
* Energia modulua
* Nabigazio modulua
* Akoplamendu modulua
* etab.

Esan bezala geometria sinplea izaten dute moduluak zilindriko, esferiko edo konikoak direlarik oro har.

Historian jaurti zen lehen kapsula SESB-k orbitaratu zuen Kazakstanen dagoen Baikonurgo kosmodromotik Yuri Gagarin kosmonauta barruan zuelarik, kapsulak orbita bakarra burutu zuen.

Espazio kapsulak dira Soyuz, Vostok, Mercury eta Shenzhou kapsulak, besteak beste.

## Onurak 
Kapsulek propultsio sistema mugatuak izaten dituztenez eta behin soilik erabiltzen direnez merkeak izaten dira eta fidagarriak osagaien kontrola zorrotza baldin bada.

## Alde txarrak 
Kapsulak ordea mugatuak dira oso ezin baitute misio bakar bat besterik burutu, gainera orohar ez dira transbordadoreak eta antzeko ontzi berrerabilgarriak bezain erosoak.

## Kanpo estekak
Kalvola

|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Berezko izena**
| Kalvolan kunta
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Herrialdea**
| 20px - Finlandia
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Eskualdea**
| Hegoaldeko Finlandia
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Lurraldea**
| Kanta-Häme
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Alkatea**
| Antti Salonen
|- align=center
| colspan="2" style="background:#ffffff;" | 100px
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Azalera**
| 338,81 km²
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Biztanleria**
| 3 483
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Dentsitatea**
| 10,3 bizt/km²
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Sorrera**
| 1867
|-
| https://web.archive.org/web/20070430062138/http://www.kalvola.fi/portal/
|}
**Kalvola** Hego Finladiako udalerri bat da. Bertako beirazko ontzigintza, bertako granitoagatik eta nekazal-lur zabalengatik ezaguna da.
*Lasikeskus* edo beira-dendak oso ezagunak dira herrian, gainera 3.500 biztanletara iristen den herrian, baso eta laku itzelak daude egun-pasa joateko.

## Zer ikusi 
### Kalvolako Eliza 
Granitoz egindako eliza bere estilo modernoagatik ezaguna da, baina bere baitan eliza finlandiarren estiloa dauka.

### Iittala Beiragintza 
1881. urtetik beira lantzen da herri honetan eta diruaren jatorri nagusia izan da ordudanik.
ezkerrera|200px

## Kanpo estekak
Hatikva

**Hatikva** (euskaraz *Itxaropena*) Israelgo ereserki nazionala da.

1878an idatzi zuen Naftali Herz Imber poeta judu poloniarrak. 1897ko Munduko Sionisten biltzarrean sionismoaren ereserki izendatu zen, eta Israel modernoa sortu zenean (1948) estatu horretako ereserkia bihurtu zen.

thumb
## Hebreerazko letra 
:כל עוד בלבב פנימה:
:נפש יהודי הומיה
:ולפאתי מזרח קדימה
:עין לציון צופיה
:
:עוד לא אבדה תקוותנו,
:התקווה בת שנות אלפים,
:להיות עם חופשי בארצנו
:ארץ ציון וירושלים.

:Kol od balevav penima
:Nefesh yehudi homiya
:Ulfa'atei mizraj kadima
:Áyin letzion tzofiya.

:Od lo avda tikvatenu
:Hatikva bat shnot alpayim:
:Lihyot am jofshi be'artzenu
:Eretz Tzion v'Yerushalayim.
 
## Euskal itzulpena 
:Bihotzaren barrenean
:judu arima bat dagoen artean
:eta ekialdera begiratzean
:begiak Sion ikustean

:Itxaropena ez da oraindik galdu
:Bi mila urteko itxaropena
:Gure lurrean herri aske izatekoa:
:Siongo eta Jerusalengo lurra.

## Kanpo estekak