open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jenioaren zubia

**Jenioaren zubia** (frantsesez *Pont du Génie*) Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen zubia da. Errobi ibaia zeharkatu eta Baiona Handia eta Baiona Ttipia elkarlotzen ditu. Pannecau zubia eta Lapurdiko zubiaren artean kokatua dago.

Jatorria Erdi Aroan du eta harriz egina dago.

## Izena 
Frantsesezko *Pont de Génie* izenaren itzulpena "Jenioaren zubia" litzateke, izan ere, Erdi Aroan *Génie* hitza gaur egungo ingeniaritzaren parekidea zen, gaur egungo oraindik frantses nahiz gainontzeko hizkuntz erromanikoetan hitz horren sustraien mantentzen delarik (Génie=Ingénierie), hortik, zubiaren izenaren benetazko esanahia "ingeniaritzaren zubia" litzateke.

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Centre historique-20130811.jpg|Zubia eeta Baiona Handia.
Irudi:Bayonne-La Nive-20140419.jpg|Urrutira.

## Kanpo estekak 
* Jenioaren zubiari buruzko orrialdea. Structurae.info
Humberreko zubia

**Humberreko zubia** () munduko zazpigarren zubi esekirik handienetakoa da. 1981. urtetik Humber (Trent eta Ouse ibaiek sortzen duten bokalea) zeharkatzen du Kingston upon Hull udalerritik gertu. Bere inauguraziotik eta 17 urte beranduagora arte munduko zubi esekirik handiena izan zen.

## Galeria 

Irudi:Humber bridge.jpg|Humberreko zubiaren iparraldeko bista.
Irudi:Humber_Bridge_South_Bank2.jpg|Humberreko zubiaren hegoaldeko bista.

## Kanpo estekak
Marengo zubia

**Marengo zubia** (frantsesez *Pont Marengo*) Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen zubia da. Errobi ibaia zeharkatzen du, eta Mayou zubia eta Pannecau zubiaren artean kokatua dago. Baiona Handia eta Baiona Ttipia auzoak elkarlotzen ditu.

Jatorria Erdi Aroan du eta harriz egina dago.

## Kanpo estekak 
* Marengo zubia. 3digitala.com 
* Marengo zubiari buruzko orrialdea. Structurae.info
Baionako merkatua

**Baionako merkatua** Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen merkatua da. Baiona Handia auzoan eta Errobi ibaiaren ertzean dago, Pannecau zubia eta Marengo zubiaren artean. Roquebert komandantearen kaian dago.

Bertan 22 saltoki daude, Ipar Euskal Herriko eta euskal gastronomiaren kalitatezko produktu freskoak saldu ohi dira.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostiralera: goizeko 7etatik arratsaldeko 13:30etara.
* Larunbata: goizeko 6etatik arratsaldeko 13:30etara.
* Igandea: goizeko 8etatik arratsaldeko 13:30etara.

## Ikus gainera 
* Biarrizko merkatua

## Kanpo estekak 
* Baionako merkatuari buruzko argibidea. Baionako Merkataritza webgunea
Take Five

***Take Five*** (euskaraz *To Bost*) Paul Desmond estatubatuar musikariak konposatu eta The Dave Brubeck Quartet laukoteak jotako jazz abestia da. 1959ko uztailaren 1ean New York hiriko Columbia Records ekoiztetxeko 30th Street Studio estudioan grabatu zen.

Izenburua jazz abestietan desohikoa den 5/4 konpasa izateari zor dio.

Garai guztietako jazz abesti ezagun eta hedatuenetakoa da, zerrenda askotan lehenbiziko postuan agertu ohi delarik. Filma askotako soinu bandan agertu izan da, bai eta telefilma, telesaila, telesaio, irratsaio, telebista eta irrati iragarkietan ere.

## Kanpo estekak 
* *Take Five* abestia entzungai. Youtube.com
Lambert Wilson

**Lambert Wilson** (Neuilly-sur-Seine, Île-de-France, 1958ko abuztuaren 3a) frantziar aktorea da. Nazioartean ezaguna da, batez ere, *Matrix* sagako *The Matrix Reloaded* eta *The Matrix Revolutions* filmetan lan egin zuelako. Georges Wilson (1921-2010), aktore, antzerki-zuzendari eta *Théâtre national de Chaillot* antzokiaren zuzendari ohiaren semea da.

## Filmografia 
## Erreferentziak
Burdinazko zubia (Baiona)

**Burdinazko zubia** Lapurdiko Baiona hiriburuan zegoen zubia izan zen. Batzuetan **Eiffel zubia** izena ere jaso zuen. Aturri ibaia zeharkatu zuen, Muserola eta Santizpirita auzoak elkar lotuz. Tren eta auto pasabideak zituen.

Compagnie du Midik 1864an eraiki zuen, eta 2013an eraitsi zuten. Charles-Vaillant zubiak ordezkatu zuen. Bordele-Irun linean kokatzen zen.

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Chantier du pont de chemin de fer-20110313.jpg|Burdinazko zubia.
Irudi:Ter Bayonne-Hendaye sur le pont sur l'Adour.jpg|Burdinazko zubia.
Irudi:Bayonne-Pont CM-2012 04 17.jpg|Oinarriak.
Irudi:Bayonne-Pont RFF-Visée télémètrique-2012 04 17.jpg|Burdinazko zubia.

## Ikus, gainera 
* Burdinazko zubia (Donostia)
* Midiko Konpainia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jenioaren zubiari buruzko orrialdea. Structurae.info
Arènes

**Arènes** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Izena Baionako zezen plazari zor dio (*Arènes de Bayonne*), haren inguruan hedatu delarik. Mugak honako hauek ditu: iparraldean Balichon eta Atturri ibaia, mendebaldean Forum industrialdea, hegoaldean Lachepaillet auzoa eta ekialdean Baiona Handia eta Baionako harresiak.

Lachepaillet auzoarekin batera *Baiona Berria* (*Nouveau Bayonne*) deritzon eremua osatzen du, Atturri ibaiaren hegoaldeko ertzean Baiona Handia eta Baiona Ttipia ondoren hiriburua lehenbizikoz eremu horretara zabaldu baitzen.

## Eraikinak 
* Baionako zezen plaza

## Kanpo estekak
Balishon

**Balishon** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Aturri ibaiaren hegoaldeko ertzean dago.

## Kanpo estekak
Beyris

**Beyris** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren hego-mendebaldean dago. Mugak honako hauek ditu: mendebaldean eta iparraldean Angelu udalerria, hegoaldean RN 10 - Polo auzoa eta ekialdean Lahubiague auzoa.

## Kanpo estekak
Muserola

**Muserola** edo **Muxerola** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Atturri ibaiaren hegoaldeko ertzean dago, izen berdineko Mousserolles parkearen alboan. 2010eko erroldaren arabera 2.376 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Mousserolles parkea
* Burdinezko zubia

## Kanpo estekak
San Leon (Baiona)

**San Leon** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Baiona Handia eta Marracq auzoen artean kokatua dago.

## Eraikinak 
* Jean Dauger zelaia: Aviron Bayonnais euskal errugbi taldearen jokalekua.
* Côte Basque Ospitale-Zentroa
* San Leon hilerria

## Kanpo estekak
San Andres eliza (Baiona)

**San Andres eliza** edo **Done Ander eliza** (frantsesez *Église Saint-André*) Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen eliza da. Baiona Ttipia auzoan dago, Lisses karrikaren 9. zenbakian, Gaztelu Berria eta Baionako eta Euskal Herriko Institutu Unibertsitario Teknologikoaren artean.

1859-1869 artean neogotiko estiloan eraiki zen. Barnean Léon Bonnat margolariaren margolanak ikusgai daude. Euskarazko mezak eman ohi dira.

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Église Saint André- 2012 04 17.jpg|Alboko ikuspegia.
Irudi:Bayonne-Église Saint André-20110313.jpg|Aldarea.
Irudi:Église Saint-André de Bayonne, par Mercerau.jpg|1853-1876 artean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *San Jurgi herensugearen garailea*

## Kanpo estekak 
* Baiona erdialdea webgunea
Petri Ruiz Azagrakoa

**Petri Ruiz Azagrakoa** (? &ndash; 1186) nafar noblea izan zen, Albarracíngo jaunerri independentea ezarri zuena.

Aita Rodrigo Perez Azagrakoa, anai nagusia Gontzalo eta anaia txikia Fernando Ruiz zituen.

Tota Perez, Petri Aratzurikoaren alaba, ezkondu zuen. 1150ean Gartzea IV.a Ramirez Berrezarlea hil zenean, Antso VI.a *Jakituna* onartu ez zutenean, erbesteratu eta Murtzian eta Valentziako taifan gobernadorea zen Muhammad ibn Mardanisen zerbitzupean jarri ziren, 1166 eta 1168 artean edo 1169 eta 1170 artean

Ibn Mardanisek Albarracíngo jaun izendatu zuen Petri Ruiz, iparraldeko muga Alfontso II.a Aragoikoaren erasoetatik babesteko. Laster Petrik eskualdea kristautu eta elizak eraiki zituen. Martin bertoko apezpikuak ere ez zuen onartu Zaragozako apezpikuaren gorentasuna, nahiz eta Aita Santuak berak hala agindu. Bere aitaginarreba gaztelarren alde egin zuenean, bera neutral izan zen.

1184an Bertran de Bornen *Quan vei pels vergiers despleiar* bere poeman "Peire Rois" izenaz agertzen da.

Petrik ez zuen semerik izan eta Fernando bere anaia bere oinordeko bilakatu zen. Baina, alaba bat izan zuen: Tota Perez Azagrakoa, Diego II.a Lopez Harokoa ezkondu zuena.

## Erreferentziak
Petri Aratzurikoa

**Petri Aratzurikoa** XII. mendeko nafar noblea izan zen, Artaxoa eta Tuterako tenentea (1159-1169) izan zena. Logroñoko tenentea ere izan zen.

Gartzea IV.a Ramirez Berrezarlea hil zenean, Antso VI.a *Jakituna* onartu ez zutenean, Petri Ruiz Azagrakoa suhiarekin batera erbesteratu eta Murtzian eta Valentziako taifan gobernadorea zen Muhammad ibn Mardanisen zerbitzupean jarri ziren, 1166 eta 1168 artean edo 1169 eta 1170 artean

1174an Alfontso II.a Aragoikoaren zerbitzuan zegoen eta Darocako jaun bilakatu zen. Urte hartan, suhiaren mesede, Tutera galdu zuen. 1179an Alfontso VII.a Gaztelakoa hautatu zuen errege eta Carrión de los Condesko hiri-gutunean lekuko moduan agertu zen.

1190ean Galarren Musa izeneko mailegu-emaile bati dirua itzuli ez zuenez, Antso VI.a erregeak bahituran emandakoa galtzea agindu zuen. Bere oinordekoak Nafarroan gelditu ziren, izan ere, 1233an Gerrero Arazurikoa alkate izendatu zuten.

## Erreferentziak
Doneztebe (Baiona)

**Doneztebe** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren iparraldean dago. Izena bertan dagoen Doneztebe elizatik datorkio.

## Eraikinak 
* Doneztebe eliza
* Baionako judu hilerria
* Doneztebe hilerria

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Église de Saint Étienne-20120713.jpg|Doneztebe eliza

## Kanpo estekak
San Bernardo

**San Bernardo** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren ipar-mendebaldean dago, Aturri ibaiaren iparraldeko ertzean, Baionako portuaren parean eta Bokale udalerriarekin muga eginez. Izena, bertan dagoen San Bernardo kaperari zor dio.

## Eraikinak 
* Baionako portuaren iparraldeko zatia.

## Kanpo estekak
Ranunculales

**Ranunculales** ordenako landare loredunen genero bat da, izena bat Ranunculaceae familia osatua. Urrebotoi eta eguerdilili generoen antz handia du, sailkapen batzuetan, zazpi familiak barnean sartzen dituzte.

## Familia 
* Ranunculaceae familia
* Berberidaceae familia
* Menispermaceae familia
* Lardizabalaceae familia
* Circaeasteraceae familia
* Eupteleaceae familia
* Papaveraceae familia

## Kanpo estekak
George Herbert Mead

**George Herbert Mead** (Massachusetts, AEB, 1863ko otsailaren 27a - Chicago, 1931ko apirilaren 26a) soziologo, gizarte-psikologo eta filosofo estatubatuarra izan zen.

Formakuntzaz filsofoa izanagatik, Chicagoko Unibertsitatean aintzindari izango den diziplina irakatsiko du: gizarte-psikologia. Bere lanek berebiziko garrantzi izan zuten Elkarrekintza sinbolikoaren sorkuntzan. Mead-en arabera, gizabanakoa gizartearen zati izan dadin, ezinbestekoa da erreferentziazko komunitatearen hizkera imitatzea.

Elkarrekintza bidezko sozializazioaren kontzeptua garatu zuen. Horren arabera, Gizakiak (gizarte izakia) gizarteko beste kideekin egiten diren elkartrukeen bitartez (ahozkoak, batez ere) barneratzen ditu, inkonszienteki bada, gizarte horren arauak.

Ikuskera honetan eragin handi izan zuten Charles Horton Cooley-ren lanek.

## Kanpo estekak 
* Mead Project 2.0 Med-en lanak on line
Solasaldi (hizketaldi informala)

thumb|300px
**Solasaldia**, **solasa**, **berriketa** edo **hizketaldia** bi pertsona edo gehiagoren artean egiten den hizketa informala da, gehienetan giro adeitsu eta adiskidetsuan, gai jakin bati buruz nahiz gai zehatzik gabekoa, lagun eta adiskideen artekoa zein ezagutzen ez den pertsona batekin egiten dena.

## Ikus, gainera 
* Eztabaida

## Kanpo estekak
Espainiako atea (Baiona)

**Espainiako atea** Lapurdiko Baiona hiriburuko harresietako ate edo sarbidetako bat da. Harresien eta Baiona Handiaren hego-mendebaldean dago.

## Iruditegia 

Irudi:La Porte d'Espagne.jpg|Alboko eta zubixka edo pasabidearen ikuspegia.
Irudi:Le corps de garde.jpg|Espainiako atea harresiaren barnealdetik ikusia.
Irudi:La porte d'Espagne.jpg|Espainiako atea.
Irudi:FR-64-Bayonne04.JPG|Espainiako atea.

## Kanpo estekak
About Schmidt

**About Schmidt** (euskaraz *Schmidti Buruz*) 2002ko Alexander Payne estatubatuar zinema zuzendariaren drama-komedia filma bat da. Louis Begley idazlearen *About Schmidt* eleberrian oinarritua dago. Jack Nicholson, Hope Davis, Dermot Mulroney eta Kathy Bates aktoreek antzeztu zuten.

Filma Nebraska eta Colorado estatuetan filmatu zen.

## Argumentua 
Warren Schmidt (Jack Nicholson) bizitzako garai zail batean dagoen Omahako adindun gizona da, une berean ezusteko ugari izan baiditu. Hasteko, 66 urte bete ditu eta bizi osoan lan egin duen Woodmen of the World aseguruetxetik erretiroa hartu berri du, ondorioz ezer egin gabe eta hainbeste denbora librearekin erabat galdua sentitzen da. Bestalde, bere alaba bakarra den Jeannie, Schimdtek erabateko inozotzat duen Randall izeneko gizon batekin ezkontzera doa. Gainera, astero Afrikan bizi den Ngudu izeneko mutiko bati lagutzeko asmoz haur umezurtzei laguntza ematen dien erakunde bati diru laguntzak ematen dizkio. Hori gutxi balitz, Warrenek elkarrekin 42 urtez ezkonduak egon ondoren ezustean Helen emaztea nola hiltzen den ikusiko du.
Galdua eta bakarrik sentitzen denez, Warrenek bizitzari aurre egin eta iraganean bere emaztea desleial izan zitzaiola ohartuko da. Hortaz, gertakari guzti horiek bultzarazita autokarabana batean Coloradoko Denver hirira bidaiatzea otuko zaio, bertan ospatuko den bere alabaren ezkontza geldiarazteko asmoz. Bidean, Schmidtek Nebraska aldean hainbat adiskide bitxi egingo ditu, bere barne malenkoliaren bidez, hain harrotzak zaizkion lekuetan barna hain galdua eta harrotza ez sentitzen ahaleginduko delarik, hauetan Schmidtek bere emazte hilberriaren atsebakea eta dolua, nahiz zahartzen ari denaren sentimendua eta bakardadearen pena kontsolatzen saiatuko da, jada deseroso sentitzen den mundu batean, gustura sentiarazten bere inguruko gauz nahiz jende guztia alferrikakoa eta zentzugabea dela uste baitu.

## Aktoreak 
* Jack Nicholson: Warren Schmidt
* Kathy Bates: Roberta Hertzel
* Hope Davis: Jeannie Schmidt
* Dermot Mulroney: Randall Hertzel
* June Squibb: Helen Schmidt
* Howard Hesseman: Larry Hertzel
* Harry Groener: John Rusk
* Connie Ray: Vicki Rusk
* Len Cariou: Ray Nichols
* Mark Venhuizen: Duncan Hertzel
* Cheryl Hamada: Saundra
* Phil Reeves: ministroa Denverren.

## Sariak eta izendapenak 
### Sariak 
* Gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria - Drama: Jack Nicholson
* Gidoi onenaren Urrezko Globo Saria: Alexander Payne eta Jim Taylor

### Izendapenak 
* Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria: Jack Nicholson
* Bigarren emakumezko aktore onenaren Oscar Saria: Kathy Bates
* Gizonezko aktore onenaren BAFTA Saria: Jack Nicholson
* Urrezko Palma, Canneseko Zinemaldia: Alexander Payne
* Zuzendari onenaren Urrezko Globo Saria: Alexander Payne
* Drama filma onenaren Urrezko Globo Saria
* Bigarren emakumezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria: Kathy Bates

## Kanpo estekak 
* *About Schmidt* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Muserola atea

**Muserola atea** (frantsesez *Porte de Mousserolles*) Lapurdiko Baiona hiriburuko harresietako ate edo sarbideetako bat da. Harresien eta Baiona Ttipiaren ekialdean dago.

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Pont Levis de la Porte de Mousserolles-20110612.jpg|Alboko eta zubixka edo pasabidearen ikuspegia.
Irudi:Bayonne - Pont-Levis (Drawbridge).jpg|Muserola atea harresiaren barnealdetik ikusia.
Irudi:Porte de Mousserolles vers Saint-Pierre.jpg|Muserola atearen barnealdea harresien kanpoaldera begiratu ezkero.
Irudi:Bayonne-Barbacane de Mousserolles-20110612.jpg|Muserola barbakana.

## Kanpo estekak
Amade

**Amade** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren ipar-mendebaldean eta Saint-Étienne eta Zitadela auzoen tartean dago.

## Kanpo estekak
Christian Belaskain zelaia

**Christian Belaskain zelaia**, maiz **Belaskain zelaia** soilik deitua, (frantsesez *Stade Christian Belascain*) Lapurdiko Baiona hiriburuko errugbi zelai bat da. Baionako harresien itzalpean dago, Baiona Handia eta harresien hegoaldean, Espainiako atea eta Jenioaren zubia eta Errobi ibaiaren tartean kokatua.

Izena Christian Belaskain euskal herritar errugbilariaren omenez darama, 1970eko hamarkadan Boucau Tarnos Stade eta Frantziako errugbi selekzioko jokalaria izandakoa.

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Rempart de la Tour de Sault-20130811.jpg|Errugbi zelaia. eta Baionako harresiak
Irudi:Bayonne-Redoute de la Porte d'Espagne-20130808.jpg|Errugbi zelaia eta atzean Espainiako atea.
Irudi:La Porte d'Espagne 01.jpg|Errugbi zelaia.

## Kanpo estekak
Cam de Prats

**Cam de Prats**, batzutan **Camp de Prats** gisa idatzia ere agertzen da, Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren hego-mendebaldean eta Atturri ibaiaren hegoaldeko ertzean dago. Iparraldean Mousserolles auzoarekin muga egiten du eta hegoaldean Hiriburu udalerriarekin.

Bertan izen berdineko Cam de Prats ospitalea dago.

## Kanpo estekak
Caradoc

**Caradoc** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren iparraldean dago, Sainte-Croix auzoaren mendebaldean, Zitadela auzoaren ekialdean, Espiritu Saindua auzoaren iparraldean eta Saint-Étienne auzoaren hegoaldean.

Auzo honetan izen berdineko Caradoc parkea eta Caradoc gaztelua daude.

## Kanpo estekak
Euskaldun Handia

**Euskaldun Handia** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren ipar-mendebaldean dago. A-63 errepideak ekialdetik inguratzen du. Hegoaldean Saint-Frédéric eta mendebaldean Sainte-Croix auzoekin muga egiten du.

## Kanpo estekak
Rui Gomes da Silva

**Rui Gomes da Silva** (; Chamusca, Portugal, 1516ko urriaren 27a - Madril, 1573ko ekainaren 29a), ***Eboliko printzea***, portugaldar aristokrata izan zen.

Madrilgo gortean bizi izan zen txikitatik eta Filipe II.aren ondoan hazi zen. Eragin handia izan zuen Madrilgo gortean, eta hil arte Albako dukearen aurkako alderdiaren buru izan zen. Espainiako erregetzaren mendean zeuden herrietako lege eta ohitura bereziak errespetatzearen aldeko agertu ziren Ebolikoak.

## Erreferentziak
Forum (Baiona)

**Forum** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa eta industrialdea da. Hiriaren mendebaldean dago. Mendebaldean Angelu udalerriarekin muga egiten du eta ekialdean Arènes auzoarekin.

## Kanpo estekak
Habas La Plaine

**Habas La Plaine** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren iparraldean dago. Honako auzoekin muga egiten du: iparraldean Sainsontan, mendebaldean Sainte-Croix, Grand Basque, hegoaldean Caradoc eta ekialdean Amade eta Zitadela.

## Kanpo estekak
Lahubiague

**Lahubiague** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren hego-mendebaldean dago. Bere mugak honako hauek dira: ekialdetik Saint-Léon, hegoaldetik Marracq, mendebaldetik RN 10 - Polo eta iparraldetik Lachepaillet.

## Kanpo estekak
Lauga

**Lauga** Lapurdiko Baiona hiriburuko kirolgunea da. Bertan, Laugako kiroldegia, igerilekuak, futbol zelaia eta Louis de Foix lizeoa edo ikastetxea daude

Mugak honakoak ditu: ekialdetik Errobi ibaia, iparraldetik Baiona Handia, mendebaldetik Saint-Léon auzoa eta hegoaldetik Marracq auzoa.

## Eraikinak 
* Laugako kiroldegia

## Eraikinak 
* Lapurdiko zubia

## Kanpo estekak
Sainsontan

**Sainsontan** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hirian iparraldeena dagoen auzoa da. Honako mugak ditu: iparraldean Tarnose (Landak) eta Bokale udalerriak, mendebaldean Amade auzoa eta hegoalde eta mendebaldean Habas La Plaine auzoa.

Auzo honetako iparraldean basoz betea dago eta errepidean iparralderuntz joan ezkero Euskal Herria (Pirinio Atlantikoak) eta Landen arteko muga adierazten duen mugarria topa daiteke.

## Kanpo estekak
Lachepaillet

**Lachepaillet** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren erdialde-ekialdean dago. Honako mugak ditu: iparraldean Arènes auzoa, mendebaldean Forum eta Beyris auzoak, hegoaldean Lahubiague eta Saint-Léon auzoak eta ekialdean Baiona Handia auzoa.

Arènes auzoarekin batera *Baiona Berria* (*Nouveau Bayonne*) deritzon eremua osatzen du, Atturri ibaiaren hegoaldeko ertzean Baiona Handia eta Baiona Ttipia ondoren hiriburua lehenbizikoz eremu horretara zabaldu baitzen.

## Eraikinak 
* Moderne trinketa

## Kanpo estekak
RN 10 - Polo

**RN 10 - Polo** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren hego-mendebaldean dago, Beyris auzoaren alboan.

Mugak honakoak ditu: iparraldetik Beyris, ekialdetik Lahubiague, hegoaldetik Marracq auzoa eta mendebaldetik Angelu udalerria.

## Kanpo estekak
Gurutze Saindua (Baiona)

**Gurutze Saindua** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren iparraldean dago. Honako mugak ditu: iparraldean Habas La Plaine auzoa, mendebaldean Caradoc eta Espiritu Saindua auzoak, hegoaldean Saint-Frédéric eta ekialdean Grand Basque auzoa.

Izena bertan dagoen Gurutze Sainduaren elizari zor dio.

## Eraikinak 
* Gurutze Sainduaren eliza
* Didier Deschamps estadioa

## Kanpo estekak
Mariano Haro

**Mariano Haro Cisneros** (Valladolid,  – Palentzia, 2024ko uztailaren 27a) espainiar atleta izan zen. Bitan irabazi zuen Espainiako kros txapelketa (1967 eta 1977an), eta 1964an bigarren geratu zen Dublingo Nazioarteko Krosean. 10.000 metroko lasterketa 30 minutuz azpitik egin zuen lehen espainiar atleta izan zen. 1973an munduko txapeldunorde izan zen Waragengo Krosean. Mexiko (1968), Munich (1972) eta Montréalgo (1976) Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak
San Frederiko

**San Frederiko** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren ekialdean eta Atturri ibaiaren iparraldeko ertzean dago. Honako mugak ditu: ekialdetik A-68 autobidea eta Crouzade auzoa, iparraldean Grand Basque eta Sainte-Croix auzoak, mendebaldean Espiritu Saindua auzoa eta hegoaldean berriz Atturri ibaia.

## Kanpo estekak
Tuia

**Tuia** (*Thuja*) Cupressaceae familiako konifera-generoa da, Ipar Amerikan eta Ekialdeko Asian zuhaitz jatorria dutena.

## Espezieak 
* *Thuja koraiensis* Nakai
* Mendebaldeko tuia (*thuja occidentalis*) L.
* Tuia erraldoia (*thuja plicata*) Donn ex D.Don
* *Thuja standishii* (Gordon) Carrière
* *Thuja sutchuenensis* (Gordon) Carrière

Ekialdeko tuiak (*Platycladus orientalis*) lehen *Thuja orientalis* zuen izen zientifikoa baina egun bere generoa du.

## Kanpo estekak
Urraka Diaz Harokoa

**Urraka Diaz Harokoa** (c. 1192 &ndash; 1262) gaztelar noblea izan zen.

## Bizitza 
Diego II.a Lopez eta Toda Perez Azagrakoa gurasoak izan zituen. Ama Petri Ruiz Azagrakoa Lizarra eta Albarracíngo jaunaren alaba izan zen eta aita, berriz, Haro leinuaren buruzagia eta Bizkaiko jauna.

1217an bere familiaren arerio nagusia zen Lara leinuaren buruzagia ezkondu zuen, Alvaro Nuñez Larakoa hain zuzen ere. Ezkontzak ez zuen luzaroan iraun senarra hurrengo urteko Uclesko guduan hil baitzen.

Alargundu eta Lope I.a Diaz Harokoa bere aitonak eratutako Cañasko monasterioan sartu zen, non 1231n jada abadesa zen. Gero, hainbat dohaintzetan agertu zen.

Bere santutasunaren ospea jada XV. mendean zabaldurik zegoen eta egun dohatsua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cañasko monasterioa

**Cañasko San Sabaldoren Andre Mariaren monasterioa** () Errioxako hiri horretako zistertar abade-etxea da.

## Historia 
1169an Lope I.a Diaz Harokoak, Aldontza Rodriguez emaztearekin batera, Santo Domingo de la Calzadako beneditar moja batzuei Cañas eta Canillas artean eremu batzuk eman zizkion. Baldintza bakarra ezarri zieten: zistertar ordena betetzea. Horrela Cañasko monasterioa eraikitzeari ekin zioten, Naiarako jurisdikziopean geratu zena. Senarra hiltzean, hara joan zen Aldontza alarguna.

1222 inguruan, Lope I.a Diazen biloba zen Urraka Diaz Harokoa abadesa izendatu zuten. Orduan monasterioaren urrezko aroa hasi zen harotarrei esker. Cañasen ospitale bat ere eraiki zuten. Harotarrek beti monasterioaren aldeko dohaintzak egin zituzten 1322an leinua amaitu arte.

Horrela, eraikin erromaniko gotiko bihurtu zen eta XVII. eta XVIII. mendeen artean klaustro neoklasiko gehitu zioten. Hurrengo mendeetan zaharberritze lanak egin dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crouzade

**Crouzade** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren ekialdean dago. A-68 errepideak gainontzeko hirigunetik banatzen du.

Mugak honako hauek ditu: A-68 autobidea eta Grand Basque auzoa, mendebaldea A-68 autobidea eta Saint-Frédéric auzoa, hegoaldean Atturri ibaia eta ekialdean Atturri ibaia eta Tarnose (Landak).

## Kanpo estekak
Trujillo (Peru)

**Trujillo** Peruko iparraldeko hiria eta portua da, La Libertad departamentuko eta Trujilloko probintziako hiriburua. Ozeano Barearen ertzean dago. 2014ko zenbatespenaren arabera, 788.236 biztanle dauzka.

Unibertsitatea eta nazioarteko aireportua ditu. Artzapezpikutegia da.

## Historia 
1535. urtean sortu zuen hiria Miguel de Estete espainiar konkistatzaileak, Chan Chan antzinako hiritik hurbil. Kolonia garaian (XVII.-XVIII. mendeak) hiria gotortu zuten, eta Independentziako gerra garaian Peruko hiriburua izan zen.

## Klima 
## Ekonomia 
Industria (azukre findegiak, janari industria, ehungintza) da ekonomia jarduera nagusia.

## Ondarea 
Monumentu ugari gorde ditu. Aipagarriak dira 1647-1666 urteetako katedrala, XVIII. mendeko eliza barrokoak, Belen ospitaleko eliza (1680), Santa Teresa komentuko eliza (1773) eta jauregi barroko ugari (Herreratarrena, Ganoza Chopiteatarrena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Askatasunaren plaza (Baiona)

**Askatasunaren plaza** (frantsesez *Place de la Liberté*) Lapurdiko Baiona hiriburuko plaza da. hiri horretako plaza nagusia da, bertan Baionako Herriko Etxea dago. Atturri ibaiaren hegoaldeko ertzean dago, Baiona Handia auzoan. Bere parean Mayou zubia dago.

Urtero udaldean plaza honetan Baionako bestei hasiera ematen zaie, egun horretan plaza osoa jendez lepo egoten delarik.

## Iruditegi 

Irudi:Plaque Mairie de Bayonne.jpg|Herriko Etxean dagoen plaka.
Irudi:Panorama of Bayonne City Hall.jpg|Askatasunaren plaza Mayou zubitik ikusita.
Irudi:Bayonne05.jpg|Askatasunaren plaza.
Irudi:Bayonne-Place de la Liberté-20131229.jpg|Gauez.

## Kanpo estekak 
* Askatasunaren plaza webkameraz ikusgai
Pittodrie Stadium

**Pittodrie Stadium** Eskoziako Aberdeen hirian dagoen futbol estadio bat da. 1899an inauguratu zen eta 1993an Richard Donald armaila gehitu eta zaharberritua izan zen. Gaur egun Aberdeen FC futbol taldearen jokalekua eta egoitza da. 21.421 ikuslentzako edukiera du.

thumb|erdian|600px|erdian|Pittodrie estadioaren barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

## Iruditegia 

Irudi:Match Day on Merkland Road East - geograph.org.uk - 740329.jpg|Aberdeen FC taldeko zaletuak.
Irudi:Looking Northwest to Pittodrie Stadium from Broad Hill - geograph.org.uk - 2079709.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Richard Donald stand on a Match Day.jpg|Richard Donald armaila.
Irudi:Inside Pittodrie Stadium. - geograph.org.uk - 109557.jpg|Barnealdea.

## Kanpo estekak 
* Pittodrie estadioa Google Maps webgunean ikusgai
Rainbow Warrior

***Rainbow Warrior*** (Ostadar Borrokalaria, batzuetan ***Rainbow Warrior I*** oker izendatua) arraste-ontzia izan zen, Greenpeace erakundearen bandera-ontzia zena.

1955an Aberdeenen eraikia, hasieran britainiar gobernuak ikerketak egiteko erabili zuen *Sir William Hardy* izenpean. 1978an Greenpeacek erosi eta bere manifestazioetan erabili zuen. 1985eko uztailaren 10ean, Mururoa uhartean Frantziaren saio nuklearren aurka protestatzen ari zela, kroskoan Frantziako zerbitzu sekretuek eragindako leherketa zela medio, itsasontzia hondoratzeaz gain, Fernando Pereira argazkilaria hil zuten.

Greenpeacek, bere omenez, *Rainbow Warrior* bataiatu zituen bere bandera-ontziak: Rainbow Warrior II eta Rainbow Warrior III.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rene Russo

**Rene Marie Russo** (1954ko otsailaren 17a, Burbank, Kalifornia) estatubatuar aktorea eta modelo ohia da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Rene Russo aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Ransom (1996ko filma)

***Ransom*** (euskaraz *Erreskatea*) 1996ko Ron Howard estatubatuar zinema zuzendariaren suspensezko filma bat da. Mel Gibson, Rene Russo eta Gary Sinise aktoreek antzeztu zuten.

Berez, 1956an Alex Segalek zuzendu eta Glenn Ford aktoreak antzeztutako *Ransom! filmaren berregokitzapena da, hura eran berean, 1954ko *The United States Steel Hour* ("Estatu Batuetako Altzairuzko Ordua") telesaileko *Fearful Decision* ("Erabaki Izugarria") atalean oinarritua dago.

## Argumentua 
Tom Mullen (Mel Gibson) hegazkin enpresa bateko jabe aberatsa da. Bere bizitza lasai eta zoragarria Sean (Brawley Nolte) semea bahitzen diotenean guztiz aldatuko da. Bahitzaileak mutikoa aske uzteko dirua ordaintzera doan unean ezusteko gertaraki batek bere estrategia aldatzera bultzaraziko du: nahiz eta FBIa eta bere emaztea (Rene Russo) bera ere haren jokamoldearen aurka egon, behitzaileekin negoziatzeko oso ohikoak ez diren metodoak erabiltzea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Tom Mullen
* Rene Russo: Kate Mullen
* Brawley Nolte: Sean Mullen
* Gary Sinise: James "Jimmy" Shaker detektibea
* Delroy Lindo: Lonnie Hawkins agente berezia
* Lili Taylor: Maris Conner
* Liev Schreiber: Clark Barnes
* Donnie Wahlberg: Cubby Barnes
* Evan Handler: Miles Roberts
* Paul Guilfoyle: Stan Wallace, FBIko zuzendaria
* José Zúñiga: David Torres
* Dan Hedaya: Jackie Brown

## Kanpo estekak 
* *Ransom* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Ransom'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Gurutze Sainduaren eliza (Baiona)

**Gurutze Sainduaren eliza** Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen eliza bat da. Hiriaren iparraldean dagoen Gurutze Saindua auzoan kokatzen da, auzoari izen ematen diolarik.

1981eko uztailaren 13an sagaratu zen.

## Kanpo estekak
Doneztebe eliza (Baiona)

**Doneztebe eliza** (frantsesez *Église de Saint Étienne*) Lapurdiko Baiona hiriaren iparraldean dagoen eliza da. Kokatua dagoen Doneztebe auzoari izen ematen dio. Elizaren inguruan hilerria dago.

Bestalde, eliza honetatik oso hurbil Baionako judu hilerria dago.

## Iruditegia 

Irudi:Bayonne-Collatéral Gauche de l'Église de Saint Étienne-20120713.jpg|Barnealdeko ezkerraldeko hegala.

## Kanpo estekak
Prokusto

**Prokusto** (, literalki *luzatzailea*), batzuetan **Damastes** (*kontrolatzailea*), **Polipemon** (*min handiak*) edo **Prokoptas** greziar mitologian Atikako bandido eta ostalari bat zen (bertsio batzuetan Eleusisen kanpoaldean bizi zen). Poseidonen semea zen, bertsio batzuetan erraldoi bat. Bere emaztea Silea zen eta bere semea Sinis.

Prokustok bere etxea mendietan zuen eta bidaiari bakartiari ostatua eskaintzen zion. Bertan zegoela, bere burdinezko ohean etzatera gonbidatzen zuen. Bidaiari lo zegoela ohearen lau ertzetara lotzen zuen. Biktima altua bazen eta ohea baino luzeagoa bazen, kanpoan geratzen ziren gorputzaren atalak mozten zituen: oinak, eskuak eta burua. Baina motzegia baldin bazen, mailu batekin apurtzen zituen artikulazioak gorputza luzatzea lortzen zuen arte. Beste bertsio batzuetan inor ezin zen bere ohean ondo sartu, bi zituelako: bata oso luzea eta bestea oso motza.

Prokustok terrorea eragiten zuen bidaiarien artean harik eta Teseok Prokustoren jokoari buelta eman zion arte: bere ohean sartzeko gai ote zen galdetuta, ostalaria etzan eta Teseok ohera lotu zuen. Ondoren aizkora batekin hankak eta burua moztu zion. Teseok Atenasera egin zuen bidaiaren azken abentura izan zen.

## Mitoaren erabilera 
**Prokustoren ohea** izenarekin, oro har, ergonomiaren aurkakoa adierazi nahi da, non gizakiak diren tresnetara egokitu behar direnak, eta ez alderantziz.

Molde berean egindako gauzak edo sistemak izendatzeko ere erabiltzen da, "guztientzat berdina" den sistema batek sortzen dituen arazoekin.

## Kanpo estekak
Indostomus crocodilus

***Indostomus crocodilus*** *Indostomus* generoko animalia da. Arrainen barruko Indostomidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Indostomus*
* Indostomidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bathymicrops belyaninae

***Bathymicrops belyaninae*** *Bathymicrops* generoko animalia da. Arrainen barruko Ipnopidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bathymicrops*
* Ipnopidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Conspiracy Theory

***Conspiracy Theory*** (euskaraz, *Konspirazio teoria*) Richard Donner estatubatuar zinema zuzendariaren suspensezko 1997ko filma da. Mel Gibson, Julia Roberts eta Patrick Stewart aktoreek antzeztu zuten.

AEBetako herri kulturako konspirazio teorien hiri kondairetan oinarrituta dago.

## Argumentua 
Jerry Fletcher (Mel Gibson) konspirazio teoriekin erabat obsesionatua bizi den New York hiriko taxilari hitzontzi bat da, ezkutuko asmo sekretuei buruz dena dakiela uste du eta itxuraz denok zelatatzen gaituzten horiek mundu guztia beren kontrolpean izan nahi dutela: gai horrexekin, taxian sartzen zaion bidaiari oro gogaitzen due. Ezkutuko asmo horien berri ematera Justizia Saileko Alice Sutton (Julia Roberts) abokatu gaztearen bulegora doa. Hasiera batean, abokatuak taxilaria eroskortzat hartu du, baina laster norbaitek atzetik jarraitzen diela jabetu eta bizia salbatzeko borrokatu behar dute.

## Aktoreak 
* Mel Gibson: Jerry Fletcher, taxilaria
* Julia Roberts: Alice Sutton
* Patrick Stewart: Jonas doktorea
* Cylk Cozart: Lowry agentea
* Steve Kahan: Wilson jauna
* Terry Alexander: Flip
* Pete Koch: Fire kapitaina
* Dean Winters: Cleet
* Sean Patrick Thomas: zaintzailea 
* Joan Lunden: telebistako iragarkilaria
* Rick Hoffman: gaueko zaindaria
* Richard Donner: taxi bidaiaria
* Tom Schanley: abokatua

## Kanpo estekak 
* *Conspiracy Theory* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Zitadela (Baiona)

**Zitadela** Lapurdiko Baiona hiriburuko auzoa da. Hiriaren erdialdean dago, Atturri ibaiaren iparraldean. Honako mugak ditu: iparraldean Amade eta Habas La Plaine auzoak, Caradoc eta Espiritu Saindua auzoak, hegoaldean Atturri ibaia eta mendebaldean Saint-Bernard auzoa.

Auzoaren izenak ongi adierazten duen bezala izena bertan Baionako zitadela egoteari zor dio.

## Eraikinak 
* Baionako zitadela
* Baionako judu hilerria

## Kanpo estekak
Iso flosmaris

***Iso flosmaris*** *Iso* generoko animalia da. Arrainen barruko Isonidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Iso*
* Isonidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Istiompax indica

***Istiompax indica*** *Istiompax* generoko animalia da. Arrainen barruko Istiophoridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Istiompax*
* Istiophoridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Cromeria nilotica

***Cromeria nilotica*** *Cromeria* generoko animalia da. Arrainen barruko Kneriidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Cromeria*
* Kneriidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gobitrichinotus radiocularis

***Gobitrichinotus radiocularis*** *Gobitrichinotus* generoko animalia da. Arrainen barruko Kraemeriidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gobitrichinotus*
* Kraemeriidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Kuhlia boninensis

***Kuhlia boninensis*** *Kuhlia* generoko animalia da. Arrainen barruko Kuhliidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Kuhlia*
* Kuhliidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Kurtus indicus

***Kurtus indicus*** *Kurtus* generoko animalia da. Arrainen barruko Kurtidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Kurtus*
* Kurtidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Atypichthys latus

***Atypichthys latus*** *Atypichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Kyphosidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Atypichthys*
* Kyphosidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Alloclinus holderi

***Alloclinus holderi*** *Alloclinus* generoko animalia da. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Alloclinus*
* Labrisomidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Cottoclinus canops

***Cottoclinus canops*** *Cottoclinus* generoko animalia da, bere generoko bakarra. Arrainen barruko Labrisomidae familian sailkatzen da. Galapagoetan baino ez dira bizi.

Arrek 4,5 zentrimetroko luzera dute, eta emeek 5,4 zentimetrokoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Cottoclinus*
* Labrisomidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bad Boys (1983ko filma)

**Bad Boys** (euskaraz *Mutil Gaiztoak*) 1983ko Rick Rosenthal estatubatuar drama thriller filma bat da. Sean Penn, Esai Morales, Alan Ruck, Ally Sheedy eta Clancy Brown aktoreek antzeztu zuten.

Filmak AEBtako nerabe taldeen delinkuentzia ukitzen du.

## Argumentua 
1980ko hamarkadaren hasiera, Chicago. Auzuneetako kaleak gazte taldeen arteko bortizkeria eta borroken eta haien eta poliziaren arteko liskarren lekuko da. Talde horietako bateko kide gogorrenetako bat Mick O'Brien (Sean Penn) 1 urteko irlandar-estatubatuar nerabea da, jada burututako delituen ondorioz bere gain zigor ugari bereganatu dituelarik. Poliziak jarraitzen ari zitzaion unan, Mickek nahi gabe bere etsairik handiena den Paco (*Esai Morales*) hispaniar-estatubatuar nerabearen anai txikia hilko du. Jada epaiketa burutu eta nerabe-espetxean dela, kalean ikasi duen bortizkeriaz haratago, Mickek erreabilitazio itxaropen bat badagoela ikusiko du. Espetxean bertako kankailuek preso ahulenen gain ezarritako beldur eta intimidazio nagusi da. Mickek hara eraman duen bortizkeria eta gorroto giro hartatik ihes egiteko aukera bakarra duela eta aprobetxatu beharrean dagoela jabetuko da.

## Aktoreak 
* Sean Penn: Mick O'Brien
* Esai Morales: Paco Moreno
* Alan Ruck: Carl Brennan
* Ally Sheedy: J.C. Walenski
* Clancy Brown: "Bikingo" Lofgren
* Robert Lee Rush as Warren "Txiolari" Jerome
* Reni Santoni: Ramon Herrera
* Jim Moody: Gene Daniels
* Eric Gurry: Barry Horowitz
* John Zenda: Wagner nerabe-espetxeko zuzendaria
* Tony Mockus, Jr.: Bendix zaintzailea
* Jamie Lee Curtis (kameoa): ile luzeko oinezkoa
* Rick Rosenthal (kameoa): epailea

## Kanpo estekak 
* *Bad Boys* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Bad Boys* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtubee.com
Isurus paucus

***Isurus paucus*** *Isurus* generoko animalia da. Arrainen barruko Lamnidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Isurus*
* Lamnidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lampris immaculatus

***Lampris immaculatus*** *Lampris* generoko animalia da. Arrainen barruko Lampridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lampris*
* Lampridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lateolabrax japonicus

***Lateolabrax japonicus*** *Lateolabrax* generoko animalia da. Arrainen barruko Lateolabracidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lateolabrax*
* Lateolabracidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hypopterus macropterus

***Hypopterus macropterus*** *Hypopterus* generoko animalia da. Arrainen barruko Latidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hypopterus*
* Latidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gonbit

[thumb|300px|[Ezteietarako **gonbit-txartelak**.]]
**Gonbidapena** edo **gonbita** pertsona bat ekitaldi batean —hala nola, hitzaldi, eztei edo afari batean— beste pertsona batzuekin batera parte hartzeko eskaintza da. Gonbit formaletan ohikoa da gonbidatuari *gonbit-txartel* bat bidaltzea aurrez.

## Kanpo estekak
Niloko perka

**Niloko perka** (*Lates niloticus*) ur-gezako arraina da, Perciformes ordenakoa eta Latidae familiakoa. 2 metroko luzera eta 200 kiloko pisua izatera irits daiteke. Jatorriz Kongo, Nilo, Senegal eta Niger ibai arroetan, eta Txad, Volta, Turkana eta Mariout aintziretan zegoen banatua. 1950eko hamarkadan, Victoria aintziran sartu zuten.

## Niloko perka Victoria aintziran 
Niloko perka ez da Victoria lakuko berezko biztanlea. 1957 aldean aurkitu ziren arrain horren lehen aztarnak bertan. Nola iritsi zen edo, zehazkiago, zeinek jarri zuen lakuan ez dago oso garbi eta gaiak eztabaida asko piztu ditu. Nolanahi ere, aintzirako arrain espezieen oreka aldatu duenik inork ez du zalantzan jartzen.]]
Perka iritsi baino lehen, ziklido generoko arrainak ziren aintziran nagusi. Gehienak txikiak, haplokrominoak, eta beste batzuk handixeagoak, tilapiak. Haplokromino espezie asko, 200 inguru, lakuan endemikoak ziren, beste inon ez zeuden alegia. Perka iritsi zenean, milaka urtetan erdietsitako oreka ekologikoa apurtu egin zen. Izan ere, Niloko perka 200 kilogramo pisa ditzakeen harraparia da eta, aintzirara iritsitakoan, haplokrominoak haren harrapakin bilakatu ziren. Haplokrominoak ez zeuden perkarekin bizitzen ohiturik eta, defentsa-mekanismo ezean, perkaren gosearen asegarri erraz bihurtu ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lates*
* Latidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Latimeria chalumnae

***Latimeria chalumnae*** *Latimeria* generoko animalia da. Arrainen barruko Latimeriidae familian sailkatzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Latimeria*
* Latimeriidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Latridopsis ciliaris

***Latridopsis ciliaris*** *Latridopsis* generoko animalia da. Arrainen barruko Latridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Latridopsis*
* Latridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Copeina osgoodi

***Copeina osgoodi*** *Copeina* generoko animalia da. Arrainen barruko Lebiasinidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Copeina*
* Lebiasinidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lacantunia enigmatica

***Lacantunia enigmatica *** *Lacantunia* generoko animalia da. Arrainen barruko Lacantuniidae familian sailkatzen da. Chiapasko Lacantún ibaian baino ez bizi den arrain hau kide bakarra da bere genero eta familian, hau da, monotipikoa da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lacantunia*
* Lacantuniidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lactarius lactarius

***Lactarius lactarius *** *Lactarius* generoko animalia da. Arrainen barruko Lactariidae familian sailkatzen da. Bere familiaren eta generoaren espezie bakarra da, hau da, monotipikoa da. Indiako ozeanoan eta mendebaldeko Ozeano Barean bizi da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Aurigequula fasciata

***Aurigequula fasciata*** *Aurigequula* generoko animalia da. Arrainen barruko Leiognathidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aurigequula*
* Leiognathidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Juan Bautista Iturralde

**Juan Bautista Iturralde Gamio** (Arizkun, Baztan, 1674ko urriaren 28a - Madril, 1741eko urtarrilaren 20a) nafar finantzari eta politikaria izan zen.

## Bizitza 
Juan Bautista Iturralde Arizkungo Iturraldean jaio zen, 1674ko urriaren 28an. Gurasoak Pedro Iturralde eta María Gamio zituen. Herrikide eta laguna zuen Juan Goienetxeren gerizan, Madrila joan zen. 1699an Errege Sekretuen diruzaina zen, eta 1701ean Diruzaintza Orokorrera igaro zen.

Administrazioko lanaz gain, hainbat negozio pribatu izan zituen. Esate baterako, Goienetxekin batera sortu zuen konpainia batek, bizigai, bolbora eta armez hornitu zuen Espainiako Armada 1712 eta 1729 bitartean. Konpainia horren bitartez, dirutza handia egiteaz gain, politikan gora egitea lortu zuen. Berrogei urteetako bildua zuen aberastasunaren erakusle da, 1715ean Iturraldea erabat berregin zuela. Merkataritza-konpainietan ere inbestitu zuen; errate baterako, Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren sortzaileetako bat izan zen (1728), eta baita Habanako Errege Konpainiarena (1740) ere. Higiezinen sektorean ere egin zituen negozioak, Madrilgo orubeak erosiz (Atocha, Red de San Luis) eta etxeak eraikiz.

Politikari dagokionez, Madrilgo beste nafar eta gipuzkoar batzuek bezala, Espainiako Ondorengotza Gerraren hasieratik Filipe V.arekin bat egin zuen. 1739ko martxoaren 13an erregeak Estatu Idazkari eta Ogasun Kontseilu-buru (gaur egungo Ogasun ministroaren pare) izendatu zuen. Garai hartan kontu publikoen egoera oso larria zen. Iturralde ez zen gauza izan estatuko administrazioaren nahasmendua zuzentzeko, eta Ogasuna onbideratzeko asmoz hartu zituen neurri gogorrek kritika zorrotzak jaso zituzten. Azkenik, 1740 urtarrilaren 13an kargua utzi zuen. Orduko, erregeak Murilloko markes titulua emana zion.

Juan Bautista Iturralde Manuela Munarrizekin ezkondu zen, eta ez zuten seme-alabarik izan (Iturraldek ezkontzaz kanpoko alaba bat, Maria Iturralde, izan zuen). Beren aberastasunaren zati bat hainbat fundazio (bai erlijiozkoak, bai pedagogikoak, bai laguntzazkoak) sortzeko baliatu zuten. Horrela, 1734an Iruñeko San Joan Bataiatzale ikastegia abian jarri zen, eta 1736an Arizkungo Aingeruen Andre Maria komentua.

## Erreferentziak
Lepidogalaxias salamandroides

***Lepidogalaxias salamandroides *** *Lepidogalaxias* generoko animalia da. Arrainen barruko Lepidogalaxiidae familian sailkatzen da. Mendebaldeko Australian bizi den arrain hau monotipikoa edo bakarra da bere genero eta familian. Dipnoia ez baden ere, bere ezaugarrietako batzuk baditu, tartean urtaro lehorretan hareatik hezetasuna ateratzeko abilidadea.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lepidogalaxias*
* Lepidogalaxiidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Lepidosiren paradoxa

***Lepidosiren paradoxa *** ***Lepidosiren*** generoko animalia da. Arrainen barruko **Lepidosirenidae** familian sailkatzen da. Amazonas, Paraguai eta Paraná ibaien arroan baino ez da bizi. Bere generoan eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lepidosiren*
* Lepidosirenidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Atractosteus spatula

***Atractosteus spatula*** *Atractosteus* generoko animalia da. Arrainen barruko Lepisosteidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Atractosteus*
* Lepisosteidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Leptobrama muelleri

***Leptobrama muelleri *** *Leptobrama* generoko animalia da. Arrainen barruko Leptobramidae familian sailkatzen da. Mendebaldeko Ozeano Barean bizi den espezie hau monotipiko edo bakarra da bere genero eta familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Leptobrama*
* Leptobramidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Leptocharias smithii

***Leptocharias smithii *** *Leptocharias* generoko animalia da. Arrainen barruko Leptochariidae familian sailkatzen da. Bere genero eta familian kide bakarra edo monotipikoa da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Leptocharias*
* Leptochariidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Leptochilichthys agassizii

***Leptochilichthys agassizii*** *Leptochilichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Leptochilichthyidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Leptochilichthys*
* Leptochilichthyidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lesueurina platycephala

***Lesueurina platycephala*** *Lesueurina* generoko animalia da. Arrainen barruko Leptoscopidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Lesueurina*
* Leptoscopidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Gnathodentex aureolineatus

***Gnathodentex aureolineatus*** *Gnathodentex* generoko animalia da. Arrainen barruko Lethrinidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Gnathodentex*
* Lethrinidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Acentrophryne longidens

***Acentrophryne longidens*** *Acentrophryne* generoko animalia da. Arrainen barruko Linophrynidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acentrophryne*
* Linophrynidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Albatrossia pectoralis

***Albatrossia pectoralis*** *Albatrossia* generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da. Bere generoko kide bakarra da, hau da, espezie monotipikoa.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Albatrossia*
* Macrouridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hymenocephalus striatissimus

***Hymenocephalus striatissimus*** *Hymenocephalus* generoko animalia da. Arrainen barruko Macrouridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Hymenocephalus*
* Macrouridae
Acanthocleithron chapini

***Acanthocleithron chapini*** *Acanthocleithron* generoko animalia da. Arrainen barruko Mochokidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acanthocleithron*
* Mochokidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Talaia

[thumb|upright|eskuinera|300px|Gatariako talaia ([Bidarte, Lapurdi), baleak ikuskatzeko eraikuntza.]]
thumb|300px
**Talaia** ingurune zabala begiztatu eta zaintzeko erabiltzen den dorrea edo goragunea da. Bereziki erabilera militarra izan dute historian. Euskal Herrian, ohikoak ziren aurreko mendeetan baleak, arrain sardak eta ontziak begiztatzeko dorreak. Egun, erabilera zibilerako ere erabiltzen dira, basoko suteen aurreikuspena egiteko esaterako.

## Kanpo estekak
Acantholiparis caecus

***Acantholiparis caecus*** *Acantholiparis* generoko animalia da. Arrainen barruko Liparidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acantholiparis*
* Liparidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org