1966ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra

**1966ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra** hamabosgarren Matematikarien Nazioarteko Biltzarra izan zen, Moskun ospatua 1966ko abuztuaren 16tik abuztuaren 26ra.

Biltzarrean ezarri zen Fields Dominen kopuru maximoa 4koa izango zela biltzar bakoitzean, eta irabazleek berrogei urte baino gutxiago izan behar zituztela.

1966ko Biltzarra Sobietar Batasunean egiteko erabakia herrialde hark nazioarteko biltzarretan zuen interesaren behin betiko froga izan zen. Errusian Matematikarien Nazioarteko Biltzar bat egiten zen lehen aldia zen.

3.000 matematikarik baino gehiagok hartu zuten parte Kremlingo Jauregian egin zen Biltzarrean. Guztira 4.300 lagun inguruk hartu zuten parte, 54 herrialdetakoak: 1.500 Sobietar Batasunekoak, 725 Estatu Batuetakoak, 300 Britainia Handikoak, 300 Frantziakoak eta 230 Alemaniako Errepublika Demokratikokoak. Talde txikiek Kuba, Ipar Korea eta Ipar Vietnam ordezkatu zituzten. Dozena bat herrialde inguruk lehen agerraldia egin zuten Matematikarien Nazioarteko Biltzar batean.

Moskuko Matematika Elkarteak antolatu zuen Biltzarra.

Biltzar hau SESBen garaian ospatu zen, Psikologia, Mikrobiologia edo Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren 23. Kongresuarekin batera.

Biltzar honetatik aurrera bihurtu zen ezagun ICM akronimoa (*International Congress of Mathematicians*) biltzar hauei erreferentzia egiteko.

Moskuko Biltzarrak, aurrekoek bezala, Nazioarteko Matematika Batasunaren, Zientziarako Nazioarteko Kontseiluaren eta UNESCOren antolakuntza- eta finantza-laguntza jaso zuen. Laguntza hori gonbidatutako hizlarientzako diru-laguntzetan, Biltzarreko delegatu izan ziren matematikari gazte batzuentzako laguntzetan eta Biltzarreko Aktak prestatu eta inprimatzeko lanetan bideratu zen.

Biltzarrean matematika-hezkuntzarekin lotutako eztabaidagaiak jorratu ziren: *Ikasleen jarduera matematikoaren garapena. Problemen eginkizuna garapen horretan*, *Metodo axiomatikoaren erabilera bigarren hezkuntzan* eta *Unibertsitateko fisikarien matematika-prestakuntza: beharrezkoa da ala ez aparteko ikastaro bat?*.

## Partaidetza sobietarra 
Lehen Mundu Gerraren ondoren, Sobietar Batasunak 27 partaide bidali zituen Bolognako 1928ko Biltzarrera eta 10 1932ko Biltzarrera. Bat ere ez zen joan Osloko 1936ko Biltzarrera. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, errusiarrik ere ez zen izan Cambridgeko (AEB) 1950eko Biltzarrean.

1953an Josef Stalin hil ondoren, Sobietar Batasunak 5 matematikari bidali zituen Amsterdamgo 1954ko Biltzarrera. 1957an, Sobietar Batasuna Nazioarteko Matematika Batasunera batu zen eta erregulartasun handiagoz parte hartzen jarraitu zuen, nahiz eta beti izan zituen bisa-arazoak bere matematikarientzat.

Alexander Grothendieckek boikota egin zion Moskun egindako Biltzarrari, Sobietar Gobernuak Europa Ekialdean egiten ari zen ekintza militarren aurka protestatzeko. Léon Motchanek, Zientzia Ikasketen Institutu Goreneko (IHES) sortzaile eta zuzendariak, parte hartu zuen eta Grothendiecken Fields Domina onartu zuen haren izenean.

## Inaugurazioa 
Inaugurazioa 1966ko abuztuaren 16an izan zen. Mstislav Keldysh SESBeko Zientzia Akademiako presidenteak hartu zuen hitza: "Sobietar Batasuneko Zientzia Akademiaren izenean, poz handia da niretzat Biltzarreko parte-hartzaile guztiak agurtzea eta Biltzarreko lana arrakastatsua izan dadila opa dizuet". Gaineratu zuenez, "matematika, zientzia guztien artean zaharrena dena, aldi berean zientzia beti gaztea izaten jarraitzen du, garapen azkarrean dagoena, bere ezagutza-eremua etengabe zabaltzen duena eta bere loturak natura-zientziekin ez ezik, giza jardueraren eremu anitzenekin ere garatzen dituena".

Ondoren, Ivan Petrovskyk hitz egin zuen, Biltzarreko presidenteak. Georges de Rham Fields Dominen Batzordeko presidente eta IMUko irteerako presidenteak jarraitu zion, eta iragarri zuen Fields Domina kopuru maximoa 4koa izango zela, 40 urtetik beherako matematikarientzat. De Rhamek esan zuen:
[John Charles] Fieldsen Memorandumean zera esaten da: *Matematikaren adarren ugaritasuna dela eta, eta biltzar hauen arteko tartea lau urtekoa dela kontuan hartuta, gutxienez bi domina eskuragarri egon beharko luketela uste da*. Azken berrogei urteetan matematikak izan duen garapen itzela ikusita, zentzuzkoa dirudi kopuru hori laura igotzea. Hori dela eta, IMUko Batzorde Betearazleak gogoz hartu zuen emaile anonimo baten eskaintza eskuzabala, aurten beste bi domina emateko. […] Fieldsen Memorandumak honako hau ere jasotzen du: […] *hartzaileen lorpen berrietarako pizgarri bat*. Testu honetan oinarrituta, eta aurrekoari jarraituz, gure aukeraketa berrogei urtetik beherako hautagaietara mugatu dugu.
Ondoren, Michael Atiyah, Paul Cohen, Alexander Grothendieck eta Stephen Smale matematikariek Fields Dominak jaso zituzten Mstislav Keldyshen eskutik.

Grothendieck eta Smale ez ziren sari banaketan izan. Grothendieckek uko egin zion joateari protesta gisa, eta De Rhamek adierazi zuen: "Zoritxarrez, Grothendieck ezin izan da etorri". Stephen Smale estatubatuarrak bisarekin arazoak izan zituen eta egun bat berandu iritsi zen.

## Amaiera 
Georges de Rhamek eman zuen amaierako lehen hitzaldia abuztuaren 26an. Jakinarazi zuenez, abuztuaren 13tik 15era Dubnan egin zen IMUren Batzar Nagusian, lau urteko aldirako Batzorde Betearazle berria aukeratu zen: Henri Cartan presidente, Mikhail Lavrentiev eta Deane Montgomery presidenteorde, Otto Frostman idazkari, eta Michael Atiyah, K. S. Chandrasekharan, György Hajós, G. Vesentini eta Kosaku Yosida kide gisa.

Jean Dieudonnék, Frantziako ordezkariak, gonbidapena luzatu zuen: "Frantziako Matematika Batzorde Nazionalaren izenean, ohorea dut Matematikarien Nazioarteko Biltzarra 1970eko bilera Frantzian egitera gonbidatzeko". Ordezkarien Ganberako Jarduera Antiamerikarren Batzordeak (HUAC) deitu zuen bere gerraren aurkako jarduerengatik.

Hedabide batzuek iradoki zuten Smalek ihes egin zuela Moskura. Leon Henkinek, Smaleren saileko zuzendariak, argitu zuen matematikaria Biltzarrera ziola. Serge Langek adierazi zuenez, "Smale doktoreak Fields domina jasoko du, matematikaren ohore handiena, Nobel Sariaren parekoa". Hurrengo egunean, *The New York Times*ek saria "matematikan Nobel sarietatik hurbilen dagoen saria" bezala deskribatu zuen.

Smale berandu iritsi zen sari banaketara eta honela gogoratu zuen 1993an:
Berandu iritsi nintzen Moskura eta aireportutik Kremlineraino korrika joan nintzen, non Fields domina jaso behar nuen irekiera ekitaldian. Erregistro-txartelik gabe, guardiek sarrera ukatu zidaten. Azkenik, ezagutzen ninduen sobietar matematikari bati esker sartu nintzen eta atzean eseri nintzen. René Thom nitaz eta nire lanaz ari zen…

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak