open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pepa López

**María José (Pepa) López** (Villajoyosa, Valentzia Erkidegoa, 1953) espainiar aktorea da, antzerki, zineman zein telebistan aritzen dena.

## Bizitza 
1979an hasi zen aktore gisa trebatzen, Ferruccio Soleri, Lee Strasberg edo Anatoli Vassilievek emandako eskoletan parte hartuta. 

### Aktore ibilbidea 
Aktore gisa hainbat muntaketatan hartu du parte, horietako asko Carme Portacelli valentziarrak zuzenduak, hala nola *Prometed* (2010), *Josep eta Maria* (2008), *Canciones dedicadas* (2004), *Regreso al desierto* (2002), *Cara de fuego* (2001) edo *Miedo, comerse alma* (2000).

Beste lan batzuetan ere lan egin du: Gabinete *Liberman* (Els Joglars, 1986), Carlo Goldoniren ''L'hostalera* (Sergi Belbelek zuzendua, 1996), *Tango* de Sławomir Mrodorikek (Gábor Tompak zuzendua, Teatre Lliure, 1999), *Panorama desde el puente* Arthur Millerrena (Rafel Duranek zuzendua, 2006) eta  Thomas Bernharden *Tres Damolette* (Rosa Maía Sarda eta Carmen Canék zuzendua, 2007).

Zineman eta telebistan lan egin du, eta sari hauexek jaso ditu: Grande Prix Corallo Citta di Alghero, aktore gisa egindako ibilbidearengatik (2006); Salernoko eta Algheroko Zinemaldiko Emakumezko Aktore Onenaren Saria (2005), *Falsa culpable* telebistarako filmarengatik; Pulse Memorial Margaria Xirgu (2004), *Canciones dedicadas* filmean egindako lanarengatik; Butaca Sariak Antzerki Emakumezko Aktore Onenaren sarian (2002), *Cara de fuego* filmean egindako lanarengatik; Bartzelonako Antzerki Kritikarien Saria 2000ko denboraldiko Antzerki Emakumezko Aktore Onenaren sarian, *Miedo, comerse el alma* filmean Emiren paperarengatik; eta 1998ko Echando Saria Zinema Emakumezko Aktore Onenaren saria, *Subjudice* filmean egindako lanarengatik.

2016. urtean, TV3ko *Merlí* telesailaren bigarren denboraldirako fitxatu zuen. Telesailean, Coralina pertsonaia antzeztu zuen; historia-irakaslea, ikasketa-burua eta *Merlí* filosofiako irakaslearen antagonista da, Francesc Orellak interpretatua.

= Sariak eta aintzatespenak =

* 2006an, Grande Prix Corallo Citta di Alghero, aktore ibilbidearengatik 
* 2005ean, Salernoko eta Algheroko Zinemaldiko Emakumezko Aktore Onenaren Saria, *Falsa culpable* telebistarako filmarengatik
* 2004an, Pulse Memorial Margaria Xirgu, *Canciones dedicadas* filmean egindako lanarengatik
* 2002an, Emakumezko Aktore Onenaren Butaca Saria, Antzerki sarian, *Cara de fuego* filmean egindako lanarengatik 
* 2000n, Bartzelonako Antzerki Kritikarien Saria, *Miedo, comerse el alma* filmean Emiren paperarengatik
* 1998ko Echando Saria Zinema Emakumezko Aktore Onenaren saria, *Subjudice'' filmean egindako lanarengatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Pepa López, allmovie.com (ingelesez).
* Elkarrizketa, hemen: teatral.net.
Bielorrusierazko Wikipedia (taraxkevitsa)

**Taraxkevitsako bielorrusierazko Wikipedia** ( edo Беларуская Вікіпэдыя клясычным правапісам, *Belaruskaia Vikipedya kliasytxnym pravapisam*) Wikipediaren bielorrusierazko edizioa da, taraxkevitsa izeneko aldaera estandarra erabiltzen duena. 2004ko udaberrian jarri zen abian, eta 2026ko martxoan 90.698 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 81.a zen.

## Ikus, gainera 
* Bielorrusierazko Wikipedia

## Kanpo estekak 
* Bielorrusierazko Wikipedia (taraxkevitsa)
Barthélémy Boganda

**Barthélémy Boganda** (Bobangui, 1910eko apirilaren 4a – Boda, 1959ko martxoaren 29a) erdiafrikar politikaria izan zen.

Baserritar familia batean jaio zen, eta hil ondoren misiolari katolikoek adoptatu zuten. 1938an apaiztu zuten. Gero politikan sartu zen eta 1946an Frantziako Nazio Biltzarreko kide hautatu zuten. 1949an Afrika Beltzeko Eboluzio Sozialerako Mugimendua alderdia sortu zuen. Apaizgoa utzi eta Michelle Jourdain legebiltzarreko idazkariarekin ezkondu zen.

1958an, Bogandak Afrika Erdiko Errepublika aldarrikatu zuen Ubangi-Xari lurraldean, eta lurralde autonomoko presidente bihurtu zen. 1959an hil zen, hegazkinak lurra jo zuenean. Lehergailuen arrastoak aurkitu ziren hegazkinean, eta ez zen inoiz istripuaren txostena argitaratu; beraz, ez da baieztatu hilketa bat egon zitekeenik.
Nathacha Appanah

**Nathacha Appanah** (Mahérbourg, Maurizio Uharteak, 1973ko maiatzaren 24a) kazetari eta idazlea da.

## Biografia 
Natacha Appanah 1973ko maiatzaren 24an jaio zen, Maurizio Irletako Mahérbourgen. Indiako Pathareddy-Appanahs langile-familiaren ondorengoa da. Bere jaioterrian bizi izan zituen lehen urteak, eta bertan egin zituen lehen literatur saiakerak ere. 

1998an Frantziara joan zen bizitzera, lehenik Grenoblera eta gero Lyonera. Hiri horretan amaitu zituen edizio eta kazetaritza ikasketak. 2008 eta 2010 artean Mayotte uhartean bizi izan zen, eta horrek *Tropique de la violence* (2020) idazteko motibatu zuen. Parisen bizi da eta GKE batentzat egiten du lan.

Appanah eleberri-egilea da. Bere lehen eleberriak, ''Les Rochers de Poudre d'Or* (Gallimard 2003), RFO 2003 liburu saria eta Rosine Perrier 2004 saria jaso zituen.

## Lanak 
* 2003, *Les Rochers de Poudre d’Or*. Paris: Gallimard.
* 2004, *Blue Bay Palace*. Paris: Gallimard.
* 2005, *La Noce d’Anna*. Paris: Gallimard.
* 2007, *Le dernier frère*. Paris: Reditions de l’Olivier.
* 2015, *En attendant demain*. Paris: Gallimard.
* 2016, *Tropique de la violence*. Paris: Gallimard.
* 2019, *Le ciel par-dessus le toit*. Paris: Gallimard.
* 2021, *Rien ne t’appartient*. Paris: Gallimard.
* 2016, *Petit éloge des fantômes*. Paris: Gallimard (folio).
* 2018, *Une année lumière*, chroniques. Paris: Gallimard.

### Euskarari ekarriak 
Azken anaia (2007, *Le dernier frère)* Mikel Garmendiak itzuli eta Alberdaniak argitaratu zuen 2008an.

## Sariak eta aintzatespenak 
Jaso dituen sarien artean, honako hauek daude:

* 2003, RFO Liburuaren Saria, *Les Rochers de Poudre d’Or* lanagatik*.*
* 2004, Rosine Perrier saria, *Les Rochers de Poudre d’Or* lanagatik.
* 2004, Indiako Ozeanoko eta Ozeano Bareko Literatura Sari Nagusia, *Blue Bay Palace* lanagatik*.*
* 2007, Fnac eleberri saria, *Le dernier frère* lanagatik.
* 2008, L’Expresseko Irakurleen Saria, *Le dernier frère* lanagatik.
* 2008, Guztiontzako Kultura eta Liburutegien Saria, *Le dernier frère* lanagatik.
* 2015, Mila eta bat orri saria, *En attendant demain* lanagatik.
* 2017, Frantses Akademiaren Anna de Noailles Saria, *Tropique de la violence* filmarengatik.
* 2017, *Arte eta Letren Ordenako Zalduna* (Frantzia).
* 2017, Grand Prix du Roman Métis, *Tropique de la violence* lanagatik.
* 2021, Nancyko Liburu-saltzaileen Saria – Le Point, *Rien ne t’appartient'' lanagatik.
* 2022, Frantses hizkuntzaren Saria.
* 2025, Femina saria, 'La nuit au coeur' eleberriagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bainularia harkaitz batean eserita

***Bainularia harkaitz batean eserita*** () Félix Vallotton margolari suitzarraren margolana da, 1910ean bukatuta. Mihise gaineko olio honek emakume biluzik bat erakusten du.

## Historia 
1910ean bukatuta, George eta Adèle Bessonek 1963an estatuari eman zioten lana. Parisko Arte Modernoaren Museo Nazionaleko bildumen parte da. 1970-1971az geroztik, Besançoneko Besaçongo Arte Ederren eta Arkeologia Museoari maileguan utzi zaio, Doubs departamentuan.

## Deskribapena 
Tamainua: 50 x 61 zm. Mihise gaineko olio-pintura horizontal honek emakumezko bainulari gazte eta biluzik bat irudikatzen du. Itsaso barearen ertzean dago, harkaitz batean eserita. Atzetik ikusita dago, aldakak apur bat kulunkatzen dituela eserita dago; ezkerreko eskua ezkerreko orpoaren ondoan du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antifilo Bizantziokoa

**Antifilo Bizantziokoa** (antzinako grezieran ) Antzinako Greziako olerkaria da, I. mendean bizi izan zena.

Antologia grekoan Antifiloren 50 epigrama gorde dira, Filipo Tesalonikakoak bere edizioan goraipatzen dituenak.

## Biografia eta obra 
Ezer gutxi ezagutzen da bere bizitzaz, iritsi zaizkigun poemetan agertzen denaz aparte. Dirudienez, Augusto eta Tiberioren garaian bizi izan zen.

Antifiloren epigrama batzuk kortesanoren bat lausengatzeko eginak dira, hala nola IX, 178 epigramaren kasua (Ως πάροςΑελίοος), Tiberio enperadorearen edo Nero Klaudio Druso haren anaiaren eskuzabaltasuna goraipatzen duena, lurrikara batek Rodas uhartea suntsitu zuen batean. 

Hala ere, olerkietan aipatzen diren pertsonak ikusita, zenbait kritikariren arabera izen honen atzean hiru pertsona ezberdin egon daitezke: bata lehen esandakoa; bigarrena, berriz, Neronen eta Domizianoren garaian bizi izandakoa; eta hirugarrena Martzeloren edo Galienoren erregealdietan. 

Haren obrari buruzko kritikari dagokionez, ez dago adostasunik: batzuentzat Antifilo erdipurdiko handiuste bat da; beste batzuentzat ordea, olerkari dotorea. Edonola ere, bere epigramen artean gutxienez nabaritu beharreko gauza bat dago: itsasoarekiko eta nabigazioarekiko zaletasuna, poesia grekoak gutxitan jorratutako gaia inondik ere.

## Lagin bat 
*Batzuetan gustatzen zait proan lo egitea eta olatuen azpian uhinak dantzan entzutea. Bere grava-ohean sua pizten hasten da; kazola burbuilaka ari da, eta lurruna airean igotzen da. Gustatzen zait mahai gisa ohol bat erabiltzea; gustatzen zait bitsa, nahiz eta ez oso garbia izan. Ondoren, dadoak. Partida bat. Eta marinelen ahots sendoak, txantxetan eta edaten. Horrela bizitzea atsegin dut, pozik, pixka bat nahasturik. Beste edozer baino gehiago maite baititut, lagun alaiak.*

(Anth. Pal. IX, 546)

## Erreferentziak
Esmaeil Khatib

**Esmaeil Khatib** (; Qaen, Hego Khorasan, Irango Estatu Inperiala, 1961eko uztailaren 1 - Teheran, Irango Islamiar Errepublika, 2026ko martxoaren 18a) irandar klerikoa eta politikaria izan zen. 2021eko abuztutik 2026ko martxora arte, hil zutenean, Irango Islamiar Errepublikako Inteligentzia ministroa izan zen.

Israelgo Aire Indarrek hil zuten Teheranen bonbardaketa batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elias II.a Georgiakoa

**Elias II.a**, **Irakli Ghuduxauri–Xiolaxvili** () jaiotza izenez, (Ordzhonikidze, 1933ko urtarrilaren 4a – Tbilisi, 2026ko martxoaren 17a) Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoaren patriarka izan zen 1977tik hil zen arte.

Kaukason jaio zen eta Moskuko Teologia Akademian ikasi zuen 1956tik 1960ra. Garai hartan monje bihurtu zen eta apaiz ordenatu zuten. Shemokmediko gotzaina izan zen 1963tik 1967ra eta Sukhumi eta Abkhaziako gotzaina 1967tik 1977ra.

1977ko abenduan Georgiako patriarka ortodoxo hautatu zuten. Elizaren zaharberritzea eta hazkundea zuzendu zituen, bereziki Sobietar Batasuna desagertu ondoren. Elizaren hierarkia hedatu zuen eta eliza berriak eraiki zituen. Kontserbadurismo soziala eta monarkia konstituzionala gobernu gisa defendatu zituen. Konstantinoplako patriarka ekumenikoak Georgiako Eliza Ortodoxoaren autozefalia aitortu zuen 1990ean.

2026ko martxoaren 17an hil zen Tbilisin, 93 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxea kimerekin

**Etxea kimerekin** () Art Nouveau estiloko eraikina da, Kiev hiriko Lypky barrutian kokatua. 1995az geroztik, presidentearen egoitza gisa erabiltzen da zeremonia ofizial eta diplomatikoetarako.

1901 eta 1902 artean eraiki zuen Władysław Horodecki arkitekto poloniarrak, apartamentu-eraikin gisa erabiltzeko. Azkenean, eraikina saldu behar izan zuen finantza arazoengatik. Hainbat jaberena izan ondoren, etxea Ukrainako Alderdi Komunistaren poliklinika gisa erabili zen 2000ko hamarkadara arte.

## Iruditegia 

House with Chimaeras during construction.jpg|Eraikitzen ari den etxea, 1902
Flags of EU and Ukraine.jpg
Architectural details on House with Chimaeras 2007.JPG|Emilio Salak zizelkatutako sirenen, anfibioen eta beste izaki batzuen estatuen xehetasunak
Architectural details on House with Chimaeras 2007-2.JPG|Oreinak eta errinozeroak
Elephant on House with Chimaeras.JPG|Elefante-burua
Architectural details on House with Chimaeras 2007-3.JPG
House with Chimaeras (Plan).JPG
Hipnotikoak

**Hipnotikoak** (grezierazko Hypnos hitzetik, "loa"), batez ere, anestesian eta insomnioaren epe laburreko tratamenduan erabiltzen diren farmakoak dira. Nerbio-sistema zentralaren depresore gisa jokatzen dute, loaren induzkioa eta manteinua bultzatuz.

## Ekintza-mekanismoa 
Hipnotiko gehienek azido gamma-aminobutirikoa (GABA) izeneko neurotransmisorearen jarduera indartuz jarduten dute. Hau da, hipnotikoek GABAren eragina potentziatzean, neuronen arteko seinaleen transmisioa murrizten dute, eta ondorioz, garunaren jarduera orokorra moteldu. Mekanismo horren bidez sortzen da farmako hauen efektu lasaigarria eta lo-eragilea. Gainera, efektu hori dosiaren araberakoa izaten da: dosi txikiagoetan lasaitasuna edo sedazioa, eta dosi handiagoetan lo sakonagoa eragiten dute.

## Sailkapena 
Hipnotiko erabilienen artean bentzodiazepinak eta hipnotiko ez-bentzodiazepinikoak daude, Z farmakoak ere deituak, hala nola zolpidema, zopiklona eta eszopiklona. Azken horiek loaren gaineko ekintza selektiboagoa eta efektuaren iraupen laburragoa eskaintzeko helburuarekin garatu ziren. 

## Erabilera terapeutikoak 
Hipnotikoak, gehienbat insomnioaren epe laburreko tratamenduan erabiltzen dira. Halaber, farmako horietako batzuek ezaugarri antsiolitiko eta konbultsioen aurkakoak dituzte, baina ekintza horiek ez dira hipnotikotzat jotzen. Bestalde, ez dute efektu analgesiko aipagarririk. 

Dituen arriskuak direla eta, hipnotikoen erabilera pixkanaka mugatua izan da praktika klinikoan, bereziki tratamendu luzeetan eta talde kalteberetan, adibidez adinekoetan. Hala eta guztiz ere, testuinguru kliniko espezifikoetan erabiltzen jarraitzen dira. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohammad Pakpour

**Mohammad Pakpour** (Arak, Irango Estatu Inperiala, 1961eko ekainaren 2a - Teheran, Irango Islamiar Errepublika, 2026ko otsailaren 28a) irandar militarra izan zen. 2025eko ekainetik 2026ko otsailera arte, hil zutenean, Islamiar Guardia Iraultzailearen komandantea izan zen.

Israelgo Aire Indarrek hil zuten Teheranen 2026ko otsailaren 28an, Irango Gerra piztu zuen bonbardaketeta batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amarga Navidad

***Amarga Navidad*** () 2026ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren tragikomedia da.

## Sinopsia 
Elsa publizitate agentzia bateko zuzendaria da. Ama hil berri zaio, eta, burua beste leku batean jartzeko asmotan, lana bilakatu da haren babeslekua. Egunerokoan lana besterik ez du egingo, eta ez da jabetuko ez diola nahikoa denbora eskaini dolua pasatzeari, ezta bere burua zaintzeari ere. Horrek guztiak eztanda egingo du, eta, izualdi krisi baten ondorioz, gorputzak gelditzeko eskatuko dio.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Project Hail Mary (filma)

***Project Hail Mary*** 2026ko Phil Lord eta Christopher Miller estatubatuar zinema zuzendarien zientzia-fikziozko filma da, Andy Weirren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Ryland Grace zientzia irakaslea da. Ez da oroitzen nola, noiz eta zergatik, baina espazio-ontzi batean esnatu da, etxetik oso urrun. Pixkanaka memoria berreskuratuz doa, eta gogoratuko da misio bat duela: eguzkia itzaltzen duen substantzia misteriotsuaren berri izatea.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dapsona

**Dapsona** edo 4,4'-diaminodifenil sulfona  konposatu organikoa da C12H12N2O2S formula duena, sulfonen klasekoa eta antibiotikoen multzokoa. Solido kristalino zuria da. Disolbagaitza da uretan, baina disolbagarria etanoletan, metanoletan eta azetonatan. Narritagarria da.

## Sintesia 
Dapsona sintetizatzeko hainbat metodo deskribatzen dira literaturan. Adibidez, bentzenoa azido sulfurikoarekin kondentsatzen da difenil sulfona emateko zein ohiko nitrazio-prozesuren bidez 4,4'- dinitro deribatu bihurtzen den. Azkenik eztainua eta azido klorhidrikoa baliatuz erreduzitzen da dapsona erdiesteko.

## Erabilera 
Industrian dapsona epoxi erretxina ontzeko usatzen da.

Bestetik bere ezaugarri antibiotikoak medio botika moduan baliatzen da legenarra, lupus erythematosusa eta dermatitis herpetiformisa besteak beste. Frantzian *Disulone* markarekin merkaturatzen da. Pilula moduan hartzen da.

Dapsona Munduko Osasun Erakundearen Funtseko sendagaien zerrendan dago.

### Albo-ondorioak 
Dapsonaren albo-ondorio ohikoenak hauek dira: anemia hemolitikoa, bizkarreko, hanketako eta esofago mina, nekea, sukarra, botagura, zorabioa, dermatitisa eta zefalea.

## Erreferentziak
Reminders of Him

***Reminders of Him*** 2026ko Vanessa Caswill ingeles zinema zuzendariaren drama erromantikoa da, Colleen Hooverren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Zazpi urte igaro ditu Kennak kartzelan. Handik irtetean, harremana berreskuratu nahiko du bere alaba txikiarekin, baina jendeak oztopoak besterik ez dio jarriko. Borroka horretan, taberna bateko jabearekin egingo du topo. Alabarekin harremana du, eta Kennari lagunduko dio.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Rayons et les Ombres (filma)

***Les Rayons et les Ombres*** 2026ko Xavier Giannoli frantziar zinema zuzendariaren drama historikoa da.

## Sinopsia 
Jean, Frantziako kazetari bat da, eta Otto, berriz, frantsesak miresten dituen Alemaniako gazte bat. Jeanen alaba Corinne aktore lanetan hasiko da, baina Bigarren Mundu Gerra piztuko da, eta Alemaniak Frantzia okupatuko du. Europan bakea egon dadin borroka egingo dute Jeanek eta Ottok.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ally McCoist

thumb|265x265px|Ally McCoist 1994an
**Alistair "Ally" Murdoch McCoist** (Bellshill, Eskozia, 1962ko irailaren 24a) eskoziar entrenatzaile eta futbol jokalari ohia da eta Rangers Football Clubeko azken entrenatzailea 2012ko ekainean Eskoziako Premier Leaguetik desagertu zen arte. Gaur egun ez du klubik eta azken honen aktiboetan oinarrituta sortutako klub berria, The Rangers Football Club of SFL First Division, zuzendu zuen 2015eko erdialdean.

## Ibilbidea 
### Hasierak 
Bere lehen klub profesionala St Johnstone F.C. izan zen. Klub askok nahi izan zuten, baina Sunderlandek gainontzeko eskaintzak gainditzea lortu zuen. Sunderlanden 8 gol besterik ez zituen egin 56 partidatan.

### Rangers F.C. 
1983an Rangersek fitxatu zuen. Rangersen, McCoistek txapelketa asko lortu zituen. Bi aldiz Urrezko bota irabazi zuen goleatzaile handiena Europan izaten(1992 eta 1993), Eskoziako "Urteko jokalaria" 1992an. McCoist Rangersen historiako golegilerik handiena da 355 golekin (251 ligan), Eskoziako bosgarrena. Eskoziako Futbol Ospearen aretoko kidea da selekzioarekin 61 izanda.

### Kilmarnock F.C. 
Bere karrera Kilmarnock F.C.-n amaitu zuen futbolari giza. 2004an Walter Smith entrenatzaile ohiak zuzentzen zuen Eskoziako selekzioko langileekin bat egin zuen. Aretoko kide ere bada, bere selekzioagatik 61 partida jokatu baititu.
erdian|thumb|252x252px|SPL kopa altxatzen

## Palmaresa 
### Tituluak jokalari moduan 
### Banakako sariak 
## Komentarista moduan 
McCoist Britainia Handiko telebistan egindako lanagatik eta EA Sports FIFAko jokoen komentarista izateagatik ere ezaguna da, baina Clive Tyldesley eta Andy Grayk ordezkatu zuten FIFA 2006rako.

## Kanpo estekak 
ITV fitxa
Kilmarnock F.C.

thumb|Talde argazkia 1978-79
**Kilmarnock Football Club** Eskoziako futbol talde bat da, Kilmarnock-en (Ayrshire) egoitza duena. 1869an sortua, Eskoziako bigarren futbol talderik zaharrena da, eta maila profesionalean zaharrena. Scottish Premiershipen jokatzen du, Eskoziako futboleko lehen mailan.

## Historia 
Klubaren sorrera Eskozian antolatutako futbolaren lehen egunetakoa da, cricket jokalari talde batek, zerbait desberdina bilatuz, 1869an futbol talde bat osatzen duenean. Hasiera batean errugbi arauekin jokatzen zuten, baina izan zituzten zailtasunak eta Queen's Park F.C.-ren eragin handia. konbentzitu egin zituzten arauak ezartzeko. Bere hastapenak estadioaren izenean islatzen dira, Rugby Park.

## Palmaresa 
### Titulu nazionalak 
* **Eskoziako Liga** (**1**): 1964-65
* **Eskoziako Kopa** (**3**): 1919-20, 1928-29, 1996-97
* **Eskoziako Liga Kopa** (**1**): 2011-12
* **Eskoziako Bigarren Maila** (**3**): 1897-98, 1898-99, 2021-22

### Ohorezko tituluak 
* UEFA ReakFair Play rankinga (1): 1999

### Partizipazioak UEFAko konpetizioetan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orria
Hebden Bridge

'''''', Ingalaterrako ipar-erdialdeko udalerri bat da, [[Mendebaldeko Yorkshire konderrian.

2024an 4.500 biztanle inguru zituen.
Anna Próchniak

**Anna Próchniak** (Lublin, 1988ko abenduaren 22a) poloniar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Biografia 
Irakasle baten alaba da. 2013an, arte dramatikoetan graduatu zen Łódźeko Leon Schiller Zinema, Telebista eta Antzerki Goi Eskolan. Urtebete lehenago egin zuen debuta pantaila handian, *Bez wstydu* filmean. Filip Marczewskik zuzendu zuen, eta Irminaren papera egin zuen. Filmean Mateusz Kościukiewiczekin batera aritu zen. Paper honengatik "Urrezko Ahatea" sarirako izendatua izan zen. 2014an, Jan Komasak zuzendutako *Miasto 44* filmean parte hartu zuen, eta Kama pertsonaia antzeztu zuen bertan. 2014ko irailean, Gdyniako 39. Zinemaldian, antzezpen horregatik, Elle Rising Star saria jaso zuen. 2017an Kaja antzeztu zuen Chris Baugh zuzendariaren *Bad Day for the Cut* film britainiarrean.

## Filmografia hautatua
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taraxkevitsa

thumb|Branislau Taraxkevitxen *Belaruskaia hramatyka dlia xkol* liburuaren azala.
thumb|Branislau Taraxkevitx.
**Taraxkevitsa** (, [], bielorrusiar alfabeto latindarraz: *taraškievica*) edo **bielorrusierazko ortografia klasikoa** (, bielorrusiar alfabeto latindarraz: *klasyčny pravapis*) bielorrusieraren ortografiaren aldaera bat da, bielorrusiera modernoaren literatura-arauan oinarrituta, zeinaren lehen normalizazioa Branislau Taraxkevitxek egin zuen 1918an, eta Bielorrusian ofizialki erabili zen 1933ko ortografia-erreformara arte. 1933az geroztik, taraxkevitsa informalki erabili izan da Bielorrusian eta bielorrusiar diasporan. Zentzu arruntagoan, aldaera estandartzat ere hartzen da.

*Taraxkevitsa* izenak ortografiaren eta Branislau Taraxkevitxek garatutako arauen antzekotasuna azpimarratzea du helburu, eta Bigarren Mundu Gerraren aurretik agertu zen ziurrenik. Beste izen bat, *bielorrusierazko ortografia klasikoa*, 1994 inguruan proposatu zuen Vintsuk Viatxorkak, taraxkievitsaren kodifikazio modernoaren sustatzaileak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Narkamauka
* Bielorrusierazko Wikipedia (taraxkevitsa)

## Kanpo estekak
Otto Abetz

**Otto Friedrich Abetz** (Schwetzingen, 1903ko martxoaren 26a - Langenfeld, 1958ko maiatzaren 5) alemaniar diplomazialaria izan zen, Vichyko gobernuaren aurrean Alemania naziaren enbaxadorea izandakoa.

## Biografia 
Baden-Württembergen jaio zen, Lizeo Klasikoan ikasi zuen eta ondoren Karlsruheko Arte Ederren Akademian. Marrazketa eta Artearen Historiako irakaslea izan zen.

1927an Karlsruheko Gazte Elkarteen buru izan zen, eta Alderdi Naziarekin bat egin zuen 1931n.

Alemania eta Frantzia elkarrengana hurbiltzeko grinaz, 1932an frantziar emakume batekin ezkondu zen. 1934tik 1939ra, Fritz Branekin batera aldizkari bat argitaratu zuen, *Cahiers franco-allemands * (koaderno frantses-alemaniarrak), ideologia nazia Frantziako hedabide intelektualetan zabaltzea helburu zuena. Baldur von Schirach Hitleriar Gazteriaren buruarekin ere lan egin zuen, nori Frantziari buruzko gaietan aholkulari gisa lagundu zion.

1935ean Alemaniako zerbitzu diplomatikoan sartu zen, 1938an eta 1939an Alemania ordezkatu zuen Frantzian, eta Frantziatik Alemaniara bota zuten gerra-deklarazioaren ondorioz.

Lankidetza-politika bat abian jartzeko lan egin zuen, bereziki, bere lagun Jean Luchaire kazetariarekin, gerra ostean kolaborazionismogatik fusilatuko zutena.

1940ko uztailaren 8an, Frantzia eta Alemaniaren arteko armistizioaren ondoren, berriro Frantziara bidali zuten. 1940ko azaroan enbaxadore izendatu zuten, eta 1944ra arte mantendu zuen kargua. Enbaxadore izan zen garaian, Adolf Hitlerrek berak hautatua, frantziarren alemaniarren okupazioarekiko kolaborazionismo-jarrerak bultzatu zituen.

1945ean atxilotu zuten gizateriaren aurkako krimenengatik, eta 1949ko uztailean, Parisko Auzitegi Militarrak 20 urteko lan behartuak egitera kondenatu zuen gerra krimenengatik, bereziki juduak Frantziatik sarraski-esparruetara deportatzeko antolaketan eta Drancyko barneratze-esparruarekin zuen harremanagatik.

1954ko apirilean aske utzi zuten eta auto-istripu batean hil zen 1958ko maiatzean.

## Lan hautatuak 
* ''Pétain et les Allemands. Mémorandum d'Abetz sur les rapports franco-allemands*, París, Gaucher, 1948.
* *D'une prison. Précédé du Procès Abetz vu par Jean Bernard-Derosne. Suivi des principales dépositions, du réquisitoire et de la plaidoirie de Me René Floriot*, Paris, Amiot-Dumont, 1950.
* *Histoire d'une politique franco-allemande (1930-1950). Mémoires d'un ambassadeur'', Paris, Delamain et Boutelleau, 1953.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sikorsky SH-60 Seahawk

**Sikorsky SH-60/MH-60 Seahawk** bi motor turboardatz eta multimisio dituen itsas-helikoptero balioaniztuna da, Sikorsky Aircraftek Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadarentzat garatua eta Sikorsky UH-60 Black Hawken egituran oinarrituta.

Estatu Batuetako Armadak H-60 erabiltzen du **SH-60B**, **SH-60F**, **HH-60H**, **MH-60R** eta **MH-60S** modeloen izendapenekin. Edozein fragata, destruktore, gurutze-ontzi, borrokarako laguntza azkarreko ontzi, hegazkin-edukiera duen anfibio-erasoko itsasontzi edo hegazkin-ontzi batean izateko gaitasuna du; Seahawk ontzia honako hauetaz arduratu daiteke: urpekarien kontrako gerraz (ASW), urpeko gerraz (USW; UnderSea Warfare), azaleko gerraz (ASUW), Itsas Gerra Berezian sartzeaz (NSW; Naval Special Warfare), bilaketa eta salbamenduaz (SAR), borrokarako bilaketa eta salbamenduaz (CSAR), birhornitze bertikalaz (VERTREP; bertikal replenishment) eta ebakuazio medikoaz (MEDEVAC). Estatu Batuetako Armadako H-60 guztiek Lucas Western edo Breeze Eastern erreskate-dibidieta bat daramate SAR edo CSAR misioetarako.

## Kanpo estekak
Amarra

**Amarra** itsasontzia kaiari lotzeko edo ainguratzeko erabiltzen diren soka edo kableetako bakoitza da. 

Amarra da soka orori eta, bereziki, ainguratuta dauden itsasontziei eta haien itsasontzi txikiei eusteko edo amarratzeko erabiltzen diren kable edo kateei ematen zaien izen orokorra. Horrela deitzen zaio, halaber, haize-oihal lotzen eta eusten duen kable edo kate eta aingura osoari edo multzoari. Hedaduraz eta metafora moduan, lokarria edo loturaren sinonimoa ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Annecyko elizbarrutia

**Annecyko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren frantziar elizbarrutia da. 1822ko otsailaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Annecyn dago. Egun apezpikua Yves Le Saux da.

## Ordinarioak 
* Claude-François de Thiollaz (1822-1832)
* Pierre-Joseph Rey (1832-1842)
* Louis Rendu (1843-1859)
* Claude-Marie Magnin (1861-1879)
* Louis-Romain-Ernest Isoard (1879-1901)
* Pierre-Lucien Campistron (1902-1921)
* Florent du Bois de La Villerabel (1921-1940)
* Auguste Cesbron (1940-1962)
* Jean-Baptiste Sauvage (1962-1983)
* Hubert Barbier (1984-2000)
* Yves Boivineau (2001-2022)
* Yves Le Saux (2022-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Bernard Panafieu (1974-1978)
* Hubert Barbier (1980-1984)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unama

**Unama** izan daiteke:
* unama, itsasontzietan-eta erabiltzen den soka sendoa.
* Unama (musika taldea), Ziburuko Zubeldia familiako lau kidek sortu musika taldea.
* Nazio Batuen Afganistanerako Laguntza Misioa edo UNAMA, ofizialki Afganistango herriari laguntzeko ardura duen NBEren Misio Politiko Berezia.
Riot Women

***Riot Women*** britainiar telesail dramatikoa da, Sally Wainwrightek BBC One katerako sortua. Riot grrrl musika-mugimenduan oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Hebden Bridge herrian (Yorkshire, Erresuma Batua) girotuta dago istorioa. Lainoaren eta adreiluzko etxeen artean, bost emakume elkartuko dira: irakasle erretiratu bat, polizia ohi bat, pub baten jabea, emagin bat eta lapur izandako bat. Guztiak 50 urtetik gorakoak, eta guztiak bizitzaren bihurgune batean. Lan arazoak, seme-alaba urrunduak, zaindu beharreko gurasoak, dibortzioak, maitasun hautsiak eta menopausiak dakartzan aldaketa fisiko eta emozionalak. Urteetan pilatutako isiltasun horretatik abiatuta, punk-rock talde bat sortu eta tokiko talentu lehiaketa batean parte hartzea erabakiko dute. Musikak, ordea, ez du soilik herriko monotonia apurtuko; barruko hormak ere eraitsiko ditu. Esperientzia horiek guztiek zalantzan jarriko dituzte haien harremanak, ametsak eta anbizioak, baita bizitzan duten rola ere —zaintzaile, alaba edo ama izatetik harago—.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Chambres rouges

***Les Chambres rouges*** 2023ko Pascal Plante quebectar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Ludovic Chevalier izeneko gizonezkoak, hiru neska modu basatian hil, eta bideoak Internetera igo ditu. Epaiketa abiatu da, eta lekuko eta senideen artean, egunero bi emakume gazte agertzen dira auzitegian; hiltzailearen errugabetasunean sinesten duten jarraitzaile sutsuak, groupie modukoak. Bi horien artean dago filmeko protagonista, Kelly-Anne, kasuarekin erabat obsesionatuta dagoen emakumea. Epaiketak aurrera egin ahala, kasuarekin duten lotura emozionala areagotuz doa, eta Kelly-Annek bere osasun mentalaren mugetaraino eramango duen ikerketa pertsonal bat hasiko du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dibidieta

**Dibidieta** tornu bertikala da, amarrak jasotzeko eta beste maniobra batzuetan indarra egiteko balio duena.

Sinpleenak, eskuetako biraderari itsatsitako harila bat da. Tradizioz, itsasontzietan harilean alanbreak edo sokak metatzen dira, metatzen ez direnak eta, aldiz, alanbrearen/sokaren gainean pasatzen direnak malakateak deitzen dira. Hala eta guztiz ere, belaontzietako malakateei, gehienetan, dibidieta esaten zaie. Ibilgailuen-kakoen, lurrun-hondeamakinen eta igogailuen funtzionamendua gailu honetan oinarrituta daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panagia Hozoviotissa monasterioa

**Panagia Hozoviotissa monasterioa**, , Greziako Eliza Ortodoxoaren monasterio bat da, Greziako Amorgos uhartean. Uhartearen hegoaldeko kostaldeko maila batean eraikia dago, itsasoaz 300 metro gain.

IX. mendean eraiki zela uste da, bertan dagoen Panagia Hozoviotissa ikonoaren ailegatzearekin batera, Bizantzioko eztabaida ikonoklastaren garaian.
Osmany Massó Cuesta

**Osmany Massó Cuesta** (Santiago, 1976ko abenduaren 18a) kubatar elizgizon katolikoa da, 2026tik aurrera Santísimo Salvador de Bayamo-Manzanilloko apezpikua dena.

## Bizitza 
Osmany Massó Cuestak Habanako San Karlos eta San Anbrosio apaizgaitegietan burutu zituen filosofia ikasketak. Teologia Tlaquepaqueran (Guadalajara, Mexiko) ikasi zuen, salestarrek zuzendutako Kristo Berpiztua institutu teologikoan.

1997ko abuztuaren 16an sartu zen San Frantzisko Saleskoaren Elkartean, eta 2003ko abuztuaren 30ean botoak eman zituen. 2004ko ekainaren 19an diakono ordenatu zuten eta 2005eko uztailaren 25ean apaiz. 2015eko ekainaren 29an Elkartea utzi zuen, 2017ko abenduaren 27an Santiago de Cubako artxidiozesian inkardinatuz. Urte bereko martxoaren 14an apezpiku-ordenazioa jaso zuen Santiagoko Andre Mariaren basilikan, Dionisio García Ibáñez artzapezpikuaren eskutik, kontsakratzailekideak Juan de la Caridad García Rodríguez kardinala eta Álvaro Julio Beyra Luarca apezpikua izanik.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bob Trevino Likes It

***Bob Trevino Likes It*** 2024ko Tracie Laymon estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lily zauri emozional zaharrez markatutako neska gaztea da, aitarekin harremana eten ondoren bakardadean murgiltzen dena. Facebooken egindako huts baten ondorioz, Bob Trevino izeneko gizon atsegin eta apalarekin harremanetan jarri da, eta ustekabeko konexio bat hasten dute.

## Aktoreak 
## Bitxikeriak 
Filmeko protagonistak Trevino izena du, Trebiñu dena. Hala ere, abizenak *hiru ardo* esan nahi duela esaten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goizeder Abendibar

**Goizeder Abendibar Areitio** (Mallabia, Bizkaia, 2008ko apirilaren 3a) plazetan *Goizeder* modura harri jasotze modalitatean aritzen den bizkaitar herri-kirolaria da.

## Biografia 
Mallabiko Zengotitabengoa baserriko alaba, bertako Learreta-Markina herri-eskolan egin zituen bere lehen ikasketak, eta Berrizko Institutuan hasi eta Durangokoan amaitu bigarrenak. Neskatoa zela sarritan joaten zen gurasoekin herri-kirol erakustaldiak ikustera eta betidanik erakarri izan dute. Plazarik plaza zebiltzan emakumeak erreferentetzat, etxekoei harria probatu nahi zuela aipatu, erabat gustatu eta 2024. urtean hasi zen entrenatzen Zarauzko Izetatarren eskolan, Joxe Ramon Iruretagoiena, Izeta II.aren esanetara. Berehalakoan hasi zen plazak egiten ere, erakustaldi eta txapelketa desberdinetan parte hartuz.

## Kirol ibilbidea 
Sasoi baten plazetan aritzen ziren bakarrak mutilak ziren, baina pixkanaka neskak bistaratuz joan dira, egoera iraultzera arte eta erakustaldietarako ez dute ia mutilik eskatzen, ez daukate plazarik, neskak dabiltza batik bat herriz herriko horietan. Goizeder loraldi horren uzta da eta erakustaldi ugaritan hartu du parte, auzo, herri eta hiri askotako jai egitarauetan iragarriz bere izena.

Entrenatzerakoan, gizonek eta emakumeek egiten dituzten prestakuntza lanak ez direla berberak aipatu izan du, gorpuzkera zeharo desberdina dutelako. Aitortzen du hasieran ez zela erraza emakumeentzako entrenamenduak zehaztea, 50 urtez gizonei zuzenduta egon direnean. Oraindik emakumeen mugak zeintzuk diren ikasten ari direla erizten dio, gizonenak noraino irits daitezkeen jakin badakitenean. Batez besteko pisuan ere aldeak daude eta horrek eragina du altxaldi kopuruan.

2025ean, EITBko Harri Herri telebista saioaren bigarren edizioan parte hartzeko aukera etorri zitzaion eta, Ulia taldea ordezkatuz, 62,5 kiloko harri kubikoarekin lehiatu zen. Horixe da hain justu bere harririk gustukoena: teknikoki zailena omen da, baina hasieratik begi onez hartu eta altxatzeko orduan eskua hartuta dio.

## Lorpenak 
* 2025eko otsailean, San Blasetako herri-kirol jaialdian, marka pertsonal modura, 75 kiloko kopa-harria 12 bider jaso zuen lepora bi minututan
* 2025eko azaroan, Euskadiko Harri jasotze Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen Abadiñon, hiru minututan harri zilindrikoari 43 altxaldi eta kubikoari 29 egin ostean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bring Her Back

***Bring Her Back*** 2025eko RackaRacka australiar zinema zuzendarien beldurrezko filma da.

## Sinopsia 
Zinta doluaren ertzetan kokatzen da, eta, elkargune horretan, hiru pertsonaia nagusi aurkezten dizkigu: Piper eta Andy neba-arrebak, batetik, eta hil zaion alaba edozein modutan itzultzeko prest dagoen emakume bat, bestetik. Haien arteko tentsioak eta zauri emozionalek istorioaren oinarri sendoa eraikitzen dute.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Hack

***The Hack*** britainiar true-crime telesaila da, Jack Thornek ITVX eta Stan kateetarako sortua. News of the Worlden legez kanpoko telefono entzunaldien auzian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Istorioak bi ardatz nagusi izango ditu. Alde batetik, Nick Davies kazetariaren ikerketa, The Guardian-eko erredakzioan ehundua. Bestetik, Dave Cook detektibearen ikerketa polizial paraleloa erakutsiko da. Daniel Morgan ikertzaile pribatuaren oraindik argitu gabeko hilketaren atzetik arituko da, baina arrastoek ustelkeria mediatikoaren habia zaharrera eramango dute.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ali Xamkhani

**Ali Xamkhani** (Ahvaz, Irango Estatu Inperiala, 1955eko irailaren 29a - Teheran, Irango Islamiar Errepublika, 2026ko otsailaren 28a) irandar itsas militarra eta politikaria izan zen. 2013 eta 2023 bitartean Irango Segurtasun Nazionaleko Kontseilu Gorenaren idazkaria izan zen.

Israelgo Aire Indarrek hil zuten Teheranen 2026ko otsailaren 28an, Irango Gerra piztu zuen bonbardaketeta batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bogdan Dobranov

**Bogdan Stefanov Dobranov** (; Plovdiv, 1914ko abenduaren 1a – *ibidem*, 1983ko urriaren 4a) bulgariar elizgizon katolikoa izan zen. 1954tik 1965era Sofia eta Plovdiveko administratzaile apostolikoa izan zen, 1975etik 1978ra elizbarruti bereko bikario apostolikoa eta 1978tik hil zen arte apezpikua.

## Bizitza 
thumb|left|Bogdan Dobranov apezpikuaren armarria.|209x209px

Bogdan Stefanov Dobranov 1914ko abenduaren 1ean jaio zen Plovdiv hirian. Bigarren hezkuntza bere jaioterriko mutilen 1. ikastetxean egin ondoren, Italiara joan zen eta Fedearen Zabalkunderako Kongregazioaren Ikastetxean sartu zen, non teologia eta filosofia ikasi zituen. 1940ko martxoaren 23an apaiztu zen.

Bulgariara itzuli eta Plovdiveko San Luis katedralean aritu zen. 1952an atxilotu zuten, herriaren aurkako propaganda leporatuta, eta Belene uharteko esparru batera bidali zuten.

1959ko urriaren 10ean Giufiko apezpiku titular izendatu zuten, eta urte bereko azaroaren 8an apezpiku ordenatu zuten. Hala ere, agintariek lortu zuten kargu horretatik kendu zuten. 1959ko abenduaren 23an jakinarazi zioten estatuak ez zuela elizbarrutiko administratzaile gisa onartzen. 1960ko otsailaren 20an, elizbarrutiko  liburuak eta dokumentuak eman zizkion Simeon Kokov apaizari eta hurrengo egunean Trantxovitsa herriko Gurutze Santuaren parrokira abiatu zen. 1965eko apirilaren 27an, Vatikanoaren aginduz, dimisioa eman zuen administratzaile apostoliko kargutik, baina Plovdiveko elizan aritzen jarraitu zuen.

1975eko ekainaren 25ean, Todor Zhivkov, bere alaba Liudmila Zhivkova eta Petar Mladenov Atzerri ministroarekin batera, Paulo VI.a aita santuarekin audientzia batera joan zen. Ondoren, 1975eko uztailaren 22an, Bogdan Dobranov Sofia eta Plovdiveko elizbarrutiko bikario apostoliko izendatu zuten, eta 1978ko abenduaren 14an apezpiku.

Dobranov 1983ko urriaren 4an hil ondoren, Sofia eta Plovdiveko elizbarrutia ia bost urtez egon zen apezpiku gabe, egoera politiko zaila zela eta.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unax Del Cura

**Unax Del Cura Urra** (Bilbo, Bizkaia, ), Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Bere anai nagusia Oier futbolean aritu da ere. Erdilari gisa aritzen da normalean. Paduratik fitxatu zuen Villarrealek 12 urte zituela. Hirugarren talde horiarekin jokatzera heldu eta Mirandesera joan zen bere bigarren taldean jokatzeko 2025eko udan. Lehen talde gaztelarrarekin egin zuen debuta Bigarren mailan 2025/26 denboraldian.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Mataza

**Mataza** euskarririk gabe bira handietan bildurik dagoen haria da.  Latinezko *mataxa* hitzetik ekarria, hedaduraz, nahaspila edo nahaste-borrastearen sinonimo bilakatu da.

Dendetan saltzen diren gehienak artilezkoak, kotoizkoak, lihozkoak, zetazkoak eta abar dira, eta batez ere ehuntzeko erabiltzen dira. Beste erabilera batzuk ere badituzte: etxeko animalia jakin batzuk, katuak adibidez, harekin jolasten entretenitzen dira; halaber, talde-jolasetan erabiltzen dira.

## Galeria 

Yarn hank uncoiled.png
Noro handcrafting yarns.JPG
Embroidery_thread.jpg

## Ikus, gainera 
* Goru

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laia Manzanares

**Laia Manzanares Tomàs** (Bartzelona, Herrialde Katalanak, 1994ko martxoaren 30a) kataluniar aktorea da, antzerki, zinema eta telebistan aritzen dena. Batez ere *Merlí* filmean Oksana pertsonaia izateagatik eta australiar Tame Impala proiektu musikalean *The Less I Know the Better* bideokliparengatik da ezaguna.

## Bizitza 
Bartzelonan jaioa, Caixaforumetik hurbil dagoen XXV. Olinpíada Institutuan ikasi zuen batxilergoa, eta, gero, Bartzelonako Col·legi de Teatre ikastetxean. 

### Aktore ibilbidea 
Antzerkiaren munduan, *Malnascuts*, *Odisseus* eta bereziki ezaguna den *Temps Salvatge* antzezlanetan jardun zuen aktore lanetan.

*Merlí* telesailean parte hartzean egin zen ezaguna, bertan Oksana Casanovesen papera egin zuen. Era berean, *Cites*, *Matar al padre* eta *El día de mañana* lanetan parte hartu zuen tarteka, baita Lluís Maria Güellek zuzendutako *Vilafranca* telefilmean ere.

Zinemaren munduan, film laburretan hasi zen, bereziki *Waste*, 2016. urtean; 2017. urtean, berriz, *Sol creixent*-en jardun zuen, eta 2018. urteko Gaudí sarietarako hautagaia izan zen. Urte horretan bertan, *Proyecto tiempo* filmean hartu zuen parte. Isabel Coixetek zuzendu zuen filma, eta Gas Natural Fenosak sustatu zuen, Cinergía energia-aurrezki eta -eraginkortasuneko kanpainaren barruan. Urte bereko Malagako Zinemaldian aurkeztu zen.

## Proiektuak 
Alegria” lanean, Cecilia Suarezen papera interpretatu zuen. Violeta Salamaren film horren grabazioa oso gogorra egin zitzaion, Melillako hiri txiki batean izan baitzen, hesiz inguratutako metro karratu askorekin eta COVID-19 protokolo bat jarraitu beharizan baitzuten. Gainera, Laia Manzanaresek beste proiektu bat egin zuen, “*La noche más larga*” izeneko seri txikiat  estatubatuar Netflix entretenimendu konpainiarako, nahiz eta hasieran “Baruca” izena jarri behar zitzaion eta berak nahiago izan zuen gero jarritako bigarren izen hori. Pablo Maquedaren “*La desconocida*” filmak gai delikatuagoak jorratu ziren, adingabeen aurkako sexu-jazarpena, adibidez; hortaz, Laiak beste modu batean hartu zuen filmaketa, errespetu eta umore gehiago zuen modu batekin. 2022an, estreinaldi ugari izan zituen.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Zinea 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Sariak 
### Fugaz sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Vicent Ouma Odundo

**Vicent Ouma Odundo** (Kisumu, 1978ko ekainaren 1a) kenyar elizgizon katolikoa da, 2025etik aurrera Kisumuko apezpiku laguntzailea dena.

## Bizitza 
1978ko ekainaren 1ean jaio zen Kisumun, Kenyako mendebaldean. Filosofia Mabangako San Agustin apaizgaitegi nagusian ikasi zuen eta teologia Nairobiko San Tomas Akinokoaren apaizgaitegi nagusian. Geroago Zuzenbide Kanonikoan lizentziatu zen Erromako Urbaniana unibertsitatean. Gai berean doktoretza lortu zuen Erromako Laterango Unibertsitatean.

2008ko otsailaren 20an apaiztu zen, Kisumuko artxidiozesian inkardinatuta geratuz. Apaiz gisa, hainbat kargu bete zituen, besteak beste hauek: Kisumuko Santa Teresa katedraleko bikarioa (2008tik 2009ra); Nyamonyeko San Agustin parrokiako administratzailea (2009tik 2012ra); Siayako Gurutze Santuaren elizako parrokoa (2012tik 2013ra); Bondoko San Andres parrokiako administratzailea (2018tik 2019ra); Kisumuko Elizbarruti arteko Auzitegiko justizia-sustatzailea (2018tik 2020ra); Kisumuko artxidiozesiko kantziler eta bikario judiziala (2019tik 2023ra); Magadiko Donejakue elizako parrokoa eta Kisumuko artxidiozesiko bikario jenerala (2023tik 2025era).

2025eko abenduaren 14an, Leon XIV.a aita santuak Kisumuko apezpiku laguntzaile eta Giru Marcelliko apezpiku titular izendatu zuen.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaizkane

**Gaizkane** emakumezkoen euskal izena da. Sabino Aranak eta Koldo Eleizaldek argitaratuko *Deun-Ixendegi Euzkotarra*n proposaturiko izena da. Bertan bi izen ematen dira: Gaizka "Kristo salbatzailea" eta Salbatore, azken honek Italiako santuari erreferentzia egiten diola.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anezka (ehungintza)

Ehundegietan, **anezka** haria daraman tresna da, bilbearen hariak irazkiaren gainetik eta azpitik alde batetik bestera zeharka pasatzeko erabiltzen dena.

Anezkarik sinpleenak, "makila-anezkak" izenekoak, egur zati lau eta estu batetik egiten dira, puntetan koskak dituela, hari eusteko. Anezka korapilatsuagoek bobinak ere dituzte.

Estatu Batuetan, anezkak sarri egiten dira *Cornus florida* zuhaitzaren zurez, gogorra delako, ezpaltzen erresistitzen delako eta leunki leundu daitekeelako. Europan, berriz, anezkak ezpel edo zuhandor zurez egiten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosen Plevneliev

**Rosen Asenov Plevneliev** (; Gotse Deltxev, 1964ko maiatzaren 14a) bulgariar politikaria da. Bulgariako presidentea izan zen 2012tik 2017ra.

1989an Sofiako Institutu Mekaniko Elektroteknikoan graduatu zen eta urte horretan bertan Mikroprozesuen Teknologia Institutuan sartu zen. Unibertsitate garaian Bulgariako Alderdi Komunistako Komsomoleko kide izan zen. 1990etik aurrera, eraikuntza-enpresa bat zuzendu zuen.

2009ko irailean Simeon Djankoven gobernuan Eskualde Garapeneko eta Herri Lanetako ministro izendatu zuten.

GERB alderdi europazalearen hautagaia izan zen 2011ko hauteskundeetan. Bigarren itzulian botoen % 52,58 lortu zuen eta presidente karguaren zina 2012ko otsailean egin zuen. Bere agintaldia 2017an amaitu zen.
Ana de Santana

**Ana Paula de Jesús Faria Santana** (Gabela, 1960ko urriaren 20a, Hego Kuantzako probintzia) angolar idazle eta poeta da.
## Biografia 
Gabelan jaioa, Angolako Luandan hazi zen. Westminsterreko Unibertsitateko Negozio Ekonomiako graduatua da, eta London School of Economics and Political Science (LSE) institutuko Zientzien Maisutza (Maisutzako Merezimendua) du Ekonomiaren Historian eta Garapenaren Ekonomian. 1986an *Sabores, Odores e Sonho* poesia bilduma argitaratu zuen  . Angola eta Afrikako herentzien, porrot politikoen eta gatazka zibilen arteko nahasketa, bere lanak eguneroko bizitzan izandako zatiketaren deskribapena egiten du; bere poemek esaldi hautsiak dituzte, ezintasun eta desira frustratuen iraunkortasuna deskribatzen dutenak.

Oyekan Owomoyela irakasleak uste zuen Ana de Santana eta Ana Paula Tavares «interes eta garrantzi berezikoak» zirela 1980ko hamarkadako poeta angolarren artean, gizonezko idazleek menderatu ohi izan duten generoa. Luís Kandjimboren arabera, Angolako idazle garaikideen talde bateko kidea da, hala nola Ana Paula Tavares, Amélia da Lomba eta Lisa Castel, eta «Ziurgabetasunen Belaunaldia» (*Geração das Dudas*) deitzen die. Idazle horiek larritasuna eta malenkonia erakutsi ohi dute beren lanetan, eta etsipena adierazten dute herrialdeko baldintza politiko eta sozialekin. Belaunaldi honek, João Maimona, Jose Eduardo Agualusa, Lopito Feijoó eta João de Melo ere sartu zituenak, laurogeiko hamarkadako Angolako mugimendu poetikoa irudikatzen du. Maria Alexandre Dáskalos poetaren garaikidea ere bada. Santana, Dáskalos eta Tavares ezagunak dira «desira erotikoarekin eta heterosexualitatearekin lotutako gaiak arakatzeagatik».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bobinatzeko makina

**Bobinatzeko makina** haria, soka, alanbrea, zinta eta abar harila, bobina, karrete eta abarretan biltzeko makina da.

Bobinatzeko makinak asko erabiltzen dira ehungintzan, batez ere ehuntzeko, non haria bobina baten gainean lotzen den eta gero anezka batean erabiltzen den. Matazak egiteko makinak, eskoziar Liaghra kasu, beste bobinatzeko makina mota bat dira, haria mataza bihurtzen duenak. Puntu egiteko eta noizean behin iruteko ere erabiltzen dituzte. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vintsuk Viatxorka

**Valiantsin (Vintsuk) Ryhoravitx Viatxorka** (, bielorrusiar alfabeto latindarraz: *Valancin (Vincuk) Ryhoravič Viačorka*; Brest, 1961eko uztailaren 7a) bielorrusiar politikari eta hizkuntzalaria da, 1999tik 2007ra Bielorrusiako Herri Frontea oposizioko alderdiko burua izan zena.

## Bizitza 
1961eko uztailaren 7an jaio zen Bielorrusiako mendebaldeko Brest hirian. Bigarren hezkuntza Minskeko 4. eskolan burutu zuen. 1978an Bielorrusiako Estatu Unibertsitatean sartu zenean, bielorrusieraz ondo hitz egiten zuen jada eta Vintsuk izena erabiltzen zuen. 1983an Filologia Fakultatean graduatu zen eta 1986an Bielorrusiako Sobietar Errepublika Sozialistako Zientzien Akademiako Hizkuntzalaritza Institutuan amaitu zituen graduondoko ikasketak. Minskeko Estatu Institutu Pedagogikoan eta Bielorrusiako Lizeo Humanitarioan irakatsi zuen eta *Spadtxyna* aldizkariko kazetari eta erredaktore-buruorde ere izan zen. Urte berean, Askatasunaren Martxaren antolatzaileetako bat izan zen, Bielorrusia eta Errusiaren arteko Estatu Batuaren sorreraren aurkako protesta egiteko.

Supolnasts gobernuz kanpoko hezkuntza-erakundearen sortzailea eta burua da, eta Bielorrusiako Gobernuz Kanpoko Erakundeen Batzarreko lan-taldeko burua ere izan zen 1999tik 2000ra.

Behin baino gehiagotan atxilotua izan da protestetan parte hartzeagatik. 1996ko apirilean, Txernobylgo Bidea manifestazioaren ondoren, poliziari aurre egiteagatik atxilotu zuten eta gose greba hasi zuen. Kasu kriminala 1998an artxibatu zuten.

## Sariak 
* 2019: Bielorrusiako Herri Errepublikaren mendeurrenaren domina
* 2024: Frantsysk Skaryna domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak