open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sabako erregina

**Sabako erregina**, (, *malkat-šəḇā*; , *Malikat sabaʾ*; ; etiopieraz: ንግሥተ፡ሳባእ፡) gaur egun arkeologo eta adituek Yemen, Eritrea eta Etiopia inguruan kokaturiko Sabako Erresumako agintaria izan zen k. a. X. mende inguruan ziurrenik. **Makeda**, **Belkees** eta **Nikaule** izenak ere egozten zaizkio.

Pertsonaia hau mitikoa ala erreala den ez dago argi, bere existentziaren lekuko nagusiak Bibliako *Erregeen liburuan*, *Itun Berrian* eta *Kroniketan* datza, hala nola Koranean baita Etiopiako historian. Biblian bere izena aipatzen ez den arren, Etiopiako kondairetan *Makeda* izena egozten zaio eta islamiar kontakizunetan *Belkees*. Beste iturri zenbaitek *Nikaule* izenaz aipatzen dute.

## Bibliako aipamena 
Bibliako Itun Zaharrak dioenez, Sabako erreginak Israelgo Salomon erregearengana jo zuen haren paregabeko jakituriaren berri izan zuenean eta harri bitxi, espezia eta urre ugari opari gisa eskaini zizkion (*erregeen liburua* izenez ezagutzen den lehen liburuko 10:1-13, eta *kronikak* izenez ezagutzen den bigarren liburuko 9:1-12 pasartetan kontatzen dira hauek).

Koranak ere ematen digu honen berri, bietan erreginaren izena aipatzen ez delarik. Koranak dioenez Salomonen jakituria eta aberastasunaz liluraturik Sabako erregina monoteista bihurtu zen *Yahve* jainkoa gurtzen zuten esaldiak aldi berean esanez. Salomonek eskerrak ematearren opari anitz eman zion eta "desira zezakeen edozer" eskaini Israeldik joan zedin. Erregina berau oso aberatsa zela dirudi hala ere, erregeen liburuko 10:10 pasartean 4,5 tona urre Israelgo Salomoni eman zizkiola aipatzen baita.

Sabako erregina Itun Berriko ebanjelioetan ere azaltzen da, Mateo 12:42 eta Lukas 11:31 pasarteetan hain zuzen, non Jesusek, azken epaia heltzerakoan Sabako erregina eta Ninivetarrak lurretik jaiki eta juduak kondenatuko dituztela dioen, Israeldik bidaliak izan baitziren munduko azken bazterretik Salomonen jakituria gurtzera joan zirenean.

*Kantarik Ederrena* liburuan badira zenbait zantzu Sabako erregina eta Salomonen arteko erromantzean pentsarazten dutenak. Izan ere, 1:5 atalean neskatoak dio "Beltzarana naiz, baina ederra".

## Irudi galeria 

Fitxategi:Betty Blythe Queen of Sheba.jpg|alt=
Fitxategi:The Queen of Sheba (1921) - 15.jpg|alt=
Fitxategi:Casket with scenes from the Story of Solomon and the Queen of Sheba MET DP153017.jpg|alt=
Fitxategi:The Queen of Sheba (1921) - 11.jpg|alt=
Fitxategi:Queen of Sheba (1921) Lobby Card.jpg|alt=
Fitxategi:The Queen of Sheba (2131716999).jpg|alt=
Fitxategi:Holbein, Hans 2 - Solomon and the Queen of Sheba.jpg|alt=
Fitxategi:Lambert Sustris (c.1515-1520-c.1570) - The Queen of Sheba before King Solomon - NG3107 - National Gallery.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Olerkia] Sabako erregina. Omar Nabarro (2010) 
* POEMA BAT KANTATU DIZUT: Sabako erregina (Omar Nabarro / Rafa Rueda)
Leopoldo Calvo-Sotelo

**Leopoldo Calvo-Sotelo Bustelo** (Madril, Espainia, 1926ko apirilaren 14a - Pozuelo de Alarcón, Espainia, 2008ko maiatzaren 3a) politikari espainiarra eta gobernu burua.

Bideetako ingeniaritza ikasi zuen eta 1967 eta 1981 artean hainbat kargu publikoz arduratu zen, tartean RENFE enpresaren presidentea izan zela. 1971tik 1975era bitartean Gorteetako prokuradore izan zen, eta Franco hil ondoren Merkataritza ministro (1975eko abendutik 1976ko uztailera), Arias Navarroren gobernuan, eta Herrilan ministro Adolfo Suárezen agindupean (1976-1977). 1977ko ekainaren 15eko hauteskundeetan Unión de Centro Democrático (UCD) alderdiko diputatu hautatu zuten, Madrilen eta alderdi horretako bozeramailea izan zen Kongresuan. 1981an, Adolfo Suarezek bere kargua utzi ondoren UCDren bigarren gobernu buru izendatu zuten, hauteskunderik gabe. Inbestidura bozketan, otsailaren 23an Antonio Tejeroren estatu kolpe saioa gertatu zen.

Handik bi egunera, Calvo-Sotelok botoen gehiengoa lortu eta presidentzia bereganatu zuen. Haren agintaldiaren erabakirik aipagarrienetakoa Espainia NATO erakundean sartzea izan zen. 1982ko abuztuan gobernua desegin eta hauteskundeak aurreratu zituen. Urte bereko urriaren 28an egin ziren, eta aise irabazi zituen PSOEk. UCDk oso porrot handia izan zuen. 1984an Europako Kontseiluko Asanblea Parlamentarioaren kide hautatu zuten, eta Europako Parlamentukoa 1986an. Urte horretan politikagintza utzi zuen, Estatu Kontseiluko ekonomia kide iraunkor gisa segitu bazuen ere.

## Erreferentziak
Filipe III.a Frantziakoa

**Filipe III.a Frantziakoa** (Poissy, 1245eko apirilaren 30a - Perpinyà, 1285eko urriaren 5a), izengoitiz **Filipe Ausarta** () deitua, Frantziako erregea izan zen 1270-1285 bitarteko urteetan.

## Bizitza 
Luis VIII.aren semea zen. Harekin joan zen Zortzigarren Gurutzadara. 1271ean, osaba Alfontso hiltzean, Tolosa, Poitou eta Auverniako konde bihurtu zen, eta 1274an Venaissingo konderria Aita Santuari utzi zion. Bere osaba Karlos I.a Anjoukoaren alde atera zen, eta Petri III.a Aragoikoaren kontra, 1282an. Aita Santuak Petri III.ari erregetza kendu eta Karlos Valoiskoari, Frantziako erregearen semeari, eman zionean, Filipe III.ak Aragoiren kontrako gurutzada gidatu zuen (1284-1285), Aragoi hartzeko asmoz, baina huts egin zuen.

Elisabet Aragoikoarekin ezkondu zen, eta hura hiltzean, berriz, Maria Brabantekoarekin; hark eskaturik Pierre de la Brosse, bere begikoa, urkarazi zuen.

## Ezkontzak eta haurrak 
Filipe bi aldiz ezkondu zen. Lehenik, 1262an, Aragoiko errege Jakue I.aren Elisabet alabarekin; lau seme izan zituen harekin:
* Luis (1264-1276)
* Filipe IV.a (1268-1314)
* Roberto (1269-1276)
* Karlos (1270-1325), Valoisko kondea

Elisabet 1271n hil zen, eta 1274an Filipe Brabanteko duke Henrike III.aren Maria alabarekin ezkondu zen. Harekin hiru seme-alaba izan zituen:
* Luis (1276-1319), Evreuxko kondea
* Margarita (1282-1318), Eduardo I.a Inglaterrakoarekin ezkondua
* Blanka (1284-1305), Bohemiako erregea zen Rodolfo I.arekin ezkondua

Maria 1321ean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis I.a Evreuxkoa

**Luis I.a** (1276ko maiatzaren 3a - Paris, 1329ko maiatzaren 19a) frantziar infantea eta Evreuxko kondea izan zen (1298-1319). Kapetarra, Evreux leinuaren sortzailea izan zen.

## Familia 
## Ezkontza eta haurrak 
1301an ezkondu zen Artoisko Filiperen Margarita alabarekin. Bost seme-alaba izan zituzten:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hejira

**Hejira** () Mahomak eta jarraitzaileek egindako bidaia edo ihesa da, Mekatik Medinara. Kristau aroaren 622. urteari dagokio eta aro musulmana urte horretatik hasten da.

Mahomaren jarraitzaileak gero eta gehiago zirenez, mehatxu izaten hasi ziren tribuetako buruzagientzat. Tribu horien aberastasuna Kaaban zetzan, Mekako erlijio gune garrantzitsuena zenean. Mahoma politeismoaren aurka zegoen eta horrek arrisku handia zekarkion bere tribuari, Quraixri, Kaabaren zaintzaile baitziren. Horixe izan zen Mahomari eta jarraitzaileei egin zitzaien jazarpenaren arrazoi nagusietako bat.

Bizitza arriskutsua bihurtu zen eta Mahomari hainbat atentatu egin zizkioten. 619an, Khadija, Mahomaren emaztea, eta osaba Abu Talib hil ziren. «Tristuraren urtea» deitu izan zaio. Mahoma kide zuteneko klan hark ere atzera egin zion eta haren jarraitzaileak jazartzeari ekin zion.

Azkenean, Jathribera (gero Medina izango zena) joan zen bere jarraitzaileekin, «Hejira» ezagutzen den bidaian. Bere tribuekiko edo familiekiko harremanei alde egin eta Islamarekiko konpromisoa indartu zuen. Migrazio horrek markatu zuen islamdar egutegiaren hasiera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hipodamo Miletokoa

[thumb|300px|[Miletoko erdigunearen planoa, Berlineko *Pergamon Museoa*n agertzen den bezala. Hipodamok antolatutako sare ortogonala gune publikoan bakarrik eten egiten da]]

**Hipodamo Miletokoa** edo soilik **Hipodamo** (grezieraz Ἱππόδαμος, *Ippodamos*) K.a. V. mendean bizi izan zen greziar hirigile eta arkitektoa zen. K.a. 460 eta 440 artean lan egin omen zuen aktiboki. Berak egin zuen hainbat heleniar kolonietako hirien planeamendua. Esanguratsuena Egeo itsasoaren aurreko Miletoko hiri-plan berria izan zen, egungo Turkian.

Ordena eta erregulartasuna uztartu zituen, ordura arteko hirietan ez bezala, gerora plan edo trazadura hipodamikoa deituko dena. Aristoteleren arabera, Hippodamo hiri planeamenduaren artearen sortzailea da, eta 10.000 hiritarrentzako hiria diseinatu zuen. Hiria hiru klase sozialetan banatzen zuen (soldaduak, artisauak eta senarrak); lurra ere beste hirutan (sakratua, publikoa eta pribatua).

Ortogonalki gurutzatzen ziren kale zabalen hiri planeamendua proposatu zuen lehenengotzat hartua da Hipodamo. Berak sortutako kale sareari, sare edo bilbe hipodamikoa deitzen zaio.

Miletokoaz gain, beste hainbat hiri helenistikoren zabalguneek ere eredu bera jarraituko zuten ondoren, besteak beste, Olintok edo Prienek. Sare hipodamikoak, halaber, jarraitutasuna eduki izan zuen erromatarren zenturiazioaren bidez.

Hipodamok Pireoren trazatua ere egin omen zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hipodamo Miletokoari buruzko bi artikulu *www.cervantesvirtual.com* web gunean
Sofia Erregina Ospitalea

**Sofia Erregina Ospitalea** Tuterako eskualde-ospitale publikoa, Osasunbidearen sistema barruan dagoena.

Halaber, Nafarroako erietxerik berriena da, 1986an zabaldu baitzuten. 1990eko hamarkadan eta batez ere 2000ko hamarkadan zehar, handitu egin zuten, biztanleriaren hazkundeak eragindako beharrizanak asetzeko.

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako Gobernuak ospitaleari buruzko 2006ko txostena.
Ebanjelio

[thumb|174px|P52 [papiroa. Ezagutzen den Ebanjelioaren eskuizkriburik zaharrena da. II. mendearen lehenbiziko erdian idatzia izan zen, eta Joanen Ebanjelioaren zati bat dakar.]]
**Ebanjelioa** edo **Berri Ona** Jesus Nazaretekoaren mezua nahiz hura biltzen duten liburuetatik bakoitza da.

Ebanjelio hitza grekotik dator (εὐ "ondo" eta αγγέλιον "mezua"), Mezu edo Berri ona esan nahi du. Kristautasunak sakratutzat ditu lau ebanjelio, Mateo, Marko, Lukas eta Joanek idatzitakoak. Hauek K.o. I. mendearen bigarren erdian edo II. mendearen hasierako urteetan idatzi ziren: Markorena, zaharrena, K.o. 50-60 urte bitartean idatzi zela uste da; Joanena, berriena, K.o. 90-110 urte bitartean idatzi zen. Hortik kanpo, ebanjelio apokrifo deituriko zenbait idazki daude, hainbat arrazoi direla-eta, Elizak (katoliko, protestante edo ortodoxoek, era berean) ofizialtzat onartzen ez dituenak.

Ebanjelioa zabaltzea eta ezagutaraztea adierazteko, kristauek **ebanjelizatu** hitza erabiltzen dute. Horrela, kristau-misiolarien zeregina Ebanjelioa zabaldu eta jendea kristautzea da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ebanjelioa Mateoren arabera
* Ebanjelioa Markoren arabera
* Ebanjelioa Lukasen arabera
* Ebanjelioa Joanen arabera
* Biblia
* Itun Berria
* Jesus Nazaretekoa

## Kanpo estekak
García Orcoyen Ospitalea

**García Orcoyen Ospitalea** Lizarrako eskualde-ospitale publikoa, Osasunbidearen sistema barruan dagoena.

37.000 pertsona inguruko lurraldeaz arduratzen da, Lizarrerrikoa alegia.

Bestela, estatu espainiarreko eskualde-erietxerik zaharrena da, 1979an zabaldu zutena.

## Garraioa 
*Lizarrerria Bus*eko linea hauekin ditu loturak:

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko medikuntzaren historia
* Euskal Herriko ospitaleak

## Kanpo estekak
Ebidentzian oinarritutako medikuntza

**Ebidentzian oinarritutako medikuntza** (EOM) ziurtasun zientifikoa bilatzen duen korronte medikoa da.

Laburbilduta, "ebidentzian oinarritutako medikuntza eguneratutako nabaritasun hoberenaren erabilera da, nahita egindakoa, agerikoa eta zentzuzkoa da, beti ere gaixoak banaka zaintzeko erabakiak modu indibidualean hartzeko."

1972an Archie Cochrane mediku eskoziarrak *"Effectiveness and Efficiency: Random Reflections on Health Services"* liburua kaleratu zuen, gerorako planteamenduen hastapena izan zena.

## Metodoak 
Estatistika eta zientziak emandako baliabideak erabiliz, argitaratutako ikerketak sistematikoki berrikustea metodo nagusia dute tratamendu medikoak aztertzeko. Meta-analisiak, arrisku-kalteen analisiak eta saio kontrolatu eta errandomizatuak dituzte teknikarik erabilien artean.

Honen guztiaren arabera, ebidentzia mailak deskribatu dituzte Atik Dra, lehenengoa nabaritasunik handiena daukana eta azkena txikiena.

## Munduan 
Cochrane Collaboration izeneko erakundea 1993an sortu zuten mundu mailan 90 herrialde baino gehiagotan 10.000 bolondresek egindako lana nolabait koordinatzen du. Oxforden (Ingalaterra) dauka egoitza nagusia.

## Euskal Herrian 
Euskal Herrian, Donostia Ospitalean dago metodo hauen arabera dabilen talde aipagarriena, Barne medikuntzaren zerbitzuan.

## Kanpo estekak 
*  The Cochrane Collaboration
*  What is evidence-based medicine? (pdf)
*  EOM Gipuzkoan
Gorlizko Ospitalea

**Gorlizko Ospitalea** Bizkaiko ospitale publikoa da, Osakidetzaren sistema barruan dagoena. Halaber, Euskal Herriko erietxerik zaharrenetarikoa da, 1919an zabaldu baitzuten. Garai hartan haurren hezurretako tuberkulosia sendatzeko eguzkia eta iodoa onuragarriak zirelako eraiki zen bertan, leku hark eguzki eta iodo asko jasotzen zituela iritzita. 1980ko hamarkadaren amaiera arte haurrentzako ospitalea izan zen.

Luzez pentsatu zen Espainiako lehendabiziko hormigoi armatuzko eraikina izan zela, baina gerora frogatu da Bilboko La Ceres irin lantegia (1900) dela zaharragoa.

Gaur egun, gaixo kronikoak artatzen dituzte, batik bat neurologikoak errehabilitazioa egiteko. Halaber, medikuntza paliatiboaren zerbitzua badaukate.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko medikuntzaren historia
* Euskal Herriko ospitaleak

## Kanpo estekak
Paparroiak Saskibaloi Elkartea

|-
| Izen ofiziala|| **Lekeitioko Paparroiak SE**
|-
| Babesleak|| Cartonajes Erabil eta Burdinola
|-
| Udalerria || Lekeitio
|-
| Lurraldea || Bizkaia
|-
| Herrialdea || Euskadi
|-
| Sorrera: || 2007
|-
| Jokalekua|| Santi Brouard Kiroldegia
|-
| Jantzia|| Beltza
|-
| Presidentea || Ander San Sebastian
|-
| Entrenatzailea|| -
|}

**Paparroiak Saskibaloi Elkartea** Lekeitioko (Bizkaia) 2007an sortutako saskibaloi elkartea da.

## Hastapenak 
Saskibaloi talde hau, Ander San Sebastianek sortu zuen 2007ko udan. Izena, Lekeitioko euskalki bereziaren bitxikeri bat da, eta bainujantzia esan nahi du hango hizketan (paparroiak edo *taparrabos*).

Lehen partida, 2007ko irailaren 22an jokatu zuen taldeak 28 - 74 galduz Galdakao Ibaizabal taldearen aurka.

## 2007/2008 denboraldiko jokalariak (gizonezko seniorrak) 
4# AITOR ARETXAGA, Lekeitio (hegala)

5# MIKEL MENDEZ, Lekeitio (eskolta/hegala)

6# AITOR BARCENA, Bilbo (basea/eskolta)

7# ANDER SAN SEBASTIAN, Mendexa (basea/eskolta)

8# ARITZ ZABALETA, Lekeitio (hegala)

9# XABI IBARLUZEA, Markina-Xemein (hegala)

10# JOSU GALLASTEGI, Lekeitio (basea/eskolta)

11# JOKIN GARAI, Lekeitio (hegala/hegal-pibota)

12# IBAN BARINAGA, Mendexa (eskolta/hegala)

13# AINTZA ITURRASPE, Lekeitio (eskolta)

14# GORKA RODRIGUEZ, Lekeitio (hegala/hegal-pibota)

15# GOTZON ATXURRA, Lekeitio (pibota)/ NICO GOMEZ (basea/eskolta)

16# ERIK ASTOREKA, Lekeitio (pibota)

17# DANI BRICEÑO, Caracas -Venezuela- (hegal-pibota)

18# GORKA GACHO, Lekeitio (hegal-pibota)

## 2008/2009 denboraldiko jokalariak (gizonezko seniorrak) 
4# AITOR ARETXAGA, Lekeitio (hegala)

5# JOSU OZKORTA, Lekeitio (hegal-pibota)

6# AITOR BARCENA, Bilbo (basea/eskolta)

7# ANDER SAN SEBASTIAN, Mendexa (basea/eskolta)

8# ARITZ ZABALETA, Lekeitio (hegala)

9# VICENTE RODRIGUEZ, Lekeitio (hegala)

10# JOSU GALLASTEGI, Lekeitio (basea/eskolta)

11# JOKIN GARAI, Lekeitio (hegala/hegal-pibota)

12# IBAN BARINAGA, Mendexa (eskolta/hegala)

13# AINTZA ITURRASPE, Lekeitio (eskolta)

14# GORKA RODRIGUEZ, Lekeitio (hegala/hegal-pibota)

15# ARITZ ARIZMENDI, Ondarroa (pibota)

16# ERIK ASTOREKA, Lekeitio (pibota)

17# DANI BRICEÑO, Caracas -Venezuela- (hegal-pibota)

18# GORKA GACHO, Lekeitio (hegal-pibota)

## Kanpo estekak
Diego Lopitz III.a Harokoa

**Diego Lopitz III.a Harokoa** —— (? – Bañares, 1254ko urriaren 4a), Bizkaiko zazpigarren jauna izan zen (1236-1254).

## Biografia 
Aita Lope II.a Diaz Harokoa eta ama Urraka Alfontso Leongoa izan zituen. Bere ama Alfontso IX.a Leongoaren alaba naturala izan zen. 1236an bere aita ordezkatu zuen. Bere agintaldiaren hasieran Fernando III.a Gaztelakoa bere osabari zintzotasuna erakutsi zion, baina honek Errioxan zituen lurraldeak kendu eta Gaztela Zaharra utzi zionean matxinatu zen. Diegok hainbat aldiz matxinatu eta barkamena lortu zuen.

1252an Fernando hil eta Alfontso X.a Jakintsua, Diego Lopitzen lehengusua, errege berri izendatu zuten. Diegok tirabirak izan zituen erregearekin eta, hori zela eta, arnegatu (Erdi Aroan jaun feudalek bere nagusia utzi zezaketen), eta nagusi berria bilatu zuen, hau da, Nafarroako erregea.

1254ko urriaren 4an Bañaresko bere jauregian hil zen, bere erreumatismo baretzeko ur irakinean sartu eta kiskali zenean. Naiarako Andre Maria Erreginaren monasterioko nobleen kriptan lurperatu zuten.

## Familia 
## Ezkontza eta seme-alabak 
Diego Lopitzek Bearnoko bizkondea zen Gilen II.aren alaba Konstantze ezkondu zuen.

Bost seme-alabak izan zituzten:
* Lope III.a Diaz (?-1288), Bizkaiko jauna
* Diego Lopitz V.a (?-1310), Bizkaiko jauna
* Urraca Diaz Harokoa, Fernando Rodriguez Castrokoa, Cigales eta Cuéllarreko jauna ezkondu zuena.
* Teresa Diaz Harokoa (?-?), Larako jauna zen Joanes Nuñez I.arekin ezkondua. Joanes Nuñez II.aren ama.
* Antsa Diaz Harokoa (1287 eta gero hilda)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Strouhal zenbakia

**Strouhal zenbakia** (**St**) fluxu edo fluidoen dinamikan erabiltzen den dimentsio gabeko zenbakietako bat dugu. Zenbaki hau fluidoen mugimenduan ageri diren efektu ez estazionarioak eta efektu konbektiboak konparatzen ditu, hau da, denbora joan ahala nabari diren aldaketen eta espazioan mugitu ahala sortzen diren abiadura aldaketen arteko erlazioa ematen digu.

: \mathrm{St}= {f L\over V} 

non:

* St\, : Strouhal zenbaki dimentsiogabea
* f\, : bortizearen frekuentzia edo frekuentzia esanguratsua
* L\, : luzera esanguratsua (ad: diametro hidraulikoa)
* V\, : fluidoaren abiadura

Stokesen ekuazioak dimentsiogabetzean azaltzen da askotan, beste dimentsio gabeko zenbakiekin batera. Frekuentzia denboraren alderantzizkoa denez ( \mathit{f} = {1 \over t} ) beste expresio honek ere Strouhalen zenbakia definitzen du:

: \mathit{St} = {l_{0} \over v_{0}t_{0}} 

non:

: l_0 \, : luzera esanguratsua
: v_0 \, : abiadura esanguratsua
: t_0 \, : denbora esanguratsua

Zenbakia luzera baten eta denbora jakin baten eta abiada jakin batean partikula batek egiteen duen bidearen arteko erlazioa dela esan genezake.

KONTUZ!: Strouhalen zenbakia ez da konstante fisiko bat, problema jakin bateko zenbait magnitude alderatzean lortzen da, ezin da beraz kalkulatu gabe Strouhalen zenbakiak hainbeste balio duela esan.

## Nondik datorkio izena? 
XIX. mendeko Vincent Strouhal zientzialari txekiarraren omenez hartzen du izena zenbaki honek. Strouhal-ek Lord Rayleigh-rekin batera fluxu batean murgildurik dagoen zilindroak sortzen dituen bortizeen sortze frekuentzia fluxuaren abiadurarekin erlazionaturik zegoela frogatu zuen besteak beste.

## Aplikazioa 
thumb|250px|Takomako zubiaren gainbehera

Zurrunbilo sortze honen frekuentziak garrantzia handia du adibidez giza eraikinetan, bereziki pilare lirainak (esbeltoak) dituzten estrukturetan, hala nola, zubi eta oin fineko dorreetan. Bortizeak sortzen diren frekuentziak materialen frekuentzia propioekin interakziona dezake erresonantzia fenomenoak agertaraziz eta horrek estruktura zati edo estruktura osoen gainbehera ekar dezake. Horixe gertatu zen hain zuzen ere, Takomako zubi dantzari ospetsuarekin.

Zubiaren gainbeheraren bideoa ikusteko,sakatu hemen

## Adibide bat 
thumb|162px|eskuinera|Hodi zuzen zirkularra

Adibide gixa, demagun ondorengo tutuaren barrutik
 
:\mathit{u} = {U_{0} \sin(\omega t), \,} 
 
abiaduraz doan ur korronte bat dugula (korrontea sekzio osoan konstantea dela suposatuko dugu), ikus daiteke abiadura denboraren funtzio bat dela eta oraingo hontan \mathit{t_0} \, denbora esanguratsua sinu funtzio horren periodoa izanen da, hau da

:\mathit{t_0} = {2\pi \over \omega} 

tutuaren luzera \mathit{h}, \, denez luzerako Strouhal zenbakia ondorengoa genuke adibide hontan:

:\mathit{St} = {l_{0} \over v_{0}t_{0}} = {h\omega \over 2\pi U_{0}}  

## Kanpo estekak
Beau Geste

***Beau Geste*** Percival Christopher Wrenek idatzitako abentura-eleberria da, 1924an argitara emandakoa. Eleberriaren argudioaren haritik hainbat film ekoiztu izan dira eta izen bertsua daramate. Denetan nabarmenena William A. Wellmanen bertsioa dugu, Gary Cooperrek antzeztua. Harribitxi baten desagerpenak gidatzen du bi zati nagusitan banatutako eleberriaren argumentua. Aurrenekoan Nigeriako Zinderneufeko gotorleku batean bizitutakoak bi lagunen solasgai dira, eta kontatutako horiek bigarren zatian azalpen izango dute, flashback eran argituak: Michael, Digby eta John Gesteren istorioa da, Atzerriko Legiora joanak, Nigeriako iparraldera hain zuzen, non korapiloa askatuko den. Wrenen planteamenduak une askotan Wilkie Collins handiaren The Moonstone eleberria ekartzen digu gogora.

## Eleberriaren pasarte bat 
[|thumb|150px|*[Namib|Namibiako basamortua*]]

## *Beau Geste* zineman 
Aurreneko bertsioa 1926koa da, Herbert Brennonek zuzendua, eta Ronald Colmanek antzeztua. William A. Wellmanek ekoiztu eta zuzendu zuen *1939ko bigarren zinemarako moldapena*, gerora klasikotzat jo dena. Nobelako Michael, Digby eta John Geste Gary Cooper, Robert Preston eta Ray Milland izan ziren hurrenez hurren. Paramount izan zen produkzio-etxea. Gidoia Robert Carsonena izan zen, eszenografia Hans Dreier eta Robert Odell-en ardura, argazkia Theodor Sparkhulena eta Alfred Newmanena musika. Bigarren unitatean Richar Talmadge aritu zen Archie Stout argazkilaria lagun. Aldaketak aldaketa nobelaren eskema jarraitu zuen egokitzapen honek, eta era berean *flashback*en bidez antolatuta dago.

|thumb|200px|Paramount Estudioak

Technicolor sistema aurreikusi bazuten ere, azkenik zuri-beltzean filmatu zuten, jorratutako ikuspegi beltz eta ilunak hautua arrazoizko eginda. Nobelak Afrikan ezarritako paisaiak Arizonako basamortura egokitu zituzten eta filmatze-lanak lau astean osatu ziren, bero-sapa eta hondar erauntsiak tartean. Barnealdeetakoak, berriz, Paramounten estudioetan eta Pasadenako egoitza batean.
Filma 1939ko uztailaren 24an estreinatu zuten eta egundoko arrakasta izan zuen. Oskar sarietan bi sailetarako izendatua izan zen: eszenografia eta bigarren aktoreari, Brian Donlevyri, zegozkienak.

## Kanpo estekak
Søren Kierkegaard

**Søren Kierkegaard** (Kopenhagen, 1813ko maiatzaren 5a - 1855eko azaroaren 11a) psikologo, filosofo eta idazlea izan zen. XIX. mendeko filosofo existentzialista nagusia da.

## Bizitza 
Erlijio-giroan hazi zen. 1841ean doktoretza-tesia egin zuen *Ironiaren kontzeptua* gaiaz, Kopenhageko Teologia Fakultatean. Regina Olsenekin izan zuen amodio galduak, eta eliza luteranoarekin izan zituen eztabaidek eragin handia izan zuten haren bizitzan. Hegelen filosofia objektiboaren kontra borroka egin zuen.

Izan ere, Kierkegaardentzat egia subjektiboa da, eta hiru alderdi ditu: estetikoa, etikoa eta erlijiozkoa, eta hiru horien artean aukeratu beharra dago. Fedea Jainkoarekiko harreman pertsonala da, eta harreman horretatik sortzen da estutasuna.

## Eragina Euskal Herrian 
Kierkegaard-en eragina Unamunok jaso zuen batez ere. Aipatzekoa da, era berean, gerra ondoan eta tradizioaren aurka Euskal Herriaren ideia berria ekarri zuen Txillardegik jaso zuen eragina ere. Kierkegaarden eragina Txillardegirengan, batetik zuzenekoa da eta bestetik Unamuno eta Sartre bezalako existentzialista frantsesen bitartezkoa. Txillardegiren *Leturiaren egunkari ezkutua* (1957) nobela existentzia molde ezberdinen artean, Kierkegaardek azaldutakoen artean, aukeratu beharrak zuzentzen du.

## Lanak 
Kierkegaardenak dira, besteak beste: *Bata ala bestea* (1843), *Ikara eta dardara* (1843), *Estutasunaren kontzeptua* (1844), *Filosofia-zatiak* (1844), *Maitasunaren obrak* (1847), *Eritasun hilkorra* (1848), *Kristautasun-ariketa* (1850). Kierkegaard ezagutzeko, garrantzi handikoak dira haren *Egunerokoak.*

Kierkegaarden eragina lehenago ikusi zen literaturan filosofian baino, eta batez ere XIX. mendearen hondar-urteetan Eskandinaviako literaturan (Henrik Ibsen eta August Strindberg) eta alemanezkoan XX. mendean (Franz Kafka eta Thomas Mann).

## Kierkegaard euskaraz 
* *Seduzitzailearen egunkaria*, Bilbo, Klasikoak, 1994. . Itz. Juan Mari Mendizabal.
* *Diapsalmata*, Leioa, EHU, 2007. . Itz. Juan Mari Mendizabal.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Azurmendi, Joxe (2000): "Kierkegaard-en >" in Txipi Ormaetxea (arg.), *Txillardegi lagun giroan*, Bilbo: UEU 
* Careaga, Virginia (2007): "Sarrera. *Symparanekromenoi* euskaldunentzat" in *Diapsalmata*, Leioa, EHU, 2007. .
* Galparsoro, Jose Ignacio (2008): "Søren Kierkegaard" in Agustin Arrieta, Ibon Uribarri (koord.): *Filosofiaren historia*, Donostia, Elkar. 
* Valverde, José María (1994): "Hitzaurrea" in *Seduzitzailearen egunkaria*, Bilbo, Klasikoak. 

## Ikus, gainera 
* Danierazko literatura
* Idazle daniarren zerrenda

## Kanpo loturak 
* *Seduzitzailearen egunkaria* EHUren webguneko *Klasikoak* bilduman.
Donostia Unibertsitate Ospitalea

**Donostia Unibertsitate Ospitalea** (lehen *Donostia Ospitalea* deitua) Gipuzkoako ospitale nagusia da eta gaur egungo handiena Euskal Herrian, oheei (1.101 ohe 2012an) eta beste adierazle batzuei dagokienez.

2005ean 1.172 ohe zituen, ia 50.000 ingresu eduki zituzten urte hartan, ia 30.000 ebakuntza egin zituzten, 666.000 kanpo kontsulta inguru eta ia 145.000 larrialdi atenditu. Datu ekonomikoei dagokienez, 2012ko ustiapen-gastuak 404.482.740 euro izan ziren.

Donostian kokatuta dago, Zorroaga auzoan. Institutu Onkologikoaren alboan eta Gipuzkoako Poliklinikatik hurbil dago. 2011n 29 operazio-gela zeuden eta 38.845 ebakuntza egin ziren. BioDonostia ikerketa-institutuaren sorreraren ondoren ikerketa-funtzioak areagotu dira. Ospitaleko Larrialdi Orokorrek 2012an *"Best in Class"* saria lortu zuten bosgarren urtez jarraian. Ospitaleak 2011tik Hemodinamikako Unitatea dauka eta bertan 2000 ebakuntzatik gora espero da urtero egitea. Duela hainbat urte ospitaleak Joanes Etxeberri saria instituzionalizatu zuen Gipuzkoako Osakidetzako zerbitzu-erakundeetan euskararen erabilera sustatzeko, eta 2012ko edizioan Gipuzkoako Medikuntzako eta Erizaintzako fakultateko irakasle zein ikasleentzat zabaldu zen sariketa. Ospitaleak urtero egoiliar onena ere saritzen du eta langileei dagokienez % 77 emakumezkoak ziren 2011n eta % 23 gizonezkoak (langile-kopurua 2011n: 4.068). Langileen adin-tarteari dagokionez, 50 urtetik gorako langile-kopuru handia du, eta 2012an 20 urtetik 29 bitartekoak % 5 baino ez ziren.

## Historia 
thumb|ezkerrera|200px|Sarrera nagusia.

Historikoki, Donostiako ospitaleak hiru izan dira: Arantzazuko Erresidentzia, Gipuzkoako ospitalea eta Amarako ospitalea edo "Toraxeko Gaixotasunen ospitalea". Hiru hauetaz gain, laugarren eraikin bat izan zen lehena eremu hartan egindakoa: Psikiatriako pabiloia Azken hau da zaharrena, 1953ko abuztuaren 12an inauguratu baitzuten. Tuberkulosiaren gaixoak atenditzeko sortu zuten, beti ere.

Bestela, 1960ko martxoaren 19an inauguratu zuten Ospitale Probintziala edo Gipuzkoakoa, erizaintzaren eskola izateko egin zuten eraikinean. Urte hartan bertan, abuztuaren 15ean *Residencia Sanitaria del Seguro Obligatorio de Enfermedad* zelakoa, erresidentzia, zabaldu zuten.

Osakidetzaren sorrerarekin, hiru zentroak bertan sartu zituzten, 1985etik aurrera. Halaber, izen berriak hartu zituzten, Arantzazuko, Gipuzkoako eta Amarako ospitaleak alegia.

Azkenik, 1997an ekin zioten hiru ospitaleak batzeko prozesuari.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko ospitaleak
* Euskal Herriko medikuntzaren historia

## Kanpo estekak 
*  Donostia Ospitalearen webgunea
*  Donostia Ospitalea 50 urte
Vietnamgo bandera

**Vietnamgo bandera** 1955eko azaroaren 30ean erabakitakoa da. Erdialdean, bost puntadun izar horia du eta atzealde gorria, sozialismoa adierazten. Banderak *Izar horidun bandera gorria* izena ere du.

## Ikus, gainera 
* Bandera gorria

## Kanpo estekak
Urrutiko hezkuntza

**Urrutiko hezkuntza** ikasgelara gerturatu beharrik gabe ikasketak burutzeko aukera eskaintzen duen hezkuntzaren modalitatea da. Orokorrean, posta edo Internet bitartez burutu beharreko lanak bidaltzen zaizkio ikasleari, eta honek ere medio beretik bueltatzen ditu. Salbuespenetan bat izaten da, eta ikaslea ikasgelara noizbait joan behar izaten da, beti ere klase presentzialen bat jaso edo azterketaren bat egitera. Ikasketa mota hau maila guztietan eskaintzen den arren, ohikoena unibertsitate mailako ikasketetan ematea da. XX. mende bukaeran kontzeptua hau zalantzan jartzen hasi zen urrutikotasuna bera zalantzan jarriz, eta gailentzen hasi ziren beste batzuk hezkuntza birtuala, online, ordenagailuak lagunduriko hezkuntza edo beranduago e-learning ere bai. 

Gaur egun e-learning modalitatea urrutiko hezkuntzatik bereizi eta horren bilakaera bezala definitzeko joera dago, bere baitan dituelako izaera konstruktibista eta kolaboratiboa, Internetekin lotura zuzena izanda ikasle eta irakasleen arteko hezkuntza-komunitateak sustatzen dituelako, ikasleei autonomia emanez, irakasleek gidari rola hartzea ahalbidetzen duelako.

## Salbuespeneko egoera COVID-19a dela eta 
2020. urtean mundu mailako COVID_19 pandemiaren ondorioz, Haur hezkuntza, Lehen Hezkuntza, Bigarren Hezkuntza, Lanbide Heziketa eta Unibertsitateek jarduera eten, ikastetxeak itxi eta urrutiko hezkuntzaren alde egin dute eta arrakala digitala gainditzeko neurriak hartu behar izna dira.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bapatean

**Bapatean** Seiurte musika taldearen lehen diska da.

## Abestiak 
# Barkatu
# Zugatik
# Zu
# Bapatean
# Ispiluetako olerkiak
# 15 urte
# Hain gutxi al da?
# Bihotzean
# Zalantza
# Zu eta ni

## Kanpo estekak
Wilco

**Wilco** musika talde estatubatuarra da. Taldea 1994an sortu zen Chicagon, Uncle Tupelo desegitean. Jeff Tweedy eta John Stirratt dira hasieratik talden egon diren kide bakarrak. Wilcok musika mota ezberdinak egin ditu bere historian zehar. Hasieran country eta pop-rock taldea izan arren urteekin norabide experimental bat hartu zuten. Bere garai *esperimiental*aren adibide hoberena Yankee Hotel Foxtrot da, izan duten arrakasta komertzial handiena gaur arte.

### Diskografia 
## LPak 
* A.M. 1995
* Being There 1996
* Summerteeth 1999
* Yankee Hotel Foxtrot 2002
* A Ghost Is Born 2004
* Kicking Television: Live in Chicago 2005
* Sky Blue Sky 2007
* Wilco (the album) 2009
* The whole love 2011
## EPak 
* More Like the Moon 2003
* A Ghost Is Born Tour EP 2005

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Froude zenbakia

[thumb|eskuinera|[William Froude hidraulikan aditua.]]
**Froude zenbakia** (Fr) fluxu edo fluidoen dinamikan erabiltzen den dimentsio gabeko zenbakietako bat dugu. Zenbaki hau fluidoen mugimenduan ageri diren indar potentzialen eragina eta efektu konbektiboak konparatzen ditu, hau da, lurrak sortzen duen grabitatea bezalako indarren eta espazioan mugitu ahala sortzen diren abiadura aldaketen arteko erlazioa ematen digu. Froude zenbakiaren definizioetako bat ondorengoa dugu:

:
Fr = \frac{v_0}{\sqrt{g L_0}}

Zenbaitetan aurrekoaren karratua lez definitzen da:

:
Fr = \frac{v_0^2}

:Fr\, : Froude zenbaki dimentsiogabea
:v_0\, : abiadura esanguratsua
:L_0\, : luzera esanguratsua
:g\, : grabitatearen azelerazioa (~9,8m/sg^2 lurraren gainazalean)

Lurraren grabitea ez da aurki dezakegun indar masiko bakarra beraz Froude zenbakia birdefini genezake edozein F = f_{m}m\, indar masikorentzat:

:Fr = \frac{v_0}{\sqrt{f_{m} L_0}}
edo
:Fr = \frac{v_0^2}{{f_{m} L_0}}

Stokesen ekuazioak dimentsiogabetzean azaltzen da askotan, beste dimentsio gabeko zenbakiekin batera. Froude zenbakiaren bigarren definizioko expresioari buelta emanez gero Richardson zenbakia lortzen dugu.

KONTUZ!: Frouderen zenbakia ez da konstante fisiko bat, problema jakin bateko zenbait magnitude alderatzean lortzen da, ezin da beraz kalkulatu gabe Froude zenbakiak hainbeste balio duela esan.

## Nondik datorkio izena? 
Zenbakiaren izena William Frouderen omenezkoa da, Britainiar hidraulika aditua izan zen Froude eta barkuen estabilitate eta urean duten erresistentziari buruzko inbestigazioak burutu zituen XIX. mendean.

Zenbaitetan zenbaki honi ere Reech-Froude zenbaki deitzen zaio Ferdinand Reech ontzi egile britainiarraren omenez, Reech Frouderen aurrekaria izan zen hidraulikan.

## Adibide bat 
Demagun irudiko hodia dugula, zeinen bartentik  U \,  abiadura konstantez fluxu bat dihoan, guztia lurraren gainazalean gertatzen da eta kasu hontan indar masikoaz gain beste indarrik ez denez lurraren erakarpenak fluxuan duen efektua kontutan hartuko dugu, hodiaren luzera esanguratsua kasu hontan  h \,  dugu. Adibide hontan Froude zenbakia ondorengoa genuke:

:Fr = \frac{U}{\sqrt{g h}}
edo
:Fr = \frac{U^2}

## Kanpo estekak
Lurrik Gabekoen Mugimendua

**Lurrik Gabekoen Mugimendua** ( edo **MST**) Brasilgo lurrik gabeko landa langileen mugimendua. Bere sustatzaile asko CPT (Comissão Pastoral da Terra) apaiz ezkertiarrak, askapenerako teologiaren inguruan izan ziren eta ekoizpen gabeko latifundioak landa langileen artean banatzea zuten helburu.
## Aurrekariak 
XIX. mendean esklabuak matxinatu eta kilomboaak soru zituzten.Nekazaritza familiarrera itzultzeko landa eremuak. Nagusi esanguretsuena Zumbi Dos Palmares izan zen. Antonio Conseleirok zuzendutako matxinadak 25.000 pertsona okupatutako lur batean gizarte igualitario eta demokratiko bat sortzeko 1897ko Urriko sarraskiak deuseztatu zuen asmo hau. Nekazal elkarteek lur okupazioak antolatu zituzten Brasilgo Ipar-Ekialdean.

## Historia 
MSTa 1970-85eko epean diktadura militarrean eman ziren lur arlo handiak esku gutxitan gelditu ziren, eta hau landa eremuko biztanleen pobreziarekin batera lurrak okupatzen hasi ziren. Organizazioan, laguntza handia izan zuten eliza katolikoko talde aurrerakoien aldetik, Brasilgo estatu ezberdinetan ematen ziren mugimendu ezberdinen arteko batasuna emanez.
Era honetan MSTa nazio mailan sortzea erabaki zen 1985ean Curitiban egindako kongresuan, Brasil osoko 1500 delegatuen parte hartzearekin.
100px|eskuinera|thumb

## Hezkuntza 
Lurrik gabeko nekazariek 1800 eskola inguru sortu dituzte 160&nbsp;000 haurrentzat eta 3900 irakaslek zazpi unibertsitate publikotan formakuntza jaso dute. Halaber helduen alfabetizazio kanpaina bereziak dituzte martxan.
eskola hauetan Paulo Freire askapenerako teologiako apaizaren doktrinak jartzen dituzte praktikan, elkartasunean eta ingurumenaren zaintzan hezten dituzte haurrak.

## Egitura 
* MSTa edozein alderdi politikoengandik eta elizarengandik independentea da.
* Buruzagitza emakume eta gizonen arteko parekotasuna dago %50ean

## Ekintzak 
Gaur egun, MSTak 1,5 miloi pertsona (300.00 familia) asentamenduetan biltzen ditu eta beste 150.000 oraindik kanpamentuetan daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atom

**Atom** RSS antzeko XML formatu bat da. Sindikazio sistema malguago bat sortzeko intentzioarekin sortu zen RSS eta RDF formatu ezberdinek sortzen zuten nahastea zela eta. Hala ere, batzuen arabera egin duen gauza bakarra aurrekoak ordezkatu beharrean beste berri bat sortzea izan da, aurrekoekin bizikidetzan dagoena.

Bertsio eta izen ezberdinak izan dituen arren azkeneko bertsioa 2005. urtean sortutako 1.0 zenbakikoa da.

## Kanpo estekak
Prandtl zenbakia

[thumb|[Ludwig Prandtl alemaniar fisikaria.]]
**Prandtl zenbakia** (Pr) fluxu edo fluidoen dinamikan erabiltzen den dimentsio gabeko zenbakietako bat dugu. Zenbaki hau fluidoen mugimenduan ageri diren efektu biskosoak eta bero transmisio fenomenoak konparatzen ditu, hau da, fluidoek sortzen dituzten indar tangentzialen eta fluidoak beroa eroaten duen eraren arteko erlazioa ematen digu. Ondorengoa da Prandtl zenbakiaren definizio nagusietako bat:

:\mathit{Pr}={\frac{\mu_{0} c_p}{k_0}}\,

Non:
* \mu_0\,: fluidoaren biskositatea.
* c_{p}\,: bero espezifikoa presioa konstantea izango bailitzan.
* k_0\,: bero eroate koefizientea.

Zenbait testutan bero eroate koefizientea \mathit{\lambda}\, deitzen dute, horrela balitz Prandtl zenbakia ondorengoa litzateke:

:\mathit{Pr}={\frac{\mu_{0} c_p}{\lambda}}\,

Eroankortasun termikoaren koefizientea \mathit{\alpha} = {k \over {\rho c_p}}\, eta biskositate zinematikoa \mathit{\nu} = {\frac {\mu}{\rho}} erabiliz Prandtl zenbakiaren expresioa moldatu dezakegu ondorengoa lortuz:

:\mathit{Pr}={\frac{\mu_{0} c_p}{k_0}}={\frac{\mu_{0}}{\rho_{0}} \frac{\rho_{0} c_{p}}{k_{0}}}={\frac{\nu_0}{\alpha_0}}\,

Stokesen ekuazioak dimentsiogabetzean azaltzen da askotan, beste dimentsio gabeko zenbakiekin batera. Bero eroatea garrantzitsua den prozesuetan ageri ohi da Prandtl zenbakia, adibidez marruskadura edo refrigerazioa azaltzen denean.

Gasetan tenperatura aldaketek Prandtl zenbakiarengan eragin txikia dute eta presio aldaketek ez dute oro har eraginik. Likidoetan tenperatura igo ahala Prandtl zenbakia txikiagotu egiten da.

KONTUZ!: Prandtl zenbakia ez da konstante fisiko bat, problema jakin bateko zenbait magnitude alderatzean lortzen da, ezin da beraz kalkulatu gabe Prandtl zenbakiak hainbeste balio duela esan.

## Nondik datorkio izena? 
Izena Ludwig Prandtl XX. mende hasierako alemaniar fisikariarengandik datorkio; aerodinamika subsonikoaren teoriaren aitzindari izan zen, eta aerodinamikaren oinarriak ezarri zituen.

## Adibide bat eta Prandtl zenbakiaren zenbait ohizko balio medioaren arabera 
[thumb|[Oliba olioa pitxer batean.]]

Adibide gisa, kalkula dezagun oliba olioarekin baldintza arruntetan (15&nbsp;°C eta 101.325Pa inguru) arituko bagina lortuko genukeen Prandtl zenbakia. Oliba olioaren propietateak ondorengoak dira:

:{\mu_0}={9,9.10^{-2}\frac{kg}{m.s}}\, \mathit{c_{p}}={2,01.10^{3}\frac{m^{2}}{s^{2}.K}}\, \mathit{k_0}={0,169\frac{Nw}{s.K}}\,

:\mathit{Pr}={\frac{9,9.10^{-2}.2,01.10^{3}}{0,169}}={1177,46}\,

Kasu askotan materialen propietate koefizienteek aldaketa nabarmenik jasaten ez dutenez zenbait ohiko balio eskaintzen ditugu:

* aire eta beste gas askotan 0,7 inguru
* uretan 7 inguru
* lur mantuan 7 inguru
* makinentzako olio lubrikanteetan 100 eta 40.000 artean
* R-12 hozgarrian 4 eta 5 artean
* merkuriotan 0,015 inguru

Esan bezala balio hauek ez dira finkoak biskositatea bezalako koefizienteek tenperatura eta beste zenbait magnitudeekiko dependentzia baitute beraz Prandtl zenbakiak ere izanen du dependentziarik.

## Kanpo estekak
Zeru (erlijioa)

[thumb|280px|Zeruaren irudikapena, [Gustave Doré (1832-1883)]]
**Zerua**, batzuetan **loria** eta **aintza** ere deitua, erlijio eta filosofia askok deskribatzen duten egoera edo toki berezia da, bizitza honetatik kanpokoa. Lekurik santuena dela uste dute, baldintza jakin batzuk betetzen dituztenak (egintza onak, fedea, errukia...) sar daitezke bertan. Kristauentzat, adibidez, bizitza honen ondoren daukaten helburua da, beti ere Kristo beraien salbatzailetzat onartu badute.

## Kanpo estekak
Vietnamen banaketa administratiboa

**Vietnamgo Errepublika Sozialista** 59 probintziatan () eta probintzia-mailako 5 udalerritan () **banaturik** dago. Estatu unitarioa da, eta gobernu probintzialek gobernu zentralaren agindupean daude.

## Eskualdeak 
right|190px|Regions of Vietnam
Vietnamen hiru eskualde geografiko daude, baina gobernuak 8 eskualde administratibo bereizten ditu:

## Probintziak eta udalerriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agur, Euzkadi

***Agur, Euzkadi*** Juan Luis Zabala idazle azkoitiarraren liburua da, 2000an "Susa" argitaletxeak kaleratua.

## Sinopsia 
*"Tira, heriotza oso kontu misteriotsua da, bizitzako konturik misteriotsuenetako bat, eta badagokio hainbeste inkoherentzia eta kontraesan. Ametitu egin behar zaizkio. Gogo onez gainera"*. 1997an gaude eta, faxistek fusilatu zutenetik 60 urte joan ondoren, Estepan Urkiaga "Lauaxeta", Euzko Gudarosteko komandante eta poeta, berpiztu da, bizion mundura itzuli da, nora eta Gernikara, Ertzaintzaren auto baten ondoan. Deus ere ulertu gabe, Lauaxetak egoera berria onartu eta bizimodu modernora egokitzeko prestatu du bere burua. Horren asmotan, beharrezkotzat jotzen duen laguntzaren bila abiatu da: bilaketa horrek Julenengana, Euskaldunon Egunkariako kazetari batengana, eraman du. *"Ez dakit nola, ez dakit noz arte, ez dakit zertarako, baina orain bizien artean nago barriro"*, aitortu dio Lauaxetak. Hasieran sinesgogor, idazle bizkaitarra ez dabilkiola gezurretan konturatu da Julen.

Itsuaren eta itsu-mutilaren antzera, Lauaxeta eta Julenek Euskal Herriko (edo Euzkadiko) mendi eta bideetan barna ibiltzeari ekin diote, nork bere galderei erantzun egokiak aurkitzeko asmoz. Eta bakoitzak ase beharrekoak ez dira berdinak. Batetik, Lauaxetak jakin nahi du zertan den gaur egun Euskadi, "gerra irabazi ala galdu genuen". Bidez bideko gertaerek eta Julenekiko solasaldiek eman diote asetzeko aukera. Bestetik, Julen, nora jo behar duen oso ondo jakin gabe, neska baten arrastoaren atzetik dabil. Ez nintzateke ausartuko esatera "Agur, Euzkadi" heriotzari buruzko gogoeta denik; edo, zehatzago esateko, gogoeta hutsa. Bistan dago heriotza, edo bizitza-heriotza parea narrazioaren gai nagusia dela: Lauaxetaren berpiztea, heriotzaren gaineko solasaldiak, pertsonaiek bisitatzen dituzten tokiak..., hasiera batean, iruditzen zaigu ukitu dickensiano bat daukala. Badaude, dena den, beste azpigai batzuk idazlearen arreta merezi dutenak. Urrun gabe, egungo bizimoduari buruzko hainbat iritzi eta ikuspegi agertzen dira. Bestalde, gogoetagaiek berebiziko garrantzia badute ere, ez diote kontakizunari inolako tentsiorik kentzen. Hasieratik bukatu arte, jauzi batzuk gora-behera, idazleak narrazio bizi eta ustekabez betea borobiltzea lortzen du. Honi, gainera, erabilitako estilo arina gehitu behar zaio. Emaitza ezin hobea da: liburua hasitakoan, nekez utziko dugu. Amaitzeko, beste kontu bat: hasierako eta amaierako orriak bikainak eta hunkigarriak dira.

## Ikus gainera 
* Agur Euzkadi

## Kanpo estekak
Louis Aragon

**Louis Aragon** (Paris, 1897ko urriaren 3a - Paris, 1982ko abenduaren 24a) poeta eta eleberrigile frantziarra izan zen.

## Biografia 
Dadaismoan parte hartu eta gero surrealismoaren sortzailetarikoa izan zen (*Le Paysan de Paris*) André Breton eta Philippe Soupaultekin batera. Gero Frantziako alderdi komunistan (PCF) afiliatu zen; hil arte jarraitu zuen bere espiritu kritikoa galdu gabe (*Odes à Maurice Thorez*).

Robert Desnos, Paul Éluard, Jean Prévost, Jean-Pierre Rosnay eta beste batzuekin egon zen Bigarren Mundu Gerran nazismoaren aurkako erresistentziaren alde lerratu ziren  poetekin (*Le Crève-Coeur*). Bere poesia Elsa Trioletekiko maitasunean oinarritua dago (*Les Yeux d’Elsa*), Vladimir Maiakovskiren koinata zena.
 
Louis Andrieux, bere aitak ez errekonozitzeak eri handi bat sortu zion, bere ama baino 30 urte nagusiagoa zenez bere anaiatzat hartu zuen familiako harrotasuna ez zikintzeko. *Domaine Privé* liburuan aitortzen du bere bizitzako sekretu handienak. Maitasunaz idazten du askotan eleberri dadaista, eleberri errealista, etab.

Goncourt akademiako partaide aukeratua 1967an, hurrengo urtean dimititu zuen. Villeneuve errotako parkean erraustua izan zen Elsa Triolet bere emaztearekin batera Saint-Arnoult-en-Yvelinesen.

## Lanak 
### Poemak 
* Alaitasun sua(1920)
* Mugimendu etengabea(1925)
* Elsaren begiak (1942)
* Elsa (1959)
* Elsarengatik erotua 1963

### Saiakera 
* Estilo tratatua 1928

### Eleberria 
* Aniceto edo panorama (1921)
* Parisko baserritarra (1926)
* Basileako kanpaiak (1933)
* Auzo ederrak(1936)
* Komunistak (1949-1951)
* Aurélien 1945
* Aste santu1958

## Ikus, gainera 
* Frantsesezko literatura
* Paristar ezagunen zerrenda
Go on home British soldiers

***Go on home British soldiers*** (*Zoazte etxera soldadu britainiarrak* euskaraz) Irlandako abesti matxino bat da, 1969. urtetik Ipar Irlandan dauden Britainia Handiko tropak handik joan daitezen eskatzen duena. Éire Óg musika taldeak famatua egin zuen.

## Abestia 
### Hitzak 
## Kanpo estekak 
* *Go on home British soldiers* abestia entzungai, Éire Óg taldearen bertsioa. Youtube.com
Éire Óg

**Éire Óg** (euskaraz *Irlanda Gaztea*) 1990eko hamarkadaren hasieran Glasgowen (Eskozia) sortu zen musika taldea zen. Irlandako musika iraultzailearen azpigeneroko abestiak jotzen ditu. 1990eko hamarkadaren erdialdera arte iraun zuen eta hainbat lekutan jo zuen: Britainia Handian, Estatu Batuetan, Irlandan eta Europan.

Taldea desegin ondoren, Gary Óg abeslariak bere kabuz jarraitu zuen musika sortzen.

## Diskografia 
* *Live At The Brazen Head*
* ''Live At Tully's''

## Kanpo estekak
Muhammad I.a Kordobakoa

**Muhammad I.a Kordobakoa** —— (Kordoba, 823 &ndash; *ib.*, 886) Kordobako emirerriko omeiatar leinuko Al Andalusko emir independentea izan zen 852-886 bitartean, Abd ar-Rahman II.aren seme eta oinordekoa. Ushar ezkondu zuen.

Bere agintaritzapean muladi eta mozarabiarren hamaika matxinada separatista eman ziren. Banu Qasitarrak Nafarroako Aritzarren aliatuak ziren Musa ibn Musarekin batera Kordobarekiko matxinatua eta independentzia lortu zuten. Hala ere, 860an Muhammadek Nafarroa inbaditu zuen, zenbait gotorleku okupatuz, tartean ''Falah'san'' izenekoa (Faltzes).

Ordoño I.a Asturiaskoaren laguntzaz Toledo ere matxinatu zen. Guadalaceteko guduan menderatuak izan ziren.

880an, Omar Ben Hafsun matxinada hasi zuen 928an Abd ar-Rahman III.ak menderatuak izan ziren arte.

Al-Mundhir bere semeak jarraitu zion karguan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apostolu

**Apostoluak** Jesus Nazaretekoak Elizaren gidaritzan jarritako hamabi jarraitzaileak dira, kristautasunaren arabera. Izena bera antzinako grezieratik dator (ἀπόστολος (*apostolos*), euskaraz *bidalia* esan nahi du).

Jesusek 12 hauek aukeratu zituen apostolu izateko:
* Petri
* Andres (aurrekoaren anaia)
* Jakue (Zebedeoren semea)
* Joan (aurrekoaren anaia)
* Filipe
* Bartolome
* Mateo
* Tomas
* Jakue Alfeorena
* Simon Zelotea
* Juda Tadeo
* Juda Iskariote.

12 gizon aukeratuta, Israel zaharreko 12 leinuak ordezkatu nahi izan zituela uste da. 12 zenbaki sinbolikoa da Biblian, beste askorekin batera (hiru, zazpi, berrogei...).

Juda Iskariote ez beste guztiak Galileakoak ziren, Jesus bezala. Apostolu hauek Jesusen ageriko bizitzan parte hartu zuten, eta beraiekin izan zen Azken Afarian. Iskariotek Jesus saldu zuen Ostegun Santuan, eta heriotzara zigortua izan zela jakitean, damuturik, bere buruaz beste egin zuen. Jesusen piztueraren ondoren apostoluek Matias aukeratu zuten saltzailearen ordezko.

Bibliaren ikuspegi fundamentalistak hiru baldintza jartzen ditu apostolu izateko:
* Jesusek berak aukeratua izatea.
* Jesus pertsonalki ezagutzea.
* Jesusen piztueraren lekuko izatea.

Definizio honek baditu bere zailtasunak. Izan ere, Juda Iskariotek ez zuen Jesus berpiztua ezagutu, nahiz eta Itun Berrian apostolu izena ematen zaion. Bestalde, Matiasek eta Paulok (azken hau "jentilen apostolua" izendatzen da Elizan) ez dakigu Jesusen ageriko bizitza jarraitu zuten edo ez. Itun Berrian beste zenbait kristau ere izendatzen dira apostolu: Bernabe, Timoteo, Silas, Tito, Androniko, Junias... Elizak apostolu izena eman die santu batzuei, besteak beste, Xabierko Frantziskori *Indietako Apostolu* izena ezarri zion.

## Ikus, gainera 
* Apostoluen Eginak

## Kanpo estekak
Menorca

**Menorca** uhartea Balear Uharteen artean iparraldeen dagoena da; eta, azalerari dagokionez (701 km2), bigarren handiena, Mallorcaren atzetik eta Eivissaren aurretik.

## Historia 
* Brontze Aroan, bertako biztanleek *talaiot* izeneko eraikin megalitikoak egin zituzten, Mallorca, Sardinia edo Maltan daudenen antzekoak.
* 1708tik Menorca Erresuma Batuaren menpe gelditu zen, Espainiako Ondorengotza Gerraren ondorioz, 70 urte baino gehiago egoera hori luzatuz.
* 1782ko otsailaren 5ean Espainiak uhartea bereganatu zuen, britainiarrak menderatuz.
* Espainiako Gerra Zibilaren garaian, Mallorca ez bezala, Menorca Errepublikaren alde lerratu zen. 1936ko abuztuan, eta Pedro Marqués militar errepublikanoaren aginduz, Francoren aldeko ehundaka militar, zibil eta elizgizon erail zituzten, frankistek uhartea hartu baino lehenago.

## Udalerriak 
thumb|250 px|ezkerrera|Menorcako udalerrien mapa.

# Maó: 27.669 biztanle (2005), hiriburua.
# Ciutadella de Menorca: 26.972.
# Alaior: 8.671.
# Es Castell: 7.440.
# Sant Lluís: 5.865.
# Ferreries: 4.416.
# Es Mercadal: 4.255.
# Es Migjorn Gran: 1.409.

## Hizkuntzak 
Uhartean katalanaren ekialdeko dialektoa den menorkera hitz egiten dute, gaztelaniarekin batera.

## Erreferentziak 
* Menorca Facebook Page

## Kanpo estekak 
*  Menorcako Kontseiluaren webgunea
Formentera

**Formentera** uhartea Balear Uharteetakoen artean hegoaldeen dagoena da. Azalerari dagokionez (83,2 km2) txikiena da populatuen artean, hau da, Cabrera kontuan hartu barik.

Uhartea udalerri bakarrak osatzen du. Herriburua Sant Francesc de Formentera da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Formenterako Kontseiluaren webgunea