open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
DADVSI

DADVSI (Frantziako Droit d’Auteur eta Droits Voisins Dans la Société de l’Information), Frantziako egileen eskubideak bermatzeko legea da. Oinarrian, DMCAren helburu berberak ditu.

## Kanpo estekak 
*  La France v. Apple: who’s the dadvsi in DRMs?, Nicolas Jondet (University of Edinburgh), SCRIPT-ed, December 2006
Lurraldebus

**Lurraldebus** Gipuzkoako Foru Aldundiak eskaintzen duen hiriarteko autobus zerbitzuaren izen komertziala da.

## Historia 
2005ean Gipuzkoako Foru Aldundiak bere ardurapean duen autobus zerbitzua eskaintzen zuten enpresa ezberdinak batu egin zituen marka eta irudi bakar batean.

2006ko abenduan, Foru Aldundiak kontakturik gabeko txartel bakarra sortu zuen, Lurraldebus txartela alegia. Autobus linea guztietan erabilgarri izango zen birkarga daitekeen txanpondegi-txartela da, tarifa-sistema bateratuarekin, hasiera batean soilik Lurraldebusen lineatan erabil zitekeena. 2008ko abenduaren 1.tik Donostiako Tranbia Konpainiaren linea guztietan erabil daiteke.

2011n Foru Aldundiak, Eusko Jaurlaritzak eta Irun, Errenteria eta Donostiako Udalek Gipuzkoako Garraioaren Lurralde Agintaritza (ATTG) sortu zuten, herrialdeko garraio publiko guztiak koordinatu eta tarifa-sistema bateratua bultzatzeko.

Hala, 2013ko martxoaren 4an Mugi sistema jaio zen, Gipuzkoako tarifa-gune sistema integratua, eta horrekin batera Mugi txartela. Lurraldebusek tarifikazio sistemaren ingurukoak ATTGri eskualdatu zizkion, eta ordutik autobus zerbitzuen ustiapena baino ez du egiten, txartel bakarra ezartzeko eskumena ATTGra pasaraziz. Hala ere, Lurraldebus txartel zaharrak oraindik ere erabiltzen jarraitzen dira, eta Mugi txartelak dituen baldintza berak aplikatzen zaizkio.

2014an Lurraldebusek irudi korporatiboa bateratu zuen, bai autobusetan zein geralekuetan.

## Lineak eskualdez eskualde 
### Donostia (hiriburuen artekoak) 
### Oarsoaldea - Bidasoa 
### Buruntzaldea - Tolosa 
### Tolosaldea 
### Goierri 
### Urola Kosta 
### Debabarrena 
### Debagoiena - Urola Garaia 
## Eragileak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mugi txartela
* Dbus
* Irunbus
* Bizkaibus
* Nafarroako Hiriarteko Garraioa (NBus)
* Araba Bus

## Kanpo estekak 
* Lurraldebusen webgunea
* Mugiren webgunea
Dodoma

**Dodoma** Afrikako ekialdean dagoen hiria da Tanzaniako hiriburua dena 1974tik. Hala ere, eskumen administratibo guztiak ez ditu bereganatu, eta Dar es Salaam aurreko hiriburuak gordetzen ditu oraindik horren ezaugarri batzuk.

324.347 biztanle zituen hiriak 2002an.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santiago de Cubako probintzia

**Santiago de Cubako probintzia** () Kubako 15 probintzietako bat da. Hiriburua Santiago de Cuba da.

## Udalerriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dar es Salaam

**Dar es Salaam** (; lehenago Mzizima) Afrikako ekialdean dagoen hiria da, bai eta Tanzaniako hiri nagusia eta hiriburua izandakoa. Gaur egun, haatik, eskumen administratiboak gordetzen ditu, Dodoma hiriburu ofiziala izan arren Indiako ozeanoaren kostaldean kokatuta dago. Metropoli-barruti osoak 2.456.100 biztanle zituen 2005ean.

1866 arte Mzizima swahilizko izena eduki zuen, baina hortik aurrera Zanzibarko sultan batek emandakoa gorde izan du gaur egun arte. Hiriak *Bongo* ezizena ere hartzen du hiritarren artean, "burmuina" esan nahi duen swahilizko berba, hiriko bizimodu zailari aurre egiteko azkartasuna aipatuz.

1998ko abuztuaren 7an Al-Qaedarekin lotutako talde terrorista batek atentatua egin zuen AEBetako enbaxadaren aurka, hiri honetan, 11 pertsona erailez.

## Klima 
thumb|270px|left|Dar es Salaam

## Daressalaamdar ezagunak 
* Hasheem Thabeet&nbsp;– Oklahoma City Thunderreko pibota
* Harieth Paul&nbsp;– modeloa
* Marin Hinkle&nbsp;– aktorea, *Two and a Half Men*
* Nairn McEwan&nbsp;– errugbilari ohia
* David Adjaye&nbsp;– arkitektoa
* Rachel Luttrell&nbsp;– aktorea, *Stargate Atlantis*

## Hiri eta herri senidetuak 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dar es Salaameko Unibertsitatea
* Bongo Radioren webgunea
Zanzibar

**Zanzibar** (; ) Afrikako ekialdean dagoen uhartedia da. Indiako ozeanoan dago. Administratiboki Tanzania da, eta bertako hiru eskualde osatzen ditu: Zanzibar Central/South, Zanzibar North eta Zanzibar Urban/West.

Bi uharte hartzen ditu barne: Unguja (nagusia, Zanzibar ere deitua) eta Pemba. Bi uharteek lurralde autonomo bat osatzen dute Tanzaniako Errepublikaren barruan.

1.070.000 biztanle zituen 2004an. Zanzibar City da uhartediko hiriburua (391.002 biztanle), Unguja uhartean dagoena.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|280px|Uhartediko irla txiki bat airetik ikusita.

### Orografia eta klima 
Tanzaniako itsasertzaren aurrean dagoen koral uhartedia da Zanzibar. Izen bereko itsasarteak bereizten du Afrikako kostaldetik.

Klimari dagokionez lurralde epel euritsua da.

## Ekonomia 
Teka arbola eta erretxina zuhaitzen oihan asko da eta kotoia, azukre kanabera eta kokoa ekoizten dira. Zanzibarrek dauka iltzearen munduko monopolioa.

## Historia 
Antzinatean sultan herria izan zen, eta bertan zegoen Afrikako esklaboen salerosketarako merkaturik handiena. 1890eko hamarkadan, Anglo-zanzibartar Gerra eta gero, britainiar protektoratu bihurtu zen.

1963an, burujabetza lortu zuen Commonwelth erakundearen barruan. Handik urte betera, iraultza bat izan zen, sultan herria desegin eta errepublika sortu zen. Urte hartan bertan, uharteak Tanganikarekin batu ziren eta Tanzaniako Errepublika sortu zuten.

## Zanzibartar ezagunak 
* Abdulrazak Gurnah, 2021eko Literatura Nobel Saria.
* Samia Suluhu Hassan, Tanzaniako presidentea.
* Freddie Mercury (Farrokh Bulsara izenarekin jaioa), 18 urte arte Zanzibarren bizi izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zanzibarko Iraultza
* Zanzibar uhartedia

## Kanpo estekak 
*  Zanzibarko gobernuaren webgunea
Debagoieneko tranbia

**Debagoieneko tranbia** Gipuzkoako Debagoiena eskualdean tranbia-sarea eraikitzeko proiektua izan zen. EuskoTran enpresa publikoak kudeatuko zuen. Proiektua bertan behera utzi zen hasieratik.

## Proiektuaren aurrekariak eta eraikuntza 
Debagoieneko garraio publikoa hobetzeko asmoarekin Euskal Trenbide Sareak (Euskal Autonomia Erkidegoko trenbide sareen kudeatzailea), eskualdea zeharkatuko zuen tranbia baten proiektua prestatzen hasi zen. Obrak 2007ko udaberrian zehar hastea espero zen, behin proiektua zehaztu eta parte hartuko zuten enpresak erabakita zeudenean.

Proiektua hiru fasetan eraikiko zen, guztira 28.556 metroko luzeera izango zuen trenbideak, 32 geltoki, eta 179,87 milioi euroko kostua.

#### 1. fasea: Bergara - San Prudentzio - Aretxabaleta - Arrasate 
Bergara eta Aretxabaletako udalerriak batuko zituen, trenbidea bikoitza izango zen eta 15.742 metrotako luzeera izango zuen. Guztira hemeretzi geltoki izango zituen ibilbide guztian zehar. Obrek 113 milioi euroko kostua izatea aurrikusi zuen Euskal Trenbide Sareak.

#### 2. fasea: Aretxabaleta - Eskoriatza 
Aretxabaleta eta Eskoriatzako udalerriak batuko zituen, trenbidea bikoitza izango zen 2.055 metrotan zehar, eta bakarra beste 592 metrotan zehar. Guztira hiru geltoki izango zituen ibilbide guztian zehar. Obrek 15,9 milioi euroko kostua izatea aurrikusten zuen Euskal Trenbide Sareak.

#### 3. fasea: San Prudentzio - Oñati 
San Prudentzio Oñatiko udalerrirekin batuko zituen, trenbidea bikoitza izango zen 7.443 metrotan zehar, eta bakarra beste 2.220 metrotan zehar. Guztira hamar geltoki izango ziren ibilbide guztian zehar. Obrek 50,6 milioi euroko kostua izatea aurrikusten zuen Euskal Trenbide Sareak.

## Tranbiaren ezaugarriak 
Geltoki bakoitzaren luzeera 30 metrotakoa izango zen, eta tranbia ibiliko zen trenbidearen zabalera 1,0 metrotakoa izango zen. Ibilbide guztia trenbide bikoitzekoa izango zen.

Tranbia bakoitzak 18,6 metroko luzeera izango zuen eta 120 pertsonarentzako edukiera (70 zutik eta 50 eserita), 120 plaza horietatik 2, mugikortasun gutxiko pertsonentzako gorderik erreserbaturik egongo ziren. Tranbiak 30 km/h abiadura izango zituen oinezkoentzako guneetan eta 50 km/h abiadura hiriko beste gune guztietan, eta 80 km/h abiadura hiriguneetatik kanpo.

## Geltokiak 
Debagoieneko tranbiaren lehen faseak 17.542 metroko luzeera izango zuen, eta guztira 19 geltoki. Euretarik 7 Bergarako udalerrian egongo ziren, Arrasatek 9 geltoki izango zituen, eta Aretxabaletak azkenik 3 geltoki.

Ibilbideak 33,6 minutuko iraupena izango zuen. Ibilbideko 1.235 metro tunelak izango ziren, eta 629 metro, bidezubiak.

## Kanpo estekak 
*  Euskotranen webgunea
Barrio

**Barrio** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
# **Barrio** Gaubeako udalerria osatzen duten herrietako bat da.
# **Barrio**, Fernando Leon de Aranoak zuzendutako filma.
Wikimedia Commons

eskuinera|thumb|Wikimedia Commonsen logoa
**Wikimedia Commons** (*Commons* edo *Wikicommons* izenekin ere ezaguna dena) irudi, soinu eta multimedia fitxategi askeak biltzeko gunea da. Wikipedia bezalaxe, Wikimedia fundazioaren proiektu bat da eta beste proiektu guztietan erabil daitezkeen baliabideak gordetzeko balio du.

Orrialdeen aldaketa anonimoak onartzen badira ere, bertara irudiak igotzeko nahitaezkoa da izena ematea. Irakur itzazu Commonsera irudiak igotzeko eman behar diren lehen pausoak.

## Politikak 
Wikimedia Commonsek ez ditu fair use lizentziapean igotako irudirik onartzen, ezta askeak ez diren lizentziak onartu ere.

## Lizentziak 
Hauek dira Wikimedia Commons gunean edukiak argitaratzeko hautatu behar diren lizentziak; (hauetariko lizentzia bat hautatu behar da, ezinbestean):
:* Creative Commons Atribuzioa PartekatuBerdin 4.0
:* Creative Commons Atribuzioa PartekatuBerdin 3.0
:* Creative Commons Atribuzioa PartekatuBerdin 2.5
:* Creative Commons Atribuzioa 4.0
:* Creative Commons Atribuzioa 3.0
:* Creative Commons Atribuzioa 2.5
:* Creative Commons CC0 Waiver (= Jabari Publikoa).
:* Public Domain, hau da, Jabari Publikoa.

## Ikus, gainera 
* Wikipedia:Irudien erabilerari buruzko politikak
* Laguntza:Irudiak nola igo
* Creative Commons (bertan ikus daitezke *Wikimedia Commons*ekin bateragarriak diren *Creative Commons* lizentziak)

## Kanpo estekak 
* Wikimedia Commons
*  Wikimedia Commonseko irudiak bilatzeko *Mayflower* izeneko bilatzailea
Sacyr

**Sacyr** eraikuntza enpresa espainiarra da. 2003ean Sacyr eraikuntza enpresa eta Vallehermoso higiezinen eraikitzailearen batzearen ondorioz sortua. Eraikuntzaz gain beste hainbat sektoreetan inbertitzen ditu, esaterako autobideen kudeaketan eta petroliogintzan. 2006an Repsol YPF espainiar petrolioegilearen akziodun nagusi bilakatu zen, akzioen %20 erosi eta gero.

2005tik aurrera, enpresaren kontrola lortzeko lehia bizian aritu da Luis del Rivero bere presidentea. Gaur egun, enpresako akziodun nagusia da.

## Europistasen erostea 
2006ko abuztuaren 6ean, Sacyr Vallehermosok Europistas autobideen kudeatzailea erosteko eskaintza aurkeztu zuen, guztira 825 milioi euroko balioarekin. Eskaintza horrek Euskadiko aurrezki kutxen (BBK, Kutxa eta Vital Kutxa) babesa izan zuen. Aurrezki kutxa hauek ziren Europistasen akziodun nagusienak.

Europistas erosteko lehian beste eskaintza bat izan zen, Ferrovial eraikuntza enpresaren Cintra eskumendekoak aurkezturikoa. Baina azkenik Sacyr Vallerhemosok bere eskaintza 1.000 milioi eurora handitu zuen gutun-azal itxian eginiko enkantean, eta enpresa erosi zuen. Europistas erosi eta gero, Sacyr Vallehermosok bere autobideen kudeatzailea den Itinere enpresarekin elkartuko du, enpresa berria sortuz.

Sacyr Vallehermosok esan zuenez, Itinerek, Bilbon izango du bere egoitza nagusia.

## Ikus, gainera 
* Espainiako burtsako baloreen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Sacyrren webgunea
Endesa

**Endesa** konpainia elektriko espainiarra da. 1944ean sortu zuen Espainiako estatuak, hasieran Empresa Nacional de Electricidad, S.A. izena izan zuelarik.

## Historia 
Elektrizitatea ekoizteko bere lehen zentrala, Ponferradako herrian eraiki zuen, energia hidraulikoa baliatzeko. Ondoren, Endesa, energia iturri berriak erabiltzen hasi zen, energia termikoa, eta azkenik energia nuklearra. Espainiako konpainia elektrikoetatik, elektrizitatea sortzeko ikatz gehien erabiltzen duen enpresa da.

1988ean Espainiako gobernuan PSOE alderdia zegoela, Endesa pribatizatzeko prozesua hasi zen. Enpresaren tamaina handia dela eta, prozesu horrek hamar urte baino gehiago behar izan zituen burutzeko. Estatuaren jabetzako azken akzioen salmenta 1998ean egin zen. Estatuak akziorik izan ez arren, 2006ra arte Espainiako gobernuak "golden share" izenekoaren bitartez, Endesa erosteko edozein saiakera oztopatzeko ahalmena izan zuen.

1990eko hamarkadan zehar Endesa hegoamerikako merkatuetara zabaldu zen, gaur egun, hainbat herrialdetan eskaintzen du zerbitzua, batez ere Txilen. Horrez gain, 1998ko azaroan bere eskumendekoak ziren Sevillana de Electricidad eta Fuerzas Electricas de Cataluña enpresak integratu zituen.

## Gas Natural eta E.On Endesa erosi nahiean 
2005eko irailaren 5ean Gas Naturalek Endesa erosteko eskaintza aurkeztu zuen, enpresaren akzio bakoitzeko 21,3 euro ordainduko zuela esanez. Endesak eskaintza hori ezeztatu, eta bere presidente den Manuel Pizarrok, enpresa askoz gehiago balio zuela esan zuen. Horrez gain, Endesa erosteko eskaintza horren atzean, Kataluniako nazionalismoaren asmoak zeudela salatu zuen Alderdi Popularrak.

2006ko otsailaren 21ean, Endesak beste erosketa eskaintza bat jaso zuen, oraingoan E.On konpainia elektriko alemanak aurkeztua. Eskaintza hau, Endesako akzio bakoitzarengatik 27 euro ordaintzen zituen, eta Endesako presidentearekin onespenarekin aurkeztu zen. Ondoren, Endesako buruek auzitegietara jo zuten Gas Naturalen eskaintza eteteko.

## Acciona Endesako akziodun 
2006ko irailaren 25ean, aurretik zegoen nahastea gehiago korapilatu zuen Endesaren akzioen %10 erosi eta gero. Ondoren, partaidetza hori handituz joan da, gaur egungo %20ra ailegatuz. Gaur egun, Acciona Endesako akziodun nagusia da, Caja Madriden aurretik. Accionak gainera irabazi handiak lortuko ditu Endesako dibidendu eta etekinen bitartez.

Ondoren, Endesaren akzioak 35 euro ingurura igo ziren, eta enpresaren jabe nor egingo zen ez zegoen argi.

## Ikus, gainera 
* Espainiako burtsako baloreen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Endesaren webgunea
Nafarroako Kutxa

[thumb|250px|Nafarroako Kutxaren egoitza nagusia [Nafarroako Iruñea hiriburuko Karlos III.a etorbidean.]]

**Nafarroako Kutxa** —gaztelaniazko **CAN** siglaz ezaguna— Euskal Herriko aurrezki kutxa bat zen, Caixabankek erosi zuen 2012an.

## Egoitza 
Iraganean, egoitza nagusia gaur egungo Nafarroako Rural Kutxaren eraikinean izan zuen.

Nafarroako Kutxaren azken egoitza nagusia Iruñeko Karlos III.a etorbidea eta Orreaga etorbidearen arteko izkinan egon zen, Entzierroaren monumentuaren alboan eta German Rodriguezen oroitarritik oso hurbil.

## Historia 
2000. urtean Nafarroako Aurrezki Kutxa eta Iruñeko Udal Aurrezki Kutxa bateratuz sortua. 2006an, Espainiako 11 probintziatan zituen bulegoak, eta urte berean Gipuzkoa, Araba eta Bizkaian hedatzeko planari ekin zion, une hartaraino ez baitzuen bulegorik izan Euskal Autonomia Erkidegoan.

Kontuz! kontsumitzaile elkarteak salatu du Nafarroako Kutxa, egiaz, dagoeneko ez dela existitzen, hainbat erakunde eta pertsonak (Endesa, Miguel Sanz, Enrique Goñi eta abar) Nafarroako Kutxaren dirua beren probetxurako erabiliz aurrezki kutxa hori porrot egitera eraman dutelako.

## Caja Canariasekin batzea 
2009ko urriaren 7an Caja Canariasekin batera egindako prentsaurrekoan, Nafarroako Kutxako arduradunek bi aurrezki kutxen bat-egitea aurkeztu zuten.

2012-06-30an CAN, Nafarroako finantza erakunde sendoena, errotuena, 157 milioi euroren truke erosi zuen Caixabankek. Apenas bi urtean, Nafarroako Kutxak bere balioaren %88 galdu zuen kudeaketa txarraren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nafarroako Kutxaren webgune ofiziala
*  Ateak Ireki (2013): *#CAN: el gran golpe* dokumentala, Kontuz! elkartearen salaketako datuak erabiliz egina. Iraupena: 1 h 01' 11. Copyleft lizentziarekin argitaratua.

## Bibliografia 
* * Alberto Gil Pérez-Nievas; Aritz Intxusta Pagola; Patxi Zamora Aznar: *El banquete. Expolio y desaparición de la CAN*. Tafalla: Txalaparta, 2014. ISBN: 978-84-1531-373-1.

## Ikus, baita ere 
* Nafarroako Kutxaren afera
* Miguel Sanz
* Enrique Goñi
* Yolanda Barcina
Arraio Irratia

**Arraio Irratia**, 80 hamarkadan sortu zen Zarauzko irrati kate libre bat da. Hala ere, emititzea utzi zuen 2000ko hamarkadan herritar talde batek irratia berpiztea erabaki zuen arte. Horrela, 2006ko maiatzaren 20an egin zuen salto Fm-ra, naiz eta lehenago internet bidez emititzen zen.

Arraio irratiaren bigarren jaiotza honek, Zarauzko Gaztetxetik igortzen du, 99.3 FM frekuentzian. Programazioa, elkarrizketa eta musikaz osatzen da, eta baita ere, Gaztetxeko kontzertuak zuzenean ematen ditu kateak.

2022ko uda bukaeran irrati libreak eten bat egin behar izan zuen, Putzuzulo gaztetxea eraitsi egin baitzuten. 2023an gaztetxe berrian hasi zuten ibilbidea estudio berriarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Arraio Irratiaren webgunea
Hit Zarautz Kosta

**Hit Zarautz Kosta** Zarauzko (Gipuzkoa) irrati kate bat da. 2006an sortu zen eta hasiera batean, era guztietako musikazko irrati-formula bat da. 105.7 FM frekuentzian igortzen du.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak
Aitza

**Aitza** Nafarroa Garaiko mendia da, 1055 metro ditu eta Latxagako mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
Eustat

**Eustat**, euskararen estatistiketan espezializatua ez den arren **Euskal Estatistika Erakundea** izen ofiziala duena, Eusko Jaurlaritzaren erakunde autonomoa da, estatistikak lantzen diharduena, 1986ko azaroaren 25ean sortua. Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun Sailari atxikia dago. Eustaten egitekoa da Euskal Autonomia Erkidegoko gizartearen eta ekonomiaren gaineko estatistika informazio ofiziala bildu, aztertu eta hedatzea. Gainera, ikerketa eta garapenean, prestakuntzan eta laguntza metodologikoan aritzen da, unibertsitateekin, estatu-erakundeekin eta Eurostatekin lankidetzan.

Datu Pertsonalak Babesteko Lege Organikoak bermatzen du Eustatek ez duela emango informatzailea identifikatu edo gizabanakotu dezakeen informaziorik, sekretu estatistikoak babesten baitu. Euskal Estatistika Batzordearen (Euskal Autonomia Erkidegoko Jaurlaritzako sailak, foru aldundiak eta udalak erakunde sortzaile direlarik) eta Euskal Estatistika Kontseiluaren (gizarte-eragile guztiek eta beste ordezkariek hartzen dute parte) aholku-organoen koordinatzaile gisa dihardu.

Eustaten estatistika-eragiketak Eusko Legebiltzarrak lau urtean behin onesten dituen planetan erabakitzen dira, eta urteko estatistika egitarauetan garatzen dira. Euskal Autonomia Erkidegorako 2005-2008 aldiko Estatistika Planean 180 eragiketari ekin zitzaion.
[thumb|400x400px|Adibidea: [Eustat|EUSTATek sortutako grafiko bat kanpo-merkataritzaz (2020)]]

## Eustatek eskaintzen dituen zerbitzuak 
* Informazio zerbitzua
* Neurrira egindako informazio estatistikoen eskariak
* Estatistiken informazioa, webgunean
* Datu-bankua
* Argitalpenen salmenta
* Aholkularitza metodologikoa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* INSEE kodea
* Nastat
* IINSEE - Frantziako estatistika eta ekonomia ikerketarako nazio institutua
* INE - Espainiako Estatistika Institutua

* Anjeles Iztueta

## Kanpo estekak 
* Eustaten webgunea
* Eusko Jaurlaritzako Ekonomia eta Ogasun Saila
*  Datu Pertsonalak Babesteko Espainiako Lege Organikoa
Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive

**Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive** edo **EGPGC** (*Galiziako Herri Askearen Armada Gerrillaria*, euskaraz) Galizian aritutako talde armatu independentziazale eta sozialista bat izan zen. 1986an eman zuen bere burua argitara eta 1993an desagertu egin zen.

90 bat ekintza armatu burutu zituzten, tartean 1989an guardia zibil baten hilketa.

Politikoki, Galiza Ceive-OLN taldearen gertukoa izan zen, lehenik, eta Assembleia do Povo Unido taldearen hurbilekoa, ondoren.

## Ikus, gainera 
* Resistencia Galega

## Kanpo estekak
Kuku eurasiar

thumb| *Cuculus canorus canorus* + *Acrocephalus arundinaceus*
thumb| *Cuculus canorus bangsi* + *Phoenicurus moussieri*
**Kuku eurasiar**ra (*Cuculus canorus*) Cuculidae familiako hegazti espezie bat da. Arrautzak hegazti txikiagoen habietan erruten ditu (hala nola kaskabeltz edo txantxangorriak): han zeuden arrautzak habiatik kanpo bota ondoren, kukuak berea erruten du (kolorez eta tamainaz, hautatzen dituen espezieetakoen antzerakoak dira). Horrela, hegazti txikiek kuku txita berea balitz bezala txitatu eta elikatzen dute.

## Ezaugarriak 
Kukua 32 cm inguru izaten da luze. Gorputzaren gaineko aldea eta paparra gris urdinxka du, azpikoa aldiz zurixka eta zerrenda ilunak dituena. Izaeraz bizia eta izutu erraza da. Udaberrian hasi eta uda ondo aurreratu arte kanta berbera errepikatzen du. Lezka-txoriaren eta txantxangorriaren habietan erruten du arrautza eta haiek ateratzen eta hazten diote txita,; gainera, ezin dute berenik hazi, kukuaren kumeak beste arrautzak habiatik bota dituelako. Europan, Asian eta Afrikan bizi da, eta intsektuak jaten ditu.

Espeziearen beste ezaugarri nagusia *kuku* kantua da: hantxetik datorkio izena: frantsesez, *coucou*; gaztelaniaz, *cuco*; italieraz, *cuculo*; katalanez, c*ucut*; errumanieraz, *cuc*; bretainieraz, *koukoug*; alemanez, *Kuckuck*; japonieraz, カッコウ, *kakkō*; errusieraz, кукушка, *kukuxka*; polonieraz, *kukułka*; hungarieraz, *kakukk*; finlandieraz, *käki*; kazakheraz, көкек, *kökek*; mongolieraz, хөхөө *khökhöö*; dzongkhaz, ཀུ་ཀུ། *ku ku/*; georgieraz, გუგული, *guguli*; turkieraz, *guguk* *kuşu* [kuşu = hegazti]; groenlandieraz, *kukuk*; hausaz: *kukku*.

## Herri kulturan 
Euskal Herrian kukuaren kantua eta udaberria aspaldidanik lotuta daude: *kukua, udaberriaren iragarle*. Hainbat sineskeria zegoen hegaztiaren inguruan eta batzuk literatura idatzirairitsi dira.

Kukua entzutea zorte ona (edo txarra) izatearekin lotzen da halaber.

Kukua euskal kulturan udaberriaren sinboloa izanda, hainbat esapide eta atsotitzetan ageri da. Gotzon Garateren *Atsotitzak* bilduman 50 esaera zaharretik gora datoz "kuku" hitzari lotuta. Esate baterako, "Urliak ez du hurrengo kukua entzungo" esamoldeak inor negua amaitu baino lehenago hilko dela esan nahi du.

Hegazti hori ez da urte osoan entzuten, esaera hauek azaltzen duten moduan: *Kukuak egiten du maiatzean kuku, garragarrilean geratzen da mutu edo* *San Joanetan kuku, San Pedrotan mutu.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Animalien hotsak

## Kanpo estekak 
*  Kuku ezberdinen bideoak.
Diska (Izate taldearen diskoa)

***Diska*** Izate taldearen diskoa da. 2006an plazaratu zuten.

## Abestien zerrenda 
Hauek dira:
* 1-Gaztetxeak
* 2-Dudak
* 3-Oreka
* 4-Babel Dorrea
* 5-Segi Aurrera
* 6-Bakarrik
* 7-Har Nazazu
* 8-Berekoikeria
* 9-Infernuaren Irudiak
* 10-Ze Ordutan?
* 11-Zurekin

## Erreferentziak
Wikibertsitatea

eskuinera|thumb|Wikiversityren logoa
**Wikiversity** Wikimedia fundazioaren proiektuetako bat da, Wikipedia bezalaxe MediaWiki softwarean oinarrituta dagoena. Bere helburua ikasketa askerako edukiak biltzea da, sarean dagoen unibertsitate bat bailitzan. Oraindik beta fasean dagoenez hizkuntza gutxi batzuetan baino ez da existitzen.

Bertako edukiak GFDL lizentziapean argitaratzen dira.

## Kanpo estekak 
* Wikiversity
Gotiko (argipena)

**Gotiko** izen eta izenondoak hainbat adiera ditu:

* **gotikoa** edo arte gotikoa;
** arkitektura gotikoa;
* gotikoa, hizkuntza germaniko hil bat;
* kultura gotikoa, XX. mendean sortutako hiri-kultura bat.
Abako (argipena)

**Abako** hitzak adiera zebait ditu:

* abakoa, batuketak, kenketak eta biderketak egiteko erabiltzen den tresna;
** abako nepertarra, biderkadurak eta zatidurak kalkulatzeko tresna;
* arkitekturan, abakoa, kapitela koroatzen duen egitura;
* **abakoa** edo nomograma, balio bat zehazteko erabiltzen den bi dimentsioko diagrama.
Grand Theft Auto

**Grand Theft Auto** edo **GTA** bideo-joko-sail bat da, hainbat bertsio baitaude. Jatorriz, *DMA Design*ek diseinatu zuen, ondoren Rockstar North eta azkenean Rockstar Games deituko zen konpainiak. Bideo-jokoen serie bat da David Jones sortu zuena eta gero Sam Hourse eta Dan Houser lagundu zioten.Saga honek hainbat kriminalen istoriak erakusten dizkigu eta bata besterakin erlazionatzen dira, gero eta jende gehiago arazo ezberdinetan sartuz denbora pasa ahala.

## Bertsioak 
Grand Theft Auto V' abenturazko bideo-joko bat da. Rockstar North konpainia britainiarrak Rockstar Games-ek banatzen du. PlayStation 3 eta Xbox 360.4 kontsoletarako 2013ko irailaren 17an kaleratu zen eta, ondorioz, 2014ko azaroaren 18an kaleratu zen PlayStation 4 eta Xbox One belaunaldi berrietarako grafiko hobeak eta ezaugarri berri interesgarriak txertatuz, lehen pertsonako ikuspegiarekin eta azkenik, Microsoft Windows-en, 2015eko apirilaren 14an. Grand Theft Auto serieko lehen izenburu  Grand Theft Auto IV izan zen 2008an argitaratu zena

Lehenengo informazioa Rockstar Games-ek 2011ko urriaren 25ean argitaratu zuen.Jolasa Los Santos  fikziozko hirian kokatzen da, baita inguruetan ere, Los Angeles hirian eta Kaliforniako hegoaldean.

Aurrekoa GTA jokoa San Andreas izan zen. Lehen aldiz jokoan hiru pertsonai desberdin egongo dira: bat bakarra, Michael, Trevor eta Franklin. Jokalariak online moduan erabiltzen duen pertsonaiaz gain. Grand Theft Auto V-en estreinaldia 2011ko azaroaren 2an inauguratu zen

Historiako bigarren joko garestiena da, 265 milioi dolarreko gastua duena, bere aurreko GTA IV-100 milioi dolar baino gehiagotan gaindituz. Hala ere, Grand Theft Auto V-ek 800 milioi dolar lortu zituen estreinaldiaren lehen 24 orduetan,  historiako zortzigarren bideo-jokoa denbora hain gutxian hainbeste diru lortu zuena; 3 egunetan 1000 milioi dolarreko salmenten errekorra lortu zuen.

### **HIRIAK** 
Los Santos: GTAren historiaren zati bat garatzen duen hiria da: San Andreas eta GTA V.-ren historia. Los Angelesen (Kalifornian) inspiratuta.

San Fierro: GTAren historiaren zati bat garatzen duen hiria da: San Andreas. Kaliforniako San Frantziskon inspiratuta.

Las Venturas: GTAren historiaren zati bat garatzen duen hiria da: San Andreas. Las Vegasen (Nevada) inspiratuta.

Blaine konderria: GTA V. historiako zati bat garatzen duen konderria da, hau da, Bone County, Flint County, Whetstone, Stolen Land eta Red County.

## Kanpo estekak 
*  Grand Theft Autoren webgune ofiziala
Ford Motor Company

[thumb|250px|Fordeko muntaketa katea [1913an.]]
**Ford Motor Company** edo **Ford** Henry Fordek 1903an sortutako AEBetako automobil ekoizlea da. Munduko hamar korporaziorik handienetan egon da azken urteotan, baina 1995tik merkatua galdu du, batez ere Toyotaren mesedetan. Konpainia honek marka asko bereganatu ditu, besteak beste Lincoln, Mercury, Jaguar, Aston Martin, Land Rover edo Volvo.

Eskala handiko ekoizpenean aitzindaria izan zen Ford enpresa, muntaketa-katea hor sortu baitzen. Henry Forden lantegi eraginkorrek, soldata handiko langileek eta prezio merkeek (1914rako Fordismo zeritzonak) ekoizpena irauli zuten.

## Ikus, gainera 
* Ford Focus

## Kanpo estekak 
*  *Ford Motor Company* enpresaren webgune ofiziala
Elebide

**Elebide** herritarren hizkuntz eskubideak bermatzeko Eusko Jaurlaritzaren Euskara Sailaren, Hizkuntza Politikaren Sailburuordetzak kudeatzen duen zerbitzua da. Elebideren helburu nagusia, Euskal Autonomia Erkidegoko bi hizkuntza ofizialen arteko parekotasun erreala lortzea da, hau da, euskara eta gazteleraren erabilera berdina izatea. Hizkuntza eskubideak urratuak izan zaizkion edozein pertsonak bideratu ditzake bere kexa, galdera edota iradokizunak webgune, e-posta -elebide@ej-gv.es- edo 012 telefono zenbakira deituz.

## Kanpo estekak 
*  Elebideren webgune ofiziala
*  Kexak egiteko moduak
Bahman Ghobadi

**Bahman Ghobadi** (; , *Behmen Qubadî*; Baneh, Irango Kurdistan, 1969ko otsailaren 1a - ) zinema zuzendari kurdua da.

## Bizitza 
Bahman Ghobadi jaio zen Baneh-en, Iran eta Irak arteko mugatik gertu dagoen hirian, Kurdistango probintzian (Iran). Zazpi senideko familia baten lehenengo semea izan zen. Banehn bizi izan zen 12 urte bete arte.
Inguru hartako gatazka zibilen ondorioz, familia osoa Sanandajera emigratu zuen, Kurdistango probintziako erdigunera, Iranen.
Sanandajeko institutuan graduatu ondoren, Ghobadi Teheranera joan zen 1992an.
Argazkilaritza industrialaren arloan hasi zuen bere ibilbide artistikoa. Irango Irrati-difusioko Goi Eskolan ikasketak egin zituen  baina ez zen graduatu. Ikasketa plan formal bati jarraitu beharrean, zinemako ofizioa ikasteko modu bakarra film laburrak nekaezin egitea zela uste zuen eta 8 mm-ko kamera erabiliz, film labur dokumental batzuk filmatzea izan zuen abiapuntu.

Zinemaren ikuspegi praktiko horrekin, Ghobadik estilo propio garatu zuen, laster tokiko errekonozimendu zabala lortu zuena. Arrakasta handia izan zuen "Life in a Fog " (1999) filmarekin, Iranen inoiz filmatutako film labur goraipatuenetako bat. Arrakasta horren ondoren, Bahman Ghobadik «A Time for Drunken Horses» (2000) egin zuen, Irango historiako lehen film luze kurdua. Nazioarteko hainbat sari jaso ondoren, Ghobadik nazioarteko arreta erakarri zuen, eta zinema kurduaren aitzindari bihurtu zen.

Film hori eta Ghobadik egindako ondorengo film guztiak (besteak beste, «Half Moon», 2004, eta «Turtles Can Fly», 2006) oso laudatuak izan ziren mundu osoko zinema-jaialdietan, eta dozenaka sari jaso zituzten, baina apenas ikusi ziren jaioterrian. 2009an, Ghobadik «No One Knows About Persian Cats» amaitu zuen, Teherango indie underground musika-eszenari buruzko erdikumental bat, Iranen filmatua baimen ofizialik gabe eta baldintza oso mugatuetan. Ondoren, Iran utzi eta atzerrian jarraitu behar izan zuen lanean. 2012an «Rihno season» egin zuen, Istanbulen filmatua. Bere azken lana- «Flag Without A Country» (2015) dokumental-fikzio kurdua da, Erbilen (Iraqi-Kurdistan) egina.

Hainbat film labur egin ondoren 2000an *Dema hespên serxweş* egin zuen, Iranen egindako lehendabiziko pelikula luze kurdua izan zena.

Geurean oihartzuna eduki dutenak 2004 eta 2006an Donostiako Zinemaldian urrezko maskorra irabazi duten pelikulak izan dira: *Kûsî Jî Dikarin Bifirin* edo "Dortokek hegal egin dezakete" eta *Nîwemang* edo "Ilargi-erdia" hurrenez hurren.

## Filmografia 
### Film laburrak 
* *Golbaji*, 1990
* *A Glance*, 1990
* *Again Rain with Melody*, 1995
* *Party*, 1996
* *Like Mother*, 1996
* ''God's Fish*, 1996
* *Notebook's Quote*, 1996
* *Ding*, 1996
* *Life in Fog*, 1997
* *The Pigeon of Nader Flew*, 1997
* *Telephone Booth*, 1997
* *War is Over*, 2003
* *Daf*, 2003

### Film luzeak 
* *Dema hespên serxweş*, 2000
* *Gomgashtei dar Aragh*, 2002
* *Kûsî Jî Dikarin Bifirin*, 2004
* *Nîwemang'', 2005

## Kanpo estekak 
*  Bahman Ghobadi IMDb
* Elkarrizketa Bahman Ghobadiri Argia aldizkarian.
Ararat

**Ararat** —*Ararat mendia* izenaz ere ezaguna— (; ; ) Turkia eta Kurdistango mendirik altuena da, 5.137 metrokoa.

Iğdır probintzian dago, Turkiako ipar-ekialdean, Irango mugatik 16&nbsp;km-tara mendebalerantz eta Armeniatik 32&nbsp;km-tara hegoalderantz. Iğdır da hiririk gertuena.

Gaur egun Turkiako parte izan arren Ararat mendia Armenia historikoaren parte da, eta bertako sinbolo nazionala. Armeniako Errepublikako armarrian agertzen da eta ia herrialde osotik ikus daiteke. Armeniak lurralde hori galdu zuen armeniar genozidioa eta gero.

## Lotutako gaiak 
* Bibliako Hasiera liburuan agertzen denaren arabera, Uholde Unibertsalaren ostean Noeren kutxak bertan ukitu zuen lurra, eta bertan egon ziren kutxan zihoazenak, urak beraien lekura bihurtu arte. Datu horiek egiaztatzeko hainbat espedizio egin izan dira historian zehar, baina ez da emaitza egokirik aurkitu orain arte.
* Yasar Kemal idazleak *"Ağrıdağı Efsanesi"* ("Ararat mendiko elezaharra") eleberri epikoa argitaratu zuen 1970ean. 2003an Elkar eta Alberdania argitaletxeek euskaratuta kaleratu zuten, "Ararat mendiaren sumina" izenburuarekin.
* Atom Egoyan zinema zuzendari armeniar-kanadarrak 2002an estreinatu zuen *"Ararat"* izeneko filma, Armeniako herriaren aurka egindako genozidioa (1915-1917) aipagai.

## Argazkiak 

Image:Ararat sil.jpg|Ararat, 4,700m-ko ikuspegitik
Image:Ararat vrh1.jpg|Ararat, 4,900m-ko ikuspegitik
Image:Ararat dalj5.jpg|Ararat, 2,700m-ko ikuspegitik
Image:Ararat dalj1.jpg|Ararat, herrixka batetik ikusita
Image:Ararat vrh.jpg|Ararat elurtuta
Image:Ararat dalj2.jpg|Ararat eta bidaiariak
Image:Ararat.JPG|Ararat, Armeniako mendebaldeko ikuspegitik
Image:NEO ararat big.jpg|Ararat satelitetik ikusita
Image:Armenia Khorvirap.jpg|Khor Virap monasterioa Ararat mendiaren aurrean
Image:Yerewan with Ararat.jpg|Erevan, Armenia eta Ararat mendia
Image:Yerevan Mount Ararat.jpg|Erevan, Armenia eta Ararat mendia atzean
Image:Mount Ararat, Ararat Plain, Armenia-Turkey border, Armenia.jpg|Ararat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kurduera

**Kurduera** ( edo ; ahoskera: [ˈkuɾdiː]) Ipar-mendebaleko irandar hizkuntzen continuum bat da, kurduek mintzatua, Hego-mendebaldeko Asian. Kurdistango jatorrizko hizkuntza da eta 30 bat milioi hiztun ditu munduan zehar. Indoeuropar mintzaira da, irandar hizkuntzen adarraren barruan dagoena.

Estatusari dagokionez, Iraken beren hizkuntza ofiziala izatea lortu dute kurdueradunek, baina Turkian oztopo larriak ipini dizkiete, Sirian debekatuta dago eta Irango eskoletan ez dago baimenduta.

## Hizkuntzak eta dialektoak 
Kurduek hainbat mintzaira dituzte, ipar-mendebaleko irandar taldekoak denak. Bi azpitaldetan sailkatuta daude: kurduera eta zaza-gorania. Azken hori batzuetan kurdueraren dialektotzat hartzen da baina, oro har, beste hizkuntzatzat hartzen da (horrenbestez, kurduek berezko bi hizkuntza dituztela esan ohi da):

### Kurdueraren dialektoak 
* Iparraldekoa
** Kurmanji: Irakeko Kurdistango iparraldean (Dahuk), Turkiako hegoekialdean, Irango ipar-mendebaldean (Urmia aldean) eta ipar-ekialdean (Khorasan aldean), Sirian eta Kaukasoan.
** Kurdi edo Sorani: Irango mendebaldean (Mahabad, Sanandaj) eta Irakeko Kurdistango erdialdean (Arbil, Kirkuk, Suleimaniya).
* Hegoaldekoa
** Kermanxahi: Irango mendebaldean (Kermanxah) eta Irakeko ekialdean (Khanaqin, Mandali)
** Laki: Irango Lorestan probintzian.

### Zaza-goraniaren dialektoak 
* Zazakia (Turkian)
** Kirmandjkia edo dersimlia: Tunceli eta Erzincan probintzietan.
** Dimlia edo deylamia: Elazig, Bingol, Diyarbakir, Sanliurfa eta Adiyaman probintzietan.
* Gorania: Kermanshahko probintzian (Iran), Halabjako eskualdea (Irak) eta Hawraman mendietan (Iran eta Irak artean).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lituaniera

**Lituaniera** () Lituanian hitz egiten den talde baltikoko hizkuntza bat da, bertako hizkuntza ofizial bakarra. Guztira 4 milioi hiztun inguru ditu.
thumb|ezkerrera|180px|Emakume bat lituanieraz mintzatzen da
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berkeley Open Infrastructure for Network Computing

**Berkeley Open Infrastructure for Network Computing** (Sare bidezko Konputaziorako Berkeleyko Azpiegitura Irekia) edo **BOINC** konputazio banaturako azpiegitura bat da, hasiera batean SETI@home proiekturako garatu zen arren, zabaltzeko asmoarekin egindakoa. Software librea da eta LGPL lizentziapean banatzen da. Software hau Kaliforniako Unibertsitatearen Berkeleyko egoitza batean garatzen dute, David Andersonek zuzenduta.

## Jatorria 
*SETI@home* BOINC azpiegitura erabiltzen duen proiektu ezagunenetakoa da. Bere arrakastari esker kalkuluak burutzeko ordu asko eta asko behar zituzten beste proiektu ugari sortu ahal izan dira ondoren. Konputazio banatuari esker, milaka ordenagailu batzen diren sare bakar batez baliatuz kalkulu hauek askoz azkarrago burutzen joan daiteke.

## BOINC azpiegituran barne dauden proiektuak 
* Cell Computing — ikerketa biomedikoa. Webgunea (japonieraz)
* Climateprediction.net — XXI. mendeko eguraldia aurreikusten saiatzea. Webgunea
** BBC Climate Change Experiment — Webgunea (Climateprediction.net-en barne dago)
** Seasonal Attribution Project — Webgunea (Climateprediction.net-en barne dago)
* Einstein@Home — biratzen ari diren neutroien izarren (pulsar) bilaketa. Webgunea
* LHC@home — Large Hadron Collider proiektuan partikulen similazioak burutzeko CERNeko zientzialarientzako laguntza. Webgunea
* Leiden Classical — Mekanika klasiko orokorra (Leidengo Unibertsitatea). Webgunea
* Predictor@home — Proteinen sekuentzietan oinarrituz, hauen egitura aurreikustea. Webgunea
* Rosetta@home — Proteinen egitura aurreikusi eta diseinatzea du helburu, hainbat gaixotasun garrantzitsuri irtenbidea aurkitu asmoz. Webgunea
* SETI@home — Inteligentzia estralurtarraren bilaketa (SETI). Webgunea
* SIMAP — Proteinen datu-base batean oinarritzen da, beraien arteko antzekotasunak antzemateko. Webgunea
* SZTAKI Desktop Grid — Zenbaki-sistema bitar jeneralizatuen bilaketa. Webgunea
* World Community Grid — giza gaixotasunen ezagutzan aurrerapena. Webgunea

## Kanpo estekak 
*  Berkeley Open Infrastructure for Network Computing (BOINC)
*  Proiektu guztien estatistikak
Web crawler

**Web crawler** modu automatikoan webeko orrialdeak arakatzen dituen sistema da. Web crawler bat orrialde guzti hauen kopia bana egin eta datu-base batean indizatu ondoren web bilatzaile batean modu azkarrean emaitzak erakusteko erabiltzen da.

Hasteko, eskuz zehaztutako URL helbide zerrenda bat izaten dute abiapuntu, ondoren orrialde guzti horietan hiperloturak aurkituz doan heinean orrialde berriak deskubritu eta eremua handituz doa. Horrela jarraitzen du helbide berri gehiago aurkitzen ez dituen arte edo amaiera puntu bat definitu arte.

## Kanpo estekak
Guantánamo

**Guantanamo** Kubako hego-ekialdean dagoen udalerria da, izen bereko probintziako hiriburu dena. 275.000 biztanle inguru ditu, gehienak azukre-kanabera eta kafearen produkzioan aritzen direnak.

## Ikus, gainera 
* *Guantanamera*
* Guantanamoko Badia Basea

## Kanpo estekak
Independentziaren Aldeko Alderdia

**Independentziaren Aldeko Alderdia** (**PI**) (katalanez *Partit per la Independencia*) euskaraz) alderdi independentista kataluniarra izan zen.

Angel Colomek 1996an sortu zuen, ERCtik banandu ondoren. 1996ko hauteskundeetan izan zituen emaitzengatik desagertu zen. Hauteskunde haietan Pilar Rahola aurkeztu zen Bartzelonako hautagai moduan.

Gaur egun, Colom eta alderdi honetako kide askok Convergència Democràtica de Catalunyara joan ziren.

## Kanpo estekak
Andres Vilariño

**Andrés Vilariño Esnaola** (Donostia, 1951ko irailaren 28a) auto pilotua da. 8 urte zituela gidatzen ikasi zuen eta 17 urterekin lehiatzen hasi zen. Hasieran kopilotu gisa hasi zen, baina gero pilotu gisa. Ander Vilariño eta Ángela Vilariño hondarribitar auto pilotuen aita da.

Bere kirol ibilbidean lau Espainiako Mendi Igoeretako Txapelketa irabazi ditu: 1979, 1980, 1984 eta 1999. urteetan. Emaitzei dagokienez, Vilariñoren urterik emankorrenak 1989 eta 1992. bitartekoak izan ziren, lau Europako Mendi Txapelketa erdietsi baitzituen. Europako txapelketetan 33 garaipen baino gehiago lortu ditu, eta urte askotan munduko pilotu onenen artean sailkatu izan da donostiarra. Euskal automobilismoak sekula izan duen piloturik hoberena da.

## Palmaresa 
* Europako Mendiko Txapelketa 4 alditan irabazi du.
* 4 alditan Espainiako txapelduna.
* Espainiako turismo txapelduna.
* Rally eusko-nafarrako txapelduna.
* Le Manseko 24 orduetan laugarren izan zen GT2 kategorian.

## Ikus, gainera 
* Ander Vilariño
* Ángela Vilariño

## Kanpo loturak 
*  Andrés Vilariño euskaraz.neten
## Erreferentziak
Eslovakiera

**Eslovakiera** () Eslovakian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, bertako hizkuntza ofiziala dena. Antzekotasun handiena duen hizkuntza txekiera da.

1920tik, Eslovakiako hizkuntza ofiziala da eta, 1992az geroztik, Eslovakiako hizkuntza nazional bakarra. Lehen testu ezagunak XIV. mende bukaerakoak dira. Erreformaren ondoren, eslovakiera herriaren hizkuntza izan zen, burgesia protestanteak txekiera hizkuntza nagusitzat aukeratu baitzuen. XVII. mendearen bukaeran, Eliza katolikoak eslovakieraren erabilpena bultzatu zuen, txekiar protestanteei aurre egitearren, eta XIX. mendearen erdialdean osatu zen Eslovakiako literatur hizkuntza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Fernández

**Iker Fernández Roncal** (Donostia, 1977ko irailaren 9a -) snowboard kirolaria da. Half-pipe kategorian parte hartzen du eta hiru alditan parte hartu du neguko joko olinpikoetan. Ezizena *Líneas Aéreas* du nazioarteko snowboard zirkuituan.

## Emaitzak 
Hona hemen Iker Fernándezen emaitzak Olinpiar Jokoetan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Elkarrizketa Iker Fernandezi
*  Fitxa - www.coe.es
Ibon Idigoras

**Ibon Idigoras Mendoza** (Zarautz, 1979ko azaroaren 8a -) snowboard kirolaria da. Boardercross kategorian parte hartzen du eta behin egon da neguko Olinpiar Jokoetan.

## Olinpiar Jokoak 
Ibon Idigorasek behin hartu du parte Olinpiar Jokoetan:

## Munduko Txapelketa 
Ibon Idigorasek behin hartu du parte Snowboard Munduko Txapelketan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Fitxa - www.coe.es
*  Ibon Idigoras
Sarerako sarbide-protokolo

**Sarerako sarbide-protokolo** edo atzipen protokoloak, atzipen anitzeko protokoloak edo kanala atzitzeko protokoloak ere ezagunak dira.

Sare lokalek difusio teknologia erabiltzen dute gehien bat. Difusio sareetan, kanala estazio guztien artean konpartituta dago. Mezu bakoitzak helburu bat dauka, baina ordenagailu guztiek entzun behar dute mezua, haientzat den jakitako.

Kontuan hartuta sareko elementu guztiek transmisio-ahalmena konpartituta daukatela, modu ordenatu baten transmititu behar da, errore eta gatazkarik izan ez dadin. Hau gauzatzeko kanala atzitzeko protokoloak daude.

## Eramailearen detekzio bidezko atzipen protokoloak 
Mezua (bit-multzoa) bidali baino lehen, transmisio-bidea (kanala) libre dagoen ala ez begiratzen duten protokoloei atzipen anitzeko protokoloei deitzen zaie.

Teknika hauetan sareko makina batek edozein unetan transmiti dezake, ausazko ezaugarria du orduan, honi kontrajartzen direnei kontrolatuak (deterministak) deitzen zaie . Estazio bik edo gehiagok batera transmititzen badute, talka gertatzen da. Honen ostean, transmititzeko eskubidea zeinek duen, protokoloek erabakitzen dute. Hona hemen mota honetako protokoloak:

* ALOHA hutsa (euspen-soila)
* CSMA (Carrier Sense Multiple Access)
* CSMA/CD (Carrier Sense Multiple Access with Collission Detection)
* CSMA/CA (Carrier Sense Multiple Access with Collission Avoidance)

## Talkarik gabeko atzipen protokoloak 
Atzipen protokolo hauetan, estazio igorleak baimena (erreserba) eskatzen du eta onartzen bada, mezua bidaltzeko txanda iritsi arte itxaroten da.

Gatazka lehia astundu egiten da, transmisio-bidea luzea eta mezuaren tamaina handiak direnean, zuntz optikoko sareak kasu.

Modu askotakoak daude. Adib: Polling (aukeratze-deia), Lekukoaren protokoloa, Bit-map protokoloa, Atzeranzko zenbaketa bitarra, Euspen mugatuko protokoloak...

* Polling (aukeratze deia)
* Lekukoaren protokoloa

## Haririk gabeko sareen protokoloak 
* MACA (Multiple Access Collission Avoidance)

## Erreferentziak 
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), Ehu ed.
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Computer Networks* (4. ed 2003), Prentice Hall.

## Kanpo estekak 
Telekomunikazio hiztegia:
:* Telekomunikazio Hiztegia euskaraz
CSMA

CSMA (Carrier Sense Multiple Access, eramailearen detekzio bidezko sarbide anizkoitz)

**Informazioa bidali baino lehenago, estazioak transmisio-bidea entzuten du** eta libre dagoenean transmititzen hasten da.
Transmisio-bidea libre ez badago, libre egon arte itxaroten du. Kasu honetan estazioek aukera bi daukate :
* Transmisio-bidea (Sarea) entzuten jarraitu, libre egon arte, hots, “**1-iraunkortasuneko CSMA**” teknika . Behin eta berriz saiatzen delako transmisio-bidea entzuten “**1-iraunkor**” deitzen zaio (probabilitatea %100=1/1=1).
* Beste aukera “**CSMA ez iraunkorra**” deitzen da. Transmisio-bidea hartuta badago transmisioa hurrengorako uzten da, baina bestearekin alderatuz denbora tarte aleatorio bat itxarongo du berriz transmisiori saiakerari ekiteko.

CSMA prozeduran estazio igorleak mezua transmitituz aparte, beste seinale bat bidaltzen du gainerako estazioei transmisio-bidea okupatuta dagoela adierazteko, eramailea (carrier) hain zuzen.
Transmisio-bidea libre dagoenean estazio igorleak mezua bidaltzen du eta estazio hartzailearen onespen-agiria (ACK) itxaroten zain dago. Seinale hau ez badu jasotzen edo ezezko bat jaso ezkero, estazio igorleak suposatzen du talka bat egon dela eta prozesu berriz abiatzeko denbora aleatorio bat itxarongo du.

## Ikus, gainera 
* Atzipen protokoloak

## Erreferentziak 
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), EHU ed.
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Computer Networks* (4. ed 2003), Prentice Hall.

## Kanpo estekak 
* Telekomunikazio Hiztegia: www.telekomunikaziohiztegia.org
ALOHA hutsa

**ALOHA hutsa** oinarrizko protokoloa da, ez dena kezkatzen transmisio-bidean seinale elektrikorik dagoen. Igorle batek datuak bidali nahi dituenean bidali egiten ditu kanala libre dagoen ala ez begiratu gabe. Bukatzen duenean hartzaileak informazioa ondo jaso badu egiaztapena bidaliko dio, eta egiaztapena ez bada denbora tarte batean iristen, igorleak datuen artean talka egin duela suposatzen du. Estazio hartzaileak egiten duen zeregin bakarra, estazio igorleari mezua heldu zaion ohartaraztea da.

Estazio igorleak ez badu onespenik (acknowledgement, ACK) jasotzen suposatzen du mezua ez zaiola heldu. Orduan estazio igorleak denbora bat itxaroten du, berriz mezua birbidaltzeko. Itxaronaldi honek aleatorioa izan behar du bestela aurreko mezuarekin berriz talka egingo luke.

ALOHA bezalako protokolo baten eraginkortasuna oso baxua da (gehienez %18), kaosean oinarritzen baita. Kanalaren okupazioa handitzen denean estazioen arteko talkak handitu egiten dira eta sarea kolapsatu daiteke. Talka bat ematen da bi emisio aldiune berean ematen badira.

## Ikus, gainera 
* Atzipen protokoloak
* ALOHA artekatua

## Erreferentziak 
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), EHU ed.
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Computer Networks* (4. ed 2003), Prentice Hall.

## Kanpo estekak
CSMA/CA

**CSMA/CA** **C**arrier **S**ense **M**ultiple **A**ccess with **C**ollission **A**voidance-ren siglak dira. Termino hau izendatzeko zenbait itzulpen daude, hauen artean: Eramailearen detekzio bidezko eta talka saihesteko sarbide anizkoitz; Garraiatzailearen detekzio bidezko eta Talka saihesteko bidezko sarbide anizkoitz.

**CSMA/CD**ren aldaera honetan estazio batek transmititu nahi badu, transmisio-bidea libre dagoen entzuten du eta libre egon ezkero, transmititu nahi duen asmoa adierazten die gainerako estazioei. Beste estazio batzuk transmititzeko baldin badaude, aurrez definitutako lehentasun arauekin erabakitzen da nork transmiti ahal duen. Honela lehentasun handiena daukan estazioari ematen zaio transmititzeko eskubidea, batzar bateko moderatzaile bat bezala.

## Ikus, gainera 
* Atzipen protokoloak

## Erreferentziak 
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), EHU ed.
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Computer Networks* (4. ed 2003), Prentice Hall.

## Kanpo estekak 
Telekomunikazio Hiztegia: www.telekomunikaziohiztegia.org