open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alderdi Laborista (Irlanda)

**Alderdi Laborista** edo **Alderdi Langiletiarra** (*Labour party* Ingelesez edo *Páirtí an Lucht Oibre* Gaeleraz) Irlandako Errepublikako alderdi sozialdemokrata nagusia da. 1912an Irladako Sindikatu Biltzarretik jaio zen, James Connollyk sortuta.

## Historia 
Alderdi Laboristak 1918 eta 1921eko hauteskundeetan esku ez hartzea erabaki zuen, Irlandaren estatus politikoa bigarren maila batean uzten zelako. Guda zibilak alderdia zatitu zuen, Anglo-Irlandar Itunaren kontra eta alde zirenen artean. Gerraren ondoren, 1920, 1930 eta 1940ko hamarkadetan eserleku kopuruan bigarren eta hirugarren alderdia izan zen, Fine Gaelekin lehian.

Urte hauetan zehar James Larkin eta William X. O'Brienen arteko gatazkak alderdiari kalte handia egin zion, eta Alderdi laborista nazionala izeneko zatiketa jaio zen. 1960ko hamarkadan, alderdia norabide sozialista hartu zuen eta 1973 eta 1977 artean Fine Gaelekin koalizioan gobernatu zuten. 1981 eta 1987 urteen artean ere koalizio berbera errepikatu zen. Hamarkada honetan alderdiaren ezker eta eskuin frakzioek desadostasun sakonak izan zituzten. Azkenean, alderdi nagusiekin akordioak izatearekin aurka zirenak garrantzia galdu zuten alderdian. Joe Higgins alderditik kanporatu zutenean, Irlandako alderdi sozialista sortu zuen.

1990an Mary Robinson Irlandako presidente izendatu zuten (Alderdi Laboristako kide zen arren, independente gisa aurkeztu zen). 1993 eta 1994 artean, Fianna Fail alderdiarekin gobernatu zuen, baina 1994an Ortzadarraren koalizioa (*Rainbow Coalition*) eratu zuten Fine Gael eta Ezker Demokratarekin. 1997ra arte iraun zuen gobernu honek, Berti Ahern hauteskundeak irabazi zituenean. Urte berean, ezker demokratarekin bat egin zuten. Fine Gaelkin koalizio akordia sinatu zuten hauteskundeetarako 2007an.

Akordio horren ondorioz, eta 2011ko hauteskundeetan izandako emaitza onei esker, gobernua osatu zuen Fine Gael-ekin batera. Egungo alderdiburua Joan Burton da.

## Alderdiaren sailak 
* Gaztedi laborista.
* Emakume laboristak.
* Sindikalista laboristak
* Zinegotzi laboristak
* Ipar irlandako foro laborista
* Berdintasun laborista

## Alderdiburuak 
* Thomas Johnson 1922-1927
* Thomas J. O'Connell 1927-1932
* William Norton 1932-1960
* Brendan Corish 1960-1977
* Frank Cluskey 1977-1981
* Michael O'Leary 1981-1982
* Dick Spring 1982-1997
* Ruairi Quinn 1997-2002
* Pat Rabbitte 2002-2007
* Eamon Gilmore 2007-2014
* Joan Burton 2014tik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Gaztedi laborista
Aski da!

***Aski da!*** () Euskadi eta Espainiako hiritar batzuek sortutako erakundea zen, hiru helburuokin: ETAren ekintzak salatzea, euren biktimak babestea eta Euskadiko egungo estatus politikoa, Espainiako Konstituzioak eta Euskadiko Autonomia Estatutuak ezarritakoa alegia, defendatzea, batez ere euskal abertzaleen aldatzeko saioen aurrean (Ibarretxe Planar, esaterako). Bitarteko nagusiak manifestaldiak eta hedabideetarako adierazpenak zituen.

1999an sortu zuten, Ermuko Foroa, Salvador Foroa, Denon Artean eta Terrorismoaren Biktimen Elkartea elkarteen babesari esker: lehendabiziko bozeramailea Fernando Savater filosofoa izan zen.

Hasiera batean, PSOE eta PP inguruko pertsonak batzen zituen arren, 2007 urtearen inguruan PSOEko José Luis Rodríguez Zapaterok kritika gogorrak jaso zituen erakunde horren partetik, terrorismoren aurka egin zuen politika zela eta.

2001eko apirilean, Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan, Jaime Mayor Oreja eta Nicolás Redondoren aldeko bozka eskatu zuen.

*Aski da!* erakundeko kide ezagunenak Jon Juaristi, Joseba Pagazaurtundua (ETAk 2003an hilda), Maite Pagazaurtundua, Consuelo Ordóñez, Arcadi Espada, Carmen Iglesias, Javier Urquizu, Mikel Azurmendi, Iñaki Ezkerra, Agustin Ibarrola, María San Gil, Rosa Díez eta Fernando Savater izan ziren.

2007ko maiatzean desagertu zen. Urte horretan, besteak beste *Aski da!* eta Fernando Savaterrek bultzatuta, UPyD alderdia sortu zuten.

## Ikus gainera 
* Unionismo (Espainia)
* Espainiar nazionalismoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Demokrata Progresistak

** Demokrata Progresistak** (*Progressive Democrats* ingelesez edo *An Páirtí Daonlathach* gaeleraz) alderdi politiko irlandarra da. Gizarte zein ekonomia alorretan joera liberala daukate; estatuaren esku hartzea baino enpresa pribatua bultzatzea hobe dela uste dute.

Desmond O'Malleyk sortu zuen alderdia 1985ean, Fianna Failek alderditik kanporatzean. Alderdiaren beste sortzaileak Fianna Faileko kideak ziren ere bai. 1987ko hauteskundeetan emaitza onak izan zuten eta *Daileko* hirugarren alderdia bilakatu zen. 1889an koalizio gobernu bat osatu zuten Fianna Failerekin, 1992raino iraun zuena. 1997an FF-PD koalizioa errepikatu zuten, 2007ra arte gobernuan egon dena.

2007ko hauteskundeetan alderdiak inoizko porrotik handiena izan zuen, bere zortzi eserlekuetatik sei galduta. 2009ko udal eta europar hauteskundeetara buruzagi berri batekin joan nahi zutela adierazi arren, zenbait eskandaluren ondorioz, zuzendaritzak alderdia desegiteko proposamena aurkeztu zuen 2008ko irailean. 2008ko urrian egingo de kongresuan eztabaidatuko da puntu hori.

## Alderdiburuak 
### *Liderra* 
* 1985–1992: Des O'Malley
* 1993–2006: Mary Harney
* 2006– : Michael McDowell
### *Deputy Leaderr*a 
* 1986-1989: Michael Keating
* 1989-1992: Pearse Wyse
* 1992–1994: Pat Cox
* 2006– : Liz O'Donnell
### Presidentea 
* 2002–2006: Michael McDowell
* 2006– : Tom Parlon

## Kanpo estekak 
* www.progressivedemocrats.ie
Irlandako Alderdi Berdea

:*Artikulu hau Irlandako **Berdeak** alderdiari buruzkoa da, esanahi ezberdinentzako ikus Berdeak*

**Irlandako alderdi berdea** ( *The green party* Ingelesez edo *Comhaontas Glas* gaeleraz) Irlandako Errepublikako alderdi ekologista nagusia da.

1981an sortu zen *Ecology Party of Ireland* bezala. Irlanda osoan (errepublika eta Ipar Irlandan) alderdi bakarra bezala antolatuta dago. 2007-2011 bitartean Fianna Fáil alderdiak zuzendutako gobernuan parte hartu zuen, baina 2001an izandako hauteskundeetan lortutako emaitza txarren ondorioz, parlamentuan zituen ordezkari guztiak galdu zituen. Bere alderdiburua Trevor Sargent da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Veronika Moral

**Verónika Moral** (Burgos, 1978ko abuztuaren 30a) gipuzkoar aktorea da.

## Lanak 
### Telebistan 
* *Romi* (Prime Video)
* *La víctima número 8* (ETB 2 / Telemadrid)
* *Física o química* (Antena 3)
* *Euskolegas* (ETB 2)
* *Alquilados* (ETB 2)
* *Campus* (ETB 2)
* *Ciudad Sur* (Antena 3)
* *Compañeros* (Antena 3)
* *El Show de* (ETB)
* *Goenkale* (ETB 1)
* *Jaun ta Jabe* (ETB 1)
* *Paco y Veva* (TVE 1)
* *Policías* (Antena 3)
* *Road Runners* (Bideoklip)
* *Tres son multitud* (Telecinco)
* *Los Serrano* (Telecinco)
* *Capital* (Telemadrid)
* *CLA no somos ángeles* (Antena 3)

### Zinean 
* *Vitoria, 3 de marzo* (2018)
* *Cásate conmigo*
* *Primera persona* (2002)
* *Sara* (IVIM)
* *Sí, quiero...* (1999)
* *Trio de ases, el secreto de la Atlántida* , Joseba Vazquezek zuzenduta (2008).
* *Infierno*

### Antzerkian 
* *Federica de Bramante o las florecillas del fango* (Pedro G. de las Heras)
* *Marat Sade* (DEBACLE)

## Kanpo estekak
Deuterio

**Deuterioa**, ^{2}H isotopo zeinuaz ere ezaguna, naturan aurki dezakegun bigarren hidrogeno isotopo arruntena dugu. Protioa baino askoz eskasagoa da eta hidrogeno guztiaren %0,000115 osatzen du.

*Deuterio* hitza isotopoak izendatzeko existitzen diren hitz gutxietako bat da, orohar isotopoek ez baitute izenik jasotzen zeinuaz besterik. 2H protioarekin batera hidrogenoaren isotopo egonkor bakarra dugu. *Deuterio* izena egozten zaio, eta bi nukleoiz osatua du nukleoa, protoi batez eta neutroi batez. Ekilibrio elektrikoan elektroi bakarra izaten du. Lurreko hidrogenoaren %0,0026 eta %0,0184 artean *deuterio*a dugu. Isotopo honek ez du erradioaktibitaterik eta ez du giza osasunean eragin nabarmenik. Deuterio atomo ugariz osaturiko urari `*ur astun*` izena egozten zaio deuterioa protioa baino astunagoa baita. Deuterioa eta deuterioak osatzen dituen substantziak marka ez-radioaktibo gixa erabili ohi dira saiakera kimikoetan baita 1H-NMR espektroskopiako solbente gixa. `*Ur astuna*` neutroi moderatzaile eta hozgarri gixa erabili ohi da erreaktore nuklearretan. Deuterioa fusio nuklearrerako erregai gixa erabili liteke, gaur egun frantzia egoaldean eraikitzen ari dira lehen fusio generadorea ITER proiektuaren baitan hain zuzen ere.

## Ezaugarri nagusiak 
## Beste isotopoak 
Esan bezala deuterioa ez da hidrogeno isotopo bakarra naturan beste bi aurki ditzakegu 1H, eta 3H protio eta tritio-a urrenez urren. Aurrekoez gain 4H, 5H, 6H eta 7H isotopo ezegonkorrak sintetizatu ahal izan dira, zeinak aurki ezin daitezken naturan .

## Gehiago jakiteko ikusi: 
* Hidrogeno isotopoei buruzko artikulua
* Hidrogeno elementu kimikoari buruzko artikulua
* Hidrogeno atomoari buruzko artikulua

## Kanpo estekak
Alderdi Sozialista (Irlanda)

**Alderdi Sozialista** (*The Socialist Party* ingelesez edo *Páirtí Sóisialach* gaeleraz) Irlandako alderdi marxista bat da.
 
*Militant Labour* izenarekin jaio zen, geroago *Militant tendency* izendatuz eta, azkenik, 1996an, Alderdi Sozialista bilakatuz. Ipar Irlandan eta Errepublikan alderdi bakarra bezala antotaluta dago.

Joe Higgins *Dail*ean aldedi sozialistaren kide bakarra izan da. 2007ko hauteskundetan Higginsek bere eserlekua galdu zuen. *The Socialist* izeneko aldizkaria hilabetero eta *Socialist View* noiz behinka kaleratzen du.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Gaztedi sozialista
*  *The Socialist*, alderdiaren aldizkaria
Podlasiako voivoderria

**Podlasiako voivoderria** () Poloniako ipar-ekialdean kokatutako voivoderria da. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berrantolakuntzaren ondorioz. 20.187 km²ko azalera du eta 2010ean 1.188.329 biztanle zituen. Hiriburua Bialystok da.

## Hiri nagusiak 
* 22px Białystok – **291.823** (102 km²)
* 22px Suwałki – **69.268** (65.50 km²)
* 22px Łomża – **63.819** (32.71 km²)
* 22px Augustów – **29.971** (80.93 km²)
* 22px Bielsk Podlaski – **26.893** (26.88 km²)
* 22px Zambrów – **22.782** (19.02 km²)
* 22px Grajewo – **22.718** (18.93 km²)
* 22px Hajnówka – **22.159** (21.29 km²)
* 22px Sokółka – **18.945** (18.61 km²)
* 22px Łapy – **16.611** (11.90 km²)
* 22px Siemiatycze – **15.178** (36.25 km²)
* 22px Kolno – **10.772** (25.08 km²)
* 22px Mońki – **10.461** (7.66 km²)
* 22px Czarna Białostocka – **9.611** (14.28 km²)
* 22px Wysokie Mazowieckie – **9.279** (15.24 km²)
* 22px Wasilków – **8.872** (28.15 km²)
* 22px Dąbrowa Białostocka – **6.165** (22.64 km²)
* 22px Sejny – **5.971** (4.49 km²)
* 22px Choroszcz – **5.424** (16.79 km²)
* 22px Ciechanowiec – **4.923** (26.01 km²)
* 22px Supraśl – **4.554** (5.68 km²)
* 22px Brańsk – **3.800** (32.43 km²)
* 22px Szczuczyn – **3.576** (13.23 km²)
* 22px Knyszyn – **2.851** (23.68 km²)
* 22px Lipsk – **2.500** (4.97 km²)
* 22px Stawiski – **2.455** (13.28 km²)
* 22px Zabłudów – **2.396** (14.30 km²)
* 22px Suchowola – **2.255** (25.95 km²)
* Drohiczyn – **2.092** (15.68 km²)
* 22px Nowogród – **2.014** (20.55 km²)
* 22px Jedwabne – **1.908** (11.47 km²)
* 22px Tykocin – **1.906** (28.96 km²)
* 22px Goniądz – **1.903** (4.28 km²)
* 22px Rajgród – **1.677** (35.18 km²)
* 22px Kleszczele – **1.438** (46.71 km²)
* 22px Suraż – **980** (33.86 km²)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pomeraniako voivoderria

**Pomeraniako voivoderria** (polonieraz: *Województwo pomorskie* ) Poloniako iparraldeko voivoderria da. 1999an eratu zen, gobernuak egindako berantolakuntza erregionalaren ondorioz. 18.310,34&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 2.240.319 biztanle zeuzkan. Hiriburua Gdańsk da.

## Hiri nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Behe Karpatoetako voivoderria

**Behe Karpatoetako voivoderria** (Polonieraz *Województwo podkarpackie*) Poloniako hego-ekialdeko voivoderri bat da. 1999an eratu zen, gobernuaren berantolakuntza erregionalaren ondorioz. Hiriburua Rzeszów da. 2011n 2.103.505 biztanle zeuzkan

## Hiri nagusiak 
* 24px **Rzeszów** - **173.130** (97.60&nbsp;km²)
* 24px **Przemyśl** - **66.909** (43.66&nbsp;km²)
* 24px Stalowa Wola - **66.097** (82.41&nbsp;km²)
* 24px Mielec - **61.241** (47.36&nbsp;km²)
* 24px **Tarnobrzeg** - **50.115** (85.83&nbsp;km²)
* 24px **Krosno** - **47.817** (43.48&nbsp;km²)
* 24px Dębica - **47.054** (33.72&nbsp;km²)
* 24px Jarosław - **40.677** (34.46&nbsp;km²)
* 24px Sanok - **39.552** (38.15&nbsp;km²)
* 24px Jasło - **37.811** (36.65&nbsp;km²)
* 24px Łańcut - **18.076** (19.43&nbsp;km²)
* 24px Przeworsk - **15.746** (21.98&nbsp;km²)
* 24px Nisko - **15.633** (61.02&nbsp;km²)
* 24px Ropczyce - **15.070** (47.09&nbsp;km²)
* 24px Leżajsk - **14.297** (20.61&nbsp;km²)
* 24px Lubaczów - **12.387** (25.76&nbsp;km²)
* 24px Nowa Dęba - **11.432** (16.31&nbsp;km²)
* 24px Ustrzyki Dolne - **9.521** (16.79&nbsp;km²)
* 24px Kolbuszowa - **9.179** (7.94&nbsp;km²)
* 24px Strzyżów - **8.699** (13.93&nbsp;km²)
* 24px Brzozów - **7.745** (11.45&nbsp;km²)
* 24px Sędziszów Małopolski - **7.121** (9.94&nbsp;km²)
* 24px Rudnik nad Sanem - **6.740** (36.26&nbsp;km²)
* 24px Nowa Sarzyna - **6.366** (9.15&nbsp;km²)
* 24px Dynów - **6.063** (24.51&nbsp;km²)
* 24px Lesko - **5.875** (15.09&nbsp;km²)
* 24px Radymno - **5.621** (13.59&nbsp;km²)
* 24px Jedlicze - **5.612** (10.60&nbsp;km²)
* 24px Głogów Małopolski - **5.081** (13.73&nbsp;km²)
* 24px Zagórz - **4.985** (22.39&nbsp;km²)
* 24px Pilzno - **4.400** (16.01&nbsp;km²)
* 24px Sokołów Małopolski - **3.999** (15.55&nbsp;km²)
* 24px Rymanów - **3.575** (12.39&nbsp;km²)
* 24px Tyczyn - **3.290** (9.67&nbsp;km²)
* 24px Kańczuga - **3.230** (7.61&nbsp;km²)
* 24px Oleszyce - **3.161** (4.98&nbsp;km²)
* 24px Radomyśl Wielki - **2.903** (8.38&nbsp;km²)
* 24px Dukla - **2.140** (5.48&nbsp;km²)
* 24px Narol - **2.121** (12.40&nbsp;km²)
* 24px Błażowa - **2.113** (4.23&nbsp;km²)
* 24px Sieniawa - **2.067** (6.76&nbsp;km²)
* 24px Iwonicz-Zdrój - **1.920** (5.82&nbsp;km²)
* 24px Cieszanów - **1.902** (15.09&nbsp;km²)
* 24px Ulanów - **1.493** (8.08&nbsp;km²)
* 24px Baranów Sandomierski - **1.451** (9.04&nbsp;km²)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Varmia-Mazuriako voivoderria

**Varmia-Mazuriako voivoderria** () Polonia osatzen duten 16 voivoderrietako bat da, herrialdearen ipar-ekialdean dagoena. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berantolakuntzaren ondorioz. 24.173,17&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 1.427.241 biztanle zituen. Voivoderriaren hiriburua Olsztyn da.

## Hiri nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Macotera

**Macotera** Salamancako probintzian dagoen udalerria da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.364 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Salamancako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalerriari buruzko informazioa Salamancako aldundiaren webgunean.
Tritio

**Tritioa**, 3H isotopo zeinuaz ere ezaguna, naturan aurki dezakegun hidrogeno isotopo eskasena dugu, eta protioa eta deuterioa baino askoz eskasagoa da. Hidrogeno guztiaren %10-15-a edo agian gutxiago baino ez da tritioa.

*Tritio* hitza isotopoak izendatzeko existitzen diren hitz gutxietako bat da, orohar isotopoek ez baitute izenik jasotzen zeinuaz besterik. Tritioak hiru nukleoi biltzen ditu nukleo atomikoan, bi neutroi eta protoi bat urrenez urren. Egoera elektrikoki neutroan elektroi bakarra izaten du. Isotopo hau hidrogenoaren beste bi isotopo naturalak (protioa eta deuterioa) ez bezala erradioaktiboa da denbora joan ahala Helio-3 edo 3He isotopoa osatzeko desintegratzen da beta jario bidez (β partikulak). *Tritioak* 12,32 urteko batez besteko biziraupena du.

*Tritio* naturala errainu kosmiko eta atmosferako gasen arteko interakzioan sortzen da kantidade txikietan oso. Lurrean dagoen tritioaren beste iturri bat arma nuklearren entseguak dira. Fusio nuklearrean erabiltzen da, isotopoen geokimikan denbora neurtzeko eta argia bere kabuz ematen duten gailuentan. Aspaldi *tritioa* markazio kimiko eta biologikoarako erabiltzen zen marka erradioaktibo gisa, gaur egun ordea ez da hainbeste erabiltzen.

## Ezaugarri nagusiak 
## Beste isotopoak 
Esan bezala tritioa ez da hidrogeno isotopo bakarra naturan beste bi aurki ditzakegu 1H eta 2H protio eta deuterio-a urrenez urren. Aurrekoez gain 4H, 5H, 6H eta 7H isotopo ezegonkorrak sintetizatu ahal izan dira, zein ezin daitezkeen naturan aurkitu.

## Ikus, gainera 
* Hidrogeno isotopoak
* Hidrogenoa

## Kanpo estekak
Gurutze Santuko voivoderria

**Gurutze Santuko voivoderria** (polonieraz: *województwo świętokrzyskie*) Poloniako hego-erdialdean kokatutako voivoderria da. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berrantolakuntzaren ondorioz. 11.710&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 1.266.014 biztanle zituen. Hiriburua Kielce da.

## Hiri nagusiak 
* 25px Kielce – **208.193** (109,45&nbsp;km²)
* 24px Ostrowiec Świętokrzyski – **74.211** (46,41&nbsp;km²)
* 25px Starachowice – **53.337** (31,83&nbsp;km²)
* 25px Skarżysko-Kamienna – **49.416** (64,16&nbsp;km²)
* 25px Sandomierz – **25.160** (28,32&nbsp;km²)
* 25px Końskie – **20.792** (17,68&nbsp;km²)
* 25px Busko-Zdrój – **17.357** (12,28&nbsp;km²)
* 25px Jędrzejów – **16.652** (11,37&nbsp;km²)
* 25px Staszów – **15.571** (28,90&nbsp;km²)
* 25px Pińczów – **11.939** (14,32&nbsp;km²)
* 25px Włoszczowa – **10.796** (30,17&nbsp;km²)
* 25px Suchedniów – **9.067** (59,34&nbsp;km²)
* 25px Połaniec – **8.355** (17,19&nbsp;km²)
* 25px Opatów – **6.865** (9,36&nbsp;km²)
* 25px Sędziszów – **6.844** (7,97&nbsp;km²)
* 25px Stąporków – **6.026** (11,07&nbsp;km²)
* 25px Kazimierza Wielka – **5.773** (5,34&nbsp;km²)
* 25px Ożarów – **4.868** (7,79&nbsp;km²)
* 25px Chęciny – **4.252** (14,12&nbsp;km²)
* 25px Chmielnik – **4.016** (7,90&nbsp;km²)
* 25px Małogoszcz – **3.962** (9,61&nbsp;km²)
* 25px Ćmielów – **3.183** (13,21&nbsp;km²)
* 25px Kunów – **3.141** (7,28&nbsp;km²)
* 25px Daleszyce – **2,800** (2006) (15,50&nbsp;km²) - became a town in 2007
* 25px Wąchock – **2.777** (16,01&nbsp;km²)
* 25px Koprzywnica – **2.528** (17,90&nbsp;km²)
* 25px Bodzentyn – **2.261** (8,65&nbsp;km²)
* 25px Osiek – **1.962** (17,44&nbsp;km²)
* 25px Zawichost – **1.870** (20,15&nbsp;km²)
* 25px Skalbmierz – **1.319** (7,13&nbsp;km²)
* 25px Działoszyce – **1.091** (1,91&nbsp;km²)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silesia

**Silesia** (; ; , alemanaren silesiera hizkeraz: *Schläsing*) Erdialdeko Europako eskualde historikoa da. Gaur egun Polonia (gehiena), Txekiar Errepublika (Txekiar Silesia) eta Alemaniaren artean banatuta dago.

Historikoki, eskualdea Silesia Beherea (mendebaldeko zatia) eta Silesia Garaia (ekialdeko zatia) izenekoetan banatu izan da.

## Historia 
Antzina eslaviarrak bizi izan ziren Silesian, eta XI. mendean Poloniaren mendean geratu zen. Boleslaw III.aren garaian printzerrietan zatitu zen eta garrantzi handiko kolonizazio prozesu bat izan zen; XIII. menderako biztanle gehienak germaniarrak ziren. Germaniarren kolonizazioaren garaian abeltzaintza indartu, industria eta meagintza sortu, eta ekonomia asko suspertu zen. Poloniako Kasimiro III.a Poloniakoak Bohemiaren esku utzi zuen, baina XV. mende inguruan autonomia eta eskubide bereziak eman behar izan zizkioten Bohemiako agintariek, harik eta, 1526an, Habsburgotarrek eskubide haiek kendu zizkioten arte. XVIII. mendean istilu asko izan ziren Austriaren eta Prusiaren artean Silesiaren gaineko aginpidea zela eta. Frederiko II.a Handiak Prusiaren mendean ezartzea lortu zuen. Lehen Mundu Gerraren ondoren Goi Silesia Alemaniaren esku uztea erabaki zen, baina erabaki haren kontrako matxinadak izan ziren eta azkenik Poloniak eskuratu zuen. 1938an Alemania naziak Txekiar Silesia inbaditu zuen, eta 1939an, Silesia eta Polonia osoa. 1945ean, Alemania garaitua izan ostean, Silesia Poloniaren esku geratu zen eta bertako alemaniar populazioa erbesteratua izan zen (2 milioi lagun Mendebaldeko Alemanian kokatu ziren eta milioi bat Ekialdeko Alemanian)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tritium

***Tritium*** izan daiteke:

## Kimika 
* **Tritio**, hidrogenoaren isotopo erradiaktiboaren izen zientifikoa.

## Toponimia 
Latinezko toponimoak hiri hauetan agertzen da:
* **Tritium Autrigonum**, autrigoien antzinako hiria.
* **Tritium Magallum**, beroien antzinako hiria.
* **Tritium Tuboricum**, barduliarren antzinako hiria.

## Kirola 
* **Tritium Calcio 1908**, Trezzo sull'Addako futbol taldea.
Mendebaldeko Pomeraniako voivoderria

**Mendebaldeko Pomeraniako voivoderria** (polonieraz: *województwo zachodniopomorskie*) Poloniako ipar-mendebaldean kokatutako voivoderria da. 1999an eratu zen, gobernuak egindako eskualde berrantolakuntzaren ondorioz. 22.892,48&nbsp;km²ko azalera du eta 2010ean 1.693.072 biztanle zituen. Hiriburua Szczecin da.

## Konderrien zerrenda 
* Białogard konderria (Białogard)
* Choszczno konderria (Choszczno)
* Drawsko Pomorskie konderria (Drawsko Pomorskie)
* Goleniów konderria (Goleniów)
* Gryfice konderria (Gryfice)
* Gryfino konderria (Gryfino)
* Kamień konderria (Kamień Pomorski)
* Kołobrzeg konderria (Kołobrzeg)
* Koszalin hiri konderria
* Koszalin konderria (Koszalin)
* Łobez konderria (Łobez)
* Myślibórz konderria (Myślibórz)
* Police konderria (Police)
* Pyrzyce konderria (Pyrzyce)
* Sławno konderria (Sławno)
* Stargard konderria (Stargard Szczeciński)
* Szczecin hiri konderria
* Szczecinek konderria (Szczecinek)
* Świdwin konderria (Świdwin)
* Świnoujście hiri konderria
* Wałcz konderria (Wałcz)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Twilight Sad

**The Twilight Sad** Kilsytheko (Glasgowtik hurbil, Eskozian) Indie Rock musika talde bat da.Fourteen Autumns and Fifteen Winters, taldearen lehen diskoa, 2007an argitaratuta, oso kritika onak jaso ditu.

## Diskografia 
### Albumak 
* Fourteen Autumns and Fifteen Winters (FatCat Records, 2007)
### Single eta EPak 
* The Twilight Sad (EP) (AEB bakarrik, 2006)
* That Summer, at Home I Had Become the Invisible Boy (2007)

## Kanpo estekak 
* Taldearen fitxa diskoetxearen webgunean]
Didgeridoo

thumb|250px|Didgeridoo.
**Didgeridoo** munduko haize instrumenturik zaharrenetakoa da, 40.000 urtetik gora ditu, eta australiar aborigenen kulturatik dator.

Termitek naturalki zulatutako enbor huts bat da eta zulotik putz eginda soinu grabe bat ateratzen da. Ez daude bi didgeridoo berdin. Bakoitzak bere ahots propioa du.

Luzeran 1.5 metrotik 2 metrotara neurtzen dute eta diametroa 2 zentimetrotik 5 era.

Aborigenek beraien kantu, ospakizun eta erritualetan erabili ohi dute instrumentu laguntzaile bezala: batek abestu eta makilak jotzen ditu besteak didgeridooarekin laguntzen dio bitartean.

Izen ugari ditu didgeridooak. **Yidaki** da ezagunena eta erabiliena aboriginen artean. Hona hemen batzuk: **Djalupu**, **Maluk**.

Benetako didgeridooa eukaliptozkoa izan arren, gaur egun, modu eta material askotakoak daude: plastikozkoak (pvc), banbuzkoak, tekazkoak, pitazkoak , beiraz egindakoak,edozein egurrezkoak... hori bai ,hauek ez dira termitek jandakoak baizik eta tornoz zulatutakoak edo banbuaren kasuan naturalki hutsa da.

## Ikus, gainera 
* Erke
* Alphorn

## Kanpo estekak
Cuatro

**Cuatro** Espainiako telebista kate bat da. 2005ean sortu zen, Canal + kateak seinalea irekian emateko baimena jaso zuenean. Fikziozko programa asko ematen ditu, bereziki telesail estatubatuarrak, eta arrakasta handia lortu du horiekin.

2009ko abenduaren 18an Telecincok eta Cuatrok bat egin zuten, eta horren ondorioz, enpresa berria Telecincoren menpe geratu zen.

## Teleikusleen bilakaera 
# Azaroaren 7an hasi zen emititzen

### Telebista 
## Kanpo estekak 
* Cuatro-en webgunea 
* Cuatro karta bat 
* Cuatro bizi en mitele.es 
* 
*
Moe Szyslak

**Moe Szyslak** *Simpsondarrak* telesailko pertsonai bat da.

## Deskribapena 
Springfield-en bizi den tabernari (eta boxeolari ohia) da, bakartia eta umore txarrekoa da. Bere tabernak "Moe's" du izena, eta bertara Homer Simpson, Barney Gumble, Lenny Leonard, Carl Carlson eta beste lagun asko joaten dira lanetik irten ondoren. Taberna honetan zerbitzatzen den edari bakarra "Duff" garagardoa da, nahiz eta The Simpsons telesaileko atalen batean beste edariren bat atera. Gizon honen beste ezaugarri bat, bezeroren batekin haserretzean eskopeta atera eta hau uxatzeko joera da.

## Bizitako abenturak 
* Behin neskalaguna izan zuen, baina Moeri dirua bukatzean honek alde egin zuen.
* Dirua lortzeko, autoaren aseguru konpainiari ziria sartzen saiatu zen, Homerri autoa lapurtzeko eta trenbidean uzteko eskatuz.
* Aurpegia eraldatu egin zioten ebakuntza baten bidez, itsusia zela eta, baina denbora gutxira pareta bat gainera erori zitzaion eta lehen zegoen bezala gelditu zen.
* Aberats egiten saiatu zen bere tabernan Homerri lapurutako edari sekretu bat serbitzatuz, baina Homerrek bere planak zapuztu zituen.
* Homerren boxeo entrenatzailea izan zen, baina honek kale egin zuen.
* Marge Simpson asko miresten du.
* Atal batean laztan handia hartzen dio Maggie Simpsoni, Homerren alaba gazteenari.

## Kanpo estekak
Bosniera

**Bosniera** ('',  ahoskatua) eslaviar hizkuntza da, Bosnia-Herzegovinan eta inguruko eskualde batzuetan ere mintzatua.

Urte askotan, serbokroazieraren barruan sailkatu zen eta oraindik ere hiztun eta hizkuntzalari batzuek hor barne mantentzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  "Bosnian Language" webgunea
Serbokroaziera

**Serbokroaziera** eslaviar hizkuntza bat da, 1918tik 1991 arte lehenik Jugoslaviako Erresumako eta gero Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialistako hizkuntza ofiziala izana. Haren dialektoak kroaziera, serbiera, montenegroera eta bosniera dira, egun politika-arrazoiengatik bereizten badira ere. Idazteko bi alfabeto erabiltzen dira: latindar alfabetoa (aldaera guztietan) eta alfabeto zirilikoa (serbiera eta montenegroerarako, latindar alfabetoarekin batera).
[thumb|220px|[Diasistema kroaziera, serbiera, montenegroera eta bosniera aldaerak (1990ean).]]

## Alderaketa 
## Dialektoak 
Herri dialektoak bi modutan sailka daitezke: alde batetik, *zer* esateko erabiltzen den hitza kontuan hartuta: *kaj*, *ča* (/txa/ ahoskatua) ala *što* (/xto/); beste alde batetik, *e*, *je* (/ye/ ahoskatua) ala *i* erabiltzeko ohituraren arabera: adibidez, *ibaia* esateko, batzuek *reka* eta beste batzuek *rijeka* erabiltzen dute.

Dialektoetan hiru talde bereizten dira:
* **kajkaviarra**, sei azpidialektotan bereizita. Kroaziaren iparraldean eta Zagreb inguruan zabalduta dago. Eslovenierarekin lotura du.
* **cakaviarra**, Istrian mintzatzen da, Dalmaziako kostaldean eta Adriatikoaren uharteetan. Horrek ere sei azpidialekto ditu.
* **stokaviarra**, dialekto nagusia. Hamaika azpiadialekto ditu, Kroazian, Bosnia-Herzegovinan, Serbian eta Motenegron mintzatuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskara-kroaziera hiztegi txikia
* Kroaziera-euskara hiztegi txikia
Kroaziera

**Kroaziera** eslaviar hizkuntza da, nagusiki Kroazia, Bosnia-Herzegovinako eta Montenegroko mintzatua. Historikoki, serbo-kroaziera hizkuntza batuaren aldaera da eta oraindik ere aditu batzuek haren barruan mantentzen dute.

## Hizkuntzaren egitura eta ezaugarriak 
### Fonetika 
Kroazierazko fonema gehienek euskarazko baliokidea dute, baina euskaraz ez daudenak ezagun zaizkigun beste hizkuntza batzuetan topa ditzakegu.

#### Bokalak 
* A, a: [a]
* E, e: [e]
* I, i: [i]
* O, o: [o]
* U, u: [u]

#### Kontsonanteak 
Kroazierak 25 kontsonante ditu:

* B, b: [b]
* C, c: [ts] *tz*
* Č, č: [] *tx*, baina gogorra
* Ć, ć: [] *tx*
* D, d: [d]
* DŽ, dž: [] ingelesezko *j* bezala (*judge*), baina mingaina sabaira eramanik
* Đ, đ: [] ingelesezko *j* bezala (*judge*), baina mingaina goiko ebakortzen atzera eramanik
* F, f: [f]
* G, g: [g]
* H, h: [x] gipuzkerazko *j*
* J, j: [j] euskarazko bokal baten aurreko *i* bezalakoa (***i**a**i**o*)
* K, k: [k]
* L, l: [l]
* LJ lj: [] gipuzkerazko eta bizkaierazko *ll* bezalakoa, *l* bustia (***ll**abur*, *mut**il**a*)
* M, m: [m]
* N, n: [n]
* NJ nj: [] *ñ*
* P, p: [p]
* R, r: [] *r* leuna, adibidez *arotza* hitzean bezalakoa; batzuetan, bokal modura jokatzen du (*v**r**t*, adibidez)
* S, s: [s] euskal *z*
* Š š: [] *x*
* T, t: [t]
* V, v: [] *v* eta *u*-ren artekoa
* Z, z: [z] zubererazko *s* bezala, *deu**s**ik* hitzean, edo frantsesezko eta ingelesezko ***z**oo*, *ro**s**e* hitzetako txistukariak bezala
* Ž ž: [] Lekeitiko hizkerako, frantsesezko eta katalanezko *j* bezala (***J**acques*, ***J**ordi*).

### Gramatika 
Kroaziar izen, izenorde eta adjektiboek hiru genero dituzte: maskulinoa, femeninoa eta neutroa. Eslaviar hizkuntza gehienetan bezala, ez du artikulurik. Zazpi deklinabide-kasu ditu: nominatiboa, genitiboa, datiboa, akusatiboa, bokatiboa, lokatiboa eta instrumentala.

Esaldiaren ordena SAO da: subjektua, aditza eta objektuak.

## Hiztegia 
### Egunak 
### Hilabeteak 
## Kanpo estekak 
* Euskara-kroaziera eta Kroaziera-euskara hiztegi txikia
Serbiera

**Serbiera** (, latindar alfabetoaz: *srpski*,  ahoskatua) eslaviar hizkuntza da, batik bat Serbia, Montenegro eta Bosnia-Herzegovinako mintzaira ofiziala dena.

Historikoki, serbokroazieraren aldaera da, eta gaur egun batzuek eusten diote batasun horri.

erdian|thumb|260px|Serbiera, Bosniera, Kroaziera (2006)
[erdian|260px|thumb|[Serbiako lehendakariak hitz egiten du]]
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goran Bregović

**Goran Bregović** (; Sarajevo, 1950eko martxoaren 22a - ), musikari bosniarra da.

Balkanetako musika mundu osoan ezaguna egin du, hainbat nahasketa eginez. Bereziki famatuak izan dira bere lanak Emir Kusturicaren pelikuletarako.

## Bijelo Dugme 
**"Bijelo Dugme"** izeneko rock taldea sortu zuen 1974an, eta 1989 arte jotzen ibili ziren.

## Soinu banda aukeratuak 
* Emir Kusturicaren pelikulak:
** 1988 - *"Dom za vešanje/Time of the Gypsies"*
** 1993 - *"Arizona Dream"*
** 1995 - *"Underground"*

* Beste batzuk:
** 1991 - *"Čaruga"*
** 1994 - *"La Reine Margot"*
** 1998 - *"Train de Vie"*
** 2006 - *"Borat"*

## Kanpo estekak 
* Bregovic-en webgune ofiziala
Nat Clifton

**Nathaniel Clifton** (1922ko urriaren 13a - 1990eko abuztuaren 31) kirolari estatubatuarra, NBAn jokatu zuen lehen afroamerikarra izan zen.

## Bizitza 
Little Rock, Arkansasen jaio zen baina beranduago bere familia Chicagora mudatu zen. Institutuan saskibaloia jokatzen bereiztuz zen. Xavier College of Louisiana Unibertsitatean ikasi zuen eta ondoren bigarren mundu gerran borrokatu zuen. Gerra ondoren saskibaloia profesionalki jokatzen hasi zen baina beltzen ligan bakarrik. 1950ean NBAn jokatzen hastean liga honetan jokatu zuen lehen gizon beltz bilakatu zen.
Emir Kusturica

**Emir Nemanja Kusturica** (; Sarajevo, 1954ko azaroaren 24a - ) zinema zuzendari bosniar-serbiarra da.

Estilo berezikoa, surrealismoan murgildu ditu bere lan gehienak. Pelikula ezagunenen artean *Otac na službenom putu*, *Crna mačka, beli mačor* eta *Podzemlje* ditugu. Bere lehen lanen artean, ordea, azpimarratzekoa da Gernikari buruzko pelikula labur bat.

Soinu bandak egitean, Goran Bregović musikariarekin batera lan egin du behin baino gehiagotan. Halaber, aipatzekoa da bere "No Smoking Orchestra", Ekialdeko Europako musika tradizionaletan oinarritutako kantak jotzen dituen taldea.

2005ean Nemanja izenarekin bataiatu zuten Serbiako Eliza Ortodoxoan.

## Filmografia 
* *Guernica*, 1978, film laburra
* *Sjećaš li se, Dolly Bell*, 1981
* *Otac na službenom putu*, 1985
* *Dom za vešanje* , 1988
* *Arizona Dream*, 1993
* *Podzemlje (Underground)*, 1995
* *Crna mačka, beli mačor*, 1998
* *Super 8 Stories*, 2001, dokumentala
* *Život je čudo*, 2004
* *Zavet*, 2007
* *Maradona*, 2008, dokumentala
* *Words with Gods*, 2014

## Kanpo estekak 
*  Kustupedia
*  No Smoking Orchestra
Serbokroazierazko literatura

**Serbo-kroazierazko literatura** hizkuntza hartaz egindakoa da, hau da, gaur egungo serbiera, kroaziera eta bosnieraz.

Ivo Andritx idazleak irabazi zuen Literaturako Nobel Saria 1961an.

## Idazleak 
* Ivo Andritx (1892–1975); *"Na Drini Ćuprija"* ("Drina ibaiaren gaineko zubia").
* Miroslav Krleza (1893-1981).
* Milorad Pavić (1929 -2008)
* Danilo Kiš (1935–1989); *"Enciklopedija mrtvih"* ("Hildakoen Entziklopedia").
* Dubravka Ugresic (1949-).

## Ikus, gainera 
* Literatura europarra

## Kanpo estekak
La Palma de Cervelló

**La Palma de Cervelló** Kataluniako udalerria da, Baix Llobregat eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.057 biztanle zituen.

Cervellótik desanexionatu zen 1990eko hamarkadaren amaieran.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  La Palma de Cervellóko udalaren webgunea
Bizkaia Irratia

**Bizkaia Irratia** mendebaleko euskaraz egindako irrati kate nagusia da, batez ere Bizkaian hedatutakoa baina baita mugako eskualdeetan ere (Debagoiena, Debabarrena, Aramaio).

Bilbon dute egoitza nagusia.

## Frekuentziak 
FM-ko frekuentzia hauetan emititzen du:

- 102.6 Mhz Bilbo inguruan.

- 98.1 Mhz Lekeition.

- 89.1 Mhz Bakion eta Bermeon.

- 97.3 Mhz Zornotzan, Elorrion eta Arrasaten.

- 96.7 Mhz Durangon, Aramaion, Gernikan, Elantxoben eta Markinan.

- 92.5 Mhz Ondarroan eta Mutrikun.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko hedabideak

* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Bizkaia Irratiaren webgunea
Dubravka Ugrešić

**Dubravka Ugrešić** ( ahoskatua; Kutina, 1949ko martxoaren 27a - Amsterdam, 2023ko martxoaren 17a) idazle kroaziarra izan zen.

*"Kultura lazi"* ("Gezurren kultura") 1996an argitaratu zuen, eta bere libururik ezagunena izango da ziur aski, politikaren gaineko kritika handia dena eta polemika bizia sortu zuena bere herrialdean.

## Bizitza 
Literatura Konparatua eta Errusiar Hizkuntza eta Literatura ikasketak egin zituen Zagrebeko Unibertsitatean. 1991ean Jugoslavian gerra hasi zenean, gerraren aurkako jarrera garbia azaldu zuen eta oso kritiko nazionalismo kroaziar eta serbiarrekiko. Ondorioz, bazterketa publikoa jasan zuen, eta ondorioz, Kroaziatk alde egin zuen 1993an.
Haren lanak hogeitik gora hizkuntzetara itzuli dituzte. Europako eta Estatu Batuetako hainbat unibertsitatetan aritu da klaseak ematen. 

## Lanak 
* *Mali plamen* - haurrentzat, 1971
* *Filip i Srećica* - 1976
* *Poza za prozu* - 1978
* *Nova ruska proza* - 1980
* *Štefica Cvek u raljama života* - 1981
* *Život je bajka* - 1983
* *Forsiranje romana-reke* ("Kontzientziaren ibia igaroz"), eleberria, 1988
* *Kućni duhovi* - 1988
* *Mladinska knjiga* - 1990
* *Američki fikcionar* (*"Have a Nice Day"*) - 1993
* *Kultura laži* ("Gezurren kultura") - 1996
* *Muzej bezuvjetne predaje* ("Baldintzarik gabeko errendizioaren museoa") - eleberria, 1996
* *Zabranjeno citanje* ("Eskerrik asko ez irakurtzearren")- 2000
* *Ministarstvo boli* ("Minaren ministroa") - eleberria, 2004

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Serbokroazierazko literatura

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Egileari buruz "Complete Review"-n
*  Volgako Batelarien blogean
Sustatu (bloga)

**Sustatu** euskaraz sortutako lehenengo weblog kolektiboa izan zen, gaur egun hedadura eta oihartzun handia duena Euskal Herrian. Teknologia berrien, Ekonomia eta Kultura gai orokorrak landu dituzte hasieratik, helburu nagusia hau izanik: Teknologia berrien inguruan informatzea, euskaraz, guztia ere software librearekin, eduki libreak bultzatuz eta edozein erabiltzaileren ekarpenak onartuz.

2001eko urriaren 29an sortu zuten Gipuzkoan "Goiena Komunikazio Zerbitzuak" eta "CodeSyntax" informatika-enpresek. Euskarazko "blogintzan" aitzindaria izan zen, garai hartan oso blog gutxi zegoen, eta blog-albiste gehienak **Sustatun** argitaratzen ziren, egile bakoitzak bakoitza bere izenarekin. Geroago blog andana sortu zirenean, gai orokorren inguruko albiste kopurua jaitsi zen, eta teknologia berrien inguruko gaiak bihurtu ziren gai nagusia.

## Estatistikak 
2016ko azaroan 15 urte beteta, datu hauek erakutsi zituen Sustatuk: 10.987 artikulu argitaratuta (artxibo oso-osoa online dago). Artikuluekin batera, 9.500 argazki eta 20.000 erantzun baino gehiago. Urte hauetan guztietan, orotara, 5.000.000 bisita baino gehiago izan dituzte, eta 1.750.000 erabiltzaile, guztira 10 milioi orrialde bistaratuz.

## Sariak 
* 2012: Ibilaldian omendua teknologia berrietan euskara sartzeko egindako lanengatik (Aurki, Sustatu, Codesyntax: Luistxo Fernandez). Beste hauekin batera: Lapurdiko Harluxetar lehengusu ingeniariak: Klaudio Harluxet eta René Harluxet; UEUko Informatika saila: Olatz Arbelaitz; EHUko Donostiako Informatika Fakultatea: Iñaki Alegria eta Kepa Sarasola; EHUko Aholab Taldea: Inma Hernaez; puntueus: Iratxe Esnaola; kaixo.com: Aitor Lopez de Aberasturi; Erentzun ikastola: Fultxo Crespo; Hachtibista, sare sozialak: Gorka Julio; Euskal Jakintza: Maite Goñi.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zuzeu
*Goiena Komunikazio taldea
*Luistxo Fernandez
*Codesyntax
*Egunean behin 

* Umap
* Mendiak.eus
* Ahotsak.eus
* Txoriak.eus
* Aurki.com

## Kanpo estekak 
* "Sustatu" bloga
* Sustaturen urteurren jaiko hitzaldiak bideoan
Banja Luka

**Banja Luka** Bosnia-Herzegovinako hiririk jendetsuenetan bigarrena da (Sarajevo da lehena), herrialdeko iparraldean kokatua, Bosniako Serbiar Errepublikako lurraldeetan. 200.000 biztanle inguru zituen 1991n.

## Auzoak 
• Agino Selo
• Banja Luka
• Barlovci
• Bastasi
• Bistrica
• Bočac
• Borkovići
• Bronzani Majdan
• Cerici
• Čokori
• Debeljaci
• Dobrnja
• Dragočaj
• Drakulić
• Dujakovci
• Goleši
• Ivanjska
• Jagare
• Kmećani
• Kola
• Kola Donja
• Krmine
• Krupa na Vrbasu
• Kuljani
• Lokvari
• Lusići
• Ljubačevo
• Melina
• Motike
• Obrovac
• Pavići
• Pavlovac
• Pervan Donji
• Pervan Gornji
• Piskavica
• Ponir
• Prijakovci
• Priječani
• Prnjavor Mali
• Radmanići
• Radosavska
• Ramići
• Rekavice
• Slavićka
• Stratinska
• Stričići
• Subotica
• Šargovac
• Šimići
• Šljivno
• Verići
• Vilusi
• Zalužani
• Zelenci

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Banja Lukaren webgune ofiziala
Mostar

**Mostar** (zirilikoz: Мостар,  ahoskatua) Bosnia-Herzegovinako hirugarren hiri nagusia da, Sarajevo eta Banja Lukaren ondoren. Herrialdeko hegoaldean kokatuta dago.

125.448 biztanle zituen 2004an. Kroaziar komunitate handia bizi da hirian.

## Klima 

## Auzoak 
1991n, Mostarrek 57 auzo zituen:

Bosniako gerra ondorengo Daytongo akordioaren ondorioz, Kamena, Kokorina eta Zijemlje auzoak Bosniako Serbiar Errepublikako Istočni Mostar udalerrira pasa ziren.

## Biztanleria 
2010ean, 81.882 biztanle zituen, honela banaturik:

## Erreferentziak 
## Herritar ezagunak 
* Dražen Dalipagić (1951-2025), saskibaloi-jokalaria. 
* Meho Kodro (1967-), futbolaria.
* Mirza Teletović (1985-), saskibaloi-jokalaria.

## Kanpo estekak 
* Mostar hiriko webgune ofiziala
Belgrad

**Belgrad** (serbieraz: Београд, *Beograd*; «Hiri zuria») Serbiako hiriburu eta hiri nagusia da. Sava eta Danubio ibaien elkargunean dago. Ibai portua eta industria zein salerostegune garrantzitsua da. 1.378.682 biztanle zituen 2018an, baina metropoli eremuan 1.670.000 lagun bizi dira.

Belgrad etenik gabe jendea bizi izan den Europako eta munduko hiririk zaharrenetakoa da. Europako historiaurreko kultura garrantzitsuenetako bat, Vinča kultura, Belgrad inguruan garatu zen Kristoren aurreko seigarren milurtekoan. Antzinaroan, traziar-daziarrak bizi izan ziren eskualdean eta, K. a. 279an zeltak hirian finkatu ziren, eta Singide deitu zuten. Erromatarrek konkistatu zuten Augustoren erregealdian, eta II. mendearen erdialdean hiri erromatarraren eskubideak eman zitzaizkion. Eslaviarrek kolonizatu zuten 520. urtean, eta hainbat aldiz aldatu zituen eskuak Bizantziar Inperioaren, Frankoen Inperioaren, Bulgariako Inperioaren eta Hungariako Erresumaren artean, Stefan Dragutin serbiar erregearen egoitza bihurtu baino lehen 1284. urtean.

## Historia 
Zeltek sortua, hiri erromatarra izan zen eta, XIV. mendetik aurrera, Serbia eta Hungariako erresumen hiria (XV. mendea). 1456an Joan Hunyadik turkiar setiatzaileak ohiltzea lortu bazuen ere, Suleimanen osteak bertan sartu ziren 1521ean.

1867an otomanoek alde egin eta aspaldidanik lehian ziren bertako serbiar eta austriarren arteko gatazkak areagotu ziren, Belgraden jabe egin nahirik. Lehen Mundu Gerran austriarrek eta Bigarrenean Alemaniako naziek (1941) hartu ondoren, Fiodor Tolbukhin mariskal sobietarrak askatu zuen 1944an.

1999an, Kosovoko Gerraren baitan, NATOren hegazkinek hiria bonbardatu zuten. Bigarren Mundu Gerraz geroztik bonbardaketa bat jasan zuen Europako lehen hiriburu ofiziala izan zen (Sarajevok jasan zituen bonbardaketak lehenago Jugoslaviako gerren kontestuan, baina nazioarteko independentzia ezagupenik ez zuen Bosniak artean).

## Auzoak 
Hiria hamazazpi auzotan banatuta dago:

# Barajevo
# Čukarica
# Grocka
# Lazarevac
# Mladenovac
# Novi Beograd
# Obrenovac
# Palilula
# Rakovica
# Savski Venac
# Sopot
# Stari Grad
# Surčin
# Voždovac
# Vračar
# Zemun
# Zvezdara

## Klima 

## Belgradar ezagunak 
* Milorad Pavic (1929-2009), idazlea.
* Dušan Makavejev (1932-2019), zinema-zuzendaria.
* Vojislav Koštunica (1944-), politikaria.
* Marina Abramović (1946-), artista.
* Igor Rakočević (1978-), saskibaloi jokalaria.
* Nemanja Bjelica (1988-), saskibaloi jokalaria.
* Nikola Rebić (1995-), saskibaloi jokalaria.

## Argazkiak 

Image:Despotova kula5.jpg|Despotova dorrea.
Image:Knez Mihailo, Republic Square.jpg|Mihailo III.aren estatua.
Image:Belgrade Old Court 1.jpg|Jauregi zaharra, gaur egungo udaletxea.
Image:Blok64 juznijug.JPG|Novi Beograd auzoa.
Image:Serbia Beograd SANU - Feb 2006.jpg|Serbiako Zientzia eta Artearen Akademiaren eraikina.
Image:Luis-Filipe-Gaspar-Belgrado-Servia.jpg|Hirigune historikoa, Sava ibaiaren ertzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Belgrad hiriko webgune ofiziala
Maria Antonia Azkue de Markina

**Maria Antonia Azkue de Markina** Azkoitiako (Gipuzkoa) komentu zaharreko moja bat izan zen.

## Biografia 
Txikitan komentuko mojek ate aurrean aurkitu zuten kaxa zahar batean sartuta. Mojek zaindu eta mantendu zuten. Eskuetako azazkalik gabe jaio zen ume hau.

Handitzean, mojen arabera *deabruak hartuta*, krimen larri ugari egiten hasi zen. Itxuraz, mojek  ukatu arren , komentuko mojek esklabotzat  hartu zuten, eta etxeko lanak egitera behartu zuten janari gutxiren truke. Abenduko gau batean, moja bat  bere ohean hilik agertu zen, ezkerreko eskuko lehen azazkala faltan zuelarik. Hilketa horren errua Maria Antoniari leporatu zioten, baina ez zen delitu bakarra izan, hilketa ugari gertatu ziren. Hamargarren hilketan,  Maria Antonia desagertu egin zen, komentuko atean azazkal markak utziz, inoiz ez zuten aurkitu.

Kondairaren arabera, gaur egun ere gauez azazkal zarata entzuten da orain berrituta dagoen *Kukuherri* izeneko aterpetxean dagoen komentu zaharrean eta bertako ate batzuetan azazkal markak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soiuz

[thumb|Soiuz kapsula [errusiarra espazioan.]]
***Soiuz*** (, *"batasuna"*) Sobietar Batasunak eraikitako espazio-ontzia da.

Soiuz espazio-ontzia Sobietar Batasun ohiaren Soiuz espazio-programaren parte den tripulatutako espazio-ontzien modeloa da. Soiuz espazio-ontziak, gehienez, hiru kideko eskifaia eraman dezake, eta Soiuz abiarazte-ibilgailuak jaurtitzen du. Abiarazte-ibilgailu hori Soiuz programatik kanpoko hainbat misio espaziora bidaltzeko erabili da, besteak beste, Europako Espazio Agentziaren (ESA) misio zientifikoak (esaterako, Mars Express zunda 2003an).

1967an jaurti zen espaziora lehenengo aldiz, eta hiru kosmonauta eramateko gaitasuna zuen. Soiuz espazio-ontzia hiru ataletan bereiz daiteke:
* Esperimentuak egiteko gunea (goiko partea).
* Kosmonautak egoten diren lekua (erdiko partea) eta lurrera itzultzeko balio duen modulu edo kapsula.
* Bidaiariak bizirik irauteko, propultsioa (maniobratzeko) eta bestelako oinarrizko sistemak dituen azken modulua, eguzki plakak alboetara dituena.

Soiuz espazio-ontziak hainbat aldaketa jasan ditu urteen poderioz (informatizazioaren eraginez, adibidez), baina orain arte gehien iraun duen espazio-ontzia da.

## Motak 
* Soiuz 7K-OK
* Soiuz 7K-OKS
* Soiuz 7K-T
* Soiuz T
* Soiuz TM
* Soiuz TMA
* Soiuz 7K-L1
* Soiuz LOK
* Soiuz 2.1B

## Aldaerak 
* Soiuz 11A511
* Soiuz-L 11A511L
* Soiuz-M 11A511M
* Soiuz-U 11A511U
* Soiuz-U2 11A511U2 edo 11A511K
* Soiuz-FG 11A511U-FG
* Soiuz-2 14A14

Molinija-M ere Soiuz familiatik dator.

## Hegaldi eskifatuak 
thumb|200px|Soiuz TMA-3ren jaurtiketa (NASA).

## Hegaldi eskifatu gabeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UEFA Europa League

[thumb|250px|[Sevilla Fútbol Club|Sevilla FC 2006ko Kopa eskutan garaipena ospatzen.]]
[thumb|250px|[Juventus FC eta FC Internazionale talde italiarrek hiruna kopa irabazi dituzte.]]
[thumb|250px|[Liverpool Football Club|Liverpool FC talde ingelesak ere 3 Kopa eskuratu ditu.]]
[thumb|250px|[Atletico Madrilek 2018an lortu du hirugarren Europa Leaguea.]]
[thumb|250px|[FC Porto eta Rapid Vienaren arteko partida elurpean.]]
**UEFA Europa League**, 2008-09 denboraldira arte **UEFA Kopa** bezala ezaguna, Europako futbol taldeentzako txapelketa da, UEFAk antolatua. Europako futbol taldeentzako bigarren txapelketa nagusia da, Champions Leaguen atzetik. Taldeak UEFA koparako tokian tokiko liga eta kopa txapelketetan lortutako emaitzen arabera sailkatzen dira.

Txapelketaren irabazleak Europako Superkopa jokatzen du Txapeldunen Ligako irabazlearen aurka.

## Historia 
Lehenengo UEFA Kopa 1971koa izan zen, Ferietako Kopa ordezkatuta. UEFA Errekopa 1999 amaitu zenean, tokian tokiko kopa txapelketen irabazleak UEFArako sailkatzen hasi ziren. 1998 arte, finala bi partidatan jokatzen zen.

Egungo UEFA Europa Leagueren txapelduna Sevilla FC da, 2016ko maiatzaren 18ko Basileako finalean Liverpool FC gainditu baitzuen. Bosgarren garaipena izanik garaikurraren jabetza eskuratu zuen. Aipatzekoa da azken hirurak jarraian irabazi zituela Unai Emery hondarribitarra entrenatzaile zuela.

2019-2020 denboraldian COVID-19 pandemiak erabat baldintzatu zuen txapelketa. Hiru hilabeteko etenaren ondoren abuztuan txapelketari berrekin zitzaion eta final laurdenetatik aurrera partida bakarrera jokatu ziren kanporaketa guztiak.

## Podiuma 
## Palmaresa 
## Garaipenak 
### Taldeka 
### Federazioka 
## Euskal taldeen finalak 
### Athletic 1977 
### Alavés 2001 
### Athletic 2012 
## Kanpo estekak 
* Europa League-ren webgune ofiziala
Normandiera

**Normandiera** oïl hizkuntza-taldeko hizkuntza erromantze bat da.

Frantziako Normandia eskualdean eta Erresuma Batuko Kanaleko irletan (Jersey, Guernesey eta Alderney dira handienak) mintzatzen da. Normandian ez du ofizialtasun estatusik, baina *eskualdeko hizkuntza* izendapena du. Kanaleko irletan, aldiz, aldaera desberdinak garatu ditu normandierak, baina egun bizirik dirautenak guerneseyera, jerseyera eta sercqera dira: azkena oso egoera gutxituan dago, baina lehen biek Britainiar Gobernuaren onarpena dute.

## Ikus, gainera 
* Oïl hizkuntzak
* Frantziako hizkuntzak

## Kanpo estekak
Normandia (eskualde historikoa)

thumb|250px|Normandiako bandera.
thumb|250px|Normandiako mapa.
**Normandia** (frantsesez *Normandie*, normandieraz *Normaundie*) Frantzia iparraldeko eskualde historikoa da, gaur egun Normandia Garaiak eta Normandia Behereak osatua. Hala ere, antzina Eure-eta-Loir, Mayenne eta Sarthe departamentuetako zati batzuek ere osatzen zuten Normandia.

## Historia 
* 1944ko ekainaren 6an aliatuak lehorreratu ziren Normandiako hondartzetan, E eguna delako hartan. Hortik, Frantziako askapena hasi zuten naziengandik.

## Banaketa administratiboa 
* **Normandia Garaia**:
** Eure (27)
** Itsas Sena (76)

* **Normandia Beherea**:
** Calvados (14)
** Manche (50)
** Orne (61)

* Anglo-normandar uharteak

## Eskualdeak 
thumb|200px|eskuinera|Lieuvin
thumb|200px|eskuinera|Le Marais-Vernier
Normandiako eskualde natarual eta historiko nagusiak honako hauek dira:

* Avranchin
* Bessin
* Jersey
* Guernesey
* Bauptois
* Bocage virois
* Campagne d'Alençon
* Campagne d'Argentan
* Campagne de Caen
* Campagne de Falaise
* Campagne du Neubourg
* Campagne de Saint-André (edo d’Évreux)
* Cotentin
* Perche
* Domfrontais edo Passais
* Hiémois
* Lieuvin
* Mortainais
* Pays d'Auge
* Pays de Bray
* Pays de Caux
* Pays d'Houlme
* Pays de Madrie
* Pays d'Ouche
* Roumois eta Marais-Vernier
* Suisse normande
* Val de Saire
* Vexin normand

## Normandiar ezagunak 
* Gilen I.a Ingalaterrakoa (1028 inguru - 1087ko irailaren 9a), Normandiako dukea eta Ingalaterrako erregea.
* Théodore Géricault (1791-1824) margolaria.
* Gustave Flaubert (1821-1880), idazlea.
* Erik Satie (1866-1925), musika konpositore eta pianojolea.
* Teresa Lisieuxekoa (1873-1897), lekaimea eta santua.
* André Breton (1896-1966), idazlea eta surrealismoaren sortzaile nagusia.
* Christian Dior (1905-1957), moda diseinatzailea.
* Eugène Boudin (1924-1998), margolaria.
* Jacques Anquetil (1934-1987), txirrindularia.
* Raynald Denoueix (1948-) futbolaria eta entrenatzailea.
* François Hollande (1954-), politikaria eta herrialdeko presidentea.
* Philippe Montanier (1964-) futbolaria eta entrenatzailea.
* Bruno Duhamel (1975-), komikigilea.

## Ikus, gainera 
* Normandia
* Normandiarrak
* Frantziako eskualde historikoak

## Kanpo estekak 
*  Normandy Heritage