open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wardriving

250px|thumb| Wardriving praktikatzeko antenaz hornitutako autoaren itzala.
**Wardriving**, hainbat hacker-ek eginiko praktika bat da. Tresna egokiak erabiliz, sare informatiko harigabeak bilatzean datza.

Praktika honetan, ordenagailu bat eta wifi sareetara sarrera edukitzeko beharrezko gailuekin kaleetan zehar ibiltzean datza. Software egoki baten bidez, ordenagailuak aurkitzen dituen sareen erregistro bat gordetzen du eta zenbait kasutan gainera, GPS baten laguntza erabiltzen da sare hauen kokalekua ere erregistratuz.

Horrela, mundu guztian dauden sare harigabeen erregistro global bat izatea du helburu praktika honek. Horren adierazgarri dira interneteko zenbait orri http://www.wigle.net. Bertan, edonoren eskuragarri dago munduko sare harigabeen kokalekua eta mota.

Hala ere helburu hori ez du praktika hau egiten duten guztien asmotan, zenbait pertsona, sare horietan jabearen baimenik gabe sartzeko asmoz ibiltzen baita. Eta hortik, praktika honek izan dezakeen konnotazio negatiboa. Aktibitate honetakoekintzak justifikatzeko, uhinak airean daudela eta beraiek airetik hartu besterik ez dutela argudiatzen dute wardriving praktikariek.

## Wardriving tresnak 
**Wardriving** praktikatzeko zenbait hardware eta software tresna behar dira:

* Mugitzeko modua, bai oinez, autoz edo garraio publikoaren bitartez.
* Ordenagailu mugikorra edo PDA.
* Wifi txartela (bai PCMCIA, USB edo barne txartela).
* Software egokia.
* GPS (ez da beharrezkoa).

Oinarrizko wardriving-a praktikatzeko, ez dira espezifikazio tekniko edo software konplikaturik erabili behar, baina wardriving teknika aurreratuak erabiltzeko, tresna konplexuagoak erabili behar dira.

### Beharrezko softwarea 
**Wardriving** praktikatzeko software gehiena, software librea da, zenbait programa komertzial aurkitzen diren arren.
Beharrezko softwarea, bi kategoriatan banatu dezakegu:
* **Sareak aurkitzeko softwarea** wifi txartelak, aurkitzen dituen sareak ikusi eta haien zenbait karakteristika erakusten dituzte. Windows sistemetan Network Stumbler http://www.netstumbler.com/ eta Linux sistemetan Kismet dira ezagunenak.
* **Sareen segurtasuna bortxatzeko softwarea** Bai WEP edo WPA bidez babesturiko sareen segurtasuna txikitu daitezke zenbait erasoen bidez. Hauek, programa berezien bidez egiten dira hala nola weplab (Linux/Windows), aircrack (Linux/Windows), cowpaty (Linux), CommView (Windows)...

### Wifi txartelen *chipset*ak 
Wifi txartelak, zenbait eraso egiteko gai izateko chipset berezia izan behar dituzte, ezagunenak eta erabilienak Wardriving-aren praktikatzaileen artean, Atheros, Orinoco, ipw2200 daude.

## Wifi sareentzako segurtasun gomendioak 
Wifi sareek, zenbait segurtasun gomendio jarraitu beharko lituzkete, inolako intrusiorik nahi ez baldin badu, honek gure informazio pertsonala arrisku handian jartzen baitu.

Horretarako zenbait gomendio:

* Enkriptazioa erabiltzea. WEP edo hobea den WPA
* Beharrezkoa ez denean itzaltzea
* Sarrera puntua (AP) beste sub-sare batean jartzea
* IPSec protokoloa erabiltzea sare honetan
* SSID edo sare identifikatzailea ez bidaltzea saran zehar.

## Kanpo estekak 
Wifi segurtasunari buruzko hainbat gomendio
Acantharea

**Acantharea** Actinopodaren azpiklasea da, eta beraz protista zelulabakarrak. Bizitza planktonikoa eramaten duten itsas izakiak dira. Euren ezaugarrietako bat zitoplasma bitan banatzen duen mintza bat edukitzea da. Euren eskeletoa ez da silizezkoa, erradiolarioena bezala, baizik eta zelestinazkoa (estrontzio sulfatoa). Eskeletoa esklusiboki 20 arantzaz osatua egoten da.

## Sailkapena 
Sailkapena egiterako garaian garrantzi handia dute arantzek. Horrela lau ordena bereizten dira:
* **Acantharea**
** Holacanthida - arantzak diametroan, modu sinplean gurutzatuta.
** Symphyacanthida - arantza erradialak, oinarri askearekin.
** Chaunacanthida - arantza erradialak, oinarri artikulatuarekin.
** Arthracanthida - arantza erradialak, oinarri piramidal paketatuarekin.

## Biologia 
Bizitza planktonikoa egiten dute. Birsorkuntza espora bitartez egiten da. Espora hauek ameba mononukleatu batean bilakatzen dira. Heltzea zelulak multinukleatuak izaten dira.

## Ikus, gainera 
* Actinopoda
* Erradiolario
Granoreticulosa

**Granoreticulosa** jada erabiltzen ez den protisten sailkapeneko azpiklase bat zen. Rizopodo guztiek bezala pseudopodoak ematen dituzte, baina euren berezitasuna hauek adarkatuak eta elkargurutzatuak sortzean datza. Bere ordenarik garrantzitsuena foraminiferoena zen, bai zenbakian bai eta ezagutzan ere. Hala ere gaur foraminiferoak Rhizarian sailkatzen dira eta Granoreticulosa azpiklasea zaharkitua geratu da.

## Ikus, gainera 
* Foraminifero
* Rhizopoda
Archaeospicularia

**Archaeospicularia** erradiolario ordena bat da. Bere ezaugarriak honakoak dira:
* Eskeletoan mota ezberdinetako arantza kopuru zehaztugabea dute.
* Arantzak kapsula zentral baten inguruan kokaturik daude.
* Espikula askeak, euren artean bilduak edo fusionatuak dituzte.
* Eskeleto nahiko trinkoa dute.

Gaur egun ez dira existitzen eta fosil moduan aurki daitezke Kanbriarretik Siluriarrera.

## Kanpo estekak 
*  http://www.radiolaria.org(http://www.radiolaria.org)

## Ikus, gainera 
* Polycystinea
* Erradiolario
* Protista
Actinopoda

**Actinopoda** (edo **aktinopodoak**) Biologiako klase bat da, protista zelulabakar heterotrofoak biltzen dituena. Aktinopodoek zelula bakarra duten arren, tamaina handia har dezakete, µm batzuk izateraino. Gehienek simetria esferikoa dute. Euren ezaugarri nagusia kanporantz isurtzen diren pseudopodoak edukitzea da. Gehienek kanpo eskeletoa dute, silizez eraikia. Hala ere erradiolarioek bakarrik dute eskeleto egonkor bat.

Aktinopodoak planktonikoak dira eta horregatik ez dute lotuta bizitzeko modurik.

Aktinopodoak hiru azpiklasetan banatzen dira:

* **Actinopoda**
** Acantharea
** Heliozoa
** Radiolaria

## Ikus, gainera 
* Erradiolario

## Kanpo estekak
Phaeodarea

**Phaeodaria** erradiolarioen talde bat da. Euren ezaugarri nagusia hiru zulo dituen mintz bat edukitzea da. Pigmentuak dituzte, eta euren eskeletoa espezie batzuetan ez da existitzen eta beste batzuetan hutsik dauden silizezko arantzez osatua dago. Silizea matrize organiko baten gainean metatzen da. Ez dute algekin sinbiosirik egiten.

Eztabaida dago gaur egun non kokatzearen arabera. Tradizionalki erradiolario moduan kontsideratuak izan badira ere, badira gaur egun hainbat autore Cercozoa barruan kokatzen dutenak, erradiolarioetatik urrun.

## Kanpo loturak 
*  http://www.radiolaria.org(http://www.radiolaria.org)

## Ikus, gainera 
* Erradiolario
* Protista
Rhizaria

**Rhizaria** eukarioto zelulabakarrez osatutako izaki bizidunen goitalde zabala da. 2012an izaki zelulanitz bat deskribatu zen talde honen baitan Goi talde hau 2002an proposatu zuen Cavalier-Smithek. Forma ugari izan ditzakete, baina gheienak ameboideak dira, pseudopodo filoso, erretikuloso edo mikrotubuludunekin. Batzuek oskolak sortzen dituzte, egitura nahiko konplexuekin, eta hauek dira protozooen barruan erregistro fosilean agertzen diren forma nagusiak. Ia guztiek dituzte mitokondriak krista tubularrekin.

## Erreferentziak
Spumellaria

**Spumellaria** ordena erradiolario bakarti eta batzuetan kolonialez osatua dago. Ez dute hasierako espikularik. Gainera honako ezaugarriak dituzte:
* Kapsula zentral sinplea dute, zulatua poro oso txikiekin.
* Simetria erradiala dute.
* Eskeletoak ez dira biribilak, baizik eta elipsoideak, diskoidalak edo lentikularrak.
* Oskolak belaki itxurakoak dira, kontzentrikoki, espiralean edo irregularki bilduak.

Permiarretik gaur egun arte.

## Familiak 
## Erreferentziak 
* MICROPALEONTOLOGIA. Molina, Eustoquio - 2º ed. Zaragoza: Prensas Universitarias de Zaragoza, 2004.

## Ikus, gainera 
* Erradiolario
* Protista
Heliozoa

**Heliozooak** ur gezako planktona osatzen duten actinopoda taldea da, deskribapen gisa erabiltzen dena, baina balio taxonomikorik gabekoa. Zelulabakarrak dira, eta gehienak ur gezan bizi dira, nahiz eta batzuk sakonera handiko itsasotan ere aurki daitezkeen. Actinopodatik bereizten dira bizitza bentonikoa egiten dutelako espezie askok eta horretarako pedunkuloak dituzte.

Ez dute barnekaldea bereizten duen mintzarik eta eskeletoa gainalde likatsu batez estalia dago. Hainbat partikula aglutinatu ahal dituzte eskeletoa osatzeko.

Lehen sailkapen propioa zuten, baina gaur egun barruan zeuden talde hauek beste egoera bat dute:
* Actinophryida
* Centrohelida
* Desmothoracida
* Gymnosphaerida
* Taxopodida
* *Sticholonche*
Lawrence Lessig

**Lawrence Lessig** (Hego Dakota, AEB, 1961eko ekainaren 3a - ) legelari estatubatuarra eta ekintzaile politikoa da. Stanfordeko Unibertsitatean zuzenbidea irakatsi du, eta Creative Commons erakundearen eta Internet eta Gizartearen Zentroaren sortzailea ere bada.
Egun irakaslea da Harvardeko Zuzenbide Eskolan eta Edmond J. Safra Etika Zentroko zuzendari izan da Harvard Unibertsitatean. Lessig AEBko Alderdi Demokrataren hautagaia izan zen Estatu Batuetako presidente izateko 2016ko hauteskundeetan, baina primarioak jokatu baino lehen erretiratu egin zen.

Lessig copyright egile-eskubide oso murriztaileen kontrakoa da, marka komertzial eta irrati-frekuentzien espektroaren askatasunaren lege-murrizketa murriztuen defendatzailea da, batez ere aplikazio teknologikoetan. 2001ean, Creative Commons sortu zuen, irabazi-asmorik gabeko erakunde bat, sortutako edukiak modu libreagoetan partekatzeko lege-esparrua sortzen lan handia egin zuen. Harvardeko bere azken karguaren aurretik, zuzenbide irakasle izan zen Stanford Law School-en, non Internet eta Gizarte Zentroa sortu zuen. Chicagoko Unibertsitatean ere ibili zen. Free Software Foundation and Software Freedom Law Centerreko kide ohia da; Washington, D.C. Public Knowledge and Free Press eta Electronic Frontier Foundationeko kide ere izan da.

Ekintzaile politiko gisa, erreforma sakonak eskatu ditu konstituzioan. 2015eko abuztuan, Lessig-ek iragarri zuen Estatu Batuetako presidente izateko balizko hautagaitza bat aztertzen ari zela, bere aldeko batzordeak Lanaren Egunean milioi bat dolar biltzen bazituen aurkeztuko zela agindu zuen. Hori bete ondoren, 2015eko irailaren 6an, Lessig-ek iragarri zuen 2016ko Alderdi Demokrataren presidentegai izateko lasterketan pare hartuko zuela. Lessigek bere hautagaitza kanpaina-finantzaketari eta hauteskunde-erreformei buruz erreferendum moduko zerbait zela adierazi zuen. Esan zuen, aukeratuz gero, agintaldi oso bat beteko zuela presidente bezala, eta proposatutako erreformak lehentasun legegile gisa zituela.
[ezkerrera|thumb|180px|[Aaron Swartz eta Lawrence Lessig 2002. urtean. Creative Commons proiektua berria zen garaietan]]
## Idatzitako liburuak 
* *Code and Other Laws of Cyberspace* (2000)
* *The Future of Ideas* (2001)
* *Free Culture* (2004). Lan hau Creative Commons Aitortu-EzKomertziala lizentziapean argitaratu zuen.

## Ikus, gainera 
* Creative Commons

## Kanpo estekak 
*  Lawrence Lessigen webgunea
*  Free Culture liburua
* Elkarrizketa Lawrence Lessigi Argia aldizkarian.
* Lawrence Lessigi egindako elkarrizketaren bideoa Argia aldizkarian.
Polycystinea

**Polycystinea** goiordenak zulo ugari dituen zelula mintza duten erradiolarioak biltzen ditu. Eskeletoaren konposaketa opaloa da, nahiko masiboa. Usu algekin egiten dute sinbiosia. Kanbriar garaitik ezagutzen dira eta beraz oso baliagarriak dira Fanerozoiko osorako.

## Sailkapena 
Oraindik ere eztabaida sutsua dagoen arren, De Weverek 2001ean proposaturiko sailkapenean honako ordenak proposatzen dira:

* Polycystinea
** Archaeospicularia
** Spumellaria
** Nasselaria
** Entactinaria
** Albaillellaria
** Latentifistularia
** Collodaria

## Kanpo loturak 
*  http://www.radiolaria.org(http://www.radiolaria.org)

## Ikus, gainera 
* Erradiolario
* Protista
Tahiti

**Tahiti** (frantsesez  ahoskatua; lehen **Otaheite** deitua) Polinesia Frantseseko uharterik handiena da. Ozeano Barean dago eta hiriburua Papeete da. Uharteak guztira 1.042 km²-ko azalera du eta gune altuena Orohena mendia da. 1998an 131.000 biztanle inguru zituen, gehienek turismoaren inguruan lan egiten dute.

## Geografia 
### Orografia 
Sumendi jatorriko bi penintsulek osatua da: Tahiti Nui eta Tahiti Iti edo Taiarapu penintsulak, biak Taravao istmoak lotuta. Lurralde menditsua da: Orohena (2.322 m) eta Roniu (1.323 m) sumendiak. Koralezko itsas hautsiek inguratzen dute uhartea.

### Udalerriak 
Hona hemen uharteko udalerriak:

## Ekonomia 
Laborantza (kokondoak, azukre kanabera, bainila eta kafea), arrantza eta turismoa dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Historia 
1767. urtean iritsi zen lehen europarra, Samuel Wallis ingeles kapitaina. Horren ondoren heldu ziren Louis-Antoine de Bouganville frantsesa (uhartea Frantziaren mende jarri nahi izan zuena), James Cook (1769) eta William Bligh (1788) ingeles itsasgizonak. 1797. urtean Londresko Misiolari Elkarteko kideak antolatu zuten lehen europar bizilekua. 1842. urtean Frantziaren babespeko lurralde zen eta 1880. urtean kolonia bihurtu zen.

## Hizkuntzak 
Hizkuntza erabilienak frantsesa eta tahitiera dira.

## Iruditegia 

Irudi:Districts de Tahiti.png|Tahiti uhartea
Irudi:Tahiti - Papeete 4.JPG|Papeete
Irudi:Moorea1.jpg|Moorea
Irudi:HeivaJavelinThrowing.JPG|Tahitiarrak xabalina jaurtikitzen

## Ikus, gainera 
* Polinesia Frantsesa

## Kanpo estekak 
* Tahitiko Turismo Bulegoarten webgunea
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Japonierazko literatura

**Japonierazko literatura** hizkuntza hartaz egindakoa da.

Japonierazko bi idazlek lortu dute Nobel Saria: Yasunari Kawabata-k (1968) eta Kenzaburo Oe (1994).

## Idazle klasikoak 
* Murasaki Shikibu. Japonia. (973-1014?).
* Matsuo Basho. Honshu. (1644-1694).
* Natsume Sôseki. Tokio. (1867-1916).

## Idazle garaikideak 
* Ichiyō Higuchi (1872-1896).
* Yasunari Kawabata. Osaka. (1899-1972).
* Fumiko Hayashi (1903-1951).
* Fumiko Enchi (1905-1986).
* Yukio Mishima. Tokio. (1925-1970)
* Kyoko Hayashi (1930-2017).
* Kenzaburō Ōe. Shikoku. (1935-...).
* Takeshi Kitano. Tokio. (1947-...).
* Haruki Murakami. Kioto. (1949-...).
* Amy Yamada (1959-...).

## Manga 
Japonieraz egindako komikiek, oro har, "manga" izena hartzen dute, normalean estilo zehatz batekin soilik erabiltzen bada ere.

Literaturaren parte kontsideratu daitezke agian, dudarik gabe liburugintzaren parte eta idatzizko japonierazko ekoizpen kulturalaren parte, parte nabarmena izan ere,

Azpigeneroak dituen produkzioa edo mundu kulturala da manga komikiena. Seinen mangak dira, 18 urtetik gorako gizonentzako genero bat non  sexua, bortizkeria eta politikarekin harremana duten aferak aurki genitzake. Shojo mangak dira 10 eta 18 urte artekoentzat, pre-nerabe eta nerabeek kontsumitzen dituzte, neskek bereziki. Yaoi mangetan harreman erotiko eta sexual homosexualak agertzen dira.

## Ikus, gainera 
* Asiar literatura

## Kanpo estekak
Durango (argipena)

**Durango** leku ezberdinen izena da:

###  
* Durango Bizkaiko herria, Ibaizabaleko bailaran.

##  
* Durango (estatua) Mexikoko estatua.
* Durango (Mexiko) (**Victoria de Durango**) aurreko estatuko hiriburua.

##  
* Durango (Kolorado) Ameriketako Estatu Batuetako hiria.
* Durango (Iowa) Ameriketako Estatu Batuetako hiria.
* Durango (Texas) Ameriketako Estatu Batuetako komunitatea.

##  
* Durango (Filipinak).

##  
* Durango (Nikaragua).

## Deitura 
Euskal izen honek deitura gisa ere badu erabilpena, adibidez pertsona hauen kasuan:

* Luis A. Durango, beisbol jokalari panamarra.
* Santiago Durango, rock gitarrajole estatubatuarra.
Uri Avnery

**Uri Avnery** () (Beckum, Westfalia **Helmut Ostermann** jatorrizko izenpean 1923ko irailaren 10a – Tel Aviv, 2018ko abuztuaren 20a) Alemanian jaiotako Israelgo kazetaria nahiz politikari ezkertiarra eta bakezalea izan zen. Knesseteko kidea izan zen 1965 eta 1973 bitartean zein 1979 eta 1981 bitartean.

Gaztetan, Irgun talde sionista eta paramilitarreko kidea izan zen, eta 1948ko palestinar eta israeldarren arteko gerran parte hartu zuen. Gerraren ostean, *Philistiako zelaietan* izeneko liburua (hebreeraz בשדות פלשת}}, *Bi-Sdot Pleshet*) idatzi zuen.

1950 eta 1960ko hamarkadetan zehar, *Haolam Hazeh* izeneko astekariaren editore buru izan zen. Aldizkariak arrakasta lortu zuen haren establishment kontrako berriak zirela eta. Israelgo argitalpen alternatibo nagusia bilakatu zen.

Ezkertiar bihurtuta, Gush Shalom (hebreeraz גוש שלום *Bakearen Blokea*) izeneko mugimendua fundatu zuen Uri Avnereyk. Mugimendu horren buruan gaur egun arte, estatuaren sekularizazioaren alde jotzen dute, batez ere judu ortodoxoen nahien aurrean.

Uri Avnereyk *CounterPunch*, *Information Clearing House* eta *LewRockwell.com* webguneetan palestinarrekin bakea sinatzearen aldeko iritziak idazten jarraitu zuen. Haietako batzuk, gaztelaniaz *Rebelion.org* weborrian ere irakur daitezke.

## Kanpo estekak 
*  https://web.archive.org/web/20090908065401/http://www.avnery-news.co.il/english/ Uri Avnery-ren idazkiak
*  https://web.archive.org/web/20070620011311/http://www.zmag.de/autor.php?id=5 Uri Avnery-ren idazkiak
* Berrian egindako elkarrizketa (2011/08/05)
Grezierazko literatura

**Grezierazko literatura** hizkuntza hartaz egindakoa da.

Bi idazlek lortu dute Nobel Saria: Giorgos Seferis (1963) eta Odysseas Elytis (1979).

## Antzinako grezierazko idazleak 
[start=0|thumbtime=26|thumb|[Homero|Homeroren Iliada eta Odisea azaltzen dituen bideoa.]]
* Homero, K.a. IX-VIII. mendea.
* Hesiodo, K.a. VIII. mendea.
* Eskilo, K.a. 525–456.
* Sofokles, K.a. 495?–406.
* Herodoto, K.a. 484–425.
* Euripides, K.a. 480–406.
* Sokrates, K.a. 470-399.
* Tuzidides, K.a. 455?–400.
* Aristofanes, K.a. 448–385.
* Platon, K.a. 427–347.
* Aristoteles, K.a. 384–322.
* Plutarko, K.a. 127-46.

## Antzinako modernozko idazleak 
### XIX. mendean jaiotako idazleak 
* Konstantinos Kavafis. Egipto. (1863-1933).
* Nikos Kazantzakis. Kreta. (1883-1957).

### XX. mendean jaiotako idazleak 
* Odysseas Elytis. Kreta. (1911-1996).
* Dimitris P. Kraniotis. Grezia (1966-).
* Giorgios Seferis. Turkia. (1900-1971).

## Liburuak 
* *Alexis Zorbas* ("Zorba greziarra") (Nikos Kazantzakis, 1952).

## Ikus, gainera 
* Antzinako Greziako literatura

## Kanpo estekak 
* Grezierazko idazle klasikoak on-line
Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu

**Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu** Zeelanda Berrian Waipukurau eta Porangahau artean kokatuta dagoen 305 metroko garaieradun mendixka baten maorierazko izena da. Esateko errazagoa izan dadin, bertakoek *Taumata* deitzen diote sarritan.

Bere izenaren esanahia honakoa da: "Mendixkako gaina, non Tamateak, belaun handidun gizonak, lur irensle ere baderitzonak, jaitsi, igo eta irentsi egin zituen mendiak, bere maiteari txirula jotzen zion bitartean."

Munduko toponimo luzeenaren Guinness errekorra da.

## Ikus, gainera 
* Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanfairpwllgwyngyll

**Llanfairpwllgwyngyll**, **Llanfair PG** edota **Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch** (), Ynys Môn uharteko herri bat da, Galesen, 58 hizkirekin Erresuma Batuko toponimorik luzeena da eta munduko hirugarrena.

## Izena 
[thumb|ezkerrera|250px|Herriko tren geltokiko karteleko errotulua, [ingeles|ingelesezko gutxi gorabeherako ahoskeraz.]]

*Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogogoch* galesezko herriaren izenak hau esan nahi du euskaraz: «*Haize zurrunbilo azkar batetik gertu dagoen urrondo huts zurian dagoen Santa Mariaren eliza eta leize gorritik gertu dagoen San Tisilioren eliza*». Izena horrela dago eratuta, hitzez hitz: *Santa Mariaren eliza* (*Llanfair*) *urrondo huts zuria* (*gwyn gyll*) gertu (*go ger*) *haize zurrunbilo azkar batetik* (*y chwyrn drobwll*) *San Tisilioren eliza* (*Llantysilio*) *leize gorritik* (*[a]g ogo[f] goch*).

Halere, herriaren izena **Llanfair PG** moduan laburbiltzen da (galestarrentzat, **Llanfairpwll**). Horrekin, nahikoa da *Llanfair* izeneko Galesko beste leku batzuetatik ezberdintzeko.

Izena 1860ko hamarkadan herriko biltzarrak hautatu zen, gehienbat Britainia Handiko tren geltokietako izenik luzeena izateko pribilejioarengatik: ezin liteke berezko izen galestartzat har, lekuaren jatorrizko izena *Llanfair Pwllgwyngyll* da eta galesezko abezedarioko 16 hizki ordezkatzen ditu eta ingeles abezedarioko 19.

Kartelean bertsio fonetiko irakurrrerazagoa aurkezten da, galesez: *Llan-vire-pooll-guin-gill-go-ger-u-queern-drob-ooll-llandus-ilio-gogo-goch*. Ingeles ahoskeraz, berriz, honela litzateke: *Clan vira pulth gwinn gith gor gerrick win drob uth clan tay see lee oh go go gokh* (euskaraz "*San-bairr-pux-guin-gix-go-ge-ra-jiern-drob-uhl-san-ti-si-lio-go-go-goj*",  gipuzkeraz bezala ahoskatua).

## Zinema 
Udalerriaren luze eta korapilatsu hau 1968ko *Barbarella* filman pasahitza zail moduan erabilia izan zen.

## Turismoa 
Turismogune oso bisitatua da. Turistek, herriaren kartelaren aldamenean argazkiak ateratzen dituzte, edota bertako udaletxean euren pasaporteak zigilatu.

Hurbileko beste ikuskizun bat Anglesey-ko Markesaren zutabea da, bertatik Anglesey eta Menai itsasartearen ikuspegi ezin hobea dagoelarik.

thumb|300px|erdian|Izena ingeles itzulpenean dagoen tren geltokiko kartela.

## Ikus, gainera 
* Taumatawhakatangihangakoauauotamateaturipukakapikimaungahoronukupokaiwhenuakitanatahu

## Kanpo estekak 
* Herriaren Webgune Ofiziala
Tipografia

[thumb|300px|**Tipografian** erabiltzen diren [letra-tipo mugikorrak.]]

**Tipografia** (grezieratik *typos*, forma, eta *graphein*, idatzi) idatzitakoa letra-tipo, letra-tamaina, lerro-altuera, eta lerroen eta letren arteko tarteen bitartez definitzen duen artea eta teknika da.

Esan daiteke tipografia sortu zela letra-tipo mugikor eta behin baino gehiagotan erabiltzekoak eta prentsa erabiltzen hasi zirenean, eta, inprimatzearen historian garrantzi handia izan badu ere, gaur egun baztertua gelditu da offset, litografia, fotokonposizio eta konputagailuek eskaintzen dituzten abantailak direla eta. Tipografiaren zeregin nagusiak irarketarako letrak diseinatu eta aukeratzea eta testu eta irudiak antolatzea da, baina tipografiako prozesu osoan sei pauso nagusi bereizten dira: lehenik inprimatu nahi diren letrei dagozkien moldeak, estilo eta neurri jakinekoak, aukeratzen eta antolatzen dira, eskuz edo mekanikoki; ondoren, froga bat egiten da eta oker agertzen diren hitzak eta lerroak zuzentzen dira; gero, irudien fotograbatua egiten da; testua eta irudiak prest daudenean, orria moldatzen da testu, irudi eta espazio zuriak (tintak papera uki ez dezan inprimatu nahi diren moldeak baino garaiera txikiagoko berunezko piezak ezarriz) konbinatuz; orriak antolatu ondoren, hurrenkeran jartzen dira, orri-sortaka antolaturik eta orrien artean behar diren tarte zuriak uzten direla, eta burdinazko egitura batean finkatzen dira; eta azkenik, inprimatu egiten da, zilindro batzuen bidez moldeak tintaz bustiz eta ondoren paperaren kontra zapalduz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal tipografia
* Letra-tipo
* Maketazio
* Ortotipografia

## Kanpo estekak 
* Ikusteko Wikipedian bertan zelako letra-tipoak erabiltzen diren, ikus  Wikipedia:Typography.
Luxenburgo (argipena)

**Luxenburgo** leku ezberdinen izena izan daiteke:
# **Luxenburgoko Dukerri Handia** Europako herrialdea da.
# **Luxenburgo** da bertako hiriburua.
# **Luxenburgoko kantonamendua**.
# **Luxenburgoko barrutia**.
Luxenburgo (hiria)

**Luxenburgo** (, , ) Luxenburgoko eta izen bereko barruti eta kantonamenduetako hiriburua da. Ohiko hizkeran ''d'Stad'' izena ematen zaio ("hiria" luxenburgeraz) eta batzuetan "Iparraldeko Gibraltar" edo "Europako bihotz berdea" (gotorleku eta berdeguneengatik). Alzette eta Pétrusse ibaien elkargunean kokatua dago. Metropoli guneak 103.973 biztanle ditu eta Hesperange, Sandweiler, Strassen eta Walferdange daude barnean.

Europako bosgarren finantzagunea da. Gainera, Europar Batasuneko erakunde eta agentzien egoitza nagusia da, hala nola, Europako Justizia Auzitegia, Europako Kontu Auzitegia eta Europako Inbertsio Bankua.

1994an, Luxenburgo alde zaharra Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok, "Luxenburgo hiria: auzo zaharrak eta gotorlekuak".

## Klima 

## Demografia 
2004ko abenduaren 31n 83.832 biztanle zituen hiriak eta 2009ko otsailaren 1ean 90.000:
* Gizonezkoak: 41.768
* Emakumezkoak: 42.064
* Luxenborgoarrak: %39,58
* Atzerritarrak (143 nazionalitatekoak): %60,42. Hauen artean:
** Portugaldarrak: 14.518
** Frantziarrak: 8.818
** Italiarrak: 5.650
** Belgiarrak: 3.534
** Alemaniarrak: 2.753
** Britainiarrak: 1.794
** Espainiarrak: 1.490
** Jugoslavia ohikoak: 870
** Suediarrak: 802

## Hiri senidetuak 
Luxenburgoko ondorengo hiriekin senidetutako dago:
* 
* 
* 
* 

ezkerrera|thumb|250px|Luxenburgoko tren geltokia

## Luxenburgotar ospetsuak 
* Andy Schleck (1985-), txirrindularia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea ofiziala
* Luxenburgo, 2007ko Europako kultura Hiriburua
San Marino (argipena)

**San Marino** leku ezberdinen izena izan daiteke:
# **San Marino** Europako herrialde txikia da, Italiak inguratzen duena.
# **San Marino** da bertako hiriburua.
# **San Marino** Ameriketako Estatu Batuetako udalerria da.
Ameriketako Estatu Batuetako bandera

**Ameriketako Estatu Batuetako bandera** 1777ko ekainaren 14an erabakitakoa da. Urtero egun horretan *banderaren eguna* ospatzen dute bertakoek. Hamahiru errenkada horizontalez osatuta dago, txandaka zazpi gorri eta sei zuri. Horrez gain, goi-eskuinaldeko ertzean, barruan 50 izar zuri dituen koadro urdina ere dauka. 50 izarrek nazioa osatzen duten estatuetako bakoitza adierazten dute, eta hamahiru errenkadek, ordea, jatorriko kolonietako bakoitza.

300px|thumb|ezkerrera|B=1,9 A=1,0D=0,76 C=0,5385E,F,=0,0538 G, H=0,0633K=0,0616 L=0,0769

## Kanpo estekak
Ulster

**Ulster** —ingelesez eta eskozieraz— edo **Ulaidh** —irlanderaz— Irlandako lau probintzia tradizionaletako bat da; Belfast du hiriburua. Beste hirurak honako hauek dira: Leinster (Dublin da hiri handiena), Munster (Cork du hiri handiena) eta Connacht (Galway da hiri handiena).

Ulsterrek ia bi milioi biztanle ditu 24.481 kilometro karratutan. Belfasten, milioi erdi baino gehiago bizi dira. Hurrengo hiri handienak, Derryk, ozta-ozta 100.000 biztanle ditu.

Ulsterko zati bat Ipar Irlanda britainiar lurraldea da; beste zatia, Irlandako Errepublikan dago.

## Banaketa administratiboa 
Probintziako bederatzi konderrietatik seik Ipar Irlanda osatzen dute, eta Erresuma Batuko zatia da gaur egun ere, Irlandako gainerako lurraldeek 1921ean estatu bereizia sortu arren. Jende askok, batez ere unionistek, Ipar Irlandako sei konderriei *Ulster* deitzen diete.
* Antrim (*Aontroim*)
* Armagh (*Ard Mhacha*)
* Down (*An Dún*)
* Fermanagh (*Fear Manach*)
* Derry (*Doire*)
* Tyrone (*Tír Eoghain*)

Hiru konderri aldiz Irlandako Errepublikaren barnean daude.
* Cavan (*An Cabhán*)
* Donegal (*Dún na nGall*)
* Monaghan (*Muineachán*)

## Historia 
## Hizkuntzak 
Ulsterko gehienek hiberno-ingelesa (hots, ipar Irlandako ingelesaren aldaera) hitz egiten dute ama hizkuntza gisa.

Salbuespena Donegalgo gaeliko-hiztunak dira (Gaeltacht). Kantonera da hirugarren hizkuntza, Belfasteko Txinako etorkinak direla eta. Izan ere, Belfast da Europako *per capita* txinatar jatetxe gehien duen hiria. Eskozieraren Ulsterko aldaera ere —Ulsterko eskoziera— mintzatzen da Antrim, Down, Derry eta East Donegalen.

## Gaeltachteko herriak 
Hauek dira Ipar Irlandako irlanderadun herriak, Donegalgo konderrian kokatuta daudenak:

* Árainn Mhór (Arranmore).
* Gaoth Dobhair (Gweedore).
* Gleann Cholm Cille (Glencolmcille).
* Gort a' Choirce (Gortahork).
* Na Dúnaibh (Downings).
* Oileán Toraigh (Tory Island).
* Rann na Feirste (Rannafast).

## Pertsonaia ezagunak 
* C. S. Lewis (1898-1963), ingelesezko idazlea.
* Séamus Ó Néill (1910-1986), irlanderazko idazlea.
* Ian Paisley (1926-2014), politikaria.
* John Hume (1937-), politikaria.
* David Trimble (1944-), politikaria.
* Van Morrison (1945-), abeslaria.
* George Best (1946-2005), futbolaria.
* Stephen Rea (1946-), aktorea. 
* Gerry Adams (1948-), politikaria.
* Martin McGuinness (1950-2017), politikaria.
* Liam Neeson (1952), aktorea.
* Kenneth Branagh (1960), aktorea.
* Rory Best (1982-), errugbilaria.
* Rory McIlroy (1989-), golfaria.
* Janet Devlin (1994- ), abeslaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baratze

[thumb|220px|[Valentziako baratze handi bat.]]
**Baratzea** edo (bizkaieraz) **ortua** landareen hazte sasoian baratzezaintzaren bitartez barazki mota asko hazi eta ustiatzeko erabiltzen den lursaila da. Euskal Herrian, hazte sasoi hori batez ere udaberrian eta udan izaten da; baina baita, zenbait landarerentzat, udazkenean eta neguan ere. Lursail eta etxalde handiak ustiatzen dituen nekazaritza industrialari kontrajarrita agertzen da, askotan. Baratzeak eskulan gehiago eta lorezaintzari lotutako teknika gehiago behar ditu, eskala handiko nekazaritza mekanizatuarekin alderatuta.

Zainketa berezia behar duten landareak egoten dira baratzean, ortuari edo barazkiak, lekak eta fruitu arbolak ere. Lur ona dagoen tokian kokatzen dira, eta gehienetan baserritik hurbil. Hirien kanpoaldean ere ortuak egon ohi dira.

Ortuko espezie batzuk hauek dira: tomatea, piperra, porrua, kipula, patata, berakatza, zerba, aza, azalorea, azenarioa, leka, babarrun beltza, babarrun gorria, ilarra.

Euskal Herrian gehienetan etxeko kontsumorako izan ohi da baratzeetako ekoizpena; baina, zenbait kasutan, batez ere hegoaldean, salmentarako ekoizpena ere egiten da. Oro har, baratzeak ematen duena bolumen txikikoa da, eta salmenta hori gehienetan tokian tokikoa izaten da, esaterako nekazaritza azoketarako, elkarteek sostengatutako nekazaritzako harpidetzetarako, edo jatetxeetarako.

## Kanpo estekak
Irlandako Armada Errepublikazalea (argipena)

**Irlandako Armada Errepublikazalea** (*Irish Republican Army *), **IRA**, historian zehar adar eta erakunde desberdinetan banatu izan da eta, egun, banatzen da:

* Irlandako Armada Errepublikazalea (1917-1922): (*Old IRA* edo *IRA Zaharra*) Erresuma Batuaren aurka, Irlandaren independentziaren alde, 1916 eta 1921 bitartean borrokatu zuen armada. Bake-akordioak bitan bereizi zuen armada.
* Irlandako Armada Errepublikazalea (1922-1969): 1922 eta 1923 bitarteko Irlandako Gerra Zibilean zehar bake-akordioaren kontra zegoen zatia. 1969an berriro erdibitu zen.
* Irlandako Armada Errepublikazalea-Ofiziala (*Official IRA*) (1969-1973): Gerra zibiletik zetorren adarra zen hau. 1973an armak utzi zituen, marxismoarekin lerrokatu eta klase gatazka nazionalaren kaltetan lehenetsi ondoren.
* Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikazalea (*Provisional IRA, PIRA*): 1969ko zatiketan sortu zen adar nazionalista. 2006an bere kanpaina armatua bukatutzat jo zuen.
* Jarraipeneko Irlandako Armada Errepublikazalea (*Continuity IRA, CIRA*): Behin-behineko IRAren zatiketa, 1986an osatua, Sinn Féinek Hego Irlandako parlamentuan eserlekuak hartzearen kontrakoa.
* Benetako Irlandako Armada Errepublikazalea (*Real IRA, RIRA*): Behin-behineko IRAren zatiketa, 1997an osatua eta Ostiral Santuko Akordioaren aurkakoa.

## Kanpo-estekak
Lugano

**Lugano** Suitzako hegoaldean dagoen hiria da, Ticino kantonamenduaren populatuena izanik, hiriburua Bellinzona den arren. Italiarekin muga egiten du, eta italiera da bertako biztanleen hizkuntza nagusia.

52.059 biztanle zituen 2005ean (1.724 biz./km2).

Alpeen inguruan egonda, 273 metrotan kokatzen da itsasoaren mailatik. Lugano edo Ceresio lakuaren ondoan dago hiria, hango sinboloa dena. 48.7 km2-ko azalera dauka lakuak, eta bestaldean Lonbardia eskualde italiarra dago.

## Klima 

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize = width:1020 height:210
PlotArea = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars = justify
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:55000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1710 from:start till:2320 text:"2,302"
  bar:1783 from:start till:3761 text:"3,761"
  bar:1850 from: start till:5939 text:"5,939"
  bar:1870 from: start till:6836 text:"6,836"
  bar:1888 from: start till:8185 text:"8,185"
  bar:1900 from: start till:10847 text:"10,847"
  bar:1910 from: start till:14988 text:"14,988"
  bar:1930 from: start till:17672 text:"17,672"
  bar:1950 from: start till:21448 text:"21,448"
  bar:1970 from: start till:27121 text:"27,121"
  bar:1990 from: start till:25334 text:"25,334"
  bar:2000 from: start till:26560 text:"26,560"
  bar:2010 from: start till:54667 text:"54,667"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Grimm anaiak

thumb|Wilhelm Grimm ezkerrean eta Jacob Grimm eskuinean (1855, Elisabeth Jerichau-Baumann)
**Grimm anaiak** alemanezko bi idazle izan ziren: zaharrena, Jacob (Hanau, Alemania, 1785eko urtarrilaren 4a - Berlin, Alemania, 1863ko irailaren 20a); gazteena, Wilhelm (Hanau, Alemania, 1786ko otsailaren 24a - Berlin, Alemania, 1859ko abenduaren 16a) .

Alemanez egindako lehen literaturaren ekoizletzat jotzen dituzte adituek, ordu arte germaniar hizkuntz batu idatzirik ez zegoela kontuan hartuta. Izan ere, anaiek *Deutsches Wörterbuch* () hiztegian lan egin zuten, aleman *modernoa*ren lehenengoetako hiztegia.

## Bizitza 
Hogei urterekin, Jacobek liburuzaintza lanak egin zituen Kassel hirian eta Wilhelm liburutegi berean idazkaria izan zen.

Biak irakasle izan ziren Göttingengo Unibertsitatean; 1837an, unibertsitatetik kaleratu zituzten, Ernesto Augusto Hannoverkoa erregearen aurka protesta egin zutelako. Hurrengo urtean, Berlingo Humboldt Unibertsitatean hasi ziren eskolak ematen.

## Lanak 
Haur-literaturaren historian idatzitako ipuin ospetsuenen artean, Grimm anaiek idatziz jasotakoa daude, *Edurnezuri*, *Loti ederra* edo *Errauskine*, tartean. Ipuin horiek guztiak ahozko tradiziotik jaso zituzten, beren ukitua ere emanda.

1812an, Alemaniako ipuinen bilduma argitaratu zuten, *Kinder- und Hausmärchen* izenburuarekin (). 1814an beste sorta bat kaleratu zuten.

### Ipuin hautatuak 
* *Hänsel und Gretel* (*Hansel eta Gretel*).
* *Rattenfänger von Hameln* (*Hamelingo txirularia*).
* *Rumpelstilzchen* (; ).
* *Dornröschen* (*Loti Ederra*).
* *Schneewittchen* (*Edurnezuri*).
* *Der Geist im Glas* (*Botilako jeinua*).
* *Daumesdick* (*Erpurutxo*).
* *Das tapfere Schneiderlein* (*Jostun txiki ausarta*).
* *Aschenputtel* (*Mari Errauskin*).
* *Schuhmacher und die Heinzelmännchen* (*Zapataria eta iratxoak*).
* *Der Froschkönig* (*Igel printzea*).
* *Die goldene Gans* (*Urrezko antzara*).

### Zineman 
1937an, Walt Disneyk Grimm anaien liburuetako *Edurnezuri* zinemako pantailara eraman zuen; eta 1950ean, *Errauskine*.

### Euskaratuak 
* *Grimm anayak. Ipuñak* (1929, Verdes-Atxirika argitaletxea). Lau lauŕlekotan (pezetatan) salgai jarri zuten. Grimm anaienetik itzulitako ipuinak hauek izan ziren, hamalau: «Antxumiak eta otsua»; «Eduŕne Zuriñe»; «Txano txu goŕija»; «Jone zuŕa»; «Oyaneko e txe txuba»; «Eduŕzuriñe ta Loragoŕiñe»; «Amordia, aŕantzalia ta emaztia»; «Buru argija»; «Brema´ko abeslarijak»; «Bakaldun belea»; «Guzuŕa aŕua da»; «Lo luzia»; «Zorigaiztokua».

Geroztik, beste hainbat itzulpen egin dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alemanierazko literatura

## Kanpo estekak 
* Karlos del Olmo: "Grimm anaiak bizkaitarrak ei ziren". *Euskaldunon Egunkaria*, 2002-06-01
* Izaskun JAUREGI: "Bazen behin... eta oraindik bada.", *Argia*. 2013.
Uhartedi

[thumb|250px|Uhartedi itsasoa, [Finlandiako golkoa|Finlandiako Golkoaren eta Botniako Golkoaren artean kokatua, munduko uhartedi handiena uharte kopuruan.]]
**Uhartedi** edo **artxipelagoa** uharte multzo edo katea da, batzuk besteetatik nahiko hurbil kokatuak. Horregatik, gehienetan jatorri geologiko bera izaten dute.

Normalean itsaso zabalean kokatuta egoten dira. Uhartedien jatorria sumendietan oinarritu ohi da, baina eragina daukate beste zenbait prozesuk ere, higadurak eta sedimentazioak adibidez.

Eremuaren gehiengoa duten uhartedi diren bost estatu handienak Indonesia, Japonia, Filipinak, Zeelanda Berria eta Erresuma Batua dira. Estatu hauei eta uhartediz osatutako gainerako estatuei uharte-estatu esaten zaie.

## Uhartedi handienak 
### Ozeano Atlantikoa 
* Britainiar uharteak
* Kanariak
* Antillak

### Ozeano Barea 
* Hawaii uharteak
* Indonesiar Uhartedia
* Japonia
* Karolinak
* Zeelanda Berria
* Filipinak
* Salomon Uharteak
* Tuamotu
* Vanuatu

### Indiako ozeanoa 
* Andaman
* Maldivak
* Seychelleak

### Ozeano Artikoa 
* Elisabet Erreginaren uharteak
* Sewernaia Semlia
* Spitsbergen

### Hego Ozeanoa 
* Hegoaldeko Georgiak
* Hego Shetland

## Ikus, gainera 
* Uharte
* Atoloi
* Plaken tektonika
* Uharte nazio

## Kanpo estekak
Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikazalea

**Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikazalea** (; ) **PIRA**, **IRA** eta **Provos** izenez sinplifikatua, Irlandako talde paramilitar errepublikazalea da.

1969an sortu zenean hasi eta Belfasteko Hitzarmena adostu arte, bortizkeriaren bidez Ipar Irlandak Erresuma Batuarekin duen egoera eten eta Irlanda Batua eta sozialista lortzea ziren IRAren xedeak. Legez kanpo utzita, terroristatzat jo dute Irlandako, Erresuma Batuko eta Estatu Batuetako gobernuek, besteak beste.

1996an taldeak atentatu bortitza egin zuen Manchesterren, kalte ekonomiko ugari ekarriz, hildakorik egon ez arren.

2005eko uztailaren 28an, Provisional IRAk su-etena iragarri zuen. "Bitarteko baketsuen erabilera hutsarekin" euren helburuak lortzen saiatuko zirela aldarrikatu zuten.

2008an ofizialki bere "kanpaina armatuaren bukaera" iragarri zuen.

## Taldekide ezagunak 
* Brendan Hughes (1948-2008)
* Martin McGuinness (1950-2017)
* Bobby Sands (1954-1981)
* Brendan McFarlane (1951)
* Gerry Kelly (1953-)

## Ikus, gainera 
* IRA

## Kanpo estekak
ETB 2

**ETB 2** Euskal Telebistaren bigarren katea da, gaztelaniaz emititzen duena. 1986an sortu zen, ETB 1 baino ia lau urte beranduago. Euskal Herri osoan ikus daiteke.

Orokorrean, denetariko programazioa eskaintzen du, baina ez du kirol emankizunik eta haurrentzako saiorik eskaintzen, horiek ETB1ek emititzen baititu. Vaya Semanita eta Mi querido Klikowsky dira saiorik famatuenetariko batzuk.

Euskal Telebistak Lurreko Telebista Digitalean (LTD) ETB 1 HD eta ETB 2 HD kanalak eskaintzeari ekin zion 2016ko abenduaren 21ean.

## Audientzia urtez urte 
Estatu mailan 1992. urtean hasi ziren telebistako audientziak neurtzen. Beraz, data horretatik aurrerako datuak ditu Euskal Telebistak ere.

  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Giovannino Guareschi

**Giovannino Guareschi** (Fontanelle di Roccabianca, Parmako probintzia 1908ko maiatzaren 1 - Cervia, Ravennako probintzia 1968ko uztailaren 22) idazle eta kazetari italiarra izan zen.

*Don Camillo* izan zen bere lanik ezagunena, non kontatzen baitzuen izen hori duen abade katolikoaren eta Don Peppone alkate komunistaren arteko harreman iskanbilatsua, Brescello izeneko herrian kokatuta eta Bigarren Mundu Gerraren ondorengo urteetan. Pertsonaia hauekin hiru liburu argitaratu zituen Guareschik 1948tik 1963ra, gehi beste bost hil ondoren (1969-1996):
* *Don Camillo* ("On Camillo"), 1948.
* *Don Camillo e il suo gregge* ("On Camillo eta bere artaldea"), 1953.
* *Il compagno Don Camillo* ("Konpañero On Camillo") (1963)
* *Don Camillo e Don Chichì* ("On Camillo eta On Chichi"), 1966.
* ''Don Camillo e i giovani d'oggi* ("On Camillo eta gaurko gazteak") ,1969.
* *Gente Così* ("Horrelako jendea"), 1980.
* *Lo Spumarino pallido* ("Ergel zurbila"), 1981.
* *L'anno di Don Camillo* ("On Camilloren urtea"), 1986.
* *Ciao Don Camillo* ("Agur On Camillo"), 1996.

Zinemaratu ere egin dute bikote ospetsu hori.

2001ean Ibaizabal argitaletxeak "On Camillo" kaleratu zuen, Koldo Bigurik euskaratutakoa.

## Beste lan batzuk 
* *La scoperta di Milano* (1941)
* *Il destino si chiama Clotilde* (1943)
* *Il marito in collegio* (1944)
* *Favola di natale* (1945)
* *Diario Clandestino 1943-1945* (1946)
* *Italia Provvisoria* (1947)
* *Lo zibaldino* (1948)
* *Corrierino delle famiglie* (1954)
* *Vita in famiglia'' (1968)

## Kanpo loturak 
* Tutto il mondo di Guareschi
* Mondo Guareschi
* "Peppone e Don Camillo" Museoa

## Ikus, gainera 
* Italierazko literatura.
Mikel Labaka

**Mikel Labaka Zurriarain** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1980ko abuztuaren 10a) euskal herritar futbolari-ohia da.

## Ibilbidea 
Azpeitiko Lagun Onak klubetik Real Sociedadera joan zen. Realaren B mailan hiru denboraldi bete ondoren, Real Unionera joan zen, utzita, 2002-2003 denboraldian. 2003-2004 denboraldia Murtzian jokatu zuen, Realak utzita. 2004-2005 denboraldian, Realak berreskuratu, eta klubean egon zen, 2011n Rayo Vallecanorekin sinatu zuen arte. 2013an, futbol-jokalari izateari utzi zion.

2014ko azaroan, Real Sociedad B-ren bigarren entrenatzaile bilakatu zen, Asier Santanaren agindupean.

## Estatistikak 
*2015ko Maiatzaren 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren profila Errealaren webgunean
Trieste

**Trieste** () Italiako ipar-ekialdeko hiria da, Friuli-Venezia Julia eskualdeko hiriburua, Esloveniako mugaren ondoan: hegoaldean, Koper udalerri esloveniarra dago, eta ekialdean, Sežana eta Divača herrikideak.

2004an 207.069 biztanle zituen (2.479 biz./km2), eta 204.234 berriz 2017an. Herrialdeko 15. hiririk populatuena da.

## Inguru naturala 
Hiria Itsaso Adriatikoaren kostaldean dago, izen bereko golkoan. Ospo ibaiak zeharkatzen du, Esloveniatiko bere bidean.

## Historia 
K.a. II. mendean *Tergeste* izena hartu zuen Erromatar Inperioaren garaian. Erromatarren kolonia izan zen K.a. 177tik aurrera. K.a. 33. urtean Augusto enperadoreak portua eraikitzeko agindua eman zuen. Erromako Inperioa deuseztatu zenean, Istriako eskualdean geratu zen.

788. urte arte Bizantzioren kontrolpean egon zen. 1202. urtean veneziarrek konkistatu zuten. 1382. urtean Leopoldo III.a Habsburgokoaren mende geratu zen, eta Germaniako Erromatar Inperio Santuaren barnean gero. 1719. urtean merkataritza askerako portu egin zuten, Austria-Hungariako Inperioko portu frankoa. Inperioak Mediterraneorako zuen irteera nagusi bilakatu zen (156.000 biztanle zituen ordurako).

XX. mendearen hasieran, biztanleen bi herenak italiarrak ziren eta esloveniarrak eta kroaziarrak, gainerakoak. 1918an Italiak inbaditu ondoren hasi zen portuko merkataritza jardueraren gainbehera. 1943an alemaniarrek okupatu zuten eta, Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean, lurraldea banatzeko hitzarmena izenpetu zuten Jugoslaviak eta Italiak.

## Klima 

## Ekonomia 
Merkataritza (jarduera handiko portua da; 26.304.000 tona 1983an) eta industria (ontziolak, petrolio findegiak, kimika industria, altzairugintza, metalurgia, janari industria, papergintza, ehungintza) ekonomi jarduera nagusiak dira.

## Ondasun nabariak 
Garai askotako monumentuak kontserbatu ditu. Aipagarriak dira erromatarren garaiko anfiteatro eta atearen hondakinak, XI-XIV. mendeetako San Giusto katedrala, 1343ko kanpandorrea, XV-XVI. mendeetako gaztelua eta XVIII-XIX. mendeetako etxe eta jauregi barroko eta neoklasiko ugariak.

## Biografiak 
* Italo Svevo (1861-1928), idazlea.
* James Joyce (1882-1941) idazle irlandarra bertan bizi izan zen.
* Boris Pahor (1913-2022), idazlea.

## Kirolak 
* US Triestina Calcio, futbol taldea.

## Iruditegia 

Fitxategi:CastelloMiramare.jpg|Miramare gaztelua
Fitxategi:Trieste Canal-Grande.jpg|Kanala
Fitxategi:San Giusto 09.jpg|San Giusto katedrala
Fitxategi:PiazzaUnità 1.jpg|Udaletxea
Fitxategi:Stadtzentrum Triest.jpg|Ikuspegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala
* Tourist guide
* Trieste - Argazki gida - (Italian) (pdf)
Karikatura

[thumb|eskuinera|175px|[Charles Darwin|Darwinen karikatura bat]]

**Karikatura** edo **irrimarra** pertsona baten ezaugarri nagusian oinarrituz, eta berau gehiegitu edo eraldatuz, identifikagarria den antzekotasun bat duen irudi umoretsua da.

Karikaturen teknika pertsona baten bereizgarri nabarmenenak jaso (ezpainak, bekokia, eta abar) eta berauek umorea sortu asmoz gehiegitzean datza.

## Adibidea 
[thumb|left|[Silvio Berlusconi politikariaren karikatura.]]
thumb|460px|Silvio Berlusconi 2019an.

## Ikus, gainera 
* Komikia

## Kanpo estekak
Perugia

**Perugia** Italiako erdialdeko hiri bat da. Izen bereko probintziaren hiriburua da, Umbria eskualdean.

2010ean 168.066 biztanle zituen.

## Geografia 
Tiber ibaiaren ertzean dago. Perugiak honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Ekonomia 
Industria da ekonomia-jarduera nagusia (industria mekanikoa industria, ehungintza, janari-industria).

## Historia 
Etruriarrek sortu zuten hiria eta erromatarrek konkistatu zuten k. a. 310ean. Oktaviok bipildu zuen Perugiako gerraren garaian (40).

XV. mendean pintura-eskola garrantzitsua izan zen Perugian.

1540an aita santuen eskuetara igaro zen.

1859. urtean Pio IX.aren aurka matxinatu zen hiria, eta 1860an Italiako erresumaren barnean sartu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Artzapezpiku-egoitza.
* Unibertsitatea (1308).
* Katedral gotikoa.
* Etruriarren eta erromatarren garaiko hondakinak (gotorlekuak, hilobiak), S. Angelo (V-VI mendeetan egina), S. Domenico (1305, 1632an berregina), S. Pietro (X. mendea) eta S. Severo (XV-XVIII mendeetan egina) elizak.
* Collegio del Cambio (Perugino margolariaren freskoak).
* Etruriarren eta erromatarren garaiko museoa.

## Galeria 

File:Perugia panoramic.jpg|Azaroaren 4aren plaza
File:Palazzo-Priori-Perugia.jpg|*Palazzo dei Priori* izeneko jauregia
File:Perugia Arco Etrusco.jpg|Arku etruskoa
File:Perugia-acquedotto01.jpg|Erdi Aroko akueduktua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Perugia hiriaren webgune ofiziala
Pearl Jam

***Pearl Jam*** Ameriketako Estatu Batuetako rock eta *grunge* musika taldea da, 1990reko hamarkadako ospetsuenetakoa eta eraginkorrenetakoa. *Nirvana*, *Alice in Chains* eta *Soundgarden*ekin batera, *grunge* musikako handitzat jotzen da.

## Taldekideak 
### Egungoak 
* Jeff Ament - baxua (1990retik)
* Eddie Vedder - ahotsa, gitarra (1990retik)
* Stone Gossard - gitarra erritmikoa (1990retik)
* Matt Cameron - bateria (1998tik)
* Mike McCready - gitarra nagusia (1990retik)
* Boom Gaspar - hammond B3a eta teklatua (2002tik)

### Taldekide ohiak 
* Dave Krusen - bateria (1990–1991)
* Matt Chamberlain - bateria (1991)
* Dave Abbruzzese - bateria (1991–1994)
* Jack Irons - bateria (1994–1998)

## Diskografia 
* *Ten* 1991ko abuztuaren 27
* *Vs.* 1993ko urriaren 19
* *Vitalogy* 1994ko abenduaren 6
* *No Code* 1996ko abuztuaren 27
* *Yield* 1998ko otsailaren 3
* *Binaural* 2000ko maiatzaren 16
* *Riot Act* 2002ko azaroaren 12
* *Pearl Jam* 2006ko maiatzaren 2
* *Backspacer* 2009
* *Lightning Bolt* 2013
* *Gigaton* 2020

## Kanpo estekak 
*  Pearl Jam taldearen web gune ofiziala
Giacinto Facchetti

**Giacinto Facchetti** (Treviglio (Bergamo), 1942ko uztailaren 18a - Milan, 2006ko irailaren 4a) italiar futbolaria izan zen.

1960ko eta 1970eko hamarkadetan Interreko jokalaria izan zen; tartean, Europako Kopa birritan irabazi zuen (1964an eta 1965ean), Italiako Liga 4 aldiz (1963, '65, '66 eta '71) eta Kopa (1978) behin. Horrez gain, 2004ko urtarriletik eta hil arte, Interreko presidente izan zen.

## Ikus, gainera 
* FIFA 100
Amadeu Abril

**Amadeu Abril i Abril** (Bartzelona, 1961) abokatu katalana da. *.ct* eta *.cat* Interneteko domeinuen sustatzailea izan da. 1985ean Bartzelonako Unibertsitatean lizentziatu zen. Ondoren, Bruselako Unibertsitate Askean, eta Florentziako Unibertsitatean, unibertsitate ondoko ikasketak burutu zituen.

Gaur egun, ESADEko zuzenbide irakaslea da, eta Europar Batasuneko gaietan aditua.

## Kanpo estekak 
*  Kataluniako Unibertsitate Askean idatzitako artikulua.
*  Elkarrizketa *El Pais* egunkarian.