open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Et Incarnatus

**Et Incarnatus** 1996an eta Gipuzkoan sortutako ganbera orkestra bat da, Felipe Gorriti musikagilearen omenez. Migel Zeberio musikaria taldearen zuzendaria da.

Musika estilo ugari jorratu dituzte hasieratik eta askotarikoak izan dira elkarlanak, besteak beste Iñaki Salvador, Hertzainak, Benito Lertxundi, Natxo de Felipe, Mixel Etxekopar, Phil Woods eta Noarekin. Tolosako Abesbatza Lehiaketa, Musika Hamabostaldia eta Donostiako Jazzaldia dira izen handiko musika jaialdiak non parte hartu izan duten.

## Diskografia 
* "Eguberri umama"
* "Erkki pohjola"
* "Ibia"
* "San Fermin"
* "Troika"
* "Txoriei"
* "Xomorroak"

## Urmuga 
"Urmuga" mendiak eta musika uztartzen dituen proiektua da, Felipe Uriarte mendizaleak eta Migel Zeberiok aurrera eraman zutena 2020ko uztail eta abuztu artean. Valle de Angulotik (Burgos) Hiru Erregeen Mahaiaraino egindako ibilaldia izan zen, Hego Euskal Herria zeharkatuz, Kantauriar eta Mediterranear isurialdeak banatzen dituen lerroari jarraituz. Mendi ibilaldiarekin batera, 9 musika kontzertu antolatu zituzten 19 egunetan zehar.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Euskal_Herriko_egungo_musikariak
 
## Kanpo estekak 
* Et Incarnatus orkestraren webgunea.
Mexikoko zezen plaza

**Zezen Plaza Monumentala** edo **Mexikoko zezen plaza**, Mexiko Hirian dagoen zezen plaza bat da. 41.262 eserlekurekin mundu osoko zezen plaza handiena da.

1946ean inauguratua izan zen eta aurrez Modesto C. Rolland arkitektoak diseinatua.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Markagailu automatiko

**Markagailu automatikoa** edo **deigailu automatikoa** telefono zenbakiak automatikoki markatzen dituen gailu elektronikoari edo softwareari deritzo. Behin telefono-deia hartuz gero, deigailu automatikoak grabatutako mezu bat erreproduzitzen du edo deia benetako pertsona bati transferitzen dio.

## Ikus, gainera 
* Telemarketing

## Kanpo estekak
Max Steinerren filmografia

**Maximilian Raoul "Max" Steiner** (1888ko maiatzaren 10a - 1971ko abenduaren 28a) Austrian jaiotako musika-konposatzailea izan zen, antzerkirako eta zinemarako lanak sortu zituena.

Steinerrek 300 film ingururen soinu-banda sortu zuen RKO eta Warner Brothers ekoiztetxeekin, eta 24 Oskar Saritarako izendatua izan zen. Hirutan jaso zuen saria: *The Informer* (1935), *Now, Voyager* (1942), eta *Since You Went Away* (1944). Hauetan ere Steinerrek jardun zuen konpositzaile: *King Kong* (1933), *Little Women* (1933), *Jezebel* (1938), *Casablanca* (1942), *The Searchers* (1956), *A Summer Place* (1959), eta, beharnada ezagunen izan zuen lana, *Gone with the Wind* (1939).

## Filmografia 
### 1920 - 1930 
### 1940ko hamarkada 
### 1950eko hamarkada 
### 1960ko hamarkada 
## Erreferentziak
The Prom (filma)

***The Prom*** 2020ko Ryan Murphy estatubatuar zinema zuzendariaren komedia musikal film bat da, izen bereko Broadwayko musikalean oinarritua. Meryl Streep, James Corden, Nicole Kidman, Keegan-Michael Key, Andrew Rannells, Ariana DeBose, Kerry Washington eta Jo Ellen Pellman aktoreek antzetu zuten.

## Argumentua 
Argumentuak Broadwayko artista-talde baten eta Indianako herri txiki bateko neska gazte baten patuak gurutzatzen ditu. Lehenek porrot egin berri dute bere azken musikal ikusgarriarekin, eta bien bitartean neska birala bilakatu da Twitterren, non kexa plazaratu du bere institutuko guraso elkarteak ez diolako uzten graduazio-dantzaldira bere neskalagunarekin joaterik.

## Aktoreak 
* Meryl Streep: Dee Dee Allen
* James Corden: Barry Glickman
* Jo Ellen Pellman: Emma Nolan
* Nicole Kidman: Angie Dickinson
* Keegan-Michael Key: Tom Hawkins
* Andrew Rannells: Trent Oliver
* Ariana DeBose: Alyssa Greene
* Kerry Washington: Mrs. Greene
* Kevin Chamberlin: Sheldon Saperstein
* Logan Riley Hassel: Kaylee
* Sofia Deler: Shelby
* Nathaniel J. Potvin: Kevin
* Nico Greetham: Nick
* Mary Kay Place: Emmaren amona
* Tracey Ullman: Vera Glickman

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Reinhard Genzel

**Reinhard Genzel** (Bad Homburg vor der Höhe, 1952ko martxoaren 24a) alemaniar astrofisikaria da. Max Planck Institutuko zuzendarikidea da.
Fisika ikasi zuen Freiburg eta Bonneko unibertsitateetan eta Berkeleyko Unibertsitatean irakasle izan da. 2020an Fisikako Nobel Saria jaso zuen Andrea M. Ghez eta Roger Penrosekin batera.

Genzel eta Ghez ikerlariek saria konpartituko dute, «gure galaxiaren erdian» objektu trinko «supermasibo bat», zulo beltz bat, aurkitzeagatik. 

## Erreferentziak zerrenda 
## Kanpo estekak
Cyberpunk 2077

***Cyberpunk 2077*** CD Projektek garatu eta argitaratutako bideo-joko bat da, Microsoft Windows, PlayStation 4 eta Xbox One-rentzat 2020ko abenduaren 10ean kaleratu zena, eta, ondoren, PlayStation 5, Xbox Series XS eta Google Stadian. *Cyberpunk 2020* mahai jokotik egokitua, berrogeita hamazazpi urte beranduago ezarri zen Night City hiri distopikoan, Kalifornian. Sei barruti dituen mundu irekia da, lehen pertsonako perspektiba duena eta jokalariek V izeneko pertsonai pertsonalizagarriaren papera hartzen dute, euren estatistikak esperientziaz hobetu ditzaketenak. V-k armategi bat eta aurrez aurre borrokatzeko aukerak ditu, hauek alda daitezkeelarik.

Bideo-jokoa CD Projekt Red bidez garatu zen, CD Projekt barruan, REDengine 4 jokoen motorra erabiliz. Banaketa berri bat egin zuten Wrocatawn eta Digital Scapesekin elkartu ziren garapenari laguntzeko. *The Witcher 3: Wild Hunt* filmean baino langile gehiagok egin zuten lan.

2019ko E3an, bideo-jokoa merkaturatzeko data ofiziala ezarri zen, eta, gainera, Keanu Reeves aktorea jokoan zehar garrantzia izango duten pertsonaien zerrendan egongo dela jakinarazi zen. Datu horiek aktore berak aurkeztu zituen jokoa E3n aurkezterakoan, eta bideojokoaren ekitaldiaren gidaria izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yasmina Drissi

**Yasmina Drissi i Sales** (Bartzelona, Katalunia, 2001eko urriaren 5a) kataluniar aktorea da. ''Les de l'hoquei'' telesailean Laila Bakri izeneko pertsonaiarena egiteagatik ezaguna da. Bartzelonako Eòlia Arte Dramatikoko Goi Eskolan ikasi zuen antzezpena. Katalanez, gaztelaniaz, ingelesez eta arabieraz lan egiteko hizkuntz-gaitasunak ditu.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosa Aierbe

**María Rosa Aierbe Iribar** (Hernani, Gipuzkoa, 1954ko maiatzaren 16a) historialaria eta unibertsitateko irakaslea da. Historian doktorea da (Bartzelonako Unibertsitatean, 1992) eta Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle titularra Zuzenbidearen eta Erakundeen Historian.

*Fuentes Documentales Medievales del País Vasco* bildumaren zuzendaria da.

Halaber, Sociedad Española de Estudios Medievales, Eusko Ikaskuntza, Euskalerriaren Adiskideen Elkartea, Société d 'Histoire du Droit eta Espainiako "Real Academia de la Historia" erakundeetako kide da, besteak beste.

50 liburu baino gehiago eta 70 artikulu ditu, eta horietatik nabarmentzekoak dira Gebaratarrei eta Oñatiko Kondeei buruzko doktorego-tesia, Leintz Haranean egindako hedapena, Espainiako Baso Administrazioari eta Gipuzkoako Baso Zerbitzuari buruzko oposaketa memoria, eta Batzar Nagusiei eta Aldundiei eta Gipuzkoako monasterioei buruzko azterlan ugariak, euskal erakunde anitzei buruzkoak, bereziki gipuzkoarrei buruzkoak, zuzenbide publikoaren zein pribatuaren arlokoak, eta euskal heraldikari buruzkoak.

Aierbe doktoreak 2020an euskaraz gorde diren poema zaharrenak aurkitu zituen, Gipuzkoako Probintziako Artxibo Historikoan, Oñatin, ikerketa bat egiten ari zela. Horrek ez du esan nahi euskaraz idatzi ziren lehen poemak direnik. Aurretik tradizio luzea bazegoela dirudi, baina testuak galdu direla. Hala hasten da egile anonimo duen poema: «Ene laztan gozo ederra/ penaz penaçen naçu...» (Ene laztan gozo ederra/ penaz penatzen nauzu).

## Argitalpen batzuk 
* “La sucesión del Derecho histórico guipuzcoano: ¿preferencia de las mujeres sobre los varones? ”*Iura vasconiae: revista de derecho histórico y autonómico de Vasconia*,  1699-5376,  22 zk., 2024, 143-218 or.
* “Las Cofradías y Hermandades de Guipúzcoa en 1772 y la reforma de Carlos III.” Donostia eta Gipuzkoari buruzko azterketa historikoen buletina,  2794-0497, 56 zk., 2023,  281-325 or.
* “El poder normativo de los municipios de la Vasconia peninsular (siglos XIV-XIX)” *Iura vasconiae: revista de derecho histórico y autonómico de Vasconia*,  1699-5376, Nº. 19, 2022, págs. 61-98
* “Campañas militares del ejército de Navarra y Guipúzcoa en la Guerra de la Convención (1793-1795). Sus 'partes de guerra'” *Boletín de estudios históricos sobre San Sebastián*,  0210-2889,   54 zk., 2021, 495-608 or.
### Liburuak
* *Historia del Condado de Oñate y Señorío de los Guevara (s. XI-XVI): aportación al estudio del régimen señorial en Castill*a. Donostia : Diputación Foral de Guipúzcoa, 1985.  ISBN: 84-7086-141-7
* *Documentación medieval del Archivo Municipal de Azkoitia: (m.s. XIII-1500)*, Eusko Ikaskuntza, 1993.  ISBN: 84-87471-50-1
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (2009 / 10 / 23-30) “Rosa Ayerbe Iribar */ Historiadora**”*  *Euskonews, 505*
* Trayectoria de una historiadora: Rosa Ayerbe Iribar. La mecánica del caracol. Radio Euskadi. Eusko Ikaskuntza.
* Solasaldiak. *Eusko Ikaskuntza*
Tulleko sarraskia

thumb|250px|SS Das Reicharen Bigarren Dibisioaren ikurra.
**Tulleko sarraskia** Tulle herrian, Frantziako Corrèze departamentuan, alemaniar gudarostearen SS Das Reich-eko Bigarren Dibisioak 1944ko ekainean egin zuen. Hildako guztiak 213 frantziar izan ziren, partisano batzuk eta, batez ere, herriko jendea. Sarraskia pairatzen ari ziren partisanoen erasoen aurrean nazien mendekua izan zen.

## Datuak 
1944ko egun horietan alemanek biktima hauek eragin zituzten:
* 18 trenbidezain. Hauen hilketaren ondoren Erresistentziako kideek hiria utzi zuten.
* Herriko 99 gizon torturatuak eta 98 urkatuak izan ziren
* Gizon bat ihes egiteko saioan hil zuten
* 149 gizon Dachau kontzentrazio-esparrura bidali zituzten. Horietatik 101 hilko ziren

Guztira, SSek, Wehrmachtek eta Sicherheitsdienstek herri bereko 213 pertsona hil zituzten.

## Das Reich Dibisioa 
1944ko hasieran alemaniar armada galera handiak pairatzen ari ekialdeko frontean. SS Das Reicharen Bigarren Dibisioa Montauban lurraldean bildu zen, Heinz Lammerdingen agindupean. Mugimenduaren helburua aliatuek lehorreratze bati erantzuna ematea zen. Dibisioan 18.000 gizon zeuden, blindatu arinekin eta tankeekin. Dibisio hau arriskutsua zen zeren eta haren partaideak nazionalsozialistak ziren, Ekialdeko Frontean aritukoak ziren eta, gainera, haien burua eliteko unitate gisa ikusten zuten. Gertaera hauen aurretik partisanoen aurkako ekintza ugari burutu zuten.

## Gertaerak 
Erresistentziak 1944ko ekainaren 7 eta 8an alemanen aurkako erasoa burutu zuten, hiria okupatuz. Alemanek orduan 18 trenbidezain hil zituzten. Hauen hilketaren ondoren Erresistentziako kideek Tulle utzi zuten. Ondoren, ekainaren 9an, Das Reich Dibisioa hiria okupatu zuen eta errepresio ekintzak hasi ziren, benetako sarraskia burutu arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Sarraskiaren inguruko dokumentala eta testigantzak.
* :[* Tulle, erresitentzia eta martirioa.-Oroimenaren bidea.]
Since You Went Away

***Since You Went Away*** 1944an John Cromwellek zuzendutako eta Claudette Colbert, Jennifer Jones eta Joseph Cotten aktoreek antzeztutako filma da.

## Argumentua 
Tim bere senarra Bigarren Mundu Gerran borrokan ari den bitartean, Anne Hilton finantza arazoak eta errazionamendua gainditzen saiatzen da Smollet koronelari logela bat alokatuz. Alaba Janek, bien bitartean, harremana du koronelaren bilobarekin.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Bidaiari

[thumb|[Metro (garraiobidea)|Metroko bidaiariak Londresen]]
**Bidaiaria, bidaztia, pasaiaria** (ingelesez ere pax izenarekin laburtua) ibilgailu batean bidaiatzen duen edo garraiatzen duen pertsona (haurra edo heldua) da, izan hegazkin, autobus, itsasontzi, tarranta, auto edo edozein garraiobide. Definizio horretatik kanpo geratzen dira askotan ibilgailua ustiatzeko arduradunak (gidaria, pilotuak ...) eta zerbitzuaren parte direnak (tripulazioa, ikuskatzaileak, segurtasun langileak ...). Gizakiez gain, animaliak bidaiari gisa ere hartzen dira batzuetan, nahiz eta kaiola eramangarrietan garraiatzen diren, beren mugikortasunerako bereziki diseinatuta. Bi kasuetan, normalean, diruz ordaintzen da erabilitako garraioaren truke..

Bidaiariek maletak, poltsak edo bizkar-zorroak eraman ditzakete beren gauzak leku batetik bestera bidaian eramateko, lanerako, aisialdirako edo oporretarako. Azken bi kasuetan bidaia turistikoak dira eta, beraz, turistatzat hartzen dira.

Turismoaren industrian, "bidaiari" hitza izendatzeko erabiltzen den nazioarteko laburdura PAX da, maiuskula edo minuskula kontuan hartu gabe. Jatorriz itsasontzietako eta hegazkinetako bidaiariei baino ez zitzaien erreferentzia egiten, gero garraio mota guztietarako erabiltzen zen eta baita ostalaritzan ere, hotel, jatetxe eta abarretako bezero edo gonbidatu kopuruaren arabera unitatea izendatzeko.

## Kanpo estekak
Luther Reed

**Luther Reed** (1888ko uztailaren 14a – 1961eko azaroaren 16a) estatubatuar gidoilari eta zinema zuzendaria izan zen. 

## Biografia 
Reed 1888an jaio zen Berlinen, Wisconsin, eta Columbia Unibertsitatean lizentziatu zen. *New York Herald-eko* kazetari eta musika eta antzerki kritikari gisa lan egin zuen bere zinema ibilbidearen aurretik. <

Reed Naomi Childers aktorearekin ezkondu zen. 1929an banandu ziren. Seme bat izan zuten elkarrekin. Jocelyn Lee aktorearekin (Mary Alice Simpson, 1902–1980) ezkondu zen 1930eko ekainaren 15ean, baina hiru hilabeteren buruan banandu zen eta 1931an dibortziatu zen , Mary Alicek Mexikoko hotel batean eraso egin ondoren.

Reed New Yorken hil zen 1961. urtean

## Filmografia hautatua 
* *With Neatness and Dispatch* (1918)
* *Some Bride* (1919)
* *Get-Rich-Quick Wallingford* (1921)
* *The Lure of Youth* (1921)
* ''The Great White Way' (1924)
* *Yolanda* (1924)
* *Lovers in Quarantine* (1925)
* *Womanhandled* (1925)
* *Kid Boots* (1926)
* *The Ace of Cads* (1926)
* *New York* (1927)
* *Evening ClothesK* (1927)
* *The World at Her Feet* (1927)
* *Shanghai Bound* (1927)
* *Honeymoon Hate* (1927)
* *The Sawdust Paradise* (1928)
* *Rio Rita* (1929)
* *Hit the Deck* (1930)
* *Dixiana* (1930)
* *Convention Girl* (1935)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Philip Pfatteicher-ek Luther Reed-i buruzko bideo elkarrizketa Center for Church Music-erako
Nikosiako barrutia

**Nikosiako barrutia** (, ) Zipre osatzen duten sei barrutietako bat da, Nikosia hiriburua kokatzen dena. 1974. urtetik aurrera Nikosiako barrutia bi gobernuren menpe dago, iparraldea Ipar Zipreko Turkiar Errepublikak kontrolatzen du eta hegoaldea Zipreko Errepublikako gobernuak.

## Geografia 
Zipre uhartearen erdialdea hartzen du. Hegoaldean Troodos mendiak ditu eta barrutiaren gehiengoa Mesaoria odokian hedatzen da.

## Udalerriak 
Nikosiako barrutiak 12 udalerri eta 162 komunitate hartzen ditu.
# **Nikosia** (Zipreko hiriburua eta barrutiaren hiriburua, 330.000 biztanle)
# Strovolos (67.904 biztanle)
# Lakatamia (39.000 biztanle)
# Aglandjia (20.783 biztanle)
# Morphou (18.946 biztanle)
# Engomi (18.010 biztanle)
# Latsia (16.744 biztanle)
# Ayios Dhometios (12.456 biztanle)
# Kythrea (11.895 biztanle)
# Dali (10.466 biztanle)
# Geri (8.235 biztanle)
# Tseri (7.035 biztanle)

## Ikus, gainera 
* Zipreren banaketa administratiboa
Amagoia Lauzirika

**Amagoia Martinez Lauzirika** (Donostia, Gipuzkoa, 1974ko urriaren 12a), **Amagoia Lauzirika** izenez ezaguna, gipuzkoar aktorea eta komunikazio-prestatzailea da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amagoia Lauzirikaren webgunea
Fikardou

**Fikardou** () Zipreko Errepublikako herri bat da, Troodos mendietan kokaturik dagoena, Nikosia hiriburutik 40 kilometro hego-mendebaldera. Zipreko Antigoaleko Departamentua da herriaren jabea eta 1978. urtean UNESCOren Gizateriaren ondare izateko hautagai izendatu zuten.

Ondoan dagoen Lazanias herrian XII. mendeko Machairas monasterioa dago.

## Etimologia 
Hipotesi nagusiaren arabera *fygá ándron* (φυγά άνδρον) izenean du jatorria, "iheslarien ezkutalekua" esan nahi du.

## Deskribapena 
Fikardou 900 metrotako altueran dago, Pitsilia eskualdean, Machairas basoak inguratuta. XIX. mendean herria hustu egin zen eta gaur egun XVIII. mendeko etxeek diraute, garaiko herri arkitekturaren erakusgarri, hauen artean aipagarrienak Katsiniosoen etxea, Achilleas Dimitrisen etxea.

Bi etxe tradizional berriztu egin ziren Fikardouko Landa Museoa osatzeko.

Bi solairutako jauregi bat ere badago, Veneziarren garaiko arkitekturaren elementuak agertzen dituena. Beheko solairua zen bizitokia eta goian biltegia eta lantokia zeuden.

## Onespena 
1987. urtean *Europa Nostra Award* saria irabazi zuen eta antzinako monumentua izendatua izan zen. 1978tik Gizateriaren ondare izateko hautagaien zerrendan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Seewoosagur Ramgoolam

Sir **Seewoosagur Ramgoolam** (; Belle Rive, gaur egun Kewal Nagar, 1900eko irailaren 18a - Port Louis, 1985eko abenduaren 15a) Maurizioko politikaria izan zen. Herrialdeko lehenbiziko ministro-nagusia eta lehen ministroa izan zen eta gobernadore orokorra ere izan zen. Indiar emigrante baten semea zen. Mediku ikasketak egin zituen Londresen eta Mauriziora itzultzean Alderdi Laboristan sartu zen. 1961ean britainiarren ikuskaritzapean ministro-nagusia izendatu zuten eta 1968an, independentzia aldarrikatzearekin batera, lehen ministro bihurtu zen. Boterean mantendu zen 1982ko hauteskundeetan galdu zuen arte. 1983an gobernadore orokorra izendatu zuten eta bi urte geroago hil zen, agintaldia amaitu gabe.

## Kanpo estekak
Sicherheitsdienst

**Sicherheitsdienst** edo **SD** () (izen osoa Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (SD))SSen inteligentzia zerbitzua zen. 1932an sortua, Alderdi Naziak sortutako lehen inteligentzia erakundea izan zen. Nazien ikuspuntutik Gestaporen erakunde kidea zen. 1933 eta 1939 artean, SDa *Sicherheitspolizei* (SiPo) agindupean egon zen. 1939tik aurrera *Reichssicherheitshauptamt* (RSHA) autoritatepean jarri zen, bere zazpigarren departamendu gisa. 

## Historia 
SDa 1932an sortu zen, Reinhard Heydrich ren agindupean jarri zen. Erakundearen helburua alderdi naziko buruzagien balizko etsaiak detektatu, ikertu eta neutralizatzea zen, bai alderdi barruan baita ere kanpoan.  Eginkizun honetan 'Sturmabteilung' (SA) erakundearekin nolabaiteko lehian sartzen zen. Azkenik, eztabaida askoren ondoren, 1934ko [9an "Alderdiaren Informazio Zerbitzua" izendatu zuten.Max Williams (2001): *Reinhard Heydrich: The Biography* 1. Liburuki 1938an, bere eskuduntzak zabaldu ziren, estatu osorako informazio-zerbitzu ofizial bihurtuz, Gestapori lagunduz eta Administrazio Orokorrarekin eta Barne Administrazioarekin lankidetzan arituz.

SDak agenteen eta informatzaileen sare trinko bat antolatu zuen Hirugarren Reichan zehar, aurrerago baita lurralde okupatuetan ere. Denbora osoko ehunka agentek eta gizarteko arlo guztietan kokatutako milaka informatzailek eta salatariak osatzen zuten sarea; alderdi nazi berean eta alemaniar ejerzitoan barne zabaldu ziren informatzaileak. SD informazio zerbitzua zen bitartez, Gestapo eta Kriminalpolizei (polizia politikoa) sistemako erakunde exekutiboak ziren. Horiek guztiak Heinrich Himmlerren kontrolpean zeuden, Alemaniako Poliziaren buru gisa. Hori guztia SSen buruzagitzarekin batera. Horrela, Himmler Alemania Naziren gizon boteretsuenetariko bat bihutu zen.

1939ko irailaren 27an, 'Sicherheitspolizei' zelakoa Reicharen Segurtasuneko Bulego Nagusian sartu zen, edo RSHA, hura Reinhard Heydrich kontrolpean.. Heydrich Seguritateko Poliziaren (SiPo) eta SDren buru 1942 arte izan zen, hau da, bere heriotza atentatu batean gertatu arte. Orduan Himmlerrek bere ordezkoa izendatu zuen, 1943ko urtarrilaren 30ean, Ernst Kaltenbrunner. Kaltenbrunner gerra bukatu arte postu hori bete zuen. Bigarren Mundu Gerra bukatu zenean, Nurenbergeko epaiketetan, SD, nazien beste erakunde bezala, Gizateriaren Aurkako Krimenak burutzeagatik kondenatua eta Alemanian debekatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pandoro

**Pandoroa**, Italiako usadiozko ogi gozo bat da, nagusiki Eguberrietan eta Urteberri-egunean jaten dena. Jarorriz, Verona hirikoa da, eta usadioz zortzi puntadun izar oindun enbor itxura du.

Bainilla esentziako azukre hautsez estalia zerbitzatzen da, Eguberrietan Italiar Alpeetako tontor elurtuek duten itxuraren antzera.

Bere osagaien artean honakoak daude: irina, azukrea, arrautzak, gurina, kakao-gurina eta legamia.

## Ikus gainera 
* Panettone
Les Aigüesko parkea (Bartzelona)

**Les Aigüesko parkea**, , Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen hiri-parke bat da, Horta-Guinardó barrutiko El Baix Guinardó auzoan.

1978an inauguratu zen eta 1,95 hektareako azalera du.
Collserolako Parke Naturala

**Collserolako Parke Naturala** () Kataluniako Collserola mendilerroan dagoen parke natural bat da, Bartzelonako probintzian eta Vallès Occidental eta Barcelonès eskualdeetan.

1953tik babesgunea da eta 2010ean parke nazional izendatua izan zen, 8.259 hektareako azalera du. Barcelona, Cerdanyola del Vallès, Esplugues de Llobregat, Molins de Rei, Montcada i Reixac, el Papiol, Sant Cugat del Vallès, Sant Feliu de Llobregat eta Sant Just Desvern udalerrien lursailetan hedatzen da.

## Ikus gainera 
* Collserola mendilerroa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bernardo Lippe-Biesterfeldekoa

**Bernardo Lippe-Biesterfeldekoa** printzea, geroago **Bernardo Herbehereetakoa** () (Jena, Saxe-Weimar-Eisenach Dukerri Handia, 1911ko ekainaren 29a - Utrecht, 2004ko abenduaren 1a) Herbehereetako printze ezkontidea izan zen. Lippeko printze-etxekoa zen. 1937an Juliana I.a Herbehereetakoarekin ezkondu zen. Ospe handia lortu zuen gerran pilotu gisa egindako lanagatik eta gerra ostean herrialdea berreraikitzen egindako lanagatik.

Julianak eta berak lau alaba izan zituzten:

* Beatriz I.a Herbehereetakoa, erregina, 1938ko urtarrilaren 31n jaioa Soestdijk jauregian. Claus von Amsberg alemaniarrarekin ezkondu zen (gerora, 2002an hil zena).
* Irene Herbehereetakoa, printzesa, 1939ko abuztuaren 5ean jaioa Soestdijk jauregian. 1964an ezkondu zen, Erroman, Karlos Hugo I.a Parmakoarekin, eta 1981ean dibortziatu ziren.
* Margarita Herbehereetakoa, printzesa, 1943ko urtarrilaren 19an jaioa Ottawan (Ontario, Kanada). Pieter van Vollenhovenekin ezkondua dago.
* Maria Kristina Herbehereetakoa, printzesa, 1947ko otsailaren 18an jaioa Soestdijk jauregian. 1975ean ezkondu zen Utrechten Jorge Guillermo kubatarrarekin, eta 1996an dibortziatu ziren. 2019ko abuztuaren 16an hil zen Noordeinde jauregian, Hagan.

Munduko Natura Funtsaren lehenbiziko lehendakaria eta Bilderberg taldeko sortzaileetako bat izan zen.

1976an Lockheeden eroskerien eskandaluan parte hartu zuen.

thumb|Bernardo Lippe-Biesterfeldekoaren armarria

thumb|Bernardo printzearen zutoihala
Udaberria, uda, udazkena, negua... eta udaberria

***Udaberria, uda, udazkena, negua... eta udaberria*** (), Kim Ki-duk zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Laku baten erdian bizi da monje budista bat, eta mutiko bihurri bat heztea da bere zeregin nagusia. Mutiko hazi ahala, bizitzaren faseak filmaren urtaroak bezala igarotzen dira, eta izenburuak dioen bezala, udaberrian hasi zena berriro udaberri bihurtzen denean, bizitzaren zikloa ere modu harrigarri batean osatzen dela jakingo dugu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bombe glacée

**Bombe glacée** () tradizio luzeko azkenburukoa da. Jatetxeetako menuetan 1882an agertu zen lehen aldiz. Izozkiz oinarritutako prestaketa bat da, "bonba molde" izeneko molde hemisferiko batean egina, geruza desberdin uniformeen bidez, kanpokoak txokolatezkoak, barrukoak izozkikoak.

Auguste Escoffier sukaldari frantsesak 60 errezeta desberdin ematen ditu bere *Le Guide Culinaire* liburuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Bombe glacée tricoloreren errezeta.
Luis Miguel Díez de Salazar

**Luis Miguel Díez de Salazar Fernández** (1954-1990) historialaria eta unibertsitateko irakaslea izan zen. Historian doktorea (Bartzelonako Unibertsitatean), zuzenbidearen historian Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle titularra izan zen.

## Erreferentziak
Emma Lehmer

**Emma Markovna Lehmer** (Samara, Errusia, 1906ko azaroaren 6a - Berkeley, Kalifornia, 2007ko maiatzaren 7a ) jatorri errusiarreko matematikari estatubatuarra izan zen. Zenbakien teoria aljebraikoko elkarrekikotasun legeak lantzeagatik ezaguna izan zen. Batez ere zenbaki konplexu eta zenbaki osoetan jarri zuen arreta bere lanetan.

## Biografia 
Samaran jaio zen, Errusiako Inperioan. Aitaren lanak, azukrea ekoizten duen Errusiako enpresa bateko ordezkari gisa, familia Harbinera ( Mantxuria) bizitzera joatea eragin zuen 1910ean . Emma hamalau urte bete zituen arte bere etxean hezitua izan zen eta herrian eskola berri bat ireki zenean bertan jarraitu zuen bere heziketa. Goi mailako ikasketak egiteko Estatu Batuetara emigratu zuen.

Estatu Batuetan, 1924an hasi zen ingeniaritza ikasten Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatean, baina bi urte geroago matematiketako ikasketak egitera pasatu zen. Unibertsitatean Derrick Henry Lehmer matematikako beste ikasle bat ezagutu zuen. Hau, Derrick Norman Lehmer, bere irakasle baten semea zen eta berarekin ezkondu zen 1928an, matematiketan lizentziatu eta gutxira. Biak Brown Unibertsitatean sartu ziren, eta Emmak masterra lortu zuen 1930ean.

## Lanak 
* Pontryagin-en *Grupos topológicos* liburua itzuli zuen errusieratik ingelesera. 1939an *Princeton University Press-*ek argiratua izan zen.
* *West Coast Number Theory Meeting* sortu zuen Dick senarrarekin batera. Bilera hau urtero egiten da abenduan Estatu Batuetan.

### Artikulu batzuk: 
* ''On a resultant connected with Fermat's Last Theorem. 1935*
* *On the first case of Fermat's Last Theorem. 1941*
* *On the Quadratic Character of Some Quadratic Surds. 1971*
* *Rational reciprocity laws. 1978''

## Erreferentziak
Linux Fundazioa

**Linux Fundazioa** () irabazi asmorik gabeko partzuergo teknologiko bat da, Linuxen erabilera bultzatzea helburua duena. Free Standards Group (FSG) eta Open Source Development Labs (OSDL) elkartzetik sortu zuren 2007ko urtarrilaren 21ean. Bi partzuergo horiek helburu berberak zituzten: GNU/Linux sistema eragilerako merkatua egokitzea eta hardware eta software osagaiak estandarizatzea.

Hasierako 70 kideen artean software eta hardware banatzaileak daude, hala nola, Hewlett-Packard, IBM, Novell, Oracle eta Red Hat, besteak beste.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Novell

**Novell, Inc.** (ingelesez  ahoskatua) estatubatuar software multinazionala izan zen. Utahn 1979an sortua, Walthamen egoitza nagusia zuen. Novell NetWare eta Linux sistema eragileentzako produktuak ekoizten zituen, ezagunena SUSE Linux Enterprise Desktop izanda.

2011n The Attachmate Groupek erosi eta 2014an Micro Focus britainiar enpresaren barnean desagertu zen.

## Kanpo estekak
Sagardíaren Arranoa (monumentua)

thumb|250px|Arranoa albo batetik ikusita.
***Sagardíaren Arranoa*** () Burgosko probintziako Alfoz de Bricia udalerriko Cilleruelo de Bricia herritik gertu dagoen monumentu faxista da, Antonio Sagardía jeneralari eta hark Gerra Zibilean gidatu zuen 62. Dibisioari eskainia.

1940an Franco diktadoreak eman zuen eraikitzeko agindua. Monumentua bi arkitekto gipuzkoarrek diseinatu zuten: Eduardo Olasagastik eta Jose Antonio Olanok, eta Altuna enpresa izan zen erakina altxatzearen ardura. Gaur egun, monumentuaren egoera oso txarra da.

## Kokapena 
El Escudo mendatea igo baino lehen, Carrales mendatean (N623ko 73-74 km.) dago, eremuaren erdian

## Historia 
Antonio Sagardiak, gerra kriminalak, Escaladan jarritako operazio basetik, armada honen agintea zuzendu zuen eta errepublikanoek defendatutako Iparraldeko Frontea apurtzen saiatu zen 1937ko abuztua eta iraila bitartean. 80 kilometro baino gehiago hartzen zituen, Revilla de Pomarretik (Palentzia) Briciaraino (Burgos), "Los Paramos" izeneko eremuan. Haien esku zegoen indar errepublikarrek iparraldetik Burgos hiriburua ez erasotzea. Fronte hori hautsi ondoren, El Escudo mendatearen erasoan parte hartu zuen, eta, azken defentsa hau erori ondoren, Kantabriako probintzian sartu zen, hiribururaino. Sagardia zutabeak bere ofentsiba burutu zuen, baja ugari izan arren.

Bere arrakasta militarra ez zen oharkabean pasa Frankismoarentzat, gerra amaitu zenetik urtebete ere ez baitzen igaro aipatutako zutabea eta, bereziki, Sagardíari omenezko monumentua eraiki arte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Italiarren Piramidea

## Kanpo estekak 
* : Carrales mendatean Sagardía zutabeari eskainitako oroigarria ezagutzeko "txango turistikoa".
ToolboX (softwarea)

**ToolboX** programazio garapen integratuko ingurune bat da, printzipioz programazioa eta informatika helburu nagusi bezala ez duten irakasgai akademikoetan programazio informatikoa sartzeko diseinatua. Diseinuak premisa hau du oinarri: problema bat konpontzean, ikasleak kalkulu-sekuentzia bat egiten du (hau da, modu algoritmikoan jarduten du), eta egindako eragiketak lengoaia informatiko batean adieraz daitekeela ere ikasten du, koaderno edo arbel batean egiten denaren antzera.

Ingurune eta eduki akademikoez gain, ToolboX-ek ikasleen erabilera-datuak batzen ditu eta adimen artifizialean oinarritutako algoritmo handien bidez prozesatzen ditu (Andaluziako eskualdean soilik, milioi bat ikaslek dute tresna hau erabiltzeko aukera, Guadalinex eta Guadalinfo biltegietan integratu ondoren). Teknika horiek ikasleen komunitateari buruzko ezagutzak bereganatzen dituzte, eta ezagutza horiek gero irakaskuntza eta baliabideen plangintza hobetzeko erabil daitezke. Ezagutza horren adibide gisa, ahalmen handiko ikasleak, arreta-defizitaren eta hiperaktibitatearen nahasmendu, dislexia eta ikasketa prozesuko beste egoera bereziak aurre-diagnostikatu daitezke.

ToolboX Malagako Unibertsitatean sortu zen, eta sortzaile nagusia unibertsitate publiko horretako katedradun bat da: Francisco Vico jauna. Argitara eman ziren lehen bertsioak, 2016koak. Toolbox GNU GPL v.3 lizentziarekin argitaratutako hezkuntzarako sortutako software librea da.

## Erabilera 
ToolboX irakasleak ikasgelan edo ordenagailu-gelan erabil dezakeen baliabide didaktikoa da. Programa abiarazterakoan, diseinu sinplea duen programazio-ingurune bat ikusten da, komando-leiho batez, programatzeko testu-editore batez eta, gehienetan, leiho grafiko bat ere bai. Problema-zerrenda bat hautatu ondoren, ikasleak programa bat idatzi behar du. Laguntza-komandoak ditu (komando-leihoan exekutatu ditzake), eta beste komando batzuk ere bai, garatzen duen programa araztu eta exekutatzeko. Programak kalkulatutako soluzioa zuzena denean, hurrengo problemara igaroko da, ikasleak irakasleak emandako zerrenda osatu arte.

Erabilitako programazio-lengoaia GNU Octave da, hezkuntzan, zientzian eta ingeniaritzan asko erabiltzen den programazio-lengoaia delako hautatu zuten.

[thumb|900px|erdian|ToolboX atazen adibidea: [programazioko adibide bat, komando-leihoak eta grafikoa ezkerrean eta programa-editorea eskuinean.]]
thumb|900px|erdian|ToolboX atazen adibidea: matematika irakasgaian egindako ariketa, komando-leihoarekin eta editorearekin bakarrik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* toolbox.academy
* **Probatu** Demoa! 
*  blog Averroes (Consejería de Educación, Junta de Andalucía).
*  web ofiziala.
*  Tutorialak.
Oracle Corporation

**Oracle Corporation** estatubatuar software multinazionala da. Santa Claran 1977an sortua, egun Redwood Cityn du egoitza nagusia. Konpainiak datu-baserako software eta teknologia (Oracle Database), hodei konputaziorako sistemak eta enpresentzako software ekoizten ditu. 2019an bere sektoreko bigarren enpresarik handiena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Automatic Data Processing

**Automatic Data Processing, Inc.**, normalean **ADP** deitua, estatubatuar software multinazionala da. Patersonen 1949an sortua, egun Roselanden du egoitza nagusia. Konpainiak giza baliabideentzako software eta teknologia ekoizten ditu.

## Kanpo estekak
JD.com

**JD.com, Inc.** (), baita **Jingdong** ere eta lehen **360buy** deitua, txinatar e-commerce enpresa da. Liu Qiangdongek 1998an sortua, egun Beijingen du egoitza nagusia. Herrialdeko eta munduko txikizkaririk handienetariko bat da, bestea Alibabarena den Tmall izanda.

## Kanpo estekak
Tencent

**Tencent Holdings Ltd**, normalean **Tencent** () soilik deitua, txinatar holding da. 1998an sortua, egun Shenzhenen du egoitza nagusia. Internetekin loturiko produktuak, tartean bideo-joko, adimen artifizial eta beste teknologiak, ekoizten ditu. Txinan Tencent QQ, WeChat edota QQ.com webgunearen jabea da.

## Kanpo estekak
Baidu

**Baidu** (; ) txinatar enpresa da. 2000an sortua, egun Pekinen du egoitza nagusia. Internetekin loturiko produktuak, tartean bilaketa motor bat, adimen artifizial eta beste teknologiak, ekoizten ditu.

## Kanpo estekak
Canal de Brienne

**Canal de Brienne** (euskaraz: **Brienneko ubidea**), "Canal de Saint-Pierre" izenaz ere ezaguna, Frantziako ubide bat da, Garona ibaia Canal du Midi eta Canal de Garonne ubideekin lotzen duena. Bi esklusa ditu. Garonarako esklusa Ecluse Saint-Pierre izenarekin ezagutzen da. Canal du Miditik gertuago dagoen esklusa zabalik egon ohi da.

1.560 m (0,97 mi) baino ez ditu Garonako Bazacle-ko iturritik bere arro terminaleraino, non Canal du Midi-rekin topo egiten duen. Canal du Midi-rekin bat egitean Ponts Jumeaux dago (euskaraz: Zubi Bikiak).

Ubidea 1776ko apirilaren 14an inauguratu zen. Garonatik ura Garonako ubidera eramateko eta nabigatzeko bide bat emateko asmoa zuen Dauradeko porturaino, Tolosako erdialdean kokatuta.

Etienne Charles de Loménie de Brienne (1727-1794) Tolosako artzapezpikuari zor dio izena.

## Kanpo estekak
Irene Vallejo Moreu

**Irene Vallejo Moreu** (Zaragoza, 1979) espainiar filologoa eta idazlea da.. Beste sari batzuen artean, 2020ko Espainiako Saiakera Sari Nazionala jaso zuen *El infinito en un junco* (*Infinitua ihi batean*) liburuagatik.

2025eko abenduaren 16an, Espainiako Gobernuak Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion kulturaren munduko 35 pertsona ospetsurekin batera.

## Ibilbidea 
Filologia Klasikoan doktorea da Zaragozako eta Florentziako unibertsitateetan.

Lan hori bere literatur jardueran uztartzen du. 2011n lehen eleberria argitaratu zuen, *La luz sepultada* suspense istorioa. Bigarren eleberriak, *Contraseña* argitaletxeak argitaratutako *El silbido del arquero* izenekoak, garai mitikoetan kokatutako abentura eta maitasun istorioa aurkezten du, betiere egungo gatazkak gogora ekarriz. Haur eta gazte literatura ere landu du José Luis Canok ilustratutako *El inventor de viajes* lanarekin eta Lina Vila margolariaren laguntzaz argitaratutako *La leyenda de las mareas mansas* kondairarekin*.* *El mal invisible* kontaketa *Hablarán de nosotras* (2016) narratzaile aragoiarren antologian azaltzen da.

2020an, Saiakera Sari Nazionala eman zioten *El infinito en un junco* liburuagatik. 1975ean sortu zenetik, sari hori jaso duen bosgarren emakumea da (lehena Celia Amorós filosofoa izan zen, 2006an). 

## Lanak 
* *Terminología libraria y crítico-literaria en Marcial* (2008)
* *El pasado que te espera* (2010)
* *La luz sepultada* (2011)
* *El inventor de viajes* (2014)
* *La leyenda de las mareas mansas* (2015)
* *El silbido del arquero* (2015)
* *Alguien habló de nosotros* (2017)
* *La mañana descalza* (2018), *Inés Ramón*ekin batera
* *Infinitua ihi batean* (2019): (*El infinito en un junco*). Fernando Rey Escaleraren euskaratuta.
* *El futuro recordado* (2020)
* *Irakurketaren aldeko manifestua* (*Manifiesto por la lectura*) (2020), Fernando Rey Escalerak euskaratuta.
* Los sueños de mis fantasmas (2021) 
* *El infinito en un junco*-ren adaptazio grafikoa (2023)
* *La leyenda de las mareas mansas* (2023)

## Sariak 
* Los Nuevos de Alfaguara (1997) Bosgarren Literatur Lehiaketa
* Búho '97 Saria Urteko Aragoiarrentzat
* Sociedad de Estudios Clásicos Saria Ikerketa Lanik onenarentzat (2005)
* Novela Histórica Ciudad de Zaragoza Nazioarteko Sariaren Epaimahaiaren Arreta Berezia (2012)
* Sabina de Plata Saria (2017)
* Ojo Crítico Narratiba Saria (2019)
* Los Libreros Recomiendan Saria (2020), ez fikziozko kategorian, *El infinito en un junco* lanarengatik*.*
* Espainiako Saiakera Sari Nazionala (2020), *El infinito en un junco* lanarengatik.
* Jose Antonio Labordeta (2020) Literatur Saria
* 2025ean, Espainiako Gobernuak Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irene Vallejoren twitter orria
* Irene Vallejoren Facebook orria
* Irene Vallejori elkarrizketa Youtuben 2020
Limasolgo barrutia

**Limasolgo barrutia** (, ) Zipre osatzen duten sei barrutietako bat da, Limasol hiriaren inguruan kokatzen dena.

## Geografia 
Zipre uhartearen hegoaldea hartzen du. Iparraldean Troodos mendiak ditu eta barrutiaren hegoaldea Akrotiri base subirano britainiarrak hartzen du.

## Udalerriak 
Limasolgo barrutiak 6 udalerri eta 106 komunitate hartzen ditu.
# **Limasol** (barrutiaren hiriburua, 239.842 biztanle)
# Kato Polemidia (22.369 biztanle)
# Agios Athanasios (14.578 biztanle)
# Mesa Geitonia (14.477 biztanle)
# Germasogeia (13.241 biztanle)
# Ypsonas (11.117 biztanle)

## Ikus, gainera 
* Zipreren banaketa administratiboa
Larnakako barrutia

**Larnakako barrutia** (, ) Zipre osatzen duten sei barrutietako bat da, Larnaka hiriaren inguruan kokatzen dena.

## Geografia 
Zipre uhartearen hego-ekialdea hartzen du. Barritiaren ekialdeko muturrean zati bat Ipar Zipreko Turkiar Errepublikak kontrolatzen du eta horretaz gain Dhekelia base subirano britainiarra ere badago.

## Udalerriak 
Larnakako barrutiak 6 udalerri eta 106 komunitate hartzen ditu.
# **Larnaka** (barrutiaren hiriburua, 144.200 biztanle)
# Aradippou (19.228 biztanle)
# Livadia (7.206 biztanle)
# Dromolaxia-Meneou (6.260 biztanle)
# Athienou (5.017 biztanle)
# Pano Lefkara (1.100 biztanle)

## Ikus, gainera 
* Zipreren banaketa administratiboa
Pafosko barrutia

**Pafosko barrutia** (, ) Zipre osatzen duten sei barrutietako bat da, Pafos hiriaren inguruan kokatzen dena.

## Geografia 
Zipre uhartearen mendebaldea hartzen du. Kostaldea oso gorabeheratsua da, golkoak, lurmuturrak, leizeak, hondartzak eta uharte txiki ugari ditu, barnealdean berriz Troodos mendiak daude.

## Udalerriak 
Pafosko barrutiak 4 udalerri eta 121 komunitate hartzen ditu.
# **Pafos** (barrutiaren hiriburua, 90.200 biztanle)
# Pegeia (12.356 biztanle)
# Geroskipou (8.313 biztanle)
# Polis Chrysochous (3.690 biztanle)

## Ikus, gainera 
* Zipreren banaketa administratiboa
Kireniako barrutia

**Kireniako barrutia** (, ) Zipre osatzen duten sei barrutietako bat da, Kirenia hiriaren inguruan kokatzen dena. 1974. urtetik aurrera Ipar Zipreko Turkiar Errepublikak kontrolatzen du.

## Geografia 
Barruti guztien artean txikiena da azaleraz. Zipre uhartearen iparraldea hartzen du, Kirenia mendikatea eta kostaldea hain zuzen ere.

## Udalerriak 
Kireniako barrutiak 3 udalerri eta 44 komunitate hartzen ditu.
# **Kirenia** (barrutiaren hiriburua, 33.207 biztanle)
# Lapithos (7.839 biztanle)
# Karavas (6.597 biztanle)

## Ikus, gainera 
* Zipreren banaketa administratiboa
Famagustako barrutia

**Famagustako barrutia** (, ) Zipre osatzen duten sei barrutietako bat da, Famagusta hiriaren inguruan kokatzen dena. 1974. urtetik aurrera Ipar Zipreko Turkiar Errepublikak kontrolatzen du gehiengoa, baina hegoaldeko zati bat Zipreko Errepublikaren eskutan dago.

## Geografia 
Zipre uhartearen ipar-ekialdea hartzen du, Karpas penintsula eta Pedieos ibaiaren itsasoratzea dira egitura aipagarrienak.

## Udalerriak 
Famagustako barrutiak 8 udalerri eta 90 komunitate hartzen ditu.
# **Famagusta** (barrutiaren hiriburua, 50.465 biztanle)
# Paralimni (40.000 biztanle)
# Lysi (13.026 biztanle)
# Deryneia (5.758 biztanle)
# Sotira (5.474 biztanle)
# Ayia Napa (3.200 biztanle neguan, 40.000 udan)
# Lefkoniko (2.380 biztanle)
# Akanthou (1.459 biztanle)

## Ikus, gainera 
* Zipreren banaketa administratiboa
Italiarren Piramidea

**Italiarren Piramidea** () 1937an Franco diktadoreak eraikitzeko agindua eman zuen, Santanderren konkista ospatzeko eta El Escudo mendatean zein Kantabrian eroritako 372 bolondres faxista italiarrak lurperatzeko; soldadu horiek Corpo Truppe Volontarieren partaideak ziren.

Berez mausoleo bat zen, nahiz eta gaur egun hutsik egon. Italia gobernuak gidatu eta finantzatu zuen monumentua, eta eraikuntzan gerrako preso errepublikarrak aritu ziren lanean. Inaugurazioa abuztuaren 25ean egin zen; Mussoliniren suhia bera, Galeazzo Ciano, hildakoen kokapenaz arduratu zen 1939an.

## Kokapena 
El Escudo mendatearen gailurrera heldu baino lehen, eremu erdian dago monumentua, N-623 errepidearen albo batean.

## Ezaugarriak 
Lanak Italiako gobernu faxistak ordaindu zituen eta Pietro Giovanni Bergaminiok zuzendu zituen. 1975an gorpuzkinak bertatik atera ziren, batzuk Italiara eramateko, beste batzuk Zaragozako Torreroko San Antonio elizara eramateko. Ordu arte monumentuaren zorua italiar lurralde gisa onartzen zen.

Esan ohi da Erromako Cestia piramidearen erreplika gisa irudikatu zela. Eraikina hormigoizkoa da, plakekin estalita. Hogei metro inguru ditu. Mausoleoaren sarreran gurutze kristau bat eta M handi bat ikus daiteke; M letraren esanahia ez dago garbi, batzuen arabera Mussoliniren ikurra da, besteen ustez "*Moritori*" hitzaren lehen hizkia. Barruan kupula osoan horma hilobiak ikus daitezke. Badago, gainera, soto bat hamabi hilobirekin, non ofizialak lurperatu ziren. Lehen aldare bat ere bazegoen baina egun desagertua da.

Sarreraren aurrez aurre dagoen horman "*¡Presente!*" hitza errepikatuta dago; hori hildakoen omenezko frankisten deiadarra zen.

Gaur egun monumentuaren egoera oso txarra da, zaborrez betea eta nahiko kaltetua ageri baita.

## Istripua 
Monumentuari loturiko beste gertakari ilun bat 1971n gertatu zen. Mausoleora joan nahi zuten CTVren partaide ohi batzuen autobusak istripu larria izan zuen eraikinaren inguruan eta 12 italiar bertan hil ziren, asko zauriturik izanik halaber. Hildakoen gorpuzkinak 70eko hamarkadan Torreroko San Antonio elizara eraman zituzten.

## Parapsikologia 
Psikofoniak eta zeremonia beltzen zaleak askotan inguru honetara hurbildu izan dira haien ekintzak egiteko.

## Galeria 

Fitxategi:Italiarren piramidea 1.jpg|Italiarren Piramidearen atariko detailea.
Fitxategi:Italiarren piramidea 2.jpg|Italiaren Piramidearen barrukaldea, inskripzio faxista.
Fitxategi:Italiarren piramidea 4.jpg|Italiarren piramidearen ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Italiarren piramidea 5.jpg|Italiarren piramidearen barrualdeko detailea, nitxo hutsak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sagardíaren Arranoa (monumentua)

## Kanpo estekak 
*  Podcasta: Italiarren Piramideari buruzko saioa.
*  Argazkiak eta datuak.
Pornhub

**Pornhub** pornografia bideoak partekatzeko webgune pornografiko bat da. Montrealen sortu zen 2007an. 2010eko martxoan hainbat webgune pornografikoren jabe den MindGeek (orduan Manwin izenarekin ezaguna) enpresak erosi zuen konpainia.

Nahiz eta webgunea nazioartean eskuragarri egon, zenbait herrialdek gunerako sarbidea blokeatu egin dute, hala nola Filipinek, Pakistanek, Txina kontinentalak eta Indiak. Pornhubek errealitate birtualeko pornoa eskaintzen du, beste produktu batzuen artean. Horrez gain, Pornhub Sariak antolatzen ditu urtero. 2020ko ekainean Pornhub munduan trafiko handien zuten webguneen artean 10.a zen, eta helduentzakoen artean 3.a zen XVideosen eta XNXXen atzetik.

Hala ere, Pornhuben jarduerak gatazka ugari sortu ditu, besteak beste onarpenik gabeko eduki pornografikoak ostatatzeagatik. Gainera, konpainiak kritika ugari jaso ditu arazo horiei konponbide motela edo ezegokia emateagatik. Hori ez ezik, 2020an Visa eta Mastercard ordainbide enpresek Pornhubi betoa jarri zioten haurren abusu eta bortxatze bideoak eskaini dituela egiaztatu eta gero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo Olasagasti

**Eduardo Olasagasti Irigoien** (Bilbo, 1909 &ndash; Madril, 1975) arkitektoa izan zen. Madrilen egin zituen arkitektura-ikasketak. 1939an lizentziatua, falangearentzat zenbait lan egin zituen, tartean Sagardíaren Arranoa edo Madrilgo egoitzaren proiektua. *Arte y Hogar* aldizkaria sortu zuen, non zenbait lagun antifrankisten lanak argitaratu zituen.
Étienne-Charles de Loménie de Brienne

**Étienne-Charles de Loménie de Brienne** (Paris, 1727ko urriaren 9a - Sens, 1794ko otsailaren 19a), frantziar kardinal eta estadista izan zen.

## Prelatua 
Parisen jaio zen Limousingo familia batean, genealogia XV . mendekoa dena. Ikasketa bikainak egin ondoren, ordenatan sartzen da, posizio sozial altua lortzeko modurik onenetarikoa. 1751ean teologian doktoretza lortu zuen, nahiz eta bere tesiaren ortodoxiak zenbait arazo ekarri zizkion. 1752an Roueneko artzapezpikuaren bikario nagusi izendatu zuten. Erroma bisitatu ondoren, Condomeko apezpiku izendatu zuten (1760) eta 1763an Tolosako artzapezpikutegira eraman zuten. 1763 inguruan hiria eraldatuko duten erreforma publiko handiak egin zituen. 1766tik 1769ra Mont Saint-Michel abade izan zen. Bere lagun ospetsuenen artean zeuden: Turgot, André Morellet eta Voltaire. Frantses Akademiako kide hautatu zuten 1770ean.

## Ministroa 
1787an, handikien batzarreko presidente izendatu zuten, eta handik Calonneren politika fiskalari eraso zion. 1787ko maiatzaren 1ean, Maria Antonieta erreginaren laguntzarekin, finantza ministro gisa jarraituko zion Calonneri. Hala ere, behin agintean, aurrekoaren ildo beretik jarraitu behar izan zuen (lurralde zerga) eta Frantziako Estatu Orokorretara deitu behar izan zuen (1788), ezinegon ekonomikoa konpontzeko. Urte berean dimisioa eman behar izan zuen, altxorra huts utzita. Abenduaren 15ean kardinal izendatu zuten eta Italiara joan zen, non bi urte eman zituen.

## Kanpo estekak
Hayley Westenra

**Hayley Dee Westenra** (Christchurch, 1987ko apirilaren 10a) Zeelanda Berrian jaiotako irlandar sopranoa da.Nazioarteko bere lehen diskoak, *Pure* izenekoak, kategoria klasikoan lehen postua lortu zue bere debutean 16 urte besterik ez zituenean. Albuma 2003an Erresuma Batuko salmenten zerrendako lehen postura iritsi zen eta mundu osoan bi milioi kopia baino gehiago saldu dira. 

## Ibilbidea 
Egiten dituen musika generoak klasikoak, zeltak, maoriak (Zeelanda Berriko generoa), garaikideak eta pop-a dira . Bikote bikainetan parte hartu du, besteak beste, Andrea Bocelli eta José Carrerasekin .

2006ko abuztuan, *Hayley Celtic Woman* talde irlandarraren parte izan zen *Celtic Woman: A New Journey* albumaren grabaketan eta 2007an Estatu Batuetan *Celtic Woman* taldearen biran ere parte hartu zuen Méav- ekin ikuskizunen datak txandakatuz. Birak lau hilabete iraun zuen eta 2007ko ekainaren 29an amaitu zen. Sei disko baino gehiago ditu bere izenarekin.

2008ko martxoan *On My Heart* abestian kolaboratu zuen Lang Lang piano jotzaile txinatarrarekin, Mike Oldfield-en Music of the Spheres diskokoak.

2011an Ennio Morriconeren laguntzarekin *Paradiso* izenburuko diskoa kaleratu zuen, konpositore arrakastatsu honen zinemako gai handienak laburbiltzen dituena.

Nintendok *Endless Ocean* joko arrakastatsua kaleratu zuenean, ez zuen zalantzarik izan soinu banda sortzeko.

James Hornerrek konposatutako *The New World* *(Mundu berria)* filmaren partituraren gai nagusia jo zuen *Listen to the wind*.

## Diskografia 
### Nazioarteko albumak 
* *Pure* (2003)
* *Odyssey* (2005)
* *Treasure* (2007)
* *Winter Magic* (2009)
* *Paradiso* (2011)
* *Hushabye* (2013)

### Eskualdeko albumak 
* *Walking In The Air* (2000)
* *Hayley Westenra* (2001)
* *My Gift to You* (2001)
* *River of Dreams: The Very Best of Hayley Westenra* (2008)
* *Hayley Sings Japanese Songs* (2008)
* *Hayley Sings Japanese Songs 2* (2009)
* *The Best of Pure Voice* (2010)
* *The Best of Sings Japanese Songs* (2012)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Celtic Woman

## Kanpo estekak 
* Web ofiziala
* Listen to the wind - Hayley Westenra
* Time To Say Goodbye - Hayley Westenra
* Let me Lie - Hayley Westenra
* Scarborough Fair - Celtic Woman live performance HD
* Amalia por Amor - Live
* Hayley Westenraren facebook-a