open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Great Escape

**The Great Escape** (euskaraz, *Ihesaldi Handia*) 1963ko John Sturges estatubatuar zinema zuzendariaren film bat da. Bertan garai hartako izar eta aktore ospetsu ugarik antzeztu zuten: Steve McQueen, James Garner, Richard Attenborough, James Donald, Charles Bronson, Donald Pleasence, James Coburn eta David McCallum.

Elmer Bernstein musikagileak ondu zuen soinu bandarengatik ere oso ezaguna da. Bestalde, Steve McQueen aktorearen pertsonaia lotsagabe eta ausartak Alemaniako landan zehar motoz egindako ihes eszena ikusgarriak ere ospetsuak bilakatu ziren.

## Argumentua 
1944, Bigarren Mundu Gerra, naziek 400 preso britainiar, estatubatuar, kanadar, australiar eta zeelandaberritar Alemaniako kontzentrazio-esparru batean sartu berri dituzte: preso horien guztien artean, iheslari, ipurtarin eta erreboltarienak dira, hots, sagar ustel guztiak. Beraz, naziek Von Luger kolonelaren zuzendaritzapean dauden zaindari bereziek segurtasun goreneko kontzentrazio-esparru horretan barneratzea erabaki dute.

Baina berehala presoak isilpeko ihesaldi bat antolatzen hasi dira; bitartean, naziak hura nola edo hala zapuzten saiatu dira.

## Aktoreak 
* Steve McQueen: Virgil Hilts kapitaina
* James Garner: Bob Hendley kapitaina
* Richard Attenborough: Roger Bartlett komandantea
* James Donald: Ramsey kolonela
* Hannes Messemer: Von Luger kolonela
* James Coburn: Louis Sedgwick
* Charles Bronson: Daniel Wellinski tenientea
* Donald Pleasence: Colin Blythe
* David McCallum: Eric Ashley-Pitt komandantea
* Gordon Jackson: Sandy MacDonald
* Nigel Stock: Denis Cavendishn tenientea
* John Leyton: William Dickes kapitaina
* Angus Lennie: Archibald Ives
* Robert Graf: Werner
* Jud Taylor: Goff
* Hans Reiser: Herr Kuhn, SS
* Harry Riebauer: Strachwitz
* William Russell: Sorren
* Robert Freitag: Posen kapitaina
* Ulrich Beiger: Preissen (Gestapo)
* George Mikell: Dietrich, SS tenientea
* Lawrence Montaigne: Haynes
* Robert Desmond: Griff
* Til Kiwe: Frick
* Heinz Weiss: Kramer
* Tom Adams: Dai Nimmo
* Karl-Otto Alberty: Steinach, SSko ofiziala

## Ikus gainera 
* The Great Escape (soinu banda)

## Kanpo estekak 
* *The Great Escape* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Great Escape* filmaren iragarkiaren bideoa ikusgai 
* Photos of the filming
1965eko Espainiako Itzulia

**1965eko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 20. edizioa izan zen. 1965eko apirilak 29tik maiatzak 16ra, horietatik bi bikoitzak izan ziren 18 etapatan banatutako 3409 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Rolf Wolfshohlek 36,954 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Vigon hasi eta Bilbon amaitu zen.

100 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta, eta proba 51k amaitu zuten.

Aurreko edizioaren garailea izan zen Raymond Poulidor frantziarrak ezin izan zuen garaipena errepikatu, eta bere taldekidea zen Rolf Wolfshohl izan zen edizio honen garailea. Rik Van Looy, sailkapenean hirugarren amaitu zuena eta zortzi etapa irabazi zituena, puntukako sailkapenaren garailea izan zen, eta Julio Jiménez mendikoarena.

Carlos Etxeberria izan zen edizio honetan etapa garaipen bat lortu zuen euskaldun bakarra.

## Etapak 
## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Sailkapenak 
Bost sailkapen jokatu ziren eta honakoak izan ziren emaitzak:

|}

|}

|}

|}

|}

## Kanpo estekak
Sorginetxe

**Sorginetxe** Eneolitoko. Euskadin egoera onenean dagoen monumentu megalitikoetakoa da Sorginetxekoa. "Biluzik" dago, hau da, tumulurik gabe. Kareharrizko sei lauzek osatzen dute, ganbera poligonala (2,3 m x 1,90 m, eta 2,35 m garai) mugatzen dutenak. Horietatik bost bertikalean jarrita daude, eta beste bat horizontalki denak estaltzen . Nabarmendu behar da estalkia kontserbatzea ez dela oso ohikoa. Ez dauka korridorerik eta ez dakigu ezer jatorriz egitura estaliko zuen tumuluaz. Leiho bat dauka irekita mendebalderantz.

## Monumentu kalifikatua 
2011ko uztailaren 26ko, 183/2011 dekretuan, Arabako Lurralde Historikoko behe-lurretako trikuharriak monumentu-multzo kategoriako kultura-ondasun gisa sailkatu ziren.

Arabako Lurralde Historikoko behe-lurretako trikuharrien monumentu-multzoa hemen daude: Arabako Lautadan, Arabako Errioxan gehienbat, Lantaronen eta Kuartangon. Egitura, kronologia eta material aldetik Iberiar Penintsulako mesetako antzeko beste batzuekin izan dezake loturarik.Monumentu-multzoan sartzen diren trikuharriak hauek dira: Chabola de la Hechicera eta El Encinal (Elvillar); Lazaya, San Martín, Alto de la Huesera eta Los Llanos (Guardia); El Sotillo (Leza/Laguardia); La Mina eta La Lastra (Lantaron); Sorginetxe (Agurain); Aizkomendi (Donemiliaga); San Sebastián I, San Sebastián II, Gurpide Hegoa eta Gurpide Iparra (Kuartango) eta El Montecillo (Villabuena Araba).

## Iruditegia 

Irudi:Sorginetxe.JPG
Irudi:Sorginetxe trikuharria Agurain ondoan.JPG
Irudi:Sorginetxe Arrizala 04.JPG
Irudi:Sorginetxe trikuharria elurpean. Agurain, Araba, Euskal Herria..jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rivas, Daniel. 2012ko martxaok 12. Sorginetxeko trikuharriari buruzko orrialdea. Alava Camina 
* Sorginetxe trikuharria. Euskal Kultura Ondarea osatzen duten elementuen inguruko informaziorako eta geolokalizaziorako sarbidea. Eusko Jaurlaritza.
Diorama

thumb|300px|Guda historiko baten une bat irudikatzen duen **diorama**.

**Diorama** pertsona, animalia, landare eta objektuen irudikapena dagokion inguruan erakusten duen eredu nahiz miniaturen multzo bat da. Bere helburua hezitzailea izaten da eta museo eta erakusketetan erabiltzen da bereziki. Dioramek irudikatzen dituzten eszenak denetarikoak dira: gertakari historiko baten irudikapena izan daiteke, bertan agertu ziren pertsonaiekin batera (guda baten unea, esaterako); hiri bateko auzo historikoa, animaliak dagokien ekosisteman nola bizi diren (dinosauro batek beste animaliak nola harrapatzen dituen, kasu) eta izaera erlijioso nahiz tradizionala duten Eguberrietako jaiotzak. Diorama bat xehetasunez burutzeko ordu kopuru handia eman behar izateaz gainera, pazientzia eta sen artistikoa eskatzen duen lana da; hori dela eta, gai jakin bati buruzko dioramak egitea pertsona askoren *hobby* edo zaletasuna da.

## Kanpo estekak
Nggela uharteak

**Nggela uharteak** edo **Florida uharteak**, Salomon uharteetako estatuko probintzia zentraleko uhartedi txiki bat da.
Uharte kate hori Nggela Sule uharte nagusiak eta beste irla txikiago batzuek osatzen dute. Haien artean; Tulagi, Gavutu eta Tanambogo daude. Florida uhartea izena batzuetan erabiltzen da Nggela Sule uharteaz berba egiteko.

## Historia 
Nggela uharteak Guadalcanalen ipar-iparrean dautza. Inguru hartan gertatu ziren Bigarren Mundu Gerrako Guadalcanalgo kanpainako gudu asko. Nggela Suleko uhartean, japoniarrek, 1942ko apirilean, goarnizio bat ezarri zuten, eta Gavutun ur-hegazkin base bat eraiki zuten. Hala ere, urte hartako abuztuaren 7an, AEBetako 2. marine erregimentuko 1. batailoia uhartean lehorreratu zen, aldameneko Tulagiko lehorreratzeei babesa ematearren. Florida uhartea ez zen inoiz Guadalcanal bezain ospetsua izango, Ozeano Bareko gerran estatubatuar eta Australiar base nagusi bat bertan egon arren. Japoniarrengandik askatu ostean, estatubatuarrek ur-hegazkin base bat eraiki zuten. Uhartea AEBetako itsas armadako urez hornitzeko puntu bat izan zen, uhartean ur putzu batzuetatik ura ateratzen baitzen.

## Kanpo estekak
Zuzenbide kanoniko

[200px|thumb|*[Concordia Discordantium Canonum*. 1140.]]
**Zuzenbide kanonikoa** (grezierazko *kanon/κανον* edo araua hitzetik eratorria) Eliza katolikoak bere burua antolatzeko eta eliza-agintarien eta fededunen arteko harremanak arautzeko emandako arau-multzoa da.

Eliza katolikoak, sortu zenetik, bere burua antolatzeko berezko arauak ezarri zituen, kanonak edo elizbatzarren xedapenak izenekoak. Legedi oso hau abian jartzeko Elizak, bere arauak ez ezik, bere epaitegiak ere eratu zituen.

Elizbatzarren kanonak eta Aita Santuen dekretuak uztartuz, lehendabiziko bildumak edo kodeak argitaratu zituzten; ezagunena 1140 eta 1142 artean Grazianok idatzitako *Concordia discordantium canonum* da. Gero, *Corpus Iuris Canonici* agertu zen, eta 1917an Zuzenbide Kanonikoaren Kodea (*Codex Iuris Canonici*) ezarri zen. Egungo kodea 1983an Joan Paulo II.ak ezarri zuen.

Eliza ortodoxoak, ekialdeko elizek eta anglikanoek ere euren kodeak dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
1964ko Espainiako Itzulia

**1964ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 19. edizioa izan zen. 1964ko apirilak 30 eta maiatzak 16 artean ospatu zen, horietatik bi bikoitzak izan ziren 17 etapatan banatutako 2921 kilometroko ibilbidea eginez, Benidormen hasi eta Madrilen amaituz.

80 txirrindularik parte hartu zuten 8 taldetan banatuta, eta 49k amaitu zuten proba.

Garailea Raymond Poulidor izan zen, ibilbidea, batez beste, 36,633 kilometro orduko abiaduran bete zuena, eta bere garaipena azken erlojupekoan eman zuen errendimendu bikainean oinarritu zuen. José Pérez-Francés izan zen puntukako sailkapenaren garailea, eta Julio Jiménez mendikoarena.

Sailkapen orokorreko lehenengo hamarren artean, sei euskal txirrindulari zeuden.

## Etapak 
## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Sailkapenak 
Edizio honetan bost sailkapen egon ziren eta hauek izan ziren emaitzak:

|}

|}

|}

|}

|}

## Kanpo estekak
Rolf Wolfshohl

**Rolf Wolfshohl** (Kolonia, 1938ko abenduaren 27a – Kolonia, 2024ko irailaren 18a) alemaniar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1960 eta 1976 artean.

Errepideko zein ziklo-kroseko probetan parte hartu zuen. Zaletu bezala errepideko Alemaniako txapelduna izan zen 1956an eta munduko txapeldunordea ziklo-krosean 1958 eta 1959an hurrenez hurren. Jada profesional gisa, 3 aldiz izan zen munduko ziklo-kros txapelduna eta 13 aldiz Alemaniako txapeldun.

Bere dohaiak egun bakarreko probetan, (Liège-Bastogne-Liège eta Milan-San Remo klasikoetan bigarren izan zen, beste zenbait proba garrantzitsutan etapa garaipenak lortzeaz gain), iraupen laburreko etapakako probetan, (Paris-Niza irabazi zuen) eta Itzuli Handietan (1965eko Espainiako Itzulia irabazi zuen eta 1968ko Frantziako Tourrean 6. amaitu zuen) erakutsi zituen.

## Palmaresa 
### Errepidean
### Ziklo-krosean
* Alemaniako Ziklo-kroseko Txapelketak
** Txapelduna (13): 20px 15px 1958-1963, 1965-1970, 1972 eta 1973
** Bigarren (1): 15px 1957
* Munduko Ziklo-kros txapelketa 
** Txapelduna (3): 15px 20px 1960, 1961 eta 1963an
** Bigarren (5): 15px 1959, 1965, 1967, 1969 eta 1972an
** Hirugarren (3): 15px 1966,1970 eta 1973an

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rik Van Looy

**Henrik «Rik» Van Looy** (Grobbendonk, 1933ko abenduak 20 – Herentals, 2024ko abenduaren 17a) ''L'Empereur de Herentals* eta *Rik II'' ezizenduna belgiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1953 eta 1970 artean, denbora horretan 365 garaipen lortu zituelarik. Esprinter boteretsu bat zen, pista zein errepideko probetan parte hartu zuena.

Zaletu bezala ehun garaipen baino gehiago lortu zituen txirrindularitza itzulietan, 1952 eta 1953an Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketa irabaztea ere lortuz.

Profesional bezala hirurehun garaipen baino gehiago lortu zituen. Txirrindularitzako bost monumentuak irabazi zituen lehena izan zen, beranduago, hauek ere belgiarrak ziren Eddy Merckx eta Roger De Vlaeminckek berdindu zuten balentria. Bi urtez jarraian irabazi zuen Munduko Txirrindularitza Txapelketa, bi aldiz bigarren postuan amaitzeaz gain.

Ez zuen soilik egun bakarreko probetan garaipena lortu, baizik eta etapatan banatutako itzulietan ere arrakasta izan zuela, Paris-Nizan lortu zituen hamairu etapa garaipenak nabarmentzen direlarik.

Hiru Itzuli Handietan lortu zituen etapa garaipenak, batzuetan erabateko nagusitasunez. Bere emaitzarik hoberenak Espainiako Vueltan lortu zituen, non 18 etapa garaipen lortu zituen eta 3. izan zen 1959ko eta 1965eko edizioetan. Italiako Giroan 11 etapa garaipen lortu zituen, eta 4. izan zen 1959ko edizioan eta 7. 1961ekoan. Frantziako Tourrean 7 etapa garaipen lortu zituen eta 10. sailkatu zen 1963ko edizioan.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
## Taldeak 
* L'Avenir (1953-1954)
* Van Hauwaert-Maes (1955)
* Guerra (1956-1958)
* Faema (1959-1962)
* GBC (1963)
* Solo Superia (1964-1966)
* Willem II (1967-1970)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Rik Van Looyren palmares osoa
Vincent Regan

**Vincent Regan** (1965eko maiatzaren 16a, Swansea, Gales) Galesen jaiotako irlandar jatorriko aktore bat da. Haurtzaroa Irlanda eta Ingalaterrako Ipswich hiriaren artean igaro zuen. Gehienetan bigarren mailako pertsonaiak antzeztu izan ditu.

Berak antzeztutako ospetsuenen artean honako hauek daude: *The Messenger: The Story of Joan of Arc* (1999), *Ordinary Decent Criminal* (2000), *Troy* (2003), *300* (2007) eta *Clash of the Titans* (2010).

## Filmografia 
* Vincent Regan aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
SOPA eta PIPA aurkako protestak

[thumb|370px|[Ingelesezko Wikipediaren pantaila irudia 2012ko urtarrilaren 18an]]
**Ingelesezko Wikipediaren itzalaldia** AEBetan proposatutako SOPA eta PIPA legeen aurka 2012ko urtarrilaren 18an egindako protesta izan zen. Lege hauek adierazpen askatasunarekiko, eta Internet eta webguneekiko izan zezakeen eragin txarra zela-eta antolatu zen protesta. Protesta gisa, Wikipediako edozein artikulu bisitatzerakoan orrialde beltz bat erakutsi zen, *"Imagine a World Without Free Knowledge"* (imajinatu ezagutza askerik gabeko mundua) mezua erakusten zuena.

Protesta burutzeko proposamena Reddit webguneak eta ingelesezko Wikipediako hainbat lankidek hasi zuten, besteak beste. Laster batu zitzaien horiei Google, Mozilla eta Flickr bezalako beste izen ezagun batzuk. Batzuek edukietarako sarbidea moztu zuten, eta besteek mezuren bat erakutsi zuten, protestari atxikiz.

## Kanpo estekak 
*  Ingelesezko Wikipediak protestaren gainean egindako adierazpen ofiziala.
*  SOPA strike: protesten gaineko webgunea, eta parte hartzaileen zerrenda.
Erfurteko katedrala

** Erfurteko katedrala** () Erfurten dauden elizen artean handiena da. Andre Mariaren ohorezko katedrale gotikoa da.

## Historia 
VIII mendean jasotako Andre Mariaren kapera zegoen tokian eraiki zen katedral erromanikoa 1154ean. XIV mendean berreraiki beharra izan zen, oraingoan estilo gotikoan. Martin Lutherrek bertan eman zuen lehenengo meza 1507an.

1370 eta 1420 artean Bibliako eszenak ageri dituzten beirate ederrak ezarri ziren eta 1497an Geert van Wou kanpailari herbeheretar ezagunak eginiko *Maria Gloriosa* kanpaia ezarri zen.

Gaur egungo aldare nagusia barrokoa da.

## Iruditegia 

Irudi:ErfurtDomAltar.jpg|Aldare nagusia
Irudi:ErfurtDomGestuehl.jpg|Koroko silleria, XIV mendekoa
Irudi:Erfurt-Dom-rechtehaelfte-Seiteneingang.jpg|Amabirjina jakintsuak eta ergelak
Irudi:Wenceslas Hollar - Two bells.jpg|Erfurteko eta Pekingo kanpaien XVII mendeko marrazkia

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
1933ko Frantziako Tourra

**1933ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 27. edizioa izan zen. 1933ko ekainak 27 eta uztailak 23 artean ospatu zen, 23 etapatan banatutako 4.395 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Georges Speicherrek batez beste 29,82 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Edizio honetan jokatu zen lehen aldiz mendiko sailkapena eta sailkapen honen lehen garailea Vicente Trueba espainiarra izan zen. 80 txirrindularik hasi eta 40k amaitu zuten proba.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak 
* La mémoire du cyclisme / Tour 1933
Eskumiku

[thumb|[Jean-Paul Laurens,''L'Excommunication de Robert le Pieux'' (1875, Musée d'Orsay)]]

**Eskumiku** (latinezko *ex communicatio* hitzetik eratorria) gizabanako bat edo batzuk erlijio batetik egoztea da, behin-behinekoz edo behin betiko. Zigorraldi horretan, zigortua ez da sinestunen komunitateko kide, eta ezin du zeremonietan parte hartu.

Kristau eliza guztiek beren zuzenbide kanonikoan prozesu hori arautu dute. Kristautasunean eukaristian parte hartzeko debekua suposatzen da. Zigorra 306an Iliverisko Kontzilioan ezarri zen, ortodoxiaren aurkako doktrinak bultzatzen zutenentzat antzinako anatemak berreskuratuz. Hala ere, ondorioak erlijiotik at ere zabaldu daitezke: Elizarekin harreman galtzean Erdi Aroan erregeek botere politikoa ere galtzen zutelako.

Budismoan eta hinduismoan berez ez dago eskumikurik baina sinestunen komunitatetik botatzeko prozedurak ere erabili dituzte. Islamek bere sistema dute: *takfir* izenekoa. Era berean, judaismoak *herem* izeneko anatema du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vasco Bergamaschi

**Vasco Bergamaschi** (San Giacomo delle Segnate, Mantovako probintzia, 1909ko irailak 29-1979ko irailak 24) italiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1930eko hamarkadan.

Bere karreran zehar lortu zuen garaipenik garrantzitsuena 1935eko Italiako Giroa izan zen.

Bi alditan parte hartu zuen Frantziako Tourrean, bietako bakar baten ere sailkapen nagusian nabarmendu ez zelarik, 1935eko edizioan 13. etapan garaipena lortu zuen arren.

Txirrindularitza aktibotik erretiratu ondoren txirrindularitzara lotuta jarraitu zuen aholkulari tekniko bezala lan eginez.

## Palmaresa 
**1930**
* 2. Venetoko Giroan

**1933**
* 2. Milan-Mantuan

**1935**
* 20px Italiako Giroa eta 2 etapa
* Frantziako Tourreko etapa 1
* 3. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* Venetoko Giroa

**1936**
* 3. Milan-Mantuan
* 8. Italiako Giroan

**1939**
* Etapa 1 Italiako Giroan.

## Kanpo estekak
1961eko Italiako Giroa

**1961eko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 44. edizioa izan zen. 1961eko maiatzak 20 eta ekainak 11 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 4.004 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Arnaldo Pambiancok batez beste 35,934 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Turinen hasi eta Milanen amaitu zen proba.

170 txirrindularik hasi eta 92k amaitu zuten proba.

Aurreko edizioaren garailea izan zen Jacques Anquetil edizio hau irabazteko faborito nagusia zen. Aurrean Charly Gaul zuen, mendian arrisku handia sortzeko eta normandiarrari arazoak emateko asmoa zuena. Itzuli hasiera ireki baten ondoren, ihesaldi laburrez eta esprintean erabakitako etapa garaipenekin osatua, 8. etapa izan ezik, non Antonio Suárezek etapa pelotoiari bi minutu baino gehiago ateraz irabazi zuen, Anquetilek aurrezarritako gidoia jarraitu zuen, eta bere arerio guztiak gainditu zituen probako erlojupeko bakarrean, eta hurrengo egunean lider bihurtu zen. Alabaina, 14. etapan, hotz handiko egun ekaiztsu batean, zazpi txirrindularik osatutako ihesaldi bat eratzen da, horien artean Arnaldo Pambianco dagoelarik, nork lider bihurtzea lortzen duen Florentzian amaitu zen etaparen ondoren Anquetili soilik hamalau segundoko abantaila ateraz. Azken edizioetan bezala, mendate garaienak azkenerako utzi ziren, Passo Pordoi 19. etapan eta Stelvioko igarobidea 20. eta azken aurreko etapan igoz. Anquetil, zirudienez, ez zegoen batere forma onean, eta ezin izan zuen italiarrarekin, azken aurreko etapan 2. izan zena, non soilik Charly Gaulek gainditu zuen, jarraian Suarez iritsiz, etapa hori 3. postuan amaitu zuena.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
1958ko Andaluziako Itzulia

**1958ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 5. edizioa izan zen. 1958ko otsailak 2 eta 9 artean ospatu zen, horietako bat bikoitza izan zen 8 etapatan banatutako 1216,4 kilometroko ibilbidea eginez. Malagan hasi eta amaitu zen.

60 txirrindularik parte hartu zuten 12 taldetan banatuta, eta 38 izan ziren proba amaitzea lortu zutenak.

Garailea Gabriel Company mallorcarra izan zen, proba, batez beste, 36,800 kilometro orduko abiaduran bete zuena, mendiko sailkapena Emilio Hernánentzat izan zen bitartean. Taldekako sailkapena Lube izeneko taldeak irabazi zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Jacinto Urrestarazu

**Jacinto Urrestarazu Munduate** (Ataun, 1936ko irailaren 9a - 2017ko urtarrilaren 17a) euskal txirrindulari ohi bat izan zen, profesionala 1957 eta 1965 artean.

Anaia José ere txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1956**
* Santikutz Klasika
**1957**
* 2. Santikutz Klasikan
**1958**
* 3. Getxoko Zirkuitua
* 2. Udaberriko Klasikoan
* 3. Markinan
* 5. Andaluziako Itzulian eta 3 etapa
**1960**
* Getxoko Zirkuitua
* 3. San Salvador del Vallen
**1961**
* Andaluziako Itzuliko 2 etapa
* Leintz Bailarari Itzulia
**1962**
* 1. Bilbaoko Kriteriumean
* 5. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
**1963**
* Andaluziako Itzuliko etapa 1
**1964**
* Kataluniako Voltako etapa 1
* 2. Getxoko Zirkuituan
**1965**
* 7. Euskal-Nafar mendiko txapelketan

## Taldeak 
* 1957 (Real Union-Palmera)
* 1958 (Mobylette Coabania)
* 1959 (Boxing)
* 1960 (Garsa)
* 1961 (Brandy Majestad)
* 1962-1963 (KAS)
* 1964 (Olsa) (Inuri)
* 1965 (Olsa)

## Kanpo estekak 
*
Tour de l'Aude

'''Tour de l'Aude''' izenekoa Frantziako Aude departamenduan apirilean ospatzen zen etapakako txirrindularitza proba bat zen.

1957 eta 1986 bitartean ospatu zen, 1963tik 1972rako epean izan ezik, urte hauek barne. Proba honetan garaipen gehien lortu zituzten txirrindulariak Francesco Moser eta Phil Anderson izan ziren, bakoitzak bina garaipen lortuz. 1987an Midi Libre-ko Sari Nagusiarekin bat egin zuen, proba hau, era berean, 2003ko edizioaren ondoren desagertu zelarik.

1986tik 2010 arte Emakumezkoen Tour de l'Aude izeneko proba bat ospatu zen, emakumezkoen txirrindularitza proben artean aste bete baino gehiagoko iraupena zuen etapakako proba gutxietako bat izan zelarik Emakumezkoen Italiako Giroa eta Emakumezkoen Frantziako Tourra edo Grand Bouclearekin batera.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Learco Guerra

**Learco Guerra** (Bagnolo San Vito, Mantua, 1902ko urriak 14-Milan, 1963ko otsailak 7) *"giza tren makina"* ezizenduna, beranduago Emil Zátopek korrikalari txekiarrak jasoko zuen bera, italiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1929 eta 1942 artean, denbora horretan 72 garaipen lortu zituelarik.

Berandu hasi zen txirrindularitzan, 26 urte zituela. Oso txirrindulari ezagun eta maitatua zen garaiko zaletuen artean, eta maglia arrosa jantzi zuen lehen txirrindularia izan zen, 1931ko Italiako Giroko lehen etapa irabazi ondoren, urte horretan ezarri baitzen maglia arrosa sailkapen nagusiko liderra identifikatzeko.

Bere garaipenik garrantzitsuenen artean 1931ko Munduko Txirrindularitza Txapelketa eta 1934ko Italiako Giroa daude.

Aipatutako 1934ko garaipenaz gain, 1935 eta 1938ko edizioetan 4. izatea ere lortu zuen.

## Palmaresa 
**1930**
* Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa 15px 20px
* 2. 1930eko Frantziako Tourrean eta 3 etapa
* 2. Munduko Txirrindularitza Txapelketan 16px
* 2 etapa 1930eko Italiako Giroan

**1931**
* Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa 15px 20px
* Munduko Txirrindularitza Txapelketa 15px 20px
* 4 etapa 1931ko Italiako Giroan
* Reggio Calabriako Giroa

**1932**
* Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa 15px 20px
* 6 etapa 1932ko Italiako Giroan
* Toskanako Giroa
* Campaniako Giroa

**1933**
* Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa 15px 20px
* 2. 1933ko Frantziako Tourrean eta 5 etapa
* Milan-San Remo
* 3 etapa 1933ko Italiako Giroan

**1934**
* Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa 15px 20px
* 2. Munduko Txirrindularitza Txapelketan 16px
* Lonbardiako Giroa
* 1934ko Italiako Giroa 20px eta 10 etapa
* Piamonteko Giroa
* Campaniako Giroa
* Erroma-Napoli-Erroma

**1935**
* 5 etapa 1935eko Italiako Giroan
* Campaniako Giroa
* Romañako Giroa

**1937**
* Etapa 1 1937ko Italiako Giroan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 

* Learco Guerraren palmares osoa
Phil Anderson

**Philip Grant Anderson** (Londres, 1958ko martxoaren 12a) *Skippy* ezizenduna, australiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1980 eta 1994 artean, denbora horretan 86 garaipen lortu zituelarik.

Zaletu bezala Australiako txapeldun izan zen 1978an.

Profesional bezala garaipen ugari lortu zituen, horien artean klasiko garrantzitsuak, Amstel Gold Race edo Züricheko txapelketa kasu, etapakako proba ospetsuak, Suitzako Itzulia edo Dauphiné Libéré kasu, baita etapa garaipenak ere Itzuli Handietan, Italiako Giroan eta Frantziako Tourrean kasu.

Tourrean, bere emaitzarik hoberenak bere lehen urteetan lortu zituen. 1981ean maillot horia jantzi zuen lehen ez europarra izan zen. 1982an, 5. amaitu zuen, etapa garaipen bat lortu zuen, gazterik hoberenaren sailkapena irabazi zuen eta 9 egunez izan zen probako lider, sailkapen nagusiko 5. postu hori ordurarte australiar batek lortu zuen hoberena izan zelarik. 5. postu hau 1985eko edizioan ere errepikatuko zuen. 1983an 9. eta 1981 eta 1984an 10. ere izan zen.

Txirrindularitza profesionaletik erretiratu ondoren, Phil Andersonek kirol honi lotuta jarraitu du txirrindularitza proben antolatzaile bezala.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli garrantzitsuenetan 
## Taldeak 
* Peugeot (1982-1983)
* Panasonic (1984-1987)
* TVM (1988-1990)
* Motorola (1991-1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gotha barrutia

**Gotha barrutia** (alemanez *Landkreis Gotha*) Alemaniako Turingia estatuaren erdialdean kokaturiko barrutia da. Bertako hiri handiena Gotha da.

## Geografia 
1922an eratu zen barrutia. Turigiako oihanak esstaltzen du eta punturik altuena *Großer Inselsberg* (916 m) mendia da.

## Hiriak eta udalerriak 
Barrutiak 5 hiri eta 12 udalerri ditu. Honetaz gain 4 amt (herrixken elkarketa) ere baditu.

### Hiriak 
# Friedrichroda
# Gotha
# Ohrdruf
# Tambach-Dietharz
# Waltershausen

### Udalerriak 
# Drei Gleichen
# Emsetal
# Crawinkel
# Gräfenhain
# Günthersleben-Wechmar
# Hörsel
# Leinatal
# Luisenthal
# Nesse-Apfelstädt
# Schwabhausen
# Tabarz
# Wölfis

### Amtak 
# Apfelstädtaue
# Fahner Höhe
# Mittleres Nessetal
# Nesseaue

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amstel Gold Race

**Amstel Gold Race** Herbehereetako Limburg probintzian ospatzen den txirrindularitza lasterketa klasiko bat da (azken urteetan Maastricht eta Valkenburgeko Cauberg mendatearen artean ospatu da) apirileko hirugarren igandean eta Amstel garagardo enpresak babesten duena.

Ardenetako Klasikoen artean ospatzen den lehena da. Talde honetako beste bi klasikoak Flèche Wallonne eta Liège-Bastogne-Liège dira.

Klasiko honen lehen edizioa 1966an ospatu zen. Munduko Txirrindularitza Koparen zati izan zen hau 1989an sortu zenetik 2004an Munduko Koparen azken edizioa jokatu zen arte, eta jada 2005etik UCI ProTourrean eta ondoren UCI World Rankingean eta UCI World Tourrean sartua izan zen.

Bere ibilbideak zenbait "harresi" ditu, hau da, laburrak diren baina ia bata bestearen atzean datozen mendatetxo gogorrak.

Proba honetan garaipen gehien lortu dituena Jan Raas izan da, 5 garaipen lortuz.

## Emakumezkoen Amstel Gold Race 
3 urtetan zehar (2001 eta 2003 artean) proba honen emakumezkoen bertsioa ere jokatu zen, hiru edizioetan Emakumezkoen Munduko Txirrindularitza Koparako puntuagarria izan zena. Gizonezkoen bertsioaren ezaugarri guztiak zituen, baina kilometro aldetik laburragoa zen.

## Palmaresa 
### Gizonezkoetan 
### Emakumezkoetan 
## Ikus, gainera 
* klasikoak (txirrindularitza)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gotha

**Gotha** Alemaniako herria da, Turingiako estatuan kokatua. Erfurt eta Eisenachen arteko errepideak zeharkatzen du. Gotha barrutiko hiriburua da.

## Historia 
Dagoeneko VIII mendean aipatzen da Karlomagnoren idatzi batean. Bertan *Villa Gotaha* izena du, zeinak "Ur onak" esan nahi duen.

1640an Saxonia-Gotha dukerriko hiriburu izendatua izan zen. XVIII mendean Voltaire pentsalari frantziarra bertan bizi izan zen denbora luzez eta Gothako gortea Alemaniako ilustrazioaren erdigune bihurtu zen. 1763an Gothako almanakea argitaratzen hasi zen. Almanake honek urtean zehar Europako errege eta nobleen xehetasunak eta diplomaziaren arloko datuak biltzen zituen.

Gothak ere garrantzi berezia izan du Alemaniako langileen mugimenduaren historian. 1875ean bertan sortu zen Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata (SPD) hurrengo programarekin:

.

thumb|ezkerrera|250px| Gothako Udaletxea
Bigarren Mundu Gerran ez zen bonbakatua izan, Josef Ritter von Gadolla alkateak 1945ean hiria errenditu baitzuen Aliatuen aurrean. Naziek harrapatu eta exekutatu egin zuten. 1949an Ekialdeko Alemanian sartuta gelditu zen 1990an Alemania biek bat egin zuten arte.

## Ondasun nabarmenak 
* '*Friedenstein gaztelua (*Schloss Friedenstein*):** 1643–1655 artean jasotako jauregi dukal ederra da. Alemaniako eraikin barroko zaharrenetakoa ere bada. Gaur egun museo gisa erabiltzen da.
* **Udaletxea (*Rathaus*):*' 1567-1577 artean eraikia pizkundeko estiloan. 40 metrotako dore bat dauka. Friedenstein gaztelua eraiki aurretik bertan bizi ziren Saxonia-Gothako dukeak.

## Hiri senidetuak 
Eisenach ndorengo hiriekin senidetua dago:
* 
* 
* 
* 
* 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mairu

[thumb|*Gypsies and Moors in Northern Africa* (Ijitoak eta moroak Iparraldeko Afrikan) [1917ko *National Geographic* aldizkariaren argazkia]]

**Mairu** Iparraldeko Afrikako eta, batez ere, antzinako Mauritaniako herritarrak, Al Andalusko herritar musulmanak edo, zentzu zabalean, musulman guztiak deitzeko hitza da. Zenbaitetan gutxiespenez erabili izan da.

Antzinako greziarrek eta erromatarrek antzinako Mauritaniako Erresumako herritarrei eta Mauretania Tingitana eta Mauretania Caesariensis bere probintzien herritarrei *maurus* (pluralean *mauri*) zioten eta handik Europara iragan zen; Erdi Aroan musulman guztietara (sarrazeno, agareno edo ismaelita hitzak bezala) hedatu zen eta baita beltzetara edo larruazala beltzarana zutenetara ere. Adibidez Ludovico Sforza *condottiero*ak *Ludovico il Moro* edo Ludovico Mairua ezizena zuen.

Era berean, Al Andalus izendatzeko Mairuen lurrak esamoldea erabiltzen zuten, baita *Dar al-Islam* izendatzeko ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mairu (Filipinak)
* Mairu Guardia

## Kanpo estekak
Georg Rasch

**Georg Rasch** (1901eko irailaren 21a -1980ko urriaren 19a) daniar estatistikaria izan zen, ezaguna psikometrian testak aztertzeko erabiltzen den Rasch eredua garatzeagatik. Biologia alorrean, hazkunde kurbak modelizatzen egin zuen lanagatik ere ezaguna da.
Anna Torv

**Anna Torv** (Melbourne, 1979ko ekainaren 7a) australiar aktore bat da. Nagusiki *Fringe* telesaila ospetsuan pertsonaia nagusia antzezteagatik ezaguna da.

Rupert Murdoch aberats eta milioidunaren iloba ere bada, bere izeba Anna Maria Torv Murdoch Mann idazlea harekin ezkondua egon baitzen. Annaren aita Hans Torv, estoniar jatorrikoa da, nahiz eta Eskoziako Stirling hirian jaiotako den.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Anna Torv aktorearen IMDBko fitxa irakurgai 
* Anna Torv aktorearen zaletu eta jarraitzaileen webgunea
Roquetaillade

**Roquetaillade** hitzarekin honako kontzeptuak adierazten dira:

* **Roquetaillade** Okzitaniako udalerri bat da, Aude departamenduan.
* **Roquetailladeko gaztelua** Mazèresen dago, Gironda eskualdean.
* **Jean de Roquetaillade** XIV. mendeko teologo, polemista eta alkimista frantziarra izan zen.
Saint-Polycarpe

**Saint-Polycarpe** hitzarekin honako udalerriak aurki daitezke:

* **Saint-Polycarpe**, Quebeceko udalerria.
* **Saint-Polycarpe**, Okzitaniako Aude departamenduko udalerria.
Salza

**Salza** izenarekin honakoak izendatzen dira:

* **Salza** Okzitaniako Aude departamenduko udalerria da.
* **Salza ibaia** Austriako ibaia.
Siegen

**Siegen** Alemaniako Ipar Renania-Westfalia estatu federaleko hiria da. Estatuaren ekialdean dago eta Hessen eta Renania-Palatinatua estatuekin egiten du muga.

## Geografia 
Siegen izena ematen dion Sieg ibaiaren ertzean kokaturik dago. Koloniatik (Ipar Renania-Westfalia) 93 kilometrotara, Frankfurtetik (Hessen) 125era eta Koblentzatik (Renania-Palatinatua) 105era dago. Westerwald mendizerrako iparraldeko muga da.

## Historia 
Hiriaren lehenengo aipamena 1079 urtekoa da, *Sigena* izena ematen zaio bertan. Hala ere hiriaren jarduera nagusia den meatzaritza La Tène kulturaren garaian hasi zela jakina da. 1124an Nassau-Orangeko Kondeek eskuratu zuten eta 1303an herri eskubideak lortu zituen, Nassauterren esku jarraitzen bazuen ere. XIV mendean hiria gotortu egin zen.

thumb|ezkerrera|250px| Siegen, 1842an
1530eko erreforman Siegenek Luteranismoa onartu zuen. Hogeita Hamar Urteko Gerran herriaren laurden batek berriz ere katoliko izatea erabaki zuen. Napoleondar Gerrak sufritu ondoren Prusiak eskuratu zuen herria. Hasieran Koblentzaren esku utzi bazuen ere 1817an Westfaliako Arnsberg barrutian sartu zuen. Siegenek garapen handia izan zuen industrializazio garaian eta 1923an hiri askea izatea lortu zuen.

Bigarren Mundu Gerran bonbakatua izan ondoren 1945eko apirilaren 3an estatubatuarrek eskuratu zuten hiria. 1975 urteko erreforman hiri aske izateko eskubidea galdu zuen.

## Ondasun nabarmenak 
Nassau- Orangeko Kondeen bi gaztelu ez ziren kaltetuak izan Bigarren Mundu Gerran eta oraindik osorik diraute. **Unteres Schloss** jauregi barrokoa eta **Oberes Schloss** Erdi Aroko gotorlekua dira.

## Hiritar ezagunak 
* Peter Paul Rubens (1577-1649), margolaria

## Iruditegia 

Irudi:Siegen Unteres Schloss Kurlaender Fluegel.jpg|Unteres Schloss
Irudi:Siegen Oberes Schloss Ost.jpg|Oberes Schloss
Irudi:Siegen Nikolaikirche Kirchenschiff.jpg|Nikolaikirche
Irudi:Siegen sankt michael kirche.jpg|Sankt Michaelkirche

## Hiri senidetuak 
Siegen ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
INXS (musika bilduma)

***INXS*** izen bereko musika taldearen lehen kantu bilduma da. 1980ko urriak 13an argitaratu zen, baina ez zen Estatu Batuetan merkaturatu 1984 arte. Deluxe Records izan zen taldearen lehen bilduma hau argitaratu zuen disketxea. Ekoizleak Duncan McGuire eta INXS taldea bera izan ziren.

## Bilduma honetako kantuak 
# "On a Bus" – 3:49
# "Doctor" – 2:37
# "Just Keep Walking" – 2:43
# "Learn to Smile" – 4:55
# "Jumping" – 3:21
# "In Vain" – 4:26
# "Roller Skating" – 2:47
# "Body Language" – 2:05
# "Newsreel Babies" – 2:41
# "Wishy Washy" – 3:51

## Singleak 
* "Just Keep Walking"

## Bideoklipak 
* "Just Keep Walking"

## Kanpo estekak
1959ko Andaluziako Itzulia

**1959ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 6. edizioa izan zen. 1959ko otsailak 1 eta 8 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1342 kilometroko ibilbidea eginez eta Malagan hasi eta amaituz.

60 txirrindularik parte hartu zuten 12 taldetan banatuta, eta 48k amaitu zuten proba.

Garailea Miguel Pacheco izan zen, proba, batez beste, 37,999 kilometro orduko abiaduran bete zuena, mendiko sailkapena ere irabazi zuelarik.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Jake Gyllenhaal

'*Jacob Benjamin *Jake* Gyllenhaal*' (Los Angeles, Kalifornia, 1980ko abenduaren 19a) estatubatuar aktore bat da. Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *October Sky* (1999), *Donnie Darko* (2001), *The Day After Tomorrow* (2004), *Jarhead* (2005) eta *Brokeback Mountain* (2005).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Jake Gyllenhaal aktorearen webgunea 
* Jake Gyllenhaal aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
James Nesbitt

**James Nesbitt** (Ballymena, Antrimeko konderria, 1965eko urtarrilaren 15a) iparirlandar aktore bat da. Berazk antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *Waking Ned* (1998), *Bloody Sunday* (2002), *Jekyll* (2007) eta *Five Minutes of Heaven* (2009).

## Iruditegia 

Irudi:Liam Neeson and James Nesbitt.jpg|James Nesbitt eta Liam Neeson aktoreak, biak ere Ballymena udalerrian jaioak.

## Kanpo estekak 
* James Nesbitt aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
How Heavy This Axe

**How Heavy This Axe** (euskaraz *Zein Astuna Den Nire Aizkora*) The Sword estatubatuar heavy metal-rock musika taldearen abesti bat da. 2008an *Gods of the Earth* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *How Heavy This Axe* abestiaren bideoklipa ikusgai
Winter's Wolves

'''Winter's Wolves'* (euskaraz *Neguko Otsoak*) The Sword estatubatuar heavy metal-rock musika taldearen abesti bat da. 2006an *Age of Winters* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Winter's Wolves'' abestiaren bideoklipa ikusgai
1591 Baize

**1591 Baize** asteroide gerrikoan aurkitutako asteroide bat da. 1951ko maiatzak 31n aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 KA** zen. Bere izena Paul Baizegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Paul Baize

**Paul Baize** (1901eko martxoaren 11 &ndash; 1995eko urriaren 6a) frantziar pediatra eta astronomo zaletu bat izan zen, azken arlo honetan izar bikoitzen behaketetan espezializatua.

Izar bikoitzen behaketak 1925ean hasi zituen. 1933 eta 1971 artean Parisko Behatokitik behatzen utzi zioten. 20.044 neurketa egin zituen 47 urtetan. 1954tik sarritan argitaratu zuen Nazioarteko Astronomia Elkarteko Commission 26 Information Circularrean, bere azken ekarpena 1993an egin zuen, 92 urterekin.

1989an Ozeano Bareko Astronomia Elkarteko Zaletuen Lorpenaren Saria jaso zuen. 1591 Baize asteroidea bere omenez deitua izan zen.
Stéphane Hessel

**Stéphane Frédéric Hessel** (Berlin, 1917ko urriaren 20a - Paris, Frantzia, 2013ko otsailaren 27a) frantziar politikari, diplomazialari, idazle eta olerkaria izan zen. Bigarren Mundu Gerran Frantziako Erresistentziako kide izan zen. Ondoren Buchenwald kontzentrazio-esparrura deportatu zuten. Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala idatzi zuen Nazio Batuen Erakundeko batzordearen idazkaria izan zen.

## Idazlanak 
* *Le Tourbillon de la vie, la véritable histoire de Jules et Jim* Manfred Flügge eta Ulrich Hesselekin elkarlanean. Paris, Albin Michel, 1994.
* *Danse avec le siècle* (autobiografia), Le Seuil, 1997.
* *Dix pas dans le nouveau siècle*, Le Seuil, 2002.
* *Ô ma mémoire : la poésie, ma nécessité* (olerki liburua), Le Seuil, 2006.
* *Citoyen sans frontières*, elkarrizketak Jean-Michel Helvigekin, Fayard, 2008.
* Robin Walterren *KZ Dora* liburuko aitzinsolasa, Des ronds dans l'O, 2010.
* *Indignez-vous !*, Indigène éditions, 2010.
* *Engagez-vous !*, éditions de l'Aube, 2011.
* ''Le chemin de l'espérance*, Edgar Morinekin elakarlanean, Fayard, 2011.

## Euskaraz 
* *Haserretu zaitezte!* (*Indignez-vous !*). Itzultzailea Inma Errea. Denonartean, 2011.
* *Konprometitu zaitezte!* (*Engagez-vous !''). Itzultzailea: Josu Zabaleta Kortabarria. Alberdania, 2011.

## Kanpo estekak
Hil da jainkoa

***Hil da jainkoa*** Pi L.T. euskal metal musika taldearen abesti bat da. 1996an Pi L.T. izeneko taldearen estreineko diskoaren barnean kaleratu zuten. Esan Ozenki diskoetxeak argitaratu zuelarik. Gaitzat heriotza, erlijioa eta beldurra ditu.

## Kanpo estekak 
* *Hil da jainkoa* abestia entzungai
1959ko Espainiako Itzulia

**1959ko Espainiako Itzulia** Itzuli Handi honen 14. edizioa izan zen. 1959ko apirilak 24 eta maiatzak 10 artean ospatu zen, horietako bat bikoitza izan zen 17 etapatan banatutako 3048 kilometroko ibilbidea eginez, Madrilen hasi eta Bilbaon amaituz.

90 txirrindularik parte hartu zuten 9 taldetan banatuta, proba 41ek amaitu zutelarik.

Garailea izan zen Antonio Suárezek proba, batez beste, 36,012 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Mendiko sailkapena ere beretzat izan zen. Garaiko ediziorik animatuenetako bat irabazi zuen Suárezek, bigarren sailkatua izan zen José Segúk minutu bat baino gehixeagora eta hirugarrena izan zen Rik Van Looyk zazpi minutu justura amaitu baitzuen, azken honek puntukako sailkapena irabazi zuelarik.

Edizio honetan, Fausto Coppi txapeldun italiar handiak parte hartu zuen (40 urte betetzear eta kirol ibilbideko azken hatsetan zegoelarik), baina ezin izan zuen amaitu eta 15. etapan Vuelta utzi zuen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
Bost sailkapen jokatu ziren eta honakoak izan ziren emaitzak:

|}

|}

|}

|}

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johnny Otis

**Johnny Otis**, jaiotzez izenaz **Ioannis Alexandres Veliotes** (1921eko abenduaren 28a, Vallejo, Kalifornia &ndash; 2012ko urtarrilaren 17a, Los Angeles, Kalifornia) estatubatuar piano jole, bateria jole, abeslari, zuzendari, eta blues eta rhythm and blues enpresari bat izan zen. Greziar emigranteen semea zen, jaiotze izenaz **Ioannis Alexandres Veliotes** deitzen zelarik. *Rhythm and Bluesaren aitabitxia* ezizenaz ezaguna zen.

## Kanpo estekak 
* Johnny Otis musikariaren webgunea
Etta James

**Etta James**, jaiotzez izenez **Jamesetta Hawkins** (1938ko urtarrilaren 25a, Los Angeles, Kalifornia &ndash; 2012ko urtarrilaren 20a, Riverside, Kalifornia) estatubatuar blues, rhythm and blues, rock and roll, soul, gospel eta jazz abeslari bat izan zen.

*Dance With Me, Henry*, *At Last*, *Tell Mama* eta ''I'd Rather Go Blind'' abestiak abestuz ospea bereganatu zuen.

## Kanpo estekak 
* Etta James abeslariaren biografia irakurgai
Igorren kanpainako egitandien kantorea

***Igorren kanpainako egitandien kantorea*** (ekialdeko eslaviera zaharrean: Слово о плъку Игоревѣ, *Slovo o plŭku Igorevě*; ukraineraz: Слово о полку Ігоревім, *Slovo o polku Ihorevim*; errusieraz: Слово о полку Игореве, *Slovo o polku Igoreve*) ekialdeko eslaviera zaharrean idatzitako egile ezezaguneko poema epikoa da.

[thumb|ezkerrera|[Iván Bilibin|Ivan Bilibinek egindako ilustrazioa.]]
Olerkian, Igor Sviatoslavitx-ek (errusieraz: Игорь Святославич; ukrainieraz: Ігор Святославич) Don ibaiaren eskualdeko kumanoen aurka egindako erasoaren berri ematen zaigu. Batzuek olerkia asmakizun modernoa dela esanagatik, gaur egungo adituek frogatutzat dute bere antzinatasuna, eta Erdi Arokoa dela ere egiaztatu dute (XII. mendekoa).

Alexander Borodinek olerkia moldatu zuen Errusiako opera onenetarikoa dena idazteko. *Igor printzea* deritzon opera hori 1890ean antzeztu zuten estreinako aldiz.

## Kanpo estekak
Ryan O'Neal

'''Charles Patrick Ryan O'Neal''' (1941eko apirilaren 20a, Los Angeles, Kalifornia - Santa Monica, 2023ko abenduaren 8a) estatubatuar aktorea izan zen. Charles O'Neal eleberrigile eta gidoigilearen semea da, bai eta Tatum O'Neal aktorearen aita ere. Bitan ezkondu eta dibortziatu zen; gainera, luzaroan Farrah Fawcett aktorearen bikotekide ere izan zen.

Berak antzeztutako film ospetsuenen artean, honako hauek daude: *Love Story* (1970), *Paper Moon* (1973), *Barry Lyndon* (1975), *Nickelodeon* (1976) eta *A Bridge Too Far* (1977).

## Filmografia 
* 1962: *Empire* (telesaila, bost atal): Tal Garret
* 1962: *This Rugged Land*
* 1964: *Peyton Place* (telesaila, 134 atal): Rodney Harrington
* 1969: *The Big Bounce*: Jack Ryan
* 1969: *Under The Yum Yum Tree*: Mike
* 1970: *The Games*: Scott Reynolds
* 1970: *Love Story*: Oliver Barrett
* 1971: *Love Hate Love*, telefilma: Russ Emery
* 1971: *Wild Rovers*: Frank Post
* 1972: ''What's Up, Doc?*: Howard «Steve» Bannister doktorea
* 1973: *The Thief Who Came to Dinner*: Webster
* 1973: * Paper Moon*: Moses Pray
* 1975: *Barry Lyndon*: Barry Lyndon
* 1976: *Nickelodeon*: Leo Harrigan
* 1977: *A Bridge Too Far*: James Gavin brigadier jenerala.
* 1978: *The Driver*: gidaria.
* 1978: *Oliver's Story*: Oliver Barrett
* 1979: *The Main Event'': Eddie 'Kid Natural' Scanlon
* 1981: *So Fine*: Bobby
* 1981: *Green Ice*: Joseph Wiley
* 1982: *Partners*: Benson sarjentua
* 1984: *Irreconcilable Differences*: Albert Brodsky
* 1985: *Fever Pitch*: Taggart
* 1987: ''Tough Guys Don't Dance*: Tim Madden
* 1988: *Sam Found Out: A Triple Play* (telefilma)
* 1989: *Chances Are*: Philip Train
* 1989: *Small Sacrifices*: Lew Lewiston
* 1991: *Good Esports* (telefilma): Bobby Tannen (bi atal)
* 1991: *1775* (telefilma): Jeremy Proctor
* 1991: *The Man Upstairs* (telefilma): Mooney
* 1996: *Faithful*: Jack
* 1997: *Hacks*: Applefield doktorea
* 1998: *Zero Effect*: Gregory Stark
* 1998: *An Alan Smithee Film: Burn Hollywood Burn*: James Edmunds
* 1998: *Coming Soon*: Dick
* 2000: *Epoch*: Allen Lysander
* 2000: *Gentleman B.:* banketxeko nagusia
* 2000: *The List* de Sylvain Guy: Richard Miller
* 2002: * People I Know*: Cary Launer
* 2003: *Malibu's Most Wanted*: Bill Gluckman
* 2005: *Desperate Housewives* (telesaila, atal bat): Rodney Scavo
* 2005: *Miss Match'' (telesaila, hamalau atal): Jerrold 'Jerry' Fox
* 2006-2017: *Bones* (telesaila, 24 atal): Max Keenan
* 2007: *Waste Land*: Gabriel
* 2010: *90210* (telesaila, hiru atal): Spence Montgomery
* 2012: *Slumber Party Slaughter*: William O'Toole
* 2015: *Knight of Cups*: Ryan	
* 2015: *Unity*: Narratzailea

## Kanpo estekak 
* Ryan O'Neal aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Flaming Youth (abestia)

"**Flaming Youth**" Kiss rock talde amerikarrearen abestia da. Abestia beraien 1976ko *Destroyer* albumean agertzen da, eta azala zuen lehen Kiss singlea izan zen. Singleak 72. postua lortu zuen AEBetan eta 73.a Kanadan.

Abestia Ace Frehleyk, Paul Stanleyk, Gene Simmonsek eta Bob Ezrinek idatzi zuten. Ezrinek beste hirurek idatzitako abesti zatiak hartu zituen, eta batera jarri abestia osotzeko. Adibidez, "Flaming Youth" abestiko riff nagusietako bat Simmonsen "Mad Dog" izeneko abesti batekoa zen, zein Kissen 2001eko *The Box Set* bilduman agertu zen.

Dick Wagner saioko gitarjoleak eta Alice Cooperren bakarlari taldeko kideak abestiaren gitarra soloa jo zuen, baita "Sweet Pain" abestikoa ere, diskoko hurrengo abestia. Hau sorpresa handia izan zen Frehleyrentzat, nor ez zen konturatu bere soloa bergragatu zutela albumaren azkenengo nahasketak entzun zituen arte.

Abestiaren instrumentazioan kaliope bat agertzen da, Bob Ezrin ekoizleari bururatu zitzaiona.

## Langileak 
* Paul Stanley - ahotsak/gitarra erritmikoa
* Ace Frehley - gitarra nagusia
* Gene Simmons - baxua
* Peter Criss - bateria

* Dick Wagner - gitarra soloa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mars 3

**Mars 3** espazio zunda (**Marsnik 3** ere deitua) Mars 2a bezalako ontzi bat zen, bakoitza orbita modulu eta erantsitako jaitsiera modulu batekin, Marte planetaren esploziorako erabili ziren sobietar zunden Mars programaren barnean garatuak. Mars 3 orbitatzailearen xede nagusia Marteko lurrazalaren eta hodeien irudiak lortzea, tenperatura zehaztea, lurrazalaren topografia, konposaketa kimikoa eta propietate fisikoak aztertzea, atmosferaren propietateak neurtzea eta eguzki haizea eta Marteko eta planetarteko eremu magnetikoak neurtzea zen. Modulu lurreratzaileak igorritako seinaleen Lurreranzko errepikagailu bezala ere arituko zen.

Jeitsiera moduluaren xede zientifiko nagusia Marten lurreratze leun bat egitea, lurrazalaren argazkiak itzultzea eta baldintza meteorologikoen datuak bidaltzea zen, baita atmosferaren konposaketarena eta lurraren propietate mekaniko eta kimikoena ere. Mars 3 Marteren lurrazalean lurreratze leun bat egin zuen lehen zunda izan zen.

## Zundak 
Bi moduluen artean, orotara, 4.650 kiloko pisua zuten jaurtiketa unean, erregaia barne. Zundaren altuera 4,1 metrokoa zen eta 5,9 metroko zabalerara iristen zen eguzki panelak zabalik, oinarriaren diametroa bi metrokoa zen bitartean. Masa guztitik, 3440 kilo erregaiz betetako orbitatzaileari zegozkion, eta beste 1210 kiloak hau ere erregaiz beteta zegoen jaitsiera moduluari.

Propultsio sistema zundaren osagai nagusia zen gorputz zilindrikoaren behealdean zegoen. Erregaia eta oxidatzailea sartzeko konpartimendutan banatutako erregai gordailu zilindriko batez osatua zegoen. Motorra euskarri batean jarria zegoen gordailuaren behealdean, eta jaitsiera modulua orbitatzailearen busaren goialdean. Bi eguzki panelak zilindroaren alboetan zabaltzen ziren, eta alboan, erradiadoreen ondoan zegoen 2,5 metroko antena paraboliko batek maiztasun handiko komunikazioetarako balio zuen.

Ontziak telemetria 928,4 MHztan igortzen zuen. Tresnak eta nabigazio sistemak zundaren behealdean zeuden, eta lurreratzailearekin komunikaziorako antena eguzki panelei lotua zegoen. Gainera, ontziak antena parabolikoagandik gertu zeuden potentzia baxuko hiru antena direkzional zeramatzan.

## Kanpo estekak
1960ko Andaluziako Itzulia

**1960ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 7. edizioa izan zen. 1960ko urtarrilak 31 eta otsailak 7 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1219 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

60 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta, eta 35 izan ziren proba amaitu zutenak.

Garailea Gabriel Mas izan zen, proba, batez beste, 36,667 kilometro orduko abiaduran bete zuena. Mendiko sailkapena Antonio Gómez del Moralentzat izan zen, tarteko helmugena Antonio Bertrán, eta taldekakoa Licor 43 taldearentzat.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak 
* El sitio de ciclismo
James Caviezel

'*James Patrick *Jim* Caviezel, Jr.*' (1968ko irailaren 26a, Mount Vernon, Washington) estatubatuar aktore bat da.

Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean honako hauek daude: *The Thin Red Line* (1998), *Frequency* (2000), *The Count of Monte Cristo* (2002), *The Passion of the Christ* (2004), *Bobby Jones: Stroke of Genius* (2004), *Déjà Vu* (2006) eta *Outlander* (2008). Bestalde, CBS telebista kateko *Person of Interest* telesaileko protagonista nagusia ere bada.

## Filmografia