Rada Miljković

**Rada Miljković** (serbieraz zirilikoz: Рада Миљковић) –Belica, Jagodina udalerria, Serbiako Erresuma (egun, Serbiako Errepublika); 1917ko otsailaren 4-Urija, Donji Vakuf udalerria, Kroaziako Estatu Independentea (egun, Bosnia-Herzegovinako Errepublika); 1942ko uztailaren 19- serbiar eta jugoslaviar partisano bat izan zen, Jugoslavia askatzeko borrokan hila izan zena. Gudaren ostean Jugoslaviako Herriaren Heroi titulua eman zioten.

## Lehen urteak 
### Ikasle gisa 
Rada Miljković Belica izeneko herrixkan jaio zen 1917an, familia pobre batean. Gurasoak, Živka eta Milan, baserritarrak zituen. Aita Milanek Kragujevacen margolari lana ere ikasi zuen, eta Kragujevacen eta Jagodinan egin zuen lan, hala 1925etik aurrera familia kaletartzea lortu zuen. Familiak beste bi ume izan zituen, Radmila alaba eta Dušan semea. Lehen hezkuntza Belican hasi zuen, baina iturri baten arabera, 1925ean kaleratua izan zen eta Jagodinan jarraitu behar zuen: lehenik bere herrian, gero Šantanovac herrian, ondoren Balajnac herrian -Despotovac udalerrian-, eta azkenik Ivankovac herrian –Ćuprija udalerrian-. Rada Miljkovićek irakaskuntza-metodo berriak probatu zituen, adibidez geologia eta biologia klaseak naturgunean ematea, edo serbiera klaseetan ikasleei egunkari-muralak idatzi araziz. Garai honetan Serbia erdialdeko baserrigune pobrean lan eginez, umeez gain umeen gurasoekin ere egin zuen lana, batez ere emakumeekin, hauek hezkuntzara bultzatuz edo hauekin eztabaidak eta elkarrizketak antolatuz (eta halako topaketak propaganda politikoa egiteko aprobetxatzen zuen). Kooperatiba honek lanak argitaratu, txangoak eta udalekuak antolatu –adibidez Ivanjican, 1938an, edo Mazedoniako Prespa Urmaelean 1939an-, aste pedagogikoak antolatu -1939ko urtarrilean Belgraden-, irakasle berriak prestatu eta borroka ideologikoan engaiatu egitea zen (garai horietan Jagodinan irakasle komunisten taldeaz gai, irakasle sozialdemokraten talde bat, eta Jugoslaviako Erresumaren aldeko irakasle “ofizialisten” beste talde bat ere bazeuden), Milenija Milanović-Mladenovićekin, Dara Kovačevićekin, Ljubinka Uroševićekin eta Stana Miloradovićekin. Rada Miljković Jagodinara itzuli zen altxamenduaren aldeko propaganda politikoa egitera; bere etxean Alderdiaren lanetarako “tailer tekniko” bat ere jarri zuen, non beste lanen artean, medikuntza ikastaroak ematen zituzten, bilera politikoak egiten zituzten (Petar Stambolić bera agertu ohi zen), eskuorriak eta kartelak inprimatzen zituzten –adibidez altxamendurako deitzen zuen Alderdiaren lehen kartela- eta are tiro ikasketa batzuk egiten zituzten (Stambolićek kontatzen zuenez: “behin Rada Miljkovići tiro batek ihes egin zion eta etxea presaka utzi behar izan genuen, aurrean alemaniarrez betetako kafetegi bat zegoen eta”).

Konpainia horrekin Adžina Livada herrira egin zuen. Errepublika partisano honek, 1941ko abenduan alemaniarrek garaitu eta arte, “19.000 kilometro karraatu eta 300.000 biztanle” barnebiltzen zituen, Čeda Minderović, Dušan Nedeljković eta Zaga Stojilovićekin batera, 1942ko urtarrilean partisanoen Estatu Nagusia Bosniako Ivančići herrian bildu zelarik. Honekin batera, armada ulertzeko modua aldatu zuten, adibidez armadaren zentru gisa brigada proletarioak antolatu zituzten, alderdikidez soilik osatutakoa, non masa-errekrutamendua ez zen onartzen –brigada proletarioen eta “arrunten” artean bereiziz; bai ideologi kontzientziaren, bai hierarkiaren eta bai diziplinaren aldetik-. Bestetik, kontuan hartu beharra dugu brigada proletario berri hauek askoz ere mugikorragoak eta “lurrarekiko lotura txikikoak” zirela, hau da, Jugoslaviako edozein aldetan borrokatzeko gai izango zirenak, ez soilik euren eskualdean edo tokiko motibazioen menpe.

Partisanoen berregituraketa honen ostean, Rada Miljković II Brigada Proletarioaren parte izan zen, III Batailoiaren parte, eta beste bi busto daude Belican eta Ivankovacen, bere izena daramaten eskoletan. Jagodina, Svetozarevo, Despotovac eta Ćuprija hirietan kale banak bere izena daramate. Jagodinan eskola batek ere bere izena darama; eta baita ere Svetozarevo, Belica, Balajnac eta Ivankovac herrietakoek. Belican bere izena darama bertako liburutegiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak