Pasta barrubete

**Pasta barrubetea** hostoaren formarekin egiten da, arrautzarekin edo arrautzik gabe, eta haragiz, arrainez, barazkiz edo gaztaz egindako betegarri batekin.

## Jatorria 
Pasta betearen jatorria erdialdeko eta iparraldeko Italiako Erdi Aroko eta Errenazimentuko gorteetan dago. Egia da badirela antzeko errezetak beste herrialde batzuetako sukaldeetan, bereziki Txinan eta Japonian, baina desberdintasun handiak dituzte osagaietan eta prestatzeko eta egosteko metodoan (maiz arrautzarik gabeko pasta egiten dute, lurrunetan egosita), eta horrek erabat bereizten ditu Italiako sukaldaritzarekin alderatuta, eta, hedaduraz, Mendebaldekoarekin alderatuta.

## Italian 
Pasta barrubetea Italiako erdialdean eta iparraldean egon ohi da, baina, batez ere, Po ibaiaren haranean, han garatu baitziren espezialitate ezagunenak.

* Piemontean *agnolottiak* ekoizten dira, baroloan erregositako haragiz edo beste haragi erre batzuez egindako betegarri batekin.
* Lonbardian, ohikoak dira *casonsei* izenekoak (karamelu-forma berezia dute) eta *agnolotti pavesi* izenekoak (haragi erregosiz beteak).
* Ligurian ravioliak egiten dira, haragi gordina, gazta eta borraja, eta *pansotia* erabiliz.
* Mantuan ezagunak dira *tortelli di zucca* delakoak.
* Emilian famatuak dira *prosciutto* gordina duten *tortelliniak*, baita Piacenzako *anoliniak* ere.
* Romagnan ohikoak dira Eguberrietako *cappellettiak*, gaztanberaz (*ricotta*) egindako betegarriarekin, eta *crescioniak* (*piadina* mota bat), ilargi erdiaren forma bereziarekin.
* *Panzerottoa* ilargi erdiko forma duen pasta mota bat da, eta haragirik gabeko betegarri magro bat da, Veneton eta Adriatikoko kostaldean hedatua. Ez da nahastu behar apulio panzerottoarekin, hau da, *calzonearen* antzeko pizza-barietate batekin.
* Sardinian tradiziozkoak dira *culurjoniak*.

Hala ere, kalifikazio hori oso azalekoa da: Italiako eskualde-mailako errezeta asko eta asko daude, eta oinarrizko errezetan aldaketa handiak egiten dituzte. Tokiko aldaerak deskribatzeko erabiltzen den terminologia ere oso heterogeneoa da, eta ez da arraroa produktu berari *tortellinoa* deitu ahal izatea herri batean, eta kilometro gutxira *ravioloa*. Edo forma eta betegarri desberdinak dituzten produktuek leku ezberdinetan izen bera izan dezaketela.

Promiskuitate linguistiko horren adibidetzat aski da Emilia-Romagnaren adibidea: ravioliak *tortelli* deitzen dira Romagnan. Romagnaren *tortelliniei* *cappelletti* esaten zaie, nahiz eta forma eta betegarri desberdinak izan. *Cappelletti* emiliarrak ez dira Romagnan egiten, baina *tortelli* esaten zaie. *Tortelliak* (pasta betea) ezagunak dira Romagna osoan. Romagna garaian (Forlì) *tortelli nella lastra* izenekoak ere badaude, *crescioni* izenekoen antzekoak baina forma karratukoak (kalabaza eta patataz edo batzuetan belarrez beteak), c*rescioni* izenekoak ez bezala, hauek ilargi erdi baten itxura baitute, *piadina* bat bezala. Piamonten tortellini bereziki eskuzabalak ekoizten dira, eta *tortelloni* izeneko betegarri magro batekin.

Hala ere, oro har, raviolien eta *agnolottien* arteko bereizketa ontzat jotzen da, lehenengoak haragi gordinez egindako betegarria izan ohi duelako, eta bigarrenak, berriz, haragi errea edo erregosia.

## kanpo estekak