Zistitis

**Zistitisa** maskuriaren hantura larria edo kronikoa da. 

Gehienetan, zistitisa bakterio batek eragindako infekzio baten ondorioz sortzen da, eta horri “gernu-bideetako infekzioa” deitzen zaio. Maskuriko infekzio bat izatea mingarria eta deserosoa izan daiteke. Infekzioa giltzurrunetara hedatzen bada, arazo larria bihur daiteke ere.

Gernu-infekzioak zenbait botikaren edo erradioterapiaren ondorioz garatu daitezke, hauen kontratako erreakzio gisa. Era berean, maskuria narrita dezaketen faktoreek, esaterako, higiene intimoko produktuek, espermiziden erabilerak edo zunda baten erabilera luzatuak, zistitisa eragin dezakete ere. Bakterioek eragindako zistitisa tratamendua lehen lerroko antibiotikoen erabileran datza.

Emakumeek gizonek baino maizago izaten dituzte infekzio hauek, emakumeen uretra laburragoa delako eta gainera uzkitik gertuago dagoelako. Beste alde batetik, emakumeek gernu-infekzioak jasateko duten arriskua aregotu egiten jarduera-sexualaren ondoren. Bukatzeko, bizi-etaparen arabera, gernu-bideetako infekzioak izateko arriskua aldatu egiten da ere, esaterako menopausia osteko emakumeek arrisku gehiago dute**.**

## Sintomak 
* Pubis aldeko mina
* Gerrialdeko mina, bizkarraren behealdean, giltzurrunak infektatzen direnean
* Pixa egiteko nahia, maskuria hutsik egonda ere
* Kolore iluneko gernua, eta are odola duena (hematuria)
* Erresumin-sentsazioa pixa egitean
* Pixa egiteko premia bizia
* Pixa maiz egin beharra
* Hotzikarak eta sukarra
* Beti ez dira sintoma guztiak agertzen, eta pertsona guztiengan ez dute intentsitate berdina

## Diagnostikoa 
Kilinikan oinarrituta dago, aurretik aipatuta sintomekin, eta beharrezkoa bada, beste honako froga batzuk egiten dira:

* **Gernu-analisia.** Honetarako, gernuaren kantitate txiki bat ontzi batean bildu beharko da, gero laborategian aztetu dezaten, infekzioaren jatorria jakiteko. Bakterioak aurkituz gero, urokultibo bat egin beharko da, mikroorganismo identifikatzeko eta tratamendu egokia doitzeko. 
* **Irudi bidezko diagnostiko-probak**, baina hauek ez dira asko erabiltzen.

## Prebentzioa 
**Udan zistitis akutuaren kasuak ohiakoak izaten dira,** deshidratazioa, beroa eta ohitura-aldaketak direla eta. Hona hemen prebentziora bideratuta dauden hainbat neurri:

* Bikinia aldizka aldatu.
* Ur gehiago edan, bakterioak kanporatzen laguntzeko.
* Ahabia gorritik eratorritako produak erabili, baketrioak gernu-bideetan ez itsasteko.
* Txisa egin jarduera-sexualaren ostean.

## Tratamendua 
Ur asko edan: ikerketek frogatu dutenez, ur asko edateak, zenbait kasutan, desagerrarazi egiten du zistitisa eragiten duen gernu-infekzioa.

Antiseptikoak eta antibiotikoak: beste askotan, zistitisa ez da sendatzen ur hutsez, eta gernu-antiseptikoak (gernu bidez kanporatzen direnak) eta antibiotikoak behar izaten dira. Duela urte batzuk, 5-7 egunez hartu behar izaten ziren antibiotikoak (gizonezkoetan, 21 egunetara ere luza zitekeen tratamendua), baina, gaur egun, 2 edo 3 egunetara murriztu dute, eta aski izaten da 12 orduz edo 24 orduz behin hartzea sendagaia. Erregimen terapeutiko horrekin, zistitisa eragiten duten gernu-infekzioen % 90-95 sendatzea lortzen da. Hiru egun igaro eta antibiotiko bidezko tratamenduak ez badu eraginik egiten, medikutara joan behar izaten da berriz. Segur aski, gernu-hazkuntza bat egingo diote berriz, infekzioa zer germenek sortu duen identifikatzeko, eta antibiotikorik egokiena emateko.

Koito ondorengo ezabatze-tratamendua: azken urteetan, antibiotiko dosi bakarreko tratamenduak ere sortu dira. Sexu-harremanak eduki ondoren hartzen da (horregatik esaten zaio koito ondorengo ezabatze-tratamendua). Prebentzio-neurria izan daiteke ere, eragotzi egiten baitu zistitisa ager dadin.

Ahabietan oinarritutako konprimituak edo ziropak: koito ondorengo ezabatze-tratamendua beste batekin konbinatzen da, Ameriketako ahabi gorriekin (*crawnberry*) egindako substantzia batekin, zeina modu jarraituan hartu behar baita zenbait hilabetez. Oroitarazi behar da, dena den, basafruitu horiek zuzenean jateak ez duela balio zistitisari aurre hartzeko. Ahabiek daukaten osagai batek, proantozianidinak (PAC), eragotzi egiten du bakterioak haz daitezen, eta horregatik da eraginkorra osagai hori daukaten konprimituak edo ziropak hartzea. PAC horiei esker, gernua azidoago bihurtzen da, eta azidotasun horrek lagundu egiten du bakterioak desagerrarazten, eta infekzioak eta errepikapenezko zistitisak murrizten.

Autotxertoak: ahotik hartzeko txertoak dira errepikapenezko zistitisaren aurkako beste berrikuntza terapeutiko bat. Horretarako, gernu-analisi bat egin behar da (botika batean egin daiteke), zistitisa sortu duen infekzioa zerk eragin duen jakiteko. Behin hori identifikatu ondoren, autotxerto espezifiko bat egiten dute, hari aurre egiteko. Autotxerto horiek errepikapenezko zistitisaren % 80-90 sendatzen dituzte.

Zain-barneko sendagaiak: oso kasu gutxitan, eta muturrekoetan, erabiltzekoa da, gainerako tratamenduek funtzionatu ez dutenean. Halakoetan, amikazina ematea izaten da ohikoena, antibiotiko bakterizida bat.

## Gernu-infekzio errepikakorrak 
Gernu-bideetako infekzioa errepikakortzat jotzen da sei hilabetetan bi gertakari edo gehiago agertzen direnean edo urtebetean hiru aldiz edo gehiagotan gertatzen denean. Infekzio hauek  *Escheriachia coli* izeneko bakterioaren ondorioz gertatzen dira gehienetan, eta behin infekzio bat edukiz gero, gernu-infekzio errepikakorrak izateko arriskua aregotzen da. Bizi-etaparen arabera ere gernu-bieetako infekzioak izateko arriskua aldatu egiten da; menopausia osteko emakumeek daukaten arrsikua bikoitza da, hain zuzen ere. Hona hemen bizi-etaparen arabera eduki daitezken arrisku-faktoreak:

* Menopausia aurreko emakumeeak:
** Jarduera sexuala
** Espermiziden erabilera
** Aurretiko joera genetikoa
** Adin goiztiarreko infekzioak
* Menopausia osteko emakumeak
** Inkontinentzia
** Maskuria erabat husteko zailtasunak edukitzea
** Estrogenoen jeitsiera

## Ikus, gainera 
* Zistitisa artikulua Eroski consumer aldizkarian

## Kanpo estekak