Kieveko gudua

**Kieveko gudua** 2022ko otsailaren 25ean hasi zen gudu militar bat da, Kieveko erasoaldiaren parte den Ukrainako 2022ko inbasioaren zati gisa, Ukrainako hiriburua den Kiev hiriaren kontrola helburu zuena, Errusiako Indar Armatuek zein Ukrainakoek parte hartutakoa. Guduak 2022ko otsailaren 25etik apirilaren 2ra iraun zuen eta errusiar indarren erretiratzearekin amaitu zen.
Hasiera batean, errusiar indarrek Kievetik iparraldera eta mendebaldera giltzarri ziren zonaldeak bereganatu zituzten, hiriaren berehalako erorketari buruzko nazioarteko espekulazioa eragin zuena. Hala ere, ukrainarren erresistentzia gogorrak errusiar *momentum*a murriztu zuen. Gainera, Errusiaren logistika txarrak zein erabaki taktiko okerrek setio-ahaleginak zapuzten lagundu zieten ukrainar defendatzaileei. Hilabeteko borroka luzeen ondoren, Ukrainako indarrek kontraeraso arrakastatsuak antolatu zituzten. Errusiarrak martxoaren 29an hasi ziren erretiratzen; hala, apirilaren 2rako, Ukrainako agintariek adierazi zuten Kiev eta bere inguruko oblasta berriro ere erabateko ukrainarren kontrolpean zeudela. Ondorioz, Errusiaren inbasio-zeharreko porrot handienatzat hartzen da, hiri-kontrola inbasioaren helburu nagusietako bat den heinean.
## Lehenengo errusiar erasoa (2022ko otsailak 25–27) 
Errusiako indarrek Ukrainako tropei aurre egin zieten Hostomelgo Aireportuan, 2022ko otsailaren 24an. Aireportua Hostomel hirian dago kokaturik, hiriaren ipar-mendebaldean, eta Kievetik gertu dauden tropa errusiarrentzako hornidura gune garrantzitsua da. Hiria, hurrengo egunean harrapatu zuten errusiarrek.

### Errusiar sartzea eta hasierako ukrainar mobilizazioa 
Otsailaren 25eko goizean, ukrainar soldaduz jantzitako hiru saboteatzaile errusiar Obolon barrutian sartu ziren –barruti hau Rada Goreneko eraikinetik hamar bat kilometrora dago, Ukrainako Parlamentua biltzen den lekuan–, Ukrainako indarrek hiru saboteatzaileak hil bazituzten ere. Geroago, goizean, Errusiako indarrek Su-27 ukrainar bat eraitsi zuten hiri gainera, apartamentu-eraikin baten kontra talka egin zuena.

Egunean zehar tiro-hotsak entzun ziren hiriko hainbat auzotan. Ukrainako funtzionarioen arabera, tiroak "errusiar tropekin izandako liskarren ondorio" ziren. 
[ezkerrera|thumb|[Kiev|Kieveko zibil armatuak, otsailaren 25ean.]]
Otsailaren 25eko gauean tiroketa handia izan zen Kieven. Ukrainako Indar Armatuen iturriek adierazi zutenez, 60 bat saboteatzaile errusiar hil ziren gau hartan.

### Guduaren gora egitea 
[ezkerrera|thumb|[Kiev|Kieveko etxebizitza-eraikin baten aurkako misila, otsailaren 26an.]]
[ezkerrera|thumb|Etxebizitza-eraikinaren irudia, [misil-inpaktu ostean (otsailaren 26a).]]
Otsailaren 26ko goizean, artilleria errusiarrak 30 minutu baino gehiagoz bonbardatu zuen hiria. Aldi berean, Ukrainako indarrek Kieveko Troiextxina auzoko –hiriaren ipar-ekialdean kokaturikoa– zentral elektriko baten aurkako eraso bati aurre egin zioten; BBCk iradoki zuenez, erasoa "hiria elektrizitateaz gabetzeko saiakera" izan zitekeen. Kieveko Zoologikotik gertu ere borroka gogorrak izan ziren, Kiev erdiguneko Shuliavka auzoan, non Ukrainako indarrek Armadaren base bat defendatu zuten Prospect Peremohy-n. Kieveko beste kale batzuetan ere borrokak izan ziren; ondorioz, egoiliarrei leihoak eta balkoiak saihesteko ohartarazi zitzaien. Bestalde, Defentsa Ministerio britainiarraren arabera, Errusiako indar gehienak Kieveko erdigunetik 31 kilometrora zeuden.

Otsailaren 27ko goizaldean zenbait liskar izan ziren Kieven, Errusiako saboteatzaileen ondorioz. Tokiko funtzionarioek adierazi zutenez, Kievek Ukrainako indarren kontrolpean jarraitzen zuen goizean. Goiz horretan bertan, suziri batek eztanda egin zuen Troiextxinako16 solairuko eraikin bateko patioan, 7 autok su hartuz. Ukrainako agintarien arabera, Bielorrusiatik zetorren Errusiako bonbaketari estrategiko batek jaurti zuen misila. Otsailaren 27ko gauean, *Associated Press*ek jakinarazi zuen Klitxkok hiria inguratuta zegoela adierazi zuela. Hala ere, Klitxkoren bozeramaileak, geroago, *The Kyiv Independent*ri adierazi zion alkatea oker zegoela eta Kiev hiriaren ustezko setioari buruzko informazioa faltsua zela. 

Otsailaren 27ko gauean, konboi errusiar bat Sirets metro-estazioaren inguruan base bat ezartzen saiatu zen, eta, ondorioz, soldadu ukrainarrekin borroka hilgarria eman zen. Errusiako tropek Ukrainako autobus militar baten aurka ere tiro egin zuten, zehaztu gabeko biktima kopuru bat eraginez.

### Erantzun zibila 
Testuinguru honetan, Vitali Klitxko-k, Kieveko alkateak, armak hartu eta borroka egingo zuela agindu zuen, herritarrei berdinera deituz. Ukrainako Presidenteak, Volodymyr Zelensky-k, Kieveko herritarrei eskatu zien errusiarren erasoari Molotov koktelekin erantzuteko. Era berean, 18,000 arma banatu ziren ere herritarren artean, Ukrainako Lurralde Defentsako Indarren aktibazioarekin batera, normalean erreserban mantentzen direnak.

Otsailaren 26an, Denis Monastirski-k, egungo Ukrainako Barne Ministroak adierazi zuen Ukrainako Lurralde Defentsako Indarrak boluntarioak mobilizatzeaz arduratzen ari zirela; hala, Kieveko boluntarioek 25,000 eraso-fusil baino gehiago, 10 milioi inguru bala, suziriz-higiarazitako granadak eta granada-jaurtigailuak jasorik zituzten egun hartarako.

## Bigarren errusiar erasoa (2022ko otsailak 28–martxoak 4) 
### Errusiar konboia eta etengabeko bonbardaketa 
Otsailaren 28an errusiar tropen talde berri bat joan zen hirirantz, ia borroka zuzenik eman ez zen arren; izan ere, hiru misil baino ez ziren jaurti Kieven aurka egun horretan. *Maxar Technologies*ek grabatutako satelite-irudiek Kiev hirirantz zihoan ibilgailu errusiarren zutabe luze bat erregistratu zuten, hiri-erdigunetik 39 kilometrora, iparraldetik, Kiev helmuga duen 64 kilometroko autobide batean zehar. Otsailaren 28an ere, soldadu ukrainarrek israeldar-ukrainar hiritar bat hil zuten kontrol-postu batean, Errusiako armadako kide txetxeniar batekin nahastuta.

[thumb|Bonbardaketen ondorioak, [Kiev|Kieven (2022ko martxoaren 1a).]]
[thumb|Errusiar [Misil|misilen jotzea, Kieveko Telebista Dorrearen aurka.]]
Martxoaren 1eko goizean, Errusiako Defentsa Ministerioak herritar zibilei ohartarazi zien Kiev-inguruko ukrainar transmisio-instalazioei eraso egiteko asmoa zuela eta, ondorioz, inguruko egoiliar guztiek alde egin behar zutela. Ordu batzuk geroago, misil errusiar batek Kieveko Telebista Dorrea jo zuen, telebista-emisio guztiak moztuz, bost pertsona hilez eta beste bost zaurituz. Babi Yar Holokaustoaren Oroimenerako Zentroak baieztatu zuen dorrera zuzendutako bigarren misil batek, ustekabean, Babi Yarreko sarraskiaren monumentu bat jo zuela. Aire-eraso errusiar batek amatasun-klinika bat ere harrapatu zuen –eraikina kaltetu baina zutik utzi zuen–. Bestelako Errusiaren bonbardaketek Rusanivka eta Kurenivka auzoak, Boiarka eta Vixneve aldiriak eta Kieveko Nazioarteko Aireportuaren inguruak harrapatu zituzten ere.

Egun horretan, Klitxkok Kieven edaru alkoholdunak saltzea debekatu zuen, bai eta denda eta farmazia-kateen jabeei dei egin zien "elikagaiak, funtsezko produktuak eta sendagaiak" ez garestitzeko eskatuz, egoeraz "ez aprobetxatzeko".

### Kieveko setioa osatzea 
Martxoaren 2ko goizeko lehen orduetan, Ukrainako Aire Indarrek baieztatu zuten bi Sukhoi Su-35 errusiar eraitsi zituztela Kiev gainean. Geroago, goizean, Klitxkok adierazi zuen Errusiako Armada hiria inguratzen hasia zela, setio bat ezartzeko ahaleginean. Klitxkok *Channel 24* kanalari adierazi zionez, Bielorrusiatik bazetozen tankeak Kievera, eta, ondorioz, Ukrainako agintariak Ukrainako kontrol-postuak ikuskatzen ari zirela, konboiaren aurrean prest egoteko. Estoniako Defentsa Indarretako inteligentzia-buruak, Margo Grosberg-ek, konboi errusiarra, gutxienez, bi egunetan Kieveko aldirietara iritsiko zela uste zuen, eta, ondoren, hiria setiatzen saiatuko zela. Andrzej Duda-k, Poloniako Presidenteak, esan zuen Zelenskyk esan ziola Ukrainako indarrak ez zirela Kievetik erretiratuko.

Geldiarazitako kohete errusiar baten hondakinak Kyiv-Pasazhyrskyi tren-geltokira erori ziren, berokuntza-hodi garrantzitsu bat kaltetuz. Leherketak, halere, soilik kalte txikiak eragin zituen geltokian.

Martxoaren 3rako, *The New York Times*en arabera, 15,000 pertsona baino gehiago zeuden babesturik hiriko metroan. Egun hartan, Erresuma Batuko Defentsa Ministerioak komunikatu bat kaleratu zuen, esanez azken hiru egunetan Errusiako konboiak "aurrerapen nabarmen gutxi" egin zituela.

Martxoaren 4ean, bonbardaketa-uholde berri batek Kiev hiriko erdigunea kolpatu zuen, Borxtxahivka auzoa barne.

Martxoaren 7an, Ukrainako agintariek baieztatu zuten bi hegazkin errusiar suntsitu zituztela. Volodymr Zelenskyk, egun hartan, Kieveko bere bulegoan agertzen zen bideo batekin hiritik ihes egin zuelaren salaketei erantzun zion ere.

## Errusiako erasoaldiaren gelditzea 
Martxoaren 8an, *The Guardian*ek jakinarazi zuen indar errusiarrak arazo logistikoak gainditzen saiatzen ari zirela, beren erasoaldi geldituan aurrera jarraitu ahal izateko.

Hurrengo egunean, Martxoaren 9ko goizean, indar errusiarrek berriro bonbardatu zuten hiria, hainbat leherketa eraginez. Geroago, egun horretan bertan, Errusiako eta Ukrainako agintariek behin-behineko korridore humanitario bat sortzea adostu zuten, Kieveko aldirietan *en masse* ebakuazioak eragin zituena.

Vitali Klitxko-k, Kieveko alkateak, adierazi zuen, martxoaren 10erako, ia bi milioi pertsonek –hau da; hiriko biztanleriaren erdiak– hiria utzi zutela gerra hasi zenetik. Khoriva kalean (Podil) karga leherkorra zuen *Cube*-motako drone kamikaze bat eraitsi zuten, zeinaren leherketak sute bat eragin zuen Oschadbank-eko eraikinean. Bigarren sutea hiriaren ipar-mendebaldean gertatu zen (Synoozerna kalean), objektu ezezagun baten kalearen kontrako talkaren ondorioz. Beste misil bat ere jaurti zuten Kieven, zeinaren zatiek Kurenivkako 5 solairuko bizitegi-eraikin bat kaltetu eta pertsona bat hil zuten, trolebus bat suntsitzeaz gain. Gainera, tropa errusiarrek 3 kohete jaurti zituzten Antonov hegazkin-fabrikara, zazpi lagun zaurituz.

Bitartean, hiriko agintariek adierazi zuten bi asterako elikagaiak biltzen ari zirela bertan geratutako egoiliarrentzat.

Lukianivskako metro-geltokiak kalteak jasan zituen goizean izandako leherketa baten ondorioz. Bien bitartean, Errusiako indarrek bizitegi-guneak ere bonbardatu zituzten goizean; hala nola, Sviatoshynski, Podilski eta Osokorky barrutiak, non hainbat eraikin erre zituzten. Lau pertsona hil ziren Sviatoshynskin, Vitali Klitxko alkatearen arabera, goizaldeko 04:00etan eraikin batean jaurtigai batek jota. Egun horretan, EBko ordezkaritza batek Kiev bisitatu zuen eta, ondoren, Zelenskyrekin bildu zen. Zelenskyk bere eredua jarraitzeko eskatu zien beste buruzagi batzuei.

Martxoaren 17an, Zelenskyk Kieveko ospitale bat bisitatu zuen Kiev zein Kiev-inguruko zaurituak ezagutzeko.[thumb|Sviatoshynskyi Barrutiko eraikin bat, [Martxoaren 20|martxoaren 20ko bonbardaketen ondorioz suntsiturikoa.]]
Martxoaren 20an, Podilskyi Barrutiko merkataritza-gune bat suntsitu zuen errusiar bonbardaketa batek, gutxienez, 8 pertsona hiez. Bonbardaketek inguruko eraikinak ere kaltetu zituzten, bai eta inguruko autoak suntsitu ere. Errusiako Defentsa Ministerioak adierazi zuenez, Ukrainako indarrek merkataritza-gunearen inguruko eremuak erabiltzen zituzten misil-munizioa gordetzeko eta kohete anitzeko jaurtigailuak birkargatzeko. Era berean, Ministerioak drone baten irudiak eman zituen, non, Ministerioaren aeabera, Jaurtiketa Anizkoitzeko Kohete-Sistema bat (MLRS) ikus zitekeen, tiro eginez merkataritza-gunera berriro sartu baino lehen, misil errusiar batek suntsitu aurretik. Sviatoshynskyi Barrutian, misil baten zatiak bizitegi-gune batean erori ziren, hiriko agintarien arabera, 6 etxe –horietatik 3, jada ez dira bizitzarako egokiak– 2 eskola eta 2 haurtzaindegi kaltetuz. Misil-jotze horren ondorioz, 200 pertsona inguru ebakuatu zituzten.

## Ukrainaren kontraerasoa eta Errusiaren atzera-egitea 
Martxoaren 22an, Ukrainako indarrek kontraeraso bat egin zuten, errusiarrak ekialderantz kanporatzeko. Halaber, Ukrainako indarrek milaka pertsona ebakuatu zituzten inguruko aldirietatik eta herrietatik; esaterako, 20,000 pertsona soilik Boryspil-etik.

Martxoaren 23an, Arvydas Anušauskas ministro lituaniarra Kieven izan zen, non bere homologo ukrainarra den Oleksi Reznikov-rekin bildu eta laguntza militarra eman zion.

Errusiako indarrek bonbardaketa-uholde berri bat eragin zuten martxoaren 24an. Bonbardaketek aparkaleku bat harrapatu zuten hiriaren iparraldean, Oksana Baulina kazetari errusiarra hilez eta bi pertsona zaurituz. Egun horretan, Herrialde Baltikoetako Parlamentuetako bozeramaileen ordezkaritza batek Kiev bisitatu zuen.

Martxoaren 25ean, Erresuma Batuko inteligentzia-zerbitzuen txosten baten arabera, Ukrainak Kiev hiritik 35 kilometrora zeuden herriak berreskuratu zituen, indar errusiarrak hornidurarik gabe geratzen hasi ziren bitartean. Errusiako militarrek adierazi zuten arrakastaz suntsitu zutela herrialdeko petrolio-terminalik handiena, Kievetik gertu zegoena.

Martxoaren amaieran Ukrainako kontraerasoek izandako arrakastaren ondoren, Errusiak iragarri zuen martxoaren 29an erretiratuko zituela indarrak Kieveko Ardatzetik. Kiev hartzea funtsezko helburutzat jotzen zen, eta haren porrota, beraz, aldrebeskeriatzat jo zen kanpainarako, oro har.

Apirilaren 1ean, Europako Parlamentuko buru den Roberta Metsola Kieven izan zen, Errusiaren inbasioaz geroztik Ukrainara bidaiatzen zuen EBko lehen funtzionarioa bihurtuz. 

Apirilaren 2an, Ukrainako agintariek baieztatu zuten Kieveko eskualde osoa berreskuratua izan zela. Egun horretan, Klitxkok dendetan edari akoloholdunak saltzeko debekua lasaitu zuen.

## Oharra 
## Erreferentziak