Gai kimikoen nazioarteko kudeaketaren ikuspegi estrategikoa

**Gai Kimikoen Nazioarteko** **Kudeaketarako Ikuspegi Estrategikoa** (GKNKIE, ingelesezko sigla SAICM, *Strategic Approach to International Chemicals Management*) gai kimikoen kudeaketa arrazionala sustatzeko mundu mailako arau esparrua da. Nazio Batuen Ingurumen Programak hartzen du bere gain GKNKIEko Idazkaritza.

Gai Kimikoen Kudeaketari buruzko Nazioarteko Konferentziak onartu zuen ikuspegi estrategiko hau Dubain (Arabiar Emirerri Batuak), 2006ko otsailaren 6an. Biltzarraren lehen bilkura aldia eta Gai Kimikoen Nazioarteko Kudeaketaren Ikuspegi Estrategikoa egiteko prozesua batera deitu zituzten Nazio Batuen Ingurumen Programak, Gai Kimikoak Zentzuz Kudeatzeko Erakunde arteko Programak (IOMC) eta Segurtasun Kimikoari buruzko Gobernuarteko Foroak (IFCS).

GKNKIEk 2002ko Johannesburgeko garapen jasangarriari buruzko munduko goi bileran adostutako helburua lortzen laguntzen du, hau da, 2020rako gai kimikoak giza osasunean eta ingurumenean eragin kaltegarri nabarmenak ahalik eta gehien murrizteko moduan sortzen eta erabiltzen direla bermatzea. Aitortzen ditu gai kimikoek gaur egungo gizarte eta ekonomietan egiten dituzten funtsezko ekarpenak, baina, aldi berean, gai kimikoak behar bezala kudeatzen ez badira, garapen iraunkorrerako mehatxu potentziala izan daitezkeela azaltzen du.

GKNKIE koordinatzeko zentroek 175 gobernu eta 85 GKE dituzte, industriaren eta gizarte zibilaren ordezkari sorta zabal bat barne.

## Estrategia politiko orokorra 
GKNKIEren konpromisoak adierazten dira Dubaiko Adierazpenean, Estrategia Politiko Orokorrean eta Munduko Ekintza Planean.

### Aplikazio eremua 
Ikuspegi estrategikoak honako eremu hauek hartzen ditu:

a) Segurtasun kimikoaren ingurumen, ekonomia, gizarte, osasun eta lan alderdiak.

b) Nekazaritzako eta industriako gai kimikoak, garapen jasangarria sustatzeko eta gai kimikoak bizi zikloko etapa guztietan barne hartzeko, produktuak barne.

### Helburuak 
Hauek dira Ikuspegi Estrategikoaren helburu nagusiak:

# Arriskuak murriztea.
# Jakintza eta informazioa.
# Gobernantza.
# Trebakuntza eta lankidetza teknikoa.
# Legez kanpoko nazioarteko trafikoa.

## Abiarazte bizkorreko programa 
Abiarazte bizkorreko programa (ABP) GKNKIEren programa bat da, gaitasuna eta exekuzioa sustatzeko hasierako jarduerei laguntzen dituena garapen bidean dauden herrialdeetan, gutxien aurreratutako herrialdeetan, garapen bidean dauden uharte-estatu txikietan eta trantsizio ekonomia duten herrialdeetan. ABP dokumentuak borondatezko funts fiduziario bat du, denborarekin mugatua, Nazio Batuen Ingurumen Programak administratua, eta alde anitzeko, alde biko eta bestelako lankidetza moduak. ABPren funts fiduziarioaren zorroan, 108 herrialdetan onartutako 184 proiektu daude; horietatik 54 gutxien aurreratutako herrialdeak edo garapen bidean dauden uharte-estatu txikiak dira, eta 37 milioi dolar inguruko finantziazioa dute.

## Gai Kimikoen Kudeaketari buruzko Nazioarteko Konferentzia 
Gai Kimikoen Kudeaketari buruzko Nazioarteko Konferentziak (CICM) GKNKIEren aldizkako azterketak egiten ditu. Lehen bilkura aldia (ICCM1) Dubain egin zen (Arabiar Emirerri Batuak), 2006ko otsailaren 4tik 6ra, eta GKNKIE onartzeko balio izan zuen.

Bigarren bilkura aldia (ICCM2) Genevan (Suitza) egin zen 2009ko maiatzaren 11tik 15era, eta GKNKIEren aplikazioaren aldizkako lehen azterketa egin zuen.

Hirugarren bilkura aldia (ICCM3) Nairobin (Kenya) egin zen, 2012ko irailaren 17tik 21era, eta GKNKIEren aplikazioan egindako aurrerapenak aztertu zituen, ICCM2 delakoan hartutako 20 aurrerapen adierazleei buruzko datu nabariak emanez; azaleratzen ari ziren gai politikoei ekin zien, eta Osasun Sektorearen Estrategia hartu zuen.

Laugarren bilkura aldia (ICCM4) Genevan egin zen, Suitzan, 2015eko irailaren 28tik urriaren 2ra. 2020ko helburua lortzeko orientazio eta gidalerro orokorrak ICCM4ren emaitza estrategiko dira, eta 2020ra arteko ekintza etapak ezarri zituen. ICCM4 delakoan, arazo politiko berriak eta beste gai interesgarri batzuk aplikatzeko alderdiak ere aztertu ziren, garapen jasangarrirako helburuak aztertu ziren, gai kimikoen eta hondakinen kudeaketa ona aztertu zen 2020. urtearen ondoren, eta proposatutako jarduerak aztertu ziren.

ICCM4k, IV/4 ebazpenaren bidez,  saio aldien arteko prozesu bati ekin zion, ikuspegi estrategikoari eta gai kimikoen eta hondakinen kudeaketa egokiari buruzko gomendioak prestatzeko 2020. urtearen ondoren. Prozesuaren lehen bilera, bilkura aldien artean, ikuspegi estrategikoa eta gai kimikoen eta hondakinen kudeaketa ona 2020. urtearen ondoren aintzat hartuta, Brasilian egin zen, Brasilen, 2017. urteko otsailaren 7tik 9ra.

Gai Kimikoen Kudeaketari buruzko Nazioarteko Konferentziaren bosgarren bilkura aldia Bonnen (Alemania) egiteko programatuta dago, 2023ko irailaren 25etik 29ra. 

## Politikari buruzko gai berriak eta beste gai interesgarri batzuk 
GKNKIEk plataforma bat eskaintzen du arazo politiko berriei buruzko neurri egokiak hartzeko, sortu ahala, eta ekintza kooperatiboaren lehentasunei buruzko adostasuna lortzeko. Orain arte gai hauei buruzko ebazpenak onartu dira:

* Beruna pinturan.
* Gai kimikoak produktuetan.
* Gai arriskutsuak produktu elektriko eta elektronikoen bizi zikloan.
* Nanoteknologia eta nanomaterial manufakturatuak.
* Sistema endokrinoa aldatzen duten gai kimikoak.
* Kutsatzaile farmazeutiko iraunkorrak ingurumenaren ikuspegitik.
* Konposatu perfluoratuak.
* Pestizida oso arriskutsuak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gai kimikoak
* Gai Kimikoen Konbentzioa (1990)

## Kanpo estekak 
* Strategic Approach to International Chemicals Management (SAICM)