open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ashhurst

'***, maorieraz **Whārite*', Zeelanda Berriko herri bat da, Ipar Uhartean dagoen Manawatu-Wanganui eskualdean.

2024an 3.400 biztanle zituen.
Ātiamuri

'''''', Zeelanda Berriko herri bat da, Ipar Uhartean dagoen Waikato eskualdean.

2024an 80 biztanle zituen.
János Vaszary

**János Miklós Vaszary** (Kaposvár, 1867ko azaroaren 30a – Budapest, 1939ko apirilaren 19a) hungariar margolaria izan zen.

Familia katoliko nabarmen batean jaio zen eta osaba Esztergomeko artzapezpikua izan zen. Arte ikasketak Hungariako Arte Ederretako Unibertsitatean hasi zituen, János Gregussen ikasle gisa. 1887an Munichera joan zen ikastera, Gabriel von Hackl eta Ludwig von Löfftz irakasleekin. 1899an Parisera joan zen Académie Julien-en ikastera. Lehen eraginak frantsesak izan ziren, baina gero Nagybanyako artisten kolonian sartu zen, hungariar folkloreaz interesatu zen eta Simon Hollósy margolariarekin elkartu zen.

Lehen Mundu Gerran Serbiako frontean egon zen eta bere lanak dramatikoagoak bihurtu ziren. Hala ere, Parisera egindako bisita baten ondoren, bere estiloa inpresionismora itzuli zen.

1920tik 1932ra Hungariako Arte Ederretako Unibertsitateko irakaslea izan zen, eta 1924an Artisten Elkarte Berriaren ("Képzere veszek Új Társasága") sortzaileetako bat izan zen.

## Iruditegia 

Vaszary The Command Has Arrived 1894.jpg|*Agindua iritsi da* (*Agurra!*), 1894
Vaszary János Nő kertben székkel c. 1930.jpg|*lorategian eserita dagoen emakume* (c.1930)
Vaszary János Morfinista 1930-as évek.jpg|*Morfinista* (c.1930)
Vaszary János Gladioluszok (1938).jpg|*Gladioloak* (1938)
Vaszary János festő felesége.jpg|*Artistaren emaztea*
Vaszary In the Park 1928.jpg|Parkean“ (1928)
Baddeleys Beach-Campbells Beach

**Baddeleys Beach** eta **Campbells Beach**, Zeelanda Berriko elkarren aldamenean dauden bi herri dira, Ipar Uhartean dagoen Auckland eskualdean.

2024an 100 biztanle zituen.
Maia Goikoetxea Bilbao

**Maia Goikoetxea Bilbao** (Berriatua, Bizkaia, 2011ko irailaren 7a) zestalaria da. 2025eko ekain hasieran Euskal Selekzioaren nazioarteko lehenengo txapelketan parte hartu zuen, Gernikan Zesta-Puntako nazioen Ligan.

## Kirol ibilbidea 
2025eko maiatzean Berriatuko 37. San Gregorio Txapelketan Emakumezkoen nagusien mailan Ihart Arakistain bikote lagun zuela azpitxapelduna izan zen; txapeldunak, ostera Erika Mugartegi eta Arai Lejardi.

2025eko maiatzaren 30ean hasi zen Bilboko Iron Cup Grand Slamaren bigarren edizioan parte hartu zuen Helena Barrenetxea Fernández durangarrarekin batera.

## Euskal Selekzioa 
[thumb|300x300px|Zesta-puntako euskal selekzioa ([Zesta-Puntako Nazioen Liga|Nazioen Liga, Gernika-Lumo, 2025). Aritz Erkiaga, Imanol Lopez, Eñaut Urreisti, Unai Lekerika, Elaia Gojenola (Berriatua Zesta Puntakoa), Helena Barrenetxea (DUJA Durango Jai Alai taldekoa), Maia Goikoetxea eta Maialen Aldazabal.]]
2025eko ekainaren 1etik 6ra Ligan debutatu zuen, Euskal Selekzioaren nazioarteko lehenengo txapelketan DUJA Durango Jai Alai taldeko Helena Barrenetxea, eta Berriatua Zesta Puntako Elaia Gogenola Krajak eta Maialen Aldazabal Aldazabal taldekideekin batera. Lehiakideak Euskadi, Frantzia, Espainia, Mexiko, Ameriketako Estatu Batuak eta Filipinak izan ziren.

Maia Goikoetxea Bilbao eta Elaia Gogenola Krajak berriatuar bikoteak Euskal Selekzioaren debuta egin zuen eta 25 minutu behar izan zituen Euskal Pilotako Nazioen Ligako lehen garaipena lortzeko, 15-3 eta 15-2 emaitzarekin. Aurkariak Frantzia ordezkatzen zuten Oihana Sorozabal eta Xana Gonzalez izan ziren. Hurrengo aurkarien lehian galdu egin zuten. Une horretan Munduko txapeldunak ziren eta Espainia ordezkatzen zuten Erika Mugartegi eta Arai Lejardi markinarrak izan ziren garaileak. Espainiaren aurkako lehen duelu ofizialean, errespetuz eta normaltasunez jokatu zen Nazioen Ligan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philippe Labro

**Philippe Labro** (Montauban, 1936ko abuztuaren 27a – Paris, 2025eko ekainaren 4a) frantziar kazetari, idazle eta zinema zuzendaria izan zen.

Hemezortzi urterekin Estatu Batuetara joan zen ikastera eta herrialde batetik bestera ibili zen. Europara itzuli eta kazetari gisa lan egin zuen eta 1960tik 1962ra Aljeriako Gerran borrokatu zen. John F. Kennedyren hilketaren berri eman zuen France-Soir egunkarirako. Jack Rubyrekin topo egin zuen Lee Harvey Oswald tirokatu baino egun batzuk lehenago, eta Warren Komisioak galdekatu zuen. Zinemako gidoiak idatzi eta hainbat film zuzendu zituen.

## Idazlanak 
* 1960 : Un Américain peu tranquille
* 1967 : Des feux mal éteints
* 1968 : Ce n'est qu'un début
* 1982 : Des bateaux dans la nuit
* 1983 : Des cornichons au chocolat
* 1986 : L'Étudiant étranger (Prix Interallié)
* 1988 : Un été dans l'Ouest (Prix Gutenberg)
* 1988 : Le Petit Garçon
* 1992 : Quinze ans
* 1994 : Un début à Paris
* 1996 : La Traversée
* 1997 : Rendez-vous au Colorado
* 1999 : Manuella
* 2002 : Je connais gens de toutes sortes
* 2003 : Tomber sept fois, se relever huit
* 2006 : Franz et Clara
* 2009 : Les Gens
* 2010 : 7 500 signes
* 2013 : On a tiré sur le Président
* 2013 : Le Flûtiste invisible
* 2017 : Ma mère, cette inconnue
* 2020 : J'irais nager dans plus de rivières
* 2024 : Deux gimlets sur la 5ème avenue

## Filmografia hautatua 
* *Sans mobile apparent* - Jean-Louis Trintignant (1971)
* ''L'Héritier* - Jean-Paul Belmondo (1973)
* *Le Hasard et la Violence* - Yves Montand eta Katharine Ross (1974)
* *L'Alpagueur* - Jean-Paul Belmondo (1976)
* *La Crime* - Claude Brasseur, Jean-Louis Trintignant eta Jean-Claude Brialy (1983)
* *Rive droite, rive gauche'' - Gérard Depardieu, Nathalie Baye eta Carole Bouquet (1984)

## Kanpo estekak
Josine Blok

**Josine Henriëtte Blok** (Oegstgeest, 1953ko ekainaren 9an jaioa) Holandako Ikasketa Klasikoetako aditua da. Antzinako Historia eta Zibilizazio Klasikoko irakaslea izan da Utrechteko Unibertsitatean 2001etik.

Blok Oegstgeesten jaio zen. *Gymnasium*ean izan zen eta ondoren Groningengo Unibertsitatean historia ikasi zuen 1971 eta 1978 urteen artean. 1991ko urrian, doktoretza lortu zuen Leidengo Unibertsitatean Henk Versnel irakaslearekin, "*Amazones antianeirai." Interpretaties van de Amazonenmythe en het mythologisch onderzoek van de 19e en 20e eeuw en in archaïsch Griekenland* ". 2001ean, Utrechteko Unibertsitateko irakasle izendatu zuten, Herbehereetako Ikerketa Zientifikoko Erakundeak emandakoa, Atenas Zaharreko hiritartasunari buruzko ikerketa egiteko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julbock

[eskuinera|thumb|250x250px|*Julbock* bat denda baten aurrean, [Stockholm|Stockholmeko (Suedia) merkataritza kale batean.]]
***Julbock*** (suediera: Eguberrietako ahuntza) Suediako, Danimarkako (daniera: *julebuk*, *juleged*), Norvegiako (norvegiera: *julebukk*), Finlandiako (finlandiera: *joulupukki*), eta Islandiako (islandiera: *fingálpn*) gabonetako apaingarri tipikoa da. Lastoz eta hainbat tamainatako artisau eran egina. Laborantza-urtearen amaiera ospatzeko ahuntz bat sakrifikatzeko landa-tradizioan du jatorria.

## Jatorria 
eskuinera|thumb|267x267px|*Julbocken* apaingarri Gabonetako zuhaitz batean.
Tradizioaren jatorria ezagutzen ez den arren, zenbait adituk iradokitzen dute animalien mozorroetan oinarritutako beste erritu batzuekin antzekotasunak mitologia zelta izan zezakeela erreferentetzat; beste batzuek, berriz, tradizioa geroagokoa dela diote, eta ziurrenik Alemaniako *Klapperbock*, *Habergeiss* edo Erbsenbärrekin lotua, Hansak merkatarien eraginez Eskandinaviara iritsiko zena.

Tradizioa, batez ere XVII. eta XVIII. mendeetan zehar, gizonezkoak ahuntz baten zahagi eta adarrekin mozorrotzen ziren Eguberrietako opariek zekarten julbockena irudikatzeko, eta gero desagertu egin zen elizaren presioengatik, non ahuntza Deabruarekin lotzen den. Danimarkan 1543an debekatu zuten ospakizuna, herri mailan. Eskandinaviako beste herrialdeetan debeku ugari ezarri zituzten, baita Estatuko legeen bidez ere, eta 1808ko Suediako lege batekin amaitu ziren.

Eskandinaviako *Jul-aren* ospakizuna Gabon kristauak baino lehenagokoa da, eta uste da neguko solstizioaren ospakizun gisa duela jatorria.

## Gävlebocken 
[thumb|240x240px|2006ko [Gävlebocken.]]
1966tik, 3 metroko altuera eta 7 metroko luzera zuen julbock erraldoi bat eraiki zutenetik, hiru tonako pisua zuena, urtero *julbock* erraldoi bat eraikitzen da Gävle hirian, Gävlebocken izenez ezagutzen dena. 1993koa *errekorren Guinness Liburuan* erregistratu zen, 16 metroko altuera lortu baitzuen, adarrak barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Gävlebocken-en eraikuntzaren irudiak (2013).. Sveriges Irratia
Vicente Lardizabal

**Vicente Lardizabal Dubois** (Donostia, 1740ko abuztuaren 6a -*ib.*, 1814ko abuztuaren 23a) Ilustrazio garaiko gipuzkoar medikua izan zen, itsas-medikuntzaren aitzindaria izan zena.

## Biografia 
Donostian jaio zen 1740an eta Iratxeko Unibertsitatean medikuntzan lizentziatu zen.

1769an, mediku gisa hasi zen Donostian, bere jarduera Madrilgo egonaldiekin konbinatuz. Egonaldi horiek ontzi-medikuntzarekin lotutako hainbat liburu argitaratzen lagundu zioten, hala nola *Consideraciones Político- Médicas sobre la salud de los Navegantes* 1769an, *Instrucciones para los que hacen viajes a la América, especialmente para la Compañía Guipuzcoana de Caracas* 1769an, edo *Consuelo de Navegantes (El sargazo como antiescorbútico)* 1772an. Liburu hauek itsas medikuntzaren hasiera suposatu zuten.

1772an Caracasko Gipuzkoar Konpainian mediku bezala kontratatu zuten, baina ez zen inoiz ontziratu eta 1785ean desegin zen arte lan egin zuen bertan.

Donostiako medikua izaten jarraitu zuen, Iruñean egon zen urte batzuetan izan ezik.

Bere bizitzan zehar hainbat txosten eta irizpen egin zituen osasun gaiei buruz hainbat udalerrirentzat, hala nola Zestoarentzat, Betelurentzat edo Donostiarentzat. Bertan, 1813ko sutearen ondoren hiria astindu zuten epidemiak deskribatu zituen eta kaltetuei emandako arreta azaldu zuen.

Kulturari dagokionez, 1775 eta 1885 artean Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kide izan zen, eta medikuntzari buruzko artikuluak argitaratu zituen.

Donostiako bere baserrian hil zen 1814an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Real Sociedad 2025-26

thumb|right|SD Negreira - Real Sociedad.

Entrenatzailea:   Pellegrino Matarazzo (2025-Egun,18.jardunalditik)  Ion Ansotegi (2025,17.jardunaldia)  Sergio Francisco (2025,16.jardunaldirarte)
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Sanse taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak denboraldian zehar 
### Neguko merkatua 2026 
### Udako merkatua 2025 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 34*

### Neurketak 
#### Aurrendenboraldia 
#### Liga 
#### Kopa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Real Sociedad 2024-25
* Real Sociedad 2026-27

## Kanpo estekak
Abermain (Hegoaldeko Gales Berria)

**Abermain**, Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 2.544 biztanle zituen.
Taktshang

**Taktshang** (), baita ere Taktsang Palphug monasterioa Vajrayana budismoaren leku sakratua da Himalaian, Bhutango Paro haranan. Tibeteko Tigrearen Habiako hamahiru haitzuloetako bat da, Padmasambhavak Vajrayanari irakatsi zion leku bat.

Monasterio multzo berantiarra 1692an eraiki zen, Taktsang Senge Samdup kobazuloaren inguruan, Yeshe Tsogyal barne hartzen dutenak non Padmasambhava guruak meditatu eta bere ikaslei irakatsi zien, IX. mende goiztiarrean Tibeteko erresumatik abiatu aurretik. Gyalse Tenzin Rabgye-k eraiki zuen.

Padmasambhavak budismo Vajrayana Bhutanen sartu zuela uste da; Bhutan garai hartan Tibeten zati zen. Herrialdeko jainko zaindaria da.

1998ko apirilaren 19an, su batek harrapatu zuen monasterioko eraikin nagusia, pintura baliotsuak, objektuak eta estatuak zituena. Sutea zirkuitulabur elektriko batek edo tapizak argiztatzen dituzten gurinezko lanparek eragin zutela uste da. Sutean monje bat hil zen. Berreskuratzeko lanak 2005ean amaitu ziren.

Bhutango kultura-ikono bihurtu da monasterioa. Tsechu izeneko jaialdi herrikoia, Padmasambhavari eskainia, Paro bailaran ospatzen da martxoan edo apirilean.

## Iruditegia 

Image:
Taktsang Monastery, Bhutan 08.jpg|Lekuaren ikuspegia.
Taktshang2.jpg|Ikuspegi partziala.
Takstan-monastery.jpg|Lainoa monasterio gainean.
Taktsang Monastery, Bhutan 07.jpg|Monasterioaren eraikin bat.
Paro Taktsang trail 04.jpg|Monasteriora daraman bidexka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Taktshang Dharma Dictionary webgunean. 
* :Bisita birtuala monasteriora.
* :Monasterioaren argazki bilduna.
Sirât

***Sirât*** 2025eko Óliver Laxe galiziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Publikoaren Saria  jaso zuen 2025eko Cannesko zinemaldian.

## Sinopsia 
Marokoko desertua. Hautsez beteriko hainbat bozgorailu muntatzen ari dira. Egiten duten zarata gertu dauden arroilek ekartzen dute bueltan, soinua areagotuta. Hutsik zegoen desertua gorputzez betetzen da. Alde batetik bestera mugitzen dira, birak ematen dituzte, astindu egiten dira. Eguzkiak errea dute azala, denborak urratuak jantziak, baina horrek guztiak ez du axola; musika eta gorputza musika horren erritmoan, askatasunez mugitzea da orain garrantzitsua. Trantzean dauden gorputzak dira, eta onarpen eta euforia giroa arnasten da.

Luis eta hamar urteko haren seme Esteban *rave*aren erdian daude: lekuz kanpo dauden bi gorputz. Dantzan ari direnei hurbildu zaizkie, banan-banan, neska baten argazkia erakutsiz. Irudikoa Mar da, Luisen alaba eta Estebanen arreba, eta bost hilabetean ez dute haren berririk izan. Ustez desertuko festa horien parte izan litekeelakoan haren bila joan dira, baina ez dirudi inork ezagutzen duenik. Handik egun batzuetara barru beste *rave* bat egingo dela esan die Jadek, Mauritaniatik gertu. Militarrek festa amaitzera behartu dituzte, larrialdi egoera dekretatuz, eta aita-semeak bigarren *rave*rantz abiatu dira, Stef, Josh, Tonin, Bigui eta Jaden atzetik.[thumb| Filmatzeko lekuen artean Barrachinako euri-bidea dago ([Teruelgo probintzia|Teruel).|erdian|480x480px]]

## Aktoreak 
[thumb|[Oliver Laxe zuzendaria Publikoaren Sariarekin 2025eko Cannesko zinemaldian.]]

## Ekoizpena 
2023ko azaroan, oraindik garapenean zegoenean, filmak 1,2 milioi euroko diru-laguntza jaso zuen Zinematografia eta Ikus-entzunezko Arteen Institutuak emanik. 2024ko urtarrilean, Movistar Plus+ plataformak ekoitzi zituen bost proiektu zinematografikoren berri eman zuen (Óliver Laxerenak barne, Rodrigo Sorogoyen, Icíar Bollaín, Alberto Rodríguea eta Ana Rujasekin batera). Artean izenbururik ez zuen proiektua honela deskribatu zuen Laxek: «Marokon basamortuko festa batera batera joandako batzuei buruzko istorio bat, haien artean alaba eta arreba galdua bilatzen ari diren aita-semeak», zerbait «oso hipnotikoa eta oso sentsoriala» zelakoan. Bere filmografiako «politikoena» eta «erradikalena» izango zela ere aipatu zuen.

Sergi López eta Bruno Núñez Arjona aktoreaz gain, aktore ez profesionalak ere baditu filmak. Filmaketa Espainian eta Marokon egin zen, 2024ko maiatzetik uztailera. Finantzaketa zela eta, filmaketaren zati bat Espainian filmatu behar zenez, Atlas mendikateko basamortu-eremuak eta Marokoko antiatlasak ordezka zitzaketen kokalekuak bilatu ziren. Hasiera batean Los Monegros aukera bezala planteatu zen, baina Laxek onartu egin zuen Aragon Film Commission-eko koordinatzailearen Barrachinako ranblan filmatzeko proposamena. Laxek adierazi zuen ekoizpen taldeak bero handia eta hondar ekaitzak bizi izan zituela Marokon filmatzen ari zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La buena suerte

***La buena suerte*** 2025eko Gracia Querejeta madrildar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Pablok herri bateko geltokian trenetik jaistea erabakiko du; trenbideen parean dagoen pisu zahar bat erosi, eta benetan den arkitekto ospetsua ez balitz bezala bizitzen hasiko da. Agian norbaitengandik ihesi dabil, beharbada bere buruarengandik. Herrian dena geldirik dagoela dirudi, Raluca izan ezik: bizitza onerako alda diezazuketen sorpresei irekita dagoen emakume baikor bat.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sharp Corner

***Sharp Corner*** 2024ko Jason Buxton kanadar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Josh, familia gizon bat, bere etxeko bihurgune itxian gertatzen den trafiko istripu bortitz baten lekuko da. Gertakariak eragin handia izango du gizonarengan, eta auto istripuetako biktimak salbatzeko obsesio bat garatuko du. Obsesio arriskutsu horrek ustekabeko mugak gainditzera eramango du, baita bere emaztearen eta semearen segurtasuna arriskuan jarriz ere.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Avoca Beach

**Avoca Beach**, Australiako Central Coast hiriguneko auzune bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2016an 4.584 biztanle zituen.
Zogu zubia

**Zogu zubia** () Albania hego-mendebaldean dagoen arku-zubi bat da. Milot herritik hurbil Mat ibaia zeharkatzen du. Albaniaren erdialdea eta iparraldeko Shkodër hiria lotzen dituen errepidea igarotzen da gainetik.

1999. urtean Kultura Ondare materiala izendatu zuten eta 2022an Europan arrisku handiena duten 7 zubien zerrendan sartu zuten. 

## Izena 
Zog I.a Albaniakoaren erregealdian eraiki zenez haren omenez *Zogu zubia* izena eman zitzaion. *Mat zubia* () edo *Milot zubia* () izenak ere erabiltzen dira.

## Historia 
Antzina Mat ibaia gurutzatzeko zubirik ez zegoenez Tirana eta Shkodër hirien artean errepidezko loturarik ez zegoen eta iparraldeko eskualdean, Lezha eta Kruja inguruan, ez zegoen errepiderik. Hungariako armadak Albaniako frontea hobeto hornitzeko 1.600 metroko luzera zuen zubi bat eraiki zuen baina ibaiaren urek aurean eraman zuten. Beranduago Austro-Hungariako Inperioko tropak bigarren zubi bat eraikitzen hasi ziren, egurrez eta burdinez aurrekoa baino sendoagoa, baina gerraren bilakaeragatik beraiek suntsitu zuten bigarren zubi hau.

Zog I.arentzako garrantzitsua zen Albania iparraldea eta erdialdea lotzea eta 1927. urtean zubi sendo bat eraikitzeko agindua eman zuen. Hasiera batean sei arku zituen baina Bigarren Mundu Gerra garaian arku bat suntsitu egin zuten.

50 urtetan zehar Mat ibaia gurutzatzen zuen zubi bakarra izan zen, horregatik garrantzia estrategiko handia izan zuen. Gaur egun hiru dira ibaia gurutzatzen duten zubiak, 1987an eta 2000an eraikitakoak, eta Zogu zubia oso gutxi erabiltzen da, turistak inguratzen dira batez ere diseinu bitxiak erakarrita.

## Egitura 
480 metrotako luzera du. Hormigoizko zutabeak ditu eta altzairuzko bost arku ditu gainaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuatro paredes

***Cuatro paredes*** 2025eko Ibon Cormenzana bizkaitar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Hamabi plano sekuentziatan grabatu zuen, bakoitzak urteko hilabete bat iruditan kontatzen duena.

## Sinopsia 
10 urte betetzear dela, Sofiak aita galdu du. Orain amarekin bakarrik bizi da, Juanarekin, inoiz imajinatu ez zuten errealitate bati aurre eginez: egonkortasuna eta pobrezia bereizten dituen lerro mehean orekan. Juana etsi-etsian borrokatuko da Sofia ezegonkortasunetik eta depresiotik babesteko, normaltasun itxura bat mantentzen ahaleginduz. Bitartean, Sofiak antzerkirako duen zaletasunean aurkituko du babeslekua.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deirdre Hargey

**Deirdre Hargey** (1980an jaioa) Sinn Féin alderdiko irlandar politikaria da, 2020tik Belfast Hegoaldeko Ipar Irlandako Batzarreko (MLA) kidea. Aurretik, Belfasteko alkatea izan zen 2018tik 2019ra, eta Belfasteko hiriko zinegotzia Botanic (lehen Laganbank) DEA-n 2011tik 2020ra. Hargey Komunitateen ministroa izan zen 2020tik 2022ra, eta Ekonomia ministro interino gisa aritu zen laburki 2024ko maiatzean.

## Ibilbidea 
Hargey lehen aldiz Belfasteko Udal Kontseilurako hautatu zuten 2011ko tokiko hauteskundeetan, Laganbank barrutia ordezkatuz. Geroago, 2014an, berriro hautatu zuten ondorengo Botanic District-erako. 2019ko hauteskundeetan berriro hautatu zuten Belfasteko Udal Kontseilurako.

Hargey Ipar Irlandako Batzarrerako hautatu zuten 2020an, Máirtín Ó Muilleoir ordezkatzeko. Komunitateen ministro izendatu zuten 6. Exekutiboa eratzean, 2020ko urtarrilaren 11n. 2020ko ekainaren 15ean, Carál Ní Chuilínek ordezkatu zuen ministro gisa aldi baterako, Hargeyren osasun arazoak zirela eta.

2024ko maiatzaren 8an, Ekonomia ministro izendatu zuten aldi baterako, Conor Murphyk arrazoi medikoengatik dimisioa eman zuelako. Kargua berretsi zuen 2024ko maiatzaren 9an, 

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Tarten dekorazio

[thumb|Sukaldaria tarta bat apaintzen ari da, [San Patrizio eguna|San Patrizio Eguna ospatzeko gozogintzako mahuka baten laguntzaz.]]
**Tarten dekorazioa** gozogintzako arteetako bat da, eta glaseatuak, estalkiak, merengea eta jateko beste apaingarri batzuk erabiltzen ditu tarten itxura hobetzeko. Txandaka, pastelak moldekatu eta zizelkatu egin daitezke, hiru dimentsioko pertsona, leku eta gauzen antza izateko.

Munduko leku askotan, tarta apainduak ospakizun bereziren baten erdigune izaten dira maiz, hala nola, urtebetetzeak, graduazioak, konpromisoak, ezkontzak edo urteurrenak.

## Historia 
thumb|Bertan bizitzen saguak dituen kalabaza baten itxura emateko apaindutako pastela.
1840ko hamarkadan zehar, tenperaturak kontrolatzen zituzten labeak agertu ziren eta sodio bikarbonatoa eta legamia kimikoa ekoizteak pastelak egitea izugarri erraztu zuen.

XX. mendearen bigarren erdialdean etxeko pastelen prestaketa erori zenean ere, tartak apainduta geratu ziren ospakizunen parte garrantzitsu gisa.

## Tarten dekorazioa arte gisa 
thumb|Gazta-hanburgesa bat patata frijituekin itxura duen pastel zizelkatu bat.
Pastelen diseinatzaile batzuek prestakuntza artistikoa dute. Colette's Birthday Cakes-eko Colette Peters-ek eta bere langile batzuek Arte Ederretako edo Artearen Historiako titulazioak dituzte, eta Duff Goldman grafitigilea zen.

## Galeria 

Fitxategi:Child's_dress_cake.jpg|Neskaren soinekoa - Tarta hau guztiz jangarria da.
Fitxategi:Lady's_evening_bag_cake_with_edible_frosting.JPG|Ezkongaien arratsaldeko poltsako tarta jangarriarekin.
Fitxategi:Traditional_cake_with_large_cabbage_roses.JPG|Aza-arrosa handiekin egindako tarta.
Fitxategi:Detail_of_hand-painted_minitature_cups_in_sugar.jpg|Eskuz margotutako azukre-kopa txikien xehetasuna, azukre-puntako mahai-zapi batekin.
Fitxategi:Tiered_cake_with_fondant_frosting.jpg|Zangekin ezkontza tarta mailakatua.
Fitxategi:Birthday_cake_for_one-year_old.jpg|Urtebeterako urtebetetze tarta.
Fitxategi:Guitar_cake.JPG|Gitarra tarta glaseatu jangarriarekin.
Fitxategi:Retro_cake_pink_and_chocolate.JPG|Txokolatezko pastela, hostotzaz eta txokolate-arrosaz apaindua.
Fitxategi:Cakelyzer_First-Friday-October-2013-019_crop.jpg|Zientzietako pastela txokolatezko bakelitazko labeko pastelarekin.
Fitxategi:Bizarre_cake_Chinatown.jpg|Oilar-pastela Chinatownen (Londres), Txinako Urte Berriko ospakizunetarako.
Fitxategi:Fourth_of_July_Cake.jpg|Uztailaren lauko pastela, gorriz, zuriz eta urdinez apaindua.
Fitxategi:Fondant-covered_cake_sewing_kit.jpg|Fondantez estalitako pastel bat, josteko kit bat irudikatzen duena.
Fitxategi:Kitten_Basket.jpg|Katutxoen otar-tarta.
Fitxategi:Juliana_Tea_Party.jpg|Urtebetetze festa tarta.
Fitxategi:Cake_with_rose.jpg|Txokolatezko pastela arrosekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Oparotasunaren badia

**Oparotasunaren badia**, maorieraz *Moana-a-Toitehuatahi* eta , Zeelanda Berriko Ipar Uhartearen iparraldean dagoen badia bat da, Coromandelgo penintsula eta Runaway lurmuturraten artean, eta Bay of Plenty eskualdean.

260 kilometro zabal ditu.

Izena 1769an James Cook britainiar itsasgizonak jarri zion, badia honetan maorien eskutik elikagai ugari jado baizituzten.
El Mek Nimr zubia

**El Mek Nimr zubia** (,Kubri al-Mak Nimr) Sudanen dagoen tirante-zubi bat da. Nilo Urdina ibaia zeharkatzen du, Khartum hiribururen erdigunea eta Ipar Khartum lotuz.

## Historia 
2005eko abuztuaren 16an hasi zituzten lanak eta 2007an amaitu eta urriaren 29an ireki zuten. Sudan iparraldeko Ja'alin leinuko erregea zen El Mek Nimr-en omenez jarri zioten izena zubiari. XIX. mendean egipziarrei aurre egin zien liderra izan zen.

## Egitura 
Zubiak berak 642,5 metrotako luzera du, zubira iristeko bideek beste 523m. 10 zubibegi ditu, zabalena 80 metrotakoa. Zabalena den hori hiru zutabek eusten dute tirante dauden altzairuzko kableen bidez.

Zubitik errepidea igarotzen da eta alboetan oinezkoentzako espaloiak ditu. 22 metrotako zabalera du guztira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
East Cape

**East Cape** edo **East lurmuturra**, Zeelanda Berriko Ipar Uhartearen ipar-mendebaldean dagoen lurmutur bat da, Gisborne eskualdean.

Herrialdea osatzen duten bi uharte nagusienen punturik ekialdekoena da
Runaway lurmuturra

**Runaway lurmuturra**, maorieraz *Whangaparāoa* eta , Zeelanda Berriko Ipar Uhartearen ipar-mendebaldean dagoen lurmutur bat da, Bay of Plenty eskualdean.

Oparotasunaren badiaren ekialdean dago, Whakatāne udalerritik 157 kilometro ipar-ekialdera eta East Cape lurmuturretik 65 kilometro mendebaldera.
Austinmer (Hegoaldeko Gales Berria)

**Austinmer**, Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 2.725 biztanle zituen.
North Cape (Zeelanda Berria)

**North Cape** edo **Iparraldeko Lurmuturra**, maorieraz *Otou*, Zeelanda Berriko Ipar Uhartearen iparraldean dagoen lurmutur bat da, Northland eskualdean.

Herrialdea osatzen duten bi uharte nagusienen punturik iparraldekoena da
West Cape

**West Cape** edo **Mendebaldeko Lurmuturra**, maorieraz *Te Waituna*, Zeelanda Berriko Hego Uhartearen hego-mendebaldean dagoen lurmutur bat da, Southland eskualdean.

Herrialdea osatzen duten bi uharte nagusienen punturik mendebaldekoena da eta Fiordland Parke Nazionalan dago.
Aupōuri penintsula

**Aupōuri penintsula**, Zeelanda Berriko Ipar Uhartearen iparraldean dagoen penintsula bat da, Northland eskualdean.
South Cape/Whiore

**South Cape / Whiore** edo **Hegoaldeko Lurmuturra**, maorieraz **Ōpēhia**, Zeelanda Berriko Stewart uhartearen hegoaldean dagoen lurmutur bat da, Southland eskualdean.

Herrialdea osatzen duten bi uharte nagusienen punturik hegoaldekoena da.
Jesús Martín Fernández

**Jesús Martín Fernández** neurokirurgialari eta musikalari espainiarra da. Esna-kirurgia lehen aldiz adimen artifizialeko test betekin eginez munduan ospetsua izan da. Musikagilea da ere.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taranaki mendia

**Taranaki mendia** edo **Egmont mendia**, maorieraz **Taranaki Maunga**, Zeelanda Berriko mendi bat da, Taranaki eskualdean. 2.518 metroko garaiera du eta geruza-sumendi bat da.

1839an Ernst Dieffenbach eta James Heberleyek lehenbizikoz igo zuten.
Rio (2011ko filma)

***Rio*** 2011ko Carlos Saldanha brasildar zinema zuzendariak zuzendu eta ekoitzitako konputagailu animaziozko komedia filma bat da. Anne Hathaway, Jesse Eisenberg, Jemaine Clement, Leslie Mann, George Lopez eta Jamie Foxx aktoreek bikoiztu zuten. Sekuela bat izan zuen: *Rio 2* izenekoa.

## Bikoiztaileak 
* Jesse Eisenberg: Blu
* Anne Hathaway: Jewel
* will.i.am: Pedro
* Jamie Foxx: Nico
* George Lopez: Rafael
* Tracy Morgan: Luiz
* Jemaine Clement: Nigel
* Leslie Mann: Linda Gunderson
** Sofia Scarpa Saldanha: Young Linda Gunderson
* Rodrigo Santoro: Dr. Túlio Monteiro
* Jake T. Austin: Fernando
* Carlos Ponce: Marcel
* Jeffrey Garcia: Tipa
* Jane Lynch: Alice
* Wanda Sykes: Chloe
* Bebel Gilberto: Eva
* Bernardo de Paula: Kipo
* Francisco Ramos: The Lead Marmoset

## Kanpo estekak 
*
Zoila Stewart

**Zoila Stewart** (1968ko azaroaren 1a) atleta da. Costa Rica ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barham (Hegoaldeko Gales Berria)

**Barham**, Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 1.134 biztanle zituen.
Fernanda Barriga

**Fernanda Barriga** (Quito, Ekuador, 1807- 18?) sukaldari afroekuadortarra zen, «askatzailearen sukaldaria» izenez ezaguna, Simon Bolivar jeneral eta lider iraultzailearen sukaldari pertsonala izan zelako,

## Biografia 
Barriga Quiton jaio zen, 1807an ziurrenik, Chota bailaran, afrikar jatorrikoa zen, eta, horregatik, «Negra Fernanda» bezala ere ezagutua zen. Simon Bolivarren sukaldari izan zen 1827tik, eta Bogotara joan zen harekin. Barriga Manuela Sáenzen konfiantzazko emakumea izan zen, eta Bolivarren bizitzaren ezinbesteko parte egin zen. Santa Martaraino lagundu zion. Hil arte ondoan izan zuen. Buruzagi iraultzailearen bizitzako azken urteetan, bi ordutik behin *mazamorra* itxurako gantza zerbitzatzeko agindua jaso zuen. Esaten denez, Bolivarrek, hura hartzeaz aspertuta, uko egin zion, esanez: «Zure mazamorrarekin itzultzen bazara, [mazmorrarekin hitz jokoa eginez] Fernanda Zazpigarrena deituko dizut [Espainiako Fernando VII.a erregeari erreferentzia eginez]». 

XIX. mendearen amaieran, Barriga oraindik bizi zen, eta 90 urte zituen. Bolívarren inguruko historian zehar gehien ahaztutako emakumeetako bat izan dela esan daiteke, bere jatorria eta lanbidea kontuan hartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
András Hegedüs

**András Hegedüs** (Szilsárkány, 1922ko urriaren 31 – Budapest, 1999ko urriaren 23a) hungariar politikari komunista izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1955etik 1956ra.

Hungariako Alderdi Komunista ilegaleko kide izan zen Budapesteko Unibertsitate Teknikoan trenbideen ingeniaritza ikasten ari zela. Ezin izan zituen ikasketak amaitu eta 1944ko abuztuan bi urteko etxeko atxiloaldia ezarri zioten. Azaroan ihes egitea lortu zuen eta 1945eko abuztuaren 24an behin-behineko gobernuko kide izan zen.

1950eko hamarkadan hainbat gobernutan parte hartu zuen eta 1955eko apirilaren 18an lehen ministro izendatu zuten. 1956ko Hungariako Iraultzan, urriaren 24an sobietar armadari laguntza eskatu zion. Egun horretan bertan kargutik kendu zuten Imre Nagyren mesedetan eta Sobietar Batasunera ihes egin zuen Juri Andropov enbaxadoreak aholkatuta.

Moskun Zientzien Sobietar Akademiako filosofia sailean lan egin zuen 1957tik 1958ra. Alderdi Komunistak 1956ko azaroan kanporatu zuen, baina 1958an Hungariara itzuli ahal izan zen.

1960ko hamarkadan postu akademiko eta ikerketetan lan egin zuen. 1968an Txekoslovakiako sobietarren inbasioaren aurka agertu zen eta lanetik bota zuten. 1973an alderditik bota zuten bere iritzi disidenteengatik.
Paloma Soroa Sáinz

**Paloma Soroa Sáinz** (Madrilgo Erkidegoa, 1986) fisioterapeuta, telebista aurkezlea eta aktorea da. *En lengua de signos* keinu-hizkuntza saioren aurkezlea da. Telebistako lehen aurkezle gorra da. Aktore lanetan ere jardun du «*Seis puntos sobre Emma*»  filmean, esaterako. Bere esanetan:«Gorrak aktore handiak dira.»

## Bizitza 
Fisioterapia ikasketak egin zituen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean. Hasiera batean, ez zuen espainiar keinu-hizkuntzako interpreterik bere irakasleek eskoletan irakasten zuten informazioa beste edozein ikasleren baldintza berdinetan eskuratzeko. Hori gaindituta, beste ikasle bat gehiago izan zen. Gero Kazetaritzako master bat egin zuen. 

## Lan ibilbidea 
### Aurkezle 
Ikasten ari zenean proba batera aurkeztu zen eta Espainiako Telebistako lehen aurkezle gorra izateko hautatu zuten.

Asteroko ibilbidea da, desgaitasuna duten ikusleen informazio-eskaera asetzen duena, eta, aldi berean, kolektibo horren inguruan dauden aurreiritziak ezabatzen saiatzen dena. GUZTIONTZAT pentsatutako programa da: keinu-hizkuntzan, azpitituluekin eta ahozko hizkuntzarekin. 

### Aktore 
Aurkezlea izatea eta aktorea izatea nahiko desberdina da. Esaterako, Telebistan ari denean, albisteak kontatzen dituen ahotsaren erritmoa markatzen dio Paloma Soroari, programan *autocue* bat dago eta. Koadratu egin behar du keinu-mintzaira lokuzio horrekin. Irakurketa abiaduraren arabera, azkarrago edo mantsoago egin behar du. Antzeztean, ostera, bere erritmora joaten da, eta egiten duena paper bat da, beste pertsonaia bat. Ez da Paloma Soroa aurkezlea, ikus-entzuleari herrialde horretan edo mundu osoan gertatzen dena kontatzen ari izaten dena.

Elkarrizketaren batean esan du gorrak aktore handiak direla, keinuak egiteko eta sentimenduak keinuen bidez adierazteko duten gaitasunarengatik. Izan ere, pentsatzen du hitz egiten duten bakoitzean, keinu-hizkuntzan, keinuak euren sentimenduen isla direla, euren hizkuntzarekin batera doan intonazioko ezinbesteko elementuetako bat, komunikatu ahal izateko.

Film labur batzuen protagonista izan da, eta parte hartu zuen lehen film luzea, “Seis puntos sobre Emma” izena duena, Roberto Pérez Toledo zuzendari kanariarraren Opera Prima izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cotonouko artxidiozesia

**Cotonouko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar artxidiozesia da. 1883ko ekainaren 26an ezarri zen Dahomeyko prefetura apostoliko gisa, 1901eko maiatzaren 25ean bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1948ko maiatzaren 13an Ouidahko bikariotza apostolikoa izena hartu zuen eta 1955eko irailaren 14an artxidiozesi egin zen, gaur egungo izena hartuz. Artzapezpikuaren egoitza Cotonoun dago. Egun artzapezpikua Roger Houngbédji da.

## Ordinarioak 
### Dahomeyko bikario apostolikoak 
* Louis-Auguste Dartois (1901-1905)
* François Steinmetz (1906-1934)
* Louis Parisot (1935-1948)

### Ouidahko bikario apostolikoa 
* Louis Parisot (1948-1955)

### Cotonouko artzapezpikuak 
* Louis Parisot (1955-1960)
* Bernardin Gantin (1960-1971)
* Christophe Adimou (1971-1990)
* Isidore de Souza (1990-1999)
* Nestor Assogba (1999-2005)
* Marcel Honorat Léon Agboton (2005-2010)
* Antoine Ganyé (2010-2016)
* Roger Houngbédji (2016-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Isidore de Souza (1981-1990)

## Apezpiku laguntzailea 
* Bernardin Gantin (1956-1960)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bonnells Bay (Hegoaldeko Gales Berria)

**Bonnells Bay**, Australiako City of Lake Macquarie hiriguneko auzune bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan eta Morisset hiriaren ekialdean.

2021ean 4.066 biztanle zituen.
Cortinarius herpeticus

***Cortinarius herpeticus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3,5 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hemisferikotik ganbilera eta zabaldu lautu arte, ertz mehearekin, tolestuta gaztetan, gainazala banangarria, pixka bat likatsua, distiratsua lehorrean, arrexka-lehoi kolorekoa erdigunean, oliba antzekotik berde argira ertzean, ondo helduek ez dituzte izaten kolore hauek betik.

**Orriak:** Nahikoa estu, mehetu-itsatsiak, ertz zuzenarekin, gris-oliba antzekoetatik arrexkara doan kolorekoak, kanela kolorekoak edo arre-oliba antzekoak.

**Hanka:** Orokorrean laburra, baina baita nahikoa luzea ere, erraboil batekin oinarrian, ertzaren arrastoekin edo marjinatu gabea, loditua, berdexka, baina fibrila ilunez apaindua, arre kolorekoz, batez ere erraboilean, hemen tonalitate moreak ere izan ditzake. Berdexka koloreko gortina.

**Haragia:** Laster arrez zikindua, more urdin koloreko tonalitateekin, gainerakoan zurixka. Usain eta zapore nabarmenik gabe.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Herpeticus* epitetoa grekotik dator, sugea, narrastia, esan nahi duen, “herpo” hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius rufo-olivaceus* delakoaren antza izan dezake.

## Sasoia eta lekua 
Akuzifolioen basoetan, batez ere izei gorrietan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa eta Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abomeyko elizbarrutia

**Abomeyko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1963ko apirilaren 5ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Abomeyn dago. Egun apezpikua Eugène Cyrille Houndékon da.

## Ordinarioak 
* Lucien Monsi-Agboka (1963-2002)
* René-Marie Ehouzou (2002-2007)
* Eugène Cyrille Houndékon (2007-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dassa-Zouméko elizbarrutia

**Dassa-Zouméko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1995eko ekainaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Dassa-Zoumén dago. Egun apezpikua François Gnonhossou da.

## Ordinarioak 
* Antoine Ganyé (1995-2010)
** Aulki hutsa (2010-2015)
* François Gnonhossou (2015-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barrhill (Zeelanda Berria)

**Barrhill**, Zeelanda Berriko herri bat da, Hego Uhartean dagoen Canterbury eskualdean.

2013an 66 biztanle zituen.
Delia Crespo

**Delia Rosa Crespo Benitez** (Quito, 1925-*Ibidem*, 2017ko ekainaren 11) Ekuadorreko sukaldari bat izan zen. 1970ean, 'Kristy' ezizenarekin, etxean prestatzeko 700 errezeta erraz biltzen zituen liburua argitaratu zuen. Bere herrialdeko sukaldaritzaren erreferentetzat jotzen da.

## Biografia 
Txikitatik ikasi zuen janaria prestatzen, eta nerabezaroan errezetak sortzen hasi zen. Ezkondu eta lau seme-alaba izan zituen, 38 urterekin alargundu zen.

Bere bizilagun batek *El Tiempo* egunkarian lan egiten zuen, eta kolaboratzera gonbidatu zuen bere errezetak partekatzeko. *Conocimientos útiles e Ideas constructivas* (Ezagutza erabilgarriak eta ideia konstruktiboak) izeneko ataletan aholkuak idatzi zituen, eta, ondoren, *Cocinemos con Kristy* (Kozina dezagun Kristyrekin) izeneko zutabean platerak nola prestatu idazten zuen. Kristy ezizena Cristinagatik aukeratu zuen, bere alaba gazteena zelako eta sukaldean laguntzen ziolako.

Ondoren, El Comercio egunkarian lan egin zuen, eta bertan argitaratzen zituen errezetak astean bitan. 1969an, *Cocinemos con Kristy: 700 recetas escogidas y fáciles de preparar* liburua osatzeko prestakuntzak bildu zituen, eta 1970ean argitaratu zen, erakusteko nola prestatu zopak, saldak, kremak, arrainak, itsaskiak, hegaztiak, lekaleak eta postreak, besteak beste, bertako gastronomia tipikokoa nahiz nazioartekoa. Ekuadorren gehien saldu den sukaldaritza-liburua da, "errezeta-liburu adierazgarria" eta "belaunaldien arteko erlikia" dela uste da, eta laguntza-materialez egindako testua ere bada eskola batzuetan.Liburu horri dagokionez, hau esan zuen Ekuadorreko Sukaldeburuen lehendakariak, elkarrizketa batean:

Hurrengo liburuak, *Cocinemos con Kristy Tomo II: 750 nuevas recetas fácil de prepararse* (2000), ekialdeko gastronomian inspiratutako errezeta batzuk ditu, Ekuadorren eskura dauden osagaiekin prestatzeko. Ideia Delia Crespok bere semeetako batekin Japonia, Korea, Taiwan eta Hong Kongera egindako bisita batean sortu zitzaion.

Prentsa eta liburuez gain, telebistan ere sartu zen bere errezetak erakusteko *Mujeres Siglo XX* saioan.

2009an, aintzatespen bat jaso zuen Pichincha probintziako gobernuak Ekuadorreko sukaldaritzaren hedapenean egindako ekarpenagatik.

2017ko ekainaren 11ko goizaldean hil zen, pankreako minbizi baten ondorioz. Gorpua Quitoko (Ekuador) El Batán hilerrian lurperatu zuten.

## Aitortza 
* 2009, Pichincha probintziako Gobernuak gastronomia nazionala zabaltzeagatik aintzatespena.

## Liburuak 
* 2000, *Cocinemos con Kristy Tomo II: 750 nuevas recetas fáciles de preparar*.
* 1969, *Cocinemos con Kristy: 700 recetas escogidas y fáciles de preparar*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barrytown

**Barrhill**, Zeelanda Berriko herri bat da, Hego Uhartean dagoen West Coast eskualdean.

2013an 186 biztanle zituen.
Burradoo (Hegoaldeko Gales Berria)

**Burradoo**, Australiako Bowral hiriko auzune bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2016an 2.879 biztanle zituen.
Canowindra

'''''', Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 2.832 biztanle zituen.
Porto Novoko elizbarrutia

**Porto Novoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1954ko apirilaren 5ean ezarri zen bikariotza apostoliko gisa eta 1955eko irailaren 14an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Porto Novon dago. Egun apezpikua Aristide Gonsallo da.

## Ordinarioak 
* Noël Laurent Boucheix (1958-1969)
* Vincent Mensah (1970-2000)
* Marcel Honorat Léon Agboton (2000-2005)
* René-Marie Ehouzou (2007-2012)
* Aristide Gonsallo (2015-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parakouko artxidiozesia

**Parakouko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar artxidiozesia da. 1948ko maiatzaren 13an ezarri zen prefetura apostoliko gisa, 1964ko otsailaren 10ean elizbarruti mailara igo zen eta 1997ko urriaren 16an artxidiozesi mailara. Artzapezpikuaren egoitza Parakoun dago. Egun artzapezpikua Pascal N'Koué da.

## Ordinarioak 
### Parakouko prefektu apostolikoak 
* François Faroud (1948-1955)
* Robert Chopard-Lallier (1957-1962)
* André van den Bronk (1962-1964)

### Parakouko apezpikuak 
* André van den Bronk (1962-1975)
* Nestor Assogba (1976-1997)

### Parakouko artzapezpikuak 
* Nestor Assogba (1997-1999)
* Fidèle Agbatchi (2000-2010)
* Pascal N’Koué (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Djougouko elizbarrutia

**Djougouko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1995eko ekainaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Djougoun dago. Egun apezpikua Bernard de Clairvaux Toha Wontacien da.

## Ordinarioak 
* Paul Kouassivi Vieira (1995-2019)
* Bernard de Clairvaux Toha Wontacien (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lokossako elizbarrutia

**Lokossako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1968ko martxoaren 11n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Lokossan dago. Egun apezpikua Coffi Roger Anoumou da.

## Ordinarioak 
* Christophe Adimou (1968-1971)
* Robert Sastre (1972-2000)
* Victor Agbanou (2000-2023)
* Coffi Roger Anoumou (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kandiko elizbarrutia

**Kandiko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1994ko abenduaren 19an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kandin dago. Egun apezpikua Clet Feliho da.

## Ordinarioak 
* Marcel Honorat Léon Agboton (1994-2000)
* Clet Feliho (2000-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natitingouko elizbarrutia

**Natitingouko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1964ko otsailaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Natitingoun dago. Egun apezpikua Antoine Sabi Bio da.

## Ordinarioak 
* Patient Redois (1964-1983)
* Nicolas Okioh (1983-1995)
* Pascal N'Koué (1997-2011)
** Aulki hutsa (2011-2014)
* Antoine Sabi Bio (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
N'Daliko elizbarrutia

'''N'Daliko elizbarrutia''' (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren benindar elizbarrutia da. 1999ko abenduaren 22an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza N'Dalin dago. Egun apezpikua Martin Adjou Moumouni da.

## Ordinarioak 
* Martin Adjou Moumouni (1999-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malu Egiluz

[thumb|[Anari, Malu Egiluz eta Ixone Aroma Arteako Herriko Bentan]]
Malu Egiluz (Zeanuri, Arratia, Bizkaia) baserritarra, abeltzaina, EHNE Bizkaia sindikatuko kidea eta ekintzailea. Arteako Herriko Benta proiektua martxan ipini zuen beste kide batzuekin batera.

## Bizialdia 
Malu Egiluz baserritarren alaba da, Latinoamerikan eman ditu hainbat urte. Bertan lurrarekin elkarlanean aritzeko eta lurra lantzeko beste modu batzuk ezagutu eta ikasi zituen. Itzuli ondoren, familiaren ganaduaz arduratzea erabaki zuen eta Zeanurin harategia zabaldu zuen, haragia merkaturatzeko. Geroago, benta eta jantoki bilakatu da Txoko Sagarna. Errota ere berreskuratu zuen, eta ogia laberatzeari ekin zion. 

Artea Sarearekin konpromiso handia dauka eta argi ikusi zuen bere lurra migratzaileei harrera egiteko lekua izan zitekeela.

### Hastapenak 
Zeanuriko Lanbreabe auzoan hazi zen eta bertan igarotako lehen urteek markatu dute Egiluz, bertakoen jakintzek, bertan ikusi eta ikasitakoek, zaporeek. Bidaiatu duenean ere lurrarekin zerikusia dutenengana hurbiltzeko joera izan du beti, baserritarrengana (emakumeengana bereziki) zein merkatuetara.

Kanpoan ibili ostean herrira itzuli eta aldatuta topatu zuen bere auzoa: sasiak hartutako lurrak, pinuaren monolaborantza... guraso helduek eusten zioten lurrari lotu zitzaion eta espazio horiei berriz bizia ematen saiatu zen. Baserriko lanetara bueltatzea, bizimodu berri bati ekitea bezala izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leonor Espinosa

**Leonor Espinosa de la Ossa** (Cartagena, Bolivar, Kolonbia, 1963ko urtarrilaren 12a) kolonbiar sukaldari, idazle, enpresari eta aurkezlea da.

2022an, munduko emakumezko chef onenaren saria eskuratu zuen, Erresuma Batuko *Restaurant* aldizkariak egiten duen ''The World's 50 Best Restaurants* zerrendaren arabera.

## Biografia 
Juan Antonio Espinosa eta Josefina de la Ossaren sei seme-alabetatik bigarrena da. Gurasoak jatorriz Sincékoak ziren, Kolonbiako Karibeko Sucre departamenduko sabanan dagoen udalerrikoak. Cartagenan hazi eta bizi izan zen, Bolivarren, 5 urte zituenetik. Gaztetan, Ekonomia eta Arte Ederretako ikasketak egin zituen. 1990eko hamarkadan, Bogotara joan zen bizitzera, eta publizitatean aritu zen. 1998an, sukaldaritzarekiko interesa piztu zitzaion, «Kolonbiako komunitateetan barneratuz teknika, prestakin eta osagai tradizionalen ikerketa eta ikasketa enpirikoaren bidez».

## Telebistako parte-hartzeak 
* Reality *Mesa para Trece* (Canal 13, 2022).
* Reality *La prueba* (Caracol Televisión, 2015).
* Programa de cocina *Nueva Cocina Colombiana* (El Gourmet, 2007, 2008, 2009).
* Programa de cocina *Saboreando Colombia* (El Gourmet, 2011).

## Argitalpenak 
* *Leo El Sabor* (Editorial Planeta, 2015). .
* *Lo que cuenta el caldero* (Editorial Grijalbo, 2018). .

## Sariak eta aitortzak 
* Mejor chef del mundo por *The World's 50 Best Restaurants*.
* *The World's Greatest Places 2018* por la revista *Time''.
* Premio Basque Culinary World Prize.
* Mejor chef mujer de América Latina 2017.
* Premio Mejores Líderes 2015 por la revista.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jatetxearen webgune ofiziala
Morgan Earp

**Morgan Seth Earp** (Pella, Iowa, 1851ko apirilaren 24a – Tombstone, Arizona, 1882ko martxoaren 18a) Mendebaldeko Urruneko sheriffa izan zen.

Arizonako polizia bereziko kide izan zen, eta Virgil eta Wyatt anaiei lagundu zien 1881eko urriaren 26an O.K. Corraleko tiroketan bidelapur talde batekin borrokan. Han arerio batzuk hil zituzten eta, ondoren, auzitegi batean libratu zituzten.

Morgan mendekuz hil zuten 1882ko martxoaren 18an. Leiho batetik tiro egin zioten, bera billarrean jolasten ari zen bitartean, eta susmagarriak absolbitu egin zituzten.

Orduan Wyatt Earpek bere anaiaren heriotza mendekatzea erabaki zuen eta susmagarrietako lau hil zituen talde bat osatu zuen.

Morgan Louisa Alice Houstonekin ezkondu zen 1870ko hamarkadan eta Montanan bizi izan ziren Morgan Tombstone-ra joan aurretik.