open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Takei

(Los Angeles, 1937ko apirilak 20) telebistako estatubatuar aktore bat da.

Estatubatuar telebistan *Star Trek* telesailean Hikaru Sulu pertsonaiaren papera egiteagatik ezagun egin zen.

Berrikiago NBC telebista kateko *Heroiak* telesailean Kaito Nakamuraren papera egin zuen. *The Big Bang Theory* telesaileko atal batean ere agertu zen bere burua interpretatuz, modu umoretsuan.

## Bizitza pertsonala 
2005eko urrian, homosexuala dela eta bikotekidearekin 19 urte zeramala adierazi zuen *Frontiers* aldizkarian. 2008ko irailaren 14an, Brad Altmanekin ezkondu zen Kaliforniako estatuan. Takei budista da, baita anglofilo porrokatua ere.

## Filmografia 
* 1968: *The Green Berets* (Nim kapitaina)
* 1979-1991: *Star Trek*en filmak I.etik VI.era (Hikaru Sulu)
* 1998: *Mulan* (ahotsa)
* 2006: *Heroiak* (Kaito Nakamura), 1. denboraldia
* 2008: *Futurama, Benderren jokoa* (ahotsa)
* 2008: *Command & Conquer: Red Alert 3* (Yoshiro enperadorea)
* 2009: *Transformers Animated* (Yoketron, 3. denboraldia)
* 2010: *The Big Bang Theory* (George Takei, 4. denboraldia)
* 2011: *Supah Ninjas*

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Sora

**Sora** hitzak hainbat adiera ditu:

* Sora: Kataluniako Bartzelonako probintzian dagoen herria.
* Sora: Italiako Lazio eskualdeko Frosinoneko probintzian dagoen herria.
Leslie Winkle

**Leslie Winkle** Sara Gilbertek *The Big Bang Theory* telesailean antzezten duen pertsonaia da.

Lesliek fisikari teoriko bezala lan egiten du Kaliforniako Teknologia Institutuan eta biolinjolea da. Leonard Hofstadterren emakumezko bertsioa dela esan daiteke. Harreman labur bat izan zuen Leonard Hofstadterrekin, baina hautsi egin zuten Leonardek korden teoria defendatzen baitu, Lesliek kiribilen grabitate kuantikoarena defendatzen duen bitartean, seme-alabak hezterakoan diferentzia gaindiezina izango litzatekeena. Howard Wolowitzekin ere harreman txiki bat izan zuen, paintball gudu batean hasi zena.

Etsaitasun sakona du Sheldon Cooperrekin (iraganean negarrarazi egin zuena), eta sarri elkar iraintzen dute. Bitxia bada ere, bere jarrera sexuala promiskuoa da, Leonardi dioenaren arabera, sexu askea proiektuen artean erlaxatzeko izaten baitu, baina ezezagun taldeekin esnatzeaz aspertuta dago. Bere esaldi oso interesgarri bat "Titietan falta dena garunean sobera dago" da.

## Ikus, gainera 
* Bernadette Rostenkowski
* Penny
* Rajesh Koothrappali
* Amy Farrah Fowler
* Sheldon Cooper
* Leonard Hofstadter
* Howard Wolowitz

## Kanpo estekak
Claire Forlani

**Claire Antonia Forlani** (Twickenham, Londres, 1971ko abenduaren 17a) ingeles aktore bat da.

Ama Barbara (ezkongabeko abizena Dickinson), ingelesa eta aita berriz Pier Luigi, jaiotzez Italiako Ferrara hiriko musika ekoizlea ditu.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Claire Forlani aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Gizarte-markatzaile (internet)

thumb|Laster-marken bilduma bat egiten Firefox 3.0 nabigatzailea erabiliz

**Gizarte-markatzaile** zerbitzuak interneten, --edo intranet batean--, nabigatzen duten erabiltzaileei gustuko **estekak** edo **laster-markak**, --gustuko helbideak--, gordetzeko, etiketatzeko, sailkatzeko, editatzeko, bilatzeko eta partekatzeko aukera ematen duen *online* zerbitzuak dira.

1996. urtetik aurrera hasi ziren horrelako zerbitzuak interneten hedatzen. 2003. urtean Yahoo enpresak Delicious sortu zuen, hasieran *del.icio.us*. Delicious horrek arrakasta handia izan zuen eta **etiketatzeko** sistema interneteko komunitatean hedatzen asko lagundu zuen. Erabiltzaileak gero eta gehiago hasi ziren gustuko webguneen URL helbideak etiketatzen, eta etiketa horiek editatzen, gordetzen, sailkatzen eta modu askotan partekatzen.

## Historia 
thumb|Freelish sistemarekin egindako etiketa berrien hodeia

Fitxategiak partekatzen ibiltzen ziren batzuk azkar konturatu ziren nahikoa zela fitxategiaren kokapena partekatzea, fitxategia non zegoen adieraztea. Parteka zitezkeen fitxategiak edo aplikazioak osorik elkarri igorri beharrean, haien kokapena, haiek topatzeko edo deskargatzeko laster-markak edo laster-bideak elkarri igortzea nahikoa zen. Baina interneten eta intranetetan hamaika kontu interesgarri eta guztien kokapenak gordetzeko, deskribatzeko, sailkatzeko eta partekatzeko sistema gero eta hobeak behar ziren. Bildutako gustuko webguneen kokapenak eta beste datu jakingarriak gordetzeko eta partekatzeko sortu ziren gizarte-markatzaileak.

Badirudi 1996. urteko apirilean aurkeztu zen *itList* izeneko aplikazioa izan zela laster-markak modu pribatuan zein publikoan gordetzeko, sailkatzeko eta partekatzeko lehen aplikazio hedatua. Hurrengo hiru urteetan lehia egon zen ea zerbitzu onena nork eskaintzen zuen eta *Backflip, Blink, Clip2, ClickMarks, HotLinks* bezalako enpresak, hortxe ibili ziren lehia horretan baina inork ez zuen lidergoa argi eskuratu.

2003. urtean *del.icio.us* sortu zen, geroago Delicious izenarekin hedatu den zerbitzua. Delicious izan zen laster-markak biltzeko lana etiketatzeko sistema arrakastatsu batekin bideratu zuen lehen zerbitzua. Etiketak editatu, sailkatu eta gorde egiten dira handik aurrera, horixe bihurtu da sistemarik hedatuena. Etiketak modu pribatuan gorde daitezke edo publikoak bihurtu eta hainbat modutan partekatu.

Egun interneten arrakasta gehien daukaten aplikazioen artean, hainbat bilatzaile eta nabigatzaileekin batera, gizarte-markatzaile zerbitzu batzuk daude. Ikus Gizarte-markatzaileen zerrenda.

## Ikus, gainera 
* Etiketa.
* Gizarte-markatzaileen zerrenda.
* Gizarte-sareak.
* Gizarte-sofwarea.
* Laster-markak.
* Web semantikoa.

## Kanpo estekak
Come Together

**Come Together** (euskaraz *Zatozte Elkarrekin/Batera*) The Beatles ingeles rock musika taldearen abesti bat da. Hitzak John Lennonek idatzi zituen, eta abestia Lennon–McCartney bikotearen izenpean merkaturatu zen. 1969ko *Abbey Road* diskoaren barnean argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Come Together* abestia entzungai 
* *Come Together* abestia The Beatles taldearen zuzeneko musika emanaldi bateko bideoklipan ikusgai eta entzungai
Hurriera

**Hurriera** K.a. 2300 inguruan iparraldeko Mesopotamian sartu eta K.a. 1000 inguruan desagertu ziren hurriten hizkuntza izan zen. Hurriera Mitanni erresumako hizkuntza izateaz gain, litekeena da Sirian zeuden hurriten hirietakoa ere izatea. Adituen arabera, lehenengo hiztunak Armeniako mendietakoak ziren eta K.a. II. milurtekoan hegoaldeko Anatoliatik eta iparraldeko Mesopotamiatik zabaldu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madrid Arenako zorigaitza

**Madrid Arenako zorigaitza** 2012ko azaroaren 1ean Madrilgo Madrid Arena pabiloian Halloween jaiaren baitan Steve Aoki musikariaren emanaldi batean zehar izandako jende-oldea izan zen, zeinaren ondorioz 5 neska gazte hil ziren. Itxura guztien arabera, jende oldea eragin zuen kausa zuzena, pabiloiko edukiera gaindituta zegoelarik, segurtasun-neurri eskasekin batera.

## Kanpo estekak
Jackie Chan

**Jackie Chan** (jaiotze izenez **Chan Kong-sang**, ; 1954ko apirilaren 7a, Victoria Peak, Hong Kong) txinatar aktore, akzio ekintzetako koreografo, umorista, zinema zuzendari, zinema ekoizle, borroka-artista, zinema gidoilari, enpresari, abeslari eta eszena arriskutsuetako espezialista bat da.

## Kanpo estekak 
* Jackie Chan aktorearen webgunea 
* Jackie Chan aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Lidiera

**Lidiera** mendebaldeko Anatolian zegoen Lidiako hizkuntza hila da. Nahiz eta erabateko adostasuna izan ez, adituek anatoliar hizkuntzen artean sailkatzen dute..

Egunera arte ehun testu inguru ailegatu zaizkigu, denak Lidiako hiriburuaren inguruan topatuak; izan ere, Estrabonek lidiera jada bere garaian Lidian galdutako hizkuntza zela zioen, gertuko Kibirako (egungo Gölhisar) kolonoek bakarrik mantentzen zutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liziera

**Liziera** hego-mendebaldeko Anatolian zegoen Liziako hizkuntza hila da.

## Hedapena 
Lizia egungo hegoaldeko Turkian dauden Antalya eta Fethiye hirien arteko eskualdea izan zen, eta batez ere Fethiyeko badia eta Antalyako golkoaren arteko mendiak. Antzinako Egiptoko agiriek *Lukka* zioen eskualdeari eta gertuko Likaoniako Itsasoko herrien artean kokatzen zuten.

## Sailkapena 
Liziera anatoliar hizkuntzen luviterazko multzoan zegoen indoeuropar hizkuntza izan zen. Multzoan luviteraz gain, kariera, sidetiko eta pisidiera ere baziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luvitera

**Luvitera** anatoliar hizkuntzen kideetako bat edo gehiago izan ziren. Luvitek hitz egiten bazuten ere, izena anbiguo da oso erabileraren arabera: idazteko bi modu zeuden, luvitera kuneiforme edo K-luvitera eta luvitera hieroglifiko edo H-luvitera. Adituek bere zalantzak dituzte idatzitakoa hizkuntza bakarra zela edo bi; edonola ere, etengabeko dialektoa izan zitekeela adostu dute.

Luviteratik hainbat hizkuntza jaio ziren eta anatoliar hizkuntzen azpimultzoa ere bada.
erdian|thumb|Luviterazko inskripzio hieroglifikoa duen erliebea (3tik 1). Urhilina erregearen eta haren semearen jarduerei buruzkoa dira inskripzioak. Hititen fase berantiarra, K.a. IX. mendea. Hama (Siria) Basaltoa. Inbentario zenb.. 7689, 7688, 7690, 7692.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meroera

**Meroera** K.a. 300 eta k. o. 400 inguruan Meroen eta Sudanen hitz egindako hizkuntza izan zen. Meroerazko alfabetoan idatzia, elebidun testurik apenas ez daudenez ez da guztiz ulertua. Edonola ere, Claude Rillyk 2007an nilo-saharar hizkuntzen ekialdeko multzoen artean sailkatzea proposatu zuen, nubieraren senidea omen zelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asoziazio ordinal

Estatistikan, **asoziazio ordinala** bi aldagai ordinalen arteko estatistika edo erlazio maila da (adibidez, "*errenta txikia/ertaina/handia*" eta "*behe/goi ikasketa maila*" aldagaiei buruzko datuak batera jaso eta errenta handiko pertsonek goi ikasketa mailak dituzten frogatu nahi denean).

Asoziazio ordinalerako neurriak dira honako hauek:

* Goodman eta Kruskalen gamma
* Kendallen tau-b
* Kendallen tau-c
* Somersen d

## Ikus, gainera 
* Asoziazio (estatistika)

## Kanpo estekak
Pehleviera

**Pehleviera** ekialdeko irandar hizkuntza da.

Sasaniar Inperioaren garaian (224-654) prestigiozko hizkuntza bilakatu eta beste eskualdetan ere mintzatua izan zen. Antzinako persieraren ondorengoa, IX. mendean egungo persierak ordezkatua izan zen. Adituek pehleviera Erdi Aroko persiera ere izendatu dute, baina bertoko hizkuntzan *pārsīk*, (euskaraz: "Pārsko hizkuntza" esan nahi duena) zuen izena.

Idazteko pahlavi izeneko alfabetoa erabili zuten. Bere ISO 639 kodea *pal* da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indize

**Indizea** fenomeno baten ezaugarri orokor baten egoera azaltzen duen neurri bat da, maiz jasotako neurketa edo datu batzuk edo kalkulatutako adierazle zenbait bateratuz kalkulatzen dena. Maiz, **adierazle** terminoaren sinonimo moduan erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
* Burtsa indize
* Zenbaki indize
Prakrito

**Prakrito**a (*prakṛta*) antzinako Indian mintzatzen zen indoariar hizkuntzen multzo bat izan zen.

Sanskritoa brahmanek (apaiz) erritu erlijiosoetan erabilitako hizkuntza jasoa zen eta, prakritoa, berriz, erlijio heterodoxoetan (jainismoan eta budismoan). Izena sanskritozko प्राकृत *prākrita* (‘jatorra’) hitzetik dator.

Hizkuntza prakrito nagusiak honakoak dira:
* Antzinako prakritoa, Ashoka enperadoreak erabili zuena.
* Paliera, budistek erabilia.
* Maharastria, egungo maratheraren arbasoa.
* Saurasenia.
* Magadhia, ekialdekoa.
* Ardhamagadhia, jainistek erabilia.
* Jai-Saurasenia
* Jain-Maharastria.
* Apabhramsa, azken dialektoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urartuera

**Urartuera** antzinako Urartuko biztanleen hizkuntza izan zen, Van aintzirako eskualdean eta Zab Handiko ibaiaren haranean mintzatua.

Lehenengo testuak K.a. IX. mendekoak dira eta, ziur asko, K.a. 585ean Urarturekin batera desagertu zen, ziur asko aurre-armenierak ordezkatua,.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guarda (Portugal)

**Guarda** Portugalgo Iparraldeko Beira Interior azpieskualdeko Guardako barrutiko hiriburua da. 2011ko erroldaren arabera 42.541 biztanle zituen.

## Historia 
I mendeko kastro erromatar-lusitaniar batean dago hiriaren jatorria.

Guarda Antso I.a Portugalgoak sortu zuen 1199 urtean, diozesia Egitaniatik bertara pasatzerakoan eta katedrala eraikitzeari ekin zion. Erromanikoa zen baina ez zuen asko iraun, beste bat eraiki baitzuten bere lekuan, hau ere nahiko xumea. XIII mendean herriko juderia garrantzitsua zen jada, eta XV menderako 600-850 biztanle artean izan zituen, tartean Espainiatik kanporatuak izan zirenak.

XIV mendean Fernando I.a Portugalgoak Guarda gotortzea erabaki zuen, Gaztelarekiko mugan baitzegoen eta gaztelua eraiki zuen. 1390an Katedral handia eraikitzen hasi ziren, gaur egungo Guardako katedral ezaguna, 1540an bukatu zuten.

## Geografia 
Serra da Estrela mendizerraren ipar-ekialdean dago eta Portugalgo hirien artean garaiera handienean kokaturik dagoena da, 1.056 metrotan. 

### Klima 
Guardak Csb10 klima mediterraneoa du (epela, uda lehor eta epelarekin), Köppen sailkapen klimatikoaren arabera.

## Fregesiak 
## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* Guardako katedrala.
* Guardako gaztelua.

## Iruditegia 

Irudi:GuardaCathedral2.jpg|Guardako katedrala
Irudi:Paços do Concelho 002.jpg|Alde Zaharra.
Irudi:Largo Luís de Camões (Guarda).jpg|Merkatuaren plaza.
Irudi:Pelourinho da Guarda 4.jpg|Gurutzea.
Irudi:Torre de Menagem do Castelo da Guarda.jpg|Gazteluko dorrea.
Irudi:Guarda-CityGate.jpg|Porta do Sol edo Eguzkiaren Atea.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Guardako udal webgunea
Aldagai independente eta dependenteak

Zientzian, **aldagai independente** (edo **aldagai aske**) eta **aldagai dependente** (edo **mendeko aldagai**) terminoak maiz erabiltzen dira aldagaien arteko erlazioa zehazteko.

## Matematikan 
Matematikan, *y=f(x1, x2, ..., xn)* funtzio batean, **aldagai independenteak** *(x1, x2, ..., xn)* aldagaiak dira, jatorri-multzo bat osatzen dutenak; **aldagai dependentea**, berriz, helburu-multzoko *y* aldagaia da.

## Modelizazioa 
Eredu zientifiko batean, **aldagai independentea** beste aldagai baten mendean ez dagoen aldagaia da eta testuingurua zein den, **aldagai aske** edo **aldagai exogeno** izenak ere hartzen ditu. **Aldagai dependentea** beste baten mendean dagoen aldagaia, haren ondorioa edo hark eragiten duena.

## Kanpo estekak
Vediko

**Vediko** hizkuntza indoariar historiko bat da, sanskritoaren arbasoa dena. Avesteraren senide estua, ezagutzen dugun indoirandar hizkuntzarik zaharrena da.

Veden hizkuntza, *Śrauta* izeneko kantuek vedikoaren ahoskera mantendu arren, litekeena da jatorrizko ahoskera ezberdina izatea. *Pāṇini* izeneko gramatikaren arabera, K.a. VI. mendean, Indiako Burdin Aroan vediko sanskrito bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kilmacduagh monasterioa

**Kilmacduagh monasterioa** (ingelesez *Kilmacduagh monastery*, irlanderaz *Cill Mhic Dhuach*), Irlandako Kilmacduagh herrian dagoen monasterioa da, Galway konderrian eta Gort herritik 5 bat kilometrora.

## Etimologia 
Irlanderazko *Cill Mhic Dhuach* izenak "Duagh-en semearen eliza" esan nahi du.

## Historia 
Duaghen semea zen San Colmanek sortu zuen monasterioa VII. mendean. Kondairak dio The Burren aldean osteratxo bat egiten ari zela gerrikoa erori zitzaiola, eta hau seinaletzat hartuta, bertan eliza bat egitea otu zitzaiola. Eliza eraiki ahal izateko bere lehengusua zen Guaire Aidne mac Colmáin Connachteko erregeak eman zion lurra.

XI. mendean dorre irlandarra gehitu zitzaion. 30 metrotako altuera du eta ate bakarra lurretik zazpi metrotara kokaturik dago. Gaur egun dorrea okerturik dago. Halako garrantzia zeukan XII menderako Kilmacduagheko elizbarrutia sortu zela. XIII mendean ordea eraso ugari izan zituen eta sarritan arpilatu zuten.

Dorrearen ondoan Teampall elizaren aztarnak eta hilerria daude.

## Kanpo estekak
Tubbercurry

**Tubbercurry** (irlanderaz *Tobar an Choire*) Irlandako Sligoko konderriko bigarren hiria da. Ox mendien barrenean kokaturik dago eta 15.344 biztanle ditu (2011).

## Etimologia 
Irlanderazko *Tobar an Choire* izenak "zirkuko putzua" esan nahi du, zirkua glaziar batek sortutako depresio bezala ulertuta.

## Historia 
Tubbercurryren lehenengo aipamen idatzia 1397koa da. Bertan Sligoko O'Connor eta Roscommongo O'Connor familien artean borroka izan zela esaten da.

## Jaialdiak 
Irlanda mendebaldeko bi jaialdi arrakastatsuenak izaten dira urtero Tubbercurryn, *Humbert Summer School* irlandar musika tradizionalarena eta Antzerki jaialdi handia. Honetaz gain Halloween ospatzeko *Samhain* jaialdia eta mozorro desfilea egiten dira. Azkenik abuzturo feria izaten da herrian.

## Ikustekoak 
* Ox mendiak
* Talt aintzira

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Nora Brockstedt

**Nora Brockstedt**, ezkondu aurretik Nora Berg, (Oslo, 1923ko urtarrilak 20 &ndash; Oslo, 2015eko azaroaren 5a) Norvegiako abeslari arrakastatsu bat izan zen.

Bere karrera 20 urte zituenean hasi zuen Chat Noir kabaret ospetsuan lan eginez, Oslon. Hurrengo bi hamarkadetan Norvegiako abeslaririk ezagunenetakoa bihurtu zen. 1950eko hamarkadan *En liten pike i lave sko*, *Augustin* eta *Tango for to* bezalako abestiekin arrakasta lortu zuen. 1950 eta 1954 bitartean The Monn Keys taldeko sei kideetako bat izan zen, Arne Bendiksen eta Egil Monn-Iversenekin beste batzuen artean. Brockstedtek Alf Prøysen konposatzailearentzat interpreterik hoberena izatearen ospea lortu zuen.

Brockstedtek bi aldiz ordezkatu zuen Norvegia Eurovision Abesti Txapelketan. Lehena 1960an izan zen, Londresen, *Voi Voi* abestia abestuz, lehen norvegiar ordezkaria izanik, eta 1961ean bigarren aldiz, *Sommer i Palma* abestiarekin, non Palma de Mallorcan udako maitasun bat deskribatzen duen.

Azken urteetan, Nora bere jazz karreran zentratu da, 2004ko *As Time Goes By* edo 2005eko *Christmas Songs* bezalako bildumekin.
William Morris

**William Morris** (Walthamstow, Essex, 1834ko martxoaren 24a - Hammersmith, Londres, 1896ko urriaren 3a) margolari, idazle, marrazkilari eta sozialista libertario ingelesa izan zen. Arts and Crafts mugimenduaren sortzailea izan zen.

Prerrafaelismoaren baitan sailkatzen da, baina eragin handia izan zuen Art nouveau edo modernismoan, arkitekturaren eta teoria sozialisten harremanari buruzko idatzien bidez batez ere. Prerrafaelisten taldeko gainerako margolariek baino kezka handiagoa erakutsi zuen gizarte gaiekiko.

Urte batzuetan margolari gisa lan egin ondoren, elezaharretan oinarrituriko olerkiak idatzi zituen. Baina politika eta gizartea eraberritu beharra zegoela sinetsita, eta sozialismo utopikoaren bidetik, Erdi Aroko esku langintza berreskuratzea ikusi zuen lan molde kapitalistak gainditzeko bide bakar gisa. Horrela, 1861ean, Morris, Dante Gabriel Rossetti, Edward Burne-Jones, Ford Madox Brown eta Philip Webbek *Morris, Marshall, Faulkner & Co.* esku langintzako lantegia sortu zuten. 1875ean konpainiak *Morris and Co.* izena hartu zuen, jabe bakarra Morris zelako. Lantegi horretan beirateak, mosaikoak, tapizak eta oihalak egin ziren, eta Ingalaterrako dekorazioa eraberritu zuen.

## Erreferentziak
2153 Akiyama

**2153 Akiyama** asteroide gerrikoan aurkitutako 2153. asteroidearen izena da. 1978ko abenduak 1ean aurkitu zuen Harvard Unibertsitateak Oak Ridge Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1978 XD** zen. Bere izena Kaoru Akiyamagatik jasotzen du, Hosei Unibertsitateko irakaslea izan zena.

## Kanpo estekak
2154 Underhill

**2154 Underhill** asteroide gerrikoan aurkitutako 2154. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **2015 P-L** zen. Bere izena Anne B. Underhill kanadar astrofisikariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2156 Kate

**2156 Kate** asteroide gerrikoan aurkitutako 2156. asteroidearen izena da. 1917ko irailak 23an aurkitu zuen Sergei Belyavskik Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **A917 SH** zen. Bere izena L. K. Kristensen astronomoaren emazteagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2157 Ashbrook

**2157 Ashbrook** asteroide gerrikoan aurkitutako 2157. asteroidearen izena da. 1924ko martxoak 7an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **A924 EF** zen. Bere izena Joseph Ashbrookgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2158 Tietjen

**2158 Tietjen** asteroide gerrikoan aurkitutako 2158. asteroidearen izena da. 1933ko uztailak 24an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1933 OS** zen. Bere izena Friedrich Tietjengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2159 Kukkamäki

**2159 Kukkamäki** asteroide gerrikoan aurkitutako 2159. asteroidearen izena da. 1941eko urriak 16an aurkitu zuen Liisi Otermak Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1941 UX** zen. Bere izena Tauno Johannes Kukkamäki finlandiar geodesialariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2160 Spitzer

**2160 Spitzer** asteroide gerrikoan aurkitutako 2160. asteroidearen izena da. 1956ko irailak 7an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak AEBetako Indiana estatuko Brooklyn hiritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1956 RL** zen. Bere izena Lyman Spitzer astrofisikariagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Contrabando (komikia)

**Contrabando** Francisco Ibáñez kataluniar komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1978ko abentura bat da.

## Istorioa 
Superrak Mortadelo eta Filemoni bete beharreko zenbait misio emango dizkie kontrabandoarekin amaitzea lortzeko.

## Beste medio battzuetan 
Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesaileko atal batean, baina *El contrabando* izenburuarekin.

## Kanpo estekak
Kaus Australis

**Kaus Australis** (Epsilon Sagittarii / ε Sgr / 20 Sgr) Sagitarius konstelazioko izarrik distiratsuena da greziar alfabetoko bosgarren hizkia den epsilon bayerren izendapena daraman arren. +1,79 itxurazko magnitudeko oso izar argitsu batek eta askoz ilunagoa den 14 magnitudeko beste izar batek osatutako izar bikoitz bat da.

## Izena 
Kaus Australis izenak jatorri misto bat du: Kaus arabieratik dator eta arkua esan nahi du, eta Australis latinetik dator eta hegoaldekoa esan nahi du.

Nash (γ2 Sagittarii) eta Kaus Meridionalisekin (δ Sagittarii) akadieraz izar hau *Sin-nun‑tu o Si-nu-nu‑tum* (enara) zen. Antzinako Arabian, oraingoan ere Kaus Meridionalis eta Nashekin batera, eta, gainera, η Sagittariirekin ''Al Na'am al Warid* (ostrukak joanean) eratzen zuen, zeruko ibaia (Esne Bidea) zeharkatu izanari erreferentzia eginez.

Eufratesen *Nibat Anu'' deitua izan zitekeen.

## Ezaugarri fisikoak 
Galaxia erdialderanzko norabidean 145 argi-urteko distantziara, Kaus Australis A B9.5III espektro motako izar zuri-urdinska bezala katalogatua dago, 9200 kelvineko tenperaturarekin. Bere argitasuna gure eguzkiarena baino 375 aldiz handiagoa da, bere ezaugarriak dituen izar erraldoi batentzat ohikoa litzatekeena baino altuagoa, honen ondorioz erraldoi argitsu bezala ere katalogatua izan delarik. Bere erradioa, bere diametro angeluarraren neurketa zuzenetik abiatuta kalkulatua, eguzki erradioa baino 7 aldiz handiagoa da. Jada hidrogenozko erregai guztia agortua, ziur asko karbonoa oxigenoan fusionatzen hasi aurretik berotzen eta uzkurtzen ari den bizigabeko heliozko nukleo bat du. Bere adina 300 milioi urtean estimatua dago.

Kaus Australisek metaltasun txikia du, metal hauek izarraren barnealdean egoteagatik izan daitekeena, zuzeneko behaketarekiko ikusezinak, gure eguzkiarena baino 70 aldiz handiagoa den bere errotazio abiadura altuak eratutako kanpoko gas estalki baten ondorioz.

## Kanpo estekak
We've the Zenith

thumb|250px|eskuinera

'''We've the Zenith''' Hego Koreako Busan hiriko Haeundae barrutian 2011 eraikitzen amaitutako etxebizitza konplexua da. Guztira 265 eta 301 metro arteko hiru etxebizitza dorre eraiki ziren.

Eraikuntza 2007ko azarotik 2011ko azarora arte luzatu zen.

## Enpresak 
* Arkitektoa: DeStefano + Partners
* Sustatzailea: Daewon Plus Construction
* Egitura ingeniaritza: Thornton Tomasetti
* Eraikitzailea: Doosan Engineering & Construction

## Dorreak 
* A dorrea: 337 metro eta 80 solairu
* B dorrea: 317,5 metro eta 75 solairu
* C dorrea: 301 metro eta 70 solairu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Egitasmoari buruzko informazioa eraikitze enpresaren webgunean.
The Landmark

**The Landmark** Arabiar Emirerri Batuetako Abu Dhabi hirian eraikitako bulego dorrea da. Dorrea 2006 eta 2012 urteen artean eraiki zen eta 324 metro eta 72 solairu dauzka izan zuten.

*Cesar Pelli & Associates Architects* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoari buruzko informazioa Skyscraperpage.com webgunean.
Emirates Park dorreak

**Emirates Park dorreak** edo **Emirates Park Towers Hotel & Spa** Arabiar Emirerri Batuetako Dubai hirian eraikitako dorre bikiak dira. Dorreak 2006 eta 2011 urteen artean eraiki ziren eta 490 milioi dolarreko aurrekontua izan zuten.

Dorretan Marriott International nazioarteko hotel katearen 1608 gelako hotela eta luxuzko apartamentuak daude.

## Enpresak 
* Jabea: Emirates Group
* Kudeaketa: Marriott International
* Arkitektoa: Archgroup International
* Sustatzailea: Emirates Group

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoari buruzko informazioa Skyscraperpage.com webgunean.
Parke's gaztelua

**Parkeren gaztelua** (ingelesez ''Parke's Castle'') Leitrimeko konderrian Dromahair herrixkatik gertu dagoen gaztelua da, Sligotik 12 kilometro eskasera. Gill aintziraren ertzean dago.

Kolonizazioaren barnean Roger Parkek eraiki zuen 1610an, aurretik O'Rourketarren gaztelua egon zen tokian. Hauen dorrea bota eta harriak bere gaztelua eraikitzeko erabili zituen. Harresi pentagonala bere horretan mantendu zuen.

XX mendearen bukaeran gaztelua berriztua izan zen XVII mendeko teknikak erabiliz.

thumb|ezkerrera|250px| Ilunabarrean Parkeren gaztelua eta Gill aintzira

## Kanpo estekak 
*  Heritage Ireland
Lissadell etxea

**Lissadell House** (irlanderaz *Caisleán Urmhumhan*) Sligoko konderrian Carney herrian kokaturiko jauregia da.

## Historia 
1830 hamarkadan Francis Goodwin arkitekto ingelesak Sir Robert Gore-Booth baroiarentzat eraikitako etxea da. Estilo neoklasikoa dauka.

Arkitekturak baino, bertan bizi izan zirenek eman diote sona jauregiari. Constance Markievicz iraultzaile irlandarrak bertan pasa zuen haurtzaroa eta William Butler Yeats poeta ere bertan izaten zen oporretan.

## Kontzertuak 
Hainbat kontzertu egin izan dira Lissadell Housen. Aipagarrienak 2010an Leonard Cohenek emandakoa.

## Kanpo estekak
Pilar Prieto Rubio

**Pilar Prieto Rubio** (Bilbo, Bizkaia, 1903ko azaroaren 29a - Palentzia, 2015eko urtarrilaren 27a) ehun urtedun bizkaitarra izan zen. Lau anaietatik nagusiena izan zen eta 1991tik Palentzian dagoen "Puente de Hierro" izeneko egoitzan bizi izan zen.

 bizi izan zen, luzaroen bizi izandako bigarren euskal herritarra (Francisca García Torresen ondoren), eta Euskal Autonomia Erkidegoan luzaroen bizi izan dena izanik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko pertsonarik nagusienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Una mujer recibe un homenaje al cumplir 108 años en Palencia.
2162 Anhui

**2162 Anhui** asteroide gerrikoan aurkitutako 2162. asteroidearen izena da. 1966ko urtarrilak 30ean aurkitu zen Nankingo Mendi Gorrindoleko Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1966 BE** zen. Bere izena Anhui probintziagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Allen aintzira

**Allen aintzira** (ingelesez *Lough Allen* eta irlanderaz *Loch Aillionn*) Irlandako mendebaldean dagoen Connacht probintziako aintzira bat da, Leitrimeko konderrian kokatzen dena.

thumb|ezkerrera|150px| Shannon ibaiko aintzirak.
Shannon ibaiak bere ibilbidean eratzen dituen aintziren artean iparralderen dagoena da.

## Ikus, gainera 
* Irlandako aintziren zerrenda

## Kanpo estekak
2163 Korczak

**2163 Korczak** asteroide gerrikoan aurkitutako 2163. asteroidearen izena da. 1971ko irailak 16an aurkitu zuen Krimeako Astrofisika Behatokiak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 SP1** zen. Bere izena Janusz Korczak poloniar idazleagatik jasotzen du, haurrentzako literatura idazten zuena.

## Kanpo estekak
2161 Grissom

**2161 Grissom** asteroide gerrikoan aurkitutako 2161. asteroidearen izena da. 1963ko urriak 17an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak AEBetako Indiana estatuko Brooklyn hiritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1963 UD** zen. Bere izena Virgil Ivan Grissom astronautagatik jasotzen du, Edward Higgins White II.a eta Roger Bruce Chaffeerekin batera Apolo 1ak su hartu zuenean hil zena.

## Kanpo estekak
2164 Lyalya

**2164 Lyalya** asteroide gerrikoan aurkitutako 2164. asteroidearen izena da. 1972ko irailak 11n aurkitu zuen Nikolai Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1972 RM2** zen. Bere izena Elena (Lyalya) Konstantinovna Ubijovkgatik jasotzen du, Erresistentziako beste zenbait kiderekin batera Gerra Abertzale Handian hil zen Kharkoveko Unibertsitateko astronomia ikasle bat.

## Kanpo estekak
2165 Young

**2165 Young** asteroide gerrikoan aurkitutako 2165. asteroidearen izena da. 1956ko irailak 7an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak AEBetako Indiana estatuko Brooklyn hiritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1956 RJ** zen. Bere izena Charles Augustus Young estatubatuar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
2166 Handahl

**2166 Handahl** asteroide gerrikoan aurkitutako 2166. asteroidearen izena da. 1936ko abuztuak 13an aurkitu zuen Grigory Neujminek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 QB** zen. Bere izena Violet Handahl Greengatik jasotzen du, Daniel W. E. Green estatubatuar astronomoaren ama zena.

## Kanpo estekak
2167 Erin

**2167 Erin** asteroide gerrikoan aurkitutako 2167. asteroidearen izena da. 1971ko ekainak 1ean aurkitu zuen Pertheko Behatokiak Bickleytik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 LA** zen. Bere izena behatokiko langileetako bat zen George Punko astronomoaren alabagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Henrietta Hill Swope

**Henrietta Hill Swope** (1902ko urriaren 26a - 1980ko azaroaren 24a) estatubatuar astronomo bat izan zen. Gerard Swoperen alaba eta Herbert Bayard Swoperen alaba zen.

Swopek Walter Baaderekin lan egin zuen eta artikulu oso garrantzitsuak idatzi zituen.

1968an Astronomiako Annie Jump Cannon Saria irabazi zuen. Txileko Las Campanas behatokiko Swope teleskopioa eta asteroide gerrikoko 2168 Swope asteroidea bere omenez izendatuak izan ziren.
Lagash

**Lagash** () Mesopotamiako hiri-estatua izan zen, hasieran Sumerren eta gero Babilonian garrantzi handia izan zuena. Egungo Irakeko Ash Shatrah hiritik gertu zegoen, Eufrates eta Tigris ibaien bilgunetik ipar-mendebalderantz. Aztarnategia Ernest de Sarzec frantziarrak aurkitu zuen 1877an. Indusketa lan garrantzitsuak bideratu ziren ordurik aurrera, Sumerko zibilizazioko berri interesgarri batzuk argitu zituztenak. E-Ninnu tenplua, Ningirsu jainkoari eskainitakoa, eraikin nagusia da.

## Lagasheko erregeak 
### Lehenengo dinastia 
* Enhengal (K.a. 2550 inguru)
* Lugal-Scha-Gen-Sur (K.a. 2510 inguru)
* Ur-Nanshe (K.a. 2480 inguru)
* Akurgal (K.a. 2450 inguru)
* Eannatum (K.a. 2445 inguru)
* Inannatum I. (K.a. 2440 inguru)
* Entemena (K.a. 2400 inguru)
* Inannatum II. 	 (K.a. 2390 inguru)
* Enitarzi (K.a. 2385 inguru)
* Lugalanda (K.a. 2384–2378 inguru)
* Urukagina (K.a. 2378–2371 inguru)

### Bigarren dinastia 
* Ki-Ku-Id (K.a. 2260)
* Engilsa (K.a. 2250)
* Ur-A (K.a. 2230)
* Lugalushumgal (K.a. 2200)
* Puzur-Mama
* Ur-Utu
* Ur-Mama
* Lu-Baba
* Lugula
* Kaku
* Urbaba (K.a. 2164-2144)
* Gudea (K.a. 2144-2124)
* Urningirsu (K.a. 2124-2119)
* Pirigme (K.a. 2119-2117)
* Ur-GAR (K.a. 2117-2113)
* Nammahani (K.a. 2113-2110)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fiona Apple

**Fiona Apple McAfee Maggart** (Manhattan, New York, 1977ko irailaren 13a) estatubatuar kantautore eta pianojole bat da. Brandon Maggart aktorea eta Diane McAfee abeslariaren alaba da, bai eta Maude Maggart kabaret abeslariaren ahizpa eta Garett Maggart aktorearen arrebaordea ere.

## Diskografia 
* *Tidal* (1996)
* *When the Pawn...* (1999)
* *Extraordinary Machine* (2005)
* *The Idler Wheel...* (2012)
* *Fetch the Bolt Cutters* (2020)

## Iruditegia 

Irudi:Fiona Apple.jpg|2012an.
Irudi:Fiona Apple 2012.png|2012an.
Irudi:Fiona apple.jpg|2012an.

## Kanpo estekak 
* Fiona Apple abeslariaren webgunea 
* Fiona Apple abeslariaren IMDBko fitxa irakurgai
2146 Stentor

**2146 Stentor** asteroide gerrikoan aurkitutako 2146. asteroidearen izena da. 1976ko urriak 24an aurkitu zuen Richard Martin Westek La Sillako Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1976 UQ** zen. Bere izena greziar mitologiako Estentor pertsonaiagatik jasotzen du, Troiako gerran parte hartu zuena. Jupiter troiar bat da, greziar alderdikoa.

## Kanpo estekak
Ford Madox Brown

**Ford Madox Brown** (Calais, 1821eko apirilaren 16a – Londres, 1893ko urriaren 6a) britainiar margolaria izan zen.

Anaidi prerrafaelistaren sortzaileetakoa, zentzu hertsian, izan ez bazen ere, antzinako margolariekiko interes handia izan zuenez, eta klasizismo akademikoaren kontrako sutsua zenez, higikunde honetako kidetzat hartu ohi da. Bere obraren ezaugarri nagusiak xehetasunak zehatz-mehatz adierazteko joera eta teknika trebea dira.

Brownek bidaia asko egin zuen, eta Europan zehar egin zituen pinturako ikasketak, Flandrian eta Erroman, besteak beste. Obra aipagarrienak *Wycliffe John Gaunti Bibliaren bere itzulpena irakurtzen* (*Wycliffe Reading His Translation of the Bible to John Gaunt*, 1848, Bradfrodeko hiriko arte galeria) konposizio orekatu eta barekoa, eta *Azken begirada Ingalaterrari* (*The Last of England*, 1852-1853, Birminghamgo hiriko museoa eta arte galeria) Ingalaterrako emigrazioari buruzko margolan biribila.

## Iruditegia 

Image:Ford Madox Brown - John Wycliffe reading his translation of the bible to John of Gaunt.jpeg|*Wycliffe Reading His Translation of the Bible to John Gaunt*, 1848, Bradfrodeko hiriko arte galeria.
Image:Ford.madox.brown.the.last.of.england.jpg|*The Last of England*, 1852-1853, Birminghamgo hiriko museoa eta arte galeria.
Image:Ford Madox Brown - The finding of Don Juan by Haidée - Google Art Project.jpg|*The finding of Don Juan by Haidée*, 1869-70, National Gallery, Victoria.

## Erreferentziak
Ofelia idazkaria

**Ofelia Michelínez idazkaria** Francisco Ibáñezek bere pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen abenturetarako sortutako pertsonaia bat da. Lehen aldiz 1978ko Los gamberros abenturan agertu zen.

Vicente Superintendentearen idazkari partikularra da, emakume handi eta lodi bat, ile kizkur eta horiduna eta eskote handiko jantzi estu eta gorri bat eta bota beltzak janzten dituena.

Sarri errepikatzen diren gag batzuen protagonista izaten da:

* Beti dotore jartzen saiatzen da Mortadelorekin ligatzeko (baita Filemonekin ere, baina ez hainbeste).
* Mortadelo, alabaina, harekin ez egoten saiatzen da ihes eginez, mespretxatuz edo iruzkin sarkastikoen bidez irainduz.
* Gertaera hauen aurrean, Ofeliak indarkeriarekin erantzuten du.

Ohikoa da Bacterio profesoreak berarekin probatzea bere asmakizunetakoren bat, orokorrean emaitza negargarriekin.

Ofeliak Superrarekin eta Bacteriorekin ere izaten ditu ikamikak.

Lodi egotearen konplexua duela aipatu behar da, honen ondorioz Mortadelok honi buruzko iruzkinak egiten dituelarik.

## Sorrera 
Ofeliaren sorrerarako eragin bat Jeannen pertsonaia izan liteke, Gaston Lagaffen lankidea dena eta honetaz maitemindua dagoena. Mortadelo ez bezala, Gaston ez da apropos zakarra bere lankidearekin, soilik despistatua honen sentimenduen aurrean. Ofelia James Bonden idazkaria den Miss Moneypennyren parodia bat ere izan liteke.

## Kanpo estekak
Zerrenda beltz

**Zerrenda beltz** bat osatzen duten pertsona edo erakundeei zerbitzuak emateari utzi edo beste harreman mota bat etetea erabaki du beste pertsona edo erakunde batek. Kontzeptua pertsona, erakunde edo estatu batek beste pertsona edo erakundeen aurkako eraso edo jazarpen-zerrendei ere aplikatzen zaie. Pertsona eta erakundeez gainera, produktu eta beste gauzez osaturiko zerrenda beltzak ere badaude, hala nola toxikoak izateagatik arriskutsuak diren produktuei zein pertsona batek jan ezin ditzakeen elikagaiei buruzkoak.

## Zerrenda beltzen zerrenda 
* Estatu Batuetako Estatu Departamenduaren Atzerriko Erakunde Terroristen zerrenda,
* Hollywoodeko zerrenda beltza, ustez komunistak izateagatik, 1950eko hamarkadan, zinema munduko pertsonen aurkako zerrenda beltza.

## Kanpo estekak
Virgil Ivan Grissom

**Virgil Ivan "Gus" Grissom** (Mitchell, Indiana, 1926ko apirilaren 3a - Cañaveral lurmuturra, Florida, 1967ko urtarrilak 27) estatubatuar pilotu eta astronauta bat izan zen.

"Gus Grissom" Mercury programaren hegaldietako bigarren estatubatuar astronauta izan zen, eta estatubatuar espazio lasterketako lehen biktimetako bat Edward Higgins White II.a eta Roger Chaffeerekin batera *Apolo 1*aren sutean. Bere lorpenen artean, bi misiotan hegan egin izana dago, baita espazio kapsula baten espazioaren onartutako mugatik haratuago bi aldiz hegan egin zuen lehen gizona izatea ere.

Virgil Grissom Mitchelleko goi eskolan graduatu zen, ondoren diplomatura bat lortuz ingeniaritzan Purdueko Unibertsitatean 1950ean. Betty Moore Grissomekin ezkondua, Scott eta Mark izeneko bi semeren aita izan zen.

## Karrera militarra 
Grissom Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadan teniente koronel mailara iritsi zen. Pilotu bezala eman zuen karreraren hasieratik 100 borroka misiotan hegan egin zuen Koreako Gerran ehiza-hegazkin harraparien 334. eskuadroiko North American F-86 Sabre ehiza-hegazkinetan. Koreatik itzuli ostean hegaldi irakasle bezala lan egitera pasa zen Bryanen, Texas.

1955eko abuztuan, Grissom Aire Armadako Teknologia Institutuan sartu zen, Ohio estatuko Wright-Patterson basean, non ingeniaritza aeronautikoa ikasi zuen. 1956ko urrian proba pilotu bezala lan egitera pasa zen Edwards Aire Armadaren basean, Kalifornian, eta Wright-Pattersonera itzuli zen proba pilotu bezala ehiza sekzioan.

Cañaveral lurmuturrean hil zen 1967ko urtarrilak 27an bere kide Edward Higgins White II.a eta Roger Chaffeerekin batera *Apolo 1* espazio-ontziaren sutean.
Edwards Aire Armadaren basea

**Edwards Aire Armadaren basea** (; Aireportuen NAGE kodea: *EDW*, Aireportuen NAZE kodea: *KEDW*, Hegazkintza Administrazio Federalaren Kokapen Identifikatzailea: *EDW*)) Kalifornia estatuko Los Angeles konderria eta Kern konderriaren arteko mugan dagoen Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadaren base bat da. *Air Force Flight Test Center* (AFFTT) bezala katalogatua, Edwardsek aire armadaren proba pilotuen eskola eta Dryden hegaldi ikerketa zentrua ditu. 1950eko hamarkadatik AEBetan garatutako hegazkin militar gehienak, partzialki behintzat, Edwardsen testatuak izan dira, base hau, hegazkintzan egin dituen garapen garrantzitsuengatik ezaguna delarik. Izen hau Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadako Glen Edwards proba pilotuagatik jasotzen du, basean hil zena Northrop YB-49 prototipoa probatzen ari zenean.

Edwards basea zenbait alditan espazio transbordadoreen lurreratze toki bezala erabili izan da. 1981ean transbordadoreen programa hasi zenetik lurreratu diren 111 hegaldietatik 40 Edwardsen lurreratu dira, 61 Florida estatuko Kennedy Espazio Gunean eta 1 Mexiko Berrian. NASAk nahiago du Kennedyn lurreratzea, transbordadoreak, horretarako espresuki prestatutako Boeing 747 hegazkin baten gainean Floridarako itzulera bidaian jasan litzakeen kalteengatik milioi bat dolarretako gastua eragozteko.

## Argazkiak 

Fitxategi:F-35 at Edwards.jpg|
Fitxategi:Edwards AFB control tower.jpg|
Fitxategi:Edwards Air Force Base - Main - 2006.jpg|
Fitxategi:DFRC fleet.jpg|
Fitxategi:Edw-afrl-070403-02-16.jpg|

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
La máquina de copiar gente

**La máquina de copiar gente** ]Francisco Ibáñez kataluniark komikigilearen pertsonaiarik ezagunenak diren Mortadelo eta Filemonen 1978ko abentura bat da.

## Istorioa 
Bacterio profesorearen azken asmakuntza den *jendea kopiatzeko makina* lapurtu dute. Makina honek pertsonak izaera ezberdin batekin kopiatzeko balio du. Alde batetik, kopiatu nahi den pertsonaren argazki bat sartzen da, eta, bestetik, enzefalograma bat nahi den mentalitatearekin. Emaitza pertsonaren kopia zehatz bat da, baina mentalitate ezberdin batekin.

Mortadelo eta Filemon izango dira lapurtutako makina berreskuratzearen eta lapurrak eginiko pertsonen kopiek delituak egitea eragoztearen arduradunak.

## Beste medio batzuetan 
* Hezur eta haragizko aktoreekin eginiko La gran aventura de Mortadelo y Filemón filmean makina hau agertzen da.
* Osorik egokitu da pertsonaiei buruzko telesaileko atal batean.

## Kanpo estekak
Arkab Posterior

**Arkab Posterior** (β2 Sagittarii / β2 Sgr / HD 181623) +4,28ko itxurazko magnitudeko izar bat da. Arkab Priorrekin (β1 Sagittarii) batera Beta bayerren izendapena konpartitzen du, Sagitarius konstelazioan, bi izar hauek elkarrengandik erabat independenteak diren arren. Arkab Posterior 139 argi-urteko distantziara dago, Arkab Prior baino hiru aldiz hurbilago. Arkab izena arabierazko ''Al'Urkub*etik dator, arkulariaren Akilesen tendoia bezala itzultzen dena. Era berean, Zakariya al-Qazwini pertsiar astronomoak izar hau, Rukbat (α Sagittarii) eta Arkab Priorrekin batera *Al Suradain'', "bi Suradak" (basamortuko hegaztiak) bezala ezagutzen zuen.

Arkab Posterior F2III espektro motako izar erraldoi bezala katalogatua dago, 6900 kelvineko tenperaturarekin eta gure eguzkiarena baino 27 aldiz handiagoa den argitasunarekin, ia guztia argi ikusgarri bezala igorria. Bere masak eta diametroak, hurrenez hurren gure eguzkiarenak baino 2 eta 1,4 aldiz handiagoak direnak, Arkab, izatez, izar erraldoi bat ez dela adierazten dute, baizik eta hidrogeno fusioaren azken etapetan dagoen sekuentzia nagusiko izar bat. 1200 milioi urte inguruko adinarekin, gehienez ere azpierraldoi bat da. Bere metal ugaritasunari dagokionez, gure eguzkiarenaren 2/3 ditu ([Fe/H] = -0,17).

Arkab Posteriorren errotazio abiadura gutxienez 126 kilometro segundokoa da, eguzkiarena baino 63 aldiz handiagoa, bira bat 1,4 egun baino gutxiagoan betez. Diferentzia hau, gure eguzkia bezalako izar hotzen kasuan (F5 ondoren espektro motakoa) euren errotazio abiadura euren eremu magnetikoen ondorioz murriztua den bitartean, izar beroagoetan hau gertatzen ez delako dago, abiadura askoz handiagoan biratuz.

## Kanpo estekak
Elvis Gregory

**Elvis Gregory** (Habana, 1971ko maiatzak 18) kubatar eskrimalari ohi bat da, florete modalitatekoa. Zilarrezko domina bat eta brontzezko beste bi lortu ditu Olinpiar Jokoetan. Munduko Eskrima Kopa bat ere irabazi du.

## Biografia 
2000n, Sydneyko Olinpiar Jokoak amaitu ondoren, Italiara joan behar izan zuen, non gaur egun bizi eta lan egiten duen. Elvis Gregory, gaur egun, Italiako dominarik gehien dituen akademietako bat den C.S.R. (Club Scherma Roma) akademiako florete modalitateko prestatzaileetako bat da.

## Palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
#### Zilarrezko dominak 
* 1992ko Udako Olinpiar Jokoetako gizonezkoen taldekako florete proba (Bartzelona)

#### Brontzezko dominak 
* 1992ko Udako Olinpiar Jokoetako gizonezkoen banakako florete proba
* 1996ko Udako Olinpiar Jokoetako gizonezkoen taldekako florete proba (Atlanta)

### Munduko Eskrima Txapelketa 
#### Urrezko dominak 
* 1991ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldeko florete proba (Budapest)
* 1995eko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako florete proba (Haga)

#### Zilarrezko dominak 
* 1997ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako florete proba (Lurmutur Hiria)
* 1998ko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen banakako florete proba (La Chaux de Fonds)

#### Brontzezko dominak 
* 1995eko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen banakako florete proba
* 2001eko Munduko Eskrima Txapelketako gizonezkoen taldekako florete proba (Nimes)

### Panamerikar Jokoak 
#### Urrezko dominak 
* 1987ko Panamerikar Jokoetako gizonezkoen taldekako florete proba (Indianapolis)
* 1995eko Panamerikar Jokoetako gizonezkoen taldekako eta banakako florete probak (Mar del Plata)
* 1999ko Panamerikar Jokoetako gizonezkoen taldekako florete proba (Winnipeg)

#### Zilarrezko dominak 
* 1987ko Panamerikar Jokoetako gizonezkoen banakako florete proba
* 1999ko Panamerikar Jokoetako gizonezkoen banakako florete proba
Errentaren banaketa

**Errentaren banaketak** herrialde edo eskualde batean ekoiztutako Barne Produktu Gordinaren ondorioz jasotako errenta guztien totala pertsona edo familien artean nola banatzen den adierazten du. Ez da per capita errentarekin nahastu behar: per capita errenta batezbesteko hutsa izanda, ez du islatzen errentaren banaketan dauden ezberdintasunak. Errentaren banaketa aztertzeko tresna estatistiko zenbait garatu dira, hala nola Lorenz kurba eta Giniren koefizientea. Badira probabilitate banaketa zenbait, beste alde batetik, errentaren banaketa modu egokian modelizatzen dutenak, Paretoren banaketa kasu.

Ekonomialari klasikoek, hala nola Adam Smith-ek (1723–1790), Thomas Malthus-ek (1766–1834) eta David Ricardok (1772–1823), faktoreen arteko banaketan jarri zuten arreta, hau da, diru-sarreren banaketa nola banatzen den ekoizpen-faktore primarioen artean (lurra, lana eta kapitala). Ekonomialari modernoek arreta handiagoa jarri dute gizabanakoen edo familien arteko errentaren banaketan. Errenta-oreka eta hazkunde ekonomikoaren arteko oreka eta haien arteko erlazioa aztertu dituzte, frogatuz askotan alderantzizko erlazioa dagoela.

Berdintasuna handitzeko hainbat estrategia proposatu dira: zergak igotzea, elikagaien eta bestelako gaien transferentzia,  diru-laguntzak etxebizitzarako edota langabetuentzat, oinarrizko errenta unibertsala... 

## Errentaren banaketa neurtzen munduan 
thumb|431x431px|Giniren koefizientea munduan
Giniren koefizienteak erabiliz, zenbait erakundek, hala nola Nazio Batuek (NBE) eta Estatu Batuetako Inteligentzia Agentzia Zentralak (CIA), herrialde bakoitzeko errenta desberdintasuna neurtu dute. Giniren koefizientea zehatza eta fidagarritzat hartzen da, eta asko erabiltzen da Munduko Bankuan. Neurketak 0tik 1era bitartekoak dira, 1 desberdintasun perfektua izateko eta 0 berdintasun perfektua izateko. Munduko Gini koefizientea 2016an 0,52 zen.

### Joerak 
Teoria ekonomiko estandarraren arabera, desberdintasuna handitu egiten da denborarekin herrialde bat garatu ahala, eta murriztu egiten da batez besteko diru-sarrera jakin bat lortu ahala. Teoria horri Kuznets kurba esaten zaio. Hala ere, ekonomialari garrantzitsu asko ez daude ados herrialde bat garatu ahala desberdintasuna handitzeko beharrarekin. Gainera, desberdintasunaren ondorengo murrizketa aldarrikatuari buruzko datu enpiriko kontraesankorrak daude.

Ekonomia Lankidetza eta Garapenerako Antolakundeak (ELGA) 2011ko maiatzeko txosten batek adierazi zuen ELGEko herrialdeen barruan aberats eta pobreen arteko arrakalak esanez "bere mailarik altuenera iritsi dela azken 30 urteetako balioak gaindituz, eta gobernuek berehala jardun behar dutela desberdintasunari aurre egiteko".

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errentaren desberdintasunaren neurketa

## Kanpo estekak
Roscommon

**Carrick-on-Shannon** (irlanderaz *Ros Comáin*) Irlandako Roscommoneko konderriko hiriburua da. 5.693 biztanle ditu (2011).

## Etimologia 
Irlanderazko *Ros Comáin* izenak "San Comanen basoa" esan nahi du.

## Historia 
K.a. 2000 urte inguruko aztarnak aurkitu dira indusketetan, zehazki esanda urrezko lepokoa eta bi disko.

Coman mac Faelchon abadeak V mendean monasterioa eraiki zuen bertan eta Roscommoneko apezpikua bihurtu zen. Probintziako nagusi izan zen Connachta dinastiaren sorlekua da Roscommon. XIII mendean Felim O' Connor Connachteko erregeak dominikarrentzako abade-etxea eraiki zuen eta bertan lurperatu zuten bera 1265ean. Abade-etxeak ez zuen zorte handirik izan 1270an suak eta 1308an tximistak asko kaltetu baitzuten eta Lord Audleyk jasotako dirua gerrarako erabiltzean monasterioa bertan behera gelditu zen.

Garai hartakoa da Roscommon gaztelua ere, 1269an eraiki baitzen. 1340an O’Connortarrek eskuratu zuten eta bi mendez beraiena izan zen 1569an ingelesek hartu eta Sir Nicholas Malbieren esku utzi zuten arte. 1645ean irlandarrek gaztelua hartzea lortu zuten baina Oliver Cromwellen soldaduek 1652an berreskuratu zuten. Azkenik 1690an erre egin zuten.

## Ondasun nabarmenak 
* Roscommon gaztelua: XIII. mendean normandiarrek eraikia.
* Roscommoneko abade-etxea

## Iruditegia 

Irudi:Roscommon Castle.JPG|Roscommon gaztelua
Irudi:Ros Comáin 1.jpg|Harrison Hall (Irlandako Banketxea)
Irudi:St Coman's, Roscommon - geograph.org.uk - 167246.jpg|San Coman eliza
Irudi:The Abbey Hotel - geograph.org.uk - 167248.jpg|The Abbey Hotela

## Kanpo estekak