open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Day After

***The Day After*** (euskaraz *Hurrengo Eguna*) 1983ko Nicholas Meyer estatubatuar gerra eta hondamendi filma bat da. Gerra Hotzean girotua dago, eta erasoaldi nuklear baten ondorioz NATO eta Varsoviako Ituna osatzen duten herrialdeen arteko Hirugarren Mundu Gerraren hasiera pantailaratzen da, horrek suposatzen duen hondamendi eta suntsiketarekin batera.

Bertan, Jason Robards, JoBeth Williams, Steve Guttenberg, John Cullum, John Lithgow eta Amy Madigan aktoreek antzeztu zuten.

Bi Grammy Sari irabazi zituen.

## Argumentua 
1980ko hamarkadaren erdialdea, Gerra Hotza. AEBtako misil nuklear basea aldamenean duen Kansas estatuko Lawrence udalerrian egunerokotasuna nagusi da, herritarrek euren ohiko bizitza lasaia daramatelarik. Baina mundu mailan NATO eta Varsoviako Ituna osatzen duten herrialdeen arteko tentsioa areagotuz doa, azkenean Hirugarren Mundu Gerra hasiko delarik. Horrela, bai NATO nahiz Varsoviako Ituneko herrialdeetan dauden base militarrak erasoaldi nuklearren lehenbiziko jomuga izango dira, zoritxarrez, Lawrence udalerriko herritarrak oraindik ez dakite euretako ia gehienen heriotza zigorra aurretik sinatua dagoela, AEBtaren aurkako erasoaldi nuklearren lehendabiziko jomugen artean baitaude...

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Atmosfera

[thumb|[Jupiterren atmosfera aktiboaren ikuspegia, Orban Gorri Handia agerian duela.]]

**Atmosfera** objektu astronomiko baten grabitateak bere inguruan mantentzen duen gas geruza da. Probabilitate gehiago dago atmosferari eusteko, baldin grabitatea handia bada eta atmosferaren tenperatura txikia bada.

## Lurraren atmosfera 
Lurraren atmosfera edo eguratsa Lurra inguratzen duen gas geruza da. Osagai nagusiak hauek dira: nitrogenoa (%&nbsp;78), oxigenoa (%&nbsp;21,12), argona (%&nbsp;0,93), karbono dioxidoa (%&nbsp;0,04) eta ur lurruna (aldakorra, %&nbsp;2 izatera iritsi daiteke). Gainerakoa beste gas batzuen aztarnak dira.

Atmosferak lur kanpoko erradiazioetatik babesten du, izpi ultramoreak xurgatuz (ozono geruzak egiten du lan hori). Ez du muga zehatzik, gainazaletik aldendu ahala bere dentsitatea jarraian jaisten baita. Askotan, atmosfera eta espazioaren arteko muga bezala Karman muga aipatzen da, 100 km-ko garaieran.

## Presioa 
Presio atmosferikoa lurzoruan atmosferak atmosfera barruan dauden gorputzen gainean egiten duen presioa da.

Lurreko atmosferak batez besteko 1013,25 hektopascal, hPa (baztertua milibar, mb) presioa du itsas mailan, 45º latitudean. Hala ere, Nazioarteko Unitate Sistemaren unitatea metro karratutako newton (N/m2) edo pascal (Pa) izanda, itsas mailan batez besteko presioa 101&nbsp;325 N/m2 edo Pa da. Aire hotza bada, jaisten da, presioa igoz eta antizikloi termikoak eraginez. Aldiz, beroa bada, igotzen da eta zikloi edo depresio termikoak eragiten ditu. Era berean, aire hotza eta aire beroa nahasten ez direnez, bata besteari jaitsarazten du antizikloi eta depresio dinamikoak sortuz.

## Atmosferaren geruzak 
Lurrazaletik gora, bost geruza nagusi ditu atmosferak: troposfera, estratosfera (ozono geruza duena), mesosfera, termosfera eta exosfera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberche

**Alberche** Espainiako ibai nagusietakoa da, Tajoren ibaiadarra dena.

Villafranca mendizerran, 1.800 metroko altueran, iturburua du. 177 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Talavera de la Reinatik gertu, Tajon du ahoa. Cofio eta Perales ibaiadar nagusiak ditu.

## Kanpo estekak
Cigüela

**Cigüela** edo **Gigüela** Espainiako ibai nagusietakoa da, Guadianaren ibaiadarra dena.

Cabrejas mendatean, 1.080 metroko altueran eta Júcarren iturritik gertu, iturburua du. Villarta de San Juan, Arenas de San Juan, La Puebla de Almoradiel eta Villanueva de Alcardete zeharkatu ondoren, Gigüelak Záncararekin batera, Tablas de Daimiel hezegunea betetzen du. Azkenean Guadianan du ahoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Río Gigüela. Hidrografia. Caminos naturales.Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación
Záncara

**Záncara** Espainiako ibai nagusietakoa da, Guadianaren ibaiadarra dena.

Abia de la Obispalía udalerrian, 1.020 metroko altueran, iturburua du. El Provencio eta Pedro Muñoz zeharkatu ondoren, Gigüelarekin batera, Tablas de Daimiel hezegunea betetzen du. Azkenean Guadianan du ahoa.

## Kanpo estekak
Brideshead Revisited (filma)

**Brideshead Revisited** (euskaraz *Bridesheaderako Itzulera*) 2008ko Julian Jarrold ingeles zinema zuzendariaren drama filma bat da. Erresuma Batuan aski ezaguna zen 1981eko *Brideshead Revisited* telesailaren zinemarako egokitzapena da, era berean hura Evelyn Waugh idazlearen izenburu berdineko *Brideshead Revisited* eleberrian oinarritua dagoelarik. Bertan, Emma Thompson, Matthew Goode, Ben Whishaw, Hayley Atwell eta Michael Gambon aktoreek antzeztu zuten.

Iparraldeko Yorkshire konderriko Howard gazteluan fikiziozko Brideshead etxaldea girotu eta filmatu zen.

## Argumentua 
1923. urtea, Erresuma Batua. Oxfordeko unibertsitatea, Charles Ryder gazteak Sebastian Flyte ikaslekidea ezagutu du, Lord Marchmain-en semea. Harreman estu honen ondorioz, Charles britainiar goi mailako gizarte elitistan barneratzen hasiko da, eta lehenbiziko aldiz Brideshead ezagutuko du, Flyte jauntxo familiaren etxalde ikusgarria. Han Charlesek Julia neska gaztea ezagutuko du, Sebastianen arreba, eta lehenbiziko unetik neska eder baina izaera hotzeko hartaz erabat erakarria sentituko da. Gorabeheraz beteriko garai hartan, Charles familia haren gainbeheraren lekuko zaingo da, Juliaren maitasuna beregantazeko bere gurutzada partikularrari ekingo diolarik.

## Aktoreak 
* Emma Thompson: Lady Marchmain
* Michael Gambon: Lord Marchmain
* Matthew Goode: Charles Ryder
* Ben Whishaw: Sebastian Flyte
* Hayley Atwell: Julia Flyte
* Greta Scacchi: Cara
* Patrick Malahide: Ryder jauna
* Felicity Jones: Cordelia Flyte
* Jonathan Cake: Rex Mottram
* Joseph Beattie: Anthony Blanche
* James Bradshaw: Samgrass jauna

## Kanpo estekak 
* *Brideshead Revisited* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Brideshead Revisited* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Tiétar

**Tiétar** Espainiako ibai nagusietakoa da, Tajoren ibaiadarra dena.

Gredosko mendilerroan, 1.600 metroko altueran, iturburua du. 150 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Monfragüeko Parke Nazionalean, Tajon du ahoa.

Bere ibilbidean Ávilako Santa María del Tiétar, Sotillo de la Adrada, La Adrada, Piedralaves, Casavieja, Mijares, Gavilanes, Pedro Bernardo, Lanzahita, Arenas de San Pedro eta Candeleda udalerriak, Toledoko La Iglesuela, Sartajada eta Buenaventura udalerriak eta Cáceresko La Vera eskualdea zeharkatzen ditu.

## Kanpo estekak
Jana Novotná

**Jana Novotná** (Brno, Txekoslovakia, 1968ko urriaren 2a - 2017ko azaroaren 19a) tenislari profesionala izan zen. Herritartasunez txekoslovakiar jaioa, errepublika hura desegin zenez geroztik txekiarra da. 1998an Wimbledongo txapelketa irabazi zuelako da ospetsua, bereziki. Banakako 12 Grand Slam titulu irabazi zituen, bai eta 4 Grand Slam misto ere.

## Banakako tituluak 
1988 - Adelaida

1989 - Estrasburgo

1990 - Albuquerque

1991 - Sidney, Oklahoma citi

1993 - Osaka, Brighton

1995 - Leipzig, Brighton, Essen

1995 - Linz

1996 - Madrid, Zurich, Chicago, Filadelfia

1997 -  **WTA Masterrak**, Madrid, Leipzig, Moscú

1998 - **Wimbledon**, Linz, Eastbourne, Praga

1999 - Hannover
30 Days of Night (filma)

**30 Days of Night** (euskaraz *30 Days of Night*) 2007ko David Slade estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Steve Niles eta Ben Templesmith komikigileen izenburu berdineko *30 Days of Night* komikian oinarritua dago. Bertan, Josh Hartnett, Melissa George, Danny Huston, Mark Boone Junior eta Ben Foster aktoreek antzeztu zuten.

2010ean *30 Days of Night: Dark Days* ("30 Eguneko Gaua: Gau Ilunak") izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
2010eko hamarkada, Alaska. Barrow udalerri isolatuan negualdiro eguzkia ezkutatu eta hura berriz agertu arte 30 egunez gaua da. Iluntasun baldintza hau jazotzen den denboraldi honetan udalerria setiatu, etaa bertako herritarrei odola zurrupatu eta hiltzeko prest dauden banpiroak agertuko dira. Kaos horren erdian, sheriffa (Josh Hartnett) buru duten herritar talde txiki batek 30 egun horietan nola edo hala bizirauten saiatuko dira.

## Aktoreak 
* Josh Hartnett: Eben Oleson sheriffa
* Melissa George: Stella Oleson (herriko suhiltzailea)
* Danny Huston: Marlow
* Ben Foster: kanpotarra
* Mark Boone Junior: Beau Brower
* Mark Rendall: Jake Oleson
* Amber Sainsbury: Denise
* Manu Bennett: Billy Kitka-en laguntzailea
* Megan Franich: Iris
* Joel Tobeck: Doug Hertz
* Elizabeth Hawthorne: Lucy Ikos
* Nathaniel Lees: Carter Davies
* Craig Hall: William Bulosan
* John Rawls: Zurial

## Kanpo estekak 
* *30 Days of Night* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea 
* *30 Days of Night* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
In & Out

**In & Out** (euskaraz *Barnean eta Kanpoan*) 1997ko Frank Oz ingeles zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Bertan, Kevin Kline, Joan Cusack, Tom Selleck, Matt Dillon eta Debbie Reynolds aktoreek antzeztu zuten.

Filma hau 1994ko Oscar Sarien banaketa ekitaldian Tom Hanks aktoreak *Philadelphia* filmeko antzezpenarengatik jasotako aktore onenaren Oscar Saria jasotzean eskeini zuen hitzaldian oinarritua dago. Bestalde, Hollywoodeko zinemagintzak garai hartan LGBT gaiari hurbilduz burutu zuen filma bakanetakoa izan zen.

Izenburuak LGBT giroan ohikoa den "armario barnean eta kanpoan" edo "armariotik sartu-irten" esaldiari aipamena egiten dio, alegia, jendaurrean LGBTa izatea onartu edo ezagutzera ematea.

## Argumentua 
1990eko hamarkada. AEBtako Indiana estatuko fikziozko Greenleaf udalerria. Howard Brackett (Kevin Kline) insitutuko ingeles literatura irakaslea Emily (Joan Cusack) andereinoarekin ezkontzera doa, baina une hartan ospatzen ari den Oscar Sarien banaketa ekitaldian herrikosemea eta institutuko ikasle ohia den Cameron drake aktoreak (Matt Dillon) bere eskeon hitzaldian Oscar Saria "bere antzinako literatur irakasle homosexualari eskeintzen diola" aipatuko du. Baitezpen horrek udalerri txiki hartako hautsak harrotuko ditu, ordutik aurrera Howardek ez du bizitza pribaturik izando eta gaizki ulertuak etengabe jazoko dira, irakasleak berak ere bere izaera sexuala zalantzan jartzeraino.

## Aktoreak 
* Kevin Kline: Howard Brackett
* Tom Selleck: Peter Malloy
* Joan Cusack: Emily
* Wilford Brimley: Frank Brackett
* Debbie Reynolds: Bernice Brackett
* Bob Newhart: institutuko zuzendaria
* Matt Dillon: Cameron Drake
* Whoopi Goldberg: bere burua antzeztuz
* Glenn Close: bere burua antzeztuz
* Gregory Jbara: Walter Brackett
* Shalom Harlow: Sonya
* Shawn Hatosy: Jack
* Zak Orth: Mike
* Alexandra Holden: Mérédith
* Lauren Ambrose: Vicky
* Selma Blair: Linda lehengusua

## Kanpo estekak 
* *In & Out* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Seven Brides for Seven Brothers

***Seven Brides for Seven Brothers*** (euskaraz *Zazpi anaia zazpi emaztegairentzat*) 1954ko Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendariaren musikal film bat da. Stephen Vincent Benét idazlearen ''The Sobbin' Women* istorio laburrean oinarritua dago, hura era berean Erromatar mitologiako *Sabinen bahiketa'' izeneko kondairan oinarritua dagoelarik.

Bost Oscar Saritarako izendapen jaso zituen, bakarra irabaziz: Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Adolph Deutsch eta Saul Chaplin), BAFTA Sari baterako izendapena ere jaso zuen.

## Argumentua 
XIX. mendea, AEB, Oregon. Basogintza eta zuhaitz mozketan lan egiten duten zazpi Pontipee anaia basatietako zaharrena, Adam (Howard Keel) herrian ezagutu duen Milly (Jane Powell) emaztegai ederrarekin ezkondu eta gainontzeko anaiekin batera etxolan bizitzen jartzea erabakiko du. Hura ikusirik, gainontzeko anaiek ere herrira jeitsi eta bakoitzak emaztegai bana lortzeko erabaki irmoa hartuko dute.

## Aktoreak 
Zazpi anaiak eta emaztegaiak:
* Howard Keel (Adam) eta Jane Powell (Milly).
* Jeff Richards (Benjamin) eta Julie Newmar (Dorcas).
* Matt Mattox (Caleb) eta Ruta Lee (Ruth).
* Marc Platt (Daniel) eta Norma Doggett (Martha).
* Jacques d'Amboise (Ephraim) eta Virginia Gibson (Liza).
* Tommy Rall (Flor (Florindo) eta Betty Carr (Sarah).
* Russ Tamblyn (Gideon) eta Nancy Kilgas (Alice).

## Kanpo estekak 
* *Seven Brides for Seven Brothers* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Alea (aldizkaria)

**Alea** euskarazko astekari orokorra da, Arabako lurralde historikoan banatzen dena.

## Historia 
Araban, euskarazko tokiko hedabideei zegokionez, zegoen hutsunea edo beharra ikusita, hainbat eragilek elkarlanerako bidea hasi zuten 2012ko udazkenean. Hain zuzen ere, Aiaraldea Komunikazio Leihoa, Goiena, Berria eta GEU Gasteiz Euskalduna elkartea izan ziren elkarlanerako lan horietan hasi zirenak.

2014ko azaroaren 29an, astekariaren zero zenbakia aurkeztu zuten.

2015eko urtarrilaren 16an, 'Alea' astekariak lehen zenbakia argitaratu zuen.

## Helburua 
Araban euskararen normalkuntzan eragitea da astekari honen helburu orokor eta nagusia. Horretarako tresna bezala hedabideak, eta kasu konkretu honetan, papereko aldizkaria, baliatu dituzte.

Araba bera ere kohesionatu nahi du, tokian tokiko berezitasunak mantenduz eta horien berri emanaz baina hizkuntzari loturiko herrialde mailako kohesio informatiboa lortuz. Errioxaldean, Lautadakoen berri izateko eta Zuian Araian gertatzen dena jakiteko, Trebiñu Araba dela argi utziz baina baita Añana edo Mendialdea ere, denak ere, euskararen inguruan bilduz.

## Formatua 
Astekari formatuan, 32 orrialde ditu, astero astero koloretan, Arabatik eta Arabaren berri emateko, kuadrillaz kuadrilla eta herriz herri zabalduko dena. Guztien ekarpenak jasotzeko prest dagoen proiektu ireki eta parte hartzailea da.

## Kanpo lotura 
* http://alea.eus Arabako Alea Komunikazio taldearen albiste atari digitala da. Bertan jasotzen da Arabako gaurkotasunarekin lotutako edukia: albisteak, erreportaiak, elkarrizketak, bideoak, argazki galeriak eta beste asko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Unai Etxenausia: "Alez ale, hamar bete ditu", *Berria*, 2024/11/29.
Truke (argipena)

**Truke** eta **trukatze** hitzek adiera zenbait dituzte:

* truke, dirurik gabe gaiak eta objektuak trukatzea;
** zuzenbidean, trukea edo trukatzea, kontratu mota bat;
* **truke ekonomikoak** eta **merkataritza trukeak**, merkataritzan eta merkatuetan egiten diren eragiketak;
* finatzetan, finantza-trukea edo *swap*, etorkizunean finantza-aktiboak trukatzeko kontratu mota bat;
* matematikan, trukatze-matrizea.

## Ikus, gainera 
* **Eragin-trukea**, elkarrekintza edo interakzioa.
* Borondatearen truke, gai, objektu edo zerbitzu bat eskuratzeko bakoitzak nahi duena ordaintzea.
* Txanpon baten truke, Alaitz eta Maider musika taldearen abestia.
Ideal Andaluz

1915ean argitaratutako Blas Infanteren idazlanik garrantzitsuena da. Bertan Andaluziako historia, identitate eta arazoei buruz bere iritzia emateaz gain, konponbideak proposatu zituen. Idei nagusia latifundioen kontrako aldarria bada ere, erregionalismoaren aldeko aldarrikapen argia du. Blas Infante izan zen geroago andaluzismoa deituko zitzaionaren ideologoa eta liburu hau gai honi buruz egindako libururik ezagunena.

## Liburuaren pasarte ezagunak 
## Kanpo estekak
King Arthur (filma)

***King Arthur*** (euskaraz *Arturo Erregea*) 2004ko fantasia eta abentura filma da, Antoine Fuqua estatubatuar zinemagileak zuzendutakoa. Arturiar zikloan oinarritua dago, baina Artur erregea erromatar ofiziala zela dioen aldaeran murgiltzen da. Clive Owen, Keira Knightley, Ioan Gruffudd, Stephen Dillane, Stellan Skarsgård, Ray Winstone, Hugh Dancy, Til Schweiger eta Mads Mikkelsen aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Artorius Castus (Clive Owen) Britaniako probintzia laga eta Erromara bake eta egonkortasun bila itzuli nahi duen erromatar soldadua da. Baina Erromatar Inperioa desagertzear dagoenez Arturo eta mahai biribileko zaldun sarmatek (Lanzelot, Galahad, Bors, Tristan eta Gawain / Ioan Gruffudd, Hugh Dancy, Ray Winstone, Mads Mikkelsen eta Joel Edgerton) uhartea erasotu eta konkistatu nahi duten saxoi basatiei aurre egin beharko diete. Merlin eta Ginebraren (Stephen Dillane eta Keira Knightley) gidaritzapean Arturok historiaren norantza aldatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Clive Owen: Artur erregea/Artorius Castus
* Keira Knightley: Ginebra erregina
* Ioan Gruffudd: Lancelot
* Mads Mikkelsen: Tristan
* Joel Edgerton: Gawain
* Hugh Dancy: Galahad
* Ray Winstone: Bors
* Ray Stevenson: Dagonet
* Stephen Dillane: Merlin
* Stellan Skarsgård: Cerdic
* Til Schweiger: Cynric
* Sean Gilder: Jols
* Pat Kinevane: Horton
* Ivano Marescotti: Germanus artzapezpikua
* Ken Stott: Marius Honorius
* Lorenzo De Angelis: Alecto
* Graham McTavish: erromatar ofiziala

## Kanpo estekak 
* *King Arthur* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Random Access Memories

**Random Access Memories** Daft Punk musika elektronikoko bikote frantzesaren laugarren estudio albuma da, 2013ko maiatzaren 21ean kaleratu zena. Disko hau Columbia Recordsekin aurrera atera zuten eta abeslari eta musikari askoren kolaborazioak ditu. Bost single atera zituzten horien artean «Lose Yourself To Dance» eta «Get Lucky» albumeko abesti arrakastatsuenak, biak Pharrel Williams eta Nile Rodgersen laguntzarekin.

Disko honek hiru Grammy sari lortu zituen: Urteko diskorik hoberena, Dance/Musika Elektroniko diskorik hoberena eta Ingeniaritza hoberena

## Abesti Zerrenda 
## Kanpo estekak
Ned Kelly (2003ko filma)

***Ned Kelly*** 2003ko Gregor Jordan australiar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Robert Drewe idazlearen *Our Sunshine* ("Geure Eguzki Izpia") eleberrian oinarritua dago, hura aldi berean asutraliar historia eta kultura herrikoian aski errotua dagoen Ned Kelly australiar bidelapurraren bizitzan oinarritua dagoelarik. Bertan, Heath Ledger, Orlando Bloom, Naomi Watts eta Geoffrey Rush aktoreek antzeztu zuten.

*1970eko Ned Kelly* izeneko filma ere badago, hartan The Rolling Stones ingeles rock musika talde ospetsuko Mick Jagger abeslariak Ned Kelly bidelapurra antzeztu zuelarik.

## Argumentua 
1870eko hamarkada, Australia. Ned Kelly (Heath Ledger) gauzatu ez zuen delitu baten ondorioz espetxetik atera berri den etorkin irlandar familia bateko mutil gaztea da, haren asmo bakarra bere familia eta adiskideekin berrekaltzea delarik. Halere, australiar polizia batek bere arreba modu ez ortodoxoan gorteiatzen saiatzean, gauzak korapilatu eta istiluak sortuko dira. Liskar soil batek hilketa saiakera leporatuta Kellytarren amaren espetxeratzearekin amaituko den hainbat istilu sortuaraziko ditu. Bestalde, australiar justiziak Ned Kelly beraren aurkako atzemate eta atxiloketa igorriko du. Ned Kellyk bere anai eta adiskide taldearekin batera ihes egitera derrigortua izango da, nola edo hala egoera hari amaiera jarri eta poliziaren ustelkeria frogatzen ahaleginduko direlarik, baina alferrik. Azkenean, denbora igaro hala, Ned Kelly herrialde osoko iheslari ospetsuenean bilakatuko da, australiar gobernuak haren buruarengatik zortzi mila librako saria ipiniko duelarik, ondorioz Ned Kelly eta bere taldeak biziraun ahal izateko bidelapur bilakatuko dira.

## Aktoreak 
* Heath Ledger: Ned Kelly
* Orlando Bloom: Joe Byrne
* Geoffrey Rush: Francis Hare superintendentea
* Naomi Watts: Julia Cook
* Joel Edgerton: Aaron Sherritt
* Laurence Kinlan: Dan Kelly
* Philip Barantini: Steve Hart
* Kerry Condon: Kate Kelly
* Kris McQuade: Ellen Kelly
* Emily Browning: Grace Kelly
* Kiri Paramore: Fitzpatrick
* Rachel Griffiths: Susan Scott
* Geoff Morrell: Robert Scott
* Charles Tingwell: Graham Berry
* Andrew Formosa: Park Rangerra
* Saskia Burmeister: Jane Jones
* Talia Zucker: Sarah Wicks

## Ikus gainera 
* *Ned Kelly (1970eko filma)*

## Kanpo estekak 
* *Ned Kelly* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Ned Kelly* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Praxeologia

**Praxeologia** gizakiaren portaera eta ekintzak modu objektiboan aztertzen dituen metodologia da, banakoaren borondate, asmo eta erabakietan oinarrituta, hortik printzipio orokorrak eta horietatik ondorioak ateratzeko. Natura zientzietan erabiltzen den metodo induktiboa baztertzen du. Gizarte zientzietan, eta bereziki ekonomian, erabili da.

## Kanpo estekak
Tristan

**Tristan** (britoieraz eta ; ) Bretainiako materiaren heroia eta Mahai Biribileko Zaldunetako bat da, «Tristan eta Isolda» kondaira ospetsuaren protagonista izan zena. Kondairan protagonistak ezinezko maitasuna bizitzera kondenaturik daude eta zenbait osatugabeko bertsio ditu.

Tristan Marko Kornualleskoa erregearen iloba izan zen. Osabak aginduta Isolda printzesa eraman behar zuen Kornuallesera erregea ezkontzeko. Hala ere, istripuz maitasun-edabe hartu ondoren biak maitemindu eta Tristanek bere jauna saldu zuen.

Euskarazko izena ere bada. Euskaltzaindiak jatorri zelta edo germaniarreko izena dela dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UEFAko Txapeldunen Ligako ereserkia

**UEFAko Txapeldunen Ligako ereserkia**, ofizialki **Txapeldunen Liga** (ingelesez *UEFA Champions League Anthem*, ofizialki *Champions League* deitua) UEFAko Txapeldunen Ligako ereserkia ofiziala da. Tony Britten ingeles musikagileak ereserkia jau konposatzeko garaian 1727ko Georg Friedrich Händel britainiar musikagilearen *Coronation Anthems* ("Koroaketaren Ereserkiak") musikalaneko *Zadok the Priest* ("Zadok Apaiza") deritzon zatian oinarritu zen.

1992an UEFAk bere ereserkia idatz zezan Tony Britten hautatu zuen. Behin Händelen musikalana moldatu eta ereserkia konposatuta, Royal Philharmonic Orchestrak lehenbiziko aldiz jo eta Academy of St. Martin in the Fields abesbatzak abestu zuen. Hitzak ingeles, aleman eta frantsesez dauzka.

Estreinatu eta berahala Txapeldunen Ligako ikur bilakatu zen, futbol txapelketa horretako partidu ororen hasieran entzun daitekelarik, jada futbolzale eta futbozaleak ez direnak ere aski ezaguna duten doinua bilakatu delarik.

## Hitzak 
UEFAko Txapeldunen Ligako partiduoro entzun litekeen doinuaren hitzek Txapeldunen Liga eta bertan parte hartzen duten futbol taldeen gorazarrea dira, honako hauek direlarik:

## Kanpo estekak 
* *Txapeldunen Ligako Ereserkia* entzungai eta hitzak irakurgai. Youtube.com
Pello Mariñelarena

**Pello Mariñelarena Imatz** (Etxarri Aranatz, Nafarroa Garaia, 1963ko azaroaren 19a - Paris, Frantzia, 1993ko maiatzaren 15a) ETA erakunde armatuko kidea izan zen. Espetxean zeukatela, 1993ko maiatzaren 15ean hil zen Parisko Antoine Beclere ospitalean Fresnes espetxeko ospitaletik bertara eraman ondoren. Amnistiaren Aldeko Batzordeek salatu zuten mediku arretaren faltagatik hil zela.

## Bizitza 
Telesforo eta Benita gurasoen seme gazteena zen. Aita, lanbidez gidari, Pellok 12 urte zituela hil zen. Bestelako baliabide ekonomikorik gabe, amak Udaletxean garbitze lanak eginez atera zuen familia aurrera.

Lehen eskolak jaioterriko monjetan egin zituen. Gero Lakuntzako lanbide heziketa eskolan jardun zuen, eta Zumarragan mekanikari ikasketak egin zituen.

16 urterekin ekin zion lanari, familiako egoeraz kezkatuta. Dirua lortzeko denetatik egiten zituen: mendian perretxikoak bildu, igerilekuan lanean... Kisuskile hasi zen eraikuntza enpresa batean, eta behin ofizioa ikasita, 20 urterekin, bere kabuz hasi zen bere enpresa sortuta. Garai horretan ETAn ere hasi zen lanean.

Drogak harrapatu zuen eta horren mendekotasuna gainditzeko, Mondoñedoko (Lugo) El Patriarca desintoxikazio zentrora joan zen familiaren laguntzaz.

Zentroan lau hilabete zeramatzala, Mariñelarenarekin batera ETAko komandoan ziharduten lagunak atxilotu zituzten, eta guardia zibilak bila joan zitzaizkion, baina horretaz ohartu eta handik ihes egitea lortu zuen. Menditik ihes egin zuen, eta handik bi hilabetetara pasatu zen Iparraldera.

### Espetxealdia eta heriotza 
1990eko azaroaren 30ean Bretainian atxilotu zuten. Parisko La Santé espetxean sartu zuten. Kartzelan bi urte eta erdi zeramatzala, gaizki sentitzen hasi zen. HIES diagnostikatu zioten. Arreta mediko egokirik gabe eta kartzelako osasun baldintza penagarrietan, hilabete batera hil zen 1993ko maiatzaren 15ean hil zen Parisko Antoine Beclere Ospitalean Fresnesko Ospitaletik bertara eraman ondoren.

## Idatziak eta margolanak 
Ihesean, klandestinitatean bizitzera behartuta, pinturan eta poesian zaletu zen. Gero espetxean jarraitu zuen idazten eta margotzen. Ehun koadro baino gehiago egingo zituen. Amnistiaren Aldeko Batzordeek idatzi eta margo lan horietako hainbat bildu eta liburu baten argitaratu zituen 1993an.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
∗ Jose Maria Arakama Imatz eta Felix Alzelai Iriarte: «Pello Mariñelarena, demokraziak eraila», *Guaixe*, 2008-05-16.
∗ «Pello Mariñelarena gogoan izan zuten», *Guaixe*, 2008-05-20.
∗ «Pello Mariñelarena, 1993», *literaturakoadernoak.org*.

## Bibliografia 
* *Euskadi eta Askatasuna*. Txalaparta. 9. liburukia. Andoain, 2005. 
*  Ricardo Zabalza kolektiboa: *Voluntarios. Semillas de libertad*. Txalaparta. Tafalla, 2000.
The Horse Whisperer (filma)

**The Horse Whisperer** (euskaraz *Zaldiei xuxurlatzen zien gizona*) 1998ko Robert Redford estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktorearen drama filma bat da. Nicholas Evans idazlearen *The Horse Whisperer* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Robert Redford, Kristin Scott Thomas, Sam Neill, Dianne Wiest eta Scarlett Johansson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Grace (Scarlett Johansson) eta bere lagun Judith zaldiz paseatzera atera eta kamioi trailer batek jo eta istripu izugarria izango dute. Judith eta bere zaldia bertan hilko dira, aldiz, Grace eta bere zaldia (Pilgrim) larriki zaurituak suertatuko direlarik. Istripua jazo zenetik zaldi basatia bilakatu den Pilgrim zuzpertzeko azken saildi bat egiteko asmoz, Gracen ama den Aniek (Scott Thomas) Montanara joan eta han zaldiak sendatu eta osatzeko gai den Tom Booker (Robert Redford) cowboy bisitatuko du.

## Aktoreak 
* Robert Redford: Tom Booker
* Kristin Scott Thomas: Annie MacLean
* Sam Neill: Robert MacLean
* Dianne Wiest: Dianne Booker
* Scarlett Johansson: Grace MacLean
* Chris Cooper: Frank Booker
* Cherry Jones: Liz Hammond
* Ty Hillman: Joe Booker
* Kate Bosworth (kredituetan Catherine Bosworth gisa): Judith
* Jessalyn Gilsig: Lucy, Annieren laguntzailea
* Jeanette Nolan: Ellen Booker andrea

## Kanpo estekak 
* *The Horse Whisperer* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Sergeant Rutledge

**Sergeant Rutledge** (literalki *Rutledge Sarjentua*, Euskal Herrian *Sarjentu Beltza* izenburuaz ezaguna) 1960ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Bertan, Woody Strode eta Jeffrey Hunter aktoreek antzeztu zuten.

Forden western filma asko bezala hau ere Utah estatuko Monument Valley haranean filmatu zen.

## Argumentua 
1880ko hamarkada, AEBak. Arizonako Fort Linton gotorlekuan neska gazte zuri baten bortxaketa eta hilketa leporatu zaion Braxton Rutledge (Woody Strode) arraza beltzeko sarjentuaren aurkako epaiketa edo gerra kontseilua hasi da. Rutledge sarjentua betidanik militar ausart eta eredugarria izan da, baina orain armadak hura erruduna dela uste du.

## Aktoreak 
* Woody Strode : Braxton Rutledge sarjentua
* Jeffrey Hunter : Tom Cantrell tenientea
* Constance Towers : Mary Beecher
* Billie Burke : Cordelia Fosgate
* Juano Hernández : Matthew Luke Skidmore sarjentua
* Willis Bouchey : Otis Fosgate kolonela
* Carleton Young : Shattuck kapitaina
* Judson Pratt : Mulqueen tenientea

## Kanpo estekak 
* *Sergeant Rutledge* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Sergeant Rutledge* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Batman (telesaila)

***Batman*** 1960ko hamarkadako AEBetako superheroi telesail bat da, Bob Kane eta Bill Finger komikigileen *Batman* superheroiaren komikietan oinarritua. Bertan, Adam West, Burt Ward, Alan Napier, Neil Hamilton, Stafford Repp, Madge Blake, Yvonne Craig eta Cesar Romero aktoreek antzeztu zuten. Telesailaren William Dozier sortzailea berak narratzailearen ahotsa ipini ohi zuen.

Euskal Herrian ETB1an euskaraz eta ETB2an gaztelaniaz aireratu zen.

Telesail horen sarrerako eta amaiera kredituetako "Batman Theme" doinu edo abestia Neal Hefti musikariak konposatu zuen, gainontzeko musika Nelson Riddle eta Billy May musikariek ondua. *The Jam* talde ingelesak haren bertsio bat egin zuen *In the City* bere lehen diskoan.

Gaur egungo *Batman* filmak ez bezala, telesail horren arrakasta itzela inongo efektu berezirik gabeko superheroiaren nolabaiteko parodia zelakoan datza, Batman antzezten zuen Adam West aktoreak galai planta izan arren, ohiko superheroiek eta Batman berea ez bezala fisikoki sasoi bete-betean ez baitzegoen. Bestalde, borrokaldietan kolpeak eta ukabilkadak onomatopeien hizkiekin eta musikarekin irudikatzen ziren, komikiak bailiran. Telesailak eta pertsonaiek 1960ko hamarkadako Beat belaunaldiaren estetika izateak ere telesailaren hedapenean zerikusi handia izan zuen.

Bestalde, telesailak bere moraltasun ukitu edo hiritartasun alhokuak ere bazituen, adibidez, protagonistek gidatu aurretik segurtasun gerrikoa jarri behar zela maiz aipatu ohi zuten, bai eta haur eta nerabeek etxekolanak egin behar zituztela, gainera bitxikeria gisa, Batman eta Robinek inoiz ez zuten alkohol tantarik edan, aldiz, edonora zihoazela ere beti esnea edateko eskatzen zuten.

## Aktoreak 
* Batman / Bruce Wayne - Adam West
* Robin / Dick - Burt Ward
* Alfred maiordomoa - Alan Napier
* O'Hara poliziaburua - Stafford Repp
* Gordon komisarioa - Neil Hamilton
* Joker - César Romero
* Pinguino - Burgess Meredith
* Asmakizun - Frank Gorshin/John Astin
* Kateme - Julie Newmar / Lee Meriwether / Eartha Kitt
* Narratzailea - William Dozier (telesailaren sortzailea eta ekoiztailea)
* Barbara Gordon / Batneska - Yvonne Craig

## Iruditegia 

Irudi:Adam West Yvonne Craig Batman Batgirl 1967.JPG|Batman (Adam West) eta Batneska (Yvonne Craig).
Irudi:Batman villains The Penguin The Riddler The Joker 1967.JPG|Gaizkile hirukote nagusia: Pinguino (Burgess Meredith), Asmakizun (Frank Gorshin) eta Joker (César Romero).
Irudi:Julie Newmar Catwoman Batman 1966.JPG|Kateme (Julie Newmar).
Irudi:Yvonne Craig Batgirl 1967.JPG|Batneska (Yvonne Craig).

## Kanpo estekak 
* *Batman* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Batman* telesaileko sarrera eta amierako doinua edo abestia entzungai. Youtube.com
* *The Jam* taldearen bertsioa.
Karitate (ongintza)

thumb|200px
**Karitatea** edo **ongintza** beharra dutenei laguntzeko gogoa eta praktika da, bereziki janaria, aterpea eta osasun arreta eskainiz edo horiek eskaintzeko baliabideaz emanez.

## Ikus, gainera 
* Altruismoa
* Filantropia
* Limosna

## Kanpo estekak
Limosna

thumb|200px
**Limosna**, **amoina** edo **erremusina** beste bati laguntzeko ematen den dirua edo janaria da, karitate ekintza moduan eta trukean ezer eskatu gabe. Erlijio anitzetan agindu eta gomendatzen da, bereziki ekintza sinboliko moduan.

## Ikus, gainera 
* Eskalea

## Kanpo estekak
Howards End (filma)

***Howards End*** (Euskal Herrian *Howards Enderako itzulera*) drama filma da, James Ivory ingeles zinemagileak 1992an zuzendutakoa . E. M. Forster idazlearen *Howards End* eleberrian oinarritua dago. Anthony Hopkins, Vanessa Redgrave, Helena Bonham Carter eta Emma Thompson izan ziren antzezle nagusiak.

Filma honek 10 Oscar sarietarako izendapenak jaso zituen, eta hiru iranazi zituen: Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Emma Thompson), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Luciana Arrighi eta Ian Whittakereta), Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Ruth Prawer Jhabvala). 2 Urrezko Globo Sari eta 2 BAFTA Sari ere irabazi zituen.

## Argumentua 
Eduardoar Aroko, Ingalaterra (1901-1910). Ruth Wilcox (Vanessa Redgrave) adindun anderea Margaret (Emma Thompson) emakume gaztearen adiskidea egin eta hari ondorengotzan Howard End izeneko etxaldea laga dio. Margareten arreba Helen (Helena Bonham Carter) Paul Wilscox gazteaz (Joseph Bennett) maitemindua dago, baina azkenean Helen eta Paulen aita den Wilvox jauna (Anthony Hopkins) alargundu berriarekin ezkondu eta Helen haurdun geldituko da.

## Aktoreak 
* Anthony Hopkins - Henry Wilcox
* Vanessa Redgrave - Ruth Wilcox
* Helena Bonham Carter - Helen Schlegel
* Emma Thompson - Margaret Schlegel
* James Wilby - Charles Wilcox
* Samuel West - Leonard Bast
* Simon Callow - hizlaria
* Prunella Scales – Izeba Juley
* Jemma Redgrave - Evie Wilcox
* Adrian Ross Magenty - Tibby Schlegel
* Joseph Bennett - Paul Wilcox
* Susie Lindeman - Dolly Wilcox
* Nicola Duffett - Jacky Bast
* Mark Payton - Percy Cahill
* Jo Kendall - Annie
* Barbara Hicks - Avery andereinoa
* Peter Cellier – Fussell kolonela
* Crispin Bonham-Carter - Albert Fussell

## Kanpo estekak 
* *Howards End* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Espainiako futbol ligako erregional mailak

**Espainiako futbol ligako erregional mailak** txapelketa ez-profesionalak dira, hirugarren mailaren azpian daudenak eta Federazio autonomikoek kudeatzen dituztenak. Euskal taldeei dagokienez hiru federaziotan banaturik daude, eta federazio bakoitzak bere sistema propioa dauka.

## Euskal Autonomi Erkidegoa 
## Nafarroako Foru Erkidegoa 
## Errioxako Autonomi Erkidegoan 
SD Oyonesa (Araba) eta CD Vianés (Nafarroa) taldeek gertutasunagatik Errioxan jokatzen dute, lehen taldeek Hirugarren maila RFEF-n eta harrobiko taldeek Erregional Preferentean.

## Kanpo estekak 
*  Antonio Valencia Ruiz-en Erregionaleko datu historikoen bilduma
The Professionals

***The Professionals*** (euskaraz *Profesionalak*) 1966ko Richard Brooks estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Bertan, Burt Lancaster, Lee Marvin, Claudia Cardinale, Robert Ryan, Woody Strode, Jack Palance eta Ralph Bellamy aktoreek antzeztu zuten.

Filma honek 3 Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen.

## Argumentua 
Joe Grant (Ralph Bellamy) Texasko petrolio enpresaburuak Jesús Raza (Jack Palance) kapitaina buru duen mexikar mertzenario banda batek bahitu duen bere emaztea (Claudia Cardinale) askatzeko asmoz lau texastar beterano kontratatu ditu (Burt Lancaster, Lee Marvin, Robert Ryan eta Woody Strode). Texastarrek mexikar taldearen aztarnak jarraitu eta Mexikon barneratuko dira.

## Aktoreak 
* Burt Lancaster ... Bill Dolworth
* Lee Marvin ... Henry 'Rico' Fardan
* Claudia Cardinale ... Maria Grant andereinoa
* Robert Ryan ... Hans Ehrengard
* Woody Strode ... Jake Sharp
* Jack Palance ... Jesus Raza
* Ralph Bellamy ... Joe Grant
* Joe De Santis ... Ortega
* Rafael Bertrand ... Fierro
* Jorge Martínez de Hoyos ... aker artzaina
* Marie Gomez ... Chiquita
* José Chávez ... iraultzailea
* Carlos Romero ... iraultzailea
* Vaughn Taylor ... bankaria

## Kanpo estekak 
* *The Professionals* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Quiz Show

**Quiz Show** 1994ko Robert Redford estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktorearen drama filma da, Richard Goodwin idazlearen *Remembering America* liburuan oinarritua. 1950eko hamarkadan AEBetan *Twenty One* telebista lehiaketan jazotako lehiaketen eskandaluaren afera kontatzen da. Bertan, John Turturro, Rob Morrow eta Ralph Fiennes aktoreek antzeztu zuten.

Lau Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, nahiz eta bakar bat bera ere irabazi ez izan. Lau Urrezko Globo Sari eta bi BAFTA Sarien izendapen ere jaso zituen.

## Argumentua 
1950eko hamarkada, AEBetan. *Twenty One*  telebista lehiaketa da, herrialde osoan oso ezaguna; bertan Charles Van Doren (Ralph Fiennes) lehiakideak Herbert Stempel (John Turturro) lehiakidea —ordu arte garaizina zirudien arren— kanporatu du. Baina... hori guztia normala, garbia eta zuzena izan al da?

## Aktoreak 
* John Turturro: Herbie Stempel
* Rob Morrow: Dick Goodwin
* Ralph Fiennes: Charles Van Doren
* Paul Scofield: Mark Van Doren
* David Paymer: Dan Enright
* Hank Azaria: Albert Freedman
* Christopher McDonald: Jack Barry
* Johann Carlo: Toby Stempel
* Elizabeth Wilson: Dorothy Van Doren
* Allan Rich: Robert Kintner
* Mira Sorvino: Sandra Goodwin
* George Martin: presidentea
* Paul Guilfoyle: Lishman
* Griffin Dunne: kontularia
* Michael Mantell: Pennebaker

## Kanpo estekak 
* *Quiz Show* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Bizkaiko Ohorezko futbol maila

**Bizkaiko Ohorezko futbol maila** Espainiar Estatuko futbol liga sistemako seigarren maila da, Bizkaian jokatzen dena. 2021ean izandako berrantolaketaren ondorioz bosgarren maila izatetik seigarren maila izatera pasa zen.

## Egitura 
18 taldek jokatu izan dute eta irabazlea Euskadiko hirugarren mailara igotzen zen. Azkenengo biak berriz Lurraldeko Preferentera jeisten ziren. Kopuru hauek aldagarriak ziren, hirugarren mailatik talde bizkaitarrak jeisten ziren edo ez ikusi ondoren.

2020-21 denboralditik aurrera bi multzo osatzen dira lehenengo fasea jokatzeko. Ondoren multzo bakoitzeko bost onenek igoera fasea jokatzen dute eta gainerakoek mantentze-fasea. Igoera faseko txapelduna Hirugarren maila RFEF-ra igotzen da eta bigarrenak play-offak jokatzen ditu Arabako eta Gipuzkoako bigarrenekin.

## Palmaresa 
* ¹ 2020ko martxoan COVID-19 pandemiaren erruz Liga bertan behera gelditu zen eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen.

## Ikus, gainera 
* Espainiako futbol ligako erregional mailak

## Kanpo estekak 
*  Antonio Valencia Ruiz-en Erregionaleko datu historikoen bilduma
Proteinen katabolismo

**Proteinen katabolismoa** proteinak aminoazido bihurtu, eta aminoazido horien ondorengo degradazioan datza. Entzima espezifiko batzuk (proteasak) dira proteinen lotura peptidikoak puskatzen dituztenak, aminoazidoak sortuz. Gluzido eta lipidoen katabolismoaren aldean, proteinen katabolismoa ez da garrantzi handikoa ikuspuntu metabolikotik, zelulek ez baitute egoera normal batean proteinak erabiltzen energia lortzeko. Aparteko egoeretan (baraualdian, esaterako) besterik ez dira proteinak erregai gisa erabiltzen gorputzean.

Hala ere, aparteko egoera horietan, edo gorputzean aminoazido asko daudenean (hots, gehiegizko aminoazido kopurua dagoenean, dauden guztiek proteinak eratu dituztenean), gehiegizko aminoazido horiek gibelera iristen dira, eta bertan desaminazio prozesua gertatzen da:

: Aminoazidoa + H2O → NH4+ + zetoazidoa

Desaminazioa aminoazidotik amino taldea kendu eta molekula hori zetoazido bilakatzea da. Zetoazidoa (oxalazetatoa, alfa zetoglutaratoa...) Krebs ziklora pasa daiteke zuzenean, eta honen ondorioz CO2, H2O eta ATP sortzen dira. Baita eraldatu egin daiteke ere, Krebs ziklora sartu aurretik, pirubato edo azetil-CoA bihurtuz, esaterako.

Zetoazido horiek ere glukosa edo gantz-azidoen sintesian parte har dezakete, Krebs ziklora joan beharrean.

Desaminazioaren ondorioz agertzen den amoniakoa toxikoa da animalientzat, eta desagertu egin behar da: arrainek zuzenean kanporatzen dute, intsektuek, hegaztiek eta narrastiek amoniakoa azido uriko bihurtu eta modu horretan kanporatzen dute, eta ugaztunek amoniakoa urea bihurtzen dute gibelean (urearen zikloaren bidez), eta gernuaren bidez kanporatu.

## Kanpo estekak
Indar Armagiña

**Indar Armagiña** edo **IA** Eibar KE futbol taldearen jarraitzaile gazteen taldea da, 2014an sortua. Debuta Eibar - Sporting partidan egin zuten.

Indar Armagiñaren goiburua: «Gazte talde bat, ideia batekin. BETI EIBAR. 1940.»

## Kanpo estekak 
* Indar Armagiñaren Twitter kontua
* Indar Armaginaren argazki bat
To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar

'*T*o Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar'''* (euskaraz "Wong Foori, eskerrik asko denarengatik! Julie Newmar")  Beeban Kidron ingeles zinema zuzendariaren 1995eko komedia filma da. Bertan, Wesley Snipes, Patrick Swayze, John Leguizamo eta Stockard Channing aktoreek antzeztu zuten.

Urte bat aurretik estreinatu zen *The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert* ("Priscillaren abenturak, basamortuko erregina") australiar filmarekin antza handia du.

## Argumentua 
1990eko hamarkada, AEBak. Hiru drag queenek (Wesley Snipes, Patrick Swayze eta John Leguizamo) herrialde hartako Erregina Lehiaketa Nazionalean parte hartu ahal izateko, New Yorketik Hollywooderako bidaiari ekin diote. Bidaiaren erdian autoa matxuratu eta tokitian dagoen herri isolatu batera iritsi dira: bertakoen bizimodua arras aspergarria eta tristea da.

## Aktoreak 
* Patrick Swayze: Vida Boheme
* Wesley Snipes: Noxeema Jackson
* John Leguizamo: Chi-Chi Rodríguez
* Stockard Channing: Carol Ann
* Blythe Danner: Beatrice
* Arliss Howard: Virgil
* Jason London: Bobby Ray
* Jennifer Milmore: Bobbie Lee
* Chris Penn: Dollard sheriffa
* Melinda Dillon: Merna
* Beth Grant: Loretta
* Alice Drummond: Clara
* Michael Vartan: Tommy

### Kameoak 
* Julie Newmar: bere burua antzeztuz
* Naomi Campbell: jatetxeko neska
* Joseph Arias: Joey Arias
* Lady Bunny: lehiaketako partaidea
* Miss Understood: bere burua antzeztuz
* Candis Cayne: bere burua antzeztuz
* Miss Coco Peru: bere burua antzeztuz
* Quentin Crisp: New Yorkeko lehiaketako epailea
* Flotilla DeBarge: New Yorkeko lehiaketako epailea
* RuPaul: Rachel Tension
* Robin Williams: John Jacob Jingleheimer Schmidt

## Kanpo estekak 
* *To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Furoshiki

thumb|200px
 oihal zati laukizuzena da, bereziki Japonian erabilia opariak, janariak eta beste objektuak bildu eta garraiatzeko. Horretaraki, oihala tolestu eta puntekin korapilatu egiten da. Berrerabili daitekeen bilgarria izanik, furoshikiaren erabilera sustatu ohi da, ingurumenaren aldeko keinu moduan.

## Kanpo estekak 
* Furoshikiz egindako pardelak
Pixoihal

thumb|200px
**Pixoihala**, **maiola**, batzuetan **fardela** ere deitua, kaka eta pixa zuzenean jasotzeko jantzi xurgatzaile bat da, gerriaren inguruan jartzen dena, genitalak eta ipurdia bilduz. Pixa edo kaka jarioa kontrolatu ezin duten pertsonek erabiltzen dute.

## Kanpo estekak
Alice in Wonderland (2010eko filma)

**Alice in Wonderland** (euskaraz *Alice Lurralde Miresgarrian*) Tim Burton estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko filma bat da. Lewis Carroll idazlearen *Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian* eta *Ispiluan barrena eta Alicek han aurkitu zuena* eleberrietan oinarritua dago. Bertan, Johnny Depp, Mia Wasikowska, Helena Bonham Carter, Anne Hathaway, Crispin Glover, Stephen Fry, Alan Rickman, Michael Sheen eta Timothy Spall aktoreek antzeztu zuten.

Filma honek 3 Oscar Sarietarako izendapenak jaso eta 2 irabazi zituen: Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Robert Stromberg eta Karen O'Hara) eta Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Colleen Atwood).

2016an *Alice Through the Looking Glass* (*Alizia Ispiluan Zehar*) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Alicia (Mia Wasikowska) 19 urtetako neska Victoriar Aroko etxalde batean ospatzen den jende aspergarriaz beteriko goi mailako festa batera joan da. Jendaurrean ezkontza proposamen bat jasotzera doala ohartzean, untxi txuri baten atzetik ihesi atera zuela 10 urte egona zen Lurralde Miresgarrian amaituko du. Lurralde hau Erregina Gorriak (Helena Bonham Carter) bere ahizpa den Erregina Txuria (Anne Hathaway) erregetzatik kendu arte herrialde baketsua zen, baina bertako biztanleak matxinatzeko zain daude, horretrako Aliceren laguntzaren zain daudelarik.

## Aktoreak 
* Mia Wasikowska: Alice
* Johnny Depp: Tarrant Hightopp, Kapelagile Eroa.
* Helena Bonham Carter: Iracebeth, Erregina Gorria.
* Anne Hathaway: Mirana, Erregina Txuria.
* Crispin Glover: Ilosovic Stayne.
* Marton Csokas: Charles Kingsley, Aliceren aita.
* Lindsay Duncan: Helen Kingsley, Aliceren ama.
* Jemma Powell: Margaret, Aliceren ahizpa.
* Frances de la Tour: Imogene, Aliceren osaba.
* John Hopkins: Lowell, Aliceren ahizparen senarra.
* Tim Piggott-Smith: Lord Ascot
* Geraldine James: Lady Ascot
* Leo Bill: Hamish Ascot, Aliceren senargaia.
* Matt Lucas: Tweedledum eta Tweedledee.
* Alan Rickman: Absolem, Beldar Urdina.
* Crispin Glover: Bihotzezko Jota, Bihotzezko Erreginaren konfidantzazko laguntzailea.
* Christopher Lee: Jabberwocky.
* Eleanor Tomlinson: Fiona Chataway, Alicek Untxi Txuriaren atzemateari ekin aurretik ezagutzen duen neskato desatsegina.
* Stephen Fry: Cheshireko Katua
* Michael Sheen: Untxi Txuria

## Kanpo lotuak 
* *Alice in Wonderland* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 

## Kanpo estekak
Maracanazo

**Maracanazo**a (edo **Maracanaço**a) 1950eko Brasilgo Munduko Futbol Txapelketako finalean Uruguaiko futbol selekzio nazionalak Brasilgo futbol selekzio nazionalari 1-2ko emaitzaz irabazi zion futbol partiduari deritzo, iragarpen guztiak apurtu baitzituen. Finala 1950eko uztailaren 16an jokatu zen Maracanã estadioan: horrexegatik du izen hori.
thumb|left|250px

Berez, Brasilgo selekzioak Mundiala irabazteko, berdinketa nahikoa zuen; arrazoi hori zela kausa, partidua hasi aurretik, brasildar askok garaipena ospatu zuten. Horren ondorioz, finaleko behin-betiko ustekabeko emaitza hori brasildarrentzat sekulako jipoia eta are tragedia nazionala ere izan zen.

Brasildarren golegilea Friaça (46. min.) izan zen; aldiz, uruguaitarren golak Juan Alberto Schiaffino (66. min.) eta Alcides Ghiggia (79. min.) futbolariek sartu zituzten.

thumb|227x227px|Uruguaiko selekzioa, 1950eko munduko txapelketa.

thumb|226x226px|Brasilgo selekzio, 1950ean.

## Kanpo estekak
Filipe VI.a (argipena)

**Filipe VI.a** zenbait erregeren deitura da:
* Filipe VI.a Espainiakoa (1968 – ), Espainiako errege 2014az geroztik.
* Filipe VI.a Frantziakoa (1293 – 1350), Frantziako errege 1328-1350 bitartean.
Roberto Sainz del Olmo

**Roberto Sainz del Olmo** (Portugalete, Bizkaia, 1965 &ndash; Aranjuez, Espainia, 2006ko martxoaren 3a) LAB sindikatuko ordezkaria zen. 2003ko irailaren 9an atxilotu zuten Ana Lopez neskalagunarekin batera. Biak espetxeratu zituzten ETAri laguntza ematea leporatuta. 2006ko martxoaren 3an hil zen Aranjuezko Madrid VI espetxean, bihotzekoak jota.
Gipuzkoako Ohorezko Erregionala

**Gipuzkoako Ohorezko Erregionala** Espainiar Estatuko futbol liga sistemako seigarren maila da, Gipuzkoan jokatzen dena.

## Historia 
1913 urtean Iparraldeko Federazioak Bizkaiko Herrialde Txapelketa antolatu zuen eta bertan euskal taldeak aritzen ziren. 1918an Real Unión taldeak irabazi zuen, talde gipuzkoarren garaipen bakarra izan zen. Urte hartan Gipuzkoako Federazioa sortu zen eta Gipuzkoako Herrialde Txapelketa antolatu zuen. Bertan Real Unión eta Erreala izan ziren nagusi.

Erregional Preferentea 1949-1950 denboraldian abiatu zen. 50. 60. eta 70. hamarkadetan hainbat sistema desberdin erabili izan ziren. 1987 arte talde arabarrek ere Gipuzkoako Erregional Preferentean jokatu zuten, baina orduan bitan banatzea erabaki zen. 2007an izena aldatu zitzaion, **Ohorezko Erregionala** deituz, eta azpiko kategoriari ezarri zitzaion Erregional Preferente izena.

2021-22 denboraldian berrantolaketa bat egin zen Espainiako futbol sisteman eta Gipuzkoako Ohorezko Erregionala 5. kategoria izatetik 6. kategoria izatera pasa zen.

## Egitura 
18 taldek jokatzen dute eta irabazlea Euskadiko hirugarren mailara igotzen da. Azkenengo biak berriz Gipuzkoako Erregional Preferentera jeisten dira. Kopuru hauek aldagarriak dira, hirugarren mailatik talde gipuzkoarrak jeisten diren edo ez ikusi ondoren.

## Palmaresa 
### Lehenengo urteak (1951-1976) 
Izen eta egitura aldaketa ugari izan zituen txapelketak. Gehienetan bi fase jokatu ziren, fase erregularra eta txapeldun izendatzeko fasea.

### Erregional Preferentea (1976-1987) 
Multzo bakarra osatu zen Araba eta Gipuzkoako taldeekin. Ligan lehena gelditzen zena zen txapelduna.

### Gipuzkoarrak bakarrik (1987- ) 
1987-88 urtetik aurrera talde gipuzkoarren maila izan zen, arabarrek beren Erregional Preferentea eratu baitzuten. Aurrera Ondarroa eta Lesakako Beti Gazte ere gertutasunagatik Gipuzkoako Erregionalean sartuta egon dira baina 2015ean Aurrera Bizkaiko sistemara pasa da.

* ¹ Bi multzo jokatu ziren 1952 eta 1958 artean eta 1961 eta 1968an. Ondoren multzo bakoitzeko bi lehenen arteko play-offa jokatzen zen txapelduna erabakitzeko.
* ² Ligako fase erregularra jokatu ondoren lau lehenen arteko play offa jokatu zen txapelduna erabakitzeko, 1962-1965 eta 1969-1976 artean.
* ³ 1965-66 eta 1966-67 denboraldietan bi multzo izan ziren eta bakoitzeko lehenengo lauek play offa jokatu zuten txapelduna erabakitzeko. Denboraldi hauetan beraz bi txapeldun izan ziren.
* 4 2020ko martxoan COVID-19 pandemiaren erruz Liga bertan behera gelditu zen eta une horretan zegoen sailkapena ofizial bihurtu zen.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako futbol ligako erregional mailak

## Kanpo estekak 
*  Antonio Valencia Ruiz-en Erregionaleko datu historikoen bilduma
Igor Angulo (argipena)

**Igor Angulo** euskal herritar hauen izen-deiturak dira:

* Igor Angulo Alboniga (1984 – ), futbolaria.
* Igor Angulo Iturrate (1973 – 2006), ETAko kidea.
Leonor Borboikoa

**Leonor Borboikoa Ortiz** (Madril, 2005eko urriaren 31) egungo Asturiasko printzesa da, Filipe VI.a Espainiakoaren eta Letizia Ortizen alaba da. Espainiako tronurako ondorengotzan lehendabizikoa da, bigarrena Sofia bere ahizpa izanik.

Nafarroako konkistatik aurrera, Espainiako ondorengoak Vianako Printzearen titulua ere aldarrikatu du.