open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marina Goliadkina

**Marina Sergeievna Goliadkina** errusieraz Марина Сергеевна Голядкина, (Donetsk, Donetskeko oblasta (Ukraina), 1997ko ekainaren 13a), igeriketa sinkronizatuan aritzen den Ukrainan jaiotako kirolari errusiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezkoa lortu zuen ROCen taldea ordezkatzen, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Marina Goliadkina, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Polina Komar, Mariya Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k. Kontuan	izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pomona College

**Pomona Unibertsitatea** (ingelesez *Pomona College*) Claremont-en (Kalifornia, AEB) dagoen arte liberalen unibertsitate pribatua da.  San Gabriel mendikatearen magalean kokatua, 1887an sortu zuten kongregazionalistek, Ingalaterra Berriko unibertsitateetan oinarrituta. 1920ko hamarkadan Claremont Colleges Partzuergoko kide fundatzaile bihurtu zen.

Pomona lau urteko graduko erakundea da eta 1.700 ikasle inguru matrikulatu zituen AEBetako 50 estatu eta 63 herrialde guztiak ordezkatuz 2018ko udazkenean  Unibertsitateak 48 espezializazio eta 600 ikastaro eskaintzen ditu, nahiz eta ikasleek 2.000 ikastaro osagarri baino gehiago eskuratzeko aukera izan Claremont-eko gainerako unibertsitateetan.  Unibertsitateko 57 hektareako campus nagusia San Gabriel mendikatearen magaletik gertu dagoen egoitza-komunitate batean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorenzo Zazzeri

**Lorenzo Zazzeri** (Florentzia (Italia), 1994eko abuztuaren 9a) igeriketan aritzen den kirolari italiarra da.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zituen:*4x100 m estilo libreko errelebo*an zilarrezkoa Italiako taldearekin 3.10,11ko denbora eginez, AEBko taldearen atzetik (urrezkoa, 3.08,97koarekin) eta Australiakoaren aurretik (brontzezkoa, 3.10,22koarekin) sailkatuz. Italiako taldea igerilari hauek osatu zuten: Alessandro Miressi, Thomas Ceccon, Lorenzo Zazzeri, Manuel Frigo eta Santo Condorelli-k.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, brontzeko domina bat eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
There Must Be More to Life Than This

***There Must Be More to Life Than This*** Freddie Mercuryren *Mr. Bad Guy* bakarkako albumeko zortzigarren abestia da, 1985eko apirilaren 29an argitaratua, Columbia Records disketxearekin.

Abestia, originalki, 1982ko *Hot Space* diskorako grabatu zen, baina ez zen sartu albumean, azkenean. Lehenago, Mercuryk Michael Jacksonekin grabatu zuen, dueto gisa, beste bi abestirekin batera, *State of Shock* (beranduago Mick Jaggerrek berriro landu zuena the Jacksonsen bertsio baterako) eta *Victory*, inoiz argitaratu ez zena. 

## Queenen eta Michael Jacksonen bertsioa 
2009an Michael Jakson hil zenean, Brian May Queeneko gitarra-jotzaileak eta Roger Taylor bateristak Mercury/Jackson dueto guztiak bildu eta 2012an argitaratzeko plana egin zuten. Hala ere, Taylorrek esan zuen Michael Jacksonen eskubideen jabeekin negoziatzea ariketa oso zaila zela. Uneren batean, adostu zuten *There Must Be More to Life Than This* abestia soilik argitaratzea. 

Mercuryren eta Jacksonen grabazioan egon zen arazo nagusia izan zen Michael Jacksonenk llama bat eramaten zuela grabazioetara, eta llama bertan egoteko saiakera asko egiten zituela. Jim Beach managerraren arabera, Freddiek esan zion "atera nazazu hemendik, llama batekin grabatzen ari naiz". Michaelek, aldi berean, Freddieren drogazaletasuna kritikatzen zuen, grabazioetan ere hartzen zituenak. Mercury, azkenean, Londresera itzuli zen eta grabazioa ez zen inoiz amaitu. 

Argitaratutako bertsioak William Orbiten nahasketa darama, jatorrian *Hot Space* diskorako erabili zen Mayren gitarrarekin, Taylorren bateriarekin eta John Deaconek baxuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2005eko Urkiolako Igoera

**2005eko Urkiolako Igoera** bizkaitar lasterketa honen XXXI. edizioa izan zen. 170,9 km egin zituzten, betiko moduan Urkiolako santutegian amaituz.

## Sailkapen nagusia 
## Kanpo estekak
2006ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**VIII. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*XXXVIII. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *II. Lizarrako Udala Saria*) 2006ko apirilaren 1ean Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 191 kilometroko luzera zuena.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2006ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
2007ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**IX. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*XXXIX. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *III. Lizarrako Udala Saria*) 2007ko apirilaren 7an Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 198,6 kilometroko luzera zuena.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2007ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
San Pedro eliza (Ozkaritz)

**San Pedro eliza** Lizoainibarko Ozkaritz lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Parrokiak Erdi Aroan galdu zituen bere jatorriak, baina XIII. mendeaz geroztik aldaketak jasan ditu. Oinplano angeluzuzenekoa da, habearte bakarrekoa eta abside bakarrekoa. Lau angeluko ebakidura duten arku fajoiek zatitan banatutako kanoi-erdiko gangaz estalita dago. Korua, oinaldean eta goian, gehigarri gotiko errenazentista da. Dorrean, erdi-puntuko zulo batek kanpaia hartzen du. Portada erdi-puntuko xumea da eta apaindu gabeko inposta du. Barrualdean erretaula nagusia nabarmentzen da, XVI. mendekoa eta Lehen Errenazimenduko estilokoa; zutabeen beheko herena gruteskoz estalita dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian
* Euskal Herriko arkitektura erromanikoen zerrenda
* Ozkaritz

## Kanpo estekak
2009ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**XI. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*XLI. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *V. Lizarrako Udala Saria*) 2009ko apirilaren 4an Lizarraren inguruan egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 191,4 kilometroko luzera zuena.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2009ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
San Migel eliza (Lizoain)

**San Migel eliza** Lizoainibarko Lizoain lekuan Erdi Aroko kristiau eliza zahar bat da. Gaur egun, udalerriko gizarte-etxe gisa erabiltzen da. Bere instalazioen artean Parke Zelta dago.

## Eraikina 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Lizoain

## Kanpo estekak
2008ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**X. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*XL. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *IV. Lizarrako Udala Saria*) 2008ko apirilaren 5ean Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 199,2 kilometroko luzera zuena.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2008ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *Cyclingbase.com*
Alla Xixkina

**Alla Anatolievna Xixkina** errusieraz Алла Анатольевна Шишкина, (Mosku (Errusia), 1989ko abuztuaren 2a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari errusiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), urrezko domina eskuratu zuen Errusiako taldearekin, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Natalia Istxenko, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Anastasia Davidova, Maria Gromova, Anzhelika Timanina, Elvira Khasianova eta Daria Korobova-k.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina eskuratu zuen Errusiako taldearekin, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Japoniakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Natalia Istxenko, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Elena Prokofieva, Helena Topilina, Maria Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro, urrezkoa lortu zuen, oraingoan, ROCen taldea ordezkatzen, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Marina Goliadkina, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Polina Komar, Mariya Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k. Kontuan	izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Beortegiko jauregia

**Beortegiko Armagintzako Kaporalgo jauregia** Lizoainibarko Beortegi lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
1513an, Pedro Beortegi bere jabea kuartelak ordaintzetik bidaliriko zaldunen artean zegoen, diruzainaren roldearen arabera, bere etxeko nobleziari begira. 1711n Pedro Angel Alduate jauregiarrak fiskalaren eta ondarearen aurka pleiteatu zuen, kuartelen liskarraren ondorioz. Kontuen Ganberaren 1723. urteko zerrendan Juan María Alduate ageri da jabe gisa. 1745ean Joaquín Alduate bere ondorengoak eta 1760an Narcisa Izura bere alargunak beste errebate bat eskatu zuten. 1767an, Bernardo Antonio Alduatek beste eskaera bat egin zuen, bere ahaldunaren bitartez, interesatua garai hartan Tlaxcalakoa zelako, Espainia Berriko erregeordetzan. Armarriaren Liburuan agertzen denez, XVI. mendean armarria urdinezkoa zen eta urrezko bi otso zituen, bata bestearen gainean jarrita.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Beortegi

## Kanpo estekak
Ihelzko jauregia

**Ihelzko Armagintzako Kaporalgo jauregia** Lizoainibarko Iheltz lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
1588an kaleratu zen epaia, eta adierazi zen etxe hori, garai hartan Juan Barbo eta Ana Sebastian emaztearena zena, kalitate horretakoa zela eta, beraz, kuartelak ordaintzetik salbuetsita egon behar zuela. 1723ko zerrendaren arabera, Jose Balantza zen bere jabea data horretan. Tomasa Gambarte alarguna auzietan zebilen 1744ko salbuespenagatik. 1758an kuarteletatik libratu zen José Joaquín Iñíguez Beortegi eta María Ángela Balanza Gambarteren alde. Rebate Berriak Francisco Ramón Senar y Mendigaña eskatu zuen, 1782an Maria Ignacia Iñíguez Beortegiren alarguna. Armarri Liburuaren arabera, XVI. mendean armarria zilarrezkoa zen, gulez espliatutako arrano batekin, eta zortzi pieza gulez inguratua, beste zortzi zilarrezkoekin txandakatuz.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Iheltz

## Kanpo estekak
Ozkarizko jauregia

**Ozkarizko Armagintzako Kaporalgo jauregia** Lizoainibarko Ozkaritz lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
1522an emandako bulego baten bidez, Ana Ezpartza eta Gil Martínez Ozkaritzen aldeko salbuespena eman zen – edo, hobeto esanda, onartu zen –, garai hartan jabe ziren aldetik. Urte horretan bertan, Gil Martinezi urtean 7 000 marabediko oheratzea eman zioten; 1567an grazia hori 15 000 ere handitu zen, bere ondorengoaren mesedetan, eta 1592an Sebastian Ozkaritz kapitainari eman zioten. Honen seme bat, Gil bere arbasoa zena, 1608an hasi zen esleipen hori jasotzen. Kontuen Ganberaren arabera, 1723an Antonio Ozkaritzena zen. 1766 eta 1773an, Nafarroako Errege Gorteko alkate zen Julian Antonio Ozkaritz Artzi lizentziadunak kuartelei aurre egitea eskatu zuen. Armarriaren arabera, armarria urrezkoa zen, eta hiru sable-zerrenda zituen; gulezko armarria, urrezko hamahiru gurutze zituena.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Ozkaritz

## Kanpo estekak
Lerruzko jauregia

**Lerruzko jauregia** Lizoainibarko Lerrutz lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
Eraikinak antzinakotasuna adierazten zuen, baina dokumentuetan ez dago jasota arma-lurmuturra zenik. Gutxienez, ez da hala agertzen ez Erresumako nomina ofizialean, ezta 1723an Madrilera igorritako Kontuen Ganberaren zerrendan ere. Hala ere, jasota dago 1611n Antso Iturbide jabeak salbuespen-epaia jaso zuela, Nafarroako legeen arabera jauregiek zuten bezala. Armagintza Liburuan, XVI. mendean, orube noble horren armarria erregistratu zen. Armarria zilarrezkoa zen, bi otso sablez lagundutako gulezko banda batekin.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Lerrutz

## Kanpo estekak
Urozko jauregia

**Urozko jauregia** Lizoainibarko Urotz lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
Nahiz eta nahiko zaharra izan, armagintzako kaboen artean ez da ageri erresumako nomina ofizialean. 1430. urtean, Joan II.ak eta Zuria Nafarroakoak Semen Martinez Janaritzeri, hainbat gerratan armekin zerbitzatu zuenari, kuartelen bidalketa eta beste laguntza erreal batzuk eman zizkioten bere bizitzan zehar. 1480an Fernando Urotz jauregitik salbuesteko pribilegioa lortu zuen, 1497an berretsiz. Armarriaren Liburuaren arabera, XVI. mendean armarria urrezkoa zen, eta gero eta handiagoa, berriz, urdinezkoa; zortzi pieza urdinekin dentikulatua.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Urotz

## Kanpo estekak
Huang Xuechen

**Huang Xuechen**, txineraz 黄 雪辰, (Shangai (Txina), 1990eko otsailaren 25a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Pekin 2008an (Pekin), brontzezko domina eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen (urrezkoa) eta Espainiakoaren atzetik (zilarrezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Gu Beibei, Jiang Tingting, Jiang Wenwen, Liu Ou, Luo Xi, Sun Qiuting, Wang Na, Zhang Xiaohuan eta Huang Xuechen-ek.

2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), bi domina eskuratu zituen: brontzezkoa, bikotekako modalitatean, Liu Ou herrikidearekin batera, Errusiako bikotearen (urrezkoa) eta Espainiakoaren atzetik sailkatuz. Zilarrezkoa eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuta. Hauek osatzen zuten taldea: Chang Si, Chen Xiaojun, Huang Xuechen, Jiang Tingting, Jiang Wenwen, Liu Ou, Luo Xi, Wu Yiwen eta Sun Wenyan-ek.
 
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), berriro, bi domina eskuratu zituen: zilarrezkoa, bikotekako modalitatean, Sun Wenyan herrikidearekin batera, Errusiako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Japoniakoaren aurretik sailkatuz. Zilarrezkoa eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Huang Xuechen, Sun Wenyan, Yin Chengxin, Guo Li, Tang Mengni, Gu Xiao, Li Xiaolu, Liang Xinping eta Zeng Zhen-ek.
 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), ostera, bi domina eskuratu zituen: zilarrezkoa, bikotekako modalitatean, Sun Wenyan herrikidearekin batera, ROCeko bikotearen atzetik (urrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa). Zilarrezkoa eskuratu zuen Txinako taldearekin ere, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Feng Yu, Guo Li, Huang Xuechen, Liang Xinping, Sun Wenyan, Wang Qianyi, Xiao Yanning eta Yin Chengxin-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lizoaingo zubia

**Lizoaingo zubia** Lizoainibarko Lizoain lekuan Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Erroibai gainean.

## Zubia 
Hiru arkuko Erdi Aroko zubia, Lizoaindik jaisten den eta Erroibai zeharkatzen duen bide batean kokatua, Erroibarretik doan errepidera iritsi arte. Erdi Aroko tipologia tipikoa du, alde bietan aldapa handia duena. Hiru arku ditu, erdikoa eta eskuinekoa erdi-puntukoak dira eta 8 metroko luzera dute; ezkerrekoa pixka bat zorrotza da eta 6 metroko luzera baino ez du. Zubiaren luzera osoa 35 m-koa da, eta zabalera 3,30 m-koa.

Ibaiaren egungo ibilgua aldatu egin behar izan da, ezkerreko arkua erabat lehor dagoelako, eta ura eskuineko arkutik eta erdiko arkuaren zati batetik igarotzen delako.

Nahiko hondatuta dago, harlandu solteekin eta petrilik gabe. Galtzadaren zati bat hormigoizko tarteekin berreraiki du, baina modu irregularrean eta akastunean egin du. Zubiaren ingurua atsegina da, eta, gaur egun, ibaian gora dauden etxola aurrefabrikatuek afektatzen dute.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Lizoain
* Erroibai

## Kanpo estekak
Kristóf Rasovszky

**Kristóf Rasovszky** (Veszprém (Hungaria), 1997ko martxoaren 27a) igeriketan aritzen den kirolari hungariarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan txapeldun  olinpikoa izan zen 10 km ur irekietan.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), domina bat eskuratu zuen: *10 km ur ireki*tako proban, zilarrezkoa lortu zuen 1.48.59,00ko denborarekin, Florian Wellbrock alemaniarraren atzetik (urrezkoa, 1.48.33,7eko denborarekin) eta Gregorio Paltrinieri italiarraren aurretik (brontzezkoa, 1.49,01,1ekoarekin) sailkatuz.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, urrezko domina bat eskuratu zuen.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Aleksandra Patskevitx

**Aleksandra Viatxeslavovna Patskevitx** errusieraz Александра Вячеславовна Пацкевич, (Mosku (Errusia), 1988ko azaroaren 4a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari errusiarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), urrezko domina eskuratu zuen Errusiako taldearekin, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Natalia Istxenko, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Anastasia Davidova, Maria Gromova, Anzhelika Timanina, Elvira Khasianova eta Daria Korobova-k.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina eskuratu zuen Errusiako taldearekin, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Japoniakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Natalia Istxenko, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Elena Prokofieva, Helena Topilina, Maria Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriro, urrezkoa lortu zuen, oraingoan, ROCen taldea ordezkatzen, Txinako taldearen (zilarrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Marina Goliadkina, Svetlana Romaxina, Aleksandra Patskevitx, Alla Xixkina, Polina Komar, Mariya Xurotxkina, Svetlana Kolesnitxenko eta Vlada Txigiriova-k. Kontuan	izan, NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) ezarritako zigorra zela medio, Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, errusiar kirolariek ezin izan zutela Errusiaren izenean esku hartu eta ROCen (Russian Olympic Committee) izenean eta banderapean lehiatu zirela.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Janarizko jauregia

**Janarizko Armagintzako Kaporalgo jauregia** Lizoainibarko Janaritz lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
1538an, Pedro Eratsun bere jabeak Errege Zedula bat lortu zuen, bere etxeari gerrako jendea ostatutik salbuesteko pribilegio gutiziatua emanez. Ondoren, Errege Kontseiluaren auto adostu batek, Ros lizentziadunak, Kontuen Ganberako zuzendariak, eta Paula de Erasun andreak eskatuta, jauregi titulua aitortzen zion etxeari. 1723ko zerrendan ez dago jabearen izenik, nahiz eta Migel Ugalde jaunarena izan behar zuen. 1745ean Iruñeko Agustina Recoletas amek borroka eskatu zuten, jauregi horretako oinordeko gisa. Armagintza Liburuaren arabera, XVI. mendean jauregiko armarria zilarrezkoa zen eta sei benera sinople zituen.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Janaritz

## Kanpo estekak
Erredingo jauregia

**Erredingo Armagintzako Kaporalgo jauregia** Lizoainibarko Erredin lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
XV. mendean, leinu horretakoak Joan II.a Nafarroakoaren ondoan borrokatu ziren Oibarren beaumontarren aurka, eta Lizarrako gaztelua gaztelarren aurka defendatu zuten. 1453. urtean, erregeak Erredingo jaunari Biotzariko baroiaren titulua eman zion. Jauregia kuartelen bidalketa gisa idatzi zen 1513an diruzainaren roldean. Don Karlos Erredin Flandrian eta Milanen armekin zerbitzatu zuen erregea, eta Lepantoko gudu gogoangarrian aurkitu zen. 1582an Isabel Cruzat, Esparza eta Artieda ezkondu ziren, eta haien seme-alabetatik, besteak beste, Martin Erredin Cruzat, Filipe IV.aren jenerala eta Maltako Ordenako Maisu Handia 1657an, eta Tiburcio Erredin, Santiagoko zalduna eta Errege Armadako almirantea, 1637an munduko hutsalkeriak utzi zituena kaputxinoen ordenan sartzeko.

40 000 marabediko oheratzeaz gozatzen zuen, besteak beste. 1625ean, Biotzariko baroi titulua Karlos Redin  Cruzati eman zitzaion, lehen aipatutakoen anaiari. XVII. mendearen erdialdean Gendulaingo kondaira-etxean lotura izan ondoren, titulu zaharra Gendulainen seme zaharrenak edo oinordekoak bereizteko erreserbatu zen, bere gurasoak bizirik zeudela. Armarriaren arabera, armarria urdinezkoa zen, eta urrezko eta gulezko gurutze kuartelatua edo kontrapalofajatua. Oraindik ere ikus daiteke Erredintarrek Iruñean zuten jauretxean, Kale Nagusian.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Erredin

## Kanpo estekak
Ongintzarako ezagutzaren zeruko merkatal-gunea

**Ongintzarako ezagutzaren zeruko merkatal-gunea** () alegiazko entziklopedia txinatar bat da, Jorge Luis Borges idazle argentinarrak *El idioma analítico de John Wilkins* saiakeran azaldua. Bertan, animaliak honela sailkatzen direla idazten da:

: (a) enperadorearenak,
: (b) baltsamatuak,
: (c) bezatuak,
: (d) esne-txerriak,
: (e) sirenak,
: (f) apartak,
: (g) zakur solteak,
: (h) sailkapen honetan sartutakoak,
: (i) zoro gisa mugitzen direnak,
: (j) zenbatezinak
: (k) gamelu-ile fin-fin batekin marraztuak,
: (l) eta abar,
: (m) pitxerra oraintxe hautsi dutenak,
: (n) urrutitik euliak diruditenak.

Honela dio Borgesek kontakizun horretan: "(...) nabarmen ez dago unibertsoa arbitrarioa eta ustezkoa ez den sailkapenik. Arrazoia oso sinplea da: ez dakigu zer den unibertsoa".

## Eraginak 
Zerrenda horrek, zeinaren aurkikuntza Borgesek Franz Kuhni egozten baitio, iruzkin filosofiko eta literario ugari sortu ditu, hala nola Michel Foucault-en *Hitzak eta gauzak* hitzaurrearen hasiera. Louis Sassek dio pentsamendu eskizofrenikoa iradokitzen duela. Aitzitik, George Lakoff hizkuntzalariak esaten du zerrenda antzekoa dela Mendebaldekoak ez diren kulturetako kategoria askotan (ikus taxonomia herrikoia).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Painlevé

**Paul Painlevé** Paris, 1863ko abenduaren 5a - *ibidem*, 1933ko urriaren 29a) frantziar politikari eta matematikaria izan zen. Frantziako lehen ministroa izan zen 1917an eta 1925ean.

Matematika ikasi zuen École normale supérieure delakoan eta Lilleko eta Sorbonako unibertsitateetan irakasle izan zen. Ekuazio diferentzialen arloan lan egin zuen  eta hegaldiaren teoriari aplikatu zizkion. 1908an Wilbur Wrighten aireplanoko lehen bidaiaria izan zen Frantzian eta 1909an aeronautikako lehen ikastaroa sortu zuen.

1915 eta 1917 artean Hezkuntza Publikoko ministro izan zen eta 1917ko irailaren 12an lehen ministro izendatu zuten. Bere agintaldiak bederatzi aste iraun zuen eta aurre egin behar izan zien Errusiako Iraultzari, Estatu Batuak gerran sartzeari, Robert Nivelle jeneralaren erasoaldiaren porrotari, tropen matxinadei eta britainiarrekiko harremanei.

1920ko hamarkadan Maginot lerroaren eraikuntzaren bultzatzaileetako bat izan zen. 1925ean Diputatuen Ganberako lehendakari izendatu zuten.

1925eko apirilaren 17an lehen ministro izendatu zuten bigarrenez. Sirian matxinada bat gertatzeaz gain, ezin izan zuen finantza-krisia konpondu eta azaroaren 21ean dimititu behar izan zuen.
Bilbao AS Fabrik

**Bilbao AS Fabrik** Mondragon Unibertsitatearen campus edo eraikin bat da, Bilboko Zorrotzaurre uhartean kokatua. Bere burua "Zerbitzu Aurreratuen Faktoria" bezala definitzen du zentroak, eta AS siglak ingelesezko *Advances Services* esan nahi du hain zuzen, zerbitzu aurreratuak. *Berrikuntza lantegi* gisa ere definitzen da zentroa.

## Sorrera 
Guneak Bilboko Udalaren laguntza izan duena bere sorkuntzarako. Udalaren jabetzakoa zen pabilioi zahar bat egokitu zen, bost solairuko eraikin bat egiteko. Zorrotzaurre "Talentuaren eta Ezagueraren Uharte" bilakatzeko plan publikoaren parte izan zen ekimena, eta Europako Batasuneko Urban Innovative Actions plangintzaren laguntza izan zuen.

2020-2021 ikasturtean hasi ziren eskolak ematen, eta inaugurazio ofiziala 2021eko urtarrilean egin zen. Mondragon Unibertsitatea osatzen duten hiru fakultateek hasi dituzte graduko ikasketak eraikinean: Mekatronika Ingeniaritza Gradu Duala, Enpresen Administrazio eta Zuzendaritza Gradu Duala, Business Data Analytics Gradua, Humanitate Digital Globalak Gradua, Lehen Hezkuntza Gradua (Berrikuntza Digitala aipamena) eta Industriari Aplikatutako Ingeniaritza Fisikoa Gradua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan Saxoniakoa

**Joan** () (Dresden, 1801eko abenduaren 12a - *ibidem*, 1873ko urriaren 29a) Saxoniako Erresumako erregea izan zen 1854tik 1873ra.

1854an errege bihurtu zen bere anaia Frederiko Augusto II.a Saxoniakoaren ondoren. Bere erregealdian epailetza antolatu zen, trenbide sarea zabaldu zen eta merkataritza askatasuna sartu zen. Saxoniak Austriako aldean parte hartu zuen Austria-Prusia Gerran. Gerraren porrotaren ondoren Austria Iparraldeko Alemaniar Konfederazioan sartu zen eta 1871n Alemaniar Inperioan. 

1822an Amalia Bavariakoarekin ezkondu zen eta bederatzi seme-alaba izan zituzten. Hil ondoren, Alberto semea izan zuen oinordeko.
Sun Wenyan

**Sun Wenyan**, txineraz 孙 文雁, (Changsha, Hunan (Txina), 1989ko abenduaren 29a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), zilarrezko domina bat eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuta. Hauek osatzen zuten taldea: Chang Si, Chen Xiaojun, Huang Xuechen, Jiang Tingting, Jiang Wenwen, Liu Ou, Luo Xi, Wu Yiwen eta Sun Wenyan-ek.
 
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), bi domina eskuratu zituen: zilarrezkoa, bikotekako modalitatean, Huang Xuechen herrikidearekin batera, Errusiako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Japoniakoaren aurretik sailkatuz. Zilarrezkoa eskuratu zuen Txinako taldearekin ere, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Huang Xuechen, Sun Wenyan, Yin Chengxin, Guo Li, Tang Mengni, Gu Xiao, Li Xiaolu, Liang Xinping eta Zeng Zhen-ek.
 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), ostera, bi domina eskuratu zituen: zilarrezkoa, bikotekako modalitatean, Sun Wenyan herrikidearekin batera, ROCeko bikotearen atzetik (urrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa). Zilarrezkoa eskuratu zuen Txinako taldearekin ere, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Feng Yu, Guo Li, Huang Xuechen, Liang Xinping, Sun Wenyan, Wang Qianyi, Xiao Yanning eta Yin Chengxin-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
2017ko Emakumeen Munduko Errugbi Kopa

**2017ko Emakumeen Munduko Errugbi Kopa** () emakumezkoen 8. Munduko Errugbi Txapelketa izan zen. Irlandan jokatu zen, Dublinen eta Belfasten, 2017ko abuztuaren 9tik 26ra, eta 12 taldek hartu zuten parte. Zeelanda Berria atera zen irabazle, finalean Ingalaterra 41 eta 32 azpiraturik.

## Sailkatze prozesua 
Hamabi taldek hartu zuten parte 2017ko Errugbi Kopan:
* 2014ko Munduko Errugbi Kopan lehenbiziko zazpi postuetan gelditu zirenak: Ingalaterra, Kanada, Frantzia, Irlanda, Zeelanda Berria, Ameriketako Estatu Batuak eta Australia;
* 2015eko eta 2016ko Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketen bitartez bi talde: Italia eta Gales;
* Asiako bi herrialderen eta Ozeaniako herrialde baten arteko errepeska bidez bi talde: Japonia eta Hong Kong;
* 2015-2016ko Sei Nazioen Txapelketako azken taldearen eta Europako txapeldunaren arteko kanporaketaren irabazlea: Espainia.

## Epaileak 
## Lehen fasea 
### A multzoa 
### B multzoa 
### C multzoa 
### Sailkapen zerrenda lehen fasearen ondoren 
## Bigarren fasea 
### 9-12. postuetarako lehia 
### 5-8. postuetarako lehia 
### 1-4. postuetarako lehia 
[thumb|280px|[Kendra Cocksedge eta Stacey Waaka Zeelanda Berriko errugbilariak garaipena ospatzen]]

## Azken sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unda (argipena)

**Unda** izenak hainbat adiera du:

Lekuak:

* **Unda**, Muxikako auzoa, Bizkaian.
***Unda** edo **Undako Goba**, leize bat Araban.
* **Unda (ibaia)**, Onon ibaiaren ibaiadarra, Errusian.

**Unda** euskal abizena ere bada, pertsona hauena:

* **Maider Unda** (Gasteiz, 1977), borrokalari olinpikoa, domina irabazitakoa.
***Bernabé Unda** (Bilbo, 1956), Eusko Jaurlaritzako sailburu izana.
***Gorka Unda** (Madril, 1987), futbolaria.

Seguruenik beste jatorri etimologiko bat duten deituradun pertsonak:

* **Emilia Unda** (1879–1939), alemaniar aktorea.

Gainerakoak:
* **Unda (generoa)**, ameba generoa.
* **Unda (enpresa)**, Italiako elektragailu fabrikatzailea (1925-1962).
2005eko Miguel Indurain Sari Nagusia

**VII. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*XXXVII. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria* eta *I. Lizarrako Udala Saria*) 2005eko apirilaren 2an Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 191,5 kilometroko luzera zuena

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2005eko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
Gustav Krupp von Bohlen und Halbach

**Gustav Georg Friedrich Maria Krupp von Bohlen und Halbach** (**Gustav von Bohlen und Halbach** jaioa; Haga, 1870eko abuztuaren 7a - Salzburg, 1950eko urtarrilaren 16a) alemaniar diplomazialari eta enpresaburua izan zen.

1906an Bertha Kruppekin ezkondu zen, Krupp Inperio Industrialaren oinordekoarekin. Gustav eta bere seme Alfriedek enpresa zuzendu zuten bi mundu gerratan eta arma alemaniar gehienak egin zituzten.

Monarkikoa zen arren, diruz lagundu zuen naziak boterera igotzea.

Bigarren Mundu Gerraren amaieran gizateriaren aurkako krimenengatik auzipetua izan zen bere lantegietan esklabo eskulana erabiltzeagatik. Hala ere, ezin izan zuten epaitu Nurenbergeko epaiketetan, osasun-egoera txarrean zegoelako.

## Kanpo estekak
2004ko Miguel Indurain Sari Nagusia

**VI. Miguel Indurain Sari Nagusia** (*XXXVI. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria*) 2004ko apirilaren 3an Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 189 kilometroko luzera zuena.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2004ko Miguel Indurain Sari Nagusia - *FirstCycling.com*
Lastegi korapilo

thumb|Lastegi korapiloa sokaren muturrean
**Lastegi korapiloa** itsas jatorria duen korapiloa da, mendizaletasunean ere erabiltzen zen baina UIAA-ren  (*Nazioarteko Alpinismoko Elkarteen Batasuna*) 1998-ko ebazpenaren arabera ez da erabili behar alpinismo edo eskalada jardueretan, ez baititu karga zeiharrak, inpaktuak, ongi jasaten eta tentsioa arintzen denean desegin egin daiteke. tentsioa arintzen da. Oso praktikoa den oinarrizko korapilo honek tentsioa handia jasan dezake eta desegiteko erraza da, ez da gehiegi estutzen. Gainera, soka baten edozein zati beste baten muturrarekin lotzeko aukera ematen du 

## Historia 
Lastegi izenak antzinako esanahia du, belaontzien garaikoa hain zuzen. Itsasontzi bat "bolina estuan" dagoela esaten denean,  haizearekiko angelu itxian nabigatu ahal izateko, soka-mutur hau ahalik eta tenkatuen dagoela esan nahi du.

Lastegi korapiloa lehenbiziko aldiz 1961ean John Smith-en *A Sea Grammar* liburuan aipatu zela uste da.

Beste aurrekari posible bat Antzinako Egiptoko Jufu faraoiaren  hil itsasontzian (eguzki-txalupa ere deitua) aurkitu zen 1954an egindako indusketa batean 

## Erabilerak 
Korapilo hau gauza askotarako erabiltzen da, besteak beste:

* Ontzi baten soka-muturrak mutiloi batean amarratu edo kapelatzeko. 
* Soka bat zutoin, eraztun edo beste edozein euskarritara lotzeko.
* Drizak eta eskotak belatara lotzeko.
* Zerbait inguratzeko irristagaitza den korapilo bat inprobisatu behar denerako.
* Tximinoen zubi bat egiteko, gorputz hezkuntzako klaseetan, mendizaletasunean eta abar.

## Nola egin 
thumb|200x200px

# Egin begizta txiki bat sokan (ez erabili mutur librea bietako bat bakarrik baldin badago libre).
# Pasatu mutur librea begiztatik, behetik gora,
# Inguratu libre dagoen muturra begiztatik ateratzen den sokaren atzetik,
# Sartu mutur librea begiztatik, oraingoan goitik behera.
# Estutu korapiloa.

thumb|200x200px

Fitxategi:As de guia 1.jpg|1. urratsa
Fitxategi:As de guia 2.jpg|2. urratsa
Fitxategi:As de guia 3.jpg|3. urratsa
Fitxategi:As de guia 4.jpg|4. urratsa
thumb|200x200px| Lastegi korapiloa bukatuta
Jarraitu beharreko pausoak gogoratzeko oso baliagarria den arau bat dago:

: (5 urratsak goian deskribatutakoekin bat datoz)

# Aintzira bat eta zuhaitz bat ditugu (soka-muturrak bertikalean dituen begizta sinple bat)
# Suge bat aintziratik ateratzen da,
# zuhaitza atzetik inguratzen du,
# eta lakuan sartzen da.
# Korapiloa estutzeko zuhaitzari tira egin behar diogu, sugearen burua, isatsa eta zuhaitzaren sustraia helduta.

thumb|215x215px| Ashley-ren 1034,5 korapiloaren eskema, askotan lastegi korapiloarekin nahasi izan dena. Kontuan izan korapiloa egiten duen punta kanpora ateratzen dela eta lastegi korapiloan barrutik ateratzen da.
Batzuek istorioa zulotik ateratzen den untxiak zuhaitza inguratzen duela eta abar. kontatzen dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kontramaisu

## Kanpo estekak
Ivan Dodig

**Ivan Dodig** (1985eko urtarrilaren 2a) Kroaziako tenislari profesionala da. Bere ibilbide profesionaleko ATP sailkapeneko posturik altuena munduko 29. postua da bakarkakoan eta munduko 4.a binakakoan. Bakarkakoan, Dodigek Grand Slam-etako emaitzarik onena 2013ko Wimbledon Txapelketan lortu zuen, non laugarren txandara iritsi zen. 2011ko Zagreb Indoors txapelketan ATP-ko bakarkako txapelketa irabazi zuen. Binakako ibilbide profesionalean, Dodig-ek bost aldiz izan da Grand Slameko txapelduna, 2015eko Frantziako Irekian Marcelo Melorekin eta 2021eko Australiako Irekia Filip Polášekekin irabazi zuen gizonezkoen binakako proban. Bikote mistoan, Frantziako Irekia irabazi zuen 2018 eta 2019an, eta Wimbledon 2019an, guztiak Latisha Chanekin batera. Dodigek 16 titulu irabazi ditu gizonezkoen binakakoan, 5 Masters 1000 ekitaldi barne, bere bi Grand Slam tituluez gain. 2018ko Davis Kopa irabazi zuen Kroaziako taldekideekin batera.

## Final esanguratsuak 
### Grand Slam finalak 
#### Binakakoa: 4 (3 titulu, txapeldunorde 1) 
#### Bikote mistoa: 5 (3 titulu, 2 txapeldunorde) 
### Olinpiar finalak 
#### Binakakoa: 1 (zilarrezko domina 1) 
### Urte amaierako txapelketak 
#### Binakakoa: 1 (txapeldunorde 1) 
### Masters 1000 finala 
#### Binakakoa: 10 (5 titulu, 5 txapeldunorde) 
## Estatistikak 
### Banaka 
### Binaka 
## Kanpo estekak
1998ko Nafarroako Foru Erkidegoko Saria

**XXX. Nafarroako Foru Erkidegoko Saria** 1998ko apirilaren 3an Lizarran egindako txirrindularitza lasterketa izan zen, 186 kilometroko luzera zuena.

Garailea Banesto taldeko Francisco Mancebo espainiarra izan zen.

## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1998ko Nafarroako Foru Erkidegoko Saria - *FirstCycling.com*
Pola de Lena

**Pola de Lena** () Ḷḷena (Asturias) udalerriko parrokia da. Biztanle kopuruaren aldetik Asturiasko herrien artean hamabigarrena da (jendetsuenak Gijón, Oviedo eta Avilés dira).

2017an 8.682 biztanle zituen. Alfontso X.a Gaztelakoak 1266an sortu zuen, Oviedo eta León arteko pasabidea izateko. Harrikatz bituminosoari esker, XIX. mendetik aurrera handitu zen.

## Kanpo estekak
Zabal (argipena)

**Zabal**, **Zabale** eta **Zabala** izenek hainbat adiera dute:

Euskal Herriko toponimia:

* **Zabal**, Deierriko kontzejua, Nafarroan.
* **Zabal**, Irañeta eta Murgindueta arteko herri hustua, Nafarroan.
* **Zabala**, -a artikuluarekin Euskaltzaindiaren arabera, **Zabale** ofizialki, Muxikako auzoa da.
* **Zabala**, Bilboko auzoa.
* **Zabala**, Arratzuko auzoa. 
* **Zabala**, Girgillaoko herri hustua, Nafarroan.
* **Zabala ibaia**, Debaren ibaiadarra, Antzuola inguruan.
* **Zabala mendia**, Arabako Jaundengo mendilerroan kokatua.
* **Zabale**, dorretxe eta baserria Ordizian.
* **Zabale Torre** edo **Zabalatorre**, dorretxe eta baserria Elgoibarren.
***Zabale ibaia**, Debaren ibaiadarra, Aretxabaleta inguruan.
***Zabale**, Zeberioko auzoa.

Munduan:
* **Zabala**, Venezuelako parrokia, Margarita uhartean.
***Zăbala**, Errumaniako herria.

Deitura gisa, ikus bereziki:
* **Josu Zabala (argipena)**
*Zabal (deitura)
*Zabala (deitura)

Ikus, halaber:
* **Zaballa (argipena)**
***Zabalo (argipena)**
***Zabaleta (argipena)**
Guo Li

**Guo Li**, txineraz 呙 俐, (Nanjing, Jiangsu (Txina), 1993ko maiatzaren 11) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), zilarrezko domina eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Huang Xuechen, Sun Wenyan, Yin Chengxin, Guo Li, Tang Mengni, Gu Xiao, Li Xiaolu, Liang Xinping eta Zeng Zhen-ek.
 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuz. Hauek osatzen zuten taldea: Feng Yu, Guo Li, Huang Xuechen, Liang Xinping, Sun Wenyan, Wang Qianyi, Xiao Yanning eta Yin Chengxin-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Zaballa (argipena)

**Zaballa** izenak hainbat adiera du:

Euskal Herriko mendebaldeko toponimian:

* **Zaballa**, Barakaldoko auzoa.
* **Zaballa**, Trapagarango auzoa.
* **Zaballa** Arabako herri hustua; bertan **Zaballako espetxea** dago, Arabako espetxerik handiena.
* **Zaballa mendia**, Araban.

Euskal Herriko mendebaldetik oso hurbil, baina egungo Burgosko probintzian:
* Zaballa de Losa, Villalba de Losa udaleko herria, Burgosen.

Ikus, halaber:
* **Zabal (argipena)**
*Zaballa (deitura)
Karibeko Unibertsitatea

**Karibeko Unibertsitatea** (**Caribbean University**) Puerto Ricoko lau campusez osatutako unibertsitate sistema pribatu bat da.

## Historia 
1969ko otsailaren 28an sortu zuten, Bayamon **udalerriko Caribbean Junior College** gisa. 1978an, **Caribbean University College of Byamon and Dorado Puerto Rico** izena hartu zuen**.**  Puerto Ricoko Goi Mailako Hezkuntzaren Kontseiluak akreditatu ondoren.

1990ean, graduondoko ikasketak eskaintzen hasi ondoren, Karibeko Unibertsitatea izendatu zuten. Unibertsitateak Hezkuntza Masterra eskaintzen du. 

Unibertsitatea Ingeniaritza eta Teknologia Akreditazio Batzordeak akreditatuta dago. 

2016an, unibertsitateak STEM programa akademikoak zabaldu zituen. 

## Aliantzak 
2015ean, unibertsitateak aliantzak sortu zituen uharteko hainbat enpresarekin eta bere lanbide heziketako programa zabaldu zuen, Kosmetologia, Erizaintza, Informatika Programazioa, Enpresa Administrazioa eta beste gradu batzuk barne. 

2020an, unibertsitateak aliantza sinatu zuen Claro-rekin, Puerto Ricoko telekomunikazio-enpresa batekin, komunitateari internet eta bestelako zerbitzuak eskaintzeko. 

## Campusak 
* Bayamoneko Karibeko Unibertsitatea (1969)
* Vega Bajako Karibeko Unibertsitatea (1977)
* Carolinako Karibeko Unibertsitatea (1979)
* Ponceko Karibeko Unibertsitatea (1985)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Qianyi

**Wang Qianyi**, txineraz 王 芊懿, (Shenzhen (Txina), 1997ko urtarrilaren 16a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
Wang Liuyi ahizpa bikia ere igerilari artistikoa du eta harekin osatzen du bikotea. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezko domina eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Ukrainakoaren aurretik (brontzezkoa). Hauek osatzen zuten taldea: Feng Yu, Guo Li, Huang Xuechen, Liang Xinping, Sun Wenyan, Wang Qianyi, Xiao Yanning eta Yin Chengxin-ek.

Ahizpa biak 2022an Munduko txapeldunak izan ziren, 2023an bigarren egin zuten eta 2024an berriz lortu zuten Munduko txapelketa.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, urrezko domina irabazi zuten eta Txinako taldearekin beste urrezko bat ere lortu zuten.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Charco Verde

**Charco Verde** () edo **Charco de los Clicos** () Lanzaroteko Sumendien Parke Naturalean dagoen aintzira bat da. 

## Ezaugarriak 
El Charco de Los Clícosek, bere urak dituen sufreaz gain, bere barnean bizi den *ruppia maritima* espezieko alga motagatik bere tonu berdexka hartu du.

Aintzira, Timanfayako Parke Nazionala inguratzen duen Sumendien Parke Naturalaren barnean eta bere unitate geomorfologikoan dago. Ertzean krater bolkaniko bati dagokion lursailaren goragune bat dago. Krater horren azken erupzioa XVIII. mendekoa da, eta mendebaldeko ertzean harea-beltzezko hondartza bat dago, olibinoa duena.

Aintzira, gutxi gorabehera, Ozeano Atlantikotik 100 metrora dago, eta honekin lur azpiko iragazketen bidez konektatuta. Iparraldean begiratoki bat dago, 50 metro inguruko aparkaleku batetik sar daitekeena.

Aintzira dagoen hondartza legarrezkoa da eta 320 metroko luzera eta 30 metroko batez besteko zabalera ditu. Itsas pasealekurik ez duenez eta isolatuta dagoenez, okupazio-maila baxua du; gainera, dagoen eremuan itsas-korronte handiak daude. Bertara ailegatzeko oinez irten behar da El Golfotik.

## Zinema 
Bertan zenbait film grabatu dituzte:

* *Los abrazos rotos* (2009), Pedro Almodóvarrena.
* *One Million Years B.C.* (1966), Don Chaffeyrena.
* *Enemy Mine* (1985), Wolfgang Petersenena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deribagarritasun

Matematikan, tradizionalki, deribagarritasunaren (edo frogagarritasunaren) kontzeptua frogapenaren teorian deribazioen arabera definitzen da:

serieak edo zuhaitz-formako egiturakformulaz edo segidaz osatuta, proba-arauak eskatzen dituzten baldintza jakin batzuk betetzen dituztenak.

Normalean, deribazioen "indar-eragilea" baldintzazko adierazpenetan  datza: xede-hizkuntzan dituen ondorioak.
thumb|332x332px|h-ra doanean deribatuaren limitearen grafikoa
( \varphi\rightarrow\Psi), loturak meta-hizkuntzan\bigl(\varphi,\Psi\vdash\varphi\land\Psi\Bigr), edo segidak inplikatzen dituzten proba-araua  (\text{if } \gamma\vdash\varphi \text{ and } \gamma, \Psi\vdash\Chi \text{ then } \gamma,\varphi\rightarrow\Psi\vdash\Chi\Bigr).

## Deribagarritasuna eta jarraitasuna 
Jarraitutasunaren eta deribagarritasunaren arteko erlazioa deskribatzen duten bi enuntziatu daude:

**a)** f deribagarria bada Xo-n orduan, f jarraia da Xo-n.

**b)** f jarraia bada  [a,b]-n orduan, f deribatu bat da.

a) atalak ez du azalpen gehiagorik behar. b) atalak f = F´ baieztatzen duen F funtzio bat existitzen dela dio.

F funtzio honi f-ren antideribatua edo oinarrizkoa deritzo. f jarraia bada, badakigu b) atala egia dela, Kalkulu Integralaren oinarrizko teoremagatik.

## Deribagarritasunaren azterketa funtzio jarraituetan 
Hurrengo 3 adibideak funtzioen deribagarritasuna aztertzean aurki ditzakegun egoera guztiak hartzen dituzte:

**Adibide 1** a eta b aurkitu, x=-1 denean hurrengo funtzioa deribagarria izan dadin:

F(x)= \begin{cases} ax^2 + b, & \text{baldin eta } x\leq-1 \\ ax^3 + x + 2b, & \text{baldin eta } x > -1 \end{cases}

*Erantzuna*: Alboko limiteak berdinduz x = -1-ean, a + b = -a - 1 + 2b  lortzen dugu, finkatu behar dena jarraitasuna ziurtatzeko.

Gainera, F'(x)= 2ax     baldin eta x  ; F'(x)=3ax^2 + 1     baldin eta x > -1   

\lim F'(x) = -2a     (x=-1-era doanean ezkerretik) eta \lim F'(x) = 3a + 1    (x = -1-era doanean eskumatik) dela egiaztatzen da. Beraz:

**a)** Baldin eta -2a = 3a + 1   , \lim F'(x)     x = -1-era doanean existitzen da eta F     deribagarria da x = -1 denean.

**b)** Baldin eta -2a\neq3a + 1    , orduan F    -k ez dauka deribaturik x = -1-ean, existituko balitz, orduan F'     etenune bat izango litzateke x = -1-ean, eta hori ez da posiblea.

**Adibide 2** Deribagarritasuna aztertu x = 0 F(x)= \begin{cases} x^{1/3}, & \text{baldin eta } x\leq0 \\ x^3, & \text{baldin eta } x > 0 \end{cases}-rena.

*Erantzuna* Funtzio hau jarraia da x = 0 denean. Gainera,

F'(x) = 1/3x^{-2/3} baldin eta x ; F'(x)= 3x^2 baldin eta x>0

Kasu honetan, F-k ez dauka deribaturik x = 0 denean.

**Adibide 3** Hurrengo funtzioaren  deribagarritasuna aztertu x=0 denean:

F(x)=\begin{cases} x^2\sin1/x, & \text{baldin eta } x\neq0 \\ 0, & \text{baldin eta } x=0 \end{cases}

*Erantzuna* Funtzio hau jarraia da x = 0 denean. Ikus dezagun  F'(x)=2x\sin{1}/{x} -\cos{1}/{x}    baldin eta x\neq0   

Beraz, \lim F'(x)    x=0-ra doanean ez da existitzen. Egiaztatzen da \lim \left ( \frac{F(x)-F(0)}{x-0} \right )=0    dela. Beraz, F    deribagarria da x=0 denean eta F'    ez da jarraia x = 0 denean.

## Erreferentziak
Chang Si

**Chang Si**, txineraz 常 思, (Pekin (Txina), 1986ko azaroaren 15a) igeriketa sinkronizatuan aritzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), zilarrezko domina bat eskuratu zuen Txinako taldearekin, Errusiako taldearen atzetik (urrezkoa) eta Espainiakoaren aurretik (brontzezkoa) sailkatuta. Hauek osatzen zuten taldea: Chang Si, Chen Xiaojun, Huang Xuechen, Jiang Tingting, Jiang Wenwen, Liu Ou, Luo Xi, Wu Yiwen eta Sun Wenyan-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Flavita Banana

**Flavia Álvarez Pedrosa Pruvost** (Oviedo, Asturias, 1987ko apirilaren 20a) **Flavita Banana** izen artistikoagatik ezagunagoa, ilustratzaile, binetista eta marrazkilari asturiarra da. 2023ko uztailaren 17an Mingote Saria jaso zuen. 

## Biografia 
Flavita Banana Oviedon jaio zen, Asturiasen. Aita leondarra eta ama frantsesa zituen, oso gaztetan Caldes de Montbuira joan zen bizitzera (Bartzelonatik gertu dagoen herrira), eta ordutik Katalunian bizi da.

Flavita  Bananak  Artea eta Diseinua eta Ilustrazioko Goi Zikloa ikasi zituen Massana Eskolan.

Bere erreferenteak Quino edo Jean-Jacques Sempé, Serge Bloch, Chaval eta Claire Bretecher dira. 

2016an *Curvy* ilustratu zuen (Lumen, 2016) eta 2017an *Las cosas del querer* (Lumen, 2017) bere lehen liburua argitaratu zuen egile gisa. Honi  urte berean jarraitu zion, *Archivos estelares*-ek (¡Alamba!, Astiberri Argit., 2017).

### Estiloa 
Bere binetek, estilo propioko marrazkiarekin, maitasunaz, nahi izateaz eta harremanez hitz egiten dute, nahiz eta bere azken argitalpenetan beste gai sozial batzuk jorratzen dituen. Flavitak eguneroko egoera eztabaidagarriak azaltzen ditu zapore garratz, ziniko, umore-sen handia eta sentimentalismo-karga handiarekin.

Erraz identifika daitekeen estiloa du: marra lodiko marrazkiak, xehetasun handirik gabeak, zuri-beltzean eta itxuraz sinpleak. Marrazki bat batzuetan testu txiki batekin eta beste batzuetan bakarrik.
* *Las cosas del querer* (Lumen, 2017).
* *Archivos estelares* (¡Caramba!, Astiberri Argit., 2017).
* *Archivos cósmicos* (¡Caramba!, Astiberri Argit., 2019).
**Archivos espæciales* (¡Caramba!, Astiberri Argit., 2020).
* *Las cosas del querer unos años después* (Lumen, 2021).

## Sariak 
* Umore Grafikoaren Saria 2017 Splash Sagunt-en eskutik. Cómic de la C.V. Jaialdia.
* Gat Perich Saria 2018.
* 2023an Mingote Saria

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 2018: *El humor gráfico*. Bederatzi umorista grafiko garaikideri egindako elkarrizketa luzeak biltzen dituen liburua. Diminuta argitaletxea.

## Kanpo estekak 
* Flavita Bananaren web orria
*Flavita Bananaren instagram orria
*Flavita Bananaren twitter orria
*Flavita Bananaren facebook orria
*Tebeosferako Fitxa
* Humoristan profila
* Egileari elkarrizketa Vicen, 2016/01/3
* Egileari Elkarrizketa Mundu Ederrean, 2016/01/21