open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zalaegerszeg

**Zalaegerszeg** (; ; ) mendebaldeko Hungariako hiria da, Zala konderriko hiriburua. Zala ibaiaren ertz bietan kokatuta dago, Austria, Eslovenia eta Kroaziako mugetatik hurbil. 2015ean 58.959 biztanle zituen.

**Zalaegerszegeko bilakaera demografikoa (1870-2015)**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:600 height:350
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:70000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1870 text:1870
  bar:1890 text:1890
  bar:1880 text:1880
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1941 text:1941
  bar:1949 text:1949
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1980 text:1980
  bar:1990 text:1990
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  bar:2015 text:2015
PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1870 from: 0 till:9784 	
  bar:1880 from: 0 till:10736 	
  bar:1890 from: 0 till:12794
  bar:1900 from: 0 till:15207
  bar:1910 from: 0 till:16727
  bar:1920 from: 0 till:19606 	
  bar:1930 from: 0 till:19906 	
  bar:1941 from: 0 till:20472
  bar:1949 from: 0 till:21668
  bar:1960 from: 0 till:30147 	
  bar:1970 from: 0 till:40541
  bar:1980 from: 0 till:56108
  bar:1990 from: 0 till:62212 	
  bar:2001 from: 0 till:61654 	
  bar:2011 from: 0 till:59933  
  bar:2015 from: 0 till:58959
PlotData=
  bar:1870 at:9784 fontsize:XS text: 9&nbsp;784 shift:(-10,5)
  bar:1880 at:10736 fontsize:XS text: 10&nbsp;736 shift:(-10,5)
  bar:1890 at:12794 fontsize:XS text: 12&nbsp;794 shift:(-10,5)
  bar:1900 at:15207 fontsize:XS text: 15&nbsp;207 shift:(-10,5)
  bar:1910 at:16727 fontsize:XS text: 16&nbsp;727 shift:(-11,5)
  bar:1920 at:19606 fontsize:XS text: 19&nbsp;606 shift:(-11,5)
  bar:1930 at:19906 fontsize:XS text: 19&nbsp;906 shift:(-11,5)
  bar:1941 at:20472 fontsize:XS text: 20&nbsp;472 shift:(-12,5)
  bar:1949 at:21668 fontsize:XS text: 21&nbsp;668 shift:(-12,5)
  bar:1960 at:30147 fontsize:XS text: 30&nbsp;147 shift:(-14,5)
  bar:1970 at:40541 fontsize:XS text: 40&nbsp;541 shift:(-16,5)
  bar:1980 at:56108 fontsize:XS text: 56&nbsp;108 shift:(-18,5)
  bar:1990 at:62212 fontsize:XS text: 62&nbsp;212 shift:(-18,5)
  bar:2001 at:61654 fontsize:XS text: 61&nbsp;654 shift:(-18,5)
  bar:2011 at:59933 fontsize:XS text: 59&nbsp;933 shift:(-15,5)
  bar:2015 at:58959 fontsize:XS text: 58&nbsp;959 shift:(-15,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(210,22)
  text:

## Senidetutako hiriak 
*  Klagenfurt, Austria
*  Zenica, Bosnia-Herzegovina
*  Dobric, Bulgaria
*  Varaždin, Kroazia
*  Varkaus, Finlandia
*  Kusel, Alemania
*  Marl, Alemania
*  Gorizia, Italia
*  Krosno, Polonia
*  Târgu Mures, Errumania
*  Surgut, Errusia
*  Lendava, Eslovenia
*  Jerson, Ukraina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala, zalaegerszeg.hu
Magnitogorsk

**Magnitogorsk** () Errusiako Txeliabinsk oblastean dagoen hiri industriala da. Ural mendien hegoaldeko muturrean dago, Ural ibaiaren bi ertzeetan, Txeliabinsketik 250 km hego-mendebaldera eta Moskutik 1.400 km ekialdera. 2010ean 407.775 biztanle zituen.

## Historia 
Iosif Stalinek 1930eko hamarkadan ezarri zituen Bost Urteko Planak garatzen aurrenengo ibili zen Magnitogorsk, eta ondorioz, hiria oso azkar garatu zen. Inguruan ugari zeuden burdin-hobiak ustiatuz, siderurgia-industria eraiki zuten. Hala ere, bertakoak adituak ez zirenez, lanak zuzentzeko kanpoko langileak ekarri zituzten Magnitogorsk hirira. Bigarren Mundu Gerran oso garrantzitsu eta estrategikoa izan zen, sobietarren tankeetatik erdiak bertan egindakoak zirelako, eta baita jaurtigai gehienak ere.

1980ko hamarkadan, sobietar sistema politiko eta ekonomikoa aldatzeko asmoz, Mikhail Gorbatxovek bultzatu zuen Perestroikaren ondorioz Magnitogorsk asko aldatu zen; izan ere, Magnitogorskeko Metalurgia-gune Konbinatua (MMK) lantegi erraldoia esku pribatuen esku geratu zen. Trenbidea berreraiki zuten, eta baita aireportu berria ere. Edozein modutan ere, burdin-meatzeak agortu zituztenetik, lehengaia Kazakhstanetik inportatu behar izaten dute.

## Biztanleria 
## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mapak
* Magnitka.clink.ru webgunea
Vercelli

**Vercelli** (piemonteraz: *Vërsèj*) Italia iparraldeko hiria da. Piemonte eskualdean dago, Vercelliko probintzian. 2012an 47.115 biztanle zituen.

Sesia ibaiaren ertzean dago, lautada handi baten erdialdean, Milan eta Turinen artean, eta Suitza eta Liguriako itsasoaren artean. Ibarra oso ondo ureztatuta dago, eta arroz-soro handiak daude. Europako arroz ekoizle handienetarikoak dira Vercellin, eta mundu osora esportatzen dute.

Mugan ditu udalerri hauek: Asigliano Vercellese, Borgo Vercelli, Caresanablot, Desana, Lignana, Olcenengo, Palestro, Prarolo, Salasco, Sali Vercellese, San Germano Vercellese, Villata eta Vinzaglio.

## Historia 
Liguriako libici tribuaren hiriburua izan zen *Oppidium Vercellae*; Galia Zisalpinokoa izan zen. K.a. 89. urtean zuzenbide erromatarra ezarri zuten. Estrabonen sasoian gotortutako hiribildua zen, baina K.a. 42. urtean udalerri izendatu zuten, eta indarra hartzen joan zen. Apolo (*Apollinae Vercellae*) zen gehien gurtzen zuten jainkoa. IV. menderako apezpiku-egoitza zen Vercelli, lehenengoz, San Eusebiorena.

Inguruetan urre-meatzeak zeuden: *Ictimuli* edo *Vicus Ictimulorum*.

## Monumentuak 
San Andrea basilika da monumenturik ezagunena: 1219. urtean hasi ziren eraikitzen, eta hainbat estiloz eginda dago, hala nola lombardoa, erromanikoa eta gotikoa. Aipagarriak dira, beste batzuen artean, hauek ere: San Eusebio katedrala, Angello Dorrea, Torre di Città dorrea, Borgogna Museoa, Camilo Leone Museoa, eta abar. Kultura-ondare aberatsa dago Vercellin, arte eta arkitekturakoa ez eze, baita dokumentala ere.

## Senidetutako hiriak 
* 20px| Tortosa, Espainia (2003)

## Ikus, gainera 
* Via Francigena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Borgogna Museoa
Krems an der Donau

**Krems an der Donau** (alemanez  ahoskatua, ) Austriako hiri bat da, Austria Behereko estatuan dagoena. Herrialdeko Viena hiriburutik 70&nbsp;km inguru mendebaldera dago.

Erdi Aroan Krems an der Donaun komunikabide-gune garrantzitsua zegoen; merkataritza-hiria zen, Krems ibaia Danubiora isurtzen den lekuan dagoenez, ibai-garraioari esker, besteak beste. Gaur egun industria-hiria da; turismoak indar handia du, eta ikasle askok ere jotzen dute Kremsera.

## Historia 
Oton III.aren agiri batean jaso zuten lehenengoz Kremsen berri, heldu den dokumentazioaren arabera. Edozein modutan ere, herria lehendik zegoen, antza; esate baterako, orain dela 27.000 urteko ume baten hilobia aurkitu dute bertan, Austrian aurkitu izan duten hilobirik zaharrena.

## Mugak 
Kremsen mugan udalerri hauek daude: Stratzing, Langenlois, Rohrendorf bei Krems, Gedersdorf, Traismauer, Nußdorf ob der Traisen, Paudorf, Furth bei Göttweig, Mautern an der Donau, Dürnstein, eta Senftenberg.

### Hiriko auzoak 
* Innenstadt (*hiria bera*)
* Weinzierl
* Mitterau
* Stein
* Egelsee
* Rehberg
* Am Steindl
* Gneixendorf
* Lerchenfeld
* Krems-Süd (*Hego Krems*)

## Demografia

# Quelle der Daten: Homepage der Stadt Krems und Statistik Austria
Colors =
  id:hellgrau    value:gray(0.7)
  id:dunkelgrau  value:gray(0.9)

ImageSize = width:400 height:auto barincrement:25
PlotArea = left:40 right:20 bottom:25 top:10
AlignBars = justify
DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:26000
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = gridcolor:hellgrau unit:year increment:5000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:dunkelgrau increment:5000 start:0

PlotData=
  color:skyblue width:20 shift:(20,-4) fontsize:S
  bar:1869 from:start till:18023 text:"18.023"
  bar:1880 from:start till:18950 text:"18.950"
  bar:1890 from:start till:18497 text:"18.497"
  bar:1900 from:start till:21022 text:"21.022"
  bar:1910 from:start till:22388 text:"22.388"
  bar:1923 from:start till:22205 text:"22.205"
  bar:1934 from:start till:23140 text:"23.140"
  bar:1951 from:start till:22410 text:"22.410"
  bar:1961 from:start till:23097 text:"23.097"
  bar:1971 from:start till:23520 text:"23.520"
  bar:1981 from:start till:23076 text:"23.076"
  bar:1991 from:start till:22783 text:"22.783"
  bar:2001 from:start till:23713 text:"23.713"
  bar:2011 from:start till:24003 text:"24.014"

## Klima 

## Galeria 

Blick auf die Altstadt von Krems.jpg|
Aufbahrungshalle Krems.jpg
Hollenburg Schloss.JPG
Krems 2004.jpg
Krems and mautern from ferdinandswarte.jpg
Krems danube001 2004.jpg|
Krems Pulverturm..JPG
Stein a d Donau Panorama.jpg
Krems Panorama.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sinope (Turkia)

**Sinope** (hititeraz: *Sinuwa*; grekoz: Σινώπη, *Sinope*) Turkiako hiria da, Itsaso Beltzeko eskualdean; itsas portua du. Sinop probintziako hiriburua da.

K.a. I. milurtekoan grekoen Itsaso Beltzeko (*Ponto Euxino*) kolonia nagusietarikoa izan zen, Paflagoniako kostaldeko penintsula batean, Carambis lurmuturraren ondoan. Edozein modutan ere, oso hiri oparoa izan zen, arrantza- eta merkataritza-hiria nagusiki. XIX. mendean Konstantinopla (gaurko Istanbul) eta Trebizonda (gaurko Trabzon) arteko ibilbidea egiten zuten ontzien bigarren portua zen.

Han jaioak dira, besteak beste, Diogenes *Zinikoa* filosofoa (K.a. 412. urtean), Difilo dramaturgoa (K.a. 360-350 inguruan), eta Mitridates VI.a erregea (K.a. 132. urtean).

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vidin

**Vidin** (bulgarieraz: Видин) Bulgariako ipar-mendebaldeko hiri bat da. Vidin probintzia edo oblasteko hiriburua da, baita Vidin metropolikoa ere.

Serbia eta Errumaniako mugaren ondoan dago, Danubioaren hegoaldeko ertzean; portu-hiria da. Herrialdeko Sofia hiriburutik 220&nbsp;km-ra dago. Errumaniarekin ferry bitartez lotzen da, Danubio zeharkatuz. Edozein modutan ere, Vidin-Calafat zubia eraikitzeko lanak egiten dihardute 2007. urteaz gero, baina 2012an oraindik amaitzeke daude, arazoekin.

Belogradtxikeko Haitzen eta Magura kobaren inguruan dagoen hiririk handiena da.

## Historia 
Erromatarrek sortu zuten Vidin K.a. III. mendean. Erdi Aroan gune estrategikoa izan zen.

Aipatzekoa da Danubio ibaiaren ertzean eraikitako Baba Vida gotorlekua, baita inguruko sinagoga ere.

## Klima 

## Leku interesgarriak 
* Vidin-Calafat zubia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ralph M. Steinman

**Ralph Marvin Steinman** (Montreal, 1943ko urtarrilaren 14a - Manhattan, New York, 2011ko irailaren 30a) immunologo kanadarra izan zen, judua eta Rockefeller unibertsitateko biologia zelularreko ikertzailea.

2011. urtean Medikuntzako edo Fisiologiako Nobel Saria irabazi zuen (Bruce Beutler eta Jules Hoffmannekin batera) zelula dendritikoen aurkikuntzagatik. Rockefeller unibertsitateak Steinmanek Nobel Saria irabazi zuela aditzera eman zuenean, honen heriotzaren berri eman zuen (2011ko irailaren 30ean). Hala, Nobel saria irabazi duen bigarren hildakoa da.

1973an "zelula dendritiko" terminoa sortu zuen, Zanvil A. Cohnen laborategian eta Rockefeller unibertsitatean doktoratu-ondoko bere lanean ari zela.

Steinmanek sari ugari irabazi zituen: Albert Lasker saria (2007), Nazioarteko Gairdner Fundazioaren saria (2003), eta William B. Coley saria (1998), besteak beste.

Bestalde, Estatu Batuetako Medikuntza Institutuko kide izan zen 2002 urtea geroztik, eta Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko kide 2001etik aurrera.

Steinmanek Montrealeko McGill unibertsitatean ikasi zuen, eta medikuntza-doktoregoa 1968an burutu zuen Harvard Unibertsitatean. Medikuntza-heziketa osatu zuen Massachusettseko ospitalean.
Ronald Coase

**Ronald Harry Coase** ( ahoskatua; Willesden, Londres, 1910eko abenduaren 29a - Chicago, 2013ko irailaren 2a) britainiar jatorriko ekonomialaria izan zen, Chicagoko Unibertsitateko irakaslea izandakoa. Ekonomiako Nobel saria jaso zuen 1991n.

## Biografia 
Ronald Harry Coase Erresuma Batuko Willensden hirian jaio zen. Gurasoak postako enplegatuak zituen, eta agian horregatik beti interesatu izan zaizkio zerbitzu publiko britainiarrak. Londresko London School of Economics (Ekonomia Fakultatea) delakoan ikasi zuen, eta 1932an graduatu zen. Irakasle-lanetan aritu zen urte askoan Erresuma Batuko hainbat unibertsitatetan. Estatu Batuetara joan zen 50eko hamarkadan, eta han ezarri zuen bizilekua. Buffaloko Unibertsitatean lan egin zuen, eta baita Virginiako Unibertsitatean ere 1958az geroztik. 1964tik aurrera Chicagoko Unibertsitatean lan egindakoa da. Unibertsitate horretan *Journal of Law and Economics* aldizkariaren editore-lanetan aritu zen 1982 arte.

## Lana 
Ronald Coase Zuzenbidearen Analisi Ekonomikoa korrontearen eta ekonomia instituzional berriaren fundatzailetzat hartzen da. Horrez gain, Chicagoko Ekonomia Eskolako kide da. 1960an argitaratu zuen "The problem of Social Cost" ("Kostu sozialaren arazoa") orain arte herrialde guztietako literatura ekonomikoan gehien aipatu den artikulua da. Haren ideia nagusiak, ordea, "The Nature of the Firm" ("Enpresaren izaera"), 1937an argitaratutako artikuluan, azaldu zituen. Artikulu haren arabera, edozein prezio-sistemak kostu bat du, eta posible da arauen, antolaketa-moduen eta ordainketa-metodoen gaineko azterketa ekonomikoa egitea.

Haren beste ekarpen garrantzitsuetako bat *Coaseren aierua* deritzonak biltzen duena da. Labur esanda, produktu galkorren monopolistei buruzko argumentu informala da.

## Ikus, gainera 
* Kostu-mozkin analisi
* Sistema ekonomiko
* Merkatu-ekonomia

## Kanpo estekak 
* Coaseren bibliografia, ENVIn gaztelaniaz
Arendal

**Arendal** Norvegiako hiri bat da, Aust-Agder probintziako hiriburua; Sørlandet eskualdean dago.

Arendalen hego-mendebaldera Grimstad dago; ipar-mendebaldera, Froland; eta ipar-ekialdera, Tvedestrand.

## Turismoa 
Arendalen Norvegia guztiko klimarik onena daukatela diote; gainera, kosta erakargarria daukate, uharte txiki mordoarekin. Turistentzat oso ospetsua da, batez ere udan. Nazioarteko musika-jaialdiak antolatzen dituzte.

### Ikusteko lekuak 
* Little Torungen itsasargia, 1914. urtetik uharte batetik argi egiten
* Store Torungen itsasargia, 1844. urtean eraikitakoa, eta 1914. urtetik uharte batetik argi egiten
* Merdø uhartea, kostatik urrunen dagoena, XVII-XVIII. mendeetan esportazio-portu garrantzitsua zeukana
* Pollen portua, hiri barrukoa
* Tyholmen eremua, XVII. mendeko egurrezko etxeak, hiri erdigunean

## Garraioak 
Arendal portu-hiria izateaz gain, errepidez ere ondo lotuta dago, E18 Europar Errepidea bide nagusiaren hego-ekialdera dagoenez.

## Klima 
## Historia 
Arendal XVI. mende erdi aldera sortu zuten, baina ez zeukan hiri-izaerarik. XVII. mendean egur-garraiorako gunea zen, Kristiansand hiri nagusia zen bitartean. 1723. urtean merkataritzarako erregaliak lortu zituen, eta inguruko salerosketak Arendalen bakarrik egin zitezkeen. Hala ere, merkatariek kontrabandoari ekin zioten, Danimarkan eta Itsaso Baltikoaren inguruko lurraldeetan saltzekotan. Merkataritza-baldintzen gorabeherek gatazkak sortu zituzten XVIII. mendean.

Merkataritza, ontzigintza, egur-garraioa, meatzaritza eta burdingintza izan ziren eskualdeko industria-jarduera nagusiak mendeetan, batez ere Arendal inguruan. 1880. urterako inguruko porturik garrantzitsuena zen; XX. mendean, 1939. urtean, Norvegiako laugarren portua zen olio- eta petrolio-garraioari dagokionez, Oslo, Bergen eta Stavangerko portuen atzetik.

## Ekonomia 
Gaur egungo industria nagusiak hauek dira: ontzigintza, mekanika- eta elektronika-industriak, eta munduko silizio-karburoa fintzeko gune handienetarikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalerriko webgunea
* Turistentzat informazioa
* Turistentzat informazioa
Torres itsasartea

**Torres itsasartea** Australiako hegoaldearen eta Ginea Berriko iparraldearen arteko itsasartea. Ozeaniako eremuan, Indiako ozeanoko Arafura itsasoa (mendebaldera) eta Ozeano Bareko Koral itsasoa (ekialdera) batzen ditu. 150 km-ko zabalera dauka itsasarteak.

Hegoaldera, Australiako York lurmuturraren penintsulako iparralderengo lekuan dagoen York lurmuturra dago; iparraldera, Papua Ginea Berria estatuko Mendebaldeko probintzia.

Torres itsasartea ez da sakona, eta koralezko arrezifeengatik eta uharteengatik ontziz zeharkatzeko oso zaila da. Besteak beste, Torres itsasarteko uharteak daude eremu horretan: han Torres itsasarteko uhartetar melanesiarrak bizi dira. Uharte nagusiak: Galesko Printzearen uhartea (204,6 km²), Moa (171,7 km²), Saibai (107,9 km²), Badu (97,8 km²), Boigu (72,2 km²) eta Horn (53,8 km²).

## Banaketa administratiboa 
Administratiboki, hauei dagokie: Papua Ginea Berria estatuko Mendebaldeko Probintziari, eta Australiako Queensland lurraldeari.

## Historia 
Luis Váez de Torres espainiarrak zeharkatu zuen estreinakoz Torres itsasartea, 1606. urtean, Pedro Fernández de Quirósen espedizioarekin *Terra Australis Incognita*ren bila zihoazela: Quirós Mexikora itzuli zen, baina Torresek aurrera jarraitu zuen espedizioaren buru, Manilarantz, besteak beste Moluka uharteetatik zehar igarota. Denbora askoan Espainiar Inperioak isilean gorde zuen pasabide honen berri, britainiarrek 1762. urtean harrapakinetako altxorrean informazioa aurkitu zuten arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialista

**Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialista** (errusieraz: Закавказская Сове́тская Федерати́вная Социалисти́ческая Респу́блика, ЗСФСР) Sobietar Batasuna osatzen zuten errepubliketariko bat izan zen; 1922–1936 bitartean iraun zuen. "Transkaukasiako Errepublikak" esaten zitzaien Georgiak, Armeniak eta Azerbaijanek osatzen zuten. Tiflis zen hiriburua.

Lurraldez, 186.100 km²-ko azalera zeukan Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialistak. Sobietar errubloa zerabilten, eta errusiera zen hizkuntza ofiziala.

Errusiar Inperioa 1917. urtean desegin zenean, Kaukasoko probintziek euren estatu federala sortu zuten, Transkaukasiako Errepublika Demokratiko Federala, baina 1918. urtean hori ere desegin egin zen. Hurrengo urteetan gerra zibilak jasan zituzten, Armada Gorriak ere parte hartuta, eta Sobietar Errepublika bihurtu ziren. 1922. urteko abenduan lurralde guztiak errepublika bakarrean bateratu zituzten, Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialista eratuz hain zuzen ere.

1936. urteko martxoan Transkaukasiako Sobietar Errepublika Federatibo Sozialista desegin zen, eta hauek sortu ziren: Armeniako Sobietar Errepublika Sozialista, Georgiako Sobietar Errepublika Sozialista eta Azerbaijango Sobietar Errepublika Sozialista.

## Kanpo estekak
Caserta

**Caserta** ( ahoskatua) Italiako hiri bat da, Campania eskualdekoa. Casertako probintziako hiriburua da. Terra di Lavoro eskualde historikoaren lautada emankorrean kokatuta dago.

## Mugakideak 
Casertak honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Historia 
Hiri modernoa XVI. mendeaz geroztik garatu zen, apezpiku-egoitza zen CasertaVeccchiatik 10&nbsp;km-ra baitago. Hiriaren urrezko arora XVIII. mendean izan zen, Karlos III.a Espainiakoak bertan eraikiarazi zuenean bere jauregi berria (1870ean amaitua).

XIX. mendean hiria azkar garatu zen. 1818an, Terra di Lavoro probintziako buru bilakatu zen, eta 1842an bertara lekualdatu zen Caserta Vecchiako apezpiku-egoitza.

Bigarren Mundu Gerran, Casertan sinatu zuen kapitulazioa Italiako armada alemanak 1945ean.

## Monumentuak 
ezkerrera|250px| thumb |Casertako Errege Jauregia
Aipagarria da errege-jauregi barrokoa, bere lorategi eta iturriekin; Europan XVIII. mendean eraikitako eraikinik handienetako bat da. Jauregia eta haren lorategia, Vanvitelliren akueduktua eta San Leucio eraikin-multzoa Gizateriaren Ondare izendatu zituen UNESCOk 1997an.

## Galeria 

File:Caserta flickr03.jpg|Casertavecchiako katedrala
File:Der bourbonische Königspalast in Caserta.jpg|Jauregiaren lorategia
File:CarolingianAcqueduct.jpg|Vanvitelliren akueduktua
File:Statua Vanvitelli Caserta f01.jpg|Luigi Vanvitelliren estatua

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Pitești, Errumania
*  Aley, Libano

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Caserta hiriko webgune ofiziala
Jack W. Szostak

**Jack William Szostak **(Londres, 1952ko azaroaren 9a) biologo molekularra, estatubatuar nazionalizatua.

Telomerasa izeneko entzimaren inguruan egindako lanagatik famatua da. Elizabeth Blackburn eta Carol Greiderrekin batera jaso zuen 2009ko Medikuntzako Nobel Saria.

Szostak Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionala, Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia eta New Yorkeko Zientzia Akademiaren kidea da.

## Sariak 
* Ameriketako Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionalaren saria Biologia Molekularrean (1994).
* Hans Sigrists Saria, Bernako Unibertsitatea, Suitza (1997).
* Amerikako Genetika Elkarteko domina.
* Albert Lasker Saria Oinarrizko Medikuntzan egindako ikerkuntzagatik (2006), Elizabeth Blackburn eta Carol Greiderrekin batera.
* Dr. AH Heineken Medikuntza Saria (2008).
* Medikuntzako Nobel Saria (2009), Elizabeth Blackburn eta Carol Greiderrekin batera.

## Kanpo estekak 
*  Medikuntzako Nobel Sariaren webgune ofiziala
Khimki

**Khimki** () Errusiako mendebaldeko hiri bat da, Mosku oblastekoa. Hiri estatusa 1939an lortu zuen. 2010ean 207.425 biztanle zituen.

## Demografia 
## Kirolak 
* FC Khimki, futbol taldea
* BC Khimki, saskibaloi taldea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Khimkiko Udalaren webgunea.
Klotario I.a

**Klotario I.a Zaharra** (497 &ndash; 561eko azaroaren 29a) frankoen monarka bat izan zen, eta Klovis eta Klotilderen seme gazteena zen. Neustriako erregea (511-561), Orléansekoa (532-561), Borgoinakoa, Txildeberto anaiarekin partekatu zuena (534-558), Austrasiakoa (555-561) eta Paris eta Borgoinakoa (558-561) izan zen.

## Erregealdia 
*Regnum Francorum* banatu egin zuten Klotarioren aita hil zenean, eta Klotariok Neustria jarauntsi zuen. Ingondarekin ezkondu zen 517an.

Klodomir anaia hil zenean (524), Klotario haren alargunarekin, Gondiokerekin, ezkondu zen. Hala ere, ez zuen anaia defuntuaren lurraldea bereganatu, lege salikoak erresuma Klodomirren semeen artean banatzera behartu baitzuen. Hori saihesteko asmoarekin, Klotario Txildebertorekin batu zen eta oinordeko gazteen hilketa prestatu zuten. Hiru anaietatik, bi erailak izan ziren, eta azkenak, (Klodoaldok) bere parteari uko egin eta monje-bizitza aukeratu zuen. Klotariok eta Txildebertok anaiaren lurraldea beraien artean banatu ahal izan zuten. Sigeberto I.ak, Klotarioren semeak, oinordetu zuen erresuma.

531n Radegundarekin ezkondu zen, baina Poitiersko komentu batera, Europako lehenengo komentu femeninoa, erretiratzea nahiago izan zuen. Klotario Ingondarekin ezkondu zen berriz ere 532an eta gero haren ahizpa Arnegondarekin.

Teodobaldoren heriotzak, anaia defuntuarenak 555ean eta Txildebertorenak, oinordekorik utzi gabe, 558an, Klotariok *Regnum Francorum* berriz batu ahal izatea eragin zuen.

## Genealogia 
## Erreferentziak
Faisalabad

**Faisalabad** ((; 1977ra arte, **Lyallpur**) Pakistango hiri eta barruti bat da, Punjab probintziakoa. Chenab ibaia hiritik 30 km ipar-mendebaldera dago. Lahoreren ondoren, Punjab probintziako hiririk handiena da. Pakistango hirietan hirugarrena da. Pakistango erdialdeko industriagune garrantzitsua da, eta errepideen eta trenbideen gune batean dago.

Punjabeko erdialdeko lautadan dago, eta inguruko nekazaritza-produktuen merkataritzaren gunea da. Industria kimiko garrantzitsuak daude, eta ehungintza eta elikagaigintzako industriak ere bai. Nekazaritza Unibertsitatearen egoitza da (1906an sortua).

Klima aridoa du: uda (apiriletik urrira) beroa da (udako batez besteko tenperatura maximoa 39&nbsp;°C da, eta minimoa 27&nbsp;°C), eta negua (azarotik martxora) epela (neguko batez besteko tenperatura maximoa 17&nbsp;°C da, eta minimoa 6&nbsp;°C). Euri gutxi egiten du (300 mm urtean, batez beste), eta ia uztailean eta abuztuan bakarrik egiten du euria.

Hiria 1890ean sortu zen, eta Lower Chenab koloniako gune operatiboa izan zen. 1898an udalerri-kategoria eskuratu zuen.

2005ean, Faisalabad hiri-barruti gisa berrantolatua izan zen, eta 8 herri autonomotan banatu:

* Lyallpur Town
* Madina Town
* Jinnah Town
* Iqbal Town
* Chak Jhumra Town
* Jaranwala Town
* Samundri Town
* Tandlianwala Town

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bhubaneswar

**Bhubaneshwar** (oriya: ଭୁବେନଶ୍ବର; hindia: भुवनेश्वर) Indiako Odisha estatu federatuko hiriburua da, eta Kalingako antzinako hiriburua izan zen. Indiako ekialdeko kostaldean dago, Khurdha barrutian. Hiriak 837.737 biztanle zituen 2011n, eta 3.920.450 biztanle metropoli-eremuan. Orissako hiririk handiena da, eta eskualdeko gune ekonomiko eta erlijiosoa.

== Historia ==di
Hiriak 3.000 urteko historia du, eta, historian zehar, *Toshali, Kalinga Nagari, Nagar Kalinga, Ekmra Kanan, Ekmra Kshetra* eta *Mandira Malini Nagari* («tenpluen hiria») izenak izan ditu.

Hiriak ondare arkitektoniko garrantzitsua du, Erdi Aroaz geroztik gune erlijiosoa izan baita: 600 bat tenplu hinduista ditu. Puri eta Konark hiriekin batera, *Swama Tribhuja* («Urrezko Triangelua») eratzen du, Indiako ekialdeko gune turistiko nagusietako bat.

Hiri modernoa Otto Königsberger arkitekto alemanak diseinatu zuen 1946an, eta Indiako lehenengo hiri planifikatuetako bat da. Gune berde ugari ditu, eta Indiako hiririk garbienetako bat da.

Bhubaneswarrek Cuttack ordezkatu zuen Orissa estatuko hiriburutzan 1948an, Indiak independentzia lortu eta handik bi urtera. Cuttackekin batera, 1.400.000 biztanleko eremu bat osatzen du.

Azken urteetan Indian gehien hazi den hirietako bat da. Informazioaren teknologien industria eta metalgintza dira industria-jarduera nagusiak. Unibertsitate eta eskola tekniko asko ditu.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moraceae

**Moraceae**, landare loredunen familia, Rosales ordenakoa.

Familia honetan, 40 genero eta 1.400 espezie inguru daude, 5 tributan sailkatuta. Gure artean, espezie ezagunenetako batzuk hauek dira: pikondoa (*Ficus carica*), banianoa (*Ficus benghalensis*), masustondo zuria (*Morus alba*), ogi-arbola (*Artocarpus altilis*) eta osageen laranjondoa (*Maclura pomifera*).

Zuhaitzak edo zuhaixkak izan daitezke, hostoiraunkorrak edo hostoerorkorrak, baina gutxitan izaten dira belarkarak. Hostoak bakun eta koskadunak izan ohi dira. Loreak txikiak, sexubakarrak eta monoklamideoak. Zenbait lore multzokatuk osatzen dute maiz lore antzeko egitura. Fruituak konposatuak izan ohi dira.

Moraceae familiako landare-espezieen izerdiak latex izeneko substantzia du.

## Filogenia 
{{Clade| style=line-height:75%;
|1={{clade
  |1=Urticaceae
  |label2=Moraceae
  |2={{clade
    |1=
    |2=
     }}
   }}
}}
## Generoak 
* **Artocarpeae** tribua
** *Artocarpus*
** *Batocarpus*
** *Clarisia*
** *Hullettia*
** *Parartocarpus*
** *Prainea*
** *Treculia*

* **Castilleae** tribua
** *Antiaris*
** *Antiaropsis*
** *Castilla*
** *Helianthostylis*
** *Maquira*
** *Mesogyne*
** *Naucleopsis*
** *Perebea*
** *Poulsenia*
** *Pseudolmedia*
** *Sparattosyce*

* **Dorstenieae** tribua
** *Bosqueiopsis*
** *Brosimum*
** *Dorstenia*
** *Helicostylis*
** *Scyphosyce*
** *Trilepisium*
** *Trymatococcus*
** *Utsetela*

* **Ficeae** tribua
** *Ficus*

* **Moreae** tribua
** *Bagassa*
** *Bleekrodea*
** *Broussonetia*
** *Fatoua*
** *Maclura*
** *Milicia*
** *Morus*
** *Sorocea*
** *Streblus*
** *Trophis*

* *Craterogyne*
* *Cudrania*
* *Metatrophis*
* *Olmedia*
* *Olmediopsis*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malaka

**Malaka** (; , ) Malaysiako estatu bat da. Malakako penintsularen hegoaldean dago, Malakako itsasarteetako ekialdeko ertzean. Haren mugak dira Negeri Sembilan estatua iparraldean eta Johor estatua hegoaldean. Hiriburua Malaka Hiria da.

Estatuak 1.664 km² ditu, eta 2010ean 788.706 biztanle zituen, hau da, 470 bizt/km²-ko dentsitatea. Hiru barrutitan banatuta dago: Erdialdeko Malaka (Melaka Tengah) (314 km²), Alor Gajah (660 km²) eta Jasin (676 km²).

## Historia 
1400. urtearen inguruan sortu zen Malakako sultanerria, eta portugesek, Afonso de Albuquerque buru zela, 1511ko abuztuaren 24an menderatu zuten. Portugesek Malaka Hiria gotortu, eta portua sendotu zuten. Kokaleku estrategikoa duenez, Asiako hegoaldeko merkataritza-gune nagusietako bat izan zen, Goa eta Zeilanekin batera. Txina, Japonia, India eta Moluken arteko merkataritzaren erdigunea izan zen.

Frantzisko Xabierkoak zenbait hilabete eman zituen Malakan 1545 eta 1546an, eta 1549an.

1641ean nederlandarrek portugesak garaitu, eta eskualdea bereganatu zuten. Ekialdeko Indietako Konpainia Nederlandarraren base nagusietako bat ezarri zuten bertan. 1824ko Itun Anglo-nederlandarraren bidez, britainiarrek eskuratu zuten nederlandarrei Sumatrako lurralde batzuk ematearen truke.

Geroztik, eta 1946 arte, britainiarren mende egon zen. Lehenik, Ekialdeko Indietako Konpainia Britainiarraren gobernupean, eta gero, Koroaren kolonia gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bentley

**Bentley Motors Limited** 1919ko urtarrilaren 18an Walter Owen Bentleyk sortu zuen Ingalaterrako automobil ekoizle bat da eta W. O. Bentley bezala ere ezagutzen da.

Bentley Lehenengo Mundu Gerran aeronautikako motorrak egitearren zen ezaguna, batik bat Bentley B.R.1a. 1929ko Depresio Handia dela eta 1931n Bentleyk porrot egin zuen eta Rolls-Royce etxeak eskuratu zuen. 1998tik Volkswagen taldekoa da.

2004an 7.686 automobil ekoitzi zituen marka britainiarrak, aurreko urtean ekoitzi zituen 1.017tik igoera nabarmena. Zenbaki horiekin bere bi etsai nagusien salmentak gainditu zituen: Rolls-Royce eta Maybach. Salmenten igoera hori, luxozko ibilgailuen, (Mercedes Benz Clase S, BMW Serie 7, Audi A8 eta antzekoen), eta luxo handiko ibilgailuen, Rolls-Royce eta Maybachek dituzten bezalakoen, artean aintzat hartu gabe zegoen segmentu batera zuzendu izanagatik lortu zuten. Konpainiaren bandera-ontzia Continental GT kupea izan zen, eta Continental Flying Spur modeloak lortutako maila bermatzen laguntzea espero da.

2007an Bentleyk 10.884 ibilgailu ekoitzi zituen, aurreko urtearekiko 18,6%ko igoerarekin.

## Kanpo estekak 
* Web ofiziala, Bentleymotors
Pierre-Gilles de Gennes

**Pierre-Gilles de Gennes** (1932ko urriaren 24a - Orsay, 2007ko maiatzaren 18a) fisikari frantsesa, Fisikako Nobel Sariduna (1991).

Parisen jaio zen, Frantzian. Gennes *École Normale Supérieure*n ikasi zuen. 1955ean, ingeniari ikertzaile gisa ibili zen Saclayko ''Commissariat à l'Énergie Atomique*n, neutroien sakabanaketari eta magnetismoari buruz ikertzen A. Abragam eta J. Friedel-ekin. Doktoregoa 1957an lortu zuen.

Lorentz Domina eta Wolf saria irabazi zituen 1990ean. *École Supérieure de Physique et de Chimie Industrielles de la Ville de Paris*eko (ESPCI) zuzendaria izan zen. 1976tik 2002ra.

Nobel Saria jaso zuen 1991ean, sistema sinpleetako ordenarekin zerikusia duten fenomenoak ikertzeko metodoak materiaren forma konplexuagoetara ere zabal daitezkeela aurkitzeagatik, zehazki kristal likidoetara eta polimeroetara.

2007ko maiatzaren 23an hil zen.

## Kanpo estekak 
*  Nobel Sarien biografia
* ,  *Collège de France''ko webgunearen bibliografia hautatua
Michael Collins (astronauta)

**Michael Collins** (Erroma, 1930eko urriaren 31 &ndash; Naples, Florida, 2021eko apirilaren 28a) astronauta estatubatuarra, Erroman jaio zen, Italian, bere aita Estatu Batuetako enbaxadan lanean zegoelarik.

1952an *Saint Albans* eskolan graduatu zen eta zientzietako batxilergoa eskuratu zuen West Pointeko Akademia Militarrean (New York) eta gero Aireko Indarren Edwards Basean egon zen pilotu lanetan. 1959tik 1963 arte 4.200 hegaldi-ordu bete zituen.

1963ko uztailaren 18an, Collins, NASAk aukeratutako hirugarren taldeko astronauta bat izan zen. 1966an , Collinsek lehenengo hegaldi espaziala egin zuen Gemini 10 misioaren barnean, eta bertan altitude marka berria ezarri zuen. Espazio-ontzitik irten eta bi ibilaldi espazial (EVA) burutzen zituen hirugarren astronauta estatubatuarra bihurtu zen.

Collinsek bi hegaldi espazial bete zituen. 266 ordu igaro zituen espazioan eta hortik ordu 1 eta 27 minutu ibilaldi espazialak egiteko izan ziren. Azkenaldia Collinsek programa espazialean izandako esperientziei buruz hainbat liburu idazten jardun du, horien artean, *Carrying the Fire* eta *Flying to the Moon and Other Strange Places*. 1988an ''Liftoff: the Story of America's Adventure in Space* idatzi zuen.

Hainbat herritako dominak jaso zituen, horien artean, NASAko *Exceptional Service Medal* domina. Erretiratu ondoren, aholkulari aeroespazial eta idazle lanetan aritu zen.

## Bibliografia 
* *Carrying the Fire*
* *Flying to the Moon and Other Strange Places*
* *Liftoff: the Story of America's Adventure in Space''

## Kanpo estekak 
* NASA
Tulcea

**Tulcea** (bulgarieraz, errusieraz eta ukraineraz: Тулча, *Tulcha*; turkieraz: *Hora-Tepé* edo *Tolçu*) Errumaniako hiri bat da, Tulceako konderriko hiriburua. Dobruja eskualdean dago, Danubio ibaiaren ertzean. 2002. urtean, 91.875 biztanle zituen.

## Historia 
Hiria K.a. VIII. mendean sortu zuten traziarrek; "Aegyssos/Aegyssus" izena zeukan. I. mendean erromatarrek eskuratu zuten, eta harresiz eta dorrez gotortu zuten: oraindik aztarnak daude. IV-V. mendeetan bizantziarren esku egon zen; gerora, bulgariarrenean, Genovakoen esku, eta Valakiakoen menpe egon zen aldi batez, 1416. urtean Otomandar Inperioak konkistatu zuen arte. 1848. urtean ontziola zeukan hiri txiki bat zen; hiri-izaera 1860. urtean eman zioten, probintziako hiriburu izendatu zutenean. Errumanian 1878. urtean sartu zen, Dobruja osoarekin batera.

## Geografia 
Danubioren deltak lurraldeko eremu gehiena hartzen du; izan ere, gaur egun Europako Biosfera erreserba handiena da: hegazti-mota ugari bizi dira bertan, besteak beste.

Arrantza da jarduera-ekonomiko nagusia. Aker ontziolan egiten dute lan hiriko biztanle askok.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kakhetia

**Kakheti** edo **Kakhetia** (, Kakheti), Georgiako 11 eskualdeetako bat da. Hiriburua Telavi da.

Eskualdea zortzi udalerrik osatzen dute.

## Kanpo estekak
Jadranka Kosor

**Jadranka Kosor** ( ahoskatua; Pakrac, Kroazia, 1953ko uztailaren 1a) kazetaria eta politikari kroaziarra; 2009-2011 urteetan Kroaziako Lehen ministroa.

Zuzenbidea ikasi zuen Zagreben, eta kazetari gisa lan egin du 1972tik.

Kroaziako Independentzia Gerran (1991-1995) kazetari bezala egin zuen lana, eta bere saioan gerrari buruzko gaien berri eman zuen: errefuxiatuen arazoak, gerran elbarritutako beteranoak, eta abar. BBCrako kronikak ere egin zituen.

1995ean, Kroaziako parlamentuko ordezkari hautatua izan zen, eta bere alderdiko (HDZ Kroaziako Batasun Demokratikoa) lehendakariordea.

2003an, Solidaritate intergenerazionalaren, Familiaren eta Beteranoen ministro izateko hautatua izan zen Ivo Sanaderren agintean.

2005ean, bere alderdiak Kroaziako legebiltzarreko hauteskundeetarako hautagai izendatu zuen. Lehen itzulian, Boris Mikšići irabazi zion, baina, bigarren itzulian, Stjepan Mesićen aurka, galdu zuen.

2009an, Ivo Sanaderrek dimititu ondoren, Lehen ministro kargua beregan hartu zuen. 2011ean Zoran Milanovićek ordezkatu zuen, hauteskundeak irabazi ondoren.

## Kanpo estekak 
*  Kroaziako Lehen ministroaren webgunea
*  Biografia ofiziala
Maserati

**Maserati S.p.A.**, Fiat S.p.A. etxeko luxuzko kirol-automobilen ekoizle italiarra da.

## Historia 
Maserati kirol-automobilen marka italiarra Alfieri Maseratik sortu zuen 1914an Bolonian. Maseratiren ezaugarria hiruhortzekoa da, Boloniako Plaza Nagusian dagoen Neptunoren estatuan oinarrituta.

1937an Adolfo Orsi enpresariak eskuratu zuen marka, eta bere agindupean luxuak potentziak besteko arreta jasan zuten lehenengo autoak ekoitzi ziren.

1968an Maserati Citröenek eskuratu zuen.

1975ean Formula 1eko pilotu ohia zen Alejandro de Tomaso argentinarrak
administratzen zuen partzuergo bati saldu zion. De Tomasok, Ghia izeneko diseinatzaile baten
laguntzaz, garai guztietako automobilik interesgarrienetakoak sortu zituen: Ghibli, Khamsin,
Bora, Kyalami eta biturbo modeloak, besteak beste. Autoen izenak Afrika eta Asiako haize
ezagunen izenetik datoz.

1993an, Maserati Fiat S.p.A. etxeak erosi zuen. 2004an Maseratiren salmentak 62%ko
igoera izan zuten. Igoera honen arrazoi nagusia Maserati Quattroporte 4 ateko modeloren
eskaera izan zen.

## Gaur eguneko ekoizpena 
* Quattroporte (5. belaunaldia) (2004-2012)
* GranTurismo (2007-2012)
* GranCabrio (2010-2012)

## Etorkizuneko ekoizpena 
* Maserati Kubang (2012)
* Quattroporte (6. belaunaldia)
* Maseratina

## Serie mugatuak 
* Maserati 5000 GT (1959-1965)
* MC12 (2004-2005)

## Aurreko modeloak 
* 1957–1964 - 3500 GT
* 1967-1973 - Ghibli
* 1992-1998 - Ghibli II
* 1972-1982 - Merak
* 1971-1978 - Bora
* 1963-1970 - Mistral
* 1981-1994 - Biturbo
* 2002-2007 - GranSport

## Prototipoak 
* Kubang - 2011n Frankfurteko Automobil-erakusketan aurkeztu zuten.

## Lantegiak 
Maserati automobila, Maserati Modena lantegian (Modenan), Officine Automobilistiche Grugliasco lantegian (Turinen) eta Detroiteko Chrysler Jefferson lantegian ekoizten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maseratiren web ofiziala
Baia Mare

**Baia Mare** (errumanieraz «Meategi handia» esan nahi du; , ; ) Errumaniako iparraldeko hiri bat da, Maramureş probintziako hiriburua.

Hiria haran batean dago, mendiz inguratua, hala nola Gutâi (1.443 m) eta Igniş (1.307 m). Bukarestetik 600&nbsp;km ingurura dago, Hungariako mugatik 70&nbsp;km-ra eta Ukrainako mugatik 50&nbsp;km-ra. Hiriak lau herri ditu bere mende: Blidari (*Kőbánya*), Firiza (*Felsőfernezely*), Valea Borcutului (*Borpatak*) eta Valea Neagră (*Feketepatak*).

1912an 12.877 biztanle zituen. Geroztik, hiria etengabe hazi zen 1990eko hamarkada arte: 1956an 35.920, 1966an 62.658, 1977an 100.985 eta 1992an, 149.205. Harrezkero, populazioa urrituz egin da: 2004an, 141.254 biztanle, eta 2011n, 114.925. Populazioaren % 84 errumaniar jatorrikoa da, eta % 12 hungariar jatorrikoa.

Hiriaren jarduera ekonomiko nagusia inguruetako meatzaritzan oinarritu da, baina, 1989ko iraultzaz geroztik, meatzaritzak behera egin du nabarmen. Geroztik, beste industria eta zerbitzu-industria batzuk ezarri dira hirian (altzarigintza, saltegi handiak)

## Historia 
Hiria 1328an aipatzen da lehen aldiz, Karlos I.a Hungariakoaren idazki batean, latinez, *Rivulus Dominarum* izenarekin.

Lehenengo Mundu Gerraren ondoren, Austria-Hungarietako Inperioa desegin egin zen, eta Baia Mare Errumaniaren mende gelditu zen. 1940-1944 bitartean, Hungariak okupatu zuen, baina Errumaniara itzuli zen Bigarren Mundu Gerraren ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leipzigeko Unibertsitatea

**Leipzigeko Unibertsitatea** () Alemaniako bigarren unibertsitate zaharrena. Izen bereko hirian dago, Saxoniako Estatu Askean.

## Historia 
Frederiko I.a Saxoniakoak eta bere anaiak (Gilen II.a Meissengoak) sortu zuten 1409ko abenduaren 2an. Hasieran, lau fakultate bazituen ere, gaur egun 14 fakultate ditu, eta 26000 ikasle inguru.

Unibertsitateko lehenengo errektorea Johann von Münsterberg izan zen. 1953. eta 1991. urteen artean, unibertsitatea Karl Marx izenez ezagutu zen.

## Fakultateak 
Jatorrizko lau fakultateak hauek dira: Filosofia eta Letrak, Medikuntza, Teologia eta Legeak. Gaur egun, 14 fakultate ditu:

* Teologia Fakultatea
* Zuzenbide Fakultatea
* Historia, Arte eta Ekialdeko Ikasketen Fakultatea
* Filologia Fakultatea
* Hezkuntza Fakultatea
* Gizarte Zientziak eta Filosofia Fakultatea
* Ekonomia eta Zuzendaritza Fakultatea
* Kirolaren Zientzien Fakultatea
* Medikuntza Fakultatea
* Matematika eta Informatika Fakultatea
* Biozientziak, Farmazia eta Psikologia Fakultatea
* Fisika eta Lurraren Zientzien Fakultatea
* Kimika eta Mineralogia Fakultatea
* Albaitaritza Fakultatea

## Unibertsitatearekin erlazionatutako jendea 
### Irakasle eta ikasle ospetsuak 
* Johann Wolfgang Goethe, poeta, eleberrigilea eta dramagile.
* Gottfried Wilhelm Leibniz, filosofoa eta matematikaria.
* Friedrich Nietzsche, filosofoa, poeta eta filologoa.
* Karl Richard Lepsius, egiptologoa.
* Ernst Bloch, filosofoa.
* Karl Bücher, ekonomialaria.
* Peter Debye, fisikaria.
* Frédéric-Melchior Grimm, idazlea, kritikaria eta kazetaria.
* Gustav Fechner, psikologoa.
* Theodor Frings, filologoa.
* Paul Flechsig, neurologoa.
* Christian Fürchtegott Gellert, teologoa eta poeta.
* Johann Christoph Gottsched, filologoa.
* Werner Heisenberg, fisikaria.
* Gustav Hertz, fisikaria.
* Bartholomaeus Keckermann, filosofoa eta teologoa.
* Felix Klein, matematikaria.
* Werner Krauss, filologoa.
* Karl Lamprecht, historialaria.
* Theodor Litt, pedagogoa.
* Walter Markov, historialaria.
* Wilhelm Maurenbrecher, historialaria.
* August Ferdinand Möbius, astronomoa eta matematikaria.
* Petrus Mosellanus, humanista.
* Wilhelm Ostwald, kimikaria.
* Edgar Buckingham, fisikaria.
* Augustus Quirinus Rivinus, botanikaria.
* Wilhelm Roscher, ekonomialaria.
* Christian Thomasius, filosofoa.
* Shin'ichirō Tomonaga, fisikaria.
* Bartel Leendert van der Waerden, matematikaria.
* Rudolf von Gottschall, poeta eta dramagile.
* Ernst Heinrich Weber, medikua.
* Wilhelm Wundt, fisiologoa eta psikologoa.
* Angela Merkel, estatuburua.

## Kanpo estekak 
*   Leipzigeko Unibertsitatearen webgune ofiziala
*   *Leipziger Universitätsverlag* argitaletxea
Rhingo Konfederazioa

**Rhingo Konfederazioa** () 1806tik 1813ra bitartean iraun zuen 16 estatu alemanen elkartea izan zen. Napoleonen babespean eratu zen, Austerlitzeko guduaren ondoren, Napoleonek Inperio Santua eta Errusia garaitu eta ia Renania osoa menperatu zuenean Gerra Napoleonikoetan.

Konfederazioaren kideak Inperio Santuko printze alemanak (*Fürsten*) ziren. Hasierako 16 estatuetara beste estatu asko batu zitzaizkien geroago, guztira 15 milioiko populazioa osatzen zutela. Konfederazioaren lehendakariak Karl Von Dalberg (1806-1813 bitartean) eta Eugène de Beauharnais (1813ko azken aldian) izan ziren.

Benetako boterea Napoleonen eskuetan gelditu zen, eta abantaila estrategiko handia eman zion Frantziari.

## Historia 
1806ko uztailaren 12an sinatu zen Rhineko Konfederazioaren Ituna. Sinatzaileak lehendik Rhingo Liga osatzen zuten 16 estatu konfederatuak izan ziren. Frantzisko enperadoreak enperadore-tituluari uko egin behar izan zion, eta Inperio Santua desegintzat eman behar izan zuen. Austria, Prusia, Danimarka eta Suediaren mendeko Pomerania Rhineko Konfederaziotik kanpo gelditu ziren.

Konfederazioa, batez ere, elkarte militarra zen. Kide bakoitzak soldadu asko bidali behar zituen armadara. 1806an Frantziak Prusiari irabazi zion, eta kide asko bildu ziren Konfederazioan.

Frantziarentzat oso garrantzitsua zen Europa osoak Britainia Handiari merkataritza-enbargoa egitea, baina Konfederazioko kide askok ez zuten enbargoa betetzen. 1810etik aurrera, hori konpontzeko, Napoleonek Alemaniako ipar-mendebaldeko eskualde batzuk zuzenean bere inperiora eraman zituen.

1814an Napoleonen Errusiako kanpaina militarrak porrot egin zuenean, Konfederazioko kide askok bat egin zuten etsaiarekin. Napoleonek Leipzigeko gudua galdu ondoren (1813), estatu alemanetako bakoitzak bakea sinatu eta Prusia, Errusia, Austria eta Britainia Handiaren arteko aliantzaren alde egin zuen, eta Rhineko Konfederazioa berez desegin zen. Vienako Kongresuan (1814-1815) Konfederazio Germanikoa sortzea erabaki zen, haren ordezkoa.

## Rhineko Konfederazioaren kideak 
thumb|350px|Rhineko Konfederazioa 1812an

#### Erresumak 
* Bavaria
* Saxonia
* Westfalia
* Württemberg

#### Dukerriak 
* Anhalt-Bernburg
* Anhalt-Dessau
* Anhalt-Köthen
* Arenberg
* Badengo Dukerri Handia
* Bergeko Dukerri Handia
* Hesseko Dukerri Handia
* Frankfurteko Dukerri Handia
* Mecklenburg-Schwerin
* Mecklemburg-Strelitz
* Nassauko Dukerria
* Oldenburgeko Dukerri Handia
* Saxonia-Coburg
* Saxonia-Gotha
* Sajonia-Hildburghausen
* Saxonia-Meiningen
* Saxonia-Weimar
* Würzburgeko Dukerri Handia

#### Printzerriak 
* Hohenzollern-Hechingen
* Hohenzollern-Sigmaringen
* Isenburg-Birstein
* Leyengo printzerria
* Liechtenstein
* Regensburg
* Lippe-Detmold
* Reuss-Ebersdorf
* Reuss-Greiz
* Reuss-Lobenstein
* Reuss-Schleiz
* Salm
* Schaumburg-Lippe
* Schwarzburg-Rudolstadt
* Schwarzburg-Sondershausen
* Waldeck

## Kanpo estekak
Ohrid-eko aintzira

**Ohrid-eko aintzira** Ipar Mazedoniako Errepublika eta Albaniaren arteko mugaren hego-ekialdean dagoen aintzira bat da, 358 km²-ko azalera duena. Balkanetako aintzirarik sakonena da (288 m), eta munduko zaharrenetakoa, Titikaka eta Baikal aintzirekin batera.

Prespa aintziraren infiltrazioei esker elikatua, Itsaso Adriatikoan itsasoratzen da. Ur gardenak, batzuetan 22 metroko sakonera arte gardenak, eta fauna aberats eta askotarikoa izateagatik da ezaguna.

Erriberako ekialdean dagoen Ohrid hiritik hartzen du izena. Mazedoniako Errepublikaren hiriburu turistikoa da, eta aintzira, hainbat hondartza eta bizantziar monasterioz inguratuta dago, herrialdeko erakarpen handienetakoa delarik. Bestalde, 1979an gizon-emakume guztion ondare bezala izendatu zuten duen ohiz kanpoko izaera naturalarengatik eta 1980an sailkapena erriberako toki historiko eta kulturaletara ere zabaldu da.

## Geografia 
### Topografia 
Hego-ekialdeko Europako Balkanetako penintsulan kokatzen da. Albaniak, mendebaldean, eta Mazedoniako Errepublikak, bi herenen jabe denak, ekialdean partekatzen dute. Beste aintzira handi batzuek inguratzen dute, hurbilen duena Prespa aintzira da, Mazedoniako Errepublikak, Albaniak eta Greziak partekatzen dutena.

Ohrid-eko aintziraren uren gardentasuna fosforo maila baxuei dagokie, oligotrofia deritzon fenomenoari. Ohrid-eko aintzirak litroko 4,5 μg fosforo ditu bakarrik. Konparazioan, adibidez, Genevako aintzirak litroko 10 miligramo ditu, nahiz eta ez dagoen fosforo isuriengatik kutsatuta.

## Naturaren degradazioa eta zaintza 
Aintzira faktore askoren erruz dago arriskuan, denak gizakiaren jarduerekin eta bertan egotearekin erlazionatuak.

### Uraren kutsadura 
Uraren kutsadura lehendabiziko ingurumen-arazoa da. Urak erriberako nekazariek erabiltzen dituzten pestizida eta ongarriekin kutsatuta daude, eta baita tokiko isurketengatik ere. Adibidez, 2006 arte Pogradec hiriko hondakin-uren 30%a inolako tratamendurik gabe botatzen zuten aintzirara. Ordutik, hondakin-urentzako araztegi bat eraiki da.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Site de l'UNESCO, fiche «Patrimonio naturel et culturel de la région d'Ohrid».
*  Ohrid hiriko gune ofiziala
Mikhail Kutuzov

**Mikhail Ilarionovitx Golenixtxev-Kutuzov** (errusieraz: *князь Михаи́л Илларио́нович Голени́щев-Куту́зов*) (1745eko irailaren 16agreg./irailaren 5ajul. - 1813ko apirilaren 28agreg./apirilaren 16ajul.), batailan Napoleonekin izandako liskarrengatik ezaguna den militar errusiarra.

## Karrera 
Mikhail Kutuzov San Petersburgon jaio zen, eta errusiar armadan sartu zen 1759an edo 1760an. Poloniaren zerbitzura egon zen 1764tik 1769ra bitartean, eta Otomandar Inperioaren aurka 1770etik 1774ra. Azken horretan, begi bat galdu zuen, eta horren ondoren urte batzuetan erdialdeko eta mendebaldeko Europan zehar bidaiatu zuen.

1784an maior-jeneral izendatu zuten eta 1787an Krimeako gobernadore orokor. Aleksandr Suvoroven ikaslea izan zen, eta 1787tik 1792ra iraun zuen gerra turkiar-errusiarrean ospe handia irabazi zuen hainbat herri hartzen lagundu zuelako. 1791rako teniente jenerala zen eta Konstantinoplan enbaxadore kargua, Finlandian gobernadore jeneralaren kargua, San Petersburgon komandante kargua, Berlinen enbaxadore kargua eta San Petersburgon gobernadore orokorraren kargua bete zituen. Estutu gabe, itxaroten zekien pertsona kalkulatzailetzat zuten.

## Memoria 
1813aren hasieran Kutuzov gaixotu egin zen. Bunzlaun, apirilaren 28an hil zen. Herri horretan, Moskun eta San Petersburgon monumentuak eraiki ziren bere omenez. Gizonezko oinordekorik izan ez zuenez Tolstoi sendiak jaso zituen haren ondasunak. Errusiar jeneral guztien artean, Aleksandr Suvorov maisuaren atzetik, bigarren garrantzitsuena da.
Lampedusa

**Lampedusa** (italieraz: *isola di Lampedusa*; sizilieraz: *isula di Lampidusa*) Mediterraneoko Pelagia uharteetako handiena da. Siziliatik 205 km-ra dago, eta Tunisiatik 113 km-ra. Italiaren lurralderik hegoaldekoena da. Antzina **Lopadùsa** izena zuen (grekoa: Λοπαδοῦσσα).

Administratiboki eta politikoki Italiako estatuaren parte da, baina geografikoki Afrikan dago, Pantelleria bezala. 20,2 km²-ko azalera du, eta ez du ur-iturririk euria ez denik. 5.000 biztanle inguru ditu, eta uharteko jarduera nagusiak arrantza, nekazaritza eta turismo-zerbitzuak dira.

Siziliarekin lotuta dago ferry-zerbitzu baten bidez, eta aireportu txiki bat du, halaber, Palermo eta Cataniarekin lotzeko.

Udalerri bakarra dago: Lampedusa e Linosa (aldameneko Linosa uhartea barne hartzen du).

## Kanpo estekak