open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arrieta (argipena)

**Arrieta**, jatorriz, toki izen bat da, gerora deitura ere bihurtua. Hona hemen izen hori dutenen zerrenda bat:

## Toponimoak 
### Euskal Herrian 
#### Populazioak 
* **Arrieta**, Nafarroako kontzejua, Artzibar udalerrian.
* **Arrieta**, Bizkaiko udalerria. 
* **Arrieta**, Arabako herria, Iruraiz-Gauna udalerrian.
* **Arrieta**, Arabako herria, Trebiñu udalerrian.
* **Arrieta**, Gipuzkoako auzoa Zegama herrian.

#### Mendiak 
* **Arrieta**, Gasteizko mendietan dagoen mendi bat, Trebiñuko Arrieta herriaren iparraldean kokatua.

### Espainian 
* **Arrieta**, Kanariar uharteetako Lanzarote irlako herria, Haría udalerrian.

### Kuban 
* **Arrieta**, Matanzasko probintziako herria, Limonar udalerrian.

## Abizenak 
* **Arrieta**, euskal abizena.

## Pertsonak 
* **Arrieta ahizpak**, Lourdes (1951-) eta Mentxu (1966-), begien mugimenduen bidez komunikatzeko Arrieta metodoaren asmatzaile beasaindarrak.
* **Jose Arakistain Arrieta** (1937-), Azkoitian jaiotako futbol jokalaria.
* **Oier Araolaza Arrieta** (1972-), Elgoibarren jaiotako dantzari, kazetari, antropologo eta idazlea.
* **Pascual Juan Emilio Arrieta Corera** (1821-1894), Garesen jaiotako konpositorea.
* **Alfredo Arrieta Vaccaro** (1891-1950), Bella Vistan jaiotako Argentinako militar eta politikari peronista.
* **Simon Arrieta Arostegi** (1915-1969), Bergaran jaiotako margolaria.
* **Joxe Austin Arrieta Ugartetxea** (1949-), Donostiako euskal idazlea.
* **Jon Arrieta Alberdi** (1952-), Eibarren jaiotako legelaria.
* **Serge Arrieta Cueto** (1961-), Marseillan jaiotako eta Baionan bizi den idazlea.
* **Agustin Arrieta Urtizberea** (1962-), Errenterian jaiotako filosofo eta idazlea.
* **Yolanda Arrieta Malaxetxebarria** (1963-), Etxebarrian jaiotako euskal idazlea.
* **Leyre Arrieta Alberdi** (1971-), historialari, ikertzaile, irakasle eta idazle mutrikutarra.
* **Jose Luis Arrieta Lujanbio** (1971-), Donostian jaiotako txirrindularia.
* **Judas Arrieta** (1971-), ikus-artista hondarribitarra.
* **Olatz Arrieta** (1971-), Donostian jaiotako kazetaria.
* **Bertol Arrieta Kortajarena** (1975-), Zarautzen jaiotako euskal idazlea.
* **Igor Arrieta Lizarraga** (2002-), Uharte Arakilen jaiotako txirrindularia.
* **Ramón González Arrieta** (1967-), Galdakaoko txirrindularia.
* **Jesús María Hurtado Arrieta** (1930-2012), Alonsotegin jaiotako futbol jokalaria.
* **Cristina Martínez Arrieta** (1972-), piraguista donostiarra.
* **Ibon Pérez Arrieta** (1977-), Donostiako futbolaria.
* **Aitor Pérez Arrieta** (1977-), Zegaman jaiotako txirrindularia.

## Ikus, gainera 
* **Arrietabaso**, **Errialtabaso** edo **Eskumendi** Eskuagatxeko mendilerroaren tontor nagusia.
* **Arrietamendi**, Gipuzkoako auzoa, Azkoitia herrian.
* **Arrietara** edo **Arriatera**, Sopelako hondartza bat da, Atxabiribil hondartzarekin bat egiten duena.
* **Harrieta**, Euskal Herrian aski zabalduta dagoen toponimoa.

## Kanpo estekak
Allgäu

**Allgäu**, Alemaniako Bavaria estatuko hego-mendebaldean dagoen eskualde bat da, zenbait kilometroz, Baden-Württemberg estatuko hego-ekialdera ere hedatzen dena. Eskualdea, Alpeaurreko lurretatik Alpeetaraino hedatzen da. Allgäu eskualdetik igarotzen diren ibaiak, Lech ibaia eta Iller ibaia dira.

Honako lau azpieskualde hauetan banatua dago, Bavaria estatuaren kasuan, hiru, barrutiak ere badirenak:

* Oberallgäu
* Unterallgäu
* Ostallgäu
* Westallgäu

Eskualdea, bere paisaia ederrengatik eta Hirtenkäse izeneko gaztagatik ezaguna, oporretarako eta gaixondoak emateko toki ospetsua da. Allgäuko alpetar zatiak, 2000 metro baino gehiagoko altuerara iristen dena, eskiatzeko baldintza onak eskaintzen ditu. Neuschwansteingo gaztelua, Allgäu eskualdearen ekialdeko zatian dago. Bere abantailak ugariak diren arren, eskualde hau ez da turistaz josita egoten.

## Kanpo estekak
Brand (Tolkien)

**Brand**, Tolkienen legendarium ospetsuko pertsonaia bat da.

Brand, Bainen semea da, eta, aldi berean, Smaug herensugea hil zuen Bard I.aren biloba.

Haraneko Hiriko erregea izan zen Eraztunaren Gerran, eta Dain II.aren ondoan hil zen Haraneko Hiriko guduan, Ereborreko atea Sauronen armadagandik defendatzen. Gandalfek dioenaren arabera, Brand izan zen lehenengo hil zena, eta bere aliatuaren gorpua defendatzen hil zen Dain, 381 urte zituela.

Bere oinordekoa, Eraztunaren Gerra amaitu ondoren, bere seme Bard II.a izan zen.

Pertsonaia hau, Eraztunen Jauna: Erdialdeko Lurraldeagatik Gudua II ordenagailurako estrategia jokoaren hedapenean agertzen da. Heroiak, nanoengatik borrokatzen du Haraneko Hiriko arkularien buruzagi bezala.

## Kanpo estekak
Kildare

**Kildare** (gaur egungo irlanderaz *Cill Dara*, jatorriz aintzineko irlanderaren *Cell Dara* izendapenetik eratorria) Irlandako Errepublikako Kildareko konderrian kokatzen den udalerria da. Udalerri honek 8.142 biztanle ditu (2011). Nahiz eta Kildare udalerriak konderriari bere izena eman, Naas da Kildare konderriko hiriburua. Udalerri hau R445 errepidean kokatzen da, Dublindik 50&nbsp;km mendebalderantz.

## Etimologia 
Irlanderazko *Cill Dara* izenak "haritzaren eliza" esan nahi du, haritz handi baten ondoan eraiki baitzen monasterioa.

## Historia 
Santa Brigidak V mendean sorturiko "Haritzaren Eliza" monasterioan du jatorria. Garai hartan Irlanda osoko hiru monasterio katoliko garrantzitsuenen artean zegoen.

Kildareko historian aipatzeko beste momentu bat 1903an jazo zen. Erresuma Batuko lehen moto lasterketa ospatu zen uzatilaren 2an, *Gordon Bennett Cup* izena izan zuena.

Gaur egun Kildare Dublineko lo-hiri bihurtu da.

## Irlandako Brigidaren kondaira 
Brigidaren ama kristaua zen baina hau hil zenean bere aitarekin eta amaordearen seme-alabekin hazi zen. Amak erakutsia zion nola zaindu abereak eta nola egin etxeko lanak eta horretan aritu zen kastitate santuaren bidea aukeratu zuen arte. Ardagheko St. Mel eta Mac Caille apezpikuak sagaratu zutenean, Santa brigidak komunitate bat sortu nahi izan zuen haritz handi baten ondoan Curragh muinoan. Horretarako Leinsterreko errege Dun Ailinne-ri lurrak eman ziezazkion eskatu zion eta honek erantzun zion Brigidaren kapak estaltzen duen lur guztia emango ziola. Santa Brigidak orduan mirari bidez muino guztia estali zuen bere kaparekin.

## Ondasun nabarmenak 
* Santa Brigidaren katedrala
* Santa Brigidaren putzua

## Iruditegia 

Irudi:Reflections_of_the_Past.jpg|Levitstown Milleko hondakinak

Irudi:Kildare cathedral 2003.jpg|Kildareko katedrala

## Kanpo estekak 
* Kildareko Udalaren Webgune Ofiziala
Ki (mesopotamiar mitologia)

**Ki** (, *lurra*), Mesopotamiako mitologiako jainkosarik garrantzitsuenetako bat da. Aditu gehienak, jainkosa hau, ohiago, bere izen ezagunagoa den Ninhursag izenarekin ezagunagoa dela bat datoz, eta pertsonaia bera izango zela, baina ez dago batere argi. Bertsioren batzuk, Ansar eta Kisarren alaba dela diote, eta beste batzuk, Anu eta Nammurena (edo Nammurena eta Anuren ezkontidearena). Azken bertsio honen elezaharrak, hasiera batean, Lurra eta Zerua elkartuta zeudela dio, eta behin, jatorrizko ozeanotik azaleratu zen mendi bat izan zirela. Mendiaren tontorrak, oinarria lurrean zuena, Zerua ukitu zuen. Anu, Zerua zen, eta Ki, lurra. Nammu, Kiren ama, Lurra inguratzen zuen jatorrizko ozeanoa zen, jatorrizko kaosa. Anuk eta Kik seme bat izan zuten, Enlil (En = Jauna eta lil = airea edo atmosferarena), jaiotzerakoan, Zerua eta Lurra banandu zituena, honela, eguna sortuz.

Enki eta Ninmah, Enki eta Ninhursagen mitoa istorio mitikoen, Ziusudraren istorio sumeriarraren eta Atrahasis eta Enuma Elish olerki epiko akkadikoen protagonista izan zen.

## Ikus, gainera 
* Ninhursag
* Antum
* Nintu
* Damkina
* Ninlil

## Kanpo estekak
Omagh

**Omagh** (irlanderaz *An Ómaigh*, eskozieraz *Omey*) Ipar Irlandaren mendebaldean dagoen Tyrone konderriko hiriburua eta hiririk handiena da. Drumragh ibaia eta Camowen ibaiak elkartu eta Strule ibaia sortzen den lekuan kokatzen da. Hiriak 22.182 biztanle ditu eta hirigune osoan 28.000 biztanle baino gehiago bizi dira.

## Historia 
Monasterio frantziskotar bat sortu zuten 792 urtean baina herria bera 1610an fundatu zen. 1641ean ihesi zetozen irlandar matxinoak hartu zituen eta 1689an Derryra bidean zihoazen Jakue II.aren gudaloste ingelesak hiriaz jabetu ez zitezen Gilen III.aren aldekoek su eman zioten Omaghi.

1768an Omagh bihurtu zen Tyroneko konderriko hiriburu Dungannon ordezkatuz. Sarritan uholdeak izaten zituenez (aipagarrienak 1909, 1929, 1954, 1969, 1987, 1999 eta 2007an) Strule ibaiaren inguruan dikeak eraiki dira.

Omagh zoritxarrez Omagheko atentatua ondorioz famatu egin zen, 1998ko abuztuaren 15ean Benetako IRAk auto-bonba bat kale nagusian lehertarazi zuenean. 29 pertsona hil ziren, tartean 14 emakume eta 9 haur.

## Ondasun nabarmenak 
* **Ulster American Folk Park:** Ulsterretik Amerikara emigratu zuen jendearen bizimodua erakusten duen aire libreko museoa da.
* **The Gortin Glens Forest Park:** Omaghetik 16 kilometro iparraldera dagoen baso eremua da.
* **Strule Arts Centre:** 2007an ireki zuten kultur erabilera anitzeko areto hau.

## Kirolak 
Omagheko kirol jarduera nagusia futbol gaelikoa da. Bi elkarte daude herrian, Omagh St. Enda's eta Drumragh Sarsfields.

## Iruditegia 

Irudi:Omagh's main church spires - geograph.org.uk - 334124.jpg|Herriaren ikuspegia, erdian elizak.
Irudi:Omagh Snow 2006.jpg|Neguan elurtuta.
Irudi:Georges Street, Omagh (01), January 2010.JPG|Kale nagusia.
Irudi:Memorial Garden, Omagh - geograph.org.uk - 1100393.jpg|Omagheko atentatuaren memoriala.
Irudi:Weaver's Cottage, Ulster American Folk-park - geograph.org.uk - 543462.jpg|Ulster American Folk Park.

## Hiritar ezagunak 
* Sam Neill (1947- ), aktorea
* Linda Martin (1947- ), Eurovision Abesti Txapelketako irabazlea 1992an.

## Kanpo estekak 
* Omagheko Webgune Ofiziala
Akoris

[thumb|Akorisen esfingea. [Louvre museoa|Louvreko Museoa]]
**Khenemmaatra-Hakor** edo **Akoris**, Egiptoko XXIX. dinastiako faraoirik garrantzitsuena izan zen. K.a. 391tik K.a. 379 arte hedatu zen bere erregealdia.

Manetonek, Sexto Julio Afrikano eta Eusebio Zesareakoaren arabera, Akoris deitzen du, eta hamairu urteko erregealdia izan zuela aipatzen du. Kronika Demotikoan aipatua da.

Egipto, Greziako Esparta hiriaren aliatua izan zen. Elkarrekin borrokatu zuten Persiaren aurka 400 urtez. Baina Akorisek aliatu berriak topatu behar izan zituen. Salaminako errege zen Ebagoras I.arekin aliantza bat hitzartu zuen, erbestean zegoena, eta Akorisek berriz Ziprera eraman zuen K.a. 387an, non Egiptoko erregeorde bezala zerbitzatu zuen. Atenasekin ere hitzarmen bat sinatu zuen K.a. 389an, itsas armada handi ba zuena.

Hiru aliatuek, Mediterraneo itsasoaren ekialdea kontrolatu zuten, Egipto, persiarren erasoen aurrean ia menderakaitz bihurtuz. Artaxerxes II.ak, bere armada, kostaldean zehar bidali beharko zuen, Gaza eta Pelusium artean, bere soldaduak, itsasoz erasotzera bidaliz, bere galdutako Egipto berreskuratu nahi bazuen.

Artaxerxesek, bake hitzarmen bat sinatu zuen Esparta eta beste hiri greziar batzuekin K.a. 386an, Egiptoren aurkako gerran murgiltzeko. K.a. 385ean eta K.a. 383an, persiar errege honen jeneralek Egipto eraso zuten. Baina Kabrias jeneral atenastarrak zuzendutako mertzenario greziarrek eta soldadu egiptoarrek kanporatu zituzten. Akorisek kontraeraso zezakeen, eta egiptoar armadak Fenizian eta Zilizian borrokatu zuten. Egiptorentzat, garaipen honek, oparotasun handiko garai baten hasiera suposatzen zuen. Garai honetan egin ziren mertzenarioei ordaintzeko lehen egiptoar txanponak.

Akorisek, eraikuntza egitarau anbiziotsu bat agindu zuen Karnak, Letopolis, Menfis, Elefantina, Medinet Habu eta Saqqara bezalako tokietan.

Greziar eta erromatar garaian, Egiptoko herri batek ere, Akoris izena jaso zuen.

[erdian|thumb|500px|Akorisen kapera, Karnakeko [tenpluaren lehen pilonoaren ondoan]]
Portadown

**Portadown** (eskozieraz *Portadoun*; irlanderaz *Port an Dúnáin*) Ipar Irlandako Armagheko konderrian dagoen merkatal udalerria da, bertan asteroko azoka ospatzen delarik. Bere biztanlegoa 22.000 pertsona inguruan dago, hauetatik bi heren unionistak eta heren bat nazionalista delarik. Konderriaren iparraldean kokatua dago, Bann ibaian eta Craigavon Boroughko kontseiluaren zati da. Belfastetik 37 kilometro hego-mendebaldera dago kokaturik.

## Etimologia 
Irlanderazko *Port an Dúnáin* izenak "Gotorleku txikiaren kaia" esan nahi du.

## Historia 
XIII mendetik aurrera O'Neill klanetik banaturiko Mac Cana familiak agindu zuen bertan. 1594 eta 1603 artean ingelesen aurka gogor borrokatu ziren beren gotorlekutik baina galdu egin zuten eta ingeles zaldunak jabetu ziren lur hauetaz. 1610an William Powelli eman zitzaizkion inguruko lurrak. Hurrengo urtean Richard Rolleston erreberendoari saldu zizkion eta honek bitan banatu eta Richard Cope eta Michael Obinsi eman zion zati bana. Obinsek dorretxe bat eraiki zuen eta hogei kolono ezarri zituen inguruan alokairuan. 1631ean Obinsek merkatua egiteko eskubidea lortu zuen, bai eta Bann ibaia zeharkatzeko zubia altxatzearena ere.

1641ean O'Neill eta Mac Canaren irlandar matxinoak Obinsen gazteluaz jabetu ziren eta 100-300 kolono ingeles exekutatu zituzten. "Portadowneko sarraskia" izenaz ezagutzen den gertaera honek Oliver Cromwellen gudalosteek mendeku ekintzak justifikatzeko erabili zuten.

Anthony Obinsek 1741ean bultzatuta Newry ubidea ireki zen Newry eta Portadownen artean eta honek industrializazioa ekarri zuen herrira. 1762an liho merkatua ireki zen eta hau bihurtu zen jarduera ekonomiko garrantzitsuena.

Bitxikeria bezala aipatu behar da Bigarren Mundu Gerra garaian alemaniar soldaduentzako presondegia izan zela Portadownen. Presodegiko zaintzaileak galestarrak izan ziren.

## Kirolak 
Portadown F.C. futbol taldeak Ipar Irlandako lau liga eta hiru kopa irabazi ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* San Markos eliza protestantea (1826)
* San Joan Bataiatzailea eliza katolikoa (1783)

## Kanpo estekak
Newry

**Newry** (irlanderaz *Iúr Cinn Trá*) Ipar Irlandako Downeko konderrian dagoen hiria da, Armagheko konderriarekin mugan. 2001eko erroldaren arabera 27.433 biztanle zituen. Ipar Irlanda guztian "hiri estatusa" daukan bost hirietako bat da Newry.

## Etimologia 
Irlanderazko *Iúr Cinn Trá* izenak "Muino gaineko hagina" esan nahi du. Gaur egun izena laburtuta erabiltzen da, *An tIúr* (hagina).

## Geografia 
Mourne mendien arteko bailara batean kokaturik dago Newry. Clanrye ibaiak zeharkatzen du bere Carlingford Lougherako bidean.

## Historia 
Erdi Aroan bazen herrixka bat, ziurrenik VI mendean sortua, eta 1142an monasterioa berreraikitzean hazkuntza izan zuen. Monasterio hau 1543an kolegiata bihurtu zen. John de Courcy konkistatzaile ingelesak Newry gaztelua eraiki zuen 1198an.

Williamiten gerran, 1689an, Jakue II.aren gudalosteek su eman zioten hiriari. Hiriaren berreraikuntzak ekonomia goraldiarekin bat egin zuen eta herria azkar hazi zen 1881erako 15.000 biztanletik gora izateraino.

XX mendean katolikoek kontrolatzen zuten hiri handiena bihurtu zen, biztanleriaren %80a katolikoa eta abertzalea baitzen. Hau dela eta mendearen bukaeran istilu ugari izan ziren Newryn.

## Ondasun nabarmenak 
* San Patrizio eliza: 1578an eraikitako eliza protestantea.
* San Patrizio eta San Colmanen katedrala: 1829ko katedral katolikoa.
* Newryko udaletxea: 1893an eraikia.

## Hiritar ezagunak 
* Pat Jennings (1945- ), Ipar Irlandako futbol selekzioko atezaina, partida gehien jokatu dituena.
* Tomm Moore (1977- ), animaziozko filmen egilea

## Iruditegia 

Irudi:Cathedral Newry.jpg|San Patrizio eta San Colmanen katedrala
Irudi:Newry Town Hall Small.jpg|Newryko udaletxea

## Kanpo estekak 
* Newryko Webgune Ofiziala
Rano Raraku

**Rano Raraku**, sendotutako errautsez eratutako sumendi krater bat da. Txileko Pazko uhartean dago, zehazkiago, uharte honen ekialde inguruan, hegoaldeko kostaldetik gertu, Poike, Hotu Iti eta Pu'i muinoaren artean. Sumendi honek (antzina Maunga Eo bezala ezaguna), bere barnean aintzira bat du. Sumendiak, garrantzi historikoa du uhartearentzat, bere magaletan, barruko zein kanpokoetan, moaiak zizelkatzen baitziren. Sumendiaren kanpo magalean, oraindik amaitu gabe dauden moai ugari daude, horietako batzuk oso handiak. Bertan dago uharteko estatuarik handiena, 21 metroko altuera duena eta oraindik oinarrizko harkaitzetik erauzi gabea. Tontorretik, uhartearen zati handi bat ikus daiteke, iparmendebalderantz, Ovaheko hondartza, ekialderantz, Poikeko penintsula, hegoekialderantz, Motu Marotiri eta Ahu Tongariki, hegomendebalderantz, Maunga Toatoa eta Hanga Maihikuren zati bat, eta, azkenik, mendebalderantz eta distantzia handira, Rano Kau sumendia.

[thumb|ezkerrera|600px|Rano Raraku [krater aintziraren ikuspegia.]]

Rano Raraku sumendiko aintzira, sumendiaren barnean dago, ur gezazkoa da, eta, gehienez ere, 3 metroko sakonera du. Aintzira honen ertzean, landaretza ugari hazten da, batez ere totora erako ihiak. Aintziraren hondoan metaturiko sedimentuen polen edukiaren azterketak, Pazko uhartearen basogabetze garaiei buruzko informazio baliotsua ematen du.

Moai zizelkatzaileen lana, sumendi honen tontorrera iritsi zen, baita bere barnealdeko magalera ere, non, gaur egun, 40 moai dauden aintzirara begira. Uhartearen barnealdera abiatzen ziren estatuak euren plataformetaraino garraiatzeko erabiltzen ziren bideak, "moaien bideak" bezala ezagunak.

## Ikus, gainera 
* Moai Paro
* Podestá uhartea

## Kanpo estekak
Cabezabellosa

**Cabezabellosa** Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 421 biztanle zituen 33,56 km²-ko azaleran.

## Jaiak eta ospakizunak 
* Abuztuak 10: San Lorenzo Mártir.
* Irailak 8: Nuestra Señora del Castillo zaindariaren jaiak.

## Ikus, gainera 
* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Cañaveral

**Cañaveral** Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 1.294 biztanle zituen 86,48 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Carbajo

**Carbajo** Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 228 biztanle zituen 28,05 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak 
*  Carbajoko Udalaren webgunea
Casas de Millán

**Casas de Millán** Cáceresko probintziako udalerria da. 152,91 km²-ko ditu, eta, 2008ko erroldan, 704 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Casas de Millango Udalaren webgunea
Cedillo

**Cedillo** (extremadureraz *Ceillu*) Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 116 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 518 biztanle zituen 61,6 km²-ko azaleran.

Herria portugaldarrek sortu zuten XVIII. mendean eta Espainiaren esku utzi ondoren, 1838. urtera arte Herrera de Alcántararen udalerriaren barne egon zen. 1838an Cedillo udalerri bihurtu zen.

## Kanpo estekak 
*  Cedilloko Udalaren webgunea
Collado de la Vera

**Collado de la Vera** (2012ra arte **Collado**, ) Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 122 kilometrora dago. 2007ko erroldaren arabera 213 biztanle zituen 44,94 km²-ko azaleran. La Vera eskualdeko erdialdean dago eta Collado eta Vega de Mesillas herriek osatzen dute.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.6)
  id:bar       value:rgb(1,0.75,0.4)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:1800
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:200 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:40 start:0
BackgroundColors = canvas:white

BarData=
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011

PlotData=
  color:bar width:20 align:left
  bar:1900 from:0 till:271
  bar:1910 from:0 till:173
  bar:1920 from:0 till:241
  bar:1930 from:0 till:278
  bar:1940 from:0 till:351
  bar:1950 from:0 till:346
  bar:1960 from:0 till:1603
  bar:1970 from:0 till:1549
  bar:1981 from:0 till:656
  bar:1991 from:0 till:355
  bar:2001 from:0 till:220
  bar:2011 from:0 till:163

PlotData=
  bar:1900 at: 271 fontsize:S text:271 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 173 fontsize:S text:173 shift:(-10,5)
  bar:1920 at: 241 fontsize:S text:241 shift:(-10,5)
  bar:1930 at: 278 fontsize:S text:278 shift:(-10,5)
  bar:1940 at: 351 fontsize:S text:351 shift:(-10,5)
  bar:1950 at: 346 fontsize:S text:346 shift:(-10,5)
  bar:1960 at: 1603 fontsize:S text:1603 shift:(-10,5)
  bar:1970 at: 1549 fontsize:S text:1549 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 656 fontsize:S text:656 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 355 fontsize:S text:355 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 220 fontsize:S text:220 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 163 fontsize:S text:163 shift:(-10,5)

## Kanpo estekak 
*  Colladoko Udalaren webgunea
Naas (Irlanda)

**Naas** (irlanderaz *Nás na Ríogh* edo *An Nás*) Irlandako Errepublikako Kildare konderriko hiriburua da. Naasek 20.713 biztanle ditu (2011) eta konderriko bigarren hiri handiena da Newbridgeren atzetik..

## Etimologia 
Irlanderazko *Nás na Ríogh* izenak "Erregeen biltokia" esan nahi du, izan ere Leinster Erresumako errege irlandarrak bertan bildu izan baitziren. Normandiarren inbasioaren ondoren (1171) Irlandako parlamentuak bertan biltzen jarraitu zuen.

## Historia 
Erdi Aroan harresiak jaso zituen alboko Wicklowko konderritik zetozkion O'Byrne eta O'Toole klanen erasoetatik babesteko. Alkatea eta udaleko zinegotziak herriko merkatari eta lur jabe aberatsenen artean erabakitzen zen. Alkateak *Sovereign of Naas* (Naaseko subiranoa) titulua hartzen zuen, eta Naasek bi toki zituen Irlandako parlamentuan.

Gaur egun Dublinen hiri satelite bihurtu da, jende askok bertan bizi eta hiriburuan lan egiten baitu.

## Ondasun nabarmenak 
* San David eliza

## Kirolak 
Zaldi lasterketek indar handia dute Naasen, eta hirian bi hipodromo daude; *Punchestown Racecourse* eta *Naas Racecourse*.

Hainbat futbol talde ere badaude, denetan garrantzitsuena *Naas AFC Soccer Club*, guztira 500 jokalaritik gora dituena 5 urteko haurretatik hasita.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Naaseko Udalaren Webgunea
Garganta la Olla

**Garganta la Olla** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 125 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 1.085 biztanle zituen 48 km²-ko azaleran.

## Demografia 
Hemen Garganta la Olla herriaren demografia azkeneko urtetan ikus daiteke. Datuak Espainiako Estatistika Institutuarenak dira:

## Mitologia 
Inguru honek mitologia aberats du eta mito horietako askok herrian birizik diraute. Lekukotasun asko jaso dira horren inguruan, esaterako "beltzezko erraldoiei" buruzkoak, eta, agian horren ondorioz, herri honek parapsikologia munduan ospe handia du.

## Bibliografia 
* Julio Caro Baroja: *Ritos y mitos equívocos*. Akal, 1989.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Garganta la Ollako Udalaren webgunea
*  Gertaera harrigarriak.
Guijo de Santa Bárbara

**Guijo de Santa Bárbara** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 140 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 390 biztanle zituen 35,1 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Guijo de Santa Bárbarako Udalaren webgunea
Gorde nazazu lurpean

**"Gorde nazazu lurpean"** Ramon Saizarbitoriak idatzitako seigarren eleberria da.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena "Erein"en webgunean
* Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
Ene Jesus

***Ene Jesus*** Ramon Saizarbitoriak idatzitako hirugarren eleberria da. 1976an argitaratua, Espainiako Kritika Saria euskarazko narratibari irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Hernández Abaitua, Mikel: "Ene Jesús: Nouveau Roman itxurako eleberri "psikoanalitikoa". - Egan, 2008-1/2, 123-214

## Kanpo estekak 
* Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
Rossetti-ren obsesioa

***Rossetti-ren obsesioa*** Ramon Saizarbitoriak idatzitako zortzigarren eleberria da. Nobela labur hau *Gorde nazazu lurpean* liburuan jaso eta, baita ere, nobela independente bezala argitaratu izan zen. *Gorde nazazu lurpean* liburuan narrazio hauek biltzen ziren: *Gudari zaharraren gerra galdua*, *Bi bihotz, hilobi bat*, Marcel Martinen aitatasun ukatua, Asaba zaharren baratza eta *Rossettiren obsesioa*. Guztien hari amankomuna heriotzaren inguruko kezka da.

## Argumentua 
Eleberri honetan Saizarbitoriak pertsonai gris baten bizitza kontatzen digu. Protagonista Juan Martin da. Behin baino gehiagotan bere lan nagusia *Gastronomía y paisaje* enkarguzko liburua dela azalduko digu. Idazle horrek bi emakume ezagutuko ditu: Eugenia, lehendabizikoa, madrildar petoa. Victoria, bigarrena, arte munduarekin lotuta dagoen emakume interesgarria. Eugeniarekin testu erotiko labur bati esker arrakasta handia lortu zuen eta, orain, Victoria ezagutzerakoan, arrakasta bera lortu nahi du baina horretarako hasierako testua eskuratu nahiko du. Datu horrek Dante Gabriel Rossettirekin paralelismo berezi bat ezarriko du ezen margolari horren emaztea hil egin zenean bere poema guztiekin batera lurperatu zuen; denborarekin, ordea, poema horiek berreskuratzeko beharra sentitu zuen eta horretarako emaztearen hilobia irekitzeko agindua eman zuen. Antzeko sentimenduak adierazten ditut nobelaren protagonistak, Eugeniarekin erabilitakoa lortu nahian.

## Kanpo estekak 
* Rossetti-ren obsesioa, Erein argitaletxearen webgunean.
* Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
Euzkadi merezi zuten

***Euzkadi merezi zuten*** Koldo Izagirrek idatzitako lehendabiziko eleberria da.

Nobela laburra da, 1920 eta 1930 hamarraldietan kokatua. Beraz, monarkia, errepublika, altxamendu militarra eta gerra hartzen ditu bere baitan. Giro katoliko itoa, langileen neke gorriak eta garai hobeen esperantza zapuztua jasotzen ditu Izagirrek bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak

**"Metxa esaten dioten agirretar baten ibili herrenak"** Koldo Izagirrek idatzitako ipuin liburua da, 1991an lehenengo aldiz eta 2002an berriro argitaratua.

1999an Agirre'tar Nikola "Metxa" pertsonaia berreskuratu zuen "Agirre zaharraren kartzelaldi berriak" eleberrirako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
Nik ere Germinal! egin gura nuen aldarri

***Nik ere Germinal! egin gura nuen aldarri*** Koldo Izagirrek idatzitako bigarren eleberria da, 1998. urtean argitaratua.

Michele Angiolillo du ardatz Izagirreren nobela honek, hau da, 1897an Antonio Cánovas del Castillo Santa Agedako bainuetxean hil zuen anarkista italiarra. Angiolillo ardatz, baina ez, hala ere, idazlanaren elementu bakar.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cánovas del Castilloren erailketa
* Michele Angiolillo

## Kanpo estekak 
*  Liburua Susaren webgunean
*  Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
Sua nahi, Mr Churchill?

***Sua nahi, Mr Churchill?*** Koldo Izagirrek idatzitako ipuin bilduma da. Hamazazpi ipuinek, errealismo poetikoan kontatuak, osatzen dute bilduma.

## Ipuinak 
# Hemen ontziratu zen Lafayette
# Idazlea
# Oroimenaren matxetea
# Martiria
# Sua nahi, Mr. Churchill?
# Ihesa
# Losadaren pizkundea
# Prakadunen artekoak
# Vladimir
# O pai de Maruxiña
# Amsterdam
# Oteiza, mendekaria
# Eskuak bete lagun
# Mozkorren arteko txo
# Egunkarietan ageri zen gizona
# Euskadi Etorbidea
# Francisco Franco gure herrian

## Kanpo estekak 
* Liburua on-line eta kritiken bilduma
Robledillo de la Vera

**Robledillo de la Vera** (extremadureraz *Robleíllo*) Cáceresko probintziako ipar-ekialdeko udalerri bat da, La Vera eskualdekoa. 2008ko erroldan, 309 biztanle zituen.

## Etimologia 
Bere izenak *harizti txikia* esan nahi du.

## Jaiak eta ospakizunak 
* Jai nagusiak Done Mikelekoak dira, eta irailaren 28tik urriaren 1era bitartean ospatzen dira. Done Mikel eta *San Miguelillo* egunetan (irailaren 29a eta 30a) meza eta prozesioa egiten da herriko dantzariekin. Azken egunean, *Quema de Satanás* antolatzen da herriko plazan.
* Bestelakoak: maiatzeko lehen astelehenean, "Madre Matilde" delakoaren omenez.

## Ondarea 
* Done Mikel Goiaingeruaren eliza, XVI. eta XVII. mendeen artean eraikia.
* Sor Matilde Tellezen etxea. *Hijas de María Madre de la Iglesia* ordenaren sortzailea izan zen.

## Ikus, gainera 
* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo Loturak 
*  Robledillo de la Verako Udalaren webgunea

## Kanpo estekak
Talaveruela de la Vera

**Talaveruela de la Vera** Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 377 biztanle zituen 21,34 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak 
*  Talaveruela de la Verako Udalaren webgunea
Villanueva de la Vera

**Villanueva de la Vera** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 153 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 2.127 biztanle zituen 132 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Villanueva de la Verako Udalaren webgunea
Balizko erroten erresuma

**"Balizko erroten erresuma"** Koldo Izagirre idazle gipuzkoarrak idatzitako poesia liburua da, 1989an argitaratutakoa "Susa"ren bidez.

## Atalak 
* *Ateak itxian egindako hitzaurrea*
* *Izan nintzen poeta hari lehen gutuna*
* *Errotari zaharren oroitarria*:
** *Lauaxetaren betaurrekoak*
** *Lizardiren mendia*
** *Arestiren mailuma*

* *Atlas galgarria*
* *Urak dakarrena*
* *Urak ez dakarrena*
* *Tanta bat uretan*
* *Hiri lumatuak*
* *Hemen*
* *Han*
* *Kanposantuko Nuarbe*
* *Bihar*
* *Izan nintzen poeta hari azken mehatxua*

## Kanpo estekak 
*  Liburua on-line
* Liburuaren kritikak
Tejeda de Tiétar

**Tejeda de Tiétar** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 100 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 894 biztanle zituen 52,83 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Rimmel (liburua)

***Rimmel*** Koldo Izagirre idazle gipuzkoarrak idatzitako poesia liburua da, 2006an Susaren bidez argitaratutakoa. Liburuan alaba da protagonista lau ataletan zatiturik: alabaren jaiotza, ondoren eskolaratzea, gero nerabezaroa... eta azkenik, gurasoen eskuetatik askatzea.

Liburu honi esker, egileak Kritika Saria euskarazko poesiari irabazi baina uko egin zuen, Saria mekanismo ilunagoz eta jokamolde zakarragoz dabilen antolamendua zelako esanez.

## Atalak 
* **Hezur ondoko mami**:
** Egunaren erditzea
** Estimua
** Lehen aurrez aurrekoa
** Sortzearen mentura
** Errukarriak
** Aita zureak
** Jelosia
** Eztul bat gauaren erdian
** Lo
** Editio princeps
** Lau pataka
** Bekozkoen interpretazioa
** Hasperen

* **Nola jaso ote zuen harria trikuak?**:
** Kontuz
** Meteosat
** Ez negarrik egin, haurra
** Baserritar astronomoa...
** Adiskide bi
** Langa guztien gainetik
** Ez da zuretzako
** Galdera pozoitua
** Pentagrama
** Poetaren lanak 1
** Hortzikarak
** Otadian
** Batetik Jamaikara
** Espaloiko istripua
** Haurren munduratzea gurasoei esplikatua
** Baserritar legera
** Etxe bat
** Ikastea eta ikastea

* **Ur gazia zara**:
** Aitorpen beldurgarria
** Zeinen gela zekena!
** Hizkuntza ikasten
** Karrika nagusiko farozaina
** Euskaraz
** Lurraren izana
** Denboraren burua
** Metaforak
** Irakaslearen sexu heziketa
** Noblezia
** Première leçon de français
** Apollinaireren omenez
** Zapataria errealismoan
** Aitona nuen hiltzaile
** Poetaren lanak 1001
** Izugarria
** Behin batean bizi bagina
** Arrantzale berria
** Mutilak
** Intima Cherry
** Historia eta geografia
** Gerezi aldia

* **Laster gure alaba zu bezalakoa izanen da**:
** Zu jaia zinenean
** Nongo txori
** Min
** Deuxième leçon de français
** Zubian
** Promenada
** Kapitalista haiku batean
** Eskuz esku
** Amarauna
** Aberria zer den
** Aulki hutsa
** Bat baletoz
** Prennez garde à la fermeture automatique des portes
** Hilburuko prebentiboa
** Hegan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Liburua on-line eta kritiken bilduma
Villamiel

**Villamiel** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 115 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 696 biztanle zituen 73 km²-ko azaleran.

Probintziaren iparraldean datza eta Portugaleko mugatik hurbil dago eta baita Gaztela Leonetik ere, Salamancatik hain zuzen ere. Beste herri batzuekin, Moraleja eta Hoyos, besteak beste, “Sierra de Gata” deritzon herrialdea eratzen du. 75 kilometro koadroko azalera du gutxi gorabehera .

300px|thumb|ezkerrera|Villamiel-eko ikuspegi orokorra.

## Geografia eta klima 
Villamiel muino bateko tontorrean dago eta handik paisaia izugarria ikus daiteke, mendiz eta zelaiez inguratuta dagoelako. Ekosistema dibertsitate handia aurki dezakegu inguruetan.

Nahiz eta herri hau txikia izan, bere udal-barrutia oso handia da, soroen hedadura izugarriekin, laborantzarako, eta, bai txerri hazkuntzarakoa, bai behi hazkuntzarako erabiltzen direlarik.

Alde honetan, klima epel eta euritsua da. Klimari esker zelaiak emankorrak dira eta barazki eta fruitu barietate handia dago, baina bertako ardo eta koipearengatik, batez ere, ezaguna da.

## Demografia 
Gaur egun 700 biztanle inguru dauka, nahiz eta gehienak adineko pertsonak diren. Gero eta jende gutxiago bizi da herrian, gazteek nahiago dutelako kanpora joatea ikastera edo lan egitera, herrian, nekazaritzan aritzea baino. Hala eta guztiz ere, nahiz eta hau egungo joera izan, lehen oso desberdina zen. 50. eta 60. hamarkada arte, herri nahiko handia zen 2300 biztanle gutxi gorabehera zeukalako. Gero populazioa jaisten hasi zen eta gazte gehienek emigratu zuten, batez ere Kataluniara, Madrilera eta Euskadira, bertan industria baitzegoen.

300px|thumb|ezkerrera|Villamiel-eko gaztelua.
Harrezkero, urtero abuztuaren lehenengo larunbatean “El dia del emigante” deritzon eguna ospatzen da, herritik at joan ziren pertsonei omenaldi bat eginez.

## Ospakizunak 
Villamielentzat bere ohiturak eta kultura mantentzea oso inportantea da eta hori lortzen du urtero bere jaiak ospatuz. Lehen aipatutako egunaz gain, beste jai batzuk ospatzen ditu eta aipagarrienak hurrengoak dira:
* Uztailaren 25ean herriko nagusi jaiak dira
* Maiatzaren 19an San Pedro Celestino eguna da
* Azaroaren 21ean La Piedad Birjina da.

## Turismo ekimenak 
Azken urte hauetan, Villamiel berriro suspertzen hasi da.
Alde batetik nekazal turismo etxe batzuen irekierari esker, lasaitasuna eta erosotasuna eskaintzen dute. Beste aldetik, herrialdeko turismoaren sustapenagatik, Villamielek ondare historikoa baitu . Aipagarriak dira bere gaztelua, gaur egun haren hondarrak baino ez dituenak, eta bere galtzada erromatarra, besteak beste.

Lasaitasuna bilatzen dutenentzat edo ondo jan nahi dutenentzat, Villamiel oso aukera ona da.

## Kanpo estekak 
*  Villamielgo Udalaren webgunea
Bard II.a

**Bard II.a**, Tolkienen legendarium ospetsuan eta Eraztunen Jauna eleberrian agertzen den pertsonaia bat da. Haraneko Hiri birsortuko laugarren erregea izan zen, Branden semea eta Bard I.aren birbiloba. Bere aita hil ondoren gobernatu zuen Ereborreko defentsan Eguzkiaren Hirugarren Aroko 3019. urtean. Haraneko Hiria, Eraztunaren Gerran suntsitua, bere erregealdian berreraiki zen. Esaten denez, Elessar erregearen koroaketan enbaxadorea izan zen Eguzkiaren Laugarren Aroaren hasieran. Ez da bere oinordekoaren izena ezagutzen.

## Kanpo estekak
Dundalk

**Dundalk**, , Irlandako Errepublikako Loutheko konderriaren hiriburua eta hiri nagusia da, bigarren hiria den Droghedaren parean ia. 31.149 biztanle ditu (2011) eta Irlandako seigarren hiri handiena da.

## Etimologia 
Bere izendapena *Dún Dealgan* izenetik eratorria da, hau da, "Dalgaren Gotorlekua", Cúchulainn irlandar heroi mitikoaren sorlekua. Hiriaren irlanderazko goiburua honako hau da: "Mé do rug Cú Chulainn Cróga" ("Cúchulainn ausartari sorlekua eman nion").

## Geografia 
Irlandako itsasoaren kostaldean dago, Ipar Irlandako mugatik oso hurbil, eta Dublin eta Belfast hirien erdibidean.

## Historia 
K.a. 3500 urtean jadanik Neolitoko nekazariak bazeuden Dundalk inguruan. K.a. 500 urtearen bueltan zeltak iritsi ziren Dundalk iparraldera, *Conaille Muirtheimhne* izenaz ezagutzen den eremura. Mendeetan zehar harresi gabeko herria izan zen.

1169an anglo-normandiarrak iritsi ziren eta Bertram de Verdun noble normandiarrak jauregi bat eraiki zuen 1185ean. Honi esker Dundalkek hiri eskubideak eskuratu zituen 1189an. The Pale eremuaren iparraldeko muga izanik berehala gotortu zen harresi handi batzuekin.

XVII mendean Lord Limerickek hiria berrantolatu zuen. Europan bidaian ibilia zen eta handik ekarri zituen ideia berriak. Harresi eta gaztelu zaharrak bota eta hiriaren erdigunetik ateratzen ziren kaleak eraiki zituen. Garapen handiena XIX mendean etorri zen, bere kaia zela eta trenbidea bertaraino iritsi zenean.

Irlandako Gerra Zibilean borroka ugari izan ziren Dundalken, banaketaren muga oso gertu baitzegoen. Merkatal herria izaten jarraitu zuen baina 70. hamarkadan Irlanda Europar Batasunean sartzerakoan krisi ekonomiko handia izan zuen, atzerritik zetozen produktuen aurrean lehiakorra ez zelako. Lantegi asko itxi ziren eta istilu ugari izan ziren herrian. 90. hamarkadan hazkunde ekonomikoa ezagutu zuen Irlandak (Zelta Tigrea) eta Dundalk ere errekuperatu zen.

## Kirolak 
Dundalkeko kirol nagusia futbola da. Dundalk F.C. taldeak 11 aldiz irabazi du Irlandako futbol liga. Dublindik kanporako taldeen artean nagusi da. Kopa ere beste hamar aldiz lortu du. 2015ean txapelketa biak irabazi ditu.

Bestetik zaldi lasterketen tradizio handia ere badu Dundalkek.

## Hiritar ezagunak 
* Francis Leopold McClintock (1819-1907), esploratzailea, Kanadako Uhartedi Artikoan hainbat aurkikuntza egin zituena.
* The Corrs (1990-2006), musika taldea.
* Tommy Byrne (1958- ), Formula 1eko pilotua.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* Dundalkeko Merkatal Ganbera
* Dundalkeko Udala
* Dundalkeko Arkitektura
* Dundalkeko Salerosketa eta Zerbitzuen Webgunea
Juri Zitsar

**Juri Vladimirovitx Zitsar** (; Kuibyxev, Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboa, 1928ko apirilaren 14a - San Petersburgo, Errusia, 2009ko ekainaren 23a) errusiar hizkuntzalaria eta euskalaria zen. 1992ko otsailaren 1etik, ohorezko euskaltzaina zen.

Jurik frantsesa, alemana eta ingelesa ikasi zituen. Ondoren, Sobietar Batasuneko gobernuak Vietnamen errusiera irakasteko enkargua bidali zion. Han, Vietnamgo Akademiak ohorezko kide egin zuen.

Hainbat urtez, bere jaioterriko Institutuaren zuzendaria izan zen. Lehendabizi Siberiako leinuek erabiltzen zituzten zenbaki-sistemak aztertzen aritu zen baina euskararen berri izan zuenean, hau ikasteari ekin zion. 1955ean euskarari buruzko tesia plazaratu zuen 1955ean Leningradon.

Euskararekiko zuen interesa zela eta, Tbilisira bidali zuten euskara ikasteko eta berpizteko. Georgiako Errepublika Sozialista Sobietarreko Hizkuntza Akademiak euskara-saila baitzuen. Garai horretan, Gabriel Aresti euskal idazlearen *Nire aitaren etxea* errusierara itzuli zuen eta bere ikasleek kaukasiar hizkuntza batzuetara itzuli zituzten. Tamara Makharoblidzek georgierara itzuli zuen.

Tbilisin Xabier Kintana euskaltzain osoarekin harremanetan jarri zen eta hango unibertsitatean euskarari buruzko klaseak eman zituen.

Koldo Mitxelenarekin harreman luzea izan zuen gutun bidez. Koldo Mitxelenak *Euskera* eta *Fontes Linguae Vasconum* aldizkarietan artikuluak argitaratzen zizkion.

1982an Euskaltzaindiak antolatutako Biltzarrera gonbidatu zuen Shota Dzidzigurirekin batera. Zitsar Sobietar Batasuneko ordezkaria izan zen.

1990ean, Georgian gerra piztu zen eta San Petersburgora alde egin behar izan zuen. San Petersburgon Tekhnitxiski Universitet unibertsitateko irakaslea izan zen erretiroa hartu zuen arte, 1995era arte hain zuzen. Bertan euskara irakasten eta doktoregoak eta tesiak zuzentzen ibili zen batez ere.

Ukrainako Akademiaren ohorezko kide ere bazen.

2009ko ekainaren 23an hil zen gaixotasun luze baten ondorioz.
Navan

**Navan** (irlanderaz *An Uaimh*) Irlandako Errepublikako Meatheko konderriaren hiriburu edo hiri administratiboa eta hiririk handiena da. 28.158 biztanle ditu (2011), Irlandako Errepublikako bosgarren hiri handiena da beraz.

## Etimologia 
Irlanderazko *An Uaimh* izenak "Leizea" esan nahi du. Tara meategiak gertu daude.

## Geografia 
Boyne ibaiaren ertzean kokaturik dago, konderriaren erdigunean eta Dublindik 50 kilometro ipar-mendebaldera.

## Historia 
Mendeetan zehar ez du garrantziarik izan. Tarako meategiak direla eta, Trim herriari Meath konderriaren hiriburutza kendu zion. Tara meategiak, Europako berun eta zink metagi handienak dira. XX mendean hiria asko hazi da, alde batetik ekonomia indartsuagatik eta bestetik Dublin ondoko lo-hiri bihurtu delako.

## Hiritar ezagunak 
* Francis Beaufort (1774-1857), hidrografoa. Haizearen indarra neurtzeko eskala asmatu zuen.
* Pierce Brosnan (1953- ), bertan pasa zuen haurtzaroa.

## Hiri senidetuak 
*  Bobbio (Italia)
*  Broccostella (Italia)

## Iruditegia 

Irudi:Cources a Navan.JPG|Navaneko 2007ko Zaldi Lasterketak
Irudi:Churchnavan.jpg|Navaneko St. Mary Eliza
Irudi:Kilcarn Bridge, Navan - geograph.org.uk - 491513.jpg|Boyne ibaia

## Kanpo estekak 
* Meatheko Webgune Ofiziala
Peñas y Salsa

***Peñas y Salsa*** Salbaïa peñak 2001tik aurrera antolatutako salsa jaialdia da.

Baionako zezen plazan ekainaren erdialdeko larunbateko gauean ospatutako jaialdira, batez-beste, 5.000 ikus-entzule joaten dira.

## Zerrendaburuak 
* 2001 : Azuquita ( / )
* 2002 : Orlando Poleo ( / )
* 2003 : Orlando "Maraca" Valle ()
* 2004 : Manolito y su trabuco ()
* 2005 : Africando
* 2006 : Donaldo Flores ( / )
* 2007 : Pedro Camacho y El Clan ()
* 2008 : Mercadonegro eta Frankie Morales
* 2009 : Alexander Abreu & Havana D'Primera ()

## Kanpo estekak 
Webgune ofiziala
Serradilla

**Serradilla** (extremadureraz *Serraílla*) Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 1.764 biztanle zituen 259,53 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak 
*  Serradillako Udalaren webgunea
Salorino

**Salorino** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 60 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 707 biztanle zituen 157,65 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak 
*  Salorinoko Udalaren webgunea
Plasencia

**Plasencia** (extremadureraz *Praséncia*) Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 82 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 40.105 biztanle zituen 218 km²-ko azaleran.

## Politika 
### Alkateak 
## Ondarea 
Hiri monumentala izanik, zerrenda oso luzea da. Hona hemen monumentu batzuk:

### Erlijiosoa 
* Plasenciako Katedral Zaharra
* Plasenciako Katedral Berria
* El Salvador eliza
* San esteban eliza
* Santa Ana eliza
* Virgen del Puerto santutegia

### Militarra 
* Plasenciako harresia

### Zibila 
* Mirabel jauregia
* Carvajal-Girón jauregia
* Apezpikuaren jauregia
* Plasenciako akueduktua

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Plasenciar ezagunak 
* Luis de Ávila (1500-1564): historialaria.
* Inés de Suárez (1507-1580): konkistatzailea.
* José Antonio García Blázquez (1940): idazlea.
* Roberto Iniesta "Robe" (1962): Extremoduro rock taldearen abeslaria eta gitarra-jotzailea.
* Raquel Sánchez-Silva (1973): telebista-aurkezlea.
* Pilar Manjón: Martxoaren 11ko atentatuetako biktimen elkarteko presidentea.

## Kanpo estekak 
*  Plasenciako Udalaren webgunea
CDS

**CDS** esanahi desberdineko hainbat gauzaren akronimoa izan daiteke:

* Zentro Demokratiko eta Soziala, Espainiako alderdi politikoaren izena.
* Credit default swap, finantza merkatuen swap motako kontratua.
Deleitosa

**Deleitosa** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 95 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 850 biztanle zituen 144 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Baionako zezen plaza

**Baionako zezen plaza** 1893an zabaldutako zezen plaza da, 10.000 ikusleentzako tokia duena. 1919an ikusleek berek sua eman ondoren, antzinako zurezko goiko aldea hormigoiz berreraikia izan zen.

## Zezenketak 
ezkerrera|thumb|Baionako zezen plazaren barnealdea.
Baionan zezenketaren denboraldia udan da. Ipar Euskal Herriko zaleentzat ez ezik Frantziakoentzat ere ohitura handia duen zezen plaza da. Entzierroa arautzeko lehendabiziko agiria, udalak 1283an argitaratu zuen herriko karriketan zebilen idi, behi eta zezenak kontrolatzeko. Egungo zezen plaza, 1893an irekia, Akitaniako handiena da. Urtero 12 korrida edo kurtsa ez ezik nobillada asko ere egiten dituzte.

## Peñas y Salsa 
*Peñas y Salsa* Salbaïa peñak 2001tik aurrera antolatutako salsa jaialdia da. Batez-besteko ikus-entzuleria 5.000 lagunekoa da.

## Kontzertuak 
Urtero, Baionako zezen plazak kontzertu ainitz jasotzen ditu. Adibidez, 2012an, LMFAO amerikar taldea, Bénabar frantsesa edo Bob Dylan etorri ziren balentria bat egiteko. 2013an, artista mota desberberdinak etorri ziren, Macklemore amerikarra, Sexion d'Assaut frantses taldea edo 30 Seconds to Mars amerikano taldea bezala. 2014an, Tal, Christophe Maé eta Détroitek jo zuten bertan. 2015an Florence Foresti eta Gad Elmaleh ikuskizun bana ematera etorri ziren, eta Black M, Calogero eta Shaka Ponken kontzertuak izan ziren. 2016an aldiz Nekfeu, Kendji Girac, Jean-Michel Jarre eta Maite Gimsek jo zuten. 2019an Patrick Buelek 6800 lagun bildu zituen.

## Kanpo estekak 
* Baionako zezen-plazaren webgunea
Jaraicejo

**Jaraicejo** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 75 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 574 biztanle zituen 177 km²-ko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Jaraicejoko Udalaren webgunea
Hamelingo txirularia

[thumb|250px|eskuinera|Hamelingo txirulariaren irudi zaharrena, eliza bateko [beirate batean.]]

**Hamelingo txirularia** besteak beste Grimm anaiek jasotako kondaira da, *Der Rattenfänger von Hameln* izenburupean (euskaraz, *Hamelingo Arratoi Ehiztaria*), Hamelngo hirian 1284ko ekainaren 26an izandako ezbehar bat dela-eta.

## Haria 
Hamelin hiria arratoiek hartuta zegoela, egun batean ezezagun bat agertu zen hirian. Ordainsari baten truke, berak arratoi guztiak akabatuko zituela esan zien. Herritarrek bere proposamena onartu eta txirularia zen ezezagunak txirula atera, txirularen soinuaz arratoiak erakarri, bere atzetik abiatu eta azkenean ibai bazterrera eramanda ibaian ito ziren.

Arratoiak akabatuta, herritarrek ez zuten beren hitza bete eta txirulariari ez zioten ordainsaria eman. Txirulariak haserre alde egin zuen eta ekainaren 26 batean, hirira itzuli zen, hiritar guztiak elizan zeudela. Txirula jotzen hasi zen eta hiriko haur guztiak erakarriz, haren atzetik abiatu ziren horrela. Kobazulo batera heldu, kobazuloa itxi eta geroztik ez zuten haurren berririk izan. Grimm anaiek jasotako bertsioaren arabera, bi haur bakarrik salbatu ziren, bat herrena eta bestea itsua, eta beste guztiak Transilvanian agertu ziren.

Lueneburgeko eskuizkribua (c. 1440–50) da gertakariaren lehen berri idatzia ematen duen agiria.

## Erreferentziak 
## Iksu, gainera 
* Haurren Gurutzada

## Kanpo estekak
Maynooth

**Maynooth** (irlanderaz *Maigh Nuad*) Kildareko konderrian kokatzen den unibertsitate giroko hiria da, Irlandako Errepublikaren Leinster pronbintzian. Dublindik duen hurbiltasunak eta hiriburuarekin lotzen duten komunikabideek, bai busez nahiz trenez, dublindar hirgunearen zati bilakatzen dute.

## Kanpo estekak 
* Maynooth (Maynootheko webgune ofiziala)
* Maynooth Town Portal (Maynooth Hiriaren Ataria) albisteak eta eztabaidaguneak
* North Kildare Rugby Club errugbi taldearen webgunea
* Maynooth Toastmasters
* Maynootheko Arkitektura
* Maynootheko mapa
* Maynooth Town Football Club futbol taldearen webgunea
Pedroso de Acim

**Pedroso de Acim** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 58 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 102 biztanle zituen 33,23 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak 
*  Pedroso de Acimeko Udalaren webgunea
Fermoy

**Fermoy** (irlanderaz *Mainistir Fhear Maí*), Irlandako Errepublikako Corkeko konderrian dagoen udalerria da. 2006ko erroldaren arabera 5.873 bitanle ditu (2.275 herrigunean eta 3.598 auzogunetan). Udalerri hau Irlandako hegoaldean kokatzen da eta Blackwater ibaiak zeharkatzen du.

## Kanpo estekak 
* Fermoy Webgunea - Salerosketa Elkartea
* Fermoyko Webgunea
Villar de Plasencia

**Villar de Plasencia** Cáceresko probintziako udalerria da. 2008ko erroldaren arabera 233 biztanle zituen 24,99 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Sierra de Fuentes

**Sierra de Fuentes** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 15 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 2.022 biztanle zituen 25 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Torrejón el Rubio

**Torrejón el Rubio** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 55 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 619 biztanle zituen 221,88 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak 
*  Torrejón el Rubioko Udalaren webgunea
Santiago de Alcántara

**Santiago de Alcántara** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 95 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 690 biztanle zituen 95,56 km²-ko azaleran.

## Kanpo estekak
Valencia de Alcántara

**Valencia de Alcántara** Cáceresko probintziako udalerria da. Cácerestik 89 kilometrora dago. 2008ko erroldaren arabera 6.175 biztanle zituen 595 km²-ko azaleran.

## Hiri senidetuak 
* 

## Ikus, gainera 
* Cáceresko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Valencia de Alcántarako Udalaren webgunea