Eliza Ruhamah Scidmore

**Eliza Ruhamah Scidmore** (Clinton, Iowa, AEB, 1856ko urriaren 14a –  Geneva, Suitza, 1928ko azaroaren 3a) estatubatuar idazlea, argazkilaria eta geografoa izan zen, eta Elkarte Geografiko Nazionaleko batzordeko lehen emakume-kidea bihurtu zen. 1885 eta 1928 artean Japonia bisitatu zuen hainbat alditan.

## Biografia 
Scidmore estatubatuarra 1856ko urriaren 14an jaio zen Iowa estatuko Clintonen. Oberlin Collegera joan zen. George Hawthorne Scidmore neba 1884tik 1922ra Ekialde Urrunean karrerako diplomatikoa izan zen, eta horri esker, munduan zehar bidaiatzeko grina bete ahal izan zuen. Elizak, askotan, nebari esleitutako zereginetan laguntzen zion, eta diplomatikoa izatean bidaiari arruntentzat helezinak ziren eskualdeetara sartzeko aukera eman zion.

### Ibilbidea 
Washingtonera itzuli zenean, 1885ean, Elizak hiriburuan Japoniako gereziondoak landatzeko ideia ospetsua izan zuen. Scidmorek interes gutxi aurkitu zuen gereziondoei buruz zuen ideian, 1885ean argitaratu zuen  Alaskaren inpresioei buruzko *Alaska, bere hegoaldeko kosta eta Sitkaneko artxipelagoa* izenburuko lehen liburuan, ostera, askoz interes handiagoa izan zuen jendeak. National Geographic Societyrekin bat egin zuen 1890ean, sortu eta gutxira, eta ohiko korrespontsal bihurtu zen, gero, Sozietateko lehen emakume fiduziarioa.

ezkerrera|thumb|200px|Scidmoreren Westward to the Far East (Ekialde Urrunerantz) liburuaren azala, 1893
Ekialderanzko beste bidaia batzuek 1891n argitaratutako *Japoniako Jinrikisha egunak* lana sortu zuten. Ondoren, gida labur bat egin zuen, *Mendebaldetik Ekialde Urrunera* (1892). Javara egindako bidaia bat *Java, Ekialdeko Lorategia* (1897) eta Txina eta Indiara egindako bisitek National Geographic Magazineren hainbat artikulu eta bi liburu sortu zituzten: *Txina, Bizitza luzeko Inperioa* (1900) eta *Indiako Negua* (1903).

Japoniako beste egonaldi bat, Errusia eta Japoniaren arteko gerran, Scidmoreren fikziozko lan ezagun bakarraren oinarria izan zen: *As the Hague Ordains* (La Hayak agintzen duen moduan) (1907). Eleberriak Matsuyamako presoen ospitalean senarrarekin bat egin zuen preso errusiar baten emaztearen kontakizuna izan nahi zuen.

Gereziondoak Scidmore loretan landatzeko proiektua emaitzak ematen hasi zen, 1909an Helen Herron Taft lehen dama interesatu zenean. Lehen damaren sostengu aktiboarekin, planak aurrera egin zuen, baina lehenengo ahalegina bertan behera utzi zen, infestazioa zela eta. Hala ere, hurrengo ahaleginak arrakastatsuak izan ziren, eta gaur egun bisitari askok West Potomac parkeko sakura (gereziondo-lorearen izena Japonian) eta hiriburuko beste eremu batzuk gozatzen dituzte, batez ere gereziondoen loreen jaialdi nazionalean.

Estatu Batuetako kontserbazio-mugimendu berriaren alde, Scidmorek gutun bat idatzi zion Century Magazineko editoreari, 1893ko irailean, "Gure baso-erreserba nazional berriak" gaiari buruz, eta bertan, ondasun publikoaren izenean basoak babestearen garrantzia eta ondorioak zehazten ditu.

1907an argitaratutako *As the Hague Ordains* (La Hayak agintzen duen moduan) lanaren ostean, Scidmorek ez zuen liburu berririk argitaratu, eta gero eta artikulu gutxiago argitaratu zituen *National Geographic*- aldizkarian; azkena 1914ko artikulu bat izan zen, *"Young Japan"* (Japonia gaztea) izenekoa. Genevan (Suitza) hil zen 1928ko azaroaren 3an, 72 urte zituela. Yokohamako (Japonia) atzerriko hilerrian dago hilobia, amaren eta nebaren hilobien ondoan.

## Iruditegia 

Fitxategi:Eliza Ruhamah Scidmore, engraving of St. Michael's Cathedral, Sitka, Alaska (1886).jpg|San Migel katedralaren grabatua, Sitka, Alaska, 1886
Fitxategi:Tamil Girl .jpg|Tamil neska, 1907 ingurukoa
Fitxategi:Eliza R. Scidmore - Japan 1912 - Goze.jpg|*Goze* abesten en Chrysanthemum Garden, 1912
Fitxategi:Mother of Warriors NGM-v31-p553.jpg|Ama bat Japoniako gerran, 1917
Fitxategi:Java, the Garden of the East - Temple of Loro Jonggran at Brambanam.png|Java, Ekialdeko Lorategia, Loro Jonggran tenplua Brambanamen, 1922
Fitxategi:Java, the Garden of the East - Clearing away rubbish and vegetation at Brambanam Temples.jpg|Java, Ekialdeko Lorategia - Brambanam-eko tenpluetako zaborra eta landaretza ezabatzea 1922
Fitxategi:Java, the Garden of the East - Javanese Dancing Girl.png|Java, Ekialdeko Lorategia, neska dantzan, 1922
Fitxategi:Java, the Garden of the East - Topeng Troupe with Masks.jpg|Java, Ekialdeko Lorategia, Topeng taldea maskarekin, 1922
Fitxategi:Java, the Garden of the East - The Dodok.png|Java, Ekialdeko Lorategia, Dodok, 1922
Fitxategi:Java, the Garden of the East - Transplanting Rice.png|Java, Ekialdeko Lorategia - Arroz-transplantea, 1922
Fitxategi:Java, the Garden of the East - Rice Fields.jpg|Java, Ekialdeko Lorategia - Arroz-landak, 1922
Fitxategi:Java, the Garden of the East - Frontispiece.png|Java, Ekialdeko Lorategia - Frontispiece, 1922

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Eliza Ruhamah Scidmore*: oinezko ohar bat baino gehiago Daniel Howard Sidmore M-ren eskutik.L.S. Benedictine University Lisle, Illinois Thesis Approval, 2000ko maiatza.

## Kanpo estekak 
* Biografia de Eliza Scidmore 
* Crónica e investigaciones sobre Eliza Scidmore