open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1978ko Espainiako konstituzioa onartzeko erreferenduma

**1978ko Espainiako konstituzioa onartzeko erreferenduma** Espainiako herritarrek 1978ko Espainiako Konstituzioa berresteko egindako erreferenduma izan zen. Urte hartako abenduaren 6ean izan zen bozketa-eguna eta galdera «Konstituzioaren Proiektua onartzen duzu?» izan zen. Hautesleen % 87,78k alde bozkatu zuten, % 58,97-ko parte-hartzearekin.

## Emaitzak 
### Emaitzak probintziaren arabera 
## Ikus, gainera 
* Espainiako 1978ko konstituzioa

## Kanpo estekak 
* Emaitzak probintziaren arabera
* Castillo Vera, Pilar del (1978). «La campaña del referéndum constitucional». *Revista de estudios políticos*, ISSN 0048-7694, zbk. 6, orr. 153-174.
Wag the Dog

**Wag the Dog** (euskaraz literalki *Astindu txakurra*) 1997ko Barry Levinson estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako komedia beltzezko film bat da. 1993ko Larry Beinhart idazlearen *American Hero* eleberriaren egokitzapena da. Dustin Hoffman, Robert De Niro, Anne Heche, Denis Leary eta William H. Macy aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEBetako Hauteskundeak ospatzeko egun gutxi batzuk falta direla, AEBetako presidentearen sexu eskandalu bati buruzko albistea jakiten da. Jendearen harreta desbideratu eta gai desatsegin eta batez ere politikoki komenigarria ez den hau ezkutatzeko asmoz, AEBetako Gobernuak nazioarteko gatazka bat asmatuko du. Horretarako, presidentearen kontseilarietako bat (Robert De Niro) Hollywoodeko ekoizle batekin (Dustin Hoffman) harremanetan jarri eta ke kortina bat asmatu dezan aginduko dio: Albaniarekin gerra bat dagoela asmatu eta irudikatzea, honela AEBetako presidenteak telebista kamera guztien aurrean gatazka horri amaiera jarri, denen begibistan heroi gisa gelditu eta bere Hauteskundeetarako hautagaitza irabazle suertatu dadin.

## Aktoreak 
* Dustin Hoffman: Stanley Motss
* Robert De Niro: Conrad Brean
* Anne Heche: Winifred Ames
* Denis Leary: Fad King
* Willie Nelson: Johnny Dean
* Andrea Martin: Liz Butsky
* Kirsten Dunst: Tracy Lime
* William H. Macy: Charles Young, CIAko agentea

* John Michael Higgins: John Levy
* Suzie Plakson: Grace
* Woody Harrelson: William "the Old Shoe" Schumann sarjentua
* Michael Belson: AEBetako presidentea
* Suzanne Cryer: Amy Cain
* Jason Cottle: A.D.
* David Koechner: zuzendaria
* Craig T. Nelson: John Neal senataria (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *Wag the dog* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Enrique Tierno Galván

**Enrique Tierno Galván** (Madril, 1918ko otsailaren 8a - Madril, 1986ko urtarrilaren 19a) espainiar politikari, soziologo, jurista eta entsegugilea izan zen.

Madrilgo alkate izan zen 1979tik 1986ra.

## Ikus, gainera 
* 1978ko Espainiako Konstituzioa
Hotel (telesaila)

**Hotel** () estatubatuar telesail bat da. Aaron Spelling ekoizleak sortu zuen, eta 1983ko irailaren 21a eta 1988ko maiatzaren 25a artean ABC katean aireratu zen, *Dynasty* telesaila ospetsuaren denboraldi beretxuan. 1965eko Arthur Hailey britainiar-kanadar idazlearen *izen berdineko eleberrian* oinarritua zegoen.

Kaliforniako San Frantzisko hirian dagoen Fairmont San Francisco hotelean filmatu zen.

## Argumentua 
San Frantzisko hiriko fikziozko Saint Gregory hoteleko eguneroko bizimodua azaltzen da, bertako langileen lana eta gonbidatu ezberdinen joan-etorri eta bizipenak. Maiz gonbidatu hauetako asko benetako bizitzako jende ospetsu edo aktore nabarmenak izaten dira.

## Aktoreak 
* James Brolin: Peter McDermont, hotelaren zuzendaria
* Connie Sellecca: Christine Francis, McDermonten laguntzailea
* Nathan Cook: Billy Griffin, segurtasun zuzendaria
* Shari Blafonte: Juliet Gillete, hoteleko harreragileetako bat
* Anne Baxter: Victoria Cabot, hotelaren nagusia.
* Michael Spound: Dave Kendall, manatu-mutila eta zuzenbide ikaslea, Meganen senarra
* Heidy Bohai: Megan Kendall, harreragileetako bat, Michaelen emaztea
* Shea Farrell: Mark Danning, McDermonten laguntzailea

## Kanpo estekak 
* *Hotel* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *Hotel* telesailaren IMDBko fitxa irkaurgai
Altbier

**Altbier** (alemanez: garagardo zaharra) Alemaniako Westfalia eskualde historikoan eta Düsseldorf hiriaren inguruan egindako garagardo estilo bat da. Bere izena goiko hartziduratik datorkio, beste lager garagardoen beheko hartzidura baino metodo zaharragoa izanik.

## Kanpo estekak
Michael Crichton

**John Michael Crichton** (1942ko urriaren 23a, Chicago &ndash; 2008ko azaroaren 4a, Los Angeles) estatubatuar eleberrigile, zinema gidoigile eta ekoizle bat izan zen. Nagusiki zientzia-fikzio, thriller eta medikuntza gaitzat zuten best sellerrak idatzi zituen.

Bere eleberri asko zinemara egokituak izan eta Hollywoodeko film ospetsu bilakatu izan dira.

## Liburu nabarmenak 
Liburuaren dataren ondoren, hartan oinarritutako filma, baldin bada:
* *The Andromeda Strain* (1969) - filma.
* *The Terminal Man* (1972)
* *The Great Train Robbery* (1975) - filma
* *Eaters of the Dead* (1976) - filma
* *Congo* (1980) - filma
* *Sphere* (1987) - filma
* *Jurassic Park* (1990) - filma
* *Rising Sun* (1992)
* *Disclosure* (1994) - filma
* *The Lost World* (1995) - filma
* *Airframe* (1996)
* *Timeline* (1999)
* *Prey* (2002)
* *State of Fear* (2004)
* *Next* (2006)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Steinbier

thumb|Steinbier motako garagardoa
**Steinbier** (alemanez harri-garagardoa esan nahi duen izena) Alemaniako garagardo mota bat da. Bere ekoizpenerako beratzean muztioa berotzen da harri gorien bidez. Azukre asko harriaren gainean karamelizatzen dira. Nola hau hozte prozesuan ontzian uzten denez, karamelizatutako azukrea disolbatzen da eta hartziduran parte hartzen du. Karamelizatutako azukreak harriaren ketuarekin konbinatuta bere gustu tipikoa ematen dio garagardoari.

## Kanpo estekak
The Negotiator

**The Negotiator** (euskaraz *Negoziatzailea*) 1998ko F. Gary Gray estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko thriller film bat da. Samuel L. Jackson, Kevin Spacey, Paul Guilfoyle, David Morse, Ron Rifkin, John Spencer, J. T. Walsh eta Siobhan Fallon aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Danny Roman (Samuel L. Jackson) bahiketetan jardun ohi duen polizia negoziatzaile aditua bere aurkako azpijoko konplexu baten biktima izan da. Hortaz, denen aurrean bere errugabetasuna frogatzeko pertsona talde bat bahitzea beste irtenbiderik ez du izango. Gainera, Chris (Kevin Spacey) lankidearen laguntzaz, azpijokoa nork egin dion azaleratzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Samuel L. Jackson: Danny Roman tenientea
* Kevin Spacey: Chris Sabian tenientea
* Paul Guilfoyle: Nathan 'Nate' Roenick
* David Morse: Adam Beck komandantea
* Ron Rifkin: Grant Frost komandantea
* John Spencer: Al Travis buruzagia
* J. T. Walsh: Terence Niebaum inspektorea
* Siobhan Fallon: Maggie
* Paul Giamatti: Rudy Timmons
* Regina Taylor: Karen Roman
* Bruce Beatty: Markus
* Michael Cudlitz: Palermo
* Carlos Gómez: Eagle
* Tim Kelleher: Argento
* Dean Norris: Scott
* Nestor Serrano: Morroia
* Leonard Thomas: Allen
* Stephen Lee: Farley
* Robert David Hall: Cale Wangro sarjentua
* Michael Shamus Wiles: Taylor

## Kanpo estekak 
* *The Negotiator* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sphere (1998ko filma)

**Sphere** (euskaraz *Esfera*) 1998ko Barry Levinson estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako zientzia-fikziozko film bat da. 1987ko Michael Crichton idazlearen *izen berdineko eleberrian* oinarritua dago. Dustin Hoffman, Sharon Stone, Samuel L. Jackson, Liev Schreiber, Peter Coyote eta Queen Latifah aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ozeano Barearen sakontasunean AEBetako Gobernuak hobekien gorde eta ziur aski gizateriaren historiako sekretu handiena dago: duela 300 urtetatik urpean dagoen eta ustez estralurtarra den espaziontzia. Zientzialari talde bat bertaratu, urperatu eta espaziontziaren jatorria zein den ikertzeko misioa izango du.

## Aktoreak 
* Dustin Hoffman: Norman Goodman doktorea
* Sharon Stone: Elizabeth "Beth" Halperin doktorea
* Samuel L. Jackson: Harry Adams doktorea
* Liev Schreiber: Ted Fielding doktorea
* Peter Coyote: Harold C. Barnes kapitaina
* Queen Latifah: Alice "Teeny" Fletcher
* Marga Gómez: Jane Edmunds
* Huey Lewis: Helikoptero pilotua
* Bernard Hocke: Itsasgizona
* James Pickens, Jr.: OSSAko hezitzailea
* Michael Keys Hall: OSSAko ofiziala
* Ralph Tabakin: OSSAko ofiziala

## Kanpo estekak 
* *Sphere* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Irati irratia

**Irati Irratia** 1993an Garraldan sorturiko euskarazko irrati katea da. Gaur egun Aribetik emititzen du eta Aezkoan, Erroibarren, Luzaiden, Orreagan eta Auritzen 107.7 eta Agoitzen 107.5 FM frekuentzietan entzun daiteke.

## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko euskarazko irratiak

* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Irati Irratiaren webgunea
Henri Moissan

**Ferdinand Frederick Henri Moissan** (Paris, 1852ko irailaren 28a - *ib.*, 1907eko otsailaren 20a) frantziar kimikaria izan zen.

Fluorra bakartu zuen, eta labe elektrikoa asmatu zuen, oxido metaliko asko ur ditzakeena. 1906an Kimikako Nobel saria hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Freaks

**Freaks** (euskaraz *Mustroak*) 1932ko Tod Browning estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzitako beldurrezko film surrealista da. 1923ko Tod Robbins idazlearen *Spurs* kontakizun laburrean oinarritua dago. Wallace Ford, Leila Hyams, Olga Baclanova eta Roscoe Ates aktoreek antzeztu zuten.

Gaur egun kultuzko filma da.

## Argumentua 
Gizaki itxuragabez, elbarriz eta bitxiz osatutako zirku batean, Hans ipotxak (Harry Earles) dirutza bat jarauntsi berri du. Une horretatik aurrera, Kleopatra (Olga Baclanova) trapezista ederrak ipotxa maitemintzen eta haren dirutza bereganatzen saiatuko da. Hori lortzeko, Herkules indartsuaren laguntza izango du (Henry Victor).

## Aktoreak 
* Wallace Ford: Froso
* Leila Hyams: Venus
* Olga Baclanova: Kleopatra
* Rosco Ates: Roscoe
* Henry Victor: Herkules
* Harry Earles: Hans
* Daisy Earles: Frieda
* Rose Dione: Madame Tetrallini
* Daisy and Violet Hilton: Siames bikiak
* Schlitzie: Bere burua antzeztuz
* Josephine Joseph: Erdi Emakume Erdi Gizona
* Johnny Eck: Erdi Mutikoa
* Frances O'Connor: Besorik gabeko neska
* Peter Robinson: Giza eskeletoa
* Olga Roderick: Bizardun anderea
* Koo Koo: Bere burua antzeztuz
* Prince Randian: Bular biziduna
* Martha Morris: Angelenoren besorik gabeko emaztea
* Elvira Snow: Pinhead Pip
* Jenny Lee Snow: Pinhead Zip
* Elizabeth Green: Txori neska
* Delmo Fritz: Ezpata jalea
* Angelo Rossitto: Angeleno
* Edward Brophy eta Matt McHugh: Rollo anaiak

## Kanpo estekak 
* *Freaks* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Panic Room

***Panic Room*** () 2002ko David Fincher estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Jodie Foster, Forest Whitaker, Dwight Yoakam, Jared Leto eta Kristen Stewart aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Meg Altman (Jodie Foster) banandu berri da eta Sarah (Kristen Stewart) alabarekin batera New York hiriko luxuzko etxe batera bizitzera lekualdatu dira. Baina ezezagun batzuk beren etxean sartzean, biak "izuaren aurkako gelan" sartuko dira, hormigoizko lau hormen artean babesleku gisa eraikitako ezkutuko ganbera, bertan telefono linea independientea, etxeko txoko guztiak behatzeko monitoreak eta altzairuzko segurtasun atea dauzkate. Ustez, erasotzaileetatik babesteko adina segurtasun eskeintzen dieten elementuak.

## Aktoreak 
* Jodie Foster: Meg Altman
* Kristen Stewart: Sarah Altman
* Forest Whitaker: Burnham
* Jared Leto: Junior
* Dwight Yoakam: Raoul
* Patrick Bauchau: Stephen Altman

## Kanpo estekak 
* *Panic Room* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
El ángel exterminador

**El ángel exterminador** (euskaraz *Aingeru sarraskitzailea*) 1962ko Luis Buñuel espainiar zinema zuzendari eta gidoigileak idatzitako film surrealista bat da. Silvia Pinal, Enrique Rambal, Claudio Brook, José Baviera, Augusto Benedico, Luis Beristáin, Antonio Bravo eta Jacqueline Andere aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Mexiko Hirian, burges gizon eta emakume talde bat operara joan ostean Nobiledarren jauregira afaltzera gonbidatua izango da. Afaltzen dauden bitartean, zerbitzari eta sukaldariei etxea uzteko irrikia piztu eta alde egingo dute. Afaria amaitzean, gonbidatuak jakitun ez diren arrazoi batengatik jangelatik ezin daitezkela atera jabetuko dira, nahiz eta itxura batean inork edo ezerk galerazi. Egunak igaro hala, jakiak eta edariak agortuz joango dira, etxeko jabeak eta gonbidatuak gaixotzen eta zaborra pilatzen hasi eta ahal duten lekuan lo egin beharko dute. Hortik aurrera, giza legea, ohitura onak eta abergikortasuna piskanaka galtzen hasi, giro txarra nagusitu eta burgesak benetako basatiak bailiran jokatzen hasiko dira.

## Aktoreak 
* Silvia Pinal: Leticia "Valkiria"
* Enrique García Álvarez: Alberto Roc
* Jacqueline Andere: Alicia de Roc
* César del Campo: Alvaro kolonela
* Nadia Haro Oliva: Ana Maynar
* Ofelia Montesco: Beatriz
* Patricia de Morelos: Blanca
* Augusto Benedico: Carlos Conde doktorea
* Luis Beristáin: Cristian Ugalde
* Enrique Rambal: Edmundo Nóbile
* Xavier Massé: Eduardo
* Xavier Loyá: Francisco Avila
* Ofelia Guilmáin: Juana Avila
* Claudio Brook: Julio, etxezaina
* José Baviera: Leandro Gomez
* Bertha Moss: Leonora
* Lucy Gallardo: Lucía Nóbile
* Tito Junco: Raúl
* Patricia Morán: Rita Ugale
* Antonio Bravo: Sergio Russell
* Rosa Elena Durgel: Silvia
* Ryan Schneider: Freckle Chico

## Kanpo estekak 
* *El Ángel Exterminador* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Great Race

***The Great Race*** () 1965eko komedia filma da, Blake Edwards estatubatuar zinemagileak zuzendu zuena. Jack Lemmon, Tony Curtis, Natalie Wood, Peter Falk, Keenan Wynn, Arthur O'Connell eta Vivian Vance izan ziren antzezle nagusiak.

Soinu edizio onenaren Oscar saria irabazi zuen (Treg Brown), eta komedia edo musikala saileko Urrezko Globoetarako bi izendapen jaso zituen: film onenarena eta gizonezko aktore onenarena (Jack Lemmon).

## Argumentua 
XX. mendearen hasiera. Fate irakaslea (Jack Lemmon) eta Leslie Handia (Tony Curtis) New Yorketik Parisera doan auto lasterketa batean lehiatu behar duten pertsonaia xelebreetako bi dira. Lasterketa luze horretan zehar mota guztietako gertakari eta une komikoak jazoko dira bata bestearen atzetik.

## Aktoreak 
* Jack Lemmon: Fate irakaslea/Friedrich Hapnick printzea
* Tony Curtis: Leslie Gallant III ("Leslie Handia")
* Natalie Wood: Maggie DuBois
* Peter Falk: Maximillian "Max" Meen
* Keenan Wynn: Hezekiah Sturdy
* Arthur O'Connell: Henry Goodbody
* Vivian Vance: Hester Goodbody
* Dorothy Provine: Lily Olay
* Larry Storch: Texas Jack
* Ross Martin: Rolfe von Stuppe baoria
* Hal Smith: Boracho herriko alkatea
* Denver Pyle: Boracho herriko sheriffa
* Marvin Kaplan: Frisbee
* George Macready: Kuhster jenerala
* Joyce Nizzari: Mendebaldeko emakumea
* Ken Wales: Baroiaren bizkarzaina
* William Bryant: Baroiaren bizkarzaina

## Kanpo estekak 
* *The Great Race* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Zazkel

**Zazkel** Bilboko musika taldea da, pop estiloa lantzen duena.

## Ibilbidea 
2012 inguruan Bilbon sei lagun batu ziren behingoz buruan zuten ideia aurrera eramateko: gitarra, bateria, baxu, teklatu eta ahotsen bitartez euskal musikari ekarpen berri bat egitea. 80ko hamarkadako talde euskaldun zein atzerritarren erritmoetan oinarrituta, Etxahun, Asier, Irati, Tolo, Axierito eta Txosk-ek Euskal Pop Erradikala aldarrikatzen dute, dantzarako eta abesteko aukera emanez. Pop eta disco musika lantzen dute, baina afrobeat eta funk bezalako estiloak ere kontuan hartzen dituzte euren konposizioetan.

2014 eta 2015 bitartean argitaratu zituzten beren lehen kantuak, entsegu lokalean bertan grabatutako maketa batean: Beta. Urtebete geroago, 2016ko maiatzean, taldearen izen bereko diskoa kaleratu dute, Garate estudiotan grabatuta, Kaki Arkarazo teknikariarekin. Diskoaren aurre eta postprodukzioaz ere arduratu zen Arkarazo. Disko honetan Joanes Garmendiaren (Garilak 26) kolaborazioa izan zuen Zazkel taldeak, soloak eta akonpainamendu ezberdinak eginez “Jalgi”, “Heroia” eta “Martxa elektriko” abestietan.

2016ko urrian Zazkel taldeak Azkue Fundazioa-k antolatutako BandenLehia2016 musika txapelketa irabazi zuen. Horri esker 2017ko Bilbao BBK Live eta Euskal Herria Sona musika festibaletan izan zen. 2017 Ekainean Leioako Pop-Rock lehiaketako hiru sari eskuratu zituen: euskarazko kantarik onena (ERI, Zazkel. 2016), Pop talderik onena eta talde orokor onena.

2017ko irailean, taldeak bere estudioko bigarren diskoa kaleratu zuen, *Ez Entzun* (2017) zortzi abestiz osatutakoa, Hertzainak taldeko Infernuko Atean abestiaren bersioa eta Dr. Krzyck-ek ZTD abestiaren erremixa barne.

## Diskografia 
* *Beta* (2014, autoekoiztua).
* *Zazkel* (2016, autoekoiztua).
* *Ez entzun* (2017, Baga Biga)
* *Ezpata dantza* (2019, Aizkorak Zorroztu taldearekin batera)

## Sariak 
* BandenLehia 2016.
* Leioa Pop-Rock 2017.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
White Sands (filma)

**White Sands** (euskaraz *Hondar Zuriak*) 1992ko Roger Donaldson australiar-zeelandaberriar zinema zuzendariak zuzendutako polizia film bat da. Willem Dafoe, Mary Elizabeth Mastrantonio, Samuel L. Jackson eta Mickey Rourke aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Mexiko Berriko basamortuan dotore jantzitako gizon baten gorpua topatu dute, esku batean pistola bat eta bestean milioi erdi dolarrez beteriko maleta bat dituela. Jada bere lanbidearen eguneroko betebehar arruntez nahiko aspertua dagoen Ray Dolezal (Willem Dafoe) herriko sheriffarentzat identifikatu gabeko gorpuaren ezohiko kasuak erronka berri eta erakargarria suposatuko du. Lehenbiziko ikerketaren arabera suizidioa izan dela dirudi, baina, hilketa bat izanez gero, nola liteke hiltzaileak dirutza horrekin beteriko maleta leku bakarti hartan utzi izana?

## Aktoreak 
* Willem Dafoe: Ray Dolezal
* Mickey Rourke: Gorman Lennox
* Mary Elizabeth Mastrantonio: Lane Bodine
* Samuel L. Jackson: Greg Meeker
* M. Emmet Walsh: Bert Gibson
* James Rebhorn: Flynn agentea
* Maura Tierney: Noreen
* Beth Grant: Roz Kincaid
* Mimi Rogers: Molly Dolezal

## Kanpo estekak 
* *White Sands* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hi Exekutibo

**Hi Exekutibo** Urretxun 2013ko gabonetan sortutako pop-rock musika talde bat da, euskaraz eta ingelesez abestiak egiten dituena
* Alberto La Rosa - bateria
* Mikel Arriaran - bateria (kide ohia)

## Diskografia 
* *Kondria guztiak* (2015, autoekoiztua)
* *S.O.S.* (2016, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rukula (musika taldea)

**Rukula** 2015ean Usurbilen sortutako musika taldea da.

## Ibilbidea 
Kaki Arkarazo soinu-teknikariaren seme Martxelek zuzendutako talde instrumentala da. 2016an taldearen izena daraman diskoa atera zuen, sei kantutako diska. Kaki Arkarazoren taldea izan zen M-ak musika taldearen kanten bertsioak egiten aritu dira eta *Hazi beltzak* diska berria kaleratu dute. *Hazi Beltzak tour* bira egin zuten 2018ko martxoa eta apirila artean
* *Hazi beltzak* (2018, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errime

**Errime** 2015ean Azpeitia eta Zarauzko hainbat musikarik sorturiko taldea da.

## Diskografia 
* *Errime* (2016, autoekoiztua)

## Kanpo estekak
Wilhelm Ostwald

**Wilhelm Friedrich Ostwald** (, ; Riga, 1853ko irailaren 2a - Großbothen, 1932ko apirilaren 4a) alemaniar kimikaria izan zen.

Rigako politeknikoan kimikako irakaslea izan zen, Leipzigeko unibertsitatean kimika-fisikakoa eta institutu elektrokimikoaren zuzendaria (1898). Ostwald, Nernst, Van’t Hoff eta Arrheniusekin batera, kimika-fisikaren sortzailetzat jotzen da. Ikerketarik garrantzitsuenak oreka kimikoa, zinetika kimikoa, eroamen elektrolitikoa, katalisia eta uraren ioitzeari buruz egin zituen. Atomoari buruzko teoria ez zuen onartu. Higikunde monistako kide izan zen; higikunde honen tesi nagusiaren arabera, energia da (eta ez materia) mundu fisikoaren gaia; hau da, errealitate posible guztiak energiak hartzen dituen itxura edo forma ezberdinak baino ez dira. 1909an Kimikako Nobel saria jaso zuen korronte elektrikoek disoluzioetan sortzen dituzten erreakzio kimikoei eta katalisiari buruz egindako lanengatik. Lan aipagarriak: *Energia eta energiaren aldaketak* (1888), *Energia* (1908), *Filosofia naturalaren oinarriak* (1914).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ostwalden biskosimetro

## Kanpo estekak
Kokein

**Kokein** 1999 urtean Eibarren, sorturiko rock musika taldea da. 

## Historia 
1999an Fory, Zaloa Urain, Txitxes eta Jatsu elkartu ziren. Handik gutxira Foryk taldea utzi eta Haritz Lete sartu zen taldean. 2002an Gaztelupeko Hotsak disketxearekin taldearen aurkezpen diska izango zena grabatu zuten. Hurrengo urtean Iker gehitu zitzaien eta diska berriak ateratzen joan dira, azkenengoak taldeak autoekoiztuak. Taldearen musika eraginak asko dira eta partaide bakoitzak iturri askotatik edaten du.

### Izenaren jatorria 
J.J. Cale gitarra jolearen abesti batean oinarritu ziren taldeari izena jartzeko. "*Slowhand*" diskoan Eric Claptonek hain ezagun egin zuen "*Cocaine*" abestian, hain zuzen ere. Zuzenekoetan jo ez arren, kontzertua amaitutakoan soinu ekipotik entzuten zen lehen gitarra riffa abesti horrena izan ohi zen.Taldeak argi eta garbi utzi izan du izenaren asmoa ez zela inolaz ere izan drogaren aldeko edo kontrako aldarrikapenik egitea. "Belarrira atsegina egiten zitzaigun! Hori izan zen ‘Kokein’ izena aukeratzeko arrazoi bakarra", Zaloa Urain "Manikia bizitzarik gabeko gorputza da, honek ordea bihotza du, eta bertatik irtetzen da musika". Haritz Lete Bertan, intimidadetik gai sozialagoetarako bidea eginez, taldeak protestara salto eta askatasunaren aldarrikapena egin zuten. 

### 25. urteurrena 
2025. urtean, 25 urteko bidea egin eta gero, disko berria argitaratu zuten lagunez inguratuta '*Bidea da helmuga*'.  Hamar kantaz osaturiko diskoa da, baina horietatik bost Kokein taldeak interpretatuak. Beste bostak haien ibilbidean egindako lagunek moldatu dituzte, taldearen kantetan oinarritutako bertsioak eginda.  Bertan parte hartu zuten Miren Narbaiza, Ander Mujika eta Joseba Baleztenak; eta Zea Mays, Eraso!, Mursego eta Nakar taldeek. Lan horrekin Txitxesek amaitutzat ematean taldearekin egindako bidea, Jatsuk hartuko du bere lekukoa baxua jotzetik gitarra jotzera igaroz. 

## Diskografia 
* *Kokein* (Gaztelupeko Hotsak, 2002).
* *Lotuta egon arren* (Gaztelupeko Hotsak, 2004).
* *Izan* (autoekoiztua, 2012).
* *Lurpekhariä* (autoekoiztua, 2014)
* *Lera* (autoekoiztua, 2019) - 2 abesti
* *Atomika* (Mauka Musikagintza, 2022)
* Bidea da helmuga (Balaunka, 2025)

## Kolaborazioak 
* *Basque Planet* (2003).
* *Bonberenea shuffle* (Bonberenea Ekintzak, 2006).
* *Hotsak dantzan* (Gaztelupeko Hotsak, 2007).

## Iruditegia 

Fitxategi:Kokein 2025.jpg
Fitxategi:Zaloa Urain 2.jpg
Fitxategi:Zaloa Urain 4.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Bideoa, 2020] Jatsu Argarate (Kokein): "Zahartu baino gaztetzen doa gure gogoa" (EITB)
* [Bideoa, 2021] Zaloa Urain, Kokein: Gero eta libreago sentitzen gara (EITB)
* [Bideoa, 2022] Zaloa Urain, 'Atomika' diskoari buruz: Rockeroak izaten jarraitzen dugu baina erritmo dantzagarriagoekin (EITB)
Ostwalden biskosimetro

thumb|125px|Ostwalden biskosimetro

**Ostwalden biskosimetroa** isurkari baten likatasuna ezagutzeko erabiltzen den tresna da. Isurkari baten *V* bolumenak grabitatearen eraginez biskosimetroaren kapilar erako hodi batetik pasatzen behar duen *t* denbora neurtzen da. Esperientzia ur bolumen berarekin errepikatzen da; honen likatasuna hH2O eta dentsitatea rH2O ezagunak dira. Urak kapilarra igarotzeko behar izan duen denbora *t* baldin bada, aztertu nahi den isurkariaren likatasuna honela dago erlazionatua uraren likatasunarekin:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hans von Euler-Chelpin

**Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin** (Augsburg, Bavariako Erresuma, 1873ko otsailaren 15a - Stockholm, Suedia, 1964ko azaroaren 6a) suediar biokimikaria izan zen, alemaniar jatorria zuena.

1902an bereganatu zuen suediar herritartasuna. Hala ere, Lehen Mundu Gerran boluntario izan zen Alemaniako Aire Armadan.

Stockholmeko biologia eta kimika Institutuko zuzendaria izan zen. Hari zor zaio koentzimaren aurkikuntza. Horri esker, Kimikako Nobel saria eskuratu zuen 1929an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izeberg (musika taldea)

**Izeberg** 2013an Usurbilen sortutako musika taldea da.

## Historia 
Ixar Arrutik (ahotsa, gitarra), Antton Aranburuk (gitarra), Beñat Urteagak (baxua) eta Jokin Irastorzak (bateria) osatzen dute Usurbilgo (Gipuzkoa) talde hau. Aurretik, Mendeku Itxua, Hotzikara eta Odolaren Mintzoa taldeetan aritutako musikariak dira.

## Diskografia 
* *Azalera* (2014, autoekoiztua)
* *Lurrik ez begi bistan* (2016, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adolf Windaus

**Adolf Otto Reinhold Windaus** (Berlin, Alemaniar Inperioa, 1876ko abenduaren 25a - Göttingen, Mendebaldeko Alemania, 1959ko ekainaren 9a) alemaniar kimikaria izan zen.

Friburgo, Innsbruck eta Göttingengo unibertsitateetan irakasle izan zen. Aneurina bitamina bakartu zuen eta haren egitura zehaztu. 1928. urtean Kimikako Nobel saria eskuratu zuen, eta handik hiru urtera D bitamina bakartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otto Diels

**Otto Paul Hermann Diels** (Hanburgo, 1876ko urtarrilaren 23a - Kiel, 1954ko martxoaren 7a) alemaniar biokimikaria izan zen, alemaniar jatorria zuena.

1950. urtean Kimikako Nobel saria jaso zuen Kurt Alder bere ikaslearekin batera sintesi dienikoaren aurkikuntzagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James B. Sumner

**James Batcheller Sumner** (Canton, Massachusetts, 1887ko azaroaren 19a - Buffalo, New York, 1955eko abuztuaren 12a) estatubatuar biokimikaria izan zen.

Ithacako Cornell unibertsitatean biokimikako irakasle izan zen. Entzimak aztertu zituen; entzimak kristaldu daitezkeela aurkitu zuen (1926). Entzimei eta birusei buruz egin zituen azterketengatik, 1946an Kimikako Nobel saria irabazi zuen W.M. Stanley eta J.H. Northropekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juice Leskinen

**Juhani Juice Leskinen** (Juankoski, Finlandia, 1950eko otsailaren 19a - Tampere, Finlandia, 2006ko azaroaren 24a) kantautore, olerkari eta konpositore finlandiarra izan zen. Finlandiako rock musikaren aita izan zela esaten da.

Juiceren estiloa umorezkoa zen, baina batzuetan haren hitzak sentiberak ere izaten ziren. Haren kanta ezagunenak ‘Marilyn’, ‘Syksyn Sävel’ eta ‘Viidestoista yö’ dira.

Lauri Karvonenek iritzi artikulu bat idatzi zuen ‘Helsingin Sanomat’ egunkari finlandiarrean 1975. urtean. Bertan esan zuen kanta finlandiarrek 1975eko Eurovision abesti lehiaketa ezin zutela irabazi ö, y eta ä letra larregi zeukatelako. Horregatik, Juicek ‘Löyly löi’ kanta sortu zuen, txantxetan.

Juiceren kantak umorezkoak diren arren, askotan gai sakonak dituzte.

Juankoskin, Juiceren jaioterrian, Juiceren plaza dago, eta bertan haren estatua dago.
Ana Miranda de Lage

**Ana Clara María Miranda de Lage** (Donostia, 1946ko maiatzaren 7a -) gipuzkoar politikaria da.

PSE-EEko kidea, Euskal Sozialistak taldeko Legebiltzarkidea izan da 1984tik 1986ra bitartean. KAA-k Enrique Casas erail zutenean, Espainiako Senatuan ordezkatu zuen. 1987an Europako Parlamenturako hautatu zuten.

## Erreferentziak
Maite Beaumont

**Maite Beaumont** (Iruñea, 1974 -) nafar opera-kantaria da, mezzosopranoa.

Bere jaioterriko Pablo Sarasate Kontserbatorioan egin zituen musika ikasketak eta soziologia Nafarroako Unibertsitatean. Hanburgoko Estatuko Operara joan zen eta ordutik bere ibilbidea egin du opera munduan.

## Erreferentziak
Donnie Darko

**Donnie Darko** 2001eko Richard Kelly estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako fantasiazko beldurrezko thriller film independiente bat da. Jake Gyllenhaal, Jena Malone, Drew Barrymore, Mary McDonnell, Katharine Ross, Patrick Swayze, Noah Wyle eta Maggie Gyllenhaal aktoreek antzeztu zuten.

Estreinatu eta bereala kultuzko filma bilakatu zen.

## Argumentua 
1988ko urriaren 2a, AEBetako Virginia estatuko Middlesex udalerria. Gauaren erdian, ahots arraro batek Donnie (Jake Gyllenhaal) gaztea esnatu eta golf zelaira erakarriko du, bertan gizakiaren tamainako eta deabruzko itxura duen Frank izeneko untxi batekin solastuko da. Untxiak mundua 28 egun, 6 ordu, 42 minutu eta 12 segundutan amaituko dela aipatuko dio. Biharamunean, Donnie golf zelaiaren erdian esnatuko da, etxera itzuli eta zerutik bere etxera hegazkin turbina bat erori eta bere logelan talka eginez guztiz suntsituko dela ohartuko da. Bere gurasoek hilik eta hondakinen artean desagertutzat jotzen zuten. Geroxeago, untxiak Donnieri eskola urperatzeko esango dio, eta horri esker Donniek maitemintzen amaituko den neska ezagutuko du: Gretchen (Jena Malone).

Filmean zehar protagonistak eskizofrenia eta sonanbulismoa jasaten dituela azaltzen da, bere arrebak haien eragina murrizteko botika ez duela hartzen aurpegiratzen baitio. Donniek Frank ikusten jarraitzen du, ondoren pertsonen bularretatik «fluiduzko geziak» ateratzen ikusteko, pertsona horiek etorkizunean hartuko dituzten bideak adieraziz.

## Aktoreak 
* Jake Gyllenhaal: Donald "Donnie" Darko
* Jena Malone: Gretchen Ross
* Mary McDonnell: Rose Darko
* Holmes Osborne: Eddie Darko
* Katharine Ross: Lilian Thurman doktorea
* Maggie Gyllenhaal: Elizabeth Darko
* Daveigh Chase: Samantha Darko
* James Duval: Frank Anderson
* Drew Barrymore: Karen Pomeroy
* Patrick Swayze: Jim Cunningham
* Noah Wyle: Kenneth Monnitoff doktorea
* Beth Grant: Kitty Farmer
* Stuart Stone: Ronald Fisher
* Gary Lundy: Sean Smith
* Alex Greenwald: Seth Devlin
* Seth Rogen: Ricky Danforth
* Patience Cleveland: Roberta Sparrow / "Amona Heriotza"
* Jolene Purdy: Cherita Chen
* Ashley Tisdale: Kim
* Jerry Trainor: Lanky kid
* David St. James: Bob Garland
* Scotty Leavenworth: David
* Fran Kranz: Bidaiaria
* Jack Salvatore Jr.: Larry Riesman
* Arthur Taxier: Fisher doktorea

## Kanpo estekak 
* *Donnie Darko* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ville Haapasalo

**Ville Juhana Haapasalo** (Hollola, Finlandia, 1972ko otsailaren 28a) finlandiar aktorea eta telebistako aurkezlea da. Pertsona ospetsua da Finlandian eta Errusian.

## Bizitza 
Umea zenean, antzerkian, izotz-hockeyan eta dantza herrikoietan ibiltzen zen.

Haapasalok Leningradeko (gaur egun San Petersburgo) Antzerki Akademian antzerkia, musika eta zinema ikasi zituen. Errusiera ez zuen hitz egiten orduan, baina orain oso ondo egiten du. Baina Haapasalok esaten du gramatika ez dakiela. Ikasketak 1995ean amaitu zituen.

## Zinematografia 
Errusian 1995ean bihurtu zen ezagun "Ehiza nazionalaren berezitasunak" filmarekin. Baina Finlandian 2002an egin zen ezagun, "Kukulido" filmari esker. Gaur egun, Haapasalo Errusian Finlandian baino ezagunagoa da. 1998an “Arrantza nazionalaren berezitasunak” filmean agertu zen.

Errusian telebista-programa askotan parte hartu du eta Finlandian bere programak dauzka: *Errusian zehar 30 egunean*, *Zetaren Bidea 30 egunean*, *Ozeano Artikoa 30 egunean*, *Kaukasia 30 egunean*, *Volga 30 egunean*, eta abar.

## Familia 
Haapasalo Saara Hedlund aktore finlandiarrarekin ezkonduta dago eta bi ume dauzkate. Gainera, ume bat dauka Tina Barkalaja zinema-zuzendariarekin.

## Besterik 
Haapasalok hiru enpresa dauzka: Ville’s Mayak jatetxea, saltoki handi bat eta online-denda. Jatetxea eta saltoki handia Finlandia eta Errusiaren arteko mugatik hurbil daude.
Nikolai Semionov

**Nikolai Nikolaievitx Semionov** (edo **Semenov**) (; Saratov, Errusiar Inperioa  – Mosku, Sobietar Batasuna, ) errusiar fisikari eta kimikaria izan zen.

Oso lan garrantzitsuak egin zituen erreakzio kimikoetako zinetikaren inguruan. Kimikako Nobel saria eskuratu zuen 1956an, Cyril Norman Hinshelwood ingeles kimikalariarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Max Perutz

**Max Ferdinand Perutz** (Viena, 1914ko maiatzaren 19a - Cambridge, 2002ko otsailaren 6a) britainiar biokimikaria izan zen.

Vienan eta Cambridgen egin zituen ikasketak. Biologia molekularraren alorreko zuzendari izan zen Cambridgeko unibertsitatean. Hemoglobinaren eta mioglobinaren hiru dimentsioko egitura zehaztu zuen J.C. Kendrewrekin batera. 1962an Kimikako Nobel saria eman zieten biei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Lorenzo-Solís

**Jose Lorenzo-Solis Goiri** (Bilbo, 1916ko abenduaren 19 &ndash; 1981ko abuztuan) Bilboko margolari ezaguna. Heren estiloa margolaritzaren euskal eskola tradizionalean eta gerraondorengoako trantsizioan kokatu izan da.

## Biografia 
Deretxoko ikasketak egin zituen eta eta haren aitarekin bufete batean hasi zen lanean baina margolaritzari ekiteko utzi zuen. Federico Sáez Venturiniren Eduardo Chinarroren jarraitzaile izan zen. Lehenengo erakusketak Bilbon eta Madrilen egin zituen. 1944an Ministerio de Educación y Descanso zelakoaren Urrezko Domina eman zioten eta 1945an Bilboko Arte Ederren erakusketan Bigarren Domeina eman zioten. 1966an, beste margolariekin batera, tartean Agustin Ibarrola, Vicente Larrea, Merino de la Cruz eta Javier Urquijo, *Emen taldea* sortu zuen. Erretratua eta, gutxiago, Euskal Herriko paisaiak landu zituen baina baita ere antzerkirako eszenografiak eta luxuzko itsasontzien dekorazioa. Halaber, liburu batzuen ilustratzailea izan zen. Irakasle lanean ere aritu zen; beste askoren artean Irene Linares eta Iñaki García Erguin haren ikasleak izan ziren.

## Obra 
Lorezo-Solísek inoiz ez zen kezkatuta haren lanak zabaltzen edo erakusten. Dena dela, zenbait margolanak ezagunak dira:
* *Interior* (*Barrualdea*), 1940. [Bilboko Arte Ederren Museoa]]n.
* *Briskalaris* (*Briskalariak*), 1974. Bilduma partikularrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :[Naiara Baza(https://eu.wikipedia.org/wiki/Naiara_Baza)ren artikulua *Bilbao* aldizkarian, 320.zenbakina, 2016ko abenduan.]
* :Ainhoa Arozamena Auñamendi Entziklopedian.
* :Lorenzo-Solísen heriotza *El Pais* egunkarian.
George Porter

**George Hornidge Porter** (Stainforth, 1920ko abenduaren 6a - Canterbury, 2002ko abuztuaren 31a), Luddenhamgo Porterreko baroia, britainiar kimikaria izan zen.

Cambridgeko unibertsitatean ikasketak egin ondoren bertan lan egin zuen hurrengo urteetan. Kimikako Nobel saria eskuratu zuen 1967. urtean, bere lankide Ronald Norrishekin eta Manfred Eigen alemaniarrarekin batera, erreakzio kimiko bizkorren inguruan eginiko lanengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Howard Stein

**William Howard Stein** (New York, 1911ko ekainaren 25a - *ib.*, 1980ko otsailaren 2a) estatubatuar biokimikaria izan zen.

1954-1980 urteen bitartean Rockefeller Unibertsitateko irakasle izan zen. 1972. urtean Nobel saria jaso zuen Stanford Moorekin eta Christian B. Anfinsenekin batera erribonukleasa entzimaren egiturari buruz egin zituen ikerketengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernst Otto Fischer

**Ernst Otto Fischer** (Solln, Alemaniar Inperioa, 1918ko azaroaren 10a - Munich, 2007ko uztailaren 23a) alemaniar kimikaria izan zen.

Municheko Unibertsitate Teknikoan lortu zuen kimikako doktoregoa (1952). 1954an  lortu zuen unibertsitate horretan, eta 1957an kimika inorganikoko katedra. Wissenschaftengo Bayerische akademiako kidea da, eta Austriako Zientzia Akademiako eta Göttingengo Zientzia Akademiako kidea ere bada. 1973an Kimikako Nobel saria lortu zuen, atomo metalikoek eta molekula organikoek dituzten erlazioari buruz G. Wilkinsonekin egindako lanengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Cornforth

Sir **John Warcup "Kappa" Cornforth, Jr.** (Sydney, 1917ko irailaren 7a - Sussex, 2013ko abenduaren 8a) Britainia Handian bizi zen kimikari australiarra izan zen.

Esteroideen ezaugarri biologiko eta kimikoak zehazten saiatu da. Kimika Nobel saria jaso zuen 1975. urtean, Vladimir Prelog Bosniako kimikariarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nire herrixkaren intelektualak

***Nire herrixkaren intelektualak*** () 1912 - 1913 Ramon Zubiaurrek egindako margolan ezaguna da. Bilboko Arte Ederren Museoan erakusten da. Lan honen beste antzeko batzuk egin zituen Zubiaurrek, esaterako *Nire herrixkaren agintariak*.

## Deskripzioa 
Margolan honetan bost pertsona ikusten dugu, inguru natural batean kokatuta. Bostek kapela luze daramate baina batek kenduta du, adar batetik zintzilik. Ezkerrean hiruren talde bat dago,libuuak eskuetan hitz egiten ari dira. Beste bi maila beherago batean daude, horiek ere hitz egiten; hauen gorputzak ez ditugu ikusten, bakarrik buruak eta eskuak. Bosten arropak nahiko anakronikoak dira: nahiko dotorez jantzita, kapela luzeak batetik, abarkak bestetik, kontraesankorrak gertatzen dira. Eskuinean, mahai bat ikusten dugu. Mahaia jateko dago prestatuta zeren eta mantel zurin baten gainean pitxerrak eta sagarrak ikusten baitira. Pertsonen inguruan ikusten den paisaia Urkiolakoa izan daiteke.

## Azterketa 
1912an eta 1913an Ramon Zubiaurre Holandan bizi izan zen. Han margolaritzaren korronte garaikideak ezagutu zituen, batez ere alemanarrarena eta Roerich margolariarena, eta eragin hori nabaria da lan honetan. Garai honetan Zubiaurre estilo pertsonalagoa garatzen ari zen: naturalismoa baztertuz, kolorearen osotasuna nabaria da lan honetan. Zenbait elementu zehaztasun handiak daude eginak, adibidez, aurpegiak, pitxerrak... Baina orokorrean, ez da horrela. Batez ere zerua aztertzen badugu, honek zirriborro bat ematen du. Lan guztian naïf kutsua nagusia da. Pertsonaiak xamurtasunez jasotzen ditu margolariak, asmo kritikorik gabe. Modu batez, galtzen ari den garai baten nostalgia sumatu daiteke. Orokorrean, irudiak nahiko ilunak dira, ez da horrela atzean ikusten den zerua eta mendiak; nolabait, kontrastea eragiten dute haien artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herbert C. Brown

**Herbert Charles Brown** (**Herbert Brovarnik** jaioa; Londres, 1912ko maiatzaren 22a - Lafayette, Indiana, 2004ko abenduaren 19a) estatubatuar kimikaria izan zen.

Kimika organikoaren inguruko hainbat lan egin izan ditu, bereziki molekulen egiturari buruzkoak. 1979an Kimika Nobel saria jaso zuen, G. Wittigekin batera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ronald George Wreyford Norrish

**Ronald George Wreyford Norrish** (Cambridge, 1897ko azaroaren 9a - *ibidem*, 1978ko ekainaren 7a) britainiar kimikaria izan zen.

Perse School eta Cambridgeko Emmanuel College-n ikasi zuen. Cambridgeko unibertsitatean ikasketak egin ondoren bertan lan egin zuen hurrengo urteetan.

Cambridgen jaio zen. Perse School eta Cambridgeko Emmanuel College-n ikasi zuen. Gerrako preso izan zen Lehen Mundu Gerran. Royal Societyaren kidea aukeratu zen 1936an.

Kimikako Nobel saria eskuratu zuen 1967. urtean, bere lankide George Porterrekin eta Manfred Eigen alemaniarrarekin batera, erreakzio kimiko bizkorren inguruan eginiko lanengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zurezko bilbadura

thumb|280px|Zurezko bilbadura, in *Lexikon der gesamten Technik* (1904)
**Zurezko bilbadura** edo **zurbesoa** armazoi bat da, zurezko atalak bilbe modura elkarri lotuz eginikoa, eraikuntza-lan baten euskarri gisa erabiltzen dena. Egitura nagusia zurezkoa bada ere, betelaneko materiala beste gai bat izaten da: adreilua, harlangaitza, lurra, lastoa...

Euskal Herriko arkitektura tradizionalean ohikoak dira zurbeso ageriko etxeak, batez ere lehengo solairutik gorako eraikuntza egitean.

## Euskal Herria 

Basque_house_Guipuscoa.jpg|Bilbadura ageriko baserria, Lezo
Larressore_Maison_basque.jpg|Zurbeso ageriko etxea, adreiluzko betelanarekin, Larresoro
Aranguren_dorretxea_Orozko.jpg|Goiko solairuan bilbadura agerian duen dorretxea, Orozko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Berg

**Paul Berg** (Brooklyn, New York, 1926ko ekainaren 30a - Stanford, Kalifornia, 2023ko otsailaren 15a) estatubatuar biokimikaria izan zen.

Kimika Nobel saria eman zioten 1980an –W. Gilbert eta F. Sangerrekin batera– azido nukleikoen inguruan eginiko ikerlanengatik, DNAaren ingurukoengatik batik bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ophélie Koering

**Ophélie Koering** (Baiona, ) lapurtar aktorea da, telebistan, antzerkian eta zineman ibilitakoa.

## Filmografia 
* 1982 : *Paradis pour tous*, Alain Jessua
* 1990 : *Le Tour de manège*, Pauline Casalis
* 1991 : *Silence*, Xavier Chauvigné
* 1993 : *À la poursuite du Bargougnan*, Laurent Ardoint
* 1995 : *La Gigue*, Jérôme Le Gris
* 1999 : *Riches, belles et cruelles*, Bunny Schpoliansky
* 1999 : *Mademoiselle*, Michel Vianey
* 2000 : *Les Brigands*, Jérôme Le Gris
* 2001 : *Garde moi en vie selon ta parole*, Michaël Obadia
* 2004 : *Entracte*, Lyèce Boukhitine
* 2004 : *Général D*, Jérémie Vial
* 2005 : *Je ne voudrais pas mourir*, Sidney Tegbo
* 2005 : ''Ma vie en l'air*, Rémi Bezançon
* 2006 : *Je suis venu te dire que...*, Waldeck Weisz
* 2007 : *Si j'avais un marteau*, Christophe Averlan
* 2007 : *L'Ombrage*, Linda Morin
* 2008 : *L'Avérité*, Frédéric Vignale
* 2008 : *La Fée mélanine*, Maryline Poux
* 2008 : *Le Premier Jour du reste de ta vie*, Rémi Bezançon
* 2010 : *Trois Femmes amoureuses*, Pierre Daignière
* 2010 : *D'ambre et de lumière*, Lou-Brice Léonard
* 2011 : *Requiem pour une tueuse*, Jérôme Le Gris
* 2011 : *La Culbute*, Ophélie Koering
* 2011 : *Un heureux événement*, Rémi Bezançon
* 2012 : *ALF*, Jérôme Lescure
* 2013 : *À coup sûr*, Delphine de Vigan
* 2013 : *Dolça*, Laure Bourdon
* 2013 : *Le Premier Pas*, Rose Curings
* 2013 : *Un bon ingrédient'', Julien Desti

## Erreferentziak
L.A. Law

***L.A. Law*** () estatubatuar telesail bat da. Steven Bochco eta Terry Louise Fisher ekoizleek sortu zuten. 1986ko irailaren 15etik 1994ko maiatzaren 19a arte NBC katean aireratu zen. Bertan, Los Angeles hiriko abokatu bufete bateko kasuak eta kasuak agertzen dira.

## Sinopsia 
Protagonistak Los Angeles hiriko *McKenzie, Brackman, Chaney eta Kuzak* bufeteko abokatuak dira, bai elkarteko kideak, bahiz kontratatutako abokatuak eta bulegolariak ere. Telesailak beren lanbide profesionala eta bizitza pertsonaleko gaiak azaleratzen ditu, bai eta abokatu, epaile, langile judizial eta bezeroen arteko harremanak ere. Atal bakoitzean bina kasu aurkezten dira, bere bilakaera, epaiketa eta epailaren eraginak ere bai, bai eta kasu horiekiko abokatuen bizitza pertsonala ere. Osagai guzti hauek telesailak mota eta interes sozialeko gai ugari jorratzea ahalbideratzen zuten.

## Aktoreak 
Jatorrizko aktoreak:
* Harry Hamlin: Michael Kuzak (1986-91; 1-5 denboraldiak)
* Susan Dey: Grace Van Owen (1986-92; 1-6 denboraldiak)
* Corbin Bernsen: Arnie Becker (1986-94; 1-8 denboraldiak)
* Jimmy Smits: Victor Cifuentes (1986-91; 1-5 denboraldiak)
* Jill Eikenberry: Ann Kelsey (1986-94; 1-8 denboraldiak)
* Alan Rachins: Douglas Brackman, Jr. (1986-94; 1-8 denboraldiak)
* Michele Greene: Abigail Perkins «Abby»(1986-91; 1-5 denboraldiak)
* Michael Tucker: Stuart Markowitz (1986-94; 1-8 denboraldiak)
* Susan Ruttan: Roxanne Melman (1986-93; 1-7 denboraldiak)
* Richard A. Dysart: Leland McKenzie (1986-94; 1-8 denboraldiak)

Zortzi denboraldietan zehar aktore berriak gehituz joan ziren:
* Larry Drake: Benny Stulwitz (1987-94; 2-8 denboraldiak)
* Blair Underwood: Jonathan Rollins (1987-94; 2-8 denboraldiak)
* Dana Sparks: Jennifer Kepler (1988-89; 3 denboraldiak)
* Dann Florek: Dave Meyer (1988-90; 3-4 denboraldiak)
* Diana Muldaur: Rosalind Shays (1989-91; 4-5 denboraldiak)
* John Spencer: Tommy Mullaney (1990-94; 5-8 denboraldiak)
* Amanda Donohoe: Cara Jean Lamb «C.J.»(1990-92; 5-6 denboraldiak)
* Cecil Hoffman: Zoey Clemmons (1991-92; 5-6 denboraldiak)
* Sheila Kelley: Gwen Taylor (1990-93; 5-7 denboraldiak)
* Conchata Ferrell: Susan Bloom (1991-92; 6 denboraldiak)
* Michael Cumpsty: Frank Kittridge (1991-92; 6 denboraldiak)
* Adolfo Martinez: Daniel Morales (1992-94; 7-8 denboraldiak)
* Lisa Zane: Melina Paros (1992-93; 7 denboraldia)
* Alexandra Powers: Jane Halliday (1993-94; 8 denboraldia)
* Alan Rosenberg: Eli Levinson (1993-94; 8 denboraldia)
* Debi Mazar: Denise Ianello (1993-94; 8 denboraldia)

## Kanpo estekak 
* L.A. Law telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai.Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Roald Hoffmann

**Roald Hoffmann** (**Roald Safran** jaioa; Złoczów, Polonia, 1937ko uztailaren 18a) estatubatuar kimikari teorikoa izan zen.

Kimika eta fisikako irakaslea Cornelleko unibertsitatean. 1981ean Kimikako Nobel saria irabazi zuen, K. Fukuirekin batera mekanismorik gabekoak deituriko erreakzio kimikoei buruz egindako lanengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johann Deisenhofer

**Johann Deisenhofer** (Zusamaltheim, Bavaria, 1943ko irailaren 30a) alemaniar biokimikaria da.

Kimikako Nobel saria jaso zuen 1988an, Robert Huber eta Hartmut Michelekin batera, *Rhodopseudomonas viridis* bakterio fotosintetikoaren zentro fotokimikoa zehazteagatik. Zientzialarion aurkikuntzari esker, eta zentro fotokimiko horretan, fotositensiaren lehen erreakzioak azter daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Áth Cliatheko gudua

**Áth Cliatheko gudua** —**Islandbridgeko gudua** izenez ere ezaguna— 919ko irailaren 14an Islandbridge inguruan (Dublin konderria) gertaturiko gudu bat izan zen. Aurrez aurre izan zituen alde batetik Irlandako bertako jendeen koalizio bat, Niall Glúndub buru zuela, eta bestetik basea Dublinen zuten Uí Ímairreko bikingoak, Sitric Cáech buru zutela. Irlandako bertako jendeek Uí Ímairreko bikingoak Irlandatik kanporatu nahian abiatutako guduetako bat izan zen. Sitric Cáechek eta Uí Ímairrek garaipen erabakigarria lortu zuten, eta guduan hil ziren Niall Glúndub eta Irlandako beste bost errege.

## Kanpo estekak
Odolaren Mintzoa

**Odolaren mintzoa**, Usurbilen 2008an sortutako hardcore musika talde bat da.

Dagoeneko hiru diska kaleratu dituzte. 2017an *Min(a)bizi* izeneko bideoklipa sareratu zuten Zubietan eraikitzekoa den errauskailuaren aurka.

## Taldekideak 
* Joanes - baxua, ahotsa
* Beñat - gitarra
* Jokin - bateria
* Luken - gitarra, ahotsa

## Diskografia 
* *Odolaren Mintzoa* (2013, Oihuka)
* *Elkar Estudioa Sesioak* (2014, Elkar)
* *Etsipenaren aurka* (2017, autoekoizpena)

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Legend (1985eko filma)

**Legend** (euskaraz *Kondaira*) 1985eko Ridley Scott ingeles zinema zuzendariak zuzendutako fantasia eta abenturazko film bat da. Tom Cruise, Mia Sara, Tim Curry, David Bennent, Alice Playten, Billy Barty, Cork Hubbert eta Annabelle Lanyon aktoreek antzeztu zuten.

1986ko Makillaje onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Rob Bottin eta Peter Robb-King). Gaur egun kultuzko filmatzat jo ohi da.

## Argumentua 
Lily (Mia Sara) printzesa ederrari baso sorginduan barna promenatzea gustatzen zaio. Berak senide batzuk ikustera doala dio, baina zinez Jackekin (Tom Cruise) topatzera doa, pertsonaia berde bitxia. Bitartean, Deabruaren pertsonifikazioa den Iluntasunak (Tim Curry) lurralde horietako adarbakarra hiltzekin behin betiko gaua munduan hedatu nahi du. Salbaziorik ez dagoela dirudienean, Jack eta bere lagunek Iluntasunari aurre egin eta mundua eta printzesa salbatzen saiatuko dira.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Jack
* Mia Sara: Lily printzesa
* Tim Curry: Iluntasuna
* David Bennent: Honeythorn Gump, elfoa eta basoaren zaindaria
* Alice Playten: Blix, Iluntasunaren iratxo morroi taldeko burua
* Billy Barty: Screwball
* Cork Hubbert: Brown Tom
* Peter O'Farrell: Pox
* Kiran Shah: Blunde iratxoa
* Annabelle Lanyon: Oona maitagarria
* Chris Lorch: Piecepypes
* Robert Picardo: Meg Mucklebones
* Tina Martin: Nell, basoaren ertzean bizi den baserritarraren emaztea

## Kanpo estekak 
* *Legend* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai