Uliako Mintegietako parkea

**Uliako Mintegietako parkea** Donostiako Ulia auzoan dagoen hiri parkea da; 14.500 m² ditu eta Ulia pasealekuaren hasieran dago, Jose Elosegi kalearekin duen bidegurutzean. *Uliako Lore-Baratzak parkea* ere esaten zaio, Donostiako lorategi guztietarako landareak udal mintegi horretatik ateratzen zirelako XX. mende osoan, 2008an udalak LauHaizetara eraman zituen arte. Zazpi urtez itxita egon ondoren, auzokoek berriro zabaldu zuten, udalak baimena emanda, 2015ean. 2016tik Donostiako Udalak bertan etxebizitzak eraiki nahi izan zuen. Parkeak balio handia dauka, barruan dauden ur biltegiengatik, elementu arkitektonikoengatik, landarediarengatik eta faunarengatik. Aranzadi Zientzia Elkarteak 2016ko maiatzean argitaratu zuen txostenean, bost arlotan eta kapitulu banatan zehaztu zituen haren balioak: herpetologia (narrastiak eta anfibioak), botanika, planifikazio berdea, historiko-kulturala, eta paisajista.

Auzokideen artean antolatutako Lore-Baratzak proiektuaren barruan lan ugari egiten dira parkeari giza bizitza emateko: lantegiak, bisita gidatuak, auzolana, festak, umeentzako jolasak eta bestelako jarduerak. Eusko Jaurlaritzak 2016an Elkarlan Saria eman zion Lore-Baratzak proiektuari, elkarlana eta ingurumenarekiko konpromisoa sustatzeagatik. Naturgune horrek duen balio arkitektonikoa eta kulturala zabaldu nahi dute hiritarren artean.

## Ur-biltegiak 
[thumb|[Buskando ur-biltegia]]
Donostiako aspaldiko ur-biltegiak (Soroborda eta Buskando) parke barruan daude. Donostian bertan ezezagunak ziren, baina Aranzadi Zientzia Elkarteak 2006an txosten batean azaldu zuen ur-biltegi horiek balio arkitektoniko handikoak direla, diseinuagatik eta eraikuntzarengatik, eta hiriaren ondareko elementu garrantzitsua direla.

Udal-langile Antton Larretxau parkean bizi izan da bere bizitza osoa. haren lan jarduera beti egon da lotuta edateko uraren banaketa-sarearekin. Donostiako ur-hoditeriaren zirkuitu osoa sakonki ezagutzen du, ur-biltegien kokapena eta funtzionamendua ere bai. Fernando Perez izan da zerbitzu horretako burua urteetan. Lehenago, Miguel Ángel Núñez, Julián Gil eta Fernando García de Mier eta Jose Zuazola Urdangarin ingeniariarekin ere lan egin zuen.

Donostiako historia osoan eraiki ziren lehen ur-biltegiak Ulian daude. XIX. mendera arte hiria moldatzen zen Morlanseko eta Uliako iturriekin, baina populazioa asko handitu zenean, uraren beharra ere emendatu zen. Uliako Mintegietako parkeko Soroborda biltegia 1869an jarri zuten martxan (7.000 m3) eta handik 30 urtera Buskando biltegi berri eta handiagoa eraiki behar izan zuten (10.000 m3).
[thumb|[Antton Larretxau Buskando ur-biltegiko sarreran]]
[ezkerrera|thumb|[Antton Larretxau, Uliako Mintegietako parkea]]
Soroborda, lehen biltegia izan zena, planta karratukoa da, guztiz dago lur azpian eta ez du bisitaririk onartzen, barrura sartzea nahiko zaila da eta. Buskando biltegia, aldiz, berriagoa eta askoz zabalagoa da, ez dago lurpean, albo bateko horma parkeko bidean dago, eta leihoak ere baditu goiko aldean. Ulia mendiko hainbat iturritako ura bideratzen zen haraino, besteak beste hauek: 1850etik Moneda baserria (Uliako hegoaldean, Bidebieta), 1864tik Errotazar (Uliako itsasaldean), 1879tik Ingelesen iturria (Uliako itsasaldean), eta1884tik Txoritokietatik.

## Animaliak 
thumb| Lore-Baratzak parkeko uhandre bat

### Anfibioak 
Txantxiku arrunta eta uhandrea putzuetan bizi dira.

### Hegaztiak 
SEO/BirdLifeko Donostia taldeak hegaztiak behatzeko antolatu dituen saioetan, 41 txori mota katalogatu dituzte:

Aipagarrienak hegazti migratzaile hauek dira: miru gorria, gabirai arrunta, zapelatza, okil handia, pinu-kazkabeltza, belatza, pagausoa eta erroia. Hegaztiok migratzean parketik pasatzen dira, geldialditxo batean janaria bilatzeko.

Beste espezie hauek hamar hil edo gehiagotan antzeman dira: kaskabeltza, zozoa, txantxangorria, birigarro arrunta, mika, usapal turkiarra eta erregetxo bekainzuria. Azeken hegazti hori parkeko enblematzat hartu zen, parkea bezalaxe, txikia, bitxia eta geldiezina baita.
Fitxategi:Parus major m.jpg|Kaskabeltza
Fitxategi:Common Blackbird.jpg|Zozoa
Fitxategi:Erithacus rubecula -Netherlands-8.jpg|Txantxangorria
Fitxategi:Song Thrush Turdus philomelos.jpg|Birigarroa
Fitxategi:Pica pica - Compans Caffarelli - 2012-03-16.jpg|Mika
Fitxategi:Streptopelia decaocto -balcony -two-8.jpg|Usapala
Fitxategi:Erregetxo bekainzuria Firecrest.JPG|Erregetxo bekainzuria
Fitxategi:Eskinoso kumea Ulian 02.jpg|Eskinoso kumea

Beste espezie batzuk ez dira urte osoko egoiliarrak, udaberrian eta udan baino ez dira azaltzen: euli txori grisa eta euli txori beltza, txorru arrunta, txirriskila, tarina, enara azpizuria eta sorbeltz arrunta.

Gerri txori arrunta eta gailupa antzemateko zailak dira, oso isilak direlako; buztanikara zuria ere zaila da, ekainean bakarrik ikusi baita. Txolarre arrunta ez da hilero ikusten, parkean apirilean soilik antzeman da.

Nahiz eta parkean ez egon, belabeltza, eskinosoa, mika eta kaio hankahoria bertatik ikusi edo inguruetan bizi dira. 

Martxotik abuztura bitartean parkean detektatu diren 26 hegazti mota guztiek kumeak bertan egin dituzte. SACRE URBANO metodoa hilero erabilita, beti toki berean eta bost minutuz, 9:00etatik 9:05era, 24 espezie ikusi eta entzun izan dira: oso kopuru interesgarria da, tokiaren tamaina kontuan izanda.

Aldi gehienetan antzematen diren espezieak hauek dira: birigarro arrunta, kaskabeltza, zozoa, kaio hankahoria, usapal turkiarra eta erregetxo bekainzuria.

### Moluskoak 
alt=|eskuinera|248x248px|Barraskiloa
Barraskiloak eta bareak dira parkeko molusku ohikoenak.

### Intsektuak 
Parkean dauden milaka intsektuen artean, matxinsaltoa, erlea, makeon tximeletaren beldarra eta zimitz marraduna (Graphosoma lineatum) ikusgarrienetako batzuk dira.

.
Fitxategi:Papilio machaon Ulia 04.jpg|Beldarra mihilu jaten eta euri-tantekin.
Fitxategi:Papilio machaon Ulia 03.jpg|Beldarra
Fitxategi:Graphosoma lineatum Ulia2019 01.jpg|Marra gorri eta beltzetako kakarraldoa
Fitxategi:Graphosoma lineatum Ulia2019 02.jpg|*Graphosoma lineatum kakarraldoa mihilua jaten.*
Fitxategi:Matxinsaltoa. Uliako mintegiak.jpg|Matxinsaltoa onagra lorean
Fitxategi:Erlea eguzkilorean. Uliako mintegiak.jpg|Erlea eguzkilorean.

## Zuhaitzak eta landareak 
Gutxienez 39 zuhaitz espezie daude parkean. Gehienak ez dira bertakoak, kanpotik ekarritakoak baizik. 2017ko azterketa batek parkeko zuhaitzen balioa 22 milioi eurokoa zela estimatu zuen.

Pierre Ducasse (Lehuntze, Lapurdi, 1836- Donostia, 1892) lorezain-paisaiagile ospetsua Donostian lan egin zuen XIX. mende amaieran. Bertako udal lorezain nagusia izan zen. Berak sortu zituen Gipuzkoa plazako eta Miramar jauregiko lorategiak.  Biak dira estilo erromantikokoak, ingeles lorategiak, eta aberastasun botaniko handia dute.  (exotikoa askotan).  Pierre Ducasse landarezale sutsua zen, eta horregatik, landare berriekin esperimentatzeko, sortu zuen bere lorategi esperimentala orduko Ategorrieta hiribideko lursail batean. Haren aztarnak dira Uliako mintegietako parkean geratzen direnak: negutegiak, bankalak, eta hainbat eta hainbat landare-espezie. Ducassek egin zituen esperimentuen ondorioz Uliako txoko honetan geratu zirenak.

Espezie hauek dira katalogatu dira parkean:

Fitxategi:Götterbaum (Ailanthus altissima).jpg|Ailanthus altissima
Fitxategi:Abutilon megapotamicum03.jpg|Abutilon megapotamicum
Fitxategi:Abutilon megapotamicum02.jpg|Abutilon megapotamicum
Fitxategi:Banbu ULB.JPG|Banbua (Bambuseae)
Fitxategi:Bamboo 01.jpg|Banbua (Bambuseae)
Fitxategi:QRpedia Banbu.jpg|Banbua (Bambuseae)
Fitxategi:Buganvilla01.jpg|Bugainbilea (Bougainvillea)
Fitxategi:Cordilyne australis03.jpg|Cordylinea (Cordyline australis)
Fitxategi:Cordilyne australis02.jpg|Cordylinea (Cordyline australis)
Fitxategi:Laurus nobilis MHNT Fleurs.jpg|Erramua, Ereinotza (Laurus nobilis)
Fitxategi:Euonymus japonicus 001.jpg|Euonymusa (Euonymus japonicus)
Fitxategi:Buchsbaum.JPG|Ezpel arrunta (Buxus sempervirens)
Fitxategi:Fucshia magellanica-Fuksia 05.jpg|Fuksia (Fuchsia magellanica)
Fitxategi:Prunus cerasifera0.jpg|Gerezi-aranondoa (Prunus cerasifera var. pissardii)
Fitxategi:PrunusPisardi ULB.jpg|Gerezi-aranondoa (Prunus cerasifera var. pissardii)
Fitxategi:PrunusPisardi ULB2.jpg|Gerezi-aranondoa (Prunus cerasifera var. pissardii)
Fitxategi:Prunus laurocerasus.JPG|Gerezi-erramua (Prunus laurocerasus)
Fitxategi:Wisteria-Glicinia3.jpg|Glizina (Wisteria)
Fitxategi:TaxusBaccata ULB.jpg|Hagin arrunta (Taxus baccata)
Fitxategi:Nerium oleander-Heriotzorri 01.jpg|Adelfa, Heriotzorria (Nerium oleander)
Fitxategi:Hurritz 02.jpg|Hurritza (Corylus avellana)
Fitxategi:Lagerstroemia indica-Indimitre 13.jpg|Indimitrea (Lagerstroemia indica)
Fitxategi:Lagerstroemia indica-Indimitre 02.jpg|Indimitrea (Lagerstroemia indica)
Fitxategi:Ligustrum japunicum-Japoniar arbustu.jpg|Japoniar arbustua (Ligustrum japonicum)
Fitxategi:Japoniar arrosa ULB.JPG|Japoniar arrosa (Rosa rugosa)
Fitxategi:RosaRugosa ULB.jpg|Japoniar arrosa (Rosa rugosa)
Fitxategi:Astigar japoniarra ULB.JPG|Japoniar astigarra (Acer palmatum)
Fitxategi:Musa x paradisiaca-Japoniar bananondo 40.jpg|Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
Fitxategi:Musa x paradisiaca-Japoniar bananondo 41.jpg|Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
Fitxategi:Musa x paradisiaca-Japoniar bananondo 36.jpg|Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
Fitxategi:Musa x paradisiaca-Japoniar bananondo 38.jpg|Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
Fitxategi:Musa x paradisiaca-Japoniar bananondo 35.jpg|Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
Fitxategi:Musa x paradisiaca-Japoniar bananondo 34.jpg|Japoniar bananondoa (Musa × paradisiaca)
Fitxategi:Fatsia japonica-japoniar Fatsia, Aralia 02.jpg|Aralia, Japoniar fatsia (Fatsia japonica)
Fitxategi:Japoniar Gereziondoa ULB.JPG|Japoniar gereziondoa (Prunus serrulata)
Fitxategi:Jazminun mesny-Jazmin 04.jpg|Jazmina (Jazminum Mesnyi)
Fitxategi:Yucca gloriosa 10.JPG|Juka (Yucca elephantipes)
Fitxategi:Ficus elastica-Kautxu landare 01.jpg|Kautxu-landarea (Ficus elastica)
Fitxategi:Ficus elastica-Kautxu landare 02.jpg|Kautxu-landarea (Ficus elastica)
Fitxategi:Fraxinus excelsior.JPG|Lizarra (Fraxinus excelsior)
Fitxategi:Magnolia grandiflora3.jpg|Magnolia lorandia (Magnolia grandiflora)
Fitxategi:Mahatsondoa ULB.jpg|Mahatsondoa (Vitis vinifera)
Fitxategi:Acanthus001.jpg|Akantoa (Acanthus, Molorrika)
Fitxategi:Cyperus alternifolius ULB.JPG|Papiro landarea (Cyperus alternifolius)
Fitxategi:Phlomis 001.jpg|Phlomisa (Phlomis)
Fitxategi:Phlomis 003.jpg|Phlomisa (Phlomis)
Fitxategi:Phlomis 004.jpg|Phlomisa (Phlomis)
Fitxategi:PhoenixCanariensis ULB.jpg|Kanariar palmondoa (Phoenix canariensis)
Fitxategi:PhoenixCanariensis ULB2.jpg|Kanariar palmondoa (Phoenix canariensis)
Fitxategi:Pikuondoa ULB.jpg|Pikondoa (Ficus carica)
Fitxategi:Plantain ertainaren lorea .jpg|Plantain ertaina (plantago media)
Fitxategi:Img01 pinus mugo Uliako Mintegi parkea.jpg|Mugo pinua (Pinus mugo)
Fitxategi:Img02 pinus mugo Uliako Mintegi parkea.jpg|Mugo pinua (Pinus mugo)
Fitxategi:PittosporumHeterophylum ULB.jpg|Pitosporoa (Pittosporum Heterophylum)
Fitxategi:PittosporumHeterophylum ULB2.jpg|Pitosporoa (Pittosporum Heterophylum)
Fitxategi:PittosporumTobira ULB.jpg|Pitosporoa (Pittosporum tobira)
Fitxategi:Platanus orientalis02.jpg|Platano arrunta (Platanus x acerifolia)
Fitxategi:Hibiscus Syriacus.JPG|Siriako arrosa (Hibiscus syriacus)
Fitxategi:Thuja-Tuia 02.jpg|Tuia (Thuja)
Fitxategi:TxinakoPalmondoa ULB.JPG|Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
Fitxategi:TrachycarpusFortuneiULB.jpg|Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
Fitxategi:TrachycarpusFortunei ULB3.jpg|Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
Fitxategi:TrachycarpusFortunei ULB2.jpg|Txinako palmondoa (Trachycarpus fortunei)
Fitxategi:Zedroa ULB.jpg|Zedroa (Cedrus)
Fitxategi:Cedrus 005.jpg|Zedroa (Cedrus)
Fitxategi:Cedrus 004.jpg|Zedroa (Cedrus)
Fitxategi:Erytrina crista-galli05.jpg|Zeiboa, oilar-gandorra (Erythrina crista-galli)
Fitxategi:Hirusta lorea.jpg|Hirusta (trifolium)

Parkeko mapa interaktibo baten bidez, sarean zuhaitz mota bakoitzaren kokapena kontsulta daiteke.

## Sariak 
* 2016:  Eusko Jaurlaritzak Elkarlan Saria eman zion Lore-Baratzak proiektuari, elkarlana eta ingurumenarekiko konpromisoa sustatzeagatik. New European Bauhaus sarietan, Europako 2.000 proiekturen artean, saria lortzeko hautagaiak 60 izan ziren, hamar kategoriatan. Sarien helburuak "trantsizio berdea azkartzea eta bizikidetza hobea bermatzea; ezagutza eta esperientzien bitartez ideia eta konponbide berriak sortzeko" dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Antton Larretxau
* Josetxo Mayor
* *Interes orokorrekoa. Auzo bat parke baten alde.*

## Kanpo estekak 
* Uliako Lore-Baratzak proiektua
*  Fiesta en el parque de los depósitos de Ulia. Teleberri (Fin de semana)ETB2 (2015-10-25)
* Uliako parkeko jaia. Gaur egun (asteburua)ETB1 (2015-10-25)
* Uliako Mintegiak eta Ur Biltegiak 2013: Uliako udal mintegien ate irekien eguna. Argazki bilduma (2013-ekaina-30)
* Beldarrak mintegietako parkean 2019 Argazki bilduma
* Uliako mintegietako parkea 2019 Argazki bilduma
*Uliako auzo elkartea blog ofiziala
*ARTEFAKTUA: Itxaso Martin Zapirain.  eitb. (2025-01-11). Illaski Serranok **Mintegietako Parkean** Itxaso Martin elkarrizketatzen du Puntubobo eleberriaz (kontsulta data: 2026-02-01).