open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aho-flora

[thumb|250px|''[Streptococcus mutans -ahoko bakterio Gram positibo bat- mikroskopioan ikusita]]

**Aho-flora**, **ahoko flora** edo **aho-mikrobiota** ahoan bizi den mikroorganismoen multzoari deritzo. Mikrobio horiek harreman sinbiotiko edo komentsalista mantendu ohi dute ostalariarekin. Mikrobio hauen artean, kopuruari dagokionez, bakterioak dira garrantzitsuenak.

Ahoak mikrobio asko ditu .
Txikia izan arren, habitat ezberdinak ditu (hortzak, hortzoiak, listua, mingaina, etab), mikrobio aerobioak zein anaerobioak bilduz. Azpimarratu behar da, gainera, bakterioentzat oso habitat egokia dela, elikagai ugari baititu. Bakterio gehienak ahoko egiturei atxikitzen dira benetako biogeruzak sortuz.

Organismoaren immunitate-sistemak ahoko flora bakteriarra kontrolpean mantentzen du, alboko ehunen kolonizazio bakteriarra saihestuz. Oreka dinamikoa dago aho-flora eta ostalariaren immunitate-sistemaren artean 

## Jaioberriaren aho-flora 
Ume jaioberrien ahoak ez du inongo mikrobiorik, baina laster bakterio batzuek (batez ere aerobioek eta anaerobio fakultatiboek) kolonizatzen dute. Lehenengo hortzak agertzen direnean (bizitzaren lehenengo urtean), aho-mikrobiotan aldaketa esanguratsuak gertatzen dira, eta mikrobio anaerobioak nagusitzen hasten dira . Horren arrazoia da anaerobioek aldeko habitat aurkitzen dutela hortz-zirrikituetan, oxigenorik gabeko eremua baitira. Ziur aski eremu horren giro anaerobioa lertzoak sortzen duen geruzaren ondorioa da.

Lertzoa hortz-esmaltean pilatzen den substantzia da, elikagaien hondarrez osatua. Aho-higiene eskasa duten gizabanakoengan garapen handia izan dezake. Mikroorganismo ugari ditu, aerobioak kanpoaldean eta anaerobioak edo mikroaerofiloak barrualdean.

## Ahoko bakterioak 
Gizabanako osasuntsu baten ahoak bakterio asko ditu, genero desberdinetakoak: estreptokokoak (batez ere, Streptococcus salivarius, Streptococcus mutans eta Streptococcus sanguinis), laktobaziloak, estafilokokoak, espiroketak (Borrelia eta Treponema), Bacteroides, Fusobacterium eta Actinomyces, besteak beste. Onddoen artean, Candida generokoak.

Ahoaren patogenoei dagokienez, hauek dira kaltegarrienak: Streptococcus mutans eta Streptococcus sobrinus (txantxarraren eragileak) eta Treponema denticola eta Bacteroides gingivalis (gingibitisa eta gaixotasun periodontalaren eragileak) . Candida onddoak, bestalde, immunitate-sistema oso ahulduta duten gaixoengan infekzio oportunista eragin dezake (ahoko kandidiasia).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pardalotidae

**Pardalotidae** ​​hegazti paseriformeen familia bat da, Australiakoa jatorriz. Genero bakarrean (*Pardalotus*) bildutako lau espeziek eratzen dute.

## Espezieak 
* *Pardalotus punctatus* (Shaw, 1792)
* *Pardalotus quadragintus* Gould, 1838
* *Pardalotus rubricatus* Gould, 1838
* *Pardalotus striatus* (Gmelin, 1789)

## Kanpo estekak
Lyongo metropolia

**Lyongo metropolia** (frantsesez *Métropole de Lyon*), **Lyon Handia** bezala ere ezaguna, Auvernia-Rodano-Alpeak eskualdean dagoen estatus bereziko lurralde kolektibitatea da. Lyon eta bere periferiako udalerriak barne hartzen ditu. Metropolia, 2015eko urtarrilaren 1ean sortu zen.

## Udalerriak 
## Ikus, gainera 
* Lyongo metropoliko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sweet Bird of Youth

***Sweet Bird of Youth*** (euskaraz *Gaztaroko Txori Eztia*) 1962ko Richard Brooks estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta egokitutako drama film bat da. Tennessee Williams antzerkigilearen izenburu berdineko antzezlanaren egokitzapena da. Paul Newman, Geraldine Page, Shirley Knight, Ed Begley eta Rip Torn aktoreek antzeztu zuten.

1962ko Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Ed Begley) irabazi zuen, eta Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Geraldine Page) eta Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Sariaren (Shirley Knight) izendapenak jaso zituen.

## Argumentua 
Chance Wayne (Paul Newman) denboraldi luze baten kanpoan arrakastarik gabe zinemako aktore bilakatzen saiatzen egon ondoren bere jaioterrira itzuli da. Itzulerako bidean bera baina aktore zaharragoa den Alexandra del Lago (Geraldine Page) ezagutu eta filma batean paperen bat lortuko dion itxaropenez harekin harreman bati ekingo dio. Hiriko hotel batean ostatu hartu eta Wayne, Alexandrarekin dagoen bitartean, bere neskalagun ohia zen Heavenly-en (Shirley Knight) bila joango da. Heavenly hiriko politikari nagusienaren (Ed Begley) alaba da, behinola bere alaba eta Waynen arteko harremanaz kezkaturik berau hiritik kanpora joatera derrigortu zuen.

## Aktoreak 
* Paul Newman: Chance Wayne
* Geraldine Page: Alexandra Del Lago
* Shirley Knight: Heavenly Finley
* Ed Begley: "Boss" Finley
* Rip Torn: Thomas J. Finley
* Mildred Dunnock: Izeba Nonnie
* Madaleine Sherwood: Lucy anderea
* Philip Abbott: George Scudder medikua
* Corey Allen: Scotty

## Kanpo estekak 
* *Sweet Bird of Youth* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Caprarola

**Caprarola** Italiako udalerri bat da. Viterboko probintzian kokatuta dago, Lazio eskualdean.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.
 
## Mugakideak 
Caprarolak honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Filmografia 
* Telesaila: *Medici: Masters of Florence* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ebebiyin

**Ebebiyin** () Ekuatore Gineako hiria da, Kié-Ntem probintziako hiriburua dena. 2012an 36.565 biztanle zituen.

Gabon, Kamerun eta Ekuatore Ginea arteko mugan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geophagus

***Geophagus*** Cichlidae familiako arrain genero bat da. Hego Amerikan bizi dira, Uruguairaino. Espezie bat Panaman bizi da.

## Espezieak 
* *Geophagus abalios* López-Fernández & Taphorn, 2004
* *Geophagus altifrons* Heckel, 1840
* *Geophagus argyrostictus* S. O. Kullander, 1991
* *Geophagus brachybranchus* S. O. Kullander & Nijssen, 1989
* *Geophagus brasiliensis* (Quoy & Gaimard, 1824)
* *Geophagus brokopondo* S. O. Kullander & Nijssen, 1989
* *Geophagus camopiensis* Pellegrin, 1903
* *Geophagus crassilabris* Steindachner, 1876
* *Geophagus crocatus* Hauser & López-Fernández, 2013
* *Geophagus dicrozoster* López-Fernández & Taphorn, 2004
* *Geophagus gottwaldi* I. Schindler & Staeck, 2006 
* *Geophagus grammepareius* S. O. Kullander & Taphorn, 1992
* *Geophagus harreri* J. P. Gosse, 1976
* *Geophagus iporangensis* Haseman, 1911
* *Geophagus itapicuruensis* Haseman, 1911
* *Geophagus megasema* Heckel, 1840
* *Geophagus mirabilis* Deprá, S. O. Kullander, Pavanelli & da Graça, 2014 
* *Geophagus neambi* P. H. L. Lucinda, C. A. S. de Lucena & Assis, 2010
* *Geophagus obscurus* (Castelnau, 1855)
* *Geophagus parnaibae* Staeck & I. Schindler, 2006 
* *Geophagus pellegrini* Regan, 1912
* *Geophagus proximus* (Castelnau, 1855).
* *Geophagus steindachneri* C. H. Eigenmann & Hildebrand, 1922
* *Geophagus surinamensis* (Bloch, 1791)
* *Geophagus sveni* P. H. F. Lucinda, C. A. S. de Lucena & Assis, 2010
* *Geophagus taeniopareius* S. O. Kullander & Royero-L., 1992
* *Geophagus winemilleri* López-Fernández & Taphorn, 2004

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pale

**Pale** () Ekuatore Gineako hiria da, Annobón uharte eta probintziako hiriburua dena. 2012an 3.492 biztanle zituen.

Portugaldarrek XVI. mendean sortua, 1778an espainiarren eskuetara pasa zen. Hala ere, bertokoak matxinatu eta XIX. mendearen amaiera arte metropolitik urrun izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskola peripatetiko

**Eskola peripatetikoa** () Aristotelesen Antzinako Greziako jarraitzaileek, peripatetikoek alegia, osatu zuten eskola filosofikoa da. Erdi Aroko eta Aro Modernoko aristotelikoengandik bereizi egin behar da. Teofrasto izan zen eskolaren sustatzaile nagusia; eskola horretara bildu daitezke, halaber, Eudemo Rodaskoa, Aristoxeno Tarentokoa, Dizearko Mesinakoa eta Demetrios Falerokoa. Izena Aristotelesek Lizeoa ezarri zuen tokitik dator, antzinako grezieratik transkribatuta *peripatos* dena (euskaraz, korridore estalia), eta ez hedaduraz eta uste ohi den bezala, eskolak pasieran jasotzen zituztelako.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Agirre, Javier (2008): "Eskola Peripatetikoa" in Agustin Arrieta (et al.): *Filosofiaren historia*, Donostia, Elkar. 

## Kanpo estekak
Berrikuntza

thumb|200px|Asmakizun berriak ez dira nahitaez hobeak.

**Berrikuntza** lehendik dauden elementuak aldatuz zerbait berria egitea da, elementu hori hobetzeko, nahiz eta posible den elementu guztiz berrien inplementazioan ere.

## Berrikuntza enpresaren ikuspuntutik 
**Enpresa berrikuntza** enpresaritzan kontuan hartzen den elementua da merkataritza-arrakasta eskuratzearen momentuan. Enpresa berrikuntza kontzeptuak produktu berrien edo zerbitzu berrien sarrerari eman dezake merkatuan, eta antolaketa eta enpresaren kudeaketari baita ere. Batzuetan merkaturatutako produktu edo zerbitzuak ez dute aldaketa bat eragiten berez, berritasuna sortuta dauden produktuetan egoteko posibilitatea dago eta. Enpresa-berrikuntzak produktuetako edo berezko enpresaren berriztatzea ekar dezake, gehienetan eguneratuz merkatuaren eskarietara. Kasu askotan, enpresa baten arrakasta berrikuntza-graduaren mendean dago, ezaugarri honek arrakasta izatea eragiten dion ezaugarri bereizgarria izan daitekeelako.

## Kanpo estekak
Martin Txilibitu

***Martin Txilibitu*** (izenburu osoa: *Martin Txilibitu: Umearen Laguna*) irakurketarako euskal testuliburu bat da, Ixaka Lopez de Mendizabal eskola-liburu egileak prestatua eta 1931 urtean lehen aldiz argitaratua.

## Kanpo estekak 
*  *Martin Txilibitu* liburua digitalizatua eta osorik irakurgai. Antso Jakintsua Fundazioa.
Kostaldea (Ekuatore Ginea)

**Kostaldea** () Ekuatore Gineako zazpi probintzietako bat da. Hiriburua Bata du.

## Demografia 
## Banaketa administratiboa 
### Udalerriak 
* Bata
* Mbini
* Kogo
* Machinda
* Bitika
* Corisco
* Río Campo

### Barrutiak 
* Bata
* Mbini
* Kogo

## Kanpo estekak
Wele-Nzas

**Wele-Nzas** () Ekuatore Gineako zazpi probintzietako bat da. Hiriburua Mongomo du.

## Demografia 
## Banaketa administratiboa 
### Udalerriak 
* Mongomo
* Oyala
* Nsork
* Añisok
* Akonibe
* Mengomeyén
* Ayene

### Barrutiak 
* Mongomo
* Nsork
* Añisok (lehen Valladolid de los Bimbiles)
* Akonibe

## Kanpo estekak
Vleteren

**Vleteren** , Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak Oostvleteren, Westvleteren eta Woesten herriak barnean hartzen du. 2013ko urtarrilaren 1ean 3.712 biztanle zituen.

[thumb|none|250px|[Saint-Sixtus abadia Westvleteren-en]]

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hussein

**Hussein** (baita ere **Husein**, **Husain**, **Hussain**, **Husayin**, **Hussayin**, **Hüseyin**, **Huseyin**, **Husseyin**, **Huseyn**, **Hossain**, **Hosein**, **Hossein**, edo **Husseyn**) (), arabiar ponte izen bat da, Hassanen diminutiboa. "Ona", "ederra" edo "polita" esan nahi du. Normalki gizonei ematen zaien izena da, batez ere xiitarren artean. Pertsiar iturri batzuetan Hosayn, Ḥosayn edo Hossein ere erabiltzen da. Asiako Hegoaldean Hussain edo Hossain formak gehiago erabiltzen dira.

Izen hau ez da erabiltzen garai aurre-islamiarrean, eta lehen aldiz agertzen da Mahoma profetak bere biloba Husayn ibn Ali izendatu zuenean, bere esanetan Gabriel goiaingeruak hala eskatuta.

Kasu batzuetan abizen gisa era agertzen da.

## Kanpo estekak
Trompe-l'œil

[thumb|*Kritikatik ihesi*, [Pere Borrell del Casoren margolana, 1874]]
'''''Trompe-l'œil''''' (frantsesez, "begi-tranpa") ikusleari benetako gauzaki bat erliebean ikusten duelako irudipena sortzen dion margolanari, edo haren zati bati, ematen zaion izena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ocho apellidos catalanes

***Ocho apellidos catalanes*** (euskaraz *Zortzi kataluniar abizen*) 2015eko komedia film bat da, Emilio Martínez-Lázaro espainiar zinema zuzendariarena, Borja Kobeaga eta Diego San José gidoigileek idatzia, eta Clara Lago, Dani Rovira, Carmen Machi, Karra Elejalde eta Alfonso Sánchez aktoreek antzeztua. 2015ko azaroaren 20an estreinatu zen Hego Euskal Herrian. *Ocho apellidos vascos* filmaren bigarren partea da.

## Aktoreak 
* Clara Lago: Amaia.
* Dani Rovira: Rafa.
* Carmen Machi: Mertxe.
* Karra Elejalde: Koldo.
* Alberto López: Joaquín.
* Alfonso Sánchez: Curro.
* Belén Cuesta: Judith.
* Rosa Maria Sardá: Roser.
* Afustín Jimenez: guardia zibila.
* Berto Romero: Pau.

## Ikus gainera 
* *Ocho apellidos vascos*

## Kanpo estekak 
* *Ocho apellidos catalanes* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Pico Basilé

**Pico Basilé** (lehen **Pico de Santa Isabel** deitua) Ekuatore Gineako mendirik altuena da. Bioko uhartean dago, Malabo hiritik gertu. 3.011 metroko altuera du eta uhartea osatzen duten hiru sumendietatik handiena da. Bere tontorretik, ipar-ekialderantz begiratuta, Kamerun mendia ikusgai da.

Azken erupzioa 1923an izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Carlos (sumendia)

**San Carlos** edo **Caldera de Luba** Ekuatore Gineako bigarren mendirik altuena da. Bioko uhartean dago eta 2.261 metroko altuera du. Uhartea osatzen duten hiru sumendietako bat da. Bere tontorretik, ipar-ekialderantz begiratuta, Kamerun mendia ikusgai da.

Barnean Caldera de Lubako erreserba zientifikoa du, naturagune babestua dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biafrako golkoa

**Biafrako golkoa** (; ) mendebaldeko Afrikako senadi zabala da, Gineako golkoaren ekialdean dagoena. Iparraldeko muga Nigerko delta eta hegoaldekoa Lopez lurmuturra ditu.

Bere ertzetan Nigeria (ekialdeko kostaldea), Kamerun, Ekuatore Ginea (Bioko eta Río Muni) eta Gabon (iparraldeko kostaldea) daude. XVI. eta XIX. mendeen artean, afrikar esklaboen merkatalgune nagusia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerres

***Gerres*** Gerreidae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Gerres akazakii* (Iwatsuki, Kimura & Yoshino, 2007)
* *Gerres argyreus* (Forster, 1801)
* *Gerres baconensis* (Evermann & Seale, 1907)
* *Gerres chrysops* (Iwatsuki, Kimura & Yoshino, 1999)
* *Gerres cinereus* (Walbaum, 1792)
* *Gerres decacanthus* (Bleeker, 1865)
* *Gerres equulus* (Temminck & Schlegel, 1844)
* *Gerres erythrourus* (Bloch, 1791)
* *Gerres filamentosus* (Cuvier, 1829)
* *Gerres infasciatus* (Iwatsuki & Kimura, 1998)
* *Gerres japonicus* (Bleeker, 1854)
* *Gerres kapas* (Bleeker, 1851)
* *Gerres limbatus* (Cuvier, 1830)
* *Gerres longirostris* (Lacépède, 1801)
* *Gerres macracanthus* (Bleeker, 1854)
* *Gerres maldivensis* (Regan, 1902)
* *Gerres methueni* (Regan, 1920)
* *Gerres microphthalmus* (Iwasuki, Kimura & Yoshino, 2002)
* *Gerres mozambiquensis* (Heemstra & Iwatsuki, 2007)
* *Gerres nigri* (Günther, 1859)
* *Gerres oblongus* (Cuvier, 1830)
* *Gerres ovatus* (Günther, 1859)
* *Gerres oyena* (Forsskål, 1775)
* *Gerres phaiya* (Iwatsuki & Heemstra, 2001)
* *Gerres philippinus* (Günther, 1862)
* *Gerres ryukyuensis* (Iwatsuki, Kimura & Yoshino, 2007)
* *Gerres setifer* (Hamilton, 1822)
* *Gerres shima* (Iwatsuki, Kimura & Yoshino, 2007)
* *Gerres silaceus* (Iwatsuki, Kimura & Yoshino, 2001)
* *Gerres subfasciatus* (Cuvier, 1830)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beningo golkoa

**Beningo golkoa** (; ) mendebaldeko Afrikako senadi zabala da, Gineako golkoaren mendebaldean dagoena. Ekialdeko muga Nigerko delta eta mendebaldekoa St. Paul lurmuturra ditu. Izena (eta baita egungo herrialdearena ere) Beningo Erresumatik datorkio.

Haren ertzetan Nigeria, Togo, Benin eta Ghana (iparraldeko kostaldea) daude. XVI. eta XIX. mendeetan, afrikar esklaboen merkatalgune nagusia izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanputxea Demokratikoa

**Kanputxea Demokratikoa** ( Pol Pot eta bere Khmer Gorrien — Kanputxeako Alderdi Komunistaren beso armatua — diktadurapeanKanbodiaren izen ofiziala izan zen. Kanbodiako Gerra Zibilaren ondoren, 1975 eta 1979 bitartean, hauek herrialdea gobernatu zuten. Aldi horretan, 1,8 milioi kanbodiar, gutxi gorabehera, exekuzio politikoen, goseteen eta lan behartuaren bidez hil zituzten. Horrek esan nahi du biztanleria nazionalaren %30-35 desagertu zela.

K. D. Jacksonen estatistiken arabera, 1975eko apirilaren 17an, khmer gorriek Phnom Penh hartu zuten urtean, 7,3 milioi biztanle zeuden Kanbodian. Vietnamek 1978ko abenduan inbasioa hasi zuenean, herrialdeak 5,7 milioi biztanle zituen, hau da, 1,6 milioiko beherakada dramatikoa lau urte baino gutxiagoan. K. D. Chandlerrek biztanleriaren beherakada izugarri horren arrazoitzat jotzen ditu — 1,5 milioi desagertu direla kalkulatzen du — malnutrizioa, bortxazko lanak eta oro har gaizki artatutako gaixotasunak, baina, ziur asko, 200.000 pertsona gehiago exekutatu zituzten epaiketarik gabe, «etsai» gisa sailkatuta, eta horien artean haurrak, adinekoak eta alderdi berekoak ere baziren. Biktima gehienak khmer etniakoak zirenez, Jean Lacouture kazetari sozialistak «auto-genozidio» prozesu horri deitu zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georg Cantor

**Georg Cantor** (San Petersburgo, Errusia, 1845eko martxoaren 3a – Halle, Alemania, 1918ko urtarrilaren 6a) Alemaniako matematikari garrantzitsua izan zen. Multzo-teoria sortu zuen eta zenbaki transfinituekin lan egin zuen.

## Biografia 
Cantor-en gurasoak Danimarkakoak ziren, judu jatorrikoak. Aita protestantea zen. Merkatari aberats bat izan zen. Bere ama katolikoa zen. Oso artistikoa zen. Bere aita gaixotu egin zenean 1856an familia Frankfurtera joan zen bizitzera. Georg eskola pribatu batera joan zen, eta, ondoren, Darmstadt-eko eta Wiesbaden-eko institutura. Laster erakutsi zuen matematikan aparta zela. Bere aitak nahi zuen Ingeniari izatea, baina Georg-ek konbentzitu zuen matematika ikas zezan uzteko. Denbora labur bat igaro zuen Züricheko Unibertsitatean ikasten, baina laster Berlinera joan zen non fisika, filosofia eta matematika ikasi zituen. Weierstrass, Kummer eta Kronecker-en irakaspenekin oso eraginda izan zen, zeinak geroago bere etsai bihurtu ziren. Cantorrek idatzitako doktorego tesi batean, galderak egitea erantzunak aurkitzea baino garrantzitsuagoa zela esan zuen. Carl Friedrich Gauss-ek erantzun gabe utzi zuen problema bati buruz hitz egiten ari zen.

Cantorrek denbora batez Berlingo nesken eskolan irakatsi zuen, ondoren Hallen irakaslea eta bertan geratu zen bere bizitza osoan. Irakasle osoa bilakatu zen han 1879an. Cantorrek zenbakien teoria landu zuen eta gero serie trigonometrikoak, Bernhard Riemannek garatutako aldagai konplexuetarako hasierako ideiak emanez. Zenbaki aljebraikoei buruzko artikulu bat bidali zuen Crelle Aldizkarira argitaratzeko, baina Kronecker haren aurka izan zen. Hala eta guztiz ere, Dedekind Cantorren alde egon zen, eta azkenean artikulua argitaratu zen. Artikulu honek erakutsi zuen Cantor matematikari handia zela.

Bere aita 1863an hil zenean nahikoa diru izan zuen etxe bat eraikitzeko, emaztearentzat eta bost seme-alabentzat.

Cantorrek pentsatzen zuen zenbaki [infinitu]]ak benetan existitzen zirela, eta bere ikuspuntua frogatzeko antzinako eta Erdi Aroko filosofia ideiak erabili zituen. Kronecker ez zegoen berarekin ados. Horrek uste zuen zenbaki osoak besterik ez zirela existitzen. Kroneckerrek esan zuen, "Jainkoak egin zituen zenbaki osoak eta gainerako guztiak gizakiaren lana dela". Kroneckerrek oztopatu zion Cantorri katedra bat Berlinen. Cantorrek merezi zuen lanpostu hori munduko matematikari handienetako bat baitzen. Cantor Hallen geratu zen eta han jarraitu zuen zahartzaroraino, nahiz eta askotan depresio aldiak jasan. Askotan bere onetik ateratzen zen, baina oso gizon atsegina izan zen. Beti eman zizkien animoak ideia berriak zituzten matematikari gazteei. Ez zuen nahi haiek sufritzea, berak pairatu behar izan zuen bezala matematikari zaharragoengandik, ideia berriak izateagatik. Cantorren lana azkenean, denborarekin, munduan zehar hedatu zen eta eskoletan multzoekin eta lan egiten hasi ziren. Eskola batzuetan denbora luze batean, XX. mendearen azken hamarkadetan oraindik ere, "matematika berria" deitu zioten Cantorren ekarpen batzuen aplikazio didaktikoei.

Cantor 1918ko urtarrilaren 6an hil zen Halle-ko buruko ospitale batean.

## Kanpo estekak
Nafarroako mariskal

**Nafarroako mariskal** kargu militarra 1390ean sortua izan zen Karlos III.a erregearen erabakiaren ondorioz.

Mariskalarena, banderazaina edo kondestablearen ondotik, erresumako bigarren kargu militarra izan zen. Europako beste armada batzuetan ere agertzen zen, eta agertzen den graduazio militarra da mariskalarena.

Erregeak mariskala izendatzen zuen erresumako aitoren seme handien artean. Kargua ez zen printzipioz biziartekoa eta kargugabetze aukera zegoen.

Nafarroako konkistaren ondotik Espainiako erregeak Nafarroako mariskal-titulua mantendu du, baina era guztiz ohorezkoan eta familia ontasun bezalakoa.

## Nafarroako mariskalen zerrenda 
### Kargu militarra 
* 1390-1410: Martin Enrikez Lakarrakoa
* 1410-1413: Leon Nafarroakoa
* 1413-1424: Godofredo Nafarroakoa
* 1424-1450: Filipe I.a Nafarroakoa
* 1450-1471: Petri I.a Nafarroakoa
* 1471-1480: Filipe II.a Nafarroakoa
* 1480-1522: Petri II.a Nafarroakoa

### Ohorezko titulua 
* 1522-1566: Petri III.a Nafarroakoa
* 1566-?: Joan Nafarroakoa Benavides
* 1996-*gaur arte*: Alvaro de Urzaiz y Azlor de Aragon, Villahermosako dukea

## Ikus, gainera 
* Nafarroako banderazain
* Nafarroako kondestable

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Cairn Gorm

**Cairn Gorm** (, "muino urdina edo berdea") Eskoziako seigarren mendirik garaiena da, Ben Macdhui mendiaren ondoan dagoena. Aviemore (Highland) eta Strathspey (Moray) herrien artean dago.

## Deskribapena 
Mendia biribiltsua denez bost tontor bereizten dira bertan:
* Cairn Gorm (1.245 m)
* Cairn Lochan (1.215 m)
* Stob Coire an t-Sneachda (1.176 m)
* Cnap Coire na Spreidhe (1.150 m)
* Creag an Leth-choin (1.053 m)

## Kirolak 
Mendiaren ipar-mendebaldeko maldetan eski estazioak ditu.

## Igoera bideak 
Iparraldetik igotzen da mendira, baina neguan eguraldiak asko zailtzen du bidea.

## Iruditegia 

Irudi:Cairn Gorm - geograph.org.uk - 1287396.jpg|Cairn Gorm.
Irudi:Cairn Gorm summit weather station - geograph.org.uk - 642155.jpg|Tontorra.
Irudi:Weather Station on the summit of Cairn Gorm. - geograph.org.uk - 381777.jpg|Eguraldia aztertzeko estazioa.
Irudi:Birch forest - geograph.org.uk - 388326.jpg|Urki basoa.

## Kanpo estekak
Aonach Beag

**Aonach Beag** Eskoziako zazpigarren mendirik garaiena da.

## Geografia 
Ben Nevis ezagunetik 3 kilometro ekialdera dago Fort William herrian, Highland eskualdean. Iparraldean Aonach Mòr mendia dauka.

## Igoera bideak 
Eski estaziotik gora izaten da bide errazena, bertako igogailua hartu eta tontorretik gertu uzten baitzaitu, baina tradizionalki hegoaldean dagoen Nevis haranetik igotzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Aonach Beag - geograph.org.uk - 112930.jpg
Irudi:Aonach Beag - geograph.org.uk - 221828.jpg
Irudi:Aonach Beag.JPG
Irudi:Aonach Beag and Beinn Eibhinn - geograph.org.uk - 1719545.jpg
Irudi:Loch Ossian - geograph.org.uk - 358135.jpg

## Kanpo estekak
Aonach Mòr

**Aonach Mòr** Eskoziako bederatzigarren mendirik garaiena da.

## Geografia 
Ben Nevis ezagunetik 3 kilometro ipar-ekialdera dago Fort William herrian, Highland eskualdean. Hegoaldean Aonach Mòr mendia dauka.

## Igoera bideak 
Eski estaziotik gora izaten da bide errazena, bertako igogailua hartu eta tontorretik gertu uzten baitzaitu.

## Iruditegia 

Irudi:A skier on Aonach Mòr.jpg
Irudi:Aonach Mor, in the Black Mount - geograph.org.uk - 1634240.jpg
Irudi:East face on Aonach Mor - geograph.org.uk - 727621.jpg
Irudi:Aonach Mor - geograph.org.uk - 1101232.jpg
Irudi:Looking up towards the ski slopes, Aonach Mor - geograph.org.uk - 268987.jpg

## Kanpo estekak
Bectiveko abadetxe

**Bectiveko Abadetxea** (ingelesez, *Bective Abbey*; galeraz *Mainistir Bheigtí*) Irlandako Meath konderrian dagoen monasterio zistertar da, gaur egun utzita eta hondakinetan dagoena. Abadetxea Trimetik 7,5 kilometrotara dago, Navan aldera.

## Historia 
Abadetxea 1147an sortu zuten, Mellifonteko abadiaren menpe. Mende desberdinetan eraikuntza aldatu zen, bereziki XIII. mendean eta XVean. Eraikuntzan gordetzen diren alde zaharrenak klaustroa, eliza eta kapitulo-aretoa. Monasterioak desegin zirenean, 1543an, Bective abandonatu zuten eta, ondoren, gotorleku moduan erabili izan zen; hortik dator gaur egun oraindik ikusten den dorrea.

## Galeria 

Irudi:Bective Abbey.jpg|Bective abadetxea
Irudi:Bective Abbey 03.jpg|Klaustroaren irudia
Irudi:Bective Abbey 02.jpg|Klaustroko zutabe garrantzitsuenaren zehaztasuna.

## Kanpo estekak
Càrn Mòr Dearg

**Càrn Mòr Dearg** Eskoziako zortzigarren mendirik garaiena da.

## Geografia 
Ben Nevis ezagunaren ondoan dago, ipar-mendebaldera, Fort William herrian, Highland eskualdean.

## Igoera bideak 
Iparraldetik igotzen da. Ibilbidea golf zelaian hasten da.

## Iruditegia 

Irudi:Ben nevis 2004.jpg
Irudi:Carn Mor Dearg Arete - geograph.org.uk - 1345429.jpg
Irudi:Carn Mor Dearg and Ben Nevis - geograph.org.uk - 68281.jpg
Irudi:Carn Mor Dearg Arete - geograph.org.uk - 64814.jpg
Irudi:The north ridge of Carn Mor Dearg - geograph.org.uk - 94414.jpg

## Kanpo estekak
Nafarroako banderazain

**Nafarroako banderazaina** edo **alfereza** Nafarroako erregearen gudarosteen buruzagia izan zen.

XV. mendean Karlos III.a erregeak kargu honen izendapena aldatu zuen kondestable izena jarriz.

## Nafarroako banderazainen zerrenda 
* ...
* 1160: Gontzalo Ruiz Azagrakoa
* 1174: Fortun Almoravid
* 1180: Antso Ramirez Pierolakoa
* 1208-1214: Gontzalo Gomez Agonzilokoa
* 1217-1237: Iban Perez Baztangoa
* 1253-1276: Gontzalo Ibañez Baztangoa
* 1277-1280: Antso Fernandez Monteagudokoa
* 1280-1284: Joanes Korbaran Bidaurrekoa
* 1293-1305: Fortun Almoravid
* 1305-1306: Pedro Aierbe
* 1308-1318: Oier Maulekoa
* 1318-1328: Martin Aibar
* 1328-1346: Joanes Korbaran Lehetekoa
* 1346-1379: Martin Enrikez Lakarrakoa
* 1379-1432: Karlos Beaumontekoa
* 1432: izendapen berria: Nafarroako kondestable

## Ikus, gainera 
* Nafarroako kondestable
* Nafarroako mariskal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Avelgem

**Avelgem** (nederlanderaz ahoskatua: ), Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Avelgem bera, Bossuit, Kerkhove, Outrijve eta Waarmaarde. 2013ko urtarrilaren 1ean 9.641 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Owen Jones

**Owen Jones** (Sheffield, Erresuma Batua, 1984ko abuztuaren 8a), ezkerreko britainiar zutabegile, idazle, iritzi emaile eta aktibista politikoa da. Ohiko zutabegile da *The Guardian*-en, eta 2015etik, *New Statesman*-en idazten du ere.

## Lanak 
* *Chavs: The Demonization of the Working Class*. 2011.
* *The Establishment: And How They Get Away With It*. 2014.
Miguel Jones

**Miguel Jones Castillo** (Santa Isabel,  - Bilbo, 2020ko apirilaren 8a) euskal herritar futbolaria izan zen, Ekuatore Ginean jaioa.

## Biografia 
Orduko Ginea Espainiarrean jaioa, 1943an Wilwardo eta Susana gurasoekin eta sei anai-arrebekin Bilbora ailegatu zen, Lekarozko ikastetxean izan ondoren, Deustuko Unibertsitatean enpresa ikasi zuen.

Bere kirol ibilbidea Barakaldo CFn hasi zuen Fernando Daucik entrenatzaileari esker. Handik Indautxura pasa zen, garai haietan Athletic Clubeko harrobia zena. Hala ere, Jesús María Peredari edo José Eulogio Garateri gertatu zitzaien moduan, Athleticek ez zuen fitxatu nahi, bizkaitarra ez zelako.

Azken urtea Osasunan eman zuen eta Indautxura itzuli zen, non 15 urtez zuzendaritza-batzordean izan zen.

## Erreferentziak
Culicoidea

**Culidoidea** Diptera barruan sailkatzen den intsektu goi-familia bat da.

## Familiak 
* Dixidae
* Corethrellidae
* Chaoboridae
* Culicidae

## Kanpo estekak
Culicomorpha

**Culicomorpha** Dipteraren barruan sailkatzen den intsektu infraorden bat da.

## Goifamiliak eta familiak 
* Culicoidea
** Dixidae
** Corethrellidae
** Chaoboridae
** Culicidae
* Chironomoidea
** Thaumaleidae
** Simuliidae
** Ceratopogonidae
** Chironomidae

## Kanpo estekak
Nyiriko basamortua

**Nyiriko basamortua** (baita ere **Nyika**, **Taru** edo **Tarudesert**) Kenyako hegoaldean dagoen basamortu bat da. Magadi aintziraren ekialdean dago, eta Amboseli, Tsavo West eta Nairobiko Parke Nazionalaren artean dago. Kajiado konderriaren zati handia basamortu honetan dago. Oso lehorra da Kilimanjaroren itzalpean dagoela.

## Kanpo estekak
Kisumu

**Kisumu** Kenyako portu-hiria da, Nyanza eskualdeko hiriburua. Herrialdearen mendebaldean dago, 1.131 metroko garaieran, Victoria aintziraren ekialdeko ertzean. Kenyako hiri handienetan hirugarrena da, eta mendebaldeko Kenyako handiena. 409.928 biztanle zituen 2009an.

Portua 1901ean sortu zuten, Ugandako trenbidearen amaiera geltoki gisa, eta **Port Florence** izena eman zioten. 1980ko hamarkadatik aurrera merkataritzak indarra galdu bazuen ere, garrantzi handikoa da petrolio esportazioan.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kibwezi

**Kibwezi** Makueni konderrian dagoen hiria da, Kenyan.

Kibwezi bere barrutiko hiriburua da, Makueni konderriko hamabost administrazioetako bat. Barrutian 80.236 daude, horietatik 4.695 hirigunean bizi direnak.

## Kanpo estekak
Pygmalion (1938ko filma)

**Pygmalion** (euskaraz *Pigmalion*) 1938ko Anthony Asquith eta Leslie Howard ingeles zinema zuzendariek zuzendutako drama filma bat da. George Bernard Shaw irlandar antzerkigilearen *izenburu berdineko antzezlanean* oinarritua dago. Leslie Howard, Wendy Hiller, Wilfrid Lawson eta Leueen MacGrath aktoreek antzeztu zuten.

1938ko Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Ian Dalrymple, Cecil Lewis, W.P. Lipscomb eta George Bernard Shaw).

## Argumentua 
Londres. Arratsalde euritsu batez, Henry Higgins (Leslie Howard) fonetika irakasle prestigiotsua Covent Garden langile eta merkatu auzora joan eta bertako maila apaleko auzotarren ahoskera idatziz erregistratuko du. Neska loresaltzaile batek (Wendy Hiller), beste gizon batek oharturik, Higgins ezkutuko polizia izatea leporatu eta denen aurrean lotsagarri utziko du. Une honetan Higginsek bere takigrafia oharrak erakutsi eta fonetika irakaslea dela azaleraziko die. Hortik aurrera eta Pickering kolonelaren laguntzaz (Scott Sunderland), Higginsek Eliza Doolittle lore saltzaile gazteari goi mailako ahoskera irakatsi eta andere batean bilakatuko duela apustu egingo du.

## Aktoreak 
* Leslie Howard: Henry Higgins irakaslea
* Wendy Hiller: Eliza Doolittle
* Wilfrid Lawson: Alfred Doolittle, Elizaren aita
* Casa Lohr: Higgins andrea, Henryren ama
* Scott Sunderland: George Pickering kolonela
* Jean Cadell: Pearce andereinoa
* David Tree: Freddy Eynsford-Hill
* Everley Gregg: Eynsford-Hill andrea
* Leueen MacGrath: Clara Eynsford Hill
* Esme Percy: Aristid Karpathy kondea
* Irene Browne: Kondesa
* Cathleen Nesbitt: Andre adindua
* Moyna MacGill: Ikuslea (kredituetan ez da agertzen)
* Anthony Quayle: Elizaren ileapaintzailea (kredituetan ez da agertzen)

## Kanpo estekak 
* *Pygmalion* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Pygmalion* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ben Lawers

**Ben Lawers** Eskoziako hamargarren mendirik garaiena da.

## Geografia 
Tay aintziraren iparraldean dago, Highland eskualdean.

## Igoera bideak 
Bi ibilbide jarraitzen dira eta biek Lawers herrixkan egiten dute bat.

## Historia 
Mendiaren hegoaldeko maldetan, Tay aintziratik gertu, aintzinako asentamendu ugari aurkitu izan dira. Brontze Arotik nekazaritza izan da lurralde aberats honetan eta etxolen aztarnak dira aurkituriko elementuak.

XIV mendearen aurretik MacMillan leinuaren lurrak izan ziren baina Lawerseko Chalmer familiak borroka egin eta lurraldea eskuratu zuen. 1473an Jakue III.a Eskoziakoak lurrak kendu zizkien eta Sir Colin Campbelli eman. XX menderarte Campbelldarren esku jarraitu du, harik eta azken txabolak saldu eta National Trust of Scotland erakundeak eskuratu zuen arte.

## Ekologia 
Bertan dauden landare alpetarrak babesteko Natura Erreserba Nazionala izendatua izan da.

## Iruditegia 

Irudi:Ben Lawers (1214m) from the summit of Beinn Ghlas (1066m) - geograph.org.uk - 1018652.jpg
Irudi:Ben Lawers - geograph.org.uk - 67638.jpg
Irudi:Ben Lawers - geograph.org.uk - 884763.jpg
Irudi:Converging paths on the Ben Lawers Nature Trail - geograph.org.uk - 936493.jpg|Ibilbide naturala.
Irudi:The nature reserve - geograph.org.uk - 1635422.jpg|Ibilbide naturala.

## Kanpo estekak
The Gods Themselves

**The Gods Themselves** (Jainkoek beraiek) Isaac Asimovek 1972an argitaratutako eleberri ospetsua da. Hasieran aldizkarietan argitaratutako hiru narrazio labur ziren, eta gero Asimovek eleberri bakarraren egitura eman zien. Nobela honek sari desberdinak jaso zituen, ezagunenak Hugo, Nebula eta Locus sariak. Nobela honekin Asimovek nobela generoa berreskuratu zuen hamabost urte pasa ondoren.

Nobela banatzen den hiru atalak leku eta aldi ezberdinetan kokatzen dira, baita bi unibertso ezberdinetan ere. Argumentu nagusian, hilzorian dagoen unibertso paralelo bateko biztanleen konspirazio moduko bat agertzen da: gure eguzkia supernoba bat bihurtu eta hortik sortutako energia bildu nahi dute, euren erabilerarako eta bizirik jarraitu ahal izateko.

Asimovek berak esan zuenez liburua, eta batez ere honen bigarren atala, berak inoiz sortutako obrarik onena izan zen.

## Egitura 
Liburuaren egitura Friedrich Schiller (1759–1805) poeta alemanaren aipu baten inguruan antolatzen da: «*Mit der Dummheit kämpfen Götter selbst vergebens*», hau da, "Ergelkeriaren aurka jainkoak berak ere alferrik borrokatzen dira". Liburuaren hiru atalek hortik hartzen dute izenburua:

* 1. "Ergelkeriaren aurka..."
* 2. "...Jainkoak berak..."
* 3. "...Alferrik borrokatzen dira?" Galdera ikurra Asimovek sartu zuen.

## Euskararen aipamena 
Eleberri honetan Asimovek etorkizuneko euskararen egoera aipatu zuen. Aipamen hau 2100. urtean jazotzen da.

Iruzkina liburuaren lehenengo atalean dago, laugarren kapituluan. Bertan Bronovski izeneko ikertzaile bat etrusko hizkuntza ikertzen ari da, ordurako aspaldian desagertua: "itxuraz inguruko hizkuntzekin ahaidetasunik gabea, oso arkaikoa eta indoeuroparra ere ez zirudiena". Etruskoaren jatorria ezagutzeko ezintasunean, euskara aztertzen hasiko da: "orduan beste hizkuntza bat aztertzen hasi zen, hau ere ingurukoekin inongo loturarik gabekoa, arkaikoa eta indoeuroparra ez zena, baina oraindik ondo bizirik zegoena eta etruskoak bizi izan ziren lurretik ez oso urruti hitz egiten zena. Zer lotura izango luke euskararekin?".

Bere ezaugarrien artean, berez oso hizkuntza zaila dela esaten da, eta bi mila urtetan eboluzionatu eta gaztelaniak asko *kutsatu* duela. Ikertzaileak "garai bateko Italiako iparraldeko eta garai bateko Espainiako iparraldeko" biztanleen arteko hainbat konexio kultural aurkitzen ditu. Azkenik, biak, etruskoa eta euskara, zelten aurreko hizkuntza batetik etor zitezkeenaren hipotesia azaltzen du. Lan honekin Bronovskik arrakasta izan eta mundu osoko filologoak harrituta utzi zituela aipatzen da.

Liburua idatzi zen garaian (1972) hizkuntzaren etorkizuna ez zen hain baikorra eta Asimoven baieztapena, hau da, 2100. urtean euskara bizirik egongo zela aurreikustea, itxaropenerako ideia gisa har zitekeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1931ko Espainiako hauteskunde orokorrak

**1931ko Espainiako hauteskunde orokorrek** bi itzuli izan zituzten: lehenengoa ekainaren 28an egin zuten eta, bigarrena, hauteskunde partzial batzuk zituena, uztailaren 19tik azaroaren 8ra. Helburua konstituzio berria sortzea zuten.

## Emaitzak 
## Hego Euskal Herriko diputatuak 
#### Bilbo 28px 
6 eserleku: ezkertiarrek 4 (gehiengoa) eta EAJk 2 lortu zituzten.

* Indalecio Prieto, PSOE, 32.982 boto.
* Luis Araquistáin, PSOE, 32.316 boto.
* Ramón María Aldasoro, PRRS, 31.961 boto.
* Vicente Fatrás, PRRS, 31.607 boto.
* Jose Horn, EAJ, 23.540 boto.
* Manuel Egileor, EAJ, 23.319 boto.

#### Bizkaia 25px 
3 eserleku: EAJ-Comunión Tradicionalista koalizioak denak eskuratu zituen

* Manu Robles-Arangiz, EAJ, 16.608 boto.
* Marcelino Oreja, Partido Católico Tradicionalista, 15.982 boto.
* Francisco Basterretxea, EAJ, 14.601 boto.

#### Gipuzkoa 25px 
6 eserlekua: EAJ-Comunión Tradicionalista koalizioak 4 (gehiengoa) eta Koalizio Errepublikano-Sozialista eta Eusko Abertzale Ekintzak 2 (gutxiengoa).

* Rafael Pikabea, katoliko-fuerista, 35 937 boto.
* Antonio Pildain, EAJ, 35.942 boto.
* Jesús María Leizaola, EAJ, 35.901 boto.
* Julio Urkixo, tradizionalista, 35.819 boto.
* Juan Usabiaga, PRR, 25.928 boto.
* Enrique de Francisco, PSOE, 25.612 boto.

#### Araba 25px 
2 eserleku: PRRS bata eta tradizionalistek bestea lortu zuten.

* Félix Susaeta, PRRS, 8.513 boto.
* José Luis Oriol, tradizionalista, 8.016 boto.

#### Nafarroa 25px 
7 eserleku: EAJ-Comunión Tradicionalista koalizioak 5 (gehiengoa) eta ezkertiarrek 2 (gutxiengoa) lortu zituzten.

* Miguel Gortari, independente, 46.925 boto.
* Rafael Aizpun, independente, 46.699 boto.
* Jose Antonio Agirre, ESJ, 46.419 boto.
* Joaquín Beuntza, tradizionalista, 46.102 boto.
* Tomás Domínguez Arévalo, tradizionalista, 45.940 boto.
* Mariano Ansó, AR, 27.181 boto.
* Emilio Azarola, PRRS, 27.045 boto.

## Kanpo estekak
Luis Araquistáin

**Luis Araquistáin Quevedo** (Bárcena de Pie de Concha,  - Geneva, ) kantabriar politikari sozialista izan zen.

Lanbidez merkataritza-ontziko pilotua, 1931ko Espainiako hauteskunde orokorretan Bilbo ordezkatzeko hautatu zuten. Gero, diplomatiko moduan aritu zen Alemanian eta Frantzian.

Espainiako Gerra Zibila eta gero, Britainia Handian eta Suitzan erbesteratu zen.

## Lanak 
* *Las columnas de Hércules. Farsa novelesca*, Madrid, 1921.
* *Vida y resurrección*, Madrid, 1922.
* *El rodeo: Drama en tres actos*
* *El arca de Noé*, 1926.
* *El ocaso de un régimen*, Madrid, 1930.
* *La guerra desde Londres*, 1942.
* *El krausismo en España*, editado por vez primera en 1960.
* *El pensamiento español contemporáneo*, Buenos Aires, 1962.
* *La revolución mejicana : sus orígenes, sus hombres, su obra*, 1930.
* *Sobre la guerra civil y la emigración*, 1983, (Javier Tusellek aurkeztua).

## Erreferentziak
Los Hermanos

**Los Hermanos** Rio de Janeiro, Brasil rock musika taldea da. Taldea 1997an sortu zen Marcelo Camelo (ahotsa / gitarra), Rodrigo Amarante (gitarra / ahotsa), Rodrigo Barba (bateria), eta Bruno Medina (teklatuak / teklatua kontrabaxua) arabera. Gaur hiatoak bat hedatua dena, noizean behin kontzertuak.

Band Brasilgo den arren, izena "anai", eta "Os Irmãos" portugesez izango litzateke gaztelania da.

## Diskografia 
* *Los Hermanos* 1999
* *Bloco do Eu Sozinho * 2001
* *Ventura * 2003
* *4 * 2005

## Kanpo estekak 
*  Caetano Velosoren webgune ofiziala
Three Men and a Baby

**Three Men and a Baby** (euskaraz *Hiru Gizon eta Haurtxo Bat*) 1987ko Leonard Nimoy estatubatuar zinema zuzendari eta aktoreak zuzendutako komedia filma bat da. Tom Selleck, Steve Guttenberg eta Ted Danson aktoreek antzeztu zuten.

*Trois hommes et un couffin* (1985) frantziar filmaren berregokitzapena da, era berean, *Three Men and a Little Lady* (1990) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Hiru gizon ezkongabe New Yorkeko solairu batean batera bizi dira: Peter arkitektoa (Tom Selleck), Michael marrazkilaria (Steve Guttenberg) eta Jack aktorea (Ted Danson). Jack Turkian film bat antzezten ari den bitartean, bere bi adiskideek ezustekoa izango dute: norbaitek etxeko ate aurrean haurtxo bat paratu die. Haurtxoak Mary izenadu eta Jacken alaba da, nahiz eta hau horren jakitun ez izan. Peter eta Michaelek haurtxoa zaindu beharko dute, eginkizun benetan zaila dela jabetuko direlarik.

## Aktoreak 
* Tom Selleck: Peter Mitchell
* Steve Guttenberg: Michael Kellam
* Ted Danson: Jack Holden
* Nancy Travis: Sylvia Bennington
* Margaret Colin: Rebecca
* Alexandra Amini: Patty
* Lisa Blair: Mary Bennington
* Michelle Blair: Mary Bennington
* Dave Foley: Biltegiko arduraduna
* Paul Guilfoyle: Vince
* Cynthia Harris: Hathaway andrea

## Kanpo estekak 
* *Three Men and a Baby* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Three Men and a Baby* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Tse-tse euli

**Tse-tse eulia** edo ***glossina*** Dipteraen barruan sailkatzen den Glossinidae familiaren barruko euli mota bat da. 23 espezie ezagutzen dira, eta hainbat azpiespezie. *Trypanosoma brucei* patogenoa garraiatzen dute, gizakiengan tripanosomiasis afrikarra ematen duen protozoo bat.

## Espezieak 
* *morsitans* taldea (sabanako euliak)
:*Glossina austeni* (Newstead, 1912)
:*Glossina longipalpis* (Wiedemann, 1830)
:*Glossina morsitans* (Wiedemann, 1850)
::*Glossina morsitans morsitans* (Wiedemann, 1850)
::*Glossina morsitans centralis* (Machado, 1970)
::*Glossina morsitans submorsitans* (Newstead, 1911)
:*Glossina pallidipes* (Austen, 1903)
:*Glossina swynnertoni* (Austen, 1923)

* *fusca* taldea (bsoko euliak)
:*Glossina brevipalpis* (Newstead, 1911)
:*Glossina fusca* (Walker, 1849)
::*Glossina fusca fusca* (Walker, 1849)
::*Glossina fusca congolensis* (Newstead and Evans, 1921)
:*Glossina fuscipleuris* (Austen, 1911)
:*Glossina frezili* (Gouteux, 1987)
:*Glossina haningtoni* (Newstead and Evans, 1922)
:*Glossina longipennis* (Corti, 1895)
:*Glossina medicorum* (Austen, 1911)
:*Glossina nashi* (Potts,1955)
:*Glossina nigrofusca* (Newstead, 1911)
::*Glossina nigrofusca nigrofusca* (Newstead, 1911)
::*Glossina nigrofusca hopkinsi* (Van Emden, 1944)
:*Glossina severini* (Newstead, 1913)
:*Glossina schwetzi* (Newstead and Evans, 1921)
:*Glossina tabaniformis* (Westwood, 1850)
:*Glossina vanhoofi* (Henrard, 1952)

* *palpalis* taldea (Ibai bazterreko euliak):
:*Glossina caliginea* (Austen, 1911)
:*Glossina fuscipes* (Newstead, 1911)
::*Glossina fuscipes fuscipes* (Newstead, 1911)
::*Glossina fuscipes martinii* (Zumpt, 1935)
::*Glossina fuscipes quanzensis* (Pires, 1948)
:*Glossina pallicera* (Bigot, 1891)
::*Glossina pallicera pallicera* (Bigot, 1891)
::*Glossina pallicera newsteadi* (Austen, 1929)
:*Glossina palpalis* (Robineau-Desvoidy, 1830)
::*Glossina palpalis palpalis* (Robineau-Desvoidy, 1830)
::*Glossina palpalis gambiensis* (Vanderplank, 1911)
:*Glossina tachinoides* (Westwood, 1850)

## Kanpo estekak
School of Rock

**School of Rock** (euskaraz *Rock Eskola*) 2003ko Richard Linklater estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko musikal filma bat da. Jack Black, Joan Cusack, Mike White, Sarah Silverman, Miranda Cosgrove eta Joey Gaydos Jr. aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Dewey Finn (Jack Black) uste handiko gitarrajole erosko eta arduragabea bere rock taldetik kanporatua izan da, taldekideak berataz nazkatu baidira. Diruz larri dabilenez lan bat bilatzea derrigortua dago, zaila egingo zaion gauza, hortaz, azkenean trikimailuen bidez eta lanbidez irakazlea den bere pisukidearen papera antzetuz, ikastetxe pribatu bateko ordezko irakasle baten postua bereganatzea lortuko du. 5. graduko bere ikasleei "voltaia altuko rock & rolla" deritzon irakasgaia irakatsiko die. Haurrentzako musika taldeen lehiaketa irabaziko duen ikasleez osatutako rock taldea eratu, eta bidebatez, Dewey alproja lotsagabeak lortutako diru sariarekin bere arazo ekonomikoei konponbidea eman nahi die.

## Aktoreak 
* Jack Black: Dewey Finn (ahots nagusia, gitarra)
* Joan Cusack: Rosalie "Roz" Mullins, eskolako zuzendaria
* Mike White: Ned Schneebly
* Sarah Silverman: Patty Di Marco
* Miranda Cosgrove: Summer "Tinkerbell" Hathaway (taldeko managerra)
* Joey Gaydos Jr.: Zack "Zack-Attack" Mooneyham (gitarra nagusia)
* Kevin Clark: Freddy "Spazzy McGee" Jones (bateria)
* Rebecca Brown: Katie "Posh Spice" (baxu elektrikoa)
* Robert Tsai: Lawrence "Mr. Cool" (teklatu elektronikoa)
* Maryam Hassan: Tomika "Turkey Sub" (bigarren ahotsa, koru burua)
* Caitlin Hale: Marta "Blondie" (korua)
* Aleisha Allen: Alicia "Brace Face" (korua)
* Brian Falduto: Billy "Fancy Pants" (estilista)
* Zachary Infante: Gordon "Roadrunner" (laguntzailea, argiak)
* James Hosey: Marco "Carrot Top" (laguntzailea, efektu bereziak)
* Angelo Massagli: Frankie "Tough Guy" (segurtasuna)
* Cole Hawkins: Leonard "Short Stop" (segurtasuna)
* Jordan-Claire Green: Michelle (groupiea)
* Veronica Afflerbach: Eleni (groupiea)
* Adam Pascal: Theo
* Lucas Babin: Spider
* Lucas Papaelias: Neil
* Shawn Rodney: Shawn

## Kanpo estekak 
* *School of Rock* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *School of Rock* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Familia Santuaren Katedral Basilika (Nairobi)

**Familia Santuaren Katedral Basilika** () Kenyako Nairobin dagoen katedral katoliko modernoa da. Nairobiko artxibarrutiaren egoitza da. Basilikaren adierazpena 1982ko otsailaren 15ean jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Mezen ordutegia.
Abel Azcona

**Abel Azcona** (Madril, 1988ko apirilaren 1a) artista ospetsu eta polemikoa da, performancean espezializatuta. Madrilen jaio arren, Iruñean bizi izan denez egun gutxi zituenetik, euskal artistatzat hartzen da.

## Ibilbidea 
### Bizitza 
Azcona bazterketa egoeran daudenentzako klinika madrildar batean erditu zuen amak 1988an, bertan utzi zuelarik semea. Amaren orduko bikotekideak umea hartu eta Iruñera eraman zuen. Han hazi zen eta beranduago adoptatu zuen familia ultrakatoliko batek.

### Lanak 
Bere biografiari loturiko gaiak lantzen ditu ekintza artistikoetan: sexu-abusuak, drogak, prostituzioa, mina… baita bestelako gai politiko-sozialak ere bai: Palestinako lurralde okupatuak, errefuxiatuak, 1936ko Gerrako desagertuak…

Liburu ugari argitaratu ditu eta 80 herrialde baino gehiagotan erakutsi ditu bere obra artistikoak: Koranaren orriak jan ditu; galerian biluzik jarri eta bere gorputzarekin nahi dutena egiteko eskatu die ikusleei; kargaturiko pistola baten aurrean eseri da, mehatxu egin dioten kolektiboei adieraziz tiro egin diezaioketela; "pederastia" hitza idatzi du ostia kontsakratuak erabiliz; “Make America Great Again” tatuatu du ipurtzuloan… Halaber, heriotz mehatxuak jaso izan ditu. Abokatu Kristauen Elkarteak erakusketaren aurkako kereila jarri zuen. Iruñean (Nafarroa Garaian) bizi da.

## Artistaren ekintza batzuk 
Azkonak bere lanetan probokazioa erabiltzen du, jendearengan erreakzio bat eragiteko. Hona hemen ezagunenak egin direnak:
* 2015eko martxoan, Iruñeko goi mailako arte irakaskuntza publikoa defenditzeko, kalean biluzik perfomancea egin zuen. Iruñeko udaltzainekin arazoak izan zituen, eta 300 euroko isuna jarri zioten. Artistaren esanetan poliziek bortizkeriaz tratatu zuten.
* 2015eko maiatzean *Enterrados* («lurperatuak») perfomancea antolatu zuen, 1936ko gerran fusilatuak eta haien familiak omentzeko.

## Obra idatzia 
* *Solsticio de invierno*. Stolon. 2014. .
* *No deseado*. Museo de Arte Contemporáneo de Bogotá. 2014. ISSN 1909-3543.
* *El cielo en movimiento*. Dos Bigotes. 2015. .
* *Las horas*. Maretti. 2016. .
* *Ensayos de arte contemporáneo*. Plataforma de Arte Contemporáneo. 2017. .
* *Manifiesto*. Con-Tensión Editorial. 2018.
* *Presunción del artista como sujeto radical y desobediente, tanto en vida como en muerte*. Círculo de Bellas Artes. 2018.
* *Libertad de excepción*. Pages Editors. 2018. .
* *Teoría del performance Art*. Roca Umbert museoa. 2018.
* *Práctica del Performance Art*. Roca Umbert museoa. 2018.
* *Abel Azcona, arte, acción y rebeldía*. Sant Fruitós de Bages. 2019. .
* *Acto de desobediencia*. Milenio. 2019. .
* *Abel Azcona 1988-2018*. Antologia. Tania Bruguera eta Pussy Rioten hitzaurrea. MueveTuLengua. 2019. .
* *Los pequeños brotes*. Narrazio biografikoak. Dos Bigotes. 2019. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2015eko polemika, *Berria*, 2015-11-25.
* [Ion Orzaiz(https://eu.wikipedia.org/wiki/Ion_Orzaiz)en elkarrizketa *Berria*n, 2015-11-26.]
*  PAC webgunean argitaratutako elkarrizketa, 2013-03-29.