Angela Figuera Aymerich

**Angela Figuera Aymerich** (Bilbo, 1902ko urriaren 30a - Madril, 1984ko apirilaren 2a) gaztelaniaz idatzi zuen olerkari bilbotarra zen. Haren poesiaren ezaugarri nagusietarako batzuk gizakiarekiko elkartasuna eta amatasunaren goraipamena izan ziren.

## Biografia 
### Bilboko urteak 
thumb|203x203px|Bere omenezko kalearen kartela Bilboko Miribilla auzoan.
Angela Bilboko Abando zabalgune berrian jaio zen 1902ko urriaren 30ean. Kanpotik etorritako nahiko familia dirudun baten alaba, bederatzi anai-arrebetatik nagusia. Azken datu horrek hasiera-hasieratik bere izaera markatu zuen. Lehenengo irakaskuntza bukatu eta gero, Angela institutura joan zen. Ikasketetan jarraipen hori garai hartan ez zen batere arrunta, berea izan baitzen, hain zuzen, Penintsulan batxilergoa egiten zuen nesken lehenengo promozioa. Urte haietan jada nabaria zen Angelaren literaturarekiko zaletasuna, baita oztopoei aurre egiteko indarra ere: 1924an Filosofia eta Letrak ikasteko asmoa azaldu zuen etxean, aitaren gogoaren aurka; ondorioz, bi urtetan, Angelaren ikasketak geldirik egon ziren, azkenik bere asmoarekin atera arte. Zoritxarrez, ikasketak hasi eta gutxira aita hil egin zen, familia oso egoera ekonomiko larrian utzirik. Diru ezak eraginik eta ikasketak burutzeko, Angelak haren lehengusu zen Julio Figueraren familiaren laguntza behar izan zuen. Helburu horrekin Madrilera joan zen urtebeterako. Denbora horretan, bide batez, Juliorekin zuen harremana handitu zen eta karrera bukatu zuenerako ezkongai ziren biak. Bilbon bueltan, orduan ere arazo ekonomikoek berean jarraitzen zuten familian eta horrek bultzatu zituen Madrilera bizitzera joatera; une hartan idazleak 28 urte zituen. Espainiako hiriburura joanda ere, gauzak ez ziren errazak izan, baina poliki-poliki lan desberdinetan aritu ziren Angela eta besteak. 1932an institutuko oposizioak gainditu zituen Angelak eta Huelvara destinatua izan zen. Hara joan baino lehen Juliorekin ezkondu zen. 1935ean, haurdun gelditu eta gero, erditzeko unean umea hilik jaio zen.

## Bere poesiaren inguruko balorazioa 
Angela Figuerari buruzko balorazio orokor bat egiterakoan garbi dago hark utzitako obra ez dela oso handia, apenas hamar liburu eta zenbait itzulpen lan. Dudarik gabe, poesiaren baliorik handiena ez datza kantitatean, sakontasunean baizik. Angelaren poesia guztiz egiatia da eta, segur aski, horixe da bere ezaugarri nagusia. Bestalde, Angelak oso une gogorretan idatzi zuela esan beharra dago, frankismoko urte gordinetan, alegia. Une historiko hartan benetako erro bihurtzen da bilbotarraren figura: emakumea gizonen artean idazten, ama eta amona emakumearen paper aktiboagoa errebindikatzen, Euskal Herriko alaba Madrilen… Haren inguruan frankismoaren disidenteen figura eta taldeak konektatzen dira, kanpo eta barruko erbesteratuak. Hori guztia idazle handi baten aurrean gaudela ahaztu gabe. ==
### Lirika 
* *Mujer de barro*, (1948).
* *Soria pura* (1949).
* *Vencida por el ángel* (1951).
* *El grito inútil* (1952).
* *Los días duros* (1953).
* *Víspera de la vida* (1953).
* *Belleza cruel* (1958).
* *Toco la tierra. Letanías* (1962).
* *Obras completas* (1986), 2014an edizio berritua.

### Haurrentzako poesia 
* *Cuentos tontos para niños listos* (1979).
* *Canciones para todo el año* (1984).

### Testu euskeratuak 
* Gabriel Aresti: "Zuzenbide debekatua", *Lehen poemak*. Gabriel Arestiren Literatur Lanak, 1. Donostia: Susa, 1986.
* Luigi Anselmi: Euskaratutako poemak: "Urloa", "Armagabea", "Ez baldin bazara une batez hil", "Gari-uztarik gorenak egun soil bat badirau ere" eta "Miguel Hernandez-i hainbat urte geroago". Pablo Gonzalez de Langarika eta Sebastian Gartzia Trujillo: *Ahotsa, Hitzak, Hizkuntzak. Euskal Olerki-antologia* liburuan. Bilbo: Euskaltzaindia (2010).

## Aitortzak 
* Bere izena daraman kalea du Bilbon, Miribilla inguruan eta Gasteizen beste bat, Lakua-Arriaga auzoan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mercedes ACILLONA (koord.): *Homenaje a Ángela Figuera*. Letras de Deusto, 106 zk., Bilbo, 2005ko urtarrila.martxoa.
* María BENGOA: *La poeta Ángela Figuera*. Bilbo: BBK, 2003.
* Carmen CIRIA SANTOS. "Ángela Figuera Aymerich (Bilbao, 1902-Madrid,1984)": Juan Antonio González Márquez (ed.). *El Instituto La Rábida: ciento cincuenta años de educación y cultura en Huelva*. Huelva: Diputación Provincial, 2007. 2 liburuki. .
* Jo EVANS: *Moving reflections: Gender, Faith and Aesthetics in the Work of Ángela Figuera Aymerich*. London, Tamesis Book, 1996.
* Pablo Gonzalez de Langarika eta Jose Ramon Zabala Agirre: *Angela Figuera Aymerich. Poesía entre la sombra y el barro*. "Bilbaínos recuperados" bilduma. Bilbo: Muelle de Uribitarte, 2012. .
* Mario Ángel Marrodán: *Creadores líricos vascos con breve estudio crítico y antología*. II. liburukia. Bilbo: La Gran Enciclopedia Vasca, 1978. 11-17 eta 53-78 orrialdetan.
* María Sánchez-Saorín: *Flor, no: Florezco - Género y reflexión poética en la obra de Ángela Figuera Aymerich*. Madril: Torremozas, 2025, 2025. .
* José Ramón ZABALA AGIRRE: *Angela Figuera: una poesía en la encrucijada.* Donostia: Filosofia eta Letrak, Deustuko Unibertsitatea, 1994 https://repositorio.deusto.es/items/02095d6b-f922-4784-a8b5-bacc6ada3161.

## Kanpo estekak 
*  Gipuzkoako Foru Aldundiaren edukiak.
*  Jakin aldizkarian argitaratutako testua.
*  Artikulua Euskonews aldizkari digitalean.
*  Lotura honetan Huelvako "La Rabidan" institutuan gorde zen idazlearen irakasle-txostena ikus daiteke(Repositorio ***Arias Montano*** de la Universidad de Huelva)
* :Deustuko Unibertsitatearen tesien biltegia.