María Ugarte

**María de la Purificación Ugarte España** (Segovia, Gaztela Zaharra, Espainia, 1914ko otsailaren 22a – Santo Domingo, Distritu Nazionala, Dominikar Errepublika, 2011ko martxoaren 4a) euskal jatorriko kazetari, idazle, akademiko, historialari eta paleografo dominikarra izan zen. Ugarte Dominikar Errepublikan kazetaritzan jardun zuen lehen emakumea izan zen; baita Historiaren Dominikar Akademiako kide izan zen lehen emakumea ere. 2008an, Dominikar Errepublikako Literatura Sari Nazionala eman zioten.

## Biografia 
Segovian (Gaztela Zaharra, Espainia) jaio zen, Jeronimo de Ugarte y Roure komandantearen alaba, 1934ko maiatzetik 1936ko otsailera Espainiako Bigarren Errepublikan Zamorako gobernadore zibil bilakatu zen euskal jatorriko soldadua. Antonio Machado eta Jose Ortega y Gasset-en ikaslea izan zen, eta Julian Mariasen ikaskidea.

1933an, Manuel García Morentek antolatutako eta Fernando de los Ríosek lagundutako Mediterraneoan zeharreko unibertsitate-gurutzaldi gisa ezagutzen den espedizioko ikasle izan zen. Berrehun bat lagunek egin zuten ikasketa-bidaia urte horretako udan: katedradunek, unibertsitateko irakasleek, hainbat fakultatetako ikasleek eta antolatzaileek (horien artean, irakasle garrantzitsuek eta gerora Espainiako gizarteko bizitza kultural, artistiko eta sortzailearen lehen irudi izango ziren ikasleek). Ontziak Cadiz Hiria zuen izena eta berrogeita zortzi egunez ibili zen Mediterraneoko aztarnategi arkeologiko nagusietan eta Tunisia, Malta, Egipto, Kreta, Zipre, Palestina, Turkia, Grezia, Sizilia eta Italia zeharkatu zituen.

Ugarte Españak *Filosofia eta* Letretan lizentziatura lortu zuen (1935) Madrilgo Unibertsitate Zentralean (orain Madrilgo Unibertsitate Konplutentsea), *Zientzia* Historikoetan espezializatua, eta 1934tik 1936ra Pio Zabala Lera historialariaren irakasle laguntzailea izan zen.

Unibertsitatean Constantino Brusíloff (1895–1977) ezagutu zuen, Lehen Mundu Gerrako beterano errusiar erbesteratua. Ezkondu eta alaba bat izan zuten: Maria del Carmen, Carmenchu ezizenez. Brusiloffek Espainiako gerra zibilean parte hartu zuen errepublikanoen bandoan.

Bando matxinatuaren garaipenak eta Francisco Franco liderraren boterera igotzeak Dominikar Errepublikara erbestera ihes egitera behartu zituen, eta han iritsi ziren 1940ko otsailaren hasieran. Hasiera batean, Ugartek Kanpo Arazoetarako Estatu Idazkaritzan lan egin zuen; Bigarren Mundu Gerrako errefuxiatu juduei gaztelania irakasten ere aritu zen Sosuan, Dominikar Errepublikako iparraldean.

1943ko ekainaren eta azaroaren artean, Ugartek Dominikar Errepublikan egindako Artxibistikako lehen ikastaroa eman zuen Santo Domingoko Unibertsitatean. Berak egin zuen Estatuko Agiritegi Orokorraren lehen Buletina, 1947an argitaratu zena. 1940ko hamarkadan zehar, Ugartek dokumentu kolonialen errepertorio izugarria aurkitu zuen, horien artean, *Bayaguanako Errege Artxiboak*.

Trujilloren diktadurapean askatasun zibilik ez zegoenez, bere senarrak, beste erbesteratu askok bezala, beste herrialde batean bilatu zuen babesa. Ezkondu ondoren, Ugarte eta Brusiloff banandu egin ziren, eta azken hau Venezuelara joan zen 1945. urtearen inguruan.

1948ko apirilean, Ugartek kazetari gisa hasi zuen bere ibilbidea El Caribe egunkarian, Rafael Herrera zuzendari gerenteak gonbidatuta; El Cariben, editore laguntzailea, kultur gehigarriaren zuzendaria (1963–1998) eta gehigarrien zuzendaria izan zen, eta bertan lan egin zuen erretiroa hartu zuen arte, 2000n.

Santo Domingon hil zen 2011ko martxoaren 4an, 97 urte zituela; Cristo Redentor hilerrian lurperatu zuten.

## Obra batzuk 
* *Origen de las universidades y de los títulos académicos*
* *Monumentos coloniales* (1977)
* *La Catedral de Santo Domingo, Primada de América* (1992)
* *Iglesias, capillas y ermitas coloniales* (1995)
* *Estampas coloniales* (1998)
* Prats Ventós, 1925-1999 (2002)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak