Montserrat Campmany i Cortés

**Montserrat Campmany i** Cortés (Bartzelona, 1901eko martxoaren 7a - Buenos Aires, 1995eko maiatzaren 31) pianista, abeslari, pedagogo eta konpositore kataluniar bat izan zen.

## Biografia 
Montserrat Campmany Bartzelonako Caspe kalean jaio zen 1901eko martxoaren 7an, Francesc Campmany i Capdevila eta Elvira Cortesen alaba izanik. Bi gurasoak bartzelonakoak ziren. 1909an, Montserrat Campmany-ren familia Buenos Airesera joan zen bizitzera, bera oraindik haurra zela. Han, hainbat irakaslerekin ikasi zuen, haien artean, Guido Cappocci (kantua), Julian Aguirre (pianoa), Alberto Schiuma (biolontxeloa) eta Constantino Gaitorekin (konposizioa).

1917an, Buenos Aireseko Kataluniako Orfeoiak konposizio lehiaketa bat antolatu zuen eta bertan Montserrat Campmany saritua izan zen Racimos y espigas izeneko abesbatzarako lanarengatik. Musikologia Institutuko Konpositore Taldean sartu zen lehen emakumea izan zen, Carlos Vega bertako zuzendaria zelarik. Bere lan gehienak ahotserako konposatuta daude eta aipagarrienak Hilando (1920) eta Poemas de Quien (1925) dira. Ruben Darioren bertsoekin abesti sorta bat idatzi zuen, zeinetan eskala inka oso modu aberats eta anitzean erabiltzen duen.

1929. urtearen hasieran, Pau Casals Orkestrak bere Danza india eta Poemas de Cuyo' estreinatu zituen Bartzelonan, Inka eskala pentatonalean eraikiak (Visión symfónica eta beste batzuk bezala). Bartzelonan, Joan Llongueres i Badia, Blanca Selva eta Joan Massià irakasleekin ikasten jarraitu zuen. 1932an irakasle izateko oposizioak egin zituen  eta Mar eta Blanquerna eskoletan irakasle lanetan ibili zen.  1939an Argentinara itzuli zen, eta han inka musikaren konposizioarekin jarraitu zuen.  Bertan, ikasketak Carlos Vega historialari eta musikologoarekin egin zituen. Musika irakaslea izan zen Buenos Aireseko 1 Eskola Normal-ean. Argentinako Musika Konpositoreen Elkarteko kide aktiboa izan zen eta 1949an "Sociedad Argentina de Compositores y Compositores"-n sartu zen. Konpositore gisa, ganberako piezak, sinfoniak eta abestiak idatzi zituen, eta bere lanetan Amerikako natiboen musikak eragina izan zuen, batez ere 1950eko hamarkadatik aurrera. Dodekafonismoak ere eragina izan zuwn bere lanetan.

Bere arreba Maria Filosofia eta Letretan doktoratu zen (Buenos Airesen 1927an) Las excavaciones de *Ampurias* tesiarekin. 1930ean, Montserrat Kataluniara itzuli zen eta Bartzelonan egon zen, Carles Ribak Bernat Metge Fundazioari egiten zion greko-katalanezko itzulpen mintegian. Pianista eta idazle espainiarra izanik, La Nación, La Razón, El Hogar, *Wagneriar Elkartearen* aldizkarian *eta* La Revista de *Música* de Buenos Aires aldizkariekin kolaboratu zuen. 1939an Buenos Airesera itzuli zen. 40ko hamarkadan, Buenos Airesen Jose Ballesta argitaletxeak bere Las *mil* y una noches liburuaren itzulpena argitaratu zuen. Bertan jarraitu zuen konpositore lanetan, eta han hil zen, 1995. urtean. Bere lan batzuek nazioartean arrakasta lortu zuten, bereziki Cuarteto de cuerda lanak. 

Montserrat Campmanyren funts pertsonala Kataluniako Liburutegian dago.

## Obrak 
### Ahotserako lanak 
* ''L'absence*
* *Primavera*
* *Romancillo del milagro nº 1* de "tres corales en la" (1949)

### Pianorako obrak 
* *Suite Incaica* (1940)

### Ahots eta pianorako obrak 
* Azul (1954), Agustin Dentoneren poema bati buruz
* *Baguala* (1944)
* *Canto de amor* (1954), Agustin Dentoneren poema bati buruz
* *Carita del cielo*, lied, Agustin Dentoneren poema baten gainean
* *La casita de* *Tucumán*, haurrentzako abestia (1952), Celia Peonaren letrarekin
* *Filant*, Josep Martí y Folgueraren poema bati buruz
* *Firulete: 6 canciones infantiles* (1942), Maria Rosario Cipriotaren letrarekin
* *Jueirio*, Rafael Jijena Sanchezen poema bati buruz
* *Poema otoñal* (1922), Rubén Darioren testuekin
* *Momento: lied*, Margarita Abella Caprileren letrarekin
* *Petit rondell*, Jeroni Zanné-ren letrarekin
* *El pollito Piu*
* *Tres cantos escolares*, Jeroni Zanné-ren testuak, gaztelaniazko eta frantsesezko edizio elebidunean itzuliak (Las calesitas, El pájaro y el gato eta El *barrilete* ulertzen ditu)
* *Un* *asra*, Heinrich Heineren poema baten gainean

### Ganbera-musika 
* *Al Sant Marçal de Plata*(1942), abesbatzarako
* *Tronpeta bakarlari, metal eta tinbalerako kontzertua*
* *Hari-laukotea Mi maiorrean*
* *Saxofoietarako laukotea* (1958)
* *Dansa índia* (1929)
* *Día de feria en Tucumán*, ahots, flauta eta harparentzat
* *Saxofoi duoa*
* *Médano*, ahots, flauta eta harparako
* *Poemas de Cuyo* (1925), ahots, flauta eta harparako
* *Biolinerako boskotea hiru mugimendutan*
* *Raïms i espigues* (1919), abesbatzarako
* *Salve Regina*, abesbatza eta organorako
* *Siesta*, ahots, harpa eta flautarako

### Poema sinfonikoak 
* La Perí, Aguaforts and watersheds buruz (1920), Jeroni Zannérena
* *Visión sinfónica* (1930)

### Beste batzuk 
* La leyenda de la yerba *mate* (1941), Komedia
* *La guspira* (1931), koblarako sardana
* *Tonada* (ezezaguna)

## Diskografia eta bideografia 
* Disko trinkoa Panorama de la música *argentina* 3: 1887 - 1903 urteen artean jaiotako konpositoreak Buenos Aires: Hondo Nacional de las Artes, 2006. Jaso piezak Poemas de Quien, *Siesta* y Médano
* Bideoa *Argentinako musikaren'' panorama: 1887 - 1903 urteen artean jaiotako musikagileak Buenos Aires: Hondo Nacional de las Artes, 1999

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* "Montserrat Campmany" kapitulua Ecos de Músicas Lejanas, Icaria, Bartzelona, 2012 liburuan

## Kanpo estekak 
* Biografia
* Emakume instrumentistak ()
* Kataluniako Liburutegiko Fundes Montserrat Campmany
* Montserrat Campmany, «Konposaketa femeninoan» erakusketaren 3. eremuaren barruan. Kataluniako Liburutegia, 2024.