open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txantiloi arte

[thumb|320px|[X10 kaleko artista euskaldunak txantiloiaren teknikarekin marraztutako irudiak, Ekain eta Santimamiñeko zaldi eta bisonteak 21. mendera ekarriz.]]

**Txantiloi artea** kaleko artearen aldagaietako bat da, graffitiaren aldagai bat, zeina bere ingelesezko izenarekin ere ezaguna dena: **stencil** edo **stencil art**.

X10 artista euskaldunaren aburuz, "txantiloi edo *stencil*-a teknika bat besterik ez da, paper, kartoi edo dena delakoan irudi bat moztu eta hori oinarri bezala erabilita spray-ez margotzea, bukaeran zuloetatik pasatu den margoa bakarrik markatua gelditzen delarik".

Munduko kale-artisten artean, ezagunena den Banksyk sarri erabiltzen duen teknika da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Frankenstein-einstein_stencil.jpg|Zulatutako txantiloia, dagoeneko eraibilia.
Fitxategi:Arteleku stencil-art.jpg|Txantiloien bidez margotzen Artelekun, Donostian.
Fitxategi:Bilbao_-_Ribera_de_Deusto,_graffiti_01.JPG|Mezu soziopolitikoa txantiloi bidez egina, AHTren aurka, Bilbon.
Fitxategi:Erandio_06.jpg|Erandioko horma batean, 2012an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izarbe (mendia)

**Izarbe** Zuberoako mendia da, 1559 metro ditu eta Izarbeko mendilerroan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Zuberoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
Miguel Urbán

**Miguel Urbán Crespo** (Madril, 1980) ekintzaile eta politiko espainiarra da. Podemos-Ahal Dugu alderdiaren fundatzaileetakoa da, eta 2015eko martxotik, alderdi honen izenean eurodiputatua, Teresa Rodríguezen ordezkapena eginda.

## Ibilbide politikoa 
Zenbait GKE-tan lan egin izan du, *Viento Sur* aldizkarian ere bai, eta kudeatzaile izan zen Madrilgo liburudenda kooperatibo batean, La Marabuntan. Denda hori Madrilgo Lavapiés auzo madrildarrean zegoen, eta tertulia eta topaketa politikoen bilgune bilakatu zen, zeinetan Ahal Duguko geroragoko partaide eta burkide zenbait bildu ohi ziren.

[thumb|ezkerrera|Miguel Urbán eta [Egunkariaren itxiera|Egunkariarekiko Madrilgo elkartasun taldeko zenbait lagun Martxelo Otamendirekin.]]

Ekintzaile politiko gisa ikasleen mugimenduan hasi zen, eta gero globalizazioaren aurkako mugimenduan, Irakeko Gerraren aurkako protestetan eta M-15 mugimenduan ere parte hartu zuen. Baita ere, Euskaldunon Egunkariaren auziaren garaian, Madrilgo Egunkariarekiko elkartasun taldean partaide izan zen.

2011ko hauteskunde espainiarretan Izquierda Anticapitalista taldearen Madrilgo zerrendan aurkeztu zen. Alderdiak ez zuen ordezkaritzarik lortu.

Podemos-Ahal Duguten barruan, sektore antikapitalista deritzon ezkerreko korrontearen ordezkari da. 2017ko otsailetik Ahal Duguko zuzendaritza nazionalean Europako idazkaritzaren kargua darama.

## Erreferentziak
Tenporizadore

**Tenporizadore**a denbora-tarte zehatzak neurtzeko erloju-mota berezia da. Bi motatakoak daude: zerotik aurrerako kontaketa egiten dutenak eta alderantzizkoak, atzeranzkoa egiten dutenak.

Tenporizadore gehienek programatutako denbora-tartea iraungitakoan seinale bat ematen dute, dela ikusizkoa, dela entzunezkoa.

Horrez gain, badira denbora-tarte jakin bat igaro ostean etengailu bat aktibatzen duten mekanismoak, denborazko etengailu deritzenak. Horiei ere tenporizadore esaten zaie sarri.

## Ikus, gainera 
* Denborazko etengailu

## Kanpo estekak
Allande Etxart

**Allande Etxart** (Altzai, Zuberoa, 1950eko apirilaren 11) euskal idazlea da. Zubereraz idazten du.

## Biografia 
Elektronikaren ofizioa ikasi zuen gaztetan. Xiberoko Botzako sortzailea, irratiaren teknikari gisa lan egin zuen hogei urtez. Sohütako Epherra Ikastola sortu eta hamar urtez idazkari izan zen bertan. Euskadi Information agerkariaren kudeatzailea izan zen hamaika urtez. Liburu saltegi bat zabaldu zuen.

HItzaldiak eman ditu pastoralei buruz.

Hazparneko Teknika Eskolan eta Hazparneko Laborantza Eskolan ere parte hartu zuen.

### Nobela 
* *Matalaz ez balitz zaldiz agertũ* (2017, Ohidüra & Bilakaera argitaletxea).
* *Garindainen txülüla ezagün zen* (2018, Ohidüra & Bilakaera argitaletxea ).
* *Leheneko eüskaldünari fama zaio baratü* (2019. Ohidüra & Bilakaera argitaletxea.

### Saiakera 
* *Xiberoako sagarretaz* (2013, Astobelarra).

### Itzulpenak 
* Andere natüra. Victor Hugo. Irudiak: Asisko Urmeneta. (Astobelarra argitaletxea, 2014)
* Juglarea, Puta eta Eroa. Dario Fo. Itzulpena: Antton Luku, Artzea Lopez Arana eta Allande Etxart

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Allande Etxart - Mintzoak - Ipar Euskal Herriko ahozko memoriaren ataria»&#x20;*www.mintzoak.eus*
* Allande Etxart, Xibero Telebista. 1689an hil zen Pierre latsalt-i buruz
*
Frank Sargeson

**Norris Frank Davey** ezagunagoa **Frank Sargeson** ezizenaz (Hamilton, 1903ko martxoaren 23a – Auckland, 1982ko martxoaren 1a) zeelandaberritar idazlea izan zen.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *I saw in my dream* (1949)
* *I for one* (1952)
* *Memoirs of a Peon* (1965)
* *The Hangover* (1967)
* *Joy of the Worm* (1969)
* *Sunset Village* (1976)
* *En Route* (1979)
### Ipuin-bildumak 
* *Conversation with my oncle and other sketches* (1936)
* *A man and his wife* (1940)
* *That summer: and other stories* (1946)
* *Collected stories, 1935-63* (1965)
* *The stories of Frank Sargeson* (1973)
St Mary Hill

'''''', Galesko udalerri bat da, Vale of Glamorgan konderrian. Cowbridge udalerritik 6,4 kilometro ipar-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Ttotte Etxebeste

**Ttotte Etxebeste** (Urruña, 1962ko urtarrilaren 8a) euskal idazle eta aktibista da.

## Biografia 
Urruñan jaio zen 1962an. Iparretarrak talde armatuko kide izan da Autonomia Eraiki kolektiboko bozeramaile.

2018an argitaratu zuen bere lehen olerki bilduma Maiatz argitaletxean: *Ezin erranezko hitzak.*

## Bibliografia 
### Poesia 
* *Ezin erranezko hitzak*, 2018, Maiatz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Autorearen frantsesezko webgunea : http://histoirescourtes.over-blog.com/
* Armiarma. Literaturaren Zubitegia https://zubitegia.armiarma.eus/?i=985
X10

[thumb|320px|X10ek [txantiloi arte|txantiloiaren teknikarekin marraztutako irudiak, Ekain eta Santimamiñeko zaldi eta bisonteak, 21. mendera ekarriak.]]

**X10** (ahoskatua, *ixa-hamar*) blogari, argazkilari eta kaleko artista anonimo euskalduna da, txantiloi artea lantzen duena, baina baita kaleko artearen beste diziplina batzuk.

## Lanak 
### Argazkilaritza 
Argazkilari gisa, *Pinhole camera* teknikarekin egiten ditu argazkiak, eta solargrafiak ere egiten ditu.

### Kaleko artea 
Txantiloiak egiten nabarmendu izan da. Euskal gaiak ere barneratzen ditu horietan. Adibidez, labar arteko Santimamiñeko bisonteekin eta Ekaingo zaldiekin txantiloiak egin izan ditu.

Bere kaleko arte ekintzen adibideak:

* Pi zenbakia marraztu Gatzagako frontoian, hain zuzen ere proportzioak eskatzen zuen puntuan. X10ek bere lana egin ondoren, berriztu egin zuen pilotalekua Leintz Gatzagako Udalak, eta berriztapenean eutsi egin zioten Pi koadroari.
* Telegarraio unitatea: kale-instalazioa, bideoa eta guzti.
* Itsasteko kartelak: uda-negua aukeratzekoa.
* Errepideko seinaleetan interbentzioa: Lenin Gatzaga, Leintz-Gatzagaren ordez.

### Txantiloi adibideak 

Fitxategi:Stencil combination (x10).jpg|X10en lan handi baten detailea.
Fitxategi:Igela bidegorrian (x10).jpg|Apoa zapaldua bidegorrian.
Fitxategi:Prehistoric art (X10).jpg|Ekaingo zaldiak eta Santimamiñeko bisontea.
Fitxategi:X10-artaziak.jpg|Roadsworth kale-artistaren ideia batean oinarrituta.
Fitxategi:Pi zenbakia Leintz Gatzagako frontoian.jpg|Leintz Gatzagako frontoian Pi zenbakia margotu zuen, udalak frontoia berriz marraztean mantendu egin zuen irudia.

## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
* X10ren lanak Flickr-eko bere kontuan.
* X10en bloga: Pasartetxoak.
* X10 Twitterren: @x10tweet
Cuca Canals

**María Fernanda Canals de Campos**, *Cuca Canals* bezala ezaguna, (Bartzelona, 1962) idazle, gidoilari eta margolari katalana. Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Informazio Zientzietan lizentziaduna da. Zinema gidoilaria bezala, Bigas Lunarekin lan egin zuen. Margolaria bezala Bartzelonan eta Madrilen erakusketak egin ditu.

## Obra 
**Eleberriak**
* *Berta, la larga* (1996), hizkuntza desberdinetara itzulia: alemana, ingelesa, nederlandera
* *La hescritora* (1998)
* *Llora, Alegría* (1999)
* *500.000 Historias de Amor* (2005)

**Haur literatura**
* El niño rey
* La profesora que hacia faltas de hortografía
* "El joven Poe" bilduma: *El misterio de la calle Morgue*, *El extraño crimen de Mary Roget*, *La mansión de los horrores*, *El enigma de la carta*.

**Ikuste-poesia**
* *En pocas palabras* (El Aleph, 2008) José Castrorekin batera.
* *100 cinema shots* (Eddie Saeta, 2008)
* *Cien piezas únicas* (El Aleph, 2004) José Castrorekin batera.
* *Tributo a Serrat* (Ramalama Music 2007).

**Filmen gidoiak**
* *Jamón, jamón*
* *Huevos de oro*
* *La teta y la luna*
* *Volaverunt*
* *La camarera del Titanic*

## Sariak 
;Idazle Zinematografikoen Zirkuluaren Domeinak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Cuca Canalsen webgune ofiziala.
* : Cuca Canals, "Escritoras" webgunean.
* : Cuca Canals IMDben.
Droga-gaindosi

**Droga-gaindosia** sendagai edo droga baten dosi handiegia da, heriotza eragin dezakeena. Azken finean heriotza ez ezik, intoxikazioak, kontzientzia-galera edo nerbio-sistemaren kolapsoak ere eragin ditzake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisabet Tellez Gaztelakoa

**Elisabet Tellez Gaztelakoa eta Villamayor** (1359 - 1401ko abenduaren 30a) jatorri nobleko emakumea, bere aita Bizkaiko jauna izan zen Tello Alfontso Gaztelakoa zen; ama Juana Gartzia Villamayorrekoa izan zen. azken hau Antso Martinez Leivakoarekin ezkondu zen, Leiva, Baños de Rioja, Yzcaray eta Santurde hiribilduen jauna eta Leivako gazteluko jauna zena.

1401eko abenduaren 30ean hil zen. Marmolezko hilobi batean Gasteizko San Frantzisko komentuan lurperatu zuten. Bertan idazkun hau irakur daiteke:

## Erreferentziak
Ohar-hartze

**Oharrak** **hartzea**, alor akademikoan, ikasleek ikasteko idazten dituzten laburpen-oharrak idazteari esaten zaio. Eskuarki ohar horiek irakasleari entzun bitartean idazten dira, eta, batzuetan, geroago osatzen dira, lantaldeetan, bibliografia kontsultatuz, etab.

Oharrak hartzea oso ohikoa zen aurrez aurreko irakastaldiak nagusi ziren garaietan eta ebaluatzeko irakasleek ikasleen aurrean kontatutakoa idazteko eskatzen zuten garaietan.

## Kanpo-estekak
Astaperrexil

**Astaperrexil** zenbait landareren (batzuk pozoitsuak) izen arrunta da:
* astaperrexil handi (*Conium maculatum*) edo otzarribedar
* astaperrexil txiki (*Aethusa cynapium*)
* astaperrexil zuri (*Anthriscus sylvestris*)
* uretako astaperrexil (*Cicuta virosa*)
Calella de Palafrugell

**Calella de Palafrugell**, Kataluniako Palafrugell udalerriko Costa Bravako herri bat da, Baix Empordà eskualdean. Usadioz arrantzale herri bat da eta gaurdaino herriak arrantzale izaera hori mantendu ahal izan du. Llafranc herriaren alboan dago.

2009an 782 biztanle zituen, gehienak jatorrizko arrantzale familia horietako senideak.

Horretaz gain herri honetan hondartza ederrak ere badaude: Canadell, Port Bo eta Calau hondartzak.

Urtero Katalunian osoa ospetsua den Habanera lehiaketa ospatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Les Voltes parcial.jpg|Arrantzale txalupak.
Irudi:Passeig del Canadell.JPG|Hondartza.
Irudi:Calella de Palafrugell - Havaneres.jpg|Habanera lehiaketa.
Irudi:Esglesia Sant Pere.jpg|San Petri eliza.

## Kanpo estekak 
* Palafrugellgo Udal webgunea
Intoxikazio

**Intoxikazioa** substantzia toxiko edo psikoaktibo batek ahoz edo beste bide batetik gorputzean kantitate toxikoan sartuz gero eragindako nahasmendu mental organikoa da. Inhalazio, ingestio, larruazal-kontaktu edo odolaren bidez intoxikatu edo pozoitu gaitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sorry for Your Loss

***Sorry for Your Loss*** 2018ko estatubatuar websaila da, Kit Steinkellnerrek Facebook Watchentzat egina.

## Sinopsia 
Leigh Shaw aholkulariak senarra berriki galdu du, eta antzeko egoeran dauden pertsonekin terapia talde batean hartzen du parte. Galerari aurre egin, eta munduan berriz bizitzen ikasi behar duten pertsonaien ingurukoa da telesaila.

## Aktoreak 
* Elizabeth Olsen: Leigh Shaw
* Kelly Marie Tran: Jules Shaw
* Jovan Adepo: Danny Greer
* Mamoudou Athie: Matt Greer
* Janet McTeer: Amy Shaw

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneko Irigarai

**Eneko Irigarai** (Donostia, 1936) ETAko sortzaileen artean gazteena izan zen. 1965ean iritsi zen Aljerrera. Aljeria independizatu berria zen, eta mundu osoko liberazio mugimenduek ordezkaritza zuten han. Baita ETAk ere. Eneko Irigarai izan zen ordezkaritza horren arduraduna, 11 urtez eta gehienbat horregatik da ezaguna ETAn.

ETA sortu baino lehen, Ekin taldean parte hartu zuen.  Euskasi Ta Askatasuneko taldekiderik nagusienetarikoa izan zen, eta 1962. urteko asanblearen sortzailea. Taldekide berriak sartu zituen, Federico Krutwig eta Félix Likiniano besteak beste, taldea bultzatu zutenak. 

## Biografia 
Iniziatiba handikoa izan zen, marxista goiztiarra eta heterodoxo samarra, ez zuten inoiz atxilotu; ez zuen espetxerik zapaldu, eta 1961ean erabaki zuen muga igarotzea, falangistaz beteta Donostiara zihoan trenaren kontrako atentatuaren ondoren jendea atxilotzen hasi zirenean, baina Iparraldean ere ez zuen iheslari paperik eskatu, eta Espainiako pasaportearekin jarraitu zuen eta jarraitu du geroztik ere, bizitzen egon den lekuetan egoiliar gisa lan eginez.
 
1965eko martxoan iritsi ziren Aljerrera Eneko Irigarai eta Julen Madariaga, ihesi, Frantziako estatutik kanporatu eta sei hilabeteko espetxe zigorra jaso ondoren. Aljeriak independentzia lortu berria zuen, eta mundu osoko liberazio mugimenduek ordezkaritzak zituzten han. Eneko Irigaraik han eman zituen ondorengo hamaika urteak, ETAren ordezkaritzaren kargu. Hala, bada, haren eskua ezinbestekoa izan zen erakundeak nazioartean izan zuen proiekzioan ETAren lehenengo urteetan.

60. hamarkadaren amaieran ETA utzi eta Ipar Euskal Herrian bizitzera geratu zen. 70. urteko hasieran EIAren sorreran parte hartu zuen.

Alarguna da eta hiru alaba eta bost biloba ditu.

## Bibliografia 
2018an Joxean Agirre Odriozolak haren biografia idatzi zuenː "Eneko Irigarayː Aljeriar konexioa. ETAren sortzaile baten ibilerak. Bertan, Enekok esandako pasarte asko idatzita daude.

## Erreferentziak
Transformers: Revenge of the Fallen

**Transformers: Revenge of the Fallen** (euskaraz *Transformers: Erorien Mendekua*) edo **Transformers 2** 2009ko Michael Bay estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko ekintza film bat da. Shia LaBeouf, Megan Fox, Josh Duhamel, Tyrese Gibson eta John Turturro aktoreek antzeztu zuten.

*Transformers sailaren* bigarren filma da.

## Argumentua 
Sam Witwicky (Shia LaBeouf) gazteak unibertsoa bi estralurtar robot arrazen arteko gerra batetik unibertsoa salbatu zuenetik bi urte igaro dira. Heroi izaera izan arren, Sam geinontzeko nerabe arruntek bezala ikasi eta unibertsitatera joateko prestatzen ari da, atzean Mikaela (Megan Fox) laga eta bere gurasoengandik lehenbizikoz urrunduz. Samen helburua unibertsitate ikasle bizimodu normala izatea da, horretarako bere patua ahaztu beharko du. Bietartean, Samek Mission Cityko gatazka ultrasekretua izan den arrean atzean laga eta eguneroko errutinara itzultzeko ahal duen guztia egin du, Autoboten eta Dezeptikoien gatazka ultrasekretua izan den arren, aldaketa asko utzi ditu. 7 Sektorea desegina izan da eta Simmons (John Turturro) agentea bere lanetik kaleratua. Bere ordez NEST izeneko agentzia berria sortu da. SAilean eskarmentu handia duten Lennox (Josh Duhamel) eta Epps (Tyrese Gibson) langileak kontratatuz, NEST agentziak Autobotekin buruz-buru lan egin eta Dezeptikoiekin beste gatazka hilgarri bat jazo ez dadin helburu du.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ahate Iturri plazatxoa (Gasteiz)

**Ahate Iturri plazatxoa** Gasteizko plaza bat da.

## Izena 
Ahate Iturria plazan dago, hortik datorkio izena.
## Kokapena 
Gasteizko Alde Zaharrean dago, Errementari eta Jesusen Zerbitzarien kaleen artean. Hemen hasten da Apaizgaitegiko kantoia.

## Historia 
Henrike Knörr eta Elena Martínez de Madina Salazarrek idatzitako “Toponimia de Vitoria I – Gasteizko toponimia I” (Euskaltzaindia, 2009) liburuaren arabera 1973ko maiatzaren 22an eman zitzaion izena plazari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Independentzia gerra

**Independentzia gerra**, eskualde batek aldebakarreko independentzia aldarrikapena egin eta gero egon ohi den gatazka armatuari deritzo.

Bere menpe zegoen eskualde horren estatuak bere indar armatuak bidali eta askatasuna nahi duten eskualdetako biztanleek aurre egiten badiote guda hasten da askotan matxinada edo era apal batean.

Independentziazaleek gerra irabazi eta askatasuna lortzen badute, Independentzia gerra deitu ohi zaio.

## Adibideak 
* Ameriketako Espainiar lurraldeen independentzia gerrak
* Eskoziako Independentzia Gerrak
* Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerra
* Irlandar Independentzia Gerra
* Kroaziako Independentzia Gerra
* Mexikoko Independentzia Gerra
* Argentinako Independentzia Gerra
* Brasilgo Independentzia Gerra
* Iberiar Penintsulako Gerra
* Greziako Independentzia Gerra
* Kubako Independentzia Gerra
* Espainiako Independentzia Gerra

## Pelikulak 
Independentzia gerrekin arreman zuzena duten pelikulakː
* The Patriot (2000ko filma)
* Braveheart

## Kanpo estekak
Habanera

[thumb|eskuinera|250px|[Sebastian Iradier arabar musikagileak konposatutako *La Paloma* habanera abestia entzungai.]]
**Habanera**, XIX. mendearen erdialdean eta Kuban jatorria duen musika mota bat da. Erritmo geldoa eta konpas laukoitza ditu. Arrantzale eta itsasbidaiekin lotua dago.

Euskal Herrian abesbatzen giroan ospe handia duen generoa da, gehienbat kostaldean eta bereziki Bilbo, Portugalete eta Getxo inguruan.

## Ikus gainera 
* ''Habanera (abestia), Xabier Lete
* Bilbainada

## Kanpo estekak
Cormac McCarthy

**Cormac McCarthy**, jaiotzez izenaz **Charles McCarthy** (Providence, Rhode Island, 1933ko uztailaren 20a - Santa Fe, Mexiko Berria, 2023ko ekainaren 13a) estatubatuar eleberrigilea izan zen. Lurralde horren hegoaldean oinarituriko *Southern Gothic* literaturako autore nabarmenetarikoa izan zen..

## Eleberriak 
* *The Orchard Keeper* (1965) 
* *Outer Dark* (1968) 
* *Child of God* (1973) 
* *Suttree* (1979) 
* *Blood Meridian or the Evening Redness in the West* (1985) 
* *All the Pretty Horses* (1992) 
* *The Crossing* (1994) 
* *Cities of the Plain* (1998) 
* *No Country for Old Men* (2005) 
* *The Road* (2006) , Pulitzer Saria
* *The Passenger* (2022) (argitzeke)
* *Stella Maris* (2022)

## Sariak 
* National Book Award (*All the Pretty Horses* lanagatik), 1992 urtean
* Pulitzer (*The Road* lanagatik), 2007 urtean

## Lan euskaratuak 
* *Jainkoaren seme* izenburupean Juan Mari Mendizabalek euskarara ekarri zuen eta Erein argitaletxeak argitara eman, 2022 urtean.  

## Erreferentziak
Maria Arrillaga Garate

**Maria Arrillaga Garate** (Elgoibar, Gipuzkoa, 1915eko martxoaren 27a - Ondarroa, Bizkaia, 2015eko abuztuaren 21a) erraketista profesionala izan zen 15 urtez. **Arane I.a** izengoitiz jardun zuen pilotan.

## Bizitza 
thumb|Erraketistak, 1938an.
Maria Arrillaga Elgoibarko Arane baserrian jaio zen, baita hiru anai-arreba gehiago ere, eta baserriaren izena hartu zuen pilotan, Arane I.a, bera izan baitzen neba-arrebetan zaharrena. Ondoren Arane II.a etorri zen, Juani, Mariaren ahizpa gazteagoa. Aitzindariak izan ziren kirol munduan.  Ezkonduta 1948an Joseba Gazagaetxebarria Markuerkiaga zestalari ondarrutarrarekin. Seme-alabak: Nerea

Elgoibarko San Pedro eskolan ikasi zuen 14 urtera arte; gero, eskola partikularrak hartu zituen. Euskaraz eta gaztelaniaz zekien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Argazkiak. Raketistak datu basea
* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas
* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala
* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan
Mozkin-marjina

**Mozkin-marjin** edo **irabazi-marjina**, salmenta-prezioaren, BEZ gabe, eta produkzio-kostuaren edota produktu baten prezioaren arteko aldea da.

Marjina desberdinak kalkulatzea posible da produktuari esleitutako kostuaren arabera:

* Marjina gordina: Ondasun edota zerbitzu baten salmenta prezioaren ( BEZ gabe) eta produktu horren, erosketa-prezioaren arteko aldea da. Marjina gordin hau, zerga aurreko mozkinaren marjina bat da eta unitarioa izan ohi da. Diru-unitateetan adierazten da.

* Marjina garbia: Zerga ondorengo marjina da. Hau da, produktu unitateko marjina gordina ken produktuari aplikatzen zaizkion zergak. Halaber, diru-unitateetan adierazten da.

## Kostu eta sarrerak 
Edozein enpresa edo negozioren oinarrizko teoria ekonomikoan, bi oinarrizko kontzeptu daude:

* Kostuak: Enpresako kideek ematen duten kapital edota balioa, jarduera ekonomikoa, produktiboa edo komertziala egin ahal izateko. Soldata ordainketa, material erosketa eta beharrezko gastuetarako izan daiteke.
* Sarrerak: Jardueraren garapenetik sortutako diru-sarrerak.

## Irabaziak 
Irabazien marjina, irabazi gordina edo gainbalioa, enpresak irabaztea espero duen diferentzia positiboa da, kostu totalei diru sarrera totalak kenduta, aldi jakin batean.

Denboraldi hau, “kontabilitate epea” deritzona, enpresa gehienetan urtekoa izan ohi da, eta besteetan aldiz, sei hilekoa edo hiru hilekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Ubane Uzin

**Ubane Uzin Argarate** (Soraluze, 1969) kulturgintzako eragile euskalduna da. Gaztelupeko Hotsak diskoetxe-argitaletxeko sortzaile eta arduradunetako bat da, Jose Felix Azkarate *Xarrarekin* batera.

Tabernari gisa hasi zen lanean, lehenbizi gaztetxe batean, baina gero taberna propioarekin, *Gaztelupe* izenekoan. Taberna horretan ekin zioten argitaldari musikala sortzeko ideiari.

## Erreferentziak
Liliʻuokalani

'''Lili'uokalani** (izen osoz **Lydia Lili'u Loloku Walania Kamaka'eha'''; 1838-1917) Hawaiiko Erresuma independenteko azken estatuburua izan zen, eta bertako lehen erregina subiraua ere bai.

Lili'uokalani tronura iritsi zen 1891ko urtarrilean, bere anaia Leleiohoku II.a hil eta bederatzi egunera. 1893an estatu kolpea jasan zuen: Hawaiiko elementu amerikar-europarren kolpea izan zen jatorrizko biztanleen aginte moduaren aurka, eta Ameriketako Estatu Batuen interbentzioa eragin zuten. AEBetako presidenteak ez omen zuen nahi hasieran Hawaiiren anexioa, baina bertako botere oligarkikoek etxeko atxiloaldi batera behartu zuten Lili'uokalani 1895an, eta abdikazioa sinatzera behartu zuten. Handik gutxira, AEBek anexionatu egin zuten Hawaii.

Musikagilea ere izan zen Lili'uokalani. Bere konposizioa da *Aloha ʻOe* kantua (*Agur zeuri*, euskaraz), Hawaiiko lehen mailako sinbolo kulturala.

thumb|ezkerrera|Aloha Oe
Ahate Iturria (Gasteiz)

**Ahate Iturria** Gasteizko iturri bat da. 1831an diseinatu zuen Francisco Echanovek.

5 metro inguruko altuera du eta hormigoizkoa da. Beheko aldean ur txorrota dauka, goiko aldean bi beltxarga daude, ura edaten.

## Ahateak ala beltxargak 
Iturriaren goiko aldean dauden animaliak ez dira ahateak, jende askok hala deitzen dien arren, beltxargak baizik.

## Kokapena 
Gaur egun Alde Zaharrean dago, Ahate Iturri plazatxoan hain zuzen ere. Hala ere aurretik hainbat lekutan izan da: Hasieran oraingo tokian egon zen, baina XIX. mendearen amaieratik 1923ra arte Ortiz de Zarate eta Florida kaleek bat egiten duten plazatxoan izan zen, baina gasolindegia eraiki zuten eta lekuz aldatu behar izan zuten. 1926an San Frantzisko kalean jarri zuten, hainbat protesta izan ziren. 1943an hasierako tokira eramatea erabaki zuten eta hor jarraitzen du ordutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pratibha Patil

**Pratibha Devisingh Patil** (Maharashtra, 1934ko abenduaren 9a) Indiako politikaria da, India independenteko 12. presidentea 2007 eta 2012 urteen artean, eta kargu hori izan duen lehenbiziko emakumezkoa. Indiako Kongresu Nazionaleko partaidea da, Indiako alderdi historikoki indartsuenekoa. Presidente izan aurretik gobernadore izan zen Rajastan estatuan 2004 eta 2007 artean.

## Erreferentziak
Ivan Ilitxen heriotza

***Ivan Ilitxen heriotza*** (Errusieraz: Смерть Ивана Ильича, *Smert Ivana Ilichá*), Lev Tolstoi errusiar idazlearen eleberri labur bat da; 1886. urtean argitaratu zen lehenengo aldiz. Tolstoik idatzitako liburuen artean azkenengoetakoa da. Tolstoiren lana aztertu duten analista batzuen aburuz, istorio honek idazleak bizi izandako erronka intelektualak eta espiritualak islatzen ditu. Erronka horiek 50 urte betetzean izandako krisian agertu zitzaizkion eta aldaketa espiritual erradikal baten bitartez gainditu zituen. Bizia eta heriotza dira eleberrian lantzen diren gaiak. Errusiar literaturako eleberri handienetakotzat hartu dute Vladímir Nabókov idazleak eta Mahatma Gandhik.

Xabier Mendigurenek euskarara itzuli zuen eta 1991. urtean argitaratu zuen Ibaizabal argitaletxeak.

## Argumentua 
Nobelako protagonista Ivan Ilitx da, maila baxuko burokrata bat, haurtzaroan Errusiar Inperioko gobernuan kargu bat lortzeko hezi zutena. Haren idealak pixkanaka-pixkanaka bete egingo dira, baina egindako esfortzua alferrekoa dela ikusiko du. Izan ere, betidanik amestu duen kargutik gertu dagoenean, hainbeste sakrifizioren zentzua bilatzen hasiko da eta bere familian sortu eta nagusitu den egonezina ebaluatzen ere. Egun batean, gortinak konpontzen ari dela, eskaileratik erortzen da eta min etengabe bat hasiko da sentitzen. Kolpe hori guztiz sinbolikoa da, eskailerak Ivanek lortutako estatus soziala irudikatzen baitu. Beraz, eskaileraren puntu altuenetik erortzean haren gainbehera hasiko da. Horrela, Ivan Ilitx heriotzara hurbiltzen hasiko da pixkanaka-pixkanaka; heriotza horren zergatiaz hausnarrean hasiko da, eta bere buruari galdetuko dio zergatik sentitzen den hain bakarrik, berak sortutako mundu aristokratiko horretan pertsonaz inguratuta badago ere.

## Analisia 
*Ivan Ilitxen heriotza* eleberria, izenak adierazten duen bezala, heriotzak eragiten digun larritasunari zuzendutako begirada bat da. Nolanahi ere, eleberriak garai hartako gizarte errusiar aristokratikoaren bizimoduari buruzko kritika soziala ere eskaintzen du.

Hilzorian dagoela, Ivan Ilitx bere iragana zehaztasunez aztertzen saiatzen da eta, ondorioz, bere bizimodu artifizial eta aberatsaren zuzentasuna zalantzan jartzen hasiko da. Hasieran bere burua kontzientziaren aurrean defendatzen saiatuko da, baina heriotzara hurbildu ahala bere burua justifikatzeari utziko dio. Azkenean onartuko du, haurtzaroan izan ezik, ez dela bete-betean bizi izan eta orain jada ez duela irtenbiderik: "Bere tormentua zulo beltz horretara burua agertzea zela, eta oraindik gehiago, bertan ezin sartu izatea zela sentitzen zuen. Bizitza ona izan zuela onartzeak eragozten zion bertan sartzea. Bere bizitzaren justifikazio horrek tinkatu egiten zuen eta ez zion aurrera joaten uzten eta ezerk baino gehiago tormentatzen zuen".

Heriotzaren inguruan Tolstoik Errusia laborari zaharra eta modernitate hiritarra kontrajartzen ditu: gizarte tradizionalak, modernitate burgesak ez bezala, heriotzari naturaltasunez egiten dio aurre.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Svetitskhoveli katedrala

**Svetitskhoveli katedrala** (, literalki **Zutabe Biziaren katedrala**) Mtskheta georgiar hiri santuan dagoen katedrala da. Georgiako eliza handiena da,Tbilisiko Hirutasun Santuaren katedralaren atzetik.

Kristoren tunika bertan omen dago lurperatuta eta horregatik eskualdeko gurtza eta erromes gune garrantzitsua izan da historian zehar. Egungo eraikina 1029an amaitu zen, Arsukisdze arkitektoaren gidaritzapean, baina eliza bera IV. mendetik dago bertan.

1994ko ekainean, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen, «Mtskhetako monumentu historikoak» izenarekin.

## Ezaugarriak 
Katedrala harresiz inguratuta dago eta eremu itxian beste hainbat eraikin ere badaude, hala nola Anton II.a patriarkarena (XVIII. mendekoa) eta Melkisedek I.arena (XI eta XIV.ekoa).

Elizak kupuladun gurutze eskema jarraitzen du, Georgian estilo nagusi bilakatu zena herrialdea politikoki batu zenean Bagrat III.aren agindupean.

Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-44-2019-gje.jpg|
Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-48-Fenster-2019-gje.jpg|
Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-74-zur Ikonostase-2019-gje.jpg|
Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-66-Ciborium ueber Sidonia-Grab-2019-gje.jpg|
Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-70-Ciborium ueber Sidonia-Grab-2019-gje.jpg|
Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-88-zum Eingang-2019-gje.jpg|

Katedralaren barnean balio handiko mosaiko eta freskoak daude, horietako batzuk XIII. mendekoak. XIX. mendean, Errusiako tsarraren bisita aitzakia hartuta, barnealde osoa kareztatu zen itxura "garbiagoa" ematearren, eta fresko asko kaltetu eta desagertu ziren. Barnean ere Hilobi Santuaren erreplika bat dago (XIV. mendekoa).

Image:Svtitskhoveli plan from the side.jpg|Luzerako ebaketa
Image:Svetitskhoveli plan 3.jpg|Zeharkako ebaketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kolinda Grabar-Kitarović

**Kolinda Grabar-Kitarović** (Rijeka, Kroazia, 1968ko apirilaren 29a) politikari eta diplomatiko kroaziarra da. Kroazia independenteko 4. presidentea izan zen 2015etik 2020ra, kargu hori hartu izan duen lehenbiziko emakumezkoa, eta kargu horretara iritsitako gazteena, 46 urterekin.

Presidente izan aurretik, Grabar-Kitarović ministro izan zen bi alditan Ivo Sanaderren gobernuetan, Europako auzietarakoa eta Atzerri ministroa. NATO erakundean ere karguak eduki zituen Anders Fogh Rasmussen eta Jens Stoltenberg zirelarik idazkari nagusi 2011 eta 2014 artean.

Kroaziako Batasun Demokratikoa alderdi kontserbadorekoa zen Grabar-Kitarović, eta alderdi horren izenean aurkeztu zen lehendakaritzako hauteskundeetara, baina behin irabazita, Konstituzioak eskatzen duen bezala, utzi egin du alderdiko partaidetza. Hauteskunde presidentzialeko lehen itzulian, 2014ko urtarrilean, ez zen faboritoa, baina sorpresa izan zen 2. lekuan geratzea. 2. itzulia 2015eko urtarrilean izan zen, eta Ivo Josipović ordura arteko presidenteari irabazi zion oso tarte txikiarekin (%1.48ko aldea bakarrik).

[thumb|ezkerrera|Kolinda Grabar-Kitarović eta [Emmanuel Macron Errusiako 2018ko Munduko Futbol txapelketako finala hasi aurretik.]]

## Erreferentziak
Eskailera mekaniko

thumb|Intxaurrondoko tren geltokiko eskailera mekanikoa, Donostian.

**Eskailera mekanikoak** garraio bertikalerako forma bat dira, pertsona solairuen edo altuera desberdinen artean mugitzeko. Motorrez bultzatutako kateek mugitzen dituzte eskailera mailak. 

Jesse Renok asmatu zuen 1897an, New Yorken, Ameriketako Estatu Batuetan. Renoren patentea onartu eta hilabete batzuetara, George A. Wheelerrek bere ideiak patentatu zituen eskailera mugikor ezagunago baterako, sekula eraiki ez zen arren. Wheelerren patenteak Charles Seebergerrek erosi zituen. Whelerrek Otis Elevator Companyrekin batera, Reno eta Seebergerren ideia onenak erabili zituzten. Ondorioz, eskailera mekaniko modernoa sortu zen.

## Erabilera 
Eskailera mekanikoak pertsonak garraiatzen ditu mugitu behar izan gabe, mailak mekanikoki mugitzen baitira. Eraikin bateko pisuen artean pertsona asko eta asko garraiatzeko erabiltzen dira, eroso eta azkar. Erabilera agerikoenak gertatzen dira saltoki handietan, merkataritza-guneetan, aireportuetan, metroetan, eta baita aldapa handiak dituzten ingurune urbanoetan ere.

Mugimenduaren norabidea (gorantz edo beherantz) berbera izan daiteke, edo langileek kontrolatua, eguneko ordutegiaren arabera, edo automatikoki kontrolatua; hau da, pertsona bat eskailera mekanikora beheko solairutik iritsiko balitz, eskailera gora mugituko litzateke (eta alderantziz). Kasu honetan, sistema, eskaileraren noranzkoa irauli ezin izateko programatzen da, sentsore batzuek, eskailera mekanikoa erabiltzen ari diren pertsonak daudela detektatzen duten bitartean.

Gaur egungo segurtasun-arauak oso zorrotzak dira, makina horiek erabiltzean istripurik gerta ez dadin. Harrapatzeko arriskua minimizatzeko, batez ere eskudelen inguruan eta kanporako irteeretan, segurtasun-mekanismoak instalatzen dira, eta horiek berehala gelditzen dute funtzionamendua, erabiltzailearen presentzia hautematean. Diseinuan ere eragin progresiboa izan dute segurtasun-neurriek, eta hasieratik aurreikusi dira pertsonak arrisku-eremuetara ez iristeko moduak eta neurriak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petri Velez Gebarakoa

**Petri Velez Gebarakoa** izan daiteke:
* Petri Velez Gebarakoa eta Fernandez Aiarakoa (-1407), aitona;
* Petri Velez Gebarakoa eta Tellez Gaztelakoa, aita;
* Petri Velez Gebarakoa eta Aiarakoa (?-1455), semea, Arrasate erre zuen Oñatiko jauna.
Menlo gaztelua

**Menlo gaztelua** Irlandako Errepublikako Mionloch/Menlo udalerrian dagoen gaztelu bat da, Galway konderrian. 1569an Blake familiak eraiki zuen. Hondakinak Irlandako Unibertsitate Nazionalaren Galwayko Campusatik hurbil daude.

## Kanpo estekak
Gebaratarren dorretxea

**Gebaratarren dorretxea** Euskal Herriko Arabako iparraldeko Gebara herriko jauregia da, Barrundia udalerrian kokatua. Gebarako gazteluaren mendipean dago, eta XII. eta XIV. mendeen artekoa da. Gaur egun eraitsita dago. 1984an monumentu izendatu zuten.

## Historia 
Dorretxe hau antzinako Gebaratarren egoitza izan zen, baita Gebarako Markesa eta Oñatiko Kondeen bizilekua ere.

Gebaratarren leinua antzinakoa da, eta garrantzi handia izan zuen Arabako Lautadan. XI. mendean Gebarako gaztelua eraiki zuen. Arriagako Biltzarreko agirietan aipatzen da 1262, 1291 eta 1332 urteetan. Gebaratarrak Nafarroako Erresumaren tenenteak ziren eta Lautada ekialdeko Ganboatarren buru bihurtu ziren. Lurraldea gaztelarrek konkistatu ondoren 1481 urtean Errege Katolikoek Oñatiko konde titulua eman zioten Eneko Belitz Gebarakoari. Orduan gaztelua berreraiki eta nabarmen handitu zuen.

Lehen Karlistaldian, 1839ko azaroaren 30eko arratsaldeko ordu biak aldera Zurbano jeneral liberalak 288 arroba bolboraz eraitsi zituen gaztelua eta dorretxea.

## Dorretxe-jauregiaren ezaugarriak 
Gebaratarren bizilekua izango zen jauregia XIII. mendearen amaieran edo XIV. mendearen hasieran eraiki zen. Egitura errektangularra zuen eta lau erpinetan dorreak zituen. Ateak (oraindik mantentzen denak) arku puntaduna du eta antzina Gebara leinuaren bi ziklopek eusten zuten armarria zuen. Ziklopeak giza buruen gaineko zutabe batzuen gainean zeuden.

Patioan ongi kontserbaturiko tximinia bat ikusten da eta biltegia izango zenaren hondarrak ere bereizten dira.

1964 urtean Arabako Foru Aldundiak ipar-mendebaldeko dorrea berreraiki zuen, bai eta harresi zati bat ere.

[erdian|300px|thumb|Gebaratarren dorretxea; atzeko mendiaren gainean, [Gebarako gazteluaren hondarrak.]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
*Gebarako gaztelua
Mionloch

**Menlo**, , Irlandako Errepublikako udalerri bat da, Galway konderrian. Gaeltacht eremuan dago.

Garai batean eta 1970eko hamarkada inguru arte kasik irlandera bakarrik mintzatzen zen gunea zen, baina Galway hiriaren alboan izateak haren auzune bilakatu eta ingeles hiztun kopuru ugariren bizilekua bilakatu denez, egunerokotasunean hizkuntz nagusitasun aldaketa handia jazo da.

## Leku interesgarriak 
* Menlo gaztelua

## Kanpo estekak
Petri Velez Gebarakoa (1360-1407)

**Petri Velez Gebarakoa eta Fernandez Aiarakoa**, Gebara, Leintz-Gatzaga eta Oñatiko X. jauna (?,  - Oñati, 1407) arabar jauntxo eta poeta izan zen.

Petri II.a Lopez Aiarakoaren iloba, Aljubarrotako guduan eta Baionako setioan parte hartu zuen. *Cantigas e Dezires* izeneko poesia-lana idatzi zuen.

Elisabet Tellez Gaztelakoarekin ezkonduta, sei seme-alaba izan zituen, tartean: Zuria, Beltran, Joan Ladron, Elisabet, Petri, Oñatiko jauna, eta Leonor Gebarakoa eta Tellez Gaztelakoa; azken hau Antso Martinez Leivakoarekin ezkondu zen, Leiva, Baños de Rioja, Yzcaray eta Santurde hiribilduen jauna eta Leivako gazteluko jauna zena.

## Erreferentziak
Jvari monasterioa

**Jvari monasterioa** () VI. mendeko monasterio ortodoxoa da, Mtskheta georgiar hiri santutik hurbil kokatua.

1994ko ekainean, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen, "**Mtskhetako monumentu historikoak**" izenarekin.

## Ezaugarriak 

File:092 Monastère de Djvari vue rapprochée.JPG|Hurbileko ikuspegia
File:096 Monastère de Djvari Sculpture au-dessus d'une vitre dominant le portail d'entrée.JPG|Eskultura
File:095 Monastère de Djvari Sculpture au-dessus du portail d'entrée avec croix géorgienne.JPG|Georgiar gurutzea sarrerako ateburuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rozafako gaztelua

**Rozafako gaztelua** () Albaniako ipar-mendebaldean dagoen Shkodër hirian dagoen gotorleku historikoa da. Lehenengo aztarnak Iliriar herriarena dira. Montenegroko mugan dago.

## Kokapena 
Gotorlekua 130 m. dituen muino baten gainean dago kokatuta, Bojana eta Drin ibaien artean. Shkodër izen bereko konderriaren hiriburua da, Albaniako hiri zaharrenetariko eta garrantzitsuenetariko bat. Hiria gune kultural handia da.

## Historia 
Haren kokapen estrategikoari esker, muinoa Antzinarotik populazioa ezagutu du. Iliriar herriak gotorleku moduan erabili zuen. Ondoren, K. a. 167. urtean erromatarrek Gentius erregea garaitu eta okupatu zuten.

XIV. mendean, Johann Georg von Hahnek, idazle eta esploratzaile alemana, Erdi Aroko Shkodër hiri zaharra Rozafa muinoaren oinean egon zitekeela esan zuen. Gaur egun gordetzen diren eraikin nagusiak Veneziako Errepublikaren estilokoak dira.

Gotorlekuak setio ospetsuak jasan zituen. Esaterako, 1478an otomandarrek gaztelua setiatu zuten; 1479an otomandarren eskuetan erori zen, Albaniako azken gotorlekua izanik. 1912an Montenegroko armadak gauza bera egin zuen. Gaur egun gazteluak eta haren inguruak Albaniako Parke Arkeologiko garrantzitsua osatzen dute.
 
## Iruditegia 

Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 01.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 02.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 03.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 07.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 11.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 13.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 16.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 18.JPG
Castillo de Rozafa, Shkodra, Albania, 2014-04-18, DD 05.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Informazio turistikoa.
Sentikortasun-analisi

**Sentikortasun-analisia** inbertsio-erabakiak hartzeko enpresetan asko erabiltzen den termino finantzario bat da. Honek aldagai bat aldatzean, balio eguneratu garbiak (BEG) eta kutxa-fluxu berriak kalkulatzen ditu; hala nola, hasierako inbertsioa, denbora, diru-sarrerak, kostuak…  Hauek kalkulatuta ditugunean, gure proiektuarekiko estimazioak hobetzea posible izango dugu.

## Sentikortasun-analisiaren kalkulua 
Lehenik eta behin BEG zaharra eta berria alderatuko ditugu. Balio bat irtengo da hortik, eta hori 100 balioarekin bideratuz, kanbio-portzentaje lortuko dugu.

Kanbio-portzentajea = {BEG\ b\ - BEG\ z\ \over BEG \ z}; non, BEGb eguneratutako balio berria den, eta BEGz zaharra.

Metodo hau aplikagarria izateko inbertsio-proiektuaren agertoki posibleak identifikatu behar ditugu, ondorengoetan sailka ditzakegu:

* Ezkorra: Inbertsio ikuspegi okerrena da, hots, proiektuaren porrota erakusten du.
* Gertagarria: Hau, inbertsio-analisian edukiko genukeen emaitzarik gertagarriena izango litzateke, objektiboa eta oinarria dezenteko informazioan izan behar du.
* Baikorra: Beti dago aukera pentsatzen duguna baino gehiago lortzearena.

Esan daiteke sentikortasun-analisia oso erabilgarria dela kutxa-fluxuen metodologian, enpresaren balioaren ikuspegi zabalagoa emateaz gain, enpresaren balioan oinarrizko aldagaien eragina estimatzen laguntzen duelako.

## Erreferentziak 
* Gava, L.; E. Ropero; G. Serna y A. Ubierna, Dirección Financiera: Decisiones de Inversión, Ed. Delta, 2008.

## Kanpo estekak
Henry Lawson

**Henry Archibald Hertzberg Lawson** (Grenfell goldfields, Hegoaldeko Gales Berria, 1867ko ekainaren 17a – Sydney, 1922ko irailaren 2a) australiar idazlea izan zen.
thumb|Henry Lawsoren estatua, Sydney

Meatzari norvegiar baten eta feminista australiar baten semea izan zen. Infekzio baten ondorioz gorra geratu zen nerabezaroan. Nazionalista eta errepublikarra izan zen eta *The Bulletin* egunkarian idatzi ohi zuen. Bere lanak australiar ingelesa ezagun egin zuen. Olerki eta ipuin ugari idatzi zituen 1890eko hamarkadan, eta, ondoren, bere lana murriztu egin zen alkoholismo eta gaixotasun mentalen ondorioz. Batzuetan hondatuta egon zen eta denbora eman zuen Darlinghursteko kartzelan eta ospitale psikiatrikoetan. Hil ondoren, estatu-hileta bat jaso zuen lehen australiarra izan zen.

## Lanak 
* *Short Stories in Prose and Verse* (1894) - ipuinak, prosa, poesia
* *While the Billy Boils* (1896) - ipuinak
* *In the Days When the World was Wide and Other Verses* (1896) - poesia
* *Verses, Popular and Humorous* (1900) - poesia
* *On the Track* (1900) - ipuinak
* *Over the Sliprails* (1900) - ipuinak
* *On the Track, and, Over the Sliprails* (1900) - ipuinak
* *Popular Verses* (1900) - poesia
* *Humorous Verses* (1900) - poesia
* *The Country I Come From* (1901) - ipuinak
* *Joe Wilson and His Mates* (1901) - ipuinak
* *Children of the Bush* (1902) - ipuinak, prosa, poesia
* *When I Was King and Other Verses* (1905) - poesia
* *The Elder Son* (1905) - poesia
* *When I Was King* (1905) - poesia
* *The Romance of the Swag* (1907) - ipuinak, prosa
* *Send Round the Hat* (1907) - ipuinak
* *The Skyline Riders and Other Verses* (1910) - poesia
* *The Rising of the Court and Other Sketches in Prose and Verse* (1910) - ipuinak, prosa, poesia
* *For Australia and Other Poems* (1913) - poesia
* *Triangles of Life and Other Stories* (1913) - ipuinak
* *My Army, O, My Army! and Other Songs* (1915) - poesia
* *Song of the Dardanelles and Other Verses* (1916) - poesia
* *Selected Poems of Henry Lawson* (1918) - poesia

## Ikus, gainera 
* Ingelesezko literatura
Coincoin et les Z'inhumains

'''''Coincoin et les Z'inhumains''''' 2018ko frantziar minisaila da, Bruno Dumontek Arterentzat egina.

## Sinopsia 
Quinquin heldua da orain eta 'CoinCoin' deitzen diote. Côte d'Opale-n, egonean, Alderdi Nazionalistaren bileretara joan ohi da bere txikitako lagun Fatsorekin. Bere maite ohiak, Evek, Corinnerengatik utzi du. Herritik gertu magma arraro bat aurkitzen dutenean, biztanleak jokabide bitxia izaten hasiko dira bat-batean.

## Atalak 
# ''Noir ch'est noir*
# *Les Z'inhumains*
# *D'la glu, d'la glu, d'la glu !!!*
# *L'Apocalypse''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jiang hu er nv

***Jiang hu er nv*** () 2018ko Jia Zhangke txinatar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Qiao bertako mafioso Binekin maiteminduta dago. Etsai taldeen arteko borroka batean, pistola batekin tiro egingo du hura babesteko. Qiaori bost urteko espetxe-zigorra jarriko diote leialtasun-ekintza horrengatik.

## Aktoreak 
* Zhao Tao
* Liao Fan
* Feng Xiaogang
* Xu Zheng
* Zhang Yibai

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Ángel (2018ko filma)

***El Ángel*** 2018ko Luis Ortega argentinar zinema zuzendariaren polizia-filma da.

## Argumentua 
Hamazazpi urteko Carlitos gazteak zinema-izar baten ospea, ile-hori kizkurra eta ume-aurpegia ditu. Txikitan besteren gauzak gutiziatzen zituen, baina egiaz nerabe goiztiar zenean azaleratu zen haren benetako bokazioa: lapurra izatea.

## Aktoreak 
* Lorenzo Ferro: Carlos Robledo Puch
* Chino Darín: Ramón Peralta
* Mercedes Morán: Ana María Peralta
* Daniel Fanego: José Peralta
* Luis Gnecco: Héctor Robledo Puch
* Cecilia Roth: Aurora Robledo Puch
* Peter Lanzani: Miguel Prieto
* Malena Villa: Marisol / Magdalena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Utriusque Vasconiae

**Utriusque Vasconiae** 2000. urtean sortutako euskal argitaletxea da. Haren helburua euskal pentsamendua lantzea izan da, "testuinguru partikularretik abiatuta diskurtso unibertsala zabaltzeko". Jokin Apalategi eta Paulo Iztueta argitaletxearen sortzaileak izan ziren. Haren edukiak oso espezializatuak izan dira, unibertsitate munduarekin eta giza-zientziekin (Filosofia, Literatura, Psikologia, Pedagogia, Artea) estuki lotuta. Argitaletxea 2018. urtean itxi zen.

## Sortzeko prozesua 
1990eko hamarkadan, EHUNn zebiltzan, "pentsamendu arroztua" zela nagusi, Apalategik eta Iztuetak argitaletxe baten beharra ikusi zuten. Ekimenaren izena Arnaut Oihenarten liburu batetik dator: *Notitia utriusque Vasconiae, tum ibericae, tum aquitaniae* (Bi Vasconien berriak, iberiarrenak zein akitaniarrenak). Izena ez zen batere komertziala baina Euskal Herri osoa hartzen zuen barruan eta horregatik hobetsi zuten. Urte hauetan bi bilduma eta 140 liburu baino gehiago ekoitzi dituzte. Argitalpenen arlo nagusiak saiakera eta ikerketa izan dira, baina baita narratiba eta poesia eta kritika literarioa ere landu dute. Lan gehienak euskaraz argitaratuak izan dira.

## Kolaboratzaileak 
Asko izan dira: Fito Rodríguez, Iban Zaldua, Karmele Artetxe, Txomin Peillen, Ur Apalategi, Ane Larrinaga, Eneko Bidegain...

## Omenaldia 
2018an argitaletxeak lan eta funts guztiak Euskal Herriko Unibertsitateari eman zizkion. Hori eskertzeko Unibertsitateak argitaletxearen ibilibidea aitortzeko Donostiako campusean erakusketa antolatu zuen, *Utriusque Vasconiae 2000-2018...* izenburupean

## Liburu batzuk 
* Eneko Bidegain: *Gerla handia, muga sakona*, ISBN: 978-84-937213-3-6.
* Paulo Iztueta: *Erbesteko euskal kultura barrutik*, ISBN: 978-84-931632-6-6
* Jose Inazio Imaz: *Pantailen eragina hezkuntzan*, ISBN: 978-84-937658-1-1
* Nikolas Ormaetxea: *Gutunak 1917-1961*, ISBN: 978-84-934066-7-7
* Jon Kortazar: *Joseba Sarrionandiaren ipuingintza*, ISBN: 978-84-934066-4-6
* Iratxe Gutiérrez: *Malkoen mintzoa*, ISBN: 978-84-931632-7-3

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Andoni Imaz(https://eu.wikipedia.org/wiki/Andoni_Imaz)en artikulua *Berria*n.]
* : Argitaletxearen liburuak.
Le Livre d'image

'''''Le Livre d'image''''' 2018ko Jean-Luc Godard frantziar zinema zuzendariaren filma da. Filmak 2018ko Cannesko Zinemaldian lehendabiziko Urrezko Palmorri Berezia jaso zuen.

## Argumentua 
Ezer ez, isiltasuna izan ezik. Ezer ez, iraultza-abestia izan ezik. Bost kapitulu dituen istorio bat, eskuaren bost hatzak bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Netemo sametemo

2018ko Ryūsuke Hamaguchi japoniar zinema zuzendariaren amodiozko film dramatikoa da.

## Argumentua 
Egun batean, Asakoren lehenengo maitea bat-batean desagertuko da. Handik bi urtera, haren ezin berdinagoa den norbait ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Masahiro Higashide
* Erika Karata
* Kōji Seto
* Rio Yamashita
* Sairi Ito
* Daichi Watanabe
* Kōji Nakamoto
* Misako Tanaka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leto (filma)

***Leto*** ( eusk. 'Uda') 2018ko Kirill Serebrennikov errusiar zinema zuzendariaren film biografikoa da.

## Argumentua 
Uda Leningradon, 1980ko hamarkadaren hasieran. Hiriko rock-eszena sasoi gorenean dago. Viktor Tsoi musikari gaztea, Led Zeppelin, T-Rex eta David Bowie musikariei entzuten hazia, bere burua ezagutzera emateko ahaleginetan da.

## Aktoreak 
* Teo Yoo: Viktor Tsoi
* Roman Bilyk: Mike Naumenko
* Irina Starshenbaum: Natalia Naumenko
* Philip Avdeev: Leonid
* Alexander Gortxilin: punk bat
* Julia Aug: Anna Aleksandrovna
* Nikita Jefremov: Bob
* Georgy Kudrenko
* Alexandra Revenko
* Nikita Jelenev
* Anton Adasinsky: apartamentuaren jabea
* Liya Akhedzhakova: apartamentuaren jabea
* Jelena Koreneva: emakumea gorriz
* Aleksandr Bashirov
* Seva Novgorodsev
* Vasily Mikhailov: Isha
* Aleksandr Kuznetsov: eszeptikoa
* Andrey Khodorchenkov: Artemy Troitsky

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zimna wojna

***Zimna wojna*** () 2018ko Paweł Pawlikowski poloniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Amodio-istorio sutsu bat, Gerra Hotzaren esparruan. Guztiz bateraezinak eta bai jatorriz bai izaeraz bestelakoak izan arren, halabeharrak elkarrekin egotera eramango ditu bi pertsona.

## Aktoreak 
* Joanna Kulig: Zuzanna "Zula" Lichoń
* Tomasz Kot: Wiktor Warski
* Borys Szyc: Lech Kaczmarek
* Agata Kulesza: Irena Bielecka
* Jeanne Balibar: Juliette
* Cédric Kahn: Michel
* Adam Woronowicz: kontsula
* Adam Ferency: ministroa
* Adam Szyszkowski: goardia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pájaros de verano

***Pájaros de verano*** 2018ko Cristina Gallego eta Ciro Guerra kolonbiar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Argumentua 
1970eko hamarkadan Estatu Batuetako gazteriak hippie kultura eta, horrekin batera, marihuana besarkatu zituen garaian. Ondorioz, abiadura bizian 'enpresari' bihurtu ziren bertako nekazariak. La Guajirako basamortuan, Wayuu familia indigenak bere gain hartu beharko du enpresa berriaren buruzagitza.

## Aktoreak 
* Carmiña Martínez - Úrsula
* Natalia Reyes - Zaida
* José Acosta - Rapayet
* John Narváez - Moisés
* José Vicente Cotes - Peregrino (El Palabrero)
* Juan Bautista - Aníbal
* Greider Meza - Leonidas
* Julio Fuentes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak