Groenlandiako krisia

**Groenlandiako krisia** Donald Trumpen bigarren lehendakaritzan Ameriketako Estatu Batuek Groenlandia anexionatzeko egindako saiakera da. Groenlandia Danimarkako Erresumaren parte da eta bere herritarrak Europar Batasunako kide dira. Saiakera horrek Ameriketako Estatu Batuen eta Danimarkako Erresumaren, Europar Batasunaren eta NATOko beste hainbat herriren arteko gatazak sortu zuen. Trump saiatu zen lehenago Groenlandia erosten, baina Mette Frederiksen Danimarkako lehen ministroak asmoari uko egin zion. 2025ean eta 2026ean tentsioa igo zen, eta AEBren ekintzak gerra hibridotzat hartu zituzten akademikoek. Ondorioz, Europar Batasunaren eta Ameriketako Estatu Batuen arteko merkataritza-gerra areagotu zen. 

2024an berriz hautatu zutenetik, Trumpek behin baino gehiagotan egin du mehatxu Groenlandia inbaditzearekin, eta irlari buruzko baieztapen faltsuak sustatu ditu. Danimarkako Defentsarako Inteligentzia Zerbitzuak 2025ean argitaratutako Danimarkako mehatxuen ebaluazio ofizialak Estatu Batuak aipatu zituen lehen aldiz bere historian, segurtasun nazionalerako mehatxu gisa, Errusia eta Txinarekin batera. Danimarkako inteligentziak ohartarazi zuenez, Groenlandian «hainbat motatako eragin kanpainak» egiten ari dira Trumpekin lerrokatutako aktore atzerritarrak. 2025eko abuztuan, Danimarkako Irrati Hedapeneko Korporazioak jakinarazi zuen Danimarkako Segurtasun eta Inteligentzia Zerbitzuak (PET) Trumpi lotutako gutxienez hiru estatubatuar zelatatzen ari zela, Groenlandian infiltratzen saiatzeagatik eta Danimarkarekiko harremanean liskarrak sortzeagatik. Trumpen ekintzak Errusiako gerra hibridoarekin alderatu dira.

Danimarkako politikariek AEBek Groenlandian duten kontsulatua ixtea eskatu dute, Danimarkaren subiranotasunaren kaltetan egiten ari den lanagatik. Susannah Meyers Pituffikeko espazio-baseko komandanteak, Groenlandiako maila goreneko ofizial estatubatuarrak, adierazi zuen Trumpek Groenlandiaren kontra egindako mehatxuek «ez dutela Pituffikeko espazio-basearen jarrera islatzen», eta, ondorioz, Trumpek kaleratu egin zuen. Trumpek Groenlandian «zerbait egingo» duela mehatxu egin du, «gustatu ala ez». Adierazi zuen ez duela «nazioarteko zuzenbidearen beharrik», Estatu Batuentzat Groenlandiaz jabetzearen edo NATO mantentzearen artean erabakiko duela, argudiatuz Groenlandia «modu txarrean» konkistatuko duela Danimarkak bere lurraldea lagatzen ez badu. Trumpek esan zuen itunetan dauden eskubideak ez direla nahikoak, arrakastarako erabateko «jabetza» «psikologikoki beharrezkoa» dela argudiatuz. Eskuin muturreko memeak, neonaziak eta supremazista zuriak erabiliz sustatu ditu Etxe Zuriak Groenlandiari buruzko eskariak. Adierazpen bateratu batean, Groenlandiako eta Danimarkako lehen ministroek esan zuten Estatu Batuek Groenlandiaren aurka egindako presio kanpaina onartezina dela, Groenlandia ez dagoela inola ere salgai eta Estatu Batuek errespetu falta erakusten dutela. Trumpen mehatxuek Estatu Batuen aurka jarri dituzte berriro Groenlandiako herritarrak. 2025ean Groenlandiako protesta handiak izan ziren Estatu Batuen aurka eta, berriz ere, 2026an Groenlandia eta Danimarka Trumpen aurkako protesta handien agertoki izan ziren, «Kendu eskuak Groenlandiatik» lelopean.

Danimarkako Erresumaren subiranotasuna eta lurralde-osotasuna mehatxatzen duten jarduerak delitu dira Danimarkako zigor-zuzenbidearen arabera. Groenlandiako tropa daniarrak legez behartuta daude daniar lurraldea defendatzera eta, zuzenbide militarraren arabera, «Danimarkako lurraldeari eraso eginez gero» «borrokari berehala ekitera, zain egon gabe eta agindurik eskatu gabe». Danimarkako Gobernuak berretsi zuen aginduak indarrean jarraitzen duela, eta Defentsa Ministerioak adierazi zuen Danimarkako tropek berehala erantzungo ziotela indarrez Groenlandiako inbasio bati. Rasmus Jarlov Defentsa Batzordeko presidenteak esan zuen Danimarkak bere lurraldea defendatuko zuela eta NATOren 5. artikulua inbokatuko zuela AEBek erasoko balute. Andrius Kubilius EBko Defentsa komisarioak adierazi zuen Groenlandiako inbasio estatubatuar batek NATOren amaiera ekarriko lukeela eta EBko kideak behartuta egongo liratekeela Danimarkari laguntzera. Danimarkak eta NATOko zortzi aliatuk errefortzu militarrak zabaldu dituzte Groenlandian, lurraldea defendatzeko Arctic Endurance Operazioaren baitan. Horri erantzunez, Trumpek gerra komertziala hasi zuen EBrekin. Ondorioz, EBko buruzagiek esan zuten ezin dela onartu EBren eta AEBen artean proposatutako merkataritza akordioa, eta erantzun irmoa agindu zuten EB osoan, EBko buruzagiek AEBen aurkako Koertzioaren Aurkako Tresnaren aurrekaririk gabeko erabilera eztabaidatuz. YouGovek jakin zuen estatubatuarren % 8k baino ez zuela babesten Trumpek Groenlandia inbaditzeko mehatxua, eta AEBko Kongresuko bi alderdien ordezkaritza bat Danimarkara bidaiatu zuen herrialdeari babesa adierazteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak