Rokhaya Diallo

**Rokhaya Diallo** (Paris, Frantzia, 1978ko apirilaren 10a) frantziar kazetaria da, ekintzailea, feminista eta antiarrazista (afrofeminista eta dekolonialista ere bai), baita editorial-egilea eta zuzendaria ere.

'Les Indivisibles' elkartearen sortzaileetako bat da, eta hainbat lan konprometituren egilea, hala nola liburuak —''Racisme: mode d'emploi* (Arrazismoa: gidaliburua), *Comment parler de la laïcité aux enfants* (Nola mintzatu laiotasunaz haurrekin)— eta dokumentalak —*Les Marches de la liberté* (Askatasunaren martxak), *De Paris à Ferguson: coupables d'être noirs* (Paristik Fergusonera: beltzak izatearen errudunak)—.

AEBetan Frantziako eta Europako arrazismoaren aurkako ahots eraginkorrenetako bat izateagatik da ezaguna, eta, 2020an. *The Washington Post*eko Global Avis atalean sartu zen kolaboratzaile gisa.

Hainbat gairen inguruan posizionatu izan da, eta horrek polemika ugari eragin izan ditu, hala nola Frantziako eskola publikoetan erlijio-zeinuen legearen aurka agertzeagatik eta elkartze "ez-bitarrak" babesteagatik, Frantziako "estatu-arrazakeriari" buruz egindako adierazpenengatik edo Errepublikako Indigenen mugimenduarekin zituen loturengatik.

## Biografia 
Rokhaya Diallo 1978an jaio zen, Parisen; aita senegaldarra eta ama gambiarra ditu: aita mekanikaria, Alderdi Sozialistako kidea eta senegaldar komunitatean agertzen dena, eta ama joskintza-irakaslea. Bere familia 1989an La Courneuvera joan zen bizitzera.

2000n graduatu zen nazioarteko eta europar zuzenbideko master batean, eta IBMn denboraldi labur bat egin zuen lanean; 2002an utzi zuen, bertan "peoi bat bezala" sentitzen zelako. Ondoren, master bat egin zuen Panthéon-Sorbona Unibertsitatean (Paris 1) ikus-entzunezkoen industriako marketinean eta banaketan, eta master hura 2003an lortu zuen; ikus-entzunezko produkzioan lan egin zuen. Bere ikasketei buruz, 2012ko azaroan, zera dierazi zuen *Elle* aldizkarian: "Assasen edo nire merkataritza-eskolan, bi beltz besterik ez ginen ikasgelan. Ni nintzen aldirietatik etorria zen eta bekaduna zen bakarra".

Animearen zale amorratua, Japan Expo-ren sorreran parte hartu zuen, eta, tarte labur batez, bikoizketa-lanetan jardun zuen. Kamui Shirō haurra interpretatu zuen *X1999* lanean, CLAMPena, eta, *Ah! My goddess'' filmean, berriz, 2001ean, Ex-i jarri ziona ahotsa.

Ondoren, La Courneuveko gazteria-zerbitzuan lan egin zuen, non gazte behartsuenen laneratzeaz arduratu zen. Eta, Gazteriaren Tokiko Kontseilua sortu zenean, bertan aritzeko eskatu zioten, eta bertako lehendakari bihurtu zen, bi urtez. Mix-Cité elkarte antisexistako eta ATTAC erakunde altermundialistako militantea da, Images mouvementées jaialdian, besteak beste. 2002an, Rokhaya Diallok aktore, abeslari eta berbalari gisa parte hartu zuen 'Un case en moins' kolektiboaren umorezko hainbat film laburretan.

2010ean, Ameriketako Estatu Batuetako Estatu Saileko nazioarteko bisitarien programan parte hartzeko hautatu zuten.

2021ean, Washingtongo Georgetowneko Unibertsitateko  Ikerketa Zentroko ikertzaile bihurtu zen. Frantzian, kultura-ikasketak irakatsi zituen, Paris I - Sorbonan.
alt=|thumb|Lehenengo ''Y'a* *Bon Awards'' sarien prentsaurrekoa, Asanblea Nazionalean, 2009ko martxoan.

## Les Indivisibles 
2006an, "bere solaskide gehienei beltza eta herri jatorrikoa izateak arazoa zela" entzutearen poderioz, 'Les Indivisibles' (Banaezinak) elkartea sortu zuen, Frantziako Konstituzioaren 1. artikuluari erreferentzia eginez, zeinak hau baitio: "Frantzia Errepublika zatiezina da, laikoa, demokratikoa eta soziala da".

Elkarteak "frantziar naziotasuna itxura fisikoaren" edo jatorri geografiko batekoa izatearen arabera ematearen aurka militatzen du. Hau da bere kontsigna: "Frantsesa, oharrik gabe". Hasieran diskrezioz sortu zen, "Hezkuntza Nazionala bezalako erakundeekin lan egiteko", 2007ko udaberrian dozena bat kide zituen; Rokhaya Diallok, orduan, zera azaldu zuen:Elkarteak 2009an erabaki zuen presentzia mediatikoaren aldeko apustu osoa egitea, eta urtero ''Y'a Bon Awards* sariak banatzen hasi zen.

2010ean, beste lau lagunekin, François Durpaire, Marc Cheb Sun, Lilian Thuram eta Pascal Blanchardekin, "Errepublika kulturanitza eta postarrazialaren" aldeko dei bat eta ehun proposamen egin zituen. 2010eko martxoan, *International Visitor Leadership* programan parte hartzeko hautatu zuten: Estatu Batuetako gobernu federalak gonbidatuta, herrialde hura bisitatu zuen aniztasunari buruz ikasteko.

2010eko martxoaren 6an, Canal+ katean, *Salut les Terriens!* saioan, Éric Zemmourrek, Rokhaya Diallorekin izandako eztabaida batean, zera esan zuen aurpegien bidezko kontrolari buruz: "Baina zergatik kontrolatzen dute 17 aldiz? Zergatik? Bada, trafikatzaile gehienak beltzak eta arabiarrak direlako, horrela da, gauzak horrela dira". *Elle* aldizkarian egindako elkarrizketa batean, hedabideetan asko agertu zen eztabaida hartaz, Rokhaya Diallok esan zuen erasotua sentitu zela eta "gutxienekoa litzatekeela Zemmourrek barkamena eskatzea. Baina ez naiz inozoa: ez du halakorik inoiz egingo. […] Edonola, gauza bat ziurra da: Éric Zemmourri ohore gongo zaio hurrengo *Y'a bon Awards* sarietan".

2011n, Les Indivisibles taldekoak Alderdi Sozialistarekin kritikoago agertu ziren, eta "erabat absente eta arduragabetzat" jo zuten, "kultura laiko eta antierlijioso funts zaharrak Frantziako gazte musulmanak ukitzea eta ulertzea galarazten dio alderdi sozialistari". "Haren islamofobia" salatu zuten:2012ko martxoan, *Y'a bon award* sari bat jaso eta gero, Caroline Fourest saiakeragileak esan zuen salaketa aurkeztu nahi zuela Les Indivisiblesen aurka, erlijio-integrismoa sostengatzen zutelakoan eta bera ere arrazistatzat jo zutelakoan. 2013ko ekainean, Rokhaya Diallok baieztatu zuen Fourestek ez zuela kexarik aurkeztu, eta, bere ustez, "iragarki-efektu" hutsa izan zela.

## 2015aren osteko jarduerak 
*Slate* aldizkariaren arabera, 2013an, Rokhaya Diallo 36. postuan zegoen 100 emakume frantses eraginkorrenen sailkapenean, eta *Powerful Media* britainiarraren sailkapenaren arabera, 30 pertsona beltz eraginkorrenen artean ageri zen.

Lilian Thuram futbolari eta ekintzailearen arabera, "argitan jarri nahi du gure gizartea zartatzen duen arrazismoa. Isilarazi nahi lukete, zerbait salatzen dutenak isilarazi nahi izaten diren bezala".

Bere inguruan zeuden edo partaide zen gatazketatik harago, laido publiko, mehatxu eta jazarpen askoren itua izan da, zeinak Hamidou Anne (*Le Monde*) kazetariak Frantziako hitz arrazistaren askapen baten sintoma gisa aztertzen dituen.

2018an, *Noire n'est pas mon métier* (Emakume beltza izatea ez da nire lanbidea) kolektiboaren liburu-argitalpenaren barnean, Aïssa Maïga aktore frantsesak abiatua eta frantses zineman emakume beltzek jasaten duten azpi-errepresentazioa edo errepresentazio estereotipatuak salatzen dituena, Rokhaya Diallok *Où sont les Noirs?* (Non dira beltzak?) dokumentala egin zuen; RMC Story katean eman zuten, 2020an.

2020ko irailean, Justizia intersekzionalerako zentroaren administrazio kontseiluan sartu zen; elkarte hori 2017an sortu zen Berlinen, ikerketa eta prestakuntzaren defentsa egiteko, diskriminazioaren aurkako borroka-politikaren eta ekintza berdinzale eta inkusiboaren alde.

## Komunikabideak 
### Prentsa 
Beste pertsona ezagun batzuekin (Audrey Pulvar, Lilian Thuram, Pascal Blanchard…), 2011ko urriko *Respect Mag'' aldizkarian agertu zen, '100&nbsp;% Noirs de France' (%&nbsp;100 Frantziako beltzak) izenburua zuena.

Erreportaje asko egin izan ditu Frantziako prentsarentzat, hala nola Bahraingo emakumeez, Tunisiako arrazismoaz *Les Inrocks* aldizkarian edo Black Lives Matter mugimenduaz *Libération* egunkarian.

Rokhaya Diallok artikuluak idatzi izan ditu nazioarteko prentsan: *The Washington Post* ('Global Opinions' atalean sartu zen 2020ko abuztuaren 24an), *The Guardian*, *Al Jazeera*, edo *TRT World* kate publiko turkiarra. Bere ikuspuntuak eman izan ditu arrazismoaren, sexismoaren eta islamofobiaren arazoen gainean, eta, hori dela eta, *Franc-Tireur* egunkariak leporatu izan dio "ongi egitea frantses laikotasunarekin haserre dauden herrialde askoren aldeko propaganda".

### Irratia 
2009tik kronikagilea izan zen RTL irratian, eta, 2011tik, *Fresh Cultures* saioa aurkeztu zuen ''Mouv'*-en. *Canal+* katearentzat eta *Mouv'* irratiarentzako kronika baterako, 2011ko irailean, Washingtonen egin zen Black Congress Caucus-en urteko bilerara joan zen —AEBetako Kongresuko talde parlamentario bat, beltzen aldeko eskubide zibikoen aldeko borrokaren garaian sortu zutena parlamentario beltzak biltzeko—.

2018ko iralean, *Kiffe ta race* podcasta sortu zuen, Grace Lyrekin, *Binge Audio* plataforman emana.

### Telebista 
2009tik 2013ra, kronikagilea izan zen Canal+ kateko *La Matinale* saioan.

2011 eta 2013 artean, LCP katean *Égaux mais pas trop* (Berdinak baina ez gehiegi) hilean behingo saioaren 18 atal prestatu eta aurkeztu zituen, Gizarte Kohesiorako eta Aukera Berdintasunerako Agentzia Nazionalaren laguntzarekin lankidetzan. Saioa 2014an kendu zuten kate parlamentarioko parrillatik. Caroline Fourestek idatzi zuen Rokhaya Diallok atseginez elkarrizketatu zituela Dieudonné eta Alain Soral, 2012ko abuztuaren 9an.

2014ko abenduaren 6tik 2015eko maiatzaren 31ra, Mediaparten, *Alter-égaux* izeneko seriearen sei emanaldi aurkeztu zituen, "desberdinkeriei eta berdintasunari, arrazari eta arrazakeriari, diskriminazioari eta asertibitateari buruzkoak". Hauek gonbidatu zituen: Jean-Loup Amselle; Dominique Sopo; Nadia Geerts; Caroline De Haas; Raphaël Glucksmann, eta James Cohen.

2017ko uztailean, Diallo C8 kateko *Touche pas à mon poste!* (Ez ukitu nire postua!) saioan kronikagile hasi izana aipatu zuen prentsak, eta esan zuen Diallo saioan hasteak zerikusia izan ei zuela saio hartako Cyril Hanouna aurkezleari "ohar homofobo, arrazista eta sexistengatik" egindako kritiken ondoren 2016-2017 denboraldian, ildoa aldatu nahi izatearekin. "Programak bere oinarrizko balioak eta balio entretenigarriak mantenduko ditu, baina mailaz igoko da", ziurtatu zion aurkezleak *Challenges* aldizkariari. Rokhaya Diallok beste fitxaketa berri batzuen ondoan jardun zuen, hala nola Rachid Arhab, kazetaria eta *France 2* kateko albistegietako aurkezlea eta Ikus-entzunezkoen Kontseilu Goreneko (CSA) kide ohia; Louis Morin, *Petit Journal* egunkariko langile ohia; edo Renaud Revel, *L'Expresseko* editore ohia eta *Le Journal du* *Dimanche* egunkariko baliabidearen ataleko arduraduna. Kontratazio hark ezustea eragin zuen sare sozialetan, saioa "lerratze diskriminatzaileek markatuta" baitzegoen. Rokhaya Diallok honela azaldu zion postua onartzeko hautua *Libération* egunkariari: "*Touche pas à mon poste!* saioko publikoa publiko herrikoia da, ez da komunikabideek mimatutako publikoa, eta ez da errespetatua dagoela iruditzen zaidan publikoa". Denboraldi bakarra egin zuen bertan.

BET (Black Entertainment Television) kateko *BET Buzz* saioko aurkezlea ere izan zen, Raphäl Yemekin batera, 2016tik. Frantziako kultura beltzari buruzko saioak ematen ditu BETek. Bertan, astero, ordu erdiko magazin *people* eta *lifestyle* bat aurkeztu zuen.

2018ko irailetik aurrera, *24H Pujadas* saioan parte hartu zuen, LCI katean, astean behin. Gaurkotasun politiko eta sozialeko gaiak jorratzen zituen, gonbidatuekin eta beste kronikagileekin batera.

*Le Monde*n, Benoît Thieulinek, Netscouade-ren sortzaileak, zera adierazi zuen 2018ko urtarrilean: "DIallo argia da, adoretsua, ona da telebistan. Hurbilekoa den zerbait gorpuzten du. Hobe esan, biharko belaunaldiak gorpuzten ditu".

## Posizionatzeak 
### Antiarrazismoa, "estatu-arrazismoa" 
Rokhaya Diallok adierazi zuen arrazismoaren aurka engaiatu zela "2005eko urrian, Clichy-sous-Boisen, Zyed Benna eta Bouna Traoré erail zituztenean, auzo pobreetako bi gazte, poliziak jazarriak". *Libération* egunkariaren arabera, Diallo "oraindik minoritarioa" zen joera antiarrazistaren figura mediatikoa da Frantzian, ez duena gehiago sinesten "promesa unibertsalistan", "mediatikoki gorpuztua pertsona ezagun aski gazteek, gehienak immigrazioaren bigarren belaunaldikoak, hala nola Sihame Assbague, Rokhaya Diallo edo Marwan Muhammad". *The New York Times'' egunkariaren arabera, Diallo da "Frantzian arrazismoaren aurka altxatu den ahots garrantzitsuenetarik".

2010ean, nortasun nazionalaren gaineko eztabaidaren testuinguruan, 'L'appel à une République multiculturelle et post-raciale' (Errepublika kulturanitza eta postarrazial baten aldeko deia) sinatu zuen —Lilian Thuram, François Durpaire, Marc Cheb Sun eta Pascal Blanchardekin—, zeina, *Le Monde*ren arabera, "aldaketarako deia baita, frantses gizarteari egindako gonbidapena gizarte hori den bezalakoxea onartzeko, hots, anitza".

2013an, arrazismoaren aurkako elkarteen aurka agertu zen, hala nola SOS Racisme eta LICRA, eta "zuri intelektualen klubak, terrenaletik eta auzo herrikoietatik deskonektatuak" daudela akusatu zien.

2017ko abenduan, Nazio Batuen tribunara gonbidatu zuten munduko afrikar etorkinen aurkako diskriminazioen inguruan antolatutako adituen bilera batean hitz egitera, eta han salatu zuen Frantzian "estatu-arrazakeria" zegoela, "batez ere afrikar ondorengoen aurkako" polizia-indarkerien bidez gauzatzen dena.

Jane Weston eta David Vauclair unibertsitariek "arrazismoaren aurkako ekintzaile eta komunitaristatzat" jo zuten Diallo. Laurent Bouvet politologoak gai berari buruz zioen "erabateko nahasmenean gaudela, eta 'estatu-arrazismoa' adierazpidea erabiltzeko moduak, hain zuzen, pentsarazten duela estatua arrazista dela. Hori guztiz zentzugabea da, noski. Argi dago Estatu Batuetako hegoaldeko estatuetan apartheid erregimena [...] edo arraza-segregazioa "estatu arrazakeria" dela esan daitekeela. Baina hemen ikusten da beste zerbaiti buruz ari garela". Laurent Bouvetek onartu zuen "arrazakeria egon daitekeela estatuko zenbait agenteren aldetik (botere publikoarena, zentzu zabalean)", eta uste zuen, gehienetan, hori zigortua dela, eta "arrazakeriaren aurkako borroka, oro har, gaur egun ondo errotutako politika publikoa dela, zorionez. Nahiz eta beti gehiago eta hobeto egin daitekeen. Hori da, funtsean, DILCRAHren eginkizuna (délégation interministérielle à la lutte contre le racisme, l'antisémitisme et la haine anti-LGBT/arrazosmoaren, antisemitismoaren eta antiLGBTren aurka borrokatzeko ministerioarteko delegazioa)”.

### Polizia-indarkeriaren aurka 
Pariseko Marche de la dignité (Duintasunaren Martxa) babestu zuen, eta bertan parte hartu, 2015eko urriaren 31n. Martxa hura Amal Bentounsiren ekimenez ('Urgence notre police assassine' kolektiboa –Larrialdia, gure poliziak erailtzen du–) eta Marche des femmes pour la Dignité –Mafed– (Duintasunaren aldeko Emakumeen Martxa) kolektiboaren ekimenez antolatu zen, Marche pour l'égalité et contre le racisme (Berdintasunaren aldeko eta Arrazakeriaren aurkako Martxa) egin eta hogeita hamabi urtera egin zen, eta Clichy-sous-Bois-en Zyed Benna eta Bouna Traoré gazteak hil eta hamar urtera; izan ere, Dialloren iritziz, "immigrazio postkolonialaren ondorengoek eta auzo herrikoietakoek gero eta gehiago jasaten dituzte poliziaren indarkeria eta erasoak, diskriminazio sistematikoak, umiliazioak eta prekarizazio antolatua. “Bigarren mailako frantses” horiei ematen zaien tratu bereiziaren jatorrian garatzen eta berresten da benetako estatu-arrazakeria, zeinak, batez ere, musulmanak, beltzak eta ijitoak kolpatzen baititu”. *Le Monden* ustez, elkarretaratze hark "antiarrazismoaren berrikuntza eta erradikalizazioa" markatu zuen, giza eskubideen erakundeekin eta ezker tradizionalarekin haustura markatuz, zeinak moralaren eta balioen eremuan kokatu baitzuten arrazismoaren aurkako borroka. Orduan, 2015ean baztertutako erakundeei aukera eman zitzaien (lehen lerroko militanteen iritziaren aurka), hala nola MRAP, CGT, LDH edo PCF, bat egiteko 2017ko martxoaren 19an antolatutako bigarren martxa batekin, Aulnay-sous-Boiseko 'Theo afera' gertatu eta hilabetera; 7.500 pertsona inguru bildu ziren. Ondoren, Beaumont-sur-Oisen manifestatu zen Diallo, Adama Traoréren familiaren alde.

### Udaleku dekoloniala 
Rokhaya Diallok udalekuak antolatzea defendatzen du, elkartze horietako batzuk "pertsona *arrazializatuei* bakarrik irekitzea, haien jatorriagatik diskiminatuta daudela uste duten horiei. hain zuzen […]". Hori justifikatzeko, aipatzen du "bortxa arrazistaren biktimak haien artean elkartu nahi izatea, zenbait orduz, lasaitasunean". Ez-mistotasuna errebindikatzen du kausa antiarrazista eta feministen aldeko tresna politiko gisa; bere iritziz, horrek ahalbidetzen du, besteak beste, "estatu-arrazismotik" babestea. Gai horretaz, artikulu bat idatzi zuen *Slate.fr*-en: "Bilera afrofeminista ez-mistoen asmoa ez da, inola ere, behin betiko gizarte proiektu segregatzaile bat proposatzea, gertaera puntual baten behin-behinekotasunaren barruan kokatzen baitira. Partaideei ihesbide bat eskaintzen diete, arnasgune bat gizarte zapaltzaile batean". Hainbat artikulutan ikuspegi horren aurka egin zuten edo zalantzan jarri zuten, jarrera hori komunitarioa dela iritzita.
### Komunitarismoa 
2011ko ekainean, Diallok komunitarismoari buruz duen iritzia argitaratu zue*n La revue du projet* aldizkariak —Frantziako alderdi komunistarena (PCF)—, izenburu honen pean: ''Le «communautarisme», c'est mal?'' (Komunitarismoa, gaizki dago?). Zera zioen:"Harrigarriena da 'komunitateak', antierrepublikanismoaren akusaziopean estigmatizatzen direnak, ez direla existitzen! Elkarte batean pertsona beltzak bildu daitezke ez komunitate bateko izatearen pean, ezpada bizi izandako bizipen berdin batek bultzatuta: beltza izatea Frantzian. Bestalde, 'komunitario' eta 'komunitarista' terminoak askotan nahasten dira: komunitarismoa da separatismoa xede duen jarrera politiko bat. Aldiz, talde komunitarioek zer eskatzen dute Errepublikan sartzea besterik? […] Harrigarriki, talde komunitarioak ez dira beti gutxietsi izan, are, zenbaitetan, diskurtso bikoitza eragin izan dute. Eraso anti-komunitaristek pertsona beltzak eta magrebiarrak dituzte ituan. Jatorri portugaldarra, txinatarra edo judua dutenak –baita Auverniarrak ere, zeinen antolaketa soziala, ekonomikoa edo kulturala, pertenentzia komunitarioak markatua sarritan, oso ikusgarria den esfera publikoan– kritika orotatik at uzten dira."

### Afrofeminista, feminismo intersekzionala eta «dekoloniala» 
Rokhaya Diallok honela definitzen du bere burua: "Feminista intersekzionala eta dekoloniala". *Les Inrocks* egunkarirako egindako elkarrizketa batean, 2017an, hau adierazi zuen: "Beti izan naiz sexismoaz kontziente, arrazakeria baino prepotenteagoa iruditzen zitzaidan nire ingurunean. Helduarora arte ez zidaten nire azalaren koloreari buruzko erreferentziarik egin. Nire auzoan, zuria ez izatea ez zen arazoa; gizonen eta emakumeen arteko desberdintasuna, berriz, bai."

Mugimendu afrofeminista ez-mistoetatik, hala nola Mwasi kolektiboa, eta feminismo intersekzionaletik hurbil dago, zeinak baitio opresio eta menderakuntza bat anitza izan daitekeela (sexua, klasea, arraza…).

Feminismo unibertsalista baztertzen du, eta feminismo identitarioago batetik hurbil dago: afrofeminismoa, feminismo islamiarra. *Deuxième page* (Bigarren orrialdea) webzinerako egindako elkarrizketa batean, hau azaldu zuen: "Niretzat, 'feminista' hitzak, modu inplizituan, gutxiengo izendapen horiek guztiak jasotzen ditu. era berean, feminismo tradizionala (hala nola Osez le féminisme!, Les Chiennes de garde elkarteak) oso "zuria" eta burgesa dela deitoratzen du, eta ez ditu kontuan hartzen zenbait emakumeren arazo espezifikoak, bereziki beltzenak, musulmanenak edo minoritateetakoenak. Hala dio, adibidez: "Ekintza islamofobo gehien-gehienak emakume belodunei egiten zaizkie, eta, beraz, argi eta garbi sexistak dira. Alabaina, horrek ez du inolako erreakziorik pizten elkarte feminista tradizionaletan". Bere borroka feministaren jatorria eta islamofobiaren aurkakoa azaltzeko, zera adierazi zuen: "Emakume musulman belodunen mailan arazo bat dago: aurka egin nahi zaie. Estaltzeagatik sexismoaren biktima badira ere, batzuek dioten bezala, ezin da biktima bat zigortu".

2013an, “Le féminisme à l’épreuve du multiculturalisme” (Feminismoa multikulturalismoaren aurka) izenburuaren pean argitaratutako artikuluan, Rokhaya Diallok adierazi zuenez, "feminismoa menderatzeko tresnak edo trabak dira bai zapia eta bai gona edo takoi altuak eramatea ere”. Baieztapen hori justifikatzeko, zera esan zuen: batetik, hein berekoak dira emakume musulmanen janzkera eta mendebaldeko gizarteetan gizonen eta emakumeen janzteko era ezberdinak ("Gizarte batean bizi gara, non erabat onartuta dagoen gizonak eta emakumeak ezberdin janztea. Gizon ez-musulmanak eta emakume ez-musulmanak denda ezberdinetan janzten dira […]"), eta, bestalde, ez da arreta bera jartzen, genero-harremanen hertsapen ez-esplizituaren pean, arropa deserosoak janzten dituzten edo kirurgia estetikora jotzen duten emakumeen sufrimenduan. Oro har, salatzen du emakume guztiek oro har jasaten dituztela hertsapenak, baina minoritateetako emakumeek jasaten ei dituztenetan fokalizatzen dela ("geometria aldakorreko feminismoa" deitzen diona), hala nola bikote-bortxa, publizitate sexista, politikan emakumeek duten azpi-errepresentazioa; hipokritatzat jotzen du fokalizazio hori. Bereizkeria horren erakusle da mendebaldeko feministek "emakume afganiarren edo irandarren eredua trabarik gabe" berenganatu izana "beloa janzten duten frantziarrak erruduntzeko, batere kezkatu gabe Bushen aroaren azpian emakumeen eskubideek jasan duten atzerakadaz."

2015eko otsailean, Emakumeen eta Gizonen Berdintasunaren aldeko Astean, Frédérique Calandra Parisko 20. barrutiko PSko alkateak Rokhaya Diallori ukatu egin zion emakumeen aurkako indarkeriei buruz hitz egitera etortzeko eskubidea. Bere erabakiaren inguruan, hau adierazi zuen: “Rokhaya Dialloren ikuspuntuak ezin du feminismoa irudikatu. Ni artzapezpiku izateko beste egina da Diallo feminismoarentzat. Kasurik onenean, ez da tentel baliagarri bat besterik integrismo musulmanarentzat, eta, kasurik txarrenean, Tariq Ramadanen sudur-faltsu edo estalgarri bat da". Gainera, zera esan zuen: "Egun batez, Diallo andreak eztabaidatu nahi badu, ez dago arazorik: txikitu egingo dut!". Rokhaya Diallo, azkenik, 20. barrutiko areto txiki batean mintzatu zen, besteak beste, sexu-erasoen aurkako tratu diskriminatzaileari buruz, eta ehun pertsona baino gehiago joan zitzaizkion entzutera. 2018ko irailean, Frédérique Calandrak bere udalak jaialdi bati emandako dirulaguntza bat ere ezabatu zuen, Diallo bertara gonbidatua zegoelako.

2015ean, Caroline Foures saiakeragileak zera idatzi zuen:«Rokhaya Dialloren arabera, ez da inoiz hertsapen patriarkala eta integrista salatzeko unea, ezta norbera biktima eta musulmana izanda ere. Bere 'feminismoa' erabiltzen du integrismoari aurre egiten dioten kultura musulmaneko feministez –batzuetan, haien biziarekin ordaintzen dutena– trufatzeko, 'best-sellerrak' saldu nahi izateaz akusatzen ditu. Bere borroka nagusia, 'feminista' gisa, beloa berrezartzea eta laikoak erasotzea da.»*Le Monde*ren arabera, euren burua 'afrofeminista' edo 'feminista dekolonial' gisa izendatuta, haien borrokatzeko moduak "militante historikoak nahasten" ditu. Egunkariak *Les Indivisibles*eko sortzaile izan zenetakoa aipatzen du, zeinak honela laburbiltzen baitu: "Mugimendu horren helburua da lehen interesdunek hitza hartzea beraiei dagozkien gaietan"; Elsa Dorlin filosofoak zera dio: "Gaur egun, erantzun egiten zaio –arrazoi osoz– emakume zuriek erabakitzeari zein den emakume guztiak emantzipatzeko modu egokia"; Maboula Soumahoro akademikoak dio, halaber, ohartzen dela feminismo dekolonialak Atlantikoaz bestalde aurkitzen dituela iturriak, eta haren teoria eta lexikoa maileguan hartzen dituela eta Angela Davis bezalako pertsona ospetsuen borrokan inspiratzen dela. Era berean, Estatu Batuetan garatu zen 'intersekzionalitatearen' kontzeptua, zeinak biltzen baititu diskriminazio-mota asko (etnikoa, sexuala, soziala eta abar).

### Islamofobia 
2010eko identitate nazionalari buruzko eztabaidan, Rokhaya Diallo eta bere elkartea islamofobia salatzen zentratu ziren gero eta gehiago: eztabaida publikoak, Michel Collonekin islamofobiari buruzko hitzaldietan parte hartzea, eta Frantziako eskola publikoetan zeinu erlijiosoei buruzko legea zalantzan jartzea. Azken hori jartzen zuen "kultura anitzeko errepublika baterako 100 proposamen zehatzen" artean.
### Bestelakoak 
2012ko abenduan, ezkontzeko aukera bikote guztiei zabaltzen dien lege-proiektuaren aldeko manifestazioan parte hartu zuen, eta, bertan, pertsona beltz gutxi zela azpimarratu zuen.

2015eko azaroaren 30ean, *Appel des 58* (58en deia) sinatu zutenen artean zen: "Larrialdi egoeran manifestazioa eginen dugu".

Aurreratutako 2024ko hauteskunde legegileen ondoren, Parisko Errepublikaren plazako elkarretaratzean parte hartu zuen, eta "woke izateaz harro" zegoela adierazi zuen. Hurrengo egunean, *BFMTV*n esan zuen "itsutu" egin zuela Nouveau Front populairen familia-argazkiak, ez baitzen ageri "zuriak ez diren pertsona nahikorik". Ekintzailearen aurkako salaketa ugari eragin zituen adierazpen hark, kutsu "arrazistako" eta "arrazializatua" zuelako.

## Polemikak 
### Errepublikako Indigenekiko hurbiltasuna 
Rokhaya Diallo sarri-sarri kritikatu izan dute Errepublikako Indigenen mugimenduarekin izan duen harremanengatik; 2000ko urteetan, harreman haien ondorioz ezagutu zituen ikasketa "dekolonialak".

Bere lagunetako batek, Pascal Blanchard historialariak, adierazi zuen nora irensten ahal duen "Indigenen salda", zeintzuek "dena nahasten baitute iragan kolonialeko herentzien izenean" eta nola elkarrekin-bizitzea aldarrikatzen duen norbait ideia horren "antitesia" direnekin elkartu daitekeen.

2018an, Houria Bouteldjaren *Les Blancs, les Juifs et nous* (Zuriak, Juduak eta gu) liburuaren inguruan galdetu zioten Diallori, eta hark erantzuen zuen ez zuela irakurria eta "ez zuela kritika bakar bat egingo, bere tesi arrazialistetatik urrun mantenduz".
### Ben Ladenen aldeko adierazpena 
2010eko urriaren 27an, *RTL* telebista-katean, *On refait le monde* (Mundua berregiten dugu) saioko eztabaida batean, zera adierazi zuen: "Bin Ladenek Frantziako politikari buruz dioena ez da faltsua" eta "gu mehatxatzeko argudioak eman dizkiogu" Frantziako tropa militarrak Afganistandik ez erretiratzea defendatu dugunean, zeren Bin Ladenek berak exijitu zuen horiek erretiratzea Frantziari egindako mehatxuetan.
### *Charlie Hebdo*ren aurkako atentatuak, 2011ko azaroa 
Rokhaya Diallok Errepublikako Indigenen alderdiak bultzatutako eskaera bat sinatu zuen, 2011ko azaroaren 1etik 2rako gaueko atentatuaren biharamunean *Charlie Hebdo* egunkari satirikoari emandako babesa salatzeko; gau hartan, molotov koktel batek astekariaren lokalak erre zituen.

Testuak zioen adierazpen askatasuna mehatxupean zuela, gehienbat, musulmanen zapia janztearen aurkako "estatu nazional-laiko" baten legeak. "Estatu nazional-laikoa" esatean, Laurent Bouvet Paris-Saclay Unibertsitateko zientzia politikoko irakasle eta Udaberri Errepublikanoaren sortzaileetakoak ulertu zuen Estatu nazionalsozialistarekiko analogia gisa. Jack Dion kazetaria *Marianne* aldizkarian adierazi zuenez, Rokhaya Diallok "islamismoko alfer ergel batzuekin" batera sinatu zuen testu hura.

2015eko urtarrileko atentatuen ostean, zenbait hedabidek zutabe hura aipatu zuten berriro, eta Rokhaya Diallori aurpegiratu zioten hura sinatu izana; azalpen hauek eman zituen Diallok: "Ez nuen neurtu mehatxuaren errealitatea. Konfiantza sentitu nuen, sinatu egin nuen. Inoiz ez nuen sinatuko, noski, 2015eko atentatuen ondoren halako testurik. Charlie izatea *Charlie Hebdo*ren ildoarekin bat egitea bada, orduan ni ez naiz Charlie. Atentatuak gaitzestea bada, aldiz, Charlie naiz".

2015eko urtarrileko atentatuen epaiketan, 2020ko irailaren 9an, *Charlie Hebdo*-ren zuzendari den Laurent Sourisseauk, *Riss* ezizena duenak, bere testigantzan azaldu zuen  egunkariaren aurkako akusazio gisa sentitu zuelaRokhaya Diallok "sutea gertatu eta lau egunera" abiatutako eskaera.

2020ko urrian, *Arte* telebista-kateko *28 minutes* saioan, gai honen inguruko eztabaida bat egin zuten: "L'homme blanc est-il forcément coupable?" (Gizon zuria al da erruduna bai ala bai?), eta, bertan, Pascal Brucknerrek, aurrez aurre, Diallori leporatu zion "*Charlie Hebdo*ko hamabiren heriotza" eragin izana, "*Charlie Hebdo*ren aurkako gorrotoa sustatu eta hiltzaileen besoa armatu" baitzuen bere hitzekin. Diallok idazlea difamazioagatik auzitara eramatea erabaki zuen, baina, epaiketaren amaieran, auzitegiak Bruckner absolbitu egin zuen, ebatzita idazleak ez zituela gainditu "interes publikoko" eztabaida batean adierazpen askatasunaren mugak. Helegitea ere ezetsi egin zuten, izan ere, auzitegiaren ustez, "egia bazen ere Pascal Brucknerrek bere ikuspuntua berretsi zuela eta behin eta berriz errepikatu zuela, (...) kondena bat emateak, zibila izanda ere, adierazpen askatasunaren aurkako eraso neurrigabea zatekeen".

### Karen Attiah kazetariaren informazio faltsuari buruzko afera 
2020ko azaroaren 21ean, Karen Attiah *The Washington Post*eko kazetari afro-amerikar zutabegileak txio bat argitaratu zuen Shireen Mazari ministro pakistandarraren hitzetan oinarrituta, zeinak Frantziako presidenteari leporatu zion "musulmanei egitea naziek juduei egiten zietena", baieztatuz Emmanuel Macron haur musulmanak fitxatzeko prest egongo zela: "Hedabide jeneralistek Macron aurkeztu nahi izan zuten Frantzia Marine Le Penengandik salbatu zuen pertsona bezala. Orain, eskola-ume musulman guztiei identifikazio-zenbaki bat eman nahi die". Alta, informazio hori faltsua zen, eta Eliseoak eta Frantziako ministro askok berehala salatu zuten. Nahiz eta hanka sartu eta egindako akatsarengatik zalantzarik egin gabe barkamena eskatu, Karen Attiahk Rokhaya Dialloren babesa jaso zuen, zeinak txio bat argitaratu zuen "AEBetako hedabideak" txalotzeko, eta "pertsona ez-zurien adierazpenen babesgabetasuna adierazteko"; txio hura jasaezintzat jo zuten Frantziako elite zuriek. Diallok "patetikotzat eta gezurtzat" jo zuen Patrick Cohenek, auziaren nondik norakoen berri emateko, *France* *5* kateko *C à vous* saioan egindako kronika, zeinak "militante identitario" gisa aurkeztu zuen Diallo.

### Kontseilu Nazional Digital (CNNum) osoaren dimisioa 
2017ko abenduaren 11n, gobernuak ofizialki martxan ezarri zuen Kontseilu Nazional Digitala (CNNum), Rokhaya Diallo bere kideen artean zela. Hiru egun geroago, Mounir Mahjoubi CNNum-eko estatu-idazkariak kargua uztea eskatu zuen —"mezu asko jaso izanagatik izendapen horrekin haserre"—. Mounir Mahjoubiren arabera, kontseiluak "lasaitasuna behar du lan egiteko, eta bere osaetari buruzko azken iritziek nabarmentzen dute baldintza horiek ez direla guztiz betetzen". Zenbait pertsona ezagunek, Valérie Boyer Rodanoren Ahoak eskualdeko Errepublikanoak-eko diputatuak adibidez, Rokhaya Diallori aurpegiratu zion "nortasun zatitzailea" izatea. Giza Eskubideen Ligak Diallo babestu zuen, zeinak, komunikatu batean, "erabaki kezkagarria" hartu izana salatu zuen, hala nola "pertsona baten parte-hartzea debekatzea bere pentsamendua adierazteagatik", eta, zera gaineratu zuen: "Demokrazia batean, estatuak iritzi-aniztasuna errespetatu behar du, ekintza publikoa pentsatzeko eta hura aberasteko".

Rokhaya Diallo CNNum-etik kentzeak Marie Ekeland presidentearen dimisioa ekarri zuen, zeinak adierazi baitzuen "Rokhaya Diallo eta Axiomi egindako karikaturekin harrituta zegoela, ez dutelako zerikusirik benetan direnarekin"; gero, ia kide guztiek dimisionatu zuten. Jean Baubérot-en aburuz, Diallo baztertzea XXI. mendeko historialariek Frantziako Errepublikak behin eta berriz etnizatu izanaren aztarna gisa gordeko duten gertaera da.

*The New York Times*ek 2017ko abenduaren 28an argitaratu zuen editorialean ("Frantziak huts egiten du arrazismoari aurre egitean"), Frantzian "arrazakeria instituzionala" dagoela iritzi zion, eta "ideal errepublikano unibertsalista frantsesari egindako irain" gisa kalifikatu zuen; haren ustez "Macron jauna saiatu da lider ireki eta etorkizunera begira dagoen baten irudia ematen", eta "afera hau irudi horren gaineko orban bat da, eta erakusten du Frantziak arrazismoari buruzko eztabaida bat irekitzeko duen premia larria". Céline Pinak ere bere iritzia plazaratu zuen idatziz: "Uste izan bada Rokhaya Diallo ez dela egokia instantzia administratibo horren parte izateko, ez da beltza delako, baizik eta bere arrazismo propioagatik, sexismoagatik eta mugimendu islamistarekiko duen hurbiltasunagatik". Diallok auzibide bat ireki zion Pinari, baita *Le Figaro* hedabidearen zuzendariari ere, "irain publikoagatik"; 2021eko azaroan galdu egin zuen, Parisko Auzitegi Korrekzionalak ebatzi baitzuen Céline Pinak erreklamatzailearen hautu okerretan oinarritu zituela bere hitzak, besteak beste, gai hauen inguruan zituen iritzietan: beloa, *Charlie Hebdo*ren erredakzioko lokalen sutean edo "zuriei debekatutako udaleku dekolonialetan" parte hartzea. Zera argudiatu zuen epaitegiak: "Epaitegi honen zentzua da frogatzea Rokhaya Diallo CNNum-etik bota izana bere aukera okerrengatik —nagusiena iritzi sexistak izatea— eta Frantziako eztabaida publikoan posizio arrazialistak eta arrazistak agertzeagatik izan dela; hori gertakari baten argudioa da".
## Ekintzak justizian 
Samir izeneko txiolari batek, 2013ko ekainaren 15ean argitaratutako txio batean, bortxatzeaz mehatxatu zuen; 2014eko urtarrilean, kondenatu zuten: 1.000 euroko isuna ezarri zioten, eta etendako zigorragatik 1.400 eta Diallori eragindako kalteordain gisa beste 1.000. Eraso haren ostean, dokumental bat egin zuen sare sozialetan adierazten diren bortizkeriak hobeto ulertzeko: *Les Réseaux de la haine* (Gorrotoaren sareak).

2020ko abenduaren 21ean, salaketa aurkeztu zuen Sud Radioko entzule baten aurka, zeinak bere aurkako irain arrazistak zabaldu zituen *Les vraies voix* (Benetako ahotsak) saioan; saio hartan zeuden Philippe Bilgerrek, Céline Pinak, Jean Doridot psikologoak eta Philippe Rossi aurkezleak ez zuten esku hartu bere alde egiteko. Aitzitik, Philippe Bilgerrek zera adierazi zuen: "Kontuz, Danièle Obonok errieta egingo dizu". Ikusentzunen Kontseilu Nagusiak (CSA) adierazi zuen afera esku artean hartu zuela.

Raphaël Enthoven filosofoak justiziaren aurrera eraman zuen Rokhaya Diallo, zeinak Twitterren idatzi baitzuen "jazarletzat jotako gizon bat dela". Hori dela eta, 2021eko azaroan, inkulpatu zuten, baina argudiatuta 2017ko irailetik 2022ko urtarrilera bitartean Diallo 478 aldiz aipatu zutela Twitterren egindako kritiketan, 2023ko azaroan errugabetu zuten. Raphaël Enthovenen abokatuak iragarri zuen errekurtsoa aurkeztuko zuela.

"Kazetaria eta giza eskubideen defendatzailea den Rokhaya Diallo andrearen aurkako jazarpen eta difamazio forma ezberdinei buruz jasotako informazioa dela eta", Mary Lawlor, Nazio Batuen Erakundeko Giza Eskubideen Defentsarako txostengileak, 2023ko irailaren 25ean, NBEko beste aditu batzuekin batera, komunikatu bat sinatu zuen Rokhaya Diallok Frantzian jasandako jazarpenaz kezka agertzeko, eta "kezka handia adierazi zuen Diallo andrearen aurkako epaitegietako jazarpen, jarraipen, intimidazio eta difamazioengatik".

## Sariak 
* 2012ko urtarrilaren 21ean, Rokhaya Diallok Arrazakeriaren eta Diskriminazioaren aurkako Borrokaren saria jaso zuen, COJEP (Justizia, Berdintasuna eta Bakearen aldeko Kontseilua) nazioarteko GKEak emana
* 2014an, #LabComWomen saria irabazi zuen Eskuzabaltasuna kategorian, TF1ek emana.
* 2015eko martxoan, *Les Marches de la liberté* dokumentalagatik, Frantziaren nortasuna zalantzan jarriz AEBetako lider gazteen prismatik, film dokumental onenaren saria jaso zuen Guadalupeko (FEMI) eskualdeko eta nazioarteko zinema jaialdian.
* 2016an, Londreseko European Diversity Awards sarien ekitaldian, sari bat eman zioten, "Urteko kazetaria" kategorian egindako lana omentzeko.
* 2021ean, *Politico* hedabideak Europako hogeita zortzi pertsonalitate europar boteretsuenen artean sailkatu zuen, "Disrupteurs" kategorian bereiziz.

## Filmografia 
* 2013: *Les Marches de la liberté*, France Ô katearentzako egindako dokumentala
* 2014: *Les Réseaux de la haine*, LCP/AN eta France 3 - IDF kateentzako egindako dokumentala, Mélissa Theuriauk ekoitzia
* 2014-2015: ''Frères d'armes'', série télévisée historique de Rachid Bouchareb eta Pascal Blanchard; présentation de Charles N'Tchoréré
* 2016: ''De Paris à Ferguson: coupables d'être noirs*, France Ô katearentzako egindako dokumentala
* 2016: *USA: la recette caribéenne du succès*, production Rok’nProd/ Smooth and Sidle/ Real Eyes
* 2020: *Où sont les Noirs?*, dokumentala, Redstone / Les Bons Clients-ek ekoitzia
* 2021: *La Parisienne démystifiée'', De l'Autre Côté du Périph'-ek ekoitzitako dokumentala, France 3 Paris-Île-de-France eta TV5 Monde kateentzat
* 2021: *Bootyful*, La Belle Télék ekoitzitako dokumentala

## Telebista-saioak 
* 2009-2013: *La Matinale*, Canal+ katean
* 2011-2013: *Égaux mais pas trop*, LCP katean
* 2013-2017: ''Langue de bois s'abstenir*, D8 katean eta C8 katean
* 2016tik: *BET Buzz*, BET katean
* 2017-2018: *Touche pas à mon poste!*, C8 katean
* 2018-2019: *24 h Pujadas*, LCI katean
* 2020-2022: *Balance ton post!*, C8 katean
* 2023tik: BFM TV kateko editorialista

## Irratia 
* 2009tik: *On refait le monde*, RTL irrati-katean
* 2011tik: *Fresh Cultures'', Le Mouv' irrati-katean

## Argitalpenak 
### Saiakerak 
* ''Racisme: mode d'emploi*, Larousse, «Philosopher» kolekzioa, Vincent Cespedesek zuzendua, 2011  ()
* *Le sexisme? Pas de ça chez nous!*, Christine Delphyren lan kolektibo honetan argitaratua*: et al.*, Syllepse, «Nouvelles Questions Féministes» kolekzioa, 2011, 182 p. ()
* *À nous la France!*, Michel Lafon, 2012
* *La France une et multiculturelle*, Fayard, 2012
* *Comment parler de racisme aux enfants*, Lilian Thuramen hitzaurrea, Le Baron perché, 2013  ()
* *Moi, raciste? Jamais! Scènes de racisme ordinaire*, Virginie Sassoonekin, Flammarion, 2015  ()
* *Comment parler de laïcité aux enfants*, Jean Baubérotekin, Le Baron Perché, 2015  ()
* *Afro!*, Brigitte Sombié argazkilariarekin, Les Arènes, 2015  ()
* *Ne reste pas à ta place!*, Marabout, 2019
* *La France, tu l'aimes ou tu la fermes?*, Textuel, 2019  ()
* *Kiffe ta race*, Grace Lyrekin batera idatzia, éd. Binge Audio Éditions & @editionsfirst, 2022

### Marrazki bizidunak 
* *Pari(S) d'amies*, Kim Consignyrekin, Delcourt, 2015  ()
* *M'explique pas la vie, mec!'', Blachettekin, Marabout, 2020  ()

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak