open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arteka-trabagailu

**Arteka-trabagailua** altzairuz edo aleazio bereziz egindako takoa da, eskalatzaileak segurtasun-gailu gisa erabiltzen duena. Behin harkaitzeko arraila batean sartuz gero, trabatuta geratzen da trakzioaren eraginez. Hala ere, erabili ondoren erraz berreskuratzen da harkaitzetik. Bi mota nagusi daude: mekanikoak (*friend* ere deituak) eta pasiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Avec amour et acharnement

***Avec amour et acharnement*** 2022ko Claire Denis frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Elkar ezagutu zutenean, Sara Françoisekin bizi zen, Jeanen lagun onenarekin. Orain, Jeanek eta Sarak elkar maite dute, eta 10 urte daramate elkarrekin bizitzen. Egun baten, Sarak François ikusiko du kalean. François ez da konturatuko, baina Sarak bizitza bat-batean alda dakiokeela sentituko du.

## Aktoreak 
* Juliette Binoche : Sara
* Vincent Lindon : Jean
* Grégoire Colin : François
* Bulle Ogier : Nelly
* Issa Perica : Marcus
* Mati Diop :  Gabrielle
* Hana Magimel :
* Alice Mesnard : Alice

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pitoi (eskalada)

**Pitoia** eskaladan edo alpinismoan erabiltzen den gailua da. Metalezko xafla bat da, beste muturrean eraztun bat duena, hormetako edo lurreko pitzaduretan mailu batekin hondoratzen dena, eta ainguraketa-puntu gisa balio duena eskalatzaileari erortzea eragozteko edo progresioa ziurtatzeko. Eraztunak mosketoi bat pasatzeko balio du, eta bertatik soka pasatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sparta (2022ko filma)

***Sparta*** 2022ko Ulrich Seidl austriar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. *Rimini* filmaren segida da.

## Sinopsia 
Ewald Errumaniara joan zen bizitzera aspaldi. Orain, eta berrogeitik gora urte dituela, berriro hasi nahi du. Neska-laguna utzi eta barnealdera joango da bizitzera. Inguruko gazteen laguntzarekin, eskola bat gotorleku bihurtuko du. Haurrak pozik eta kezkarik gabe bizi dute bizitza berria. Baina mesfidantza laster piztuko da herrikoen artean.

## Aktoreak 
* Georg Friedrich: Ewald
* Florentina Elena Pop
* Hans-Michael Rehberg: Vater
* Marius Ignat
* Octavian-Nicolae Cocis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Wonder (filma)

***The Wonder*** 2022ko Sebastián Lelio txiletar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Irlandako Midlands eskualdea, 1862. Neskato batek jateari utzi dio, baina bizirik eta egoera onean dago, miraria badirudi ere. Lib Wright erizain ingelesa herri txiki batera eraman dute Anna O'Donnell hamaika urteko neska behatzera. Turista eta erromes ugari biltzen dira hainbat hilabetean ezer jan gabe bizirik iraun duen duen neskatoa ikustera.

## Aktoreak 
* Florence Pugh: Lib Wright
* Tom Burke: William Byrne
* Kíla Lord Cassidy: Anna O'Donnell
* Niamh Algar
* Elaine Cassidy
* Toby Jones
* Ciarán Hinds
* Dermot Crowley
* Brían F. O'Byrne
* David Wilmot

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas Armadaren Errege Institutua eta Behatokia

**Itsas Armadaren Errege Institutua eta Behatokia** (**ROA** izenez ezagutzen dena) ikerketa zientifikoko eta kultura-hedapeneko zentro bat da, Espainiako Itsas Armadari dagokiona eta San Fernando (Cádiz) herrian dago.

Behatoki astronomiko eta geofisiko baten funtzio espezifikoak betetzen ditu, Espainiako Itsas Armadako langile zientifikoen goi-mailako prestakuntza-zentroa izateaz gain eta 30.000 liburuki biltzen dituen liburutegia izateaz gain. Espainiako zentro zientifiko moderno zaharrena eta munduko garrantzitsuenetakotzat hartzen da. Itsas Armadaren Errege Institutua eta Behatokia Cadizeko inguruetako arkitektura neoklasikoaren adibiderik garrantzitsuenetako bat izan zen. ROA eraikina XVIII. mendearen amaieran eraiki zen Torre Alta gainean, eta arkitektura aldetik bere soiltasun eta marraren garbitasun handiagatik nabarmentzen da. ROAren egungo egoitzak aurrekoa ordezkatu zuen, Cádizen kokatua eta behaketa astronomikorako altitude baxukoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Itsas Armadaren Errege Institutuaren eta Behatokiaren webgunea
Azucena Rodríguez

**Azucena Rodríguez** (Madril, Espainia, 1955) zinema-zuzendaria eta gidoilaria da. *Atlas de geografía humana* (2007), *Entre rojas* (1995) eta *Cuéntame cómo pasó* (2001) lanetan parte hartzeagatik ezaguna. 

## Biografia 
Historiako lizentziaduna, gidoilari, zuzendaritzako laguntzaile gisa hasi zen zineman. 1995ean,  egin zuen lehen film luzea, *Entre rojas* (1995). Filmografia nabarmena du zuzendari lanean: "*Giza geografiaren atlasa*" (2007); "*Puede ser divertido*" (1995) "*Entre rojas*" (1995), "*Su primer baile*" (1990) .

Almudena Grandes idazle eta zutabegilea izan zuen lagun *Izquierda Abierta* partidan Kultura Kritikoaren arloko koordinatzailetzan.

### Bizitza pertsonala 
Senarra Francisco Villar Castejón (*La puerta de Alcalá* kantaren konpositorea) da eta María Villar OT 2018ko lehiakidea alaba.

## Filmografia 
### Zuzendari-lana 
* 2013: *Cuéntame cómo pasó* (14ª temporada)
* 2007: *Atlas de Geografía Humana*
* 1999: *Condenadas a entenderse* (TV)
* 1995: *Puede ser divertido/ Entre roja*s

### Gidoilari-lana 
* 2007: *Atlas de Geografía Humana*
* 1995: *Entre rojas*
* 1994: *El detective y la muerte*, Gonzalo Suárezena
* 1991: *Don Juan en los infiernos*

## Sariak 
* Malagako Zinemaldia Giza geografiako Atlasen Sail Ofiziala
* Cinespaña Toulouse jaialdia: Aktorerik onena Giza Geografiako Atlasen eskutik; Aipamen berezia Giza Geografiako Atlasengatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estrasburgoko Arte Moderno eta Garaikidearen Museoa

thumb|290px|Museo barneko korridorea.
**Estrasburgoko Arte Moderno eta Garaikidearen Museoa** () edo **MAMCS** Estrasburgoko arte museoa da, Arte Moderno eta Garaikideko lanak erakusten dituena. 1973an sortu zen eta 1998ko azaroan ireki zituen ateak gaur egungo eraikinak. Arte estilo honetan Frantziako handienetakoa da.

1870. urtetik aurrerako 18.000 artelan inguru ditu. Galeriaz gain udal museoetako arte liburutegia (''Bibliothèque d'art des musées municipaux*), udal museotako liburu denda (*Librairie d'art des musées municipaux*) eta erabilera anitzeko auditorioa ditu banean. Eraikinaren kanpoaldean kafetegia eta terraza zabala daude. Beirazko sabaiak estaltzen duen erdiko korridore baten aldbo bietara kokatzen dira erakusketa gelak. Korridoreak 104 metrotako luzera du eta 22 metrotako altuera. Katedral baten erdiko habeartea irudikatzen du. Sabaiaren gainean Mimmo Paladino italiar artistak eginiko zaldi baten eskultura erraldoia dago. Lau metrotako altuera du eta *Hortus conclusus'' izena du.

## Bildumak 
2022ko martxoaren 28ko inbentarioaren arabea 17.994 artelan daude museoaren barnean. Hauen ratean honako hauek daude: 1.799 margolan, 5.135 marrazki, 905 eskultura, 4.218 inprimazio eta 3.661 argazki. Artelan gehien dituzten artistak Gustave Doré (427 lan), Jean Arp (60 lan), Victor Brauner (38 lan) eta Sophie Taeuber-Arp (29 an) dira.

Hauetaz gain artista oso famatu batzuen lanak ere ikus daitezke. Hauen artean daude Vasili Kandinski, Auguste Rodin, Pablo Picasso, Juan Gris, Paul Klee, Claude Monet, Max Ernst eta Theo van Doesburg.

Alsaziako artisten bilduma ere aipagarria da. Art Nouveau, espresionismoa eta errealismo berria jorratzen dutenak dira besteak beste:  Charles Spindler, René Beeh eta Jean-Désiré Ringel d'Illzach.

## Iruditegia 

Irudi:Monet, Champ d'avoine aux coquelicots ( Musée d'art moderne et contemporain, Strasbourg ).JPG|Claude Monet, ''Champ d'avoine aux coquelicots*.
Irudi:Le Christ quittant le prétoire-Gustave Doré (3).jpg|Gustave Doré, *Le Christ quittant le prétoire''
Irudi:Gris, Nature morte ( Musée d'art moderne et contemporain de Strasbourg ).JPG|Juan Gris, *Still life*
Irudi:Sophie Taeuber-Arp, Composition désaxée à lignes blanches.jpg|Sophie Taeuber-Arp, *Composition désaxée à lignes blanches*
Irudi:Theo van Doesburg 045.jpg|Theo van Doesburg, *Fortunam suam quisque parat*
Irudi:Der Mensch ist der Mund des Herrn, 1918 - Paul Klee.jpg|Paul Klee, *Der Mensch ist der Mund des Herrn*
Irudi:Kandinsky - Drei Elemente (1925).jpg|Vasili Kandinski, *Drei Elemente*
Irudi:Der Denker.jpg|Auguste Rodin, *Pentsalaria*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ángela Irene

**Ángela Irene**, jaiotzez **Irene Ángela Gola** (General Pico, La Pampa, Argentina, 1954ko ekainaren 3a), musika folklorikoko abeslaria da. Aldi berean Eduardo Lagosekin eta Domingo Curarekin batera *Así nos gusta* ikuskizuna aurkeztu zuen. Laurogeiko hamarkadaren bigarren erdian *Canción de caminantes* ikuskizuna sortu zuen, Domingo Cura, Zamba Quipildor, Cacho Tirao eta Chiqui Pereyrarekin.

1990eko hamarkadako lehen urteetan, Ariel Ramírezen eta Félix Lunaren *Mujeres argentinas* lan kontzeptuala aurkeztu zuen Marián Farías Gómezekin batera, Mercedes Sosak 1969an grabatua eta *Latinoamerika Emakumea* ikuskizuna. Afinazio-teknika zorrotz baten jabe da, eta, urteen poderioz, interpretazioari eta sentimenduari lehentasuna eman nahi izan die.Abeslari «konprometitua» da, 1970eko hamarkadan mundua aldatzea amesten zuen gaztetasunarekin, eta Latinoamerika herrialde handia da horretarako.

## Diskografia 
* 1979: *Ariel Ramírez presenta a Ángela Irene*.
* 1982: *La Cantora de Yala*.
* 1993: *Angela Irene*.
* 2008: Soy - BELGRANO NORTE BANATZAILEA

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1977an, Cosquingo Jaialdia irabazi zuen, «Cruz de quebracho»zambarekin.

## Ikus, gainera 
* Argentinako musika folklorikoa
* Argentinako musika folklorikoaren historia
* La Pampa probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*
Estilema

**Estilema** hitza egile baten estiloaren ezaugarri edo konstanteak definitzeko erabiltzen den terminoa da. Estilo-ezaugarri ere deitzen zaio normalean. Estilema eraikuntza formal berezia da, egile baten lanetan errepikatzen dena; bere hizkuntzaren ezaugarria da, bere idazkera literarioarena edo artistikoarena. Estilema batzuk genero, mugimendu, poetika eta garai bateko gustu batzuen ezaugarriak dira, errepikatzen diren elementuak.

## Arlo desberdinetan 
* Hizkuntzalaritzan, autorearen idazteko modua bereizten duen elementu formala edo linguistikoa da (*usus scribendi* deritzona), obra bat idazteko modu partikularra, epikaren kasuan bezala non estilemek ez dute gehiegi aldatzen eta askotan errepikatzen dira, edo herri-poesiaren eta beste literatur genero batzuen estiloan.

* Artean, margolari, eskultore edo arkitekto baten lana defini dezaketen ezaugarri bereizgarriei, edo garai estilistiko baten bereizgarrien multzoari -adibidez, erromaniko, gotiko eta abarreko estiloak- edo bitxiak. Bertako estilo baten ezaugarri bereizgarriak –esaterako Lombardiako erromanikoaren estiloak, etab.– edo mugimendu piktoriko batenak. Arte txikietan, estiloa da dekorazio-estilo baten ezaugarri bereizgarriak une historiko zehatz batean identifikatzen dituena: Erdi Aroko berantiarreko zeramikako "estilo arkaikoaren" estiloak, adibidez.

* Musikan, musika-lanen edo musikarien zeinu bereizgarriei egiten die erreferentzia.

* Gaur egun diseinu industrialaren alorrean ere erabiltzen da, non ohikoagoa den termino estiloa baino egokiagoa den, ekoizpen-lerro jakin baten ezaugarriak adierazteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kronostasia

**Kronostasia** (antzinako grezieratik: *χρόνος*, *kronos*, "denbora" eta *στάσις*, stásis, "egonean") denbora-ilusio mota bat da, non, gertaera berri bat burmuinera heltzen den lehen aldian, badirudi denbora motelago igarotzen dela. Efektu horrek itxurazko iraupena 500 ms-rainokoa izan dezake, eta ikusmen-sistemak gertaerak hauteman baino lehen modelatzen dituela adierazten du.

Ilusio horren adibide arrunt bat erloju geldituaren ilusioa deritzona da, non erloju analogiko baten segundoen orratza luzaroan geldi egoten dela ematen duen lehen aldiz begiratzen denean.

Ilusio hori entzumenaren eta ukimenaren esparruan ere gerta daiteke. Adibidez, azterketa batek iradokitzen du norbaitek telefono baten bidez dei-tonu bat entzuten duenean, entzungailua belarri batetik bestera behin eta berriz aldatzen duen bitartean, deia egiten duenak tonuen arteko iraupena handitzen dela iruditzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malaspina espedizioa

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Rutas_de_la_expedici%C3%B3n_Malaspina_%281789-1794%29.svg/220px-Rutas_de_la_expedici%C3%B3n_Malaspina_%281789-1794%29.svg.png|thumb| Malaspinak Espainiako inperioko lurraldeetan zehar egindako ibilbidearen mapa
**Munduaren inguruko bidaia politiko-zientifikoa**, **Malaspina** edo **Malaspina-Bustamante Espedizioa** izenez ezagunagoa, Alejandro Malaspina eta José de Bustamante y Guerraren omenez, Espainiako Koroak finantzatutako espedizioa izan zen Karlos IV.aren Ilustrazio garaian. Espedizioak 1789-1794 bitartean iraun zuen. Amerika osoko kostaldeetan ibili zen Buenos Airesetik Alaskara, Filipinetara eta Marianetara, Vavaora, Zelanda Berrira eta Australiara. 1794ko irailaren 21ean, espedizioa Espainiara itzuli zen, historia naturalari, kartografiari, etnografiari, astronomiari, hidrografiari, medikuntzari buruzko ezagutza-ondare izugarria sortu baitzuen —guztiak garrantzi geopolitiko handiko jakintza-adarrak—, bai eta lurralde horietako alde politikoei, ekonomikoei eta sozialei buruz ere. Funts gehienak Amerikako Museoan, Madrilgo Untzi Museoan, Itsas Armadako Errege Behatokian, Madrikgo Errege Lorategi Botanikoan eta Espainiako Natura Zientzien Museo Nazionalean gordetzen dira. Gaur egun, historialarien eta biologoen aztergai izaten jarraitzen dute.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alessandro Malaspina Birtuala, Alessandro Malaspinak XVIII. mendeko zirkumnabigazioaren geodatabase historikoa, CSIC ataria
* Malaspina Espedizioaren digitalizazioa, Madrilgo Untzi Museoko Artxiboa. Defentsa Liburutegi Birtuala
* Malaspina espedizioaren Atrevida eta Descubierta korbetak
Íñigo Alfonso

**Íñigo Alfonso** (Iruñea, 1979) nafar kazetaria da. *Las mañanas de RNE*ko aurkezlea 2018tik.

Iñigo Iruñean jaio zen, 1979an. Iruñeko Claret Larraona ikastetxean ikasi zuen. Gaztela-Mantxako Unibertsitatean kazetaritza ikasi zuen.

## Sariak 
Teobaldo Saria Nafarroako Kazetariari (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kashmir (musika taldea)

**Kashmir**, Danimarkako rock alternatibo musika talde bat da. 1991n Kopenhagen sortu zen *Nirvana* izenarekin.

## Ibilbidea 
1991. urtean Eistrup (gitarra eta ahotsa), Tunebjerg (baxua) eta Techau (bateria) Frederiksberg hiriko Kastanievejens Efterskole barnetegian elkartu eta heavy blues estiloko taldea sortu zuten, "Nirvana". Ostegun iluntzetan Ordrupeko Gimnasioan jotzen zuten. Urte haietan Estatu Batuetako Nirvana taldea mundu mailan ezagun bihurtu zenez danimarkarrek izena aldatzea erabaki zuten eta "Kashmir" hautatu zuten, Led Zeppelinen abesti batetik atera zuten izena. 1993an DM i Rock jaialdian bigarren postuan gelditu ziren eta orduan hasi ziren Danimarkan ezagun egiten.

2000. urtean Danimarkako Musikaren Sarietan sei sari irabazi zituzten; talde daniar onena, disko daniar onena (*The Good Life*), Danimarkako rock disko onena (*The Good Life*), Konpositore daniar onena, Ekoizle daniar onena, bideoklip daniar onena ("Mom in Love, Daddy in Space"). 2001ean Henrik Lindstrand sartu zen taldean, gitarra eta teklatuak jotzen. 2004an Danimarkako Musikaren Sarietan beste lau sar eskuratu zituzten; talde daniar onena, disko daniar onena (*Zitilites*), bideoklip daniar onena ("Rocket Brothers") eta portada onena (*Zitilites*) eta David Bowiek "The Cynic" kantuan Eistrupekin batera abestu zuen.

Atsedenaldi baten ondoren 2010an zazpigarren diskoa atera zuten eta ondoren beste bi etorri ziren. 2017an taldeak jarduna eten zuen eta 2022an bira bati ekin diote, baina momentuz bertan behera utzi behar izan dute COVI-19aren eraginez.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Travelogue* (1994)
* *Cruzential* (1996)
* *The Good Life* (1999)
* *Home Dead* (2001)
* *Zitilites* (2003)
* *No Balance Palace* (2005)
* *The Aftermath* (2005) - zuzeneko diskoa
* *Trespassers* (2010)
* *Katalogue* (2011)
* *E.A.R.* (2013)
### EPak 
* *Child of Kashmir* (1991) - demoa
* *Kashmir Cabaret* (1992) - demoa
* *Travelogue: The EP* (1995)
* *The Epilogue EP* (1995)
* *A Selection of Two Lilies EP* (2003)
* *Extraordinaire EP* (2010)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dark Hedges

**Dark Hedges**, euskaraz *Pago Ilunak*, Irlandako Antrim konderrian dagoen Bregagh Road errepudeko atal edo etorbide bat da, Armoy eta Stranocum udalerrien artean. Etorbide honek alde banatan ezagun egin duten eta itxura hertsia ematen dioten pago iladak dauzka. 

*Game of Thrones* telesailean agertu zenetik turismogune ezagun bilakatu da.
Laura Morante

**Laura Morante** (Santa Fiora, Italia, 1956ko abuztuaren 21a) aktorea, gidoilaria eta film-zuzendaria da, Nastro d'argentoaren eta David di Donatelloren irabazlea. 

## Biografia 
Santa Fioran jaio zen, Grosseton, eta zortzi seme-alabetatik zazpigarrena izan zen. Aita abokatuaren Marcello Morante abokatua, dramaturgoa eta Elsa Morante nobelagilearen neba zen.

Hasieran, Morante dantzaria zen. 18 urte zituela hasi zen aktore lanetan, Carmelo Beneren antzerki-konpainian. *Oggetti smarritin* estreinatu zen zineman, Giuseppe Bertolucciren zuzendaritzapean. Lehen arrakasta pertsonala izan zuen Nanni Moretti-ri esker, *Bianca* lanean paper nagusia eman baitzion.

Georges Claisse aktore frantziarrarekin ezkondu ondoren, Morante Parisera joan zen, eta han, hainbat produkziotan parte hartzeari esker, Europako arte-zineman ospea lortu zuen. Italiara itzuli zenean, 2001ean, David di Donatello aktore onenaren saria irabazi zuen, *Semearen gela/* *La habitación del hijo* filmean egindako lanagatik. 2003an, David di Donatello sarietan kategoria berean izendatu zuten Gabriele Muccinoren  *Gogora nazazu*/ *Ricordati di me* filmagatik, eta Nastro d'argentua saria irabazi zuen Carlo Verdoneren Maitasuna ''Maitasuna betierekoa da irauten duen bitartean/ L'amore è eterno finché dura* filmagatik.

## Hautatutako filmografia 
ezkerrera|thumb|220px|Laura Morante- Locandiera B&B, 2018[ezkerrera|thumb|220px|Laura_Morante, [Cannesko Zinemaldia|Canneseko Zinemaldian, 2009]]ezkerrera|thumb|220px|Gianni Profita eta Laura Morante, 2008

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2001ean, David di Donatello aktore onenaren saria irabazi zuen, *Semearen gela/* *La habitación del hijo* filmean egindako lanarekin. 
* 2003an, David di Donatello sarietan kategoria berean izendatu zuten Gabriele Muccinoren  *Gogora nazazu*/ *Ricordati di me'' filmarekin. 
* 2003an Nastro d'argentua saria irabazi zuen Carlo Verdoneren Maitasuna ''Maitasuna betierekoa da irauten duen bitartean/ L'amore è eterno finché dura* filmarekin.
* 2006an Veneziako Nazioarteko Zinemaldian Francesco Pasinetti aktore onenarentzako saria irabazi zuen *Asuntos en lugares públicos* lanarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: Laura Morente eta Jose Coronado *La mirada del otro* filman
* Bideoa: Laura Morente eta Miguel Bose *La mirada del otro'' filman
Tridacna maxima

***Tridacna maxima*** Cardiidae familiako kuskubiko molusku espezie bat da. 

**Txirla erraldoiak** esaten zaienetakoa da, eta bere generoan dagoen espezierik zabalduena eta ohikoena da.

## Morfologia 
40 cm luze izatera irits daiteke.  Beren generoko espezie guztiek bezala, maskorrean 4-5 uhin edo triangelu-formako proiekzioak dituzte; eta, hala badagokio, garroa duen inhalazio-sifoi bat dute; mantua marroia, urdina, purpura edo berdea izan daiteke, eta puntu irisatu urdin, purpura edo berde asko ditu, batez ere mantuaren muturretarantz.

## Elikadura 
Txirla hau zooxantela izeneko alga zelulabakarrekin batera bizi da sinbiosian. Algek fotosintesia egiten dute, eta oxigenoa eta azukreak sortzen dituzte. Oxigenoa eta azukreak txirlaren katabolitoez elikatzen dira, batez ere karbonoaz. Horrek elikadura-beharren %75 eta %90 bitartean ematen die. Gainerakoa lortzeko, plankton mikroskopikoa eta uretan disolbatutako materia organikoa harrapatzen dute, beren brankien bidez. Honen ondorioz, argia beharrezkoa dute, fotosintesia egiten duten algak haz daitezen.

## Erreprodukzioa 
Espezieak bizpahiru urte bitartean izaten du sexu-heldutasuna. Animalia protandrikoak dira, guztiak ar jaiotzen dira, baina urtearen ondoren aldi bereko hermafrodita bihurtzen dira. Ernalketa kanpokoa da, lehenengo esperma eta ondoren arrautzak kanporatzen dituzte, euren burua ugal ez dezaten.  Ernaldutako arrautzak berehala sartzen dira larba-igerilari egoeran, eta trokofora esaten zaie. Ondoren, egoera planktoniko batera eboluzionatzen dute, non larbak, beligera izenekoak, ozeanoan astebetez bizi baitira, substratuan finkatu baino lehen. Finkatu eta hurrengo egunean, metamorfosia bere behin betiko formarekin osatzen da; eta hogei egunera, gazteak zooxantelak bereganatzen hasten dira mantuaren ehunetan, eta horrek nabarmen handitzen du haren garapena eta hazkundea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kosko-ziza zetatsu

**Kosko-ziza zetatsua**  (*Volvariella bombycina*, sinonimoa: *Volvaria bombycina*) *Pluteaceae* familiako onddo espezie bat da. Balio gutxiko jangarria. Erraz ezagutu daiteke, bere habitatagatik, kapelaren kolore zuriagatik, orrien kolore arrosagatik eta bolba oso altua duelako.

Makalen edo antzeko zuhaitzen egurretan tenperatura altuan landatu egiten da, batez ere ekialde ertainean. Jangarritasuna bikaina edo erdipurdikoa den zalantzan jartzen da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 7 eta 20 cm arteko diametrokoa. Hasieran oboidea edo kanpai itxurakoa, gero ganbila zabalduagoa edo itxiagoa. Haragitsua, biguna, leun-iletsua, fibrilosoa, askotan metxa txiki zuriz edo horixkaz estalita.

**Orriak:** Estu, sabeldunak, libreak, ertzean koskekin, lehenengo zuriak, gero arrosa-gorrixkak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Zuria, betea, sendoa, ilegabea, irmoa. Bolba zabala, lodia, sendoa, altua, zaku formakoa, zurixka, okrez zikindua.

**Haragia:** Samurra, zuria, lodia erdian, mehea ertzean, zapore atseginekoa eta usain sendokoa, eta ez oso atsegina perretxikoa heltzen denean.

**Etimologia:** Volvariella terminoa Volvaria generoaren txikigarria da. Oinean bolba dutelako. Bombycina epitetoa latinetik dator, zeta-harra esan nahi duen "bombix" hitzetik. Bere apainduragatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Zaila da nahastea.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean enbor zaharretan, motzondoetan, hostozabalen zuloguneetan: pagoak, haritzak, astigarrak, zumarrak. Zerrautsaren gainean. Urria.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Ipar Afrika, Afrika, Erdialdeko Amerika, Asia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zarauzko euskal jaiak

**Zarauzko euskal jaiak** Zarautzen ospatzen den jai garrantzitsuenetako bat da, irailaren 9an, Arantzazuko Ama Birjinaren egunean. Euskal jaien artean ezagunenetako bat da. 

Egun hauetan, kaleak dantzari taldeez (euskal dantzariak) betetzen dira, bertako txistu eta beste instrumentu batzuekin batera. Gainera, Zarauzko Musika Plazan zen San Pelaio auzoan erromeriak antolatzen dira. Ohituraz, baserritar jantziekin apaindu ohi da jendea.

## Historia 
thumb|Euskal Jaiak 1932an.
1924an sortu ziren, turistek herrian egiten zuten egonaldia luzatzeko asmoz, eta sustrai herrikoi handiak lortu dituzte, eta euskal jai tradizioen zati handi bat biltzen dute. Egun horietan, herritarrak eskualdeko jantziekin janzten dira, euskal tradizio herrikoiak berreskuratzeko asmoz.

Hitz horiek erakusten duten bezala, Mauricio Flores Kaperotxipi margolari zarauztarra izan zen, 1924ko irailaren 9an, euskal usadio eta ohituretan sustraitutako Euskal Jaia sortzeko ideia izan zuena. Berehala batu zitzaizkion ideia horri Jose Zinkunegi medikua, Nikolas Mugika margolaria eta Bonifacio Etxegarai idazlea.

Sortzaileen bizitzei buruzko xehetasunek erakusten dute kultur jardueretan parte hartzen zuten guztiak zirela parte hartzen zutenak; esate baterako, Zarauzko ''La Reja'** gizartean biltzen ziren denak, eta, dirudienez, eragin eta indar berezia izan zuen Zarauzko bizitza sozial eta kulturalean Primo de Riveraren diktaduran.

Horrelako festa bat urtetik urtera intentsitate handiagoz prestatu ahal izateko, ez zen nahikoa antolatzaile batzuekin; beraz, Zarauzko Udalak emandako baimenaz gain, ezinbestekoa izan zen bertako biztanle guztiek parte hartzea. Izan ere, sariak erosteko dirua ematen zuten, programak eta kartel dotoreak leku guztietan zabaltzen zituzten eta, aldi berean, lehiaketetan parte hartzen zuten beren kopetako izerdiarekin, gurdiak prestatuz, euskal usadioak antolatuz eta giroa etengabe musika eta dantzekin alaituz.

Aldaketarik sakonena, ordea, 60ko hamarkadan gertatu zen, ordura arte irailaren 9an ospatzen zen Euskal Jaia astebetez ospatuko baitzen, **EUSKALZALEAK** taldearen ekimenari esker. Horrela sortu ziren **Euskal Astea** eta **Umeen Euskal Eguna'''. Azken hau, irailaren 9aren aurreko igandean ospatzea erabaki zen, eta, beraz, data bien arteko tartea, Euskal Asteari eskainiko zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquín Forradellas

**Joaquín Forradellas Figueras** (Zaragoza, 1938-Donostia, 2014ko martxoaren 21a) filologo, idazle eta literatura kritikoa, Donostiako Peñaflorida Institutuaren irakasle eta literatura katedratikoa izan zen 35 urte baino gehiago. 2006an Gipuzkoako Ateneoak omendu zuen. 12.000 liburu baino gehiago zuen liburutegia bildu zuen eta horietako garrantzitsuenak Koldo Mitxelena Kulturuneak erosi zituen. Baita irakaslea zen María Luisa Herrerorekin ezkonduta zegoen eta bi seme-alaba zituen. 

Doktoretza Salamancako Unibertsitatean egin zuen; doktoreago tesia *Aproximación al conceptismo de Góngora* izan zen.

## Obra 
### Liburuak 
* *Diccionario de retórica, crítica y terminología literaria*, Angelo Marcheseren liburuaren itzulpen eta moldaketa, Bartzelona: Ariel, 1986, 446 or. ISBN: 978-84-344-0632-2.
* Miguel de Cervantes: *Don Quijote de la Mancha*, Francisco Rico, Fernando Lázaro Carreter eta Joaquín Forradellas edizioa. Cervantes Institutua, 1998. .

### Kolaborazioak liburuetan 
* "Las tres estatuas de Jorge Guillén", *Jorge Guillén*. Koorinatzailea: Biruté Ciplijauskaité, 1975, , 157-168 or.
* "Algunos poemas atribuidos a Gaspar Gil Polo", *Homenaje a Alonso Zamora Vicente* , 2. liburuki, 1992, , págs. 53-68.

### Artikuluak 
Aldizkari desberdinetan lagundu zuen. Hona hemen adibide batzuk:
* "Don Quijote", entre el libro y la historia", *Boletín de la Real Academia Española*, ISSN 0210-4822, 85. liburuki, 291-292. koadernoa, 2005, 273-294 or.
* "Una interpretación de *Poeta en Nueva York*", *Ínsula: revista de letras y ciencias humanas*, ISSN 0020-4536, 434.zk., 1983, 4.or.
* "La Biblioteca poética del conde de Villaumbrosa", *Boletín de la Biblioteca de Menéndez Pelayo*, ISSN 0006-1646, Año 48, 1972, 359-405 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Elkarrizketa Diario Vasco(https://eu.wikipedia.org/wiki/Diario_Vasco)n, 2006/12/15ean.]
Casa Guipuzcoana (Aragua)

**Casa Guipuzcoana** museo historiko bat da Cagua hiriaren erdialdean, Aragua estatuan, Venezuelan. 1728an ezarri zen, eta herrialdeko erdialdeko merkataritza kontrolatzeko gunea zen. Eraikina 1986an Monumentu Historiko Nazional izendatu zuten. Egun Caguako Arte eta Historia museoa da.

## Kokapena 
Casa Guipuzcoana Bolívar kalean dago, Piar eta Caguako Ateneoaren arteko bidegurutzean. 

## Historia 
Araguako haranaren emankortasuna, batez ere Cagua inguruan, oso egokia zen kotoia, urtxoa, azukre-kanabera, artoa, bananak eta kakaoa landatzeko 1781eko erdialdera arte. Harrezkero, makineria modernoekin, zerratokien, erratz fabriken, kafe, kanabera eta arto ehotzeen, errementarien eta arotzen industria-indarra finkatu zen. Cagua-ren arrakasta komertzialak Caracasko Gipuzkoar Konpainia erakarri zuen. 1728an sortu zen, kakaotero merkatari adituen partaidetzarekin.

Abandonatuta eta ahaztuta egon ondoren, Evelio Giuseppe bertako margolaria eta Rafael Herrádez bere ikaslearen ekimenez, Sótero Arteaga Miquelena bertako kronikariarekin batera 1977an berreskuratu zuten etxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jurgen van den Broeck

**Jurgen van den Broeck** (Herentals, 1983ko otsailaren 1a) Belgikako txirrindulari ohia da. 

Gaztetan, Munduko txapelduna izan zen erlojupeko proban Junior mailan eta Txuma Txirrindulari Klasika Internazionala irabazi zuen.

Profesionaletan bikain aritu zen Itzuli handietan, Frantziako Tourrean bitan amaitu zen lehenengo bosten artean. Italiako Giroan eta Espainiako Vueltan ere, lehenengo hamarren artean sailkatu zen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marius Sabaliauskas

**Marius Sabaliauskas** (Kaunas, 1978ko azaroaren 15a), lituaniako txirrindulari ohia da. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionala irabazi zuen eta profesionaletara pasa zen. 

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcel Gono

**Marcel Gono** (Piestany, 1976ko maiatzaren 24a), australiako txirrindulari ohia da. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean podiuma egin zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurizio Biondo

**Maurizio Biondo** (1981eko maiatzaren 15a) italiako txirrindulari ohia da. 2007ko Nafarroako Itzulia irabazi zuen.

## Palmaresa 
**2007**
* Nafarroako Itzulia eta etapa 1
* 2. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalan
**2009**
* Drentheko Itzulia
* 2. Danimarkako Itzulian eta etapa 1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Danny Alaerts

**Danny Alaerts** (Aarschot, 1968ko irailaren 28a - Lovaina, 1991ko urriaren 10a), Belgikako txirrindularia izan zen.

1991.urtean, Nafarroako Itzulian bigarren izan zen eta profesionaletara pasa zen. Tamalez Lovainan hil zen, urte horretan bertan Haachten egin zuen lasterketan izan zuen istripu baten ondorioz

## Palmaresa 
**1991**
* Belgikako Itzulia amateur
* 2. Nafarroako Itzulian eta etapa 1
* 2. Ardenetako Gezian
* 3. Hasselt-Spa-Hasselten
* 8. Franco-Belgikar Zirkuituan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Danny Alaerts *dewielersite.net*
* RIP Danny Alaerts 1991 (BRT)
Peter von Kant

***Peter von Kant*** 2022ko François Ozon frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Peter Von Kant zuzendari arrakastatsu eta ospetsua bere laguntzaile Karlekin bizi da baina tratu txarrak eman eta humiliatu egiten du. Sidonie aktore handiari esker, Amir –jatorri apaleko gazte eder bat– ezagutu eta harekin maiteminduko da.

## Aktoreak 
* Denis Ménochet : Peter von Kant
* Isabelle Adjani : Sidonie von Grassenabb
* Khalil Ben Gharbia : Amir Ben Salem
* Hanna Schygulla : Rosemarie
* Stefan Crepon : Karl
* Aminthe Audiard : Gaby

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moonage Daydream (filma)

***Moonage Daydream*** 2022ko Brett Morgen estatubatuar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Gure garaiko artista handienetako batek, David Bowiek, kultura aldatzen eman ditu 50 urte baino gehiago. Orain arte ezezagunak ziren irudi eta antzezpen zoragarri eta kaleidoskopikoen bidez kontatua eta Bowieren hitzek eta musikak ainguratua, filmak mundu paregabe batean murgiltzeko proposamena egiten die ikusle-entzuleei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argentina, 1985

***Argentina, 1985*** 2022ko Santiago Mitre argentinar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Filma Julio César Strasseraren eta Luis Moreno Ocamporen benetako historian oinarrituta dago: 1985ean, bi fiskal horiek Argentinako historiako diktadura militar odoltsuena ikertu eta jazartzera ausartu ziren, Argentinako diktadurari eginiko epaiketan. Izan ere, demokrazia berri eta hauskor hartan indar militarrak zuen eraginak ez zituen beldurtu eta ustekabeko heroiez osatutako talde juridiko gazte bat bildu zuten, "David Goliaten aurka" motako bataila baterako.

Fitxategi:Strassera.jpg|Strassera
Fitxategi:Marcozz.jpg|Ricardo Darín
Fitxategi:Alejandra Flechner (cropped).jpg|Alejandra Flechner
Fitxategi:Juan Pedro Lanzani 2011-08-21 (cropped).jpg|Peter Lanzani
Fitxategi:Santiago Mitre 2022.jpg|Santiago Mitre

## Aktoreak 
* Ricardo Darín: Julio César Strassera
* Peter Lanzani: Luis Moreno Ocampo
* Norman Briski: Ruso

## Sariak 
Filmak beste sari batzuen artean nazioarteko kritikaren FIPRESCI saria irabazi zuen Veneziako Nazioarteko Zinemaldian, eta publikoaren saria Donostiako Zinemaldiaren 70. edizioan. Oscar sarietarako ere aukeratua izan zen baina ez zuen lortu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bardo (o falsa crónica de unas cuantas verdades)

***Bardo (o falsa crónica de unas cuantas verdades)*** 2022ko Alejandro González Iñárritu mexikar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Nazioarteko sari ospetsu baten irabazle izendatu berri dute Silverio, Los Angeles hirian bizi den kazetari eta dokumental-zuzendari mexikar bat, eta sorterrira itzuli beharko du gizonak. Alabaina, bidaia sinple horrek muga existentzial batera eramango du ezustean.

## Aktoreak 
* Daniel Giménez Cacho
* Griselda Siciliani

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corsage (filma)

***Corsage*** 2022ko Marie Kreutzer austriar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
1877ko Gabonetan, Sissi enperatrizak 40. urtebetetzea ospatzen du baina ez du zorion-arrastorik inguruan: seme-alabek etengabe kritikatzen dute, eta denboraren eraginez desagertzen ari zaion edertasunaren menpe bizi da.

## Aktoreak 
* Vicky Krieps: Elisabet Bavariakoa (Austriako enperatriza)
* Florian Teichtmeister: Frantzisko Josef I.a Austriakoa
* Katharina Lorenz: Marie Festetics
* Jeanne Werner: Ida Ferenczy
* Alma Hasun: Fanny Feifalik
* Manuel Rubey: Luis II.a Bavariakoa
* Finnegan Oldfield: Louis Le Prince
* Aaron Friesz: Rudolf 
* Rosa Hajjaj: Valerie
* Lilly Marie Tschörtner: Maria Sofia Bavariakoa
* Colin Morgan: George "Bay" Middleton

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Don't Worry Darling

'''''Don't Worry Darling''''' 2022ko Olivia Wilde estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da.

## Sinopsia 
Alicek eta Jackek Victoria izeneko komunitate idealizatu batean bizitzeko zortea dute. Goi-sekretuko proiektu batean diharduen konpainia baterako lan egiten duten gizonak eta horien familiak hartzen dituen hiri esperimentala da Victoria.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
En los márgenes

***En los márgenes*** 2022ko Juan Diego Botto hispano-argentinar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Bizirik irauten saiatzen diren hiru pertsonaiaren atzerako kontaketa, elkarri lotutako hiru istoriorekin, agian hiruon bizitza behin betiko ibilbidez aldatuko duten 24 ordu erabakigarritan

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Broker (2022ko filma)

***Broker*** () 2022ko Hirokazu Kore-eda japoniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Gau euritsu batean, neska gazte batek eliza baten atarian uzten du bere haurtxoa. Abandonatutako haurtxoen lapurretan diharduten bi gizonek jasoko dute jaioberria, tarifa bat ordaintzeko prest dauden gurasoei saltzeko asmoz. Neska gaztea damututa itzuliko da elizara, eta bi gizonen legez kanpoko negozioa deskubrituko du han.

## Aktoreak 
* Song Kang-ho : Sang-hyeon
* Bae Doona : Soo-jin inspektorea
* Gang Dong-won : Dong soo
* IU : So-young
* Lee Joo-young : Lee inspektorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pieter Duyck

**Pieter Duyck**, (Izegem, 1982ko urtarrilaren 29a) Belgikako txirrindulari ohia da. Profesionaletan ez zuen garaipenik izan, baina Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean podiuma eskuratu zuen. 

## Palmaresa 
**2004**
* 3. Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketan (23 urtez azpiko mailan)
**2005**
* 3. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Innocent (2022ko filma)

'''''L'Innocent''''' 2022ko Louis Garrel frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Sylvie, 60 urteko emakume bat, kartzelatik irtetear dagoen Michelekin maitemindu da. Loradenda bat ireki nahi dute elkarrekin, bizitza berri bati ekiteko. Alabaina, Sylvieren seme Abelek begi txarrez ikusten du harreman hori, Michelek berriz delituren bat egingo duela uste baitu.

## Aktoreak 
* Louis Garrel : Abel
* Roschdy Zem : Michel
* Anouk Grinberg : Sylvie
* Noémie Merlant : Clémence
* Jean-Claude Pautot : Jean-Paul
* Yanisse Kebbab : kamioi-gidaria
* Léa Wiazemsky 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Living (2022ko filma)

***Living*** 2022ko Oliver Hermanus hegoafrikar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
1950eko hamarkadako Londresen girotua, Williams bulegoko paperen artean bizi den funtzionario beterano bat da, II. Mundu Gerraren ondoren hiria berreraikitzen ari den bitartean. Bere bizitza arriskuan jartzen duen gaixotasun bat diagnostikatzen diotenean, aurrezki-kontua hustu eta kostaldera joatea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Bill Nighy: Mr. Williams
* Aimee Lou Wood: Margaret
* Alex Sharp: Mr. Wakeling
* Tom Burke: Mr. Sutherland

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
R.M.N.

***R.M.N.*** 2022ko Cristian Mungiu errumaniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Gabonak baino egun batzuk lehenago, Matthias bere sorterrira itzuliko da, Transilvaniara, Alemanian lanean ari zela abandonatu zuen semearekin harremanetan jartzeko. Han, semearen heziketan gehiago inplikatzen saiatzen den bitartean, lasaitasuna eten egingo da bertako enpresa batek langile atzerritarrak kontratatzea erabakitzen duenean.

## Aktoreak 
* Marin Grigore: Matthias
* Judith State: Csilla
* Macrina Bârlădeanu: Ana
* Orsolya Moldován: Mrs. Dénes
* Andrei Finți: Papa Otto
* Mark Blenyesi: Rudi
* Ovidiu Crișan: Mr. Baciu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tori et Lokita

***Tori et Lokita*** 2022ko Dardenne anaiak belgikar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Gaur egungo Belgikan, Afrikatik bakarrik iritsi ziren haur batek eta neska nerabe batek erbesteko baldintza gogorrei aurre egin beharko diete euren adiskidetasun suntsiezinarekin.

## Aktoreak 
* Alban Ukaj : Betim 
* Charlotte De Bruyne : Margot 
* Marc Zinga : Firmin
* Joely Mbundu : Lokita
* Tijmen Govaerts : Luckas 
* Nadège Ouedraogo : Justine 
* Pablo Schils : Tori
* Claire Bodson : 
* Baptiste Sornin : 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un beau matin (2022ko filma)

***Un beau matin*** 2022ko Mia Hansen-Løve frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sandra gazteak bakarrik hezi behar du bere alaba eta, gainera, aita gaixorik du eta maiz joaten zaio bisita egitera. Familia borrokan ari da aitak behar dituen zaintza medikoak jaso ditzan, eta halako batean, Sandrak Clément topatuko du berriz, aspaldian ikusi gabeko lagun hura.

## Aktoreak 
* Léa Seydoux : Sandra
* Pascal Greggory : Georg
* Nicole Garcia : Françoise
* Melvil Poupaud : Clément
* Camille Leban Martins : Linn

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un año, una noche

***Un año, una noche*** 2022ko Isaki Lacuesta kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Ramón Gonzálezen «Paz, amor y death metal» eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Ramón eta Céline bikote gaztea Parisko Bataclan lokalean zeuden 2015eko azaroaren 13an. Terroristen erasoaren bitartean, biak iritsiko dira musikarien kamerinora, bakoitza bere aldetik, babes bila. Handik ateratzean aldatuta daude. Eta ez dakite aurretik zirenak izango ote diren berriz.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Denis Ménochet

**Denis Ménochet** (Enghien-les-Bains, 1976ko irailaren 18a) frantziar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. *Hannibal Rising*, *Inglourious Basterds*, *Robin Hood* eta *Forces spéciales* filmetan egindako lanagatik ospetsu bilakatu da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Forces spéciales (filma)

***Forces spéciales*** 2011ko Stéphane Rybojad frantziar zinema zuzendariaren ekintza filma da.

## Sinopsia 
Afganistan Gerran, frantziar operazio berezien komandoko (COS) sei gizoni talibanek harrapatu berri dituzten bi pertsona — Elsa Casanova kazetari frantziarra, Afganistanen Frantziako presentziaren aurka egoteagatik ezaguna; eta Amin, afganiar laguntzailea — askatzea eskatzen diete. Pakistan eta Afganistan arteko mugara joan beharko dira.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triangle of Sadness

***Triangle of Sadness*** (*Tristuraren triangelua* litzateke euskaraz) 2022ko Ruben Östlund suediar zinema zuzendariaren filma da. Komedia beltz satiriko den film hau urte bereko Urrezko Palma irabazi zuen Cannesko Zinemaldian.

Ruben Östlund-ek idatzi eta zuzendu zuen. Ingelesez egin zuen zinemako lehen filma izan zen. Harris Dickinson, Charlbi Dean, Dolly de Leon, Zlatko Buriτ, Henrik Dorsin, Vicki Berlin eta Woody Harrelson aktoreak dira  protagonistak. Ultra aberatsentzako luxuzko itsas bidaia batean sartzeko gonbita egin diete bikote ospetsu eta modelo batzuei.  Baina gauzak txarto ateratzen zaizkie. Filma estreinatu eta hiru hilabetera, 2022ko abuztuan, ustekabean hil zen Charlbi Dean aktorea, berak egin zuen azken filma izan zen hau.

Triangle of Sadness 2022ko Canneseko Nazioarteko Zinemaldian estreinatu zen maiatzean. Arrakasta lortu zuen, filmaren proiekzioa bukatzean zortzi minutuko txaloaldia jaso zuen eta gainera Urrezko Palma irabazi zuen. Frantzian estreinatu zen 2022ko irailaren 28an, Estatu Batuetan eta Suedian urriaren 7an, Alemanian urriaren 13an eta Erresuma Batuan urriaren 28an. Filmak kritika positiboak jaso ditu normalean.
Fitxategi:Ruben Östlund in Aug 2014.jpg|link=|Ruben Östlund
Fitxategi:Dolly de Leon 2023 (cropped).jpg|link=|Dolly de Leon
Fitxategi:Harris Dickinson (cropped).jpg|link=|Harris Dickinson
Fitxategi:Charlbi dean 2022 1 (cropped).jpg|link=|Charlbi Dean
Fitxategi:Zlatko Buric at the premiere of Teen Spirit, 2018 Toronto Film Festival (44028933304) (cropped).jpg|link=|Zlatko Buric
Fitxategi:Woody Harrelson 191020-N-NU281-1028 (cropped).jpg|link=|Woody Harrelson

## Sinopsia 
Carl mutila (Harris Dickinson) eta Yaya neska (Charlbi Dean) modelo eta *influencer* arrakastatsuak dira, eta luxuzko itsas bidaia batera gonbidatu dituzte. Yateko aberatsen bizimodu apetatsu eta hutsala erakutsi ondoren kapitain alkoholiko, marxista eta pasota bat (Woody Harrelson) erakusten du Östlund-ek. Kapitainak bidaiariei eskaintzen dien afaria, kaos bihurtuko da ekaitz bortitz batengatik. Bidaiari gehienak zorabiatuta eta gonbitoka dabiltzala, ardo botila baten inguruan txantxetan eta eztabaida dialetikoan aritzen dira kapitain marxista eta Dimitry aberats errusiarra (Zlatko Burić). 

Geroago Yatea hondoratzen denean, jenderik gabeko uharte batean amaituko dute Carl eta Yaya yateko aberats batzuekin eta tripulazioko kide batzuekin, horien artean emakume garbitzaile bat (Dolly de Leon). Uhartean bizirik irauteko borrokan, lehenagoko hierarkiak aldatu egingo dira, garbitzailea baita arrantzan dakien bakarra.

## Aktoreak 
* Harris Dickinson: Carl
* Charlbi Dean: Yaya
* Dolly de Leon: Abigail
* Zlatko Burić: Dimitry
* Woody Harrelson: Thomas Smith kapitaina
* Iris Berben: Therese
* Vicki Berlin: Paula
* Henrik Dorsin: Jorma Björkman
* Jean-Christophe Folly: Nelson
* Amanda Walker: Clementine
* Oliver Ford Davies: Winston
* Sunnyi Melles: Vera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
HPI (telesaila)

***HPI*** (***Haut potentiel intellectuel***, , azpititulua duena) Frantziako telesail poliziakoa da, TF1ean igorri zutena.

## Sinopsia 
Morgane Alvaro garbitzaile soil bat da, banandua eta seme-alaba batzuen ama, Lilleko polizia-etxe batean garbiketa lanetan diharduena. 160 zenbakiko adimen-koziente izanda, ustekabeko gertakari baten ondoren krimenak ikertzeko aholkulari gisa kontratatuko dute.

## Aktoreak 
* Audrey Fleurot : Morgane Alvaro
* Cypriane Gardin : Théa Alvaro
* Noé Vandevoorde : Eliott Alvaro
* Mehdi Nebbou : Adam Karadec
* Bruno Sanches : Gilles Vandraud
* Marie Denarnaud : Céline Hazan
* Bérangère McNeese : Daphné Forestier
* Clotilde Hesme : Roxane Ascher (2. denboraldia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los renglones torcidos de Dios

***Los renglones torcidos de Dios*** 2022ko Oriol Paulo kataluniar zinema zuzendariaren thrillerra da. Torcuato Luca de Tenaren izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Alice ikertzaile pribatua ospitale psikiatriko batean sartuko da paranoia simulatuz kasu baterako frogak biltzeko: ospitaleratuta zegoen gizon baten heriotza, modu ez oso argian. Aitzitik, biziko duen egoera ez da esperotakoa izango eta zalantzak izango ditu berak ere ez ote duen burua galdu.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
René Bajan

**René Bajan**, Frantziako txirrindulari ohia da. 

Nafarroako Itzulian bigarren izan zen 1981. urtean. Geroago, urte berean, 17. sailkatu zen Sailkapen Nagusian Frantziako Étoile des Espoirs lasterketa profesionalean.

## Palmaresa 
**1981**
* 2. Nafarroako Itzulian eta etapa 1
**1984**
* 2. Euskal Herriko Itzulia (lasterketa amateurra)n
* 3. Bordele-Saintesen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñaki López Arregi

**Iñaki López Arregi**, (1960) gipuzkoar txirrindulari ohia da. 1981eko Nafarroako Itzulia irabazi zuen.

1982ko Girobioan (23 urtez azpikoentzako Italiako Giroa) izandako istripu larri baten ondorioz, txirrindularitza utzi behar izan zuen.

1983ko Euskadiko Sei Orduetan omenaldi bat egin zioten.

## Palmaresa 
**1979**
* 2. Altsasuko Sarian
**1981**
* Nafarroako Itzulia
**1982**
* 5. Nafarroako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Auñamendi entziklopedia
Jean-Claude Ronc

**Jean-Claude Ronc**, (Nérac, 1959ko apirilaren 3a) Frantziako txirrindulari ohia da. 1985. urtean, Nafarroako Itzulia irabazi zuen.

## Palmaresa 
**1985**
* Nafarroako Itzulia eta etapa 1
**1986**
* Nafarroako Itzuliko etapa 1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Verónica Condomí

**Verónica Condomí** (Buenos Aires Hiria, Argentina, 1960ko azaroaren 30a) argentinar abeslari, konpositorea, gitarra-jotzailea eta irakaslea da.

1970ean MIAko (Musikari Independente Elkartuak) kide izan zen, Liliana Vitalerekin (Lito Vitaleren arreba) bikote bat osatuz. 1980an, Lito Vitalerekin izan zuen alaba, Mariela Vitale (Emme izen artistikoz ezagunagoa), eta MPAn (Musikari Herrikoi Argentinarrak) parte hartu zuen, Jacinto Piedra, Peteco Carabajal, Chango Farías Gómez eta Mono Izarrualderekin batera. 1990ean *La Nota Negra* taldeko kide izan zen Quique Condomí, Irene Cadario, Samy Mielgo eta Abel Rogantinirekin. Javier Malosetti, Oscar Giunta eta Ernesto Snajerrekin batera jo zuen, *Condomí, Snajer, Guevara* hirukotea osatu aurretik. Kantu- irakasle gisa aritzen da, eta ahots-klinikak ematen ditu, kantu kolektiboa berreskuratzeko.

2014ko maiatzaren 25ean, Maiatzaren Iraultzaren urteurreneko festetan parte hartu zuen, Nazioko Kultura Ministerioaren "*Somos Cultura*" showaren esparruan.

2015ean, Bila Saria lortu zuen, Argentinako folkloreko 5 kantari emakumezko onenetako bat.

## Diskografia 
### Diskoak musikari independente elkartuekin 
* Danzas De Adelina (1981)
* Camasunqui (1984)

### Diskoak Argentinako musikari herrikoiekin 
* Nadie Más Que Nadie (1985)
* Antes Que Cante El Gallo (1987)

### Condomí - Snajer - Guevara 
* Cielo Arriba (2001)
* De Los Tres (2005)

### Liliana Vitale bikotea - Verónica Condomí 
* Humanas Voces (2009)
* Elementales (2017)

### Diskoak bakarlari gisa 
* Remedio Pal Alma (2007)
* Camino de Estrellas (2014)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2015ean, Bila Saria lortu zuen, Argentinako folkloreko 5 kantari emakumezko onenetako bat.

## Erreferentziak
Sergei Ivanov

**Sergei Ivanov** (Txeboksary, 1975eko martxoaren 5a - ) errusiako txirrindulari ohia da. 1995ean Nafarroako Itzulia irabazi zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pavel Brutt

**Pavel Brut** (Sosnovy Bor, 1982ko urtarrilaren 29a) errusiar txirrindulari ohia da. 2005ean Nafarroako Itzulia irabazi zuen eta hurrengo urtean bigarren izan zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*