Pipilotti Rist

**Pipilotti** **Rist**, izen osoa **Elisabeth Charlotte Rist** (Grabs, Sankt Gallen kantonamendua, Suitza, 1962ko ekainaren 21a) bideoartista ezaguna da. Bere lana koloretsua da eta ikus-entzunezko industriaren ikusizko hizkuntza bera erabiltzen du, nahiz eta edukietan beti dagoen kritika. Feministatzat jotzen du bere burua, eta uste du lan gogorra aurreko belaunaldiek egin bazuten ere, kode jakin batzuk hausteko proposamen berriak aurkitu behar direla.) irakasle bisitari gisa eskolak ematera.

Pipilotti Rist Balz Roth bikotearen bizi da, eta Himalaya izeneko semea dute.

## Lan ibilbidea 
Bere lanek itxura ona dute, normalean itsusitzat jotzen diren gauzen edertasuna erakusten baitute. Pipilottik oztopo fisikoak eta pertsonen arteko espazioak hausten ditu eta lana guztiz publikoa bilakatzea du helburu, denbora edo edukiera mugarik gabe. Kontua ez da ikusleak obra ulertzea, baizik eta esperimentuak bere gogoeta-gaitasunetik ihes egiten duten fenomenoei aurre egitea, lana gertaera bihurtzea.

Erreibindikatiboa eta feminista izan arren, bere lanak gaizki dagoena salatzen duen arren, ez da saiatzen mina edo etsipena transmititzen, beste bideoartista batzuek egiten duten bezala. Pipilotti, bere hitzetan, bere obrarekin adorea ematen saiatzen da, ez du subertsiboa izan nahi, arte-kritikariak kontatzeko.

Bere lan gehienak bideoak eta bideoinstalazioak diren arren, beste alor batzuetan ere egin ditu berrikuntzak: Musika, bere lanetan garrantzi handia ematen diona eta konpositore lanetan parte hartzen duena. 2005ean, Leongo MUSACen egindako lanaren erakusketarekin batera, Subterfuge zigiluak disko bat argitaratu zuen Pipilotti-k bere bideokreazioetan erabili zituen abestiekin. Eskulturan, poesian, arkitekturan eta hirigintzan ere egiten du lan, hala nola, Raiffeisemplatzen delakoan, Carlos Martínez arkitektoarekin elkarlanean.

### Kultura- eta arte-testuingurua 
Pipilotti, kontatzeko orduan, teknologia erabiltzen duten eta harekin eroso sentitzen diren multimedia-sortzaileen belaunaldi batekoa da, Doug Aitken, Eija Liisa Ahtila, Ann Sofi Siden, Pierre Huyghe eta Shirin Neshat, besteak beste. Artea zabaltzeko gai izan den belaunaldi bat, galerietara edo museoetara joatea eskolara edo elizara joatea bihurtu duen belaunaldia.

### Erreferenteak, eraginak eta beste bideoegile batzuen lanarekiko harremanak 
Pipilotti izena, Astrid Lindgren idazle suediarrak sortu zuen haurrentzako telesail baterako Pippi Kaltzaluze pertsonaiari zor dio. Pipi bakarrik bizi zen neskato irudimentsu eta menderakaitza zen, eta Pipilottik indar handia zuen. Ristek txikitan pertsonaia hori miresten zuen eta, izena ez ezik, espiritu aske, kritiko, irrazional samarra eta ganberro samarra ere jaso du herentzian. Bere lanak artista askoren eragina du, besteak beste, Andy Warhol, Yoko Ono eta Nam June Paik.

Vera Chytilová edo Pier paolo Pasolini bezalako zinemagileek ere eragin diote.

Kritikari batzuen iritziz, bere lanik goiztiarrena, 80ko hamarkadan, MTVren estiloarekin lotuta dago, baina bera ez dago ados. Lan mota hori MTV sortu aurretik hasi zen egiten, bere hitzetan: “*Jendeak ahaztu egiten du MTV baino lehen egon direla musika-filmak, eta gauza harrigarriak egin dituztela aurrekontu txikiarekin”*.

Egin zituen lehen bideoak Les Reines Prochaines-entzat izan ziren, 1980-1985 urteen artean talde horretakoa izan baitzen. Bideo horietan emakumeen ahotsa eta gorputza aztertzen ziren, rock musika manipulazio elektronikoarekin nahasten zen. 2005ean, berriro hartu zuen parte *Homo sapiens sapiens* lanarekin. 2011n, Iluminazionerekin itzuli zen.

2009an *Pepperminta* izeneko film luze bat egin zuen Ewelina Guzik aktore eta dantzariarekin.

### Lan garrantzitsuenak 
Bere lehen bideo ezaguna *I´m Not The Girl Who Misses Much* izan zen (1986). The Beatles-en *Happiness is a Warm Gun* gaitik abiatuta, kamara aurrean soineko beltz batekin dantzatzen du, bularra agerian eta ezpain gorriak dituela. Irudiak monokromatikoak eta lausoak dira, "''I'm not the girl who misses much*"; abestiaren leloaren bertsioa ("*She's not a girl who misses much*"). Azkenean, irudia urdin bihurtzen da eta pixkanaka-pixkanaka lausoa. Soinua gelditu egiten da. Amodio-haustura bat gainditzeko terapia gisa egin zuen.

*Stir Heart, Rinse Heart* (2003) San Frantziskoko Arte Modernoaren Museoak eskatutako kanal anitzeko bideo bat da. Plastikozko hainbat objektu, hala nola kafe-katiluak, arrautza-kartoiak, hodiak, sabaitik zintzilikatzen ziren, proiekzio animatuko pantaila gisa.

2005ean Veneziako Biurtekora joan zen *Homo sapiens sapiens'' lanarekin, kritikak gehien goraipatu zuen lana.

Bere lanak, gainera, beste sari asko jaso ditu eta munduko arte garaikideko museo nagusietan dago.

### Super 8 filmak eta bideo-instalazioak 
* 1984 - St. Marxer Friedhof (San Marxeko hilerria) - 4 minutu
* 1986 - Das Gute (El Bueno) - 9 minutu.
* 1986 - I'm Not The Girl Who Misses 7:45 minutu. - 2. esteka (Real Video)
* 1987 - Sexy Sad I - 4:36 πlink
* 1988 - (Entlastungen) Pipilottis Fehler - 11:10 minutu   artxibatutako esteka.
* 1988 - Japonia. Muda Mathis-ekin - 12 minutu
* 1989 - Die Tempodrosslerin saust. Muda Mathis-ekin 14 minutu
* 1990 - You Called Me Jacky - 4 minutu  artxibatutako esteka .
* 1992 - Pickelporno - 12 minutu Link Link 2 2008ko apirilaren 20a Wayback Machine.
* 1992 - Als der Bruder meiner Mutter geboren wurde, duftete es nach wilden Birnenblüten vor dem braungebrannten Sims - 4 minutu Link
* 1992 - Blue Bodily Lettre
* 1993 - Blutclip -2:50–Link
* 1994 - Lavabad selbstlos im-ak
* 1995 - I'm a Victim Of This Song - 5 minutu
* 1996 - Sip My Ocean - 8 minutu
* 1997 - Ever Is Over All
* 1998 - Remake of the Weekend Link
* 1999 - Regenfrau
* 1999 - Estremities
* 1999 - Vorstadthirn
* 2000 - Open My Glade - 1 min. Link 2008ko apirilaren 20a Wayback Machine.
* 2000 - Himalaya's Sister's Living Room
* 2000 - Closet Circuit
* 2001 - The Belly Button Like a Village Square Link
* 2001 - Fliederstrudel (Fünf Uhr)
* 2001 - Related Legs Link
* 2004 - Herbstzeitlose
* 2005 - Homo sapiens sapiens - Gry Bay homepage with clip  artxibatua, 2008ko martxoaren 12a Wayback Machine.
* 2009 - Pepperminta - 84'                   

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1988 - Go FEMINIS saria, Kolonia
* 1991 - Swiss Federal Arts beka
* 1994 - Manor-Prize, Sankt Gallen
* 1994 - Suitzako Swiss Bank Corporation banku-korporazioaren Videoarte saria
* 1995 - Alemaniako Truke Akademikoaren Zerbitzuaren beka (DAAD)
* 1997 - Veneziako Biurteko 2000 Saria
* 1998 - Hugo Boss sarirako izendapena
* 1999 &ndash; Wolfgang-Hahn-Preis
* 2001 - Zurich Hiria arte-saria
* 2004 - 01 saria eta Berlingo Arte Unibertsitateko ohorezko irakaslea
* 2009 - Joan Miró saria 2009

## Iruditegia 

Fitxategi:Mudam opening 24 rist.jpg|Mudam opening, 2000
Fitxategi:City Lounge 0216.jpg|City Lounge, 2009
Fitxategi:City Lounge 0218.jpg|City Lounge, 2009
Fitxategi:Uniqa Tower - Le Loft Restaurant 18th Floor.jpg|Jatetxea 18. solairuan, 2013
Fitxategi:Tramway rose de Pipilotti Rist.jpg|Tranbia arrosa, 2017
Fitxategi:Art&tram-MonochromeRose-2019-10.jpg|Tranbia
Fitxategi:Pipilotti Rist, Rotterdam.jpg|Pipilotti Rist, Rotterdam, 2022

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
### Argitalpenak 
* 1998 - *Himalaya*, Pipilotti Θ50 kg, barne CDa Oktagon Verlag: Cologne. ISBN 3-89611-072-1
* 1998 - *Weekend-en remakea*. barne. EK. Oktagon: Cologne. ISBN 3-89611-046-2
* 2001 - *Pipilotti* Θi. Peggy Phelan, Hans Ulrich Obrist eta Elisabeth Bronfenen ekarpenekin. Phaidon: London. ISBN 0-7148-3965-5
* 2001 - *Apricots Along The Street*. Scalo: Zurich/Berlin/New York, ISBN 3-908247-50-0
* 2004 - Jestem swoja wlasna obca swinia (Ich bin mein eigenes fremdes Schwein/I am my own foreign press). Birgit Kempkerrekin.' Centre for Contemporary Art/Centrum Sztuki Wspóczesnej: Warsaw. ISBN 83-88277-13-8

## Kanpo estekak 
* Elizabeth Janus: "Pipilotti Rist, video artist", Art Forum, Summer 1996  (
* Andre Seleanu: "Pipilotti Rist at the Outer Frontiers of Video", Artfocus 69, 2000
* Änne Söll: "Der Traum vom Fliegen - Dienstleistung und Geschlecht in Pipilotti Rists 'Pamela'" (PDF)
* pipilottirist.net - Página oficial
* Artkrush.com review de Wishing for Syncronicity de P. Rist en Museo de Arte Contemporáneo de Houston, 1/2007
* Compilación de 14 vídeos en Ubuweb
* Werke auf pipilottirist.net
* Objekt: Der TV-Lüster (1993)
* telemaquetime.free.fr: Zahlreiche Standfotos
* newmedia-art.org - Diverse Werke (Real Video, QuickTime)
* Führung durch die Ausstellung des MoMA (QuickTime)
* Pipilotti Rist in der Sammlung Goetz, ZKM (QuickTime)
* Pipilotti Rist en la Mediateca espacio de Media Art

### Elkarrizketak 
* Elkarrizketa kfunigraz.ac.at 
* Elkarrizketa Jungle World, 15ean. 1998ko apirila
* Elkarrizketa Die Weltwocheren 5/2004 
* Elkarrizketa Artszin.net-en
* Pipilotti Talks to with Hayward's Head Curator Stephanie Rosenthal, beste erakusketa bati buruzkoa: Eyeball Massage
* Pipilotti Berrikusketan, beste erakusketa batean: 'I Packed The Postcard in My Suitcase', Australian Centre for Contemporary Art-en.
* Denboraz kanpo. New York Times.' Pipilotti Θat MoMA
* Kulturala. Mundua. Pipilotti Θi, 2010eko uztaila