Masha Bruskina

**María «Masha» Borisovna Brúskina** (bielorrusieraz: Марыя Барысаўна Брускіна, erromatartua: *Marïya Barïsawna Bruskina*; errusieraz: Мария Борисовна Брускина, erromanizatua: *Mariya Borisovna Bruskina*; Minsk,  Bielorrusiako RSS, 1924 - Ibidem, 1941eko urriaren 26a, 17 urteko sobietar judu-partisano gaztea izan zen, alemaniarrek beste bi partisanorekin batera harrapatu eta exekutatu zutena (Volodya Scherbatsevich, 16 urtekoa, eta Kirill Ivanovitx Trusov, Lehen Mundu Gerrako beteranoa), 1941eko urrian, Bielorrusiako nazien okupazioan (1941-1944). 

## Bizitza 
### Haurtzaroa eta gaztaroa 
Masha Bruskina 1924an jaio zen Minsken (beste iturri batzuen arabera Vítebsken), Bielorrusiako RSSn, Sobietar Batasunean, jatorri juduko familia batean. Minskeko ghettora aldatu zen bere gurasoekin, Boris Davidovich Bruskin eta Leah Moiseevna Bugako, alemaniarrek 1941ean Bielorrusia inbaditu zutenean. Bruskina Minsken bizi zen amarekin, Bielorrusiako Liburuen Merkataritza Bulegoko produktuen kudeatzailea zenarekin. Oso irakurle ona zen, eta ikasle ona. Komsomoleko (Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako gazte erakundea) eskola-komiteko kide eta lider aitzindaria ere izan zen. 1938ko abenduan, Bielorrusiako *Pionero* egunkariak Masharen argazki bat argitaratu zuen, honako hau zioena: «Masha Bruskina - Minskeko 28. mailako eskola profesionaleko zortzigarren mailako ikaslea. Nota bikainak ditu gai guztietan». 
### Bigarren Mundu Gerra 
1941eko ekainean, Masha Bruskina bigarren hezkuntzako eskolan graduatu zen. Alderdi Komunistako kidea, erresistentziarekin bat egin zuen, Institutu Politeknikoko ospitalean Armada Gorriko soldadu zaurituentzako erizain gisa zerbitzatuz, baita soldaduek inguruko basoetara ihes egiteko dokumentu faltsuak sortuz ere. Lagunen bitartez, Mashak ospitalera eraman zituen presoentzako botikak, bendajeak, arropa zibila, hainbat dokumentu. Kamera bat lortu eta ospitalera eramateko moldatu zen. Kamera horren laguntzarekin, dokumentu faltsuak egin zituzten gerrako presoei emateko. Gainera, Mashak Informazio Bulegoaren (Sovinformburó) fronteko egoerari buruz txostenak banatu zituen.

Azkenean, 1941eko urriaren 16an atxilotu zuten, Boris Mijailovich Rudzyanko militar gaixoak salaketa jarri ostean. Torturatu egin zuten, baina ez zuen erresistentziako kiderik salatu. Gustav Freiherr von Bechtolsheim (1889-1969), Infanteriako 70. dibisioko komandantea, hiltzera kondenatu zuen.

Atxilotu ondoren, Bruskinak gutun bat idatzi zion amari 1941eko urriaren 20an:

Legamia fabrika bateko ateen aurrean exekutatu aurretik, Minskeko kaleetan zehar desfilatzera behartu zuten, lepoan kartel bat zeramala, errusieraz eta alemanieraz, honako idazkun honekin:

Bera eta bere bi lagunak 1941eko urriaren 26an urkatu zituzten publikoki, eta alemaniarrek argazkiak atera zizkioten bere heriotzaren sekuentziari. Argazki hauek Nurembergeko Epaiketetan erakutsi ziren.

Fitxategi:Masha_Bruskina_(1924-1941)_06.jpg|eskuinera|thumb|250x250px|Masha Burskina (17 urte) eta Volodya Scherbatsevichen (16 urte) exekuzioa.
Fitxategi:Masha_Bruskina_(1924-1941)_07.jpg|Kirill Ivanovitx Trusov urkatzear
Fitxategi:Masha_Bruskina_(1924-1941)_08.jpg|eskuinera|thumb|250x250px|1941eko urriaren 26an exekutatutako hiru partisanoak

Exekuzioaren lekuko batek zera esanzuen aurrerago:

Exekuzioak Lituaniako Polizia Zerbitzu Laguntzailearen 2. Batailoiko boluntarioek egin zituzten, Antanas Impulevičius kolaboratzaile eta gerra-kriminalaren agindupean (1907-1970).

Bruskina izan zen naziek sobietar lurraldea okupatu zuten garaian exekutatu zuten lehen emakumea.

Olga Fyodorovna Shcherbatsevich, Volodia Shcherbatsevichen ama, bere semea urkatu zuten egun berean urkatu zuten, Bielorrusiako Zientzien Akademia Nazionalaren aurrean erresistentziako beste bi kiderekin.

1941eko urrian Masha salatu zuen traidorea, Boris Mikhailovich Rudzyanko (1913-1951), Vitebsk eskualdeko Florian Thauvin Orsha herrian jaioa, 1951ko maiatzaren 16an hil zen. Rudzyanko goi mailako traizioagatik zigortu zuten, hamar urte lehenago Masha nazien esku uzteagatik.

### Argazki aurkikuntza 
Bielorrusiako okupazio-urteetan, Volksdeutsche (jatorri alemaneko pertsonak), Boris Werner Minskeko argazki-estudioa egon zen, non alemanek argazkiak inprimatzen zituzten. 1941eko ekainetik 1944ra Alexei Sergeevich Kozlovsky argazkilariak errebelatze estudio horretan lan egin zuen. 1941eko azaroaren inguruan film bat jaso zuen eta bertan urriaren 26ko exekuzioaren argazkia atera zuen. Estudioko langileak argazki horien kopiak gorde zituen, eta estudio bereko sotoan ezkutatu zituen, lata batean, hegazkin biribilkiak bailiran. Minskeko okupazio urteetan 287 argazki biltzea lortu zuen, Kozlovsky-k irudi horiek guztiak sobietar agintariei eman zizkien Minsk askatu ondoren.

Nurembergeko epaiketetan argazkiak erabiltzeaz gain, Bielorrusiako Gerra Abertzale Handiko Estatu Museoan ere ikusgai daude.

## Identifikazioa eta oroipena 
Kirill Ivanovitx Trusoven izena berehala finkatu zen, bere emazte Alexandra Vladimirovna Trusovek, argazkia egunkarietan agertu zenean ezagutu zuen eta. Volodia Shcherbatsevich gaztea 1960ko hamarkadaren erdialdean identifikatu zuten, Minskeko 30. Bigarren Hezkuntzako ikerketa- ahaleginei esker. SESBeko Sobiet Gorenaren Presididiumaren 1965eko maiatzaren 10eko dekretu baten bidez, K. I. Trusov eta V. I. Shcherbatsevichek hil ondoren jaso zuen lehen mailako Gerra Abertzalearen Ordena. Emakumea denbora luzez egon zen argazkietan (eta dokumentuetan agertzen zen), ezezagun gisa.

Gerra ondorengo hamarkadetan, Bruskinari erreferentzia ofiziala «neska ezezagun» gisa egin zitzaion, ustez sobietar agintarien antisemitismoaren ondorioz. 2009ra arte, Bruskinaren izena ez zen errekonozitua izan exekutatu zen lekuan egindako plaka oroigarrian. Hala ere, urte hartatik, plaka oroigarri berri bat jarri zuten exekuzio lekuan. Errusiar inskripzioak honelaxe dio orain:

Bruskina 1960ko hamarkadan ezagutu zen lehen aldiz, bere senide eta lagun gehienak Minskeko ghettoan hil zituztelako. Israelgo HaKfar HaYarok-en Bruskinarentzat monumentu bat eraiki zen, eta Jerusalemen bere izena du kale batek.

Fitxategi:Oktyabrskaya_street_Minsk_7b.jpg|link=Archivo:Oktyabrskaya_street_Minsk_7b.jpg|Oroitzapenezko monumentua Minskeko legamia-fabrikaren sarreran, K.I. Trus, V. I. Scherbachevich eta M. B. Bruskina exekuzio-lekuan. 
Fitxategi:Memorial_to_Jewish_Women_Fighters,_Israel.jpg|link=Archivo:Memorial_to_Jewish_Women_Fighters,_Israel.jpg|M. Bruskinaren eta nazien aurka borrokatu ziren beste emakume judu batzuen omenezko monumentua. Kfar Ha-Yarok, Israe

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Sobietar Batasuneko beste emakume partisano batzuk Bigarren Mundu Gerran:

* Anastasia Biseniek
* Anna Lisitsyna
* María Meléntieva
* Nadezhda Troyán
* Yefrosinia Zenkova
* Zinaida Portnova
* Zoya Kosmodemianskaia

## Kanpo estekak 
* Exekuzioaren lekukoak
* Nechama Tec and Daniel Weiss: «A Historical Injustice: The Case of Masha Bruskina» (Injustizia istorio bat: Masha Bruskinaren kasua). Holocaust and Genocide Studies 11:3 (1997), 366-377 or. Historiaren laburpena