open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grigori Kromanov

**Grigori Kromanov** (, Tallinn, 1926ko martxoaren 8a - Vihula, Lääne-Viru konderria, 1984ko uztailaren 18a) estoniar zinema eta antzerki zuzendaria izan zen.

Sobietar Batasunaren aroan Estoniako zuzendari aktiboena eta ospetsuena izan zen. 1969ko *Viimne reliikvia* ("Azken erlikia") kultuzko filma da.

## Biografia 
Estoniako Tallinn hiriburuan jaio zen 1926an. Arte ikasketak egitera Moskura joan zen eta Lunacharsky Estatuko Antzerki Arteen Institutuan graduatu zen 1953. urtean. Tallinera itzuli zen eta aktore lanetan aritu zen Tallinngo drama antzokian. 

1956 eta 1963 artean Estoniako ETV telebistako zinema zzendaria izan zen. Handik aurrera Tallinngo Sobietar ekoiztetxearentzat zinema zuzendari gisa lan egin zuen hil zen artean. 1975ean Estoniako Sobietar Errepublikako "ohorezko artista" izendatu zuten.

## Zuzendutako filmak 
* *Põrgupõhja uus Vanapagan* (1964, Jüri Müürrekin batera)
* *Mis juhtus Andres Lapeteusega?* (1966)
* *Meie Artur* (1968, Artur Rinneren bizitza azaltzen duen filma, Mati Põldrerekin batera)
* *Viimne reliikvia* (1969)
* *Briljandid proletariaadi diktatuurile* (1975)
* *Hukkunud Alpinisti* (1979)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Studio (telesaila)

***The Studio*** () estatubatuar telesail satirikoa da, Seth Rogenek, Evan Goldbergek, Peter Huyckek, Alex Gregoryk eta Frida Perezek Apple TV+entzat egina.

## Sinopsia 
Matt Remick zinemazale amorratua da protagonista nagusia. Patty, Continental Studios estudioen zuzendaria, berriki kaleratu dute, eta Remick proposatuko dute kargua hartzeko; handik aurrera zinema industriaren desafio eta zentzugabekeriei aurre egin beharko die. Konpainia suspertzen saiatzen den bitartean, *Barbie* filmaren tankerako izenburu arrakastatsu bat egitea eskatuko diote; AEBetan ezaguna den Kool-Aid izeneko edariari buruzko film zentzugabea sortzeko ardura izango du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ćevapi

**Ćevapi** (Zirilikoz: ћевапи), Balkanetako plater tradizional bat da, turkiarren kebabaren aldaera da. Bosnia-Herzegovinako eta Serbiako plater nazionala da, eta UNESCOk Gizateriaren Kultura Ondare Immaterial izendaturik dago. Gaur egun Ćevapia Balkanetako herrialde askotan kontsumitzen dira.

## Historia 
Otomandar administrazioaren garaian, hajduktarrek (matxinoek, legez kanpokoek) haien kebab berezia (*hajdučki ćevap*) egiten zuten ziri batean sarturiko haragi zatiak suaren gainean errez. 

Serbia hegoaldeko Leskovac herrian errezeta propioa sortu zen, *Leskovački ćevap* eta 1860. hamarkadan Belgradera iritsi zen *ćevapčići* izenarekin , merkatu handiko "Rajić" jatetxera eta arrakastatsua izanik herrialde osora zabaldu zen. Tabernetako bezeroek oso gustokoa zuten edanarekin batera jateko. 1930. hamarkadan Jugoslavia guztian zabaldu zen. 

## Osagaiak eta prestaketa 
Bosnia-Herzegovinako *ćevapiak* zekor haragi txikituzko bi mota erabiltzen ditu, eskuz nahasten direnak eta inbutu bat erabiliz itxura zilindrikoa ematen zaio. Serbiako *ćevapčićian* zekor, arkume edo txerri haragia erabiltzen da, batzuetan hainbat mota nahastuz.

Haragia gatz eta piperrautsez ontzen da eta ogi zapalarekin zerbitzatzen da. Alboan tipula potxatua, ajvar saltsa edota jogurta artzen zaio apaingarri.

## Ćevapi motak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhang Peimeng

**Zhang Peimeng** (Pekin, 1987ko martxoaren 13a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta aemula

***Epicauta aemula*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Brasilgo intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta oregona

***Epicauta oregona*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Ameriketako Estatu Batuetako intsektua da. Oregon estatuan identifikatua izan da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ehalkivi

**Ehalkivi** () Letipeako (Läne-Viru konderria, Estonia) harkaitz erratiko bat da. Bere bolumena kontuan harturik, Estoniako handiena da, eta baita Ipar Europako glaziazio eremuko handienetakoa ere.

Geologikoki, harkaitza pegmatita da.

## Dimentsioak 
* Altuera: 7,6 m.
* Zirkunferentzia: 49,6 m. (ur-azaletik 1,5 metrora neurtuta)
* Bolumena: 930 m3
* Masa:  tona

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estoniako Antzoki Dramatikoa

**Estoniako Antzoki Dramatikoa** () Estoniako Tallinn hirian dagoen antzoki bat da. Antzokiak Estoniako antzoki nazional baten funtzioa betetzen du. Hiru solairu ditu, 436, 170 eta 70 eserlekurekin.

## Historia 
Eraikina, jatorriz, Tallinngo Alemaniar Antzokirako eraiki zen, eta 1910ean amaitu zen Nikolai Vassiliev eta Alexei Bubir San Petersburgoko arkitektoen diseinuetan oinarritua. Art Nouveau joeraren barruan, estilo nazional erromantikoa esan izan den estetitakoa da.

Estonierazko antzerki dramatikoko eskola bat sortu zuen Paul Seppek 1920an Tallinn-en, eta hortik sortu zen Estoniako Antzerki Dramatikoa erakinde gisa, 1924an, eta Alemaniako antzokiko agertokia alokatzeari ekin zion. 1939an, erakundeak eraikina erosi zuen, eta, orduz geroztik, bertan egon da.

Tokiak Estoniako Antzoki Dramatikoa izena hartu zuen 1937an. Sobietarren okupazioaren garaian, Viktor Kingissepp Tallinngo Antzoki Dramatiko Nationala izena hartu zuen (Viktor Kingissepp 20. mendeko 1. laurdeneko buruzagi komunista izan zen). 1989an aurreko izena berreskuratu zuen, Estoniak independentzia lortu baino lehen.

Antzezlan klasikoak zein ekoizpen berriak taularatzen dira antzokian, ea bereziki lan egin du antzerkigile estoniarrekin. Hori artean daude Hugo Raudsepp, August Kitzberg, Eduard Vilde, A. H. Tammsaare, Mats Traat, Jaan Kross eta Oskar Luts. 1980ko hamarkadan zehar, antzokiak paper politikoa hartu zuen, sobietarren okupazioaren kontra eta Estoniako independentziaren alde Jaan Kruusvall eta Rein Saluri bezalako egileek egindako antzezlanak taularatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haitz (geomorfologia)

[thumb|200px|Balanced Rock ("Arroka orekatua"), Utahko [Arkuen Parke Nazionala]]

**Haitza** edo **harkaitza** harrizko masa handi samarra da, lurraren gainetik edo ur-bazterrean goititzen dena. Harkaitza errekarriak baino harrizko masai handiagoa da, baina solte dago; beraz, prozesu mekaniko naturalek mugi dezakete, hala nola ur-korronteek, luiziek edo grabitatearen indarrak, inklinatuta dauden mendi-mazeletan. «Haitz» hitza erabiltzean, ez da bereizten harriaren edo mineralaren forma edo mota, baina, oro har, pieza angeluzuzenak eta fazetatuak izaten dira.

Oro har, haitzak oso handiak izan badaitezke ere, beste batzuetan "haitz txikiak" aipatzen dira, gizakiak erabiltzeko modukoak, harri zati angeluzuzenei buruz hitz egiten denean; izan ere, arroka amatik duela gutxi banandu denez, oraindik ertz biziak dituzte. Material mota horretarako, hobe da klasto hitza erabiltzea.

## Granulometria 
Lurzoruko partikulen sailkapen granulometrikoaren barruan, harkaitzek honako sailkapen hau hartzen dute:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cloughmore

**Cloughmore** edo **Cloghmore** (Irlandako gaelerazko - - hitzetik ekarria), 30 tona inguruko granitozko arroka handi bat da, Ipar Irlandako Down konderriko Rostrevor herritik 300 metro gorago dagoena. 

Berez, haitz erratiko bat da, ziur aski Strathclyde badiako (Eskozia) uharte batetik garraiatua izan zena, eta Azken glaziazioan izotzek atzera egin ondoren bertan utzia izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhang Xiaoqiong

**Zhang Xiaoqiong** (1966ko uztailaren 10a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adamson-Eric

**Erich Carl Hugo Adamson** (Tartu, 1902ko abuztuaren 18a – Tallinn, 1968ko abenduaren 2a), ***Adamson-Eric*** izen artistikoz ezagunagoa, estoniar artista izan zen, batez ere arte aplikatuetan eta margolaritzan aktibo izan zena.

## Bizitza 
Erich Carl Hugo Adamson 1902ko abuztuaren 18an jaio zen Tartun. Jaan eta Anna Adamsonen sei seme-alabetatik laugarrena izan zen. Tartuko Hugo Treffner eskolan graduatu zenean, Berlinera joan zen Charlottenburgeko Arte eta Eskulangintza Eskolan ikastera. Hala ere, Parisen sortu zuen ia lan guztiak suntsituta edo munduan zehar sakabanatuta daude (esaterako, garai hartako 25 obra Estatu Batuetan daude). 

1925ean Italian zehar bidaiatu zuen, Genova, Napoli eta Capri bisitatuz. Urte bereko irailetik urrira Estoniako Artearen 2. Erakusketan parte hartu zuen Tallinnen. Bi margolan Berlinen erakutsi zituen Novembergruppe taldearen erakusketan. 1926an, Jaan Koortekek gonbidatuta, Estoniako Artisten Batasunaren erakusketan parte hartu zuen Nikolai Triikekin batera. Udazkenean Finlandian zehar bidaiatu zuen.

1936an, Mari Adamsonekin ezkondu zen Tallinnen.

1940ko udaz geroztik, Artisten Batasunaren antolakuntza-batzordeko idazkari izan zen eta *Sirp ja Vasar* astekariko arte ederren saileko erredaktore gisa lan egin zuen. Bigarren Mundu Gerra hasi ondoren, Sobietar Batasuneko barneko eskualde batera ebakuatu zuten. 1942an, Kuibyxeven sortutako Estoniako Sobietar Errepublika Sozialistako Estatu Arte Taldeko artista nagusi izendatu zuten, eta 1943an Estoniako SESko Meritu Oneko Artista titulua eman zioten Jaroslavlen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Adamson-Ericu majamuuseum, Lühike jalg 3, 8. august 2011.jpg|Adamson-Ericen etxe-museoa (Tallinngo Alde Zaharra).
Fitxategi:Tehnika 15 2011-04-20.JPG|Adamson-Eric 1936 eta 1968 artean bizi izan zen etxea (Tallinngo Kelmiküla auzoa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Han Duck-soo

**Han Duck-soo** (Koreera: 한덕수; 1949ko ekainaren 18a) Hego Koreako diplomazialari, ekonomialari eta politikari bat da, 2024ko abenduan eta 2025az geroztik Hego Koreako jarduneko presidente gisa eta 2022az geroztik Hego Koreako lehen ministro gisa.
## Kanpo estekak
Ahmed Izzet Pasharen gobernua

Ahmed Izzet Pasha otomandar militar eta politikari ospetsua izan zen, eta hainbat kargu garrantzitsu izan zituen Lehen Mundu Gerran, Otomandar Inperioko Gerra Ministroa eta Bisir Handia barne. Bere gobernua ez zen berez administrazio egonkorra izan, baina Inperioaren lidergoan funtsezko papera izan zuen bere bizitzako urte kritikoenetan.

Ahmed Izzet Pasha 1918an izendatu zuten Bizir Handia. Bere agintaldian, Otomandar Inperioak Lehen Mundu Gerran izan zuen parte-hartzearekin lotutako erabakiak hartzen estuki inplikatua egon zen, Erdialdeko Potentziekin (Alemania eta Austria-Hungaria) aliatu zelarik. Hala ere, bere gobernuaren ezaugarri nagusiak barne ezegonkortasuna, otomandar buruzagien arteko kohesio falta eta gerrak Inperioaren ekonomian eta gizarte egituran izan zuen eragin negatiboa izan ziren.

### Gobernuaren funtsezko puntu batzuk 
* Lehen Mundu Gerra: Izzet Pasha izan zen otomandarrek gerran parte hartzearen arduradun nagusietako bat. Otomandar Inperioak porrot militar handiak jasan zituen eta aldi horretan arazo ekonomiko gero eta handiagoei aurre egin behar izan zien. Gatazkaren kudeaketa izan zen bere gobernuaren zailtasun nagusietako bat.

* Barne tentsioak: Bere agintaldian zehar, Otomandar Inperioak gero eta handiagoak ziren barne tentsioei aurre egin behar izan zien, arabiar altxamendua eta hainbat talderen barne oposizioa kasu, honek aginte zentrala are gehiago ahuldu zuelarik.

* Otomandar Inperioaren kolapsoa: Gerrak aurrera egin ahala eta egoerak okerrera egin ahala Otomandar Inperioarentzat, Izzet Pasha Bisir Handi bezala ordezkatua izan zen 1918an. Hala ere, bere irteerak ez zuen gertaeren ibilbidea aldatu, eta Otomandar Inperioa kolapsatzen amaitu zen gerrako porrotaren eta 1920an Sèvresko Ituna sinatzearen ondorioz, bere existentziaren amaiera ekarri zuena.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak 
## Erreferentziak
Haitz erratiko

[thumb|250px|*Cantos de la Borrica* izeneko haitz erratikoak, Kantabriako [Sejosko mendatean.]]
**Haitz erratikoa** edo **harkaitz erratikoa**, geologian eta geomorfologian, bere tamaina eta motagatik jatorrizko harkaitzarekiko desberdina den harkaitz-zati handi samarra da. «Erratiko» latinezko *errāre* () aditzetik dator. Glaziarretako izotzak garraiatu zituen, askotan ehunka kilometroko distantziara, eta izotza urtu zenean bertan geratu ziren. Haitz erratikoak tamaina desberdinetakoak izan daitezke, harri koskorretatik hasi eta haitz handietaraino, hala nola Okotokseko Big Rock haitza (16.500 tona). Haitz erratikoak aurkitu dira glaziarrak zeuden leku guztietan: Alemanian, Londresen, Lyonen, Estatu Batuetan edo Kanadan.

Geologoek haitz erratikoak identifikatzen dituzte, haien eta inguruko harrien osaera aztertuz, eta garrantzitsuak dira honako arrazoi hauengatik:
* glaziarrek garraiatzen dituztenez, historiaurreko glaziarraren mugimenduak izan dezakeen ibilbidearen adierazle dira. Bere litografia-jatorria arroka amara igo daiteke, eta, horri esker, izotz-fluxuaren ibilbidea berretsi daiteke.
* uretan zehar eraman daitezke izotz flotatzaile bidez (*ice-rafting*). Horri esker, izotz-dikeen kolapsoaren ondoriozko uholde glazialen hedadura kuantifikatu daiteke; izan ere, dike horiek glaziarren aldeko lakuetan (Missoula aintziran, esaterako) bildutako urak askatu zituzten. Izotz-putzuek eramandako haitz erratikoak hondatuta geratu ziren, eta, ondoren, urtu egin ziren, karga erortzen utziz. Beraz, urtaroko laku ezkutua bezalako eremuetan uholde iragankorren kasuan ur altuko marken karakterizazioa erakusten dute.
* ozeanoan galdatutako icebergetan eroritako haitz erratikoak erabil daitezke Antartikako eta Artikoko eskualdeetan glaziarren mugimenduak jarraitzeko atxikipen-erregistroa baino lehenagoko aldietan. Dropstone ere deituak, horiek korrelatiboak izan daitezke ozeanoaren tenperaturarekin eta mailekin, klima-eredu globalak hobeto ulertzeko eta kalibratzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kukkarokivi

**Kukkarokivi** Finlandiako haitz erratikorik handiena da, Turkuko Ruissalo uhartean dagoena.

Finlandiako folklorearen arabera, Raisioko Erdi Aroko eliza Killi eta Nalli izeneko bi erraldoik eraiki zuten. Hala ere, erraldoiak eztabaidan hasi ziren elizako apaizarekin. Killik eliza harkaitz batez suntsitzea erabaki zuen, baina behin harkaitz egoki bat aurkituta, ezin izan zuen elizarako bidea aurkitu. Haserre, erraldoiak harkaitza bota zuen Ruissalon.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plymoutheko haitza

**Plymoutheko haitza** () Massachusettseko izen bereko hirian dagoen haitz erratikoa da. Plymoutheko haitza William Bradforden eta *Mayflower*reko erromesen lehorreratze gune tradizionala da, non 1620an Plymoutheko kolonia sortu zutenean. Erromesek ez zuten Plymoutheko haitza aipatu beren idazkietan; harkaitzari buruz ezagutzen den idatzizko lehen aipamena 1715ekoa da, hiriaren mugen erregistroetan «haitz handi» gisa deskribatu zutenean. Dokumentatutako lehen baieztapena, Plymoutheko haitza erromesak lehorreratzeko tokia izan zela, Thomas Faunce zaharrak egin zuen 1741ean, erromesak Plymouthera iritsi eta 121 urtera. Une horretatik gaur arte, Plymoutheko haitzak leku nabarmena izan du AEBetako tradizioan, eta ondorengo belaunaldiek Ingalaterra Berria kolonizatu zuten lehen ingelesen bertuteen eta akatsen sinbolo gisa interpretatu dute. 1774an, harkaitza erdibitu egin zen, Plymoutheko Town Squarera eramateko ahaleginean. Goialdea (orain ikus daitekeen zatia), Town Squaren kokatua, 1834an Pilgrim Hall Museora lekualdatu zuten eta 1880an Plymouth Harbour kostaldean zuen jatorrizko lekura itzuli zen. Gaur egun McKim, Mead & Whitek diseinatutako granitozko kanopio baten azpian dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
BLRT Grupp

**BLRT Grupp** (**B**alti **L**aeva**r**emondi**t**ehas) estoniar ontziola da, Tallinnen egoitza duena. Estoniaz gain, enpresa Lituaniako, Finlandiako eta Norvegiako ontziolen jabea da. Bere ontzigintza eta konponketa filialak Tallinn Shipyard, BLRT Western Shipyard, Turku Repair Yard eta BLRT Fiskerstrand dira.

2011ko abenduaren 14an, Fiskerstrand BLRTk munduko GNL-propultsaturiko ferririk handiena, MF *Boknafjord*, entregatu zion Norvegiako Fjord1 konpainiari. Beste ferry bat, MF *Edøyfjord*, 2012ko urtarrilaren 30ean entregatu zuten.

Irabazi osoa 283,9 milioi eurokoa izan zen 2017an, 302,2 milioi eurokoa 2018an. Irabazi garbiak 18,5 milioi eurokoak izan ziren 2017an eta 15,1 milioi eurokoak 2018an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mahmud Muhtar Pasha

thumb|Mahmud Muhtar Pasha *Şehbal aldizkarian* 1909ko apirilaren 15ean
**Mahmud Muhtar Pasha**, edo **Mahmud Muhtar Katırcıoğlu** Abizenaren Legearen ondoren, estatuko kargu garrantzitsuak zituen militar eta burokrata otomandarra izan zen, hala nola gobernadore eta ministro Otomandar Inperioan.

## Biografia 
Istanbulen jaio zen 1867ko abenduaren 1ean, eta Ahmed Muhtar Pasha Kaukasoko Fronteko komandantearen eta Bisir Handiaren semea da 1893ko Gerran. 1885ean Akademia Militarrean sartu zen, eta gero Alemaniara bidali zuten, eta Metz Akademia Militarrean graduatu zen 1888an. Prusiako Errege Armadako teniente gisa aritu zen. Istanbulera itzuli zenean, Ofizialen betebeharrak ikastaroa eman zuen Akademia Militarrean.

1897ko Greko-Turkiar Gerran Velestin, Çatalca eta Dömekeko guduetan parte hartu zuen teniente mailarekin. 1900ean Frantziako Maniobra Handietan Otomandar Armada ordezkatu zuen. Urte berean, infanteria saileko presidenteorde izendatu zuten. 1908an Bigarren Monarkia Konstituzionala aldarrikatu ondoren, Hassa Armadako Lehen Dibisioko komandante izendatu zuten *ferik-i evvel* mailarekin, eta arrakasta izan zuen martxoaren 31ko Gertakaria zapaltzen.

1909ko irailaren 17an Aydingo gobernadore izendatu zuten, eta 1910eko urriaren 2an Itsas Armada ministro izendatu zuten. İbrahim Hakkı Pasha-k ministro kargua utzi zuen bere kabinetearekin batera. 1912. urtearen erdialdean, berriz ere Itsas Armada ministro izendatu zuten Gazi Ahmed Muhtar Pasha aitak zuzentzen zuen kabinetean, eta Balkanetako Gerretan Ekialdeko Armadako 3. Armadaren gidaritzapean. Kırkkiliseko guduan, Lüleburgaz guduan eta Çatalcako lehen guduan parte hartu zuen. Çatalcako Lehen Guduan bere defentsako tropak ikuskatzen ari zela, bulgariar erasoaren ondorioz larri zauritu zen eta bere postua beterano tituluarekin utzi zuen. 1913an Berlinen enbaxadore izendatu zuten.

Enver Pasharekin zituen desadostasunak zirela eta, bere kargu guztiak utzi eta Istanbul utzi zuen 1917an. Ez zen inoiz Istanbulera itzuli eta Alexandrian, Egipton eta Europan bizi izan zen. Alexandriatik Napolira zihoan itsasontzian hil zen 1935ean. Kairon lurperatu zuten.

## Auzitegi Goreneko auzia 
Mahmut Muhtar Katırcıoğlu Turkiako Asanblada Nazional Handia sortu zenetik parlamentuko ikerketaren ondorioz politikari eta burokratak Auzitegi Gorenera eraman zituzten 17 kasuetako batean parte hartu zuen pertsona da. 1929ko maiatzaren 30ean Auzitegi Gorenera eraman zuten, ogasunari kalte egin izana leporatuta, *Times Iron Works* erakunde britainiarrari Anatolian Railway Companyren izenean 20 mila lira britainiar ordaintzeagatik, fidantzarik gabe, Itsas Armada ministro izan zen garaian. Epaiketa 1929ko azaroaren 3an amaitu zen. Auzitegiak Mahmutd Muhtar Pasha enpresari ordaindutako 22 mila turkiar urreak ehuneko 5 deskontatuta biltzea erabaki zuen.

## Lanak 
Mahmut Muhtar Katırcıoğlu-k memoriari, historiari eta politikari buruzko hainbat lan ditu:

* *Ruznâme-î Harb* (Harp Günlüğü), 1914/1918
* *Maziye Bir Nazar*, Matbaa-i Ahmed İhsan ve Şürekası,  1924
* *Acı Bir Hatıra*, 1931
* *La Turquie*
* ''L'Allemagne*
* *Evenements d'Orient''

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Anglo-Irlandar Akordioa

**Anglo-Irlandar Akordioa**, , 1985eko azaroaren 15ean, Erresuma Batua eta Irlandako Errepublikak Ipar Irlandako gatazkari emaiera emateko asmoz elkarrekin kooperatzeko akordio bat izan zen.

## Baldintzak 
Akordioaren arabera, Irlandako Gobernuak Ipar Irlandako gatazkari dagokionez Erresuma Batuaren aholkularitza lanak burutzeko eskubidea bereganatu zuen. 

Gainera, Irlandako Errepublikako Gobernuak Ipar Irlanda Erresuma Batuko lurraldea izaten jarraituko zuela onartu xuen, betiere Ipar Irlandako biztanleen gehiengoa horren aurka eta Irlandako Errepublikarrkin bategitearen alde agertzen ez zen artean.

Bestalde, Ipar Irlandari autonomia jakin bat itzularazteko akordioa lortu zen, betiere eta aurrez protestanteen eta katolikoen artean adostasun batera iritsita.

## Sinatzaileak 
Akordioa, Hillsborough gazteluan, Margaret Thatcher britainiar lehen ministroak eta Garret FitzGerald irlandar lehen ministroak sinatu zuten.

## Kanpo estekak
Alex Higgins

**Alexander Gordon Higgins** (Belfast, Ipar Irlanda, 1949ko martxoaren 18a - 2010eko uztailaren 24a) Ipar Irlandako snooker jokalari profesionala izan zen, eta bi aldiz munduko txapelduna, kirolaren historiako pertsonaia ikonikoenetako bat bezala gogoratzen dena. Bere joko azkarragatik "Higgins urakana" ezizena jaso zuen, *Hurricane Higgins*, eta bere ospe eta karismagatik ere ezaguna izan zen. Snooker billarrak 1980ko hamarkadan Erresuma Batuko telebistan izan zuen arrakastaren funtsezko protagonista eta faktore gisa hartu ohi da.

## Kirol ibilbidea 
Higgins 1971n bihurtu zen profesional eta 1972an Munduko Snooker Txapelketa irabazi zuen, John Spencer 37-31 garaituz, 22 urterekin, artean, etxebizitza finkorik gabe bizi zela Belfasten. 

Higginsek Masters tituluak ere irabazi zituen 1978an eta 1981ean, eta Erresuma Batuko Txapelketa 1983an; bere beste garaipen nagusienak horiek direlarik.

## Bizitza pertsonala 
Bere bizimodua nahasia izan zen oso. Egunean 60 zigarro erretzera iritsi zen, ludopatia izan zuen, alkoholarekin arazo asko izan zituen, eta kokaina eta marihuana kontsumitu zituela onartu zuen. Bi ezkontza izan zituen eta biak dibortzioan amaitu ziren. Beste neskalagun batek hiru labankada eman zizkion etxeko eztabaida batean. 

1986an 12.000 liberako isuna eta bost txapelketatarako debekua ezarri zioten antolakuntzako langile bat burukadaz jo ondoren. 1990ean debeku luzeagoa jaso zuen, beste langile bati ukabilkada emateagatik, eta Dennis Taylor jokalariari tiro egitea mehatxu egiteagatik. Lehiaketa batean soinean pistola zeramala ibili zela izan zen zurrumurrua behin.

Eztarriko minbizia diagnostikatu zioten 1998an, eta horren ondorengo beste konplikazio batzuengatik hil zen, Belfasteko etxean, 2010eko uztailaren 24an, 61 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Greysteelgo sarraskia

**Greysteelgo sarraskia**, 1993ko urriaren 30ean, Ipar Irlandako gatazkan zehar, Derry konderriko Greysteel udalerrian Ulsterren Defentsarako Elkartea talde armatu loialistak burututako tiroketa masibo bidezko atentatua izan zen.

8 pertsona hil eta 10 zauritu ziren.

## Atentatua 
Urriaren 30ean, larunbatez, gaueko 22:00ak aldera, lan-buzo eta buru-berokiz jantzitako UDAko 3 gizon armatu Greysteel udalerriko Sun Bar tabernara sartu ziren. Une horretantxe, Halloween gaueko festa ospatzen ari ziren 70 pertsona inguruz betea zegoen.

Stephen Irwin UDAkideak bertaratuei "trikimailua ala tratua!" ohiu egin eta hiru UDAkideak jendeari tiroka hasi ziren.

7 pertsona unean bertan hil eta 19 zaurituak izan ziren, zaurituetako bat gerora hil zen. Hildakoak: Karen Thompson (19 urte), Steven Mullan (20), Moira Duddy (59), Joseph McDermott (60), James Moore (81), John Moyne (50), John Burns (54) eta Victor Montgomery (76). Hildakoetatik 6 katolikoak ziren eta 2 protestanteak.

Erasotzaileak, barrez, tabernatik atera eta kanpoan aparkatua zegoen Opel Kadett auto batean ospa egin zuten.

## Kanpo estekak
Salbamendurako Batzar Nazionala

**Salbamendurako Batzar Nazionala** () Portugalgo Gobernua zuzentzeko izendatutako ofizial militar talde bat izan zen, Krabelinen Iraultzan Portugalgo diktadura boteretik kendu ondoren. Batzarrak bere gain hartu zuen boterea, António de Spínola presidenteak apirilaren 26ko 01:30ean komunikatu bat bidali ondoren.

Iraultzaren ondoren eta gobernu zibila osatu aurretik boterea erabiltzeko Indar Armatuen Mugimenduak diseinatutako erreforma nazionaleko programaren parte izan zen. Batzar Nazionala eta Estatu Kontseilua desegin zituen, eta errepublikaren lehendakaritza eta gobernuaren lehendakaritza hartu zituen 1974ko maiatzera arte.

## Kideak 
* António Ribeiro de Spínola jenerala (Portugalgo lehendakaria),
* Francisco da Costa Gomes jenerala (Portugalgo Armada),
* Jaime Silvério Marques brigadierra (Portugalgo Armada),
* Diogo Neto jenerala (Portugalgo Aireko Armada) - Ez dago, Mozambike Portugaldarrean
* Carlos Galvão de Melo koronela (Portugalgo Aireko Armada),
* José Baptista Pinheiro de Azevedo itsas kapitaina  (Portugalgo Itsas Armada),
* António Alva Rosa Coutinho itsas komandantea (Portugalgo Itsas Armada).

1974ko irailaren 30eko berrantolaketa:
* Francisco da Costa Gomes jenerala (lehendakaria, Portugalgo Armada),
* Carlos Alberto Idães Soares Fabião teniente koronela (Ginea Portugesa gobernadore ohia), (Portugalgo Armada).
* Nuno Fisher Lopes Pires teniente koronela (Portugalgo Armada).
* José Pinheiro de Azevedo almiranteordea (Portugalgo Itsas Armada).
* Silvano Alves Ribeiro itsas kapitaina (Portugalgo Itsas Armada), António Rosa Coutinho ez zegoenean, Portugalgo Angolako gobernadore izendatua.
* Narciso Mendes Dias teniente koronela  (Portugalgo Aireko Armada),
* Aníbal Pinho Freire teniente koronela  (Portugalgo Aireko Armada).

Konstituzio-legeak/75 Batzarra desegin eta Kontseilu Iraultzailea ezarri zuen.

## Kanpo estekak
Masen psikologia eta niaren analisia

***Masen psikologia eta niaren analisia*** (alemanez ***Massenpsychologie und Ich-Analyse***) Sigmund Freud-ek 1921ean argitaratu zuen idazlan bat da.

## Edukia 
Masen psikologia azaltzeko «ideia soila» 1919ko udaberrian bururatu zitzaion, eta hurrengo urtean hasi zen lantzen, zirriborroa barne. Liburuak behin betiko forma 1921eko udaberrian hartu zuen eta udara horretan argitaratu zen.

Bere gogoeta ildoak hiru iturburutan oinarritzen dira

* *Totema eta tabua*
* *Nartzisismoaren sarrera*
* *Dolua eta malenkonia*

Lehendik Jean-Martin Charcot-ekin landuak zituen hipnosia eta sugestioari buruzko ikasketei ekin zien berriz ere.

Lan honen garrantzi nagusiak bi norabide ditu:

# Masen psikologia gizabanakoaren adimenaren psikologian izandako aldaketetatik abiatuta azaltzen du.
# “*Plazeraren printzipiotik haratago*” lanean abiatu eta “*Nia eta zera*” lanean garatu zuen, psikearen anatomia estrukturalari buruzko ikerketaren aurrerapena da.

## Bibliografia 
* Freud, Sigmund. *Obras completas de Sigmund Freud*.

## Erreferentziak
Independentzia gerraren garaipenaren zutabea

**Askatasunaren Gurutzea eta Independentziaren Gerrako Monumentua** () Tallinngo Askatasunaren Plazan dagoen monumentua da, Estonian. 2009ko ekainaren 23an inauguratu zen, Estoniako Independentzia Gerran hildakoen oroigarri gisa. 35,3 metroko altuera duen pilare bat du, 143 kristalezko plakaz osatua. Askatasunaren Gurutzea gehitu zuen, Estoniako kondekoraziorik garrantzitsuena, 1919an sortua.

## Historia 
Monumentua sortzeko ideia 1919an sortu zen, gerra amaitu baino lehen. 1918 eta 1920 artean Estoniako bandoko 4.000 pertsona hil eta 14.000 zauritu ziren. 1936an monumentu nazional bat sortzeko lege bat onartu zen, baina Bigarren Mundu Gerrak eta Sobietar Batasunaren okupazioak proiektua gelditu zuten. Ideia 1991n independentzia berreskuratu ondoren berrabiarazi zen. 2005eko udaberrian, Riigikoguk Askatasunaren Plaza zutabea altxatzea erabaki zuen. 2006an 40 proiektu aurkeztu ziren exekuzio lehiaketara eta Rainer Sternfeld, Andri Laidre, Kadri Kiho and Anto Savi diseinatutako "Libertas" proiektua irabazi zuen.

## Iruditegia 

The construction process of the War of Independence Victory Column.jpg
Vabadussõja võidusammas 2010.JPG
TallinnWarMemorial2009.JPG
EU-EE-Tallinn-Kesklinn-Freedom square.JPG
Victory Column 16.jpg
Victory Column 19.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cyrillus Kreek

**Cyrillus Kreek**, jaiotzez **Karl Ustav Kreek**, (Võnnu, Lääne konderria, 1889ko abenduaren 3agreg./azaroaren 21ajul. – Haapsalu, 1962ko martxoaren 26a) estoniar musikagile, abesbatza-zuzendari, musika-irakasle eta folklorista izan zen. Zeresan handia izan zuen Estoniako musikaren nazio-ezaugarrien garapenean, eta herrialdeko musika koralaren berritzaile garrantzitsuenetako bat izan zen.

## Bizitza 
Gustav (Konstantin) Kreek irakaslearen eta haren emazte Mari (Maria) Pootsiren seme-alabetatik bederatzigarrena, Karl Ustav Kreek 1889an jaio zen Võnnun eta Lääne konderrian hazi zen. Jaio eta bost aste bataiatu zuten eliza luteranoan. Familiako hamaika seme-alabetatik sei heldutasunera iritsi ziren: Louise Johanna, Gerhard Fürchtegott (Methodius), Wilhelm Traugott (Vladimir), Karl Ustav (Cyrillus), Maria Helmi (Maria) eta Adolphine Hilda (Nadežda). 1896an, aita Vormsi uhartera joan zen irakasle, eta familia osoa denbora batez han bizi izan zen. Politika tsarista zela eta, Vormsi uharteko suediar-estoniar guztiak bezala, kristautasun ortodoxora konbertitu behar izan ziren, izenak aldatuz. Handik gutxira, amak Haapsalura lekualdatzea erabaki zuen zen seme-alabei heziketa hobea emateko. Kreekek Haapsaluko San Nikolas eskolan ikasi zuen eta han pianoa, tronpeta eta tronboia jotzen hasi zen.

Zortzi urte San Petersburgoko Musika Kontserbatorioan eman zituen, 1908tik 1912ra tronboia eta 1912tik 1916ra konposizioa ikasiz. Ikasle Estoniarren Elkarteko kidea zen, eta abesti herrikoiak biltzeko interesa piztu zitzaidon. 1911n espedizio etnografikoetan parte hartzeari ekin zion, eta fonografo batean herri-musika grabatu zuen lehen pertsona izan zen Estonian. Sobietar Batasunaren okupazioaren garaian (1940-1941, 1944-1950) teoria musikaleko irakasle izan zen Tallinngo Kontserbatorioan.

Cyrillus Kreek Haapsalun hil zen 1962ko martxoaren 26an. Hileta-zeremonia herriko ikastetxeko aretoan egin zen apirilaren 1ean, eta Haapsaluko hilerri zaharrean lurperatu zuten. 2001ean, museo bat ireki zen Kreeken Haapsaluko etxean, eta 2007az geroztik, Tõnu Kaljustek eta Lootsi fundazioak Cyrillus Kreeken omenezko musikaldia antolatzen dute urtero. Genero horren lehen adibidea da Estoniako musikan.
* *Armastuslaul 13. sajandist* (*XIII, mendeko maitasun-kanta*) (1943)
* *Kalevipoeg nõiakoopas* (*Kalevipoeg aztiaren kobazuloan*) (1953)
* *Setu sümfoonia* (*Seto sinfonia*) (1953)

## Iruditegia 

Fitxategi:Väike-Viigi 10.IMG 0982.jpg|Cyrillus Kreek 1939 eta 1962 artean bizi izan zen etxea (Haapsaluko Väike-Viigi kaleko 10. zenbakia).
Fitxategi:Kreek, Cyrillus.IMG 20200817 130342.jpg|Cyrillus Kreeken hilobia.
Fitxategi:Креэк Кириллиус (конверт).jpg|Cyrillus Kreek irudikatzen duen gutun-azala (1989).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gwenn ha Du (bretainiar talde armatua)

**Gwenn ha Du**,  eta , Bretainiako erakunde armatu nazionalista bat izan zen. Bretainiar nazionalismoa eta independentismoaren ideologia zuen.

1930 eta Bigarren Mundu Gerra artean existitu zena, denboraldi horretan zehar Bretainian Frantziaren interesen aurkako hainbat atentatu burutu zituen.
Haapsalu (hiri-udalerria)

**Haapsalu hiria** Mendebaldeko Estonian dago Läänemaa probintzian.

## Kokapena 
Itsasoak hiru norabidetatik inguratzen du Haapsalu hiria: mendebaldean, Väinämererekin muga egiten du eremuak, hegoaldean Matsalunlahtirekin eta iparraldean Haapsalunlahtirekin. 

## Administrazioa eta biztanleria 
2017ko udal erreforman, Ridala udalerriak eta Haapsalu hiri zaharrak Haapsalu hiri berria osatu zuten  . Kasu honetan, Haapsalu zaharraren erdigunea hiri independente bihurtu zen, asentamendu-unitate bat (), eta Haapsalu hiri administratibo berriaren zati bat, administrazio-unitatea ()-  

Hiria Haapsalu hiri ez independenteak (linn, asentamendua), Paralepa eta Uuemagüisa (alevik) herri txikiek eta 56 herrixkek (küla) osatzen dute.

## Garraioa 
Saue-tik Tallinn-era doan 9. errepidea Haapsalu-n amaitzen da Rohuküla portuan, eta bertatik Hiidenmaa eta Vormsi- rako ferry-konexioa dago. 
Fitxategi:Haapsalu_linnuse_varemed2.jpg|link=Tiedosto:Haapsalu_linnuse_varemed2.jpg|alt=Piispanlinnan raunioita.| Apezpiku gazteluaren hondakinak.
Fitxategi:Haapsalu_rannapromenaad.jpg|link=Tiedosto:Haapsalu_rannapromenaad.jpg|alt=Rantapromenadi.| Hondartzako pasealekua.
Fitxategi:Rohuküla_sadam_2015.jpg|link=Tiedosto:Rohuküla_sadam_2015.jpg|alt=Rohukülan satamasta on yhteys Hiidenmaalle.| Rohuküla portuak Hiidenmaarekin lotura du.

## Erreferentziak 
## Kaanpo estekak
Viimsi penintsula

**Viimsi penintsula** () Finlandiako Golkoko kostaldean dagoen penintsula bat da, Tallinnetik (Estonia) gertu. Administratiboki Viimsiko udalarena da, Harju konderrian.

## Geografia 
Mendebaldean Tallinnekin egiten du muga, eta ekialdean Muugako badiarekin. 50 km² inguruko azalera du, 10 km-ko luzera eta 5 km-ko zabalera, batez beste. Penintsula Rohuneem lurmuturrean amaitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emelie Forsberg

**Emelie Tina Forsberg** (1986ko abenduaren 11) Suediako kirolaria da, mendi lasterketan (skyrunning, mendi lasterketan) eta eski alpinismoan espezializatua. Hainbat diziplinatan garaipenak lortu ditu, besteak beste, Europako eta Munduko Txapelketetan.

## Bizitza 
Emelie Kramfors udalerriko Noraström herrixka txikian hazi zen, Suediako Kosta Garaian. Bere aita jaioberri zela hil zen eta Forsbergen arabera bere amak oso zaila izan zuen lana, ikasketak eta bi alabak zaintzea uztartzen. Orientazioa, trekkinga, eskalada, eskia, perretxikoak eta baita bilatzea oso txikia zenetik bere bizitzaren parte izan ziren.

2017ko hitzaldi publiko batean Forsbergek adierazi zuen 15 eta 20 urte bitartean eskalatzaile gisa definitzen zuela bere burua. 18 urterekin Suediako mendietara joan zen eta Åre eski eremuko Storulvån Mountain Lodge-n zerbitzari gisa lan egin zuen, non bere nagusia gozogintza ikastaro batera bidaltzeko konbentzitu zuen. Storulvån-en bizi zen bitartean, Forsberg mendian korrika egiten zuen bere aisialdian naturarekiko maitasunagatik, dibertsioagatik eta garraiobide gisa.

## Lasterketak eta ibilbide profesionala 
Forsbergen lehenengo trail lasterketa serioa Suediako Fjällmaraton izan zen 2009an. Lagun bati motxila bat maileguan hartu zuen eta berak labean egindako txokolatezko lokatz pastela ekarri zuen. Azken igoera handiaren aurretik 20 minutuz gelditu zen eta tarta jan, energia berriak hartu eta lasterketa irabazi zuen. Bi urte geroago itzuli zen, ez zen bidean jatera gelditu eta 30 minutuz hobetu zuen denbora. 2014an Forsberg mundu mailako korrikalari finkatua berriro itzuli zenean, bere denbora beste 30 minutuz hobetu zuen eta ibilbideko errekor berri bat ezarri zuen. Skyrunning World Series-en Forsberg-ek arrakasta berezia izan du Ultra Series-en, non 2013-2015eko lasterketa guztiak irabazi zituen.

Forsberg Salomon taldeko kide izan zen 2012tik 2022ra, eta aktiboki parte hartu zuen enpresaren trail running-eko produktuen garapenean. 2022an Forsberg NNormal-en taldean sartu zen, Kilian Jornetek bere bikotekidearekin batera sortutako enpresa bat. 2013an Zegama Aizkorri maratoia irabazi zuen emakumeen sailkapenean, eta Kilian bikoteak gizonezkoenean.  

## Bizitza pertsonala 
Forsbergek alaba bat izan zuen 2019ko martxoaren 24an, Kilian Jornet aita zuela. Bikotearen bigarren alaba 2021eko apirilaren 15ean jaio zen, eta hirugarrena 2025eko apirilaren 1ean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zegama-Aizkorri Maratoia

## Kanpo estekak
Haizea Ruiz

**Haizea Ruiz Bretos** (Uribarri, Bilbo, 1981) bizkaitar antropologoa da. Soziologian eta Gizarte eta Kultur Antropologian lizentziatua da, eta emakumeen eta gizonen arteko berdintasunean espezializatu da. 

## Formazioa 
Bi lizentziatura lortu zituen Euskal Herriko Unibertsitatean: batetik Soziologia, eta bestetik Gizarte eta Kultur Antropologia. Geroago Ikasketa Aurreratuen Diploma lortu zuen  Gizarte Antropologian, eta titulua ere lortu zuen "Emakumeen eta gizonen arteko berdintasuneko agentea" izateko. Formazio guzti hori UPV/EHUn lortu zuen.

## Lanak 
Ikertzailea da Hiri Antropologian, Bilboko auzoetako elkarte-mugimenduari buruzko ikertzen du. Ez da Uribarri auzoa aztergai duen lehen aldia, izan ere, 2008an Bilboko Udaleko Kultura Sailaren Bilbao Izan Beka lortu zuen, "Bilboko Uribarri auzoaren XX. mendeko historia bere jarduera sozialaren ikuspegitik" titulupean.

2012an Aletu Emakume Elkartearekin argitaratu zuen ‘*Uribarriko emakumeen bizi esperientziak Frankismo garaian*’ liburua. Geroago erreferentzia aitzindaria izan da Bilboko emakumeen historia aztertzerakoan.  Uribarriko Aletu Emakumeen Elkarteak 15 urte bete zituenean elkarteak urteurrena modu berezian ospatu nahi zuen eta  auzoko emakumeen Historia duintzeko xedearekin ikerketa bat abiatzea proposatu zion Haizeari. Honen emaitza, *Experiencias de Vida de las Mujeres de Uribarri durante el Franquismo. 1940-1975 (Uribarriko Emakumeen Bizi Esperientziak Frankismo Garaian. 1940-1975)* ikerketa izan zen,  2012an liburu bilakatu zena. Liburuaz gain badira Haizea Ruizen este lan interesgarri batzuk, adibidez hauek:

* «Museo birtuala_Haizea Ruiz, Iker Vizcay eta Garazi Perez»&#x20;*Genially*
* “URIBARRI MAHATSERRIA ZEN GARAIA” hitzaldia eman zuen 2013an Uribarriko eskolaren 105. urteurrenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faidu (Trebiñu)

**Faidu** Trebiñu barrendegiko herri hustu bat da. Morgas kontzejutik oso hurbil  kokatuta omen zegoen. Morgasetik ipar-ekialdera hirurehun bat metrotara-edo.

## Ikus, gainera 
* Faidu (Urizaharra)
* Fuidio Trebiñuko kontzejuko herrixka. Bi izenek antzekotasun fonetikoa badute ere, ezin dira Faidu eta Fuidio nahasi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stenbock etxea

**Stenbock etxea** (estonieraz: Stenbocki maja) Toompea muinoan dagoen eraikin neoklasiko nabarmena da, Estoniako hiriburua den Tallinneko alde zaharrenean. Gobernu nazionalaren egoitza ofiziala da, eta Estoniako Gobernua eta Stenbock Etxea terminoak metonimiak dira.

## Historia 
[alt=Count Jakob Pontus Stenbock (1744-1824)|ezkerrera|thumb|170x170px|Jakob Pontus [Stenbock kondea (1744-1824)]]
Eraikinaren historia 1780ko hamarkadara doa, Tallinngo (Reval) tokiko agintariek, garai hartan Errusiar Inperio ohiaren parte zena, eraikin administratibo berriak altxatzeko eskema bat abiarazi zutenean. Hasiera batean, eraikina epaitegi gisa proiektatu zen. Jakob Pontus Stenbock kondeak, eragin handiko tokiko aristokrata eta Hiiumaako finka handi baten jabeak, Tallinn erdialdeko Toompea muinoan eraikin berri bat altxatzeko lizitazioa irabazi zuen. Etxe berriaren arkitektoa Johann Caspar Mohr izan zen, Estoniako eraikin publikoen mantentzeaz arduratu zen probintziako arkitektoa eta tokiko jauretxeen diseinatzaile ezaguna.

Eraikinaren eraikuntza 1787an hasi zen. Hala ere, berehala, Errusiako gobernu inperialak funts gutxi lortu zituen Errusia-Turkia Gerrarekin (1787-1792) lotutako gastuen ondorioz. Ondorioz, probintzia Stenbockekin zorpetu zen, eta amaitu gabeko eraikina bere eskuetara igaro zen. Ondoren, bere Tallinn egoitza bezala erabili zuen, eta eraikinak oraindik izena darama bere oroimenean. 1828an, Stenbock hil ondoren, eraikina jabe desberdinen artean igaro zen 1899ra arte, azkenean probintziako administrazioaren jabetza bihurtu zen arte, eta epaitegi gisa erabiltzen hasi zen.

Estoniaren lehen independentzia aldian (1918–1940) zein sobietarren okupazioan (1944–1991) epaitegi gisa erabiltzen jarraitu zen. Eraikinaren mantenua alde batera utzi zen 1970eko eta 1980ko hamarkadetan, bi epaitegiko sabaiak eta epaitegiko artxiboa amildu zirenean. 1991n Estoniako independentzia berrezarri zenerako, eraikin osoa erortzeko arriskuan zegoen. 1996-2000 urteetan eraberritze lan oso bat egin zen. Eraikin berritu berria Estoniako gobernu nazionalaren egoitza ofizial bihurtu zen 2000. urtean berriro ireki zenean.

## Arkitektura 
Eraikinaren estilo arkitektonikoa neoklasizismoaren forma nahiko sinplea da. Aurrealdeko fatxadan sei pilastra eta Saaremaako dolomitaz egindako bi pilastra erdi-pilastra eta pedimentu horzdun bat daude. Erdizirkularra den patio batera ematen du, hain apainduak ez diren kanpo-eraikinez inguratua. Eraikinaren kalearen aurrealdean, beraz, eraikin irtenak daude, nahiko desitxuratuak. Kalera ematen duen eraikin-horman, sobietar estalinisten okupazio-erregimenak hil zituen Estoniako parlamentu eta gobernuko kideen izenak dituen plaka oroigarri bat dago. Eraikinaren ikuspegirik ezagunena (irudia) atzealdekoa da, Toompea muinoaren ertzean egoteagatik itsasoaren ikuspegi oztoporik gabea duena. Aurpegi horretan, zutabe dorikoen gainean altxatutako balkoi handi bat da nagusi. Dena dela, eraikinaren kanpoaldeak, gutxi gorabehera, jatorrizko edifizioa islatzen du oraindik. Sobietar okupazioan barrualdea oso kaltetua izan zen, eta gaur egun zati handi batean berreraiki da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uztarroz

**Uztarroz** izenak adiera zenbait ditu:
* Uztarroze Nafarroako Erronkaribareko herri bat.
* Uztarrotz, Nafarroako Eguesibarreko kontzejua.
* Uztarrozar  Urraulgoiti udalerriko herri hustu bat.
Downing Streeteko Adierazpena

**Downing Streeteko Adierazpena**,  eta , 1993ko abenduaren 15ean, Erresuma Batuko John Major lehen ministroak eta Irlandako Errepublikako Albert Reynolds taoiseach edo lehen ministroak 10 Downing Streeteko Britainiar Lehen Ministroaren Bulegoan elkarrekin batera burututako adierazpena izan zen.

## Adierazpena 
Honetan, bi aldeek Irlandaren autodeterminazio eskubidea onartzeaz gain, Ipar Irlandako lurraldea Erresuma Batutik banandu eta Errepublikarekin bategitekoa ere bai, betiere Ipar Irlandako biztanlegoaren gehiengoa batasun horrekin ados balego. 

Bestalde, "irlandar dimentsioa" deritzon perspektibaren barnean, Irlandako uharteko Herriak Iparraldea eta Hegoaldearen arteko arazoak elkarren arteko adostasunaren bidez konpontzeko eskubidea bertako herritarrek bakarrik zutela.  

Azken aldarrikapen hau, gerora Ostiral Santuko Hitzarmenaren puntuetako bat bilakatuko zen, eta irlandar errepublikazaleek konponbide negoziatu baten aldeko joera positibo bat izateko aldaketa eragiteko gakoa izan zen. Elkarrekin egindako adierazpenak gobernuak konponbide konstituzional baketsu bat bilatzera derrigortu eta talde armatuekin lotura zuten alderdiek (tartean, Sinn Féin) elkarrizketetan parte hartzea ahalbideratu zuen, betiere bortizkeriaren erabilera utziz gero.

## Ikus, gainera 
* Ostiral Santuko Hitzarmena
* 10 Downing Street

## Kanpo estekak
Avant que de tout perdre

***Avant que de tout perdre*** (euskaraz *Dena galdu baino lehen*), 2013ko Xavier Legrand frantziarrak zuzendutako drama film-labur bat da. Léa Drucker, Denis Ménochet eta Anne Benoît aktoreek antzeztu zuten.

2013ko Clermont-Ferrandeko film laburreko nazioarteko zinemaldian estreinatu zen.

''Jusqu'à la garde'' (2017) jarraipena du.

## Argumentua 
Frantzia, Miriamek (Léa Drucker), bi seme-alaben amak, Antoine (Denis Ménochet) senar oldarkorrari beldur dionez, harengandik ihes egingo du.

## Aktoreak 
* Léa Drucker: Miriam
* Denis Ménochet: Antoine
* Anne Benoît: Gaëlle
* Miljan Chatelain: Julien
* Mathilde Auneveux: Joséphine
* Claire Dumas: Sophie
* Stéphane Shoukroun: Didier
* Brigitte Barilley: Martine
* Christian Benedetti: M. Savelli
* Catherine Lefroid: Bollocq andrea
* Eric Borgen: M. Biondel
* Lilia Abaoub: Rofia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Zhang Xiaoyi

**Zhang Xiaoyi** (Changzhou, 1989ko maiatzaren 25a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhang Xiaoyu

**Zhang Xiaoyu** (1983ko martxoaren 16a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhang Xinyan

**Zhang Xinyan** (Dingxi, 1994ko otsailaren 9a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhang Yingying

**Zhang Yingying** (Hailar barrutia, 1990eko urtarrilaren 4a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhang Yu

**Zhang Yu** (1971ko apirilaren 8a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhao Wei

**Zhao Wei** (1979ko urtarrilaren 27a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zhao Youfeng

**Zhao Youfeng** (1965eko maiatzaren 5a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zheng Dazhen

**Zheng Dazhen** (1959ko irailaren 22a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Muhammad Ali Xah Qajar

**Muhammad Ali Xah Qajar** (Tabriz, 1872ko ekainaren 21a – Sanremo, 1925eko apirilaren 5a) Persiako xah edo enperadorea izan zen 1907tik 1909ra. Qajar dinastiako seigarren xah-a izan zen.

Bere aita Mozaffar ad-Din Xah Qajarren erregealdian onartutako 1906ko Pertsiako Konstituzioaren aurka agertu zen eta, horregatik, garaiko argitalpenek etengabe kritikatu zuten. 1907an Nazio Biltzar Aholku-emailea desegin eta konstituzioa indargabetu zuen, lege islamiarraren aurkakoa zela adieraziz. Parlamentua bonbardatu zuen Errusia eta Britainia Handiaren babes politiko eta militarrarekin.

1909ko uztailean, konstituzionalistek xah kendu eta konstituzioa berrezarri zuten. 1909ko uztailaren 16an parlamentuak Ahmad Xah Qajar xah berriaren aldarrikapena bozkatu zuen. Ahmadek hamaika urte zituen eta Muhammaden semea zen.

Muhammadek Odesara ihes egin zuen eta 1911n boterea berreskuratzen saiatu zen. Astarabaden lehorreratu zen, baina garaitua izan zen. Errusiara ihes egin zuen eta 1920an Konstantinoplara joan zen bizitzera. Handik bost urtera hil zen, Sanremon, eta mausoleo batean lurperatu zuten, Kerbalan.
Ulsterko bandera

200px|thumb|right|Ulsterko bandera.
**Ulsterko bandera**, Irlandako Ulster probintziaren bandera da. Erdi Aroko Burgh Etxearen armarria eta Ulsterko Esku Gorriaz osatua dago.
Ane Briz

**Ane Briz Valin** (Sestao, 2002ko urtarrilaren 20a) goi mailako boleibol eta hondartza-bolei jokalari bizkaitarra da. Besteak beste, *Euskadiko sub 21 hondartza bolei*, *Euskadiko sub 19*an, *Euskadiko Bolei-hondartzako* kategoria absolutuan txapelduna izan da eta *Euskadiko boleibol Absolutu*ko txapelketan 2.a.

## Ibilbidea 
Ane Briz Valin 2002ko urtarrilaren 20an jaio zen, Sestaokoa da sortzez, eta bertako boleibol klubean (CV Sestao) dihardu. Hain zuzen, Sestaoko Boleibol Klubarekin 6 urte eman zituen Superliga 2-n (Espainiako bigarren ligan) jokatzen eta 2 denboraldi 1.mailan: 2018ko denboraldia eta 2024/25ekoa.

Bere jokalari ezaugarriei dagokienez, 1,75cm-ko altuera dauka, aurkako postuan jokatzen du, eta 3.zenbakia darama kamisetan.

Ane Brizek sari ugari lortu ditu bere boleibol ibilbidean 19 eta 21 azpiko kategorietan; esate baterako, 2019an *Euskadiko 21 azpiko kategorian hondartza bolei* eta *Euskadiko 19 azpiko*an urrezko dominak irabazi zituen. *Urte horretan bertan, 19 eta 21 azpiko kategorietan txapelketa autonomikoa*n Oihane Gutiérrezekin zilarrezko dominak erdietsi zituen. 2021ean berriz ere irabazi zuen urrea 21 azpiko kategorian Euskadiko txapelketan Uxue Lorenzorekin batera.

Horrez gain, kategoria absolutuan ere zenbait sari irabazi du; hala nola, *Euskadiko Absoluto*ko txapelketan brontzezko domina lortu zuen 2019an Nagore Ruizekin batera, eta 2021 eta 2023an zilarreko dominak lortu zituen *Euskadiko hondartza Boleibo*l kategoria absolutuan Ziortza Tejedorrekin bikotea osatuz. 2022an, ordea, urrezko domina  eskuratu zuen Nerea Izagirrerekin Euskadiko Bolei-hondartza txapelketako kategoria absolutuan.

## Palmaresa 
* 1. saria 2019an *Euskadiko bolei-hondartzako txapelketan 19* azpiko kategorian Maider Bredarekin batera (Galindo, Sestao) .
* 3.saria 2019an *Euskadiko Bolei-hondartza* txapelketako kategoria absolutuan Nagore Ruizekin batera (Zurriola, Donostia).
* 2.saria 2019an 19 azpiko kategorian txapelketa autonomikoan. Oihane Gutiérrezekin batera (Galindo, Sestao).
* 2.saria *2019an 21 azpiko kategorian txapelketa autonomikoa*n Oihane Gutierrezekin batera (Galindo, Sestao).
* 1.saria 2021ean *Euskadiko txapelketan 21* azpiko kategorian Uxue Lorenzorekin batera (Galindo, Sestao).
* 2.saria 2021ean *Euskadiko hondartza Boleibo*l kategoria absolutuan Ziortza Tejedorrekin batera.
* 1.saria 2022an *Euskadiko Bolei-hondartza* txapelketako kategoria absolutuan Nerea Izagirrerekin batera.
* 2.saria 2023an *Euskadiko Hondartza Bolei* kategoria absolutuan Ziortza Tejedorrekin batera (Galindo, Sestao).

## Aitortza 
* 2019an Sestaoko Udalak *emakume promesarik onena*ren saria eskaini zion hondartzako boleibolean 21peko Euskadiko txapelduna, 19peko Euskadiko txapelduna eta Euskadiko txapelketa absolutuan 3.a izateagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak