Zalantzaren merkatariak (Merchants of Doubt)

**Merchants of Doubt** ("Zalantzaren merkatariak", ingelesez) 2010ean Naomi Oreskes eta Erik M. Conway historialari zientifikoek idatzitako liburua da. Liburuak larrialdi klimatikoari buruzko eztabaidaren eta tabakoaren kontsumoari, euri azidoari eta ozono zuloari buruzko eztabaida berrienen arteko antzekotasunak identifikatzen ditu.

Oreskesek eta Conwayk idatzi dutenez, kasu bakoitzean "eztabaida bizirik mantentzen da" zalantza eta nahasmena zabalduz adostasun zientifiko batera iritsi ondoren, hori izan baitzen aurkako ekintza haien oinarrizko estrategia. Bereziki, Fred Seits, Fred Singer eta oposizioko zientzialari batzuek "think tanks" kontserbadore eta konpainia pribatuekin indarrak batu zituztela esan zuten, gaurkotasuneko gai askori buruzko adostasun zientifikoari aurre egiteko.

Marshall Institute eta Fred Singerrek, liburuak jorratzen dituen subjektuetako bik, kritikatu egin zuten baina kritika literarioak  positibotzat hartu zuten, Merchants of Doubt ikerketa eta dokumentazio sakonean oinarrituta dagoela, eta 2010eko liburu garrantzitsuenetako bat izan zitekeela ondorioztatuz. 

## Gaiak 
Oreskesek eta Conwayk idatzi dutenez, zenbait industriarekin lotura estua duten politikari kontserbadoreek, zientzialariek, "neurriz kanpoko garrantzia izan dute gai eztabaidagarriei buruzko eztabaidetan". Liburuak dioenez, zientzialari horiek zientzialarien arteko adostasunari aurre egin diote: erretzeko arriskuei, euri azidoaren ondorioei, ozono-zuloa eta klima aldaketa antropogenikoaren existentziari.
Hirurak fisikoak dira: Singer koheteetan espezializatutako zientzialaria izan zen, eta Nierenberg eta Seitz bonba atomikoan aritzen ziren.   Oreskesek eta Conwayk adierazi zutenez, "pertsona kopuru txiki batek inpaktu handiak izan ditzake, negatiboak, batez ere antolatuta, erabakita eta boterea eskuratzeko moduan badaude".

## Seitz eta Singer 
Seitzek eta Singer-ek zientziaren administrazioko maila altuetan lan egin zuten, eta almiranteekin, jeneralekin eta presidenteekin harremanetan jarri ziren. Esperientzia handia zuten hedabideekin eta, beraz, prentsaren bidez beren ikuspegietarako estaldura lor zezaketen. Autoreek diotenez, "Haiek beren zientzia kredentzialak erabiltzen dituzte agintari gisa aurkezteko, eta autoritatea erabili zuten gustuko ez zuten edozein zientzia desakreditatzeko".

Seitz eta Singer inkonformistatzat hartu zituzten tabakoari buruzko eztabaidan. Seitzek R-rentzako programa bat zuzentzen du.' J. Reynolds Tobacco Company tabakoa defendatzeko ikerketa finantzatu zuela. Singer-ek txosten bat idatzi zuen bigarren eskuko kearen arriskuak ukatzeko, Tabakoaren Institutuak finantzatua. Txosten horrek zientziari eraso egin zion erretzaile pasiboen osasunerako arriskurik ez zegoela egiaztatzearen ondorioz, eta esan zuen "gobernuak pertsonen bizitzari buruzko kontrola zabaltzeko agenda politikoaren zati zela".

Seitzek eta Singerrek Heritage Foundation, Competitive Enterprise Institute eta Marshall Institute bezalako erakundeak sortzen lagundu zuten Estatu Batuetan. Korporazio eta fundazio kontserbadoreek finantzatuta, erakunde horiek Estatuaren esku-hartze modu askoren edo Estatu Batuetako herritarren erregulazioaren aurka egin dute. Liburuak antzeko taktikak aipatzen ditu kasu bakoitzean: "zientzia deskreditatzea, informazio faltsua zabaltzea, nahastea eta zalantza sustatzea".

Liburuak dioenez, 20 urtez baino gehiagoz, Singer, Seitz (eta beste zientzialari oposiziogile gutxi batzuk) azterlan zientifiko ez-originalak egiten aritu ziren eztabaidatzen ziren gaiei buruz. Noizbait ikertzaile ospetsuak izan ziren, baina Merchants of *Doubt-en* aztertutako gaietan kontzentratu zirenean, autoreek diote zientzialari-talde hori besteen izen onari eta lanari eraso egiten aritu zela. Gai bakoitzean adostasun zientifikoaren aurka zeuden.

2010eko abenduan, *American* Thinker-erako artikulu batean, Fred Singer-ek dio Merchants of Doubt enpresak goi-mailako zenbait fisikari ezagun erasotzen dituela, Fred Seitz, Estatu Batuetako Zientzien Akademia Nazionaleko presidente ohia barne. Singer-ek dio Oreskesek eta Conwayk historialari akademikoak direla esaten dutela, baina modu "ez profesionalean" jardun dutela, gertaerei buruzko informazioari jaramonik egin gabe, lehen mailako iturriak kontsultatzea oztopatu gabe, eta eztabaidagai diren zientzialari batzuk elkarrizketatu gabe. Singer-ek honela jarraitzen du: "Ez dio axola zein den ingurumenaren gaia —ozonoaren murrizketa, euri azidoa, pestizidak, etab.—, ekintza objektiboetan oinarritutako aurkaritza zientifiko guztiak tabako-enpresekin imajinatutako parte-hartzeari egozten zaizkio. Hori ez da egia, noski". Oreskesek eta Conwayk adierazi zuten atzerapena zenbat eta handiagoa izan, orduan eta larriagoak izango direla arazoak, eta seguruenik gobernuek neurri beldurgarrienak hartu beharko dituztela kontserbadoreek. Merchants of Doubt-i "azterketa garrantzitsu eta liluragarria" deitu dio. Kitcher-ek dio Nierenbergen, Seitzen eta Singer-en aurkako baieztapen itxuraz gogorrak "justifikatuta daudela, disekzio indartsu baten bidez, non zientzialariak, hala nola Roger Revelle eta Ben Santer, esplotatuak izan edo eraso bortitzak jasan baitzituzten prentsaren aldetik".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala