Charles Mangin

**Charles Emmanuel Marie Mangin** Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen frantziar jenerala izan zen.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Charles Mangin 1866ko uztailaren 6an jaio zen Sarrebourgen . Hasieran Saint-Cyr- en sartzea lortu ez ondoren, 77. Infanteria Erregimentuan sartu zen 1885ean. Berriro eskatu eta Saint-Cyr-en onartu zuten 1886an, 1888an tenienteorde maila lortuz. Cherbourgen egoitza zuen 1. Itsas Infanteria Erregimentuan sartu zen. Sudanera bidali zuten Jean-Baptiste Marchanden agindupean zerbitzatzeko eta esperientzia gehiago lortu zuen Malin, Ipar Afrikako Frantziako estatuan . Garai hartan, Bambara ikasi zuen, Maliko lingua-franca . Hiru aldiz zauritu zuten eta Frantziara itzuli zen 1892an. 1893an Ohorezko Legioko Zaldun izendatu zuten.

1898an, Mangin Marchandekin batera joan zen Fashodako espedizioan, haurrak sokan zituela. 1900ean Ohorezko Legioko ofizial maila lortu zuen. Tonkinen batailoi baten agintea eman zioten 1901etik 1904ra. Ondoren, teniente koronel izendatu zuten 1905ean, eta Senegalgo frantziar okupazioan aritu zen 1906tik 1908ra, Audéoud jeneralaren agindupean. 1910ean *La force noire* argitaratu zuen, non Frantziako Indar Kolonialak erabiltzea eskatu zuen Europako gerra baten kasuan.

### Lehen Mundu Gerra 
Lehen Mundu Gerran, Mangin dibisio-agintaritzatik Hamargarren Armadaren aginte izatera igo zen Marneko Bigarren Guduan, frantziar eta estatubatuar tropak zuzenduz. "Harakina" ezizena jarri zioten *la guerre à outrence* (gerra osoa) defendatzeagatik eta Ipar Afrikako Tirailleurren erasorako egokitasunean zuen fedeagatik, eta ez zegoen zalantzarik Frantziako Armadan Mangin ausarta zela. Frontera joan ez ziren frantziar jeneral askoren aldean, Mangin bularrean tirokatu zuten bere gizonei eraso gehiago egiteko animatzen ari zela Champagneko Bigarren Guduan, nahiz eta hamar egun geroago itzuli zen lanera. Gerra hartan, Manginek garaipen nabarmenak lortu zituen Charleroiko guduan 1914an eta gero Verdungo guduan 1916an, baina bere ospea kaltetu egin zen Nivelleko erasoaldi hondamendiaren ondoren (1917ko apirilaren 16a - maiatzaren 9a). Hau neurri batean Mangin Nivelleren estrategia babestu zuten goi-mailako frantziar funtzionario gutxietako bat zelako izan zen.
[ezkerrera|thumb|[Ferdinand Foch (ezkerrean) Charles Mangin jeneralarekin elkarrizketan Parisko Gerra Ministroaren bulegoaren kanpoaldean, 1918ko azaroaren 2an.]]
Manginen Seigarren Armadak jasan zuen erasorik handiena Aisneko Bigarren Guduan, Robert Nivelleren eraso garestiaren osagai nagusia. Operazio hutsa bertan behera utzi ondoren, Mangin eta Nivelle arpilatu zituzten. Ferdinand Foch Aliatuen Komandante Goren izendatu zutenean ( Philippe Pétainen gainetik), Mangin Clemenceau lehen ministroaren aginduz deitu zuten karguaz, eta hasieran 11. Armada Gorputzaren eta gero Mendebaldeko Fronteko Frantziako Hamargarren Armadaren agintea eman zioten.

Manginen Hamargarren Armada izan zen Marneko Bigarren Guduan Aliatuen kontraeraso erabakigarriaren arduraduna. Horrek asko lagundu zuen bere ospe militarra hobetzen. ''"Quoi qu'on fasse, on perd beaucoup de monde"* ("Egin edozer gauza egin, gizon asko galtzen dituzu") oharpenagatik ere ezaguna egin zen. Gerrako azken hilabeteetan, Castelnau jeneralaren Ekialdeko Armada Taldeko kide izan zen, Metz aldera aurrera eginez.
Frantziako Armadan Afrikako tropak errekrutatzea, aurkari asko zituena, batez ere Manginen aldekoen ondorio izan zen. Frantziako Inperioko zati guztien autonomia politikoan eta betebehar militarrean oinarritutako "Frantzia handi" baten kontzeptua aurkezten du bere *Comment finit la Guerre'' liburuko azken kapituluetan.

### Gerra ondoren 
Aliatuen garaipenaren ondoren, Manginen 10. Armada Renania okupatzera bidali zuten. Han, eztabaidaren erdigune bihurtu zen, Frantziako aldeko Renaniar Errepublika baten ezarpena sustatzen saiatzeagatik, Alemaniatik bereizteko eta, horrela, Alemaniari Rhin ibaiaren mendebaldeko ertza ukatzeko helburuarekin.

Manginen 10. Armadak berak eskatuta bidalitako Senegalgo Tirailleursak zituen. Rhin ibaiko Izua Beltza bezala ezagutzen den izua moralki piztu zen ondoren. Ustez, "alemaniar guztiek 'bazekiten' alemaniar alkateei bere soldaduentzako putetxeak emateko agindu ziela, eta alkateek 'senegaldarrentzako emakume alemaniarrak emateagatik' protestatu zutenean, Manginek erantzun omen zuen: 'Emakume alemaniarrak ez dira oso onak nire senegaldarrentzat'".

Mangin Gerra Kontseilu Goreneko kide eta Frantziako tropa kolonialen ikuskatzaile nagusi bihurtu zen. Larriki gaixotu zen bere Parisko etxean 1925eko maiatzaren 9an. Minak jota, inkoherente eta partzialki paralizatuta geratu zen. Hurrengo egunean apendizitisa eta iktusa zuela diagnostikatu zioten, nahiz eta pozoitua izan zitekeela zurrumurrua zegoen. Bi egun geroago hil zen, maiatzaren 12an. Bere gorpuzkiak Les Invalides -en lurperatu zituzten 1932an, eta Maxime Real del Sartek egindako brontzezko estatua bat eraiki zuten haren omenez 1928an Parisko Denys-Cochin plazan.

Manginen monumentua ekainaren 16an suntsitu zuten  1940an, Bigarren Mundu Gerran alemaniar tropek Paris okupatu eta bi egunera. Parisko bere bisitan, Adolf Hitlerrek Napoleonen hilobia bisitatu zuen, eta estatua, Manginen Renaniako azpijokoen oroigarri gisa, suntsitzeko agindu zituen bietako bat izan zen. Bestea Edith Cavellena zen. Alemaniar eraispen-eskuadroi batek bere estatua dinamitatu zuen eta brontze gehiena geroago urtu zen. 1957an estatua berri bat eraiki zen gertuko Breteuil etorbidean.

## Familia-bizitza 
[eskuinera|thumb|Mangin eta bere zortzi seme-alabak [Mainz|Mainzen 1919an. Gogotsu zegoen bere seme-alabak berarekin bat egitea Renania okupatzen ari zen bitartean.]]
Mangin Merkatari misiotik itzuli zenean, Madeleine Jagerschmidt ezagutu zuen, bankari baten alaba. 10 egun geroago konprometitu ziren eta 1900eko maiatzean ezkondu ziren. Hala ere, urtebete geroago, bere emaztea hil zen jaioberri bat erditzen ari zela. Oso gaizki kaltetuta geratu zen, eta hurrengo hiru urteetan ez zuen Madeleineren amaren gutunak baino gehiago erantzun.
1905eko urtarrilean, Mangin-ek Godefroy Cavaignac aktibista nazionalista eta ministro ohiarekin Tonkini buruz hitz egiteko aurkezpen bat eskatu zuen. Hau Marie Georges Humbert-en bidez antolatu zen, École Polytechnique -ko matematika irakaslea eta bere emazte hilaren arreba Marie Jagerschmidt-en senarra. Humbert-ek eskola partikularrak eman zizkion Cavaignac-en alaba Antoinette-ri. Elkarrizketaren ondoren, Cavaignac-ek Mangin gonbidatzen zuen maiz bere etxera afaltzera, non bere 25 urteko alaba Antoinette bizi zen. Mangin Antoinette-ren adimenak txundituta zuen bitartean, Mangin txundituta geratu zen kolonietan egindako balentrien kontakizunekin. 1905eko ekainean, Mangin-ek proposatu zion eta bikotea 1905eko uztailaren 31n ezkondu zen.
Zortzi seme-alaba izan zituzten elkarrekin, horien artean Stanislas Mangin, Bigarren Mundu Gerran erresistentzian parte hartu zuena.

## Kargu militarrak 
## Kanpo estekak