open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gaskoinia plaza (Donostia)

**Gaskoinia plaza** edo **Txillardegi plaza**, Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen plaza bat da. Antigua auzoan dago, eta auzo honetako *plaza nagusia* dela esan daiteke. Izena Gaskoiniaren omenez darama. Txillardegi izena ere erabiltzen da. Izan ere, donostiar intelektualaren omenez ezarri zen murala plazako ezaugarri nagusietako bat da.

Matia kalearen erdialdean dago. Leku horretan zegoen *Txillardegi* izeneko etxea, eta hortik hartu zuen ezizena Jose Luis Alvarez Enparantza intelektualak. Inguruan jaio eta bizi baitzen txikitan. XIX. mendearen bukaeran eta XX. mendeko hasieran Antiguako erdi-erdian zegoen etxerik ederrena zen Txillardegi etxea.
Fitxategi:Txillardegi murala 01.jpg|Txillardegi murala
Fitxategi:Txillardegi plaza.jpeg|Txillardegi plaza, Gaskonia plaza. Donostiako Antigua auzoan
Fitxategi:Txillardegi etxea.png|Txillardegi etxea Antigua auzoko plano batean (1900).
Fitxategi:Txillardegi murala 02.jpg|Ibon Sarasola hizketan Txillardegiren muralaren inaugurazioan Donostiako Gaskoinia plazan

## Kokalekua 
Matia kalea, Ondarbide kalea eta Sukia kalearen artean dago, bai eta Zumalakarregi hiribidetik hurbil.

Plazaren mendebaldean Jesusen Bihotzaren Esklaboen eliza dago.

Txilardegi landetxea eta José Brunet-en Botilla fabrika zeuden inguru honetan. José Brunet-en argazkietan ikus daiteke hori. "Marques de la Real Defensa" bilduman daude argazkiak. Koldo Mitxelena Kulturgunean "Aurrera eginez - Progresando" erakusketan egon ziren eta Lola Horcajo Calixto eta Juan José Fernandez Beobide-ren "San Sebastián album del siglo XIX" liburuan ere bai.
[erdian|thumb|480x480px|[Txillardegi etxea|Txilardegi landetxea eta José Bruneten botilla fabrika (1877) Antigua, Ondarreta, Donostia]]

## Merkatua 
Larunbat goizetan plaza honetan baserriko produktuen azoka egiten da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Txillardegi Liburutegia* (bertsoak)

## Kanpo estekak
PeerTube

***PeerTube*** software librea erabilita, interneten bidez bideo digitalak partekatzeko aukera ematen duen plataforma deszentralizatua, federatua da. Peer-to-peer teknologia erabiltzen du zerbitzari pertsonalen erabilera murrizteko. GNU AGPL lizentziarekin argitaratuta dago.

***PeerTube*** zerbitzua eskaintzen duten instantziek beren bideoen argitalpena beste zerbitzu batzuetatik independizatzeko asmoa erakutsi ohi dute; beren zerbitzuetan ez da publizitaterik erakusten, ezta erabiltzaileen datu pribatuen bilketa eta araketa egiten ere.

*Chocobozzz* goitizena erabiltzen zuen garatzaile batek eman zituen lehen urratsak 2015. urtean eta berak hautatu zuen lizentzia mota. Orain PeerTube plataformaren garapena dirua irabazteko asmorik gabeko Framasoft erakundeak lideratzen du. Asmoa alternatiba eraginkor bat eskaintzea plataforma pribatu eta zentralizatuei, YouTube, Vimeo, Dailymotion eta abarrei.

## Deskripzioa 
thumb|Bideoa - PeerTube deskribatzen duen bideoa (+ azpidazkiak ingelesez).

***PeerTube*** instantzia bakoitzak webguneak arakatu eta ikusteko bideoak eskaintzen ditu eta, berez, besteengandik independentea da itxura, funtzioei eta arauei dagokienez. Instantzia gehienek izena emateko, erregistroa egiteko, eskatzen dute.

Zenbait kasuk eratu dezakete federazioa arau arruntekin (adibidez, antzeko edukia ahalbidetzea eta erregistratzea eskatzen dutenak), non bideoak partekatzen dituzten, nahiz eta bideo hau argitaratu duen instantziak soilik gordetzen duen. Federazioak elkarrengandik independenteak dira.

Bideoak banan-banan banatzen dira. Plataformara konektatuta dauden erabiltzaileek bideo zatiak beste erabiltzaile batzuengana bidaltzen dituzten emisioak dira.

## Instantziak 
Software Libre federatuarekin lekuan lekuko instantziak sortu egin behar dira. Euskal Herrian dagoeneko sortzen ari dira, esate baterako:  

* PeerTube.eus, Abaraska taldeak mantendua
* Peertube.euskarabildua.eus, Iametzak mantendua 
* Argia aldizkariarena: bideoak.argia.eus.

Hezkuntzari lotutako instantzia bat: *TubEdu.org*, hezkuntzako edukietara bakarrik zuzenduta dagoena. Bertan, klaseen grabaketak, tutorialak, dokumentalak eta antzeko bideoak igo daitezke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Fedibertso.

## Kanpo estekak
Linoleina

**Linoleina** edo **Trilinoleina** hiru azido linoleiko (18:2) eta glizerina batek osatzen duten triglizerido bat da. C57H98O6 formula du.

Biodiesela ekoizteko erabiltzen da, bai eta hainbat produktu kosmetikotan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estearina

**Estearina** edo **Triestearina** hiru azido esteariko (18:0) eta glizerina batek osatzen duten triglizerido bat da. C57H110O6 formula du.

## Erabilerak 
Animalien gantzetatik lortzen da eta kandelak eta xaboia gogortzeko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Guard (2011ko filma)

***The Guard*** 2011ko John Michael McDonagh britainiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da. Irlandako film independenterik ospetsuena izan zen, 2006ko *The Wind that Shakes the Barley* garaituz.

## Argumentua 
Gerry Boyle Connemaran dagoen Garda Síochánako sarjentua da, gatazkati eta umore-sena bitxia duena. Halako batean, Wendell Everett afro-amerikar FBI ajentea herrian agertuko da, droga-traifakatzaile batzuen bila dabilena.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Antonio Vitoria

**José Antonio Vitoria Armendaritz** (Iruñea, 1962) nafar antzerkigile eta gidoilaria da. *Un extraño* antzezlanari esker saritua izan da.

Zinemagintzan ere aritu da eta 2005ean *Vorvik* bere *opera prima* egin zuen.
Shanghai Port FC

**Shanghai SIPG FC** () Txinako futbol talde ezaguna da, Shanghai hiriko Xuhui Barrutian egoitza duena. Txinako futbol liga irabazi du birritan.

## Palmaresa 
### Txinan: 6 
* Txinako liga:
** Txapelduna (3): 2018, 2023, 2024, 2025.
** Bigarrena (3): 2015, 2017, 2021.
* Txinako kopa (1): 2024
** Finalista (2): 2017, 2021.
* Txinako Superkopa (1): 2019.

## Kanpo estekak
Ciao, amore, ciao (filma)

***Ciao, amore, ciao*** 1992ko José Antonio Vitoria euskal zinema zuzendariaren film laburra da.

## Sinopsia 
Luigi Tenco abeslari italiarrak bere buruaz beste egingo du bere abestia "Ciao, amore, ciao" San Remoko jaialditik deuseztatua izan ondoren. Hori istorio bat da eta akzioak hasiera posible bat asmatuko du.

## Aktoreak 
* Ramón Agirre
* José María Asín

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trioleina

**Trioleina** hiru azido oleiko (18:1) eta glizerina batek osatzen duten triglizerido bat da. C57H104O6 formula du.

Oliba olioaren %4-30 osatzen du eta Lorentzoren olioaren osagaietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pogo (dantza)

thumb|220x220px|Ikusleak pogoa dantzatzen kontzertu batean.
**Pogo** punk musikarekin lotutako dantza da. Dantza honetan jendeak modu nahasian salto egiten du, goitik beherako zein zeharkako norabidean.

## Izena 
Dantzak izena pogo makiletik hartzen du, malabareetan salto egiteko erabilitzen den instrumentua. Izan ere, hasiera batean pogo dantza gorputz zurrunarekin saltu bertikalak eginez egiten zen, nahiz eta Euskal Herrian zeharkako bertsioa nagusitu den.

## Historia 
"The Filth and the Fury" Sex Pistolsei buruzko dokumentalean esaten denez, pogo dantza talde horretako baxujole Sid Viciousek asmatua da, 1976an zehar, Londreseko punk kontzertuetan. Dantza Sex Pistols ikustera joaten ziren ez-punk jendeari adarra jotzeko sortu omen zen, gero publikoaren artera zabalduz.

The Pogues taldeko Shane MacGowan ere dantzaren asmakizuna Sid Viciousi egozten dio: kontzertuetan jantzi ohi zuen larruzko pontxoak ez zion uzten beste modura dantzatzen, salto eginez ez bazen. Viv Albertine gitarrajoleak, berriz, pogoaren jatorria Sidek saxofoia jotzen zuen era izan zela dio.

Euskal Herrian pogoa 1984 inguruan hedatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pogo makila

eskuinera|thumb|Pogo makila arrunta.
**Pogo makila** lurrean jauzika aritzeko gailua da.

## Mekanika 
Jatorriz jauzia malguki baten laguntzaz egiten bazen ere, gerora beste teknologiak ere aplikatu dira.

Jauzilariak oinak pedaletan ezartzen ditu beheko muturretik hurbil, eta oreka mantenduz. Gero, belaunak tolestuz, jauzi egiten du, malgukiari indarra transmitituz, eta honek jauzilaria goraka proiektatuz. Prozesu hau behin eta berriro errepikatuz, erabiltzailea jauzika mugitzen da.

## Erabilpena 
Jostailu bezala erabil daiteke, baina muturreko kirol tresna gisan ere bai (extreme pogo edo Xpogo).

## Asmatzaileak 
1891ean, EEBB-etan, George H. Herringtonek hanka bakoitzean malgukiak zuen sistema patentatu zuen, *"distantzia eta altuera luzeak gainditzeko"*. Gero, pogo makila Max **Po**hlig eta Ernst **Go**ttschall alemaniarrek asmatu zuten; 1920ean Hannoverren patentatu zuten. Itxuraz pogo hitza asmatzaile hauen abizenen lehenengo hitzen nahastea da.

## Bilakaera 
Ostean, jauzi egiteko sistemak eta kirtenaren diseinuak hainbat hobekuntza izan ditu, gailuaren ahalmenak handituz., , ,

1976an, punk mugimenduak garatutako dantza bortitz bereziari pogo izena eman zitzaion, dantzaren jatorrizko bertsioa gailu honekin egiten zen bezalako mugimendua egiten zelako.eskuinera|thumb|Xpogo erakustaldia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Staunton piezak

thumb|Cookek Jaques enpresarentzat diseinatutako Staunton piezak, 1849.
**Staunton xake piezak** edota **Staunton piezak**, xake pieza mota bat dira. Xakearen araudiraren arabera, estilo hau txapelketetan arau bezala erabiltzen da.

Nathaniel Cook kazetariak diseinatu omen zituen, eta izena Howard Staunton xakelariaren omenez daramate. Lehenbiziko 500 pieza-sailak Staunton berak sinatuak eta zenbatuak izan ziren.

1849an Jaques of London enpresak pieza estilo hau aurrenekoz ekoitzi eta salgai jarri zuen.

## Kanpo estekak 
* Jaques of London enpresaren webgunea
Battle Chess

**Battle Chess** (), ordenagailuentzako xake bideo-joko bat da. 1988-1994 artean Interplay Entertainment estatubatuar konpainiak merkaturatu zuen. Brian Fargo programatzaileak ekoitzi zuen.

1980ko hamarkadaren amaiera eta 1990eko hamarkadaren hasieran sekulako arrakasta izan zuen, nagusiki xake-piezak bizidun pertsonaiak bezala batak-bestea atzemateko unean borrokatu egiten zutelako, horrek xake partidak izenburuak dioen bezala literalki gudu bat bilakatzen zituen.

Jokoak 10 maila ezberdin ditu, guduentzako 35 animazio eta 30.000 mugimendutik gora dituen datu-basea.

2014an bideo-joko mitiko honetan oinarritutako *Battle Chess: Game of Kings* (*Gudu Xakea: Erregeen Jokoa*) estreinatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Battle Chess bideo-jokoa ikusgai. Youtube.com
Le Coucou des Bois

**Le Coucou des Bois** (euskaraz *Basoetako kukua*), Zuberoako Urdiñarbe udalerrian dagoen diskoteka bat da. Zuberoan dagoen diskoteka bakarra, lurralde honetan sona handia du, hango festaleku nabarmena izateaz gain, bertako bikote askoren topagunea izan baita.

## Kokalekua 
Berez, Urdiñarbe, Idauze-Mendi eta Garindaine udalerrien arteko bidegurutzean dago, D918 eta D147 errepideen loturagunean.

## Musika 
Niko Etxart zuberotar abeslariak ''Izan Gira (Euskal rock'n'roll)'' abesti ezagunean aipatzen du.

## Kanpo estekak
Salto de Roldán

**Salto de Roldán** (eusk: 'Errolanen jauzia') Aragoi Garaiko Pirinioaurrea dagoen formazio harritsua da. Harrizko mendi-puska bi osatuta dago, Guarako mendizerrako sarrera moduan. Ezkerrean San Miguel haitza, 1123 metrokoa, eta eskuinean Amán haitza, 1124 metrokoa, dira eta bere artean Flumen ibaia pasatzen da. Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkearen ezkerreko muturrean dago.

Kondairaren arabera, ihesean zegoen Errolan Amán haitzean inguraturik zegoen eta, zaldia ezproiez jo eta gero, jauzi batez beste haitzeraino heldu zen.

Erdi Aroan orduan Sen eta Men deituriko haitzetan gotorleku musulman bana izan ziren, 941ean Gartzea I.a Santxezek konkistatu zituena. Hurrengo urtean, Muhammad ibn Hashim Zaragozako waliak gazteluak berreskuratu zituen.

## Ikus, gainera 
* Sengo gaztelua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sengo gaztelua

**Sengo gaztelua** () edo **San Miguel haitzeko gaztelua** () Huescako Santa Eulalia de la Peña herrian dagoen gotorleku militarra da. Salto de Roldán izeneko formazio harritsuan dago.

Al-Razi, Ibn Hayyan edota al-Udri kronikariek X. eta XI. mendeetan hisn hau aipatu zuten. 941ean Gartzea I.a Santxezek gaztelua konkistatu zuen baina, hurrengo urtean, Muhammad ibn Hashim Zaragozako waliak berreskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albeldako San Martin monasterioa

**Albeldako San Martin monasterioa** () Errioxako monasterio erromanikoa izan zen, Albelda de Ireguan kokatutakoa, egun erabat hondaturik dagoena.

## Historia 
Gartzia I.a Santxez eta Tota Iruñekoa errege-erreginak eratu zuten 923an Naiara eta Viguera konkistatu zituenean. Hasierako monjeek beneditarrak zirela uste dute eta 950ean berrehun inguru ziren. Bertan Bigila izeneko kopista batek «Albeldako Kronika» ezaguna idatzi zuen, lehendabizikoz Europan arabiar zifrak erabili zituena. Antso III.a Nagusiak monasterioari Clavijoko gaztelua eman zion.

1033 eta 1092 artean apezpikuen egoitza izan zen eta 1167 eta 1180 artean kolegiata. XII. mendetik aurrera gainbeheran izan zen eta 1435ean Eugenio IV.aren bulda baten bitartez Redondaren Gure Amaren kokatedralarekin bat egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dadildis Pallarskoa

**Dadildis Pallarskoa** IX. mendeko Iruñeko erregina ezkontidea izan zen.

Lope Bigorrakoa eta Fakilena Roerguekoaren alaba, Raimundo I.a Ribagorza eta Pallarskoaren arreba zen.

Semeno Gartzeitz ezkondu (honen bigarren emaztea izan zen) eta seme bi izan zituzten:
* Antso, Semeno leinuaren lehendabiziko erregea.
* Semeno, Iruñeko infante eta erregeordea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerónimo Zurita

**Jerónimo Zurita Castro** (Zaragoza, -*ib.*, ) espainiar historialaria izan zen. Alcalá de Henaresen ikasi eta Barbastron aritu zen magistratu. Gero Inkisiziorako lan egin zuen Aragoiko kronikari izendatu zuten arte.

## Lanak 
* *Anales de la Corona de Aragón* (1562-1580)
* *Indices rerum ab Aragoniae regibus gestarum* (1578)
* *Progresos de la Historia en el reino de Aragón* (1580)
* *Historia del rey don Fernando el Católico*
* *Enmiendas y advertencias en las crónicas de los reyes de Castilla que escribió don López de Ayala* (1683)
Hossegorreko aintzira

**Hossegorreko aintzira** () Frantziako itsas-aintzira da, Soorts-Hossegor udalerrian kokatuta. Bere iparraldeko muturra Seignossen dago.

Aturriko antzinako bokalearen aztarna da, Capbretondik Baionarantz eraman zutena.

## Galeria 

File:Aigrette envol.jpg|Zikoina
File:Fond du lac d'Hossegor.jpg|Hondarra
File:Hossegor lac barque.jpg|Itsasontzia
File:Pins de la Paloumere.jpg|Basoa
File:Villas on the Hossegor lake.jpg|Etxeak bazterrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soustonseko aintzira

**Soustonseko aintzira** () Landetako aintzira da, Soustons eta Asur udalerrien artean kokatuta.

Bere fauna dela eta, Natura 2000k babesturiko tokia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bourg-le-Vieuxko aintzira

**Bourg-le-Vieuxko aintzira** () Landetako aintzira da, Biars udalerrian kokatuta. Erdi Arotik XIX. mendera dunen mugimenduak kezka handiak sortu zituen Landetan. Dunen mugimenduaren ondorioz, urak antzinako eliza eta herrigunea hartu zituzten eta egungo aintzira sortu zuen.

Bere fauna dela eta, Natura 2000k babesturiko tokia da.

Bourg le vieux1.jpg
Bourg le vieux2.jpg
Bourg le vieux5.jpg
Bourg le vieux3.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arbizon

**Arbizon** (2.831 m) Pirinio Garaietako mendia da, izen bereko mendizerraren tontor nagusia dena. Aturri ibaiaren iturrietako bat den Aturri Payollekoa bere iparraldeko magalean jaioa da.

## Kanpo estekak
Bakantea

***Bakantea*** (frantsesez: *La Bacchante*) 1844-1847 tartean Gustave Courbetek margotutako oihal gaineko olio-margolana da. Egun Koloniako Gustav Rau Fundazioaren eskuetan dago.

## Historia 
1914an, Frédéric Muller et Cie d'Amsterdam etxeak salgai jarri zuen margolana. 1968 arte Van Nierop-en bilduman egon zen. Bilduma horretatik Londresko Lefevre Galleryk saldu zuen. Erosle berria Gustav Rau doktorea izan zen. Rauk bere izena darama Fundazioaren eskuetan utzi zuen. 2011 Courbet Museoak margolariaren eta Auguste Clésinger eskultorearen arteko lotura erakutsi zituen. Badago Clésingerren obra bat, *Femme piquée par un serpent* (1847), *Bakantea*rekin gertutasun handia duena..
[thumb|300px|[Auguste Clésingerren *Femme piquée par un serpent* (1847)]]

## Deskribapena 
Margolanean lotan dagoen emakume biluzik ikusten da. Inguruan objektu desberdinak ikusten dira, horien artea kopa bat. Horrek Graziako Bako jainkoaren jarraitzaileak ziren Bakanteekin lotzen du. Argitan emakumearen azala gailentzen da.

Biluzi hau Courbeten lanetan ezagutzen den zaharrenetariko bat da. Biluziaren estiloan nabaria da margolaritzaren maisu handien eragina. Lan honek Courbeten lanean garrantzitsua izango den ildo bat markatzen du. Modeloaren jarrera erotikoa da, utzia, Pizkundeko Il Correggio margolariaren tradizioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Metropolitan Museum of Art webguneko informazioa.
Bakanteak

[thumb|300px|Bakantea, K.a. IV. mendeko irudiaren kopia, [Museo Kapitolinoak.]]
thumb|300px|Artean bakanteak sarritan erotismoarekin lotu izan dira.
**Bakanteak** (*Βάκχαι*) Bako (baita ere Dioniso edo Bromio) jainkoaren emakume jarraitzaileak ziren. Batzutan Bakoren zerbitzura zeuden menade ninfekin nahastuak izan dira.

## Bakori eskainitako kultua 
Gaur egun kultu horren ezaugarriak sinplifikatu izan dira eta mozkortasunarekin zuzenean lotzen da. Baina Antzinako Grezian garrantzi handia izan zuen eta greziarren pentsamendu filosofikoan eragin handia izan zuen. Jatorriz, Bako Traziako jainkoa zen baina poliki-poliki beste errituekin joan zen aberasten. Garagardoaren aurkikuntzarekin eta, geroago, ardoarekin nekazariek edariok «jainkoen zoramenekin» lotu zuten Bakoren irudia.

Aurrerago, Bako Pan jainkoarekin eta emankortasun errituekin lotu zen eta, aldi berean, emetasunarekin. Bakanteek, edo Bakoren gurtzaileak, erritu horiek aurrera ematen zituzten, *Bakoren misterioak* alegia. Ezkutuko zeremoniak ziren eta gizonek debekatuta zuten haietan parte hartzea. Antzinako Erroman, aldiz, mundu guztiari ireki ziren, Bakanalak, eta, ondorioz, degeneratzen joan ziren, azkenean Senatuak debekatu arte.

## Kultua 
Bakanteek egiten zuten kultua, bakanalak alegia, Euripides idazleari esker ezagutzen ditugu, batez ere *Bakanteak* (K.a. 405 urtea) antzezlanari esker. Hasteko, andre helduak eta gazteak mendi bakarti batera igotzen ziren eta, egun batzutan, gizonekin kontakturik izan gabe, alkohola edaten zuten, haluzinogenoak hartzen zituzten eta, halaber, erritu desberdinak betetzen zituzten. Haur txikiak zituzten emakumeak ez ziren joaten.

Errituak ekintza basati ugari zituen: animalia txikiak hiltzea eta jatea, esaterako. Erotismoak, bestetik, garrantzi handia zuen. Eurípidesek narratzen duen arabera, emakumeok gau osoak biluzik dantzatzen ematen zuten. Praktika horiekin pentsatzen zuten emankortasuna handitzen zela. Emakume helduek apaizemeen papera betetzen zuten, alkohola eta drogak gazteei banatzen. Kondairaren arabera, bakanteak basoetan ibiltzen ziren gizonak probokatzen eta haiek iraintzen. Zeremonia guztien une nagusia Menadeen Dantza izaten zen.

Azken helburua «gogoberotasuna», estasia lortzea zen. Jainkoekin maitasuna egina pentsatzen zuten emakumeek zorionduak eta babestuak ziren.

Historikoki ez dago garbi noiz desagertu ziren kulto hauek. Erroman debekatu zituzten baina ezkutuan bizirik jarraitu zuten. Erdi Aroan oraindik margoak eta tupinak bakanalak erakusten aurkitu izan dira. Horietako batzuk Napoliko Arkeologia Museo Nazionalean erakusten dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Menade
* Dioniso
* Bakanal
* Euripides

## Kanpo estekak
Lavedan

**Lavedan** (,  ahoskatua) Gaskoiniako eskualde menditsua da, Pirinioetan barrena dagoena. Historikoki, Bigorrako konderriarekin loturik zegoen.

Zazpi haranez osaturik, eskualdeotako herri nagusiak Argelès-Gazost, Pierrefitte-Nestalas, Cauterets, Luz-Saint-Sauveur, Gèdre eta Gavarnie dira.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zubimusu zubia (Villabona-Zizurkil)

**Zubimusu zubia**, Gipuzkoako Villabona eta Zizurkil udalerriak elkarlotzen dituen zubi bat da, Oria ibaia zeharkatuz. Zubi hau Villabonatik Asteasura doan errepidearen hasieran dago.

## Kanpo estekak
Zubimusu zubia (Zestoa)

**Zubimusu zubia**, Gipuzkoako Zestoa udalerrian dagoen zubi bat da, Urola ibaia zeharkatuz.

## Kanpo estekak
Kinki zinema

**Kinki zinema**, Espainiako zinemaren azpigenero bat izan zen. 1970eko hamarkadaren amaiera eta 1980ko hamarkadaren hasieran izan zuen bere gailurra, horregatik film, jarraipen eta sail ugari filmatu ziren.

Izena 1970eko hamarkadaren amaieran eta 1980ko hamarkadan asko erabiltzen zen *kinki* hitzetik datorkio, hiri auzoetako baztertutako pertsona gazteak, galtzaileak, izaten ziren protagonistak, ia beti mutilak, eta antagonistak burges txikiak eta poliziak.

Honetan hirietako auzo apaletako delinkuente gazteen gorabeherak, alprojakeriak eta delituak agertzen ziren. Diktadura frankistaren ondoren Espainian ordura arte hirietako kaleetan ez zegoen segurtasun eza eta gazteek burututako lapurreten eta prostituzioaren gorakada nahiz drogaren hedapena ere islatzen da, maiz beren bizimoduaz gain ahoskera eta hizkera ere islatzen diren. Protagonistetako asko ijito eta mertxero etniakoak dira, beste batzuk benetako bizitzan gaizkileak izandakoak. Azpigenero honetan 1970eko hamarkadako estatubatuar filmetan bezala lapurren eta polizien arteko auto lasterketak oso ohikoak dira.

Film hauetako asko José Antonio de la Loma eta Eloy de la Iglesia zarauztarra izan ziren.

## Filmak 
### José Antonio de la Lomaren filmografia 
* *El último viaje* (1973)
* *Perros callejeros* (1977)
* *Nunca en horas de clase* (1978)
* *Perros callejeros II: Busca y captura* (1979)
* *Los últimos golpes de El Torete* (1980)
* *Yo, «el Vaquilla»* (1985)
* *Perras callejeras* (1985)
* *Tres días de libertad* (1995)

### Eloy de la Iglesiaren filmografia 
* *Los placeres ocultos* (1976)
* *El diputado* (1978)
* *Miedo a salir de noche* (1980)
* *Navajeros* (1980)
* *Colegas* (1982)
* *El pico* (1983)
* *El pico 2* (1984)
* *La estanquera de Vallecas* (1987)

### Beste zuzendarien filmografia 
* *La Corea* (Pedro Olea, 1976)
* *¿Y ahora qué, Sr. fiscal?* (León Klimovsky, 1977)
* *Juventud Drogada* (José Truchado, 1977)
* *Las que empiezan a los 15 años* (Ignacio F. Iquino, 1978)
* *Los violadores del amanecer* (Ignacio F. Iquino, 1978)
* *Chocolate* (Gil Carretero, 1980)
* *La Patria del "Rata"* (Francisco Lara Polop, 1980)
* *Maravillas* (Manuel Gutiérrez Aragón, 1980)
* *Todos me llaman Gato* (Raúl Peña, 1981)
* *Barcelona Sur* (Jordi Cadena, 1981)
* *Los Jóvenes del Barrio(Documental)* (Jaime García, 1982)
* *Deprisa, deprisa* (Carlos Saura, 1981)
* *¿Qué he hecho yo para merecer esto?* (Pedro Almodóvar, 1984)
* *De tripas corazón* (Julio Sánchez Valdés, 1984)
* *La reina del mate* (Fermin Cabal, 1985)
* *27 horas* (Montxo Armendáriz, 1986)
* *El Lute: camina o revienta* (Vicente Aranda, 1987)
* *El Lute II: mañana seré libre* (Vicente Aranda, 1988)
* *Matar al Nani* (Roberto Bodegas, 1988)

### Beste filmak 
* *Historias del Kronen* (Montxo Armendariz, 1995)
* *7 vírgenes* (Alberto Rodríguez, 2005)
* *Volando voy* (Miguel Albaladejo, 2006)
* *El idioma imposible* (Rodrigo Rodero, 2010)
* *Barcelona 92* (Ferran Ureña, 2013)
* *Criando Ratas* (Carlos Salado, 2016)

## Telesaila 
* *Turno de oficio* (1986-1987).

## Kanpo estekak
Bent Larsen

**Jørgen Bent Larsen** (1935eko martxoaren 4a, Thisted, Danimarka &ndash; 2010eko irailaren 9a, Buenos Aires, Argentina) danimarkar xakelaria izan zen. Bere estilo original eta ez ortodoxoegia zela eta ezaguna zen.

Historiako Danimarkar xakelari onentzat jotzen da, eta Eskandinaviakoa ere bai Magnus Carlsen agertu arte.
Friðrik Ólafsson

**Friðrik Ólafsson** (Reykjavik, Islandia, 1935eko urtarrilaren 26a – *ibidem*, 2025eko apirilaren 4a) islandiar xakelari bat izan zen.
Vorvik

***Vorvik*** 2005eko José Antonio Vitoria nafar zinema zuzendariaren thrillerra da, Guillermo Galvánen *De las cenizas* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Hamazortzi urteko Sofíak aitaren laborategi biogenetikoa jarauntsiko du eta bere heriotzaren kausaren bila aritzen dela, sekretu handi bat topatuko du.

## Aktoreak 
* Fernando Guillén Cuervo: Víctor
* Amparo Larrañaga: Elena
* María Valverde: Sofía
* Ramon Madaula: Íñigo
* Carlos Lasarte: Yerro
* Àlex Brendemühl: Horacio
* Roger Pera: Cervero
* Jorge Gorosco: Pelosso

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ritchie Blackmore

**Richard Hugh Blackmore** (Weston-super-Mare, Somerset, 1945eko apirilaren 14a) ingeles gitarrajole bat da. Nagusiki, Deep Purple rock musika taldearen gitarrajolea izateagatik ezaguna da, gainera Rainbow eta Blackmore's Night taldeen sortzaile eta kide ere izan da.

Mundu osoko garai guztietako gitarra elektrikojole nahiz gitarrajole onenetakotzat jo izan da, baina genio askok bezala, izaera petrala ere badu, horrek Deep Purple taldean zela Ian Gillan abeslariarekin hika-mikak ekarri zizkion.
Washington Square Park

**Washington Square Park**, AEBetako New York hirian dagoen parke bat da, Manhattan barrutian. 1871an sortua izan zen eta 4 hektareako azalera du.

## Parkea 
Parke honen iparraldeko ertzean Washington Square Arch eraikina dago.

Xakelarien topagunea da, egunero bertako mahaietan xake jokalari ugari elkartu eta joko honetan jokatzen dute, batzuk baita diruaren truk edota diru-apustuak eginez.

## Ikus gainera 
* Washington Square Arch

## Kanpo estekak
Mark Taimanov

**Mark Evgenievitx Taimanov**, errusieraz: Марк Евгеньевич Тайманов, (Kharkiv, Ukraina, 1926ko otsailaren 7a - San Petersburgo, Errusiar, 2016ko azaroaren 28a), errusiar-ukrainar xakelaria eta pianista izan zen.

1952an Maisu Handi titulua lortu zuen, eta 1956an SESBeko xake txapelketa irabazi zuen. Guztira 23 aldiz jokatu zuen SESBeko xake txapelketa, soilik Yefim Gellerrek berdindu duen marka. 1956ko Xake Olimpiadetan parte hartu zuen sobietar taldearekin.

Taimanovek bi aldiz jokatu zuen Hautagaien Txapelketa, 1953an eta 1971an. 1971koa bereziki famatua izan zen, Bobby Fischer estatubatuarraren aurka 6-0eko emaitzaz galdu baitzuen. Gerra Hotzaren garaiak ziren, eta porrot horren ostean traidoretzat jo zuten eta sobietar agintariek oztopo handiak ipini zizkioten xakelari nahiz pianista gisa aritzeko.
Ninfak eta satiro

***Ninfak eta satiro*** (frantsesez: *Nymphes et Satires*) 1870an William-Adolphe Bouguereauek margotutako oihal gaineko olio-margolana da. Egun Ameriketako Estatu Batuetako Massachusettseko Williamstownen dagoen Clark Art Instituten gordetzen da. Akademizismo burgesaren estiloan kokatzen da.

## Deskribapena 
Urmael baten ondoan, ninfa talde batek satiro bat harrapatu du. Antza denez, satiroa ninfen bainua espiatzen ari zen. Ninfak pozik daude, gustura gertaerarekin, eta satiroa uretara bota nahi dute orain. Lau ninfek ondo helduta dute satiroa eta horietako batek, adarretik heldu duena, alegia, beste lagunei deitzen die jostaketan parte hartzeko.

## Historia 
1870an, William-Adolphe Bouguereauk lan hau margotu zuenean, margolaritzaren modek beste aldetatik jotzen zuten. Parisen urte horretan aurkeztu zen *Ninfak eta Satiro* hau eta urte bete geroago Inpresionismoaren margolariak plazaratu ziren. Horrek ulergarriago egin dezake berriro ere nola agertu zen margolana: Sterling Clark mende amaieran New Yorkeko Hoffman House Hotelean aurkitu zuen eta 1930. hamarkadan, lana biltegi batean baztertu zuten. Sterling Clarkek 1943an erosi zuen.

## Iruzkina 
William-Adolphe Bouguereauk haragikeriaren artista bezala ezaguna izan zen XIX. mendena. Dena dela, bere erotismoa ez da Parisko Saloiaren interesanteena. Margolan hau, neurri handi batean, barrokoko ondorengoa da baina Rubens baten indarrik gabe. Formak oso landuak erakusten ditu baina energiarik gabe.

Bouguereauren lan askotan, eta honetan ere bai, malezia eta tolesgabetasuna eskutik datoz, era asaldatzaile batez.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :[Clark Art Institute(https://eu.wikipedia.org/wiki/Clark_Art_Institute) webguneko informazioa.]
Crawfordjohn

'''''', , Eskoziako udalerri txiki eta parrokia bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak
Douglas Water (Hegoaldeko Lanarkshire)

**Douglas Water**, Eskoziako udalerri txiki bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian. Douglas Water ibaietik izena hartzen du.

## Kanpo estekak
Glassford

''''*, bertakoek *The Glessert'' deitua, Eskoziako udalerri txiki bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak
Apisai Ielemia

**Apisai Ielemia** (Vaitupu, 1955eko abuztuaren 19a - Funafuti, 2018ko azaroaren 19a) Tuvaluko Lehen Ministroa izan zen 2006tik 2010era; eta Kanpo Harremanetako Ministroa, 2010etik 2013ra.
Kilncadzow

'***, aurrez **Kilcadzow** eta **Kilcago*', Eskoziako baserri giroko herri txiki bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak
Flemington (Hegoaldeko Lanarkshire)

**Flemington**, Eskoziako meatzari komunitate txiki bat da, Uddingston udalerriaren kanpoaldean eta Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak
Nerston (Hegoaldeko Lanarkshire)

**Nerston**, (Near-town izendapenaren eskoziar aldaera), Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian.

## Kanpo estekak
Tillietudlem

''''*, Eskoziako herri bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian. 1816ko Walter Scott idazlearen *Old Mortality* (*Hilkortasun Zaharra'') eleberriko fikziozko gaztelu bat ere bada.

## Kanpo estekak
Yieldshields

''''''}, Eskoziako herri txiki bat da, Hegoaldeko Lanarkshire konderrian. Carluke udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Rainbow (rock taldea)

**Rainbow**, baita '''Ritchie Blackmore's Rainbow** eta **Blackmore's Rainbow'* izenez ezaguna, Erresuma Batuko rock musika talde bat izan zen. 1975-1984, 1993-1997 eta 2014an jardun zuen. 1975ean Hertford udalerrian sortu zen. Talde ezberdinetako kideek osatu zuten: Ritchie Blackmore taldeburua (Deep Purple), Ronnie James Dio (Elf), Graham Bonnet, Don Airey eta Roger Glover (Deep Purple). Bonnet abeslariak taldea uztean Joe Lynn Turner eta Doogie White abeslariak jarraitu zioten.

## Diskografia 
* *Ritchie Blackmore's Rainbow* (1975)
* *Rising* (1976)
* *Long Live Rock 'n' Roll* (1978)
* *Down to Earth* (1979)
* *Difficult to Cure* (1981)
* *Straight Between the Eyes* (1982)
* *Bent Out of Shape* (1983)
* *Stranger in Us All'' (1995)

## Kanpo estekak 
* Zaletuen webgunea
Nigel Short

**Nigel David Short** (Leigh, Ingalaterra, 1965eko ekainaren 1a) ingeles xakelari bat da.

1984, 1987 eta 1998an Shortek Erresuma Batuko Xake Txapelketa irabazi zuen.

2016an Nazioarteko Xake Federakuntzaren arabera munduko 63. portuan zegoen, 2679 Elo puntuaketarekin. Erresuma Batuko 2. postuan dago, Michael Adams xakelariaren ondoren.
Santana (argipena)

**Santana** Portugalgo udalerria da, Madeirako uhartean kokatutakoa. 8.804 biztanle zituen 2001ean.

Horrez gain, **Santana** hurrengoa izan daiteke:
* Santana, musika taldea;
Minuet

thumb|200px|Minuet baten dantza.

**Minuet** () konpas hirutarreko bikote-dantza da, tempo geldokoa. Frantziar jatorrikoa da, eta XVII-XVIII. mendeetan oso dantza ezaguna izan zen. Konposizio instrumental gisa, suite barrokoaren osagaia ere izan daiteke, sarritan minuet eta trio forman. Barrokoaren ondoren, minuetak ez zuen indarrik galdu.

Jean-Baptiste Lullyk Parisko Gortean ezagutarazi zuen, baita bere operatan sartu ere. Ludwig van Beethovenen eraginpean, pixkanaka-pixkanaka scherzok ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mutikoa txakurrarekin

***Mutikoa txakurrarekin*** () Bartolomé Esteban Murillo margolariak 1655 eta 1660 artean egindako margolan bat da. Errusiako San Petersburgoko Hermitage museoan erakusten da gaur egun.

## Deskribapena 
Margolanean oso janzkera pobre duen mutikoa erakusten da; hala ere, bere aurpegia bihurri eta alaia da. Txakur bati begira dago mandatu bat betetzen duen bitartean zeren eta ezkerreko eskuan saski bat darama eta saski barruan ontzi bat. Gaia ez da berria Murilloren obran. Sarritan XVII. mendeko Sevillan bizi zen pobrezia erakutsi zuen, batez ere haren eragina haurrengan. Garaiko Sevillak egoera gogorrak ezagutu zituen: 1649ko izurritea, Cádizen konpetentzia, zergen zama... Dena dela, margolan honen atzealdea ez da hiri batena, izadiarena baizik. Kolore nagusia marroia da. Argia eta margolanaren definizio handiena mutikoaren aurpegian zentratzen da. Txakurrak mutilari begira dago ere bai, ziur aski jateko zerbait itxoiten. Mutilaren aurpegi irrifartsua margolan honen ezaugarri nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Sevillako haurrak Murilloren lanetan.
Bahus

**Bahus** Gaskoiniako ibaia da, Aturriren ibaiadarra dena..

## Zeharkatutako udalerriak 
* Bearno : Claracq, Boueilh-Boueilho-Lasque.
* Landak : Bahus-Soubiran, Eugénie-les-Bains, Montgaillard, Montsoué.

## Ibaiadar nagusiak 
* Baziou

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oskar Aizpeolea

**Oskar Aizpeolea**, baita ere **Óscar Aizpeolea**, euskal jatorrizko zinema zuzendari argentinarra da. 2003an Turingo 18º Festival Internazionale di Film con Tematiche Omosessuali Zinemaldian omendua izan zen. Aizpeolea Buenos Airesko Unibertsitatean arkitekturan graduatu zen. ENERC eta INCAAn zinema ikasi du. Dramaturgia ikasi du, besteak beste, Eduardo Gudiño Kieffer, Abelardo Castillo eta Silvia Iparraguirrerekin. Ipuin eta zinemari buruzko artikulu asko plazaratu ditu.

## Obra 
### Filmografia 
* 1982: *Como la sombra tenue de una hoja* laburmetraia, Analía Gadé aktorearekin.
* 1983: *La espera*. Zuzendaria: Fabián Bielinsky. Aizpeolea zuzendariaren laguntzailea izan zen.
* 1984: *El juguete rabioso*. Film honetan eszenografia eta jantziteria prestatu zituen.
* 1991: *Loraldia (El tiempo de las flores)*, bere lehen luzemetraia.
* 2001: *La rosa azul* zuzendu zuen, berriro ere Analía Gadé aktorearekin.
* 2003: *El fuego y el soñador*
* 2003: *Apocalipsis, 13*. Esperientzia berezia izan zen hau. Hasieran antzerki lana zen eta hamahiru egunetan Buenos Aires Avellanedaren Teatro Colonialean filmatu zen.

### Liburua 
* 2018: *¿Será por eso que dejamos de soñar?*. Album-liburu honetan Panpako zinemen programak bildu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Filmografia.
* :Aizpeolea IMBd webgunean.
Neskatxa loreekin

***Neskatxa loreekin*** (, Bartolomé Esteban Murillo margolariak 1665 eta 1670 artean egindako margolana da. Londresko Dulwich Picture Galleryn erakusten da.

## Deskribapena 
Murillok lan honetan erabilitako teknika oso arina da, kasik inpresionista. Koloreen erabileragatik, bestetik, esan da hau dela Murilloren margolan ederrenetariko bat. Margolanean neskatxa erdi irrifartsu bat ikusten dugu. Eserita dago ikusleari begira. Janzkerak badu aire oriental bat. Lepotik txal luzea darama eta han ditu loreak bilduta. Loreak zuriak eta arrosak dira, garbitasunaren sinboloa, alegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Sevillako haurrak Murilloren lanetan.
Estéous

**Estéous** Gaskoiniako ibaia da, Aturriren ibaiadarra dena..

## Zeharkatutako udalerriak 
* Pirinio Garaiak : Souyeaux, Coussan, Castelvieilh, Bouilh-Péreuilh, Rabastens-de-Bigorre, Barbachen, Labatut-Rivière.
* Gers : Haget.

## Ibaiadar nagusiak 
* Aïguevive
* Larcis erreka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ken Berry

**Kenneth Ronald "Ken" Berry** (Moline, Illinois, 1933ko azaroaren 3 – Burbank, Kalifornia, 2018ko abenduaren 1) estatubatuar aktore, dantzari eta umorista izan zen. Bere lan ospetsuenak telebistan egin zuen.

## Filmografia 
### Telebista 
### Zinema
Altzola etxea (Urretxu)

**Altzola etxea**, Gipuzkoako Urretxu udalerrian dagoen eraikin bat da, Urola Garaia eskualdean. Urretxuko Alde Zaharran dago, Kale Nagusiaren 8. zenbakian, eta Jai Alai jatetxearen alboan.

Eraikinan ospea baldin badu, Jose Mari Iparragirre (1820-1881) euskal kantautore handiaren jaiotetxea izateagatik da. Gaur egun eraikinaren kanpoaldean haren jaiotetxea dela adierazten duen plaka-oroigarri bat ikusgai dago. Honela dio:

## Kanpo estekak
Stenhousemuir

'***,  eta , **Stenny** eta **Stenismare*', Eskoziako udalerri bat da, Falkirk eremu administratiboan.

## Kanpo estekak
Liburu zaharren saltzaile

thumb|300px|Madrilgo liburu zaharren denda bat.
**Liburu zaharren saltzailea** bigarren eskuko liburuen saltzaileari esaten zaio. Bereizi egin da liburu zaharren saltzaileak eta zaharki salerosleak. Lehenengoek bigarren eskuko edozein liburu saltzen duten bitartean, bigarrenek bakarrik beste garaikoak izanik, balio berezia dutenak saltzen dituzte. Normalean, liburu-denda fisikoa izaten dute, ez beti, baina urtean zehar leku desberdinetan kokatzen dira saltzeko.

## Merkatu ezagunenak 
* Ospetsuenak Parisko bouquinisteak dira. Parisko Sena ibai ondoko pasealekuetan haien txosnak jartzen dituzte.
* Bartzelonako Sant Antoniko merkatua.
* Madrilgo Moyano Aldapakoa.
* Euskal Herrian, hiriburuetan, urtean behin horrelako merkatuak antolatzen dira.

## Elkarteak 
Bai liburu zaharren saltzaileak baita zaharki salerosleak elkarte desberdinetan bilduta daude batez ere Internet bidez haien zerbitzuak eskaintzeko. Hona hemen batzuk:
* Uniliber, Espainiakoak batez ere.
* Iberlibro, Espainiakoak batez ere.
* Abebooks
* ILAB, honetan zaharki salerosleak biltzen dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Bouquinistes La Havane Cuba décembre 2002.jpg|Habanako liburu zaharren saltzaileak.
Fitxategi:Bouquinistes seine2.jpg|Bouquinisteak Parisen.
Fitxategi:Bookstalls_in_Madrid.JPG|*Moyano Aldapa* Madrilen.
Fitxategi:Madrid - Librería San Ginés.JPG|San Ginés liburu-denda Madrilen.

## Ikus, gainera 
* Bouquiniste

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :AbeBooks liburu-denda birtuala.
* :Iberlibro liburu-denda birtuala.
* :Uniliber liburu-denda birtuala.
Kill the King

**Kill the King** (euskaraz *Akatu Erregea*), Rainbow ingeles hard rock musika taldearen abesti bat da. 1977ko *On Stage* (*Eszenatokian*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Kill the King* abestia entzungai. Youtube.com
Harvest Moon (Neil Youngen abestia)

**Harvest Moon** (euskaraz *Ilargi Betea*), Neil Young kanadar kantautorearen abesti bat da. 1992ko *izen berdineko diskoan* argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *Harvest Moon* abestia entzungai. Youtube.com
Blue Sky (abestia)

**Blue Sky** (euskaraz *Zeru Urdin*), The Allman Brothers Band estatubatuar rock musika taldearen abesti bat da. 1972ko *Eat a Peach* (*Jan Muxika Bat*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Blue Sky* abestia entzungai. Youtube.com
Hush (Billy Joe Royalen abestia)

**Hush** (euskaraz *Isiltasun*), Joe South estatubatuar kantautoreak konposatu eta Billy Joe Royal estatubatuar abeslariak abestu eta grabatutako rock abesti bat da. 1967ko irailean argitaratu zuen.

Geroago, Deep Purple eta Kula Shaker ingeles rock taldeek ere abestiaren bertsioak egin zituzten.

1960ko hamarkadaren amaiera eta 1970eko hamarkadan girotutako film batzuen soinu bandako abestia izan da, batez ere psikodelia, hippie mugimendua eta kontrakulturarekin loturikoak.

## Kanpo estekak 
* *Hush* abestia entzungai, Deep Purple taldearen bertsioa. Youtube.com
Galway Girl (Steve Earlen abestia)

**Galway Girl** (euskaraz *Galwayko Neska*), Steve Earle estatubatuar folk-rock abeslariak konposatu eta abestutako amodiozko abesti bat da. 2000ko *Transcendental Blues* (*Blues Transzendentala*) diskoan argitaratu zuen.

## Gaia 
Bere hitzetan, Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen Galway hiriko kaleetan barna zebilela, bertako ile-beltz eta begi-urdindun neska bat ikusteak eragin zion harridura sakona eta maiteminaren eraginez konposatu omen zuen.

## Arrakasta 
Irlandan eta irlandar komunitateak bizi diren herrialdeetan nahiko ospea duen abestia da. Irlandako musikari eta talde ugarik abesti honen bertsioak egin dituzte, eta *P.S. I Love You* (2007) filmaren soinu bandako abestia izan zen.

2008an Mundy eta Sharon Shannon musikariek burututako bertsioak Irlandako abestien zerrendako lehen postura iristea lortu zuen. Gainera Mundy irlanderazko *Cailín na Gaillimhe* izeneko bertsioa ere argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *Galway Girl* abestia entzungai. Sharon Shannonen bertsioa Galwayko kaleetan zuzenean joa. Youtube.com
San Luis ostatua

**San Luis ostatua**, ondoren **San Luis kafetegia** izana, XIX. mendean Espainiako Madril hiriburuan inauguratutako ostatu bat zen, Montera kalean zegoena, San Luis sarearen alboan. 1815etik irekia, denboraldi batez itxia egon ondoren, 1847an berrireki zen. Bere lehenbiziko jabea frantziarra zelako berri bada, bai eta bertan ostatu hartu zutenen artean Washington Irving estatubatuar idazlea egon zela.

Antzinako ostatu eta kafetegiaren solairuan Senator hotela eraiki zen.

Euskal kulturan berebiziko garrantzia duen lekua da, bertan, 1853an, Jose Mari Iparragirrek lehenbiziko aldiz Durangoko Juan Maria Blas Altuna pianis­tarekin batera *Gernikako Arbola* euskal ereserkia jo eta abestu baitzuen. Gaur egun eraikinean Iparragirreren heriotzaren urteurrenaren plaka-oroigarri bat dago.

## Kanpo estekak
The Stolen Child

**The Stolen Child** (euskaraz *Haur Lapurtua*), 1889ko William Butler Yeats irlandar olerkariak *The Wanderings of Oisin and Other Poems* (*Oisinen Harat-Honatak eta Beste Poemak*) idazlanean argitaratutako olerki bat da.

1988an The Waterboys eskoziar-irlandar rock-folk musika taldeak olerkiaren hitzak hartuz abestia egin eta ''Fisherman's Blues'' diskoan argitaratu zuen. Abestiaren hasieran olerkia irakurtzen duen gizonaren ahotsa Connemara eskualdeko Tomás Mac Eoin irlanderazko olerkari eta sean-nós abeslariarena da.

## Hitzak 
:Where dips the rocky highland
:Of Sleuth Wood in the lake,
:There lies a leafy island
:Where flapping herons wake
:The drowsy water rats;
:There we've hid our faery vats,
:Full of berries
:And of reddest stolen cherries.
:*Come away, O human child!*
:*To the waters and the wild*
:*With a faery, hand in hand.*
:''For the world's more full of weeping than you can understand.*

:Where the wave of moonlight glosses
:The dim grey sands with light,
:Far off by furthest Rosses
:We foot it all the night,
:Weaving olden dances
:Mingling hands and mingling glances
:Till the moon has taken flight;
:To and fro we leap
:And chase the frothy bubbles,
:While the world is full of troubles
:And is anxious in its sleep.
:*Come away, O human child!*
:*To the waters and the wild*
:*With a faery, hand in hand,*
:*For the world's more full of weeping than you can understand.*

:Where the wandering water gushes
:From the hills above Glen-Car,
:In pools among the rushes
:That scarce could bathe a star,
:We seek for slumbering trout
:And whispering in their ears
:Give them unquiet dreams;
:Leaning softly out
:From ferns that drop their tears
:Over the young streams.
:*Come away, O human child!*
:*To the waters and the wild*
:*With a faery, hand in hand,*
:*For the world's more full of weeping than you can understand.''

:Away with us he's going,
:The solemn-eyed:
:He'll hear no more the lowing
:Of the calves on the warm hillside
:Or the kettle on the hob
:Sing peace into his breast,
:Or see the brown mice bob
:Round and round the oatmeal chest.
:*For he comes, the human child,*
:*To the waters and the wild*
:*With a faery, hand in hand,*
:*For the world’s more full of weeping than he can understand.*

## Kanpo estekak
Liburu-denda

[thumb|300px|[Lello liburu-denda, Oporto.]]
**Liburu-denda** liburuak saltzen dituen denda edo merkataritza gunea da.

## Ezaugarriak 
Liburu-dendak oso desberdinak izan daitezke: tamainua dela, saltzen diren liburuen edukia dela, antolatzen diren aktibitateak direla eta...  Sarritan, liburudendak ez dira saltoki komertzial hutsak. Ohikoak dira, adibidez, ideologia batekin lotzen direnak edo aktibitate zein hobby batekin lotzen direnak. Halaber, kultura dinamizatzaileak izan daitezke. Asko dira horrelako aktibitateak antolatzen dituzten liburu-dendak: liburuen aurkezpenak, irakurketak, hitzaldiak, kontzertuak, tailerrak...

Une honetan munduko liburu-denda handiena Londresen dago, Simpsons of Picadilly eraikinan, eta Waterstone's katekoa da.

Liburu-dendentan liburuekin batera beste motatako artikuluak aurki daitezke: paper-materialak, mapak, postalak, egunkariak, aldizkariak, jostailu didaktikoak.

## Liburu-denda motak 
thumb|Simpsons of Piccadilly, Londres.
* Liburu zaharren denda
* Bidaldi liburu-denda
* Liburu-denda feminista
* Unibertsitate liburu-denda
* LGBT liburu-dendak
* Komikien liburu-denda

## Liburu-denda ospetsuak 
* El Ateneo liburu-denda, Buenos Aires (Argentina).
* Shakespeare and company, Paris (Frantzia).
* Lello liburu-denda, Oporto (Portugal).
* City Lights Bookstore, San Frantzisko (Ameriketako Estatu Batuak).

## Iruditegia 

Fitxategi:Transboreal, 23 Rue Berthollet, 75005 Paris, August 2015.jpg|Transboreal, Parisen.
Fitxategi:13th_century_Dominican_church_converted_into_a_bookstore_in_Maastricht,_the_Netherlands.JPG|Ekiza liburu-denda bihurtua, Maastrichten.
Fitxategi:Shakespeare_%26_Co_Books,_Paris_April_2011.jpg|Shakespeare and company, Paris.
Fitxategi:El_Ateneo_Bookstore.jpg|El Ateneo liburu-denda, Buenos Aires.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Liburu
* Liburutegia
* Edizio
* Ikasliburu

## Kanpo estekak 
* :Liburu-denda bat diseinatzeko kontutan hartu behar diren elementuak.
* :Munduko liburu-denda ederrenak.
Torellóko Mendi Zinemaldia

**Torellóko Mendi Zinemaldia**, katalanez *Festival de Cinema de Muntanya de Torelló*, Kataluniako Osona eskualdeko Torelló udalerrian urtero burutzen den mendi zinemaldi bat da. Espainiar estatuko beteranoena da, 1983tik martxan dagoena. Bilbao Mendi Film Festivalekin batera, garrantzitsuena da halaber.

Azaroaren amaieraldera burutzen da, udalerri honetako Cirvianum antzokian. Mendizaletasuna eta alpinismoari buruzko film onena hautatzeko zinemaldiaz gain, kirol jarduera hauekin zerikusia duten hitzaldiak, erakusketak eta jarduerak ere burutzen dira.

## Sariak 
* Torelló Udalerriko Sari Nagusia (film onena)
* Mendi film onena
* Ekologia film onena
* Mendi kirolei buruzko film onena
* Argazkigintza onena
* Gidoi onena
* Epaimahaiaren sari berezia

## Ikus, gainera
* Kataluniako zinema

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jon Spencer Blues Explosion

**Jon Spencer Blues Explosion**, AEBetako rock musika talde bat da. 1991n New York hiriak sortua izan zen. Jon Spencer, Judah Bauer eta Russell Simins musikariek osatzen dute.

## Diskografia 
* *Jon Spencer Blues Explosion* (Caroline/Hut Records, 1992, HUTLP3/HUTCD3).
* *Crypt-Style* (Crypt, 1992, CR-029).
* *Extra Width* (Matador, 1993, OLE-052-1/2/4).
* *Orange* (Matador, 1994, OLE-105-1/2/4). E
* *Now I Got Worry* (Capitol/Matador, 1996, OLE-193/CDP 7243 8 53553 2 5).
* *Acme* (Matador, 1998, OLE-322-1/2/4).
* *Plastic Fang* (Matador, 2002, OLE-542).
* *Damage* (Muti, 2004, Stumm 236/CDStumm 236).
* *Jukebox Explosion* (In The Red, 2007, ITR 146).

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Larcis

**Larcis** Okzitaniako ibaia da, Léezen ibaiadarra dena. Aturriren arro hidrografikoko ibaia da.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Bearno : Luc-Armau, Arrosès, Aubous, Aurions-Idernes, Aydie, Bassillon-Vauzé, Corbère-Abères, Diusse, Monpezat, Séméacq-Blachon, Lasserre, Crouseilles, Moncaup, Portet, Mont-Disse, Luc-Armau.
* Gers : Aurensan, Verlus, Projan, Viella.
* Pirinio Garaiak : Vidouze

## Ibaiadar nagusiak 
* (Ez) Lisau
* (Ez) Léès

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Airth

'''''', Eskoziako udalerri bat da, Falkirk eremu administratiboan.

## Leku interesgarriak 
* Airth gaztelua
* Dunmore Pineapple

## Kanpo estekak
Louet (Aturri)

**Louet** Gaskoiniako ibaia da, Aturriren ibaiadarra dena..

## Zeharkatutako udalerriak 
* Pirinio Garaiak : Séron, Escaunets, Vidouze, Lascazères, Soublecause, Castelnau-Rivière-Basse, Villenave-près-Béarn, Gardères, Caussade-Rivière, Labatut-Rivière, Hagedet, Lahitte-Toupière, Sombrun, Hères.
* Bearno : Maure, Bédeille, Bentayou-Sérée, Pontiacq-Viellepinte, Saubole, Moncaup, Castéra-Loubix, Labatut.

## Ibaiadar nagusiak 
* Ayza
* Carbouère erreka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ouzoum

**Ouzoum** (Bigorran) edo **Ouzom** (Bearnon) ( ahoskatua) Okzitaniako ibaia da, Paueko uhaitzaren ibaiadarra dena. Aturriren arro hidrografikoko ibaia da.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Pirinio Garaiak: Arbéost eta Ferrières
* Bearno : Asson, Arthez-d'Asson eta Igon

## Ibaiadar nagusiak 
* (Ez) Baudés
* (Ez) Arrendau edo Groute
* (Ez) Laussiés
* (Es) Lanet edo Hougarouko erreka
* (Es) Lastètesko erreka
* (Es) Cau d'Arrouy
* (Es) Aygue Nègre
* (Ez) Aygue Blanque
* (Ez) Turounet
* (Es) Arriou Sec
* (Es) Arriou Court edo Cagaret

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak