Eguzkiaren jainko eta jainkosak

thumb|160x160px|Eguzki-lorea atean. Indar txarren aurkako babesa.
**Eguzkiaren errepresentazioa diren jainko eta jainkosak** erlijio paganoekin lotu izan diren arren, errealitatean oso erlijio gutxik izan dituzte eguzkia, bere horretan, errepresentatzen dituzten jainko edo jainkosak. Zehazki; Egiptoko erlijioa, Erdialdeko Amerikakoa eta Indo-Europarra bakarrik kontsideratzen dira eguzkian oinarritutako erlijioak .

Hala ere, **eguzkiaren Jainko eta Jainkosak** eguzkia edo eguzkiaren ezaugarriren bat irudikatzen duten izateak direla ulertzen da. Orokorrean eguzkiari lotutako indarra eta ahalmenaren irudi izaten dira. Historian zehar aurkitu izan diren sinesmen multzo gehienetan agertzen da eguzkiaren irudikapena, nahiz eta, zenbait ezaugarri eta izena aldatzen diren kultura batetik bestera.

## Belenus/ Belenos/ Beli Mawr/Bel 
thumb|Beltaneren sua. 2012an Edinburgon
Bel atzizkiak “disdiratsua esan nahi du” eta beraz eguzkiarekin edo urarekin lotutako izateekin lotu izan da . Beli Mawr izenarekin ere ezagutzen da . Europa Kontinentalean zehar zeltek eguzkiaren jainko bezala gurtzatu izan dute, batez ere, iparraldeko Italiatik hegoaldera eta Britainia Handira zabaldu ziren berekiko sinesmenak .

Edonola ere, artzaintzari lotutako jainkoa izateaz gain eguzkiaren sendatzeko eta berritzeko ezaugarriak ere baditu. Sendakuntzari lotuta dituen ezaugarriak urarekin zerikusia daukate, hau da, iturburu edo putzuekin. Hala, eguzkia egunero lurretik sortzen dela sinesten da ea zerutik pasatu ondoren berriz ere amarengana, hau da, lurrera bueltatzen da . Toki batzuetan eguzkia lurrera sartzean eguzkiari agur esateko ohitura dago, bestela negarrez bueltatzen omen da amarengana, agur esateaz gain toki batzuetan esaldi bereziren bat daukate eguzkia agurtzeko adibidez "Eguzki amandrea badoa bere amangana..." . Izan ere, batzuen arabera, eguzki izpiek naturaz gaindiko izateren bat harrapatzen badute, izate horiek botereak galduko dituzte .

Hori dela eta, elezaharren esanetan eguzkilore bat atean jarriz gero, espiritu gaiztoak ez dira etxean sartuko eguzkiaren beldur baitira . Ez dago argi zenbateraino diren sinesmen hauek paganoak eta zenbaterainoko eragina izan duen kristautasunak sinesmen hauengan . Mito gehienen arabera, lehenagoko lau eguzkien garai bakoitza dena suntsitzen zuen kataklismo izugarri batekin amaitu zen . Hala ere, batzuetan gorriz irudikatua izan da. Normalean, disko koloretsu batekin irudikatzen dute .
Inkek bazekiten eguzkiak elikatzen zituela bere lurrak fotosintesiaren bidez, eta horregatik gurtzen zuten. Inti eguzkiaren jainkoa, aberastasun ororen iturburua zen, eta baita, zeruko, landareen eta unibertsoko erregea ere .

XX. mendean kitxuatarrek Inti eta Jesi Kristo jainkoa erratzen dituzte.
thumb|355x355px|Ra eguzkiaren jainkoa
Rak eguzki izpiak, berotasuna eta hazkuntza errepresentatzen ditu. Antzinako Egipton jainko guztiek Raren ezaugarriren bat izan behar zutela uste zen, eta aldi berean Rak berak ere jainko guztieak errepresentatu behar zituela .
Egunez, zerua zeharkatzen omen zuen bere eguzki ontzian, eta gauez, beste ontzi bat hartzen zuen infernua zeharkatzeko. Bidaia honetan, Apofis suge maltzurraren (Kaosaren Jauna ) kontra borrokatu behar zuen berriro jaio ahal izateko, eta hala, egun berria hasi. Goizean Raren ontzia *Madjet* deitzen zen, hau da, “indartzen” . Iluntzerako *Semektet* (ahultzen) izena hartzen zuen. Mito batzuetan, Rak Apofis garaitzen du bere katu itxura duelarik, hori dela eta Egipton katuekiko begirune handia zegoen .

Ra eta beste jainko eta jainkosa batzuen artean hainbat sinkretismo garatu izan dira. Sinkretismo horien ondorioz Re-Harakhty, Amon-Re, Sebek-Re, and Khnum-Re bezalako izenak sortu dira. Horrez gain, Ra berberaren irudian eta ezaugarri batzuengan ere eragina izan dute beste jainko eta jainkosek. Re-Harakhtyran arrano itxura, adibidez, Horus jainkoarengandik datorkio Rari .

Ra jainkoa gizakiaren itxuraz irudikatu izan da baina arranoaren buruarekin eta eguzki diskoa dirudien koroa batekin. Era berean, koroa hori Uraeus izeneko kobra batek eusten duelarik. Edonola ere, beste irudikapen batzuk ere izan ditu: kakalardo burudun gizakia edo ahariaren buruarekin. Beste batzuetan animali itxura osoarekin ere irudikatu izan dute: sugea, koartza, zezena, lehoia, katua, aharia, belatza, etab. 

Laugarren dinastiatik aurrera Egiptoko erregeek “Raren seme” titulua hartzen zuten, eta geroago “Re” erregeen tronuaren izenaren parte bilakatu zen. 11. distaniaren amaierarako Ra jainkoa Amon jainkoarekin lotu zen “jainkoen errege” eta erregeen patroia zen beraz. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mitologia
* Mitologia azteka
* Zelta mitologia
* Antzinako Egiptoko erlijioa
* Euskal Herriko mitologia
*

## Kanpo estekak