Neri Oxman

**Neri Oxman** (; Haifa, Israel, 1976) israeldar-estatubatuar arkitektoa da, diseinatzailea eta MIT Media Lab-eko irakaslea, non *Mediated Matter* ikerketa-taldea zuzentzen duen. Ezaguna da diseinua, biologia, konputazioa eta materialen ingeniaritza konbinatzen dituzten arte eta arkitekturarengatik.

ezkerrera|thumb|258x258px|Neri Oxman, 2012
Bere lanak ingurumen-diseinua eta morfogenesi digitala ditu, testuinguruek zehazten dituzten forma eta propietateak dituztenak. "Ekologia materiala" adiera sortu zuen bere lana definitzeko, materialak testuinguruan jarriz. Bere estilo-markek kolore distiratsu eta testurizatuak dituzte, eskala askotako egitura dutenak, eta material konposatuak, gogortasuna, kolorea eta forma objektu baten gainean aldatzen dituztenak. Emaitzak, sarritan, eramateko edo ukitzeko diseinatuak izaten dira, eta naturak eta biologiak inspiratuak.

Oxman-en proiektu askok Hiru dimentsioko (3D) inprimaketa eta fabrikazio-teknikak erabiltzen dituzte. Besteak beste, *Silk Pavilion*, nailon-marko batean zetazko harrek irundakoa, *Ocean Pavilion*, kitosano-egiturak eraiki zituen ur-oinarriko fabrikazio-plataforma, *G3DP*, optikoki gardena den beirarako lehen 3D inprimagailua eta hark ekoitzitako beira-multzo bat, eta 3Dn inprimatutako eta goi-mailako joskintzako ikuskizunetan erabil daitezkeen arropa-bildumak.

Erakusketak egin ditu Arte Modernoaren Museoan eta Bostongo Zientzia Museoan, zeinak bere lan batzuk bilduma iraunkorrean dituen. Paola Antonelli MoMAko kontserbadoreak "bere garaiari aurrea hartu zion pertsona, ez bere garaian aurreratutakoa" deitu zion. eta Bruce Sterlingek bere lanaz zera esan zuen, "lehenagoko edozerk ez bezalakoa" zela.

## Lehen urteak eta hezkuntza 
Oxman Haifan jaio eta hazi zen, Israelen. Haren gurasoak, Robert eta Rivka Oxman, biak arkitektoak. "Naturaren eta kulturaren artean" hazi zen, eta denbora eman zuen amonaren lorategian eta aitaren arkitektura-estudioan. 1997an Jerusalemera joan zen Hadasxeko Medikuntza Eskolara joateko, Unibertsitate Hebrearrera. Bi urte geroago, Arkitektura ikastera aldatu zen Technion-en, eta, gero, Londresko Association School of Architectur-en, eta 2004an graduatu zen.

2005ean, Bostonera joan zen MITeko Arkitekturako Doktoretza Programan sartzeko, William J. Mitchellek gainbegiratuta. Bere tesia diseinuko materialekiko sentikortasunari buruzkoa izan zen. 2010ean, irakasle elkartu bihurtu zen MITen.

## Ibilbidea 
Oxmanen lana mundu osoan erakutsi da. Bilduma iraunkorretan piezak ditu Arte Modernoaren Museoan, Cooper-Hewitt Diseinu Museo Nazionalean, Pompidou zentroan, Vienako Arte Aplikatuen Museoan, San Frantziskoko (MoMA) Arte Modernoaren Museoan, Bostongo Arte Ederren Museoan eta Zientzia Museoan. Smithsonian eta Beijing International Art Biennale erakustaldiak ere izan ditu.

Diseinu parametrikoari eta testuinguru-diseinuari buruzko artikuluak argitaratu zituen, eta ingeniaritza espezifikoko teknikak garatu zituen diseinuak hainbat materialetan egiteko. 2006an, *materialecology* izeneko diziplina arteko ikerketa-proiektua jarri zuen abian MITen, sorkuntza-diseinuarekin esperimentatzeko helburuz. Proiektu horrek eta harekin lotutako lankidetzek bere arte goiztiarraren berri eman zuten. Komunikatzeko eta diseinuan laguntzeko modu berriak bilatzeko ideia sustatu du. 2016. urtean, *Journal of Design Science* diziplina anitzeko irekia merkaturatzen lagundu zuen.

*Fast Company*, *Wired UK,* *ICON* *eta Surface* aldizkarien azaletan agertu da. Bere lana materialak eta egiturak nola diseinatzen diren aldatzeko inspirazio gisa aipatzen da, eta Andrew Boltonek bere arte-lanak honelaxe deskribatu zituen: "beste mundu batekoa, ez denborak ez lekuak definitua".

2010ean irakasle bihurtzean, Oxmanek Mediated Matter ikerketa-taldea sortu zuen MIT Media Lab-en. Han, biologian, medikuntzan eta aldageletan kolaboratu zuen.

### Diseinuaren filosofia 
Oxmanek mundua eta ingurumena organismo gisa definitzen ditu eta aldizka aldatzen dena eta erabilerari erantzuten diona, koloretako degradatuez eta propietate fisikoz beteta, definitutako mugen ordez. Ekologia materiala", jabetza-gradiente eta funtzio anitza ezaugarri zituzten produktu holistikoekin" garatzea proposatu zuen, muntaketa-lerroekin eta "zatiz egindako mundu batekin" alderatuz. Diseinuaren eta fabrikazio-metodoen arteko elkarreragina zela-eta, zera esan zuen "piezak material bakarrez eginak dauden eta aurrez zehaztutako funtzioak betetzen dituzten ustea guztiz errotuta dagoela diseinuan... [e] industriako hornidura-kateek funtzionatzen duten moduak ezarria.”
thumb|Oxman pop-ean! Tech 2009|250x250px
Bere lana honelaxe deskribatu zuen: "natura baliabide geologiko gisa kontsumitzearen aldaketa, biologikotzat argitaratzeko". Hori dela eta, bere lanean eskala anitzeko forma eta testura biologikoak erabiltzen dira inspiraziorako, eta osagai biziak erabiltzen dira fabrikazio-prozesuetan, hala nola Mushtari bakterio distiratsuak eta zetazko harrak *Silk Pavilion* sortzeko. Bere esanetan zientziak, ingeniaritzak, diseinuak eta arteak lotura aktiboagoa izan beharko lukete, diziplina bakoitzaren irteerarekin, beste baterako sarrera gisa balio du eta.

Oxmanek aurkezpenak egin ditu diseinu digitalean eta diziplinartekoan, eta masan sortutako diseinuetako elementuetatik haratago joateari buruz. Besteak beste, formularioak sortzeari eta ingurumen-diseinuari buruzko aurkezpena egin zuen, beste alor batzuetako prototipo azkarrak aipatuta, eta TEDek "teknologiaren eta biologiaren elkargunean" diseinuari buruz egindako hitzaldi ezaguna. 2016ko Ameriketako Estatu Batuetako Arkitektoen Institutuan egin zuen konferentzian "arkitekturak gizartean duen paper sakonagoa izatea" proposatu zuen, zientziarekin eta ingeniaritzarekin elkarlanean.

Oxmanek raycountinga erabili du bere lanean, fotoeskulturaren kontrako teknika. Raycounting-en, gainazal lau bat oso kurbatua bihurtzen da argi-parametroen diseinu espezifiko baten bidez. Algoritmo batek ingurune jakin batean kokatutako argi-iturri baten edo askoren intentsitatea, kokapena eta norabidea kalkulatzen ditu, eta kurbadura-balio lokalak esleitzen dizkio geometriaren eta argiaren errendimenduaren arteko erlazioari. Gero, estereolitografia bidez sortuta, geruza bikoitzeko hiru objektu zeharrargiek erretxinazko poltsikoak dituzte, gainazal horiek gurutzatzen diren lekuan.

## Mediated Matter 
Mediated Matter taldeak diseinu konputazionala, fabrikazio digitala, materialen zientzia eta biologia sintetikoa erabiltzen ditu egitura handi eta txikietako diseinuaren aukerak aztertzeko. Horrek, batzuetan, lagin biologiko bateko irudiak hartzea eskatzen du, antzeko egiturak sortzeko algoritmoak garatzea eta emaitzak lortzeko fabrikazio-prozesu berriak garatzea.

Gaur egungo eta etorkizuneko giroetan oinarritutako aldagela erabilgarriak barne hartzen dituzte proiektuek, diseinu biodegradagarriak eta eguzki-energiarekin funtzionatzen dutenak, teknika artistiko berriak eta gainazal esperimentalak, hormak, estaldurak eta karga-elementuak. Horietako batzuek eremu askotako lanak konbinatzea eskatzen zuten.

### Fabrikazio organikoa eta naturala 
Oxman-en lan askok animaliekin edo prozesu naturalekin egin dira.

*Silk Pavilion*, 2013an diseinatutako instalazioa, ezaguna izan zen bere fabrikazio eta amaierako formarengatik. 6,500 zizarek ehotu zuten, oztoporik gabe, kupula batean, nailon-markoarekin. Zetazko harrekin egindako esperimentuek adierazten zuten nola erantzuten zieten gainazal desberdinei, eta horrek piztu zituen egitura batean biratzeko, kapulu batean biratu beharrean. Kupula poliedriko handiaren markoa aise ehunduta zegoen beso robotiko baten bidez, nailon-hari finekin, eta gela ireki batean zintzilik. Kupula zuloekin diseinatu zen, non epelago zegoen. Zeta-harrak aldika markoan askatu ziren, eta haiek zeta-geruzak gehitu zituzten kendu aurretik. Horretan sartzen ziren ingeniaritza, serikultura eta eguzkiaren modelatzea gelan. Artearen instalazioa zintzilikatu egin zen, jendea zutik egon zedin.

*Ocean Pavilion-*ek, 2014ko instalazio batek, uretan oinarritutako fabrikazio-plataforma bat zuen, non egiturak kitosanoz eraikitzen ziren. Kitosanoa kitinaren antzeko zuntz organiko disolbagarria da. Egituraren zutabeak eta hosto luze eta delikatuak zuntzen metaketa aldatuz egin ziren. Emaitza egitura gogor eta leunen konbinazioa izan zen, adar edo orri baten luzeran solidotik zinbreñora aldatuz, baina dena oinarrizko material berarekin egina.

### 3D inprimaketaren garapenak 
Mediated Matterrek lan handia egin zuen 3D inprimaketa teknika batzuekin, bere metodoak garatuz eta Stratasys bezalako inprimategiekin elkarlanean. Proiektuak eskalan aldatu dira: esparru eta altzari handiak, arte eta arropa lanak, biokonposatuak, balbula artifizialak eta DNA mihiztatzea. Taldeak beso robotiko batez egindako inprimagailu-prototipo bat diseinatu zuen. Beso horrek ia bi metro eta erdiko (8 oin) egiturak eraiki zitzakeen bere buruaren inguruan, kanpoko espazioetan, eta objektu independenteak egiten dituen ontzeko inprimagailu azkar bat, euskarri-egiturarik gabe.

2012an, Oxmanek giza tamainan erabil daitekeen lehen jantzi-sorta inprimatu zuen, *Imaginary Beings* izeneko bilduma, legendazko izakiek inspiratua. Horren atzetik *Anthozoa* joan zen, Iris van Herpen modako diseinatzailearekin eta Craig Carter materialetako ingeniariarekin batera garatutako jantzia. Hauexek izan ziren kolore anitzeko eta material anitzeko 3D inprimaketaren lehen adibideetako batzuk, giza eskalan, kolore- eta testura-kontrol pikortsu fineko paleta distiratsua erabiliz. 2015ean, *Wanderers* bilduma diseinatu zuen Christoph Bader eta Dominik Kolbekin, planeten arteko esplorazioak inspiratuta. Horrek *Fast Company* saria eman zion diseinuaren berrikuntzarengatik. *Wanderers* bildumaren eragin handiena *Living Mushtari* pieza izan zen, likidodun digestio-hodiaren eredu bat eta bakterio fotosintetikoen eta Escherichia coli bakterioen kolonia bat. *Mushtari* ekoizteak modelatze-metodo berriak eskatu zituen hodi luze eta malguak zenbait lodieratakoak inprimatzeko.

2016. urtean, *Rottlace* sortu zuen, 3Dn inprimatutako lumazko, harizpizko eta testurizatutako maskara-sorta. Björk artistak egin zituen, bere aurpegiko 3D eskaneatzean oinarrituta. Björkek munduan zeharreko *RV 360°* izeneko lehen emanaldian eraman zuen hori. *Vespers* ere diseinatzen hasi zen, heriotzaren 15 maskararen bilduma. "*Alien*-etik sortutako zerbait" gisa deskribatuta, maskara bakoitza aurpegi baten tamainako oskol kurbatu bat da, eta horren barruan kolore eta itzal hodeietan eredu zehatza inprimatzen da. Horrek frogatu zuen kolore-oxido txikiak 3Dn inprimatutako solido baten barruan egon zitezkeela.

Oxmanek inprimatze-tresna eta -prozesu berriak ere estreinatu zituen. 2015. urtean, *Gemini* diseinatu zuen, "chaise lounge" handia, fresatutako egurrezko karkasa eta 3Dko azalera inprimatua konbinatuz. Bai armazoiaren kanpoaldea, bai barne-azalaren ehundura, erabiltzailearentzako giro akustiko lasaigarria sortzeko diseinatu ziren. *Gemini* San Frantziskoko Arte Modernoko Museoak erosi zuen.
thumb|Kristala inprimatzeko *G3DP* prozesua
2015. urtean, Mediated Matterren talde batek *G3DP* garatu zuen, kristal optikoki gardenerako lehen 3D inprimagailua. Une horretan, sinterizatutako 3D inprimagailuek beira-hautsarekin inprima zezaketen, baina emaitzak hauskorrak eta opakoak ziren. *G3DP* MITeko Glass Lab-ekin eta Wyss Institute-rekin elkarlanean diseinatu zen, kristalaren lan-prozesu tradizionalak jarraituz. Beira urtua korronte finetan isuri zen eta berregozteko-ganbera batean hoztu zen. Arte eta kontsumo-produktuetarako doitasun egokia eta elementu arkitektonikoetarako beiraren erresistentzia egokia sortu zituen. Prozesuari esker, kolorearen kontrola, gardentasuna, lodiera eta testura itxi ziren. Pitaren altuera eta abiadura aldatzeak lotura uniformeak eragin zituen, eta inprimagailua "beira urtuzko josteko makina" bihurtu zuen. Inprimagailu horrekin egindako beirazko ontzien sorta bat Cooper-Hewitt-en eta beste museo batzuetan erakutsi zen, eta 3 metroko argi- eta kristal inprimatuko eskultura bat, *YET*, 2017ko Milango Diseinuaren Asterako diseinatu zen.

## Argitalpenak eta saiakerak 
* 2016: Zer gertatuko da gure eraikinak eraiki beharrean hazten badira?
* 2014: Gemini: Material anitzeko diseinu digitalaren fabrikazioa
* 2011: Prototipo azkarren propietate aldakorra
* 2006: Tropisms: hazkunde adarkatuko sistemen morfoespazio teorikoen kalkulua

**Taldeko argitalpenak**

* 2016: 3Dn inprimatutako material anitzeko balbula mikrojariakorra
* 2016: 3Dn inprimatutako fluidoen DNA multzoa
* 2015: Fluidoetan oinarritutako fabrikazioa
* 2015: Beiraren fabrikazio gehigarri gardena

## Ikusgai dauden obrak 
Oxman-en lehen proiektuek erabili edo erakuts zitezkeen gainazal, altzari edo objektuen itxura hartu zuten. Gehienak museoetan erakutsi ziren. Bere lanik berrienak aldi baterako instalazioak eta instalazio interaktiboak izan dira. Batzuek, hala nola *Ocean Pavilionek* eta *G3DPk*, ekoizpen-prozesu bat sartu zuten; beste batzuek, hala nola *Silk Pavilionek* eta *Synthetic Apiaryk*, behaketa biologikoa eta ikerketa sartu zituzten erakusketan.

eskuinera|thumb|*G3DP* ontzia|271x271px

### Hautatutako obrak 
* *Cartesian Wax*, *Monocoque*, *Subterrain* (2007, Museo de Arte Moderno)
* *Raycounting*, *Penumbra* (2007, MoMA)
* *Fibonacci’s Mashrabiya* (2009, 12, Centre Georges Pompidou)
* *Beast:  Chaise Longue* baten prototipoa (2010, MoS)
* *Carpal Skin* (2010, Bostongo Zientzia Museoa)
* *Silk Pavilion* (2012), instalazioa
* *Imaginary Beings* (2012, GeorgesPompidou Zentroa)
** 18 'wearables for demigods': *Gravida*, *Pneuma*, *Remora*

* *Ocean Pavilion* (2013), instalazioa
* *Anthozoa* (2013, Bostongo Arte Ederren Museoa), goi-mailako joskintzako soinekoa
* *Gemini* (2015, San Frantziskoko Arte Modernoaren Museoa), chaise akustikoa
* *Wanderers* bilduma (2015):
** *Otaared*, *Qamar*, *Zuhai*
** *Living Mushtari*
* *G3DP* (2015), 3D inprimagailua & beirateria
* *Synthetic Apiary* (2015), instalazioa
* *Rottlace* (2016, Björk), maskarak
* Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum: 2015 (*Making Design*), 2016 (*Beauty*)
* Centre Georges Pompidou, Paris: 2012 (*Imaginary Beings* exhibit, Multitxurités Créatives)
* Zientzia Museoa, Londres: 2012 & 2013 (*3D PRINT SHOW*)
* Bostongo Arte Ederren Museoa, Boston: 2013, 2016 (#*techstyle*: Production)
* Arte Aplikatuen Museoa, Viena: 2014 (*150 Years of the MAK*)
* Viktoriako Galeria Nazionala, Victoria: 2017 (EJ Hiru urtean behin)

## Bizitza pertsonala 
Oxman Osvaldo Golijov konpositore argentinarrarekin ezkondu zen. Ume bat du.

## Sariak eta aintzatespena 
* 2014. urtean senior kidea zen Design Futures Council-en, eta Vilcek Prize saria irabazi zuen.
* 2009an, “Gure etorkizunari forma emateko eragin handiena duten 20 arkitektoen” ICON zerrendan egon zen.
* 2012an, *Shalom Lifek* “munduko emakume judu adimentsu, adimentsu, dibertigarri eta ederrenen zerrendako 1. zenbakian sailkatu zen."
* Lider kulturala, Munduko Foro Ekonomikoa (2016)
* *Fast Company* aldizkariaren Diseinuagatiko Berrikuntza Saria (2015), *Wanderers* lanarekin
* Emakumeak diseinuan, Estatu Batuetako Diseinuko Institutua (2014)
* Carnegie Korporazioaren "Pride of America" saria (2014)
* Vilcek Fundazioaren saria, Diseinuan (2014)
* Earth saria etorkizuneko diseinu erabakigarriarengatik (2009)
* Carter Manny zitazioa, Graham Fundazioa, Arte Ederretako Ikasketa Aurreratuetarako (2008)
* Holcim Fundazioaren Next Generation Saria (2008), "maskarak eraikitzeko mikroegituren ikerketarengatik"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gunea ofiziala