open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Myanmarreko Ordu Estandarra

[thumb|Myanmarreko ordu-estandarra, [UTC+06:30.]]
**Myanmarreko Ordu Estandarra** (**MMT** ) UTC baino 6,5 ordu aurrerago dagoen ordu-eremua da. 97°30′E longitudearekin kalkulatzen da ordu-eremua. MMT urte osoan erabiltzen da, Myanmarren ez baitago udako ordutegirik. 

## Historia 
Myanmarrek ez zuen ordu estandarrik Birmaniar britainiarraren garaian. Eskualde bakoitzak bere ordu lokala zuen, Myanmarko Egutegi Tradizionalaren arauak jarraituz: egunsentia, eguerdia, ilunabarra eta gauerdia. Eguna 3 orduko zortzi segmentutan banatzen zen, *baho* (ဗဟို) izenekoak edo, bestela 24 minutuko hirurogei zatitan, *nayi* (နာရီ). Egutegia milisegundora arte zatitu bazitekeen ere, *baho* eta *nayi* ziren banaketa ohikoenak. *Nayi* bakoitzean gong bat jotzen zen, eta *baho* bakoitzean danbor bat (စည်) eta kanpaia handi bat (ခေါင်းလောင်း).

### Garai koloniala eta independentzia 
Ordua bateratzeko saiakerak Birmania britainiarrean hasi ziren XIX. mendearen amaieran. 1892an ordu hori GMT+6:24:40 zen, Yangonen behatoki bat ireki zenean. Baliteke, hala ere, lehenago ordu ofizial bat egotea, Yangonetik Pyayera doan trenbidea 1877ko maiatzaren 2an ireki baitzen. 1905eko uztailaren 1ean ordu ofizial berria ezarri zen, Birmaniako Ordu Estandarra (BST) izenekoa, GMT+6:30 hartuta. Herrialde osoan zehar hedatu zen, baina Rangoonek oraindik bere GMT+6:24:40 erabili zuen, gutxienez 1927ra arte. Japoniaren okupazioaren garaian (1942-1945) Japoniako Ordu Estandarra (UTC+09:00) erabili zen. 

Gerra amaitu ostean ordu estandarra GMT+6:30ra mugitu zen berriro. Horrela jarraitu zuen ere independentziarekin, 1948an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naziogintza Taldea

**Naziogintza Taldea** Euskal Herriko erakunde politiko abertzalea, euskaltzalea eta independentista da, 2017an sortua. Euskal kontzientzia nazionala hedatzea du helburu, eta hizkuntzan oinarritutako abertzaletasuna sustatu nahi du. Bere kideen ustez, hizkuntza baita nazio euskaldunaren funtsa, bere identitatearen oinarria, Euskal Herriari izena eta izana ematen dizkiona.

Lan ideologikoari eta heziketa politikoari garrantzi handia ematen dizkio Naziogintza Taldeak. Aurkezpenak eta mintegiak egiten ditu eta abertzaletasunari buruzko gai monografikoak eta artikuluak lantzen ditu bere aldizkari digitalean. Horrekin batera, ekimen publikoak ere antolatzen ditu, hauen bitartez bere lan ideologikoari hedapen handiagoa emateko.

Harreman estuak mantentzen ditu Europako beste estaturik gabeko nazioekin, nazioarteko sare bat osatuz. Nazio hauei buruzko informazioa ematen du bere webgunean, euskaraz eta ingelesez. 2019. urtean *Europako estaturik gabeko nazioen mapa* sortu eta aurkeztu zuen, Europako estaturik gabeko Herriei protagonismo osoa ematen ziena.

Bere bozeramaileen esanetan, lau hauek dira taldearen helburu nagusiak:

*euskal kontzientzia nazionala sustatzea
*euskal hizkuntza eta kulturaren aldeko diskurtsoa mundu abertzalean indartzea
*euskal errepublikaren aldeko argudioak lantzea
*Europako estaturik gabeko nazioen arteko lankidetza eta elkar ezagutza sustatzea

## Ideologia 
Taldeak ez du harreman organikorik inongo alderdi politikorekin, eta bere independentzia politikoari eusten saiatzen da. Eremu abertzaletik kanpoko gaiak ez ditu jorratzen, euskal abertzaletasuna izanik bere lan eremu esklusiboa.

Txillardegi, Joxe Azurmendi eta Joxe Manuel Odriozolaren, besteak beste, lan intelektuala aintzakotzat hartuz, eredu propio bat lantzen du Naziogintzak, euskara abertzaletasunaren muinean jarriz:

.

Erakunde honen arabera, frantziar eta espainiar inperialismoen betiko helburua Euskal Herriaren asimilazioa izan da. Azken urteotan asimilazio hori areagotu egin da, eta desnazionalizazio prozesu hits eta azkar batean sartu da Euskal Herria. Asimilazio horri aurre egiteko, eta euskal nazioaren biziraupena bermatzeko, independentzia ezinbesteko baldintza da Naziogintzaren ustez.

Erakundeak uste du eraikuntza nazionalaren ardatza hizkuntza dela. Euskarak dimentsio nazionala ematen diolako Euskal Herriari. Era berean, bere ustez euskarak eta euskal kontzientzia nazionalak elkarri eragiten diote: euskal kontzientzia nazionala zabaltzen den heinean garatuko da euskararen erabilera. Eta euskararen garapena zabaltzen den heinean zabalduko da euskal kontzientzia nazionala ere:

Talde abertzale honek «bi estatu zapaltzaileek gurean bultzatutako kolonizazio linguistikoari, kulturalari, soziologikoari eta politikoari amaiera ematea» du xedetzat, bere hitzetan. Think tank modura jarduten du eta euskal abertzaletasunari buruzko gogoeta taldea ere izan nahi du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Naziogintzaren webgunea
Inocybe godeyi

***Inocybe godeyi*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da. Sindrome muskarinikoa sortzen du, *Clitocybe* batzuk eragiten duten bezala (*dealbata*, *rivulosa*, *cerussata*)

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 cm arteko diametrokoa, konikotik kanpai-itxurakora, erdiko titia mantenduz. Kapelaren azala fibrilosoa, arre kolorekoa, ertzean argiagoa. 

**Orriak**: Itsatsiak, estu, zuri zikin kolorekoak, helduaroan arre kolorez zikintzen dira.

**Hanka:** 6 cm arteko garaierakoa, zilindrikoa, luzetara fibrilosoa, ertz marjinatuko erraboil sendoarekin, zurixka kolorekoa edo arre kolore samarrekoa.

**Haragia:** Gutxi eta zuria.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe"  hitzetik dator. *Godeyi* epitetoa Gordey-ren omenez du.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
Kapela arrea duten beste *Inocybe* batzuekin nahas daiteke. *Inocybe pudica* delakoarekin, honek ez du erraboil marjinaturik.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Urria. Hostogalkorren basoetan, lurzoru karetsuetan. Penintsulako herenean, baina ugariagoa Britania Handian eta Frantziako ipar-mendebaldean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Brasil, Europa, Errusia, Kaukasia, Iran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victor de Tornaco

**Victor de Tornaco** baroia (Sterpenich, 1805eko uztailaren 5a - Voordt gaztelua, Linburgo, 1875eko irailaren 28a) luxenburgoar politikaria izan zen. Luxenburgoko lehen ministroa izan zen 1860tik 1867ra.

Parisen ikasi zuen Eskola Politeknikoan. 1830eko Belgikako Iraultzan Gilen I.a, Herbehereetako erregea eta Luxenburgoko Duke Handia, babestu zuen. Luxenburgoko Estatuen Biltzarreko kide izan zen 1841etik 1848ra. 1848an Esch-sur-Alzette kantoia Diputatuen Ganberan ordezkatzeko aukeratu zuten. Eserlekua 1856an utzi zuen eta 1857tik 1860ra Estatuen Biltzarreko kide izan zen.

1860ko irailean lehen ministro eta Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten. 1867ko maiatzaren 11n, Emmanuel Servaisekin batera, Londresko Ituna sinatu zuen, non Luxenburgok bere lurraldearen zati bat Belgikaren esku utzi zuen. Urte horretako abenduan kargugabetu zuten. 1867tik 1872ra Estatu Kontseiluko kide izan zen.
Lillian Elliott

**Lillian Elliott** (Kanada, 1874ko apirilaren 24a – Hollywood, Kalifornia, 1959ko urtarrilaren 15a) kanadar antzerki- eta zinema-aktorea izan zen.

## Biografia 
Kanadan jaio zen, eta 60 filmetan jardun zuen 1915 eta 1943 artean. Iktus baten ondorioz hil zen Hollywooden (Kalifornia). James Corrigan aktorearekin ezkonduta egon zen, eta harekin izan zuen Lloyd Corrigan, Hollywooden aktore, zuzendari eta gidoilari zinematografiko gisa lan egin zuena.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johanne Cathrine Krebs

thumb| *Arrosa eta beste lore batzuen moldaketa loreontzietan*
**Johanne Cathrine Krebs** (Byrum, Danimarka, 1848 &ndash; Kopenhage, 1924ko apirilaren 1a) daniar margolaria eta emakumearen eskubideen aldeko aktibista izan zen. Bere erretratu-pinturagatik ezaguna izan zen. Danimarkako Arte Ederren Errege Akademiako emakumeen sailean aktiboki parte hartu zuen.

## Biografia 
Byrumen jaio zen, Danimarkan. Aita Peter Christian Skovgaard (1817-1875) eta Johan Thomas Lundbye (1818-1848) margolarien laguna zen, eta horrek pinturarekiko interesa piztu zionn. 1869 eta 1871 artean P. C. Skovgaard-eko ikasle bihurtu zen. Garai hartan ezin izan zuen Danimarkako Arte Ederren Errege Akademian (Kongelige Danske Kunstakademi) izena eman.

1888ko hasieran, Danimarkako Politiken egunkarirako artikulu bat idatzi zuen, non esaten zuen Danimarkako Emakumeen Elkarteko Emakumeentzako Eskolak (Tegneskolen for Kvinders), lehendik zegoenak eta izaera pribatukoak, ez zuela ordezkatzen Danimarkako Arte Ederren Errege Akademian emakumeak onartzea.

1888. urtearen amaieran, Arte Akademiako Emakumeentzako Arte Eskola ireki zen (*Kunstakademiets Kunstskole Kvinderrentzat*), eta, horri esker, emakumeek Akademian ikasi ahal izan zuten. Augusta Dohlmannekin (1847-1914) batera mugimendu horretako buruzagitzat jo zen. 1888tik 1908ra eskolako ikuskatzaile-kargua bete zuen.

1880tik 1895era, Charlottenborgen Udaberriko Erakusketan erakutsi zuen. 1891tik 1924ra, Erakusketa Librean (Den Frie Udstilling) erakutsi zuen, eta haren sortzaileetako bat izan zen.

Bere lana erakutsi zuen Arte Ederren Jauregian 1893ko Munduko Kolonbia Erakusketan, Chicagon, Illinoisen, eta 1900ean Parisko Erakusketa Unibertsalean, brontzezko domina jaso baitzuen.

## Heriotza 
1924ko apirilaren 1ean hil zen Kopenhagen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txingo joko

**Txingo joko**, baita ere **Txingoka**, trebezia-jolasa da. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Tolosan,  Gipuzkoan, jaso zuen jokoaren inguruko informazioa.

## Arauak 
Neskak zein mutilak aritzen ziren txingoan edo txingoka. Zoru gainean -laua bada hobe- sei laukizuzen marraztu eta 1., 2. eta 3.a "Trucame", "Cielos" eta "Maria" bitan zatitzen ziren, goitik beherako marra baten bitartez. Lehen laukian harri zapal bat jartzen zen eta oin bakarraren bidez bultza egin behar zitzaion laukiz lauki, seigarreneraino, "Maria" deitura iritsi arte. Harriak ez zuen marraren gainean geratu behar eta oinaz ere ez zegoen marra zapaltzerik. Eskuineko "Maria" izeneko laukira iristean, ezkerrekora pasatu behar zen. Bi oinak lurrean jarri, erdiko marraren alde banatan, itzuli-erdia eman eta egindako bidetik atzera itzultzen zen, berriro abiapuntura iritsi arte. Ondoren harri zapala bigarren laukian utzi behar zen eta lehen bezala ibilbide osoa egin, ondoren hirugarrenarekin jarraitzeko, eta abar. Harria marra gainean utzi edo oinaz zapaltzen zuena jokoz kanpo geratzen zen. Gaur egun ere umeak ibiltzen dira txingoka.  

## Beste izenak 
* Txangin (Ezkio-Itsaso).
* Txinkirrin (Azpeitia).
* Txingoan (Berastegi)
* Oinarrika (Gernika).
* Trokamenka (Muxika).
* Tximanin (Erasun).
* Tokoka
* Arritxongo (Elduain).
* Txangika
* Txinkoketa (Amezketa).
* Altxarrin (Aia).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Juan Garmendia Larrañaga: *Ume jolasak*, Eusko Ikaskuntza, 2007, 61.or.
Muhammad Shah

**Mirza Nasir-ud-Din Muḥammad Shah** (**Roshan Akhtar** jaioa ;  1702ko abuztuaren 7a - 1748ko apirilaren 26a)  Bere goitizena "Sadrang" zen eta batzuetan "Bahadur Shah Rangila" ere esaten zaio bere aitona Bahadur Shah I.aren omenez.

Muhammad Shahren erregealdia Mogol Inperioaren gainbehera azkar eta atzeraezina izan zen, Nader Shah-en Indiako inbasioak eta 1739an Delhiko arpilatzeak areagotu zuena. Gertaeren bilakaerak mogolak hunkitu eta hilarazi ez ezik, beste atzerritar batzuk ere harritu eta hilarazi zituen, britainiarrak barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Poetry of Muhammad Shah Rangila at *Sufinama.org*
Argentina Santos

**Maria Argentina Pinto** **dos Santos** (Lisboa, Portugal, 1924ko otsailaren 6a - *ibidem*, 2019ko azaroaren 18a), **Argentina Santos** izenez ezagunagoa, azkenetariko fado-kantari handia izan zen.

## Biografia 
Santos Lisboako Mouraria inguruan jaio zen 1924an. Eskola hasi zen, baina hain utzi zion joaterik, analfabetoa baitzen, eta askoz geroago ikasi zuen irakurtzen eta idazten. Kantatzeko interesa zuen, baina bitan ezkondu zen eta senar batek ere ez zion jendaurrean kantatzea onartu. Bere bigarren senarra hil ondoren, berak karrera berreskuratu eta kantari ezaguna egin zen.

## Ibilbidea 
1950ean, Lisboako "Parreirinha de Alfama" jatetxearen ardura hartu zuen, eta fadoa jotzeko zentro bihurtu zena.

1995ean Portugalgo telebistan agertzen hasi zen eta hurrengo urtean Brasilgo telebistan aurkeztu zen.

## Sariak 
* 2005ean sari bat jaso zuen Lisboan bere kantuagatik.

* 2013an Argentinako gobernuaren  (Infant D Henrique) saria jaso zuen.

## Heriotza 
Lisboako Santa Maria ospitalean hil zen 2019an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txapel-joko

**Txapel joko** trebezia-jolasa da. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Udaben (Basaburua),  Nafarroa Garaian, jaso zuen jokoaren inguruko informazioa.

## Arauak 
Horma ondoan txapel batzuk jartzen ziren, eta hiru metro ingurutik pilota bat botatzen zuten jokalariek, haietako batean sartzeko asmoarekin. Pilota zoruan biraka bota behar zen, lurra utzi gabe. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Juan Garmendia Larrañaga: *Ume jolasak*, Eusko Ikaskuntza, 2007, 59.or.
Kensal Greengo hilerria

**Kensal Greengo hilerria** () Ingalaterrako Londresko Kensington eta Chelseako Royal Borough of North Kensington-eko Kensal Green eremuan dagoen hilerria da. Parisko Père Lachaise hilerrian inspiratuta, George Frederick Carden abokatuak sortu zuen.  Hilerria 1833an ireki zen eta 72 acres (29 ha) ubide baten ondoan dauden lursailak ditu, bi kontserbazio-eremu barne. Hilerrian gutxienez 33 hegazti eta beste fauna espezie batzuk bizi dira. Hilerri bereizgarri honek oroigarriak ditu, aberatsak eta ospetsuak biltzen dituzten mausoleo handietatik hasi eta hilobi txikiago bereizgarri askorekin eta oso gazteei eskainitako gune bereziak biltzen ditu. Hiru kapera ditu eta erlijio guztien zerbitzura daude.  Londresko zazpi hilerri zoragarrietako bat da.

Hilerria betikotu zen GK Chesterton-en *The Flying Inn* liburuko "The Rolling English Road" poemaren lerroetan: 

 "Bada oraindik berri onak entzuteko eta gauza ederrak ikusteko; Kensal Green-etik Paradisura joan baino lehen."

Greziar estiloko eraikinak izan arren, hilerria gotikoa da batez ere, monumentu gotiko pribatuen kopuru handia dela eta. Giro hori dela eta, hilerria izan zen filmetako hainbat eszena leku aukeratua, batez ere *Theatre of Blood.*

Hilerria Parke eta Lorategi Historikoen Erregistroan I. mailan ageri da.  Erabiltzen jarraitzen du.

## Kokapena 
Hilerria Londresko Royal Borough of Kensington eta Chelsean dago. Bere sarrera nagusia Harrow Road-en dago (Ladbroke Grove eta Chamberlayne Road elkartzen diren tokitik mendebaldean). Bere beste sarrera, Alma Place (Mendebaldeko atea, Greyhound Road ia parean) ere iparraldean dago. Alma Placek West London Erraustegira (jabea eta operadorea berdina da) eta Santa Maria hilerri katoliko erromatarrera eramaten du, Londresko Hammersmith eta Fulham-en dauden auzoetara. Hilerria Harrow Road eta Grand Union Canaleko Paddington besoaren artean dago hegoaldean, aspaldi horma batek bereizita egon dena.

Kanalaren ondoan dagoen hegoaldeko horman desagertutako ate multzo bat ezartzen da, non gabarrak lur-proportzio bat hartzen zuten hobiak indusketan eta noizean behin gabarraz eramandako hilkutxak deskargatzen ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Friends of the Cemetery.
* Aerial view from 1938, from the English Heritage "Britain from Above" archive
Ebroko arroa

**Ebroko arroa** izan daiteke:
* Ebroko arro hidrografikoa, geografian;
* Ebroko arro sedimentarioa, geologian.
Akitaniako arroa

**Akitaniako arroa** Frantziako bigarren arro sedimentario mesozoiko eta zenozoiko handiena da, Parisko arroaren ondoren. Herrialdeko hego-mendebaldeko koadrantearen zati handi bat hartzen du. Bere azalera 66.000 km2-koa da. Variskar orogenian sortu zen, Permiar garaian penezabaldi bilakatu eta gero Triasiko goiztiarrean behera abiatu zena. Parentis eta Pirinio azpiko arroetan — biak Akitaniako arro nagusiaren azpi-arro sedimentarioak — sotoa hamaika mila metroko sedimentuz estalia dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gonzalo Zorrilla

**Gonzalo Zorrilla Cuevas** (Bilbo, Bizkaia, 2001eko maiatzaren 12a) Euskal Herriko futbolaria da.

## Biografia 
Aurrelari edo erdilari moduan aritzen da. Leioaren harrobian hezia. 2025eko udan Bigarren Federazioan zegoen Amorebietarekin zinatu zuen Portugaletetik.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Alice Colonieu

thumb|Alice Victorine Antoinette Colonieu
**Alice Victorine Antoinette Colonieu** (Marseilla, 1924ko azaroaren 5a &ndash; Roaix, 2010eko uztailaren 16a) artista, margolari, eskultore eta zeramikari frantsesa izan zen.

## Biografia 
Langile-klasekoa izan zuen  aita, SNCF erakundeko partaidea. Marseillako Arte Ederren Eskolan eta Fontcarrade eskolan ikasi zuen. 1961ean urrezko domina jaso zuen Arte Ederren Erakusketa Nazionalean. Bere lanak Parisko Arte Modernoaren Museo Nazionalean, Faenzako Zeramikaren Nazioarteko Museoan eta nazioarteko bilduma garrantzitsuetan daude ikusgai.
Alice Colonieu diseinatzaile garrantzitsuentzat arit zen lanean, hala nola Jean Royère, Maurice Rinck eta Jules Leleu, eta *Pierre Loti* ontziaren igerilekua apaintzen zuten zeramikazko bi panel eder egin zituen.

## Bibliografia 
* *Les poteries et les faïences françaises: 2e partie* de Adrien Lesur et Tardy
* *La Céramique des années cinquante* de Pierre Staudenmeyer.
* ''Quelques notes d'histoire sur Cairanne* de Frédéric Alary (1966)
* *Who's Who in France* de Jacques Lafitte (1987)
* *Templiers: Chevaliers d'Orient et d'Occident* de René Lachaud (1997)20
* *Peintres autour du Ventoux: XIXe et XXe siècles: répertoire chronologique de notices biographiques* de Jean-Paul Chabaud (2000)
* *Mission céramique, collection* Jean-Jacques et Bénédicte Wattel de Jean Jacques et Bénédicte Wattel21 (2013).
* *L'Œil, Numéros 548 à 549'' de Georges Bernier et Rosamond Bernier (2003)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Mendioroz

**Miguel Mendioroz Unzu** (Atarrabia, Nafarroa Garaia, ) nafar futbolaria da, atezain moduan aritzen dena.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Minda Ramm

**Minda** **Mathea Olava Ramm** (Norvegia, 1859ko abenduaren 27a &ndash; 1924ko apirilaren 11) norvegiar eleberrigile, itzultzaile eta literatura kritikaria izan zen.

## Biografia 
Sogndalen jaio zen Ramm, Vally Marie Caroline Juell eta Jens Ludvig Carl Olsen parrokoaren alaba izan zen.

Kristianian ikasten ari zela, emakumeen eztabaidarako Skuld elkartearen (*Diskusjonsforeningen Skuld*) kide sortzailea izan zen, Emakumeen Eskubideen Norvegiako Elkartearen erakundearen aurrekaria. Ramm izan zen elkarteko lehen idazkaria, eta beste bost fundatzaileak Cecilie Thoresen, Anna Bugge, Laura Rømcke, Marie Holst eta Betzy Børresen izan ziren.

Ramm realium-erako hautagai izendatu zuten 1890ean.

1893an Hans E. Kinck idazlearen ezkondu zen  Ezkondu eta gutxira, bikotea Parisa joan zen, eta han urtebete inguru geratu ziren.

## Ibilbidea 
Rammek 1896an egin zuen literatura-debuta, *Lommen* ("poltsikoa") eleberriarekin. Bertan, ikasle batek bere istorioa kontatzen du. Ondorengo liburuak *Overtro, Skildringer fra ottiårene* ("Sineskeria. Laurogeiko hamarkadako narrazioak") (1898), ikerketa psikologikoa. Gainera, 1909ko *Valgaar* satirikoa ("Hauteskunde urtea") eta, azkenik, 1918ko *Fotfæste* bere obra nagusia bezala deskribatu dena izan ziren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Winsnes, Andreas Hofgaard (1961).  Bull, ed. Norges Litteratur fra 1880–årene til første verdenskrig (en noruego) V. Oslo: Aschehoug. 

## Kanpo estekak
Samuel Belio

**Samuel Belio Aguera**, ezizenez **Pope** (Tutera, Nafarroa Garaia, ) euskal herritar futbolaria da, ezker atzelari moduan jokatzen du. 

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa
Unai Zamorano

**Unai Zamorano Arri** (Bilbo, Bizkaia, 1997ko urtarrilaren 1a) Euskal Herriko futbolaria da. Atzelari lanetan aritzen da. Getxoren harrobian ibilia da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Inocybe griseovelata

***Inocybe griseovelata*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 cm inguruko diametrokoa, hasieran subkonikoa eta gero laua, eta ondoren, apur bat bereizitako titiarekin, ertz inbolutua, apendikulatua, oinarekin lotzen duen gortina iheskor batekin, zuzena, glabroa. Kapelaren azala fibriloso-tomentuduna hasieran, gero trinkoa edo pixka bat subrimosa, erradioaren erditik ertzera marroi-okre kolorekoa, ale gazteetan errezel grisaxka sotil batek guztiz estalia, eta horren aztarnak ikus daitezke erdi garatua dauden aleetan, errezel hori ez da agertzen eurite-garaian garatutako aleetan.

**Orriak:** Normalean estuak, sabeldunak, oinari atxikiak edo labur itsatsiak, zurbilak edo beix argiak, ertz izurtua, koska txiki batzuekin eta argiagoa.

**Hanka:** 50 mm inguruko garaierakoa eta 6 mm inguruko diametrokoa, luzanga, sendoa, erraboildun samarra, goialdean pruinaduna eta fibrilosoa, krema-okre kolorekoa, okre argi-gorrixka kolorekoa.

**Haragia:** Ez oso lodia, zurixka, usain fungikoa edo zertxobait espermatikoa, zaporea ez du oso nabarmena.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen, "is inós" hitzetik eta burua, esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen eta koniferoen basoetan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Iran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inocybe haemacta

***Inocybe haemacta*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, feltroduna, gris-arre kolorekoa, ezkatatxo itsatsiekin, edo ezkatak galduta eta kanela kolorekoa hondo zurixkarekin, pixkanaka gorritu egiten da.

**Orriak:** Gris-arre kolorekoak, nahikoa estu.

**Hanka:** 4 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 0,3 eta 0,6 cm bitarteko diametrokoa, erraboildun samarra, oliba antzeko kolorerako joerarekin edo berdexka, oinean izan ezik.

**Haragia:** Zurbila, baina kapelan gorritzen dena, oinarrirantz urdinxka sarritan. Usain ahula, baina desatsegina, ukuiluan egoten den antzekoa.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua, esan nahi duen “cybe” hitzetik dator, hau da zuntzezko kapela.

## Jangarritasuna 
Toxikoa eta haluzinogenoa.

### Nahasketa arriskua 
Oharra: Berezko fibrilak ditu, honen kapelak gorritzeko joera du. Usain bereizgarria du, zaldi-gernuaren antzekoa.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen basoetan.

### Banaketa eremua 
Europa, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Widad Hamdi

**Widad HAmdi** (Egipto, 1924ko martxoaren 7a &ndash; 1994ko martxoaren 26a) egiptoar aktorea izan zen, bere karrera artistikoan 600 pelikula baino gehiagotan protagonista izan zena.

## Biografia 
Widad Mohammed Issawi Zaraarah 1924ko martxoaren 7an jaio zen Klehoia-El-Sheikh, Egipton. Ordezkaritza Institutuan ikasi eta graduatu zen.

Hiru aldiz egon zen ezkonduta, lehena Muhammad al-Mougy konpositorearekin eta ondoren Salaah Kabeel eta Muhammad al-Toukhy aktoreekin.

## Ibilbidea 
Abeslari gisa hasi zen bere ibilbidea. Bere lehen filma Henry Barakaldoko ''This Was My Father's Crime* (1945) izan zen. Egiptoko Konpainia Nazionalarekin hainbat lanetan aritu zen. 1960ko hamarkadan erretiratu zen, baina *Tamr Henna'' obran parte hartzeko deitu zioten.

## Lapurreta eta hilketa 
1994an hil zuten, eta 35 aldiz labandu zuten lepoan, bularrean eta sabelean. Hiltzailea zigortu egin zuten, eta gero exekutatu.' Diru gutxi zuen bere izenean hil zutenean.

## Hautatutako filmografia 
**Zinema**

* *Bread and Salt* (1949)
* *Miss Hanafi* (1954)
* *Fatawat el Husseinia* (1955)
* *The Female Boss* (1959)
* *Hassan and Nayima* (1959)
* *Wife Number 13* (1962)
* *Soft Hands* (1964)

**Antzerkia**

* *Azeeza and Younis*
* *20 Hens and a Rooster* (*20 farkha we deek*)
* *A Game Called Love* (*L’eba esmaha al-hobb*)
* *Mother of Rateeba* (*Om-Rateeba*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Islak

***Islak*** Mikel Azpiroz piano-jotzaileak 2020an plazaratutako estudioko musika-albuma da. Lanak hamar konposizio ditu eta Karlos Aranzegiren bateriaren laguntza du. Albuma Azpirozek berak daraman Mamusik ekoitzetxeak atera zuen.

## Konposizioak 
Guztiak Mikel Azpirozenak dira:
* "Garai Onak", bals
* "Neguko Ibaia"
* "Islak", albumari izenburua ematen dion lana.
* "Haize Epeletan"
* "Koro Lo"
* "Kimuak"
* "Ekilibrista"
* "Agur Doinua"
* "Bals Malgua"
* "Koro Lo (solo)

## Estiloa 
Albumak Azpirozen bakarko lanetan ohikoa den estilo intimista, inpresionista eta nostalgikoa jorratzen du, jazz eta bluesaren zein musika klasiko garaikidearen arteko bideetan. Bateriaren eta darbukaren presentziak jazz kuttu hori indartzen du. Aurreko bi diskoen bidetik dator lan hau, *Gaua* eta *Zuri* diskoen jarraipen gisa.

## Parte-hartzaileak 
* Mikel Azpiroz: Steinway B piano, Mopho synyhetizer. Casio SK-1. Pieza guztien egilea.
* Karlos Aranzegi: bateria, darbuka.
* Jon Azpiroz: artea.
* Iñigo Aranburu: diseinua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Kontzertua Santanderren.
* :"Ekilibrista" konposizioa *Late Motiv* saioan.
Eugen Beihl

thumb|250px|Beihl bahitua egon zen eraikina.

**Eugen Beihl Schaeffer** (1911) Alemania Federalaren ohorezko kontsula Espainian eta interes alemaniarren ordezkaria (Bayer, etab.) Espainian.

## Bahiketa 
ETA erakundeko Juan Jose Etxabek zuzendutako komando batek bahitu zuen, 59 urte zituela, Donostian (Gipuzkoa), 1970eko abenduaren 1ean, Burgosko prozesua nazioartekotzeko asmoz. Komandoak bere etxeko garajean itxaron zion eta, metraileta puntan, bere autoan sartzera behartu zuen. Autoan Ipar Euskal Herrira eraman zuten.

Bere itxialdian elkarrizketa bat izan zuen *Sud Ouest* Maingot-eko kazetariarekin. ETAk bahitu zuen lehen pertsona izan zen, eta 24an askatu zuten, aita Piarres Larzabalen (Anai Artea) eta Alemaniako bigarren kateko bi kazetariren lanari esker.

Montorin izan zuten bahitua, Zuberoan. Bahitua apaiz etxean gorde zuen (gaur Udaletxea den eraikinean), Pierre Legarto apaizaren laguntzarekin. Etxabek proposamena egin zion Beihli: ihes egiten saiatzen ez bazen, nahi zuen guztia ekarriko zietela (janaria, telebista, egunkariak...) eta Eguberri egunerako etxean izango zela. Horrela egin zuten, eta kutxa bat garagardo oso bat edaten omen zuen egunero. Halere, Gabonetako gau batean, Beihlek zaintzaileak erdi lo ikusi zituen telebistaren aurrean, eta etxetik ihes egin zuen.

Gau hartan, urde hiltzea zela eta, festa giroa zegoen Montorin: kaleak eta bi ostatuak jendez beteak. Haietako batean sartu zen Beihl, dutxatu gabe eta beroki azpian pijama zeramala. Jendea begira geratu zitzaion, eta oihuka hasi zen: "*Lagundu, mesedez! Alemaniako kontsula naiz!*". Hasieran, herritarrek bere itxura ikusita (pijaman eta mintzaira ulergaitzean), ez zioten sinetsi, burutik ongi ez zegoelakoan. Harekin hizketan, "*Jardinean bi palmondo*" zituen etxe batetik atera zela ulertu zioten; Montorin horrelako etxe bat baino gehiago zegoenez, Beihl auto batera igo eta itzuli bat egin zuten, ea etxea ezagutzen zuten.

Abenduaren 25ean, Eugen Beihl aske azaldu zen Wiesbadenn. 25 egun egon zen bahituta. Burgosko Prozesuaren epaia atera aurretik Beihl askatzeak presio handiagoa jarri zuen erregimen frankistaren gain eta jende askoren begietara ETAk eskuzabal jokatu zuen.

Askatua izan ostean, Beihlek Alemaniako Telebistan elkarrizketa bat eman zuen, ongi tratatua izan zela esanez, eta Donostiara itzuli zen kontsul lanean segitzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Burgosko prozesua
* «Basabürüan Montori» abestia

## Kanpo estekak 
* Argazkia Auñamendi Entziklopedian.
Charles Lock Eastlake

**Charles Lock Eastlake** (Plymouth, 1793ko azaroaren 17a - Pisa, 1865rko abenduaren 24a) ingeles margolari, galeria-zuzendari, bildumagaile eta idazlea izan zen.

Margolari izateko erabakia hartuta, Benjamin Haydonen eta Royal Academyko ikasle izan zen. Parisera ere joan zen Louvre museoko lanak aztertzera, eta Italian bidaiari ingelesak erretratatu zituen. 1827an Royal Academyko kide aukeratu zuten eta 1830ean Londresera itzuli zen, non Mediterraneoarekin lotutako gai historiko eta biblikoak margotzen jarraitu zuen.

Artearen historialari gisa Goetheren *Koloreen teoria* liburua itzuli eta Franz Kuglerren *Margolirzaren teoria* argitaratu zuen. Londresko National Galleryko lanak erosteko aholkularia izan zen eta 1855ean bertako zuzendari izendatu zuten. Diseinuko Akademia Nazionaleko kide, Birminghameko Artisten Elkarteko presidente, Errege Akademiako presidente eta Argazkilari Elkarteko presidente ere izan zen.

## Idazlanak 
*
*Materials for a History of Oil Painting* (1847).
* *Contributions to the Literature of the Fine Arts* (1848).

## Iruditegia 

Eastlake - Napoleon on the Bellerophon.jpg|*Napoleon on the Bellerophon*, 1815
Charles Lock Eastlake - A View of Trajan's Forum, Rome - Google Art Project.jpg|''A View of Trajan's Forum, Rome*, 1821
Charles Lock Eastlake (1793-1865) - The Colosseum from the Esquiline - T00664 - Tate.jpg|*The Colosseum from the Esquiline*, 1822
Charles Lock Eastlake (1793-1865) - The Colosseum from the Campo Vaccino - T00665 - Tate.jpg|*The Colosseum from the Campo Vaccino*, 1822
Charles Lock Eastlake - The Celian Hill from the Palatine - 56.099 - Rhode Island School of Design Museum.jpg|*The Celian Hill from the Palatine'', 1823
Charles Lock Eastlake (1793-1865) - Lord Byron's 'Dream' - N00898 - National Gallery.jpg|''Lord Byron's Dream*, 1827
Charles Lock Eastlake - Christ Blessing Little Children.jpg|*Jesus Christ Blessing Little Children*, 1839
Sir Charles Lock Eastlake (1793-1865) - Zia Theresa, The visit to the nun - RCIN 405854 - Royal Collection.jpg|*Zia Theresa: The Visit to the Nun*, 1844
Eastlake.jpg|*Christ Lamenting over Jerusalem'', 1846
Bruno Taut

**Bruno Julius Florian Taut** (Königsberg, 1880ko maiatzaren 4a - Istanbul, 1938ko abenduaren 24a) alemaniar arkitekto eta hirigilea izan zen.

Berlin eta Wiesbaden]] hirietako arkitekto batzuen estudioetan lan egin zuen. 1903an Bruno Möhringek Berlinen kontratatu zuen eta han Jugendstil  ezagutu zuen. 1904tik 1908ra Stuttgarten lan egin zuen Theodor Fischerrentzat eta hiri-plangintza aztertu zuen.

1907an Berlinera itzuli zen eta artearen historia eta eraikuntza ikasi zituen Berlingo Unibertsitate Teknikoan. 1913an jaso zituen lehen enkarguak. Lorategi-hiri mugimenduaren jarraitzailea izan zen eta abangoardiaren ideal futuristikoak eta teknikak hartu zituen. Ameslari utopikoa izan zen, modernista eta espresionista gisa sailkatua.

Alemanian lan egin zuen eta Lehen Mundu Gerraren ondoren bakezale bihurtu zen. Nazien aurkakoa Alemaniatik joan zen 1933an eta Japonian lan egin zuen 1936ra arte, Istanbulen eskolak emateko Turkiara joan zen arte.

## Iruditegia 

Berlin Hufeisensiedlung UAV 04-2017.jpg|*Hufeisensiedlung*, 1925, Britz, Berlin
Kaeseglocke.jpg|Worpsweder Käseglocke, 1926
Hufeisensiedlung rotefront.jpg|"Roteront", Britz, Berlin
Taut Wilskistrasse Berlin.jpeg|Onkel-Toms-Hütte, Wilskistrasse, Berlin
Onkel-Toms-Hütte 3.JPG|Toms-Hüttw, Berlin-Zehlendorf
Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Binası, Ankara.jpg|Ankara Unibestsitatea
TautesHeim Ferienhaus in Hufeisensiedlung 2011 ©Promo www.tautes-heim.de.jpg|"Tautes Heim"Hufeisensiedlung, Berlin-Britz
Hufeisensiedlung Tueren Details divStrassen 2011.jpg|*Hufeisensiedlung* ateak (1925–1933)]]
GieselerInnen1.jpg|Hermann Gieseler Gymnasium, Magdeburg, Taut eta John Göderitz
Pedro María Vera y Zuria

**Pedro María Vera y Zuria** (Santiago de Querétaro, 1874ko urtarrilaren 14a – Puebla, 1945eko uztailaren 28a) mexikar elizgizona izan zen, Puebla de los Ángelesko artzapezpikua.

## Bizitza 
1874ko urtarrilaren 14an jaio zen Santiago de Querétaron. 1888an apaizgaitegi txikian sartu zen eta 1893an Querétaroko lizeo katolikoan. 1897ko abenduaren 27an apaiztu zen Querétaron eta 1898ko urtarrilaren 1ean lehen meza eman zuen El Puebliton.

Egun batzuk geroago Erromara eta Lur Santura erromerian joan zen Florencio Rosas artxidiakonoarekin batera. Bidaian larri gaixotu zen eta Mexikora itzuli zen. Medikuek uste zuten gaixotasuna hilgarria izango zela, baina sendatu egin zen eta mirari hori Ama Birjinari egotzi zion) Pio XI.a aita santuak Puebla de los Ángelesko artzapezpiku izendatu zuen. Urte bereko abuztuaren 13an seminarioko erretore kargua utzi zuen. Abuztuaren 24an apezpiku ordenatu zuten Puebla de los Ángelesko katedralean. *Mitis, Infatigabilis, Pietissimus* leloa hautatu zuen.

1944an Pueblako Eskola Apostolikoa sortu zuen, apaiz izateko bokazioa sentitzen zuten mutilak apaizgaitegian sartzerako intelektualki eta moralki prestatzeko
* *Cartas a mis Seminaristas: en la primera visita pastoral de la arquidiócesis* (bil liburukitan; Puebla, Escuela Linotipografica Salesiana, 1926)
* *Diario de mi Destierro* (El Paso, Revista Católica, 1927)
* *Visitas al Santísimo Sacramento: entresacadas de las obras del V. siervo de Dios don Juan de Palafox y Mendoza, obispo de la Puebla de los Angeles, y de otros autores* (1928)
* *Cartas sobre mi primera visita ad limina apostolorum publicadas por primera vez en la Revista eclesiástica del Arzobispado de Puebla* (1933)
* *Itinerario de la peregrinación guadalupana de México al Congreso Eucarístico de Buenos Aires* (1935)
* *Diario de la Tercera Peregrinación Nacional Guadalupana a Roma y Lourdes y de mi Segunda Visita Ad limina Apostolorum*
* *Cartas sobre mi Visita a Argentina, con motivo de la celebración del XXXII Congreso Eucarístico Internacional*
* *Cancionero Cristiano*

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moti Masjid (Agrako gotorlekua)

**Moti Masjid** (lit. 'Perla meskita') XVII. mendeko kongregazio meskita bat da, Agrako gotorleku UNESCOren Gizateriaren Ondarearen barruan kokatua. Shah Jahan mogol enperadoreak eraikia, meskita guztiz marmol zuriz egina dago. 

## Historia 
Agrako gotorlekuaren itxura modernoa Shah Jahani zor zaio, Agrako gotorlekuko hainbat egitura desmuntatu baitzituen marmolean gehitzeko. Moti Masjid horrelako egitura bat izan zen. Meskita 1646-1653 aldian eraiki zen, Agrako gotorlekuko beste ekarpen guztiak baino beranduago izan zena (1627an hasi ziren, bere lehen errege-urtean, eta 1638an amaitu ziren). 1653an meskita amaitu zen Mogol egoitza Shahjahanabadera aldatu eta bost urtera. Shah Jahanek meskita bisitatu zuenean, oso harrituta geratu zen egiturarekin, non bi urte geroago itzuli baitzen bere semeetako biri erakustera.  

## Arkitektura 
Meskita multzoa, zokalo altu baten gainean eraikia, gotorlekuko patioaren iparraldean kokatutako harresizko itxitura bat da. Ekialde-mendebalde ardatz batean dago, eta Yamuna ibaiari begira. Hormen kanpoaldea hareharri gorriz estalita dago, eta barrualdea marmola duena. Horma bakoitzaren erdian sarrera altu bat dago; ekialdekoak sarrera nagusi gisa balio du.  

Itxitura-hormen barruan patio ia karratu bat dago, iparraldean, hegoaldean eta ekialdeko ertzetan arkupeez beteta. Abluzio-igerilekua patioaren erdian dago. 

Mendebaldeko ertzean otoitz-areto nagusia dago, hamabi aldeko kai-muturretan eusten den hormarte anitzeko egitura. Aretoaren fatxadak zazpi sarrera ditu, eta estalkiak hiru kupula eta hainbat *chhatri* ditu*.* Aretoaren aurrealdea *chhajja* (heilatu-hegalak) sakon batek itzalean du, eta horren azpian marmol beltzez egindako persiar inskripzioak daude. Inskripzioek irudi konplexuak erabiltzen dituzte Shah Jahan eta Moti Masjid goraipatzeko. Otoitz-aretoaren barneak ez dauka apaingarri handirik; Asherrek adierazi du dekoratu gabeko marmolaren erabilera Shah Jahanen erlijio arkitektura pribatuan ohikoa dela.   

Moti Masjid-ek aurreko marmolezko kongregazio meskita baten eragin handia erakusten du, Shah Jahanek Ajmer Sharif Dargah-n eraikia.  

## Galeria 

Fitxategi:Moti_Masjid_Agra_Fort_India_plan.jpg|alt=Architectural plan.|Plano arkitektonikoa.
Fitxategi:Моти_Масджид.jpg|alt=19th-century painting of the Moti Masjid by Vasily Vereshchagin.|XIX. mendeko Moti Masjid-aren pinturaVasily Vereshchaginekegina.
Fitxategi:Agra-26-Rotes_Fort-Perlenmoschee-1976-gje.jpg|alt=Facade of the Moti Masjid.|Moti Masjid-aren fatxada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Moti Masjid-en Ols Marrazkiak
Britainiar Birmania

**Britainiar Birmania** () edo **Birmaniako Britainiar Agintea** 1824 eta 1948 artean hedatu zen. Anglo-birmaniar Gerrekin hasi zen, ondoren Britainiar Rajeko probintzia bihurtu zelarik, eta 1948an Birmania estatu independente bezala independentzia lortuz amaitu zen.

1826an Lehen Anglo-birmaniar Gerra irabazi ondoren, britainiarrek Birmaniako lurraldearen hainbat zati anexionatu zituzten, horien artean Rakhine eta Tenasserim zirelarik; 1852an, Bigarren  Anglo-birmaniar Gerraren ondoren, Behe Birmania anexionatu zuten. 1862an, lurralde hauek Britainiar Birmaniako probintzia txiki bezala izendatu zituzten, Britainiar Rajaren mendekoa. 1885ean Hirugarren Anglo-birmaniar Gerraren ondoren, Birmania Garaia gehitu zuten eta hurrengo urtean Birmaniako probintzia sortu zen, 1897an probintzia nagusi bihurtu zena. Egoera honek 1937ra arte iraun zuen, Birmania Burma Officek eta India eta Birmaniarako Estatu Idazkaritzak bereizita administratzen hasi zen arte. Birmaniak, azkenean, 1948ko urtarrilaren 4an lortu zuen independentzia osoa.

Birmania batzuetan "Eskoziako Kolonia" bezala aipatzen zuten, eskoziarrek kolonizazioan eta herrialdearen kudeaketan betetzen duten paper handiagatik, nabarmenenak Sir James George Scott eta Irrawaddy Flotilla Company izanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Preah Vihear tenplua

**Preah Vihear tenplua** () XI. mendeko tenplu hinduista da, Dângrêk mendietan Thailandia eta Kanbodiaren arteko mugan dagoena.

## Estatus legala 
Tenpluaren jabetza legala Hagako Nazioarteko Justizia Auzitegiaren epai garrantzitsuenetako baten xede izan da. Auzitegiak, 3ren aurkako 9 botorekin tenplua Kanbodiarena zela erabaki zuenak, aurrekari garrantzitsu bat ezarri zuen Estatuen aldebakarreko egintzei buruz,  figura juridikoaren adibide argia den honetan. Thailandiak (orduan Siamek) Frantziari gutun geofisikoak jaso zituela adierazi zionean, Kanbodian Preah Vihearren tenplua kanbodiar gisa ezagutzeko sentimendua sortu zuen, horrela zehazten baitzen gutun frantsesetan.

2008ko uztailaren 7an, astelehena, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Munduko Ondarearen Batzordeak Quebec hirian urtero egiten duen XXXII. bileran. Gertaera horren ondorioz, Noppadon Patttama Thailandiako Kanpo Arazoetako ministroak dimisioa eman zuen, Kanbodiako agintariek tenplua Gizateriaren Ondare izendatzeko UNESCOri egindako eskaera sinatu zuela jakin ondoren.

Gaur egun, tenplua kokatuta dagoen lurraldean subiranotasun-gatazka dago oraindik bi herrialdeen artean, eta 2008ko uztailean, Kanbodiak eta Thailandiak ehunka soldadu zabaldu zituzten tenplutik hurbilen dagoen mugako pasabidearen bi aldeetan. 2008ko urriaren 15ean armada horien arteko liskar militarra gertatu zen. 2009ko apirilean, mugako liskarrak errepikatu ziren, eta thailandiar soldadu bat hil zen. 2011ko otsailean, tiro-trukeak aurrera jarraitu zuen, eta Preah Vihear tenpluaren inguruko gatazka gogortu egin zen mugaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kongregazio-meskita

[thumb| [Isfahan|Isfahaneko Jameh meskita, Iranen, zortzigarren mendean sortu zen kongregazio-meskita historikoa.]]
**Kongregazio-meskita** edo **ostiraleko meskita** (, *masjid jāmi*, edo besterik gabe: , *jāmi*; ), edo batzuetan **meskita handia** (, ''jāmi' kabir*; ), *jumu'ah* izenez ezagutzen den ostiral eguerdiko otoitzak antolatzeko meskita bat da.
Eid otoitzak ere har ditzake inguruan otoitzak antolatzeko *musalla* edo *eidgah'' eskuragarri ez dagoen egoeretan. Islamaren historia hasieran, hiri bateko kongregazio-meskita kopurua zorrozki mugatua zen. Denborarekin hiriak eta populazioak hazi ziren heinean, meskita askorentzat ohikoagoa izan zen ostiraleko otoitzak eremu berean antolatzea.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego Fernández Navarro

**Diego Fernández Navarro** (Santurtzi, Bizkaia, 2001eko urtarrilaren 17a) Euskal Herriko futbolaria da, Lezaman hezitakoa. Erdilari gisa aritzen da.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jervis Badiako Lurraldea

**Jervis Badiako Lurraldea** (,  ahoskatua; **JBT**) herrialde hartako lurraldea da. 1915ean Australiako Gobernuak Hegoaldeko Gales Berria estatuari erosi zion, Canberra hiriburu federalak itsasorako sarbidea izan zezan. 1989ra arte Australiako Hiriburuaren Lurraldearen parte izan zen, urte horretan autogobernua lortu baitzuen, eta, horren ondoren, lurralde bereizi bihurtu zen, Lurraldeetarako ministroak administratuta. Hala ere, hauteskunde-gai federalei dagokienez, Canberrako kide izaten jarraitzen du. Hiriburua Sussex Inlet da.

Jervis badiak John Jervis almirante britainiarraren izena darama, St Vincenteko lehen kondea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Australiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Jervis badia

**Jervis badia** () Hegoaldeko Gales Berriko hegoaldeko kostaldean dagoen badia txikia da, 102 kilometro koadro dituena. Munduko harerik zuriena omen du.

Badiaren hegoaldeko puntaren inguruko 70 kilometro koadroko eremua Jervis Badiako Lurraldea izenez ezagutzen den lurralde federala da. Australiako Errege Itsas Armadaren HMAS Creswell basea Jervis lurraldean dago, Jervis Bay Village eta Greenpatch Point artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mitsuko Aoyama

**Mitsuko Thekla Maria, Coudenhove-Kalergiko kondesa** (), jaiotzez ''', (Ushigome, 1874ko uztailaren 7a – Mödling, 1941eko abuztuaren 27a) Heinrich von Coudenhove-Kalergi Austria-Hungariako Inperioko diplomazialariaren emaztea izan zen, Europara emigratu zuen lehen japoniarretako bat.

## Bizitza 
Kihachi Aoyama merkatariaren hirugarren alaba zen. 17 urte zituela, Heinrich von Coudenhove (1903tik aurrera, Coudenhove-Kalergi) diplomaziolaria ezagutu zuen. 1892ko martxoaren 16an ezkondu ziren Tokion. Aitak Mitsuko jaraunspenik gabe utzi zuen eta etxera itzultzea debekatu zion. Mitsuko katolizismora konbertitu zen eta Francois A. Ligneul apaizak bataiatu zuen Japonian. 

1893ko irailaren 16an lehen semea izan zuen, Johannes.

1896an, atzerriko diplomazialarien beste emazteekin batera, Mitsuko Aoyamak Eishō enperatrizak emandako entzunaldi batean parte hartu zuen.

Bere bigarren semeak Ida Roland aktorearekin ezkontzea erabaki zuenean, Mitsuko biziki haserretu zen eta ezkontzea debekatu egin zien, aktore lanbidea ez baitzen oso duintzat jotzen Japonian.

Japonian oso ezaguna da. Badago berari eskainitako hainbat film eta musikal bat.

## Seme-alabak 
* Johann Evangelist Virgilio, Coudenhove-Kalergiko kondea (1893-1965), Tokion jaiotakoa
* Richard Nikolaus, Coudenhove-Kalergiko kondea (1894-1972), Tokion jaiotakoa
* Elisabeth Maria Anna Coudenhove-Kalergi (1898-1936), Austria-Hungarian jaiotakoa
* Olga Marietta Henriette Maria Coudenhove-Kalergi (1900-1976), Austria-Hungarian jaiotakoa
* Ida Friederike Görres (jaiotzez Elisabeth Friederike Coudenhove-Kalergi, 1901–1971), Ronspergen jaiotakoa
* Karl Heinrich Franz Maria Coudenhove-Kalergi (1903-1987), Austria-Hungarian jaiotakoa

## Iruditegia 

Fitxategi:Heinrich Coudenhove-Kalergi Mitsuko Aoyama.jpg|Mitsuko Aoyama eta Heinrich von Coudenhoveren ezkontzako argazkia (1892)
Fitxategi:Mödling 5640.jpg|Mitsuko Aoyamaren hil-mezua (1941)
Fitxategi:Coudenhove and Coudenhove-Kalergi family grave, Vienna, 2017.jpg|Hilobia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Besitz

**Besitz** Ludwigslust-Parchim barrutian dagoen udalerria da, Mecklenburg-Aurrepomeraniako Alemaniako estatu federatuan, 10 metroko altueran. 2016ko amaieran, 451 biztanle zituen, eta biztanleria-dentsitatea, 20 biz./km²koa zen. Saxonia-Anhalt estatuaren mugan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ladislava Bakanic

**Ladislava Bakanic** (New York, Estatu Batuak, 1924ko maiatzaren 3a - 2021eko otsailaren 26a) AEBetako gimnasta artistikoa izan zen**.**

Londresen egin ziren Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen taldekako lehiaketan, 1948an.

## Kirol ibilbidea 
Londresko 1948ko Udako Olinpiar Jokoetan, brontzezko domina irabazi zuen taldekako lehiaketan, eta estatubatuarrak podiumean geratu ziren txekoslovakiarren eta hungariarren atzetik, eta taldekide hauek izan zituen: Marian Barone, Consetta Lenz, Dorothy Dalton, Meta Elste, Helen Schifano, Clara Schansiano eta Monh.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Trincado

**Jon Trincado Velasco** (Getxo, Bizkaia, 2000ko ekainaren 2a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Normalean erdilari moduan aritzen da. Arenas eta Eibarren harrobietan hezia. 2023ko udan Bigarren Federazioan zebilen Getxoko Arenasek fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  profila
Hugo Cabanas

**Hugo Cabanas Camoira** (Bilbo, Bizkaia, 1990eko abuztuaren 13a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Atzelari lanetan aritzen da, erdialdean edo ezkerraldean. Danok Baten harrobian hezia, Iturrigorrin eta Indautxun jokatu ondoren Eibarrek fitxatu zuen bere bigarren taldean jokatzeko. Denboraldi bat armagin bezala jokatu ondoren talde bizkaitar ugaritan burutu izan du bere ibilbidea.

## Kriol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Inocybe heimii

***Inocybe heimii*** edo ***Mallocybe heimii*** *Inocybaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 60 mm arteko diametrokoa, lehenik globo-itxurakoa, ondoren ganbila eta azkenik zabaldua, titirik gabea, hasieran ertza oso inbolutua, fin apendikulatua gortina edo errezel hondarrekin, oinarekin bat egiten duen okre kolorekoa, kapelaren azala fibrilaz estalia, tente samarrak diskoan, lehoi kolorekoa, marroi-lehoi kolorekoa edo marroi-okre kolorekoa.

**Orriak:** Zabal, lamelula ugarirekin, zabalak, adnatuak edo dekurrente samarrak, lehenengo krema kolorekoak edo okre kolorekoak, marroi-okrea helduaroan, ertza flokonoso samarra eta zurixka.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 40 mm arteko garaierakoa, zilindriko samarra, flexuosoa, oinarria pixka bat loditua, betea, gainazala kapelaren koloreko ezkata finez estalia, eraztun kortiniforme oso iheskorrarekin, batzuetan zurixka.

**Haragia:** Ez oso lodia, krema kolorekoa, beixa, okre-marroia oinaren oinarrirantz, errefauaren usain arinarekin, desatsegin samarra.

**Etimologia:** *Inocybe* terminoa, muskulua, nerbioa, zuntza esan nahi duen "is inós" hitzetik eta burua esan nahi duen "cybe" hitzetik dator, hau da, zuntzezko kapela. *Heimii* epitetoa Roger Heim mikologoaren omenez.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik

### Nahasketa arriskua 
*Inocybe dulcamara* eta *Inocybe serotina* oso antzekoak dira eta *Inocybe heimii* delakoarekin batera atera daitezke pinudi hareatsuetan.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Hostozabalen eta koniferoen basoetan, urriagoa koniferoen azpian, lurzoru hareatsu neutroetan, baita itsasertzeko dunetan ere. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Maroko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irupagoeta

**Irupagoeta** honakoa izan daiteke:

## Geografia 
### Euskal mendiak 
* Irupagoeta (1066 m), Ortzanzurietako mendilerroko mendia, Nafarroan;
* Irupagoeta (777 m), Satuiko mendilerroko mendia, Gipuzkoan.

## Ikus, gainera 
* Hirupagoeta (1235 m), Aralarko mendilerroko mendia, Nafarroan;
* Hirupagoeta (842 m), Gurazko mendilerroko, Nafarroan;
* Irufagoeta (534 m), Aiako harriko mendia, Gipuzkoan.