open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Noelene Nabulivou

**Noelene Nabulivou** (1967an edo 1968an jaioa) hainbat alorretako aktibista da, Fijin. Berotze globalari aurre egiten eta genero berdintasunaren alde dihardu, besteak beste.

## Bizitza 
Nabulivou Perth, Australia eta Fiji artean hazi zen. Perthen hainbat kolektibo anarkista, talde migratzaile, indigena eta arte publiko proiektuetan parte hartu zuen. Nazioarteko harremanak eta bakearen inguruko ikasketak egin zituen unibertsitatean.

Bere etxean jasotzen zuen kultura erlijioz eta matxismoz beterikoa zen. Horren ondorioz bere 35 urteak bete arte ez zuen esan lesbiana zela. Garai hartan ez zuen uste, gay izatea , bere belaunaldian zegoen aukera bat zenik. Fijin gaur egun ere legez kontrakoa da sexu bereko ezkontza eta bi emakumezkoren nahiz bi gizonezkoren arteko harremanak izatea. Nabulivouk bere eguneroko bizitzan jasaten dituen bereizkeria eta homofobia deskribatzen ditu.

Nabulivou Suva hirian (Fiji) bizi da, emaztearekin, alabarekin eta familia zabalarekin.

## Aktibismoa 
Nabulivouk lanean dihardu Fijiko eta Pazifikoko bozeramaile gisa Nazio Batuen prozesuetan eta lantaldeetan.

Gainera, Aro Berri Baterako Emakumeekiko Garapen Alternatibak (Development Alternatives with women for a New Era, DAWN) taldearekin eta Sexu eta Ugalketa Osasun eta Eskubideei buruzko Pazifikoko Koalizio Feministarekin dihardu.

Nabulivouk 30 urte baino gehiago daramatza osasun unibertsala babestearen alde lan egiten, nahiz eta azken urte hauetan zailagoa den COVID-19aren pandemia dela eta, krisi klimatikoa geroz eta okerrago dagoelako eta horrekin batera zikloiak sortu eta janari eta ur falta handia dagoelako.

### Diverse Voices and Action (DIVA) For Equality 
2011. urtean, DIVA izeneko erakundearen sortzaileetako bat izan zen, eta proiektu berezietarako aholkulari politikotzat lan egiten jarraitzen du harentzat. Erakunde hori LGBTI erakundean dauden pertsonen alde borrokatzeko sortu zen. Azkenean Astrae eta DIVA elkartu eta batera lan egiten hasi ziren. «Sexu eskubideak, giza eskubideak, genero justizia eta justizia soziala, ekonomikoa, ekologikoa eta klima babestea» da haien lana.

## Sariak 
* International Women's Health Coalition Joan B. Dunlop Honoree, 2020

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Punta del Este

**Punta del Este** penintsula-hiri bat da, Uruguaiko hegoaldean kokatua dagoena, Maldonado departamenduan. Latinoamerikako bainuetxe esklusiboenetako bat da eta Uruguaiko garrantzitsuena. Río de la Plata eta Ozeano Atlantikoa banatzen dituen lur zerrenda estu baten gainean dago, bi ibaiertzak jada itsasokoak diren urez bustiak dauden arren. 12.423 biztanle ditu, 450.000 udan. Maldonadoko hiriguneko erdiguneetako bat da, 2011n 135.399 biztanle zituena. Hiri honetan garatutako Ronda Uruguain, egungo Munduko Merkataritza Erakundea sortu zen.

## Demografia 
## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
*  Mar del Plata, Argentina
*  San Francisco, CA, AEB
*  Miraflores, Peru
*  Marbella, Espainia (2004tik aurrera).
*  Viña del Mar, Txile
*  La Serena, Txile
*  Ibarra, Ekuador
*  Guayaquil, Ekuador (1970etik aurrera)
*  Dubrovnik, Kroazia
*  Porto Alegre, Brasil
*  La Paz, Bolivia
*  Los Cabos, Mexiko (2013tik aurrera).
*  Cancún, Mexiko (2014tik aurrera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arturo Lezama Bagez

**Arturo Lezama Bagez** ( 1899 &ndash; 1964 ) Uruguaiko politikaria, 1957an Gobernuko Kontseilu Nazionaleko presidentea.

## Biografia 
Bere lehen ikasketak Rochan egin zituen, eta unibertsitate ikasketak Montevideon. Bertan, Herri Lan Ministerioan eta Erretiro eta Pentsio Zibilen Kutxan sartu zen.
Martín Echegoyen Machicote

**Martín Ricardo Echegoyen Machicote** (Montevideo, Uruguai, 1891ko apirilaren 3a - Montevideo, Uruguai, 1974ko maiatzaren 17a) uruguaitar politikari eta legelaria izan zen. Gobernu Kontseilu Nazionaleko presidente konstituzionala 1959ko martxoaren 1etik 1960ko martxoaren 1era. 1973ko ekainaren 27ko estatu kolpe zibiko militarraren ondoren ezarritako Estatu Kontseiluko presidentea.

## Kanpo estekak
Andrés Martínez Trueba

**Andrés Martínez Trueba** (Florida, 1884ko otsailaren 11 &ndash; Montevideo, 1959ko abenduaren 19a) Uruguaiko irakasle, kimikari eta politikari bat izan zen, 1951 eta 1952 artean presidente konstituzionala, eta 1952 eta 1955 artean Gobernu Kontseilu Nazionaleko presidentea.

## Kanpo estekak
On Casmurro

***On Casmurro*** () Joaquim Maria Machado de Assis idazle brasildarraren eleberria da. Idatzita 1899an, lehen aldiz 1900en plazaratu zen bere herrian. Literatura errealistaren gailurra da eleberri hau, egile beraren beste biekin: " Memórias Póstumas de Brás Cubas" (1881) eta *Quincas Borba* (1891); hirurak "Trilogia Realista" izenarekin ezagutzen dira. On Casmurro fikziozko memorien liburua da; egilea senar jeloskor eta mesfidati bat da.

## Argumentua 
Jelosia da eleberriaren gai nagusia, oso gai ohikoa Machado de Assisen literaturan. Alberdania argitaletxeak horrela laburtu du argumentua: "Bento Santiagok, zahartzaroan, alargundu ondoren, ezizenez Casmurro deituak, bere bizitza kontatzea erabakitzen du, haurtzarotik hasita, bere emaztearen ustezko adulterioa ulertzeko; beti hala izan zen ala ezkondu ondoren bihurtu zen halakoa, hori jakin nahi du. Bentinho kontalaria, ordea, hala nahita edo nahi gabe, irakurlearen iritzia manipulatzen eta irakurlea bere konplize bihurtzen ahalegintzen da, mila aieru eta keinadaren bidez." Azkenean ez dugu jakingo ea benetan Capituk senarra engainatu zuen edo dena Bentoren paranoia izan den.

## Pertsonaiak 
* Bento de Albuquerque Santiago, "Bentinho": narratzailea eta, antza, engainatua izan den senarra.
* Capitu: Bentinhoren emaztea. Seme bat izan zuen eta, senarraren ustez, bere lagun batena zen, ez berea.
* Gloria: Bentinhoren ama.
* Ezequiel de Sousa Escobar: Bentinhoren laguna.
* Sancha, Escobarren emaztea, Capituren laguna.

## Balorazioa 
Felipe Juaristiren hitzetan *On Casmurro* eleberri goxo eta orekatua da. Maitasunaren gorabeherak kontatzen dira bertan, engainuekin batera. Baina, azkenik, irakurleak ez du jakingo nork nor duen engainatzen, emazteak senarra ala senarrak emaztea."

"*On Casmurro*, argitaratu zenetik mendea eta gehiago igaro delarik, brasildar literaturaren goreneko obratzat goraipatua da, mendebaldeko literaturan guztiz goi mailako lekua merezi duena, nahiz eta zabalkunde handi-handirik izan ez duen literatura batean sortu izanak ezezagun samar izatera kondenatu."
* *Capitu e o Capítulo* (2023), Júlio Bressanek zuzenduta.

## Telebistan 
* *Capitu* (2008), Luiz Fernando Carvalhok zuzenduta.

## Euskarazko itzulpena 
* On Casmurro (*Dom Casmurro*), "Literatura Unibertsala" bilduman, Alberdania eta Elkar, Irun/Donostia, 2009. Itzultzailea: Josu Zabaleta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://kritikak.armiarma.eus/?p=4713
* https://kritikak.armiarma.eus/?p=4789
Benito Nardone Cetrulo

**Benito** *"Rabanito"* **Nardone Cetrulo** ( Montevideo, 1906ko azaroaren 22a - Montevideo, 1964ko martxoaren 25a ) uruguaitar irratiko kazetari eta politikaria izan zen. Alderdi Nazionaleko kidea, Uruguaiko Gobernu Kontseilu Nazionaleko buru izan zen (Estatuburua eta gobernuburua) 1960-1961 bitartean.

## Kanpo estekak
Luis Lamas

**Luis María Galo de la Santísima Trinidad Lamas Reguera** **, Luis Lamas** izenez ezaguna, Uruguaiko politikari bat izan zen, 1793an jaioa (beste batzuek diote 1798an) eta Rosarion hila, 1864ko irailaren 4an.

## Kanpo estekak
Emily VanCamp

**Emily Irene VanCamp** (Port Perry, Ontario, 1986ko maiatzaren 12a) kanadar aktorea da. Everwood eta The Falcon and The Winter Soldier telesail estatu batuarretan egindako lanagatik da ezaguna.

## Biografia 
Peggy Gregory kanadar telesailan agertu zen lehen aldiz 2000.urtean. Urte batzuk geroago, ospea emango zion papera lortu zuen Everwood telesail estatu batuarrean. Ondoren Brothers& Sisters telesailan sartu zen 2007an. 2014tik aurrera Marvel frankitzian sartu zen Sharon Carter( 13.agentea) papera hartuz, Captain America filmetan agertuz. Egon den azkenengo telesaila, The Falcon and The Winter Soldier izan da 2021an, hirugarren aldiz Sharon Carter pertsonaia antzeztuz.

## Bizitza pertsonala 
Bere gurasoak Cindy eta Robert Vancamp dira eta hiru ahizpa ditu, Katie, Alison eta Molly, lauetatik hirugarrena da Emily. 12 urte zituenean École supérieure de ballet du Québecen onartuta izan zen, eta bere ballet entrenamendua hasi zuen. Urte batzuk geroago bere ahizpa Katie bisitatzera joan zenean antzezketa mundua ezagutu eta bere interesa piztu zuen. Hortik aurrera antzezketa klaseak hartzen hasi zen gauez, paper txikiak lortu arte.

Chris Prattekin irteten hasi zen, biek Everwooden parte hartu zutenean. Berarekin harremana bukatu ondoren, bere lagun eta lankide Joseph Morganekin ateratzen hasi zen. 2011. urteaz geroztik, Josh Bowman Revengeko bere lankidearekin dago, eta 2018ko abenduak 15ean ezkondu ziren. 

Hiru hizkuntz menperatzen ditu, ingelesa, frantseza eta gaztelania. Gainera azkenaldian umeentzako liburuak idazten aritu da. 

## Filmografia 
**Zinema**

**Telebista**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julio Vilamajó Echaniz

**Julio Agustín Vilamajó Echaniz** (Montevideo, 1894ko uztailaren 1a - 1948ko apirilaren 12a) uruguaitar arkitekto ospetsuenetako bat izan zen. New Yorkeko Nazio Batuen Erakundearen egoitza egiteko arkitekto aholkularien taldeko kidea, Le Corbusier eta Oscar Niemeyerrekin batera.

## Haurtzaroa 
Montevideon jaio zen. Perpinyan jaiotako Ramon Vilamajó merkatari katalanaren eta Donostiako Eustaquia Etxaniz euskaldunaren semea zen. Montevideoko 24. Eskolako ikaslea izan zen 1901etik 1903ra, eta, ondoren, Sagrada Familia Eskolan osatu zituen ikasketak 1904tik 1906ra. Bere aitona Josef Agustín Etxaniz ere arkitektoa izan zen.

## Kanpo estekak
Manuela Maleeva

**Manuela Maleeva** —— (Sofia, Bulgaria, 1967ko otsailaren 14a) tenislari profesional ohia da. Emakumeen Tenis Elkartearen txapelketetan (WTA) jokatu zuen 1982 eta 1994 artean. Maleevak ere Suitzako ordezkari bezala jokatu zuen zenbait alditan. Ezaguna egin zen Estatu Batuetako Openeko binakako mistoetan 1984an, banakako WTA 19 txapelketa irabazteagatik.https://www.vavel.com/en-us/tennis-usa/2020/10/31/1044545-vavel-exclusive-i-was-just-a-steady-player-i-was-a-top-10-for-almost-10-years-catching-up-with-manuela-maleeva-part-i.html

## Bizitza 
Manuela Sofian jaio zen eta Yulia Berberyan eta Georgi Maleev-en lau seme-alabetatik zaharrena zen. Bere ama, 1896ko Armeniako sarraskiaren ostean Bulgarian babesa jaso zuen. Yulia Berberya 1960ko hamarkadako tenis jokalari bulgariar onena izan zen. Tenisa uztean, bere hiru alabak entrenatzen hasi zen, Manuela, Katerina eta Magdalena, hirurak WTA rankingeko 10 onenen artean egon ziren.

1982an, Manuela Maleevak junior txapelketa irabazi zuen Roland Garrosen. 1984an, Maleevak bost txapelketa irabazi zituen eta garaipenak lortu egin zituen Chris Evert, Hana Mandlíková, Helena Suková, Claudia Kohde-Kilsch, Wendy Turnbull, Kathy Jordan eta Zina Garrison Jacksonen aurka. Indianapolis Txapelketa irabazi ondoren, Maleevak sailkapeneko hirugarren postua lortu zuen eta 1992. urtera arte etenik gabe hamar onenen artean mantendu zen.

## Jubilatzean 
Maleeva tenisa uztean politikan aritu da bere herrialdean . Alderdia erreforma instituzionaletan eta ustelkeriaren aurkako agendan oinarritzen da. Horren aurretik, 2015eko Bulgariako hauteskunde kodearen erreferenduma ere defendatu zuen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Verona Pooth

**Verona Feldbusch** (La Paz, Bolivia, 1968ko apirilaren 30a), **Verona Pooth** bezala ezaguna, alemaniar modelo, telebistako izar, ikono komertzial eta negozio emakumea da. Miss Alemania eta Miss Intercontinental sariak irabazi zituen eta Alemaniako ordezkaria izan zen 1993ko Miss Universo lehiaketan.

## Biografia 
Boliviako La Paz hirian jaio zen. Ernst Feldbusch eta Luisa Feldbusch dira bere gurasoak . Hilabete gutxi zituela Alemaniara joan ziren bizitzera bere gurasoekin batera. 15 urte zituela, argazkilari publizitario batek deskubritu zuen eta horren harira modelo lanetan aritu zen. Lanbide honen ondorioz hainbat sari eta aintzatespen irabazi izan ditu.

2004. urtean Franjo Pooth enpresari ospetsuarekin ezkondu zen San Diego hirian eta bi seme-alaba izan zituzten.

## Lanbideak 
### Musika 
1990. urtean Verona Pooth "Chocolate" musika talde ezagunaren parte izatera pasa zen. "Ritmo de la noche" bere lehen abestiak izugarrizko arrakasta izan zuen eta Alemaniako abesti arrakastatsuen zerrendako hogeitahirugarren eta zortzigarren postura iritsi zen. Abesti hau 90. hamarkadako abestirik arrakastatsuenean bilakatu zen eta nazioarteko bira egitea eta urrezko diskoa eskuratzea lortu zuen emakumez osatutako talde honek. 

### Telebista 
Hainbat telebista saiotan lanean aritutakoa da. 1996. urtean RTL2ko "Peep!" izeneko telebista saio erotikoan aritu zen lanean. Bi urte geroago, 1998. urtean, "Veronas Welt" saiora pasa zen. 

## Sare Sozialak 
Verona Pooth Facebook sare sozialaren erabiltzaile sutsua zen, baina 2017. urtean sare sozial hau utzi zuen, izan ere, Facebook plataformaren erabiltzaileen partetik hainbat irain jaso zituen.

Gaur egun, Instagram (@verona.pooth) sare soziala erabiltzen du eta bertan 600 mila jarraitzaile baino gehiago ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirsten Bråten Berg

**Kirsten Marie Bråten Berg** (Arendal, Norvegia, 1950eko urtarrilaren 7a) folk kantari tradizional, zilargina eta gobernuko jakintsua da. Gaur egun, Norvegiako hegoaldeko Setesdal zonaldeko Vallen bizi da. Setesdalen zilargina entrenatu zuen eta gero Nomelanden bere tailer propioa ezarri zuen.

## Ibilbide musikala 
1970ean hasi zen Norvegiako folk tradizionaleko abestiak abesten, eta 1970eko hamarkadaren amaieratik kontzertuak eman eta abestiak grabatu ditu. *Spellemannprisen* (Grammy sarien baliokide den Norvegiako saria) sariak irabazi ditu 1979 eta 1988an. 1990ean Arild Andersen baxu-jotzailea ezagutu zuen eta 1992an bere taldean sartu zen.

Bråten Bergek Norvegiako kantu folklorikoaren tradizioan duen interesa dela eta, norvegiar musikari eta pertsona nagusiengandik edo bere sorkuntza musikalaren grabazioengandik ezagutu eta ikasi du. Hallvard Bjørgum biolinistarekin batera, bere tradizioa garai modernoetara eraman nahi duten norvegiar musikari folklorikoen adibidea da.

2005ean, San Olav Norvegiako Errege Ordenaren Lehen Mailako zaldun izendatu zuten, Norvegiako kulturaren interpretatzaile eta enbaxadore gisa egindako lana aitortzeko.

Mendebaldeko Afrikako musikariekin ere kolaboratu du From Senegal to Setesdal CDan.

## Sariak 
* 1988: Spellemannprisen musika tradizionalaren sailean, Min Kvedarlund albumean
* 1991: Gammlengprisen ahots-musika sailean
* 1993: Spellemannprisen haurrentzako musika sailean, Våre beste barnesanger 2 albumean
* 1997: Radka Toneff Memorial Award
* 2005: San Olav Norvegiako Errege Ordenaren Lehen Mailako zaldun

## Diskografia 
* 1979: *Slinkombas*
* 1980: *Kirsten Bråten Berg*
* 1982: *Slinkombas og bas igjen*
* 1984: *SetesDalarna*
* 1988: *Min kvedarlund*
* 1991: *Joletid*
* 1992: *Sagn* 1992
* 1993: *Suede et Norvège*
* 1993: *Arv*
* 1993: *Våre beste barnesanger 2*
* 1993: *Cohen på norsk*
* 1996: *Pilgrimen*
* 1997: *Frå Senegal til Setesdal*
** 1997: *From Senegal to Setesdal* (Six Degrees Records, San Francisco)
* 1999: *Smak av himmel, spor av jord*
* 2000: *Runarstreng*
* 2001: *Syng du mi røyst*
* 2005: *Stemmenes skygge* (Heilo), with Marilyn Mazur and Lena Willemark
* 2007: *Stev for dagen*, with Astri Rysstad and Kari Rolfsen
* 2010: *Songen*
* 2012: *Nordic Woman*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hoelun

**Hoelun** (Hoelun Üjin, mongolieraz, Өэлүн үжин o *Өэлүн эх*, «Ama Hoelun» deiturikoa ere) Gengis Khan Mongoleko Inperioaren gobernadorearen ama zen, horrez gain, Yesugeiren emaztea, Khamag Mongoleko konfederazioko buru izan zena. Gaur egun, bere bizitzaren jatorriari buruzko informazioa *mongoliarren Historia sekretuan* aurki dezakegu, eta azken hau, lehen mongoliar obra literariotzat jotzen da.

## Biografia 
Hoelun, Olkhunut tribuan jaio zen. Yesügeiek Hoelun bere lehenengo emaztea bihurtu zen. Bost ume izan zituen: Horietatik lau seme, Temujin (aurrerago Gengis Khan izenarekin ezaguna izango zena), Qasar, Qachiun eta Temüge, eta azkenik alaba bat, Temülün izenekoa.

Yesugeiren bigarren emazte batek, Sochigel deiturikoak, bi seme izan zituen, Bether eta Belgutei izenekoak.

## Holeum alarguna 
Bere senarra hil zenean, Hoelun bere taldeaz arduratu zen eta Onon bailaran toki batetik bestara bidaiatzen hasi zen. Bidean; sustraiak, baiak eta artatxiak biltzen zituen bere seme-alabak elikatu ahal izateko. Umeak hazten zihoazen heinean, hauek ehizatzen eta arrantzatzen ikasi zuten Khentiiko mendietan, Mongoliako iparraldean dagoena. Horrela, familiaren egoera hobetzea lortu zuten. Hoelunek batasunaren eta elkarrekiko laguntzaren oinarriak erakutsi zizkion bere seme-alabei, baina taldeko bi seme zaharrenen arteko lehia sustatu zen, Temujin eta Bether-en artean. Temujinek azkenean bere anaia hil zuen, horrela , Hoelunek bere semea haserre zigortu zuen erailketa horrengatik. Hilketa gertatu zen arren, Behterren amak, Sochigel eta bizirik atera ziren anaiak, Belgutaiek, ez zuten borondate txarrik erakutsi Hoelun eta bere seme-alabekiko, eta beraiekin bizitzen jarraitu zuten.

## Ghengis Khan semearen erreinaldia 
Hoelun, Genghis Khanen kontseilari fidagarrienetarikotzat jo zuten. Horrez gain, gerran umezurtz geratzen ziren umeez arduratzen zen bere semearen agindupean zegoelarik, hauek adoptatu eta familian jasotzen zituen, etorkizun batean konkistatutako tribuen artean leialtasunez jokatzeko asmoarekin.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bidhya Devi Bhandari

**Bidhya Devi Bhandari**, (;)(Nepal, 1961eko ekainaren 19a) nepalgo politikari bat da. Egungo Nepalgo lehendakaria da , 2015ean aukeratua. Herrialde honetan, kargu hori betetzen duen lehen emakumea da. Nepalgo Alderdi Komunistako presidenteordea izan zen. Parlamentuko bozketa batean hautatua izan zen, 549 botoetatik 327 eskuratzean, Kul Bahadur Gurung garaituz, alderdi komunista ordezkatzen zuelarik.

## Ibilbide politikoa 
Bhandari 1961eko ekainaren 19an jaio zen Mane Bhanjyangen, Bhojpurren. Bere ibilbide politikoa oso goiz hasi zuen, ezkerreko ikasle sindikatu batean, zehazki, Nepalgo Alderdi Komunistan (marxista-leninista) sartu zenean 1980an.

Nepalgo gobernuko Defentsa ministroa izan zen, eta kargu hau hartu zuen lehen emakumea izan da.  Gainera,  Nepalgo Emakume Guztien Elkarteko presidentea izan zen presidente hautatu aurretik.1997an Ingurumen eta Biztanleria ministro ere izateko aukera izan zuen, eta Nepalen ingurumenaren sentsibilizazioaren eta emakumeen eskubideen aldeko kanpaina aktiboa sustatu zuen. 2017ko ekainean UICNren egoitza nagusira joan zen Glandan (Suitza) eta Inger Andersen zuzendari nagusiarekin bildu zen naturaren kontserbazioari eta garapen iraunkorrari buruzko lankidetza hobeari buruz eztabaidatzeko. 2016an, Forbesek munduko 100 emakumerik boteretsuenen zerrendan 52. postuan kokatu zuten.

### Momentu erabakigarriak 
Bhandari 1994an eta 1999an parlamenturako hauteskundeetan bi aldiz aukeratua izan zen, Krishna Prasad Bhattarai eta Damanath Dhungana lehen ministroak garaituz, hurrenez hurren.  Hala ere, 2008ko Batzar Konstituziogilean galdu zuen. Alderdiak hauteskunde sistema proportzionala aukeratu zuen 2013an Hauteskundeen Bigarren Batzarrean.

### Erakundeetan egindako lanak 
CPN-UMLk emandako xehetasunen arabera, Bhandari 1978an sartu zen politikan CPN (ML) Gazte Ligako aktibista gisa, Bhojpur-etik. ANNFSUren Ekialdeko Zonako Batzordeko arduraduna izan zen 1979tik 1987ra. Bere ibilbide politiko aktiboa, hala ere, 1980an CPN (ML) alderdiko kide izan zenean hasi zen. Bhandarik, eskola mailako ikasketak amaitu ondoren, Mahendra Morang Adarsha Campus anitzean izena eman zuen eta bertan ikasleen sindikatuko diruzain hautatu zuten. Era berean, 1993tik aurrera GEFONT-eko emakumeen hegaleko presidente gisa berebiziko papera izan zuen 1997an CPN-UMLko batzorde zentroko kide hautatu aurretik.

## Bizita pertsonala 
Bhandari Madan Bhandari Nepalgo buruzagi komunista ezagunarekin ezkondu zen, 1993an Nepalen dagoen Dasdhunga inguruan auto istripu batean hil zena. Istripua hilketa bat izan dela argudiatu da, baina oraindik argitu gabe dagoen kasu bat da.thumb
## Polemika 
Bhandari lehendakari hautatu zutenetik jarrera alderdikoia hartu izana egotzi diote. Batzar Nazionaleko hauteskundeen ordenantzari eutsi zion 2017ko legegintzaldiko hauteskundeen ondoren gobernuaren osaketa atzeratzeko. Halaber, Deubako gobernuak bidalitako Batzar Nazionalerako hiru kide izendatu zituen, baina berehala onartu zuen datozen lehen ministro KP Sharma Oli-k bidalitako izendapenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sofia Nizharadze

**Sopho "Sofia" Nizharadze** (,  ahoskatua; Tbilisi, Georgia, 1985eko otsailaren 6a) sortzaile eta abeslari georgiarra da. 2010eko Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu du "Shine" abestiarekin, Georgia ordezkatzen. Sofia Nizharadze epaile gisa agertu da 'Georgia's Got Talent', 'Only Georgian' eta 'The X Factor Georgia' telebista programetan.

## Bizitza 
Tbilisiko Estatu-Kontserbatorio-ko musika akademian ikasketak egon ditu, non pianoa jotzen eta abesten praktikatu zuen. Geroago Academy of Theatre and Arts in Russia-n bere ikasketak jarraitu ditu eta Gnessin Russian Academy of Music-ko gradua atera du.

Sofia-k bere abestiak idazten ditu errusieraz, ingelesez eta georgieraz. Eta bere ahotsa soprano liriko arin bat da.

## 2010eko Eurovision Abesti Lehiaketan 
2010eko Eurovision Abesti lehiaketan parte hartu du Sofiak, GPB, georgiako komunikabide publikoak hautatu eta gero. Lehiaketan  kantua abesten agertu da, ingeleses. Finalan bederatzigarren postuan geratu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Besteen odola

***Besteen odola*** () Simone de Beauvoir idazle frantsesak 1945eko abuztuaren 1ean plazaratu zuen eleberria da. 1984an Claude Chabrol zuzendariak zinemara eraman zuen. Euskaraz, Oier Alonsok itzulita, 2001ean plazaratu zen. Irakurlegoak berotasunez jaso zuen eta kritikaren aldetik ere arrakasta handia izan zuen.

## Argumentua 
Liburuak erresistentzia eta okupazioaren goibeherak kontatzen ditu. Horrela laburtu du liburua Txalaparta argitaletxeak: "Jean Blomart, etxe oneko semea, kontzientziaren ausikiekin bizi da gaztetatik: bere jatorri burgesaren eta langile-klasearen artean hautatu beharraz, hasieran; komunisten estrategiaren eta sindikalismo hutsaren artean, gero; neska baten maitasun sutsua onartu edo ez, bitartean; naziei aurre egitekotan armak eskuetan hartu edo ez, hurrena. Norberaren ekintzek beste batzuen bizitzan ere ondorio zuzenak izaten baititu, norbere odola ez ezik, besteena ere jokoan jarriz. 1945ean kaleratutako eleberri honek II. Mundu Gerraren aurreko giroa eta Frantziako Erresistentzia azaltzen ditu batik bat, baina, horrez gain, hainbat pertsonaiaren erretratu bikainak eskaintzen dizkigu, beren kontraesan eta gazi-gozo guztiekin: Hélène, Paul, Marcel, Madeleine...".

## Zineman 
Eleberria 1984an moldatu zen zinemarako. Filma frantziar-kanadiarra zen eta zuzendaria Claude Chabrol. Aktore nagusiak, bestetik, hauek ziren: Jodie Foster, Michael Ontkean, Sam Neill eta Lambert Wilson.

## Euskarazko bertsioa 
* *Besteen odola*, "Literatura Unibertsala", Ibaizabal, 2001. ISBN: 978-84-1360-029-1. Itzultzailea: Oier Alonso. 2021ean berriro ere plazaratu zen "Urrezko biblioteka" sailean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Oier Alonsoren hitzaurrea eta eleberri osoa (2001eko edizioa).
Julian Zubeldia

**Julian Zubeldia Aierbe** (Lizartza, 1943ko apirilaren 3a) gipuzkoar idazle eta politikaria da. Zelain baserrian jaioa. 1979-1987 urte bitartean Lizartzako alkatea izan zen.

## Alkatetzak 
1979-1983 urte bitarteko alkatetzan independente aurkeztu zen eta botoen % 67 lortu zuen. 1983-1987 urte bitarteko alkatetzan berriz Herri Batasuna-ren partaide bezala aurkeztu zen, hemen berriz, botoen % 71 lortu zuen. Honez gain, 1987. urteko Tolosako alkatetzarako hauteskundeetara ere aurkeztu zen, baina botoen % 11 lortu zuen.

## Obrak 
1995. urtean *Lizartza 1872-1976* liburua argitaratu zuen, udalerri horren historiari buruzkoa.

## Kanpo estekak 
* http://www.lizartza.eus/documents/1132674/2075649/22.pdf/c5a02aa7-9659-fd2d-7e25-e57b5d9f8adf
* https://web.archive.org/web/20210426170444/https://www.mptfp.gob.es/dam/es/portal/politica-territorial/local/sistema_de_informacion_local_-SIL-/cargos_representativos/30_aniversario/parrafo/017/Alcaldes79-Pais-Vasco
Marini De Livera

**Marini De Livera** Sri Lankako abokatua eta gizarte aktibista da. Sri Lankako Haurrak Babesteko Aginte Nazionaleko (NCPA) presidente ohia izan zen. *Sisters at Law* erakundearen sortzailea eta presidentea ere bada. Bertan, krimenen biktima diren emakumeen eta haurren abokatu boluntarioa da eta umezurtz-etxeetan dauden haurrentzako arreta alternatiboa sustatzen du. 2019ko martxoaren 13an, Emakumeen Nazioarteko Ausardi Saria eman zion Estatu Batuetako Estatu Sailak.

## Ikasketak 
Marini De Liverak Giza Eskubideen graduko titulua du eta Trinity College-n (Londres) Mintzamen eta Dramatikan lizentziatua da.

## Ibilbide profesionala 
Sri Lankako gizarte zerbitzu erabakigarri askotan parte hartzeagatik da ezaguna, bereziki jarduera kriminalengatik kaltetutako emakume eta haurrei laguntzeagatik. Sri Lankako Armadako Giza Eskubideen entrenatzaile gisa ere aritu izan da. 

2017ko apirilean, Maithripala Sirisena Sri Lankako presidenteak, Haurrak Babesteko Agintaritza Nazionaleko presidente izendatu zuen Natasha Balendran ordezkatuz.

Emakumearen Ausardiaren Nazioarteko Saria lortu zuen 2019ko martxoaren 8an, (Emakumeen Nazioarteko Egunean askotan oharkabean igarotzen diren lorpen nabarmenengatik emakumeei ematen zaien saria) emakumezkoen estandarrak goratzeko egindako ekarpen erabakigarriengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicole Rajičová

**Nicole Rajičová** (Garden City, New York, 1995eko abuztuaren 13a) Eslovakiako izotz gaineko patinatzaile artistikoa da. Eslovakiako txapelduna izan da hiru aldiz. Nazioarteko txapelketetan bost domina ditu. 2014ko neguko olinpiar jokoen finalean parte hartu zuen.

## Biografia 
AEBn jaio zen, baina bi gurasoak Eslovakiakoak dira eta familia osoa bertan bizi da. Patinaje artistikoaz gain, Nicolek tenisean jokatzen zuen, garrantzia gehiago emanez. Azkenean, ordea, patinaje artistikoa aukeratu zuen. 2011-2012 denboralditik Eslovakiara bueltatu zen.

## Ibilbidea 
### Haurtzaroa 
Bost urteekin Nicolek bere lehenengo klaseak izan zituen Long Island-en, Milada Kubikova-Stastny-rekin. Hasieran **Nicole Rajic** izenarekin lehiatu zuen AEBetako nazio- eta eskualde-ekitaldietan.

### Txapelketak 
Rajičová, 2011an Eslovakiarekin Golden Spin Zagreben lehiaketan parte hartu zuen. ISU Junior Grand Prix (JPG) ekitaldietan azaltzen hasi zen eta 2012ko udan txapeldun nazionala bihurtu zen 2013 Three Nationals Championships txapelketan.

2013an bi alditan parte hartu zuen (JPG) ekitaldian. Bere lehen txapelketa senior, Europako Txapelketanizan zen 2014an Budapesten. Maiatzan 2014ko Neguko Olinpiar jokoetan parte hartu zuen Sochin. hogeitalaugarrena amaituz.

Azaroan, ISU Challenger Series (CS) proban lehiatu zuen lehen aldiz, eta seigarrena bukatu zuen 2014ko CS Ice Challenge proban. Abenduan, brontzezko domina irabazi zuen 2014ko Zagrebeko CS Golden Spin txapelketan.

Urtarrilean, Rajičovák hamaikagarrena bukatu zuen 2015eko Europako Txapelketa Stockholmen. Martxoaren hasieran, 2015eko Gazteen Munduko Txapelketan lehiatu zen Tallinen. Hilabete horretan hamabostgarrena amaitu zuen Shanghain, 2015eko Munduko Txapelketan.

Sari Nagusian (GP) debuta eginda, zazpigarrena geratu zen 2015eko Skate American eta 2015eko Txinako Kopan. 2016ko Bratislavako Europako Txapelketan hamabigarren izan zen, eta 2016ko Bostongo Munduko Txapelketan hamahirugarrena.

Bere ibilbideko emaitza kontinentalik onena lortu zuen 2017ko Europako Txapelketan, Ostravan.

2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan, Pyeongchangen (Hego Korea), Rajičová Eslovakiaren ordezkaria izan zen, hamalaugarrena sailkapen orokorrean izan zen. 2018ko Munduko Txapelketan amaitu zuen denboraldia Milanen, non hogeita zazpigarren postuan geratu zen.

Sari Nagusiko, Skate American (2018) eta Helsinkiko Sari Nagusian (2018), ekitaldietarako izendatu zuten, baina erretiratu egin zen, baita 2018ko CS Ondrej Nepela Sarian ere.

2019ko Europako Txapelketan, bostgarrena izan zen saio laburrean. Doako programan hamabigarren lekuan kokatu zen, eta bederatzigarrenera jaitsi zen sailkapen orokorrean.

## Emaitzak 
Hona hemen Rajičovák egindako txapelketen emaitzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apolline Traoré

**Apolline Traoré** (Uagadugu, Burkina Faso, 1976a) Burkina Fasoko zinemagilea da. *Kounandi* (2004), *Frontières* (2017) eta *The Price of Ignorance* (2000) filmengatik ezaguna.

## Biografia 
Traoré Uagadugun jaio zen. Bere aita diplomatikoa izan zen eta, beraz, munduko leku ezberdinetara bidaiatu ahal izan zuen. Bere familiarekin Estatu Batuetara bizitzera joan zen hamazazpi urte zituenean eta, orduan, ikasketak hasi zituen Boston-eko Emerson Collegen.

2000ko hamarkadan hainbat film labur zuzendu zituen. Horien artean *The Price of Ignorance* 2000n (Bostoneko bortxaketa baten biktimari buruzkoa) eta *Kounandi* 2003an, 2004ko Torontoko Nazioarteko Zinemaldirako hautatua izan zena. 2004an bere film luze propioa ekoitzi zuen, *Sous la clarté de la lune*.

Apolline Traoré Burkina Fasora buletatu zen 2005ean eta Idrissa Ouédraogo zinemagilearekin lan egiten hasi zen. 2008an *Le testament* telesaila zuzendu zuen. Ezaguna egin zuten film luzeak *Moi Zaphira* (2013) eta *Frontières* (2017) izan ziren. Azken honek bi zari irabazi zituen 2017ko otsailean Ugaduguko Zinema eta Telebista Jaialdi Panafrikarrean.

## Filmografia 
* *The Price of Ignorance* (2000)
* *Monia et Rama* (2002)
* *Kounandi* (2003)
* *Sous la clarté de la lune* (2004)
* *Le testament* (2008)
* *Moi Zaphira* (2013)
* *Frontières* (2017)
* *Desrances* (2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
737 Park Avenue

**737 Park Avenue** Manhattango (Ameriketako Estatu Batuak) Upper East Side auzoko eraikin erresidentzial bat da. Hasiera batean 100 apartamentu baino gehiago zituen, baina gaur egun 60 ditu, egindako berrikuntzen ondorioz.

## Eraikina 
1940an Sam Minskoff and Sonsek eraiki zuen, eta Sylvan Bien art deco arkitektoak diseinatu zuen. Oinarria kareharrizkoa da, haitzurdinez egindako lobby batekin, eta eraikinaren gainontzeko zatiak adreliu gorrizkoa da. 71. kalearen kantoian dago, Central Parketik, The Whitney Museumetik edo Carlyle Hoteletik gertu. 2011an Harry Mackloweri saldu zitzaion, eta kondominioak sortzen ari da bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurelio Guzmán Berro

**Aurelio Guzmán Berro y Berro** (Montevideo, 1834ko abuztuaren 3a - Buenos Aires, 1911ko abenduaren 5a) poeta, kazetari eta politikari uruguaitarra izan zen. Uruguaiko erromantizismoaren ordezkarietako bat izan zen.

## Biografia 
Montevideon jaio zen eta bere gurasoak Miguel Antonio Berro Maizterra eta María Florentina Berro González de Noriega izan ziren. Isabel Maria Bujan Ellaurirekin ezkondu zen eta 1864an bere seme Aurelio jaio zen.

Cerro Largo departamenduko senataria izan zen 1875ean eta 1879an. Bere babesa eman zion Lorenzo Latorreri 1879an presidente kargua har zezan eta Ogasuneko ministro izendatu zuten 1880an gobernuak dimisioa eman zuen arte.

Ondoren kazetari gisa aritu zen. El telégrafo marítimo-ren erredaktorea izan zen 1886. urtearen erdialdera arte.

## Kanpo estekak
Qandeel Baloch

**Fouzia Azeem** (Dera Ghāzi Khān, Punjab; 1990 - 2016ko uztailaren 15a) **Qandeel Baloch** izenaz ezaguna. Pakistango modelo, aktore, aktibista feminista eta sare sozialetan famatua izan zen. Balochek, bere eguneroko errutinari eta hainbat gai eztabaidagarriz hitz egiten zituen bideoen ondorioz egin zen ospetsu sare sozialetan.

## Ibilbidea 
Balochek, lehen aldiz, 2013an jaso zuen hedabideen errekonozimendua, *Pakistan Idolentzat* proba bat egin zuenean, bere entzunaldia ezaguna egin eta Interneten biral bihurtu zen. Pakistanen Interneten gehien bilatutako 10 pertsonetako bat izan zen, eta bere bideo eta argitalpenen edukiagatik mirestua eta aldi berean kritikatua izan zen.

## Bizitza pertsonala 
2008an, 17 urte zituela, Baloch bere amaren lehengusua zen Aashiq Hussainekin ezkondu eta seme bat izan zuen. Bere senarrak jo eta torturatu egiten zuen, eta bi urtez ezkondu ondoren, berak Karachira ihes egin zuen, semea aitarekin utziz.

## Hilketa 
2016ko uztailaren 15eko arratsaldean, Baloch Multanen bere gurasoen etxean lo egiten ari zela ito egin zuten. Waseem Azeem, bere anaiak, hilketa aitortu zuen, familiaren ohorea "desprestigiatzen" ari zela esanez.   . Balochen amak, bere alabaren gorpua hiletarako prestatzean, bere senarrak eginiko zigarro erredurak aurkitu zituen bere besoetan.

## Eragina kulturan 
Balochen heriotzak gizarteko hainbat sektoreren erreakzioak eragin ditu Pakistanen. Batzuek erailketaohoreagatik zela zela zioten, eta beste batzuek ordea, uste zuten arrazoia dirua zela. A-Plus Entertainment Yeh Junoon telesailaren atal bat bere bizitzaren zati batean oinarritu zen. Zhalay Sarhadi eta Shamoon Abbasi aktoreek antzeztu zuten. Sharmeen Obaid-Chinoyren titulurik gabeko dokumentala momentu honetan ekoizpenean dago.

2017ko uztailaren 27an, Urdu1ak, 28 ataleko drama biopic bat transmititzen hasi zen, Baaghi izenekoa (urdu hizkuntzan "errebeldea" esan nahi duena). Hau Qandeelen bizitzan oinarritua dago, non Saba Qamarrek bere pertsonaiaren papera egiten duen. Lehen atalak 4 milioi bisita baino gehiago izan zituen Youtuben. 

2016an, MangoBaazek jakinarazi zuen Qandeel Baloch Googlen, Pakistanen, pertsona bilatuena izan zela.

2017ko martxoan, Swet Shop Boys talde britainiar-pakistandar-indiar-amerikarrak haien azken albumeko Aaja abestia eskaini zuen Qandeel Balochen omenez. Berak sare sozialen inguruan egindako bere ahotsaren grabaketak ere abestian agertzen dira, pistaren amaieran bereziki.

Bumbu Sauce musika taldeak Qandeel Balochi buruzko abesti bat ere kaleratu zuen, "Vuzzeerrayazam" izenekoa, Qandeeli "lehen ministroa" eta "Qoum ki beti" ("Nazioaren alaba") tituluak ematen dizkiona.

2017ko ekainean, Undercover Asia S4: in The Name Of Honor dokumental bat estreinatu zen Channel NewsAsian. Make Productionsek ekoiztuta, Balochen bideo ausart eta sexyek konbentzioa desafiatu eta nazio bat nola hunkitu zuten kontatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Christina Aguilar

**Christina Aguilar** (Bangkok, 1966ko urriaren 31)  pop eta dance generoak jorratzen dituen thailandiar abeslaria da. “Ninja” bere lehen diskoa argitaratu zuenean egin zen ezagun. 1.000.000 kopia saltzeak, bere herrialdeko artista nabarmenetariko bihurtzen du. Bere beste album ezagunetako bat "Dancing Queen" da. Gainera, gay komunitateko artista ikonoetako bat da.

## Biografia 
Christina Bangkoken jaio zen, Thailandian. Tony Aguilar jatorri espainiarreko musikari filipinar ospetsuaren alaba da eta bere ama vietnamdarra da. Christinak anaia gazteago bat eta arreba gazteago bat ditu.

Aguilarren jarraitzaileek "Tina" ezizenez ezagutzen dute. Frantziako institutu batean ikasi zuen eta enpresen zuzendaritzako ikasketak egin zituen Frantzian. Odolez ez da Thailandiakoa, baina, thailandiarrez erraz hitz egiteko gaitasuna du. Thailandieraz gain, Christinak beste hizkuntza batzuk ere hitz egiten ditu, hala nola frantsesa, ingelesa eta gaztelania. Christina Aguilar, Frantzian bizi zen bitartean, abesteko zuen trebetasunagatik egin zen ezagun. Unibertsitate batek urtero antolatzen duen jai batean, Aguilarrek "Sweet Memory" abestia abesteko aukera izan zuen bere lagunei esker.

## Diskografia 
**Estudioko albumak**

* 1990: Ninja
* 1992: Arwut Lab (Secret Weapons)
* 1994: Red Beat
* 1997: Golden Eye
* 1999: 5th Avenue
* 2001: Dancing Queen
* 2003: Paradise
* 2007: C.Space

**Album bereziak**

* 1993: Son (10 years anniversary od GMM Gramy) (beste artista batzuekin grabatuak)
* 1995: Khon Nok Gub Dok Mai (Feather and Flowers)
* 1995: 6-2-12 (beste artista batzuekin grabatuak)
* 1996: Prik Khee Noo Gub Moo Ham (Chilli and Ham) (Soinu banda)
* 1999: X'TRACK Vol.3 (Soinu banda)
* 2000: Christina & Fern (Album berezia ingelesez)
* 2009: Mai & Tina Beauty on the beat

## Erreferentziak 
# ↑  «クリスティナー / クリスティナー・コレクション [廃盤 - CDJournal»] *artist.cdjournal.com* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.
# ↑ **a** **b**  *Dancing Queen by Christina Aguilar.* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.
# ↑ **a** **b** «タイポップス・CHRISTINA（クリスティナー）» *www.sawadee-shop.com* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.
# ↑  «クリスティナー / クリスティナー・コレクション [廃盤 - CDJournal»] *artist.cdjournal.com* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.
# ↑  «Arwut Lab (Secret Weapons)» *Album Wiki* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.
# ↑  *Christina Aguilar – Golden Eye (1997, CD).* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.
# ↑  *Paradise by Christina Aguilar.* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.
# ↑  *C. Space by Christina Aguilar.* Noiz kontsultatua: 2021-04-26.

## Kanpo estekak
Carlos María Urien

**Carlos María del Corazón de Jesús Urien Elías** ( Buenos Aires, 1816ko azaroaren 4a - Buenos Aires, 1893ko maiatzak 8 ) argentinar militarra izan zen.

## Biografia 
José Domingo Urien eta Rita Josefa Elíasen (Bernardino Rivadaviaren lehengusina) semea zen. José María Urien koronelaren anaia izan zen.

Euskal jatorrikoa, aitona, Domingo Ignacio Urien, Bilbokoa, Buenos Airesko katedral metropolitarrean ezkondu zen Maria Victoria Basavilbaso porteñoarekin (Vicente de Azcuénagaren koinata, Miguel de Azcuénaga brigadierraren aita).

Gaztetan, merkataritzan aritzen zen Barragango Ensenadan (gaur egun La Plata dagoen tokian).

1833an deserturako espedizioan hasi zuen bere karrera militarra. 1839ko konspirazioan konprometitua egon zen, eta bere babesaren berri izan zen, baina ihes egitea lortu zuen eta Juan Lavalle jeneralaren agindupean Armada askatzailearekin bat egitea lortu zuen.

## Kanpo estekak
Francisco A. Barroetaveña

**Francisco Antonio Barroetaveña** (j. Gualeguay, Entre Ríos, 1856; Buenos Airesen, 1932) abokatu eta politikari argentinarra izan zen, Unión Cívica de la Juventud, Unión Cívica eta Unión Cívica Radical delakoen sortzailea.

## Kanpo estekak
Marci Bowers

**Marci Lee Bowers** (Ameriketako Estatu Batuak, 1958ko urtarrilaren 18a) sexua berresleitzeko ebakuntzetan aditua den estatubatuar ginekologoa eta zirujaua da.

## Bizitza 
Marci Bowers emakume transgeneroa da. 1997an egin zuen emakumerako trantsizioa.

Minnesota Unibertsitateko Medikuntza Eskolan ikasi zuen. Jarraian Washingtongo Unibertsitatean obstretizian eta ginekologian praktikak egin zituen. Ondoren, obstreta eta ginekologo egin zuen lan Seattleko Poliklinikan eta Swedish Zentro Medikoan.

Gero Trinidad eta Tobagora joan zen Stanley Biber zirujauaren ikastun. Biber sexua berresleitzeko ebakuntzen zirujau aitzindarietako bat izan zen, bere ibilbidean zehar milaka ebakuntza eginez. 2003an Biber erretiroa hartu zuenean, Bowersek bere ordez jarraitu zuen.

2010ean Kaliforniara itzuli zen, San Frantziskoko Badiara, Burlingame hirian lan egitera.

Gaur egun sexua berresleitzeko ebakuntzen arloan erreferentziazko zirujauetako bat da. Gainera, emakumeen genitalen mutilazioaren biktimak ere tratatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
730 Park Avenue

**730 Park Avenue** Manhattango Lenox Hill auzoko eraikin erresidentzial historiko bat da, Ameriketako Estatu Batuetan. Etxebizitza-kooperatiba moduan sortuta, 38 apartamentu ditu.

## Historia 
Hemeretzi pisuko eraikina 1929an amaitu zen eta 68,58 metroko altuera du. Lafayette A. Goldstone arkitektoak diseinatu zuen.

Etxe honetan bizi izan dira Samuel Irving Newhouse, Sr. Advance Publicationsen sortzailea, Edward Warburg filantropoa, John Langeloth Loeb, Jr., AEBko enbaxadorea izan zena Danimarkan, Lyman G. Bloomingdale (Bloomingdale'sen sortzailea) eta Mike Wallace kazetaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josefa Francisco

**Josefa "Gigi" Francisco** (Filipinak, 1954 &ndash; 2015eko uztailaren 22a)  Filipinetako genero berdintasunaren eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen. Berdintasunaren alde borrokatu zuen, eta desberdintasuna eta berdintasunaren alde borrokatu zuen, emakumeen alderdi asko ikertuz. Nazio Batuekin lan egin zuen hainbat proiektutan.

## Bizitza 
Gigi *"Aro berri baterako Emakumeekin Garatzeko Alternatiben"* koordinatzailea izan zen. Bertan, Hegoalde Globalean bidegabekeria ekonomikoak sustatzeko eta Filipinetako mugetan eta hortik haratago giza eskubideen urraketa larriak salatzeko lan egiten du.

## Ibilbide profesionala 
Irakaskuntzaren eta idazketaren bidez, esperientzia teknikoa, ikuspegia eta gizarte-mugimenduak sartu zituen gazteen belaunaldian. Isis Internationaleko kide izan zen 1998tik 2002ra arte. Erakundeak emakumeen eskubideen alde lan egiten du nazioartean . Geroago, (WAGI)Emakume eta Genero Institutuarekin bat egin zuen erakundeko zuzendari exekutibo gisa. Erakundeak emakumeen eskubidee ildotik hainbat ikastaro egin ditu duela 3 urtetik hona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Jong-suk

**Kim Jong-suk** —— (Osan-dong, Japoniak okupatutako Korea, 1917ko abenduaren 24a - Pionyang, Ipar Korea, 1949ko irailaren 22a) Ipar Koreako gerrillaria izan zen, japoniar okupazioaren aurkako borrokako heroia, *Koreako Ama* ezizenaz ezaguna. Gainera, Ipar Koreako hiru liderren senide izan zen: Kim Il-sungen lehen emaztea, Kim Jong-ilen ama eta Kim Jong-unen amona.

## Bizitza 
Osan-dong hirian jaio zen, Ipar Hamgyŏng probintzian (Ipar Korea), nekazari familia pobre batean. Ondoren, bere familiak Koreatik Txinara bizi izatera joan ziren 1922an.

Haren familia biziki zen iraultzailea eta japoniar okupazioaren aurkakoa, eta Kim Jong-sukek ere izaera hori hartu zuen. 1932an, Japoniaren aurkako gerrilla komunistarekin bat egin zuen, gerora bere senar izango zuen Kim Il-sungek gidatua, aginterako pausuak ematen, 1936an, zuzenean Kim Il-sungen agindupean izan arte. 1937an, Alderdi Komunistan onartu zuten.

1942ko otsailaren 16an, Kim Jong-il jaio zen, Kim Jong-suken lehen semea. Aitaren pausoei jarrai ziezaien, txikitatik komunismoaren balioak transmititu zizkioten.

Kim Jong-suk 1949an hil zen, 31 urte zituela, bere hirugarren alaba erditzen ari zela. Haren irudia Koreako Langileen Alderdiak erabiltzen du, ordudanik, emakume iraultzailearen iruditzat. Japoniarren aurkako Iraultzako heroitzat eta bere herrialdeari eta bertako biztanleei gorputz eta arima eskainitako borrokalari iraultzailetzat ezaguna, Ipar Koreako gobernuak *Koreako Herri Errepublika Demokratikoko heroi* titulua eman zion 1972ko irailaren 21ean.

## Heriotza 
Kim Jong-suk Pyongyangen 1949an hil zen. Iturri ofizialek diote gerrillari gisa urteetan jasan zituen gabezien ondorioz hil zela. Iturri ez-ofizialek, berriz, denetariko bertsioak darabiltzate: hildako fetua erditzen ari zela hil zela; tuberkulosiaren ondorioz hil zela; edo tiroz hil zutela. Hala ere, biografia ofizialetik heriotzaren inguruko datuak ezabatu egin zituzten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leonor Varela

**Leonor Magdalena Varela Palma** (Santiago, 1972ko abenduaren 29a) aktore eta modelo txiletarra da. Ipar Amerikako, Latinoamerikako eta Europako hainbat film ekoizpenetan parte hartu du eta hainbat publizitate kanpainen aurpegia izan da ere.

1995ean egin zuen bere debuta Europako telebistan, Pony Trek suediar telefilmarekin. Baita ere Frantziako eta Txileko serie eta film desberdinetan bigarren paperak izan zituen. Baina 1998an *The Man in the Iron Mask* filmean parte hartu zuelako, Leonardo DiCapriorekin batera, bere izenari ospea eman zion Hollywooden. Ondorioz, *Cleopatra* eta *Jeremiah* bezalako telefilm eta Blade II eta Innocent Voices filmetako protagonista bilakatu zen.

Politikatik urrun jarraitzen duen pertsona izan arren, oro har, Barack Obama AEBetako presidentearen eta Michelle Bachelet Txileko presidentearen kanpainetan parte hartu du.

## Ibilbidearen Hasiera 
Aktore ikasketak amaitzen ari zan bitartean, Islandian grabatutako *Pony Trek* suediar haurrentzako filmean parte hartu zuen. Frantziako serieetan hainbat agerraldi egin zituen ere, hala nola *Le Juste*, *Extrême limite* eta *Sous le Soleil.*

Pantaila handian egin zuen lehenengo saioa *Le ciel est à nous* filmean izan zen.Urte berean Leonardo DiCapriorekin eszena labur bat grabatuko zuen *The Man in the Iron Mask* filmean, gero Hollywoodera eramango zuena.

Geroago, Leonorrek, Txilera bidaiatu zuen eta bertan *Tic tac* telenobelan izan zen protagonista, hau, bere herrialdean ezaguna egin zen rola izan zen.

## Saria 
2005eko urtarrilean, *Innocent Voices* film mexikarrean, Leonor Varelak pertsonai nagusietako bat izan zuen. Los Angelesen egindako ekitaldian *Stanley Kramer* saria, gizarte gaiei eskainitako saria, lortu zuen rol honekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zientzien Bavariar Akademia

thumb|250px|Akademiaren egoitza.
[thumb|250px|[Sigmund von Haimhausen, Akademiaren lehen Presidentea.]]
**Zientzien Bavariar Akademia** () Alemaniako instituzio publiko eta independentea da. Munichen kokatuta, akademikoak esparru desberdinetako ikerlariak dira. Gaur egun 39 batzorde ditu, 300 pertsona ingurukoekin. Erakundearen prestigioa handia da mundu osoan. Alemaniako zaharrenetariko bat da.

## Historia 
Akademia 1759an sortu zuen Maximiliano III.a Jose de Bavierakoak, orduko Printze hautesleak. Proiektua Johann Georg von Lori kontseilariak hasi zuen, Bavariako Bayerische Gelehrten Gesellschaft elkartearen sortzailea. Jatorriz, Akademiak bi atal zituen, Historia Klasea (Historische Klasse) eta Filosofia Klasea (Philosophische Klasse); natur zientziak, matematika eta fisika barne, Filosofia Klasearen zati gisa hartzen ziren. Gaur egun, Akademia bi klasetan banatuta dago oraindik, baina gaur egun Filosofia eta Historia Gela (gizarte eta giza zientziak biltzen dituena) batetik, eta Matematika eta Natur Zientziak bestetik dira.

## Partaideak 
Klase bakoitzean ohiko partaideen multzoa 45ekoa da. Berezko partaideen kopurua 80koa da, bestetik. Dena dela, errealitatean, 70 urte baino gehiago dituzten partaideak ez dira zenbatzen; ondorioz, partaideak, 120 inguruko dira.

Akademiak akademiko ospetsuak izan zitu haren historian zehar. Hemen aipatuko ditugu batzuk:

* Johann Wolfgang von Goethe
* Grimm anaiak
* Theodor Mommsen
* Anthimos Gazis
* Alexander
* Wilhelm von Humboldt
* Kurt Sethe
* Max Planck
* Otto Hahn
* Albert Einstein
* Max Weber
* Werner Heisenberg
* Adolf Butenandt

## Sailak 
Gaur egun Akademiaren partaide guztiak lau sailetan antolatzen dira:

* Sektion I: Geistes- und Kulturwissenschaften (humanitateak)
* Sektion II: Rechts-, Sozial- und Wirtschaftswissenschaften (zuzenbidea, soziologia eta zientzia ekonomikoak)
* Sektion III: Naturwissenschaften, Mathematik, Technikwissenschaften (natur zientziak, matematikak, zientzia tekonologikoak)
* Sektion IV: Naturwissenschaften, Lebenswissenschaften, Medizin (natur zientziak, biologia, medikuntza).

## Presidenteak 
Lehen Presidentea Sigmund von Haimhausen izan zen, Monetaren etxearen eta Meatzaritza Batzordearen burua.
Presidenteen artean izen hauek aipa daitezke: Friedrich Heinrich Jacobi, Friedrich Wilhelm von Schelling, Justus von Liebig, Ignaz von Döllinger, Max von Pettenkofer eta Walther Meißner.

:::

## Helbidea 
Bayerische Akademie der Wissenschaften
Alfons-Goppel-Str. 11
80539 München
Germany
Tel. +49-89-23031-1141

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Akademiaren webgune ofiziala.