open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fat Tony (Simpsondarrak)

'''Marion Anthony "Fat Tony" D'Amico'* *Simpsondarrak'' telesailko pertsonai bat da. Springfieldeko Mafiaren naguzia da.

## Ikus, gainera 
* Springfieldeko Mafia

## Kanpo estekak
Mikelete

**Mikeletea** ("praka-gorri" edo "txapel-gorri" ezizenez ere ezagunak) Gipuzkoako Foru Aldundiaren menpeko polizia taldea da. Garai batean Aldundiaren ardurapeko miliziako kideak izan ziren. Bizkaian ere hasierako izendapena izan zen, foral izena hartu arte.

Lehendabiziko helburuak herri-bakea mantentzea eta gaizkileen jazarpena bazituzten ere, XIX. mendean zehar aldatuz joan ziren, eta azken aldian herrialdeko zergak ere jaso behar izan zituzten. Gaur egun, beraien funtzioak foru eraikinen zaintza eta, aldundiko ahaldun nagusi eta foru diputatuen bizkartzaintza dira. 4 mikelete daude gaur egun eta organikoki Ertzaintzako agenteak dira Gipuzkoako Foru Aldundira esleituak daudenak.

## Izenaren jatorria 
Mikelete kontzeptuak Kataluniako mendietako fusilariak adierazten zituen. XVIII. mendean jada existitzen ziren, eta Pirinioen iparraldeko lurraldeetan lapurretarako sarraldiak egiten zituztela aipatzen da leku horietako agirietan (Aure harana, Comminges). 

## Historia 
Konbentzio Gerran herrialdean mikelete talde bat sortu bazuten ere, lehendabizikoz 1839ko irailaren 24an Gipuzkoako Foru Aldundiak Segurtasun Publikoa eta Babesaren Jagoleen taldea eratu zuen, Lehen Karlistaldiko soldadu ohiak erabiliz.

Jagoleak 1841ean deuseztatu eta 1844an mikeleteak sortu zituzten. 100 laguneko taldeak arazoak arazo irautea lortu zuen. 1874ko uztailaren 16an, Bigarren Gerra Karlista zela eta, *Gipuzkoako Mikelete Boluntarioen Batailoia* sortu zen, mikeletez eta boluntarioz osatua, hildako asko izan zuena (720 kideetatik %&nbsp;20).

Espainiako Gerra Zibilean, Gipuzkoako kanpaina eta gero, mikelete gehienek errepublikazaleen alde egin eta Bizkaian aritu ziren. 1937ko ekainaren 23an itun ekonomikoa kendu ondoren, abuztuaren 25ean Iparraldeko Armadaren jeneral-buruzagia zen Gil Yustek Gipuzkoako Mikeleteak eta Bizkaiko Miñoiak deuseztatu zituen

## Janzkera 
[thumb|300px|**Mikeleteak** [Alegian, 2009 urteko kaleko antzezpena.]]
Janzkera honakoa zen: txapel gorria; kapa urdin iluna, barrutik kolore gorrikoa; belaunetarainoko pontxo urdin iluna; gerriko beltza, eta galtza gorriak. Arma moduan fusil bat eta matxete bat izaten zuten. Ofizialek sablea eramaten zuten arma zuri moduan.

## Eginkizunak 
Besteak beste, kontrabandoa jazartzeko eskumenak zituzten, mendi pasabideak kontrolatuz. Nafarroako mugan: Aritxulegi, Saratsa , Endarlatsa, Pagoaga (Hernani), Urto, Illarrazu (Lizartza), Lizarrusti, Etxegarate eta Otzaurten. 

Arabako mugan, Lizarrate edo San Adrian, Arantzazuko San Juan Artia eta Arlabanen. Bizkaiko mugan Saturraran, Urkaregi, Elgeta eta Kanpazar. Azkenik, Lapurdiko mugan Behobian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko Guardia Forala
* Miñoiak
* Foruzaingoa

## Kanpo estekak 
* Gipuzkoako Mikeleteak ("Museo de la Policía Vasca").
Liga Nazionaleko Erdialdeko Dibisioa

**Liga Nazionaleko Erdialdeko Dibisioa** (National League Central Division ingelesez) Beisbol Liga Handietako sei dibisioetako bat da. 1994an sortu zen, Liga Nazionaleko Mendebaldeko Dibisioko bi talde (Cincinnati eta Houston) eta Liga Nazionaleko Ekialdeko Dibisioko beste hiru talde (Chicago, Pittsburgh eta St. Louis) elkartuz. 1998an Liga Handietako dibisiorik handiena bihurtu zen seigarren partaide bat gehitu ondoren (Milwaukee).

## Egungo partaideak 
* Chicago Cubs: Kide sortzailea; aurretik Liga Nazionaleko Ekialdeko Dibisioan
* Cincinnati Reds: Kide sortzailea; aurretik Liga Nazionaleko Mendebaldeko Dibisioan
* Houston Astros: Kide sortzailea; aurretik Liga Nazionaleko Mendebaldeko Dibisioan
* Milwaukee Brewers: 1998an batu zen kidea; aurretik Amerikar Ligako Erdialdeko Dibisioan
* Pittsburgh Pirates: Kide sortzailea; aurretik Liga Nazionaleko Ekialdeko Dibisioan
* St. Louis Cardinals: Kide sortzailea; aurretik Liga Nazionaleko Ekialdeko Dibisioan

## Dibisioko kideak 
## Dibisioko txapelketak taldeka 
† - Houston Astros eta St. Louis Cardinals taldeek 2001eko denboraldia lehen postuan berdinduta amaitu zuten errekor berarekin, eta, ondorioz, biei eman zitzaien txapelketa.

## Kanpo estekak
Bizkaiko Guardia Forala

Bizkaiko Foru Aldundiaren menpeko zen miliziako kidea mikeleteak ziren hasiera batean, **foralak** gero eta 1877az gero minoiak

Lehendabiziko helburuak herri-bakea mantentzea eta gaizkileen jazarpena bazituzten ere, XIX. mendean zehar aldatuz joan ziren, eta azken aldian herrialdeko zergak ere jaso behar izan zituzten.

## Historia 
Lehendabizikoz 1785ean mikelete talde bat osatu bazuten ere.

1859an Afrikako Gerran parte hartutako Euskal Tertzioen (*Tercios Vascongados*) oinarria izan ziren, Araba eta Gipuzkoako miliziekin batera. Bertan Espainiako Armadarekiko autonomia mantendu zuten. Guztira 1.000 lagunek osatu zuten milizia. Urte hartako uztailaren 21ean Gerra Ministerioak bere erreglamentua onartu zuen.

1937an desegin zuten. Urte hartako abuztuaren 23an, Bilbo erori eta berehala, frankistek Gipuzkoako mikeleteak eta Bizkaiko miñoiak desmobilizatu zituzten, Arabako miñoiak eta Nafarroako foralak utziz.

Gaur egun, Bizkaiko ahaldun nagusiaren eta bere foru diputatuen segurtasunaz 15 guardia foral inguru arduratzen dira. Foral horiek Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailak izendatzen ditu, ofizialki ertzainak direlako.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mikeleteak
* Miñoiak
* Foruzaingoa

## Kanpo estekak
Murgil mottodun

**Murgil mottoduna**  (*Podiceps cristatus*) podicipedidae familiako ur-hegaztia da, aintziratan bizi dena. Leku zingiratsuetan ibiltzen da eta Europako eta Asiako erdialdean, Afrikako ekialdean eta hegoaldean eta Australiako hego-ekialdean bizi da.

Garai batean *murgil handi* izenez ere ezagutu izan da hegazti hau euskaraz, baina munduko hegaztien izendegia osatu ahala, ***murgil mottodun*** izena nagusitu da, eta **murgil handi** izendapena familia honetako kide handienari dagokio, Hego Ameriketan bizi den *Podiceps major*.

## Deskribapena 
Bere generokoen artean handiena da Europan bizi dena. 46 eta 51 cm arteko luzera eta 85-90 cm arteko hegozabalera hartzen du. 0'9 eta 1'5 Kg arteko pisua izan ohi du. Arrak zein emeak antzeko itxura izaten dute, lepo luze estilizatua, bizkarralde iluna eta sabelalde zuria. Aizto itxurako moko beltz zorrotz luzea du eta begi gorria.

Ur ertzeko landaretan egiten dute habia. Martxoan 1-6 arrautza artean jartzen dituzte, hasieran zuriak baina gero arre kolorea hartzen dutenak. 27-29 egun ematen dituzte txitatzen, hala arrak nola emeak. Txitak gaztain kolorekoak dira baina burua eta lepoa marratua dute, zuria eta beltza. Hasieran helduek bizkarrean eramaten dituzte hegoetako luma artean gordeta baina zazpigarren asterako bakarrik bizitzeko gai dira. 1787an John Latham-ek Podiceps generoa sortu zuen eta *Podiceps cristatus* izena eman zion. "Podicis" (uzkia) eta "pes" (oina) elkartuz sortu zuen izena, izan ere hankak oso atzean kokaturik baitutu murgilak.

Hiru azpiespezie ditu:

* *Podiceps cristatus cristatus*, Europa eta Asian zehar bizi dena.
* *Podiceps cristatus infuscatus*, Afrikan bizi dena.
* *Podiceps cristatus australis*, Australasian bizi dena.

## Euskal Herrian dituen izenak 
*Itsas-bele*, *Itsas-oilo mottodun* eta *Bolborin* ere esaten zaio.

## Iruditegia 

Fitxategi:Podiceps cristatus 2 (Martin Mecnarowski).jpg|Eztei dantza.
Fitxategi:Podiceps cristatus IMG 9283.jpg|Habia.
Fitxategi:Чомга-мать кормит своего утёнка плотвичкой, Царицыно.jpg
Fitxategi:Podiceps cristatus - Holzbrücke 2011-06-11 16-30-24.JPG|Txitak helduaren bizkar gainean.

## Erreferentziak
Murgil lepagorri

thumb| *Podiceps grisegena*

**Murgil lepagorria** (*Podiceps grisegena*) podicipedidae familiako ur-hegaztia da, aintziratan bizi dena.

Moko zorrotza eta gorputza ahatearen antzekoa du, 43 cm inguru luzea. Burugaina eta bizkarra beltzaranak izaten ditu, begiatzeak eta sabelaldea zuriak eta lepoa marroi argia. Zingiradietan eta erreka inguruetan ibiltzen da. Europan, Asian eta Ipar Amerikan bizi da. Ornogabeak eta arrain txikiak jaten ditu, batez ere.

## Taxonomia 
Bi azpiespezie ditu:
* *Podiceps grisegena grisegena*, Europan eta mendebaldeko Asian bizi dena.
* *Podiceps grisegena holboelii*, Ipar Amerikan eta ekialdeko Siberian bizi dena.

## Erreferentziak
Txilinporta lepabeltz

thumb| *Podiceps nigricollis*
**Txilinporta lepabeltza** (*Podiceps nigricollis*) podicipedidae familiako ur-hegaztia da, aintziratan bizi dena.

Kontinente guztietan bizi da, Australia eta Antartika izan ezik.

## Taxonomia 
Hiru azpiespezie ditu:
* *Podiceps nigricollis nigricollis*, Europan, Asian eta ekialdeko Afrikan bizi dena.
* *Podiceps nigricollis gurneyi*, hegoaldeko Afrikan bizi dena.
* *Podiceps nigricollis californicus*, Amerikan bizi dena.

## Erreferentziak
Ralph Wiggum

**Ralph Wiggum** *Simpsondarrak* telesailko pertsonai bat da. Clancy Wiggum eta Sarah Wiggumen semea da. Lisa Simpsonen eskolako mailan dago.

## Kanpo estekak
Txilinporta txiki

thumb|Udako koloreak.
thumb|Neguko koloreak.
thumb |Tachybaptus ruficollis
**Txilinporta txikia** (*Tachybaptus ruficollis*) podicipedidae familiako ur-hegaztia da, aintziratan bizi dena. Eurasian eta Afrikan aurkitzen da.

## Deskribapena 
Tamaina txikiko hegaztia da, 25-29 cm arteko luzera eta 40-45 cm arteko hego-zabalera ditu. Gorputz borobiltsua du, buztanik gabea eta "S" itxulako lepoa dauka. Mokoa motza eta zuzena du. Harrek 135 eta 235 gramo artean poisatzen dute eta emeek 120 eta 235 gramo artean. Eme eta arren artean ez dago kolore diferentzia handirik, baina urtesasoiaren arabera aldatu egiten zaio lumaia.

Uda garaian kolore ilunak hartzen ditu, burua eta bizkarra beltzak dira eta lepoa gaztain kolorekoa. Sabelaldea argiagoa da. Mokoaren amaieran orban horixka deigarri bat izaten du. Neguan koloreak argitu egiten dira, buru eta bizkar arreak eta masail, lepo eta sabelaldea krema kolorekoak. Mokoa horia bihurtzen da.

## Ugalketa 
Bakarka edo kolonia txikietan ugaltzen da. Uretan dauden landare flotatzaileak bilatzen ditu eta hauekin 60 cm-ko diametroa duen plataforma bat egiten du. 4-6 arrautza jartzen ditu, apirila eta ekainaren artean. 21 egun igarotzen ditu txitatzen eta arrak eta emeak tartekatzen dituzte lanak. 40 egun pasa ondoren txitak beren kabuz bizitzeko gai dira.

Txitak independizatu eta 15 egunetara berriz jartzen ditu arrautzak. Urtean bi edo hiru kumaldi izan ditzake. *Ruficollis* izenak "lepo gorria" esan nahi du. 1787an John Lathamek Podicipediformes taldean sartu zuen eta 1853an Ludwig Reichenbachek *Tachybaptus* generoa sortu zuen (*takys* (ταχúς) "azkarra" eta *baptos* (βαπτός) "murgilaria")
* Pirta (Zuberoan)
* Urbelea (Bizkaian)
* Uroiloa (Lea Artibaien)

## Iruditegia 

Irudi:Little Grebe (Tachybaptus ruficollis) with Three-spined Stickleback (Gasterosteus aculeatus) ... (25562204904).jpg|Txilinporta arraina mokoan duela.
Irudi:Little Grebe (Tachybaptus ruficollis), Parc de Woluwé, Brussels (14689130786).jpg|Habian.
Irudi:Little Grebe (Tachybaptus ruficollis) with chicks, Parc de Woluwé, Brussels (15331545758).jpg|Txilinporta txitekin.
Irudi:Tachybaptus ruficollis MHNT.ZOO.2010.11.37.9.jpg|Arrautzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://txoriak.eus/txoriak/txilinporta-txikia
Kanala (hondartza)

**Kanala** Sukarrietan eta Gautegiz Arteagan dagoen hondartza da, Urdaibai erreserbaren barruan dagoena.

Egungo hareatza artifiziala da, 1994an Astilleros de Muruetak itsasontzi bat uretaratzeko Gernikako itsasadarra dragatu eta erauzitako harea itsasadarraren eskuinaldean ipini zen. Hondartza berria itsasbeheran ez ezik itsasgoran ere mantendu zen.

Hondartzara sartzeko parking bat dago, eta hara ailegatzeko artadi bat igaro behar dute. Dutxa bat badago ere, ez daude soroslerik. Marearen arabera, hondartzaren zabalera asko aldatzen da: itsasbeheran 6.000 metro koadrokoa da eta ia Laidaraino joan daiteke oinez. Itsasgoran, berriz, 2.000 m² besterik ez ditu. Uretik kanpo, duna bat ageri da, landarediak kolonizatua.

Hondartzan kitesurfa eta piraguismoa egiten dute.

## Kanpo estekak
Elgoin

**Elgoin** (1.240 metro) Bizkaiko mendia da, Anbotoko mendilerroan dagoena. Anboto (1.330 m.) eta Larrano (1.016 m m.) mendien artean dago kokatuta, non Santa Barbara baseliza dagoen. Iparraldeko hegala, Arratzolaren gainean dagoena, malkartsua da oso; hegoaldekoak, berriz, Autzane gainean dagoena, aldapa txikiagoa du. urte askotan zehar, ez du izenarik izan, izan ere, 1867an "X" haitza zen mapetan.

## Abiapuntuak 
* Atxartetik (2 ordu eta erdi).
* Axpetik (2 ordu eta 45 min.).

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda
* Urkiolako natura parkea

## Kanpo estekak
Urkiolamendi

**Urkiolamendi** edo **Urkiolagirre** (1.011 metro) Bizkaiko mendia da, Anbotoko mendilerroan dagoena.

Urkiolako santutegiaren ondoan kokatuta, tontor erraz hau Urkiola, (712 m.) eta Pol-pol iturri famatuaren mendia den Asuntze (870 m.) artean dago. Anboto igotzeko ohiko bidean dago.

## Abiapuntuak 
* Atxartetik (ordu bat eta erdi).
* Urkiolatik (ordu bat).

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda
* Urkiolako natura parkea

## Kanpo estekak
Leuhan

**Leuhan** (bretainieraz ''Leuc'han'') Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.

## Kanpo estekak
Locmaria-Plouzané

**Locmaria-Plouzané** (bretainieraz *Lokmaria-Plouzane*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerria da.

## Kanpo estekak
Calera (ibaia)

**Calera** —goialdean **Arroyo de Pozonegro**— Bizkaiko mendebaldeko muturra zeharkatzen duen ibaia da, Asónen ibadaiarra den Gandara ibaiaren ibaiadarra dena.

Guztira 16,178 kilometroko luzera eta %5,8-ko batez besteko malda du. Kantabrian jaioa, Lanestosa zeharkatzen du eta El Moro karedun erliebeak ebaki ondoren berriro desagertzen da.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko ibaiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otto Mann

**Otto Mann** *Simpsondarrak* telesailaren pertsonai bat da.

## Deskribapena 
Springfieldko Lehen Hezkuntzako Eskolako autobusaren gidaria da. Heavy Metal muskiaren mireslea da.
Elgera erreka

**Elgera** Bilbon dagoen erreka da, Ibaizabal-aren ibaiadarra dena.

260-320 tarteko altueran, Pagasarriko hegaletan, Iturrigorri auzoaren atzean jaioa, XX. mendearen hasieran lurperatu ondoren, Bilbo lurpean zeharkatzen du. Hori dela eta, askotan Iturrigorri, Errekaldeberri eta Larraskitu auzoak urez bete ditu, Abandoko Indalecio Prieto geltokian triskantza sortu eta Abandon eta Indautxun etxabeak gainezka jarri ditu. Nahiz eta 1995ean bere urak araztailera eraman, 2006an tunel bat eraiki zuten bokaleraino.

Elgera, Iturrigorri-tik behera doa, Errekaldeberritik pasatzen da eta Indautxu eta Casilda parke erditik jaisten da Euskalduna aldera, Ibaizabal ibaiarekin batzeko. Casilda Iturrizar parkean, altuera ezberdintasuna handia dela eta, bertako lakuak betetzeko probeste da.

## Erabilera 
Elgera errekaren urak kalitate handikoak zirela esaten zen 1717an. Cervecera Vizcaína enpresak ur hori erabili zuen Iturri gaseosa egiteko.

## Bitxikeriak 
San Mames futbol estadioa egin zenean, ibai hau eta beste erreka batzuk bideratzeko estolbak egin ziren ingurunean. 1940ko hamarkadan, Luis Briñas eta Urkijo etorbideen arteko mugetako estolbetatik umeak sartzen ziren Athleticen partiduak ikustera. Leku estua zen, eta beraz, umeak bakarrik sartu ahal ziren. Sartzen zirenean, ezkutatzeko leku txikia zegoen eta 5 edo 6 ume besterik ez ziren sartzen.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko ibaiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Île-Molène

**Île Molène** edo **Molène uhartea** (bretainieraz *Eniz Molan*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri eta uharte bat da.

## Kanpo estekak
Wrigley Field

**Wrigley Field** AEBtako Illinois estatuko Chicago hirian dagoen beisbol estadio bat da. 1916tik MLB ligako Chicago Cubs taldearen jokalekua da.

MLBko bigarren estadio zaharrena da, Fenway Park ondoren.

## Eraikina 
Lake View izeneko auzogunean kokatua dago, *Haizeen Hiria* deritzonean.

Bere ateak 1914an ireki zituen Weeghman Park izenarekin, 1920 arte izan zuen izena. Urte horretan bere izena Cubs Parkera aldatu zuen, 1926 arte mantendu zuena. Azken urte honetan hartu zuen bere egungo izena, mitiko bihurtu duena.

1932an Babe Ruth "Bambino"ak harmailetara apuntatu zuen jaurtiketa baten aurretik eta jarraian, haraxe bertara jaurti zuen bola.

Estadioa erraz identifika daiteke lorategietan dituen landare igokarien ondorioz, baita homearen atzean dagoen adreilu zarba bategatik ere. Bertako belarra belar naturala da eta 41.118 ikuslerentzako edukiera du.

NFLko Chicago Bears taldeak ere han jokatu zituen bere etxeko partidak 1921 eta 1970 bitartean.

## Iruditegia 

Irudi:Wrigley_Field_Police.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:20050828 03 Wrigley Field.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Panorama arrière du Wrigley Field.jpg|Kanpoaldea.
Irudi:Wrigley_Field_-_panorama_-_upper_deck_-_2009-07-29.jpg|Barnealdearen ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Wrigley Field. Chicago Cubs taldearen webgunea
Joan Puigcercós

**Joan Puigcercós i Boixassa** (1966ko abenduaren 2a, Ripoll, Girona) pentsakera independentista eta errepublikarra duen kataluniar politikaria da. Esquerra Republicana de Catalunya alderdiko kidea da eta 2008. urtetik aurrera baita bere presidentea ere.

## Kanpo estekak 
* Joan Puigcercósen blog pertsonala
Hattie McDaniel

**Hattie McDaniel** (Wichita, Kansas, AEB, 1895eko ekainaren 10a – 1952eko urriaren 26a) aktore estatubatuarra izan zen, Oscar saria irabazi zuen arraza beltzeko lehena *Gone with the wind* (euskaraz, *Haizearekin joana*) filmeko Mammy paperarengatik.

Hemezortzi urte zituela hasi zen oholtza gainean aritzen, vaudevilletan eta irratietan kantatuz. 1932an hasi zen zineman, eta bere ibilaldi profesional osoan, 300 filmetan baino gehiagotan agertu zen (batez ere neskamearen paperean), nahiz eta kredituetan 80 inguruan baizik ez agertu.

57 urte zituela hil zen, bular minbiziak jota.

## Bizitza 
Haurtzaro gaitz bat gainditu zuen. Bere gurasoak garai bateko esklabuak izan ziren eta Hattiek  arrazakeria eta sexismoa jasan zuen ibilbidean zehar. Adibidez 1928 urteko burtsaren porrotean  klub batean eta zerbitzari lana besterik ez zuen lortu. Jende asko halako egoerari aurre egiteko ez zegoen; Mcdaniel lanean irmo aritu zen eta gainera bere entretenimendurako trebeziak saiatuz gain behin klubaren nagusia konbentzitu zuen emakumeak, lantoki hartan abestu ahal izateko.
### Aktore ibilbidea
Ondoren etxez aldatu zen, Hollywoodera joan zen bere egitasmoa lortzeko, hau da, pelikuletan parte hartzeko. Bere lanik famatuena 1939ko filma izan zen, *Gone with the wind*, non berak Oscar saria irabazi zuen. Sari hau Howard Unibertsitateari legatu zion. Handik aurrera hainbat pelikulatan eta "Beulah" bezala irrati eta telebista saioetan parte hartu zuen.

Azken urteetan kritika ugari jaso zituen McDanielek eta gakoa, bere interpretazio lanetan jende beltzen estereotipoengatik. Hala eta guztiz ere bere lan moldeari ekin zion eta gaur egun bere legatuaren oharpena antzeman da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolas Blain

**Nikolas Blain** (Baiona, Lapurdi, 1988ko apirilaren 2a -) hautetsi lapurtarra da. Uztaritzeko kontseilaria da.

## Biografia 
2008ko martxoko hauteskundeetan zinegotzi bilakatu zen Iparraldeko herriko kontseilari gazteena bilakatu zen orduan, 19 urte izanez.

Bertzalde, Baionako eta Euskal Herriko Institutu Unibertsitario Teknologikoan (IUT) Informatika ikasteari ekin ziolarik 2009ko ikasleen mugimenduetan ezagun izan zen.

Ipar Euskal Herrirako berezko instituzioa eskatzen duen Batera plataforman parte hartzen du, bereziki herritar kontsultaren antolakuntzan. Plataformaren izenean publikoki hitz egin dutenetakoa da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Makea

## Kanpo loturak 
*  Elkarrizketa Garan.
*  Blain Euskal Irratietan.
Eusko Ikastola Batza (1986an sortua)

**Eusko Ikastola Batza** edo **EIB** 1986an sortutako Kristau Eskola sareko ikastolen elkartea da. 
1986. urtean eratu zen, Euskal Herriko hainbat ikastola konfesional (erlijiosoak) biltzeko helburuarekin. Elizari lotutako edo kristau orientazioko ikastolek osatzen dute eta gaur egun Kristau Eskola taldearen barruan dagoen erakunde bat da. Bere baitan dauden ikastolen kudeaketa koordinatzea, irakaskuntza eleaniztuna bultzatzea eta euskal kulturan zein kristau balioetan oinarritutako hezkuntza eskaintzea dute helburu bezela.

Harremana aipagarria bada ere, ez da Euzko Ikastola Batzarekin (1932-1937) nahastu behar. Azken hau, historiako lehen ikastola elkartea izan zen eta Gerra Zibilaren aurreko ikastolak egituratzen zituen.

## Historia 
1986. urtean sortutako elkartea da, lau ikastolaren ekimenez: Bizkaiko Lauaxeta eta Lauro, Gipuzkoako Ekintzak eta Arabako Olabidek.
Hona hemen zer helburu zuten, Eusko Ikastola Batzaren testu batetik hartua:

Gainera, kristau balioak eman nahi zizkien ikasleei.

### Gaur egun 
Gaur egun ere, kontzertatuak diren ikastola hauek biltzen ditu: Karmengo ikastola, Bera Kruz ikastola, Txomin Agirre ikastola), Begoñazpi ikastola, Lauaxeta ikastola, Artxandape ikastola, Lauro ikastola, Mariaren Bihotza ikastola, Olabide ikastola, Ekintza ikastola, Mariaren Lagundia ikastola eta San Fidel ikastola. Amorebieta-Etxanon (Bizkaia) du egoitza nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eusko Ikastola Batza gaur egungo erakundearen webgune ofiziala
* Eusko Ikastola Batza erakundeak Eusko Jaurlaritzaren erregistroa 1986 urtean egina
Sui generis

**Sui generis** latinetik datorren lokuzio adberbial bat da, 'bere genero edo espeziearen berezkoa' esan nahi duena. Hizkera arruntean normaltasunetik edo arautik ateratzen diren egitateak izendatzeko erabili ohi da; eta, batzuetan, esanahi negatiboa har dezake (demokrazia 'sui generis' bat, adibidez, oso demokrazia berezia da, estandarrak betetzen ez dituena). Kontzeptu moduan esangura desberdinak har ditzake zuzenbidean, soziologian, filosofian-eta. Zuzenbidean, erregimen berezia duten pertsona juridikoak izendatzeko erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Pleyben

**Pleyben** (bretainieraz *Pleiben*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Birjilandape

**Birjilandape** Bakion dagoen sargune harritsua da, hondartzaren mendebaldean dagoena. Bere amildegiek euste-horma egiten dute Estepona ibaiaren bokalean.

«Birjilanda» izena ere zuen harkaitz honetan gaur erortzeko zorian dagoen talaia bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plogastel-Saint-Germain

**Plogastel-Saint-Germain** (bretainieraz *Plogastell-Sant-Jermen*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Arribolak

**Arribolak** edo **Arriboleta** ( *(H)arri* + *bola* + *-eta*.

Egun Urdaibai biosfera erreserban dagoen leku honetan lehen zama-kai bat zegoen, itsasontziek «Gaviota» gas ustiatzailera joateko erabiltzen zutena.

## Fauna 
2004ko abenduan bertan 18 metroko zere arrunt bat (*Balaenoptera physalus*) agertu zen hondartua. Balea Bermeora eraman zuten zatikatuta izateko.

2006ko urrian *Trachipterus arcticus* espezimenaren bat agertu zen, Ipar itsasoan bizi dena.

Urpekaritza egiteko leku aproposa da, batez ere hondoratutako "Mina Mari" itsasontziak sortutako uharri artifizialean.

## Ikus, gainera 
* Areatzatxu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plouarzel

**Plouarzel** (bretainieraz *Plouarzhel*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Leku interesgarriak 
* Kerloasko zutarria: Bretainia osoko zutarririk garaiena.

## Kanpo estekak 

Fitxategi:Plouarzel - Trézien - Phare.jpg|Trézien Itsasargia
Fitxategi:Plouarzel - Trézien - Sentier des douaniers 01.jpg
Plouescat

**Plouescat** () Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da, Bro Leon lurralde historikoan dagoena. Morlaix herritik oso gertu dago.

## Geografia 
*Côte des Légendes* kostalde granitikoan kokaturik dago eta 13 kilometrotan hondartza luzeak ditu, duna sistema ederrekin. Hauetan hegazti migratzaile ugari pausatzen dira eta bertara moldaturiko landare endemikoak ere ugari dira.

## Historia 
Neolito garaiko megiturak aurkitu dira, hala menhirrak nola asentamendu baten aztarnak. Erromatarrek termak eraiki zituzten bertan.

Nekazal eremua izan da beti eta herriak daukan eraikin aipagarriena XV mendeko merkatu estalia da. XVII eta XVIII mendeetan izurriteek gogor jo zuten Plouescat. XIX mendean eliza nagusia eraiki zen, 59 metrotako altuera duena.

XX mendean turismoak indar handia hartu zuen eta kanping, karabana eta gainerako azpiegiturak eraiki ziren. Kasino bat ere badu.

## Iruditegia 

Irudi:Mairie Plouescat.jpg|Udaletxea.
Irudi:Flickr - nojhan - IMG 1500.jpg|Saint-Pierre eliza.
Irudi:Porsguen, Finistère.jpg|Porsguen kaia.
Irudi:Bretagne Finistere Plouescat1 tango7174.jpg|Kostaldea.
Irudi:Plage Plouescat.jpg|Plouescateko hondartza, Kernic-eko badian.
Irudi:Menhir de Cam Louis Plouescat.jpg|Cam Louis menhirra.

## Kanpo estekak
Mina Mari

**Mina Mari** ikatz-itsasontzi ohia da, Bizkaiko golkoan garia, ikatza eta gatza garraiatzeari ekiten ziona. 44,2 metroko luzera, 8,25 metroko zabalera eta 3,4 metroko zingoa zituen. 150 CV makina hirukoitza zuen propultsiorako eta 10 korapiloko abiadura hartzen zuen. Guztira 200 tona garraiatzeko gai zen.

1948an Gijóngo G. Riera ontziolan egin zuten, armadorea Nicanor Noval Hevia eta matrikula "Santander 114" izanda.

1961eko otsailaren 13an, itsaso zakarra eta behe lainoa zirelarik, hondoa jo zuen Matxitxakon, eta hondoratu egin zen. 1972an hondotik ateratzea saiatu ziren, baina lanean ari zirela bitan zatitu zen, eta berriro hondoratu.

## Urpekaritza 
Mina Mari egun Bermeotik 3 itsas miliatara dago, Matxitxako lurmuturraren ekialdean hondar-banku batean, 35 eta 40 metroko arteko sakoneran. Branka mendebalderantz egiten du, popa, berriz, zutik dago 28 metroko sakonerara arte. Itsasontzia topatzeko buia zuri handia jarri diote.

Hareatza batean dagoenez, bertan uharri artifizial bat sortu da. Itsasontzian itsas aingirak, morenak, olagarroak, abakandoak eta otarrainak bizi dira. Inguruan, gehienetan, paneka handiak dabiltza, bai eta abadirak eta ataloak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezpel arrunt

**Ezpel arrunta** (*Buxus sempervirens*) landare loredun betiberdea da, *Buxus* generokoa. Jatorria Europa mendebalde eta hegoaldean, Afrika ipar-mendebaldean eta Asia hego-mendebaldean du, Ingalaterra hegoaldetik, Maroko iparraldera eta Turkia mendebaldera. Kaukaso mendebaldeko *Buxus colchica* eta Iran iparraldeko *B. hyrcana* sinonimotzat hartzen dira.

Zuhaitz txiki edo zuhaixka betiberdea da, 1-9 m garai, 20 cm diametroko enborrarekin (nahiko zabala zuhaixka batentzat). Hostoak berdeak edo hori-berdeak dira, obalak, 15-30&nbsp;mm luze eta 5-13&nbsp;mm zabal. Loreak hermafroditak dira, hori-berdexkak, petalorik gabeak eta intsektuek polinizatuak. Fruitua hiru gingileko kapsulak dira, 3-6 hazi dituztenak.

BuisFeuille.jpg
Buisfleurs.jpg

## Enborra 
400px|erdian|thumb|Enborra hiru dimentsiotan, Fossil Plastics proiektuaren baitan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ezpela, hegal harritsuetako zuhaixka artikulua Zientzia.net gunean
Lakomi Gaztetxea

**Lakomi gaztetxea** 2008. urtean Bilboko Santutxu auzoan okupatutako gaztetxea izan zen. Espainiako Polizia Nazionalaren komisaria izan zen eta okupatu ondoren hustu zuten, 2008ko abenduaren 4an, egun berean berriz okupatua izan zen arren. 3 urte ta erdi bete berri zirenean, Cocherito de Bilbao kalean, jabearekin arazo bat zela eta gazte asanbladak lokala utzi zuen. 2012ko apirilaren 21ean lokal berri bat okupatu zen baina Santutxun, Iturriaga kaleko 14. zenbakian, Uztaldi izenekoa.

## Kanpo estekak
Plougoulm

**Plougoulm** (bretainieraz *Plougouloum*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
The Very Best of Kiss

***The Very Best of Kiss*** Kiss hard rock taldearen arrakasta album bat da. 2002ko abuztuaren 27an argitaratu zuten. Kissen abesti hobeenetariko 21 ditu, guztiak jadanik kaleratuak izan direnak.
 
## Abesti zerrenda 
## Zerrenda postuak 
Kantu gehienak Amerikako Estatu Batuetako *Billboard* zerrendan egon dira noizbait. Albumak berak Amerikako Estatu Batuetan 52. postua lortu zuen.

## Langileak 
* Paul Stanley – gitarra erritmikoa (1-15,17-21), ahotsa (1,3-5,7-8,10,13,15,17,19-21), gitarra nagusia (5,18), lehenengo guitarra soloa (10,13), baxua (20).
* Gene Simmons – baxua (1-15,17-19,21), ahotsa (2,6,8,11,14,18,21)
* Ace Frehley – gitarra nagusia (1-4,6-17), gitarra erritmikoa (16), ahotsa (16)
* Peter Criss – bateria (1-15), ahotsa (9,12)

eta

* Vinnie Vincent – gitarra nagusia (19).
* Bruce Kulick – gitarra nagusia (20-21).
* Eric Carr – bateria (18-20), koruak (21).
* Eric Singer - bateria (21).
* Anton Fig – bateria (16-17).

Kreditatu gabeak

* Dick Wagner - gitarra akustikoa (9).
* Ryan Jackson – baxua (16).
* Vini Poncia – teklatuak eta koruak (17)

## Kanpo estekak
Plourin-lès-Morlaix

**Plourin-lès-Morlaix** (bretainieraz *Plourin-Montroulez*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Regüelta

**Regüelta** estatu sozialista eraikitzeko Kantabriaren autodeterminazioa aldarrikatzen duen gazte erakundea da. 1998ko maiatzaren 1ean sortu zuten inguru antifaxista eta CJC (Gazte Komunisten Kolektiboak) erakundetik zetozen hainbat gaztek.

## Erakundea 
Erakundearen barruan dauden ezkerreko ikuspegi eta sentxibilitate ezberdinak aintzat hartuta, Regüeltak mugimendu sozialistatzat dauka bere burua. Euren ustez, sozialismoaren alde borrokatzen dute gizarte justizia, internazionalismoaa, elkartasuna, eskubide kolektiboak (eta hauek norbanakoen asktasunaren berme moduan), sexu eta genero askapena, ekologismoa eta lur eta ekoizbideen kontrol eta kudeaketa herrikoi eta demokratikoa aldarrikatzen dituztelako.

Euren esanetan, klase eta zapaldutakorik gabeko mundu hobea eraki nahi dute, xenofobia, arrazismo, patriarkalismo eta edonolako diskriminaziorik gabekoa, eta herri zuzendaritzaren mendeko garapen osoa aldarrikatzen dutela, herrien ongizate ekonomiko, ekologiko eta soziala ardatz izango lukeena.

Regüeltaren ekintza esparrua historiko eta kulturalki Kantabriar Nazioa osatuko luketen eremura zabaltzen dan, nahiz eta gaur egun Autonomia Elkartera mugatzen den.

Regüeltaren azken helburua Kantabriaren independentzia da, bere ezaugarrietara moldatutako sistema sozialista batekin eta horretarako fronte guztiak hartuko lituzkeen Muvición Popular Cántabra de Liberación (Askapenerako Kantabriako Herri Mugimendua).

## Eraketa 
Erakundearen funtzionamendua asanblearioa da. ez dago ezein alderdi politikoren menpe eta eskualdeko asanbladeran antolatzen da, Nazio Koordinadoran elkartzen direnak. Euren webgunean diotenez, gazte mugimendu autonomo eta alegala da. Era beran, ez daukate erakundeen inolako laguntzarik, eta kideen ekarpenak eta materialaren salmenta dira sostengu ekonomikoak.

## Beste mugimenduekiko harremanak 
Regüeltak harremana dauka Estatuko hainbat mugimendu independentista ezkertiarrekin, hala nola Darréu (hauekin batera antolatu zuten 206ko Día de la Mocedá Revolucionario, Gazteria Iraultzailearen Eguna).

## Kanpo estekak 
Erakundearen webgunea
Eneagrama (geometria)

Geometrian, **eneagrama** (antzinako grezierazko *εννεαγραμμον* hitzetik: "bederatzi lerro") bederatzi zuzenkirekin eraikitako izar-poligonoa da, bederatzi puntako izar bat. Eneagramaren zuzenkiak elkartzean eneagono bat sortzen da barruan.

thumb|200px|Hiru ekilaterorekin egindako eneagrama

## Kanpo estekak 
*
Plourin

**Plourin** (bretainieraz *Plourin-Gwitalmeze*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Leku interesgarriak 
* Kergadiouko zutarria: Bretainia osoko bigarren zutarririk garaiena.

## Kanpo estekak
Becky ekaitza

**Becky ekaitza** edo *zikloia* 2010eko azaroaren 6an Ozeano Atlantikoan sortu eta hurrengo egunetan Erresuma Batua eta beste zenbait herrialde zeharkatu zuen behe presio gune indartsu bat izan zen. 180 km/h-tik gorako haize-boladek, sortutako itsaso zakarrak eta euri jasa gogorrek bi hildako eragin zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quimperlé

**Quimperlé** () Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da, Bro Kernev lurralde historikoan dagoena.

## Geografia 
Lorient eta Quimper arteko errepidean kokaturik dago, Isoe eta Ellé ibaiek bat egin eta Laïta ibaia eratzen den gunean.

## Historia 
Neanderthalen garaiko aztarnak aurkitu izan dira eta hainbat trikuharri ere badaude inguruan.

V mendearen hasieran *Villa Anaurot* izeneko asentamentu batian zen baina normandiarrek 868 urtean suntsitu zuten.

XII mendean Gurutze Santuaren abadetxea eraiki zen eta honen inguruan hazi zen Quimperlé. Al-Idrisi geografo arabiarrak honela deskribatu zuen "Kimberlik" 1154 urtean: "ongi kokaturiko hiri bat, txikia eta animatua, merkatu aktibo eta industria ugari dituena". Azkar aberastu zen eta XIII mendean Joan I.a Bretainiako dukeak harresiz inguratu zuen beheko hiria (alde historikoa). XIV mendean San Migel eliza eraiki zen muino batean.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Quimperle Kirche.jpg|San Migel eliza.
Irudi:1272 Quimperlé.jpg|Gurutze Santuaren abadetxea.
Irudi:Quimperlé 08 Halles du XIXème siècle dans la ville basse.JPG|Merkatua.
Irudi:Quimperlé maison archers.JPG|Alde zaharreko etxeak.
Irudi:Pont Fleuri.jpg|Pont Fleuri zubia.

## Herri senidetuak 
* Athenry, 

## Kanpo estekak
Pont-l'Abbé

**Pont-l&#39;Abbé** () Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da, Bro Kernev lurralde historikoan dagoena. 2013ko erroldaren arabera 8.304 biztanle ditu.

## Etimologia 
Itsasadarra zeharkatzeko eraiki zen zubiak ematen dio izena, *Pont-l&#39;Abbé* ("Abadearen zubia"). 1289ko agiri batean *Pons Abatis* izena agertzen da.

## Geografia 
*Bigouden* eskualdeko hiriburua da. Eskualde honek Odet ibaia eta Audierne badiaren arteko lurrak hartzen ditu.

## Historia 
Paleolito eta Neolito garaiko aztarnak aurkitu izan dira inguruan eta Keralio auzoan herrixka galiar baten hondarrak aurkitu dira.

XII mendean Pont-eko jaurerria eratu zen gerora baroierria bihurtu zena. XIV mendean gaztelua altxatu zen eta harresiek herria inguratu zuten. XIX mendean harresiak eraitsi ziren.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Chateau de Pont l'abbé.jpg|Pont-l&#39;Abbéko gaztelua.
Irudi:Pont-l'Abbé (29) Église Notre-Dame-des-Carmes 03.JPG|Notre-Dame-des-Carmes eliza.
Irudi:Iliz Lanvourc'h.JPG|Saint-Jacques de Lambour elizaren hondarrak.
Irudi:Kernuz 083.JPG|Kernuz jauregia.
Irudi:Moulins (Pont-L'Abbé, Finistère, Bretagne, France).JPG|Errotak.
Irudi:Port de pont l'abbé.jpg|Portua.

## Herri senidetuak 
* Bantry, 
* Betanzos, 
* Schleiden, 

## Kanpo estekak
Saint-Servais (Bretainia)

**Saint-Servais (Bretainia)** (bretainieraz *Sant-Servez-Landivizio*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Saint-Pol-de-Léon

**Saint-Pol-de-Léon** () Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da, Bro Leon lurralde historikoaren hiriburua, ez ordea herri handiena.

## Etimologia 
Bretainiako santu fundatzaileetako bat izan zen San Paulo Aureliarraren izena dauka, bai eta Bro Leon lurralde historikoaren izena ere. "San Paulo Léongoa" esan nahi du.

## Historia 
III. mendean erromatarren presentzia militarra izan zuela erakusten duten harresiak agertu dira. Idatzi zaharren arabera, harresi altuak zituen hiria izan bide zen. VI. mendean apezpikutza eratu zen. Ordutik aurrera erdigune erlijiosoa bihurtu zen eta XV. mendetik aurrera Bretainiako kulturaren erdigune garrantzitsua ere bai. Aurrez, 1346an, bretoien oinordekotza gerran borroka ezaguna izan zen bertan.

Frantziako Iraultzaren ondoren, apezpikutza galdu eta hiriaren gainbehera ekonomikoa etorri zen. Ordutik aurrera nekazaritzari lotu zitzaion Saint-Pol-de-Léon.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Cathstpol1.jpg|San Paulo katedrala.
Irudi:West facade of Kreisker chapel 02.jpg|Kreisker kapera.
Irudi:Château de Kernevez - Saint Pol de Léon 03.jpg|Kernevez gaztelua.
Irudi:Hôtel de ville de Saint-Pol-de-Léon.JPG|Udaletxea.
Irudi:Saint-Pol-de-Léon, Brittany, France, on a winter's evening.jpg|Hiriaren ikuspegia.

## Kanpo estekak
Saint-Vougay

**Saint-Vougay** (bretainieraz *Sant-Nouga*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
El Cerrito

thumb|250px|eskuinera|Belalcazarren irudia.

**El Cerrito** Valle del Cauca 45 udalerrietako bat da, erdialdean kokatua. Mugakide ditu iparraldean Ginebra, ekialdean Guacarí, mendebaldean Tolima eta Vijes, hegoaldean Palmira eta erdialdean, ferra itxuraz inguratuz, Cali.

Hiriburua El Cerrito, nahiz eta hiri handiena Santa Elena izan.

## Kanpo estekak
Lurgorri (mendia)

**Lurgorri** (782 metro) Aramaioko Mendietaren mendia da, Betsaide eta Tellamendi artean dagoena. Gipuzkoako Deba ibaiaren harana, Arabako Aramaio eta Bizkaiko Arratzola banatzen ditu.

Zabalandi muinotik Tellamendirako bidean kokatuta, Ipizte eta Udalaitz mendien behean dago. Bere tontorretik gertu lehen meategi bat zegoen, Lurgorri izenekoa.

1937an bertan Saibigaingo guduaren lehendabiziko pausoak izan ziren.

## Abiapuntuak 
* Garagartzatik (ordu bat eta 45 minutu).
* Jesalibarretik (ordu bat eta 15 minutu).

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Egoarbitza

**Egoarbitza** (730 metro) Elgetako Mendietako mendi bat da

## Toponimia 
Adituen arabera, mendiaren izena jatorriz *Egoarribiatza* da, Ego ibarrarekin lotutako toponimo ugarietako bat izanik.

## Erreferentzia geografikoak 
Tontorra Elgetan dago.

Bere iparraldeko hegalpean Debaren ibaiadarra den Ego ibaiaren harana dago.

Gertuko Santamañazar (677 m) eta Erdella (690 m) mendiekin batera Eibar hornitzen duen Aixolako urtegia betetzen du.

Bere mendebaldeko hegian, 2020an Zaldibarko zabortegiaren hondamendia eragin zuen Verter Recycling zabortegia zegoen.

thumb|ezkerrera|Egoarbitza mendia
## Abiapuntuak 
* Ermuatik (ordu bat eta 45 minutu).
* Karabietatik (ordu bat).

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Egoarbitza *gipuzkoa.net* webgunean
Galdaramuño

**Galdaramuño** edo **Galdaramiño** (669 metro) Elgetako Mendietaren mendi bat da, Soraluze, Elgeta eta Eibar artean dagoena.

Arraotz (576 m) eta Azurtza (505 m) mendiekin batera, mendikate txikia sortzen du Elgetako mendatean. Soraluze aldean Sagar errekaren harana du hegalpean.

1975ean AP-8 (Bilbao- Behobia) egiteko, bere tontorrean komunikazio-antena batzuk eraiki zituzten. Horretarako hormigoizko errepdide bat egin zuten.

2009tik Galdaramiño mendi lasterketa ospatzen da. Gaur egun proba honek 18 km eta 930 metroko desnibel positiboa du. Lasterketa Eibarko Urki auzotik abiatu eta bukatzen da, tartean Galdaramiño (669 m), Azkonabitza (726 m), Topinburu (590 m) eta Ilordo (525 m) mendiak igotzen direlarik.

## Abiapuntuak 
* Elgetatik (45 minutu).
* Eibartik (ordu bat eta erdi).
* Soraluzetik (ordu bat eta 45 minutu).

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Galdaramuño *gipuzkoa.net* webgunean
* Galdaramiño mendi lasterketa
Auskalo non

**Auskalo Non** 2007ko irailean Bizkaiko Uribe Kostan sortutako erromeria taldea da.

## Ibilbidea 
Hasierako partaideak Gotzon Batikon (teklatu elektronikoa), Gotzon Goiri (soinu txikia) eta Josu Elorduy (bateria eta Gotzon Goirigolzarrirekin batera bikoteka herriz herri panderoa jotzen duena) izan ziren. Hauek G. Batikonen etxean abestiak lantzen hasi ziren (Josu izan ezik, honek bateriarik ez zuen eta) ateratzen. Ondoren Jon Ander Ormaetxea butroitar gitarjolearekin harremanetan jarri ziren, gitarjole baten premia baitzuten. Abestiak moldatuta, abeslari baten falta sumatuz (ahotsak egiteko neska bat bilatu nahirik) Nerea Sistiagari abisatu zioten. Azken honek ez zuen inolako arazorik izan taldean sartzeko. Azkenik, Marta García Plentziako baxujoleak osatu zuen taldea.

Seiek batera abestiak jo, moldatu eta konposatu dituzte eta, honi esker, hainbat herritako jaietan jo izan dute.

2009ko otsailean Auskalo Non-ek bere lehen lana kaleratu zuen, "Amets baten parodia" maketa. Maketa honetan, eurek konposaturiko abestiak soilik agertzen dira, bederatzi guztira.

Denbora aurrera igaro ahala, taldea aldatuz joan da eta taldekide batzuek utzi egin zuten, zehazki Jon Ander Ormaetxea 2009ko maiatza aldera joan egin zela eta Gotzon Goirigolzarri eta Marta García urte bereko abuztuaren erdialdean; baina partaide berriak sartu ziren, Auskalo Non gogotsu mantendu eta jai giroa luzaroan mantentzeko borondateaz bultzaturik. Hauek zehazki, Josu Zunzunegi (urduliztarra, gitarra elektronikoa), Eder Lopez (baxua) eta Mikel Barandiaran (trikitia) musikariak dira, azken biak Mungiakoak.

## Diskografia 
* *Amets baten parodia* (2009)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sasiburuko mendilerroa

**Sasiburu** Ezkerraldean dagoen mendilerro txikia da, Euskal Herriko arkuko mendilerroetako bat. Barakaldo, Alonsotegi, Sodupe eta Gueñes artean kokatuta, Kadagua ibaiaren haranak Pagasarritik eta Mespelerrekak Trianoko mendietatik banatzen diote.

Badaude batzuk mendilerroa Trianoko mendietan kokatzen dutenak, nahiz eta hauek urrunago izan. Barakaldo aldean "Santa Ageda" diote mendilerroari, bertan izen bereko auzoa eta baseliza daudelako. Izan ere, mendilerroa zeharkatzen duen Supersurreko tunela izen hori dauzka.

Mendilerroan dagoen Sasiburu mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Eretza, 887 m 
# Mendiola, 750 m 
# Ganeroitz, 561 m 
# Arbori, 659 m 
# Luxar, 539 m 
# Artegi, 533 m 
# Las Cortinas, 523 m 
# Ganzabal, 492 m 
# Apuko, 469 m 
# Tellitu, 462 m 
# Sasiburu, 459 m 
# Arrolatza, 454 m 
# Goikomendi edo El Humilladero, 391 m 
# Akatza, 377 m 
# Ezpelarri, 370 m 
# Tun Tun, 79 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
EuskaDigital

thumb|Katearen logotipoa.

**EuskaDigital** Euskal Herriko irrati-emisora da, teknologia berriekin erlazioa duten edukiak bakarrik emititzen dituena. Haren emisioak 2001ean hasi ziren. Bilbon FM-n 100.4 erabiltzen du. Bere izen-aldaketa aurretik Euskadi Digital deitu zen.

## Historia 
EuskaDigital-ek 2001-ean hasi zen, EnRedAndo programarekin, Rafa Martinez-k aurkeztuta.

El Guardián, Iñaki Lázaro-k aurkeztutako segurtatsun irratsaioa, 2003-an emititzen hasi zen.

2004-an Movilizate gehitu zen, Mikel Sanz-ek aurkeztuta.

2005-ean EuskaDigital-en taldera Eva Arana gehitu zen 2005-ean, Conecta2 informatiboa eta "Lo mejor del 2005" gabonetako bereziak aurkeztu zituen.

2006-an "DebaTIC" hasi zen, eztabaida programa bat zuzenean Jim Shaffer eta J.A. Lejarza-rekin.

2009-an Movilízate bukatu zen, Doble Click-en bihurtu zelako, eta "Egunon Internauta" hasi zen, goizeko programa bat teknologiakoberriak, eguraldia eta Bizkaiako trafikoa birpasatzen.

2010-eko apirilean "La Hora Bruja" hasi zen.

2010-eko urriaren 15-ean hamargarren demboraldia hasi zen programa berriekin, adibidez, Sarean Zehar, Codigo Q, ...

2011-ko urtarrillaren 2-an Game Over EuskaDigital-en emititzen asi zen.

Euskal Encounter 19-a bukatu ondoren, hamargarren denboraldia bukatu zen, eta gaur egun eduki berriak prestazen ari dira.

## Laguntzaileak 
* Rafa Martínez: Irratiaren zuzendaria eta sortzailea da. Gaur egun EnRedAndo, Egunon Internauta, Conecta2, bereziak eta La Hora Bruja aurkezten ditu.
* Mortanauta Garcia: EnRedAndo eta Sarean Zehar programetako laguntza atala eramaten du.
* Mikel Carmona
* Iñaki Lázaro
* Iñigo Sendino
* Aintzane
* Sersa

### Zeharkako laguntaileak 
EuskaDigitalek berak produzitzen ez dituen programen artean, giltza laguntzaileak hauek dira:

* "El Pirata", "El Lagarto", "Roger Vinilo", "La Muda" eta "El Mico", En Caso De Que El Mundo Se Desintegre programakoak
* Jaume Angulo, Territorimac programaren aurkezlea
* Arturo Vera, El mundo en nuestra antena-en aurkezlea
* José María Yagüe, Código Q aurkezten duena
* Click programaren taldea.
* Game Over programaren taldea.

### Ex-Laguntzaileak 
Aurretik parte hartu dute EuskaDigital-en, zuzen edo zeharkaki:

* Vanessa Blazquez, Conecta2 aurkezten 2010-2011 denboraldiaren hasieran.
* Mikel Sanz, Movilízate-tik
* Xabi Azumendi.
* Kafelog, Comunicando, SerBinario eta Byte podcast-eko taldeak
* Eva Arana, Conecta2 aurkezten 2005 eta 2006an.
* Sergio de Miguel.

## Frekuentziak 
* FM Bizkaia (100.4 Mhz)
* Laster (Gipuzkoa, Araba)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Trégourez

**Trégourez** (bretainieraz *Tregourez*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Hendaiako Bandera

**Hendaiako Bandera** edo **Hendaiako estropada** Lapurdiko Hendaia herrian antolatzen zen estropada baten izena da.

## Historia 
XIX. mendean bazeuden Bidasoako alde bietako traineruek jokatutako estropadak. 1881ko urriaren 19an estropada ospetsua izan zen, baina belaontziak bezalako bestelako onztiak izateak estropada oztopatu zuen. 1970ean berriro ekin zitzaion lehiaketari, baina berriro eten zen 1993ra arte. Irteera puntuak Hendaiako Itsas Elkartearen aurrean zeuden.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Ontza (argipena)

**Ontza** izan daiteke:
* Ontza, masa unitatea, libraren azpimultiploa.
* Fluido-ontza, bolumen unitate anglosaxoia.
* Ontza, luzera unitatea.
* Ontza, antzinako dirua.
Lan Ekintza Bilbao

thumb|Lan Ekintzaren logotipoa.
thumb|Lan Ekintzaren bulego nagusiak.
thumb|Bilbo Zaharran dagoen Lan Ekintzaren bulego eta enpresa-zentroa
Lan Ekintza Bilbao Bilboko Udalak 1989an herritarrak lan-merkatuan errazago eta udalerriko merkataritza eta enpresa-jarduerari laguntzeko tresna gisa sortutako Garapen Lokaleko Agentzia da. Udalaren sozietate publikoa da, hortaz. Bere helburuak hauek dira:
* Enplegua lortzeko eta enpleguari eusteko aukeren hobekuntza,
* Aukera ekonomiko berriak aurkitzea,
* Hiriko merkataritzaren, enpresen eta auzoen sustapena,
* Ekintzailetza eta berrikuntza bultzatzea, eta antolaketa-eredu berria ezartzea.

## Inpaktu-adierazleak 
### Enplegua 
Guztira 2000-2009
Arreta jaso duten pertsonak: 38.728 pertsona
Pertsona txertatuak: 16.225 pertsona
Pertsona kontratatuak : 2.807 pertsona
Formakuntzako/Lanbide Prestakuntzako Programetako parte-hartzaileak : 10.741 pertsona 
### Ekintzailetza 
Guztira 2000-2009
Arreta jaso duten pertsonak : 12.335 pertsona
Lagundutako enpresak: 923 pertsona
Zuzenean sortutako enplegua: 1.712 pertsona
Egindako inbertsioa: 37.860.830 €
### Merkataritza 
Guztira 2009
Enpresei buruzko informazioa lortzeko kontsultak: 97
Diagnostiko indibidualizatuak: 53
Saltokian emandako aholkularitza: 57
Diru-laguntzak: 76.500 €
Prestakuntza-ekintzak: 130 comercios
Bilbao Dendak erakundeari eta Merkatarien Elkarteei emandako laguntza: 357.000 €
## Bilboko Behatoki Sozioekonomikoa 
Lan Ekintzak Bilboko Behatoki Sozioekonomikoa zuzentzen du. Udalaren eta bere ingurunearen eskualde- eta enpresa-garapenerako gakoak eta estrategikoak diren tokiko premiak antzemateko tresna gisa jokatzen du. Dagoen informazio sozioekonomiko guztiaren analisia, azterketa, bilketa eta hedapena egiten du, aldagai garrantzitsuenen bilakaera kontuan hartuta. Etorkizuneko ikuspegi prospektiboa eskaintzen du, erabakiak hartzeko eta arrakasta-berme handiagoekin esku hartzeko aukera ematen duena.
### Ikerketak eta argitalpenak 
Sektore ekonomikoen azterketa prospektiboa eta Bilboko lan-merkatuan doitzea.
Bilboko udalerriko lehiakortasun-txostena.
Urtekari Sozioekonomikoa.
Enplegu-joeren txostena.
Ekintzaz Buletina.
Ekintzaz Merkataritza.
Bilborako proiektu estrategikoen datu-basea.
Bilboko herritarrek enpleguari eta ekintzailetzari buruz dituzten premia eta igurikimenen azterketa.
Bilboren enpresa-erradiografia.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tréguennec

**Tréguennec** (bretainieraz *Tregeneg*) Bretainiako Finistère departamenduko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Bariantza txikieneko zenbatesle alboragabe

Inferentzia estatistikoan, **bariantza txikieneko zenbatesle alboragabea** (nazioartean, **UMVUE** edo **MVUE**, **Uniform Minimum Variance Unbiased Estimator** izenez ere ezaguna) parametro baterako zenbatesle alboragabe guztietan bariantza txikiena (zehaztasun handiena) duena da, parametroaren balio guztietarako. Parametro baterako zenbatesle efizienterik badago, bat dator bariantza txikieneko zenbatesle alboragabearekin; baliteke, ordea, bariantza txikieneko zenbatesle alboragabe bat efizientea ez izatea, efizientea izateko Cramér-Rao mugak zenbatesle alboragabe guztietarako ezartzen duen bariantza minimoa bera izan behar baitu.

## Kanpo estekak
Kaxerna gaztetxea

**Kaxerna gaztetxea**, Berako (Nafarroa Garaia) gaztetxea da. 2006an udalak herriko gazteei emandako eraikina da. Eraikinaren egoera eta dimentsioak zirela eta, oraindik ez dago guztiz bukatua, horregatik herriko gazteak astero-astero auzolanean ibiltzen dira eraikina moldatzen.

## Historia 
Francoren garaian, falangistek Berako udalari eraikin honen jabetza kendu, eta emakumeentzako "Albergue Nacional" bihurtu zuen. Gerora, Espainiako Kultura sailak hartu zuen jabetza, eta udako opor merkeetako aterpetxe bihurtu zuen. Baina gaur egun, berriz ere, Kaxerna herriarena da, herri honen etorkizuna eraikiko duten gazteena.

## Kanpo estekak