open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patricia McKillop

**Patricia Jean McKillop**, jaiotzaz **Fraser**, eta orain **Buckle**, **Pat McKillop** bezala ezagutzen dena (Bulawayo, Zimbabwe, 1956ko uztailaren 15ean), Zimbabweko belar-hockeyko jokalari ohia da, 1980ko Moskuko Joko Olinpikoetan urrezko domina irabazi zuen talde nazionaleko kidea.

Afganistanen inbasio sobietarraren aurkako protestan Estatu Batuak buru zituen boikota zela eta, sobietar taldea bakarrik geratu zen. Sobietarrek eta nazioarteko agintari olinpikoek txapelketarako kalifikatu ez ziren herrialdeak gonbidatu zituzten. Eskaera berantiarra bidali zitzaien Afrikako gobernu ezberdinei, lehiaketa hasi baino astebete lehenago taldeak osatu zituzten.

Guztien harridurarako irabazi egin zuten. Polonia 4-0 garaitu zuten, Txekoslovakia zenarekin 2-2 berdindu zuten, 2-0 irabazi zioten Sobietar Batasun anfitrioiari, 1-1 berdindu zuten Indiarekin eta, azkenik, 4-1 garaitu zuten Austria. 1980ko Jokoetan Zimbabwek lortu zuen domina bakarra irabazi zuten. McKillop izan zen, Sobietar Batasuneko Natella Krasnikovarekin batera, txapelketako goleatzaile nagusia sei golekin, ertzeko hiru penalti barne.

McKillop-ek Matabeleland ordezkatzen zuen saskibaloian. Bulawayo Athletic Club hockey-klubean jokatu zuen, eta hiru urtez jarraitu zuen Zimbabwe Under-21 emakumezkoen taldea entrenatzen, eta 1989an Kanadako Emakumeentzako Hockeyko Munduko Kopa Juniorrera eraman zituen. Golfean ere, Zimbabwe ordezkatu izan du .

## Bizitza pertsonala 
Patricia McKillop Collin Williams-ekin ezkondu zen, bere lehen ezkontzagatik dibortziatu ondoren. Collin Williams Zimbabweko lehen mailako kriket jokalaria zen, eta belar-hockeyko entrenatzailea. Hiru seme-alaba ditu, eta guztiek ordezkatu dute Zimbabwe nazioarteko kiroletan. Lehen ezkontzaren ondoren jaio zen Michael McKillop nagusiak Zimbabweko gizonezko hockeyko taldeko kapitaina izan zen, eta kriketeko lehen mailako bederatzi partidutan ere agertu zen Matabeleland ordezkatuz. Hurrengo semea, Sean Williams, nazioarteko hockeyean eta kriketean aritu izan da Zimbabwe ordezkatuz. Eta azkena, Matthew Williams da, Zimbabweko hockeyko talde nazionaleko kapitaina izan zen eta kriketeko lehen mailako jokalaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Birreta (laikoa)

**Birreta** kapela zurrun horizontala da, maiz borla batez hornitua, herrialde batzuetan magistratuek eta unibertsitateko komunitateko kide batzuek janzten dutena ekitaldi eta zeremonia ofizialetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frederik Rodenberg

**Frederik Rodenberg Madsen** (1998ko urtarrilaren 22a) Danimarkako errepideko eta pistako txirrindulari profesionala da,  gaur egun UCI ProTeam Uno-X Pro Cycling Team ibiltzen dena.  Gizonezkoen taldekako jazarpenean ibili zen 2016ko UCI Pista Txirrindularitzako Munduko Txapelketan brontzezko domina irabaziz.     Urte berean Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokion, zilarrezkoa taldekako jazarpen proban.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donavan Grondin

**Donavan Grondin** (2000ko irailaren 26a) frantziar txirrindulari bat da, gaur egun UCI ProTeam Arkéa–Samsic .  2020ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen Benjamin Thomas-ekin batera Madison proban eta 2021eko Munduko Txapelketan, Roubaix-en, urrea irabazi zuen scratch proban.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florian Grengbo

**Florian Grengbo** (2000ko abuztuaren 23a) Frantziako pistako txirrindularia da.

Sprinterra, 2016an Frantziako junior mailako taldekako esprinteko txapelduna izan zen,  2017an mantendu zuen titulua eta brontzezko bi domina lortu zituen banakako esprintean eta keirinetan txapelketa nazionaletan. 

2018ko UCI Junior Pistako Txirrindularitzako Munduko Txapelketan, Frantziarako taldekako esprinta irabazi zuen Vincent Yon eta Titouan Renvoiserekin batera.  2018ko Europako Junior Txapelketan, Frantziako talde garaile baten parte izan zen berriro; oraingoan Rayan Helal eta Melvin Landerneaurekin .  Keirin ere irabazi zuen,  eta esprintean bigarren geratu zen. 

2021eko ekainean, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan taldekako esprint probarako izendatu zuten Helal eta Sébastien Vigierrekin batera.  Bertan brontzezko domina lortu zuten.

2021eko Munduko Txapelketan, Roubaix-en, zilarrezko domina lortu zuen taldekako esprintean ere.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rayan Helal

**Rayan Helal** (1999ko urtarrilaren 21a ) frantziar txirrindulari bat da.  Gizonezkoen esprint proban ibili zen 2018ko UCI Pista Txirrindularitzako Munduko Txapelketan. 

2021eko ekainean, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan taldekako esprint probarako izendatu zuten Florian Grengbo eta Sébastien Vigierrekin batera.  Bertan brontzezko domina lortu zuten.

2021eko Munduko Txapelketan, Roubaix-en, zilarrezko domina lortu zuen taldekako sprintean ere, urte bereko Europako txapelketan bezala.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fratria

**Fratriak** (grezieraz: **φρατρία**, anaitasuna; hau da, «anaia» *φρατήρ* hitzetik eratorria) Antzinako Greziako gizatalde mota bat izan ziren. Antropologikoki, tribu edo herri bateko bi klan edo gehiago elkartzean datza.

## Fratriak Antzinako Grezian 
Grezia preklasikoan, tribu (filé) bakoitza fratria banatan banatuta zegoen. Fratria horien izaera, historialari baten hitzetan, "Gizarte-erakundeen [greziarren] arteko arazorik ilunena da."  Gutxi dakigu Greziako gizarte-bizitzan izan zuten paperaz, baina Aro Ilunetik K. a. II. mendera arte existitu ziren. Antzinako Greziako joniar munduan, aro arkaikoan zehar, tribu bakoitza (phylè) fratria banatan banatuta dago.

Homerok behin baino gehiagotan aipatzen ditu, bere garaiko gizarte-giroa deskribatzen dutela diruditen pasarteetan. Atenasen, fratria batean inskribatzea hiritarren oinarrizko baldintza izan dela dirudi, Atenaseko Klistenesen 508ko erreformen aurretik. C. Aro Ilunean izan zuten goreneko garaitik, Greziako gizarte-bizitzaren funtsezko indarra izan zirela diruditenean, fratriak pixkanaka murriztu egin ziren garai klasiko osoan zehar, beste talde batzuek (alderdi politikoek, esaterako) beren kontura eraginak irabazi zituztenean. Aro klasikoan, fratriak atenastar estatuaren lurralde-banaketa formaletara aldatu ziren.

Magistratu propioak dituen unitate autonomo hori, fratriarka buru duena, Greziako erlijiotasunaren eta soziabilitatearen esparrua da, banketeak eta jaiak antolatzeari esker, hala nola Apaturietakoa. Era berean, gizalegezko kultu batzuk prestatzeko eta horietan parte hartzeko esparru gisa balio dute.

Fratriak pertsonen edo familien elkarte informalak ziren, aldarrikatutako arbaso komunean oinarritzen zirenak, nahiz eta haien artean ez egon nahitaez odol-loturarik, genoak ez bezala.

Fratriek *gene* izeneko familia-talde txikiak zituzten; hauek fratriak baino beranduago agertu bide ziren, eta badirudi fratrietako kide guztiak ez zirela geno batenak; talde txikiago hauetan onarpena eliteetara mugatuta egon zitekeen. Maila txikiago batean, antzinako greziar gizarte zaharren oinarrizko ahaidetasun-taldea oikos (etxea) zen.

## Fratria termino antropologiko moduan 
Testu antropologiko askotan, bereziki antzinakoenetan, fratria terminoa erabiltzen da klanaren (leinuen elkartzea) eta herriaren arteko erdibideko banaketa batean klan batzuen elkarketa sozialki onartua izendatzeko. Mota horretako taldeak Ameriketako hainbat herri indigenatan daude dokumentatuta, hala nola tlingit, navajo eta lenape herrietan, eta taldeko kideen artean betebehar eta eskubide jakin batzuk zekartzaten, ezkontza-eskubide edo -murrizketak barne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aubree Munro

**Aubree Munro Watson** (Brea, Kalifornia, AEB, 1993ko urriaren 4a)  unibertsitateko sofbol jokalari estatubatuarra da. Unibertsitateko softbolean jokatu zuen Florida Gators taldean, non NCAAko bi txapelketa irabazi zituen, eta, USSSA Pride-rekin,  profesionalki jokatu zuen National Pro Fastpitch-en (NPF). Gaur egun, Estatu Batuetako emakumezkoen sofbol selekzio nazionaleko kide da, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Estatu Batuetako taldea ordezkatu, eta zilarrezko domina irabazi zuen.

## Unibertsitateko ibilbidea 
Munrok NCAA Txapelketak irabazi zituen Florida Gators-ekin 2014 eta 2015ean. 2015ean, bere junior-urtean, bederatzi Gator bihurtu zituen (gutxienez, 50 aukera) sasoi batean zelai-ehuneko perfektua erregistratzeko. Ez zuen akatsik egin plakaren atzean egondako 354 aukeretan. Bere azken bi denboraldietan, akats bakarra egin zuen 874 aukeretan; lau huts egin zituen 1.423 aukeretan, eta, programaren historian, bigarren postua berdindu zuen.

## Ibilbide profesionala 
Unibertsitate-ibilbidearen ostean, 2016 NPF Draft-en USSSA Pride-k 39. postuan aukeratu zuen Munro. 2016ko uztailaren 20an sinatu zuen taldearekin. USSSA Taldearekin denboraldi bat egin ondoren, Pride-k 2017ko denboraldia baino lehen kaleratu zuen.

## AEB taldea 
Munro Estatu Batuetako emakumezkoen sofbol selekzio nazionaleko kide da 2016az geroztik. 2016ko Softboleko Mundu Kopan, ,200 jo zituen (2-10eko) hiru RBIrekin, eta zilarra irabazi zuen. 2016ko Emakumezkoen Softboleko Mundu Txapelketan, ,400 (4-10eko) lortu zituen lasterketa batekin, eta urrea irabazi zuen. 2017ko Softboleko Mundu Kopan ,143 (1-7ko) jo zuen RBI batekin, eta zilarra irabazi zuen. 2018ko Emakumezkoen Softboleko Mundu Txapelketan, ,389 (7-18ko) jo zituen; hiru home run, zortzi RBI eta zazpi lasterketa lortu, eta urrea irabazi zuen. 2019ko Panamerikar Jokoetan, ,143 jo zituen (2-14ko) home run batekin; hiru RBI eta run bat lortu, eta urrea irabazi zuen. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Estatu Batuak ordezkatu zituen, eta zilarrezko domina irabazi zuen. Japoniako taldeak, urrezko domina jokoan, AEB taldea garaitu zuen 2021eko uztailaren 27an, eta Munro zurian gelditu zen.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan AEBrentzako zilarrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Japoniak (urrezkoa) eta Kanadak (brontzezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten AEBko taldea: Ali Aguilar, Monica Abbott, Valerie Arioto, Ally Carda, Amanda Chidester, Rachel Garcia, Haylie McCleney, Michelle Moultrie, Dejah Mulipola, Aubree Munro, Bubba Nickles, Cat Osterman, Janie Takeda, Delaney Spaulding eta Kelsey Stewart-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Pink Panther Show

**The Pink Panther Show** (euskaraz *Pantera Arrosaren Ikuskizuna*), AEBetako marrazki bizidun telesail bat da. David H. DePatie eta Friz Frelengek ekoitzi zuten eta 1969-1978 artean aireratua izan zen, 1969-1978 artean NBC katean eta 1979-1980 artean ABC katean. Soinu banda Henry Mancini (doinu nagusi eta ezagunena), Doug Goodwin, Walter Greene, Steve DePatie eta William Lava musikagileek konposatu zuten.

Marrazki bizidun hauek *The Pink Panther* (1963) filmaren arrakasta itzelaren ondorioz sortuak izan ziren.

thumb|300px|center|Marrazki bizidunen amaieran atalero agertzen den Panteramobila.

## Pertsonaiak 
* Pantera Arrosa
* Inspektorea: Frantziar Sûretéko inspektorea
* Deux Deux sarjentua
* Pantera Arrosa andrea: Pantera Arrosaren ama
* Pinky: Pantera Arrosaren seme nagusia
* Panky: Pantera Arrosaren seme gazteena

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bi Espainiak

[thumb|400x400px|[Francisco Goya|Francisco de Goyaren *Duelua astamakilekin* pintura beltza Espainiako gerra zibilen metaforatzat har daiteke.]]

**Bi Espainiak** () Antonio Machado poeta espainiarraren poema labur baten esaldia da. Beranduago Espainiako Gerra Zibilera eraman zuen ezker-eskuin zatiketa politikoaz ari delarik, esaldia izenbururik gabeko poema labur batean agertu zen, bere *Proverbios y Cantares*eko LIII. zenbakian.

Antonio Machado da zatiketa horren adibide bat. Enrique Lister jeneral komunista ohoratzeko poema bat idatzi zuen bitartean, haren anaia Manuel Machadok beste poema bat eskaini zion Francisco Franco Generalisimo matxinatuaren sableari.

Zatitutako Espainia baten ideia, erdi bakoitza bestearen antagonista, Mariano José de Larra XIX. mendeko satiristaraino hedatu daiteke, gutxienez, eta hark, "*1836ko Arima guztien eguna*" artikuluan, "Hemen datza Espainia erdia. Beste erdiak hil zuen." idatzi zuen. Geroago, Miguel de Unamuno filosofoak, Machadoren garaikideak, Jacob eta Esauren historia biblikoaren bidez garatu zuen ideia, amaren sabelean menderatzeko borrokatuz, hala nola *Rebeca* artikuluan (1914), zeinak Machadoren olerkiari aurre hartzen zion. Baina historialariek are atzerago kokatu dute ideia, XVII. eta XVIII. mendeetara arte, eta izaera espainiarraren eraketaren parte dela proposatu dute.

Charles J. Esdaile historialariak honela deskribatzen ditu Machadoren "bi Espainiak": "klerikala, absolutista eta atzerakoia, eta bestea sekularra, konstituzionala eta aurrerakoia". Hala ere, lehen Espainiaren irudi hori "sinpleegitzat" jotzen du, XVIII. mendeko monarka borbonikoen absolutismo ilustratua biltzen baitu, atzerakako politikarekin. Gainera, dio biztanleria —herri arruntaren masa, "bere kabuz hautemandako agenda baten atzetik dabilena"— ez zela leiala izan epe luzera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jakob eta Esau

[thumb|250x250px|[Hendrik Terbrugghen|Hendrick ter Brugghen, *Esau, bere maiorazkoa Jacoben saltzen*, c. 1627.]]
[eskuinera|thumb|239x239px|[Peter Paul Rubens, *Jakob eta Esauren adiskidetzea*, 1624.]]
**Jakob eta Esau** arte kristauan oso adierazgarria den atal bibliko multzo baten izen historiografikoa da.

Esau eta Jakob anaia bikiak ziren, Isaaken semeak. Lehen Esau jaio bazen ere, maiorazkoa galdu zuen anaiari saldu baitzion dilista-plater baten truke. Akordio hori beteko zela bermatzeko, Jakobek, Rebekaren laguntzarekin (bien ama), aitaren bedeinkapena lortu zuen engainu baten bidez (itsu zegoen, eta ukitu baino ezin izan zuen egin). Gertatutakoaz konturatzean, ez zuen zuzendu, baizik eta Esauri izaera apalagoko bedeinkapena ematea erabaki zuen. Ondoren, bi anaien arteko liskarrera iritsi zen, eta azkenean ados jarri zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kurutzeaga (argipena)

**Kurutzeaga** izena eta antzeko aldaerak (Kurtziaga, Kurtzeaga, eta beste zenbait) ohikoak dira Euskal Herrian, eta Wikipedia honetan zenbait artikulutan agertzen dira.

* **Kurutzeaga** mendia, Aralar mendilerroan.
* **Kurutziaga** edo **Kurutziagako gurutzea**, Durangoko gurutze monumental bat.
* **Kurutziaga**, Durangoko ikastola.
* **Kurutziagagana** edo **Kurtze**, Bizkaiko mendia.
* **Kurutzaga** edo **Pico de la Cruz**, Bizkaiko mendia
* **Kurtzegan** edo **Kurutzegan**, Bizkaiko mendia.
* **Kurtziaga**, **Kurtxiaga** edo **Kurtxia**, Ispasterko auzoa.
* **Kurtzia** (leizea), Bizkaiko leizea.
Mercedes Margalot

**María Mercedes "Mechi" Margalot** (Buenos Aires, Argentina, 1975eko ekainaren 28an) belar-hockey jokalari ohi Argentinarra da. Zilarrezko domina irabazi zuen 2000ko Udako Olinpiadetan, Sidneyn, belar-hockeyko talde nazionalarekin.

2000ko hamarkadako Las Leonas-eko (Argentinako emakumezkoen selekzioa) jokalari enblematikoetako bat izan zen. Maila gorenera iritsi ziren, eta horrela Argentinan emakumezkoen belar hockeyaren hedapena bultzatu zuen.

Brontzezko domina irabazi zuen lau urte beranduago, Atenaseko Olinpiar jokoetan, eta baita Beijingeko 2008ko Udako Olinpiadetan ere. Txapelduna izan zen 2002ko Munduko Kopan. Champions Trophy bi aldiz irabazi zuen (2001, 2008). Urrezko hiru domina lortu zituen Joko Panamerikarretan (1999, 2003, 2007).

2000. urtean, Urrezko Olinpiar Saria irabazi zuen, urteko kirolari argentinar onenaren saria, Argentinako gainerako selekzioko taldekideekin batera. Bere jatorrizko kluba Saint Catherine's da.

Margalotek Herbehereetan ibili zen hockeyean, lehenbizi Eindhoveneko Oranje Zwart taldean eta gero Push of Bredan.

Gaur egun, SportsCenter-en ESPNko gidarietako bat da. Gainera, futboleko kontalaria da

## Kanpo estekak 
* Mechi Margalot at Olympics at Sports-Reference.com (archived)
Sébastien Vigier

**Sébastien Vigier** (1997ko apirilaren 18a) Frantziako pistako txirrindularia da, esprint probatan parte hartzen duena. 2016ko UEC Europako Pista Txapelketan parte hartu zuen taldekako esprint proban . 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esprintean eta taldekako esprintetan parte hartu zuen, azken honetan brontzea irabaziz, Florian Grengbo eta Rayan Helal-ekin batera.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aixeder errota

**Aixeder errota** Ispasterko Soloaran auzoan dagoen eraikina da.

## Kokapena 
Mendixka baten tontorrean kokatua dago, Etxaburu izeneko parajean, San Martin ermitatik metro gutxira.

## Historia 
thumb|Errotariaren etxe izandakoa, eta isilpeko txakolindegia XVIII mendean.
Horrelako beste errota batzuk ere badaude Bizkaian zehar, lehorte garai berberean eraikitakoak eta hura bukatzearekin batera bertan behera gelditutakoak. Epealdi labur honetakoak dira Getxoko Aixerrota, Artxandakoa edo eta Azpazar Abadiñon.

1723an izan zen lehorte larri hori, eta eskualdeko errota guztiak ezin funtzionaturik gelditu ziren. 1728an, hiru urte lehenago Artxandan eraikitako haize-errotaren ereduari jarraituz, horrelako bat egitea deliberatu zuten. Badirudi Pedro Bernardo Villarreal de Berriz ingeniariaren ekimenez eraiki zela, eta Jose Gizaburuaga abokatuak hartu zuen hura eraikitzeko eta ustiatzeko ardura.

Herritarrek, errota erabilera publikorako izango zelakoan, lursail egokiena opatu zioten, baita lanetarako ezinbestekoak ziren egurra eta harriak ere. Gizaburuagak beharginak kontratatu eta eraikuntza 1729an burutu zuen. Monopolio baldintza hobezinak ziurtatuta, hura ustiatzeari ekin zion. Errotarekin batera errotariarentzako etxea ere eraiki zuten. Negozioak, baina, ez zuen abokatuak nahi zuen beste etekin eman eta galerak ekiditeko beste diru iturriak bilatu zituen, hala nola errotariaren etxean isilpeko txakolindegia ezartzea, herriko taberna bakarra zena eta 1731ean Ispasterko udalaren salaketa jaso zuena, bertan eten barik izaten ziren iskanbilengatik.), barruko makineria saldu eta barnealdean etxebizitza bat eraiki zen, gaur egunera arte dirauena eta 1990ean Bizkaiko Foru Aldundiaren laguntzarekin berritu zena.

## Ezaugarriak 
Itsas aldetik zetozen haizeak aprobetxatzeko moduan egin zen. Hamar metroko altuera daukan kono moztu handia da, oinarrian 10 metroko diametroa dauka, 1,4 metro lodierako hormak eta gailurrean zortzi metro, teilaz estalitako kono itxurako teilatua du. Beheko solairuak eta hiru pisuk osatzen dute; beheko solairuan garauak eta irina gordetzen ziren eta artoa eta garia ehotzen ziren.

## Erreferentziak  
## Kanpo estekak
Elle Logan

**Eleanor Logan** (Portland, Maine, 1987ko abenduaren 27) arraunlari estatubatuarra da. AEBko lehen arraunlaria da segidako hiru olinpiar jokoetan urrea irabazi duena. Horrez gain,  hiru aldiz munduko txapelduna izan da. 

Stanfordeko Unibertsitateko ikasle gisa lortu zuen bere lehen Olinpiar domina 2008ko Udako Olinpiar jokoetan, Beijingen. Hurrengo urtean, Stanford-en, 10 Pac-eko Txapelketa eta Stanfordeko lehen NCAA Txapelketa irabazi zituen. Uda hartan, zilarrezko domina irabazi zuen, emakumezko lauko taldean, 2009ko Munduko Txapelketetan, Poznanen (Polonia). 2010 eta 2011eko Munduko Txapelketetan urrea lortu zuen, emakumezko zortziko taldean, lehena, Zelanda Berrian, bigarrena berriz, Bled-en (Eslovenia). Gainera, 2011ean Stanfordetik graduatu zen eta lanaldi osoko entrenamenduekin hasi zen AEBko taldean. 2012an, Espainiako Selekzio Estropada irabazi zuen Erin Cafarorekin elkarlanean, eta AEBeren ordezkari gisa aritu zen ondorengo bi kopa mundialetan, bakoitzean zilarra irabaziz, eta oro har, sailkapen nagusiko lehen postua lortuz 2012ko Samsung  Arraun Koparako. Horrez gain, biak batera beste sei taldekiderekin batera urrea irabazi zuten Londresen 2012ko Udako Olinpiar jokoetan , emakumezko zortziko talde estatubatuarrean.

2013an, sculling modalitatera aldatu zen, eta USRowing National Selection Regatta irabazi zuen, ondorioz, AEB ordezkatzeko eskubidea irabaziz Chungjuko Munduko Txapelketan, Korean. Bertan, bostgarren amaitu zuen. 2014. urtean, berriro emakumezko zortziko taldera itzuli zen eta urrezko beste domina bat lortu zuen Amsterdameko Munduko Txapelketan. 2015. urtean, Felice Muellerekin batera lanean brontzezko domina bat irabazi zuten Aiguebelleko (Frantzia) Munduko Arraun Txapelketan.

2016. urtean Pac-12 Rower of the Century deitu zioten. Bere hirugarren urrezko domina irabazi zuen Rio de Janeiroko Udako Olinpiar jokoetan (2016), emakumezko zortziko taldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernard Marshall Gordon

**Bernard Marshall Gordon** (1927) ingeniari, asmatzaile, enpresaburu eta filantropo estatubatuarra da. "Abiadura handiko analogiko-digital bihurketaren aitatzat hartzen da". 

1953an, EPSCO, Inc. sortu zuen beste batzuen elkarrekin 

1967an, Analogic Corporation sortu zuen, eta behin baino gehiagotan izan da Zuzendaritza Batzordeko presidente, presidente, presidente exekutiboa eta zuzendari nagusi gisa. 2009an enpresaren Administrazio Kontseilutik erretiratu zen. 

## Sariak eta ohoreak 
* 1971 - Ingalaterra Berriko Ingeniaritza Elkarteen Ingeniaritza Bizidunen Saria. 
* 1972 - Ingeniari Elektriko eta Elektronikoen Institutuko kide hautatu zuten 
* 1991 - Ingeniaritza Akademia Nazionaleko hautatua. 
* 1992 - Ingeniaritza eta Teknologiako Berrikuntzarako Benjamin Franklin Saria jaso zuen Franklin Institutuaren eskutik. 

## Argitalpenak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patricia Billings

**Patricia Billings** (Clinton, 1926) estatubatuar eskultore, asmatzaile eta enpresaburua da . *Geobond*-en asmatzailea da, amiantoaren munduko lehen ordezko erabilgarria.  

## Biografia 
Nekazari gurasoen alaba, saltzaile batekin ezkondu zen eta laborategi klinikoko teknikari gisa lanean hasi zen onddoen eta bakterioen gaixotasunak aztertzen Kansas City Junior Collegen. 1947an utzi zuen lan hori dibortziatu zenean. 

1956an arte ikasketak hasi zituen Amarillo Collegen.   Igeltsuzko eskulturak egitea gustatzen zitzaion. 1964an Kansas Cityn denda bat ireki zuen eta bertan bere eskultura asko saldu zituen. Lantzen ari zen materialaren hauskortasunaz jabetuta, ikertzea erabaki zuen substantzia erresistenteagoa lortzeko, nahiz eta igeltsuaren propietateak mantendu. Handik denbora batera moldagarria den substantzia bat asmatu zuen, ez-toxikoa, ia suntsigaitza eta erregaitza. Substantzia, eskultura moduan, bere lagun zientzialari bati bidali zion proba zezan.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Deuterokloroformo

**Deuterokloroformoa** edo **kloroformo deuteratua** (CDCl3) kloroformoaren (CHCl3) aldaera bat da, zeinetan hidrogeno-atomoa deuterio isotopoak ordezkatu duen. Erresonantzia Magnetiko Nuklearrean laginen disolbatzailetzat usatzen da.

Deuterokloroformoa beste disolbatzaile deuteratuak baino errazago eta merkeago produzitzen da. Halaber, kimikoki ez da oso erreaktiboa. Nekez trukatzen du deuterioa solutuarekin eta bere irakite-puntu baxuak erraztu egiten du lagina berreskuratzea.

Ikuspegi biologikotik kloroformoak baino toxikotasun txikiagoa du gibelean C-D lotura C-H lotura baino sendoagoa baita eta nekezagoa egiten du *triklorometil erradikala* (•CCl3) sortzea.

## Erabilera 
Protoi EMNn erabiltzen den deuterokloformoak % 99 baino proportzio handiagoan ordeztu du deuterioak hidrogenoa, hots, protoia. Horrela ebitatzen da protoiaren seinaleak laginaren hidrogeno-atomoen seinaleak maskaratzea. Deuterokloroformo komertzialak beti izaten du deuteratu gabeko kloroformo arrastoren bat, % 0,2 ingurukoa, zienak singlete txiki bat ematen duen 7,26 ppm-tan lerrakuntza kimikoaren barne-erreferentzia gisa baliatzen dena. Singleteari hondar-disolbatzailearen tontorra esan ohi zaio.

Karbono-13 EMNn deuterokloroformoaren karbono-atomo bakarrak hirukote bat eratzen du 77,16 ppm-ko lerrakuntza kimikoan non hiru tontorrak tamaina bertsukoak diren.

Deuterokloroformoak oxigenoarekin erreakzionatzen du fosgenoa eta hidrogeno kloruroa emanez. Horrek azidotasuna demaio disolbatzaileari eta ezin da usatu lagina azidotasunarekiko sentikorra bada.  Hortaz prozesua oztopatzeko flasko ilunetan gordetzen da eta, maiz, kobrezko edo zilarrezko txirbilak egonkortzaile gisa baliatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patricia Moreno

thumb
**Patricia Moreno Sánchez** (Madril, Espainia, 1988ko urtarrilaren 7an ) Espainiako gimnasta artistikoa da. Patricia 1995ean hasi zen gimnasia egiten eta Simona Amânar errumaniarra miresten zuen. Bere trebetasun nagusia lur ariketa zen.

## Karrera 
### Junior karrera 
2002an, Morenok 2002ko Junior Europako Txapelketan parte hartu zuen. 14. postuan sailkatu zen all-around ariketan eta 4. postua lortu zuen finalean.

thumb

### Heldu karrera 
Moreno senior gimansta bihurtu zen 2003an. Moreno 2003ko Munduko Txapelketan parte hartu zuen Anaheim -en (Kalifornia). Hemen bera eta Espainiako selekzioa 5. sailkatu ziren taldekako finalean, beraz, talde osoa sailkatu zuten 2004ko Olinpiar Jokoetara . Banaka, 22. postuan sailkatu zen "all around" lehiaketan. 2004an, Moreno 2004ko olinpiar taldean izendatu zuten eta taldeak 5. postua lortu zuen. Morenok Espainiako emakumezkoen gimnasia artistikoan historiako lehen domina olinpikoa irabazi zuen Atenasen, eta hirugarren izan zen lurreko frogan, 9.487 punturekin.  Olinpiar Jokoetan, Morenok 3 eta 1/2ko birak aurkeztu zituen lurrean, orain bere izena daraman mugimendua. Morenok bira laukoitza ere entrenatu du noizbait, baina ez zuen erabili nazioarteko txapelketetan.

2004ko Joko Olinpikoen ondoren, Morenok lehiatzen jarraitu zuen. Moreno 2005eko Kopa Amerikarrean lehiatu zuen. Hemen urrezko domina irabazi zuen lurreko ariketan, eta oreka-sortan 7º klasifikatu zen. Morenok 2005eko denboraldiko gehiengoa galdu zuen, 2005eko Debrecengo Europako Txapelketan (Hungaria) jasandako lesioaren ondorioz, baina 2006an lehiatzen jarraitu zuen. Morenok bere forma olinpikoa berreskuratzeko borroka egin zuen lesioaren ondoren. Bera 2006ko Europako Txapelketan agertu zen Volosen, Grezian. Hemen, Morenok eta Espainiako taldeak laugarren jarri zuten; Morenok lurrean bakarrik lehiatu zen. 2006ko Munduko Txapelketan, Aarhusen (Danimarka). Hemen taldeak zortzigarrena geratu zuen. Lurzoruaren ekitaldiaren amaierarako erreserba zen. Amsterdamen jokatu zuen Morenok 2007ko Europako Txapelketan. Han, pisu eta guztiko ariketen amaieretarako gaitu zen, eta 15 eta 7 jarri zituen, hurrenez hurren. Espainiako taldearentzat hautatu zuten Moreno, 2007ko Munduko Txapelketan Stuttgarten (Alemania) lehiatzeko. Hala ere, kalifikazioen arteko oreka-izpian lesionatu zen, eta ezin izan zuen lehiarekin jarraitu. Morenoren azken nazioarteko lehiaketa Jesolo Trophy hiria izan zen, 2008, eta talde espainiarrak brontzezko domina lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Rodrigo

**María Rodrigo Bellido** (Madril, 1888ko martxoaren 20a &ndash; Puerto Rico, 1967ko abenduaren 8a) musikagilea, piano-jotzailea eta irakaslea  izan zen. Espainian opera bat estreinatu zuen lehen emakumea eta bere lanetik bizi izan zen lehen musikagilea izan zen.

## Biografia 
Letren ingurune landuan eta maitalean hazi zen. Aitarekin ikasi zuen musika. Mercedes Rodrigo ahizpa izan zen Espainiako psikologia-titulua lortu zuen lehen emakumea. María, Espainian bere lanetik bizi izan zen lehen konpositorea.

## Ibilbidea 
1897tik aurrera Madrilgo Kontserbatorioan pianoa, harmonia eta konposizioa ikasi zituen. Ikasketa arruntekin batera, piano-ikasketak egin zituen José Tragórekin, Madrilgo Kontserbatorioan. 1902an amaitu zuen, hamalau urterekin, Karrera Amaierako Sariarekin, eta neskato miresgarritzat jota.

Emakume eleanitza zen, alemana eta frantsesa ikasi zuena. Alemanian, Frantzian eta Belgikan (1912-1915) ikasi zuen, Ikasketak Zabaltzeko Batzordearen beka bati esker. Munichen Richard Strauss-ekin ikasi zuen eta bere kideen artean Wilhelm Furtwängler eta Carl Orff egon ziren.
ezkerrera|thumb|María Rodrigo bere *Serenata espainiarra* zuzentzen Círculo de Bellas Artes-en kontzertu batean (1909).
Espainiara itzulita, kontzertadore gisa lan egin zuen Madrilgo Teatro Realen. Europan zehar eman zituen kontzertuak Miguel Fletari pianoan lagunduta. Operak eta zarzuelak estreinatu zituen, eta hori berria zen garai hartan emakume batentzat. Madrilgo Kontserbatorioan irakasle izan zen 1933tik aurrera, Ahots- eta instrumentu-multzoko katedradun gisa.

María Lejárraga eta Pura Maortuarekin batera,  klase ertain eta langileko emakumearen kultura sustatzea helburu zuen Asociación Femenina de Educación Cívica/ Hezkuntzako Emakumeen Elkartea sortu zuen. Horrela, hitzaldi eta ikastaroez gain, hizkuntza, takigrafia, mozketa eta jantzigintza, musika eta deklamazio eskolak ematen ziren, Rodrigok emanak.

Gerra Zibila zela eta, erbestera joan zen ahizparekin batera. Cannesen eta Suitzan egon zen María Lejarragarekin. 1939. urtean Kolonbiara iritsi zen eta berrogeiko urteetan irakasle gisa aritu zen Bogotán. Kontzertista gisa lan egiteaz gain, musika egiten jarraitu zuen. Azkenik, 1950ean Puerto Ricon bizi izan zen ahizparekin, eta, musika egiten jarraitzeaz gain, eskolak eman zituen Río Piedras Unibertsitatean, Espainiako beste errepublikar batzuekin batera. Puerto Ricon hil zen, 1967ko abenduaren 8an.

## Lanak 
Bere lanean Alemaniako prestakuntza nabari da eta, bereziki, Wagnerren eragina. Genero guztiak landu zituen, bai ahots musika (operak, zarzuelak eta kantak), bai instrumentala (sinfonikoa, ganberakoa, pianorakoa). Espainian opera bat estreinatu zuen lehen emakumea izan zen.

## Aintzatespenak 
* 2016 Kontzertua Auditorio Nazionalean eta bere errepertorioaren grabazioa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakumeak musikan

## Kanpo estekak 
* María Rodrigo "Musika klasikoa eta emakumeak" saioan
* María Rodrigo "Mujer y guitarra española" filmean
* María Rodrigoren biografia
Emmanuel Mounier

**Emmanuel Mounier** (Grenoble, 1905eko apirilaren 1a - Châtenay-Malabry, 1950eko martxoaren 22a) frantziar filosofo, teologo, irakasle eta saiakeragilea izan zen.

Pertsonalismoaren mugimenduaren gidari eta inspiratzaile izan zen, eta *Esprit* aldizkaria sortu eta zuzendu zuen, mugimenduaren organoa izan zena. 1929an, Sorbonan zegoela, Charles Péguy idazlearen eragina jaso zuen, eta 1930eko hamarkadako ez-konformistentzako eragin bihurtu zen.

Lyonen eta Bruselako Lizeo Frantsesean irakasle izan zen.

## Lanak 
* *La pensée de Charles Péguy*, Plon, coll. "Roseau d'Or", 1931.
* *Révolution personnaliste et communautaire*, Paris, Éd. Montaigne, 1934.
* *De la propriété capitaliste à la propriété humaine*, Desclée de Brouwer, coll. "Questions disputées", 1936.
* *Manifeste au service du personnalisme*, Éd. Montaigne, 1936.
* *Pacifistes ou Bellicistes*, Paris, Éditions du Cerf, 1939.
* ''L'affrontement chrétien*, Neuchâtel, Éditions de la Baconnière, 1944.
* *Montalembert (Morceaux choisis)*, Fribourg, L.U.F., coll. "Le Cri de la France", 1945.
* *Liberté sous conditions*, Paris, Éditions du Seuil, 1946.
* *Traité du caractère*, Paris, Éditions du Seuil, 1946.
* *Introduction aux existentialismes*, Paris, Denoël, 1946.
* *Qu'est-ce que le personnalisme ?*, Paris, Éditions du Seuil, 1947.
* *L'éveil de l'Afrique noire*, Paris, Éditions du Seuil, 1948.
* *La Petite Peur du XXe siècle*, Paris, Éditions du Seuil, 1948.
* *Feu la Chrétienté*, Paris, Éditions du Seuil, 1950.
* *Les certitudes difficiles*, Paris, Éditions du Seuil, 1951.
* *Mounier et sa génération. Lettres, carnets et inédits*, Paris, Éditions du Seuil, 1956.
* *Personalism'', University of Notre Dame, 1986.

## Kanpo estekak
Joseph Duplessis

**Joseph-Siffred Duplessis** (Carpentras, 1725eko irailaren 22a - Versailles, 1802ko apirilaren 1a) frantziar margolaria izan zen.

Joseph Gabriel Imberten ikaslea izan zen eta 1844tik 1747ra Erroman lan egin zuen Pierre Subleyrasen tailerrean. 1752an Parisen kokatu zen eta erretratuetan espezializatu zen. Parisko Aretoan 1769an egin zuen erakusketak errekonozimendua ekarri zion. Horri esker gorteko pintore izendatu zuten. 1796an Versaillesko Museo sortu berriaren arduradun izendatu zuten.

## Iruditegia 

DuplessisAllegrain.jpg|Christophe Gabriel Allegrain, 1774
Musée Ingres-Bourdelle - Portrait de Louis XVI - Joseph-Siffred Duplessis - Joconde06070000102.jpg|Luis XVI.a Borboikoa, 1775
Joseph Siffred Duplessis - Christoph Willibald Gluck - Google Art Project.jpg|Christoph Willibald Gluck, 1775
Necker, Jacques - Duplessis.jpg|Jacques Necker, c. 1781
Duplessis - Louise Marie Adélaïde de Bourbon.jpg|Luisa Maria Adelaïda Borboikoa, 1780s
JMVien.jpg|Joseph-Marie Vien, 1784
Joseph Siffrein Duplessis - Benjamin Franklin - Google Art Project.jpg|Benjamin Franklin, ca. 1785
Duplessis's semi-topless portrait of the Princess of Lamballe dates from 18th Century France.png|Maria Teresa Luisa Savoiakoa
Usdollar100front.jpg

## Kanpo estekak
Emma Couceiro

**Emma Couceiro** (Cospeito, Lugo, Galizia, 1977) poeta da galizieraz idazten du

## Biografia 
Filología hispánica lizentziatu zen Coruñako Unibertsitatean, honako poemarioak ditu argitaratuak: *Humidosas* (*Espiral Maior V PoesíaSaria*, Espiral Maior, 1997), *As entrañas horas* (*X Premio Eusebio Lorenzo Baleirón*, Ediciós do Castro, 1998) eta *(Cito)* (Xerais, 2003). Poeta gisa honeko aldizkarietan kolaboratu zuen: A Xanela, Dorna, Xistral edo Zurgai eta talde-bolumenetan *Mulher a fazer vento*, *Palabras no ar ou Novas voces da poesía galega* eta *Recital*, besteak beste.

## Ezaugarri estistikoak 
Haren poetikaren ezaugarri da egunero aztertzen dela ni lirikoan. Askotan, *As entrañas horas* bikoizketa-teknikaren bidez artikulatzen da, sinboloak eta errepikapenak erabiltzen ditu (*Humidosas/hezeak*), eta sintaxi hautsia eta barne-girotzea erabiltzen du; horrek, askotan, etxeko lurraldera (meninoan markatua) eta haurtzarora eramaten gaitu. Galiziako kritikak "90eko hamarkadako belaunaldia" izenekoaren ahotsik interesgarrienetako bat dela dio.

## Lanak 
* *Humidosas*. Espiral Maior, 1997.
* *As entrañas horas*. Edicios do Castro, 1998.
* *Cito*. Xerais, 2003.

## Sariak 
* V. Espiral Maior Poesia Saria.
* Eusebio Lorenzo Baleirón X. Saria.

## Kanpo estekak 
* Emma Couceiro Galizian, emakume poetak (II)
* Biografia BVGn
* Emma Couceiro en Antología de Joven Poesía Galega
Bubba Nickles

**Madilyn "Bubba" Ida-Marie Nickles** (Merced, Kalifornia, AEB, 1998ko martxoaren 8a) domina irabazi duen olinpiar jokalaria eta eskuin softbol jokalari estatubatuarra da. Unibertsitateko softbolean jokatu zuen UCLA Bruins-en, eta, 2019an, txapelketa nazional bat irabazi zuen. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Estatu Batuak ordezkatu, eta zilarrezko domina irabazi zuen.

## Ibilbidea 
Nickles UCLA Bruins softbol taldearekin lehiatzen da, eta, bi aldiz, Bigarren Taldeko eta Lehen Taldeko All -Pac-12 Jokalari izendatu dute. Gainera, National Fastpitch Coaches Association First Team All-American aukeratu zuten junior gisa, non Bruins-ek 2019 NCAA Division I Txapelketa Nazionalera eramaten lagundu zuen.

## AEB taldea 
Nicklesek bi denboraldiz jokatu zuen AEBko taldearekin, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetarako zerrendan izendatu, eta zilarrezko domina irabazi zuen. Nicklesek, txapelketako bi agerralditan, arrakasta izan zuen; hala ere, ez zuen urrezko dominarako partida jokatu, zeinean Japoniako taldeak 2-0 irabazi zion AEB taldeari.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan AEBrentzako zilarrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Japoniak (urrezkoa) eta Kanadak (brontzezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten AEBko taldea: Ali Aguilar, Monica Abbott, Valerie Arioto, Ally Carda, Amanda Chidester, Rachel Garcia, Haylie McCleney, Michelle Moultrie, Dejah Mulipola, Aubree Munro, Bubba Nickles, Cat Osterman, Janie Takeda, Delaney Spaulding eta Kelsey Stewart-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Estatistika 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Carmen Adarraga

**Carmen Adarraga Elitzaran** (Hernani, Gipuzkoa, 1921eko uztailaren 5a - *ib.*, 2004ko irailaren 19a) gipuzkoar kirolaria izan zen, saskibaloian, eskubaloian eta belar hockeyan aritutakoa.

1942an Espainiako lehen emakumezko saskibaloi selekzioko kapitaina izan zen, Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean gauerdian Italiaren aurka jokatutako partidan. Hiru aldiz izan zen Espainiako txapeldun bere taldearekin, Donostiako Emakumezkoen sekzioarekin. Espainiako eskubaloi eta belar hockey selekzioetan ere jokatu zuen.

2016an, Gipuzkoako Foru Aldundiak Carmen Adarraga Saria sortu zuen, beren jarreragatik eta ibilbideagatik, kirolean nabarmentzen diren emakumeak saritzeko asmotan.

## Biografia 
Carmen Adarraga Elitzaran 1921eko uztailaren 5ean jaio zen hernaniarra izan zen. Aita Luis zen, *Adarraga* txokolatearen sortzailea, Juan de Urbieta Etorbidean, Ispizua kaleko izkinan, eta urteetan Lanbide Eskolaren parean egon zen. Carmen izan zen neba-arreben artean Hernanin bizi eta auzotarren artean eta jatetxeetan ospetsua zen gozogintzaren administrazioa eraman zuena. Hamabi neba-arrebako familiari “Adarraga kirolariak” deitzen zioten. Garai bat markatu zuten jarduera horretan, batzuk banakako kiroletan. Juan Bautista kasu, Londresko Olinpiar Jokoetan parte hartzera iritsi zen eta horregatik, Deportivo Hernani Klubaren armarria bost eraztun horiekin apaintzen da.

Carmen Adarraga Elitzaran gerraostean, frankismoaren hasieran aritu zen kirolean, oso garai zaila emakumeak etxetik kanpo nabarmentzeko.Urte askoan Irazusta zinemako txartel-saltzailea ere izan zen.

Gainera, Adarraga belar-hockeyko eta eskubaloiko jokalaria izan zen, eta horrexek erakusten du 1940ko hamarkadan oso zaila zela kirol-espiritua garatzea.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2020an,Hernaniko atletismo pista ondoko jolas-parkeak bere izena du. Herritarrei irekitako ekitaldi horretan, Udalaren eta Berdintasun Kontseiluaren ordezkariek eta Adarragako senideek parte hartu zuten.
* 2016an, Gipuzkoako Foru Aldundiak Carmen Adarraga Saria sortu zuen, beren jarreragatik eta ibilbideagatik kirolean nabarmentzen diren emakumeak saritzeko asmotan.
* Carmen Adarraga omenaldi sarietako bideoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Adarraga Saria

**Carmen Adarraga Saria** Gipuzkoako Foru Aldundiak ematen duen saria da. 2016an sortu zuen, beren jarreragatik, ibilbideagatik eta ibilbideagatik kirolean nabarmentzen diren emakumeak saritzeko asmotan.

## Saridunak
* 2016: Coro Fuentes
* 2017: Mari Aiestaran
* 2018: Erraketistak
* 2019: Nieves Alza
* 2020: Arantza del Puerto
* 2021: Carmen Díez Mintegi
* 2022: Azu Muguruza
* 2023: Garbiñe Etxeberria Aranburu
* 2024: Tatiana Garmendia Lopez

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ignacio Arganda-Carreras

**Ignacio Arganda-Carreras** (Madril, 1980) Euskal Herriko Unibertsitateko ikertzailea da. Informatika Fakultatean lan egiten du 2016tik, Konputazio Zientziak eta Adimen Artifiziala sailean, eta Ikerbasque-ko ikertzailea da.  Oihartzun garrantzitsua du bere lanak nazioartean, 60.000 aipamenetik gora jaso baititu beste argitalpen zientifikotan.

## Ikasketak eta doktorego-tesia 
2009an Informatika eta Telekomunikazioetako doktore-tesia aurkeztu zuen  Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Gizakiaren gorputzeko organo baten hainbat sekziotako irudiak aztertuta hiru dimentsiotako irudiak eraikitzeko metodologia bat sortu zuen eta titi-guruinaren garapenean aplikatu zuen.  (REGISTRATION AND 3D RECONSTRUCTION OF HISTOLOGICAL SECTIONS: APPLICATION TO MAMMARY GLAND DEVELOPMENT).

## Ikertzailea 
Doktoregoan ireki zuen lerroari jarraituz, bere ikerketa-interesak Biomedikuntzako irudien prozesamendua eta ikusmen artifiziala dira. Beti ere beste arlo hauen baruan: Ikasketa automatikoa, irudien prozesaketa digitala, neurozientzia.

Doktoratu ondoren bekaduna izan zen Versalles-en Modelatu eta Irudi Digitalen Laborategian, Pierre Bourgin institutuan, Frantzian. Eta Massachusettseko Teknologia Institutuko Zientzia Zerebral eta Kognitiboen Departamentuko doktoratu ondoko kidea izan zen Cambridgen. 

Beste hainbat ikergunerekin aritu izan da lankidetzan, besteak beste hauekin:

* Kalifornian Berkeley-n  Lawrence Berkeley National Laboratory laborategian Bioimaging Group taldearekin
* Pragako Txekiar Unibertsitate Teknikoan dagoen Centre for Machine Perception ikergunean. 
* Ikertzaile bisitaria izan zen Ikerketa Mediko Aplikatuaren Zentroan, Nafarroako Unibertsitatean, Iruñean.
* Suitzan Zuricheko Unibertsitateko Neuroinformatika Institutuan ikerketa-teknikari gisa aritu zen. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Donostiako Informatika Fakultatea

## Kanpo estekak 
* Webgune pertsonala
* «Ignacio Arganda-Carreras»&#x20;*scholar.google.com*
* UPV/EHUko Informatika Fakultatea
Delaney Spaulding

**Delaney Lyn Spaulding** (Upland, Kalifornia, AEB, 1995eko maiatzaren 9a) softbol jokalari estatubatuarra, eta domina irabazi zuen olinpiar jokalaria da, Unibertsitateko softbolean jokatu zuen UCLA Bruins-ekin Pac-12 Konferentzian, 2014tik 2017ra. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Estatu Batuak ordezkatu, eta zilarrezko domina irabazi zuen.

## Ibilbidea 
Spaulding Bigarren Taldeko eta hiru aldiz Lehen Taldeko All -Pac-12 Jokalari izendatu zuten. Gainera, bi aldiz aukeratu zuten National Fastpitch Coaches Association Bigarren Taldeko All-American gisa .

## Bizitza pertsonala 
Delaney-k, Ipar Carolinako unibertsitatean, softbolean jokatu zuen ahizpa bat ere badu, Danielle Spaulding.

## Nazioarteko ibilbidea 
Delaneyk AEB taldean jokatzen du 2016tik; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, parte hartu, eta zilarrezko domina irabazi zuen. Txapelketan zehar, biko eta lau ibilaldi grabatu zituen taldearentzat. Japoniaren aurkako partida 2-0 galduta, urrezko domina jokoan, Spaulding-ek ibilaldi bat egin zuen .
## Olinpiar Jokoak
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan AEBrentzako zilarrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Japoniak (urrezkoa) eta Kanadak (brontzezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten AEBko taldea: Ali Aguilar, Monica Abbott, Valerie Arioto, Ally Carda, Amanda Chidester, Rachel Garcia, Haylie McCleney, Michelle Moultrie, Dejah Mulipola, Aubree Munro, Bubba Nickles, Cat Osterman, Janie Takeda, Delaney Spaulding eta Kelsey Stewart-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Estatistika 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Koro Fuentes

**Maria Koro Fuentes López** (Iruñea, 1951eko maiatzaren 1a) gipuzkoar atleta ohia da.

## Biografia 
Espainiako lehen emakumea izan zen junior mailako Europako Txapelketa batera joan zena gutxieneko marka lortu ondoren, eta maila absolutuko Europako Txapelketara joan ziren hiru lehen emakumeetako bat da. Lasterketak utzi ondoren, Fuentesek erabaki zuen atletismoari lotuta eta pistetatik gertu jarraitzea, betiere gazteenei elitera iristen laguntze aldera. Fuentesek 17 aldiz gainditu zituen Espainiako hainbat errekor, maiz berak zituenak aurretik, eta, ondorioz, Gipuzkoako atletarik onena hautatu zuten 1969an eta 1970ean. Bere errekorrak 400 metro, 800 metro, 1.000 metro eta 1.500 metroko kategorietan izan ziren.

2016an, Gipuzkoako Foru Aldundiaren Carmen Adarraga Saria eskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isabel Expósito Morales

**Isabel Expósito Morales** (San Andres, Hierro, 1959ko apirilaren 13a) idazle kanariarra da. Hainbat sari jasotakoa bere ibilbidean zehar.

## Biografia 
Isabel Expósito Hierron jaio zen 1959an eta 1977an Venezuelara emigratu zuen, non bere lehen poemak, ipuinak eta artikuluak argitaratu zituen. Herrialde horretan irabazi zuen, 1980an, José Ramón del Valle Laveaux Poesia lehiaketaren 3. saria, Bolívar Estatuko Kultura Zuzendaritzak konbokatua, *No voy con los desprendimientos* izeneko poema bildumarekin.1992an Kanariar uharteetara itzuli zen, Tenerifen finkatuz, eta hainbat literatur sari jaso zituen.

1993 eta 1997 artean Literatura Sorkuntza Tailerretan parte hartu zuen Santa Cruz de Tenerifeko Kultura Etxean eta Círculo de Bellas Artes-en.

Irakurketa eta Narrazio Tailerrak zuzendu ditu San Cristóbal de La Lagunako Udaleko Tranbia Zentro Funtzional Anitzean eta Santa Cruz de Tenerifeko beste talde batzuetan.Tailer hauen ondorioz, haren zuzendaritzapean, hainbat ipuin liburu argitaratu dira: *Cada Jueves a la Siete*, *Las flores del Teide narran* eta *Ventanas de papel.* Herte Herreñas Emakumeen Elkartearen sortzailea izan zen. ACTE Kanariar Idazleen Elkarteko zuzendaritza batzordeko partaide da,non *Tigaiga Poesia Bilduma* zuzentzen duen. 

2020an *100 idazle kanariarren antologian* sartu zen, María del Carmen Reina Jiménez idazlearen obran.

## Sariak 
* José Ramón del Valle Laveaux Poesiako 3. Saria (1980)
*  Emeterio Gutiérrez Albelo Poesia Saria Accésita (1994)
* Lehen Saria Puerto de la Cruz Poesia Lehiaketan (1995)

## Lanak 
### Poesia 
* *No voy con los desprendimientos* (1981)
* *La labor de no estar* (1995)
* *Isla Absoluta* (2005)
* *Poemarium* (2011)
* *Cuaderno de viaje* (2018)
* *Londres No Mira al Mar (2019)*

### Narrazioa 
* *Algún letrero de pereza y batalla* (1981)
* *Cuentos de estas y otras orillas* (coatura) (kontakizunen antologia) (1995)
* *Así me lo contaron* (2011)

### Antologietan parte hartzeak 
* 36 Relatos de Verano (2011)
* Palabras al atardecer (2018)
* La Flor Herida (2018)
* Retos (2019)
* Avanzando Juntos (2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Isabel Expósito Moralesen argitalpenak (ISBNarekin).
* HERTE Narrazio Tailerreko osagaiak
Santurtziko Butano biltegiaren leherketa

**Santurtziko Butano biltegiaren leherketa** Bizkaiko herri horretan 1967ko urtarrilaren 17aren arratsan gertatu zen. Istripuak kalte handiak sortu zituen herrian, herritarren ihesaldia eta hildako bat: bihotzekoak jota udaltzainen burua hil zen. Leherketaz ikerketa seriorik ez zen egin. Albistea nazioartean zabaldu zen baina autoritate frankistak gertatutakoa makillatzen saiatu ziren. 

## Butano-leherketa 
1967ko urtarrilaren 17an, 20:45ean, arrazoi ezezagunak tarteko, sutea sortu zen. Nasaren aurrean butano likidotuz betetako hainbat gordailu zituen tren batek su hartu eta barruko ontziak lehertzen hasi ziren bata bestearen atzean; larriena CAMPSAko erregai-gordailuetara zabaltzeko arriskua handia zegoela. Bigarren leherketa, bortitzagoa, 22:30ak aldian izan zen. Arriskua ikaragarria zen eta ordurako inguruko etxeak hustuak ziren. 

Suhiltzaileen lanari esker, suak gordailuen kanpoko aldea bakarrik hartu zuen, barruko gai sukoiak ez zituen hartu. 

Bilboko suhiltzaileen lanari esker, sutearen eta eztanden ondorioz ez zen hildakorik gertatu. Geroago, Santanderreko eta Donostiako suhiltzaileak joan ziren laguntzera, sutea guztiz amatatzera. 

## Kalteak 
Istripuan hildako bakarra egon zen, Vicente Gajate, udaltzain buru santurtziarra, zein bihotzekoak jota hil zen. Dena dela, izua herrian zabaldu zen. Istripuak kalte handiak eragin zituen: 295 etxebizitza suntsitu zituen eta 20.000 pertsona inguru herritik ebakuatu zituzten. 778 pertsona zaurituak gertatu ziren, batez ere ihesaldian gertatutako istripu txikietan. Suhiltzaile bat erredura larriak izan zituen. 800 pertsona etxe gabe gelditu zen.

Inguruko herrietan ere ondorioak nabarmendu ziren. Algortako eta Areetako eraikin askoren kristalak puskatu ziren. Herria argindarrik gabe gelditu zen. Santurtziko 14 hektarea erabat suntsituta geratu ziren. 

## Istiluak 
Hurrengo egunean tailerrak eta lantegiak itxi egin ziren. Urtarrilaren 22an protesta egin zen. Herriak Butano biltegiak ixtea edo, gutxienez, urruntzea eskatzen zuen. Manifestazioa udaletxea aurrean amaitu zen. Udaltexetik, alkateak lasaitasuna eta legea betetzea eskatu zuen. Manifestarien erantzuna harriak botatzea izan zen eta, orduan, Guardia Zibila oldartu zen. Atxilotu asko izan ziren baina egun berean aske gelditu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ander Leon Nanclaresen erreportaia Argia aldizkarian, 2002ko apirilaren 3an.
* Istripuaren ondorioen irudiak Youtuben.