open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Burtsa indize

**Burtsa indizea** burtsa batean kotizatzen duten akzio eta beste tituluen prezioen bilakaera historiko orokorra zehazten duen zenbaki indize bat da. Adibidez, egunez egun indizearen bilakaera 8756-8892-9102-9202 izan bada, burtsa indizean barnehartzen diren tituluen prezioak igotzen ari direla esan nahi du. Indizearen balio jakin zehatz batek ez du esanahi argirik, eta egunez eguneko igoera-portzentajea da adierazgarria; horrela bi egunetan zehar indizearen itxierako edo amaierako balioa 8756 eta 8892 izan badira, baloreen prezioak oro har 8892/8756=1.026=%2.6 igo direla esan nahi du. Burtsako saioetan zehar ere, indizea igo edo jaitsi egiten da, une bakoitzean baloreengatik ordaintzen ari diren prezioaren eta kontratatutako titulu kopuruen arabera, inbertsoreei merkatuen gorabeherei buruz berehalako informazioa emateko. Burtsako indizeen bilakaeraren analisia interesgarria izaten da, gainera, titulu jakin baten bilakaera indizearen bilakaera orokorrarekin alderatu eta bilakaera orokorrari buruzko aurresanak egiteko, besteak beste.

Burtsa indize bat eratzeko ez dira titulu guztietako prezioak kontuan hartzen, haietako batzuk soilik baizik. Hartzen diren tituluak aukeratzeko irizpideak burtsa kapitalizazio (maiz, enpresa handienak biltzen dira burtsa indizeetan) eta sektore ekonomikoa izaten dira. Indizeak kalkulatzerakoan, normalean balorerik garrantzitsuenek izaten dute pisurik handiena indizearen bilakaeran. Hau da, balore batzuek besteek baino balio handiagoa daukate batez besteko estatistikoan.

## Historia 
Egungo estatubatuar burtsa indize antzinakoena Dow Jones Industrial Average da, soilik Dow Jones bezala ezagunagoa. Hau Charles Henry Dowk sortu zuen Wall Street Journalekin batera, XIX. mendearen amaieran AEBetako aktibitate ekonomiko eta finantzarioa neurtzeko. Hasieran soilik 12 konpainiak osatzen zuten, horien artean General Electric, North America Company eta American Tobacco Company, gaur egun 30 konpainiak osatzen duten bitartean.

## Burtsa indizeak munduan zehar 
Munduko burtsa indizerik garrantzitsuenak honakoak dira:

* **Europa**
** Ibex 35 (Espainia)
** FTSE 100 (Erresuma Batua)
** CAC 40 (Frantzia)
** DAX 30 (Alemania)

* **Asia**
** Nikkei 225 (Japonia)
** Hang Seng (Hong Kong)
** KOSPI (Hego Korea)

* **Amerika**
* Dow Jones (AEB)
* Nasdaq 100 (AEB)
* S&P 500 (AEB)
* Asuncióneko Balio eta Produktuen Burtsa (BVPASA) (Paraguay)
* Bovespa (Brasil)
* Merval (Argentina)
* IGBC (Kolonbia)
* IPSA (Txile)
* ISBVL (Peru)
* IPC (Mexiko)
* IBC (Venezuela)

**Antzinako indizeak**
** MIB 30 (Italia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
RCS MediaGroup

**RCS MediaGroup** Italiako talde editorialik garrantzitsuena da, liburu, egunkari, irrati eta internet negozioetan interesak dituena. Enpresak Italiako burtsan kotizatzen du.

## Historia 
Rizzoli Argitaletxea Angelo Rizzolik sortu zuen, 1909an *A. Rizzoli & C.* sortu zuena eta 1927an argital sektorean sartu zena lau aldizkari erosiz: "Novella", "Il Secollo Illustrato", "La Donna" eta "Commedia".

1974an, Rizzolik, garai hartan *Oggi*, ''L'Europeo*, *Annabella* eta *Novella 2000* astekariak argitaratzen zituena, Cespi familiari Corriere della Sera argitaletxea erosi zion.

1983an, Rizzoli-Corriere della Serako zenbait direktibo (Angelo Rizzoli, sortzailearen biloba eta Bruno Tassan Din administratzaile delegatua) Anbrosiar Bankuaren eta P2ren aferean murgilduta egon ziren. Finantza krisi larri baten ondoren, Angelo Rizzolik eta bere anaia Albertok argital talde guztia utzi zuten: %50a Geminari (Agnelli familiaren holding bat zena) eta beste %50a zenbait akziodunei, horien artean Meta eta Mittel.

1986an taldea Rcs Editori deitzera pasatzen da, eta Bampioni, Fabbri Editori, Sonzogno eta Sansoni akziodunen artean sartzen dira.

Bere aldetik, *HdP-Holding di Partecipazioni Industriali* 1997an sortzen da Gemina taldeko aktibitate industrialen banaketa batetik, hau da, RCS taldearen %100a, *GFT NET* moda taldearen gehiengoa eta *Fila* kirol arropa eta oinetakoen konpainia.

Lehen fase batean holding dibertsifikatu bezala kudeatu ondoren, HdPk bere interesak argital eta komunikabideen sektorean zentratu zituen. GFT NET eta Fila banandu ondoren, HdPk RCSrekin bateratzeko plan bat onartu zuen, 2003ko urtarrilak 1ean abiatu zena, taldea, urte horretako maiatzak 1etik aurrera, RCS MediaGroup deitzera pasa zelarik.

## Partehartzeak 
* *RCS Quotidiani*k honakoak argitaratzen ditu: Corriere della Sera (baita Corriere della Sera Magazine, Io Donna, Style Magazine, Corrier Economia, ViviMilano, TrovoCasa, Il Mondo eta Casamica), La Gazzetta dello Sport.
* *RCS Libri*k honakoak argitaratzen ditu: Rizzoli, Bompiani, Fabbri Editori, Bur, Sonzogno, Sansoni, La Nuova Italia, Marsilio Editore, Archinto eta La Coccinella. RCSk, gainera, Adelphiren %48a eta Rizzoli-Longanesiren %50a ditu.
* *RCS Periodici''k honakoak argitaratzen ditu: Oggi, Visto, OK La salute prima di tutto, Novella 2000, Astra, Domenica Quiz, Domenica Quiz Mese, Max, L'Europeo, Newton, Amica, Anna, Brava Casa, Dove, Gulliver, Donna e Mamma, Dolce Attesa, Insieme, Io e il mio bambino, Cipria eta Imagine egunkariak.
* *RCS Publicitá*. Publizitate agentzia
* *AGR*: Berri agentzia
* *RCS Broadcast*ek CNR Radio FM eta RIN Digital Radio kontrolatzen ditu.

Italiatik kanpora, RCS, 2007tik Unidad Editorial espainiar talde mediatikoaren akziodun nagusia da (%96a), beste batzuen artean Marca eta El Mundo egunkariak argitaratzen dituena. Erosketa operazioa 1100 milioi eurokoa izan zen.

## Akziodunak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Galesko markak

thumb|250px|eskuinera|Galesko markak izenez ezagutzen den lurraldea gorriz adierazita.

**Galesko markak** izendapenak (galeseraz *Y Mers* eta ingelesez *Welsh Marches*) Gales eta Ingalaterraren arteko muga eremua edo lurraldea izendatzen du. Izendapen horrek aldaketa izan ditu esanahian garaien arabera. Erdi Aroan, ongi mugatutako lurralde bat izendatzeko izendapen ugari erabili ziren: **Gales marka** edo **Galestar marka**, **Galesko marka**, latinez **Marchia Walliae**.

Galeseko konkistaren garaian, Erdi Aroan, Gales hego kostaldeko eta hego-ekialdeko jaurerriei deitzeko erabiltzen zen izendapena. XI. mendean heldutako normandiar jatorriko jaun gerrazaleak zituzten buruzagi, eta autonomia handiz kudeatzen zituzten lurraldeok. Hala ere, izenez bederen Ingalaterrako erregearen mendekoak ziren, baita haren aliatu ere. Erabakigarriak izan ziren Ingalaterrak Gales mendean hartzeko.

## Ikus gainera 
* Offaren harresia
* Gales-Ingalaterra muga

## Kanpo estekak
Sotres

**Sotres** Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen Cabrales udalerriko parrokia bat da. Orienteko eskualdean kokatzen da.

38,1 km²-ko azalera du. 2010eko erroladaren arabera 128 biztanle zituen, denak herrigunean bertan bizi ziren. Horietatik 64 gizonak eta beste 64 emakumeak ziren.

Sotres parrokia udalerriko hiriburua den Carreña herritik 19 kilometrotara dago. Egoera onean dagoen bide batetik joanez gero, bertatik Invernales del Texu eta Invernales del Cabao izeneko kokalekuetara bertaratu daiteke. Hauek hamabosten bat eraikinez osatutako bi multzo dira.

## Sarbideak 
Parrokia edo herrira sartzeko bideak ez dira errazak, eta mendiz inguratutako kokaleku batean dagoenez, errepidez bakarrik bertaratu daiteke.

## Abizena 
Era berean, Sotres deitura abizen gisara ere erabili ohi da, dirudienez Ameriketara joandako emigranteek deitura hori bereganatu baizuten.

## Kanpo estekak
Bretainiako Marka

**Bretainiako Marka** VIII. mendean sortu eta hainbat konderri franko batzeko erabili zen erakundea izan zen. Lurralde hau Bro Roazhon, Bro Naoned, Bro Gwened eta Maine konderriko zati batek osatzen zuten, administrazio militarraen agindupean zegoelarik. Lurralde honetako prefektu ezagunena (*Britannici limitis praefectus*) Karlomagno enperadorearen hiloba zen Errolan zalduna izan zen. Azken hau 778an Orreagako guduan hil zen.

## Kanpo estekak
Dow Jones Industrial Average

**Dow Jones Industrial Average**, euskaraz *Dow Jones Batezbesteko Industriala*, Amerikako Estatu Batuetako burtsan kotizatzen duten 30 enpresa handienen akzioen kotizazioak jasotzen dituen burtsa-indize bat da. Arrazoi historiko hutsengatik soilik darama *Industriala* izena, gaur egun denetariko enpresa biltzen baititu (zerbitzuak, teknologikoak, ...). Merkatu-indize ezagunena da, zaharrena delako, batetik, eta Estatu Batuetako akzio-merkatuaren indizea delako, bestetik. Merkatu horretan kotizatzen dute munduko multinazional garrantzitsuenek. *Wall Street Journal* egunkarian argitaratzen du.
Bi kazetari estatubatuarrek sortu zituzten, Charles Dow eta Eduard Jonesek, 1882an Dow Jones & Company enpresa sortu zutenak. Horrekin batera, egun Dow Jones izena daramaten beste indize batzuk ere plazaratzen dira:
* Dow Jones Erabilgarritasunen Batez Bestekoa, **Dow Jones Utility Average** (DJUA) ere deitua, gasa edo energia elektrikoa bezalako merkatuetako hamabost korporaziorik handienen titulu balioak isladatzen dituena.
* Dow Jones Garraioen Batez Bestekoa, **Dow Jones Transportation Average** (DJTA) ere deitua, garraio eta banaketako hogei enpresarik handienak hartzen dituena.
* Dow Jones Batez Besteko Konposatua, **Dow Jones Composite Average** (DJCA) ere deitua, aurreko hiru indizeetako kide diren 65 konpainiaren akzioen portaera neurtzen duen indizea da. Dow Jones Batez Besteko Konposatua osatzen duten enpresak, zenbait irizpideren arabera alda daitezke, baina horietako gehienak kapitalizazio handikoak dira. 65 enpresa horietatik 56k New Yorkeko burtsan operatzen dute, eta beste bederatziak NASDAQen operatzen dute.

## Beste Dow Jones burtsa indize batzuk 
* Titan Globalen Dow JonesIndizea
* Zerbitzu Publikoen Enpresen Dow JonesBatez Bestekoa
* Kapitalizazio handiko enpresa estatubatuarren hazkuntzako Dow Jones indizea
* Kapitalizazio handiko enpresa estatubatuarren balioaren Dow Jones indizea
* Kapitalizazio txikiko enpresa estatubatuarren hazkuntzako Dow Jones indizea
* Kapitalizazio txikiko enpresa estatubatuarren balioaren Dow Jones indizea
* Wilsihire 5000 Total Market Index Dow Jones indizea
* Jasangarritasunaren Dow Jones indizea
* Estaldura Funtsen Dow Jones indizea.

## Historia 
Bere jatorria XIX. mendean du, Dow Jones & Company enpresan, The Wall Street Journal egunkariaren editorea zen Charles Henry Dowk eta Eduard Jonesek elkarsortua. Indize industriala, hasiera batean, 12 konpainiekin sortu zen, jarraian, 1916an 20ra handitu zen, eta, azkenik, 1928an, 30era, beraz, munduko burtsa indizerik antzinakoena da. Indizean berau sortu zenetik mantentzen den enpresa bakarra General Electric da.

## Kanpo estekak 
* Dow Jones Indexesen webgune ofiziala
New Yorkeko burtsa

**New Yorkeko burtsa** (**New York Stock Exchange** edo **NYSE** ingelesezko siglez) munduko balio merkaturik handiena da txanpon bolumenean eta lehena bertan kotizatzen duten enpresa kopuruari dagokionez. Bere bolumena akzioetan NASDAQekoak gainditu zuen 1990eko hamarkadan, baina NYSEn zerrendatutako konpainien kapitala NASDAQean baino bost aldiz handiagoa da. New Yorkeko burtsak, urtero 21 mila milioi dolarreko transakzio bolumen bat du, konpainia ez estatubatuarren 7,1 bilioiak barne.

Bere aurrekariak 1792an daude, New Yorkeko 24 merkatari eta korredorek "Buttonwood Agreement" bezala ezagutu zen akordioa sinatu zutenean, non akzioekin komertziatzeko arauak ezartzen ziren. 1817an sortu zen burtsa korridore talde bat "New York Stock and Exchange Board" (NYS&EB) izeneko batzorde bat sortu zuenean garai haietan modu askean eta nagusiki Wall Streeten negoziatzen zen akzio fluxua kontrolatzeko asmoz.

1863an bere izena New York Stock Exchangegatik (NYSE) aldatu zuen, egundaino mantentzen duena, eta Wall Streeten, Broad Streetekin izkina eginez ezartzen da bi urte beranduago.

1918an, Lehen Mundu Gerraren ondoren, munduko lehen burtsagunea bihurtu zen, Londresko burtsa atzean utziz.

1929ko urriak 24 izan zen ostegunean, ordutik aurrera Ostegun Beltza deitua izan zena, burtsa honetan erorketarik handienetako bat gertatu zen, XX. mendeko AEBetako atzerakada ekonomikorik handi eta garrantzitsuena eragingo zuena, Depresio Handia deitua.

Gaur egun NYSE Groupek administratzen du, NYSE eta Archipielago Holdingsen elkartzetik sortu zena, azken hau balioen burtsa elektroniko bat. NYSE Groupek, gaur egun, bere burtsa propioan kotizatzen du.

2007an Euronext europar burtsarekin NYSE Euronext sortu zuen.

## Kanpo estekak 
* New York Stock Exchangen webgunea
Broad Street

thumb|çBroad Street, eta eskuinean, New Yorkeko burtsa (NYSE)
thumb|upright|Burtsa Broad Streeteko 10-12 zenbakietan, 1882an.
**Broad Street** New Yorkeko finantza barrutian, Manhattanen dagoen kale bat da, *South Street*etik Wall Streeteraino hedatzen dena.

## Historia 
Broad Streetek bere izena "Broad Canal" deritzonagatik jaso zuen, zein ordeztu zuen. Jatorrian, kanal hau East Riverretik sarrera bat zen, eta hiru solairuko bi etxe ilara zituen alboetan, hauen paretik igarotzen ziren bideak 1676an asfaltatu zirelarik. Kanala 1676an bete zen, fruta eta barazki saltzaileak, kanoan Long Islandetik iristen ziren indigena amerikarrak eta geroz eta ontzi gutxiago baitziren kanala erabiltzeko bezain txikiak.

Broad Canal Manhattanera Manhattan eta Brooklyn arteko lehen ferrya, ondoren Fulton Ferrya iristen zen tokia zen.

Herbeheretar domeinua britainiarragatik ordeztua izan zen heinean, eta azkenik AEBen independentziarekin, kaleak aldaketa ugari jasan zuen. Broad Streeteko maizterren artean XVIII. mendean Garrat Noel liburu saltzailea egon zen. 1835eko New Yorkeko Sute Handiak Amsterdam Berriaren lehen garaietatik geratzen ziren eraikin historiko guztiak suntsitu zituen. Eremua aktibitate finantzarioaren erdigune bihurtu zen heinean, eraikin txikien guztiak, era berean, banku handiengatik ordeztuak izan ziren.

## Deskribapena 
Broad Street eta Wall Street arteko izkinan Broad Street Station dago, New Yorkeko metroko BMT Nassau Streeten. Wall Street eta Broad Streetetik iparraldera Nassau Streetetik jarraitzen da.

New Yorkeko burtsako fatxada neo-erromatar ospetsua eta sarrera nagusia Broad Streetko 18. zenbakian daude. Honen parean J. P. Morganen antzinako egoitza dago, Wall Streeteko 23. zenbakian, Broad Streeteko 15. zenbakiarekin izkina eginez, luxuzko kondominio bat bihurtu dena. Nabarmendu beharreko beste eraikin batzuk Broad Exchange Building 25. zenbakian eta American Bank Note Company Building 70. zenbakian dira.

## Kanpo estekak
Broad Street (Nassau Street linea)

thumb|200px
**Broad Street** New Yorkeko metroko Nassau Street lineako geltoki bat da. Broad Street eta Wall Street kaleen arteko gurutzaketan dago, Manhattango finantza barrutian. J zerbitzuko trenek (denbora guztian aste bukaeretan izan ezik), M trenek (erabilera gehieneko orduetan) eta Z zerbitzuko trenek (erabilera gehieneko orduetan kongestionatutako bideetan) zerbitzatzen dute.

## Autobus konexioak 
* M1
* M6
* M9
* M15

## Kanpo estekak
Finantza barrutia (New York)

[220px|thumb|[Lower Manhattaneko Finantza barrutiaren aireko ikuspegia.]]
**Finantza barrutia** edo **Financial District** ingelesez Manhattan uhartearen hegoaldeko muturrean dagoen New Yorkeko auzoa da, eta bertan daude hiriko erakunde finantzario askoren bulego nagusiak, New Yorkeko burtsa barne.

*Financial District*en bihotza Wall Street eta Broad Streeten arteko izkina bezala ezagutzen da.

Toki honetan kokatu zen AEBetako lehen Kapitolioa, non George Washingtonek AEBetako lehen presidente bezala zin egin zuen. Monumentu hau Wall Street eta Nassau kalearen arteko izkinan dago.

Pixkanaka, auzoa erresidentzialago bihurtzen doan arren apartamentu eta hotelen hazkuntzarekin, oraindik nagusiki gune komertzialtzat hartzen da.

Egungo auzoaz XVII. mendeaaren amaieran Amsterdam Berria jatorrizko herriak izan zituen muga berberak dituela esan daiteke.

Auzoko eraikinik ospetsuenetako batzuk World Trade Centerreko Dorre Bikiak izan ziren (1973-2001), 2001eko irailak 11ko atentatuen ondorioz erori zirenak.

## Kanpo estekak
1548 Palomaa

**1548 Palomaa** asteroide gerrikoan aurkitutako 1548. asteroidearen izena da. 1935eko martxoak 26an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1935 FK** zen. Bere izena Matti Palomaagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1549 Mikko

**1549 Mikko** asteroide gerrikoan aurkitutako 1549. asteroidearen izena da. 1937ko apirilak 2an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 GA** zen.

## Kanpo estekak
1550 Tito

**1550 Tito** asteroide gerrikoan aurkitutako 1550. asteroidearen izena da. 1937ko azaroak 29an aurkitu zuen Milorad B. Protićek Jugoslaviako Erresumako hiriburua zen eta gaur egun Serbiakoa den Belgradotik. Bere izena Josip Broz Titogatik jasotzen du. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1937 WD** zen.

## Kanpo estekak
1939ko Italiako Giroa

**1939ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 27. edizioa izan zen. 1939ko apirilak 28 eta maiatzak 18 artean ospatu zen, 3011 kilometroko ibilbidea eginez 17 etapatan banatuta, horietako bi bikoitzak, garaileak batez beste 34,150 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

89 txirrindularik hasi zuten proba eta 54k amaitu zuten.

Giovanni Valettik bere bigarren Italiako Giroa irabazi zuen jarraian, oraingoan Gino Bartali garaituz, bigarren amaitu zuena eta mendiko sailkapena irabazi zuena.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
1997ko Euskal Herriko Itzulia

**1997ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 37. edizioa izan zen. 1997ko apirilak 7 eta 11 artean egin zuten, 859,5 kilometroko ibilbidea eginez 5 etapatan banatuta. Garailea Alex Zülle suitzarra izan zen, hala, proba honetan bere bigarren garaipena lortu zuelarik. Bere garaipena azken erlojupekoan oinarritu zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
### Sailkapen nagusia 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 1997ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1997ko Euskal Herriko Itzulia
Jose Luis Oriol

**José Luis Oriol Uriguen** (Bilbo, Bizkaia, 1877ko azaroaren 4a - Madril, Espainia, 1972ko apirilaren 15a) Euskal Herriko arkitekto eta politikaria izan zen. Halaber, elektrizitate eta tren enpresaburua izan zen.

Alejandro Goikoetxea elorriotar ingeniariari Talgo trena sortu eta garatu zezan babes ekonomikoa eman zion. 1942an Patentes Talgo S.A. enpresa sortu zuten.

## Biografia 
Arkitekturako ikasketak egin ondoan, familiako negozioetan murgildu zen eta finantza gizon garrantzitsua izatera iritsi zen. 1918tik aurrera ekin zion politikari alderdi tradizionalistaren aldetik eta 1931n, errepublikako hauteskundeetan, Euskal Estatutuaren aldeko hautagai-zerrendan sartu zen, euskal nazionalistekin eta beste independente batzuekin batean, estatutuaren aldekoa ez zen arren (haren aurka bozkatu zuen 1936an).

1936ko gerraren hasieran, berebiziko lana egin zuen Francoren alde Araban eta haren finantza euskarri nagusietako bat izan zen ondoren. Espainiako elektrizitate enpresak berregituratu zituen eta haren ekimenari esker gauzatu zen Alejandro Goikoetxearen tren-proiektua, *Talgo* (1941, *Tren Articulado Ligero Goicoechea Oriol*).

Bost seme eta hiru alaba izan zituen Catalina Urkixorekin: Jose Maria, Lucas, Fernando, Antonio Maria, Maria Sacramento, Teresa, Ignacio eta Catalina.

## Kanpo estekak 
*  Oriol Urquijo Fundazioaren webgunea

## Erreferentziak
1995eko Paris-Roubaix

**1995eko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 93. edizioa izan zen. 1995eko apirilak 15ean ospatu zen eta Franco Ballerini italiarrak irabazi zuen, bakarrik iritsi zena bere jazartzaileei bi minutu baino gehiago ateraz. Probak 270 kilometro izan zituen, garaileak 6 ordu, 27 minutu eta 8 segundoko denbora eginez.

## Sailkapena 
[thumb|200px|[Uwe Raab Paris-Roubaix lasterketaren 1995eko edizioan.]]

|}

## Kanpo estekak
Jean Bullant

**Jean Bullant** (1515 &ndash; Écouen, 1578ko urriaren 13a) Frantziako Kondestable Handia zen Anne Montmorency, Henrike II.a Frantziakoa erregea eta Katalina Mediciren hilobiak, Tuileries jauregia, Louvre museoa eta Château d'Écouen eraiki zituen arkitekto eta eskultore frantziar bat zen. Hugonotea zen.

Erroman ikasi ondoren itzuli zenean, Bullantek Montmorencyrentzat lan egin zuen, norentzat Écouengo gaztelua eraldatu zuen 1550 inguruan, "Petit Château" eraiki zuen Chantillyn eta Fère-en-Tardenoiseko gaztelua modernotu zuen, bere zubi bikainarekin.

Tuileries jauregiaren lanak hartu zituen Philibert de l'Orme 1570ean hil ondoren, eta errege arkitekto izendatua izan zen 1571 eta 1578 bitartean. Chenonceauko gazteluan ibaia zeharkatzen duen galeria arkuetan eraiki zuen (1576-1577).

Katalina Medicirentzat Soissonseko Hotela eraiki zuen (1572-1574, 1748an bota zena), honetaz soilik *Medici zutabea* geratzen delarik.

Bere arkitekturako tratatua den ''La Règle d'architecture sur les cinq manières de colonnes'' Parisen argitaratu zen 1564 eta 1568an. Bullant geometria eta erlojugintzako tratatuen egilea ere izan zen.
Guise leinua

220 px|eskuinera
**Guise leinua** frantziar nobleziako familia izan zen, jatorria Guise herrian zuena. XVI. mendearen bigarren erdialdean izan zuen botere gehien eta Frantziako Erlijio Gerretan parte hartze nabarmena izan zuen. Frantzian ez ezik, Eskozian ere kausa katolikoa defendatu zuen, Maria Guisekoa eta honen alaba, Maria Estuardoren bitartez.

Guise leinua, Lorrena leinuaren adar txiki bat zena, Klaudio Lorrenakoak (1496–1550) sortua izan zen, Frantziaren alde egindako zerbitzuak zirela eta, 1528an Frantzisko I.a Frantziakoak Guiseko duke izendatu zuenean. Frantzisko II.a Frantziakoaren erregealdian Klaudioren bi seme, Frantzisko, Guiseko bigarren dukea, eta Karlos kardinala, nabarmendu ziren. Espainiako erregearen eta Aita Santuaren laguntzaz burututako higanoten aurkako jazarpenaren ondorioa izan zen Amboiseko konspirazioa (1560). Porrot egin zuen matxinada kalbinista honen helburuak Guisetar buruzagiak erail eta aginpidea Borboi leinuari ematea ziren.

Guisetarrek antolatutako Wassyko higanoten sarraskiak (1562) Frantziako Erlijio Gerren hasiera eragin zuen. Gerra hauetan Guisetarrak Parisko Liga Santuaren buru izateagatik, protestanteekiko zuten intolerantziagatik nabarmendu ziren eta baita Valoistarrekin Frantziako koroa lortzeko izan zuten lehiagatik ere.

1584an Henrike III.a Nafarroakoa kalbinista Frantziako tronurako oinordeko bihurtu zenean, Henrike I.a Guiseko dukeak onartezintzat jo zuen. Horrek beste gerra zibil bat eragin zuen, *Hiru Henrikeena* deritzona, non Guiseko Henrikek, Filipe II.a Espainiakoaren laguntzarekin, Paris kontrolpean hartu, gobernari *de facto* bihurtu eta Frantziako errege koroa nahi izan zuen. 1588an Henrike III.a Frantziakoak Guiseko dukea eta honen anaia Luis, Reimseko artzapezpikua, hilarazi zituen. Hurrengo urtean, berriz, Jacques Clementek Henrike III.a Frantziakoa erail zuen.

Erailaren anaia txikia, Karlos Lorrenakoa Mayennego dukea (1554-1611) Guise leinuko buruzagi berri bihurtu zen. Honen iloba, Guisako duke berria zen Karlos Guisekoa (1571–1640) Frantziako errege izateko hautagai proposatua izan zen, ustez, Isabel Clara Eugenia espainiar infantarekin ezkonduz. Alabaina, 1596ko urtarrilean Henrike Borboikoak bakeak egin zituen Guise leinuarekin.

Guise leinuaren gizonezkoen ondorengotza zuzena 1675ean desagertu zen, Guiseko VII. dukearen heriotza goiztiarrarekin, eta geroago, 1705ean, Guisetarren ondasunak Borboi-Condé leinura pasa ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aid al Qarni

**Aid ibn Abdullah al Qarni** (1960- ) saudiar mediku, irakasle eta erlijio-ekintzaile musulmana da, ezaguna da autolaguntza eta erlijio-liburuengatik. Bereziki ezaguna da *Zu munduko emalume zoriontsuena izan zaitezke* liburuarengatik, non emakumeak senarraren mendean eta etxeko andre zuzenak izateko adoretzen dituen.
Lorrena etxea

thumb|250px|Lorenako leinuaren armarria.
**Lorenako leinua** (frantsesez *Lorraine*, alemanez *Lothringen*, *Lotaringia*) europar nobleziako leinu bat da, XI. mendean sortu zutena Metzeko kondeek eta Alsaziakoek, Adalberto eta Gerardo Alsaziakoa anaiek, nortzuk Henrike III.a enperadoreagandik Lorrenako dukerria jaso zuten.

Gerardo Lorrenakoa (1030-1070 inguru) dukearen oinordekoen artean, bere seme nagusia zen Teodoriko II.a Lorrenakoaren (1055-1115) oinordeko zuzenek Lorrenako duke bezala gobernatu zuten 1453 arte, bere bigarren semea zen Gerardo Vaudemontekoarenak (1057-1108) Vaudemonteko konde izan ziren bitartean, eta, 1473tik, Lorrenako dukeak 1737 arte.

Leinua XV. mendetik aurrera indartu zen, Renato II.a Lorrenakoa (1451-1508) Vaudemonteko kondea eta Lorrenako dukea zenak Nancyko guduan garaipena lortu ondoren.

XVIII. mendean, Frantzisko III.a Lorrenakoa Maria Teresa I.a Austriakoa artxidukesarekin ezkondu zen, eta hala, Lorena eta Habsburgo leinuak senidetu ziren, Habsburgo-Lorrena leinua sortuz.

## Kanpo estekak
Autolaguntza

**Autolaguntza** nahiz **autohobekuntza** terminoak norberaren ekimenez arazo pertsonalak gainditu eta garapen pertsonal, profesional nahiz bestelako lorpenetarako erabiltzen diren teknika psikologikoen multzoa da, maiz liburu edo ikastaro batean azaldutako aholkuetan oinarriturik. Gehienetan, itxaropenean, baikortasunean eta adorean oinarritzen dira, pertsona bakoitzak bere baitan dituen ahalmen guztiak azalerazteko. Kritika gisa, autolaguntza-teknikek, bereziki zorionerako bidea eskaintzen omen duten pseudozientzia edo korronte espiritualak (New Age, kasu) psikologiaren oinarri zientifikorik ez dutela nabarmendu da.

## Kanpo estekak
Hosto-txorten

frame|
**Hosto-txorten** edo **pezioloa** (latinez "petiolus", ointxoa) hosto baten xafla bere oinarrira edo zurtoinera lotzen duen kirten txikia da. Txortenik ez duten landareak txortengabeak edo sesilak direla esaten da. Hosto-txortena funtsezko ezaugarria izaten da landare bat identifikatzeko.
thumb|1. Hosto-txortena 2. Zurtoina
Hosto-txortena plantularen ernetze-fasean garatzen da, hipokotilo deritzon ernamuin-ehunean. Hipokotiloaren luzapenetik kotiledoia sortzen da (hostoaren ehun aitzindaria), baita zurtoinaren meristemo apikala ere. Kanpoaldeko zelulak bereizi eta heldu egiten dira, geruza epidermiko bihurtuz. Barnealdeko zeluletako batzuk kolenkima bihurtzen dira, hosto-txorten gazteari euskarria emanez. Zelula luzanga taldeek hari probaskularrak sortzen dituzte. Hosto-txortenaren gainontzekoa epidermisa eta hari probaskularren artean dauden zelula parenkimatikoek osatzen dute, kortexa osatuz, hari hauen barnean daudenekin batera, bihotza eratzen dutenak.

Talde baskularren aitzindarien artean barreiatzen duen parenkimak **bihotz-izpiak** deritzenak eratzen ditu.

Ehun hauek txorten-ehun helduaren aitzindariak dira, eta hosto-txortenaren oinarrizko eginkizunak definitzen dituzte:

* Sendotzea eta luzatzea
* Jariakinen garraioa zurtoina eta xafla edo hosto-linboaren artean.

## Kanpo-estekak
1551 Argelander

**1551 Argelander** asteroide gerrikoan aurkitutako 1551. asteroidearen izena da. 1938ko otsailaren 24an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 DC1** izan zen. Izena Friedrich Wilhelm Argelandergandik jasotzen du, XIX. mendean Turkuko Behatokiko zuzendaria izan zena.

## Kanpo estekak
Bihotz (botanika)

thumb
Botanikan, **bihotza** zenbait zurtoin eta taloren barnealdea osatzen duen ehun biguna da.

Dikotiledoneo, gimnosperma eta zenbait pteridofitoren zurtoinetan, bihotza zurtoinaren barnealdea hartzen duen parenkima batek osatzen du, kanpoaldean sorta baskularrek mugatua. Sarri oso ehun arina da, eta batzuetan birxurgatu egin daiteke eta hala erdiko barrunbe huts bat osatu.

Talofitoetan, taloaren kanpoaldea baino ehun malguago bat baino ez da.

## Kanpo estekak
17P/Holmes

**17P/Holmes** gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da. 1892ko azaroak 6an aurkitu zuen Edwin Holmes astronomo zaletuak. 2007ko urriaren amaieran, kometak bere distira nabarmen handitu zuen, miloi bat aldiz gehiago, 17ko magnitudetik 2,5ekoraino ordu gutxi batzuetan. Urte horretako azaroak 16an, kometaren koma, nukleo inguratzen duen gas eta hautsezko laino bat, Eguzkiaren diametroa gainditu arte hazi zen, eguzki-sistemako objekturik handiena bihurtuz. Dena dela, nukleoak soilik 3,6 kilometroko diametroa du. Bere orbita, lehen aldiz Heinrich Kreutzek eta George Mary Searlek kalkulatu zuten modu independentean. Holmesek Andromeda galaxia behatzen ari zela aurkitu zuen kometa hau, une horretan 4 edo 5eko magnitudea zuelarik. Handitze hori ikusi zuena Juan Antonio Henríquez Santana astronomo zaletu espainiarra izan zen, teleskopio bat eta CCD kamera bat erabiliz

## Kanpo estekak
1936ko Belgikako Itzulia

**1936ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 25. edizioa izan zen. 1936ko maiatzak 5 eta 10 artean ospatu zen, 1.183 kilometroko ibilbidea eginez 5 etapatan banatuta. Edizio honetan 134 txirrindularik hasi zuten proba eta 44k amaitu zuten.

## Etapak 
* 1. etapa (maiatzak 5): Brusela-Vilvoorde-Ostende (232 kilometro)
* 2. etapa: Ostende-Namur (236 kilometro)
* 3. etapa: Namur-Luxenburgo (233 kilometro)
* 4. etapa: Luxenburgo-Lieja (245 kilometro)
* 5. etapa (maiatzak 10): Lieja-Brusela (237 kilometro)

## Etapa sailkapenak 
### 1. etapa 
* 1. Maurice Croon () 6o18'06"
* 2. Emile Decroix ()
* 3. Lode Janssens ()

### 2. etapa 
* 1. Marcel Kint () 7o14'05"
* 2. Frans Van Hassel ()
* 3. Robert Wierinckx ()
* 5. François Adam ()

### 3. etapa 
* 1. Adolf Braeckeveldt () 6o55'53"
* 2. Léon Louyet ()
* 3. Arsène Mersch ()
* 4. Henri Garnier ()
* 5. François Adam ()

### 4. etapa 
* 1. L. Rolus () 6o42'53"
* 2. Van Isegem ()
* 3. Arsène Mersch ()

### 5. etapa 
* 1. Arsène Mersch () 6o52'48"
* 2. Constant Struyven ()
* 3. François Adam ()

## Sailkapen nagusia 
* 1. Émile Decroix () 34o20'56"
* 2. Robert Wierinckx () + 1'27"
* 3. Frans Bonduel () + 3'23"
* 4. Henri Garnier () + 8'08"
* 5. François Adam () + 8'19"
* 6. Kamiel Vermassen () + 9'18"
* 7. Frans Van Hassel () + 10'14"
* 8. Noël Declercq () + 10'33"
* 9. Antoine Dignef () + 13'22"
* 10. Jules Kneepens () + 13'49"
* 11. Adolf Braeckeveldt ()
* 14. Arsène Mersch ()

*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Saint-Germain

**Saint-Germain** (frantsesezko *San German* edo *San Kerman*) udalerri frankofono ugarik duten izena da. Gehienak Frantzian daude.
* *Saint-Germain* izenarekin hasten diren artikulu guztiak.
Greensboro (Ipar Carolina)

**Greensboro** hiria (formalki **Greensborough**) Ipar Carolinako iparraldean dago kokatuta, Estatu Batuetan. 1808.urtean Nathanael Greene generalak hiriburu izendatu zuen. Urte horretan konderriren hiriburua izendatu zuten. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren amaieran Estatu Konfederatuen hiriburua izan zen.
thumb|290px|Dixie eraikina.

## Biztanleria 
Biztanleriari dagokionez, Ipar carolinako hiri handiena da. Estatu Batuak 2010ean egindako azterlanak dio 269.666 biztanle daudela Greensboron.
thumb|250px|Antzineko jatetxea Souhtside auzoan, Greensboro erdigunean.

## Klima 
Klima heze subtropikala du Greensborok. Neguak laburrak dira eta ez oso gogorrak. Orokorrean, ohikoak dira ekaitzak uda eta udaberrian zehar, eta batzutan nahiko kaltegarria izan daitezke naturari dagokionez. Greensboroko biztanleek hainbat arazo izan dituzte tornadoak direla eta. 1936.urtetik aurrera Greensboron edo inguruan egondako tornado ezagunenak honako hauek izan dira:
* 1998ko martxoak 20, Stoneville.
* 1989ko maiatzak 5, Clemmons eta Winston-Salem.
* 2008ko maiatzak 7, Clemmons eta Greensboro.

## Kultura 
### Museoak 
* Reed African American Heritage Museum, AEBko Afrikaren inguruko bilduma ezagunetarikoa da. Baita ere Haitiko eta Ginea Berriaren objektuak biltzen ditu.
* International Civil Rights Center & Museum. 2010.urtean Nazioarteko Giza Eskubideen Museoak bere ateak ireki zituen. Izan ere, eraikin honen helburua Ipar Karolinako unibertsitateko lau gaztek egindako lana gogoraraztea da. Museo hau orain dela urte batzuk Woolworth izeneko denda zegoen tokian kokatuta dago. Denda hau monumentu garrantzitsu bat izan zen Amerikarentzat, bertan gertatu baitzen giza eskubideen alde egindako lehenengo protesta, aurretik aipatutako lau gazteek egindako protesta hain zuzen ere.
* Weatherspoon Art Museum. Museo honetan mundu mailako artisten lanak ikus daitezke, besteak beste, Henri Matisse, Andy Warhol, Pablo Picasso, Robert Rauschenberg...

## Jaiak 
* "Ekialdeko musikaren jaialdia": Piedmont Triad zonaldean ekainak 25etik uztailak 30 arte ematen den jaia da. Bertan, orkestra sinfonikoaren eta hainbat artista famatuen 70 kontzertu baino gehiago ikusi ahal izan daitezke.
* "Fun fourth festival": Uztailaren 4an ospatzen den eta Ameriketako oso famatua den jaialdia da. Egun honetan, Independentziaren eguna ospatzen da eta horretarako, familia osoarentzat diren ariketa asko daude: kontzertuak, umeentzako koltxonetak, su artifizialak gauean...
* "Afroamerikarren artearen jaialdia": Afroamerikarrek kultura estatubatuarrari emandakoa gogorarazteko, urtarrilaren eta martxoaren artean ospatzen den festa da. Jai honek kontzertuak, antzezlanak etab. ere barne hartzen ditu.
 
## Hiri eta herri senidetuak 
*  Montbeliard, Franche-Comté
*  Buiucani sector, Chişinău
*  Yingkou, Liaoning

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Greensbororen webgune ofiziala.
1997ko Frantziako Tourra

**1997ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 84. edizioa izan zen. 1997ko uztailak 5 eta 27 artean ospatu zen, 3944 kilometroko ibilbidea eginez 22 etapatan, garaileak batez beste 39,237 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Rouanen hasi eta Parisko Eliseo Zelaien hiribidean amaitu zen. Hiru bizkaitar atera ziren, 219 txirrindularien artean, lasterketa honetan; David Etxebarria, Mikel Zarrabeitia eta Arsenio Gonzalez. Hala ere sorte txarra zela medio ez zuten Tourra amaitu. Lehenengo etapan Arsenio jausi egin zen eta bigarren etapan etxera joan zen. Mikel Zarrabeitiak ere jauzi bat izan zuen Tourmalet mendatea jeistean, Pau eta Loudenvielle arteko etapan. Horren ondorioz, egun batzuk geroago, Fribourgorako bidean, etxera joan zen, baita ere. Davidek ere Tourra utzi zuen osaasun arazoengatik Courchevelko etapan. Garailea Jan Ullrich izan zen, Tourra irabazi zuen lehen alemaniarra bihurtuz.

## Talde partehartzaileak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Parte-hartzaileak 
NP : Ez zuen etapa hasi ; A : Abandonatu egin zuen; HD : Kontrolez kanpo ; HC : Lasterketatik kanpo.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen nagusia 
### Mendiko sailkapena 
### Puntukako sailkapena 
### Gazteen sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Facundo Cabral

**Rodolfo Enrique Facundo Cabral** (La Plata, 1937ko maiatzaren 22a - Guatemala Hiria, 2011ko uztailaren 9a) argentinar idazle eta kantautorea izan zen.

## Heriotza
Cabral tirokatu eta hil zuten Guatemalako Hirian, 2011ko uztailaren 9an. .

## Diskografia 
* *El Carnaval Del Mundo*,
* *Ferrocarril* (1984, Universal music), zuzenean.
* *Pateando nachos*; Quilmes udalerriko estadioan, zuzenean(1984)
* *Cabralgando*, zuzenean (1985)
* *Entre Dios y el Diablo* (1986)
* *Hombre de siempre*...
* *Profeta (liburua), egilea Gibrhan*
* *Gracias a la vida*
* *Sentires*
* *Reflexiones*
* *Este es un nuevo día*
* *El oficio de cantor*
* *Secreto*
* *Recuerdos de oro*
* *Época de oro*
* *Mi Vida*, Waldo de los Ríos musikariarekin batera
* *El Mundo Estaba Tranquilo Cuando Yo Nací*,
* *No estás deprimido, estás distraído* (2005, Audioliburua)
* *Cantar sólo cantar / Cabral sólo Cabral*, 1 eta 2 bildumak (2006)

**Alberto Cortez kantautorearekin batera:**
* Lo Cortez no quita lo Cabral, 1. bilduma, zuzenean (1994) ("No soy de aquí..", elkarlanean)
* Lo Cortez no quita lo Cabral, 2. bilduma, zuzenean (1995) ("No soy de aquí..", bideoa)
* Cortezías y Cabralidades - I eta II bildumak (1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Facundo Cabrali buruzko webgunea
Bretainiako Batasun Demokratikoa

**Bretainiako Batasun Demokratikoa** edo **UDB** (, ) Bretainiako alderdi politiko nazionalista bat da. Hasiera batean joera independentista bat izan zuen, gerora autonomismora jo zuelarik.

1985. urtetik aurrera Europako Aliantza Askea eurotaldeko kidea ere bada. Berdeekin batera ere hauteskundeetara aurkeztu izan da.

## Kanpo estekak 
* Bretainiako Batasun Demokratikoaren webgunea
Dafydd Wigley

**Dafydd Wigley** (1943ko apirilaren 1a, Derby, Ingalaterra) Galesko politikari bat da. 1991 eta 2000 bitartean Plaid Cymru alderdiko buruzagia izan zen.

## Kanpo estekak 
* Dafydd Wigleyren profila Erresuma Batuko Legebiltzarraren webgunean ikusgai 
* Plaid Cymru alderdiaren webgunea
An Phoblacht

**An Phoblacht** (euskaraz *Errepublika*) Irlandako egunkari bat da. Berez Sinn Féin alderdiaren egunkari ofiziala da. Gaur egungo bere leloa *An Phoblacht/Republican News* da ("An Phoblacht/Errepublikar Albisteak").

Egunkari honek sortu zenetik hainbat birsorrera izan ditu: lehenbizikoz 1906an sortu zen, ondoren 1925 eta 1970an berrargitalpenak izan dituelarik. Azkenean 1979tik aurrera egunero argitaratu ohi da.

## Ikus gainera 
* Republican News

## Kanpo estekak 
* An Phoblacht egunkariaren webgunea
Ieuan Wyn Jones

**Ieuan Wyn Jones** (1949ko maiatzaren 22a, Denbigh) galestar politikari bat da. Plaid Cymru alderdiko buruzagia izan zen 2000 eta 2012 urteen artean. 2007 eta 2011 bitartean Galesko Biltzar Nazionalako Lehen Ministro Ordea izan zen. Bestalde, galesera hiztuna da.

## Kanpo estekak 
* Ieuan Wyn Jones politikariaren orrialdea Plaid Cymru alderdiaren webgunean ikusgai
1552 Bessel

**1552 Bessel** asteroide gerrikoan aurkitutako 1552. asteroidearen izena da. 1938ko otsailak 24an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 DE** zen. Bere izena Friedrich Wilhelm Bessel astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Mec Vannin

**Mec Vannin** (euskaraz *Mango Semeak*) Man uharteko alderdi politiko nazionalista bat da. 1962an Lewis Crellin eta J. Bernard Moffatek sortu zuten. Honen helburua Man uhartean burujabea den errepublika subirano bat ezartzean datza, bai eta Man uharteko benetako hizkuntza ofiziala manxera izan dadila. 1976-1980 bitartean bertako Tynwald parlamentuan eserleku bat bereganatu zuen.

Ideologikoki Sinn Féin, SNP, Plaid Cymru, Mebyon Kernow eta Union Démocratique Bretonne alderdiekiko lotura handia du, hots, nazionalismo zeltan oinarritzen da. Man uharteko errepublika demokratiko eta subirano baten aldekoak dira.

Bestalde, *Yn Pabyr Seyr* izeneko egunkaria ingelesez argitaratu ohi du, bertan herrialde edo uharte honetako ikuspuntuak eta albisteei buruz berri ematen da. Alderdi honen leloa *Iree Seose Vannin* da.

## Kanpo estekak 
* Mec Vannin alderdiaren webgunea 
* Yn Pabyr Seyr egunkaria
1554 Yugoslavia

**1554 Yugoslavia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1554. asteroidearen izena da. 1940ko irailak 6an aurkitu zuen Milorad B. Protićek Jugoslaviako Erresumako hiriburua zen eta orain Serbiakoa den Belgradotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1940 RE** zen. Bere izena Jugoslaviagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1555 Dejan

**1555 Dejan** asteroide gerrikoan aurkitutako 1555. asteroidearen izena da. 1941eko irailak 15ean aurkitu zuen Fernand Rigauxk Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1941 SA** zen. Bere izena Petar Đurkovicen semeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Petar Đurkovic

**Petar Đurkovic** (Donja Trnova, 1908ko otsailaren 20a - Belgrad, 1981eko urtarrilaren 5a), (ziriliko serbiarrez Петар Ђурковић) bi asteroide aurkitu izanagatik ezaguna den serbiar astronomo bat izan zen. Horietako bat Milutin Milanković serbiar zientzialariagatik izendatua izan zen, eta bestea Zvezdaragatik, Belgradoko Behatoki Astronomikoa dagoen Belgradoko muinoa. 1555 Dejan asteroideak, Fernand Rigauxk aurkitu zuena, bere izena Đurkovicen semeagatik jasotzen du.
Hamada

[thumb|300px|*Hamada beltza*, [Tademaït, Aljeria.]]
**Hamada** edo **hammada** (, *ḥammāda*) harrizko goi ordoki agor eta gogorra da, erosioak biluztutakoa, basamortuko paisaiaren bereizgarria.

Batzuetan hamadari reg deitzen zaio, baina azken hitz hau zabaldi harritsu bati dagokio, goi ordoki bati beharrean. Euri-jasa denean, ura hamadan zabaltzen da zirrikituetatik bidea eginez. Uholdeak harriak eta lohia eramaten ditu beherago dauden lurraldeetara; eta horrela sortzen da reg-a, harriz jositako eremu ia laua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1553 Bauersfelda

**1553 Bauersfelda** asteroide gerrikoan aurkitutako 1553. asteroidearen izena da. 1940ko urtarrilak 13an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1940 AD** zen. Bere izena Walther Bauersfeldgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1998ko Euskal Herriko Itzulia

**1998ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 38. edizioa izan zen. 1998ko apirilak 6 eta 10 artean egin zuten, 887 kilometroko ibilbidea eginez 5 etapatan banatuta. Garailea ONCE taldeko Íñigo Cuesta izan zen.

## Etapak 
## Sailkapena 
### Sailkapen nagusia 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
### Taldekako sailkapena 
## Kanpo estekak 
* 1998ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1998ko Euskal Herriko Itzulia
1940ko Italiako Giroa

**1940ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 28. edizioa izan zen. 1940ko maiatzak 17 eta ekainak 9 artean ospatu zen, 3574 kilometroko ibilbidea eginez 20 etapatan banatuta, garaileak batez beste 33,240 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

91 txirrindularik hasi zuten proba eta 47k amaitu zuten.

Fausto Coppi, Girora Gino Bartaliren laguntzaile bezala zetorrena, izan zen edizio honetako garailea, 20 urterekin, Giroa irabazi duen txirrindularirik gazteena delarik (oraindik ez du inork gainditu errekor hori).

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
1996ko Paris-Roubaix

**1996ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa honen 94. edizioa izan zen. 1996ko apirilak 14an ospatu zen eta Johan Museeuw belgiarrak irabazi zuen. Probak 262 kilometro izan zituen, garaileak 6 ordu eta 3 minututan egin zituenak. Patrick Lefevrek, Mapei-GB taldeko zuzendariak, helmuga zeharkatu behar zuten hiru txirrindularien ordena aukeratu zuen. Agindu hau taldeaen administratzailea zen Giorgio Squinzik eman zuen euren txirrindularien artean arazoak eragozteko. Kontutan izan behar da lasterketak bere mendeurrena ospatu zuela 1896an ospatu zen lehen ediziotik.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
Toscanako Giroa

**Toscana** () Toscana eskualdeko Arezzoko probintzian korritzen den txirrindularitza lasterketa italiarra da. Zehazki, Sansepolcron hasi eta Arezzon amaitzen da.

1923an sortu zen. 1933 eta 1934ko edizioak etapatan banatutakoak izan ziren. Toscanako Giroak Italiako txapelduna izendatu zuen 1946, 1967 eta 1986an. 2005etik, UCI Europe Tourreko Zirkuitu Kontinentalaren zati da 1.1. mailan.

## Palmaresa 
## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Olimpio Bizzi

**Olimpio Bizzi** (Livorno, Toskana, 1916ko abuztuak 1-Abetone, 1976ko abuztuak 3) txirrindulari italiar bat izan zen.

## Biografia 
Profesionala 1935 eta 1952 bitartean, Olimpio Bizzik Italiako Giroan 13 etapa irabazi zituen, eta 1938an Italiako errepide txirrindularitza txapelketako garailea izan zen.

## Palmaresa 
**1936**
* Italiako Giroko etapa 1
* 2. Genova-Nizan
* 3. Italiako errepide txirrindularitza txapelketan.

**1937**
* Italiako Giroko 2 etapa
* Tre Valli Varesine
* Toskanako Giroa
* 3. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan

**1938**
* 20px Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 2 etapa 1938ko Italiako Giroan

**1939**
* Italiako jazarpen txapelduna
* Tre Valli Varesine
* 2 etapa Italiako Giroan.

**1940**
* 4 etapa Italiako Giroan.

**1941**
* Campaniako Giroa
* Gorizia-Ljubljana-Trieste-Gorizia

**1942**
* 2. Venetoko Giroan

**1943**
* Toskanako Giroa
* Milan-Mantua

**1946**
* Etapa 1 Italiako Giroan

**1947**
* 6. Paris-Roubaixen

**1949**
* Etapa 1 Hiru Itsasoen Tourrean
* 2 etapa Siziliako Giroan

**1950**
* Marokoko Itzulia eta 3 etapa
* Etapa 1 Italiako Giroan.

**1951**
* Etapa 1 Marokoko Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Kotiledoi

[thumb|170px|Belarra irteten ezkerrean, kotiledoi bakarra erakusten duena ([liliopsida|monokotiledoneo bat). Eskuinean dagoen dikotiledoneo batekin alderatuta.]]
Botanikan, **kotiledoiak** (grezieraz κωτυλυδών, *Kotulêdôn*, "*mozketa baten hutsunea*") hazia osatzen duten jatorrizko hostoak dira, eta haziaren erdialdean daude.

Landare monokotiledoneoen haziek kotiledoi bakarra dute (garia, artoa eta beste hainbat), dikotiledoneoetakoek bi dituzte (babarrunak, ilarrak, gaztainondoak), koniferoek hamar eta hamabi artean dituzte. Kotiledoiak, sarri, elikadura erreserbaz arduratzen dira.

Fanerogamoak diren dikotiledoneoetan, erreserba ezberdinez arduratzen dira, proteinak, lipidoak eta azukreak. Forma konplexuetan dauden erreserba hauek ernalketan endekatzen dira, entzima batzuen ondorioz. Endekapen honen ondorio diren molekula txikiak enbrioira garraiatzen dira, bere garapen zikloa jarraitzeko erabiltzen dituena.

Landare monokotiledoneoen haziek dikotiledoneoenen egitura erabat ezberdina dute.

Image:Acer_pseudoplatanus_cotyledons.JPG| Acer pseudoplatanus
Image:Geranium_robertianum_cotyledons.JPG| Geranium robertianum
Image:Hedera_helix_cotyledons.JPG|Hedera helix

## Kanpo estekak
Roti (uhartea)

**Roti uhartea** () Indonesiako uharte bat da, Nusa Tenggara Timur probintzian dagoena. Timor uharteagandik hego-mendebaldera dago, Indiako ozeanoan, iparraldean duen Savu itsasoa eta hegoaldean duen Timor itsasoaren artean. Sondako Uharte Txikiak izeneko uhartediaren zati da, Sondako uhartedia osatzen dutenak. Eurasiar plakako hegoaldereneko uhartea da.

1214 kilometro karratuko hedadurarekin, 100.000 biztanle inguruko biztanleria du.

Bere hiriburua Ba'a da, iparraldeko kostaldeko ia erdian dagoena, aireportutik 8 kilometro ingurura.

## Kanpo estekak
Ekialdeko Nusa Tenggara

**Ekialdeko Nusa Tenggara** () Indonesiako 34 probintzietako bat da, Sondako uharte txikiak izeneko uhartediaren ekialdea hartzen duena, Timor uhartearen mendebaldeko zatia barne. 48.718 kilometro koadroko eremua du, eta 2014an 5.265.340 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grand Central Dispatch

**Grand Central Dispatch** (GCD) Applek Mac OS X v10.6n prozesagailu nukleoanitzen aplikazioen euskarria optimizatzeko garatu duen teknologia bat da.

Teknologia berritzaile multzo honek garatzaileei sistema nukleoanitzen potentzia guztia zukutzen duten programak errazago sortzea ahalbidetzen die. GCDrekin, sistema eragilea da exekuzio hariak kudeatzen dituena, ez aplikazio ezberdinak. GCDrekin bateragarriak diren programek euren lana automatikoki banatzen dute nukleo guztien artean, errendimiendu bikaina lortuz. Garatzaileak euren aplikazioetan GCDa erabiltzen hasten direnean errendimendu hobekuntza nabarmenak izango dira.

## Programatzaileak 
Garatzaileak Grand Central Dispatchen aplikazioak programatzen hasiko dira Macen dauden Xcodeko tresnak erabiliz. Gainera, Xcode depuratzailea eta Instruments errendimendu analisi tresna GCDri buruzko informazioa exekuzio denboran lortzeko erabil dezakete. Tresna hauek GCDren edozein lan aztertzea ahalbidetzen dute, baita exekuzio kode bloke zehatz bat ere, garatzaileei euren aplikazioaren egoeraren ikuspegi oso bat ematen diena GCDk nukleo bakoitzari lanak modu eraginkorrean ematen dizkion bitartean.

## Kanpo estekak