open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Company Men

***The Company Men*** (euskaraz *Konpainiaren Gizonak*), 2010eko John Wells estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Ben Affleck, Chris Cooper, Kevin Costner,  Tommy Lee Jones, Maria Bello, Rosemarie DeWitt eta Craig T. Nelson aktoreek antzeztu zuten.

2010eko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
AEB, Massachusetts, Bobby Walkerrek (Ben Affleck) lanpostu ona, familia zoragarria eta etxeko garajean sekulako porsche autoa du. Ustekabean lan egiten duen enpresak langile murrizketa bat egitea erabakitzean, Bobby eta bere lankide asko kaleratuak izango dira. Bobbyren nagusiak diren Gene McClary Tommy Lee Jones) eta Phil Woodwardek (Chris Cooper) ezer gutxi egin dezakete hari laguntzeko, haiek ere beren lanpostuak ez baidituzte ziurtatuak, Orduan Bobbyk bere bizitza pertsona nahiz senar eta aita gisa birplanteatu beharko du.

## Aktoreak 
*Ben Affleck: Bobby Walker
*Tommy Lee Jones: Gene McClary
*Chris Cooper: Phil Woodward
*Kevin Costner: Jack Dolan
*Rosemarie DeWitt: Maggie Walker
*Maria Bello: Sally Wilcox
*Craig T. Nelson: James Salinger
*Eamonn Walker: Danny
*Nancy Villone: Diane Lindstrom
*Tom Kemp: Conal Doherty
*Dana Eskelson: Diedre Dolan
*Patricia Kalember: Cynthia McClary
*Cady Huffman: Joanna
*Anthony O'Leary: Drew Walker
*Angela Rezza: Carson Walker
*Kent Shocknek: Herb Rittenour
*Tonye Patano: Joyce Robertson
*[Kathy Harum]]: Karen
*Lance Greene: Dick Landry
*Maryann Plunkett: Lorna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Infantizidio

thumb|Antonio García Vegaren 'Infantizidioa'.
**Infantizidioa**, **haur-hilketa** edo **ume-hilketa** ere deitua, haur baten hiltzeko ekintza da. 

Kriminologiak haurren hilketa ez-paternal mota batzuk sailkatzen ditu. Iraganeko gizarte askotan, haur-hilketaren forma batzuk onargarritzat jotzen zituzten, eta gizarte moderno gehienetan, berriz, praktika immoral eta kriminaltzat. Hala ere, mendebaldeko munduan gertatzen da, oro har, gurasoren baten gaixotasun mentalaren edo indarkeriazko jokabideen ondorioz, eta herrialde pobre batzuetan, biztanleria kontrolatzeko modu gisa, batzuetan onarpen sozialarekin.

Herrialdearen eta kultura desberdinen arabera kopuru zehatza aldatzen bada ere, joera hau mantentzen da: infantizidio gehienak amek egiten dituzte. Zehazki, filizidioen % 70 eta jaioberrien hilketen % 95 emakumeek egiten dituzte.

Infantizidioak forma asko izan ditu historian zehar. Haurrek jainkoei edo naturaz gaindiko indarrei egindako sakrifizioa, Kartagon egindakoa bezala, Molotxi egindako eskaintza gisa, antzinako munduko kasurik sonatuena baino ez da. Kausak alde batera utzita, historian zehar infantizidioa arrunta izan da. Laila Williamson antropologoak zera adierazi zuen:

Antzinako Europan eta Asian infantizidioaren ohiko metodoa umea abandonatzea zen, hiltzen utziz. Ozeaniako tribuetan infantizidioa umea itotzen egiten zuten; Mesoamerika prehispanikoan, berriz, sakrifizioetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oslo Plaza

**Radisson Blu Plaza Hotel, Oslo**, formalki **Radisson SAS Plaza Hotel, Oslo**, bertan **Oslo Plaza** gisa ezaguna, Norvegiako Oslo hiriburuan dagoen eraikin eta hotel bat da. Norvegiako bigarren eraikin altuena da, Halden hiriko Nexanstårnet ondoren.

1990eko martxoaren 14an inauguratu zen, 117 metro eta 37 solairuko garaiera du.
Alavés 2024-25

Entrenatzailea:  Eduardo Coudet (2024-Egun,16.jardunalditik)  Luis García Plaza (2022-24,15.jardunaldirarte)
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko lesioa izan du denboraldian zehar.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Mini Glorias taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak denboraldian zehar 
### Neguko merkatua 2025 
### Udako merkatua 2024 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 30*

### Denboraldiko Hamaikakoa 
*Lehiaketa guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan gehien agertu diren 11 jokalariak.*

350px

### Neurketak 
#### Aurrendenboraldia 
#### Liga 
#### Kopa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alavés 2023-24
* Alavés 2025-26

## Kanpo estekak
Behistun jauregia

**Behistun jauregia**, Bisitum edo Bisutum (**Bisutun**; persieraz: بیستون) gaur egun hondatuta dagoen sasandar jauregi bat izan zen. Bisotunen dago, Irango Kermanshah hiritik 20 kilometrora.

Behistungo inskripzio zaharraren -idazkera kuneiformearen deszifraketan hain paper garrantzitsua izan beharko lukeena- eta harrizko erliebe batzuen aurrean dago; Behistungo mendiaren eta Behistun aintziraren artean doan errepide zaharraz beste aldean. Jauregia, persiar tradizioan, Shirin erreginaren bizilekutzat hartu izan dute luzaroan. Hura Kosroes II .aren emaztea izan zen. Pertsiako Sah sasanidar hori, 590etik 628ra gobernatu zuen, musulmanek Persia konkistatu baino pixka bat lehenago. Kondaira hura lehen aldiz dokumentatu zuten, iritsi zaizkigun erregistroen arabera, lehen geografo islamiarrek, eta ondorengo hainbat istorio eta mitotan garatu zuten. Shirin persiar literaturako heroina garrantzitsu bihurtu zen, Shahnameh bezala.

Jauregia UNESCOren Gizateriaren Ondare gisa dago sartuta, Behistun izenarekin.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Herbert Donner (2006). História de Israel e dos povos vizinhos II. São Leopoldo: Editora Sinodal. 
* Silas Alves Falção (1964). Panorama do Velho Testamento. Río de Janeiro: Casa Publicadora Batista. 
* Antenor Nascente (1932). Dicionário etimológico da língua portuguesa 2. Lisboa: F. Alves. 

## Ikus, gainera 
* Persiako Dario I.a Handia
* Taq-e Bostan
* Akemenestar inperioa

## Kanpo estekak
Carrie Preston

**Carrie Preston** (Macon, Georgia, Estatu Batuak, 1967) aktore, zuzendari, ekoizle eta zinema-editore estatubatuar bat da.

*True Blood* eta *Person of Interest* telesailetan agertu izanagatik ezaguna da, baina batez ere *The Good Wife*, *The Good Fight* eta *Elsbeth* telesailetan Elsbeth Tascioni pertsonaia gorpuzteagatik: pertsonaia bitxi bat, zoro alai baten itxurakoa, baina gertaeretan eta pertsonen psiokologia pertzepzio handia erakusten duena.

## Bizitza pertsonala 
Carrie Prestonen ama aktorea zen eta aita ingeniaria, Maconen (Georgia) hazi zen. Artea ikasten zuen Evansvilleko Unibertsitatean. Michael Emerson aktorearekin ezkonduta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lael Wilcox

**Lael Wilcox** (Anchorage, Alaska, 1987ko uztailaren 18a) Estatu Batuetako ultra-distantziako txirrindulari profesionala da. 2016an 4.400 miliatako Trans Am Bike Race lasterketa irabazi zuen, hori lortzen zuen lehen emakumezkoa eta lehen estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
Anchoragen jaio eta hazi zen eta 2008an Puget Sound Unibertsitatean Natur Zientzietako eta Frantziar literaturako ikasketak atera zituen.

2008an hasi zen bizikletan ibiltzen, Nicholas Carman mutil lagunarekin munduari bira ematea erabaki zuenean. Ipar Amerikan hasi, Ekialdeko Europa ondoren, Ekialde Hurbila eta Afrika korritu zituztenerako 100.000 milia eginak zituzten. 2017an banatu egin ziren.

## Kirol lorpenak 
2015ean *Tour Divide*-ko emakumezkoen errekorra hautsi zuen aurreko markari bi egun kenduz. 2.745 milia osatzeko erlojupekoan 15 egun, 10 ordu eta 59 minutu erabili zituen. Urte berean *Baja Divide*-ko emakumezkoen errekorra hautsi zuen eta 2017an gizonezkoen errekorra ere gainditu zuen, 11 egun 13 ordu eta 2 minutu eginez.

2016an *Trans Am Bike Race* lasterketan hartu zuen parte. Lasterketa honek 4.400 miliako ibilbidean Estatu Batuak kostatik kostara zeharkatzen ditu.

2022an Islandiako *Westfjords Way Challenge* lasterketaren lehen ekitaldia irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ida F. Butler

**Ida de Fatio Butler** (Watertown, 1868ko martxoaren 18a – West Hartford, 1949ko martxoaren 11) estatubatuar erizaina izan zen.

## Bizitza 
1901ean  Hartfordeko ospitaleko erizaintza eskolan graduatu zen. Lehen Mundu Gerran bi ospitale sortu zituen Frantzian. 1918an Haurren Gaixotasun Akutuetarako Ospitalea antolatu zuen Lyonen.

1936tik 1939ra Butler Ameriketako Estatu Batuetako Gurutze Gorriko Erizaintzako Zuzendari Nazionala izan zen. 1937ko urtarrilean, Gurutze Gorriko 3.600 erizain uholde baten ondorioei aurre egitera bidaltzeaz arduratu zen.

Connecticut estatuko West Hartford herrian hil zen 1949an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glotokronologia

**Glotokronologia** ahaidetutzat jotzen diren bi hizkuntzen arteko denbora-bereizketa edo dibergentzia kalkulatzeko teknika bat da. Denboran zehar beste hitz batzuek ordezkatzen dituzten hitz edo sustraikideen ehunekoan oinarritzen da. Morris Swadeshek, hainbat hizkuntza-familiatako datuetan oinarrituta (horien historia dokumentuek ezagutzen dute), barne-aldaketen eta kanpo-ekarpenen ondorioz, hizkuntza bateko hiztegiko oinarrizko hitzen % 14, gutxi gorabehera, mila urtean behin ordezkatuko direla kalkulatu zuen. Glotokronologia azterketa-metodo bat da, eta haren emaitzak ezin dira zehatzak izan. Hala ere, testu idatzirik ez duten hizkuntzen bilakaera ikertzeko proposatu da, eta, beraz, metodo konparatiboa baztertu behar da, aitzinindoeuropera berreraikitzeko eta ikerketa-alternatibak bilatzeko erabiltzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazareteko Jesusen prozesioa (Bilbo)

**Nazareteko Jesusen Prozesioa** Bilboko San Frantzisko eta Zabala auzoetan, Erramu Igandearen hurrengo astelehenean, ospatzen den tradizioa da. Bilboko Aste Santuko bost prozesio garrantzitsuenetako bat da.

## Historia 
Jesus Nazaretekoa Gure Aitaren Errege Kofradia,1947. urtean sortu zen, Víctor Díez Canteraren ekimenari esker. Honen aita, Calixto Díez Gorte kaleko eskoletako maisu ezaguna izan zen. Victor jaunak ondo ezagutzen zuen Sevillako Aste Santua, eta Bilbora eraman nahi izan zituen, bertako erlijio-grina, eta ikusitako zentzu herrikoia, ez bakarrik kaleetan, baita denda eta tabernetan, non ugariak baitziren bertako kristo eta birjina bereizgarrienen irudiak, San Frantzisko auzo *kastizoarekin* bat zetorrena. Egoitza San Frantzisko Asiskoaren elizan ezarri zen (Bilboko Bosgarren Parrokia) eta Nazaretarraren kofradia 1947ko Aste Santuan atera zen lehen aldiz, berriz Kristo Nazaretekoaren irudia urtebete geroago atera zuten, Federico Coullaut Valera eskultoreak sortu ondoren. Hark Madrilgo Medinaceliko Kristoaren erreplika bat egin zuen, besoak eta esku artikulatuak zituena tunikak aldatu ahal izateko eta ile naturala erantsi zion (Díez Canteraren emazteak eta alabek emana). nagusien egoitzaraino ostegun santu guztietan eramaten dute eta hori eskertu egiten dute mugikortasun-arazoak dituzten haren debotoak. 

## Deskribapena 
Nazareteko Kristoaren prozesio ezaguna Bilboko Aste Santuko bost prozesio garrantzitsuenetako bat da. 1953az geroztik, San Frantzisko eta Zabala auzoetako kaleak zeharkatzen ditu astelehen santuan.  Bilboko Aste Santuko prozesio jendetsuenetako bat da, eta jende asko erakartzen duena. Iraganean auzokideek balkoiak apaintzen zituzten Nazareteko Kristoaren prozesiorako; karroza lorez estaltzen zuten, irudia musukatzen zuten, otoitz egiten zuten eta erregutzen zioten, negar egiten zioten eta, aldi berean, saetak kantatzen zizkioten. Horren guztiaren ondorioz, ibilbide laburreko prozesio batek dezente irauten zuen. Nazaretekoaren prozesioa Bilboko San Frantzisko auzoaren nortasuna eraiki zuen elementutzat hartzen da. Azkenean Pasioaren kofradiako Erramu eta Arrosarioko Ama Birjinaren Pausua, eta Nazareteko Kristoaren Kofradiaren Pausuen arteko topaketa batekin amaitzen da.

Auzokide batzuek balkoiak apaintzen dituzte, eta Medinaceliko Kristoren irudia igarotzean saetak entzuten dira; bereziki, El Eden klubeko balkoitik, Paco Duque, Pedro Rodríguez eta Vicente Salinas saetero beteranoaren saetak entzun ziren 2023ko apirilean, kutsu flamenkoa eta debozio hunkigarriaren erakusgarri. XIX. mendearen hasieratik San Frantziskok hartzen duen biztanleria eta kultura migratzaile handiaren adierazpen soziokulturala.  Debozioz edo jakin-min hutsez, Nazaretekoaren prozesioak jende ugari biltzen du urtero bere ibilbidean zehar.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gure Aita Jesus Nazaretekoaren Errege Kofradia

## Kanpo estekak 
* La procesión del Nazareno vuelve a recorrer las calles de San Francisco, EITB, 2022ko apirilaren 11an
* Emotiva saeta cantada en euskera en la procesión del Nazareno de Bilbao, EITB, 2019ko apirilaren 15ean
Joanne Limburg

**Joanne Limburg** (Londres, 1970) ingeles idazlea da, gaur egun Cambridgen bizi dena.

## Bizitza 
Limburg Londresen jaio zen familia judu erreformista batean. Stanmoren eta Edgwaren hazi zen. Filosofian lizentziatu zen Cambridgeko Unibertsitatean. 2000n lehen poesia bilduma argitaratu zuen, *Femenismo*, eta 2015ean lehen eleberria, *A Want of Kindness*, Ana Britainia Handikoaren historia kontatzen duena. 

Limburgek bere umea galtzeren erruari eta umeari kalte egiteko pentsamenduei buruz idatzi du. Haurdun zegoela konturatu zen nahasmendu obsesibo-konpultsiboa zuela eta geroago espezialista batek hori baieztatu zuen. Gainera, 30 urte inguru zituela jakin zuen autista zela.

2011eko urtarrilean *The Woman Who Thought Too Much* oroitzapen-liburua argitaratu zuen, egileak bere nahasmendu obsesibo-konpultsiboari buruz eta horrek ekartzen dituen erronkei buruzko sentimenduak deskribatzen dituena.

Kingstoneko Unibertsitatean idazkera sortzailean doktoretza lortu ondoren, De Montfort Unibertsitatean aritu zen irakasle. Gaur egun, Cambridgeko Unibertsitateko Etengabeko Prestakuntza Institutuan irakasten du. 2022an Royal Society of Literatureko kide hautatu zuten.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nguni

**Nguni** bantu jatorriko herrien multzoa da, Afrikako hego-ekialdean presentzia handia duena. XXI. mendearen hasieran 30 milioi nguni baino gehiago zeuden Lesotho, Botswana, Malawi, Tanzania, Zambia, Zimbabwe, Swazilandia, Mozambike eta Hegoafrikan.

Ngunien arbasoak Txad aintziratik hego-ekialderantz abiatu ziren V. mendean. Aztarna arkeologikoek Tanganyika aintziraren ertzean finkatutako talde batzuk kokatzen dituzte VII. mendean. XV. menderako Drakensberg mendikatearen bi aldeak hartzen zituzten. Lehen klan horiek, geroago, lur altuko lurralde-zerrenda zabal batean finkatu ziren, Great Fish ibaitik (gaur egun Lurmutur Ekialdea probintzia dena) Kosi badiaraino hedatzen zena, Indiako Ozeanoaren paraleloan dagoen KwaZulu-Natal probintzia eta Mozambikearen arteko mugatik gertu. XX. mendean zehar, bere lurraldeak apartheid garaiko Ciskei hegoafrikar bantustan zaharretik Swazilandiaraino hartu zuen.

Hasierako populazio-mugimendutik nguni klanetan bananduz joan ziren, eta klan horien ondorioz, besteak beste, zulu, ndebele, xhosa, ngoni eta swazi nazio garrantzitsuak sortu ziren. Zatiketa horiek gorabehera, hizkuntza-erro komun bat mantentzea lortu zuten, nguniera; kultura-unibertso bat eta antzeko gizarte-antolaketa bat, gehitu, asimilatu edo konkistatu ziren beste herri batzuekiko harreman sekularrek aberastuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paleohizkuntzalaritza

**Paleohizkuntzalaritza** edo  **paleolinguistika** hizkuntzalaritza historikoaren azpi-diziplina bat da, hizkuntzaren sorreratik hasi eta idazketa-sistemen agerpeneraino, hau da, historiaurre osoan, hizkuntza-familien arteko ahaidetasun filogenetikoak aztertzen dituena.

## Sarrera 
Paleolinguistek hizkuntza-familien artean egongo liratekeen ahaidetasunak ikertzen dituzte eta makrofamiliak (ahaidetutako hizkuntza-familien taldeak) proposatzen dituzte. Paleolinguista nabarmen batzuentzat, hala nola Greenberg edo Ruhlenentzat, makrofamilia bakoitzaren protohizkuntza berreraikitzea bigarren mailako helburua da. Adibidez, paleolinguista batzuek makrofamilia nostratikoa proposatu dute, familia indoeuroparra, afro-asiarra, uraldarra, altaitarra, dravidikoa eta baita kartveliarra ere, eta batzuetan beste hizkuntza batzuk ere.

Paleolinguistikak hizkuntzalaritzaren, paleoantropologiaren, arkeologiaren eta giza genetikaren ezagutzak lotzen dituen diziplinarteko arlo batean lan egiten du. Hizkuntzaren bilakaerarekin ere oso lotuta dago, bi diziplinak giza hizkuntzaren sorreran eta bilakaeran interesatuta baitaude.

Hizkuntzalari historiko askorentzat ez dago eremu bereizirik paleolinguistikarako, eta paleolinguisten hipotesiak ez dituzte denek onartzen. Paleolinguistek bi metodologiarekin lan egin ohi dute:
# Horietako batzuek hizkuntzalaritza historikoaren metodologia estandarra erabiltzen dute (konparazio-metodoa). Honen adibide ona nostratizisten Moskuko Eskola da, Vladislav Ilitx-Svititxek sortua eta Aharon Dolgopolski, Sergei Starostin eta Vitali Xevoroxkinek osatua, besteak beste, makrofamilia nostratikoaren existentzia defendatzen dutenak. Eskola honetako egileek korrespondentzia fonologiko erregularrak proposatu dituzte, antzekotasun morfologikoak adierazi dituzte eta zenbait protohizkuntzaren zati bat berreraiki dute, hizkuntzalaritza historiko tradizionalak onartutako metodologiaren arabera.
# Beste hipotesi batzuk polemikoak dira, hizkuntzalari historiko batzuek "baliogabetzat" jotzen dituztelako horiek babesteko erabilitako metodoak. Kategoria honetan "konparazio lexiko masiboan" oinarritutako proposamenak daude. Teknika horretan, ahaidetasunak hitz-taldeetatik, "etimologietatik", abiatuta ezartzen dira, eta horietan ahaidetasunak soinuaren eta esanahiaren antzekotasunak zehazten ditu, korrespondentzia fonologikorik ezarri gabe eta berreraikuntzarik egin gabe. Honen adibide dira Ameriketako Eskolako hizkuntzalarien lanak, Joseph Greenberg eta Merritt Ruhlen, biak Stanfordeko Unibertsitatekoak.

Konparazio lexiko masiboaren metodoa, batzuetan, baliogabea dela ikusten da, lotura historiko eta baliogabe baten ondorio diren antzekotasun kasualak bereizteko, arbaso komun batek dituen antzekotasunak eta hizkuntza-kontaktuaren ondorio direnak bereizteko. Hala ere, gero eta hizkuntzalari gehiago ari dira paleolinguistikan (historiaurreko hizkuntzalaritza) eta hizkuntzaren jatorrian eta bilakaeran ikertzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sheldon Riley

**Sheldon Riley Hernandez** (Sydney, 1999ko martxoaren 14a) australiar abeslaria da. 2022ko Eurovision Abesti Lehiaketan Australia ordezkatu zuen *Not the Same* abestiarekin.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Ama australiar eta aita filipinar baten semea, Sydneyn jaio zen. Txikitan Gold Coastera joan zen bizitzera eta han hazi zen eta Palm Beach Currumbin State High Schoolen ikasi zuen.

### Ibilbide profesionala 
2016an Rileyk, orduan Sheldon Hernandez izenez aritzen zenak, *The X Factor Australia* saioko zortzigarren denboraldirako entzunaldia egin zuen Elton Johnen *Circle of Life* eta John Legenden *Ordinary People* abestiekin. Kanporatua izan zen bakarlarien kategorian, baina Iggy Azaleak hautatu zuen Time and Place talde berriaren parte izateko. Lau epaileek hautatu zuten, eta Rileyk Boy George aukeratu zuen bere entrenatzaile izateko. Saioaren finalera iritsi zen eta hirugarren postuan amaitu zuen.

2019an, Riley *The Voice* saiora itzuli zen Madonnaren *Frozen* abestiarekin. Delta Goodrem aukeratu zuen bere entrenatzaile izateko. Finalaurrekoan kanporatua izan zen.

2020an, ''America's Got Talent*en hamabosgarren denboraldian lehiatu zen. Billie Eilishen *Idontwannabeyouanymore* abestia kantatu zuen entzunaldian. Hirugarren final-laurdenean kanporatua izan zen.

2022an Australia ordezkatu zuen Eurovision Abesti Lehiaketan *Not the Same* abestiarekin.

### Bizitza pertsonala 
Sheldon Riley homosexual irekia da
* 2021: *Left Broken''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gertrude Mary Woodward

**Gertrude Mary Woodward** (1854–1939) britainiar ilustratzaile zientifiko izan zen. Henry Bolingbroke Woodward geologoaren alaba , eta Alice Woodward bere lankide eta ilustratzailearen ahizpa. Londresko Historia Naturaleko Museorako lan paleontologiko asko ilustratu zituen, eta oso preziatua izan zen akuarela-lanaren zehaztasunean eta kalitatean erakusten zuen zorroztasunagatik. Gizakiz egindako Piltdown fosil ospetsuak eta Arthur Smith Woodward-erako beste lan batzuk (ez daude erlazionatuta) ilustratu zituen, baita Ray Lankester zoologoarentzako lanak ere.

* Lanak

### Liburu ilustratzaile 
* Arthur Smith Woodward 2016. *His Life and Influence on Modern Struate Palaeontology*, ik. 430, Geological Society of London Special Publications. Arg. Z. Johanson P.M. Barrett, M. Richter, M. Smith, G.M.-k irudiztatu zuen. Woodward Geological Society of London argitaratu zuen, 362 or. ISBN 1862397414, ISBN 9781862397415

## Iruditegia 

Paraceratherium.jpg|mascella di *Paraceratherium*.
Notopogon lilliei.jpg|*Notopogon lilliei*.
A descriptive catalogue of the marine reptiles of the Oxford clay. Based on the Leeds Collection in the British Museum (Natural History), London (1910) (20864103542).jpg|teschi di *Liopleurodon*.
PZSL1907Plate16.png|*Potamonautes lirrangensis* ed altri granchi.

## Kanpo estekak 
* Gertrude Mary Woodward archivos, en el Museo de Historia Natural, Londres
Ai Ouchi

**Ai Ouchi** (1974ko irailaren 17a) arkularia da. Japonia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Minako Sato

**Minako Sato** (1955eko irailaren 20a) arkularia da. Japonia ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eibar KE 2024-2025

Entrenatzailea:  Beñat San Jose (2025-Egun, 28.jardunalditik)  Joseba Etxeberria (2023-25, 27.jardunaldirarte)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Eibar B taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Baja Neguan 
### Neguko merkatua 2025 
### Udako merkatua 2024 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 32*

### Denboraldiko Hamaikakoa 
*Lehiaketa guztietako datuekin, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.*

350px

### Neurketak 
#### Aurrendenboraldia 
#### Liga 
#### Kopa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eibar 2023-24
* Eibar 2025-26

## Kanpo estekak
Agaricus spissicaulis

***Agaricus spissicaulis*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Bikaina, batez ere gaztea denean, bere haragia lodia, sendoa eta usain atseginekoa da.

Sinonimoak: *Psalliota spissa*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 15 cm arteko diametrokoa, ganbiletik laura, bazterrean errezelaren hondarrekin. Kapelaren azala zurixka (adinarekin beix bihurtzen da) ezkata edo irtengune arre kolorekoekin, erraz pitzatzen da.

**Orriak:** Libreak, arrosa koloretik arre ilunera eta ia beltzak, baina ertz zurixka mantenduz.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Laburra eta sendoa, oinarrira mehetua, goian leuna eta behean flokosoa, goiko eraztun nabaria du bere azpialde pikortsuarekin.

**Haragia:** Lodia eta trinkoa, gaztetan zurbila, igurtzitakoan ez da hori kolorekoa bihurtzen. Usain fungikoa eta zapore atsegina du.

**Etimologia:** *Agaricus* terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen “agarikón” hitzetik. *Spissicaulis* epitetoa berriz latinetik dator, lodia, esan nahi duen, “spissus” hitzetik eta hanka, esa nahi duen “caulis” hitzetik. Hanka loditua duelako

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
*Agaricus pampeanus* ere, ez da horitzen igurtziz gero. baina bere hanka laburragoa da eta eraztuna ez du hain agerikoa. Jangarriak ez diren espezieekin egon daitezkeen beste nahasketa batzuetan, jakin behar da hauek inoiz  ez dituztela orri arrosarik, beraz, komeni da beti *Agaricus* gazteak jasotzea.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean. Zelaietan, larreetan eta baso soilguneetan, batez ere artadietan eta abereen gorotzekin ongarritutako bazkalekuetan.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Espainia, Frantzia, Erresuma Batua, Herbehereak, Belgika, Alemania, Suedia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parasola hemerobia

***Parasola hemerobia*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Coprinus hemerobius*, *Coprinellus hemerobius*, *Coprinus campanulatus*, *Agaricus campanulatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,8 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa. Zilindrikoa, gero kanpai itxurako-lautua, herdoil kolorekoa, gero grisaxka, amaieran erdialdea hondoratua, hori-herdoil kolorekoa; mintzezkoa, tolestu-ildaskatua.

**Orriak:** Lehenbizi zurbilak, gero helduaroan beltzak, amaieran zurbilak; Collarium ageriko batez bereizten da oinetik; ez dira delikueszenteak.

**Hanka:** 3 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 0,1 eta 0,2 cm bitarteko diametrokoa. Zilindrikoa, goialdean 0,3-0,4 cm-ko  disko luze batekin amaitua, eta bertan (lepokoa) orriak txertatzen dira.

**Haragia:** Sendotasunik gabea.

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
Loreontzietan ere aurki daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Ugaria. Euriteen ostean, bide belartsuen ertzetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Islandia, Kongoko Errepublika Demokratikoa, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohamed Bazoum

**Mohamed Bazoum** (1960ko urtarrilaren 1a) 2021etik 2023ra bitartean Nigerreko 10. presidente izan zen politikari nigeriarra da. 2021eko apirilean hartu zuen kargua 2020-21eko presidentetzarako hauteskundeak irabazi eta estatu kolpe saiakera batetik bizirik atera ostean. 2023ko Nigeriko estatu kolpean kendu zuten presidentetzarako guardiako kideek eta Abdourahamane Tchiani buru zuten indar armatuek.
Stojan Andov

**Stojan Andov** (; Kavadarci, 1935eko azaroaren 30a – Skopje, 2024ko ekainaren 18a) iparmazedoniar politikari eta diplomazialaria izan zen. Ipar Mazedonia bitarteko presidentea izan zen 1995eko urritik 1996ko urtarrilera.

Skopjeko Unibertsitatean Ekonomian graduatu zen eta Belgradeko Unibertsitatean master bat jaso zuen.

Mazedoniako Errepublikako Kontseilu Exekutiboko presidenteordea izan zen, eta Jugoslaviako Errepublika eta Eskualdeen Biltzarrean Mazedoniak duen ordezkaritzako kidea. Jugoslaviako gobernu federaleko kide ere izan zen, eta 1986tik 1990era Jugoslaviak Iraken zuen enbaxadorea izan zen.

Mazedoniako Alderdi Liberalaren sortzailea eta bertako presidentea izan zen 1990etik 1997ra. Mazedoniaren independentziaren ondoren, parlamentuko lehen presidentea izan zen 1991 eta 1996 artean. Parlamentuko presidente gisa, 1995eko urritik 1996ko urtarrilera bitartean herrialdeko bitarteko presidente izan zen, Kiro Gligorov presidentearen gaixotasunaren ondorioz.
Josefa Bueno Algárate

**Josefa Bueno Algárate**, goitizenez **La Morota** (Morata de Jiloca, Zaragoza, 1907 - Tutera, Nafarroa Garaia, 1936ko azaroaren 13), etxekoandrea izan zen. 1936ko Gerra Zibilean fusilatu zuten, 29 urte zituela.

## Bizitza 
Josefa zaragozarra zen jatorriz, baina Tuteran bizi zen, Juan Fidao Lópezekin ezkonduta. Hiru seme-alaba txiki zituzten. Tuterako kartzelan espetxeratu zuten 1936ko urriaren 20an eta urte bereko azaroaren 11n utzi zuten libre, fusilatu zuten baino egun bi lehenago. Bere senarra ere fusilatu zuten. 

Josefa bere senarrarekin batera edota apur lehenago edo geroago fusilatu zuten. Horrela bada, hiru haur txikiak umezurtz geratu ziren, aita eta amarik gabe. Nork jakin ume haiei zer gertatu zitzaien. Fusilatu kopurua handia izan zen eta ume asko geratu ziren bakarrik eta familia ugari egoera gorrian, gizartearen gaitzespenera kondenatuak, geratzen zitzaizkien ondasun apurrak askotan ebatsita. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turrun

**Turrun**, **Turrune** edo **Sirena hots** Ondarroan (Bizkaian) eta, lehen, baita beste herrietan ere itsasontziek portura arrantza zekartela abisua ematen zuen soinua zen. Bat bazen, atunarekin datoz arrantzaleak. Bitan jotzen badute, txitxarroa edo berdela dator, eta hiru turrun hotsekin, antxoa sartuko da. Gehiago joz gero, sua edo ezbeharren bat gertatu da. Ondarroa da Euskal Herrian sirena jotzeko ohiturari eusten dion kostaldeko herri bakarra da.

Sakelako telefonorik gabeko garaiak ziren. Neskatilak ibiltzen ziren arraina saltzen, eta turruna zen modu bakarra jakiteko arraina noiz sartua zen portura. Ondarroan lehen Kofradia Zaharrean gordetzen zen, egurrezko kutxa batean. Gaur egun elizaren sabaian, kanpandorrean dago jarrita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kristina Berasain Tristan: "Ondarroako ‘turruuuuna’", *Berria*, 2024/06/19a.
Theodor Kotschy

**Karl Georg Theodor Kotschy** (Ustroń, Silesian (gaur egun Polonia), 1813ko apirilaren 15a - Viena, 1866ko ekainaren 11a) esploratzaile, botanikari, briologari eta landare biltzaile austriarra izan zen. Ekialde Hurbilera bidaia ugari egin zituen, 300.000 landare desberdinak bilduz.

## Biografia 
Theodor Kotschy Carl Friedrich Kotschy teologo ebanjeliko, pedagogo eta botanikoaren semea zen. 1836-38 bitartean, Kotschyk, Joseph Russeggerrekin batera, ikerketa-bidaia bat egin zuen Zilizia, Siria, Egipto eta Sudanen zehar. 1839an Kordofan bisitatu zuen, 1840an Zipre eta 1841ean Asia Txikia.

1842-43 artean Persiara espedizio bat abiatu zuen, non Damavand bisitatu zuen, Erzurum, Trebisonda eta Konstantinoplatik igaroz Vienara itzuli aurretik. Beste bidaia batzuk 1855ean egin zituen Egiptorantz eta Palestina eskualdera, 1859an Zipre, Asia txikia eta Kurdistanera. 1862an berriro bisitatu zituen Zipre eta Siria iparraldea.

Kotschy Ekialdeko ikerketen sortzailetzat jotzen da Austrian.

## Obra 
* *Abbildungen und Beschreibungen neuer und seltener Thiere und Pflanzen, in Syrien und im westlichen Taurus gesammelt*, 1843
* *Analecta botanica* (junto con Heinrich Wilhelm Schott y Carl Frederik Nyman), 1854
* *Coniferen des Cilicischen Taurus* (junto con Franz Antoine), 1855
* *Die Eichen Europas und des Orients*, 1858-1862
* *Plantae Tinneanae* (junto con Johann Joseph Peyritsch), 1867
* *Reise in den cilicischen Taurus über Tarsus*, 1858

### Eponimia 
; Genero botanikoa
* (Fabaceae) *Kotschya* Endl. 1839
; Animalien eta landareen espezieak
* Kotschys atzizkia izenetan espezie ugariek dute, esaterako Karak uharteko karramarroa: *Epixanthus kotschyi* eta *Cyrtodactylus kotschyi*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Commemorating the 150th anniversary of Theodor Kotschy’s death" (2016)
Daniel Arzola

**Daniel Alexander Arzola Valenzuela** (Maracay, 1989ko maiatzaren 6a) venezuelar idazlea, artista bisuala, diseinatzaile grafikoa eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da, batez ere *No Soy Tu Chiste* LGBT kanpaina antolatzeagatik ezaguna. Aktibismoan artelanak erabiltzeari *artibismo* deitzen dio.

## Bizitza 
### Bizitza pertsonala 
Daniel Arzola Maracayn jaio zen 1989ko maiatzaren 6an. Homosexuala eta ez-bitarra da eta *he/him*, *she/her* eta *they/them* izenordainak erabiltzen ditu ingelesez.

Diseinu grafikoa ikasi zuen Pascal Unibertsitateko Teknologia Institutuan. Horrez gain, Maracayko Antzerki Eskolan ikasi zuen.

18 urterekin Asperger sindromea (autismo mota bat) diagnostikatu zioten, eta bere neurotipoari buruz irekia izan da artean.

Gaur egun Ameriketako Estatu Batuetako Minnesotako Unibertsitateko Boynton Healthen Marketing eta Komunikazio sailean egiten du lan. Artibismoari buruz irakasten du Estatu Batuetako, Txileko, Argentinako eta mundu osoko unibertsitateetan.

2013an *No Soy Tu Chiste* Internet bidezko kanpaina jarri zuen martxan, LGBT pertsona ezagunen erretratuetan oinarrituta. Kanpainak tratu txarraren, iseken eta indarkeriaren gaiak jorratu zituen, homofobiari aurre egiteko eskatuz. *No Soy Tu Chiste* biral bihurtu zen munduan zehar eta gaztelaniatik hogei hizkuntza ezberdinetara itzulia izan zen. Proiektu honek ekarri zion nazioarteko ospea izan arren, Arzolak jazarpena jasan zuen Venezuelan eta Herbehereetara ihes egin behar izan zuen eta Urregoren erretratua sortu zuen. Bere buruaz beste egin baino egun batzuk lehenago, Urregok *No Soy Tu Chiste*ren kartela bat zabaldu zuen Facebookeko profilean.

Argentinan, 2016ko uztailean, Buenos Aireseko metro geltoki bati Carlos Jáuregui LGBT aktibista ospetsuaren izena jartzeko lege proposamena aurkeztu zen. Proposamen hori sustatzeko, Arzolak Jáureguiren erretratu bat egin zuen. Arreta handia lortu zuen, Adolfo Pérez Esquivel Bakearen Nobel saridunarena barne. 2017ko martxoaren 20an, Arzolak hamalau metroko horma-irudi bat erakutsi zuen Carlos Jáuregui geltokian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonia Caballé

**Antonia Caballé** (Ziritza, Nafarroa Garaia, 1873ko irailaren 16a - Argelès sur Mer, 1945)  Argelès sur Mer konzentrazio esparruan hil zen.

## Biografia 
Argelès sur Mer konzentrazio esparruan egon zen espetxeratu eta bertan hil zen. 72 urte zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deborah Berger

**Deborah Berger** (Englishtown, 1956 – New Orleans, 2005eko maiatzaren 21a) estatubatuar ehungintzako artista izan zen.

## Bizitza 
Deborah Berger 1956an jaio zen Englishtownen, New Jersey estatuan. Autista zen eta Texasko eta Pennsylvaniako hezkuntza bereziko barnetegietan ikasi zuen. Geroago New Jerseyko Middlesex konderriko ikastetxean graduatu zen.

Umea zela ikasi zuen puntua egiten, eta hamar urterekin bere buruarentzako jantziak sortzen hasi zen. Txikitan haur prodijiotzat hartzen zitzaion, heldutan, berriz, artista marjinaltzat. Batez ere jantziak eta osagarriak egiten zituen: jakak, gonak, burukoak, maskarak eta abar. Gehienetan kolore biziak erabiltzen zituen, hala nola gorria, morea, laranja, urdina eta beltza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Legend of Zelda: Echoes of Wisdom

**The Legend of Zelda: Echoes of Wisdom** Nintendok Nintendo Switch-arentzat argitaratutako 2024ko bideojoko bat da. Zeldaren abentura honetan, jokalariak ez du Link kontrolatuko, baizik eta, lehen aldiz, Zelda printzesa da jokoko protagonista.

Jokoak ikuspegi isonometrikoa du eta 2019an argitaratutako Link´s Awakening-en estiloa jarraitzen du.

## Jokoa 
Lehen aldiz kontrolatu ahalko du jokalariak Zelda printzesa. 

Tri Road objektu bereziarekin, printzesak objektuak klonatu eta biderkatu beharko ditu: kaxak, mahaiak edo oheak inbokatuko ditu Zeldak, baita ur blokeak eta bestelakoak ere. Hauei esker, puzzleak gainditu beharko dira, ikuspegi isometrikoa duen jokoari berebiziko askatasuna txertatuz.

## Sinopsia 
Link Ganon-ekin borrokan ari dela, lurreko arrakala misteriotsu batean desagertzen da. Hyrule erreinu osoan agertu da pitzadura iluna, eta horrek, eragin handia izan du erresuman. Zeldak misterioa argitu eta Link salbatu beharko du Tri misteriotsuaren laguntzarekin. Horretarako Tri Road, objektuak klonatzen dituen tramankulua izango du bidaide.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Forbidden Colours

**Forbidden Colours** diskoetxeak 2014an kaleratu zuen bere lehen diskoa. Aitor Etxebarriak, Javier Fernandez "Willy" eta Iñigo Calzadarekin batera martxan jarri zuten proiektua. Irene Prieto eta Txufo Willson batu zitzaizkion gerora laguntzera, eta horrela eman dituzte urterik gehienak. Zigilua ez zuen ildo artistiko zehatz jarraitu, beti arriskuaren bila ibili baitzen: «Gure premisetako bat beti izan da katalogatzeko zaila den eta daukan arriskuagatik beste zigiluetan egon ezin diren taldeei aterpea ematea. Horiei eman diegu aterpea». Horrela zioen Aitor Etxebarriak: «Gu ez gara zigilu bat: gu arte galeria bat gara. Gauzak ateratzen ditugu, gustatzen zaizkigun gauzak dira, dirua irabazteko barik, geuk ikasteko».

Zigiluak 2024an amaitu zuen bere ibilbidea. Azken agurra emateko irailaren 13 an, Bilboko Kafe Antzokian ospakizuna antolatu zuten. 

## Zigiluan argitaratu duten artistak 
Katalogo osoak 40 lan inguru biltzen ditu, gehienak Euskal Herrikoak baina baita beste herrialdetakoak ere. Hauek dira artista batzuk:

* Eñaut Zubizarreta
* Sara Muñiz
* Mice
* Ke Lepo
* Ekhi Lambert
* Galder
* Moxal
* Xabier Zeberio
* Dual Split
* Joseba B. Lenoir
* Marco Paul
* Yamila
* Ander Unzaga
* Rüdiger
* Tetura
* Amaia Ibar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zigiluaren webgune ofiziala.
* [Iñigo Astiz(https://eu.wikipedia.org/wiki/I%C3%B1igo_Astiz): «Hamar urteko ibilbidearen ostean, Forbidden Colours diskoetxeak etenaldia egingo du», *Berria*, 2024/06/19.]
* Diskoetxearen Facebook kontua.
Adela Campaña Ortiz

**Adela Campaña Ortiz** (Sause, Zaragoza, 1886 - Izko, Nafarroa Garaia, 1936ko uztailaren 30a) 50 urteko etxekoandrea eta sindikalista izan zen, Lanaren Konfederazio Nazionaleko kidea. Bortxartu eta fusilatu egin zuten 1936ko Gerra Zibilean.

## Bizitza 
Adela Campaña Sausekoa zen jatorriz, baina Zangozan bizi zen bere senar Tomás Carro Espatolero eta bost seme-alabekin (Ramira, Patricio, Pilar, Ricardo eta Felipe). 1936ko uztailaren 30ean Izko (Ibargoiti) Loitin fusilatu zuten bortxatu ondoren.

Bere ahizpa Asunción ere berarekin batera fusilatu zuten. Neba Raimundo hainbat aldiz preso egon ondoren probintzia-espetxean 1938an fusilatu zuten. Alaba Pilar Carro, 21 urtekoa,  Zaragozan fusilatu zuten 1936ko azaroaren 11n. Seme Ricardo Carro Montreal del Campon fusilatu zuten 1936ko abuztuaren 3an. Seme Felipe Carro Zaragozan fusilatu zuten.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Aimar Peñalver

**Aimar Peñalver San Roque** (Egillor, Nafarroa Garaia, 2004ko otsailaren 20a) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Atezain postuan aritzen da. Pamplona eta Athletic taldeko harrobian hezia da. 2024ko udan Tudelanora abiatu zen lagatu gisa Bigarren Federazioan jokatzeko. 2025eko udan talde zurigorriak ez zuen bere kontratua berritu.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29 eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Sotera Novia de Salcedo

**Sotera Caya Dominga Ramona Novia de Salcedo** (Bilbo, Bizkaia, 1818 – *Ibidem,* 1891ko otsailaren 13a) esploratzaile eta idazlea izan zen. 1850 eta 1856 urteen artean egin zituen bidaien berri ematen zuen eguneroko bat idatzi zuen. 

## Bizitza 
Bilbon jaioa, Pedro Novia de Salcedo Castaños eta Juana Ocio Seguraren alaba izan zen, eta elizaren artxiboaren arabera 1819 urteko apirilaren 23an izan zen bataiatua Bilboko Done Jakue katedralean.

### Bidaiak 
1850eko urriaren 2an irten zen Bilboko portutik bere senarra zenarekin batera, Sebastián Romecín boliviarra, Ameriketara bidaiatzeko asmoarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sotera Novia de Salcedo (Podcast, 29. minututik aurrera)
* Pictograma Aymara del archivo Sotera Novia de Salcedo
Juana Tomasa Charela Vidas

**Juana Tomasa Charela Vidas**, goitizenez **La Calderera** (Tutera, Nafarroa Garaia, 1881eko abenduaren 29a - 1936ko azaroaren 14a), etxekoandrea izan zen. 54 urte zituela, 1936ko Gerra Zibilean fusilatu zuten.

## Bizitza 
Domingo Charela eta Rufina Vidas-en alaba zen Juana Tomasa. Tuterako espetxean sartu zuten preso 1936ko urriaren 13an eta fusilatu zuten egunera arte egon zen kartzelan. Josefa Bueno Algárate, Serafín Carrascón Aguado, Luis Carrascón Jiménez, Eugenio Tutor, Tuteran bi zen Cascanteko iturgin bat, Sabina Ramírez, Tuterako beste hiru emakume, Cadreitako beste sei, eta Tuteran bizi zen ablitastar bat.

Jose María Jimeno Jurío blldutako datuen arabera, Juana Tomasa Balsaforadako korredizan fusilatu eta Cabezo Moroko hobian lurperatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asunción Campaña Ortiz

**Asunción Campaña Ortiz** (Sause, Zaragoza, 1869 - Izko, Nafarroa Garaia, 1936ko uztailaren 30a) etxekoandrea eta sindikalista izan zen, Lanaren Konfederazio Nazionaleko kidea. 68 urte zituela, bortxartu eta fusilatu egin zuten, 1936ko Gerra Zibilean.

## Bizitza 
Asunción Campaña Sausekoa zen jatorriz, baina Zangozan bizi zen bere senar Antonio Palacín Escagües eta hiru semeekin (Máximo, Primitivo eta Eugenio). 1918ko urtarrilaren 8an Zaragozako Auzitegiak sei hilabete eta egun bateko espetxealdi korrekzionala eta 150 pezetako isuna ezarri zion atentatu-delitu batengatik. Preso egon zen Sauseko Espetxean eta Zaragozako Probintziako Espetxean. Bere ahizpa Adela ere berarekin batera fusilatu zuten. Neba Raimundo hainbat aldiz preso egon ondoren probintzia-espetxean 1938an fusilatu zuten. Senar Antonio Palacín 1936ko uztailean. Lekukoen arabera Ebro ibaian aurkitu zuten, Sesman. Semeak: 36 urteko Máximo eta 30 urteko Primitivo Sanjurjo Tertzioan (Zaragoza) hil ziren 1936ko azaroan. Primitivo Burgosko espetxe zentralean egon zen preso eta eta San Cristobal gotorlekuan. 23 urteko seme Eugenio, Lanaren Konfederazio Nazionaleko bjurua, Sausen fusilatu zuten 1936ko uztailaren amaieran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rufina Chocarro Villar

**Rufina Chocarro Villar** (Allo, Nafarroa Garaia, 1891ko otsailaren 28a – Erreniega, 1936ko abuztuaren 19a) 35 urteko etxekoandrea, 5 umeren ama, 1936ko Gerran fusilatu zuten.

## Biografia 
Manuel Chocarro eta Narcisa Villar zituen gurasoak. Jaioterrian bizi zen Porfirio Garasaren ezkonduta eta bost seme-alaba zituzten. 

Alloko kartzelan egon zen espetxeratuta. Atxilotu baino lehentxeago, eztabaida bat izan zuen Chuscarrinaren emaztearekin, Falangeko burua izan zenarekin. Erreniegan fusilatu zuten Rufinarekin Ubaldo Lopez, Dionisio Rebolé eta beste herri batzuetako bizpahiru hil zituzten. Alloko taxi gidari batek gorpuak ikusi zituen Iruñetik itzultzean.

Porfirio Garraza senarrak "boluntario" joan behar izan zuen frontera eta semeak berarekin eraman behar izan zituen, 

## Aintzatespenak 
* 2017an Memoriala jarri zuten Erreniegan. Memoriala, desagertutako pertsona guztiak sinbolizatzen dituen erdiko harri batek eta espiral ireki formako 19 harri txikik osatzen dute. 1936an eta 1937an errepresio frankistak Erreniegan eraildako 93 pertsonen errekonozimendua eta ordaina sinbolizatzen du, Errepublikako Gobernu legitimoaren aurkako estatu-kolpearen ondoren. Justizia sozialaren eta demokraziaren idealek hildako biktima guztiei omenaldia da, baita haien familiei ere. Nafarroan ez zen gerra-fronterik izan, eta, beraz, epaiketarik gabe exekutatu zituzten, indarrez etxetik kendu eta hilobietan lurperatu zituzten mendilerro horretan. Gainera, erakundeek ahaztuak eta isilaraziak izan ziren 81 urtez. Memoriala, desagertutako pertsona guztiak sinbolizatzen dituen erdiko harri batek eta espiral ireki formako 19 harri txikik osatzen dute. Hauek beren auzokide batzuk hemen erailak izan ziren herri bakoitza ordezkatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Váci utca

**Váci utca** ("Váci kalea") oinezkoentzako kale nagusietako bat da, eta ziurrenik Budapesteko (Hungaria) erdialdeko kalerik ospetsuena. Kalean jatetxe eta denda ugari daude, batez ere turismo-merkatuari zerbitzu ematen diotenak.

## Dendak 
Váci utca Budapest komertzialaren kale nagusietariko bat izanik, bertan nazioarteko marka nagusiak biltzen ditu: Zara, H&M, Mango, Douglas, Swarovski, Hugo Boss, Lacoste eta Nike.

## Historia 
Erdi Aroan, Budaren muga harresiak markatzen zuen, gaur egun Deák Ferenc kalean eraikia. Vörösmarty plazan zegoen hiriko ateetako batera zeraman Váci kaleak.

Váci Utcaren eraikuntza XVIII. mendean hasi zen eta bere etxe batzuk garai hartakoak dira. Hala ere, gaur egun kontserbatzen diren eraikin gehienak XIX. eta XX. mendekoak dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Váci utca. Fortepan 9455.jpg|Argazki historikoa
Fitxategi:A Váci utca a Havas utca sarok felől nézve, Budapest (428) (13227295463).jpg
Fitxategi:Váci utca 02.jpg
Fitxategi:Váci utca (84325732).jpg
Fitxategi:Váci utca 01.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiroshi Yamamoto

**Hiroshi Yamamoto** (Yokohama, 1962ko urriaren 31) arkularia da. Japonia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azusa Yamauchi

**Azusa Yamauchi** (Hamamatsu, 1998ko irailaren 11) arkularia da. Japonia ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kyoko Yamazaki

**Kyoko Yamazaki** arkularia da. Japonia ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bola Tinubu

**Bola Ahmed Adekunle Tinubu** (Lagos, Nigeria, 1952ko martxoaren 29a) politikaria da. Nigeriako lehendakaria da 2023ko maiatzaren 29az geroztik. Lagos Estatuko gobernadore izan zen 1999tik 2007ra, eta Lagos Mendebaldeko senataria Hirugarren Errepublikan.

Tinubuk Nigeriako hego-mendebaldean eman zuen bere hasierako bizitza eta geroago Estatu Batuetara joan zen bizitzera, non Chicagoko Estatuko Unibertsitatean kontabilitatea ikasi zuen. 1990eko hamarkadaren hasieran Nigeriara itzuli zen eta Mobil Nigerian kontulari gisa aritu zen, 1992an Lagos West senatarirako hautagai gisa politikan sartu aurretik, Alderdi Sozialdemokrataren banderapean. Sani Abacha estatuburu militarrak Senatua desegin ostean, 1993an, Tinubu demokrazia itzultzeko kanpainaren aldeko aktibista bihurtu zen Koalizio Demokratiko Nazionaleko mugimenduaren parte gisa.

Trantsizio osteko Lagos Estatuko gobernu hauteskundeetan, Tinubuk alde handiz irabazi zuen Demokraziaren Aliantzako kide gisa. Lau urte geroago, bigarren agintaldirako berriro hauteskundeak irabazi zituen. 2007an kargua utzi ostean, 2013an All Progressives Congress alderdiaren eraketan funtsezko zeregina izan zuen. 2023an, Nigeriako lehendakari hautatu zuten; Nigeriako 16. lehendakaria da.
Felipa del Pueyo Ruiz

**Felipa del Pueyo Ruiz** (Tarazona, Zaragoza, 1897ko abuztuaren 22a – Ausejo, Errioxa, 1936ko irailaren 13a) "*La Guapa*" goitizenez ezaguna. 39 urteko etxekoandrea zen, 6 seme-alaba zituen. Espainiako 36ko Gerran fusilatu zuten.

## Biografia 
Felipa Tarazonakoa zen jatorriz, Acisclo del Pueyo eta Vicenta Ruizen alaba. Lodosa edo Los Arcosen (Nafarroa Garaia) bizi zen bere senar Agapito Remírez "El Aguador" eta sei seme-alabekin (Vicenta, Antonio, Rosario, Jesús, Santiago eta Araceli). Etxekoandrea izan zen.

## Aintzatespenak 
* Lodosako Udalaren Aitorpena 1936an eraildako bizilagunei. Lodosako Udalaren testua: IN MEMORIAM 1936ko uztailaren 19an, ziurrenik, Lodosako historiaren orririk beltzena ireki zen, hilketa, umiliazio, espoliazio, familia hautsi eta isiltasun konplizearekin. Legezko gobernu baten aurkako estatu-kolpe huts batek eman zion hasiera Gerra Zibilari. Bertan, herriko beste eraildako batzuen artean, Felipa Pueyo Ruiz aipatzen da.

* 2013ko martxoaren 7an, Lodosako Udalak omenaldi publiko bat egin zien 131 biktimei eta haien familiei, Lodosako herriaren eta hura ordezkatzen duen erakundearen, Udalaren, errekonozimendu gisa balio izan zuena.
* Liburu birtuala, non Lodosako 36ko Gerrako biktimak agertzen diren.

* Tarazonako AMEHITA Memoria Historikoaren aldeko Elkarteak monolito bat jarri zuen herri horretako hilerrian kolpe militarraren ondorioz hildako turiasondarren izenekin. 2017ko apirilaren 14a.Monolitoan honelako hitzak irakur daitezke: "Turiasonenses fusilados en 1936-1939. En memoria de los que creyeron en la República, la libertad y la democracia hasta morir por ella". Felipa del Pueyo Ruiz fusilatuen zerrendan azaltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sálvorako emakume heroiak

thumb|Santa Isabel lurruna Galiziako itsasadarrean.|267x267px

**Sálvorako emakume heroiak** Josefa Parada, Cipriana Oujo Maneiro eta María Fernández Oujo izan ziren. 1921ean 14 eta 24 urte artean zituztela, ezagunak egin ziren *Santa Isabel* ontzia hondoratu zenean, 58 lagun itsasoz erreskatatzeagatik.

[thumb|Lehen planoan, Carreira eta Aguiño. Atzealdean, [Sálvora uhartea|268x268px]]
## Historia 
1921eko urtarrilaren 2an, Santa Isabel posta-ontzia Arousako itsasadarretik gauean irten zen, Sálvora uhartetik gertu. 213 pertsona itota hil ziren hondoratzean, eta 58 salbatu egin ziren Salvorako heroien esku-hartzeari esker. Dorna txalupa batean salbatu zituzten lau bidaia gogor egin ondoren.

## Aintzatespena 
Omenaldiak eta aintzatespenak egin zizkieten, baina gero, baita kalumniak ere. 2019an, beren historia zinemara eramateko proiektu bat hasi zen. Hurrengo urtean estreinatu zen *La isla de las mentiras* filma, Paula Consek zuzendua. Josefa Parada Victoria Teijeiro aktoreak interpretatu zuen; Maria,Nerea Barrosek eta Cipriana Ana Ocak interpretatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak