open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nobelio

**Nobelioa** edo **unilbioa** elementu kimiko sintetiko bat da, **No** ikurra eta 102 zenbaki atomikoa dituena. Aktinidoen serieko elementu transuranido metaliko erradioaktiboa da. Kurioa karbono-ioiekin bonbardatuz sintetizatzen da.

## Ezaugarri nagusiak 
Nobelioa gutxi ezagutzen da, oso kantitate txikietan ekoiztu baita. Bere isotoporik egonkorrenak (259No), 58 minutuko erdibizitza dauka eta 255Fm eratzen du alfa desintegrazio bidez edo 259Md elektroi-harrapaketa bidez.

Ziklotroi bidez egindako esperientzietan lortu den aktinidoeen saileko gai bakun sintetikoa hau Suedia, Sobietar Batasuna eta Kaliforniako zenbait ikertzaile taldek aurkitu zuten. 1957an aurkitu zen. Nobelio deitura behin-behinerako onartu du IUPAC erakundeak. Ez du erabilerarik ez gai elkartu ezagunik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anek idatzi dit zutaz

**Anek idatzi dit zutaz** Mikel Urdangarinek bakarka egindako 7. diskoa da, 2007. urtean argitaratutakoa.

## Kantuen zerrenda 
# "Anek idatzi dit zutaz" (3:52)
# "Esne Saltzailea" (5:34)
# "Eskuak patrikaretan" (5:11)
# "Loa" (4:49)
# "Gerrako soinua" (6:00)
# "Inurriak" (4:54)
# "Zurekin" (4:41)
# "Mende lauren bat" (2:49)
# "Panderuaren gizona" (2:49)
# "Nire besoak" (6:06)
# "Zuri baltzean" (4:11)
# "Uhartea" (4:10)
# "San Bernabe" (3:49)

## Musikariak 
* Sahiela vivo en el acto: Bateria
* Bingen Mendizabal: Zazpi sokako biolina
* Rafa Rueda: gitarra elektrikoa, gitarra akustikoa eta mandolina
* Nika Bitchiashvili: Biolina
* Koldo Uriarte: Piano eta mandolina
* Alex Ruiz de Azua: Perkusiotan
* Mikel Urdangarin: Ahotsa eta guitarra

## Kantuen doinu eta hitzak 
Mikel Urdangarinek idatzitakoak dira honako kantuen hitzak salbu:
* Unai Iturriaga ("Loa" eta "Gerrako soinua")
* Kirmen Uribe ("Eskuak patrikaretan")
* Jon Maia ("Uharte")
* Igor Elortza ("San Bernabe")
* Sustrai Colina ("Zurekin")
* Xabier Amuriza ("Mende lauren bat")
* Iñaki Aurrekoetxea ("Zuri baltzean" eta "Inurriak")

## Kanpo estekak
Artzamendi

**Artzamendi** Itsasuko mendia da. Lapurdiko gailurrik garaiena da, 926 metro, eta bai Nafarroa Behereko, bai Nafarroa Garaiko mugetatik hurbil dago. Errepide bat iristen da kaxkoan dagoen radareraino. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lapurdiko mendiak

## Kanpo estekak 
* Artzamendi *luberri.net* webgunean
Aitxuri

**Aitxuri** edo **Aitzabal** Aizkorriko mendilerroko mendi bat da. Gipuzkoako hegoaldean dago. Maiz Aketegirekin nahasten da, eta Aketegi Aketegi erpinarekin. Aketegi da Euskal Autonomia Erkidegoko mendirik altuena, baina katalogo batzuetan Aitxuri izenarekin aipatzen da, eta hortik dator nahastea. Aitxurik 1.508 metroko altuera du, Aketegik 1.551 dituen bitartean.

## Abiapuntuak 
* Arantzazu (2 h 30 min).
* Otzaurte (3 h 30 min).
* Zegama (3 h 00 min).

## Erreferentziak_ 
## Ikus, gainera 
* Atxuri (Bilboko auzoa)
* Arxuria Etxalar-Zugarramurdiko mendia)
* Aitzuri (Debako hondartza
* Aitzuriaga (Nafarroako herria, Arrasgoitikoa)
* Atxuriaga (Galdamesko auzoa)
* Atxuri (Mungia)
* Aitxuri (Urbiako mendia)

## Kanpo estekak 
* Aitxuri *luberri.net* webgunean
Dievs, sveti Latviju!

***Dievs, svētī Latviju!*** (euskaraz *Jainkoak Letonia gorde beza*) Letoniako ereserkia da.

## Musika 
Kārlis Baumanis irakasleak moldatua zuen 1873an.

## Hitzak 
Hitzak ere Kārlis Baumanisek idatzi zituen.

### Letonieraz 
Dievs, svētī Latviju,
Mūs' dārgo tēviju,
Svētī jel Latviju,
Ak, svētī jel to! 

Kur latvju meitas zied,
Kur latvju dēli dzied,
Laid mums tur laimē diet,
Mūs' Latvijā!

## Kanpo estekak
Tautiska giesmė

***Tautiška giesmė*** (euskaraz: «abesti abertzalea») Lituaniako ereserkia da. 1919an bihurtu zen ereserki ofizial, eta 1992ko Konstituzioak berretsi zuen. Batzuetan, *Lietuva, Tėvynė mūsų* (euskaraz: «Lituania, gure aberria») izenarekin ere ezaguna da.

## Musika 
Vincas Kudirka medikuak ondu zuen 1898an.

## Hitzak 
Vincas Kudirkak musika egin ez ezik hitzak ere idatzi zituen.

### Lituanieraz 
:Lietuva, Tėvyne mūsų,
:Tu didvyrių žeme,
:Iš praeities Tavo sūnūs
:Te stiprybę semia.
:Tegul Tavo vaikai eina
:Vien takais dorybės,
:Tegul dirba Tavo naudai
:Ir žmonių gėrybei.
:Tegul saulė Lietuvoj
:Tamsumas prašalina,
:Ir šviesa, ir tiesa
:Mūs žingsnius telydi.
:Tegul meilė Lietuvos
:Dega mūsų širdyse,
:Vardan tos Lietuvos
:Vienybė težydi!

## Kanpo estekak
Europako Energia Atomikoaren Erkidegoa

**Europako Energia Atomikoaren Erkidegoa** (**EURATOM**) Europako Batasuneko kideek osatutako nazioarteko erakundea da. 1957ko martxoaren 25ean sortu zen, Erromako Itunen baitan. EBtik aparteko erakundea den arren, 1965eko apirilaren 8ko Bruselako Itunaren ondorioz Europako Ekonomia Erkidegoarekin eta Ikatz eta Altzairuaren Europako Erkidegoarekin guztiz batu ziren bere antolaketa egiturak.

EURATOMen helburua energia atomikoaren barne merkatu seguru bat sortzea izan zen, baita Erkidegoko herrien artean merkataritza atomikoa bultzatu eta soberakinak kanpoko herrialdeetara modu koordinatuan saltzea ere.

Zenbaitzuen ustez, EURATOM egitura EBren barnean sartu beharko litzateke guztiz, aparteko egitura izateari utzi eta EBren baitan funtzionatzeko (Ikatz eta Altzairuaren Europako Erkidegoak 2002an egin bezala). Baina beste batzuen arabera, energia atomikoa arautzeko erakunde hau EBren baitan sartzeak zenbait estatutan Batasunaren kontrako jarrera indartuko luke, energia nuklearraren eztabaida pil-pilean jarriz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Böhse Onkelz

**Böhse Onkelz** (alemanieraz Böse Onkels - "osaba gaiztoak") Alemaniako rock musika taldea izan zen, oso garrantzitsua lortutako arrakastarengatik eta iraupenarengatik (1980-2005). Alemaniera hutsez abesten dute, salbuespenak salbuespen.

Taldea 1980an sortu zen, kideek oraindik 17 urte baino ez zituztela. Hasierako urte horietan, taldeak oi mugimenduan parte hartu zuten. Skinhead mugimenduak gustuko zuen musika estilo hori, Erresuma Batuan sortua, estreinako urratsak ematen ari zen Alemanian. Böhse Onkelz-ek apolitikotzat jo zuten euren burua, nahiz eta kanta batzuek muturreko eskuinaren kutsua erakusten zuten: "Türken rhaus" ("turkiarrak kanpora") edo "Deutschland den Deutschen" ("Alemania alemaniarrentzat"). Kritika ugari eragin duten bi kanta horiek ez dira inoiz inolako diskotan agertu. Bakarrik estreinako urteetako kontzertuetan jo zituzten, skinhead garaian.

1985ean, kontrolatu ezin izan zuten kontzertu baten ostean neonaziak zirela medio, taldekideek erabaki zuten oi eta skinhead mugimenduak uztea. Orduan, underground garaia hasi zen. 1990eko hamarkadaren hastapenean, Böhse Onkelzen gaineko interesa handitzen hasi zen Alemanian. Nolanahi ere, aipatutako bi kanta horiek zirela eta, hainbat hedabidek, tartean MTVk eta VIVAk, taldearen agerpena boikotatu zuten, gaztearoko akatsak aitortu arren.

Taldearen azken lau albumak, "Viva Los Tioz" (1997), "Ein böses Märchen" (2000), Dopamin (2002) eta "Adios" (2004), Alemaniako salmenta sailkapenetan lehenengo postuetan kokatu ziren, zerbait ezezaguna rock talde alemaniar batentzat. 2004ko bira, hondarrekoa, arrakasta itzela izan zen.

### Albumak 
* 1984 Der nette Mann (zentsuratua, LP)
* 1985 Böse Menschen – Böse Lieder (LP)
* 1986 Mexico (Mini-LP)
* 1987 Onkelz wie wir (reremastered in 2007)
* 1988 Kneipenterroristen
* 1989 Lügenmarsch
* 1990 Es ist soweit
* 1991 Wir ham’ noch lange nicht genug
* 1991 Live in Vienna
* 1992 Heilige Lieder
* 1993 Weiß
* 1993 Schwarz
* 1994 Best of - Gehasst, verdammt, vergöttert
* 1995 Hier sind die Onkelz
* 1996 E.I.N.S.
* 1997 Live in Dortmund
* 1998 Viva los Tioz
* 2000 Ein böses Märchen
* 2001 Gester, Heute, Morgen - Best of (3 CD Box)
* 2001 Tour 2000/ Live DVD
* 2002 20 Jahre - Live in Frankfurt
* 2002 Dopamin
* 2004 Adios
* 2004 Live in Hamburg
* 2005 La Ultima/Live in Berlin
* 2007 Vaya con tioz
* 2016 Memento
* 2020 Böhse Onkelz

## Kanpo estekak
Disprosio

**Disprosioa** elementu kimiko bat da, **Dy** ikurra eta 66 zenbaki atomikoa dituena.
 
## Ezaugarri nagusiak 
Disprosioa lur arraroen multzoko elementua da. Lustre metaliko, zilarkara distiratsua dauka, eta giro-tenperaturan nahiko egonkorra da airean, baina oso azkar disolbatzen da azido mineralen disoluzioetan, hidrogenoa askatuta. Hagaxka-ebakitzaile batekin moztu daiteke (baina ez labana batekin), eta txinpartarik sortu gabe landu daiteke makinen bidez, gehiegizko berotzea saihesten bada. Disprosioaren ezaugarriak nabarmen aldatzen dira ezpurutasun txikienarekin.

## Propietate Fisikoak 
Disprosioa lur arraro bat da, metal distira erakusten duena. Hain da arina, non labana batekin moztu daitekeen, eta makinen bidez tratatu daiteke inongo arazorik gabe, bero asko sortzen ez den bitartean. Hala ere, haren propietateak aldatu egin daitezke, dituen ezpurutasunen arabera.

Disprosioak, holmioaren atzetik, elementu guztien artean momentu magnetiko altuena du, batez ere tenperatura baxuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ons Heemecht

***Ons Hémécht*** (euskaraz: *Gure lurra*) Luxenburgoko ereserkia da. 1895ean bihurtu zen ereserki ofizial. Baina, ereserki erreala *De Wilhelmus* da, kontuan izan ez duela Het Wilhelmus Herbehereetako ereserkiarekin loturarik.

## Musika 
1864an Jean-Antoine Zinnenek moldatu zuen

## Hitzak 
1859an Michel Lentzek idatzi zituen luxenburgeraz.

### Luxenburgeraz 
(1)
Wou d'Uelzécht durech d'Wisen zéit,
Duurch d'Fielsen d'Sauer brécht,
Wou d'Rief laanscht d'Musel dofteg bléit,
Den Himmel Wäin ons mécht:
Dat as onst Land, fir dat mer géif
Heinidden alles won,
Ons Hemechtsland dat mir so déif
An onsen Hierzer dron.
Ons Hemechtsland dat mir so déif
An onsen Hierzer dron.

(2)
An sengem donkle Bëscherkranz,
Vum Fridde stëll bewaacht,
Sou ouni Pronk an deire Glanz
Gemittlech léif et laacht;
Säi Vollek frou sech soë kann,
An 't si keng eidel Dreem:
Wéi wunnt et sech sou heemlech dran,
Wéi as 't sou gutt doheem!

(3)
Gesank, Gesank vu Bierg an Dall
Der Äärd, déi äis gedron;
D'Léift huet en treie Widderhall
A jidder Broscht gedon;
Fir, d'Hemecht ass keng Weis ze schéin;
All Wuert, dat vun er klénkt,
Gräift äis an d' Séil wéi Himmelstéin
An d'A wéi Feier blénkt

(4)
O Du do uewen, deem séng Hand
Duurch d'Welt d'Natioune leet,
Behitt du d'Lëtzebuerger Land
Vum frieme Joch a Leed;
Du hues ons all als Kanner schon
De fräie Geescht jo ginn,
Looss viru blénken d'Fräiheetssonn,
Déi mir so laang gesinn!
Looss viru blénken d'Fräiheetssonn,
Déi mir so laang gesinn!

Ofizialki, ereserkia 1. eta 4. estrofak dira.

### Frantsesez 
*Itzultzailea: Jean-Claude Muller*

(1)
Où l'Alzette arrose champs et prés
La Sûre baigne les rochers;
Où la Moselle, riante et belle
Nous fait cadeau du vin
C'est notre pays pour lequel
Nous risquons tout sur terre;
Notr'chère et adorable patrie
Dont notr'âme est remplie.
Notr'chère et adorable patrie
Dont notr'âme est remplie.

(4)
Ô Toi aux cieux qui nuit et jour
Diriges les nations du monde;
Écarte du pays de Luxembourg
L'oppression étrangère
Enfants nous avons reçu de Toi
L'esprit de la liberté;
Permets au soleil de liberté
De luire à tout jamais.
Permets au soleil de liberté
De luire à tout jamais.

### Alemanieraz 
*Itzultzailea: Joseph Groben*

(1)
Wo die Alzette durch die Wiesen zieht,
Durch die Felsen die Sauer bricht,
Die Rebe längs der Mosel blüht,
Der Himmel Wein verspricht:
Dort ist das Land, für dessen Ehr
Kein Opfer uns zu schwer,
Die Heimat, die als teures Gut
In unseren Herzen ruht.
Die Heimat, die als teures Gut
In unseren Herzen ruht.

(4)
O Du dort droben, dessen Hand
Den Völkern gibt Geleit,
Behüt das Luxemburger Land
Vor fremdem Joch, vor Leid!
Als Kind empfingen wir von Dir
Den freiheitlichen Sinn,
Die Freiheitssonne, unsre Zier,
Lass leuchten fernerhin!
Die Freiheitssonne, unsre Zier,
Lass leuchten fernerhin!

## Kanpo estekak
L-Innu Malti

***L-Innu Malti*** (euskaraz: *Maltako ereserkia*) Maltako ereserkia da 1964ko Konstituzioaren arabera.

## Musika 
1922an Robert Samute irakasleak moldatu zuen.

## Hitzak 
1922an Dun Karm Psaila poetak idatzi zituen Jainkoari otoitz baten moduan.

### Malteraz 
:Lil din l-art ħelwa, l-Omm li tatna isimha,
:Ħares, Mulej, kif dejjem Int ħarist:
:Ftakar li lilha bl-oħla dawl libbist.

:Agħti, kbir Alla, id-dehen lil min jaħkimha,
:Rodd il-ħniena lis-sid, saħħa 'l-ħaddiem:
:Seddaq il-għaqda fil-Maltin u s-sliem.

### Ingelesez 
*Itzultzaile: May Butcher.*

:This Motherland so dear whose name we bear!
:Guard her, O Lord, as ever Thou hast guarded!
:Keep her in mind, whom Thou hast made so fair!

:May he who rules, for wisdom be regarded!
:In master mercy, strength in man increase!
:Confirm us all, in unity and peace!

## Kanpo estekak
Bruselako Ituna

**Bruselako Ituna** edo **Bat Egiteko Ituna** nazioarteko itun bat izan zen, Alemaniako Errepublika Federalak, Frantziak, Herbehereek, Luxenburgok, Belgikak eta Italiak 1965eko apirilaren 8an Bruselan sinatu zutena. Haren bitartez, ordura arte beren kasa funtzionatu zuten Europako Ekonomia Erkidegoaren, Euratomen eta Europako Ikatz eta Altzairuaren Erkidegoaren antolaketa egiturak batu ziren, Europako Ekonomia Erkidegoa izenaren baitan. 1967ko uztailaren 1ean sartu zen indarrean.

Hiru erakundeak gobernatzeko Europako Batzordea eta Europako Erkidegoetako Kontseilua sortu ziren, eta guztientzat aurrekontu bateratua ezarri zen. Askoren ustez, hitzarmen hau izan zen egungo Europar Batasunaren sorrera ituna. 1997ko Amsterdameko Itunak ordeztu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Portuguesa

***A portuguesa*** Portugalgo ereserkia da. 1910 urtean bihurtu zen ereserki ofizial *O Hino da Carta* monarkiaren ereserkiaren ordez.

## Musika 
Alfredo Keilek 1890ean moldatu zuen.

## Hitzak 
1890ean, Henrique Lopes de Mendonçak idatzi zituen Erresuma Batuak egindako mehatxuen aurka. Laster errepublikarren ereserki bihurtu zen.

### Portugesez 
:Heróis do mar, nobre povo,
:Nação valente e imortal
:Levantai hoje de novo
:O esplendor de Portugal!

:Entre as brumas da memória,
:Ó Pátria, sente-se a voz
:Dos teus egrégios avós
:Que há-de guiar-te à vitória!

:Às armas, às armas!
:Sobre a terra, sobre o mar,
:Às armas, às armas!
:Pela Pátria lutar
:Contra os canhões marchar, marchar!

:Desfralda a invicta Bandeira,
:À luz viva do teu céu!
:Brade a Europa à terra inteira:
:Portugal não pereceu

:Beija o solo teu, jucundo,
:O oceano, a rugir de amor,
:E o teu Braço vencedor
:Deu mundos novos ao mundo!

:Às armas, às armas!
:Sobre a terra, sobre o mar,
:Às armas, às armas!
:Pela Pátria lutar
:Contra os canhões marchar, marchar!

:Saudai o Sol que desponta
:Sobre um ridente porvir;
:Seja o eco de uma afronta
:O sinal de ressurgir.

:Raios dessa aurora forte
:São como beijos de mãe,
:Que nos guardam, nos sustêm,
:Contra as injúrias da sorte.

:Às armas, às armas!
:Sobre a terra, sobre o mar,
:Às armas, às armas!
:Pela Pátria lutar
:Contra os canhões marchar, marchar!

## Kanpo estekak
Mazurek Dąbrowskiego

***Mazurek Dąbrowskiego*** (*Dąbrowskiren mazurka*, euskaraz) Poloniako ereserkia da.

Abestia "Italian (dauden) Poloniar Legioen abestia" (polonieraz *Pieśń Legionów Polskich we Włoszech*) izenarekin ezaguna zen. Henryk Dąbrowski jenerala Italian Bonaparteko legioen buruzagia zen eta abestia haren omenez moldatua zen.

## Musika 
Musika Józef Wybickiek 1797an moldatu zuen. Abestia Jugoslaviako antzinako ereserkiarentzat ere erabili zen nahiz eta hitzak ezberdinak izan.

## Hitzak 
Hitzak ere Józef Wybickiek berak 1797an idatzi zituen.

### Polonieraz 
:Jeszcze Polska nie zginęła,
:Kiedy my żyjemy.
:Co nam obca przemoc wzięła,
:Szablą odbierzemy.

*Korua:*
:*Marsz, marsz, Dąbrowski*
:*Z ziemi włoskiej do Polski*
:*Za twoim przewodem*
:*Złączym się z narodem.*

:Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę,
:Będziem Polakami,
:Dał nam przykład Bonaparte,
:Jak zwyciężać mamy.

*(Korua)*

:Jak Czarniecki do Poznania
:Po szwedzkim zaborze,
:Dla ojczyzny ratowania
:Wrocił się przez morze.

*(Korua)*

:Juz tam ojciec do swej Basi
:mowi zapłakany:
:"Słuchaj jeno, pono nasi
:Biją w tarabany."

*(Korua)*

## Musika notazioa 
 \header {tagline = ""} \relative c' {{ \key f \major \time 3/4 \tempo 4 = 116
\autoBeamOff a'8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. bes8 bes4 a4 r4 a8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. e,8 g4 f4 r4 \repeat volta 2 { g4 g4. bes8 \autoBeamOn bes8 a8 \autoBeamOff a2 bes8. bes16 bes4 bes8 d8 d4 c2 a8 c8 f4. e8 \autoBeamOn e8 d8 \autoBeamOff d2 c8 c8 bes4. e,8 g4 f4 r4}}}
\score {\unfoldRepeats \relative c' {{\key f \major \time 3/4 \tempo 4 = 116
\autoBeamOff a'8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. bes8 bes4 a4 r4 a8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. e,8 g4 f4 r4 \repeat volta 2 { g4 g4. bes8 \autoBeamOn bes8 a8 \autoBeamOff a2 bes8. bes16 bes4 bes8 d8 d4 c2 a8 c8 f4. e8 \autoBeamOn e8 d8 \autoBeamOff d2 c8 c8 bes4. e,8 g4 f4 r4}}}
\midi {}}

## Kanpo estekak
Roentgenio

**Roentgenioa** (lehen **unununioa**) elementu kimiko sintetiko bat da, **Rg** ikurra eta 111 zenbaki atomikoa dituena.

1994an aurkitu zuten Darmstadt-eko zientzialari alemaniarrek. 2004ko azaroan bere egungo izena eman zioten X izpiak aurkitu zituen eta Fisika Nobel Saria jaso zuen Wilhelm Conrad Roentgen-en omenez. Roentgenioa ekoizteko bismuto-orriak nikel-ioiz bonbardatzen dira. Bere isotoporik egonkorrenak, 280Rg, 3,6 segundoko erdibizitza dauka.

## Kanpo estekak
Kde domov muj

thumb|*Kde domov můj*i buruzko Škroupen partitura
***Kde domov můj?*** (euskaraz: Non dago nire etxea?) Txekiar Errepublikako ereserkia da. Lehen Txekoslovakiako ereserkiaren lehendabiziko zatia zen, Eslovakiako Nad Tatrou sa blýska bigarrena izanda.

## Musika 
1834an Frantisek Skroupek moldatua zen.

## Hitzak 
1834an Josef Kajetán Tylek idatzi zituen *Fidlovačka aneb žádný hněv a žádná rvačka* (euskaraz: Fidlovačka edo gorrotorik ez eta builarik ez) komediarako. Lehen luzeagoa bazen ere, gaur egun lehendabiziko estrofa biak baino ez dira geratzen.

### Txekieraz 
:1.
:Kde domov můj, kde domov můj?
:Voda hučí po lučinách,
:bory šumí po skalinách,
:v sadě skví se jara květ,
:zemský ráj to na pohled,
:A to je ta krásná země,
:země česká, domov můj,
:země česká, domov můj.

:2.
:Kde domov můj kde domov můj?
:V kraji znáš-li bohumilém
:duše útlé v těle čilém
:mysl jasnou vznik a zdar
:a tu sílu vzdoru zmar
:to je Čechů slavné plémě
:mezi Čechy domov můj
:mezi Čechy domov můj!

## Kanpo estekak
Jana Gana Mana

***Jana Gana Mana*** (euskaraz *Jende guztien burua*) Indiako ereserkia da. 1950ean bihurtu zen ereserki ofizial.

## Musika 
## Hitzak 
1911ko abenduan, Rabindranath Tagorek, Nobel sariduna, bengaleraz idatzi zituen.

### Bengaleraz 
जन गण मन अधिनायक जय हे
भारत भाग्य विधाता
पंजाब सिंधु गुजरात मराठा
द्राविड उत्कल वंग
विंध्य हिमाचल यमुना गंगा
उच्छल जलधि तरंग
तव शुभ नामे जागे
तव शुभ आशिश मागे
गाहे तव जय गाथा
जन गण मंगल दायक जय हे
भारत भाग्य विधाता
जय हे जय हे जय हे
जय जय जय जय हे 

### Ingelesez 
O! Dispenser of India's destiny, thou art the ruler of the minds of all people
Thy name rouses the hearts of Punjab, Sindh, Gujarat, the Maratha country,
in the Dravida country, Utkala (Orissa) and Bengal;
It echoes in the hills of the Vindhyas and Himalayas,
it mingles in the rhapsodies of the pure waters of Jamuna and the Ganges.
They chant only thy name.
They seek only thy auspicious blessings.
They sing only the glory of thy victory.
The salvation of all people waits in thy hands,
O! Dispenser of India's destiny, thou art the ruler of the minds of all people
Victory to thee, Victory to thee,
Victory, Victory, Victory, Victory to thee.

## Kanpo estekak
Samario

**Samarioa** elementu kimiko bat da, **Sm** ikurra eta 62 zenbaki atomikoa dituena.

## Ezaugarri nagusiak 
Samarioa lur arraroen multzoko metal zilarkara distiratsua da. Airean aski egonkorra da; 150&nbsp;°C-eko tenperaturan hartzen du suak. Nahiz eta olio mineralez estalita gorde, epe luzera oxidatu egiten da pixkanaka, hauts gris-horixka eratuz. Metal honen hiru kristal-aldaera existitzen dira, bata 734&nbsp;°C-eko tenperatura azpitik, bestea 922&nbsp;°C arte, eta azkena horren gainetik.

## Kanpo estekak
İstiklâl Marşı

***İstiklâl Marşı*** (euskaraz *Independentziaren martxa*) Turkiako ereserkia da. 1921eko maiatzaren 12an bihurtu zen ofizial. Normalean, lehenengo estrofa biak baino ez dira abesten.

## Musika 
Hogeitalau musikarien konkurtsoa garaitu ondoren, Ali Rıfat Çağatayk moldatu zuen. Gero, Osman Zeki Üngörrek birmoldatu zuen.

## Hitzak 
Mehmet Akif Ersoye poetak idatzi zituen konkurtso batean beste 724 proposamen garaitu ondoren.

### Turkieraz 
:Korkma, sönmez bu şafaklarda yüzen al sancak;
:Sönmeden yurdumun üstünde tüten en son ocak.
:O benim milletimin yıldızıdır parlayacak;
:O benimdir, o benim milletimindir ancak.
 
:Çatma, kurban olayım çehreni ey nazlı hilal!
:Kahraman ırkıma bir gül! ne bu şiddet bu celal?
:Sana olmaz dökülen kanlarımız sonra helal,
:Hakkıdır, Hak'ka tapan, milletimin istiklal!
 
:Ben ezelden beridir hür yaşadım, hür yaşarım.
:Hangi çılgın bana zincir vuracakmış? Şaşarım;
:Kükremiş sel gibiyim, bendimi çiğner aşarım;
:Yırtarım dağları, enginlere sığmam, taşarım.
 
:Garbın afakını sarmışsa çelik zırhlı duvar,
:Benim iman dolu göğsüm gibi serhaddim var.
:Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imanı boğar.
:"Medeniyet!" dediğin tek dişi kalmış canavar?
 
:Arkadaş! Yurduma alçakları uğratma sakın!
:Siper et gövdeni, dursun bu hayasızca akın.
:Doğacaktır sana vaadettiği günler Hak'kın;
:Kimbilir, belki yarın, belki yarından da yakın.
 
:Bastığın yerleri "toprak" diyerek geçme, tanı!
:Düşün, altında binlerce kefensiz yatanı.
:Sen şehit oğlusun, incitme, yazıktır atanı;
:Verme, dünyaları alsan da bu cennet vatanı.
 
:Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda?
:Şüheda fışkıracak toprağı sıksan, şüheda!
:Canı, cananı, bütün varımı alsın da Hüda,
:Etmesin tek vatanımdan beni dünyada cüda.
 
:Ruhumun senden, ilahi, şudur ancak emeli;
:Değmesin mabedimin göğsüne na-mahrem eli!
:Bu ezanlar ki şahadetleri dinin temeli,
:Ebedi yurdumun üstünde benim inlemeli
 
:O zaman vecd ile bin secde eder varsa taşım;
:Her cerihamdan, ilahi, boşanıp kanlı yaşım,
:Fışkırır ruh-i mücerret gibi yerden naşım;
:O zaman yükselerek arşa değer belki başım!

:Dalgalan sen de şafaklar gibi ey şanlı hilal;
:Olsun artık dökülen kanlarımın hepsi helal!
:Ebediyyen sana yok, ırkıma yok izmihlal.
:Hakkıdır, hür yaşamış bayrağımın hürriyet;
:Hakkıdır, Hak'ka tapan milletimin istiklal!

## Kanpo estekak
Qaumi Tarana

***Qaumī Tarāna*** (Urduz: **قومى ترانہ**) Pakistango ereserkia da. Ez ofizialki, sarritan ereserkia bere lehendabiziko lerroaz ezaguna da, "*Pāk sarzamīn shād bād*" (euskaraz *Bedeinkatua Lur Santua*).

## Musika 
Ahmed Ghulamali Chaglak moldatu zuen [[1950]ean.

## Hitzak 
Abu-Al-Asar Hafeez Jullandhurrek idatzi zituen, hasieran poema laburrean gero luzatu zuena.

### Urduz 
:پاک سرزمین شاد باد
:كشور حسين شاد باد
:تو نشان عزم علیشان
:! ارض پاکستان
:مرکز یقین شاد باد

:پاک سرزمین کا نظام
:قوت اخوت عوام
:قوم ، ملک ، سلطنت
:! پائندہ تابندہ باد
:شاد باد منزل مراد

:پرچم ستارہ و ہلال
:رہبر ترقی و کمال
:ترجمان ماضی شان حال
:! جان استقبال
:سایۂ خدائے ذوالجلال

### Ingelesez 
:Blessed be the sacred land
:Happy be the bounteous realm
:Symbol of high resolve
:Land of Pakistan!
:Blessed be thou, citadel of faith

:The order of this sacred land
:Is the might of the brotherhood of the people
:May the nation, the country, and the state
:Shine in glory everlasting!
:Blessed be the goal of our ambition

:This flag of the crescent and star
:Leads the way to progress and perfection
:Interpreter of our past, glory of our present
:Inspiration of our future!
:Symbol of the Almighty's protection

## Kanpo estekak
Ivalo (ibaia)

[220px|ezkerrera|thumb|[Kuttura herrixkako zubia.]]
**Ivalojoki** ibaia (Iparraldeko Samieraz: *Avviljohka*; Inariko Samieraz: *Avveeljuuhâ*), Laponiako 180&nbsp;km-tako ibaia da. Hasieran motel xamar igarotzen da bere sorlekutik eta eskualde bakarti batzuk igaro ondoren, hala nola Enontekiö udalerritik, Ivalo herrixkara iristen da indar bizian. Inarijärvi lakura iritsi baino lehen, ibaia, hiru ibaietan zatitzen da eta lakuan delta antzeko bat sortzen dute.

Lemmenjoki Parke Nazionaletik ere igarotzen da, eta hainbat igaraba, lepahori eta lepazuri aurki daitezke bertan.

## Historia 
1870eko hamarkadan urre-sukarrak bultzatuta, Europako hainbat gizon iritsi ziren Lemmenjoki eta **Ivalojoki** ibaietara. Klima hotza zela eta, urre-bilatzaileak zortzi hilabete baino ez zuten ematen ibaian urre bila. Honela, zortzi hilabetean aurkitutakoak bizitzeko ematen ez zienez, bilatzeari utzi eta euren etxeetara itzuli ziren. Hala ere, gaur egun, hainbat herritar ikusi daitezke ezer egiteko ez daukaten arratsalde batean urre-bila. Baina gehien bat, kanoarekin ibiltzeko da ezaguna ibaia, Kuttura herrixkan batez ere, erdi-mailako zailtasuna duen ibaia baita.

## Kanpo estekak
Du gamla, du fria

***Du gamla, du fria*** (euskaraz *Aspaldikoa zara, askea zara*) Suediako *de facto* ereserkia da. Abestiaren benetako izena, hala ere, *Sång till Norden* (euskaraz: *Abestia iparraldeari*) da.

## Musika 
Richard Dybeckek moldatu zuen 1844an Västmanland eskualderako eta hasiera *Du gamla, du friska* (euskaraz *Aspaldikoa zara, osasuntsua zara*) zen, baina Dybeckek azkenean hitzak aldatu eta *Du gamla, du fria* idatzi zuen.

## Hitzak 
Lehenengo estrofa bien hitzak Richard Dybeckek berak idatzi zituen 1844an, eta azken biak Louise Ahlének 1910ean. Suediarrek, hala ere, normalean Dybecken lana baino ez dute ereserkitzat, Ahlénena ahaztuz.

### Suedieraz 
:**1**
:Du gamla, Du fria, Du fjällhöga nord
:Du tysta, Du glädjerika sköna!
:Jag hälsar Dig, vänaste land uppå jord,
:Din sol, Din himmel, Dina ängder gröna. (bis)

:**2**
:Du tronar på minnen från fornstora dar,
:då ärat Ditt namn flög över jorden.
:Jag vet att Du är och Du blir vad du var.
:Ja, jag vill leva jag vill dö i Norden. (bis)

:**3**
:Jag städs vill dig tjäna mitt älskade land,
:din trohet till döden vill jag svära.
:Din rätt, skall jag värna, med håg och med hand,
:din fana, högt den bragderika bära. (bis)

:**4**
:Med Gud skall jag kämpa, för hem och för härd,
:för Sverige, den kära fosterjorden.
:Jag byter Dig ej, mot allt i en värld
:Nej, jag vill leva jag vill dö i Norden.(bis)

## Kanpo estekak
Lemmenjoki

**Lemmenjoki** ibaia Finlandiako ipar-mendebaldean sortzen da eta hego-mendebalderaino jaisten da, Inarijärvi lakuraino. Lemmenjoki Parke Nazionalaren erditik igarotzen da eta bere izena zor dio.

1870eko hamarkadan hainbat gizon etorri ziren bertara urre-baliabideak ustiatzera baina azkar nazkatu ziren bertako klima hotzaz eta Ivalojoki ibaikoekin batera beren etxeetara itzuli ziren.
## Argazki gehiago 

Irudi:River_at_Lemmenjoki_national_park,_Finland_IMG_0330.JPG
Irudi:Lemmenjoki.jpg
Irudi:Ravadas Wasserfall.jpg
Irudi:Lemmenjoki4 Kopie.jpg

## Kanpo estekak
Juutuanjoki

**Juutuanjoki** ibaia Finlandian dago, Laponian. Inaritik igarotzen da eta Inarijärvi lakuan isuritzen da. Kanoa ibilaldiengatik da ezaguna.
200px|erdian|thumb|Ibaia izoztua.

## Kanpo estekak
Bohrio

**Bohrioa** elementu kimiko sintetiko bat da, **Bh** ikurra eta 107 zenbaki atomikoa dituena. Bere isotoporik egonkorrenak, Bh-267, 22 segundoko erdibizitza dauka. Teknika kromatografikoek erakutsi dutenez, badirudi taula periodikoko 7. taldeko elementuen antzeko portaera daukala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zerio (elementua)

**Zerioa** elementu kimiko bat da, **Ce** ikurra eta 58 zenbaki atomikoa dituena.

## Ezaugarri nagusiak 
thumb|ezkerrera|240px|Zerio lagina.

Lantanidoen taldeko metal zilarkara distiratsua da. Burdinaren antzekoa da kolorez eta lustrez, baina biguna, xaflakorra eta harikorra da. Zerioak elementu ez-erradioaktibo guztien arteko likido-tarterik luzeena dauka, 2.648&nbsp;°C (795&nbsp;°C-etik 3.443&nbsp;°C-era). 797&nbsp;°C-an urtzen da.

Nahiz eta zerioa lur arraroen multzoko elementu kimikoa izan, izatez beruna baino arruntagoa da. Kantitate handi samarretan aurki daiteke Lurrazalean (68 ppm). Lur arraroen hainbat aleaziotan erabiltzen da.

Erreaktibitate handia du: lur arraroen artean, europioa soilik da erreaktiboagoa. Azkar ugertzen da airearekin kontaktuan. Disoluzio alkalinoek eta azido diluitu zein kontzentratuek berehala erasaten diote. Zerioa astiro oxidatzen da ur hotzetan eta azkar ur berotan. Egoera puruan suak har dezake urratzen bada.

Zerio(IV) gatzak laranja gorrixkak edo horixkak izan ohi dira, eta zerio(III) gatzak zuriak edo gardenak. Bi oxidazio-egoerok indartsu xurgatzen dute argi ultramorea. Zerio(III) betaurreko gardenak egiteko erabil daiteke, argi ultramorea ia erabat xurgatzen baitu.

Lur arraroen nahasteetan oso erraz antzematen da test kualitatibo baten bidez: lantanidoen ur-disoluzio bati amoniakoa eta hidrogeno peroxidoa eransten bazaio, kolore marroi ilun berezia hartzen du zerioa badauka.

Lur arraroetako metalik ugariena da. Gadolinita, zerita eta monazita meetan agertzen da eta kloruroaren elektrolisi bidez lor daiteke.

## Historia 
1803an aurkitu zuten Berzelius eta Hisingerrek, alde batetik, eta Klaprothek, bestetik.

## Erabilera 
Gauza askotarako erabiltzen da; beiragintzan, optika industrian, kimikan, argazkigintzan eta metalurgian, besteak beste.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basalus (Altsasu)

**Basalus** Altsasuko dermioa da. Bertan dago Altsasuko armarrian agertzen den gaztelua.

## Ikus, gainera 
* Altsasuko dermioen zerrenda
* Altsasu

## Kanpo estekak
Kaskabeltz

**Kaskabeltza** tamaina txikiko txoria da (14 zentimetro ingurukoa), Passeriformes ordenakoa eta Paridae familiakoa. Hiru espezie ezberdineko kaskabeltzak daude Europan, ohikoena izanik ingurune gehienetan, hiriguneetan barne, hori kolore ikusgarria eta paparra beltza daukan Kaskabeltz handia.

## Espezieak 
Europa eta Asian zehar hedaturik daude espezie ezberdinetan, baina Euskal Herrian 3 dira arruntenak:
* Kaskabeltz handia (*Parus major*)
* Kaskabeltz txikia (*Parus palustris*)
* Pinu kaskabeltza (*Parus ater*)
Fedearen Doktrinarako Kongregazioa

thumb|250px|Congregatio pro Doctrina Fidei
**Fedearen Doktrinarako Kongregazioa** Aulki Santuaren organo berezia da. Joan Paulo II.ak argitaratutako *Pastor Bonus* konstituzioaren arabera, kongregazioaren helburua Eliza Katolikoan doktrina zuzena zaintzen dela bermatzea da. 1542ko uztailaren 21ean Paulo III.ak sortutako Inkisizio Erromatar eta Unibertsalerako Kongregazio Sakratuaren —*Erromako Inkisizioa* ere deitua— ondorengoa da.

Erromako Elizaren batasunaren kontrako ekintzei eta ideiei aurre egitea helburu zuen, baina, batez ere, protestantismoaren aurka egiteko sortu zen. Elizaren erakunde edo auzitegi gorena zenez, haren erabakien kontra ezin zen auzitan gorago jo. 1917ra arte induljentziak emateko ahalmena izan zuen Ofizio Santuak.

1908an Pio X.ak *Ofizio Santuko Kongregazio Sakratua* izena eman zion. Gaur egun daukan izena, Fedearen Doktrinarako Kongregazioa, Paulo VI.ak ezarri zion 1965ean, Vatikanoko II. Kontzilioan. 1969an, teologia-batzar bat sortu zen kongregazioaren barruan, dotrinako gai eta arazo nagusiak aztertzeko. aita santuaren mende dago Fedearen Dotrinarako Kongregazioa.

25 kide ditu. Gaur egungo Aita Santua, Benedikto XVI.a, Kongregazio honetako buru izan zen 24 urtez (1981-2005). Gaur egun William Joseph Levada kardinal estatubatuarra da buru.

## Ikus, gainera 
* Inkisizioa

## Kanpo estekak 
*  Fedearen Doktrinarako Kongregazioaren webgunea
## Erreferentziak
Grundtvig eliza

**Grundtvig eliza** (danieraz *Grundtvigs Kirke*) Kopenhageko (Danimarka) Bispebjerg auzoan kokatutako eliza da. Bere itxura berezia dela-eta hiriko elizari ezagunenetarikoa da, eta baita eliza espresionistaren adibide bakanetakoa ere.

## Grundtvig eliza 
Elizak Nikolai Frederik Severin Grundtvig danimarkar filosofoaren izena hartzen du. 1913an elizaren eraikuntzarako lehiaketa egin zen eta bertan Peder Klint izan zen garaile. Lehengo harria Lehen Mundu Gerra bukatu ondoren jarri zen, 1921eko irailaren 8an, eta 1921tik 1926ra bitartean eraikitzen egon zen arren, barneko aldeko azken lanak eta alboko eraikuntzak 1940ra arte ez ziren bukatu. Lanak Kaare Klintek bukatu zituen, hasi zuenaren semeak.

## Eraginak 
Hallgrímskirkjako eliza Reykjavíken kokatzen da, eta Grundtvig eliza egin eta urte gutxitara egin zuten. Bertan gotiko eta garaikide formen antzeko sintesiak egin dira.

## Iruditegia 

Irudi:Grundtvigskirken-nord-2005.jpg|Habeartearen ikuspegia iparretik.
Irudi:Grundtvigskirken-alter-2005.jpg|Aldarea.
Irudi:Grundtvigskirken-gang-2005.jpg|Habeartearen barneko aldearen ikuspegia korutik.

## Kanpo estekak 
*  Grundtvig elizaren webgunea
Berkelio

**Berkelioa** elementu kimiko sintetiko bat da, **Bk** ikurra eta 97 zenbaki atomikoa dituena. Aktinidoen serieko elementu metaliko erradioaktiboa da. Elementu honen lehen sintesia amerizioa alfa partikulez (helio-ioiez) bonbardatuz ekoiztu zen. Bere izena Berkeleyn (Kalifornia) dagoen Kaliforniako Unibertsitateari zor dio. Berkelioa sintetizatutako bosgarren elementu transuranidoa izan zen.

## Ezaugarri nagusiak 
249Bk isotopoaren (314 eguneko erdibizitza) kantitate adierazgarria sintetizatu ahal izan da, bere zenbait propietate kimiko zehazteko adina. 2004rako oraindik ez zen forma elementalean isolatu, baina badirudi tenperatura altuan erraz oxidatzen den metal zilarkara dela eta azido mineral diluituetan disolbatzen dela.

## Kanpo estekak
Samos (argipena)

**Samos** hurrengo gauzak izan daitezke:

# Samos uhartea: Grezian kokatua dagoena.
# Samos: Galizian dagoen udalerria.
# Samoš: Serbiako udalerria.

Bestelako erabilerak:
# Samos satelitea: Ameriketako Estatu Batuetako behaketa satelitea.
Zarauzko Kirol Elkartea

**Zarauzko Kirol Elkartea** bertako kirol elkarterik garrantzitsuena da. 1944an sortu zen. Futbol, areto-futbol, atletismo, eskubaloi, saskibaloi, errugbi, halterofilia, igeriketa, pilota zein xakeko taldeak ditu.
Talderik garrantzitsuenak, eskubaloiko Amenabar Zarautz eta futboleko taldeak dira, non lehenengoa Zilarrezko Ohorezko mailan dabil eta bigarrena Gipuzkoako Ohorezko Erregionalean.

## Historia 
1944an sortu zen. Futbol zein errugbiko taldeek Astiko kirol instalakuntzetan jokatzen dute eta igeriketa, pilota, saskibaloi eta eskubaloiko taldeek berriz Aritzbatalde udal kiroldegiko instalakuntzetan. Eskubaloi taldea Zilarrezko Ohorezko mailan dabil. Futbol taldea, bere sorreratik denboraldi gehienetan Gipuzkoa mailako Preferentean egon da, hiru denboraldi ezik, non 3. Mailan egon den. Gaur egun Gipuzkoako Ohorezko Erregionalean dabil.

## Jantziak 
Futbol taldeak, jantzi guztia kolore beltzekoa du eta eskubaloikoak berriz, kamiseta eta galtzetin zuriak eta galtza beltzak.
http://www.gurezarautz.net/kirol_ekitaldiak/ Zarauzko kirol ekitaldien zerrenda

## Datuak 
2024-25 denboraldiko datuak barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 6
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 13.a (Hirugarren Maila, 2010-11 denboraldia)

## Mailak 
* 1945-1990: Erregional mailak
* 1990-1991: Hirugarren Maila
* 1991-2007: Gipuzkoako Ohorezko Erregionala
* 2007-2012: Hirugarren Maila
* 2012- : Gipuzkoako Ohorezko Erregionala

### Azken urteak 
## Palmaresa 
* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala (3): 1990, 2007, 2010

## Emakumezkoen taldea 
Azken urteotan Euskal Ligan aritu da taldea. 2016-17 denboraldian Ligako txapeldunak izan ziren eta Bigarren Mailara igotzea lortu zuen taldeak.

## Ikus, gainera 
* Zarauzko Kirol Elkartea (eskubaloia)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Elementu kimiko sintetiko

Lurrean modu naturalean agertzeko ezegonkorregiak diren elementuei **elementu kimiko sintetiko** deitzen zaie Kimikan. Elementu sintetiko hauek hain erdibizitza laburregia daukate (Lurraren adinarekin alderatuz gero), ezen inoiz Lurrean existitu badira, aspaldi desintegratu direla. Beraz, elementu sintetikoen atomoak esperimentuen ondorioz soilik agertzen dira, bai erreaktore nuklearretan bai fusio nuklearrak eragiten dituzten partikula-azeleragailuetan. Badaude bi elementu, uranioa eta torioa, isotopo egonkorrik ez daukatenak, baina hala ere modu naturalean ageri dira Lurrazalean eta atmosferan eta, beraz, ezin dira sintetikotzat hartu.

Elementu sintetikoak honako hauek dira:

* Teknezioa, Tc, 43
* Prometioa, Pm, 61
* Astatoa, At, 85
* Frantzioa,
* Neptunioa,
* Plutonioa,

* Elementu transuranidoak
** Amerizioa, Am, 95
** Kurioa, Cm, 96
** Berkelioa, Bk, 97
** Kalifornioa, Cf, 98
** Einstenioa, Es, 99
** Fermioa, Fm, 100
** Mendelebioa, Md, 101
** Nobelioa, No, 102
** Lawrentzioa, Lr, 103
** Rutherfordioa, Rf, 104

* Elementu transaktinidoak
** Dubnioa, Db, 105
** Seaborgioa, Sg, 106
** Bohrioa, Bh, 107
** Hassioa, Hs, 108
** Meitnerioa, Mt, 109
** Darmstadtioa, Ds, 110
** Roentgenioa, Rg, 111

* Berriki aurkitutako elementu sintetikoen behin-behineko izenak
** Ununbioa, Uub, 112
** Ununtrioa, Uut, 113
** Ununkuadioa, Uuq, 114
** Ununpentioa, Uup, 115
** Ununhexioa, Uuh, 116
** Ununoktioa, Uuo, 118

* Oraindik existitzen denik frogatu ez den azken elementuaren behin-behineko izena:
** Ununseptioa, Uus, 117

## Kanpo estekak
Erdibizitza

**Erdibizitza** hitzak honako esanahiak izan ditzake:

* semidesintegrazio-periodoa: Fisika nuklearrean substantzia erradioaktibo bateko nukleoen erdia desintegratzeko behar den denbora

* batez besteko bizitza biologikoa: Farmakologian odol-plasman dagoen botika baten kontzentrazioa erdira jaisteko behar den denbora
Gas (argipena)

**Gas** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:
# **Gas**, materia egon daitekeen egoera.
# **Gas natural** erregai gisa erabiltzen den gasa.

## Gas enpresak 
# **Naturgas** gas eta elektrizitate enpresa euskalduna.
# **Enagas** gas azpiegituren kudeatzaile espainiarra.
# **Gas Natural** gas eta elektrizitate enpresa kataluniarra.

## Bestelakoak 
# **Gas**, Oñatiko taldea.
Paatsjoki

**Paatsjoki** ibaia oso luzea da eta 3 herrialde ezberdinetatik igarotzen da, beraz izen ezberdin asko dauzka; Norvegian *Pasvikelva*, Errusian *Ïàòñîéîêè*, *Patsojoki*, edo *Ïàç*, eta Samieraz aldiz, *Báheveaijohka*. Finlandiako lakua handienetakoan sortzen da, Inarijärvi lakuan.

## Geografia 
Inarijärvi lakuan hasi eta ibaia Errusiatik igarotzen da. Norvegia eta Errusiaren arteko muga bihurtzen da laster eta azkenik, Varangerfjord ibaian isurtzen da eta honek Ozeano Artikora eramaten ditu Inarijärvi lakuko urak. Indar handiarekin jaisten denez bere ibilbide guztian zazpi zentral hidroelektriko daude, ibaiaren bazterrak argindarren hornitzen dituztenak Errusian eta Norvegian.

Ibaia oso ezaguna da bere izokinengatik. Izan ere, arrain hauek ibaia guztian zehar aurki daitezke baina eremu batzuetan arrantza debekatua dago Finlandia eta Norvegian babestutako eremu asko baitaude.

## Historia 
Jarraipenaren Gerra ondoren, ibaiak, Norvegia eta Errusiaren, Petsamoren, arteko muga bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Zoilo Moso

**Zoilo Moso Bezunartea** (Otsagabia, 1902- Iruñea, 1970) artzain zaraitzuarra izan zen.

Nabarmentzekoa da berak zaraitzueraz eta hizkera honi buruz utzitako lekukotza, Jose Estornes Lasarekin trukatutako gutunei esker gorderik.

Besteak beste, testu eder hau utzi zuen:

*"Ni fanen niz mundutik, Juangoikoak nai duelarik, baya xuk eskribitzen zuena munduan batren da eta norbaitek leitren du eta ikusiren die denbrazko gauza onetarik bat"*.

## Ikus, gainera 
* Ekialdeko nafarrera
Orreaga Ibarra

**Orreaga Ibarra Murillo** (Mezkiritz, Erroibar, 1960ko maiatzaren 31) hizkuntzalari nafarra da.

1994an Ultzamako euskararen azterketa aurkeztu zuen bere doktorego tesian, Patxi Goenagaren zuzendaritzapean.

Nafarroako Unibertsitate Publikoan lan egiten du, Euskal Filologia atalean.

Batez ere euskalkien arloan nabarmendu izan da, nagusiki jaioterriko erroibarrera eta auzokideak diren esteribarrera eta Ultzama hizkera aztertuz.

Bere herriko toponimia ere ikertu izan du.

## Liburuak 
* "Ultzamako hizkera: inguruko euskalkiekiko harremanak" (1995).
* *"Valle de Erro: historia, lengua y costumbres"* (1997).
* "Ultzamako hizkera: Ultzama, Anue, Atetz, Basaburu Nagusia, Imotz, Odieta eta Lantz" (1997).
* "Nafarroan zehar: euskararen ibilbidea" (1999).
* "Erroibarko eta Esteribarko hizkera" (2000)
* "Erroibarko eta Esteribarko Hiztegia" (2007).
* "Nafar euskaldun gazteen ahozko diskurtsoa" (2010)

Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, berak sorturiko 40 lanak baino gehiago dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Orreaga Ibarraren bibliografia osoa
Inari (ibaia)

**Inarijoki** ibaia (Iparraldeko Samieraz: *Anarjokka*), Finlandia eta Norvegiaren arteko muga banatzen duen ibaia da. Ez da Finlandiako eta Norvegiako beste ibaiak bezain oparoa baina hainbat izokin aurki daitezke bere uretan.

## Geografia 
Hegoaldean jaio eta iparralderantz jotzen du. Mugaren altuerara iritsi baino lehen, Karasjokka ibaiarekin bat egiten du eta Tenojoki ibaia bihurtzen dira, eta hau bai, hau Ozeano Artikoan isurtzen da. **Inarijoki** ibaiaren iturritik Tenojoki ibaia Ozeano Artikoan hiltzen den lekuraino, 318&nbsp;km-ko ibilbidea dago.

## Kanpo estekak
Karmelo Landa

**Karmelo Landa Mendibe** (Ea, Bizkaia, 1952ko uztailaren 16a) euskal herritar politikaria da, Herri Batasuna alderdiaren buruzagietako bat izandakoa, Batasuneko kide izan zen ostean. Halaber, EHUko irakaslea izan da.

## Biografia 
thumb|1978ko Jai-Batzordea Bilboko udaletxean.
Landa itsasoari lotutako familia batean jaio zen 1952an. EiTBko Klaudio Landa telebista aurkezle eta kazetariaren eta Erramun Landa margolari eta EHUko Arte Erderretako fakultatearen irakaslearen anaia da. Deustuko Unibertsitatean Historia Moderno eta Garaikidean lizentziaduna da, non Filosofia eta Letrak ere ikasi zituen. Trantsizioan EMKn militatu zuen eta ikasleen iraultzetan parte hartu zuen. 1973tik aurrera ikastolako irakasle bezala lan egin zuen, lehendabizi Gernikan eta ondoren Deustun. Horrez gain, euskarazko aldizkarietan kolaboratu zuen. 1978an Bilboko Jai Batzordeko kidea izan zen Mari Jaia, konpartsak eta Aste Nagusi parte hartzaileak hasi zirenean.

1980an Euskal Herriko Unibertsitateko Gizarte eta Informazio Zientzien Fakultateko irakasle sartu zen. Han dekanorde eta euskararen arduraduna izan zen.

1989ko ekainean Herri Batasuneko Europar Legebiltzarrerako hautagai-zerrendan bigarren postuan aurkeztu zen. Nahiz eta HBk eserleku bat lortu zuen, Txema Monteroren dimisioarekin, 1990eko irailaren 6an, legebiltzarkide izan zen 1994ko ekainaren 12a arte. Urte bereko urrian Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan Herri Batasunaren Bizkaiko zerrendaburua izan zen.

1995ean HBko mahai nazionaleko mahaikide izan zen. 1996ko Espainiar Hauteskunde Orokorretan HBk ETAren bideo bat eman zuen hautes-iragarki batean. Horren ondorioz, Espainiako Auzitegi Nazionalak diligentziak ireki zituen talde armatuarekin kolaboratzeagatik leporatuta. 1997ko otsailaren 5ean Espainiako Auzitegi Nazionalak Karmelo deklaratzera deitu zuen, baina honek Belgikara ihes egin zuen.

1997ko apirilaren 11an Irunen atxilotu eta berehala kartzelan sartu zuten. 1998an Espainiako Auzitegi Gorenak zigortu eta eusko legebiltzarkide izateari utzi behar izan zuen auzitegiaren aginduz. Katzelan hogei hilabete kartzelan ondoren, 1999ko uztailaren 20an aske geratu zen Espainiako Auzitegi Konstituzionalak hartu zuen erabakiaren ondorioz.

2000ko otsailaren 12an Herri Batasuneko mahai nazionalerako hautatua izan zen berriz ere. 2001ean Herri Batasuna Batasuna alderdia bihurtu zenean Bizkaiko mahairako aukeratu zuten.

2002an Batasunaren ilegalizazioarekin batera, talde armatuko kide izatea leporatu zioten. 2005ean prozesatua izan zen. 2002 eta 2006 artean EiTBko Administrazio kontseiluan Eusko Legebiltzarreko ordezkaria izan zen. 2006ko martxoan Batasuneko mahai nazionaleko kide hautatua izan zen.

2008ko otsailaren 11n, Baltasar Garzon epaile espainiarraren aginduz berriz ere atxilotu zuten, beste hamahiru pertsonarekin batera, "Batasuneko kidea izateagatik".

2010eko otsailaren 8an askatu zuten, 50.000 euroko bermea ordaindu eta gero. Astero epaitegira joan behar zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Karmelo Landari Argia aldizkarian.
Biladi

***Biladi*** (euskaraz *Nire herria*) Palestinako Estatuko ereserkia da. 1996an, ofizial bihurtu zen.

## Musika 
Ali Ismael egiptoar musikariak moldatu zuen.

## Hitzak 
Said Al Muzayinek (ezizenez Fata Al Thawra) idatzi zituen.

### Arabieraz 
بلادي يا أرضي يا أرض الجدود

بلادي بلادي بلادي

يا شعبي يا شعب الخلود

بعزمي وناري وبركان ثأري وأشواق دمي لأرضي وداري

صعدت الجبال
وخضت النضال

قهرت المحال عبرت الحدود

بلادي بلادي
بلادي

يا شعبي يا شعب الخلود

بعزم الرياح ونار السلاح وإصرار شعبي بأرض الكفاح
فلسطين

داري فلسطين ناري فلسطين

ثأري وأرض الصمود

بلادي بلادي
بلادي

يا شعبي يا شعب الخلود

بحق القسم تحت ظل العلم

بأرضي وشعبي ونار الألم
سأحيا فدائي

وأمضي فدائي وأقضي فدائي

الى أن تعود بلادي

بلادي يا شعب الخلود

## Ikus, gainera 
* Biladi, Biladi, Biladi

## Kanpo estekak
Advance Australia Fair

***Advance Australia Fair*** () Australiako nazio ereserkia da 1984 urtetik. Lehen *God Save the Queen* ereserki erreala abesten zen eta "ereserki ez-ofiziala" *Waltzing Matilda* zen.

## Musika 
Peter Dodds McCormickek moldatu zuen 1878ko azaroaren 30ean.

## Hitzak 
Peter Dodds McCormickek berak idatzi zituen 1879an. Gero, 1984an Australiako Commonwealthak ofizialtasuna aldarrikatu zuenean, hitzen *copyright*a gorde zuen. Hori dela eta, norbaitek hitzak jakin nahi badu beste wikipedietara jo dezala *fair use* doktrinapean baino ezin direla publikatu.

## Ikus gainera 
* Waltzing Matilda

## Kanpo estekak 
* Australiako ereserkia entzungai
God defend New Zealand

***God defend New Zealand*** (euskaraz *Jainkoak babes beza Zeelanda Berria*) Zeelanda Berriko ereserkia da *God Save the Queen* ereserkiarekin batera. Ofizial bihurtu zen 1940an.

## Musika 
John Woodsek moldatu zuen 1876an.

## Hitzak 
Thomas Brackenek idatzi zituen 1870ean. Ereserkiak 5 estrofa ditu ingelesez eta maorieraz. Normalean, abestean hizkuntzak tartekatzen dira.

### Ingelesez eta maorieraz 

**God defend New Zealand**

## Kanpo estekak
Indonesia Raya

*** Indonesia Raya*** Indonesiako ereserkia da.

## Musika 
Wage Rudolf Soepratmanek moldatu zuen, 1928ko urriaren 28an, Jakartan gazte mugimenduko biltzar batean zegoela.

## Hitzak 
Wage Rudolf Soepratmanek berak idatzi zituen.

### Indonesieraz 
Indonesia tanah airku, Tanah tumpah darahku.
Di sanalah aku berdiri, Jadi pandu ibuku.
Indonesia kebangsaanku, Bangsa dan Tanah Airku.
Marilah kita berseru "Indonesia bersatu."

Hiduplah tanahku, Hiduplah negriku,
Bangsaku, Rakyatku, semuanya.
Bangunlah jiwanya, Bangunlah badannya
Untuk Indonesia Raya.

*Korua:*
Indonesia Raya,
Merdeka, Merdeka
Tanahku, negriku yang kucinta.

Indonesia Raya,
Merdeka, Merdeka
Hiduplah Indonesia Raya.

## Kanpo estekak
Konstantinoplako II. kontzilioa

**Konstantinoplako II. kontzilioa** (5. kontzilio ekumenikoa) 553ko maiatzaren 5etik ekainaren 2ra egin zen Konstantinoplan (g. e. Istanbul). Justiniano enperadoreak deitu zuen eta Eutikio patriarkaren gidaritzapean burutu zen. Gehienbat Ekialdeko Elizetako kideak izan ziren bertan.

## Aurrekariak 
Kaltzedoniako kontzilioan monofisismoa gaitzetsi zen arren, joera horretako kristauak oraindik ugari ziren Ekialdean, bereziki Egipton. Justinianok uste zuen talde erlijioso hori arriskutsua zela, bereziki indarra hartuz joanez gero Egipto (garai batean Inperioko garautegia izandakoa) bere kontrolpetik kanpo geldituko zelakoan. Horren aurrean ediktu bat kaleratu zuen zenbait teologo monofisita eta nestorianista gaitzetsiz eta beraien idazlanak debekatuz.

Vigilio aita santua ez zegoen gaitzespen horrekin ados, baina enperadoreak behartu egin zuen ediktuari babesa ematera. Egoera honek ezinegona sortu zuen Mendebaldeko elizetan eta Aita Santuak enperadoreari kontzilio berri bat egiteko eskatu zion eta artean ez zela inolako erabaki gogorrik hartuko. Enperadoreak uko egin zion akordioari eta ediktua berriz indarrean jarri zuen. Aita Santuak, horren aurrean, ediktua babesten zutenak eskumikatuko zituela mehatxatu zuen.

Justinianok, Elizaren zatiketa saihestearren, kontzilioa deitzea onartu zuen Konstantinoplan. Lekua ez zen Aita Santuaren gustukoa, Mendebaldeko gotzain gutxi egongo ziren bertan eta bere korrontea gutxiengoan zegoen. Horregatik, uko egin zion kontzilioko buru izateari. Horren ordez, Eutikio patriarkak gidatu zuen.

## Kontzilioa 
Kontzilioan enperadorearen postura gailendu zen. Joandako gotzain gehienek hasierako ediktua babesten zuten erabaki kanonikoak hartu zituzten, nahiz eta Aita Santuak bestelako dokumentu bat aurkeztu. Dokumentu horretan ediktuak gaitzesten zituen idazle batzuk salbatzen ziren.

Enperadoreak Aita Santuari erbesteratze mehatxua egin zion bere dokumentua onartu ezean. Horregatik, Aita Santuak berak kontzilioaren aurrean agertu behar izan zuen ediktuari babesa emanez. Horrez gain, Origenesen zenbait lan gaitzetsi ziren, platonismoaren jarraipena zirelakoan.

## Kanpo estekak