open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Psathyrella prona

***Psathyrella prona*** *Coprinaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Psathyrella expolita*, *Drosophila prona*, *Psathyrella atomata var. expolita*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 1,5 cm bitarteko diametrokoa, lehenik hemisferikoa, gero ganbil-kanpai itxurakoa, kamutsa; ertza inkurbatua eta arin ildaskatua. Kapelaren azala azpi-mintzezkoa, higrofanoa ez, ertzean ez du errezelaren hondarrik, gris-arre kolorekoa, gris zurbila edo arrosa kolorekoa.

**Orriak:** Zabal, lodiak, desberdinak, sabeldunak, ia triangeluarrak, hasieran gris-arrexka koloretik gris-beltzaxkara doan kolorekoak, lehenbizi ertz zuriarekin.

**Hanka:** Luzea, zilindrikoa, hauskorra, goialdean pruinaduna, zuritik okre antzekora doan kolorekoa.

**Haragia:** Mehea eta zurixka, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Psathyrella* terminoa. “Psathyra”-ren txikigarria da, grezierazko hitzetik eratorria, “xehatzen erraza” esan nahi du. *Prona* epitetoa latinetik dator, okertua, inklinatua esan nahi duen “pronus” hitzetik. Hankaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Oso espezie aldakorra da, batez ere kolorez, eta horren aldaera edo forma batzuk deskribatu dira.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Urria. Belar artean eta landare-hondakinetan hazten da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Errusia, Turkia, Kaukasia, Iran, Mongolia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monte Cevedale

**Monte Cevedale** Lombardia eta Trentino-Adige Garaia arteko mugan dagoen mendi bat da, Italian. Hegoaldean 3.769 metroko altuera du, Trentinoko mendirik altuena, eta iparraldeko punta Sondrio, Hego Tirol eta Trentino probintzien arteko muga da, 3.757 metrokoa, Cima Cevedale edo Zufallsipitze izenez ezaguna.

## Kanpo estekak
Pedro Bidegain Estadioa

**Pedro Bidegain Estadioa** (ezagunagoa **Nuevo Gasómetro** -- ezizenaz) Argentinako Buenos Aires hiriburuan kokatzen den futbol zelai bat da. San Lorenzo de Almagro futbol taldearen egoitza da, bertan etxeko partiduak jokatzen dituelarik.

Francisco Fernández de la Cruz Jeneralaren etorbidean dago, Perito Moreno eta Varela etorbideen elkargunean, Flores, Villa Soldati eta Nueva Pompeya auzoen mugetan.

San Lorenzok, 1993ko abenduaren 16an eta 52 astez eraikitzen jardun ondoren, San Lorenzo beste estadio batzuetan aritu ondoren, estadioa inauguratu zuen Txileko Universidad Católicaren aurka 2 eta 1eko garaipenarekin amaitu zen lagunarteko partidu batean. Lehen partida ofiziala San Lorenzo - Belgrano de Córdoba izan zen eta Buenos Airesko taldeak Kordobako taldeari 1 eta 0 irabazi zion Carlos Javier Nettok sartutako golari esker.

Bere izena Pedro Bidegaini egindako omenaldia da, UCRko diputatu nazionala eta 1929 eta 1930 urteetan klubeko presidentea izan zena. Bere izena duen kale bat ere badago Boedo auzoan. Gasometro Zaharraren ondorengo estadioa da, San Lorenzoren estadio zaharra, 1916an inauguratua eta 1979ko abenduaren 2an ateak itxi zituena.

Claudio Pando, Roberto Pando eta Claudio Grimoldi arkitektoak izan ziren proiektuaren buru, eta Fernando Miele klubeko presidentearen kudeaketan egin zuten oso-osorik.

Argentinako futbol profesionalaren estadio guztietatik, gaur egun Pedro Bidegain da jokalekurik handiena duena, 110 metroko luzera eta 70 metroko zabalerarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Virginia Feito

**Virginia Feito** (Madril, 1988) madrildar idazlea da. Bere lehen eleberria, *La señora March* arrakastatsua izan zen salmentetan.

## Bizitza 
Virginia Feitok ingelesez hitz egiten zuten ikastetxeetan ikasi zuen, Parisen ikastetxe amerikar batean eta Madrilen britainiar batean. Ingeles Literatura eta Arte Dramatikoa ikasi zituen Londresko Queen Mary Unibertsitatean. Madrilera itzuli zenean, Publizitatea ikasi zuen Miami Ad School publizitate eta sormen eskolan.

### Lan ibilbidea 
Publizitate-agentzietan lan egin zuen publizista gisa, harik eta, 2018an, New Yorken bizi zela, *La señora March* eleberria ingelesez idazten hastea erabaki zuen arte, hainbat hizkuntzatara itzulia izan den liburua.2021ean argitaratu zuen Liveright argitaletxeak, eta hainbat sari jaso zituen. *Sunday Times* eta Blumhouse Productions argitaletxeen arabera, urte horretako libururik salduenetako bat izan zen. Virginia Feitoren eleberriari buruzko aipamenak Shirley Jacksonekin eta Patricia Highsmithekin alderatzen dira, biak ere eragin handia izan duten idazleak.

2022an hasi zen La señora *Marchen* zinemarako egokitzapena prestatzen Elisabeth Mossekin batera, ekoizle eta moldaketaren protagonista.Virginia Feitoren lehen eleberri hori Lumen argitaletxeak argitaratu zuen gaztelaniaz, 2022an, Espainian. 

2023an, liburu berri bat eta zinemarako eta telebistarako hainbat gidoi zituen bidean bere proiektuak, *Mujer hoy* aldizkarian egindako elkarrizketa batean hauxe azaldu zuen:

### Lan nabarmena 
Feito, Virginia (2023). *La señora March*. Bartzelona: Debolsillo. ISBN 978-84-663-6815-5. 

Bere lehen eleberria etxeko beldur psikologikoko istorio bat da. Besteen iritziarekin obsesionatuta dagoen emakume bat protagonista duena, egileak bere buruarengan eta gainerako pertsonengan gehien gorrotatzen duena bertan batu du. Protagonistaren senarrak azken nobela arrakastatsua du eta bera harro dago horrekin. Upper East Side auzoan bizi dira, eta, dendarik gogokoena erostera joatean, George senarraren liburu berriaren protagonistaren inspirazioa dendaria bera dela uste du. Prostituta bat denez, pena ematen die bezeroei. March andreak mundu guztiak iseka egiten diola pentsatu, eta bere bizitza ordenatuaren kontrola galdu du.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2022an Best Novel Valencia Negra Saria.
* El Corte Ingles Un Año de Libros Saria Debut Onenari.

## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak 
* Webgune ofiziala
* Audioa:Virginia Feito eta 'La Señora March'
Psathyrella microrhiza

***Psathyrella microrhiza*** *Coprinaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus semivestitus*, *Psathyrella badiovestita*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa, kanpai itxurakoa, errezel zuri batez estalia, flokosoa, batzuetan ertzean luze irauten  du lihazki triangeluarren itxuran; ertza ildaskatua gardentasunagatik, gorri-arre-gaztaina kolorekoa edo hur kolorekoa.

**Orriak:** Laster fuligineo kolorekoa, ertza arrosa-arre kolorekoa.

**Hanka:** 6 eta 9 cm bitarteko garaierakoa eta 0,4 eta 0,8 cm bitarteko diametrokoa, oso mehea, zurixka, flokosoa goialdean, fusiformea, loditua, sustrai antzekoarekin.

**Haragia:** Hutsala.

**Etimologia:** *Psathyrella* terminoa, “psathyra”-ren txikigarria da, grezierazko hitzetik eratorria, “xehatzen erraza” esan nahi du. *Microrhyza* epitetoa ere grekotik dator, txikia esan nahi duen “micros” hitzetik eta sustraia esan nahi duen “riza” hitzetik. Oinak sustrai antzekoa duelako.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Ongarritutako  lursailetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Europa, Errusia, Uzbekistan, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nils Ehlers

**Nils Ehlers** (1994ko otsailaren 4a) Alemaniako hondartza boleibol jokalaria da. Clemens Wickler taldekidearekin batera, egun hirugarren postuan dago Munduko Hondartza Boleibol Rankingean (FIVB).

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Parabadminton

thumb|David Toupé, WH1 kategoriako kirolaria.
**Parabadmintona** edo **badminton egokitua** badmintonetik eratorritako kirola da, ezgaitasun fisikoa duten pertsonentzat pentsatua. Munduko Badminton Federazioak kudeatzen du eta Tokioko Paralinpiar Jokoetatik aurrera paralinpiar programaren parte da.

Kirolariek sei kategoriatan parte hartzen dute: gurpil-aulkian (WH1 eta WH2), zutik (SL3, SL4 eta SU5) eta akondroplasia edo antzeko ezaugarri genetikoak dituztenentzat (SH6).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aiguille de Rochefort

**Aiguille de Rochefort** (4.001 m) Mont Blanceko masiboan dagoen mendi bat da, Frantzia eta Italia banatzen dituen Alpeetako eremuan. Dent du Géant eta Grandes Jorasses artean dago, eta ohikoa da igotzea hiruen arteko ibilbidearen parte gisa. 

Lehenengo igoera James Ecclesek egin zuen, Alphonse eta Michel Payot gidekin batera, 1873ko abuztuaren 14an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tasniya Punyagupta

**Tasniya Punyagupta** (; 1922ko irailaren 9a – Bangkok, 2023ko ekainaren 28a) thailandiar irakaslea izan zen, Chitralada eskolako lehen zuzendaria.

## Bizitza 
Tasniya Punyagupta Phra Nakhon barrutian jaio zen 1922ko irailaren 9an. 1955ean Chitralada eskolan hasi zen lanean. Ubol Ratana printzesaren eta geroago Maha Vajiralongkorn erregearen irakaslea izan zen.

2023ko ekainaren 28an bihotz-gutxiegitasunaren ondorioz hil zen Bangkokeko Vichaiyut ospitalean, 100 urte zituela. Azaroaren 18an erraustu zuten Wat Benchamabophit tenpluan. Vajiralongkorn erregeak, Suthida erreginak eta Sirindhorn printzesak zeremonian parte hartu zuten.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 1982: Rattanaporn domina
* 1983: Chula Chom Klao ordena
* 1988: Thailandiako Koroaren Ordena
* 1990: Elefante Zuriaren Ordena
* 1996: Direkgunabhorn ordena
* 2022: Rattanaporn domina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Fernández Infante

**Marta Fernández Infante** (Burgos, 1994ko abuztuaren 6a) burgostar funtzionarioa eta igerilaria da, igeriketa egokituan lehiatzen den kirolaria.

Sei domina irabazi ditu Udako Paralinpiar Jokoetan, Tokioko 2020ko Udako Paralinpiar Jokoak eta Parisko 2024ko Udako Paraliniar Jokoetan. 

## Bizitza 
Buruko paralisiaz jaio zen, eta, medikuen aholkuei jarraituz, txikitatik hasi zen igeriketan. Enpresen Administrazio eta Zuzendaritza ikasketak egin zituen,. 

Lan ibilbidea 

Estatuko funtzionarioa da Valladoliden. Fusio Kirol Klubeko kidea da, eta Valladolideko Rio Esgueva Kirol Teknifikazio Zentroa entrenatzen du. 

2020ko abenduan, Oviedora joan zen Espainiako Igeriketa Egokituko Txapelketara, Tokioko Paralinpiar Jokoetan parte hartzeko gutxieneko marka lortu zuen tximeleta estiloko 50 metroetan, S5 klasean, 42.18ko denborarekin. Marka horrekin, gainera, Teresa Peralesek 2012tik zuen Espainiako errekorra hautsi zuen. Ondoren, 2021eko otsailean egin zen igeriketa egokituko Bartzelonako Hiria Nazioarteko Trofeoan parte hartu zuen. Bertan, bular-igeriketako 50 metroetan, SB3 klasean, A txikiena lortu zuen, 1.30ekin, eta horrekin Espainiako errekor berri bat lortu zuen. 

2021eko apirilean bertan egin zuen debuta Espainiako selekzioarekin Sheffieldera egin zen igeriketa egokituko Munduko Txapelketan, eta maiatzean parte hartu zuen bere nazioarteko lehen ekitaldian, Portugaleko Funchal herrian egin zen igeriketa paralinpikoko Europako Txapelketa Irekian. Urrezko domina bat irabazi zuen S5 tximeleta estiloko 50 metroetan eta hiru zilar SB3 bular estiloko 50 metroetan, S4 100 metro libreetan eta S4 50 metro libreetan, eta munduko errekorra ezarri zuen tximeleta estiloan. 

2020ko udako Paralinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 50 metro bular-igeriketako SB3 proban, zilarrezko domina S5 tximeleta estiloko 50 metroko proban (bere errekorra hautsiz) eta brontzezko domina S4 50 metro libreetan.   

## Nazioarteko palmaresa 
## Aintzatespena 
* 2022ko apirilean, 2021eko Kirolaren Gaztela eta Leongo Kultura eta Turismo Kontseilaritzak ematen duen Kiroleko eta Desgaitasuneko Podium Saria lortu zuenSaria jaso zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aiguille du Croissant

**Aiguille du Croissant** Grand Combin masiboko mendi bat da, garrantzi gutxikoa, baina 4.260 metrokoa. Alpe Peninoetan dago, Suitzan. Berez 4.000 metroak gainditzen ditu, baina bere prominentzia txikia da, eta horregatik maiz ez da mendi bakartutzat hartzen.

## Kanpo estekak
Atenaren mozoloa

Greziar mitologian, **Atenaren mozoloa** jainkosari laguntzen dion hegaztia da, jakinduriaren, arteen eta gerra-tekniken jainkosa, Atenas hiriaren babeslea eta artisauen zaindaria; bere erromatar baliokidea Minerva da. Atenaren mozoloa filosofiaren sinbolo gisa erabili izan da mendebaldeko kulturan.

"Atenaren hontza" izena oker eman zaion, berez mozolo arrunt bat denean, izen zientifikoa *Athene noctua* baituena.

## Jatorria 
Mitologiaren arabera, Atenea Zeusen eta zuhurtziaren jainkosa den Metisen arteko amodioen emaitza da. Zeusek Metis irentsi zuen Atenea erditzear zegoenean, Urano eta Gaiaren aginduz, beste jainkorik Zeus bezain ahaltsua izan ez zedin. Jainkosa erditzen ari zela, Hefestok, aizkoraz Zeusen burua joz, Atenea atera zen zulotik, armadura batez jantzirik, eta gerra-oihu handi bat egin zuen. Jakituriarekiko kontzeptu analogikoa jainkoen nagusiaren buruaren jainkosaren jaiotzaren ideiatik dator.

Hegelek "Zuzenbidearen filosofiaren oinarrizko lerroak" () lanean egindako ohar ospetsua "Minervaren hegaztiak ilundu arte ez duela hegaldia hasten" () da. Hori historiaren garai bat amaierara arte ez dela ulertzen interpretatzen dute, eta, beraz, filosofia ez da ulertu behar iragarle gisa, ez eta, beraz, preskriptore gisa ere, fenomeno horiek gertatu ondoren bakarrik ulertzen baititu.

## Mitoa 
Atenea Atenasko jainkosa zaindaria zen, eta Atenasko aro klasikoan erabiltzen zituzten txanponak mozolo horren ale baten irudiarekin eginak zeuden. Atenari buruz «mozolo.begiak» zituela esaten zuten, jakinduria eta zorroztasunaren seinale. Ateneak *glaukopis* ("γλαυκῶπις") ohikoena zuen epiteto homerikoak bere sustraia, *glaux* (γλαύξ), mozoloaren izen grekoarekin partekatzen zuen. Hau "begi distiratsu" itzultzen dute γλαύκος *glaukos* ("distiratsua", "zilarreztatua", ondoren "urdina" edo "grisa") eta ὤψ *ôps* ("begia", edo batzuetan "aurpegia") hitzen konbinazioa, baita "mozolo-begiak" ere itzulia. Epiteto horri dagokionez, D'Arcy Thompsonek terminoaren iluntasuna adierazten du bere glosarioan, eta ilargia aipa lezakeela susmatzen zuen.

Hala ere, greziarrek ez zituzten estrigido guztiak jakinduriarekin lotzen. Askalafo zigortzeko Demeterrek (Zeres) zingira-hontz bihurtu zuen, jainkosaren alaba Pertsefone (Proserpina) salatu zuenean, etengabe goi-mundura itzultzea eragozten zioten granada-haziak jan zituelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hebridetako poni

**Hebridetako ponia** Eskoziako bertako zaldi arraza bat da, Hebridak uhartediaren uharte ezberdinetan garatutako barietate ezberdinez osatua . Barietate hauek desagertuak daude gaur egun.

Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Hebridetako abere hauek ponien sailkapen taldean kokatzen dira. Zelta poniak antzinako zaldi motatik oso gertu mantendutako arraz aizan zen.

Garai batean kostaldeko untzioletan lanean aritu ziren zama abereak bezala. Gaur egun arraza desagertutzat jotzen da, Highland arrazak Hebridetakoa bereganatu baitzuen neurri handi batean. Eriskay ponia bakarrik geratzen da, eta hau kopuru txikian. Eriskay poniak Hebridetako ponien ondorengotzat jotzen dira. Beste batzuentzat Eriskaykoa arrazaren azken hondarra da . 

## Arrazaren historia 
Poni honi *Western Isles Pony* ere deitzen zaio . Ewart irakasleak ezaugarritu zuen, eta Hebridetan "lehen hedatuta zegoen oso antzinako barietate baten erlikia bat" zela  aipatu zuen. Arrazaren jatorria inoiz ez da benetan argitu.

Arraza XX. mendean galdu egin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Via Turonensis

***Via Turonensis*** edo Toursko bidea Donejakue bideko erromesaldiko Frantziako lau bideetako baten latinezko izena da, iparralderagoa. Parisko Saint-Jacques dorretik ateratzen da eta gero Orléans edo Chartres, Tours, Poitiers, Saintes (Angulemako bariantea) eta Bordele zeharkatzen ditu.

*Via Turonensis*-ak eta *Via Lemovicensis*-ak bat egiten dute Donapaleun. 3 km urrunago, Uhartehirin, Izurara iritsi baino lehentxeago, *Via Podiensis*-ekin bat egiten dute, Xibaltarreko hilarrian. 

Hiru bideek Nafar bidea izena hartzen dute orduan, eta Nafarroa Garaiko Garesko zubi erromanikoaraino luzatzen dira, Pirinioak eta muga Bentarteko lepotik edo Luzaidetik igaro ondoren, Orreagako pasabidea baino lehen. Han dago Aragoiko bidea, *Via Tolosana*-ren luzapen espainiarra dena, Frantziatik datorren laugarren bidea da. Lau bide nagusi horien guztiak, orduan, Galiziako Santiago de Compostelaraino doan Frantses bidea bihurtzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hymenogastraceae

***Hymenogastraceae*** onddo-familia bat da, *Agaricales* ordenakoa. Familia honek 5 genero eta 50 espezie baino gehiago ditu. Mundu osoan daude, tamaina txikiko onddoak dira, *Mycenaceae* familiaren antzekoak. Espezie asko toxikoak dira eta efektu haluzinogenoak eragiten dituzte.

## Generoak 
**Alnicola* (12 espezie)
**Dendrogaster* (espezie 1)
**Flammula* (113 espezie)
**Galera* (4 espezie)
**Galerina* (307 espezie)
**Galerula* (3 espezie)
**Gymnopilus* (209 espezie)
**Hebeloma* (355 espezie)
**Hymenogaster* (79 espezie)
**Naematoloma* (13 espezie)
**Naucoria* (177 espezie)
**Phaeocollybia* (88 espezie)
**Psathyloma* (3 espezie)
**Psilocybe* (310 espezie)
**Rhizopogoniella* (espezie 1)
**Stropharia* (59 espezie)
**Velomycena* (espezie 1)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Morillo

**Daniel Morillo** (Eivissa, 1988ko urtarrilaren 21a) arkularia da. Espainia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Peralta (arkularia)

**Francisco Peralta** (1943ko irailaren 18a - Huelva, 2020ko martxoaren 18a) arkularia zen. Espainia ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Théo Faure

**Théo Faure** (1999ko urriaren 12a) boleibol jokalari profesional frantziarra da eta Cisterna Volleyrentzat eta Frantziako talde nazionalarentzat aurkako puntan jokatzen du.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Quentin Jouffroy

**Quentin Jouffroy** (1993ko maiatzaren 7a) boleibol jokalari profesional frantziarra da, eta blokeatzaile ertain gisa jokatzen du Šlepsk Malow Suwałki eta Frantziako talde nazionalean.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Łukasz Kaczmarek

**Łukasz Kaczmarek** (1994ko ekainaren 29a) poloniar boleibol jokalari profesionala da eta Jastrzpondbski Waukgiel eta Poloniako talde nazionalarekin jokatzen du. Kaczmarek 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Tokion, eta zilarra irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen. Poloniarekin zilarrezko domina lortu zuen 2022ko Munduko Txapelketan. Hiru aldiz irabazi du Txapeldunen Liga (2021, 2022, 2023) ZAKSArekin. 

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Bartosz Kurek

**Bartosz Kamil Kurek** (1988ko abuztuaren 29a) boleibol jokalari profesional poloniarra da eta ZAKSA Kędzierzyn-Koźle eta Poloniako talde nazionalarekin jokatzen du. Kurek 4 Olinpiar Jokotan hartu du parte (Londres 2012, Rio 2016, Tokio 2020, Paris 2024) Parisen zilarrezko domina irabazi zuen. 2018ko Munduko Txapelduna ere bada, baita 2009ko eta 2023ko Europako Txapelduna. 2019an, Urteko Poloniar Kirolaria izaten lehen boleibol jokalaria bihurtu zen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Wilfredo León

**Wilfredo Leon Venero** (1993ko uztailaren 31a) boleiboleko jokalari profesional poloniarra da, eta kanpoko bateatzaile gisa jokatzen du Plus Liga Bogdanka LUK Lublin klubean. Kuban jaioa, Polonia ordezkatzen du nazioartean. Jaioterriko talde nazionaleko kide izan zen 2007tik 2012ra. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen Polonia ordezkatuz.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aleksander Šliwka

**Aleksander Šliwka** (1995eko maiatzaren 24a) boleibol jokalari profesional poloniarra da eta Suntory Sunbirds eta Poloniako talde nazionalean kanpoko bateatzaile gisa jokatzen du. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen. 2018ko Munduko Txapelduna ere bada, eta Txapeldunen Liga hiru aldiz irabazi zuen ZAKSArekin (2021, 2022, 2023).

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Grzegorz Łomacz

**Grzegorz Łomacz** (1987ko urriaren 1a) boleibol jokalari profesional poloniarra da eta Skra Bełchatów eta Poloniako talde nazionalean jokatzen du. Poloniarekin, Łomaczek 2018ko Munduko Txapeldunaren titulua irabazi zuen eta 3 Olinpiar Jokotan hartu du parte – Rio 2016, Tokio 2020 eta Paris 2024, azken honetan zilarrezko domina bat irabaziz.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jakub Kochanowski

**Jakub Kochanowski** (1997ko uztailaren 17a) boleibol jokalari profesional poloniarra da, eta Projekt Varsovia eta Poloniako talde nazionalean blokeatzaile ertain gisa jokatzen du. Kochanowski zilarrezko domina bat da 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2018ko Munduko Txapelduna da eta 2021eko Txapeldunen Ligako irabazlea da ZAKSArekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Kamil Semeniuk

**Kamil Semeniuk** (1996ko uztailaren 16a) boleibol jokalari profesional poloniarra da, Sir Safety Perugia eta Poloniako talde nazionalean kanpoko bateatzaile gisa jokatzen du. Semeniukek zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan. 2022ko Munduko Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen, eta Txapeldunen Liga (2021, 2022) bi aldiz irabazi zuen ZAKSArekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Paweł Zatorski

**Paweł Zatorski** (1990eko ekainaren 21a) boleibol jokalari profesional poloniarra da eta Asseco Resovia eta Poloniako talde nazionalarekin libero gisa jokatzen du. Hiru Olinpiar Jokotan hartu du parte Zatorskik (Rio 2016, Tokio 2020 eta Paris 2024, azken horretan zilarrezko domina bat irabazita), eta bi aldiz da Munduko Txapeldun (2014, 2018) eta 2021eko Txapeldunen Ligako irabazlea ZAKSArekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Marcin Janusz

**Marcin Janusz** (1994ko uztailaren 31a) boleibol jokalari poloniarra da eta ZAKSA Kędzierzyn-Koźle eta Poloniako talde nazionalean jokatzen du. Januszek zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2022ko Munduko Txapelketan, Txapeldunen Liga bi aldiz irabazitakoa ere bada (2022, 2023) ZAKSArekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Tomasz Fornal

**Tomasz Fornal** (1997ko abuztuaren 31a) boleibol jokalari profesional poloniarra da, eta kanpoko bateatzaile gisa jokatzen du Jastrzębski Węgiel eta Poloniako talde nazionalarentzat. Fornalek zilarrezko dominak irabazi zituen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2022ko Munduko Txapelketan, baita 2021eko Poloniako Txapeldunaren titulua ere, Jastrzębski Węgielekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Norbert Huber (boleibolaria)

**Norbert Huber** (1998ko abuztuaren 14a) boleiboleko jokalari poloniar profesionala da eta Jastrzębski Węgiel eta Poloniako talde nazionalean blokeatzaile gisa jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Clemens Wickler

**Clemens Wickler** (1995eko apirilaren 28a) hondartza-boleiboleko jokalari alemaniarra da.

Wicklerrek zilarrezko domina irabazi zuen 2019ko Munduko Hondartza Boleibol Txapelketan, Julius Tholerekin , eta, Nils Ehlersekin batera, zilarrezko domina 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2024ko Europako Txapelketetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Nello Celio

**Nello Celio** (Quinto, 1914ko otsailaren 12a – Berna, 1995eko abenduaren 29a) suitzar politikaria izan zen. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1972an.

Zuzenbidea ikasi zuen Bernako eta Basileako unibertsitateetan, eta 1944an Ticino arloko fiskal izendatu zuten. Alderdi Erradikal Demokratikoarekin bat egin zuen eta 1946tik 1959ra Ticino kantonamenduko Estatu Kontseiluko kide izan zen.

1960an bere alderdiko presidente bihurtu zen. 1963an Kontseilu Nazionaleko kide hautatu zuten, eta 1966ra arte egon zen bertan. 1967an Kontseilu Federalean sartu zen Paul Chaudetek dimisioa eman ondoren, Mirage auziaren eskandalua zela eta. Celiok hasiera batean Sail Militarra zuzendu zuen eta 1968tik Finantzetakoa.

1972an Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen eta 1973an politikatik erretiratu zen.

## Kanpo estekak
Bettany Hughes

**Bettany Hughes** (Oxford, Ingalaterra, 1967ko maiatzaren 14a) historialari, idazle eta telebistako Antzinate klasikoaren dibulgatzaile bat da. Antzinaroa eta mitologiari buruzko liburuak argitaratu ditu, bai eta Istanbul hiriaren historiari buruzkoak ere. 

Oxfordeko Unibertsitatean Antzinaroa eta Aro Modernoan graduatu zen. 2019an historia Historia Klasikoa Erresuma Batuko publikoetan sustatzeko ahaleginarengatik Britainiar Inperioko Ordena jaso zuen.

BBC, History Channel eta Channel 4 kateetan historia dokumentalen aurkezlea da.

## Ikus gainera 
* 100 Emakume (BBC)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Lucy Worsley

**Lucy Worsley** (Reading, Berkshire, 1973ko abenduaren 18a) ingeles historialari, kotzerbatzaile, idazlea eta telebistako aurkezle bat da. Erresuma Batuko errege jauregien kontserbatzailea da eta nagusiki BBC eta Channel 5 kateetan historiari buruzko dokumental sailak aurkezteagatik ezaguna da.

1995ean Oxfordeko Unibertsitatean Antzinaroa eta Aro Modernoan graduatu zen eta 2001ean Sussexko Unibertsitatean filosofian doktoretza lortu zuen.
Polden Hills

**Polden Hills** edo **Polden Muinoak**, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen muino multzo bat da, Somerset konderrian.

Glastonbury, Bridgwater eta Burnham-on-Sea udalerrien artean hedatzen da.
Sedgemoor

**Sedgemoor**, Ingalaterrako hego-mendebaldean dagoen lur behereez osatutako mortu bat da, Somerset konderrian. Polden Hills muinoen hegoaldean dago, itsas mailatik hurbil. 

1974a ezgeroztik barruti administratibo bat ere bada.

## Udalerriak 
*Bridgwater – gune administratiboa
*Burnham-on-Sea
*North Petherton
*Highbridge
*Axbridge
*Cheddar

## Kanpo estekak
The Conjuring: The Devil Made Me Do It

***The Conjuring: The Devil Made Me Do It*** edo ***The Conjuring 3*** (euskaraz *Araoa: Deabruak Eginarazi Zidan* edo *Araoa 3*), 2021ean Michael Chaves estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko film bat da. Vera Farmiga, Patrick Wilson, Ruairi O'Connor, Sarah Catherine Hook eta Julian Hilliard aktoreek antzeztu zuten.

*The Conjuring* (2013) eta *The Conjuring 2* (2016) filmeen jarraipena da.

## Argumentua 
1981, Ed eta Lorraine Warrenek (Patrick Wilson eta Vera Farmiga)  berri bati aurre egin beharko diote, Arne Cheyne Johnson (Ruairi O'Connor) izeneko gizasemea deabru batek bereganatu odnoren hilketa bat burutzea leporatuko dutenean.

## Aktoreak 
* Vera Farmiga: Lorraine Warren
* Patrick Wilson: Ed Warren
* Ruairi O'Connor: Arne Cheyenne Johnson
* Sarah Catherine Hook: Debbie Glatzel
* Julian Hilliard: David Glatzel
* John Noble: Kastner
* Eugenie Bondurant: Okultista
* Shannon Kook: Drew 
* Ronnie Gene Blevins: Bruno 
* Keith Arthur Bolden: Clay sarjentua
* Steve Coulter: Aita Gordon
* Vince Pisani: Aita Newman
* Ingrid Bisu: Jessica 
* Andrea Andrade: Katie 
* Ashley LeConte Campbell: Meryl
* Sterling Jerins: Judy Warren
* Paul Wilson: Carl Glatzel
* Charlene Amoia: Judy Glatzel

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Dagmar Loe

**Dagmar Loe**, jaiotzez **Scheflo**, (1923ko urtarrilaren 19a – Oslo, 2024ko martxoaren 5a) norvegiar kazetaria izan zen, NRK konpainian jardun zuena. 

## Bizitza 
Olav Scheflo kazetari eta politikariaren alaba, 1923ko urtarrilaren 19an jaio zen. Scheflo pertsonaia zentrala izan zen 1920ko eta 1930eko hamarkadetako klase borrokan eta kultur gatazketan. Alemaniako inbasioaren ondoren, familiak Oslotik alde egin zuen, iparralderantz abiatuz, eta 1940ko maiatzeran Suediako Mo i Rana hirira iritsi zen. Bidaiaren azken zatian, 17 urteko Dagmar Sigrid Undset Nobel saridunarekin batera joan zen. 1945eko otsailean, Grini esparruan barneratu zuten aldi baterako.

1942an eskolan graduatu zen. 1945etik aurrera, bulegoko laguntzaile gisa lan egin zuen Osloko Arbeidernes Pressebyrå albiste-agentzian. 1951n, kazetari gisa kontratatu zuten *Aktuell* aldizkarirako. 1961az geroztik, *Forbrukerrapporten* aldizkarian kazetari autonomo gisa lan egin zuen, eta azkenean lanaldi osoz.

1968an, NRK konpainiak *Dagsrevyen* egunkarirako kontratatu zuen
* 1993: Fritt Ord saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olabideko Batasuna

**Olabideko Batasuna** 1805ean sortu zuten Gipuzkoako bi herrien batasuna izan zen: Ibarra eta Belauntza.

## Historia 
Elkartzeak hurbileko hiribildu batzuen akordiotik sortzen ziren, aldi baterako konkordia-eskritura sinatzen zutenak eta gero berritzen zihoazenak. Fusio horiei esker, kideen suak — botoen baliokideak — biltzen zituzten, eta Gipuzkoako Batzar Nagusietara ordezkari amankomun bat bidaltzen zuten.

1805eko ekainaren 16an bi hiribildu elkartzeko dokumentua sinatu zuten: Ibarra eta Belauntza. 10 urtetarako sinatu zen baina, ondoren, berritzen joan zen. 

Deskribapena Pablo Gorosabelen *Diccionario histórico-geográfico-descriptivo de los pueblos, valles, partidos, alcaldías y uniones de Guipúzcoa* (1862) lanean agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Javier Maria Sada(https://eu.wikipedia.org/wiki/Javier_Maria_Sada): *Breve historia antigua de los pueblos de Gipuzkoa*. Gipuzkoako Foru Aldundia.]
Loli Prieto Arana

**Loli Prieto Arana** (Hondarribia, Gipuzkoa, 1943 – *Ibidem,* 2019ko otsailaren 27a) kirolaria izan zen, Pasaian batelaria, saskibaloiko jokalaria (talde mistoetan parte hartu zuen 40 urte bete arte), eta igerilaria (jarduera hori ez zuen inoiz utzi).  

## Bizitza 
Loli emakume aitzindaria izan zen. Donostiako Jesuitenetan egin zituen ikasketak. Gaztetan, kirolari izateaz gain, irakurketaren eta pinturaren zale amorratua ere izan zen. 

### Ekintzaile 
1964an itsas makinista batekin ezkondu zen, marinel baten emaztea izateak zekarren guztiarekin. Ordutik, aktiboki parte hartu zuen hiriko bizitza kulturalean, Ikastolarekin lankidetzan, jangelan, Atxamarta Azoken antolakuntzan dirua lortzeko, Hondarribiko “Haurraren Eguna” ekintzaren antolakuntzan, eta beste hainbat jardueratan. 

### Galerista 
Bere negozio propioa sortu zuen, Arma Plazako Ttopara izeneko galeria, Gipuzkoako erreferentziazko galerietako bat izatera iritsi zena. Garai horretakoak dira Bidasoako Artisten Elkartearen sorrera (sorrera eta desagerpena ia aldi berean gertatu ziren) eta gaur egun oso ezagunak diren artistekin egindako mezenazgoa. 

Ingurukoez beti kezkatuta eta eskuzabal, garai horietan urtero erakusketa kolektibo batzuk egiten zituen, ongintzarako funtsak lortzeko, Ikastolaren, DYAren eta beste elkarte eta kolektibo batzuen alde. Beste maila bateko kulturaz ere arduratu zen, eta urteetan zehar eskulanei buruzko ikastaroak eman zituen galeriaren goiko solairuan, garai hartako haur askok arteetan lehen urratsak eman zituzten tokian. Kuartel zaharra (egungo Kultur Etxeak hartzen duen orubean zegoena) berreskuratzeko mugimenduan ere parte aktiboa izan zen, hirirako Kultur Etxe gisa egokitzeko. Azken urteetan, galerista gisa, alde zaharraren aldeko herritarren mugimendua bere jarduerarekin bat etorri zen. Orain kafetegia den galeria itxi ondoren, erretiratu egin zen, baina etxetik eta bere erara kolaboratzen jarraitu zuen, hainbeste kezkatzen zuten gai horiekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tongako zaldi

**Tongako zaldia** Polinesiako Tongako bertako zaldi arraza bat da . Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Tongako zaldia ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Tongan dagoen bertako zaldi arraza bakarra da. Ustez Australiatik zein Zeelanda berritik ekarri zituzten abere hauen arbasoak. Bereziki Nuku'alofan , Haʻapain eta Vavaʻun aurkitu daitezke gaur egun. Zama aberetzat zein lor-zalditzat erabiltzen da. 

## Arrazaren historia 
Zaldi hauek Australiatik eta Zelanda Berritik inportatutakoak izan ziren bere garaian. Edozein moduan oso informazio gutxi dago abere hauen jatorriari buruz. Thomas West-en arabera (1850eko hamarkadaren amaieran), misiolariek urte batzuk lehenago desagertutako zaldia berriro sartu zuten Tongan, James Cook kapitainak ekarritako jatorrizko abere saldoa desagertu egin zelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Bidegain

**Pedro Bidegain** (Buenos Aires, 1887ko irailaren 20a - *ib.*, 1933ko azaroaren 21a) euskal jatorriko argentinar trenbideetako langile eta politikaria izan zen. Herritarren Batasun Erradikaleko diputatu nazionala, 1929 eta 1930 urteetan San Lorenzo de Almagro futbol taldeko presidentea izan zen. Hipólito Yrigoyenen jarraitzailea, hiriburuko hiltegia zuzendu zuen. Biriketako minbizi batek hil zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nieves Alza Castillo

**Nieves Alza Castillo** (Hondarribia, Gipuzkoa, 1954) saskibaloi jokalaria eta bultzatzailea izan zen.

## Bizitza 
Nieves Hondarribian jaio zen, familia ugari baten barruan. Idazkaritza ikasi zuen eta Pedro Aginagalderen (alkatea garai hartan) enpresan lan egin zuen. Baina txikitatik saskibaloiak erakarri zuen eta 10 urterekin emakumeen saskibaloiko lehen taldean sartu zen, Hijas de la Cruz ikastetxearen taldean. Aurrera jarraitu zuten nesken saskibaloi talde bat sortu zuen, Bidasoa taldearen eskutik. Ondoren, beste lau kiderekin batera, Uliako Gimnastikara joan zen, non bi denboralditan jokatu zuen. Han, talde on bat ez ezik, bikotea ere ezagutu zuen.
* Kirolean berdintasunaren alde egindako borrokagatik Carmen Adarraga IV. Saria jaso zuen 2019an Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kultura eta Kirola saileko Nekane Arzallusen eskutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mataporquera

**Mataporquera** Valdeolea udalerriaren hiriburua eta gune garrantzitsuena, Kantabrian (Espainian).  (Cantabria, España). Itsas gaineko 953 metrotako altitudean dago. Santander hiriburutik 82 kilometrotan dago. 2021ean 677 biztanle zituen. 

## Historia 
XIX. mendearen amaiera arte, Mataporquera Valdeoleako Udalerriko beste herri bat zen, nekazaritza eta abeltzaintzarako eskainita, eta gune txiki bat, neurri batean herriaren goialdean kontserbatzen dena, eliza zaharraren inguruan. Alar del Rey-Santander trenbidearen eraikuntzak (1857) eta Bilbo-La Robla trenbide estuarenak (1894) Mataporquera komunikazio-gune garrantzitsu bihurtu zuten, eta herria hainbat industria-inbertitzailek kontuan hartu zuten. Laster aldatu zen Mataporqueraren bizimodua, eta aktibitate tradizionalen ordez geltokiak, lantegiak, biltegiak, langileentzako etxebizitzak eta eraikin publikoak sortu ziren. Dena, dela, ia ez da geratzen bere lehen industria modernoaren aztarnik.

XX. mendearen amaiera krisialdi garaia izan zen herrian. Ferronor lantegi garrantzitsua 1988an itxi zen eta baita ere Bilbo-La Robla trenbidea 1992an. Inpaktua eskualde osoan ezagutu zen. Gaur egun, ordea, Ferronorreko azpiegiturak beste enpresa batek erosi ditu, eta enpresa horrek instalazioak birgaitu eta aldatu ditu. Bestalde, 2005. urtean, gutxi gorabehera, FEVEren zabalera metrikoko geltokiko eraikina (gaur egun, Adif) zaharberritu egin zen, eta bidaiarien eta salgaien trenen geltoki nagusietako bat da, batez ere ikatzarena.

## Ondarea 
Lantegien artean badira eraikin historikoak:
* Karmengo Andre Mariaren kapera, 1948an eraikia.
* Udaletxea.
* Santa Eulalia eliza, XVIII. mendean berreraikia.
* El Monte trikuharria.

## Iruditegia 

Image:
Iglesia_de_Mataporquera.jpg|Santa Eulalia eliza.
Casa consistorial de Valdeolea.jpg|Udaletxea.
Edificio en Mataporquera.jpg|Jauregi bat.
CA01 03.jpg|Camesa ibaia.
Estación de Mataporquera + cementera.jpg|Geltokia eta zemento lantegia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mataporquerako geltokia

## Kanpo estekak
Birgit Dalland

**Birgit Ellenora Johanne Dalland**, jaiotzez **Hansen**, (1907ko otsailaren 5a – 2007ko maiatzaren 30a) norvegiar politikaria izan zen, Norvegiako Alderdi Komunistako kidea.

1920ko hamarkadaren amaieran, Birgit Hansen alderdiak fede handia zuen gazteetako bat izan zen, eta Moskuko Kominternen Lenin Eskola deiturikoan lekua eman zitzaion. 1928tik 1931era Mendebaldeko Gutxiengo Nazionalen Unibertsitate Komunistan ikasi zuen.

1931n Norvegiara itzuli zenean, Norvegiako Gazte Komunisten Elkartearen zuzendaritza nagusiko kide bihurtu zen.

1945etik 1949ra, Norvegiako Alderdi Komunistaren Bergengo adarreko ordezkariordea izan zen Stortingen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eva Børresen

**Eva Elisabeth Børresen**, jaiotzez **Hecker**, (Berlin, 1920ko azaroaren 29a – Fredrikstad, 2022ko irailaren 3a) alemaniar jatorriko norvegiar zeramikaria izan zen.

## Bizitza 
Stuttgarteko Arte Aplikatuen Akademian ikasi zuen 1937tik 1939ra. Geroago Runar Børresen norvegiarrarekin ezkondu zen eta Norvegiara joan zen bizitzera.

Ospe handiko zeramikari bihurtu zen Norvegian, eta Norvegiako Museo Nazionalak (Oslo), Dekorazio Artearen Museo Nazionalak (Trondheim) eta Mendebaldeko Norvegiako Dekorazio Artearen Museoak (Bergen) haren lanak erosi zituzten. 1954an, senarrarekin batera, urrezko domina irabazi zuen Milango Arte Trienalean. 2020an azken lanak amaitu zituen eta azken erakusketa egin zuen.

Fredrikstaden hil zen 2022ko irailaren 3an, 101 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herrien batasuna (Gipuzkoa)

**Batasuna** zen Gipuzkoako landa-hiribilduen elkarte batzuei foru-araubidean eman zitzaien izena. Elkartzeak hurbileko hiribildu batzuen akordiotik sortzen ziren, aldi baterako konkordia-eskritura sinatzen zutenak eta gero berritzen zihoazenak. Fusio horiei esker, kideen suak — botoen baliokideak — biltzen zituzten, eta Gipuzkoako Batzar Nagusietara ordezkari amankomun bat bidaltzen zuten, su bateratuen proportzioan.

Urte askoan zehar, Gipuzkoako herri batzuetako, leku txikietako, kontzejuetako eta lurraldeetako bizilagunek bat egin zuten elkarrekin ordezkari bat Ermandadeko Batzar Nagusietara bidaltzeko. Horrela bere jurisdikzioko lursail, baso eta mendiei arreta emateak, interes komunei aurre egiteak edo inguruko herrien laidoen aurrean beren defentsak prestatzeak zekartzan gastuak errazago ordaintzen zituzten. Horrek guztiak batasun multzo bat ekarri zuen. XIX. mendearen erdialdean, 1845eko urtarrilaren 5eko Udalen Legeaz geroztik, herriak beren alkateek gobernatzen hasi ziren, batasun horiek desager arazten.

Ordezkari bakarra aukeratzeaz gain, beste abantaila batzuk ere bazituzten, hala nola dieten kostua aurreztea eta gerra kasuan tertzioen konpainiak osatzerakoan.

## Batasunak 
Hauek izan ziren Javier Maria Sadaren arabera:
   
* Aiztondo
* Areria
* Sayaz
* Lenitz Bailara
* Altzaniako Partzoneria
* Aizpurua (batasuna)
* Ainsuberreluz
* Andatzabea
* Artemalastegi
* Atazalbea
* Bozue Nagusia
* Bozue Txikia
* Zegamako Batasuna
* Irimoko Batasuna
* Hiruerrieta
* Legazpiko Batasuna
* Olabideko Batasuna
* Argisandoko Done Gurutzearen Batasuna
* Villafrancako Batasuna
* Oria ibaiaren Batasuna
* San Estebango Batasuna
* Zubiberriaren Batasuna

## Bibliografia 
* Gorosabel, Pablo de (1862). *Diccionario histórico-geográfico-descriptivo de los pueblos, valles, partidos, alcaldías y uniones de Guipúzcoa*. Tolosa: Pedro Gurruchaga inprimategia. Wikidata Q119792349.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :[Javier Maria Sada(https://eu.wikipedia.org/wiki/Javier_Maria_Sada): *Breve historia antigua de los pueblos de Gipuzkoa*. Gipuzkoako Foru Aldundia.]
José Prieto

**José Prieto** (Huelva, 1946ko apirilaren 24a) arkularia da. Espainia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emilio Ramos

**Emilio Ramos** (1935eko apirilaren 25a) arkularia da. Espainia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Victoria Alonso

**Victoria Alonso** (La Plata, Buenos Aires, Argentina,  1965eko abenduaren 22a) argentinar zinema ekoizlea da. Ekoizpen fisikoko, postprodukzioko, VFXko eta animazioko presidente exekutiboa izan zen Marvel Studiosen 2023ko martxora arte.

## Bizitza 
15 urterekin, ikasketa bidaia baten ondorioz, Ameriketako Estatu Batuetan finkatu zen aldi baterako eta, besteak beste, Paramount estudioetan pasantia bat egin zuen. Gero, Argentinara itzuli zen, La Platako Unibertsitate Nazionalaren menpeko Victor Mercante Lizeoan bigarren mailako ikasketak amaitzera.

19 urte zituela, Seattlera joan zen bizitzera, Washington estatuan, aktore karrera bat esploratzeko asmoz. Gero, San Franciscora joan zen bizitzera, eta, ondoren, Los Angelesera (Kalifornia), baina ezezko asko jaso ostean, kameren atzean zinemari ekitea erabaki zuen.

Alonso produkzio laguntzaile gisa hasi zen. Lau urtez James Cameronen Digital Domain enpresan lan egin zuen efektu berezietan.[eskuinera|thumb|271x271px|*[The Avengers (2012ko filma)|The Avengers* filmaren logoa, bere filmografiako pelikularik arrakastatsuena.]]

2006an iritsi zen Marvel Studiosera, eta ikusizko efektuen eta postprodukzioaren burua izan zen. Besteak beste, *Iron Man*, *Iron Man 2*, *Thor*, eta *Capitán América: el primer vengador* (Captain America: The First Avenger). Azken lan horretatik aurrera Marvelen Unibertso zinematografikoko film guztien ekoizle exekutiboa izan zen.

2016an, The Advanced Imaging Society-ren Harold Lloyd saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen, efektu berezien munduko profesional nabarmenentzako saria.

2019an bere jaioterriak ematen duen saririk handiena jaso zuen, La Plata hiriko giltza. Horrela,  La Platako bigarrena izan zen sari hori jasotzen, baita lehen emakumea ere.

Alonsoren ekarpenetako bat entretenimendu masiboko ekoizpenetan aniztasuna eta inklusioa bultzatzea da, Marvelen filmetan, esaterako, publiko globalean pentsatuta.
## Filmografia 
## Sariak eta aintzatespenak 
Besteak beste, honako hauek jaso ditu:

- *Muse saria*, NYWIFTen eskutik (Emakumeak New Yorkeko Zineman eta Telebistan).   

- *Harold Lloyd Award*, Advanced Imaging Societyren eskutik.   

- Zinema eta Ikus-entzunezko Arteen Institutu Nazionalak (INCAA) emandako saria, ikus-entzunezko industrian egindako ibilbideagatik eta berrikuntzari egindako ekarpenagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Matt Anderson (boleibolaria)

**Matthew John Anderson** (1987ko apirilaren 18a) AEBetako boleibol jokalari profesionala eta Estatu Batuetako boleibol talde nazionaleko kidea da. Bi aldiz olinpiar dominaduna da, 2016ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko dominak irabazitakoa, eta 2014ko Munduko Ligan eta 2015eko Munduko Kopan urrezko domina irabazi zuten taldekideetako bat izan zen. Errusiako Zenit Kazan boleibol klubarekin, CEVeko Txapeldunen Ligako titulu ugari irabazi ditu.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Psathyrella storea

***Psathyrella storea*** *Coprinaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus storea*, *Hypholoma storea*, *Drosophila storea*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Gris-arrea, higrofanoa, titi horixkarekin, biluzik,  gainerakotik nabarmentzen dena, itsatsitako fibrilaz estalita dagoelako, horrek zetadun itxura ematen dio, erradialki orientatua, ia metalikoa.

**Orriak:** Arre-haragi kolorekoak.

**Hanka::**Zuria edo arre-horixka koloreko fibrilaz apaindua, gortina iheskorrarekin.

**Haragia:** Hori-limoi kolorekoa oinaren muturrean.

**Etimologia:** *Storea* epitetoa latinetik dator, estera, lastoz estalitako estera, esan nahi duen, “storea” hitzetik. Mizelioaren kolore horiagatik?

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Basoetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Frantzia, Alemania, Polonia, Suitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aaron Russell

**Aaron Joseph Russell** (1993ko ekainaren 4a) AEBetako boleibol jokalari profesionala da eta Aluron CMC Warta Zawiercie eta AEB-etako talde nazionalarentzat kanpoko bateatzaile gisa jokatzen du. Brontzezko domina lortu zuen 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan, 2024an Parisen eta 2018ko Munduko txapelketan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jeffrey Jendryk

**Jeffrey Jendryk II** (1995eko irailaren 15a) boleibol jokalari profesional estatubatuarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
TJ DeFalco

**Torey James DeFalco** (1997ko apirilaren 10a) AEBetako boleibol jokalari profesionala da eta JTEKT Stings eta AEB-etako selekzioan kanpoko bateatzaile gisa jokatzen du. DeFalcok brontzezko domina bat eraman zuen etxera 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Micah Christenson

**Micah Makanamaikalani Christenson** (1993ko maiatzaren 8a) AEBetako boleibol jokalari profesionala da eta Zenit Kazanentzat eta Estatu Batuetako talde nazionalarentzat setter bezala jokatzen du. Brontzezko domina lortu zuen 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan, 2024an Parisko Olinpiar Jokoetan eta 2018ko Munduko Txapelketan; 2014ko Munduko Ligan, 2015eko Munduko Kopan eta 2023ko Munduko Kopako irabazlea izan zen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Maxwell Holt

**Maxwell Philip Holt** (1987ko martxoaren 12a) AEBetako boleibol jokalari profesionala da eta Beijing BAIC Motor Txinako ligan eta Estatu Batuetako talde nazionalean blokeatzaile ertain gisa jokatzen du. Brontzezko domina eskuratu zuen Holtek 2016ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, eta urrezko dominak irabazi zituen 2014ko Munduko Ligan, 2015eko Munduko Kopan eta 2023ko Munduko Kopan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Micah Maʻa

**Micah Ma‘a** (1997ko apirilaren 16a) boleibol jokalari profesional estatubatuarra da, Halkbank Ankararako eta AEB-ko talde nazionalerako setter gisa jokatzen duena. Brontzezko domina irabazi zuen Parisko 2024 Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Thomas Jaeschke

**Thomas John Jaeschke** (1993ko irailaren 4a) Panasonic Panthersen eta Estatu Batuetako talde nazionalean jokatzen duen boleibol jokalari estatubatuar profesionala da. Rio 2016 eta Paris 2024 Olinpiar Jokoetan brontzezko domina bana irabazi zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Garrett Muagututia

**Garrett Muagututia** (1988ko otsailaren 26a) AEB-ko boleibol jokalari profesionala. Jakarta Bhayangkara Presisi eta AEB-ko talde nazionalean jokatzen duena. 4 urtez Kaliforniako Unibertsitatean (Los Angeles) jokatu eta ikasi zuen. Polonian jokatutako 2014ko Munduko Txapelketan parte hartu zuen Muagututiak. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Taylor Averill

**Taylor Constantine Averill** (1992ko martxoaren 5a)boleibol jokalari profesionala da, eta Vero Volley Monza eta Estatu Batuetako talde nazionalarentzat blokeatzaile ertain gisa jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
David Smith (boleibolaria)

**David Smith** (1985eko maiatzaren 15a) boleibol jokalari profesional estatubatuarra da eta blokeatzaile gisa jokatzen du ZAKSA Kędzierzyn-Koźle  eta AEB-ko talde nazionalean. Smith-ek brontzezko domina lortu zuen 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan, 2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2018ko Munduko Txapelketan; 2015eko Munduko Kopako irabazlea izan zen, eta Txapeldunen Liga hiru aldiz irabazi zuen (2021, 2022, 2023) ZAKSArekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Erik Shoji

**Erik Thomas Shoji** (1989ko abuztuaren 24a) boleibol jokalari profesional estatubatuarra da, eta libero bezala jokatzen du ZAKSA Kędzierzyn-Koźle eta talde nazionalean. Bi aldiz olinpiar dominaduna da, 2016ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko dominak irabazita eta 2018ko Munduko Txapelketako brontzezko dominaduna ere bai; 2014ko Munduko Ligan eta 2015eko Munduko Kopan, eta bi aldiz irabazi zuen Txapeldunen Ligan (2022, 2023) ZAKSArekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Fernanda Sparre Smith

**Fernanda Sparre Smith** (Oslo, 1921eko abuztuaren 18a) norvegiar dantzari eta koreografoa da.

## Bizitza 
Victor Smith liburuzainaren alaba eta Victor Sparre margolariaren arreba, Oslon jaio eta Bergenen hazi zen. 1936an aita hil zitzaionean, familia Oslora itzuli zen. Bergenen Ellen Hein daniarraren eskutik jaso zituen dantza klaseak, eta Oslon Inga Jacobiren ballet eskolan ikasi zuen 1936-1937 urteetan. 1941etik 1943ra Gerd Kjølaasen ikaslea zen, eta geroago Ny Norsk Ballett taldean sartu zen, Ballet Nazionalaren aurrekaria izan zena. 1946an lehen saioa zuzendu zuen, Béla Bartóken *Landlig Suite*, Osloko Antzoki Berrian. 1964an ballet eskola bat ireki zuen Askerren.

1996an, Merezimenduaren Errege Domina eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak