open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jeronimo Uztaritz

**Jeronimo Uztaritz Hermiaga** (Doneztebe, 1670 &ndash; Madril, 1732) nafar militar, ekonomista eta politikaria izan zen. *Theórica y práctica de Comercio y de Marina* (1724) idatzi zuen, XVIII. mendeko ekonomia liburu garrantzitsuenetako bat.

## Biografia 
Jeronimo Uztaritz Donezteben jaio zen, 1670ean. 15 urterekin Madrilera joan zen karrera militarra egitera. Ondoko urtean Bruselako Errege Akademian sartu zen. Flandrian Bederatzi Urteko Gerran borrokatu zen, infanteria kapitaina izatera iritsiz. 1698tik aurrera Flandriako espainiar armadaren idazkaria izan zen, Bedmargo markesaren agindupean. Markesak, Siziliako erregeorde bilakatu zenean (1705), Estatu eta Gerra Idazkari izendatu zuen. 1706an Filipe V.ak Santiago Ordeneko zaldun izendatu zuen.

1707an Madrilera itzuli eta hainbat kargu izan zituen Filipe V.aren administrazioan. Gerra eta Itsas-armada bulegoan aritu zen lehenik. Ondoren, besteak beste, Indietako kontseiluko Merkataritza eta Moneta Errege Juntako, Milioien Aretoko eta Tabakoaren Errege Juntako idazkaria izan zen. Merkataritza Juntako idazkaria (1727) eta Merkataritza eta Moneta Juntako ministroa (1730) ere izan zen. Eragin handia izan zuen Filipe V.a erregearen agintaldiko politika ekonomikoan.

## Lanak 
[thumb|*Théorie et pratique du commerce*, [1753.]]
Bere idazlan nagusia *Theórica y práctica de Comercio y de Marina* (1724) da. Lehenbiziko argitalpenak oso zabalkunde txikia izan zuen, baina, 1742an, bigarren aldiz argitaratu zenetik prestigio handia lortuz joan zen. Esate baterako Feijoo eta Voltaireren mirespena izan zuen. Adam Smithek jaso zuen bere lanaren berri. Luze gabe itzulpenak argitaratzen hasi ziren: ingelesezkoa (Londres, 1751), frantsesezkoak (Paris eta Hanburgo, 1753) eta italierazkoa zenbait urte geroago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Harluxet: Uztariz, Jeronimo
Ipar-ndebelera

**Ipar-ndebelera** hegoaldeko Afrikako hizkuntza da, Niger-Kongoko familiakoa eta Bantu subfamiliakoa eta bertoko hizkuntza ofizialetako bat dena.

Ez da hego-ndebeleraren senidea, nahiz eta biak bantu hizkuntzak izan. Izan ere, gertuena zuluera du, Zimbabweko ndebeleek XVIII. menderen hasieran Mzilikazik gidatuak KwaZulu utzi zutelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hego-ndebelera

**Hego-ndebelera** Hegoafrikako hizkuntza da, Niger-Kongoko familiakoa eta Bantu subfamiliakoa eta bertoko hizkuntza ofizialetako bat dena.

Bi dialekto nagusi ditu:
* Ipar Transvaalgo Ndebelera (*Nrebele*).
* Hego Transvaalgo Ndebelera

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ipar-ndebelera

## Kanpo estekak
Gorkha

**Gorkha** (nepaleraz गोरखा) edo 1996tik aurrera **Prithvīnārāyan Nagarpālikā** (nepaleraz पृथ्वीनारायण नगरपालिका), bertan jaio zen Prithvi Narayan Shah erregearen omenez. Nepalgo Gandaki Guneko hiria da.

Bertan zuen egoitza Indiatik etorritako gurkha leinuak.

## Ondasun nabarmenak 
* Gorka Durbar: Erregearen palazio zaharra, muinoaren gainean dagoena.
* Tallo Durbar: Palazio berria, muinoaren azpian dagoena.
* Kalika: Kali jainkosa hinduaren tenploa.

## Kanpo estekak
Romaña

**Romaña** Turtzioz udalerriko (Enkarterri, Bizkaia) herri bat da, udalerriburua dena. San Pedro eliza bere parrokia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prithvi Narayan Shah

**Prithvi Narayan Shah** (nepaleraz: पृथ्वी नारायण शाह; Gorkha, 1722 &ndash; Devghat, Nuwakot, 1775eko urtarrilaren 11) Nepalgo erresumaren fundatzailea eta lehenengo erregea izan zen.

XVIII mendean Nepal elkarren artean borrokatzen zuten hainbat erreinu txikiz osaturik zegoen. Prithvi Narayan Shah Gorkhako erreinuko erregea zen, bertan Shah dinastia hasi zuen Dravya Shah (1559–1570) errege gurkharen 19. ondorengoa hain zuzen ere. 1743an izendatu zuten errege.

## Zabalkundea 
1768an ondoko erreinuak konkistatzeari ekin zion, bere helburua Katmandu hartu eta Himalaiako erresuma handi bat sortzea zelarik. Garai hartan Bhaktapur zen hiriburua baina Katmandu hiri handiena. Orduan Katmandun *Indra Jatra* festibal sonatua ospatzen ari zirela aprobetxatuz, sorpresaz egin zuen eraso eta erraz nagusitu zen hirian. Bhaktapurrek hiri isolatu gisa jarraitu zuen Newarien eskutan, baina Prithvi Narayanek *Shah* dinastiari hasiera eman zion Nepalen. Gurkhen zabalkundea ere etorri zen eta gaur egun Sikkim eta Darjeeling (India) bezalako tokietan beraien ondorengoak aurkitzen dira.

## Nepalgo erresuma 
Iparraldean Tibetekin istilu ugari izan zituen bai eta merkatal harremanak apurtu ere. Hegoaldean Indian zeuden britainiarrei aurre egiteko aldiz Nepal erabat itxi zuen atzerritarrik bere lurretan sartu ez zedin.
Ich bin ein Berliner

(alemanaz literalki *Berlindar bat naiz*) 1963ko ekainaren 26an John F. Kennedy estatubatuar presidenteak Mendebaldeko Berlinera eginiko bisitan aipatu zuen esaldi ospetsua da. Esaldi honen helburua Ameriketako Estatu Batuak Mendebaldeko Alemaniari, eta bereziki berlindarrei ematen zien babesa adieraztea zen. Garai hartan Mendebaldeko Berlin herrialde komunisten blokearen barnean kokatuta zegoen, eta Berlingo harresiak hiria bitan banatzen zuen.

Hitzaldi hau Kennedyk bere politika ibilbidean eskainitako onenen artean sailkatu ohi da, Gerra Hotzeko une nabarmenetakoen artean ere badago. Mendebaldeko Berlingo hiritarrentzat babes moral garrantzitsua izan zen, hauek Ekialdeko Alemaniaren barnean okupazio baten beldurrez bizi baitziren. Kennedyk Rathaus Schöneberg eraikineko balkoitik honako hau esan zuen:

Bederatzi minutu inguru iraun zuen hitzaldi horretan, amaieran, berriro ere esan zuen "Ni berlindarra naiz" esaldi ospetsua. Hona hemen azken minutuetan esan zuena:

## Kanpo estekak
Gollum

**Gollum** J. R. R. Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da. Jatorriz, **Sméagol** izeneko hobbit bat zen, baina Eraztun Bakarra topatzean pixkanaka ustelduz eta galbiderantz lerratuz joango da, eta azkenean eraztunaren eraginaren menpe dagoen itxura higuingarriko izakia bilakatuko da. Mintzatzean sortzen dituen eztarriko soinu ezatseginak direla eta, azkenean Gollum izena bereganatu zuen.

Eraztunen Jauna eta Hobbita eleberriko pertsonaia nagusietako bat da.

## Kanpo estekak
1496 Turku

**1496 Turku** asteroide gerrikoan aurkitutako 1496. asteroidearen izena da. 1938ko irailak 22an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 SA1** zen. Bere izena Turku hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Peter Falk

**Peter Michael Falk** (New York, 1927ko irailaren 16a - Beverly Hills, Kalifornia, 2011ko ekainaren 23a) estatubatuar aktorea zen. Columbo detektibe itxuraz axolakabea eta zarpaila baina izatez buruargia antzezteagatik ospetsua izan zen, bereziki. Aho ertzetik hitz egiteko duen modua eta hiru urte zituela begi bat galdu izanak utzi zion begirada bitxia haren itxuraren ezaugarri bistakoenak ziren.

## Bizitza 
Gizarte Ikerketetan lizentziatu zen 1951n, eta bi urte geroago administrazio publikoko masterra egin zuen Siracusako Unibertsitatean. Connecticut estatuko gobernurako lan egin zuen, 1955ean aktore bihurtzea erabaki zuen arte. New Yorkeko antzokietan hasi zuen aktore karrera, eta 1956an *The Iceman Cometh* tragedia antzeztu zuen. Aurrerago Broadwayko *The Prisoner of Second Avenue* komediako protagonista izan zen, 1971n. Falkek 1958an egin zuen zinemarako lehen filma: *Wind Across the Everglades*. Film ezagunak ditu, halaber: *Murder Inc.* (1960), *Pocketful of Miracles* (1961), ''It's a Mad, Mad, Mad, Mad World* (1963), *The Great Race* (1965), *Castle Keep* (1969), *Mikey and Nicky* (1976), *The Cheap Detective* (1978), *All the Marbles* (1981), *The Princess Bride* (1987) eta *Tune In Tomorrow'' (1990).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Peter Falk aktorearen webgunea 
* Peter Falk aktorearen IMDBko fitxa
1499 Pori

**1499 Pori** asteroide gerrikoan aurkitutako 1499. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 16an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UF** zen. Bere izena Pori hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Joan Tardà

**Joan Tardà i Coma** (Cornellà de Llobregat, 1953ko irailaren 26a) kataluniar katedradun eta politikari errepublikar eta independentista bat da. Cornellà de Llobregat udalerrian Esquerra Republicana de Catalunya alderdiko zinegotzia izandakoa eta gaur egu, Espainiako Diputatuen Kongresuan ERCko diputatua eta bozeramailea da.
1982ko Paris-Roubaix

**1982ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 80. edizioa izan zen. 1982ko apirilak 18an ospatu zen eta Jan Raas herbeheretarrak irabazi zuen bakarrean 16 segundora iritsi zen hirukote jazartzaile baten aurretik. 270 kilometroko ibilbidea egin zen, garaileak 7 ordu 21 minutu eta 50 segundo eman zituelarik.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
Oleta (Amoroto)

**Oleta** Amorotoko (Bizkaia) tokia da, Ugaran auzo handiagoaren barne dagoena. Bertako ekonomia, lekuko jatetxe eta bi enpresetan sostengatzen da. Jaiak, bigarren pazkoarekin batera ospatzen dituzte.

## Kanpo estekak
Oleta (Izazpi)

**Oleta** Zumarragako (Gipuzkoa) mendia da, 837 metro dituena. Samiño mendiaren alboan dago.

Igotzeko ohiko bidea Zumarragako Aginaga hasten da. Trinitate egunean, jaia ospatzen da mendian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berrehun eta bi

**Berrehun eta bi** (202) berrehun eta bataren ondoren eta berrehun eta hiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Manjača esparrua

**Manjača esparrua** (*Mainatxa* ahoskatua) izen bereko mendian zegoen kontzentrazio esparrua izan zen, Banja Lukatik hurbil, Bosnia-Herzegovina iparraldean, Kroaziako eta Bosniako gerretan erabili zena, 1991etik 1995era. Esparrua Armada Nazional Jugoslaviarrak (JNA) eta Bosniako Serbiar Errepublikako agintariek sortu zuten eta milaka gizonezko kroaziar eta bosniako preso izateko erabili zen.

Esparrua, 1993 bukaeran itxi zen nazioarteko presioa dela eta, baina berriz zabaldu zuten 1995eko urrian. Uste da garai artan 4.500 eta 6.000 ez-serbiar artean pasa zirela esparrutik, gehienak Sanski Most eta Banja Lukatik zetozenak. 1995ean agintari bosniarrek esparrua hartu zutenean 85 gorpu aurkitu zituzten, esparruan jazotako hilketekin lotura zutenak. Esparrura eraman zituzten Sanski Mosteko 1.000 pertsona inguru oraindik desagerturik daude.

Manjača ez zen inoiz gerra garaian hartua izan eta gaur egun oraindik Republika Srpskan dago. 1996 hasieran, kontzentrazio esparru ohia eta ondoko armadaren kanpalekua zabaldu zituzten IFOReko (Nazio Batuetako misioa) langileek beha zitzaten, Daytongo akordioei jarraiki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berrehun eta hiru

**Berrehun eta hiru** (203) berrehun eta biaren ondoren eta berrehun eta lauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta lau

**Berrehun eta lau** (204) berrehun eta hiruaren ondoren eta berrehun eta bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta bost

**Berrehun eta bost** (205) berrehun eta lauaren ondoren eta berrehun eta seiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
1926ko Italiako Giroa

**1926ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 14. edizioa izan zen. 1926ko maiatzak 15 eta ekainak 6 artean ospatu zen. 3429 kilometroko ibilbidea egin zen 12 etapatan banatuta, irabazleak batez beste 25,113 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

203 txirrindularik parte hartu zuten, guztiak italiarrak, horietatik proba 40k amaitu zutelarik.

Alfredo Bindak, denbora asko galarazi zion erorketa baten ondorioz, Giovanni Brunerori laguntzen eman behar izan zuen Giroa. Costante Girardengok, ordurarte liderra zena, 7. etapan abandonatu egin behar izan zuen, Giroa Brunerorentzat nabarmen utziz, hain zuzen ere lasterketako garailea izango zena. Binda 2. izan zen, eta Arturo Bresciani 3.. Brunero, hala, Italiako Giroa hiru aldiz irabazi zuen lehen txirrindularia bihurtu zen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
1984ko Euskal Herriko Itzulia

**1984ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 24. edizioa izan zen. 1984ko apirilak 2 eta 6 artean egin zuten. 867,1 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta.

Edizio honetan zazpi espainiar talde profesionalek (Reynolds, Kelme, Teka, Zor, Hueso, Orbea eta Dormilón) eta lau atzerritar taldek (Skil-Reydel, Alfa Lum-Olmo, Euroshop-Splendor eta Dromedario-Alan-Oece-Sidermec) parte hartu zuten.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak 
* 1984ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1984ko Euskal Herriko Itzulia
32P/Comas Solá

**32P/Comas Solá** gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da, 8,8 urteko orbita periodoa duena. Josep Comas i Solà astronomo kataluniarrak aurkitu zuen Bartzelonako Fabra Behatokitik 1926ko azaroak 4an, zeruari argazkiak ateratzen ari zen bitartean 6 hazbeteko teleskopio batekin, bere asteroide bilaketa lanaren zati bezala.

## Kanpo estekak
1985eko Frantziako Tourra

**1985eko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 72. edizioa izan zen. 1985eko ekainak 28 eta uztailak 21 artean ospatu zen. 4109 kilometroko ibilbidea egin zen prologo bat eta 22 etapatan banatuta, horietako bat, hamazortzigarrena, bi sektoretan banatuta egon zelarik. 180 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 18 taldetan banatuta, proba euren txirrindulari guztiekin soilik 5ek amaitu zutelarik. Garaileak, bosgarren aldiz Bernard Hinault izan zena, proba batez beste 36,232 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra *(Maillot Jaune)* 
### Puntukako sailkapena *(Maillot Vert)* 
### Mendiko sailkapena *(Maillot à Pois Rouges)* 
### Gazteen sailkapena *(Maillot Blanc)* 
### Taldekako sailkapena *(Classement par Équipes)* 
## Parte-hartzaileak 
*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Erromako Klub Nautikoa

**Erromako Klub Nautikoa** Italiako hiriburua den Erroman dagoen klub nautiko pribatu bat da. Bere presidentea Claudio Gorelli da.

## Historia 
1926ko azaroan sortua izan zen

## Aktibitatea 
Aktibitate kultural eta sozialak bultzatzeaz gain, bere helburua bela, kirol arrantza, itsaspekaritza eta motonautika kirolak sustatzea da.

## Lehiaketa 
Taldea Amerika Kopako 2013ko edizioko *Challenger of the Record* bihurtu zen, baina parte hartzeari uko egin zion, aurrekaririk gabeko erabaki bat hartuz.

## Kanpo estekak
Motordun txalupa

thumb|1962ko zurezko «Rebel» bat karelez kanpoko motorearekin.
[thumb|Motordun Txalupen Europako txapelketa [Żninen (Polonia).]]
**Motordun txalupa**, orohar, belaontzia eta ur motoaz erabat ezberdina den eta helize bat edo erreaktore bat bultzatzen duen barne-errekuntzako motore batez mugitutako ontziari deritzo. Alabaina, Abordaiak Prebenitzeko Nazioarteko Araudiak "makinaria bidez bultzatutako edozein ontzi" bezala definitzen du. **Txalupa azkar** bat azkar mugitzeko diseinatutako motordun txalupa bat da, lasterketetan erabiltzen dena ur eskiatzaileak atoian eramateko, patruilaontzi bezala eta helburu militardun ontzi armatu azkar bezala. Txalupa puzgarriak ere, motore batekin patruilaontzi edo pasaiarien ontzi motel bezala balio dezaketenak lehorreratutako ontzi batera garraiatzeko teknikoki motordun txalupa bezala sailkatzen dira.

Hiru aldaera ezagun daude motorrari dagokionez: barnealdekoa, kanpoaldekoa (edo karelez kanpokoa, eta barnealde/kanpoaldekoa.

* Barnealdekoak ontzi barnean, ardatza eta helizea izan ezik guztia du barnean. Barnealdeko motorraren bi konfigurazio daude: transmisio zuzena eta V eran. Transmisio zuzenean motorra ontziaren erdialdetik gertu muntatzen da ardatz bultzatzailea justu kanpoaldean, txopan duela, V erako transmisioan motorra txopan atzera begira muntatzen den bitartean, ardatzak brankarantz begiratzen duelarik, txoparantz V bat eginez.
* Karelez kanpoko motorra edo kanpoaldekoa ontziaren txopan jartzen da, eta barne-errekuntzako motorra du, martxa murrizgailua (transmisioa) eta helizea.
* Barnealde/kanpoaldeko motorra aurreko bien arteko nahasketa bat da, barne errekuntzako motorra ontziaren barnean eta martxa murrizgailua eta helizea kanpoan daudelarik.

Motordun txalupak asko aldatzen dira tamaina eta konfigurazioari dagokionez, 4 metroko Boston Whaler irekitik hasi eta ozeano bat zeharkatzeko gai diren luxuzko yateetaraino.

Oro har, bolante bat izaten dute gidatzeko, lema erara.

## Historia 
[thumb|Txalupa [Santa Ponsako kirol portuan sartzeko biratzen.]]
Helizea motor batera (kasu honetan lurrunezkoa) jada XVIII. mendean Birminghamen James Wattek gehitu zuen arren, gasolina motorra ez zen XIX. mendearen azken zatiraino garatu, une horretan Frederick William Lanchesterrek bi osagaiak, lehen motordun txalupa britainiarra sortzeko, Oxforden probatua, uztartzeko ahalmenaz jabetu zenean. Beranduago, garai horretan bertan, euren feluka Monterrey kliperraren bertsio primitiboetan eraldatzen hasi ziren, bertan put-put bezala ere ezagutzen zirenak.

## Kanpo estekak
Sæhrímnir

Eskandinaviar mitologian, **Sæhrímnir** gauero Æsirrek eta einherjarrek hil eta jaten zuten basurde kosmikoa zen. Jainkoen sukaldaria zen Andhrimnir basurdea hil eta Eldhrimnir pertz magikoan prestatzeaz arduratzen zen. Behin Sæhrímnir jana izan ondoren, berpiztua izaten zen hurrengo egunean berriz jana izateko.

Gylfagginingen honako ahapaldi hau agertzen da basurde honi buruz:

Izenaren aldaeretako batzuk Sahrimnir (anglosaxoia), Særimner (norvegiar eta daniarra) eta Särimner (suediarra) dira.

## Kanpo estekak
Espekulazio (ekonomia)

Finantzetan, **espekulazioa** ondasun baten salneurrien gorabeheretan oinarrituta, oro har ondasun hori erosiz eta denbora batera garestiago salduz, etekin ekonomikoaren eskuratze hutsa helburu duen merkataritza- edo finantza-eragiketa da. Sarri espekulazioak irabazi handiak ematen baditu ere, beste batzuetan inbertsioaren balioa berreskuratu ere ezin da egin eta galerak sortzen dira.

Espekulazio-eragiketa batek ez du erositako ondasuna edo zerbitzua jarduera ekonomiko errealerako erabiltzea bilatzen, baizik eta denbora laburrean dirua irabaztea ondasun edo zerbitzuaren prezio gorabeheren ondorioz. Hori dela eta, espekulazioak ondasun baten balioa artifizilaki puztu eta gizarte-sektore zenbaiti ondasun horiek eskuratzea oztopatzearekin batera, etika ekonomikotik gaitzesten den jokabidea izaten da.

## Ikus, gainera 
* Higiezinen burbuila

## Kanpo estekak
Heiðrún

**Heiðrún** eskandinaviar mitologiako ahuntz bat da. Bere errapeetatik ez da esnea irtetzen baizik eta Asgarden bizi diren jainkoek eta Valhallan bizi diren gerran hildako gerrariek edaten duten ezti-ura. Aipaturiko jauregiaren teilatuan bizi da, non Yggdrasil zuhaitzaren hostoez elikatzen den.

## Kanpo estekak
Michael Scott

**Michael Scott** (1945eko otsailaren 11) Apple Computerreko bigarren zuzendari exekutiboa izan zen 1976 eta 1981eko martxoa artean.

Mike Markkulak, eskulangintza zuzendaria zena ErdiEroale Nazionalean, Scott konbentzitu zuen Apple konpainian zuzendari exekutibo postua onar zezan, sortzaileak izan ziren Steve Jobs eta Steve Wozniak bezala, bat bera ere ez zen garai hartan posturako egokitzat ikusten.

Negozio guztietarako eredu bat jarri nahirik, 1979an Scottek Applen idazmakinarik ez zela egongo adierazi zuen. 1979 eta 1980an, Jef Raskinen Macintosh proiektua, Apple barnean garrantzitsutzat hartu ez zen lau pertsonek eginiko ikerketa ahalegin bat zen, eta ia baliogabetua geratu zen bi edo hiru aldiz. Applek beste berrantolaketa nagusi bat zuenean 1980ko udazkenean, kanporatu egin zuten, baina Jefek Scotti eta Markkulari erregutu zien denbora askoan eta beste hiru hilabete eman zizkioten zerbaitetan ona zela frogatzeko.

1981eko otsailak 25ean, Applen *Asteazken Beltza* bezala ezagutu zen eguna, Scottek pertsonalki bota zituen 40 langile, Apple II taldearen erdia barne, hauek errepikakorrak zirela pentsatuz. Arratsaldean gainontzeko langileak bildu zituen garagardo upel batekin eta honako hau esanez azaldu zituen kanporaketak: "*Applen presidente izaten dibertitzen ez banintzen joan egingo nintzela esaten nuen. Baina nire pentsaera aldatu dut, hau dibertigarria ez denean, jendea kanporatuko dut hau berriz dibertigarria izan arte.*"

1981ean, bapateko gertaera honen ondoren, presidenteorde kargura jeitsia izan zen, botere gutxiko kargua, eta Mike Markkulak, Scott kontratatu zuen gizona, ordezkatu zuen. Scottek Apple ofizialki 1981eko uztailak 10ean utzi zuen, bere dimisio gutunean honako hau adieraziz:

1983tik 1988 arte, Scottek Starstruck zuzendu zuen, basea itsasoan zuen satelite bidez kontrolatutako suziri jaurtigailu bat sortzen saiatu zen marka pribatu bat. Euren asmoa dirua lortzea ez zen erakundeei babesa ematen ere hasi zen, Seattlego Opera eta Kaliforniako Teknologia Institutua kasu, ordenagailu pertsonalak euren beharretara aplikatzeko ahaleginetan.

Scott, ordutik, koloreztaturiko harribitxietan aditu bihurtu da, hauei buruzko liburu bat idatzi du eta Santa Anako Bowers Museoan erakutsi den bilduma bat egin du. Rruff ere babestu du, ondo bereizturiko mineralen kalitate handiko espektro datuen set oso bat sortzen duen proiektu bat.
Mike Markkula

**Armas Clifford "Mike Markkula" jr.** (Los Angeles, 1942ko otsailaren 11) Apple Computer sortzeko finantzazioa eman zuen enpresari bat da.

Markkulak milioiak lortu zituen Intel eta Fairchild Semiconductor enpresetako salmenta arduradun bezala lortu zituen akzioetan, eta 38 urterekin erretiratu zen. Erretirotik atera zen Steve Wozniak eta Steve Jobs hauen garajean bisitatu ondoren. 1977an, Markkulak, negozioetan zuen esperientzia eman zuen, baita 250 milioi dolarreko txeke bat ere Applen kapitalera eta honen heren bat bereganatu zuen, Apple Computerreko lehen presidentea izan zen Michael Scott ere kontratatu zuen, eta ondoren, lanpostu hau berak hartu zuen 1981 eta 1983 artean.

Wozniakek, birtualki Applen lehen bi konputagailuak asmatu zituena, Applen arrakastaren meritua Markkulari eman zion, bere buruari baino gehiago.
Amesbury

**Amesbury** Ingalaterrako hegoaldean dagoen Wiltshire konderriko udalerria eta parrokia bat da. 2001ean 8.907 biztanle zituen. Salisbury hiritik 8 milia iparralderantz dago.

Parrokia honetan Stonehenge harrespil ospetsua dago, hain zuzen ere, Amesbury udalerriaren herrigunetik 3,2 kilometro mendebalderantz dagoelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Amesbury Abbey.jpg|Amesburyko abadetxea.
Irudi:Salisbury Street, Amesbury - geograph.org.uk - 311598.jpg|Karrika.
Irudi:Farmland on Salisbury Plain - geograph.org.uk - 147580.jpg|Landa.

## Kanpo estekak 
* Amesburyko Udal webgunea
Palauera

**Palauera** (*belau*) Palauko hizkuntza da, bertoko hizkuntza ofiziala dena.

## Adibideak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lauren Bacall

**Betty Joan Perske** (Bronx, New York, 1924ko irailaren 16a - New York, 2014ko abuztuaren 12a), askoz ere ezagunagoa **Lauren Bacall** ezizenez, estatubatuar modelo eta zinema zein antzerkiko aktorea izan zen. 1945-1957 bitartean Humphrey Bogart aktore ospetsuaren bikotekidea izan zen.

Bere antzezlan ezagunenen artean honako hauek daude: *To Have and Have Not* (1944), *The Big Sleep* (1946), *Dark Passage* (1947), *Key Largo* (1948), *How to Marry a Millionaire* (1953), *Designing Woman* (1957), *Murder on the Orient Express* (1974) eta *Dogville* (2003).

1992ko Donostiako Zinemaldian Donostia Saria eta 2009an Ohorezko Oscar Saria jaso zituen.

## Filmografia 
[thumb|260px|[Humphrey Bogart eta Lauren Bacall.]]
[thumb|260px|eskuinera|[Ernest Hemingway eta Lauren Bacall.]]
thumb|260px|Lauren Bacall.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lauren Bacall aktorearen IMDBko fitxa
*  Lauren Bacall aktorearen zale eta jarraitzaileen webgunea
Pediera

**Pediera** (*Sesotho sa Leboa*) Afrikako hizkuntza da, Hegoafrikako hamaika hizkuntza ofizialetako bat dena. Tswanera (*Setswana*), loziera (*Silozi*) eta sothoera (*Sesotho*) seniderik hurbilenak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1984ko Frantziako Tourra

**1984ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 71. edizioa izan zen. 1984ko ekainak 29 eta uztailak 22 artean ospatu zen. 4021 kilometroko ibilbidea egin zen prologo bat eta 23 etapatan banatuta, hauetatik 3.a eta 4.a bi sektoretan banatuta egon zirelarik. 170 txirrindularik parte hartu zuten 10 txirrindulariko 17 taldetan banatuta, talde horietatik, proba bere txirrindulari guztiekin soilik bik amaitu zutelarik. Irabazleak, aurreko urtean bezala Laurent Fignon izan zena, proba batez beste 35,882 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra *(Maillot Jaune)* 
### Puntukako sailkapena *(Maillot Vert)* 
# Frank Hoste 322 punturekin
# Sean Kelly 318 punturekin
# Eric Vanderaerden 247 punturekin

### Mendiko sailkapena 
# Robert Millar 284 punturekin
# Laurent Fignon 212 punturekin
# Ángel Arroyo 140 punturekin

### Gazteen sailkapena 
* Greg LeMond

### Taldekako sailkapena 
* RENAULT

## Parte-hartzaileak 
NP : Ez zuen etapa hasi ; A : Etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Kontrolez kanpo.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Styletoentomon

***Styletoentomon*** Eosentomidae familiako Protura artropodo taldeko animalia generoa da. Espezie gehien dituen taldea da Protura osoaren barruan.

## Espezieak 
* *Styletoentomon rostratum* (Ewing, 1940)
* *Styletoentomon styletum* Copeland, 1978

## Erreferentziak
Palazzo Dario

**Palazzo Dario** edo **Ca Dario** Italiako Venezia hirian dagoen jauregi bat da. Kanal Handiaren ertzean kokatzen da, Dorsoduro auzo edo sestiere delakoan. Jauregi hau veneziar gotiko estiloan eraikia dago.

## Kondaira 
Jauregi honek nolabaiteko ospe txar bat ere badu, horregatik "etxe hiltzailea" ezizenaz ere ezaguna da, ezizen hau jauregi honek izan dituen hainbat jabeen patu eta heriotz tragikoetan oinarriturik dago: hilketak, suizidioak, kartzelaratzeak, etab. Batzuen esamesen ustez madarikatua omen dago.

## Kanpo estekak
Soninkera

**Soninkera** (*Sooninkanxanne*) Mendebaldeko Afrikako hizkuntza da, Mauritaniak nazio-hizkuntzatzat duena. 1.096.795 hiztun inguru ditu, batez ere Malin baina baita Senegalen, Boli Kostan, Gambian, Mauritanian, Ginea-Bissaun, Ginean eta Ghanan ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goi-sorabiera

**Goi-sorabiera** (*Hornjoserbšćina*) Alemanian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, Saxonia eta Brandenburgo estatuetan hizkuntza ofiziala delarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Behe sorabiera

## Kanpo estekak
Behe sorabiera

**Behe sorabiera** (*dolnoserbski*) Alemanian hitz egiten den eslaviar taldeko hizkuntza da, Brandenburgo estatuan hizkuntza ofiziala delarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Goi-sorabiera

## Kanpo estekak
Berrehun eta zazpi

**Berrehun eta zazpi** (207) berrehun eta seiaren ondoren eta berrehun eta zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta zortzi

**Berrehun eta zortzi** (208) berrehun eta zazpiaren ondoren eta berrehun eta bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta bederatzi

**Berrehun eta bederatzi** (209) berrehun eta zortziaren ondoren eta berrehun eta hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Macintosh

[alt=|thumb|325x325px|Denboran atzera joanda: MacBook Air ([2015), iMac G5 20" (2004), Macintosh II (1987), Power Mac G4 Cube (2000), iBook G3 Blueberry (1999) eta jatorrizko Macintosh 128K (1984)]]
[thumb|250px|[Macintosh 128K, lehen Macintosh ordenagailua, 1984an merkaturatua.]]
**Macintosh** egun Apple Inc. konpainiak diseinatu, garatu, eraiki eta merkaturatutako edozein ordenagailu pertsonali erreferentzia egiteko erabiltzen den izena da.

Macintosh 128K 1984ko urtarrilaren 24an kaleratu zen. Arrakastaz merkaturatu zen lehen ordenagailu pertsonala izan zen, erabiltzaile interfaz grafiko bat eta xagu bat erabiltzen zituena, komando lerroaren ordez. Mac produktu gama gaur egun idazlekuko oinarrizko Mac minitik MacPro Server bezalako maila ertaineko zerbitzagailuetara aldatzen da.

Mac sistemen merkatuaren helburu nagusia etxea, heziketa eta kreatibotasun profesionala drau. Macen ekoizpena integrazio bertikaleko eredu batean oinarritua dago: hor, Applek bere hardwareko arlo guztiak eman eta bere operatze sistema propioa sortzen du, Mac guztietan aurreinstalatuta datorrena. Horrek Microsoft Windowsekin aurreinstalatutako ordenagailu pertsonalekin kontrastatzen du: bertan, saltzaile batek operatze sistema ematen du eta saltzaile ugarik hardwarea sortzen dute. Bi kasuetan, hardwareak beste operatze sistema batzuen funtzionamendua ahalbidetzen du: egungo Macak, PCak bezala, Linux, FreeBSD eta Windows bezalako operatze sistemak onartzen ditu (azkena, Applen Boot Camp softwarea edo Parallels Desktop edo VMWare Fusion bezalako beste birtualizazio software batzuei esker). Orain, halaber, Applen operatze sistema alda daiteke, dauden hardware gehienekin bateragarri egiteko: OSx86 mugimendua deiturikoa da.

Lehen Macintoshak CISC teknologiako Motorola MC 68000 familiako mikroprozesagailuetan oinarrituta zeuden. 1994ko martxoan, Applek Macintosh gaman Apple/IBM/Motorola kontsortzioko PowerPC txipak sartu zituen, RISC teknologiara aldatzea zekartenak. 2006an Applek PowerPc line lineatik x86 arkitekturadun Intel prozesagailuetarako trantsizioa hasi zuen. Egungo Macek Intel Core 2 Duo, Intel Core i3, Intel Core i5, Intel Xeon eta Intel Core i7 mikroprozesagailu saila erabiltzen dute: Mac mota guztiak Mac OS Xen azken bertsioaren jatorrizko bertsio batekin datoz, 2009ko abuztuaren 28tik Mac OS X v10.6 Snow Leopard bertsioan dagoena.

## Kanpo estekak
Swindon

**Swindon** Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri handia da, Wiltshireko konderrian kokatuta dagoena eta bertako herririk handiena dena.

## Kanpo estekak 
* Swindoneko webgune ofiziala
1500 Jyväskylä

**1500 Jyväskylä** asteroide gerrikoan aurkitutako 1500. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 16an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UH** zen. Bere izena Jyväskylä hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1501 Baade

**1501 Baade** asteroide gerrikoan aurkitutako 1501. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 20an aurkitu zuen Arno Arthur Wachmannek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UJ** zen. Bere izena Walter Baadegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1502 Arenda

**1502 Arenda** asteroide gerrikoan aurkitutako 1502. asteroidearen izena da. 1938ko azaroak 17an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 WB** zen. Bere izena Sylvain Arendengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Sinhala

**Sinhala** (sinhalaz: සිංහල, *siṁhala*) Sri Lankako hizkuntza da, tamilerarekin batera bertako hizkuntza ofizialetako bat dena. Zingalestarrek ama hizkuntzatzat duten arren, bertoko beste herriek ere hitz egiten dute. Seniderik hurbilena maldivera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1983ko Paris-Roubaix

**1983ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 81. edizioa izan zen. 1983ko apirilak 10ean ospatu zen eta Hennie Kuiper herbeheretarra izan zen garailea. Probak 274 kilometroko ibilbidea izan zuen.

## Sailkapena 
[eskuinera|thumb|150px|[Hennie Kuiper, edizio honen garailea]]

|}

## Kanpo estekak
Berrehun eta hamahiru

**Berrehun eta hamahiru** (213) berrehun eta hamabiaren ondoren eta berrehun eta hamalauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Rathaus Schöneberg

**Rathaus Schöneberg** Alemaniako Berlin hiriburuko Tempelhof-Schöneberg barrutiko udaletxea da.

1911-1914 bitartean eraiki zen, orduan Schöneberg hiri independientea zela. 1920. urtean Berlin hiriburura barruti gisa gehitu zitzaion. Bigarren Mundu Gerran zehar larriki kaltetua izan zen, ondoren Kurt Dübbers arkitektoaren gidaritzapean berreraikitze lanak burutu ziren.

Gerraren ondoren eraikina Mendebaldeko Berlingo eremuaren barnean gelditu zen. 1963ko ekainean John F. Kennedy estatubatuar presidenteak bertatik "Ich bin ein Berliner" hitzaldi ospetsua jendaurrean eskaini zuen.

## Kanpo estekak
1503 Kuopio

**1503 Kuopio** asteroide gerrikoan aurkitutako 1503. asteroidearen izena da. 1938ko abenduak 15ean aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 XD** zen. Bere izena Kuopio hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Seattlego Opera

**Seattle Opera House Marion Oliver McCaw Hall** Speight Jenkinsek zuzendutako **Seattlego Opera**ko konpainiaren eta **Pacific Northwest Ballet**aren egoitza da, AEBetako Washington estatuko hiria den Seattlen dagoena.

2003an inauguratua **1962ko Feria Mundiala**ren jatorrizko erakundearen antzinako egoitzaren egitura erabiliz eraiki zen.

Aretoak 2890 ikuslerentzako tokia du.

Gustafson Guthrie Nicholek diseinatutako *Kreielsheimer Promenade*ak inguratzen du eta eraikina **Seattle Center Campus**arekin lotzen du.

Nibelungoaren eraztunaren antzezpenak egiten dira nazioarteko ikusle eta aktoreek parte hartzen dutelarik.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Complex instruction set computing

**Complex instruction set computing** edo **CISC** konputagailu arkitektura eredu bat da. CISC mikroprozesagailuek oso zabala izateagatik eta memorian edo barne erregistroetan dauden operatzaileen artean operazio konplexuak egitea ahalbidetzeagatik bereizten den agindu-multzo bat dute, RISC arkitekturarekiko kontraposizioan.

Arkitektura mota honek aginduen arteko paralelismoa zailtzen du, eta, ondorioz, gaur egun, errendimendu handiko CISC sistema gehienek agindu konplexu horiek RISC motako zenbait agindu sinpletan, orohar mikroagindu deituak, bihurtzen duten sistema bat daramate.

CISCak prozesagailu fabrikazioaren lehen korrontekoak dira, RISCak garatu baino lehenagokoak. Horien adibide batzuk: Motorola 6800, Zilog Z80 eta egungo ordenagailu pertsonal gehienetan erabiltzen den Intel x86 familia guztia.

Nabarmendu behar da, alabaina, CISC izenaren erabilera RISC prozesagailuak agertu ondoren hasi zela, azken hauen defendatzaile/sortzaileen partetik izen gutxiesgarri bezala.

## Ikus, gainera 
* Retronimo
* Harvard arkitektura
* von Neumannen arkitektura
* Mikrokontrolagailu
* RISC
* SISC

## Kanpo estekak
Simple Instruction Set Computing

thumb|220px|TMS320 seinale prozesagailu digitalak SISC arkitektura erabiltzen du.
**Simple Instruction Set Computing** (SISC) paraleloko lan prozesamendura bideratutako mikroprozesagailu arkitektura mota bat da. Hau VLSI teknologiaren erabilerarekin ezartzen da, kostu baxuko gailu ugariri guztiak elkarrekin erabiltzea ahalbidetzen diena bakoitza bere aldeko zatietan banatutako arazo zehatz bat konpontzeko. RISC arkitektura SISCen azpimultzo bat da, prozesamendu abiaduran zentratua argibide multzo txiki baten ondorioz.

SISC (edo RISC) mikroprozesagailuak sekula ez dira CISC prozesagailuek ordenagailu pertsonaletan duten nagusitasunerako mehatxu bat izan, euren ospea eta euren prozesamendu ahalmenaren etengabeko handitzearen ondorioz. Beraz, RISC eta SISCen erabilerak prozesamendu behar oso zehatzetara mugatua jarraitzen du, DSP prozesagailuetan kasu.

## Ikus, gainera 
* Retronimo
* Harvard arkitektura
* von Neumannen arkitektura
* Mikrokontrolagailu
* RISC
* CISC

## Kanpo estekak
Fjölsvinnsmal

**Fjölvinnsmal** edo **Fjölvinnsren esaerak** Svipdagsmal, *Svipdagren kantua* osatzen duten antzinako eskandinavieraz idatzitako bi olerkietatik bigarrena da. Lehen olerkian, Svipdagrek bere hildako ama den Groa sorginaren laguntza kontatzen du, bere amaorde krudelak ezarritako betebehar bat betetzen laguntzen diona.

Fjölvinnsmalen hasieran, Svipdagr mendi baten tontorrean dagoen gaztelu batera iristen da. Han erraldoi zaindari batekin topo egiten du, Fjölsvinnr deitua, oso modu zakarrean izena galdetu eta joateko esaten diona. Svipdagrek, oso zuhur, bere izena ezkutatzen du.

Honen ondoren galdera eta erantzunen joko bat dator igarkizunekin, honen bidez Svipdagrek Menglöd Fjölsvinnrrek zaindutako gazteluan bizi dela eta Svipdagr izan ezik ezingo dela beste inor sartu jakiten duelarik. Une honetan bere benetako izena esaten du, gazteluko ateak irekitzen dira eta Menglödek bere salbatzailea agurtzen du.

Olerki hau edda olerkirik berrienetakotzat hartua da. Alabaina, bere edukia zatiren batzuetan nahiko kriptikoa da, eta ahapaldi batzuk kaltetuta daude.

## Kanpo estekak
33P/Daniel

**33P/Daniel** gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da, Zaccheus Danielek AEBetako New Jerseyko Princeton unibertsitateko Halsted Behatokitik aurkitu zuena 1909ko abenduak 7an.

Aurkikuntza honen ondoren, itzulera 1916, 1923 eta 1930erako iragarri zen, baina horietako batean ez zen berriz ikusi.

1937ko itzulera Shin-ichi Shimizuk ikusi zuen Japoniako Simada hiritik urte horretako urtarrilak 31n Hidewo Hirosek Tokyotik kometaren orbita kalkulatu ondoren, honek, aldi berean 1923ko itzulerarako Alexander D. Dubiagok egin zituen kalkuluak eta Jupiterrek jasandako perturbazioak oinarri hartu zituelarik.

Kometaren nukleoak 2,6 kilometroko diametro estimatua du.

## Kanpo estekak
Sylvain Arend

**Sylvain Julien Victor Arend** (Robelmont, Luxenburgo, 1902ko abuztuak 6-1992ko otsailak 18) astronomo belgiar bat izan zen, bere interes esparru nagusia astrometria zelarik. Ucclen dagoen Belgikako Errege Behatokian lan egin zuen.

## Biografia 
Bruselako Unibertsitate Librean ikasi zuen, non Zientzia Fisiko eta Matematiketan doktoretza lortu zuen. Belgikako Errege Behatokian 1928an hasi zen lanean, eta erakunde honetan, non Astrometria eta Zeru Mekanikaren departamenduko zuzendari izan zen, 1967 arte egon zen. Nagusiki astrometria eta argazkigintza astrometrikoa interesatu zitzaizkion.

Noba baten aurkitzailea izan zen, Nova Scuti 1952, baita hiru kometarena ere: 49P/Arend-Rigaux eta 50P/Arend kometak, eta, Georges Rolandekin batera, Arend-Roland kometa. Zenbait izar aldagarri eta 50 asteroide inguru ere aurkitu edo elkarraurkitu zituen, horien artean 1916 Boreas Amor asteroidea eta 1583 Antiloko asteroide troiarra nabarmentzen direlarik. 1652 Hergé, hala Tintinen sortzailea izan zen Hergégatik deitua eta Jules Vernek sortutako Nemo kapitainaren omenez izendatutako 1640 Nemo asteroideen aurkitzailea ere izan zen. 1563 Noël asteroidea bere seme Emanuel Arenden omenez izendatu zuen. Estatubatuar behatokiekin elkarlanean izar bitarrei buruzko ikerketan ere oso bizi lan egin zuen.
Berrehun eta hamalau

**Berrehun eta hamalau** (214) berrehun eta hamahiruaren ondoren eta berrehun eta hamabostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hamabost

**Berrehun eta hamabost** (215) berrehun eta hamalauaren ondoren eta berrehun eta hamaseiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
1927ko Italiako Giroa

**1927ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 15. edizioa izan zen. 1927ko maiatzak 15 eta ekainak 6 artean ospatu zen. 3758 kilometroko ibilbidea egin zen 15 etapatan banatuta, irabazleak 25,847 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

266 txirrindularik parte hartu zuten, guztiak italiarrak, proba 80k amaitu zutelarik.

Edizio honetan, lasterketa filosofia aurrekoekiko apur bat ezberdina izan zen. Aurreko edizioetako lasterketa denbora berean 3 etapa gehitu ziren eta atseden egunak murriztu ziren. Honen ondorioz, etapak laburragoak izan ziren, soilik batek zituelarik 300 kilometro baino gehiago.

Alfredo Binda nabarmen nagusitu zen, lidertza hasieratik amaierara mantenduz eta 15 etapetatik 12 irabaziz, oraindik Italiako Giroan gainditu ez den errekorra. Giovanni Brunero, aurreko edizioko garailea izan zena, oraingoan bigarren izan zen, eta Antonio Negrini hirugarren.

Hau izan zen Giovanni Rossignolik, 1909ko Italiako Giroaren garaile birtuala, korritu zuen azken Giroa, 45 urterekin, 44. amaitu zuen, Alfredo Bindagandik 7 ordu baino gehiagora.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Berrehun eta hamasei

**Berrehun eta hamasei** (216) berrehun eta hamabostaren ondoren eta berrehun eta hamazazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hamazazpi

**Berrehun eta hamazazpi** (217) berrehun eta hamaseiaren ondoren eta berrehun eta hemezortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Txalaparta (The Chieftains)

**Txalaparta** 1996an The Chieftains irlandar taldeak Santiago diskoaren barnean argitaratu zuen abestia da. 1:18 minutuko luzera du. Bertan, euskal musikan ohikoak diren txalaparta edo soinua musika-tresnak irlandar musikaren doinuekin nahastu zituzten, bereziki tin whistle txirula nabarmentzen delarik.

## Kanpo estekak 
* The Chieftains taldearen *Txalaparta* abestia entzungai
The Morning Dew

**The Morning Dew** (euskaraz *Goizeko Ihintza*) The Chieftains irlandar folk musika taldearen abestia da. Berez, abesti hau talde honetako burua den Paddy Moloneyk sortu eta moldatu zuen. 1973. urtean The Chieftains 4 diskoan kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *The Morning Dew* abestia entzungai
Aravalli

**Aravalli** Indiako mendikate luze bat da 800 kilometro ingurukoa. *Aravalli* hitzak "mendilerro" esan nahi du.

Delhi ondoan hasi eta Rajastan estatua zeharkatuz Ahmedabad ondora (Gujarat estatua)iristen dena. Pakistanen ere sartzen da pixka bat, Punjab eta Sindh estatuetan. Mendirik altuena Rajasthan hegoaldean dagoen **Guru Shikhar** da eta 1.722 metrotako altuera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Swaziera

**Swaziera** (*siSwati*) Hegoaldeko Afrikako hizkuntza da, swahilia bezala, bantu-familiakoa. Eswatiniko hizkuntza nazionala da, ingelesarekin batera eta Hegoafrikako 11 hizkuntza ofizialetako bat ere bai.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Thar basamortua

**Thar basamortua** (rajasthaneraz: थार मरुधर; hindiz: थार मरुस्थल; urduz: صحراےَ تھر‎; sindhiz: ٿر ريگستان) Indiako ipar-mendebaldearen eta Pakistango ekialdearen artean hedatzen den basamortua da. Iparraldean Sutlej ibaiak, ekialdean Indus ibaiak, hegoaldean Kutch-eko Rann laku gaziak (Kutch-eko Rann Handia eta Kutch-eko Rann Txikia) eta ekialdean Aravalli mendiek mugatzen dute desertua.

## Ezaugarriak 
Thar desertuak Indian 805 kilometroko luzera eta 485 kilometrotako zabalera du eta basamortuaren %85a hartzen du. Pakistango zatiak aldiz Cholistan izena hartzen du eta 16.000km²-ko azalera du, eremu osoaren %15a. Hareazko dunak ditu eta landaretza oso urria eta sakabanatua da. Punturik altuena Aravalli mendien mugan du, 457 metroko altuera, eta punturik baxuena aldiz *Kutcheko Rann* aintziran, 61 metro.

## Klima 
Prezipitazio urria eta guztia montzoi garaiko ekaitzetan iristen dena, urteko 250mm gehienez. Montzoi garaira mugatzen dira prezipitazio hauek. Uztailean 52'8&nbsp;°C-ko tenperaturara ere iristen da termometroa.

## Fauna eta flora 
Hainbat mendilerro eta muinok zeharkatzen dutenez habitat aniztasun handia du eta ohiko basamortuetan baino landaretza eta animalia aberastasun handiagoa du. 23 musker espezie eta 25 suge espezie eremu honetako endemikoak dira. Ugaztunak ere badaude, antilope indiarra, Bennetti gazela, Indiako onagroa eta gizakiak garraiobide gisa erabiltzen duen dromedarioa.

141 hegazti espezie ere zerrendatu dira, arranoak, belatzak, zapelatzak, saiak... Pauma basatiak ere ikusten dira ugari. Pauma Indiako hegazti nazionala izendatuta dago.

Eremu lehor honetan sastrakadi xerofiloak nagusitzen dira. Basamortuan orbanak osatzen dituzte eta prezipitazioak izaten direnean orban horiek asko handitzen dira.

## Ekonomia 
Laborantza (garia, garagarra, kotoia, azukre kanabera), abere hazkuntza (behi eta gamelu aziendak) eta lurpeko aberastasunen ustiakuntza (gatz, marmol eta zilar hobiak) dira ekonomia jarduera nagusiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thailandiera

**Thailandiera** edo **thaiera** (ภาษาไทย *phasa thai*) tai-kadai familiako hizkuntza da. Thailandiako hizkuntza ofiziala da.

## Dialektoak 
* Thailandiera batua, erdialdeko thailandiera edo siamera (20 milioi hiztun).
* Isan edo ipar-ekialdeko thailandiera (15 miloi hiztun), laoserarekin sortutako hibridoa.
* Galung.
* Iparraldeko thailandiera (6 milioi hiztun).
* Nyaw.
* Phuan.
* Phu thailandiera (156.000 hiztun).
* Shan (56.000 hiztun).
* Song (20.000-30.000 hiztun).
* Hegoaldeko thailandiera edo Phasa Tai (5 milioi hiztun).
* Tai Dam (20.000 hiztun).
* Tai Lü (78.000 hiztun).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1985eko Euskal Herriko Itzulia

**1985eko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 25. edizioa izan zen. 1985eko apirilak 1 eta 5 artean ospatu zen. 877 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta.

8 espainiar talde profesionalek (Reynolds, Kelme, Teka, Zor, Hueso, MG Orbea, Fagor eta Dormilón) eta 5 talde atzerritarrek (Skil Kas Miko, Hitachi-Splendor, La Vie Claire, Alpilatte Olmo eta Sporting Raposeira) parte hartu zuten.

Garailea Peio Ruiz Cabestany donostiarra izan zen.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak 
* 1985eko Euskal Herriko Itzulia
Tajikera

**Tajikera** (, تاجیکی, *tojikī*;  ahoskatua) edo **tajik persiera** () gehienbat Tajikistanen mintzatzen den indoeuropar hizkuntza da, hango hizkuntza ofiziala dena. Persiera du arbaso, baina hark ez bezalako hiztegia, ahoskera eta gramatika ditu.

Lau milioi pertsonak baino gehiagok hitz egiten dute tajikera, eta Tajikistango hizkuntza ofiziala da, beste hizkuntza ofiziala errusiera delarik. Afganistanen (non tajik gutxiengoa populazio persofonoko zabalenaren parte den), hizkuntza ez da hain eragin handikoa turkiar hizkuntzetan, eta persiar dariaren barruan saru eta izen horrekin koofizialtzat hartzen dute. 1928a baino lehen, hizkuntza persiar alfabetoaren karaktereekin idazten zuten, geroago alfabeto latinoa hartu zuen arren, 1928 eta 1940 bitartean, beranduago alfabeto zirilikoaren bertsio batera pasatzeko. 1994an, tajik gobernua alfabeto latindarra idazketa-sistema gisa berriro sartzen saiatu zen. Tajikistango tajikak Afganistanen eta Iranen hitz egiten duten persieratik urrundu egin du, muga politikoak, isolamendu geografikoa, estandarizazio-prozesua eta errusiera eta inguruko hizkuntza turkikoen eragina direla eta. Hizkuntza estandarra tajikeraren ipar-mendebaldeko dialektoetan (Samarkanda hiriaren ingurukoan) oinarritzen da, eta hurbiltasun geografikoak ondoko hizkuntza uzbekeraren eragina izan du. Tajikerak, gainera, elementu arkaiko ugari mantentzen ditu bere hiztegi, ahoskera eta gramatikan, gainerako mundu persofonoan galduak izan direnak, neurri batean erdialdeko Asiako mendietan duen isolamendu erlatiboaren ondorioz. 

## Gramatika 
Tajikerazko hitzen ordena subjektu-objektu-aditza da. Tajikerazko gramatika, persiera klasikoaren gramatikaren ia berdina da (eta beste aldaera moderno batzuen gramatikarena, Irango persierararena kasu), desberdintasun garrantzitsuak dauden arren.

Substantiboek ez dute markagailurik genero gramatikalerako, baina bai zenbakirako. Generoa normalean modu lexikoan bereizten da, ingelesez bezala. Esate baterako: мурғ (*murj*) «oilo» eta хурус (*hurus*) «oilar». Horrez gain, maskulinorako 'нар' (*nar*) aldagailuak erabiltzen dira, eta femeninorako 'мода' (*moda*), bai substantiboaren aurretik eta bai ondoren, berriz, хари нар (*xari nar*) «asto arra» eta хари мода (*xari moda*) «asto emea».

## Hiztegia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clontarfeko gudua

**Clontarfeko gudua** 1014ko apirilaren 23an Clontarf izeneko lekuan (gaur egun, Dublingo barrutia) jazo zen gudu bat da. Bertan, alde batetik Brian Boru irlandar erregearen indarrak eta bestaldetik Leinster Erresumako Máel Mórda mac Murchada indarrak borrokatu ziren, azken honen indarrak Dublin eta Orkadak uharteetako bikingoen indarrez osaturik zeuden. Máel Mórda mac Murchada erregea Brian Boru erregearen etsai porrokatua zen.

Gudu honetan bertan Brian Boru nahiz Máel Mórda mac Murchada erregeak hil ziren. Halere, Brian Boruren indarrek garaipena lortu zuten, honenbestez Irlanda erresuma eta eskualdeetan zatikatutako lehengo egoerara itzuli zen, eta bestalde bikingoen nagusitasunari behin betiko amaiera eman zitzaion.

## Kanpo estekak