open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tarzan the Ape Man (1932ko filma)

***Tarzan the Ape Man*** Edgar Rice Burroughs idazleak sorturiko Tarzan oihaneko heroiaren abenturak ditu kontakizun, *Tarzan of the Apes* eleberrian kontaturikoak hain zuzen, lauso bada ere. Antzezleak Johnny Weissmuller, Neil Hamilton, C. Aubrey Smith eta Maureen O'Sullivan izan ziren. Filma W.S. Van Dykek zuzendu zuen. 1959an eta 1981ean izen bereko ekoizpenak sortu zituzten.

## Sinopsia 
James Parker (C. Aubrey Smith) eta Harry Holt (Neil Hamilton) Afrikara abiatu dira, elefanteen letaginen boliak aberastuko dituelakoan. Parkerren alaba xarmanta Jane ere (Maureen O'Sullivan) hara bertaratuko da. Harryk Jane du gogoko. Janek estreinakoz Tarzanekin (Johnny Weissmuller) topo egiten duenean beldur da, baina behin ezagututa, maitemintzen hasia da. Tribu batek aitaren taldea harrapatutakoan, Janek Tarzanen bila bidaliko du Cheeta.

## Filmaren gaineko hainbat kontu 
* *Tarzan the Ape Man* filmean aurrenekoz agertu ziren elkar batera Weissmuller, O'Sullivan eta Cheeta txinpantzea. Azken hau propio filmerako sorturiko pertsonaia da, ez baita eleberrian haren aztarrenik.
* Tarzanen oihu ezaguna lehen aldiz aditu zen film honetan, Douglas Shearer soinu teknikariak asmatua, Austriako yodel deritzen kantuetan oinarritua itxura baten.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* **imdb.com** **Tarzan the Ape Man**
Lijankijärvi

**Lijankijärvi** aintzira Finlandiako Enontekiö udalerrian dagoen aintzira bat da. Pöyrisjärvi eta Tarvantovaara eremu basatien artean dago, Leppäjärvi herrixkaren ondoan. Nahiz eta aintzira ez dagoen babestutako eremu batean, bertan, hegazti babestu asko aurki daiteke; hala nola, borrokalariak, istingor arruntak, kuliska pikartak, mendebal-txori mokomeheak, laponiako berdantzak, elur-berdantzak, elur-hontzak, eper zuriak, txirri lepokodunak, zapelatz galtzadunak, larre-buztanikarak, mendi-txontak, negu-txirtak, papourdinak, txirritxo handiak, txoka gorriztak, urre txirri arruntak, ahate gorriztak, ahatebeltzak, beltxarga oihulariak, zerra txikiak eta antzara hankagorriztak, hankahoriak, muturzuriak eta nanoak.

Beste ohiko biztanle batzuk azeri zuri eta gorriak, bisoi amerikarrak, elur-orein etxekotuak, erbinude arrunt eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira .

Palojärvi eta Näkkäläjärvi aintzirak iparraldean **Lijankijärvi** aintziraren bizilagun nagusiak dira. Inguruko muinoen gailurretatik erortzen den urak betetzen du aintzira; bestalde, ateratzeko orduan, ura Palojoki ibairen bidez, Könkämäenora isurtzen da, azkenik, Botniako Golkoraino iristeko.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira eta bertako uharte txikia zuhaizti txiki bilakatzen da lurzoru izoztuaren gainean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konstantinoplako III. kontzilioa

**Konstantinoplako III. kontzilioa** edo **Elizaren 6. Kontzilio Ekumenikoa** 680ko azaroaren 7an hasi eta 681eko irailaren 16an amaitu zen. 300 gotzain inguruk parte hartu zuten bertan.

Kontzilio honen erabaki garrantzitsuena hau izan zen: Jesukristorengan bi borondate eta bi pertsona biltzen dira (jainkozkoa eta gizatiarra), baina ez daude elkarren arteko lehian; aitzitik, elkarren osagarri direla onartu zuten. Horrela monotelitismo izeneko doktrina (Jesukristok borondate bakarra zuela dioena) gaitzetsi zuten.

## Kanpo estekak
Panheleniar Jokoak

**Panheleniar Jokoak** Antzinako Grezian ospatzen ziren, lau kirol jaialdi ezberdinen taldeari ematen zitzaion izena da. Lau kirol jaialdi hauak, honakoak ziren: Olinpiar Jokoak, Pitiar Jokoak, Nemear Jokoak eta Istmoar Jokoak. Olinpiar jokoak ziren garrantzitsu eta ospetsuenak, lau urtetik behin ospatuak Elisetik gertu, Zeus jainkoaren omenez. Pitiar Jokoak ere lau urtetik behin ospatzen ziren, Delfosetik gertu, Apolo jainkoaren omenez. Nemear Jokoak, hauek ere lau urtetik behin ospatuak, Nemean ospatzen ziren, Zeusen omenez. Istmoar Jokoak, Poseidonen omenez, Korinton ospatzen ziren, hauek ere lau urtetik behin.

Jokoak, Olinpiada bezala ezagutzen den lau urteko epe bakoitzean ospatzen ziren. Antzinako Grezian, olinpiada, denbora neurri bat zen. Epe honetan, ospatzen ziren lehenak, Olinpiar Jokoak ziren, lehen urtean ospatzen zirenak, bigarren urtean zehar, hilabete ezberdinetan, Nemear Jokoak eta Istmoar Jokoak ospatzen ziren, hirugarren urtean, Pitiar Jokoak, eta, laugarren urtean, berriz ospatzen ziren Istmoar eta Nemear Jokoak. Ondoren, zikloa errepikatu egiten zen, berriz Olinpiar Jokoekin hasiz. Honela, jokoak, atletak, guztietan parte hartzeko moduan antolatuta zeuden.

Parte hartzaileak greziar mundu osotik etor zitezkeen, baita Anatolia eta Espainiako greziar kolonietatik ere. Baina parte hartzaileek oso aberatsak izan behar zuten, entrenamendua, garraioa, ostatua eta ordaindu beharreko beste kontu batzuk ordaintzeko. Gainera, emakumeek eta greziarrak ez zirenek, azken kasu honetan, Neron erromatar enperadorea bezalako salbuespenekin, debekatuta zuten parte hartzea.

Joko bakoitzeko kirol nagusiak gurdi lasterketak, borroka olinpikoa, boxeoa, pankrationa, *stadion*a beste oinezko lasterketa batzuekin batera eta pentatloia ziren (hau, borroka, stadion, luzera jauzia, xabalina jaurtiketa eta disko jaurtiketa probez osatua). Gurdi lasterketetan izan ezik, gainontzeko probetan partehartzaileak biluzik zihoazen.

Olinpiar Jokoen idatzizko historia K.a. 776an hasten da, baina, benetan, askoz lehenago sortu ziren. Beste hiru jokoak K.a. VI. mendean sortu ziren.

## Kanpo estekak
Barsa

**Barsa** edo **Barca**, Euskal Herriko mitologiaren dibinitatea Akitania erromatarraren garaian Pirineo aldean.
Berari buruzko inskripzioa Saint-Bertrand de Commingesen inguruan topatu omen zuten, Garona Garaia eskualdean.

Ez dago berari buruzko ezaugarrien berri.

## Toponimia 
* Barkoxe herria?
* Uxama Barca, Autrigoien hiria.

## Bibliografia 
* Julien Sacazeren lanak:
* *Les Anciens dieux des Pyrénées, nomenclature et distribution géographique*. Extrait de la *Revue de Comminges* (Saint-Gaudens), 28p., 1885.
* *Inscriptions antiques des Pyrénées*. Hitzaurrea M. Albert Lebèguek eginda. Tolosa, XII-576p. (Bibliothèque méridionale. 2e série,1892. ; 2). Berrargitalpena fakzimilean, Tolosa, ESPER, 1990.
* *Inscriptions antiques du Couserans*. Tolosa, 28p., 1892. Berrargitalpena fakzimilean, Nîmes, C. Lacour, 2001.

## Kanpo estekak
Harsüdürra

**Harsüdürra mendilerroa** Zuberoa eta Nafarroa Behera artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Arthanolatze mendia da, 1.531 metrorekin.

## Mendiak 
# Arthanolatze, 1.531 m  (Zuberoa)
# Eskaleta, 1.477 m  (Zuberoa)
# Xardeka, 1.440 m  (Nafarroa Beherea)
# Mendibeltz, 1.411 m  (Nafarroa Beherea)
# Ataramatze, 1.370 m  (Nafarroa Beherea)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Mendilatz

**Mendilatz** Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendia da, izen bereko mendilerroan kokatuta dagoena, Iratiko oihanaren mendebaldean, Orbaizetako lurretan.

## Abiapuntuak 
Orbaizetako olatik ordu bat eta 45 minututan gutxi gora-behera irits daiteke tontorreraino.

## Ikus, gainera 
* Nafarroako mendien zerrenda
* Aezkoako mendiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendizar

**Mendizar** Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendia da, Iratiko oihanaren mendebaldean, Orbaizetako lurretan.

Irabiako uharka gertu dago kokatuta, ekialderantz, eta Errozate tontorra iparralderantz.

## Abiapuntuak 
* Orbaizetako olatik (2 or. eta 30 min.).
* Beherobiatik (4 ordu)

## Ikus, gainera 
* Nafarroako mendien zerrenda
* Aezkoako mendiak

## Kanpo estekak
Jaime Murray

**Jaime Murray** (Essex, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1976ko uztailaren 21a - ) aktore ingelesa da. Ezaguna da *Hustle* telesailean Stacie Monroeren paperagatik eta *Dexter* telesailean Lila pertsonaiaren papera egiteagatik.

Essexen jaioa, Billy Murray aktore ingelesaren alaba da. Filosofia eta psikologia ikasten hasi zen Londresko Ekonomia Eskolan baina ikasketak utzi zituen eta Antzezpen Eskolan ikasteari ekin zion. 2000. urtean graduatu zen.

## Filmografia 
* *The Byzantine Cat* (2002) - Jane Spencer
* *Hustle* (BBC One, 2004 - 2007) - Stacie Monroe
* *ShakespeaRe-Told: The Taming of the Shrew* (BBC One, 2005) - Bianca Minola
* *Love Soup*: *Death and Nurses* atalean. (BBC One, 2005) - Natalie
* ''Agatha Christie's Poirot (ITV, 2006)
* *Dexter* (Showtime, 2007) - Lila West
* *Botched* 2007
* *The Deaths of Ian Stone* 2007
* *Possessions* 2008
* *Valentine* 2008 - Grace Valentine / Aphrodite

## Kanpo estekak 
*  Jaime Murray (IMDb)
Errozate

**Errozate** Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendia da, Iratiko oihanaren mendebaldean, Ezterenzubi eta Lekunberri arteko magan.

Harpea kobazuloa mendigunearen azpian dago kokaturik.

## Abiapuntuak 
* Artaburuko mendatetik (30 min).
* Orbaizetako olatik (3 ordu).
* Beherobiatik (3 ordu).

## Ikus, gainera 
* Nafarroako Pirinioa
* Nafarroako mendien zerrenda
* Aezkoako mendiak

## Kanpo estekak 
* Errozate *luberri-net* webgunean
Bascei-Andoss

**Bascei-Andoss**, euskal mitologiako jainkosa edo jainkoa; Akitania erromatarrraren garaian Pirineo aldean.

Bassique edo Bassioné haranean aurkitu da berari buruzku inskripzioa, erdialdeko Pirinioetan. Bachos toponimoak zer ikusirik izan dezake antzineko dibinitate honeki. Kontutan hartu beharrekoak dira ere erdi aroko Vaxoio eta Baxosium eta beste jainko baten izena; Vaxus. Baliteke biek lotuta egotea.

Ez dago bere ezaugarriei buruzko berririk.

## Etimologia 
Zenbait ikerlarientzat, Bernardo Estornes Lasa barne, jainkosaren izenaren lehendabiziko zatia "Bascei" "Baskei" euskaldunekin zer ikusirik izan dezake. Bigarren zatia Andoss emakumezkoa den dibinitate baten seinalea da.

Ikerlari guztiak ez daude ados azken honekin ere, eta "Andoss" hau "andios" edo "handiarekin" lotzen dute.

Beste aldetik esan beharra dago inskripzioa topatutako lekua, Bassione, beste esanhaiaren adierazgarri izan daitekela, *Baso* edo Basa-rena, basoarekin zer ikusirik izango lukeen dibinitate bat. Basa-acei-Andoss?, zeren eta ezin ahaztu Pirinioetan nahiko zabalduta egon zen beste dibinitate akitaniarraren izena; Aceio edo "Akeio". Baliteke beraz Basa-Aceio-Andoss izenaren aurrean aurkitzea.

## Inskripzioak 
"*Deo / Bascei A/ndosso / Andox/us / v(otum) s(olvit) l(ibens) m(erito)*"

## Bibliografia 
* Enciclopedia General Ilustrada del Pais Vasco, Historia General de Euskal Herria. Argitaletxea, Auñamendi, Zarautz 1978.
* Julien Sacazeren lanak:
:* *Les Anciens dieux des Pyrénées, nomenclature et distribution géographique*. Extrait de la *Revue de Comminges* (Saint-Gaudens), 28p., 1885.
:* *Inscriptions antiques des Pyrénées*. Hitzaurrea M. Albert Lebèguek eginda. Tolosa, XII-576p. (Bibliothèque méridionale. 2e série,1892. ; 2). Berrargitalpena fakzimilean, Tolosa, ESPER, 1990.
:* *Inscriptions antiques du Couserans*. Tolosa, 28p., 1892. Berrargitalpena fakzimilean, Nîmes, C. Lacour, 2001.
* Contribución a los estudios aquitano-vascos, Vahan Sarkisian.

## Kanpo estekak
Muotkajärvi (argipena)

**Muotkajärvi** hauetako bat izan daiteke:
* Muotkajärvi aintzira, Finlandia iparraldean dagoen aintzira.
* Muotkajärvi herrixka, Enontekiö udalerri finlandiarreko herrixka.
TKE Ligako 2008ko denboraldia

**2008ko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren seigarren denboraldia zen. Ekainaren 29an hasi zen Zaragozako Nazioarteko Erakusketan eta irailaren 21ean amaitu zen Portugaleteko El Corte Ingles Banderan. Urdaibaik irabazi zuen .

## Partaideak 

## Estropadak 

## Sailkapena 

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Play-offa egin ondoren, Laredo eta Arkotek maila galdu zuten, Meira eta Kaiku, berriz, 2009ko TKE Ligan egongo dira.

Azkenean, diru kontuengatik, Cabo da Cruzek ez du 2009ko TKE Ligan parte hartuko eta Arkote ariko da hurrengo urtean, bere partez .

## Kanpo estekak 
*  TKE Ligako webgunea
*  eitb.eus

## Erreferentziak
Marttajärvi

**Marttajärvi** aintzira Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen aintzira txikitxo bat da. Norvegiako mugatik eta Kaura aintziratik hurbil dago, Tarvantovaara Eremu Basatian; ondorioz, babestuta dago. Bertan eta inguruko zuhaiztietan hegazti kopuru eta espezie anitz aurki daiteke; ipar-belatzak, eskandinaviako lagopodoak, arrano beltzak eta txirri hankalaburrak, esaterako. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia asko dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Kaura iparraldean da **Marttajärvi**ren bizilagun nagusia. Ura lurpeko pasabideetan barrena, Puussasjoki eta Uijajoki ibaiek osatzen duten Hietajoki ibaira iristen da. Hau, Könkämäenora isurtzen da Kaaresuvanto herriaren parean, azkenik, Bothniako Golkoan bukatzeko. Arrantza ez da oso ospetsua aintzira honetan, baina laponiako amuarrain artiko, amuarrain marroi eta izokin asko aurki daiteke bertan.

Aintziraren hegoaldean, izen gabeko uharte handitxo bat dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palojärvi aintzira

**Bálojávri** edo **Palojärvi** aintzira Finlandiako Enontekiö udalerrian dagoen aintzira bat da. Pöyrisjärvi eta Tarvantovaara eremu basatien artean dago, Palojärvi herrixkaren ondoan. Nahiz eta aintzira ez dagoen babestutako eremu batean, bertan, hegazti babestu asko aurki daiteke; hala nola, borrokalariak, istingor arruntak, kuliska pikartak, mendebal-txori mokomeheak, laponiako berdantzak, elur-berdantzak, elur-hontzak, eper zuriak, txirri lepokodunak, zapelatz galtzadunak, larre-buztanikarak, mendi-txontak, negu-txirtak, papourdinak, txirritxo handiak, txoka gorriztak, urre txirri arruntak, ahate gorriztak, ahatebeltzak, beltxarga oihulariak, zerra txikiak eta antzara hankagorriztak, hankahoriak, muturzuriak eta nanoak.

Beste ohiko biztanle batzuk azeri zuri eta gorriak, bisoi amerikarrak, elur-orein etxekotuak, erbinude arrunt eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira .

Lijankijärvi hegoaldean eta Näkkäläjärvi aintzira ekialdean **Palojärvi**ren bizilagun nagusiak dira. Inguruko muinoen gailurretatik erortzen den urak betetzen du aintzira; bestalde, ateratzeko orduan, ura Palojoki ibairen bidez, Könkämäenora isurtzen da, azkenik, Botniako Golkoraino iristeko.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira eta bertako hiru uharteak zuhaizti txiki bilakatzen dira lurzoru izoztuaren gainean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zoiolagana

**Zoiolagana** Nafarroako mendi bat da, 1152 metroko garaiera duena eta Andiako mendilerroan dagoena. Elimendi edo Artesa izeneko menditik gertu dago, mendi honengandik lepo batek banatzen duelarik. Bi tontor hauek Infernuko Labarra deritzon labarra uzten dute mendebaldean.

## Abiapuntuak 
Abiapunturik interesgarriena Iturgoienetik da, Infernuko labarra igoz Ingiria izeneko tokiraino, non behera botata dauden Argiñanoko bordak. Sanguein mendebaldean eta Zoiola ekialdean uzten dituen toki honek ibilbide erraz bat ahalbidetzen du bi mendi hauetara, baita Artesa edo Elimendira ere. Ibilbide sinpleagoak abiatzen dira Argiñanotik, Bidaurretik, Genbetik edo Munarritzetik.

Argiñanotik, bide zabal batek muino kate luzea jarraitzen du, bere mendebaldeko aurpegitik Elimendi mendia inguratuz eta Zoiola lepora iritsiz, Elimendi eta Zoiolagana artean dagoena, bi tontorrez osatuta dagoena, 1152 eta 1147 metrora. Mendia, bere hegoaldeko aurpegitik igotzen da. Oso antzekoa da Bidaurretik edo Genbetik doazen ibilbideak. Hegoaldeko aurpegian, Elimendiren parean kokatuz, mendi honetara igotzeko aukera ere izango da, hona, Zoiola lepotik ere hel daitekeelarik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
*  euskal-herria.org webgunean
* Zoiolagaina, *http://www.euskal-herria.org/*.
Nemea

thumb|250px|Zeusen Tenpluaren erruinak.
**Nemea** (grezieraz Νεμέα) Peloponesoko antzinako hiri bat zen, Nemea ibaiaren haranean zegoena.

Kleonasen lurraldearen zati zen, Argolidan, gaur egun Korintiako prefektura bat delarik. Hiri honen hondakinetatik gertu, gaur egun, Iraklion herria dago, Nemea Berria kilometro batzuk mendebalderago dagoen bitartean.

Nemea ospetsua da greziar mitologian, bere basoetan lehoi ospetsu bat bizi zelako, Heraklesek hil zuena bere hamabi lanetako bat bezala. Hiri hau Io bertan behi bihurtua izan zelako ere aipatzen da.

Nemeak Nemear Jokoak hartzen zituen K.a. 573tik gutxienez, hirian Zeus jainkoari sagaraturiko santutegian. Joko hauek sagaratu zitzaizkiolako Zeusek *Nemear* epitetoa jasotzen zuen, Heraklesekin banatzen zuena, jokoen sortzailea, tradizioaren arabera. Argoseko biztanleek sakrifizio solemne bat egiten zioten Zeusi joko hauetan zehar, eta horregatik, tenpluko apaizetako bat aukeratzeko eskubidea zegokien.

1979an estadio bat eta K.a. IV. mendeko tenplu bat aurkitu zen, lehenagoko baten hondakinen gainean altxatua, antzinagoko honetatik, harresietako bat bakarrik kontserbatzen delarik.

Image:Nemea1.jpg|Zeusen tenplua
Image:Nemea_Tempel_des_Zeus_07-2007.jpg|Zeusen tenplua
Image:Isthme Corinthe fr.png|Kokapena

## Ikus, gainera 
* Nemeako lehoia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nemea. A Guide to the Site and Museum
TKE Ligako 2009ko denboraldia

**2009ko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren zazpigarren denboraldia izan zen.

## Partaideak 

## Estropadak 

## Sailkapena 
Castrok 13 bandera lortu zituenez, denboraldi batean gehien bandera lortutakoaren TKE Ligako errekorra izan zuen.

180px|thumb|Castro Urdialesko 2009ko tripulazioa.

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Play-offa egin ondoren, Meira eta Arkotek maila galdu zuten, San Juan eta Astillero, berriz, 2010eko TKE Ligan egongo dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligaren webgunea
Diospolis Parva

**Diospolis Parva**, Goi Egiptoko VII. nomoaren hiriburuaren greziartutako izena izan zen, Denderatik gertu zegoena.

* Izen egiptoarra: **Hut**, **Hut-Sejem**. Izen greziarra: **Diospolis Parva**. Izen arabiarra: **Hu** edo **Hiu**.

Hiriak, K. a. I. milurtekoan gune kultural garrantzitsua izan behar zuen, esaten denez, Tales Miletokoak, Pitagorasi, Egiptora bidaiatu eta Diospolis Parva eta Menfiseko apaizekin hezteko gomendatu baitzion.

Diospolis Parvan gurtzen zen jainkosa Neftis izan zen. Hirian, Bat jainkosa ere gurtzen zen, beranduago Hathor jainkosarekin bat egina.

## Arkeologia gunea 
Harresi bat kontserbatzen da, adobez egina, Ptolomeotar dinastiaren garaikoa.

Nekropolia, 900 hilobi baino gehiagorekin, honako garai hauetakoak: Badariarra, Amratiarra (Naqada I), Gerzearra (Naqada II) eta Semaniarra (Naqada III) Flinders Petrieren arabera.

## Kanpo estekak
Írguite

***Írguite*** () Darréu Asturiasko gazte erakunde independentistak 2006ko hasieratik argitaratzen duen aldizkaria da, bere nazio bozeramalea izan nahi duena.

Lehenengo zenbakien argitaraldia mila alekoa izan da. Eduki kultural eta politikoak dauzka eta elkarrizketa eta iritzi artikuluak aurki daitezke bertan.

Zenbait tabernatan, Darréuren saltokietan eta bere webgunean aurki daiteke.

Bigarrena da argitaratutako azken zenbakia eta hurrengo hilabeteotan kalean izango da hirugarrena.

## Ikus, gainera 
* Darréu
* Andecha Astur

## Kanpo estekak 
* Darréu-Mocedá Nacionaliegoren webgunea
* Írguite aldizkaria
Goya Toledo

**Gregoria Micaela Toledo Machín**, **Goya Toledo** izen artistikoz, (Arrecife, Lanzarote, Kanariak, 1969ko irailaren 24a - ) aktore eta modelo kanariarra da.

1999an Goya sarirako hautagaia izan zen Emakumezko aktore errebelazio onenaren kategorian *Mararían* filmagatik.

Joaquín Sabinaren *...y nos dieron las diez* bideoklipan agertu zen.

## Filmografia 
### Filmak 
## Kanpo estekak 
*  Goya Toledoen profila IMDBn
Pankration

[thumb|Pankrazio borrokalariak [K. a. II. mendea|K. a. II. mendeko brontzea.]]
[thumb|Pankrazio borrokalariak. [K. a. III. mendea]]
**Pankration** (grezieraz Παγκράτιο, *Pagkratio*, "indar guztiak" = πᾶν, *pan*, "*guztia*" + κράτος, *kratos* "*indar*" edo "*botere*") edo **pankrazioa**, antzinako Olinpiar Jokoetako lehiaketa bat zen.

Kirol hau, boxeoa eta borrokaren arteko konbinaketa bat zen, neurri bateraino, gaur egungo arte martzial mistoetan pentsarazten duena.

Greziarrek, honen asmakuntza, Teseori ematen zioten, Minotauroari aurre egin zionean, edo Heraklesi, Nemeako lehoiaren aurka borrokatu zuenean.

Ukabilkadak onartzen ziren, borrokalariek, euren eskuak, himanteekin biltzen ez zituzten arren. Gutxi gora-behera, guztia zegoen onartuta. Zapalketak hankekin, belarrondokoak, etab... Ugaltze-aparatua ere ez zen errespetatzen.

Kirolariez trufa eginez, Galeno mediku ospetsuak sari bat eman zion asto bati zapalketetan nabarmentzen zelako. Zangotraba jartzea, aurkaria hartu eta bere aurka botatzea oso ohikoa zen. Aurkariari sabelean ostiko bat jotzea bezalako erasoak, duela gutxi arte gaur egungo kirol guztien arauen aurka zihoana, erabat onartuak zeuden. Baita artaziarena egitea ere, honela, sabelaldea hankekin lotuta izanik, bi eskuak libre geratzen baitziren aurkaria itotzeko. Taktika hau izan zen, hain zuzen ere, Figaliako Arrikion txapeldun olinpikoa hil zuena olinpiar jokoen 54. edizioan, K. a. 564an. Polidamas Eskotusakoa txapeldun olinpikoa izan zen proba honetan K. a. 408an, 93. edizioan.

Kolpeak aurpegian, zanpaketa edo itotze harrapaketak egitea, gorputz adarrak euren tokitik ateratzea edo apurtzea ere arrakasta handiko teknikak ziren.

Arauek zigortzen zuten gauza bakarrak, horzka egiteak, begiak ateratzea eta hatzak aurkariaren aho edo sudurrean sartzea zen.

Pausaniasek honako hau aipatzen du Sizioneko Sostratosi buruz:

"Lisandroren irudiaren ondoan, Sizioneko Sostratos pankrazio borrokalariarena dago, Akrokersites ere deitua. Hau, beti, lehenik aurkariaren hatzak harrapatzen saiatzen zen, apurtzeko. Eta egiten jarraitzen zuen, bere aurkariak borroka uzten zuela nabaritzen zuen arte. Garaipena lortu zuen Nemeako lehiaketetan, hamabi guztira, hiru garaipen Olinpian eta beste bi Pitiar Jokoetan".

Mesinako Leontiskosek ere teknika hau erabiltzen zuen.

Pankrazioan, borroka perpendikularraren arauak erabiltzen ez zirenez, borrokak, borrokarietako batek etsitzen zuen arte irauten zuen, hatz bat jasoz adierazten zena.

Boxeoa edo borrokan bezala, kirol honetan gazte eta helduentzako maila ezberdinak zeuden.

Pankrazioan koroa lortzea, aurretik *ephedros* izan gabe, garaipen nabarmengarritzat jotzen zen. Hau izan zen Publio Kornelio Aristion erromatarraren kasua, aurreko borrokaren garaile bezala, ondoren, berehala, nekatutako aurkari baten aurka borroka egin behar izan baitzuen, hau da, zozketa bidez kanpoan geratu zen aurkari baten aurka.

Kontrakoa dirudien arren, pankrazioa ez zen boxeoa bezain basatia. Horregatik agertzen zen lehen programan.

## Kanpo estekak
Melajärvi

**Melajärvi** aintzira Enontekiö udalerri finlandiarrean dagoen aintzira bat da, Norvegiako Kautokeino udalerritik pare bat km-ra eta Raittijärvi sami herrixkatik hurbil dagoena. Käsivarsi Eremu Basatian dago, Lappi osoko hegazti-espezie ugarienak aurki daitezkeen eremu basatian, hain zuzen; aliota txikiak, antzara nanoak, belatz handiak, elur-hontzak, eskandinaviako lagopodoak, ipar-belatzak, ipar-kaskabeltzak, laponiako kaskabeltzak, marikoi isats-luzeak, negu txontak eta papourdinak dira, esaterako, aintzira inguruan aurki daitezkeen hegazti-espezie batzuk. Inguruko baldintza latzei probetxu ateratzea lortu duten animalia ugari dago ere; hala nola, azeri zuri eta gorriak, elur-oreinak, erbinude zuriak, eskandinaviako lagopodo eta lursaguak, ipar-katamotzak, jatunak, mendi lemingak, lursagu txikiak eta tundrako satorrak .

Uda partean iristen diren beste ohiko biztanle batzuk hartz arreak eta otsoak dira.

Hegoaldean dagoen Guoskatjávri aintzira '*Melajärvi*ren bizilagun nagusia da. Inguruko muinoen gailurretatik erortzen den urak betetzen du aintzira; bestalde, ateratzeko orduan, urek, lur azpiko pasabideetatik Lätäseno ibaira isurtzea lortzen dute, azkenik, Botniako Golkoraino iristeko.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da aintzira eta bertako hiru uharte nagusiak zuhaizti txiki bilakatzen dira lurzoru izoztuaren gainean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juliette Lewis

**Juliette L. Lewis** (Los Angeles, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1973ko ekainaren 21a - ) aktore eta abeslari estatubatuarra da. Juliette and the Licks rock taldean abesten du.

Geoffrey Lewis aktorearen alaba da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Juliette Lewis (IMDb)
Audrey Tautou

**Audrey Justine Tautou** (Belmont, Puy-de-Dôme, 1976ko abuztuaren 9a - ) aktore frantziarra da.

## Filmografia 
* 1998 : *Casting : Archi-dégueulasse*
* 1998 : *La Vieille Barrière*
* 1998 : *Vénus Beauté (Institut)*
* 1999 : *Triste à mourir*
* 1999 : *Épouse-moi*
* 1999 : *Voyous, voyelles*
* 2000 : *Le Libertin*
* 2000 : ''Le Battement d'ailes du papillon*
* 2001 : *Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain*
* 2001 : *Dieu est grand, je suis toute petite*
* 2001 : *À la folie... pas du tout*
* 2001 : *L'Auberge espagnole*
* 2002 : *Dirty Pretty Things*
* 2002 : *Happy End*
* 2003 : *Les Marins perdus*
* 2003 : *Pas sur la bouche*
* 2004 : *Un long dimanche de fiançailles*
* 2005 : *Les Poupées russes*
* 2006 : *Da Vinci Code*
* 2006 : *Hors de prix*
* 2007 : *Ensemble, c'est tout*
* 2009 : *Coco avant Chanel*
* 2010 : *De vrais mensonges*
* 2011 : *Des vents contraires*
* 2011 : *La Délicatesse*
* 2012 : *Thérèse Desqueyroux*
* 2013 : *L'Écume des jours*
* 2013 : *Casse-tête chinois*
* 2015 : *Microbe et Gasoil*
* 2015 : *Phantom Boy*
* 2015 : *Éternité*
* 2016 : *L'Odyssée''

## Kanpo estekak 
*  Audrey Tautou (IMDb)
Armée Révolutionnaire Bretonne

**Armée Révolutionnaire Bretonne** edo **ARB** () bretainiar erakunde armatu independentista da. 1524an, Bretainia Frantziaren menpe geratu zen arren, berezko kultura eta hizkuntzak (bretainiera eta galoa, alegia) ditu. 1789an bertako legedia ukatu zitzaion eta hizkuntza debekatu.

1963an Front de Libération de la Bretagne (*Bretainiako Askapen Frontea*) sortu zen Frantziaren Bretainiarekiko jarrera salatzeko asmoz. 1966an ekintza armatuak hasi zituzten eta ARB sortu zen ekintza haietaz arduratzeko. Batzuetan Emgann talde antikapitalista eta independentista ARBrekin lotu nahi izan da.

ARBren helburuak sinbolikoak baino ez dira izan, eta uste da 200 eraso baino gehiago lot dakizkiokeela: haietako bakar batean biktimak izan dira, 2000n lehergailu bat zartarazi zutenean Queverteko McDonald's jatetxe batean, eta zerbitzari bat hil. Helburuen aldaketa ETArekin egin omen zuten itunari egotzi zitzaion. Era berean, eraso horrek euren jarrera antiamerikar eta alterglobalistarekin azaldu zuen.

1999ko irailean ETA eta ARB erakundeetako kideek osatutako komando batek lehergai lantegi bati eraso egin zion Plevinen eta zortzi tona Titadyne dinamita baino gehiago lapurtu.

ARBren helburuak euskal eginkari bati azaldutako ideian oinarritzen dira:

Frantziak bortizkeriarekiko zero-tolerantzia politika mantentzen du. McDonalds'eko erasoarekin lotutako kideen azken epaiketek zigor handien emaitza izan zuten.

## Kanpo estekak
TKE Ligako 2006ko denboraldia

**2006ko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren laugarren denboraldia zen.

## Partaideak 

## Sailkapena 

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Play-offa egin ondoren, Donibaneko Arraunlariek maila galdu zuten, Laredok mantendu eta San Pedro igo zen.

## Estropadak 

## Kanpo estekak 
*  TKE Ligako webgunea
KV31

**KV31** Egiptoko Luxor hiri inguruan dagoen Erregeen Haranean dagoen egiptoar hilobi bat da. Oso gutxi ezagutzen da hilobi honi buruz, baina, dirudienez, XVIII. dinastian datatua dago.

## Kokapena 
Erregeen Haraneko 31. hilobia, haranaren hegoaldean dago, KV30 eta KV32 arteko erdi bidean. Hilobi honetatik gertuen dagoen errege hilobia, KV34a da, Tutmosis III.a faraoiarena, honek, **KV31** zein inguruko hilobi guztiak XVIII. dinastiakoak direla pentsarazten duelarik, Tutmosis III.aren erregealdiaren amaiera eta Amenofis III.aren erregealdiaren hasiera artekoak.

KV31ri buruz gaur egun dakigun gauza bakarra, errege nekropolian eginiko hainbat eta hainbat nobleen lurperaketetako bat dela da, garaiko pertsonaia garrantzitsuenek bakarrik gozatzen zuten pribilegioa. Espero zen bezala, sarrerako putzu txiki bat dago, putzu honen sakonera zehatza ezagutzen ez delarik. Honen ondoren, ohikoena, kamera bakarra aurkitzea izango litzateke, non hildakoa egongo litzatekeen. Tokia, erabateko ziurtasunez, apaindu gabekoa izango litzateke.

## Indusketa 
Giovanni Battista Belzoni italiarrak aurkitu zuen KV31 hilobia 1817an, Belmore Kondearentzat lanean ari zenean. Gizon honek, bere geldiezinezko aktibitatearen ondorioz, denbora gutxian, hilobi mordoa aurkitu zituen (zalantzarik gabe, ezagunena KV17 hilobi ederra da). Urrutira joan gabe, KV30 eta KV31 hilobien lanak aldi berean egin ziren, Belmore Kondeak British Museumari emandako sarkofagoa, bi hilobietatik zeinetik datorren adieraztea erabat ezinezkoa delarik, beharbada, jatorrizko jabearena izango zena.

XIX. mendearen amaieran Victor Loretek bere esistentzia ziurtatu zuen arren, ordutik hona, ez da gehiago ezer jakin KV31 hilobiari buruz. Bere kokapena ezagutzen da, baina, gaur egun, hondakin mordo batek estaltzen du, hil putzua, apenas metro beteko sakonera duen zulo batean bihurtzen duena. Tokia aurkitu eta garbituko duen espedizio baten zain (une honetan, putzutik haratago zer ote dagoen ez dago jakiterik), zain jarraitu beharko da.

## Kanpo estekak
Iturup

**Iturup** (; ;  lehen **Etrof** eta **Jetorup** deitua) Kurileen uhartediko errusiar uharte bat da. Bere hedadura 3.200 kilometro karratutakoa da, uhartedi osoko uharterik handiena delarik. Kuril uharteetako gatazkaren ondorioz, Japoniak bereak bezala aldarrikatzen dituen lau uharteetako bat da. Hegoaldeko Kuril uharteen taldean dago.

## Geografia 
Iturup uhartea honako koordenatu geografiko hauetan dago:

* latitudea: 44º26' eta 45º32' N
* longitudea: 146º52' eta 148º53' E
* garaiera altuena: 1634 m

Ipar-ekialdean Urup uhartea dago, Vries itsasarteak banandua, eta hego-mendebaldean Kunaxir uhartea, Ekaterina itsasarteak banandua.

Administratiboki, Sakhalingo oblastean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
TKE Ligako 2005eko denboraldia

**2005eko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren hirugarren denboraldia zen.

## Partaideak 

## Astillero auzia 
Hondarribian Telefonica Bandera jokoan ari zela, Astilleroren zenbait arraunlariei eskatu zieten doping aurkako kontrol bat egitea. Hauek ezetz esan eta antolatzaileek Ertzaintza deitu zuten. Hori zela eta, TKEren Batzarrak Ligatik bota zuen kluba. Auzia epaitegietan bukatu eta 2008ko urtarrilean Euskal Autonomia Erkidegoko Epaitegi Gorenak Astilleroren alde egin zuen.

## Sailkapena 

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Play-offa egin ondoren, Isuntza eta Koxtapek maila galdu zuten eta Zarautz eta Zumaia igo ziren. Astilleroren ordez, Laredo sartu zen.

## Estropadak 

## Kanpo estekak 
*  TKE Ligako webgunea
Amorro

**Amorro** Nafarroako mendi bat da, Andiako mendilerroan dagoena. Bere garaiera, 1348 metrokoa da, eta Beriain menditik gertu dago, ekialdean Irañeta mendatea eta mendebaldean Uharte Arakil mendatea dituelarik. Andia mendilerroko begiralekurik apartenetakoena da. 900 metro inguruko goitiera du.

## Abiapuntuak 
Irañetatik, Irañetako mendateko bidetik igotzen da toki honetaraino, Satrustegi eta Beriain mendien artean dagoen larredia. Toki honetatik erlaitz harritsua jarraitu behar da eskumatarantz lehen tontor batetara heltzeko. Ia jaitsierarik gabe, ibilaldia jarraitzen da Amorro mendiaren tontor bikoitzerantz.

Beste aukera bat Uharte Arakiletik abiatzea da, izen bereko mendatera igo, hortik Beriain mendira eta Amorro mendirantz desbideratu, berriz jaisten hasi aurretik.

## Kanpo estekak
San Martiko osina

**San Martiko osina,** edo beste izenez **Lepineux leizea** Larra-Belaguako Mendigunean dagoen osin bat da, Nafarroako iparrekialdean. Modelatu karstikotik eratorria, munduko osin sakonenetako baten parte da (San Martiko Harria - Gouffre des Partages), 1410 metrorekin, baina, uste denez, bere galeria sareak, 125 kilometroko luzera izan dezake. Osinaren barnean, La Verna gela dago, 700 metro inguruko sakoneran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jelling

**Jelling** Danimarkako Vejle udalerrian dagoen herrixka bat da, Jutlandiako penintsulan. Hasiera batean, Danimarkako hiriburu bikingoa izan zen. Gaur egun, herrixka bat da.

Jellingen dago Gorm Zaharra eta bere emazte Thyra Daneboden tumulua, Harald I.a Norvegiakoaren gurasoak, honek, toki berean, monasterio kristau bat ere eraiki zuelarik.

Haraldek, Jellingeko Harriak ere eraiki zituen, non, honako inskripzio hau agertzen zen:

Adierazpen hau "Danimarkaren Bataiatzea" bezala ezagutzen da. Jellingeko Harriak, harrian eginiko Danimarkako inskripzio runikorik ezagunenak bezala jotzen dira.

## Kanpo estekak
TKE Ligako 2003ko denboraldia

**2003ko TKE Liga** San Miguel Ligaren lehenengo denboraldia izan zen.

## Partaideak 
Guztira, 12 elkartek hartu zuten parte estreinako denboraldian; horietatik 4 gipuzkoarrak ziren, 3 galiziarrak, 3 kantabriarrak eta 2 bizkaitarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligako webgunea
TKE Ligako 2004ko denboraldia

**2004ko TKE Liga** San Miguel Ligaren bigarren denboraldia izan zen.

## Partaideak 
Guztira, hamabi elkartek hartuko dute parte TKE Ligako bigarren denboraldian. Kantabriak hiru ordezkari izango ditu, Galiziak beste horrenbeste (Pontevedrako bi eta Coruñako bat) eta Euskal Herriak, azkenik, sei (lau gipuzkoar eta bi bizkaitar) .

## Estropadak 
2004ko txapelketa hemeretzi estropadek osatu zuten, nahiz eta hauetatik hamabost baino ez izan puntuagarriak. Azken bi estropadetan, hurrengo denboraldian TKE Ligan egoteko play-offa jokatu zen Arkote, Ciudad de Santander, Isuntza eta Tirán ontzien artean.

## Sailkapena 

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Play-offean lau elkartek hartu zuten parte; alde batetik, TKE Ligako azken bi sailkatuak (Isuntza eta Tirán) eta, bestetik, Federazio Ligako denboraldia aurreneko bi postuetan amaitzea lortu zuten bi ontziak (Arkote eta Ciudad de Santander kantabriarra).

Portugaleten eta Laredon ospatu ziren bi estropadetan, Tirán eta Arkote izan ziren nagusi; baina, puntuen kontaketa egin ostean, bi ontzi bizkaitarrak izan ziren 2005eko TKE Ligarako txartela lortu zutenak (Isuntza eta Arkote bera). Tiránek, bestetik, maila galdu zuen .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligako webgunea
Almazán

thumb|ezkerrera|200px|Almazán
**Almazán** (arabieraz, gune indartua) Soriako udalerria da.

## Ikus, gainera 
* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Almazango Udalaren webgunea
TKE Ligako 2007ko denboraldia

**2007ko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren bosgarren denboraldia zen.

## Partaideak 

## Sailkapena 

### Jaitsiera/Igoera play-offa 
Play-offa egin ondoren, Mecosek maila galdu zuen, Arkotek mantendu eta Tiran igo zen.

## Estropadak 

## Kanpo estekak 
*  TKE Ligako webgunea
Eva Arguiñano

**Eva Arguiñano Urkiola** (Beasain, Gipuzkoa, 1960ko apirilaren 4a) sukaldari eta telebista aurkezlea da.

Postreetan aditua, bere anaia Karlos Arguiñanoren Zarauzko jatetxean lan egiten du.

## Biografia 
Hamasei urte zituela  lanean hasi zen aitak zabaldu eta anaiak gidatutako jatetxean.  Ikasketak bukatu eta gero, hainbat ikastaroei esker bere teknika hobetzea lortu zuen. Beranduago, bere anaiaren jatetxeko gozogintzako buru bihurtu zen.

1991n, TVE 1eko *La cocina de cada día* saioan egin zuen debuta anaiaren programako gozogintza atalean eta, 1998. urtean Argentinako Canal Treceko *Karlos Arguiñano en tu cocina* saioan ere aritu zen.

2006an, LaSextan bere saioa lortu zuen: *Hoy cocinas tú* izenekoa eta 2009. urtera arte zuzendu zuen saioa. Telebista kate berean *Las tentaciones de Eva* saioa ere aurkeztu zuen 2007an.

2009 eta 2010 urtetan zehar, Hogarutil telebista katean *Navidades con Eva y Enrique* (Enrique Fleischmann-ekin batera) eta *Desayunos y meriendas de Eva Arguiñano* aurkeztu zituen. 2011 eta 2013an, *Cocina con sentimiento* reality saioa aurkezu zuen Nova telebista katean.​

2013.urteko apirilaren 18an Larrialdietako zaintza bereziko unitatean artatu zuten, Donostiako Ospitalean. Izan ere, bihotzekoa eman zion eta ospitaleratu egin zuten. Aste bete igaro ondoren, Donostiako Poliklinikara eraman zuten eta bertan bihotzeko ebakuntza egin zioten.

## Bibliografia 
* *Los postres de Eva Arguiñano*, 2002, Bainet Media
* *Las tentaciones de Eva Arguiñano*, 2003, Bainet Media
* *La pastelería de Eva Arguiñano*, 2004, Bainet Media
* *Lo más dulce*, 2005, Bainet Media
* *Delicias de Eva Arguiñano para hacer en casa*, 2007, Bainet Media
* *Atrévete con los postres de Eva Arguiñano*, 2008, Bainet Media

## Ikus, gainera 
* Karlos Argiñano

## Kanpo estekak 
* *Hoy cocinas tú* telesaioaren webgunea

## Erreferentziak
Club de Gimnasia y Esgrima La Plata

**Club de Gimnasia y Esgrima La Plata** Argentinako futbol taldea da, 1887ean La Plata (Buenos Airesko probintzia) hirian sortutakoa.

## Palmaresa 
### Argentinan: 2 
* Argentinako futbol liga (1): 1929
* AFAren ehungarren urteurreneko kopa (1): 1993

## Kanpo estekak 
*  Gimnasiaren webgune ofiziala Gimnasia.org.ar
Angelita Alfaro

**Angelita Alfaro Vidorreta** (Cervera del Rio Alhama, 1941) euskal sukaldari eta idazlea da.

## Biografia 
Errioxan jaioa bada ere, gaztetik bizi da Iruñean. Nafarroako sukaldaritzan aditua da.

Idazteari ekin ez ezik zenbait saio ere aurkeztu ditu *Canal Cocina* telebista katean.

## Bibliografia 
* *La cocina de Angelita* (1991)
* *Cocina Navarra* (1994)
* *Cocina Regional Navarra* (1996)
* *La dieta de la vida* (1997)
* *La nueva cocina de Angelita* (2001)
* *Postres* (2004)
* *Golmajías* (2004)
* *Cocina para estudiantes, solteros, separados, divorciados, viudos y vagos* (2005), Mikel Urmenetak irudikatua.
* *Este compró un huevito…* (2007) Mikel Urmenetak irudikatua.
* *Entre Fogones* (2007).
Khonsu

**Khonsu**, ilargi jainkoa egiptoar mitologian, medikuntzarekin lotua gaixoen babesle bezala, eta *izpiritu txarrak* uxatzen zituena. Lurraren emankortasuna ere irudikatzen zuen, ugalkortasunaren boterea eta jaiotzak. Denboraren igaroarekin lotu zen.

Izen egiptoarra: **Khonsu** (ḫnsu) (beste idazkera batzuk: *Khonshu, Chonsu, Khensu, Khons*).
Aa1:N35:O34-M23-G43-G7

## Ikonografia 
Gizon bizarduna ibiltze posizioan (Antzinako Inperioa), momia itxurako ume batean bihurtzen dena, ilgora eta ilargi diskoaz koroatua, uraeus eta alboko mototsarekin, gaztetasunaren ezaugarri bezala, Uas zetro bat darama, Djed pilarea, ankh, *heqa* (bastoia) eta *nenekh*arekin (maiala), eta, batzuetan, menat lepokoa darama paparrean edo eskuetan.

Belatz burudun gizon bezala ere irudikatu zen, ilargi diskoa eta ilgorarekin koroatua, baita beste aldaera batzuekin ere, babuino bezala (ilargi jainkoa), zezen edo zezen bikoitz bezala (bere ugalkortasun aktibitatean eta Duatean).

## Mitologia 
Piramideetako Testuetan agertzen da izaera oldarkorreko eta jainko krudel bezala, jainkoak elikatzeaz arduratzen dena ere baden arren, baita faraoiari ehizan laguntzeaz ere, eta jeinu gaiztoen aurka babesle bezala agertzen da. Khonsu, ilargi jainko bat da, zerutik bidaiatzen duena bere txalupan.

## Sinkretismoa 
Iah jainkoarekin batzen da, bere itxura berria eta ilargi funtzioak hartuz. Posible da Inperio Ertainean Gebelein eta Tebasen sartu izana, Osiris, Ptah, Hathor eta Toten ezaugarriak hartuz, Inperio Berrian sendotuz, tokiko mitologian barneratuz. Iparraldean, Herishef izan zitekeen Khonsuren forma bat.

## Epitetoak 
"Gaztetasunaren giltzarria", "Zeharkatzen duena" edo "Bidaiaria" (ilargi jainko bezala) epitetoak ematen zaizkio.

## Gurtza 
Bere tenplu nagusia Karnaken dago, Amonen tenpluaren barruti barnean.

## Izen teoforoak 
Bere izena, Tebasen Amonen Apaiz Goren izan zen Diedkhonsuefankh bezalako pertsonaien izenen zati da.

## Kanpo estekak
Keopsen eguzki txalupa

[thumb|200px|[Keopsen eguzki txaluparen ikuspegi orokorra]]
**Keopsen eguzki txalupa** edo **Khufu ontzia** Antzinako Egiptoko tamaina handiko ontzi bat da, lubaki batean lurperatu zena, Gizako multzoan, Gizako Piramide Handiaren oinean, K. a. 2500 inguruan. Ziur aski, Keops faraoiarentzat eraikia izan zen, Egiptoko Antzinako Inperioko IV. dinastiako bigarren faraoia izan zena. 1954an aurkitu zuen Kamal el-Mallakhek.

## Funtzioa 
[thumb|200px|[Ra, bere eguzki txalupan]]
Ontzi honen historia eta funtzioa ez dira zehatz ezagutzen. Eguzki txalupak erritu ontziak ziren, Raren bidez eguzkiak zeruan zehar egiten duen zikloa —bizitzaren eta heriotzaren zikloa— sinbolizatzen zutena. Baina, kasu honetan, ontzi honek, uretan erabili izanaren zeinuak ditu, eta posible da hil ontzi honek, faraoiaren gorpu baltsamatua Menfisetik Gizara eraman izana, Nilo ibaian zehar, edo Keopsek "erromesaldi ontzi" bezala erabili izana, toki sakratuak bisitatzeko, eta lurperatua izatea, heriotzaren ondorengo bizitzan erabilia izateko.

Zenbait adituren ustetan, eguzki ontzi honek, itsas zabaleko ezaugarriak ditu, gorantz altxatutako branka batekin, itsasoko olatuak gainditzea ahalbidetzen ziona.

## Historia 
thumb|200px|Keopsen eguzki txaluparen irudia
Keopsen eguzki txalupa 1954an aurkitu zuen Kamal el-Mallakhek. Piramideko hegoaldeko aurpegitik hondakin batzuk kentzen ziren bitartean, lubaki bat ezkutatzen zutela ziruditen bi harri lauza handi aurkitu ziren. Egiptoko gobernuak indusketa honi buruz interes handirik agertu ez zuen arren, Kamalen ekinak, Keopsen eguzki txalupa aurkitzea posible egin zuen. Zedro zurez egina, bere aparailu guztiekin, arraun, soka eta kabinarekin aurkitua izan zen. 1224 zatitan desmuntatua zegoen. Urteetako lanen ondoren, zati guztiak elkarlotzea lortu zen. Ontziak, 45 tonako karga eramateko gai izango zena, 43,4 metroko luzera, 5,6 metroko zabalera eta 1,5 metroko sakonera du. Eguzki txaluparen kaskoaren zurezko taulak, soken bidez lotuak daude, eta ez iltzatuak. Bere berritzean zehar, hamar urte baino gehiago iraun zuena, soka berriak erabili behar izan ziren, baina zurezko taulen %95a, jatorrizkoak dira. Berritua, 1982tik erakusten da, aurkitu zen toki berean dagoen museoan, Gizako Piramide Handiaren hegoaldean.

Piramide Handiaren ondoan, eguzki txalupen bost lubaki aurkitu dira, eta beste bost Kefrenen piramidetik gertu.

## Kanpo estekak 
* Gizako egitasmoaren mapa
Peltojärvi

**Peltojärvi** aintzira Finlandiako Enontekiö udalerrian dagoen aintzira bat da. Pöyrisjärvi eta Pulju eremu basatien artean dago, Peltovuoma herriaren ertzean. Nahiz eta aintzira ez dagoen babestutako eremu batean, bertan, hegazti babestu asko aurki daiteke; hala nola, txirri antzeko hegaztiak (urre txirri arruntak esaterako), borrokalariak, kuliska pikartak, zingira-hontzak, mirotz zuriak, eskandinaviako lagopodo ospetsuak, ahatebeltzak, ahatebeltz hegalzuriak, murgilari handiak, zerra txikiak, hego mugimendu motzak egiten dituzten belatz txikiak eta arrano beltzak.

Beste ohiko biztanle batzuk azeri zuri eta gorriak, bisoi amerikarrak, elur-orein etxekotuak, erbinude arrunt eta zuriak, hartz arreak, ipar-katamotzak, jatunak eta otsoak dira .

Pasmajärvi ekialdean **Peltojärvi** aintziraren bizilagun nagusia da. Käkkälöjoki ibaitik datorren urak betetzen du aintzira; bestalde, ateratzeko orduan, ura Ounasjoki ibaiaren bidez, azkenik, Botniako Golkoraino doa.

Aintzira oso ezaguna da arrantza munduan; izan ere, bertan, amuarrain marroi eta laponiako amuarrain artiko handienak arrantzatzera uda partean etorri ohi diren arrantzaleen kopurua handia da. Gutxi gorabehera, azarotik ekainera izoztua egon ohi da eta bertako hiru uharteek zuhaizti txiki dirudite lurzoru izoztuaren gainean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Blanco

**Carmen Blanco García** (Lugo, Galizia, 1954ko maiatzaren 12a) idazle galiziarra da.
 
## Bibliografia 
### Saioak 
* *Conversas con Carballo Calero* (Vigo, Galaxia, 1989)
* *Literatura galega da muller* (Vigo, Xerais, 1991)
* *Carballo Calero: política e cultura* (Sada, Do Castro, 1991)
* *Escritoras galegas* (Santiago de Compostela, Compostela, 1992)
* *Libros de mulleres. (Por unha bibliografía de escritoras en lingua galega: 1863-1992)* (Vigo, Do Cumio, 1994)
* *O contradiscurso das mulleres* (Vigo, Nigra, 1995, *El contradiscurso de las mujeres*, Vigo, Nigra, 1997)
* *Nais, damas, prostitutas e feirantas* (Vigo, Xerais, 1995)
* *Mulleres e independencia* (Sada, Do Castro, 1995)
* *Luz Pozo Garza: a ave do norte* (Ourense, Linteo, 2002)
* *Alba de mulleres* (Vigo, Xerais, 2003)
* *Sexo e lugar* (Vigo, Xerais, 2006)
* *María Mariño. Vida e obra* (Vigo, Xerais, 2007)
* *Casas anarquistas de mulleres libertarias* (A Coruña-Santiago de Compostela, CNT, 2007)
* *Uxío Novoneyra* (Vigo, A Nosa Terra, 2009)
* *Novoneyra: un cantor do Courel a Compostela. O poeta nos lugares dos seus libros* (Noia, Toxosoutos, 2010)
* *Feministas e libertarias* (Santiago de Compostela, Meubook, 2010)
** Letras lilas (Lugo, Unión Libre, 2019)

### Poesia 
* *Estraña estranxeira* (A Coruña, Biblioteca Virtual Galega, 2004)
* *Un mundo de mulleres* (Biblos, 2011)
* *Lobo amor* (Unión Libre, 2011)

### Narratiba 
* *Vermella con lobos* (Vigo, Xerais, 2004)
* *Atracción total* (Vigo, Xerais, 2008)

### Beste batzuk 
* Xosé Luís Méndez Ferrín, *Con pólvora y magnolias* (Vigo, Xerais, 1989)
* Uxío Novoneyra, *Os eidos* (Vigo, Xerais, 1990)
* Ricardo Carvalho Calero, Uma voz na Galiza (Barcelona, Sotelo Blanco 1992)
* Luz Pozo Garza, *Códice Calixtino* (Vigo, Xerais, 1992)
* Luz Pozo Garza, *Historias fidelísimas* (Ourense, Linteo, 2003)
* Luz Pozo Garza, *Memoria solar* (Ourense, Linteo, 2004)
* *Extranjera en su patria. Cuatro poetas gallegos. Rosalía de Castro. Manuel Antonio. Luís Pimentel. Luz Pozo Garza* (Barcelona, Círculo de Lectores / Galaxia Gutenberg, 2005)
* *Día das Letras Galegas 2007. María Mariño Carou* (Universidade de Santiago de Compostela 2007)

## Kanpo loturak 
* Unión libre. Cadernos de vida e culturas
* Biblioteca Virtual Galega
Orce

**Orce** Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 1.383 biztanle zituen. Almeríako probintziarekin muga egiten du.

Orce udalerriko Venta Micena izeneko herrian, giza aztarnategi garrantzitsua aurkitu zuen Josep Gibert arkeologoak 1982an.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Orceko Udala
Urup

**Urup** (; , ) Kurileen uhartediko errusiar sumendi-uharte bat da. Bere hedadura, 1450 kilometro karratutakoa da, Kuril uhartediko laugarren uharterik handiena delarik. Hegoaldeko Kuril uharteen taldean dago.

## Geografia 
Urup uhartea honako koordenatu geografiko hauetan dago:

* latitudea: 45º34' eta 46º13' N
* longitudea: 149º25' eta 150º34' E
* garaiera altuena: 1426 m

Ipar-ekialdean, Txirpoi eta Brat Txirpojev uharteak daude, Urup itsasarteak bananduak, eta, hego-mendebaldean, hedaduraz, uhartediko uharterik handiena den Iturup uhartea dago, Vries itsasarteak banandua.

Administratiboki Sakhalingo oblastak kontrolatzen du.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herri Ametsa ikastola

**Herri Ametsa ikastola** Donostiako (Gipuzkoa) ekialdeko ikastola bat da, Ulia mendiko *Mendiola* baserriaren ondoan kokatua. 1966. urtean sortu zen, eta gaur egun guraso-kooperatiba baten jabetzakoa da.

## Irakaskuntza 
Urte batetik hamasei urte bitarteko haur eta gazteak hezten ditu, D ereduan.

## 1975eko erasoaldia 
Urte hartako abenduaren 1ean, ikastolari eraso egin zioten eskuin muturreko kide ezezagun batzuek eta kalte materialak eragin. Ez zen ikastola baten aurka halako talde batek eginiko lehen erasoa, ezta azkena ere. Urte bereko maiatzean, Irungo *Txingudi* ikastolan kalteak eragin zituen ezezagun talde batek. 1978an, lehergailu bat jarri zuten Gasteizko *Olabide* ikastolan. 1986ean, Lasarte-Oriako *Landaberri* Ikastolari su ematen saiatu zen eskuin muturra eta kalte handiak eragin zituen. Aurretik ere, 1971n, Legazpiko ikastolari eraso egin zioten, kristalak apurtu eta euskararen aurkako pintaketak egin.

## Kanpo estekak 
*  Herri Ametsa ikastolaren webgunea.
Pöyrisjärvi

**Pöyrisjärvi** hauetako bat izan daiteke:

* Pöyrisjärvi aintzira, Finlandia iparraldeko aintzira.
* Pöyrisjärviko Eremu Basatia, Finlandiako eremu basatia.