Tafallako elizako tabernakulua eta erretaula nagusia

**Tafallako elizako tabernakulua eta erretaula nagusia**, Nafarroako erromanismoaren adibide bikain bat da, erretaula nagusi monumental bat Andre Maria elizaren buru, Tafallan. Multzoaren parte da tabernakulu edo sagrario bikain bat.

## Historia 
1581ean Joanes Antxeta tabernakuluaren exekuzioa kontratatu zuen, bi urte geroago amaituko zena, eta, ondoren, erretaula egiten hasi zen. Horretan lan egin zuen 1588ra arte, hil zen urtera arte. Hala jarraitu zuen, jatorrizko trazari jarraituz, Pedro Gonzáez de San Pedro ikasle eta kolaboratzaileak. 

Erretaula margotzeko lana Joan Landa margolari garaikideari egokitu zitzaion. 1974ko zahaberritze garbiketari esker, 21. mendean itxura bikaina du.

## Deskribapena 
Multzoa banatutako banku bikoitz batez osatutako idulki baten gainean dago, motibo manieristetan oinarritutako dekorazio-errepertorioarekin. Bere gainean, hiru kale eta bi kale-arteko bi gorputz altxatzen dira, lehenengoan pilastroi ordena batez eta bigarrenean zutabe jonikoez seinalatuak. Egitura arkitektonikoa eta dekorazio-motiboak Estorgako eta Briviescako erretauletan entseatutako irtenbideetatik eratorriak dira. Euskarriak, frisoak eta frontoiak pilatuta daude, eta estutasun espazialaren sentsazioa sortzen dute. Konplexutasun hori areagotu egiten da muskulua eta haragia nagusi diren tailuak eta erliebeak pilatzen direlako. Programa ikonografikoa zabala da, ziklo marianoa, Jesusen Haurtzaroa eta Kristoren Pasioa eta Berpizkundea barne. Istorioak erliebeetan kontatzen dira, eta eskulturak kale nagusirako eta atikorako gordetzen dira. Salbatzailearen tailua, Parrokiaren antzinako titularra, kutxa nagusian dago. Bigarren gorputzean Jasokundearen multzoa dago, Estorgan eta Briviescan finkatutako ikonografiaren arabera; Ama Birjina, emagin erromatar gisa izugarri tratatua, aingeru-mandorla batek igotzen du.

Eraispenaren erliebe monumental batek teilatupea hartzen du, eta haren gainean Hirutasuna, Jainko Aitarekin, bere besoen artean gurutziltzatutako Kristoa duela, zeinaren azpian Espiritu Santua loriatzen baita. Birjinak eta San Joanek Kalbarioa osatzen dute. Alboetan dituzte Moises eta David profeten eta bi Santuen tailuak. Horrela, teilatupea irudi handien eszenatoki bihurtzen da, koroatze original eta aberatsa osatuz. Oro har, Michelangeloren estiloko instalazioen italiar konposizioetan oinarritutako belar-motak ditu ezaugarri. Itxura heroikoa duten irudiek jarrera ezegonkorrak eta eskortzo ausartak hartzen dituzte, manieristen konposizioei dagozkienak. Hala ere, eszenen banaketak simetriaren printzipio klasikoa errespetatzen du, pertsonaien eta keinuen banaketa orekatuarekin, nahiz eta halako metaketa batekin, non erliebe horiek forma estu eta bihurgunetsuak dituzten. Bere edertasunagatik, banku bikoitzari dagozkion Antxetaren taulak nabarmentzen dira, hala nola Ama Birjinaren Jaiotza eta Artzainen Adorazioa. González de San Pedroren obra zertxobait apalagoa da. Bankua zentratuz, sagrario monumental bat sortzen da, Antxetaren beraren pieza, erretaularena baino proiektu arkitektoniko garbizaleago bati erantzuten diona, kalitate tekniko handiz egindako eskala txikiko erliebezko eskultura batekin. Erdiko oinplanoko tenplete bat da, zutabe bikoitzeko bi gorputzez osatua. Zutabe horiek ordena doriarra eta joniarra dute, hurrenez hurren, eta frontoi makur eta zuzenez errematatuta daude. Teilatupe poligonalean amaitzen da. Eukaristia izaerako programa ikonografiko konplexua garatzen du. 

## Iruditegia 
erdian|thumb|720x720px|Erretaularen ikusmira; erdian behealdean dago tabernakulua. 

Fitxategi:Tafalla - Iglesia de Santa Maria, retablo mayor 19.JPG|
Fitxategi:Tafalla - Iglesia de Santa Maria, retablo mayor 21.JPG|
Fitxategi:Tafalla - Iglesia de Santa Maria, retablo mayor 25.JPG|
Fitxategi:Tafallako eliza, errege magoen gurtza.png|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak