Instrumentum domesticum

[eskuinera|thumb|Bi erromatar *[estrigil* (gorputza hareaz eta olioz garbitzeko arraspak) brontzean. Batek izen bat du kirtenean, bestea maskara grotesko batez apainduta dago.]]
Arkeologian, ***instrumentum domesticum*** (edo, besterik gabe, ***instrumentum*** eta pluralean ***Instrumenta domestica***) ohiko eta etxeko erabilerarako tresnak, erremintak eta bestelako artefaktuak dira (helburu erlijioso, zeremoniazko edo monumentaletarako objektuei kontrajarrita, adibidez).  Hilobietan uzten diren objektu horien erreplikak ere biltzen ditu.  Latinezko hitzak "etxeko tresna" esan nahi du eta Erromatar Legea izan zen termino hori definitu zuena.

Latinezko esamoldearekin, antzinatean giza jardueren egunerokotasuna definitzen zuten tresna, ontzi, lanabes eta ekipamendu materialez ari gara, arlo guztietan, batez ere elikagaien kontsumoan eta merkataritzan, baina baita era askotako beste batzuetan ere (kultu-jardueretan erabiltzen ziren tresnak edo gerra-jardueretarako armak, adibidez). Material batzuen izendapen generikoa da, eta haiek erabili zituzten gizabanakoen jarduerak, ohiturak eta lotura sozioekonomikoak ezagutzeko aukera ematen digute, haiek ekoiztu zituztenetik abandonatu edo suntsitu zituzten arte.

Funtsezkoa da jakitea nola iritsi ziren objektuak kontsumitzaileen edo manipulatzaileen eskuetara, eta nola garatu zen prozesu hori merkataritzaren eta truke-mekanismoen bidez, haien inplikazio politiko, sozial eta ekonomikoekin. Material arkeologikoen eta horren ondoriozko merkataritza-jardueraren azterketa informazio-iturri baliotsua eta erabakigarria da antzinatasuna ezagutzeko.

*Instrumentum domesticum*-en artean, funtsezko elementuetako bat zeramika da; hain da garrantzitsua ezin jarduera arkeologikoaren «fosil gida edo fosil zuzendari» deitzen baitzaio. Izan ere, XIX. mendetik eta, batez ere, XX. mendetik egindako tipologiei esker, mota zeramikoak identifikatzeak aukera ematen du estratu arkeologikoak datatzeko elementu nagusi izateko, txanponekin eta beste objektu batzuekin batera. Bestalde, zeramika da askotan material arkeologiko ugariena antzinako eta ondorengo bizitokien eta hilerrien edozein indusketa arkeologikotan.

## Epigrafian eta paleografian 
Epigrafian eta paleografian, ***instrumentum domesticum***, objektuak erabili ziren unean edo gertuko une batean objektuaren azalean idatzitako inskripzioak dira.  Zentzu horretan, objektu orakularrak (erromatarren *sortes*-ak, adibidez), talismanak eta idazketa pertsonalak (erromatar eta greziar madarikazio oholtxoak, adibidez) ere agertzen dira.  Hala ere, termino hori erabiltzean, ez dira kontuan hartzen, testua eramatea helburu zuten objektuak, hala nola, ohiko oholtxoak (ikus Vindolandako oholtxoak) eta liburuak.

## Galeria 

Fitxategi:Foculum (Serving Tray) with Jars and Implements Etruscan from Chiusi A Tomb Group 550-500 BCE Earthen Bucchero ware.jpg|Mahai-zerbitzurako erretilu baten buztinezko erreplika (*foculum*), hilobi etrusko bat hornitzeko egina. Jatorrizko erretilua eta tresnak egurrezkoak, metalezkoak edo beste material batzuetakoak izan zitezkeen. Chiusi, A taldeko hilobia. K.a.  550-500 .
Fitxategi:Fragment of a terracotta neck-amphora (jar) MET DP21771.jpg|Anfora baten zatia, Heraklesen (Herkules) eta Andromache gerlari amazoniarraren (izena grezieraz eskuinetik ezkerrera idatzita dago) arteko borroka irudikatzen duena. K.a. 575-560.
Fitxategi:Chocolate cup depicting a mythic scene, Maya, El Zotz or vicinity, Guatemala, 650-800 AD, ceramic, polychrome slip - Princeton University Art Museum - DSC07151.jpg|Maya txokolate edalontzi bat eszena mitologiko baten irudai duena. Guatemala, K.o. 650-800.
Fitxategi:Romano-Celtic mirror (Desborough).jpg|Eskuko ispilua, kultura romano-zelta,  Desborough-en aurkitua, EIngalaterra. K.a. 50- Ko.o. 50..
Fitxategi:Ancient Roman Terracotta oil lamp decorated with a stylised cockerel, from the 4th century AD (GENUINE) (8383444339).jpg|Antzinako terrakotazko olio-lanpara (lucerna), oilar estilizatu batez apaindua, K.o. IV. mendekoa.
Fitxategi:Sextus Domitius garum amphora stamp.jpg|Sextius Domitiusen zigilua erromatar *garuma* garraiatzeko anfora bateko ahoan. Betikako jatorria du, eta Galian aurkitu zen. Vesunna Museum, Périgueux.
Fitxategi:Musée d'Ensérune - Cadran solaire.jpg|Eguzki-erloju eramangarria, *terra sigillata* K.o. 50 inguru, Enseruneko Museoa. Inb.: 1366 Zigilua estanpatua du eta gainean, eguzki erlojua esgrafiatu zuen norbaitek.

## Erreferentziak 
## Bibliografia ez erabilia 
*  Ozcáriz Gil Pablo (2012) *El instrumentum domesticum*. Liceus. ISBN: 9788498227512
* 

## Kanpo estekak 
*