open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
John Major

Sir **John Major** (Carshalton, Surrey, 1943ko martxoaren 29a) Erresuma Batuko politikari kontserbadorea da. 1990 eta 1997 artean lehen ministroa izan zen.

## Biografia 
Suttonen jaio bazen ere, familia Brixtonera aldatu zen aitak erreka jo zuenean. Arazo ekonomikoak zirela eta, hamasei urterekin ikasketak utzi behar izan zituen. 1965ean Standard Chartered bankuan lanean hasi zen. 1967an auto istripu larria izan zuen Nigerian. Politika oso gaztetik interesatu zitzaion eta Alderdi Kontserbadorean sartu zen. 1968 eta 1971 artean Lambethko Udal Kontseilaria edo zinegotzia izan zen. 1979an Legebiltzarreko Behe Ganberako parlamentario edo diputatu aukeratu zuten Huntingdonshire barrutian (Cambridgeshire). Gero eta ardura handiagoko karguak izan zituen Margaret Thatcherren gobernuetan: Altxor idazkari nagusia (1987), Kanpo eta Commonwealth-eko Arazoetarako estatu idazkaria (1989) eta Ekonomia eta Finantza ministroa (1989). 1990eko azaroaren 28an lehen ministro bihurtu zen, Thatcherrek dimisioa eman ondoren. 1992ko apirileko hauteskundeetan berriz hautatua izan zen.

Margaret Thatcherren politikaren jarraitzailea izan zen, baina Europa batuaren aldekoagoa, Europar Batasunaren aldeko politika bultzatu baitzuen. Hori zela eta, Alderdi Kontserbadoreko euroeszeptikoen aurkakotasuna jasan behar izan zuen. Golkoko Gerran (1990-91) AEBei laguntza eman zien baina bigarren mailako papera jokatuz. Hala ere, Majorren agintaldiko arazo nagusiak ekonomikoak izan ziren: inflazio handia, langabeziaren goratzea eta liberaren ahulezia. 1992ko irailaren 16an, *Asteazken Beltza* deitutakoan, eraso espekulatzaileek beharturik, libera Europako Moneta Sistematik atera zen. Ipar Irlandako gatazka konpondu nahian, 1993ko abenduaren 15ean John Majorrek eta Irlandako lehen ministro Albert Reynoldsek Downing Streeteko adierazpena egin zuten. Agintaldiaren amaieran *Behi eroen* krisia gertatu zen.

1997an, Tony Blair laboristak hauteskundeak irabazi ondoren, Majorrek Alderdi Kontserbadoreko buruzagitza utzi zuen. 2001eko Komunen Ganberako hauteskundeetara ez zen aurkeztu eta politikatik erretiratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oligozeno

**Oligozeno**a (grezieraz: ὀλίγος *oligos*, 'gutxi' eta καινός *kainos*, 'berri') Paleogenoaren hirugarren zatia izan zen. Orain dela 33,9 ± 0,1 Ma hasi eta orain dela 23,03 ± 0,1 Ma bukatu zen. Aurreko aldia Eozenoa izan zen eta hurrengoa Miozenoa (Neogenoan).

Ugaztunak eta hegaztiak asko ugaldu ziren aldi hartan. Ipar Amerikan itsasoa kontinentetik atzeratu zen eta Mendi Harritsuak (Rocky Mountains) eta Coloradoko goi-ordokia eratu ziren. Europan, berriz, itsasoa Parisko arroan barneratu eta Alemaniako hego-ekialderaino iritsi zen. Frantziako alde bat ekialderantz biratu zen, itsas hondoko jalkinak lurrera bultzatuz, eta haren ondorioz Apeninoak hazi ziren. Iberiar Penintsulan, Pirinio mendiak eratzen hasi ziren. Hala, iparraldean, Akitaniako arroarantz atzeratu zen itsasoa. Mediterraneo aldean, berriz, Katalunia Kostaldeko Mendilerroak eratu ziren eta Ebroren arroa itsasotik bereizirik geratu zen. Hala, ura lehortu zenean, gatzezko jalkinak pilatu ziren Súria, Cardona eta Iruñeko arroan. Euskal Herriko hegoaldean, Kantauriar mendikatean batez ere, ugari dira aldi hartan eratutako lurrak.

## Banaketa 
* Rupeliarra: (33,9 ± 0,1 Ma -28,4 ± 0,1 Ma )
* Chatiarra: (40,4 ± 0,2 – 23,03 ± 0,05 Ma)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fauna eta flora
* Klima 
* Riversleigh 
* John Day Formation
Miozeno

**Miozeno**a, grezieratik: μείων = meiōn, *gutxiago* eta καινός = kainos *berri*, Neogeno lehenengo garaia da. Orain dela 23,3 ± 0,1 Ma hasi eta orain dela 5,332 ± 0,1 milioi urte bukatu zen. Charles Lyell eskoziar geologoak izendatu zuen. Oligozenoaren ondoren eta Pliozenoaren aurretik datorren epoka da. 

Lurra Oligozenotik Pliozenora igaro ahala, Miozenotik pasatuz, klima poliki-poliki hozten joan zen, hainbat glaziaziotara iritsi arte. Miozenoaren mugak ez dituzte gertaera orokor zehatzek markatzen, baizik eta Oligozeno berotik Pliozeno hotzagora pasatzean egondako trantsizioak.

Miozeno goiztiarrean, Afro-Arabiak Eurasiarekin talka egin zuen, Mediterraneo eta Indiako ozeanoen arteko lotura moztuz eta Eurasia eta Afrikaren arteko fauna trukea ahalbidetuz, tartean Proboscidea eta Hominoidea taldeak Eurasiarantz sakabanatzea barne. Miozenoaren amaieran, Atlantikoaren eta Mediterraneoaren arteko loturak itxi egin ziren, eta Mediterraneo itsasoaren ia erabateko lurrunketa eragin zuten. Gertaera horri «Messiniarreko gazitasun-krisia» deitzen zaio. Gero, Miozenoaren eta Pliozenoaren arteko mugan, Gibraltarko itsasartea ireki zen, eta Mediterraneoa berriro bete zen. Gertaera horri «uholde zanklearra» esaten zaio.

Miozeno goiztiarrean ere (zehazki, Akitaniar eta Burdigaliar estaietan), tximino handiak lehen aldiz eboluzionatu zuten, dibertsifikatzen hasi ziren eta Mundu Zahar osoan zehar hedatu ziren. Garai honen amaiera aldera, gizakien arbasoak txinpantzeen arbasoengandik banandu ziren eta Miozenoko azken Messiniar estaian (7,5-5,3 Ma) eboluzio berezitua izan zuten. Aurreko Oligozenoan bezala, belardiek hedatzen jarraitu zuten, eta basoek behera egin zuten. Miozenoko itsasoetan, alga-basoek lehen agerraldia egin zuten, eta laster bihurtu ziren Lurreko ekosistemarik emankorrenetako bat. Miozenoko landare eta animaliak nahiko modernoak ziren. Ugaztunak eta hegaztiak ondo finkatuta zeuden. Baleak, pinipedoak eta algak zabaldu egin ziren.

Miozenoak interes berezia du geologo eta paleoklimatologoentzat, garai hartan Himalaiako geologiaren fase garrantzitsuak gertatu baitziren, Asiako montzoi-patroiei eragin zietenak, ipar hemisferioko glaziaraldiekin erlazionatuta.

## Azpibanaketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Strikers

**Strikers** Deban sortutako Oi! musika talde bat da. Disko bakarra atera dute orain arte, 2011. urtean, *Gure izaera* izenburuarekin. Diskoak kanta hauek ditu:
# *Gure izaera*
# *Bardulia*
# *Remember*
# *Zer egin zuek gabe*
# *Balas de Libertad*
# *SHARP (Los Fastidios taldearen bertsioa)*
# *Borroka*

## Kanpo estekak
IFOR

150px|thumb
**IFOR** edo **Inplementazio Indarra** (ingelesez: *Implementation Force*) NATOk Bosnia-Herzegovinan hedatu zuen nazioarteko bake indarra izan zen. Operazioa (*Operazione Joint Endeavor* kode izena zuena) 1995eko abenduaren 20an hasi zen, Daytongo akordioaren ondoren, UNPROFOR ordezkatuz. 1996ko abenduaren 20an NATOren Estabilizazio Indarrei (SFOR) lekukoa pasa zien. IFOR-ek 32 herrialdetako 54.000 soldadu mobilizatu zituen Bosnia-Herzegovinan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  NATO: Operation Joint Endeavour
Txinpantze

**Txinpantze arrunta** (*Pan troglodytes*), askotan **txinpantze** gisa soilik ezaguna, Afrika tropikaleko oihaneko eta sabanako tximino handi bat da. Baieztatutako lau azpiespezie eta proposatutako bosgarren azpiespezie bat ditu. Txinpantzea eta berarekin lotura estua duen bonoboa (batzuetan txinpantze pigmeoa) *Pan* generoan sailkatzen dira. Fosilen ebidentziak eta DNAren sekuentziazioak *Pan* giza leinuaren taxon-ahizpa dela eta gizakien ahaide bizi hurbilena dela erakusten dute.

Txinpantzea ile beltz lodiz estalia dago, baina aurpegia, esku eta oinetako hatzak, esku ahurrak eta oinazpiak biluziak ditu. Bonoboa baino handiagoa eta sendoagoa da, arrek 40-70 kg pisatzen dute eta emeek 27-50 kg eta 100-150 cm neurtzen ditu. Haurdunaldia zortzi hilabetekoa da. Haurrari edoskitzea hiru urterekin kentzen diote, baina, normalean, harreman estua izaten du amarekin beste urte batzuez. Txinpantzea 15 eta 150 kide bitarteko taldeetan bizi da, nahiz eta askoz ere talde txikiagoetan bidaiatu eta elikatzen diren egunean zehar. Espeziea banakoak nagusi diren hierarkia hertsian bizi da, non gatazkak indarkeriarik erabili gabe konpondu ohi diren. Txinpantzeen populazio ia guztiak erremintak erabiliz erregistratu dira, makilak, arrokak, belarra eta hostoak aldatuz eta eztia, termitak, inurriak, intxaurrak eta ura ehizatzeko eta lortzeko erabiliz. Ugaztun espezie txikiak arpoitzeko makila zorrotzak sortzen ere aurkitu da.
[ezkerrera|start=0|thumbtime=28|thumb|[Gizaki|Gizakiaren arbaso komuna ez zen txinpantze bat.]]
Txinpantzea IUCNren Zerrenda Gorrian sartuta dago, galtzeko arriskuan dagoen espezie gisa. Kalkuluen arabera, 170.000 eta 300.000 kide artean daude euren banaketa-eremu osoan. Txinpantzearentzako mehatxurik handienak habitataren galera, isileko ehiza eta gaixotasunak dira. Txinpantzeak pailazoen irudi estereotipatu gisa agertzen dira mendebaldeko herri-kulturan, eta txinpantzeen te-jaietan, zirkuko ekitaldietan eta ikuskizun eszenikoetan agertu dira, besteak beste. Batzuetan maskota gisa erabiltzen dira, nahiz eta beren indar eta oldarkortasunak paper honetan arriskutsu egiten dituen. Ehunka inguru ikerketa-laborategietan mantendu dira, batez ere Amerikan. Txinpantzeei zeinu-mintzaira amerikarra bezalako hizkuntzak irakasteko saiakera asko egin dira, arrakasta mugatuarekin.

## Azpiespezieak 
* *Pan troglodytes troglodytes*;
* *Pan troglodytes ellioti*;
* *Pan troglodytes schweinfurthii*;
* *Pan troglodytes verus*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leopold Ružička

**Lavoslav (Leopold) Ružička** (Vukovar, Kroazia, 1887ko irailaren 13a - Zürich, Suitza, 1976ko irailaren 26a) 1939an Kimikako Nobel Saria irabazi zuen kimikari kroaziarra izan zen.

## Biografia 
Vukovarren jaio eta Osijeken egin zituen bere lehen ikasketak. Apaiz izateko bidea utzi eta kimika ikasteari ekin zion, ziurrenik Osijeken zabaldu berria zen azukre findegi lantegian lan egiteko asmoaz. Ondoren Karlsruhen eta azkenik Basileako Unibertsitatean bukatu zituen kimika ikasketak. Zürichko Teknologia Institutufederalean irakasle aritu zen.

## Ikerketa zientifikoak 
Lurrin industria aztertu zuen eta bertan hasi zen terpenoak ikertzen. 1934 eta 1935 artean androsterona eta testosterona hormonak esterol neutro batetik sor zitezkeela frogatu zuen. Aurkikuntza honek hormonen ekoizpen sintetikoa ahalbidetu zuen.

1939an Kimikako Nobel Saria irabazi zuen Adolf Butenandt alemaniar biokimikoarekin batera.

## Kanpo estekak 
*  Nobel Instituaren biografia
Vukovar

**Vukovar** Kroaziako Vukovar-Syrmia eskualdeko hiriburua da. Danubio ibaia bertatik pasatzen da eta herrialde osoko ibai portu garrantzitsuena da.

## Etimologia 
Vuko erreka Danubio ibaiean sartzen den puntua da. Bestalde hungarieraz *var* hitzak hiria esan nahi du. Beraz *Vukovar* Vuko errekako hiria da.

## Historia 
VI mendean iritsi ziren eslaviarrak inguru honetara eta kroaziar agintariak izan zituen harik eta XIII mendean Hungariarren menpe gelditu zen arte. Vukovar hiria bera XIII. mendean aipatzen da lehen aldiz.

Ibai portu garrantzitsua izanik, Bigarren Mundu Gerran aliatuek gogor bonbakatu zuten Vukovar.

Kroaziako Independentzia Gerran ere oso kaltetua izan zen hiria. Une hartan kroaziarrak %43a ziren eta serbiarrak %37a. Indar paramilitar serbiarrek setioa ezarri zuten eta 1.600 pertsona hil, 800 desagertu eta 42.000 ihes egin behar izan zuten. Setioa bukatzerakoan serbiarrak hirira sartu eta hospitalean zeuden 200 zauritu exekutatu zituzten. Gertaera beltz hau Vukovarreko sarraskia izenaz ezagutzen da.

## Ondasun nabarmenak 
Gerrak kaltetuta badaude ere, aipatzekoak dira honako hauek:
* Eltz jauregia
* Frantziskotar monasterioa
* Done Jakue eliza katolikoa
* San Nikolas eliza ortodoxoa

## Vukovartar ezagunak 
* Leopold Ružička (1887-1976), 1939ko Kimikako Nobel Sariduna

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Risnjak Parke Nazionala

**Risnjak Parke Nazionala** (kroazieraz *Nacionalni park Risnjak*) Kroaziako Gorski Kotar ingurune menditsuan aurkitzen den Parke Nazionala da.

## Etimologia 
Parkeari izena bertako Risnjak mendilerroak ematen dio. Kroazieraz *Ris* hitzak katamotza esan nahi du eta bertatik etor daiteke izena.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|200px| Lokvarsko jezera lakua
Primorje-Gorski Kotar eskualdean kokaturik dago. 63'5&nbsp;km²-ko azalera du eta barnean ditu Risnjak mendilerroa eta Kupa ibaiaren sorrera. Menditsua bada ere Itsaso Adriatikotik 15 kilometrotara baino ez dago.

Parkea txikia den arren ekotono ugari ditu eta flora oso aberatsa da. Pagoak eta izeiak estaltzen dute kareharri eta dolomitazko eremua. Mendi tontorretan landare bereziak ageri dira, hala nola elur-lorea (edo edelweiss, *Leontopodium alpinum*), *Gymnadenia nigra* eta *Soldanella alpina*.

Faunari dagokionez hartz arrea, oreina, orkatza, sarrioa, basurdea, otsoa, lepahoria, erbinudea, azkonarra, katagorria eta beste hainbat aurkitzen dira.

## Historia 
Dokumentaturiko lehen irteera zientifikoa 1825ekoa da, Budapesteko Joseph Standler botanikariak egindakoa. XIX mendean Josip Schlosser botanikariak hainbat liburuxka argitaratu zituen Risnjakeko floraren inguruan.

1949an Zagrebko Unibertsitateko Ivo Horvat botanikariak ingurunea babestea proposatu zuen. Parlamentuak Risnjak inguruko 36&nbsp;km² Parke Nazional izendatu zuen. 1997an gaur egungo hedadura hartu zuen parkeak.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Geometria diferentzial

Matematikan, **geometria diferentziala** objektu geometrikoak (kurbak, gainazalak...) kalkulu diferentzialaren metodoak erabiliz aztertzen dituen geometriaren atala da. Eremu honetako aztergaiak aldaera diferentziagarriak dira, azaleraren nozioa espazio euklidearrean orokortzen dutenak, bai eta horien arteko aplikazio diferentziagarriak ere. Aldaerek ez dute zertan interpretazio geometriko naturala izan, ezta inguruko espazio batean sartuta egon beharrik ere: adibidez, multzo lineal orokorrak estruktura barietate diferentziagarriak du baina ez interpretazio geometriko intuitiboa.

Topologia diferentziala barietateen propietate topologikoetan soilik oinarritzen den bitartean, geometria diferentzialak aldagai anitzeko kalkuluaren emaitza ezagunak aplikatzea ahalbidetzen du barietateen arteko aplikazioetan. Gainera, edozein barietateri atxiki dakizkioke propietate geometrikoak, hala nola distantziak eta angeluak, Riemann-en metrika ematen bazaio; eta ezaugarriak, hala nola, geodesikoak eta kurbadura, konexio bat eransten bada.

Geometria diferentzialak aplikazio garrantzitsuak ditu fisikan, batez ere erlatibitate orokorraren teoriaren azterketan, non espazioa-denbora aldaera diferentziagarritzat deskribatzen den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Geometria diferentzialari buruzko ikastaroa
Hirugarren Teoria Unibertsala

**Hirugarren Teoria Unibertsala** (arabieraz: نظرية عالمية ثالثة) Libiako Muammar al Kadafi‎k deskribatutako gobernu idealaren estiloari deritzo. Teorizazioa 1970eko hamarkadan garatu zuen Kadafik berak Liburu Berdean eta "Jamahiriya"ren deklarazioarekin libiar gobernua honen gainean eratu zen, 1977an. Antikapitalismoa eta asanbladaren kontzeptuak batzen ditu, beduinoen ohiturei jarraituz. Balore Islamikoak ditu eta, horregatik *islamiar sozialismo* gisa ere ezagun da. Estatu sozialistaren eta arabiar nazionalismoaren ideiak ere barnean ditu, eta demokrazia definitzerakoan atenasko demokraziara begiratzen du. Hala ere Lider Gorena beharrezkoa dela uste du, iraultza bera ondo kudeatzeko. Hirugarren Munduarentzat kapitalismo eta komunismoaren arteko bidetzat proposatu zuen, bi ideologia horiek baliagarriak ez direla argudiatuta. Kadafiren arabera *hirugarren teoria unibertsala* "sozialismo naturala" da, eta Ernesto Che Guevara eta Gamal Abdel Nasserren ezkerreko ideologien batasun bat da.

## Kanpo estekak
Kalkulu infinitesimal

**Kalkulu infinitesimala** analisi matematikoaren adarra da, funtzio jarraituen aldakuntza arrazoiak edo tasak aztertzen dituena. Bi alor nagusi ditu, kalkulu diferentziala eta kalkulu integrala, kalkuluaren oinarrizko teoremak lotzen dituena. Isaac Newton eta Gottfried Wilhelm Leibniz hartzen dira kalkulu infinitesimalaren sortzailetzat.

## Historia 
[thumb|300px|eskuinera|[Arkimedesek exhauzio-metodoa erabili zuen zirkuluaren azalera kalkulatzeko.]]
Kalkulu infinitesimalaren oinarrizko kontzeptua limitearena da. Kontzeptu hori antzinako greziarrek geometrian erabili izan zuten lehenik; Arkimedesek, adibidez, poligono ekilateroak inskribatu zituen zirkulu batean eta poligonoen aldeen kopurua edo zenbatekoa handitu ahala lortzen ziren poligonoen azaleraz, zirkuluaren azalerari buruzko hurbilketa lortu zuen limite gisa. Emaitza hori eta zirkunskibaturiko poligonoak erabiliz, zirkunferentziaren azalera lortu ahal izan zuen: \pi r^2.\, alegia, bertan r zirkunferentziaren erradioa delarik, eta , berriz, 3,141592… balioa duen konstantea.

Tradizioak dioenez, zuhaitz batetik erori zen sagar baten higidura aztertu ondoren bururatu zitzaion Isaac Newtoni kalkulu infinitesimalaren asmaketa: sagar bat erortzen denean, gero eta azkarrago higitzen bada, lastertasunaz gainera azelerazioa duelako da; gertaera fisiko hori matematikoki adierazterakoan garatu zuen Newtonek kalkulu infinitesimala. Hark zioenez, higiduraren edozein unetan sagarrak \Delta \vec s distantzia gehigarria egiten zuen \Delta \vec t denbora tarte txiki gehigarri bakoitzeko; beraz batez besteko lastertasuna \Delta \vec s distantziaren eta \Delta \vec t denboraren arteko zatiduraz adierazten zuen:

\vec v_b = \frac{\Delta \vec s}{\Delta t}

Aldiuneko lastertasuna (v) \frac{\Delta \vec s}{\Delta t} zatiduraren limiteaz adierazi zuen, \Delta \vec t zerora hurbiltzen zenean, hau da:

v= \lim_{\Delta t \to 0} \frac {\Delta s}{\Delta t} = \frac {\mbox {d}{s}}{\mbox {d}t}

ds-ri s-ren diferentziala deritza, eta dt-ri, berriz, t-ren diferentziala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Infinitesimo

**Infinitesimoa** edo **infinitesimala** limitea zero duen aldagaia edo funtzioa da. Bi infinitesimo x eta y, ordena bereko infinitesimoak dira baldin eta x/y zatiduraren limitea finitua bada, baina ez zero; horrez gain, zatiduraren limitea 1 baldin bada, infinitesimoak baliokideak dira.

## Definizioa 
Infinitesimoa kantitate bat azkengabe txikia da. Matematikoki honela definitu daiteke:

\lim_{x \to a}f(x) = 0 denean, orduan *f* infinitesimoa da *x*=*a* balioan

### Infinitesimo baliokide batzuk 
f(x)\, infinitesimo bat da  x \to 0 denean.

#  \sin(f(x)) \approx f(x)
#  \tan(f(x)) \approx f(x)
#  1-\cos(f(x)) \approx \frac {(f(x))^2} {2}
#  \arcsin(f(x)) \approx f(x)
#  \arctan (f(x)) \approx f(x) 
#  e^{f(x)}-1 \approx f(x)
#  \ln(1+f(x)) \approx f(x)

f(x)\, infinitesimo bat da  x \to 1 denean.
#  \ln(f(x)) \approx f(x)-1

## Ikus, gainera 
* Zenbaki hiperrealak
* L'Hôpitalen erregela
* Funtzio baten limitea
* Deribatua
* Integrala

## Kanpo estekak
Hirurehun eta berrogeita sei

**Hirurehun eta berrogeita sei** (346) hirurehun eta berrogeita bostaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta berrogeita zazpi

**Hirurehun eta berrogeita zazpi** (347) hirurehun eta berrogeita seiaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.
Hirurehun eta berrogeita zortzi

**Hirurehun eta berrogeita zortzi** (348) hirurehun eta berrogeita zazpiaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta berrogeita bederatzi

**Hirurehun eta berrogeita bederatzi** (349) hirurehun eta berrogeita zortziaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Hirurehun eta berrogeita hamar

**Hirurehun eta berrogeita hamar** (350) hirurehun eta berrogeita bederatziaren ondoren eta hirurehun eta berrogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Kroaziako uharte nagusiak

[thumb|350px| Kroaziako uharteak [Adriatikoa|Itsaso Adriatikoan]]
**Kroaziako uharte nagusiak** Itsaso Adriatikoan daude. Guztira Kroaziak 1.185 uharte ditu eta hauetatik 66 zeuden populatuak baina 19 hustu egin dira aktibitate ekonomiko ezagatik.

## Historia 
Aspalditik bizi izan da jendea Kroaziako uharteetan. Hvar esate baterako K.a. 3000 urtean jadanik populatu zegoen. K.a. IV mendean greziarrak koloniak sortzen hasi ziren Hvar eta Vis uharteetan.

1921 urteko erroldan 173.503 biztanle zeuden uharte guztietan, 1991ean aldiz kopurua 110.953ra jeitsia zen. 2001ean 121.606 biztanle zuden. Batez ere nekazaritza, arrantza eta azken aldian turismoa dira ekonomiaren oinarria.
thumb|300px|Uharteen ugaritasuna Kroaziako kostaldearen ezaugarria da.
## Zerrenda 

### Biztanleen araberako zerrenda 
### Azaleraren araberako zerrenda 

## Irudiak 

Image:Croatia Krk BW 2014-10-12 12-09-54.jpg|Krk
Image:Porozina.jpg|Cres
Image:Korcula Croatia.jpg|Korčula
Image:Bol na Bracu - Zlatni rat.jpg|Zlatni rat (Brač)
Image:Hvar lighthouse 01.jpg|Hvar
Image:Pag - promenade.jpg|Pag
Image:Rab1.jpg|Rab
Image:Isola Lunga.JPG|Dugi Otok

## Kanpo estekak
Guillermo Lana

**Guillermo Lana Bakedano** (Lizarra, 1984ko abuztuaren 1a - ), euskal txirrindulari ohia da, 2010ean eta 2011n profesionala izandakoa. Bere ibilbide profesionalean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**2006**
* Ega Pan Saria
* Bidasoko Itzulia eta etapa 1
**2007**
* 2. Pascuas Zirkuituan
* 2. Leintz Bailarari Itzulian
* 3. Altzoko Igoeran
**2008**
* Guerrita garaikurra
* Oroko Andre Maria Saria
* 2. Pascuas Zirkuituan
* 2. Salamancako Itzulian
* 3. San Bartolome Sarian
**2009**
* Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Saria
* Loinaz Proba
**2012**
* 2. Castellongo Itzulian
* 3. Tour de la Dordognen
* 9. Tour de Gironden

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Caja Rural (2010-2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseba Larralde

**Joseba Larralde Altzugarai** (Bera, 1986ko apirilaren 11), euskal txirrindulari ohia da, 2009tik 2011ra profesionala izandakoa. Bere ibilbide profesionalean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa (afizionatuetan) 
**2006**
* 3. Sabin Foruria Oroimenezkoan
**2008**
* Euskal Herriko errepideko txapelketa (Claudio Pedruzo Memoriala)
* Nafarroako errepideko txapelketa
* Bizkaiko Birako etapa 1
* San Roman Saria
* 2. San José Sarian
* 2. San Juan Sari Nagusian
* 2. San Bartolome Sari Nagusian
* 3. Jesús Loroño Memorialean
* 7. Bidasoko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Orbea (2009-2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eloy Legarra

**Eloy Legarra** (Iruñea, ? - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen, 1925 eta 1930 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1925**
* Lizarrako Itzulia

**1927**
* Tafalla

**1928**
* Lizarrako Zirkuitua
* 3. Altsasuko Sarian

## Taldeak 
* Sporting Ciclista Navarro - Osasuna (1925)
* Union Club Rotxapea (1926)
* Peña Sport (1927)
* Izarra Sport (1928)
* Independente (1929 &ndash; 1930)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Javier López Izkue

**Francisco Javier López Izkue** (Ibiriku, 1956ko apirilaren 26a - ), euskal txirrindulari ohia da, 1980 eta 1982 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa
**1977**
* 3. Altsasuko Sarian
**1982**
* Setmana Catalanako Tarteko helmugen sailkapena
* 4. Udaberriko Klasikoan
* 8. Nafarroako Sari Nagusian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Reynolds (1980-1982)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* Francisco Javier López Izkue - *Sitiodeciclismo.net*
Javier Lukin

**Luis Javier Lukin Morentin** (Oteitza, 1963ko abuztuaren 15a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1986 eta 1992 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean garaipen bakarra lortu zuen. 1988an hiru Itzuli Handiak bukatu zituen. Profesionaletara pasa baino lehen, Cafes La Brasileña-Manik taldean ibili zen.

## Palmaresa 
**1985**
* 2. Bidasoko Itzulian
**1987**
* 3. Kantabriako Itzulian
* 4. Ordiziako Klasikan
* 7. Arrateko Igoeran
**1988**
* 9. Nafarroako Sari Nagusian
**1990**
* Nafarroako Erkidegoko Kriterium (Lizarra)

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* Kas (1986-1987)
* Reynolds (1988-1989)
* Banesto (1990-1992)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
José Luis Mañeru

**José Luis Mañeru** (Etxabakoitz, 1934 - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen, 1945 eta 1955 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1949**
* 3. Leintz Bailarari Itzulian
* 3. Altsasuko Sarian
**1950**
* Altsasuko Saria
**1953**
* 2. Santikutz Klasikan

## Taldeak 
* Independente (1945-1955)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gran Enciclopedia Navarra: Unión Ciclista Navarra
Jacinto Meca

**Jacinto Meca** (Atarrabia, ? - ), euskal txirrindulari profesionala izan zen, 1922 eta 1927 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1925**
* Baztango Itzulia
* Olazagutia

**1926**
* Lizarrako Itzulia

## Taldeak 
* Independente (1922-1924)
* U.C. Villaves (1925)
* Osasuna (1926)
* Peña Sport (1927)

## Erreferentziak
Jesús Moriones

**Jesús Moriones** (Makirriain, 1934ko martxoaren 15a - ), euskal txirrindularia izan zen, 1953 eta 1962 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1954**
* Zarautz (San Pelaio Saria)
* Bilboko Udala Sari Nagusia: etapa 1
* 3. Euskal-Nafar mendiko txapelketan

**1955**
* Nafarroako Itzulia: etapa 1
* 3. Altsasuko Sarian

**1956**
* Unión Ciclista Navarra Saria
* 5. Ordiziako Klasikan

## Taldeak 
* Independente (1953-1957)
* Cyclo Club Bernais (1958-1962)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hezkuntzarako teknologia

**Hezkuntzarako teknologia** gizarte batean eskura dagoen teknologia hezkuntza prozesua garatu eta horren helburuak lortzeko prozedura sistematikoa da. Bigarren Mundu Gerran sortu zen diziplina moduan, hango gobernuak soldadutzarako hautagaiak gerrarako modu sistematikoan prestatu behar zituenean. Ondoren, hezkuntza maila guztietara zabaldu zen. Hasiera batean, ikus-entzunezko komunikaziorako teknologiak (telebista, ...) hezkuntza prozesuetan sartzea lehenetsi zituen. Bigarren aldi batean, baliabide horien hoberenatzeari ekin zitzaion. Egun, informazio eta komunikazio teknologiak hartzen ditu baliabide nagusi moduan, baina modu integratuago batez, baliabide horiek zertarako, noiz eta nola erabili behar diren aztertuz. Hain zuzen, askotan teknologia berriak arbelaren ordez ordenagailuaren pantaila jartzeko soilik erabiliz, teknologia berriek eskaintzen dituzten aukerak guztiz mugatu dira.

## Kanpo estekak
Alec John Such

**Alec John Such** (New York, Estatu Batuak, 1951ko azaroaren 14a - Horry konderria, Hego Carolina, 2022ko ekainaren 5a) Bon Jovi musika taldeko hungariar jatorriko baxu-jolea izan zen taldearen sorreratik 1994 arte. Bertan baxua jotzeaz gain koruak ere abesten zituen abesti batzuetan. Berak taldea utzi eta gero, Hugh McDonaldek ordezkatu zuen modu ez ofizialean.

Jon Bon Jovi eta Richie Samboraren arabera, Alec John Suchek taldea uztearen arrazoia zuzeneko emanaldietan azken denboraldian izan zuen errendimendu txarra izan zen. Hala ere, zenbait zurumurruk diotenez, benetako arrazoia taldeko barne kontuak zabaltzen zituela izan zen.

Bon Jovi utzi eta gero, New Jerseyko hainbat talde eraman zituen.

## Ikus, gainera 
* Bon Jovi
Olof Palme

**Sven Olof Joachim Palme** (Stockholm, 1927ko urtarrilaren 30a - *ib.*, 1986ko otsailaren 28a) suediar politikari bat izan zen. 1969. urtetik aurrera Suediako Sozialdemokrata Alderdiaren buruzagia eta Suediako Lehen Ministroa ere birritan izan zen (1969-1976 eta 1982-1986 bitartean). Europako politika sozialdemokraten ikurra bilakaturik, nabarmendu zen ondoko bi politiken aurka jotzeagatik: Amerikako Estatu Batuen kanpo-politika eta Hegoafrikako apartheid izenekoa.

1986ko otsailaren 28an zineman *Bröderna Mozart* filma ikusi ondoren eta kalean bere emaztearekin paseatzen ari zela ezezagun batek tiroz erail zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Palme 1973.jpg|Olof Palme 1973ko ekitaldi batean.

## Ikus, gainera 
* Olof Palme Saria

## Kanpo estekak 
* Olof Palmeren Oroimenaren Aldeko Fundazioa    
* Nazioarteko Olof Palme Zentroa  
* Olof Palme Fundazioa
Have a Nice Day

**Have a Nice Day** Bon Jovi talde estatubatuarraren bederatzigarren estudio albuma da.

Diskoaren izena bertako abesti ezagunenaren berdina da eta abesti honen kutsua disko guztian nabarmentzen da. Bertan bizitzako oztopoen aurrean optimismoa izan behar dela diote eta beti printzipioak mantendu behar direla ere bai.

## Abestien zerrenda 
## Bideoak 
* *Have A Nice Day*
* *Welcome to Wherever You Are*
* ''Who Says You Can't Go Home?''

## Kanpo estekak
Auzuko Zerrenda

thumb|Auzuko Zerrenda (urdinez)
**Auzuko Zerrenda** (, arabieraz قطاع أوزو, batzuetan **Aouzou** edou **Aozou** idatzia) Txadeko iparraldean dagoen lur zati bat da. Libiako muga guztian zehar hedatzen da, hegoalderantz 100 bat kilometroko zabalerarekin. Txadeko Borkou-Ennedi-Tibesti eskualdean dago eta 114.000 kilometro koadroko hedadura du. Txad-Libia gatazkaren barruan paper garrantzitsua jokatu zuen.

Historikoki Italia eta Frantziaren arteko kolonietako itunetan aipatua izan da, Italiaren esku utziz *de iure* baina Frantziaren menpe jarraituz *de facto*.

## Kanpo estekak
Miguel Morrás

**Miguel Morrás Mangado** (Sesma, 1976ko otsailaren 12a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1996 eta 1999 artean profesionala izandakoa. Bere ibilbidean ez zuen garaipenik lortu.

1994ean, Quiton jokatutako Munduko errepideko txapelketan, urrezko domina eskuratu zuen junior mailan. Etorkizun oparoa izango zuela ematen bazuen ere, belauneko lesio larria izan ondoren, txirrindularitza utzi behar izan zuen 23 urte besterik ez zituela. Geroztik *London School of Economics* Unibertsitate ospetsuan ikasi zuen eta finantzetara lotu.

## Palmaresa
**1994**
* 20px 15px Munduko errepideko txapelketa (junior)
* Euskal Herriko errepideko txapelketa (junior)
* Nafarroako errepideko txapelketa (junior)
* 2. 15px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (junior)
**1995**
* Altzoko Igoera
* 3. Bizkaiko Biran

### 1996 
* 6. Sartheko Zirkuituko etapa batean

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* ONCE (1996 &ndash; 1998)
* ONCE-Deutsche Bank (1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Webgune ofiziala
Toyoten Gerra

**Toyoten Gerra** Txad-Libia gatazkaren azken faseari ematen zaion izen arrunta da. 1987an gertatu zen Txadeko iparraldean eta Libia-Txad mugan. Izena Txadeko indarrek erabiltzen zituzten Toyota markako kamioiei egiten die erreferentzia. 1987ko gerrak galera handia suposatu zuen Libiarentzat, AEBetako iturrien arabera bere indarraren hamarren bat galduz. 7.500 hildako izan zituzten eta 1.500 milioi dolarreko galerak ekipamendu militarrean. Txadek 1.000 tropa galdu zituen.

Gerra 1983an hasi zen, Libiak Txadeko iparraldea okupatu zuenean. Muammar al Kadafik ez zuen onartzen Txadeko lehendakaria zen Hissène Habré, eta militarki lagundu zuen Batasun Nazionaleko Trantsizio Gobernua (GUNT) Habré botatzeko. Planak, hala ere, ez zuen aurrera egin Frantziak Manta Operazioa eta Epervier Operazioa egin baitzituen Libiaren aurrerapena 16. paralelotik iparraldera uzteko.

1986an GUNTa Kadafiren aurrean errebelatu zen, Libiak Txaden egiten zuen operazioaren zentzua galduz. Txad berriro batzeko aukera ikusi zuen orduan Habrék eta 16. paraleloa zeharkatzea eskatu zion bere indarrei, horrela GUNTarekin elkartu zitezkeen eta elkarrekin Libia bota. Momentu hartan GUNTa Tibestin zegoen kokatua, Libiaren aurka borrokan. Aste batzuk beranduago indar handiz ekin zion Txadek Fada herrian, libiar indarrak hilez. Hiru hilabetetan gerrillako metodoak eta gerra klasikoa erabiltzen, Habré gai izan zen Txad ia osoa hartzeko. Hilabete batzuk beranduago Libiari berriro min handia egin zion, irailean gatazka etetzeko su-etena sinatu zen arte. Su-eten horretan oraindik ere Auzu Zerrendaren gaineko subirautzaren auzia ez zen itxi. Nazioarteko Justizia Gorteak 1994an Txadi esleitu zion uranioa duen zati hau.

## Kanpo estekak
The Shadows

**The Shadows** (euskara *Itzalak*) Ingalaterrako Rock and Roll talde bat da. Hasiera batean 1959ean Cliff Richard musikariari laguntzeko talde gisa **The Drifters** izenez sortu zen, gainera **"Cliff Richard and The Shadows** izenez ere ezagunak egin ziren.

Talde honen ezaugarri nabarmenetako bat bere soinuaz gain taldekideek musikaren erritmoarekin batera euren gitarra eta gorputzekin burutu ohi zituzten mugimendu berezi eta errepikakorrak izan ziren (batez ere ankekin).

Euren abesti ezagunenen artean *Apache*, *FBI*, *Man of Mystery*, *Frightened City*, *Kon Tiki*, *The Savage*, *Wonderful Land*, *Guitar Tango*, *Dance On*, *Foot Tapper*, Atlantis*, *Shindig*, *The Rise and Fall of Flingle Bunt* edota *Don't Make my Baby Blue'' izan ziren.

## Kanpo estekak 
* The Shadows musika taldearen webgunea
Apache (The Shadows)

***The Shadows*** Jerry Lordan musikariak idatzitako abesti bat da. 1961ean The Shadows ingeles musika taldeak 1960ean lehenbiziko bertsioa kaleratu zuen.

## Kanpo estekak 
* The Shadows taldearen *Apache* abestia entzungai
FBI (The Shadows)

**FBI** The Shadows ingeles musika taldeak 1961ean kaleratu zuen abesti bat da.

## Kanpo estekak 
* The Shadows taldearen *FBI* abestia entzungai
Sumendi Armada

**Sumendi Armada** FROLINATen eszisio bat izan zen. Mahamat al-Baglanik abiatu zuen herrialdearen zentru-ekialdean eta teorizazio islamiar fundamentalistakoa zen. Bere existentzia laburra izan zen. Acyl Ahmedek indarra eman zion arabiar jatorriko jendearekin elikatuz. Libian zuen egoitza nagusia eta Muammar al-Kadafiren laguntza jaso zuen.

Acylen lidertzarekin Oueddei Goukouniren Herriaren Talde Armatuak (FAP) kontrolatu zituzten Biltine eta Salamaten, nahiz eta azken hauek askoz gehiago izan. 400-500 kide zituen garai hartan Sumendi Armadak, baina oso fama ona zuten, gerlari apartak baitziren. Zuruq, beltz eta Tubu herriek ez zuten ondo ikusten talde honen presentzia, hala ere.

1978an Sumendi Armadak, Kadafik lagunduta, FAPen posizioak erasotu zituen Faya-Largeaun, baina ez zuten gehiegirik lortu. Horren ostean Libiaren laguntza areagotu zen eta horregatik Goukounik eurekin harreman guztiak eten zituen, baita Kadafirekin ere.

Acyl eta Goukounik, hala ere, Hissène Habré aliatutzat hartu zuten 1979an, N'Djamenako batailan zehar. Bataila horretan hegoaldeko jendez osatutako gobernua suntsitu zuten.

Nazioarteko Komunitateak kezka azaldu zuen Txadeko egoera dela eta. Horregatik Nigeriak bake konferentziak bultzatu zituen. Hala ere konferentzia hauetarako Sumendi Armada ez zuten gonbidatu. Horregatik hauek Ekintza Pribisionalerako Fronte Batua sortu zuten (FACP), gobernuaren aurkako taldea, Libiak lagundua eta Batasun Nazionaleko Trantsiziozko Gobernuaren aurkakoa (GUNT). FACPak ez zuen gehiegi lortu eta Kontseilu Demokratiko Iraultzaile izena hartu zuen (CDR), Ahmat Acyl lidertzat hartuz.

## Kanpo estekak
Codos (Txad)

**Codos** edo **Commandos** Txaden 1983tik 1986ra sortu ziren gerrilla motako talde armatuak izan ziren. Hissène Habréren gobernuaren aurka egin zuten. Asko Wadel Abdelkader Kamougeren Txadeko Indar Armatuetako (FAT) kide ohiak ziren. Hauek Habrék Logoneko Errepublika erasotu zuenean desegin ziren. 15.000 bat kide zituzten, baina guztiz independienteak ziren.

Bost Codos ezberdin zeuden, bakoitza bere komandantearekin. Afrika Erdiko Errepublikaren babesa zuten, euren mugetan egoten uzten zietelarik. Habrék hasieran negoziazioak irekitzen saiatu zen, Codoseko kide ohi bat Defentsa Ministro izendatuz. Baina hizketaldiek ez zuten aurrera egin eta 1984an hegoaldeko 4 Prefekturatan gerra piztu zen, André Kolingba Afrika Erdiko Errepublikako lehendakariaren laguntzarekin. Txadeko Indar Armatu Nazionalak (FANT) oso modu bortitzean oldartu zitzaizkien, herri asko suntsituz eta benetako sarraskiak eginez herritarren artean. 1985an hegoalde ia osoa euren kontrolean jarri zuten.

*Codos Gorria* izeneko taldeak Libia eta GUNTen babesa zuen, eta efektiboena zen. Beste 4 taldeetako kide asko "birziklatuak" izan dira, Frantziar instruktoreen agindupean eta Txadeko hainbat militarren lanarekin. 1.500 inguru orain FANTeko kide dira eta lan brigadetan parte hartzen dute.

## Kanpo estekak
Meninak

***Meninak***   () Diego Velázquezek 1656an egindako margolan bat da, egun Madrilgo Pradoko Museoa dagoena. Koadro honek osaera konplexu eta misteriotsua dauka, errealitateari eta ilusioari buruzko galderak dakartzana, bertako irudien eta ikuslearen arteko erlazioa bitxia baita. Konplexutasun horiek direla eta, Meninak Mendebaldeko margolanik entzutetsuenetakotzat jotzen da, eta erruz izan da aztertua

Filipe IV.a Espainiako erregearen jauregiko gela handi bat ageri da koadroan. Gela horretan, errege-erreginen gorteko zenbait pertsonaia daude; hainbat adituren ustetan, argazki batean bezala irudikatuak. Haietako batzuk ikusleari begira daude, eta, beste batzuk, berriz, haien artean darabiltza. Margarita infanta gaztea margolanaren erdian dago, ohorezko damak (meninak, hain zuzen ere) inguruan dituela, baita beste pertsonaia batzuk ere, tartean bi nano eta zakur bat. Haien atzean, Velázquez bera ageri da, koadro handi baten atzetik lanean. Margolariak aurrera begiratzen du, ikuslearengana. Atzeko aldean ispilu bat dago, erregearen eta erreginaren soinak islatzen dituena. Haiek koadrotik kanpo leudeke, ikuslearen tokian edo.

Aurrealdeko pertsonaiak pintzelkada luze eta arinen bidez gorpuztu dira, argiaren ukitu xume batzuekin. Atzera egin ahala galtzen da bereizmena, eta atze-atzean daudenak ilunpean geratu dira ia. Teknika horri esker, halaber, hodei antzerako giroa antzematen da lanaren goiko partean, osaeraren zatirik goraipatuenetakoa. Irudikatutako tokia ohi baino konplexuagoa gauzatu du Velázquezek hemengo honetan, sabaia dakarren bakarra baita. Leihoetako zangoek eta eskuineko hormako koadroek areagotu egiten dute giroaren sakona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vulkanoren sutegia

***Vulkanoren sutegia*** (gaztelaniaz, *La fragua de Vulcano*) Diego Velázquezen margolana da, 1629an egina, Italiarako lehen bidaian. Egun El Prado museoan dago, Madrilen.

Apolok Vulkanori egindako bisita ageri da koadroan. Apolok kontatu dio bere emazteak, Venusek, afera bat izan duela Marte gerraren jainkoarekin. Hori dela eta, gelako besteak harriturik daude, baten batek ahoa zabalik duela.

## Kanpo estekak
Litroak egin

[thumb|300px|[Lagun talde bat *litroak* egiten Gorlizko hondartzan.]]

**Litroak egitea** edo **botila festa** bereziki gazteek kale, plaza nahi beste leku publiko batean bildu eta alkoholdun edariak kontsumitzeko ohiturari deritzo. Gaztelaniatik mailegu moduan, **botiloi** hitza ere erabili izan da.

XX. mendearen bukaeratik Espainiako hiri askotan modu masiboan egiten hasi zen (gaztelaniaz *botellón*), baita Frantzia hegoaldean ere 2009 ingurutik (frantsesez *apéro géant*), eta bereziki asteburu eta jaialdietan ugaldu dena, gehienetan gazteek garestiegitzat jotzen dituzten tabernak, pub eta diskotekak saihesteko. Litroak egitearen ohiturak kezka bizia sortu du gizartean, bilkura hauetan gazteek neurrigabe edan eta gizalegerik gabe jokatzen dutelako, botila hutsak eta bestelako hondarrak kalean utziz eta gauean zarata sortuz. Hori dela eta, hainbat hiritan espazio publikoan alkohola edatearen aurkako arauak ezarri dira.

## Ikus, gainera 
* Barrikote
* Litrona

## Kanpo estekak
Juan Martin Ocaña

**Juan Martin Ocaña López** (Aratzuri, 1958ko maiatzaren 3a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1980 eta 1981 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean garaipen bakarra lortu zuen.

## Palmaresa 
**1980**
* Masferrer garaikurra

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Reynolds (1980-1981)

## Erreferentziak
Ignacio Orbaizeta

**Ignacio Orbaizeta Zabaltza** (Eguesibar, 1923ko apirilaren 4a - Iruñea, 2011ko apirilaren 20a), euskal txirrindulari profesionala eta enpresaburua izan zen, 1939 eta 1949 artean profesionala izandakoa. Bere ibilbidean 34 garaipen lortu zituen.

Erretiratu zenean, etxetresna elektrikoak saltzeari ekin zion, Super Ser enpresa sortuz.

## Palmaresa 
**1940**
* Altsasuko Saria

**1941**
* Altsasuko Saria
* 2. Getxoko Zirkuituan

**1942**
* Pascuas Sari Nagusia

**1943**
* 3. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan

**1944**
* Pascuas Sari Nagusia
* Kataluniako Voltako etapa 1
* Levanteko Itzuliko etapa 1

**1945**
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
* Pascuas Sari Nagusia

**1946**
* Kataluniako Voltako 2 etapa 
* Espainiako Vueltako etapa 1
* Loinaz Proba

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen
X: Ez zuten egin

## Taldeak 
* Independente (1939-1941)
* Osasuna (1942)
* Unión Ciclista Navarra (1943)
* Independente (1944 &ndash; 1945)
* Sans Pirelli (1946)
* Independente (1947)
* UD Sans (1948)
* Independente (1949)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Bredako errendizioa

***Bredako errendizioa*** (gaztelaniaz *La rendición de Breda* edo *Las lanzas*), Diego Velázquezek 1634-1635ean egindako margolana da.

Beste hamabi koadrorekin batera enkargatu zen hau, erresumaren balentriak guduetan isla zitzaten. Egun, serie hori (Eugenio Cajésen margolan bat izan ezik, hura hondatu baitzen) El Prado museoan dago, nahiz eta elkarren ondoan ez dauden.

Margolan honetan ez dago odol edo arrandiaren islarik. Protagonistak, eszenaren erdian, hizketan ari dira, adiskideak balira bezala, eta ez arerioak. Izan ere, Spinola jeneralak ez dio aurkariari belauniko jartzen uzten. Alde horretatik, heroi militarra tradizioaz bestela irudikatu du Velázquezek. Errealismoz agertzen dira pertsonaiak, bai Spinola bera, Velázquezek bertatik bertara ezagutzen baitzuen, bai gainerako soldaduak, erretratuen antzera agertzen baitira haien aurpegiak.

## Kanpo estekak
Brijuni uharteen Parke Nazionala

**Brijuni uharteen Parke Nazionala** (kroazieraz *Nacionalni Park Brijuni*, italieraz *Parco nazionale di Brioni*), Kroaziako Parke Nazional bat da, Istriako Brijuni uharteak hartzen dituena.

## Geografia 
14 uhartek osatzen dute Brijuni uhartedia. Irla handiena **Veliki Brijun Island** (italieraz *Brioni Grande*) da eta 5'6&nbsp;km² ditu. Kostadean dagoen Fažana herritik bi kilometrotara dago. Gainontzeko uharteak askoz txikiagoak dira.

## Historia 
Brijuni uharteetan erromatar eraikinen aztarna ugari daude. Mendeetan zehar Veneziak agindu zuen bertan eta uharteetako harria erabili zen Veneziako jauregiak egiteko. 1808an Napoleonek Iliriar Probintzietan sartu zuen uhartedia.

Austria-Hungariako Inperioak bere itsas flota Pulan ezarri zuenean Veliki Brijun uhartean gotorlekua eraiki zuen. 1893an gotorlekua utzi zuenean Vienako Paul Kupelwieser magnateak uhartedi osoa erosi eta udarako Resort bihurtu zuen, hotelak, kasinoak, yate kaiak eta jatetxeak edonon eraikiz. Austriako Riviera deitu zitzaionaren parte zen.

Mundu Gerren artean Italiarenak izan ziren Brijuniak eta Bigarren Mundu Gerraren ondoren Jugoslaviarenak. Josip Broz Titok bertan igarotzen zuen uda eta 100 herrialde agintaritik gora izan ziren bertan Tito bisitatzen, bai eta zine izar ugari ere. Indira Gandhik esate baterako bi elefante oparitu zizkion, gaur egun bertako Safari Parkean ikus daitezkeenak. Tito 1980an hil zen eta 1983an eratu zen Parke Nazionala.

## Flora eta Fauna 
Mediterraneoko flora tipikoa dago. Veliki Brijun uhartean bertakoak diren 600 landare inguru zerrendatu dira. Aipatu behar da Titok oparitan jasotako landare exotiko ugari ere badagoela uharteetan.

Abeltzaintza handia izan da mendeetanzehar eta Istriako barietateak garatu dira idi, ardi, ahuntz eta astoetan. Safari Perkean mundu guztiko animaliak daude. Aipatzekoa da era berean Brijuni uharteetako itsas hondoa ere babesturik dagoela, Adriatikoan aurkitzen zailak diren hainbat espezie bizi baitira bertan, *Alcyonium brionense* korala eta *Ircinia variabilis fistulata* belakia kasu.

Azkenik *Brijuniko Parke Kretazikoa* ere badago eta bertan dinosauroen 200 oinatzetik gora ikus daitezke.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Brijuni uharteetako argazkiak
Luis Vicente Otin

**Luis Vicente Otin** (Leitza, 1959ko maiatzaren 13a - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 1981 eta 1989 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean bi garaipen lortu zituen.

Erretiratu zenean, kirol zuzendari bilakatu eta egun Azysa-Conor WRC taldean dabil.

## Palmaresa 
**1979**
* 3. Altsasuko Sarian
**1980**
* 2. Nafarroako Itzulian eta etapa 1
**1982**
* Meatze Haranetako Itzulia, eta etapa 1
**1983**
* 9. Nafarroako Itzulian eta 2 etapa
* 3. Bidasoko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Reynolds (1981)
* Hueso (1982-1983)
* Orbea (1984)
* MG Orbea (1985)
* Puertas Mavisa (1989)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Jon Pardo

**Jon Pardo Abartzuza** (Lukin, 1988ko urtarrilaren 2a - ), euskal txirrindulari ohia da, 2011ko denboraldian profesionala izandakoa. Bere ibilbidean ez du garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**2006**
* Iruñerriko Itzulia
**2008**
* Lehendakari Txapelketa
* San Bartolome Sari Nagusia
* Bidasoako Itzuliko etapa bat
* 2. La Trinidad Sarian
* 3. Sollube Zirkuituan
**2009**
* 2. Aiara Zirkuituan
**2010**
* Andra Mari Sari Nagusia
* 2. Segoviako Itzulian
**2011**
* Errioxako Itzuliko Tarteko helmugen Saria
**2012**
* Aiara Zirkuitua

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Onda (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparraldeko Indar Armatuak

**Iparraldeko Indar Armatuak** (*Forces Armées du Nord* edo **FAN**) Txadeko talde armatu errebeldea izan zen Txadeko Gerra Zibilaren baitan. Hissène Habréri leial mantentzen ziren FROLINATeko kidez osatua zegoen, honek Goukouni Oueddei eta CCFANekin hautsi ondoren 1976an. Hasieran ehunka gutxi Tubuz, Hajerai batzuk eta Ouaddaïako borrokalariz osatua zegoen. FANek bere operazioak Txadeko ekialdean hasi zituen, Sudango laguntzarekin. N'Djamenatik ekialdera eraman zituzten berriro 1980an, Libiaren inkurtsioaren ostean eta bertan Goukouniren GUNTaren aurkako bataila batzuk irabazi zituen 1982an, N'Djamena berriro hartuz eta Habré presidentziaraino lagunduz. Hori dela eta FAN taldea Txadeko Indar Armatu Nazionalaren (FANT) muina bilakatu zen 1983tik aurrera.

## Kanpo estekak
Herriaren Indar Armatuak

**Herriaren Indar Armatuak** (*Forces Armées Populaires* edo **FAP**) Txadeko talde armatu insurgentea izan zen. Bere buruan Goukouni Oueddei zegoen, honek Hissène Habrérekin hautsi ondoren 1976an. Tubu herriko Teda klaneko kidez osatua zegoen, Txadeko iparraldean. Armada Libiaren laguntza jaso zuen, armekin batez ere. Habréren aurka zegoen GUNT taldearen sektorerik handiena ziren.

FAPeko tropak Libiaren aurka jarri ziren 1986ko bukaeran eta, horregatik, euretariko asko Txadeko Indar Armatu Nazionalaren parte bilakatu ziren (FANT). 1987an Libia Txadetik kanporatzeko batailan parte hartu zuten.

## Kanpo estekak
Alberto Morrás

**Alberto Morrás Fernández** (Gasteiz, 1987ko martxoaren 31 - ), euskal txirrindulari profesional ohia da, 2010tik 2011ra profesionala izandakoa. Bere ibilbide profesionalean ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**2005**
* Vuelta al Besayako etapa 1 (taldekako erlojupekoa)
**2007**
* 3. Ereñoko Udala Sari Nagusian
* 3. Etxaniz Memorialan
**2008**
* 2. Pedro Herrero Garaikurrean
* 2. Lemoiz Klasikan
**2009**
* Copa del Porvenir
* Volta a Barbanza
* 2. Euskal Herriko errepideko txapelketan
* 2. Ángel Mantecón Memorialean
* 3. Soraluzeko Sarian
* 3. Gorlako Igoeran

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Onda (2010-2011)

## Erreferentziak
Enrique Sanz

**Enrique Sanz Unzue** (Orkoien, 1989ko irailaren 11 - ), euskal txirrindulari ohia da, profesionala 2011tik 2021era.

Bere ibilbidean zortzi garaipen lortu zituen.

Eusebio Unzue osaba du.

## Palmaresa 
**2010**
* Sollube Zirkuitua

**2011**
* Madrilgo Erkidegoko Itzuliko etapa 1
* 2. Challenge Sprint Pron

**2012**
* 3. Getxoko Zirkuituan

**2015**
* 6. Getxoko Zirkuituan

**2018**
* Portugalgo Itzuliko etapa 1

**2019**
* Alentejoko Itzuliko 3 etapa
* Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa 1
* Joaquim Agostinho Garaikurreko etapa 1
* 4. Getxoko Zirkuituan

**2020**
* Belgrado-Bania Lukako etapa 1

**2021**
* Alentejoko Itzuliko etapa 1

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Movistar Team (2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak