Miquel Martí i Pol

**Miquel Martí i Pol** (Roda de Ter, 1929ko martxoaren 19a – Vic,  2003ko azaroaren 11)  kataluniar poeta, idazle eta itzultzailea izan zen, XX. mendeko ezagunenetakoa. Kataluniako literaturan gehien saldu diren poesia liburuetako baten egilea da, *Estimada Marta* (1978).

Bere olerkiek barne-bizitzaz, bidegabetzat jotzen duen sistema baten aurkako borrokaz eta hogeita hamar urte baino gehiagoz pairatu zuen gaixotasunaren aurkako borrokaz hitz egiten dute (esklerosi anizkoitza). 

## Biografia 
Miquel Martí i Pol 1929ko martxoaren 19an jaio zen Roda de Ter herrian, Osonako eskualdean. Familia apalekoa, herriko eskolan ikasi zuen 14 urte bete arte, eta ondoren Tecla Sala (*La Blava)* lantegian. Adin horretan hasi zen poemak idazten gaztelaniaz, eta 15 urterekin argitaratu zituen herriko aldizkari batean.

1946an hasi zen katalanez idazteko saiakerak egiten. Handik urte batzuetara uko egin zion gaztelaniaz ezer argitaratzeari eta ez zituen 1948a baino lehenago gaztelaniaz idatzitako poemak bidali inprentara. Urte hartan berean, 19 urte zituela, biriketako tuberkulosia izan zuen eta hamabi hilabete eman behar izan zituen ohean. Eriondo luze hartan deskubritu zituen katalanezko poeta handiak. Eta, orduan, katalanezko literaturaren egile garrantzitsu horien eragina nabaritzen hasi zen. Poesia sozialari heldu zion. Aurrerago, bere garaiko beste eredu batzuk ere hartu zituen erreferentziatzat: Joan Vinyoli, Blai Bonet eta Albert Manent, Salvador Espriu ahaztu gabe.

1953an *Óssa Menor* sariketara aurkeztu zuen *Paraules al vent* (1954) liburua, baita saria irabazi ere. Introspekzio eta barne bilaketarako etapa baten hasiera izan zen, metafisikaren eta otoitzaren artekoa. 1955ean *Quinze poemes* argitaratu zuen Palman. 1950eko hamarkada horretan, ordea, poesia sozialera itzuli zen, kolektibitateari eta klase harrotasunari dei eginez; *El fugitiu* eta *La fàbrica* eman zituen argitara, eta 1966an *El poble*, Jacques Prévert idazlearen eraginarekin.

1956an Dolors Feixasekin ezkondu zen; 1958an alaba jaio zen eta 1965ean semea. Frankismoaren diktadura garaian kultur jarduera katalanista askotan parte hartu zuen, eta PSUCekin kolaboratu zuen..

Martí i Polek frantsesa ikasi zuen eta hainbat idazleren lanak itzultzeari ekin zion: Antoine de Saint-Exupéry (*Ciutadella*, Jordi Sarsanedasekin elkarlanean, 1965, Simone de Beauvoir (''La mesura de l'home*, 1969), Claude Lévi-Strauss (*Tristos tròpics*, 1969, *El pensament salvatge*, 1971), Guillaume Apollinaire, Gustave Flaubert, Émile Zola, Jean Racine, Joris-Karl Huysmans , Roland Barthes eta Gianni Rodari, besteak beste

Prosan egindako lana, berriz, honakoa da: zenbait narrazio, *Contes de la vila de R. i altres narracions* liburuan bildutakoak, berrogeita hamarreko eta hirurogeiko hamarkadetan idatzitakoak; Joan Vinyolirekin izandako gutun-trukea (1987); *En Joan Silencis* (1988) ipuina; *Jocs d'escacs* (1994) liburukian bildutako eguneroko gisako bi liburu; *Papers domèstics* (1996), 1984 eta 1988 artean argitaratutako berrogeita bost egunkari-artikuluren bilduma eta *Què és poesia?* (2000), lau hitzaldirekin.

Bere poesia hizkuntza askotara itzuli da: gaztelania, portugesa, alemanera, ingelesa, italiera, flandriera, esloveniera, bulgariera, errusiera edo japonierara, besteak beste, eta euskarara.

2003ko azaroaren 11n hil zen Viceko Santa Creu ospitalean. XX. mendeko azken hamarkadetan bere lana oso zabalduta zegoen, eta hil zenean bizirik zegoen katalanezko poeta irakurriena eta ezagunena zen.
### Argitaratutako lanak 
### Sariak 
Hainbat sari jaso zituen, horietako batzuk::

* 1953 *Óssa Menor* saria *Paraules al vent* liburuagatik
* 1978 *Fastenrath* saria
* 1983 *Creu de Sant Jordi*
* 1991 *Premi d'Honor de les Lletres Catalanes*
* 1992 *Medalla d'Or al Mèrit en les Belles Arts*
* 1998 *Literatura Sari Nazionala*
* 1998 *Serra d'Or* poesia saria *Llibre de les solituds* liburuagatik
* 1999 Kataluniako Generalitatearen Urrezko Domina
* 2000 *Trajectòria* saria
* 2002 *Laureà Mela i Espinosa* saria
* 2004 *Joan Coromines'' saria (hilondokoa)

Horrez gain honoris causa doktore izendatu zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoak 1999an eta Gironako Unibertsitateak, hil ondoren, 2017an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Miquel Martí i Pol. Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC).
* LletrA. «Miquel Martí i Pol». Universitat Oberta de Catalunya eta Institut Ramon Llull.
Miquel Martí i Pol euskaraz:
* https://www.armiarma.eus/emailuak/poetak/martiipol.htm
* https://www.berria.eus/paperekoa/1609/034/003/2011-10-25/miquel-marti-i-polen-marta-maitea-euskaratu-du-joxemari-sestorainek.htm
* https://old.uberan.eus/?kaia/item/letra-katalanei-begira
* https://andima.armiarma.eus/maia/maia05.htm