Mol

thumb|250x250px|2019ra arte, 12 gramo karbono-12n neurtutako atomo kopuruak zehazten zuen molaren balioa. Gaur egungo balioa zehatza da, baina oso gutxi urruntzen da aurreko definiziotik.
**Mola** (unitate-sinboloa: mol) substantzia-kantitatearen unitatea da SI sisteman. Substantzia-kantitatea (magnitude-sinboloa: *n*) substantzia jakin baten lagin batean dauden gauzaki elementalen kopurua da. Definizioz, mol batek zehazki  gauzaki elemental ditu eta balio honi Avogadroren zenbakia deritzo. Lehen, mola karbono-12aren 12 gramotan dagoen atomo kopurua zen, 2019an birdefinitu zen arte. Substantziaren arabera, gauzaki elementala atomo, molekula, ioi, ioi-talde edo elektroia bezalako partikula azpiatomiko bat izan daiteke. Adibidez, 10 ur molekulek (konposatu kimikoa) eta 10 merkurio atomok (elementu kimikoa), gauzaki elementalen kantitate bera dute, nahiz eta substantzia ezberdinak izan.

Mola kimikan asko erabiltzen da erreaktibo eta produktu kantitateak adierazteko erreakzio kimikoetan. Adibidez, 2&nbsp;H2&nbsp;+&nbsp;O2&nbsp;→&nbsp;2&nbsp;H2O ekuazio kimikotik uler daiteke 2&nbsp;mol hidrogenok (H2) eta 1&nbsp;mol oxigenok (O2) erreakzionatzen dutela 2&nbsp;mol ur (H2O) eratzeko. Kontzentrazio molarra ere sarri erabiltzen da, solutu-kantitatea disoluzio bolumenarekiko (mol/L).

## Erlazionatutako kontzeptuak 
### Masa molarra 
Masa molarra (magnitude-sinboloa: *M*) substantzia baten masaren eta kantitatearen arteko erlazioa da. Hau da, substantzia baten mol baten masa da. SIko unitateak kg/mol dira, baina ia beti g/mol bezala adierazten da.

: M_\mathsf{substantzia} = \frac{m_\mathsf{substantzia}}{n_\mathsf{substantzia}}

Substantzia baten masa molekularrekin (magnitude-sinboloa: *Mr*) erlazionatuta dago; balio bera duena baina unitate desberdina (u). Masa molekularra substantzia baten gauzaki elemental bakar baten masa da, masa molarra aldiz  gauzaki elementalen masa da. Adibidez, sodioaren kasuan:

: *Mr*(Na) = 22,990&nbsp;u
: *M*(Na) = 22,990&nbsp;g/mol

Sodioaren isotopo egonkor bakarra 23Na denez Elementu hauen edo beraien konposatuetan isotopo ugarienez egindako lagin baten eta lagin natural baten masa molarren ezberdintasuna oso txikia da. Adibidez, ez dago ezberdintasun handirik soilik 1H eta 16O dituen uraren (18,011 g/mol) eta ur lagin arrunt baten (18,015 g/mol) artean.

Masa molarra erabilgarria substantzia-kantiatea jakiteko, beharrezko datua erreakzio kimikoetan. Adibidez, 250&nbsp;g uretan dagoen kantitatea da:

: n(\mathrm{H_2O}) = \frac{m(\mathrm{H_2O})}{M(\mathrm{H_2O})} 
= \frac{250\ \mathrm{g}}{18,\! 015\ \mathrm{g/mol}} 
= 13,\! 9\ \mathrm{mol}

### Kontzentrazio molarra 
Kontzentrazio molarra edo molaritatea (magnitude-sinboloa: *c*) solutu baten substantzia-kantitatea da disoluzioaren bolumenarekiko.

: c_\mathsf{solutua} = \frac{n_\mathsf{solutua}}{V_\mathsf{disoluzioa}}

SIko unitate estandarra mol/m3 den arren, egoera gehienetan praktikoagoa izaten da kontzentrazio molarra mol/L bezala adieraztea, baita ere molar deitua (unitate-sinboloa: M).

: b_\mathsf{solutua} = \frac{n_\mathsf{solutua}}{m_\mathsf{disolbatzailea}}

### Frakzio molarra 
Frakzio molarra (magnitude-sinboloa: *x*) substantzia baten kantitatea da nahastearen kantitate totalarekiko. Adimentsionala da; ez du unitaterik.

: x_{\mathsf{substantzia}} = \frac{n_{\mathsf{substantzia}}}{n_{\mathsf{totala}}}

Adibidez, 20,0&nbsp;g sodio kloruro (58,44&nbsp;g/mol) 100&nbsp;g uretan (18,015&nbsp;g/mol) disolbatu ezkero, solutuaren frakzio molarra da:

: \begin{align}
x\mathsf(\mathrm{NaCl}) &= \frac{n(\mathrm{NaCl})}{n(\mathrm{NaCl})+n(\mathrm{H_2O})} \\[3pt]
&= \mathrm{\frac{\frac{20,0 \ g}{58,44 \ g/mol}}{\frac{20,0 \ g}{58,44 \ g/mol} + \frac{100 \ g}{18,015 \ g/mol}}} \\[3pt]
&= 0,\!0581
\end{align}

Gas nahasketa batean, gas bakoitzaren presio partziala frakzio molarrarekiko proportzionala da.

### Bolumen molarra 
Bolumen molarra (magnitude-sinboloa: *V*m) substantzia baten bolumenaren eta kantitatearen arteko erlazioa da, edo mol batek okupatzen duen espazioa. SIko unitatea m3/mol da, baina L/mol ere erabiltzen da.

: V_m(\mathsf{substantzia}) = \frac{V_\mathsf{substantzia}}{n_\mathsf{substantzia}}

Gas ideal baten bolumen molarra 22,4&nbsp;L da egoera estandarretan (101&nbsp;325&nbsp;Pa, 273&nbsp;K). Solido eta likidoetan, bolumen molarra ia konstantea da eta substantziaren araberakoa.

## Erlazionatutako unitateak 
SIko beste unitateak bezala, molak azpimultiploak eta multiploak ere baditu. Hala ere, hauetatik gehienak oso gutxi erabiltzen dira.

Gauzaki elementalen kopurua beti denez zenbaki oso bat, substantzia batean zehazki eduki daitekeen unitate txikiena femtomola da. Adibidez, elementu baten femtomol bat zehazki  atomo dira. Aldiz, attomol bat zehazki  atomo izango lirateke, zentzurik ez duena zenbaki osoa ez delako.

Molaren unitate eratorri bakarra katala da, jarduera katalitikoa definitzeko erabilia, eta bere balioa mol bat segundoko da.

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Substantzia kantitateak Mola.webm|Masa substantzia-kantitatera (molak) bihurtzea.
Fitxategi:Masa molarra erabili.webm|Masa molarra erabiltzea.
Fitxategi:Molalitatea eta frakzio molarra 3 DBH Azalpena.webm|Molak aldatzeko prozesua.
Fitxategi:Bolumen molarra azalpena eta ariketa.webm|Bolumen molarraren azalpena.
Fitxategi:Substantzia kantitateak molaritatea.webm|Substantzia kantitateak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak