1950ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra

**1950ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra** hamaikagarren Matematikarien Nazioarteko Biltzarra izan zen, 1950eko abuztuaren 30etik irailaren 6ra bitartean Cambridge hirian (Massachusetts, AEB) ospatua.

1936ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarrean, Ameriketako Estatu Batuetako ordezkaritzak munduko matematikariak gonbidatu zituen hurrengo bilkura nagusia AEBn egiteko, 1940an. Bigarren Mundu Gerraren ondorioz, biltzarra bertan behera geratu zen. 1945ean gerra amaitu zenean, American Mathematical Society-ko Kontseilua berehala hasi zen munduko matematikarien arteko bilkura bat antolatzeko aukera eztabaidatzen.

Hau Ameriketako Estatu Batuetan ospatutako lehen Matematikarien Nazioarteko Biltzarra izan zen Munduko Matematika Biltzarraz geroztik. Halaber, Amerikako kontinentean egindako lehena izan zen 1924ko Torontoko biltzarraren ondoren.

Biltzarrean 1.686 kide osoek eta 616 kide kideek parte hartu zuten. Zalantzarik gabe, ikerketa matematikoa eztabaidatzeko munduko historian inoiz bildutako pertsona kopururik handiena izan zen. Hala ere, arrakastaren benetako neurria ez zegoen bertaratutakoen kopuruan, programa zientifikoaren bikaintasunean, zientzialarien arteko lankidetza estuago baten alde egindako ekarpenetan eta nazioarteko boronate onaren sustapenean baizik.

## Nazioarteko Matematika Batasunaren birfundazioa 
Behin Bigarren Mundu Gerra amaituta, 1948an Matematikarien Nazioarteko Biltzarren antolakuntzari berrekin zitzaion, baita Nazioarteko Matematika Batasuna birfundatzeko ideiari ere. Marshall Stone matematikari estatubatuarrak gidatu zuen prozesu hau eta, Biltzarrean, Batasuna birfundatzeko erabakia iragarri zuen, hainbat herrialderi kontsulta egin ondoren gutxienez 10 erantzun baiezko jaso baitziren. Alemania, Austria, Danimarka, Frantzia, Britainia Handia, Grezia, Italia, Japonia, Norvegia eta Herbehereen babesarekin (erantzuten lehenak izan baitziren), Batasunaren birfundazioa onartu zen.

*Proceedings of the International Congress of Mathematicians: Cambridge, Massachusetts, U.S.A., August 30-September 6, 1950* dokumentuan jasotzen den bezala, John Robert Kline Biltzarreko idazkariak honakoa esan zuen:Irailaren 6an, asteazken goizean, Biltzarraren azken osoko bilkura egin zen Sanders Antzokian. M. H. Stone irakasleak Nazioarteko Biltzarraren aurretik New York hirian izandako konferentziari buruzko txostena aurkeztu zuen, Nazioarteko Matematika Batasuna sortzea aztertzeko helburuarekin. Jakinarazi zuenez, Estatutuak eta Arautegiak onartu ziren, eta jarduera matematiko esanguratsua zuten eremu nazional edo geografikoetako talde zientifikoei aurkeztuko zitzaizkien. Talde kopuru jakin batek Estatutu eta Arautegi hauek onartzen zituela adierazitakoan, Batasunaren existentzia deklaratuko litzateke eta Batzar Nagusiaren bilkura bat antolatuko litzateke.1951ko abenduan Australia, Kanada, Finlandia, Peru eta Ameriketako Estatu Batuak batu ziren. 1952an Erroman egindako lehen Batzar Nagusian Batzorde Betearazlea ezarri zen, eta Batasuna 22 herrialdek osatu zuten.

## Sariak 
Kopenhageko Unibertsitateko Harald Bohrrek hitz egin zuen Fields Dominak emateko Batzordearen izenean.

1924ko Torontoko Biltzarrean erabaki zen Matematikarien Nazioarteko Biltzar bakoitzean urrezko bi domina eman beharko liratekeela. John Charles Fieldsek, 1924ko Biltzarreko idazkariak, laguntza ekonomikoa eman zuen domina hauetarako. Dominak Laurent Schwartz (Nancyko Unibertsitatea) eta Atle Selbergi (Ikerketa Aurreratuen Institutua) eman zitzaizkien.

Bohrrek Schwartzen distribuzioen lanari eta Selbergen Riemannen zeta funtzioari buruzko lanari buruzko laburpen bikaina eskaini zuen, baita zenbaki lehenen teoremaren froga elementala ere.

## Polemikak 
#### Gaia ez da politikoa eta Marshall Harvey Stoneren gutuna 
Prestaketa lanetan, antolakuntza-batzordeak eta American Mathematical Society-k AEBko gobernuaren antikomunismoaren ondoriozko arazoei aurre egin behar izan zieten. Bereziki, zailtasunak izan zituzten atzerriko bertaratuek AEBn sartzeko bisak lor zitzaten. Azkenean, ezin izan zuten bermatu aurrekari politiko komunistak zituzten batzuen etorrera, ezta herrialde komunistetako kide guztiena ere. Azken unean lortu zituzten baimenak kasu nabarmen batzuentzat, hala nola Laurent Schwartz (Fields Dominaren irabazlea) eta Jacques Hadamard (1950eko Biltzarreko ohorezko presidentea eta matematika frantseseko irudi garrantzitsua), biak Frantziako politika komunistan murgilduta baitzeuden.

Eztabaida hau une tentsiotsu batean gertatu zen matematikari estatubatuarrentzat, Bigarren Mundu Gerran gobernuaren eta armadaren babesa bilatu baitzuten ikerketa eta irakaskuntza matematikoa sendotzeko. Gerra ostean, AMSko buruak posizio estrategikoan zeuden nazioarteko komunitatea berrantolatzeko eta IMU berpizteko. Hala ere, AEBko paranoia antikomunista oztopo bihurtu zen nazioartekotasunerako. Kasurik sonatuena Laurent Schwartzena izan zen; trotskista izateagatik haren inklusioak protestak eta dimisioak eragin zituen, Marshall Stonena barne (AMSko presidentea zena). Theophil Hildebrandtek azpimarratu zuen biltzarrak "guztiz nazioartekoa" izan behar zuela, "zientzia ez dela gai politikoa, nazioartekoa baizik". Hala ere, ez zegoen argi zer esan nahi zuen "nazioarteko" edo "ez politiko" izateak gerra ostean.

#### Marshall Stoneren gutuna 
thumb|Marshall Stoneren gutuna
Marshall Stonek dimisio gutuna bidali zion 1950eko Matematikarien Nazioarteko Biltzarreko antolakuntzari. Gutunean honakoa irakur daiteke:"Badakizu zein lotsatuta eta haserre nagoen honekin. Duela urtebetetik uste dut Biltzarra ez litzatekeela AEBn ospatu behar, gobernuak beste herrialdeetako liberal eta erradikalekiko duen jarreragatik. Zoritxarrez, ez dut inolako eraginik izan Biltzarrean eta baztertu egin ninduten, bata bestearen ondoren egoera lotsagarriak ikusi ostean. Agurrik beroena, Marshall Stone".

#### Blackwellen auzia 
Biltzarra prestatzen ari zirela, antolatzaileen arteko korrespondentzian David Blackwell gonbidatzeko aukera sortu zen. Griffith Conrad Evans matematikariak proposatu zuen hizlariak euren azken lanen eta gaitasunaren arabera aukeratu behar zirela, "egoera bereziak" aipatuz, horietako bat Blackwell zelarik: "Howard Unibertsitateko Blackwell beltza da. Estatistika matematikoan ikertzaile gisa duen ospea oso handia da. Bere kasuan interes berezia izan beharko genuke?". T. H. Hildebrandten erantzuna mespretxuzkoa izan zen: "Ez dut uste azalaren koloreak hizlari baten aukeraketan eragin behar duenik. Beltz batek gizon zuri batek baino maila altuagoa badu aukera bera izateko, orduan beltza lehenetsi beharko litzateke. Bestela, ez litzaioke lehentasunik eman behar beltzari bere azalaren koloreagatik".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak