open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikel Martin Conde

**Mikel Martin Conde** (Errenteria, 1954ko irailaren 21a - Errenteria, 2023ko martxoaren 2a) LGTBI aktibista eta EHGAM, EMK, ZUTIK, Alternatiba eta EH Bilduko kidea izan zen.

## Ibilbidea 
16 urterekin hasi zuen militantzia politikoa.  

1979an Vicente Vadillo Santamaria *Francis* trabestia hil zuten Errenterian, eta handik hilabete batzuetara atera zen armairutik. Garai berean, EHGAMeko talde bat existitzen zela Bizkaian jakin zuen, eta hango kideekin harremanetan jarri zen.

Euskal Herriko Gay Askapen mugimenduaren aurpegi ezaguna eta erreferentea izan zen.   EHGAM Euskal Herriko Sexu Askapenerako Mugimenduaren militantea  izan zen, beste hainbat kiderekin batera.

Hies gaitzaren inguruko pedagogia lana egin zuen, eta estigmatizazioaren aurka borroka egin zuen. 

### Militar espainiarren erasoa 
2005ean Espainiako Armadako lau militarrek jipoitu zuten Donostian eta honen ondorioz 137 egunez egon behar izan zuen ospitalean ingresatua. 2011 arte ez zen gertakari haiengatik epairik egon. Mikelen esanetan "taxira nindoala, lau lagun ikusi nituen, nahiko jarrera bortitzean, kale seinaleak eta abarrekoak kolpatzen, ostikoka. Halako batean, niregana hurbildu, eta iraintzen hasi zitzaizkidan, zentzurik gabe" eta Ibarretxe Planaren eta ETAren aldekoa ote zen galdetzen zioten bitartean, konorterik gabe utzi arte. Sei urte beranduago Donostiako Lurralde Auzitegiak bi urteko kartzela zigorra ezarri zien Mikel Martín Zutikeko kidea eta EGHAMeko bozeramailea kolpatu zuten bi militarrei. Epaileak probatutzat jo zuen lau auzipetuetako bik ostikoka eta ukabilka jo zutela Martín. Epailearen iritziz, beste bi militarrek ez zuten erasoa saihestu eta, ondorioz, 15 hilabetez isuna ordaindu behar izan zuten.

Horrez gain, kalte ordaina egin behar izan zioten Mikel Martín, beste bi akusatuekin batera. Orotara 7.600 euro ordainduko zizkioten, jasan zituen zauriengatik eta kalte psikologikoarengatik.

### Alderdi politikoetan partaidetza 
Zutik eta Munduan Elkarlanean elkarteetan aritu zen Martin, baita Alternatiba eta EH Bildu mugimendu politikoetan. Errenteriako Udaleko LGTBI+ Aholku Kontseilua sortzen ere lagundu zuen.

## Aitortzak 
Herrigintzari bere bizitzan ekarpen asko egin zizkion eta OaingozHau mugimenduak omenaldia egin zion 2018ko Madalena jaietan.

2023an, Kataluiniako Observatori Contra l´Homofobiak LGTBI kolektiboaren eskubide eta askatasunen borrokan egindako ibilbide aktibista nekaezina aitortu zion. 

2023an, Mikelaldia izeneko jardunaldiak antolatu ziren, Mikel Martinen omenez, Errenterian.   

## Argazkiak 

Fitxategi:Mikel Martín Errenteria 01.jpg|Mikel Martín Conde, Errenteria, 2021eko ekainaren 27an Ortzadar banderaren igoeran.
Fitxategi:Mikel Martín Errenteria Suziria Omenaldia.jpg|Mikel Martin Oaingozhau kolektiboak Madalena jaien hasieran egindako omenaldian suziria botatzen.
Fitxategi:Mikel Martin trans eskubideen aldeko protestan (cropped).jpg

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* EHGAM
*Vicente Vadillo Santamaria, Francis
*ZUTIK

## Kanpo estekak
Juriques

**Juriques** Bolivia eta Txilen arteko mugan dagoen geruza-sumendia da. Licancabur sumendiaren hego-ekialdean dago. Gailurra 5.704 m-koa da, eta kraterra gehienez ere 1,5 km-ko diametrokoa. Aintzira berdea (Bolivia) sumendiaren oinean dago.

## Kanpo estekak
Pular sumendia

**Pular sumendia** Antofagastako eskualdean (Txile) dagoen geruza-sumendia da, Atacamako gatz-lautadaren hegoaldean ekialderantz. Antofagastako bigarren mendirik altuena da.

Herri guneetatik eta merkataritza-bideetatik isolatuta dagoenez, 1972an soilik eskalatu zen lehen aldiz. Aldi berean, erupzio bakarra gertatu zen bere historian, 1990ean.

## Kanpo estekak
Nevado Quimsachata

**Nevado Quimsachata** edo **Nevado Quimsa Chata** sumendi multzo bat da, Erdialdeko Andeetan dagoena, Boliviako Mendebaldeko mendilerroan, hain zuzen. Txile eta Boliviaren arteko mugan dago Nevado Quimsachata, eta Putre (Arica eta Parinacota eskualdeak) eta Sajama (Oruro departamendua) boliviar probintziaren artean banatzen da.

Sumendi multzo horren izenak «hiru gailur» esan nahi du, hiru mendik osatzen baitute: Umurata, Acotango eta Elena Capurata. Horregatik, batzuetan, formazio horren izena pluralean erabiltzen da: **Nevados Quimsachata**.

Iradoki izan da Nevado Quimsachata Pleistozenoan eratu zela, nahiz eta azterketa berriagoek Miozenoaren eta Pliozenoaren artean sortu zela frogatu duten, inguruko beste sumendi batzuekin batera, hala nola Oke Okeni, Nevado Condoriri edo Asu Asuni. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quetena sumendia

**Quetena sumendia** sumendi bat da, eta han arrakala bolkaniko bat dago Bolivian, Laguna Colorada aintziratik gertu. Azken erupzioa Holozenoan gertatu zen. Haren tontorra itsas mailatik 5.730 metrora dago. Sud Lípez probintziaren barruan dago, Potosi departamentuan, Txileko Errepublikaren mugatik gertu.

## Kanpo estekak
Oke Okeni

**Oke Okeni** 5.532 m-ko altuerako  sumendia da, eta Erdialdeko Andeetan dago, Boliviako mendebaldeko mendilerroaren iparraldeko sekzioan, hain zuzen. Txile eta Boliviaren arteko mugan dago Oke Okeni sumendia. Putre (Arica eta Parinacota eskualdeak) eta Sajama (Oruro departamendua) boliviar probintziaren artean banatzen da.

Oke Okeni sumendia Pleistozenoan eratu zela iradoki da, nahiz eta azterketa berriagoek Miozenoaren eta Pliozenoaren artean eratzea ezartzen duten, inguruko beste sumendi batzuekin batera, hala nola Nevado Quimsachata, Asu Asuni edo Nevado Condoriri. 

Oke Okeni sumendia dazitaz eta andesitaz osatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jevgeni Primakov

**Jevgeni Maksimovitx Primakov** (; Kiev, 1929ko urriaren 29a - Mosku, 2015eko ekainaren 26a) errusiar politikari eta diplomazialaria izan zen. 1998tik 1999ra Errusiako lehen ministroa izan zen.

Bere gurasoak juduak ziren eta Finkelstein abizena aldatu eta Primakov jarri zuten. Jevgeni Moskuko Ekialdeko Ikasketen Institutuan hezi zen. Irrati sobietarrean lan egin zuen, baita Ekialde Ertaineko Pravda egunkariko berriemaile lanetan ere. KGBrako ere lan egin zuen.

SESBeko Zientzien Akademiako kide izan zen. 1989an Batasuneko Sobietaren presidentea izan zen eta 1990etik 1991ra Sobietar Batasuneko Presidentetza Kontseiluko kidea.

1991tik 1996ra, kanpoko espioitzaren burua izan zen. 1996tik 1997ra Errusiako Kanpo Harremanetarako ministroa izan zen. NATOren hedapenaren aurka agertu zen eta multilateralismoa sustatu zuen.

Boris Jeltsinek lehen ministro izendatu zuen 1998ko irailean. Bere agintaldian, NATOk Jugoslaviako bonbardaketa egin zuen. Jeltsinek 1999ko maiatzean kendu zuen kargutik, nahiz eta oso ospetsua izan.

2003an Vladimir Putinen mandatari berezia izan zen Irakera. Saddam Hussein bere armamentua entregatzeko konbentzitzen saiatu zen, baina ez zuen arrakastarik izan.

## Lanak 
* «Страны Аравии и колониализм» (1956);
* «Международные конфликты шестидесятых и семидесятых годов» (1972, в соавт.);
* «Египет: время президента Насера» (1974, 2-е изд. 1981; в соавт. с И. П. Беляевым);
* «Ближний Восток: пять путей к миру» (1974);
* «Энергетический кризис: подход советских учёных» (1974);
* «Энергетический кризис в капиталистическом мире» (1975, редактор);
* «Анатомия ближневосточного конфликта» (1978);
* «Новые явления в энергетике капиталистического мира» (1979);
* «Восток после краха колониальной системы» (1982);
* «Восток: рубеж 80-х» (1983);
* «История одного сговора: ближневосточная политика США в 70-е — нач. 80-х гг.» (1985);
* «Очерки истории российской внешней разведки» (в 6 тт, 1996);
* «Годы в большой политике» (1999);
* «Восемь месяцев плюс…» (2001);
* «Мир после 11 сентября» (2002);
* «Конфиденциально: Ближний Восток на сцене и за кулисами» (2006, 2-е изд. 2012);
* «Минное поле политики» (2006);
* «Мир без России? К чему ведёт политическая близорукость» (2009);
* «Мысли вслух». М.: Российская газета, 2011. 207 с., 15 000 экз., ;
* «Россия. Надежды и тревоги». М.: Центрполиграф, 2015., ;
* «Встречи на перекрёстках». М.: Центрполиграф, 2015. 607 с., ;
* «Ближний Восток на сцене и за кулисами. Конфиденциально». М.: Центрполиграф, 2016. 415 стр., .

## Kanpo estekak
Parte Hartuz (ikerketa taldea)

**Parte Hartuz** gizarte-zientzien arloko ikerketa-taldea da, UPV/EHUn 2002an eratua. 2020an 40 kide zituen, irakasle edota ikerlari, hainbat diziplinatakoak. Landu dituen gaien artean nagusiak hauek dira: herritarren parte hartzea, nazio-identitatea, ekologia, eta genero ikuspegia.

**Parte Hartuz** taldearen jarduera ez da akademiko hutsa, herritar parte hartze prozesu eta esperientziak bultzatzen eta bideratzen aritzen baita Euskal Herrian. 

## Prestakuntzarako eskaintza 
**Parte Hartuz** taldeak prestakuntza akademikoan jarduera nabarmena du. Arlo honetan azpimarragarria da gutxienez 12 urteetan izan duela lotura *Partaidetza eta Komunitate-Garapena* Unibertsitate master ofizialarekin eta 7 urtetan  *Euskal Nazionalismoa XXI. Mendean* master ofizialean  Horrez gain, EHUko beste master ofizial batzuetan ere parte hartzen du: *Gobernantza eta Politika Ikasketak, Globalizazioa eta Garapena, Garapena eta Nazioarteko Lankidetza, eta Ikasketa Feministak eta Generokoak*.

## Ikerketa ildoak 
* Herritarren parte hartzea. Parte-hartzezko demokrazia eta horren gainean sortutako esperientziak.
* Feminismoak eta demokrazia. Demokrazia ereduak aztertzen ditu, ikuspegi feministatik. Horretarako demokratizazio prozesuetan erabiltzen diren deliberazio eta parte hartze tresnen irakurketa feminista proposatzen du.
* Gobernantza kolaboratiboa edo sare gobernantza. Hirian kokatutako parte hartzea: hiriko gizarte mugimenduei lotutako ekintza kolektiboak, eta Gobernantza kolaboratiboa edo sare gobernantza  politika publikoen lanketan.
* Demokrazia eta nazio pluraltasuna: erabakitzeko eskubidea. Bere xedea, nazio pluraltasunezko inguruabarretan, demokraziak dituen erronkak aztertzea da, bai bere dimentsio teorikoan zein enpirikoan.
* Herri-mugimenduak eta instituzionalizazioa. Bere helburua herri mugimenduen zein sistema politiko eta instituzionaltasunaren logika politikoak identifikatu eta aztertzea da. Horrekin bi eremuak harremanetan jartzen dituzten esperientzia praktiko berritzaileak ikertu nahi dira.
* Gizarteren ongizatea eta politika sozialak. Gaur egungo politiken eta zerbitzu sozialen birplanteatzea eta hausnarketa, bai maila orokorrean zein Gizarte Langintzaren ikuspegitik.
* Ekologismo politikoa. Bere helburu nagusia ekologismoaren eta beste gizarte mugimenduen kanpainak eta protestek demokratizazio prozesuetan izan duten eragina aztertzea da.
* Nazioarteko erakundeen demokratizazioa. Nazioarteko erakundeen konplexutasunaren eta demokraziaren erronkak barnebiltzen ditu, baina baita ere benetan nazioanitza izango den nazioarteko komunitatea eratzeko aukeren azterketa. Horrekin hezkuntzaren arloko berrikuntza ere lantzen da, nazioarteko eremuko erabaki demokratikoen konplexutasunaren ulermenerako.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Guillermo Gonzalez Escalada

**Guillermo González Escalada** edo ***Guillerge*** (Bilbo, 1971 – *ib.*, 2021eko ekainaren 25a) euskal marrazkilari, ilustratzaile eta komikilaria.

## Lana 
Bilboko Merlin animazio estudioa lan egin zuen 10 urtez eta ondoren ArtboxINK estudioa sortu zuen Alex Sanvicente "Sanvi" eta Sedyas egileekin batera.

*Xabiroi* eta *El Balanzin* (2011tik) aldizkarietan ohiko kolaboratzailea izan zen.

Ilustratu zituen liburuen eta lanen artean daude:

* *L’Univers des Nains* (2009), Laurent eta Olivier Souillé anaien testuekin.

* *Kortsarioen Ostatua* (Xabiroi aldizkarian lehenengo eta 2015ran liburu gisa), Dani Fanoren gidoia.

* *Le chevalier à la licorne* (2015), Stéphane Piatzszek-Piatzszeken gidoiarekin.

* *Paradisu Latza* (2018), Xabiroi aldizkarirako.

## Sariak 
Portugaleteko Komiki Sarietan bigarren saria irabazi zuen 1997an *Historia en Negro* lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*INFAME&CO (2013-12-15): “El fantástico mundo de Guillermo González” In *Bilbao 24h*. Elkarrizketa.
*Guillermo Gonzalez, Komikipedian.
Ekain Zenitagoia

**Ekain Zenitagoia Arana** (Durango, Bizkaia, 1994ko apirilaren 29a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari moduan aritzen da. Bere jaioterriko Cultural Durangoren harrobian hezi zen, lehen taldera heldu arte. Talde durangarrarekin 2.B mailarako igoera lortu zuen. Hala ere, hurrengo denboraldia ez zuen maila mantentzerik lortu. Amorebietan denborladi on bat burutu eta gero, UD Ibiza-Eivissarekin zinatu zuen. Bere lehen denborladian irletako taldearekin 2.mailarako igoera lortu zuen. Bi denborladi lortu zen mantentzea zilarrezko mailan, eta jaitziera eta gero Santandergo Racingekin sinatu zuen bi denboraldirako. 2025eko udan Lehen Federazioan zebilen Murtziak fitxatu zuen. 

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Mir Hazar Khan Khoso

**Mir Hazar Khan Khoso** (urduz eta ; Goth Azam Khan, 1929ko irailaren 30a - Quetta, 2021eko ekainaren 26a) pakistandar epail eta politikaria izan zen. Pakistango jarduneko lehen ministroa izan zen 2013an.

Gaztetan Pakistanen independentziaren aldeko mugimenduan parte hartu zuen. Zuzenbidea ikasi zuen Karatxiko Unibertsitatean eta fiskala izan zen 1966tik 1976ra, zuzenbide eskolak emateaz gain.

1977an Balutxistango Auzitegi Nagusiko epaile izendatu zuten. Bi aldi laburrez Balutxistango gobernadorea izan zen (1990 eta 1991). Lege Islamikoaren Auzitegiko epaile nagusia ere izan zen.

2013ko martxoaren 25ean jarduneko lehen ministro izendatu zuten. Maiatzeko hauteskundeen ondoren, Nawaz Sharif lehen ministro hautatuari eman zion boterea.

## Kanpo estekak
Tata Sabaya

**Tata Sabaya** 5.430 metroko altuera duen sumendia da, eta Bolivian dago. Erdialdeko eremu bolkanikoan dago, jarduera bolkanikorik gabeko urmaelek banatzen dituzten Andeetako gerriko bolkanikoetako batean. Andeen zonalde hau bolkanikoki aktiboa izan zen Jurasikotik, Miozenoan gertatu zen bulkanismo igninbritiko indartsuko aldi batekin. Oso populazio txikia duen eskualde batean dago, Coipasako gatz-lautadaren iparraldean.

Tata Sabayako eta erdialdeko eremu bolkanikoko beste leku batzuetako sumendien jarduera Hego Amerikako plakaren Nazca plaka subdukzioaren ondorioa da. Lurrazal zaharrena iparraldeko lurrazal gazteenetik bereizten duen leuntze batean zehar garatu da sumendia, eta egitura arroka andesitikoz osatu da.

## Geografia eta geomorfologia 
Tata Sabaia Boliviako Coipasako gatz-lautadaren iparraldean dago. Pagadorko herri txikia sumendiaren mendebalde hego-mendebaldean dago, baina eskualde osoan jende gutxi bizi da. Izenak "Aita Sabaya" esan nahi du; "Sabaya" terminoa "deabrurako" kitxua terminoaren aimara endekatzea izan daiteke. Sumendia ohikoa da tokiko mitoetan, non batzuetan pertsonifikatu egiten baita.

## Klima eta landaretza 
Eskualdea lehorra da, batez ere Hego hemisferioko udan erortzen diren prezipitazioekin, eta landare-estalki gutxi du. Polylepis tarapacana espezieko zuhaitzak Tata Sabayaren hegaletan hazten dira; zuhaitz horiek munduko baso garaienak osatzen dituzte. Eskualdeko landarediaren beste alderdi batzuk Puna estepa deritzona dira, larreetako eta zuhaixketako landaredia bereizgarri duena.

## Kanpo estekak
Lekuona (enpresa)

**Lekuona,** izen erregistratuz Panificadora Lecuona, okintzaren arloko Errenteriako enpresa historiko bat da, 1858an sortua Errenterian, bere egoitza nagusia Oiartzun ibaiaren ertzean zuena, herrigunearen parean. 150 urteko jardueraren ondoren desegin zen.

## Historia 
Hasieran, familia negozio bat izan zen, Balbina Etxeberria errenteriarrak eta Leonardo Lekuona Andoainen jaiotako arotzak eratua eta bost belaunaldiz sendian jarraipena izan zuena. Lehenengo egoitza Erdiko Kalea, 6 zenbakian zegoen kokatuta; hala ere, gero, negozioa industrializatu ahala, kokaleku ezberdin gehiago izan zituen, hala nola, Kapitan-enea kaleko 24 zenbakian eta gero Oiartzunen, salmenta Erdiko Kalean zegoen eraikinean mantentzen zen bitartean. 

Leoncio Lekuona negozioaren buru gisa jarri zen 1902. urtean, baina gazte hil zen, eta zazpi seme-alaba utzi zituen, oraindik txikiegi zirenak. Hori dela eta, hamalau urtez hildakoaren arreba Antonia eta koinatua, Garmendia, hitzartu zuten jarraipena Kapitan-enea kaleko egoitzan. Koskortzean, Leoncioren semeak, Genaro Lekuonak, lantegia berreskuratu zuen. Tokiko kontsumorako lan egiten zuen familia-enpresa bat zen, eta antzeko ezaugarriak zituzten beste lau enpresekin lehiatzen zen Errenterian: Albisu, Villarreal, Aduriz (lehenago Etxeberria) eta Garmendia. Banaketa zaldi batek eramandako gurdi batean egiten zen, eta 1933. urtetik aurrera furgoneta batekin. 

Espainiako Gerra Zibilaren garaian, Genaro Lekuona bere furgonetarekin intendentzia lanetan parte hartu zuen, Errepublikaren aldeko armada ogia hornitzen Durangon, bere bi arrebek, Balbina eta Pilar, Errenteriako okindegian jarraitzen zuten bitartean, hornidura arazo askori aurre egiten. Ondoren, Genaro atxilotu egin zuten, eta lan behartuak egin behar izan zituen 18. langile-batailoian, Guadalajaran, eta amaitutakoan soldadutza egin. Gerraostearen ondoren lehengaien hornikuntza-arazoak gainditu ondoren, izan zen leherketa demografikoaren ondorioz ogi eskari handiagoa zegoen, eta aurrerapen teknologikoetara moldatu beharra zegoen. Hori dela eta, enpresa eraikin egokiago batean birkokatu behar izan zen. 

Horrela, 1963. urtean eraikin nagusia ibaiaz bestaldean altxa zen, fabrika bat eraikiz, Galletas Olibet lantegia zegoen orubearen zati batean. Han, okintzaz gain, gozogintza alorra ere jorratu zuen lantegiak, eta orduko eskualdeko erraldoi gisa gailendu zen eremu horretan.. 2007. urtean orduko instalazioak utzi, eta hirigunetik kanpo dagoen Masti-Loidi industriagunera lekualdatu zen lantegia, orubea Errenteriako Udalak eskuratu zuen bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bonifazio Arandia Uriarte

'*Bonifazio Arandia Uriarte, *Fasio'''*, (Elexalde edo Mikele auzoan jaioa, Igorren, Bizkaia, 1909ko abuztuaren 30a -1987), Bizkaiko soinujole, trikitilari ezaguna izan zen, batez ere Maurizia Aldeiturriaga abeslari eta pandero jotzailearekin, eta Leon Bilbao alboka jotzailearekin egindako lanengatik. 

Igorreko Elexalde auzoan jaioa, soinujole ezaguna izan zen. Bere lehen eskusoinua ilara bateko akordeoi bat izan zen. Gero trikitia erosi zuen. Hamahiru urterekin hasi zen plazan jotzen. Urte askotan utzita egon ondoren, 1971ean itzuli zen, txapelketa bat irabaziz. Arteagako Benantzio Bernaola *Karakol'' hil ondoren, beronen emaztea zen Maurizia eta Leon Bilbao albokariarekin batu zen entzute handiko hirukotea osatzeko. Bizkaiko trikiti estiloa zabaldu zuten plazarik plaza.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maurizia Aldeiturriaga.
* Benantzio Bernaola.
* Leon Bilbao.

## Kanpo estekak
Guallatiri sumendia

**Guallatiri sumendia** (aimaraz: wallatiri 'guallata ugari') Txileko iparraldeko sumendi aktiboenetako bat da. Boliviako mugaren mendebaldean dago, Andeetako mendilerroan. Guallatiri Putre herrian dago, Parinacota probintzian, Arica eta Parinacota eskualdean.

## Kanpo estekak
Maria Tudor (1496-1533)

**Maria Tudor** (Londres, 1496ko martxoaren 18a - Westhorpe, Suffolk, 1533ko ekainaren 25a) Frantziako erregina ezkontidea izan zen.

Henrike VII.a Ingalaterrakoa eta Elisabet Yorkekoaren alaba izan zen. 1514an, hemezortzi urte zituela, Luis XII.a Frantziakoarekin ezkondu zen. Luisek 52 urte zituen eta ezkondu eta hiru hilabetera hil zen.

1515eko martxoan isilpean ezkondu zen Charles Brandon, Suffolkeko 1. dukearekin. Lau alaba izan zituzten. Isilpeko ezkontza traizioa zen, ez baitzioten erregeari baimenik eskatu. Henrike VIII.ak, ordea, barkatu egin zion arrebari eta isuna besterik ez zuen ordaindu behar izan.

Bere anaia eta Katalina Aragoikoaren arteko ezkontza deuseztatzearen aurka agertu zen.

## Kanpo estekak
Ekuadorko futbol selekzio nazionala

thumb|250px|Ekuadorko selekzioa, 2017an.

**Ekuador futbol selekzio nazionala** Hego Amerikako selekzioa da, Ekuador herrialdea ordezkatzen duena.

## Palmaresa 
### Munduko Futbol Txapelketa 
* Lau aldiz sailkatu da eta lau partida irabazi ditu guztira. Azkenengo sailkapena Qatarko Munduko txapelketarakoa izan da.

### Amerika Kopa 
* laugarrena 1959an eta 1993an.

### Txapelketa Panamerikarra 
* multzokako fasea 1995ean.

## Ibilbidea 
|valign="top"|

|}

## Uniformea 
### Historikoa 
### Azken urteak 
* (sailk) - Ez zen sailkatu

## Jokalari aipagarrienak 
[220px|thumb|[Iván Hurtado da partida gehien jokatu dituena.]]
2022ko irailaren 27an eguneratua.

### Parte hartzeak 
### Goleatzaileak 
## Kanpo estekak 
*  Ekuadorko futbol federazioa
Euskal Udalekuak

thumb|Bernedoko udalekua
thumb|Haur eta begiraleak Goñiko udalekuan, 1994.
thumb|Haur talde bat Beireko udalekuan, 1977ko uztailean.
**Euskal Udalekuak** euskaraz garatzen diren udako kolonia edo udalekuak dira. Euskalgintzaren eta euskarazko heziketaren lorpen historiko bat dira, 1960ko hamarkadan sortuak ikastolen mugimenduko jendearen ekimenez, eta 21. mendearen lehen laurdenean zenbait eragilek antolatzen dituzte, erakunde publikoak kasu batzuetan, eta lehen udaleku haien ondorengo den Euskal Udalekuak elkarteak beste batzuetan.

## Historia 
20. mendeko 2. zatian udako koloniak antolatu izan zituzten zenbait erakundek Euskal Herrian: esate baterako Alfa enpresak Ondarroan Arrigorri etxean zituen *koloniak*, gaztelerazko jardunarekin egiten zirenak. 1960ko hamarkadan ikastolen mugimendutik euskara hutsezko koloniak antolatu beharra ikusi zen, eta hala sortu zen *udaleku* terminoa ere. Barriako Santa Maria komentuan, Araban, egin zuten lehen udalekua, 1965ean, Gipuzkoako ikastolen arduradunen eta irakasle batzuen ekimenez. 

Ondoren Ozaetan egin ziren, Araban baita ere, eta 1969an Deban eta Saturraranen egin ziren Gipuzkoan. 1970eko hamarkada hasieran ireki ziren beste zenbait Nafarroan: Beire, Goñi, Abaigar, eta Antzinen, eta Bernedokoak Araban. Antolatzaile eta hezitzaileak boluntarioak izaten ziren hastapen haietan. 

Antzingo udalekuak 1972 eta 1981 artean funtzionatu zuen, eta haren lekukoa hartu zuen nolabait Urdirozkoak, zeinak 1982 eta 2006 artean izan zituen irekiak ateak.

Hasierako udaleku haietarik, 21. mendearen lehen laurdenean, Barriakoak egiten dira oraindik EAEko hiru foru aldundien ekimenez, eta Euskal Udalekuak elkarteak kudeatzen ditu beste hiru udaleku historiko:

* Pitxilore Euskal Udalekua, Abaigar.
* Sarrea Euskal Udalekua, Bernedo.
* Dorrekoa Euskal Udalekua, Goñi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ahotsak: Antzin eta Urdirozko udalekuen historia
* Euskal Udalekuak elkartea: https://udalekuak.eus/
Arintica sumendia

**Arintica sumendia** Arica eta Parinacota (Txile) eskualdeetan dago, geografikoki, Boliviako mugatik gertu. Andeetako mendikatearen gainean dago, Surireko gatz-lautadaren eta Chilcayako Pamparen iparraldean eta Paquizako Panparen hegoaldean. 

Sumendiaren hegoaldean dauden bailara glaziarrek eta mendebaldeko mendi-alpeek arroka-glaziar aktibo handiak dituzte, iraganean laba-fluxu gisa gaizki interpretatu direnak.

## Toponimia 
Mamaniren arabera, Arintica oraindik identifikatu ez den toponimoa da, nahiz eta pukina-hizkuntza izan.

## Etnografia 
Mamaniren arabera, Andeetako mundu-ikuskeran, Sumendi Arintica sumendia eta Puquintica sumendia senarra eta emaztea dira, hurrenez hurren, eta *Tata Arintika* eta Mama Pukintika, chacha-warmi dualtasunaren logikaren pean. Bi babesle-muinoak Chilcaya eta Paquitzako zaindaritzat hartzen dira, baita Guallatiren sektorekoak ere. Muinoaren ondoan muino txikiagoak daude, haien seme-alabak, besteak beste, Calajalata munioa, Arinticaren mendebaldean.

## Kanpo estekak
Milà (argipena)

**Milà** katalanezko izena da (sarri gaztelaniaz ***Milá*** idatzia), eta Wikipedia honetan hainbat artikulutara eraman gaitzake.

* **Milà Etxea** (Bartzelona), Antoni Gaudí arkitektoak diseinatutako eraikin modernista.
* **El Milà**, Tarragonako herria.
* **Mercedes Milà**, kazetari katalana.
* **Lorenzo Milà**, kazetari katalana, Mercedesen neba.
* **Manuel Milà i Fontanals**, ikertzaile katalana.
Mila (argipena)

**Mila** terminoak Wikipedia honetan hainbat artikulutara eraman gaitzake.

* **Mila**, milakoa, 1.000, zenbakia.
* **Mila** hiria eta **Mila** probintzia edo wilaya, Aljerian.
* **3231 Mila**, asteroide baten izena.

Pertsona-izen gisa, ohikoan emakumezkoen izen gisa, hainbat pertsonaren izena da. Adibidez:

* **Mila Beldarrain**, idazlea.
* **Mila Kunis**, aktorea.
* **Mila Salterain**, idazlea.
* **Mila Amurrio**, soziologo feminista.

Ikus, halaber:

* **Mila gau eta bat gehiago**, literatura lana, arabierazko ipuin klasikoak.
***Mila eta bat gauen gauak**, Najib Mahfuzen eleberri bat.
* **Milia** (luzera neurria)
* **Milà (argipena)**
Francis (argipena)

**Francis** hauetako bat izan daiteke:

* Vicente Vadillo Santamaría, *Francis*, jaendar-gipuzkoar trabesti ezaguna, Espainiako Polizia Nazional batek tiroz hil zuena;
* Francis Bacon, britainiar filosofoa;
* Francis Crick, britainiar biologoa;
* Francis Edgeworth, britainiar ekonomialaria;
* Francis Galton, britainiar esploratzaile eta zientzialari ;
* Francis Lai, frantziar konpositore eta musikaria;
* Francis Poulenc, frantziar konpositorea;
* Francis William Aston, ingeles fisikari eta kimikaria, Kimikako Nobel sariduna 1922an;
Milton Glaser

**Milton Glaser** (New York, 1926ko ekainaren 26a - *ibidem* 2020ko ekainaren 26a) estatubatuar diseinatzaile grafikoa izan zen.

Bere gurasoak hungariar juduak ziren. 1954an Push Pin Studiosko sortzaileetako bat izan zen. Glaser bi zuzendarietako bat izan zen hogei urtez. 1974an *Glaser Inc* sortu zuen eta 1983an *WBMG*.

Bere ibilbidean Glaserrek 400 poster baino gehiago diseinatu ditu. Diseinu ikonikoen egilea izan zen: I Love New York, Bob Dylanen poster psikodelikoa, DC Comics, Stony Brook Universitatea, eta Brooklyn Brewery.

## Iruditegia 

Brookylnbrewery.svg|Brooklyn Brewery logo
DC Bullet (SVG).svg|DC Comics logo, 1977–2005
I Love New York.svg|I Love New York logo
Stony Brook University logo.svg|Stony Brook University logo
SBSH logo.gif|Stony Brook Southampton logo

## Kanpo estekak
Elixabete Imaz

**Miren Elixabete Imaz Martínez**,(Errenteria , 1969) amatasuna aztertu duen euskal antropologoa da.Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea da.

## Lanak 
* *Maternidades a debate en la producción cultural* (Amatasuna ezbaian kultur ekoizpenean) Emakunderen beka baten bidez egindakoa lana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Luis Ugalde

**Luis María Ugalde Olalde** (Bergara, 1938ko abenduaren 2a) euskal-venezuelar teologo eta historialaria da. Andrés Bello Unibertsitate Katolikoko errektorea izan zen 1990 eta 2010 artean. 1997an Venezuelako Kazetaritzako Sari Nazionala lortu zuen eta 2008tik Politika eta Gizarte Zientzien Akademiako kide da. Bere liburuen artean, *El pensamiento teológico-político de Juan Germán Roscio* (1992), *El gomecismo y la política panamericana de Estados Unidos* (2005) eta *Utopía política: entre la esperanza y la opresión* (2010) nabarmentzen dira.

## Kanpo estekak 
* Luis Ugalderen biografia - Andrés Bello Unibertsitate Katolikoa
* Luis María Ugalde Olalde, s.j-ren artikuluen bilduma. SIC - Centro Gumilla aldizkarirako
Batasuneko zubia

**Batasuneko zubia** Nafarroako zubi bat da, Nafarroa Behereko Arnegi eta Nafarroa Garaiko Luzaide artean. Pekotxeta auzo luzaidarra eta Arnegiko Herri Barnea lotzen ditu, Arnegiko Errobi zeharkatzen duelarik.

Batasuneko zubiko etxearen inguruan dago.

## Erreferentziak 
* Donejakue Bideak: Frantses Bidea eta Iberiar Penintsulako Iparraldeko Bideak

## Ikus, gainera 
* Batasuneko zubiko etxea

## Kanpo estekak
Paracorymbia hybrida

***Paracorymbia hybrida*** Cerambycidae espeziea da, Lepturinae subfamiliakoa.

## Banaketa 
Europa erdialdeko eta hegomendebaldeko mendietan, Euskal Herrian barne, ikus daiteke.

## Ezaugarriak 
10-14 mm. ditu. Udan ikusten dira. Lorezaleak dira.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Vives, E., 2000. Coleoptera. Cerambycidae. *Fauna Ibérica* 12.liburuki, Ramos, M.A. *et al.* (Ed.). Museo Nacional de Ciencias naturales. CSIC. Madril, 716 or. 

## Kanpo estekak
Capurata

**Elena Capurata** edo **Capurata** Bolivia eta Txileko Andeetan dagoen geruza-sumendia da. 5.990 metroko altuera ofiziala du, nahiz eta bi espediziok 6.000 metrotik gorako altitudeak neurtu dituzten GPS gailu arruntak erabiliz (6013 eta 6014). Capurata sumendia izotzez estalita dago. Nevado Quimsachata osatzen duten hiru gailurretako bat da.

Capurata sumendiaren hegoaldean Casparata dago eta mendebaldean Guallatiri.

Acotango eta Umurata muinoekin alderatuta, Capuratako arrokak nahiko ongi kontserbatuta daude. Hala ere, aldaketa hidrotermal batzuk, hein batean jarduera fumarolikoarekin lotuak, badaude.  Sumendiaren bolumen osoa 19 kilometro kubikokoa da. Solfatarez osatutako sufre-biltegiak ere Capuratan daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sine die

***Sine die*** ( "egunik gabe") latinezko esapide bat da, "Eperik gabe, datarik gabe" esan nahi duena, eta sarri erabiltzen da Zuzenbidean eta administrazioan zerbait mugarik gabe atzeratzen dela esateko. Predikatu gisa erabiltzen da erreferentzia edo atzerapena adierazten duten adierazpenetan. Adibidez: "Epaileak epaiketaren bista *sine die* atzeratu zuen" (Epaileak epaiketa bista atzeratu zuen eta ez zuen bista egiteko inolako datarik finkatu).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cum laude

***Cum laude*** ( "goratzarrekin, goraipamenekin, laudamenekin, goratzapenekin) latinetik zuzenean, bere horretan, mailegatutako esapide bat da. Unibertsitateko gradu akademiko maximoan lortutako kalifikazio altu bati gehitzen zaion deskripzioa da, eskuarki doktoregoa esleitzen denean nota altu bati gehitzen zaion esapidea da. Errendimendu akademiko altua lortu duen pertsonari kalifikazioarekin batera, *Cum laude*rekin lortu duela esate dute tribunalekoek, lortutako kalifikazio ona oraindik ere gehiago apaintzeko.

Sistema akademiko batzuetan honako terminologia erabiltzen da:
****Cum laude***: 'goratzarrekin, goraipamenekin, laudamenekin, goratzapenekin' (nabarmendua). Tribunalak erabaki du ikasleak errendimendu akademiko nabarmena erakutsi duela, batezbestekotik gora, gradu horretara aurkeztu diren % 20 edo % 30 onenen artean edo.
****Magna cum laude***: 'ohore handiekin' (oso nabarmena). Tribunalak erabaki du ikasleak errendimendu akademiko oso nabarmena erakutsi duela, batezbestekotik oso gora, gradu horretara aurkeztu diren % 5 edo 15 onenen artean edo.
****Summa cum laude***: 'ohore handienekin'. Tribunalak erabaki du ikasleak errendimendu akademiko itzela erakutsi duela, batezbestekotik oso gora, gradu horretara aurkeztu diren % 1 edo % 5 onenen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isabel González

**Isabel González Rodríguez** (León, 1974ko martxoaren 22a) kazetaria, liburuzaina, elikadura burujabetzarako aktibista, feminista, ama eta Eusko Legebiltzarkidea XII legegintzaldian.  

## Biografia 
Bibliotekonomia eta Dokumentazioan diplomatua Leongo Unibertsitatean eta Kazetaritzan lizentziatua Euskal Herriko Unibertsitatean. 

### Lan ibilbidea 
Isabelek bere bizitza profesionalaren zati handi bat Ermuko *Teresa Murga* liburutegi publikoan egin du. Informazioa, prestakuntza eta aisialdia ematea izan da bere egiteko nagusia. Horrela bada, plataforma ezin hobea suertatu zaio bere burua garatzeko, erabiltzaileekin, kolektiboekin eta ikastetxeetako langileekin arreta zuzena eta hurbila izateak gizarte-erlazioaren panorama oso hurbila ematen duen eremua baita.

### Aktibismoa 
Eskola publikoaren, elikadura-burujabetzaren eta landa-munduaren aldeko aktibismoak bere parte-hartze komunitario eta boluntarioaren zati handi bat bete du, batez ere 2006tik aurrera, non lagundu ahal izan baititu hainbat eskola-liburutegi, eskola-jantokien hobekuntzari buruzko proiektu bat edo Hiri Hezitzailearena hornitzen eta abian jartzen.
[thumb|Topaketa [Feminismo|Feminista, Podemos-Ahal Dugu Euskadi (Santurtzi, 2023). Besteak beste, Paula Amieva, Pilar Garrido, Eneritz de Madariaga, Natalia Rey, Montserrat Roca, Soraya Pereira, Ángela Sevilla, Mariví Eizaguirre, Ainhoa Lopera, Isabel González eta Alba García (argazkian falta da, Inés Unzaga).]]
Justizia sozial handiagoaren eta berdintasunezko gizartearen alde egiten duten proiektu komunitarioak eta zeharkakoak Isabelen NANren parte dira. Bazterketaren eta genero-indarkeriaren aurka borrokatzea ere bere eguneroko bizitzaren parte da.

Literatura eta poesiazalea izanik, hainbat narrazio eta poesia literatur lehiaketatan parte hartu du epaimahaikide gisa, baita argazki-lehiaketetan ere.

### Ibilbide politikoa 
2020ko Eusko Legebiltzarrerako Hauteskundeetatik, Elkarrekin Podemos ezkerreko koalizio politikoko legebiltzarkidea izan zen, Bizkaiko barrutitik hautatua,  Eusko Legebiltzarrerako XII legegintzaldian.

## Argitalpenak 
* *Lectura e igualdad, lectura y equidad. Fomentando la Igualdad a través de la lectura en la Biblioteca Municipal de Ermua.*
* *El comic como pretexto.* (Elkar-lanean).
* *Biblioteca e integración: un espacio donde cabe todo el mundo.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Isabel González, Facebook
* Isabel González, Linkedin
*Isabel González, Twitter
*Isabel González, Instagram
Mila (Aljeria)

**Mila** Aljeriako ipar-ekialdeko hiria da eta **Mila** probintziako hiriburua, Kabilia eskualdeko berberean. Antzina, **Milevum** (latinez) edo **Miraeon**, Μιροον-etik (greko zaharrean) deitzen zen, eta Numidiako probintzia erromatarrean zegoen. 

## Kanpo estekak
Benantzio Bernaola Intxaurbe

**Benantzio Bernaola Intxaurbe**, ***Karakol***, (Artea, Bizkaia, 1903 - 1978) fabrika batean, Basauriko *La Basconia* fabrikan, lan egin zuen soinujolea izan zen. Maurizia Aldeiturriaga emaztearekin eta Leon Bilbao alboka jotzailearekin Bizkaiko hainbat herritako plazak alaitzen egindako lanagatik ezaguna.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maurizia Aldeiturriaga.
* Leon Bilbao.
* Fasio.

## Kanpo estekak
Kunturiri sumendia

**Kunturiri** (aimaraz kunturi kondor, -ri atzizkia bat, Condoriri grafia hispanizatua da) Andeetako sumendia da Bolivia eta Txileko mugan, 5.762 metrokoa. Txileko aldean, Arica eta Parinacota eskualdean eta Boliviako aldean, Oruro Departamentuan, Sajama Probintzian, Kurahuara de Carangas udalerrian,  Sajamako kantonamenduan, eta La Paz Departamentuan, Calacoto udalerrian, Ullomako kantonamenduan ere.

Ipar-ekialdean, Boliviako lurraldean, Jach'a Kunturiri dago, ekialdean Nevado Pumuta, hegoaldean Patilla Pata eta ipar-mendebaldean Laram Q'awa. Mendia, izotzez estalita dago, inguruko mendi batzuekin batera, eta bere hegaletatik isurtzen diren ibai batzuen iturria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karlberg jauregia

**Karlberg jauregia** ( ahoskatua) Solnan (Suedia) dago, Karlberg kanalaren ondoan, Stockholmeko Kungsholmen uhartearen mendebaldea, hegoaldean.

Gaur egun Suediako Armadaren Akademiaren egoitza da ( *Militärhögskolan Karlberg* ). Jauregiaren parkea irekia da: Stockholmeko eta Solnako biztanleek kirolerako eta aisialdirako erabiltzen dute, eta AIK Fotboll kirol klubak entrenamendu eremua du bertan.

## Historia 
1620ko hamarkadan, Gustav II.a Adolfo erregearen anaiaorde Carl Carlsson Gyllenhielm almiranteak Solnako hiru herrixka erosi zituen, propietateari Karlberg izena emanez. 1634an, harrizko jauregi bat eraiki zuen (egungo konplexuaren eraikin nagusia). Gyllenhielm 1650ean hil ondoren hutsik egon zen, 1669an Magnus Gabriel De la Gardie kondeak erosi zuen arte.

De La Gardie-k gaztelua handitu zuen, barruko dekorazioak berrituz (gaur egun mantentzen direnak). Arrazoi ekonomikoengatik De La Gardiek gaztelua utzi zuen, eta Johan Gabriel Stenbock-en jabetza bihurtu zen.

1688an gaztelua Suediako erregeen eskura igaro zen; erret-familiaren egoitza izan zen askotan, batez ere uda garaian. Karlos XI.aren emazte Ulrika Eleonora erreginak umezurztegia ezarri zuen bertan, puntu-tailer batekin; bere seme Karlos XII.a Karlbeg gazteluan hazi zen.

1697an Tre Kronor gaztelua suntsitu zuen sutearen ondoren, gorte osoa Karlbergera aldatu zen. 1760an Stockholmeko Errege Jauregi berria eraiki ostean ere,  1792ra arte errege-oporretako gaztelua izaten jarraitu zuen; urte horretan Gustav IIIren aginduz bertan Armadaren Akademia ezarri zen.

Eraikin berean dirauen duen munduko akademia militar zaharrena da.

1795ean, jauregiari eraikin luze bi erantsi zitzaizkion, Carl Christoffer Gjörwell arkitektoaren diseinuaren arabera. Adreiluak Gustav III.ak amaitu gabe utzitako Haga gazteluaren obretatik ekarri ziren.

Gazteluak Monumentu Arkitektoniko eta Garrantzi Nazionaleko Monumentu Kultural izendapenak ditu.

## Iruditegia 

Fitxategi:Karlbergs_slott_från_Stadshagen.jpg|thumb|Jauregiaren ikuspegia Stadshagenetik
Fitxategi:Suecia_1-071_;_Karlbergs_slott_på_1690-talet.jpg|thumb| Karlberg jauregia 1690eko hamarkadan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brachyleptura

***Brachyleptura*** Coleopteraren generoa da, kakalardoak, Cerambycidae familiakoa. Bere banaketa holartikoa da (beraz, Euskal Herria barne).
thumb|left|175 px|*Brachyleptura rubrica*

## Espezieak 
Hona hemen batzuk, Amerikakoak:
* *Brachyleptura champlaini* Casey, 1913
* *Brachyleptura circumdata* (Olivier, 1795)
* *Brachyleptura dehiscens* (LeConte, 1859)
* *Brachyleptura pernigra* (Linell, 1897)
* *Brachyleptura rubrica* (Say, 1824)
* *Brachyleptura vagans* (Olivier, 1795)
* *Brachyleptura vexatrix* (Mannerheim, 1853)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*:Bugguide.net. Genus *Brachyleptura*
Bernard Arnault

**Bernard Jean Étienne Arnault** (Roubaix, ) frantziar negozio-gizona da. LVMH luxuzko artikuluen taldearen jabea, Frantziako gizonik aberatsena da. Forbes aldizkariaren arabera, 2021ean 1. postuan dago mundu mailan, 192,2 mila milioi dolarreko ondareari esker.

## Biografia 
Bere aita obra publikoen enpresa baten jabea zen, Ferret-Savinel. Roubaixko Maxence Van der Meersch institutuan ikasketak amaitu eta Lilleko Faidherbe institutuan unibertsitaterako prestakuntza ikastaro bat burutu ondoren, Bernard Arnaultek Eskola Politeknikoan sartu zen (1969ko promozioa).

1971n familia-enpresan hasi zen lanean eta bere aita konbentzitu zuen 40 milioi liberatan enpresaren eraikuntza eta obra publikoak saltzeko eta enpresa higiezinen sustapenera bideratzeko. Férinel izen komertzialarekin, enpresa berria apartamentu turistikoetan espezializatzen da, "Férinel, propriétaire à la mer" () esloganarekin. 1974an enpresako eraikuntzako zuzendari bihurtu zen eta 1977an zuzendari nagusi hautatu zuten, 1978an bere aitaren lekua hartu aurretik. François Mitterrand Errepublikako presidente hautatu ondoren, 1981eko maiatzean Estatu Batuetara emigratu eta Ferinel Inc sortu zuen.

Hiru urte beranduago, Bernard Arnaultek 90 milioi libera inbertitu zituen, hau da, bere familiaren aberastasun gehiena, eta Financière Agache (Agache Willot enpresa fiduziario eta finantzarioa) enpresa erosi zuen. Hori posible izan zen Banque Lazarden laguntzarekin. 1987ko urriko burtsako crackaren ondoren, Bernard Arnaultek LVMHren akzioak erosi zituen, Frantziako bi talderen bat-egitearen ondorioz sortutako luxuaren sektoreko talde berria, 1987ko ekainaren 3an gauzatua: alde batetik Moët Hennessy (Champagne Moët & Chandon, Champagne Ruinart, Champagne Mercier, Champagne Canard-Duchêne, coñac Hennessy) eta bestetik Louis Vuitton (Louis Vuitton Malletier, Givenchy, Champagne Veuve Clicquot Ponsardin)

## Erreferentziak
Nustera

***Nustera*** Coleoptera Chrysomeloidea generoko Cerambycidae familiako intsektuak dira. Loreetan ibiltzen dira.

## Banaketa 
Iberiar Penintsula, Euskal Herrian, Frantziaren Mediterraneo aldea eta Afrikako iparmendebaldean.

## Espezieak 
Hauek ezagutzen dira:
* *Nustera distigma*
* *Nustera lindbergi* 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Vives, E., 2000. Coleoptera. Cerambycidae. *Fauna Ibérica* 12. liburuki, Ramos, M.A. *et al.* (Ed.). Museo Nacional de Ciencias naturales. CSIC. Madril, 716 or.

## Kanpo estekak
Swinging London

[thumb|250px|"*Swinging London*", [Carnaby Street 1966 inguruan.]]
**Swinging London** 1960ko hamarkadan Londresen sortu zen moda eta kulturaren eszenari aplikatzen zaion termino orokor bat da.

Gaztarora bideratutako fenomenoa izan zen, eta berria eta modernoa azpimarratzen zituen. Baikortasun eta hedonismo garaia izan zen, eta iraultza kulturala. Bigarren Mundu Gerra ondorengo austeritatearen ondoren, 1950eko hamarkadaren zati handi batean luzatu zen britainiar ekonomiaren susperraldia katalizatzaile bat izan zen.

Time aldizkariak 1962ko apirilaren 15ean "Swinging London" terminoa definitu zuen, eta handik gutxira hasi zen Swinging Radio England irrati piratak zabaldu zuen. Hala ere, "Swinging" () jargoia 1960ko hamarkadaren hasieratik erabiltzen zuten. 1965ean, Diana Vreeland Vogue aldizkariko editoreak "une honetan Londres munduko hiririk modakoena (*"swinging"*) da" esan zuen. Urte horretan, Roger Miller abeslariak single arrakastatsu bat kaleratu zuen. "England Swings" abestia zuen singleak Ingalaterraren irudi estereotipatua aurkezten zuen, "Bobbiak bizikletan, binaka".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carnaby Street

**Carnaby Street** () Sohoko oinezkoen kale garrantzitsu bat da, Londresko Westminster Hirian dagoena. Oxford Street eta Regent Street kaleetatik gertu dago eta hainbat modako denda- tartean *boutique* independenteak- ditu.

Hegoaldetik iparralderantz Beak Street, Broadwick Street, Kingly Court, Ganton Street, Marlborough Court, Lowndes Court, Fouberts Place, Little Marlborough Street eta Great Marlborough Street kaleek zeharkatze dute. Metroz joateko Oxford Circusen irtengo gara.

## Kanpo estekak
Regent Street

**Regent Street** () West Endeko etorbide garrantzitsua da, Londresko Westminster Hirian dagoena. Printze-erregeordeagatik(beranduago, Jurgi IV.a izango zena) deitua, John Nash arkitektoak diseinatu zuen, Carlton House erregeordearen egoitzatik Regent's Parkeraino doan ibilbide zeremonialaren zati bat izateko.

Charles II Street eta Waterloo Placeren arteko bidegurutzean, Lower Regent Street izenpean hasten da. Gero iparralderantz jarraitzen du Piccadilly Circusetik. Regent Street izenaz, mendebalderantz eta bihurgune baten ondoren iparralderantz biratzen da. Oxford Circusetik igaro ondoren, Upper Regent Street izena hartzen du eta Langham Place, Cavendish Place eta Mortimer Streetekin duen elkargunean amaitzen da.

Urtero jaialdi bat ospatzen da Regent Streeten, eta bere Gabonetako argiak Londresko tradizio nabarmena dira.

## Kanpo estekak
Oxford Circus

**Oxford Circus** Londres hiriburuko West End barrutian dagoen kalegurutze eta plaza bat da, Westminsterreko auzunean. Regent Street eta Oxford Street artean kokaturik, bertan Oxford Circus geltokia dago.

## Denda nagusiak 
* Niketown
* H&M
* Topshop/Topman
* Benetton
* Shelly's
* Miss Selfridge
* John Lewis

## Kanpo estekak
Celedonio de Uribe Urbikiain

**Celedonio de Uribe y Urbiquiain** edo **Zeledonioa Uribe Urbikiain** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1823ko urtarrilaren 28a - Madril, 1871ko maiatzaren 11)  bide, ubide eta portuetako ingeniaria izan zen.

## Ibilbidea 
**Uribek** 1847an amaitu zituen ikasketak, ondoren ingeniari tituua lortu eta Ourensen aritu zen. 1859an Castellótik eta Valentziatik igaro ondoren, Coruñako ingeniari nagusi izendatu zuten.

Galizian egon zen bitartean, itsasargien azterketan parte hartu zuen, eta ingeniaritza-lanak egin zituen Pontedeume, Mugardos eta Ribeira bezalako herrietan.

1867an, Coruñako portuaren handitzea diseinatu zuen, eta, horren gainean, Méndez Núñezen lorategiak, La Mariñako dartsenaren lehen proiektua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Dalsa Escudero, Juan Luis. El ingeniero Uribe y el arranque de las obras provinciales en La Coruña (1859-1870) (en castelán).
Iker Iriarte

**Iker Iriarte Iribar** (Alegia, 1984) bertsolari ibili da eta ezaguna egin da batez ere bertso saio batzuetan aurkezle eta gai jartzaile ibiltzen delako.

Alegiako *Zazpi Astoren Gainean* bertsozale taldearen bidez hurbildu zen bertsolaritzara. Hainbat sariketa eta txapelketetan aritu da gai-jartzaile moduan, eta azken urteotan plazaz-plaza ere badabil. Alegiako eta Harituz bertso-taldeetako kide, eta Alegiako bertso-eskolako irakasle  hainbat urtetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felipe Sistiaga

**Felipe Sistiaga Taberna** (Pasaia, Gipuzkoa, 1943ko abenduaren 13a &ndash; Irun, 2023ko maiatzaren 18a) Gipuzkoako futbolari ohia izan zen, erdilari aritzen zena.

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Morales Oliver

[thumb|270x270px|[Espainiako Liburutegi Nazionala Madrilen]]
**Luis Morales Oliver** (Pasaia, Gipuzkoa, 1895eko apirilaren 1a – Madril, 1982ko ekainaren 26a) Espainiako Liburutegi Nazionaleko zuzendaria izan zen, espainiar literatura mistikoko irakasle eta espezialista.

## Biografia 
Txikitan, Huelvan hazi zen. Batxilergoa Agustindarren Ikastetxean eta Huelvako institutuan egin zuen 1907tik 1913ra bitartean. Geroago, 1913 eta 1919 artean, Filosofia eta Letrak ikasi zituen Madrilen, eta 1922an doktoratu zen Benito Arias Montanorekin (1527-1598) egindako tesiarekin. *Inprimatutako lanen zirriborro biografikoa eta bibliografikoa*.

Madrilgo Unibertsitate Zentraleko irakasle izan zen 1926tik 1936ra bitartean. Gerra Zibila amaituta, 1940an, Sevillako Unibertsitateko Espainiako Hizkuntza eta Literatura katedra lortu zuen. 1948an Madrilgo Unibertsitate Zentralean Gaztelania eta Literatura Hispanoamerikarreko katedra bete zuen.

1941eko apirilaren 25etik Sevillako Letra Onen Errege Akademiako euskaltzain numerarioa izan zen.

## Obrak 
* La heroicidad del Quijote en Cervantes: Hitzaldia Espainiako Unibertsitate Fundazioan, 1972ko maiatzaren 9an. Madril: Fundación Universitaria Española, 1974. .
* El lenguaje del alma en la Reina Isabel de Castilla: hitzaldia Espainiako Unibertsitate Fundazioan, 1973ko otsailaren 22an. Madril: Fundación Universitaria Española, 1975. .
* *Kixoteren sinopsia*. Espainiako Unibertsitate Fundazioa, 1977. .
* San Juan de la Cruz: Espainiako Unibertsitate Fundazioan 1975eko abenduaren 9an eta 11n emandako hitzaldiak. Baldomero Jiménez Duquerekin lankidetzan. Espainiako Unibertsitate Fundazioa, 1977. .

## Erreferentziak 
 

## Kanpo estekak
Lauca galdara

**Lauca galdara** Txileko Arica eta Parinacota eskualdeko galdara da. Mendebaldeko mendikatean dago, Lauca ibaiaren haranean. Galdara eliptikoak 23 km eta 50 km-ko luzera du ekialdetik mendebaldera, Vilañuñumani-Tejene Miozenoko konplexu bolkaniko berantiarraren azpian, iparraldean, eta Chucal-en amaituz, hegoaldean. 21 milioi urteko Oxaya igninbrita galdaran sortzen da. Galdararen ekialdeko ertza igninbrita eta depositu gazteenen azpian lurperatuta dago, baina Guallatiri sumendiaren ekialdean dago. Oligozenoko faila batek markatzen du galdararen mendebaldeko ertza.

Galdara 700 metro lodi da eta 630 km kubiko igninbrita ditu. Arrokek % 58tik 73ra bitarteko SiO2 eduki aldakorra dute. Laucako igninbritaren lagin bat Lauca galdara baino gazteagoa da.

Payachata eskualdeko sumendi-lurralde zaharrenetako bat osatzen du, Ajoya-Choqueliminpie konplexu bolkanikoarekin eta Caquenako kupulekin batera; Pomerape eta Parinacota, berriz, sumendi-lurralde berriagoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepturobosca

***Lepturobosca*** Coleoptera Chrysomeloidea generoko Cerambycidae familiako intsektuak dira.

## Banaketa 
Lurralde holartikoan bizi da, Euskal Herrian ere bai.

## Espezieak 
Hauek onartzen dira:
* *Lepturobosca chrysocoma* (Kirby, 1837)
* *Lepturobosca nigrolineata* (Bland, 1865)
* *Lepturobosca virens* (Linnaeus, 1758)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Vives, E., 2000. Coleoptera. Cerambycidae. *Fauna Ibérica* 12. liburuki, Ramos, M.A. *et al.* (Ed.). Museo Nacional de Ciencias naturales. CSIC. Madril, 716 or.

## Kanpo estekak
Mendebaldeko mendikatea (Bolivia)

Boliviako **Mendebaldeko mendikatearen** ezaugarri nagusia gailurren sumenditsua da, Txilerekin muga naturala egiten du, sistema hori iparraldean hasten da, Jucuri lotunearekin, eta hegoaldean amaitzen da Licancabur sumendian, Txileren hego-mendebaldeko mugan, 5.400 metroko altueran (Boliviako punturik hegoaldekoena 22° 49' 41.016" hego latitudean eta 67° 52' 35.004" mendebaldeko longitudean), klima hotza da eta ez da egokia landare- edo animalia-bizitzarako.. Haren aberastasun nagusia lurzoruan dago, eta mineral metaliko ugari ditu, hala nola Urrea, Zilarra, Kobrea eta abar. 

## Kanpo estekak