open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Veneziako probintzia

**Veneziako probintzia** Italiako ipar-ekialdean eta Venetoko eskualdean kokatuta zegoen, Itsaso Adriatikoaren kostaldean. Iparraldean Trevisoko probintzia eta Pordenoneko probintzia, hegoaldean Rovigoko probintzia eta Adriatikoa, ekialdean Udineko probintzia eta mendebaldean Paduako probintzia mugakide zituen.

Venezia hiri nagusia eta hiriburua zuen. 2005ean, probintziak ia 830.000 biztanle zituen. 2015ean Veneziako Hiri Metropolitanoak ordezkatu zuen.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira: (2001eko datuak).

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Vicenzako probintzia

**Vicenzako probintzia** (italieraz: *provincia di Vicenza*, venezieraz: *provincia de Vicensa*) Italiako ipar-ekialdeko Veneto eskualdean kokatutako probintzia da. Hiri nagusia eta hiriburua Vicenza da.

Iparralde eta mendebaldean Trentino-Adige Garaiarekin (Trentoko probintzia autonomoa) du muga, ipar-ekialdean Bellunoko eta Trevisoko probintziekin, hego-ekialdean Paduako probintziarekin eta hego-mendebaldean Veronako probintziarekin. 2.723&nbsp;km²ko azalera du eta 2011n 873.772 biztanle zituen .

## Herriak 
Probintziako udalerririk jendetsuenak honakoak dira (2011ko datuak):

[thumb|250px|ezkerrera|[Villa Godi, Lugo di Vicenza herrian.]]

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teresa Calo

**Teresa Calo Fontan** (Donostia, 1955eko apirilaren 24a - ) gipuzkoar aktorea dramagilea eta gidoigilea da. Euskara, galiziera, gaztelania eta ingelesa menperatzen ditu.

Hemeretzi urte zituela hasi zen antzerkian *Orain*, eta, besteak beste, *Mentiras, Entre líneas, Ay Manolo* (Serantes saria), *El día en que inventé tu nombre* (Ciudad de San Sebastián saria), *El hombre que sobremurió a una mudanza*, *Marketing* (Teatro Pequeño Luis Soto Barahona saria) Gidoilari gisa lan egin du *Jaun ta Jabe, Maité, Goenkale* eta beste hainbat serietarako. "La luz con el tiempo dentro" filma zinemako gidoilari gisa egiten duen lanaren erakusgarri da. Hogeita bost urte eman ditu aktoreak prestatzen, eta UTBren (Arte Eszenikoen Lantegia) sortzailea da.

## Biografia 
Teresa Calo Donostian jaio zen 1955eko apirilaren 24an. Emigratzaile galiziarren alaba da. Ingeles filologia ikasi zuen. Zineman eta telebistan lan egin du, eta izatez, antzerkiko emakumea da. 1975ean hasi zen. Columnista eta interpretazio-irakaslea, antzerki-testu batzuen egilea da eta UTBren sortzailea (Donostiako Arte Eszenikoen Lantegia).

Zineman, “*Cita con Alberto*” film laburrean egindako lana nabarmentzen da. Goyarako izendatu zuten, eta Teresak bi sari jaso zituen interpretaziorik onenari dagokionez, Elxeren eta Alfax del Pi-ren nazioarteko jaialdietan. Telebistan, Teresa Calok hainbat telesailetan parte hartu du aktore (“*Hospital Central*”) eta gidoilari gisa.

Antzerki-irakaslea, UTBren sortzailea, hogeita bost urtetik gora daramatza aktore eta profesionalak prestatzen, eta horixe eskaini zion Calok *Demos la vuelta al día* bekari.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Gidoigile 
## Liburuak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2009ko antzerki laburraren Luis Barahona de Soto saria marketinagatik. Krisian dauden emakumeak.
* *El hombre que sobremuró a una mudanza*, Luis Soto Barahona saria
* “Nasdrovia Chéjov” lanarekin, Haroko Garnacha Zinemaldian aktore onenaren saria
* “*Ay, Manolo*”, 2003ko Serantes Antzerki Saria
* 2005ean “*El día que inventé tu  nombre*”, Donostia Hiria Gaztelaniazko Antzerki Saria 
* “*Cita con Alberto*” film laburraren egindako lanarengatik Goyarako izendatu zuten.
* 1992an Elxeren Emakumeen Interpretazio Sari Nagusia, *Albertorekin hitzordua lanarekin*
* Alfax del Pi-ren nazioarteko jaialdietan.interpretaziorengatik saria.

## Iruditegia 

Fitxategi:Clara Sánchez (14041526580).jpg|Teresa Calo aurkezlea Clara Sánchez idazlearekin Okendoko hitzaldian, 2014.05.12
Fitxategi:Clara Sánchez (14041488479).jpg|Teresa Calo eta Clara Sánchez bazkideekin solasean, Okendo 2014.05.12
Fitxategi:Teresa Calo.jpg|Teresa Calo, Donostia 2015.05.15

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bellunoko probintzia

**Bellunoko probintzia** Italiako ipar-ekialdean eta Venetoko eskualdean kokatuta dago. Belluno hiri nagusia eta hiriburua da.

## Ekonomia 
Garai batean, lurraldearen ekonomia larreetan eta mendiko nekazaritza pobrean oinarritzen zen. Orain nekazaritza ez da oso esanguratsua, labore txikiagoetara mugatuta dago, Lamongo goi-lautadan dagoen babarrunaren laborantzara, esaterako.

Belluno inguruan ipar-ekialdeko industria-barruti garrantzitsuenetako bat dago, optikarena, bereziki Agordino eta Cadore eremuetan. Agordon du egoitza Luxotticak, italiar industria multinazional aktiboenetako batek. Longaronen, ordea, Safiloko establezimendu bat dago.

Ekonomiarako sektore garrantzitsuenetako bat turismoa da: Bellunoko probintziak herrialde mailako eski-estazio garrantzitsuenetako batzuk dituela esan daiteke, besteak beste, Cortina d'Ampezzo, Alleghe, Auronzo di Cadore, Falcade, Arabba, Sappada, Alpe del Nevegal eta, oro har, Cadore eta Agordino eremuak.

## Hizkuntzak 
Probintzian gutxiengo linguistiko batzuk daude, probintzia-estatutuak babesten dituenak:

* Colle Santa Lucia/*Col*, Livinallongo del Col di Lana/*Fodom* eta Cortina d'Ampezzo/*Anpezo* udalerrietan kokatutako ladinierazko gutxiengoa;
* Sappada/*Plodn*, Farra d'Alpago eta Tambre. udalerrietako gutxiengo germanofonoa.

## Herriak 
Probintziako herririk garrantzitsuenak honakoak dira:

## Pertsona ezagunak
* Dino Meneghin (1950-), saskibaloi jokalaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Trevisoko probintzia

**Trevisoko probintzia** (italieraz: *provincia di Treviso*, venezieraz: *provincia de Trevixo*) Italiako ipar-ekialdeko Veneto eskualdean kokatutako probintzia da. Hiri nagusia eta hiriburua Treviso da.

Iparraldean Bellunoko probintziarekin du muga, ekialdean Friuli-Venezia-Juliarekin (Pordenoneko probintzia), hegoaldean Veneziako eta Paduako probintziekin eta mendebaldean Vicenzako probintziarekin. 2.476&nbsp;km²ko azalera du eta 2011n 891.597 biztanle zituen

## Udalerriak 
Probintziako udalerririk jendetsuenak honakoak dira (2011ko datuak):

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Trentoko probintzia autonomoa

**Trentoko probintzia autonomoa** (italieraz *Provincia autonoma di Trento*) Italiako ipar-ekialdean eta Trentino-Adige Garaiko eskualdean kokatuta dago.

Trento hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Gazteluberri Bearno

**Gazteluberri Bearno** (frantsesez eta ofizialki *Castetnau-Camblong* eta okzitanieraz *Castètnau-Camblong*) Pirinio Atlantikoak departamenduko udalerria da.

## Geografia 
### Etxeak eta Auzoak 
* Bordako beherea
* Crestiaas-ko auzoa
* Débantets-ko auzoa
* Geltokiko auzoa
* Gaztelu Berri

## Demografia 
## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xarra (Bearno)

**Xarra** (frantsesez eta ofizialki: *Charre*, okzitanieraz: *Sharra*) Pirinio Atlantikoak departamenduko mendebaldeko udalerri bat da, Bearnokoa, Zuberoako mugatik kilometro gutxi batzuk ekialdera dagoena. XIV. menderaino behintzat, euskaraz egiten zen han, eta toponimian arrasto ugari utzi du euskal hizkuntzak.

## Geografia 
### Etxeak eta Auzoak 
* Herria

## Demografia 
## Alkateak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goriziako probintzia

**Gorizia** Italiako ipar-ekialdeko probintzia da, Friuli-Venezia Giuliako eskualdean.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Pertsonaia ezagunak 
* Dino Zoff (1942-), futbolaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Esku Gorriaren Defendatzaileak

**Esku Gorriaren Defendatzaileak**, **RHD** (jatorrizko izena, ) 1998an sortutako Ipar Irlandako talde armatu loialista bat da. RHDren izenak Ulsterko balizko banderari egiten dio erreferentzia, zeinean sei puntatako izar zuri baten barruan esku gorri bat agertzen baita.

Uste denez, Ulsterren Defentsarako Elkartea (UDA) eta Loialista Boluntarioen Indarra (LVF) talde armatuetako kideek osatzen dute RHD. Talde horiek emandako su-etenarekin ados ez zeuden kideek osatu zuten RHD, askok UDA nahiz LVFko kideak izateari utzi gabe ekintza armatuak egiten segitu ahal izateko.

2002ko urtarrilean, RHDk postako langile katolikoak eta Belfasteko eskola katolikoetako langileak bere ekintza armatuaren jomugak zirela jakinarazi zuen. Urte hartako otsailean, UDAk eta LVFk Esku Gorriaren Defendatzaileekin loturarik ez zutela adierazi zuten. 2003an beste talde loialistekin enfrentamendu armatuak izan zituen eta UDAko kide bat hil zuten.

Ulsterko Unibertsitateko CAIN kontaketaren arabera, RHD taldeak zortzi lagun hil ditu 2001etik aurrera: sei zibil, Ulsterren Defentsarako Elkarteko kide bat eta Ulsterko Errege Polizia Indarretako (RUC) kide bat. Horrez gain, lehergailu bidezko hainbat ekintza egin ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tequixquiac

**Tequixquiac** Mexikoko udalerri bat da. Mexikoko estatuan kokatua dago. 2010ean  biztanle zituen  km²ko azaleran. Herriburua [[]] da.

Mugakide ditu iparraldean Apaxco, ekialdean Hueypoxtla, mendebaldean Hidalgo eta Huehuetoca, hegoaldean Zumpango eta erdialdean, ferra itxuraz inguratuz, Mexiko Hiria.

Hiriburua Santiago Tequixquiac, nahiz eta hiri handiena Tlapanaloya izan.

## Demografia 
## Politika eta administrazioa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfonso Cano

**Guillermo León Sáenz Vargas** (Bogota, 1948ko uztailaren 22a - Suárez, 2011ko azaroaren 4a) **Alfonso Cano** moduan ezagutua, FARC-EPko mendebaldeko blokeko nagusia izan zen 2008ko maiatzaren 25etik gutxienez, Manuel Marulandaren ordez. Azken honen heriotzaren ondoren munduan denbora gehien gerrillari gisa aritu zena kontsideratzen da. Antropologoa izan zen eta horrez gain zuzenbide ere ikasi zuen.

1970eko hamarkadan Kolonbiako Alderdi Komunistan militatu zuen. Bertan bertako arduradunetako bat izatera heldu zen. Garai horretan nahikotan atxilotua izan zen. 1980ko hamarkadan gerrillan sartu zen eta Union Patroticaren sorreran parte hartu zuen, Belisario Betancur presidentearekin egindako bake negoziazioen parte gisa.

Paramilitarrek eta militarren Union Patrioticako 3.000 militante desagerrarazi edo erail zituzten eta orduan FARCeko ipar-ekialdeko atalaren arduraduna izan zen, Uraba eskualdean, Panamarekin mugan. 2000tik aurrera Kolonbia Berriko Mugimendu Bolibartarraren arduraduna izan zen. Bere aurka 47 atxilotze agindu zituen, horietako bat Interpolena. Hala ere Cesar Gaviriarekin Caracasen eginiko negoziazioetan eta Mexikoko Tlaxcalan egin zirenetan berak hartu zuen parte.

2011n Kolonbiako Armadak *Operación Odiseo* izeneko setioan tiroz hil zuen.

## Erreferentziak
Ana Kandalakoa

**Ana Kandalakoa** (1484 – Buda (orain Budapest), 1506ko uztailaren 26), Hungaria eta Bohemiako erregina zen (1502-1506), Gaston Foixkoa Kandalako kondearen eta Katalina Foixkoa Nafarroako infantaren alaba.

## Bizitza 
Vladislovas II.a Jogalia (1456-1516), Hungaria eta Bohemiako erregearekin (1490-1516), Székesfehérvár-en (latina: Alba Regia), Hungaria ezkondu zen 1502 - IX - 29). Hungariako benetako erregina izatea 1502ko irailaren 29an Székesfehérvár-en (latina: *Alba Regia*) lortu zuen.

## Familia 
## Ezkontza eta haurrak 
Ana Kandalakoa ezkondu zen 1502an Ladislao II.a Bohemiakoa eta Hungariakoa Jogalia (1456-1516) Hungariako erregearekin. Bi haur izan zituzten:

* Ana Jogalia (1503-1547), Hungaria eta Bohemiako printzesa (1503) eta erregina (1526), Austriako Fernando I.a artxidukea; Hungaria eta Bohemiako erregea; Germaniako Erromatar Inperio Santuaren enperadorearekin ezkondua (1521).
* Luis II.a Jogalia (1506-1526), Hungaria eta Bohemiako errege, Austriako Maria artxidukesarekin ezkondua (1522).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Anthony, Raoul: *Identification et Etude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar*, Paris, Masson, 1931

## Kanpo estekak 
*  Seigneurs de Grailly Généalogie
*  Foix-Grailly Généalogie
*  Foundation for Medieval Genealogy/Foix Genealogy
*  Euweb/Foix Genealogy
*  Hungary, Kings Genealogy
Serasa

**Serasa** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da. Barruti honen barnean, iparralderen eta ekialderen dagoen mukim edo azpibarrutia da.

## Mugak 
Iparraldean, Hegoaldeko Txinako itsasoa du, ekialdean eta hegoaldean, Bruneiko Badia eta, azkenik, Mentiri mukim edo azpibarrutia mendebaldean.

## Herrixkak 
* Pekan Muara
* Kampong Pelumpong
* Kampong Tanjong Batu
* Kampong Serasa
* Kampong Masjid Lama
* Kampong Sabun
* Kampong Kapok
* Kampong Salar
* Kampong Meragang
* Kampong Bukit Kabun
* Kampong Pengalayan
* Kampong Pulau Muara Besar
* Tanjong Pelumpong

## Beste toki batzuk 
* Pulau Muara Besar herrialdeko uharterik handiena
* Muara Naval Base
* Brooketon Colliery
* Serasa Beach
* Meragang Beach
* Serasa Spit
* Pulau Pelong-Pelongan
* Muara Cut

## Berezitasunak 
Mukim edo azpibarruti hontan dago herrialde osoko itsasporturik handiena: Muara Port, alegia.

## Kanpo estekak
Burong Pinggai Ayer

**Burong Pinggai Ayer** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarrutietako bat da, ur azpibarrutien taldea osatzen dutenetako bat.

## Kokapena 
Herrialdeko hiriburuaren bihotzean kokatua dago, Bandar Seri Begawanen bertan, Brunei ibaiaren uretan.

Mukim edo azpibarruti hau, ur herriaren zati da, egun, mukim edo azpibarruti bezala kontsideratua dena. Beste ur azpibarrutien ondoan dago, horietako gehienekin muga duelarik.

## Mugak 
Iparraldean, Sungai Kedayan mukim edo azpibarrutia du, hau ere, ur azpibarrutietako bat, Peramu eta Sungai Kebun mukim edo azpibarrutiak, beste bi ur azpibarruti, ekialdean, Lumapas mukim edo azpibarrutia hegoaldean, Kianggeh mukim edo azpibarrutia, mendebaldean, eta, azkenik, Tamoi ur azpibarrutia mendebaldean eta iparraldean.

## Herrixkak 
* Kampong Burong Pingai Ayer
* Kampong Lurong Dalam
* Kampong Pandai Besi A
* Kampong Pandai Besi B
* Kampong Sungai Pandan A
* Kampong Sungai Pandan B
* Kampong Pg. Setia Negara
* Kampong Pekan Lama
* Kampong Sungai Asam?

## Kanpo estekak
Otra

**Otra ibaia** Norvegiako Sorlandet eskualdeko ibairik luzeena da. Setesdalsheieneko Bykle udalerritik, Aust-Agder konderrian iparraldean, hegoaldean dagoen Kristiansand udalerrirainoko ibilbidea egiten du, azken herri hontan itsasoratzen delarik.

## Luzera 
Ibai honek, 245 kilometroko luzera du orotara, Norvegiako zortzigarren ibairik luzeena delarik. Bere ibilbidean zehar, bi laku handi daude: Araksfjorden eta Byglandsfjorden.

## Kanpo estekak
Galtzaur

**Galtzaur** Astigarragako auzo bat da. Txoritokieta mendiaren magaletan dago. Hegoaldean Galtzaur erreka dago. 1960 eta 1970ko hamarkadetan urbanizazio gehien jasan zuen auzoa izan zen. Gaur egun herrigunearekin bat egiten du eta bere mugak bereiztea zaila da.

## Kanpo estekak
Kirgizera

**Kirgizera** (*кыргыз тили, кыргызча, قىرعىزچا, قىرعىز تىلى*) Turkiar hizkuntza da, eta errusierarekin batera Kirgizistango hizkuntza ofiziala da. Bishkek antzeko hirietan errusiera da nagusia eta belaunaldi gazteetan, batez ere, kirgizera gainbeheran dago.

Kirigizistanen alfabeto zirilikoz idazten dute baina hiru hizki (Ң/ң, Ү/ү, Ө/ө) gehituz. Txinan, berriz, arabiar alfabeto erabiltzen dute.

Kirgizen hizkuntza nazionala da eta 4,5 milioi hiztun inguru ditu Kirgizistan, Txina, Afganistan, Kazakhstan, Tajikistan, Uzbekistan, Turkia eta Errusian zabalduak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portutxo (Astigarraga)

**Portutxo** Astigarragako auzo bat da. Urumearen bihurgune batean dago, herriaren sarreran Donostiatik iritsita. Aintzina bertan portu txiki bat zegoen.

## Kanpo estekak
Errekalde (Astigarraga)

**Errekalde** Astigarragako auzo bat da. Galtzaur errekak osatzen duen bailaran zehar hedatzen da Oiartzunerako bidean.

## Kanpo estekak
Aust-Agder

**Aust-Agder** (*Ekialdeko-Agder* euskaraz) Norvegiako konderri bat da, hegoaldeko kostaldean kokatua.

Hiriburua Arendal da.

## Hedadura eta biztanleria 
Norvegiako konderri honek, 9.211 kilometro karratuko azalera du, eta 103.596 biztanle bizi dira bertan.

## Mugak 
Iparraldean eta ekialdean, Telemark konderriarekin muga egiten du, hego-ekialdean, Ozeano Atlantikoaarekin, hegoaldean eta mendebaldean, Vest Agder konderriarekin, eta, azkenik, iparraldean eta mendebaldean, Rogaland konderriarekin

## Izena 
Izenaren esanahia, Agderren, ekialdeko zatia da. Aust hitzak nynorsk edo Norvegiako herri hizkuntzan, ez literarioan, ekialdea esan nahi du.

## Konderriko udalerriak 
Orotara, 15 udalerrik osatzen dute Norvegiako konderri hau:

* Amli
* Arendal
* Birkenes
* Bygland
* Bykle
* Evje og Hornnes
* Froland
* Gjerstad
* Grimstad
* Iveland
* Lilesand
* Risor
* Tvedestrand
* Valle
* Vegarshei

## Konderriko uharteak 
* Tromoy
* Justoya
* Sandoya

## Konderriko barnealdea 
Konderriko barnealdeak, Setesdalen barruti tradizionala hartzen du. Bertatik, Otra ibaia igarotzen da, konderriaren kostaldean itsasoratzen den arte.

## Ikus, gainera 
* Agder

## Kanpo estekak 
*  https://web.archive.org/web/20160406055419/http://www.reuber-norwegen.de/AustAgder/FramesAustAgderKarte.html
*  https://web.archive.org/web/20040309124205/http://www2.aa-f.kommune.no/?itemid=1714
Santiago (Astigarraga)

**Santiago** edo **Santio** Astigarragako auzo bat da. Baserriz osatutako auzo bat da Santiagomendiren magaletan. Baliteke hau izatea Astigarragako hasierako herrigunea.

## Kanpo estekak
Hegaluze Saria

**Hegaluze saria** urteko ekimen puntual bat edo jarraipen profesional bat saritu nahi du, Bermeoko herriaren izena zabaldu eta goratu duenari edo herriaren alde lan egin duenari emanez.

Herritarrek euren proposamenak aurkezteko aukera dute gero batzorde batek erabakitzen duelarik. Saria bermeoko Arrain Azokarako iragari eta ematen da.
## Urteko Hegaluze sariak 
:* 2008 Ilaski Serrano
:* Antonio Karmona
:* Doniene Santutegiko Zaintzaile Taldea: Gaztelugatxeko Doniene santutegia zaintzeaz arduratzen da
:* Txo Hiesako elkarteko kidea Josu Unanue
:* Bermeoko Alkartasuna Dantza Taldea
:* Bermeoko arraun elkartea
:* Bermeoko arrantzaleak
:* Bermeo Kluba futbol taldea

## Kanpo estekak
Bizi-Hitza Fundazioa

**Bizi-Hitza Fundazioa** (Fundación Vida y Lenguas, espainolez) gobernuz kanpoko erakundea

Fundazio hau José María Sánchez Carrión “Txepetxek” idazle eta ikerlariaren inguruan sortu da, “elkarren aberasgarri diren gizakien hitz eta hizkuntza anitzei bizia ematen laguntzeko, eta era berean, gure hizkuntzetarik bakoitzean Biziari hitza emateko”. Burutzen dituen ekintzen artean, besteak beste, herri indigenen hizkuntzak laguntzea dago..

Fundazioak egoitza Donostian (Gipuzkoa) dauka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ergobia

**Ergobia** Astigarragako auzo bat da, herriaren hegoaldean dagoena, Hernanirako bidean. Lurralde hau estrategikoa izan zen mendeetan zehar, ondoan Urumea ibaiko ibi bat baitzegoen eta Frantziaranzko bide zaharrean auzotik igarotzen baitzen 1870 arte, errepidea Donostiarantz desbideratu zutenean.

Auzo honetan Ergobiko zubia kokatzen da, Astigarraga eta Donostiako udalerrien arteko muga delarik.

## Eraikin nabarmenak 
* Erbitegi Etxeberri baserria
* Ergobiko zubia

## Kanpo estekak
Ainhoa Etxaide

**Ainhoa Etxaide Amorrortu** (Hondarribia, Gipuzkoa, 1972), sindikalista, LABeko idazkari nagusia izan zen 2008tik 2017ra, euskal sindikatu handietako baten buru izatera iritsi den lehen emakumezkoa izanik.

## Bizitza 
Arrantzale familia batean jaio zen eta ikasketaz UPV/EHUn Zuzenbideko lizentziaduna da.

2005a geroztik bere bikotekidea den Kakun Guarrotxenarekin seme baten ama da.

## Ibilbidea 
Bi urtez Ikasle Abertzaleak elkarteko zuzendaritzako kide izan zen. 1996an LABeko Gazteen ardura hartu eta sindikatuaren idazkaritza nazionalean sartu zen. 2000an politika sozialaren ardura hartu zuen eta batzorde exekutiboan aritu da, azkenaurreko biltzarrean idazkari nagusiorde hautatu zuten arte. 2008ko LABko Barakaldoko kongresuan idazkari nagusi hautatu zuten Rafa Diezen ordez. 2017an utzi zuen kargua eta geroztik feminismoaren alorraren ardura darama LABen..
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideo-elkarrizketa: «Krisiaren aurkako dekalogoaz, greba orokorraz, fiskalitateaz, Erregulazio Espedienteen eraginaz batasun sindikalaz eta egoera politikoaren inguruan ere, gainbegirada eskeini digu, Ezker Abertzalearen kontrako polizia operazioa burutu baino egun batzuk lehenago», *Argia*, 2009-10]
* Elkarrizketa, Bidegurutze herdoilduak, Berria, 2018ko abuztuak 12
Aia (argipena)

**Aia** hitzarekin hainbat leku izen daude:
* **Aia**, Gipuzkoako udalerria.
* **Aiako Harriak**, Gipuzkoa eta Nafarroa arteko mendilerro granitikoa.
* **Aia**, Ataun udalerria osatzen duten herrietako bat.
Días contados (filma)

***Días Contados*** 1994 urtean Imanol Uribek eginiko filma da. Pelikula Granada eta Madrilen grabatua zen.

## Sinopsia 
Antonio (Carmelo Gomez) Madrilen ekintza bat prestatzen ari den ETAkidea da. Ezkutatzeko prentsarako argazkilaria dela esaten du. Antoniok bere auzokoaz maitemintzen da: Charo (Ruth Gabriel), prostituta drogazalea. Inguruabarrak nahasten dira Antonio nor den jakitzen denean eta Charoren lagun drogazalea den Lisardo (Javier Bardem) poliziaren informatzaile bihurtzen denean.

## Pertsonaiak 

* Carmelo Gómez: Antonio
* Ruth Gabriel: Charo
* Javier Bardem: Lisardo
* Karra Elejalde: Rafa
* Candela Peña: Vanessa
* Elvira Mínguez: Lourdes
* Pepón Nieto: Ugarte
* Joseba Apaolaza: Karlos
* Chacho Carreras: Portugesa
* Pedro Casablanc: Alfredo
* Raquel Sanchis: Rosa
* David Pinilla: Matias
* Pepe Colmenero: Polizia gaztea
* Marga Sánchez: Clara
* Mariola Fuentes: Kale artista
* Jose Martorell: Kale artista
* Gloria Sirvent: Barbara
* Encarnacion Piedrabuena: Maria
* Francisco Videto: Mercero
* Álvaro Gómez: Guardia Zibila
* Leopoldo Casares: Harreragilea
* Reyes Abades: Eskalea

## Ezaugarri teknikoak 
## Sariak 
### 1995eko Goya Sariak 
### 1994ko Donostiako Zinemaldia 
## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
* Euskadiko Filmategia
San Martin (Ataun)

**Elbarren** edo **San Martin** Ataungo hiru auzo nagusietako bat da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 1.097 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Erreferentziak
Atxako aztarnategia

thumb|350px|Atxako aztarnategiaren egitura markatzen duen parkearen ikuspegia. Zirkulu gorriek aztarna aurre-erromatarrak adierazten dituzte, eta marra ilunek asentamendu erromatarraren mugak.
**Atxako aztarnategia** Gasteiz iparraldean, Zadorra ibaiaren gainean, dagoen aztarnategi arkeologikoa da.

Zehazki Zadorra etorbidea eta Wellingtongo dukea kaleen elkargunean. Gaur egun, Zadorrako hiri-inguruko parkearen zati da.

Asentamendu hau leku estrategikoan kokaturik zegoen, Zadorraren gaineko muinotxo batean egonik, Arabako Lautadaren mendebalde osoa begiz menderatzen baitzen bertatik.

Kokalekuaren indusketak 1982tik 1988ra egin ziren. Lan hauetan ikusi zenez, bi asentamendu mota egon ziren: Burdin Aroko herri gotortua eta erromatar garaiko kanpamendua. 

## Burdin Aroko herri gotortua 
Bertako lehen asentamendua Kristo aurreko IV. eta III. mendeen artekoa izan zen. Ez da ezagutzen segurtasunez zein tributakoak ziren bigarren Burdin Aroko biztanleak, baina indusketetan aurkitutako objektu eta ohituren arabera, eragin zeltiberiko nabarmena zuten. Ikerketa arkeologikoek diotenez, lehen biztanle hauek bertan mende batez bizi ondoren, tokia okupatu gabe geratu zen.

## Atxako kanpamendu militarra 
Kristo ondoko I. mendean, Flaviotarren dinastiaren garaian, erromatarrek Atxako muinoa okupatu zuten eta gune militarra eraiki zuten, luze iraun ez zuena, agian gotorleku laguntzaile bat.

II. mendekoak diren material hauek aurkitu ziren: *terra sigillata* hispanikoaren materialak, zeramika arrunta, hondoa apaindua duen beirazko botila bat, burdinazko iltzeak eta txapak, berunezko bi pisu, etab.; guzti hori etxe baten inguruan.

## Ikus, gainera 
* Iruña-Veleia

## Erreferentziak 
## Bibliografia gehiago 
* GIPyPAC (2023-10-19 ) "Monografía sobre el proyecto arqueológico de Aistra (Zalduondo-Araia, Álava)", *Página del Grupo de Investigación en Patrimonio y Paisajes Culturales (Gobierno Vasco, IT936-16)* Euskal Herriko Unibertsitatea.

## Kanpo estekak
Aia (Ataun)

**Aia** Ataungo hiru auzo nagusietako bat da. 

## Demografia 
## Ondare nabarmena 
* Santa Isabel eliza: Auzoko parrokia nagusia.

## Kanpo estekak
San Gregorio (Ataun)

**San Gregorio** Ataungo hiru auzo nagusietako bat da. 

## Demografia 
## Ondarea 
* Larruntza errota. Bertan Joxemiel Barandiaranen museoa dago. Gainera, zerrategi batekin, Errotatxo izeneko bigarren mailako errota batekin eta haren azpiegitura hidraulikoekin eraikin multzoa osatzen dute, *monumentu-multzo* izendatua, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
* San Gregorio Magno eliza: Auzoari izen ematen dio.

## Auzotar ezagunak 
* Joxe Miel Barandiaran Aierbe (1889-1991), etnografoa, antropologoa eta apaiza.
* Juan Arin Dorronsoro (1892-1972), etnografoa, historialaria eta apaiza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Barandiaran Museoa
Maite (filma)

***Maité*** 1994 urtean Eneko Olasagasti eta Carlos Zabalak eginiko euskal filma da. Pelikula Kuban grabatu zen.

## Sinopsia 
Juan Luis (Jose Ramon Soroiz) euskal enpresaria da. Bere angula enpresa hondatzekotan dagoenean, azken kontratua lortzen du Kubako gobernuarekin. Kontratua betetzeko Kubara joan beharko du, bere izaerak herrialde hartako ohiturekin etengabe talka egingo duelarik. Baina, egoera aldatuz joango da Daisy (Ileana Wilson) ezagutu eta gero.

## Pertsonaiak 

* Carlos Acosta-Milian: Roberto
* Xabier Agirre: Felipe
* Mayra Luz Aleman: Emakume dotorea
* Agustin Arrazola: Mikel
* Julio Benitez: Sukalde mutila
* Tamara Castellanos: Desirée
* Carlos Cruz: Angel
* Evelio Delgado: Ingeniaria
* Raúl Eguren: Clemente
* Cristina Fernandez: Virtudes
* Justo Fonseca: 1. jokalaria
* Ane Gabarain: Maixol
* Mikel Garmendia: Txomin
* Ramón Hernández: 2. jokalaria
* Raúl Hernández: 1. argazkilaria
* Natalia Herrera: Encarnación
* Adela Legrá: Jokalaria
* Maritza Leon: Idazkaria
* Cary Rosa Linas: Cary Rosa
* Arturo Lucas: Zerbitzaria
* Hector Luis López: Taxi-gidaria
* Mikel Martinez: Gizona
* Aitor Mazo: Tasio
* Javier Merino: Mahaikidea
* Nadia Moreira: Maité
* Alfredo Nuñez: 1. gaztea
* Eneko Olasagasti: 1. turista
* Jorge Perugorria: Argazkilaria
* Johanna Rivero: Edarien neska
* Ikay Romay: Celia
* Idoia Sagarzazu: Julia
* Jose Ramon Soroiz: Juan Luis
* Idelfonso Tamayo: Obdulio
* Daniel Trepiana: Elektrikaria
* Ignacio Valdés Sigler: Notarioa
* Guillán Vargas: Clementeren iloba
* Vladimir Vazquez: 2. gaztea
* Ileana Wilson: Daisy
* Carlos Zabala: 2. turista

## Ezaugarri teknikoak 
## Sariak 
Eneko Olasagasti eta Carlos Zabala zuzendariek 1994ko Habanako Zinemaldiaren Ikusleen Saria lortu zuten.

## Kanpo estekak
Ergoiena (Ataun)

**Ergoiena** Ataungo auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 103 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Kanpo estekak
Urkillaga

**Urkillaga** Ataungo auzoa eta mendate bat da. Bertatik, Lareoko urtegira doan mendi pista ateratzen da.

## Kanpo estekak
Arrondo

**Arrondo** Ataungo auzo bat da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 87 biztanle ditu. 

Auzo hau San Martin auzoaren amaiera aldera dago, Astigarraga eta Motasororen artean. Etxebizitza bakarrez osaturik dago gehienbat, eta orain dela gutxira arte taberna batetaz ere gozatzen zuen; Rafaelenea. 

Auzoko festak San Juanak ospatzeko izaten dira, ekainaren 24aren inguruan.

## Demografia eta biztanleria 
## Kanpo estekak
Sengkurong

**Sengkurong** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barruti honen mendebaldean kokatua dagoena.

## Mugak 
Iparraldean, Hegoaldeko Txinako Itsasoarekin muga egiten du, Gadong A mukim edo azpibarrutiarekin, ekialdean, Kilanas mukim edo azpibarrutiarekin hegoekialdean, Pengkalan Batu mukim edo azpibarrutiarekin hegoaldean, eta, azkenik, Tutong barrutiko Keriam mukim edo azpibarrutiarekin mendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Sengkurong A
* Kampong Sengkurong B
* Kampong Tagap
* Kampong Selayun
* Kampong Sungai Tampoi
* Kampong Mulaut
* Kampong Tanjong Nangka
* Kampong Kulapis
* Kampong Katimahar
* Kampong Lugu
* Kampong Jerudong
* Kampong Bukit Bunga
* Kampong Pasai?

## Beste toki batzuk 
* Pantai Jerudong
* Pulau Pungit

## Oharra 
Mukim edo azpibarruti hontako kostaldetik urruti, hainbat lursail daude itsasoan. Hauetako batzuk, Empire Hotel & Country Club eta Pantai Jerudongetik gertu daude. Hauek, gizakiak eginiko aldaketak dira, eta, hauen barnean bi lur mihi luze daude, itsasoraino zabaltzen direnak, ia-ia, laku bat eratuz, ezkerrean nahiz eskuinean, ura duelarik. "Laku" honen barnean, gizakiak eraturiko uharte bat dago. Ia-ia Sengkurong mukim edo azpibarruti hontako kostalde guztia, aldatua izan da, eta hainbat lursail gehitu zaizkio, forma eta hedadura ezberdinekoak eta hainbat pinu arbola landatuta dago bertan.

## Kanpo estekak
Paduako probintzia

**Paduako probintzia** Italiako ipar-ekialdean eta Venetoko eskualdean kokatuta dago.

Padua hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Nafarroako konpainia

**Nafarroako konpainia** XIV. mendeko bukaeran eta XV. mendeko hasieran lurralde heleniarren inguruan borrokatu zen mertzenario-gudatalde zen, gehienak Nafarroa eta Gaskoniatik etorriak. *Nafarroako konpainia* terminoa moderno eta informala da, nolabait ez-akademikoa mertzenario hauek izendatzeko. Lehen *konpainia zuria* izena zuen. Luis urte hartan hil zen, konpainia lanik gabe utzita. Hori zela eta, konpainia 1377an Petri IV.a Aragoikoaren esanetara jarri zen eta lau konpainiatan banatu zen, Mahiot Coquerelekoa eta Petri San Superano gaskoiak eta Joanes Urtubiakoa eta Guarro nafarrak buru zituztela.

## Morea 
[thumb|150px|[Akaiako Printzerriaren armarria.]]
1378ko udaberrian edo udan, konpainia Moreara joan zen Gaucher La Bastidekoak deituta. Hau Ostatu-Zaldunen priorea zen Tolosan, Akaiako Printzerriaren komandantea eta, ziur asko, Nerio I.a Acciaioli merkatari florentziarraren mandataria zen. Gaucherrek Mahiot eta konpainian geratzen ziren gizonak zortzi hilabeterako alokatu zituen, justu Juan Fernández de Heredia Maestre Handia gatibu zela. Bitartean, Joanes Urtubiakoa 100 soldaduekin batera Korinton zegoen.

Ostatu-Zaldunen zerbitzupean egon eta gero, Jaume Bauxekoak, Akaiako errege-nahia, konpainia alokatu zuen. Mahiot eta Nafarroako konpainiak Morea gobernatu zuten Jakue Bauxkoaren babesari esker. 1379an, Urtubiak Beozia inbaditu eta orduan Kataluniako Konpainia Handiaren eskuetan zegoen Tebas arpilatu zuen Simon Atumano hiriko artzapezpikuaren laguntzarekin. Gauzak horrela, Nafarroako konpainiak bere izaera aldatu zuen. Urtubiaren agindupean egondako zenbait gizon berriro Mahioten agindupean izatera pasa ziren. Akaian, konpainiak bere burua hiru kapitainen agindupean berrantolatu zuen, erregeordetza sortuz: Mahiot, Petri San Superano eta Berard Varvassakoa. Hurrengo bi urteetan zehar, konpainiak Akaia gobernatu zuen Ostatu-Zaldunen zerbitzupean.

Jakue Bauxkoak Konstantinoplako Inperio Latindarraren tronua lortu zuenean, nafar buruek titulu inperialak lortu zituzten Akaian emandako laguntzari esker. 1383an Jakue hil zenean, Nafarroako konpainia Grezia frankoaren botereduna zen eta printze berria baztertu eta estatua berrantolatzeko erantzukizuna zuen. Konpainiak Jakue Bauxkoaren ondorengoak frogarik gabe aintzat hartzea errefusatzen zuen bitartean, Akaian boterea mantendu zuen eta Veneziako Errepublikarekin ituna ere sinatu zuen, 1387ko uztailaren 26an sinatuta. 1386an, Petri San Superano Mahiot ondozkatu zuen Konpainia buru.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Albaniaren konkista*, 1984ko euskal pelikula.
* Almogavarrak
* Bizantziar Inperioa
* Atenaseko dukerria

## Kanpo estekak
Iruaitz

**Iruaitz** edo **Iruatx**, Zaraiako mendilerroan dagoen mendi bat da, mendilerro honen ekialdeko muturrean, Orkatzategi, Arbe eta Ametzuetarekin batera, Urkuluko urtegia domeinatuz, Aretxabaletan. 755 metro ditu eta Urkuluko urtegi inguruan aurkitzen diren lau mendietatik, bigarren txikiena da.

## Irispideak 
Biderik errazena eta azkarrena, Urkuluko urtegitik bertatik abiatzen da. Arbeko labarra igo behar da lehenik, urtegiko hegoaldeko muturretik, Ugastegira heldu arte. Behin hemen, ezkerretara hartu behar da, gorantza doan bide bati jarraiki, Orkatzategirantz. Hemendik, bidegurutze batetara heltzen da, Santikurutz Gain menditik gertu dagoen bidegurutze batetara. Hemen, Araotzera doan bidea eskuinetara utzi, eta aurrera jarraitu behar da, gas hodiaren bideari jarraiki. Handik pixka batera, begi bistan agertzen da mendiaren tontorra. Zelai bat igaroz, bertara hel daiteke

## Berezitasunak 
Bere izenak dioen bezala, hiru tontor ditu, kono zilindriko formakoak, harrizkoak. Hiru tontor hauek ematen diote duen izena.

## Kanpo estekak
Maiputz

**Maiputz** Zaraiako mendilerroan dagoen mendietako bat da. Mendilerro honen hegoaldeko muturrean kokatua dago, Gazteluko Aitza, Aizkorri II eta Pagobedeinkatuta mendiekin batera. Mendi honek, Alabita Txiki eta Portaletxoko labarrak banatzen ditu.

## Irispideak 
Degurixatik doa bideetako bat. Hemendik, Aumategi mendirantz doan bidea har daiteke. Ondoren, bi bide har daitezke: Lehena, Portaletxotik, Maiputz mendiaren ezkerraldetik eta Maruatx mendiaren tontor ondotik igaroz edo, bestela, eskuinetik, Alabita Txikiko pasabidearen bila. Olaburueta izeneko tokitik, basoa zeharkatu behar da, Maiputzen tontorrera iritsi arte.

## Berezitasunak 
Tontorrean bertan, 9-50 zenbakiekin adierazitako leizezulo bat dago

## Inguruko tontorrak 
Hemendik iparralderantz jarraituz gero, Txaramela izeneko tontorrera iris daiteke.

## Kanpo estekak
Pagobedeinkatua

**Pagobedeinkatuta** Zaraiako mendilerroan dagoen mendi ugarietako bat da. Eskoriatzako lurraldean kokatua dago, Elgeako mendilerroan dagoen Mugarriluze mendia baino pixkat iparmendebalderago.

## Irispideak 
Bolibartik doa bidea. Hona, lehenik, Dorletako Santutegitik edo Arlabango mendatearen erdialdean dagoen bidetik hel daiteke, Urizarko bidegurutzera heldu arte. Behin hemen, Lizargarateko leporantz hartu behar da, Alabitara doan bidetik. Lizargaratera heldu ondoren, Elgea mendilerrorantz doan bidea hartu behar da. Hemendik gertu geratzen da Pagobedeinkatuta mendiaren tontorra.

## Berezitasunak 
Inguruko mendietan ohikoa den bezala, hemen ere, postontzi bat dago. Baina postontzi honek, bere oinarrian, metalezko xafla bat du, testu honekin:
 
                       Pago Bedeinkatu
                           Gaina
                      1017 m      2000-1-8

Honetaz gain, hil estela bat ere dago inguruan, tximista batek jota hil zen norbaitena.

## Mendi honen beste izen batzuk 
Mendi hau, Idiazabal edo Idazabal bezala ere ezaguna da

## Kanpo estekak 
https://web.archive.org/web/20141014082421/http://mendikat.net/monte.php?numero=662&radio=5
Peñakulu

**Peñakulu** Eskoriatzako Mendiola elizatean dagoen baserri bat da, 570 metro inguruko garaieran, Aranguren, Elorretako Haitza, Kurtzebarri eta inguruko beste mendi batzuetara joaten diren askok igarotzen dutena.

## Beste izen batzuk 
Baserri honen benetako izena, berez, Uriaga da.

## Inguruko tokiak 
Baserri honetatik gertu, eskuinetara, pinudi bat zabaltzen da, mendiranzko bidearen ondoan dagoena.

## Irispideak 
Baserri honen ingurura heltzeko biderik errazena, Mendiolako monumentuaren parean dagoen bidetik joatea da. Goraxeago, bidegurutze bat dago. Bide horietako bat, ezkerrera doa, bestea, berriz, eskuinera. Bi bide hauek, goraxeago bat egiten dute, baserria dagoen tokia baino gorago. Zuzenena, baina, bidegurutze hortan, ezkerrerantz doan bidea da. Gorantz jarraitu behar da denbora guztian. Azkenik, baserria bera, lautada labur baten amaieran dago. Askoz gorago aurkitzen diren mendietarantz jarraitu nahi duenak, baserri honen eskuinetara dagoen pinudia igaro behar du, egurrez eginiko pasabide estu batetatik.

## Inguruko paisaiak 
Aipaturiko bidegurutze hortan, ezkerreko bidean gorantz joan ahala, ezkerretara, Urkuluko urtegia ikus daiteke, garbi-garbi.

## Kanpo estekak
Topazio

thumb|Topazio

**Topazioa** aluminioa eta fluorra duen nesosilikatoen taldeko minerala da. Bere formula kimikoa Al2SiO4(F,OH)2 da. Sistema ortorronbikoa jarraituz kristalizatzen da eta bere kristalak prismatikoak dira gehienetan. Erraz zartatzen denez, harribitxiak sortu nahi badira kontu handiz landu behar da, akatsik eduki ez dezaten. Fraktura konkoidala edo desorekatua dauka. Topazioaren gogortasuna 8koa da, eta lustre beirakara dauka. Topazio purua gardena da, baina askotan ezpurutasunez zipriztindurik ageri da eta askotariko koloreak dauzka: ardo kolorea, zuria, grisa, berdea, urdina, arrosa edo gorri arrosakara.

## Kanpo estekak
Santikurutz Gain

**Santikurutz Gain** Zaraiako mendilerroan dagoen mendietako bat da, Urkuluko urtegiaren inguruan dagoen mendi laukotearengandik gertu dagoena. 830 metroko garaierarekin, inguru hontako bigarren mendirik garaiena da, Orkatzategi mendiaren ondoren.

## Irispideak 
Bideetako bat, Urkulutik abiatzen da. Arbeko labarra igaroz, Ugaztegira heldu behar da lehenik. Hemen, ezkerretara hartu behar da, Orkatzategitik gertu dagoen bidegurutzera heldu arte. Hemen, Araotzera doan bidea alde batera utzi eta eskuinetara hartu behar da, gorantz. Hemendik pixka batera, ezkerretara doan bide bat dago. Bertatik, tontorrera hel daiteke.

Beste bidea, Araotzetik bertatik abiatzen da. Aurreko bidean aipaturiko Orkatzategi inguruko bidegurutzera heldu behar da. Eta hortik, lehen esan den bide beretik jarraitu, tontorrera heldu arte.

## Berezitasunak 
Aitzorrotzek bezalaxe, mendi honek, bere tontorrean, ermita bat du. Ermita honen ematen dio mendiari, duen izena.

Tontorraren mendebaldean, Arbeko labarrean, Ugaztegi dago. Bertan daude Gipuzkoa osoko baserririk garaienak, 640 metrotik gorako garaieran.

## Mendiaren beste izen batzuk 
Mendi honi, Espillamendi edo Txirikillaleku ere deitzen zaio

## Leizezuloak 
Mendi hontan, bi leizezulo garrantzitsu daude. Bata, Gazteluko Urzuloa I, 520 metroko sakonera duena eta Gipuzkoa osoko leizezulorik sakonena dena. Bestea, Gaztelu III da, 444 metroko sakonera duena.

## Kanpo estekak 
https://web.archive.org/web/20071028043750/http://www.mendikat.net/monte.php?numero=670&radio=5
Peramu

**Peramu** Bruneiko Brunei eta Muara barrutiaren barnean dagoen mukim edo azpibarrutietako bat da. Ur azpibarrutien taldean dago, Kianggeh, Lumapas eta Kota Batu mukim edo azpibarrutien artean aurkitzen diren beste bot azpibarrutiekin batera. Beste ur azpibarrutiak bezala, Bandar Seri Begawan, herrialdearen hiriburuaren bihotzean dago, Brunei ibaiaren uretan.

## Mugak 
Kianggeh mukim edo azpibarrutiarekin egiten du muga iparraldean, Saba mukim edo azpibarrutiarekin, hau ere ur azpibarrutia, ekialdean, Sungai Kebun ur azpibarrutiarekin, hegoaldean, eta, azkenik, Burong Pinggai Ayer ur azpibarrutiarekin mendebaldean

## Herrixkak 
* Kampong Peramu
* Kampong Pekilong Muara
* Kampong Setia Pahlawan Lama
* Kampong Bakut Siraja Muda A
* Kampong Bakut Siraja Muda B
* Kampong Lurong Sekuna
* Kampong Bakut Berumput

## Kanpo estekak
Saba (Brunei-Muara)

**Saba** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarrutietako bat da, ur azpibarrutien taldekoa. Beste ur azpibarrutiak bezala, herrialdeko hiriburu den Bandar Seri Begawanen bihotzean dago, Brunei ibaiaren uretan bertan.

## Mugak 
Iparraldean eta ekialdean, Kianggeh mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, Sungai Kebun ur azpibarrutiarekin, hegoaldean, eta, azkenik, Peramu ur azpibarrutiarekin mendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Saba Laut
* Kampong Saba Darat A
* Kampong Saba Darat B
* Kampong Saba Ujong
* Kampong Saba Tengah?

## Kanpo estekak
Mugarriluze (Elgea)

**Mugarriluze** Elgeako mendilerroan dagoen mendietako bat da, Aumategirekin batera ezagunenetako bat. Eskoriatzak Barrundiarekin duen mugan bertan dago.

1.109 metroko garaierarekin, mendilerro honetako laugarren mendirik garaiena da. Mendilerro honetako beste mendiak bezala, tontor belartsua du, iparralderago dagoen Zaraiako mendilerroko gehienek ez bezala.

## Irispideak 
Bolibartik abiatuta, **Lizargarate** leporantz doan bidea hartu behar da. Lepoan dagoen bidegurutzerantz heldu ondoren, eskuinetara hartu behar da. Bide hori, zuzen-zuzen doa Alabita eta Elgeara. Handik gutxira, eskuinetara, zuzen tontorrera igotzen den bidexka bat dago.

Gipuzkoa aldetik ere Araotz (Oñati) eta Mendiola (Eskoriatza) auzoetatik eta Arlabango mendatetik abiatu gaitezke.

Bide laburragoak, bestela, Araba aldetik datorrenak dira, Elgea eta Ozeta herrietatik hain zuzen ere.

## Historiaurrea 
Mendi honen tontorrean, 2.5 metroko altuera duen menhir edo zutarri handi bat dago, mendiari berari izena ematen diona. Honetaz gain, bertatik igarotzen da Elgeako parke eoliko ospetsua. Gainera, mendi honen Gipuzkoako magalean Alabitarte tumulua dago.

## Ikus, gainera 
* Arabako mendiak
* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak
Johannesburg

**Johannesburg** Hegoafrikako hiririk handiena, eta jendetsuena da. Hegoafrikako eskualderik aberatsena den Gauteng probintziaren hiriburua da. Sahara hegoaldeko Afrikan ekonomiarik handiena duen metropolitar eskualdea da.

Nazioarteko bi aireportu ditu, Palmietfontein eta Jan Smuts. Unibertsitatea dauka taapezpiku-egoitza da.

## Izena 
Europar jatorrizko hizkuntzetan Johannesburg da hiriaren izena, baina afrikaanseraz zein ingelesez desberdin ahoskatzen da. Izenaren jatorria ez dago argi, baina badirudi 19. mendearen erdialdean afrikaner boer batzuek, Johannes Rissik-ek and Johannes Joubertek, eskaera egin zutela agintari britainiarren aurrean bertan meatzaritza kontzesio bat lortzeko, eta hortik etorri daiteke izena.

Zulu eta Xhosa hizkuntzetan eGoli esaten diote, urrearen hiria, itzulita. Jozi, Joburg eta Jo'burg forma informalak ere erabiltzen dira hiriari deitzeko.

## Historia 
Urrea aurkitu bezain laster eraiki zuten, 1886an, eta errepublikako industria- eta finantza-gune nagusia da. Urreaz gainera, badira bestelako industriak ere: janari-, kimika- eta mekanika-industriak, ehungintza, eta abar, 20. eta 21. mendeetn zehar garatuak.

1983. urtean bereizi zen Sowetoko hiri beltza (*South-Western Townships,* hego-mendebaleko udalak) Johannesburg udaletik. 

## Biztanleria 
Johannesburgeko biztanleria larruazalaren kolorearen arabera dago banatua: hiriaren erdialdea aberatsa da, dotore eta modernoa, eta bertan bizi da jende zuria. Jende beltz gehiena Soweto aldean bizi da, guztiz egoera txarrean. Lemasia izeneko aldean asiar jatorriko jendea bizi da (txinatarra, indiarra eta japoniarra). Sowetoko hirian izan dira azken hamarkada hauetan apartheidaren eta arrazismoaren aurkako borrokarik latzenak.

Johannesburg dago Hego Afrikako Gauteng eskualde txiki baina populazioz betean, ingurune oso urbanoan. Izatez, hiriaren eremu metropolitanoak Gauteng osoa hartzen du salbu eta Pretoria hiria, eta eremu metropolitano horretan 9 milioi biztanle daude. Horrek Afrikako 4. hiri handiena bihurtuko luke.

Johannesburg beti izan da atzerriko populazioen erakarlea ere, ez bakarrik Hego Afrikako barne migrazioarena. 20. mendearen hasieran 60.000 txinatar baino gehiago bizi ziren bertan, meatzaritzarako lanean. Afrikako beste herrialde batzuetako emigrazioak jarraitu du 20. mendearen azken partean bereziki.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
Johannesburgo ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* Johannesburgeko Udalaren webgune ofiziala
* Gauteng Probintzia Gobernua
Ranidae

**Ranidae** edo **igela** anfibio mota oso zabaldua da. Orokorrean Anura ordeneko animalia gehienak izendatzeko erabiltzen den izena da, nahiz eta bertan apoak ere sartzen diren. Horregatik igela hitzak ez du balio taxonomiko handirik, tropikoetan bizi diren familia askorentzat izenik ez baitago. Euskal Herrian ikusten diren igelak Ranidae familiakoak dira.

## Sailkapena 
Hainbat generotan banatzen da igelen familia:

## Mota nagusiak 
Euskal Herrian ezagutzen ditugun igel gehienak honako lau espezie hauek dira:
* Baso-igel gorria (*Rana temporaria*).
* Baso-igel iberiarra (*Rana iberica*).
* Baso-igel jauzkaria (*Rana dalmantina*).
* Ur-igela (*Rana ridibunda*).

## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Animalien hotsak

## Kanpo estekak
Altamira (Beasain)

**Altamira** Beasaingo (Gipuzkoa) baserri giroko auzo bat da. Beasaingo udalerriaren hegoaldean dago, Beasain eta Olaberria arteko mendi kaskoan. Beasaingo erdigunetik bertaratzeko, INDAR enpresaren lantegitik aldapan gora abiatzen den bide bat hartzen da.

Auzo honetan zehar, Beasain eta Olaberria herriak elkarri lotuta daude mendi-pista eta oinezko bidezidor baten bidez.

## Auzoa 
Lau baserri eta etxe bat daude bertan:

* Txintxurreta
* Zunzunegi
* Atari-eder
* Altamira

## Demografia 
## Iruditegia 

Irudi:Altamira 00, Beasain, Gipuzkoa, Euskal Herria.jpg|Altamira baserrira doan bidea (ezkerrera) eta Olaberria herrira doan bidezidorra (eskuinera).
Irudi:Zunzunegi, Atari-Eder eta Txintxurreta, Beasain, Gipuzkoa, Euskal Herria.jpg|Zunzunegi, Atari-Eder eta Txintxurreta baserriak.

## Ikus gainera 
* Altamira (Ordizia)

## Kanpo estekak 
* Altamira auzoa Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
Urbia

[thumb|500px|eskuinera|[Aizkorri Urbiako zelaiatik.]]

**Urbia** Gipuzkoa eta Arabako Partzuergoan dagoen eta iparraldean Aizkorri-Aloña mendilerroak eta hegoaldean Urkillakoa dituen polje, landagune edo zelaigunea da. Arbelar eta Oltzako larreak barne hartzen ditu. 

Iristeko abiapuntu erabilienak Arantzazuko santutegia (700 m) eta San Adriango igarobidetik barrena dira, Otzaurtetik igota. 1.100 metro inguruko altueran dago kokatuta eta Urbia izeneko errekak gurutzatzen du. Enaitz (1.300 m) eta Zabalaitz (1.264 m) tontorrek inguratzen dute ibarra mendebaldetik, ipar-ekialdean Aizkorriko tontorrak daudelarik.

## Ondarea
Bederatzi monumentuk osatutako megalito esparrua da Aizkorriko Estazio Megalitikoa: bost dolmen edo trikuharri (Aizkorritxo, Artzanburu, Mendebaldeko Gorostiaran, Kalparmuñobarrena eta Pagobakoitza), hiru tumulu (Ekialdeko Gorostiara, Malla eta San Adrian) eta menhir edo zutarri bat (Zorrotzarri) daude bertan Urbian eta inguruneetan.

Andra Mari baseliza eta ostatua 1920ko hamarkadan eraiki zituzten, fonda uda partean zabalik dagoelarik. 1980ko hamarkadatik antolatzen du Gipuzkoako eta Arabako Partzuergoak urtero mendizaleen festa eguna uztailaren 31an Urbiako inguruneetan, San Inazio egunean.

Bertako txabola eta artzain kortetan egindako gazta preziatuak dira oso. Saroien artean Pagobakoitza, Zoileku, Aitzgaizto, Lanbita, Laskaolatza, Perusaroi, Urdabide, Oltzipurdi eta Pagomakur ditugu.

## Ikus, gainera 
* Urbiako baseliza
* Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorra
* Aizkorri-Arazko natura parkea

## Kanpo estekak 
* "Urbia eta Oltzako poljeak" (Berria).
* Aizkorriko estazio megalitikoa.
* Urbiako ostatuaz (ETB-2).