open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tarnówko elizbarrutia

**Tarnówko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar elizbarrutia da. 1821eko irailaren 20an ezarri zen Tynieceko elizbarruti gisa eta 1826ko apirilaren 23an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Tarnówn dago. Egun apezpikua Andrzej Jeż da.

## Ordinarioak 
* Grzegorz Tomasz Ziegler (1822-1827)
* Ferdynand Maria von Chotek (1831-1832)
* František de Paula Pištěk (1832-1836)
* Franciszek Ksawery Zachariasiewicz (1836-1840)
* Józef Grzegorz Wojtarowicz (1840-1850)
* Józef Alojzy Pukalski (1852-1885)
* Ignacy Łobos (1886-1900)
* Leon Wałęga (1901-1932)
* Franciszek Lisowski (1933-1939)
* Jan Piotr Stepa (1946-1959)
* Jerzy Karol Ablewicz (1962-1990)
* Józef Mirosław Życiński (1990-1997)
* Wiktor Paweł Skworc (1997-2011)
* Andrzej Jeż (2012-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Edward Komar (1921-1943)
* Karol Pękala (1946-1968)
* Michał Blecharczyk (1958-1965)
* Piotr Longin Bednarczyk (1968-1991)
* Józef Gucwa (1968-1999)
* Władysław Bobowski (1974-2009)
* Jan Styrna (1991-2003)
* Stanisław Budzik (2004-2011)
* Wiesław Lechowicz (2007-2022)
* Andrzej Jeż (2009-2012)
* Jan Piotrowski (2013-2014)
* Stanisław Salaterski (2013-)
* Artur Ważny (2020-2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roger Zelazny

**Roger Joeph Zelazny** (Euclid, Ohio, 1937ko maiatzaren 13a - Santa Fe, Mexiko Berria, 1995eko ekainaren 14a) estatubatuar idazlea izan zen.

Columbiako Unibertsitatean graduatu ondoren, Gizarte Segurantzan lan egin zuen Clevelanden eta gero Baltimoren, arratsaldeetan zientzia-fikziozko istorioak idazten zituen bitartean. 1969az geroztik, idazten jardun zuen soil-soilik, eta argitaratu gabe argitaratzen hasi zen.

Olerkari eta fantasiazko eta zientzia-fikziozko ipuin eta eleberrien egilea izan zen. Sei aldiz irabazi zuen Nebula Saria eta hirutan Hugo Saria. Egungo edo etorkizuneko munduan kokatutako mitoetako pertsonaiak erabili zituen. Bere lanen beste gai bat hilezkortasuna da, baita jainko bihurtutako pertsonak ere. Lantzen duen beste gai bat absente dagoen aitarena da.

## Lanak 
### The Chronicles of Amber 
* 1970 *Nine Princes in Amber*
* 1972 *The Guns of Avalon*
* 1975 *Sign of the Unicorn*
* 1976 *The Hand of Oberon*
* 1978 *The Courts of Chaos*
* 1985 *Trumps of Doom*
* 1986 *Blood of Amber*
* 1987 *Sign of Chaos*
* 1989 *Knight of Shadows*
* 1991 *Prince of Chaos*

### Beste eleberri eta ipuin batzuk 
* *This Immortal* (1966) Hugo Saria, 1966
* *The Dream Master* (1966)
* *Lord of Light*  Hugo Saria, 1968
* *Creatures of Light and Darkness* (1969)
* *Isle of the Dead* (1969)
* *Damnation Alley* (1969)
* *Jack of Shadows* (1971)
* *Today We Choose Faces* (1973)
* *To Die in Italbar* (1973)
* *Doorways in the Sand* (1976)
* *Bridge of Ashes* (1976)
* *My Name Is Legion (1976)
* *Roadmarks* (1979)
* *Changeling* (1980)
* *Madwand* (1981)
* *The Changing Land* (1981)
* *Dilvish, the Damned* (1982)
* *Eye of Cat* (1982)
* *A Dark Traveling* (1987)
* *Wizard World* (1989)
* *Here There Be Dragons* (1992)
* *Way Up High* (1992)
* *A Night in the Lonesome October* (1993)
* *The Dead Man's Brother* (2009)

### Poesia 
* *Poems* (1974)
* *When Pussywillows Last in the Catyard Bloomed* (1980)
* *To Spin Is Miracle Cat* (1981)
* *Hymn to the Sun: An Imitation* (1996)
* *Collected Stories''

## Kanpo estekak
Beta Aurigae

thumb|300px|Beta Aurigae

**Beta Aurigae** (β Aur / β Aurigae, Cocherren Beta), **Menkalinan** izen tradizionalarekin ere ezaguna da, Cocher konstelazioko bigarren magnitudeko eklipse izar bitarra da. Hipparcos sateliteak urtean zehar egiten duen paralaxiaren neurketaren arabera, sistema Lurretik 81 argi urtera (24,8 pc) dago gutxi gorabehera.

## Izenak 
Beta Aurigae da izarraren Bayerren izendapena. Menkalinan izen tradizionala arabieratik dator (منكب ذي العنان) eta hizkuntza arabiarretik dator, eta batzuetan Menkalina idazten da. Menkalinen izena Nazioarteko Astronomia Batasunak formalizatu zuen 2016ko uztailaren 20an.

Astronomia txinatarrean, *Wuche* asterismoaren parte da, bost gurdi irudikatzen ditu.

## Ezaugarri nagusiak 
Beta Aurigae sistema bitar espektroskopikoa eta eklipseduna da. Haren itxurazko magnitudea +1,89 eta 1,98 bitartekoa da, eta 3,960 04 egun sideraleko aldia du. Antonia Mauryk 1889an aurkitu zuen bigarren sistema bitar espektroskopikoa da. Hartz Handiko korrontearen parte dela uste da.

Osagai nahiko antzekoak ditu, bi izar azpierraldoi eta A motako lerro metalikodunak. Vega eta Sirius ez dira oso desberdinak, Aldebaran bezala hidrogenoa bihotzean erretzeari uzten ari direlako eta izar erraldoi erreal bihurtuko direlako ez bada. Gutxi gorabehera masa eta erradio bera dute.

Bi izarrek Beta Aurigae Aa eta Beta Aurigae Ab izenak dituzte katalogo modernoetan, baina 1 edo 2 osagai edo A eta B gisa ere kataloga daitezke.

## Erreferentziak 
Artikulu hau frantseseko Wikipediako Beta Aurigae izenburua duen artikulutik itzulitakoa da.  

## Ikus, gainera 
* Cocher konstelazioa
* Izarren bilakaera

## Kanpo estekak
Ramy

***Ramy*** fikziozko telesaik estatubatuarra da, eta 2019ko apirilaren 19an estreinatu zen Hulun.  2023 bitartean, hiru denboraldi eman dituzte, hamarna atalekoak.

Estatu Batuetako musulmanen komunitatea bereziki inportantea da New Jersey estatuan, eta ingurune horretan kokatzen de telesaila, "normalean gaizto" gisa estereotipatutako musulmanen bizitza argi-ilunekin erretratatzen da telesailean, ohikoan ukitu komedikoarekin, baina kritika sozialeko eta dramako osagarriekin ere bai. Ramy Youssef aktore eta komediantea da protagonista eta telesailaren sortzaile nagusia, eta bere pertsonaia ere Ramy deitzen da (baina ez da bera: Ramy Hassan deritzo). 2020ko urtarrilean, Youssefek aktore onenarent Urrezko Globoa saria jaso zuen, telebistako musikal eta komedien kategrorian. Bi Emmy  izendapen ere izan ditu Youssefek 2020an, Peabody saria ere jaso du telesaileko lanagatik.

## Protagonistak 
* Ramy Youssef da Ramy Hassan, telesaileko protagonista. AEBetn jaiotako musulman estatubatuar gaztea da, eta bere fedearekin eta bizimoduarekin borrokatzen da, lagunen eta senideen juzguen pean.
* Mohammed Amer da Mo, Ramyren lehengusua, *diner* erako jatetxe bat duena.
* Hiam Abbass da Maysa Hassan, Ramyren ama.
* Dave Merheje da Ahmed, Ramyren laguna eta medikua.
* Amr Waked da Farouk Hassan, Ramyren aita, etorkin egipziarra.
* May Calamawy da Dena Hassan, Ramyren arreba. Abokatu izan nahi du, eta aldi berean emakume musulman gazte batez familiak eta komunitateak espero dituen "egitekoek" zanpatuta bizi da nolabait.
* Laith Nakli da osaba Naseem. Bitxi-negozio bat du, ahobero bat da adierazpen sexistak eta antisemitak egiten ditu, bitxigile juduekin lan egin arren, eta ezkutuko homosexuala izan arren. 
* Steve Way da Steve Russo, Ramyren lagun ez-musulman nagusia. Distrofia muskularra duen aktorea (rolean ere horrela agertzen da, noski).
* Mahershala Ali, Ali Malik sheikh edo gidari espirituala. Ramyk fede benetakora hurbiltzen lagunduko diola uste du.
* Maame Yaa Boafo da Zainab, sheikaren alaba, zeinak harreman konplikatu bat izango duen Ramyrekin.
* Rosaline Elbay Amani, Ramyren lehengusina, Egipton bizi dena. 
* Julian Sergi, Yuval, bitxien negozioko judu bat, Ramyren bazkide bihurtuko dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2015eko Nafarroako Itzulia

**2015eko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko LIV. ekitaldia izan zen. BI etapatan banatua, Orkoiengo Lizarteren lantegian hasi eta Iruñean bukatu zen.

## Taldeak  
* Lizarte 
* Caja Rural 
* Telco’m-Gimex
* Hostal Latorre
* Maestre-Amurrio
* Debabarrena-Gipuzkoa
* Seguros Bilbao
* Infisport-Araba
* Fundación Euskadi-EDP 
* Ampo
* GE-Bicicletas Esteve
* Escuela Magro
* Specialized-Fundación A. Contador
* Gomur-Liébana
* Controlpack-La Titánica
* Mutua Levante
* Rimo-Construcciones Paulino

## Etapak  
## Sailkapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Varsoviako artxidiozesia

**Varsoviako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar artxidiozesia da.  1798ko urriaren 16an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1818ko ekainaren 30ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Varsovian dago. Egun artzapezpikua Adrian Józef Galbas da.

## Ordinarioak 
## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2014ko Nafarroako Itzulia

**2014ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko LIII. ekitaldia izan zen. Bi etapaz osaturik, Orkoiengo Lizarteren lantegian hasi eta Iruñean bukatu zen.

## Taldeak
* GSport-Valencia Terra i Mar 
* Telco'M-Gimex                
* Oreki-Gipuzkoa             
* Lizarte 
* Caja Rural-Seguros ACR                 
* Zirauna-Infisport       
* Seguros Bilbao         
* Hostal Latorre
* Debabarrena-Gipuzkoa
* EDP
* Ampo
* Sopela-Ugeraga

## Etapak  
## Sailkapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bielsko-Żywieceko elizbarrutia

**Bielsko-Żywieceko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar elizbarrutia da. 1992ko martxoaren 25ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Bielsko-Białan dago. Egun apezpikua Roman Pindel da.

## Ordinarioak 
* Tadeusz Rakoczy (1992-2013)
* Roman Pindel (2013-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Janusz Edmund Zimniak (1992-2010)
* Piotr Greger (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sigismundo Felix Feliński

**San Sigismundo Felix Feliński** (; Wojutyn, 1822ko azaroaren 1a — Krakovia, 1895eko irailaren 17a) Varsoviako artzapezpikua izan zen 1862-1864 urteetan. Mariaren Familiako Moja Frantziskotarren kongregazioa sortu zuen. 2009ko urriaren 11n, Benedikto XVI.a aita santuak kanonizatu zuen.

## Bizitza 
Gurasoak Ewa Felińska (Wendorff) idazlea eta Gerard Feliński izan ziren. Hamaika urte zituela, aita galdu zuen, eta bost urte geroago ama Siberiara deportatu zuten.

Matematika ikasi zuen Moskuko Unibertsitate Inperialean eta 1847an Parisera joan zen Sorbonan eta Collège de France-n ikasteko. Bertan poloniar emigranteekin harremana mantendu zuen. 1848ko Poznańgo matxinadan parte hartu zuen.

1851n jaioterrira itzuli eta Zhytomyrreko elizbarrutiko apaiztegian sartu zen. San Petersburgoko Eliz Akademia Katolikoan jarraitu zituen ikasketak. 1855eko irailean apaiz ordenatu zen. 1862ko urtarrilaren 6an, Pio IX.a aita santuak Varsoviako artzapezpiku izendatu zuen. 1863ko ekainaren 14an, agintari tsaristek Jaroslavlera erbesteratu zuten. 1883an askatu zen, baina ezin izan zuen Varsoviako artxidiozesira itzuli. Leon XIII.a aita santuak Tarsoko egoitza titularra eman zion, eta 2009ko urriaren 11an, Benedikto XVI.a aita santuak kanonizatu zuen. San Sigismundo Felix Feliński eguna irailaren 17an ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariela Muñoz

**Mariela Muñoz**, ***La Gigante*** (Lules, Tucuman, 1943ko abenduaren 24a - Quilmes, Buenos Aires, 2017ko maiatzaren 5a) ekintzaile eta politika argentinarra, Estatu Argentinarrak ofizialki aitortutako lehen emakume transexuala izan zen.

## Biografia 
Mariela Muñoz 1943ko abenduaren 24an jaio zen Argentinako Tucuman probintziako Lulesen. Hala ere, haurtzaroaren zati handi bat Quilmesen igaro zuen, familia hara joan baitzen bizitzera.

16 urterekin independizatu eta haurrak, nerabeak eta ama ezkongabeak zaintzen hasi zen. Bereziki, amak utzitako haurrak zaintzen zituen batez ere, edo prostitutek zaintzen zituztenak 

1981ean, Muñoz Txilera joan zen baginoplastia egitera, Guillermo Mac Millan doktoreak egin zion. 1993ko abenduan, Quilmeseko adingabeen epaile batek haur gisa hezi zituen hiru umeren zaintza kentzea erabaki zuen. Legezko borroka baten ondoren, urtebeteko kartzela-zigorra ezarri zioten. Hala ere, justizia-erabaki horren ondorioz sortutako eztabaidak, hau da, emakume batek haurrak hazi ahal izatearen inguruko eztabaidak, pertsona transexualen eskubideen ikusgarritasunari lagundu zion. Diskriminazioaren, Xenofobiaren eta Arrazakeriaren aurkako Institutu Nazionalaren babesa izan zuen. Erakunde hori, hain zuzen ere, estatu-mailako erakundea izan zen, eta aholkulari izatera pasatu zen. 2002an INADIk "Urteko emakume" izendatu zuen. Onespen hori Marielak azterketa psikologikoa egin ondoren etorri zen. Azterketa horren arabera, bere sexu psikologikoa femeninoa zen haurtzarotik, eta, gainera, 1981ean generoa berresleitzeko egin zituen eragiketak "itzulezintzat" jo zituen. Legezko errekonozimendu hori Argentinak Genero Identitatearen Legea onartu baino 15 urte lehenago gertatu zen, 2012an, eta aurrekari gisa balio izan zuen beste pertsona transexualen erreklamazioetarako. Era berean, justiziak hazi zituen 17 haurretako batzuk edukitzeko baimena eman zion.

2016an, Maria Audras zuzendariak Mariela Muñozen bizitza kontatzen duen *Amor a paso de gigante* dokumentala egin zuen.

## Erreferentziak 
Artikulu hau gaztelaniazko Wikipediako izen bereko artikulutik itzulitakoa da. 

## Kanpo estekak
Arbaniés

**Arbaniés** Huescako herria da, Siétamo-Sietemo udalerrian dagoena, Hoya de Huesca eskualdean. Huesca hiritik 16 kilometro ipar-ekialdera dago, Guatizalema ibaiaren ezkerreko bazterrean. 2022an 59 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samuel Urrabieta

**Samuel Urrabieta Vierge** (Madril, 1853-Ibidem, 1886) XIX. mendeko marrazkilari eta ilustratzaile espainiarra izan zen. Familiak jatorri euskalduna zuen. 

## Biografia 
Dirudienez, 1853an jaio zen, Madrilen. Aita Vicente Urrabieta zen eta anaia Daniel Urrabieta; biak marrazkilariak ziren. 

Espainiatik, bere anaiaren bitartez, bere marrazkiak Frantziako garaiko aldizkari garrantzitsuenetan agertu ziren, besteak beste, *Le Monde Illustré* eta ''L'Univers Illustré''. Parisen kromolitografiaren tailerra eraman zuen. Elisabet Katolikoaren Ordenarekin saritu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Piccolo corpo

***Piccolo corpo*** (euskaraz, *Gorputz txikia*) 2021eko Laura Samanik zuzendutako film italiarra da, osoki friulieraz eta venezieraz grabatua. Gidoia idatzi zuen Samanik berak, Marco Borromei eta Elisa Dondirekin bartera. Aktore nagusiak dira Celeste Cescutti eta Ondina Quadri.

2021eko Cannesko zinemaldian aurkeztu zen Kritikaren Nazioarteko Asteko lehiaketan eta Turingo 39. zinemaldian lehiaketaz kanpo.

Filma Friuli Venezia Giulian eta Veneton filmatu zen, zehazki protagonistaren bidea Caorle eta Bibioneko aintziratik Carnia eta Trevisoko mendietara doa.

## Argumentua 
Italia 1900. urtean. Agata gaztearen haurra hilda jaio da, eta, beraz, Linbora kondenatua izan da. Agatak mendietan leku bat dagoela jakiten du, non kondairak dioenez, haurtxoa oraindik bataiatua izan daitekeen. Helburu horrekin, bidaia bat hasiko du alabaren gorputz txikia kutxa batean ezkutatuta duela. Bidaia horretan Lince ezagutuko du, laguntzeko prest dagoen pertsonaia misteriotsua eta abentura batean murgilduko dira, ezinezkoa dirudien mirari baten bila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norberto Xantengoa

**Norberto Xantengoa** edo **Norberto Gennep** (Gennep, c. 1085 &ndash; Magdeburg, 1134ko ekainaren 6a) alemaniar artzapezpiku katoliko eta santua, Prémontréko Erregelapeko Kalonjeen Ordenaren sortzailea.

Predikari ibiltaria izan zen Alemanian, Belgikan, Herbehereetan eta Frantziako iparraldean. Parisen, etorkizuneko lanean eragin zioten zistertarren erreformen lekuko izan zen. 1119ko Reimseko Kontzilioan, Kalisto II.a Aita Santuak Frantzian ordena erlijioso bat sortzea eskatu zion Norbertori. 1120ko Eguberri egunean jaio zen Prémontréko Erregelapeko Kalonjeen Ordena. Norbertok San Agustinen erregela zistertarren arau batzuekin aukeratu zuen. Monasterioa Laonetik gertu ezarri zen eta Europa osoko monjeak bertaratu ziren, eta ordena Europako beste herrialde batzuetara zabaldu zen.

1126an Honorio II.ak Norberto Magdeburgoko artzapezpiku izendatu zuen. Han, indar handiz defendatu zituen elizak botere zibilaren aurrean zituen eskubideak, Inbestiduren auzian.

1130eko zisman Inozentzio II.a aita santuaren alde egin zuen Anakleto II.a antipaparen aurka. Bere azken urteetan, Lotario II.aren kantziler eta aholkulari izan zen, eta 1133an Erromara armada bat gidatzeko konbentzitu zuen, Inozentzio berrezartzeko.

Gregorio XIII.ak kanonizatu zuen 1582an.
Kamenak

**Kamenak** (latinez: *Cămēnae*) erromatarren mitologian, Erromako  *Porta Capena*tik gertuko iturburuetan, putzuetan eta iturrietan bizi ziren naiadeak ziren. Uretako ninfa hauek jakintsuak ziren eta batzuetan etorkizunari buruzko profeziak egiten zituzten. Ez dago jasota Kamenek kultu publiko orokorra zutenik; hala ere, *Porta Capena*ko iturritik gertu dagoen kaperan tokiko izaera zuten orakulu-kultu partikularrak izango zituzten, bertako basoa ere ninfa horiei eskainia zegoelarik.

Ugalkortasun-emailetzat jotzen ziren (hori, funtsean, iturri horretako urek zuten ospeagatik), eta horregatik uste zen emaztegaien babesle zirela etorkizuneko ama gisa.

## Lau Kamenak 
Tradizioaren arabera, lau Kamena zeuden: Karmenta edo Karmentis, Egeria, Antevorta eta Postvorta. Erromatik gertu dagoen *Porta Capena* izeneko baso sakratuan gurtzen zituzten. 

*Karmenta* zen ninfa nagusia. Bere jai-egunean, Carmentalietan, urtarrilaren 11tik eta 15era, bereizia zen Vestaren birjinek Porta Capenaren kanpoko iturburutik erritualki ateratako ura. 

Egeriak, bere aldetik, erromatarren bigarren erregea zen Numa laguntzen zuen, zeinari elkarrizketa sekretuen bidez aholkatzen zion, eta jakinduria ematen zion bere erreinua hedatzeko eta aurrera eramateko. Numa hil ondoren, ninfa ahuldu eta iturri bihurtu zen.

Azken biak, batzuetan, *Carmentae* deitzen ziren espezifikoki, eta antzinatean, Karmentaren bi alderdi izan zitezkeen, irudi bereiziak baino gehiago.

## Eskaintzak 
Kamenei libazioak eskaintzen zitzaizkien. Uste da esne-eskaintza iturri eta iturburuetako edozein jainkorentzat ohikoena zela; Martzialek bere lagun Estelaren iturrian txerrama birjina bat sakrifikatzen zuela ezagutzen da , eta Horaziok antxume bat eskaintzen zuen Bandusiako iturrian; Ovidiok berak kontatzen du Numak ardi bat sakrifikatu ziola Piko eta Faunok edaten zuten iturriari, eta, beraz, esne-eskaintza Kamenei bereziki eskainiko zitzaien, eta Horaziok, inspirazio poetikoari, "greziar Kamenaren arnasa biguna" bezala egiten dio erreferentzia  (*Spiritum Graiae tenuem Camenae*). Baina badirudi identifikazio hori okerra litzatekeela, ziur asko *carmen* hitzaren antzeko ahoskeragatik, «kantua», erromatar poesian musaren sinonimotzat hartu zen *camena*, baina Kamenek betetzen zituzten funtzioek inspirazio poetikoarekin ez zuten zerikusirik. Musen eta Kamenen artean sor daitekeen lotura bakarra iturburuak dira: Kamenak *Porta Capena*ko iturburuan bakarrik bizi ziren naiadeak dira, eta Musak, oro har, inspirazio poetikoa ematen duten iturburuekin lotzen dira. Ez dago lotzen dituen beste loturarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alan Jay Lerner

**Alan Jay Lerner** (New York, 1918ko abuztuaren 31 - *ibidem*, 1986ko ekainaren 14a) estatubatuar abesti-idazle, libreto egile eta zinema gidoilaria izan zen. Antzerki musikaleko lanik ospetsuenen testuak idatzi zituen, bai eszenarako, bai zinemarako.

1940ko hamarkadan Frederick Loewe austriar musikagilearekin kolaboratzen hasi zen eta 1947an Brigadoonekin lehen arrakasta handia izan zuten. Loewerekin elkarlanean egindako beste musikal batzuk Paint Your Wagon, Gigi, Camelot eta My Fair Lady izan ziren.

Lernerrek Kurt Weill, André Previn eta John Barry. musikagileekin ere lan egin zuen. Hiru Tony Sari eta hiru Oscar Sari irabazi zituen.

## Lanak 
### Antzerkia 
* *Life of the Party* (1942), Frederick Loewekin
* ''What's Up?* (1943), Frederick Loewekin
* *The Day Before Spring* (1945), Frederick Loewekin
* *Brigadoon* (1947), Frederick Loewekin
* *Love Life* (1948), Kurt Weillekin
* *Paint Your Wagon* (1951), Frederick Loewekin
* *My Fair Lady* (1956), Frederick Loewekin
* *Camelot* (1960), Frederick Loewekin
* *On a Clear Day You Can See Forever* (1965), Burton Lanerekin
* *Coco* (1969), André Previnekin
* *Lolita, My Love* (1971), John Barryrekin
* *Gigi* (1973), Frederick Loewerekin
* *1600 Pennsylvania Avenue* (1976), Leonard Bernsteinekin
* *Carmelina* (1979), Burton Lanerekin Joseph Steinekin
* *Dance a Little Closer* (1983), Charles Strouserekin
* *My Man Godfrey* (1984), Gerard Kennyrekin
### Zinema 
**Royal Wedding*, 1951 (gidoilaria/hitz egilea)
**An American in Paris* (1951) (gidoilaria)
**Brigadoon*, 1954 (film) (gidoilaria/hitz egilea)
**Gigi*, 1958 (gidoilaria/hitz egilea)
**The Adventures of Huckleberry Finn*, 1960 (hitz egilea)
**My Fair Lady*, 1964 (gidoilaria/hitz egilea)
**Camelot*, 1967 (gidoilaria/hitz egilea)
**Paint Your Wagon*, 1969 (ekouzlea/gidoilaria/hitzegilea)
**On a Clear Day You Can See Forever*, 1970 (gidoilaria/hitz egilea)
**The Little Prince*, 1974 (gidoilaria/hitz egilea)
**Tribute'', 1980 ("It's All for the Best", hitz egilea)
**Secret Places*, 1984 (abesti nagusia)

## Kanpo estekak
Liesa

**Liesa** Huescako herria da, Siétamo-Sietemo udalerrian dagoena, Hoya de Huesca eskualdean. Huesca hiritik 18 kilometro ipar-ekialdera dago. 2022an 44 biztanle zituen. Herriko ondarean Santa María del Monte ermita nabarmentzen da, XIII. mendekoa, 1931n monumentu nazional izendatua izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan José López Azpilikueta

**Juan José López Azpilikueta** (Lezaun, 1968ko abenduaren 4a) nafar aizkolaria da. Lau aldiz izan da Nafarroako txapeldunordea eta hainbat lehiaketa irabazi ditu.

## Ibilbidea 
Lehenengo emaitza garrantzitsua 2007an izan zuen, Nafarroako txapeldunordea izan zen, eta 2009an Euskadiko txapeldunordea, Floren Nazabalen atzetik. Hurrengo urtetan Donostiako Urrezko Kopa eta Urrezko Aizkora irabazi zituen. Maila onean jarraitu zuen eta 2019an laugarrenez izan zen Nafarroako txapeldunorde.

## Palmaresa 
* Euskadiko Aizkolari Txapelketa (0): txapeldunordea 2009an
* Nafarroako Aizkolari Txapelketa (0): txapeldunordea 2007, 2010, 2011, 2019.
* Donostiako Urrezko Kopa (1): 2010.
* Urrezko Aizkora (1): 2011.
* Ramon Latasa saria (1): 2011 (Anjel Arrospiderekin batera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txakur txiki

**Txakur txiki** izenaz ezagutzen da Hego Euskal Herrian 1870eko espainiar pezeta baten bost zentimoko txanpona. Aurrealdean, txakur antzeko itxura zuen lehoi baten irudia dauka, eta hortik etorri zitzaizkion "perra chica" deitura gaztelaniaz eta "txakur txiki" euskaraz. Antzeko arrazoiak zirela eta, sasoi hartako hamar zentimoko txanponari "txakur handi" deitzen zitzaion hizkera arruntean.

## Historia 
Txanpon hau 1870ean jaulki zen, 1868ko urriaren 19an pezeta onartu eta gero. Garrantzi handia izan zuen Espainiako ekonomian, 1941eko urriaren 29an indargabetu zen arte. Aluminioz egindako bost zentimoko txanpon berriek ordeztu zuten, eta nahiz eta itxuraz desberdina izan, herriak izen berdina ematen jarraitu zion.

## Itxura 
thumb|303x303px|Txakur txikia atzetik eta aurretik.
Kobrez egina zegoen, eta bost gramoko pisua zeukan.

Atzealdean, Pirinio mendien irudiaren gainean eserita, Hispania pertsonai alegorikoaren irudia agertzen zen. Goialdean "CINCO *GRAMOS*" testua zegoen, eta azpian jaulkitze urtea.

Aurrealdean, lehoi baten irudia agertzen zen, Espainiako ezkutuaren ondoan, eta "DOSCIENTAS *PIEZAS EN KILOG.*" testua bere goialdean eta "CINCO *CENTIMOS*" behekoan.

## Esaerak 
* Gaur egun besteak beste Lekeitioko agureen artean dirurik eza edo zerbaiten balioaren urritasuna adierazteko: *"Txakur txikirik (ere) ez"* esamoldea erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bolea

**Bolea** Huescako herria da, Hoya de Huesca eskualdean dagoena. Egun, La Sotonera udalerriko burua da. Huescatik 20 kilometro ipar-mendebaldera dago, Caballera (1.563 metro) eta Gratal (1.567 metro) mendilerroen magalean. 491 biztanle zituen 2022 hasieran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Landwehrkanal

**Landwehrkanal** edo **Landwer ubidea** 10 kilometroko luzera duen ubidea da, Spree ibaiarekiko paraleloa Berlinen, Alemanian, 1845 eta 1850 bitartean eraikia Peter Joseph Lenne planoen arabera. Ibaiaren goiko aldea lotzen du, Osthafen ibaian (ekialdean dagoen portua), Friedrichshainen, eta behealdea Charlottenburgen, Kreuzberg eta Tiergartenen barrena.

## Ezaugarriak 
Lennek horma inklinatuak zituen kanal bat diseinatu zuen, batez beste 20 metroko zabalera gainazalean eta blokeoak bi muturretan, uraren sakonera kontrolatzeko. 1883-1890 eta 1936-1941 bi hedapenetan 22 metroko zabalera eta 2 metroko sakonera lortu zuen. 2010erako, ibai-bidea turismorako eta aisialdirako ontziek erabiltzen dute batez ere. Kreuzbergen, Landwehrkanalaren zati handi bat Berlingo metroaren U1 linearekin batera doa, ibilbide-zati horretan trenbide goratu gisa funtzionatzen duena.

## Gertaera batzuk 
* Rosa Luxemburgo 1919ko urtarrilaren 15ean erail ondoren, bere gorpua Landwehrkanalera jaurti zuten, non ekainaren 1ean aurkitu zuten. Monumentu batek lekua markatzen du.
* 1920an, Anna Anderson bere buruaz beste egiten saiatu zen uretan salto eginez, eta poliziak erreskatatu zuen.
* 1932an, Shell-Haus-en hasierako eraikuntza amaitu zen, kanalera begira.

## Iruditegia 

Image:
Landwehrkanal_in_B-Kreuzberg_07-2014.jpg|Landwehrkanal Kreuzberg auzoan.
Landwehrkanal1.jpg|Ubidea Lützowplatzetik gertu.
Berlin_Landwehrkanal_Houseboats_20080429.jpg|Itsasontzi etxeak.
Berlin_Hallesches_Tor_Bruecke.jpg|Hallesches Tor zubia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ubidearen ibilbide argazkietan.
Cootamundra

**Cootamundra** Australiako hiri bat da, eta Cootamun-Gundagai eskualdean dago, Hegoaldeko Gales Berrian.

## Geografia 
Cootamundra Riverina eta South West Slopes eskualdeen artean dago, Hegoaldeko Gales Berriko hegoaldean, Sydneytik 390 km-ra hego-mendebalderantz eta Canberratik 160 km-ra ipar-mendebalderantz.

Eskualdea mimosa-barietate bategangatik da ezaguna (*Acacia* baileyana), ingelesez Cootamundra *wattle* deitzen zaiona. Hiriak festa handia antolatzen du urtero landare hori loratzen den unean.

### Klima 
## Historia 
Wiradjuri tribuko kideak, seguruenik, Cootamundra dagoen eskualdean bizi izan diren lehen gizakiak dira.

Europako lehen nekazaritza-kolonoak 1847an ezarri ziren, eta 1862an *Muttama* Reefeko urre-meatzearen ustiapena. Herria handik garatzen hasi eta 1884an udalerri bihurtzen zen. Konderria Jindalee konderriarekin batu zen 1975eko apirilaren 1ean, Cootamundrako konderria osatzeko.

## Demografia 
Biztanleria 6.695 biztanlekoa zen 2011n, eta 6.782 biztanlekoa 2016. urtean.

## Garraioa 
Cootamundrak aireportu bat du (AITA kodea: CMD). 

*Main Southern railway* lineko tren geltoki bat dago, Sydney eta Albury arteko ipar-hego trenbide ardatzean.

## Pertsona ospetsuak 
Sir Donald Bradmanen (1908-2001) jaioterria da. Kriket jokalari ohia da, eta, oro har, kirol horren historiako bateatzailerik onena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Cootamundra - New Country Living
Alberto Hierro

**Alberto Hierro Seco** (Bilbo, 1978ko martxoaren 20a) bizkaitar txirrindulari ohia da. Pinturas Banaka eta Cafés Baque taldeetan izan zen afizionatu mailan eta gero, profesionala izan zen Baque taldearekin bi urtez.

## Palmaresa 
**1999**
* Madrilgo Erkidegoko Itzulia
**2001**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat
**2002**
* Nafarroako Itzulia
* 2. Txuma Txirrindulari Klasika Internazionalean
* 4. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
* 4. Lazkaoko Proban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Alberto Hierro - *FirstCycling.com*
* Alberto Hierro - *Sitiodeciclismo.net*
Clavulinopsis luteoalba

***Clavulinopsis luteoalba*** *Clavariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik.

Sinonimoak: *Clavaria luteoalba*, *Clavulinopsis filipes*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Klabula bakarrez edo faszikulatuz osatutako fruktifikazioak, bakunak, ez adarkatuak, 3 eta 6 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 3 cm bitarteko lodierakoa, oinarrirantz eta goiko muturrerantz mehetuak. Hori zurbil koloretik ilunera doan kolorekoak edo hori-arbeletxekora doan kolorekoak, punta zurbilekin, zurixkak edo zuri-berdexkak; lehortzean okre argi koloreko tonalitateak hartzen ditu 

**Haragia:** Krema-laranja kolorekoa.

**Etimologia:** *Clavulinopsis* terminoa, "clava"-ren txikigarritik dator, garrote txikia, esan nahi duen "clavulina" hitzetik eta itxura, antzekoa, esan nahi duen grekozko "ópsis" hitzetik. “Clavulina” baten antzekoa.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Clavulinopsis luteoalba var. longispora* antzekoa da, espora handiagoak ditu. Segurtasunez identifikatzeko, azterketa mikroskopikoa egin behar da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, lurrean hazten den espeziea da, zelaietan eta basoen soilguneetan. Urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Hegoafrika, Australia, Papua Ginea Berria, Txile.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krakoviako artxidiozesia

**Krakoviako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren poloniar artxidiozesia da.  1000. urtean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1925eko urriaren 28an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Krakovian dago. Egun artzapezpikua Grzegorz Ryś kardinala da.

## Ordinarioak 
### Krakoviako apezpikuak 
### Krakoviako artzapezpikuak 
* Adam Stefan Sapieha (1925-1951)
* Karol Józef Wojtyła (1964-1978)
* Franciszek Antoni Macharski (1978-2005)
* Stanisław Dziwisz (2005-2016)
* Marek Jędraszewski (2016-2025)
* Grzegorz Ryś (2025-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Michał Jerzy Poniatowski (1775-1785)
* Eugeniusz Baziak (1951)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itu (Nigeria)

**Itu** Nigeriako Akwa Ibom estatuko *tokiko gobernu esparrua* eta hiria da (esparruaren barruan dauden herri desberdinen artean, udalburua Cross ibaiaren ibarrean).

Udalerri edo tokiko esparruak 179.600 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itu (argipena)

**Itu** izenak hainbat adiera du:

Euskaraz:

* **Itu**, **diana** edo **artezkarra**, tiro ariketa batzuetako jomuga.

Toponimian:

* Itu (Brasil), Brasilgo hiria ;
* Itu, Brasilgo ibaia.
* Itu, Nigeriako hiria.

Sigla gisa, ITU izan daiteke:

* *Telekomunikazioen Batasun Internazionala* (ingelesez, International Telecommunication Union, ITU), telekomunikazioen koordinaziorako nazioarteko erakunde teknikorik zaharrena. ;
* *Nazioarteko Triatloi Batasuna* (ingelesez International Triathlon Union, ITU), triatloi probak antolatzen dituen kirol federazioaren izen zaharra, geroago World Thriatlon.
* *İstanbul Teknik Üniversitesi*, ITU (euskaratuta, Istanbuleko Unibertsitate Teknikoa).
Kubitzkia

***Kubitzkia*** botanikako generoa da. Bi loredun espezieak ditu. Lauraceae familiakoak dira. Jatorria Hego Amerikan dute. Generoa Henk van der Werffek deskribatu zuen eta 1986an argitaratu zuen. Espezie tipoa Kubitzkia mezii (Kosterm.) van der Werff da. 

## Espezieak 
* *Kubitzkia macrantha*  	(Kosterm.) van der Werff	
* *Kubitzkia mezii* 	(Kosterm.) van der Werff

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikola Jokić

**Nikola Jović** (; Sombor, 1995eko otsailaren 19a) serbiar saskibaloi jokalaria da. Pibot postuan jokatzen du Denver Nuggets estatubatuar taldean.

Serbiako KK Mega Basket taldean hasi zuen bere ibilbide profesionala 2012an. 2014an Denver Nuggets taldeak draft-ean aukeratu zuen bigarren txandan. NBA All-Star  eta NBA All-Star Team bost aldiz izan da. 2023an NBAko txapeldunaren eraztuna irabazi zuen bere taldeak eta finaletako jokalaririk onena izendatu zuten. NBAko Jokalari Baliotsuenaren Saria irabazi zuen 2021ean eta 2022an.

2016ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen Serbiako selekzioarekin.
Monte Cristi Parke Nazionala

**Monte Cristi Parke Nazionala** Karibeko Hispaniola uharteko gune babestu bat da, Haitiko mugetatik Dominikar Errepublikako Punta Ruciara hedatzen dena. 550 km²-ko azalera du. Bere lurraldean kostaldeko aintzirak, hondartzak, manglareak eta 237 metro inguruko kareharrizko goi-lautada bat daude. Bertatik, ordokiaren iparraldeko kostaldeko puntuak eta mendi-mazelak ikus daitezke.

## Ezaugarriak 
Eremua oso lehorra da, eta urtean bi hazbete euri pasatxo jasotzen ditu. Goi-lautada handiak *Sabia Montecristini* izeneko bertako landareeentzako habitata da, baita narrasti-espezie batzuentzako ere. Parkean ez dago biderik markatuta.

Ezaugarri geografiko nagusia El Morro da, zapata itxura duen mendia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Monte Cristi Shipwreck proiektua - 2001eko indusketa
* :The Rhenish Stoneware from the Monte Cristi Shipwreck, Dominican Republic
Esztergom-Budapesteko artxidiozesia

**Esztergom-Budapesteko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hungariar artxidiozesia da.  X. mendean ezarri zen Esztergomgo artxidiozesi gisa eta 1993ko maiatzaren 31n Esztergom-Budapesteko artxidiozesi bihurtu zen. Artzapezpikuaren egoitza Esztergomen dago. Egun artzapezpikua Péter Erdő da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Dominicus (1000-1002)
* Ugrin Csák (1204)
* Johanes von Meran (1205-1223)
* Róbert (1226-1238)
* Mátyás (Rátót) (1240-1241)
* István Bánsca (1243-1253)
* Benedek (1254-1260)
* Fülöp Szentgróti (1262-1273)
* Lodomer Vázsony (1279-1297)
* Gergely Bicskei (1299-1303)
* Mihály Boi (1303-1304)
* Tamás (1306-1321)
* Bolesław Piast (1321-1328)
* Miklós Dörögdi (1329-1330)
* Csanád de Telegdi (1330-1349)
* Miklós Vásári (1350-1358)
* Miklós Keszei (1358-1366)
* Tamás Telegdi (1367-1375)
* János de Surdis (1376-1378)
* Dömötör Vaskúti (1378-1387)
* János Kanizsai (1387-1418)
* Jan z Borsznic (1420-1421)
* György Pálóczi (1423-1439)
* Dénes Szécsi (1440-1465)
* János Vitéz (Zredna) (1465-1472)
* Johann Beckenschlager (1474-1487)
* Giovanni d’Aragona (1484-1485)
* Ippolito d’Este (I) (1487-1497)
* Tamás Bakócz (1497-1521)
* György Szatmári (1523-1524)
* László Szalkai (1524-1526)
* Pál Várdai (1527-1549)
* Miklós Oláh (1554-1568)
* Anton Vrancic (Verancsics) (1570-1573)
* István Fejérkövy (1596-1596)
* János Kutasy (1597-1601)
* Ferenc Forgách de Ghymes (1607-1615)
* Péter Pázmány (1616-1637)
* Imre Lósy (1637-1642)
* György Lippay Zombori (1645-1666)
* György Szelepcsényi (1667-1685)
* György Széchényi (1686-1695)
* Leopold Karl von Kollonitsch Lipót (1695-1707)
* Christian August von Sachsen-Zeitz (1707-1725)
* Imre Esterházy (1727-1745)
* Miklós József Csáky (1751-1757)
* Ferenc Barkóczy de Szala (1761-1765)
* József Batthyány (1776-1799)
* Karl Ambrose Ferdinand von Habsburg (1808-1809)
* Alexander (Sandor) Rudnay Divékújfalusi (1819-1831)
* József Kopácsy (1839-1847)
* János Keresztély Scitovszky (1849-1866)
* János Simor (1867-1891)
* Kolos Ferenc Vaszary (1891-1912)
* János Csernoch (1912-1927)
* Jusztinián György Serédi (1927-1945)
* József Mindszenty (1945-1974)
* László Lékai (1976-1986)
* László Pacifik Paskai (1987-2002)
* Péter Erdő (2002-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artezkar

[thumb| [Arkularitza|Arkularitzako artezkarra (80 cm-ko diametroa)]]
**Artezkar** edo **itua** tiro lehiaketetarako erabiltzen den objektua da, tiro egitean helburu dena eta tiratzailearen zorroztasuna ebaluatzeko ere balio duena. 

Kirol eta jolas batzuetan zenbakitutako zirkulu zentrokide batzuk izan ohi dituzte artezkarrek. Militarren ituek, adibidez, zutik edo etzanda dagoen soldadu baten silueta izan ohi dute dute. Artezkar mugikorrak ere egon ohi dira, metodo mekanikoren batek mugituak.
## Iruditegia 

Fitxategi:Dartboard unlabeled.svg|Dardo profesionaletako itua.
Fitxategi:Igeldo.patos.jpg|Itu mugikorrak: ahateei tiro, Igeldoko jolas-parkea.
Fitxategi:10_m_Air_Rifle_target.svg|Aire-fusilezko tiroan, 10 metrora jartzen dena.
Fitxategi:Cibles_de_campagne_Suisse.png|Suitzako armadak darabiltzen artezkarrak.
Fitxategi:Litomyšl,_terč_v_muzeu.JPG|Txekiako helburu margotua, 19. mendea.

## Erreferentziak
Vicente Barrera Simó

**Vicente Barrera Simó** (Valentzia, 1968ko uztailaren 29a), karteletan **Vicente Barrera** bezala ezaguna, toreatzaile espainiarra da, Vicente Barrera Cambraren toreatzailearen biloba. 2023tik Valentziako Erkidegoko lehendakariordea eta Kultura kontseilaria da, Vox alderdiaren ordezkari gisa..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egerreko artxidiozesia

**Egerreko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hungariar artxidiozesia da.  X. mendean ezarri zen Egerreko elizbarruti gisa eta 1804ko abuztuaren 9an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Egerren dago. Egun artzapezpikua Csaba Ternyák da.

## Ordinarioak 
### Egerreko apezpikuak 
### Egerreko artzapezpikuak 
## Apezpiku lagunkideak 
* Gábor Antal Erdődy (1714-1715)
* Lajos Szmrecsányi (1912)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Veszprémgo artxidiozesia

**Veszprémgo artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hungariar artxidiozesia da.  1009an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1993ko maiatzaren 31n artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Veszprémen dago. Egun artzapezpikua György Udvardy da.

## Ordinarioak 
### Veszprémgo apezpikuak 
### Veszprémgo artzapezpikuak 
* József Szendi (1993-1997)
* Gyula Márfi (1997-2019)
* György Udvardy (2019-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Péter Szegedino (1475)
* János de Rhenese (1494)
* Nicolas Jean Petri (1525)
* Dávid Zsolnay (1806-1814)
* Istvan Pribék (1872-1902)
* Kálmán Kránitz (1907-1935)
* László Kádár (1972-1975)
* László Tóth (1976-1987)
* Béla Balás (1992-1993)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kalocsa-Kecskeméteko artxidiozesia

**Kalocsa-Kecskeméteko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hungariar artxidiozesia da.  1000. urtean ezarri zen elizbarruti gisa eta 1993ko maiatzaren 31n artxidiozesi bihurtu zen. Artzapezpikuaren egoitza Kalocsan dago. Egun artzapezpikua Balázs Bábel da.

## Ordinarioen zerrenda 
### Apezpikuak 
* Astricus (1000-1036)
* Saul de Hédervar (1192-1202)
* Johanes von Meran (1202-1205)
* Bertoldo di Andechs-Merania (1206-1218)
* Ugrinus (1219-1241)
* Benedek (1243-1254)
* Smaragdus de Sambok (1257-1263)
* Benedek (1265-1266)
* István (1266)
* Ján (1279-1301)
* István (1302-1306)
* Vince (1306)
* Ladislav (László) (1317-1343)
* Belijan (1324)
* László Kobal (1343-1345)
* István Harcsáki (1345-1349)
* Miklós Vásári (1349-1350)
* Dionizije Lacković (1350)
* Miklós Keszei (1356-1358)
* Tamás Telegdi (1358-1367)
* István de Insula (1367-1379)
* Lajos (1383-1391)
* Miklós Bebek (1391-1399)
* Ivan de Gara (1401-1403)
* Crisogono de Dominis (1403)
* Andrea dei Benzi di Gualdo (Brenti) (1413-1419)
* Kármán Scolari (1420-1423)
* Giovanni Buondelmonti (1424-1447)
* Matthias de Labischino (1449)
* Rafael Herczog (1450-1456)
* István Várdai (1457-1471)
* Gábor (1471-1479)
* György (1479-1480)
* Péter Várdai (1481-1501)
* László Geréb (1502-1503)
* Gregor Frangipani (1503-1530)
* Pál Tomory (1523-1526)
* János Ország de Guth (1527-1529)
* Franz Frangipane (1530-1543)
* György Drašković (1582-1587)
* János Kutasy (1596-1597)
* Márton Pethe de Hetes (1600-1605)
* István Szuhay (1607-1608)
* Demetrii Napragyi (1610-1619)
* Valentin Lépes (1619-1623)
* János Telegdy (1623-1647)
* Giovanni Pusky (1650-1659)
* Petar Petretić (1667-1667)
* György Széchényi (1678-1686)
* Leopold Karl von Kollonitsch Lipót (1690-1695)
* Pál Széchényi (1697-1710)
* Imre Csáky (1714-1732)
* Gabriel Patačić (1733-1745)
* Miklós József Csáky (1747-1751)
* Franjo Klobusiczky (1751-1760)
* József Batthyány (1760-1776)
* Ádám Patačić de Zajezda (1776-1784)
* László Kollonitz (1788-1817)
* Péter Klobusiczky (1822-1843)
* Ferenc di Paolo de Nádasdy-Fogaras (1845-1851)
* Jozef Kunszt (1852-1866)
* József Lonovics (1866-1867)
* Lajos Haynald (1867-1891)
* György (Juraj) Császka (Čásky) (1891-1904)
* Gyula Városy (1905-1910)
* János Csernoch (1911-1912)
* Lipót Árpád Várady (1914-1923)
* Gyula Zichy (1925-1942)
* Gyula Glattfelder (1942)
* József Grősz (1943-1961)
* Endre Hamvas (1964-1969)
* József Ijjas (1969-1987)
* László Dankó (1987-1993)

### Artzapezpikuak 
* László Dankó (1993-1999)
* Balázs Bábel (1999-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hajdúdorogeko artxidiozesia

**Hajdúdorogeko artxidiozesia** (, ) Bizantziar tradizioko Hungariako Eliza katolikoaren artxidiozesia da. 1912ko ekainaren 8an ezarri zen elizbarruti gisa eta 2015eko martxoaren 20an artxidiozesi bihurtu zen. Artzapezpikuaren egoitza Hajdúdorogen dago. Egun artzapezpikua Péter Fülöp Kocsis da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Istvan Miklósy (1913-1937)
* Miklós Dudás (1939-1972)
* Imre Timkó (1975-1988)
* Szilárd Keresztes (1988-2007)
* Péter Fülöp Kocsis (2008-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Váceko elizbarrutia

**Váceko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren hungariar elizbarrutia da. XI. mendean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Vácen dago. Egun apezpikua Zsolt Marton da.

## Ordinarioak 
## Apezpiku laguntzaileak 
* Thomas (1450)
* Ladislas (1470)
* Michel de Keransedes (1488)
* Damianus Jercini (1515)
* Karol Salbeck (1759-1776)
* Pál László Esterházy (1776-1781)
* Gabriel Zerdahely (1780-1800)
* István Neszveda (1884-1890)
* Janos Jung (1893-1917)
* Ferenc Gossman (1913-1931)
* Vince Kovács (1940-1969)
* József Vajda (1969-1978)
* Izidor István Marosi (1979-1987)
* István Katona (1989-1997)
* Lajos Varga (2006-2026)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nyíregyházako elizbarrutia

**Nyíregyházako elizbarrutia** (, ) Bizantziar tradizioko Hungariako Eliza katolikoaren hungariar elizbarrutietako bat da. 2015eko martxoaren 20an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nyíregyházan dago. Egun apezpikua Ábel Antal Szocska da.

## Apezpikuen zerrenda 
* Ábel Antal Szocska (2018-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miskolceko elizbarrutia

**Miskolceko elizbarrutia** (, ) Bizantziar tradizioko Hungariako Eliza katolikoaren hungariar elizbarrutietako bat da. 1924ko ekainaren 4an ezarri zen exarkatu apostoliko gisa eta 2015eko martxoaren 20an elizbarruti bihurtu zen. Apezpikuaren egoitza Miskolcen dago. Egun apezpikua Atanáz Orosz da.

## Ordinarioen zerrenda 
* Antal Papp (1924-1945)
* Atanáz Orosz (2011-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Melrose abadia

**Melrose abadia**, Eskoziako Melrose udalerrian dagoen abadia bat da, Scottish Borders eremu administratiboan.

1136an zistertar fraideek sortu zuten, Dabid I.a Eskozikoak hala eskatuta.
Hume Cronyn

**Hume Blake Cronin, Jr.** (London, Ontario, 1911ko uztailaren 18 &ndash; Fairfield, Connecticut, 2003ko ekainaren 15a) kanadar estatubatuar aktorea izan zen.

1934an egin zuen debuta Biradwayn, eta 1943an egin zuen lehen filma. 1944an Oscar Sari baterako izendatu zuten, *The Seventh Cross* filmean egindako lanagatik. Bigarren emaztea Jessica Tandy aktorea izan zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Thailandiako Asanblada Nazionala

**Thailandiako Asanblada Nazionala** (Thailandiera: รัฐสภาไทย) Thailandiako gobernuaren ganbera biko adar legegilea da. Sappaya-Sapasathan-en biltzen da, Dusit barrutian, Bangkok.

Asanblada Nazionala 1932an sortu zen Thailandiako lehen konstituzioa onartu ondoren, zeinak Thailandia Monarkia absolutua izatetik monarkia konstituzional izatera pasa zuen.

2013ko krisi politikoan, Ordezkarien Ganbera desegin zuen Yingluck Shinawatra lehen ministroak, eta 2014ko otsailaren 2an hauteskundeetara deitu zuen Auzitegi Konstituzionalak baliogabetu zuen arte. 2014ko estatu kolpearen ostean, Asanblea Nazionala militarren babesa eta ganbera bakarreko Asanblada Legegile Nazionala ordezkatu zuen 2014ko konstituzioaren arabera.

2017ko apirilean 2017ko Konstituzioa aldarrikatu ondoren, Asanblea Nazionala berrezarri zen, baina konstituzioak ahalbidetu zuen Asanblea Legegile Nazional militarra aldi baterako mantentzea 2019ko hauteskunde orokorren ondoren Asanblea Nazionala eratu zen arte.

## Kanpo estekak
Ernst Friedrich Germar

**Ernst Friedrich Germar** (1786ko azaroaren 3a - 1853ko uztailaren 8a) alemaniar irakasle eta Halleko Mineralogia Museoko zuzendaria izan zen. Mineralogista izateaz gain, entomologian interesatu zen eta bereziki Coleopteroetan eta Hemipteroetan. Scutelleridae heteropteroen familia monografikoa egin zuen.

1845ean Suediako Zientzien Errege Akademiako kide atzerritar hautatu zuten.

## Argitaratutako lanak 
Germarren argitalpenen artean hauek daude:

* Species Cicadarium enumeratae et sub genera distributae. ''Thon's Entomologisches Archiv*. (2)2: 37–57, pl. 1 (1830).
* Observations sur plusieurs espèces du genre Cicada, *Latr.* *Errev.* *Entomol.* *Silbermann* 2: 49–82, pls. 19-26 (1834).
* Ueber die Elateriden mit häutigen Anhängen der Tarsenglieder. Z. Entomol. (Germar) 1: 193-236 (1839) (1839).
* Bemerkungen über Elateriden. *Z. Entomol.* *(Breslau)* 5: 133-192 (1844).
* Beiträge zur insektenfauna von Adelaide . *Linn.* *Entomol.* 3: 153-247 (1848).
* Fauna Insectorum Europae. Lan horretan 24 faszikulu zeuden; August Ahrensek lehenengo biak ekoiztu zituen, Germar-ek eta Georg Friedrich Kaulfuss-ek hirugarrena (1817) eta Germar-ek bakarrik gainerako 21ak 

1839tik 1844ra argitaratu zen *Zeitschrift für die Entomologie'' aldizkari entomologikoko zuzendaria ere izan zen.

## Bildumak 
Non Coleoptera Deutsches Entomologisches Institut (DEI)

## Erreferentziak 
* Brockhaus eta Efron Hiztegi Entziklopedikoa
* Groll, EK (Hrsg.): Biografien der Entomologen der Welt : Datenbank. 4.15 bertsioa : Senckenberg Deutsches Entomologisches Institut, 2010 http://www.sdei.de/biographies/
* Gaedike, R.; Groll, EK & Taeger, A. 2012: Literatura entomologikoaren hasieratik 1863ra arte : lineako datu-basea - 1.0 bertsioa - Senckenberg Deutsches Entomologisches Institut. Germarren argitalpenen zerrenda osoa.

## Kanpo estekak
Izotz dorre fumaroliko

thumb|Izotz dorre fumaroliko bat Erebus mendian.

**Izotz dorre fumaroliko** deritzo fumarolek uraren izozte puntuaren azpitik dagoen ingurune batean sortzen dituzten izotz dorreei. Maiz izotz kobazuloak dituzte azpian.

Erebus mendiak, munduan hegoalderantz gehien kokatuta dagoen sumendi aktiboa, izotz dorre fumarolikoak eratzen ditu. Bere inguruko tenperatura beti dago uraren izozte puntuaren azpitik, eta lurzoru lurruntsuan zehar gertatzen den karbono dioxidoaren desgasifikazioak izotza urtu, lurrundu eta azkenik berriro kondentsatzen du dorreak eraikiz.

Berlin mendiak, Antartikan kokatua baita ere, izotz dorre fumarolikoak sortzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tshering Yangdon

**Tshering Yangdon** (Nobgang, Punakha barrutia, 1959ko ekainaren 21a) Jigme Singye Wangchuck Bhutango errege ohiaren hirugarren emaztea da. *Gyalyum Kude* (Erregina Ama) titulua du, Jigme Khesar Namgyel Wangchuck egungo erregearen ama baita.

## Bizitza 
Gurasoak *Yab Dasho* Ugyen Dorji (1925–2019) eta *Yum* Thuiji Zam (j. 1932) izan ziren.

Hiru neba eta bost ahizpa ditu:
* *Ashi* Beda (j. 1951);
* *Lyonpo* Sangay Ngedup (j. 1953), Bhutango lehen ministro ohia;
* *Gyalyum Kude* Dorji Wangmo (j. 1955), Bhutango erregina;
* *Gyalyum Kude* Tshering Pem (j. 1957), Bhutango erregina;
* *Gyalyum Kude* Sangay Choden (j. 1963), Bhutango erregina;
* *Dasho* Ugyen Tsechup (j. 1964);
* *Dasho* Topgay (j. 1966);
* *Ashi* Sonam Choden (j. 1969).

Bere ahizpetako hiru Jigme Khesar Namgyal Wangchuck erregearekin ere ezkondu ziren 1979an modu pribatuan eta 1988an publikoki.

Hiru seme-alaba ditu:
* *Druk Gyalpo* Jigme Khesar Namgyel Wangchuck erregea (j. 1980);
* *Ashi* Dechen Yangzom Wangchuck printzesa (j. 1981);
* *Gyaltshab* Jigme Dorji Wangchuck printzea (j. 1986).

Bhutango Mojen Fundazioa sortu zuen 2006an. Fundazioaren helburua mojategiak sortzea da, emakumeen eta nesken hezkuntza sustatzeko.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kabney

[thumb|226x226px|[Jigme Khesar Namgyel Wangchuck erregea kabney azafrai horia jantzita]]

**Kabney** () Bhutango gizonezkoen jantzi tradizionala da, *gho*-ren zati gisa erabiltzen den zetazko zapia. Normalean 300 zentimetroko luzera eta 90 zentimetroko zabalera ditu. Gho-aren gainean janzten da, ezkerreko sorbaldatik eskuineko aldakaraino doa, eta une berezietan edo *dzong* (monasterio) bat bisitatzean erabiltzen da.

Gho eta kabney-ak erabiltzea bultzatzen du Bhutanen *driglam namzha* (edo *driklam namzhak*) protokolo eta janzkeraren kode ofizialak. Gho derrigorrezkoa da gizonezko ikasleentzat eta gobernuko funtzionarioentzat:
* **azafrai horia**: *Druk Gyalpo* (erregea) eta *Je Khenpo* (abade nagusia);
* **laranja**: *Lyonpo* (ministroak eta gobernuko beste kideak);
* **gorria**: *Dasho* (errege-familiako gizonezkoak eta funtzionarioak);
* **berdea**: epaileak;
* **urdina**: parlamentuko kideak;
* **zuri eta gorri marraduna**: *Gup* (herrietako buruak);
* **zuri eta urdin marraduna**: *Thrompoen* (bigarren mailako administrazio-dibisioko buruak);
* **zuria**: herritar arruntak.

Maila ohiak honako hauek dira:
* **zuri eta urdin marraduna**: *Chimi* (Asanblea Nazionaleko kideak);
* **urdina**:  *Lodoe Tsoggde*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak