Jevgeni Miller

[thumb|Miller jenerala [1930eko hamarkadan]]
**Jevgeni-Ludvig Karlovitx Miller** () jatorri Baltikoko alemaniar errusiar jenerala izan zen eta Errusiako Gerra Zibilean Armada Zuriaren komunismoaren aurkako buruzagietako bat. Gerra zibilaren ondoren, Frantzian erbesteratu zen. 1937an Parisen Sobietar inteligentzia agenteek bahitu zuten, Sobietar Batasunera ezkutuan eraman eta 1939an Moskun exekutatu zuten.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Miller Dünaburgen (gaur egun Daugavpils, Letonia) jaiotako familia aristokratiko baltikoko alemaniar batean karrera ofiziala zen. Estatu Nagusiko Akademiatik graduatu ondoren, Errusiako Guardia Inperialean aritu zen. 1898 eta 1907 artean, Errusiako atxiki militarra izan zen Europako hainbat hiriburutan, hala nola Erroman, Hagan eta Bruselan. Lehen Mundu Gerran, Moskuko Barruti Militarra eta 26. Armada Gorputza zuzendu zituen eta teniente jeneral mailara igo zuten.

### Gerra Zibila 
1917ko Otsaileko Iraultzaren ondoren, Miller Errusiako armadaren "demokratizazioaren" aurka agertu zen eta bere soldaduek atxilotu zuten besoko gorriak kentzeko agindu ondoren.

1917ko Urriko Iraultzaren ondoren, Miller Arkangeluskera ihes egin zuen eta Iparraldeko Errusiako gobernadore nagusi izendatu zuten. 1919ko maiatzean, Koltxak almiranteak Vladimir Maruxevski ordezkatuz izendatu zuen eskualdeko Armada Zuriaren arduradun. Arkangeluskeko, Murmanskeko eta Olonetsko bere Iparraldeko Armada Boltxebikearen aurkakoa Entente Hirukoitzak babestu zuen, gehienbat britainiar indarrek. Hala ere, 1919ko udan Iparraldeko Dvina ibaian zehar Armada Gorriaren aurkako aurrerapen huts baten ondoren, britainiar indarrek eskualdetik erretiratu ziren, eta Millerren gizonek bakarrik egin zioten aurre etsaiari.

### Erbestea 
1920ko otsailean, Miller jenerala 800 errefuxiaturekin Arkangelusketik Tromsøra (Norvegia) abiatu zen itsasoz. Geroago, Frantziara joan zen eta, Nikolas Duke Handiarekin eta Piotr Nikolaievitx Wrangelekin batera, bere aktibismo antikomunista jarraitu zuen.

1930 eta 1937 artean, Miller Errusiako Batasun Militar Guztien (ROVS) erakundeko presidente izan zen, Sobietar Batasunaren aurkako Armada Zuriko ofizial eta soldadu ohi erbesteratuen erakundea. Bere iloba Nathalie Sergueiew ere Frantziara ihes egin zuen eta ondoren MI5eko agente bihurtu zen. ROVSeko presidente gisa, Miller ez zen pertsonaia eraginkor bat izan, ez baitzen ROVSeko klan nagusikoa, hau da, Hego Errusiako Armada Zuriko kide ohiena, ezta "Gallipoliko kanpaleku" ohiena ere. Espainiako Gerra Zibilean, Millerrek nazionalisten aldeko babesa adierazi zuen. ROVSek bere errusiar unitatea sortzen saiatu zen nazionalistekin bat egiteko, gutxienez 2.000 soldaduk osatua. Hala ere, eragina hutsala izan zen: errusiar dozena batzuk baino ez ziren onartu nazionalistekin bat egitea.

### Legez kanpoko entrega 
1937ko irailaren 22an, Nikolai Skoblin tsarista ohia, Batasun Militar Osoko kontrainteligentzia burua eta NKVDko saboia zenak Miller Parisko etxe seguru batera eraman zuen, itxuraz bi *Abwehr* agente alemaniarrekin biltzeko, eta hauek, egia esan, Sobietar NKVDko ofizialak ziren, inteligentzia militar alemaniarreko agente gisa mozorrotuta. Miller drogatu, lurrunontzi baten kutxan giltzapetu eta Le Havren itsasontzi sobietar batean sartu zuten isilpean.

Millerrek, ordea, ohar bat utzi zuen irekitzeko, bileratik itzultzen ez bazen. Bertan, Skoblini buruzko susmo gero eta handiagoak zehazten zituen. Frantziako poliziak gizonen bilaketa masiboa hasi zuen, baina Skoblin Parisko Sobietar enbaxadara ihes egin zuen eta azkenean Bartzelonara eraman zuten isilpean, non Espainiako Bigarren Errepublikak uko egin zion Frantziako Hirugarren Errepublikari estraditatzeari. Hala ere, Frantziako poliziak Skoblinen emaztea, Nadezhda Plevitskaya, atxilotu zuen. Frantziako auzitegi batek bahiketagatik kondenatu eta 20 urteko espetxe zigorra ezarri zion. Plevitskaya 1940an hil zen espetxean.

NKVD-k Miller Moskura eraman zuen berriro ezkutuan, eta han torturatu eta hemeretzi hilabete geroago, 1939ko maiatzaren 11n, 71 urte zituela, fusilatu zuten. Pavel Sudoplatov NKVDko agenteak geroago adierazi zuen "[Millerren] bahiketa oso ezaguna izan zela. Hura ezabatzeak tsarista ofizialen antolaketa eten zuen eta, eraginkortasunez, alemaniarrekin gure aurka kolaboratzea eragotzi zien". Sudoplatovek ere adierazi zuen Leonid Eitingon NKVDko agenteak Millerren bahiketan parte hartu zuela dioten Mendebaldeko kontakizunak faltsuak direla.

Millerrek Moskun espetxeratuta zegoela idatzitako gutunen kopiak Dmitri Volkogonoven paperetan daude, Kongresuko Liburutegian.

## Kultura popularrean 
Bahiketa («Страх») Anatoli Rybakov-en Beldurra liburu baten gaia izan zen. Éric Rohmer-ek zuzendutako *Triple Agent (2004)* film frantsesaren oinarria ere izan zen.

Gainera, Millerren bahiketa Nikita Mikhalkoven saritutako *Burnt by the Sun* filmean ere iradokitzen da. Filmeko protagonista Dmitri Arsentiev "Mitya" (Oleg Menshikov) da, ofizial zuri ohia NKVDko agente bihurtua. Parisen piano-jotzaile gisa aurkeztuz, Mityak zortzi jeneral zuri NKVDri entregatu zizkiola deskribatzen da. Guztiak bahitu, Moskura itzuli eta epaiketarik gabe fusilatu zituzten. Jeneraletako bati "Weiner" izena ematen diote.

## Kargu militarrak 
## Kanpo estekak