open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikeldi (baseliza)

**Mikeldi** Durangoko toponimo bat da, baseliza bati lotua, zeina 20. mendean eraitsi zen. Ibaizabal ibaiaren hegoaldean dago, udalerriaren mugetan, ibaiaren beste aldean Iurreta dagoelarik. Toponimoa ezaguna da bertan zegoelako Mikeldiko idoloa, eskultura zoomorfoa, tokitik izena hartu zuena. 21. mendeko Durangon Mikeldi kalea dago tokian, eta idoloaren erreplika bat ere bada bertan.

11. mendean, gutxi gora behera, baseliza bat Arriandi izeneko toki baten ondoan, San Bizenteri eskainia. Lehen dokumentuetan *Biçenty*, *Miquendi* edo *Miçente* gisa agertzen da (cf. Bikendi). Mikeldi horren aldaera dela dirudi, Mikel izenarekin loturarik ez duen forma.

20. mendearen hasieran burdindegi bat egon zen paraje berean.

Fitxategi:Mikeldi Iurreta.jpg|Iurreta Mikeldiko burdindegitik ikusia, Indalezio Ojangurenen 20. mendeko argazkia.
Fitxategi:Mikeldiko_idoloa%2C_1894.jpg|Mikeldiko idoloa, 1894.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unai Mendizabal

**Unai Mendizabal Jauregi** (Zizurkil, 1992) bertsolari gipuzkoarra da.

## Ibilbidea 
2015 eta 2017 artean bertso sariketa ugaritan hartu zuen parte eta hainbat garaipen lortu zituen. 2017an bertan Gipuzkoan taldekako bertso txapelketa jokatu zen eta Joseba Otaegi eta Haritz Mujikarekin taldea osatuz txapelketa irabazi zuen. 2019ko Gipuzkoako txapelketan ez zuen finalera iristerik lortu baina 2022ko Txapelketa Nagusirako txartela eskuratu zuen.

## Palmaresa 
### Txapelketak 
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** final laurdenak 2022an
* Gipuzkoako Txapelketa:
** finalaurrekoak 2019an.
** 2017ko taldekako txapelketan **txapeldun**

### Sariak 
* Plazatik Gaztetxera (1): 2013
* Mikel Laboa saria (1): 2015
* Lizardi saria (1): 2016
* Erniarraitz saria (1): 2016
* Osinalde saria (1): 2017
* B-lañon saria (1): 2017

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuel

**Fuel** izan daiteke:

* Fuel olioaren laburdura, petroliotik destilazio frakzionaturen bidez hondakin gisa lortzen frakzioa.

## Musika 
* Fuel (f.1993), estatubatuar post-grunge musika taldea.
* Fuel (1998), Metallica taldeko ReLoad albumeko abestia.

## Bideo-jokoak 
* Fuel (2009).
Tafa (Nigeria)

thumb|250px|Eskola bat Tafan.
**Tafa** tokiko gobernu-eremua da, Nigeriako Niger estatuan. Herrialdearen erdialde-mendebaldean dago, Niger ibaiaren ertzetik eta Beningo mugatik gertu.

230 km2-ko azalera eta 2022ko errolda-proiekzioan 117.800 biztanle zituen. Biztanle dentsitatea 625.7/km²koa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ollada

**Ollada** (; Arango haranean *olha*; Valentziako Erkidegoan *putxero*, *perolada* edo *bollit*; Balearretan *bullit*; eta Katalunian *escudella*) neguan Espainiako ekialdean ohikoa den barazki- eta haragi-eltzekoa da. Osagaiak alda daitezke, baina barazkian (patata, azenarioa, orburua, etab.), lekaleetan (babak, babarrunak, etab.) eta haragi eta hestebeteetan oinarritzen dira.

Rossellón ollada patata, babarrun eta aza edo arbi gisatua da, plater tipiko eta tradizionalena (*boles de picolat* eta *caragolada*rekin batera). Bertan esaten duten moduan, ''* esaerak zein den funtsezko osagaia, txerrikia, adierazten du, garaiko barazkiekin. Vallespirren garagarra gehitu ohi zuten. Arandar eltzeak dena nahastuta jaten du, zopa egiteko salda bereizi gabe, *escudella''n egin ohi duten bezala, eta dezente lodiagoa izaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juliana Saratxaga

**Juliana Saratxaga** (Luiando, Aiara, Araba, 1911ko abuztuaren 17a &ndash; Maroño, Aiara, Araba, 2013ko azaroaren 27a) pandero jotzailea eta Maroñoko elizako atezaina izan zen.

## Bizitza 
Irakurtzen Maroñoko eskolan ikasi zuen, aitak bestela egurra ematen zien eta. 4-5 pertsona joaten ziren, baina ez zegoen emakumerik. Denborarekin gauzak aldatzen joan ziren. Eskola berria, 1931n egindakoa, urtegiaren azpian geratu zen. Oso gutxi ikasi zuen eskolan. Gauzak eginez ikasi zituen, panderoa jotzen bezala. 

### Pandero jotzaile 
Gaztetan ikasi zuen pandero jotzen Julianak bere kaxa. Inguruan antolatzen zituzten jaietan beste musikazaleekin elkartu eta jotzen zuen. 9 seme-alaba izan ostean ez zuen jotzeko tarterik hartzen jaietara joateko eta panderoa gorde egin zuen, baina gerora, 102 urtera arte jarraitu zuen panderoa jotzen. *Ni ez naiz zaharra, txikia naiz! Aitak ez zuen panderoa jotzea nahi, ganaduari kasu egitea baizik. Panderoa jotzen behiak zaintzen nengoela ikasi nuen. Makila batekin harria jotzen nuen, zarata egiten zuen arte. Gaztetan erromerietara joaten ginen. Lehen asko kantatu eta dantzatzen genuen denok.*

### Atezain 
Maroñoko elizako atezaina izan zen. Giltzak berak izaten zituen, eliza garbitu ere egiten zuen eta. Apaizak eta irakasleak urrunetik heltzen ziren. Horregatik, batzuetan Julianaren etxean geratzen ziren lotan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roger de La Fresnaye

**Roger de La Fresnaye** (Le Mans, 1885eko uztailaren 11 &ndash; Grasse, 1925eko azaroaren 27a) frantziar margolari kubista bat izan zen.

Aristokraten familia batean jaio zen eta Academie Julianen eta Arte Ederren Eskolan ikasi zuen. Maurice Denis eta Paul Sérusierren ikasle ere izan zen Randon Akademian. Estilo sinbolistaren hastapenen ondoren, Munichera joan zen, non espresionisten eragina jaso zuen eta Italiako iparraldean, non kubismoa ezagutu zuen.

1912tik 1914ra Section d'Or artisten taldeko kidea izan zen. Georges Braqueren eta Pablo Picassoren eragin kubista jaso zuen, baina bere lanak egitura apaingarriagoa izan zuen. Frantziako armadan izena eman zuen Lehen Mundu Gerran, baina tuberkulosia hartu zuen eta berrogei urterekin hil zen.

## Iruditegia 

Roger de La Fresnaye.jpg|*Autoerretratua*, ca. 1908-09
Fresnaye-homme barbu assis.png|''L'Homme barbu assis'', circa 1909, Musée d'art moderne de Troyes
Roger de La Fresnaye, 1910, Deux nus dans un paysage, oil on canvas, 59 x 74 cm, MNAM, Centre Pompidou, Paris.jpg|*Deux nus dans un paysage*, 1910, MNAM, Centre Georges Pompidou, Paris
Fresnaye-nu debout de face.png|*Nu debout de face*, 1910–11, Musée d'art moderne de Troyes
Roger de La Fresnaye, 1911, Cuirassier, oil on canvas, 175.9 x 179 cm, Musée des Beaux-Arts, Lyon.jpg|*Cuirassier*, 1912, Musée des Beaux-Arts, Lyon
Artillery, 1911 - Roger de La Fresnaye.jpg|*Artillery*, 1911, Metropolitan Museum of Art, New York
Roger da La Fresnaye, 1912, Jeanne d'Arc, oil on canvas, 200 x 100 cm, Musée d'art moderne de Troyes.jpg|''Jeanne d'Arc'', 1912, Musée d'art moderne de Troyes
Roger de La Fresnaye, 1912, The Bathers, oil on canvas, 162 x 130 cm, National Gallery of Art, Washington DC.jpg|*The Bathers (Les Baigneuses)*, 1912, National Gallery of Art, Washington DC.
Fresnaye-la conquete de l air.png|''La conquete de l'air'', 1913, Musée d'art moderne de Troyes
Fresnaye conquest of air.jpg|*The Conquest of the Air*, 1913, Museum of Modern Art, New York
Roger-Noël-François de La Fresnaye 001.jpg|*Homme assis*, 1914, Musée des Beaux-Arts de Rouen
Fresnaye-table louis-philippe.png|*La table Louis-Philippe*, 1922, Musée d'art moderne de Troyes

## Kanpo estekak
Dones Juristes

**Dones Juristes** 1989an eratututako zuzenbide elkartea da, Bartzelonan.

## Historia 
1988an sortu zenetik, hainbat ekimen bultzatu ditu. Horren adibide dira, Ca la Donan emakumeei doako aholkularitza eskaintzeaz gain, lege proposamentean parte hartu dutela, besteak beste 2006an Kataluniako Estatutuaren idatzian eta 2007an emakumeen indarkeriaren aurkako 5/2008 lege katalanaren proposamenean ere.

Elkarte honek emakumeei eragiten dieten lege eta jurisprudentziari jarraipena egiten die, genero indarkeriaren aurka eta eskubide berdintasunaren alde lan egiten du. Horretarako, emakume juristen elkarlana bultzatzen du.

Elkartea beste erakunde batzuetan parte hartzen du, hala nola, Fédération Internationale des Femmes des Carrières Juridiques (FIFCJ), zeinak munduko 79 herrialdeetako elkarte batzen dituen, Federació Catalana d'Organitzacions no Governamentals pels Drets Humans, Observatori sobre l'acompliment de la Declaració Universal dels Drets Humans en els Drets Econòmics, Socials i Culturals eta Federació d'Organitzacions Catalanes Internacionalment Reconegudes (FOCIR). Batzelonako Hiriaren Giza Eskubideen Gutunaren Aholku Kontseiluaren kidea, Bartzelonako Udalaren Emakumeen Kontseiluaren kidea eta Kataluniako Emakumeen Kontseiluaren kidea da ere.

## Antolaketa 
### Zuzendaritza Batzordea 
* Lehendakaria: Núria Milà Gonzalo
* Lehendakari-ordea, Natàlia Santandreu i Gràcia
* Idazkaria: Carme Cuartero Torrentó 
* Diruzaina: Assumpció Carbonell i Coca.

### Lan Batzordeak 
Lan batzordeak hilero biltzen dira, eta bakoitzak zuzendaritza bat dauka:

* Indarkeria eta berdintasun batzordea: Laia Serra Perelló eta Eva Lucena.

* Familia Batzordea: Lourdes Argudo.

* Atzerritar eta Enplegu Batzordea: Aïda S. Ogazón.

* Nazioarteko Batzordea: Esther Susín Carrasco.

## Sariak eta Aitortzak 
* 2005ean, Creu de Sant Jordi saria jaso zuten.
* 2015ean, Kataluniako Generalitateak elkartearen "justiziaren aldeko lan aparta" nabarmendu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dones Juristes - Webgune ofiziala
Uruapan

**Uruapan**, ofizialki **Uruapan del Progreso** Mexikoko Michoacán estatuan dagoen hiria da. Ahuakatearen Mundu Hiribua izenarekin ezagutzen zaio. Uruapan udalerriaren burua da. 2020aren zentsuaren arabera 299.523 biztanle zituen; horren arabera Michoacángo 2. hiririk jendetsuena da, eta Mexikoko 60. hiririk jendetsuena. Juan de San Miguel fraideak sortu zuen 1533an.

Klima epela eta landaredi oparoa du, oso egokia basogintzarako eta nekazaritzarako, batez ere ahuakate-laborantzarako; fruitu horrek eskualdean duen ekoizpen handiaren ondorioz, hiria prozesatzen duten enpresa ugari biltzen ditu. Produktu horiek Amerika, Asia eta Europako herrialdeetara esportatzen dira.

Uruapan Tierra Caliente eskualdearen eta Tarasca ordokiaren arteko lotura-puntutzat hartzen da. Hainbat parke, monumentu kolonial eta natural ditu, gune turistiko nagusietako bat izanik. Gainera, Michoacángo ekonomia-, finantza-, merkataritza-, hezkuntza- eta zerbitzu-gune garrantzitsua da.

## Indigenak 
Uruapaneko hizkuntza indigena bateko hiztun gehienak purépechazkoak dira, guztira 15.127 hiztun.

## Auzoak 
Uruapan bederatzi auzo ditu:
* La Magdalena
* San Miguel
* San Pedro
* San Juan Evangelista
* San Juan Bautista
* Los Tres Reyes
* La Santísima Trinidad
* San Francisco
* Santo Santiago

## Iruditegia 

Image:
ParishUruapan.JPG|San Francisco Paris eliza.
Cascada_Parque_Nacional.jpg|Cascada Parke Nazionala.
Duelo_de_Maringuías.png|Maringiak dantzatzen.
Vista_a_la_ciudad_de_Uruapan_Michoacán_..JPG|Hiriaren ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Uruapan udalerria.

## Kanpo estekak 
* :Udaletxearen webgune ofiziala.
* :10 gauza egiteko Uruapanen.
* :Webcams Urapanen.
Caragolada

**Caragolada** edo **caragolà** barraskilo gisatuen eta saltsa minez edo alioliz janen prestaketa apala da. Caragoladak oso ezagunak dira Valentziako sukaldaritzan. Ohikoa izaten da bilerak eta jaiak prestatzea.

Caragolada ere Rosellóko plater tipiko bat ere bada, non *cargolada* deitzen dutena. Aihen-txingarren gainean jarritako sareta batean urtutako urdaiekin batera prestatzen dute, eta aliolia eta butifarra duten ogi-txigortuekin batera zerbitzatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loiola Canales

[thumb|260px|[Loiola Canales]]
**Loiola Canales Bilbao** (Bilbo, 1995eko martxoaren 2a) bizkaitar surflari profesional ohia eta irakaslea da. Sopelan bizi da.

## Biografia 
Gurasoak Mercedes Bilbao Guarrotxena eta aita Jose Canales Sagarminaga kirolaria dira. Haren aitak eta ahizpa nagusiak surfean hasi zituzten Loiola eta Leticia ahizpa bikia. Bizitza osoa kirolari lotuta egon da.

Biak batera egoteak hobetzen lagundu die. Surf konpetizioak 18 urtekin utzi zituen, Europako 4. gelditu zenean. 2017an 21 urterekin SirokoLigan parte hartu zuen eta 3-4 postuak lortu. Gero surf librea egiten du.

### Irakasle 
Loiolak surfa alde batera utzi zuen eta irakaskuntzan murgildu zen. San Felix Ikastolan eta Elorrioko Lourdesko Aman aritu da. 

## Palmaresa 
Surfeko lorpen nabarmen batzuk:

* Bizkaiko txapelduna
* Euskadiko txapelduna
* 2010ean Espainiako Junior txapelduna
* 2012an Europako Junior txapelketan 4.a

* 2012an Itsas Atlantiar Jokuetako txapelduna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argentina eta Paraguai arteko muga

**Argentina eta Paraguai arteko muga** Argentinako Errepublika eta Paraguaiko Errepublika banatzen dituen nazioarteko muga da. Muga 1.690 kilometroko nazioarteko muga jarraitua da, eta bi herrialdeetako lurraldeak bereizten ditu. 

Muga horren zati bat hiru ur-ibilgu garrantzitsuk osatzen dute: Pilcomayo ibaia, Paraná ibaia eta Paraguai ibaia. Paraguaiko hiriburua, Asuncion, Paraguai ibaiaren ertz baten gainean dago, eta Argentinarekin muga egiten du.

## Mugako pasabideak 
Argentina eta Paraguai artean 39 mugako pasabide ofizial daude. Horietatik bederatzi herrialde biak lotzen dituzten errepide edo zubietan daude, bat Yacyretáko presa delarik; beste hogeita hamar ibai-portuak dira.

* Clorinda - Puerto José Falcón (errepidea)
* Colonia General Belgrano - General Bruguez (errepidea)
* Isleta - Paraje Rojas Silva (errepidea)
* Misión La Paz - Pozo Hondo (errepidea)
* Pasarela La Fraternidad (errepidea)
* Paso El Remanso - La Verde (errepidea)
* Paso Lamadrid - Misión San Leonardo (errepidea)
* Posadas - Encarnación (errepidea)
* Yaciretá - Yacyretá (presa)
* Puerto Bermejo - Puerto Pilar (ibaia)
* Puerto Candelaria - Campichuelo (ibaia)
* Puerto Colonia Cano - Puerto Pilar (ibaia)
* Puerto Eldorado – Puerto Mayor Julio Otaño (ibaia)
* Puerto Formosa - Puerto Alberdi (ibaia)
* Puerto Garuhapé - Puerto 3 de Mayo (ibaia)
* Puerto Iguazú - Puerto Tres Fronteras (ibaia)
* Puerto Itá Ibaté - Panchito López (ibaia)
* Puerto Itatí - Puerto Itá Corá (ibaia)
* Puerto Ituzaingó - Puerto Ayolas (ibaia)
* Puerto Las Palmas - Puerto Humaitá (ibaia)
* Puerto Leoni - Puerto Triunfo (río)
* Puerto Libertad - Puerto Domingo Martínez de Irala (ibaia)
* Puerto Mado - Puerto Lomas Valentinas (ibaia)
* Puerto Mani - Puerto Bella Vista Sur (ibaia)
* Puerto Montecarlo - Puerto Ape Aime (ibaia)
* Puerto Oasis - Capitán Meza (ibaia)
* Puerto Paranay - Colonia Alborada (ibaia)
* Puerto Paso de la Patria - Paso de la Patria (ibaia)
* Puerto Pilcomayo - Puerto Ita Enramada (ibaia)
* Puerto Pinares - Carlos Antonio López (ibaia)
* Puerto Piray - Puerto 7 de Agosto (ibaia)
* Puerto Posadas - Puerto Pacú Cuá (ibaia)
* Puerto Rico - Puerto Triunfo (ibaia)
* Puerto San Antonio de Apipe - Puerto Ayolas (ibaia)
* Puerto San Ignacio - Puerto Paraíso (ibaia)
* Puerto Santa Ana - Puerto Samuhú (ibaia)
* Puerto Victoria - Capitán Urbina (ibaia)
* Puerto Wanda - Puerto Itá Verá (ibaia)
* Puerto Yahapé - Puerto Cerrito (ibaia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Escargot

**Escargot** () frantziar gastronomiaren plater tipikoa da, eskualdez eskualde hainbat errezeta dituena. *Escargots de bourgogne* (Borgoina aldean), *escargots a là bordelaise* (Bordelen), *escargots à la provençale* (Proventzan) eta *escargots à la parisienne* (Parisen) ezagunenak dira. Edonola ere, errezeta guzti horien osagai nagusia *helix pomatia* espezieko barraskiloa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Bakero González

**Jon Bakero González** (Sitges, Bartzelona, 1996ko azaroaren 5a) futbolari profesionala da. Erdilari edo aurrelari jokatzen du. Jose Mari Bakero futbolari eta entrenatzaile ohiaren semea da.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andres Alberdi

**Andres Alberdi Gorostiaga** (Getaria, 1953ko irailaren 9a) euskal hizkuntzalari eta euskaltzaina da. Filosofian lizentziaduna. Irakaskuntzan aritua 38 urtean. Lehenengo, Elgoibarko Ikastolan; ondoren, Elgoibarko Institutuan, eta bertan, Euskara eta Literaturako katedraduna 1982tik, harik eta 2011n erretiroa hartu zuen arte.

Bakarka zein elkarlanean, 1986tik, DBHko eta Batxilergoko Euskara eta Literaturako hogeitik gora ikasliburu eta gramatikaren egilea da. 1986-1990 bitartean, EGAko aztertzaile-taldeko kide, eta, 1988-1990 urteetan, Azterketa Batzorde Ofizialeko zuzendaritza-kidea, Gipuzkoako arduradun akademiko gisa. 1991-1992 ikasturtetik 2011ra arte, Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Saileko EIMA Programan aritua.

2007tik, Euskaltzaindiaren Zientzia eta Teknika Hiztegia Biltzeko lantaldeko partaide da. 2014tik, Euskaltzaindiaren *Euskara Batuaren Eskuliburuko* batzordeburu, eta batzorde horrek 2018an paraturiko *Euskara Batuaren Eskuliburua*ren (2018) prestatzaile eta egilea. 2022tik, Morfosintaxiaren Estandarizazioko batzorde ahaldunduko idazkaria da. Euskaltzain urgazle izendatu zuten 2018an.

2022ko azaroaren 26an, Euskaltzaindiak euskaltzain oso izendatu zuen Andres Alberdi eta 2023ko azaroaren 25ean irakurri zuen sarrera-hitzaldia, Getariako udaletxean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Euskara Batuaren Eskuliburua (2018,* Euskaltzaindia*).*
* *Manuel Larramendi*. *(*1990, Eusko Jaurlaritza. Argitalpen Zerbitzu Nagusia, *Bidegileak* bilduma).
* *Agustin P. Iturriaga (*1990, Eusko Jaurlaritza. Argitalpen Zerbitzu Nagusia, *Bidegileak* bilduma).
* *Oinarrizko gramatika* (2008, Donostia: Elkar).
* *Ahoskera* (2014, Gasteiz: EIMA. Eusko Jaurlaritza).

## Kanpo estekak 
* Andres Alberdi Gorostiaga. Euskal Idazleen Elkartea.
* Andres Alberdi Gorostiagari buruz Getariako Artzape aldizkarian.
* Andres Alberdiren lanak
Munduko Boxeo Elkartea

**Munduko Boxeo Elkartea** (**MBE** edo **WBA**) boxeo erakunde profesional bat da. Estatu Batuetan 1921ean sortu zuten National Boxing Association (NBA) izenarekin, eta 1962an gaur egungo izena aldatu zuen, boxeoaren nazioartekotze progresiboa aintzat hartuta. Nazioarteko Boxeoaren Ospearen Aretoak aitortzen duen erakunderik zaharrena da Munduko Boxeo Kontseiluarekin, Nazioarteko Boxeo Federazioarekin eta Munduko Boxeo Erakundearekin batera .

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* WBA Munduko Txapeldunak - Erreferentzia Liburua
Benigno Aquino, Jr.

**Benigno "Ninoy" Simeon Aquino** (Concepcion, Tarlac, 1932ko azaroaren 27a - Manila, 1983ko abuztuaren 21a) filipinar politikaria izan zen.

Filipinetako Ferdinand Marcosen erregimenaren oposiziogileetako bat izan zen. 1972an lege martziala aldarrikatu ondoren, zazpi urte eman zituen kartzelan. 1980an Estatu Batuetan erbesteratu zen.

1983an Filipinetara itzultzea erabaki zuen, herrialdera demokrazia itzultzeko, baina abuztuaren 21ean hil zuten Manilako aireportuan, hegazkinetik jaistean.

Haren heriotzak oposizioa biziberritu zuen eta 1986an haren alargun Corazon Aquinok irabazi zituen presidentetzarako hauteskundeak. Bere seme Benigno Aquino III.a ere herrialdeko presidentea izan zen 1998tik 2012ra.
Kepa Blanco

**Kepa Blanco González** (Marbella, Espainia, 1984ko urtarrilaren 13a) euskal jatorriko andaluziar futbolari ohi eta entrenatzailea da.  Ama bizkaitarra du. Aurrelari gisa jokatzen zuen. 

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Argentina eta Txile arteko muga

**Argentina eta Txile arteko muga** Argentinako Errepublika eta Txileko Errepublika banatzen dituen nazioarteko muga da. Muga 5.308 kilometroko nazioarteko muga jarraitua da, eta bi herrialdeetako lurraldeak bereizten ditu Andeetan eta Suaren Lurraldeko Uharte Handian zehar. Latinoamerikako nazioarteko mugarik luzeena da eta baita munduko hirugarrena ere (soilik Ameriketako Estatu Batuak eta Kanada eta Kazakhstan eta Errusia artekoen atzean).

Gaur egun, bi muga-tarte geratzen dira erabakitzeke, bata Amerikako kontinentean (Hego Patagoniako izotz-zelaikoa) eta bestea Antartikan, nahiz eta azken hori Antartikako Itunaren bidez etenda dagoen, eta erreklamazioak hirugarren herrialde batenarekin gainjartzen dira, Erresuma Batuarekin hain zuzen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kazakhstan eta Errusia arteko muga

**Kazakhstan eta Errusia arteko muga** Kazakhstango Errepublika eta Errusiako Federazioa banatzen dituen nazioarteko muga da. Muga 6.416 kilometroko nazioarteko muga jarraitua da, eta bi herrialdeetako lurraldeak bereizten ditu. Nazioarteko muga jarraiturik luzeena da eta baita munduko bigarrena ere (soilik Ameriketako Estatu Batuak eta Kanada artekoaren atzean, baina hau bi zatitan banaturik dago).

1930ean arautu zuten, Kazakhstango SES Errusiako SESFetik banandu zenean, eta nazioarteko muga bilakatu zen Sobietar Batasuna 1991n desegin zenean. 2006an herrialde biek muga-itun berri bat sinatu zuten.

## Ibilbidea 
Mugaren mendebaldeko muturra Kaspiar itsasoaren iparraldeko ibaiertzean dago, Volga ibaiaren bokaletik kilometro batzuetara. Hortik, iparralderantz jotzen du ekialderantz biratu baino lehen, eta, azkenik, Altai mendigunean kokatutako muga hirukoitz batera iristen da, Ob ibaiaren iturburua dagoen eta Txina eta Kazakhstanen arteko eta Txina eta Errusiaren arteko mugak elkartzen diren eskualde batera.

Inguru horretan errepideak eta trenbideak eraiki zituztenean muga hori nazioartekoa ez zenez, muga horrek zati bat baino gehiago hartzen ditu, adibidez, Transiberiar Trenbidearen adar batek Petropavleraino bi muga-pasabideak zeharkatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Munduko Boxeo Kontseilua

**Munduko Boxeo Kontseilua** (**WBC**) boxeo profesionalaren nazioarteko erakundea da. boxeo-borrokaldi profesionalak antolatzen dituen lau erakunde nagusietako bat da, Munduko Boxeo Elkartearekin (WBA), Nazioarteko Boxeo Federazioarekin (IBF) eta Munduko Boxeo Ekundearekin (WBO) batera.

Historikoki goi mailako borrokaldi asko antolatu ditu erakundeak, hainbat borrokalari aipagarri WBCko munduko txapeldun gisa aitortuak izan direlarik. Lau erakundeek elkarri zilegitasuna aitortzen diote eta bakoitzak hainbat hamarkadatako historiak uztartu ditu.

Munduko Boxeo Kontseiluak munduko boxeo txapelketak antolatzen ditu, eta Nazioarteko Boxeoaren Ospearen Aretoak aitortutako lau erakunde handienetako bat da, Munduko Boxeo Elkartearekin, Nazioarteko Boxeo Federazioarekin eta Munduko Boxeo Erakundearekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belukha

**Belukha** (, ; , ; , ) Altai mendikateko mendia da, Kazakhstan eta Errusia arteko mugan dagoena. Hegoaldeko Siberiako mendietako tontorrik altuena da 4.506 metroko garaiera du. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Altaiko Urrezko Mendiak izeneko multzoan.

Glaziar batzuk daude mendian. Bi tontorretatik, ekialdekoa (4.506 m) mendebaldekoa (4.440 m) baino handiagoa da. Belukha mendirako lehen igoera 1914an egin zuten Tronov anaiek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jevgeni Xalunov

**Jevgeni Xalunov** (San Petersburgo, 1992ko urtarrilaren 8a) errusiar txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2010**
* 2. Besayako Itzulian eta etapa 1
**2011**
* Bidasoko Itzulia eta 2 etapa
* Balentziaga Memoriala
* Ronde de l'Isardeko etapa bat
**2012**
* Errioxako Itzulia
**2014**
* Gran Premio de la Liberazione
**2015**
* Madrilgo Erkidegoko Itzulia eta etapa bat 
* Matteotti Saria
* 2. Udaberriko Klasikan
**2016**
* 5. Valoniako Tourrean
* 7. Matteotti Sarian
**2017**
* 5. Rund um Kölnen
**2019**
* 2. Aragoiko Itzulian
* 7. Settimana Coppi e Bartalin
* 7. Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusian
**2020**
* 6. Laigueglia Sarian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Munduko Boxeo Erakundea

**Munduko Boxeo Erakundea** (**WBO**) San Juanen, Puerto Ricon sortutako boxeoa profesionala antolatzeko erakunde  bat da.

## Historia 
Munduko Boxeo Erakundea 1988an Puerto Ricoko talde bat Munduko Boxeo Elkartetik banandu ostean hasi zen, Venezuelako Margarita uhartean urteroko konbentzio batean, Elkartearen arau zalantzagarriek eta erabiltzen ziren sailkapen-sistemek atsekabetuta.

Lehen presidentea Ramón Pina Acevedo izan zen, Dominikar Errepublikakoa. Munduko tituluaren lehen borrokaldia pisu superertainen kategorian jokatu zen, Thomas Hearns eta James Kinchen-en artean, lehenak erabakiz irabazi zutena.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Altai mendi urrekarak

**Altai mendi urrekarak** UNESCOk Altai eta Katun natura-erreserbak, Teletskoje aintzira, Belukha mendia eta Ukok goi-lautada biltzen dituen multzoaren izendapena da. 1998an Gizateriaren Ondare izendatu zuen. UNESCOren esanetan, «mendiko floraren eta animalia-espezieen biodibertsitatearen gune garrantzitsu eta originala da Asia iparraldean; horietako batzuk arraroak eta endemikoak dira».

Hona hemen multzoren elementuak:

Elur-lehoinabarra eta argalia babesteko ezinbesteko lekua da.

2006-07 altaj teleckoe.jpg|Teletskoje aintzira
Ukok Plateau.jpg|Ukok goi-lautada
2006-07 altaj kucerla.jpg|Altaiko mendien ikuspegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teletskoje aintzira

**Teletskoje** edo **Teletskoie aintzira** (, ; , ) Errusiako aintzira da, Altaiko Errepublikan dagoena. UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen, Altaiko Urrezko Mendiak izeneko multzoan. 325 metroko sakonera du, munduko 25 aintzirarik sakonenetako bat izanda.

## Ezaugarriak 
Itsasoaren mailatik 434 metroko altitudean dago, eta aintzirak 78 kilometroko luzera eta 5-20 kilometroko zabalera ditu. Korbou eta Al-tyntou dortsalen artean dago, non Saian eta Sailughem mendiak elkartzen diren. Bere azalera 233 km²-koa da, baina bere ezohiko sakonera dela eta, 40 km³-ko ur geza dauka. Ura nahiko gardena denez, ikuspena sei metrotik hamalaura bitartekoa da.

Lakuan, 70 ibai eta 150 erreka inguru isurtzen dira. Garrantzitsuena Txulixman ibaia da, uraren ia erdia hartzen duena. Lakuak, ibai bakar baten bidez urak husten ditu, Biya ibaia, Katun ibaiarekin bat egin ondoren, Errusiako ibai garrantzitsuenetako bat sortzen duena, Ob ibaia hain zuzen ere.

Aintzira 600 eta 1.300 metro bitarteko mendiz inguratuta dago iparraldean, eta 1.700 eta 2.400 metro bitarteko mendiz hegoaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ánxeles Penas

**Ánxeles Penas García** ( Teijeiro, Curtis, La Coruña probintzia, 1943 ) galiziar poeta eta artista bisuala da  Idazle gisa gaztelaniaz idatzi zuen lehenik eta 1982tik galizieraz.

## Ibilbidea 
Filosofia eta Letrak ikasi zituen, Santiago de Compostelan, eta Arte Ederrak, San Fernandon (Madril), eta bertan lizentziatu zen. Eta 1986an, beste bat Filosofia eta Letretan, Santiago de Compostelako Unibertsitatearena, eta Arte Ederretan (eskulturan espezializatua) Madrilgo San Fernando Fakultatean. Horrez gain, musika ikasi zuen La Coruñako Kontserbatorioan, eta Magisteritza .

Arlo plastikoan, alderdi bikoitza izan du: eskultore gisa eta margolari gisa; berrogeita hamar erakusketa baino gehiago egin izan ditu.  Bederatzi literatur sari ditu bere merituan. Auligako (Galiziako Iberoamerikako Unibertsitate Askearen Lagunen Nazioarteko Elkartea) kidea da, eta Urrutiko Hezkuntzako Unibertsitate Nazionaleko (UNED) *Serta* aldizkariko Aholku Batzordekoa da  

## Lanak 
### Gaztelaniaz 
* *Con los pies en la frontera*. Ed. Moret. 124 pp. 1976
* *Ya soy para tu muerte*. Ed. Torremozas. 76 pp.  1980 en línea
* . *Segura Torrella: Palacio Municipal de Exposiciones Kiosko Alfonso: La Coruña, 14 de diciembre de 2004 al 9 de enero de 2005*. Ed. Ayuntamiento de La Coruña. 94 pp. 2004
* *Abelenda. Grandes pintores*. Ed. BPR. 249 pp.  2008

### Galizieraz 
* *Galicia, fondo val*. Ed. do Castro. 68 pp.  1982
* *O santuario intocable*. Ed. Sotelo Blanco. 100 pp.  1992
* *Fondo en malva*, libro colectivo de homenaje a Miguel González Garcés
* . *Veleiros das estrelas: [exposición]*. Ed. Dirección Xeral de Promoción Cultural. 64 pp.  2001
* . *Anxos en busca de pórtico: maio-xuño, 2005, Casa da Parra, Santiago de Compostela*. Ed. Dirección Xeral de Promoción Cultural. 180 pp. 5
* *Perfís e poéticas*. Ed. Baia. 106 pp. 6
* *Amor deshabitado*, 2008

### Frantsesez 
* . *Anthologie poétique*. Volumen 11 de Espiral Maior "AULIGA". 71 pp.  2006

### Itzulpenak 
* *Cantos caucanos*, Antón Avilés de Taramancosen eskutik, gaztelaniaz
* *Antologia poética*, Eusebio Lorenzo Baleirónen eskutik, gaztelaniaz

## Sariak 
; Antzerkigile gisa
;* 1974:Abrente Beja de Ribadavia Antzerki Saria

; Poeta gisa
* 1981: La Coruñako Udalaren Saria
* 1971: Cantiga Fiesta de La Coruña Saria
* 1971: "Jorge Manrique" Sari Nazionala
* 1970: Santiagoko Unibertsitateko Minerva Ekitaldiak Saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Egilearen fitxa, AELGn
* Datuak Galiziako Liburutegi Birtualean
Nazioarteko Boxeo Federazioa

**Nazioarteko Boxeo Federazioa** (**IBF**) Nazioarteko Boxeoaren Ospearen Aretoak aitortutako lau boxeo erakunde handienetako bat da, Munduko Boxeo Kontseiluarekin, Munduko Boxeo Elkartearekin eta Munduko Boxeo Erakundearekin batera.

## Historia 
IBFren aurretik United States Boxing Association (USBA) izan zen, Ipar Amerikako Boxeo Federazioa (NABF), Ipar Amerikako Boxeo Kontseilua (NABC) eta Ipar Amerikako Boxeo Elkartea (NABA) erakundeek bezala txapelketak ere antolatzen zituen eskualdeko erakundea. 1983an, Munduko Boxeo Elkartearen urteroko batzarrean, Puerto Ricon, Bob Lee-k, USBAko presidenteak, Gilberto Mendozaren aurka galdu zuen Elkarteko presidente izateko eskaintza. Leek eta beste batzuek mundu osoko erakunde berri bat antolatzea erabaki zuten biltzarrean. Talde berri horrek USBA-International deitzen zen eta New Jerseyn jarri zuten oinarri berria.

IBFko lehen munduko txapelduna Marvin Camel izan zen, Munduko Boxeo Kontseiluko munduko txapeldun ohia, maila berean titulua irabazi zuena, gurutze pisuan. Bere lehen urtean arazo batzuk izan zituen baina jada 1984an Larry Holmes, Aaron Pryor, Marvin Hagler eta Donald Curry bezalako txapeldunak izendatu zituzten, beste maila batzuetan ere txapeldun izan zirenak. Homes-en kasuan, Kontseiluaren tituluari ere uko egin zion Nazioarteko Federazioaren aitorpena onartzeko.

Harrezkero IBFk munduko txapeldun onenetako hainbat izan ditu, Félix Trinidad welter pisuko txapelduna izan zen 1993tik 2000ra edo Wladimir Klitschko, pisu astunen kategorian munduko txapeldun titulua izan zuena 2008tik 2015era. Erakundearen ospea larriki kaltetu zen 1999an munduko sailkapenean izandako arazoen ostean. Hiawatha Knight munduko boxeo erakunde baten buru izan zen lehen emakumea izan zen. 2001ean, Marian Muhammad jarraitu zion Nazioarteko Federazioko presidente gisa.

## Kanpo estekak 
* Nazioarteko Boxeo Federazioaren webgune ofiziala
Nazioarteko Boxeoaren Ospearen Aretoa

**Nazioarteko Boxeoaren Ospearen Areto** berria Canastotan dago, New Yorken, Ameriketako Estatu Batuetan.

Lehenengo Boxeoaren Ospearen Aretoa The Ring-ek bultzatu zuen eta hamarkada luzez New Yorkeko Madison Square Garden-en bulegoetan egon zen.

Hala ere, 1990ean, Ed Brophy-k Canastotako munduko boxeo txapeldunak omentzeko egindako ekimen baten ondorioz, Carmen Basilio eta Basilioren iloba, Billy Backus, museo berri bat inauguratu zuen Canastota hirian, boxeoaren historia aberatsa erakusten duena.

Kide bihurtzen diren boxeolarien omenezko ekitaldiak egiten dira urtero. Zeremonia horiek munduko boxeolari txapeldunek eta Hollywoodeko ospetsuek antolatzen dituzte.

Boxeolari profesionalak gutxienez bost urte itxaron behar ditu erretiroa hartu eta gero, Ospearen Aretoan sartzeko eskubidea izateko.

## Kanpo estekak 
* IBHOF
Jan Hruška

**Jan Hruska**  (Uničov, 1975eko otsailaren 4a) txekiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa  
**1999**
* Herald Sun Tourreko etapa bat
* 2. Errioxako Itzulian
**2000**
* Italiako Giroko bi etapa
**2001**
* Alcobendasko Klasikako etapa bat
**2002**
* Algarveko Itzuliko etapa bat
**2003**
* Errioxako Itzuliko etapa bat 
* 2. Murtziako Itzulian
**2006**
* Alcobendasko Klasika eta etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magama

thumb|250px|Azoka Magaman.
**Magama** tokiko gobernu-eremua da, Nigeriako Niger estatuan. Bere egoitza eremuaren mendebaldean dagoen Nasko herrian dago.

4.107 km2koa azalera eta 2006an 255.000 biztanle zituen.

Posta kodea 923 da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gurarako ur-jauziak

**Gurara ur-jauziak** Guraran daude, Nigeriako Niger estatuko tokiko gobernuaren eremuan, Abuja hiriburutik 60 km ipar-mendebaldera. Ur-jauziek 30 metroko altuera dute gutxi gorabehera, eta Gurara ibaian daude, Suleja-Minna errepidean zehar. Gurarako ur-jauzietatik gertu dagoen biztanleria-dentsitatea nahiko handia da, 54 biz./km². Gurara ur-jauziak Nigeriako leku turistiko nagusietako bat dira. Azken boladan planak egin dira gune turistiko bihurtzeko, inguruan aisialdirako zentro bat eta zazpi izarreko hotel bat dituela.

## Mitoak 
Ahozko istorioaren arabera, Gurara ur-jauziak Buba izeneko Gbari ehiztari batek aurkitu zituen, 1745ean, europar batzuek 1925ean aurkitu eta aisialdirako gune bihurtu aurretik. Europarrek ur-jauziak aurkitu baino lehen, inguruko komunitateetan bizi ziren pertsonek gurtzen zituzten Gurara ur-jauziak. Ahozko istorioaren arabera, Gurara ibaia eta Gurara ur-jauziei bi jainkoren izena eman zitzaien: Gura eta Rara.

## Klima 
Klima sabanakoa da. Batez besteko tenperatura 24° C-koa da. Hilabeterik beroena apirila da, 28° C-rekin, eta hilabeterik hotzena iraila, 21° C-rekin. Urteko prezipitazioa 1.595 mm-koa da. Hilabeterik euritsuena iraila da, 295 mm eurirekin, eta hilabeterik lehorrena urtarrila da, 2 mm eurirekin.

## Iruditegia 

Image:
Gurara_Falls_2.jpg|
Gurara_Falls_Niger_State.jpg|
Gurara_waterfalls,.jpg|Gurara ibaia.
GURARA-WATERFALLS.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luz Pichel

**Luz Pichel** (Lalín, Pontevedra, 1947) galiziar poesia idazlea da, gaztelaniaz zein galegoz idazten duena .

## Biografia 
Alénen jaio zen, Pontevedrako Lalíngo kontzejuko parrokian. Filologoa da, Hizkuntza eta Literaturako irakaslea.  Madril eta Galizia artean bizi da. 

Madrilen lehen urteetan irakasle gisa jardun zuen. Irakaslea izan zen, besteak beste, Herrera Oria, Vega del Jarama eta Ágora DBHn ( Alcobendas ), non erretiro aurreratua hartu zuen 2007an  *La marca de los potros lanarekin* . 
* *Din din don y más Hortensias azuis* (2021)
* *Alén Alén* (2021)

### Antologiak 
Egilearen hainbat poema ere badaude honako antologia hauetan argitaratuak:

* *Voces Nuevas* (1989)
* *Pánica Segunda* (1989)
* *Y el Verbo se Hizo Carne* (2005)
* *Jardín en Llamas* (2006)
* *Agua, Símbolo y Memoria* (2006)
* *Poesía Viva, Poesía Pura* (2007)

### Aldizkariak 
Azkenik, Pichelek poesia eta literatura aldizkarietan bertso batzuk argitaratu ditu:

* *Buxía, Arte y Pensamiento*,  3. zenb..  2004ko iraila
* *Cuadernos del Matemático*,  35. zenb. 2005.
* *La Sombra del Membrillo*,  4. zenb.2005ko maiatza.
* *Nayagua*, 3. zenb., , 2005.
* *Piedra del Molino*, 3. zenb., 2005.
* *El Invisible Anillo*, 3. zenb.  Eneida arg., 2006.
* *Mester de Vandalía*, 2.zenb., 2006.
* *Nayagua*, 4. zenb. . 2006.
* *Buxía, Arte y Pensamiento*, 5-zenb., 2007.
* *Madrygal, Revista de Estudios Gallegos*.  Madrilgo Unibertsitate Konplutensea 2007.
* *Nayagua*,  7.zenb. . 2007.
* *La Sombra del Membrillo*,  8.zenb. 2007.
* *R.E.C. Revista de Erudición Crítica*, 3. zenb.. Madrilgo Unibertsitate Autonomoa Filologia Hispanika fakultatea. Ed. Castalia.

### Ikasketak 
* Xosé María Álvarez Cáccamo, Aléneko museo poetiko eta antropologikoa, GRIAL 174, 2007.
* Maria Xesús Nogueira, *A fraga da memoria*, in LG3 Literature, Consello da Cultura Galega na Rede
* Manuela Palacios González, “Ze berdea zen nire bailara: Irlandako eta Galiziako emakume poeten pintoreskoaren kritika”, in Teresa Gómez Reus, Espazioa bizi/idatzi/konkistatu. 200, 5. zenbakia, 2005eko apirila.

## Sariak 
* I. Nazioarteko Poesia Saria “Santa Cruz de la Palma” hiria. (1990)
* “Juan Ramón Jiménez” Hispanoamerikako Poesia Sariaren XXIV. (2004)
* Galiziako galizierazko Esquio Saria (2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Culturetas-en
* Literatura Telebistarako elkarrizketa
* Elkarrizketa Sopa de Poetes programan (El Prat Ràdio)
Ander Bidorreta

**Ander Vidorreta Larumbe** (Soria, ) nafar jatorriko futbolari profesionala da. 

## Biografia 
Erdilari moduan jokatzen du. Naiz eta Sorian jaio, familia nafarra da berea. Bere anai gaztea Javi futbolaria da ere. 2023ko udan Real Unionek fitxa tu zuen Lehen Federazioan jokatzeko, elementu garrantzitsua bilakatuz talde txuribeltzean.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila
Chuan Leekpai

**Chuan Leekpai** (Thailandiera: ชวน หลีกภัย; 1938ko uztailaren 28a) Thailandiako politikaria da, Thailandiako Asanblea Nazionaleko presidentea eta Thailandiako Ordezkarien Ganberako presidentea. Aurretik Thailandiako lehen ministro izan zen 1992ko irailaren 20tik 1995eko maiatzaren 19ra eta berriro 1997ko azaroaren 9tik 2001eko otsailaren 9ra.

## Kanpo estekak
Villaviciosako aketza

**Villaviciosa aketza** eskultura zoomorfo bat da, harrian landua, aketz zeltiberikoei egozten zaien betoi jatorrikoa, bururik gabekoa, zezena edo txerria irudikatzen duena , Villaviciosako gazteluaren ondoko plaza batean kokatua  Solosancho udalerrian ( Ávila probintzia, Gaztela eta Leon ). Jatorrizko lekua Ulacako aztarnategi arkeologikoan zuen, udalerriko termino barruan ere. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roberto Mancini

**Roberto Mancini** (Jesi, 1964ko azaroaren 27a) italiar futbolari ohi eta entrenatzailea da.

15 denboraldi jokatu zituen UC Sampdoria taldean eta baita Bologna FC, SS Lazio eta Leicester Cityn ere. Gainera, 36 partida jokatu zituen Italiako futbol selekzio nazionalarekin.

Erretiratu ostean, Fiorentina, Lazio, Inter Milan, Manchester City, Galatasaray eta Zenit taldeak entrenatu ditu. 2018tik Italiako selekzio nazionala zuzentzen du.

## Palmaresa 
### Futbolaria 
**Sampdoria**
* Serie A: 1990–91
* Italiako futbol kopa: 1984–85, 1987–88, 1988–89, 1993–94
* Italiako futbol superkopa: 1991
* Europako Futbol Errekopa: 1989–90

**Lazio**
* Serie A: 1999–2000
* Italiako futbol kopa: 1997–98, 1999–2000
* Italiako futbol superkopa: 1998
* Europako Futbol Errekopa: 1998–99
* UEFAren Europako Superkopa: 1999

**Italia**
* Munduko Futbol Txapelketa: brontzezko domina, 1990

### Entrenatzailea 
**Fiorentina**
* Italiako futbol kopa: 2000–01

**Lazio**
* Italiako futbol kopa: 2003–04

**Inter Milan**
* Serie A: 2005–06, 2006–07, 2007–08
* Italiako futbol kopa: 2004–05, 2005–06
* Italiako futbol superkopa: 2005, 2006

**Manchester City**
* Premier League: 2011–12
* FA Cup: 2010–11
* FA Community Shield: 2012

**Galatasaray**
* Turkiako futbol kopa: 2013–14

**Italia**
* Europako Futbol Txapelketa: UEFA Euro 2020
* UEFAko Nazioen Liga hirugarren postua: 2020-21

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stanisław Wyspiański

**Stanisław Mateusz Ignacy Wyspiański** (Krakovia, 1869ko urtarrilaren 15a - *ibidem*, 1907ko azaroaren 28a) poloniar antzerkigile, margolari, olerkari eta diseinatzailea izan zen.

Idazle abertzalea izan zen eta drama nazional sinbolikoak idatzi zituen Polonia Gaztearen mugimenduaren filosofiaren barruan. Modernismoaren arauak jarraitu zituen Poloniako tradizio folklorikoaren eta historia erromantikoaren gaiekin.

Margolaritzan Jan Matejkoren ikaslea izan zen. Barnealdeak eta altzariak ere diseinatu zituen.

## Antzezlanak 
* *Warszawianka (Vagallerko ereserkia)* (1898)
* *Klątwa (Madarikazioa)* (1899)
* *Protesilas i Leodamia* (1899)
* *Meleager* (1899)
* *Legion* (1900)
* *Ezkontza* (1901)
* *Wyzwolenie (Asakapena)* (1903)
* *Weimar 1829* (1904)
* *Noc listopadowa (Azaroko gaua)* (1904)
* *Acropolis* (1904)
* *Skałka* (1907)
* *Powrót Odysa (Odiseusen itzulera)* (1907)
* *Zygmunt August* (1907 – amaitu gabe)

## Iruditegia 

Wyspianski, Planty o swicie, 1894.jpg|*Planty Parkea egunsentian*, 1894
Stas spiacy.1904.jpg |*Staś lotan*, 1904, Poznańgo museo nazionala
Kopiec 8.jpg |*Kościuszko mendiko ikuspegia*, 1904
Stanisław Wyspiański, Macierzyństwo.jpg|*Amatasuna*, 1905, Varsoviako museo nazionala
Macierzynstwo 1905.jpg |*Amatasuna*, 1905, Krakoviako museo nazionala
Creator-Stanislaw Wyspianski - Krajobraz znad Rudawy - MNK III-r.a-10899 (196096).jpg |*Rudawa ibaia*, Krakówko museo nazional
2xEliza Parenska.jpg|*2xEliza Parenska*, Wroclawko museo nazionala
Stanisław Wyspiański - Helenka 1900.jpg|*Helenka*, Wroclawko museo nazionala
Portret z zona.jpg|*Autoerretratua emakumearekin leihoan*, 1904, Krakoviako museo nazionala
Kraków - Church of St. Francis - Stained glass 01.jpg|Jainko Aita, leihatea Krakoviako San Frantzisko elizan, Wyspiańskik diseinatua

## Kanpo estekak
San Andrés (Ribera)

***San Andrés*** Jusepe de Ribera margolari espainiarraren lan ospetsua da. Mihise gaineko olioz egina dago eta 123 zm-ko altuera eta 95 zm-ko zabalera du. 1631 inguruan margotu zuen eta, gaur egun, Pradoko museoan dago jasota, Madrilen (Espainian). Barrokoko tenebrismo joeran sailkatzen da.

## Historia 
Lan hau Riberaren lehen garaian kokatzen da, tenebrismoan alegia, eremu argiztatuen eta goibelen arteko kontraste nabarmenekin margotuta baitago. Hasiera batean El Escorial monasterioan egon zen, Pradoko museora eramana arte. Lan horren kopia partzial bat egin zuen Mariano Fortunyk; Pradoko museoak 2014an erosi zuen ere bai.

## Deskribapena 
Margolan honek irudi isolatu bat erakusten du, Andres apostolua. Argia ezkerretik erortzen zaio, bortizki. Santuaren aurpegia eta gorputz biluzia biziki argituta daude. Irudia errealismo handiz irudikatuta dago. Mota honetako koadroetarako, Riberak naturaleko modeloak kopiatzen zituen, Napoliko arrantzaleak adibidez. Bere martirioaren gurutzeari besarkatuta dago apostolua. Eskuan, amu bat darama arrain batekin, bere arrantzale-lanbidea gogoratuz. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Pradoko museoaren webgunean.
Betoien aketzak

**Aketz zeltiberikoak** eskultura zoomorfoak dira, Iberiar penintsulako ipar-ekialdeko laurdeneko eremu geografikokoak oro har,  betoi herriaren garai eta zabalkundearekin loti daitezkeenak, k.a. V. mendearen inguruan.

## Ezaugarriak 
Eskultura hauek jainbat forma dituzte, eta horien artean hauek dira nagusi: zezena, txerria, basurdea eta gutxiagotan hartz forma. Denboraren poderioz nahiko deformatuta daudenean, figura ez dago guztiz definituta eta erraz har daiteke animalia ezberdinentzat. *Verraco* esan ohi zaie gazteleraz, aketza euskaraz, ernaltzeko erabiltzen den txerri arra alegia.

Eskulturen esanahiaren inguruan hainbat teoria daude: alde batetik, abeltzaintzari eskainitako lurrak mugatzen zituztela uste da; bestetik, esanahi mistiko edo erlijiosoa izan dezaketela, zehazki hildakoen kultua edo hileta-erritoak (hau da, hainbat nekropolietarako bideetan kokatzen direlako, eta batzuek erromatarren garaiko latinezko hileta-idazkiak grabatuta dituztelako, geroago gehituak). Fertilitate kultuekin lotura izatea edo exvotoak izatea ere posible da.

## Hedapena 
Topatzen ahal dira Espainian, Cáceres, Salamanca, Zamora, Ávila, Toledo eta Segoviako probintzietan eta Portugalen, Beira Interior Norte eta Trás-os-Montes eskualdeetan. Guztira 300 ale baino gehiago ezagutzen dira. Esparru horietatik kanpo, Mikeldiko idoloa, Bizkaian aurkitua, antzekoa da forman, baina aketz zeltiberikoek ez daukaten ezaugarri bat ere badu: disko biribil bat dauka hanka artean.

Fitxategi:Verraco de Toro Zamora.jpg|Toroko aketza.
Fitxategi:Torro-Verraco del Puente de Salamanca.JPG|Salamancako zubikoa.
Fitxategi:VERRACO DE VILLANUEVA DEL CAMPILLO 2.jpg|Villanueva del Campillokoa, aurrea du zaharra bakarrik, baina denik aketz handiena da.
Fitxategi:000132 - Toros de Guisando (2350627458).jpg|Guisandoko Zezenak.
Fitxategi:Porca de Murça - Portugal (7330548142).jpg|Murçakoa, Portugalen.
Fitxategi:Mikeldi.JPG|Bizkaiko Mikeldiko idoloa, antzekoa baina bere disko biribil bereizgarriarekin.

Ezagunenetako batzuk Guisandoko zezenak dira, Ávila probintzian, eta orain arte ezagutzen den handiena (gorputz atzealdea errestaurazioko gehikuntza da) Villanueva del Campilloko plaza nagusian dago, Ávilan. Salamanca hiriko *Zubiko aketza* ere ezaguna da, eta Toro herriari apokrifoki izena ematen dion eskultura ere bai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alessandra Galloni

**Alessandra Galloni** (Erroma, Italia, 1974) kazetari italiarra da; 2021az geroztik, Reuters nazioarteko albiste-agentziako erredaktore-burua da. Ehun eta hirurogeita hamar urteko historian enpresa hori zuzentzen duen lehen emakumea.

## Biografia 
Erroman jaio zen, eta 1995ean Harvardeko Unibertsitatean graduatu zen ekonomian. 2002an masterra lortu zuen London School of Economics eskolan. Orduan, britainiar hiriburuan bizitzea erabaki zuen.

### Lan ibilbidea 
Ibilbide hasieran Associated Press agentzian eta Reuters bereko Italiako albiste-zerbitzuan lan egin zuen.

Ondoren, 13 urte eman zituen *Wall Street Journal* egunkari estatubatuarrean, eta hainbat funtzio bete zituen: korrespontsala Europan (Londres, Paris eta Erroma), kronista ekonomia- eta finantza-sektorean, eta lanpostuan gora egin zuen.

2013an, Reutersera itzuli zen, Europako Hegoaldeko bulegoko editorial zuzendari gisa. 2015ean, albisteen editore globala izendatu zuten, hau da, agentziako erreportaje guztien arduradun. 2021eko apirilaren 13an erredaktoreburu izendatu zuten, prentsa-agentzia britainiarrak zuzentzen duen ehun eta hirurogeita hamar urteko lehen emakumea. Agentziak 2450 kazetari ditu munduko 200 lekutan.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2004: «Overseas press club award» (Estatu Batuak), Parmalat eskandaluaren kazetaritza-estaldurarako
* 2005: «United Kingdom business journalist of the year» (Britainia Handia).

## Lanak 
*  *From the End of the Earth to Rome*, 2013 ( Francisco aita santuari buruzko Liburu elektronikoa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Informazio gehiago nahi duzu? Alessandra Galloni di Reuters-en ikuspegia* ()
Mireia Elkoroiribe

**Mireia Elkoroiribe Zenikaonandia** (Abadiño, Bizkaia, 1975ko abuztuaren 18a) politikari eta enpresaburua, Durangoko zinegotzia, Durangaldeko Mankomunitatearen presidentea eta Durangoko Udal hauteskundeetan alkategaia, EAJren eskutik, 2019-2023 legegintzaldian.

2023ko ekainaren 17an Durangoko alkate bilakatu zen PSE-EEren eta PPren babesarekin.

## Biografia 
Deustuko Unibertsitatean Turismo ikasi zuen, Londresen publizitatea, harreman publikoak eta marketinga eta Madrilgo Complutensean, barne komunikazioko masterra egin zuen.

Eusko Alderdi Jeltzalearen eskutik zenbait kargo publiko eskuratu ditu. Eusko Trenbideak-en idazkaria izan zen, ondoren Euskal Trenbide Sarearen komunikazio arduraduna eta 2007tik 2009ra, Garraio Zuzendaria izan zen.  Hezkuntza departamentuko aholkulari ere izan da eta 2017tik 2018ra, Osasun Kontseilariaren aholku kabinetearen zuzendaria. Durangoko Udal hauteskundeetan alkategaia izan zen 2019an,

Elkoroiribe enpresaria ere bada, *Dilusiones se Vive,* ekimenak antolatzen dituen enpresa, Montevideoko joko eta apustu aretoa, eta Urtzi tabernako bazkidea ere bada.

#### Durangaldeko Mankomunitatearen Presidentea 
2019ko irailaren 18an Durangaldeko Mankomunitatearen Presidente hautatu zuten Abadiñoko Astola etxean, lau urterako kargua dena. Lehentasunen artean, enpresen lehiakortasuna sustatzea izango zela adierazi zuen, nahiz eta gizarte zerbitzuen, euskararen eta zaborren kudeaketa ere kontuan hartuko zituela ere esan zuen.
### Durangoko alkate 
thumb|250px|ezkerrera|Mireia Elkoroiribe Durangoko alkate izendapenean (2023)
2023ko ekainaren 17an Durangoko alkate bilakatu zen, aurreko legegintzaldia oposizioan egon ostean, PSE-EEren eta PPren babesarekin. EH Bilduko Ima Garrastatxuk bere hautagaitza aurkeztu zuen arren, ez zuen boterera iristeko beharrezko babesa lortu.

Elkoroiribek kargua hartzean ondorengoa adierazpenak egin zituen:*Legegintzaldia “arduraz” eta gainerako alderdiekin “batera” garatu gura dut. “Hori da gure borondatea eta konpromisoa”*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mireia Elkoroiribe: Gazteak ez daude guk uste genuen bezain kontzientziatuta  Berria, 2022.07.15
* Elkarrizketa: Udal alderdi guztiekin heldu nahi dugu adostasunetara Berria, 2023.07-07
* Mireia Elkoroiribe: Gogoeta egin gura dugu Plateruenarentzat eredurik egokiena zein den erabakitzeko Anboto, 2023.10.10