open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marinière

**Marinière** ( ahoskatua: ) mahuka luzeko kotoizko alkandora bat da, marra urdin eta zuriak dituena. Frantziako Itsas Armadako zenbait ofizialek eta marinelek erabilia, frantziar modaren ikur bihurtu da, batez ere Frantziatik kanpo. Alkandora marradun mota hau askotan frantziar baten irudi estereotipografikoaren zati da. Frantziako Itsas Armadako marinel asko Bretainiakoak zirenez, **bretainiar atorra** ere diote.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Telniaxka, errusiar marinelen atorra.

## Kanpo estekak
Frantziako Konstituzioak

**Frantziako konstituzioak** XVIII. mendetik aurrera asko izan dira. Konstituzioak estatu baten oinarrizko arauak dira. Bereziki XVIII. eta XIX. mendeak oso nahasiak izan ziren Europa osoan eta, jakina, baita Frantziako estatuan ere. Konstituzio bakoitza erregimen desberdin baten adierazlea izan da.

Konstituzioak izan aurretik, 1789an Gizonaren eta Herritarraren Eskubideen Adierazpena eman zen. 

## Konstituzioak 
* Monarkia konstituzionala. 1791ko Konstituzioa. 1791eko irailaren 3a.
* I. urteko Konstituzioa, egutegi errepublikanoa, inoiz ez zen ezarri. 1793ko ekainaren 21a.
* Direktorioa III. urteko Konstituzioa. III. urteko frutiliseko 5a = 1795eko uztailaren 28a.
* Kontsulatua VIII. urteko Konstituzioa. VIII. urteko Izozte 22a = 1799eko abenduaren 13a.
* X. urteko Konstituzioa. Kontsulatuaren garaian. X. urteko Berolis 16a = 1802ko abuztuaren 2a.
* Frantziako Lehen Inperioa. XII. urteko Konstituzioa. XII. urteko Lilidun 28a = 1804ko maiatzaren 18a.
* Borboien berrezarkuntza, 1814ko eskutitza. 
* Ehun Egunak. Inperioaren konstituzioei eginiko gehigarria. 1815eko apirilaren 22a.
* Uztaileko monarkia. 1830ko gutun konstituzionala. 1830ko abuztuaren 14aren .
* Frantziako Bigarren Errepublika. 1848ko frantziar konstituzioa. 1848ko azaroaren 4n.
* Frantziako Bigarren Inperioa. 1852ko frantziar konstituzioa. 1852ko urtarrilaren 14a. 
* Frantziako Hirugarren Errepublika. 1875eko lege konstituzionalak. 
* Vichyko gobernua. 1940ko uztailaren 10aren lege konstituzionala.
* Frantziako Laugarren Errepublika. 1946ko Frantziako konstituzioa. 1946ko urriaren 27a.
* Frantziako Bosgarren Errepublika. 1958ko Frantziako Konstituzioa. 1958ko urriaren 4a.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frantziako Iraultzako konstituzioak

## Kanpo estekak 
* : Frantziako konstituzioak.
Cherbourg-en-Cotentin

**Cherbourg-en-Cotentin**  (frantsesez  ahoskatua), normalean **Cherbourg** () deitua, Frantziako udalerri bat da, Mantxa departamenduan dagoena. Hiria 2016ko urtarrilaren 1ean sortu zuten, antzinako Cherbourg-Octeville desagertzean eta Cherbourg hiria eta Cotentin penintsula batuz. Cherbourg-Octeville, Équeurdreville-Hainneville, La Glacerie, Querqueville eta Tourlaville antzinako udalerriak bildu zituen. Frantziako Itsas Armadaren portuetako baten egoitza da.

## Geografia 
Cherbourg-en-Cotentin Cotentin penintsularen iparraldean dago, Mantxako kanalaren kostaldean. Ingalaterrako kostaldea 120 kilometrotara du.

## Demografia 
## Cherbourgtar ezagunak 
* Alfred Rossel (1841-1926), abeslaria normandieraz.
* Victor Grignard (1871-1935), kimikaria, 1912ko Nobel Sariaren irabazlea.
* Jean Marais (1913-1998), aktorea.
* Françoiz Breut (1969-), abeslaria.
* Émilie Loit (1979-), tenislaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Joanes Olabaratz

**Joanes Olabaratz** (Donibane Lohizune,  – *ib.*, ) lapurtar itsasgizona izan zen, kortsario eta militarra izandakoa.

Joanes-Galand Olabaratz aitarekin hasi, hemeretzi urte zituela, Frantziako Itsas Armadan sartu eta Baionako portuan lan egin zuen. Frantsesen eta Indiarren Gerran parte hartze handia izan zuen, zenbait itsasontzi aginduz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jimmy Greaves

**James Peter "Jimmy" Greaves** (Londres, 1940ko otsailaren 20a - Danbury, Essex,  2021eko irailaren 19a) ingeles futbolari eta telebista aurkezlea izan zen.

Chelsea Football Cluben hasi zuen bere ibilbide profesionala 1957an eta lau denboralditan 125 gol sartu zituen. 1961ean AC Milanek fitxatu zuen, baina urtebete geroago Ingalaterrara itzuli zen. 1961etik 1970era Tottenham Hotspur taldean jokatu zuen eta 220 gol lortu zituen. Hurrengo denboraldian West Ham Uniteden jokatu zuen eta beste talde batzuetan jokatu ondoren 1980an erretiratu zen. Tottenham Hotspurren historiako golegilerik handiena eta Ingalaterrako Ligako historiako golegilerik handiena da eta Ingalaterrako Ligako golegilerik onena izan zen sei denboralditan.

1959 eta 1967 artean 57 partida jokatu zituen Ingalaterrako futbol selekzio nazionalarekin. 44 gol eta sei hat-trick sartu zituen. 1962ko eta 1966ko Munduko Txapelketetan eta 1968ko Europako Txapelketan parte hartu zuen. Munduko txapelduna izan zen bere selekzioarekin 1966an. Ingalaterrako selekzioko laugarren goleatzaile nagusia da.

Erretiratu ondoren, telebistako kirol aurkezlea izan zen.

## Palmaresa 
### Taldea 
**AC Milan**
* Italiako liga: 1961-62
** Tottenham Hotspur**
* Ingalaterrako Kopa: 1961-62, 1966-67
* Charity Shield: 1962, 1967 (partekatua)
* Europako Futbol Errekopa: 1962-63
### Selekzioa 
* 1966ko Munduko Futbol Txapelketa: Txapelduna
* UEFA Euro 1968: Hirugarrena

## Kanpo estekak
Guillaume Allène

**Guillaume Allène** (; Marseilla, ? – Cádiz, ) proventzar itsasgizona izan zen, armadore eta kortsario izandakoa.

Arroxelara ezkondua, Afrikako kostaldea (Ginea, Cabo Verde, Sierra Leona) eta Brasil ezagutu zituen. 1569ko apirilean, Joana III.a Nafarroako erreginaren kortso-gutunak jaso zituen. 1572an erreginak «Prince» Arroxelako ontzirik handienaren (300 tona) agintea eman zion. 1570ean Guillaume Allènek, «l'Aventureuse» itsasontziko kapitain kortsarioak, erlijio protestantearen etsaiei gerra egiteko agindua jaso zuen. Espainiar, portugaldar eta herbeheretarren aurka borrokatuz, bere garaiko kortsariorik onenetako bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joanes-Galand Olabaratz

**Joanes-Galand Olabaratz** (Donibane Lohizune,  – Baiona, ), Saubatxukutuneako jauna,  lapurtar itsasgizona izan zen, kortsario eta militarra izandakoa.

Jaioterriko leinu nagusienetariko baten kidea, 1722an Louisbourg aldean zegoen bakailaoaren arrantzan. Austriako Ondorengotza Gerraren garaian, itsaslapurretara joan zen. 'Cantabre' itsasontziaren jabea, Cod lurmuturrean preso hartu zuten. 1758an Frantziako Itsas Armadan sartu eta Baionako portuan lan egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kim Ji-yeon

**Kim Ji-yeon**, koreeraz 김 지연,  (Seul, Hego Korea, 1988ko martxoaren 12a), eskriman aritzen den kirolari korearra da..

2012ko Udako Olinpiar Jokoetan (Londres), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen *Sablea-banaka* kategorian;
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), berriz, brontzezkoa eskuratu zuen *Sablea-taldeka* kategorian, biak Hego Korearen izenean; Tokion, ROCeko taldearen (urrezko domina) eta Frantziako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Hego Koreako taldea.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Kim Ji-yeon, Yoon Ji-su, Seo Ji-yeon eta Choi Soo-yeonek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Javier Etcheberry

**Javier Etcheberry Celhay** (1947ko martxoaren 14a) ingeniari, enpresaburu, akademiko, ikertzaile, aholkulari eta politikari txiletarra da.

Aktiboki parte hartu zuen Demokrazia Partiduen Kontzertazioko gobernuetan, eta Estatu ministro gisa eta BancoEstado Administrazio Kontseiluko presidente gisa nabarmendu zen.

Barne Zergen Zerbitzuko (SII) zuzendari nazionala ere izan zen, hamarkada bat baino gehiagoz.

## Hasierako urteak 
Ingeniaritza zibil industriala ikasi zuen Txileko Unibertsitatean (1971) eta gero doktoregoa lortu zuen diziplina berean Michiganeko Unibertsitatean (1974), Estatu Batuetan. Bere tesia *Operations Research* aldizkarian argitaratu zuten. 

Txileko Unibertsitateko Industria Ingeniaritza Saileko ikertzaile eta zuzendari gisa hasi zuen bere jardunbidea, kargu horretan hamar urtez egon zelarik (1970 &ndash; 1980). 

Copec (1980 &ndash; 1981), Codina (1981 &ndash; 1982), Sodimac (1982 &ndash; 1987) eta CyS aholkularia (1987 &ndash; 1990) bezalako enpresetako kudeatzailea izan zen.  

## Ezkontza 
1990az geroztik Cecilia Sommerhoff Hyde-kin ezkonduta dago, Augusto Pinochet jeneralaren Miguel Kast Rist estatu ministroaren alarguna .   

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concerto delle donne

thumb|250px|Taldea Alfontso II.a Estekoaren gortean sortu zen.
[thumb|250px|[Luzzasco Luzzaschiren *Quinto libro dei madrigali a cinque voci * liburuaren azala (Ferrara, 1595).]]
**Concerto delle donne** edo **Concerto delle Dame** (literalki, emakumeen edo damen taldea), Errenazimentu amaierako emakume abeslarien talde profesional bat izan zen. Italiako Ferrara hirian aktiboa izan zen. Bere birtuosismo tekniko eta artistikoagatik ospe handia izan zuen. Taldea Ferrarako dukea zen Alfontso II.a Estekoak sortu zuen, 1580an, eta aktibo egon zen 1597an gortea desegin zen arte. Giacomo Vincenti editore musikalak emakume hauek goretsi zituen *virtuose giovani* (gazte birtuosoak) bezala, garaiko iruzkingileen sentimenduaren berri emanez.

## Jatorria 
Taldearen jatorria, 1570eko hamarkadan, dukearen isilpeko musika informalaren testuinguruan, elkarrentzako musika jotzen zuten kortesanoen talde zaletu batean dago. Taldea eboluzionatuz joan zen, gorteko zirkulu txikiko kideentzako eta bisitari garrantzitsuentzako kontzertu formalak ematen zituen emakume abeslarien talde profesional bat bihurtu arte. Bere interpretazio-estilo bereizgarria, apaindura handiko kantua, Ferrarako gortean ospe handia ekartzeaz gain, garaiko konpositore bikainak motibatu eta inspiratu zituen.

## Garrantzia 
Concerto delle donne emakumeek interpretazio musikal profesionalizatuaren testuinguruan zuten zereginaren iraultza-elementu bat izan zen, eta Este leinu historikoaren tradizioa musika-zentro entzutetsu gisa mantendu zen. Bere ospea Italia osoan zabaldu zen, eta imitazioak inspiratu zituen Medici eta Orsinitarren gorte boteretsuetan. Erakunde hau sortzea izan zen Italiako musika profanoaren gertakaririk garrantzitsuena, XVI. mendearen amaieran, eta gorte horretan gertatu ziren berrikuntza musikalak garrantzitsuak izan ziren madrigal eta sekonda pratikoaren garapenerako.

Taldea *Musica reservata*ren joeran kokatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brian Epstein

**Brian Samuel Epstein** (Liverpool, 1934ko irailaren 19a - Londres, 1967ko abuztuaren 27a) musika-enpresaria eta The Beatlesen managerra izan zen. "Bosgarren Beatle' deitua izan zen.

Familia judu batean jaio zen eta familiaren musika dendaz arduratu zen. The Beatles taldea 1961ean ezagutu zuen Cavern Cluben emandako kontzertu batean. Kontratatu egin zituen, bere itxura aldarazi zien eta George Martini enkargatu zion bere diskoak ekoiztea.

Gerry and the Peacemakers, Billy J. Kramer and the Dakotas, Tommy Quickly edo Cilla Black bezalako taldeak ere aurkitu zituen.

Epstein medikamentuen gaindosiak jota hil zen 1967ko abuztuan.

## Kanpo estekak
Yoon Ji-su

**Yoon Ji-su**, koreeraz 윤 지수,  (Busan, Hego Korea, 1993ko urtarrilaren 24a), eskriman aritzen den kirolari korearra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta brontzezko domina eskuratu zuen *Sablea-taldeka* kategorian, Hego Korearen izenean; Hego Korea ROCeko taldearen (urrezko domina) eta Frantziako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen.

Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Kim Ji-yeon, Yoon Ji-su, Seo Ji-yeon eta Choi Soo-yeonek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, zilarrezko domina eskuratu zuen taldekako proban.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Gina Gershon

**Gina Gershon** (Los Angeles, Kalifornia, 1962ko ekainaren 10a) zinema, antzerki eta telebistako aktore estatubatuarra da. 

## Biografia 
Stan Gershon eta Mickey Koppel juduen alaba da. Beverly Hills High School-era (Los Angeles) joan zen, Lenny Kravitzekin, zeinaren oso laguna baita. 

1986an hasi zen zinean *Bella in rose* filmean, baina ospe handiagoa lortu zuen Paul Verhoevenen *Showgirls*-en eta Wachowskitarren *Bound* filmeetan.

Beste rol nabarmen batzuk izan ditu *Face/Off* (1997), *The Insider* (1999), *Demonlover* (2002), , *Five Minarets in New York* (2010), *House of Versace* (2013) eta ''Rifkin's Festival'' (2020), Donostian filmatua Woody Allenen zuzendaritzapean. Donostiako filmaketaz esan zuen Gershonek "sekulako udako kanpamendu onena" suertatu zela, eta defenditu zuen Allenen lana, haren kontrako salaketak oinarririk gabeak direlakoan.

## Erreferentziak
Santa Ageda (argipena)

**Santa Ageda** edo **Santageda** izenak euskara batuan Santa Agata forma du, eta hortaz, ikus artikulu hauek:

* **Santa Agata** edo Agata Cataniakoa, santu kristaua.
* **Santa Agata jaia** edo **Santageda eguna**, jai tradizionala Euskal Herrian.
* **Santa Agata (argipena)**

Baina, halaber, toponimian Santa Ageda forma ere gorde izan da, adibidez;

* **Santa Ageda ospitale psikiatrikoa** edo **Santageda**, Gesalibarren (Arrasate), **Aita Menni Ospitalea** ofizialki.
* Santa Ageda baseliza, Arribe-Atallun.
*Santa Ageda baseliza (Barakaldo)
*Santa Ageda baseliza (Laudio)
*Santa Agedako geralekua, Kastrexana auzoan, Bilbon.
*Santagedazokoa (edo Santagedatxoko) eta Santaagedabide (edo Santagedabide), Gazolazko toponimoak.
*Santa Ageda mendia, Amurrion, eta bertan dagoen erromatar kanpalekua.
*Santa Ageda mendia, 1.048 metro dituena eta Arraia-Maeztun dagoena, 
*Nafarroan beste hiru gailur daude Santa Ageda izena dutenak, eta beste herrialde batzuetan toponimo hau erabiltzen da.
Joseba Errekalde Lekuona

**Joseba Errekalde** **Lekuona** (Oiartzun, 1963eko apirilaren 10a), LGBT komunitatearen eta GIB/hiesdunen eskubideen aldeko ekintzaile euskalduna da; besteak beste Gehitu eta Harribeltza elkarteen sortzaile, bultzatzaile eta militante.

## Biografia 
Ugaldetxo auzoko Garro baserrian sortua, ostalaritzan lan egin izan du profesionalki. 1990eko hamarkadan, GIB seropositiboa zela jakinik, GIBdunen, hiesa zuten gaixoen, eta ingurukoen aldeko ekintzailetzan inplikatu zen, besteak beste erakundeek talde hau artatzeko orduan hutsune handiak zituela ikusirik. Hurbileko inguruan mugituz, Oiartzunen Harribeltza elkartea sortzen lagundu zuen.

## HIESak eragindako ixiltasun eta klandestinitateari aurre egitea 
Josebak HIESaren lehenengo berri 1983 edo 1984koa du, denborak aurrera eginda konturatu baizen Donostian euren tartetik desagertutako ezagun bat horren ondorioz hila izango zela. Ez zen deus zabaldu eta urte asko gerora ere modu beretsuan jarraitu zuen HIESaren gaiak. 1985eko apirilaren 25ean jakitera eman zen, HIESak Euskal Herrian eragindako lehen heriotza, berez bigarrena izan zena. Baina hain zen errealitate ezkutua urte luzez jarraitu zuela *tabu* izaten.

Aldiz Estatu Batuetako egoera zeharo desberdina zen eta hori ezagutu zuen Josebak bertan bizitu zen garaian (1986-1992). Batzar irekiak eta anitzak egiten ziren, eta militantzia oso garatua zegoen, AIDS Treatment Acces Program (ATAP) edo Gay Men's Health Crisis (GMHC) taldeekin. Prebentzioa eta asistentzia bermatzea ziren horrelako taldeen helburu nagusiak eta gizarte mugimenduetatik beharrei erantzun bat eman ahal izateko saiakera egin zen.  

HIESaren kezka, Estatu Batuetan, gay komunitatearen kezka zen batez ere. Euskal Herrian, berriz, GIBaren (Giza Inmunoeskasiaren Birusa) zabaltzea gehienbat heroina kontsumitzen zutenen artean gertatu zen urte horietan. Edonola ere ezkutuan eta lotsez eramaten zen errealitate ezezagun eta iluna. Horren lekuko adibidez 1992eko gertaera: Bizkaiko eskola batetik haur bat kanporatu nahi izan zuten, ama HIESaren eraginez hil zelako. Hori zen egoera. Miresmenez gogoratzen du Errekladek nola Lakuako Gobernuak ez zuen onartu (Iñaki Azkuna zen Osasun arloko sailburua) eta erabaki ausarta izan zela iritzi dio. Testuinguru berean aipatzen du EHGAM edo Gehitu kolektiboei ere HIESaren ikurra borroka bezala hartzea asko kostatu izana. 

## Haurtzaro Ikastolaren lehen promozioko ikaslea 
1967an sortu zen Haurtzaro Ikastola eta Joseba lehen promozioko ikaslea izan zen beste hamabost ikaslerekin batera, tartean Sorkunde Lekuona. Arantxa Madariaga Iragorri eta Ines Olaziregi izan ziren lehen andereñoak. Hasiera batean, lokalez lokal ibili ziren gaur egungo eraikuntza egin bitarte. Hamalau urte arte ikasi zuen Oiartzungo ikastolan eta izan zituen irakasleen artean, besteak beste, Pilartxo Etxeberria Murua izan zuen Frantsesekoa.

## Erreferentziak
Thane

**Thane** (,  ahoskatua) Indiako hiria da, Maharashtra estatuan dagoena. Salsette uharteko ipar-ekialdeko hiri honek 2011n 1.886.941 biztanle zituen. Britainiarrek 1774an konkistatu zuten.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Bascos

thumb|Txalaparta ostatua, Les Bascosen egoitza Baionan.
**Les Bascos** LGBTI ekintzailetzako erakunde bat da, nagusiki Ipar Euskal Herrian lan egiten duena eta Baionan egoitza duena, baina "hegoaldeko Akitaniakoa" definitzen dena eta Gaskoinian eta inguruetan bazkideak dituena.

2004. urtean sortu zen bere muina, *Basco-barouders* taldea sortuko zutenak elkartzen hasi zirenean, eta 2005.ean egin zuten beren lehen agerraldia. 2010ean sortu *Basco-sphère* taldearekin elkartuz, Les Bascos izena hartu zuten ofizialki 2011ko irailean. 

Elkarteak urtero antolatzen du Lesbian Gay Pride parada Biarritzen, eta egoitza Baionako Txalaparta ostatuan du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugo Descat

**Hugo Descat**,  (Paris, Frantzia, 1992ko abuztuaren 16a), eskubaloian aritzen den kirolari frantziarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Frantzia ordezkatuz; Danimarkako taldearen (zilarrezko domina) eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Frantzia.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Luc Abalo, Hugo Descat, Ludovic Fabregas, Yann Genty, Vincent Gérard, Michaël Guigou, Luka Karabatic, Nikola Karabatić, Romain Lagarde, Kentin Mahé, Dika Mem, Timothey N'Guessan, Valentin Porte, Nedim Remili, Melvyn Richardson eta Nicolas Tournatek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Indore

**Indore** (; ) Indiako hiria da, Madhya Pradesh estatuko hiriburu komertziala eta hiririk handiena dena. 2001ean 1.516.918 biztanle zituen. 1715ean azoka moduan sortua, bederatzi urte geroago Maratha Inperioak konkistatu zuen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pimpri-Chinchwad

**Pimpri-Chinchwad** ( ) Indiako hiria da, Maharashtra estatuan dagoena. Pune hiriaren "bikia" den hiri honek 2011n 1.729.320 biztanle zituen. Pimpri, Chinchwad, Bhosari eta Akurdi hiriek osatua, bere industria ospetsua da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ludhiana

**Ludhiana** ( ) Indiako hiria da, Punjab estatuko handiena dena. Sutlej ibaiaren ertzean sortua, egun 13 kilometrotara dago. 2011n 1.618.879 biztanle zituen. Iparraldeko Indiako hiriburu industriala da

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ostreopsis

***Ostreopsis*** dinoflagelatu itsastar askeen genero bat da. Alga mikroskopiko hauen espezie batzuk bentikoak dira eta beste batzuk planktonikoak. Azken hauen *bloom*-ak (bapateko hazkuntzak) arazo ugari sortarazten dituzte gizakien eta animalien osasunean. 

## Espezieak 
Espezie tipoa *Ostreopsis cf. siamensis* da. J.Schmidt-ek deskribatu zuen 1901. urtean. Fukuyo-k beste bi espezie identifikatu zituen 1981ean, *O. lenticularis* eta *O. ovata*. Kantauri itsasoan  *O. siamensis* aurkitzen da. Mediterraneo itsasoan aurkitzen den *Ostreopsis ovata* toxikoagoa da.

## Toxikotasuna 
*Ostreopsis* generoko algek sustantzia toxikoak ekoizten dituzte harraparien aurka egiteko. Alga kopuruak estimulatzen du sustantzia hauen ekoizpena. Itsasoan dauden pertsonez gain hondartzan daudenek ere jasan ditzakete kaltean itsasoak jaurtitako aerosloak arnastuz gero.

## Euskal Herrian 
2006-07 artean Aitor Laza biologoak eta haren taldeak egindako ikerketa batek *Ostreopsis cf. siamensis* identifikatu zuen Kantauri itsasoan. 2021eko abuztuan *bloom* bat gertatu zen eta osasun arazoak eragin zituen. Horren ondorioz Lapurdiko hainbat hondartza itxi behar izan ziren

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ostreopsis ovata*, Euskal Herrian agertutako alga toxikoa.

## Kanpo estekak
Salsette

**Salsette** (; ) Maharashtrako uhartea da, Indiako mendebaldeko kostaldean dagoena. Mumbai eta Thane hiriak bertan daudenez, Lurreko 14. uharterik populatuena da. Aspaldi ez zen uhartea, uhartedia baizik, baina 1782 eta 1845 artean uharteen arteko itsasarteak bere zituzten.

## Historia 
1534 eta 1737 artean uhartea portugaldarra izan zen. Gero, Maratha Inperioak okupatu zuen nahiz eta 1661ean jada Mumbaiko zazpi uharteak Britainiar Koroari utziak izan. 1774an britainiarrek okupatu zuten. 1947an Indian sartu zen.

## Klima 

## Kanpo estekak
Qeshm

**Qeshm** (,  ahoskatua) Irango uhartea da, Ormuzko itsasartean dagoena. Herrialdeko uharterik handiena da. 1552 eta 1683 artean portugaldarren eta 1580 eta 1640 artean espainiarren eskuetan izan zen. Bertako biztanleak arrantzan, dhow itsasontzien eraikuntzan, merkataritzan eta zerbitzuetan aritzen dira.

## Kanpo estekak
Kollam

**Kollam** ( ,  ahoskatua; ) Indiako hiria da, Kerala estatuan dagoena. Lakadiveetako itsasoaren kostaldean sortua, 2011n 349.033 biztanle zituen.

## Historia 
Jada feniziar eta erromatarren garaietan, Arabia eta Persiako portuekin merkataritza egiten zuen portu nagusietako bat zen. 1502an, portugaldarrek bisitatu zuten, eta Portugaldar Inperioaren zati izatera pasa zen 1661 arte. Beranduago, herbeheretarrek, hiriaren posizioa hartu zuten, eta, britainiarrak India konkistatu ondoren, Britainiar Inperioaren zati izatera pasa zen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anjediva (uhartea)

**Anjediva** edo **Anjadip** (konkaneraz: आन्जादीप द्वीप; ; ) Indiako uhartea da, Arabiako itsasoan dagoena. Canacona hiriaren aurrean kokaturik, Goaren parte da (gertuena Karnataka izanda ere). 1,5 km² besterik ez du eta ez du biztanlerik. 1961era arte Portugaldar Indiaren parte izan zen.

## Kanpo estekak
Hugli-Chuchura

**Hugli-Chuchura** (; ) Indiako hiria da, Mendebaldeko Bengala estatuan dagoena. Hooghly ibaiaren bokalean sortua, 2015ean 288.506 biztanle zituen.

Portugaldarrek sortu zuten 1579an. 1656an herbeheretarrek lantegi bat eraiki zuten hirian, 1825ean britainiar agintera pasatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nedim Remili

**Nedim Remili**,  (Créteil, Frantzia, 1995eko uztailaren 18a), eskubaloian aritzen den kirolari frantziarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Frantzia ordezkatuz; Danimarkako taldearen (zilarrezko domina) eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Frantzia.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Luc Abalo, Hugo Descat, Ludovic Fabregas, Yann Genty, Vincent Gérard, Michaël Guigou, Luka Karabatic, Nikola Karabatić, Romain Lagarde, Kentin Mahé, Dika Mem, Timothey N'Guessan, Valentin Porte, Nedim Remili, Melvyn Richardson eta Nicolas Tournatek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Guglielma Bohemiakoa

**Guglielma Bohemiakoa** (Bohemia, 1210 - Milan, 1281eko abuztuaren 24a) Milanen jarri zen 1260 eta 1271 artean. Hura hil ondoren, heresetzat jo zuten, eta haren dizipuluak, guillelmitak, Gugliema Espiritu Santuaren emakume-haragitzetzat jotzen zutenak, Inkisizioak kanporatu zituen. Inkisizioak Chiaraballen zuen hilobia suntsitu eta XIV. mendean bere gorpua erre zuen.

## Ibilbidea 
Otakar I.a Bohemiako erregearen alaba eta Aines Bohemiakoaren ahizpa, Klara Asiskoaren tutorea, Milanera joan zen 1260 inguruan. Chiarelle-ko zistertarretatik hurbil bizi izan zen eta XIII. mendearen amaieran bere hilerrian lurperatu zuten. Arrakasta pixka bat izan zuen Umiliatuen artean, denboren amaiera iragarri zuen eta emakumearen irudia munduarentzat salbazio-ikur bihurtu zuen.

Guillelmitak, gizon zein emakumez osatutako jarraitzaileen talde batek,   uste zuen Guillemette zela Espiritu Santuaren emakume-irudikapena, eta gurtza garatu zuen, funtsean hierarkia femeninoa zuena. Oso ezaguna zenez, kanonizazioa eskatu zuten, baina jarraitzaileen kultuak Inkisizioko dominikoen arreta erakarri zuen. 

Mezu bat zabaldu zuten: bera zen Kristoren gorpu baliokidea, eta hil egingo zen, konbertitu gabekoak salbatzeko, eta jainkozkoaren haragitzearen bidez baino ezin zela berrerosi, bai gizonezkoetan, bai emakumezkoetan. Sinetsita zeuden bere gorputza zeruetara igoko zela.

Inkisizioak XIV. mendearen hasieran komunitatea desegin zuen. Milango familia nabarmenetako jarraitzaile horietako hogeita hamar inguru akusatu zituen Inkisizioak. Horien artean zeuden Andrea Saramita teologoa, Joaquim Fiorekoaren tesiei eusten ziena, eta Manfreda Pirovanokoa, Umiliatu bat, Mateo I Viscontiren lehengusina, Guglielmak amasantu izendatu zuena, Inkisizioak emakume kardinalak izendatzea, predikatzea, eukaristia banatzea eta eskuak zein oinak musukatzea egotzi ziona. Guglielmaren izenean meza esan eta ebanjelio berri bat idaztea leporatu zioten.

Gurtza erauzteko, inkisidoreek Guglielmaren hilobia suntsitu zuten, haren irudiak eta jarraitzaileen testuak erre eta sakabanatu egin zituzten, oroimena kenduz. Hala ere, santuaren herri-gurtza Italiako eskualde batzuetan mantendu zen, oraindik aztarnak baitaude Brunaten.

## Eragina 
Erdi Aroko heresia hori Europako kristautasunaren mugimendu zabalago baten parte izan zen, non beguinak parte hartu baitzuten. Beguinak emakumeek apaiz izatea defendatzen zuten, eta, nolanahi ere, laikoen eta emakumeen pentsamendu- eta erreforma-mugimendu bati egokitu zitzaion; mugimendu hori filosofia praktiko baten ezaugarriekin aurkezten zen, eta kristau-gizartea itxaropenaren bidez zeuden muga berrietara gidatzen zuen.

Haren eraginaren norainokoa eztabaidagai da, ikertzaile batzuek herri-debozioaren eremura mugatzen dute eta beste batzuek eragin handiagoa ematen diote. Aztergai batek mugimendu feminista gisa ikusten ditu Guglielma eta haren jarraitzaileak kristautasunaren barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2021eko La Palmako erupzio bolkanikoa

**2021eko La Palmako erupzio bolkanikoa** 2021eko irailaren 19ko 14:12an (UTC) hasi zen, Kanarietako (Espainia) La Palma uharteko Las Manchas eremuan. Uharteko azken erupzioa da, 1971ko Teneguíaren erupzioaren ondoren, eta 2011ko El Hierro urpeko erupziotik Kanariar Uhartedian gertatutako azkena. Erupzioa abenduaren 13an gelditu zen 85 eguneko jardueraren ondoren, eta uhartean erregistratutako erupzio historikorik luzeena izan zen.

## Aurrekariak 
2021eko irailaren 9tik, intentsitate txikiko zenbait lurrikara erregistratu ziren, uhartearen hegoaldean. Irailaren 12ra arte 31 mugimendu sismiko izan ziren, eta haien magnitudeak 0,8 eta 2 bitartekoak izan ziren mbLg eskalan.

Astelehenean, hilak 13, 1.500 mugimendu sismiko izan ziren Cumbre Viejan, Fuencaliente, Mazon eta El Pason. Horren ondorioz, alerta horia aktibatu zen (2. alerta-maila, 4ko eskalan) Kanarietako Gobernuaren Babes Zibilerako eta Arrisku Bolkanikoagatiko Larrialdiei Erantzuteko Plan Berezian.

## Erupzioa 
Irailaren 19an, 15:15ean, sumendia erupzioan hasi zen, Las Manchasen hegoaldean. Erupzioak gutxienez 5 irekidura zituen. Erupzio prozesua hasi baino ordu batzuk lehenago, Kabildoaren gobernua gutxienez mugikortasun murriztua duten 40 pertsona ebakuatzen hasi zen. 

Sumendiak lehenengoz eztanda egin eta hamar egunera haren laba isuria kostaldera heldu zen, 50 metroko plasta moduko delta bat osatuz itsasoan; laba horrek 1.000 gradu inguruko tenperatura zuen. Erupzioko isuriek bidean topatu zituzten herriguneak jan eta estali zituzten, Todoque auzoa nabarmenen; ondorioz, biztanleek leku horietatik alde egin behar izan zuten. Laba isuriez gain, erupzioko errautsek askotariko kalteak eta pertsonen lekualdaketak eragin zituzten. 

Data horretatik abenduaren 13 arte sumendia aktibo izan zen. Azken data horretatik aurrera, zientzialariek adierazi zuten Eguberri egunerako aktibo egotearen zantzurik berriz ez ikusiz gero, itzalitzat joko zutela. Abenduaren 25ean, adituek ofizialki amaitutzat eman zuten sumendiko erupzioa. 

## Erreakzioak 
Erupzioaren aurreko egunetan, La Palmako erupzio bolkaniko batek Estatu Batuetako ekialdeko kosta osoa suntsituko zuen megatsunamia eragin zezakeela dioen bulu bat piztu zen.

Espainiako gobernuko presidente Pedro Sánchez artxipelagora joan zen, bertatik bertara ezagutzeko La Palmaren egoera, koordinazioa eta aktibatutako protokoloak ezagutzeko, eta New Yorkera NBEren Batzarrera joateko bidaia atzeratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erupzio stronboliar

[eskuinera|thumb|250x250px|Erupzio stronboliarra: 1 [Zutabe eruptibo|Zutabe eruptiboa, 2 Lapilli, 3 Errauts bolkanikoaren euria, 4 Laba-iturria, 5 Bonba bolkanikoa, 6 Laba-isurketa, 7 Laba- eta errauts-geruzak, 8 Estratua, 9 Dikea, 10 Tximinia, 11 Galdara magmatikoa, 12 Xafla.]]
thumb|298x298px|Erupzio stronboliarra
**Erupzio stronboliarra** erupzio leherkorrak dituen bolkanismo bat da, eta erupzio horiek hedadura aldakorreko barealdiez bereizita daude.

Leherketa bakoitzaren prozesua magmak berak askatutako gas-burbuila baten bilakaerari dagokio. Erupzio horiek sortzen dituzten produktu piroklastikoak, bonbak, lapilliak eta errautsa dira, eta, oro har, lurretik gutxi isurtzen diren biltegiak eta altuera jakin bateko aparatu bolkanikoak sortzen dituzte.

Labaren tenperatura 1000º C-tik beherakoa izaten da, eta hori geruza-sumendi batetik dator, hau da: kono bolkanikoa sumendiak egindako erupzioetatik ateratako laba solidotuak sortu duela. 

Bere izena Eolia uharteetako Estromboli sumenditik dator, Sizilia uhartetik gertu dagoen artxipelago txikitik, Italian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cumbre Viejako natura parkea

**Cumbre Viejako natura parkea** Kanariar Uharteetako (Espainia) La Palma uhartean dagoen parke naturala da. Uhartearen hegoaldeko erdi osoa hartzen du, eta 6 udalerritan zabaltzen da. 2021eko La Palmako erupzio bolkanikoa natura parke honetan gertatu zen.

## Babesa 
Parkea ekainaren 19ko 12/1987 Legearen arabera sortu zen, Kanariar Uharteetako Natur Guneak Deklaratzeko, bi gune bereizi gisa: Cumbre Viejako eta Teneguíako parke naturala eta Coladas del Volcán de Martín interes nazionaleko paraje naturala. Abenduaren 19ko 12/1994 Legeak elkartu zituen biak, baina Teneguíako sumendiek espazio babestu independentea osatu zuten. Parkea, gainera, sentikortasun ekologikoko eremua da, eta parkearen iparraldea Caldera de Taburienteko Parke Nazionaleko eremua da.

## Balio naturalak 
Cumbre Vieja sumendiaren inguruan gertatutako erupzioetako kono eta kolada bolkanikoak (nahiz eta kono bakoitzari sumendi izena eman, berez denak dira berdinak) gordetzeko sortu zen parkea, historiaurretik Teneguíako sumendiaren azken erupzioetaraino (1971). Kanariar pinudia eta laurisilva ugari ere badaude parkean.

Parkeak irlaren hegoaldeko zati handi bat estaltzen du, eta Breña Alta, Breña Baja, Mazo, El Paso eta Fuenbero udalerriak hartzen ditu. Iparretik hegora zeharkatzen du *Sumendien ibilbidea*, gurpildun ibilgailuentzat irisgarria ez dena eta ibilbide luzeko homologazioa duena. Kono garrantzitsu guztietatik igarotzen da, eta inguruko uharteak ere ikus daitezke bertatik.

## Irristatze handiaren teoria 
2000. urtean, Simon Day zientzialari britainiarrak ikerketa-proiektu polemiko bat zuzendu zuen, eta BBCko dokumental batekin amaitu zuen. Dokumental horretan azaltzen duenez, etorkizunean uhartea kolapsatu egin zen parke natural horretako domeinuetan, eta, ondorioz, uhartearen zati handi bat itsasora irristatu zen. Ondorioz, megatsunami bat sortu zen, Kanadatik Argentinara iritsi eta AEBren ekialdeko kosta osoa suntsitu zuena, New York, Washington edo Miami bezalako hiriak suntsitzen. Hori noizbait gertatuko den arren, etorkizun hurbilean gertatzeko aukerak oso urrunak dira; izan ere, gaur egun, sumendia aktibo dago, baina erupzio jarduera txikia da. Gainera, erupzio-mota oso zehatza izan beharko luke, freatomagmatikoa, eta uharteko akuiferoaren tamaina txikia kontuan hartuta, hori ez da oso litekeena.

Horrelako irristatzeak Kanarietan ere gertatu izan dira historian zehar, baita Palma uhartean ere, Taburienteko galdara horrela sortu baitzen. Hala ere, irristatze horiek duela milaka urte gertatu ziren eta, beraz, ez daude dokumentatuta, nahiz eta haien ondorioak ikus daitezkeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Sampaio

**Sara Pinto Sampaio** (Porto, Portugal, 1991ko uztailaren 21a), **Sara Sampaio** izenez ezaguna, portugaldar modeloa eta aktorea da. ''Victoria's Secret* linjeria-markaren aingeru gisa desfilatzeagatik ezaguna da.

Aurretik *Calzedonia* eta *Tommy Hilfiger'' moda-markentzako lan egin du modelo.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Malpais

[eskuinera|thumb|250x250px|[Malpaís de Güimar Tenerifen, Espainia.]]
Geomorfologian, **malpais** (hitzez hitzezko, *lurralde txarra***)** edo **herritxar** bat erliebe-mota bat da, gutxi higatutako arrokak ditu ezaugarri (hala ere, **herritxar** zaharra higatuago dago, eta berria, gutxiago), garmendiko jatorrikoa, ingurune lehorrean. Munduan zehar eremu askotan deskribatu dira, baina Ameriketako Estatu Batuetako hego-mendebaldearekin lotuta dago, paisaia horri bere izena eman zioten kolono espainiarren presentziaren ondorioz (nazioartean gaztelaniatik datorren izena erabiltzen da). Inguru berean dauden arroka sedimentarioen higadurak sortzen dituen antza izan dezakeen arren, herritxar bat sumendiko eremu batean bakarrik sortzen da.

Herritxarretan erraz ikus daitezke laba-isuriak, kono bolkanikoak eta kolapsatutako hodi bolkanikoak dituzte. Zeharkatzen zailak diren eremuak dira, eta nekazaritzarako ez dira erabilgarriak. Eremu horietan landaretza mugatua da, lur gutxi dagoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernesto Teodoro Moneta

**Ernesto Teodoro Moneta** (Milan, 1833ko irailaren 20a - *ibidem*, 1918ko otsailaren 10a) italiar kazetari, abertzale, iraultzaile eta bakezalea izan zen. 1907ko Bakearen Nobel Saria jaso zuen Louis Renaultekin batera.

1848an, hamabost urterekin, Milango bost egunetan esku hartu zuen. Ondoren, Ivreako Akademia Militarrean ikasi zuen. 1859an Giuseppe Garibaldiren Alkandora Gorrien Espedizioarekin bat egin zuen eta 1866an Italiako armadarekin austriarren aurka borrokatu zen.

Nahiz eta nazionalismo italiar sendoa izan, gerora nazioarteko bakearen aldeko aktibista bihurtu zen. 1867 eta 1896 artean Milango *Il Secolo* egunkari demokratikoaren editorea izan zen.

1887an Lonbardiako Bakerako eta Arbitrajerako Elkartea sortu zituen. Armagabetzea eta Nazioen Liga eta Arbitrajeko Auzitegi Iraunkorra sortzea eskatu zuen.

Bere azken urteetan italiar nazionalismoak bakezaletasuna gainditu zuen. 1911-12an Libiaren konkista italiarra eta Lehen Mundu Gerran Italia sartzea babestu zituen.
Famara

**Famara** mendigune bat da Lanzarote uhartean, Kanarietan, Espainian, eta bere azpian dagoen hondartza.

## Kokalekua 
Uhartearen iparraldean dago, Teguise eta Haría udalerrietan, 23 km luze da eta jatorri bolkanikoa du. Mendigunearen eta uharte osoaren punturik altuena Chache Haitzak dira, 671 metroko altitudearekin. Mendebaldeko isurialdetik itsaslabarra osatzen du Famarako hondartzaren eta Ozeano Atlantikoaren gainean. Iparralderago César Manrique artistaren Mirador del Río dago. Bertan La Graciosa uhartea eta Chinijo uhartedia ikus daitezke. Famarako hegietan hegaztientzako babes bereziko eremua dago.

Famarako hegietan Elurretako Ama Birjinaren ermita dago, Lanzarote uharteko zaindari historikoa.

## Hondartza 
**Famara** bezala, mendigunearen azpian dagoen hondartza ere ezagutzen da, El Jableko iparraldeko muga dena, Lanzaroteko erdigunera sartzen den eremu hareatsua. Kostaldean haize alisioak nagusi direnez, tenperaturak uharteko beste leku batzuetan baino apalagoak dira, eta uretako kirolak bultzatu ditu, hala nola surfa.

Hondartzaren hegoaldeko muturrean dago Caleta de Famara herria. 1.073 biztanle ditu.

## Fauna 
Valle Grande aztarnategia du inguruan. Bertan, hegan egiterik ez zuten hegaztien arrautzak aurkitu dituzte, baina oraindik ez dira ezagunak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lasse Andersson

**Lasse Anderson**,  (Valby, Danimarka, 1994ko martxoaren 11), eskubaloian aritzen den kirolari danimarkarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta zilarrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Danimarka ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) atzetik eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Danimarka.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Danimarkako taldea: Lasse Andersson, Mathias Gidsel, Jóhan Hansen, Mikkel Hansen, Jacob Holm, Emil Jakobsen, Niklas Landin Jacobsen, Magnus Landin Jacobsen, Mads Mensah Larsen, Kevin Møller, Henrik Møllgaard, Morten Olsen, Magnus Saugstrup, Lasse Svan eta Henrik Toft Hansenek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Gabriela Silang

**María Josefa Gabriela Cariño de Silang** (Barangay Caniogan, Santa, Ilocos Sur, 1731ko martxoaren 19a &ndash; Vigan, 1763ko irailaren 20a) Filipinetako buruzagi militarra izan zen. Filipinetako Kapitaintza Nagusiko gobernu kolonialaren aurkako erasoak zuzendu zituen espainiarrek urkatu zuten arte.

## Biografia 
Aita Anselmo Cariño zuen, Galiziarren ondorengoa, ama berriz San Quintín-eko auzo batekoa zen, itneg edo tingiar herri indigenaren kidea. Tagaloz Silang [silaŋ] ahozkatzen da.

Heziketa katolikoa eta oinarrizko hezkuntza jaso zituen. Haurra zela gurasoetatik banatu eta apaiz batek hezi zuen, honek behartutako ezkontza bat adostu zuen enpresari aberats batekin. Ezkontza 1751ean izan zen eta gizona hiru urte geroago hil zen.

## Inplikazioa iraultza antikolonialistan 
1757an bigarrenez ezkondu zen, Diego Silangekin, Zazpi Urteko Gerraren baitan Britainia Handiko Erresumaren alde aritu zen bikotea. Britaniarren onespenarekin Ilocoseko gobernadore izendatu zuten Diego. Matxinada horretan, Gabriela aholkulari eta ofizial militar gisa aritu zen.

### Lidergo iraultzailea Abran 
1763ko maiatzaren 28an, Diegoren hilketaren ondoren, Gabriela Tayumera ihes egin zuen, Abrara, Nicolas Cariño osabaren babesa bila. Han, lehenengo bi jeneralak izendatu zituen: Miguel Flores eta Tagabuen Infiel. Ondoren, buruzagi rola hartu zuen, tropa matxinoen komandante gisa, eta "apaiz-anderea" estatusa lortu zuen bere komunitate eta jarraitzaileen artean. Garai horretakoa da La *Generala-ren* irudi ezaguna, zaldi beltz baten gainean ageri da Gabriela, erasokor, gonaz jantzita eta *bolo* bat eskuan.

### Vigan-eko eraso eta exekuzioa 
1763ko irailaren 10ean, Vigan setiatzen saiatu ziren, baina espainiarrek gogor erasotu eta atzera egitera behartu zituzten. Abran harrapatu zituzten Gabriela Silang eta bere jarraitzaileak eta irailaren 20an urkatu zituzten Vigango plazan. Egun, irailaren 20an hain zuzen ere Gabriela Silangen eguna ospatzen da. 1984ean Gabriela Women´s Party alderdia sortu zen. Filipinetako kostazainen itsasontzi bat bere izena darama, BRP Gabriela Silang (OPV-8301). 1993an Eleanor Helinek asteroide bat aurkitu eta 7026 Gabrielasilang izena jarri zion eta 2019an izen hori ofizial bihurtu zen.

## Filmografia 
* 1996an Tanya Gomezek Silang antzeztu zuen "Gabriela Silang: Ang Alap" eta "Diego Silang: Ang Sulat"  ABS-CBN-ren *Bayani* telesaioko bi kapituluetan.
* 2013an Kris Bernal Silangen papera hartu zuen GMA Network-eko *Indio* izeneko drama historikoan eta Glaiza de Castrok ordea GMA News TV-ren *Wagas* telesaioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tavda zaldi

**Tavda zaldia**, (errusieraz *Тавдинская лошадь*), Errusiako Siberia aldeko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da. Uralak aldeko bertako zaldi arraza bakarra da. Poni arraza hau zaharra da eta gizakiaren oso eragin txikiarekin bere kabuz eta ingurumenari moldatuz garatu da. 

Basoko poniak dira eta gurdi-zaldiak bezala erabiltzen dira.

Izena Tavda ibaitik datorkio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Bibliografia 
*  [Hendricks 2007] (en) Bonnie Lou Hendricks, International Encyclopedia of Horse Breeds, Norman, University of Oklahoma Press,  2007ko abuztuaren 15, 2, argitalpen, 486  p. (, OCLC 154690199), « Tavda »
Romain Lagarde

**Romain Lagarde**,  (Lorient, Frantzia, 1997ko martxoaren 5a), eskubaloian aritzen den kirolari frantziarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu zuen, eta urrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Frantzia ordezkatuz; Danimarkako taldearen (zilarrezko domina) eta Espainiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Frantzia.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Luc Abalo, Hugo Descat, Ludovic Fabregas, Yann Genty, Vincent Gérard, Michaël Guigou, Luka Karabatic, Nikola Karabatić, Romain Lagarde, Kentin Mahé, Dika Mem, Timothey N'Guessan, Valentin Porte, Nedim Remili, Melvyn Richardson eta Nicolas Tournatek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ludvík Svoboda

**Ludvík Svoboda** (Hroznatín, 1895eko azaroaren 25a - Praga, 1979ko irailaren 20a) txekoslovakiar militar eta politikari komunista izan zen. Txekoslovakiako presidentea izan zen 1968tik 1975era.

Nekazaritza eskolan ikasi eta mahasti batean lan egin zuen. 1915ean, Lehen Mundu Gerran, Austria-Hungariako armadarekin bat egin behar izan zuen. Errusiarrek harrapatu zuten ekialdeko frontean, eta, ondoren, Txekoslovakiar Legioarekin bat egin zuen. Gerra arteko garaian, Txekoslovakiako armadako kide izan zen, eta 1934an teniente-koronel mailara igo zen.

Alemaniak Txekoslovakia okupatu ondoren, Erresistentzian sartu eta Poloniara ihes egin zuen. Ondoren, Sobietar Batasunera ihes egin zuen, non barneratua izan zen. Alemaniak Sobietar Batasunari egindako erasoaren ondoren askatu zuten, eta Frantziara eta ondoren Britainia Handira bidalitako armada txekoslovakiar bat eratu zuen.

1948an Alderdi Komunistarekin bat egin zuen eta diputatu hautatu zuten. 1950ean sobietarrek armada uztera behartu zuten. 1950eko hamarkadako purgetan espetxeratu egin zuten. Ondoren, Nikita Khrustxovek proposatuta, birgaitu egin zuten.

1968an Txekoslovakiako presidente hautatu zuten. Bere agintaldian, Pragako udaberriaren zapalketa gertatu zen. Moskun bildu zen Leonid Brezhnevekin eta Alexander Dubček askatzen saiatu zen, baina azkenean sobietarren eskariei amore eman zien. 1975ean presidentetzatik erretiratzera behartu zuten.

## Kanpo estekak
Evergrande Group

**Evergrande Group** edo **Evergrande Real Estate Group** (lehen **Hengda Group**; ) Txinako bigarren higiezin-sustatzaile handiena da salmentengatik, eta, beraz, munduko 122. talde handiena da diru-sarrerei dagokienez, *Fortune Global 500* Zerrendaren arabera. Egoitza Guangdong probintzian du, Txinako hegoaldean, eta apartamentuak saltzen dizkie diru-sarrera handiko eta ertaineko pertsonei. 2018an, munduko higiezinen konpainiarik baliotsuena bihurtu zen.

Taldearen holdinga Kaiman uharteetan dago eratuta.

2021eko abuztuan, *Financial Times*ek jakinarazi zuen Evergrande Taldeak kontratistek Txinako epaitegietan aurkeztutako kasuen kopuru errekor bati aurre egin behar diola: enpresaren kudeaketan presioa areagotzea, $300.000 milioi pasibotan murrizteko, $100,000 milioi inguruko zorrak barne. 2021eko irailaren erdialdera jakinarazi zen enpresa irailaren 20an ordaindu beharreko maileguen interesengatik ordainketarik ezin egiteko arriskuan zegoela. 1.500.000 bezerok, gutxi gorabehera, depositoak gal zitzaketela kalkulatu zen, Evergranderi oraindik eraiki gabeko etxeak eraikitzeko emandakoak.

## Datu finantzarioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rodrigo Corrales

**Rodrigo Corrales Rodal**,  (Cangas, Espainia, 1991ko urtarrilaren 24a), eskubaloian aritzen den kirolari espainiarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta brontzezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Espainia ordezkatuz; Frantziako taldearen (urrezko domina) eta Danimarkako taldearen (zilarrezko domina) atzetik sailkatu zen Espainia.

Tokion, honako hauek osatzen zuten Espainiako taldea: Julen Aguinagalde, Rodrigo Corrales, Alex Dujshebaev, Raúl Entrerríos, Ángel Fernández Pérez, Adrià Figueras, Antonio García Robledo, Aleix Gómez, Gedeón Guardiola, Eduardo Gurbindo, Jorge Maqueda, Viran Morros, Gonzalo Pérez de Vargas, Miguel Sánchez-Migallón,Daniel Sarmiento Melián eta Ferran Solék.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Jane Powell

**Jane Powell**, **Suzanne Lorraine  Burce** jaioa (Portland, Oregon, 1929ko apirilaren 1a - Wilton, Connecticut, 2021eko irailaren 16a) estatubatuar aktore, abeslari eta dantzaria izan zen. Film musikaletan nabarmendu zen, non dantza egin zuen, eta soprano ahotsarekin abestu zuen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Ainhoa Gonzalez Pujana

**Ainhoa Gonzalez Pujana** (Gasteiz, 1991) Euskal Herriko Unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea da, Farmazia Fakultateko NanoBioCel taldean.

## Ikertzaile 
Farmazia ikasketak bukatu zituen Euskal Herriko Unibertsitatean 2014an eta Jarraian, Farmakologia eta Medikamenduen Garapena Masterra ikasi eta ikerkuntzan hasi zen NanoBioCel taldean, CIBER-BBN-ek eskaini zion ikerketa-iniziazio beka bati esker. 2016an, Eusko Jaurlaritzaren (EJ) beka jasota, tesia hasi zuen zelula amen efektu terapeutikoa bultzatzen duten matrizeen diseinuaren inguruan. 2018an, Eusko Jaurlaritzako Egonlabur beka batekin Harvard Unibertsitatean egin zuen 6 hilabeteko doktoretza aurreko egonaldia. 2019an tesia defendatu zuen eta hortik aurrera talde berean ikertzaile doktore bezala lanean ari da.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2020: #Txiotesia lehiaketako Txiolari ulergarrienaren saria jaso zuen (*Zelula estromal mesenkimalen eragin immunomodulatzailea sustatzeko bioinspiraturiko hiru dimentsiotako sistema funtzio anizdunak*).''*

* 2019: Bioaraba Saria Arabako doktorego-tesi onenarentzat
* 2019: hitzezko aurkezpen onena ikertzaile gazteentzako SPLC-CRS kongresuan (Best oral communication at the 1st SPLC-CRS Young Scientist Meeting for the conference "Safer and more predictable therapies in cell encapsulation")

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ainhoa Gonzalez Pujana Linkedin sare profesonalean
* @AgonzalezPujana Twitter kontua
* #Txiotesia txapelketako 6 txio irabazleak. *Zelula estromal mesenkimalen eragin immunomodulatzailea sustatzeko bioinspiraturiko hiru dimentsiotako sistema funtzio anizdunak''
Mikeluneko zaldi

**Mikeluneko zaldia** Frantziakoa den Ternua aldeko Saint-Pierre eta Mikelune uhartediko bertako zaldi arraza  bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik zaldi arraza hau ponien sailkapen taldean sartzen da.

Ternuako poniaren antzeko jatorria dauka. Beste batzuen artean Eskoziar zaldien, ( Eriskay ponien taldekoak), Quarter Horse zein appaloosa arrazen eragina dauka.

Arraza oraindik ofizialki onartua izateko bidean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Méline Nocandy

**Méline Nocandy**,  (Saint-Claude, Frantzia, 1998ko otsailaren 25a), eskubaloian aritzen den kirolari frantziarra da..

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta urrezko domina eskuratu zuen eskubaloian, Frantzia ordezkatuz; ROCeko taldearen (zilarrezko domina) eta Norvegiako taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Frantzia. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Frantziako taldea: Méline Nocandy, Blandine Dancette, Pauline Coatanea, Chloé Valentini, Allison Pineau, Coralie Lassource, Grâce Zaadi Deuna, Amandine Leynaud, Kalidiatou Niakaté, Cléopatre Darleux, Océane Sercien-Ugolin, Laura Flippes, Béatrice Edwige, Pauletta Foppa, Estelle Nze Minko]] eta Alexandra Lacrabèrek.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak