open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
In the Line of Fire

**In the Line of Fire** (euskaraz *Su Lerroan*) 1993ko Wolfgang Petersen alemaniar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko thriller filma bat da. Clint Eastwood, John Malkovich, Rene Russo eta Dylan McDermott aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Frank Horrigan (Clint Eastwood) AEBtako Zerbitzu Sekretuko agentea da. 1963ko azaroaren 22an John F. Kennedy presidentea Dallasen erail zutenean haren segurtasuna bere ardurapean zegoenez, heriotza haren errudun sentitzen da. Hiltzaile batek (John Malkovich) gaur egungo presidentea (Jim Curley) hiltzen saiatzen denean, Frank Horriganek hura atzematea erabakiko du. Honela hiltzailea eta agentearen arteko joko hilkor bati hasiera emango zaio.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Frank Horrigan, AEBtako Zerbitzu Sekretuko agentea
* John Malkovich: Mitch Leary, AEBtako Presidentea erail nahi duen hiltzailea
* Rene Russo: Lilly Raines, AEBtako Zerbitzu Sekretuko agentea
* Dylan McDermott: Al D'Andrea, AEBtako Zerbitzu Sekretuko agentea
* Jim Curley: AEBtako presidentea
* Gary Cole: Bill Watts
* Fred Dalton Thompson: Harry sarjentua
* John Mahoney: Sam Campagna
* Gregory Alan Williams: Matt Wilder
* Clyde Kusatsu: Jack Okura
* Tobin Bell: Mendoza
* Patrika Darbo: Pam Magnus
* John Heard: Riger irakaslea
* Steve Hytner: Tony Carducci
* Joshua Malina: Chavez agentea
* Steve Railsback: David Coppinger
* William G Shilling: Stanford Riggs

## Sari eta Izendapenak 
### Izendapenak 
* 1993. Gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria, John Malkovich
* 1993. Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria, Jeff Maguire
* 1993. Muntatze onenaren Oscar Saria, Anne V. Coates
* 1993. Gizonezko bigarren aktore onenaren Urrezko Globo Saria, John Malkovich
* 1993. Gizonezko bigarren aktore onenaren BAFTA Saria, John Malkovich
* 1993. Jatorrizko gidoi onenaren BAFTA Saria, Jeff Maguire
* 1993. Muntatze onenaren BAFTA Saria, Anne V. Coates

## Kanpo estekak 
* *In the Line of Fire* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *In the Line of Fire* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
1933ko Espainiako hauteskunde orokorrak

**1933ko Espainiako hauteskunde orokorrek** itzuli bakarra izan zuten: azaroaren 19an egin zutena hain zuzen ere. Emakumeek lehendabizikoz bozkatzeko eskubidea izan zuten.

## Emaitzak 
## Hego Euskal Herriko diputatuak 
#### Bilbo 28px 
6 eserleku: EAJk 4 eta ezkertiar koalizioak (PSOE-AR) 2 lortu zituzten.

* Jose Horn, EAJ, 57.547 boto.
* Manu Robles-Arangiz, EAJ, 57.258 boto.
* Juan Antonio Kareaga, EAJ, 57.195 boto.
* Ramon Bikuña, EAJ, 56.978 boto.
* Indalecio Prieto, PSOE, 51.190 boto.
* Manuel Azaña, AR, 50.979 boto.

#### Bizkaia 25px 
3 eserleku: EAJk 2 (gehiengoa) eta karlistek 1 lortu zituzten.

* Jose Antonio Agirre, EAJ, 39.882 boto.
* Eliodoro de la Torre, EAJ, 39.376 boto.
* Marcelino Oreja, CT, 20.259 boto.

#### Gipuzkoa 25px 
6 eserleku: EAJk 4 (gehiengoa) eta eskuindarrek 2 lortu zituzten.

* Jesus Maria Leizaola, EAJ, 56.449 boto.
* Telesforo Monzón, EAJ, 45.923 boto.
* Manuel Irujo, PNV, 45.742 boto.
* Juan Antonio Irazusta, EAJ, 45.427 boto.
* Rafael Pikabea, eskuindar independente, 42.636 boto.
* Ramiro Maeztu, RE, 22.320 boto.

#### Araba 25px 
2 eserleku: karlistek eta EAJk bana lortu zuten.

* José Luis Oriol, CT, 20.718 boto.
* Frantzisko Jabier Landaburu, EAJ, 11.525 boto.

#### Nafarroa 25px 
7 eserleku: denak eskuindar hautagaiak.

* Tomás Domínguez Arévalo, CT, 89.901 boto.
* Javier Martínez de Morentin, CT, 79.487 boto.
* Raimundo García García, eskuindar independente, 78.010 boto.
* Esteban Bilbao, CT, 77.714 boto.
* Rafael Aizpun, CEDA, 76.003 boto.
* Luis Arellano, CT, 72.377 boto.
* José Gafo, eskuindar independente, 65.276 boto.

## Kanpo estekak
Jabbeke

**Jabbeke** (nederlanderaz ahoskatua: ), Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Jabbeke bera, Snellegem, Stalhille, Varsenare eta Zerkegem. 2013ko urtarrilaren 1ean 13.781 biztanle zituen.

## Herritar ospetsua 
* Romain Maes, 1935eko Frantziako Tourraren irabazlea, Zerkegem-en jaioa 1913an.
* Constant Permeke margolari espresionista.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Viktor Orbán

**Viktor Orbán** (Székesfehérvár, 1963ko maiatzaren 31) hungariar politikaria da, Fidesz alderdi kontserbadorreko kidea. 2010eko maiatzaren 29tik Hungariako lehen ministroa (*Miniszterelnök*) da, eta 1998-2002 bitartean kargu bera izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hang 'Em High

'''Hang 'Em High'* (euskaraz *Urka 'tzak goi-goian'') 1968ko Ted Post estatubatuar zinema zuzendariaren western filma da. Clint Eastwood, Inger Stevens, Ed Begley eta Pat Hingle aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jed Cooper (Clint Eastwood) azienda lapurtzea leporatzen dioten eta justizia heuren eskutik hartu nahi duten bederatzi gizonek urkatzera doaz. Halere, bi akats egingo dituzte: bata okerreko gizona urkamendira eramatea, eta bigarrena hil dutelakoan bizirik uztea. Azken unean Fentom epailearen (Pat Hingle) agindupeko sheriffak heriotzetik salbatuko du. Epaileak Cooperri iragana ahaztu dezala aholkatu eta Oklahomako lurraldean komisari lanpostua eskeiniko dio, bertan eginkizun zailak bete eta kriminalak epailearen aurrera epaituak izateko eramanez.

Halere, Cooperren bizitza urkamendiko sokak estutzerakoan lepoan utzi zion zauriaz markatua dago, gainera egun batez bederatzi gizon horietako bostek erasotu eta larriki zauritua utziko dute. Raquel (Inger Stevens) izeneko emakumeak zaindu eta sendatuko du, eta trukean bere senarra hil eta ondoren bera nork bortxatu zuen topa dezan eskatuko dio. Cooper zaurietatik sendatzean epaileak bost erasotzaileak atzeman eta atxilotzeko baimena emango dio.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Jed Cooper
* Inger Stevens: Rachel Warren
* Ed Begley: Wilson kapitaina
* Pat Hingle: Adam Fenton epailea
* Ben Johnson: Dave Bliss marshalla
* Charles McGraw: Ray Calhoun sheriffa, Red Creek
* Ruth White: Madame 'Peaches' Sophie
* Bruce Dern: Miller
* Alan Hale Jr.: Matt Stone
* Arlene Golonka: Jennifer
* James Westerfield: Presoa
* Dennis Hopper: Profeta
* L.Q. Jones: Loomis

## Kanpo estekak 
* ''Hang 'Em High* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Hang 'Em High'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Manuel Onwu

**Manuel Onwu Villafranca** (Tutera, Nafarroa, 1988ko urtarrilaren 11 - ) Euskal Herriko futbolaria da. Aita nigeriarra eta ama nafarra du. Tuteran jaioa izan arren, gaztetan Valtierrara joan eta bertan hasi zen futbolean.

## Estatistikak 
*2021eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Futbolariaren fitxa.
Seeland

**Seeland** honakoa izan daiteke:
* Sjælland, Danimarkako uharterik handiena.
* Seeland (Alemania), Saxonia-Anhalteko herria.
* Seeland (Suitza), Suitzako eskualdea.
Harper (filma)

***Harper*** akziozko detektibe-filma da, 1966an Jack Smight estatubatuar zinemagileak zuzendua. Ross Macdonald idazlearen 1949ko *The Moving Target* (*Jomuga Mugikorra*) eleberrian oinarritua dago. Paul Newman, Lauren Bacall, Julie Harris, Arthur Hill eta Janet Leigh aktoreek antzeztu zuten.

1975ean aktore berak antzeztutako *The Drowning Pool* izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Los Angeles. Misteriotsuki desagertu berri den aberats baten emazteak (Lauren Bacall) bere senarra topatu dezan Harper (Paul Newman) ikertzaile pribatua kontratatu du. Lehen ikerpenen arabera, aberats xelebre baten bere borondatezko desagertzea zirudien kasu argi eta soila kakanahasten hasiko da.

## Aktoreak 
* Paul Newman: Lew Harper
* Lauren Bacall: Elaine Sampson
* Julie Harris: Betty Fraley
* Arthur Hill: Albert Graves
* Janet Leigh: Susan Harper
* Pamela Tiffin: Miranda Sampson
* Robert Wagner: Allan Taggert
* Robert Webber: Dwight Troy
* Shelley Winters: Fay Estabrook
* Harold Gould: Spanner sheriffa
* Roy Jenson: Puddler
* Strother Martin: Claude

## Kanpo estekak 
* *Harper* filmaren iragarkia. Youtube.com 
* *Harper* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Lertzo

200px|eskuinera|thumb|Lertzoa hortzetan

**Lertzoa** hortz-esmaltean pilatzen den substantzia horixka da, elikagaien hondarrez osatua. Aho-higiene eskasa duten pertsonengan garapen handia izan dezake. Mikrobio ugari ditu, eta osaketa kimikoari dagokionez kaltzio eta fosforoaren gatzak nagusi dira.

Lertzoaren pilaketak ahoko hainbat infekzioren agerpenean zerikusi handia du (gingibitisean eta periodontitisean, batik bat).

Hortz-eskubilarekin soilik ez da desagertzen, eta bere ezabapenak dentista baten laguntza eskatzen du.

## Kanpo estekak
Trypanosoma brucei

***Trypanosoma brucei*** afrikar tripanosomiasia sortzen duen protista parasito bat da. Afrikan aurki daiteke eta gizaki zein beste animalia batzuei eragiten die.

Espezieak bi bizkarroi ditu: lehena intsektu bektore bat (tse-tse eulia) eta ugaztun bat. Bi izaki hauek oso ezberdinak direnez zelulak aldaketa handiak ditu euliaren hestean eta ugaztunen odolean bizi ahal izateko. Glikoproteina bat dute bizkarroiaren inmunitate sistemaz babesteko.

## Kanpo estekak
Ángel Elizalde

**Ángel Elizalde Sainz de Robles** (Viana,  - Sevilla, ) nafar abokatu karlista izan zen.

## Biografia 
Logroñon eta Zaragozan ikasi ondoren, Valladolideko Unibertsitatean zuzenbidean lizentziatu zen. Ideologiaz tradizionalista, Iruñeko Gazteria Tradizionalistaren burua izan zen. Gerra Zibila piztu zenean, erreketen sartu eta Somosierrako frontean alferez moduan aritu zen zen. Jesús bere anaia boluntario ere izan zen.

1936ko azaroaren 29an larri zauritua, berriro itzuli zen frontera. Teniente izendatu zuten eta Extremaduran heriotza-zauriak jasan zituen.

## Erreferentziak
Igor Zubeldia

**Igor Zubeldia Elortza** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1997ko martxoaren 30a) futbolari profesionala da. 

## Biografia 
Erdilari edo erdiko atzelari jokatzen du Realean. 2015ean igo zuten gazte mailetatik Sansera, eta 2015/2016 denboraldian bertan egin zuen debuta klub horretako lehen mailako taldearekin. Realarekin Espainiako Errege Kopa irabazi zuen, 2019/2020 denboraldian.

## Ibilbidea 
*2025eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2019 UEFA Euro U21
* 19-20 Kopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jokalariaren ibilbidea, Errealaren webgunean.
Enrique de Francisco

**Enrique de Francisco Jiménez** (Getafe, 1878ko maiatzaren 1a - Mexiko Hiria, 1957ko maiatzaren 24a) gipuzkoar politikari sozialista izan zen.

Gaztetan Tolosara joan eta 1910ean bertoko zinegotzi hautatu zuten. 1912ra arte Irastorza Hermanos lantegian lan egin zuen. Gero, sindikatuan eta alderdian ibili zen. 1931ko Espainiako hauteskunde orokorretan Gipuzkoa ordezkatzeko hautatu zuten. 1933an ez zuten hautatu eta *Alfan* gerentea izan zen. 1936an Madrilen hautatua zuten.

Espainiako Gerra Zibila eta gero, Frantzian eta Mexikon erbesteratu zen.

## Erreferentziak
Baranya (konderria)

**Baranya** (; , ) Hungariako 19 konderrietako (*megye*) bat da. 4.429 km²ko azalera du, eta 2011n 391.455 biztanle zituen.

## Geografia 
Baranya Hungariako hegoaldean dago, Kroaziako mugaren ondoan. Ekialdea, hegoaldea eta Pécseko eskualdea lauak dira, Panoniako ordokiaren zati. Iparraldean muinoak eta baso zabalak daude. Ez da gailur garairik; punturik gorena Zengő mendia da (682 m) )

### Hiriak eta herri handiak 
* Komló (23.604 biztanle 2015ean)
* Mohács (17.433)
* Szigetvár (10.656)
* Siklós (9.248)
* Szentlőrinc (6.465)
* Kozármisleny (6.017)
* Pécsvárad (4.026)
* Harkány (4.219)
* Bóly (3.887)
* Sásd (3.094)
* Sellye (2.614)
* Mágocs (2.348)
* Villány (2.539)

## Iruditegia 

File:Hills_in_baranya_county,_hungary.jpg|Baranyako ipar-ekialdeko muinoak, Mecseknádasdetik hurbil
File:Mecsek_magyaro_1.jpg|Mecsek mendigunea
File:Villányi-hegység_keleti_része_Kökényből_nézve.jpg|Villány aldea
File:Pécsi_tó.JPG|Orfűko aintzira
File:County Hall, Hungary Pecs 2005 June 035.jpg|Pécseko udaletxea
File:Bastion Castle Siklós.jpg|Siklósko gaztelua
File:Church_in_Mánfa.jpg|Manfako eliza erromanikoa
File:Busojaras-Buso_and_Son.jpg|Mohácsko *Busójárás* (inauteria)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zarate (jatetxea)

**Zarate** Bilboko Poza Lizentziatua kalean dagoen jatetxea da. Bertoko sukaldariburua Sergio Ortiz de Zarate da.

2011n sortua, hori baino lehen sukaldariburua Lekeitioko *Arropain* jatetxean izan zen. Lekeitioko hastapen horien ukitua nabari da haren plateretan. Kantauri itsasoan barrena murgiltzen duen kartaz gain, 11 platereko menu bat ere eskaintzen dute. Kartako platerek 25 eurotik gora balio dute, eta 11 platereko menuak, berriz, 105 euro.

2015ean Michelin Gidaren lehenengo izarra lortu zuen. Epaimahaiak arrainekin egindako lan bikaina nabarmendu nahi izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Aizian

**Aizian** Bilboko Leizaola lehendakariaren kalean dagoen jatetxea da, Meliá Bilbao hotelean hain zuzen ere. Bertoko sukaldariburu Josemi Olazabalaga da.

2014an Michelin Gidaren lehenengo izarra lortu arren, hurrengo urtean galdu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Absolute Power (filma)

***Absolute Power*** ("Erabateko boterea") Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktoreak zuzendu, ekoitzi eta antzeztutako 1997ko akziozko thriller filma da, 1996ko David Baldacci estatubatuar idazlearen izenburu bereko eleberrian oinarritua. Clint Eastwood, Gene Hackman, Ed Harris, Laura Linney, Judy Davis, Scott Glenn, E.G. Marshall eta Dennis Haysbert aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Luther Whitney (Clint Eastwood) lapurreta handiak egiten eskarmentu handia duen ohoina da eta une hartan Kariben negozio-gizon baten etxalde batean ohosteko asmoa du, kanpoan oporretan baitago. Jada barnean dela, AEBetako presidentea (Gene Hackman), haren gabinete burua (Judy Davis) eta zerbitzu sekretuko bi agente (Scott Glenn eta Dennis Haysbert) zipriztintzen dituen hilketa baten ezkutuko lekuko da. Haatik, bere lekukotzaren ondorioz, bizia arrisku larrian duen lapurrak norengana eta zein sinisgarritasunez jo ote dezake Etxe Zuriarekin lotura duen hilketa bat salatzeko?

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Luther Whitney, lapur profesionala
* Gene Hackman: Alan Richmond, AEBetako presidentea
* Ed Harris: Seth Frank, detektibea
* Laura Linney: Kate Whitney, abokatua eta barrutiko fiskalaren laguntzailea, Lutherren alaba
* Scott Glenn: Bill Burton, zerbitzu sekretuko agentea
* Dennis Haysbert: Tim Collin, zerbitzu sekretuko agentea
* Judy Davis: Gloria Russell, AEBetako presidentetzako langile burua
* E. G. Marshall: Walter Sullivan, aberats filantropoa
* Melora Hardin: Christy Sullivan, Marshallen emazte gaztea eta AEBetako presidentearen maitalea
* Kenneth Welsh: Sandy Lord
* Penny Johnson: Laura Simon
* Richard Jenkins: Michael McCarty
* Mark Margolis: Red Brandsford
* Elaine Kagan: Valerie

## Kanpo estekak 
* *Absolute Power* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Absolute Power* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Slow Food

**Slow Food**  (hitzez hitz, ) Carlo Petrini-k 1986an sortu zuen nazioarteko mugimendua da. *Fast Food* terminoaren aurkakotzat sortu zen, eta funtsean, haren helburu nagusiak sukaldaritza tradizionalaren eta tokikoaren babestea eta tokiko ekosistemaren ezaugarri diren landareak eta haziak landatzea sustatzea da. Slow mugimendu orokorragoaren lehen elementua izan zen. Mugimenduak 100.000 kide ditu 150 herrialdeetan banatuak. Janari sustengarriak eta eta tokiko negozio txikien sustapena antzinaratzen dute nekazal ekoizpenen globalizazioaren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ledegem

**Ledegem**, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Ledegem bera, Rollegem-Kapelle eta Sint-Eloois-Winkel. 2013ko urtarrilaren 1ean 9.509 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Galipentzuko ahuntzaina

**Galipentzuko ahuntzaina**, jaiotzako izen-deiturez **Zakarias Eseberri Migelena**, **Zakarra** ezizenez ere deitua (Zaraitzu ibarra, Nafarroa Garaia,  - Galipentzu, Nafarroa Garaia, ) pertsonaia herrikoia izan zen, Nafarroa Garaian XIX. eta XX. mendeetan oso ezagun bihurtua.

Zaraitzu ibarrean sortua, txikitatik artzain mutil gisa hasi zen Ebro aldeko neguko larreak helburutzat zituen ardibidea egiten. Galipentzuko herriko etxeko agintariek ahuntzain lana eman zioten eta bertan bizi izan zen hil arte. Javier Sagues idazle eta irakasle galipentzuarrak aitona-amonei eta herriko bizilagunei entzundakoa oinarritzat harturik ahuntzain honen inguruko kontakizuna idatzi zuen *Cuadernos de Etnología y Etnografía de Navarra* aldizkarian (60. zbkian, 1992).

Idazki honetan Zakarraren biografia antzeko narrazio bat harilkatzen du Saguesek eta ahuntzain honen mitoa sorrarazi zuen gertaera azaltzen du.

Nonbait udaberri batean Galipentzuko Zabaletako dermiora bidali zuten bere laguntzaile eta semeorde Tolin eta ahuntz saldoarekin. Bizilagunen gizatasun eskasak eraginda (ez baitzuten harenganako batere interesik agertu zenbait astetan) erotu omen zen. Ondorioz ahuntzei solasaldi bat egin ondoren mahasti bateko langa zabaldu eta mahastian loratzen ari ziren kimuak eta hostoak jan zituzten ahuntzek urte hartako mahats uztan kalte handiak eraginez.

Pasarte hau lau haizetara zabaldu zen eta Zakarraren ospea handia izan da geroztik. Egitate horren ondoren baina, herriak barkatu zion eginikoa eta lanari heldu zion berriz ahuntzen zaintzan.
1936ko Espainiako hauteskunde orokorrak

**1936ko Espainiako hauteskunde orokorrek** bi itzuli izan zituzten: lehenengoa otsailaren 16an eta 23an eta bigarrena martxoaren 1ean hain zuzen ere. Diputatuak maiatzean izendatu zituzten.

## Emaitzak 
## Hego Euskal Herriko diputatuak 
#### Bilbo 28px 
* Mariano Ruiz-Funes, IR, 69.684 boto.
* Julián Zugazagoitia, PSOE, 69.387 boto.
* Indalecio Prieto, PSOE, 69.194 boto.
* Leandro Carro, PCE, 69.178 boto.
* Manu Robles-Arangiz, EAJ, 43.548 boto.
* José Horn, EAJ, 43.529 boto.

#### Bizkaia 25px 
* Julio Jauregi, EAJ, 25.538 boto.
* Eliodoro de la Torre, EAJ, 25.369 boto.
* Jose Antonio Agirre, EAJ, 25.118 boto.

#### Gipuzkoa 25px 
* José María Lasarte, EAJ, 63.150 boto.
* Rafael Pikabea, EAJ, 62.613 boto.
* Manuel Irujo, EAJ, 62.500 boto.
* Juan Antonio Irazusta, EAJ, 62.434 boto.
* Mariano Ansó, IR, 42.228 boto.
* Miguel Amilibia, PSOE, 41.836 boto.

#### Araba 25px 
* José Luis Oriol, CT, 13.854 boto.
* Ramón Biguri, IR, 10.191 boto.

#### Nafarroa 25px 
* Rafael Aizpun, CEDA, 82.859 boto.
* Tomás Domínguez Arévalo, CT, 81.770 boto.
* Miguel Gortari, CEDA, 80.263 boto.
* Javier Martínez de Morentin, CT, 79.224 boto.
* Luis Arellano, CT, 78.861 boto.
* Jesús Elizalde, CT, 78.159 boto.
* Raimundo García García, eskuindar independente, 76.082 boto.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Békés (konderria)

**Békés** (; ) Hungariako 19 konderrietako (*megye*) bat da. Herrialdearen hego-ekialdean dago, Hegoaldeko Lautada Handia eskualdean, Errumaniako mugaren ondoan. Hungariako Csongrád, Jász-Nagykun-Szolnok eta Hajdú-Bihar konderriak ere mugakide ditu. 5.629 km²ko azalera du, eta 2011n 361.802 biztanle zituen. Körös ibaiak zeharkatzen du. Urtean metatutako prezipitazioaren batez bestekoa 645&nbsp;mm da.

Hungariako gas naturalaren bostena konderri honetan ekoizten da.

## Banaketa administratiboa 
2013ko urtarrilaren 1eko erreformaren ondoan, konderria 9 barrutitan (*járás*) banaturik dago:

## Hiri eta herriak 
### Konderri eskumenak dituzten hiriak 
* Békéscsaba (hiriburua; 60.334 biztanle 2015ean)

### Hiriak eta herri handiak 
(2015eko biztanleria)

* Gyula (30.658)
* Orosháza (28.356)
* Békés (19.433)
* Szarvas (16.275)
* Gyomaendrőd (13.295)
* Mezőberény (10.345)
* Sarkad (9.911)
* Szeghalom (9.078)
* Dévaványa (7.772)
* Vésztő (6.855)

* Mezőkovácsháza (6.141)
* Tótkomlós (5.995)
* Battonya (5.960)
* Füzesgyarmat (5.774)
* Mezőhegyes (5.339)
* Újkígyós (5.072)
* Csorvás (4.871)
* Elek (4.787)
* Körösladány (4.557)
* Medgyesegyháza (3.558)

## Iruditegia 

File:Békéscsaba városháza.JPG|Békéscsaba, hiriburua
File:Vár (2485. számú műemlék) 2.jpg|Gyulako gaztelua
File:Szabadkigyós, castle.jpg|Wenckheim etxandia, Szabadkígyós
File:The river Körös near the Hungarian town Mezőberény.jpg|Körös ibaia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Performance arte

thumb|Kalean burututako perfomance.
**Performance artea**, "perfomance" edo **ekintza artistikoa** normalean probokatzeko asmoz sortutako espektakulu edo ekintza da. Lan horretan ikuspuntu plastikoak eta estetikoak garrantzi handia dute, baita inprobizazioaren eragina ere. Artistak ekintza antolatzen duenean ezin ditu bariable guztiak lotu eta, ondorioz, hasierako plana gertaeren arabera aldatu daiteke edota artistak berak haren inspirazioaren arabera beste bideak saia ditzake. Ekintza, sarritan, filmatu egiten dira edo argazki ugari egiten dira.

## Kontzeptua 
*Performance* kontzeptua arte plastikoetatik zabaldu da. Jatorria ingelesez aurkitu behar zaio, *performance art*, zuzeneko artea edo arte biziaren esanahiaz. Orokorrean, Happening kontzeptuarekin, Fluxus mugimenduarekin, Body artearekin eta Arte kontzeptualekin dago lotuta.

## Historia 
Arte honen aurrekariak XX. mendearen hasieran daude. Abangoardismoaren korrente desberdinek zuzeneneko ekintza artistikoak landu zituzten. Futurismo, Dadaismo, Surrealismoaren artistek ohikoak ez ziren erakusketak antolatzen zituzten, adibidez Cabaret Voltaire ospetsuarena. Ekintza haietan parte hartu zutenen artean Richard Huelsenbeck eta Tristan Tzara artisten izenak aipatu behar dira.
 
XX. mendeko 60. hamarkadan artista batzuk, besteak beste, George Maciunas, Joseph Beuys, Wolf Vostell, eta Nam June Paik lehendabiziko happenings eta fluxus kontzertuak antolatu zituzten. Hamarkada horren amaieran "perfomance" hitza zabaldu zen bereziki Carolee Schneemann, Marta Minujín, Marina Abramovic eta Gilbert & George artisteekin. Geroago, Joseph Beuys (1921-1986) ezaguna egin zen perfomance munduan; haren ekintzetan akzioa, mugimendua eta lanaren kanpo zeuden pertsonen eragina garrantzitsuak izaten ziren.

## Beste arteekin dituen loturak 
Performance Artea margolaritza eta eskulturarekin konparatuta, alde handi bat erakusten du: helburua, arte lana ez da objektu bat, artista berak baizik. Arte mota honek, bestetik, ekintza poetikoarekin eta ikuste poesiarekin lotura estua du. Eta, jakina, antzerkiaren eragina.
[thumb|Performance [Mexiko Hiriaren Reforma Ibilbidean.]]

## Perfomancearen artistak Euskal Herrian 
* Esther Ferrer, Donostia, 1937, arte mota honen benetako aintzidaria gure artean.
* Abel Azcona, Madril, 1988, Iruñean bizi da; haren perfomanceek erreperkusio handia izan dute.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Amy Dempsey, *Estilos, escuelas y movimientos*. Blume, Barcelona, 2008, .
* Jürgen Schilling, *Aktionskunst. Identität von Kunst und Leben?* Verlag C.J. Bucher, 1978, .
* Beuys Brock Vostell. *Aktion. Partizipation. Performance*. ZKM - Zentrum für Kunst und Medientechnologie, Hatje Cantz, Karlsruhe, 2014, .

## Ikus, gainera 
* *Body art*
* *Happening*
* *Fluxus*
* *Tableau vivant*
* Arte kontzeptual

## Kanpo estekak 
* Performance, Mediateca Media Art Space
* :Live Art Archives at the University of Bristol Theatre Collection
* :Thomas Dreher: Intermedia Art: Performance Art
Arrunkeria (hizkuntzalaritza)

Hizkuntzalaritzan, **arrunkeria** hizkuntza estandarrak zakartzat hartzen dituen hitz eta esamoldeak dira (adibidez, puta). Hizkuntza batzuetan, zakarrak izan gabe alfabetatze maila ez izateagatik edo beste arrazoi batengatik nahita gaizki idatzi edo ahoskatutakoak biltzen dira arrunkerien kategorian.

## Kanpo estekak
Zakarkeria

**Zakarkeria** edo **arrunkeria** gizarte edo gizatalde baten moral, begirune, adeitasun eta ohiturekiko gutxiespen eta mespretxuz jokatzea da. Zakarkeriazko jokaera zenbait zigortu egiten dira ordenamendu juridiko gehienetan, hala nola irainak eta gorroto-delituak.

## Kanpo estekak
Desafekzio

**Desafekzioa**, batzuetan Hego Euskal Herrian **pasotismoa** ere deitua, gizarte gaiekin interes eta konpromiso eza da, arrazoi indibidualistagatik zein besteenganako mesfidantzagatik. Bereziki XX. mendearen bigarren erdialdetik jasotako fenomeno soziala da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carterornis

***Carterornis*** Monarchidae familiako hegazti genero bat da.

## Espezieak 
* *Carterornis leucotis*.
* *Carterornis pileatus*.
* *Carterornis chrysomela*.

## Kanpo estekak
Josefa Uritz

**Josefa "Pepita" Uritz Pi** (Badoztain, Nafarroa Garaia, 1883ko martxoaren 15a - Ekialdeko Berlin, 1958ko abuztuaren 2a) nafar irakasle, pedagogo eta ekintzailea izan zen. Bere ahizpa Elisarekin batera pedagogia berritzaileak sartu zituzten Kataluniako hezkuntza-sisteman, eta elkarren hurbil egin zuten bizitza eta lan gehiena. Frankismotik ihesi, borroka antifaxistan aritu izan ziren Frantzian, baita aldarrikapen feministetan ere. Ekialdeko Alemanian eman zituen azken urteak, erbestean.
## Biografia 
### Bizitza 
Aita Benito Uritz Erro Espainiako Armadako kapitaina zuen, eta ama Filomena Pi Céspedes, Kataluniako merkatari baten alaba. Kubako gerran ezagutu zuten elkar eta 1882. urtean ezkondu ziren. Familiak Madrilera joan behar izan zuen bizitzera XX. mendearen lehenbiziko hamarkadan, aitaren betebehar militarrengatik. Bertan ikasi zuten lau anai arrebek: ahizpek, Elisa eta biek, Irakasle Zientzien karrera egin zuten. Anaiak, Miguel eta Francisco, berriz, Telegrafoen Kidegoan sartu ziren lanera. 1925. urtea orduko, hilak zituzten gurasoak, eta bakarrik eta ahal bezala konpondu behar izan zen ahizparekin batera, anaiak eta gurasoak galdu ondoren.

Ikasleei proposatzen zizkien irakurgai batzuk desegokitzat jo zituen eskola normaleko zuzendariak, eta, horregatik, diziplina kausa jarri zioten. Garai hartako intelektual ia guziek babestu zuten. Katedra-askatasunaren sinbolo bihurtu zen. Azkenean, bertan behera geratu zen zigorra, baina, aurrerago, Primo de Riveraren diktadurak berriz zigortu zuen: urtebete lanik eta soldatarik gabe.

### Aktibista ezkertiar feminista 
100px|thumb|PSUC
Hainbat mugimendu ezkertiarrekin lan egin zuen eta Gerra Zibila piztu zenerako, ahizparekin batera, Kataluniako Alderdi Sozialista Batuan (PSUC) sartu zen. Hori baino lehenago, 1934an Pepitak SESBera egin zuen bidaia baten ondoren, Antonio Sesérekin batera *Partit Comunista de Catalunya*n (PCC) sartu zen, eta 1936ko uztailaren 23an *Partit Socialista Unificat de Catalunya*ren sorreran amaituko zen berrelkartze prozesuan paper garrantzitsua jokatu zuen.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 1914-1915 ikasturtean bere promozioko lehenbizikoa izan zelako Irakasletzako Goi Mailako Ikasketen Eskolan Karrerako sari berezi bat jaso zuen.
* 2013an, Badoztainen omenaldia egin zitzaion bere ahizparekin batera. Badoztaingo frontoiak eta plazak ere Josefa eta Elisa ahizpen izena darama.
* 2014ean Sarrigurengo eskolari *Uriz Ahizpak*  izena jarri zioten.
* 2020an Iruñeako Planetarioan Nafarroako Gobernuaren Memoriaren Nafarroako Institutuak Josefa eta Pepita Úriz Pí ahizpa nafarren bizitzari eta lanari buruzko erakusketa egin zuen, “Úriz Pí. Ahizpak. Balio demokratiko unibertsalei eskainitako bizitza”, Institutuak 2020rako antolatu duen Nafarroako erbestealdiari buruzko jarduera-programaren barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berria egunkarian Iker Tubiak egindako artikulua 2019-01-30
Ardooie

**Ardooie**, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Ardooie bera eta Koolskamp. 2013ko urtarrilaren 1ean 9.088 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Serranochromis

***Serranochromis*** Cichlidae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Serranochromis altus* (Winemiller & Kelso-Winemiller, 1991
* *Serranochromis angusticeps* (Boulenger, 1907
* *Serranochromis janus* (Trewavas, 1964
* *Serranochromis longimanus* (Boulenger, 1911
* *Serranochromis macrocephalus* (Boulenger, 1899
* *Serranochromis meridianus* (Jubb, 1967
* *Serranochromis robustus* (Günther, 1864
* *Serranochromis spei* (Trewavas, 1964
* *Serranochromis stappersi* (Trewavas, 1964
* *Serranochromis thumbergi* (Castelnau, 1861

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Axelrod, H. R., 1993. The most complete colored lexicon of cichlids. T.F.H. Publications, Neptune City (AEB).
* Eschmeyer, William N.: Genera of Recent Fishes. California Academy of Sciences. San Francisco (AEB). iii + 697.  (1990).
* Goldstein, R.J.: *Cichlids of the world*.T.F.H. Publications Inc. Neptune City, New Jersey, AEB. Any 1988.
* Helfman, G., B. Collette i D. Facey: *The diversity of fishes*. Blackwell Science, Malden, Massachusetts (AEB), 1997.
* Moyle, P. i J. Cech.: *Fishes: An Introduction to Ichthyology*, 4a. edició, Upper Saddle River, New Jersey, AEB: Prentice-Hall. Any 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edició. New York, AEB: John Wiley and Sons. Any 1994.
* Römer U.: Cichliden Atlas, Bd. 1. Melle. 1311 p. Any 1998.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edició, Londres: Macdonald. Any 1985.

## Kanpo estekak
Bizkaiko Gizon Proba Txapelketa

eskuinera|300px|thumb|2015eko Bizkaiko Txapelketako une bat.

**Bizkaiko Gizon Proba Txapelketa** Bizkaiko Gizon probalarien artean jokatzen den txapelketa nagusia da. Txapelketaren antolatzaile nagusia Bizkaiko Herri Kirol Federazioa da. Txapelketa honetan Bizkaiko Gizon probalari hobeek hartzen dute parte. 2015eko Txapelketa Nabarnizen ospatu zen Azaroaren 22an. Egungo Txapelduna Santi Zubizarreta nabarniztarra da.

## Kanpo estekak
Inhar Urruzuno

**Inhar Urruzuno Pagoaga** (Ondarroa, Bizkaia, 1987ko urriaren 3a) harri jasotzailea eta herri kiroletako entrenatzailea da. Bere kirol ibilbidean, Bizkaiko hamar txapel eta Euskal Herriko bi irabazi ditu; horrenbestez, bere belaunaldiko harri jasotzaile nabarmenenetako bat da. 2025eko azaroan eman zien txapelketa ofizialei amaiera, Bizkaiko bere hamargarren txapela lortu ostean.

## Ibilbidea 
### Hasierak eta zaletasuna 
Harri jasotzearekiko zaletasuna ez zaio familiatik zuzenean datorkion zerbait, nahiz eta umetatik herriko jaietako saioek arreta pizten zioten. Indarrarekin lotutako kirolak betidanik gustatu izan zaizkio. 

Ofizialki **16 urterekin** hasi zen harriarekin, Pedro Salegi *Langa* harginaren etxean egin zuen lehen saioaren ostean. Bere ibilbideko une horretan lortu zuen konfiantzarik handiena bere buruarengan.

Bizkaiko Harri Txikien Txapelketan **zortzi urtez jarraian** (2013tik 2020ra) podiumaren gailurrean mantenduz. 2020ko irailean Sopelan lortu zuen zortzigarren txapel hori.

### Telebista eta lankidetzak 
Inhar Urruzunok harreman estua izan du **Aitzol Atutxa** aizkolariarekin, eta elkarrekin hainbat proiektutan parte hartu dute:

* **5Kirol**: 2019an txapeldun suertatu ziren Bilboko finalean.
* ***Izan Invictus*** (ETB): Telebistan kapitain lanetan aritu ziren biak ETB1eko saioan. 
* **Pentatloia**: Bikotekako pentatloia prestatzen ari zirela gertatu zen Urruzunoren lesiorik gogorrena.

### Lesioak eta etenaldi luzea 
Lesioek nabarmen baldintzatu dute bere karrera. 2017an belauneko ebakuntza jasan zuen lehenengoz, 2016ko garaipen zerrenda ikusgarriaren ostean. Geroago, geldialdirik luzeena etorri zen: **bi urte eta zortzi hilabetez egon zen plazetatik kanpo**. Lesio hau Aitzol Atutxagaz batera bikotekako pentatloia prestatzen ari zela gertatu zen; belauneko kartilagoaren haustura eta higadura diagnostikatu zioten, eta berriz ere ebakuntza gelatik igaro behar izan zuen. 

2023an itzuli zen lehiara, prozesu gogor baten ostean.

Azkenik, **2025eko azaroaren 23an**, Etxebarriako frontoian, bere **hamargarren Bizkaiko txapela** jantzi zuen. Egun horretan bertan iragarri zuen **txapelketa ofizialetatik erretiroa**. Bere hitzetan, erretiratzeko "une oso egokia" aukeratu zuen, gailurrean zegoela, barneko ahotsak jada lehiarako "goserik" ez zuela esaten ziolako eta **Txirrika Herri Kirol Klubean** egiten du lan entrenatzaile gisa. Bere helburua **belaunaldi berriei lekukoa pasatzea** da. 

## Lorpenak 
* **Bizkaiko Harrijasotze Txapelketa:** 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2024, 2025
* **Euskal Herriko Harrijasotze Txapelketa:** 2014, 2016
* 5Kirol Binakako Txapelketa: 2019
* Urrezko Harrijasotze Txapelketa: 2018
* Mallabiako Harrijasotze Txapelketa: 2014, 2016
* Zazpi Herrialdeen Arteko Txapelketa: 2014, 2016
* Aiako Bizi Iturri Txapelketa: 2015
* Bikotekako Urrezko Harrijasotze Txapelketa: 2014

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Etxanobe (jatetxea)

** Etxanobe** Bilboko Abandoibarra etorbidean zegoen jatetxea izan zen, Euskalduna jauregiaren goiko aldean hain zuzen ere. Bertoko sukaldariburua Fernando Canales zuen.

Euskal gastronomian oinarritutako sukaldaritza berria egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat lortu zuen.

2017an ateak ixtea erabaki zuten eta proiektu berri bat hastea: Etxanobe Atelier izenekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mina (jatetxea)

**Mina** Bilboko Martzana kaian dagoen jatetxea da. Bertoko sukaldariburua Álvaro Garrido da.

Euskal gastronomian oinarritutako sukaldaritza berria egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Eleutherodactylidae

**Eleutherodactylidae** Anura ordenako familia da, iparraldeko Hego Amerikan, Kariben eta hegoaldeko Ipar Amerikan jatorria duena.

## Azpifamilia eta generoak 
* **Eleutherodactylinae** Lutz, 1954 (197 espezie)
** *Diasporus* Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008
** *Eleutherodactylus* Duméril and Bibron, 1841
* **Phyzelaphryninae** Hedges, Duellman, and Heinicke, 2008 (9 espezie)
** *Adelophryne* Hoogmoed and Lescure, 1984
** *Phyzelaphryne* Heyer, 1977

## Kanpo estekak
Nerua

**Nerua** Bilboko Abandoibarra etorbidean dagoen jatetxea da, Guggenheim Bilbao Museoan dagoena. Bertoko sukaldariburua Josean Alija da.

Tokiko eta inguruko sasoiko produktuetan oinarritutako sukaldaritza egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Zaldiaran (jatetxea)

**Zaldiaran** Arabako hiriburuko Gasteiz etorbidean dagoen jatetxea da, 1984an sortua. Bertoko sukaldariburua Patxi Ezeiza da.

Tokiko gastronomian oinarritutako sukaldaritza berria egiten duen jatetxe honek Michelin Gidaren izar bat du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Scardinius

***Scardinius*** Cyprinidae familiako arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Scardinius acarnanicus* Economidis, 1991
* *Scardinius dergle* Heckel & Kner, 1858
* *Scardinius elmaliensis* Bogutskaya, 1997
* *Scardinius erythrophthalmus* (Linnaeus, 1758)
* *Scardinius graecus* Stephanidis, 1937
* *Scardinius hesperidicus* Bonaparte, 1845
* *Scardinius knezevici* Bianco & Kottelat, 2005
* *Scardinius plotizza* Heckel & Kner, 1858
* *Scardinius racovitzai* G. J. Müller, 1958
* *Scardinius scardafa* (Bonaparte, 1837)

## Kanpo estekak
Eleusa

[thumb|*[Vladimirreko Andre Maria Birjina*. XII. mendea.]]

***Eleusa*** edo ***eleousa*** (Ἐλεούσα, "xamurtasuna" grezieraz, baita ere ***glicofilusa*** edo ***glykophilousa***) ikonografia erlijiosaren errepresentazio mota bat da; hortan Jesus haurra eta haren ama, Ama Birjina, azaltzen dira, gertutasun handia erakutsiz: bien aurpegiak elkarrik ikutuz daude eta haurraren besoa emakumearen lepoaren inguruan ikusten da. Irudi hau Bizantziar artearen adierazpena da, bereziki ikonoetakoa. Haren jatorria Egiptoko kristau koptoen kulturan aurkitu da, eta ikonografiaren aldetik hodegetria izeneko irudietan.

Ikono hauen pertsonaiak oso lotuta daude, beraz. Teologikoki lotura horrek *Theotokos* izena du. Erlijioaren ikuspuntutik interpretazio sinbolikoa du, bestetik: Maria, kristau guztien ama eta elizaren sinboloa.

Mendebaldeko kristau arteak ere gaia garatu zuen baina beste oinarri estetikoetatik abiatuta. Kasu horretan Xamurtasunaren Ama Birjina bezala ezagutzen da.

File:Donatello, madonna pazzi, firenze, 1420 ca. 02.JPG|Donatelloren *Madonna Pazzi*, 1420.
File:Della-Robbia-Sevilla1.jpg|Andrea della Robbiaren tailerra.
File:Tempi Madonna by Raffaello Sanzio - Alte Pinakothek - Munich - Germany 2017.jpg|Rafaelen *Madonna Tempi*, 1508.
File:Starorusskaya.jpg|Errusiako "Starorousskaïa", XIII. mendea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Xamurtasunaren birjina.
* Xamurtasunaren birjina eta Eleousa
Roman Holiday

**Roman Holiday** (euskaraz *Erromatar Oporraldia*) 1953ko William Wyler estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako amodiozko komedia filma da. Gregory Peck, Audrey Hepburn, Eddie Albert, Hartley Power, Harcourt Williams eta Margaret Rawlings aktoreek antzeztu zuten.

1953ko Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Audrey Hepburn), Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Edith Head) eta Argumentu onenaren Oscar Saria (Dalton Trumbo) irabazi zituen.

## Argumentua 
Erromarako bisitaldi batean, Erdialdeko Europako herrialde bateko Anne (Audrey Hepburn) printzesa gazteak, bere karguari dagozkion protokolo eta betebeharrez nekaturik, jauregitik ihes egin eta ezkutuan hirira joan da. Bertan Joe (Gregory Peck) ezagutu du, albiste handi baten bila dabilen estatubatuar kazetaria, printzesa nor den ez dakielako itxura egiten duena. Bikoteak elkarrekin hiriko hainbat txoko ezagutuz egun ahaztezin eta erromantikoak igaro ditu.

## Aktoreak 
* Gregory Peck: Joe Bradley
* Audrey Hepburn: Anne printzesa
* Eddie Albert: Irving Radovich
* Hartley Power: Hennessy
* Harcourt Williams: enbaxadorea
* Margaret Rawlings: Vereberg kondesa
* Tullio Carminati: Provno jenerala
* Paolo Carlini: bizargilea
* Claudio Ermelli: Giovanni
* Heinz Hindrich: Bonnachoven doktorea
* Alfredo Rizzo: Taxilaria
* Paola Borboni: garbiketako neskamea
* Laura Solari: Idazkaria

## Iruditegi a 

Fitxategi:Audrey Hepburn and Gregory Peck on Vespa in Roman Holiday trailer.jpg|
Fitxategi:Audrey Hepburn and Gregory Peck in Roman Holiday trailer 2.jpg|
Fitxategi:Audrey Hepburn and Gregory Peck at the Mouth of Truth Roman Holiday trailer.jpg|
Fitxategi:Audrey Hepburn and Gregory Peck in Roman Holiday trailer.jpg|

## Kanpo estekak 
* *Roman Holiday* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Roman Holiday* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Body art

[thumb|[Kathakali, body art estiloaren barruan kokatu daiteke.]]
**Body art** ingelesez, **gorputz artea** euskaraz, arte kontzeptual barruko estiloa da. Joera honek arrakasta handia izan zuen 1960 hamarkadan Europan eta Ameriketako Estatu Batuetan. Zenbait herrialdetan, bestetik, aspaldiko ohitura etnikoa da, esaterako Indiako Keralan non kathakali dantza-antzerki klasikoa egiten den. Arabiar munduan eta Indian ere hennaz gorputza, bereziki eskuak, margotu egiten da (mehndi).

## Ezaugarriak 
Body arten arabera giza-gorputza gai plastikoa da: margotu egiten da, tatuatu, piercingak jartzen zaizkion... Gorputza oihala bezalakoa da. Askotan, body art performanceaz lotuta doa. Ekintza guztia dokumentatu egiten da argazkiez zein bideoaz.

Yves Klein, Bruce Nauman, Vito Acconci eta Youri Messen-Jaschin body art barruako garaia izan zuten.

## Galeria 

Image:Bridal Mehndi.JPG|Hennaz margotutako eskuak, Indian.
Image:Рок-фестиваль Остров (город Архангельск). Звёзды Малой сцены.jpg|Body art Errusian.
Image:Cyclists_travel_across_Sydney_Harbour_on_their_way_to_the_Sydney_Body_Art_Ride_charity_event.jpg|Sydney Body Art Riders
Image:Lizard body art.jpg|*Lizard* (2007)
Image:Nice body art.jpg|Butterfly (Tximeleta) (2007)
Image:Ballpoint pen drawing.jpeg|Tattoo; *Lennie Mace*, *Tokyo*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Walker, John. (1992) "Body Art". *Glossary of Art, Architecture & Design since 1945*, 3.ed.
* : Australian Museum's Body Art section
* : CDC's National Institute for Occupational Safety and Health - Body Art Page

## Ikus, baita ere 
* Performance artea
* Arte kontzeptuala
* Piercing
* Tatuaje
Miguel Olabide

**Miguel Olabide Montes** (Iruñea, ) euskal herritar futbolaria da. Egun Osasunan jokatzen du.

## Estatistikak 
*2019ko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Csongrád (konderria)

**Csongrád** (; ) Hungariako 19 konderrietako (*megye*) bat da. Herrialdearen hego-ekialdean dago, Hegoaldeko Lautada Handia eskualdean, Serbia eta Errumaniako mugen ondoan. Horiez gain, Hungariako Bács-Kiskun, Jász-Nagykun-Szolnok eta Békés konderriak ere mugakide ditu. 4.262 km²ko azalera du, eta 2011n 421.827 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
2013ko urtarrilaren 1eko erreformaren ondoan, konderria 7 barrutitan (*járás*) banaturik dago:

## Hiri eta herriak 
[thumb|300px|[Szeged]]
### Konderri eskumenak dituzten hiriak 
* Szeged (hiriburua; 162.593 biztanle 2015ean)
* Hódmezővásárhely (44.795)

### Hiriak eta herri handiak 
* Szentes (27.898 biztanle 2015ean)
* Makó (22.926)
* Csongrád (16.564)
* Sándorfalva (7.756)
* Kistelek (7.033)
* Mindszent (6.777)
* Mórahalom (5.938)
* Csanádpalota (2.827)

## Ekonomia 
Lurzoru bikainak eta eguzki-ordu asko dituenez gero, Hungariako nekazaritza lurralde garrantzitsuenetakoa da. Uzta ospetsuenak Szegedeko piperrautsa eta Makóko tipulak dira. Petrolioa eta gas naturala ekoizten da.

## Iruditegia 

File:Szeged-tisza3.jpg|Tisza ibaia Szegeden
File:Megyeháza_(3538._számú_műemlék)_45.jpg|Szentesko udaletxea
File:Csongrád, Gyökér utca 1 04.JPG|Etxe tradizionala, Csongrád
File:Szélmalom_(3534._számú_műemlék)_5.jpg|Haize errota, Ópusztaszer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fejér

**Fejér** () Hungariako 19 konderrietako (*megye*) bat da. Herrialdearen erdialdean dago, Erdialdeko Transdanubia eskualdean. Veszprém, Komárom-Esztergom, Hajdú-Bihar, Pest, Bács-Kiskun, Tolna eta Somogy konderriak mugakide ditu. 4.358 km²ko azalera du, eta 2011n 684.793 biztanle zituen. Beste eskualde batzuk (Bakony, Vértes, Gerecse mendigunea) muinotsuak dira. Ekialdeko muga egiten duen Danubio ibaia garraiobide garrantzitsua da.

## Banaketa administratiboa 
2013ko urtarrilaren 1eko erreformaren ondoan, konderria 9 barrutitan (*járás*) banaturik dago:

## Hiri eta herriak 
[thumb|250px|[Székesfehérvár]]
[thumb|250px|Gurutze Santuaren eliza, [Mór]]
### Konderri eskumenak dituzten hiriak 
* Székesfehérvár (hiriburua; 98.673 biztanle 2015ean)
* Dunaújváros (46.052)

### Hiriak 
* Mór (14.123 biztanle 2015ean)
* Sárbogárd (12.138)
* Bicske (11.891)
* Ercsi (8,406)
* Gárdony (8.050)
* Polgárdi (6.829)
* Enying (6.777)
* Pusztaszabolcs (5.904)
* Velence (5.552)
* Martonvásár (5.540)
* Bodajk (4.066)
* Adony (3.679)
* Rácalmás (3.251)

## Iruditegia 

File:Dunaújváros_híd.jpg|Pentele zubia, Danubioren gainean, Dunaújváros eta Dunavecse artean
File:Kert_(arborétum)_(13220._számú_műemlék).jpg|Alcsútdobozko arboretoa
File:Zichyújfalu 005.jpg|Lur landuak, Zichyújfalu
File:Dinnyési Fertő 01.jpg|Dinnyési Fertő, hezegune babestua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glasgow Handia

thumb|300px|Glasgow Handia metropoli eremua.
[thumb|300px|[Glasgow erdialdearen ikuspegia.]]
[thumb|300px|[Paisleyren ikuspegia.]]
[thumb|300px|[Clyde ibaia, Glasgow ekialdetik pasatzen.]]
[thumb|300px|[Glasgowko Nazioarteko aireportua.]]
**Glasgow Handia** (, , ) Eskozian dagoen metropoli eremu handiena da eta Erresuma Batuko bosgarrena eta Europar Batasuneko 32.a. 2001eko erroldaren arabera 1.199.629 biztanle ditu eta 368'5&nbsp;km²-ko azalera. Ez du gobernu administratiborik, hirien kontzentrazio handia baino ez da, bakoitzak bere gobernua duelarik.

## Geografia 
Eskozia erdialdeann kokaturik dago, mendebaldeko ertzean. Clyde ibaiak zeharkaten du.

## Historia 
XIX eta XX mendeetan Glasgow Hiria asko handitu zen eta 1912an milioi bat biztanleko langa gainditu zuen. Europa guztian hori lortzen zuen zazpigarren hiria izan zen, London, Paris, Berlin, Viena, San Petersburgo eta Moskuren atzetik.

50 urtetan zehar milioi bat biztanleren inguruan ibili zen baina 1960an mugak berrezarri ziren eta udalerri berriak eratu eta gaur egun 600.000 biztanle inguruan dabil.

## Eskualdeak eta udalerriak 
### Eskualdeak 
Zortzi eskualde hartzen ditu bere baiten Glasgow Handiak:
* Glasgow
* Ekialdeko Dunbartonshire
* Mendebaldeko Dunbartonshire
* Hegoaldeko Lanarkshire
* Iparraldeko Lanarkshire
* Renfrewshire
* Ekialdeko Renfrewshire
* Inverclyde

### Udalerri handienak 
Hauek dira 20.000 biztanletik gora dituzten herriak, 2011ko erroldaren arabera. Gasgowko datua 2015ekoa da.
# **Glasgow (599.650 biztanle)**
# Paisley (76.220 bizt.)
# Rutherglen (31.180 bizt.)
# Clydebank (28.799 bizt.)
# Bearsden (27.237 bizt.)
# Cambuslang (27.610 bizt.)
# Newton Mearns (24.650 bizt.)
# Bishopbriggs (22.870 bizt.)
# Renfrew (21.854 bizt.)

## Azpiegiturak 
Eskoziako metro bakarra dauka eta bi aireportu ere baditu, Glasgowko Nazioarteko aireportua eta Glasgow Prestwick

## Kanpo estekak
Victor Victoria

**Victor Victoria** (euskaraz *Viktor Viktoria*) 1982ko Blake Edwards estatubatuar zuzendari, gidoigile eta ekoizleak zuzendu, idatzi eta ekoiztutako komedia musikal filma bat da. 1933an Reinhold Schünzelek zuzendutako *Viktor und Viktoria* alemaniar filmaren berregokitzapena da. Julie Andrews, James Garner, Robert Preston, Lesley Ann Warren eta Alex Karras aktoreek antzeztu zuten.

Zazpi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, azkenean Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria irabaziz (Leslie Bricusse eta Henry Mancini).

## Argumentua 
1934, Paris. Victoria (Julie Andrews) lanik topa ezinda txirotasunean bizi den opera abeslaria da. Kabareteko abeslari baten laguntzaz (Robert Preston) gizon gisa mozorrotu eta Victor izena bereganatuko du. Kabaret batean transformista («gizonezkoaren itxurak egiten dituen emakumea, emakume itxurak egiten dituen bitartean») bezala lana topatu eta bere ikuskizunek gero eta arrakasta gehiago izango dute. Inork ez du emakumea denik susmatuko, ezta berataz maiteminduko den estatubatuar negoziogizonak ere (James Garner).

## Aktoreak 
* Julie Andrews: Victoria Grant / Victor Grazinski kondea
* James Garner: Marchand erregea
* Robert Preston: Carroll "Toddy" Todd
* Lesley Ann Warren: Norma Cassidy
* Alex Karras: "Squash" Bernstein
* John Rhys-Davies: Andre Cassell
* Graham Stark: Zerbitzaria
* Peter Arne: Labisse
* Malcolm Jamieson: Richard Di Nardo
* David Gant: Afarien arduraduna
* Sherloque Tanney: Charles Bovin
* Michael Robbins: Victoriaren hoteleko zuzendaria
* Maria Charles: Madame President
* Glen Murphy: Boxeolaria
* Geoffrey Beevers: Polizia inspektorea
* Norman Alden: Hoteleko zapatadun gizona (krediturik gabe)
* Neil Cunningham: MC
* Jay Benedict : Guy Longois

## Kanpo estekak 
* *Victor Victoria* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Victor Victoria* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Wingene

**Wingene**, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Wingene bera eta Zwevezele. 2013ko urtarrilaren 1ean 13.949 biztanle zituen.

## Iruditegia 

File:Wildenburg - Sint-Joriskerk 2.jpg|San Jurgiren eliza, Wildenburg, Wingene
File:Koetsenhuis Kasteelpark Zwevezele.JPG|Zwevezeleko gaztelu zaharreko etxalde berritua.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Forvieko dunak

**Forvieko dunak** () Eskoziako duna sistema handiena da, gaur egun *Forvieko dunen Natura Erreserba* eratu da dunak babesteko.

## Geografia 
Aberdeenshire eskualdean dago, Ipar itsasoaren ertzean eta Ythan ibaiaren estuarioan. Britainia Handiko bosgarren duna sistema handiena da, baina gizakiaren eragina gutxien jasan duena.

## Ekologia 
Natura Erreserbak hareazko kostaldea hartzen du eta bertan duna mugikorren sistema interesgarria dago, fase desberdinetan dauden dunak ikusten dira beraz. Dunetako landaretza tipikoa agertzen da bertan, hala nola harenondokoa (*Ammophila arenaria*), festuca gorria (*Festuca rubra*), txilar lauhostoa (*Erica tetralix*), *Empetrum nigrum*, *Carex nigra*, *Hydrocotyle vulgaris*, *Salix repens ssp. argentea*, azken hau inbasorea.

Faunari dagokionez eider ahatea aipatu behar da, Britainiako koloniarik handiena baitago bertan. Txenada multzoak ere nazioarte mailan sona badu. Horregatik *Basabizitzaren Babes Bereziko Eremu* izendatua du Eskoziako gobernuak.

## Historia 
Forvie izeneko herrixka bat bazen bertan, honek ematen dio izena, baina hutsik gelditu zen.

Bigarren Mundu Gerran Aberdeen hiriaren babes sistemaren parte izan zen eta infanteriako soldaduek bertan praktikak egiteaz gain hondartza minaz bete zuten 1941ean. 1944an mina guztiak kendu zituzten baina duna sistemari kalte handia eragin zioten garbiketa lan hauek. 1948an Royal Air Force eta armadaren tiro eremu izendatzeko proposamena izan zen baina 1950 hamarkadan egitasmoa atzera bota zuten.

thumb|ezkerrera|600px

## Kanpo estekak