open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Moreau Doktorearen Uhartea

**Moreau Doktorearen Uhartea** (jatorrizko ingelesezko izenburua *The Island of Doctor Moreau*) Herbert George Wells ingeles idazleak idatzitako zientzia-fikziozko eleberri bat da. Lehenbizikoz, 1896an William Heinemannek argitaratu izan zuen. Liburuan gizartea, gizataldea eta gizakien nortasuna, Jainkoa izatearen jokoa eta darwinismoa jorratzen dira.

2022an Amaia Gurbindo nafarrak *Moreau doktorearen irla* izenburuaz euskaratu zuen.

## Argumentua 
Bibisekzioan oinarritutako, animaliak bizirik daudela burututako disekzioak, hainbat esperimentu burutu ostean, Londresko zientzialarien komunitateak izugarrikeri hauekin nahigabeturik Moreau doktorea behin betiko kaleratuko du eta inork ez du haren berri gehiagorik izango.

Handik urte batzuetara, itsasontzi baten hondoratzetik bizirik atera den Pendrick izeneko gizon bat itsasoan galduriko uharte batera iritsiko da. Uharteko jaun eta jabe lehen aipatutako Moreau doktorea da, bertan ia gizaki izaera duten animalien arteko nahasketa eta bilakaeratik sorturiko izaki arraza bat garatu du.

Pendrickek Moreauren animaliei buruzko tesiak onartzen amaituko du, nahiz eta Morau berarekin haserretu, Pendrickek zenbait espezien disekzioa ekidin nahi baidu. Azkenean, Moreau berak sortutako izakietako bat den puma gizonarekin borrokatu eta biak hilko dira.

## Zinema 
* ''L'ille d'Epouvante* (1913), Joe Hammanek zuzendutako film mutua.
* *Island of Lost Souls* (1933), Charles Laughton eta Bela Lugosi aktoreek antzeztua.
* *Terror is a Man* (1959), Francis Lederer, Greta Thyssen eta Richard Derr aktoreek antzeztua.
* *The Twilight People* (1972), John Ashley aktoreak antzeztua.
* The Island of Dr. Moreau (1977), Burt Lancaster eta Michael York aktoreek antzeztua.
* The Island of Dr. Moreau (1996), Marlon Brando eta Val Kilmer aktoreek antzeztua.

## Kanpo estekak 
* *Moreau Doktorearen Uhartea'' eleberria ingelesez irakurgai. Gutenberg proiektua
Perineoko errafe

**Perineoko errafea** gizakietan ikus daitekeen larruazalez osatutako gandor bat da, ipurtzulotik genitaletara hedatzen dena perineoan zehar.

Gizonengan errafe horrek eskrotoa zeharkatzen du (eskrotoko errafea) goraino, eta zakilean jarraitzen du (zakileko errafea). Emakumeengan aluaren sarreran bukatzen da.

Errafea umekiaren garapenaren parte bat da, zeinetan eskrotoa (emakumeen ezpain handien garapena dena) eta zakilaren bi parteak batzen diren.

## Irudiak 

Fitxategi:Perineal_raphe_in_female.jpg|emakumeen errafea, aluraino iristen dena
Fitxategi:Male_perineum.jpg|Gizonaren errafea
Fitxategi:Raphe_int.JPG|Gizonen errafearen hedapena barrabil eta zakilan zehar

## Kanpo estekak
Europako Aliantza Librearen Gazteria

**Europako Aliantza Librearen Gazteria** (*European Free Alliance Youth*, (**EFAY**), ingelesez) Europako kultura, hizkuntza eta nazio aniztasuna babesten eta sustatzen duten organizazio, mugimendu edo alderdi politiko ezberdinetan parte hartzen duten gazteez osaturiko erakundea da. Beraz, EFAy lurralde, estatu zein europa mailan aktiboki lanean aritzen diren Europa osoko alderdi abertzale eta erregionalisten adar gazteen aliantza da. Bere kideek Europako aniztasunaren ezagutzea eta onarpen gehiago jasotzearen alde lan egiten dute.

EFAy ALE (Europako Aliantza Librea, Euskaraz) Europako alderdi politikoaren adar gaztea da. 2000. urtean sortua izan zen Mikel Irujoren eskutik ( Eusko Alkartasunaren Europako Parlamentuko kide ohia), Gazte Abertzaleakeko nazioarteko harremanetarako idazkaria zenean. Gaur egungo bere presidentea Valentina Servera da (Eskozia), 2019an hautatua.

[thumb|300px|EFAy erakundeak 2013ko [Meranen (Tirol) egindako Batzar Orokorra ]]
[thumb|300px|EFAy erakundeak 2014ko [Santiago de Compostela|Kompostelan (Galiza) egindako Batzar Orokorra ]]

## Zuzendaritza (2014-2016) 
## Presidenteen zerrenda 
## Erakunde kideak 
Europako 14 estatutan dauden 33 herri ezberdinetako 35 gazte erakunde dira kide.

## Kanpo estekak 
*  EFAy erakundearen webgunea
*  EFA erakundearen webgunea
*  EYF erakundearen webgunea

## Erreferentziak
Sorex

***Sorex*** Soricidae familiako satitsuen antzeko animalien genero bat da. Eurasia eta Ipar Amerikan bizi dira.

## Generoa 
* *Incertae sedis*
::* *Sorex arizonae*, **Diersing & Hoffmeister**, 1977.
::* *Sorex caecutiens*, **Laxmann**, 1788.
::* *Sorex daphaenodon*, **Thomas**, 1907.
::* *Sorex emarginatus*, **Jackson**, 1925.
::* *Sorex isodon*, **Turov**, 1924.
::* *Sorex merriami*, **Dobson**, 1890.
::* *Sorex minutissimus*, **Zimmermann**, 1780.
::* *Sorex planiceps*, **Miller**, 1911.
::* *Sorex raddei*, **Satunin**, 1895.
::* *Sorex saussurei*, **Merriam**, 1892.
::* *Sorex sclateri*, **Merriam**, 1897.
::* *Sorex shinto*, **Thomas**, 1905.
::* *Sorex stizodon*, **Merriam**, 1895.
::* *Sorex thibetanus*, **Kastschenko**, 1905.
::* *Sorex trowbridgii*, **Baird**, 1857.
::* *Sorex tundrensis*, **Merriam**, 1900.
::* *Sorex ventralis*, **Merriam**, 1895.
::* *Sorex veraecrucis*, **Jackson**, 1925.
* *Sorex (Sorex)*, **Linnaeus**, 1758.
::* *Sorex alpinus*
::* *Sorex araneus*
::* *Sorex arcticus*
::* *Sorex averini*
::* *Sorex bedfordiae*
::* *Sorex caecutiens*
::* *Sorex cylindricauda*
::* *Sorex excelsus*
::* *Sorex gracillimus*
::* *Sorex hosonoi*
::* *Sorex minutus*
::* *Sorex raddei*
::* *Sorex samniticus*
::* *Sorex sinalis*
::* *Sorex tundrensis*
::* *Sorex yukonicus*
* *Sorex (Ognevia)*, **Hepner & Dolgov**, 1967.
* *Sorex (Otisorex)*, **De Kay**, 1842.
::* *Sorex cinereus*
::* *Sorex dispar*
::* *Sorex fumeus*
::* *Sorex hoyi*
::* *Sorex macrodon*
::* *Sorex milleri*
::* *Sorex nanus*
::* *Sorex oreopolus*
::* *Sorex orizabae*
::* *Sorex ornatus*
::* *Sorex tenellus*
::* *Sorex vagrans*
::* *Sorex veraepacis*

## Kanpo estekak
Barrabil-zorro

**Barrabil-zorroa** edo **eskrotoa** hainbat animalia arren ugal-aparatuko egitura anatomikoa da. Larruazal fin eta gihar leunez osatutako bi ganbaradun zaku bat da, zakilaren azpian eskegia. Ugaztun lurtar gehienek barrabil-zorroa dute. Eskuarki barrabil bat bestea baino beherago geratzen da, konpresioa ematekotan inpaktuaren indarra gutxitzeko. Perineoko errafea barrabil-zorroko trenkada lotzen duen larruazal zut eta txikia da, barrabil-zorroaren gainetik pixka bat altxatzen dena. Barrabil-zorro osoan zehar goitik behera hedatzen den lerro bat ematen du. Barrabil-zorroaren barruan fascia espermatikoa, barrabilak, epididimoa eta hodi deferentea biltzen dira. Itsas ugaztun gehienek ez dute barrabil-zorrorik kanpoaldean eta barrabilak abdomeneko barrunbe batean gordetzen dituzte, baita barrabiletako arteria, barrabiletako zaina eta plexo panpinformea. Gizakietan eta beste ugaztun batzuetan barrabil-zorroa ileekin estaltzen da nerabezaroan.

Emeengan egitura homologoa dira ezpain handiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
McCaig's dorrea

'''McCaig's dorrea''' () Eskoziako Oban herrian dagoen eraikin ikusgarria da.

## Historia 
John Stuart McCaig bankariak bere familiaren izena goraipatuko zuen monumentu bat egin nahi izan zuen. Erromatar eta greziar artearen zale handia zen eta berak diseinatu zuen dorrea, Erromako Koliseoa. 1897 eta 1902 artean altxatu zen eta 1902an bertan hil zen John Stuart McCaig.

## Deskribapena 
Bonaweko granitoarekin eraikita dago. 200 metrotako diametroa dauka eta bi maila ditu, behekoan 44 arku daude eta goikoan 50.

## Iruditegia 

Irudi:12.09.08 McCaig's Tower, Oban (7372839368).jpg
Irudi:McCaig's Tower - entrance.jpg
Irudi:McCaig's Tower - geograph.org.uk - 807145.jpg
Irudi:McCaig's Tower - evening.jpg

## Kanpo estekak
José Antonio Illoro

**José Antonio Illoro Arregi**, pilota arloan ***Txikito Bolibarkoa*** deituraz ezaguna, (Bolibar, 1952 - ) bizkaitar zesta-jokalari ohia da. 1970. urtean joan zen lehenbizikoz Ameriketako Estatu Batuetara, Tampara hain zuzen, bertako frontoietan jokatzera.

Euskal Herriak eman duen puntistarik hoberenetakoa izanik, Txikito Bolibarkoa eta Katxin Uriarteren arteko norgehiagokek aro guztiz berezia markatu zuten zesta-puntaren historian. Bost aldiz irabazi zuen munduko txapelketa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Star Trek: Insurrection

**Star Trek: Insurrection** (euskaraz *Star Trek: Matxinada*) 1998ko Jonathan Frakes estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko filma bat da.

Filma honetan Gene Roddenberry gidoigile eta ekoizlearen jatorrizko *Star Trek* telesailean oinarritua dago, eta *Star Trek: The Next Generation* telesaileko aktoreek antzeztu zuten.

Film saileko bederatzigarren filma izan zen, *Star Trek: The Motion Picture* (1979), *Star Trek II: The Wrath of Khan* (1982), *Star Trek III: The Search for Spock* (1984), *Star Trek IV: The Voyage Home* (1986), *Star Trek V: The Final Frontier* (1989), *Star Trek VI: The Undiscovered Country* (1991), *Star Trek: Generations* (1994) eta *Star Trek: First Contact* (1996), ondoren jarraipen hauek izan zituen: *Star Trek: Nemesis* (2002), *Star Trek* (2009), *Star Trek Into Darkness* (2013) eta *Star Trek Beyond* (2016).

## Argumentua 
2375. urtea. Data (Brent Spiner) eta Espazio Armadako talde bat ezaugarri bereziko eguratsa duen planeta batean bizi den Ba'ku-tar zibilizazio hilezkor eta baketsua zelatatzen ari dira. Son'a-tarrek, Federazioaren aliatuak, planeta horretako erradiazioak dituen sendatze eta gaztetze ahalmenez jabetzeko asmoa dute, honela Federazioaren Araudia hautsiz. Data, kortozirkuitu bat jasan ostean, Ba'ku-tarrak Son'a-darrengandik defendatu eta salbatzeko Federazioaren aurka matxinatuko da.

## Aktoreak 
* Patrick Stewart: Jean-Luc Picard kapitaina
* Jonathan Frakes: William Riker komandantea
* Brent Spiner: Data teniente-komandantea
* LeVar Burton: Geordi LaForge
* Gates McFadden: Beverly Crusher teniente-komandante doktorea
* Michael Dorn: Worf teniente-komandantea
* Marina Sirtis: Deanna Troi teniente-komandantea
* F. Murray Abraham: Ahdar Ru'afo
* Donna Murphy: Anij
* Anthony Zerbe: Matthew Dougherty almirantea
* Gregg Henry: Gallatin
* Daniel Hugh Kelly: Sojef
* Michael Welch: Artim
* Mark Deakins: Tournel
* Stephanie Niznik: Kell Perim
* Michael Horton: Daniels tenientea
* Peggy Miley: Cuzar erregentea
* Rick Worty: Elloran ofiziala
* Greg Polan: Elloran ofiziala
* Claudette Nevins: Son'a ofiziala
* Joseph Ruskin: Son'a ofiziala
* Majel Barrett: Entrepriseko konputagailuaren ahotsa

## Saila 
* *Star Trek: The Motion Picture* (1979)
* *Star Trek II: The Wrath of Khan* (1982)
* *Star Trek III: The Search for Spock* (1984)
* *Star Trek IV: The Voyage Home* (1986)
* *Star Trek V: The Final Frontier* (1989)
* *Star Trek VI: The Undiscovered Country* (1991)
* *Star Trek: Generations* (1994)
* *Star Trek: First Contact* (1996)
* *Star Trek: Nemesis* (2002)
* *Star Trek* (2009)
* *Star Trek Into Darkness* (2013)
* *Star Trek Beyond* (2016)

## Kanpo estekak 
* *Star Trek: Insurrection* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Star Trek: Insurrection* filmaren fitxa Startrek.com webgunean 
* *Star Trek: Insurrection* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
2015eko Munduko Errugbi Kopa

**2015eko Munduko Errugbi Kopa** gizonezkoen 8. Munduko Errugbi Txapelketa izan zen. Ingalaterran eta Galesen jokatu zen, 2015eko irailaren 18tik urriaren 31ra. 20 taldek parte hartu zuten; lehenbiziko fasean bosna taldez osatutako lau multzotan lehiatu ondoren, multzo bakoitzeko aurreneko biak final-laurdenetara iragan ziren. Txapelketaren irabazlea Zeelanda Berria izan zen,  Londresko Twickenham estadioan jokatutako partidan Australia 34 eta 17 mendean hartuta.

## Egoitzaren hautatzea 
Hamar herrialdek agertu zuten interesa Munduko Errugbi Kopa 2015ean edo 2019an antolatzeko: Australia, Ingalaterra, Irlanda, Italia, Jamaika, Japonia, Errusia, Eskozia, Hegoafrika eta Galesek. 2009ko hasieran, ordea, Jamaikak, Errusiak, Australiak, Irlandak, Eskoziak eta Galesek alboratu zuten beren hautagaitza. 2009ko uztailaren 28an Dublinen egin zen International Rugby Board (IRB) erakundearen ezohiko batzarrean, 2015eko mundiala Ingalaterrak antolatuko zuela iragarri zen, zenbait partida Galesko Cardiff hiriko Millennium Stadiumen jokatuko baziren ere.

Ekitaldiak 2.000 milioi libra esterlinako irabaziak lortuko zituela aurreikusi zen, eta ikus-entzunezko hedabideek eta babesleek 200 milioi libra inguruko babes ekonomikoa emanen zutela.

## Sailkatze prozesua 
thumb|400px|center|
Ingalaterra antolatzailea izanik, automatikoki sailkatu zen. Bestalde, 2011ko Munduko Errugbi Kopako lehen faseko multzo bakoitzean lehenbiziko hiru postuetan geratu ziren selekzioek ere hartu zuten parte hartzeko gonbidapena. 

Gainerako zortzi taldeek kontinenteka egindako kanporaketa sistema baten bidez lortu zuten sailkapena. Afrikako kanporaketak postu bat eman zuen, Amerikakoak bi, Asiakoak bat, Europakoak bi eta Ozeaniakoak bat; azken postua errepeskako irabazlearentzat izan zen. Honako hauek izan ziren 20 parte-hartzaileak. 

## Hiriak eta estadioak 

## Lehen fasea 
### A multzoa 
### B multzoa 
### C multzoa 
### D multzoa 
## Bigarren fasea 
### Final laurdenak 
----

----

----

### Finalerdiak 
----

### Hirugarren postua 
### Finala 
### Ohorezko postuak 
## Epaileak 
2015eko apirilaren 7an, honako hamabi epaile, zazpi epaile laguntzaile eta lau telebistako epaile hauek izendatu ziren:

## Hedabideak 
2011n ITV Sport kateak akordio bat izenpetu zuen IRB erakundearekin 2011ko eta 2015eko Munduko Errugbi Kopak telebistaz emateko. Telebista eskubide horiek enkantean irabazi zituen ITV Sportek, BBC eta Sky Sports kateei aurrea hartuta. Beste herrialde batzuetan, honako kanal hauek eman zuten txapelketa:

## Estatistikak 
### Entsegugile onenak 

### Puntugile onenak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Munduko Errugbi Txapelketako webgune ofiziala 
* Munduko Errugbi Federazioaren webgune ofiziala
Jura (Eskozia)

**Jura** () Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen uharte bat da, Argyll eta Bute eskualdeko hirugarrena tamainan, baina populazio oso baxua du, 196 biztanle baino ez (2011). Herri handiena Craighouse da.

## Etimologia 
Norvegieraz *Dyrøy* izenak "piztien uhartea" esan nahi du.

## Geografia 
Eskozia eta Islay uhartearen artean kokaturik dagoen uharte luzea da. Paps of Jura mendiak daude mendebaldean. Hiru mendiren multzoa da:
* Beinn an Òir ("urrezko mendia"), 785 metro.
* Beinn Shiantaidh ("mendi sakratua"), 755 metro.
* Beinn a' Chaolais ("itsasarteko mendia"), 734 metro.

## Historia 
Aurrehistoriatik populatua izan da uhartea.

IX mendean vikingoak iritsi ziren uhartera eta 1098 eta 1266 artean Norvegiako erresumaren barnean egon zen. 1266an Eskoziak eskuratu zuen, Donald leinuak. 1493an MacLean leinuak uhartearen iparraldea konkistatu zuen eta 1506tik aurrera Campbell leinuaren esku gelditu zen.

XVIII mendetik aurrera emigrazio handiak izan ziren eta uhartea ia populaziorik gabe gelditu zen. XX mendean Campbelltarrek uhartea zatika saldu zuten.

1946 eta 1950 artean George Orwell idazle britainiarra bertan bizi izan zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Paps of Jura

## Iruditegia 

Irudi:Craighouse, inland from the stone pier - geograph.org.uk - 915878.jpg|Craighouse.
Irudi:Papsofjura1.jpg|Paps of Jura.
Irudi:North ridge of Ben Garrisdale - geograph.org.uk - 766372.jpg|Paisaia.
Irudi:Looking W across Sound of Islay to Islay from just E of Jura House. - geograph.org.uk - 881692.jpg|Paisaia.
Irudi:Skervuile Lighthouse, Sound of Jura - geograph.org.uk - 173119.jpg|Skervuile itsasargia.

## Kanpo estekak
César Bernal

**César Bernal**, pilota arloan '''*Perro* Bernal''' ezizenaz ezaguna, (1935 edo 1936-) uruguaiar palaria izan zen, gomazko eta larruzko paletan aritu zena. Néstor Iroldirekin batera, hiru aldiz irabazi zuen Munduko Txapelketa. 1986an erretiratu zen.

## Palmaresa 
* 1968ko Olinpiar Jokoetan: brontzezko domina gomazko paletan
* 1966ko Munduko Txapelketa: Urrezko domina
* 1970eko Munduko Txapelketa: Urrezko domina
* 1974ko Munduko Txapelketa: Zilarrezko domina
* 1978ko Munduko Txapelketa: Urrezko domina
* 1986ko Munduko Txapelketa: Zilarrezko domina

## Erreferentziak
Gastón Muñoz

**Gastón Muñoz** (Córdoba, 1977) argentinar pilotaria da, paletan aditua.

## Palmaresa 
* 1998ko Munduko Txapelketa: Urrezko domina
* 2010eko Munduko Txapelketa: Urrezko domina
* 2014ko Munduko Txapelketa: Urrezko domina
Kilchurn gaztelua

**Kilchurn gaztelua** () Eskoziako Argyll eta Bute eskualdean dagoen gaztelu bat da Awe aintziraren ipar-ekialdeko muturrean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Sir Colin Campbell, Glenorchyko lehen lordak eraiki zuen 1450 urte inguruan, hasieran gazteluaren tamainakoa zen uharte txiki batean. XVI eta XVII mendeetan eraikinak gehitu zitzaizkion.

1715 eta 1745 artean Jakobiten matxinada garaian gobernuaren soldaduen gordelekua izan zen. 1760an tximistan batek jo eta gaztelua oso kaltetua gelditu zen. Orduan bertan behera utzia izan zen. 1817an aintziraren ur maila jeitsi egin zen eta uhartea lurrarekin elkartua gelditu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Kilchurn Castle 622A7584.jpg
Irudi:Kilchurn Castle - geograph.org.uk - 996401.jpg
Irudi:Kilchurn Castle from the north-east - geograph.org.uk - 891707.jpg
Irudi:The towerhouse, Kilchurn Castle - geograph.org.uk - 891714.jpg

## Kanpo estekak
Bute uhartea

**Bute** (, ) Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen uharte bat da. Uharte honetako herri bakarra Rothesay da.

## Geografia 
Clydeko fiordoan kokaturik dago. Mendebaldean hondartza ezagunak ditu.

## Historia 
Aurrehistoriatik populatua izan deneko aztarna arkeologikoak aurkitu izan dira uhartean.

VI mendean Dál Riata eskotoen erresumaren parte izan zen. IX mendean eskandinaviarrak iritsi ziren eta lau mendetan izan ziren bertan agintari. XII mendetik aurrera eskoziar leinuen eskuetan egon da, Somerled hasieran eta Steward ondoren. Azken hauek Eskoziako koroa eskuratu zuten XIV mendean eta Honen ondorioz Roberto II.a eta Roberto III.a erregeen egoitza bihurtu zen Rothesayko gaztelua.

XIX mendean Buteko markesak Mount Stuart House eraiki zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* Rothesayko gaztelua
* Mount Stuart House

## Iruditegia 

Irudi:Serpentine, Rothesay - geograph.org.uk - 1491327.jpg|Rothesay.
Irudi:Rothesay Harbour - geograph.org.uk - 94843.jpg|Rothesayko kaia.
Irudi:Rothesay Castle - geograph.org.uk - 3512.jpg|Rothesayko gaztelua.
Irudi:Mount Stuart - geograph.org.uk - 93953.jpg|Mount Stuart House.
Irudi:Scalpsie Bay.jpg|Scalpsie badia.
Irudi:Ettrick Bay looking south. - geograph.org.uk - 804177.jpg|Ettrick badia.

## Kanpo estekak
Saddell gaztelua

**Saddell gaztelua** () Eskoziako Saddell herrian dagoen gaztelu bat da, Argyll eta Bute eskualdean, Kintyre penintsulan. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Argylleko apezpikua zen David Hamiltonek eraiki zuen 1508 eta 1512. Aurretik egon zen Saddell abadiako hondarretako harriak erabiliz eraiki zen gaztelua. 1556an Arraneko kondea zen James Hamiltoni eman zion zorrak kitatzeko asmotan, eta honek MacDonald leinuari eman zion. 1558an ordea erre egin zuen Sussexeko kondeak James McDonaldek irlandarren alde eta ingelesen aurka egin baitzuen.

1607an Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoak Campbell leinuari eman zion. 1774an Saddell House eraiki zenean gaztelua bertan behera utzi zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Saddell Castle3.jpg
Irudi:Saddell Castle - geograph.org.uk - 369069.jpg
Irudi:View from Saddell Castle2.JPG

## Kanpo estekak
Merops

***Merops*** Meropidae familiako genero bat da, Mundu Zaharrean bizi dena.

## Espezieak 
* *Merops pusillus*
* Erle-txori papargorria (*Merops persicus*)
* Erle-txori berdea (*Merops orientalis*)
* *Merops albicollis*
* *Merops hirundineus*
* *Merops philippinus*
* *Merops gularis*
* *Merops muelleri*
* *Merops bulocki*
* *Merops bullockoides*
* *Merops variegatus*
* *Merops oreobates*
* *Merops breweri*
* *Merops revoilii*
* *Merops boehmi*
* *Merops viridis*
* *Merops superciliosus*
* *Merops ornatus*
* Erle-txoria (*Merops apiaster*)
* *Merops leschenaulti*
* *Merops malimbicus*
* *Merops nubicus*
* *Merops nubicoides*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mara (gaizkile-taldea)

[thumb|[Latin King taldeko kide baten tatuaiak.]]

**Mara **bat harreman intimo eta bizia duen pertsona talde bat da. Adiskidetasun edota elkarrekintza oso gertukoa izan ohi dute, eta ideal eta filosofia berak jarraitzen dituzte. Hori dela eta, talde-ekintzak egiten dituzte, parrandan ateratzetik indarkeria ekintzak burutzera. "Mara" hitza El Salvador, Guatemala eta Hondurasen erabili ohi da gaizkile-taldeak izendatzeko. Kolonbian "**combo**" hitza erabiltzen dute. Iberoamerikan oso esanahi ezkorra hartu du hitzak, eta ekintza biolentoak burutzen dituzten pertsona-talde eta hiri-tribuekin lotu ohi da.

Nazio Batuek balioetsi dutenaren arabera, marek lortzen duten diru gehiena drogen salmenta ilegaletik dator; 480 mila milioi euro osotara. Ameriketako Estatu Batuen Justizia Departamentuak 30.000 mara inguru daudela balioetsi du, 760.000 kiderekin.

## Hitzaren jatorria 
"Mara" hitza "marabunta"-tik dator: bidean duen edozer suntsitzen duen inurri migratzaile talde baten izena. Aipagarria da "mara" elearen eta aipatutako animalia taldearen arteko erlazioa metaforikoa dela erabat, eta Ameriketako Estatu Batuetako hainbat hirietako gaizkile-taldeei egiten diela erreferentzia. Latinoamerikan sortutako taldeak izan ohi dira, XX. mende erdialdeko etorkinek ekarritako mugimendu geldiezinak. Garai hartan AEBetara iritsi ziren gaizkile horietako asko Gobernuak bota zituen, eta hala sortu zen "mara" mugimendua Latinoamerikan.

## Ezaugarri nagusiak 
Marak Ameriketako Estatu Batuetako hainbat lekutan (Los Angelesen, esaterako) sortutako gaizkile-taldeak dira. Gaur egun, El Salvador, Espainia, Guatemala, Honduras, Kanada eta Mexikora hedatu dira, AEBetatik haien jatorrizko herrietara erbesteratu dituzte eta. Maretako kideak "marero" deitu ohi dira eta batik bat Ertamerikakoak dira jatorriz. Talde handienetariko bat (kide kopuruari dagokionez) Mara Salvatrucha (MS-13) delakoa da. Ez du buruzagi bakar bat; talde edota azpi-talde txikietan dago antolatuta, "clica"-ren arabera (kokapen geografikoaren arabera). Latinoamerikan 700.000 kide baino gehiago ditu.

Mara horren delitu kantitatea dela eta, haien "negozioa" handitu dute, eta Sinaloako Kartelak kontratatu egiten ditu, "Zetak" geldiarazten laguntzeko (Estatu Batuen mugan borrokan aritzen den taldea).

MS-13ren ekintza kriminalen ondorioz, 2000 urtean FBI eta DEA sarekadak egiten hasi ziren, eta ehunka kide atxilotu zituzten AEBetan. 2009an oraindik ere ikerketetan jarraitzen zuten.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak
Ahari-buru

thumb|200px|Gurpil gaineko **arietea**.
**Ahari-burua** (baita ere **arietea** edo **ernai-aharia**) harresiak eta gotorlekuetako ateak behera botatzeko antzinako gerra-gailua da.

Ahari-buru sinple bat enbor lodi eta luzea besterik ez da, zenbait pertsonen artean jaso eta indarrez harresiaren edo gotorlekuaren aurka jotzen dena. Batzuetan, gurdi handi baten gainean garraiatzen zen, kate edo soketatik zintzilik; horietatik atzerantz tiraka eginez, ahari-burua askatu eta grabitatez jomugaren aurka jotzen zen. Gurdiaren gainean estalki gogorrak ezartzea ere posible zen, ahari-burua erabiltzen zuten gudariak babesteko.

Ahari-buruak energia zinetikoa bildu eta jomugari transmititzen dio, bapateko energia gehigarri horrek jomugaren egitura kaltetzeko xedez. Kolpearen momentuan, ahari-buruak duen energia proportzionala da bere masarekiko eta abiaduraren karratuarekiko, beraz makinaren eraginkortasuna abiadura edota masa gehituz hobe daiteke.

Aitzinako defentsa sistemen kontra ongi funtzionatzen zuten ahari-buruek. Izan ere, harri eta adreiluek konpresioa ongi jasaten badute ere, tentsioaren kontrako erresistentzia gutxi dute, eta ahari-buruaz behin eta berriz kolpatuz posible zen ongi defendaturiko harresietan zuloak egitea.
thumb|150px|Polizia-indarrak ahari-buru bat erabiltzen, sarekada batean.
Ahari-buruak eraginkorrak izan ziren setioetan bolborak eta kanoiek zaharkiturik utzi zituzten arte. Ordudanik gerra egoeratan erabiltzen ez badira ere, gaur egun ere erabiltzen dira beste egoera batzuetan, bizitokietako ate arruntak apurtu eta barnera sartzeko, adibidez.

Aipaturikoez gain, nabarmentzekoa da ahari-buruak mehatzaritzan ere erabili izan zirela, harkaitza txikitzeko. Erabilera hau ere desagertu egin zen bolboraren hedapenarekin.

## Kanpo estekak
Txasis

thumb|300px
**Txasisa** makina edo ibilgailu baten osagaiak eutsi eta bateratzen dituen egitura da. Adibidez automobil batean motoreren azpian dagoen eusteko sistema osoak txasis izena hartzen du.

Egitura zurrun honek garrantzi berezia du ibilgailuen kasuan, bertan jartzen den erreferentzia zenbakia ibilgailuaren identifikazioa egiteko erabiltzen delako.

Elektronikan ere izen hau erabiltzen da konponente elektronikoak finkatzeko sortzen den egitura finkoa izendatzeko.

## Kanpo estekak
Antton Zubikarai

**Jon Antton Zubikarai Erkiaga** (Ondarru, 1945 &ndash; 2015eko urriaren 1a) musikaria, musika kritikaria, itzultzailea, *Deia* egunkariaren kolaboratzailea izan zen.

## Biografia 
Apaiza izateko ikasketak hasi zituen baina laster baztertu zituen kazetaritza Iruñean ikasteko. Ikasketak bukatuez gero Madrilera joan zen; han Elena Avelado ezagutu zuen eta ezkondu ziren; hiru seme izan zituzten. 1977an Bilbora itzuli zen *Deia*n musika kritikaria eta kazetaria bezala lan egiteko. Halaber, Leioako Gizarte eta Komunikazio Zientzien Fakultatea irakasle izan zen. Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako partaidea, 1983an Athleticen ereserkiaren letra konposatu zuen; musika Carmelo Bernaolarena zen.

## Obra 
* *Pedro María de Unanue, el primer tenor vasco universal*. Bizkaiko Foru Aldundia. Bilbo, 1994.
* *Bilbao Música y Músicos*. Bilbo: Laga, 94 or.
* *Aureliano Valle, el cruce de puentes de la música en Bilbao*. Bilbo: Muelle de Uribitarte argitaletxea, 2007, 217 or. ISBN: 978-84-934774-6-2.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Deia*n argitaratutako ohar nekrologikoa.
Zottegem

**Zottegem** (nederlanderaz ahoskatua:) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Zottegem herriguneaz gain, udalerriak beste herri hauek ere hartzen ditu barnean: Elene, Erwetegem, Godveerdegem, Grotenberge, Leeuwergem, Oombergen, Sint-Goriks-Oudenhove, Sint-Maria-Oudenhove, Strijpen eta Velzeke-Ruddershove. 2006ko urtarrilaren 1ean, 24.548 biztanle zituen.

Bi errekek zeharkatzen dute udalerria, Molenbeek Grotenberge-n eta Leeuwergem-en, eta Molenbeek-Ter Erpenbeek Godveerdegem-en, Erwetegem-en, eta Grotenberge-n.

Aipatzeko da udalerriaren ondasun naturala eta Vlaamse Ardennen (Frandiar Ardenak) eta Denderstreek eremu geografikoaren barruan kokatzen da.

## Gune interesgarriak 

Fitxategi:Kasteel_van_Egmont_Zottegem_09.jpg|Egmont gaztelua
Fitxategi:Lamoraal van Egmont 12-09-2009 17-27-11.JPG|Lamoral, Egmonteko kondearen estatua
Fitxategi:Domein_Breivelde_Zottegem_13.jpg|Breivelde gaztelua
Fitxategi:Kasteel_van_Leeuwergem,_Zottegem_03.jpg|Leeuwergem gaztelua
Fitxategi:Huis_De_Katholieke_Kring_Zottegem_(na_restauratie_2024)_05.jpg|Deantegi zaharra
Fitxategi:Toren_Onze-Lieve-Vrouw_Hemelvaartkerk_Zottegem_(na_restauratie)_11.jpg|Jasokundeko Andra Mariaren eliza
Fitxategi:Stadhuis_Zottegem_100_02.jpg|Udaletxea

## Biztanle ospetsuak 
* Lamoral, Egmonteko kondea, jenerala eta estatu gizona, Zottegemen ehortzia
* Patricia de Martelaere (Zottegemen jaioa), idazlea
* Magali Uytterhaegen (Zottegemen jaioa), aktorea

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala  , , , .
The Jackal (1997ko filma)

**The Jackal** (euskaraz *Txakala*) 1997ko Michael Caton-Jones eskoziar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko thriller filma da. 1973ko *The Day of the Jackal* filmaren berregokitzapena da, hura ere 1971ko Frederick Forsyth ingeles idazlearen *The Day of the Jackal* eleberrian oinarritua baitzegoen. Bruce Willis, Richard Gere, Sidney Poitier, Diane Venora eta Mathilda May aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Azerbaijandar mafiako buruzagi batek (David Hayman) MVD eta FBIak bere anaiaren heriotza hil berri dutela mendekatzeko asmoz, AEBetako gobernuko goi agintari bat hil dezan, *Txakala* (Bruce Willis) ezizeneko inongo eskrupulu eta gupidarik gabeko hiltzaile bat kontratatu du. FBIko Carter Preston ordezkariak (Sidney Poitier) bere bizitza osoko erronka handienari aurre egin behar dio: *Txakala* non dagoen den jakin eta bere helburua zapuztea. *Txakala* geldiarazteko, Carterrek MVDko agente Valentina Koslova maiorra (Diane Venora), Declan Mulqueen (Richard Gere) IRAkide ohia eta Declanen bikotekide ohi Isabella Zancona (Mathilda May) ETAkide ohiaren laguntza du.

## Aktoreak 
* Bruce Willis: *Txakala*
* Richard Gere: Declan Joseph Mulqueen, IRAkide ohia
* Sidney Poitier: Carter Preston, FBIko ordezkaria
* Diane Venora: Valentina Koslova maiorra, MVDko agentea
* Mathilda May: Isabella Celia Zancona, ETAkide ohia
* J. K. Simmons: Timothy I. Witherspoon, FBIko agentea
* Richard Lineback: McMurphy, FBIko agentea
* John Cunningham: Donald Brown, FBIko zuzendaria
* Jack Black: Ian Lamont
* Tess Harper: Emily Cowan, AEBko Lehen Dama
* Leslie Phillips: Woolburton
* Stephen Spinella: Douglas
* Sophie Okonedo: jamaikar neska
* David Hayman: Terek Murad
* Steve Bassett: George Decker
* Yuri Stepanov: Viktor Politovsky
* Ravil Isyanov: Ghazzi Murad
* Walt MacPherson: Dennehey
* Maggie Castle: Maggie, 13 urteko neskato bahitua
* Daniel Dae Kim: Akashi
* Michael Caton-Jones: Bideoko gizona
* Peter Sullivan: Vasilov
* Richard Cubison: Belinko jenerala
* Serge Houde: Beaufres
* Ewan Bailey: Prison Guard
* Jonathan Aris: Alexander Radzinski
* Edward Fine: Bill Smith
* Larry King: Bere burua antzeztuz
* Murphy Guyer: NSCko ordezkaria

## Ikus gainera 
* *The Day of the Jackal*: 1973ko filma.
* *The Day of the Jackal*: 1971n Frederick Forsyth ingeles idazleak idatzitako eleberria.

## Kanpo estekak 
* *The Jackal* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Jackal* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Francisco Herrera Zaharra

[thumb|260px|*Erratzgilea*, Calvet museoa, [Avignon]]

**Francisco Herrera Zaharra** (gaztelaniaz: *Francisco Herrera el Viejo*; Sevilla, 1590 aldean - Madril, 1656 aldean) espainiar margolari eta grabatzailea izan zen.

Eragin handia izan zuen Sevillako errealismo barrokoaren sorreran. Nolanahi ere, gaur egun ezagutzen den bere lehen koadroa erabat manierista da: *Mendekostea* (1617, El Greco museoa, Toledo). Geroko obretan, berriz, manierismoa guztiz alde batera utzi gabe, eta veneziarren ukituak ere nabari zaizkiola, errealistago azaltzen da: *San Hermegildoren Apoteosia* (1623 inguruan, Arte Eder museoa, Sevilla), *San Bonabenturaren bizitzaren gertaerak* saila (1626-1628), *San Josef Haurrarekin* (1648, Lázaro Galdiano museoa, Madril). Bere azken urteetan Sevilla utzi eta Madrilen lan egin zuen.

## Erreferentziak
Ezpain handi

**Ezpain handiak** emakumeen larruazaleko bi tolesdura luze dira, pubis menditik perineoraino hedatzen direnak. Gizonezkoen eskrotoaren homologoak dira. Bi ezpainen tartean ezpain txikiak, ezpainarteko ildoa, klitoria (klitoriaren prepuzioa, klitoriaren guruina, klitoriaren frenilloa, Harten ildoa eta aluaren bestibulua daude. Azken horren barruan uretra eta aluaren kanpoko zuloak daude. Ezpainek kanpoaldetik ile kizkurra dute eta barrualdean larruazal sebazeo leuna.

## Kanpo estekak
Perineo

**Perineoa** edo **pelbis-zorua** pelbisaren azpialdeari dagokion eskualde anatomikoa da. Atal bigunez osatuta dago eta ipurtzulotik genitaletara hedatzen da: aluraino emakumeen kasuan eta eskrotoraino gizonezkotan. Bere erdialdean perineoko errafea dago.

Zonaldeak garrantzi medikua du sexu-transmisiozko gaixotasunak detektatzeko gunea izan ohi delako. Era berean garrantzi berezia du bortxaketa edo sexu-biolentzia ematen denean, zonalde honetan errazagoa delako laginak hartzea.

## Kanpo estekak
Epididimo

**Epididimoa** tutu estu eta luzea da, barrabil bakoitzaren gainean kokatuta. Barrabil bakoitzaren atzealdea hodi deferenteekin batzen ditu. Tubulu seminiferoen bilketaz sortzen da. Burua, gorputza eta isatsa ditu hodi deferentera bidean. Bilduta 5 zentimetroko luzera du eta 12 milimetroko zabalera, baina luzatzerakoan 6 metro arteko tamaina eduki dezake gizonengan. Narrasti, hegazti eta ugaztun ar guztietan aurki daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eeklo

**Eeklo** (nederlanderazko ahoskera: ), Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Eeklo izenaren jatorria "eke" eta "lo" hitzen arteko loturatik dator, antzinako alemanez "haritza" eta "baso sakabanatua" esan nahi duena.

## Herritar ospetsuak 
* Eric De Vlaeminck, txirrindularia, 7 aldiz ziklokros munduko txapeldun (1945ean jaioa)
* Roger De Vlaeminck, txirrindularia, ziklokros munduko txapeldun 1975ean, (1947an jaioa)
* Paul Van Hyfte, txirrindularia
* Rudy Matthijs, txirrindularia
* Frederik Willems, txirrindularia
* Dirk Braeckman, artista eta argazkilaria
* Olivier De Cock, futbolaria
* Maarten Martens, futbolaria
* Tonny Mols, futbolaria
* Guido van Heulendonk idazlea
* Karel Lodewijk Ledeganck idazlea
* Roos van Acker, artista
* Peter Van de Veire, kazetaria
* Tom Dice, kantaria eta 2010eko Eurovision Abesti Lehiaketan Belgikako ordezkaria

## Heri senidetuak 
*  Newbury, Ingalaterra
*  Braunfels, Alemania
*  Bagnols-sur-Cèze, Frantzia
*  Feltre, Italia

## Kanpo estekak
Munduko XVII. Pilota Txapelketa

{{Infotaula
| abovestyle = color: white; background: gray; padding: 4px; font-size:130%
| above = Munduko XVII. Pilota Txapelketa
| image = {{#if:{}|250px|erdian }}
| label1 = Antolatzailea
| data1 = FIPV
| label2 = Egoitza(k)
| data2 = Zinacantepec
| label3 = Hasiera
| data3 = 2014ko irailaren 11a
| label4 = Bukaera
| data4 = 2014ko irailaren 21a
| label5 = Herrialdeak
| data5 = 18
| label6 = Parte-hartzaileak
| data6 = 138
| label7 = Partidak
| data7 = ?
}}
**Munduko XVII. Pilota Txapelketa** 2014an jokaturiko nazioarteko pilota txapelketa izan zen. Txapelketaren egoitza Zinacantepec izan zen.

## Parte-hartzaileak 
Hauek diren txapelketan parte hartu zuten herrialdeen zerrenda:

## Txapelketak 
15 munduko txapelketa egin zituzten:

**Trinketea**:

**36 metroko pilotalekua**:

**30 metroko pilotalekua**:

**54 metroko pilotalekua**:

## Dominak 
## Kanpo estekak 
* Txapelketaren emaitzak
Zinacantepec

**Zinacantepec** Mexikoko erdialdeko udalerria da, Mexikoko estatuan dagoena. Tolucaren ondoan kokaturik, 2010ean hiriak 167.759 biztanle zituen.

2014an, bertan, Munduko XVII. Pilota Txapelketa egin zuten.

## Auzoak 
## Herri eta hiri senidetuak 
* Almoloya de Juárez (2001)

## Kanpo estekak
Francisco Herrera Gaztea

**Francisco Herrera Gaztea** (gaztelaniaz: *Francisco Herrera el Mozo*; Sevilla, 1627 &ndash; Madril, 1685eko abuztuaren 25a) espainiar pintore eta arkitektoa izan zen, Francisco Herrera Zaharraren semea. Erroman egin zituen ikasketak. 1672an Karlos II.ak ganbera pintore izendatu zuen. Eragin handia izan zuen Espiniako pintura barrokoaren bilakaeran. Bere freskoak galdu egin dira eta bestelako koadro gutxi ezagutzen zaizkio: *San Frantziskoren Garaitia* (1656, Sevillako katedrala), *San Hermenegildoren Garaitia* (1654, Prado, Madril), *San Josefen ametsa* (1662 aldean, Prado, Madril).

## Erreferentziak
Igor Ansoff

**Harry Igor Ansoff** (рус. Игорь Ансов; jatorrizko abizena Ansov) (1918 abenduaren 12a – 2002ko uztailaren 14a) matematekari eta enpresa-kudeatzaile errusiar-estatubatuarra izan zen.

## Biografia 
Igor Ansoff Vladivostoken jaio zen, Errusian, 1918an. Bere aita errusiar jatorria zuen estatu batuarra zen, Evansvillekoa, Indianakoa. Bere ama Moskun jaiotako errusiarra zen.
Kudeaketa estrategikoaren aitatzat hartzen da. 1937an Estatu Batuetara emigratu zuen, eta han irakasle ospetsua izan zen Estatu Bartuetako Nazioarteko Unibertsitatean (gaur egun, Alliant International University delakoan). Hor egin zitguen kudeaketa estrategikoari buruzko ikerketa-lanak.

Ansooff jotzen da aintzindaritzat pentsamendu estrategikoaren kultura enpresen esparruan eta esparru akademikoan saretzeari dagokionez, eta berari aitortzen zaio enpresa-estrategiari buruzko lehenbiziko liburua idatzi izana. Liburuan, enpresa-estrategiak munduan izandako garapenaren oinarrizko kontzeptuak eta terminologia azaldu zituen.

## Obra 
* *Corporate Strategy* (1965)
* *Business Strategy* (1969)
* *Strategic Management* (1984)
* *The Firm: Meeting The Legacy Challenge* (1986)
* *The New Corporate Strategy* (1989).
Alloa

**Alloa** (, ), Clackmannanshireko hiriburua da, 2011an 20.417 biztanle zituena.

## Geografia 
Fortheko fiordoaren barrenean dago iparraldeko ertzean, Ochil mendien oinean.

## Historia 
David II.a Eskoziakoari eginiko zerbitzuarengatik Sir Robert Erskinek lurralde hau eskuratu zuen 1368an eta bere ondorengoek gobernatu zuten bertan hurrengo mendeetan.

XVIII mendean Mareko kondearenak ziren inguruko meategiak eta honek Robert Bald injeniaria kontratatu zuen ur baliabideak hobetzeko. Ura erruz izatea lortu zenez garagardotegiak ireki ziren 1760an eta berehala Eskoziako garagardo ekoizle handienetakoa bihurtu zen.

XIX mendean ibaiko portu bat eraikiz en eta bertatik esportatzen ziren Europara Glasgowen ekoizturiko produktuak. Artilearekin ere lan egiten zen garai hartan eta beira lantegi bat ere ireki zen. Garagardotegioez gain hainbat ehisky distilategi ere martxan jarri ziren.

1822an hain handia eta garrantzitsua egin zen, ondoan dagoen Clackmannan-ek konderriko hiriburu izateari utzi eta Alloa bihurtu zela hiriburu berria. Gaur egun 20.000 biztanleko herria da eta Clackmannan-ek berak 3.500 ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Alloako dorretxea
* Gean House

## Iruditegia 

Irudi:AlloaTower.jpg|Alloako dorretxea.
Irudi:Gean House.jpg|Gean House.
Irudi:Alloa spires - geograph.org.uk - 461114.jpg|Alloako elizen orratzak.
Irudi:Alloa Glass works.jpg|Beira lantegia.
Irudi:St. Mungo's Parish Church Alloa (2).jpg|St. Mungo parrokia.
Irudi:The Forth - geograph.org.uk - 352527.jpg|Fortheko fiordoa.

## Kanpo estekak
Alloako dorretxea

**Alloako dorretxea** () Eskoziako Alloa herrian dagoen dorretxe bat da, Clackmannanshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Mareko kondeen artekoa zen Erskine familiak XIV mendean eraikitako jauregitik gelditzen den zati bakarra da. Eskoziako dorretxerik zaharrenetakoa da. John Melvin izan zen arkitektua.

XVII mendetik aurrera hainbat etxebizitza gehitu zaizkio baina gaur egun ez dago haien arrastorik. 1988an egoera penagarrian zegoela ikusita berrizte lanak hasi zituzten eta 1996an ireki zen publikoarentzako.

## Iruditegia 

Irudi:ALLOA TOWER SCOTLAND'S LARGEST AND OLDEST KEEP.JPG
Irudi:ALLOA TOWER REAR VIEW FROM ACROSS THE LAWN.JPG
Irudi:Door, Alloa Tower - geograph.org.uk - 1760524.jpg

## Kanpo estekak
Clackmannan dorretxea

**Alloako dorretxea** () Eskoziako Clackmannan herrian dagoen dorretxe bat da, Clackmannanshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Dabid II.a Eskoziakoak eriaki zuen XIV mendearen hasieran eta 1359an Sir Robert Bruce lehengusuari saldu zion. XV mendean handitu egin zuten dorrea baina 1791ean bertan behera gelditu zen.

Bost solairu dituen eraikina da.

## Iruditegia 

Irudi:Clackmannan Tower 20080505 01.jpg
Irudi:Clackmannan Tower from the East. - geograph.org.uk - 157630.jpg
Irudi:Clackmannan Tower, 2003.JPG

## Kanpo estekak
The 11th Hour

***The 11th Hour*** (eusk. '11. ordua'), 2007. urteko dokumental bat da Leonardo DiCapriok sortua.

Munduko ingurumenaren egoera aztertzen duen dokumentala da, eta irtenbide irudikor baina praktikoak proposatzen ditu, planetako ekosistemak leheneratzeko.

Egungo ekologia-krisiari buruzko hausnarketa konstruktiboa da eta zenbait arazo jorratzen dira. Esate baterako, lehorteak, gosea, uholdeak eta euri azidoa. Berrogeita hamarretik gora zientzialari, pentsalari eta lider politikorekin hitz egiten dute, mundu osoko adituek, eta gertaerak beraien ikuspuntuan, ahalik modu objektiboenean aurkeztu zituzten, gure planetak eta gizadiak aurre egin beharreko alderdi larrienei buruz.

Besteak beste, film honetan hurrengo hauek agertzen dira: Mikhail Gorbatxov politikaria, Stephen Hawking, Wangari Maathai eta Paul Hawken.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ochil mendiak

thumb|300px|eskuinera|Ekialdeko Karavanke Stol menditik ikusita

**Ochil mendiak** () Eskozia erdialdeko mendikatea da.

## Geografia 
Izena gaelerazko *Uchel* ("garaia") hitzetik badator ere, muino apalak dira, Ben Cleuch mendi altuenak 721 metrotako altuera du eta Fortheko fiordoaren iparraldeko ertzean kokatzen da eta Stirling, Alloa, Kinross eta Perth herriek inguratzen dute.

## Mendi garaienak 
# Ben Cleuch (721 m)
# Ben Buck (679 m)
# Andrew Gannel Hill (670 m)

## Iruditegia 

Irudi:Ben Cleuch - geograph.org.uk - 1578428.jpg|Ben Cleuch.
Irudi:Ben Buck - geograph.org.uk - 141498.jpg|Ben Buck, elurtuta.
Irudi:Andrew Gannel Hill summit - geograph.org.uk - 342520.jpg|Andrew Gannel Hill.

## Kanpo estekak
Sint-Gillis-Waas

**Sint-Gillis-Waas** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: De Klinge, Meerdonk, Sint-Gillis-Waas bera eta Sint-Pauwels. 2006ko urtarrilaren 1 ean 17.908 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala website
Kung Fu Panda

**Kung Fu Panda** 2008ko John Stevenson eta Mark Osborne zinema zuzendariek zuzendutako komedia eta akziozko konputagailuzko animazio filma bat da. Jack Black, Dustin Hoffman, Angelina Jolie, Ian McShane, Seth Rogen, Lucy Liu, David Cross, Randall Duk Kim, James Hong, Dan Folger, Michael Clarke Duncan eta Jackie Chan aktoreek bikoiztu zuten.

Izandako arrakastari esker honako jarraipen hauek izan zituen: *Kung Fu Panda 2* (2011) eta *Kung Fu Panda 3* (2016), bai eta *Kung Fu Panda: Legends of Awesomeness* telesaila ere.

2008ko Marrazki bizidunetako film onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen, nahiz eta azkenean saria *WALL-E* irabazi izan.

## Argumentua 
Po panda hartza (Jack Black) Bakearen Haraneko izakietatik alperrena da. Etsai boteretsuak hurbilduz doazelarik, haraneko biztanleen itxaropena eurak salbatuko dituen heroi bat agertuko dela dioen antzinako iragarpen batean datza.

## Aktoreak 
* Jack Black: Po, panda hartza
* Dustin Hoffman: Maisu Shifu, panda gorri albinoa.
* Angelina Jolie: Tigremea, Hegoaldeko Txinako tigrea eta Bost Amorratuen burua.
* Jackie Chan: Tximinoa.
* Seth Rogen: Marisorgina.
* Lucy Liu: Sugea.
* David Cross: Kurriloa.
* Ian McShane: Tai Lung, elur-lehoinabarra.
* Randall Duk Kim: Maisu Oogway, Galapagoetako dortoka.
* Michael Clarke Duncan: Vachir komandantea, Javako errinozeroa.
* James Hong: Ping jauna (Poren aita), antzara hankagorrizta.
* Dan Fogler: Zeng (Shifuren mezularia), antzara beltza.

## Kanpo estekak 
* *Kung Fu Panda* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Filmaren webgune ofiziala 
* *Kung Fu Panda* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Tres 60

***Tres 60*** Alejandro Ezkurdia gipuzkoar zuzendariaren lehendabiziko film luzea da, Bowfinger Intl Pictures, Antena 3 Films, Zinea Sortzen eta EiTBk ekoiztua.

## Argumentua 
Guillermo surflari amorratua den unibertsitateko ikaslea da. Gurasoen etxearen eraberritzean argazki-film bat topatuko du. Bertan, Iván, aspalditik desagertutako lagun bat agertzen da.

## Aktore nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Georgios Bogris

**Georgios "George" Bogris** (baita Giorgos ere,  ahoskatua, ; Atenas,  -) Greziako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Taldeak 
* Ilisiakos (2006-2009)
* Panathinaikos BC (2009-2011)
* Peristeri BC (2011)
* Rethymno BC (2011)
* Aris Tesalonika BC (2011-2012)
* Panionios BC (2012-2013)
* P.A.O.K. BC (2013-2014)
* Bàsquet Club Andorra (2014-2015)
* Club Basket Bilbao Berri (2015-)

## Palmaresa 
* Euroliga (2011)
* A1 Ethniki (2010, 2011)

## Erreferentziak
Maldegem

**Maldegem** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Maldegem, Adegem eta Middelburg. 2006ko urtarrilaren 1ean, 22.289 biztanle zituen udalerriak.

## Herritar ospetsuak 
* Joanna Courtmans (1811–1890), idazlea.

## Nazioarteko harremanak 
### Herri senidetuak 
Maldegem ondoko herri hauekin dago senidetua:
* link=Italy|alt=Italy|border|23x23px Adria, Italia
* link=Poland|alt=Poland|border|23x23px Świdnica, Polonia
* link=France|alt=France|border|23x23px Ermont, Frantzia
* link=Netherlands|alt=Netherlands|border|23x23px Wierden, Herbehereak
* link=Germany|alt=Germany|border|23x23px Lampertheim, Alemania

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Shawn James

**Shawn James** (Berbice, Guyana,  -) estatubatuar saskibaloi jokalaria da. 1990ean, gurasoekin batera, Brooklynera joan zen.

## Taldeak 
* Bnei HaSharon (2008-2011)
* Maccabi Tel Aviv (2011-2014)
* Olimpia Milano (2014-2015)
* Bilbao Basket (2015-)

## Erreferentziak
Clevin Hannah

**Clevin Finley Hannah** (Rochester,  -) estatubatuar saskibaloi jokalaria da, egun Bilbao Basketen aritzen dena.

## Taldeak 
* CSBC Miercurea (2010-2011)
* Kauhajoen Karhu (2011-2012)
* ALM Évreux Basket (2012-2013)
* SLUC Nancy (2013-2014)
* Joventut de Badalona (2014-2015)
* Bilbao Basket (2015-)

## Erreferentziak
Alex Ruoff

**Alexander Marc Ruoff** (Hamilton, Ohio,  -) estatubatuar saskibaloi jokalaria da, egun Bilbao Basketen aritzen dena.

## Taldeak 
* Belgacom Liège Basket (2009-2010)
* Okapi Aalstar (2010-2011)
* Erie BayHawks (2011- 2012)
* Canton Charge (2013)
* Iowa Energy (2013)
* BG Göttingen (2013-2015)
* Bilbao Basket (2015-)

## Erreferentziak
Álex Suárez

**Alejandro Suárez Castro** (Maó,  -) espainiar saskibaloi jokalaria da, egun Bilbao Basketen aritzen dena.

Juniorra zela egin zuen debuta Endesa Ligan 2011-2012 denboraldian. 2014an 34 partida jokatu zituen Joventutekin Ligan, Errege Kopan eta play-offetan.

## Taldeak 
* CB Prat (2011-2013)
* Joventut de Badalona (2013-2015)
* Bilbao Basket (2015-)

## Erreferentziak
Oosterzele

**Oosterzele** (nederlanderazko ahoskera: ) Belgikako ipar-mendebaldeko udalerri bat da, Ekialdeko Flandria probintziakoa. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Balegem, Gijzenzele, Landskouter, Moortsele, Oosterzele bera eta Scheldewindeke. 2006ko urtarrilaren 1ean 13.172 biztanle zituen.

## Geografia 
Oosterzele 6 azpiudalerritan (*Deelgemeente*) dago banatua:

none|250px

## Herritar ospetsuak 
* Els De Temmerman, kazetaria eta aktibista
* Johan Van Hecke, politikaria
* Gustaaf Joos, Kardinal katolikoa

## Kanpo estekak
Miserableak

***Miserableak*** (frantsesez *Les Misérables*) Victor Hugo frantziar idazlearen epika eleberri bat da. 1862an argitaratu zen eta XIX. mendeko eleberri nabarienetakotzat jo ohi da. 1815ean hasi eta 1832an Paris hiriko Ekaineko Matxinadarekin batera amaitzen da. Frantzian girotutako eleberri erromantiko bat da.

## Argumentua 
Frantzia, XIX. mendea. Pobrezia gero eta nabariagoa da, baina burges aberatsak herriaren miseriari jaramonik egin gabe bizi dira. Jean Valjeanek ia hogei urte igaro ditu kartzelan, ogi puska bat lapurtzea leporatuta. Baldintzapeko askatasunean irtendakoan, horren arauak hautsi eta iheslari bihurtu denez, atzetik jazarka Javert polizia du: haren obsesioa da Valjeani bizitza zapuztea.

Egun batean, eliza batean babesa eta laguntza eskaini diote, trukean ezer eskatu gabe. Bertan, ez da “epaitua”, guztia barkatu diote. Ustekabeko barkamen horrek Valjeanek bizitzari aurre egiteko duen forma aldatzea eragin du. Valjeanek ez du patuak eskaini dion aukera berria galdu: biziraun du, aurrera egin du, alkate bihurtu da eta behin boterean, pobreak lagundu ditu.

## Eratorritako lanak 
Victor Hugoren *Miserableek* hainbat lan eratorri sortu dituzte. Esate baterako, *Os Miseráveis* (1967ko telesaila), *Les Misérables* (1998ko filma), *Les Misérables* (BBCren 2018ko telesaila) edo *Les Misérables* (2019ko filma), ekoizpen frantziarra, Ladj Lyk zuzendua, bestelako istorio bat, baina Victor Hugo deritzon kale batean igarota; XXI. mendeko Frantziako klase zapalduenen (etorkinak) eta poliziaren arteko tirabirak deskribatuz, lotura argia egiten duen lana.

Egokitzapenen artean, *Miserableak* egokitzapen musikala bereziki famatua egin da XX. mendeko azken laurdenetik aurrera. Musikala Parisen estreinatu zen 1980an, Claude-Michel Schönberg-en musikarekin eta frantsesezko hitzekin, nahiz eta ingelesezko bertsioan egin famatu batez ere Broadwayko antzokietan. Musikal hori dozena bat hizkuntzatara itzuli da, baita euskara ere: Bergarako Musika Eskolako lagun batzuk Broadwaytik etorri ziren ideiarekin 1993an, eta Bergaran estreinatu zen euskaraturik 1994ko urtarrilaren 4an. Euskarazko itzulpena idatzi zuten Miguel Moñux, Pello Txintxurreta eta Rafa Sánchezek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak