open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trentoko Unibertsitatea

**Trentoko Unibertsitatea** () Italiako hiri horretako unibertsitate publikoa da. Irakaskuntza eta ikerketa hiru campus edo poloetan banatzen dira, hau da: "hiriaren erdiguneko poloa" Ekonomia, Soziologia, Zuzenbide, Literatura eta Filosofia Fakultateekin, "muinoaren poloa" Matematika, Fisika eta Natur Zientzien Fakultatearekin eta Ingeniaritza Fakultatea, "Roveretoko poloa" Zientzia Kognitiboen Fakultatearekin. Unibertsitatea Trentoko Ekonomia Jaialdiaren babesleetako bat da.

## Historia 
Trentoko Unibertsitatea 1962an sortu zen Gizarte Zientzien Goi Mailako Unibertsitate Institutu gisa ("*Istituto Universitario Superiore di Scienze Sociali*") eta, ondoren, Italian ezarritako soziologiako lehen fakultate bihurtu zen. Hiriarekiko inpaktua kontraesankorra izan zen: alde batetik, kultura suspertzea eta klase menderatzaile berri bat sortzeko pizgarria, baina, beste aldetik, eztabaida kritikoaren jatorria eta orduan haustura-elementua. Eskaintza zabaltzeko 1972an Zientzia Fakultatea sortu zen (Ingeniaritzarekin) eta 1973an Ekonomia Fakultatea. Proiektu akademikoa 1984an indartu zen Letretako eta Zuzenbideko Fakultateekin, eta 1985ean Ingeniaritzakoarekin. 2004an, Zientzia Kognitiboen Fakultatea sortu zen, lehena Italian.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Frai Pedro Zaldibikoa eta Maragato bidelapurra

***Frai Pedro Zaldibikoa eta Maragato bidelapurra*** () Francisco de Goyak XIX. mende hasierako pasadizoa jaso zuen margolan-saila da. Frai Pedro fraideak "Maragatoa" ezizeneko bidelapurra preso hartu zueneko gertaera horretan, alegia. Francisco de Goya margolariak sei margo txikitan azaldu zituen gertaerak 1806 inguruan. Olioek Chicagoko Arte Institutuaren museoan erakusten dira gaur egun. ezizenez ezagututako bidelapurra, Cartagenako presondegitik ihes egin ostean, bere lapurretak egiten zituen lurraldera itzulia zen, Toledoko probintziara. Oropesa inguruko benta batean lapurtzen ari zenean, ostatuko zaindaria bere emaztea eta hiru seme alaba, artzain bat eta beste bezero bat preso zituela fraide bat inguratu zen. Bera ere atxilotu zuen bidelapurrak, baina zapata pare bat eskaintzen zion bitartean "Maragatoak" eskuan zuen fusila desbideratzea lortu zuen Zaldibiko fraideak.

Lapurrarekin borrokatu ostean praileak arma kendu zion, berarekin kolpatu eta "Maragatoa" beste arma baten bila zihoanean, atzetik tiro egin eta zauritu zuen. Ostean, soka batzuekin lotu eta bentan zeuden beste guztiengandik lapurra defendatu zuen. Oropesako justizia bentara joan zen eta bidelapur "maragatoa" herriko gartzelera eraman zuen. Ondoren, Madrilera eraman zuten non garrotez hil zuten.

## Teknika 
Olio-teknikaren bidez eta xehetasunen sinpletasuna kontuan hartuta, Goyak garai hartako bizitzaren sinpletasunaren adibideak ematen saiatu zen.

## Iruditegia 

Fitxategi : Francisco de Goya - Friar Pedro (GW 864).jpg |Lapurrak fraidea mehatxatzen du
Fitxategi : Francisco de Goya - Friar Pedro (GW 865).jpg |Fraideak arma hartu zuen
Fitxategi : Francisco de Goya - Friar Pedro (GW 866).jpg |Lapurra eta anaiaren arteko borroka
Fitxategi : Francisco de Goya - Friar Pedro (GW 867).jpg| Fraideak egoeraren ardura hartzen du
Fitxategi : Francisco de Goya - Friar Pedro (GW 868).jpg|Fraideak bidelapurrari tiro egiten dio
Fitxategi : Francisco de Goya - Friar Pedro (GW 869).jpg|Fraideak lapurra lotzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Prailea eta bidelapurra" lanari buruzko artikulua Zumalakarregi Museoan.
Köln 75

***Köln 75*** 2025eko Ido Fluk alemaniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Istorioa bi zatitan banatutako egitura narratibo baten gainean eraikita dago: alde batetik, Vera Brandesek Kolonian kontzertu bat antolatzeko egiten duen ahalegina erakusten da; bestetik, Keith Jarretten neke fisiko eta emozionalean murgiltzen da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nina Pinzarrone

**Nina Pinzarrone** (Brusela, Belgika, 2006ko azaroaren 24a) izotz gaineko patinatzaile artistikoan lehiatzen den kirolari belgikarra da, banakako modalitatean. 

## Biografia 
Aita italiar jatorrikoa du eta ama bruselarra. Lily izeneko ahizpa zaharragoak ere patinaje artistikoa egiten du. Hiru urte zituela hasi zen patinatzen Lily ahizpari jarraituz, eta lau urte zituenerako bazuen entranatzaile bat, Ans Bocklandt.

2021ean Belgikako gazte mailako txapelduna izan zen. Nazioarteko debuta 2022an Frantziako gazte mailako lehiaketa batean egin zuen eta bosgarren gelditu zen. Urte berean Belgikako txapeldun gelditu zen bigarren aldiz. 2023-24 denboraldian jokaturiko hainbat Grand Prix-etan dominak eskuratu zituen.

Brontzezko bi domina irabazi zituen Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Europako Txapelketan, 2024 eta 2025 urteetan. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte eta 11. postuan gelditu zen.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loena Hendrickx

**Loena Hendrickx** (Turnhout, Belgika, 1999ko azaroaren 5a) belgikar izotz gaineko patinatzaile artistikoan lehiatzen den kirolaria da, banakako modalitatean.

## Kirol ibilbidea 
Bi domina irabazi zituen Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Munduko Txapelketan, 2022 eta 2023 urteetan, eta lau domina Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Europako Txapelketan, 2022 eta 2026 urteen artean.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
Bi Neguko Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, Hego Koreako Pyeongchang hiri-konderrian 2018ko otsailean eta Txinako hiriburua zen Pekinen 2022ko otsailean, non zortzigarren postuan geratu zen banakako proban. Belgikako banderaduna izan zen 2022ko Pekingo Olinpiar Jokoen irekiera ekitaldian.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madeline Schizas

**Madeline Schizas** (Oakville, Ontario, Kanada, 2003ko otsailaren 14a) Kanadako izotz gaineko patinatzaile artistikoan jarduten duen kirolari olinpikoa da, banakako zein taldeko modalitatean. Brontzezko hiru domina irabazi zituen *ISU Challenger* Seriesetan, brontzezko domina 2020ko International Challenge Cup-ean, eta lau aldiz izan zen Kanadako txapeldun nazionala (2022, 2023, 2025 eta 2026). 2022ko eta 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan Kanada ordezkatu zuen.

## Bizitza 
Madeline Schizas 2003an jaio zen Kandako Ontario probintzian. Txikitan hasi zen patinatzen, 3 urterekin. 2021ean, Waterlooko Unibertsitatean onartu zuten hirigintzako prestakuntza egiteko.

### Kirol ibilbidea 
Madeline Schizas 2006. urtean hasi zen patinatzen ikasten, eta 6 urterekin hasi zen lehiatzen. Madeline seigarren postuan sailkatu zen hasiberrien artean 2018. urteko Kanadako Txapelketetan, eta zilarra irabazi zuen junior mailan 2019ko Kanadako Txapelketetan.

2020-2021 denboraldian selekziorako hautatu zuten, azken txapelketa nazionaletan hirugarren sailkatu zen arren.

Schizas Kanadako 2023ko eta 2025eko txapelketetako irabazlea da, eta 2. postuan bukatu zuen 2024ko txapelketetan Kaiya Ruiterren atzetik.

#### Neguko Olinpiar Jokoak 
2022. urtean, Kanadako izotz gaineko patinaje artistikoko txapelketak irabazi zituen lehen aldiz, eta Kanada ordezkatu zuen taldekako proban zein banakako proban Txinako hiriburuan, Pekinen, 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan; izan ere, Kanadako taldea 4. postuan sailkatu zen, eta Schizas 18. sailkatu zen banakako proban.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niina Petrõkina

**Niina Petrõkina** (Tallin, Estonia, 2004ko abuztuaren 14a) Estoniako izotz gaineko patinatzaile artistikoa da, banakako modalitatean lehiatzen den kirolaria. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailean Italiako Milan eta Cortina d'Ampezzo hirietan ospatutako lehiketan hartu zuen parte.

## Kirol ibilbidea 
Bi urrezko domina irabazi zituen Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Europako Txapelketan, 2025 eta 2026 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lugea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak bakarka

**Lugean emakumezkoen bakarkako proba** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 9an eta 810ean ospatu zen Cortina d'Ampezzon. Julia Taubitz alemaniarrak irabazi zuen urrea, Elina Ieva Bota letoniarrak zilarra eta Ashley Farquharson estabatuarrak brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Lugea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak binaka

**Lugean gizonezkoen binakako proba** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 11an ospatu zen Cortina d'Ampezzon. Emanuel Rieder eta Simon Kainzwaldner italiarrek lortu zuten urrea, euren lehen domina olinpikoa. Thomas Steu eta Wolfgang Kindl austriarrek lortu zuten zilarra eta Tobias Wendl eta Tobias Arltek brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Lorine Schild

**Lorine Schild** (Reims, Champagne-Ardenne, Frantzia, 2005eko urtarrilaren 6a) Frantziako izotz gaineko patinatzaile artistikoa da, banakako modalitatean jarduten duen kirolaria. 2024ko Frantziako txapelduna izan zen, eta txikitatik Reimsko Patinaje Artistikoko Klubean dabil, Malika Tahirren entrenamendu-taldean. 2026ko Neguko OLinpiar Jokoetan hartu zuen parte otsailean Italian. 

## Bizitza 
Lorine Schild txikitan hasi zen patinaje artistikoan, 4 urterekin, 2009ko urtarrilean, hain zuzen ere, ahizparen pausoak jarraitzeko asmoz

Lorine Schild EDHECeko ikaslea da, eta urrutitik jarraitu ditu klaseak. Bere Ekialde Handiko eskualdeko enbaxadorea ere bada, Reims hirikoa, non entrenatzen den eta Team Elite Marneko kidea den.

### 2021-2022 denboraldia 
16 urte izan arren, senior mailan gaindituta, Lorine Schild Frantziako txapeldunordea izan zen 2021eko abenduaren 16an eta 17an Cergy Pontoisen. Vookattin martxoaren 20tik 25era ospatu zen Neguko Europako Gazte Olinpiar Jaialdiaren 15. edizioan parte hartzeko Frantziako selekziorako hautatua izan zen eta urrezko domina lortu zuen. Lehiaketak kateatu zituen, 2022ko apirilaren 16an eta 17an Tallinnen hartu zuen parte junior mailako bere lehen Munduko txapelketetan eta16. postuan bukatu zuen.

### 2023-2024 denboraldia 
Junior mailan, Lorinek 2023ko abenduaren 12an eta 13an Vaujanyn Frantziako senior mailako txapeldun izateko lehen titulua bereganatu zuen, Gabriella Papadakis izotz gaineko dantzako txapeldun olinpikoak berarentzat koreografiatutako programa berri oso bat aurkeztuta. London Grammar indi-pop musika taldearen musika emanaldi goxo bat eskaintzen zuen programa horrek, eta, gainera, Kaunasen 5. postuan bukatzeko aukera izan zuen senior mailako Europako txapelketetan 2024ko urtarrilaren 11n eta 13an, eta 17. postuan Montrealgo mundialetan, non Frantzia ordezkatu zuen. Urte horretan, gainera, Lorinek bere lehen ISU Senior Sari handietan hartu zuen parte.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak
Lugea 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak binaka

**Lugean emakumezkoen binakako proba** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 11an ospatu zen Cortina d'Ampezzon. Lehen aldia izan zen proba olinpiko honentzat. Andrea Vötter eta Marion Oberhofer italiarrek lortu zuten urrea, Dajana Eitberger eta Magdalena Matschina alemaniarrek zilarra, eta Selina Egle eta Lara Kipp austriarrek brontzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Gabriella Papadakis

**Gabriella Marie-Hélène Papadakis** (Clermont-Ferrand, Frantzia, 1995eko maiatzaren 10a) frantziar patinatzaile artistikoa eta koreografoa da. Izotz gaineko patinaje artistikokoan dantza modalitatean aritu den kirolaria da. 

## Neguko Olinpiar Jokoak 
Hainbat olinpiar jokotan hartu du parte eta dominak ere lortu ditu. Neguko Olinpiar Jokoen  XXIII. edizioa izan zen, 2018ko otsailaren Hego Koreako Pyeongchang hiri-konderrian ospatu ziren jokoetan, eta zilarra lortu zuen. Hurrengo Olinpiar Jokoetan,  2022koetan Pekinen urrea, izotz gaineko dantza proban (Guillaume Cizeronekin batera).

Sei domina irabazi zituen Izotz gaineko Munduko Patinaje Artistikoko Txapelketan 2015 eta 2022 urteen artean, eta sei domina Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Europako Txapelketan 2015 eta 2020 urteen artean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacqueline Wiles

**Jacqueline Wiles** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1992ko uztailaren 13a), **Jackie** ezizenez ezaguna, Munduko Kopako Kopako eski alpinoko lasterkari estatubatuarra da. Portlanden jaio zen, Oregonen, eta jaitsierako eta super-Gko abiadura-gertaeretan espezializatuta dago.

Canby High School-en lizentziatua, Wilesek 2013ko azaroan egin zuen debuta Munduko Kopan, eta 2017ko urtarrilean lortu zuen lehen podiuma, jaitsiera proban, Altenmarkt-Zauchenseen. Estatu Batuetako taldeko partaide izan da hiru Neguko Olinpiar Jokotan (2014, 2022, 2026) eta lau Munduko Txapelketatan Txapelketatan lehiatu da. 2026ko Neguko olimpiar jokoetan brontzezko domina lortu zuen taldeko emakumezko konbinatu proban.

## Erreferentziak
Luca Harrington

**Luca Harrington** (Dunedin, 2004ko otsailaren 19a) estilo libreko eskiatzaile zeelandaberritarra da.

## Hasierako bizitza 
Harringtonek Wānaka eski estazioan egin zituen bere lehen urteak, Zeelanda Berrian. Bere anaia nagusia, Ben, estilo libreko eskiatzaile olinpikoa ere bada.

## Karrera 
Harringtonek Zeelanda Berria ordezkatu zuen 2020ko Neguko Gazte Olinpiadetan, eta bandera-eramailea izan zen amaiera-ekitaldian. Gazte Olinpiadetan brontzezko domina bat lortu zuen halfpipe ekitaldian 80,66 puntuko puntuazioarekin.

2024-2025eko FIS Estilo Libreko Eskiko Munduko Kopan, jauzi handiko (big air) proban kristalezko globoa irabazi zuen 390 punturekin. Munduko FIS Freestyle Ski Kopan kristalezko globo bat irabazi zuen lehen zeelandaberritarra bihurtu zen.

2025eko urtarrilean, Neguko X Jokoetan lehiatu zen, non lesionatutako atleta baten ordezkapen berantiarra izan zen. Slopestyle lehiaketan 1620 kortxo hirukoitz bat lehorreratu zuen eta urrezko domina bat irabazi zuen 93,33 puntuko puntuazioarekin. 2025eko martxoan, 2025eko FIS Freestyle Ski World Championships txapelketan lehiatu zen, eta urrezko domina bat irabazi zuen aire handiko ekitaldian, 192,00 puntuko puntuazioarekin. 2026ko urtarrilean, Neguko X Jokoetan lehiatu zen, eta urrezko domina bat irabazi zuen slopestylean, eta zilarrezko domina bat aire handiko ekitaldian.

2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan, Harringtonek brontzezko domina irabazi zuen slopestyleko finaletan, 85.15eko markarekin.

## Erreferentziak
Miren Terese Urrestarazu

**Miren Terese Urrestarazu Landazabal** (Araia, Araba, 1907ko otsailaren 14a - Gasteiz, Araba, 2004ko urtarrilaren 8a) euskararen sustatzailea izan zen. Emakume saiatua eta iraupen handikoa, bizitza osoa eman zuen euskara ikasten eta sustatzen, horretara laguntzen ez zuen ingurune batean. Bere anaia Umandik —Araban izan den euskararen sustatzailerik handienetako batek— eragin handia izan zuen Miren Tereserengan; eta Miren Teresek lagundu zion Umandiri bere lanetan.

## Bizitza 
Aita Jose Urrestarazu zuen; eta ama, Maria Amparo Landazabal. Senar-emazte haiek lau seme-alaba izan zituzten. 1902ko uztailaren 16an jaio zen Andoni (gerora Umandi goitizenez ezaguna), eta ondotik etorri ziren beste hirurak: Joakin, Karmen eta Miren Terese. 1907ko otsailaren 14an jaioa, 16an bataiatu zuten Maria izenez, San Pedro  parrokian. Handik gutxira hil zen ama. Aita alargunarentzat gehiegizko lana izan zen lau ume txiki haztea, eta Miren Terese Murgiko (Araba) karmeldar mojen komentura eraman zuen lau urterekin. Murgitik Gasteizko Foru kaleko Bihotza ikastetxera aldatu zen Miren Terese, 11 urterekin. Batxilergo ikasketak burutu eta Escuela Normal de Maestras ikastetxean hasi zen 15 urterekin.

Irakasle aritu zen Aulestin (Bizkaia), eta hantxe ikasi zuen euskara. Lau urtez aritu zen haurrei eskolak ematen. Eskola haiek gaztelaniaz ematen zituen arren, baserritarren seme-alabak zituen ikasle, gaztelaniarik ez zekitenak, eta haiek irakatsi zizkioten lehenengo euskal hitzak. Bizitza gehiena eman zuen euskara ikasten, eta Aulestiko haur haiez gain, bere anaia Andoni ere irakasle izan zuen. Aulestitik bere sorterri Araiara itzuli zen, eta bertako neskatila batzuekin batera joaten zen euskara ikastera. Azkenik Gasteiza aldatu zen —han bizi izan zen hil zen arte—, eta euskara ikasi eta erabiltzeko hainbat taldetan aritu zen. Bizkaiera eta gipuzkera ikasi zituen; euskara batuari ezinikusia zion, artifizialegia iruditzen zitzaion.

Bere anaia Umandik —Araban izan den euskararen sustatzailerik handienetako batek— eragin handia izan zuen Miren Tereserengan; eta Miren Teresek lagundu zion Umandiri bere lanetan: Umandik eskuz eginiko idazki guztiak Miren Teresek makinaz pasatzen zizkion.

Sinesmen handiko kristaua zen, eta, heriotza hurbil sumatu zuenean, berak prestatu zuen bere eskela. Adiskide guztiei deitu, eta bere hutsegiteengatik barkamena eskatu zien. Gurasoak. Haurrak. Andereñoa. Egoitza... Zenbait bilera egin zituzten "zuhurtziaz", ezkutuan , Estibalizko Santutegian, Ixidro Baztarrikarekin. 1963ko abenduaren 4an, seme-alabak eskutik heldu ziren Gasteizko Zerkabarren kaleko 11. zenbakiko 4. solairuko ezkerreko ateraino igo edo igoarazi zituzten zenbait guraso. Han Izaskun Arrue  zuten zain, Olabide ikastolaren hazia ernatzeko gertu zen.

Miren Terese tarteka baino ez zuen lanik egin Olabide ikastolan, era askotako ekimenak antolatzen zituen: kultura irtenaldiak, euskal festetara joanaldiak ...Jon Oñatibiaren metodoaz asko baliatu zen aldi hartan euskara irakasteko. Andoni bezalaxe, euskara herrikoaren aldekoa zen Miren Terese. Anaiarekin batera merezi du arrebak ere ohorerik, oroitzapenik, esker onik eta aitortza.

## Erreferentziak
Anastasia Gubanova

**Anastasia Vitalievna Gubanova** (, ; Togliatti, Samara oblasta, Errusia, 2002ko abenduaren 2a) errusiar patinatzaile artistikoa, izotz gaineko bakarkako modalitatean jarduten duena. 2023an Europako txapelduna izan zen. 2026an Neguko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte Italian otsailean.

## Kirol ibilbidea 
### Errusia 
Gubanovak nazioarteko lehen arrakasta lortu zuen junior mailan, 2016-2017 denboraldian Alemaniako eta Txekiar Errepublikako Junior Sari Nagusian hainbat garaipen lortu zituen, Marseillako Junior Sari Nagusiko finalerako sailkatu zen. Han, zilarrezko domina irabazi zuen Alina Zagitovaren herrikidearen atzetik.

### Georgia 
2021-2022 denboralditik aurrera, Gubanovak Georgia ordezkatu zuen lehiaketetan. 2021eko abenduan, bere lehen urrezko domina irabazi zuen ISU Challenger serieko lehiaketa batean (ISU Sari Nagusiaren azpiko maila), Zagrebeko Golden Spinen. Bere lehen Europako Txapelketetan, 2022an Tallinnen (Estonia), zazpigarren bukatu zuen.2023 hasieran, 2023ko Europako Txapelketetan hartu zuen parte: programa laburraren 1. postuan 69,81 punturekin, programa librean ere nagusitu zen 130,10 punturekin, guztira 199,91 puntu lortu zuen.

## Neguko Olinpiar Jokoak 
Gubanovak 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan egin zuen lehen agerraldia, taldekako patinaje artistikoko lehiaketan, non programa laburreko laugarren postuan sailkatu zen. Sailkapen orokorrean seigarren postua lortu zuen Georgiako taldeak. Programa motzean eta estilo librean bederatzigarren bukatu ostean, emakumezkoen banakako lehiaketako sailkapen orokorrean hamargarren postua lortu zuen.

2022ko Munduko Patinaje Artistiko Txapelketan, Montpellierren, seigarren bukatu zuen sailkapen orokorrean eta estilo librean bosgarren postuan.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak
Viktoria Safonova

**Viktoria Nikolaievna Safonova** edo **Viktoria Mykolaivna Safonova** (, ; Simferopol, Ukrainako Sobietar Errepublika Sozialista, 1988ko apirilaren 18a) errusiar eta ukrainar mahai tenislari paralinpikoa da, 2016tik Errusiako 7 kategorian lehiatzen dena. 

## Kirol ibilbidea 
Ukrainan jaioa, bere lehen bi Jokoetan herrialde hori ordezkatu zuen. 2008an, Pekinen, ez zuen banakako sailkapenaren fasea gainditu, eta taldekako laurdenetan kanporatua izan zen. Londresen 2012ko Udako Paralinpiar Jokoetan, bere lehen domina irabazi zuen brontzezko domina lortzeko partida irabaziz Kübra Korkut turkiarraren aurka 3 setetik 1era.

2020ko Udako Paralinpiar Jokoetan Errusia lehen aldiz maila paralinpikoan ordezkatuz, zilarrezko domina lortu zuen 7 kategorian, finalean 3 setetik 2 irabazita Kelly van Zon herbeheretarrari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patagio

[thumb|*[Cynocephalus_volans* baten patagioa.]]
**Patagioa** () hegoaren funtzioa betetzen duen larruazalez osatutako mintza da, kiropteroek, kolugoek eta beste animalia hegalari zein planeatzaile batzuek dutena. Abdomeneko larruazalaren jarraipen bat da, hatzen puntaraino hedatzen dena eta gorputz-adarren puntarekin batzen dena. Ez da ugaztunen berezko egitura bat, *Draco spilonotus* bezalako narrastien duten egiturari ere patagio deritzo.

## Kanpo estekak
Garaipenaren arkua (Madril)

**Garaipenaren arkua**, baita ere **Moncloako Atea** izenez ere ezaguna, Alcala eta Toledoko ateekin duen antzekotasunagatik, Madrilen kokatutako garaipen-arku frankista da, 1950 eta 1956 artean eraikia. Espainiako Gerra zibileko gobernu errepublikarraren aurka militar kolpistek lortutako garaipenaren oroitzapenezko obra da. Arkuak 49 m-ko altuera du guztira. Oroimen historikoa lantzen duten elkarteek monumentua botatzeko eskatzen duten bitartean Madrilgo Udalak proposamena erabat baztertu egin du.

## Kokapena 
Espainiako hiriburuko sarrera nagusietako batean dago, ipar-mendebaldeko autobiaren sarreran, Moncloa-Aravaca barrutiko Memoriaren etorbidearen erdian.

## Egileak 
Unibertsitate Hiriko Batzarreko Batzorde Iraunkorrak hasiera batean hala aginduta eraiki zen. Inguru horietan Unibertsitate-Hiriko bataila luzea eman zen (1936ko azaroaren 17tik 1939ko martxoaren 28ra arte).

Planoak Modesto López Otero eta Pascual Bravo Sanfeliú arkitektoek egin zituzten. Haien inguruko apaingarriek, Moisés de Huerta (friso alegorikoak) eskultoreek, batzuk bere seme Rafael Huertarekin lankidetzan, Ramón Arregui (Minervako Koadriga) eta José Ortellsekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barbara Côte d’Ivoire

**Barbara Côte d’Ivoire** (1969ko urriaren 28a) bolikostar ile-apaintzailea eta LGBT ekintzailea da. 

## Bizitza 
Barbara ile-apaintzailea da lanbidez. Garo Hasbanianen zuzendaritzapean ikasi ondoren, eta pertsonaia ospetsuen ilea apaindu ditu, besteak beste, Marie-Thérèse Houphouët-Boigny lehen damarena. 1995ean, Boli Kostako ile-apaintzaile onenaren saria irabazi zuen.

1996an, Boli Kostako Trabestien Elkartea sortu zuen, pertsona transgeneroei laguntzeko eta haien eskubideak defendatzeko helburu duen erakundea. Ekimen honek nazioarteko arreta erakarri zuen, batez ere Laurent Bocahut eta Philip Brooksek 1998an zuzendutako *Woubi Chéri* dokumentalari esker, Boli Kostako LGBT pertsonen bizitzak aztertzen zituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Infragorrizkoen detektagailu pasiboa PIR

thumb|Mugimendu baten bidez aktibatutako PIR sentsorea
**Infragorrizkoen detektagailu pasiboa** edo PIR (ingelesezko  *Passive InfraRed  sensor*) sentsore elektronikoa da, eta bere ikuseremuan dauden objektuen argi infragorri erradiatua neurtzen du. Mugimendu-detektagailuetan erabiltzen dira batez ere.

## Funtzionamendu-printzipioak 
Zero absolututik gorako tenperatura duten objektu guztiek beroa igortzen dute. Normalean, erradiazio hori ikusezina da giza begiarentzat, infragorrien uhin-luzeratan irradiatzen baitu, baina horretarako diseinatutako gailu elektronikoek detekta dezakete.

Kasu honetan, pasiboa terminoak esan nahi du PIR gailuek ez dutela sortzen edo irradiatzen detekzio-helburuetarako  energiarik. Beste objektu batzuek igorritako energia detektatzeko gaitasuna dute. Garrantzitsua da kontuan hartzea PIR sentsoreek ez dutela "beroa" detektatzen edo neurtzen, baizik eta objektu batek -gehien bat bizidun batek- igortzen duen erradiazio infragorria detektatzen dutela. Erradiazio hori desberdina da, baina, askotan, objektuaren tenperaturarekin erlazionatuta dago (adibidez, X izpien edo gamma izpien detektagailua ez litzateke bero-detektagailutzat hartuko, X edo gamma erradiazioak igorri ditzakeen tenperatura altuak gorabehera).

Aplikazio nagusietako bat segurtasun-alarmak dira. Horiek sistemaren zentralera konekta daitezke kable bidez edo irrati bidez.

## Erreferentziak
Abd al-Ilah

**Abd al-Ilah** (Ta'if, 1913ko azaroaren 14a – Bagdad, 1958ko uztailaren 14a) Irakeko Erresumako erregeordea izan zen 1939tik 1953ra. Irakeko printze oinordekoa ere izan zen 1943tik 1953ra.

Ali ibn Hussein Al-Hijazko erregearen semea eta oinordekoa izan zen, eta bere familiarekin ihes egin zuen Abdulaziz ibn Saudek erresuma konkistatu zuenean. Gazi I.a Irakeko erregearen lehengusua eta koinatua ere izan zen. Bere iloba Faisal II.aren izenean Irakeko erregeordea izan zen 1939 eta 1953 bitartean.

1941eko apirilean, nazien aldeko militarren estatu-kolpe baten ondorioz kendu zuten kargutik, baina ekainean, armada britainiarraren laguntzarekin, erregeordetza berreskuratu zuen, eta eta barne-politika moderatua egin zuen, aliatuen alde.

1958ko uztailaren 14an, errege-familiako beste kide batzuekin batera hil zuten, errepublika aldarrikatu zuen estatu-kolpean. Gorpua mutilatu, kaleetan arrastaka eraman eta erre egin zuten.
Limogesko San Esteban katedrala

**Limogesko San Esteban katedrala** () Cité auzo zaharraren bihotzean dago, Vienne ibaira begira dauden terrazekin eta lorategi botanikoa duten Apezpikuaren Lorategien ondoan, eta Arte Ederren Museoaren, lehen Apezpikuaren Jauregiaren, ondoan. Hiriko eraikin aipagarrienetako bat da, Limoges-Bénédictins tren geltokiarekin batera.

## Historia 
## Iruditegia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iago Hermida Benítez

**Iago Hermida Benítez** (Galizia, 1989ko uztailaren 21a) atletismoko entrenatzaile espainiarra da, goi-errendimenduan espezializatua. Sprint eta hesi-probatan aritzen diren maila nazional eta nazioarteko atleten entrenatzaile gisa ezaguna da, besteak beste Markel Fernández Soto eta Paul Ubierna Arruti.

= Prestakuntza akademikoa =
Hermida Benítezek Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako lizentziatura (goi-errendimendua) lortu zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), eta bertan Soriako Goi-Errendimenduko Zentroan praktikak egin zituen. Ondoren, Jarduera Fisikoaren Zientzietako Ikerketako masterra (2013–2014) eta Goi-Errendimendu Deportiboko masterra, Espainiako Batzorde Olinpikoak emana (2013–2015), burutu zituen. Halaber, Atletismoko entrenatzaile nazionalaren titulua eskuratu zuen, Espainiako Atletismo Federazioak emana (2011–2012).

= Ibilbide profesionala =
Prestakuntza akademikoa amaitu ondoren, Hermida Benítez atletismoko entrenatzaile gisa espezializatu zen, batez ere abiadura eta hesi-probatan. Goi-errendimenduko atletekin lan egin du estatuko eta nazioarteko lehiaketetan.

Hermida Markel Fernández Soto 400 metroko atleta espainiarraren entrenatzailea da. Bere zuzendaritza teknikopean, Fernándezenek 23 urtez azpiko Europako txapeldun titulua lortu zuen Bergen-en (Norvegia) eta Europako Txapelketa absolutuan zilarrezko domina eskuratu zuen Apeldoorn-en (Herbehereak); halaber, Espainiaren ordezkari gisa parte hartu du nazioarteko txapelketetan.

Era berean, **Paul Ubierna Arruti** 23 urtez azpiko atleta espainiarraren entrenatzailea izan da; Ubiernak hesi-probatan nabarmendu da eta estatu mailako tituluak lortu ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limoges-Bénédictins geltokia

**Limoges-Bénédictins geltokia** (), tren geltoki bat da, Limoges herriko bi geltokietatik nagusia, Haute-Vienne departamenduan, Akitania Berria eskualdean.

## Historia 
1924 eta 1929 artean eraikia, Art Nouveau, Art Deco eta Neoklasizismoa konbinatzen dituen estetika monumentalaren adibide bat da. Roger Gonthier arkitektoak diseinatu zuen 1860an ireki zen lehen geltokia ordezkatzeko, txikiegia geratu baitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Glas Crnogorca

***Montenegroar baten ahotsa*** () 1873 eta 1916 artean Cetinjen argitaratutako astekaria izan zen. 1918an Montenegro serbiarrak anexionatu ondoren, egunkaria erbestean argitaratzen jarraitu zen 1922ra arte. Montenegroko printzerriko eta geroago Montenegroko Erresumako aldizkari ofiziala izan zen.

Egunkaria Montenegroko lehen egunkariaren oinordeko zuzena izan zen, "Montenegroar" (serbieraz: *Crnogorc* / *Црногорц*), 1871tik 1873ra argitaratu zena.

## Historia 
### Jatorria eta bere lehen argitarapena 
*Montenegroar*, Montenegroko lehen egunkaria, 1871ko urtarrilaren 21ean hasi zen argitaratzen Cetinjen, orduan Montenegroko Printzerriko hiriburuan. Hasieratik Montenegroko estatuak finantzatu zuen. Jabea ofiziala eta lehen erredaktore-burua Jovan Sundečić izan zen, Petrović-Njegoš dinastiaren idazlea eta idazkaria. Bere existentzian zehar, *Montenegrin* Austria-Hungarian ere banatu zen, non 700 harpidedun inguru zituen.

### Argitaratzea 
1873ko urtarrilean, Austria-Hungariako agintariek M*ontenegroar* aldizkariaren banaketa debekatu zuten beren lurraldean, debekatutako erakunde nazionalista batekin, Serbiar Gazte Batuekin, lotuz. 1873ko otsailean, *Montenegroar* argitaratzeari utzi zioten. 1873ko apirilean, egunkariak argitalpena berreskuratu zuen *Montenegroko Ahotsa* izen berriarekin, eta ondoren berriro banatu zen Austria-Hungariako eta Serbiako Erresumako lurraldeetan. Egunkari berriaren lehen erredaktore-burua Simo Popović izan zen, Vojvodinako idazle eta politikaria (orduan Austria-Hungariako parte zena). Beste editore aipagarri batzuk Laza Kostić idazlea eta Lazar Tomanović politikaria izan ziren.

1916ko urtarrilean Lehen Mundu Gerran Montenegrok amore eman eta geroago Montenegro Serbiarekin batu ondoren 1918an, aldian-aldian argitaratzen jarraitu zuen 1917ko urtarriletik 1922ko ekainaren 18ra, Parisen eta Erroman, erbestean zegoen Montenegroko gobernuaren egunkari ofizial gisa.

## Kanpo estekak
Akrobaziazko eskia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak koskak

**Gizonen koskak akrobaziazko eskian** 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 10 eta 12an ospatu zen Valtellinan, Italia. Cooper Woods-Topalovic australiarrak irabazi zuen urrea,  of Australia won gold, Mikaël Kingsbury kanadarrak zilarra eta Ikuma Horishima japoniarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### 1. sailkapena 
### 2. sailkapena 
### Finalak 
#### 1. finala 
#### 2. finala 
## Kanpo estekak
James Van Der Beek

**James Van Der Beek** (Cheshire, Connecticut, 1977ko martxoaren 8a - Austin, Texas, 2026ko otsailaren 11) estatubatuar aktorea izan zen. ''Dawson's Creek'' telesailean Dawson Leery pertsonaiarena egiteagatik ezaguna zen.

## Filmografia
### Telebista
### Filmak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerard Batliner

**Gerard Batliner** (Eschen, 1928ko abenduaren 9a – *ibidem*, 2008ko ekainaren 25a) liechtensteindar politikaria izan ze. Liechtensteingo lehen ministroa izan zen 1962tik 1970era.

Zuzenbidea ikasi zuen Zürichen, Friburgon eta Parisen, eta 1957an doktoratu zen. 1956tik abokatu izan zen Vaduzen, eta Liechtensteingo Elkarte Akademikoaren sortzaileetako bat izan zen 1951n.

Zaharren aseguru-etxeko administrazio-kontseiluko kide izan zen 1959tik 1962ra, Herritarren Alderdi Aurrerakoiaren lehendakariorde 1958tik 1962ra eta Eschengo alkateorde 1960tik 1962ra.

1962ko uztailean lehen ministro bihurtu zen Alexander Frickek dimisioa eman ondoren. Gainera, Kanpo Arazoetako, Finantzetako, Hezkuntzako eta Kulturako ministerioak zuzendu zituen. Liechtenstein Europako Kontseiluan sartzea erabaki zuen, eta gizarte-ongizateko legeak onartu zituen. 1970eko hauteskundeen ondoren dimititu zuen.

1973an Liechtensteingo Ingurumena Babesteko Elkartearen sortzaileetako bat izan zen. 1974an politikara itzuli zen eta diputatu izan zen urte hartatik 1982ra arte. 1974tik 1977ra Liechtensteingo parlamentuko lehendakari izan zen, eta, ondoren, bertako presidenteorde 1978tik 1982ra.

1978tik 1982ra Liechtensteinek Europako Kontseiluan zuen ordezkaritzako kide izan zen. Giza Eskubideen Europako Batzordeko kide ere izan zen 1983tik 1990era, eta Veneziako Batzordekoa 1991tik 2003ra.

2003an, printzearen botereak handitzeko konstituzio-erreformaren aurka agertu zen.
Romane Miradoli

**Romane Karin Miradoli** (Bonneville, 1994ko martxoaren 10a) alpetar eskian lehiatzen den frantziar kirolaria da.

Hiru Neguko Olinpiar Jokotan hartu zuen parte, 2018 eta 2026 urteen artean, eta zilarrezko domina bat  Milan-Cortina d'Ampezzo 2026an, supererraldoi proban. Munduko Kopan garaipen bat eta 5 podium lortu zituen guztira.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Franjo von Allmen

**Franjo von Allmen** (Boltigen, 2001eko uztailaren 24a) Suitzako alpetar eski lasterkaria da. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko hiru domina eskuratu zituen.

## Biografia 
Bi urte zituela hasi zen eskiatzen. 17 urte zituela aita hil zitzaion eta familiak ez zuen nahikoa diru Franjoren eskiatzaile ibilbidea mantentzeko eta crowdfunding kanpaina bat abiatu zuen Suitzako talde olinpikoan sartzeko.

2022an Mundujko gazte mailako txapelketatan zilarrezko hiru domina eskuratu zituen, jaitsieran, Super-G proban eta talde konbinatuan.

2023an egin zuen debuta Munduko Kopan eta 2024an lortu zuen Supr-G proban lehenengo podiuma. 2025eko urtarrilean irabazi zuen lehenengo lasterketa. 2025eko Munduko txapelketan urrezko bi domina eskuratu zituen.

2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan alpetar eskian txapeldun olinpikoa izan zen hiru probatan, jaitsieran, Super-G proban eta talde konbinatuan.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autoerotismo

[thumb|*The Muse*, [Nina Longshadowk egindako lana.]]
[thumb|[Havelock Ellis, kontzeptuaren sortzailea.]]

**Autoerotismoa** sexualki norberak bere buruari autoestimulatzea da. Havelock Ellis sexologo britainiarrak XIX. mendearen amaieran hedatu zuen terminoa; honela definitu zuen autoerotismoa: «Kanpo-estimulurik ezean sortutako berezko sexu-emozioaren fenomenoa, zuzenean edo zeharka beste pertsona batena izanda». Sexu-plazera berez lortzeari dagokio. 

Horrela definitzen du *Sexologia Hiztegia*k: Norberaren gorputzarekiko jokaera eta bizipen erotikoa. Norberaren gorputzean gauzatzen da jokabidea. Norbera, fantasiak, oroitzapenak edo objektu bisualak izan ohi dira estimulu erotikoa. Masturbazioa da jokabide autoerotikoetako bat. Haurtzaroan hasi, eta bizitza osoan iraun dezake. Haurren sexualitatea autoerotikotzat jotzen da. Jokabide autoerotikoak gizakiaren garapen sexual normalaren barruan sartzen dira sarritan. 

Praktika autoerotikorik ohikoena masturbazioa da, eta bi terminoak sinonimo gisa erabiltzen dira askotan. Badira haien arteko desberdintasunak, hala ere: masturbazioa "gogobetetze fisikoa, orgasmora iristea", autoerotismoa, berriz, "plazera ematea termino zabalago batean, gorputz osoa mimatzea, ez bakarrik genitaletan zaintzea eta gure sexualitatean berritzea" da.

Sexu-jostailuen erabilera herrikoia termino berari dagokio.

Autoerotismotzat hartzen da, oro har, pertsonak berak sentipen edo emozio sexualak edo esanahi sexualera murritz daitezkeenak bilatzea. Zentzu espezifikoagoan, sexu-kitzikapenen probokazio mekanikoa da, gizabanakoak, kontzienteki eta gutxi gorabehera nahita, fantasia eta desira erotikoen testuinguru batean egiten duena.

## Kontzeptuaren jatorria 
Autoerotismoaren kontzeptua Sigmund Freuden *Sexualitatearen teoriari buruzko hiru saiakera* (1905) (*Drei Abhandlungen zur Sexualtheorie*) lanean agertzen da. Freudek terminoa Havelock Ellis mediku eta sexologo ingelesarengandik hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Masturbazio
* Nartzisismo

## Kanpo estekak
Cornelia Hütter

**Cornelia Hütter** (Graz, 1992ko urriaren 29a) alpetar eskian  lehiatzen den austriar kirolaria da.

Lau Neguko Olinpiar Jokotan hartu zuen parte, 2014 eta 2026 urteen artean, eta brontzezko domina bat lortu zuen Milan-Cortina d'Ampezzo 2026an, supererraldoi proban, zortzigarren postua Pyeongchang 2018an (supererraldoia) eta zazpigarren Pekin 2022an (jaitsiera).

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frida Karlsson

**Frida Elisabeth Karlsson** (Sollefteå, 1999ko abuztuaren 10a) eskiatzaile suediarra da. Bi Neguko Olinpiar Jokoetan hartu du parte eta urrezko bi domina, zilarrezko bat eta brontzezko bat eskuratu ditu.

## Ibilbidea 
2018an 50.000 suediar koroatako saria eskuratu zuen etorkizuneko eskiatzaile izendatuta eta 2019an munduko txapelduna izan zen 4x5 km errelebotan. Munduko Kopako txapeldun gazteena izan zen.

2022ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen proba horretan bertan. 2022-2023 denboraldian Ski Tourreko txapelduna izan zen.

2025eko Munduko Txapelketatan urrezko bi domina eta brontzezko bat eskuratu zituen eta 2026ko Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen 10 km klasikoan eta 20 kilometro eskiatloian. 4 × 7,5 kilometro erreleboetan zilarrezko domina eskuratu zuen Suediako taldeak.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sol Daurella

**Sol Daurella Comadrán** (Bartzelona, Herrialde Katalanak, 1966) kataluniar enpresaburua da, Coca-Cola Europacific Partners (CCEP) erakundeko presidentea. Enpresa horrek Coca-Cola egin, ontziratu eta banatu egiten du Mendebaldeko Europako hogeita zortzi herrialdetan (Espainia, Portugal, Andorra, Frantzia, Erresuma Batua, Alemania, Belgika, Herbehereak, Norvegia, Australia, Zeelanda Berria eta Pazifikoko uharteak).

## Bizitza 
Sol Daurella enpresa-tradizio handiko familia batekoa da. Bakailaoa inportatzen zuen Santiago Daurella Rull enpresabururaren biloba da, eta Jose Daurella Franco enpresariaren alaba. Daurella familia Coca-Cola Sistemako kidea da 1950 hamardatik. 1951n lortu zuten Coca-Cola edaria Espainian botilaratu eta banatzeko lizentzia, eta horrela sortu zuten lehen botilaratzaile espainiarra. Era berean, Zenaida Bufill Comadrán kataluniar estilistaren lehengusina da, Mango moda etxeren sortzaile Isak Andic handikiarekin harreman bat izan zuena.

Sol Daurellak Suitzan ikasi zuen, eta Enpresen Administrazioan eta MBAn lizentziatu zen Esaden. Lau hizkuntza hitz egiten ditu.  

### Lan ibilbidea 
Bere ibilbide profesionala Mac Group negozio aholkularitzan hasi zuen. Banka, eraikuntza eta energia sektoreetako enpresa ugaritako aholkulari lana zein kontsumo ondasunen beste konpainia batzuetan izandako eskarmentua balaigarria izan zen, 1992an Coca-Cola Sisteman sartu zenean. 

Coca-Colako beste botilaratzaile batzuen kontseilaria ere bada, hala nola Equatorial Coca-Cola Bottling, TCCCk parte hartzen duen botilaratzailea, Afrikako mendebaldean eta iparraldean 12 herrialdetan jarduten duena. Gainera, egoitza Bartzelonan duen Cacaolat esne-konpainiako presidentekidea da. Coca-Cola Iberian Partners-eko presidente exekutibo postua bete zuen. Gainera, Cobegako *CEO* eta presidentea da. 2014ko azaroan, Banco Santanderreko kontseilari lanetan hasi zen, euroguneko lehen bankukoa. Gainera, Islandiako ohorezko kontsula da, eta minbiziaren ikerketan, osasunean eta hezkuntzan espezializatutako irabazi-asmorik gabeko erakundeekin egiten du lan.

2016ko maiatzean, Coca-Cola Iberian Partners, Coca-Cola Enterprises eta botilaratzaile alemaniarra integratu eta gero, Coca-Cola European Partners konpainia sortu zen eta bertan presidente jardun du. Coca-Cola European Partners enpresak Amsterdam, New York, Londres eta Madrilgo burtsetan kotizatzen du.

Sol Daurella beti egon da Coca-Colaren negozioari lotuta, jasangarritasunarekin eta negozioan integratzearekin konprometituta dago, eta bereziki inplikatuta dago emakumeak enpresa-ingurunean gaitzeko eta berdinak izateko ekimenetan.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2016an,  Sant Jordiren gurutzea 
* 2023an, La Vanguardia Prize 
* 2025ean, eragin handiena duten Kataluniako 100 emakumeetako bat. 

## Erreferentziak
Aurora Sánchez

**Aurora Sánchez González** (Galaroza, Huelva, 1960ko urtarrilaren 19a – Sevilla, 2026ko otsailaren 3a) espainiar aktorea izan zen telebista, zinema eta antzerkian.

## Aktore ibilbidea 
Aurora ezaguna egin zen *Ana y los 7* *eta* *Acacias 38* telesail ezagunetan parte hartzean. Beste hainbat lanetan hartu du parte, hala nola, *Policias en el corazón de la calle*, *El botones Sacarino, Apaga la luz, Lalola* edo Javier Veigaren *Pequeñas coincidencias*.

Zineman, besteak beste, Manuel Iborraren *Clara y Elena* (2001) eta Paco Arangoren *Maktub* (*2011*) zein  *Mi otro Jon* (2023) filmen zerrendan egon zen.

Antzerkian lan handia egin zuen, dozenaka muntaketatan parte hartuz: *Picasso andaluz* *o la muerte del minotauro*, *La casa de Bernarda Alba* (2005), *Luna de miel en Hiroshim*a, *Te quiero muñeca*, *Los enamorados*, *Yerma*, *Viento contra viento*, *La estrella de la noche*, *La marquesa Rosalinda*, *Arizona* (*2008*) edo *Cancún* (2014).

Antzerkian egin zuen ibilbide oparoak hainbat pertsonaiaren interpretazioa ahalbidetu zion, besteak beste, *Orgía*, *Flasch (Flash)*, *Retabillo de San Cristóbal*, *Como te mueras te mato* (2007), *Tres* (2009), *El apagón* (2012), *No te vistas para cenar* eta *La madre que me parió* (2017) lanetan.

## Telebista 
* *¡Qué grande es el teatro!* (2000) (1 kapitulu)
* *Policías, en el corazón de la calle* (2000) (1 kapitulu)
* *El Botones Sacarino (2001) (1* kapitulu*)*
* *Viento del pueblo. Miguel Hernández* (2002), *Delia Carril.* (2 kapitulu)
* *Ana y los 7* (2002-2005), *Manuela.* (78 kapitulu) 
* *Apaga la luz* (2006), *Sole.* (26 kapitulu)
* *La Lola* (2008), *Susana Sotelo.* (6 kapitulu)
* *Acacias 38* (2015-2018), *Paciencia*. (64 episodios).
* *Pequeñas coincidencias* (2021), *Camarera*. (5 kapitulu)

## Antzerkia 
* *La casa de Bernarda Alba* (2005)
* *Como te mueras te mato* (2007)
* *Arizona* (2008)
* *Tres* (2009)
* *El apagón* (2012)
* *Cancún* (2014)
* *La madre que me parió* (2017-2025)

## Zinea 
* *Clara y Elena* (2001), *Dolores.* Zuzendaria: Manuel Iborra.
* *Peor imposible* (2002), *Concha.* Zuzendaria: David Blanco eta José Semprún.
* *Bajo el mismo cielo* (2008). Zuzendaria: Silvia Munt.
* *Maktub* (2011), *kioskoko emakumea*. Zuzendaria: Paco Arango.
* *Mi otro Jon* (2023), *Leonor. Zuzendaria:* Paco Arango*.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aurora Sánchez Filmaffinityn
Geir Hallgrímsson

**Geir Hallgrímsson** (Reykjavik, 1925eko abenduaren 16a – *ibidem*, 1990eko irailaren 1a) islandiar politikaria izan zen. Islandiako lehen ministroa izan zen 1974tik 1978ra.

Islandiako Unibertsitatean Zuzenbidea ikasi zuen eta urtebete eman zuen Harvardeko Unibertsitatean Zuzenbidea eta Ekonomia ikasten.

Reykjavíkeko alkate izan zen 1959tik 1972ra. Bere agintaldian, berokuntza geotermalaren sistema hiri osora hedatu zuen eta kale guztiak asfaltatu zituen. 1970eko hauteskundeetan botoen % 99 lortu zuen.

1970ean Legebiltzarreko kide hautatu zuten, eta 1983ra arte mantendu zuen eserlekua. 1973an Independentziaren Alderdiko buru izendatu zuten eta 1974an hauteskundeak irabaztea lortu zuen. 1974tik 1978ra koalizio-gobernuko lehen ministro izan zen.

Islandiako arrantza-eremu esklusiboa 200 miliatara hedatu zuen, eta horrek Bakailaoaren gerra eragin zuen Erresuma Batuarekin. Gerra 1976an amaitu zen, bi aldeak ados jarri ondoren. 1978an inflazioari eusten saiatu zen eta soldatak igotzea debekatu zuen. Neurri horren ondorioz, babesa galdu zuen eta lehen ministro kargua utzi zuen.

Ondoren, Kanpo Arazoetako ministro izan zen 1983tik 1986ra, eta Banku Zentraleko gobernadore 1986an hil zen arte.
Nora Uribe

**Nora Margarita Uribe Trujillo** (Venezuela, 1938 – 2026ko otsailaren 7a) venezuelar politikaria izan zen, Hugo Chavezen gobernuan komunikazio eta informazio ministro lanetan  jardun zuena. Venezuelako enbaxadorea ere izan zen hainbat herrialdetan.

## Bizitza 
### Prestakuntza 
Nora Uribe Venezuelan jaio zen 1938an. Venezuelako Unibertsitate Zentralean (UCV) jaso zuen prestakuntza akademikoa, eta Ezker Iraultzailearen Mugimenduko (MIR) militantekoa izan zen gaztetatik, 60ko eta 70eko hamarkadetan.

## Lan ibilbidea 
#### Politikari 
2002an, Hugo Chávez presidentea presidentetzara heldu eta hiru urtera, Venezuelako Komunikazio eta Informazio ministro izendatua izan zen. Presidentearekin askotan egon zen *Aló Presidente* Chávezek berak telebista saioa aurkezten zuenean, baina 2003. urteko abuztuan bere postua utzi zuen arrazoi ezezagunengatik. 

Diputatu karguan agintaldi bat egitea nahiago zuen, Venezuelako *El Nacional* egunkariak Hugo Chavez presidenteak bere hitzaldietako baten emanaldia "hondatu" ondoren kaleratu zuela zehazten duen bitartean. Jesse Chaconek ordezkatu zuen.

#### Enbaxadore 
Gero, bere herrialdearen enbaxadore izendatu zuten hainbat aldiz, eta denbora gehien El Salvadorren eman zuen 2010. urteko uztailean, 2019. urtera arte kargu horretan egon zelarik. Aurretik, enbaxadore izan zen Costa Rican (2007-2010), non bahiketarekin mehatxatu zuten, eta Paraguain (2003-2007).

### Heriotza 
Berez hil zen 2026ko otsailaren 7an, 87 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adelia Petrosian

**Adelia Tigranovna Petrosian** (, ; Mosku, Errusia, 2007ko ekainaren 5a) armeniar jatorriko izotz gaineko patinatzaile artistiko olinpiko errusiarra da. 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte otsailean Italian.

2021-2022 denboraldian, bere lehen nazioarteko arrakastak lortu zituen. Munduko lehen patinatzailea izan zen, lehiaketa batean lau bira-birako bat egiten, baita programa berean bi bira-biraka jarraian egin zuen lehen pertsona ere, gizonezkoa edo emakumezkoa. Hala ere, emanaldi hauek Errusiako lehiaketa nazionaletan egin zirenez, Nazioarteko Irristaketa Batasunak ez zituen aitortu.

## Bizitza 
Adelia Petrosian txikitan hasi zen patinatzen, lau urterekin.

### Kirol ibilbidea 
2025eko abenduaren 19an, Nazioarteko Batzorde Olinpikoak jakinarazi zuen Adeliia 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartzera gonbidatu zutela, banakako atleta neutral gisa.

## Palmaresa 
2020ko urriaren 27an, Sotxiko Errusiako Kopan, Adeliak emakumezkoen junior kopa irabazi zuen.

2021eko irailaren 23an, Ljubljanako Grand Prix ISU junior 2021-2022, Adeliak brontzezko domina irabazi zuen hirugarren saioan, eta urrezko domina bosgarren saioan.

2025eko abenduan, 2026ko Neguko Olinpiar Jokoetarako sailkatzeko lehia irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Aiken

**Francis Thomas Aiken** (Camlough, 1898ko otsailaren 13a – Dublin, 1983ko maiatzaren 18a) irlandar iraultzaile eta politikaria izan zen.

1914an Irlandar Boluntarioen teniente izendatu zuten eta 1917an Sinn Féinen sartu zen. 1918ko martxoan atxilotu zuten lehen aldiz, eta udan Irlandar Anaitasun Errepublikarrarekin elkartu zen.

Irlandaren Independentziako Gerrako talderik eraginkorrenetako bat zuzendu zuen. 1922ko Anglo-Irlandar Itunaren ondoren, Aikenek itunaren aurkako IRA zuzendu zuen. Irlandako Gerra Zibila saihesten saiatu zen, baina azkenean itunaren aurkako bandoan parte hartu zuen.

1923ko apirilaren 10ean Aiken Liam Lynchekin zegoen, hau segada batean hil zenean, eta IRAren buruzagi berria bihurtu zenean.

1923an Dáil Éireanneko kide izendatu zuten Sinn Féinen hautagaitzan. Fianna Fáil alderdiarekin bat egin zuen eta 1927an berriro hautatu zuten. 1932an Defentsa ministro izendatu zuten eta Bigarren Mundu Gerran Éamon de Valeraren neutraltasun politika babestu zuen.

1951etik 1954ra eta 1957tik 1969ra Kanpo Arazoetako ministro izan zen. Autodeterminazio eskubidearen alde egin zuen, apartheidaren aurka egin zuen eta Ekialde Hurbilean bakea lortzen saiatu zen.

1973an Irlandako presidentegai izateari uko egin zion.
thumb|upright|Aikenen hilobia, Camlough, Armagh konderria