Carole Roussopoulos

**Carole de Kalbelmatten**, **Carole Roussopoulos** (Lausana, Suitza, 1945eko maiatzaren 25a – Sion, Suitza, 2009ko urriaren 22a), suitzar zinema zuzendari feminista bat izan zen, Frantziako Emakumeen Askapen Mugimenduko lehen film dokumentalengatik ezaguna. 150 dokumental inguru egin zituen bere ibilbidean. 1982an, Simone de Beauvoir ikus-entzunezko zentroa sortu zuen Delphine Seyrig-ekin eta Ioana Wieder-ekin batera.

## Bizitza 
Carole de  Kalbermatten 1945eko maiatzaren 25ean jaio zen Lausanan, Suitzan. Sionen hazi zen, Suitzan, Valais aldean.

1969an, Paul Roussopoulos senarrarekin batera, *Video Out* izeneko zinema-taldea sortu zuten. 1970ean, bere lagun Jean Genet egileak eskatuta, Sony Portapak kamera arina erosi zuen eta dokumentalak egiten hasi zen. Ustez, Frantzian bideo-kamera bat erosi zuen lehen emakumea izan zen.

### Ibilbide zinematografikoa 
1970. urtean, ''Genet parle d'Angela Davis* film dokumentala filmatu zuen, Angela Davis ekintzaile politiko estatubatuarrari buruzkoa. Bere ibilbidearen hasieran, Roussopoulosek Parisko giza eskubideen aldarrikapen  garrantzitsuak filmatu zituen. Ahotsa eman zien egunkarietan eta telebistan isilduta zeudenei: emakumeak, langileak, etorkinak, homosexualak eta sexu langileak. Adibidez, *FHAR'' (Frente Homosexuel d'Acción Révolutionnaire) 1971ko filmak Parisko gay eskubideen aldeko lehen desfilea dokumentatzen zuen.

1976an, Roussopoulos Delphine Seyrigekin kolaboratzen hasi zen. 1976an, Valerie Solanas feminista erradikalak idatzitako *SCUM Manifestoan* oinarritutako dokumentala zuzendu zuten elkarrekin, emakumeen eskubideei buruzko *SCUM Manifesto* .

1995ean, Suitzara joan zen berriro, haren ustetan Suitzan gai horiek ez ziren behar besteko arreta jasotzen ari eta hori dokumentatzera itzuli zen. Tarte horretan osasunaren zaintzari, gaixotasunari, zahartzeari eta heriotzari buruzko hainbat film egin zituen. 2009ko urriaren 22an hil zen Sionen, Suitzan.

### Les Insoumuses 
Roussopoulosek, Seyrig-ek eta Ivana Wieder itzultzaileak *Les Insoumuses* bideo-kolektibo feminista osatu zuten 1975ean, Roussopoulosek bere apartamentuan antolatu zuen bideo-edizioko tailer batean elkar ezagutu ondoren. Izena, *Les Insoumuses*, "insoumise" (desobedientea) eta "muses" (musak) uztartzen dituen neologismoa da. Kolektiboak hainbat bideo ekoiztu zituen, emakumeek komunikabideetan, lanean eta ugalketa-eskubideetan izandako irudikapenak ardatz hartuta.

## Filmografia hautatua 
* ''Genet parle d'Angela Davis* (1970)
* *Grève des femmes à Troyes* (1971)
* *LIP* (series of six videos, 1973-1976)
* *Y'a qua pas baiser* (1973)
* Les Prostituées de Lyon parlent (1975)
* *Maso et Miso vont en bateau* (1975)
* *SCUM Manifesto* (1976)
* *Debout! Une histoire du mouvement de libération des femmes* (1999)
* *Cinquantenaire du deuxième sexe: 1949-1999* (2001)

## Sariak eta aitzatespenak 
* 2001ean Roussopoulos Frantziako Ohorezko Legioko Zaldun (*Knight* edo *Chevalier*) izendatu zuten, hogeita hamabi urteko zerbitzu zinematografikoagatik.

## Ondarea 
* 2011n Emmanuelle de Riedmatten zinemagile suitzarrak Roussopoulosen bizitzari buruzko *Carole Roussoupolos, une femme à la caméra* izeneko dokumentala egin zuen.
* 2009an Roussopoulosek, hil baino hilabete batzuk lehenago, Delphine Seyrig-ekin kolaborazioan dokumental bat egitea erabaki zuen. Ezin izan zuen amaitu, eta 2018an Callisto McNultyk berriro heldu zion ideiari eta *Delphine et Carole, Les Insoumuses'' dokumentala egin zuen. Berlinalen estreinatu zen eta ondoren Donostiako Zinemaldian Zabaltegi -Tabakalera sailean programatu zen.

## Erreferentziak