Clara Montes

**Clara Montes Gámir** (Cadiz, Espainia, 1968ko abenduaren 31), artistikoki Clara Montes bezala ezaguna, espainiar egile abeslaria eta koplaria da.

## Ibilbide artistikoa 
Clara Montes ahots argi eta gardena duen emakumea da, Cadizen jaio eta bizi dena. Musikalki, flamenkoari errespetu handia dio, eta aitaren eraginez flamenkoari ekin zion, 1990ean Buenos Airesen abeslari gisa hasi eta Andrés Batista maisuarekin gitarran jotzen ikasi aurretik. Hasierako ibilbide artistikoan Ana Mercedesek (1991-1994) zuzendutako *Contrastes* dantza koadroan abestu zuen. Espainiako Abestien Lehen Saria irabazi zuen (Madrilgo Herritarren Partaidetzarako Lehiaketa, 1992). Sari horren ondoren, Madrilgo kafe-kontzertuen zirkuituan parte hartu zuen eta Amancio Pradaren *Emboscados* (1994) albumean parte hartu zuen, baita Ricard Mirallesen *Oratorio para dos voces, guitarras, flauta, percusión, violín y violoncelo con arreglos*, eta lan horrek sorrarazi zuen biran ere (1993-1997). Hasierako beste kolaborazio garrantzitsu bat Carlos Canoren *Diván del Tamarit* (1998) izan zen, Federico García Lorcaren testuei buruzkoa. Kantautore andaluziarra omendu zuen *Carlos Cano. Ametsek nabigatu dezatela* (2001) *Tango de las madres locas* kantuarekin.

1998an argitaratu zuen bere bakarkako lehen diskoa, Clara Montesek Antonio Galari abesten dio, publiko zabalari bere burua ezagutarazteko eta musika bere ahots gozoan aurkitzen duten idazle kordobarraren amodiozko poemak aurkezteko, egilearen onespenarekin eta Rosa Leónen ekoizpenarekin. *Ura niri ematen zidaten, Zuk abandonatuko nauzu, A pie van mis suspiros* edo *Buscador* bezalako gaiak jendarteratzen ditu. Pedro Ruizek TVEko *La noche abierta* saioan eman du ezagutzera.

Bere bigarren diskoan, Clara Montesek bere cadiztar jatorriari omenaldia egin zion *El sur de la pasión* (2000) diskoan, Rosa Leonek zuzendu eta ekoitzitako albumean, Jacques Morelenbaumen moldaketekin eta *Por alegrías*, *Plata y albero*, *Luna brava* edo *Lisboa* bezalako kantuekin. "Moldakortasunik gabeko artista" gisa deskribatzen da Montes, "azkenean bere eremura – abesti andaluziarrarena – fado bat, kopla bat, samba bat edo sevillana bat eramaten duena". 2001ean disko kolektiboetan kolaboratu zuen: *Mujer*, *"Te recuerdo Amanda"* abestiarekin, eta *Hay que volver a empezar* diskoan, *Sólo mía* abestiarekin. Urte berean, *Sólo mía* eta *I love you, baby* filmetan parte hartu zuen. 

2002an, Madrilgo Pavón Antzokian grabatutako ''Canalla pa 'bien* argitaratu zuen. Kontzertu hori Nacho Mañók (Presunto Implicados) eta Clara Montesek (Clara Montes) koproduzitu eta konpondu zuten, eta errepertorioa abesti berriez osatuta egon zen, aurreko diskoetako kantuen berrikuspenen batekin. Clara Montesek Arcangel, Shuarma (Elefantes ohia), Natalia Dicenta edo Josele Santiago Los Enemigos taldeko kidearekin partekatu zuen agertokia, besteak beste. Diskoan *Sólo mía* dago, Javier Balaguerrek zuzendutako izenburu bereko filmaren jatorrizko soinu-bandaren abesti nagusia.

Urte horretan, Kubak, Habanako Antzoki Nagusiaren bitartez, Carlos Cano granadar kantautore eta poetari egiten dion omenaldian parte hartu zuen, Pablo Milanes eta Javier Ruibal artistekin batera agertokia partekatuz, besteak beste, *Habaneras de Cádiz* edo *La bien pagá* bezalako abesti ezagunak interpretatuz. Ventura Pons zinema zuzendari katalanaren El gran Gato dokumentalean parte hartzen du, Gato Pérez rumberoari egindako omenaldian. Bertan, *Luna brava* kantua antzezten du.

2004an, *Uniendo puertos* argitaratu zuen, eta, besteak beste, *La mirada violeta* (Cayetana Guillén Cuervo protagonista duen izenburu bereko filmaren soinu-bandaren gai nagusia) eta *Extraña forma de vida* (Curro el Palmo) fadoaren bertsioa eta *Romance de Curro el Palmo* (Joan Manuel Serraten lan klasikoa) argitaratu zituen. Mediterraneoan zehar bidaiatzen duen disko honek portugaldar fadotik italiar musikara darama, andaluziar rumbatik arabiar soinuetara pasatuz, bere kantu guztietan itsas zaporea utziz.

2005ean, Clara Montesek udazken-neguko bira bat egin zuen antzoki eta auditorioetan, *Memoria del Sur* ikuskizuna aurkeztuz, azken diskoaren aurkezpenekin txandakatuz, errepertorioa eta agertokia Valderrama artistarekin partekatuz, hego guztien errebindikazioa. 2005ean, halaber, *Que te vaya bonito* diskoan parte hartu zuen, *Como yo te amé* rantxerarekin Mexikori egindako omenaldi batean eta *No os olvidamos* ongintzako diskoan. Martxoaren 11ko biktimei omenaldia. Bertan, «*De Madrid al cielo*» abesten du María Dolores Pradera, Elena Bugedo, Javier Gurrutxaga eta Valderramarekin batera, eta *Niños de la guerra* bakarka. 2007an *Desgarrada* diskoa argitaratu zen. Bertan kopla berri eta zaharrak abesten ditu, Joan Valentek ekoitzia. Izen bereko biratik sortu zen diskoa, eta eboluzionatuz joan da musika zuzen-zuzena eta oso zuzenekoa eskaini arte. 2007an *La Zarzuela+Pop* (Fundación Autor) diskoan ere parte hartu zuen, «*Por la calle de Alcalá*» abestuz.

2009an, *A manos llenas (*Rafael de Leónen koplei egindako omenaldia) izeneko diskoa argitaratu zuen eta 2010ean *Sinfónica Clara* CD+DVDa, 2010eko apirilaren 11n Gijongo Jovellanos Antzokian Gijón Hiriko Orkestra Sinfonikoarekin batera zuzenean grabatutako ibilbide sinfonikoa.

2012an, "*Mar de Sentimientos*" aurkeztu zuen, ingurumen-konpromiso estuko proiektu bat, bere onuren zati bat Cadizko Badiako Gatz Padura Zaintzeko eta Berreskuratzeko Funtsera bideratzen duena. 2013an, Antonio Gala poetaren bertsoak berreskuratu zituen *Vuelvo a Antonio Gala* diskoan. Proiektu honek Bunbury, Luis Eduardo Aute, Seguridad Social, Juan Pardo, Arturo Pareja Obregón, Paco Ortega, Luis Gómez Escolar eta David Dorantes konpositoreen laguntza izan zuen, lan diskografiko honetarako aukeratutako sonetoak musikatuz.

2017an, *Los Amores Oscuros* argitaratu zuen, Federico García Lorcaren azken maitasunaren kontakizunari buruzko antzezlana. Bertan, Clara Montesek eta Antonio Camposek abestu eta antzeztu zuten, José Luis Montonen gitarra flamenkoaren parte-hartzearekin.

## Sariak 
Musikako bi sari ditu: 

* Espainiako Lehen Abesti Saria irabazi zuen (Madrilgo Herritarren Partaidetza Lehiaketa, 1992)
* Latino Sariak Clara Montesi Urrezko Latinezko Musika eta Poesia Saria eman zion Antonio Gala Antzokian, 2024ko maiatzaren 31n.

Era berean, jatorrizko abesti onenaren Goya sarietan finalista izan zen *Solo mía* lanagatik.

## Diskografia 
* Canta a a Antonio Gala (1998)
* El sur de la pasión (2000)
* *Canalla pa' bien* (2002)
* Portuak lotzen (2004)
* Desgarrada (2007)
* A manos llenas (2009)
* *Clara Sinfonikoa* (2010)
* *Antonio Galara itzuliko naiz* (2013)
* Los amores oscuros (2017)
* *Erretratuak* (2022)
* De Gala, 25 urte eta ++ (2024)
* *Marinera en Tierra'' (2025)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Clara Montesen webgune ofiziala
* Clara Montesen webgune ofiziala Facebooken
* Clara Montesen Kanal Ofiziala YouTuben
* Datos BNE - Clara Montes