open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.properties

**.properties** formatuko fitxategiak Javan garatutako aplikazioetan erabiltzen dira batez ere, eta aplikazio baten parametroak gordetzeko erabiltzen dira. Lokalizaziorako kateak gordetzeko ere erabiltzen dira, eta kasu horretan *Property Resource Bundle* izena ere erabiltzen da haiek izendatzeko. Mozillaren produktuek ere erabiltzen dituzte .properties fitxategiak.

Parametro bakoitza kate-bikote gisa gordetzen da, batean parametroaren izena gordetzen da (*giltza* alegia) eta bestean balioa.

## Formatua 
.properties fitxategi bateko lerro bakoitzak giltza=balio bikote bat gordetzen du. Hainbat formatu onartzen dira, besteak beste giltza=balioa, giltza = balioa, giltza:balioa eta giltza balioa.

.properties fitxategietan traola (#) edo harridura-marka (!) erabil daiteke lerroaren hasierako marka gisa iruzkina dela adierazteko. Alderantzizko barra (\) ihes-karaktere gisa erabil daiteke.

## Adibidea 
Hurrengo adibidean Vuze aplikazioaren euskararako .properties fitxategiaren zati bat ikus daiteke:

 #There is a plugin to help with internationalizing these bundles at https://web.archive.org/web/20101204132843/http://azureus.sourceforge.net/plugin_list.php
 MainWindow.menu.file.open.torrent=Torrent fitxategia...
 MainWindow.menu.file.open.torrent.keybinding=Meta+O
 Main.parameter.maxUploads=Aldibereko karga-kopuru maximoa
 Main.parameter.maxSpeed=Karga-abiadura maximoa byte/seg-tan
 MainWindow.menu.file=&Fitxategia
 MainWindow.menu.file.open=&Ireki
 MainWindow.menu.file.create=&Torrent berria...

## Kanpo estekak
Prisma (geometria)

thumb|thumbtime=71|**Prisma** zer den ulertzeko bideoa.

Geometrian, **prisma** plano paraleloetan dauden bi poligono berdinez eta euren aldeak lotzen dituzten paralelogramoz osaturiko poliedro bat da. Poligonoak prismaren **oinarriak** dira eta oinarrien arteko distantzia prismaren **altuera** da.

Bi motako prismak bereizten dira:
* **prisma zuzenak**, non oinarriak dituzten aldeak laukizuzenak diren; prisma zuzenetan, oinarrien eta oinarriak lotzen dituzten aldeen arteko angelua zuzena da.
* **prisma zeiharrak**, non oinarrien eta oinarrien lotzen dituzten aldeen arteko angelua zuzena ez den; prisma zeiharretan altuera ez dator prismako ertzen luzerarekin. Gainera, prisma guztiak zuzenak edo zeiharrak dira.

Beste alde batetik prisma hauek bereizten dira:
* **prisma erregularrak**, oinarritzat poligono erregularrak (alde berdinak dituzten poligonoak, alegia) dituzten prismak;
* **paralelepipedoak**, oinarritzat laukizuzenak dituzten prismak; gainera, paralelepipedoetan aurkakoak diren edozein alde pare har daiteke oinarritzat;
* **ortoedroak**, alde guztiak (oinarriak zein oinarriak lotzen dituztenak) laukizuzenak diren paralelepipedoak dira.

## Adibideak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
*
Luis XVIII.a Frantziakoa

**Luis XVIII.a Frantziakoa** (Versaillesko jauregia, 1755eko azaroaren 17a - Paris, 1824ko irailaren 16a) Frantziako eta Nafarroako erregea izan zen, 1795-1824 bitartean, 1815eko Ehun Egunetan izan ezik. Denbora horretan, ia beti erbesteratutako errege izan zen. 

## Bizitza 
Luis XV.aren biloba eta Luis XVI.a zein Artoisko kondearen (Karlos X.a gerokoan) anaia zen. Proventzako konde egin zuten eta Maria Josefina Savoiakoarekin ezkondu zen. Frantziako Iraultzaren hasieran, hirugarren estatuak proposaturiko erreformen alde egon zen. 1789an erresumako buruzagi militar nagusi jarri nahi izan zuen, baina Maria Antonietak ez zion utzi. 1791ko ekainean utzi zuen Frantzia.

1793ko urtarrilean erregeorde izendatu zuten eta 1795ean errege. Erbestean zegoela, hainbat alditan aldatu behar izan zuen egoitzaz, Konbentzioko eta Inperioko gudaroste frantsesen garaipenek behartuta (Verona, 1794; Blankenburg, 1796; Mitau, 1798-1801; Varsovia; eta Ingalaterra, 1807-1814). Ahalegin handiak egin zituen Frantziako monarkia berriro ezartzen.

1814an Frantziara itzuli zen, Senatuak, Napoleon kargurik gabe utzi ondoren, deituta. Monarkia konstituzionala ezarri zuen, baina 1814ko martxoan Napoleonek berriro Inperioa ezarri zuen Elba uhartetik ihes egin ondoren (Ehun Egunak, 1814ko martxoa-ekaina) eta Gante hirian babestu zen Luis XVIII.a.

1814ko ekainaren 4an itzuli eta monarkia konstituzionala errespetatzeko zina egin zuen arren, iraultzaren aurkako balioak nagusituz joan ziren haren agintaldian. Seme-alabarik gabe hil zen, eta Karlos X.a anaia izan zuen ondorengo.

## Erreferentziak
Karlos X.a Frantziakoa

**Karlos X.a Frantziakoa** (Versaillesko jauregia, 1757ko urriaren 9a - Gorizia, Austriar Inperioa, gaur egun Italia, 1836ko azaroaren 6a), **Artoisko kondea** (frantsesez: ''comte d'Artois'') tituluaz ezagunagoa, Frantziako eta Nafarroako erregea izan zen, 1824-1830 bitartean. Frantziako azken errege Borboia izan zen.

## Bizitza 
Luis XV.aren biloba eta Luis XVI.a zein Luis XVIII.a erregeen anai txikia zen. Frantziako Iraultza garaian Ingalaterrara ihes egin zuen. Luis XVII.aren ondorengoa izan zen. Anaiak ez bezala, Karlos X.ak monarkia absolutua ezarri nahi izan zuen berriro. Parisko herria 1830ean matxinatu zen (Uztaileko Iraultza); erregeak Borboi etxearen jatorrizko adarraren aldarrikapenei uko egin eta bere biloba Henrike Artoiskoaren alde abdikatu zuen. Hala ere, Luis Filipe Orléanseko dukeak ez zuen abdikazioa berretsi eta berau errege izendatu zuten. Ondoren erbesteratu zen. 1836an hil zen, Austriar Inperioan.
thumb|Karlos X.a eta Luis XIX.aren hilobiak, Nova Gorican

## Ezkontza eta seme-alabak 
1773an Viktor Amadeo III.aren alaba Maria Teresarekin ezkondu zen; lau seme-alaba izan zituzten:
* Luis Antonio (1775–1844)
* Sofia (1776–1783)
* Karlos Fernando (1778–1820)
* Maria Teresa (1783).

## Erreferentziak
Gizarte Demokratikoaren Alderdia

**Gizarte Demokratikoaren Alderdia** (, DTP, , PCD) Kurdistango alderdi politiko sozialista eta abertzalea izan zen.

2005ean sortu zutenetik ibilbide politikoki arrakastatsua izan dute, baina euren ideologiagatik eta PKKrekin (Kurdistango Langileen Alderdia) izandako loturengatik Turkiako estatua atzetik eduki dute azkenik 2009an ilegalizazioaren prozesua jasan duten arte.

## Ibilbide politikoa 
2007an 20 legebiltzarkide lortu zituzten Turkiako Parlamentuan, eta 2009an bederatzi alkate eskuratu zituzten beste hainbeste probintzietako hiriburuetan, Diyarbakır, Batman, Hakkari, Iğdır, Siirt, Şırnak, Tunceli, Bingol eta Van hirietan hain zuzen ere.

## Debekua 
Hala ere, 2009ko abenduan Turkiako Auzitegi Konstituzionalak azkenean alderdia legez kanpo utzi zuen "estatu, herrialde eta nazioaren batasun apurtezinaren aurkako ekintzen sorlekua" izateaz akusatuta. Debekua hala herrialdearen barruan nola nazioartean oso kritikatua izan da, turkiar agintariek Ezker Abertzalearen aurkako prozesuak eredutzat hartu duten bitartean.

## Kanpo estekak 
* DTPren webgunea
Luis Antonio Frantziakoa

**Luis Antonio Frantziakoa** (Versaillesko jauregia, 1775eko abuztuaren 6a - Gorizia, 1844ko ekainaren 3a), Karlos X.a Frantziakoaren seme zaharrena izan zen, Angulemako dukea (1775-1824) eta, 1824-1830 bitartean, Frantziako azken dofina.

## Bizitza 
Frantziako Iraultzaren ondoren, familiarekin erbesteratu zen. Turinen ikasketa militarrak egin zituen. 1799an, Luis XVI.aren eta Marie Antoinetteren alaba zen Maria Teresa Charlotte lehengusinarekin ezkondu zen, baina ez zuten seme-alabarik izan. Polonia eta Ingalaterran bizi izan zen, eta Borboien berrezarkuntzarekin (1814) Frantziara itzuli zen. 1823an, Espainian monarkia absolutua berriz ezartzera bidalitako San Luisen Ehun Mila Semeen buru izan zen. 1830eko Iraultza gertatu zenean, abuztuaren 2an, Karlos X.ak abdikatu zuen eta, ordubete geroago, Luis Antoniok ere koroari uko egin zion, bere iloba Henrike Artoiskoaren faboretan. Hala ere Luis Filipe Orléanseko dukeak ez zuen abdikazioa berretsi eta berau izendatu zuten errege berritzat. Gero Luis Antonio Goriziara erbesteratu zen. Aita hil ondoren, legitimisten errege-nahi bilakatu zen.

## Erreferentziak
Amed

**Amed** —turkieraz— (; ; ) Turkiako hego-ekialdean dagoen hiririk populatuena da, baita izen bereko probintziaren hiri nagusia eta Kurdistango hiriburu ez ofiziala ere. Izan ere, hiritar gehienak kurduak dira, eta azken udal hauteskundeetan Gizarte Demokratikoaren Alderdia (DTP) garailea izan zen, nazionalismo kurduaren ordezkaria izanik.

675 metroko altueran dago itsas mailatik gora eta 2007an ia 600.000 biztanle zituen; 1930eko hamarkadan, 30.000; 1956an, 65.000; eta 1970ean, 140.000.

## Izena 
Antzina *Amida* zuen izena; gero, musulmanak etortzean, «Bakir-en egoitza» (hau da, *Diyarbakir* arabieraz) bihurtu zen eskualde hori.

## Klima 
## Ondarea 
thumb|Mendebaldeko harresiak.

Ikustekoak dira hainbat Erdi Aroko eraikin eta monumentu, hiriko harresiekin batera. Besteak beste, aipatzekoak dira Ulu Camii, Fatihpaşa Camii, İskender Paşa Camii, Beharampaşa Camii eta Melek Ahmet Camii izeneko meskitak, bai eta Meryemana kilisesi izeneko eliza ortodoxo siriarra ere.

Harresiei dagokienez, 5,5 kilometro inguruko luzera, lau ate eta 82 dorre dauzkate, eta Erromatar Inperioan berriztatu eta luzatu zituzten IV. mendean, zaharragoak baitira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriaren webgune ofiziala
Luis Filipe Frantziakoa

**Luis Filipe Frantziakoa** (Paris, 1773ko urriaren 6a - Claremont, Surrey, 1850eko abuztuaren 26a) Frantziako azken erregea izan zen, 1830-1848 bitartean.

## Bizitza 
Luis Filipe Jose Orléanseko dukearen eta Luisa Maria Adelaida Borboi-Penthièvrekoaren semea zen. Valois, Chartres eta Orléanseko duke tituluak izan zituen. Iraultzaren aldekoa zen, jakobinoen taldeko kidea, eta 1793an Konbentzioaren gudarostean parte hartu zuen. Neerwindengo guduaren ondoren, etsaien aldera igaro zen. Suitzan, Alemanian, Eskandinavian, Estatu Batuetan eta Ingalaterran egon zen. Ingalaterran Maria Amelia Napoliko printzesarekin ezkondu zen 1809an, eta ondoren lau urte eman zituen Sizilian (1810-1814).

1814an Frantziara jo zuen eta Orléanseko etxearen aberastasun handiak kudeatu zituen luzaroan, gortetik urrun. 1825ean liberalengana hurbiltzen hasi zen eta 1830eko iraultzaren ondoren, agintera eraman zuen goi burgesia liberalak. Luis Filipe buruzagi militar nagusi izendatu zuten hasieran eta errege ondoren, 1814ko Konstituzioa aldatu eta zin egin ondoren. Horrela sortu zen Frantziako monarkia burgesa, hiritar-erregea agintari nagusi zela (Uztaileko monarkia deitua Frantzian). Ekintza horrek Borboitarren leinu legitimista kendu zuen tronutik. 1848an erregetza utzi behar izan zuen, 1848ko iraultzaren ondoren. Bilobari, Parisko kondeari, erregetza utzi eta Ingalaterrara jo zuen. Han hil zen 1850ean.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1809an, Fernando IV.a Napolikoaren alaba Maria Amaliarekin ezkondu zen; hamar seme-alaba izan zituzten:
# Fernando Filipe (1810–1842)
# Luisa Maria (1812–1850), Leopoldo I.a Belgikakoarekin ezkondu zena.
# Maria (1813–1839)
# Luis Karlos Filipe Rafael (1814–1896)
# Frantziska (1816–1818)
# Klementina (1817–1907)
# Frantzisko (1818–1900)
# Karlos (1820–1828)
# Henrike (1822–1897)
# Antonio (1824–1890)

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henrike Artoiskoa

'''Henri Charles Ferdinand Marie Dieudonné d'Artois de France'* (Tuileries jauregia, 1820ko irailaren 29a - Lanzenkirchen, 1883ko abuztuaren 24a) Chambordeko konde eta Bordeleko dukea izan zen.

1830eko abuztuaren 2 eta 9 artean Frantziako legitimisten erregenahia eta Nafarroako Erresumaren erregenahia izan zen Henrike V.a Frantziakoa izenaz. hala ere, ez zen inoiz aldarrikatua izan. 1844 eta 1883 artean legitimisten erregenahi bilakatu zen.

Karlos X.a Frantziakoaren iloba, Karlos Fernandoren hildondoko semea, bere jaiotza zela eta legitimistek *Dieudonné'' ezizena jarri zioten. Erbestean hil zen.

Henrike zendu ondoren eta Lege salikoa, Frantziako tronuan ez bezala, Nafarroako Erresuman atxikiturik ez zegoela kontutan hartuta, bere iloba Roberto I.a Parmako dukea bilakatu zen nafar erresumako ondare eskubideen jaraunslea Nafarroako errege-erreginen oinordetzarako ohiko legeen arabera.
thumb|eskuinera|250px|Nova Goricako herriaren Kostanjevicako monasterioan dagoen Enrikeren hilobian ipinitako inskripzioaren itzulpena: "hemen dago zendua Enrike bosgarrena izeneko printze gorena eta bikaina, Jainkoaren graziagatik Frantziako eta Nafarroako erregea".

## Erreferentziak
Opernturm

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**Opernturm** Alemaniako Frankfurt hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 170 metro eta 42 solairu dauzka eta 2009an amaitu zuten.

*Tishman Speyer Properties* sustatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoaren webgune ofiziala.
KölnTurm

**KölnTurm**, Alemaniako Kolonia hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 149 metro eta 43 solairu dauzka eta 2001ean amaitu zuten.

*Jean Nouvel* eta *Kohl & Kohl Architekten* arkitekto taldeak diseinatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoaren webgune ofiziala.
Eurotower

**Eurotower**, Alemaniako Frankfurt hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 148 metro eta 40 solairu dauzka eta 1977an amaitu zuten.

*Richard Heil* arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa structurae.de webgunean.
Itsaso Beltzeko eskualdea

**Itsaso Beltzeko eskualdea** () Turkiako 7 zentsu eskualdetako bat da. Bere balioa administratiboa baino estatistikoa baino ez da. Herrialdearen iparraldean dago.

Eskualde honetan 2000. urtean 8.439.213 biztanle bizi ziren.

## Mugakideak 
Itsaso Beltza iparraldean, Erdialdeko Anatolia hegoaldean, Ekialdeko Anatolia hego eta ekialdean eta Marmara eskualdea mendebaldean mugakide ditu.

## Probintziak 
Eskualde honetan honako probintziak daude:
# Amasya
# Ardahan
# Artvin
# Bartın
# Bayburt
# Bolu
# Çorum
# Düzce
# Giresun
# Gümüşhane
# Karabük
# Kastamonu
# Ordu
# Rize
# Samsun
# Sinop
# Tokat
# Trabzon
# Zonguldak

## Kanpo estekak
Colonia-Haus

**Colonia-Haus**, Alemaniako Kolonia hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Guztira 147 metro eta 45 solairu dauzka eta 1973an amaitu zuten. Alemaniako etxebizitza eraikinik garaiena da.

Eraikinean 352 etxebizitza daude.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoaren webgune ofiziala.
Uptown München

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**Uptown München**, Alemaniako Munich hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 146 metro eta 37 solairu dauzka eta 2004an amaitu zuten.

*Architekturbüro Ingenhoven* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoaren webgune ofiziala.
Nelly Furtado

**Nelly Kim Neto Furtado** (Victoria, Columbia Britainiarra, Kanada, 1978ko abenduaren 2an) portugaldar jatorriko abeslari kanadarra da. Portugesez, ingelesez eta gaztelaniaz abesten du.

2002an *Whoa, Nelly!* bere estreinako diskoaren ''I'm like a bird* kantagatik Grammy sari bat irabazi zuen.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Whoa, Nelly!* (2000)
* *Folklore* (2003)
* *Loose* (2006)
* *Mi Plan* (2009)
* *The Spirit Indestructible* (2012)
* *The Ride* (2017)
* *7'' (2024)

## Kanpo estekak 
*  Nelly Furtadoren webgunea
Bayer Hochhaus

thumb|200px|eskuinera|Eraikinaren berreraikitze lanak 2009an.

**Bayer Hochhaus**, Alemaniako Leverkusen hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 122 metro eta 38 solairu dauzka eta 1963an amaitu zuten. 2008an eraikinaren barrualde eta fatxadaren berrizte lanak hasi eta bulego eraikina erabat hustu zuten.

*Hentrich, Petschnigg & Partner* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinari buruzko informazioa Leverkusen hiriaren webgunean.
Kastor und Pollux

**Kastor und Pollux**, Alemaniako Frankfurt hirian dagoen bulego etxe orratz multzoa da. Dorrerik garaienak (Pollux) 130 metro eta 33 solairu dauzka eta 1997an amaitu zuten.

*NHT + Partner GbR* eta *Kohn Pedersen Fox Architects* arkitekto taldeek diseinatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Dorren fitxa structurae.de webgunean.
Garden Towers

**Garden Towers**, Alemaniako Frankfurt hirian dagoen bulego etxe orratz multzoa da. Dorrerik garaienak 127 metro eta 24 solairu dauzka eta 1976an amaitu zuten.

*Novotny Mähner Assoziierte* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinen fitxa structurae.de webgunean.
Post Tower

**Post Tower**, Alemaniako Bonn hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 163 metro eta 42 solairu dauzka eta 2002an amaitu zuten. Eraikinean Deutsche Post eta DHL garraio enpresaren egoitza nagusia dago

*Murphy/Jahn* arkitekto taldeak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Deutsche Post-en webgune ofiziala.
Japan Center

thumb|200px|eskuinera|Dorrearen ikuspegia.

**Japan Center**, Alemaniako Frankfurt hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 115 metro eta 28 solairu dauzka eta 1996an amaitu zuten.

*Joachim Ganz* arkitektoak diseinatu zuen.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa structurae.de webgunean.
Park Tower

**Park Tower** munduko hainbat eraininen izena izan daiteke:

* Park Tower, Ameriketako Estatu Batuetako Chicago hirian dagoen etxe orratza.
* Park Tower, Alemaniako Frankfurt hiriko eraikina.
Park Inn by Radisson Berlin Alexanderplatz

**Park Inn by Radisson Berlin Alexanderplatz**, Alemaniako Berlin hirian dagoen hotel etxe orratz bat da. Guztira 125 metro eta 38 solairu dauzka eta 1970ean amaitu zuten. Alexanderplatz enparantzan dago.

*Roland Korn*, *Heinz Scharlipp* eta *Hans-Erich Bogatzky* arkitektoek diseinatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hotelaren webgune ofiziala.
Irlandar nazionalismo

[thumb|200px|eskuinera|''[Daniel O'Connell: Askatasunaren Txapelduna'' (Daniel O'Connell: The Champion of Liberty), 1847an Pennsylvanian argitaratutako hormairudia.]]

**Irlandar nazionalismoa** (ingelesez *Irish nationalism*, irlanderaz *Náisiúnachas Éireannach*) Irlandar Kultura, irlandera eta Irlandako historiaren inguruko maitasun edo zaletasunak elkartzen dituen gizarte eta politikaren inguruko talde eta mugimendu ezberdinen multzoa da, horretaz gain Irlanda eta irlandarra izatearen harrotasun sentipenak ere multzo honek osagarri garrantzitsua da. Historikoki Britainia Handitik independentzia politikoa lortzeko asmoarekin lotu izan ohi da, aldiz gaur egun Irlanda batu baten nahiarekin erlazionatzen da.

Irlandar nazionalismoa Irlandar Komunitate Katolikoaren lotu izan ohi da, halere historikoki kausa honen Irlandar Protestante Nazionalista ugari ere atxikitu izan dira, adibide deigarriena, Irlandar Nazionalismoaren *Aitatzat* jo izan den Theobald Wolfe Tone da, baita ideologia honen barnean dagoen Irlandar errepublikanismoarena ere.

Ideologia honen aurkaria Unionismoa da.

## Ikus gainera 
* Irlandar errepublikanismoa

## Kanpo estekak 
* Irish-Nationalism.net, Irlandar Nazionalismoaren inguruko eztabaidagunea
Business-Tower

**Business-Tower**, Alemaniako Nurenberg hirian dagoen bulego etxe orratz bat da. Guztira 135 metro eta 34 solairu dauzka eta 2000an amaitu zuten.

*Dürschinger & Biefang* eta *Architekturbüro Spengler* arkitekto taldeek diseinatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoari buruzko webgunea.
Gran Hotel Bali

**Gran Hotel Bali** (Bali hotel handia *euskaraz*) Espainiako Benidorm hirian dagoen hotel etxe orratza da. 2002an amaitua, Madrilgo Cuatro Torres Business Area egitasmoko bulego dorreak eraiki arte, Espainiako eraikinik garaiena izan zen. Dorreak 186 metro eta 52 solairu dauzka (hotel moduan erabilerarik ez duten solairu tekniko guztiak kontuan hartuta).

## Ezaugarriak 
Hotela Poniente hondartzan dago, Benidorm hiriaren erdigunetik hego-ekialdeara. Hoteleko solairu guztien artean, hamazortzigarrenean, gimnasioa eta mota ezberdineko osasun tratamenduak hartzeko gunea daude. Bestalde 43. solairuan, behatokia dago, eraikinaren kanpoaldetik doazen igogailu panoramikoez eskuragarri dena.

## Ikus, gainera 
* Benidormeko eraikinik garaienen zerrenda
* Espainiako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gran Hotel Baliren webgunea.
Intempo

**Intempo** Espainiako Benidorm hirian etxebizitza etxe orratz bat da. Perez Guerras arkitektoak diseinatua, 202 metro eta 47 solairu ditu eta 2013an eraikitzen amaitzea aurreikusten zen baina arazo ekonomikoak tarteko, azkenean 2021ean zabaldu zituen ateak.

## Eraikuntzaren atzerapena 
Eraikuntza lanak 2007an hasi baziren ere, hilabete batzuetan etenik egon ziren, Espainiako higiezinen krisialdiak eraginda. Eraikuntza 2009an berrezarri zen eta urte hartako abendurako hamar bat solairu eraikiak ziren. 2010eko urtarrilean eraikuntza berriz eten zen.

## Ikus, gainera 
* Benidormeko eraikinik garaienen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Egitasmoari buruzko informazioa Perez Guerras arkitektoaren webgunean.
Neguri Gane

**Neguri Gane** Espainiako Benidorm hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Eraikina Playa de Levanteko gunean dago eta 145 metro eta 39 solairu dauzka.

2001ean amaitu zuten, eta urtebetez hiriko eraikinik garaiena izan zen Gran Hotel Bali zabaldu zuten arte.

*Pérez-Guerras Arquitectos & Ingenieros* eta *Julio Pérez Gegundez* arkitekto taldeek diseinatu zuten.

## Izena 
**Negurigane** edo, hobe eta ofizialki, **Negurigana** Leioako Basaez auzoko kale baten izena da, eta, sarri, auzoari hala deitu izan zaio.

## Ikus, gainera 
* Benidormeko eraikinik garaienen zerrenda
* Espainiako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Dorrearen argazkiak.
Igor Yebra

**Igor Yebra Iglesias** (Bilbo, Bizkaia, 1974ko abuztuaren 1a) euskal herritar ballet-dantzari famatua da. 2006an dantzari nagusia izendatu zuten Bordeleko Opera Nazionalean. Victor Ullateren dantza-eskolan aritu ondoren, Madrilgo Dantza Kontserbatoriora joan eta ohorezko matrikularekin graduatu zen, eta hor 1996ra arte egon zen.

Noizbehinka zenbait operetarako koreografiak sortzen ditu, hala nola, *La Traviata*, *Carmen*, *Aida*, *Il signore Bruscchino*, *El padre Arrupe*; eta *Carmen Suite ballet*, *Cascanueces Suite ballet*, *El Cisne XXI*.

Lehen dantzari gonbidatu bezala zenbait lekuetan lan egin du: Australiako Balletan (gonbidatu iraunkorra 1997.98), L'Aterballeto, Kubako B.N., Venezuelako B.N, Kremlinaren Balletan, Eskoziar Balletan (Scottish Ballet), Hungriako B.N, Lituaniako B.N., San Carlos de Napoleseko Antzokian, Ekaterinburgoko B.N, Leipzig-aren Balleteko Operan, Veronako Hondarraren Balletan, Ufa-ko B.N., Limogeseko B.O., Nizaren B.O., Julio Boccaren Ballet Argentinarrean, O. de Kazan Balletan beste batzuen artean. Era berean parte hartzen du festa ugarietan, munduko agertoki garrantzitsuenetan.

## Sariak 
1991. urtean Parisen ospatutako Eurovision Dantza saria irabazi zuen. 1996an bigarren saria lortu zuen San Petersburgoko Maya Plisetskaya lehiaketan. 1996an dantzari hoberena izateagatik *Dantza eta Dantza saria* irabazi zuen Italian. Eta Leonide Massine saria irabazi zuen ere 2003an. 2006an bere izena daraman dantza-eskola ireki zuen Bilboko San Inazio auzoan eta 2008ko urrian “La Escuela Municipal de Amurrio Igor Yebra” ireki zen. 2009an dantzagatik Nazioarteko Batzordeko Unescoko kide izendatu zuten. 2010ean "Gialino d'Oro" Kulturako Italiako Ministerioaren Saria irabazi zuen, eta urte horretan Bilboko Hiriko "Itzaltsu" izendatua izan zen. Era berean, 2002ko uztailetik Erromako Operarekin kolaboratzen du, lehen dantzari gonbidatu bezala eta Italian zehar eta atzerritarreko biretan parte hartzen du.

## Bizitza pertsonala 
2004ko irailean, Anne Igartiburu euskal telebista-aurkezlearekin ezkondu zen eta 2005eko abenduan, bereizi ziren.
2006an Igor egi bilakatu zuen bere amets handienetako bat, bere lehenengo dantza-eskola ireki zuenean Bilbon.
Oraindik ere bere jaioterriko futbol taldearen jarraitzaile handia bada, Bilboko Athletic Kluba.

## Eskola 
Eskola sortzen hasi zen Igor dantza ikasten hasi zuenean. Beti argi izan zuen egun batean bere etxera itzuliko zela bere familia hurbil izateko. Aldi berean, bere hiriaren umeak lehen aukera eman nahi zien dantzari izatearen ametsa egia bilakatu ahal zezatela.
2006ko irailean, Igorrek bere ametsa egia bilakatu zuen, eskola ireki zuen Bilboko hirian.
Eskolaren helburu nagusia da ikasle bakoitzak zuzenean oinarritik guztia ikastea, etapak pasatu gabe baina ahaleginak aurreztu gabe ere.
Igor Yebraren helburu nagusienetako bat da ez soilik dantzari profesionalak heztea, baizik eta artearen zaleak izatea. Hau da, osotasunean ikusten ari direna gozatzen eta ulertzen duen publikoa. 

## Kanpo loturak 
*   Igor Yebraren webgune ofiziala
*  Igor Yebrari egindako elkarrizketa
Torre Mediterráneo

**Torre Mediterráneo** Espainiako Benidorm hirian eraikitzen ari den etxebizitza etxe orratz bat da. Eraikina Playa de Levanteko gunean altxatuko da eta 135 metro eta 38 solairu izango ditu. Eraikuntza lanak 2008an hasi baziren ere, lehen eraikuntza garabia ez zen 2009ko udazkenera arte jarri.

Lurpeko aparkalekua eraikitzen amaitu zutenean dorrearen eraikuntza bertan behera geratu zen.

## Ikus, gainera 
* Benidormeko eraikinik garaienen zerrenda
* Espainiako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa Emporis.com webgunean.
Claudia Schiffer

**Claudia Schiffer** (Rheinberg, Ipar Renania-Westfalia, Alemania, 1970eko abuztuaren 25ean) modelo alemaniarra da. 1990eko hamarkadan ospe handia izan zuen.

2002ko maiatzaren 25etik Matthew Vaughn film-ekoizlearekin ezkonduta dago.

## Filmografia
Abdullah Öcalan

**Abdullah Öcalan** (Ömerli, Halfeti, Şanlıurfa probintzia, 1948ko apirilaren 4a) politikari kurdua da, bere herriaren askapenaren aldeko mugimenduaren gaur egungo buruzagi ospetsuena. Turkiak (Estatu Batuen eta Israelen laguntzaz) Kenian bahitu zuen 1999an, eta, epaiketa bidegabe baten ondoren, preso dauka geroztik, bakartze sistema gogor baten pean.

## Bizitza 
Kurdistango Langileen Alderdiaren (PKK) sorreran, 1978an, parte hartze handia izan zuen. 1984an Turkiaren aurkako ekintza armatuei ekin zien. Egun, borroka armatuaren garaia bukatu dela dio, eta kurduentzat konponbide politikoa bilatu behar dela.

1999ko otsailaren 15ean Turkiako MIT zerbitzu sekretuko agenteek bahitu zuten Nairobin, Greziako enbaxadatik aireportura zihoala, (dirudienez, CIA eta Mossad espioitza agentzien laguntzaz). Turkiara eraman zuten, eta, Turkiako legearen kontra erakunde armatua eratzea egotzita, hasiera batean heriotza zigorra ezarri zioten. Hala ere, hiru urte geroago, horren ordez bizi arteko espetxe zigorra ezarri zioten, nazioarteko presioei men eginez heriotza zigorra bere legeetatik ezeztatu baitzuen Turkiak. Izan ere, Europar Batasuneko kide bihurtu nahi du Turkiak, eta giza eskubideen arloan hainbat eskakizun ezartzen ditu erakunde horrek, bertako kide izateko.

Turkiara eraman zutenetik 2009raino, Imrali uharteko kartzela bateko preso bakarra izan zen. 2005ean, Giza Eskubideen Europako Auzitegiak ebatzi zuen Turkiak Giza Eskubideen Europako Hitzarmeneko 3., 5. eta 6. artikuluak urratu zituela, Öcalani ez baitzion bere atxiloketaren aurkako errekurtsoa aurkezteko aukerarik eman, eta bidezko epaiketarik gabe ezarri baitzion heriotza zigorra. Ondoren, Öcalanek berriz epaitzeko eskaria egin zuen, baina Turkiako auzitegiek ukatu egin zioten. Europako Batzordeko Torturaren Prebentziorako Batzordeak Öcalani bisita egin zion, eta haren kartzelatze egoera ez zela egokia salatu zuen. Horren eraginez, Turkiako agintariek espetxe berri bat eraiki zuten uhartean, eta 2009an iragarri zuten Öcalanekin batera han izango zirela PKKko beste preso batzuk, eta Öcalanek (hamar urtez bakarrik espetxeratuta izan eta gero) haiekin elkartu ahal izango zuela astean hamar orduz.

Espetxetik, Öcalanek hainbat liburu argitaratu ditu, azkena 2012an. Turkian HDP alderdi kurdua legez kanporatzeko ahaleginen erdian, 2021eko martxoaren 19an Öcalanek ez zuen kanpoaldearekin batere harremanik izan eta ez zegoen haren batere berririk 2020ko apirilaz 27az geroztik, Serbay Koklu haren abokatuak jakinarazi zuenez; inkomunikazioa erabatekoa zen. Horrek haren osasunari buruzko kezka piztu zuen. Alabak adierazi zuen ez zekitela ere non zegoen. 2024an, Öcalanen berririk gabe jarraitzen zutela eta Turkiak Öcalan legez kanpoko sistema zorrotz baten pean zeukala salatu zuen haren abokatu Ibrahim Bilmezek, Euskal Herrian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kurdistan
* PKK

## Kanpo estekak 
*  «Special report: The Ocalan file», *BBC*.
*  Site Officiel d'Abdullah Öcalan. Öcalanen liburuak, hainbat hizkuntzatan.
*  Öcalanen askatasunaren eta Kurdistango bakearen aldeko nazioarteko ekimena.
Torre Levante

thumb|250px|Playa de Levanteren ikuspegia izen bereko dorrea ikusgai dela.

**Torre Levante** Espainiako Benidorm hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Eraikina Playa de Levanteko gunean dago eta 120 metro eta 36 solairu dauzka. 1985ean amaitu zuten eraikitzen eta 2001ean Neguri Gane eraiki arte, Benidormeko eraikinik garaiena izan zen.

## Ikus, gainera 
* Benidormeko eraikinik garaienen zerrenda
* Espainiako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Dorrearen fitxa Emporis.com webgunean
AfE-Turm

**AfE-Turm** Alemaniako Frankfurt hirian zegoen bulego etxe orratz bat zen, Staatliche Neubauabteilung des Landes Hessen arkitekto taldeak diseinatua. Guztira 116 metro eta 38 solairu zituen, eta 1972an amaitu zituzten eraikitze lanak. 2014ko otsailaren 2an eraitsi zuten.

## Ikus, gainera 
* Alemaniako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eraikinaren fitxa structurae.de webgunean.
Edificio Kronos

**Edificio Kronos** Espainiako Benidorm hirian dagoen etxebizitza etxe orratz bat da. Eraikina Playa de Levanteko gunean dago eta 150 metro eta 41 solairu dauzka. 2007an hasi ziren eraikitzen eta 2009an amaitu zuten.

Autobideko Levante hondartzako sarrera nagusiaren ondoan dago, Avinguda del Municipi etorbidean.

## Ikus, gainera 
* Benidormeko eraikinik garaienen zerrenda
* Espainiako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egitasmoaren webgune ofiziala.
Llevant (Benidormeko hondartza)

**Llevanteko hondartza** (; ) Benidorm hiriko hondartza nagusia da. Hiriaren Alde Zaharretik Racó de l'Oix gunera arte luzatzen da eta hiru bat kilometro dauzka. Bertan, hiriko hotel eta apartamentu eraikin nagusiak eta hiriko biztanle gehienak biltzen dira.

Turismoan oinarrituta 1950eko hamarkadan garatzen hasi zen hirigintza eta hazkunde demografikoan lehen garatu zen gunea izan zen. Hondartza ondoko itsas pasealekua urtero milaka pertsonek erabiltzen dute.

## Ikus, gainera 
* Playa de Levante (Cádiz)
* Ponent (Benidormeko hondartza)

## Kanpo estekak 
*  Hondartzari buruzko informazioa.
Alfoz de Bricia

**Alfoz de Bricia** Burgosko udalerria da, Merindadeetako eskualdean dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 96 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Auzo eta herri hauek biltzen ditu:

* Barrio de Bricia.
* Campino
* Cilleruelo de Bricia
* Lomas de Villamediana
* Montejo de Bricia
* Presillas
* Valderias
* Villamediana de Lomas

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
Beltxata

**Beltxata** (*Agrostemma githago*) *Caryophyllales* ordenako landare belarkara da, lore arrosekoa, Europako bide ertzetan eta galsoroetan hazten dena.

## Izena 
Euskaraz *Beltxata*, *Beltxanburu,* *Albetxe* eta *Beltxabi* izenak ditu.

Izen binomiala *Agrostemma githago* da. *Agrostemma* grezierazko αγρος, *"soro"* eta στεμμα, *"koroa"* itzetik dator, hau da, *"soroetako koroa"*. *Githago* hebreerazko *khitah*, *"gari"* itzetik letorke.

## Ezaugarriak 
thumb|ezkerrera|130px|Lorea.

Nahiko landare handia da (1m), lantza itxurako hosto luzeekin.

Loreak arrosak edo zuriak dira, sepalo hostokarakoak, 25-50mm zabal. Udan loratzen da, maiatza eta iraila artean

## Propietateak 
Beltxata landare toxikoa da, diuretikoa. Haziak espektoratzaileak dira, baina gehiegi hartzean gastroenteritisaren sintoma bertsuak eragiten ditu. Dosi handitan heriotza eragin dezake.

Hauek dira dituen printzipio aktiboak: gitagina, saponina, glukosidoak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Usagari
Arcos (Burgos)

**Arcos de la Llana** Burgosko udalerria da, Alfoz de Burgos eskualdean dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 901 biztanle zituen.

## Demografia 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Arcos de la Llanako udalaren webgunea.
Arlanzón

**Arlanzón** esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

* Arlanzón, Burgos probintziako herria.
* Arlanzón ibaia, Burgos probintziako ibaia.
Barrios de Colina

**Barrios de Colina** Burgosko udalerria da, Montes de Oca eta Alfoz de Burgos eskualdetan dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 68 biztanle zituen.

## Demografia 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* San Juan de Ortegako monasterioa

## Kanpo estekak 
*  Barrios de Colinako udalaren webgunea.
Bozoo

**Bozoó** edo **Bozoo** Burgosko udalerria da, Ebro eskualdean dagoena, Miranda Ebroren inguruko eremuan alegia.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 110 biztanle zituen.

## Geografia 
### Herriak 
Hiru herri daude udalerri honetan:
* Bozoo
* Portilla
* Villanueva Soportilla

### Mugakideak 
* Gaztelako udalerri mugakideak:
** Mendebaldean Valle de Tobalina udalerria dago, Merindadeak eskualdean.
** Hegoaldean eta ekialdean Santa Gadea del Cid, Ebro eskualdean.
* Euskal Herriko mugakidea:
** Iparraldean Ebro ibaia zeharkatuta Arabako Lantarón dago.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
Bugedo

**Bugedo** Burgosko udalerria da, Ebro eskualdean dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 177 biztanle zituen.

## Demografia 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda
* Santa María de Bujedo monasterioa

## Kanpo estekak 
*  Bugedoko udalaren webgunea.
Berberana

**Berberana** Burgosko udalerria da, Merindadeetako eskualdean dagoena.

## Geografia 
Bi herrigunez osaturik dago, elkarrengandik 18 kilometrotara, tartean Arabako lurrak dituztela. Herriguneak Berberana herriburua eta Valpuesta dira; azken hau, Gaubea ibarraren barruan dagoen barrendegia, txikia da baina garrantzi handikoa da bertan gaztelerazko testurik zaharrenetarikoak (Valpuestako kartularioak) aurkitu direlako.

## Demografia 
2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 73 biztanle zituen. 

## Politika 
### Alkateak 
Hauek izan dira Berberanako azken alkateak:

### Udalaren konposizioa 
2025 urtean, hau zen Berberanako Udalaren konposizioa:

* Alkatea: Mikel Arbaizagoitia Peral - *Vecinos por Berberana* (VB) 
* Zinegotzia: Francisco Villate Paul - (VB)
* Zinegotzia: Jose Miguel Ramirez Robredo - Alderdi Popularra (PP)

## Historia 
XVII. mendean Berberanako Palacios familiako kideek Venezuelara emigratu zuten, haietako bat Simon Bolivarren ama.

1857ean sartu zen Valpuesta Berberanaren barruan.

2011ko abuztuaren 17an Richter eskalan 3,4 magnitudera iritsi zen lurrikara jasan zuen, udalerriaren ipar-ekialdean epizentroa izen zuena. Araban eta Bizkaian ere uhin sismikoa nabaritu arren, ez zuen kalterik eragin.

## Ondarea 
Aipatzeko moduko eraikin batzuk:

* Sánchez de Velasco dorretxea. XV. mendeko eraikin militarra, herrigunearen mendebaldean kokatua, Tumecillo ibaiaren ondoan.
* San Cornelio eta San Cipriano eliza. Urtero irailaren 16an San Kornelioren omenezko jaiak ospatzen dituzte.

Naturaguneen artean:

* Santiago mendiko Monumentu Naturala.
* Nerbioiko ur-jauzia.
* Delikako arroila.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda
* Merindadeak (Burgos)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
Playa de Levante

**Playa de Levante** izen bereko hainbat hondartzaren izena izan daiteke:

* Playa de Levante, Benidormeko hondartza nagusia.
* Playa de Levante, Cádiz probintzian dagoen hondartza.
Maitechu Mía

***Maitechu Mía***, euskaraz *Maitetxu Enea*, 1927 urtean Francisco Alonso musikariak konposatutako abesti ospetsu bat da, zortziko motakoa, gaztelerazko hitzekin. Abestiaren hitzek euskal joale batek maitearengana sentitzen duen mina kontatzen du. Abestian apostu bat dela eta sortu omen zen. Hondarribian zegoela, lagun batzuek euskal musika sortzeko gai ez zela bota eta erronka onartu omen zuen Alonsok. Emilio González del Castillo bere lagunari hitzak eskatu eta ordubetean osatu omen zuen abestia.

Abestia Plácido Domingo, Alfredo Kraus eta José Carreras abeslariek kantatu izan dute. Mocedades musika-taldearen bertsioa ere ospetsua izan zen.

## Kanpo estekak 
*  [Informazioa eta Mocedades taldearen bertsioa.](https://web.archive.org/web/20120320170252/http://www.maestroalonso.com/DetalleObraFranciscoAlonso.aspx?obra=Maitechu%20M%C3%ADa%20(1927))
Likidotasun

Ekonomian, aktiboen **likidotasuna** aktiboek diru bihurtzeko duten gaitasuna da, salmenta edo bestelako eragiketa baten bitartez eta bere balioa nabarmen galdu gabe. Aktiboa diru zenbat eta aiseago eta azkarrago bihurtu, orduan eta likidoagoa dela esaten da. Dirua bera da aktiborik likidoena, hau da, paper eta txanponak erabateko likidotasuna dute.

Aktibo oso likidoa adibidez, pertsona batek banku batean gordailu bat izatea da non diru hori edozein momentutan ateratzeko aukera duen, kutxazain baten bitartez ere. Bestalde, ibilgetu higiezin bat saldu behar dela erabakia hartzen denetik, salmentatik dirua lortu arte igaro den denbora luzea bada, aktiboa ez da oso likidoa izango. Salmenta hau diru bihurtzeko prozesua lastertu nahi baldin bada, ibilgetuaren salneurriarekiko baliogutxitzea islatu beharko litzateke.

Orokorrean, aktibo baten errentagarritasuna likidotasunaren kontrakoa izaten da, hortaz, aktibo batek errentagarritasun txikia emango du likido bihurtzeko denbora luzea bada.

Aktibo likido batek hurrengo ezaugarriak ditu: laster saldu daiteke, balioaren diru-galtze txikiarekin, edozein momentuan. Merkatu likido batean beti egongo dira saltzaileak eta erosleak prest.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Hubert Lilliefors

**Hubert Whitman Lilliefors** (1928 – Bethesda, Maryland, 2008ko otsailaren 23) estatistikari estatubatuar bat izan zen, Lilliefors froga, banaketa normalerako Kolmogorov-Smirnov frogaren aldaera bat, asmatzeagatik ezaguna. Estatistika irakasle gisa jardun zuen 39 urtez *George Washington University* izeneko unibertsitatean.
Juan Lopez de Uralde

**Juan Jose Lopez de Uralde Garmendia** (Donostia, Gipuzkoa, 1963ko irailaren 8a) ekintzaile ekologista da. 2001 eta 2010 artean Greenpeaceren Espainiako zuzendaria izan zen. Ingeniaritza agronomoa ikasketak burutu zituen Madrilen. Euskaraz eta gaztelaniaz gain, ingelesez eta frantsesez ere badaki. Aliantza Berdea alderdi ekosozialistaren koordinadorea da gaur egun, Elkarrekin Ahal Dugu koalizioaren barnean. Kongresuko diputatua bada ere Arabako hautesbarrutitik eta ganberako Trantsizio Ekologiko batzordea zuzentzen du.

2009ko abenduaren 18an, Kopenhageko Klima Aldaketaren Aurkako Goi-Bileran zehar, Juan Lopez de Uralde eta Greenpeaceko beste bi ekintzaile atxilotuak izan ziren, Danimarkako erregina buru zuen nazioarteko agintarien afarian sartzeagatik eta pankarta bat erakusteagatik. Hori dela eta, 2010eko urtarrilaren 7ra arteko badaezpadako kartzela zigorra ezarri zieten klima aldaketari buruzko biltzarreko afarian modu ilegalean sartu izana egotzita.

2010eko urtarrilaren 6an Danimarkak Greenpeaceko hiru kideak aske utzi zituen. 2011. urtetik aurrera Equo alderdi ekologistako bozeramailea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Juan Lopez de Uralderi Argia astekarian.
Antso I.a Lope Gaskoiniakoa

**Antso I.a Lope** edo **Lupus Antso** (euskaraz: *Antso Otsoa*, , , ) Baskoniako dukea (801-812) izan zen.

## Biografia 
Aita ezezagunekoa bada ere, onomastika eta kronologiaren arabera Lope II.aren semea izan zitekeen. Gaskoiniako duke guztiak leinu berekoak baziren, ziurragoa da.

Lehendabizikoz eta Lupus Antso izenaz baskoien *dux* tituluaz agertzen da Hau da, litekeena da euskalduna izatea. 801an Luis Errukitsuaren armada zuzendu zuen, Bartzelona setiatu eta konkistatu zuena. Ziur asko gaskoien gudarosteak zuzendu zituen. Ermoldus Nigellus moje akitaniarrak Carolus Handiaren *nutritus*tzat hartzen du, agian frankoen gortean hezia izanagatik. Batzuen ustez, aipamen honek Carolus Handiak gaskoiak bakean mantentzeko eta bere dukea izateko bidalia izan zela esan nahi du.

Litekeena da Lope Centullo, Xemen I.a, eta Gartziaren anai nagusia eta Aznar eta Antso II.aren aita izatea. Bere balizko alaba edo iloba zen Antsak Emenon Poitiersko kondea ezkondu zuen. Antso 812 baino lehen hil zen, oinordekoa Xemen bere anaia izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belbimbre

**Belbimbre** Burgosko udalerria da, Odra-Pisuerga eskualdean dagoena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 77 biztanle zituen.

## Demografia 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herri txikiei buruzko informazioa Gaztela Leongo juntaren webgunean.
Gartzia I.a Xemen Gaskoiniakoa

**Gartzia I.a Xemen** (, ) Baskoniako dukea (816-818) izan zen.

816an Luis Errukitsuak Xemen bere aita kendu zuenean, Gartzia hautatu zuten. 818an hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lope III.a Genduleitz Gaskoiniakoa

**Lope III.a Genduleitz** (, , , ) Baskoniako dukea (818-819) izan zen.

Gartzea I.arena edo Antso I.aren anaia zen Genduleren semea izan zen.

Lope Akitanian Pepinek zuen boterearen aurkako matxinoa izan zen. 818an Gartzea hiltzean, hutsa betetzeko Lope matxinotu zen. Pepinek Gaskoinian sartu 819an Castillon-sur-Dordognen zegoen. Lope boteretik kentzeko Berengario Tolosakoa eta Gerin Auverniakoa bidali zituen eskualdera. Pepinek Aznar Antso hautatu zuen ordezko, Aragoiko konderria ere gobernatu zuena.

820 inguru hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basconcillos del Tozo

**Basconcillos del Tozo** Burgosko udalerria da, Páramos eskualdean dagoena. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 341 biztanle zituen.

## Etimologia 
Basconcillos-en izena populazio euskaldun batekin lotu behar da. Inguruan badira ere beste euskal toponimoak, esaterako Abar iturria eta San Mamés de Abar.

## Demografia 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Basconcillos del Tozoko udalaren webgunea.
Cerezo de Río Tirón

**Cerezo de Río Tirón** Burgosko (Espainia) ekialdeko udalerri bat da, Oca-Tirón eskualdekoa. 2008ko erroldan, 669 biztanle zituen.

## Demografia 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herri txikiei buruzko informazioa, Gaztela eta Leongo Juntaren webgunean.
Xemen I.a Gaskoiniakoa

**Xemen I.a Lope** Baskoniako dukea (812-816) izan zen, Luis Errukitsuak kendu arte.

## Biografia 
Hasieran, 781 inguru, Karlos Handiak Bordeleko konde (*pagus Burdegalensis*) izendatu zuen. Beharbada baskoia zen, balizko Gaskoniako dukea izan zen Adalriko edo Gaskoniako duke *de iure* izan zen Lope II.aren semea. Azkena aita bazuen, Antso I.a, Lope III.a Zentulo, eta Gartziaren anaia izango zatekeen. Gartzea I.a eta Xemen II.a semeak zituen. nahiz eta aditu batzuk kontrakoa esan, ez zen Iruñeko Erresuma gobernatu zuen Semeno leinuaren aitzindaria. Batzuen ustez, arbaso frankoak zituen.

Beste historialari batzuen arabera, berriz, Baskoniako dukearen aurkari izango zen 778. urtean, Karlomagnoren babesean (Bordeleko konde izendatu zuen), eta horrek ekarri omen zuen Orreagako Gudua (778).

Kargua kendu zionean, matxinotu eta Luis Errukitsuak Akizen hartu zuen mendean. Orduan, enperadoreak Pirinioak zeharkatu eta Iruñean finkatu zen. Batuzen ustez, horrek esan nahi du Xemenen garaietan Baskoniako dukerria Pirinioz bestaldekoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Waifer Akitaniakoa

**Waifer Akitaniakoa** (baita *Waifar*, *Waiofar*, *Waifre*, *Guyver,* *Gaifer eta Gaifier* ere) Baskonia eta Akitania dukerrietako dukea (748-768) izan zen, Hunald bere aitaren oinordeko.

## Biografia 
748an boterea hartu zuenetik, Akitaniaren independentziari eusteko sendo asmoa agertu zuen. Pepin Laburrak ez zuen izenez Frankoen Erresumari lotuta zegoen Akitania eraso hamar urtean, Pepin beste gerra batzuetan murgilduta eta anaiaren botereak baldintzatuta baitzegoen. Aldiz, 759an Narbona menpean hartu ondoren, Akitaniara eta Waiferren kontra oldartu zen. Akitaniako armadaren ardatza baskoiak ziren eta, gainera, Waiferrek Akitaniako kondeen babesa zuen.

760 inguruan, Waiferrek Elizaren ondasunak bahitu zituen, segur aski soldaduen artean banatzeko. Pepinek, Elizaren aitagoi bihurtuta, itzultzeko agindu zion, baita errefuxiatu frankoak emateko ere. Waiferrek, ordea, uko egin zion, eta Pepin Septimaniatik Garona goieneko lurraldeak eraso eta arpilatu zituen (Albi, Tolosa ingurua, Cahors). Erantzunez, berriz, Waiferren esaneko kondeek Burgundia erresuma frankoa eraso eta txikizioa eragin zuten. 

Pepinek, berriz, 761ean, eraso egin zituen baskoiek defendatzen zituzten Clermont eta Auvernia eta, hurrengo urteetan (762/763), Berry eta Bourges. "Fredegarioren kronika"ren arabera, Waiferrek Garonaz hegoaldeko baskoien armada handi bat erabili zuen Pepinen oldarraren kontra (*cum exercito magno et plurima Wasconorum qui ultra Garonnam commorantur, quem antiquitus vocati sunt Vaceti*).

Aldiz, Tassilo III.a Bavariakoa dukearen matxinadak Pepinen kanpaina bukarazi zuen, Waifer bakean utzirik. Gerrak pausaldia izan zuen, baina 763an Pepinek aurrera egin zuen Akitanian barrena, eta gotorleku garrantzitsuak hartu zituen menpean (Poitiers, Limoges, Angulema, etab.), baita Waiferrek kontra erasoa egin ere. Gerra garraztu egin zen eta Pepinek izua zabaltzea erabaki zuen, herriak errez, mahastiak suntsituz eta monasterioak hustuz. 765erako, agintari frankoaren politika latz horrek erresistentzia osoa hautsi eta lurralde osoa deuseztatuta utzi zuen, baita Waiferren behin betiko gainbehera ekarri ere. Ihes egin zuen, hala ere, baina antza denez, bere jarraitzaileek, etsipenak jota, hil egin zuten Dordoina eskualdean (768).

Dukearen porrotaren ondoren, Akitaniako jauntxoek eta buruzagi baskoiek men egin zioten Karlomagnori Bordele ondoan, eta Baskoniako eta Akitaniako dukerria bereizi egin ziren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Oman, Charles. *"The Dark Ages, 476–918"*. Londres: Rivingtons, 1914.
* Collins, Roger. *"The Basques"*. Londres: Blackwell Publishing, 1990.
* Collins, Roger. *"The Vaccaei, the Vaceti, and the rise of Vasconia"*. *Studia Historica VI*. Salamanca, 1988. Berrargitaratua *"Law, Culture and Regionalism in Early Medieval Spain"*. Variorum, 1992. .
* Collins, Roger. *"The Arab Conquest of Spain, 710–97"*. Oxford: Oxford University Press, 1989. .
* Collins, Roger. *"Visigothic Spain, 409–711"*. Oxford: Blackwell Publishing, 2004. .

## Kanpo estekak
Grijalba

**Grijalba** Burgosko mendebaldeko udalerri bat da, Odra-Pisuerga eskualdean dagoena. Inguruko herriak Villamayor, Padilla eta Sasamón dira, besteak beste. Odra izeneko ibaia igarotzen da udalerritik, ingurumen eta kutsadura arazoak dituena.

2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 124 biztanle zituen, adin-talde nagusia agureak izanik, azken urteotan etorkin dexente heldu badira ere, asko Marokotik. Nekazaritza (garia, zekalea) eta abelzaintza (behiak, txerriak, ardiak) dira bere iharduera ekonomiko nagusiak.

## Historia 
X. mendean sortutako herri honen izenari buruz, historialariek bi izen elkartzerakoan agertzen dela uste dute: *ecclesia* eta *alba* (euskaraz, *eliza zuri*). Herriko eraikinik famatuena eta ezagunena Santa María de los Reyes eliza (Erregeen Andre Mariaren eliza) da, XIII-XIV. mendeetakoa, estilo erromanikoa duena. Orain dela urte batzuk elizako irudi batzuk lapurtu zituzten, baina gehienak berreskuratu dira.

## Demografia 
## Parrokia 
* Santa María de los Reyes eliza eta San Miguel eliza, Amayako artzapezgoan.

## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herri txikiei buruzko informazioa, Gaztela eta Leongo Gobernuaren webgunean.