Larraine

**Larraine** ([laraiɲe]) Zuberoako hego-mendebaldeko udalerri bat da, Basabürüa eskualdekoa.

## Geografia 
### Ingurune naturala 
Udalerria bera oso menditsua da, Orhi (2.022m), Belozkarre (1.173m), Salhagaina (1.053m), Barazea (1.893m) mendiak udalerri honen lurraldean daudelarik besteak beste. Zuberoako udalerririk zabalena ere bada bere 126,8&nbsp;km²-ekin. Bertan daude baita, Holtzarteko arroil famatuak.

Üthürzehetako lepoak herria Otsagabiarekin (Nafarroa) lotzen du.

### Udalerri mugakideak 
Iparraldean Altzai-Altzabeheti-Zunharreta, Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine eta Etxebarre dira udalerri mugakideak, ekialdean Ligi-Atherei eta Santa Grazi, mendebaldean Lekunberri eta Mendibe Nafarroa Behereko udalerriak eta hegoaldean, Izaba, Uztarroze eta Otsagabia, Nafarroa Garaian.

ezkerrera|thumb|250px|Aitona bat eta ume bat palan jokatzen Larraineko pilotalekuan

### Etxeak eta Auzoak 
* Ekhibegia
* Ekhialtea-Xipi-Pettarra
* Inhurritz
* Buruzieta
* Herri
* Zarzaia
* Urartea
* Belhaudi-Irati

## Historia 
Historiaurreko aztarnak topatu dira udalerrian eta 1178ko agirietan irakur daitekeen moduan Sauveladeko monasterioak jaso zuen udalerriaren prioretza, Larraineko jaunaren eskutik. Done Jakue bidea egiten ari ziren erromesentzat ospitale bat ere izan zen Erdi Aroan.

## Ekonomia 
Laborantza, basogintza, artzaintza eta turismoaren inguruko zerbitzuak dira udalerriko ekonomia jarduera nagusiak.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:500
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1962 text:1962
  bar:1968 text:1968
  bar:1975 text:1975
  bar:1982 text:1982
  bar:1990 text:1990
  bar:1999 text:1999

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:1962 from:0 till: 450
  bar:1968 from:0 till: 405
  bar:1975 from:0 till: 345
  bar:1982 from:0 till: 298
  bar:1990 from:0 till: 241
  bar:1999 from:0 till: 214

PlotData=

  bar:1962 at: 450 fontsize:S text: 450 shift:(-8,5)
  bar:1968 at: 405 fontsize:S text: 405 shift:(-10,5)
  bar:1975 at: 345 fontsize:S text: 345 shift:(-10,5)
  bar:1982 at: 298 fontsize:S text: 298 shift:(-10,5)
  bar:1990 at: 241 fontsize:S text: 241 shift:(-10,5)
  bar:1999 at: 214 fontsize:S text: 214 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:datuak INSEEtik hartuak

## Politika 
### Alkateak 
## Azpiegiturak 
### Hezkuntza 
Udalerriak eskola publiko bat du, ama-eskolako eta lehen hezkuntzako ikasketak eskaintzen dituena. Ama-eskola mailan, 2022-2023 ikasturtetik aurrera, ikasleek euskaraz ikasten dute, murgiltze ereduan. Lehen hezkuntzako ikasleek eredu elebidunean ikasten dute.

## Garraioa 
2021etik aurrera Txik Txak autobus sareko 60. lineak zerbitzua ematen dio udalerriari uztailean eta abuztuan, astelehenetik igandera. Linea honek bi geltoki ditu Larrainen: Holtzarteko aparkalekua (Logibar auzoa) eta Aduana zaharra. 
Horrez gain, udalerriko biztanleek Txik Txakeko eskaera bidezko garraioa erabili ahal dute urtean zehar, astelehen, asteazken eta larunbatetan, Atharratze-Sorholüzera, Maule-Lextarrera edo Mendikotara joateko.

## Kultura 
[thumb|Larraineko Beñat Behety ([Euskal Herriko Ahotsak|Ahotsak proiekturako)]]

### Euskara 
Larrainen Basabürüako euskara da nagusi, zuberotar euskalkiaren aldaera.

### Maskaradak 
Herriak antolatutako azken maskaradak 1997an eta 2010ean izan dira.

### Pastoralak 
1991an, larraintarrek Xalbador pastorala prestatu zuten (Roger Idiartek idatzia). 2011an Johañe Bordaxarren Telesforo Monzon pastorala antolatu zuten.

### Kirola 
Betzüla trofeoaren esku huskako pilota txapelketaren erdi-finalak eta finalak herriko trinketean jokatzen dira.

2015etik 2019ra Xibero Trail mendi lasterketa antolatzen zen udalerriaren.

Larra Larrau bizikleta proba Larrainetik pasatzen da.

2007ko Frantziako Tourreko 16. etapa, uztailaren 25ean egindakoa eta Orthezetik Aubisquera zihoana, Larrainetik igaro zuen.

## Ondasun nabarmenak 
* San Joan bataiatzailearen eliza. Monumentu historiko izendatu zuten 2003an. Bere zatirik zaharrenak XII. mendekoak dira. Barruan dauden hiru objektu ere monumentu historiko bezala klasifikatuta daude: XVI. mendeko prozesioetarako gurutze bat, XVII. mendeko aldare-tabernakulua eta XVI. mendeko Ama Birjina eta umearen zurezko estatua bat.
* San Jüsefeko ermita, 1656an Larraineko fraideek eraikia. 1250 metrotako altueran dago. Donejakue bidea egiten zuten erromesen aterpea ere izaten zen.
* Holtzarteko zubia, 1920an eraikitako zubi esekia.
* Iparraldeko 43. paraleloaren eta Greenwichetik mendebaldera dagoen 1. meridianoaren arteko mozketa-puntua udalerriaren lurretan dago.

## Argazki galeria 

Irudi:Larraineko eliza.jpg|Larraineko eliza
Irudi:Larraineko plaza 2019 2.jpg|Larraineko pilotalekua
Irudi:Larrau fontaine.jpg|Larraineko iturria
Irudi:Larrau maison.jpg|Larraineko etxe bat
Irudi:Holtzarteko zubia 2019.jpg|Holtzarteko zubia
Irudi:Port de Larrau panorama est.jpg|Üthürzehetako lepoa
Irudi:Larraineko maskarada1.jpg|2010eko Larraineko maskarada: bi Txerrero, Kantiniersa, Gatüzain eta Zamaltzain dantzan.

## Larraintar ospetsuak 
* Jean-Baptiste Borthiri (1889-1974) idazle eta koblakaria.
* Marie Clémence Richard (1830-1915) Luis Luziano Bonaparte printzearen emazte eta laguntzailea.
* Louis Ligetx (1901-1940), idazlea eta koblakaria.
* Robert Larrandaburu (1955-), alpinista, mendizalea eta mendi gidaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala