open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2014 Iranen

Jarraian, **2014. urtean Iranen** izandako gertaerak azaltzen dira:

Irailaren 8an, bere osasunaren inguruko zurrumurru guztiak itzali nahi izan zituen Ali Khamenei Irango lider gorenak, ospitalean atera zizkioten argazkiak bere webgune ofizialean argitaratuta. Haren adierazpenekin bideo bat ere argitaratu zuten. Prostata ebakuntza egin zioten Khamenei aiatolari. Lider gorenaren osasuna estatuko sekretua izan ohi zen Iranen. Estatu Islamikoaren erasoaldiaren eta programa nuklearraren negoziazioen erdian, ordea, normaltasuna eta gardentasuna erakutsi nahi izan zituen Khameneik.

Urriaren 21ean, Estatu Islamikoaren agerpenaren ondorioz are gehiago estutu zen Iraken eta Iranen arteko harremana. Horren adierazle, Haidar al-Abadi Irakeko lehen ministroak Teheranera bidaiatu zuen. Hassan Rohani Irango presidenteak babes osoa agertu zion. Halaber, Rohanik bi mezu zuzendu zizkien AEBei.

Urriaren 24an, bere bortxatzailea hil zuen emakumea urkatu zuen Iranek. Reyhaneh Jabbarik 26 urte zituen eta bortxatzailea bere buruaren defentsan hiltzeagatik zigortu zuten.

Azaroaren 2an, emakume bat espetxeratu zuten Iranen, boleibola ikusten saiatzeagatik. Urtebeteko kartzela zigorra ezarri zioten. Iranen emakumeek debekatuta zuten gizonezkoen futbol edota boleibol partidak ikustera joatea.

Abenduaren 19an jakin zenez, hilabete zeramaten gose greban Iranen 27 preso kurduk. Abenduaren 23an, Iranek eskaerak onartuta eta hilabeteko gose greba bukatu zuten 29 preso kurduk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unbreakable

***Unbreakable*** (euskaraz *Suntsiezina*) 2000ko M. Night Shyamalan indiar-estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigileak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako superheroi thriller film bat da. Bruce Willis, Samuel L. Jackson, Robin Wright Penn eta Spencer Treat Clark aktoreek antzeztu zuten.

Denboraren poderioz kultuzko filma bilakatu da. 2017ko *Split* filmean Bruce Willis aktoreak film honetan antzezten duen David Dunn pertsonaia bera antzeztuz kameo edo agerpen labur bat burutu zuen. 2019an *Glass* filma *Unbreakable* eta *Split* filmeen jarraipen bezala aurkeztu zen, hirurek *Eastrail 177 Trilogy* deituriko trilogia osatzen dute.

## Argumentua 
Tren istripu baten ondoren, bertan zihoazen bidaiari guztiak hilko dira, David Dunn (Bruce Willis) izan ezik. Elijah Price (Samuel L. Jackson), ezezagun misteriotsuak, Davidi ezbehar horretatik bizirik zergatik atera den azalduko lukeen hipotesi bitxia aipatuko dio, baina azalpen honek, egia balitzateke, David eta bere familiaren bizitzak behin betiko aldatuko lituzke.

## Aktoreak 
* Bruce Willis: David Dunn
* Samuel L. Jackson: Elijah Price
* Robin Wright Penn: Audrey Dunn
** Laura Regan: Audrey, 20 urterekin
* Spencer Treat Clark: Joseph Dunn
* Charlayne Woodard: Price andrea
* Eamonn Walker: Mathison doktorea
* M. Night Shyamalan: Estadioko droga banatzailea
* Richard E. Council: Noel
* Michael Kelly: Dubin doktorea

## Kanpo estekak 
* *Unbreakable* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Komediazko telesail onenaren Primetime Emmy Saria

**Komediazko telesail onenaren Primetime Emmy Saria** () Primetime Emmy Sarietako bat da.

## Irabazleak eta izendatuak 
### 1950eko hamarkada 
### 1960ko hamarkada 
### 1970eko hamarkada 
### 1980ko hamarkada 
### 1990eko hamarkada 
### 2000ko hamarkada 
### 2010eko hamarkada 
### 2020ko hamarkada 
## Kanpo estekak
Hara! (musika taldea)

**Hara!** 2016 urtean Ondarroan sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Adikzioak, minak eta desirak* (Baga-Biga, 2017).
* *Errotak* (Baga-Biga, 2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20181015153125/https://haramusikataldea.com/
Justice League (filma)

***Justice League*** (euskaraz *Justiziaren Liga*) 2017ko Zack Snyder estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako superheroi film bat da. DC Comics argitaletxearen Justice League superheroi taldearen komikietan oinarritua dago. Ben Affleck, Henry Cavill, Amy Adams, Gal Gadot, Jason Momoa, Ezra Miller, Ray Fisher, Willem Dafoe, Jesse Eisenberg, Jeremy Irons, Diane Lane, Connie Nielsen eta J. K. Simmons aktoreek antzeztu zuten.

2021en film honetan Joss Whedomen muntaketan ezabatutako eta Zack Snyderrek filmatutako jatorrizko eszenekin osatutako ''Zack Snyder's Justice League* filma estreinatu zen.

## Argumentua 
Batman (Ben Affleck), Wonder Woman (Gal Gadot), Superman (Henry Cavill), Aquaman (Jason Momoa), Flash (Ezra Miller) eta Cyborg (Ray Fisher) superheroiek Justiziaren Liga izeneko supertaldea osatu eta munduarentzat mehatxua suposatzen duten Steppenwolf (Ciarán Hinds) eta Paradeabruei aurre egin beharko diete.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Bruce Wayne / Batman
* Henry Cavill: Clark Kent / Superman
* Gal Gadot: Diana Prince / Wonder Woman
* Jason Momoa: Arthur Curry / Aquaman
* Ezra Miller: Barry Allen/Flash
* Ray Fisher: Victor Stone / Cyborg
* Ciarán Hinds: Steppenwolf
* Jesse Eisenberg: Lex Luthor
* J. K. Simmons: James Gordon
* Jeremy Irons: Alfred Pennyworth
* Amy Adams: Lois Lane
* Amber Heard: Mera
* Willem Dafoe: Nuidis Vulko
* Kristofer Hivju: Antzinako Atlantisko erregea
* Kiersey Clemons: Iris West
* Joe Manganiello: Slade Wilson / Deathstroke
* Connie Nielsen: Hippolyta erregina
* Billy Crudup: Henry Allen
* Joe Morton: Silas Stones

## Ikus gainera 
* *Zack Snyder's Justice League* (2021)

## Kanpo estekak 
* *Justice League'' filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Txador

[thumb|upright=1.5|Emakumeak txadorrarekin, [Herat, Afganistan]]
**Txadorra** (arabieratik: Chadr) Irakeko jantzi tradizionala da, Erdialdeko Asiako eta Afrikako emakume musulman askok erabiltzen dutena. Zirkuluerdi formako oihala da, irekia aurreko aldean, ilea eta lepoa estali eta oinetarainoko luzera izaten duena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Mary Lou McDonald

**Mary Lou McDonald** (, 1969ko maiatzaren 1a, Churchtown, Dublin) irlandar politikari bat da, 2020ko ekainetik Irlandako oposizioko buruzagia, 2018ko otsailetik Sinn Féin alderdiko presidentea eta 2011tik Dublingo Erdialdeko hauteskunde barrutiko Teachta Dála (TD) izan dena. Aurretik, 2009tik 2018ra Sinn Féineko presidenteordea eta 2004tik 2009ra Dublingo hauteskunde barrutiko Europako Parlamentuko kidea izan zen.

2018ko otsailaren 10ean, Dublinen egindako ardfheis (alderdiaren konferentzia) berezi baten ondoren, McDonaldek Gerry Adams ordezkatu zuen Sinn Féinen lider berri bezala 1983tik, eta alderdiko lehen emakumezko liderra Margaret Buckleyren (1937tik 1950era presidentea) ondoren. Alderdia 2020ko hauteskunde orokorretara eraman zuen, eta bertan Sinn Féinek inoizko hauteskunde orokorretan izan zuen emaitzarik onena lortu zuen, botoen % 24,5 lortuz eta 37 eserleku irabaziz Dáil Éireann-en, Fianna Fáil baino bat gutxiago eta Fine Gael baino bi gehiago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mary Lou McDonald, Sinn Fein.ie
Aquí huele a muerto

'
***Aquí huele a muerto... (¡Pues yo no he sido!)***, euskaraz *Hemen hil usaina zagok (Ba ni ez nauk izan!)*, 1990eko Álvaro Sáenz de Heredia espainiar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Martes y Trece umorista bikoteak antzeztu zuen.

## Argumentua 
Capra Negra kondeak (Josema Yuste), modu bitxian jazotako bere osabaren heriotzaren berri izan bezain pronto, bere ganbera morroi Antoine (Millán Salcedo) leialarekin batera Soborlskaia izeneko herrialdera bidaiatuko du, bertan osabaren herentzia eskatzeko asmoz. Bidaian idazle misteriotsu bat (Ana Álvarez) ezagutu eta hartaz maitemiduko da. Hirukotea gaztelu batera iritsi eta dirutza bereganatzeko proba oso zail bat gainditu beharko dute... familiaren gain dagoen Drakula kondearen madarikazioarekin amaitzea.

## Kanpo estekak 
* *Aquí huele a muerto* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Juncal (telesaila)

***Juncal*** Espainiako telesail bat da. Jaime de Armiñánek zuzendu eta Francisco Rabal, Rafael Álvarez "El Brujo", Emma Penella, Carmen de la Maza, Fernando Fernán Gómez, Luis Miguel Calvo, Manuel Zarzo, Cristina Hoyos eta Lola Flores aktoreek antzeztu zuten.

1989ko abuztuaren 12an TVE1 katean lehenbiziko atala aireratu zen.

## Argumentua 
José Álvarez "Juncal" (Francisco Rabal) 1940, 1950 eta 1960ko hamarkadetan arrakasta izan zuen zezenlari ohi bat da, baina adarkada batek lanbidetik betirako erretiroa hartzera derrigortu zuen. Bere ibilbidearen gailurrean zegoela Julia Muñoz (Carmen de la Maza) kordobar aberatsarekin ezondu zen, baina elkarrekin batera bi haur izan ondoren, Jucalek emaztea laga zuen. Teresa Campos (Emma Penella) maitalearekin hogei urtez bizitzen egon ondoren, maitaleak Juncalek beste emakumeekin adarrak jartzen dizkiola ohartu eta utzi egingo du, hortaz Juncalek Cordobara itzuli eta bere familia berreskuratzen saiatuko da.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Juncal* telesailaren sarrerako doinua entzungai. Youtube.com
Los ladrones van a la oficina

***Los ladrones van a la oficina*** (euskaraz *Lapurrak bulegora doaz*) Espainiako komedia telesail bat da. 1993ko apirilaren 4tik 1996ko maiatzaren 15rarte Antena 3 katean aireratu zen. José Luis López Vázquez, Fernando Fernán Gómez, Manuel Alexandre, Agustín González, Anabel Alonso eta Antonio Resines aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1990eko hamarkada, Madril. "La Oficina" taberna hiriko "San Esteban de Pravia kalearen, 12. zenbakian" dago (kurioski, telesailaren zuzendaria jaio zen herriaren izena). Tabernako jabeak "Pruden" (Anabel Alonso) eta "Smith" (Antonio Resines) senar-emazteak dira, eta edaritegia lapur talde baten biltokia da, guztien buru "Don Anselmo" da (Fernando Fernán Gómez), eta taldekide beteranoak "Escabeche" (José Luis López Vázquez) eta "Anticuario" (Manuel Alexandre). Hiru adiskide adindu hauek, iraganeko iruzurrak oroitu eta berriak prestatzen dituzte, bienbitartean lapur taldea García komisari (Agustín González) petral eta baldar baina onberak eta bere laguntzailea den Gutiérrez inespektorearen (Roberto Cairo) zaintzapean dago.

## Aktoreak 
* José Luis López Vázquez - Antonio Pedraza Sánchez, "Escabeche"
* Fernando Fernán Gómez - Don Anselmo Prieto Díaz
* Anabel Alonso - Prudencia Prieto Romerales, "Pruden"
* Antonio Resines - Emilio Gómez Saénz, "Smith" ("Mutua")
* Guillermo Montesinos - Casimiro Durán, "Durán" ("Itsua")
* Manuel Alexandre - Arsenio Vázquez Izquierdo, "Anticuario"
* Mabel Lozano - Remedios Gutiérrez Engracia, "Reme"
* Agustín González - Manuel García García, García komisarioa
* Roberto Cairo - Eusebio Gutiérrez inspektorea
* Enrique San Francisco - "Carteras"
* Tony Valento - Jacinto, "Capataz"
* Enrique Escudero - "Gaseosa"
* Beatriz Suárez - María Madeira, "Portuguesa"
* Mary Carmen Ramírez - Lucila "Lucy"
* Alicia Bogo - Ana García Cuernavaca, García komisarioaren alaba
* Jaime Linares - Anselmo Prieto, "Anselmín", Don Anselmoren semea
* Luis Ángel Priego - Óscar Gómez Tanpico, "Smithen" semea
* Mayte Conde - Mayte

## Kanpo estekak 
* *Los ladrones van a la oficina* telesailaren atala ikusgai. Youtube.com
Clissold parkea

**Clissold parkea** () Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen parke bat da, iparraldeko Hackney udalerrian kokatzen da.

## Historia 
Jonathan Hoare merkatari eta filantropo kuakeroak *Paradise House* eraiki zuen XVIII mendean. Parkeak paradisua isladatu nai zuen, etxearen inguruan *New River* ubidea zuelarik. 1811 urtean Augustus Clissold apezpiku anglikanoak erosi zuen eta bere izena eman zion eremuari. Augustus Clissold 1882an hil zen eta 1889an John Runtz eta Joseph Beck aktibistek agintariei eskatuta eremu osoa espazio publiko bihurtu zen. 1890an beraien omenezko iturria ezarri zen.

2010 urtean etxearen eta parkearen berriztatze lanak abiatu ziren.

## Parkea 
Clissold parkeak 22,57 hektareatako azalera dauka. Bi aintzira natural ere baditu aktibisten izenak jaso dituztenak, *Beckmere* and *Runtzmere* bihurtuz.

Aisialdirako hainbat osagai ere baditu: tanis pistak, kirol zelaiak, haurrentzako jolastokiak, bolatokia, kafetegia, aintzirak... Oreinak, eperrak eta untxiak ikustea ere ohikoa da. Capital Ring ibilbideak ere zeharkatzen du parkea.

## Iruditegia 

Irudi:Cafe in Clissold Park - geograph.org.uk - 397182.jpg|Clissold House, atzean St Mary eliza.
Irudi:Clissold House and the New River - geograph.org.uk - 1601746.jpg|Clissold House eta New River ubidea.
Irudi:Clissold Park - geograph.org.uk - 1700026.jpg|Parkea.
Irudi:Tree reflections. - geograph.org.uk - 1550885.jpg|Aintzira.
Irudi:Clissold Park Hackney London June 6 2016 009 (27221730460).jpg

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokiak (milia batetako distantziara):
** 15px Manor House
** 15px 15px Finsbury Park
** 15px Arsenal

## Kanpo estekak
Ni te cases ni te embarques

***Ni te cases ni te embarques*** (euskaraz *Ez hadi ezkondu, ezta ontziratu ere*) 1982ko Javier Aguirre Fernández euskalherritar zinema zuzendariak zuzendu eta Martes y Trece espainiar umorista hirukoteak antzeztutako komedia film bat da.

## Argumentua 
Chema, Fernando eta Millán Madrilen bizi diren eta langabezian dauden hiru gizon gazte buruargi eta lotsagabeak dira. Langabeziako laguntza kobratzeaz gain, delitua izateko mugan dauden jardueratan ere badabiltz. Chemak (Josema Yuste) Madrilgo metroan bidaiariei dirua eskatzen die, ezinduaren itxurak eginez; Fernandok (Fernando Conde) Madrilgo rastroan "txokolatea" saltzen diardu; eta Millánek (Millán Salcedo) ehorzketa, hileta eta beiretan negar eginez dirua irabazten du. Baina lanbide hauek diru etekin gutxi ematen dutenez, ezkontz agentzia bat sortzea erabakiko dute. Oinarrizko baliabide teknikoak izan ez arren, bezeroak bertaratzen hasiko dira, eta hirukote lotsagabeak beren artean elkartzen hasiko dira. Honela bada, hasierako enpresa handigura hainbat pasarte xelebreen ondorioz sekulako kaosa bilakatuko da.

## Kanpo estekak 
* *Ni te cases ni te embarques* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Guillermo Montesinos

**Guillermo José "Willy" Montesinos Serrano** (1948ko urtarrilaren 10a, Castelló de la Plana) zinema, telebista eta antzerkiko espainiar aktore bat da.

## Filmografia hautatua 
* *Locos por el sexo* (2006)
* *Rojo sangre* (2004)
* *París-Tombuctú* (1999)
* *Todos a la cárcel* (1993)
* *Supernova* (1993)
* *El hombre de la nevera* (1993)
* *Disparate nacional* (1990)
* *Ni se te ocurra...* (1990)
* *Si te dicen que caí* (1989)
* *Amanece, que no es poco* (1989)
* *Mujeres al borde de un ataque de nervios* (1988)
* *La vida alegre* (1987)
* *Sé infiel y no mires con quién* (1985)
* *La corte de Faraón* (1985)
* *Luces de bohemia* (1985)
* *La vaquilla* (1985)
* *El pico 2* (1984)
* *Los zancos* (1984)
* *Últimas tardes con Teresa* (1984)
* *Juana la loca... de vez en cuando* (1983)
* *J.R. contraataca* (1983)
* *Que nos quiten lo bailao* (1983)
* *Le llamaban J.R.* (1982)
* *Femenino singular* (1982)
* *Buenas noches, señor monstruo* (1982)
* *Las aventuras de Enrique y Ana* (1981)
* *Gary Cooper, que estás en los cielos* (1980)
* *El crimen de Cuenca* (1980)
* *Siete días de enero* (1979)
* *La Carmen* (1976)
* *Segoviako ihesa* (1976)

## Antzerkia 
* *Dinamita* (2016-2017)
* *Un Enemigo del Pueblo* (2015-2016-2017)
* *Orquesta Club Virginia* (2012)
* *Ceniza* (2011)
* *El extraño viaje* (2011)
* *El galán fantasma* (2010)
* *5 gays.com* (2005)
* *Que usted lo mate bien* (2002)
* *Rosa de dos aromas* (2002; como director)
* *Ay, caray* (1999-2000)
* *Las obras completas de William Shakespeare* (1997)
* *Tócala otra vez, Sam!* (1989)
* *La Reina del Nilo* (1986)
* *La ilustre fregona* (1982)
* *De san Pascual a san Gil* (1979)

## Telebista 
* *La mujer de tu vida* (1990)
* *Los ladrones van a la oficina* (1993-1996)
* *Tarancón, el quinto mandamiento* (2011)
* *La que se avecina* (2014)
* *Cuéntame* (2015-2016-2017)

## Izendapenak 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Camino Garrigó

**Camino Garrigó** (Iruñea, 1884ko martxoaren 18a - Bartzelona, 1954) nafar aktorea izan zen, taldeko pertsonaiak antzezteagatik nabarmendu zena.

## Filmografia hautatua 
* *Torbellino* (1941)
* *La culpa del otro* (1942)
* *Viaje sin destino* (1942)
* *El hombre que se quiso matar* (1942)
* *Castillo de naipes* (1943)
* *Huella de luz* (1943)
* *El clavo* (1944)
* *El fantasma y doña Juanita* (1945)
* *Cuando los ángeles duermen* (1947)
* *La casa de las sonrisas* (1947)
* *La fe* (1947)
* *Embrujo* (1948)
* *Confidencia* (1948)
* *Historia de una escalera* (1950)
* *El señorito Octavio* (1950)
* *Rostro al mar* (1951)
* *El hombre que veía la muerte* (1955)
Ana Rioja

**Ana Rioja Jiménez** (Tutera, Nafarroa Garaia, 1962ko otsailaren 28a) nafar kazetari eta idazlea da. 

## Biografia 
Ana Rioja Jiménez Tuteran (Nafarroa)jaio zen. Informazio Zientzietan lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitatean. 1985etik Zaragozan bizi da, eta hantxe jaio dira hiru seme-alabak. Komunikabide garrantzitsuetan lan egin du, eta hainbat prentsa eta komunikazio kabinetetako zuzendaria da. Aldizkako argitalpenak ere zuzendu eta koordinatzen ditu, hala nola boletinak eta aldizkariak, bai edizio inprimatuan, bai digitalean. Halaber, webguneak zein blogak eguneratzen ditu, eta edukiak ere kudeatzen ditu. Ana Riojak irratiko (SER, COPE, Onda Cero…) eta telebistako (TVE – Aragoi eta Aragoi Televisión) tertulia- eta eztabaida-programetan ere parte hartzen du, “*Buenos Días Aragón”* (Aragón TV) saioaren Erredakzio Mahaian parte hartzen du aldizka, kultura gaiei buruz hitz eginez eta unekotasuneko artista eta pertsonaiak elkarrizketatuz.*"Emakumeek oso berandu lortzen dute independentzia-espazio bat sortzeko*”
* *Esa mujer no es para ti* (Huerga & Fierro, 1998)
* *Y Dios creó el corazón de los periodistas* (Huerga & Fierro, 2000)
* "*Sobrevivir fue su victori*a"  (Ediciones 94, 2023)
* *Berna se escribe con J* (Luna Nueva, 2010)
* *Miguel V. Carreras. De vocación, empresario* (2023)

#### Haur literatura 
* “*Civi-Civiac y su mundo mágico*” (Gráficas Editores, 2018)

### Lankidetzan 
* *“Historias de tres mujeres con sombrero rojo”* (2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amalur Mendizabal

**Amalur Mendizabal Azurmendi** (Zizurkil, 1979ko maiatzaren 15a) gipuzkoar politikaria da. 2011ko hauteskunde orokorretan senatari hautatu zuten Amaiur koalizioaren zerrendetan.
Pakita Arregi

**Frantziska "Pakita" Arregi Goenaga** (Areso, Nafarroa Garaia, 1935eko irailaren 9a) Soziologia eta Po­litika Zientzietan Dokto­rea da eta erretiroa hartu arte, Euskal Herriko Unibertsitatean kate­dra­duna izan zen, Euskal Hiz­kuntza eta Hezkun­tzaren Soziologia irakasten zituen.

Joanes Etxeberri Andereñoen Erresidentzian (1964ean sortua) zuzendari izan zen. Bertako ikas­leen­tzako euskarazko lehen gaitasun-proben antolaketa berak egin zuen, baita Ikastoletan lanean ari ziren eta Irakasleen Eskolan sar­tzeko titulua behar zuten andereñogaientzat Batxilergoko Ikastaroen antolaketa ere; EHUaren ohorezko irakaslea izan zen 2005ean eta EIRE, Euskal Irakasleen Elkartearen irakasle emeritu izendatu zuten 2007an.

2008an, klandestinitatean lan egin zuten andereñoei emandako Sabino Arana saria hartu zuen. Horrez gain, Gipuzkoako Foru Aldundiaren saria ere jaso zuen, 1960ko hamarkadako andereñoei zuzendua.

Irakaskuntzan ez ezik, ikerketan ere ibili da, eta lanaren eta hezkuntzaren soziologia eta euskararen alfabetatze arloetan lan ugari argitaratu ditu. 2010ean Euskaltzaindiak ohorezko euskaltzain izendatu zuen. *Txertoa*k 2022an *Joanes Etxeberri andereñoen erresidentzia* liburua argitaratu zion.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak
Marta Docando

**Marta Docando Gómez** (Barakaldo, 1982ko maiatzaren 13a) bizkaitar futbolaria da, erdilari moduan aritzen dena.

## Ibilbidea 
* Bizkerre Futbol Taldea (?)
* Rayo Vallecano (?-2004)
* AD Torrejón (2004–2007)
* Atletico Madril (2007–)
María del Mar Blanco

**María del Mar Blanco Garrido** (Ermua, 1974ko martxoaren 29a) bizkaitar politikaria da, Alderdi Popularrekoa. Miguel Ángel Blanco ETAk eraildako zinegotziaren arreba, 2016ko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten.
Leticia Comerón

**Leticia Comerón Refojos** (Gasteiz, 1982ko azaroaren 12a) arabar politikaria da, Alderdi Popularrekoa. Euskadiko Nuevas Generacionesko presidentea, 2007an jaioterriko zinegotzi hautatu zuten, historian izandako emakumerik gazteena izanda.

2016ko urritik Gasteizko Udaleko PPko bozeramailea da, Javier Maroto ordeztuz.

## Erreferentziak
Llansawel

'''''', Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. 2001eko erroldaren arabera 438 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llansadwrn

'''''', Galesko komunitate eta udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Tywi ibaiaren ibarrean dago, A40 errepidean, eta Llanymddyfri eta Llandeilo udalerrien artean.

2001eko erroldaren arabera 517 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanwinio

'''''', Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Gellywen herrixkatik 4,3 kilometro iparraldera.

2001eko erroldaren arabera 448 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanwrda

'''''', Galesko komunitate eta udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Towy ibaiaren ibarrean dago, Llandovery udalerritik 6,5 kilometro hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak
Llanycrwys

'''''', Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Cothi ibaitik hurbil dago, Twrch ibaiak Caio udalerritik bereizten du.

2001eko erroldaren arabera 235 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Sagrario Ruiz de Apodaca

**Sagrario Ruiz de Apodaca** (Gasteiz, ?) arabar kazetaria da. Nafarroako Unibertsitatean ikasi eta harrezkero Radio Televisión Españolan lan egin du korrespontsal moduan.

Bere aitona Bruno Ruiz de Apodaka izan zen, Espainiako Gerra Zibilean Araban legez kanpoko exekuzio ugaritan aritutako karlista.

## Erreferentziak
UKUSA

**UKUSA** edota **Erresuma Batua-Ameriketako Estatu Batuen Segurtasun Akordioa** (), 1946an inteligentzia informazioa biltzeko asmoz sortutako ingeles hiztun herrialdeen arteko aliantza bat da.

UKUSA herrialde hauek osatzen dute:

* , Segurtasun Agentzia Nazionalaren bitartez.
* , Gobernuaren Komunikazio Kuartel Nagusiaren bitartez.
* , Telekomunikazioen Segurtasun Zentroaren bitartez.
* , Defentsa Seinale Direktorioaren bitartez.
* , mediante Komunikazioen Segurtasun Bulegoaren bitartez.

UKUSAren asmoa ECHELON monitorizazio sistemari zerbitzu ematea da. 2013ko Snowden aferaren harira, herrialde ingeles ez hiztunen gobernuetako komunikazioak atzematea ere leporatu izan zaio.

## Ikus gainera 
* ECHELON

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cristina Arteaga

**María Cristina Arteaga Falguera** (Zarautz, 1902ko irailaren 6a - Sevilla, 1984ko uztailaren 13a) jeronimotar moja, poeta eta historialaria izan zen.

Joaquín Arteaga Santillanako markesaren alaba, 1921ean lizentziatu zen historian. Lur Santua eta Erroma bisitatu ondoren, 1934an komentu batean sartu zen.

## Lanak 
* *Sembrad: poesías* (1925)
* *La Casa del Infantado, cabeza de los Mendoza* (1940).
* *Borja* (1941).
* *Sembrarse...*(1948).
* *La vida plural y dinámica del marqués de Santillana* (1948).
* *El obispo Palafox y Mendoza* (1960).
* *Beatriz Galindo «La Latina»* (1975).
* *Madre Dolores Márquez, fundadora de las Filipenses Hijas de María Dolorosa* (1979).
* *Una mitra sobre dos mundos: la de don Juan de Palafox y Mendoza, obispo de Puebla de los Ángeles y de Osma* (1985).
* *El carmelo de San José de Guadalajara y sus tres azucenas* (1985).
Sonsoles Álvarez de Toledo

**Sonsoles Álvarez de Toledo Urkixo** (Laudio, 1932ko irailaren 14a) arabar aristokrata da.

1956an Alfonso Queipo de Llano militarra ezkondu zuen. Corona de Aragón hoteleko sutean senarra hil eta bera zauritu izan ondoren, Terrorismoaren Biktimen Elkartearen sortzaileetako bat bilakatu zen.

## Erreferentziak
OSEMINTI

**OSEMINTI**, Frantzia, Italia eta Espainiako Defentsa Ministerioak garatzen ari diren proiektua da, **Inteligentzia Azpiegitura Semantika Operazionala** deritzona. Europako Defentsa Agentziak garatua, CapTech IAP04 (“CIS & Networks” arloan “Information Acquisition & Processing” akronimoaz deitua). Bere helburua sistema adimenduak diseinatu eta hedatzea da, denbora egokietan egoera konplexuak kudeatzeko jakintza eta ikasteko gai dena.

FBIren CARNIVORE espioitza sistemaren bilakaera da.

## Ikus gainera 
* PRISM
* SITEL

## Kanpo estekak
Saint Augustine dorrea (Hackney)

**Saint Augustine dorrea** () Londres hiriburuko Hackney udalerrian dagoen dorre bat da, XVI mendeko San Agustinen elizatik mantentzen den egitura bakarra. Hackneyko sinboloa bihurtu da, bere armarria ere agertzen baita.

## Historia 
1275 urtean Hackenyko parrokia osatu zen San Joanen Zaldunek eraikitako eliza baten inguruan. XIV mendean San Agustinen omenezko eliza bihurtu zen. XVI mendean eliza berria eraiki zen Erdi Arokoa zegoen tokian eta ordukoa da dorre hau. Lau solairu ditu eta 36 metrotako altuera. 1608an erlojua ezarri zitzaion hirugarren solairuan.

XVIII mendean Hackneyren populazioa nabarmen handituz en eta elizari osagaiak gehitu zitzaizkion. Horrela, 1789an mila pertsonatik gora hartzeko gai zen. Gehikuntzak halamoduz egin zirenez eliza eraistea erabaki zen eta harriak etxe berriak egiteko salduak izan ziren. Dorreak zutik iraun zuen Hackneyko zortzi kanpaiak gordetzeko. 1983an dorrea berriztu zuten segurua izan zedin, aldizkako erakusketak egiteko areto bihurtu baitzuten.

## Informazio praktikoa 
* Tren geltokia: Hackney Central

## Kanpo estekak
Carnivore (software)

**Carnivore** (euskaraz *haragijalea*) AEBetako FBI agentziak ECHELON sistemaren helburu berdinez, baina funtzinamendu ezberdinez, erabiltzen duen software sistema bat da.

Software hau interneteko sarbide hornitzaileetan ezartzen da, eta erakunde legegile batek hala ezkatuz gero, erabiltzaile orok internetera konektatzen den unetik sartu eta ikusten duen edozer gauza atzemateko gai da.

Teorian legezko eta legez kanpoko komunikazioen artean ezberdintzeko gai da.

Datuen anali edo iruzkinak, nahiz bere azpiegituera eta gaitasuna zenbatekoa den gaur egun oraindik sekretupean dagoen informazioa da. ECHELON (AEB) sistemaren jatorri berbera du eta hura bezala, ECHELON (NSA) estatu agentzia bati dagokio (FBI).

## Kanpo estekak
Juana Francisca Perez de Labeaga

**Juana Francisca Perez de Labeaga García** (Desoio, 1864ko urtarrilaren 29a - Madril, 1936ko azaroaren 10a) adorazioko moja izan zen, **Blasa de María** erlijio-izena zuena.

Espainiako Gerra Zibilean La Almudenako hilerrian errepublikar milizianoek erail zuten eta Eliza Katolikoak martiritzat hartu zuen. 2007ko urriaren 28an dohatsu bilakatu zen.
Llansteffan

'''''', , Galesko kostaldeko komunitate eta udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Tywi ibaiaren estuarioan dago, Carmarthen udalerritik zazpi miliatara eta Ferryside udalerria ibaiaren bestaldean parez-pare duela.

2001eko erroldaren arabera 941 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Carmen Muñoz López

**María del Carmen Muñoz López** (Barakaldo, 1963) bizkaitar politikari ekologista eta feminista da. Equo alderdikoa, 2015eko hauteskundeetan UdalBerriko zerrendetan Bilboko zinegotzi hautatu zuten.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2023: Bilboko udalak Hiriaren Domina eman zien zinegotzi karguan izandakoei, Bilboren nahiz bilbotar guztien alde egindako lanaren oroimenez.  Beste hauek ere jaso zuten domina: Oihane Agirregoitia, Nekane Alonso, Koldo Narbaiza, Alba Fatuarte, Bruno Zubizarreta, Jone Goirizelaia, Asier Gonzalez, Raquel González, Gabriel Rodrigo eta Carlos David García.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Isabel hilerria

**Santa Isabel hilerria** Arabako hiriburuan dagoen hilerria da. Zaramaga auzoan dago kokatuta eta XIX. mendearen hasieran eraiki zuten. Izena hartu zuen antzinako baseliza batetik, eta hastapenetan ehorzketa masiboak jaso zituen tifus izurrite batek eragindako heriotzen ondoren.

Gerra Zibilean eta Frankismoan zehar 200 pertsona inguru fusilatu zuten frankistek kanposantuaren atzealdean, besteak beste Lauaxeta idazlea 1937an.

XIX. eta XX. mendeetako estilo artistiko ezberdineko panteoiak ditu eta 2016an Hilerrien Lehiaketako finalisten artean izan zen, bere balio monumental eta historikoarengatik.

## Hilobiratutako pertsona nabarmenak 
* Miguel Ricardo Alaba (1772-1843), gasteiztar militar, politikari eta jenerala.
* Sebastian Iradier (1809-1865), lantziegar musikagilea.
* Julian Zulueta (1814-1878), anuzitar indianoa, esklabo trafikatzailea eta politikaria.
* Mateo Moraza (1817-1878), gasteiztar politikaria eta legegilea.
* Juan Díaz de Garaio, *Sacamantecas* (1821-1881), egilaztar serieko hiltzailea.
* Heraclio Fournier González (1849-1916), arabar kartagilea.
* Manuel Iradier (1854-1911), gasteiztar esploratzailea eta zientzialaria.
* Nieves Partearroyo (1851-1932), Heraclio Fournierren emaztea.
* Fernando Amarika (1866-1956), gasteiztar margolaria.
* Teodoro Gonzalez de Zarate (1882-1937), gasteiztar enpresaburua, errepublikar politikaria eta Gasteizko alkatea.
* Ignacio Hidalgo de Cisneros (1894-1916), gasteiztar militar eta hegazkinlaria.
* Xabier Landaburu (1907-1963), gasteiztar politikari abertzalea eta EAJko alderdikidea.
* Micaela Portilla (1922-2005), gasteiztar antropologoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zakatumba

## Kanpo estekak 
* Informazioa udal webgunean.
St Katharine Docks

**St Katharine Docks** () Londres hiriko Tower Hamlets udalerrian dagoen kaia da, Tamesis ibaiaren iparraldeko ertzean. Londresko portuaren parte garrantzitsua izan ziren XIX eta XX mendeetan baina gaur egun aisialdi eremu ezaguna da.

## Historia 
Londresko dorrearen ekialdean ''St Katharine's by the Tower'' ospitalea eraiki zen XII mendean eta honek eman zion kaiari izena. XIX mendean ospitalearen inguruan auzoa sorturik zegoen eta 9'5 hektareatan 11.300 biztanle bizi ziren, gehienak jende behartsua osasun egoera txarretako txabolatan. Parlamentuak guztiak eraitsi, ospitalea barne, eta eremu horretan kaiak eraikitzeko agindua eman zuen. Thomas Telford injenbiariak diseinatu zuen eta elkar loturiko bi kai ezarri zituen, ahalik eta nasa gehien ezartzeko. Horretaz gain nasan bertan eraiki zituen biltegiak. Kaiak ofizalki 1828ko urriaren 25ean ireki zituen ateak.

Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek nabarmen kaltetu zituzten egitura eta biltegiak eta 1968an bertan behera uztear egon ziren baina auzoa biziberritzeko helburuaz biltegiak hotel eta jatetxe bihurtu ziren eta nasak kirol portu gisa erabiltzen hasi ziren. Gaur egun aisialdirako eremu ezaguna da.

## Iruditegia 

Irudi:St-Katharine-Docks-2014-1.jpg
Irudi:St. Katharine Docks, 7 September 2013. - panoramio (1).jpg
Irudi:St Katarine's Docks.jpg
Irudi:Ivory House, St.Katharine Docks, London - geograph.org.uk - 1777095.jpg
Irudi:20110531 London 74.JPG

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px 15px Tower Hill
* Tren geltokia: 15px Tower Gateway

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Manuela Salazar Santxez de Samaniego

**Manuela Salazar Santxez de Samaniego** (Gasteiz, 1779ko ekainaren 17a - *ib.*, 1844ko azaroaren 20a) arabar aristokrata izan zen.

1796an, Ramón María Urbina Gaitán de Ayalarekin ezkondu zen, Gasteizko alkate eta Arabako ahaldun nagusia izandakoa.

## Erreferentziak
Mercedes Villacián

**María Mercedes Villacián Peñalosa** (Gasteiz, 1935eko otsailaren 22a - *ib.*, 2002ko abuztuaren 20a) arabar irakasle eta politikaria izan zen. 1979an Vital Kutxa zuzendu zuen.

1983an Juan Maria Ollora ordezkatu zuen Espainiako Diputatuen Kongresuan. 1986an Eusko Alkartasunaren alde egin eta eusko legebiltzarkide bilakatu zen.
Europako Defentsa Agentzia

**Europako Defentsa Agentzia** edota **EDA** (; ) Europar Batasuneko segurtasun agentzia bat da. Europar Batasuna osatzen duten Estatuen gobernu arteko segurtasun funtzioen koordinazioa eta elkarlana burutzen du, nagusiki beren militar industrien eta defentsa teknologia eta ikerketen hurbilketa eta integrazioaren bitartez.

Danimarka ezik, EDAk gainontzeko Europar Batasuneko estatuen segurtasun funtzioak betetzen ditu, estatu horrek bere burua europar segurtasun politikatik kanpo mantentzea erabaki baitzuen.

2014ko uztailaren 12an sortu zen eta Bruselan egoitza nagusia du.

## Kanpo estekak 
* EDAren webgunea
Arévalo (umorista)

**Francisco Rodríguez Iglesias**, ezizen artistikoz **Arévalo** (1947ko irailaren 2a, Madril &ndash; 2024ko urtarrilaren 3a, Valentzia), espainiar umorista eta aktorea zen. Txisteak hitz totelka kontatu eta itxuraz inozoa edo xaloa dirudien umoristaren izaeraren papera antzezteagatik ezaguna egin zen; haren txisteen gai nagusiak "kinkunak eta maritxuak" izaten ziren.

Valentzia Erkidegoko Catarroja udalerrian hazia, ikuskizunen munduan lehen urratsak El Bombero Toreroarekin batera eman zituen.

1983tik aurrera *Un, dos, tres... responda otra vez* telebista lehiaketan ohiko agerpenak egiten hasi zenean, sekulako ospea bereganatu zuen.

Film, ikuskizun eta antzezlan ugaritan ere antzeztu izan zuen, nagusiki komedietan.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telesailak 
### Telesaioak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Juncal Ballestín

**Juncal Ballestín** (Gasteiz, 1953ko irailaren 1a - *ib.*, 2015eko maiatzaren 1a) arabar margolari eta irarlea izan zen. Otazun lan egin zuen eta 1970eko hamarkadatik aurrera hainbat erakusketa egin zituen.

## Biografia 
Txikitatik interesatu zen marrazketaz eta askotariko materialekin lan egiteaz. Gaztetan, José Luis Gonzalo Bilbao erretratugile eta pintura irakaslearen akademian hasi zuen bere prestakuntza artistikoa, eta geroago Rafael Lafuente arabar abangoardistarekin Gasteizko Arte eta Lanbide Eskolan. Bilboko Arte Ederretako Goi Eskolan sartu zen, eta grabatuan eta pinturan lizentziatu eta espezializatu zen.

## Margolari ibilbidea 
Bere lan egiteko tokia Otazun ezarri zuen. Ibilbide artistikoari hasiera emateko 1970eko hamarkadan Arabako hiriburuko hainbat galeriatan (Eder Arte, Araba...) eta Bilboko Recalde galerian erakutsi zituen bere lanak.

1970eko hamarkadaren amaieratik laurogeiko hamarkadaren hasierara bitartean hainbat erakusketa kolektibo ibiltaritan ere parte hartu zuen, hala nola *Cuatro Pintores de Álava,* Gasteiz, Bilbo eta Donostia zeharkatu zituena (1980) edo *Geométricos Vascos* (1983), Bilboko, Gasteizko eta Nafarroako hiriburuko (Iruñea) Arte Ederretako museoetan ikusgai egon zena.Urte haietan euskal artisten erakusketa kolektibo batean ere parte hartu zuen Pragan. Bere jarduera artistikoarekin batera, Bilboko Arte Ederren Eskolako irakaslea izan zen.

1990eko hamarkadaren erdialdera arte ez zuen bakarkako erakusketa berririk egin, eta Sala Amarica, Sala Olagibel eta Trayecto Galeriara itzuli zen, indarrez XXI. mendean honako bere lanekin, *Juncal Ballestín: apología y dependencia* (2005), *Juncal Ballestín: pintura, pensamiento* (2008) edota *De qué hablamos cuando hablamos de […]* (Valencia, 2012).

Bere lanak ikusgai egon ziren beste espainiar hiri batzuk Burgos, Cuenca, Logroño, Madril, Salamanca eta Zamora izan ziren. Bilduma pribatuetan ez ezik, bere obra Artiumen, Espainiako Liburutegi Nazionalean eta Nikaraguako Museo Nazionalean aurkitzen da.

2021ean bere bizitzan zehar egindako lanez erakusketa egin dute Artium Museoan "Juncal Ballestín. Bizitza ariketa gisa" izenburupean.

## Sariak eta ohoreak 
* 2021az geroztik, ARTIUM Arte Garaikideko Museoak bere izena daraman nazioarteko ikerketa-beka bat iragarri du.
* 2022an Gasteizko Udalak bere izena jarri zion Artium plazari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juncal Ballestinen galeria
* Juncal Ballestin. Auñamendi
Viktoria parkea (Londres)

**Viktoria parkea** () Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen parke bat da, ekialdeko Tower Hamlets udalerrian kokatzen da. Regent's Canal ubideak mugatzen du mendebaldean Viktoria parkea. 2011 urtean Londresko parkerik onenaren saria eman zioten hiritarrek eta Bandera berdea jaso zuen honen adierazgarri.

## Historia 
Koroak 88 hektareatako lurraldea erosi zuen eta Sir James Pennethorne arkitektoari eskatu zion parke bat diseina zezan. 1842 eta 1846 artean burutu ziren lanak, eta 1845ean ireki zituen ateak. XIX mendean auzoko industria ugarietako langileentzako ezinbesteko aisialdi eremua bihurtu zen eta ''People's Park'' ("jendearen parkea") ezizena hartu zuen. Era berean Tower Halmets (sozialista eta iraultzailea) eta Hackney (erlijio errefomatzailea) udalerrien arteko muga eta aldi berean lotura izan zen. Speaker's Corner inprobisatuak ohikoak izan ziren XIX mendearen bukaeran hasi eta Bigarren Mundu Gerra ondoren ere.

## Kontzertuak 
1970 eta 1980 hamarkadetan hainbat protesta kontzertu izan ziren, *Rock Against Racism* eta *Anti-Nazi League* erakundeek antolaturikoak esate baterako. Ezagunena The Clash taldeak 1980 urtean emandakoa da.

Milurteko berrian ere itzuli dira kontzertu emanaldiak.
* Radiohead (2008)
* Madness (2009)
* DJ Tiësto (2009 eta 2010)

## Kirolak 
Hainbat kirol desberdinen jarduerak izaten dira parkean:
* Txalupa estropadak
* Kriketa
* Futbola

## Iruditegia 

Irudi:Victoria Park (7257938142).jpg
Irudi:Victoria Park (7257955592).jpg
Irudi:In the Flower Garden at Victoria Park - geograph.org.uk - 1326395.jpg
Irudi:Victoria park bathing pond.jpg
Irudi:Victoria Park, facing the Pavilion - geograph.org.uk - 32505.jpg

## Informazio praktikoa 
* Ordutegia: 6:00 - ilunabarra
* Metro geltokia: 15px 15px 15px Mile End
* Tren geltokia: Victoria Park

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martina Gorostitza

**Martina Gorostitza Acedo** (Gasteiz, Araba, 1790 &ndash; *ib.*, 1862ko apirilaren 3a) arabar inprimatzailea eta enpresaburua izan zen. 31 urtez hiriko inprimategi-enpresa bat zuzendu zuen.

## Biografia 
Martina de Gorostiza Acedo Gasteizen jaio zen 1790. urtean. Bere gurasoak Matias Gorostiza eta Teresa Acedo izan ziren. 1810 edo 1811 aldera ezkondu zen Agapito Manteli Ibarrondorekin, bera baino sei urte zaharragoarekin, inprimagailu-familia bateko kidearekin (senarraren aita, Baltasar Manteli ere inprimatzailea zen). Manteli senar-emazteek sei ume izan zituzten: Nicolasa María Jacinta (1812ko irailaren 10ean jaioa), Josefa Manuela (1816ko martxoaren 19an jaioa), Miguel Jerónimo (1818ko irailaren 29an jaioa), Sotero José (1820ko apirilaren 22an jaioa), Marcelino Antonio (1822ko apirilaren 25ean jaioa) eta María Dolores Casilda (1824ko apirilaren 9an jaioa). Inprimategia Aiztogile kalean zegoen, Bendañako jauregiaren parean.

### Lan ibilbidea 
1824. urtean Agapito Manteli gaixotu egin zen eta Martina Gorrostitzaren Baltasar Manteli aitaginarrebak hartu behar izan zuen inprenta  Agapito 1830eko ekainaren 11n hil zen, eta aita negozioaren buru jarri zen berriro. Baina Baltasar Arok (76 urte) urte horretan bertan utzi zuen bere lana, eta “Viuda e Hijos de Manteli” inprenta izena hartu zuen, alargunak familia-enpresa zuzen zezaketen emakume bakarrak zirenean. 1831n, moldiztegiak izena aldatu eta “Viuda de Manteli e Hijos” jarri zitzaion. Martina de Gorostizak haren buru egin zuen lan 31 urtez, Sotero semearen laguntzarekin, biriketako katarro baten ondorioz 1862ko apirilaren 3an hil zen arte, gaueko 11:30ean, 65 urte zituela. Santa Isabel hilerrian lurperatu zuten, senarra bezala.  Sotero Mantelik, bizi zen seme bakarrak, ordezkatu zuen enpresaburu 1878. urtera arte, orduan desagertu baitzen negozioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manordeilo and Salem

'''''', Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. 2001eko erroldaren arabera 1.754 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Meidrim

'''''', Galesko komunitate bat da, Carmarthenshire konderrian. Carmarthen udalerritik 13 kilometro mendebaldera dago, eta St Clears udalerritik 5,3 kilometro iparraldera.

2001eko erroldaren arabera 582 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Myddfai

'''''', Galesko komunitate eta udalerri bat da, Carmarthenshire konderrian. Llandovery udalerriaren hegoaldean dago, Brecon Beacons eremuan.

2001eko erroldaren arabera 398 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Txani Rodríguez

[thumb|260px|Txani  Rodríguez, [Iban Zaldua, Carlos Yushimito eta Hasier Etxeberria moderatzaile lanetan, *El lugar de los escritores hoy* Mahai ingurua, Okendo  Kultur etxea 2012.05.24]]

**Txani Rodríguez Hernández** (Laudio, Araba, 1977ko martxoaren 23a) arabar kazetaria,  idazlea, gidoilaria eta ohiko kolaboratzailea da hainbat komunikabidetan, gaztelaniaz eta euskaraz aritzen dena.

### Biografia 
Arabako idazle eta kazetaria, komunikabide eta gehigarri kultural ugarirekin aritzen da lanean. Ipuina, eleberria eta komikiak argitaratu ditu. Sormenezko idazketa-eskolak ematen ditu Deustuko Unibertsitatean, eta narratiba- eta idazketa-eskolak Bilboko ALEA Literatur Elkartean. 2016. urtean narrazio-ikastaroa eman zuen Bartzelonako Idazketa Eskolan. Radio Euskadin ematen den *Pompas de papel* saioaren parte da. *Los últimos románticos*eleberriarekin,  2021ean, Euskadi Literatura Saria irabazi zuen *Los últimos románticos* (Seix Barral, 2020) lanari esker, gaztelaniazko literaturaren kategorian.

## Lanak 
#### Ipuinak 
* *El corazón de los aviones* (2005).
Rodriguezen kontakizunak Salamandrian (El Gaviero, 2007) eta beste zenbait gehigarri kulturaletan argitaratu dira.

#### Eleberriak 
* *Lo que será de nosotros* (2012).
* *Los últimos románticos* (2020)
* *La seca* (Seix Barral, 2024)

#### Komiki-gidoiak 
* *Iparraldeko basamortuak* (2007), gaztelaniaz *Los desiertos del norte* (Saure, 2007)
* *Eguzkiaren lasterketa* (Saure 2008). Nacho Fernándezekin
* *Txanoa 4: Abentura olinpikoa* (Saure 2009). Nacho Fernándezekin
* *Pequeño Manuel, gran corazón 1* (Saure 2016).
* *Pequeño Manuel, gran corazón 2* (Saure 2016).

#### Haur-literatura 
* *Artzaina naiz eta zer?* (2013).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txani Rodriguez. Facebook
* Elkarrizketa El Correon2021.06.22
Livia López

**Livia López Gutiérrez** (Bilbo, 1979ko apirilaren 11) saskibaloi jokalari ohi eta managerra da, egun Araski AES taldeko presidentea dena. Telebista-ekoizlea ere bada eta Globomedian lan egiten du.
Cristina Molinuevo

**Cristina Molinuevo García** (Gasteiz, 1996ko maiatzaren 28a) saskibaloi jokalaria da, Araski AES taldean aritzen dena.

## Ibilbidea 
* 2009-2010: Gasteizko Abaroa SKE
* 2011- : Araski AES
Araski AES

**ARASKI Arabako Saskibaloia** (izen osoa *ARASKI Arabako Emakumeen Saskibaloia*) Arabako hiriburuko saskibaloi taldea da. 2010ean UPV-Alava eta Abaroa taldeak bilduz sortua. Taldea 2016an Espainiako Emakumezko Saskibaloi Ligara igo zen.

## Jatorria 
UPV-Alava eta Abaro taldeek "Araski Arabako Emakumeen Saskibaloia" elkartea sortu zuten, Araban emakumezkoen saskibaloia egituratzeko organo gisa. Elkarte honen helburua zen klubak eta ikastetxe gehienak biltzea saskibaloiarako proiektu berean. 

2010. urtean "Tiempo de chicas" proiektua abian jarri zen, Arabako Foru Aldundiak eta EHUk babestuta. Horri esker, egonkortasun eta kirol proiekzio handiagoa ematen zaio Arabako saskibaloiari.

## Helburua 
ARASKI AES saskibaloiko emakumeentzako formakuntza eta promoziorako proiektua da. Kirolaren helburuak ez ezik, beste helburu batzuk ere lortzeko lan egiten duena. Arabako emakumezkoen kirolari eta kirolariei ikusgarritasuna emateko nahian sortu zen. Proiektuak lortu nahi dituen helburuak hurrengoak dira: emakumeen ahalduntzea, lidergoa, erreferenteak sortzea, gizon eta emakumeen arteko berdintasuna, besteak beste.

## Uniformea 
Araskiko uniforme nagusia berdea da, bai elastikoa baita prakak ere, eta letra zuriak ditu. Ordezkoa, berriz, fuksia kolorekoa, baina 2020/2021 denboraldirako beltzarekin aldatu dute.

## Pabiloia 
Taldearen pabiloi ofiziala Mendizorrotza da, Gasteizko udaletxekoa dena. Amadeo Garcia Salazar plazan kokatuta, 3000 pertsonentzako edukiera duena. Han, 2019ko Erregina Kopa jokatu zen otsailaren 28tik martxoaren 3ra.

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (0): final erdiak 2017an.
** Liga 2 (1): 2015-16
** 1. Nazionala (1): 2012-13
* Erreginaren Kopa (0): final erdiak 2017 eta 2020an.
* Euskal Kopa (3): 2017, 2018, 2019

## Azken urteak 
* ¹ 2019-20an denboraldia bertan behera gelditu zen COVID-19 pandemiaren erruz. Une horretan, bukatzeko lau jardunaldiren faltan, Gernika KESB hirugarren postuan zegoen ligan.

## 2022-2023 Taldea 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
* Araski AES Twitter-en
* Araski AES Facebook-en
Paulo Iantzi

**Paulo Iantzi Petrikorena** (Igantzi, Nafarroa Garaia, 1882ko otsailaren 4a - Donostia, Gipuzkoa, 1962ko azaroaren 30a)  bertsolaria izan zen.

Gaztetan Argentinan eta Estatu Batuetan urte batzuk lanean eman ondoren Euskal Herrira itzuli eta Lesakan ezkondu zen Esperanza Alvarez Seinekin. Bi seme-alaba izan zituen: Pepito Iantzi, “Los Xey” talde famatuko partaidea izan zena, eta Martina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Paulo Iantzi Bertsozale Elkartearen webgunean
Irati Etxarri

**Irati Etxarri Munarritz** (Iruñea, 1998ko uztailaren 26a) saskibaloi jokalaria da.

## Ibilbidea 
* -2015: Paz Ziganda Ikastola
* 2015-2016: Cantolagua Kirol Elkartea
* 2016-2018 : Araski AES
* 2018- Cadi La Seu

## Kanpo estekak
Ane Aldalur

**Ane Miren Aldalur Soto** (Donostia, 1989ko ekainaren 30a) saskibaloi jokalaria da, Araski AES taldean aritzen dena.

## Ibilbidea 
* 2007-2015: Ibaeta Kirol Elkartea
* 2015- : Araski AES
Laura Pardo

**Laura Pardo Hervias** (Gasteiz, 1989ko uztailaren 31) saskibaloi jokalaria zen, Araski AES taldean aritu zena.

## Ibilbidea 
* 2007-2010: Gasteizko Abaroa SKE
* 2010: Irlandesas Kirol Elkartea
* 2011- : Araski AES
María Martínez de Alegría

**María Martínez de Alegría** (Gasteiz, 1999ko urriaren 27a) saskibaloi jokalaria da, Araski AES taldean aritzen dena.

## Ibilbidea 
* 2016- : Araski AES
Marta Tudanca

**Marta Tudanca Acedo** (Gasteiz, 1990eko apirilaren 10a) saskibaloi jokalaria izan zen.

2021ko irailean saskibaloi profesionala uzten zuela iragarri zuen.

## Ibilbidea 
* 2006-2007: Segle XXI
* 2008-2011: Universitario de Ferrol
* 2011-2013: Club deportivo Bembibre
* 2013-2014: Universitario de Ferrol
* 2014-2015: CB Al-Qázeres
* 2015-2016: AD Fundación Promete
* 2016- : Araski AES

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsaso Conde

**Itsaso Conde Durán** (Gasteiz, 1996ko abuztuaren 10a) saskibaloi jokalaria da, Club Baloncesto Aros taldean aritzen dena.

## Ibilbidea 
* 2014-2015: Araski AES
* 2015-: Club Baloncesto Aros
Europako Izotz Hockey Txapeldunen Liga

[thumb|300px|[CSKA Mosku da garaipen gehien lortu dituen taldea.]]
[thumb|300px|[Metallurg Magnitogorsk (zuriz).]]
[thumb|300px|[Luleå HF.]]
[thumb|300px|2016ko finalean [Frölunda HC (zuriz) eta Oulun Kärpät (beltzez).]]
**Europako Izotz Hockey Txapeldunen Liga** () Europako izotz hockey txapelketa nagusia da. 1965ean abiatu zen *IIHF Europako Kopa* izenarekin baina azken urteotan izen eta egitura aldaketak izan ditu. 2014tik aurrera herrialde bakoitzeko txapeldunek hartzen dute parte eta horregatik *Txapeldunen Liga* deitzen da.

## Palmaresa 
### IIHF Europako Kopa (1965-1997) 
### Hurrengoak 
## Garaipenak 
### Txapeldunen Liga (2014- ) 
### Guztira 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Salbatzailearen hilerria

**Salbatzailearen hilerria** Arabako hiriburuan dagoen hilerria da. 1973an eraiki zuten Santa Isabel hilerria txiki gelditu zelako. Otazun kokatua, errautsen lorategia ere badu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ana María Vidal-Abarca

**Ana María Vidal-Abarca López** (Gasteiz, 1938ko maiatzaren 10a - Madril, 2015eko ekainaren 15a) arabar politikaria izan zen.

1977ko hauteskunde orokorretan Alianza Popularraren zerrendetan izan zen eta 1979koetan Unión Foral del País Vascorenetan.

Jesús Velasco Zuazola militarra ezkondu zuen. 1980an ETAk senarra erail eta Terrorismoaren Biktimen Elkartearen sortzaileetako bat bilakatu zen.

## Erreferentziak