open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agerpen gonbidatu

Entretenimendu industrian **gonbidatu** baten agerpena kanpoko artista baten (aktorea edo musikaria, esaterako) parte-hartzeari deritzo kanta, kontzertu, saio edo beste eratako emankizunetan, hura ez denean aktore taldearen, musika taldearen edo bestelakoaren ohiko kidea. Musikan, kanpoko interpretatzaileari **artista gonbidatu** deitu izan ohi zaio. Aktoreei dagokienez **pertsonaia gonbidatu** edo **izar gonbidatu** erabili ohi dira, azken hori bereziki pertsona ospetsu baten agerpena adierazi nahi denean. Kasu horretan **gonbidatu berezi** edo **kolaborazio berezi** terminoak ere erabiltzen dira.

Musikan, gonbidatu baten parte-hartzea *feat*. (laburdura *ft.*) hitzarekin adierazten da ingelesez, baina erabilera beste hizkuntzetan egindako abestietara ere zabaldu da.

Telesail batean gonbidatu bat atal bakarrean edo atal gutxitan agertzen den aktorea da.

Irrati edo telebista-saioetan, gonbidatuak saiora doazen pertsona ospetsuak dira.

## Kanpo estekak
Itziar Alkorta Idiakez

**Itziar Alkorta Idiakez** (Donostia, Gipuzkoa, 1967ko irailaren 1a) bioteknologian eta giza ugalketako teknologia berrietan aditua den legelaria da, baita Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikertzailea ere. Zuzenbide Fakultatean lan egiten du Donostian. UPV/EHUko Berrikuntza eta Kalitate Errektoreordea izan zen (2009–2012), Eusko Jaurlaritzako Unibertsitate eta Ikerketako sailburuordea (2013-2015), eta UPV/EHUko Udako Ikastaroen zuzendaria da 2019tik.

## Ikertzaile 
2001ean defenditu zuen doktore-tesian giza ugaltzeko teknologia berrien lege-alderdiak aztertu zituen Gil Rodriguez doktorearen zuzendaritzapean. Jarraian egonaldiak egin zituen Hastings Center for Bioethics zentroan (New York) eta Pennsylvaniako Unibertsitateko Center for Bioethics ikertegian (Filadelfia). Europako Parlamentuari bioteknologien arauketaren inguruan egin zitzaizkion gomendioak idatzi zituen taldean parte hartu zuen. 2016/2017 ikasturtean Bordeleko Unibertsitatean ikermugikortasun-egonaldi bat egin zuen, eta geroago Sidney-ko Unibertsitatean ponente aritu izan zen 2018an Biocommodity-ei buruzko kongresu batean. Bioetikaren gaineko eztabaida sozialetan ohiko parte–hartzaile aktiboa izaten da Euskal Herrian eta estatu mailako medioetan. Haurdunaldi subrogatuaren gairi ekarpen handia egin dio eta euskal feministentzat erreferentea da gai honetan.

## Irakasle 
UPV/EHUko Berrikuntza eta Kalitate Errektoreorde izan zenean IKD Ikaskuntza eredua jarri zuen martxan. Halaber, Zokoako Mugarteko Campusaren Ocean I3 programa zuzentzen du, UPV/EHU eta Bordeleko Unibertsitateen arteko formazioa eta ikerketa koordinatu nahi dituena.

## Hainbat elkartetako dinamizatzaile 
alt=|thumb|392x392px|*Eleria* aldizkariaz (Euskaldunon Egunkaria, 1997-04-05)
Eusko Ikaskuntzako Idazkaritzatik Eleria aldizkari juridikoa abian jarri zuen, eta erredakzio-kontseiluko kidea da. Politika publikoen kudeaketan ere aditua izanik hainbat ikerketa-programa instituzional ebaluatu ditu.

Jakiunde Euskal Herriko Zientzia, Arte eta Letren Akademiaren idazkaria da.

## Lanak 
Unibertsitate mailako euskarazko produkzioaren Inguma datu-basean Alkortaren 36 ekarpen jasotzen ditu. Bi liburu idatzi ditu euskaraz:

* *Euskal zuzenbide zibilaren oinarriak.* (2007) Mikel Karrerarekin. UPV/EHU arg
* *Zuzenbide zibileko ikasgaiak. Pertsona. 2003,* UPV/EHU arg

Zuzenbidezko bi liburu klasiko itzuli ditu:

* *Munduko zuzenbideen testu-bilduma. 2008.* Jon Alonso Fourcade, eta Haritz Monreal Zarraonaindiarekin. KLASIKOAK (Pentsamendu unibertsala)
* *Familia zuzenbidea. I bol.* 1996. Juan M. Etxeberria, Santiago Goñi Zabala, Mikel Karrera Egialderekin. UPV/EHU arg

Baita 14 artikulu ere, beti zuzenbideaz, baina bakoitzean beste arlo bat ere aztertuz: Informatika, ekonomia, bioteknologia, euskara...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskal Zuzenbide Zibila liburua
* Zuzenbide zibileko ikasgaiak. Pertsona liburua
* Itziar Alkorta Idiaquez - Irekia: Eusko Jaurlaritza
* Itziar Alkorta Idiakez Linkedin sare profesonala
* Itziar Alkorta Idiakez Jakiunde
* Itziar Alkorta Idiakez 9 argitalpen, UPV/EHU Addi
Amaia Iraundegi

**Amaia Iraundegi Gimenez** (Donostia, Gipuzkoa, 1994) gipuzkoar aktorea da. Zurriolako Antzerki Eskolan ikasitakoa, haurra zela hasi zen aktore lanetan ETB 1eko *Martin* telesailean, 2003an, eta telesaileko protagonistetako bat izan zen 2009an amaitu zen arte, Janis Manterolaren paperean. Gerora 2012ko *Bi eta bat* telesailean parte hartu zuen. 2013an *Umezurtzak* telefilmean agertu zen. Telebistan egindako lanaz gain hainbat film laburretan zein antzezlanetan parte hartu du.

Aktore lanetik kanpo, Ingenieritza Industriala ikasi du Nafarroako Unibertsitateko Campus Teknologikoan, eta gaur egun Xabet enpresako langilea da.

## Lanak 
### Filmak 
### Telebista 
### Antzerkia 
* *Aldamio etxea izango da gureaǃ* (2018, Zurriola Antzerki Eskola)
* *Barrexerka* (2018)
### Bestelakoak 
* #MariaetaGorka, Gure Esku Dagoren spot-sorta (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hyun Soong-jong

**Hyun Soong-jong** (; Kaechon, 1919ko urtarrilaren 26a - 2020ko maiatzaren 25a) Hego Koreako 22. lehen ministroa izan zen 1992ko urriaren 8tik 1993ko otsailaren 25era.
Marcelo Valle Silveira Mello

**Marcelo Valle Silveira Mello** (Brasilia, 1985eko abuztuaren 9a) Brasilgo segurtasun hacker bat da. 2018an atxilotu zuten Operação Bravata-n indarkeria pizteagatik. 41 urteko zigorra betetzen ari da.

Informatikako ikasle ohia, Marcelok ekintza bortitzak bultzatu eta hilketa eta pedofiliaren irudiak argitaratzen ditu 2005etik, Orkut sare sozialean aktibo zegoenean. 2009an arrazakeria delituengatik erantzun zuen lehen brasildarra bihurtu zen interneten. Ustez, Welligton Menezes de Oliveirarekin harremanetan zegoen, 2011n 12 haur hil zituen Tasso da Silveira Udal Eskolan, Realengo Rio de Janeiro-n. Hasieran 2012an atxilotu zuten, 2013an aske utzi eta 2018an berriro atxilotu zuten, Curitiban bizi zenean. Dolores Aronovich argentinarrak mehatxatu eta eraso egin zuen hainbat urtez, Cearáko Unibertsitate Federaleko irakaslea ingelesez doktore titulua duena eta urteak eman zituen Marceloren praktikak salatzen. Doloresen ekintzak, Lola izenarekin ezagunak, 13.642 / 2018 legea inspiratu zuten iaz, eta Polizia Federalak interneten misoginia ikertzeko baimena eman zuen.

## Erreferentziak
Kaxe

**Alex Aizpuru Aizbitarte**, futbolean ***Kaxe*** moduan ezaguna, (Azpeitia, Gipuzkoa, 1994ko urtarrilaren 21a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari gisa jokatzen du. Bere jaioterriko Lagun Onak taldean hezi zen. Lehen talde azpeitiarrean hiru denboraldiz aritu ondoren Eibarrek fitxatu zeun bere bigarren taldea zen Vitorian jokatzeko. 2019an Bigarren mailarako igoera lortu zuen Ponferradinarekin. Talde leondarrarekin bi denboraldiz zilarrezko mailan aritu ostean ez zuten bere kontratua berritu. 2023ko udan Euskal Herrira bueltatu zen Lehen Federazioan zegoen Sestao Riverren jokatzeko. 2024ko udan Amorebietak fitxatu zuen. Maila galdu eta gero, talde zornotzarrak ez zuen bere kontratua berritu.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
59. Oscar Sariak

**59. Oscar Sarien ekitaldia** 1987ko martxoaren 30ean Los Angeleseko Dorothy Chandler Pavilion aretoan egin zuten 1986. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezleak Chevy Chase, Goldie Hawn eta Paul Hogan izan ziren eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Ralph Bellamy**

### Irving G. Thalberg oroigarrizko Saria 
* **Steven Spielberg**

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Poliobirus

**Poliobirusa** poliomielitisa eragiten duen birusa da, enterobirus taldekoa eta Picornaviridae familiakoa . Enterobirusak digestio-aparatuan gaitzak sortzen dituzten birusen genero bat dira, gizakia soilik infektatzen dutenak .

Poliobirusek RNA dute material genetikoa, kapside ikosaedriko batek babestua. Kapside gainean ez dute bilgarririk, birus biluziak dira. RNAk 7.500 nukleotido ditu. Birus oso txikia da poliobirusa, 28 nanometroko diametroa besterik ez baitu. Karl Landsteiner eta Erwin Popper mikrobiologoek isolatu zuten birus hau lehenengoz 1909an.

Kate bakarreko eta polaritate positiboko RNA dute poliobirusek. Horrek esan nahi du zelulak infektatzen dituenean RNA horrek zuzenean proteinak sortzen dituela (RNA-m-aren gisa jarduten du, beraz).

Bere genoma txikia eta bere egitura sinplea direla-eta, poliobirusa birus guztien artean sinpleetako batez jotzen da, eta berarekin ikerketa asko egin dira RNA birusen ezaugarriak hobeto ezagutzeko.

Birusaren proteina guztiak poliproteina bakar batean kodetzen dira  infektatutako zelula barnean. Gero, poliproteina hori mozten da proteina bakoitza sortzeko (20 proteina inguru, guztira).

Poliobirusek hiru seroaldaera dituzte: PV-1, PV-2 eta PV-3. Seroaldaera bakoitzak proteina ezberdinak ditu kapsidean.

## Patogenia 
Poliobirusa giza patogenoa besterik ez da, ez ditu animaliak infektatzen. Poliomielitisa eragiten du. Birusa gorozki-aho bidetik, batik bat, transmititzen da. Horrek esan nahi du gorotzez kutsatutako ur edo janariak direla gaitzaren iturburua. Poliobirusak luzaro iraun dezake gorputzetik at, uretan edo janarietan, eta horrek bere kutsatzeko aukerak handitzen ditu.

Infektatutako gaixo gehienak asintomatikoak dira. Birusa digestio-aparatuan kokatu eta erreplikatzen da, eta gorozkiekin kanporatzen da. Kasu gutxi batzuetan nerbio-sistemara irits daiteke linfa eta odolaren bidez. Bertan, bizkarrezur muinaren zeluletara atxikitzen da, eta neurona motorrak bereziki kaltetzen ditu. Ondorioz, paralisia eragiten du gorputzeko atal ezberdinetan.

Poliomielitisaren aurkako txertoa Jonas Salk-ek eta Albert Bruce Sabinek modu independentean lortu zuten, 1955ean lehenak eta 1959an bigarrenak.

## Erreferentziak
Goiko arnasbideetako infekzio

**Goiko arnasbideetako infekzioa**k goiko arnasbideko hainbat gaixotasun infekzioso barne hartzen ditu: sudurrean eta sudurreko sinuetan eragiten duen sinusitisa, erdiko belarrian eragiten duen erdiko otitisa, faringean eragiten duen faringitisa, amigdala palatinetan eragiten duen amigdalitisa, laringean eragiten duen laringitisa eta guztiak edo horietako batzuetan eragiten duen hotzeri arrunta. Infekzio horietako gehienak birusek eragindakoak dira, batez ere errinobirusa. Gaixotasun hauek laneko edo eskolako absentismoaren edo osasun-zerbitzuetan kontsulta egiteko arrazoi nagusietako bat dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erdiko otitis

**Erdiko otitisa** erdiko belarriari erasaten dion otitisa da. Oro har, Eustakioren tronparen disfuntzioaren ondorioa da, nasofaringearen bakterioek edo birusek kutsatuta, eta infekzio akutua edo, batzuetan, kronikoa eragingo duena. Erdiko otitisarekin batera, zenbait gaixotasun konkomitante izaten dira, hala nola sinusitisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laringitis

**Laringitisa** laringearen hantura da. Akutua denean, pare bat egun baino ez du irauten, kronikoa berriz, aste pare bat. Laringitisa, salbuespen oso bakanetan izan ezik, birusek eragiten dute. Urtero epidemiak egon ohi dira azaroa eta martxoa bitartean (ipar hemisferioan), baita kasu oso isolatuak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beheko arnasbideetako infekzio

**Beheko arnasbideetako infekzioa** pneumoniaren sinonimo gisa erabiltzen den terminoa da, baina beste infekzio mota batzurena ere, hala nola birika-abzesu eta bronkitis akuturena. Sintomak hauek dira: arnasestua, ahultasuna, sukarra, eztula eta nekea. Errutinazko toraxeko erradiografia ez da beti beharrezkoa izaten beheko arnasbideko infekzio baten sintomak dituzten pertsonentzat.

Antibiotikoak pneumoniarako lehen tratamendua dira; hala ere, ez dira eraginkorrak eta ez daude gomendatuta infekzio parasitario edo biraletarako. Bronkitis akutua, oro har, bere kabuz konpontzen da denborarekin.

2015ean 291 milioi kasu inguru izan ziren eta 2,74 milioi pertsona hil ziren (1990ean baino 3,4 milioi gutxiago). 2013ko heriotza guztien %4,8aren kausa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin (3. denboraldia)

*Martin* umorezko telesailaren 3. denboraldia 2005eko urriaren 7an estreinatu zen ETB 1en. Atal berriak ostiraletan emititzen ziren, iluntzeko 21ː55etan. Hirugarren denboraldia 13 atalez osatua dago. Tentazioa ekoiztetxearen jatorrizko ideian oinarritua eta Globomediarekin batera ekoitzia, Mikel Lejarza, Eneko Olasagasti, Patxi Alonso eta Fernando Bernues izan ziren produkzio eragileak. Grabaketak 2005ko udan zehar egin ziren ETBren Miramongo estudioetan.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
Jarraian aktore nagusiak (denboraldiaren hasierako kredituetan agertzen direnak), errepikakorrak (denboraldiko atal batean baino gehiagotan agertzen direnak) eta gonbidatuak (denborladiko atal bakarrean agertzen direnak) bereizten dira. Aktore taldeari dagokienez berrikuntza nagusia Iban Garateren parte-hartzea izan zen, Manuren paperean. Pertsonaia errepikakor gisa agertu zen, ia denboraldiko atal guztietan, eta telesailak aurrera egin ahala pertsonaia nagusietako bat bihurtu zen. Era berean hirugarren denboraldian Martintxoren pertsonaia sartu zen telesailean, Marina Otaegi haurrak hezurmamitua.

### Nagusiak 
* Jose Ramon Soroizː Martin Manterola
* Elena Iruretaː Marta Bengoetxea
* Mireia Gabilondoː Maria Diaz de Gereño
* Isidoro Fernandezː Inaxio Mujika
* Aitziber Garmendiaː Maider Manterola
* Amaia Iraundegiː Janis Manterola
* Itziar Aizpuruː Mari Koro Sagastigutxia
* Jon Elolaː Ramon Uribe

### Errepikakorrak 
* Jose Ramon Argoitia: Antxon
* Marina Otaegiː Martintxo Manterola
* Iban Garate: Manu
### Gonbidatu bereziak 
* Pello Zabalaː Isidro Arbeburu
* Imanol Muruaː alkatea
* Yolanda Alzolaː aurkezlea

### Gonbidatuak 
* Javier Tolosaː taxista
* Xabino Larrea ː Jose Maria
* Nagore Sarasolaː Ana
* Arkaitz Gartziaindiaː Mikel
* Inaxio Tolosaː Joxe
* Olatz Beobideː Eguzki
* Andoni Agirregomezkortaː ertzaina
* Manex Rekarteː Benito
* Isidoro Zabalaː gizona
* Federico Badiolaː gizona
* Pilar Rodriguezː Kontsuelo
* Mikel Telloː Hans Smith
* Veronica Moralː Virginia
* Asier Hernandezː lapurra
* Inigo Ortegaː Mañas
* Teresa Andonegiː abokatua

## Atalak 
## Erreferentziak
Ana Aizpiri

**Ana Aizpiri Leyaristi** (Elgoibar, Gipuzkoa, 19--) kazetaria eta Euskal Herriko Terrorismoaren Biktimen Kolektiboko bozeramailea da.

## Kazetari ibilbidea 
EITBren sorretik bertan lan egin izan du kazetari modura, eta nazioarteko gaietan aditua da. 1986an ETBko lehen kazetaria izan zen Tindufeko errefuxiatuen kanpamenduak bisitatzen, eta 1994an Palestinako autonomia mugatuaren berri eman zuen bertatik. Ipar Irlandan izan zen Gerry Adams elkarrizketatu zuen eta Italian Silvio Berlusconi lehen aldiz hauteskundeak irabazi zituenean. Israelgo hauteskundeak hainbat alditan jarraitu ditu bertatik.

2010 urtetik ETB2ko *Hora GMT* saioko zuzendari eta aurkezlea da.

## Coviteko kidea 
1988an Eibarren ETAk bere anaia Sebastian Aizpiri hil zuen.

2019ko ekainetik Coviteko kidea da, eta kolektiboaren bozeramailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Medical Subject Headings

**Medical Subject Headings** (**MeSH**) Medikuntzako Liburutegi Nazionalak sortutako terminologia kontrolatua da.

MeSH-a Interneten (PubMed) kontsultatu eta deskargatu daiteke doan. 2007an urteko bertsio inprimatua argitaratzeari utzi zitzaion. Jatorriz ingelesez soilik egiten bazuten ere, MeSH hizkuntza askotara itzuli zuten, ingelesaz bestelako hizkuntzetako dokumentuak berreskuratzea ahalbidetu zuena. MeSHren helburu nagusia hierarkikoki antolatuta dagoen terminologia bat eskaintzea da, informazio biomedikoa indexatzeko eta katalogatzeko, MEDLINE/PubMed eta NLMren beste artikulu datu-base batzuk kasu.

## Kanpo estekak
Alizia Iribarren

**Alizia Iribarren Andueza** (Elizondo, Nafarroa, 1976) AEKko irakasle ibilitakoa da Tuteran, pertsona helduak Alfabetatzeko eta Euskalduntzeko Koordinakunde horretan 2019tik koordinatzaile nagusia da.

## Ibilbidea 
Elizondon jaio bazen ere, hamar urte zituenetik Tuteran bizi da. Bertan egin ditu 25etik gora urte AEKn: irakasle hazi zen; gero Erriberako arduraduna izan zen, eta bertatik bertara ezagutu eta parte hartu du Errigora ekimenaren sorreran; azken urteotan, Nafarroako AEKren koordinazio-lanetan aritu izan da. 2019ko urriaren 1etik, AEKren euskaltegietako ikasturte hasierarekin batera.

AEKren aurreko koordinazio-buru izan zen Mertxe Mugikak hiru zeregin utzi zizkio: batetik, hizkuntza politika ofizialak azkartzea. Bestetik, euskalduntzea: baliabide gehiago lortzea, eta administrazioa eta lan eremua euskalduntzea: "Hor berandu baino lehen azkartu behar da lana". Eta hirugarrenik hizkuntza eskubideen ageriko gabeziak. Baina Koronabirus pandemiak arazo larri berriak sortu zituen 2020an. Hezkuntzako beste alor batzuetan bezalaxe euskaltegietan ere ezinbestean egokitu behar izan zuten ikasketa prozesua egoera berrira. Aurrez aurreko eskolak egun gutxitan moldatu zituzten online emateko, baina ikasle guztiek ez zituzten baliabide egokiak eskura eta eziaalegin bereziak bideratu behar izan zituzten haiekin.

Euskaraldiaren balorazioan, Lorea Agirreren nahiz Maialen Lujanbioren hitzekin jostatuz, AEKren asmoak azaldu zituen, 2020ko abenduan: mota guztietako eragileak konpromisoetatik ekintzetara eramateko xedea, alegia. 

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* AEK
* Euskara

## Kanpo estekak 
* @AliziaAEK Twiiter kontua
* .Elkarrizketa: Korrikak herri gogo bat bistaratu du, eta kasu egin behar zaio  Berria, 2022.04,15
Juan Lekue

**Juan Lekue Goikuria** (Arrigorriaga, 1964), euskal idazlea gaztelaniaz, sari ugari irabazi ditu. Euskal Herriko Unibertsitatean Filologia ingelesa ikasi zuen.

## Obra 
* *Solitude*, Txertoa, 2020. 978-84-7148-646-2 
* *Entre las tejas*, Montijoko udaletxea, ISBN: 978-84-938275-2-6
* *El secreto que el viento de Miras no sabía*, El Círculo Rojo, 2009, ISBN: 978-84-9991-459-6.
* *Martes de antruejo ; El nido de las palabras*, Eugenio González Nuñezekin batera, Ediciones Hontanar / 978-84-92676-45-3.

## Sariak 
* 2009: *El secreto que el viento de Miras no sabía*, Ategua eleberri saria, Castro del Río, Córdoba.
* 2008: *¿Dónde estás León Quejigo, dónde?*, Marco Fabio Quintiliano narrazio laburraren saria, Calahorra.
* 2008: *Gofio, el gigante que aprendió a leer*, Haur ipuinen hirugarren saria, Taramela Sariak, San Miguel de Abona, Tenerife.
* 2007: *El funeral de Marcelo Dubal*, Marco Fabio Quintiliano narrazio laburraren saria, Calahorra.

Gainera, 2007an eta 2008an, Felipe Trigo sarian (Villanueva de la Serena) eta Manuel Díaz Luís sarian (Monleón) finalista izan zen hurrenez hurren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karmele Aierbe Mujika

**Karmele Aierbe Muxika** (Ataun, Gipuzkoa, 1951ko, irailaren 9a &ndash; 2022ko otsailaren 15a) gipuzkoar irakasle, politikari abertzalea eta euskaltzalea zen.

## Ibilbidea 
1988an Euskal Herrian Euskarazeko koordinatzailea izan zen.

Ezker Abertzaleko alderdi ezberdinetako kidea eta bozeramalea izan da.

Ataungo udaletxeko zinegotzi hainbatetan izan zen. Lehen aldiz, 1988ko ekainaren 1etik, 1988ko azaroaren 23 arte. Bigarrenez 1995eko ekainaren 17tik, 1999ko uztailaren 3ra eta, azkenik, 2015eko ekainaren 13tik, 2018ko urriaren 4ra.

1998an Herri Batasunako Mahai Nazionaleko kide aukeratua izan zen Gipuzkoako ordezkaritzan.

Batasuna alderdiko Mahai Nazionaleko kidea izan zen. 2008ko otsailean arrazoi honengatik atxilotua izan zen eta 2009ko apirilean utzi zuten aske.

2010an, Bilboko Euskalduna Jauregian Eusko Alkartasunak eta Ezker Abertzaleak sinatutako Lortu Arte akordioaren sinatzaileeetako bat izan zen. Jaioterriko udalean zinegotzia izan zen Euskal Herria Bildu alderditik.

2014ko ekainaren 12an Gipuzkoako Foru Aldundiak Frankismoaren auzitegiek jazarritako emakume gipuzkoarrak omenduz "Urrezko Bereizgarriak 2014" ekitaldeko partaide izan zen. 

2016ko abuztuak 10ean *Berria*k bildu zituen bizitza politikoari buruzko hausnarketa eta pasartek, honako sailean: "Udako seriea. Politikari ohiak (II). Karmele Aierbe".

2019an, bere ibilbide politikoari eskainitako omenaldia jaso zuen Ataunen, besteak beste, Arnaldo Otegiren parte hartzearekin.

2021eko ekainean UEMAk ere omenaldia egin zion Amasa-Villabonako urteko batzar nagusian, euskararen alde egindako lana eskertuz

2022ko otsailaren 15ean hil zen, minbiziak jota Karmele Aierberi agur ekitaldi jendetsua egin zioten Ataunen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vladimir Lopukhin

**Vladimir Mikhailovitx Lopukhin** (; Mosku, Sobietar Batasuna, 1952ko maiatzaren 23a - Mosku, Errusiako Federazioa, 2020ko maiatzaren 26a) erruso-sobietar ekonomialaria izan zen. Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboko Erregai eta Energia ministroa izan zen 1991ko azaroaren 10etik 1992ko maiatzaren 16ra, baita Errusiako Sobietar Errepublika desegin ostean eratu zen Errusiako Federaziokoa ere, 1992ko maiatzaren 16tik 1992ko maiatzaren 30era.

## Erreferentziak
Uakitita

**Uakitita** mineral bat da eta osbornita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Uakitita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: VN. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Antonio Segni

**Antonio Segni** (Sassari, 1891ko otsailaren 2a - Erroma, 1972ko abenduaren 1a) Italiako 4. presidente eta 34. lehen ministroa izan zen. Kristau-demokraziako kidea, Italiako lehen presidente eta lehen ministro sardiniarra izan zen. Artilleriako ofizial gisa parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran. 1944an Kristau-demokraziaren sortzaileetako bat izan zen eta ordutik, Nekazaritza, Hezkuntza, Defentsa, Barne eta Atzerri ministroa izan zen. 1955eko uztailean lehen ministro izendatu zuten. Agintaldi honetan, 1957ra arte iraun zuena, Italia Nazio Batuetan sartu zen eta Segnik Erromako Ituna sinatu zuen. 1959an lehen ministro izendatu zuten berriro eta urtebete geroago Fernando Tambronik ordezkatu zuen. 1962an errepublikako presidente hautatua zuen eta bi urte geroago dimisioa eman zuen osasun arrazoiengatik.
Uedaita-(Ce)

{{mineral infotaula
| izena = Uedaita-(Ce)
| formula = {Mn2+Ce}{Al2Fe^{2+}}(Si2O7)(SiO4)O(OH)
| kategoria = silikato
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BG.05
| dana = 58.2.9.4
| distira = beira
| kolorea =
| marra = grisa
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura = irregularra, malkartsu
| dentsitate = 4,19 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 8,939(8) Å; b = 5,742(4) Å; c = 10,187(8) Å; β = 115,10(6)°
| talde-optikoa =
| gogortasuna = 5 - 6
| IMA = IMA2006-022
| erreferentziak = 
}}
**Uedaita-(Ce)** silikato motako minerala da eta allanita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Uedaita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: {Mn2+Ce}{Al2Fe^{2+}}(Si2O7)(SiO4)O(OH). Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Uklonskovita

**Uklonskovita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Uklonskovita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: NaMg(SO4)F * 2H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ulexita

**Ulexita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ulexita borato mineralaren formula kimikoa hau da: NaCa[B5O6(OH)6] * 5H2O. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Mukar Txolponbaiev

**Mukar Xaltakovitx Txolponbaiev** (; Issyk-Kul oblasta, Sobietar Batasuna, 1950eko martxoaren 29a - Bixkek, Kirgizistan, 2020ko maiatzaren 24a) kirgizistandar politikaria izan zen.

1976an graduatu zen Kirgiziako Unibertsitate Nazionalean. 1984tik 1991ra Kirgiziako Sobietar Errepublika Sozialistako Batzorde Gorenaren Sail Juridikoko kide izan zen, hasieran zuzendariorde gisa, eta ondoren zuzendari.

Sobietar Batasunaren desegitearen ostean, Chuy Probintziako Justizia Saileko zuzendaria eta Presidente Administrazio Saileko zuzendaria izan zen 1991 eta 1993 bitartean. Gero, 1993tik 1995era Kirgizistango Justizia ministroa izan zen. Azkenik, 1995etik 1996ra Kirgizistango Batzorde Goreneko presidentea izan zen.

2020ko maiatzaren 24an hil zen COVID-19 gaixotasunak jota.
Birika-abzesu

**Birika-abzesua** biriketako parenkima da, beste edozein ehun bezala, nekrotizatu egin daiteke eta nekrosi horrek prozesuraren ondorio gisa zorne-kolekzio edo multzo bat eman dezake. Zorne-zorro horrek, zornea bera drainatu ahal izateko, bide bat zabalduko du bronkioetara eta, hustutakoan, zulo edo kabitate bat -bere pareta edo horma propioa eta guzti- utziko du. Horrelako prozesu bat ikusten dugunean biriketako abzesu baten aurrean gaudela esan genezake. Hala ere, biriketako abzesuak beste bi baldintza ere bete behar ditu, bata bere diametroak 2 cm baino gehiago izatea eta bestea zulo edo kabitate bakarra izatea, ezen zuloak edo nekrosi-fokuak txikiagoak eta asko direnean pneumonia nekrotizatzaile baten aurrean gaudela esaten baita. Birika-abzesua iraupenean edo etologian oinarrituta sailka daiteke: birika-abzesu akutua 6 aste baino gutxiagokoa denean edo kronikoa denbora luzeagoarekin. Patogeno eragileengatik ere bereiz daiteke, *Staphylococcus* anaerobioak edo *Aspergillus* kasu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mati Iturralde

**Mati Iturralde Martínez de Lizardui** (Agurain, Araba, 1959) arabar medikua eta politikaria da.

## Ibilbidea 
Medikua da ogibidez, eta Osakidetzan lan egiten du.

Eusko Legebiltzarreko V. legealdian, Ezker Abertzalea taldeko legebiltzarkide izan zen 1994tik 1998rako legealdian. Azken urte horretan, atxilotua izan zen eta Rakel Peñak ordezkatu zuen legebiltzarrean.

1997an, Herri Batasunako Mahai Nazionalaren aurkako prozesuan erakunde horretako kideak atxilotzeko agindua eman zenean Belgikan egonaldia egin zuen beste kide batzuekin batera Europa mailan bizi zuten egoeraren berri emateko.

## Errefentziak 
## Kanpo estekak
Umbita

**Umbita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Umbita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: K2(Zr,Ti)Si3O9 * H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Umbrianita

**Umbrianita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Umbrianita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: K7Na2Ca2[Al3Si10O29]F2Cl2 . Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Upalita

**Upalita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Upalita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Al(UO2)3(PO4)2O(OH) * 7H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Uramfita

**Uramfita** fosfato motako minerala da eta meta-autunita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Uramfita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: (NH4)2(UO2)2(PO4)2 * 6H2O. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Uranopilita

**Uranopilita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Uranopilita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: (UO2)6(SO4)O2(OH)6 * 14H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Uranopolikrasa

**Uranopolikrasa** oxido motako minerala da eta euxenita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Uranopolikrasa oxido mineralaren formula kimikoa hau da: (U4+,Y)(Ti,Nb)2O6. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Uralborita

**Uralborita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Uralborita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2[B3O3(OH)5 * OB(OH)3]. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Usturita

{{mineral infotaula
| izena = Usturita
| formula = Ca3SbZr(Fe^{3+}O4)3
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 
| zelda = a = 12,49 Å; 
| erreferentziak = 
}}
**Usturita** mineral bat da eta bitikleita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Usturita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Ca3SbZr(Fe^{3+}O4)3. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Uytenbogaardtita

**Uytenbogaardtita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Uytenbogaardtita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: Ag3AuS2. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Amaia Bao

**Amaia Bao Gomez** (Barakaldo, Bizkaia, 1960ko abuztuaren 20a - xx, 2015eko apirilaren 16a) politikari bizkaitarra izan zen.

## Ibilbidea 
Lanbidez irakaslea zen. Eusko Abertzale Ekintza alderdiko militantea eta alderdi honetako Komite Nazionaleko kidea zen. 1978an Altsasuko Mahaiean parte hartu zuen alderdiak eta Herri Batasunan sortu zen beste alderdi batzuekin batera. Bao Herri Batasunako Mahai Nazionaleko kide izan zen EAE-ANV ordezkatuz, eta 1997an Mahai Nazionaleko kide guztiekin batera espetxeratua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richard Herd

**Richard Herd Jr.** (Boston, 1932ko irailaren 26a - Los Angeles, 2020ko maiatzaren 26a) estatubatuar aktorea izan zen, batez ere telesailetakoa, baina filmetan ere antzeztu zuen.

## Filmografia
Vaesita

**Vaesita** mineral bat da eta pyrita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Vaesita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: NiS2. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vajdakita

**Vajdakita** oxido motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Vajdakita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: [(Mo6+O2)2(H2O)2As3+2O5] * 3H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Banadiocarfolita

**Banadiocarfolita** silikato motako minerala da eta carpholita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Banadiocarfolita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Mn2+V3+Al(Si2O6)(OH)4. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Ussingita

**Ussingita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Ussingita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na2AlSi3O8OH. Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Armand Toussaint

**François Christoph Armand Toussaint**, Armand Toussaint izenarekin ezaguna, (Paris,1806ko apirilaren 7-Ibidem, 1862ko maiatzaren 24) eskultore frantziarra izan zen. Lekeitioko Andre Mariaren Jasokundearen elizan haren obra bat ikus daiteke.

## Biografia 
Armand Toussaint enpresari sarrailagile baten semea zen. 1827an Parisko Arte Ederren Goi Eskolan sartu zen. David d'Angers eskultorearen ikaslea izan zen. 1832an, Erromako bigarren sari nagusia irabazi zuen. 1836an lehen aldiz, ondoren 1850ean, Salon de l'Académie-n egon zen erakusgai bere obra. Salon horretan, 1839an, hirugarren mailako domina irabazi zuen eta, 1847an, bigarren klasekoa. Parisko École des Beaux-Arts eskultura irakaslea izan zen. 1852an Ohorezko Legioaren zaldun izendatu zuten. Parisko bere etxean, Bellefond kalean, hil zen 1862ko maiatzaren 24an, eta Parisen lurperatu zuten, Montmartreko hilerrian. Ikasleek omendu zuten eta horietako batek, Charles Gumery, bere erretratuarekin brontzezko domina egin zuen, bere hilobian jartzeko; jatorrizko igeltsua Nogent-sur-Seineko museoan dago.

## Obrak 
 [thumb|*[Jean-Étienne Esquiroli oroimenez*, Saint-Maurice, Esquirol ospitalea.]]
* *Perséphone* : 1840, Indianapolis.
* *Marseille accueillant les peuples océaniens* palais de la Bourse, Marseilla.
* *Hermesem bustora, David d’Angers*, Angerseko Arte Ederren museoa].
* *Antoine Lavoisierren estatua*, Montrougeko udaletxean.
* *Andre Maria*: 1856, Lekeitioko Andre Mariaren Jasokundearen elizan
* *Le Génie de la force*: 1857, Parisko Louvre museoan.
* *Libéral Bruanden estatua*: 1856, Parisko Louvre museoaren fatxadan.
* *Le Christ assis sur un trône*: Parisko Sainte-Clotilde basilikan.
* *Un Esclave indien portant une torche* eta *Une Esclave indienne portant une torche*: 1847.
* *Jean-Étienne Esquiroli monumentua*: 1861, Saint-Maurice, Esquirol ospitalea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banadoallanita-(La)

{{mineral infotaula
| izena = Banadoallanita-(La)
| formula = {CaLa}{V3+AlFe^{2+}}(Si2O7)(SiO4)O(OH) 
| kategoria =
| irudia =
| irudiaren testua =
| egoera IMA = 1
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 8,8985(2) Å; b = 5,7650(1) Å; c = 10,1185(2) Å; γ = 114,120(1)°
| IMA = IMA2012-095
| erreferentziak = 
}}
**Banadoallanita-(La)** mineral bat da eta allanita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Banadoallanita-(La) elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: {CaLa}{V3+AlFe^{2+}}(Si2O7)(SiO4)O(OH) . Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vanthoffita

**Vanthoffita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Vanthoffita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: Na6Mg(SO4)4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vantasselita

**Vantasselita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Vantasselita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: Al4(PO4)3(OH)3 * 9H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vasilita

**Vasilita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Vasilita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: (Pd,Cu)16(S,Te)7. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vanderheydenita

**Vanderheydenita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Vanderheydenita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Zn6(PO4)2(SO4)(OH)4*7H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Västmanlandita-(Ce)

**Västmanlandita-(Ce)** silikato motako minerala da eta västmanlandita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Västmanlandita-(Ce) silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Ce3CaMg2Al2Si2O15(OH)2F. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Veatchita

**Veatchita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Veatchita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Sr2B11O16(OH)5 * H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Veblenita

{{mineral infotaula
| izena = Veblenita
| formula = KNa(Fe^{2+}5Fe^{3+}4Mn7)Nb4(Si2O7)2(Si8O22)2O6(OH)10(H2O)3 
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| distira = beira
| kolorea =
| marra =
| irmotasuna = ahula
| esfoliazioa =
| fraktura =
| dentsitate = 3,046 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = triklinikoa
| simetria = 1 - pinacoide
| zelda = a = 5,3761(3)  Å; b = 27,5062(11)  Å; c = 18,6972(9)  Å; α = 140,301(3)°; β = 93,033(3)°; γ = 95,664(3)°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,676(2) *n*β = 1,688(2) *n*γ = 1,692(2)
| 2v= neurri: 65,3° (1), kalkulu: 59,6°
| pleokroismoa = visible
| IMA = IMA2010-050
| erreferentziak = 
}}
**Veblenita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Veblenita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: KNa(Fe^{2+}5Fe^{3+}4Mn7)Nb4(Si2O7)2(Si8O22)2O6(OH)10(H2O)3 . Sistema triklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Versiliaita

**Versiliaita** oxido motako minerala da eta trippkeita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Versiliaita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Fe2Fe4Sb6O16S. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Verplanckita

**Verplanckita** silikato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Verplanckita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Ba2(Mn,Fe,Ti)Si2O6(O,OH,Cl,F)2 * 3H2O or near. Sistema hexagonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vesuvianita

{{mineral infotaula
| izena = Vesuvianita
| formula = (Ca,Na,\square)19(Al,Mg,Fe^{3+})13(\square,B,Al,Fe^{3+})5(Si2O7)4(SiO4)10(OH,F,O)10
| kategoria = silikato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 9.BG.35
| dana = 58.2.4.1
| heys = 16.23.3
| distira = beira, erretxinadun
| kolorea =
| marra = zuria
| irmotasuna = ahula
| fraktura = irregularra, malkartsu, maskor-itxurapeko
| dentsitate = 3,32 a 3,43 g/cm3 (neurtuta); 3,42 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = tetragonala
| simetria =
| zelda = a = 15,52 Å; c = 11,82 Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*ω = 1,703 a 1,752 *n*ε = 1,700 a 1,746
| ezpurutasuna = Fe, Be, B, F, Cu, Li, Na, K, Mn, Ti, Cr, Zn, H
| makla =
| gogortasuna = 6,5
| pleokroismoa = ahul
| dispertsioa = sendo
| erreferentziak = 
}}
**Vesuvianita** silikato motako minerala da eta vesuvianita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Vesuvianita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: (Ca,Na,\square)19(Al,Mg,Fe^{3+})13(\square,B,Al,Fe^{3+})5(Si2O7)4(SiO4)10(OH,F,O)10. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vihorlatita

**Vihorlatita** sulfuro motako minerala da eta tetradymita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Vihorlatita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: Bi24Se17Te4. trigonal*]]ren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Villiaumita

**Villiaumita** haluro motako minerala da eta halita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Villiaumita haluro mineralaren formula kimikoa hau da: NaF. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2 - 2,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Villyaellenita

**Villyaellenita** fosfato motako minerala da eta hureaulita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Villyaellenita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: MnMn2Ca2(AsO4)2(HAsO4)2 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vinciennita

{{mineral infotaula
| izena = Vinciennita
| formula = Cu+7Cu2+3Fe^{2+}2Fe^{3+}2Sn(As,Sb)S16
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| dana = 3.1.2.1
| heys = 6.1.14
| distira = metaliko
| kolorea = laranja
| sistema = tetragonala
| zelda = a = 10,69 Å; c = 10,69 Å; 
| ezpurutasuna = Zn
| gogortasuna = 4,5
| IMA = IMA1983-031
| erreferentziak = 
}}
**Vinciennita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Vinciennita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Cu+7Cu2+3Fe^{2+}2Fe^{3+}2Sn(As,Sb)S16. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vitimita

**Vitimita** borato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Vitimita borato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca6[B14O19](SO4)(OH)14 * 5H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vladimirivanovita

**Vladimirivanovita** mineral bat da eta sodalita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Vladimirivanovita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Na6Ca2(Al6Si6O24)(SO4,S3,S2,Cl)2 * H2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 - 5,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vladykinita

{{mineral infotaula
| izena = Vladykinita
| formula = Na3Sr4(Fe^{2+}Fe^{3+})Si8O24 
| kategoria = 
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 5,2138(1)  Å; b = 7,9143(2)  Å; c =  26,0888(7)  Å; β = 90,3556(7)°
| IMA = IMA2011-052
| erreferentziak = 
}}
**Vladykinita** mineral bat da.

## Ezaugarriak 
Vladykinita elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: Na3Sr4(Fe^{2+}Fe^{3+})Si8O24 . Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vivianita

{{mineral infotaula
| izena = Vivianita
| formula = Fe^{2+}3(PO4)2 * 8H2O
| kategoria = fosfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 8.CE.40
| dana = 40.3.6.1
| heys = 19.13.11
| distira = beira, nakar-itxurako, mate
| kolorea =
| marra =
| irmotasuna =
| esfoliazioa =
| fraktura =
| dentsitate = 2,67 a 2,69 g/cm3 (neurtuta); 2,696 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria = 2/*m* - prismatiko
| zelda = a = 10,086 Å; b = 13,441 Å; c = 4,703 Å; β = 104,27°
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n*α = 1,579 a 1,616 *n*β = 1,602 a 1,656 *n*γ = 1,629 a 1,675
| ezpurutasuna = Mn, Mg, Ca
| makla =
| gogortasuna = 1,5 - 2
| 2v= neurri: 63°  to 83,5°, kalkulu: 78°  to 88°
| pleokroismoa = visible
| dispertsioa = r Fe^{2+}3(PO4)2 * 8H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 1,5 - 2 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vlodavetsita

**Vlodavetsita** sulfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Vlodavetsita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: AlCa2(SO4)2F2Cl * 4H2O. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Voltaita

{{mineral infotaula
| izena = Voltaita
| formula = K2Fe^{2+}5Fe^{3+}3Al(SO4)12 * 18H2O
| kategoria = sulfato
| irudia = 
| irudiaren testua = 
| egoera IMA = 1
| strunz = 7.CC.25
| dana = 29.9.1.1
| heys = 25.11.10
| distira = erretxinadun
| kolorea =
| marra =
| fraktura = maskor-itxura
| dentsitate = 2,645 g/cm3 (neurtuta); 2,663 g/cm3 (kalkulatuta)
| sistema = monoklinikoa
| simetria =
| zelda = a = 27,254(8)  Å; 
| talde-optikoa =
| errefrakzio_indizea = *n* = 1,593 a 1,608
| gogortasuna = 3 - 3,5
| erreferentziak = 
}}
**Voltaita** sulfato motako minerala da eta voltaita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Voltaita sulfato mineralaren formula kimikoa hau da: K2Fe^{2+}5Fe^{3+}3Al(SO4)12 * 18H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 3 - 3,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Volynskita

**Volynskita** sulfuro motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Volynskita sulfuro mineralaren formula kimikoa hau da: AgBiTe2. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 2,5 - 3 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Voglita

**Voglita** karbonato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Voglita karbonato mineralaren formula kimikoa hau da: Ca2Cu(UO2)(CO3)4 * 6H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Voronkovita

**Voronkovita** silikato motako minerala da eta eudialyte taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Voronkovita silikato mineralaren formula kimikoa hau da: Na15(Na,Ca,Ce)3(Mn,Ca)3Fe3Zr3Si26O72(OH,O)4Cl * H2O. ]]ren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vuorelainenita

**Vuorelainenita** oxido motako minerala da eta spinel subtaldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Vuorelainenita oxido mineralaren formula kimikoa hau da: Mn2+V3+2O4. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vuoriyarvite-K

**Vuoriyarvite-K** mineral bat da eta vuoriyarvita taldearen kidea da. 

## Ezaugarriak 
Vuoriyarvite-K elementu kimiko mineralaren formula kimikoa hau da: K2(Nb,Ti)2(Si4O12)(O,OH)2 * 4H2O. Sistema monoklinikoaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 4,5 da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Vyacheslavita

**Vyacheslavita** fosfato motako minerala da.

## Ezaugarriak 
Vyacheslavita fosfato mineralaren formula kimikoa hau da: U(PO4)(OH) * nH2O. Sistema ortoerronbikoaren arabera sortzen ditu kristalak.

## Eraketa eta meatokiak 
## Erreferentziak
Bion Programa

thumb|250px|Bion kapsula.
**Bion programa** Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunak martxan jarri zuen espazio-ikerketarako proiektua da. Ondoren, Errusiak jarraipena eman zion. Helburua ikerketa biologikoak burutzea da, askotan, nazioarteko elkar lanean.

Bion sateliteak TsSKB-Progressek egin zituen eta, oinarritzat, Zenith espioi-sateliteak erabiltzen ditu. Satelite horien hasierako helburua lurra miatzea da.

Bion sateliten jaurtiketa 1973an hasi zen.

## Misioak 
* Bion 1, Kosmos 605, 1973
* Bion 2, Kosmos 690, 1974
* Bion 3, Kosmos 782, 1975
* Bion 4, Kosmos 936, 1977
* Bion 5, Kosmos 1129, 1979
* Bion 6, Kosmos 1514, 1983
* Bion 7, Kosmos 1667, 1985
* Bion 8, Kosmos 1887, 1987
* Bion 9, Kosmos 2044, 1989
* Bion 10, Kosmos 2229, 1992
* Bion 11, 1996
* Bion-M No.1, 2013

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norra skenet

***Norra skenet*** () Umeå udalerrian dagoen eskultura da. Egilea Ernst Nordin da eta Umeåko Unibertsitatearen campusan dago kokatuta.

## Historia 
1967an, Unibertsitateko campusean diseinu berria ezartzeko eskultura bat egiteko lehiaketa bat jarri zen martxan. Lehiaketa Ernest Nordin-ek irabazi zuen lehiaketa. *Norra skenet* eskultura 1969an altxatu zen campusean. 1995ean lekuz aldatu zen, ordura arte okupatu zuen lekuan irakasleen prestakuntza zentroa eraikitzeko.

Umeåko Unibertsitateak eskultura haren ikurra gisa hartu du eta marka gisa erabiltzen du.

## Ezaugarriak 
Eskultura altzairu herdoilgaitz leunduaz egina dago. Lau angeluko tutuak soldatu ziren, bilduma diagonak bat eginez. Multzoak aurora polarrak gogorarazi nahi ditu, «Iparraldeko Argiak»; horregatik ere fokokin argiztuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Waldeyer-en eraztun linfatiko

**Waldeyer-en eraztun linfatikoa** edo **Waldeyer-en eraztun linfoidea** ehun linfoidez eraturiko eraztun-moduko eremua da, ahosabaiko eta faringeko amigdalek inguruko linfa-folikuluekin batera osaturik dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ainhoa Aizpuru

**Ainhoa Aizpuru Murua** (Gabiria, 1970eko otsailaren 12a) politikari euskalduna da, Gabiriako alkate izana, eta Gipuzkoako Foru Aldundiko foru diputatua izendatua da 2015eko eta 2019ko legealdietan.

## Biografia 
Ekonomia eta enpresa zientzietan lizentziatua da, marketineko berezitasunarekin, Deustuko Unibertsitatean (1993an). 2000 eta 2015 urteen artean lan egin zuen Bic Gipuzkoa Berrilan enpresa haztegian, proiektuak zuzentzen.

Gabiriako alkate izana da, Gabiriako Hautesle Elkartearekin aurkezturik, 2003 eta 2007 urteen artean. Beste bi legegintzalditan ere izana da zinegotzi.

2015eko foru hauteskundeen ondoren, EAJ eta PSE-EEren arteko koalizioa osatu zen Gipuzkoako Foru Aldundirako, eta EAJren partetik izendaturiko foru diputatuen artean. 2019ko legealdia hastean, foru diputatu jarraitu zuen, baina orain bere sailari proiektu estrategikoena deritzo.

## Erreferentziak