open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
TV box

[thumb|[Android sistema eragilearekin saltzen den **TV box** horietako bat.]]
[thumb|**Set Top Box** baten alde bateko [ataka (informatika)|portuak: HDMI, USB, jack konektoreak, etab.]]
[thumb|ezkerrera|**TV box** edo **set-top box** bat kudeatzeko askotan [Urrutiko kontrol|urrutiko agintea erabiltzen da. Teklatu bat edo sagu bat ere erabil daiteke.]]
***TV box***, ***set-top box*** (***STB***) bezala ere ezaguna, telebista bat kanpoko Interneteko iturri seinale batekin konektatzen duen gailu bat da. 

TV box batek seinale digitala Internetetik jaso egiten du eta telebista batera igortzen ditu edukiak, maiz dekodetu edo deskonprimitu eta gero. 

TV box batek sistema eragile bat izaten du barruan, Android esate baterako, eta sistema eragile horrekin bateragarri diren hainbat aplikazio, Kodi, esate baterako. Software horrekin Interneteko edukiak dekodetzeko eta deskonprimitzeko aukera dago eta gero, Interneteko edukiak telebista pantailan eroso ikus eta entzun daitezke.

## Konexioak 
TV box-ek hainbat portu izaten dituzte beste gailu elektronikoekin konektatzeko, HDMI portuak, USB portuak... Askotan SD Memoria txartelak zuzenean sartzeko portuak ere izaten dituzte.

USB memoria arkatz bat edo SD Memoria txartel bat zuzenean dagokion portuan sartuz gero, memoria gailuan dauden audioak, bideoak edo irudiak ikusteko aukera dago, horretarako behar den softwarea edukiz gero. 

SD Memoria txartel edo USB memoria arkatz batetik, TV box dela bide, konektatu egin daiteke beste gailu batera monitore edo telebista aparatu batera.

## Ikus, gainera 
* Kodi.
* Telebista digital.
* Telebista adimendun.
* Telebistako dekodifikatzaile.
Zhu Yaming

**Zhu Yaming** (1994ko maiatzaren 4a) txinatar hirukoitz jauzilaria da . 2017ko Asiako txapelduna da proban.

Zhu 2015ean hasi zen nazio mailan jauzi hirukoitzean lehiatzen eta 2017ko aire libreko denboraldian elite mailara iritsi zen. 17.17m-ko jauzia egin eta gero. 2017ko Asiako Atletismo Txapelketan urrea irabazi zuen 16.82m-ko markarekin.

2018ko IAAF Munduko Pista Estaliko Txapelketan zazpigarren sailkatu zen 16.87 marka onenarekin. 2018ko Asiako Jokoetan zortzigarren geratu zen. 

Zhuk Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 2021eko abuztuaren 5ean zilarrezko domina irabazi zuen Jauzi Hirukoitzean . 

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kenny Bednarek

**Kenneth Bednarek** (1998ko urriaren 14a) Rice Lake-ko (Wisconsin) abiadura lasterketetan aditua den atleta estatubatuarra da.

2021eko abuztuaren 4an, zilarrezko domina irabazi zuen Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 200 metroko lasterketan.  Proban izandako denbora (19.68) marka pertsonala izan zen. 2021eko abuztuaren 2an, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan 2020ko Tokioko 200 metroko lasterketako final laurdenetan egin zuen denborarik onena (20.01).  19.83ko denboran sailkatu zen finalerdietarako.  2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan ere zilarrezko domina eskuratu zuen 200 metrotako lasterketan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Estatistikak 
World Athletics profileko informazioa. 

### Marka pertsonalak 
### Zirkuituko garaipenak 
* Diamante Liga (200&nbsp;m)
** 2021 : Gateshead, Doha, Zurich

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josh Kerr

**Josh Kerr** (1997ko urriaren 8a)   eskoziar distantzia ertaineko korrikalaria da, 1500 metroetan lehiatzen dena batez ere. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetako brontzezko domina irabazi zuen eta 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan zilarrezkoa.

Urrezko domina irabazi zuen 2015eko Europako Junior Txapelketan, eta Britainia Handia ordezkatu zuen 2017ko Munduko Txapelketan, baina ez zen finalerdietara iritsi.

2021eko Tokioko Jokoetan, Kerrek brontzea lortu zuen 1500m-ko proban 3:29.05s-ko marka pertsonala eginda, zilarrezko dominaren postua gutxigatik galduta.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Marka pertsonalak 
World Athletics profiletik hartutako informazioa.

**Outdoor**

* 800 metro - 1:45,35 (Azusa, CA, AEB 2019)
* 1500 metro - 3:29,05 (Tokio, Japonia 2021)
* Mila bat - 3:53.88 (Londres, Erresuma Batua 2019)
* 3000 metro - 8:35,15 (Bedford, Erresuma Batua 2014)
* 5000 metro - 13:23,78 (Irvine, CA, AEB 2021)

**Indoor**

* 800 metro - 1:47,37 (Glasgow, Erresuma Batua 2020)
* 1500 metro - 3:35,48 (New York, NY, Estatu Batuak 2022)
* Mila bat - 3:52.27 (New York, NY, Estatu Batuak 2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Mersini-Houghton

**Laura Mersini-Houghton** (Laura Mersini jaiotzez) (Tirana, Albania, 1969) kosmologoa eta fisikari teoriko albano-estatubatuarra da, eta irakasle elkartua da Ipar Carolinako Chapel Hilleko  Unibertsitatean. Unibertso anitzaren hipotesia proposatzen du, gure unibertsoa askoren artean bat dela baieztatzen baitu. Dioenez, unibertsoaren egungo egituran dauden zenbait anomalia hobeto azaltzen dira beste unibertso batzuek eragindako grabitazio-tiroa bezala.

## Biografía 
Laura Mersini 1969an jaio zen Tiranan, Albanian, Nexhat Mersini matematikari eta ekonomialari bikainaren alabaren alaba da.

Mersini-Houghtonek gradu-titulua jaso zuen Tiranako Unibertsitatean, Albanian.

1994an, Mersini-Houghtonek Fulbright beka bat lortu zuen 8 hilabetez Marylandeko Unibertsitatean ikasteko.

1997an, bere masterra Marylandeko Unibertsitatean jaso zuen.

2000. urtean, Mersini-Houghtonek bere doktoretza osatu zuen Wisconsin–Milwaukeeko Unibertsitatean.

2000 eta 2002 bitartean, doktoratu ondoren, doktoratu ondoko bat egin zuen Italiako Scuola Normale Superiore di Pisan.

2002tik 2003ra, doktoratu ondoko ikerketarekin jarraitu zuen Siracusako Unibertsitatean.

2004ko urtarrilean, Ipar Carolinako Unibertsitateko fisika teoriko eta kosmologiako irakasle laguntzaile lanpostua onartu zuen. 2008an egon zen eta 2009an irakasle elkartua izan zen.

2010eko urriaren 11n, Mersini-Houghton BBCren programa batean agertu zen, What Happened Before the Big Bang (ingelesez: *Zer gertatu zen Big* Bang-aren aurretik), Michio Kaku, Neil Turok, Andrei Linde, Roger Penrose, Lee Smolin eta beste fisiko batzuen artean, unibertsoaren teoria proposatzeko uhin baten funtzioa bezala multibertso handiago baten barruan.. Bere lana multibertsoaren teorian eztabaidatzen da Hugh Everett III.aren biografia berri baten epilogoan.

2014ko irailean, Mersini-Houghtonek matematikoki frogatu zuen ezen, zulo beltzetako su-hormei buruzko zenbait iritzi kontutan izanda, zulo beltzen sormenari buruzko egungo teoriek huts egiten dutela. Hawking-en erradiazioak masa galtzea eragingo lukeela baieztatu zuen, eta ondorioz, zulo beltz bat sortzeko adina dentsitate ez izatea. Gai honi buruzko artikulua Fidel Castro buruzagi kubatarrak erabili zuen prentsan.

## Irakaskuntza 
Laura Mersini-Houghtonek mekanika kuantikoko graduko eta graduondoko eskolak ematen ditu Ipar Carolinako Chapel Hillen Unibertsitatean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Meet Laura Mersini-Houghton – elkarrizketa Mersini-Houghtonekin Ipar Carolinako irrati publikoan.
* Laura Mersini-Houghton; Rudy Vaas (arg.) (2012) The Arrows of Time. A Debate in Cosmology. Springer. ISBN 978-3642232589. 

## Kanpo estekak 
* Bere webgune profesionala
Sara Takanashi

eski-jauzian lehiatzen den kirolari japoniarra da.

Neguko hiru Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen Pyeongchangen 2018an, banakako tranpolin normaleko proban, eta beste brontzezko bat Milan-Cortinan 2026an talde mistoan.

Zortzi domina irabazi zituen Eski Nordikoko Munduko Txapelketan, 2013 eta 2021 artean.

## Bizitza 
### Ibilbidea 
Takanashik seigarren postua lortu zuen 2011ko Munduko Txapelketan, Oslon.

2013-14 denboraldian, Takanashik 15 irabazi zituen banakako Munduko Kopako eski probetan. 2014ko Neguko Olinpiar Jokoetan hirugarren sailkatu zen lehen jauzia egin ondoren, baina laugarren postura jaitsi zen azken itzulian eta podiuma galdu zuen.

2015-16 denboraldian bere hirugarren Munduko Kopa irabazi zuen.

Takanashik Hintergarrenen 2017ko abenduaren 16an jokatu zen emakumezkoen Munduko Kopako txapelketa ere irabazi zuen, bere taldekideak Yuki Ito, Kaori Iwabuchi eta Yuka Seto izan zirelarik.

Brontzezko domina irabazi zuen Pyeongchangeko 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan.

## Kanpo estekak 
*  https://www.olympedia.org/athletes/128017 Olympedia.org 
*  https://www.fis-ski.com/DB/general/athlete-biography.html?sectorcode=JP&competitorid=153102 FISen datu-basea
Liudmila Buldakova

**Liudmila Stepanovna Buldakova** (; 1938ko maiatzaren 25a - 2006ko azaroaren 8a) Errusia eta Sobietar Batasuna ordezkatu zuen boleibol jokalaria zen.

## Bizitza 
Liudmila Buldakovak ibilbide luzea izan zuen Sobietar selekzioan, 1955etik 1972ra, azken urteetan taldeko kapitain izan zen. Garai hartan, Sobietar Batasuna eta Japonia ziren emakumezkoen boleibolean nazio nagusiak, eta Buldakovak eta bere taldeak titulu asko lortu zituzten. Munduko Txapelketan, 1956, 1960 eta 1970ean irabazi zuen titulua, 1962an bigarren sailkatu zen bitartean (SESBk 1967ko edizioari boikota egin zion). Sobietar Batasuna Japoniaren atzetik bigarren sailkatu zen kirolaren debut olinpikoan 1964an, baina gero urrea irabazi zuen 1968an eta 1972an. Buldakova Europako txapeldun ere izan zen 1958, 1967 eta 1971n, 1955ean bigarren sailkatu zen, 1963ko edizioa galdu zuen bitartean. (Sobietar Batasunak irabazi zuena). Klubetan, Buldakovak Zalgiris Kaunasen jokatu zuen lehenik, Dinamo Moskura joan aurretik. Haiekin, SESBeko bost titulu irabazi zituen, eta zortzi Europako Kopa. 1975ean erretiroa hartu ondoren, boleibolean aritzen jarraitu zuen haurren entrenatzaile gisa.

#### Ibilbidea edo Olinpiar Jokoetako emaitzak 
Lanaren Bandera Gorriaren Ordena, Ohorezko Intsignia, Langileen Domina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesse Plemons

**Jesse Lon Plemons** (Dallas, 1988ko apirilaren 2a) estatubatuar aktorea da. Umetan hasi zituen aktore lanak, eta *Friday Night Lights* (2006-2011) telesaila izan zen bere lehen lan nabarmena. Ondoren Todd Alquist papera antzeztu zuen *Breaking Bad* telesailaren 5. denboraldian (2012-2013) eta *El Camino: A Breaking Bad Movie* (2019) jarraipen filmean. *Fargo* telesailaren 2. denboraldian (2015) Ed Blumquist papera antzezteagatik Primetime Emmy Sarietan izendapena jaso zuen. Bigarren izendapen bat jaso zuen *Black Mirror* telesailaren "USS Callister" atalan (2017) Robert Daly papera antzezteagatik.

Plemonsek taldeko paperak antzeztu ditu hainbat filmetan, besteak beste, *The Master* (2012), *Black Mass* (2015), *Bridge of Spies* (2015), *Game Night* (2018), *Vice* (2018), *The Irishman* (2019), *Judas and the Black Messiah* (2021), *Jungle Cruise* (2021) eta *The Power of the Dog* (2021). Azken lan honengatik BAFTA eta Oscar sarietara izendatu zuten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patinaje artistikoa 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak bakarka

**2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako patinaje artistikoko gizonezkoen bakarkako** lehiaketa otsailaren 8an (programa laburra) eta otsailaren 10ean (patinaje librea) egin zen, Pekingo Haidian barrutiko Hiriburuko Estadio Estalian. Anna Stxerbakovak, Errusiako Batzorde Olinpikoaren ordezkariak, irabazi zuen ekitaldia, eta bere taldekideak, Aleksandra Trusovak, zilarrezko domina. Japoniako Kaori Sakamotok brontzea irabazi zuen. Izan ere, haien lehen domina olinpikoak izan ziren; Sakamotok domina bat irabazi zuen taldekako ekitaldian. Kamila Valievaren inguruko doping eztabaida handia egon zen.

Evgenia Medvedeva 2018ko zilarrezko domina eta Kaetlyn Osmond brontzezko domina lehiaketetatik erretiratu ziren, eta Alina Zagitova txapeldunak lehiatzeari utzi zion erretiro-iragarpena egin gabe, eta ez zen Olinpiar Jokoetarako sailkatu. 2021-22 denboraldian patinatzaile errusiarrak izan ziren nagusi, sei puntuazio altuenak lortuz. Sei horietatik, Kamila Valieva, Anna Stxerbakova eta Aleksandra Trusova hautatu zituzten Olinpiar Jokoetarako. Kaori Sakamoto izan zen zerrendako lehen patinatzaile ez errusiarra, zazpigarren postuan. 2021-22 denboraldian, Olinpiar Jokoen aurretik, Valievaren emaitza guztiak beste edozein patinatzailerenak baino hobeak izan ziren. 2022ko Europako txapelduna eta munduko markista ere bada, eta Olinpiar Jokoak irabazteko faborito nagusia zen. Stxerbakova 2021eko munduko txapelduna da. Iragarpenen arabera, Errusiak podium osoa hartzea da gertagarriena.

## Emaitzak 
### Programa laburra 
2022ko otsailaren 15ean izan zen programa laburra. Lehenengo 24ak igaro ziren hurrengo fasera.

### Patinaje librea 
Patinaje librea 2022ko otsailaren 17an lehiatu zen. 

### Batezbestekoa 
Patinatzaileak euren bi saioen batezbestekoaren arabera sailkatzen dira.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patinaje artistikoa 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Patinajea bikoteka

**2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako patinaje artistikoko bikoteko** lehiaketa otsailaren 18an (programa laburra) eta otsailaren 19ean (patinaje librea) egin zen, Pekingo Haidian barrutiko Hiriburuko Estadio Estalian. 

2018ko txapeldunak, Aljona Savchenko/Bruno Massot Alemaniakoak, lehiaketatik erretiratu ziren. Meagan Duhamel brontzezko dominaduna ere erretiratu egin zen, eta Eric Radford taldekidea, Vanessa James bikote berriarekin batera, Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen. Zilarrezko domina, Sui Wenjing/Han Cong, Txinako Olinpiar Jokoetarako sailkatu ziren eta laugarren puntuaziorik altuena izan zuten 2021-22 denboraldian Olinpiar Jokoen aurretik, hiru bikote errusiarren atzetik: Anastasia Mishina/Aleksandr Galliamov, Evgenia Tarasova/Vladimir Morozov, eta Aleksandra Boikova/Dmitsrii Kozlovrii. 2022ko Europako Patinaje Artistikoko Txapelketetan, lehenengo Tarasova/Morozovek eta gero Mishina/Galliamovek munduko puntuazio errekorrak hautsi zituzten. Mishina/Galliamov 2021eko munduko txapeldunak dira. Errusiarrak eta etxeko faboritoak, Sui/Han, urrezko domina irabazteko hautagai posibleenak ziren.

## Emaitzak 
### Programa laburra 
2022ko otsailaren 15ean izan zen programa laburra. Lehenengo 24ak igaro ziren hurrengo fasera.

### Patinaje librea 
Patinaje librea 2022ko otsailaren 17an lehiatu zen. 

### Batezbestekoa 
Patinatzaileak euren bi saioen batezbestekoaren arabera sailkatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wari

**Wari** edo **Huari** kultura zibilizazio amerindiar bat izan zen loratu zena Andeetako eskualdean eta Peruko kostaldean gure aroko 500-1200 urteen artean.

Beste ezaugarri batzuen artean, ikerlariek aurkitu dute garagardoaren moduko edari bat, txitxa, ekoiztea wari kulturaren errito zentraletako bat zela, eta Cerro Baul bezalako aztarnategietan edariaren inguruko topaketa handiak antolatzen zirela.

Garai bertsuan wariengandik hegoalderantz Tiwanaku kultura garatu zen. Warien gainbeheraren ondoren, Inka inperioa hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Done Erroman eliza

**Done Erroman baseliza** Zaraitzu ibaxako Ezkaroze udalerrian XVI. mendeko kristiau eliza bat da, gotiko estiloan.

## Eraikina 
Habearte bakarreko harlanduzko eraikina da eta burualde zuzena du, XVI. mende aurreratuko tertzeletedun gangez estalia. Bertara, ate zorrotz batetik sartzen da. Barruan, erretaula nagusia nabarmentzen da. Altuera handia du eta bankua, hiru gorputz eta pilastra eta zutabez osatutako atikoa ditu. Bankua Profetek eta Ebanjelariek okupatzen dute, San Roman titularrarekin batera dauden santuen erliebe eta fardelek gorputza, lehenengo solairua izan ezik, honek ere Kristoren Pasioko eszenak baititu San Pedro eta San Paulorekin batera. Bere estiloa errenazentista berantiarrekoa da, elementu manieristekin, eta Miguel de Cassanova y Aybarri ematen zaio.

Sortzez Garbiaren erretaula ere aipatu behar da, erromanista estilokoa, eskulturaz eta pinturaz, XVII. mendearen lehen erdian datatua; Jesusen Bihotzaren erretaula osatzen du, zeinaren pintura Martin Zabalzarena dela uste baita. XVII. mendekoak dira pulpituak.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Ezkaroze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Axel Munthe

**Axel Martin Fredrik Munthe** (Oskarshamn, 1857ko urriaren 31 &ndash; Stockholm, 1949ko otsailaren 11) suediar psikiatra eta idazlea izan zen.

Suedian hezi zen eta medikuntza ikasi zuen Uppsalan, Montpellierren eta Parisen. Emakume ingeles aberats batekin ezkondu zen, eta Italian eman zuen bere bizitzaren zatirik handiena. Villa San Michelen ezarri zen, [Capri]]n. Izaera filantropokoa izan zen, jende txiroa dohainik zaindu zuen eta gerra, hondamendi eta izurriteetan arriskatu zuen bere bizitza. Animalien eskubideak ere defendatu zituen eta hegaztien babesleku bat sortu zuen.

*The Story of San Michele* liburuan bere bizitza eta lana kontatu zituen. Estilo arin batez idatzi zuen, tristuraz eta tragediaz tindatuta. Pertsonen idiosinkrasia eta aberatsen eta pobreen ahuleziak deskribatu zituen, eta animaliei buruz ere idatzi zuen.
Ezkarozeko jauregia

**Ezkarozeko Armagintzako Kaporalgo jauregia** edo **Iturririko jauregia** Zaraitzu ibaxako Ezkaroze udalerrian Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
Armagintzako Kaporalen artean agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. 1622an, haren jabe Joan Ezpartzakoa jaunak urtean 30 000 marabedi oheratzeko benetako saria jaso zuen. Nafarroako Kontuen Ganberak 1723an Madirillera bidalitako zerrendan ere agertzen da; data horretan Baltasar Ezpartzakoa jaunarena zen.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Ezkaroze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Melanie Spitta

**Melanie Spitta** (Hasselt, Belgika, 1946 &ndash; 2005eko abuztuaren 28a, Frankfurt am Main) Film zuzendaria, gidoilaria, giza eskubideen defendatzaile feminista, sinti jatorrikoa. *Munduko Ijitoen I.go Biltzarrean* (1971) parte hartu zuen.

## Biografia 
1938an Alemaniatik ihes egin zuen Belgikara. Bere anai-arrebak Auschwitzen hil ziren eta berak biziraun zuten senide batzuekin bizi izan zen Düren-en (Rheinland) en 1949. Bere ama, Auschwitz, Ravensbrück eta Bergen-Belsen-etik igaro oztean tuberkulosiak jota hil zen, ustez Josef Mengele mediku naziaren esperimentuen ondorioz. Arnold Spitta-rekin ezkondu zen eta alaba bat izan zuten, Carmen Spitta.

1980. hamarkadan, Katrin Seybold zinema zuzendariarekin batera Alemaniako Sintien egoeraz jarduten ziren dokumentalak ekoiztu zituzten. Gizon eta emakume arteko berdintasunaren alde lan egin zuen, baita Sinti herriaren barnera ere. Katrin Seybold, Siegmund Wolf eta nazien jazarpenaren beste testigu garaikideek film dokumentaletan *Centro de Investigación Higiénica Racial-aren* Artxibo Federalean arakatu zuten irudien bila, ordurate argazki bakarra argitaratu izan baitzen, Eva Justin-ena.

## Filmografia 
Bere ekoizpen eta gidoietan Porraimos-a landu zuen baita sarraskiaren aitortza eza. Alemaniako memoria politikak zalantzan jarri zituen, oinarri arrazista eta matxista zutela salatuz.

### Zuzendaritza 
* *Es ging Tag und Nacht, liebes Kind* (1982)
* *We are sinti children and not gypsies* (1981)
* *Don´t call us gypsies* (1980)

### Gidoilaria 
* *Calumny* (1987)
* *Das Falsche Wort* (1987) 

## Sariak eta Aitortzak 
* 1999an Otto Pankok Saria jaso Günter Grass-en eskutik.
* Dieter Schenk dedicó su libro sobre las raíces históricas del BKA a su "en retrospectiva de una amistad de veinte años".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Elkarrizketa Carmen Spittarekin (Melanie Spittaren alaba)
*Das Falsche Wort (1987)
Emma Kunz

**Emma Kunz** (1892ko maiatzaren 23a, Brittnau, Suitza - 1963ko urtarrilaren 16a, Waldstatt, Suitza) sendalari eta artista suitzarra izan zen.

## Biografia 
thumb|Emma Kunz zentroa.
Emma Kunz 1892tik 1963ra bitartean , Suitzako zati germaniar-hiztunean bizi izan zen. Bizirik zegoela, sendalari gisa aitortu zuten; bera ikerlari gisa deskribatzen da. Gaur egun nazioarteko ospea hartu du bere arte-lanaren bidez. Eskolako egunetan ere, Emma Kunzek aparteko gertaerak izan zituen. 18 urte zituela, telepatia, asmakuntza eta sendalari gisa aritu zen, eta penduluaz baliatzen hasi zen.
ezkerrera|thumb|AION
Askotan mirariekin muga egiten zuten bere aholku eta tratamenduen bidez lortu zuen arrakasta. Berak arbuiatu zuen miraria terminoa, bakoitzarengan ezkutuan dauden botereak erabiltzeko eta aktibatzeko gaitasunari egotzi baitzion.  Ez da hain garrantzitsua 1941ean AION A izendatu zuen Würenlos harkaitzaren sendatzeko ahalmenaren aurkikuntza.

1938. urtetik aurrera, Emma Kunzek eskala handiko marrazkiak sortu zituen paper laukizuzenean. Honela deskribatu zuen bere sorkuntza-lana: "Itxura eta forma adierazten ditu  , neurri, erritmo, sinbolo eta irudiaren eta printzipioaren transformazio gisa ". Artista ameslaria bezala, sekulako ezagutza gordetzen duten artelanen bilduma liluragarria utzi zigun. Haren marrazkiak dira, seguruenik, Emma Kunzen nortasuna esperimentatzeko modurik zuzenena.

## Lanak 
### Argitalpen batzuk 
* *The Miracle of Creative Rebelation*
* *Drawing metodo berria*

### Erakusketak 
* The Case of *Emma Kunz* 1973

* 3 x Abstraction: New Methods of Drawing by Hilma af Klint, Emma Kunz, eta Agnes Martin, Santa Monica Museum of Art (2005) 

* 55th Venice Biennale, 'The Encyclopedic Palace' Central Pavilion curado × Massimiliano Gioni.
* 2022an Donostiako Tabakaleran 'Emma Kunz unibertsoa' erakusketa 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hilma af Klint
* Georgiana Houghton
* Olga Fröbe-Kapteyn

## Kanpo estekak 
* Centro Emma Kunz
Zientzia eta Teknologia corpusa

**Zientzia eta Teknologia corpusa** **(ZT corpusa**) zientzia eta teknologiako testuen testu-corpus bat da UPV/EHUko IXA taldeak eta Elhuyar Fundazioak elkarlanean2003tik 2006ra bitartean eratu zutena. Corpusean 8,5 milioi hitz daude, morfosintaktikoki etiketatuta. 1990-2002 bitartean argitaratutako zientzia eta teknologiaren alorreko obrak bildu ziren corpusa elikatzeko. Bildutako testuak sailkatuta daude eremuaren (jakintza-alorra) eta generoaren (testu-mota) arabera. Sailkatutako eremuak hauek dira**:** Zientzia zehatzak, Materiaren eta energiaren zientziak, Lurraren zientziak, Biziaren zientziak, Teknologia, Orokorra eta bestelakoak. Generoak, berriz hauek dira: Oinarrizko hezkuntzako materiala, Goi-mailako liburua, Artikulu espezializatua, Dibulgazio-artikulua, Dibulgazio-liburua, eta Administrazio publikoko dokumentua.

Etiketatze linguistikoa egiteko, euskara automatikoki prozesatzeko teknologia aurreratua erabili zen (IXA taldearen *Eustagger* etiketatzailea). Testuko hitz bakoitzaren lema eta kategoria/azpikategoria etiketatu dira. Corpusean 8,5 milioi hitz daude, eta horietatik 1,9 milioi hitz eskuz berrikusi, desanbiguatu eta zuzendu ziren. Corpusgintza-lanak egiteko eta kudeatzeko, *Corpusgile* tresna garatu zuten; tresna horrek corpusa eratzeko urratsak hartzen ditu bere baitan, eta, etiketatze linguistikoa egiteko, IXA taldearen *Eustagger* eta *Eulia* tresnekin egiten du lan.

Corpusa XMLn etiketatuta dago, eta TEI estandarrari jarraitu diogu. Sarean kontsultatu daiteke.

## Erreferentziak 

## Bibliografia 
* Nerea Areta, Antton Gurrutxaga, Igor Leturia Begiratu bat corpus-baliabideei, BAT 66. 2008 (1)
*  Martí Antonín, M.A.(Koord.: Tecnologías del lenguaje, Editorial UOC, Bartzelona, 2003.

## Kanpo estekak 
* Orotariko Euskal Hiztegia (Euskaltzaindia, 2005, 4,6 milioi hitz)
* XX. Mendeko Euskararen Corpus Estatistikoa (Euskaltzaindia, 2002, 6 milioi hitz)
* Zientzia eta Teknologiaren Corpusa (Elhuyar eta IXA Taldea, 2006, 9 milioi hitz)
* Ereduzko Prosa Gaur (EHU, 2006tik, 25 milioi hitz 2013an)
* Lexikoaren Behatokia (Euskaltzaindia, 2010tik, 26 milioi hitz 2013an)
* Web Corpusen Atariko elebakarra (Elhuyar, 2013, 125 milioi hitz)
* Egungo Testuen Corpusa (EHU, 2000-2011, 204 milioi hitz)
* Goenkale corpusa
* Pentsamenduaren Klasikoak corpusaren kontsulta eta liburuak
* ZIO corpusa
* Zuzenbide corpusa
* http://www.uzei.com(http://www.uzei.com/)
* http://www.rae.es(http://www.rae.es/)
* Eusko Jaurlaritzaren Euskararen corpus-plangintza.
* Wikidatan dauden testu-corpusak bakoitza bere hizkuntzarekin.
San Julian eta Santa Basilisa eliza (Ariñiz)

**San Julian eta Santa Basilisa eliza** Ariñiz herriko parrokia-eliza da. Ariñizko eraikin handiema da, herri hau udalerri beregaina zen garaikoa; gaur egunean Gasteizko udalerrian integratuta dago. Donejakue Bidera lotutako kultura ondare babestua du Eusko Jaurlaritzaren partetik. Estilo errenazentista eta barrokoa konbinatzen ditu eraikinak, eta aztarna gotikoak ere baditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kjeld Nuis

**Kjeld Nuis** (Leiden, 1989ko azaroaren 10a), patinatzaile herbeheretarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko hiru domina eskuratu ditu. Abiadura patinajean 1.000 eta 1.500 metroko distantziako espezialista da eta munduko errekorrak ezarri ditu distantzia bietan.

## Ibilbidea 
2017ko Munduko Txapelketan 1.000 eta 1.500 metrotan txapelduna izan zen.

2018ko Pyeongcahngeko Jokoetan distantzia bietan urrezko dominak eskuratu zituen. Bigarrenean gainera errekor olinpikoa ezarri zuen, 1:43:21. Maiatzean munduko abiadura errekorra ezarri zuen, 93 km/h. Urte hartan Herbehereetako Kirolari Onenaren titulua eman zioten.

2019ko Salt Lake Cityn (Utah, AEB) errekor biak gainditu zituen, 1:06.18 mila metrokoan eta 1:40.17 1.500 metrotakoan. 

2022ko Pekingo Jokoetan 1.500 metrotako txapelduna izan zen eta 2026ko Milan-Cortinako Jokoetan brontzezkoa.

## Txapelketak 
## Errekorrak 
Horiz **munduko errekorrak**.

* 1.000 metrotako errekorrak 2020ko otsailaren 12 arte iraun zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kjeld Nuisen webgune ofiziala
Teresa Margarida da Silva e Orta

**Teresa Margarida da Silva e Orta** (São Paulo, 1711 &ndash; Lisboa, 1793ko urriaren 24a) portugesezko lehen emakume eleberrigiletzat jotzen da. Matias Aires filosofo eta idazlearen arreba izan zen. Hasierako lanak  *Doroteia Engrassia Tavareda Dalmira* —bere izenaren anagrama perfektua— ezizenez argitaratu zituen.  

## Biografia 
Teresa São Paulon jaio zen, Brasil Kolonialean. Bere aita José Ramos da Silva izan zen, Kristoren Ordenako zalduna eta Lisboako Monetaren Etxeko hornitzailea, eta ama Catarina de Orta. Tristão de Ataíde literatur-kritiko eta irakasle Brasildarraren arabera, Teresaren familia garaiko Brasilgo adierazgarrienetako bat zen. José Ramos da Silva, Teresa Margaridaren aita, Brasilera joan zen 1695ean, eta 1704an, São Pauloko familia ospetsu bateko D. Catarina Ortarekin ezkondu zen. Ordurako São Pauloko gizon aberatsenetako bat zen, hirian hainbat ondasun higiezin zituen eta Minas Gerais estatuan hainbat urre eta diamante meategiren jabea zen. São Pauloko “bandeirantes”-en hornitzaile gisa dirutza egin zutenetako bat izan zen. Bandeiranteak XVI. mendearen hasieratik Hego Amerikan barrena aberastasunen bila sartzen ziren kolonizatzaileei emandako izena da. Batez ere, mineralak bilatzen zituzten, bereziki urre eta zilarra, Amerika espainiarrean eta portugaldarrean ugariak zirenak, eta baita indigenak ere, esklabo bihurtzeko helburuarekin.

Familia Lisboara itzuli zenean, Teresa, bere ahizparekin batera, hiri horretako 'Convento das Trinas de Mocambo-n', hau da, Hirutasun Guztiz Santuaren ordenaren komentuan, ikasten hasi ziren bizitza erlijiosoa jarraitzeko asmoz. Geroago, Pedro Jansen Moller van Praet-ekin ezkondu zen, eta harekin hamabi seme-alaba izan zituen. . Portugesa, frantsesa eta italiera menperatzen zituen., 1752ko *Máximas de Virtude e Formosura*-z gain, Ferreira de Aves monasterioan klausuran egon zen bitartean idatzi zituen testuak ere badaude: *Poema épico-trágico* (Poema epiko-tragikoa), *Novena do patriarca São Bento* (San Benito patriarkaren bederatziurrena) eta *Petição que a presa faz à rainha N. Senhora* (Gatibuak Andre Maria erreginari egiten dion eskaria). Bilduma berean, lehen kritikarien testigantzak daude, hala nola Rodrigo de Sá eta Barbosa Machado, eta baita Ernesto Ennes, Tristão de Athayde eta Rui Bloem-en testu kritikoak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Esquivel

Sir **Manuel Amadeo Esquivel** (Belize City, 1940ko maiatzaren 2a - *ibidem*, 2022ko otsailaren 10a) belizetar politikaria izan zen. Belizeko lehen ministroa izan zen 1984tik 1989ra eta 1993tik 1998ra.

Fisika ikasi zuen New Orleansko Loyola Unibertsitatean eta Bristolgo Unibertsitatean doktoratu zen. Alderdi Demokratiko Batua zuzendu zuen eta 1983an lehen ministro hautatu zuten. 1989an George Cadle Pricek irabazi zuen hauteskundeetan eta Esquivel oposiziora pasa zen. 1993an boterera itzuli zen, eta 1998ra arte mantendu zuen.

## Kanpo estekak
José Ugarte

**José Humberto Ugarte Miranda** (Liberia, 1980ko azaroaren 2a) Costa Ricako futbolaria da.

## Klubaren ibilbidea 
Ugarte Alajuelensen eta jaioterriko Municipal Liberia klubean jokatu zuen Heredianorekin fitxatu baino lehen 2002ko udan.  Urtebete geroago Liberiara itzuli zen eta klubak kaleratu zuen 2008ko udan. 

## Nazioarteko ibilbidea 
Ugartek Costa Rican jokatu zuen 1997ko FIFAko 17ko Munduko Txapelketan eta 1999ko FIFAko Gazteen Munduko Txapelketan  baina ez zuen lortu senior taldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Carranza Fernández

**Miguel Carranza Fernández** (San Jose, 1780 &ndash; 1841) Costa Ricako politikaria eta enpresaburua izan zen . 1838an, Batzar Legegileak Costa Ricako Estatu presidenteorde aukeratu zuen, Botere Kontserbadorearen lehendakaritza zuen kargua. 1841 arte izan zuen kargu hori. 1830ean Costa Rican ezagutzen zen lehen inprimatzeko makina ekarri zuen San Josera. Hori *Waterlow & Sons, Manufactures London Wall* konpainia ingelesak fabrikatu zuen.

Joaquina Ramírez y Garcíarekin ezkondu zen, eta ezkontza horretatik jaio ziren, besteak beste, Froilana, Braulio Carrillo Colinarekin ezkondu zena, eta Bruno Carranza Ramírez, Costa Ricako presidentea 1870ean.

## Kanpo estekak
Lara Gut-Behrami

**Lara Gut-Behrami** (Sorengo, 1991ko apirilaren 27a) eskiatzaile suitzarra da. 2022ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen Alpetar eskiko Super-G proban.

## Ibilbidea 
15 urte zituela egin zuen debuta nazioarteko txapelketa batean eta 2007an Munduko gazte mailako txapelketan zilarrezko domina eskuratuzuen alpetar eskiko jaitsiera proban. 2008an Europako Kopako lau proba irabazi zituen jarraian eta abenduan Munduko Kopako aurreneko proba irabazi zuen. Saint Moritzeko super-G proba izan zen eta garaipena lortzen zuen eskiatzaile gazteena izan zen, 17 urte eta 237 egun baitzituen orduan.

2014ko Sotxiko Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen jaitsiera proban. Urte berean Munduko Kopako Super-G sailkapena irabazi zuen eta orotako sailkapen nagusian hirugarren postuan amaitu zuen.

2017ko Munduko txapelketa Saint-Moritzen izan zen eta Super-G proban brontzezko domina eskuratu zuen. Konbinatuan parte hartzen ari zela belauneko lesio larria izan zuen, eta denboraldia bakarrik ez, 2018ko Pyeongchangeko Jokoak ere galdu zituen.

Bi urte baino gehiago pasa ondoren 2020ko otsailean irabazi zuen hurrengo proba, Crana-Montanako aldapako proba. 2020-2021 denboraldia bikaina izan zuen Super-G proban, Petra Vlhová eslovakiarrarekin lehia estuan. Horren isla 2021ean Cortina d'Ampezzon jokaturiko Munduko Txapelketatan irabazi zituen hiru dominak, bi urrezko eta brontzezko bat.

2022ko Pekingo Jokoetan brontzezko domina lortu zuen Eslalom erraldoiean eta ondoren txapeldun olinpikoa izan zen Super-G proban.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkitektura sakratu

[thumb|200px|[Singapurreko Sri Mariamman Hindu tenpluaren sarrerako dorrearen xehetasunak.]]
[thumb|200px|[Sainte-Chapelle tenpluaren barrualdea.]]
**Arkitektura sakratua** edo **erlijio-arkitektura** kultura desberdinetan zentzu sakratua duten eraikinen diseinua burutzen duena da. Erlijio-arkitektura kultu-espazio sakratuen edo otoitz-espazioen diseinuaz eta eraikuntzaz arduratzen da, hala nola elizak, meskitak, estupak, sinagogak eta tenpluak. 

## Garrantzia 
Kultura askok baliabide ugari eskaini dizkiote beren erlijio-arkitekturari, eta gizadiak sortu dituen eraikin txundigarri eta iraunkorrenen artean daude haien kultu-lekuak eta espazio sakratuak. Hori dela eta, arkitekturaren historiako mendebaldeko diziplinak, neurri handi batean, arkitektura erlijiosoaren historiari jarraitzen dio, garai urrunenetatik gutxienez Barrokoraino. Geometria sakratua, ikonografia eta ikur, sinbolo eta erlijio-motibo bezalako sofistikatu semiotikoen erabilera berezkoak dira erlijio-arkitekturan.

Eraikin erlijiosoek, askotan, mendetan eboluzionatu zuten, eta munduko eraikinik handienak ziren, etxe orratz modernoak existitu aurretik. Erlijio-arkitekturan erabilitako estilo desberdinek batzuetan beste eraikin batzuetako joerak islatzen dituzten bitartean, estilo horiek beste eraikin batzuetan erabilitako arkitektura garaikidearengandik ere bereizita mantentzen ziren. Erlijio monoteistek gora egin zutenean, eraikin erlijiosoak otoitz- eta meditazio-gune bihurtu ziren. Kontuan izan behar da, bestetik, leku naturalak (mendiak, basoak, ibaiak) gurtza-leku gisa hauta daitezkeela, eta are izaera sakratua eta iraunkorra izan -xamanismoan bezala-, transzendentzia eta barnekotasun ezaugarri berdinak badituzte.

## Jainkoen bizilekua 
Jainkoak gurtzen dituzten kultuetan, jainkoez haraindiko objektu eta ikonoak dira (transzendenteak). Eraikin sakratuan aurki daitezke, baina eraikinak berak ezin ditu hartu. Arkitektura sakratua, neurri batean, presentzia jainkotiarra harrapatzeko ahalegina da.

Erlijio monoteistek Jainkoaren izaera transzendentea eta formarik gabea azpimarratzen dute. Judaismoan eta islamean, hori oso nabarmena da, meskitek eta sinagogek ez baitute Jainkoaren irudikapenik, baizik eta kultua beren lege kosmikoan ardazten dute, liburu sakratu batean agertzen den bezala. Kristautasunean, eliza "Jainkoaren etxetzat" hartzen den arren, interpretatzen da Jainkoa ez dela literalki bertan bizi, baizik eta errazago aurki daitekeela han.

Sinagogak, meskitak eta elizak ez dira etxe jainko batentzat, santutegiak edo beste erlijio batzuetako tenpluak bezala, baizik eta etxe dira jainko horren ondorengo fededunen komunitatearentzat.

Erlijio politeisten ikuspegietan, hala nola, hinduismoan edo antzinako erlijio greziarrean, tenpluak jainko ezberdinen egoitzak ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 

* Bataiotegi
* Tenplu
* Kapera
* Katedral
* Sinagoga
* Ġgantija
* Karnak
* Mandir
* Meskita

## Kanpo estekak 
* :Arkitektura-erlijiosoa.
* :Eliza garaikideen diseinuak.
Soraya Post

**Soraya Viola Heléna Post** (Göteborg, Suedia, 1956ko urriaren 15a) Europako Parlamentuko kide izan zen politikari suediarra da. *Ekimen Feminista* eta Sozialisten eta Demokraten Aliantza Aurrerakoia-ren kidea da.

## Biografia 
Göteborgen jaio zen, 1956an. Bere ama Norvegiako eta Suediako nomada ijitoa zen. Bere aita, judu jatorrikoa, Alemanian jaioa. 

Gutxiengo gizatalde nazionalei buruzko lana egin du Västra Götaland eskualdeko justizia eta berdintasun batzordean, ijitoen gaiak ere landu ditu. Göteborgeko Agnesbergs Herri Unibertsitatea sortzen lagundu zuen 2007an. Sveriges Telebistako komisarioa izan da.

2014ko otsailean, bere alderdiko hautagai nagusi gisa aukeratu zuten 2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeetarako, Suedia ordezkatuz.  2014ko maiatzaren 25eko hauteskundeetan, Ekimen Feministak, Posta buru, Europako Parlamentuan eserlekua lortu zuen. 2014ko ekainaren 7an, Europako Parlamentuko Sozialisten eta Demokraten Aliantza Aurrerakoiaren Taldean sartu zen.

Suediako historian aitzindaria izan zen hautaketa, izan ere lehen aldiz alderdi politiko baten hautagai irabazlea ijito emakumea baitzen.   Post eta Damian Drăghici errumaniarra izan ziren garai hartan ijito jatorria zuten eurodiputatu bakanak. Gerora, beste emakume ijito batzuk eurodiputatu izan dira ere, Viktoria Mohácsi eta Lívia Járóka adibide.

Mendebaldeko Saharari buruzko Europako Parlamentuko Intertaldeko kidea izan zen, eta *Nazio Batuen Batzar Parlamentarioa Ezartzeko Kanpainaren* aldekoa izan zen, Nazio Batuen erreforma demokratikoaren aldeko kanpaina egiten duen erakundea.

Ijito Herriaren Nazioarteko Egunaren harira, apirilak 8, Bruselan urtero antolatzen den *EU Roma Week (Europar Batasuneko Ijitoen Astea)* sustatu zuen ere. Astea Europako Parlamentuak, Europako Batzordeak, Europako Ekonomia eta Gizarte Batzordeak, Europako Kontseiluak, Bruselako Udalak, Europako Parlamentuko hainbat kidek (MEP), Europako Parlamentuko Arrazakeriaren Aurkako eta Aniztasunaren Aldeko Taldea (ARDI) eta gizarte zibileko hainbat erakundeek bultzatutako ekimen desberdinak biltzen ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Europako Parlamentua

## Kanpo estekak
Historizismo

**Historizismo** hitzak adiera zenbait ditu:
* Historizismo (filosofia), filosofian.
* Arkitektura historizista, historizismoa arkitekturan.
Suzanne Schulting

**Suzanne Schulting** (Groningen, 1997ko irailaren 25a), patinatzaile herbeheretarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko bost domina eskuratu ditu, 2018an eta 2022an. Horretaz gain Munduko orotako txapelduna izan da birritan eta Europakoa hirutan.

## Ibilbidea 
Zortzi urte zituela distantzia laburreko abiadura probak jokatzen hasi zen Heerenveenen eta 2016ko Gazte mailako munduko txapelketan zilarrezko domina eskuratu zuen 1.500 metrotako distantzian, Sofian.

2018ko Pyeongchangeko Jokoetan brontzezko domina lortu zuen 3.000 m errelebotan eta ondoren urrezkoa 1.000 metrotako proban. 20 urte baino ez zituen eta Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko domina bat lortzen zuen kirolari gazteena izan zen, kirol guztiak kontutan hartuta. Urte hartan Herbehereetako emakumezko kirolari onena izendatu zuten Suzanne Schulting.

2018-2019 denboraldian Munduko eta Europako txapelduna izan zen Orotako sailkapen nagusian. Hurrengo denboraldian Europan berriz txapelduna izan zen baina COVID-19 pandemiaren eraginez Munduko txapelketak bertan behera gelditu ziren. 2021ean berriz gailendu zen Europa eta Munduko orotako txapelketatan. Bigarren honetan jokaturiko lau espezialitateak irabazi zituen eta baina orotako sailkapena ere.

2022ko Pekingo Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen 500 metrotako proban eta ondoren urrezkoa 1.000 metrotakoan eta 3.000 m errelebotan. 1.000 metrotako final laurdenetan munduko errekorra ezarri zuen gainera.

## Txapelketak 
## Errekorrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak jauzi handia

**Gizonezkoen jauzi-handia proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako snowboardean** otsailaren 14tik otsailaren 15era jokatu zen Big Air Shougangen. 

Aurreko txapelduna Sébastien Toutant zen. Kyle Mack 2018ko zilarrezko domina eta Billy Morgan brontzezko domina ez ziren Joko Olinpikoetarako sailkatu. 2021-22ko FIS Snowboardeko Munduko Kopan, Joko Olinpikoen aurretik bi jauzi handi proba bakarrik egin ziren, Jonas Bösiger eta Su Yimingek irabazitakoak. Mark McMorris da 2021eko munduko txapelduna, eta Max Parrot eta Marcus Kleveland dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Kleveland da 2019ko X-Games sarietako irabazlea, Sven Thorgren eta Mons Røislanden aurretik.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak jauzi handia

**Emakumezkoen jauzi-handia proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako snowboardean** otsailaren 14tik otsailaren 15era jokatu zen Big Air Shougangen. 

Anna Gasser da tituluaren defendatzailea. Jamie Anderson 2018ko zilarrezko domina, bi aldiz aldapan beherako olinpiar txapelduna, eta Zoi Sadowski-Synnott brontzezko domina ere sailkatu ziren. 2021-22ko FIS Snowboardeko Munduko Kopan, bi jauzi handi proba baino ez ziren egin Joko Olinpikoen aurretik. Gasser bigarren izan zen bietan eta lider izan zen, Reira Iwabuchi eta Kokomo Muraseren atzetik. Laurie Blouin da 2021eko munduko txapelduna, eta Sadowski-Synnott eta Miyabi Onitsuka dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Anderson da 2019ko X-Games sarietako irabazlea, Onitsuka eta Sadowski-Synnotten aurretik.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak hodi-erdia

**Emakumezkoen hodi-erdia proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako snowboardean** otsailaren 9tik otsailaren 10era jokatu zen Zhangjiakouko Genting eski estazioan. Chloe Kim estatubatuarrak irabazi zuen proba, 2018ko titulua defendatuz. Queralt Castellet katalanak zilarrezko domina irabazi zuen eta Sena Tomita japoniarrak brontzea.

Liu Jiayu 2018ko zilarrezko dominaduna Olinpiar Jokoetan sailkatu zen, baina Arielle Gold brontzezko dominaduna ez zen sailkatu. FIS 2021-22ko Munduko Snowboard Kopan, hiru halfpipe proba baino ez ziren egin Olinpiar Jokoen aurretik. CAI Xuetong zen liderra, Tomita eta Mitsuki Ono atzetik zituela. Kim izan zen 2021eko munduko txapelduna, eta Maddie Mastro eta Castellet izan ziren zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Kimek ere irabazi zituen X-Games 2021ak superpipean, Mastro eta Haruna Matsumotoren aurretik.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak eslalom erraldoi paraleloa

**Emakumezkoen eslalom erraldoi paraleloa 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako snowboardean** otsailaren 8an jokatu zen Zhangjiakouko Genting eski estazioan. Txekiar Errepublikako Ester Ledeckák irabazi zuen proba, 2018ko titulua defendatuz. Austriako Daniela Ulbingek zilarrezko domina irabazi zuen, eta Esloveniako Gloria Kotnikek brontzezkoa. Ulbingentzat eta Kotnikentzat lehen domina olinpikoak izan ziren.

Selina Jörg 2018ko zilarrezko domina ez zen Olinpiar Jokoetarako sailkatu, baina Ramona Theresia Hofmeister brontzezko dominaduna bai. 2021-22ko FISen Munduko Snowboard Kopan eslalon erraldoiko bost proba paralelo egin ziren Olinpiar Jokoen aurretik. Sofia Nadyrshina zen liderra, Ulbing eta Ladina Jenny atzetik zituela. Jörg da 2021eko munduko txapelduna, eta Nadyrshina eta Julia Dujmovits dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Kanporaketa fasea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Snowboardinga 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak estilo askeko jaitsiera

**Emakumezkoen estilo askeko jaitsiera 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetako snowboardean** otsailaren 5 eta 6an jokatu zen Zhangjiakouko Genting eski estazioan. 

Jamie Andersonek aurreko bi estilo askeko jaitsiera probak irabazi zituen Joko Olinpikoetan, 2014an eta 2018an, eta 2022ko Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen titulua defendatzeko. Laurie Blouin 2018ko zilarrezko domina eta Enni Rukajärvi brontzezko domina ere Joko Olinpikoetan sailkatu ziren. 2021-22 Snowboardeko Munduko Kopan hiru slopestyle proba baino ez ziren egin Olinpiar Jokoen aurretik. Kokomo Murase zen liderra, Melissa Peperkamp eta Reira Iwabuchi atzetik zituela. Zoi Sadowski-Synnott da 2021eko munduko txapelduna, eta Jamie Anderson eta Tess Coady dira zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren. Zoi Sadowski-Synnott X Games 2022 sarietako irabazlea ere bada, Jamie Anderson eta Miyabi Onitsukaren aurretik.

Zoi Sadowski-Synnottek urrezko domina irabazi zuen, Zeelanda Berriko lehen pertsona bihurtuz neguko urrezko domina olinpiko bat irabazi zuena. Julia Marino estatubatuarrak eta Tess Coady australiarrak zilarra eta brontzea irabazi zituzten, hurrenez hurren. Marino eta Coadyrentzat lehen domina olinpikoa izan zen.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kokomo Murase

**Kokomo Murase** (Gifu, Japonia, 2004ko azaroaren 7 - ) snowboarder japoniar bat da, estilo askeko jaitsieran eta jauzi handian lehiatzen dena. 2022ko Neguko Joko Olinpikoetako emakumezkoen estilo askeko jaitsiera proban zilarra eskuratu zuen. Estilo libreko titulu orokorra ere irabazi zuen FIS 2021–22 Munduko Snowboard Kopan.

2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen jauzi handian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mandir

[thumb|250px|[Brihadisvara tenplua (Thanjavur, Tamil Nadu, India).]]
[thumb|250px|Mandir baten aldarea, Nagara estilokoa, [Murugan tenplua (Roermond, Holanda).]]

**Mandir**, **mondir** edo **mandiram** (), izen horiekin hinduismoaren tenpluak eta otoitz lekuak ezagutzen dira. 

## Beste izenak 
Tenplu hauek, geografiaren arabera, beste izen asko dituzte. Horrela, **devasthanam**, **deval**, **devalayam**, **deula**, **kovil**, **gudi**, e.a., Indiako lurralde desberdinetan esaten zaie. **Candi** Indonesian esaten zaie (Java eta Malaysian). Kanbodian eta Tailandian **wat** dira. Balin, pura dira.

## Ezaugarriak 
Tenplu hauek jaino edo jainkosa bati eskainita daude, harekin lotuta dauden beste batzuekin batera, eta haren estatua bertan ikus daiteke. Estatua horiei murtis deitzen diete. Batzutan ere tenpluak jainko-jainkosa desberdinei eskainita egon daitezke.

Tenpluak sarritan natura eta geografiaren leku berezietan altxatzen dira: ur-jausi baten ondoan, leizeetan, ibaietan... Fededunen ustez jainko-jainkosak izadian agertzen dira.

## Historia 
Lehenengo mandirrak K.a. IV. eta V. mendekoak dira. 
 Dena dela, zaharrenak galdu egin dira. Poliki-poliki tenpluak harriekin eraiki ziren eta horien aztarnak gehiago gorde egin dira. Zaharrenetan vedismotik hinduismora eman zen aldaketa aztertu daiteke.

## Arkitektura 
Eraikin hauek altxatzeko sanskritoz idatzitako *Āgamak* jarraitu behar dira. Testu horietan mandirren egiturak ezezik, otoitz egiteko moduak argitzen dira. Agama desberdinak daude, jainko-jainkosen arabera.

Indiako lurralde desberdinetan arkitektura horren aldaera handiak daude, baita ere ohituren, erritoen eta tradizioenak. Orokorrean lau arkitektura-estilo bereizi egiten dira:
* Dravida arkitektura, Indiako hegoaldean.
* Nagara arkitektura, Indiako iparraldean.
* Vesara arkitektura, aurrekoen nahasketa.
* Kalinga arkitektura, antzinako Kalinga Erresumaren lurraldetan, Odishan.

## Tenpluak Europan 
Europan mandir batzuk aurki daitezke: Londresko tenplu hindu handiena, Neasden da (hortik lurpeko geltoki bati izena eman zioten), iparraldeko estiloan eraikia dago. Alemanian, Hammen, Sri-Kamadchi-Ampal dago, India hegoaldeko estilokoa. Holandan Murugan tenplua dago, Roermonden.
 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Wat

## Kanpo estekak 
* :Indiako hindu tenpluak.
* :koteshwar-mahadev-temple-rudraprayag
* :Indiako tenplu berezienak.
* :India hegoaldeko hindu tenpluak - Photo & Travel Guide
Pepita de Oliva

thumb|283x283px| Pepita, August Weger-en (1823-1892) ilustrazioa
thumb| Pepita de Olivaren erretratua
**Pepita de Oliva** (benetako izena **Josefa Durán y Ortega**; Perchel auzoa, Malaga,  1830 &ndash; Turin, 1871ko martxoaren 1a) dantzari espainiarra izan zen, Vita Sackville-West idazle ingelesaren amona.

## Biografia 
Madrilgo ballet-eko kidea izan zen. Famatu egin zen cachucha edo Olé izenekoa dantzatuz. 1852an Alemaniara joan zen eta han egin zuen lehen debut arrakastatsua Stuttgarten, ondoren Leipzigetik ere arrakasta eta ospea areagotu eta hedatu zituen. 1853an Berlinen egin zuen emanaldia, geroago Munichera joan zen. 1856ko otsailean Daniel-François-Esprit Auber-en *Masaniello edo Porticiko mutua* operako Fenella mutua antzeztu zuen lehen aldiz.

Lionel Sackville-West aristokrata eta diplomatikoaz maitemindu zen, Alemaniako Enbaxadorearen Idazkaria Britainia Handian, nahiz eta bere dantza irakasle Juan de Olivarekin ezkondua egon. Lionelek ere emaztea zuen, baina amodioarekin jarraitu zuten Arcachonen (Frantzia), *Villa Pepita* egoitzan. Han jaio ziren haien seme-alabak: Maxilien, Flora, Amalia, Henry eta Victoria, Vita Sackville-West idazlearen ama izango zena. Pepita Oliva erditzean hil zen 41 urte zituela, eta hil ostean bikotearen seme-alabek diplomatikoaren aitatasuna aldarrikatu zuten. Villa Pepitan hilobiratu zuten, eta hilarrian irakur daiteke: "“Aquí yace Josefina, condesa de Sackville”.
* Virginia Woolf-ek ere bere pertsonaietako bat egin zuen, Rosina Pepita, Turkian bizi zen emakume espainola.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Piererren Universal-Lexikon 1861, Bd. 12, or. 275.
* Stephan Kekule von Stradonitz: Über Pepitas Ruh und die Pepita, in: Mitteilungen des Vereins für die Geschichte Berlins 42 (1925), 17-19 or.

## Kanpo estekak 
* Malagako emakumeak: Pepita Durán Ortega (1830-1871)