open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
No Good Deed (2002ko filma)

***No Good Deed*** (euskaraz *Ekintza Onik Gabe*), 2002ko Bob Rafelson estatubatuarrak zuzendutako thriller film bat da. Samuel L. Jackson, Milla Jovovich, Stellan Skarsgård eta Doug Hutchison aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Jack Friar (Samuel L. Jackson) lurjota eta hiritik kanpo beharrezko oporraldi batzuen faltan dagoen polizia bat da, bere zaletasunean jarduteko biolontxeloa jotzea. Bidai bati ekitera dagoen unean, bizilagun batek bere alaba topatzeko laguntza eskatuko dio, mutilagunarekin ihes egin baitu. Helburu horretarako bi aztarna besterik ez dauzka: bikotearen argazkia eta ustez neskaren mutilaguna bizi den kalearen izena.

Ikertzeari ekiten dionean, Jackek banku bat lapurtzera doan mozorrotutako lapur talde batekin topo egingo du. Haien buru Erin (Milla Jovovich) izeneko eta gizonezkoen sentimenduen manipulazioan trebea den neska gaztea da.

## Aktoreak 
* Samuel L. Jackson: Jack Friar
* Milla Jovovich: Erin
* Stellan Skarsgård: Tyrone Abernathy
* Doug Hutchison: Hoop
* Joss Ackland: Thomas Quarre jauna
* Grace Zabriskie: Karen Quarre andrea
* Jonathan Higgins: David Brewster
* Shannon Lawson: Amy
* Robert Welch: Willy

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sandra Mason

**Sandra Prunella Mason** dama (East Point, Saint Philip, Barbados, 1949ko urtarrilaren 17a) barbadostar abokatua, epaile eta politikaria da. 2018ko urtarrilaren 8tik 2021eko azaroaren 30ra Barbadosko gobernadore nagusia izan zen. 2021eko azaroaren 30an Barbadosko lehenbiziko presidente izendatu zuten, herrialdea errepublika bilakatu ostean. Bere agintaldia 2025eko azaroaren 30ean amaitu zen.

## Biografia 
Bere heziketa amaitu ondoren, Princess Margaret bigarren hezkuntzan irakasten hasi zen 1968an. Hurrengo urtean, Barclays Banken hasi zen lanean, langile gisa. Mendebaldeko Indietako Unibertsitatean (UWI) matrikulatu zen, eta Zuzenbideko lizentziatura lortu zuen. UWIko Zuzenbide Fakultateko lehen graduatuetako bat izan zen, Cave Hillen, eta 1973an osatu zuen bere hezkuntza. Abokatuen elkargoan onartu zuten, 1975,6ko azaroaren 10ean praktikatzen hasteko, eta Barbados Bar Association-eko lehen emakume kide bihurtu zen.

1975ean, Fideikomisoen Administrazioan lan egin zuen Barclaysentzat, eta konpainiaren barruko hainbat postutara transferitu zen 1977ra arte. 1978an, Gazte eta Familia Gorteko magistratu gisa hasi zen lanean, eta, aldi berean, familia-zuzenbideko tutore gisa UWIn. 1983an eskolak emateari utzi eta magistratu gisa jarraitu zuen. 1988an, Administrazio Judizialari buruzko ikastaro bat egin zuen Londresen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sviatlana Tsikhanouskaia

**Sviatlana Heorhieuna Tsikhanouskaia** (; ) edo **Svetlana Georgievna Tikhanovskaia** Siarhei Tsikhanouski giza eskubideen aldeko ekintzailearen emaztea da, 2020ko maiatzaren 29an espetxeratu aurretik Bielorrusiako presidentetzarako hauteskundeetan bere burua presidentegai aurkeztu behar zuena. Senarraren atxiloketaren ondorioz, Sviatlanak bere burua aurkeztu zuen presidentegai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julie Payette

**Julie Payette** (Montreal, Kanada, 1963ko urriaren 20a) kanadar ingeniaria, zientzialaria eta astronauta ohia da. 2017ko urriaren 2tik 2021eko urtarrilaren 21era Kanadako gobernadore nagusia izan zen, herrialdeko 29. gobernadore nagusia.

Payette ingeniaritzan graduduna da Mc Gill eta Torontoko Unibertsitatean. Ikerlari egin zuen lan 1992ra arte. Urte horretan Kanadako Espazio Agentziak Kanadako Astronauta Gorputzeko kide egin zuen. Bi espazio-hegaldi egin zituen: STS-96 eta STS-127 espazio-misioak. Guztira, 25 egun 11 ordu eta 57 minutu igaro ditu espazioan.
Bank of China

**Bank of China** ( estatuaren jabetzako Txinako Herri Errepublikako lau banku komertzial nagusienetariko bat da. 1912an sortu zuen Txinako Errepublikako Gobernuak, Txina Inperialeko Gobernu Bankuaren ordez. Txinako bankurik zaharrena da. Sortu zutenetik 1942ra arte, billeteak jaulki zituen Txinako Errepublikako Gobernuaren izenean, garai hartako "lau banku handiekin" batera: Txinako Errepublikako Banku Zentrala, Txinako Abeltzaintza Bankua eta Komunikazioen Bankua. Hasiera batean Txinako banku zentral bezala funtzionatzen zuen arren, 1948an Txinako Herri Bankuak funtzio hori bere gain hartu zuen. Harrezkero, Bank of China banku komertzial bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Maria Kalesnikava

**Maria Aliaksandrauna Kalesnikava** (; ) edo **Maria Aleksandrovna Kolesnikova**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itzala Innsmouth Gain

***Itzala Innsmouth Gain***, ingelesez ***The Shadow Over Innsmouth***, H. P. Lovecraft estatubatuarrak idatzitako beldurrezko eleberri bat da. 1931ko azaro-abenduaren artean idatzia izan zen. Cthulhuren mitoaren zati da.

## Argumentua 
Narratzailea eta kontakizunaren protagonistak Massachusetts fikziozko Innsmouth herria eta bere arbasoen genealogian ikertuko ditu, bere arbasoei buruzko ikerketan Ingalaterra Berritik barna bidaiatuz, antzinako arrastoen ikerkuntzari buruzko bidaia izango da. Ibilbide honetan bere familiaz ezagutzen ez zuena jakingo du, naturazgaindiko eta ezkutuko zerbaitekin topaketa blasfemo bat izaten amaituz.

## Ikus gainera 
* Innsmouth

## Kanpo estekak
Txinako Industria eta Merkataritza Bankua

**Txinako Industria eta Merkataritza Bankua** (**ICBC**; , hizkera arruntean 工行 Gōngháng; ) estatuaren jabetzako Txinako Herri Errepublikako lau banku komertzial nagusienetariko bat da. Merkatu kapitalizazioa kontuan hartuta, Txinako eta munduko bankurik handiena da. Estatuko lau banku komertzial handietako bat da (beste hirurak Bank of China, Txinako Nekazaritza Bankua eta Txinako Eraikuntza Bankua dira). Merkatuko balioari eta gordailuei dagokionez, munduko bankurik handiena ere, eta baita munduko bankurik errentagarriena ere.

1984ko urtarrilaren 1ean sozietate anonimo gisa sortu zuten. 18.000 salmenta-puntu baino gehiago ditu, atzerriko 106 sukurtsal, 2,5 milioi bezero korporatibo eta 150 milioi bezero indibidual barne. 2007ko uztailean, 254.000 milioi dolarreko merkatu kapitalizazioarekin, bere akzioen prezio igoera baten ondoren bankurik baliotsuena bihurtu zen, Citigroup gaindituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
BOJ

**BOJ** enpresa, **BOJ Global** eta **BOJ Olañeta** izenak darabiltzana, Eibarko burdingintzako lantegi industriala da, etxerako eta sukalderako tresna metalikoak ekoizten dituena.

## Historia 
1905. urtean sortu zuten enpresa Manuel Barrenetxea, Bernardo Olañeta eta Vicente Juaristi eibartarrek, eta hiruen deituren inizialetik osatu zuten BOJ izena. Eibarko Jardineta auzoan sortu zen enpresa, baina 1940. urtean Matsaria auzora aldatu zen.

Metalezko pieza ugari egin izan zituzten lehen urteetan, bereziki intsigniak eta gerrikoen belarriak. 1930eko hamarkadan labana bat patentatu eta beraien produktu bereizgarriena sortu zuten, palanka bikoitzeko kortxo-kentzekoa, David Olañetak diseinatua 1932an.

thumb|300px|erdian|BOJ kortxo-kentzekoa, David Olañetak diseinatua, 1932.

1940tik aurrera, palanka bikoitzekoa ekoizten egin zuten lan bereziki, baina beste hainbat gailu ere bai: bizarra kentzeko makinak, depilatzeko pintzak, sarraila eta giltzarrapoak. 21. mendean, kortxo-kentzeko ugari ekoizteaz gain, eltzeak eta etxerako elektragailuak ere egiten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txinako Eraikuntza Bankua

**Txinako Eraikuntza Bankua** (; 建行 laburtua; ) estatuaren jabetzako Txinako Herri Errepublikako lau banku komertzial nagusienetariko bat da. Merkatu kapitalizazioa kontuan hartuta, Txinako eta munduko bigarren bankurik handiena da. Estatuko lau banku komertzial handietako bat da (beste hirurak Bank of China, Txinako Nekazaritza Bankua eta Txinako Industria eta Merkataritza Bankua dira). Herrialdean dituen 13.629 sukurtsalez gain, Hong Kongen, Singapurren, Frankfurt am Mainen, Johannesburgon, Tokion eta Seulen ere baditu. 2009ko ekainean, CCB-k New Yorken sukurtsal bat eta Londresen bulego bat ireki zituen. Egungo presidentea Guo Shuqing da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
MUFG Bank

Japoniako bankurik handiena da, 2006ko urtarrilaren 1ean, Bank of Tokyo-Mitsubishi, Ltd. eta UFJ Bank Ltd bankuek bat egin zutenean, sortu zutena. Bankua Mitsubishi UFJ Financial Grouparen banku komertzialaren, banku korporatiboaren eta inbertsio bankaren adar nagusia da.

MUFG munduko bederatzigarren bankua eta japoniar "megabanku"etako (SMBC eta Mizuhorekin batera) bat da.

## Kanpo estekak
Txinako Nekazaritza Bankua

**Txinako Nekazaritza Bankua** (; ) estatuaren jabetzako Txinako Herri Errepublikako lau banku komertzial nagusienetariko bat da. Merkatu kapitalizazioa kontuan hartuta, Txinako eta munduko hirugarren bankurik handiena da. Estatuko lau banku komertzial handietako bat da (beste hirurak Bank of China, Txinako Industria eta Merkataritza Bankua eta Txinako Eraikuntza Bankua dira). 1951n sortua, bere egoitza nagusia Pekinen eta Txina kontinental osoan, baita Hong Kong eta Singapurren ere, sukurtsalak ditu. 2007an 447.519 langile zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sumitomo Mitsui Banking Corporation

Japoniako bigarren bankurik handiena da. Sumitomo eta Mitsui keiretsuetatik gertukoa, banku komertzial, banku korporatibo eta inbertsio banka moduan aritzen da.

SMBC munduko hamabigarren bankua eta japoniar "megabanku"etako (MUFG eta Mizuhorekin batera) bat da.

## Kanpo estekak
Syd Mead

**Sydney Jay Mead** (Saint Paul, Minnesota, 1933ko uztailaren 18a - Pasadena, Kalifornia, 2019ko abenduaren 30a), estatubatuar diseinatzaile industrial bat izan zen. Nagusiki zientzia-fikziozko film nabarmenetarako diseinatu zuen, tartean *Blade Runner* (1981), *Tron* (1982) eta *Aliens* (1986).
Bank of America

**Bank of America Corporation** (normalean **Bank of America** edo **BofA** laburtua deitua) Charlotten egoitza duen bankua da. Aktiboak kontuan hartuz, Estatu Batuetako bigarren banketxe holding handiena da. 2010etik aurrera, Bank of America Ameriketako Estatu Batuetako bosgarren konpainiarik handiena da guztizko diru-sarrerei dagokienez, eta petrolio-konpainia ez den hirugarrena (Wal-Mart eta General Electricen ondoren). 2010ean, Forbes aldizkariak Bank of America munduko hirugarren enpresarik handiena izendatu zuen.

2008an Merrill Lynch erosi zuenean, Bank of Americak postu inportantea bereganatu zuen inbertsio-bankaren merkatuan. 2009ko abuztuan gordailu guztien %12,2 egin zuen Estatu Batuetan, eta Estatu Batuetako lau banku handienetako bat da, Citigroup, JPMorgan Chase eta Wells Fargorekin batera. Estatu Batuetatik at, 40 herrialdetan lan egiten du. Estatu Batuetan txikizkako bankaren tamaina du, herrialdeko biztanleriaren %80 inguru hartzen du eta 57 milioi bezero eta enpresa txiki artatzen ditu 5.600 banketxetan eta 16.200 kutxazain automatikotan (ATMak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wells Fargo

**Wells Fargo & Co.** San Frantziskon egoitza duen bankua da. Aktiboak kontuan hartuz, Estatu Batuetako bigarren banketxe holding handiena da. Estatu Batuetako lau banku handienetako bat da, Citigroup, JPMorgan Chase eta Bank of Americarekin batera. 2009tik aurrera, Wells Fargok 6.650 sukurtsal (Wells Fargok  edo denda deituak), 12.260 kutxazain automatiko, 276.000 langile eta 48 milioi bezero baino gehiago ditu. Fitch Ratingsek eta Standard & Poor'sek "herrialdeko bankurik seguruen" izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deutsche Bank

**Deutsche Bank AG** ( ahoskatua; ) banku eta finantza zerbitzuen konpainia globala da, Frankfurt am Maingo Deutsche Banken Dorre Bikietan egoitza duena. 100.000 langile baino gehiago ditu 70 herrialde baino gehiagotan lan egiten du. Oso banku inportantea da Europan, Amerikan, Asia-Pazifikoan eta gorabidean dauden merkatuetan. 2009an, Deutsche Bank munduko dibisen banatzaile handiena izan zen, %21eko merkatu-kuotarekin. Konpainia STOXX Europe 50 indizeko kide bat izan zen, indize horretan 2016ko abuztuak 8an ordezkatua izan zen arte.

Bankuak bezero korporatibo eta instituzionalentzako finantza-produktu eta -zerbitzuak eskaintzen ditu, bezero pribatu eta negozio-bezeroekin batera. Deutsche Banken negozio nagusia inbertsio-banka da: aktiboen %50a, palanka-efektuko aktiboen %75a eta mozkinen % 50a osatzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
DZ Bank

**DZ Bank AG** (**Deutsche Zentral-Genossenschaftsbank**en akronimoa) banku eta finantza zerbitzuen konpainia da, Frankfurt am Maingo Westendtowerren egoitza duena. DZ Bank Alemaniako bigarren bankurik handiena da, aktiboen tamainagatik eta 900 banku kooperatibo eta 12.000 sukurtsal baino gehiagoren erakunde zentrala da. Volksbanken Raiffeisenbanken finantza-sarearen barruan (Alemaniako finantza-sektoreko erakunde handienetako bat dena), DZ Bankek erakunde zentral, inbertsio-banku eta banku korporatibo gisa aritzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Baztan

**Antonio Baztan Goñi** (Lodosa, 1848ko apirilaren 1-*Ibidem*, 1928ko irailaren 2) Nafarroa Garaiko politikari kontserbadore ezaguna izan zen. Oso aktiboa izan Nafarroako politikan Borboien berrezarkuntza garaian. Hogei urtez lurraldeko diputatua izanik, Foru Aldundiaren burua bi aldiz izan zen. Espainiako politikan ere hartu zuen parte, probintzi desberdinen gobernadorea izanik: Castelló, Santander, Zamora, Salamanka, Oviedo, Huesca eta Alacant. Bigarren Karlistaldian Alfontso XII.aren alde borrokatu zuen; dena dela, politikan oportunista ospea izan zuen. Romanonesko kondearekin harreman politiko estua izan zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
KfW

**KfW** (**Kreditanstalt für Wiederaufbau**en akronimoa) Alemaniako garapen banku publikoa da, 1948ko abenduaren 16an Hermann Josef Absek Marshall planaren barruan sortua. Aktiboak kontuan hartuz, Frankfurt am Mainen egoitza duen bankua herrialdeko hirugarren bankurik handiena da, Deutsche Bank eta DZ Bank bankuen ondoren.

Erakunde honen helburua kontratu publikoak egitea da, hala nola enpresa ertain sortu berriak sustatzea eta azpiegitura-proiektuak, elektrizitatea aurrezteko teknikak eta etxebizitzen eraikuntza finantzatzea. KfW Bankgruppek gauzatutako beste jarduera batzuk enpresak prestatzeko kredituak finantzatzea eta garapenerako lankidetza sustatzea dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kreditu-kooperatiba

**Kreditu-kooperatiba** kooperatibaren forma juridikoarekin eratutako kreditu-erakundea da. Sozietate hauen helburua bazkideen eta hirugarrenen finantza-beharrak zerbitzatzea da, kreditu-erakundeen berezko jarduerak gauzatuz. Nazioartean, bere ingelesezko siglez ezagunak dira: SACCO: Savings and Credit Cooperative.

Nazioarteko Lan Erakundearen 2013ko txosten batek ondorioztatu zuen banku kooperatiboek lehiakideak gainditu zituztela 2007-2008 urteetako finantza krisian. Kreditu-kooperatiben sektoreak Europako banketxeen sektorearen %20 merkatu zuen, baina galera guztien %7 baino ez zuen pairatu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kimera (paleontologia)

thumb|250px|Protoavis baten berrosatzea.
**Kimera** paleontologian espezie desberdinen fosiletatik abiatuta, interpretazio oker baten ondorioz, benetan izan ez zen espeziea berreraikitzea da. Kimera baten adibide klasikoa *Protoavis* espeziearena da. Berez, aztarnak gaizki aztertzearen ondorioa izaten da baina, batzutan ere, iruzur egiteko asmoaren ondorioa.

## Adibideak 
* *Lametasaurus*
* *Palaeosaurus*
* *Protoavis*
* *Ultrasauros*
* *Archeoraptor*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Piltdowneko gizakia

## Kanpo estekak
William Thomas Beckford

**William Thomas Beckford** (Londres, 1760ko urriaren 1a - Bath, 1844ko maiatzaren 2a) ingeles eleberrigile, arte-bildumagile, kritikari, bidaia-idazle, politikari eta esklaboen jabea izan zen. Parlamentuko kide izan zen 1784tik 1795era eta 1806tik 1820ra. Bere garaiko gizon aberatsenetako bat izan zen eta *Vathek* eleberri gotiko idazteagatik, Fonthill Abbey eta Lansdowne Tower erakitzeagatik eta bere arte bildumagatik ezaguna da.

## Lanak 
* *Memoirs of Extraordinary Painters*, 1780
* *Dreams, Walking Thoughts and Incidents*, 1783
* *Vathek*, 1786
* *Modern Novel Writing, or, The Elegant Enthusiast*, 1796
* *Azemia*, 1797
* *Letters from Italy with Sketches of Spain and Portugal*, 1834
* *Excursion to the Monasteries of Albocaca and Batalha*, 1835

## Iruditegia 

Irudi:Fonthill - plate 11.jpg|thumb|left|Fonthill Abbey
Irudi:William Beckford's tomb at Beckfords Tower 04.JPG|thumb|upright|Beckforden hilobia eta dorrea atzealdean
Irudi:Byzantine - The "Rubens Vase" - Walters 42562.jpg|thumb|The Rubens Vase, Beckforden bilduma

## Kanpo estekak
Andoni Mutiloa

**Andoni Mutiloa Irazusta** (Hernani, 1976), kazetari eta antzezle euskalduna da.

Euskadi Irratian aritu zen lanean 2017an eszedentzia eskatu zuen arte. Ondoren, bere ibilbidea antzerkira bideratzea erabaki zuen, eta Donostiako Poltsiko Antzerkiaren sormen-beka baten bitartez, *Esnatu naiz* izeneko kabaret itxurako pieza proposatu eta, bekar lorturik, idatzi zuen. Ekoizpena 2020ko otsailean estreinatu zen Donostian.

## Erreferentziak
Nafarroako Rural Kutxa

**Nafarroako Rural Kutxa** () kreditu-kooperatibaren forma juridikoa duen nafar finantza-erakundea da, eta Europako eta Espainiako banku-araudiaren eta gainbegiratzearen mende dago. 1910ean sortu zuten, bere jatorria lehen sektoreari lotuta zegoelarik, gaur egun bere bezeroei izaera unibertsaleko finantza zerbitzuak eskaintzen dizkien arren. Espainiako Bankuan erregistratuta dago 3008 erregistro-zenbakiarekin. Espainiako Rural Kutxen elkarteko (AECR) kide da, eta Kreditu Kooperatiben Batasun Nazionalean sartuta dago.

1990eko hamarkadatik Nafarroako Rural Kutxa Rural Kutxen taldekoa da. Integrazio-sistema hori banka federatuaren eredu batean oinarrituta dago.

## Bulego sarea 
Nafarroako Rural Kutxak 250 bulego ditu lurraldeka honela banatuta: 140 Nafarroan, 37 Gipuzkoan, 33 Bizkaian, 16 Araban eta 24 Errioxan. 2017. urtearen amaieran, erakundeak 959 langile zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nafarroako Rural Kutxaren webgunea.
Larnakako gaztelua

**Larnakako gaztelua** (, *Kastro Larnakas*; ) Zipre hego-ekialdeko Larnaka hirian dagoen gaztelua da. Hiriko itsas-portu garrantzitsua babesteko eraiki zen.

## Historia 
Larnaka ingurua K.a. XIV. mendetik populatua izan da, mizenas-akaziar grekoek sortu zuten herrixka txikia.

K.o. XII. mendean bizantziarrek gotorleku txiki bat eraiki zuten. Genovarrek Famagusta hiria konkistatu zutenean Larnakako kaia bihurtu zen Zipreko Erresumako itsas-portu nagusia. Egoera berriaren aurrean James I.a erregearen agintaldian (1382-1398) gotorleku txiki hura gaztelu handi bihurtu zuten.

XVIII. menderako gazteluak garrantzia galdu eta bertan behera utzi zen. Mendearen hasierako urteetan Giovanni Mariti exploratzaileak gaztelua ia hondarretan zegoela idatzi zuen, baina soldadu talde batek zaintzen zuen oraindik. Turkiar estiloko idazkiak aurkitu zituenez Otomandarrek 1625 inguruan berreraiki zutela ondorioztatu zuen.

1878an Britainiarrek Zipre eskuratu zutenean Larnakako gaztelua gartzela bihurtu zuten eta urkamendiak ezarri zituzten presoak exekutatzeko. Azkenengo exekuzioa 1948an izan zen. Zipreko Gerra Zibilean ere presondegi gisa erabili izan zen.

## Arkitektura 
270px|thumb|Larnakako gazteluaren aurrealdea.
Eraikinak bi solairu ditu eta goiko solairuan dago museoa. Oinplano karratuko dorre bat du eta azpian abside erdi-zirkularra du. Barneko patioan hainbat kainoi kronologikoki kokaturik daude eta 1765eko iturri txiki bat ere badago. Barneko patio hau aire libreko antzoki bihurtu da eta 200 ikuslerentzako aforoa du.

## Museoa 
Zipreko independentziaren ondoren Larnakako gazteluak gartzela izateari utzi eta museo bihurtu zen. Kristau goiztiarren, bizantziarren eta bizantziar ondorengoen objetuak daude ikusgai mendebaldeko aretoan, erdialdeko gelan bizantziar gariko hormirudiak daude eta ekialdeko aretoan Erdi Aroko keramika, tresnak, armak, ezpatak eta kaskoak.

## Iruditegia 

Irudi:Larnaka Castle - panoramio.jpg|Gazteluaren ikuspegia itsaso aldetik.
Irudi:Fragment zamku w larnace.jpg|Eraikina.
Irudi:Larnaca 20180331 img23.jpg|Barneko patioa.
Irudi:Cyprus - Larnacacastle 2.JPG|Harresia.
Irudi:Larnaca 20180331 img26.jpg|Kainoiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Goran Paskaljević

**Goran Paskakjević** (Belgrad, 1947ko apirilaren 22a - Paris, 2020ko irailaren 25a) serbiar zinema zuzendaria izan zen. Zineman graduatu zen Pragan. Serbiara itzuli zenean, zinemaldi askotan parte hartu zuen dokumentalak eta filmak filmatu zituen. 1992an Frantziara joan zen Jugoslaviako gerren ondorioz. Nazionalitatea bikoitza zuen serbiarra eta frantziarra.

## Filmografia 
* 1969: *Pan Hrstka*
* 1970: *Nekolik slov o lásce*
* 1973: *Deca*
* 1974: *Teret*
* 1974: *Kapetan Janko*
* 1975: *Iz pobede u pobedu*
* 1976: *Cuvar plaze u zimskom periodu*
* 1977: *Pas koji je voleo vozove*
* 1979: *Zemaljski dani teku*
* 1979: '''Sipad'*
* 1980: *Poseban Tretman* (gidoilaria ere bai)
* 1982: *Twilight Time*
* 1984: *Varljivo leto '68*
* 1987: *Andjeo cuvar*
* 1989: *Vreme cuda*
* 1992: *Tango argentino*
* 1995: *Someone Else's America*
* 1998: *Bure baruta*
* 2001: *Mon cher ennemi*
* 2004: *San zimske noci*
* 2006: *Optimisti*
* 2009: *Medeni mesec*
* 2012: *Kad svane dan''

## Kanpo estekak
Rural Kutxa

**Rural Kutxa** (; ofizialki **Asociación Española de Cajas Rurales**) kreditu-kooperatibaren forma juridikoa duen espainiar finantza-erakundea da, eta Europako eta Espainiako banku-araudiaren eta gainbegiratzearen mende dago. 1989an sortu zuten 29 aurrezki-kutxa bilduz. Jatorrian lehen sektoreari lotuta zegoelarik, gaur egun bere bezeroei izaera unibertsaleko finantza zerbitzuak eskaintzen dizkie.

## Kideak 
## Kanpo estekak
Unicaja Banco

**Unicaja** Espainiako bankua da, 2011n Unicaja aurrezki-kutxak finantza-zerbitzuak emateko sortua. Unicaja Bancok Unicajaren marka komertziala erabiltzen jarraitzen du. Gaztela eta Leongo antzinako EspañaDueroren bulegoetan, Caja España eta Caja Duero markak mantendu arren, Unicaja izena erabili zen modu nabarmenean, eta España Duero bigarren marka bezala geratu zen erabat ezabatu zen arte.

## Kanpo estekak
Banca March

**Banca March** Espainiako banku pribatua da, 1926an Palma Mallorcakoan sortua. Bankuak hasieratik Joan March sortzailearen deitura hartu zuen. Banka pribatuan (koinbertsioak, balio erantsiko balio-kudeaketa, funts alternatiboak eta gaikako funtsak), ondare-kudeaketan eta enpresei aholkularitza ematen espezializatuta dago.

Finantza-negozioez gain, Banca March Corporación Financiera Albaren akziodun nagusietako bat da (%15eko partaidetzarekin). Banca March Inversis Bancoaren kapitalaren % 100aren titularra ere bada.

## Ikus, gainera 
* Joan March.

## Kanpo estekak
Banco Etcheverría

**Banco Etcheverría** Jean Etcheverry euskaldunak Betanzosen 1717an sortutako bankua izan zen. Desagertu arte, Espainiako bankurik zaharrena izan zen.

2013ko abenduaren 18an, Banku Berregituraketa Ordenaturako Funtsari eta Gordailuak Bermatzeko Funtsari NCG Bancoaren kapitalaren %88,33 erosi zien. 2014ko azaroaren 14an, NCG Bancoarekin bat egin eta desagertu zen.

## Kanpo estekak
Amy Coney Barrett

**Amy Vivian Coney Barrett** (New Orleans, Louisiana, 1972ko urtarrilaren 28a) estatubatuar abokatua, legelaria eta akademikoa da. AEBtako Gorte Goreneko epaile elkartua da.

2017ko maiatzaren 8an Donald Trump AEBtako presidenteak Zazpigarren Zirkuituko hautagai izendatua, Senatuak berretsi zuen 2017ko urriaren 31an.

2020ko irailaren 26an Donald Trump AEBtako presidenteak AEBtako Gorte Gorenerako hautagai izendatua, Senatuak berretsi zuen 2020ko urriaren 27an.
Abanca

**Abanca** (**//ABANCA** marka erabiltzen duena) espainiar bankua da, Betanzosen egoitza duena. 2011n, NCG Banco, S. A. izenpean, sortu zuten Novacaixagaliciaren, antzinako Caixa Galicia eta Caixanova aurrezki kutxen fusioa, finantza-zerbitzuak kudeatzeko.

2013ko abenduaren 18an, Banesco venezuelar bankuaren filiala zen Banco Etcheverríak Banku Berregituraketa Ordenaturako Funtsari eta Gordailuak Bermatzeko Funtsari NCG Bancoaren kapitalaren %88,33 erosi zien. Fusioa gauzatzean ABANCA izena hartu zuen.

## Kanpo estekak
Funtsezko botika

thumb|250px|
**Funtsezko botika,** OMSren arabera, biztanleriaren oinarrizko beharrei erantzuteko beharrezkoak diren botikak dira. Erakunde horrek sendagai hauek uneoro eta beharrezkoak diren kantitateetan, osasun sistemetan egon behar direla aholkatzen du; halaber, garantia guztiekin eta gaixoek ordaindu dezaketen prezioan egon behar dira.

## Aukeraketa 
Botiken aukeraketa Adituen Batzordeek egiten dute irizpide desberdinetan oinarrituta:
* garrantzia osasun publikorako
* eraginkortasun eta seguritatea erakutsia izan behar dute
* diruz balio duenarekin konparatuta eskaintzen duten eraginkortasuna

## Mundu osoan 
1977ko urriaren 21ean, Adituen Batzordeak lehen aukeraketa onartu zuen. Geroztik zerrenda desberdinak onartu izan dira, azkena 2013ko apirilean plazaratu zen: helduentzako hemezortzigarren zerrenda eta haurrentzako laugarrena.

1999an, 156 estatuek funtsezko botiken zerrenda ofizialak zituzten.  135 estatuetan gaixotasun eta sintoma arrunteenen aurrean tratamenduak onartuak izan dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Funtsezko sendagaien zerrenda

## Kanpo estekak
Openbank

**Openbank** espainiar bankua da, Madrilen egoitza duena. 1995ean Banco Santanderrek sortu zuen internet eta telefono bidezko finantza-zerbitzuak kudeatzeko. Espainiaz gain, Alemanian, Portugalen eta Herbehereetan ere lan egiten du.

## Kanpo estekak
Veroniceae

**Veroniceae** Plantaginaceae familiako landareen tribua da.

## Generoak 

* *Besseya*&nbsp;-
* *Chionohebe*&nbsp;-
* *Derwentia*&nbsp;-
* *Detzneria*&nbsp;-
* *Hebe*&nbsp;-
* *Heliohebe*&nbsp;-
* *Paederota*&nbsp;-
* *Paederotella*&nbsp;-
* *Parahebe*&nbsp;-
* *Picrorhiza*&nbsp;-
* *Synthyris*&nbsp;-
* *Veroncia*&nbsp;-
* *Veronica
* *&nbsp;- *Veronicastrum*&nbsp;-
* *Wulfenia*&nbsp;-
* *Wulfeniopsis*

## Kanpo estekak
Veronicastrum

***Veronicastrum*** *Plantaginaceae* generoko familiako landare loreduna da. Zazpi espezie ditu.
 
## Aukeratutako espezieak 
* *Veronicastrum axillare* (Siebold & Zucc.) (= *Botryopleuron axillare* (Siebold & Zucc.) Hemsl.) (= *Paederota axillaris* Siebold & Zucc.)
* *Veronicastrum caulopterum* (Hance) T. Yamaz. (= *Calorhabdos cauloptera* Hance) (= *Veronica martini* H. Lev.)
* *Veronicastrum cerasifolium* (Monjuschko) T. Yamaz. (= *Veronica cerasifolia* Monjuschko)
* *Veronicastrum sibiricum* (L.) Pennell (= *Veronica sibirica* L.)
* *Veronicastrum tubiflora*
* *Veronicastrum tubiflorum* (Turcz. ex Fisch. & C. A. Mey.) H. Hara (= Veronica tubiflora Turcz. ex Fisch. & C. A. Mey.)
* *Veronicastrum virginicum* (L.) Farw.

## Sinonimoak 
* *Botryopleuron, Calorhabdos, Leptandra*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liberbank

**Liberbank** Espainiako bankua da, 2011n Cajastur, Caja de Extremadura, Caja Castilla-La Mancha y Caja Cantabria aurrezki-kutxek sortua. Asturiasen, Kantabrian, Gaztela-Mantxan eta Extremaduran presentzia handia du. 2018ko datuen arabera 3.808 langile inguru eta 39.227 milioi euroko aktiboak zeuzkan. Urte hartan Banco Castilla-La Mancha bereganatu zuen.

## Kanpo estekak
Niépce saria

[thumb|250px|[Robert Doisneauk 1956an saria eskuratu zuen.]]
**Niépce saria** () 1955tik Frantziako Gens d'images elkarteak urtero ematen duen argazkilaritza saria da. Saria eskuratzeko baldintzak hauek dira: artistak Frantzian bizi behar du azkeneko hiru urtetan behintzat eta 50 urte baino gutxiago izan behar du, eta profesionala izan behar du.

## Izena 
Sariaren izenak Joseph-Nicéphore Niepce (1765-1833) asmatzailea omentzen du. Niépce frantziar fisikari eta kimikaria izan zen. Itsasontzietarako eztanda-motor bat asmatu zuen (1807) anaiarekin batera. Gerora, sortu berria zen, litografia lantzeari ekin zion. Zilar kloruroa erabiliz, grabatuak negatiboan erreproduzitzea lortu zuen. 1826an heliograbatua asmatu zuen. 1829tik aurrera, Daguerrerekin batera aritu zen lanean irudiak lortzeko esposizio-denborak laburtzeko bideak aurkitzeko asmoz, baina lanaren emaitzak ikusi aurretik hil zen.
 
## Historia 
Niépce saria 1955ean sortu zen, Gens d'images elkartearen eskutik. Frantziako Liburutegi Nazionala]]ren laguntza du. 2011tik 2015era Marin Karmitzek zuzentzen zuen MK2 zinematografiak elkartearen finantzia laguntza izan zuen. 2017tik aurrera Picto Fundation-ek ematen dio laguntza hori.

## Sarituak 
Hauek izan dira:

* 1955 : Jean Dieuzaide
* 1956 : Robert Doisneau
* 1957 : Denis Brihat
* 1958 : René Basset
* 1959 : Jeanloup Sieff
* 1960 : Léon Herschtritt
* 1961 : Jean-Dominique Lajoux
* 1962 : Jean-Louis Swiners
* 1963 : Jean Suquet
* 1964 : Jean Garet
* 1965 : Thierry Davoust
* 1966 : Marc Garanger
* 1967 : Pierre eta Dorine Berdoy
* 1968 : Claude Sauvageot
* 1969 : Jean-Pierre Ducatez
* 1970 : Serge Chirol eta Claude-Raimond Dityvon
* 1971 : Jean-Luc Tartarin
* 1972 : Pierre Le Gall eta Guillaume Lieury
* 1973 : Albert Visage
* 1974 : Pierre Michaud
* 1975 : Jean-Louis Nou
* 1976 : Eddie Kuligowski, Claude Nuridsany eta Marie Pérennou
* 1977 : Roland Laboye
* 1978 : Alain Chartier
* 1979 : Françoise Saur
* 1980 : Gilles Kervella
* 1981 : Frédéric Brenner eta Jacques Bondon
* 1982 : Eman gabe.
* 1983 : Pascal Dolémieux
* 1984 : Thierry Girard
* 1985 : Hervé Rabot
* 1986 : Jean-Marc Zaorski
* 1987 : Agnès Bonnot
* 1988 : Keïchi Tahara
* 1989 : Gladys eta Patrick Zachmann
* 1990 : Hugues de Wurstemberger
* 1991 : Jean-Louis Courtinat
* 1992 : Luc Choquer
* 1993 : Jean-Claude Coutausse
* 1994 : Xavier Lambours
* 1995 : Marie-Paule Nègre
* 1996 : Lise Sarfati
* 1997 : Patrick Tosani
* 1998 : Florence Chevallier
* 1999 : Philippe Bazin
* 2000 : Klavdij Sluban
* 2001 : Antoine d'Agata
* 2002 : Luc Delahaye
* 2003 : Stéphane Couturier
* 2004 : Claudine Doury
* 2005 : Elina Brotherus
* 2006 : Onodera Yuki
* 2007 : Bertrand Meunier
* 2008 : Jürgen Nefzger
* 2009 : Stéphanie Lacombe
* 2010 : Jean-Christian Bourcart
* 2011 : Guillaume Herbaut
* 2012 : Denis Darzacq
* 2013 : Valérie Jouve
* 2014 : Mathieu Pernot
* 2015 : Laurent Millet
* 2016 : Laurent Leblanc
* 2017 : Olivier Culmann
* 2018 : Stéphane Lavoué
* 2019 : Raphaël Dallaporta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Gens d'Images elkartearen webguneko espazioan sariari eskainitako informazioa.
The Father (2020ko filma)

***The Father*** 2020ko Florian Zeller frantziar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da. Zeller beraren *Le Père* antzezlanean oinarritzen da. Anthony Hopkins, Olivia Colman, Mark Gatiss, Imogen Poots, Rufus Sewell eta Olivia Williams aktoreek antzeztu zuten.

2020ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen. Urte bereko Donostiako Zinemaldian Perlak sailean eman zen, eta Publikoaren Saria irabazi zuen. 93. Oscar Sarietan, Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Anthony Hopkins) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Christopher Hampton eta Florian Zeller) irabazi zituen.

## Argumentua 
Anthony, ia 80 urteko gizon bat, bakarrik bizi da Londresen duen apartamentuan eta bere alaba Annek inposatu nahi dizkion erizainetako bat ere ez du onartzen. Alabaina, premia hori gero eta larriagoa da Annerentzat, Parisera bizitzera joatea erabaki baitu ezagutu berri duen gizon batekin. Laster ikusiko da errealitatea gero eta modu nahasgarriagoan hautematen duela Anthonyk.

## Aktoreak 
* Anthony Hopkins: Anthony
* Olivia Colman: Anne
* Mark Gatiss: Gizona
* Imogen Poots: Laura
* Rufus Sewell: Paul
* Olivia Williams: Emakumea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ed Roth

**Ed "Big Daddy" Roth** (Beverly Hills, Kalifornia, 1932ko martxoaren 4a - Manti. Utah, 2001eko apirilaren 4a) estatubatuar komikigile, ilustratzaile eta eraldatutako autoen diseinatzaile eta eraikitzaile bat zen. Nagusiki, Rat Fink pertsonaiaren sortzailea izateagatik ezaguna da.

## Iruditegia

File:1961 Roth's Beatnik Bandit.jpg|thumb|*Beatnik Bandit* 1961.
File:Stahls Automotive Collection December 2021 120 (1962 Mysterion).jpg|*Mysterion* 1962.
File:1964 Ed Roth Orbitron (21680775541).jpg|*Orbitron* 1964.
File:Ed Roth Surfite surfboard hauler - Flickr - wbaiv.jpg|*Surfite* 1964
File:Big Daddy Ed Roth and me at his house in Anaheim LA.jpg|*Trike Globe Hopper* 1987.

## Kanpo estekak
Unamunoren Museo-etxea

Unamunoren Museo-etxea Espainiako Salamanca hiriko erdigune historikoan dagoen etxebizitza da. Etxea Salamancako Unibertsitatearena da eta XVIII. mendean eraiki zen. Urtetan Errektore-etxea izan zen. Oso ezaguna da bertan Miguel Unamuno bizi izan zelako kargu hori lehen aldiz bete zuenean. XX. mendeko 50. hamarkadatik idazlea Salamancan bizi izan zen garaietara eskainitako museoa da. Salamancako Unibertsitatearen Artxibategi eta Liburutegi Zerbitzuaren menpe dago.

## Historia 
Eraikinaren altxatzea 1758ko ekainaren 3an onartu zen, Unibertsitatearen Irakasleen Batzarrean. Eraikitzeko lanek 1758tik 1762ko abenduaren 13 arte iraundu zuten. Arkitektoa Andrés García de Quiñones izan zen, hiriko lan handien egilea, esaterako Udaletxearen eta Plaza Nagusiarena. Unamuno, greziera klasikoaren katedratikoa zen Salamancako Unibertsitatean eta 1900 errektore kargua lortu zuen. Urte horretatik etxe horretan bizi izan zen, eta bertan bere poemak eta eleberri nagusiak idatzi zituen.

1952a eraikina museo gisa moldatzeko lehen lanak egin ziren. Bigarren solairuan altzariak kokatu ziren. Baita Unamunoren liburutegia bertan egokitu zen. 6.000 liburu dira eta idazleak Unibertsitatearen eskuetan utzi zituen. 1976-1977 ikasturtean etxea garai horietara egokitzeko lanak egin ziren, nolabait XX. mendeko girora moldatzeko. 1996an museoa publikoari ireki zitzaion.

## Ezaugarriak 
Eraikina Libreros kalearen eta Calderón de la Barca kalearen izkinak dago, antzinako Eskola Nagusien eskuineko fatxada nagusiaren eskuineko aldean. Apainketa nagusia ateladan ikus daiteke: Salamancako Unibertsitatearen armarria, "OMNIVM SCIENTARVM PRINCEPS SALMANTICA DOCET" lemarekin.

Eraikinak laukizuzeneko oinplanoa du, bi solairuekin. Behekoan Areto Ofiziala dago; horretan Unibertsitateko klaustroak egiten ziren eta orain musika katedra da. Lehen solairuan etxebizitza eta bulegoak daude.

## Iruditegia 

Image:
Salamanca_(49037412026).jpg|Kalea gauean.
Casa-museo_de_Unamuno84.jpg|Etxearen fatxada.
Casa-museo_de_Unamuno42.jpg|Logela.
Casa-museo_de_Unamuno37.jpg|Barruko ikuspegia.
Casa-museo_de_Unamuno66.jpg|Unamunoren liburutegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ministerioaren webgunea. - Idazleen museoie eskainitako webgunea.
* Museo-etxearen webgunea - Salamankako Unibertsitatearen informazioa.
Nord Stream

**Nord Stream** gasbide bat da, Itsaso Baltikoaren azpìtik Errusiako gas naturala Alemaniara eramaten duena. Proiektua 1997an abiarazi zen, 2005ean hasi ziren lanak eta 2011n amaitu. 2018an hasi ziren Nord Stream 2 proiektuaren lanak, beste gasbide bat eraikitzeko lehenbizikoaren ondoan. Gazprom da bazkide nagusia, akzioen %&nbsp;51rekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larnakako aintzira gazia

**Larnakako aintzira gazia** (, *Alyki Larnakas*; ), Zipre hego-ekialdeko Larnaka hirian dagoen natur eremua da, elkar konektaturik dauden lau aintzira gaziz osaturik dagoena. Hala Sultan Tekke meskita ezaguna dago aintziraren mendebaldeko ertzean.

## Historia 
K.a. II. milurtekotik populatua izan da Larnakako aintzira gaziaren ingurua. Brontze Aroko Dromolaxia *Vizatzia* herria izan zen bertan eta 2010-12 artean egindako indusketen erakutsi dute Zipreko Brontze Aro berantiarreko hiri handienetakoa izan zela.

Neguan aintzira urez betetzen da eta hegaztien pausaleku bihurtzen da, baina udan lehortu egiten da eta gatzezko eremu zabala eratzen da. Antzina gatz ugari ateratzen zen bertatik, Larnakari *Scala di Saline* izena ere eman izan zitzaion. Uharteko esportazio gai garrantzitsuena bihurtu zen gatza. Gatza atera, astoetan laku ertzera eraman eta piramide erraldoiak eratzen ziren. Gatzaren ekoizpena 1986an amaitu zen eta gaur egun giza kontsumorako desegokia dela kontsideratzen da.

XVIII. mendean Sheikh Hasan dervixeak Umm Haram Mahomaren dizipuloaren hilobia aurkitu zuen aintzira ertzean eta Hala Sultan Tekke meskita eraiki zuen hilobiaren inguruan, 1760. urtean. Gaur egun musulmanentzako munduko leku garrantzitsuenetako bat da.

## Geologia 
280px|thumb|Udan aintzira lehortu egiten da eta gatzezko eremu zabal bat agertzen da.
Kondaira batek dioenez San Lazarok emakume bati jatekoa eta edatekoa eskatu zizkion eta honek ezezkoa ean zion mahastiak lehor zeudela esanez. Lazarok orduan honela erantzun zion: "zure mahastiak lehor egon daitezela eta aintzira hau gatzez bete dadila betirako".

Zientziari dagokionez, harkaitz porotsuak banatzen ditu aintzira eta itsasoa eta arrokaren zuloetatik sartzen da gatza.

## Geografia 
Aintzira handiena *Aliki* da eta gainerakoak *Orphani*, *Soros* eta *Spiro*. Ramsar lekua, Natura 2000 eta Bartzelonako Konbentzioan "Babesturiko Eremu Berezia" izendatua izan zen. 2'2 kilometro karratuko eremua hartzen du eta Zipreko bigarren aintzira gazi handiena da Limasolgo aintzira gaziaren atzetik, 2.000-12.000 arteko populazioarekin. Aintzira gazian bizi den *Artemia salina* krustazeo txikiaz elikatzen da. Hegazti ohikoak dira honako hauek ere; kurriloa, txirritxo hankabeltza, antxeta mokogorria, zankaluzea, atalarra, hegabera ezproiduna, *Oenanthe cypriaca* eta *Sylvia melanothorax*.

## Iruditegia 

Irudi:A@a salt lake larnaca cy - panoramio (1).jpg|Flamenkoak.
Irudi:Larnaca 01-2017 img32 Salt Lake.jpg|Flamenko gazteak.
Irudi:Larnaca 01-2017 img28 Salt Lake.jpg|Aintzira neguan.
Irudi:Larnaca 01-2017 img31 Salt Lake.jpg|Larnaka.
Irudi:Larnaca 01-2017 img30 Salt Lake.jpg|Hala Sultan Tekke meskita aintziraren ertzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maite Alberdi

**Maite Alberdi Soto** (Santiago, Txile, 1983ko martxoaren 29a) txiletar ikus-entzunezko zuzendaria, zinema-zuzendaria, gidoigilea eta zinema-kritikaria da. Euskal jatorrikoa da, aitona soraluzetarra baitzuen.

## Filmografia 
### Film luzeak 
### Film laburrak 
* 2004 - *Carrete DownKanpo estekak* 
* 2005 - *Los trapecistas*
* 2008 - *Las peluqueras*
* 2011 - *Verano*
* 2014 - *Propaganda*
* 2015 - *Vida sexual de las plantas*
* 2016 - *Yo no soy de aquí*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Zinemaren egitekoa memoria emozionala suspertzea da Berria, 2023-09-06
Banque Palatine

**Banque Palatine** 1780an sortu zuten Lyonen), eta, beraz, Frantziako banku zaharrenetako bat da. Gaur egun BPCE taldearen filiala da. Bere negozio nagusiak enpresa txiki eta ertainen txikizkaria, banka pribatua eta aktiboen kudeaketa dira. Egoitza nagusia Paris erdialdean du, La Madeleine auzoan hain zuzen ere.

## Kanpo estekak
Vexatorella

***Vexatorella*** Proteaceae familiako zuhaitz generoa da. Hegoafrikako endemikoak dira.

## Taxonomia 
*Vexatorella* Rourkek deskribatu zuen eta *Genera Plantarum Florae Germanicae* aldizkarian argitaratua izan zen (50(3): 377. 1984). Espezie tipo hau da: *Vexatorella alpina* (Salisb. ex Knight) Rourke.
 
## Onartutako espezieak 
* *Vexatorella alpina* (Salisb. ex Knight) Rourke
* *Vexatorella amoena* (Rourke) Rourke
* *Vexatorella latebrosa* Rourke
* *Vexatorella obtusata* (Thunb.) Rourke

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ördög

thumb|250px|Ördög-en irudia XIV. mendeko arabiar eskuliburu batean.
**Ördög** (antzinako hungarieraz Urdung) hungariar mitologiaren deabrua da. Berak munduaren alde ilunenen pertsonifikazioa da. Kristautasunarekin batera deabruarekin identifikatu zen.

## Ezaugarriak 
Ördög faunoen irudiekin identifikatzen zen. Orokorrean, beltza zen, apatxak eta adarrak zituen, puntan bukatutako buztana. Infernuan edo azpimunduan bizi zen, hungarieraz *Pokol*. Bere lan nagusia sutan zegoen pertz handi batean zeuden arimak behin eta berriro nahastea zen.

Itxuraldaketaren gaitasuna zuen. Gizakien aurrean agertzen zenean azeriren itxura hartzen zuen; beste itxurak gar ilun batena edo begi ilun eta distiratsuak zituen artzain batena ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joanes Azpilikueta Iriberri

**Joanes Azpilikueta Iriberri** (Burlata,  – Salvador da Bahia (Brasil), 1557) jesuita eta misiolari nafarra. Brasilen *João de Azpilicueta Navarro* moduan da ezaguna bere jatorriari men eginez

Joanes, Joanes Azpilikuetaren eta Maria Sebastiana Iriberriren semea zen eta Martin Azpilikueta pentsalari handiaren iloba. Hortaz Xabiergo gazteluko leinuarekin ahaidetuta zegoen.

## Misiolaria 
Gaztetan Coimbrara joan zen non bere osaba Martin irakasle zen unibertsitatean. Bertan ikasketak egin eta Jesusen Lagundiko kide egin zen 1542an.

1549ko martxoaren 29an Jesusen Lagundiak antolatutako misio baten kide moduan iritsi zen Salvador da Bahiara. Bertara ailegatu orduko jatorrizko biztanleen tupi-guarani familiako hizkuntza ikasteari ekin zion. Handelmann-en historialariaren arabera 1550aren bueltan hizkuntza horren gramatika txiki bat, errezoen itzulpenak eta katixima biltzen zituen liburu bat idatzi zuen. Tamalez, liburu horren alerik ez da gelditzen. Garai horretan herrian eraikitako eskolan eta inguruko herrixka indigenetan burutu zuen bere misio-lana.

Aipatzekoa da tupi-guaranieraz gordentzen den lehen gramatika (*Arte de Grammatica da Lingoa mais usada na costa do Brasil)* euskal jatorriko beste jesuita batek idatzi zuela 1595an, Jose de Anchieta sortzez kanariarra.

## Esploratzailea 
1553an Portugalgo errege Joan III.ak agindua eman zuen Sao Francisco ibaiaren barnealdea esploratzekoa. Izan ere, kostaldean bizi ziren konkistatzaile portugaldarrei berria iritsi zitzaien barnealdeko mendietan harri bitxiak, esmeraldak zehazki, eta beste gai baliotsu batzuk bazirela. 1553ko urrian edo azaroan abiatu zen esplorazio-espedizioa Porto Segurotik zeinetan Joanes kaperau joan zen.

Porto Segurotik irten eta Jequitinonha ibaiaren haranean gora Serra do Mar mendilerrora heldu ziren. Hau gainditu eta São Francisco ibaira heldu ondoren atzera egin zuten Verde ibairen barrena eta azkenean Pardo ibaia jaitsi zuten itsasoraino.

Bidaia luzea eta nekez beterikoa izan zen. Bi mila eta hirurehun kilometroetan indigenen erasoak, eguraldi txarra, hotza, oihaneko piztiak eta biderik eza jasan behar izan zituzten urte eta erdi ondoren São Francisco ibaiaren haranera heldu ziren arte.

Bidaiaren berri, jasandako zailtasunak, naturaren deskripzioak eta indigenekin izan zituzten enkontruak aita Azpilkuetak berak Coimbrara 1555. urteko ekainaren 24.an bidalitako eskutitz batean agertzen dira, adibidez:*Hiru hilabetez lurralde oso heze eta hotzetan zehar ibili ginen bertako zuhaizti ugariegatik eta zuhaitzengatik, lodi eta garaiak, beti berdeak dauden hostoekin.* *Euria egiten zuen sarri; eta gau askotan bustirik lo egiten genuen, batez ere biztanlerik gabeko guneetan eta horrela guztiak, zeinen lagunartean neu nago, gaixotasunez ia hilbeharrean aurkitu ziren, batzuk herrixketan, besteak jenderik bizi ez den eremuetan, zutik odolustea baino beste botikarik gabe, ohinez jarraitzeko beharra bultzatuaz; eta ura eta irina besterik ez elikatzeko (...)*Bidaia horren nekeak bere osasun egoera ahuldu zuen eta 1557ko apirilaren 15a eta 30 artean hil zen Salvador da Bahian.

## Erreferentziak
Banque Michel Inchauspé - Bami

**Banque Michel Inchauspé - Bami** euskal banku pribatua da. Jada 1887an aurrekariak zituen Baionan baina egungo konpainia 1970ean sortu zuen Mixel Intxauspek. Bere negozio nagusia tokiko enpresa txiki eta ertainen txikizkaria izatea da. Egoitza nagusia Baionan eta zenbait sukurtsal ditu, Ipar Euskal Herrian eta inguruko hiri nagusietan. 2001ean Caisse d'Épargne des Pays de l'Adourrekin bat egin zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Groupe Banque Populaire

**Groupe Banque Populaire** Frantziako kreditu-kooperatiba talde bat da. Taldea eskualdeko 15 banku independentek kontrolatzen dute, CASDEN eta Crédit Coopératif subsidiarioen pean jarduten dutenak.

2006an, Groupe Banque Populairek Natixis sortu zuen Frantziako beste kreditu-kooperatiba talde batekin, Caisse d'Epargnerekin hain zuzen ere. 2009an, Banque Populaire eta Caisse d'Epargne taldeek enpresa bakar bat sortzea erabaki zuten, BPCE, Frantziako bigarren banku-talde handiena bihurtu zena.

## Kanpo estekak
Groupe BPCE

**Groupe BPCE** Frantziako finantza-talde bat da, 2009an CNCE (Caisse nationale des caisses d'épargne) eta BFBP (Banque fédérale des banques populaires) taldeen fusioen bidez eratua. 8.200 sukurtsal baino gehiago ditu herrialde osoan, ia 40 milioi bezero zerbitzatzen dituztenak. Bere filialeen bidez (Natixis barne), bezero pribatuei, profesionalei, enpresa txiki eta ertainei, enpresa handiei eta Frantziako eta nazioz gaindiko erakundeei zerbitzu finantzarioak eskaintzen dizkie.

## Banaketa 
* Natixis
* Caisse d'Epargne
* Banque Palatine
* Crédit foncier de France
* Fidor Bank
* Oney Bank
* Capitole Finance
* BPCE International:
** Banca Carige
** BPCE International Hô Chi Minh Ville
** Banque BCP
** Banque de Nouvelle Calédonie (BNC)
** Banque de Tahiti
** Banque des Mascareignes
** BTK
** Banque commerciale internationale (BCI)
** BICEC
** BMOI
** BNDA
** Fransabank
** Proparco
** Pramex International
** Ingepar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natixis

**Natixis** Frantziako enpresen eta inbertsio-bankua da. 2006an, Groupe Banque Populairek Natixis sortu zuen Frantziako beste kreditu-kooperatiba talde batekin, Caisse d'Epargnerekin hain zuzen ere. Groupe BPCEk Natixisen %70a baino gehiagoren jabea da, gainontzekoa Parisko burtsan izanda.

## Kanpo estekak
Crédit du Nord

**Crédit du Nord** Frantziako banku talde txikizkaria da. Honako erakundeek osatzen dute:
* Banque Courtois, Tolosa Okzitania, Akitania
* Banque Kolb, Alsazia, Lorrena
* Banque Laydernier, Savoia
* Banque Nuger, Massif Central
* Banque Rhône-Alpes, Lyon
* Banque Tarneaud, Limoges
* Société Marseillaise de Crédit, Marseilla
* Crédit du Nord, beste eskualdeetan
* Gilbert Dupont, brokerra

Société Générale bere jabea da baina berezko kudeaketa du.

## Kanpo estekak
Turul

[thumb|250px|Turul hegaztia [Budapesteko Budako gazteluan.]]
[thumb|250px|[Ügyek hungariar printzea XIV. mendeko Chronicon Pictum eskuliburuan.]]
**Turul** hungariar elezaharretako hegazti mitikoa da. Arrano edo belatz erraldoi bat zen eta herri hauen erlijioarekin oso lotura estua zuen.

## Jatorria 
Simón Kezair-en, XIII. mendeko *Hungariar Kronika*ren egilearen arabera, *Turul*en irudia Atilaren garaietatik hungariarren armarrien agertu zen. Horrela izan zen Geza Hungariakoaren garaia arte. Izena turkieratik etor daiteke zeren eta hizkuntza horretan arranoari "*togrul edo turgul*" esaten baitzaio.

## Kondaira 
Kristo aurreko hungariar mitologiraren arabera, Turul hegaztia bizitzaren zuhaitz gainean bizi zen. Zuhaitz horrek unibertsoa zuen barruan. Turulek jaio berrien arimak zaintzen zituen; jaio berri horiek txorien itxura zuten eta zuhaitz adaburuan bizi ziren. Turul jainkoen eta gizakien arteko mezularia zen eta, halaber, unibertsoaren oreka gordetzen zuen.

Ügyek hungariar printzea eta Emese, haren emaztea, haur bat itxaroten ari zirenean, Turul Emeseri ametsetan agertu zitzaion bere semea hungariarren burua izango zela esateko. Halaber, semearen noblezia eta arrakasta iragarri zion. Horregatik, Emesen semea Almos izenarekin ezagutu zitzaion, hau da, hungarieraz, *amets hura*. Almosek bere herria Mendebaldera eraman zuen. Haren semeak, bestetik, Arpad, izen bereko dinastiaren sortzailea izan zen eta Hungariar Printze Handia izan zen. Eztebe I.a Hungariakoa dinastia berekoa izan zen.

## Bibliografia 
* Szalay, J. eta Baróti, L. (1896). *A Magyar Nemzet Története*. Budapest, Hungaria: Udvari Könyvkereskedés Kiadó
* Hóman, B. eta Szekfű, Gy. (1935). *Magyar Történet*. Budapest, Hungaria: Király Magyar Egyetemi Nyomda.
* Simón Kézai hungariar kronika. XIII. mendea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crédit Mutuel

**Crédit Mutuel** Frantziako bankua da, kooperatiba moduan eratua. Egoitza nagusia Estrasburgon du. 80,000 langile baino gehiago eta 32,5 milioi bezero inguru ditu mundu osoan.

## Kanpo estekak
NatWest Group

**NatWest Group plc** (lehen **The Royal Bank of Scotland Group plc** deitua) Edinburgh hirian egoitza duen britainiar finantza-holding bat da. Taldeak banku-marka ugari biltzen ditu, Europan, Ipar Amerikan eta Asian dituen bulegoen bitartez banku pribatuzko produktuak, aseguruak eta enpresen finantziazioa eskainiz. Erresuma Batuan bere filial nagusiak NatWest, Royal Bank of Scotland, Ulster Bank, NatWest Markets eta Coutts dira.

## Kanpo estekak
Standard Chartered

**Standard Chartered PLC ** Londresen egoitza duen banketxe multinazionala da. 1.200 filial baino gehiagoko sare bat (subsidiarioak, elkartrukeak eta joint ventureak barne) du eta 70 herrialde baino gehiagotan zehar lan egiten du, guztira 87.000 langile izanda. Bere oinarria den arren, Erresuma Batuan ez du txikizkari lan egiten, eta bere irabazien %90a Asia, Afrika eta Ekialde Hurbiletik dator.

## Kanpo estekak