open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aurèlia Pijoan Querol

**Aurèlia Pijoan Querol** (Castellserà, Lleida,  Katalunia, 1910- Mexiko Hiria, 1998) kataluniar aktibista politiko eta medikua izan zen. 

## Ibilbidea 
Medikuntza ikasketak egin zituen Bartzelonako Unibertsitatean eta Valentziako Unibertsitatean, eta 1933an lizentziatu zen. Lleidako Udal Laborategian jardun zuen lanean, eta bertan espezializatu zen tuberkulosiaren aurkako txertoaren ekoizpenean. Paludismoaren immunitateari buruzko doktore-tesia egin zuen Madrilgo Unibertsitatean, nahiz eta 36ko Gerraren eztandak galarazi zion 1936ko irailean aurkeztea. Gatazka belikoan mediku lanak egin zituen Eskualde Arteko Ospitalean, eta birika- eta arnasketa-arazoak zituzten borrokalarientzat egokitutako Atseden Etxea zuzendu zuen Pallaresko Espot udalerrian.

Kataluniako Alderdi Sozialista Bateratuko (PSUC) militantea izan zen 1936ko uztailetik, eta, Avelina eta Palmira ahizpekin batera, PSUCeko Emakumeen Idazkaritza hartu zuen bere gain Lleidan eta inguruko eskualdeetan. Halaber, Kataluniako Emakumeen Batasuneko idazkari nagusi izendatu zuten Lleidan, 1937an Bartzelonan jaiotako erakunde antifaxista. Buruzagi nagusia, berriz, bere lagun Dolors Piera zen.Emakume bien konpromiso eta irmotasunak emakumeentzako espazio publikoa konkistatzen aitzindari izatea ekarri zien.

1937ko iraila eta urria bitartean Lleidako Udaleko zinegotzi izan zen PSUCen ordezkari gisa eta, segur aski, Osasun Zinegotzigoaren funtzioak bete zituen. Horrela, Lleidako Udalean udal ordezkari kargua hartu zuen lehen emakumea izan zen. Hitzaldi ugari eman zituen irratian eta mitinak Kataluniako hainbat herritan, kausa errepublikanorako emakumeak mobilizatu beharra zegoela eta.

1938tik Luis Perez Garcia-Lagorekin ezkonduta, Frantzian erbesteratu behar izan zuen, eta handik, 1939ko abenduan, Dominikar Errepublikara joan zen. Erantzukizun Politikoen Auzitegiak espediente bat ireki zion, garai iraultzaileko zinegotzi gisa: 5.000 pezetako isuna, zortzi urteko erbesteratzea eta zortzi urteko gaitasungabetzea ezarri zizkioten. 

1941eko hasieran, Kuban denboraldi labur bat igaro ondoren, Mexikon finkatu zen behin betiko, eta han jaio ziren bere hiru seme-alabak. Han, medikuntza lanbidea utzi ondoren, PSUCen eta Kataluniako Emakumeen Batasunean jarraitu zuen militantzia (horren idazkaritza nagusia hartu zuen). Mexikon Emakume Espainiarren Batasuneko (UME) militantea izan zen hasiera-hasieratik, emakume komunistak eta errepublikanoak biltzen zituena, eta idazkariordea eta idazkari nagusia izan zen.

Abertzale Katalanak Laguntzeko Patronatuan ere parte-hartze aktiboa izan zuen. Bere senarra Mexikoko PSUCeko idazkari nagusia izan zen, bere ahipza Avelina Pere Ardiaca buruzagi nabarmenarekin ezkonduta zegoen eta bere ahizpa txikia, Elena, eta bere senarra, Angel Larrauri de Pablo, komunisten erresistentzia gune garrantzitsuena izan ziren Lleida frankistan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Homa Bayko elizbarrutia

**Homa Bayko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1993ko azaroaren 18an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Homa Bayn dago. Egun apezpikua Michael Cornelius Otieno Odiwa da.

## Ordinarioak 
* Linus Okok Okwach (1993-2002)
* Philip Anyolo (2003-2018)
* Michael Cornelius Otieno Odiwa (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juliana López

**Juliana López Mainar** (Zaragoza, 1886 - *ibidem*, 1971) Aragoiko militante anarkista izan zen.

## Biografia 
Juliana Lopez Mainar Zaragozan jaio zen, Aragoiko hiriburuan. Lanbidez sukaldaria zen.  Zaragozako La Magdalena auzoko Arnaldo Alcober kaleko apopilo-etxe baten jabe ere bazen. Han anarkista iheslariei aterpea eskaini zien eta oso ezaguna egin zen Aragoiko mugimendu anarkistaren barruan.

1921eko otsailean *Los Justicieros* talde anarkistarekin bat egin zuen. Taldeak bera eta Buenaventura Durruti bidali zituen Espainiako beste talde anarkista batzuekin harremanetan jartzera,Federazio Anarkista Iberiko bat sortzeko helburuarekin. Lehenengo Andaluziara joan ziren, non bertako anarkistak konbentzitu zituzten eskualde federatu bat antola zezaten. Gero Madrilera joan ziren, baina Eduardo Dato lehen ministroaren hilketaren ondoren hiria utzi egin behar izan zuten. Azkenean Bartzelonara heldu ziren, eta Domingo Ascasok bertako mugimenduak zituen arriskuen berri eman zien, beste talde anarkistekin koordinatzea eragotziz. *Los Solidarios* alderdiko bi kide, Francisco Ascaso eta Rafael Torres Escartín, bere apopilo etxean bilduta zeuden erasoaren egunean. [2] Eliza katolikoak presio egin zien agintariei, Julia konplize gisa atxilotu zezaten. Ondoren, poliziak bere apopilo-etxea miatu zuen eta bera eta bere familia ikertu zituzten.  Atentatuagatik inputatu zuten, Ascaso, Torres Escartín eta Esteban Euterio Salamero Bernard akusatuekin batera. [12] Sei urteko kartzela zigorra ezarri zioten azkenean Lopezi.  Espetxeratu zutenean, Alcalá de Henares eta Zaragozako espetxeetara eraman zuten; 1926an, tuberkulosia hartu zuen. 1928an askatu zuten.

1932ko abenduan, *Los Solidarios* taldeko kideekin bildu zen Bartzelonan, 1933ko urtarrileko matxinada anarkista planifikatzeko. [13] Diktadura frankistaren urteetan, negozio txiki bat izan zuen Zaragozako La Almozara auzoan, non bizilagun guztiek ezagutzen zuten bere iragan militantea.
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*

## Kanpo estekak
Kakamegako elizbarrutia

**Kakamegako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1978ko otsailaren 27an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kakamegan dago. Egun apezpikua Joseph Obanyi Sagwe da.

## Ordinarioak 
* Philip Sulumeti (1978-2014)
* Joseph Obanyi Sagwe (2014-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kitaleko elizbarrutia

**Kitaleko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1998ko apirilaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kitalen dago. Egun apezpikua Henry Juma Odonya da.

## Ordinarioak 
* Maurice Anthony Crowley (1998-2022)
* Henry Juma Odonya (2022-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lodwarko elizbarrutia

**Lodwarko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1968ko urtarrilaren 11n ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1978ko urtarrilaren 30ean elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Lodwarren dago. Egun apezpikua John Mbinda da.

## Ordinarioak 
### Lodwarko prefektu apostolikoa 
* John Christopher Mahon (1968-1978)

### Lodwarko apezpikuak 
* John Christopher Mahon (1978-2000)
* Patrick Harrington (2000-2011)
* Dominic Kimengich (2011-2019)
* John Mbinda (2022-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Dominic Kimengich (2010-2011)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azogues

**Azogueak** Ekuadorreko Azogues kantonamenduko eta Cañar probintziaren hiriburua da.

Azogues kantonamenduak 74.515 biztanle zituen (2022ko errolda). 

Azogues itsas mailatik 2.518 metrora dago (8.261 oin), 35.763 biztanle ditu eta batez besteko tenperatura 17 °C (63&nbsp;°F) da. Panama kapelen industriagatik ere ezaguna da; kapelak batez ere esportaziorako ekoizten dira.

Gil Ramirez Dávalosek sortu zuen 1562ko urriaren 4an. Hasieran Cuencako udalerri zaharraren parte izan zen, baina 1775ean parrokia izendatu zuten.

## Erlijioa 
San Frantziskoko katedrala Azoguesko elizbarruti katoliko erromatarraren (1968an sortua) egoitza da, egungo metropolitarretik, Cuencako artxidiozesitik, bananduta.

## Garraioa 
* Azogues Cuencarekin ondo lotuta dago lurrez Biblian–Azogues–Cuenca *bide azkarraren* bidez; gaur egun 6 erreirako zabaltzen ari dira. I35 autobidearen bidez lotzen da Quitorekin eta I40 autobidearen bidez Guayaquilekin, biak Panamerikar errepidearen adarrak hobetu berri direnak.
* Azogues-ek Cuencan dagoen Mariscal Lamar eskualdeko aireportua erabiltzen du.

Azogues Cañar probintziako hiriburua da eta Cuencako metropoli eremuko bigarren hiririk handiena, 700.000 biztanlerekin.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ekuadorreko onena - Cañar
* GCatholic - katedrala, Google satelite maparekin
* Azogues, Cuencako Higiezinen Merkatuaren Txostena
* www.azoguenos.com Munduko Azoguen ziberkomunitatea.
* Azogues Ekuador: Eguneko bidai erraza Cuencatik
Maria Rius

**Maria de Riu Berengué**, **Maria Rius** izenez ezagunagoa (Arbeca, Lleida,  1900 - 1970) kataluniar aktibista anarkista izan zen.

## Biografia 
Langile-familia batean jaio zen, eta gurasoek ezin izan zuten eskolara bidali. Bederatzi urte besterik ez zituenean sartu zen alkandora joste lanetan. Bartzelonara jo zuen eta han anarkismoa ezagutu zuen. 18 urterekin Lanaren Konfederazio Nazionaleko (CNT) militante egin zen zenbakidun agiriarekin. Jantziaren Sindikatuaren 1. Sindikatuaren lanaz gain, bere erakundeko presoak babestu eta lagundu zituen. Iheslariak ezkutatzen eta ihesaldiak antolatzen lagundu zuen horrela. 1924an atxilotu egin zuten. Etxean lehergailuak eta armak aurkitu zituzten eta zortzi urteko kartzela zigorra ezarri zioten. Frantziara ihes egin zuen.

Primo de Riveraren Diktadura erori zenean, 1930ean, Bartzelonara itzuli eta Bartzelonako Proamnistia Emakumeen Komitean sartu zen, presoei laguntzeko kanpaina bizia eginez. 1931ko apirilaren 14an, Bigarren Errepublika aldarrikatzean, Reina Amàliako emakumeen espetxeari eraso egin zion. Espetxea ondo ezagutzen zuenez, erasotzaile taldearen buru jarri zen, espetxeratutako presoak askatuz eta artxiboak errez. Askatutako emakumeekin manifestazioan joan zen Bartzelonako Udaletxe plazaraino. 1936ko uztailaren 19an, kaleko borrokan bere lekua hartu zuen, bere jende askok bezala. 1937ko martxoan Sastagon nabarmendu zen Hilari Zamora zutabean sartu zen. Kintoko eta Carnero muinoko biztanleak hartzen parte hartu zuen. Gerraren amaieran, 1939an, Frantzian erbesteratu zen. Ez dakigu noiz hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kisiiko elizbarrutia

**Kisiiko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1960ko maiatzaren 21ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kisiin dago. Egun apezpikua Joseph Mairura Okemwa da.

## Ordinarioak 
* Maurice Michael Otunga (1960-1969)
* Tiberius Charles Mugendi (1969-1993)
* Joseph Mairura Okemwa (1994-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panama kapela

**Ekuadorreko kapela**, **Panama kapela**, **Jipijapa kapela** edo **toquilla lastozko kapela** bezala ere ezaguna, Ekuadorreko jatorriko hegaldun lasto-kapela tradizionala da. Tradizionalki, kapelak *Carludovica palmata* landarearen hosto txirikordatuekin egiten ziren, tokian tokiko *toquilla palmondoa* edo *Jipijapa palmondoa* bezala ezagutzen dena,  nahiz eta palmondo benetakoa baino palmondo itxurako landarea izan.

Ekuadorreko kapelak kolore argikoak, arinak eta transpiragarriak dira, eta askotan udako jantzien osagarri gisa erabiltzen dira, hala nola lihozko edo zetazkoetan. Estutasunak, ehunduraren fintasunak eta toquilla lastoz kapela oso bat ehuntzeko eman den denborak ezaugarritzen dute bere kalitatea. XX. mendearen hasieran, kapel hauek osagarri tropikal eta itsasertzeko gisa ezagun egin ziren, erraz janzten zirelako eta transpiragarriak zirelako.

Ekuadorreko toquilla kapel tradizionala ehuntzeko artea UNESCOren Ondare Kultural Ukiezinaren zerrendetan sartu zen 2012ko abenduaren 5ean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñaki Iriarte Valentin

'''Iñaki Iriarte Valentin, 'Ñako','* (Antigua (Donostia), Gipuzkoa, 1978ko uztailaren 26) gidoilaria eta komediantea da. Psikologia eta Errealizazio ikasketak egin zituen, lehenengoa bukatu ez bazuen ere, eta antzerkian, telebistan eta irratian egin du lan, besteak beste.

## Kanpo estekak 
* «Iñaki Iriarte: "Umoreak ez du mugarik, eta ez luke eduki behar"», *Naiz Irratia'', 2021-02-01.
Mombasako artxidiozesia

**Mombasako artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar artxidiozesia da. 1955eko maiatzaren 8an ezarri zen Mombasa eta Zanzibarko elizbarruti gisa, 1964ko abenduaren 12an Mombasako elizbarrutia izena hartu zuen eta 1990eko maiatzaren 21ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Mombasan dago. Egun artzapezpikua Martin Kivuva Musonde da.

## Ordinarioak 
### Mombasa eta Zanzibarko apezpikua 
* Eugene Joseph Butler (1957-1964)

### Mombasako apezpikuak 
* Eugene Joseph Butler (1964-1978)
* Nicodemus Kirima (1978-1988)
* John Joseph Njenga (1988-1990)

### Mombasako artzapezpikuak 
* John Joseph Njenga (1990-2005)
* Boniface Lele (2005-2013)
* Martin Kivuva Musonde (2014-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Dominic Kimengich (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Victoria Gondra Oraá

**María Victoria Gondra Oraá** (Busturia, Bizkaia, 1931- Madril, 1990eko urtarrilaren 21a) historialaria eta ikertzaile autodidakta izan zen. Bizkaiko zenbait udalerriren historiari buruzko monografikoak argitaratu zituen. Bizkaiko Ariketa Batzordeko presidentea izan zen, Gorlizko Damen Ongintzako Batzordeko eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea. Bere senarrarekin batera Gondra Barandiaran Fundazioa sortu zuen.

## Bizitza 
María Victoria Gondra Bizkaiko familia aberats batean jaio zen, Fernando Gondra Lazurteguiren alaba izan zen, Etxebarriko Laminaciones de Bandas en Frío enpresako greba eragin zuen zuzendari kudeatzailea, eta Emilia Oraá Sanzen alaba.

Gondrak Batxilergoa ikasi zuen Bilboko Jesusen Bihotzaren Esklaboen Ikastetxean, Tivoli kalean. Goi mailako ikasketarik jarraitu ez bazuen ere, familiak liburutegi oparoa zuen, eta bertan Maria Victoria modu autodidaktikoan, bere kabuz, zaletu zen historian.

Bizkaiko Gogo-Jardunen Batzordeko presidentea izan zen, Gorlizko Damen Ongintzako Batzordeko eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea.

Guillermo Barandiaran Alday bere senarrarekin batera (2012an hil zen), 1989an bere abizenak eraman zituen Fundazioa eratu zuen. 2013an Gondra Barandiaran Fundazioak Manuel Losadaren "*Areatzako pasealekua"* koadroa eman zion Bilboko Arte Ederren Museoari eta geroago, 2017an, Fundazioa museo horren Patronatuan sartu zen.

Halaber, Gondraren liburutegia Deustuko Unibertsitateari eman zitzaion 2010ean, eta Maria del Pilar Careaga Basaberen artxiboak Bilboko Udal Artxiboari.

## Lanak 
* *" Mundaka y Pedernales: primeras anteiglesias de una vieja merindad" ("Mundaka eta Sukarrieta: merindade zahar bateko lehen elizateak")* (1981).
* *"Forua y Murueta: la historia de Vizcaya presente en estas Anteiglesias hoy desconocidas"*  ("*Forua eta Murueta: Bizkaiko historia gaur egun ezezagunak diren Elizate hauetan*") (1982).
* *"Las Anteiglesias de Luno y Arrieta de Líbano: vigilando desde las cumbres una vieja merindad" (" Libanoko Arrieta eta Lumo elizateak: gailurretatik merindade zahar bat zaintzen*") (1984).
* *"El Bilbao de Julio Lazúrtegui: la acertada visión del futuro industrial y mercantil del País Vasco adelantada por un bilbaíno del XIX" ("Julio Lazúrteguiren El Bilbao: Euskal Herriko industriaren eta merkataritzaren etorkizunaren ikuspegi egokia, XIX. mendeko bilbotar batek aurreratu zuena*") (1984).
* *"Monografía de la Anteiglesia de Ugarte de Muxica: estudiando la realidad de un pariente mayor, su linaje y su solar" ("* *Ugarte Elizatearen monografia: ahaide nagusi baten errealitatea, leinua eta orubea aztertzen*") (1985).
* *"Monografía de la Ledanía o Concejo de Axangiz: aclarando unos textos originales" ("Ledaniaren edo Axangizko Kontzejuaren monografia: testu original batzuk argituz")* (1988).
* *"Monografía de Busturia, Anteiglesia y Merindad" ("Busturia, Elizatea eta Merindadeko monografia")* (1990).

## Sariak eta aitorpenak 
* 1977an, Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak inbestitu zuen, Emakumezkoen Lehen Bazkide Nagusi gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Busturiako monografia
Garissako elizbarrutia

**Garissako elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1976ko abenduaren 9an ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1984ko otsailaren 3an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Garissan dago. Egun apezpikua George Muthaka da.

## Ordinarioak 
### Garissako prefektu apostolikoa 
* Leo White (1976-1984)

### Garissako apezpikuak 
* Paul Darmanin (1984-2015)
* Joseph Alessandro (2015-2022)
* George Muthaka (2022-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Joseph Alessandro (2012-2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malindiko elizbarrutia

**Malindiko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 2000ko ekainaren 2an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Malindin dago. Egun apezpikua Willybard Kitogho Lagho da.

## Ordinarioak 
* Francis Baldacchino (2000-2009)
* Emanuel Barbara (2011-2018)
* Willybard Kitogho Lagho (2020-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banco de España 2 etxea

**Banco de España 2 etxea** Bilboko Zazpikaleetan dagoen eraikina da. 

## Historia 
1883 eta 1923 artean Espainiako Banku zentralaren egoitza izan zen; ostean, Banco Guipuzcoanoren egoitza izan zen 1983ko uholdeak arte. 1985-1993 artean Bilbo Zaharreko Gaztetxea izan zen. Gaur egunean, Euskal Herriko Unibertsitateak erabiltzen du.

## Ezaugarriak 
Lerrokatutako eraikina, oinplano angeluzuzenekoa eta simetrikoa. Beheko solairu, bi altuera eta arbel ezkatazko estalkia duen frontoi batean amaitzen den txapitula-formako teilatupe batez osatuta dago. Beheko solairuak, polikromiaduna, giltzarri zintzilikaria duten puntu erdiko arkuzko sarbideak ditu. Baoak antolatzen dira puntu erdiko arkuez eta ornamentazio-pilastren arteko mentsula apaingarriez balaustretutako balkoi korritu zabaletan. Inposta lerroek solairu desberdinen altuerak banatzen dituzte. Erlaitz zabalak frontoi segida batez osatutako estalpean amaitzen diren mentsuloiak ditu euskarri. Baoek tartekatzen dituzte puntu erdiko arkuak eta arku beheratuak.

## Erreferentziak  
## Kanpo estekak
Andrea Ivančević

**Andrea Ivančević** (Zagreb, 1984ko abuztuaren 21a) atleta da. Kroazia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Darko Juričić

**Darko Juričić** (Zagreb, 1969ko abuztuaren 28a) atleta da. Kroazia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilbo Zaharreko Gaztetxea

**Bilbo Zaharreko Gaztetxea** 1985 eta 1993 artean Zazpikaleetan okupatutako gune autogestionatu bat izan zen.

## Izena 
Nagusiki "Bilbo Zaharreko Gaztetxea" bezala ezagutu bazen ere (*Gaztetxe del Casco Viejo de Bilbao*) izen hau nahasgarria gerta daiteke eraikina ez baitago Bilbo Zaharra auzoan (*Bilbao la Vieja*), baizik eta Zazpikaleetan (*Casco Viejo*).

## Eraikina 
Bilbo Zaharreko Gaztetxea Banco de España kaleko 2 etxean izan zen. Etxea 1883an eraikia izan zen, Sabino Goikoetxea arkitektuaren zuzendaritzapean, Espainiako Banku zentralaren egoitza izateko; erakunde honek 1923ra arte erabili zuen, On Diego Lopez Haroko kale nagusiko egoitza berrira aldatu arte. Ostean, eraikina Banco Guipuzcoanoren Bilboko egoitza izan zen. 1986ean, okupatu zen unean, eraikina hutsik zegoen, 1983ko uholdeek kaltetua, eta Bilboko Aurrezki Kutxarena zen.

## Historia 
Okupazioaren ekimena Bilboaldeko Gazte Asanbladak bultzatu zuen, Gipuzkoan eta Nafarroan eginiko esperientzien ereduari jarraituz. (ekologistak, Iraultza-LKI, Zirikatu, Jarrai, feministak, MOC, Los Okupas del Nervión, internazionalistak... ideologia guztietako jendea onartzen zen, faxistak kenduta Era berean, beste hainbat herritan eginiko okupazioentzat inspirazioa izan zen, hala nola Gasteiz edo Arrasate. Polizia Nazionala, Ertzaintza eta Udaltzaingoaren indarrak erabiliz, Josu Ortuondo alkatearen agintepean; eta prozedura eta akusazio faltsuak oso kritikatuak izan ziren -Jose Maria Calleja kazetariak seinalatutako ustezko giza-eskeletua eta granada-jaurtigailuak oso sonatuak izan ziren-. 24 ordu pasa baino lehen gazteak berriro sartu ziren arren, indar armatuak nagusitu ziren. Hustearen aurrean, zenbait kultur-ekintzaile gaztetxearen alde mintzatu ziren (Fermin Muguruza eta Laura Mintegi, kasu) eta auzo elkarteen eta beste herrietako gazte mugimenduen babesa ere jaso zuten. Hustutzearen ostean, gazteak EHGAMekoek Solokoetxeko eskaileretan zuten Txokolanda lokalean bildu ziren probisionalki (gaur egun Zazpikatu gaztetxea dena), eta han azaroaren 29an eginiko nazio mailako manifestazioa prestatu zuten. 

103 egun geroago, 1993ko otsailaren 20an, beste manifestazio bat egin zen (plastikozko eskeletuak ikur zirela); eskailera bat erabiliz, eraikina berriro okupatu zen sinbolikoki. Otsailaren 25erako, baina, berriz ere hustu zuten; oraingoan behin betirako.

## Musika taldeak 
Esan bezala, musika taldeek Bilbo Zaharreko Gaztetxearekin lotura handia izan zuten. Batzuek "etxekoak" izan ziren, Gazte Asanblada eta gaztetxearekiko lotura handia zutenak, askok entsegu-lokala hantxe izan zutenak, eta bistan denez behin eta berriz jo zutenak bertan. Horiez gain, kanpotik etorritako taldeak asko eta asko izan ziren. Garai hartako eszena hobeto irudikatzeko, hona Bilbo Zaharreko Gaztetxean izan ziren taldeetako batzuen izenak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Kolak

**Sara Kolak** (1995eko ekainaren 22a) atleta da. Kroazia ordezkatu zuen hiru Olinpiar Jokotan eta 2016ko Rioko Jokoetan txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
Sara Kolaken nazioarteko estrenoa Bartzelonan izan zan Gazte mailako Munduko Txapelketan. 2013ko Europako gazte mailakoetan brontzezko domina eskuratu zuen eta 2014an Munduko Txapelketan ere bai. 2014an ordea sorbaldako lesio latza izan zuen eta 15 hilabetez lehiatu gabe egon zen.

2016an itzuli zen, dagoeneko maila absolutuan, eta Europako txapelketan brontzea eta Rioko Olinpiar Jokoetan urrea eskuratu zituen. eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan laugarren egin zuen. 

## Palmaresa
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alegia (Goierri)

**Alegia** Gipuzkoako Goierriko eskualdeko gune populatua da, hiru udalerriren artean banatua: Gabiria, Ezkio-Itsaso (eta honen osagarrien artean, Itsasoren barruan da) eta Ormaiztegi. 

## Banaketa 
Gabirian geratzen da mendebaldeko partea, eta Ipar-ekialdekoa Ezkio-Itsason, zehazki Itsason (udalerria izan den garaietan), eta hortaz administratiboki Urola Garaian. Itsasoko parte honi Itsaso-Alegia deritzo , eta Gabiriako parteak Alegia izena darama izendegi eta azpiegitura geografikoetan, baina Ormaiztegiko kaletegian ez du ordea Alegia izenik.

{{Map draw
|caption = Alegia
|type= |latitude=43.053753|longitude=-2.261956
|zoom = 16
|align = center
 | width = 500
 | height = 500
|text=Berdez, Itsaso; horiz, Gabiria; berdez, Ormaiztegi.
    |geotype= |ids=
        |geotype1=Point |coordinates1=43.053753,-2.261956 |title1=Aratz-Matxinbenta |description1= |image1= |marker-color1= |marker-size1= |marker-symbol1=
        |geotype2=geoshape |ids2=Q1110918 |title2= |description2= |image2= |fill2=#008000 |fill-opacity2=76% |stroke2= |stroke-width2= |stroke-opacity2=70% 
        |geotype3=geoshape |ids3=Q1639399 |title3= |description3= |image3= |fill3=#FFFF00 |fill-opacity3=76% |stroke3= |stroke-width3= |stroke-opacity3=70% 
        |geotype4=geoshape |ids4=Q932808 |title4= |description4= |image4= |fill4=#0000FF |fill-opacity4=76% |stroke4= |stroke-width4= |stroke-opacity4=70% 
}
}}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorena de Lourdes Lobos González

**Lorena de Lourdes Lobos González** (Santiago, Txile, 1976ko urtarrilaren 18a) zientzialaria, biokimikaria, irakaslea eta ikertzailea da. Ikertzaile nagusia izan zen bioteknologia-enpresa batean, eta *in vivo* saiakuntza terapeutiko ugari zuzendu zituen Andes Biotechnologies-en Zientzia eta Bizitza Fundazioan, eta irakasle elkartua izan zen Medikuntza Birsortzailearen Zentroan, Garapen Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean. Gero, ikertzaile elkartu lanetan hasi zen Txileko Unibertsitateko Gaixotasun Kronikoen Zentroan (FONDAP- ACDDIS), eta irakasle laguntzaile lanetan Txileko Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Zientzia Biomedikoen Institutuan.

Dinamika Tumoral Mamaria ikerketa taldea zuzendu du fundazio eta elkarte arrosekin elkarlanean.

## Ekarpen zientifikoak 
Erribozimetan (RNA katalitikoa) bideratutako gene-terapian lan egin zuen bere magisterrean. Doktoretzan, tumore-hazkundea geldiarazteko zuri molekularrak bilatzeari ekin zion buru-belarri, eta Caveolina-1ean jarri zuen arreta. 

Akademian sartzea esleitu zuen eta bere emaitzek *in vivo* ereduetan mitokondrioetako RNA ez-kodifikatzaile gisa ulertzera eman zuten blokeatua izatean, gaitasun metastasikoa geldiarazten du minbizi mota askotan.

Gero, metastasi-biomarkatzaile bat baliozkotu nahi izan du kirurgia osteko bularreko minbizia duten gaixoetan. Prostata-antigenoaren konparazio bat baliozkotu nahi du, emakumezkoetan eta odol-laginean.

## Argitalpenak 
Berrogeita hamar lan baino gehiago ditu estatuko eta nazioarteko zientzia-argitalpenetan.

## Sariak eta aitorpenak 
* 2020an, Andetar Nabarmena
* 2024an, Herritar nabarmena, zientzietan aintzatetsia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lourdes Lobos Gonzalezen Lorena Txileko Unibertsitateko portafolio akademikoan.
Hélène Barcelo

**Hélène Barceló** (Quebec, Kanada, 1954) zientzialaria, matematikaria eta unibertsitateko irakaslea da, konbinatoria aljebraikoan espezializatua. Matematikako irakasle emeritua da Arizonako Estatu Unibertsitatean, eta Matematika Zientzietako Ikerketa Institutuko (MSRI) zuzendariordea.

## Bizitza 
1998an, San Diegoko Kaliforniako Unibertsitatean lortu zuen doktoretza Barcelók. Bere hitzaldia, *Talde simetrikoak gezur askeko aljebran eta partizio-sarearen homologian eta kohomologian duen eraginaz,* Adriano Garsiak gainbegiratu zuen.

### Lan ibilbidea 
Konbinatoria aljebraikoaren barruan, irudikapen konbinatorioaren teoria, homotopiaren teoria eta hiperplanoen antolamendua izan ditu ardatz.

Arizonako Estatuko Fakultatera batu zen Michigango Unibertsitatean doktoretza ondoko ikasketak egin ostean. Arizonako estatutik erretiratu zen, eta bertan irakasle emeritu eta MSRIko zuzendariorde bihurtu zen 2008an.

*Journal of Combinatorial Theory*, Serie A aldizkariko editore nagusia izan zen 2001etik 2009ra.

## Aintzatespenak 
* 2012tik 2014ra, AEBko Matematika Elkarteko kontseilu nagusiko kidea izan zen Barceló. 
* 2018an, Matematikako Elkarte Estatubatuarreko bekadunen komunitateko kide izendatu zuten.
* 2019an Matematikako Emakumeen Elkarteko bekadunen komunitatekoa
* 2021ean Zientziaren Aurrerapenerako Elkarte Estatubatuarrekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errobizabal

**Errobizabal** Gipuzkoako erdialdeko mendi bat da, Goierri eskualdean, Izazpi-Samiñoko mendilerroko Kizkitzako ermitatik Ipar-hegoaldera jaisten den mendikatea eratzen duten hiru mendietako lehena. Mendikateak Beasain, Ezkio-Itsaso eta Ormaiztegiren mugak bereizten ditu. 533 metroko garaiera du. 

Mendebaldeko mazelan bi iturri ditu. Zuitzaldeko iturria da goian dagoena eta Sakoneko iturria behean dagoena. Ezkio-itsasoko urak dira.

## Abiapuntuak 
* Mandubitik gora doan errepidetik. 
* Ezkio-Itsasoko Mendebaldeko isuritik autoz Mendeun eta Urteaga baserrietara iritsi eta bertatik oinez igo daiteke. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Ayuso García

**Carmen Ayuso García** (Espainia, 1955) zientzialaria, medikua, irakasle eta ikertzailea da, genetikan eta gaixotasun arraroetan aditua. Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioak ematen duen Medikuntza eta Osasun Zientzietako Gregorio Marañón Ikerketa Sari Nazionala jaso zuen lehen emakumea da, gaixotasun arraroen ikerketa genetiko, epidemiologiko, kliniko eta terapeutikoan egindako ibilbidearengatik. 

## Bizitza 
Medikuntza eta Kirurgiako lizentziatura lortu zuen Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko Medikuntza Fakultatean. Doktoretza Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Medikuntza Fakultatean egin zuen.

### Lan ibilbidea 
Ginekologia, pediatria, anatomia patologikoko eta fisiologia saileko ohorezko irakaslea izan zen. 2008 urtetik 2012 urtera Espainiako Bioetika Batzordeko kidea. 2009 urtean Kalitatea Ebaluatzeko eta Egiaztatzeko Agentzia Nazionalak irakasle titular akreditatu zuen.

2006 urtean, Gaixotasun Arraroen Sareko Ikerketa Zentroko 704 ikerketa-unitateko ikertzaile nagusi lanean hasi zen. 

2009 urtean, Jiménez Díaz Unibertsitate Ospitaleko Genetika Saileko burua izan zen, eta fundazio bereko Osasun Ikerketako Institutuko zuzendari zientifikoa eta Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Medikuntza Genomikoko irakaslea ere bai.   

Era berean, PRPH2 geneak eragindako erretina-distrofia hereditarioen azterketan sakondu du genotipo-fenotipo korrelazio-azterketen bidez.

*Human Molecular* Genetics-en argitaratutako ikerketan erretinosi pigmentarioa eragiten zuen gene berri bat identifikatu zuen, ZNF408 genea, eta horrek bide berriak zabaldu zituen begiko patologia horren tratamendua hobetzeko.

Gaixotasun arraroei buruzko ikerketetan oinarritutako diagnostikoari buruz, honako hauek aipatu ditu:
* 2017an, Genetika Sari Nazionala Genetika Aplikatua modalitatean.
* 2018an, FEDER Ikerketaren Saria (Gaixotasun Arraroen Espainiako Federazioa) Raregenomics Sarearentzat.
* 2018an, Berrikuntza eta Osasunaren Sari Nazionala, Fenin-ek emana.
* 2021ean, Medikuntzako Osasun Saria, Erredakzio Medikoak emana.
* 2022an, Espainiako Medikuntzaren Errege Akademia Nazionaleko (Ranme) kide bezala ziurtatzen duen Domina eta diploma jaso zituen.
* 2022an, Zuzendaritza Zientifikorik Onenaren Saria Smart Woman Awards-en I. Edizioan, Fenin-ek emana, ikerketari egindako ekarpena kontuan hartuta.
* 2024an, Miresgarriak Saria Diario Medicok ematen duen Ikerkuntza kategorian.
* 2024an, Medikuntza eta Osasun Zientzietako Gregorio Marañón Saria, gaixotasun arraroei buruz egindako ikerketengatik, gene eta mekanismo patogeniko berriak aurkitzeagatik, Zientzia, Berrikuntza eta Unibertsitate Ministerioak emana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lasto-kapela

**Lasto-kapela** edo **lastozko kapela** lastozko edo lastoaren antzeko material sintetikoz ehundutako kapela zabala da.  Lastozko kapelak eguzki-argitik burua eta aurpegia babesteko diseinatutako eguzki-kapela mota bat dira, baina modan ere erabiltzen dira elementu apaingarri edo uniforme gisa.

## Galeria 

Fitxategi:NMA.0032509.jpg|alt=Straw hat from the middle of the 18th century| XVIII. mendearen erdialdeko lastozko kapela
Fitxategi:Buntaljfccc.JPG|alt=Buntal hat from the Philippines| Filipinetako Buntal kapela
Fitxategi:SombrerosCuenca.jpg|alt=Panama hats from Cuenca, Ecuador| Panama kapelak Cuencatik (Ekuador)
Fitxategi:Man_and_woman,_hat,_chair,_straw_hat_Fortepan_13494.jpg|alt=An image taken in 1912 depicting a man and woman wearing straw hats| 1912an ateratako irudi bat, lasto-kapelak jantzita gizon eta emakume bat erakusten duena.
Fitxategi:Girl_painted_with_thanaka.JPG|alt=Conical Asian hat in Myanmar| Myanmarren Asiako kapela konikoa
Fitxategi:Young_Woman_in_Sun_Hat.jpg|alt=Young Woman wearing contemporary Western-style Sun Hat| Emakume gaztea mendebaldeko estiloko eguzkitako kapela garaikidea daramana
Fitxategi:Bangora_Cowboy_Hat.jpg|alt=A bangora cowboy hat adorned with various enamel pins and a tiger shark tooth. Bangora refers to the machine woven perpendicular weave of the hat.| Bangora cowboy-kapela bat , esmaltezko hainbat  intsigniarekin eta tigre-marrazo hortz batekin apaindua. *Bangora hitzak* kapelaren ehundura perpendikularrari egiten dio erreferentzia.

## Arteak 
Erdi Aroan sortutako artelanek, modan daudenen artean, Mendebaldeko gizonek inoiz ikusi dituzten lastozko kapela ikusgarrienak erakusten dituzte, batez ere Jan van Eyckek 1434ko Arnolfini erretratuan jantzitakoak (altua, beltzez tindatua) eta Pisanellok garai bereko margolan batean egindako San Jorgek jantzitakoak (ezkerrean). XVIII. mendearen erdialdean, modan zegoen emakume aberatsek landa-neska bezala janztea, itxura osatzeko lastozko kapela baxu eta hegal zabal batekin. 
Fitxategi:Jan_van_Eyck_-_Portrait_of_Giovanni_Arnolfini_and_his_Wife_(detail)_-_WGA7691.jpg|alt=Arnolfini Portrait (detail) by Jan van Eyck| Jan van Eyck-en *Arnolfini Erretratua* (xehetasuna).
Fitxategi:Pisanello_014.jpg|alt=Virgin and Child with Saints George and Anthony by Pisanello| Pisanelloren *Ama Birjina eta Haurra San Jorge eta San Antoniorekin*
Fitxategi:Friedrich_von_Amerling_-_Mädchen_mit_Strohhut.jpg|alt=Mädchen mit Strohhut by Friedrich von Amerling| Friedrich von Amerling-*en Mädchen mit Strohhut*
Fitxategi:Joaquin_Sorolla_Walk_on_the_Beach.jpg|alt=Walk on the Beach by Joaquín Sorolla| *Ibilaldia Hondartzan* Joaquín Sorollaren eskutik
Fitxategi:Berthe_Morisot_-_Fillette_au_chapeau_de_paille.jpg|alt=Fillette au chapeau de paille, by Berthe Morisot (1892).| *Fillette au chapeau de paille*, Berthe Morisot (1892).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Dimitrios Rallis

**Dimitrios Rallis** (; Atenas, 1844 – *ibidem*, 1921eko abuztuaren 5a) greziar politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1897an, 1903an, 1905ean, 1909an eta 1920tik 1921era.

Politikarien familia bateko kidea, aitona fanariota izan zen eta aita ministroa.

Alderdi Neohelenikoaren edo Hirugarren Alderdiaren sortzailea eta burua izan zen. 1872tik Atenasko barrutian diputatu izan zen. Hainbat gobernutan ministro izan zen eta bost aldiz lehen ministro (1897, 1903, 1905, 1909 eta 1920-1921). Bere azken gobernuan, Konstantino I.a erregearen jarraipenari buruzko plebiszitu bat egin zen.

Ioannis semea eta Georgios biloba ere lehen ministroak izan ziren.
Milogradeko kultura

thumb|240x240px|Burdin Aroaren hasiera:
thumb|Milogradeko kulturaren hedapena
**Milogradeko kultura** lehen Burdin Aroan loratu zen, K.a. VII. mendetik K.a. I. mendera, Bielorrusia eta Ukraina modernoen lurraldean.

Ez dago argi zein giza taldek garatu zuen, nahiz eta batzuetan Baltikoko taldearekin lotzen den.

## Hedadura 
Kultura Priat eta Goi Dnieper ibaien arroetan zabaldu zen, Berezina eta Ros, Dnieperraren ibaiadarren artean.

Milograd herrixkatik datorkio izena, Dnieper ibaiaren ertzean kokatua, Réchytsa raionean ( eskualde administratiboan), Homel oblastan, Bielorrusian. Ondoko kulturak hauek izan ziren: lerrotako zeramika eta Dnieper-Donetseko kultura, iparraldean; Jujnovo kultura, ekialdean; Txernoles kultura, hegoaldean; eta Pomeriarra, mendebaldean.

## Giza kokagunean 
Milograd kultura bi multzotan bana daiteke: Prípiat garaia eta Dniéper garaia. Dniéperen taldea Dnieperen eskuin ertz emankorretik 2-5 km ingurura zegoen, eta ezkerraldetik 10 km edo gehiagora, zingiratsua dena. Prípiat taldea Prípiat ibaiaren paduretako muinoetan kokatu zen, zalantzarik gabe babesleku gisa erabiltzen zuena.

Kokalekuak egurrezko eta lurrezko hormez babestuta zeuden, batzuetan hainbat horma independentez 
thumb|Milogradeko buztinezko ontzi klasikoa, Burdinaren Lehen Arokoa, Podlaskien, Prusiako VI. mendetik K.a. V. mendera bitarteko zeramika

## Ekonomia 
Oinarrizko jarduerak nekazaritza eta abeltzaintza ziren, baita ehiza eta arrantza ere. Erremintak burdinaz, harriz, larruz, brontzez eta anbarrez eginda zeuden. Ehuna eta buztingintza garatu zituzten. Zeramika apainduta zegoen eta armak eta bitxiak burdinazkoak ziren.

Kultura honetako objektuek auzokideen eraginak erakusten dituzte. Bere kokalekuetan, gezi eszitiarrak aurkitu dira eta haien eragina nabariagoa da tumuluetako hileta-objektuetan Objektu zeltak ere aurkitu dira Gomelen inguruan, eta Erdialdeko Europako burdinazko eta brontzezko objektuak.

## Ehorzketak 
Hasiera batean, ehorzketak tumulu baxuetan egiten ziren, 22 metrorainoko diametroa zuten egurrezko egituren gainean eraikita. Kultura horretako hileta-objektu asko kontserbatu dira. Ondoren, asentamenduen barruan kokatutako hilobi borobil edo obalatuetan errausketa sartu zuten.

## Hurrengo kultura 
Astiro-astiro, Zarubintsy kulturak ordezkatu zuen K.a. III. eta K.a. I. mendeen artean; badirudi biak batera existitu zirela azken mende horretara arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nairobiko artxidiozesia

**Nairobiko artxidiozesia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar artxidiozesia da. 1860ko otsailaren 26an ezarri zen Zanguebarko prefetura apostoliko gisa, 1883ko azaroaren 23an bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1887ko azaroaren 16an Iparraldeko Zanguebarko bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1906ko abenduaren 21ean Zanzibarko bikariotza apostoliko egin zen eta 1953ko martxoaren 25ean artxidiozesi mailara igo zen, gaur egungo izena hartuz. Artzapezpikuaren egoitza Nairobin dago. Egun artzapezpikua Philip Anyolo da.

## Ordinarioak 
### Zanguebarko prefektu apostolikoak 
* Amand-René Maupoint (1860-1871)
* Ignace Schwindenhammer (1871-1881)
* Edmond Baur (1881-1883)

### Zanguebarko bikario apostolikoa 
* Jean-Marie-Raoul Le Bas de Courmont (1883-1887)

### Iparraldeko Zanguebarko bikario apostolikoak 
* Jean-Marie-Raoul Le Bas de Courmont (1887-1896)
* Émile Allgeyer (1897-1906)

### Zanzibarko bikario apostolikoak 
* Émile Allgeyer (1906-1913)
* John Gerald Neville (1913-1930)
* John William Heffernan (1932-1945)
* John Joseph McCarthy (1946-1953)

### Nairobiko artzapezpikuak 
* John Joseph McCarthy (1953-1971)
* Maurice Michael Otunga (1971-1997)
* Raphael S. Ndingi Mwana a'Nzeki (1997-2007)
* John Njue (2007-2021)
* Philip Anyolo (2021-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* Maurice Michael Otunga (1969-1971)
* Raphael S. Ndingi Mwana a'Nzeki (1996-1997)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Alfred Kipkoech Arap Rotich (1996-1997)
* Anthony Ireri Mukobo (1999-2006)
* David Kamau Ng'ang'a (1999-)
* Wallace Ng'ang'a Gachihi (2024-2024)
* Simon Peter Kamomoe (2024)
* Obed Muriungi Karobia (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kerichoko elizbarrutia

**Kerichoko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1995eko abenduaren 6an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Kerichon dago. Egun apezpikua Alfred Kipkoech Arap Rotich da.

## Ordinarioak 
* Philip Anyolo (1995-2003)
* Emmanuel Okombo (2003-2019)
* Alfred Kipkoech Arap Rotich (2019-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Real Sociedad B 2025-2026

Entrenatzailea:  Ion Ansotegi (2025-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Berio taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, taldeko jokalariek 1-etik 25-erako zenbakiak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak Neguan 
### Neguko merkatua 2026 
### Udako merkatua 2025 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 31*

### Neurketak 
#### Aurrendenboraldia 
#### Liga 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sanse 2024-25
* Sanse 2026-27

## Kanpo estekak
Nina Mikirova

**Nina Mikirova** (Errusia, XX. mendea) zientzialaria, fisikaria, matematikaria eta ikertzailea da.

## Bizitza 
### Ikasketak 
Moskuko Estatu Unibertsitatean graduatu zen, fisika eta matematikako doktoretza batekin, eta Ameriketako Estatu Batuetan lortu zuen estatistikako gradua. 

### Lan ibilbidea 
Hamabost urtez Errusiako Arazo Biomedikoen Institutuko ikertzaile eta ingeniari arduraduna izan zen. 1997 urtean Riordan Klinikako (Kansas, Ameriketako Estatu Batuak) lan-taldean sartu zen. Besteak beste, *in vitro* animalien zain barneko azterketak, analisi farmakozinetikoak eta azterketa klinikoak egin zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kituiko elizbarrutia

**Kituiko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1956ko otsailaren 20an ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1963ko azaroaren 16an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Kituin dago.

## Ordinarioak 
### Kituiko prefektu apostolikoa 
* William Dunne (1956-1963)

### Kituiko apezpikuak 
* William Dunne (1963-1995)
* Boniface Lele (1995-2005)
* Anthony Muheria (2008-2017)
* Joseph Mwongela (2020-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nó Górdio operazioa

thumb|Soldadu portugaldarren patruila bat.

**Nó Górdio operazioa** (Gordiar korapilo operazioa euskaraz) Portugalgo kanpaina militar handiena eta garestiena izan zen itsasoz haraindiko Mozambike probintzian (Afrika ekialdea). Operazioa 1970ean egin zen, Portugalgo Gerra Kolonialean (1961-1974). Kanpainaren helburuak ziren Mozambikeko Askapen Frontea (FRELIMO) Tanzaniako mugatik iragazteko ibilbideak ixtea eta FRELIMOren base iraunkorrak suntsitzea Mozambikeko iparraldeko eremu liberatuetan.

## Gertakariak 
1970ko uztailaren 1ean, Portugalgo armadak Nó Górdio operazioa abiatu zuen Mozambiken. FRELIMO gerrilla antikolonialista ahuldu asmoz 35.000 soldadu bidali zituen herrialdera. Aire-bonbardaketek lagunduta FRELIMOk askatutako lurraldeetan zituen gotorlekuak suntsitu eta Tanzaniako mugako igarobideak itxi zituen. Zazpi hilabete iraun zuen erasoak bere helburuak bete arren, porrot egin zuen, FRELIMOri aukera eman baitzion atzera egin, berriro elkartu, estrategia birdiseinatu eta armada kolonialari berriro erasoa jotzeko.

## Zibilen aurkako sarraskiak 
FRELIMOren aurkako borrokan portugaldar armadak zibilen aurkako sarraski handiak egin zituen. Ezagunenetakoa Wiriyamukoa da. Herrixkako 400 biztanle inguru hil zituen eta etxeei su eman zien. Hiru egunez inguruetan egon ziren, biziraun zutenak bilatu eta hiltzeko.

## Bibliografia 
* Mustafah Dhada, *The Portuguese Massacre of Wiriyamu in Colonial Mozambique, 1964–2013* (Bloomsbury).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nakuruko elizbarrutia

**Nakuruko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1968ko urtarrilaren 11n ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Nakurun dago. Egun apezpikua Cleophas Oseso Tuka da.

## Ordinarioak 
* Raphael S. Ndingi Mwana a'Nzeki (1971-1996)
* Peter Joseph Kairo (1997-2008)
* Maurice Muhatia Makumba (2009-2022)
* Cleophas Oseso Tuka (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Machakosko elizbarrutia

**Machakosko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1969ko maiatzaren 29an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Machakosen dago. Egun apezpikua Norman King’oo Wambua da.

## Ordinarioak 
* Raphael S. Ndingi Mwana a'Nzeki (1969-1971)
* Urbanus Joseph Kioko (1973-2003)
* Martin Kivuva Musonde (2003-2014)
* Norman King’oo Wambua (2018-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Joseph Mwongela (2026-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ngongeko elizbarrutia

**Ngongeko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 1959ko urriaren 20an ezarri zen prefetura apostoliko gisa eta 1976ko abenduaren 9an elizbarruti mailara igo zen. Apezpikuaren egoitza Ngongen dago. Egun apezpikua John Oballa Owaa da.

## Ordinarioak 
### Ngongeko prefektu apostolikoak 
* Jan de Reeper (1960-1964)
* Colin Cameron Davies (1964-1976)

### Ngongeko apezpikuak 
* Colin Cameron Davies (1976-2002)
* Cornelius Schilder (2002-2009)
* John Oballa Owaa (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaltukatjara

**Kaltukatjara** edo **Docker River**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2006an 355 biztanle zituen. Australiako aborigen komunitatea da.
Katherine (Iparraldeko Lurraldea)

**Katherine**, Australiako udalerri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2021ean 5.980 biztanle zituen.
Woteko elizbarrutia

**Woteko elizbarrutia** (, , ) Erromatar Eliza Katolikoaren kenyar elizbarrutia da. 2023ko uztailaren 22an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Woten dago.

## Ordinarioak 
* Paul Kariuki Njiru (2023-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Apezpiku laguntzailea 
* Simon Peter Kamomoe (2025-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kulgera (Iparraldeko Lurraldea)

**Kulgera**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan. Hegoaldeko Australia estatuarekin muga egiten du.

2006an 50 biztanle zituen.
Maningrida (Iparraldeko Lurraldea)

**Maningrida**, Ndjébanna hizkuntzaz eta Kuninjku dialektoaz **Manayingkarírra**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.''', 

2021ean 2.518 biztanle zituen. Australiako aborigen komunitatea da.
Minjilang (Iparraldeko Lurraldea)

**Minjilang**, iraganean **Mission Bay**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2006an 271 biztanle zituen. Australiako aborigen komunitatea da.
Mutitjulu

**Humpty Doo**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2011n 296 biztanle zituen. Australiako aborigen komunitatea da.
Nganmarriyanga (Iparraldeko Lurraldea)

**Nganmarriyanga**, iraganean **Palumpa**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2016an 427 biztanle zituen. Australiako aborigen komunitatea da.
Ngukurr

**Ngukurr**, iraganean **Roper River Mission** (1908−1968), Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2011n 1.056 biztanle zituen. Australiako aborigen komunitatea da.
Rinus Israël

**David Marinus Israël** (Amsterdam, 1942ko martxoaren 19a – 2025eko uztailaren 1a) herbeheretar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

Herbehereetako AFC DWS, Feyenoord Rotterdam, Excelsior Rotterdam eta PEC Zwolle taldeetan jokatu zuen. Arrakasta handienak Feyenoorden lortu zituen, non defentsaren ardatza osatu zuen Theo Laseronsekin batera.

Herbehereetako futbol selekzio nazionalarekin 47 partida jokatu zituen 1964 eta 1974 artean. 1974ko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen eta hiru partida jokatu zituen.

## Palmaresa 
;DWS
* Herbehereetako futbol liga: 1963–64
;Feijenoord
* Herbehereetako futbol liga: 1968–69, 1970–71, 1973–74
* Herbehereetako futbol kopa: 1968–69
* Kontinente arteko Futbol Kopa: 1970
* Europako Kopa: 1969–70
* UEFAko Kopa: 1973–74
;Herbehereak
* Munduko Futbol Txapelketa: 1974, txapeldunordea

## Kanpo estekak
Lajamanu (Iparraldeko Lurraldea)

**Lajamanu**, **Hooker Creek Native Settlement** edo **Hooker Creek**, Australiako herri bat da, Iparraldeko Lurraldea estatuan.

2006an 606 biztanle zituen, horietatik %89,3a Australiako aborigenak dira..
Cowboy-kapela

**Cowboy-kapela** buru altu eta hegal zabala duen kapela da, Ipar Amerikako cowboyen janzkera bereizgarri gisa ezagutzen dena. Gaur egun jende askok janzten du, eta bereziki lotzen da Ameriketako Estatu Batuetako, Kanadako, Mexikoko, Erdialdeko Amerikako, Brasilgo, Australiako eta Zeelanda Berriko arrantxoetako langileekin, country, mexikar eskualde-musika eta sertanejo musikako interprete askorekin, eta Ipar Amerikako rodeo-partehartzaileekin. Mundu osoan aitortzen da Mendebalde Zaharreko jantzi tradizionalaren parte gisa.

Gaur egun ezagutzen den cowboy kapelak aurrekari asko ditu bere diseinuan, besteak beste, kapela mexikarra bezalako mexikar kapelak, Ekialdeko Estatu Batuetako nekazari eta abeltzainek janzten dituzten txapel zabalen diseinu desberdinak, baita Estatu Batuetako Zalditeriak erabiltzen dituen diseinuak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Ongi etorri: Cowboy-kapelak historian zehar" *Cowboy-kapelen historiaren* webgunea
Aida Ruiz Lejarzaburu

**Aida Ruiz Lejarzaburu** (Durango, Bizkaia,    ) moda diseinatzailea da.

## Bizitza 
Aidak berrikuntzaren, aniztasunaren eta iraunkortasunaren aldeko apustua egin du, bere zigilu pertsonala eta modaren ikuspegia Euskadiko mugetatik haratago eramanez.

Aida Ruiz Lejarzaburu, izen artistikoa eta marka ***Aida.Ruiiz*** duenak Euskadi, Katalunia eta Alemania arteko ibilbidea egin du. 2024an Alemanian graduatu ondoren, erdi-finalista izan zen herrialdeko graduazio-bilduma onenaren sarirako. Sari horrek Neofashion Week-erako ateak ireki zizkion, non antolatzaileek diseinu-eskolen proposamen onenak aukeratzen dituzten.

Aidaren proposamena nabarmentzen da ez-genero modaren, aniztasunaren eta inklusioaren alde egindako apustu irmoagatik. Bere bildumetan kolore biziak, tamaina handiko siluetak eta konbentzio tradizionalak hausten dituzten jantziak erabiltzen dira. Haren esanetan: "*Nire helburua pertsona guztientzako moda sortzea da, etiketarik eta mugarik gabe*", Bere sorkuntzek dagoeneko jantzi dituzte Ana Perrote de Hinds eta Chlöe 's Clue bezalako artistak, bere ospea ahots fresko eta konprometitu gisa sendotuz

Aida Ruiz Lejarzaburuk ez du soilik nazioarteko ikusgarritasuna bilatzen, baita gizartearen eta ingurumenaren aldaketari ekarpena egitea ere. Bere markak moda geldoaren, ehunen kalitatearen eta birziklatutako materialen erabileraren aldeko apustua egiten du. *"Jendeak kontsumitzen duenaz eta planetan duen eraginaz jabetzea nahi dut. Horregatik, ehun birziklatuekin eta prozesu arduratsuekin lan egiten dugu "* Bere ikuspegiak moda jasangarria eta tokiko merkataritza topa daitezkeen concept store bat irekitzeko ametsa hartzen du.

### Bildumak 
* 2025ko uztailean Berlingo Potsdamer Platzen (Alemania) Neofashion Week-en parte hartuko du. Aidak sei outfits oso aurkeztuko ditu, oinetako eta osagarriekin, hiru neska eta bi mutil protagonista dituztela. Aniztasuna izango da desfilearen ardatza, markaren filosofia islatuz. 
* Diseinatzaileak ez ditu bere sustraiak ere ahaztu: BBK Eguna bezalako ekitaldietan parte hartu du, kalean josten.
* Bere bildumak aurkeztu ditu Zorrozaurreko 600 espazioan (Bilbo, 2021) 
* Logroñoko Museoan.ere aurkeztu ditu bere bildumak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak