Balfourren deklarazioa

**Balfourren deklarazioa** edo **Balfour deklarazioa** britainiar gobernuak Lehen Mundu Gerran (1917ko azaroaren 2a) egin zuen adierazpen formala izan zen. Britainiarren Palestinako Mandatuan juduen etxea sortzeko prest agertu ziren britainiarrak, garai hartan Otomandar Inperioaren zati zena. Adierazpena Arthur James Balfour Britainia Handiko Kanpo Harremanetarako Idazkariak (Foreign Office) sinatutako gutun batean sartu zen eta Lionel Walter Rothschild gizonari zuzendu zitzaion, Britainia Handiko komunitate juduaren buruzagiari zehazki, Britainia Handiko eta Irlandako Federazio Sionistari helarazteko. Testua 1917ko azaroaren 9an argitaratu zen prentsan.

Juduen eskubideak onartzen zituen adierazpena zen, baina zehaztasun gutxikoa; izan ere, Lehen Mundu Gerrako sasoian kokatzen zen, eta egoera ere aldakorra zen.

Britainiar Gerra Kabinetearen eztabaida aldian, deklaraziora eraman zuena, gerra zabalena geldialdi batera iritsi zen; tropa estatubatuarrak oraindik ez zeuden zabalduta, eta errusiarrak distraituta zeuden barne-asalduragatik. 1917ko otsailaren 7an, Mark Sykes Kabineteko idazkariak, elkarrizketa formalak hasi zituen buruzagi sionistarekin, eta Balfourrek Rothschild eta Jaim Weizmanni eskatu zien ekainaren 19an adierazpen publiko bat aurkeztu dezaten. Britainiar Kabineteak beste zirriborro batzuk eztabaidan jarri zituen irailean eta urrian, judu sionisten eta antisionisten ekarpenekin, baina Palestinako bertako biztanleriaren ordezkaritzarik gabe, azkenean, azken adierazpena urriaren 31rako baimendu zen. Onarpenari buruzko kabinetearen eztabaidak munduko komunitate juduaren propaganda-onurak deskribatu zituen aliatuen gerra-ahaleginerako.

#### Adierazpenaren testua 
''His Majesty's government view with favour the establishment in Palestine of a national home for the Jewish people, and will use their best endeavours to facilitate the achievement of this object, it being clearly understood that nothing shall be done which may prejudice the civil and religious rights of existing non-Jewish communities in Palestine, or the rights and political status enjoyed by Jews in any other country.*

Bere Maiestatearen Gobernuak ontzat ematen du Palestinan herri juduarentzako jaioterri nazional bat ezartzea, eta ahaleginik onenak egingo ditu helburu hori betetzen laguntzeko, argi eta garbi adieraziz ez dela Palestinan dauden komunitate ez-juduen eskubide zibil eta erlijiosoei edo beste edozein herrialdetako juduen eskubideei eta estatus politikoari kalte egingo liekeen ezer egingo.Adierazpenaren lehen zatia munduko potentzia batek sionismoari (Israelgo Lurrean ezartzeko herri juduaren eskubidea) emandako lehen babes publikoa izan zen. «Etxe nazionala» terminoak ez zuen aurrekaririk nazioarteko zuzenbidean. Palestinaren muga aurreikusiak ez ziren zehaztu, eta Gobernu britainiarrak geroago baieztatu zuen «Palestinan» hitzek ez zutela esan nahi Palestina osoa juduen bizileku nazionala izango zenik.

Adierazpenaren bigarren zatia gehitu zen politika horren aurkariei erantzuteko. Oposiziogileek zioten bestela Palestinako populazio arabiarraren posizioari kalte egingo ziola eta mundu osoan juduen aurkako antisemitismoa sustatuko zela. Adierazpenaren helburua Palestinan mundu osoko juduei autodeterminazioa ematea zen bitartean, salbuespen bat egin zuen tokiko biztanleriaren gehiengoa osatzen zuten arabiar palestinarren autodeterminazioaren arauaz, Gobernu britainiarrak 2017an aitortua.

Deklarazioak ondorio iraunkor ugari izan zituen. Sionismoaren aldeko herri-babesa galbanizatu zuen, Palestinako Britainiar Mandatua sortu zuen, geroago Israel eta lurralde palestinarrak bihurtu zirenak, eta Israelen eta Palestinaren arteko gatazkaren jatorria izan zen, oraindik martxan dagoena eta munduko gatazkarik tratagaitzentzat jotzen dena. Hainbat arlori buruzko eztabaida akademikoa dago oraindik, baita britainiarrek McMahon-Husayn korrespondentzian Mekako jerifeari, Husayn ibn Aliri, aurretik egindako promesekin kontraesanean dagoena ere.

## Aurrekariak 
thumb|«Memorando a los Monarcas Protestantes de Europa para la restauración de los judíos en Palestina»                                      Lord Shaftesbury-k 1841. urtean argitaratua. *Colonial Times''

### Laguntza britainiar goiztiarra 
Britainiarrek Palestinan juduen presentzia areagotzeko zuten laguntzaren oinarria kalkulu geopolitikoekin eta Suezko kanalaren babesarekin lotuta zegoen batez ere, Ingalaterrako kolonia asiarrak metropoliarekin lotzeko hain beharrezkoa zena. Nahiz eta idealismoz txertatuta egon, Lord Shaftesbury eta beste presio-talde batzuk XIX. mendearen erdiaren hasieran eragin zituzten itxaropen ebanjeliko dispentsazionalistetan, eta britainiar elite politikoaren artean Palestinako «juduen berrezarpenarekiko» laguntza-sentimendu bat sortu zuten. Ingalaterrak Milurtekoaren etorreran eta Kristoren bigarren etorreran rol bat beteko zuela zioten sentimendu kristaua ere sortu zuten.

Britainiar babes politiko goiztiarra 1830. urtearen hasieran hasi zen, eta Lord Palmerstonek zuzendu zuen, Ekialdeko krisiaren ondorioz, Mehmet Alik Siria eta Palestina okupatu ondoren. Frantziar eragina, komunitate katolikoen babesle bezela, hazten hasi zen eskualdean, errusiarren eragina ekialdeko ortodoxoen babesle gisa hazten hasi zen heinean, Britainia Handia eragin-eremurik gabe utziz.

Ahalegin horiek goiztiarrak izan ziren, .

Lehen Mundu Gerraren eztandak eragindako berrantolaketa politikoarekin, aurreko kalkuluak, aspaldi iraungi zirenak (Theodor Herzlek bere proiekturako nazioarteko laguntza lortzeko egindako aurreko saiakerek porrot egin zuten), ebaluazio estrategikoen berrikuntza eta Ekialde Ertain eta Urrunarekiko negoziazio politikoa ekarri zuten Nazionalismo erromantikoak, mende horretan, Haskalá edo «ilustrazio judua» bultzatzen lagundu zuen, juduen komunitatean banaketa bat sortuz, judaismoa beren erlijio gisa ikusten zutenen eta jatorri etniko edo nazio .

1896an, Theodor Herzlek Der Judenstaat (Juduen Estatua) argitaratu zuen, non esaten zuen Europako «juduen auzia» ren irtenbide bakarra, antisemitismoa barne, juduentzako Estatu baten sorrera zela. Honek sionismo politikoaren agerpena markatu zuen. Urtebete geroago, Herzlek Munduko Erakunde Sionista sortu zuen. Erakunde horrek, bere lehen biltzarrean, «Palestinan herri juduarentzako etxe bat ezartzea eskatu zuen, zuzenbide publikoak bermatuta». Helburu hori lortzeko proposatutako neurriek honako hauek barne hartu zituzten: han juduen kokalekuak sustatzea, juduak diasporan antolatzea, juduen sentiberatasuna eta kontzientzia indartzea, eta beharrezko gobernu-dirulaguntzak lortzeko prestakuntza-etapak hauteskunde-kanpainan Balfourrekin bildu zen, Charles Dreyfusek, bere hauteskunde-ordezkari juduak, antolatutako saio batean. 1906an, Weizmann eta Balfourren arteko lehen topaketan, Balfourrek Weizmanni galdetu zion 1903ko Uganda eskeman jarritako objekzio sionistei buruz, hau da, Ekialdeko Afrika Britainiarraren zati bat herri juduari aberri gisa ematea.

1914ko urtarrilean, Weizmannek Edmond James de Rothschild ezagutu zuen, Rothschild familiaren adar frantseseko kide bat eta mugimendu sionistaren defendatzaile nagusietako bat, Jerusalemen unibertsitate hebrear bat eraikitzeko proiektu bat dela eta ezagutu ziren elkar. Lotura horrek bere fruituak eman zituen urte hartan, James de Rothschildek (Edmond-em semeak), bilera bat eskatu zuenean Weizmannekin, 1914ko azaroaren 25ean, hark eta sionistek bilera egin zezaten.

Jamesen emazte Dorothyren bitartez, Weizmann Rothschildekin bildu zen, eta honek familiaren adar ingelesean aurkeztu zituen, Charles senarra eta Walter anaia nagusia, zoologo eta Parlamentuko kide ohia. Bere aita, Lord Nathan Rothschild, familiaren adar ingeleseko burua, sionismoarekiko jarrera zuhurra zuen, baina 1915eko martxoan hil zen eta bere titulua Walterrek heredatu zuen .

Garai honetako judu britainiar asko ez ziren sionistak; 300 000 juduetatik 8000 baino ez ziren sionistak. 

### Otomandar palestina 
Otomandarrek politika murriztailea aplikatu zioten Palestinarako immigrazio juduari 1882an, Lehen Aliya deiturikoaren garaian, zeina lehen iritsiera sionistatzat har daitekeen. Bertako biztanleriarekin nolabaiteko tentsioa zegoen arren (batez ere merkatarien eta klase garrantzitsuen artean), 1901ean Konstantinoplak juduei lurrak erosteko arabiarrek zituzten eskubide berberak eman zizkien. Geroago, populazioan juduen ehunekoa % 7ra igo zen 1914an. 1914an ere, Turkiar Gazteekiko eta Bigarren Aliyarekiko gero eta mesfidantza handiagoarekin, nazionalismo arabiarra handitzen ari zen, eta Palestinan, antisionismoa ezaugarri bateratzailea zen. Jonathan Schneerrek adierazten duenez, «Balfourren Adierazpena” ez zen, berez, lehen gutxi gorabehera bakean egondako lur batean arazoen iturria, baina ezta seinale soil bat. Inork ezin du esan Palestinako gertakarien nondik norakoa hura gabe. Etorri zena guztiz ustekabeko indar eta faktoreen emaitza izan zen».

### Lehen Mundu Gerra 
**1914-16: Gobernu britainiarraren eta sionisten arteko hasierako eztabaidak**

1914an, Europan gerra piztu zen Entente Hirukoitzaren (Britainia Handia, Frantzia eta Errusiar Inperioa) eta Potentzia Zentralen (Alemania, Austria-Hungaria eta urte horretan, Otomandar Inperioa) artean. 1914ko azaroaren 9an, Britainia Handiak Otomandar Inperioaren aurkako gerra deklaratu eta lau egunera, zeinaz Jerusalemgo Mutasarrifatoa (sarritan Palestina bezala soilik aipatua)  osagai bat zen, sionismoa lehenik Britainiar Kabinetearen bilera batean eztabaidatu zen. Bileran, David Lloyd George, garai hartan Ogasuneko kantzilerra zena eta Lloyd George, Roberts & Co abokatuen enpresa, hamarkada bat lehenago Britainia Handiko eta Irlandako Federazio Sionistak Ugandako Planean  lan egiteko kontratatu zuena, «Palestinaren azken patuari buruz aritu zen».

Weizmannen ahaleginak bizkortu egin ziren. 1914ko abenduaren 10ean, Herbert Louis Samuel sionistarekin bildu zen, Britainiar Kabineteko kidea, Weizmannen eskaerak oso apalak zirela uste zuena. Bi egun geroago, Weizmann berriro bildu zen Balfourrekin, 1906tik lehen aldiz.

Hilabete geroago, Herbert Samuelek The Future of Palestine izeneko memorandum bat zabaldu zuen Kabineteko lankideen aurrean. Memorandumak honako hau zioen: "ziur nago mundu osoko mugimendu sionistaren buruzagi eta jarraitzaileei ongietorri handiagoa egingo liekeen Palestinako arazoaren konponbidea herrialdea Britainiar Inperioari anexionatzea izango litzatekeela". Samuelek bere memorandumaren kopia bat eztabaidatu zuen Lord Nathan Rothschildekin 1915eko otsailean, azken hau hil baino hilabete lehenago. Erregistro ofizial batean lehen aldia zen juduen babesa gerra neurri gisa proposatzen zuena.

Beste eztabaida asko ere izan ziren, besteak beste, Lloyd George, 1915eko maiatzean Munizioetako ministro izendatua izan zena, eta Weizmann, Munizio Ministerioko aholkulari zientifikoa ere izan zen buruzagi sionistaren arteko bilera bat. Hamazazpi urte geroago, War Memoirs-en, Lloyd Georgek bilera horiek deklarazioaren «iturri eta jatorri» gisa deskribatu zituen, nahiz eta historialariek baieztapen hori errefusatu duten. Lloyd George, hala ere, lehen ministroa izan zen Balfour deklarazioaren unean, eta, azken buruan, haren arduraduna. 

**1915-16: Aurreko britainiar konpromisoak Palestinari buruz**

1915eko amaieran, Henry McMahon Egiptoko Goi Mandatari Britainiarrak hamar gutun trukatu zituen Husayn ibn Ali Mekako jerifearekin. Gutun horietan agindu zion «Mekako jerifeak proposatutako muga eta mugetan» independentzia arabiarra aitortuko zuela, «Damasko, Homs, Hama eta Alepoko barrutien» mendebaldean kokatutako «Siriako zatiak» izan ezik, Husaynek Otomandar Inperioaren aurkako matxinada baten truke. Akordioak bere eragin eta kontrol esferak definitu zituen Mendebaldeko Asian, Entente Hirukoitzak Lehen Mundu Gerran Otomandar Inperioa garaitzea lortuz gero. Lurralde arabiar asko britainiarrek eta frantziarrek administratutako eremuetan banatu zituen, eta Palestina nazioartekotzea ahalbidetu zuen, Nahikoa da esatea, Albert Houraniren hitzetan: «Akordio hauen interpretazioari buruzko argudioa bukaezina da, interpretazio bat baino gehiago jasateko helburua baitzuten».

**1916-17: Gobernu britaniarraren aldaketa**

Britainiar politikari dagokionez, adierazpena Lloyd George boterera iristearen emaitza izan zen, 1916ko abenduan Asquith buru zuen Kabinetea ordezkatu zuena, berak eta Balfourrek Otomandar Inperioaren gerraosteko banaketaren alde egin baitzuten, Asquith eta Greyrekin kontrastean, hauek bere erreforma bultzatzen baitzuten. 

Lloyd Georgek Otomandar Inperioaren suntsipena britainiar gerra-helburu garrantzitsu bihurtu nahi izan zuen, eta kargua hartu eta bi egunera Robertson jeneralari, Estatu Nagusi Inperialeko buruari, esan zion garaipen garrantzitsu bat nahi zuela, ahal izanez gero Jerusalemen harrapatzea, britainiar iritzi publikoa txunditzeko. Lloyd Georgek berehala kontsultatu zion bere Gerra Kabineteari «Palestinan kanpaina berri bat, Arish aseguratua izan bezain laster». Lloyd Georgek Robertsonen erreserben gainean egindako ondorengo presioak Sinai britainiarrek kontrolatutako Egiptoren gainjartzea ekarri zuen, 1916ko abenduan Arish eta 1917ko urtarrilean Rafah harrapatuz, eta britainiar indarrak hegoaldeko mugetara iritsiz., Aliatuen alde erabaki aurretik 1918ko uztailetik aurrera. Wilson presidentea gerrara tropa kopuru handiak bidaltzea saihesteko zain egongo zen une horretan. Errusiako indarrek bazekiten Errusiar Iraultzak eta boltxebikeen fakzioari gero eta laguntza handiagoa eman izanak distraituta zeudela, baina Alexander Kerenskyren Errusiar Errepublikak gerran jarraitu zuen eta 1917ko azaroaren 7an iraultzaren amaieraren ondoren bakarrik erretiratu zen.

## Motibazioa 
### **Historiografia** 
Avi Shlaimek dio bi pentsamendu-eskola nagusi daudela Balfour Adierazpenaren jatorriari buruz ordezkatzen du eta bestea Mayir Veretek. Adierazten du Steinek ez duela ondorio garbirik ateratzen, eta bere kontakizunean ulertzen duela adierazpena sionisten jarduerak eta trebetasunak eragin zutela; Veretéren arabera, berriz, Ekialde Hurbilean , funtsezko eztabaida batekin, jakiteko Weizmannen rola erabakigarria izan zen edo britainiarrek ziurrenik antzeko adierazpen bat egin ote zuten edozein kasutan. 

Adierazpena emateko erabakiaren atzean zeuden kalkulu geopolitikoak hurrengo urteetan eztabaidatu eta eztabaidatu ziren. Historialari batzuek diotenez, britainiar gobernuaren erabakiak James Gelvinek «antisemitismo patrizioa» deritzona islatzen du, juduen boterearen gehiegizko estimazioa bai Estatu Batuetan bai Errusian.

Lloyd Georgek, 1939an argitaratutako memorietan, deklarazioa emateko lehen ministro gisa hartu zuen erabakia eragin zuten bederatzi faktoreren zerrenda bat jaso zuen, ​ 

Gerra Kabineteak aldez aurretik erabaki zuen Frantziako tropa musulmanen destakamendu batek britainiar indarrei laguntzea azkenean Palestinan sartzen zirenean. Frantziarrek Picot aukeratu zuten Frantziako Goi Mandatari gisa Siria eta Palestinaren laster okupatutako lurralderako. Britainiarrek Sykes izendatu zuten Egiptoko Espedizio Indarreko ofizial politiko nagusi. 1917ko apirilaren 3an, Sykes Lloyd George, Curzon eta Hankeyrekin bildu zen, bere jarraibideak jasotzeko, hau da, frantziarrak bere alde mantentzeko, Palestina britainiar baten alde presio egiten zuen bitartean, eta "Lehen ministroak iradoki zuen Sir Mark Sykesek ez lukeela konpromiso politikorik hartu behar arabiarrekin, eta, bereziki, inolako [konpromisorik] Palestinarekiko".  

Ekialderako bidean, Sykes Frantziara joan zen lehenik, Sokolow baino egun batzuk geroago. Sokolow, bitartean, Picot eta beste funtzionario frantses batzuekin topo egin zuen (Schneerren arabera, bakoitza Sykes eta Picoten zati batekin, bakoitza bere gobernuaren ordezkari, eta Sykes-Picot akordioa ahultzen saiatu zen bestearen kontura. «Frantziarrek Palestina osoa hartzea erabaki dute», adierazi zion Sokolowk Weizmanni), eta, ondoren, Frantziako Kanpo Harremanetarako Ministerioa konbentzitu zuten helburu sionisten adierazpen bat, «kolonizazio-erraztasunei, autonomia komunalari, hizkuntza-eskubideei eta legez judu eratutako konpainia bat ezartzeari buruzko desiderata» onartzeko.  Italiak gerran parte hartu izanak, Londresko Itunak gidatuta, Saint-Jean-de-Maurienneko Akordioa ekarri zuen azkenean, 1917ko apirilean; konferentzia horretan, Lloyd Georgek Palestinako britainiar protektoratu baten auzia planteatu zuen, eta frantsesek eta italiarrek «oso harrera hotza» egin zioten ideiari. Gerra Kabineteak, apirilaren 25ean konferentzia hau berrikustean, «lehenago edo geroago Sykes-Picoteko Akordioa berriz aztertu beharko zela pentsatu zuen [...] Une horretan ez da neurririk hartu behar gai horri buruz». 

**Ekaina eta uztaila: adierazpen bat prestatzeko erabakia:**
thumb|270x270px|Lord Rothschilden deklarazioaren hasierako zirriborroaren kopia bat, bere aurkezpen gutunarekin batera, 1917ko uztailaren 18koa, britainiar gerrako abinetearen artxiboetatik.
1917ko ekainaren 13an, Ronald Graham Kanpo Harremanetarako Ministerioko Ekialde Erdiko Gaietarako departamentuko buruak jakin zuen hiru politikari garrantzitsuenak (lehen ministroa, Kanpo Harremanetarako ministroa eta Lord Robert Cecil Kanpo Harremanetarako idazkariorde parlamentarioa) guztiak zeudela Mugimendu Sionistari laguntzearen alde; egun berean, Weizmannek Grahami idatzi zion adierazpen publiko baten alde egiteko. 

Ekainaren 19an, Balfour Lord Rothschild eta Weizmannekin bildu zen, eta adierazpen baterako formula bat aurkezteko eskatu zien. 

Lord Rothschilden deklarazio-proiektua jaso ondoren, Kanpo Harremanetarako Ministerioak uztailaren 18an aurkeztua, gaia Kabineteak aztertu zuen formalki.  

**Iraila eta urria: AEBetako baimena eta Gerra Kabinetearen onarpena**

Britainiar gerra-kabinetea 1917ko urriaren 31n. Hau Gerra Kabinetearen lau bileratan (urriaren 31ko bilera barne) aurreko bi hilabeteetan zehar izandako eztabaidaren ondoren etorri zen. 

Britainiar funtzionarioek bi aldiz eskatu zizkioten Wilson presidenteari gaiari buruzko iritziak: lehenik, irailaren 3an, unea egokia ez zela erantzun zuenean; eta, geroago, urriaren 6an, Adierazpena argitaratzearekin ados egon zenean.  Apirilaren hasieran, Estatu Batuak gerrara sartu ondoren, hilabete batez (1917ko apirila eta maiatza), Balfour Misioan Estatu Batuetan egon zen, eta denbora asko eman zuen sionismoa eztabaidatzen Wilsonen aholkulari eta lider sionistarekin, Louis Brandeisekin.
ezkerrera|thumb|269x269px|Gerra Kabinetearen eztabaiden barruan, hamar buruzagi judu «ordezkatzaileren» iritziak bilatu ziren. Jarraitzaileak talde negoziatzaile sionistako lau kide ziren (Rothschild, Weizmann, Sokolow eta Samuel), Stuart Samuel (Herbert Samuelen anaia nagusia) eta Joseph Hertz errabino nagusia. Aurka zeudenak Montagu, Philip Magnus, Claude Montefiore eta Lionel Cohen ziren.
Gerra Kabineteari dagokionez, eztabaidak laguntzeko, Kabineteko Idazkaritzak ministerio arteko argibideak eskatu zituen, baita Woodrow Wilson presidentearen iritziak ere, eta urrian, sei buruzagi sionisten eta lau judu ez-sionisten aurkezpen formalak.  , Balfourrek Walter Rothschildi bidalitako gutun labur batean bidali zitzaion, Britainia Handiko eta Irlandako Federazio Sionistari 1917ko azaroaren 2an helarazteko  .Deklarazioak lau klausula zituen, eta horietatik lehenengoek «Palestinan juduen herriarentzako etxe nazional bat ezartzea» babestuko zutela agindu zuten, ondoren bi «babes-klausula» , «Palestinan dauden komunitate ez juduen eskubide zibil eta erlijiosoei» dagokienez, eta «juduen eskubideak eta estatus politikoa beste edozein herrialdetan». 

### Etxe nazionala herri juduarentzat vs. estatu judua 
«Bizileku nazionala» esaldia nahita erabili zen «Estatua» terminoaren ordez, britainiar kabinetearen barruko programa sionistaren aurka zegoelako,  «Etxe nazionala» terminoa anbiguoa zen nahita.  Adibidez, «etxe nazionala» esamoldeak ez zuen balio juridikorik edo aurrekaririk nazioarteko zuzenbidean, , baizik eta protektoratu moduren bat nahiago zutela, Palestinaren Agintaldian zegoen bezala. David Lloyd George lehen ministroa zen deklarazioaren unean, eta 1937an Palestinako Errege Batzordeari esan zionez, Palestina Commonwealth judu bihurtu ahal izango zela uste zen, baldin eta juduak "biztanleen gehiengo mugatu bihurtu izan balira".Ideia zen, eta horixe zen orduan egiten zen interpretazioa, estatu judu bat ez zela berehala ezarri behar Bake Itunean, biztanle gehienen nahiak aipatu gabe. Bestalde, Palestinan ordezkaritza-erakundeak adosteko unea iristen zenean, juduek bitartean etxe nazionalaren ideiak eskaintzen zien aukerari erantzun izan baliote eta biztanleen behin betiko gehiengo bihurtu izan balira, orduan Palestina Commonwealth judu bihurtuko litzateke .Bai Erakunde Sionistak bai Britainia Handiko gobernuak ahaleginak egin zituzten hurrengo hamarkadetan estatu bat ezartzeko asmoa zutela ukatzeko, baita Winston Churchillen 1922ko Liburu Zurian ere.  Hala ere, pribatuan, funtzionario britainiar asko ados zeuden Estatu bat gehiengo judu bat lortzean ezarriko zela zioten sionisten interpretazioarekin;  bereziki, 1922ko uztailaren 22an Balfourren etxean egindako bilera pribatu batean, Richard Meinertzhagenek dio bai Balfourrek bai Lloyd Georgek onartu zutela balizko estatu judu bat beti izan zela beren asmoa. Nótese, hala ere, Meinertzhagen kritiken jomuga izan zela, Brian Garfieldek nabarmenki adierazi zuenez: Baina, izatez, oroitzapenak dira, gertaerak baino askoz geroago sortuak eta birsortuak, egilearen atzera begirakoarekin (eta, maiz, fikziozkoak )». 

### «Palestinako» Etxe Nazionalaren irismena 
Aberri hori izendatzeko hautua «Palestinan» egongo litzateke, «Palestinan» izan beharrean. Juduen Etxe Nazionalaren irismenari dagokionez, adierazpenaren hasierako zirriborroa, Rothschildek Balfourri bidalitako gutun batean jasoa, «Palestina herri juduaren Etxe Nazional gisa berreratu beharko litzateke» printzipioari buruzkoa zen.  Azken testuan, Lord Milnerren zuzenketari jarraiki, «berreratua» hitza «n» -k aldatu eta ordezkatu zuen. 

Horrela, testu horrek Palestina osoa Juduen Etxe Nazionalera konprometitzea saihesten zuen, eta etorkizuneko urteetan aurreikusitako irismenari buruzko eztabaidak sortzen ziren.  Churchillen 1922ko Liburu Zuriak ondotxo argitu zuen hori, honako hau idatzi baitzuen: «aipatutako adierazpenaren terminoek ez dute aurreikusten Palestina bere osotasunean Juduen Etxe Nazional bihurtu behar denik, baizik eta Etxe hori Palestinan fundatu behar dela». 

Deklarazioak ez zuen muga geografikorik Palestinarentzat.  Gerra amaitu ondoren, hiru dokumentu (deklarazioa, Husayn-McMahon korrespondentzia eta Sykes-Picot akordioa) Palestinako mugak ezartzeko negoziazioen oinarri bihurtu ziren.

### Palestinako komunitate ez juduen eskubide zibil eta erlijiosoak 
Deklarazioa babesteko lehen klausula Palestinako ez-juduen eskubide zibil eta erlijiosoen babesari buruzkoa zen. Klausula Leo Ameryren bigarren zaintzarekin batera idatzi zen, Lord Milnerrekin eztabaidan, «arrazoizko distantzia batera joan eta objektiboekin, juduekin zein arabiarren aldekoekin, biltzeko, proposatutako adierazpenaren substantziari kalterik egin gabe» .

«Juduak ez zirenak» Palestinako biztanleriaren % 90 ziren; Ronald Storrsek, 1917 eta 1920 artean Jerusalemgo gobernadore militar britainiarra zenak, deskribatu zuen komunitate horrek ikusi zuela «ez zirela arabiar, musulman edo kristau izendatu, baizik eta juduak ez diren eta mendeko baldintzetara baztertutako komunitateen definizio ukatzaile eta umiliagarriaren pean multzokatu». Era berean, adierazi zuen ez zegoela inolako aipamenik komunitate horien «estatus politikoa» edo eskubide politikoak babesteari buruz, beste herrialde batzuetako juduei buruzko hurrengo babesean zegoen bezala.   Babes hori komunitate juduarekiko konpromisoarekin alderatu zen maiz, eta urteetan zehar termino ugari erabili ziren bi betebehar horiek batera aipatzeko. 

1919ko otsailean, Balfourrek adierazi zuen Palestina salbuespenezko kasutzat jotzen zela, eta "nahita eta arrazoiz uko egiten diogula autodeterminazioaren printzipioa onartzeari", politikak juduei autodeterminazioa ematen ziela uste izan zuen arren.  Avi Shlaimek uste du hori dela deklarazioaren "kontraesanik handiena".  Autodeterminazioaren printzipio hori askotan adierazi zen deklarazioaren ondoren: Wilson presidentearen Hamalau Puntuak (1918ko urtarrila), McMahonen Zazpien Adierazpena (1918ko ekaina), Adierazpen Anglo-Frantsesa (1918ko azaroa) eta Nazioen Elkartearen Ituna (1919ko ekaina), aginte-sistema ezarri zuena. 1919ko abuztuko memorandum batean, Balfourrek aitortu zuen adierazpen horien arteko funtsik eza, eta, gainera, azaldu zuen britainiarrek ez zutela asmorik Palestinako biztanleei galdetzeko. King-Crane Ikerketa Batzorde estatubatuarraren emaitzak, tokiko biztanleei egindako kontsultari buruzkoak, ezabatu egin ziren hiru urtez, harik eta txostena 1922an filtratu zen arte. Erresuma Batuko hurrengo gobernuek akats hori onartu zuten, hala nola 1939ko batzordeak, Frederic Maugham kantziler jauna buru zuenak, ondorioztatu baitzuen gobernuak ez zuela «Palestina libre izan Palestinako biztanleen nahiak eta interesak kontuan hartu gabe» , eta Erresuma Batuko Kanpo Harremanetarako ministroak, Baronesa Anelayk, 2017ko apirilean egindako adierazpenaren arabera, Gobernuak ez zuela «Palestina edukitzeko askatasuna».

### Juduen eskubideak eta estatus politikoa beste herrialde batzuetan 
[[Fitxategi:The Anti-Semitism of the Present Government, Edwin Montagu, 23 August 1917.jpg|thumb|Edwin Samuel Montagu, gobernu britainiarrean maila altuko posizioan dagoen judu bakarra, [161] memorandum bat idatzi zuen 1917ko abuztuaren 23an, non bere sinesmena adierazten zuen: "Bere Maiestatearen Gobernuaren politika antisemita da emaitzan, eta munduko herrialde bakoitzean antisemitentzako topagune bat sortuko du".]]
Bigarren babes-klausula Palestinatik kanpoko beste herrialde batzuetako komunitate juduen eskubideei kalte egin liezaiekeen ezer ez egiteko konpromisoa zen.

Rothschild, Balfour eta Milnerren jatorrizko zirriborroek ez zuten barne hartu babes hori, eta aurrekoarekin batera idatzi zen urriaren hasieran. Komunitate anglo-juduko kide eraginkorren aurkakotasuna islatzen zuen. Britainia Handiko Juduen Diputatuen Batzordeko Atzerriko Batzorde Bateratuak eta Anglo-Judu Elkarteak gutun bat argitaratu zuten 1917ko maiatzaren 24an The Times egunkarian, Views of Anglo-Jewry izenekoa eta bi erakundeetako presidente David Lindo Alexander eta Claude Montefiorek sinatua. Gutun horretan, honako iritzi hau agertu zuten: «Palestinan herritartasun judu bat ezartzeak, aberririk ez izatearen teoria horretan oinarrituta, eragin handia izango luke mundu osoan: juduak beren jatorrizko lurretan arrotz gisa markatzea eta lur horietako herritar eta nazional gisa gogor irabazitako posizioa ahultzea» . Abuztuaren amaieran, Edwin Samuel Montagu judu antisionista eta Indiarako Estatu idazkariak jarraitu zion horri. Montaguk, britainiar kabineteko judu bakarrak, bere oposizioa adierazi zuen:Bere Maiestatearen Gobernuaren politika antisemita da emaitzetan, eta munduko herrialde bakoitzean antisemitentzako topagune bat emango du. Lord Rothschildek klausula berriaren salbuespena hartu zuen, sionistak ez zirenentzat arrisku baten aukera aurresuposatzen zuelako, eta hori ukatu egin zuen.

## Erreakzioa 
Deklarazioaren testua sinatu eta aste bete geroago, 1917ko azaroaren 9an, prentsan argitaratu zen.

### Azaldutako Sykes-Picot akordioa 
Errusiako gobernua Sykes-Picot akordioaren parte txiki bat zen. 1917ko errusiar iraultzaren ostean, boltxebikeek akordioa argitaratu zuten Izvestia eta Pravda egunkarietan azaroaren 23an, eta azaroaren 26an The Guardian britainiar egunkarian.  Hori jakin zenean, "britainiarrak lotsatuta zeuden, arabiarrak izututa eta turkiarrak pozik".

Sionistak akordioaren zirriborroetaz jabetu ziren apirilean, Weizmann eta Sir Ronald Cecilen arteko bilera baten ondoren, non Weizmannek Palestinari buruzko bere erabateko desadostasuna adierazi baitzuen. 

### Sionisten erreakzioa 
[thumb|Balfourren adierazpena, [The Times egunkarian argitaratua, 1917ko azaroaren 9an]]
Balfour Deklarazioaren argitalpenak sionismoa indartu zuen, azkenik aitortza ofiziala lortu baitzuen. Deklarazioa 1917ko azaroaren 9an argitaratu zen lehen aldiz egunkarietan, eta judu-komunitateen artean liburuxkak banatu ziren, Alemanian, Austrian eta beste herrialde batzuetan.

Weizmannek azaldu zuen deklarazio publiko honek hiru ondorio nagusi izango zituela: lehenik, Errusiari Alemaniaren aurkako presioa mantentzera behartuko zion Ekialdeko Frontean; bigarrenik, Estatu Batuetako juduen komunitatea gerra-finantzaketan laguntzeko mobilizatuko zuen; eta azkenik, Alemaniako juduen sostengua ahulduko zuen Kaiserraren alde.

Garai hartan, sionismoa Estatu Batuetan hastapenetan zegoen, baina deklarazio honek sionismoaren aldeko indarra sendotu zuen, komunitate judu-amerikarrean babesa lortuz.

Sinaia eta Palestina kanpainan, Gaza eta Jaffa egun batzuk beranduago erori ziren. Erresuma Batuko okupazio militarra izan ondoren, diru-transferentzia handiak egin ahal izan ziren, eta Jezreel haraneko lurrak drenatzea helburu zuen ahalegin handia hasi zen. Haran hori Palestinako bihitegiaren bihurtzea izan zen hirugarren Aliyá kolonisten lehentasuna, gehienbat Europako Ekialdeko jatorrikoak.

Deklarazioak sionismoaren aldeko estatubatuar laguntzaileen kopuruaren igoera handia eta nahitaezkoa eragin zuen; 1914an, 200 gizarte sionista estatubatuarrek 7500 kide zituzten, 1918rako 600 gizartek 30.000 kide izan zituzten, eta 1919rako 149.000 kide. Britainiarrek deklarazioa sionismoaren posizioaren nagusitasuna jadanik ezarri zela uste zuten, baina izan zen deklarazio propioak sionismoaren legitimotasuna eta lidergoa ekarri zituena.

1919ko abuztuan, Balfourrek Weizmannek egindako eskaera onartu zuen eta Palestina Mandatuaren ondorengo lehenengo lurraldea, "Balfouria", bere izenean izendatzea baimendu zuen.  Etorkizunean Palestina judu estatubatuarren jarduera-eredu bat izango zela uste zen.

1920ko apirilaren 24an, Lloyd Georgek Herbert Louis Samuel sionista parlamentariari eskatu zion, 1915eko bere memorian britainiarren kabinetean hasitako eztabaidaren hasiera markatu zuena, Palestina britainiarraren lehenengo gobernadore zibila izateko, gerra ondorengo administrazio militarra ordezkatzeko.  1920ko uztailaren amaieran kargua hartu eta berehala, Jerusalemen Hurva sinagogan hitzaldia eman zuen, eta bere memoriei jarraituz, lurraldeko lehenengo kolonisten adinekoek "adirokotasunaren iragarpenaren betetzeak azkenik eskuragarri egon zitekeela sentitu zuten".

1918tik Bigarren Mundu Gerrara arte, Palestinaren Mandatuan bizi ziren juduek Balfour eguna ospatzen zuten urtero azaroaren 2an, festa nazional bezala. Ospakizunek eskolako eta beste instituzio publikoetako ekitaldiak barne hartzen zituzten, baita prentsa hebrearran artikulu festiboak ere. 1918ko azaroaren 3an, Elkarte Musulman-Kristauaren ordezkaritza batek bere desadostasuna adierazi zuen Balfour Deklarazioaren lehen urteurrenaren ondoren.

Taldeak protesta egin zuen "bi triangelu alderantzikatu zituen bandera zuri-urdinak" erabiltzeagatik, eta horrek ondorio politiko larriak izan zitzakeela ohartarazi zien agintari britainiarrei. Hilabete berean, Jaffaren okupazioaren lehen urteurrenean, Elkarte Musulman-Kristauak memoranduma eta eskaera bat bidali zizkion gobernadore militarari, 

### Arabiar  erantzuna 
Arabiar munduan, deklarazioa britainiarrek arabiarrekin izandako gerra-akordioen traizio gisa ikusi zen. La Meca eta beste buruzagi arabiar batzuek McMahon-Husayn korrespondentzian oinarritutako promesaren urraketa gisa hartu zuten.

1918an, britainiarrek Hogarth bidali zuten Husayn-i esateko palestinarren askatasun politikoa eta ekonomikoa ez zela zalantzan jarriko. Hala ere, Husayn ez zegoen ados estatu judu baten sorrerarekin.

Sykes-Picot akordioaren berri izan zuen, baina britainiarren telegrama insinceroek lasaitu zuten, esanez akordio hori ez zela itun formal bat.

Sionistek eta arabiarrak Faisal-Weizmann akordioa sinatu zuten 1919ko urtarrilaren 3an, Palestina judu-herri bihurtzeko elkarrekin lan egiteko itun labur bat. Faisalek, akordioa gaizki ulertu zuen, ustez Palestina erresuma arabiar baten barnean egongo zela.

Faisalek Palestinari beste modu batean heldu zion 1919ko otsailaren 6an Bake Konferentzian, esanez Palestinak izaera unibertsala zuela eta horregatik eztabaida partekatu baten menpe egon behar zuela. Hala ere, akordio hori ez zen inoiz gauzatu.

### Santa Sedea 
Sionista diplomatiko Nahum Sokolow-ek audientzia bat izan zuen Palestinan juduen kokapenaren eta Lehenengo Lur Santuak zehazteko paparen egoera azalduz, maiatzaren hasieran. Papa Benedikto XV.ak sionismoaren aldeko oro har onarpena eta inmigratzeko eta kolonizatzeko sionista helburuei babesa adierazi zuen, Otomandar erregimenaren pean mugatuta zegoena.

Balfour Deklarazioaren eta britainiarren Jerusalemen sarrera abenduaren 9an izan zirenarekin, Santa Sedeak aurreko sionismoarekiko simpatia jarrera aldatu zuen eta kontrako jarrera hartu zuen, eta jarrera horrek denbora luzez iraun zuen.

### Erdiko potentzien erreakzioa 
Balfourren Deklarazioa argitaratu ondoren, Erdiko Potentziek erantzun taktikoak eman zituzten. Austriako Atzerri Ministroak, Ottokar von Czerninek, hitzeman zuen bere gobernuak Turkiari eragingo ziola juduen interesak defendatzeko. Talaat Pasha, Otomandar Inperioaren Handi Bisirrak, Balfourren Deklarazioa "engainu" gisa deskribatu zuen eta Palestinan juduen nahi legitimoak beteko zirela agindu zuen.

Gerra amaitu ondoren, Sevresko Itunak Otomandar Inperioa desegin zuen eta Balfourren Deklarazioa jaso zuen, Palestinako kudeaketa Aliatuen Potentziek egingo zutela adieraziz. Hala ere, Lausana Itunak Sevres ordezkatu zuen eta Balfourren Deklarazioari buruzko erreferentziarik ez zen egin.

1922an, Alfred Rosenberg teorialari alemaniarrak sionista alemaniarrak salatu zituen Balfourren Deklarazioa babesteagatik eta Alemaniaren porrota sustatzeagatik, "bizkarrean sastakada" mitoaren arabera.

### Estatu Batuak 
1922an, AEBetako Kongresuak ofizialki babestu zuen Balfourren Adierazpena Lodge-Fish Erabakia onartuz, Estatu Idazkaritzaren aurkako oposizioarekin. Erabaki honek AEBen sostengu ofiziala adierazi zuen, nahiz eta hainbat autoritatek, hala nola Estatu Idazkaritzak, aurkako iritzia izan.

Davidsonen arabera, Wilson presidenteak eta Kongresuak "romantizismo biblikoa" lehenetsi zuten balio demokratikoen gainetik, prosionismoaren aldeko lobby batek bultzatuta. Lobby horrek eragin handia izan zuen garai hartan, arabiarren ahotsak ez ziren entzun, eta haien aurkako iritzia ez zen kontuan hartu.

### Britainiar iritziaren bilakaera 
1917 eta 1918 artean, turkiarrek bake eskaintzak egin zituzten britainiarren artean, baina ez zuten emaitzarik ekarri. Azaroan, Gerra Saileko Kabineteak Palestina Ottomanen suzerainotasun nominalean uzteko aukera aztertu zuen, eta Lloyd Georgek jarrera hori babestu zuen, Estatu Sailaren eta Lord Curzonen oposizioaren gainetik.

1919an, Lord Curzon-ek Balfourren Deklarazioa kritikatu zuen eta bere interpretazio estuagoa defendatu zuen. 1922an, Bonar Law lehen ministro izendatu ondoren, Curzon-ek adierazi zuen deklarazioa «Britainiako konpromiso okerrena» zela Ekialde Hurbilean, eta gaineratu zuen bere politikak arabiar-juduen artean etsaitasunak eragingo zituela.

1920ko abuztuan, Palin Komisioaren txostenak, Mandatuaren garaian Palestinako gaiei buruz egindako lehenengo ikerketa batzordeetakoak, adierazi zuen «Balfourren Adierazpena [...] zalantzarik gabe arazoaren abiapuntua» zela. Txostenak Balfourren Adierazpenaren ondorioz Palestinako biztanleriaren sentimenduak alienatu eta haserretu zirela zehazten zuen, eta honako hauek zerrendatzen zituen:

* Aliatuek autodeterminazioaren politikarekin Balfourren Adierazpena bateratzeko zailtasuna, etorkizunarekiko traizioaren eta kezka handien sentsazioa sortuz.
* Balfourren Adierazpenaren benetako esanahia oker ulertzea eta bertan jasotako bermeak ahaztea, politikarien diskurtso solteek eta batez ere, sionisten interesatutako pertsonen idatziek eraginda.
* Balfourren Adierazpenaren ondoren sionisten adierazpen eta erasoak horrelako beldur gehiago sortu zituzten.

## Epe luzeko inpaktua 
**"Balfourren Deklarazioa"** izan da hitzaurrea. Deklarazio honek bi ondorio nagusi izan zituen: Estatu juduaren sorrera eta arabiar eta juduen arteko gatazka etengabea Ekialde Hurbilean. Hori "hasierako bekatua" izan zen, Britaniaren porrotaren arrazoi nagusia eta gatazka arabiar-israelitarra sortzen lagundu zuena. Gatazka hau 1948tik 1973ra handitu zen, eta gaur egun, Israelen eta Palestinaren artean gatazka lokalizatu gisa jarraitzen du. Britaniaren parte-hartzea inperioaren historia polemikoenetako bat izan zen, eta bere ospea kaltetuta geratu zen.

Schneer-en ikerketaren arabera, deklarazioa "kontradikzioz, engainuz eta ilusioz" josita zegoen, eta ondorioz, Israel modernoa sortzeko oinarria jarri zen, baina arabiar eta juduen arteko elkarlana ilusio bat izan zen. 1939ko Liburu Zuria onartu ondoren, Britaniak Mandatua uzteraino iraun zuen, baina betebeharrak betetzea oso zaila izan zen. Deklarazioak eragin handia izan zuen judu erlijiosoen artean, sionismo erlijiosoa bultzatu zuen eta antisionismo erlijioso tradizionala gutxitu zuen.

## Dokumentua 
[thumb|201x201px|[Lord Balfourren idazmahaia, Diaspora Juduaren Museoan, Tel Aviv-en. ]]
Dokumentua 1924an aurkeztu zuen Walter Rothschildek Britainiar Museoan. Gaur egun, Britainiar liburutegian dago. 1987ko urritik 1988ko maiatzera bitartean Erresuma Batuak mailegatu zuen Knésetean erakusteko, Israelen. Israelgo gobernua negoziatzen ari da 2018an bigarren mailegu bat konpontzeko, dokumentua Independentzia Aretoan erakusteko planekin.

## Oharrak 
## Erreferentziak eta bibliografia fitxa 
## Kanpo esteka 
https://hansard.parliament.uk/Commons/2016-11-16/debates/E6F367C0-2BFD-427B-8A02-2BBB2B1529B8/CentenaryOfTheBalfourDeclaration