Naxa kalea (Bilbo)

**Naxa kalea** Bilboko San Frantzisko auzoan, Bizkaiko Lurralde Historikoan, dagoen kalea da.

## Kokapena 
Naxa kalea Hernani kaleko izkinan hasi eta Bailen kalean amaitzen da.

## Jatorria 
Historian zehar, *La Naja* izenaz ezagutzen zen eremua gaur egungo kaleak hartzen duena baino askoz zabalagoa zen. Horrela deitzen zioten, Ibaizabalen ezkerreko ertzean, Bilboren aurrean, Martin Sáez de Lanajaren etxea zegoelako. 1992ra arte, kaiari ere ematen zion izena (gaur egun Jesusen Zerbitzarien kaia du izena), eta askoz lehenago, gaur egun Santanderreko eta Abandoko tren-geltokiek hartzen dituzten lur guztiei ere. Izan ere, geltoki hauek, trenbideko hondartzekin batera, San Frantzisko eta Abandoko auzoen arteko muga gaindiezin bat osatzen dute, nahiz eta garai batean biek Abandoko Elizateko partaideak izan. Martin Sáez de Lanaja 1478tik 1532ra bitartean bizi izan zen. Itsas merkataritzan aritu zen, eta gazteleraz *huesped* deiturikoen kategoriakoa zen, eta atzerriko naoen jabe eta *maestre*ntzako fidatzaile, babesle eta kontsignatarioak ziren. Bilboko Hiribilduko Kontzejuko erregidore eta *bolsero* izan zen, baita Bilboko *Universidad de Mercaderes*, Gaztelako Joana erreginaren 1511ko ekaineko errege-zedulagatik Kontsulatu kategoriara igoa, partaidea ere.

## Bizkaiko Foru Berria 
ezkerrera|thumb|Martin Saezen etxea, 1858. urtea
Martin Saez de Lanajaren etxean, 1526ko abuztuan, Pedro Giron de Loaysa Bizkaiko Jaurerriko Korrejidorea buru zela Batzar Nagusiek izendatutako batzordea bildu zen, 1492ko Foru Zaharra eraberrituko zuen Bizkaiko Foru Berriaren testua idazteko. 1527ko ekainaren 7an, Iñigo Urtiz de Ibarguenek eta Pedro de Barayak aurkeztu zuten, eta Carlos I. erregeak berretsi zuen Valladoliden. Gertaera ospatzeko, fatxadan zeuden armarrietako baten azpian, bata Arana eta Allende-Salazar leinuena eta bestea Maskaruatarrena, honako inskripzio hau jarri zen:*«Martin Saez de Lanajaren etxea, non Bizkaiko Forua erreformatu baitzen, 1526. urtea»*  Etxea 1898an eraitsi zen eta armarriak Arrieta-Maskaruatarren Gueñesko Saratxaga jauregiko fatxadara eraman ziren.

## Elizak eta komentuak 
Eremu berean hainbat komentu ezarri ziren.
thumb|Bilbo 1575

### Sortzez Garbiaren komentua 
Sortzez Garbiaren Ordenako komunitate honen jatorria San Mames ermitatik gertu dagoen beaterio batean dago, 1505ean aipatua. 1530erako komunitatea Naxara lekualdatu zen, Abandoko elizatean, baina Bilbo parean. 1629an, leku berean komentu berri bat eraiki zen.  1858an, Bilbo-Tutera trenbidearen geltokia eraikitzeak desjabetzea ekarri zuen, eta, ondorioz, kokapen berri bat bilatzea. Komentu berria, gaur egun ere martxan dagoena, Kontzezio zeharkalean eraiki zen, gaur egungo Zabala auzoan. 1861ean inauguratu zen, eta Pedro de Belauzaran jaunak proiektatu zuen..

### Mesedeetako komentua eta eliza 
ezkerrera|thumb|Bilborock
1532an Bilbon finkatu ondoren, Mesedeetako mojak itsasadarraren ezkerraldera aldatu ziren 1567an, Naxaren parean. 1621ean komentua eta eliza inauguratu zituzten, eta kaiari, zubiari eta ibaiaren eskuinaldeko kale txikiari ere izena eman zioten. Gaur egun mantentzen den eraikin barrokoa geroagokoa da, eta 1663 eta 1673 artean eraiki zen Abandoko Elizateko lurretan. 1750ean berreraiki zuten, baina urteak pasa eta gero bertan behera utzi zuten. Azkenean, Bilboko Udalak erosi zuen, eta gaur egun Bilborock da, kultur ekitaldietarako gunea.

### Jesusen Zerbitzarien Komentua 
thumb|Jesusen Zerbitzarien Komentua
Jesusen Zerbitzarien Kongregazioa, erizaintza edo ospitale-ordenetako bat, Bilbon sortu zen 1871n. 1878an, bere kideek Naxako etxe batean hartu zuten ostatu, eta toki hori bere beren Amaren Etxeko behin betiko kokaleku bihurtu zen. 1892an Joaquín Rucobari agindu zitzaizkion egoitza berri baten obrak, eta 1894an amaitu ziren. Egungo eraikina, Galdos anaiek proiektatua, 1977ko urrian inauguratu zen, eta gaur egun inguru horretan dagoen komentu bakarra da.

## AUZOLAN modulu psikosoziala 
thumb|Auzolan, modulu psikosoziala
Naxa kaleko 5. zenbakian Auzolan Modulu Psikosoziala dago, 2012an Berdintasunaren aldeko Emakunde Saria jaso zuena. Irabazi-asmorik gabeko elkartea da, eta 1982tik San Frantzisko, Bilbo Zaharra eta Zabala auzoetako laguntza sozio-sanitarioaren alorrean lan egiten du, baina baita San Adrian, Irala-Torre Urizar, Abusu, Miribilla eta Larreagaburuko auzoetan ere.

## Kaia 
thumb|Kaiaren ikuspegia
1992 urteko irailaren 24tik aurrera Jesusen Zerbitzarien Kaia ofizialki deiturikoa historikoki *Naxako kaia* bezala ezagutua izan zen, eta horrela izendatu zuten ofizialki 1889 urtean. Alde batetik, Mesedeetako zubiak mugatzen du, eta, bestetik, Areatzako zubiak. Azken horretan, Bilbo-Naxa tren-geltoki zaharra dago, aspaldi itxita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fuero nuevo de Vizcaya
* Auzolan modulu psikosoziala