open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ram Mohan Roy

**Ram Mohan Roy**, **Ram Mohun**, **Rammohun**, **Rammohan** edo **Ram Mohan** (; Radhanagore, Bengala,  – Stapleton, Bristol, Ingalaterra, ) Bengalako erlijio gizona izan zen. Brahmo Samaj («Brahma-ren elkartea») mugimendu hindu protestantea sortu zuen eta lehen urratsak eman zituen Britainiar Inperioaren barnean geratua zen India aurrerabidean ezartzeko. India modernoko aitzindaritzat dute askok. Bengalako brahman familia aberats batean sortu zen. Familiatik urrundu eta negoziotan hasi zen Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiaren barnean. Han mendebaleko kultura eta zibilizazioa ezagutu zituen. Bestetik, ez zuen albora utzi hinduen erlijioa eta 1815ean *Vedānta Sūtras* (Veda liburuak) liburu santuen laburpen bat eta Vedantasara, Veda liburuetako dotrinei buruzko beste liburu bat idatzi zituen. Bigarren liburuaren ingelesezko itzulpena ere eskaini zuen. Kena eta Isha Upanishad obren bengalierazko eta hindizko itzulpenak egin zituen hurrengo urteetan. 1815etik aurrera, harremanak izan zituen kristau misiolari baptistekin eta Itun Berria bengalierara itzuli zuen. "Jesusen aginduak, Bake eta Zoriontasunerako gidaliburua" izeneko obra aurkeztu zuen 1820an, Kristori buruz zuen ikusmoldea erakusten zutenak. 1823an ingelesen aurka jo zuen, europarrek Kalkutako hirian zentsura zabaldu ostean, eta Ipar Amerikako eta Frantziako iraultzaren oihartzunak eraman zituen lehenengoz Bengala eta India aldera. Hezkuntzaz eta irakaskuntzaz arduratzen hasi zen, ikastetxe batzuk sortu zituen eta mendebaleko heziketa moldeak hobetsi zituen hangoen aldean. Justiziari dagokionez, Indiako lehengo sistema bera gordetzearen aldekoa izan zen, baina aldaketa batzuk eginez. *Sati* edo senarra hiltzen zenean alarguna ere hiltzea eskatzen zuen ohituraren aurka borrokatu zen 1818tik aurrera, eta aurkako ugari izan zituen arrazoi horrengatik. 1822an, liburu bat idatzi zuen Indiako emakumeen eskubide urriei buruz, eta kanpaina zabal bat bideratu zuen *Sambad Kaumudi* bere egunkaritik *sati*en aurka. 1828an Brahmo Samaj mugimendu hindu protestantea sortu zuen, kultura eta zibilizazio guztien izaki gorena gurtzeko eta herri berezi guztien arteko oreka unibertsala erdiesteko. 1829an Europara joan zen, Delhiko erregearen enbaxadore gisa; 1833an, Parisen egon zen eta Bristolen hil zen urte horretan bertan.

## Erreferentziak
Raimundo Martreskoa

**Raimundo Martreskoa** († 1125eko apirilaren 22a) Baionako apezpikua izan zen XII. mendearen hasieran. 1222an izendatu zuten apezpiku. Hiriaren gobernua lortu zuen Gilen IX.a Akitaniakoa dukearengandik 1122an eta harrespiletarik kanpo auzo berrien eraikuntza bultzatu zuen.

## Erreferentziak
Frai Bartolomeo

**Frai Bartolomeo** edo **Bartolommeo della Porta** (Savignano di Prato,  - Florentzia, ), **Baccio della Porta** ere deitua, Pizkundeko italiar margolaria izan zen.

## Bizitza 
Cosimo Rosselliren ikaslea izan zen. Hasieran Il Perugino eta, batez ere, Leonardo da Vinciren eragina agertu zuen; gero, Michelangelorena eta Rafaelena. 1500ean Domingotar Ordenan sartu zen eta geroago, Girolamo Savonarolaren jarraitzaile baitzen, bere lehenagoko lan profanoak erre zituen. Bizitzaren parte gehiena Florentzian eman zuen, baina 1508an Veneziara eta 1514an Erromara egindako bidaietan teknika eta estilo berriak beretu zituen. Florentzian hil zen 1517an.

## Estiloa 
Haren margolanak Quattrocentotik Pizkunde beterako pausoa islatzen du. Bartolomeoren lanean ikuspuntuaren zentzua eta erliebearen bilakuntza ageri dira nabarmen, bere-berea den sfumato eta *contraposto*-aren erabilera efektistarekin batean. Lan gehienak Mariotto Albertinellirekin batera egin zituen, anagrama moldean biek batera izenpetzen zituztelarik.

## Lanak 
Lan nagusiak ditu *Savonarolaren erretratua* (1498 aldean, Museo nazionale di San Marco, Florentzia), *Azken Judizioa* freskoa (1499-1501, Museo nazionale di San Marco, Florentzia), *Ama Birjinaren agerpena San Bernardori* (1504-1507, Uffizi Galeria, Florentzia), *Santa Katalinaren ezkontza mistikoa* (1511, Louvre Museoa, Paris), *Pala Corondolet* (1512, Besançongo katedrala) eta *Kristo lau ebanjelariekin* (1516, Palazzo Pitti, Florentzia).

## Erreferentziak
Loria (argipena)

**Loria,** latinezko *gloria* terminotik eratorritako euskal hitza, honakoa izan daiteke:

* **Loria**, erlijioan jainkoaren presentzian egoteari esaten zaio, euskaraz baita **Aintza**, eta zentzu batzuetan **zerua** bera izendatzeko modu bat.
* **Loria** erdietsitako ohore eta **ospea** ere bada euskaraz, eta Ipar Euskal Herriko adieretan, **poz** handia ere bai.
* **Loria**, emakumezko ponte-izentzat onartzen du Euskaltzaindiak, **Aintza** eta **Aintzaneren** parekide.

Bestetik:

* **Loria**, Trevisoko probintziako udalerria, Italian.

Ikus, halaber:

* Gloria (argipena)
Aintza

[thumb|*La Gloria*, [Tizianoren margolana, jainkozko aintzaren irudikapen bat.]]

**Aintza** edo **loria** (latinezko *gloriatik*, "ospea"), baita ere **jainkozko aintza** edo **jainkozko loria,** judaismoaren eta kristautasunaren kontzeptu teologikoa da, Jainkoaren presentzia adierazten duena. Zeruaren kontzeptuaren sinonimo ere bada kristautasunean, zeruan Jainkoaren presentziarekin bat egiten baitute salbazioa aurkitu duten arimek.

*Gloria* latinezko Biblietako hitz arruntenetako bat da, Elizen Arteko Biblian euskaraz *aintza* gisa emana, neologismoa den arren. Itun Zaharrean hebreerazko hainbat hitz itzultzeko erabiltzen da, adibidez *hod*  (הוד) eta *kabod*  (כבד KBD); eta Testamentu Berrian *doxa* (δόξα) hitz grekoa itzultzeko. *Kabod* hitzak hebreeraz jatorriz " pisua " edo " grabitatea " esan nahi zuen. Hitz bera erabiltzen da " garrantzia ", " ohorea " eta " maiestate " adierazteko. Hebrear Bibliako bertsio greziarrek (Septuaginta) kontzeptu hau *doxa* hitzarekin itzuli zuten. 

*Aintza* eta *Loria* biak dira euskarazko emakumezko ponte-izenak, *Gloria* hedatuaren parekideak, baina 20. eta 21. mendeetako aldaera ezagunena Aintzane da.

## Ikus, gainera 
* Loria (argipena)
* Gloria (argipena)
* Aintzane (izena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New York Red Bulls

thumb|250px|Red Bull Arena estadioa.
**New York Red Bulls**, New Jersey estatuko Harrison hiriko, Estatu Batuetako fultbol-talde profesionala da. 2014an Liga irabazi zuen.

## Historia 
**New York/New Jersey MetroStars** izenarekin 1995ean sortu zuten eta, Ekialdeko konferentzian, Estatu Batuetako Major League Soccerean jolasten du.

2010ean, Harrisonen Red Bull Arena bere estadio berria inauguratzeaz gain, klubak historia egin zuen jokalariak fitxatzerakoan: Thierry Henry eta Rafael Márquez hain zuzen ere.

## Palmaresa 
### Estatu Batuetan: 2 
* Major League Soccer
** MLS Kopa (0): finalista 2008an.
** MLS Supporters' Shield (3): 2013, 2015, 2018.
* Lamar Hunt U.S. Open Cup (0): finalista 2003an.

## Kanpo estekak
Bruno Mars

**Peter Eugene Hernández Bayot**, **Bruno Mars** bere izen artistikoak ezagutuago, Honolulun (Hawaii uharteak) jaio zen, 1985eko urriaren 8an. Kantari, konpositore, musika-produktore, aktore eta koreografo estatubatuarra da.

## Biografia 
Musika sortzen hasi zen adin goiztiarretik, eta haurtzaroan zehar, bere jaiotze- herriko agertoki askotan jo zuen. Bigarren mailako eskolan graduatu zen eta Los Angelesera aldatu zuen bere bizilekua, bere musika-karrera bideratzeko. Mars-ek kantak beste artista batzuentzat produzitu zituen, eta Philip Lawrence eta Ari Levine-kin batera The Smeezingtons taldearen kofundatzailea da.

## Diskografia 
* *Doo-Wops & Hooligans* (2010)
* *Unorthodox Jukebox* (2012)
* *24K Magic* (2016)
* *The Romantic* (2026)

## Kanpo loturak 
* : Bruno Marsen webgune ofiziala.

## Erreferentziak
Xavi Hernández

**Xavier Hernández i Creus** ( ahoskatua; Terrassa, Katalunia, ), futbol arloan **Xavi** izenaz ezaguna, kataluniar futbolari profesionala da. Espainiako futbol selekzio nazionalarekin internazionala da. FC Barcelona futbol taldean egin du bere ibilbide profesional osoa.

## Kirol lorpenak 
### Bartzelona Futbol Klubarekin 
* **Espainiako liga 7 aldiz:** 1998/1999, 2004/2005, 2005/2006, 2008/2009, 2009/2010, 2010/2011 eta 2012/2013.
* **Espainiako Errege Kopa 2 aldiz:** 2008/2009 eta 2011/2012.
* **Espainiako Superkopa 6 aldiz:** 2005, 2006, 2009, 2010, 2011 eta 2013
* **UEFAko Txapeldunen Liga 3 aldiz:** 2005/2006, 2008/2009 eta 2010/2011.
* **Europako Superkopa 2 aldiz:** 2009 eta 2011.
* **Kluben Munduko Kopa 2 aldiz:** 2009 eta 2011.
* **Kataluniako Kopa 4 aldiz:** 2003/2004, 2004/2005, 2006/2007 eta 2012/2013.

### Espainiako selekzioarekin 
* **Olinpiar Jokoetako zilarrezko domina bat:** Sydneyko Olinpiar Jokoak, 2000. urtea.
* **20 urtez azpikoen Munduko Txapelketa bat:** 1999.
* **Eurokopa 2 aldiz:** 2008 eta 2012.
* **Munduko Futbol Txapelketa bat:** 2010.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  «xavi-hernandez». *FotoFootball.com*.
*  Jokalariaren fitxa, Bartzelona Futbol Klubaren webgunean, 2011/2012 denboraldian.
The Plough and the Stars (filma)

**The Plough and the Stars** (euskaraz *Goldea eta Izarrak*) 1937ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Sean O'Casey idazlearen izenburu berdineko *The Plough and the Stars* antzezlanean oinarritua dago. Bertan, Barbara Stanwyck, Preston Foster eta Barry Fitzgerald aktoreek antzeztu zuten.

1916ko Irlandako Pazko matxinadan girotua dago. "Goldea eta Izarrak" izenburua Hartz Handia konstelazioaren ezizena da.

## Argumentua 
1916, irlandar emazte gazte batek (Barbara Stanwyck) bere herrialdean jazitzen ari den istilu politikoetatik at eta lasai bizi nahi du. Baina senarra (Preston Foster) Dublingo Postetxe Nagusia bereganatzeko asmoa duen IRAko talde batetako kidea da. Filma honek Irlandako Independentzia Gerra eta 1916ko Pazko Matxinadan buru-belarri sartua ibili zen irlandar familia baten istorioa kontatzen du.

## Aktoreak 
* Barbara Stanwyck - Nora Clitheroe
* Preston Foster - Jack Clitheroe
* Barry Fitzgerald - *"Fluther Good"*
* Denis O'Dea - Covey gaztea
* F. J. McCormick - Brennan kapitaina
* Una O'Connor - Maggie Gogan
* Arthur Shields - Padraig Pearse
* Moroni Olsen - Connally jenerala
* J. M. Kerrigan - Peter Flynn
* Bonita Granville - Mollser Gogan
* Erin O'Brien-Moore - Rosie Redmond
* Neil Fitzgerald - Langon tenientea
* Robert Homans - Timmy tabernaria
* Brandon Hurst - Tinley sarjentua
* Cyril McLaglen - Stoddard kaporala
* Wesley Barry - Tiratzailea
* D'Arcy Corrigan - Apaiza
* Mary Gordon - barrikadetako emakumea
* Doris Lloyd - barrikadetako emakumea

## Kanpo estekak 
* *The Plough and the Stars* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Plough and the Stars* filma osorik ikusgai. Youtube.com
Morroilo

**Morroiloa** eta **kisketa** metalezko gidari batean zehar eskulekuz ezkerrera eta eskuinera (edo gora eta behera) mugitzen diren metalezko xafla da, ateak eta langak ixteko erabiltzen dena. **Kisketa** gailu txikiagoa da, mekanismo berdina erabiliz ateak ixteko erabiltzen dena.

## Ikus, gainera 
* Sarraila
* Mailuko

## Kanpo estekak
Ordejarriak

**Ordejarriak** langileak lana egin ahal izateko egin behar dituen gastuei ematen zaien izena da. Esaterako, lanerako jantziak, dietak edo tresna-higadura ordejarriak dira.

## Kanpo estekak
Zinta (argipena)

**Zinta** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **zinta** edo xingola, oihalezko zerrenda luze eta estua,
** zinta-dantza, zutoin baten inguruan zintak luzatuz egiten den dantza,
* beste material batez egindako zerrenda luzea eta estua,
** zinta itsaskorra,
** zinta isolatzailea,
** zinta magnetiko,
** bideo-zinta,
** idazmakina-zinta,
** neurketa-zinta edo zinta metrikoa;
** zinta mugarritzailea,
** zinta zuzentzailea;
* Preity Zinta, indiar aktorea.
Christopher Lambert

**Christophe Guy Denis Lambert** (1957ko martxoaren 29a, Great Neck, New Yorkeko estatua) frantziar aktore bat da. Bere aita NBEtako diplomatikaria zenez, eta bere jaiotza unean gurasoak AEBtan bizi zirenez, Lambert herrialde hartan jaio zen. Bi urte zituela familia osoa Suitzako Geneva hirira bizitzera joan zen, eta jada 16 urteko adinarekin Parisera itzuli ziren.

Antzeztutako filma ospetsuenen artean *Greystoke: The Legend of Tarzan, Lord of the Apes* (Greystoke: Tarzanen Kondaira, Tximinoen Jauna", 1984), *Highlander* ("Hilezkorra", 1986), *Fortress* (1992) eta *Mortal Kombat* filmak daude ("Borroka Hilkorra", 1995).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Christopher Lambert aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Zinta mugarritzaile

thumb
**Zinta mugarritzailea** arrisku edo larrialdi egoera batean eremu bat mugarritzeko erabiltzen zinta da. Hainbat koloretako zintak daude, gehienetan bi koloretan, arriskua eta larrialdia zein diren.

## Kanpo estekak
Oriol oblasta

**Oriol oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat zehazki, Erdialdeko Barruti Federalean kokatua. 24.700 kilometro karratuko azalera du, eta 2010ean 786.935 biztanle zituen. Zentro administratiboa Oriol hiria da.

## Geografia 
Errusiako mendebaldean dago, erdialdeko goi-ordokian. Iparraldean Kaluga eta Tula oblastak ditu, Briansk oblasta mendebaldean, Kursk oblasta hegoaldean, eta Lipetsk oblasta ekialdean. Oka ibaiaren arroan dago parte handiena. Baso eta esteparen mugan dago, baina XVI. mendetik aurrera egindako baso mozketek ia estepa bihurtu dute lurraldea.

## Ekonomia 
Nekazaritza da ekonomia jarduera nagusia: laboreak, artoa, patatak, azukre erremolatxa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zinta-dantza

[thumb|300px|Zinta-dantza [Antzuolan]]
**Zinta-dantza** Europan eta Latinoamerikan zabaldurik dagoen dantza tradizionala da. Erdi Aroan du jatorri eta udaberrian eta udan zuhaitz baten inguruan dantzatzen zen, uzta oparo baten eske moduan bereziki. Geroago, zutoin baten inguruan dantzatzen hasi ziren, eszenografia koloretsu eta landu batekin.

## Gizonezkoak ere zinta-dantzari 
thumb|Emakume aurreskulariak. (Kutxateka, Fondo Fotocar/Vicente Martín eta UEU/IgorMarkaida)
XIX, mendearen bukaera arte sagar-dantza, arku-dantza eta zinta-dantzak gizonezkoek ere dantzatu arren (eta zenbaitetan gizonezkoek bakarrik), garai hartan genero-marka femeninoz etiketatu ondoren gizonen errepertoriotik desagertu ziren pixkanaka. Genero-kategorizazioaren araberako dantzen sailkapena ezartzen joan zen modu horretan XX. mendearen hasieran, emakumeen eta gizonen dantzak guztiz bereiziz eta bakoitzari zegozkion dantzakera-ereduak eraikiz eta indartuz.

Beste adibide bat: emakumeek aurreskuak dantzatzeari utzi zioten. Lehen Mundu-Gerraren ondotik nagusitzen hasi ziren genero-ikuspegi bereizleak. Hortik aurrera aurreskua tradizioz gizonezko dantza esklusibo gisa aurkeztu zen eta aurreskua gorputz-adierazpen eta erritual maskulinotzat transmititu zen. Hal ere argitara eman diren aurresku-irudi nabarmenetan, Santurtzin 1921ean filmatu zirenetan, emakumeak ziren dantzariak.

## Galeria 

Fitxategi:Zinta dantza legazpi santakurutz 2014 01.jpg
Fitxategi:Séptimo Día de Hermandad de la empresa Niessen en Errenteria (Gipuzkoa)-20.jpg|Niessen enpresaren jaia Errenterian (Iñaki Zarranz, 1956)
Telmo Esnal zinema-zuzendariaren Dantza filmean eszena batzuetan ikus daiteke dantza hau.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dantza (filma)

* Maiatzeko zuhaitz

## Kanpo estekak 
* Zintza-dantza. Auñamendi entziklopedia
Dani Rovira

**Daniel Rovira de Rivas** (Málaga, Andaluzia, 1980ko azaroaren 1a) espainiar aktore, bakarrizketari eta umorista bat da.

Granadako Unibertsitatean Kirol Zientzietan lizentziatua da. Paramount Comedy telebista katean bakar-hizketak egiteagatik ezagun bilakatu zen. Ondoren, eta 2009ko maiatza arte, Cuatro katean *Estas no son las noticias* ("Hauek ez dira albisteak") saioko hainbat saila aurkeztu zituen. 2010eko urtarrilean Bartzelonako Muntaner Aretoan *¿Quieres salir conmigo?* ("Nirekin atera nahi al duzu?") ikuskizuna estreinatu zuen. Urte hartako otsailean Andreu Buenafuente kataluniar aurkezle eta umoristaren *Buenafuente* saioan ere parte hartu zuen. 2011n *Cuatro* kateko *No le digas a mamá que trabajo en la tele* ("Ez esan amari telebistan lan egiten dudanik") saioko lantaldeko kidea izan zen, eta 2012ko urritik aurrera Txabi Franquesa eta David Broncanorekin batera *Alguien tenía que decirlo* ("Norbaitek esan beharra zuen") saioa aurkezten hasi zen.

Jada zinemari dagokionez, 2014ean Emilio Martínez-Lázarok zuzendutako *Ocho apellidos vascos* ("Zortzi euskal abizen") filmean Clara Lago, Karra Elejalde eta Carmen Machi aktoreekin batera antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telesailak 
## Kanpo estekak 
* Daniel Roviraren webgunea 
* Daniel Roviraren IMDBko fitxa
Oriol (Errusia)

**Oriol** (), **Orel** ere deitua, Errusiako hiria da, erresumaren mendebaldean dagoen Oriol oblastaren hiriburua. Oka ibaiaren goi ibilguan dago. 2010ean 317.747 biztanle zituen.

Elikadura industriak, industria mekanikoak (nekazaritza eta ehungintza makinak) eta jantzigintza dira ekonomiaren ardatzak.

## Klima 
Oriolek klima kontinental hezea du, *Dfb* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clara Lago

**Clara Lago Grau** (1990eko martxoaren 6a, Madril) espainiar aktore bat da.

Hainbat filma ezagunetan antzeztu izan du, tartean, *El viaje de Carol* ("Carolen bidaia", 2002), *La vida que te espera* ("Zain duzun bizitza, 2004) eta *El juego del ahorcado* ("Urkatuaren jokoa", 2008).

2014ean Emilio Martínez-Lázarok zuzendutako *Ocho apellidos vascos* ("Zortzi euskal abizen") filman Dani Rovira, Karra Elejalde eta Carmen Machi aktoreekin batera antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Antzerkia 
* "Shopping & Fucking", (Oriol Rovira, 2013)
* "La venus de las pieles", (Leopold von Sacher-Masoch, 2014)

### Bideoklipak 
* "No sé donde voy", El sueño de Morfeo (2009)

### Bestalakoak 
* Iragarkia: Seat Ibiza Spotify (2011)

## Kanpo estekak 
* Clara Lago aktorearen IMDBko fitxa
Xingola

thumb|Koreako emakumezkoe jantzietako xingolak.

**Xingola** gehienetan oihal edo paperezko zerrenda luze eta estua da, ilea, jantziak eta objektuak apaintzeko erabiltzen dena. Halaber, janzkeraz gain ikur moduan erabil daitezke xingolak edo begiztak, kode unibertsalen bidetik.

## Sinboloak 
Ikur moduan, badaude era unibertsalean erabiltzen diren xingolak, kolorearen arabera sailkatu daitezkeenak:

* **Beltza**: Dolumina agertzeko sinboloa da eta lutoa adieraztekoa, hildakoak gogoratzearen alde.
* **Zuria**: Emakumeen aurkako indarkeria salatzeko, eta bakearen aldekoa orokorrean.
* **Gorria**: HIESa edo GIBa duten pertsonekin elkartasunez. Baita droga menpekotasunaren prebentzioaren alde eta alkohola edanda gidatzearen aurka ere.
* **Arrosa**: Bularreko minbizia gogoratzeko eta gaixotsunak jota dauden pertsonen alde egiteko sinboloa.
* **Horia**: Ez dauden pertsonen alde janzten da, bereziki gerran dauden soldaduak edo kartzelan dauden pertsonak. Bestelako protesta edo aldarrikapenak egiteko ere erabili izan da, tokiaren arabera.
* **Berdea**: Buruko gaixotasun psikiatrikoak gogoratzeko kolorea da.
* **Urdina**: Kalitate handiko gauzak sinbolizatzeko erabiltzen da.

## Euskal dantzetan 
thumb|Zinta dantza Antzuolan 1997an.

Folklorean, nahikoa osagai hedatua da mundu osoan. Euskal dantzak ere arlo ohikoa dira xingolak janztekoak. Zinta-dantza da horietako bat, akaso ezagunena, baina badaude beste adibide batzuk: Luzaideko dantzariena, Nafarroako joaldunak edo Zuberoako maskarada.

## Moebiusen xingola 
Moebius banda xingola mota berezia da, XIX. mendean alemaniar matematikari bik aurkeztutakoa. Alde batetik zein bestetik jarraikortasuna du begizta honek.

## Kanpo estekak
Emilio Martínez-Lázaro

**Emilio Martínez-Lázaro Torre** (1945, Madril) espainiar zinema zuzendari bat da. Jesuiten Ikastetxean ikasi eta ondoren Ingeniaritza Industriala ikasteari ekin zion, ikasketa horiek laga eta Madrilen Fisika Zientziak ikasten hasi zen.

2014ean Euskal Herrian filmatu eta girotutako *Ocho apellidos vascos* ("Zortzi euskal abizen") filma zuzendu zuen, bertan Dani Rovira, Clara Lago, Karra Elejalde eta Carmen Machi aktoreek antzeztu zutelarik.

## Filomgrafia 
## Aktore gisa 
* *El pecador impecable* (1987), Augusto Martínez Torres

## Ekoizle gisa 
* *El desastre de Annual* (1970), Ricardo Franco
* *Lulú de noche* (1985), Emilio Martínez Lázaro
* *La mujer de tu vida 2: La mujer duende* (1992), Jaime Chávarri

## Gidoigile gisa 
* *Pastel de sangre* (1971), Francesc Bellmunt
* *El juego más divertido* (1987), Emilio Martínez Lázaro
* *Amo tu cama rica* (1991), Emilio Martínez Lázaro
* *Como ser mujer y no morir en el intento* (1991)

## Kanpo loturak 
* Emilio Martínez-Lázaro Torre zinema zuzendariaren IMDBko fitxa
Sternoptychidae

**Sternoptychidae** arrain estomiiformeen familietako bat da, mundu osoko ur tropikal eta azpitropikaletan bizi dena.

## Generoak 
* Maurolicinae subfamilia
** *Araiophos* generoa
** *Argyripnus* generoa
** *Danaphos* generoa
** *Maurolicus* generoa
** *Sonoda* generoa
** *Thorophos* generoa
** *Valenciennellus* generoa
* Sternoptychinae subfamilia
** *Argyropelecus* generoa
** *Polyipnus* generoa
** *Sternoptyx* generoa

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gonostomatidae

**Gonostomatidae** arrain estomiiformeen familietako bat da, mundu osoko ozeanoetan (Ozeano Australean izan ezik) bizi dena.

## Generoak 
Familiak hurrengo generoak ditu bere barnean:
* *Bonapartia*
* *Cyclothone*
* *Diplophos*
* *Gonostoma*
* *Manducus*
* *Margrethia*
* *Sigmops*
* *Triplophos*

Aditu batzuen ustetan *Pollichthys* eta *Vinciguerria* generoak ere familian daude, baina FishBasek Phosichthyidae familian daudela dio.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phosichthyidae

**Phosichthyidae** arrain estomiiformeen familietako bat da, mundu osoko ozeanoetan bizi dena. Arrain txiki hauek, zaila da 10 cm. baino gehiago izatea, biolumineszenteak dira eta plankton (batez ere krill) dute jaki nagusia.

## Generoak 
Familiak hurrengo generoak ditu bere barnean:
* *Ichthyococcus*
* *Phosichthys*
* *Pollichthys*
* *Polymetme*
* *Vinciguerria*
* *Woodsia*
* *Yarrella*

Aditu batzuen ustetan *Pollichthys* eta *Vinciguerria* generoak Gonostomatidae familian daude, baina FishBasek Phosichthyidae familian daudela dio.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Squalidae

**Squalidae** arrain eskualiformeen familietako bat da, bizkar-hegatsetan pozoia dutena.

## Genero eta espezieak 
Squalidae familiak 29 espezie ditu, bi generotan banaturik:
* *Cirrhigaleus asper*
* *Cirrhigaleus australis*
* *Cirrhigaleus barbifer*
* *Squalus acanthias* (Mielga pikarta)
* *Squalus acutirostris*
* *Squalus albifrons*
* *Squalus altipinnis*
* *Squalus blainville* (Mielga arrea)
* *Squalus brevirostris*
* *Squalus bucephalus*
* *Squalus chloroculus*
* *Squalus crassispinus*
* *Squalus cubensis*
* *Squalus edmundsi*
* *Squalus grahami*
* *Squalus griffini*
* *Squalus hemipinnis*
* *Squalus japonicus*
* *Squalus lalannei*
* *Squalus megalops*
* *Squalus melanurus*
* *Squalus mitsukurii*
* *Squalus montalbani*
* *Squalus nasutus*
* *Squalus notocaudatus*
* *Squalus rancureli*
* *Squalus raoulensis*
* *Squalus suckleyi*
* *Squalus uyato*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stephanoberycidae

**Stephanoberycidae** arrain estefanoberiziformeen familietako bat da, Ozeano Atlantikoko, Ozeano Bareko eta Hegoafrikako kostaldearen ondoko Indiako ozeanoko ur tropikal eta azpitropikaletan bizi dena.

Familiak hurrengo generoak ditu bere barnean:
* *Abyssoberyx*
* *Acanthochaenus*
* *Malacosarcus*
* *Stephanoberyx*

Genero guztiak monotipikoak dira, hau da, familiak lau espezie ditu barnean. Adituen ustetan batipelagikoak edo bentikoak dira, karramarroak jaten dituztelako.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turnicidae

**Turnicidae** Charadriiformes aldean bizi diren hegaztiak dira. Asiako, Afrikako, Europako eta Australiako zangaluzeekin lotura dute. Gehienak 16 espezieak izena *Turnix* eta *Ortyxelos* generokoak dira.

## Espezieak 
* *Turnix*
** *Turnix castanotus*
** *Turnix everetti*
** *Turnix hottentottus*
** *Turnix maculosus*
** *Turnix melanogaster*
** *Turnix nanus*
** *Turnix nigricollis*
** *Turnix ocellatus*
** *Turnix olivii*
** *Turnix pyrrhothorax*
** *Turnix suscitator*
** *Turnix sylvaticus*
** *Turnix tanki*
** *Turnix varius*
** *Turnix velox*
** *Turnix worcesteri*
* *Ortyxelos*
** *Ortyxelos meiffrenii*

## Kanpo estekak
Izengoiti

[thumb|180px|[George Sand gaztea, Amantine-Lucile-Aurore Dupinen izengoitia]]
**Izengoiti**a (halaber, **ezizen**a, **goitizen**a, **gaitzizen**a edo **pseudonimo**a) bataio eta familia izenen ordez erabiltzen den izena da. Izenaren aldean egon daiteke edo izena ordezkatu, edozein arrazoirengatik jatorrizko izena anonimatuan mantentzeko. Ez dira gutxi literaturaren munduan, esate baterako, benetako izena ezkutatu eta beren obrak izengoiti batez sinatu dituztenak, Bernardo Atxaga kasu.

Interneten IP helbidearen ordez,  anglizismoa (*nick* laburtua) erabiltzen da. Kiroletan oso ohikoak dira, norbaiten ezaugarri fisikoak adierazteko edo: adibidez, Diego Armando Maradona futbolariak  ("urrezko mutikoa") izengoitia zuen.

Borroka armatuan ere erabiltzen dira, jatorrizko izena ezkutatzeko:  galizismoaz ezagutzen dira. Adibidez, Marcos komandanteordeak darabil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chionididae

**Chionididae** Charadriiformes ordenako itsas-hegaztien familia da. Antartikako lurretan bizi diren bi espezie barne harten ditu.

Moko zorrotza dute; hegoak eta isatsa ere luzeak izaten dituzte. Luma zuriak dituzte, hankak eta burualdean soilik izan ditzakete bestelako koloreak.

Sarraskijaleak dira, eta inguruko pinguino kolonietan bilatzen dute jatekoa. Hegaz egiteko gai dira, baina gutxitan egiten dute. Antartikan erruten duten hegazti hegalari gutxietako bat dira. Chionis alba espezieak amerikar kontinenteko hegoaldeko muturrera migratzen du.

## Espezieak 
* *Chionis alba*
* *Chionis minor*
Argibide (argipena)

**Argibide** hitzak adiera eta erabilera zenbait dituzte:

* adiera zabalean, **argibideak** edo informazioa;
* testu moten tipologian **argibide testu**a eginbeharrekoen zerrenda, azalpen zerrenda, informazio jakin bat ematen duen testu tipo bat da;
* fenomeno baten **argibidea** edo **azalpena**, horren ingurumaria, kausa eta ondorioen zehaztea;
* **argibideak** edo **jarraibideak**, zerbait nola erabili edo burutu behar den azaltzen duten arauen multzoa eta informazioa,
** **argibide-liburua** edo erabilera-liburua, gailu bat nola erabili behar den azaltzen duen liburuska,
** muntaketa-jarraibideak, piezak batuz altzari, gailu edo makina bat nola muntatu behar den azaltzen duen informazioa.
Jesús Morrás Santamaría

**Jesús Morrás Santamaría** (Aizkoa, Deierri, 1923ko abenduaren 24a - Iruñea,  2022ko maiatzaren 21a), ezagunagoa **Tarsicio Azcona** ezizenez, nafar elizgizon eta historialaria da. Espainiako Elizaren historia ikertu eta Elisabet I.a Gaztelakoaren ospe handiko biografia idatzi zuen. 2014an Vianako Printzea Saria jaso zuen.

## Biografia 
Altsasuko Kaputxinoen apaiztegian Giza Zientziak ikasi zituen, Filosofia Lizarran eta Teologia Iruñean. 1946an apaiztu zen. 1951-1992 bitartean, Elizaren Historiako irakaslea izan zen Iruñean. 2011n, Historiaren Errege Akademiak akademiko izendatu zuen.

## Idazlanak 
* *La elección y reforma del episcopado español en tiempo de los Reyes Católicos* (1960, Consejo Superior de Investigaciones Científicas).
* *San Sebastián y la provincia de Guipúzcoa durante la guerra de las Comunidades (1520-1521): estudio y documentos* (1974, Obra Cultural de la Caja de Ahorros Municipal de San Sebastián).
* *Juan de Castilla, rector de Salamanca* (1975, Bibliotheca Salmanticensis. Textus).
* *Un Pleito perdido por San Sebastián* (1978, Fundación Kutxa Ediciones y Publicaciones).
* *Historia del Pueblo Vasco, 2* (1979, Erein)
* *Convento de Capuchinos Extramuros de Pamplona* (1982, Gobierno de Navarra. Fondo de Publicaciones).
* *Los Capuchinos en Rentería* (1983, Fundación Kutxa Ediciones y Publicaciones).
* *Biblioteca de la Historia de España. 26. Isabel la Católica. 1* (1986, Grupo Axel Springer).
* *Isabel la Católica. Estudio crítico de su vida y reinado* (1993, Biblioteca Autores Cristianos).
* *Isabel la Católica. Vida y reinado* (2004, La Esfera de los Libros).
* *La fundación de los Capuchinos en Zaragoza (1598-1607)* (2005, Institución Fernando el Católico).
* *El convento de Capuchinos Extramuros de Pamplona (1606-2006)* (2006, Gobierno de Navarra. Fondo de Publicaciones).
* *Juana de Castilla, mal llamada la Beltraneja* (2007, La Esfera de los Libros).
* *Azcona de Yerri* (2011, Asociación Cultural Lamiñarra).
* *El Valle de Yerri* (2012, Asociación Cultural Lamiñarra).
* *Las bulas del papa Julio II como justificación de la conquista de Navarra en 1512* (2013, Gobierno de Navarra. Fondo de Publicaciones).

## Erreferentziak
Argibide

frame|Wikipediaren "eztabaida" fitxaren argibidea
**Argibidea** (ingelesez *tooltip*) Microsoft-ek 2002ko abenduaren 19an patentatutako ikusmen-laguntzako tresna bat da (patentea: 20020191027). Sagua elementu grafikoren baten gainean kokatzean funtzionatzen du, erabiltzaileari elementuaren helburuaren berri emateko laguntza osagarria erakutsiz. **Argibideak** laguntza globoen bariazio bat dira eta programazioan oso erabilia den osagarria dira, informazio gehigarria ematen baitute erabiltzaileak eskatu gabe.
Jarraibide (argipena)

**Jarraibide** hitzak adiera zenbait ditu:

* **jarraibide** edo araua;
* **jarraibidea**,
** zerbait burutzeko eredutzat hartu behar denaren adierari buruz jakiteko, ikus eredu (diseinua) edo irizpidea,
** moralean, bertutea;
* **jarraibideak** edo argibideak.
Zebra-marrazo

***Stegostoma fasciatum*** marrazoen espezietako bat da, bere generoan eta **Stegostomatidae** bere familian kide bakarra dena. Indiako eta Ozeano Bareko ur tropikaletan, gehienetan koralezko uharrien inguruan eta gehienez 62 metroko sakoneran, bizi da. Arrain gautarrak dira, molusku, krustazeo eta arrain txikiak gustukoak dituztenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Maria Garate

**Jose Maria Garate Azkarraga** (1902ko otsailaren 28a, San Bizente Abandokoa, Bizkaia &ndash; 1988, Algorta, Bizkaia) euskal politikari jeltzale eta abertzale bat izan zen, EAJko Euskadi Buru Batzar eta Bizkai Buru Batzar alderdiko presidentea izan zelarik. Nagusiki *Eusko Gudariak* ereserki ospetsuaren egilea izateagatik ezaguna da.

## Kanpo estekak 
* Jose Maria Garateren biografia. Garate y el Eusko Gudariak. Memorias de Getxo
Sphyrnidae

**Sphyrnidae** marrazoen familietako bat da, mundu osoko itsaso tropikaletan bizi dena.

## Genero eta espezieak 
Sphyrnidae familiak 10 espezie ditu, bi generotan banaturik:
* *Eusphyra* generoa
** *Eusphyra blochii*
* *Sphyrna* generoa (mailu-arraina)
** *Sphyrna corona*
** *Sphyrna couardi*
** *Sphyrna lewini*
** *Sphyrna media*
** *Sphyrna mokarran*
** *Sphyrna tiburo*
** *Sphyrna tudes* (mailu-arrain laugingila)
** *Sphyrna zygaena* (mailu-arrain hirugingila)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iggy Azalea

**Amethyst Amelia Kelly** (Sydney, Australia, 1990eko ekainaren 7a - ) ezagunagoa **Iggy Azalea** ezizen edo izen artistikoarekin, abeslari eta musikagile australiarra da. "Pu$$y" eta "My World" abestien bideoklipetan atera ondoren ezaguna egin zen mundu osoan. 2011ko irailaren 27an Azalea bere lehenengo iraupen handiko proiektua atera zuen "Ignorant Art" deituriko mixtape bat.

2012an, XXL aldizkariaren Top 10 inkestan estatubatuarra ez zen lehenengo emakume eta lehenengo rapero bezala azaldu zen. Urte berean uztailaren 30ean, *Glory* izenarekin dohaineko EP bat atera zuen. 2012ko BET Hip Hop sarietan T.I., B.o.B. eta beste hainbat artistekin agertu zen. Beranduago bere bigarren mixtape atera zuen, *TrapGold* , 2012ko urriaren 11n, Diplo eta FKI produzitzaile bezala. Bere albumaren estreinaldia 2014ko udan izango da *The New Classic*.

## Biografia 
Amethyst Amelia Kelly Australian jaio zen eta beranduago Mullumbimbyra lekualdatu zen bere familiarekin, Amethyst oraindik haurtxo bat zela. Bere aita pintore eta cómic artista zen bere ama etxeak eta hotelak garbitzen zituen bitartean. Azalea 14 urteekin hasi zen abesten. Bakarkako karrera hasi baino lehen Azalea talde bat osatu zuen auzo bereko bi neskekin eta azkenean taldea uztea erabaki zuen beste biak ez zutelako serioki hartzen.

16 urte bete baino lehen, Iggy Azalea Estatu Batuetara lekualdatu zen 2006an karrera musikalera dedikatzeko. Ez zen bigarren hezkuntzan graduatu bere amarekin dirua irabaztea nahiago zuelako, Estatu Batuetara joateko desioa betetzeko.

Lagun batekin "oporretara" joango zela esan zien bere gurasoei eta azkenean bertan geratu zen. Estatu Batuetara lekualdatu eta gero bere ezizena "Iggy Azalea" hartu zuen.

Estatu Batuetara heldu zen lehenengo aldian Miamin geratu zen eta Houstonetik pasatu eta gero, Atlantan ezarri zen. Baina azkenean Los Angelesen geratu zen 2010etik. 2011an, Iggy Azalea freestyle bideoak igo zituen YouTubera eta "Pu$$y" abestiaren bideoklipa bere YouTubeko kanalera igo zutenean bere karrera gora egin zuen.
Mailu-arrain hirugingil

**Mailu-arrain hirugingila** (*Sphyrna zygaena*) Carcharhiniformes ordenako esfirrinidoen familiako arraina da, 4 m inguru luze eta 300 kg izan ditzakeena. Burua eta buruko hezurra bera ere mailuaren antzera bi alboetara luzatua du. Gainerakoan marrazoaren antzeko gorputza eta lanproiaren antzeko isatsa ditu; kolorez arre grisaxka izaten da. Itsaso bero guztietan ibiltzen da, eta arrainak eta oskoldunak jaten ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mailu-arrain laugingil

**Mailu-arrain laugingila** (*Sphyrna tudes*) Carcharhiniformes ordenako esfirrinidoen familiako arraina da, 1,3 m inguru luze izan dezakeena. Mendebaldeko Ozeano Atlantikoan bizi da, Hego Amerikako kostaldeetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mailu-arrain

**Mailu-arrain** (*Sphyrna*) marrazoen genero baten izen arrunta da, mundu osoko itsaso epeletan bizi dena.

## Genero eta espezieak 
*Sphyrna* generoak 8 espezie ditu:
* *Sphyrna corona*
* *Sphyrna couardi*
* *Sphyrna lewini*
* *Sphyrna media*
* *Sphyrna mokarran*
* *Sphyrna tiburo*
* *Sphyrna tudes* (mailu-arrain laugingila)
* *Sphyrna zygaena* (mailu-arrain hirugingila)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ondare garbiaren aldaketen egoera-orri

**Ondare garbiaren aldaketen egoera-orriak** kontabilitatean erabiltzen den sistema da. Bi zati ditu:

1) Lehenengoa, Onartutako sarreren eta gastuen egoera-orria deitzen da, eta ondare garbian kontzeptu hauetatik sortutako aldaketak jasotzen ditu:

a. Galdu-irabazien kontuaren ekitaldiko emaitza

b. Erregistratzeko eta balioesteko arauetan eskatzen denaren arabera, zuzenean enpresaren ondare garbira egotzi beharreko sarrerak eta gastuak.

c. Kontabilitate Plan orokor honetan xedatutakoaren arabera galdu-irabazien kontura egindako transferentziak.

2) Bigarrena, Ondare garbiaren aldaketen egoera-orri osoa deitzen da, eta honako kontzeptuengatik ondare garbian gertatu diren aldaketa guztien informazioa jasotzen du:

a. Onartutako sarreren eta gastuen guztirako saldoa.

b. Enpresaren bazkide edo jabeekin, bazkide edo jabe gisa jardunez egindako eragiketengatik ondare garbian gertatutako aldaketak.

c. Ondare garbian gertatzen diren gainerako aldaketak.

d. Kontabilitate-irizpideak aldatzeagatik edo errakuntzak zuzentzeagatik ondarean egindako doikuntzei buruzko informazioa ere jasoko da.

## Kanpo estekak
The Grapes of Wrath (filma)

**The Grapes of Wrath** (euskaraz *Suminaren Mahatsak*) 1940ko John Ford estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. John Steinbeck idazlearen *The Grapes of Wrath* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Henry Fonda, Jane Darwell, John Carradine, Shirley Mills, John Qualen eta Eddie Quillan aktoreek antzeztu zuten.

Zazpi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, bi irabaziz: Zuzendari onenaren Oscar Saria (John Ford eta Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Jane Darwell).

## Argumentua 
1930eko hamarkada, AEBtako Oklahoma estatua. 1929ko kraxaren ondoren Tom (Henry Fonda) eta Ma Joad (Jane Darwell) senar-emazte nekazariak eta beren familia osoa euren lursailetatik kanporatuak izan direnez Kaliforniara emigratzera derrigortuak daude. Hara iristeko, Ford auto zahar batean herrialdea alde batetik bestera zeharkatuz bidai deserosoa burutuko dute, modu okerrean paradisutzat jotzen zuten euren helmugan gorabehera ugari izango dituztelarik.
## Aktoreak 
* Henry Fonda: Tom Joad
* Jane Darwell: Ma Joad, "Ama" Joad
* John Carradine: Jim Casey erreberendoa
* Charley Grapewin: Granpa Joad, "Atautxi" Joas
* Dorris Bowdon: Rosasharn Joad Rivers
* Russell Simpson: Old Tom 'Pa' Joad, "Aita" Tom Zaharra Joad
* O.Z. Whitehead: Al
* John Qualen: Muley Graves
* Eddie Quillan: Connie
* Zeffie Tilbury: Joaden amatxia
* Frank Sully: Noah
* Frank Darien: Oncle John, Osaba John
* Darryl Hickman: Winfield
* Ward Bond: polizia
* Grant Mitchell: zaindaria
* Irving Bacon: auto gidaria
* Shirley Mills: Ruth Joad
* Roger Imhof: Thomas

## Kanpo estekak 
* *The Grapes of Wrath* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Grapes of Wrath* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Pi de les Tres Branques

**Pi de les tres branques** (euskaraz *Hiru adarretako pinua*) Kataluniar nazionalismoaren ikurra den pinu gorri bat da, bere hiru adarrek Katalan Herrien batasuna irudikatzen dutelako (Katalunia, Valentziar Herria eta Balear uharteak). Bartzelonako probintziako iparraldean dagoen Castellar del Riu udalerriko lursaitelan kokatzen da.

Zuhaitzak 25 metroko garaiera du, eta enborrak oinarrian 5 metroko perimetroa. Urtero, bertan, uztailaren hirugarren asteko igandean kultur-politika ekitaldi edo topagunea ospatu ohi da.

## Historia 
Jada XVIII. mendean Hirutasun Santuaren ikurtzat jo ohi zen (Aita, Semea eta Espiritu Santua). XIX. mendean mendizaletasuna hedatzearekin batera ohiko bildune bilakatu zen, 1888an Jacint Verdaguerrek *Lo pi de les tres branques* ("Hiru adarretako pinua") olerkia idaztean behin-behineko ospea bereganatu zularik.

1901an zuhaitzaren Tomàs Campà jabeak Unió Catalanista alderdi politikoari jabetza eman zion. Tamalez, 1913an zuhaitza hil egin zen eta gaur egun arte bere enborra mantendu izan da.

2014ko maiatzaren 13an ezezagun batzuk zuhaitzaren adar bat ebaki zuten.

## Ikus gainera 
* Gernikako Arbola

## Kanpo estekak
Sulidae

**Sulidae** Suliformes ordenako itsas-hegaztien familia bat da. Kiderik ezagunenak zangak dira.

## Ezaugarriak 
Sulidoek 60 eta 95 cm arteko luzera dute, eta 140 eta 175 cm arteko zabalera. Hegal luze, estu eta zorrotzak dituzte, eta buztan luze samarra, graduatua eta erronbo formakoa, kanpoaldeko lumak erdikoak baino motzagoak dituena. Hegaldi-muskuluak nahiko txikiak dira pikadan murgiltzeko behar den zeharkako sekzio txikia ahalbidetzeko, hegaldi-errendimenduaren sakrifizio jakin bati lotutako konpentsazio egokitzaile gisa. Ondorioz, oso estilizatuak dira eta erresistentzia-indarra murrizten dute; beraz, haien gorputzek "torpedo-forma" dute eta zerbait laua dira.

## Taxonomia 
Familiak hiru genero hartzen ditu bere barnean:
* *Morus* generoa
** *Morus bassanus*
** *Morus capensis*
** *Morus serrator*
* *Papasula* generoa
** *Papasula abbotti*
* *Sula* generoa
** *Sula nebouxii*
** *Sula variegata*
** *Sula dactylatra*
** *Sula granti*
** *Sula sula*
** *Sula leucogaster*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
MacLellandarren gaztelua

**MacLellandarren gaztelua** (ingelesez ''MacLellan's Castle'') Eskoziako hego-mendebaldeko Kirkcudbright udalerrian dagoen gaztelu bat da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1582. urtean Thomas Maclellan Bombiekoa zenak eraikitzen hasi zen. 1752an familiak gaztelua saldu egin zuen, 1782-1912 artean Selkirkeko dukeen jabetzakoa izan zelarik. Gaur egun, herrialde honetako gaztelu gehienak ustiatzen dituen Eskoziako Gobernuaren Historic Scotland agentziaren jabetzakoa da.

## Deskribapena 
Bere urak Solwayko fiordoan itsasoratzen dituen Dee ibaiaren hegoaldeko ertzean dago. Gazteluaren izenak ongi adierazten duen bezala MacLellan familia edo klaneko kideen bizilekua izan zen. L itxurako oinplanoa du.

## Iruditegia 

Irudi:Mc Lellans Castle Kirkcudbright - geograph.org.uk - 600143.jpg|Aurrealdea.
Irudi:MacLellan's Castle main hall.png|Barnealdeko areto handia iparralderuntz begiratu ezkero.
Irudi:MacLellan's Castle 20080422 - entrance.jpg|Sarrera izkinako angeluan, eraikinaren bi hegalen artean.
Irudi:MacLellan's Castle kitchen.png|Sukaldea, heego hegaleko ekialdean.

## Kanpo estekak 
* MacLellandarren gaztelua. Historic Scotland
Germana Foixkoa

**Germana Foixkoa** (Foix, Foixko konderria, 1488 – Llíria, Valentziako Erresuma, 1536ko urriaren 15a) 1505-1516 bitartean Aragoi, Mallorca, Valentzia, Sizilia eta Napoliko erregina ezkontidea izan zen. Joanes Foixkoaren eta Maria Orleanskoaren alaba eta Leonor I.a Nafarroakoaren iloba zen. Fernando II.a Katolikoarekin ezkondu zen 1505ean, Aragoiko erregeak Nafarroako eta Napoliko erresumen gainean eskubideak lortu nahi zituelako.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Police Academy

***Police Academy*** (euskaraz *Polizia Akademia*, Hego Euskal Herrian *Polizia Akademia Eroa*) 1984ko Hugh Wilson estatubatuar zinema zuzendariaren film komikoa da. Bertan, Steve Guttenberg, Kim Cattrall, Bubba Smith, David Graf, George Gaynes eta Michael Winslow aktoreek antzeztu zuten.

Filmak estreinatu eta berehala sekulako arrakasta izan zuen, gaur egun arte jarraipen ugari izan dituelarik: *Police Academy 2: Their First Assignment* (1985), *Police Academy 3: Back in Training* (1986), *Police Academy 4: Citizens on Patrol* (1987), *Police Academy 5: Assignment Miami Beach* (1988), *Police Academy 6: City Under Siege* (1989) eta *Police Academy: Mission to Moscow* (1994), gainerako *izenburu berdineko marrazki bizidun telesaila* eta bideo-jokoak ere izan dituelarik.

Filma osoki Kanadako Toronto hirian filmatu zen.

## Argumentua 
Hiriko alkatesak argitaratutako arauen arabera, jada polizian sartzeko sexu, pisu, garaiera eta inteligentzia ez dira oztopo erabakigarriak izango. Ondorioz polizia akademiak hiriko xelebre guztiei ateak ireki dizkie, betiere hezitzaileen atsekaberako, nahiz eta kadete berri guztiak polizia izatea hautatu ez duten, Mahoney (Steve Guttenberg) protagonistaren kasu, akademian sartu ez balitz zuzenean espetxera baitzihoan. Hortaz, Mahoney, nola edo hala akademiatik kanporatu dezaten saiatuko da, azkenean kadetea izatea gustuko duela jabetuko den arte.

## Aktoreak 
### Akademiako kadeteak 
* Steve Guttenberg: Carey Mahoney kadetea
* Kim Cattrall: Karen Thompson kadetea
* Bubba Smith: Moses Hightower kadetea
* Donovan Scott: Leslie Barbara kadetea
* Michael Winslow: Larvell Jones kadetea
* Andrew Rubin: George Martin kadetea
* David Graf: Eugene Tackleberry kadetea
* Bruce Mahler: Douglas Fackler kadetea
* Marion Ramsey: Laverne Hooks kadetea
* Brant Von Hoffman: Kyle Blankes kadetea
* Scott Thomson: Chad Copeland kadetea

### Akademiako irakasleak 
* G.W. Bailey: Thaddeus Harris tenientea
* George Gaynes: Eric Lassard komandantea
* Leslie Easterbrook: Debbie Callahan sarjentua
* George R. Robertson: Henry J. Hurst buruzagia

### Bestelakoak 
* Debralee Scott: Fackler jauna
* Ted Ross: Reed kapitaina
* Doug Lennox: Mutil Gaizto nagusia
* Georgina Spelvin: Hooker
* Don Lake: Wig jauna

## Kanpo estekak 
* *Police Academy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Police Academy* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Unió Catalanista

**Unió Catalanista** (euskaraz *Batasun Katalanista*) Kataluniako sindikatu eta erakunde katalanisten batuz sortutako alderdi politikoa izan zen. 1891an Bartzelonan sortu zen, Kataluniar Zuzenbide Zibilaren aurka zihoan Espainiako Kode Zibilaren 15. artikuluari erantzun asmoz.

## Historia 
1892an Manresako Oinarriak onartu ziren biltzarra bultzarazi zuten. 189an Reusen batzarra ospatu zuten, ondoren baita 1894an Balaguer eta 1895ean Olot udalerrietan ere. 1897an bere estatutuako eraldatu eta erakundeari beste hainbat talde, elkarte, egunkari eta partikularrak batu zitzaizkion. Zuzendaritza bitan banatzen zen, bata gutxi politizatua eta *La Renaixença* ("Berpizkundea") egunkariaren inguruan bildu ohi zena, bestea aldiz, Enric Prat de la Riba politikaria buru zuena zen. Azken alde hau 1899an Uniótik banandu eta Narcís Verdagueren presidentziapean Centre Nacional Català ("Kataluniar Zentru Nazionala") delakoa sortu zuen. 1901eko Hauteskundeetan Centre alderdia Unió Regionalista alderdiarekin batera aurkeztu eta arrakasta handia izan zuen. Orduan Unió Catalanistak Terrassan biltzarra burutu, politikan sartu eta kontzertu ekonomikoa eskatu zuen. 1903an Domènec Martík presidentzia lortu eta alderdiak ezkerrera bira egin zuen. 1906an Martík presidentzia laga eta 1914an kargu berriz ere kargu horretan egon zen. 1916an Martík taldearen desagertzea proposatu zuen, baina kideek ez zuten onartu eta Martík taldea laga zuen. Ordutik aurrera Unió desagertzear egon zen. 1932ko Hauteskundeetan Kataluniako Parlamentuan eserleku bakarra bereganatu zuen. Espainiako Gerra Zibila piztearekin bat behin-betiko desagertu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Catalan1.jpg|Unió Catalanistaren zigilua.
Irudi:

## Kanpo estekak
Ingurutxo

[thumb|300px|**Ingurutxoa**, [Bedaion.]]
**Ingurutxoa** bereziki Nafarroan eta Gipuzkoako ekialdean ospatzen den dantza folklorikoa da, soka-dantzarekin lotua. Bikote mistoek dantzatzen dute, zirkuluak osatuz erlojuaren aurkako norabidean. Soka-dantzarekin batera dantzatu ohi da batzuetan, baina haren aldean zeremonia gutxiagokoa da; ingurutxoan zehar egiten den *zubia* ere aipatu behar da. Ezagunak dira Iribas, Uitzi, Alli, Leitza, Bedaio eta Ugarten dantzatu ohi diren ingurutxoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fenomeno

**Fenomenoa** gertatzen den gauza edo gertaera bat da, gogamenean jaso den moduan, benetan edo errealitatean denaren kontrakarrean jarrita askotan. Zientzian eta filosofian dituen adierak bereizi behar dira: zientzian, fenomenoa *behagarria* den zerbait da; filosofian, berriz, fenomenoa gizakiak errealitatetik *esperientziaz* jasotzen duen zerbait dela esan ohi da.

## Etimologia
Fenomeno hitzak etimologikoki *"phainomenon"* hitz grekoan dauka bere jatorria*. "Phainomenon" "phainen"* (erakutsi, agertu, azaldu) aditzaren partitzipio pasiboa *(- meno sufijoa)* da *(phainen - meno = phainomenon),* hortaz, literalki "erakusten edo azaltzen dena" esan nahi du.  

## Esanahia filosofiaren historian 
"*Fenomeno*" kontzeptua tradizionalki zentsuei zuzenean agertzen ez denari kontrajarri izan da. Beraz, zentsu horretan, esan genezake fenomenoa esentzia, sustantzia edo berezko gauzaren (*"cosa en sí"*) kontzeptuaren parean ulertu behar dela. Dena den, bi kontzeptu hauen arteko harremana desberdina izan da filosofiaren historian. 

## Platon 
Antzinaroko eta Erdi Aroko filosofian eskuarki desberdindu egin da zentsuei zuzenenean agertzen dena, fenomenoa edo itxura, eta beste bide batez, intelektoaren bidez, gehien bat, ezagungarria dena, esentzia edo sustantzia. Lehenengoa errealitate- eta balio-maila baxuenekoa izan ohi da bigarrenarekin alderatuta. Horren adibide esanguratsuenetako bat Platon linearen alderaketan aurki dezakegu. Alderaketa honen bidez Platonek errealitate- eta ezagutza-mailak ezartzen ditu: 

* Artearen bidez imitatutako errealitatea eta horri buruzko ezagutza maila baxuena da: benetazko errealitatearen kopiaren kopia da eta horri buruzko ezagutza ez dauka ia baliorik. 
*  Fenomenoa edo itxura eta iritziak: Fenomenoak benetazko errealitatearen kopiak dira eta dagokien ezagutza, hortaz, ez da benetako ezagutza, iritzia soilak baizik. 
* Ideia matematiko eta geometrikoak eta horri buruzko ezagutza: Ideia matematikoak eta geometrikoak, zentsumenen bitartez zuzenean ezagutu ezin ditugunak - zirkulu baten eredu matematikoa ezin zaigu inoiz zentsumenen bitartez agertuko, bakarrik zirkulu forma inperfektua daukaten gauzak -, eta bere ezagutza benetako errealitatea eta ezagutza - ezagutza zientifikoa - osatzen dute. 
* Ideiak eta filosofía: Platonen ustez, ideiak ez dira guk sortutako kontzeptuak, benetazko errealitate independienteak baizik. Horiek guk zentsumenen bitartez antzematen ditugun gauzen - fenomenoak - ereduak dira, beraz, gauza horiei buruzko benetazko ezagutza unibertsala lortzeko ideiei erreparatu behar diegu. 

## Ikus, gainera 
* Fenomenalismoa
* Fenomenologia

## Kanpo estekak
Joana Serrat

**Joana Serrat i Tarré** (Vic, Osona, 1983) kataluniar folk kantautorea da. Ingeles eta katalanezko pop-jazz generoko abestiak abestu ohi ditu, estatubatuar folkaren eragina duen estilo intimista duelarik.

## Diskografia 
* 2008: *Liffey* (Laura R. Perkins)
* 2009: *Hit The Pavement* (autoargitalpena)
* 2011: *The Relief Sessions* (autoargitalpena)
* 2014: *Dear Great Canyon* (El segell del Primavera)
Fenomeno (argipena)

**Fenomeno** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* zientzian eta filosofian, fenomenoa, behagarria den edo esperientziaz jasotzen den zerbait;
* fenomeno naturala,
* fenomeno paranormala.