open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dortmund

**Dortmund** Alemaniako mendebaldean dagoen hiria da, Ipar Renania-Westfaliako estatuaren hiri nagusia dena eta herrialde osoko zazpigarren populatuena. Halaber, Essen hiriarekin batera osatzen du Europar Batasunako hirugarren metropolitar gunerik handiena, Paris eta Londres ostean. Hiriak 580.444 biztanle zituen 2010ean.

## Geografia 
Ruhr ibaiaren alde bietan dago Dortmund kokatua. Dortmund–Ems kanalak hiria Ipar Itsasoarekin elkartzen du eta kanalaren bukaeran Dortmundko kaia dago, Europako barne-kairik handiena. "Westfaliako hiri berdea" deitzen zaio izan ere udalerriaren erdia baino gehiago ibaiek, basoek, nekazal eremuek eta parkeek osatzen baitute.

## Historia 
Agiri zaharrek diotenez gaur egun Dortmund dagoen tokian **Throtmanni** izeneko herrixka bat zegoen 880 inguruan, baina suak erre zuen erabat. Frederiko I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoak 1152an herria berreraiki eta bertan bizi izan zen bi urtez. Erdi Aroan Hellweg merkatal bidean ezinbesteko geldialdia egin behar zen bertan. 1220an Hiri Inperial Askea bihurtu zen, Westfaliako hiri nagusia zen eta Hansa Ligan sartu zen. 1320ko agiri batean **Dorpmunde** izenaz agertzen da.

XIX mendean Prusiak Westfalia probintzian sartu zuen. Ikatz eta altzairu meategiek hiria aberastu zuten, bai eta garagardo lantegiek ere.

Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek Dortmunden %60a suntsitu zuten. batez ere hiriaren erdialdea izan zen kaltetuena, %98ko suntsipenarekin. Hiria berreraikitzean parke zabalak diseinatu zituzten.

## Ondasun nabarmenak 
* San Reinoldi eliza (*Reinoldikirche*): XIII mendeko eliza protestante erromanikoa.
* Petrikirche eta Marienkirche eliza protestanteak.
* Dortmundeko Opera Aretoa (*Opernhaus Dortmund*): 1938an Naziek suntsituriko sinagoga zegoen tokian 1966an eraikitako Musika aretoa.
* Krügerpassage: 1912an eraikitako merkatal zentrua.
* Brauerei-Museum: Hansa garagardo lantegiaren museoa.

## Kirolak 
Hiriko futbol talde garrantzitsuena Borussia Dortmund da. Zazpi Liga eta bi Kopa irabazi ditu. 1997an UEFAko Txapeldunen Liga eta Kontinente arteko Futbol Kopa irabazi zituen.

## Hiri senidetuak 
Dortmund ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Hiritar ospetsuak 
* Bernd Krauss, (1957-), Borussia Mönchengladbach taldeko futbolari ohia eta errealeko entrenatzaile ohia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dortmund hiriaren webgune ofiziala
Limburg

**Limburg** edo **Linburgo** izan daiteke:
* Limburg (Herbehereetako Erresuma Batua), 1815tik 1830ra Herbehereetako Erresuma Batuaren parte izan zen probintzia, gaur egun bitan zatitua:
** Limburg (Herbehereak), Maastricht hiriburua duen probintzia.
** Limburg (Belgika), Flandrian dagoen eskualdean, Hasselt hiriburua.
* Limburgeko dukerria, gaur egungo Belgika eta Herbehereetako eskualde ezberdinak hartzen zituena.
* Limburgeko konderria, gaur egun Alemanian dagoen eskualdea.
* Limburg an der Lenne, gaur egun Hohenlimburg, Alemaniako Erdi Aroko hiria, Limburgeko konderriari izena ematen ziona.
* Limbourg, Liejako hiri bat, Valonian.
* Limburg an der Lahn Alemaniako hiri bat.
* Limburg (petrolio-ontzia), Frantziako petrolio-ontzi baten izena, Yemenen bonbardatu zutena.
* Limbourg anaiak, hiru anaia margolari.

## Ikus, gainera 
* Limburgera, hizkuntza.

## Erreferentziak
León (Nikaragua)

**León** Nikaraguako ipar-mendebaldean dagoen Leongo departamenduaren hiriburua da. Managuatik 80&nbsp;km ipar-mendebaldera eta Ozeano Barearen kostaldetik 17&nbsp;km iparraldera dago. 2012an 201.100 biztanle zituen. Managua baino txikiagoa izan arren, historian zehar Nikaraguako hiriburu intelektuala izan da.

## Historia 
* 1524an Francisco Hernandez de Cordobak sortu zuen, *Santiago de los Caballeros de León* izenarekin.
* 1813an fundatu zuten hiriko unibertsitatea.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leon (argipena)

**Leon** izenak hainbat adiera ditu:

## Pertsonak 
### aita santuak 
* Leon I.a (440 – 461)
* Leon II.a (682 – 683)
* Leon III.a (795 – 816)
* Leon IV.a (847 – 855)
* Leon V.a (? – 903)
* Leon VI.a (? – 928)
* Leon VII.a (936 – 939)
* Leon VIII.a (963 – 965)
* Leon IX.a (1049 – 1054)
* Leon X.a (1513 – 1521)
* Leon XI.a (1605)
* Leon XII.a (1823 – 1829)
* Leon XIII.a (1878 – 1903)
* Leon XIV.a (2025 – *egun*)

### Bizantzioko enperadoreak 
* Leon I.a (457 – 474)
* Leon II.a (474)
* Leon III.a (717 – 741)
* Leon IV.a (775 – 780)
* Leon V.a (813 – 820)
* Leon VI.a (886 – 912)

### Armeniako erregeak 
* Leon I.a, Cilicia.ako nagusia, *Mendiko Jauna* (1129 – 1140)
* Leon II.a (1187 – 1219)
* Leon III.a (1270 – 1289)
* Leon IV.a (1301 – 1307)
* Leon V.a (1320 – 1341)
* Leon VI.a (1374 – 1393))

### Bestelakoak 
* Leon Trotskym sobietar iraultzailea.
* Leon Afrikarra, *Hasan bin Muhammed al-Wazzan al-Fasi* diplomatikoaren latinezko izena.

## Lekuak 
* Leon, Iowa estatuko hiria.

* Leon, Jujuyko hiria.

* León, Gaztela eta Leongo hiria.
* Leóngo probintzia, Gaztela eta Leongo probintzia.
* Leongo eskualdea, Gaztela eta Leon osatzen duten bi eskualde historikoetako bat.
* Alfoz de Leon, León hiriaren eskualdea.
* Leongo Erresuma, Iberiar Penintsulako erresuma historikoa.

* Lyon, Frantziako hiria.

* Leon de las Aldamas, Guanajuatoko udalerria.
* Nuevo Leon, Mexikoko estatua.

* Leon, Nikaraguako hiria.
* Leongo Departamendua, Nikaraguako departamendua.

## Bestelakoak 
* Leon, poliobirusen III Motako birusa.
* *Leon Afrikarra*, Amin Maaloufek pertsonaia historikoaren inguruan idatzitako eleberria.
Frisiera

**Frisiera** () Herbehereetan, Alemanian eta, neurri txikiagoan, Danimarkan mintzatzen den hizkuntza bat da. Ingelesaren eta eskozieraren hizkuntza gertukoena da. Gaur egun ez du etorkizuna bermaturik, geroz eta hiztun gutxiago baitu.

Saxoiak eta angloak egungo frisieraren antzeko hizkuntza batean mintzatzen ziren Britainia Handira emigratu aurretik. Alfabeto errunikoan eginiko epigrafia gutxi batzuk baino ez dira gelditu, gur garaiko lehenengo mendeetan datatuak. XV. mendera arte, frisiera administrazioan eta kontu ofizialetan erabili zen hizkuntza bizi-bizia izan zen.Hainbat dokumentu gordetzen dira XIII. eta XVI. mendeetatik, haietako batzuk lege izaera dutenak, baina baita idatzi literarioak ere: frisierazko saga eta elezaharrak, adibidez. Garai horretatik aurrera, nederlandera eta alemana frisiera ordezkatzen joango dira.

Frisieraz hitz egiten dugunean, hiru aldaerez ari gara, urruntasun geografikoa dela-eta beren artean ulergaitzak diren hiru aldaera baititu: ekialdeko frisiera, mendebaldeko frisiera eta iparraldeko frisiera. Erdi Aroan hizkuntza bakarra osatzen zuten, *Frisiera zaharra* deitzen dena (VIII. eta XVI. mende artekoa), baina gaur egun, esan bezala, hiruen arteko desberdintasunak oso handiak dira.
300px|thumb|ezkerrera|Frisiar herriaren hedapen historikoa (grisez), eta egun frisieraz mintzatzen diren lurraldeak (marrez).
## Ekialdeko frisiera 
Ekialdeko frisiera (*Saterlandic* bezala ere ezagutzen dena) Alemaniako Saxonia Beherea eta Schleswig-Holstein lurraldeetan hitz egiten zen (Ekialdeko Frisia eskualde historikoan), baina Nazio Batuen 1996ko informe baten arabera, egun herri txiki batzuetan baino ez da mantentzen: Saterland, Ramsloh, Strücklingen eta Sharrell. 2.000 hiztun inguru daude, guztiak edadetuak. 11.000 bat lagunek jotzen dute bere burua ekialdeko frisiartzat .

## Mendebaldeko frisiera 
Frisiera banantzen den hiru hizkuntza-aldaeretatik egoera onena duena da. *Frysk* izenaz aldaera hau izendatu ohi da. Batez ere Herbehereetako Frisia probintzian hitz egiten da. Hala ere, mendebaldeko frisieraren hiztunen %40a probintzia honetatik kanpokoak dira. Bere burua mendebaldeko frisiartzat jotzen duten lagunak 700.000 eta 800.000 lagun artean zenbatu ohi dira; eta haietatik %70a frisieraz hitz egiteko gai dira. Frisian hizkuntza ofiziala da, hezkuntza sisteman irakasten da eta hedabideetan nahiz kultur munduan presentzia handia du.

## Iparraldeko frisiera 
Iparraldeko frisiera (*frasch* deitua) Alemaniako iparraldean eta Danimarkako mugan mintzatzen da: Schleswig-Holstein estatuko Eider eta Wiedau ibaien arteko lurraldean eta Sylt (*Söl*, frisieraz), Föhr (*Feer*), Amrum (*Omram*) eta Hooge eta Heligoland (*Deät Lun*) uharteetan. Iparraldeko frisiera 10.000 bat lagunek hitz egiten dute (denak elebidunak). 60.000 bat lagunek jotzen dute bere burua iparraldeko frisiartzat .

## Ikus, gainera 
* Europako hizkuntza gutxituen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Frisiar Fundazioa
*  Frisiar Akademia: frisiar hizkuntza eta kulturaren alde diharduen zientzia ikerketako erakundea.
Ipar Brabante

**Ipar Brabante** () hegoaldean dagoen Herbehereetako probintzia da. 2005ean 2.415.946 biztanle zituen eta bere hiriburua 's-Hertogenbosch da baina hiririk handiena Eindhoven da. Belgikarekin egiten du muga hegoaldean.

Probintzia honako 64 udalerriek osatzen dute.

## Pertsonaia ezagunak 
* Vincent Van Gogh (1853-1890), margolaria.

## Ikus, gainera 
* Herbehereen banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aritz Begino

**Aritz Begino Etxarri**, pilota arloan **Begino** deituraz ezaguna, (Auza, Nafarroa Garaia, 1980ko apirilaren 2a) esku huskako pilotari profesional ohia da, atzelaria. Asegarce enpresarekin aritzen zen. Profesionaletako lehendabiziko partida 2001eko ekainaren 16an jokatu zuen, Larraintzarko Ultzama pilotalekuan. Pilotari ez ezik, zaldi-hazle ere aritu da, aitarekin batera, bere jaioterri Auzan. Hamalau urte eta erdiko ibilbidearen ondoren 2015aren hondarrean pilota profesionaletik erretiroa hartu zuenetik, nekazaritza du lanbide, Auzan bertan.

Pilotan, ospe handia izan du haren eskuin eskuaren kolpe indartsuak. 17 urte zituenetik, Ruben Belokik eta Fernando Arretxek *sparring* hartu zuten Begino, buruz buruko txapelketa nagusirako prestatzen ari zirenean. Adin hartan bertan sartu zen Asegarce enpresan, eta Salvador Bergara izan zuen irakasle, ezkerra lantzen eta lanbidea irakasten. Binaka nabarmendu zen, eta 2011ko binakako txapelketa nagusia irabazi zuen. 2013az geroztik, ordea, ez zuen txapelketa horretan jokatzeko aukerarik izan. Asegarce enpresak, izan ere, Begino baztertuta utzi zuen, Beginok bere soldata jaistea onartu ez zuelako. 2015eko abenduan erretiratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Begino», Asegarce enpresaren webguneko fitxa.
Herbehereen banaketa administratiboa

thumb|300px|Herbeeren banaketa administratiboaren mapa
**Herbehereen banaketa administratiboa** hamabi eskualdetan egiten da, *probintzia* izenarekin ().

Euretariko bakoitzean Gobernadore bat dago,  (Erreginaren Mandataria), Limburgeko probintzian izan ezik, non *gouverneur* izena ematen zaion. Hauek dira 12 probintziak:

|}

## Udalerri bereziak 
2010 urtetik aurrerako banaketa administratiboaren arabera antzinako Holandarren Antilletako uharteak Herbehereetako udalerri berezi bihurtu ziren.

|}

## Ur batzordeak 
Estatua ur-barrutietan ere banatua dago, ur-batzorde baten agindupean ( edo ). 2005eko urtarrilaren 1ean 27 ziren eta bakoitzak ura kudeatzeko eskuduntza du. Ur-batzorde hauen eraketa estatuaren sorrera baino aurrekoa da, 1196 urtean agertuz baitziren lehen aldiz. Berez, Herbehereetako ur-batzordeak oraindik dablitzan munduko erakunde demokratiko zaharrenetakoak dira.

## Ikus, gainera 
* Herbehereetako hiri nagusien zerrenda
* Herbehereen udalerrien batzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Bové

**José Bové** edo **Joseph Bové** (Talence, Bordeletik hurbil, 1953ko ekainaren 11) globalizazio alternatiboaren aldeko munduko pertsonai ospetsuenetakoa da. Frantziako nekazari-sindikalismoan hasita, desobedientzia zibileko ekimenei esker lortu du ospea, batik bat *janari lasterraren* kontrakoak egindakoei esker (McDonald's buruan).

*Confédération paysanne* sindikatu frantsesaren fundatzailea eta bozeramailea ohia da. Nekazal-politika alternatiboaren bila, tokian tokiko nekazari txikien defentsan atera da beti, nazioarteko salerosketen aldaketen aurrean ahulagoa baita. ATTAC mugimenduaren fundatzailea ere bada.

Frantziako 2007ko hauteskundeetarako hautagai aurkeztu du bere burua.

## Kanpo estekak 
*  José Bovéri Sustrai Colinak egindako elkarrizketa Argia, 2011
Abbé Pierre

'''L'Abbé Pierre**, jaiotzez **Henri Antoine Grouès''' (Lyon, 1912ko abuztuaren 5a - 2007ko urtarrilaren 22a) Emmaus mugimenduaren sortzailea izan zen, etxerik gabeko pertsonak laguntzeko asmotan. Frantziako pertsonaiarik ospetsuenaren titulua lortu du urte askotan, 2003an Zinedine Zidane bera bigarren postuan utzita.

## Biografia 
Kaputxinoen ordenean sartu zen 1930ean, baina birikietako arazoak zirela eta, ordena horretako bizitza gogorra ezinezkoa egin zitzaion. 1938an apaiztu zen. Abbé Pierre goitizena Bigarren Mundu Gerran irabazi zuen, Erresistentzian aritzen zelarik. Bizitza andana salbatu zituen, tartean juduak eta politikoki jazarriak, Suitza edo Aljeriarako ihesbidean lagunduz.

1949an hasi zen abian Emmaus mugimendua. 1991n Gizatasuna, Bakea eta Herrien arteko Anaitasunaren Balzan Saria eman zioten, "bizitza osoan giza-eskubideen, demokraziaren eta bakearen alde jokatzeagatik. Buru belarri sufrimendu fisiko zein espirituala baretzen ahalegintzeagatik. Nazionalitatea, arraza edo erlijioa kontuan hartu gabe, Emmaus Erkidegoekin elkartasun unibertsala sortzeagatik."

## Kritikak eta salaketak 
Hautsak ere harrotu ditu Pierre apaizak. Roger Garaudy filosofo Holokaustoren ukatzailearen laguna izan zen. Atzerakoiek homosexualen adopzioaren alde agertu zuen jarrera kritikatu zioten, baita sexu-harremanak edukitzea aitortu izana. Emaús-Abbé Pierre Fundazioak enkargatutako ikerketa batek, 2024an argitaratua, bestetik, goitik behera aldatu du bere sortzailearen irudia: zazpi emakumek zioten apaizak «1970 eta 2005 urteen artean sexu-erasoa edo sexu-jazarpena izan zitezkeen portaerak» izan zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Abbé Pierre Fundazioa
*  Nazioarteko Emmaus
*  Nazioarteko Balzan Fundazioa
Vladimir Voltxkov

**Vladimir Voltxkov** (, *Uładzimier Vaŭčkoŭ*; Minsk, 1978ko apirilaren 7a) bielorrusiar jokalaria da, 1995ean tenislari profesional bilakatu zena. Ez du titulu garrantzitsurik irabazi, baina Bielorrusia taldearekin Davis Kopan egindako erakustaldiengatik ezaguna dugu.

## Ibilaldi profesionala 
Voltxkovek txikitatik jolastu izan du tenisera, izan ere bere aita tenis-entrenatzailea dauka eta honek erakutsi dio urte guzti hauetan. Lehen esan dudan bezala ez du titulu garrantzitsurik irabazi, baina Devis Kopan jokatutako partidetan, irabazi ez dituenak ozta-ozta galdu izan ditu, adibidez Roger Federer-en aurkako partida 5 jokoetan galdu zuen.
2001ean ATP-sailkapenean 25. tokira iristea lortu zuen bere taldekide Lee Hyung-taikekin batera San Joseko txapelketa irabaziz.

## Banaka 
### Finalista 
* 2002: Taxkent ( Yevgeni Kafelnikov )

## Taldeka 
### Sariak 
## Kanpo loturak 
*  ATP Perfila
*  Davis Kopa Perfila
Leon I.a Armeniakoa

**Leon I.a Armeniakoa** (1080-1140ko otsailaren 14a) Ziliziako armeniar erreinuaren nagusia izan zen 1187tik 11981199ra. *Mendietako Jauna* izenarekin ere ezaguna da.

Leon, bere arbasoak bezala, Armeniaren hedapenari ekin zion, batez ere Mediterraneorantz, Antiokiako printzipeekin gatazkak sortuz 1135 aldera, Saravantikar konkistatu zuenean. Hurrengo urtean Raimundo Antiokiakoak bera hartu eta askatzeko dirua eskatu zuen. Bere semeek askatasuna lortzen saiatu ziren baina azkenean ordaindu zuten.

1137an Joan II.a Komnenoren inbasioa zela eta Tauros mendietara ihes egin zuen eta bertan berriro preso hartu eta Konstantinoplara eraman zuten. Bertan hil zen 1140an. urtean. Bere semea zen Esteban I.a Armeniakoak hartu zuen bere kargua, eta bere beste semea zen Thoros II.a Armeniakoak erregetza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Overijssel

**Overijssel** () ekialdean dagoen Herbehereetako probintzia da. 2005ean 1.113.529 biztanle zituen eta bere hiriburua Zwolle da baina hiririk handiena Enschede da.

Overijsselek muga egiten du ekialdean Alemaniarekin, Gelderlandekin hegoaldean eta mendebaldean, Flevolandekin mendebaldean eta Friesland eta Drentherekin iparraldean. Hiru eskualde ditu bere barnean, Kop van Overijssel (*Overijsselgo burua*) iparmendebaldean, Salland zentruan eta Twente ekialdean.

## Ikus, gainera 
* Herbehereen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Wazemank (telebista saioa)

**Wazemank** ETB 1eko umorezko telebista-saioa zen. Besteak beste, Anjel Alkain, Ainere Tolosa, Jon Iraola, Mikel Pagadizabal, Iñake Irastorza, Ana Elordi, Mikel Laskurain, Egoitz Lasa, Ixabel Agirresarobe, Asier Sota, Anartz Zuazua eta Aitor Gabilondo aktoreek parte hartzen zuten Wazemank-en.

2007ko udazkenetik aurrera, Noaua! saioak ordezkatu zuen. Bertan goian aipatutako aktore gehienek parte hartzen dute.

2009ko bigarren erditik aurrera saioko tarte batzuk gaztelaniaz ematen hasi ziren, Jose Luis Kortaren imitazioa eta Goardia Zibilen tartea esaterako.

## Sketch-etako atalak 
Wazemank saioan egindako sketch-etako atal nagusiak:

* Arregitarrak
* Gure Atsuak
* Auto Patxi
* Aurki ETB1-en
* Txotx
* Anbulatoixua
* Earki Gatxik
* Tivi Famili
* Barlonbrando
* Imajinau

EITB-ko saioen imitazioak:

* Beste gu
* Sautrela
* ETB Kantxa
* Goenkale

### Pertsonaiak 
Wazemank saioan egindako pertsonaien parodiak

* Xabier Euzkitze
* Joxean Tolosa
* Julian Iantzi
* Kike Amonarriz
* Ilaski Serrano
* Estitxu Fernandez
* Saroi Jauregi
* Kontxu Odriozola (Maria Luisa Galardi)
* Juan Jose Ibarretxe
* Dani Arizala
* Mañukorta
* Nerea Alias
* Iñaki Perurena
* Jose Mari Olasagasti
* Joseina Etxeberria

## Atalak 
### 1. denboraldia (2005) 
### 2. denboraldia (2005-2006) 
#### Gabonetako saio bereziak: 
### 3. denboraldia (2006-2007) 
#### Gabonetako saio bereziak: 
### 4. denboraldia: Noaoa (2007-2008) 
#### Gabonetako saio bereziak: 
### 5. denboraldia: Wazemank 2.0 (2009) 
#### Gabonetako saio bereziak: 
### 6. denboraldia: Wazemank 3.0 (2010) 
#### Gabonetako saio bereziak: 
## Ikus, gainera 
* ETB 1
* Euskal Irrati Telebista
* ETB

## Kanpo estekak 
* Wazemank saioaren webgunea.
Martuteneko espetxea

thumb|Espetxearen panoramika.

**Martuteneko espetxea** Donostiako eta Gipuzkoa osoko espetxe bakarra da, bere izena Martuteneko auzotik hartua. 1948an inauguratu zuten, Ondarretako espetxea itxi zutenean. 150 bat presorentzako edukiera izan arren, urte askoan —eta gaur egun ere— askoz preso gehiago izan ditu.

1948ko apirilaren 30ean, lehen presoak eraman zituzten espetxe berrira, Donostian. Ondarretako kartzela hustu beharra zuten, eta nahiz eta berria bukatu gabe egon, presoak lekualdatzen hasi ziren. Martutenera sartzen lehenak 49 emakume izan ziren. Ondarretako espetxea abandonaturik egon zen, harik eta udalak bere hondakinen kudeaketa enkantean atera zuen arte.

1985eko uztailaren 7an preso zeuden bi etakidek –Iñaki Pikabea «Piti» eta Joseba Sarrionandia «Sarri»–, Imanol kantariak emandako kontzertua aprobetxatuz, espetxe hartatik bafle batzuen barnean ezkutaturik ihes egin zuten.

2014ko azaroaren 17an, Martuteneko kartzela botatzeko eskatu zuen udalak. Kartzela itxi eta berria Zubietan eraikitzeko asmoa dago; guztira, 95 milioi euroko inbertsioarekin 500 presorentzako kartzela eraikitzekoak dira. Kartzela gaur egun dagoen orubean etxebizitzak eraiki nahi ditu etorkizunean Donostiako Udalak.

2026an, bota aurretik, Euskal Herriko 24 erakunde memorialistek bat egin zuten, Eusko Jaurlaritzari eta Donostiako Udalari eskatzeko espetxe zaharra “memoria historikoaren leku” izenda dezatela, “Euskadiko Memoria Historiko eta Demokratikoari buruzko irailaren 28ko 9/2023 Legearen VII. kapituluko 29. artikuluari jarraikiz, nabarmena eta ezaguna baita 1. puntuan zehazten diren baldintzak betetzen dituela”.

## Iruditegia 

Fitxategi:Acto de colocación de la primera piedra de la cárcel de Martutene (2 de 11) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Espetxearen eraikitze lanen hasiera ekitaldia 1944an. Parada militarra.
Fitxategi:Acto de colocación de la primera piedra de la cárcel de Martutene (10 de 11) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg|Espetxearen eraikitze lanen hasiera ekitaldia 1944an. Lehen harria jartzea.

## Bibliografia 
* Iñaki Egaña: *Ondarreta: gezalaren kartzela. La cárcel del salitre*. Donostiako Udala eta Aranzadi Zientzia Elkartea: 2012. Izenburu berarekin erakusketa egin zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beñat Parra: "Martuteneko espetxea «memoria historikoaren leku» izendatzeko eskatu dute 24 erakunde memorialistek", *Irutxulo Hitza*, 2.2484 zk., 27. or. 2026/03/27.
Herbehereetako geografia

thumb|200px|Herbehereak satelite irudian
200px|thumb|Herbehereetako mapa
200px|thumb|Itsas mailaren gainetik dagoen lursaila
**Herbehereetako geografia**ren berezitasun nagusiak *Herbehereak* izenak berak ematen du, *Nederlanden* jatorrizkoak bezala, lurraldearen erdiak metro bateko garaiera besterik ez baitu. Ipar eta mendebaldea lau-laua eta toki batzuetan itsas mailaren azpitik dago. Hego-ekialdean Goi Herbehereak daude, apur bat itsas mailaren gainetik daudenak. Dike, babes duna eta ur-drainatze konplexuek, Erdi Aroan hasitakoak, uholdeetatik babesten dute eta estatuaren azalera %20an handitzea ahalbidetzen (polder).

Hiru ibaiek bi zati nagusitan banatzen dute estatua: Rhin, Waal eta Meuse (Maas). Herbehereetako hego-mendebaldea hiru ibai hauen delta erraldoia da. Banaketa geografikoaz gain, banaketa kulturala ere bada, nederlanderaren dialekto nagusiena eta erlijioarena (kalbinistak iparraldean eta katolikoak hegoaldean).

## Datu geografikoak 
Azalera:
:*guztira:* 41.526 km²
:*lurra:* 33.883 km²
:*ura:* 7.643 km²

Lurreko mugak:
:*guztira:* 1.027 km
:*estatu mugak:* Belgika 450 km, Alemania 577 km

Kosta: 451 km

Itsas erreklamazioak:
:*arrantza eremu esklusiboa:* 200 itsas milia (370 km)
:*jurisdikziopeko urak:* 12 itsas milia (22 km)

Muturreko garaierak:
:*puntu beherena:* Zuidplaspolder (Nieuwerkerk aan den IJssel) -7 m itsas maila azpitik.
:*puntu gorena:* Vaalserberg 321 m. itsas maila gainetik.

Baliabide naturalak:
:gas naturala, petrolioa, lur landuak

Lurren erabilera: (1996)
:*lur landuak:* %25
:*labore iraunkorrak:* %3
:*zelai iraukorrak:* %25
:*basoak:* %8
:*beste:* %39

Lur ureztatua: (1996)
6.000 km²

## Ikus, gainera 
* Herbehereak
* Herbehereen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Padania

|-
| align=center colspan=2 | 250px|Padaniaren kokapena
|-
| **Hiriburua**
| Mantua
|-
| **Sorrera**
| 1996
|-
| **Desagerketa**
| ---
|-
| **Hizkuntza ofiziala**
| italiera
|}

**Padania** Lega Nord (*Iparreko Liga*, euskaraz) alderdiko nazionalistek, batez ere Lega Nord alderdiak, Italiako iparraldeari ematen dioten izena da. Alderdi honetako buruzagi Umberto Bossik 1996ko irailaren 15ean lurraldearen independentzia aldarrikatu zuen Venezian egindako ekitaldi batean.

Padania izena Po ibaiaren latineko izenetik dator, *Padus*; eta bereziki, geografiazko testuetan erabiltzen den *Pianura padana* terminotik. Zentzu politikoa 1990eko hamarkadan hartu zuen, Italia iparraldeko alderdi politiko zenbaitek bat egin eta Lega Nord alderdia sortu zutenean. Garai hartara arte, bestela, Padania Po ibaiko haranari emaniko izena baitzen: *Val Padana*.

Lega Nord-ek arazoak izan zituen Padaniaren hegoaldeko mugak zehazteko (Toskana, Umbria eta Markekin batez ere), baina eztabaida batzuen ondoren, 2002ko estatutu proiektuan Italiako ondoko eskualdeak zehaztu zituzten:

* Aosta Ibarra
* Piemonte
* Liguria
* Lombardia
* Trentino-Adige Garaia
* Veneto
* Friuli-Venezia Giulia
* Emilia-Romagna
* Toskana
* Umbria
* Markak

Azken hiru eskualdeotan, hala ere, Lega Nordek ez du edo ez du ia presentziarik.

## Hizkuntzak 
Padania bezala izendatutako lurraldean hainbat hizkuntza mintzatzen da, nahiz eta italiera den nagusia eta zabalduena. Italierarekin batera, baina, ondoko hizkuntza hauek mintzatzen dira Italiaren muga aldeetan, eta Estatuak gutxiengoen hizkuntza gisa aitortzen ditu:

* Frantsesa
* Franko-proventzera edo arpitaniera
* Okzitaniera
* Alemana
* Friuliera
* Ladinoa
* Esloveniera

Hauetaz gain, hala ere, onarpenik ez duten beste hizkuntza batzuk badaude. Gehienetan "dialekto" bezala izendatzen dira, inguru itxietan (familian, lagunartean...) eta adineko jendeak soilik hitz egiten dituelako. "Dialekto" hauek, aitzitik, hizkuntza gisa sailkatzen ditu UNESCOren *Ethnologue*-k. Tokiko hizkuntza hauek ulergarriak dira beraien artean eta, neurri txikiagoan, italierarekin. Hizkuntza hauek ondoko hauek dira: lombardiera, liguriera -Monakon ofiziala-, emiliar-romagnoloa, piamontera eta veneziera.

## Ikus gainera 
* Lega Nord

## Kanpo estekak 
*  *Padaniaren independentziarako Lega Nord-en Estatutu Federala* (PDFn), 2002ko martxoak 1-3ko Ohiko Kongresu Federalean onetsia.
Hego Holanda

**Hego Holanda** (**Zuid-Holland** ) Herbehereetako probintzia da, herrialdeko populatuena. 2005ean, 3.458.785 biztanle zituen, Hiriburua Haga da, baina hiririk handiena Rotterdam da.

## Hegoholandar ezagunak 
* Jan Janssen (1940), txirrindularia.
* Joop Zoetemelk (1946), txirrindularia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Holanda
* Herbehereen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Itsas

**itsas** EHUko software librearen sustapenerako talde bat da. Unibertsitate esparru guztietako ordezkapena du (ikaslego, irakaslego eta AZP) eta EHU osoan jarduten du, hau da, hiru kanpusetan. Software eta jakintza libreak, horrek suposatzen duen guztiarekin (formatu irekiak, kultura askea...) batera bultzatzea du helburu.

Izena, *itsas taldea software askearen sustapenerako* edo *izengabeko taldea software askearen sustapenerako*-en akronimo bezala defini daiteke, bigarrenak izena erabakitzeko orduan izan ziren eztabaidei egiten diolarik erreferentzia.

Taldeak, 2006ko abenduan egin zuen sortze-bilera, aurretik existitu zitezkeen unibertsitate mailako software librearen aldeko taldeak batzeko asmoz (aurretik itsas, Bilboko Ingeniarien Goi Eskola Teknikoan bakarrik existitzen zen), unibertsitate mailako mugimendu librezalea indartuz.

Gaur egun, barne antolakuntza eta komunikaziorako bi posta zerrenda eta wiki bat ditu, IRC kanal batekin batera.

## Ikus, gainera 
* eghost

## Kanpo estekak 
 Itsas taldearen wikia
Metropolitan Area Network

**MAN** **M**etropolitan **A**rea **N**etwork–en siglak dira.

Hiriko edo metropoli-barrutiko eremu geografikoa hartzen duen konputagailu-sarea da. IEEE 802.6 arauan zehazten da.

## Sarrera 
LAN eta WAN sareen arteko eremua hartzen du. MAN-en betiko adibidea unibertsitate bateko campus batzuk osatzen duten konputagailu-sarea da. Ez daude WAN, **MAN** edo LAN bereizten duten arau zorrotzik eremuari geografikoari dagokionez.

Ahotsa, datuak eta bideoa osatzen duten zerbitzu anitzak ahalbidetzen ditu banda-zabalera (abiadura) handiko konputagailu-sarea baita. 2 Mb/s-tik 155 Mb/s-ko abiaduretara hel daiteke pare kordatua, zuntz optikoa eta aire transmisio-bideak erabilita.

Haririk gabeko sareek errepikagailuekin eremu geografiko zabalak har ditzakete, gainera eraikinen arteko sareak eratzea errazten dutelako, Wi-Fi sareak hedatu ahala LAN eta **MAN** sareak areagotu dira, are gehiago Wi-MAX sareen etorrerarekin eremu handiagoak har daitezke, eskualdekoak eta nazio-eremuak ere.

## Aplikazioak 
**MAN** sareak zenbait eta askotariko aplikazioak ditu:
:* LAN sareak elkar konektatu
:* PBX eta PABX telefonogune digitalak elkar konektatu
:* Bi konputagailu komunikatu
:* Irudiak eta ahotsa transmititu
:* WAN sareentzako pasabideak izan
## Merkatuko **MAN** teknologiak 
### FDDI-II 
**FDDI II** FDDI I-ren bertsio berritua. Aurrekoaren zerbitzu guztiak ematen ditu baina zirkuitu konmutazioraren trafikorako zerbitzu isokronoak onartzen ditu.
### SMDS 
SMDS (Multimegabit konmutatuko datu zerbitzuak) AEB-tan definitutako zerbitzua da. Abonatuen arteko konexiorik gabeko datu gardentasun garraio zerbitzua ematen du, bizkarrezur sare publikoetako abiadura handiko sarbideak erabiliz.
SMDS-ek bizkarrezur sare publiko erabiliz sare lokalak elkar konektatzen ditu, sare lokaletako abiadura ezaugarriak galdu gabe.
SMDS-ek 1, 2, 4, 10, 16, 25 eta 34 Mb/s-ko abiadurak eskaintzan ditu.

### ATM 
ATM (Asynchronous Transfer Mode ) datuak zein ahotsa bidaltzeko pakete-konmutazioa eta multiplexazioa batzen dituen teknologia da. Sareek erabiltzen duten pakete-konmutazioren eraginkortasun handia eta zirkuitu-konmutazioren ahots sareko banda-zabalera bermatuak uztartzen ditu ATM-k.
Definizio altuko denbora errealeko bideoa eta irudiak erabiltzearen behartasunak eta 150 Mb/s baino gehiagoko abiadurak erabiltzeak ATM teknologia berriaren sormena ekarri zuen.

## Ikus, gainera 
* LAN
* WAN
* PAN
* ATM
* Frame relay
* Sare protokolo
* Internet
* Internet
* Intranet
* Estranet

## Erreferentziak 
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Konputagailu-sareak* (3. ed 2002), EHU ed.
* **Andrew S. Tanenbaum**, *Computer Networks* (4. ed 2003), Prentice Hall.

## Kanpo estekak 
:* Telekomunikazio Hiztegia euskaraz
Rikki-Tikki-Tavi

**Rikki-Tikki-Tavi** Rudyard Kiplingen *The Jungle Book* (1894) liburuko istorio bat da, non izen bereko mangosta adoretsu baten abenturak kontatzen diren.

## Laburpena 
Indian bizi den familia ingles batek, ekaitz baten ondorioz erdi itota dagoen mangosta gaztea aurkitzen du eta maskotatzat hartzen dute. Rikki-Tikki deituriko mangosta gazteak bi kobra pozitsuri aurka eginten die, Nag eta bere bikote Nagaina, hauek jardinaren kontrola eskuratu baitute etxea hutsik zegoen bitartean. Bi kobra horiekin izandako aurrez aurreko topaketaren ondoren Rikkiren lehenengo borroka serioa Karit hondar sugearekin izango da. Karitek familiako ume txikia mehatxatu egiten du eta Rikkik ez du onartuko. Nahiz eta mangosta oraindik oso habila ez izan, eta hondar sugea bere pozoi eta tamainarengatik kobrak baino arriskutsuagoa izan Rikkik akabatu egiten du.

Nagainak arrautzak errun berri dituenez, Nagek familia osoa hiltzea planeatzen du etxea hutsa zegoen bitartean jardina berea izanen baitzen berriz ere. Nag komunera joaten da familia burua (gizon haundia) hiltzen saitzeko, kuluxkatxo bat botatzen du itxaroten duen bitartean. Rikkik samatik heltzen du kobra. Nag haserre alde batera eta bestera mugitzen, baina zaratak gizon haundia ernatzen du eta eskopetako bi kartutxoak deskargatzen ditu Nagen gainean Rikki ia zaurituz. Kobra zakarrontzira botatzen dute, non Nagainak bere heriotza gaitzetsi eta mendekua eskatzen duen.

Rikkik, arriskuaz konturatzen delarik, Nagaina distraitzeko eskatzen dio Darzeeri (txori jostuna) berak bikotearen arrautzak apurtzen dituen bitartean. Hala ere, arrautzak aurkitu eta ia denak apurtzen dituen bitartean Nagaina etxera iristen da eta familia hiltzearekin mehatxatzen du bere hozkada pozoitsuaz. Arriskuaz abisatzen diotenean ziztu bizian abiatzen da jardinera azken arrautza besapean daramala. Iristean Nag hiltzeaz harro dagoela ohiukatzen du arrautza erakusten duen bitartean, Nagaina distraitzeko saiakeran. Kobra zuzen-zuzen joaten da arrautzaren bila familiak toki segurura ihes egin dezakeen bitartean. Nagainak arrautza hartzen du eta bere zulora hanka egiten du. Rikkik jarraitu egiten dio eta liburuan deskribatzen ez duen borroka gertatzen da lurrazpian. Itxaronaldi luze baten ondoren garaipena ospatzen irtetzen da Rikki. Kobra hil egin du, etxea segurua da familia eta jardineko beste animalientzat. Honela gauzak, Rikkik bere bizitza osoa pasako du bere etxea defendatzen, non inongo sugerik ez den inoiz sartuko.
## Bitxikeriak 
Nag hitza hindi hizkuntzan kobra da.

Istorio hau Rudyard Kiplingen jarraitzaileen gustokoena da oro har. Antologia askotan agertu da eta liburu solte bezala saltzen da ere bai.

Eskaut eta gia talde batzuetan koskorren begiraleek 'The Jungle Book'eko izenak hartzen dituzte. Rikki-Tikki-Tavi hauetako bat da.

## Bertsioak 
Marrazki bizidunetako bertsio motz bat bota zuten CBS-n 1975eko Urtarilaren 9an. Chuck Jonesek zuzendua izan zen eta Orson Wellsek kontatua. Family Home Entertainmentek Rikki-Tikki-Tavi bertsioan VHS eta DVDan argitaratu ditu.
## Kanpo estekak 
*  The Jungle Book
*  Direct link to Rikki Tikki Tavi
*  *Rikki-Tikki-Tavi*
Feliciano López

**Feliciano López Díaz-Guerra** (Toledo, 1981ko irailaren 20a) tenis jokalari profesionala da. Azken urte hauetan Wimbledon txapelketan jokatu duen jokalari espainiar onena, izan ere 2005ean final-laurdenetara igarotzea lortu zuen, 1972. urtetik tenislari espainiarrek lortzen ez zutena (2006. urtean Rafael Nadalek lortu zuen arte). Berez ezkertia da López eta belarrean jokatzea gustatzen zaio, nahiz eta lur zelaietan ez den gaizki moldatzen. Joko azkarrean eta binaka jokatzean joko hobea erakusten du.

## Ibilaldi - Profesionala 
Lehenengo bi urteetan ezer gutxi egin zuen zirkuitu-profesionalean, baina lehenengoz 2002. urtea lehenengo 100en artean bukatzea lortu zuen Buenos Aireseko txapelketan final-erdietara iristeagatik eta Wimbledonen 4. fasera iristeagatik lortutako puntuazioagatik.

Hurrengo urtean Roland Garros txapelketan 2. fasera iristea lortu zuen, baina bertan Tommy Haas alemaniarrak kanporatu zuen. Urte berean beste bi meritu pertsonal lortu zituen Open Australiarrean 3. fasera iritsiz eta Wimbledon txapelketan 2.go urtez jarraian 4. fasera iristea lortu zuen.
Irailen aldiz, Marat Safin tenislari errusiarra kanporatu zuen Hong Kongeko txapelketan garaitu zuen, ATP-sailkapenean 28. postua lortuz. Urte horretan bertan Wimbledonen final-laurdenetara iristea lortu zuen. Hainbat sari jaso eta gero, Espainiak Davis Kopan lortu zuen garaipenean lagundu zuen 2005. urtean, Txekiar Errepublikaren kontrako bakarkako partida batean irabaziz.

## Banaka 
### Sariak 
### Finalista 
* 2001: Maia ( Jarkko Nieminen 20px )
* 2004: Dubai ( Roger Federer 20px )
* 2005: New Haven ( James Blake 20px )
* 2006: Gstaad ( Richard Gasquet 20px )

## Taldeka 
### Sariak 
### Finalista 
* 2001: Mallorca ( Francisco Roig-ekin 20px ) ( Donald Johnson 20px eta Jared Palmer 20px )
* 2004: Valentzia ( Marc Lopez-ekin 20px ) ( Gaston Etlis 20px eta Martin Rodriguez 20px )
* 2005: Bartzelona ( Rafa Nadal-ekin 20px ) ( Leander Paes 20px eta Nenad Zimonjic 20px )

## Kanpo loturak 
*  ATP Perfila
*  Davis Kopa Perfila
*  Feliciano Lopez
ADO.NET

**ADO.NET** Microsoft-en ADO (ActiveX Data Objects) teknologiaren hurrengo belaunaldia da, .NET plataforma alegia.

**ADO.NET**-ek konexiorik gabeko programaziorako euskarri hobetua ematen du. XML-entzako sostengu osoa eskaintzen du ere.
 
**System.Data** ADO.NET objektuen modeloa eratzen duen klasez osoturiko izen esparrua da.

**System.Data** izen esparruan **Data.Set** objektua sartzen da, honek datu-baseen taulak eta hauen erlazioak erakusten du.

## Kanpo estekak 
*  Microsof-en .NET Framework 
*  .NET Framework-eko programazio-lengoaien zerrenda 
*  C#-rako ECMA araua Microsoft .NET 
*  CLI-rako ECMA araua 

## Ikus, gainera 
* .NET
* .NET Framework
* Visual Studio.NET
* .NET Show
* Visual Basic.NET
* CLR
* ASP.NET
* Visual Basic.NET
* Programazio-lengoaia
* BASIC
Lurreko mikrouhin

**Lurreko mikrouhinak** 2 GHz-tik 40 GHz-rainoko maiztasun heinean gauzatzen den transmisioa da.

Norabidezko transmisioa denez lerrokatuta egon behar duten antena parabolikoak erabiltzen dira. Distantzia urruneko konexioetarako, antena parabolikoen artean, bitarteko errepikagailuak erabiltzen dira.

Mikrouhin sistemak kable ardazkideak baino errepikagailu gutxiago behar ditu.
Ahotsa eta telebistarako erabiltzen dira. Euriak seinalearen indargabetzea areagotzen du.

Sistema hauen ugaritzearekin beste desabantaila bat etorri da, hain zuzen, seinaleen teilakatzeak sor ditzaketen interferentziak.

## Ikus, gainera 
* Pare kordatu
* Kable ardazkide
* Zuntz optiko
* Izpi infragorri
* Satelite bidezko mikrouhin
* Irrati-uhin

## Kanpo estekak
Satelite bidezko mikrouhin

**Satelite bidezko mikrouhinak** komunikazio satelite artifizialekin uhinak igortzeko eta jasotzeko erabiltzen dira, errepikagailu gisa.

Sateliteak lurrean dauden estazioekin komunikatzen dira, lurreko estazioen arteko distantzia handia ahalbidetuz. Lurreko estazioak sateliterekin lerrokatua egon behar du.

Sare pribatuak, telebista eta urruneko telefono komunikazioetan erabiltzen dira gehien bat.

Igortzen eta jasotzen diren seinaleen artean interferentziak ez gertatzeko, seinaleen maiztasun hein desberdinak erabili behar dira, bata igortzeko eta bestea jasotzeko. Transmisioa igorletik hartzailera heltzeko, seinaleak segundo batzuk behar ditu, hau dela eta, errore- eta fluxu-kontrola arretaz kudeatu behar dira.

## Ikus, gainera 
* Pare kordatu
* Kable ardazkide
* Zuntz optiko
* Izpi infragorri
* Lurreko mikrouhin
* Irrati-uhin

## Kanpo estekak
.NET

**.NET** plataforma anitzeko eta lengoaia anitzeko Microsoft-en software garapen esparrua da, Internet proiektuaren ardatza dela.
## Sarrera 
Geroz eta handiago bilakatzen ari diren web zerbitzuen negozioei erantzuna emateko Sun Microsystems-en Java plataformari lehia egiteko Microsoft-en proiektutzat har daiteke ere.

.NET plataforma Internet-eko azpiegitura osoa onartzen du, baita HTTP, XML eta SOAP ere. Web zerbitzuen inguruan aplikazioak sortzen ahalbidetzen du ere. Plataforma honekin batera Microsoft-en produktuetan informazioa gordetzeko XML formatua ezartzen da.

Plataforma anitza izateak zera esan nahi du: .NET plataforman eginiko aplikazioa bat, arkitektura desberdinetan egikari daiteke berriz konpilatu gabe baldin eta .NET framework lan eremua instalatu badu.

Kontuan izateko beste ezaugarri bat zera da: programazio-lengoaia desberdinekin programatutako kode atalak proiektu berean sartu daitezke aplikazio bat garatzeko, baldin eta kode atal hauek .NET-en eskakizunekin bateragarriak diren. Honela aplikazio bat Visual Basic.NET-en eta C#-en kodearekin osatuta egon daiteke.

Epe luzera Windows API-ak ordeztu nahi ditu .NET plataformarekin. Gainera sistema eragiletik bulego aplikaziotarainoko produktuak .NET plataforma oinarri izatea nahi du Microsoft-ek.

.NET lan esparrurako Microsoft Visual C#, Visual Basic.NET, Turbo Delphi for .NET, Visual C++, Microsoft Visual J#, Perl, Python, Fortran, ASP.NET , Cobol.NET, APL, Pascal, Eiffel, Haskell, ML, Oberon, Scheme eta SmallTalk programazio-lengoaiak ditugu.

## .NET Plataformaren teknologiak 
:* Visual Studio .NET:
::.NET framework-en gainean aplikazioak exekutatzeko goi-mailako garapen esparrua eskaintzen du Visual Studio .NET-ek

:* .NET Building Blocks zerbitzuak:
::Banatutako zerbitzu programagarriak dira. Internetetik edo enpresako sare lokaleko zerbitzari batetik ere deitua izan daiteke. .NET Building Blocks zerbitzuak SOAP protokoloa onartzen duen edozein plataformatatik atzi daitezke.

:* .NET framework lan esparrua

::.NET plataformaren oinarria eta lan esparrua da. .NET-eko programazio-lengoaiak, lan-tresnak eta banatuko exekuzioko esparruan aplikazioak garatzea errazten duten zerbitzuak osatzen dute.

### .NET Framework-en osagaiak 
:* .NET-ekin bateragarriak diren programazio-lengoaiak
:* Lengoaiak exekutatzeko esparru oinarria CLR (Common Language Runtime)
:* .NET oinarri klase liburutegia
:* ADO.NET: Datuak y XML
:* ASP.NET: Web formularioak eta Web zerbitzuak
:* Erabiltzearen interfazea

## Ikus, gainera 
* Oinarrizko klase liburutegia
* Visual Basic.NET
* Visual Studio.NET
* ADO.NET
* .NET Show
* CLR
* ASP.NET
* Programazio-lengoaia
* BASIC
* .NET oinarri klase liburutegia

## Kanpo estekak 
* Microsoft .NET 
* Microsof-en .NET Framework 
* .NET Framework-eko programazio-lengoaien zerrenda 
*  C#-rako ECMA araua Microsoft .NET
* CLI-rako ECMA araua
Mikel Aranburu

**Mikel Aranburu Eizagirre** (Azpeitia, 1979ko otsailaren 18a -) gipuzkoar futbolari ohia da. Azken 15 urteetan Realean erdilari postuan jokatu du eta gainera, taldeko kapitaina ere izan da.Euskal Herriko futbol selekzioarekin hainbat lagunarteko jokatu ditu.

## Biografia 
Azpeitiko Lagun Onak taldetik infantil garaian heldu zen errealera. Errealeko azpiko mailako talde guztietatik igaro ondoren, 1996/97an Sansera igaro zen. Denboraldi horretan bertan Javier Iruretak, garai hartako errealeko entrenatzaileak, lehen taldearekin debutatzeko aukera eman zion. Hain zuzen ere, 1997ko ekainaren 22an CD Logroñes taldearen aurka izan zen ligako azken jardunaldian. 1998/99 denboraldiaren azken txanpan hamaikakoan ohiko jokalari bihurtu zen eta hurrengo denboraldian lehenengo taldeko jokalari bilakatu zen ofizialki.

Azken urte hauetan momentu historikoak bizi izan ditu errealean, hala nola, 2002/03 denboraldiko txapeldunordetza eta hurrengo denboraldiko Txapeldunen Ligako debuta. Aitzitik, une txarrak bizitzea ere tokatu zaio, besteak beste, 2005eko abenduaren 4an Racingen aurkako partiduan izan zuen belauneko lesio larria eta 2006/07 denboraldian taldearen jaitsiera bigarren mailara. 2010. urtean berriz, Realaren 101. urtea izanik eta Mikel Aranburu taldeko kapitain izanik, erreala lehenengo mailara igotzea lortu zuen.

2012ko Maiatzaren 3an futboletik erretiratzen zela esan zuen prentsaurreko batean. Honenbestez taldean 13 urterekin hasi eta gaur arte taldean egon da, 15 urtez lehenengo taldean jokatu eta gero. 2012ko maiatzaren 12an azken partida jokatu zuen Errealeko elastikoarekin. Valentziari 1-0 irabazi zion Realak, Antoine Griezmannek gola sartuta. Mikelek Realaren lehen taldea utzi zuen, 14 urtean 11 zenbakiarekin 427 partida jokatuta.
## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Jokalariaren profila Errealeko webgunean
Utrecht probintzia

**Utrecht** () Herbehereetako probintziarik txikiena da. 2005ean 1.180.039 biztanle zituen eta bere hiriburua Utrecht da. Probintzia zentruan kokatua dago.

## Ikus, gainera 
* Herbehereen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Middelburg

**Middelburg** () Herbehereetako Zeelanda probintziako hiriburua eta hiririk handiena da. 2005ean 46.554 biztanle zituen. Walcherengo penintsulan kokatuta dago. Hiri zaharra da, VIII edo IX. mendean sortua. 1217an hiri eskubideak eman zizkioten.

## Inguru naturala eta kokapena 
Middelburg, Zeelanda probintziaren erdialdean dago eta honako udalerri mugakideak ditu: Veere iparralde eta mendebaldean, Goes ekialdean, Borsele hego-ekialdean, eta Vlissingen hegoaldean.

## Herriak 
Middelburg honako barrutiek osatzen dute:

* Klarenbeek
* Veersche Poort
* Magistraatwijk
* Veldzigt
* Reijershove
* Dauwendaele
* Mortiere
* 't Zand/Breewijk
* Stromenwijk
* Binnenstad van Middelburg
* Nieuw Middelburg
* Griffioen
* Erasmuswijk

## Kultura 
### Erakunde kulturalak 
* Zeeuws Museum
* SBKM De Vleeshal
* Zeeuws Archief
* Zeeuwse Bibliotheek
* Centrum Beeldende Kunst

### Antzoki eta kontzertu aretoak 
* Schouwburg
* Concertzaal Zeeland
* Spiegeltheater
* Minitheater
* Filmtheater Schuttershof

## Iruditegia 

Irudi:Middelburg Abtei 1.jpg|Abadia
Irudi:Middelburg Lange Jan.JPG|*Lange Jan* ("Jon luzea") dorrea
Irudi:Middelburg, Oostkerk 2009.jpg|*Oostkerk* ("Ekialdeko eliza")
Irudi:Middelburg Sint Jorisdoelen.JPG|*Sint-Jorisdoelen* (San Jorge hiritar miliziako tiro eremuko eraikina)

## Hiri senidetuak 
*  Vilvoorde, Belgika
*  Nagasaki, Japonia
*  Głogów, Polonia
*  Simeria, Errumania
*  Teiuş, Errumania
*  Folkestone, Erresuma Batua

## Ikus, gainera 
* Zeelanda

## Kanpo estekak 
*  Middelburg-eko udalaren webgunea.
Walcheren

**Walcheren**  Herbehereetako Zeelanda probintziako uharte ohi eta penintsula da, Eskaldaren ahoan. Oosterschelde eta Westerscheldearen artean kokatuta dago eta erronbo itxura du. Ipar Itsasora ematen duten bi aldeek duna ugari dituzte eta beste kostalde guztia dikeekin eraikia dago. Middelburg bere zentroan dago, probintziako zentroa.

Hasiera batean Walcheren uharte bat zen, baina egindako uharka eta polderrek Zuid-Beveland irla ohira lotu zuten eta beraz Ipar Brabantera lotuta dago fisikoki, penintsula bat osatuz.

## Kanpo estekak
Oosterschelde

**Oosterschelde** (*Ekialdeko Eskalda*) Zeelandeko estuario bat da, Herbehereetan. Schouwen-Duiveland eta Tholen ditu iparraldean eta Noord-Beveland eta Zuid-Beveland hegoaldean. Erromatarren garaian Eskalda ibaiaren itsasoratzea bertan ematen zen. Felix Deunaren Uholdearen aurretik ibaia bertatik zihoan lehenengo iparraldera eta gero mendebaldera, estuario batean bilakatuz Verdronken Land van Reimerswaalen. Ostean hainbat atal galdu ziren eta lur-lehor bilakatu zituzten, Eskalda ibaia Kreekrak kanalan bilakatuz. Honetatik jada barkuan joatea ezinezkoa zen.

1867an itxi zuten eta trenbide bat eraiki zen, Zuid-Beveland irla Ipar Brabantera lotuz.

## Kanpo estekak
Oinarri Klase Liburutegi

**.NET oinarri klase liburutegia** (BCL ingelesez) .NET framework-en exekuzio esparruren ezaugarriak ikusgai jarri eta objektu hierarkia batean goi-mailako zerbitzuak eskaintzen ditu dio programatzaileri. Objektu hierarki honi izen esparrua deitzen zaio.

Oinarri klase liburutegiak aplikazioen garapenean sartzen diren oinarrizko eragiketak maneiatzen ditu. Hauen artean:

:* Periferiko desberdinekin elkarrekintza
:* ADO.NET-en bidez datuak maneiatu
:* Memoria kudeaketa
:* Datuak zifratu
:* Sistema eragilearen segurtasunarekin segurtasun eta integrazio tresnak
:* Besteak beste XML-en eta TCP/IP-en bidez datuak igorri eta jaso
:* Web zerbitzuen kudeaketa, zerbitzarian zein bezeroan (ASP.NET)
:* Eragiketa aritmetikoak
:* Leiho sistema kudeatu
:* Beste aplikazioekin elkarreragin
:* Karaktere multzoak eta espresio erregularrak maneiatu
:* Salbuespenak kudeatu eta maneiatu
:* Datak, ordu-eremuak erabili
:* Datu array-en eta bildumak maneiatu
:* Irudien fitxategiak maneiatu
:* Hizkuntzen erabilera
:* Windows API-rekin elkarreragin
:* Kodea konpilatu

Oinarri klase liburutegia hiru talde nagusietan sailkatzen da:
:* ASP.NET y XML Web zerbitzuak
:* Windows Forms
:* ADO.NET

## Kanpo estekak 
*  Microsof-en .NET Framework 
*  .NET Framework-eko programazio-lengoaien zerrenda 
*  C#-rako ECMA araua
*  CLI-rako ECMA araua 

## Ikus, gainera 
* .NET
* .NET Framework
* Visual Studio.NET
* Visual Basic.NET
* .NET Show
* ASP.NET
* CLR
* ADO.NET
* Visual Basic.NET
* Programazio-lengoaia
* BASIC
[fr:Base Class Library]]
Westerschelde

**Westerschelde** (*Mendebaldeko Eskalda*) Herbehereetako Zeelanda probintzian dago estuario bat da, Eskalda ibaiak sortua. Anbereserako bide garrantzitsu bat da eta, beraz, Belgikarako ibai sarrera bat. Beste itsaso sarrerak ez bezala hau ez dago presa bat ibaia ixten Delta Lanak proiektuaren barnean. Horren ordez, dike batzuek estuarioaren maila igo dute.

## Westerscheldeko tunela 
2003ko martxotik 6,6&nbsp;km neurtzen dituen tunel batek estuarioa zeharkatzen du, Herbehereetako tunelik luzeena Goes eta Terneuzen herrien artean. Tunela zabaldu zenetik, Vlissingen eta Breskens arteko ferry zerbitzua oinezkoek eta bizikletek bakarrik erabil dezakete.

## Udalerriak 
Estuarioaren iparraldean dauden udalerriak honakoak dira:

* Vlissingen
* Borsele
* Kapelle
* Reimerswaal

Estuarioaren hegoaldean dauden udalerriak honakoak dira:

* Sluis
* Terneuzen
* Hulst

## Ikus, gainera 
* Anberesko portua
* Vlissingen-Terneuzen portua

## Kanpo estekak 
*  Estuarioari buruzko informazioa Herbehereetako gobernuaren webgunean.
Zuid-Beveland

'''''' Herbehereetako Zeelandeko probintzian dagoen penintsula da. Westerscheldearen iparraldean dago eta Oosterscheldearen hegoaldean. Lehen irla bat zen, baina orain penintsula bat da, bi kanal ezberdinez lotua.

1868an lotu zuten uhartea kontinentera tren batekin.

## Kanpo estekak
Leeds

**Leeds** Ingalaterrako erdialdean dagoen hiria da, herrialde osoko hirugarren handiena dena London eta Birmingham ondoren.

West Yorkshireko konderrikoa eta Yorkshire eta Humber eskualdekoa da. Metropoli-guneak 715.404 biztanle zituen 2001ean, eta hiriak berak 457.875 2006an. Gaur egun, ia 800.00 biztanle ditu hiriak.

## Klima 

## Musika 
* Kaiser Chiefs
* The Wedding Present

## Kirolak 
* Leeds United futbol taldea.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Leedstar ezagunak 
* William Congreve (1670-1729), idazlea.
* Joseph Priestley (1733-1804), kimikaria.
* John Atkinson Grimshaw (1836-1893), margolaria.
* Mary Gawthorpe (1881-1973), sufragista.
* Nevill Francis Mott (1905-1996), fisikaria.
* Richard Hoggart (1918-2014), soziologoa.
* Malcolm McDowell (1943-), aktorea.
* Tom Wilkinson (1948-), aktorea.
* Sophie Wilson (1957-), informatikaria.
* Damien Hirst (1965-), artista.
* Corinne Bailey Rae (1979-), abeslaria.
* Mandip Gill (1988-), aktorea.
* Chelsea Ashurst (1990-), futbolaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Leeds hiriaren webgune ofiziala
* Leeds City Guide The Official Leeds City Guide.
* 'Leeds, Live it, Love it' Official city website, for visitors, business, students and residents.