open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andersonville (filma)

***Andersonville*** 1996ko John Frankenheimer estatubatuar zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako gerra drama telefilma bat da. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila garaian eta Andersonville espetxe konfederatu izugarrian girotua dago, bai eta hartan preso egon zen John Ransom soldadu unionistaren egutegian ere.

## Argumentua 
1864ko udaberria, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibila (1861-1865) puri-purian dela Batasuneko 33.000 preso Georgia estatuko Andersonville kontzentrazio-esparru konfederatura bidaliak izango dira, bertan biziraun ahal izateko piztien moduan bizi eta muturreko baldintza latzei aurre egin beharko diete: gosea, aterpe edo babes eza, udako beroa, neguko hotza, euria, zaindari konfederatuen tratu txarrak eta preso unionisten arteko liskar, ezinikusi, lapurretak eta hilketak. Hamabi mila hil egingo dira, gainontzekoak aldiz ihes egin edota Batasunak gerra irabazi eta heurak askatuko dituztelako itxaropenez infernu horretan nola edo hala biziraun beharko dute.

## Aktoreak 
* Jarrod Emick - Josiah Day
* Frederic Forrest - McSpadden sarjentua
* Ted Marcoux - Martin Blackburn
* Carmen Argenziano - Hopkins
* Jayce Bartok - Billy
* Frederick Coffin - Collins
* Cliff DeYoung - John Gleason sarjentua
* Denis Forest - Mad Matthew
* Justin Henry - Tyce
* Tony Higgins - Tucker
* Andrew Kavovit - Tobias
* Olek Krupa - Olek Wisnovsky
* William H. Macy - Chandler kolonela
* Matt McGrath - Ethan
* Peter Murnik - Limber Jim
* Gabriel Olds - Bob Reese
* William Sanderson - Munn
* Gregory Sporleder - Dick Potter
* Jan Tříska - Henry Wirz kapitaina
* Bruce Evers - Barrett tenientea
* Robert David Hall - Samson

## Kanpo estekak 
* *Andersonville* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Andersonville* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Sinogastromyzon

***Sinogastromyzon*** Cypriniformes ordenaren barruko Balitoridae familian sailkatzen den arrain genero bat da.

## Espezieak 
* *Sinogastromyzon chapaensis* (Mai, 1978
* *Sinogastromyzon hsiashiensis* (Fang, 1931
* *Sinogastromyzon minutus* (Mai, 1978
* *Sinogastromyzon nantaiensis* (Chen, Han & Fang, 2002
* *Sinogastromyzon puliensis* (Liang, 1974
* *Sinogastromyzon rugocauda* (Mai, 1978
* *Sinogastromyzon szechuanensis* (Fang, 1930
* *Sinogastromyzon tonkinensis* (Pellegrin & Chevey, 1935
* *Sinogastromyzon wui* (Fang, 1930

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zutoin (argipena)

:*Agian Zurtoin bilatzen ari zinen.*
**Zutoin** hitzak zutik jarritako haga luzea adierazten du. Erabilera zenbait ditu:
* zurtoina, kable elektriko eta telekomunikazio-kableak eusteko;
* mutiloi bati ematen zaion beste izen bat;
* hainbat kiroletan, **zurtoina**, atea mugatzen duena;
* nekazaritzan eta beste jarduera batzuetan, **zutoin** edo hesola.
Zutoin

[thumb|[GR 25 eta GR 120 bidea adierazten duen norabide-zutoina, Donemiliagatik gertu.]]
**Zutoina** zutik jarritako haga luzea adierazten du, zuhaitzaren enborra ohiturazko erabileretan, beste material batzuetakoak 20. mendetik aurrera. Erabilera zenbait dira, adibidez, seinale gisa edo euskarria kable elektriko eta telekomunikazio-kableak eusteko zutoinak; eta kirol batzuetan, hala nola futbolean edo eskubaloian, atea ezker-eskuinetara mugatzen duten habeak dira.

Hedaduraz, kaietan mutiloi bati ematen zaion beste izen bat ere bada zutoina, eta nekazaritzan eta beste jarduera batzuetan, zutoina hesola izan daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, halaber 
* Zurtoin
Nevada Smith

**Nevada Smith** 1966ko Henry Hathaway estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlearen western filma bat da. 1961eko Harold Robbins idazlearen *The Carpetbaggers* eleberrian oinarritua dago. Steve McQueen, Karl Malden, Brian Keith eta Arthur Kennedy aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Kalifornian, urre-sukarraren garaian, hiru bidelapur pistolarik (Arthur Kennedy, Martin Landau eta Karl Malden) Max Sand gaztearen (Steve McQueen) gurasoak modu basatian erailko dituzte. Mutilak, gorrotoak itsuturik eta mendeku egarriz, bere gurasoen hiltzaileen bilaketari ekin eta *Nevada Smith* izeneko pistolari bakartian bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Steve McQueen: Max Sand, *Nevada Smith*
* Karl Malden: Tom Fitch
* Brian Keith: Jonas Cord
* Martin Landau: Jesse Coe
* Arthur Kennedy: Bill Bowdre
* Suzanne Pleshette: Pilar
* Raf Vallone: Aita Zaccardi
* Janet Margolin: Neesa
* Pat Hingle: Oin Handi
* Howard Da Silva: Lan esparruko zaindaria
* Paul Fix: Bonnell sheriffa
* Iron Eyes Cody: Taka-Ta (krediturik gabe)
* Josephine Hutchinson
* Loni Anderson: Brunette, ikuskizun aretoko neska (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *Nevada Smith* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Nevada Smith* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Zabalik

***Zabalik*** informazio orokorreko astekari euskalduna izan zen, Vocento taldeak argitaratua. Lehenengo alea. Nerea Azurmendi izan zen komunikabide berri honen zuzendaria

Hartutako formatoa lehengo Eguna edo Hemen astekarien antzekoa zen, euskara hutsezko egunkaria formatuan baina astekako maiztasunean. Hasieratik "Zabalik" astekariak zinema, musika eta aisialdi gaiak batez ere jorratu zituen, asteburuari oso lotuta baitzegoen. Politika, ekonomia eta nazioarteko gaiak momentu puntualetan agertzen ziren. Gizartearen inguruko gaiak gehiago landu ziren, Iñaki Perurena edo Alex Ubago bezalako jende ezagunei entrebistak eginez adibidez. 2002an errotatibak ematen zituen aukerez baliatuta kolorez hornitu zen "Zabalik".

2005etik aurrera, solte banatzeaz aparte, Vocento hasi zen Diario Vasco eta El Correo egunkariekin bat banatzen, 0,35 zentimoetako gainprezioan. Harpidetza eginez gero, 1'15 eurotan saltzen zen. Urtarrilaren 20tik aurrera izan zen horrela, gainera formatu txikiago batean, aldizkarikoa eta orrialde gehiagorekin. Banaketa eguna ere aldatu zuten ostiraletik ostegunera.

2005 urtearen amaieran, arazo ekonomikoak tarteko, aldizkaria editatzeari utzi zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Binks

**James Leslie Binks** (Portadown, Ipar Irlanda, 1948ko apirilaren 5a – Londres, 2025eko martxoaren 15a), 1977-1979 bitartean, Judas Priest heavy metal bandako bateria izan zen musikari ipar irlandarra izan zen. Banda hori utzi eta gero, Axis Point, Lionheart eta Tytan bandetan ere aritu da lanean, gaur egun, folk musika egiten duen Faintin'Goats banda irlandarrarekin kolaboratzen duelarik noizbehinka.

## Lana 
1974an hasi zen Deep Purple bandaren baxu zen Roger Gloverrekin lanean, ''The Butterfly Ball and the Grasshopper's Feast* albumean sesio-musikaria izan zelarik. Urte berean sartu zen Ingalaterrako Fancy bandan eta *Wild Thing* eta *Something to Remember* diskoetan parte hartu zuen.

Gloverri esker -*Sin After Sin* ekoiztu zuenetako bat izan zen hau-, 1977ko martxoan, Judas Priest bandan sartzeko aukera izan zuen eta, 1978an, *Stained Class* eta *Killing Machine* albumak grabatu zituzten. 1979an, berriz, *Unleashed in the East* zuzenekoa etorri zen, baina, urte bereko uztailean, Killing Machine Tour sustapen bira egiten ari zirenean, banda utzi egin zuen, Dave Hollandek bere ordea hartu zuelarik. Haiekin egon zen bitartean, *Beyond the Realms of Death'' abestiaren riff nagusia idatzi zuen, bandarekin egin zuen konposizio-lan bakarra, alegia.

Ondoren, Charlie Whitney gitarrak Axis Point bandan sartzeko aukera eman zion eta haien ekoizpenetan parte hartu zuen.

1981ean, Lionheart bandan sartu zen, Dennis Stratton (Iron Maiden bandako kide ohia) eta Jess Cox (Tygers of Pan Tang bandako kide ohia), beste batzuen artean, lagun izan zituelarik. Hala ere, urtebete besterik ez zuen honetan ere iraun, eta 1983ra arte, Tytan bandan aritu zen.

Urte asko eman zituen musikatik kanpo eta The Shackers bandarekin izan ziren bere agerpen publiko bakarrak. Egun, Faintin' Goats folk bandarekin elkarlanean aritu ohi da noizean behin.

## Diskografia 
### Roger Glover 
* 1974: ''The Butterfly Ball and the Grasshopper's Feast*
### Fancy 
* 1974: *Wild Thing*
* 1975: *Something to Remember*
### Judas Priest 
* 1978: *Stained Class*
* 1978: *Killing Machine*
* 1979: *Unleashed in the East* (zuzenean)
### Axis Point 
* 1979: *Axis Point*
* 1980: *Boast of the Town*
### Tytan 
* 1982: *Blind Men and Fools'' (single)

## Kanpo estekak 
* Les Binks 13 minutuko bakarkako lanean Judas Priestekin
* Judas Pries Tokion 1978an

## Erreferentziak
Gadloch

**Gadloch aintzira** () edo **Lenzie aintzira** () Eskozian dagoen ur gezazko aintzira txikia da, Ekialdeko Dunbartonshire eta Iparraldeko Lanarkshire eskualdeen artean.

## Historia 
Gadloch hasiera batean handiagoa zen baina tunel bat eraiki zuten eta honek aintzira drenatu zuen. Bertakoen NapoleondarGerretako presoek egina dela esan arren, aintzinagokoa da tunela. Aintziraren ekialdeko eta mendebaldeko muturren inguruan eraikitako nekazal etxeek erabili zituzten drenaturiko ur hori.

## Basabizitza 
Hegaztiak behatzera hainbat ornitologo eta zalet inguratzen da Gadlochera. Batzutan bertakoak ez diren espezieak ere ikus daitezke, gatibu egon eta ihes egin dutenak. 1970 hamarkadan esate baterako pelikano zuriak behatu ziren.

## Curling 
Neguan izotza nahikoa sendoa izaten da curlingean aritzeko.

## Iruditegia 

Irudi:Gadloch Cattle - geograph.org.uk - 441359.jpg
Irudi:Loch Farm and Gadloch - geograph.org.uk - 1476139.jpg
Irudi:Water Hazard (4505691027).jpg|Urak gainez eginda.
Irudi:Lenzie from the air (Geograph 2518981 by Thomas Nugent).jpg|Airetiko ikuspegia.
Irudi:Group of curlers on the loch Lenzie, 1910 postcard.jpg|Curling jokalariak (1910ko postala).

## Kanpo estekak
Baltasar Etxabe

**Baltasar Etxabe** edo **Baltasar de Echave** hiru belaunaldiko euskal-mexikar margolarien izena da:
* Baltasar Etxabe Orio (1548 - 1619 edo 1623), aita
* Baltazar de Echave Ibia (1605 - 1644), semea
* Baltasar de Echave Rioja (1632 - 1682), iloba
Campsie Fells

thumb|300px|eskuinera

**Campsie Fells** () Eskozia erdialdeko mendilerroa da, Stirling eta Ekialdeko Dunbartonshire eskualdeen artean kokatzen dena.

## Geografia 
Earl's Seat da tontorrik garaiena, 578 metrorekin.

## Iruditegia 

Irudi:Campsielong.JPG
Irudi:Across Fin Glen and Craigbarnet Muir to Earl's Seat - geograph.org.uk - 338524.jpg
Irudi:Angle in Fenceline, looking towards Meikle Bin - geograph.org.uk - 160249.jpg
Irudi:Campsie Fells. - geograph.org.uk - 25909.jpg

## Kanpo estekak
Latrodectus

***Latrodectus*** Theridiidae armiarmen genero bat da, barnean 32 espezie dituena. Kiderik ezagunena ekialdeko Ipar Amerikan bizi den *Latrodectus mactans* da.

## Espezieak 
### Ipar Amerika 
* *Latrodectus bishopi*, Florida, AEB
* *Latrodectus geometricus*,
* *Latrodectus hesperus*,
* *Latrodectus mactans*,
* *Latrodectus variolus*,

### Ertamerika eta Hego Amerika 
* *Latrodectus antheratus*, Paraguai, Argentina
* *Latrodectus apicalis*, Galapagoak
* *Latrodectus corallinus*, Argentina
* *Latrodectus curacaviensis*, Antillak,
* *Latrodectus diaguita*, Argentina
* *Latrodectus mirabilis*, Argentina
* *Latrodectus quartus*, Argentina
* *Latrodectus variegatus*, Txile eta Argentina

### Europa, iparraldeko Afrika eta Asia 
* *Latrodectus dahli*, Asia.
* *Latrodectus hystrix*, Yemen, Sokotra
* *Latrodectus lilianae*, Iberiar Penintsula
* *Latrodectus pallidus*,
* *Latrodectus revivensis*, Israel.
* *Latrodectus tredecimguttatus*, Mediterraneoa eta Asia edo *L. lugubris*.

### Sahara azpian eta Madagaskar 
* *Latrodectus cinctus*,
* *Latrodectus indistinctus*,
* *Latrodectus karrooensis*,
* *Latrodectus menavodi*, Madagaskar
* *Latrodectus obscurior*,
* *Latrodectus renivulvatus*,
* *Latrodectus rhodesiensis*, Zimbabwe

### Asia 
* *Latrodectus elegans*, Txina, Myanmar, Japonia
* *Latrodectus erythromelas*, Sri Lanka

### Australia eta Ozeania 
* *Latrodectus katipo*,

### Kosmopolitak 
* *Latrodectus geometricus*,

## Kanpo estekak
Tolna (konderria)

**Tolna** Hungariako 19 konderrietako (*megye*) bat da. Herrialdearen erdialdean dago, Hegoaldeko Transdanubia eskualdean. Fejér, Bács-Kiskun, Baranya eta Somogy konderriak mugakide ditu. 3.703 km²ko azalera du, eta 2011n 231.183 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
2013ko urtarrilaren 1eko erreformaren ondoan, konderria 6 barrutitan (*járás*) banaturik dago:

## Hiri eta herriak 
[thumb|280px|[Szekszárd, hiriburua.]]
[thumb|280px|[Pakseko zentral nuklearra.]]
### Konderri eskumenak dituzten hiriak 
* Szekszárd (hiriburua; 33.032 biztanle 2015ean)

### Hiriak eta herri handiak 
(2015eko biztanleria)
* Dombóvár (18.688)
* Paks (19.305)
* Bonyhád (13.471)
* Tolna (11.147)
* Tamási (8.179)
* Dunaföldvár (8.593)
* Bátaszék (6.217)
* Simontornya (4.051)
* Nagymányok (2.275)
* Gyönk (2.048)

## Ekonomia 
Tolnako ekonomiaren oinarria nekazaritza da: laboreak, ekilorea, bazka landareak, batez ere. Behi eta txerriak hazten dira. Szekszárd aldean mahatsa ekoizten da. 1970eko hamarkadatik aurrera, industria ugari kokatu zen konderrian; aipagarriena 1976an abian jarritako Pakseko zentral nuklearra da, Hungariako bakarra.

## Iruditegia 

File:A Distant view of the Town, Church and Castle, 2006 Simontornya.jpg|Simontornyaren ikuspegia.
File:LatkepPaks.jpg|Danubio ibaia Paksen.
File:Ozora1.jpg|Ozora.
File:Bátaapáti3.jpg|Bátaapátiko inguruak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandra Stan

**Alexandra Ioanna Stan** —**Alexandra Stan** izenez ezaguna— (Konstantza, Errumania, ) ingelesezko abeslaria da. Bere herrialdean lehen urratsak eman ostean, 2011n argitaratu zuen "Mr. Saxobeat" abestiaren eskutik ospetsu egin zen nazioartean. Urte baten buruan singlearen milioi bat kopia baino gehiago saldu zituen, eta hogei herrialde baino gehiagotan "Mr. Saxobeat" bost abesti entzunenen artean egotera iritsi zen. Arrakastaren ondoren iritsi ziren single andanak eta "Saxobeats" (2011) eta "Unlocked" (2014) albumek Alexandra Stanen fama egonkortu zuten. Besteak beste, 2011ko MTV Europa Musika Sarietako Errumaniar abeslari onenaren saria irabazi zuen.
Au bord de l'Adour

'''''Au bord de l'Adour''''' (), Jules Vernek 1855ean bertsoz idatzitako ekitaldi bakarreko komedia laburra da. Inoiz ez da antzeztu eta Verneren lan txikietako bat da. Ezkontzaren defentsa izango litzateke haren mezu nagusia. Antzerkia Vernek idatzitako obraren alde ezagunena izanik, berrogei antzezlan baino gehiago idatzi zituela esan behar dugu.

## Argumentua 
Argumentua nahiko sinplea da. Emakume batek bere senarrarengandik ihes egiten du eta bere osabarekin bizitzera joan nahi du. Baina horretarako Aturri ibaia zeharkatu behar du. Bere senarra ere, aldi berean, ihesean dabil eta kasualki, ibilbide bera egin beharko du. Zorionez, Remyk, ermitau bitxi eta Horazioren miresleak, biak adiskidetuko ditu.

## Pertsonaiak 
* Albert de Nérives
* Clémentine
* Rémy

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Premier Division (shinty)

**Premier Division** Eskozian jokatzen den shinty ligako lehen maila da. Grand Slam tituluaren barnean sartzen den bost txapelketen artean berriena da. Kingussie Camanachd taldea da garaipen gehien lortu dituena.

## Historia 
1996an abiatu zen kirola modernizatzeko asmoz. 1999an bigarren maila bat eratu zen eta igoera eta jeitsiera sistema ezarri zen.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Setongo eliza kolegiata

**Setongo eliza kolegiata** () Eskoziako Port Seton herrixkan dagoen eliza da, Ekialdeko Lothian eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
XV mendean eraiki ziren zatirik zaharrenak eta 1492an kolegiata estatusa lortu zuen. Koroa 1478an egin zen eta 1508an ezarri zitzaion sabaia. Transeptuak berriz 1513 eta 1588 artean altxatu ziren. Dorrea ere XVI mendekoa Eskoziako Erlijio Erreformaren aurretik egindakoa.

Gaur egun Historic Scotland erakundeak kudeatzen du.

## Iruditegia 

Irudi:SetonChapel2.jpg
Irudi:SetonChapel3.jpg
Irudi:SetonChapel1.jpg
Irudi:SetonChapel8.jpg

## Kanpo estekak
Camanachd Kopa

thumb|240px|Camanachd Kopa
[300px|eskuinera|thumb|[Newtonmore Camanachd Club taldea da Camanachd Kopa gehien lortu dituena.]]
**Camanachd Kopa** () Eskozian jokatzen den shinty kirolaren Kopa ezagunena da. Grand Slam tituluaren barnean sartzen den bost txapelketen artean dago. Newtonmore Camanachd Club taldea da garaipen gehien lortu dituena.

## Egitura 
Lehen eta bigarren mailako taldeek hartzen dute parte eta finala ez da beti toki berean jokatzen, baizik eta Invernesseko *Bught Park*, Fort Williameko *An Aird* eta Obango *Mossfield Park* zelaietan jokatzen da errotazioz. Azken urteetan Dunoonen eta Glasgowko *Old Anniesland* zelaietan ere jokatu izan da.

## Palmaresa 
* (uko), 1903ko finalean lehenengo partida berdindu ondoren Inverarayk uko egin zion bigarren partida jokatzeari.
* (luz), luzapenaren ondoren.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Newtonmore Camanachd Club

300px|eskuinera
**Newtonmore Camanachd Club** () Eskoziako shinty talde arrakastatsua da, Newtonmore herrikoa. 30 aldiz irabazi du Camanachd Kopa eta baita azken sei ligak ere.

## Historia 
1877tik aurrera jokatu izan dira shinty partidak The Eilan zelaian baina taldea 1895ean eratu zen.

## Irabazitako txapelketak 
* Grand Slam (3): 1972, 1975, 1985.
* Camanachd Kopa (33): 1907, 1908, 1909, 1910, 1929, 1931, 1932, 1936, 1947, 1948, 1950, 1951, 1955, 1957, 1958, 1959, 1967, 1970, 1971, 1972, 1975, 1977, 1978, 1979, 1981, 1982, 1985, 1986, 2011, 2013, 2016, 2017, 2018.
* MacAulay Kopa (10): 1947, 1949, 1967, 1975, 1976, 1979, 1980, 1985, 1986, 2014.
* MacTavish Kopa (41): 1902, 1920, 1923, 1927, 1929, 1930, 1931, 1936, 1939, 1950, 1951, 1954, 1955, 1956, 1958, 1960, 1963, 1964, 1966, 1968, 1970, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1980, 1983, 1985, 1986, 1987, 2002, 2009, 2012, 2016, 2017, 2018.
* Premier Division (8): 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
The Castle of Otranto

***The Castle of Otranto*** Horace Walpolek 1764an idatzitako ingelesezko eleberria da. Kritikari askoren uztez liburu horrek beldurrezko eleberri gotikoa hasten du. Literatura mota hori oso irakurria izan zen XVIII. mende amaieran eta XIX. mendean, besteak beste Charles Maturin, Ann Radcliffe, Bram Stoker, Edgar Allan Poe eta Daphne du Maurier idazleekin.

## Lehenengo edizioaren fikzioa 
1764an agertu zen lehenengo edizioak izenburu hau zuen: *The Castle of Otranto, A Story. Translated by William Marshal, Gent. From the Original Italian of Onuphrio Muralto, Canon of the Church of St. Nicholas at Otranto*. Liburua 1529an Napolin argitaratutako itzulpen gisa azaldu zen. Esaten zen arabera, liburua liburutegi batean berraurkitu zen. Bigarren edizioan, ordea, Walpole egilea zela onartu zen.

## Argumentua, 
Historia Italian girotuta dago, Goi Erdi Aroan. Otrantoko gazteluaren jabea Gurutzadetan hil omen da eta haren ondasuna Manfredek usurpatu du. Baina gazteluak madarikazio batek jota dago. Manfreden semeak ezkondu egiten da, baina ondoren hil egiten da. Bide horretatik abiatuta, argumentua korapilatu egiten du, beti misterioa eta ekintza hobetsiz.
thumb|Benetako Otrantoko gaztelua.
## Personaia nagusiak 
* Teodoro, nekazari gaztea, ausarta, gazteluaren benetako oinordekoa.
* Jerónimo, gazteluaren monasterioan bizi zen prailea. Manfredoren aholkularia eta Teodoren aita.
* Manfredo, Otrantoko printzea, gazteluaren jauna.
* Matilda, Manfredoren alaba, hemezortzi urteko neska ederra.
* Conrado, seme nagusia eta Manfreden gogokoena.
* Hippolita, Manfredoren emaztea, Matilda eta Conradoren ama.
* Isabella, Vicenzako Markesaren alaba, gurasoek adostutako Conradoren emaztegaia.

## Euskarazko bertsioa 
Badago euskaraz liburuaren itzulpen bat, Otrantoko Gaztelua, Aitor Arana idazle eta itzultzaileak ondutakoa eta 2025ean Erroteta argitaletxean argitaratuta, Liburutegi Gotikoa bilduman.
thumb|Otrantoko Gaztelua liburuaren azala

## Kanpo estekak 
* Testu osoa ingelesez.
* Testua ingelesez Gutenberg Proiektua.
* Entzuteko liburua ingelesez 20px LibriVox.
* Erroteta argitaletxea
Kyles Athletic

**Kyles Athletic Shinty Club** () Eskoziako shinty talde arrakastatsua da, Tighnabruaich herrikoa, Kyles of Bute ertzean. 21 aldiz irabazi du Camanachd Kopa.

## Historia 
1866tik aurrera jokatu izan dira shinty partidak The Dell zelaian baina taldea 1893an eratu zen. Lehenengo Camanachd Kopa irabazi zuen.

## Irabazitako txapelketak 
* Grand Slam (1): 1966.
* Camanachd Kopa (22): 1904, 1905, 1906, 1920, 1922, 1924, 1927, 1928, 1935, 1956, 1962, 1965, 1966, 1968, 1969, 1974, 1976, 1980, 1983, 1994, 2012.
* MacAulay Kopa (13): 1956, 1958, 1960, 1962, 1971, 1972, 1977, 1978, 1989, 2011, 2013, 2017.
* Glasgow Celtic Society Cup (31): 1901, 1903, 1910, 1920, 1921, 1922, 1923, 1927, 1928, 1929, 1933, 1939, 1954, 1956, 1960, 1963, 1965, 1966, 1970, 1976, 1977, 1979, 1981, 1983, 1984, 1986, 2000, 2011, 2013, 2014, 2015.
* Premier Division (0): bigarrena 2015ean.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kingussie Camanachd

**Kingussie Camanachd Club** () Eskoziako shinty talde arrakastatsua da, Kingussie herrikoa. 23 aldiz irabazi du Camanachd Kopa eta baita 12 liga ere. Guztira 6 Grand Slam lortu ditu, inrk baino gehiago.

## Historia 
1866tik aurrera jokatu izan dira shinty partidak The Dell zelaian baina taldea 1893an eratu zen. Lehenengo Camanachd Kopa irabazi zuen.

## Irabazitako txapelketak 
* Grand Slam (6): 1984, 1988, 1997, 1998, 1999, 2003.
* Camanachd Kopa (23): 1896, 1900, 1902, 1903, 1914, 1921, 1961, 1984, 1987, 1988, 1989, 1991, 1993, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2006, 2014.
* MacAulay Kopa (23): 1965, 1968, 1970, 1973, 1974, 1981, 1982, 1983, 1984, 1987, 1988, 1990, 1992, 1994, 1997, 1998, 1999, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2010.
* MacTavish Kopa (27): 1901, 1914, 1957, 1962, 1965, 1981, 1982, 1984, 1988, 1989, 1990, 1991, 1992, 1993, 1994, 1995, 1997, 1998, 1999, 2001, 2003, 2004, 2005, 2006, 2008, 2010, 2011.
* Premier Division (12): 1997, 1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2009.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Wervik

**Wervik**, Belgikako mendebaldean dagoen udalerria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Wervik hiria Geluwe herria. 2013ko urtarrilaren 1ean 18.374 biztanle zituen.

Ingurua ezaguna da tabako bikainagatik eta tabakoaren museo bat ere bertan dagoelako. Leie ibaiak Wervik eta Frantziako aldean dagoen Wervicq-Sud.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lennoxlove House

**Lennoxlove House** Eskoziako Haddington herrian dagoen jauregi bat da, Ekialdeko Lothian eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Thirlestaneko Robert Naitlandek Lethingtongo lurrak erosi zituen 1345 urtean eta Maitland familiak dorretxea eraiki zuen XV mendean. Maria Gisakoa, Eskoziako erregina, bertan egon zen 1548an baina hurrengo urtean tropa ingelesek Haddington okupatu eta su eman zioten dorreari. 1676an jauregia eraiki zen dorrearen inguruan Sir William Bruce arkitektoaren diseinuari jarraiki. 1682 arte Maitland familiaren jabegoa izan zen. Ondoren Frances Stuart, Richmond eta Lennoxko kondesak, hartu zuen eta 1702an hil zenean Blantyreko lordak eskuratu zuen. Aurrez dukesak ''Lennox's Love to Blantyre'' (Lennoxen maitasuna Blantyreri) izena jarri zion. Gaur egun Hamiltongo dukeen egoitza da.

## Ondasunak 
Eskoziako erretratu bilduma handiena dauka. Antoon van Dyck, Canaletto, Sir Peter Lely, Sir Godfrey Kneller eta Sir Henry Raeburn-en lanak ditu besteak beste.

2009an liburu jaialdia abiatu zuten eta azaro guztietan ospatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:15th Duke of Hamilton 2 Allan Warren.jpg
Irudi:Lethington2.jpg
Irudi:FrancesStuart.jpg|Frances Stuart kondesa.
Irudi:William Douglas, Duke of Hamilton.jpg|William Douglas, Hamiltongo dukea.
Irudi:2ndMarquessOfHamilton.jpg|Hamiltongo 2. markesa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Veurne

**Veurne** (nederlanderaz ahoskatua: ; , ahoskatua: ), Belgikako mendebaldean dagoen udalerria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Veurne bera eta auzo hauek: Avekapelle, Booitshoeke, Bulskamp, De Moeren, Eggewaartskapelle, Houtem, Steenkerke, Vinkem, Wulveringem, eta Zoutenaaie. 2013ko urtarrilaren 1ean 11.516 biztanle zituen.

## Herri senidetuak 
* : Rösrath, Alemania.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Autoritateen kontrol

**Autoritateen kontrola** katalogo bibliografiko automatikoetarako sarbidea bateratu eta normalizatzeko prozesua da, egile, liburu, gai, erakunde, izen geografiko eta abarren zerrendak normalizatuz, katalogoetan homonimia, sinonimia eta antzeko izendapen-arazoak ebazteko.

## Ikus, gainera 
* Gemeinsame Normdatei (GND)

## Kanpo estekak 
* 2023ko martxoa *Autoritateak katalogatzeko eskuliburua*. Donostia : Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarea
Anastasio Bienzobas

**Anastasio Bienzobas Ocáriz** (Donostia,  - *ib.*, 1982ko urriaren 15a) **Cuqui Bienzobas**  bezala ezaguna, 1920ko, 1930eko eta 1940ko hamarkadetan aritu zen euskal herritar futbolaria izan zen. Real Sociedad eta Osasuna taldeetan aritu zen. Custodio eta Paco anai nagusiak futbolariak ere izan ziren.

1949an entrenatzaile bilakatu eta hainbat taldetan izan zen, tartean Osasuna eta Eibarren.

## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serafín Ahedo

**Serafín Ahedo Renieblas** (Barakaldo,  - Mexiko Hiria, ) 1930eko eta 1940ko hamarkadetan aritu zen euskal herritar futbolaria izan zen. Barakaldo CF, Real Betis Balompié eta River Plate taldeetan aritu zen.

Ahedo Eusko Abertzale Ekintza ezker abertzalearen alderdi historikoaren militantea izan zen, eta horrek ere kirolarekiko bere harremanarengan eragina izan zuen.

36ko gerra piztu zenean, Euskal Herriko futbol selekzioarekin mundu-bira egin zuen. Bira horretan, ekintzalea zenez, Amerikan erbestatzea erabaki zuen.

## Kirol ibilbidea 
## Erreferentziak
Uloboridae

**Uloboridae** armiarmen familia bat da, pozoitsuak ez direnak. Bere ezaugarri nagusia lerro kurbatuaren itxura duten bere begiak da. Mundu osotik hedatuta, Europan zenbait espezie baino ez dira bizi, tartean *Uloborus walckenaerius* eta *Hyptiotes paradoxus*.

## Generoak 
* *Ariston* O. P-Cambridge, 1896
* *Astavakra* Lehtinen, 1967
* *Conifaber* Opell, 1982
* *Daramulunia* Lehtinen, 1967
* *Hyptiotes* Walckenaer, 1837
* *Lubinella* Opell, 1984
* *Miagrammopes* O. P.-Cambridge, 1870
* *Octonoba* Opell, 1979
* *Orinomana* Strand, 1934
* *Philoponella* Mello-Leitão, 1917
* *Polenecia* Lehtinen, 1967
* *Purumitra* Lehtinen, 1967
* *Siratoba* Opell, 1979
* *Sybota* Simon, 1892
* *Tangaroa* Lehtinen, 1967
* *Uloborus* Latreille, 1806
* *Waitkera* Opell, 1979 
* *Zosis* Walckenaer, 1842

## Kanpo estekak
Eskisabel Sueskun

**Eskisabel Sueskun Hualde** (Zangoza, ) nafar politikaria da, Agrupación Independiente San Sebastián alderdiaren kidea.

2007ko ekainaren 16an jaioterriko alkate bilakatu zen, Nafarroa osoko gazteena izanik. 2011n ezin izan zuen kargua berritu.

## Erreferentziak
The Adventures of Tintin (filma)

***The Adventures of Tintin*** () 2011ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoiztutako konputagailuzko-animaziozko abentura film bat da. Hergé belgikar komikigilearen *Urrezko hagindun karramarroa* (1941), *Adarbakarraren sekretua* (1943) eta *Rachkam Gorriaren altxorra* (1943) komikietan oinarritua dago. Jamie Bell, Andy Serkis, Daniel Craig, Nick Frost, Simon Pegg, Daniel Mays, Mackenzie Crook, Toby Jones eta Gad Elmaleh aktoreek bikoiztu zuten.

## Sinopsia 
Tintin (Jamie Bell) jakin-min atsekaitza duen kazetari gazte eta abenturazaleak eta bere txakur leiala den Miluk barnean sekretu enigmatikoa gordetzen duen itsasontzi baten maketa topatu eta hura ikertzeari ekingo diote. Une honetatik aurrera Tintinek Ivan Ivanovitx Sakharin (Daniel Craig) delakoaren jazarpena jasango du, kazetari gazteak Rackham Gorria pirata ankerrarekin lotura duen altxor baliotsua ostu duela pentsatzen duen gizon zitala. Baina Tintin, Milu, Haddock kapitain petrala (Andy Serkis) eta Dupont eta Dupond (Nick Frost eta Simon Pegg) detektibe baldarren laguntzaz, munduan barna bidaiatu, eta bere ohiko arerioak saihesteko trebeziaz, hondoratutako *Adarbakar* itsasontzia haiek baina lehenagotik aurkitzea lortuko du, bertan altxor harrigarri bat topatzeko gakoaz gain antzinako madarikazio bat ere badago.

## Jatorrizko bikoizlariak 
* Jamie Bell: Tintin
* Andy Serkis: Haddock kapitaina eta Sir Francis Hadoque
* Daniel Craig: Ivan Ivanovitch Sakharine eta Rackham Gorria
* Nick Frost eta Simon Pegg: Dupont eta Dupond
* Tony Curran: Delacourt tenientea
* Toby Jones: Aristides Silk
* Gad Elmaleh: Omar Ben Salaad
* Mackenzie Crook eta Daniel Mays: Tom eta Allan
* Kim Stengel: Bianca Castafiore
* Joe Starr: Barnaby
* Sonje Fortag: Finch andrea
* Cary Elwes eta Phillip Rhys: Ur-hegazkineko pilotuak
* Ron Bottitta: Adarbakarraren saltzailea
* Mark Ivanir: Postuko soldadua / Idazkaria
* Sebastian Roché: Pedro/ Lehenengo mutila
* Sana Etoile: Prentsa kazetaria

## Kanpo estekak 
* *Tintinen Abenturak* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Tintinen Abenturak* filmaren webgunea 
* *Tintinen Abenturak* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Amadeo Gartzia de Salazar

**Amadeo Gartzia de Salazar Luko** (Gasteiz,  - ) arabar mediku, futbol entrenatzaile eta politikari abertzalea izan zen.

Lanbidez, dermatologoa, kontsulta ezaguna izan zuen jaioterrian. Arabako Sendagileen Elkargo Ofizialeko presidente izatera iritsi zen.

Futbolzale amorratua, 1921ean Deportivo Alavésen sorreran parte hartu zuen eta 1926-27 denboraldian bertoko entrenatzaile bilakatu zen. Espainiako eta Euskal Herriko futbol selekzioak ere entrenatu zituen.

Politikan, abertzalea izan zen eta 1931n Araban Eusko Abertzale Ekintzaren sortzaileetako bat izan zen.

## Erreferentziak
Kepa Areso

**Pedro Pablo Areso Aranburu**, **Kepa Areso** izenaz ezaguna, (Ordizia,  - Buenos Aires, ) 1920ko, 1930eko eta 1940ko hamarkadetan aritu zen euskal herritar futbolaria izan zen. Real Betis eta FC Barcelona taldeetan aritu zen.

1946an entrenatzaile bilakatu eta hainbat taldetan izan zen, tartean Racing de Santander eta RCD Espanyol.

Martin eta Xabier Etxeberria anaien *Ez dadila eguzkia sartu* eleberriaren protagonista da, Euskal Herriko selekzioak egindako mundu-biran oinarrituta.

## Erreferentziak
Unai Urruzuno

**Unai Urruzuno Urresti** (Ondarroa, ) bizkaitar politikaria da, Euskal Herria Bildu alderdiaren kidea.

2009an Demokrazia Hiru Milioi plataformaren sorreran, politika munduan hasi zen. 2012ko hauteskundeetan legebiltzarkide hautatu zuten eta 2014an Laura Mintegi ordezkatu zuen bozeramaile moduan.

## Erreferentziak
Iker Urbina

**Iker Urbina Fernández** (Gasteiz, Araba, ) abokatua eta politikaria da, Euskal Herria Bildu koalizioko kidea. Lanbidez abokatua, Euskal Herriko Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen, eta ezker abertzaleko kideak defendatu ditu. 2011ko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten.

## Erreferentziak
Caldwell dorrea

**Caldwell dorrea** () Eskoziako Uplawmoor herrian dagoen gaztelua da, Ekialdeko Renfrewshire eskualdean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

Dorretxeaz gain, bertan, XVII. mendean eraikitako Caldwell jauretxearen hondakinak ere badaude.

## Historia 
Lurralde hauek Mure familiarenak izan ziren XIII mendetik aurrera. *Caldwell* izenak "basoko putzua" esan nahi du gaeleraz, dorrea ordea muino baten gainean eraiki zen XVI mendean. Hiru solairu dituen oinarri karratuko dorrea da, eta goiko babes egiturak berriagoak dira. Lehenengo solairura sartzeko eskailerak eraiki ziren albo batean.

Gaur egun dorrea bano geratzen ez den arren gaztelu baten parte zen aintzina. 1712an jauregi bat ere eraiki zuen William Murek dorrearen ondoan, Caldwell House izenekoa. 1909an saldu eta 1927an eroetxe bihurtu zen, eta beranduago umezurztegi ere izan zen. 1985ean eta ondoren 1995ean suak erre zuen eta gaur egun hondarrak baino ez daude. 2011 urtean berriztu egin zen dorrea.

## Iruditegia 

Irudi:Caldwell Tower - geograph.org.uk - 1148419.jpg
Irudi:Caldwellfolly.JPG
Irudi:Hall of Caldwell gate.JPG
Irudi:Hall farm.JPG
Irudi:Caldwell House, frontage from the east.JPG|Jauretxea.

## Kanpo estekak
Dhampiro

**Dhampiro** Errumania, Albania eta Bulgariako folklorean, orokorrean Balkanetan, ijitoen eta eslaboen kulturan, banpiro eta gizakiaren arteko nahasketa da. Baita sasi-banpiro bezala ezagutzen zaio. Mitologiaren arabera, Dhampiroa banpiro eta emakumearen arteko harremanen ondorioa da. Tradizio horiek esaten duten arabera, banpiro-ehiztari eraginkorrena da.

Izaki hau beste izenekin ere ezaguna da, besteak beste, *vampirdižia*, *glog* edo *sâbotnik*.

## Mitoa 
Banpiroak, bizirik ez daudenez, antzuak direla esaten da, seme-alabak ezin dutela izan. Baina Balkanetan zabaldutako beste mito batek zera dio: gizonezko banpiroak, nahiz eta hilda egon, bizirik zeudenean maite zuten emakumearengana itzul daitezke eta haiekin larrua jo, ondorengoak izanik. Bulgarian, bestetik, banpiroek emakume birjinei eraso eta bortxatu egiten zieten. Dirudienez horrelako kondairak batik-bat hegoaldeko eslaboen artean daude zabalduta. Beste tokietan ere esaten da banpiroa ezaguna ez den herri batera joan daitekeela eta han ezkondu eta familia izan.

## Dhampiroen ezaugarriak 
Dhampiroak, neurri handi batez, aitaren ezaugarriak jasotzen ditu, baina ez haren ahuleziak. Gauza dira banpiroak detektatzeko nahiz eta haiek ikusezinak izan. Banpiroak ezagutzeko duten metodo bat haien alkandoren mauketatik begiratzea da. Horregatik, ahalmen horiei esker, herrietan banpiroak harrapatzeko kontratatuak izaten ziren, hau da, banpiro-ehiztariak bezala.

Dhampiroek genetikoki haien abileziak trasmititzen dituzte baina bi belaunaldi behar dira haien ezaugarriak susmatzeko.

## Dhampiroak fikzioan 
Dhampiroaren irudia dezente zabaldu da literaturan XX. mendean zehar, batez ere mendearen bigarren erdian. Komikiek, telesailek eta filmek dhampiroak protagonista moduan aurkeztu dituzte.

Hona hemen adibide batzuk:
* *Blade* (1973-2004), Marvel Comicsek sortutako pertsonaia.
* *D*, Vampire Hunter D, japoniar animeren pertsonaia.
* *Bruno Dhampiro*, Rosa Gilek idatzitako eleberriaren protagonista (2008).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Holmwood House

**Holmwood House** Eskoziako Glasgow hirian dagoen gaztelua da, hegoaldeko Cathcart auzoan. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
James Couper papergintzako negoziogizonarentzako Alexander "Greek" Thomson arkitekto ezagunak diseinaturiko eraikina da, 1857-58 urteetan eraiki zena. Lehioak Cathcart gaztelura begira zeuden, baina gaztelua 1980an eraitsi zen.

XX mendean hainbat eskutatik pasa zen eta eraitsiko zuten beldurrez 1994an National Trust for Scotland erakundeak hartu zuen eta 1997-98 artean berriztu egin uen.

## Iruditegia 

Irudi:Holmwood House, Glasgow 02.JPG
Irudi:Holmwood House, Glasgow 04.JPG
Irudi:Holmwood House, Glasgow 05.JPG

## Kanpo estekak
Andre Mariaren katedrala (Glasgow)

**Andre Mariaren katedrala** () Eskoziako Glasgow hiriko lau katedraletako bat da, hain zuzen ere Eskoziako Eliza Episkopalari dagokiona. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Kongregazioa Alexander Duncanek sortu zuen 1715 urtean eta 1728an elkartzeko etxe bat lortu zuten unibertsitatearen alboan. 1745eko jakobiten matxinadaren porrotak episkopalisten debekua ekarri zuen, baina taldeak aurerra jarraitu zuen. 1792an debekua kendu zen eta taldeak indarra hartu zuen.

Andre Mariaren elizaren eraikina 1871 urtean hasi zen eraikitzen eta 1893 arte bukatu ez bazen ere hasierako urtean bertan, azaroaren 9an eman zen lehenengo meza. George Gilbert Scott arkitektuak diseinatu eta altxatu zuen. 63 metrotako altuera dauka. 1908an katedral maila lortu zuen.

1980ko hamarkadan berriztatze lanak hasi zituzten eta hainbat fasetan 2002 urterarte luzatu ziren.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
San Lukas katedral greziar ortodoxoa (Glasgow)

**San Lukas katedral greziar ortodoxoa** () Eskoziako Glasgow hiriko katedral ortodoxoa da.

## Historia 
James Sellars arkitektoak diseinatu eta eraiki zuen 1877an normandiar gotiko estiloan, horretarako Dunblaneko katedralean bilatu zuen inspirazioa. Hasiera batean Eskoziako Eliza Presbiteriarraren barnean egon zen baina 1953an izaera aldatu zuen eta greziar ortodoxoa bihurtu zen.

1970eko maiatzaren 14an Alexandriako Nikolas VI.a Patriarkak bisita egin zuen eta katedral mailara altxatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:St Luke's Templon, Glasgow.jpg|Aldarea.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Uloborus walckenaerius

***Uloborus walckenaerius*** Uloboridae familiako armiarma da. Nahiko txikiak dira, arrak 4 mm eta emeak 6 mm ditu gehienez. Eskualde idorretan bizi da, tartean Iberiar Penintsula osoan. Familiakide guztiek moduan, ez du poizirik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uloborus plumipes

***Uloborus plumipes*** Uloboridae familiako armiarma da. Nahiko txikiak dira, emeak 6 mm ditu gehienez. Baratzetan bizi da, eskualde bero eta epeletan. Familiakide guztiek moduan, ez du pozoirik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
À bout de souffle

***À bout de souffle*** ("Arnas batean") 1960ko Jean-Luc Godard frantziar zinema zuzendariaren drama poliziakoa da. 1960ko Berlinalen Zuzendari Onenaren Zilarrezko Hartza lortu zuen.

## Argumentua 
Michel (Jean-Paul Belmondo) Marseillan auto bat lapurtu eta Parisera doan gaizkilea da. Bertan zor bat kobratu eta Patricia (Jean Seberg) lagun estatubatuarra ikusi nahi du. Baina, bidean, poliziak jazarrita, polizia bat hil du.

## Aktoreak 
* Jean-Paul Belmondo: Michel Poiccard, Laszlo Kovacs
* Jean Seberg: Patricia Franchini
* Daniel Boulanger: Vital inspektorea
* Michel Fabre: Vitalen laguntzailea
* Henri-Jacques Huet: Antonio Berutti
* Antoine Flachot: Carl Zubert
* Van Doude: frantziar-estatubatuar kazetaria
* Claude Mansard: Claudius Mansard
* Liliane David: Liliane
* Jean-Pierre Melville: Parvulesco
* Roger Hanin: Carl Zombach
* Richard Balducci: Luis Tolmatchoff
* Jean-Louis Richard: kazetaria

## Kanpo estekak 
* / Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Doon aintzira

**Doon aintzira** (, ) iparraldeko Eskozian dagoen ur gezatako aintzira da, Hegoaldeko Ayrshire eskualdean hain zuzen ere.

## Historia 
Carrickeko Earlek gaztelua zeukaten bertan XIII mendean eta Eskoziako Independentzia Gerratan ingelesek hartu bazuten ere berehala berreskuratu zuten eskoziarrek. XV mendean Kennedi leinuaren eskutan egion zen harik eta XVI mendean Jakue V.a Eskoziakoak suntsitu zuen arte, Eskoziako baroien indarra gutxitzeko.

1930. hamarkadan urtegia eraiki zen eta aintziraren uraren mailak hamar bat metro egin zuen gora. Gaur egun 82 milioi m³ hartzen ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Doon Castle from the loch Dalmellington Scotland.jpg
Irudi:Head of Loch Doon - geograph.org.uk - 1252302.jpg
Irudi:Loch Doon - geograph.org.uk - 1708957.jpg
Irudi:Loch Doon View - geograph.org.uk - 898816.jpg
Irudi:Remains of Loch Doon castle, as relocated today - geograph.org.uk - 936512.jpg|Gazteluaren hondarrak

## Kanpo estekak
Kelvingrove arte museoa

**Kelvingrove arte museoa** () Eskoziako Glasgow hirian dagoen museo bat da, Glasgowko Unibertsitatearen alboan. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Kelvingrove Parkean izandako 1888ko Nazioarteko Erakusketak finantziatu zuen museoaren eraikuntza eta 1901ean ireki zituen ateak urte horretan izatekoa zen Glasgowko Nazioarteko Erakusketan *Arte Ederren Jauregia* izateko. Espainiar barroko estiloan eraiki zen Locharbriggseko hareharri gorria erabiliz.

2003 eta 2006 artean barnealdeko dekorazio guztia berrizteko itxita egon zen.

Bada kondaira bat jauregia alderantziz eraiki zela esaten duena eta ondorioz arkitektuak dorreetako batetatik bere burua bota zuela. Ez da egia ordea, izan ere Kelvingrove Parketik sartzeko asmoa izan baitzuen hasiera hasieratik.

## Bildumak 
MacLellan Galerietako artelanak dira gehienak. Aipatzekoa da munduko arma eta armadura bilduma handienetakoa daukala. Arteari dagokionez Europar margolari ezagunenen lanak ditu, besteak beste, Rembrandt, Gerard de Lairesse, Claude Monet, Renoir, Camille Pissarro, Vincent van Gogh, Mary Cassattenak... bai eta Salvador Dalíren *Cristo de San Juan de la Cruz* famatua ere.

## Iruditegia 

Irudi:General view of one of the halls of the museum. Kelvingrove Art Gallery and Museum, Glasgow, Scotland.jpg
Irudi:Kelvingrove Art Gallery and Museum 2.jpg
Irudi:Kelvingrove Art Gallery and MuseumDSCF0224 07.JPG
Irudi:General internal view. Kelvingrove Art Gallery and Museum, Glasgow, Scotland..JPG
Irudi:A view of one of the halls. Kelvingrove Art Gallery and Museum, Glasgow, Scotland..JPG
Irudi:Entrance gallery, Kelvingrove Art Gallery and Museum.JPG
Irudi:Heads, Kelvingrove Museum, Glasgow - DSC06228.JPG

## Kanpo estekak 
* Kelvingrove arte museoaren webgunea
Pachycereus

***Pachycereus*** kaktus erraldoien generoa da, Mexikon eta hegoaldeko Arizonan jatorria dutenak.

## Espezieak 
* *Pachycereus gatesii*
* *Pachycereus gaumeri*
* *Pachycereus grandis*
* *Pachycereus hollianus*
* *Pachycereus marginatus*
* *Pachycereus militaris*
* *Pachycereus pectin-aboriginum*
* Kardoi erraldoi (*Pachycereus pringlei*)
* *Pachycereus schottii*
* *Pachycereus weberi*

## Kanpo estekak
Antibiriko

**Antibirikoak**, **antibiralak** edo **birusen kontrakoak** birusak deusestatzeko erabiltzen diren substantzia kimikoak dira. Birusek sortzen dituzten infekzioei aurre egiteko erabiltzen dira (antibiotikoak bakterioen infekzioen aurka erabiltzen direnaren antzera).

Bakterioen aldean, birusak zelula barneko parasito hertsiak dira. Horrek esan nahi du infektatutako zelulari estuki lotuta daudela, zelularen tresneria biokimikoa erabiltzen baitute ugaltzeko. Ondorioz, industria farmazeutikoarentzat ez da erraza izan birusen kontra soilik jarduten duten botikak aurkitzea, organismoaren zelulak kaltetu gabe .

Lehenengo botika antibirikoak 1960ko hamarkadan agertu ziren, baina botika horien sintesian aurrerakada handia eman zen 1985tik aurrera, hein handi batean HIESaren agerpenarekin batera. Gaur egun, antibiotikoen aldean, botika antibiriko gutxi dago, nahiz eta haien zerrenda urtez urte handitzen den.

Antibirikoei esker hainbat gaitzen aurkako tratamendua dago egun: HIESa, herpes birusek sortzen dituzten gaitzak (barizela, herpes arrunta, herpes zosterra...), B eta C hepatitisa.... A influenzaren birus (gripea) eta papilomabirusen aurka ere antibiriko espezifikoak daude.

## Ekintza-mekanismoa 
Antibirikoen jarduerak birusen ugalketa inhibitu behar du zelula ostalaria kaltetu gabe (ala ahalik eta gutxien kaltetzen).

Mekanismo ezberdinen bidez eraso egiten diete antibirikoek birusei: .

* nukleosidoen analogoak: birusaren DNA edo RNAren sintesia oztopatzen dute. Birusaren azido nukleikoan ezartzen dira eta erreplikazio akatsak eragiten dituzte. Antibiriko hauetako batzuek alderantzizko transkriptasa entzima inhibitzen dute, HIESaren birusarentzat funtsezko entzima dena. Aziklobirra eta zidobudina, besteak beste, talde honetako antibirikoak dira.

* birusen atxikidura (zelula ostalariari) galarazten dutenak: amantadina eta errimantadina

* pirofosfatoen analogoak: gai dira RNA eta DNA polimerasak inhibitzeko modu ez konpetitiboan. Adibidez, azido fosfonoformikoa.

* alderantzizko transkriptasa entzima inhibitzen duten ez-nukleosidoak: entzima horren gune aktiboaren konformazioa aldatu egiten dute (nebirapina).

Gaur egun birusen infekzioei modu eraginkorrean aurre egiteko oraindik botika gutxi daude. Horregatik, profilaxia eta txertoen erabilpena da biderik onena birusek eragiten dituzten gaitzak ekiditeko. Zoritxarrez, txertoak ez dira eraginkorrak birusek infekzioa hasi dutenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gemeinsame Normdatei

***Gemeinsame Normdatei*** (alemanez) edo ***Integrated Authority File*** (ingelesez) Alemaniako Biblioteka Nazionalak, Österreichischer Bibliothekenverbund erakundearekin eta Suitzako Biblioteka Nazionalarekin batera, ezarritako autoritateen kontrola da.

## Kanpo estekak 
*  Online GND
Baisers volés

***Baisers volés*** 1968ko François Truffaut frantziar zinema zuzendariaren amodiozko drama filma bat da.

## Argumentua 
Antoine Doinel, *Les Quatre Cents Coups* filmean etxetik alde egin ondoren, soldadutza amaitu eta Christine Darbon topatu du. Lan baten bila, hasieran gau-jagole moduan hasiko da baina bota eta detektibe pribatu bilakatuko da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
La Règle du jeu

***La Règle du jeu*** 1939ko Jean Renoir frantziar zinema zuzendariaren drama da.

Zenbait adituen arabera, inoiz egindako film onenen artean dago.

## Argumentua 
1930eko hamarkadaren amaieran Frantziako gaztelu batean goi-burgesiaren lagun batzuk eta bere zerbitzariak asteburu bat pasatuko dira. Denetariko izango dute: azpijoko adeitsuak, hilketa bat, ... beti «jokoaren araua» errespetatuz.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Les Enfants du paradis

***Les Enfants du paradis*** 1945eko Marcel Carné frantziar zinema zuzendariaren drama erromantikoa da.

Zenbait adituen arabera, inoiz egindako film onenen artean dago.

## Argumentua 
1820ko eta 1830eko hamarkadetako Parisko antzerki munduan Garance gortesau ederrak lau gizon ditu maitemindurik: mimo bat, aktore bat, kriminal bat eta aristokrata bat.

## Aktoreak 
* Arletty: Claire "Garance" Reine
* Jean-Louis Barrault: Baptiste Deburau
* Pierre Brasseur: Frédérick Lemaître
* Marcel Herrand: Pierre-François Lacenaire
* Pierre Renoir: Jéricho
* María Casares: Nathalie
* Louis Salou: Édouard de Montray kondea
* Gaston Modot: Fil de Soie
* Fabien Loris: Avril
* Marcel Pérès: Funanbulisten zuzendaria
* Pierre Palau: funanbulisten langilea
* Etienne Decroux: Anselme Debureau
* Jane Marken: Mme. Hermine
* Marcelle Monthil: Marie
* Louis Florencie: polizia
* Raymond Rognoni: antzerki-zuzendaria
* Jacques Castelot: George
* Paul Frankeur: inspektorea
* Albert Rémy: Scarpia Barrigni
* Robert Dhéry: Celestin
* Auguste Bovério: lehenengo egilea
* Paul Demange: bigarren egilea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Guernica (1950eko filma)

***Guernica*** 1950eko Robert Hessens eta Alain Resnais frantziar zinema zuzendarien film laburra da, Gernikako bonbardaketan oinarrituta.

## Argumentua 
Hasieran Jacques Pruvostek 1937ko apirileko Gernikako bonbardaketa azaltzen du. Gero María Casaresek Paul Eluarden poema bat errezitatzen du, Pablo Picassoren hainbat margolan, eskultura eta marrazkiak erakutsiz, horien artean *Gernika* ospetsua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Guernica (1978ko filma)

***Guernica*** 1978ko Emir Kusturica serbiar zinema zuzendarien film laburra da, Antonije Isakovicen eleberri batean oinarrituta.

## Argumentua 
1939ko arratsalde batean, ume batek etxean, aitarekin Pablo Picassoren *Gernika* margolana ikusi zuela gogoratu du. Orduko Parisen askotan aritzen zen juduei buruz eta aitari judua izatea zer zen galdetu zion. Aitak horrela erantzun zion: "Begira, albokoak baino sudur luzeagoa izatea da. Gaur inportantea da, bihar ez da izango".

## Aktoreak 
* Karel Augusta: Lékar
* Peter Krsak: Jean Baptist Kirschner
* Borík Procházka: Erik irakaslea
* Jana Smrcková: Rogerova matka
* Miroslav Vydlák: Roger

## Kanpo estekak
Burn After Reading

**Burn After Reading** (euskaraz *Erre Irakurri Ondoren*) 2008ko Joel eta Ethan Coen estatubatuar zinema zuzendari, gidoigile eta ekoizleek zuzendu, idatzi eta ekoiztutako komedia beltzeko filma bat da. George Clooney, Frances McDormand, John Malkovich, Tilda Swinton, Richard Jenkins eta Brad Pitt aktoreek antzeztu zuten.

2008ko abuztuaren 27an Veneziako Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Ozzie Cox (John Malkovich) bere bizitzako oroitzapenak idaztea erabaki duen CIA agente ohia da, bitartean bere emazteak (Tilda Swinton) Ogasun Saileko langilea den Harry Pfarrerrekin (George Clooney) adarrak jartzen dizkio eta Ozzierengandik dibortziatu nahi du. Emaztea abokatuarengana joan ondoren, hark dibortziatu aurretik Ozziek ordenagailuan dituen banku korronte guztiak ikus ditzala gomendatuko dio, hain zuzen ere, Ozziek bere oroitzapenak idazteko erabiltzen duen ordenagailu berbera. Oroitzapenak CD-ROM batean gordeta gelditu dira, nahigabean Chad (Brad Pitt) eta Linda (Frances McDormand) gimnasioko langileek CD-ROMa topatu eta CIAko informazio konfidentziala delakoan, Ozzieri txantaia eginez trukean sekulako dirutza irabaziko dutela usteko dute.

## Aktoreak 
* George Clooney - Harry Pfarrer
* Frances McDormand - Linda Litzke
* John Malkovich - Osbourne Cox
* Tilda Swinton - Katie Cox
* Richard Jenkins - Ted Treffon
* Brad Pitt - Chad Feldheimer
* J. K. Simmons - CIAko buruzagia
* Elizabeth Marvel - Sandra "Sandy" Pfarrer
* David Rasche - Palmer Smith
* Jeffrey DeMunn - Kirurgialari estetikoa
* Kevin Sussman - Surveillance
* Olek Krupa - Krapotkin
* Dermot Mulroney - *Coming Up Daisy* saioko izarra

## Kanpo estekak 
* *Burn After Reading* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Burn After Reading* filmaren IMDBko fitxa ikusgai