Rawabi

**Rawabi** (, *Muinoak* esan nahi du) da palestinarrentzat eta palestinarrek eraikitako lehen hiria Zisjordanian, eta «ekimen palestinar enblematikotzat» aitortzen da. Rawabi Birzeit eta Ramallahtik gertu dago. Plan nagusiak 6.000 etxebizitza-unitate dituen goi-teknologiako hiri bat aurreikusten du, 25.000 eta 40.000 bitarteko biztanleria bilduko duena, sei auzotan banatuta. Eraikuntza 2010eko urtarrilean hasi zen 2014rako, 3.000 pertsona inguru hartzen zituzten 650 familia-apartamentu osatu eta salduak ziren, baina ezin izan ziren okupatu. 2015eko martxoaren 1ean, bere sustatzaileak, Bashar al-Masri-k, iragarri zuen Israelek, azkenean, hiria Israelek kontrolatutako ur sarera konektatuko zuela. Israelen, Rawabiri «Palestinako Modi'ín» deitzen zaio. Proiektua Palestinako zenbait mugimenduk, hala nola, Palestinako BDS Batzorde Nazionalak, eta Israelgo kolono talde batzuek kritikatu zuten; lehenak Israelgo materialak erabiltzeak okupazioa normalizatzen duela esan zuen; bigarrenek, berriz, proiektuak Israel inbaditzen duela eta terroristen base bihur zitekeela adierazi zuten. Erosleak 2015eko abuztuan hasi ziren apartamentuetara aldatzen. 2017ko maiatzean, hirirako errepidea kontrolatzen zuten Israelgo kontrolguneak zeharkatzeko zailtasunak izan arren, Masrik esan zuen 3.000 palestinarrek hartu zutela bizilekua bertan, nahiz eta urte bereko Palestinako erroldan, 710 biztanle baino ez ziren zerrendatu.

## Kokapena 
Rawabi Ramallahtik 9 kilometro ipar-mendebaldera dago. Horrez gain, Israelgo Ateret kokalekua (asentamendu) gertu dago. Masrik azken hori etorkizunean Rawabiren auzo bat izatea aurreikusten du. Egun argi batean, Mediterraneo itsasoa, 40 kilometro mendebaldera. Rawabiren udal-mugak 6.300.000 metro koadroko lursaila hartuko du. Bizitegi- eta merkataritza-garapena 40.000 biztanleko estimazioan oinarritzen da.

## Finantzaketa 
Arazo bat Zisjordanian hipoteka sistema tradizional bat falta zela izan zen. Horretarako, garapena 500 milioi dolarreko hipoteka-eskema bati lotuta zegoen. Washington Post-ek jakinarazi duenez, Rawabi «espresuki, goranzko mugikortasuna duten familientzat dago diseinatuta, Ameriketako Estatu Batuetan Reston, VA moduko lekuetara grabitatuko lukeena. Garapenak Estatu Batuetako beste inportazio batean oinarritzen dira, etxebizitzaren hipoteka, eta, Zisjordaniako, Fannie Mae estiloko erakunde bat sortzea barne».

Rawabi Palestinako historiako sektore pribatuko proiekturik handiena da. 2008an Betlemen egin zen Palestinako Inbertsioen Konferentzian hasi zen. Proiektua Masriren jabetza inbertsio enpresaren arteko lankidetza publiko-pribatua da,  Bayti (My home) Real Estate Investment Companyren eta bere korporazio nagusiaren, Masser Internationalen arteko lankidetza publiko-pribatua da, zeinak mila milioi dolarren inbertsioaren heren bat ezarri zuen, Qatar Diar Real Estate Investment Company (Qatar Inbertsio Agintaritzaren jabetzako inbertsio funtsa), Massar International eta Palestinako Aginte Nazionalaren laguntza finantzarioarekin.

Garapenaren guztizko kostua, gehienbat Qatar LDR konpainiak eta Masrik, Nablusekoa. Palestinako Agintea gunez kanpoko azpiegiturak hornitzeaz arduratzen da, eta Bayti Real Estate Investment Company, hiriaren diseinu eta garapenaz. Rawabiren ekonomia-hazkuntza estrategiaren arabera, haren garapenak 3.000-5.000 lanpostu berri sortuko lituzke 'ezagutzaren ekonomia' industrietan, informazioaren teknologia, farmazia eta osasun-laguntza barne.

2010eko martxoaren 15ean, Bashar Masrik, Bayti Real Estate Investment Company-ko zuzendari gerente eta Massar International-eko presidenteak, eta Leocadia I. Zak-ek, Estatu Batuetako Merkataritza eta Garapen Agentziaren (USTDA) zuzendariak, bi diru-laguntza itun sinatu zituzten Daniel Rubinstein AEBko kontsul nagusiaren aurrean. USTDA diru-laguntzek bi bideragarritasun-azterketa finantzatu zituzten. Rawabiko IKT azpiegitura eta zerbitzuen plan nagusi bat garatzeko lehen azterketa Fairfax-eko (Virginia) Decision/Analysis Partners LLC estatubatuar kudeaketa-aholkularitza konpainiak irabazi zuen. Bigarren azterketak Rawabi eta inguruko komunitateentzat hondakin-uren tratamendu tertziarioko instalazio bat eraikitzeko aukera aztertu zuen. Aurretik, otsailaren 28an, John Kerry Estatu Batuetako senatariak eraikuntzaren eremua bisitatu zuen Rubenstein eta David Hardenekin (George J. Mitchell Ekialde Hurbilerako mandatari bereziaren aholkulari nagusia) batera. 2009an, Palestinako Agintaritzak 150 milioi dolar emateko konpromisoa hartu zuen elektrizitate, ura, estolderia, eskolen eta errepideen azpiegituren kostuak estaltzeko, baina ez zuen bere hitza bete. Ondorioz, kontua erosleek ordaindu behar dute, eta horrek etxeen kostua ehuneko 10 eta 12ren  igoera dakar. Rawabiren plan nagusia eta aurrediseinua Raphael Samach-ek zuzendutako AECOMeko diziplina anitzeko talde batek garatu zituen (orain SAMACH+SEOrekin batera), Birzeit eta An-Najah National unibertsitateetako tokiko adituekin eta Baytiko talde teknikoekin lankidetzan. Diseinuaren ekarpenak kezkak barne hartzen zituen Israelgo kokaleku baten bertsio palestinar itxura saihesteko: zuhaitz autoktonoak landatzen dira; teilatu gorriak –halako kokalekuen ikur estetikorik indartsuena– baztertzen dira; Udalerriko harresi defentsiboei jaramonik egin ez eta guardia-dorreak ez dira aurreikusten.

Hiria eraikitzeak 8.000-10.000 palestinarrentzat lanpostuak sortu ditu, horietatik heren bat emakumeak, eta haien soldata Palestinako gutxieneko soldataren % 30etik gorakoa da. Ingeniari eta arkitektoen herena emakumeak dira, mundu arabiarrean aurrekaririk gabeko genero parte-hartzea. Diseinuak birziklatzeko azpiegitura landu bat aurreikusten du: eraikinetan, ez dira ur-dorreak ezarriko, ezta antena parabolikoak onartzen ere. Ura sistema informatiko baten bidez birziklatuko da, eta soberakinak hiriko parkeak  ureztatzeko erabiliko dira. Garraio publikoa elektrizitatearekin funtzionatuko du, bizilagunei doako garraioa eskainiz, bisitariek ordaindu beharko dutelarik soilik. Nahiz eta industria gune bat aurreikusi, dagoeneko gunera doan errepide asfaltatuekin, oraindik ez da Israelgo agintarien baimenik jaso. Juduen Funts Nazionalak 3.000 zuhaitz oparitu zion proiektuari, eta horren iragarpenak israeldar eta juduen barne eztabaida piztu zuen. Palestinako Nekazaritza Ministerioak eta tokiko eta nazioarteko erakundeek, korporazioek eta norbanakoek ere eman dituzte zuhaitz gazteak. Rawabi City webgunearen arabera, Rawabiko teknologia-guneak  Palestinako IKT sektorearen hazkundea katalizatzea eta eustea espero du lau ekimen handirekin: (1) Tokiko eta nazioarteko IKT enpresak erakartzea Rawabin operazioak ezar ditzaten; (2) Rawabi Institutua ezartzea. 'Training and Advancement-erako' (RITA), teknologian oinarritutako merkatuak bultzatutako prestakuntza institutua; (3) CONNECT, IKT ekintzaileentzako lankidetza lan-espazioa; (4) BADER, arrisku-kapitala eskaintzen dien kapital pribatuko funtsa IKT enpresa berrientzako,

2018ko otsailean, lau enpresa ari ziren lanean CONNECT lankidetza lan-gunean: WebTeb, WebMD-en arabierazko bertsioa; Imagry, gidatze automatizatuko softwarearen garatzailea; Studio 83, higiezinen enpresentzako 3D bistaratze hornitzailea; eta GETAWAY, Alemaniako autoa partekatzeko garatzaile enpresako langile bat, Ban Ki-moon NBEko idazkari nagusiak bisita egin baino lehentxeago. Biztanleentzako sarbide errepidea onartzeke dago oraindik. C eremutik igaro, eta 465 errepidea zeharkatu behar du, Ateret eta Halamish inguruko israeldar kokalekuetako biztanleek eta Birzeit-eko biztanle palestinarrek erabiltzen dutena, batez ere. 2013. urte hasieran, 465 errepidea Ramallahrekin lotzen duen errepide zati berri bat onartu zen, Palestinako trafikorako soilik zuzendua zegoena. 2015eko ekainean, Israelek, oraindik, ez ditu baimenik eman Rawabirako errepide bakarra zabaltzeko, baita Nablus eta Ramallahrako beste sarbide batzuk egiteko ere. 

Urak behin eta berriz frogatu du auzi gatazkatsua dela Israel eta Palestinako Agintearen arteko negoziazioetan. Zisjordaniako 600.000 kolono israeldarrei eremuko 2,7 milioi palestinarrei esleitutako ur kantitatearen 6 aldiz hornitzen zaie eskutitz gogor baten idazketa kanpainako subjektu bihurtu zenean. Reuven Rivlin Israelgo presidenteak ere Rawabiri ura emateko eskatu zion Israeli.[ Masrik erabakia txalotu zuen, eta honakoa esan zuen: «Orain gure uraren eskubide unibertsala dugu, inolako emakidarik egin gabe». Israelek oraindik baimena eman behar du Mekorotek, Israelgo ur-konpainiak, Umm Safa-n duen lantegirako azken loturarako, C eremuan zehar 1,1 kilometro, zeina Israelgo administrazio militarraren menpe dagoen.

## Erosteko eskubidea 
Rawabin, juduek apartamentuak eros ditzaketen galdetuta, al-Masrik erantzun zuen etxebizitza erosleek Palestinako Agintaritzaren baimena lortu behar dutela, sei hilabetera arte iraun dezakeen prozedura. Honetaz ez du kexarik izan, eta gaineratu du: «israeldar gaiztoek» propietateak erosi eta euren leihoetan israeldar bandera jartzeko aukera saihesteko diseinatuta dagoelako. Israeldar-arabiar askok inbertsio gisa edo aisialdirako erosi dituzte apartamentuak. Kolono batzuek inguruan kokalekuak ezarriko zituztela esan zuten.

Masrik ukatu egin ditu kolonietako eraikuntza-hornigaien eskaintzak, eta Rawabi nola modelatu behar den Israelgo iradokizunei ez die jaramonik egin.

Palestinar batzuek garapena kritikatzen dute oparotasun ekonomikoa izan dezaketelako inpresioa sortzen duela Israelgo okupazioak jarraitzen duen bitartean]. Yousef Munayyer-ek adierazi duenez, «proiektuak Palestinan espazio zoriontsu bat dagoelako ilusioa sortzen du, Palestinako bizitzaren alderdi asko gobernatzen dituen okupazio militarretatik independentea dena». Erantzun gisa, Masrik dio okupazioa desafiatzen duen sinboloa dela, Palestinako lurraldea kokaguneetarako konfiskatzetik bermatzen duena, okupazio basati baten mendean lan aukerak irekitzen dituela eta talentu handiko palestinarren jakintsu-ihesa blokeatzen duela. Beraz, gaineratzen du, halako garapen-proiektu batek (kritikari batzuek dioten moduan) okupazioa itxura ona ematen badu, «agian kanpin-dendetan bizi beharko ginateke; agian denok izoztuta hilko ginateke». Proiektua diseinatzerakoan, ez nuen uste «Israelek eta Palestinak elkar musukatu eta zoriontsu biziko zirenik».

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Rawabi: bizi lana eta hazi. Facebook gunea