Masala chai

thumb|Kalkutako kale batean zerbitzatutako te masala. Espezia-zatiak kentzeko, iragazki batetik igaroarazten da.
thumb|Katilu bat te chai
***Masāla chāi***, edo ***Te Chai***,  espeziak dituen te-esnedun edari bat da, jatorriz Indiakoa. Te beltza, kardamomoa, jengibrea, kanela eta, askotan, baita iltze-usaina, anisa eta piperbeltza ere nahasten ditu.

Chai masalaren bertsio tradizionalak *bero* izenez ezagutzen diren espeziak erabiltzen ditu, honako hauek gehituz: kardamomoa, iltzea, izar anisa, jengibrea eta kanela. Herrialdearen mendebaldean ez dute anisa edo piperbeltz beltza erabiltzen; te berdearekin egiten dute, beltzaren ordez, eta gehitu egiten dira: almendrak, kardamomoa, kanela, iltzea eta, batzuetan, azafraia.  

Gaur egun prestatuta saltzen da eta esnea edo ur beroa botatzen zaio. Estatu Batuetako ostalaritza-establezimendu askok handizkako salmentarako prestatutako nahasketa erabiltzen dute. Hotza edo esne-gain harrotuarekin irabiatua ere hartu izan ohi da udako denboraldian.

## Etimologia 
Jatorrizko izena *Masālā chāy da.* Masaxia, berriz, "masi"  hitzetik dator, hau da, mortero batekin birrindu esan nahi du, eta espezien nahasketak izendatzeko erabiltzen da, garam masala kasu. Chāy hitza tea esateko erabiltzen da, hindieraz eta Asia eta Ekialdeko Europako zati handi batean, eta  "cha" () txinatarretik dator, persiar "chay" () hitzaren bitartez. Mendebaldeko kafetegietan batzuetan *chai* *latte* deitzen zaio.

## Historia 
Assam eskualdea oso emankorra da tea landatzen, baina historikoki, bertakoek, medikuntzatzat hartu zuten sukalderako balioa duen edariaren ordez.1830eko hamarkadan, *British East India Company* kezkatuta agertu zen Txinak tearekin zuen monopolioaz, merkataritza gehiena osatzen zuena eta Britainia Handiko te kontsumo itzelaren alde egiten zuena, pertsona eta urte bakoitzeko 1 libra (0,45 kg) ingurukoa izanik. Kolono britainiarrak berriki ohartu ziren ipar-mendebaldeko indiar te-landareen existentziaz, eta te-sailak maila lokalean landatzen hasi ziren. 1870ean, Britainia Handian kontsumitutako tearen% 90 baino gehiago txinatar jatorrikoa zen oraindik, baina 1900ean% 10era jaitsi zen kopuru hori; neurri handi batean, Indian (% 50) eta Zeilanen (% 33) landutako teak ordeztu zuen.

Hala ere, India barruko te beltzaren kontsumoa txikia izan zen XX. mendearen hasieran, Indiako Te Elkarteak egindako promozio kanpainara arte. Kanpaina horrek lantegiak, meategiak eta ehun-errotak bultzatu zituen langileei tea hartzera.
thumb|237x237px|Masala chai-rako espezia tipikoak.
Tearen promozio ofiziala ingeles eran egiten zen, esne fresko hotzarekin eta azukre gustuarekin. Indiako Te Elkarteak hasieran gaitzetsi egin zuen saltzaile independenteek espeziak handitzeko zuten joera, eta, hala, murriztu egiten zen te-orrien erabilera (eta, beraz, erosketa) bolumen likidoaren unitateko. Hala ere, gaur egun duen moldean, oso edari herrikoia bezala finkatu da, ez bakarrik britainiar domeinuaren gainean, baizik eta bere mugetatik haratago. 

Luzaroegi ez irakiten uztea gomendatzen da, zapore mikatza sortzen baitu. Normalean, ¼ esnerekin hartzen da, edo, batzuetan, ½ esnerekin.

## Aldaerak munduan zehar 
Bere ospea dela eta, hainbat aldaera sortu dira munduan zehar, eta osagaiak aldatu egin dira, bai espeziak, adibidez intxaur muskatua erabiliz, edo tearen ordez belar matea erabiliz, edo baita nahasketa desberdinetan txokolatea erabiliz ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak