open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nicolas Tiangaye

**Nicolas Tiangaye** (1956ko irailaren 13a) Afrikaerditar politikaria eta abokatua da, Afrika Erdiko Errepublikako lehen ministroa izan zena 2013ko urtarrilaren 17tik 2014ko urtarrilaren 10ean bere dimisioa eman arte. 2003 eta 2005 urteen artean, Transizio Nazionaleko Kontseiluko presidentea izan zen.

Gobernuak eta matxinoak sinatutako bake-akordio baten ostean, Tiangayek oposizioaren eta matxinatuen izendapena lortu zuen 2013ko urtarrilean lehen ministroaren posturako. Karguari uko egin zion (Michel Djotodia presidentearekin batera) 2014ko urtarrilaren 10ean.
Désiré Kolingba

**Désiré Nzanga Bilal Kolingba** (Bangi, 1956ko abuztuaren 19a - 2021eko apirilaren 25a) Afrika Erdiko Errepublikako politikaria izan zen. Hauteskundetara bere burua aurkeztu zuen, herrialdeko behin-behineko presidentea 2014ko urtarrilean behin-behineko parlamentua hautatua izan zelarik, baina bozketaren bigarren eta azken bozketan garaitua izan zen 75 botoetatik 53rekin, eta Catherine Samba-Panza hautatua izan zen. Kolingbaren aita André Kolingba herrialdeko aurreko lehendakaria izan zen.

## Erreferentziak
Fifty Shades Freed (filma)

***Fifty Shades Freed*** 2018ko James Foley estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film erotikoa da, izen bereko eleberrian oinarrituta. *Fifty Shades* trilogiaren azken filma da.

## Argumentua 
Anastasia Steele eta Christian Grey ezkonduta daude, eta Europan egingo dute eztei bidaia.

## Aktoreak 
* Dakota Johnson: Anastasia 'Ana' Steele-Grey
* Jamie Dornan: Christian Grey
* Kim Basinger: Elena Lincoln
* Eric Johnson: Jack Hyde
* Max Martini: Jason Taylor
* Brant Daugherty: Luke Sawyer
* Arielle Kebbel: Gia Matteo
* Fay Masterson: Gail Jones
* Luke Grimes: Elliot Grey
* Eloise Mumford: Katherine Kavanagh
* Rita Ora: Mia Grey
* Marcia Gay Harden: Grace Trevelyan Grey
* Tyler Hoechlin: Boyce Fox

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Remake

**Remake**a edo **bertsio berri**a jatorrizko film baten argumentua, pertsonaia edota egoerak nolabait errepikatuz edo moldatuz egiten den film berria da. Zinemaren historian zehar askotan egin dituzte bertsio berriak eta arrazoi askogatik, arrakasta errepikatzeagatik, tekniken garapenengatik, eta abar. Adibidez, *The Thomas Crown Affair* (1968ko jatorrizko filma eta 1999ko bertsio berria); *The Magnificent Seven* filma (1960), 2016an izen bereko remakea izan zuena, Akira Kurosawaren 1954ko jatorrizko *Shichinin no samurai* filmarena izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
André Kolingba

**André-Dieudonné Kolingba** (1936ko abuztuaren 12a - 2010eko otsailaren 7a) Afrikaerditar politikaria izan zen, Afrika Erdiko Errepublikako (AEE) laugarren presidentea izan zena, 1981eko irailaren 1etik 1993ko urriaren 1era arte. David Dacko presidentearen ondoren boterea hartu zuen 1981eko odolgabeko estatu-kolpe batean eta boterea galdu zuen Ange-Félix Patassé-ren alde 1993an egindako hauteskunde demokratiko batean. Kolingbak Frantziaren laguntza sendoa mantendu zuen Berlingo harresiaren gainbehera arte, eta barneko eta kanpoko presioek hauteskunde presidentzialak deitzera behartu eta galdu ondoren.

Hamabost urteko agintaldian, Nazioarteko Diru Funtsaren (NDF) eta Munduko Bankuaren eragina herrialde emaileen erabakietan gero eta handiagoa izan zen Afrikaerditar estatuko finantza-laguntza eta kudeaketari buruz. Kolingbaren talde etnikoaren kide askok, Yakoma herriak, bere garaian AEEren ekonomiako sektore publiko, pribatu eta paraestataletako irabazi-postuak lortu zituen. Horrek, "hegotarrak" (Yakoma Ibaia barne) eta "ipartarrak" (Gbaya sabana barne) deiturikoen artean tentsioa areagotzea ekarri zuen, Patassé garaian (1993-2003) talde horien arteko gatazka bortitzak eragin zituena.
Yakoma herria

**Yakoma** Afrika Erdiko Errepublikako (AEE) talde etnikoa da, herrialdeko biztanleen %4 osatzen duena. 10.000 ere bizi dira Kongoko Errepublika Demokratikoan.

Yakoma hiriari izena eman zioten, Uele eta Mbobou ibaien elkargunean eta lurraldea eman zioten Les Abiras frantses postuari, gaur egungo AEEren lehenbiziko Ubangi-Xariko hiriburua izan zena. Yakomak bantuak dira, baina dialekto desberdina (Yakoma izenez ere ezagutzen da) hitzegiten dute Sangoren antzekoa dena.

André-Dieudonné Kolingba, AEEko presidentea 1979tik 1993ra bitartean, taldeko kidea izan zen, Adrienne Yabouza idazlea bezala.

## Kanpo estekak
Offenbach (argipena)

Offenbach alemaniar jatorriko toponimo eta abizen bat da, mendetan erabilia. Ondorengoak izan daiteke:

## Pertsonak 
* Jacques Offenbach, Alemanian jaiotako musikagile frantses bat

## Toki-izenak 
* Offenbach am Main, Alemaniako Hessen estatuko hiri bat
* Offenbach an der Queich, Alemaniako Renania-Palatinatu estatuko hiri bat
* Offenbach-Hundheim, Alemaniako Renania-Palatinatuko estatuko udalerri bat
Alisasko mendatea

**Alisas** (674 metro) Kantabriako La Cavada eta Arredondo artean dagoen mendatea da, CA-261 errepideak zeharkatuta. Asón eta Miera ibaien arroak banatzen ditu.

Toponimoa bertan lehen zeuden haltzetatik () datozkio.

## Kanpo estekak
PAOK Tesalonika BC

**PAOK Tesalonika BC** () izen bereko talde kirol-anitzaren saskibaloiko sekzioa da, bere egoitza Tesalonikan duena eta A1 Ethniki liga jokatzen duena. Herrialde osoko arrakastasuenen artean dugu, bereziki Europa mailan lortutakoagatik. Birritan irabazi dute Greziako Liga (1958–59 eta 1991–92an), 3 aldiz Greziako Kopa (1983–84, 1994–95 eta 1998–99an), Europako Saskibaloi Errekopa behin (1990–91an) eta Korać Kopa beste behin (1993–94an).

Urteetan zehar, asko izan dira talde honetan jokatu duten jokalari handiak, Panagiotis Fasoulas, Scott Skiles, Peja Stojaković, Rasho Nesterovič, Claudio Coldebella, İbrahim Kutluay, Dejan Tomašević, C. J. Watson eta Kostas Vasileiadis bezalakoak nabarmentzen direlarik.

## Palmaresa 
### Nazioarteko tituluak 
* Saporta Kopa (1991an). Txapeldunordeak 1992 eta 1996an.
* Korać Kopa (1994an).
* 3. postua EuroCupean 1993an.

### Titulu nazionalak 
* 2 Greziako Liga : 1959 eta 1992an.
* 3 Greziako Kopa: 1984, 1995 eta 1999an.

## Kanpo estekak 
* PAOKen webgune ofiziala
El Escudo mendatea

**El Escudo** (1011 metro) Kantabriako Luenan dagoen mendatea da, N-623 errepideak zeharkatuta. Bertan Pas ibaiaren ibaiadarra den Magdalena edo Luena ibaiaren iturburua dago.

## Historia 
Iberiar goi-lautadatik kostalderantz joateko bide tradizionala zen. Gerra Zibilean, Bilbo erori eta gero, 22 batailoi errepublikano kokatu zituzten bertan matxinoen aurreratzea eragozteko. 1937ko abuztuaren 17an hiru italiar dibisioik hartu zuten eta laster Santander erori zen. Guduan Santoñako hitzarmena sinatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Italiarren Piramidea

## Kanpo estekak
Odile Kruzeta

**Odile Kruzeta Olañeta** (Eibar, 1957ko azaroaren 6a) kazetari euskalduna, gaztetan musikari, Fisika Zientziatan lizentziaduna, EITB-Irratiko zuzendaria izandako eta euskaltzain urgazlea 2006tik aurrera.

## Ibilbidea 
Odile Kruzeta Jose Mari Kruzeta eta Margarita Olañeta euskaltzale eibartarren alaba da. 14 urte zituela Zeruko Argian kolaboratzen hasi zen, Eibarko kronikak idazten. Musika ikasketak egin zituen Donostiako Kontserbatorioan. Fisika ikasi zuen Nafarroako Unibertsitatean eta matematika irakasle aritu zen. Izukaitz musika taldearen partaidea izan zen 1970ko hamarkadan (bi disko plazaratu zituzten). 1983an hasi zen Euskadi Irratian lanean.

## Musikaria 
1974an Eibarren, kanta zaharrekin jarduteko bederatzi laguneko talde bat osatu zuten Odile Kruzetak eta beste batzuek, Izukaitz izenarekin: Fran Lasuen, Mariasun Iturriagagoitia, Aurelio Martinez, Jorge Kruzeta, Gentzane Milikua, Luis Alcoba, Kepa Jauregi eta Pedro Nagore. 1977tik aurrera serioago hartu eta orduan eman zioten benetako bultzada taldeari, gai propioekin. Kruzetak txirula eta teklatuak jotzen zituen, eta ahotsa ere jartzen zuen kantuetan. Donostiara joan ziren ikastera eibartar haietarik batzuk, eta han taldekide gehiago batu ziren Izukaitzera.

## Ibilbidea EITBn 
1982an hasi zen lanean Euskadi Irratian lanean Jose Mari Oterminek deituta. Izan ere, Herri Irratia kate donostiarrean ari zelarik, Izukaitzen jarduteagatik eta Otermin Euskadi Irratiko zuzendari izendatu zuenean, irratira lanera joateko gonbita jaso zuen. Hasieran musika saio bat egiteko eskaintza egin zion baina horri ezezkoa eman zion. Bigarrenez deitu zion eta informatiboetan lan egitea eskaini zion, horri baiezkoa eman ziolarik.

Hurbil hurbiletik jarraitu ahal izan zuen hedabideetan bizitako aldaketa: globalizazioa . Bere hitzetan “glokaltasuna” dago gakoa, lokala eta globala uztartuz aurrera egitea. Sustraiak galdu gabe, eta ahaztu gabe nor informatu behar den, nor entretenitu nahi den, nori eskaini behar zaion konpainia, eta zein gizartetako iritzi aniztasuna ekarri nahi den hedabide bakoitzera, eta, era berean, munduari begira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Odile Kruzeta. Bihotzeko Fonoteka 2019-2020 (Euskadi irratia, 2020/09/04)
Estacas de Trueba

**Estacas de Trueba** (1153 metro) Kantabriako Valles Pasiegos eta Burgosko Merindadeen artean dagoen mendatea da, BU-573 errepideak zeharkatuta. Bertan Pas ibaiaren ibaiadarra den Yera ibaiaren eta Ebroko arroan dagoen Trueba ibaiaren iturburuak daude.

Mendatearen alde bietan pasiegoak bizi dira.

## Kanpo estekak
Portillo de la Sía

**Portillo de La Sía** (1246 metro) Kantabriako Kantabria eta Burgosko Espinosa de los Monteros artean dagoen mendatea da, CA-665 eta BU-571 errepideek zeharkatuta. Bere tontorra Asóngo mendixken natura-parkearen ekialdeko muga ezartzen du.

## Kanpo estekak
Lunada (eski-estazioa)

**Lunada** Kantauriar mendikatean dagoen eski estazioa da. Burgosko Espinosa de los Monteros udalerrian dago. Lunada mendatearen magalean kokaturik, bere kotak 1.300 metrotatik 1.500 metrotaraino iristen dira.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lunada

**Lunada** (1316 metro) Kantabriako Valles Pasiegos eta Burgosko Merindadeen artean dagoen mendatea da, CA-643 eta BU-572 errepideek zeharkatuta. Bertan Miera ibaiaren eta Truebaren ibaiadarra den Lunada ibaiaren iturburuak daude.

Mendatearen alde bietan pasiegoak bizi dira. Bere gaztelar magalean eski-estazio bat dago.

## Kanpo estekak
2012ko The Rugby Championship

**2012ko The Rugby Championship** Errugbi txapelketa honen lehenengo ekitaldia izan zen (Hiru Nazioen Txapelketa kontuan hartuta 17. ekitaldia). 2012ko abuztuaren 18an hasi eta urriaren 6an amaitu zen. Zeelanda Berriak bere 11. txapelketa eskuratu zuen partida guztiak irabazita.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Eraso bonusa
!bgcolor="#efefef" width="20"|Defentsa bonusa
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Zeelanda Berria** ||**26**||6||6||0||0 || 177 || 66 || +111 || 2 || 0
|-
| 2 ||align=left|  Australia ||**12**||6||3||0||3 || 101 || 137 || -36 || 0 || 0
|-
| 3 ||align=left|  Hegoafrika||**12**||6||2||1||3 || 120 || 109 || +11 || 1 || 1
|-
| 4 ||align=left|  Argentina||**4**||6||0||1||5 || 80 || 166 || -86 || 0 || 2
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
2012 arteko txapelketak.

## Kanpo estekak
Plutino

*Kontuz! Ez nahastu termino hau Plutoideekin*
[thumb|258x258px|Aurkitu ziren lehen plutinoetako batzuk; tamainan, [kolorean eta albedoan alderaturik.]]
**Plutinoak** Neptunorekiko 3:2 erresonantzian dauden transneptunotar objektuak dira. Honek esan nahi du, gorputz hauek 2 bira egiten dituztela Eguzkiaren inguruan Neptunok hiru egiten dituen aldiro. Horregatik, gorputz hauetako batzuek Neptunoren orbita zeharkatzen badute ere, gasezko erraldoiak ezin ditu grabitazionalki kanporatu.

Plutonek gorputz hauek duten abilezia berdina duenez, mota honetako objektuek **plutino**) izena hartzen dute, ingelesez planeta nanoak duen izenaren ondorioz. Aipatzekoa da, plutino guztiek hildakoen munduko edo infernuko jainko zein izakien izenak jasotzen dituztela.

Plutinoek Kuiperren gerrikoko barnealdeko gunea osatzen dute. Gutxi gorabehera, Kuiperren gerrikoan ezagutzen ditugun objektuen laurdena plutinoak dira. Ezagutzen diren plutinoen artean tamainarik handiena duena Pluton planeta nanoa da. Pluton eta Karonteren ondoren aurkitu zen lehen plutinoa, (385185) 1993 RO, 1993ko irailaren 16an aurkitu zen.

## Plutinoen familia 
Jarraian ageri diren objektuek plutinoen familia osatzen dute, esan beharra dago, ez ditugula denak ipini, baizik eta garrantzitsuenak.

## Plutino batzuen ezaugarri bereziak 
* **(32929) 1995 QY9**: Neptunoren orbita gurutzatzen duen arren, ez da inoiz planetara hurbiltzen. Berezitasun hau beste plutino batzuek ere badute;
* **(15836) 1995 DA2**: 4:3 orbita-erresonantzian aurki daiteke;
* **(47171) 1999 TC36**: Pluton eta Karonte bezalakoa da, hau da, objektu bitar bat;
* **(28978) Ixion**: 1200km-ko diametroa duen plutino hau, hilabete batzuetan zehar ezagutzen zen transneptunotar objekturik handiena izan zen, Pluton eta Karonteren ondoren.

## Ikus, gainera 
* Cubewanoak
* Transneptunotar objektu
* Oorten hodeia
* Kuiperren gerrikoa
* Twotinoak

## Kanpo estekak 
* Plutinoak *(ingelesez)*
* Transneptunotar objektuen (TNO) zerrenda, Minor Planet Centerren eskutik *(ingelesez)*
* Planeta nano urrunen zerrenda *(ingelesez)*
Puma Trophy

**Puma Trophy** Hegoaldeko Rugby Championship txapelketan Australiaren eta Argentinaren arteko partidaren irabazleari ematen zaion saria da. 2000 eta 2002 urteetan jokatu zen eta 2012an Argentina The Rugby Championship txapelketan sartzean berrekin zitzaion. Jokaturiko ekitaldi guztiak Australiak irabazi ditu.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
2013ko The Rugby Championship

**2013ko The Rugby Championship** Errugbi txapelketa honen bigarren ekitaldia izan zen (Hiru Nazioen Txapelketa kontuan hartuta 18. ekitaldia). 2013ko abuztuaren 17an hasi eta urriaren 5ean amaitu zen. Zeelanda Berriak bere 12. txapelketa eskuratu zuen partida guztiak irabazita.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Eraso bonusa
!bgcolor="#efefef" width="20"|Defentsa bonusa
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Zeelanda Berria** ||**28**||6||6||0||0 || 202 || 115 || +87 || 4 || 0
|-
| 2 ||align=left|  Hegoafrika||**19**||6||4||0||2 || 203 || 117 || +86 || 3 || 0
|-
| 3 ||align=left|  Australia ||**9**||6||2||0||4 || 133 || 153 || -20 || 1 || 0
|-
| 4 ||align=left|  Argentina||**2**||6||0||0||6 || 88 || 224 || -136 || 0 || 2
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
2013 arteko txapelketak.

## Kanpo estekak
Marie-Reine Hassen

**Marie-Reine Hassen** (Alindaho, 1954a), Afrika Erdiko Errepublikako ekonomista, diplomatiko eta politikaria izan zen. Jean-Bédel Bokassa-ren 18 emazteetako bat izan zen. Bokassa, etorkizunean, Afrika Erdiko Errepublikako enperadorea izan zen Bokassa I.a bezala ezaguna. Senegalen Borondate Oneko enbaxadorea izan zen 2003tik 2006ra bitartean, 2006tik 2007ra Kanpo Arazoetarako ministroa, 2007tik 2008ra Ekonomia, Plangintza eta Nazioarteko Lankidetzarako Ordezkari Ministroa, eta, ondoren, 2008tik 2009ra Eskualde Garapeneko Ordezkari Ministroa. Bateratze eta Aldaketa Mugimendua sortu zuen. 2010eko hauteskunde presidentetzarako hautagaia izan zen.
Twotino

[thumb|354x354px|[Transneptunotar objektuak erresonantziaka, twotinoak 1:2 erresonantzian ikus daitezke. ]]
**Twotinoak** Kuiper gerrikoan kokatzen diren eta Neptunorekiko 1:2 orbita-erresonantzia mantentzen duten transneptunotar objektuak dira, hau da, Neptunok Eguzkiaren inguruan bi bira ematen dituen aldiro, gorputz hauek bira bakarra ematen dute. Bere izena ingelesezko plutino hitzetatik datorren akronimoa da. Gaur egun, mota honetako dozena bat gorputz inguru ezagutzen dira.

Horietatik aipagarrienak jarraian dituzuenak dira:
* 1996 TR66 (Aurkitu zen lehen twotinoa).
* 2002 WC19 (400km-ko diametroarekin, aurkitu den handiena da).
* 2000 AF255
* 2001 UP18 (300km-ko diametroa du)
* 2000 QL251
* 1998 SM65
* 2004 TV357 (200km-ko diametroa du)
* 1997 SZ10
* 1999 RB216
* 2000 JG81

## Ikus, gainera 
* Cubewanoak eta plutinoak
* Kuiper gerrikoa
* Oorten hodeia
* Transneptunotar objektuak

## Kanpo estekak
Joan Santxez Ginea

**Joan Santxez Ginea** XV. mendeko bandokide bizkaitarra izan zen. Belasko etxekoen kontra borrokatu zen Lope Gartzia Salazarrekin batera. Bizkaiko korrejidorea zen Pedro Gomezek Bizkaiko mailegu-emaile egin zuen.

## Erreferentziak
Belasko (familia)

thumb|Etxeko armarria.
**Belasko familia** edo **Belasko Etxea** Kantabria eta Bizkaiko Erdi Aroko leinu noblea izan zen. Ahaide Nagusien arteko gerretan (XIII-XV. m.), ganboatarren alde borrokatu zen eta botere handia zuten Gaztelako Erresuman. Enkarterrietan eta ekialdeko Kantabrian benetako estatu-paraleloa zuten: Balmaseda, Zalla eta Villaverde Turtzioz kontrolatzen zituzten eta baita gertuko Castro Urdiales ere. Belasko eta Salazar familien arteko mugak Zierbenan, Galdamesen, Atxuriagan eta Zubiaten ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olatz Salvador

**Olatz Salvador Zaldua** (Donostia, 1990) kantautorea eta musikaria da.

## Bizitza 
Txiki-txikitik sentitu zuen bere barnean musikaren deia. Solasean hasi baino lehenago kana-mamarrean aritzen omen zen. Eduardo Salvador eta Iñaki Salvador musikarien alaba eta iloba da.

## Ibilbidea 
2010 geroztik urte pare bat lehenago sortu zen Skakeitan taldean aritzen da teklatua jotzen eta koruak egiten, musika jaialdi ugaritan parte hartuz.

2014tik aurrera bakarkako bideari ere ekin dio. Lagunek berak idatzitako abestiak entzutean animatu zuten jendaurrean erakustera. Gitarrak lagunduta, kontzertu akustikoak egin ohi ditu.Nire musikaren bitartez kontakizunak jostea iruditzen zait sortzearen gauza ederrenetako bat. Abestiek hegan egin dute eta pertsona bakoitzarengan esanahi ezberdin bat dute. (Olatz Salvador)2017an emakumeen ikusgaitasuna sustatzeko sorturiko Euskal Herriko emakume musikarien sarean parte hartzen du.Lehen pausoak eman ditugu eta hau nabaritzen da, programatzaile askok kontutan hartzen dutelako emakumezkoen presentzia eta honek duen garrantzia. (Olatz Salvador) 2021eko udaberrian, aurkezpen kontzertuekin hasi zen.

2024ko irailaren 25ean hirugarren diskoa aurkeztu zuen Bilbon: *Zainak eman*. Hamar kantuk osatzen dute. Olatz Salvadorren esanetan, album berriaren abiapuntua fedea izateko beharra da, “dena likidoa eta eferbeszentea ematen duenean, zerbaitetan konfiantu beharra”  “Nork bere buruari eusteko zerbait bilatzea, harago joateko. Zarataren artean argia edo espiritualtasuna bilatzea dela esan daiteke”. Disko berri horren hiru kanta uda aurretik plazaratu zituen: *Basan*, *Gerorik balego*, eta *Eguzki printzak*. Diskoarekin batera  *Zerbaiten zain* izeneko laugarren abestia aurkeztu zuen Izaro Andres Zelaietaren laguntzarekin. Diskoaren letra gehienak Olatz Salvadorrek berak idatzitakoak dira; pare bat, ostera, *Han topatzen dutena* Itziar Ugarterena eta *Basan* Oihana Arana idazle eta Leire Vargas bertsolariarena dira.

## Diskoak 
* *Zarautz Zuzenean* (2017)
* *Zintzilik* (2018, Airaka)
* *Aho uhal* (2021)
* *Zainak eman* (2024)

## Iruditegia 

Fitxategi:Olatz Salvador 1.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador eta bere banda.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador eta bere banda 1.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador 3.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador 5.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador 6.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador 9.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador eta Elena Carreto.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador 8.jpg
Fitxategi:Olatz Salvador Tolosan.jpg
Fitxategi:Maddi + Olatz Salvador (43505999361).jpg
Fitxategi:Maddi + Olatz Salvador (41697892030).jpg
Fitxategi:Maddi + Olatz Salvador (42601368445).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Olatz Salvadorren kanala YOUTUBEn.
* Olatz Salvador "Ilusioa egiten dit erreferente kultural garrantzitsuen zoriontze mezuak jasotzea" (B aldea, Gaztea, 2021)
* Olatz Salbador. Elkarrizketa (*Berria*) 2020.07.26"La escala de mohs" liburuarekin bizirik egotearen intentsitatea sentitzen dut].
* Amaia Jimenez Larrea: Olatz Salbador. Elkarrizketa (*Berria*) 2025.02.09.
Alexia Herbehereetakoa

**Alexia Herbehereetakoa, Orange-Nassauko printzesa** (Alexia Juliana Marcela Laurentien; 2005eko ekainaren 26 - ) Gilen-Alexandro Herbehereetakoa eta Maxima Herbehereetakoaren bigarren alaba da. Herbehereetako tronura bigarrena da ondorengotzan.
Lizeo mendia

**Lizeo mendia** (grezieraz *Λύκαιον ὄρος*, "otsoen mendia"; latinez: *Mons Liceo*) Greziako Arkadia eskualdean dagoen mendi bat da, Megalopolisen mendebaldean. Lizeok bi tontor dauzka: iparraldekoena garaiena da eta San Esteban izena du (1.420 metro), eta bestea San Elias da (1.320 metro), Zeusen aldarearen kokalekua zena. Bi tontorren artean Kato-Kambos harana dago. Mendia Zeus Lizeoren jaiolekutzat jotzen zen, bertan hazi zela ere uste zen (Kretarekin elkarbanatzen duen ohorea).

Pelasgo eta bere seme Likaonen bizilekua izan zen, Zeusen ohorez tontorrean ospatzen zen erritualaren sortzailea, erritual honetako antzinako aldian iragatze erritua eta giza sakrifizioak burutzen ziren, eta biktimaren haragi zatia jasotzen zuen gizona otso bilakatzen zen ospakizuna ere.

## Kanpo estekak
Yogurinha Borova

**Yogurinha Borova** -Eduardo Gaviñak gorpuztutako pertsonaia- (Bilbo, Bizkaia, 1969ko ekainaren 30a) aktorea, show womana eta kabaretaria da.

## Bizitza 
Yogurinha Borova *Las Fellini* taldean sortu zen 1994ean Bilbon. Hasieran *Spice Gays* ikuskizunean txandaldunarena egiten hasi zen eta taldeko pertsonaiei izena jartzeko beharra ikusi zutenean sortu zen Yoghurina. Taberna eta bestelako aretoetan ikuskizunak, ezkondu-aurreko agurrak eta hainbat festetan girotzeak egiten zituzten. Hamar urte eta gero taldea utzi eta abeslari bezala aritu zen.

Bakarlari bezala, ikuskizun eta festetan antzezteaz gain, Ikuskizun musikaletan (Marbella Grill Festival, Elektro in Rio...) *Zinegoak* irekiera eta itxiera festetan, Canal Euskadi eta Bilbovisión telebista kateetan, antzerkian eta hainbat ikuskizunetan hartu du parte.

Yogurinha Vladivostoketik datorren errusiar ilehoria, espioia, gimnasia erritmikoarekin lotua... da.

### Alter egoa 
Yogurina Borova gorpuzten duenak Eduardo Gaviña Marañón du izena. Lanbidez argazkilaria da, eta gogoko du argazkilaritza analogikoa.

Bigarren diskorako, *Bai, sí, Yes* (Gor, 2013), hainbat konposatzaileen laguntza izan zuen abestiak sortzeko, Iker Sadaba, Aitor de Olano, Fernando Carvalho, Los Ganglios eta Oier Aldekoa beste askoren artean. Bere lehen singlea *Munduko alabak* izan zen eta lehen bideoa ekoizteko crowdfunding kanpaina sustatu zuen.

*Missex* sare sozialetan antolatutako lehiaketa baten emaitza da (Gor, 2015). Aurreko diskoaren abestien nahasketen bertsioak dira, abesti berri batzuk gehituz.

*Eraso sexistarik ez* *Poliamor* diskoaren single aurrekaria da (Gor, 2017). Disko honetan, besteetan bezala, abesti batzuk euskaraz eta besteak gazteleraz abesten ditu.

*Amari* (Gor, 2017) diskoak aurrekoetan euskaraz abestutako lanak biltzen ditu.

2017an crowfounding proiektu bat jarri zuen martxan *My Way Out* (Ni naizena naiz) dokumentala ekoizteko, Izaskun Arandiaren zuzendaritzapean. *Road movie* antzeko bat izango da, non Yoghurinak bere feminitatearen bila hartuko den familia, lagun, transexual, ez-genero pertsonei... egiten dien elkarrizketen bidez. Londonera ere joango da bertako cross-dresser bilkura batetara eta "The Way Out" dantzaleku transgeneroaren 25. urtebetetzeko festara.

## Diskografia 
* *Carbono 14* (Gor, 2011)
* *Bai, sí, yes* (Gor, 2013)
* *Missex* (Gor, 2015)
* *Eraso sexistarik ez* (Gor, 2017) Single
* *Poliamor* (Gor, 2017)
* *Amari* (Gor, 2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Yogurinharen bloga
* Yoghurinaren YouTube kanala
* Yogurinharen web orria
2014ko The Rugby Championship

**2014ko The Rugby Championship** Errugbi txapelketa honen hirugarren ekitaldia izan zen (Hiru Nazioen Txapelketa kontuan hartuta 19. ekitaldia). 2014ko abuztuaren 16an hasi eta urriaren 4an amaitu zen. Zeelanda Berriak bere 13. txapelketa eskuratu zuen, aurrekoetan ez bezala partida bat berdnduz eta beste bat galduz. Argentinak bere historiako lehen partida irabazi zuen, Australia garaituz.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Eraso bonusa
!bgcolor="#efefef" width="20"|Defentsa bonusa
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Zeelanda Berria** ||**22**||6||4||1||1 || 164 || 91 || +73 || 3 || 1
|-
| 2 ||align=left|  Hegoafrika||**19**||6||4||0||2 || 134 || 110 || +24 || 1 || 2
|-
| 3 ||align=left|  Australia ||**11**||6||2||1||3 || 115 || 160 || -45 || 0 || 1
|-
| 4 ||align=left|  Argentina||**7**||6||1||0||5 || 105 || 157 || -52 || 0 || 3
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
2014 arteko txapelketak.

## Kanpo estekak
The Bookshop (filma)

***The Bookshop*** 2017ko Isabel Coixet espainiar zinema zuzendariaren filma da, Penelope Fitzgeralden izen bereko eleberrian oinarrituta.

Hiru Goya Sari irabazi zituen, tartean film onenarena.

## Argumentua 
1959an Florence Green Hardborough kostaldeko herrira ailegatu berria da eta helburu bat dauka: liburu-denda bat irekitzea.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2016ko The Rugby Championship

**2016ko The Rugby Championship** Hego Hemisferioko The Rugby Championship txapelketaren bosgarren edizioa izan zen, 21.a Hiru Nazioen Txapelketa kontuan hartuta. 2016ko abuztuaren 20an hasi eta urriaren 8an amaitu zen. Zeelanda Berria nagusitu zen, partida guztiak irabazirik eta denetan eraso bonusa eskuratuz.

Aurreneko aldiz, txapelketako partida bat herrialde parte-hartzaileetatik kanpo jokatu zen, erakustaldi gisa. Txapelketako azkena izan zen, Argentinaren eta Australiaren artekoa, eta Londresen jokatu zen. Australiak 21-33 irabazi zuen.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Eraso bonusa
!bgcolor="#efefef" width="20"|Defentsa bonusa
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Zeelanda Berria** ||**30**||6||6||0||0 || 262 || 84 || +178 || 6 || 0
|-
| 2 ||align=left|  Australia ||**13**||6||3||0||3 || 119 || 147 || -28 || 1 || 0
|-
| 3 ||align=left|  Hegoafrika||**10**||6||2||0||4 || 117 || 180 || -63 || 0 || 2
|-
| 4 ||align=left|  Argentina||**5**||6||1||0||5 || 129 || 216 || -87 || 0 || 1
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
2016 arteko txapelketak.

## Kanpo estekak
José María Laka

**José María Laka Salcedo** (Bilbo,  - ) bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena. 1924ko Olinpiar Jokoetan Espainia ordezkatu zuen.
Iván Repila

**Iván Repila** (Bilbo, 1978) bizkaitar eleberrigile eta editorea da, MasMédula Ediciones argiteletxearen sortzailea.

## Lanak 
* *Una comedia canalla* (Libros del Silencio, 2012)
* *El niño que robó el caballo de Atila* (Libros del Silencio, 2013)
2017ko The Rugby Championship

**2017ko The Rugby Championship** Hego Hemisferioko The Rugby Championship txapelketaren seigarren edizioa izan zen, 22.a Hiru Nazioen Txapelketa kontuan hartuta. 2017ko abuztuaren 29an hasi zen, eta urriaren 7an amaitu. Zeelanda Berria nagusitu zen, partida guztiak irabazirik.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Eraso bonusa
!bgcolor="#efefef" width="20"|Defentsa bonusa
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Zeelanda Berria** ||**28**||6||6||0||0 || 246 || 119 || +127 || 4 || 0
|-
| 2 ||align=left|  Australia ||**15**||6||2||2||2 || 195 || 179 || +16 || 2 || 1
|-
| 3 ||align=left|  Hegoafrika||**14**||6||2||2||2 || 152 || 170 || -18 || 1 || 1
|-
| 4 ||align=left|  Argentina||**0**||6||0||0||6 || 110 || 235 || -125 || 0 || 0
|-
|}

## Partidak 
[thumb|eskuinera|275px|[Zeelanda Berriko errugbi selekzioa|Zeelanda Berria eta Australiaren arteko partida, 2017ko abuztuak 19, ANZ Stadium, Sydney.]]

## Sariak 
## Palmaresa 
2017 arteko txapelketak.

## Kanpo estekak
Antonio Gorriaran

**Antonio Gorriaran Laza** (Muskiz, ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Domingo Kareaga

**Domingo Kareaga Atxalandabaso** (Getxo,  - ) bizkaitar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritu zena. 1920ko hamarkadan Espainiako futbol selekzioan ibili zen.
Alfonso Maribona

**Alfonso González Rodríguez de Maribona** (Bilbo, 1962) bizkaitar piano-jotzaile eta orkestra zuzendaria da. Madrilgo Errege Kontserbatorioan piano eta orkestra ikasi eta harrezkero hainbat kontzertu eman ditu.
8 fois debout

***8 fois debout*** 2009ko Xabi Molia lapurtar zinema zuzendariaren filma da. Donostiako Zinemaldian eman zuten.

## Argumentua 
Elsa langabezian dago eta gorriak ikusten ditu dirua lortzeko. Mathieu auzokoa ere egoera berean dago.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2015eko The Rugby Championship

**2015eko The Rugby Championship** Hego Hemisferioko The Rugby Championship txapelketaren laugarren edizioa izan zen, 20.a Hiru Nazioen Txapelketa kontuan hartuta. Australiak eskuratu zuen txapela, partida guztiak irabazirik.

## Egitura 
Txapelketa berezia izan zen, urte hartan jokatzekoa zen Munduko Errugbi Kopa ongi prestatzeko partiden datak aurreratu baitziren, eta itzuli bakarra jokatu. 2015eko uztailaren 17an hasi zen, eta abuztuaren 8an amaitu.

Abuztuaren 15ean, txapelketa amaitu eta gero, Zeelanda Berriak eta Australiak partida gehigarri bat jokatu zuten Bledisloe Koparen irabazlea erabakitzeko. Egun berean, Argentinak eta Hegoafrikak lagunartekoa jokatu zuten Munduko Kopa prestatze aldera.

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Eraso bonusa
!bgcolor="#efefef" width="20"|Defentsa bonusa
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Australia** ||**13**||3||3||0||0 || 85 || 48 || +37 || 1 || 0
|-
| 2 ||align=left|  Zeelanda Berria ||**9**||3||2||0||1 || 85 || 65 || +20 || 1 || 0
|-
| 3 ||align=left|  Argentina||**5**||3||1||0||2 || 64 || 98 || -34 || 1 || 0
|-
| 4 ||align=left|  Hegoafrika||**2**||3||0||0||3 || 65 || 88 || -23 || 0 || 2
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
2015 arteko txapelketak.

## Kanpo estekak
Danok Bat

**Danok Bat Club** Bilboko futbol taldea da. 1972an sortua, harrobiko lana baino ez du egiten eta lehen taldea Jubenilen Ohorezko Mailan dabil.

## Futbol Zelaia 
Mallona Futbol Zelaia 105,8 x 66 metro ditu. 1947an irekia, Alde Zaharra eta Begoña artean kokatuta.http://maps.google.com/maps?f=q&hl=es&geocode=&q=Bilbao&ie=UTF8&ll=43.260862,-2.920132&spn=0.011063,0.015578&t=k&z=16&om=1 Beste futbol taldeek ere erabiltzen dituzte instalazioak, tartean Begoña KEk.

## Jokalari ezagunak 
## Kanpo estekak
Juan Maria Blas Altuna

**Juan Maria Blas Altuna Maskarua** (Durango, Bizkaia, 1828ko otsailaren 2a - Lekeitio, Bizkaia, 1868ko ekainaren 17a) bizkaitar konpositorea eta organista izan zen.

Aita Larramendi eta Higinio Herrera izan zituen musika irakasle. Ondoren Madrilera joan zen eta han Eslavaren ikasle izan zen. Organoari buruzko ezagutza zabalagoak beranduago Parisen jaso zituen. Euskal Herrira itzuli zenean Lekeition jarri zen bizitzen, eta bertako elizako organista izateaz gain, hainbat musika erlijiosoko pieza sortu zituen.

Madrilera egin ohi zituen bidaietako batean, San Luis kafetegian, Iparragirrekin topo egin eta *Gernikako arbolaren* interpretazioan lagundu zion. Zalantza dago adituen artean himnoaren laguntzaile hutsa ala berezko sortzailea izan ote zen.

## Erreferentziak
Christelle Cornil

**Christelle Cornil** (Brusela, ) belgikar aktorea da, zineman, telebistan eta antzerkian aritutakoa.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Les Conquérants

***Les Conquérants*** 2013ko Xabi Molia lapurtar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Galaad eta Noé sasi-anaiek aita hilobiratu dute. Aitaren linfoma eta bere miseriak aitak lapurtutako Graalek sortu zituela uste dute eta Graal itzultzera joango dira euskal Pirinioetako leize batera.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Josué Dorrio

**Josué Dorrio Ortega** (Bilbo, Bizkaia, ) bizkaitar futbolaria da

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritzen da, hegaletan normalean. Santutxutik Athleticen harrobira pasatu zen. 4 denboraldi eta gero Danok Batera joan zen bere formakuntza ibilbidearen urte gehienak jokatzeko. Nagusiekin bere debuta Bermeorekin egin zuen, Eibarrek fitxatu baino lehen Vitorian jokatzeko. Lehen talde armaginean debuta egin zuen, baina aukera gehiagorik gabe. Behe mailetako taldetan ibili zen, Amorebietara heldu arte. Talde zornotzarrarekin Bigarren mailarako igoera lortu zuen, bigarrena bere historian. Naiz eta talde zornotzarrak maila galdu hurrengo denborladian, Dorrioren joko onak bigarren mailan geratzeko aukera eman zion.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Fani Kolarova

**Fani Kolarova** (; Sofia, ) bulgariar aktorea da, Frantziako zineman aritutakoa.

## Filmografia 
* 1998 : *Ispanska muha*
* 2002 : *La Petite Lili*
* 2004 : *La Revanche*
* 2006 : *Buntat na L.*
* 2006 : ''Ma vie en l'air*
* 2007 : *Truands*
* 2008 : *Taken*
* 2008 : *Sur ta joue ennemie*
* 2009 : *8 fois debout*
* 2009 : " If somebody loves you"
* 2010 : *L'Immortel''
Constance Dollé

**Constance Dollé** (1974) frantziar aktorea da, zineman, telebistan eta antzerkian aritutakoa. *Un village français* telesailean aritzeagatik ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia 
* 2003 : *Toutes les filles sont folles*
* 2005 : *Foon*
* 2005 : *Boudu*
* 2005 : *Du jour au lendemain*
* 2006 : *Les Témoins*
* 2007 : *3 amis*
* 2008 : *Fool Moon*
* 2009 : *Le Siffleur*
* 2009 : *Oscar et la dame rose*
* 2009 : *Je ne dis pas non*
* 2010 : *Huit fois debout*
* 2012 : *Mes héros*
* 2013 : *Eyjafjallajökull*
* 2013 : *Nos héros sont morts ce soir*
* 2014 : ''L'Enquête*
* 2017 : *La Mélodie''
Ogma

[thumb|200px|Ogmaren irudia [Lee Lawriek egina, (1939).]]
**Ogma**, **Oghma** egungo idazkeran, zeltiar mitologia eta irlandar mitologiaren jainkoa da. Ikerlari batzuek Ogmios jainko galiarrarekin lotu dute. Tuatha Dé Danann ("Danu jainkosaren jendea") multzoaren partaidea zen; hau Irlandako bosgarren biztanle taldea izan zen Lebor Gabála Érenn-ren (Inbasioen Liburua) arabera.

## Ezaugarriak 
Ogma normalean adineko gizona bezala aurkezte da. Lehoi larruz jantzita, zurmailu batez. Orna ezpata magikoaren jabea izatea lortu zuen.

## Kondaira 
Bere aita Elatha zen eta ama Ethniu zela esan ohi da baina baita ere Etain. Dagdaren anaia zen. Gerlari eta poeta zen. Haren lana arimak beste zeltiar mundura eramatea zen; han, toki eder eta baketsua, arimek atsedena hartzen zuten hurrengo berraragitze arte. Berak Irlandan erabili zen ogam idazkera sistema asmatu zuen.

Kondairen arabera, Dian Cechten alaba zen Étain ezkondu egin zen.

Cath Maige Tuired gudako bigarren batailan Indech Fomorriaren burua hil zuen. Indech Domnu jainkosaren semea zen. Porrotaren ondorioz Ogmak Formorriaren Tethrari hil ondoren bere Orna ezpata magikoa eskuratu zuen. Ezpata horrek hitz egiteko ahalmena zuen eta, zorrotik atera bezain pronto, berarekin egin ziren balentria guztiak azaltzen zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ogmari buruzko informazioa.
Conor Murray

**Gerard Conor Murray** (Limerick, 1989ko apirilaren 20a) irlandar errugbilaria da, uztartze-erdilari postuan aritzen dena. 2010etik Munster Rugby taldearekin jokatzen du United Rugby Championshipen eta Europako Errugbi Txapeldunen Kopan. 2011ko abuztuaren 13an egin zuen debuta Irlandako selekzioarekin, Bordeleen, Frantziaren kontra. British and Irish Lionsen hiru biratan parte hartu du: Australian 2013an, Zeelanda Berrian 2017an, eta Hegoafrikan 2021ean.

## Palmaresa 
### Munster 
* Celtic League/Pro 14 Liga/United Rugby Championship
** irabazlea: 2011, 2023
** finalista: 2015, 2017, 2021

### Irlandako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 2014, 2015, 2018, 2023
** Grand Slam: 2018, 2023  
** Triple Crown: 2018, 2022, 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xabi Molia

**François-Xavier "Xabi" Molia** (Baiona, ) lapurtar idazle, gidoigile eta zinema zuzendaria da.

## Biografia 
Erregistro zibilean François-Xavier izenarekin inskribatua, Xabi bataiatu zuten jaio eta hilabete gutxira. Baionan hazi ondoren, Londresko Charles-de-Gaulle lizeo frantsesean ikasi zuen, eta gero Henri-IV lizeoan, 1997an Goi Mailako Eskola Normalean sartu aitzin..

Hollywoodeko hondamendi filmei buruzko ikerketa zinematografikoetan doktoratu ondoren, 2007an Poitiersko Unibertsitatean doktore izendatu zuten. eta zinemari buruzko klaseak eman zituen. 2011n, bere zazpigarren eleberriaren estreinaldiaren ondotik, kargua utzi zuen, idazle eta zuzendari lanetan aritzeko.

## Filmografia 
### Film luzeak 
* 2009 : *8 fois debout*
* 2013 : *Les Conquérants*
* 2018 : *Comme des rois*
* 2022 : *Un bon Début*

### Film laburrak 
* *Avec vautours* (2003)
* ''L'Invention du demi-tour* (2005)
* *S'éloigner du rivage* (2008)

## Literatura lanak 
* 2000 : *Fourbi*, Gallimard. 
* 2004 : *Supplément aux mondes inhabités*, Gallimard.
* 2005 : *Le contraire du lieu*, Gallimard.
* 2007 : *Reprise des hostilités*, éditions du Seuil (Fiction & Cie).
* 2009 : *Vers le Nord*, Élodie Jarretekin batera, Sarbacane (Éditions Sarbac .
* 2011 : *Avant de disparaître*, éditions du Seuil (Fiction & Cie). 
* 2012 : *Grandeur de S*, éditions du Seuil (Fiction & Cie). 
* 2017 : *Les premiers (une histoire des super héros français)*, éditions du Seuil (Fiction & Cie). 
* 2020 : *Des jours sauvages'', éditions du Seuil (Fiction & Cie). 

## Erreferentziak
Anna Castillo

**Anna Castillo Ferré** (Bartzelona,  -) kataluniar antzezlea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa. *El olivo* filmean egindako lanagatik Emakumezko aktore berri onenaren Goya Saria lortu zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Blog* (2010)
* *Promoción fantasma* (2012)
* *Fuera de foco* (2015)
* *Losers* (2015)
* *El olivo* (2016)
* *Oro* (2017)
* *La llamada* (2017)
* *Viaje al cuarto de una madre* (2018)
* *Adú* (2020)
* *La vida era eso* (2021)
* *Donde caben dos* (2021)
* *Mediterráneo* (2021)
* *Girasoles silvestres* (2022)

### Telebista 
* *El enigma de Giacomo* (2008)
* *Club Super 3* (2011-2014)
* *Doctor Mateo* (2011)
* *Chessboxing* (2012)
* *Kubala, Moreno i Manchón* (2012)
* *Amar es para siempre* (2013-2016)
* *La caída de Apolo* (2014)
* *Web Therapy* (2016)
* *El Ministerio del Tiempo* (2016)
* *Paquita Salas* (2016-2019)
* *Estoy vivo* (2017-2019)
* *Arde Madrid* (2018)
* *Vamos Juan* (2020)
* *La línea invisible* (2020)
* *Los hombres de Paco* (2021)

## Kanpo estekak
Nathalie Poza

**Nathalie Poza Maupain** (Madril,  -) espainiar antzezlea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Entre cien fuegos* (2002)
* *El otro lado de la cama* (2002)
* *Utopía* (2003)
* *Días de fútbol* (2003)
* *La flaqueza del bolchevique* (2003)
* *Malas temporadas* (2005)
* *Días de cine* (2006)
* *El club de los suicidas* (2007)
* *Salir pitando* (2007)
* *Un buen hombre* (2009)
* *Lo mejor de Eva* (2012)
* *Todas las mujeres* (2013)
* *Julieta* (2016)
* *No sé decir adiós* (2017)

### Telebista 
* *Éste es mi barrio* (1996) Antena 3
* *Hermanas* (1998) Telecinco
* *Periodistas* (1998) Telecinco
* *Señor alcalde* (1998) Telecinco
* *El comisario* (1999) Telecinco
* *Policías, en el corazón de la calle* (2001) Antena 3
* *Un lugar en el mundo* (2003) Antena 3
* *Hospital Central* (2004) Telecinco
* *Maneras de sobrevivir* (2005)
* *Motivos personales (2005) Telecinco
* *LEX (2008) Antena 3
* *La Princesa de Éboli* (2010)
* *Hispania, la leyenda* (2010-2012) Antena 3
* *Imperium* (2012) Antena 3
* *Carlos, Rey Emperador* (2015) TVE
* *Traición* (2017) TVE
* *La catedral del mar* (2018) Antena 3.
La novia (2015eko filma)

***La novia*** 2015eko Paula Ortiz espainiar zinema zuzendariaren filma da, Federico García Lorcaren *Bodas de sangre* antzelanean oinarrituta.

## Argumentua 
Emaztegaia, nahigabetuta eta zorigaiztoko, Senargaiarekin basamortu zuriaren erdian ezkontzeko prestatzen ari da, baina badago hari ikusezin bat, basatia eta hautsezina, Emaztegaia eta Leonardo lotzen dituena.

## Aktoreak 
* Inma Cuesta: Emaztegaia
* Asier Etxeandia: Senargaia
* Álex García: Leonardo
* Luisa Gavasa: ama
* Carlos Álvarez-Novoa: aita
* Consuelo Trujillo: Emaztegaiaren neskamea
* Leticia Dolera: Leonardoren emaztea
* María Alfonsa Rosso: eskalea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Sainz Pinto

**Francisco Sainz Pinto** (Lanestosa, 1823 – Erroma, ) bizkaitar margolaria izan zen. San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasi ondoren, ilustratzaile moduan lan egin zuen. Bere lana zela eta, Italian ikasteko laguntza lortu zuen eta bertan hil zen.
Glosa

[thumb|[Donemiliagako glosak|Donemiliagako 60. kodexaren 72. orrialdea, bazterrean glosa duena.]]
**Glosa** (grezieratik, γλώσσα *glossa*, euskaraz 'mingaina', baita ere 'mintzaira') liburu baten orri bazterretan edo lerro artean idatzitako oharra da. Ohar horretan testuarekin lotutako azalpena ematen da, hizkuntza berean edo beste hizkuntza desberdin batean. Ondorioz, glosa mota asko egon daiteke, luzera edo edukieraren arabera; izan daiteke hitz bakar bat edota esaldi, paragrafo baten itzulpena edo antzeko beste testuen erreferentzia.

Glosa multzo batek glosario izena du. Esan behar da glosen bilketa, glosario moduan, lexikografiaren hasiera izan zela eta horrela sortutako lanak lehen hiztegiak izan zirela. Erdi Aroan glosagile lana bazegoen eta haien edukia lege testuekin lotutako komentarioak zirenean, haien lanak *apparatus* bezala ezagutzen ziren.

Glosak, askotan, inprenta aurreko garaietako ezaugarriak dira. Garai horietan liburu gutxi zeuden eta zeudenak zehaztasun guztiekin irakurtzen ziren.

## Teologian eta Zuzenbidean 
Erdi Aroan Bibliaren teologian oso genero arrunta izan zen. Askotan buruz ikasten ziren, nork idatzi zuen jakin barik. Bibliako zenbait pasarte horrelako glosekin lotzen ziren biak bat izango balira bezala.

Garai bereko zuzenbidean ere, Erromatar zuzenbideaz eta Zuzenbide kanonikoaz idatzitako glosak erreferentzia elementu garrantzitsuak ziren. *Sedes materiae* izena jaso zuten, hau da, gaiari buruzko laguntza. Ezagunak dira 1160 urtearen inguruan Pedro Lombardok Salmoei buruz idatzi zituen *Magna glossatura in Psalmos* izenburukoa adibidez.

## Hizkuntzalaritzan 
Glosa erraz bat testu batean kakotxen artean markatzen da eta ondoren atzerriko hizkuntzaren hitza. Adibidez:
* Kosakoen txalupa mota bat da *chaika* ‘antxeta’.

## Literaturan 
Glosa forma poetiko bat da. Funtsean poema baten komentarioa beste poema baten bidez eta jatorrizko poemaren lerroak tartean jartzean datza, esaterako ahapaldi bakoitzaren amaiera moduan.

## Musikan 
Musika terminologia glosa emandako melodia baten apaintzea da. Musika instrumentalari egokitzen zaio. Glosak jatorrizko melodiaren zabaltzea zen.
Colina jauregia

**Colina jauregia** Lanestosan (Bizkaia) kokaturiko jauregia da, XVIII. mendean eraikia.

Barrokoa da eta ibaira arte zabaltzen den baratz bat dauka. Eraikina kubikoa da, lau isuriko teilatuarekin eta harlangaitzez eginda.. Fatxadaren erregulartasuna ez da
zurruna, sarbideko arkuetariko bat ezkerretara baitago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pedro eliza (Lanestosa)

**San Pedro eliza** Lanestosan (Bizkaia) kokaturiko eliza katolikoa da.

Berez, San Pedro eliza, Calera ibaiaren eskuinaldean zegoen, baina XVI. mendean herriaren erdigunera ekarri zuten. Errenazimendu estiloko eliza da eta barrualdea hiru atalez osaturik dago. Ataletako batean, sakontasun gutxiko hegalak gurutzatzen dira. Hiru aldeak erdi puntuko arkuez banatuta daude. Arkuek Toscanako pilastrak dituzte.

Elizaren aurrealdeko erretaulak hiru kale eta hiru multzo ditu. Hiru multzoetatik, goikoa txikiagoa da eta nagusia zabalagoa. Erretaularen estiloa klasikoa den arren, irudiek erromanismo garaikoen antza daukate, ia espresiorik gabeko aurpegiak dituzten irudiak direlako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mia Yamamoto

**Mia Frances Yamamoto** (Poston, Arizona, Ameriketako Estatu Batuak, 1943a) estatubatuar kriminal defentsa abokatu eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da.

## Bizitza 
Yamamoto, Michael jaiotza izenaz, Postongo Birkokatze Zentroan jaio zen, Bigarren Mundu Gerra garaian Ameriketako Estatu Batuetan zeuden japoniar estatubatuarrentzako kontzentrazio esparruetako batean. Ama erizaina zuen, aita abokatua.

Kaliforniako Estatu Unibertsitatean graduatu zen 1966an. 1966 eta 1968 bitartean AEBtako armadaren infanteriaren 4. dibisioan zerbitzatu zuen.

Armada utzi ondoren Los Angelesko Kaliforniako Unibertsitatera joan zen eta bertan Asiako Pazifikoko Uharteetako Zuzenbide ikasle elkartea  sortu zuen.

1984an bere zuzenbide bulegoa ireki zuen. Gizonetik emakumerako trantsizioa egin zuen, bere genero-nortasunarekin bat eginez.

2015eko irailaren 2an Kimberlee Tellez hartu zuen emaztetzat.
Linorka

**Linorka** edo **osiris** (*Osyris alba*) santalazeoen familiako belar iraunkorra da, 20-50 cm luzea. Zurtoin zuzen adargabea eta hosto luze estuak, txandaka antolatuak eta kolorez berde argiak izaten ditu; loreak berriz mihi itxurako hiru atal behera eta belarri antzeko bi luzakin gora dituztenak, kolorez horiak. Fruitua kuia txiki baten itxurako kuskuan ematen du. Europako eskualde gehienetan hazten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak