open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karlos Emanuel I.a Savoiakoa

**Karlos Emanuel I.a**, ''Testa d'feu'' (Rivoli, 1562ko urtarrilaren 12a - Savigliano, 1630eko uztailaren 26a) Savoiako dukea izan zen 1580tik hil zen arte.

Emanuel Filiberto Savoiakoa eta Margarita Frantziakoaren semea izan zen. 1580an bere aitaren oinordekoa izan zen dukerrian. 1585ean Katalina Mikaela Espainiakoarekin ezkondu zen. Dukerria gerren bidez hedatzeko politikari jarraitu zion, erreinu bihurtzeko asmoz.
Manosfera

**Manosfera** pertsona multzo batek komunitate digital batean sortutako ideologia antifeminista eta misoginoa da. Elisa Garcia Mingo Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko doktorearen ustez manosferara hurbiltzen diren gizonek uste dute azken urteetan «eskubideak galdu» dituztela, eta iragan horretaz duten nostalgia dela haien ezaugarri: «Manosferaren parte diren gizonek sentitzen dute feminismoaren biktima direla, eta gizonei kalte egiten dieten politiketan aldaketak egitea aldarrikatzen dute». Horien helburua argitu du: pribilegio zuri maskulinoa berrezartzea eta maskulinotasun hegemonikoa indartzea. 

## Etimologia 
Manosfera hitza neologismo bat da, *man* — gizona — eta *sphere* hitz ingelesez osatutako hitza. Terminoa 2009an agertu zen lehen aldiz Blogspot-en, eta gizonen eskubideen aldeko mugimenduko aktibistek (MRA) eta kazetariek hartu zuten, neurri handi batean misoginiak definitutako blogen, foroen eta webguneen sare informal bat deskribatzeko. "Pilula gorriaren" kontzeptua (Red Pill ingelesez), *The Matrix* filmetik hartutako metafora ere erabiltzen dute definitzeko.

## Partaideak 
Manosferako partaideak feminismoaren aurka maskulinitatearen eta misoginiaren aldarri egiten duten webgune, blog eta Interneteko foroen multzoa da. Manosfera osatzen duten komunitateen artean, gizonen eskubideen aldeko aktibistak, *incelak* (nahi gabeko zelibeak), euren bidetik doazen gizonak ( edo  *MGTOW*), neskatan egitearen artistak ( edo *PUA*) eta aiten eskubideen aldeko taldeak daude.

Manosferak eskuin muturreko eta eskuin alternatiboko komunitateekin egiten du bat sarri. Ziberjazarpenarekin ere lotu izan da eta gainera, gizonak sinesmen misoginoetan erradikalizatzearekin eta emakumeen aurkako indarkeria gorestearekin lotura izan du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pilula gorria eta pilula urdina

## Kanpo estekak 
* Gizonesfera: sarean ideologia misoginoa eta antifemista zabaltzen duen komunitatea Olaia L.Garaialderen artikulua Argian
* Feminismoaren aurrerapausoen aurkako erreakzioa Isabel Jaurenaren artikulua Berrian.
Carolyn Franklin

**Carolyn Franklin** (1944ko maiatzaren 13a &ndash; 1988ko apirilaren 25a) soul-abeslaria izan zen. Aretha Franklinen ahizpa gazteena. 
## Ibilbidea 
Bere ahizpa Aretharekin abesti asko idatzi zituen, bai beraientzat bai beste ahizpa Ermarentzat; besteak beste, "Without Love", "Baby Baby Baby", "I Was Made for You" eta "Sing It Again-Say It Again". bere karrera musikala hasi zuen, Detroiteko aitaren eliza baptistan góspel kantatuz. Arethak arrakasta izan zuenean, bost urtez izan zen koristetako bat. Ondoren, RCA zigilua jarri zion bakarkako lanari. 1969an bakarka hasi zenetik, zigiluan karrera erregularra izan zuen 1976ra arte, orduan erretiratu baitzen. Bere single guztietatik "It's True I Gonna Miss You" nabarmentzen da, 1969an R&B zerrendetan postu altuetara iritsi zena. 

1988an hil zen minbiziz.

## Diskografia 
## Kanpo estekak
Gojong Koreakoa

**Gojong Koreakoa** (Unhyeon jauregia, Hanseong, 1852ko uztailaren 25a - Deoksu jauregia, Keijō, 1919ko urtarrilaren 21a) Koreako errege eta enperadorea izan zen.

Yi Ha-eung semea izan zen eta Joseongeko errege izendatu zuten Cheoljong erregea ondorengorik gabe hil ondoren 1864an.

1867an, Ganghwako ituna sinatu zuen Japoniarekin, eta horri esker Japoniak Korea bereganatu zuen urte batzuk geroago. 1895ean japoniarrek Myeongsong emaztea hil zuten.

Armada, ekonomia eta hezkuntza eraberritu zituen, baina erreformen moteltasunak Independence Clubaren aurka jarri zuen. 1897an Koreako Inperioa aldarrikatu zuen eta herrialdea Txinako Qing dinastiaren menpetik askatu zuen.

Japoniarrak behin baino gehiagotan saiatu ziren hiltzen eta abdikatzera behartzen. Azkenean, 1907an bere seme Sunjongen alde abdikatu eta jauregian giltzapetu zuten. Susmatzen da japoniar agenteek hil zutela.
Akiko Kobayashi

japoniar kimikaria da. Ni(tmdt)2 molekula bakarretik metalak sortzeagatik Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen 2009an.

## Biografia 
Kobayashi Tokion jaio zen aita fisikaria eta ama musikaria zuen familia batean. Tokioko Unibertsitatean edin zituen kimika ikasketak eta 1972an graduatu zen. 1972an ikerketa lanetan hasi zen Unibertsitatean bertan eta 1999an irakasle bihurtu zen. 2006an irakasle emeritoa izendatu zuten eta Nihon Unibertsitatean sartu zen.

2009an Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen molekula eroaleen garapenean egindako lanarengatik eta Ni(tmdt)2 molekula bakarretik metal organiko bat diseinatu eta sintetizatzeagatik. Horrez gain paramagnetikoa da eta eremu magnetikoek erakartzen dute giro tenperaturan.

Kobayashiren aurkikuntza nikeldun molekula batekin (**Ni**(tmdt)2) izan zen, gerora zink edo kobredun molekulekin ere antzeko propietateak aurkitu dira.

## Sariak eta omenaldiak 
* Japoniako Kristaklografia Elkartea (1998)
* Complex Chemical Society (2006)
* Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria (2009)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cavendish laborategia

**Cavendish laborategia**, , Ingalaterrako Cambridge Unibertsitatearen Fisika saileko laborategia da, eta Fisika Zientziaen Eskolaren barnean dago. Henry Cavendish ingeles zientzialariaren omenezko izena darama.

## Historia 
1874an ikasleentzako heziketarako laborategia bezala sortua izan zen. Hasieran batean Museo Berrietan zegoen, Cambridge udalerriaren erdigunean, baina leku arazoak zirela medio, 1970eko hamarkadaren hasieran udalerriaren mendebaldean dagoen Madingley Road eremura lekualdatua izan zen. 

## Laborategia 
Laborategi honek mundu mailan eta bereziki heziketa eta ikerketa arloan ospea badu, bertatik zientzialari eta ikertzaile nabarmen ugari igaro direlako da, tartean Nobel Sariaren 27 irabazle. 

James Clerk Maxwell laborategiaren sortzaileetako bat izan zen eta Cavendishko lehen fisika irakaslea. Joseph John Thomson ere bertako irakasle izan zen, 1919an Ernest Rutherford laborategiko zuzendaria izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Cortinarius crassus

***Cortinarius crassus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoak: *Phlegmacium crassum*, *Hebeloma crassum*, *Inoloma crassum*, *Meliderma crassum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 10 cm arteko diametrokoa, lehenengo hemisferikoa, ondoren ganbila, azkenean zabaldua edo lau-ganbila; ertza biribildua, erregularra, lodia, leuna. Azala, heren bateraino bereizgarria, likatsu samarra, distiratsu matea lehortzen denean, zuntzexka erradialak estu dituela, marroi-buztin kolorekoa, marroi-okre kolorekoa, batzuetan tonu gorrixkekin.

**Orriak:** Nahikoa estu, desberdinak, lamelula askorekin, zabalak, emarginatu-adnatuak, ertz mehea, higatuak, aldeak baino argiagoa; kolore zurixkatik krema zurixkara, eta, azkenik, buztin kolorekoak.

**Hanka:** 8 cm arteko garaierakoa eta 3 cm arteko lodierakoa, motza eta sendoa, zilindrikoa edo erraboilduna (3 cm arte), betea, lehorra, haritsua; zurixka edo krema kolorekoa; gortina zuria, ugaria, iheskorra.

**Haragia:** Lodia, irmoa, zuria edo okre antzeko zurbila, lur usaina eta zapore gozoa. Erreakzioak: KOH, negatiboa. Gayak, urdin-berdexka.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hostozabalen basoetan, koniferoen azpian urriagoa. Ez da oso arrunta.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Islandia, Europa.

## Galeria 

Fitxategi:Cortinarius crassus gazteak.jpg|Cortinarius crassus gazteak.
Fitxategi:Cortinarius crassus gazteak azpitik.jpg|Cortinarius crassus gazteak azpitik.
Fitxategi:Gaztearen orriak hurbiletik.jpg|Gaztearen orriak hurbiletik.
Fitxategi:Cortinarius crassus.jpg|Cortinarius crassus.
Fitxategi:Cortinarius crassus azpitik.jpg|Cortinarius crassus azpitik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hun Manet

**Hun Manet** (; 1977ko urriaren 20a) Kanbodiako jeneral eta politikaria da, Kanbodiako lehen ministro 2023tik. Bere karrera politikoa baino lehen, Kanbodiako Errege Indar Armatuetan aritu zen Kanbodiako Errege Armadako komandante gisa. Hun Sen eta Bun Rany lehen ministroaren seme nagusia da. Horrez gain, nazioko terrorismoaren aurkako lantaldea zuzentzen du.

## Kanpo estekak
Helvella leucopus

***Helvella leucopus*** *Helvellaceae* familiako onddo espezie bat da.Egosi ondoren jan daiteke (generoko espezie denak egosi behar dira). Kontu handiz garbitu behar da, kapelaren tolesturetan egoten den harea kendu arte. Oina kendu 

Sinonimoak: *Helvella monachella*, *Phallus monachella*, *Leptopodia monachella*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Beltza edo arre-beltzaxka, 2 eta 4 cm bitarteko garaierakoa, oinari itsatsitako 3 edo 4 lobuluz osatua, bonete itxuran.

**Himenioa:** Leuna eta beltza, kapelaren kanpoko azala estaltzen du.

**Hanka:** Barnehutsa, zuria, leuna, zilindrikoa, oinarrian lodixeagoa, haragi gogor eta zaila.

**Haragia:** Mehea, elastikoa, zuria, zaila; usain eta zapore gabea.

**Etimologia:** *Helvella* hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har, belar usaintsua. *Monachella* epitetoa, Portak onddo honi emandako "monakal" izenetik dator, Lobuluekin osatutako kapelak, zenbait monjek erabiltzen zuten buru-estalki konplexua gogorarazten duelako 

## Jangarritasuna 
Egosi ondoren jangarria. Biltzean ez ebakitzea eta osorik garbitzea gomendatzen da, horrela barruan harearik ez sartzea lortzen da.

### Nahasketa arriskua 
*Helvella lacunosa* eta *Helvella sulcata* delakoekin nahas daiteke, baina hauen oina ez da zuria, ez leuna, baizik eta tolestura sakonez zeharkatua.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian. Makaldietan, lurzoru hareatsuko ibaien ondoan. Arrunta Burgosen eta Errioxan. Ebro ibaiaren ertzetan eta ibaiadarretan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Europa, Turkmenistan, Tajikistan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Jacques Honorat

**Jean-Jacques Honorat** (Port-au-Prince, 1931ko apirilaren 1a - *ibidem*, 2023ko uztailaren 26a) haitiar politikarua izan zen. Haitiko lehen ministroa izan zen 1991ko urriaren 11tik 1992ko ekainaren 19ra.

Agronomia eta zuzenbidea ikasi zituen, eta berrogei urtez filantropian eta giza eskubideetan aritu zen politikan sartu aurretik. François Duvalierrekin familia-harremanak eta harreman onak izatea leporatu zioten. Jean-Claude Duvalierrek herrialdetik kanporatu zuen 1980an eta Honorat New Yorken kokatu zen.

Jean-Bertrand Aristide boteretik kendu zuen estatu kolpearen ondoren, Joseph Nérette presidenteak Honorat lehen ministro izendatu zuen. Biek kritikatu zuten estatubatuarren enbargoa. Zortzi hilabete eman zituen karguan eta, ala beren, Kanpo Arazoetako Ministerioak izan zen. Militarren esku-sartzeek behartu zuten bere dimisioa.

1980an *Le Manifeste Du Dernière Monde* liburua idatzi zuen.
Sionerako itzulera

**Sionerako itzulera** () Hebrear Bibliako Ezra-Nehemian erregistratutako ekitaldi bat da, non Judeako Erresumako juduak, Neobabiloniar Inperioak azpiratuak, Babiloniako pertsiar konkistaren ondoren babiloniar gatibutzatik askatuak izan ziren. Bere askapenaren ondoren, Ziro Handia persiar erregeak Ziroren ediktua bezala ezagutzen zen aldarrikapen bat egin zuen, Judeatik erbesteratutako judu populazio askatuari, Jerusalemera eta Judaren Lurraldera itzultzea ahalbidetzen ziona, Akemenestar Persiar Inperioaren menpeko probintzia judua gobernu autonomo bezala funtzionatzen hasia baitzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1974ko Nafarroako Itzulia

**1974ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XV. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (lehenengoa bi sektoreetan banandua), ibilbidea Azkoienen hasi eta Iruñean bukatu zen.

## Taldeak
* Olsa
* La Casera
* KAS
* Henninger
* Dicropoga
* Barcelona-Morit
* Ruisbroek Sportief 
* Novostil
* G.S. Locatelli
* Suitzako selekzioa 

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trevor Francis

**Trevor John Francis** (Plymouth, 1954ko apirilaren 19a - Marbella, 2023ko uztailaren 24a) ingeles futbolari eta entrenatzailea izan zen.

Talde ingeles, estatubatuar, italiar, eskoziar eta australiarretan jokatu zuen. 1970etik 1979ra Birmingham Cityn jokatu zuen, eta 1979an Nottingham Forestera eraman zuten milioi bat liberaren truke. Forestekin garaipenaren gola sartu zuen 1979ko Europako Kopan eta hurrengo urtekoa ere irabazi zuen.

Jokatu zuen beste talde aipagarri batzuk Manchester City, UC Sampdoria, Atalanta, Glasgow Rangers, Queens Park Rangers eta Sheffield Wednesday izan ziren.

Ingalaterrako futbol selekzio nazionalarekin 52 partida jokatu eta 12 gol sartu zituen. 1982ko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen.

Jokalari gisa erretiratu ondoren, Queens Park Rangers, Sheffield Wednesday, Birmingham City eta Crystal Palace taldeetako entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enrique Martínez Heredia

**Enrique Martínez Heredia** (Huesa, 1953ko urtarrilaren 27a) espainiar txirrindulari ohia da, profesionala 1976tik 1983ra.

Profesionaletara pasatu zen 1973ko Nafarroako Itzulia eta 1974ko Etorkizuneko Tourra irabazi ondoren. Bere garaipenik nabarmenenak Espainiako Vueltan lortu zituen, bi etapa eskuratu zituelarik.

1976ko Frantziako Tourrean, Gazteen sailkapeneko elastiko zuria eskuratu zuen.

Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketa irabazi zuen 1978an eta bigarren amaitu zen 1981ean

Erretiratu zenetik Alcalá de Henaresen bizi da, non bizikleta denda bat dauka.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Yolanda Adams

thumb|Yolanda Admas Etxe Zurian, 2010eko otsailaren 11n.

**Yolanda Yvette Adams** (Houston, Texas, 1961eko abuztuaren 27a) estatubatuar esataria, zinema aktorea eta gospel abeslaria da. Bere ibilbidean zehar Grammy bat eta GMA bat lortu ditu, Billboard aldizkariaren arabera hamarkadako lehen gospel artista izendatzeaz gain. Zerrenda berean, bere *Mountain High... Valley Low* albuma agertzen da, gospel album onena gisa sailkatua.

## Biografia 
1979an Houstongo Sterling Prestakuntza Eskolan ikasi zuen, bere sei anai-arrebekin batera hazi zen hirian. Texasko Unibertsitatean graduatu ondoren, irakasle ikasketak egiten hasi zen, musikaren munduan lehen urratsak ematearekin batera. 

SoundScanen arabera, Adamsek 4,5 milioi album saldu zituen 1991tik.

## Diskografia 
* 1987: *Just as I Am*
* 1991: *Through the Storm*
* 1993: *Save the World*
* 1995: *More Than A Melody*
* 1997: *Yolanda..._Live_in_Washington*
* 1998: *Songs from the Heart*
* 1999: *Mountain High...Valley Low*
* 2000: *Christmas With Yolanda Adams*
* 2001: *Believe*
* 2002: *The Experience*
* 2005: *Day By Day*
* 2007: *What a Wonderful Time*
* 2011: *Becoming*

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala. 
* :Official Radio Show webgunea. 
* :Yolanda Admas All Music webgunean.
* :Internet Movie Database.
Titania eta Bottom

[thumb|300px|[Leonardo da Vinciren *Leda eta beltzarga* margolanak obra honen inspirazio iturria izan zen. ]]

***Titania eta Bottom*** () Johann Heinrich Füssli Suitzan jaiotako margolari britainiarraren lana da, 1790 inguruan amaituta. Gaur egun Londresko Tate Britainen jasota dago. Margolana John Boydellk Shakespeare Galeriarako enkargatu zion; bertan, William Shakespearen Uda-gau bateko ametsa antzezlanaren eszena bat irudikatzen da. Titania eta Bottom antzerkigileak sortutako pertsonaiak dira.

## Gaia 
Henry Fuselik William Shakespeareren obrak ezagutu zituen Zürichen ikasle gisa zegoenean. Bere karreran zehar Shakespeareren lanak sarritan pinturetarako oinarri gisa erabili zituen. Naturaz gaindiko gaien tratamenduagatik egin zen ezagun Fuseli, eta horrek *Udako gau bateko ametsa*ri erakargarritasun berezia eman zion, *The Tempest*, *Hamlet* eta *Macbeth* bezalako lanekin batera.

William Shakespeareren *Udako gau bateko ametsa* lanaren laugarren ekitaldiko lehen eszenako une bat irudikatzen du pinturak. Titania, maitagarrien erregina, bere senar Oberonek bere harrotasunagatik zigortzeko eman zion maitasun edabe baten eraginpean dago. Edabeak Nick Bottom ehuleaz maitemindu du. Hau ere sorginkeria baten eraginpean dago, burua asto batena bihurtuta.

Titania Bottomen ondoan geratu da eserita. Eskuineko eskua altxatuta dauka eta makiltxo bat eusten du. Ezkerreko eskua astoaren buruaren gainean dago. Titaniak Bottomi kasu egiteko deituriko tamaina ezberdinetako izaki talde batek inguratzen ditu. Zerbitzari maitagarri batek Bottomen burua igurzten du, eta beste bat bere eskuan gelditzen da, laguntza eskainiz. Neskato batek, eskuinean, ilar lehorrez osatutako saski bat ekarri du. Eskuinean kaputxadun emakume bat eta, ezkerrean, sorginek artifizialki sortutako haur talde bat dago.

## Eraginak 
Margolan honetan egile askoren eraginak ezagutu daitezke. Titaniaren pose liluragarria Leonardo da Vinciren *Leda eta beltxarga* lanatik egokituta dago. Eskuinaldean kalizetan murgildutako bi maitagarri Sandro Botticellik Danteren *Jainkotiar Komedia*rako egindako ilustrazio batean inspiratuta daude. Behealdean, ezkerraldean, tximeleta-burua duen neskato bat dago, Joshua Reynoldsek garatutako haur-erretratu mota bati jarraitzen dio; bertan, konpainiako animalia batekin dagoen mutiko batek animalia horren ezaugarriak erakusten ditu. Eskuinean dagoen emakume batek Jan Steenen *The Oyster Eater* sexualki iradokitzailea gogorarazten du, baina ostra bat eskaini beharrean, emakumeak adineko gizon txiki bati eusten dio uhal batekin; emakumeen menderatze sexuala iradokitzen du horrek. Titaniako esnatzeak bezala, pinturak ere Abraham Bloemaert margolari holandarraren lanen irudiak hartzen ditu maileguan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://www.lythamstannesartcollection.org/the-vision-of-catherine-of-aragon-by-johann-heinrich-fuumlssli-fuseli.html Margolanaren fitxa Lytham St Annes Art Collectionen webgunean.
Luis Mari Etxeberria

**Luis Mari Etxeberria Bilbao**, (Forua)n jaiotako txirrindulari bizkaitar ohia da. 

1972ko Santikutz Klasika eta 1974ko Nafarroako Itzuliko etapa bat irabazi zuen.

## Palmaresa 
**1970**
* 3. Santikutz Klasikan
**1972**
* Santikutz Klasika
**1974**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat
**1975**
* Altsasuko Saria
* 7. Nafarroako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nagore Alkorta Elorza

**Nagore Alkorta Elorza** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1978ko apirilaren 23a) abokatua eta  politikaria da, Euskal Herria Bildu koaliziokoa. Azpeitiko alkate hautatu dute bi agintalditan jarraian: 2019/2023 bitartekoan, eta 2023az geroztikoan.

## Bizitza 
### Ikasketak 
Nagore Alkorta Zuzenbidean lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, 2001ean eta Herri erakundeen kudeaketan graduondokoa egin zuen unibertsitate berean, 2005ean.
thumb|Nagore Alkorta, alkate uztaia jasotzen, 2019ko ekainaren 15ean.
### Lan ibilbidea 
Urnietako Udaleko idazkaria izan zen, 2006ik 2017ra, 11 urtez. Ondoren,  Azpeitiko Udalean jardun zuen lanean administrazio orokorreko teknikari eta giza baliabideen arduradun gisa, 2017tik 2019ra arte, alkate izendatu arte. 2026ko urtarrilaren 27ko *Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria*n argitaratutako agindu baten bidez, karrerako funtzionario izendatu zuten, Urretxuko Udaleko 2. mailako idazkaria izan zedin.

### Politikari ibilbidea 
2019ko apirilaren 5ean Udal hauteskundeetarako zerrenda aurkeztu zuen Azpeitiko EH Bilduk. Koalizioko oinarriek aho batez onartutako proposamena, Nagore Alkorta Azpeitiko EH Bilduren zerrendaburua izatea. Azpeitiko lehen alkate emakumea bihurtu zen Alkorta.

2023ko ekainaren 17an Azpeitiko udaletxeko pleno aretoa beteta zela eratu zen 2023-2027 agintaldirako udal korporazio berria. Maiatzaren 28ko hauteskundeetatik hiru astera hartu zuten kargu publikoa zinegotzi berriek. Hala, EH Bilduko alkateak eta 9 zinegotzik eta EAJko 7 zinegotzik osatu zuten udalbatza. Zinegotzi karguei zin egin ostean, alkatea aukeratzeko botazioa egin zen, eta Nagore Alkorta Elorza aukeratu zuten, berriro, hurrengo lau urterako alkate, 9 boto jaso ostean; Jabier Altunak 7 jaso zituen.

### Bizitza pertsonala 
Alaba baten ama da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa; Datorren maiatzaren 26ko udal hauteskundeetan, Azpeitiko EH Bilduren alkategaia izango da Nagore Alkorta Uztarria, 2019.05.16
Luciano Montero Rechou

**Luciano Montero Rechou** (Baiona, 1930eko urtarrilaren 8a - Ordizia, 2012ko apirilaren 4a) lapurtar txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1953**
* Eibarko Bizkletako etapa 1
**1958**
* 3. Errioxako Itzulian
**1959**
* Loinaz Proba

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Juan Cruz Gantzarain

**Juan Cruz Gantzarain Ansa**, (Andoain, 1927 - ) gipuzkoar txirrindulari ohia da. 

## Palmaresa 
**1946**
* Ordiziako Klasika
* 2. Santikutz Klasikan
**1947**
* Ordiziako Klasika
* Santikutz Klasika
* 2. Etxaniz Memorialan
* 2. Bizkaiko Sari Nagusian
* 2. Altsasuko Sarian
**1948**
* Loinaz Proba
* 2. Altsasuko Sarian
**1951**
* 3. Leintz Bailarari Itzulian
* 4. Santikutz Klasikan
**1952**
* 2. Ordiziako Klasikan
* 2. Altsasuko Sarian
* 10. Euskal-Nafar mendiko txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gurutz Gantzarainekin elkarrizketa "Ahotsak.eus"
*
Juan de Dios Uribe

**Juan de Dios Uribe** (Andes (Antoquia), 1859 - San Francisco de Quito, 1900), *El Indio Uribe* edo besterik gabe *El Indio* ezizenaz ezaguna , kolonbiar idazlea, intelektuala eta kazetaria izan zen.  

Uribek idatziak bere ideia libertarioak aldarrikatzeko erabili zituen Rafael Núñez-en eta Regeneración-en gobernu oso katoliko eta kontserbadore batean, 1900ean Ekuadorren erbestera eta hiltzera kondenatua izan zen  

Idazle gisa dituen alderdiak komedia, politika eta panfletoak dira. Bere lankideekin *La Política*, *El Sagitario* eta *Los Refractarios*  egunkariak sortu zituen eta politikoki Kolonbiako Alderdi Liberalaren idealetatik hurbil zegoen.

Naturaren eta ohituren deskribatzaile handitzat hartzen dute, gustu finduaren kritika eta ekimen justu eta oihartzunaren ordezkari gorena; baita Kolonbiako lehen idazle politikoa ere. Gaur egun, bere figura Antioquiako idazle eta kazetarien errespetua eta aztergaia da. 

## Biografia 
Popayángo Eskola normal batean ikasi zuen. Filosofia eta letretako ikasketa informalak jarraitu zituen. Bogotan Kolonbiako gizon handiak ezagutu eta tratatu zituen. Borroka politiko beroetan parte hartu zuen garai hartan, kongresista eta kazetaria izan zen, osasun publikoko gizarteetan masen asaldatzailea eta, harrezkero, Núñez eta bere erreforma katoliko atzerakoia izan zituen bere bizitzako etsai nagusia.

Oso gaztetatik idatzi zuen prosa. Bere estiloa beti berdina izan zen, hau da, imitaezina, lehen zirriborrotik hasita bere 'Casa del Cisne-ra' arte. baxua, trinkoa, buru handia, ile gorria, lisoa eta ez-egokia, eta horrek "Indio" ezizen maitagarria irabazi zion.

Lehen kristauen komunismoa eta erruki-lanak ziren haren ideala eta bizitzeko gida praktikoa. Núñezek erbesteratu zuen *“egia eta mendekuaren idazle eztabaidaezina izateagatik.* *.* *.* *¨* . Hamahiru urte eman zituen erbestean, Medellíneko sarrera iheskor batekin, amari besarkada bat emateko. Esku-hartze publiko batzuen ondorioz, berriro ere espetxeratu, erbesteratu edo San Andres eta Probidentzia uharteetara konfinatu zuten (1893), arduragabekeriaz ihes egin zuen Nikaraguara, handik gero Ekuadorra non 1900ean hil zen.

## Argitaratutako lanak 
* *Un mal conocimiento* (1884).
* *En la fragua: política, religión* (1895).
* *Sobre el yunque: obras completas, publicadas, ordenadas y anotadas - Tomo 1* (1913).
* *Sobre el yunque: obras completas, publicadas, ordenadas y anotadas - Tomo 2* (1913).
* *Prosas del Indio Uribe* (1939).
* *Obras completas del Indio Uribe* (1972).
* *Obras completas de Juan de Dios Uribe. Parte I* (2013).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *El Indio Uribe*
Nicasio Urdangarin

**Nicasio Urdangarin**, Euskal Herriko txirrindularia izan zen. XX. mende hasieran txirrindularia izan zen eta profesionala izatera ailegatu zen. 

## Palmaresa 
**1926**
* 3. Loinaz Proban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lide ta Ixidor

***Lide ta Ixidor*** Santos Intxaustiren opera da (beste sailkapen batzuen arabera, haurrentzako ipuin lirikoa. Bi ekitaldi eta epilogoa ditu.

## Historia 
1910eko maiatzaren 24an estreinatu zen Bilboko Campos Eliseos antzokian.

2022ko urriaren 22an, berreskuratu ondoren, opera aurkeztu zuen Bilboko Koral Elkarteak, bakarlari hauekin: Marta Urbieta (Lide), Maite Maruri (Ixidor), Olatz Saitua (atsoa), Larraitz Navas (maitagarria) eta Gorka Unamuno (deabrua). 

Nabarmentzekoa da operaren elebitasuna: gaztelaniaz abesten duen pertsonaia bakarra deabrua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Letra
Ramón Oñaederra

**Ramón Oñaederra**, Euskal txirrindularia izan zen. Profesionala izan zen GAC taldean, eta podiumera igo zen gurean egin ziren bi lasterketa profesionaletan. 1928.ean, Eibarko Kirol Elkarteko kidea izan zen.

## Palmaresa 
**1928**

Lekeitio Sari Nagusia

**1930**
* 3. Loinaz Proban
**1934**
* 3. Santikutz Klasikan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Antonio Landa

**José Antonio Landa Andonegi**, (Basauri, 1926ko urtarrilaren 17a - Amorebieta, 2023ko apirilaren 12a) txirrindulari bizkaitarra izan zen.

## Palmaresa 
**1945**
* 3. Loinaz Proban
**1946**
* 3. Loinaz Proban
* 7. Burgosko Itzulian
**1951**
* 3. Altsasuko Sarian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Abde Rebbach

**Abderrahman Rebbach**, futbolean **Abde** bezala ezaguna, (; Blida, Aljeria, 1998ko abuztuaren 11) aljeriar futbolaria da, aurrelari moduan aritzen dena. 

## Biografia 
12 urterekin heldu zen Gasteizera bizitzera. Egun, Alaves taldean dabil. 2025eko urtarrilean Granadara joan zen utzita sei hilabeterako.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Sebastián Etxaniz

**Sebastián Etxaniz**, Euskal Herriko txirrindularia izan zen. Loinaz Probako lehen ekitaldian bigarren sailkatu zen.

## Palmaresa 
**1926**
* 2. Loinaz Proban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicente Aranburu

**Vicente Aranburu**, (Ormaiztegi, 1929 - ??) Gipuzkoako txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1949**
* Ordiziako Klasika 
**1950**
* 3. Leintz Bailarari Itzulian
**1954**
* Goierri Sari Nagusia
**1956**
* 2. Loinaz Proban
* 3. Leintz Bailarari Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Manuel Aizpuru

**Manuel Aizpuru** (Azkoitia, ??) gipuzkoar txirrindularia izan zen.

Anaia bikia Joaquín ere, txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1952**
* Ordiziako Klasika
* Santikutz Klasika
* 3. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
**1953**
* 2. Loinaz Proban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Alessandro Fancellu

**Alessandro Fancellu** (Como, 2000ko apirilaren 24a) italiar txirrindularia da. Gaur egun, Eolo-Kometa taldean aritzen da.

## Palmaresa 
### 2019 
2. Loinaz Proban

### 2020 
3. Antalyako Tourrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Larrinaga

**Juan Larrinaga** Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1936**
* 2. Loinaz Proban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Maria Lopetegi

**José María Lopetegi** Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1947**
* Leintz Bailarari Itzulia
**1948**
* 2. Loinaz Proban

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Zabaleta

**Iker Zabaleta Charro** (Zumarraga, 1973ko abuztuaren 12a - ) Gipuzkoako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1995**
* Loinaz Proba
**1996**
* 3. Altsasuko Sarian
**1998**
* Leintz Bailarari Itzulia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneko Etxebertz

**Eneko Etxebertz Carte**, (Atarrabia, 1987ko ekainaren 29a) nafar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2008**
* Loinaz Proba
* 3. Gorlako Igoeran
* 3. Lazkaoko Proban
**2010**
* Nafarroako erlojupeko txapelketa
* 3. Nafarroako errepideko txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Iban Uberuaga

**Iban Uberuaga Natxiondo** (Munitibar, 1979ko abenduaren 21a) bizkaitar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2003**
* Balentziaga Memoriala
* Nafarroako Itzuliko mendiko sailkapena
* 3. Loinaz Proban
* 3. San Gregorio Sarian
* 4. San Bartolome Sarian
**2004**
* 8. Bizkaiko Biran eta etapa bat
* 10. Nafarroako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iban Uberuaga
Fernando Iragorri

**Fernando Iragorri**, (Errenteria, 1943ko otsailaren 23a) gipuzkoar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1968**
* Loinaz Proba
* 3. Muñecas de Famosa Sari Nagusian eta etapa 1
**1969**
* Nafarroako Itzuliko etapa 1
* San Lorenzo Sari Nagusia (Huesca)

## Taldeak
* Kas-Kaskol - 1968
* Karpy - 1969

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Euskadi Irratia, oroimena pedalkadaz saioa. Fernando Iragorrirekin elkarrizketa
Joaquín Aizpuru

**Joaquín Aizpuru**, (Azkoitia,??) txirrindulari gipuzkoarra izan zen.

Anaia bikia Manuel ere, txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1950**
* Baztango Itzulia
**1952**
* 2. Santikutz Klasikan
* 4. Ordiziako Klasikan
**1953**
* Loinaz Proba
* 6. Eibarko Bizikletan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Remigio Loroño

**Remigio Logroño** (Galdakao) Euskal Herriko txirrindularia izan zen

## Palmaresa 
### 1925 
2. Bizkaiko Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maite Amenabar Alkorta

**Maite Amenabar Alkorta**  (Azpeitia, Gipuzkoa) politikaria da. 2023ko ekainaren 17an Zizurkil udalerriko alkate bilakatu zen 2023ko maiatzaren 28ko udal hauteskundeetan Euskal Herria Bildu koalizioaren hautagaitza gailentzearen ondorioz
thumb|250px|Maite Amenabar aginte makilarekin, 2023.06.17
## Biografia 
Maite Amenabar Azpeitiarra da jatorriz, herri «ezezagun» batera iritsi zen, «baina azkar egokitu zen» eta «zizurkildarra ere badela esan dezake. Harro esan ere».

2023ko martxoaren 31n Zizurkilgo EH Bilduko herri batzarrak hala erabakita, Maite Amenabar izango zela maiatzaren 28ko udal hauteskundeetarako koalizioaren zerrendaburua iragarri zen. Aurreko zortzi urteetan alkateorde izandakoa eta kultura, euskara eta gizarte zerbitzuen alorreko arduradun aritua.

Amenabarrek nabarmendu zuen aurreko zortzi urteetan zinegotzi aritzeak herria eta bereziki herritarrak hobeto ezagutzeko aukera eman ziola. "Zizurkil maite dudan eta errespetatzen dudan bizitokia da eta hori izan da abiapuntua alkategai izateari baiezkoa esateko" gehitu zuen. Bere hitzartzean alkategaiak hitz eman zuen gertukoa izaten jarraituko zuela, "herritarrei entzuten, eta ahal den neurrian erantzuten".

2023ko maiatzaren 28an hamaika zinegotzi aukeratu zituzten Zizurkilen. Boto guztiak kontatu ondoren, hau izan zen emaitza: EH Bilduk 658 boto eskuratuta, Maite Amenabar Alkorta izango zen Zizurkilgo alkate berria. Bigarren EAJ geratu zen 323 botorekin eta PSE-EE hirugarren 244 boto jasota. Baliogabeak 16 boto izan ziren, 46 zuri eta %41,83-eko abstentzioa izan ziren.

Maite Amenabar pozik eta oso hunkituta azaldu zen emaitzen berri izatean: «Gehiengo osoa berretsi da. Azpimarratzekoa da herritarrek berriz ere eman diguten babesa. Hamabi urteren ondoren alkatetzan EH Bilduk jarraitzea nahi duela argi utzi du herriak. Oso-oso pozik gaude. Bagenekien legealdi zail honen ostean botoak jaitsi egingo zirela eta emaitza hauen balorazioa oso-oso ona da, oso baikorra». Hurrengo lau urteei begira ere jarri zen Maite Amenabar: «Lan egitea tokatzen zaigu, herritar gehiengoari konbentzitzen jarraitzeko». Honela eskerrak emateko aukera probestu nahi izan zuen hauteskundeen emaitza ezagutu berritan: «Eskerrik asko babesa eman didaten herritar guztiei eta lanera». «Egingo dugu. Aupa Zizurkil», hunkitu batekin amaitu zuen esker mezua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Esperientzia eta indarra batzen dituen taldea osatu dugu Aiurri, 2023.05.25
Salvador Artaza

**Salvador Artaza**, Euskal Herriko txirrindularia izan zen. Arenas taldean izan zen, 1925ean.

## Palmaresa 
**1925**
* Bilbo
* 3. Ordiziako Klasikan
* 3. Pascuas Sari Nagusian
* 4. Getxoko Zirkuituan
**1926**
* 3. Bizkaiko Sari Nagusian
* 5. Getxoko Zirkuituan

## Taldeak
* Arenas Club (1925 - 1926)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katilu bizardun

**Katilu bizarduna** (*Humaria hemisphaerica*) *Pyronemataceae* familiako onddo espezie bat da. Ezin da jan, haragia oso kalitate txarrekoa du.

Sinonimoa: *Lachnea hemisphaerica*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa; hasieran, esfera barnehuts baten formakoa, gero erdiesferikoa, hala ere deformazio pixka batekin ager daiteke, beste ale batzuek estutzen dutelako.

**Himenioa:** Leuna, zuri-grisaxka kolorekoa edo gris-urdinxka kolorekoa. Kanpoko aldea okre-arrexka kolorekoa eta ile arre kolorekoz estalia, luzeagoak ertzean.

## Jangarritasuna 
Ez du balio sukalderako.

### Nahasketa arriskua 
*Trichophaea hemispharioide* delakoak badu antza, baina askoz txikiagoa da eta ikaztutako hondakinetan hazten da.

Espezie honek ezaugarri hauek ditu: himenio gris-urdinxka eta kanpoalde arrexka, ilez estalia.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, basoetako lurzoruan. Ez da oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Onddo hauek Ipar eta Hego Amerikan (Kanada, Alaska, AEB, Mexiko eta Bolivia), baita Groenlandian, Islandian eta Kanarietan ere aurkitzen dira. Gainera, Europan, Errusian eta Asian zehar (Kaukaso, Turkia, Erdialdeko Asia, Himalaiako eremua, Mongolia, Korea, Japonia, Txina eta Taiwan) eta Afrikako hegoaldean  Hegoafrika) hedatuta daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larre boilur

**Larre boilurra** (*Hydnotrya tulasnei*) *Discinaceae* familiako onddo espezie bat da. Kalitate gastronomikoari buruzko iritzi desberdinak daude.

Sinonimoak: *Hydnotria bailii*, *Geoporella tulasnei*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa. hur baten eta intxaur baten arteko tamaina izaten du normalean. Mamia horia du. Erraboil formakoa, giltzurrunaren formakoa edo biribila, zimurtsua, zartadura albeolatuekin eta labirintoaren itxurarekin.

**Gleba:** Zuri-grisaxka hasieran, gero, marroi gorrixka.

**Himenioa:** Mehea, leuna, gris-gorrixka koloretik marroi-gorrixkaraino doa.

**Etimologia:** *Tulasnei* epitetoa, pertsona izenetik dator.

## Jangarritasuna 
Jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Hydnotria carnea* delakoarekin nahas daiteke. Antzekoak diren genero honetako beste 15 espezie daude.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, gutxi populatutako basoetako lurzoruan, hariztietan, pagadietan, koniferoetan eta egur ustelen azpian. Gehienetan bakarrik ateratzen da, eta beti perretxikoaren herena lurretik kanpo, hau da, erdi estali gabe.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Luis Viejo

**José Luis Viejo Gómez** (Yunquera de Henares, 1949ko azaroaren 2a - Azuqueca de Henares, 2014ko azaroaren 16a) txirrindulari espainiarra izan zen, profesionala 1973 eta 1982 artean. 

Amateurretan aipatzekoak dira, 1971ko Nafarroako Itzulia eta 1972ko Poloniako Itzulia baita Balentziaga Memoriala garaipenak ere. 1972ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, errepideko proban (37.) eta taldekako erlojupeko proban (12.).

Profesionaletako lorpenik haundiena 1976ko Frantziako Tourreko etapa bat izan zen, bigarren sailkatuarekiko abantaila handieneko ihesaldiko errekorra lortu zuelarik (oraindik gainditu gabea), tropelarekiko 22' eta 50"ko aldearekin helmugaratu baitzen.

Txirrindularitza utzi ostean Azuqueca de Henareseko Loteria eta Estatuko Apustuen administrazio bateko buru izan zen. 2014ko azaroaren 16an hil zen, minbiziak jota. 

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* La Casera-Peña Bahamontes (1971 eta 1973-1974)
* Super Ser (1975-1976)
* Kas Campagnolo (1977-1978)
* Teka (1979-1981)
* Zor Helios (1982)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Ficha de José Luis Viejo (sitiodeciclismo.net)
1973ko Nafarroako Itzulia

**1973ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XIV. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (laugarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Zangozan hasi eta Iruñean bukatu zen. 

## Taldeak
* G.D. Olsa
* La Casera-Vascongada
* Peña Expósito-Karpy
* La Casera-Bahamontes
* Werner-Torrens
* G.D. Aterbea
* Barcelona-Moritz
* Ruisbroek Sportief 
* Suitzako selekzioa 

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesús Morales Erostarbe

**Jesús Morales Erostarbe** (Balmaseda, 1929ko otsailaren 25a - Santander, 2008ko abenduaren 19a) Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

Carmelo eta Roberto anaiak ere, txirrindulari profesionalak izan ziren.

## Palmaresa 
**1949**
* Bizkaiko Sari Nagusia
**1950**
* Getxoko Zirkuitua
**1951**
* 2. Getxoko Zirkuituan
* 2. Altsasuko Sarian
**1952**
* 2. Bilboko Udala Sari Nagusiko etapa batean
* 3. Getxoko Zirkuituan
**1955**
* 5. Nafarroako Itzulian
* 7. Udaberriko Klasikoan
**1956**
* 2. Udaberriko Klasikoan
* 2. Portugaleteko Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Randy Meisner

**Randall Herman Meisner** (Scottsbluff, Nebraska, 1946ko martxoaren 8a - Los Angeles, 2023ko uztailaren 26a) estatubatuar musikaria izan zen, *Eagles* taldeko kide sortzaile eta baxu-jotzailea.

1960ko hamarkadan baxua jotzen eta  abesten zuen herriko taldeetan, 1968an *Poco* bat egin eta taldearen lehen albumean agertu zen arte, nahiz eta argitalpenaren aurretik joan zen.

1971n Eaglesen sortzaileetako bat izan zen Glenn Frey, Don Henley eta Bernie Leadonekin. Abestiak idatzi zituen, bereziki "Take It to the Limit", berak ere abestu zuena, eta taldeko baxu-jotzailea izan zen.

1978an utzi zuen taldea. Orduan bakarkako diskoak egin zituen eta beste talde batzuetan jo zuen (Randy Meisner & The Silverados, Black Tie, etab.). Alkoholismo, droga eta osasun mentaleko arazoek karrera laburtu zuten.

## Diskografia 
### Poco 
* ''Pickin' Up the Pieces* (1969)
* *Legacy* (1989)

### Eagles 
* *Eagles* (1972)
* *Desperado* (1973)
* *On the Border* (1974)
* *One of These Nights* (1975)
* *Hotel California* (1976)
* *Their Greatest Hits (1971–1975)* (1976)

### Bakarkakoa 
* *Randy Meisner* (1978)
* *One More Song* (1980)
* *Randy Meisner'' (1982)

## Kanpo estekak
Karin Boye

**Karin Maria Boye** (Götenburg, Suedia, 1900eko urriaren 26a &ndash; Alingsås, Suedia, 1941eko apirilaren 23a) suediar poeta, eleberrigilea, saiogilea, itzultzailea, feminista, politikoki aktiboa eta ibiltaria izan zen. 1941ean bere buruaz beste egin zuen.
## Biografia 
[thumb|200px|ezkerrera|[Karin Boye umetan, 1905.11]]
Götenburgen jaio zen, Suedian, eta 1909an familiarekin Stockholmera joan zen. Upsalako Unibertsitatean ikasi zuen 1921etik 1926ra. Bere lehen poema bilduma *Nubes* (*Moln*, suedieraz) izan zen. Upsalan egon zen bitartean eta 1930era arte, Boye Clarté talde sozialistako kidea izan zen. 1929tik 1934ra bitartean, Clarté taldeko beste kide batekin (Leif Björck) ezkonduta egon zen. 1932an, senarragandik banandu ondoren, Gunnel Bergströmekin harremana izan zuen. Azken horrek Gunnar Ekelöf senarra utzi zuen Boyerrekin jarraitzeko.

1941eko apirilaren 23an etxea utzi ondoren, Boyek bere buruaz beste egin zuen, eta lo-eragileak hartu zituen. Göteborgeko Eskualdeko Artxiboen polizia-txostenen arabera, harkaitz batean aurkitu zuten, mendian eta Alingsåsera begira zegoen. Bolltorpsvägenetik gertu, paseatzen ari zen baserritar batek aurkitu zuen. Leku horretan oroitzapenezko monumentu bat dago.

## Idazle ibilbidea 
[thumb|ezkerrera|235x235px|[Karin Boye|Karin Boyek eskuz idatzitako poema, 1922]][thumb|274x274px|Karin Boyeren estatua, [Peter Linde|Peter Lindek egina, Götenburgoko udal liburutegiaren aurrean.]]
1931n, Boyek, Erik Mesterton eta Josef Riwkinekin batera, *Spektrum* literatura-aldizkaria sortu zuen. Aldizkari horren bidez, T. S. Eliot eta surrealistak ezagutzera eman ziren Suedian. Erik Mesterton kritikariarekin batera, Eliot-en "*La tierra baldía*" itzuli zuen. Karin Boyek paper garrantzitsua izan zuen T. S. Eliot-en lana Suediara itzultzeko.

*Krisia* (*Kris*) eleberriak bere erlijio-krisia, lesbianismoa eta bisexualitatea erakusten ditu. *Merituen esnatzea* (*Merit vaknar*) eta *Oso gutxi* (*För lite*) eleberrietan, gizonezkoen eta emakumezkoen rol-jokoa aztertu zuen.

### Heriotza 
ezkerrera|thumb|200px|Karin Boyer hilerrian
Hil zenean, bi epitafio oso desberdin idatzi zizkioten. Ezagunena Hjalmar Gullberg poetaren "*Amazona* hila" (Död amazon) izeneko poeman "Oso iluna eta begi handiekin" irudikatzen da. Bestea Ebbe Linde lagun hurbilak idatzi zuen, eta "Lagun hila" (Död *kamrad*) du izenburua. Bertan ez da Amazona baten erretratua egiten, pertsona normal, txiki eta gris baten irudikoa baizik, bataila eta minetatik askatua.

## Aintzatespenak 
* 2004an bere omenez Karin Boye liburutegia izena jarri zitzaion Uppsalako Unibertsitateko liburutegiko ataletako bati.
* 1983an Karin Boye Sällskapet (La Sociedad Karin Boye) literatura-elkartea  sortu zen, eta Boyeren lana bizirik mantendu du, irakurle berriei zabalduta.
* Huddingeko udalerriak Karin Boye literatur saria (Karin Boyes litterära pris) ezarri zuen bere ohore eta oroimenean.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Karin Boye Society.
Narspi (opera)

***Narspi*** () Grigori Khirbiuren hiru aktoko opera da, Konstantin Ivanoven izen bereko poeman oinarritua.

## Historia 
Aurretik, Vladimir Ivanixin eta Iosif Pustylnikek *Narspi*-ren argumentuan oinarritutako operak sortzeko saiakerak egin ziren, baina biak ez ziren inoiz estreinatu.

Khirbiuren opera 1967ko azaroaren 6an estreinatu zen Txeboksaryn, Boris Markoven zuzendaritzapean.

## Pertsonaiak 
## Argumentua 
Argumentua Silbi herrixkan gertatzen da. Narspi eta Setner dantza batean ari dira Narspiren aita aberatsaren etxeko patioan. Narspiren aitak, berak jakin gabe, alaba Takhtaman zaharrarekin ezkontzea erabakitzen du. Simek udaberriko jaiegunean, Narspi eta Setnerrek herrixkatik ihes egiten dute. 

Ezkontzan, gonbidatuak andregaia falta dela ohartzen dira. Laster bera eta Setner ekartzen dituzte. Narspiren eta Setnerren ihes hutsaren berri Tahtamani kontatzen diote, eta Takhtamanek emaztea zigortzen du. Narspik senarra pozoitu eta basora ihes egiten du.

Setnerrek Narspiri gertatutakoa ezagutu eta basora doa. Takhtamanen senideak mendeku hartzera datoz. Mikheder eta emaztea hiltzen dituzte. Setner laguntzen agertzen da, baina hiltzen dituzte baita ere. Narspik bere buruaz beste egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jaime Huélamo

**Jaime Huélamo Huélamo** (La Melgosa, 1948ko azaroaren 17a - Cuenca, 2014ko urtarrilaren 31)  txirrindulari espainiarra izan zen. Profesionala 1973tik 1975era. 

Umetan, familiarekin Kataluniako Sant Joan Despíra joan zen bizitzera eta hor hazi zen.

Kirol ibilbideko lorpenik haundiena, 1975eko Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan eskuratutako brontzezko domina izan zen, Txomin Perurena eta Javier Elorriagaren atzetik.

Amateurretan, 1972ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 3. amaitu zen errepideko proban. Hala ere, dopinagatik deskalifikatu zuten. Aurkitutako dopatzeko substantzia niketamida izan zen, antza masajistak emana, azken honek ez zekielako COIk debekaturiko substantzia bat zela, ez baitzegoen UCIrengandik debekatua. 

2014ko urtarrilaren 31n zendu zen, minbiziak jota, 65 urte zituelarik.

## Palmaresa 
**1971**
* Etorkizuneko Tourreko etapa 1
**1972**
* 2. Nafarroako Itzulian
* 2. Ruban granitier bretonen
* 8. Poloniako Itzulian
**1973**
* 3. Segoviako Itzulian
* 6. Andaluziako Itzulian
**1974**
* Kataluniako Voltako etapa 1
* 5. Andaluziako Itzulian eta etapa 1
* 3. Segoviako Itzulian
* 4. Ordiziako Klasikan
* 10. Milan-San Remon
**1975**
* 3. 15px Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 6. Aragoiko Itzulian

## Taldeak 
* Kas-Kaskol (1973-1975)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Jaime Huélamo - *FirstCycling.com*
Sopiko Guramishvili

**Sopiko Guramishvili**, georgieraz **სოფიკო გურამიშვილი** (Tbilisi, Errusia, 1991ko urtarrilaren 1a) georgiar xake-jokalaria da. Xakean 2009an Maistra Handiaren eta 2012an Nazioarteko Maistra tituluak lortu zituen. 

## Ibilbidea 
[thumb|342x342px|ezkerrera|[Sopiko Guramishvili - Eric Hansen, 2017 (Herbehereak), 2017(e)ko urtarrilaren 28a. Atzeko lerroan: Ian Nepomniachtchi, arbitroa, Loek van Wely, Pentala Harikrishna eta Richard Rapport aurrez aurre.]]
2003an, emakumezkoen 12 urtetik beherakoen munduko **txapeldunordea** izan zen, eta 2006an emakumezkoen 16 urtetik beherakoen munduko **txapelduna** izan zen. 

2015eko urrian, Nazioarteko Xake Federazioko (FIDE) Elo sailkapen zerrendan, 2365 puntuko Elo bat zuen, eta horrek Georgiako 9. jokalaria (emakumezkoa, jardunean), nazioko 40 jokalari absolutua eta emakumezkoen munduko sailkapeneko 101. jokalaria bihurtu zuen. Elo maximoa 2441 puntu izatera heldu zen, 2013ko azaroko zerrendan.  

2017ko Emakumezkoen Munduko Xake Txapelketan  parte hartu zuen. Lehen txandan  irandar Sara Khadem kanporatzea lortu zuen. 
## Bizitza pertsonala 
2015eko uztailetik, Anish Giri Nazioarteko Maisu Handiarekin ezkonduta dago Sopiko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sopiko Guramishviliren Xake Federazioko fitxa   
* Sopiko Guramishvili ChessGames.com
Sara Khadem

**Sarasadat Khademalsharieh** (; Teheran, Iran, 1997ko martxoaren 10a) ezagunagoa **Sara Khadem** izen laburraz, iraniar xake jokalaria da. Xakean Maistra Handia eta Nazioarteko Maistra tituluak ditu. Bukatu bezain laster, Espainian erbesteratu zen ondorioak saihesteko.

## Biografia 
1997ko martxoaren 10ean jaio zen Irango hiriburuan, eta Khosro Harandi herrikidearen eta Robin van Kampen neerlandarraren babespean trebatu zen xakean. 2013tik Maistra handia da eta 2015ean Nazioarteko maistra titulua lortu zuen.
### Lehiaketako emaitza garrantzitsuak 
ezkerrera|thumb|285x285px|Istanbul, Armenia, Iran, 2012
2008an Khademek 12 urtez azpikoen Asiako txapelketa irabazi zuen. 

2009an, 12 urtez azpikoen munduko **txapelduna** 

2012an Asiako Blizko txapelketa, 16 urtez azpiko **txapelduna** 

2012, 2014 eta 2016ko  emakumezkoen xake-olinpiadetan Irango taldearekin jokatu zuen. 

2013an Blizko 16 urtez azpiko **txapelduna**.

2014an Emakumezkoen Munduko Txapelketako **txapeldunorde** gelditu zen.

2015ean **txapelduna**, Irango emakumezkoen txapelketa irabazi zuen, 2016ko urtarrilean .

2015–16ko FIDE Grand Prixen arabera, Teheranen Atousa Pourkashiyanen aurka sailkapen-match bat irabazi ondoren, *deciutat* anfitrioi izendatu zuten. Grand Prixen jaioterriko etapa, parrillan puntu gutxien lortu arren, bigarren postuan amaitu zuen eta Maisu Handiaren titulua lortu zuen.

2017ko Emakumezkoen Munduko Xake Txapelketan parte hartu zuen, baina Sopiko Guramishvilik kanporatu zuen lehen txandan. 

2018an **txapeldunordea**, San Petersburgoko Munduko Xake Azkarreko eta Blizko Txapelketara, bigarrena izan zen.

## Bizitza pertsonala 
thumb|266x266px|Sra Hladem, 2018
2017. urteko irailean, Khademalsharieh Interneteko Ardeshir Ahmadi aurkezle eta zinema-zuzendari iraniarrarekin ezkondu zen. 2020ko urtarrilean, uko egin zion hautespen nazionalari. Hala ere, maiatzean itzuli zen taldera.
## Hiyabaren protesta 
2022ko abenduan San Petesburgon Munduko xake bizkorreko txapelketan hijab-ik ez eramatea erabaki zuen. Irango emakumeek hijaba eraman behar dute jendaurrean, baita atzerrian ere, eta kirolari batzuk ez ziren Mahsa Amini hil ondoren protestei atxiki. Txapelketen ondoren, Khademalsharieh-ek etxebizitza bat erosi zuen Espainian, eta familiarekin bizitzera joango zela esan zuen.

## Espainiaren ordezkari 
Sara Khadem, Espainiaren ordezkari ofiziala izango da Azerbaijango Munduko Kopan. Gainera, 370 biztanleko Alcubierreko (Huesca) Nazioarteko Xake Txapelketaren hamaseigarren edizioan parte hartzera gonbidatutako xakearen munduko irudia izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Bergara

**José Bergara** Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1946**
* Santikutz Klasika

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Izko

**Pablo Izko** Euskal Herriko txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1946**
* 3. Santikutz Klasikan

**1947**
* 3. Santikutz Klasikan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Germán Goltzarri

**Germán Goltzarri**, (Maruri-Jatabe), txirrindulari bizkaitarra izan zen.

Anaia Juan Antonio ere, txirrindularia zen.

## Palmaresa 
**1935**
* 2. Santikutz Klasikan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquín Salaberria

**Joaquín Salaberria**, Euskal Herriko txirrindularia izan zen

## Palmaresa 
**1951**
* 2. Ordiziako  Klasikan
* 2. Leintz Bailarari Itzulian
**1954**
* 8. Loinaz Proban
**1955**
* Santikutz  Klasika
* Leintz Bailarari Itzulia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak