open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rhineko urrea

***Rhineko urrea*** edo ***Das Rheingold*** Richard Wagner musikagilearen ekitaldi bakarreko opera erromantikoa da, Nibelungoaren eraztuna zikloaren parte dena. Municheko Antzerki Nazionalean estreinatu zuten 1869ko irailaren 22an.

## Sinopsia 
Woglinda, Wellgunda eta Flosshilda dontzeilek Rhin ibaiaren hondoan dagoen urrea zaintzen dute. Alberich ipotxak (nibelungo bat) lapurtu eta eraztun magiko bat egiten du berarekin.

Wotan jainkoak (Odin) gaztelu bat eraikitzeko agindu die bi erraldoiri, eta trukean Freia gaztaroko jainkosari emango dio saria, baina honek uko egiten dio. Orduan, Wotanek, Logeren arabera (Suaren sasijainkoa), Alberichek metatutako urrea bereganatzea erabakitzen du, erraldoiei Freiaren ordez eskaintzeko.

Bitartean, Alberichek kasket magiko bat erosi du, ikusezin bihurtzeko edo hainbat animalia bihurtzeko. Wotan trikimailu baten bidez, harrapatu eta eraztunarekin egiten da. Alberichek madarikazio bat jartzen du eraztuna nahi duen orori buruz.

Erraldoiek, Fassolt eta Fafnerrek, eraztuna eskatzen dute Freia askatzeko. Wotan behartuta dago Erda, Lurreko Jainkosa, tartean sartu ondoren. Erraldoietako batek bestea hiltzen du eta urrearekin eta eraztunarekin ihes egiten du. Azkenik, Wotan eta beste jainko batzuk gotorleku magikoan (Walhalla) garaile sartu ziren. Azken eszenan, ondinek urrea galdu izana deitoratzen dute. Loge, Walhallara sartu ezin dena erdi-idios bat besterik ez delako, iseka egiten die jainkoei bezala, eta etorkizunean eroriko dela iragartzen du.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bi alarguntsak

***Bi alarguntsak*** () bi ekitalditan banatutako opera bat da, Bedřich Smetanaren musika eta Emanuel Züngelren libretoa duena. Jean Pierre Felicien Mallefilleren *Les deux veuves* antzelanean oinarrituta dago. 1874ko martxoaren 27an estreinatu zuten Pragako Txekiar Antzokian.

## Sinopsia 
Gazteluan jendea ospatzen ari da. Bi alargunak, Caroline eta Agnes, ahizpak dira, baina oso pertsona ezberdinak. Caroline, jabe aberatsa, pozik dago bere askatasunagatik eta independentziagatik, eta Agnesek, berriz, ezin du lagunik egin oraindik dolutan dagoelako. Caroline Ladislaus jazartzen ari zaio, baina ez du berarekin ezkondu nahi, beraz, Agnes berarekin maitemintzeko azpilanean ari da.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiroa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak fosoa

**Emakumezkoen fosoa** proba 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 30-31 bitarte egin zen Châteaurouxen, Frantzia. Adriana Ruano guatemaldarrak irabazi zuen urrea, Silvana Stanco italiarrak zilarra eta Penny Smith australiarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 63 kg

**Emakumezkoen 63 kg**-ko judoko txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Grand Palais Éphémèren, 2024ko uztailaren 30ean.

## Emaitzak 
### Hasierako fasea 
#### A taldea 
#### B taldea 
#### C taldea 
#### D taldea 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicolas Cotoner

Fra' '''Nicolas Cotoner i d'Olesa''' (Palma Mallorcakoa, 1608 – Malta, 1680ko apirilaren 29a) Maltako Ordenako 61. Printze eta Maisu Handia izan zen 1663tik hil zen arte.

1663an bere anaia Rafael Cotoner ordezkatu zuen Maisu Handi karguan. 1669an Maltako gotorlekuak indartu zituen eta Cottonera gotorleku-lerroaren eraikuntza finantzatu zuen. Rocasoli gotorlekua eraikitzeko ere agindu zuen.

Ordenaren ospea handitu zuen estratega eta diplomatikoa izan zen, batez ere Frantzian, Venezian eta Ingalaterran. 1674an anatomia eta medikuntza eskola bat sortu zuen Maltan. Italieraz ere idatzi zituen Ordenaren estatutuak.

Bere anaiak hasitako San Joanen kokatedrala apaintzen jarraitu zuen. Bertan lurperatuta dago eta hilobi monumentua da aipagarrienetakoa.
Kanoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoen C-1 slaloma

**Emakumezkoen C-1 slaloma** 2024ko Uda Olinpiar Jokoetan Vaires-sur-Marnen egin zen 2024ko uztailaren 30ean eta 31n. 21 kanoalarik hartu zuten parte.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Célestin Hakizimana

**Célestin Hakizimana** (Kigali, 1963ko abuztuaren 14a) ruandar elizgizon katolikoa da, 2015etik aurrera Gikongoroko apezpikua dena.

## Bizitza 
Célestin Hakizimana Kigalin jaio zen 1963ko abuztuaren 14an. Nyakibandako San Karlos Borromeo apaizgaitegian ikasi zuen eta 1991ko uztailaren 21ean apaiztu zen. Teologian doktorea da.

2014ko azaroaren 26an Frantzisko aita santuak Gikongoroko apezpiku izendatu zuen. 2015eko urtarrilaren 24an apezpiku ordenatu zuten Nyagisenyi estadioan.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
On Kixote (balleta)

***On Kixote*** () Ludwig Minkus austriar musikagileak konposatutako balleta izan zen, Marius Petiparen koreografia zuena. Dantza klasikoko konpainien errepertorioko funtsezko lanetako bat da. 1869ko abenduaren 26an, Moskuko Bolxoi Balletak estreinatu zuten. Petipak eta Minkusek balleta bertsio landuago eta hedakorrago batean berraztertu zuten bost ekitalditan eta hamaika eszenatan Mariinski Balleterako, 1871ko azaroaren 21ean San Petersburgoko Bolxoi Kamenni Antzokian aurkeztua.

Petipa/Minkus balletaren ekoizpen moderno guztiak Aleksandr Gorskik 1900ean Moskuko Bolxoi Antzokirako taularatu zuen bertsiotik eratorriak dira, 1902an San Petersburgoko Ballet Inperialerako taularatu zen balet maisuaren ekoizpena.

Petiparen lana askatasunez oinarritzen da Miguel de Cervantesen *On Kixote Mantxakoa* eleberrian, eta bereziki «Camachoren ezkontzetan» (Gamatxe balletean), bigarren zatiko XIX. kapituluan kontatutako pasartea, non Basilio bizarginaren eta Quiteria gaztearen (Kitri balletean) arteko amodioa kontatzen den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barbara Matić

**Barbara Matić** (1994ko abenduaren 3a) judoka kroaziarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen emakumeen 70 kg-ko lehiaketan eta bi aldiz munduko txapelduna, Europako txapelduna eta bi aldiz munduko junior txapelduna da emakumeen 70 kg-ko mailan. Bere ahizpa gazteena ere, Brigita Matić, judoka arrakastatsua izan da gazteen mailan. Matić 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen,  azken horretako 70 kg-ko emakumezkoen lehiaketan bosgarren geratu zen.

2020an, Pragan (Txekiar Errepublika) egin zen 2020ko Europako Judo Txapelketan aritu zen Matić, 70 kg-ko emakumezkoen lehiaketan. Parisen (Frantzia) 2022an egindako Judo Grand Slam Paris lehiaketan brontzezko dominetako bat irabazi zuen.

Matićek brontzezko dominetako bat irabazi zuen emakumeen 70 kg-ko lehiaketan, Dohan (Qatar) jokatutako 2023ko Munduko Judo Txapelketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 100 metro librea

**Emakumezkoen 100 metro estilo librea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 31n lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Sarah Sjöström suediarrak irabazi zuen urrea, Torri Huske estatubatuarrak zilarra eta Siobhán Haughey hongkongdarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 200 metro tximeleta

**Gizonezkoen 200 metro tximeleta** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 30ean eta 31n lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Léon Marchand frantziarrak lortu zuen urrea, Kristof Milak hungariarrak zilarra eta Ilya Kharun kanadarrak brontzea. 

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
8 denborarik onenak finalera pasa ziren.

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 1500 metro librea

**Emakumezkoen 1500 metro estilo librea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 30 eta 31n lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Katie Ledecky estatubatuarrak irabazi zuen, berriro ere, urrea. Anastasiya Kirpichnikova frantziarrak lortu zuen zilarra eta Isabel Gose alemaniarrak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak banaka aparatu guztiak

**Gizonezkoen gimnastika artistikoko bakarkako txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2024ko uztailaren 27 eta uztailaren 31n egin zen, Bercy Arenan. Shinnosuke Oka japoniarrak lortu zuen urrea, Zhang Boheng txinatarrak zilarra eta Xiao Ruoteng txinatarrak brontzea.

## Sailkapena 
## Finala 
## Kanpo estekak
Eskrima 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Emakumezkoak taldeka ezpata

**Emakumezkoen ezpata taldeka** txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Grand Palaisen ospatu zen 2024ko uztailaren 31an. 8 herrialdek hartu zuten parte.

## Emaitzak 
### 5-8 sailkapena 
## Amaierako sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Igeriketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 100 metro librea

**Gizonezkoen 100 metro estilo librea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 30 eta 31an lehiatu zen, Parisko zentro akuatikoan. Pan Zhanle txinatarrak irabazi zuen urrea eta munduko errekor berria ezarri zuen; Kyle Chalmers australiarrak irabazi zuen zilarra eta David Popovici errumaniarrak brontzea.

## Garaipen polemikoa 
Txinako igerilari taldearen gaineko dopatze susmoek itzala ezarri zuten proba honen gainean. Panek bigarren utzi zuen Chalmers australiarraren nagusiak, igerilari australiarren entrenatzaile Brett Hawkek, lortutako errekorra gizaki batentzat ezinezkoa zela esan zuen. Txinan indignazioa eragin zuten susmo eta adierazpenek.

Panek berak esan zuen jasotako hitz okerrek eta aurkakotasunak pizgarri zirela beretzat ekiteko orduan.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Final erdia 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatles-Platz

**Beatles-Platz**, alemanez "Beatlesen plaza", Alemaniako Hanburgo hirian dagoen plaza bat da, Sankt Pauli plazan.

The Beatles ingeles musika taldearen omenez lo izena darama, hiriak talde horren hastapenean eta osaketan garrantzia handia izan baitzuen, 1960-1962 artean bertako klubetan jotzen baitzuten.

Plazak 29 metroko diametroa du, ta bertan The Beatles taldeko kideen estatuak ikusgai daude.
Reeperbahn

**Reeperbahn**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen kale eta gau  giroko eremu bat da, Sankt Pauli auzoan. Hiri honetako auzo gorria da.
Lu Gwei-djen

**Lu Gwei-djen** (txinera tradizionalean, 魯桂珍;  pinyin, *Lǔ Guìzhēn;*  Wade-Giles*,  Lu Kui-chen*; Nanjing, Txina, 1904ko uztailaren 22a - 1991ko azaroaren 28a) Txinako zientziaren eta teknologiaren historian aditua izan zen, baita nutriologian doktorea ere. Joseph Needham biokimikariak gidatutako "Zientzia eta Zibilizazioa" proiektu txinatarraren ikertzaile eta egilekide garrantzitsua izan zen.

## Biografia 
Lu Gwei-djen, botikari baten alaba, Nanjingen jaio izanaren zorteari esker, Ginling ikastetxera joan ahal izan zen, Txinan emakumeei ikasketa graduak ematen zizkien lehen unibertsitatera, eta emakume amerikar talde batek sortua izan zena.

Irakaskuntza ingelesez egiten zen, eta Luk curriculum zabala ondu zuen, zoologia eta biokimika barne. Geroago, patologo kimiko gisa praktikak egin zituen Peking Union mediku ikastetxean. 1933an, Shanghaira joan zen bizitzera, Henry Lester institutuan irakasteko. Institutu horretan, besteak beste, B1 bitaminaren urritasuna aztertzen lan egin zuen Benjamin Plattekin, eta lan horren argitalpen zientifiko ugari egin zituen. 1989an ezkondu ziren, elkar ezagutu eta mende erdira.

Luk ezohiko bizimodua egin zuen, biokimikako karrera arrakastatsuaz gozatuz, zientzietan oso emakume gutxi zeuden mende batean. Gerra Sino-Japoniarrean Txina utzi zuen, geroago Cambridgeko Unibertsitatean doktoregoa jaso zuen, aurrerantzean UNESCOrako elikadura-aholkularitza zientifiko gisa lan egiteko, Frantzian. Lorpen handiak izan arren, beti saihestu zuen publizitatea, elkarrizketatua izateari eta bere biografia egiten uzteari uko eginez. 

1971n, "Barne elixirra" izeneko saiakera bat idatzi zuen, zahartzearen berezko ehunen egoera iraultzeko aplika zitekeen taoisten fisiologia. Teknika hori fisiologikoa zela azaldu zuen, mendebaldean ematen zen alkimia espiritualarekin zerikusirik ez zuena. Bere bizitzako azken urteetan, Txinako medikuntza klinikoki frogatutako paradoxa gisa deskribatzen zuen, oraindik zaharkitua, berritzailea, baina erabat Erdi Arokoa.
* Cambridgeko Lucy Cavendish ikastetxeak emandako *Lu Gwei Djen Ikerketa Bekak* ere bere izena darama.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Winchester, Simon (2008). *The Man Who Loved China: The Fantastic Story of the Eccentric Scientist Who Unlocked the Mysteries of the Middle Kingdom*.  New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-088459-8.
* Wang Guozhong (1999). 魯桂珍與李約瑟 [*Lu Guizhen yu Li Yuese (Lu Guizhen and Joseph Needham)*]. Guiyang: Guizhou People's Press. pp. 1–29, 231–236. ISBN 7-221-04546-1.

## Kanpo estekak
Mycenaceae

***Mycenaceae*** onddo-familia bat da, *Agaricales* ordenekoa. Familia honek 11 genero eta 705 espezie ditu. Filogenetikaren ondorioz *Tricholomataceae* familiatik banandu ziren hainbat familiatako bat da.

Mycenaceaeko taxonak saprobio motakoak dira, banaketa kosmopolita dute, eta ia eremu ekologiko guztietan daude.

Desagertutako *Protomycena* generoa erregistro fosilean ezagutzen diren Agaricalen lau generoetako bat da.

## Generoak 
* *Decapitatus*
* *Favolaschia*
* *Flabellimycena*
* *Hemimycena*
* *Mycena*
* *Panellus*
* *Protomycena*, desagertuta
* *Resinomycena*
* *Roridomyces*
* *Tectella*
* *Xeromphalina*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cécile Biéler

**Cécile Biéler** (Geneva, Suitza, 1884ko uztailaren 2a - Cully, 1966ko ekainaren 1a) suitzar ingeniari elektrikoa izan zen. 

## Ibilbidea 
Lausanako (Suitza) Ingeniaritza Eskolako lehen emakumezko ingeniari elektrikoa izan zen: 1907an lortu zuen diploma. Invarra aztertu zuen, erlojugintzan oso erabilia den aleazioa.

Fisikako laguntzailea izan zen Lausanan (Suitza), gero aitarekin lan egin zuen, eta 1909an emakume ingeniarien bulego bat zuzendu zuen. Matematika irakaslea izan zen Lausanako eta Genevako hainbat ikastetxe pribatutan. Ikasketak Genevan hasi zituen berriro, eta zientzia fisikoetan doktoretza lortu zuen (1929).

Aktibista hainbat gizarte mugimendutan (emakume liberalak, etab. ), *Soroptimist lausannois* klubaren sortzaileetako bat izan zen 1949an.

1966ko ekainaren 1ean hil zen, Cullyn.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskrima 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Eskrima 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2016ko abuztuaren 6tik abuztuaren 14ra bitarte jokatu zen Carioca Arena 3n.

10 proba jokatu ziren, 5 gizonezkoenak eta 5 emakumezkoenak. Gizonezkoen taldekako sablea eta emakumezkoen taldekako floretea ez ziren jokatu.

## Parte-hartzaileak 
## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hanburgoko udaletxea

**Hanburgoko udaletxea**, , Alemaniako Hanburgo hiriko Udalaren egoitza da, Rathausmarkt plazan.

1186-1897 artean eraiki zen.

## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Dockland (Hanburgo)

**Dockland**, , Alemaniako Hanburgo hirian dagoen bulego eraikin bat da, Elba ibaiaren bazterrean eta Altona-Altstadt auzoan.
Ron van der Hoff

**Ron van der Hoff** (Venray, 1978ko martxoaren 26a) arkularia da. Herbehereak ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Janus van Merrienboer

**Janus van Merrienboer** (1894ko urriaren 8a - 1947ko urriaren 12a) arkularia zen. Herbehereak ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joep Packbiers

**Joep Packbiers** (Nuth, 1875eko urtarrilaren 19a - Maastricht, 1957ko abenduaren 8a) arkularia zen. Herbehereak ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Ana Ospitalea

**Santa Ana Ospitalea** Gatzaga Buradon herriko etxe zahar bat da, ondasun nabarmen gisa izendatua. XIV. eta XV. mendeetan ditu bere oinarri zaharrenak, eta ezaugarri gotikoak eta ernazentistak gordetzen ditu. XVIII. mendeko sute batek suntsitu zuen, baina berreraiki zen jatorrizko elementuak gordez, hala nola bere ate arkuduna edo ospitale gisa markatzen zuen gurutzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elyana

**Erneelya Elyana binti Emrizal** (Shah Alam, Selangor, Malaysia, 1987ko uztailaren 5a) Malaysiako abeslari eta aktorea da. 14 urte zituela hasi zuen bere ibilbidea entretenimenduan. Bere musika-ibilbidean zehar, Elyanak estudioko 4 disko, 2 bilduma-disko argitaratu ditu eta 40 abestitik gora grabatu ditu.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
# *Satu* (2002)
# *Segalanya* (2003)
# *Bicara Mata Ini* (2005)
# *Jadi Diriku* (2007)

### Kompilazio albumak 
# *Terbaik... Elyana* (2012)

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
*
Miniatur-Wunderland

**Miniatur-Wunderland**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen miniaturen eta maketen museo bat da. Speicherstadt auzoan.

2000an inauguratu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hamburger Flaktürme

**Hamburger Flaktürme**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen eraikin energetiko bat da, Sankt Pauli eta Wilhelmsburg auzoetan.

1943, Bigarren Mundu Gerran, bunker gisa, Friedrich Tamms arkitektoak eraikiarazi zuen. 1945ean dinamitatua izan zen.

60 urtez eta 2006 arte, abandonatutako hondakina izan zen. 2010-2013 artean berreraikia eta energia berriztagarriak erabiltzen dituen eraikina bilakatu zen.

Eraikinak 3.000 gelek beharreko adina bero sor dezake, eta Reiherstieg auzoko 1.000 gelek beharreko elektrizitatea. Bunkerrak urteko 6.600 CO₂ tona aurrezten lagunduko du.
Physalacriaceae

***Physalacriaceae*** *Agaricales* ordeneko *Basidiomycota* onddoak dira. Familia honek 5 genero eta 150 espezie inguru ditu. Generoko espezieek banaketa zabala dute, Artikotik beretik (*Rhizomarasmius*), baina gehienak tropikoan daude, bereziki Asiako hego-ekialdean eta Ozeanian. Familia E.J.H. Corner mikologo ingelesak definitu zuen 1970ean eta 1985ean Jacques Berthierrek berrikusi zuen.

Genero bakoitzeko espezie ezberdinen artean, jateko modukoak diren onddo batzuk daude, eta jangarriak ez diren beste batzuk.

## Generoak 
Familia honek generoak ditu:

**Armillaria*
**Cylindrobasidium*
**Cibaomyces*
**Cribbea*
**Cryptomarasmius*
**Cyptotrama*
**Dactylosporina*
**Desarmillaria*
**Flammulina*
**Gloiocephala*
**Guyanagaster*
**Himantia*
**Hormomitaria*
**Hymenopellis*
**Laccariopsis*
**Mycaureola*
**Mycotribulus*
**Naiadolina*
**Oudemansiella*
**Paraxerula*
**Physalacria*
**Ponticulomyces*
**Protoxerula*
**Pseudohiatula*
**Rhizomarasmius*
**Rhodotus*
**Strobilurus*
**Xerula*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 20 kilometro martxa

**Gizonezkoen 20 kilometroko martxa** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen 2024ko abuztuaren 1ean, Parisen. Brian Pintado ekuadortarrak irabazi zuen urrea, Caio Bonfim brasildarrak zilarra eta Álvaro Martín espainiarrak brontzea.  

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Carolyn Schuler

**Carolyn Schuler** (San Frantzisko, 1943ko urtarrilaren 5a – 2024ko uztailaren 22a) estatubatuar igerilaria izan zen.

Hamazazpi urterekin talde estatubatuarrarekin [(1960ko Udako Olinpiar Jokoak|1960ko Udako Olinpiar Jokoetan]] parte hartu zuen. Urrezko bi domina irabazi zituen jokoetan. Lehena tximeleta estiloko 100 metroko proban, non errekor olinpikoa lortu zuen. Bigarren domina 4×100 metro estiloko errelebo proban lortu zuen, non talde estatubatuarrak munduko errekorra lortu zuen.

1989an Nazioarteko Igeriketa Ospearen Aretoan sartu zen.
2016ko Udako Olinpiar Jokoetako domina taula

2016ko Udako Olinpiar Jokoak, ofizialki **XXXI. Olinpiar Jokoak** bezala ezagunak, eta **Rio 2016** deituak, 2016ko abuztuaren 5etik 21era Rio de Janeiron, Brasilen, ospatutako nazioarteko kirol anitzeko ekitaldia izan ziren, abuztuaren 3an hasi ziren kirol batzuen atariko ekitaldiekin. Guztira 11.238 atletak parte hartu zuten 207 Batzorde Olinpiko Nazionalen ordezkari gisa, horien artean Kosovo, Hego Sudan eta Errefuxiatuen Talde Olinpikoa lehen aldiz. Jokoetan 306 proba egin ziren 28 kiroletan eta 41 diziplinatan. 2016ko Udako Olinpiar Jokoak Hego Amerikan egindako lehen Olinpiar Jokoak izan ziren.

Guztira, 87 taldek jaso zuten gutxienez domina bat, Olinpiar Jokoen edizio bakar batean domina bat irabazi zuten talde gehiagoren errekorra hautsiz. Hala ere, dopin zigorrek eragindako berrizendapenaren ostean, 87. herrialde batek domina bat jaso zuen 2008ko Olinpiar Jokoetan, errekorra berdinduta. 59 herrialdetako atletek urrezko dominak irabazi zituzten Joko hauetan, Joko batzuetan urrezko dominak irabazten dituzten nazioen errekorra ere hautsiz. Herrialde anfitrioiak, Brasilek, urrezko zazpi domina irabazi zituen, kopururik handiena Udako Olinpiar Joko batzuetan. Bahrein, Fiji, Boli Kosta, Jordania, Kosovo, Puerto Rico, Singapur, Tajikistan eta Vietnamekek euren lehen urrezko domina olinpikoak irabazi zituzten (hala ere, Bahraini 2012ko Udako Olinpiar Jokoetako urrezko domina bat eman zioten atzerako eraginez 2017an). Edozein motatako lehen domina olinpikoak ere izan ziren Fiji, Jordania eta Kosovorentzat. Fehaid Al-Deehani kuwaitar tiratzailea urrezko domina bat irabazi zuen lehen atleta independentea izan zen.

Ameriketako Estatu Batuek irabazi zituzten domina gehien, 46 urrezko dominekin eta 121 dominekin guztira. 

## Sailkapena 

## Aldaketak dominetan 
## Kanpo estekak
Erakunde autonomo

**Erakunde** edo **organismo autonomoa** Estatuko administrazio baten esku dagoen organismo mota bat da, kudeaketa autonomia maila zehatz bat duena. 

Herrialde liberaletan zabaldu ziren 70. hamarkadatik aurrera. Herrialdearen arabera ezaugarri desberdinak dituzte, beraz, ez dago erregulazio homogeneorik nazioartean. 

Erresuma Batuan, *Quango* bezala ezagutzen dira, Ameriketako Estatu Batuetan ordea, *Government Agency* bezala eta Frantzian *Autorité Administrative Indépendante*. Espainian, organismo autonomoak estatu-agentzia edo organismo autonomo gisa definituta daude legez.

## Ikus, gainera 
* Gizarte Urgazpenerako Foru Erakundea
* Gizarte Ongizaterako Foru Erakundea

## Kanpo estekak
Arraunketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak skull bikoitza

**Gizonezkoen skull bikoitza** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 27tik abuztuaren 1era bitarte jokatu zen Vaires-sur-Marneko estadio nautikoan. 
Errumaniako taldeak irabazi zuen urrea, Herbehereek zilarra eta Irlandak brontzea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
#### 1. txanda
#### 2. txanda
### Bigarren aukera 
Lehenengo biak finalera pasa ziren, eta gainontzekoek B finalean hartu zuten parte, dominarik gabe. 

### A/B 1 final erdia 
### A/B 2 final erdia 
### Finala 
#### B finala 
#### A finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Halla Tómasdóttir

**Halla Tómasdóttir** (Reykjavik, 1968ko urriaren 11) islsndiar negozio-emakume eta politikaria da. Islandiako lehendakaria da  2024tik.

Reykjavikeko Unibertsitatearen sortzaileetako bat izan zen 1988an. Aður Capital inbertsio-konpainia ere sortu zuen, eta The B Teameko zuzendaritza-taldeko kide izan zen, negozioetan gizatasuna eta klima errespetatzeko jarrerak sustatzera bideratua.

2016an Islandiako presidentetzarako hauteskundeetara aurkeztu zen eta bigarren postua lortu zuen. 2024ko ekaineko hauteskundeak irabazi zituen, gazteen osasun mentalean, turismoaren garapenean eta adimen artifizialean oinarritutako kanpainarekin.
Bogumiła Wander

**Bogumiła Wander** (Kalisz, 1943ko urriaren 7a – Konstancin-Jeziorna, 2024ko uztailaren 30a) poloniar telebista aurkezlea izan zen.

## Bizitza 
Bogumiła Wanderren ama aktore eta margolaria izan zen, eta aita musikari multiinstrumentalista. Neba nagusi bat zuen, Włodzimierz, Niebiesko-Czarni musika taldeko kidea. 1965ean, hirugarren mailan zegoela, lehiaketa irabazi zuen eta lana lortu zuen TVP3 Łódź katean, Opoleko Poloniar Abestiaren Jai Nazionalean eta Sopoteko Jaialdian aurkezle izan zen.

1979an, telebistan lan egiteari utzi eta Bruselara joan zen senarrarekin. 1982an, Poloniara itzuli zen eta TVPn berriro agertzen hasi zen, eta graduondoko ikasketak ere egin zituen Varsoviako Unibertsitatean. Hurrengo urteetan, esatari izateaz gain, *Panie na planie* telesaioa ekoizten eta *Życie na pointach* balletaren inguruko aldizkaria editatzen hasi zen

2003an, TVPn amaitu zuen aurkezle lanetan.

1970ean Zbigniew Żołędziowskirekin ezkondu zen, eta 1973an seme bat izan zuen, Marek. 2024ko uztailaren 30ean hil zen, 80 urte zituela. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángela Ruiz (arkularia)

**Ángela Ruiz** (Saltillo, 2006ko uztailaren 28a) mexikar arkularia da. 2024ko Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen taldeka.

## Ibilbidea 
Lau urte zituela gimnastika artistikoa lantzen hasi zen eta bederatzi urterekin arkularitara pasa zen. 2021ean bete betean sartu zen Poloniako gazte mailako olinpiadetan parte hartuta.

2023tik aurerra Mexikoko arkularitza taldeko kide da eta Alejandra Valencia eta Aída Román taldekideekin urrezko domina eskuratu zuen Erdi Amerikako Jokoetan eta zilarrezkoa Panamerikar Jokoetan.

Paris 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen taldeka.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adriana Ruano Oliva

**Adriana Ruano Oliva** (Guatemala Hiria, 1995eko ekainaren 26a) Guatemalako kirolari eta nutrizionista da, eta tiroan lehiatzen da, plater-tiroko modalitatean.

Udako bi Olinpiar Jokotan parte hartu du 2020. eta 2024.  Parisen, 2024an, urrezko domina bat lortu zuen hobi proban, errekor olinpikoa lortzeaz gain, Guatemalak Olinpiar Joko batzuetan lortzen duen lehenengo urrezko dominaren jabea da. 2023ko Panamerikar Jokoetan urrezko domina lortu zuen.

## Ibilbidea 
Hiru urterekin balletean hasi zen eta ondoren gimnasia artistikoaren uztartu zuen. Luisa Fernanda Portocrero gimnasta olinpikoa ezagutu eta gero kirol honekiko harremana estuago bat izan zuen.

Zazpi urterekin, Guatemalako Gimnasia Federazio Nazionalera batu zen Ruano, eta, zortzi urterekin, selekzio nazionaleko kide izan zen. Hamasei urterekin, ordea, lesio bat izan zuen bizkarrezurrean, eta ezin izan zuen 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetarako sailkapen nazionaletan parte hartu. Ekitaldi horrek aldaketa esanguratsua ekarri zuen bere kirol ibilbidean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Tiro olinpiko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Adriana Ruano Oliva (Parisko Olinpiar Jokoak)
Hanshin Koshien Stadium

Japoniako Hyōgo estatuko Nishinomiya hirian dagoen beisbol estadio bat da. 1924an inauguratu zen eta Hanshin Tigers taldearen jokalekua da.

## Iruditegia 

Irudi:202309081549 IMG 3516.jpg|Kanpoaldeko ikuspegia.
Irudi:Koshien Stadium.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:91th High School Baseball Final5 DSCN7515 20090824.JPG|Zelaia.

## Kanpo estekak 
* Koshien Stadium estadioaren orrialdea.
Lucanus elaphus

***Lucanus elaphus*** *Lucanidae* familiako koleoptero mota bat da.

## Ezaugarriak 
30 eta 60 mm artean neurtzen du. Arrek 45 eta 60 mm artean neurtzen dute, masailezurrak barne. Larbak deskonposizioan dauden zurez elikatzen dira; urtebete edo gehiago behar izaten dute garatzeko. Helduak fruta erdi ustelduaz edo landareen zukuez elikatzen dira.

*Elaphus* antzinako grezieraz "oreina" da.

## Zabalera eta habitat 
Ipar Amerikan bizi da. Baso hostoerorkor zaharkituetan bizi dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Lucanus elaphus variation sjh.jpg|*Lucanus elaphus* tamainuen desberdintasunak.
Fitxategi:Adult female Lucanus elaphus324.JPG|*Lucanus elaphus* emea, 29 milimetro luzerakoa.
Fitxategi:Giant Stag Beetle - Lucanus elaphus ♂ (47933063087).jpg|*Lucanus elaphus* arra.
Fitxategi:Lucanus elaphus 142395083.jpg|Mandibles of male *Lucanus elaphus* ar baten masailezur.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Speicherstadt

**Speicherstadt**, {{lang-de|"Biltegien hiria"), Alemaniako Hanburgo hirian dagoen auzo bat da. 

Hiriko turismo gune eta eremu ikonikoenetako bat da, nagusienetako bat da, adreilu gorridun eraikinez osatua. 2015ean Gizateriaren Ondarea izendatua izan zen.

Hanburgoko portuan dago, HafenCity barrutian. Auzoa 1883-1927 artean eraikia izan zen.
San Pedro eliza (Hanburgo)

**San Pedro eliza**,  edo *Sankt-Petri-Kirche*, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen eliza luterano bat da.

1189-1195 artean eraiki zen eta 1418 eta 1878 artean zaharberritua.

Elizak 123 metroko altuera duen dorrea da, bertan behatokia dago, eta hara igotzeko 500 mailadun eskailera bat igo beharra da. Bertatik hiriaren ikuspegi bikaina dago.
Zhang Shan

**Zhang Shan** (Txina, 1968ko martxoaren 23a) Txinako tiratzailea eta olinpiar txapelduna da.

## Ibilbidea 
Zhang Shan Txinako hego-mendebaldeko Sichuan probintziako Nanchong hirian jaio zen. Hamasei urterekin plater-tiroketan hasi zen. 1989an, Txinako plater-tiroketako talde nazionalera batu zen. 

*Olympic Skeet Shooting* ekitaldian urrezko domina irabazi zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, Bartzelonan. 

2000. urteko Sydneyko Jokoetarako, Nazioarteko Olinpiar Batzordeak emakumeen parte-hartzea berriro baimendu zuen, baina kategoria bereizi batean. Zhangek 2000ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, emakumezkoen kategorian, zortzigarren geratuz.

## Ikus, gainera 
* Tiro olinpikoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rathausmarkt

**Rathausmarkt**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen plaza bat da, Altstadt auzoan.

Bertan, Hanburgoko udaletxea dago. Urtero, Eguberrietan azoka izan ohi du.
HafenCity

**HafenCity**, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen auzo bat da, Sankt Pauli auzoan, Hamburg-Mitte barrutian. 2023an 7.362 biztanle zituen.

Elba ibaiaren Grasbrook uhartean dago, antzinako Hanburgoko portuaren eremuan.
Arraunketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak lemazain gabeko laukotea

**Gizonezkoen lemazain gabeko laukotea** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 27tik uztailaren 31ra bitarte jokatu zen Vaires-sur-Marneko estadio nautikoan. Ameriketako Estatu Batuetako taldeak irabazi zuen urrea, Zeelanda Berriak zilarra eta Erresuma Batuak brontzea.

## Arraunlariak taldearen arabera 
## Emaitzak 
### Sailkapena 
#### 1. txanda
#### 2. txanda
### Bigarren aukera 
### Finala 
#### B finala 
#### A finala
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
St. Pauli Elba tunela

**St. Pauli Elba tunela**,  edo *St. Pauli Elbtunnel*, Alemaniako Hanburgo hirian dagoen ibilgailu eta oinezkoentzako tunel bat da, Elba ibaiaren azpitik igarotzen dena.

1911n eraikia izan zen. 426 metro luze eta 6 metroko diametro bana duten bi tutuez osatua da, lurzorurik 24 metroko sakoneran.
Hidayet Heydarov

**Hidayet "Hido" Heydarov** (, Karagandy, 1997ko uztailaren 27a) judo borrokalari azerbaijandarra da. 2024ko Olinpiar Jokoetan txapelduna izan zen. Munduko eta Europako hainbat txapelketa ere irabazi ditu, guztiak 73 kg azpiko karegorian.

## Biografia 
Karagandy probintziako Goychay herrian jaio zen baina hiru urte zituela familia Baku hiriburura aldatu zen. Sei urte zituela hasi zen judoa egiten.

2012an Azerbaijango Gazte mailako txapelketan brontzezko domina eskuratu zuen eta 2013 eta 2014an Europako gazte mailako txapelduna izan zen 66 kg azpiko kategorian eta 2015ean Abu Dhabin munduko txapeldun bihurtu zen.

2017an Munduko Txapelketa absolutuetan debuta egin zuen eta finalaurrekoak jokatu ondoren laugarrena izan zen. Urte berean Europako txapelduna izan zen.

Ez zuen Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu. Hurrengo Olinpiar Jokoetarako zikloan urtero izan da Europako txapelduna eta 2024an Munduko txapelduna ere bai.

Parisko Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izatea lortu zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Multzo (argipena)

**Multzo** terminoak hainbat adiera du:

* **Multzoa**, matematikan erabiltzen den kontzeptua, multzo-teorian batik bat.
* **Multzo historikoa**, Espainiako ondare kulturalen legezko babesa.
* **Multzo**, **moltzo** edo **moltsoa**, sukaldeko garbiketarako zapi mota bat.
Summer McIntosh

**Summer Ann McIntosh** (Toronto, Kanada, 2006ko abuztuaren 18a) igeriketan aritzen den kirolari kanadarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina eskuratu zituen. 4 x 200 m errelebotako taldean ere laugarren egin zuen Kanadako taldean, eta Kanadako errekorra ezarri zuten. Urte berean Abu Dhabin jokaturiko munduko txapelketan urrezko domina bat eta zilarrezko bi lortu zituen.

2022an Budapesten jokaturiko munduko txapelketatan urrezko bi domina lortu zituen, kanadar igerilari batek inoiz lortu gabekoa. Beste bi domina ere eskuratu zituen, zilarrezkoa eta brontzezkoa. Urte berean Commonwealth Jokoetan sei domina eskuratu zituen, bi urrezko, hiru zilarrezko eta brontzezko bat.

2023an Fukuokan izan ziren Munduko txapelketak eta urrezko bi domina eta brontzezko bi eskuratu zituen.

Paris 2024ko Olinpiar Jokoetan lehenengo finala 400 m estilo librekoa izan zuen eta bigarren egin zuen. Ondoren 400 m medley proban txapelduna izan zen. Hurengo egunetan beste bi urrezko domina eskuratu zituen, 200 metro tximeletan, errekor olinpikoa ezarriz, eta 200 metro medley probatan. Beste hiro lehiaketatan laugarren egin zuen, 4x100 m estilo librean, 4x200 m estilo librean eta 4x100 medley.

Abenduan igerileku laburreko Munduko txapelketak jokatu ziren Budapesten eta Summer McIntoshek bost domina eskuratu zituen, urrezko hiru, zilarrezko bat eta brontzeko bat. 400 metro estilo libreko munduko errekorra bi aldiz hautsi zuen txaelketa honetan eta 400 m medley probakoa ere bei, aurreko errekorra hiru segundutan hobetuz. Denboraldi onaren erakusgarri hainbat sari jaso zituen, Northern Star Award eta World Aquatics urteko atleta onenarentzat eta *Time* aldizkariak "100 Next" zerrendan sartu zuen. *Forbes* aldizkariak 30 urtez azpiko 30 pertsonen zerrendan ("30 Under 30")  sartu zuen ere berean.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiroa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 50 metro erriflea hiru posizio

**Gizonezkoen 50 metroko aire erriflea hiru posizio** proba 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan 2024ko uztailaren 31n egin zen Châteaurouxen, Frantzia. Liu Yukun txinatarrak irabazi zuen urrea, Serhiy Kulix ukrainarrak zilarra eta Swapnil Kusale indiarrak lortu zuen urrea.

## Emaitzak 
### Sailkapena 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Evy Leibfarth

**Evy Leibfarth** (Sylva (Ipar Carolina), 2004ko urtarrilaren 26a) piraguismoan lehiatzen den kirolari estatubatuarra da. Paris 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Biografia 
2019an, 15 urte zituela, Panamerikar Jokoetan K-1 probako txapelduna izan zen eta K crossean zilarrezko domina eskuratu zuen. Era berean 23 urtez azpiko munduko txapelduna ere izan zen.

2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 12.a izan zen K-1ean eta 18.a C-1ean. 2021ean Munduko txapelketan brontzea jantzi zuen kayak crossean eta 2024an Parisko Olinpiar Jokoetan podiumean sartu zen.

## Palmaresa
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Baieta (argipena)

**Baieta** terminoak hainbat adiera du:

* **Baieta**, oihal mota bat.
* **Baieta**, **moltzo**, **moltso** edo **multzoa**, sukaldeko garbiketarako zapi mota bat.
Deichstraße

**Deichstraße**, "Dike kalea", Alemaniako Hanburgo hirian dagoen kale bat da, Altstadt auzoan. Hiriko kale antzinakoenetakoena eta turistek bisitatuenetakoa da.

Nikolaifleet kanalean dago, hara begira dauden etxe ederrez osatua. XVII eta XIX. mendeen artean eraikitako etxeak dira, batzuk Bigarren Mundu Gerrako aliatuen bonbardeketei bizirautea lortu zieten, beste batzuk kaltetuak izan ondoren zaharberrituak dira.
Die Fledermaus

***Die Fledermaus*** () Johann Strauss semearen hiru ekitaldiko opereta bat da, Carl Haffner eta Richard Genéeren libretoa duena. Vienako Theater an der Wienen estreinatu zuten 1874ko apirilaren 5ean.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triatloia Udako Olinpiar Jokoetan

**Triatloia Udako Olinpiar Jokoetan** lehiatu da 2000ko Udako Olinpiar Jokoetatik Sidneyn, non gizonezkoen eta emakumezkoen bakarkako txapelketak izan ziren. 2021ean, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan errelebo mistoen txapelketa bat izan zen lehen aldiz. 2019tik World Triathon gisa ezagutzen den nazioarteko elkarteak arautzen du lehia. 

## Laburpena 
## Historia 
Lehen aldiz 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan agertu zen kirola, 48 emakumezko eta 52 gizonezkorekin, lehia bereizietan. Distantzia "nazioartekoa" edo "estandarra" da, 1,5 kilometroko igeriketa, 40 kilometroko txirrindularitza proba eta 10 kilometro korrika. 2004an distantzia berbera ezarri zen, baina 100 kirolariak erdibana banatu ziren, 50 gizonezko eta 50 emakumezko. 2008ko Udako Olinpìar Jokoetatik aurrera 55 gizonezko eta 55 emakumezko izan dira.

## Domina taula 
## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
### Mistoa
## Kanpo estekak
Estrella de Soria

***Estrella de Soria*** () Franz Berwald musikagilearen hiru ekitaldiko opera da, Otto Prechtlerren libretoa duena.

Stockholmgo Errege Operan estreinatu zuten 1862ko apirilaren 9an.

## Pertsonaiak 
## Sinopsia 
Opera XV. mendeko Gaztelako Erresuman girotuta dago.
;I. ekitaldia
Soriako kondesak (sopranoa) Salvaterrako jeneralarekin (tenorea) ezkontzeko asmoa du, honek mairuak garaitu baititu gudu batean. Gainera, Muza printze mairua (baxua) harrapatu du eta azken honen emaztegaiarekin maitemindu da: Zulma printzesarekin (sopranoa). Zulma Salvaterrarena da eta gerrikoa ematen dio. Muzak behin eta berriz esan du Salvaterrak askatzeko hitza bete behar duela, baita emaztegaia ere. Hala ere, Zulmak Gaztelan geratzeko borondatea adierazten du, eta horren aurrean mairuak mendekuaren zina egiten du. Estrella, Soriako kondesa, Salvaterrak printzesa berankor gatibuarekiko duen maitasunaren jakitun da, baina iragankorra izatea eta etorkizunean berreskuratu ahal izatea espero du.

;II. ekitaldia
Baso batean, hiriaren kanpoaldean, Sambrano zaldunak Salbaterrari Muzaren mehatxuen berri ematen dio, eta Zulma gaztelura eramaten du (Salvaterra), baina bidean, Muza eta bere gizonek segada bat egiten diote. Gaztelako erregearen jauregian, Estrella alikaztua sentitzen da, garaipena ospatzeko prestakuntzak egiten diren bitartean. Erregeak Salbaterrari Estrellaren eskua eskaintzen dio, Diegok, Estrellaren morroiak, honek emandako Zulmaren gerrikoa inguratzen duela konturatzen denean, honek Estrellarengan sumindura handia pizten duelarik. Hala ere, nahasmendua nagusi den arren, erregeak ospakizunekin jarraitzeko agintzen du. Muza erregearengana hurbildu eta emaztegaiaren bahiketa salatzen dio Salvaterrak. Bere suminean, Muza ezpata zorrotik ateratzen ari da, eta, beraz, hil egiten dute. Erregeak Salvaterra erbesteratu zuen.

;III. ekitaldia
Itsaso ondoko leku batean, nekazari batzuk lanean ari dira. Salvaterra eta Zulma hurbiltzen ari dira. Sambrano iritsi da eta ugazabari esan dio Estrella eta Diego iristear daudela. Salvaterra itsasoratzera doanean, Estrellak emakume bat ikusten du beloz estalita, eta labar batera eramateko agintzen die, eta han erailtzeko. Salvaterra itzultzen denean, Estrellak bere gizonei agintzen die preso hartzeko. Horretan, ekaitza hasten da, eta Sambranori esker, Estrellaren gizonak armarik gabe geratzen dira eta Zulma erreskatatuta. Izarrek bere gizonei etsaiak akabatzeko agindu arren, Salvaterrak eta Zulmak itsasoratzea eta itsasoratzea lortzen dute. Desesperazioak jota, Estrella sastakatu egiten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugeni Onegin (opera)

***Eugeni Onegin*** () Piotr Ilitx Txaikovskiren hiru ekitaldiko opera da, Konstantin Xilovski eta Modest Txaikovskiren libretoa duena. Alexander Puxkinen izen bereko eleberrian oinarrituta, Moskuko Musika Kontserbatorioan estreinatu zuten 1879ko martxoaren 29an.

Libretoak oso estu jarraitzen dio Puxkinen jatorrizko lanari, bere poesiaren zati handi bat gordez, eta Txaikovskik izaera dramatikoko musika gehitzen dio. Istorioak heroi berekoi bati egiten dio erreferentzia, emakume gazte baten maitasunarekiko bere gaitzespen nahasia eta bere lagunik onenarekin izandako zorigaiztoko duelua deitoratzeko adina bizi denari.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fausto (opera)

***Fausto*** () Charles Gounoden bost ekitaldiko grand opéra bat da, Jules Barbier eta Michel Carréren libretoa duena. Parisko Boulevard du Templen estreinatu zuten 1859ko martxoaren 19an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triatloia 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Triatloia 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan** Rio de Janeiroko Fort Copacabanan ospatu zen, 2016ko abuztuaren 18an eta abuztuaren 20an. 55 emakumezkok eta 55 gizonezkok hartu zuten parte.

Bi proba egin ziren, gizonezkoena eta emakumezkoena.

## Parte-hartzaileak 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Kategoriak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triatloia 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Triatloia 2004ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 25 eta abuztuaren 26an jokatu zen Atenasko Vouliagmeni Zentro Olinpikoan. 2 modalitate ezberdin egon ziren eta lehen aldiz 100 kirolarik modu parekidean hartu zuten parte.

## Dominak 
### Herrialdeka 
### Kategoriak
## Kanpo estekak
La Cenerentola

***La Cenerentola*** (), ''''* izenburu osoa duena, bi ekitalditan banatutako opera bufoa da, Gioachino Rossinik moldatua eta Jacopo Ferrettik idatzia. Charles Perraulten *Mari Errauskin'' antzezlanean oinarrituta, 1817ko urtarrilaren 25ean estrainatu zuten Erromako Valle Antzokian.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triatloia 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Triatloia 2000ko Olinpiar Jokoetan** irailaren 15 eta irailaren 17an jokatu zen Sidneyko Sydney Opera Housen. Lehen aldiz izan zen triatloia kirol olinpikoa eta 100 kirolarik hartu zuten parte (52 gizonezko eta 48 emakumezko).

## Dominak 
### Herrialdeka 
### Kategoriak
## Kanpo estekak
Triatloia 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak

**Gizonezkoen triatloia** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Jena Zubian jokatu zen uztailaren 31n. Alex Yee britainiarrak irabazi zuen urrea, Hayden Wilde zeelandaberritarrak zilarra eta Léo Bergère frantziarrak brontzea.  

## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maiatzeko gaua

***Maiatzeko gaua*** () Nikolai Rimski-Korsakov errusiar musikagileak konposatutako hiru ekitaldiko opera izan zen. Libretoa Rimski-Korsakovev berak egin zuen, Nikolai Gogolen ipuin batean oinarrituta. San Petersburgoko Mariinski antzokian 1880ko urtarrilaren 21ean estreinatu zuten.

## Pertsonaiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hänsel und Gretel

***Hänsel und Gretel*** () Engelbert Humperdincken hiru ekitaldiko opera bat da, Adelheide Wette bere arrebaren libretoa duena. Grimm anaien izen bereko maitagarri-ipuinean oinarrituta, Weimarko Hoftheaterren estreinatu zuten 1893ko abenduaren 23an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lavra Netofa

**Lavra Netofa** (hebreeraz: לאורת נטופה), baita ere **Mibdad Netofa** (hebreeraz: מבדד נטופה) Behe Galilearen Netofa mendian dagoen lavra bat da (hau da, ermitauentzako gelaxka- edo kobazulo-multzo batez osatutako monasterio mota bat). 522 metrotan eraikia, Hararit herritik gertu dago.

## Historia 
1967ko uztailaren 17an Nazareteko Monastegiko hiru monje melkitek sortu zuten lavra hau. Bizantziar garaian harkaitzean induskatutako ura biltegiratzeko putzua zen tokian dago.

## Iruditegia 

Image:
97535 netupa monastery PikiWiki Israel.jpg|Barruko eskailerak.
97536 netupa monastery PikiWiki Israel.jpg|Eliza.
97538 netupa monastery PikiWiki Israel.jpg|Aldarea.
מבדד נטופה 11.JPG|Ikono bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lavra Netofari buruzko bideoa You Tuben.
Devocino escuarra, mirailla eta oracinoteguia

***Devocino escuarra, mirailla eta oracinoteguia*** Joanes Haranburuk, Sarako Eskola taldeko partaide izan zen idazle frantziskotarrak liburu hau argitara eman zuen Bordelen, 1635ean.

## Edukia 
Jainkozaletasunaren inguruko liburu handi bat da, batez ere marinelei eskainia. Egunerokoan fedea praktikatzen laguntzen duen liburu bat da. Otoitzei, irakurgaiei, ikasgaiei eta erlijio jaiei jarraitzeko modua ematen duten egutegiak ditu.

Hiru ataletan zatiturik dago: Penitentziako zazpi salmoak eta *Te deum laudamus* delakoa biltzen dira, euskarara itzulirik, marinelentzat egindako kantuez eta hirugarren ordenako arauz gainera. izan zen.

## Aleak 
Baionako mediatekak liburuaren bi ale ditu, biak andeatuak dira, eta ez osoak. 2024an, Ariane Lepilliet liburuzainak Frantziako Châlons-en-Champagnen, bigarren eskuko merkatu-txiki batean osorik zegoen alea topatu zuen 2024an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Berria*: "XVII. mendeko euskarazko liburu bat atzeman dute Frantzia ekialdean", 2024/08/01.
Léon Marchand

**Léon Marchand** ( ahoskatua; Tolosa Okzitania, 2002ko maiatzaren 17a) frantziar igerilaria da, tximeleta eta misto estiloetan aditua. Hiru aldiz izan da txapeldun Olinpiar Jokoetan, eta bost aldiz izan da munduko txapeldun.

Udako bi Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, Paris 2024an urrezko lau domina lortuz, 200 metroko braza, 200 metroko tximeleta eta 200 eta 400 metroko medley probetan, eta Tokio 2020an seigarren postua, 400 metroko estilotan.

Sei domina irabazi zituen Munduko Igeriketa Txapelketan, 2022 eta 2023an. 2023ko Munduko Txapelketan munduko marka berri bat ezarri zuen 400 m estiloetan (4:02:50). Konputazio Zientziak ikasi zituen Arizonako Estatu Unibertsitatean.

## Ohore olinpikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 20 kilometro martxa

**Emakumezkoen 20 kilometroko martxa** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen 2024ko abuztuaren 1ean, Parisen. Yang Jiayu txinatarrak irabazi zuen urrea, María Pérez espainiarrak zilarra eta Jemima Montag australiarrak brontzea. 

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Arizona Estatuko Unibertsitatea

**Arizona Estatuko Unibertsitatea** (, **Arizona State** edo **ASU** ere deitua) Estatu Batuetako unibertsitate publikoa da, Tempeen egoitza duena. 
1885ean Territorial Normal School sortu zuten eta 1958an unbiertsitate bilakatu zen. ASU Estatu Batuetako unibertsitate publiko handienetako bat da. 2018an, 80.000 ikasle matrikulatu inguru zituen, horietatik 66.000 lizentziaduna izateko. 2017an, nazioarteko ikasleak 10.268 ziren. Unibertsitatea bost campus eta 17 fakultateren inguruan antolatua da. Lehen mailako 350 programa eta goi mailako 400 programa eskaintzen ditu.

Kirol arloan, ASUk 600 atleta akademiko inguru ditu 26 kirol diziplinatan. Arizona State Sun Devilsek unibertsitateko koloreak defendatzen dituzte. Aldi berean, unibertsitateak 1.100 ikasle elkarte baino gehiago hartzen ditu bere barnean.

## Ikasle ospetsuak 
* Aisha al-Mana, sauditar aktibista
* Léon Marchand, frantziar igerilaria
* Carlota Ziganda, euskal golfaria
* Jon Rahm, euskal golfaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoen K-1 slaloma

**Gizonezkoen K-1 slaloma** 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Vaires-sur-Marnen egin zen 2024ko uztailaren 30ean eta abuztuaren 1ean. Giovanni De Gennaro italiarrak irabazi zuen urrea, Titouan Castryck frantsesak zilarra eta Pau Etxaniz euskal herritarrak brontzea.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak 100 kg

**Gizonezkoen 100 kg**-ko judoko txapelketa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Grand Palais Éphémèren, 2024ko abuztuaren 1ean. Zelym Kotsoiek azerbaijandarrak irabaiz zuen urrea eta Ilia Sulamanidze georgiarrak zilarra. Peter Paltchik israeldarrak eta Muzaffarbek Turoboiev uzbekistandarrak eraman zituzten bi brontzeak.

## Emaitzak 
### Hasierako fasea 
#### A Taldea
#### B Taldea
#### C Taldea
#### D Taldea 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Triatloia 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Triatloia 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan** Londresko Hyde Parken ospatu zen, 2012ko abuztuaren 4an eta abuztuaren 7an. 55 emakumezkok eta 55 gizonezkok hartu zuten parte.

Bi proba egin ziren, gizonezkoena eta emakumezkoena.

## Dominak 
### Herrialdeka 
### Kategoriak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gerra eta bakea (opera)

***Gerra eta bakea*** (; Op. 91) Sergei Prokofiev errusiar musikagileak konposatutako bi ekitaldiko- batzuetan bosterako moldatua- opera izan zen. Libretoa Mira Mendelsonek eta Prokofiev berak egin zuten, Leon Tolstoiren izen bereko eleberrian oinarrituta. Aurreko urtean kontzertu baterako jo arren, Leningradoko Mikhailovsky Antzokian 1946ko ekainaren 12an estreinatu zuten.

## Pertsonaiak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak