Doris Day

**Doris Mary Anne von Kappelhoff**, ezagunagoa **Doris Day** ezizenaz (Cincinnati, Ameriketako Estatu Batuak, 1922ko apirilaren 3a - Carmel-by-the-Sea, Kalifornia, 2019ko maiatzaren 13a) aktorea, abeslaria eta animalien eskubideen ekintzailea izan zen.

Aktore modura egin zen ezagun Doris Day, 1950eko urteetan. Ibilbidea, baina, musikaren munduan hasi zuen, 1940ko hamarkadan, jazzaren ildotik. Inoiz ez zion kantatzeari utzi, eta disko ugari grabatu zituen —lehena 1949an, ''You're My Thrill* izenburukoa, eta azkena 2011n, *My Heart*, 89 urte zituela—. Edonola ere, hainbat filmetan jokatu zituen rolek ekarri zioten ospea. Besteak beste, *The Tunnel of Love*, *Pillow Talk*, *Midnight Lace*, *Billy Rose's Jumbo* eta *Move Over, Darling* filmetan parte hartu zuen. *Pillow Talk* filmean egindako lanagatik, aktore onenaren Oscar saria jasotzeko hautagai izan zen, eta hainbat sari eskuratu zituen bere ibilbide osoan.

## Biografia 
Bere bizitza osoan, Dayk 1924an jaio zela adierazi zuen, baina bere 95. urtebetetzea zela eta, Associated Press albiste-agentziak 1922ko jaiotza-data erakusten zuen bere jaiotza-agiria aurkitu zuen. 

Gurasoak izan zituen Alma Sophia (jaiotza Welz; 1895–1976) eta William Joseph Kappelhoff (1892–1967); alemaniar-amerikarrak ziren eta katolikoak. Doris Kenyon aktorearen omenez jarri zioten izena. Gurasoak dibortziatu egin ziten 1932an, 10 urte zituela Dorisek.

Dantzarako interesa goiztiarra izan zuen, eta 1930eko hamarkadaren erdialdean Jerry Dohertyrekin dantza-bikote bat sortu zuen, nazio mailako lehiaketetan aritu zena. [1937ko urriaren 13an, autoan lagunekin zihoala, merkantzia-tren batekin talka egin zuten, eta eskuineko hanka hautsi zuen istripuan, dantzari profesional izateko aukerak murriztuz.

Auto istriputik osatzen ari zen bitartean, Day irratsaioetan abestem jaso zen eta horretarako talentua ikusi zuten berak eta bere inguruneak. Kantu ikasketen ondoren, bide profesionalari ekin zion eta Les Brown musikariaren taldearen lan egitea lortu zuen, zeinarekin 1945ean lortu zuen bere lehen hit inportantea, *Sentimental Journey*. Les Brown taldearekin abesten zuen bitartean eta ia bi urtez Bob Hoperen asteko irratsaioan agertuz, Day-ek Estatu Batuetan zehar bira zabalak egin zituen.
ezkerrera|thumb|Dayren kantari sasoiko irudia.
Musikako karrera hori egiten zuela, *Embraceable You* abestiaren interpretazioak Jule Styne konpositorea txunditu zuen, eta horren bidez Romance on the High Seas (1948) filmean paper lortu zuen, audizio batean Michael Curtiz zuzendaria komentzitu ostean. Horrela, komediak eta musikalak egiten hasi zen zinema industrian. 1950 eta 1953 artean, bere musikaletako sei disko zerrendetako Top 10-en sailkatu ziren.

1955etik aurrera Day rol dramatikoagoak onartzen hasi zen bere interpretazio aukerak zabaltzeko. Horien artean entzutetsua izan zen Alfred Hitchcocken *The Man Who Knew Too Much* (1956ko filma) suspense filmean parte hartu zuenean James Stewartekin batera. Filmean bi abesti kantatu zituen eta horietako batek, "Que Sera, Sera (Whatever Will Be, Will Be) " delakoak, jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

### Bizitza pertsonala 
Day lau aldiz ezkondu zen. 1941eko apiriletik 1943ko otsailera, Al Jorden (1917–1967) tronboi-jotzailearekin ezkondu zen, zeina Barney Rappen taldean ezagutu zuen. Day haurdun geratu zenean eta abortua egiteari uko egindakoan, senarrak jipoitu egin zuen. Terrence Paul Jorden jaio zen 1942an, handik gutxira dibortziatu ziren Day senarrak, eta semeak Melcher abizena hartu zuen Dayren hirugarren senarrak adoptatu zuenean.

Bere bigarren ezkontza George William Weidlerrekin (1926-1989) izan zen, 1946ko martxoaren 30etik 1949ko maiatzaren 31ra arte. Weidler eta Day berriro elkartu ziren zenbait urte geroago adiskidetze labur batean. 

Martin Melcher (1915–1968) zinema ekoizle estatubatuarrarekin ezkondu zen gero 1951n, bere filmetako asko ekoiztu zituena. Ezkontzak 1968ko apirilean Melcher hil zen arte iraun zuen. Senar hau hil ondoren, Day harrituta geratu zen Melcher hiltzean, haren negozioetako bazkide eta aholkulari Jerome Bernard Rosenthalek bikotearen irabaziak xahutu zituela, Day alarguna zorpetuta utziz. Karreran etena ere ekarri zion egoerak, eta nolabait telebistako lanetara bideratu zen ondorioz.

Day-en laugarren ezkontza Barry Comden sukaldariaekin (1935–2009) izan zen 1976ko apirilaren 14tik 1982ko apirilaren 2ra arte.

Terry Melcher izan zuen seme bakarra Doris Dayk. Musika ekoizle eta konpositorea gisa bizi izan zen. Ekoizle gisa egin zuen lan The Byrds, Paul Revere & the Raiders eta The Beach Boys taldeekin. 1960ko hamarkadaren amaieran, Melcherrek Charles Manson ezagutu zuen eta ia disko-kontratu bat sinatu zion gerora hiltzaile gisa ezagun egin zenari. 1969ko abuztuan, Mansonek antolatutako Sharon Tateren hilketa gertatu zen Melcher bizi izan zen etxe batean, Benedict Canyon ingurunean Los Angelesen. Melcher melanomak jota hil zen 2004ko azaroan.

Animalien zaintza izan zen kezka nagusietako bat Doris Dayrentzat bere bizitza osoan. Hil zenean ere, aktoreak sortutako Doris Day Animal Foundation-ek jakinarazi zuen heriotza. Hori izan zen Carmel Valleyko (Kalifornia) bere etxean, 2019ko maiatzaren 13an, 97 urte zituela, pneumonia baten ondorioz.

## Filmografia 
### Film luzeak 
### Filmen zuzendaria eta izenburuak 
Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:

### Telebista 
* *What's My Line?* (1957)
* *The Doris Day Show* (1968-1973)
* *The Governor & J.J.* (1970)

## Diskoak 

### 10" LPs 
* *You're My Thrill* (1949)
* *Tea for Two* (1950)
* *Young Man with a Horn* (1950) (Harry Jamesekin)
* *Lullaby Of Broadway* (1951)
* *On Moonlight Bay* (1951)
* *I'll See You in My Dreams* (1951)
* *By the Light of the Silvery Moon* (1953)
* *Calamity Jane* (1953)
* *Young at Heart* (1954) (Frank Sinatrarekin)
### 12" LPs 
* *Day Dreams*
* *Love Me or Leave Me* (1955)
* *Day by Day* (1956)
* *Day By Night* (1957)
* *The Pajama Game* (1957) (John Raittekin)
* *Hooray For Hollywood*
* *Cuttin' Capers* (1959)
* *What Every Girl Should Know* (1960)
* *Show Time* (1960)
* *Bright and Shiny* (1961)
* *I Have Dreamed* (1961)
* *Duet* (1962) (Andre Previnekin)
* *You'll Never Walk Alone* (1962)
* *Billy Rose's Jumbo* (1962)
* *Annie Get Your Gun* (1963) (Robert Gouletekin)
* *Love Him* (1963)
* *The Doris Day Christmas Album* (1964)
* *With a Smile and a Song* (1964)
* *Latin for Lovers* (1965)
* *Doris Day's Sentimental Journey* (1965)
* *The Love Album'' (1967)

## Irudi galeria 

Fitxategi:DorisDay1951-1952.jpg|alt=
Fitxategi:Doris Day by Bert Six, 1955.jpg|alt=
Fitxategi:Doris Day - Romance on the High Seas.jpg|alt=
Fitxategi:DorisDay-midnightlace-full.jpg|alt=
Fitxategi:Doris Day Lew Ayres The Doris Day Show 1970.JPG|alt=
Fitxategi:Doris Day - Star (Walk of Fame) (17599484356).jpg|alt=
Fitxategi:Home of Doris Day, North Hollywood, photo by Frank J Thomas (NBY 10258).jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak