open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gilen Burdinezko Beso

**Gilen Burdinezko Beso** (jaiotzez, ziurenik **Guillaume de Hauteville**; , , , ; 1010 baino lehen - 1046) normandiar abenturazalea izan zen, Goiuriko etxearen ondasunen sortzaileetako bat. Tankredo Goiurikoaren hamabi semeetako bat zen eta bere anaia Drogorekin batera 1035 inguruan gaur egungo Italiako hegoaldean zehar bidaiatu zuen, Aversako konte zen Rainulf Drengoten deialdiari jarraiki.

1038 eta 1040 artean, beste normandiar batzuekin batera Melfiko lombardiarrekin borrokatu zuten Bizantziar Inperioaren mertzenario gisa Sizilian, sarrazenoen aurka. Bertan *Burdinezko Beso* ezizena eman zioten, Siracusako emirra hil zuelako. Giorgio Maniace greziarrak Arduino Lombardiarra umiliatu zuenean lombardiarrak eta normandiarrak erretiratu ziren. Maniace Konstantinoplara itzuli zenean Mikel Dukianok Arduino Melfiko agintari izendatu zuen. Melfik, Apuliako beste lombardiar batzuekin batera, bizantziar agintearen aurkako errebolta piztu zuen, Gilen eta beste normandiarren laguntzarekin. Bizantziarrek lortu zuten matxinatuen buruak erostea (lehenago Atanulfo Beneventokoa eta bero Argyrus). 1042ko irailean normandiarrek euren lider berria hautatu zuten, Arduino alboratuz. Matxinada, hasiera batean lombardiar, laster bilakatu zen normandiar.

Argyrusen defekzioaren ostean Gilen aukeratu zuten normandiarrek euren "konte". Bera eta beste buru batzuek, euren artean Drogo eta Petri I.a Tranikoa zuedela Guaimar IV.a Salernokoari eskatu zioten euren konkistak onar zitzan. Melfi eta inguruko lurrak eman zizkioten eta Guaimar "Apulia eta Kalabriako Duke" izendatu zuten. 1043an, Melfin, Guaimarrek eskualdea zatitu zuen (Melfi kenduta) hamabi jaurerritan, normandiar nagusiei onruak emanez. Gilenek Ascoli jaso zuen. Bertan ezkondu zen Guidarekin, Guy Sorrentokoaren alaba eta Guaimarren iloba.

Erregetza honetan Gilen eta Guaimarrek Calabria konkistatu zuten 1044an eta Stridulako gaztelua eraiki zuten. 1045an Tarantotik gertu Argyrusen aurka galdu zuen. 1046aren hasieran hil zen, eta bere anaia Drogok hartu zuen bere lekua. Bere titulua inoiz konfirmatua izan ez bazen ere Drogo '''' izendatua izan zenez, Gileni ere titulu bera ematen zaio.
Domiko urtegia

**Domiko urtegia** Nafarroako Lesaka (Bortziriak) udalerrian dagoen urtegi txiki bat da. Bianditz mendiaren alboan eta basoz inguratua dago, mendiz Endara urtegitik hurbil. Balio enkologiko handia du. Bainua debekatuta dago. Urtegiak Irun ingurua urez hornitzen du.

## Ezaugarriak 
Urtegia Endara errekak hornitzen du. 1958an eraiki zen. Kapazidadea 0.33 hm3koa da eta hedadura 4.4 ha-koa. ura honiketarako erabiltzen da baina baita argindarra sortzeko ere. Urtegia hormigoizkoa da.

## Domikoko sekuoia 
Urtegitik gertu Nafarroako zuhaitz garaiena ikus daiteke. Sekuoia gorria da (*Sequoia sempervirens*) eta 47 metro ditu. 2009tik Nafarroako Natura Monumentuaren izendapena du.
 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* San Anton urtegia

## Kanpo estekak 
* Domiko urtegiaren mapa.
* :Domiko urtegiaren ibilbidea argazkien bidez.
Francisco Bucareli Urtsua

**Francisco de Paula Bucareli Urtsua** (Sevilla, 1708ko irailaren 18a - Iruñea, 1780ko apirila) espainiar militarra eta administraria izan zen, euskal jatorrikoa. 1773-1780 bitartean Nafarroako erregeordea izan zen.

## Bizitza 
Luis de Bucareli y Henestrosa eta Ana Urtsuaren semea, eta Antonio Maria Bucareli Urtsuaren anaia zen. 1766an Karlos III.ak Río de la Platako gobernadore izendatu zuen. Bere agintaldian, erregearen agindua betez, jesuitak egotzi zituen. 1770ean ingelesen esku zeuden Malvina uharteak berreskuratu zituen. 1773an Nafarroako erregeorde izendatua izan zen, eta hil arte bete zuen kargua.

## Erreferentziak
Outland (filma)

**Outland** (euskaraz literalki *Urruneko Lurraldea*) 1981eko Peter Hyams estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma bat da. Sean Connery, Peter Boyle, Frances Sternhagen, James Sikking eta Kika Markham aktoreek antzeztu zuten.

Soinu onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
Etorkizunean, O'Niel (Sean Connery) polizia agenta Lurretik Jupiterreko urruneko koloniara bidalia izan da, bertako hiru mehatzarien heriotz susmagarria ikertzera. Kasua argitzeko erakusten duen asmoak bere buru arriskuan jarriko du, bertako norbaitek heriotz horien inguruko zergatia ezkutatu nahi baitu, baina ikerketa lagatzeko jasoko duen aginduak ere ez du O'Niel atzera botako.

## Aktoreak 
* Sean Connery: O'Niel.
* Peter Boyle: Sheppard.
* Frances Sternhagen: Lazarus doktorea.
* James Sikking: Montone sarjentua.
* Clarke Peters: Ballard sarjentua.
* Kika Markham: Carol O'Niel.
* Steven Berkoff: Sagan
* John Ratzenberger: Tarlow
* P.H. Moriarty: 1. morroia
* Doug Robinson: 2. morroia
* Sharon Duce: Saganek erasotutako emagaldua
* Eugene Lipinski: Cane
* Angelique Rockas: mentenimendu emakumea

## Kanpo estekak 
* *Outlander* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Outlander* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Areatzako parkea

**Areatzako parkea** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen parkea da. Zazpikaleak auzoaren sarreran dago, Areatzako zubia, Areatzako kaia eta Arriaga antzokiaren alboan.

Irudi:Bilbao - El Arenal 1.jpg|Areatzako kioskoa.
Irudi:Bilbao - El Arenal 2.jpg|Areatzako parkea.
Irudi:Bilbao - El Arenal, Monumento al bertsolari Balendin Enbeita.jpg|Balendin Enbeitaren irudia.
Irudi:Fuente en El Arenal Bilbao.JPG|Areatzako iturria.
Irudi:Bilbao.La Naja1902.JPG|1902ko Areatzako parkea irudikatzen duen margolana.

## Kanpo estekak
Begoñako igogailua

**Begoñako igogailua** edo **Mallonako igogailua** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen igogailu bat da.

## Kokalekua 
Zazpikaleetako Itxaropen kaleko 6. zenbakian dago.

## Historia 
1947an inauguratu zen, ordutik aurrera Zazpikaleak eta Begoña auzoko Etxebarria parkearen arteko malda ekidin eta biak elkarlotzeko zerbitzua eskainiz. Rafael Fontán arkitektoak diseinatu eta eraiki zuen.

2014ko uztailaren 8ko gaueko 23:00etan behin betiko funtzionatzetik laga zuen, zerbitzuak bertan behera geldituz. Nahiz eta Ascensores de Begoña S.A. enpresa kontzetsionariak oraindik igogailua ustiatzeko 30 urteko kontratua izan, Eusko Jaurlaritzari kontratua bertan behera lagatzeko eskatu zion, azken urteetan enpresaren esanetan bezero edo erabiltzaileen kopuruak nabarmenki behera egin baitzuen.

Bilboko Udala nahiz udal batzordeko alderdi guztiak (EAJ, Bildu, PSE eta PP) igogailua mantentzearen alde agertu ziren.

Begoña auzoko auzotarrek beren aldetik, Begoñako igogailua martxan jarrai dezala eta zerbitzu publikoa eta dohakoa izan zedila eskatu zuten. Eusko Jaurlaritzak konponbideak topatzen lanean dabilela eta itxi aurretik neurriak hartuko zituela iragarri zuen.

Irudi:Ascensor de Mallona à Bilbao.jpg|Igogailua Areatzatik
Irudi:Ascensor de Mallona vu de la passerelle de départ, Bilbao.jpg|Igogailua goiko geralekutik
Irudi:Bilbao - Ascensor de Begoña 2.jpg|Igogailua Zazpikaleetatik

## Erreferrentziak 
## Ikus, gainera 
* Begoña (auzoa)
* Zazpikaleak
* Etxebarria parkea
* Begoña Kirol Elkartea

## Kanpo estekak 
* Begoñako igogailua. Bilbaoarquitectura.com
Tankredo Goiurikoa

**Tankredo Goiurikoa** izenarekin honako pertsonaia historikoak izendatzen dira:
* Tankredo Goiurikoa (? -1041), Goiurikoa etxearen sortzailea eta Siziliako Erresumako errege normandiarren arbasoa.
* Tankredo Goiurikoa, aurrekoaren semea eta, besteen artean, Roberto Guiscarden anaia.
* Tankredo Goiurikoa, Godofredo Goiurikoaren semeetako bat.
* Tankredo Goiurikoa (1072-1112), Roberto Guiscarden alaba zen Emmaren semea. Lehen Gurutzadako nagusietako bat.
* Tankredo Goiurikoa (1119-1138), Siziliako erresumako printzea.
* Tankredo Goiurikoa (1138-1194), Lecceko kondea, ondoren Siziliako erregea.

## Kanpo estekak
Bodu Bala Sena

**Bodu Bala Sena** antolakunde politiko monastikoa da. 2012an sortu zen Kolonbon. Ideologikoki sinhalar nazionalistak dira eta erlijioaren aldetik, budistak.

## Muturreko sinhalar budisten, tamil hinduen eta musulmanen arteko harremanak 
Tamil hinduak bezala muturreko sinhalar budista hauek jomugan dituzte musulmanak. Erakunde honen partetik bazterkeria jasan dute musulmanek eta baita indarkeria ere 2014ko ekainean, esaterako. Musulmanak biztanleen %9 inguru dira, eta hainbat iturrik tamiltzat dituzte, tamila baitute haien ama hizkuntza. Beste iturri batzuek diote, ordea, VIII. eta XV. mende artean uhartera iritsitako arabiarren ondorengoak direla.

## Muturreko sinhalar budisten indarkeria 
2014ko ekainean muturreko talde budistek haien aurkako oldarraldi kanpaina hasi zuten. Hego-ekialdeko kostaldeko Aluthgama herrian musulmanen etxeak erre zituzten, eta lau lagun hil. Bodu Bala Sena (BBS) muturreko talde budistaren buruak, Galagodaatte Gnanasara monjeak, emandako hitzaldiaren ondotik hasi zuten oldarraldia.

Armada bidali zuten herrira, eta etxean geratzeko agindua ezarri. Halere, ez zeuden lasai hango musulmanak, uste baitzuten gobernuak muturreko talde horiek babesten zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goiuriko etxea

thumb|250px|Hautevilleko etxearen armarria.
**Goiuriko etxea** edo **Hautevilleko etxea** (, , ; euskarazko itzulpena, *Goiuriko etxea*) normandiar nobleziaren familia bat da, Tankredo Hautevillekoak sortua 1030eko hamarkadan, Italiako hegoaldearen konkista egin ahal izateko. Helburua Sizilia konkistatzea zen eta Siziliako Erresumaren oinarria izango zen.

Familia honen adar bat Ingalaterran ezarriko zen, Hastingseko guduaren ostean (1066), Tankredo Goiurikoaren familia politikoak sortua.

## Kanpo estekak
Pomatomus saltatrix

***Pomatomus saltatrix*** arrain pertziformeen espezie bat da, Ozeano Barean izan ezik mundu osoko itsaso tropikal eta azpitropikaletan bizi dena. Bere generoan eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polyprionidae

**Polyprionidae** pertziformeen ordenako arrain-familia da, jateko ona dena. FishBasek familiak 4 espezie dituela dio, 2 generotan banaturik, baina normalean beste bi onartzen dituzte adituek:

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hoplunnis pacifica

***Hoplunnis pacifica*** *Hoplunnis* generoko animalia da. Arrainen barruko Nettastomatidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hoplunnis*
* Nettastomatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Mero beltz

**Mero beltza** (*Polyprion americanus*) arrain pertziformeen espezie bat da, ekialdeko eta mendebaldeko Ozeano Atlantikoan, mendebaldeko Indiako ozeanoan eta hego-mendebaldeko Ozeano Barean bizi dena. 40 eta 600 m. arteko sakoneran, normalean leize eta hondoraturiko ontzietan bizi dira. Jateko onak dira.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polycentridae

**Polycentridae** pertziformeen ordenako arrain-familia da, Hego Amerikako ur gezatan dena. FishBasek familiak 2 espezie dituela dio, 2 generotan banaturik:

* *Monocirrhus* generoa
** *Monocirrhus polyacanthus* Heckel, 1840
* *Polycentrus* generoa
** *Polycentrus schomburgkii* Müller & Troschel, 1849 (lehen Nandidae familian sailkaturik)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kitxe

**Kitxea** Guatemalako erdialdeko eta hegoaldeko goi-ordokietan bizi den maia leinuko indiar herria da. Beren hizkuntza kitxeera da.

Kolon aurreko garaietan kitxeek zibilizazio aurreratua izan zuten. XIII. mendean inperio bat sortu zuten, hedadura handia ez zuena, baina aski aurreratua. Kolonen ondoren Pedro de Alvarado konkistatzaile espainiarrak menderatu zituen. Kitxe herriaren historiako zenbait gertaera eta mitologia Popol Vuh liburuan bilduta gorde dira. 2002an 1.270.953 erroldatu ziren. Nekazaritzatik bizi dira batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mesofilo (mikrobiologia)

Biologian eta bereziki mikrobiologian, organismo **mesofiloak** beren hazkuntzarako tarteko tenperaturak behar dituztenak dira, 15 eta 45&nbsp;°C-en artekoak. Psikrofiloen (tenperatura hotzak behar dituztenen) eta termofiloen (tenperatura altuak behar dituztenen) artean kokatzen dira, beraz, organismo mesofiloak.

Mesofiloen tenperatura optimoa 30-40&nbsp;°C-en artekoa da. Tenperatura horiek odol beroko animaliarenak direnez, mikroorganismo mesofiloak animaliengan bizi ohi dira, sinbionte edo patogeno gisa.

Mesofilo asko ere mikrobiologia industrialean erabiltzen dira: bakterio laktikoak esnekien ekoizpenean (gazta, jogurta...) eta legamiak garagardo eta ardogintzan.

## Kanpo estekak
Mikel Dukiano

**Mikel Dukiano** (, ), *gaztea* ezizenez ezaguna, Italiako katapana izan zen 1040tik 1041era. Nikeforo Dukianoren ordezkoa izan zen. Bere lehen ekintza Melfiren agintaritza greziera hitz egiten zuen Arduino lombardiarrari ematea izan zen, *topoterites* tituluarekin. Hala ere Arduinok laster traizionatu zuen eta bere normandiar mertzenarioak gidatu zituen Argiroren Apuliako matxinadan. 1041eko martxoaren 16an Venosatik gertu, Oliventoan, lombardiar-normandiar armadarekin elkartu zen, baina galdu zuen.

Honen ostean beste gudu bat izan zen Montemaggioren, Cannaetik gertu, K. a. 216an Cannaeko gudua gertatu zen leku berean eta normandiarrek 1018an lehen gudua izan zuten lekuan. Katepanak Baritik varangiar talde handia lortu bazuen ere gudua eskasa izan zen eta Mikelen hainbat soldadu Ofanton ito ziren ihes egiten ari zirela. Dukiano Siziliara eraman zuten, normandiarrek Jurgi Maniakesen espedizioaren ostean albo batera utzita zutena.

Bere ondorengoa Exaugusto Boioanes izan zen, 1041eko irailetik aurrera.
Kitxua (etnia)

**Kitxua** () Hego Ameriketako Ande aldeetako izen bereko indiar herriko kidea da. Kitxuak Ekuador, Peru eta Bolivian bizi dira batez ere. XII. mendean inken klanak Tahuantisuyo –Inka Inperioa– barruan sartu zituzten kitxuak eta inka inperioaren oinarria izan ziren. Gaur egun 10-13 milioi inguru dira; leku askotan, Perun batez ere, biztanleriaren gehiengoa eratzen dute. Espainiar konkistatzaileek lehenagotik indarrean zegoen  sistemaren bidez jopu bihurtu zituzten. XVIII. mendean joputza horretatik irten nahirik matxinada gogorra egin zuten, Tupac Amaru buruzagiak gidaturik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Italiako katapanatoa

**Italiako katapanatoa** () Bizantziar Inperioaren barruko probintzia bat zen, Monte Garganotik Salernoko golkoraino doan lerroaren hegoaldean hedatzen zena. Amalfi eta Napoli, lerro horren iparraldean egonagatik ere, Konstantinoplarekin harremanak zituzten **katepana**ren bitartez. Italiako Capitanata eskualdearen izena hemendik dator.

## Katapanen zerrenda 
* 970 – 975 Mikel Abidelas
* 982ren aurretik Romanos
* 982 – 985 Kalokiros Delfinas
* 985 – 988 Romanos
* 988 – 998 Jon Ammiropoulos
* 999 – 1006 Gregorio Tarkaniotes
* 1006 – 1008 Alexio Kifias
* 1008 – 1010 Joan Kurkuas
* 1010 – 1016 Basilio Mesardonites
* 1017 Leon Tornikio Kontoleon
* 1017 – 1027 Basilio Boioanes
* 1027 – 1029 Kristobal Burgaris
* 1029 – 1032 Poto Argiro
* 1032 – 1033 Mikel Protospatario
* 1033 – 1038 Konstantino Opo
* 1038 – 1039 Mikel Spondiles
* 1039 – 1040 Nizeforo Dukiano
* 1040 – 1041 Mikel Dukiano
* 1041 – 1042 Exaugusto Boioanes
* 1042 Sinodiano
* 1042 Jurgi Maniazes
* 1042 Pardo
* 1042 – 1045 Basilio Teodorokano
* 1045 – 1046 Eustakio Palatino
* 1046 – 1049 Joan Rafael
* 1051 – 1057 Argiro
* 1060 – 1061 Miriark
* 1061 – 1062 Maruli
* 1062 – 1064 Siriano
* 1067 – 1069 Mabrika

## Kanpo estekak
Basurtuko tunela

**Basurtuko tunela** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen tunel bat da. Basurtu auzoan dago, eta 2013ko maiatzaren 18an ordura arte Bilboko sarbide nagusienetakoa zen Sabino Arana etorbideko biaduktua ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lappeenranta

{{Finlandiako udalerri infotaula
| sorrera = 1649
| izena = Lappeenranta
| kolorea = #0000FF
| berezko izena = Lappeenrantan kaupunki
| armarria = Lappeenranta.vaakuna.svg
| nongo = Lappeenrantako
| kodea2 = FIN
| eskualdea = Hego Kareliako eskualdea
| barrutia = Lappeenrantako azpieskualdea
| alkatea = Kimmo Jarva
| kokapena = Lappeenranta.sijainti.suomi.2010.svg
| koordenatuak = {{Koord|61|04|00|{}|28|11|00|{}|kodea=CN|display=inline,title}}
| azalera = 1.723,55 km² 
| ur-azalera = 290,20 km² (%16,8)
| biztanleria = 72.615 (2014.04.30) 
| dentsitatea = 50,66 bizt/km²
| urtea = (2012) 
| besterik7 = Finlandiera
| besterik7balioa = % 94,3 (ofiziala)
| besterik8 = Suediera
| besterik8balioa = % 0,2
| besterik9 = Besteak
| besterik9balioa = % 5,5
| besterik3 = Webgune ofiziala
| besterik3balioa = 
}}

**Lappeenranta** (suedieraz, *Villmanstrand*) Finlandia ekialdean dagoen udalerria da Hego Karelia probintzian. 2014ko erroldaren arabera 72.615 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miriark

**Miriark**, **Miariarch** edo **Miriarca** bizantziar pertsona baten titulua zen, Konstantino X.a Dukasen tropak Italiako katapanatoan gidatu zuena. Baliteke bere izen propioa izatea, eta ez titulu bat.

1060an armada eraman zuen Tarento, Brindisi, Oria eta Otrantora, normandiarren aurkako gerran. Melfiren harresietaraino iritsi ziren, baina Roberto Guiscardek setioa apurtzea lortu zuen, Sizilian musulmanak garaitu eta gero.

Miriarken ostean Maruli etorri zen 1061an, Guiscard Apulian barrena sartzen zelarik.
Maruli

**Maruli** edo **Marulis** Italiako katapana izen zen 1061etik 1062era. Argiroren desagerpenaren ondoren, 1057an, lehena izan zen ofizialki titulu hori zuela idatzita jaso duguna. 1061an Barira joan zen, Konstantino X.a Dukasen eskariz. Hau izan zen Bizantzioko azken enperadorea Italian lurrak berreskuratzeko gogoa erakutsi zuena. Ez zuen lortu Bari irabaztea eta atzera egin behar izan zuen.

Bere ostean Siriano izan zen katapana.
Siriano

**Siriano** edo **Sirianus** Italiako katapana izen zen 1062tik 1064ra. Argiroren desagerpenaren ondoren, 1057an, bigarrena izan zen ofizialki titulu hori zuela idatzita jaso duguna. Konstantino X.a Dukasek izendatu zuen. Hau izan zen Bizantzioko azken enperadorea Italian lurrak berreskuratzeko gogoa erakutsi zuena.
Tankredo Goiurikoa (Cotentineko jauna)

thumb|Hautevilleko etxearen armarria
**Tankredo Goiurikoa** (,  ; 980 &ndash; 1041) XI. mendeko garrantzi gutxiko normandiar noble bat izan zen. Bere garrantzi historikoa bere semeek eta ondorengoek egindakoengatik datorkio. Cotentinen jauna izan zen, Coutancesetik gertu dagoen eremua, gaur egungo Normandia Beherean.

Hainbat legenda daude Tankredoren inguruan, baina gehienek ez dute inongo oinarri historikorik. Goiuriko etxea sortu zuen eta, baliteke, *Hiallt*en ondorengoa izatea, 920an jaiotako normandiar bat, behin Cotentinera iritsita *Hialtus Villa*ko herria sortu zuena. Hala izanez gero, Tankredo bere berriloba izango litzateke. Hala ere iturri gutxi daude *Hiallt* izeneko bikingo hau benetan bizi izan ote zen erakusten dutenak.

12 seme izan zituen bere bi emazteekin (baliteke biak Rikardo I.a Normandiakoaren alabak izatea) eta ezagutzen ez dugun alaba kopuru bat. Bere seme gehienek, Cotentinek eman zezakeen diru eta botere eskasa zela eta, Italiako hegoaldera bidaiatu zuten, bertan Apulia eta Calabriako kondeak bilakatuz eta familiaren adar batek Siziliako erresuma sortuz, bere konkistaren ondotik.

## Ondorengoak 
Bere lehen emazte Muriellarekin bost seme izan zituen eta, gutxienez, alaba bat:
* Serlo (Normandian geratu zen)
* Beatrix (? - 1101), lehenengo Armand Mortaingoa eta ondoren Rogerrekin ezkondu zen.
* Godofredo, Goiuriko jauna, Loritelloko kondea
* Gilen Burdin Beso, Apuliako kondea
* Drogo, Apuliako kondea
* Onofre, Apuliako kondea

Bere bigarren emazten Fredesendarekin beste zazpi seme izan zituen eta, gutxienez, alaba bat:
* Roberto Guiscard, Apuliako kondea (1057), eta ondoren Apuliako eta Siziliako dukea
* Mauger, Catapanatako kondea
* Gilen, Printzipatoko kondea
* Alberiko edo Albaredo, *Alveredus* latinez, batzuetan Alfredo edo Alvred gisa ere deitua, Normandian geratu zena.
* Humberto, Normandian geratu zena.
* Tankredo, Normandian geratu zena
* Roger I.a Siziliakoa, Siziliako kondea 1062tik.
* Fressenda, Rikardo I.a Capuakoarekin ezkondu zena, Aversako kondea eta Capuako printzipea.
Eustakio Palatino

**Eustakio Palatino** (, o) Italiako katapana izan zen 1045eko udazkenetik 1046eko irailera arte. Bere agintearen inguruan dugun jatorririk behinena Lupus Protospatarioren kronika da.

Argiro Konstantinoplara deitu zutenean izendatu zuten katapan. Otrantora iritsi zen eta hortik Barira bidaiatu zuen, bere bulegoa zegoen lekura. Tarantotik gertu Drogo Goiurikoak garaitu zuen. Barira iritsi zenean Joan Rafael katapan berria ezagutu zuen.
Erruki etxea (Bilbo)

**Bilboko Erruki Etxe Santua** Bizkaiko Bilbo hiriko eraikin eta erakunde bat da. Adindu edo zaharren egoitza da.

## Kokalekua 
Indautxu auzoko Sabino Arana etorbidearen 2. zenbakian dago.

Aurrekaldean Erruki Etxeko parkea du, eta inguruan Hesperia Zubialde hotela, San Mames estadio eta Jesusen Bihotzaren plaza.

## Historia 
1762an Erruki Etxea gisa sortua izan zen. Ordutik aurrera Bilbo udalerriko ongintza eta hezkuntzan paper garrantzitsua izan du, batez ere 1872an Antonio Goikoetxea arkitektoak proiektatutako Etxea Amadeo I.a Saboiakoak irauguratu zuenetik aurrera, gaur egun erakundea leku horretan bertan jarraitzen duelarik.

XX. mende osoan mantendu zen 1897ko araudiko 1. arauaren arabera babesetxearen heelburua "San Mameseko Aterpetxean bi sexuetako etxegabeko behartsuei babes eta jana ematea zen, gaixotasunak sendatu eta gazteenei gerora arte, lanbide eta karrerak ateratzeko balioko zieten heziketa ematea".

Gaur egun Erruki Etxean 200dik gora adindu daude, haietako askok euren egotea ordaintzeko ahalbide ekonomikorik ez dutenez, Erruki Etxeak nahiz beste zenbait erakundeek ordaindu ohi dute.

## Iruditegia 

Irudi:Bilbao - Santa y Real Casa de la Misercordia 01.jpg
Irudi:Bilbao - Santa y Real Casa de la Misercordia 02.jpg
Irudi:Erruki etxea, Bilbo.jpg

## Ikus gainera 
* Erruki Etxeko parkea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zabalguneko merkatua (Bilbo)

**Zabalguneko merkatua** edota **Merkatu Berria** Bizkaiko Bilbo hiriburuko merkatu bat da.

## kokalekua 
Abando auzoko Zabalgune plazaren 11. zenbakian dago, Kolon Larreategi kalea eta Henao kalearen artean.

thumb|180px|ezkerrera|Sarrera.

## Historia 
Lehenengo Zabalguneko merkatua XIX. mendearen bukaeran Bilboko zabalgunearekin batera eraiki zen.

Gaur egungo eraikina, aurrekoa ordezkatu zuena, 1944. urtekoa da eta German Agirre arkitektoak proiektatu zuen.

2005an Bilboko Udalak merkatua dagoen eraikina zaharberritu eta bertan Bilbao Ekimen Turistikoak, Bilbao Convention Bureau, Bilbao Kultura 700, Bilbao Gazte Sarea udal erakundeen eta udal egunkariaren egoitza ipini zituen. Erdialdeko guneaz gain, bere 1053 metro karratuak ekitaldiak ospatu eta topagune izateko erabili ohi dira.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostiralera: goizeko 8etatik 14etara eta arratsaldeko 16:30etatik 19etara
* Larunbatak, 8:00etatik 14:00etara.

## Saltokiak 
* Fruitu, barazki, okel eta arraina salgai dauden 10 saltoki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zabalguneko Merkatua. Bilboko Turismo Bulegoa
Magnum Force

***Magnum Force*** (euskaraz *Magnum Indarra*) Ted Post estatubatuar zinema zuzendariaren 1973ko ekintza filma da. Clint Eastwood, Hal Holbrook, Mitchell Ryan, David Soul, Felton Perry, Robert Urich eta Tim Matheson aktoreek antzeztu zuten. Musika Lalo Schifirni zor zaio.

Harry *Zikina* Callahan inspektorearen saileko bigarren filma izan zen: aurretik *Dirty Harry* (1971) filmatu zen eta ondoren, *The Enforcer* (1976).

## Argumentua 
Harry Callahan (Clint Eastwood) inspektorea Hilketa sailetik Zainketa sailera lekualdatu dute poliziaburuek, kasuak argitzeko darabitzan metodo ezohikoen zigor gisa. Une berean, San Francisco hirian hainbat gaizkile tiroz hil dituzte; hortaz, Harryren buruzagi Neil Briggs (Hal Holbrook) tenienteak, kasu horiek argitzeko, Callahan inspektorea berriz ere Hilketa sailera itzularazi du. Hiltzailea polizia agente bat dela delakoan, mendekatzaile gisa beren kabuz gaizkileak hiltzen ari diren polizia talde bat dagoelako susmoa du Callahanek, hots, epaileen erabakiekin desadostasunean, beren eskutik ustezko justizia egiten ari diren agente batzuk direla pentsatzen du. Hortaz, Callahanen helburua legez kanpo diharduten polizia ustel horiek nortzuk diren jakin eta atzematea da.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Harry Callahan inspektorea
* Hal Holbrook: Neil Briggs tenientea
* David Soul: John Davis trafiko polizia
* Tim Matheson: Philip Sweet trafiko polizia
* Kip Niven: Alan "Red" Astrachan trafiko polizia
* Robert Urich: Michael Grimes trafiko polizia
* Felton Perry: Earlington "Early" Smith inspektorea
* Mitch Ryan: Charles "Charlie" McCoy trafiko polizia
* Margaret Avery: emagaldua
* Bob McClurg: taxilaria
* John Mitchum: Frank DiGiorgio inspektora
* Albert Popwell: J.J. Wilson proxeneta
* Richard Devon: Carmine Ricca
* Christine White: Carol McCoy
* Tony Giorgio: Frank Palancio
* Jack Kosslyn: Walter
* Bob March: Estabrook
* Adele Yoshioka: Sunny

## Kanpo estekak 
* *Magnum Force* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Zabalguneko merkatua (Iruñea)

**Zabalguneko merkatua** Nafarroako Iruñea hiriburuko Iruñeko Bigarren Zabalguneko amaia kalean dagoen udal-merkatu bat da.

## Kokalekua 
Amaia kalearen 15. zenbakian dago.

## Historia 
1947an eraiki zen.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostegunera, 08:30etik 14:30era
* Ostiraletan eta festa-bezperetan, 08:30etik 15:00etara eta 16:30etik 20:00etara
* Larunbatetan, 08:30etik 15:00etara

## Saltokiak 
65 establezimendu dauzka, honela banatuak:

* 17 haragi-saltoki
* 15 fruta- eta barazki-saltoki
* 9 arrain-saltoki
* 3 esneki-saltoki
* Gazituen 3 saltoki
* Kafea eta ogia saltzeko 3 saltoki
* 2 opil-saltoki
* 2 esneki-saltoki
* Fruitu lehorren 2 saltoki
* 2 arrautza-saltoki
* Ozpinez ondutako jakien 2 saltoki
* Tripaki-saltoki bat
* Aurrez sukaldatutako elikagaien saltoki bat
* Izoztuen saltoki bat
* Belar-produktuen saltoki bat
* Prentsa-saltoki bat
* Produktu ekologikoen saltoki bat
* Ardo-denda bat

## Kanpo estekak 
* Zabalguneko merkatuaren webgunea 
* Zabalguneko merkatua. Iruñeko Udala
Zabalgune plaza (Bilbo)

**Zabalgune plaza** Bizkaiko Bilbo hiriburuko plaza bat da.

## Izena 
Izena Bilboko zabalgunean egoteagatik datorkio.

Fitxategi:PlazaEnsanche1.jpg
Fitxategi:PlazaEnsanche2.jpg
Fitxategi:PlazaEnsanche3.jpg
Fitxategi:PlazaEnsanche4.jpg

## Kokalekua 
Abando auzoan dago, Kolon Larreategi, Ibañez Bilbao eta Henao kaleen artean. Bestalde plaza honetan Astarloa kalea hasten da.

## Plaza 
Bertan izen berdineko Zabalguneko merkatua dago. XIX. mendean hiriko Bilboko zabalgunearen hedatzearekin bat eraiki zen.

## Garraiobideak 
* Moyuako geltokia, Bilboko Metroa, Aldundiaren irteera.

## Kanpo estekak
The Enforcer

***The Enforcer*** (euskaraz *Betearazlea*) James Fargo estatubatuar zinema zuzendariaren 1976ko ekintza film bat da. Clint Eastwood, Harry Guardino, Bradford Dillman, Tyne Daly, DeVeren Bookwalter eta Brian Blessed aktoreek antzeztu zuten.

1970eko hamarkadan, Clint Eastwood aktorea ospetsu bilakatu zuen Harry *Zikina* Callahan inspektorearen saileko hirugarren filma da, aurreko *Dirty Harry* (*Harry Zikina*, 1971) eta *Magnum Force* (*Magnum Indarra*, 1973) filmn ondoren.

## Argumentua 
Harry Callahan (Clint Eastwood) inspektoreak San Francisco hiriaz nagusitu nahi duen *Herri Ekintza Iraultzailea* izeneko talde terrorista bateko kideei aurre egin behar diete. Terroristek alkatea (John Crawford) bahitu dutenez, Callahanek eta Kate Moore (Tyne Daly) laguntzaile berriak hura ere askatu behar dute.

## Aktoreak 
* Clint Eastwood: Harry Callahan inspektorea
* Tyne Daly: Kate Moore inspektorea
* Harry Guardino: Al Bressler tenientea
* Bradford Dillman: Jerome McKay kapitaina
* John Mitchum: Frank DiGiorgio inspektorea
* DeVeren Bookwalter:Bobby Maxwell
* Albert Popwell: Big Ed Mustapha
* John Crawford: Alkatea
* Robert Hoy: Buchinski
* Michael Cavanaugh: Lalo
* Jocelyn Jones: Miki
* Dick Durock: Karl
* M. G. Kelly: Aita John
* Kenneth Boyd: Abdul
* Joe Spano: Robber (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *The Enforcer* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Auto-stop

thumb|300px
**Auto-stopa** gidariei elkartasunez eta laguntasunez haien ibilgailuetan eramateko eskatuz egiten den garraio eta bidaia modua da, gehienetan musu-truk eta horretarako eskaera ibilgailua pasatzen den bide edo errepide bazterrean bertan eginda. Auto-stopa egiteko ohiko moduan bide bazterrean behatza luzatzen zaie ondotik pasatzen diren ibiligailuei; behatza luzatu gabe ere, aski izaten da bidaiaren helmuga adierazten duen kartel bat erakustea.

## Kanpo estekak
Cubiceps baxteri

***Cubiceps baxteri*** *Cubiceps* generoko animalia da. Arrainen barruko Nomeidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Cubiceps*
* Nomeidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Álvaro Colom

**Álvaro Colom Caballeros** (Guatemala Hiria, 1951ko ekainaren 15a - *ibidem*, 2023ko urtarrilaren 23a) guatemalar politikaria izan zen, Unidad Nacional de la Esperanza zentro-ezkerreko alderdiko kidea. 2008-2012 bitartean Guatemalako Errepublikako presidentea izan zen, 2007ko azaroko hauteskundeetan Otto Pérez Molina eskuindarrari nagusitu ostean.

2021. urteko Engel Zerrendan sartu zuen Amerikaetako Estatu Batuak, hau da, Aktore Ustelen eta Anti Demokratikoen Zerrenda, Estatu Batuen eta Ipar Triangeluaren arteko Konpromiso Sendotuaren Legearen 353. atalaren barruan, kasuan Guatemalako Hiri barruko autobus-sistema berri batekin iruzur egin eta bidegabe erabiltzeagatik.

## Erreferentziak
Erruki Etxeko parkea (Bilbo)

**Erruki Etxeko parkea** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen parke bat da. Erruki Etxearen aurrean dago, Sabino Arana etorbidean, Jesusen Bihotzaren plaza eta San Mames estadioaren artean.

Irudi:Bilbao - Jardines de la Santa y Real Casa de la Misercordia 01.jpg|
Irudi:Bilbao - Jardines de la Santa y Real Casa de la Misercordia 03.jpg|
Irudi:Bilbao - Jardines de la Santa y Real Casa de la Misercordia 04.jpg|
Irudi:Bilbao - Jardines de la Santa y Real Casa de la Misercordia 02.jpg|

## Ikus gainera 
* Erruki Etxea

## Kanpo estekak
Normanichthys crockeri

***Normanichthys crockeri*** *Normanichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Normanichthyidae familian sailkatzen da. Hegoaldeko Ozeano Bareko uretan, Peruko Chimbotetik Txileko Mocha uharteraino, bizi da. Espezie bakarra edo monotipikoa da bere genero, familia eta subordenean. Bere gaztelaniazko izen arruntak  (Peru) eta  (Txile) dira.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Normanichthys*
* Normanichthyidae
Potamotrygonidae

**Potamotrygonidae** miliobatiformeen ordenako arrain-familia da, Hego Amerikako ur gezatan bizi dena. FishBasek familiak 26 espezie dituela dio, 5 generotan banaturik, baina salikapen taxonomikoa zalantzazkoa da. Hona hemen onarturikoa:

* *Heliotrygon* generoa Carvalho & Lovejoy, 2011
** *Heliotrygon gomesi* Carvalho & Lovejoy, 2011
** *Heliotrygon rosai* Carvalho & Lovejoy, 2011
* *Paratrygon* generoa A. H. A. Duméril, 1865
** *Paratrygon aiereba* Walbaum, 1792
* *Plesiotrygon* generoa Rosa, Castello & Thorson, 1987
** *Plesiotrygon iwamae* Rosa, Castello & Thorson, 1987
** *Plesiotrygon nana* Carvalho & Ragno, 2011
* *Potamotrygon* generoa Garman, 1877
** *Potamotrygon amandae* Loboda & M. R. de Carvalho, 2013
** *Potamotrygon boesemani* Rosa, M. R. de Carvalho & Almeida Wanderley, 2008
** *Potamotrygon brachyura* (Günther, 1880)
** *Potamotrygon constellata* (Vaillant, 1880)
** *Potamotrygon falkneri* Castex & Maciel, 1963
** *Potamotrygon henlei* (Castelnau, 1855)
** *Potamotrygon humerosa* Garman, 1913
** *Potamotrygon hystrix* (J. P. Müller & Henle, 1834)
** *Potamotrygon leopoldi* Castex & Castello, 1970
** *Potamotrygon limai* Fontenelle, J. P. C. B. da Silva & M. R. de Carvalho, 2014
** *Potamotrygon magdalenae* (A. H. A. Duméril, 1865)
** *Potamotrygon marinae* Deynat, 2006
** *Potamotrygon motoro* (J. P. Müller & Henle, 1841)
** *Potamotrygon ocellata* (Engelhardt, 1912)
** *Potamotrygon orbignyi* (Castelnau, 1855)
** *Potamotrygon pantanensis* Loboda & M. R. de Carvalho, 2013
** *Potamotrygon yepezi* Castex & Castello, 1970

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leptocephalus giganteus

***Leptocephalus giganteus*** *Leptocephalus* generoko animalia da. Arrainen barruko Notacanthidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Leptocephalus*
* Notacanthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Hoplunnis punctata

***Hoplunnis punctata*** *Hoplunnis* generoko animalia da. Arrainen barruko Nettastomatidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Hoplunnis*
* Nettastomatidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Aphyosemion abacinum

***Aphyosemion abacinum*** *Aphyosemion* generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aphyosemion*
* Nothobranchiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Plotosidae

**Plotosidae** arrain siluriformeen familia da, Indiako ozeanoan eta mendebaldeko Ozeano Barean bizi dena. Familiak 40 espezie ditu, 10 generotan banaturik:

* *Anodontiglanis* generoa Rendahl, 1922
** *Anodontiglanis dahli* Rendahl, 1922
* *Cnidoglanis* generoa Günther, 1864
** *Cnidoglanis macrocephalus*
* *Euristhmus* generoa Ogilby, 1899
** *Euristhmus lepturus*
** *Euristhmus microceps*
** *Euristhmus microphthalmus* Murdy & Ferraris, 2006
** *Euristhmus nudiceps*
** *Euristhmus sandrae* Murdy & Ferraris, 2006
* *Neosiluroides* generoa Allen and Feinberg, 1998
** *Neosiluroides cooperensis* Allen & Feinberg, 1998
* *Neosilurus* generoa Steindachner, 1867
** *Neosilurus ater*
** *Neosilurus brevidorsalis*
** *Neosilurus coatesi*
** *Neosilurus equinus*
** *Neosilurus gjellerupi*
** *Neosilurus gloveri* Allen & Feinberg, 1998
** *Neosilurus hyrtlii* Steindachner, 1867
** *Neosilurus idenburgi*
** *Neosilurus mollespiculum* Allen & Feinberg, 1998
** *Neosilurus novaeguineae*
** *Neosilurus pseudospinosus* Allen & Feinberg, 1998
* *Oloplotosus* generoa Weber, 1913
** *Oloplotosus luteus* Gomon & Roberts, 1978
** *Oloplotosus mariae* Weber, 1913
** *Oloplotosus torobo* Allen, 1985
* *Paraplotosus* generoa Bleeker, 1862
** *Paraplotosus albilabris*
** *Paraplotosus butleri* Allen, 1998
** *Paraplotosus muelleri*
* *Plotosus* generoa Lacepède, 1803
** *Plotosus abbreviatus* Boulenger, 1895
** *Plotosus canius* Hamilton, 1822
** *Plotosus fisadoha* Ng & Sparks, 2002
** *Plotosus japonicus* Yoshino & Kishimoto, 2008
** *Plotosus limbatus* Valenciennes, 1840
** *Plotosus lineatus* Valenciennes, 1840
** *Plotosus nhatrangensis* Prokofiev, 2008
** *Plotosus nkunga* Gomon & Taylor, 1982
** *Plotosus papuensis* Weber, 1910
* *Porochilus* generoa Weber, 1913
** *Porochilus argenteus*
** *Porochilus meraukensis*
** *Porochilus obbesi* Weber, 1913
** *Porochilus rendahli*
* *Tandanus* generoa Mitchell, 1838
** *Tandanus bostocki* Whitley, 1944
** *Tandanus tandanus*

Fitxategi:Estuary Catfish-Cnidoglanis macrocephalus.JPG|*Cnidoglanis macrocephalus*
Fitxategi:Plotosus-canius-under-water.jpg|*Plotosus canius*
Fitxategi:Catfish2012.JPG|*Plotosus lineatus*
Fitxategi:Eel-tail catfish.jpg|*Tandanus tandanus*
Fitxategi:Euristhmus microceps.png|*Euristhmus microceps*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sabino Arana etorbidea (Bilbo)

**Sabino Arana etorbidea** Bizkaiko hiriburua den Bilboko etorbide bat da, bai eta hiri honetako kale eta hiribide garrantzitsuenetako bat ere.

Garai batean Bilbora sartzeko sarbide nagusienetakoa zen, baina gaur egun hiriaren hegoaldeko sarbide berria den Basurtuko tunel berria irekitzearekin bat Sabino Arana etorbideko sarbideko biaduktua moztu egin zen. Jesusen Bihotzaren plazan amaitzen da.

## Eraldaketa 
30 urtez Bilboko sarbide nagusienetakoa izan zen eta herri hizkera *scalextric* biaduktua erautsi ostean, handik urte batera, 2015ko martxoan Bilboko Udalak Basurtuko eremu honen eraldatzeari ekion zion.

Sabino Arana etorbide berriak aisialdirako guneak, aparkalekua, bidegorria, haurrentzako jolas parkea eta zuhaiztia izango ditu, honenbestez hiri eremu hau hiritarrentzat berreskuratuz. Trafikoa mugatua izango da, igoera eta jaitsierako errail banarekin, honela etorbidea hirirako sarbide gisa erabil ez dadin.

## Eraikin interesgarriak 
Sabino Arana etorbidearen inguruan honako eraikin, leku eta monumentu nabarmen hauek daude:

* Jesusen Bihotzaren plaza eta Jesusen Bihotzaren monumentua
* Erruki etxea
* Erruki Etxeko parkea
* San Mames estadioa
* Termibus
* Garellano dorreak
* Poza Lizentziatua kalea
* Lantik eraikina
* Sortzez Garbiaren eliza

Fitxategi:Bilbao - Monumento al Sagrado Corazón 1.jpg|Jesusen Bihotzaren plaza eta Jesusen Bihotzaren monumentua
Fitxategi:Bilbao - Santa y Real Casa de la Misercordia 03.jpg|Erruki etxea
Fitxategi:Bilbao - Jardines de la Santa y Real Casa de la Misercordia 08.jpg|Erruki Etxeko parkea
Fitxategi:New San Mamés.jpg|San Mames estadioa
Fitxategi:Bilbao - Dorre Barriak 17.jpg|Garellano dorreak
Fitxategi:Bilbao - Edificio Lantik (BFA-DFB) 1.JPG|Lantik eraikina
Fitxategi:Bilbao - Iglesia de la Inmaculada Concepción 1.jpg|Sortzez Garbiaren eliza

## Garraiobideak 
* Sabino Arana geltokia, Bilboko tranbia.
* San Mames geltokia, Bilboko Metroa.

## Bitxikeriak 
* 2017ko urtarrilaan Bilboko Alderdi Popularrak Sabino Arana izana kentzearen alde agertu zen. Alderdi honen iritziz, ETA existitu izana Sabino Aranaren ideologiaren ondorioa zen. Idei honi jarraikiz Sabino Aranaren ideologia ETArekin bat egiten zuenez, Sabino Arana izenak ETAren biktimak "humiliatzen" zituela baieztatu zuen eta ondorioz, kale honen izena aldatu behar zen.

## Kanpo estekak
Gregorio Tarkaniotes

**Gregorio Tarkaniotes** (,  edo '''') protospatario bat izan zen eta 998tik 1006ra bitarte Italiako katapana, erregealdirik luzeena izan zuena. 999ko abenduan eta, berriro ere, 1002ko otsailaren 2an Ascoliko Monte Cassinoko abadiaren jabetzak berrezarri zituen.

1004an Fortoreko Dragonara gazteluaren harresiak eraiki zituen eta gaztelua bera handitu. Hiru dorre zirkular eman zizkion, eta dorre karratu bat. Lucera ere indartu zuen.
Plesiobatis daviesi

***Plesiobatis daviesi*** arrain miliobatiformeen espeziea da, Indiako ozeanoan eta Ozeano Barean bizi dena. Bere genero eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa. 2,7 metroko luzera eta 1,5 metroko zabalera ere izan ditzake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otto Pérez Molina

**Otto Pérez Molina** (Guatemala Hiria, 1950eko abenduaren 1a) Guatemalako armadako jeneral erretiratua eta politikaria da, Partido Patriota zentro-eskuineko alderdiko kidea. 2012tik Guatemalako Errepublikako presidentea da, 2011ko azaroko hauteskundeetako bigarren itzulian nagusitu baitzen, bozen %53 lortuz.

## Erreferentziak
Plectrogenium

***Plectrogenium*** arrain eskorpeniformeen generoa da, Indiako ozeanoan eta mendebaldeko Ozeano Barean bizi dena. **Plectrogenidae** familia osatzen duen bakarra da. Generoak 2 espezie ditu:

* *Plectrogenium barsukovi* Mandritsa, 1992
* *Plectrogenium nanum* C. H. Gilbert, 1905

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plecoglossus altivelis

***Plecoglossus altivelis*** arrain osmeriformeen espeziea da, itsaso paleoartikoetan bizi dena. Bere genero eta familian kide bakarra da, hau da, monotipikoa. Japonian  diote eta, jateko ona denez, ekialdeko Asiako gastronomian preziatua.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Platytroctidae

**Platytroctidae** arrain argentiniformeen familia da, Mediterraneon izan ezik, mundu osoko itsasoetan bizi dena. Familiak 39 espezie ditu, 13 generotan banaturik. Hona hemen generoak:

* *Barbantus*
* *Holtbyrnia*
* *Matsuichthys*
* *Maulisia*
* *Mentodus*
* *Mirorictus*
* *Normichthys*
* *Pectinantus*
* *Persparsia*
* *Platytroctes*
* *Sagamichthys*
* *Searsia*
* *Searsioides*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aphyosemion labarrei

***Aphyosemion labarrei*** *Aphyosemion* generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aphyosemion*
* Nothobranchiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Alexio Kifias

**Alexio Kifias** (, ) bizantziar protospatarioa izan zen eta Italiako katapana 1006tik 1008ra, Gregorio Tarkaniotesen agintaldi luzearen ondotik. 1007ko martxoan San Giovanni in Lamiseko abatearen aldeko diploma bat egin zuen.
Platycephalidae

**Platycephalidae** arrain eskorpeniformeen familia da, Indiako eta Ozeano Bareko itsasertzetan bizi dena (gutxi batzuk ekialdeko Mediterraneoan ere, Suezko kanala zeharkatu dutelako). Familiak 79 espezie ditu, 18 generotan banaturik. Hona hemen generoak:

* *Ambiserrula*
* *Cociella*
* *Cymbacephalus*
* *Elates*
* *Grammoplites*
* *Inegocia*
* *Kumococius*
* *Leviprora*
* *Onigocia*
* *Papilloculiceps*
* *Platycephalus*
* *Ratabulus*
* *Rogadius*
* *Solitas*
* *Sorsogona*
* *Suggrundus*
* *Sunagocia*
* *Thysanophrys*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan Kurkuas

**Joan Kurkuas** (, , bizantziar gortean zuen titulua dela eta,  *antípatos*, hau da, prokontsul) Italiako katapana izan zen 1008tik 1010era arte, gudan hil zenean.

Armeniarra zen jatorriz. Italiara joan aurretik Samoseko *strategos*a izan zen. Kurkuas Barira iritsi zen 1008ko maiatzean, Alexio Kifiasen ondorengo gisa, hau urte horren hasieran edo aurrekoaren bukaeran hil baitzen gudu batean. Apulian lombardiarrek sortutako matxinadaren aurka borrokatu zuen. 1009ko maiatzaren 9an Barin matxinada izan zen, Melo Barikoa lombardiarrak piztua, eta laster hedatu zen Apuliako beste hiri batzuetan zehar. Kurkuas 1010ean hil zenez ez zuen ikusi lombardiar matxinaden bukaera: Italiako hegoaldera normandiarrak iritsi ziren eta berau garaitu. Joan Kurkuas 1009ko bukaeran edo 1010aren hasieran hil zen lombardiarren aurkako borroka batean. Martxoan bere ondorengoa iritsi zen, Basilio Mesardonites, errefortzuak zekartzala.
Pleuronectidae

**Pleuronectidae** arrain pleuronektiformeen familia da, mundu osoko ozeanoetan bizi dena. Familiak 103 espezie ditu, 40 generotan banaturik. Hona hemen genero eta azpifamiliak:

* Paralichthodinae
** *Paralichthodes*
* Pleuronectinae
** *Acanthopsetta*
** *Atheresthes*
** *Cleisthenes*
** *Clidoderma*
** *Dexistes*
** *Embassichthys*
** *Eopsetta*
** *Glyptocephalus*
** *Hippoglossoides*
** *Hippoglossus*
** *Hypsopsetta*
** *Isopsetta*
** *Kareius*
** *Lepidopsetta*
** *Limanda*
** *Liopsetta*
** *Lyopsetta*
** *Microstomus*
** *Parophrys*
** *Platichthys*
** *Pleuronectes*
** *Pleuronichthys*
** *Psettichthys*
** *Pseudopleuronectes*
** *Reinhardtius*
** *Tanakius*
** *Verasper*
* Poecilopsettinae
** *Marleyella*
** *Nematops*
** *Poecilopsetta*
* Rhombosoleinae
** *Ammotretis*
** *Azygopus*
** *Colistium*
** *Oncopterus*
** *Pelotretis*
** *Peltorhamphus*
** *Psammodiscus*
** *Rhombosolea*
** *Taratretis*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Óscar Berger

**Óscar José Rafael Berger Perdomo** (Guatemala Hiria, 1946ko abuztuaren 11) guatemalar politikaria da. 1996-1999 bitartean Guatemala Hiriko alkatea izan zen, eta 2004-2008 bitartean Guatemalako Errepublikako presidentea, 2003ko azaroko hauteskundeetan Álvaro Colomi nagusitu baitzitzaion.

## Erreferentziak
Basilio Mesardonites

**Basilio Mesardonites** (, ? - Bitonto, 1017) Italiako katapana izan zen 1010etik 1016ra (edo 1017).

Joan Kurkuasen ondorengoa izan zen, Melo Barikoa lombardiarraren aurka borrokan hil zena 1010aren hasieran. Urte horretako martxoan Basilio Mesardonites Konstantinoplatik iritsi zen Zefaloniako *strategos*ak gidatutako errefortzuekin, Leon Tornikio Kontoleon. Matxinoak setiatu zituzten Barin eta jatorri greziarra zutenek euren errendizioa negoziatu zuen, nagusi lombardiarrak ihes egitera behartuz. Melo Erromara joan zen eta, ondoren, Germaniako Erromatar Inperio Santuaren babesa eskatu zuen. Bere konatua zen Datok Monte Cassinoko benediktarren babesa lortu zuen. Basilio Mesardonites 1011ko ekainaren 11n sartu zen hiri garaituan, bizantziar autoritatea berrezarri zuen eta ez zuen garaituen aurkako neurri berezirik hartu. Lombardiar matxinoen familiak (euren artea Melo Barikoaren semea zen Argiro) Konstantinoplara bidali zituen.

Basilioren hurrengo pauso politikoa Italiako katapanatoaren aliatu berriak egitea izan zen, ahalik eta printzerri lombardiar gehien batuz. 1011n Salerno bisitatu zuen, Guaimario III.a printzipea bizantziar inperioaren basailoa zelako. Ondoren Monte Cassinoko monasterioa bisitatu zuen. Bertako abadeak lombardiarrak ziren, eta ez greziarrak, eta lurraldea Erromako aitasantuaren mende bakarrik egon zitekeen. Basilio Mesardonites Atenulfo abateari (Capuako printzipea zen Pandulfo IV.aren anaia nagusia) Monte Cassinok zituen pribilejio guztiak baieztatu zizkion; Atenulfok Dato Barikoa kanporatu zuen, aitasantuaren lurraldetan errefuxiatu zelarik. Basilio Mesardonitesek Italiako katapanatoa bakean izan zeun 1016ra arte (edo 1017, ikus 1. oharra). Hil zenean bere ordezkoa Leon Tornikio Kontoleon izan zen.

## Oharrak
Leon Tornikio Kontoleon

**Leon Tornikio Kontoleon** (, ) Italiako katapana izan zen 1017ko maiatzetik irailera arte.

Italiara joan aurretik Zefaloniako *strategos*a izan zen. *Strategos* gisa Basilio Mesardonitesi lagundu zion Apulian, 1011n lombardiar matxinada bukatu zen arte.

Basilio hil zenean 1016 edo 1017an Leon izan zen bere ordezkoa, Italiara berriro itzuliz 1017an. Garai horretan Melo Barikoa berriro matxinatu zen, oraingoan normandiar mertzenario talde baten laguntzarekin, normandiar Drengoten gidaritzan. Leon Tornikoek bere jenerala zen Leon Pasiano bidali zuen eta Arenulan zeuden bi armadak, Fortore ibaiaren ondoan. Lehen gudu honen emaitza ez da oso argia: Gilen Apuliakoa kronistaren arabera ez zen irabazle argirik egon, eta Leo Ostiakoaren arabera garaipena Melorentzat izan zen. Leon Tornikio katapanak ondoren bere esku hartu zuen gidaritza eta bere armada bigarren gudu batera bidali zuen, Civitatik gertu. Bigarren gudu honetan Leon Pasiano bizantziarra hil zen eta Melo Barikoak irabazi zuen, nahiz eta Lope Protospatario eta Bariko kronista anonimoaren arabera galdu zuen. Hirugarren guduan ziurtzat ematen da Melok irabazi zuela. Vaccarician izan zen eta Fortoretik Traniko portura arte dagoen eremu guztia Meloren esku geratu zen. Irailean Leon Tornikio Kontoleon bere kargutik kendu zuten eta Basilio Boioanes jarri zuten. 1017ko abenduan iritsi zen Italiara.
Muhammad II.a al-Mahdi

**Muhammad II.a al-Mahdi** (; Kordoba, c. 980 - ) Kordobako laugarren omeiatar kalifa izan zen.

Muhammad II.ak bere burua "al-Mahdi bi-llah" (Allahek ondo zuzendua) izendatu zuen eta bitan izan zen kalifa. Aita Hisham, aitona Abd al-Jabbar eta birraitona Abd ar-Rahman III.a izan zituen.

1009ko otsailaren 15ean bilakatu zen kalifa, Hisham II.a eta bere *hayib* zen Abderraman Antso bota zuen matxinada bati esker. Hala ere, ez zen berbereen gustukoa eta hauek bere aurka aritu ziren. Alcoleako guduan Antso Gartxez gaztelar kondeak menderatua izan zenez, Toledon hartu zuen babesa. Egoera aprobetxatuz, Suleiman al-Mustain bere lehengusu kalifa hautatu zuten.

1010eko maiatzaren 10ean berriro tronua lortu zuen. Orduan, Wadih jeneralak zuzendutako eslaviar gudarosteek, Ramon Borrell Bartzelonako kondearen laguntza zutenak, Suleimanen armada mendean hartu zuten. Bi hilabete baino ez zuen eman tronuan, Wadihek erail zuelako.

## Erreferentziak
Nothobranchius neumanni

***Nothobranchius neumanni*** *Nothobranchius* generoko animalia da. Arrainen barruko Nothobranchiidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Nothobranchius*
* Nothobranchiidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Muhammad V.a ibn Jusuf

**Muhammad V.a ibn Jusuf** (; Granada,  - ) Granadako emirra izan zen bitan, lehendabizikoz 1354 eta 1359 artean eta bigarrenez 1362 eta 1391 artean.

Bere lehenengo agintaldian, Ismail II.a Granadakoa bere sasianaiak boteretik bota zuen. Iparraldeko Afrikan hartu zuen babesa eta Petri I.a Gaztelakoaren laguntzari esker Muhammad VI.a Granadakoari tronua kendu zion.

Bigarren agintaldian, Marokoko marinien laguntza izan zuen eta, Gaztelako Gerra Zibila aprobetxatuz, Úbeda eta Algeciras setiatu zituen. Alhambrako lehoien patioa eraiki zuen.

## Erreferentziak
Notocheirus hubbsi

***Notocheirus hubbsi*** *Notocheirus* generoko animalia da. Arrainen barruko Notocheiridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Notocheirus*
* Notocheiridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Chitala lopis

***Chitala lopis*** *Chitala* generoko animalia da. Arrainen barruko Notopteridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Chitala*
* Notopteridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org