Bilboko metroa

**Bilboko metro sarea** Bilbo hiriko eta haren ingurune metropolitarreko lurrazpiko garraiobidea edo metroa da. Metropolia Nerbioiko itsasadarraren bi bazterrek osatzen dute, alegia, Bilboaldea eta Uribe Kosta eskualdeek, eta milioi bat biztanle inguru batzen ditu. Sareak hiru linea ditu, bi eragilek ustiatuta:

Alde batetik, Metro Bilbao enpresak ustiatuta, *Y* itxurako ibilbidearekin L1 (Etxebarri - Plentzia) eta L2 (Basauri - Kabiezes) lineak, itsasadarraren alde bakoitzetik doazenak eta San Ignazioko geltokian tarte amankomun batean batzen direnak. Geltoki horretatik Etxebarriko geltokira arte, bi lineak batera doaz, eta Etxebarritik Basaurirainoko tartea, aldiz, 2. lineak baino ez du egiten. Gainera, 2. linearen mendebaldean anezka trena dago Santurtzi eta Mamariga artean.

Beste alde batetik, Eusko Trenbideak enpresak ustiatuta, L3 (Kukullaga - Matiko) linea Bilboko iparraldeko auzo garaiak lotzen ditu, Zazpikaleetako geltokian hiru lineen arteko lotura dagoela. Metro sarea Bizkaiko gainontzeko garraio publikoekin lotuta dago, hots, Euskotren, tranbia, Renfe Aldiriak, Renfe Feve eta baita Renferen distantzia luze eta Termibus Bilboko autobusen geltokiarekin ere.

Metroa 1995ean jarri zen martxan, EuskalHerriko lehen metro sarea da eta Espainiako laugarrena, Madril, Bartzelona eta Valentziako metro sareen ondoren. Gaur egun, 51,74 kilometroko luzera eta 48 geltoki ditu, 32 lurrazpiko eta 16 lurgaineko, Norman Foster arkitekto ingelesak diseinatuta. 92 sarbide ditu, igogailuak kanpo, 80 *mezzanina*tan banatuta, eta hornidura elektrikorako hamar subestazio ditu.

Bidaiei dagokienez, 2018an Metroak zehazki 94.956.131 bidaiari garraiatu zituen. Espainiako metro sareen artean, bidaia kopuruei erreparatuz, hirugarrena da, Madrilgoa eta Bartzelonakoaren atzetik eta Valentzia, Sevilla eta Palmakoaren aurretik. Etorkizunean, 3. linea Bilboko aireportura helduko da. Bestalde, Eusko Jaurlaritzak 4. eta 5. lineak eraikitzeko azterlanak idatzita eta argitaratuta dauzka.

## Egoitza nagusia 
Bilboko Metroaren egoitza Abando auzoko Nafarroa kaleko 2. zenbakian dago, Areatzako zubia eta Sociedad Bilbaínaren egoitzaren parean.

## Egungo metro sarea 
### Lineak 
(*) San Ignazio eta Etxebarriko geltokien arteko tartea amankomuna dute 1. eta 2. lineek. Tarteak 10,39 kilometro eta 12 geltoki hartzen ditu.

Fitxategi:Estación Metro Basarrate 004.jpg|Basarrateko geltokia (L1 eta L2), Bilboko metroko arkitektura bereizgarriarekin.
Fitxategi:Metro bilbao indautxu.jpg|Metroa Indautxuko geltokian (L1 eta L2).
Fitxategi:Metro Bilbao Urbinaga Station.jpg|Urbinagako geltokia (L2).
Fitxategi:Sarriko Metro Bilbao.jpg|Sarrikoko geltokia (L1 eta L2).
Fitxategi:Estación de Zazpikaleak Casco Viejo 18.jpg|Zazpikaleetako geltokia (L1, L2 eta L3).

### Sarearen mapa 
Metro sare eguneratua, eraikitze prozesuan dauden geltokiak barne.|785x785px
### Lotuneak 
* **Abando**
** Renfe Aldiriak: C-1 (Abando - Santurtzi), C-2 (Abando - Muskiz), C-3 (Abando - Orduña) eta C-4 (La Concordia - La Calzada (Balmaseda))
** Renfe: Distantzia luzeak
** Tranbia: TR (Bolueta - La Casilla)
** Feve: R-3 (Bilbo-Concordia - Santander), R-3b (Bilbo-Concordia - Karrantza) eta T-1 (*Transkantauriarra*)

* **Kukullaga-Etxebarri**
** Bilboko metroa: 3. linea eta Kukullagako igogailuaren arteko lotunea.
** Euskotren: E1 (Bilbo-Matiko - Donostia-Amara), E3 (Kukullaga-Etxebarri - Lezama) eta E4 (Matiko - Bermeo)

* **Lutxana**
** Euskotren: L anezka (Lutxana - Sondika)

* **Matiko**
** Euskotren: E1 (Bilbo-Matiko - Donostia-Amara), E3 (Kukullaga-Etxebarri - Lezama) eta E4 (Matiko - Bermeo)
** Artxandako funikularra

* **San Ignazio**
** Bilboko metroa: 1. eta 2. lineen arteko lotunea.

* **Santimami/San Mamés**
** Renfe Aldiriak: C-1 (Bilbo-Abando - Santurtzi) eta C-2 (Bilbo-Abando - Muskiz)
** Tranbia: TR (Bolueta - La Casilla)
** Termibus

* **Santurtzi**
** Bilboko metroa: 2. linea eta Mamarigako anezkaren arteko lotunea

* **Zazpikaleak/Casco Viejo**
** Bilboko metroa: 1., 2. eta 3. lineen, eta Mallonako igogailuaren arteko lotunea
** Euskotren: E1 (Bilbo-Matiko - Donostia-Amara), E3 (Kukullaga-Etxebarri - Lezama) eta E4 (Matiko - Bermeo)

## Historia 
### 1920ko hamarkadako proposamena 
Bilbon metro bat egiteko asmoa aspaldikoa da. Izan ere, 1920ko hamarkadan, udalak proiektu bat prestatu zuen, gaur egungo Abando eta San Frantziskoko auzoetan, metro zerbitzu bat ezartzeko. Proposamenaren arabera, Bilboko auzo nagusiak elkartu ziren lurpeko trenbide linea biribil bat eraikitzeko. Garai hartan, Bilboko erdigunea oraindik ere Zazpikaleetan zegoen. Abandon zabalgune proiektuarekin hasiak ziren arren, hiriko alderdi hori garatu gabe zegoen. Dena den, Bide Nagusian zehar hainbat geltoki eraiki nahi ziren, etorkizuneko eskariari aurre egiteko asmoarekin.

Ondoren gaur egungo Ametzola eta Errekaldeberriko auzoak igarota San Frantzisko zeharkatu ondoren Zazpikaleetara itzultzekoa zen metro linea hura. Garai hartako hainbat azpiegitura proiekturen modura, bertan behera geratu zen, Espainiako gerra zibilak eta dirurik ezak eraginda.

### Y formako metro sarea 
1971n, Bizkaiko Foru Aldundiak, Bilboko Udalak eta Bilboko Merkataritza Ganbarak batzorde bat osatu zuten, Bilboaldeak zeuzkan garraio beharrizanei erantzun bat emateko. Urte batzuk geroago, 1976. urtean, Bizkaiko Garraio Partzuergoa eratu zen.

Urtebete geroago, Bilboko hiri trenaren sarea eraikitzeko planaren lehenengo bertsio bat onartu zen. Dena dela, plan horrek alegazio ugari jaso zituen. Administrazioen arteko desadostasunek proiektua blokeatu zuten. 1983. urtean, Eusko Jaurlaritzako Lurralde Politika eta Garraioen Sailak eskualdeko garraioa aztertu eta urte amaieran txosten bat plazaratu zuen.

Metroa nola eraiki pentsatu beharra zegoen, eta ingeniari eta adituek hainbat proposamen jarri zituzten mahai gainean. Batetik, gaur egun ezagutzen den bi lineako Y egitasmoa. Bi linea horiek tarte bat bera zuten San Ignazio eta Basauri bitartean, eta ondoren Bilboko itsasadarreko bi aldeetara banatzen dira. Beste proposamen baten arabera, lineetako bat Leioan amaitzen zen, eta itsasadarreko ezkerraldeko linearen Portugaleteko geltokitik hasita Getxo eta eskuinaldeko herrietara luzatuko zen linea bat eraikiko litzateke.

1985. urtean, Hasierako Eraikuntza Plana aldatu eta dokumentu berri bat idatzi zen. 1987an, Eusko Jaurlaritzak metroa eraiki eta finantziatzeko plana onartu zuen, eta lehen proposamena aukeratu zen.

### Obrak 
Obrak ofizialki 1988. urtean hasi ziren, Erandioko trenbidearen lurperatze lanekin batera. Horrekin batera, Metroaren diseinu arkitektonikorako lehiaketa internazional bat antolatu zen. Lehiaketa Norman Foster arkitekto britainiarrak irabazi zuen. Urte bat geroago, Bilboko zabalguneko Metroaren tartearen obrak hasi ziren. Hiriko erdigunean Moyua plaza erabat hankaz gora egon zen lanak iraun bitartean. Deustu eta San Ignazio auzoetan, Lehendakari Agirre etorbideko eta Iruña kaleko zulaketei hasiera eman zitzaien. Azken auzo horretan obrek arrakala eta kalte txikiak eragin zituzten inguruko etxeetan.

Metroak San Ignazio eta Plentzia arteko ibilbidea EuskoTrenek eginiko berbera izanik, ez zegoen Bilbo erdigunean bezainbeste lanik egiteko beharrik. Erandio, Areeta eta Algortan trenbidea lurperatu egin zen. Hasierako plangintzak Barakaldoko Gurutzeta auzotik Barakaldo erdigunera geltokirik egongo ez zela aurreikusi bazuen ere, Bilbao Exhibition Centre azpiegituraren eraikitzeak ondoan geltoki bat eraikitzeko beharra sortu zuen, Ansioko geltokia, alegia.

### Inaugurazioa eta osteko luzapenak 
Metroa 1995eko azaroaren 11n inauguratu zuten, goizeko 11:11etan. Bertan Jose Antonio Ardanza lehendakaria, Josu Ortuondo Bilboko alkatea eta Josu Sagastagoitia Metro Bilbaoren gerentea, besteak beste, izan ziren. Metroa zabaldu ostean obrak ez ziren gelditu, izan ere, bai 1. linea bai 2. linea zabaltzeko egitasmoa zegoen.

1996. urteko ekainaren 24an Gobelako geltokia zabaldu zen.

Urte bereko azaroaren 1.an Zazpikaleetako geltokia ireki zen, metro sarearen lehenengo geltoki intermodala sortuz, metroa eta Euskotren Trenaren Txorierriko trenbidearen artean.

Hurrengo urtean, martxoaren 21ean, metroaren 2. linea eraikitzeko lanei ekin zitzaien, Ansion.

1997ko uztailaren 5ean, Santutxu, Basarrate eta Boluetako geltokiak zabaldu ziren. Boluetan, metroa eta Euskotren Trenaren Bilbo-Donostia, Durangalde eta Urdaibaiko lineekin bigarren intermodala jarri zen martxan.

1999. urtean, Santimami/San Mamés geltokian, beste intermodal bat sortzeko lanak abiatu ziren, gaur egun metroaz gain Renfe Aldiriak, Euskotren Tranbia eta Termibus zerbitzuak batzen diren geltokia egiteko.

2001. urteko ekainaren 27an, Sestaorako luzapen lanak hasi ziren.

Hurrengo urteko, apirilaren 13an, metroaren 2. linea inauguratu zuten, Gurutzeta/Cruces eta Urbinagako geltokien artean.

2003ko martxoaren 6an, zabaltze lanak hasi ziren Portugaleten.

2005. urteko urtarrilaren 8an, Sestao eta Etxebarriko geltokiak inauguratu zituzten.

2007ko urtarrilaren 20an, metroa Portugaleteko geltokira heldu zen, Abatxoloko geltokia ere ireki zela.

2009ko uztailean, 2. lineari Peñota eta Santurtziko geltokiak gaineratu zitzaizkion.

2011ko otsailaren 28an, Basauriko udalerrian Arizko geltokia ireki zen, eta handik hilabete batzuetara, azaroaren 11n, Basauriko geltokia.

2014ko ekainaren 28an, Santurtziko udalerrian Kabiezesko geltokia inauguratu zen, 2. lineari amaiera emanez.

2017ko apirilaren 8an, Metroaren 3. linea martxan hasi zen, sareari sei geltoki berri gaineratuz.

2017ko apirilaren 10ean, 1. linean Sopela eta Plentzia arteko trenbidea berrireki zen, eta Urdulizko lurpeko geltokia inauguratu zen.

2020ko ekainaren 15ean, 1. linean Ibarbengoako geltokia inauguratu zen. Bi helburu nagusi ditu: alde batetik, Getxoko Andra Mariko auzoan eraikiko den 8.000 etxebizitzetako bizilagun berrien garraio beharra asetzea eta, bestetik, disuasio-aparkalekudun geltokia izatea, autoa hobaridun tarifarekin aparkatu eta bezeroak garraio publikoko sarera pasa daitezen. 

### Etorkizunari begira 
Euskal Trenbide Sareak aurkeztutako informazio-azterlanen arabera, 4. lineak Matiko eta Errekaldeko geltokiak lotuko ditu, Bilbo udalerria iparraldetik hegoaldera zeharkatuta eta tartean bost geltoki gehiago izanik: Deustuko Unibertsitatea, Parkea, Moyua, Zabalburu eta Irala. Bestalde, 5. linea ere eraikiko da, Galdakaoko udalerrian metroaren ibilbidea amaituz. Onartutako informazio-azterlanaren arabera, Etxebarriko geltokitik Galdakaorainoko tartea hasiko da, eta guztira bost geltoki berri izango dira, Basauriko Sarratu auzoan, eta Galdakaoko udalerrian Aperribai, Bengoetxe, Zentroa eta Ospitalean. Dena dela, linea berri hauen eraikuntza eta martxan jartze datak ez daude zehaztuta.

## Etorkizuna 
thumb|300px|Bilboko metro sarea etorkizunean.

(*) Geltoki eta kilometro komunak ez dira birritan kontatzen; San Ignazio eta Etxebarriko geltokien arteko tartea 1. eta 2. lineei dagokie. Tarte horrek 10,5 kilometro eta 12 geltoki ditu. Zazpikaleak/Casco Viejo, Moyua, Etxebarri, Ariz eta Matikoko geltokiak linea ezberdinei dagozkien geltokiak izango dira.

#### Luzapenak 1. linean 
2019ko urtarrilean Bizkaiko Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak aditzera eman zutenez 3. linea Galdakao-Usansolo Ospitalera luzatzen denean Sarratuko geltokia eraikiko da Etxebarri eta Arizko geltokien artean, Basauri udalerrian. Geltokian 1., 2. eta 3. lineen arteko elkarlotunea ezarriko da.

#### Luzapenak 2. linean 
Eusko Jaurlaritzaren Ingurumen eta Lurralde Politika Sailak argitaratutako Kabiezeseko kotxetegien informazio-azterlanaren arabera, 2. linea Uriosteko udalerrira luzatuko da.

Lehen fasean Uriosten eraikiko diren kotxetegien ondoan 84 plazako disuasio-aparkalekudun geraleku bat egingo da, trenbide eta nasa bakarrekoa. Gainera, autobus geltoki bat ere prestatuko da, eta anezka zerbitzu batek geralekua, Urioste eta Ortuella lotuko ditu, bertako biztanleria Metro sarera hurbilduz. Ballontiko ardatza gauzatzen denean A-8 autobidearekin lotura egingo da eta aparkalekua handituko da, 580 plaza lortuko direla. Bigarren fasean 2. linea Ortuellako erdigunera luzatuko da.

2019ko urtarrilean Bizkaiko Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak aditzera eman zutenez 3. linea Galdakao-Usansolo Ospitalera luzatzen denean Sarratuko geltokia eraikiko da Etxebarri eta Arizko geltokien artean, Basauri udalerrian. Geltokian 1., 2. eta 3. lineen arteko elkarlotunea ezarriko da. 2018ko apirilaren 18an, Bizkaiko Batzar Nagusietan Euzko Alderdi Jeltzalearen ordezkari den Unai Lermak baieztatuta, Moyua-Matiko tartearen eraikuntza-proiektua idazten ari da, eta Moyua-Errekalde tartearen informazio azterlan berria idatzi beharra dago. 2017ko otsailaren 12an Eusko Jaurlaritzak adierazita, linea berria ez litzateke martxan jarriko gutxienez 2026ra arte, eta 2019ko urtarrilean Bizkaiko Foru Aldundiak eta Eusko Jaurlaritzak aditzera eman zutenez 5. linearen proiektua baztertu da eta horren ordez 3. linea luzatuko da Galdakao-Usansolo Ospitaleraino.

#### Bilboko metroan besterik ez erabiltzekoak 
* **Joanaldikoa**: Pertsonala eta transferiezina. Bidaia bakarra egiteko.
* **Urtekoa26**: Pertsonala eta transferiezina. Urte batean nahi beste bidaia egiteko. 26 urtez beherako gazteek erabil dezakete. Titulu hori erabiltzeko, '**Barik* txartela*' behar da, nahiz eta titulua *Barik* euskarrian kargatzen ez den. Metro Bilbaoko Bezeroei Arreta egiteko bulegoetan eta Metro geltokietan eskura daiteke.

* **Mallonako igogailua**: Transferigarria. Zazpikaleetako geltokiko Mallonako igogailuan bidaia bakarra egiteko.

* **Mallonako igogailua 10 bidaia**: Transferigarria. Zazpikaleetako geltokiko Mallonako igogailuan hamar bidaia egiteko.

* **Kukullagako igogailua**: Transferigarria. Kukullaga-Etxebarri geltokiko Kukullagako igogailuan bidaia bakarra egiteko.

* **Kukullagako igogailua 10 bidaia**: Transferigarria. Kukullaga-Etxebarri geltokiko Kukullagako igogailuan hamar bidaia egiteko.

* **Taldeentzakoa**: Egun jakin batean bidaia bakarra edo joan-etorria egiteko. Hogei edo pertsona gehiagoko taldeetan bidaiatzeko. Txartela telefonoz eskura daiteke.

#### Bizkaiko Garraio Partzuergoak jaulkitakoak 
* ***Creditrans***: '**Barik* txartel*' batean kargatzen den txanpondegi titulua da, hobaridun prezioekin bidaiatzeko. *Barik* txartela anonimoa bada, transferigarria da eta bidaia berean behin baino gehiagotan erabiltzekoa da. *Barik* txartela pertsonalizatua bada, pertsonala eta transferiezina da. Metroan '**BAT* txartela** erabil daiteke, eta txartel hori erabiltzekotan Creditrans tituluaren tarifak ezarriko dira.

* **Gizatrans**: **Barik giza txartel** batean kargatzen den txanpondegi titulu soziala da, 65 urte baino gehiagoko edota % 65 edo gehiagoko minusbalia edo baliogabetasuna duten pertsonei zuzendutakoa eta hobaridun prezioekin bidaiatzeko. Pertsonala eta transferiezina. Bizkaiko Garraio Partzuergoaren Bezeroen Arretarako Bulego integraletan eska daiteke.

* **Bidai 50** (Bilboko metroko Super 50 eta Euskotrenen Hileko txartelak ordezkatzen ditu): **Barik txartel pertsonalizatu** batean kargatzen den hileko titulu multimodala da, 30 egunetan 50 bidaia egiteko. Pertsonala eta transferiezina. Metroan ez ezik, Euskotrenen (Larreinetako funikularra barne) eta Bilboko tranbian ere erabil daiteke.

* **Bidai 70** (Bilboko metroko Hilekoa eta Euskotrenen Hilekoa ordezkatzen ditu): **Barik txartel pertsonalizatu** batean kargatzen den hileko titulu multimodala da, 30 egunetan 70 bidaia egiteko. Pertsonala eta transferiezina. Metroan ez ezik, Euskotrenen (Larreinetako funikularra barne) eta Bilboko tranbian ere erabil daiteke.

* **Bidai Oro** (Bilboko metroko Hileko titulua eta Metro eta Euskotrenen arteko abonu konbinatuak ordezkatzen ditu): ***Barik* txartel pertsonalizatu** batean kargatzen den hileko titulu multimodala da, 30 egunetan nahi beste bidaia egiteko. Pertsonala eta transferiezina. Metroan ez ezik, Euskotrenen (Larreinetako funikularra barne) eta Bilboko tranbian ere erabil daiteke.

* **Gazte 70** (Bilboko metroko Gazte Metro titulua eta Euskotrenen Gazte 30D txartela ordezkatzen ditu): ***Barik* txartel pertsonalizatu** batean kargatzen den hileko titulu multimodala da, Bizkaian erroldatutako 26 urtez beherako gazteei zuzendutakoa eta 30 egunetan 70 bidaia egiteko balio du. Pertsonala eta transferiezina. Metroan ez ezik, Euskotrenen (Larreinetako funikularra barne), Bilboko tranbian eta Bizkaibusen ere erabil daiteke.

* **Gazte Oro** (Bilboko metroko Gazte Metro titulua, Euskotrenen Gazte 30D txartela, eta Metro eta Euskotrenen arteko abonu konbinatuak ordezkatzen ditu): ***Barik* txartel pertsonalizatu** batean kargatzen den hileko titulu multimodala da, Bizkaian erroldatutako 26 urte baino gutxiagoko gazteei zuzendutakoa eta 30 egunetan nahi beste bidaia egiteko balio du. Pertsonala eta transferiezina. Metroan ez ezik, Euskotrenen (Larreinetako funikularra barne), Bilboko tranbian eta Bizkaibusen ere erabil daiteke.

### Disuasio-aparkalekuak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak hiru disuasio-aparkaleku kudeatzen ditu metro sarean zehar, Leioa, Etxebarri eta Ansioko geltokietan hain zuzen, autoa aparkalekuan utzi eta garraio publikoa erabilarazteko. 2019ko udan Ibarbengoako geltokikoa gaineratuko da. Gainera, beste bi aparkaleku daude proiektatuta, Plentzia eta Kabiezesko geltokietan.

Aparkalekuek hobaridun tarifak eskaitzen dituzte bezeroei, hurrengo baldintzapenak direla: bezeroak Creditrans sistemako garraio publikoren bat erabili behar du, autoa metro zerbitzua eskaintzen den ordutegiaren barruan besterik ez da aparkatuta egongo, eta autoak ezin izango du 24 ordu baino gehiago aparkatuta egon. BAT txartela erabiltzekotan ez da hobaridun tarifa aplikatuko.

Disuasio-aparkalekuetako 2018ko tarifak hurrengoak dira:

### Ordutegia 
Trenak goizeko 6etatik gaueko 23ak arte ibiltzen dira igandetik ostegunera. Ostiraletan zerbitzua gauerdiko ordu biak arte luzatzen da, eta larunbat gauetan trenak gau osoan aritzen dira. Gainera, astean zeharreko gauetan, metro zerbitzua bukatu ostean, autobus zerbitzu gehigarria dago. Autobus zerbitzuak 1. linearen ibilbideari jarraitzen dio, Zazpikaleetako geltokia eta Plentziako geltokien arteko geltokietatik pasatuz.

1. gunean, 1. eta 2. lineetan trenak 2,5 eta 5 minutuko maiztasunarekin ibiltzen dira, eguneko ordua eta asteko egunaren arabera. 3. linean, trenak 7,5 minutuko maiztasunarekin ibiltzen dira egun osoan zehar lanegunetan. 2. gunean, 1. eta 2. lineetan, 5 minuturo ibiltzen dira trenak astean zehar, eta 10 minuturo asteburuetan. 3. gunean 20 minuturo ibiltzen dira trenak, bai astegun zein jaiegunetan. Ostiral eta larunbat gaueko trenak 15 minutuko maiztasunaz ibiltzen dira 1. gunean, eta 30 minutukoaz 2. eta 3. guneetan.

Bestalde, autobus zerbitzu gehigarriak **Bilboko San Nikolas plazatik Plentziaraino** abiatzen dira 23:45, 00:30 eta 5:05etan. **Areetatik, Bizkaiko Zubiaren paretik Plentziara** 4:30etan ere beste autobus bat irteten da. Kontrako norantzan, **Plentziako geltokitik Bilbora** 23:15 eta 5:05etan irteten dira autobusak, eta **Bidezabalgo geltokitik Bilbora*' 23:00 eta 4:35etan ere abiatzen dira.

### Bidaiariak 
1995eko amaieran inauguratu zenetik, eta 2007ra arte, Metro sareak urtero bidaiarien gorakada jasan zuen. 1997an Metro sareko igoerarik handiena egon zen, 1. linea inauguratu eta urtebetera Santutxu, Basarrate eta Boluetako geltokiak ireki ondoren. 2002an % 19,34 bidaiari gehiago zenbatu ziren, urte horretan 2. linea inauguratu zela, Gurutzeta/Cruces eta Urbinaga bitarteko tartean.

2006an, bidaiarien handitzearen arrazoietako bat Basauriko udalak Etxebarriko metro geltokira arte jarritako doako autobus zerbitzua izan zen. Bost minutuko maiztasunarekin anezka batek Basauriko udalerriaren erdigunea Etxebarriko geltokiarekin lotzen zuen. 2007tik aurrera, bidaiarien handitzea egonkortuz joan zen, eta 2011n Metroaren historian urtean lortutako bidaiarien errekorra lortu zen, 89 milioi bidaiari baino gehiago zenbatuta, hots, 89.616.398 bidaiari. 2012an, Metroaren historian lehen aldiz bidaiarien jeitsiera egon zen, 2013an errepikatu zena. 2014 eta 2015ean garrantzi handirik gabeko igoerak izan ziren, baina 2016an berriro ere bidaiariak galdu ziren. Urte horietan guztietan, sareak 87 milioi bidaiariri eutsi zien: 2014ko abenduaren 22an, Metroko historian egun bakar batean bidaiari gehien mugitu ziren bigarren eguna izan zen, 386.225 balioztapenekin, eta 2018ra arte ez zela errekor hori hautsi. 2017an, Metro sareko bidaiarien zenbaketa gorako joerara itzuli zen, batik bat 3. linea inauguratzeagatik. Hala, urte horretan lehen aldiz 90 milioi bidaiarien muga gainditu zen, eta hurrengo urtean 95 milioi bidaiari lortzeko zorian egon zen.

2018ko abenduaren 21ean, egun bakarreko bidaien errekorra hautsi zen, 407.639 bidaia zenbatuta. Egun horretan lehenbiziko aldiz egun bakar batean 400.000 bidaiari baino gehiago mugitu ziren Metroa erabilita. Urte berean lehen aldiz geltoki batek 7.000.000 bidaiari baino gehiago zenbatu zituen, Zazpikaleetako geltokia, hain zuzen ere.

Hurrengo grafikoan 1 eta 2 lineek izan dituzten urteko bidaiariak erakusten da:

### Geltokirik erabilienak 2023an 
thumb|Bilboko Metroko bidaiariak geltokiaren arabera, 2023an

* Zazpikaleak/Casco Viejo: 7.435.191 bidaiari
* Santimamiko geltokia: 6.621.467 bidaiari
* Abando: 6.339.625 bidaiari

### Wi-Fi zerbitzua 
2015eko hasieran Metro Bilbao enpresak hainbat geltokitan Wi-Fi zerbitzua eskaintzeko hasierako probak martxan jarri zituen, *WifiNova* enpresaren bitartez. Probak Santimami/San Mamés geltokian hasi ziren.

Urte bereko martxoaren 27an zerbitzua kaleratu zen, Santimami/San Mamés geltokiaz gain, tarte amankomuneko Zazpikaleak/Casco Viejo, Moyua eta Sarriko, eta 2. lineako Gurutzeta/Cruces, Sestao eta Santurtziko geltokietan ere zerbitzua eskainiz.

Maiatzaren 6an 1. lineako Leioa, Areeta eta Algortako geltokietan ere Wi-Fi zerbitzua eskaintzen hasi zen.

2017ko abuztuaren 18an Wi-Fi zerbitzua Abando eta Indautxuko geltokietara zabaldu zen.

2018an zehar gainontzeko geltoki guztietara zabaldu zen Wi-Fi zerbitzua.

## Ezaugarri teknikoak 
thumb|300px|UT500 (ezkerrean) eta UT550 (eskuinean) serieetako trenak Boluetako geltokian.
1986an, Eusko Trenbideak sozietateak Bilbo-Plentzia trenbidea ustiatzen zuenean, Metro Bilbaok UT-200 serieko trenak eskuratu zituen, etorkizunean Bilboko metroan aritzeko. 1995ean Metroa inauguratu zenerako, tren hauek zaharkiturik zeuden eta tren berriak eskuratzeko enkargua egin zitzaien CAF eta ABB enpresei. Hauek UT-500 eta UT-550 serieak eraiki zituzten, eta UT-200 seriea Euskotreni eman zitzaion, Bilbo-Donostia eta Bilbo-Bermeo lineatan erabili zena. Serie berrien tren bakoitza lau kotxez osatuta dago, nahiz eta 2009an bostgarren kotxe bat gehitzen hasi zitzaion, eta kotxe guztiak dira motore. Motore bat dago ardatz bakoitzeko, orotara 16 motore batzen direlarik. Horietako bakoitzaren potenzia 180 kW da, beraz, guztira unitate bakoitzean 2.880 kWko potentzia dago.

Tren unitate bakoitzak bi motore-konpresore multzo dauzka, aire konprimatua 10 kg/cm2-ra ematen dutenak, minutuan 1.450 litro aireko emaria posible eginez.

Trenak Sopelako eta Arizko kotxetegietan gordetzen dira, bertan noizean behineko azterketa teknikoak burutzen direlarik.

Lau kotxeko unitateen luzera 72,12 metrokoa da, eta bost kotxedunena 90 mkoa. Kanpo zabalera 2,8 metrokoa da. Edukierari erreparatuz, lau kotxeko trenen kasuan, 570 pertsonakoa da, zeinetatik 458 zutik eta 112 eserita kabitzen direla. Bost kotxedun trenen edukiera, aldiz, 718 lagunentzakoa da, 574 zutik eta 144 eserita joan daitezkelarik, guztira lau pertsona metro koadroko. Eserlekuak binaka eta bata bestearen aurretik (2+2), eta binakakoetan antolatzen dira, eta Metro Bilbao enpresaren kolore korporatiboak daramatzate, gorria eta grisa.

Lehen 16 ibilgailuek UT-501etik UT-516ra bitarteko zenbakiak daramatzate eta 1995eko azaroan eman zizkion CAFek Metro Bilbaori. 1996an tren berri gehiago eskatu ziren, UT-517 eta UT-524 bitartekoak.

Metroaren 2. lineak eskarian eragindako igoerak eraginda, beste 13 tren eskatu zizkion Metro Bilbaok CAF eta Adtranzi (ABB izandakoaren izen berria). Tren hauek 2001eko urrian entregatu ziren. Entregatutako azken unitateak UT-550 seriekoak izan dira, 2. linearen ezaugarrietara hobeto egokituta. Aire girotuan hobekuntzak izateaz gain, tuneletako maldak igotzeko potentzia handiagoa dute.

Metroa Santurtzira luzatzearekin batera jasan zuen bidaiari trafikoaren igoera aurreikusita, trenetan 5. bagoiaren gehiketa egiten hasi zen 2009an. Horretarako zenbait geltoki egokitzeko lanak egin ziren 2008ko udan, nasak luzatuz. 5. kotxearekin, trenen edukiera %25ean handitu da. Era berean, UT-600 serie berria eskatu zen, honako hauek 5 kotxez osaturikoak.
 
1998 urteaz geroztik, metroak ATP (*Automatic Train Protection*) eta ATO (*Automatic Train Operation*) sistemak erabiltzen ditu. Azken honek trenaren kontrola Metro gidariaren esku uzten du.

Gaur egun, UT-500 serieko 24 tren, UT-550ko 13, eta UT-600ko 9 trenez osatutako flota dauka Metro Bilbaok 1. eta 2. lineetarako. Bestalde, Euskotrenek 30 EMU-900 eta 13 EMU-950 trenez osatutako material mugikorra erabiltzen du 3. linean.

## Arkitektura eta diseinua 
[thumb|300px|[Bagatzako geltokia|Bagatzako geltokiko *fosteritoa*.]]

**Norman Foster** arkitekto ingelesaren estudioak diseinatu zuen metro sarea. Altzairua, beira eta hormigoia erabiliz, diseinu erabilgarri eta zabala lortzeko ideia landu zen. Diseinuaren adierazle nagusi dira metro sarrerak, *fosterito* ezizenez ezagutzen direnak, arkitektoaren izenari lotuta.

**Akaba** enpresa irundarrak geltokien altzariak diseinatu zituen. Lan honengatik, Espainiako Zientzia eta Teknologia ministerioak Akaba enpresari eman zion Diseinu Industrialaren Sari Nazionala, 2000. urteko azaroan.

**Otl Aicher**rek metroaren markaren diseinua egin zuen. Honen baitan, logotipoa, seinaletika eta metro sarreren kokapenerako masta seinaleak diseinatu zituen. Logotipoa zabalera ezberdineko hiru zirkunferentziaz dago osatuta, gurpilen mugimendua edota tunelak sinbolizatzen dituztenak. Seinaletika gorri kolorekoa da, tipografia *Rotis SemiSans* dela, zuri edo beltz kolorekoa, normalean. Metro Bilbao enpresak ere metro sarearen seinaletika eta tipografia bera erabiltzen du.

### Sariak 
Zerbitzuan emandako urteetan, Bilboko metroak hainbat sari jaso ditu:

* 1995: El Correo 1995 Saria.
* 1997: Michael Weiss diseinugileak Diseinuaren Profesionalen Espainiako Elkartearen saria.
* 1997: Espainiako Arkitekturako IV. Biurtekoa. Finalista Manuel de la Dehesa sarian.
* 1997: Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren Sarien IV Edizioa. Epaimahaiaren aipamen berezia (Lehiaketatik kanpo).
* 1998: Brunel trenbide arkitekturaren saria Metro Bilbaori orokorrean, eta Sarrikoko geltokiari bereziki.
* 1999: AENOR elkartearen ISO 9002 ziurtagiria.
* 1999: International Film and Video Festival. Silver Screen Award "Underground Bilbao, Engineering and Architecture" bideoari.
* 2000: Laneko Segurtasuneko Estatuko Garaikurra eta Ohorezko Goraipamena Istripuen Prebentziorako Elkarteak.
* 2000: Emakunde elkarteak emaniko Emakume eta Gizonentzako Aukera Berdintasunetan Erakunde Laguntzaile izendapena.
* 2000: Metroaren eserlekuen diseinatzaileari, Zientzia eta Teknologiako Ministerioak ematen duen Industria Diseinuaren Estatuko Saria.
* 2000: Bizkaiko Ahalmen Urrikoen Federazio Koordinatzaileak emaniko Irismen Saria.
* 2002: Comeravasa Saria, metroaren bigarren lineari.
* 2002: AENOR elkarteak emandako ISO 14001 ziurtagiria.
* 2004: Orbere Saria, Genero Politikaren Sustapenarengatik.
* 2005: Enpresarentzako GIMM Saria
* 2006: Paperezko faroltxoa Saria, Bizkaiko liburu saltzaileen elkarteak eta Liburu Ganberak emana.
* 2006: “Bikaintasunarekin konpromisoa” saria.
* 2006ko urria: “EMAS” sariak.
* 2006ko azaroa: Kudeaketa Etiko eta Sozialki Arduratsuaren Europar Ziurtagiria.
* 2007ko martxoa: Euskal webgunerik onenaren saria, El Correo Digital-ek ematen dituen V. Sarietan.
* 2007ko martxoa: Gizon eta Emakumeen arteko berdintasunean aurrera egiteko Konpromiso Ziurtagiria, Bizkaiko Foru Aldundiaren eskutik.
* 2007ko urria: “Ohorezko Txikitero” saria.
* 2008: Europako Ingurumen Saria, Garapen Iraunkorreko Enpresa Kudeaketari.
* 2009: Ingenia Saria.
* 2010: Bihotza Berdintasuna saria.
* 2010: Osalan Saria.
* 2010: “Berdintasuna enpresan” bereizgarria.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* RIECHERS, Daniel: Metros in Europa. Transpress Verlag, Stuttgart, 1996.  (Kapitel "Madril")
* SCHWANDL, Robert: Metros in Spain – The Underground Railways of Madrid, Barcelona, Valencia and Bilbao. Capital Transport, London, 2001. 

## Ikus, gainera 
* Metro Bilbao S.A.
* Eusko Trenbideak
* Bizkaiko Garraio Partzuergoa
* Bilboko aldirien sarea
* Norman Foster

## Kanpo estekak 
*  Bilboko Metroaren ataria
*  Norman Foster-en ataria
*  Metro egitasmoari buruzko informazioa CAF enpresaren atarian
*  Bilboko metroa Urbanrail.net atarian