open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luzilio Gaztea

**Luzilio Gaztea** (), naturalista I. mendean bizi izan zen. Neronen garaian Siziliako erromatar gobernadorea izan zen. Senekaren berriemailea izan zen.

## Obra 
Testu klasikoetan aipatua, bere lanak ez daude oso garbi. Bera izan zitekeen 644 lerroetako Etnari buruzko poema didaktikoaren egilea. Lan hau 60 urtearen inguruan idatzi zen eta Lukrezioren eragina erakusten du. Poema horretan bulkanismoaren inguruko hausnarketa arrazionala jasotzen da. Senekaren *Naturales quaestiones* lanean behin baino gehiagotan aipatzen zaion.

Antza, Senekak ere Luziliori *Epistulae Morales ad Lucilium* ospetsuak idatzi zizkion.

## Bibliografia 
* L. Delatte, *Lucilo, el amigo de Séneca*, Estudios Clásicos, 4, 1935, 367-385, 546-590.
* A. Guillemin, "Séneca, directorio de amigos", *Revue des études latines*, 30 (1952), 202-219 ; 31 (1953), 215-234 ; 32 (1954), 250-274.
* E. Bährens *Poetae latini minores*, ii.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Robinson Ellis, (1901), *Aetna; a critical recension of the text*
Glikoforina

250px|thumb|Glikoforinak.
250px|thumb|Eritrozitoak.
**Glikoforina** eritrozitoen zelula mintzean agertzen den proteina ugariena da. Segmentu bakarrak zeharkatzen du mintza eta funtzio nagusia globulu gorria beste zelula bati edo odol-hodiaren endotelioko paretei ez atxikitzea da.

Malaria gaixotasuna eragiten duen Plasmodium falciparum protozooaren antigenoaren (EBA140) hartzailea ere bada, B eta C Glikorofina nagusiki, eta honekin malaria gogorraren arriskua %40an jeisten duela estimatzen da.

## Egitura 
Hiru dominio agertzen ditu. Honek ematen dio "Gliko" izena. Eritrozitoaren estalki oso hidrofiliko honek beste zelula bati edo odol hodiei itsastea eragozten du.
* Transmintzeko domeinua: Segmentu bakarra dauka, α-helize egiturakoa, eta oso hidrofoboa denez mintzari erabat atxikiturik dago.
* *B Glikoforina* (*Beta-sialoglikoforina*): A Glikoforinaren oso antzekoa da, kodetzen duten geneen sekuentziaren %97a berdina baitute. A glikoforinaren genea bikoiztu eta mutazioren bat jasan ondoren sortu zela pentsatzen da. Eritrozito bakoitzean 80.000 inguru aurkitzen dira. 4. kromosoman kokaturik dagoen *GYPB* geneak kodetzen du.
* *C Glikoforina* (*Glikokonektina)*: Eritrozitoetaz gain beste zelula batzuen mintzetan ere ager daiteke. Globulo gorrien oreka mantentzen du eta odol taldeen sustratu antigenikotan hartzen du parte. 4. kromosoman kokaturik dagoen *GYPC* geneak kodetzen du. Medikuntzarentzat oso interesgarriak diren 11 antigenorekin elkarreragiten du, Gerbich, Leach, Yussef, Web, Duch, Lewis, Ahonen...
* *D Glikoforina*: C glikoforinaren aldaera bat da, haren genearen mutazioz sortu dena. Oso urria da.
* *E Glikoforina*: 4. kromosoman kokaturik dagoen GYPE geneak kodetzen du. Jatorrizko genea identifikatu da baina ez da eritrozitoen mintzean aurkitu oraindik.

## Erreferentziak
Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen Idazkari orokorra

**Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundearen Idazkari orokorra** NATOren zuzendaritza politikoa den Ipar Atlantikoko Kontseiluaren politikari nagusia da.

## Idazkari orokorrak 
NATO sortu zenetik hauek izan dira:

## Idazkariorde orokorrak 
Bere funtzio nagusia Idazkari orokorrari laguntzea da eta hori ez dagoenean, ordezkatzea. Halaber, goi mailako batzorde desberdinen burua da.

NATO sortu zenetik hauek izan dira:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sea of Love (filma)

***Sea of Love*** (euskaraz *Maitasun Itsasoa*), 1989ko Harold Becker estatubatuarrak zuzendutako neo noir thriller film bat da. Al Pacino, Ellen Barkin eta John Goodman aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, gizon bat hilik agertu da, garondoan tiroa duela, biluzik eta ondoko disko-jogailuan "Sea of Love" kanta etengabe jotzen ari dela. Frank Keller (Al Pacino) polizia detektibeak kasua argitzeko ardura jaso du eta hiltzailea emakume bat delako susmotan dabil. Sherman Touhey (John Goodman) lankideak antzeko kasu baten ardura du eta Franken teoriarekin bat dator. Bi biktimek kontaktu-aldizkari batean bertso-iragarkiak jarri zituzten. Handik gutxira, beste gizon batek aldizkari berean antzeko iragarkia ipini eta aurreko bi biktimen antzera hilik agertu da. Hortaz, hiltzailea nor den jakiteko modu bakarra dago: aldizkari berean bertso-iragarki bat jartzea. Horrela, Frankek iragarkia jarri eta hainbat emakume ikusten ditu, azkenean Helen Cruger (Ellen Barkin) dibortziatu eta sentsuala ezagutu arte.

## Aktoreak 
* Al Pacino: Frank Keller detektibea
* Ellen Barkin: Helen Cruger
* John Goodman: Sherman Touhey detektibea
* Michael Rooker: Terry Cruger
* William Hickey: Frank Keller Sr.
* Richard Jenkins: Gruber
* John Spencer: Esparru burua
* Michael O'Neill: Raymond Brown
* Lorraine Bracco: Denice, Kellerren emazte ohia (kameoa)
* Samuel L. Jackson: Gizon beltza (kameoa)

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Nikolas Segurola

**Nikolas Segurola Etxaniz** (Largarate baserria, Matxinbenta, Azpeitia, Gipuzkoa, 1939ko martxoaren 28a - 2023ko abenduaren 30a) euskal artzain, fraide eta bertsolaria izan zen.

Segurola 1951n joan zen Arantzazuko santutegira bizitzera, 12 urterekin, eta 70 urte baino gehiago igaro zituen bertan. Besteak beste, bertako Gomiztegiko Artzain Eskolaren sortzaileetako bat izan zen. Gaixotasun batengatik etxera itzuli behar izan bazuen ere, behin betiko hara itzuli zen 19 urte zituenean. Arantzazu inguruko Gomiztegi baserriko abereak zaintzea izan zuen lan. Baina, fraideak gutxitu ahala, erabaki zuten han zituzten 1.200 txerriak, 6.000 oiloak eta 30 behiak kendu eta ardiak jartzea. Hortik sortu zen Arantzazuko Gomiztegi artzain eskola. Ardi latxa eta Idiazabalgo gaztaren alde lan handia eta oparoa egin zuen

Hitz jario handiko gizasemea, mila bertsotik gora ditu eginak, eta Arantzazuko liburutegian daude gordeta.  1986ko Bertsolari Txapelketa Nagusian epaile izan zen.

2020ko urtarrilaren 26an Urnietan ENBA baserritar sindikatuak "Baserritarron laguna" saria eman eta omenaldia egin zitzaion.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Nikolas Segurola: Fraide, artzain eta bertsolari*, Xabier Euzkitze, Iñaki Beristain eta Eduardo Urarte, Arantzazuko Frantziskotarren Argitaletxea, 2017

## Kanpo estekak
Serpis

**Serpis** Valentziako Erkidegoko kostaldeko ibaia da, Alacant eta Valentzia probintzietan dagoena.

Ibai-erregimena mediterraneoa da, maximoa urtarrilean eta minimoa abuztuan. Uholde euritsuen ondorioz, goraldi handiak izaten ditu udazkenean. 1986ko urriaren 1eko ur-goraldian 770 m³/s. eraman zituen Beniarrésen (Alacant). 1987ko azaroaren 3an gainezka egin zuen Gandían (Valentzia), 24 ordutan 720 mm-ko euriteen ondorioz. Beniarrésko urtegiak, 30 hm³ dituenak, bere urak erregulatzeko balio du, eta Safor eskualdeko baratzean ureztatzea ahalbidetzen du.

Serpis ibaian honako arrainak aurki daitezke: barboak, ortzadar amuarrainak, zamo arruntak, perkak eta valentziak (populazio txikietan, valentzien populazio handiena Encantada sakanean dago).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dragoljub

**Dragoljub** (serbieraz: Драгољуб) eslaviar gizonezko ponte-izen bat da, serbiar talde etnikoko kideen artean erabiltzen dena.

## Esanahia 
Dragoljub izena bi hitzen erroak elkartuz sortzen da. Alde batetik *Drag*- (драг) aurrizkiak "maitea" edo "maitatua" esan nahi du. Gramatikalki, "maitatua" edo "kuttuna" gizonezkoentzat "dragi" (драги) eta emakumezkoentzat "draga" (драга) esaten da. Serborkroazieraz badaude hitz honi erreferentzia egiten dioten izenak, adibidez gizonezko **Dragan** (Драган) eta **Dragiša** (Драгиша) eta emakumezko **Dragana** (Драгана) eta **Dragica** (Драгица) -eta baita ere antzeko edo eratorritako izen denak-.

Bestetik "-ljub" atzizkia (љуб) "maitatu" hitzaren erroa da. Serbieraz (serbokroazieraz), gramatikalki, "maitasun" "ljubav" (љубав) esaten da, eta "maitatu" "ljubiti" (љубити).

Dragoljub, beraz, pleonasmo bat da berez (hitz biren errepikapena onomastikan edo toponimian). Euskaraz "Maitasun kuttuna" edo "Maitasun laztana" izango zatekeen bere esanahia.

## Dragoljub izena duten pertsona ezagunak 
* Dragoljub Brnović (1963an jaioa), futbolaria.
* Dragoljub Čirić (1935-2011), xakelaria.
* Dragoljub Davidović (1946an jaioa), politikaria.
* Dragoljub Janošević (1923-1993), xakelaria.
* Dragoljub Jeremić (1978an jaioa), futbolaria.
* Dragoljub Ljubičić (1962an jaioa), aktorea eta komediagilea.
* Dragoljub Mićunović (1930ean jaioa), politikari liberala, sozialismoarekiko disidentea eta filosofoa.
* Dragoljub Mihailović "Draža" (1893-1946), Serbiar eta Jugoslaviar Armadako militarra, txetnik mugimenduaren buruzagia.
* Dragoljub Milisavljević (1951n jaioa), futbolaria.
* Dragoljub Milošević (1929-2005), futbolaria eta futbol-entrenatzailea.
* Dragoljub Minić (1936-2005), xakelaria.
* Dragoljub Ojdanić (1941ean jaioa), Jugoslaviar Armadaburu ohia, eta Jugoslaviako defentsa ministro ohia.
* Dragoljub Popović (1951n jaioa), epailea, Giza Eskubideen Europako Auzitegiko kide.
* Dragoljub Simonović (1972an jaioa), futbolaria eta futbol-entrenatzailea.
* Dragoljub Velimirović (1942-2014), xakelaria.
* Dragoljub Vidačić (1970ean jaioa), saskibaloi-jokalari eta entrenatzailea.
* Dragoljub Vukotić (1924–1997), gorren aldeko ekintzailea, Gorren Nazioarteko Federazioako lehendakari ohia.

## Antzeko izenak 
Badaude anteko esanahia duten izenak. Antzekoena, **Ljubodrag** (Љубодраг) dugu, bi hitz-erroen ordena aldatuz. Antzeko esanahia duten ponte-izenen artean **Dragoslav** (Драгослав), zeinaren esanahia "Maitasun loriatsua" edo "maitasun goratua" den; **Dragomir** (Драгомир), zeinaren esanahia "bakea maita duena" den; esanahi bereko **Ljubomir** (Љубомир); **Dragutin** (Драгутин); **Miodrag** (Миодраг), zeinaren esanahia "maitasun arduratsua" zatekeen eta **Predrag** (Предраг) zeinak "oso maitatua" esan nahi duen.

## Iturriak 
Artikulu hau egiteko ingelerazko Wikipedia zien frantsesezko Wikipedia erabili izan ditugu.
Tender Mercies

***Tender Mercies***, 1983ko Bruce Beresford australiarrak zuzendutako drama film bat da. Robert Duvall, Tess Harper, Betty Buckley, Wilford Brimley eta Ellen Barkin aktoreek antzeztu zuten.

Bost Oscar Sarietarako izendapenak irabazi zituen, bi irabaziz: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Robert Duvall) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Horton Foote).

## Argumentua 
Mac Sledge (Robert Duvall), iraganean country musika abeslari ospetsua izandako etxegabe alkoholikoa, Rosa Lee (Tess Harper) alargun gaztearen bizitzan sartuko da. Azken hau Vietnamgo Gerran senarra hil zitzaionetik Texasko ordoki lehorrean Sonny (Allan Hubbard) semearekin batera bizi da. Arazoa Mac da, bizitza berri bati ekin aurretik, iragan mingarri bati aurre egin beharko baidio.

## Aktoreak 
* Robert Duvall: Mac Sledge
* Tess Harper: Rosa Lee
* Betty Buckley: Dixie
* Wilford Brimley: Harry
* Ellen Barkin: Sue Anne
* Allan Hubbard: Sonny
* Lenny Von Dohlen as Robert
* Paul Gleason: Berri-emailea
* Michael Crabtree: Lewis Menefee
* Norman Bennett: Hotchkiss erreberendoa

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Johannes Diderik van der Waals

**Johannes Diderik van der Waals** (Leiden, 1837ko azaroaren 23a - Amsterdam, 1923ko martxoaren 8a) herbeheretar fisikaria izan zen.

Gas eta likidoen egoeraren ekuazioan egindako lanagatik da ospetsua, eta horregatik 1910ean Fisikako Nobel saria irabazi zuen. Van der Waals izan zen molekulen bolumena eta molekulen arteko indarrak kontuan hartzeko beharraz ohartu zen lehena (Van der Waalsen indarrak, ezagutzen diren bezala eta molekulan karga positibo eta negatiboen banaketan jatorria dutenak), gas eta likidoen presio, bolumen eta tenperaturaren arteko erlazioa ezarriz.

Disoziazio elektrolitikoari buruz, kapilaritatearen teoria termodinamikoari buruz eta fluidoen estatikari buruz ere ikertu zuen.
Alla Pugatxova

**Alla Borisovna Pugatxova** (,  ahoskatua; Mosku, Errusiako SESF, SESB, ) sobietar eta errusiar abeslaria da, 250 milioi disko baino gehiago saldu dituena.

Pugatxovak antzinako Sobietar Batasunaren lurraldean estatus ikonikoa du, sobietar abeslari arrakastatsuena baita salmentei eta ospeari dagokienez. 1980an RSFSRren Artista Bikaina izendatu zuten, 1985ean SESBeko Herriaren Artista eta 1991n SESBeko Herriaren Artista. SESB erori ondoren, bere ospea ez zen jaitsi, Errusiako Federazioaren "diva ikur" ezizena lortu zuen, eta 1994an Errusiako presidente zen Boris Jeltsinen eskutik ohorezko domina bat eman zioten. Gero, 2009an, Dmitri Medvedev presidentearen eskutik, III. mailako aberriaren aldeko Merituaren Ordena lortu zuen, Errusiako zibilentzako kondekorazio handienetako bat. 250 milioi diskotik gorako mundu salmentak ditu, zineman eta antzerkian lan egin du eta gaur egun jardunean jarraitzen du.

Alla Pugatxovak Errusia ordezkatu zuen 1997ko Eurovision Abesti lehiaketan Primadonnarekin. Abestia Pugatxovak berak konposatu zuen Valeri Meladze abeslariarentzat, Zinemaldia baino pixka bat lehenago gaixotu zenez, Errusiako telebistak interpretea izateko eskatu zion konpositoreari. Hamabosgarren postuan geratu zen.

## Lanak 
### Diskografia 
* 1977: *Zerkalo duxi*
* 1979: *Arlekino i drugie*
* 1979: *Podnimis nad suetoi*
* 1980: *To li jestxo budet,,,*
* 1982: *Kak trevozhen etot put*
* 1985: *Akh, kak khotxetsia zhit*
* 1985: *Watch Out*
* 1986: *...Stxastia v litxnoi zhizni!*
* 1987: *Prixla i govoriu*
* 1990: *Alla*
* 1991: *Rozhdestvenskie vstretxi I*
* 1992: *Rozhdestvenskie vstretxi II*
* 1995: *Ne delaite mne bolno, gospoda*
* 1998: *Da!*
* 2001: *Retxnoi tramvaitxik*
* 2003: *Zhivi spokoino, strana!*
* 2008: *Priglaxenie na zakat*
* 2024: *P.S.*

### Filmografia 
#### Zinema 
#### Telebista 
## Irudi galeria 

Fitxategi:Bundesarchiv Bild 183-R0428-0022, Berlin, Palast der Republik, Ala Pugatschowa.jpg
Fitxategi:Алла Пугачева, Анатолий Алёшин и группа "Веселые ребята".jpg
Fitxategi:Alla Pugacheva on Slavianski Bazaar in Vitebsk 01 (cropped).jpg
Fitxategi:Alla-Chernavsky Germany.jpg
Fitxategi:Pugacheva Alla.jpg
Fitxategi:Alla Pugacheva on Slavianski Bazaar in Vitebsk 01.jpg
Fitxategi:Vladimir Putin 25 July 2001-6.jpg
Fitxategi:RIAN archive 378862 Fashion designer Valentin Yudashkin presents Marine Collection.jpg
Fitxategi:Пугачева и Ельцин.jpg
Fitxategi:7000 emakume.pdf
Fitxategi:10000 emakume.pdf

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Bideoa] Alla Pugacheva - Primadonna (Eurovision Song Contest 1997, RUSSIA) preview video
* [Bideoa] Alla pugacheva Метель
Pablo Sorozabal Serrano

**Pablo Sorozábal Serrano** (Madril, 1934ko abenduaren 16 - Madril, 2007ko irailaren 6), musikagile, idazle eta itzultzaile espainiarra. Pablo Sorozabal musikagilearen semea, Euskal Herriarekin lotura handia izan zuen. Argazkilari gisa ere lan interesgarriak plazaratu zituen.

## Biografia 
Pablo Sorozabalen eta Enriqueta Serrano abeslariaren semea, Madrilgo Goi Mailako Errege-Musika Kontserbatorioan musika ikasi zuen; baita ere piano Manuel Carra maisuarekin. Donostian, bestetik, Francisco Escuderorekin konposizioa. Izan ere, beti oso autodidakta izan zen. Londresko Royal School of Music onartua, haren amaren heriotza gertatu zenean Madrilen aitarekin gelditzea erabakia zuen. Donostian eta Aia bizi izan zen. Teresa Gómez-ekin ezkondu zen; Teresa Antonio Gómez Cano margolariaren alaba zen. Bi seme-alabak izan zituen: Pablo eta Teresa.

## Literatura lanak 
* *Lloro por King Kong*, 1989, bere lehen eleberria. ISBN: 978-84-86780-08-1
* *La calle es mentira*, poesia liburua. Lan honekin 1985an Irun Saria irabazi zuen. ISBN:
978-84-7580-585-6
* *La última palabra*, Pio Baroja saria, 1986. Jaime Chávarri zinemara erama zuen *Tierno verano de lujurias y azoteas* izenburuarekin.

*Cuadernos Hispanoamericanos* eta *Hora de poesía* aldizkarien kolaboratzailea izan zen.

## Musika lanak 
Oso genero desberdinetan aritu zen:

* Opera:
*Tierra Roja* (1967). Alfonso Sastreren liburu batean oinarrituta Sorozabalek libretoa eta musika egin zuen.

* Kantak orkestarekin:
"Cantos de Amor y Lucha I" (1964), 5 Lieder, Miguel Hernández eta Rafael Alberti poemetan oinarrituta.
"Cantos de Amor y Lucha II" (1965), 5 Lieder Rafael Alberti poemetan oinarrituta.
"Cantos de Amor y Paz I" (1967), 7 Lieder Gloria Fuertesen poemetan oinarrituta.
"Cantos de Amor amargo" (1968), 3 Lieder Miguel Henándezen poemetan oinarrituta.

* Ganbera musika:
Lan ugari egin zituen. Azkena Walt Whitmanren poema baten gainean eginiko *For you* edo *Democracy* (1970).

* Ereserkiak:
1983an *Himno de la Comunidad Autónoma de Madrid* ereserkiaren musika egin zuen. Letra de Agustín García Calvo idazlearena da.

* Antzerkirako musika:
*¡Ay Carmela!* eta *Kabaret para tiempos de Krisis* antzezlanetarako musika.

* Zarzuela:
Aitarekin, Pablo Sorozabal *Las de Caín* zarzuelaren musika egin zuen. Libretoa Álvarez Quintero anaiena zen. 1958an Madrilgo Zarzuelako Antzokian taularatu zen, arrakastarekin plazaratutako azkenetariko zarzuela izanik.

## Itzulpenak 
Hiru hizkuntzetatik itzulpenak egin zituen: alemana, frantsesa eta ingelesatik. Besteak beste, idazle hauen lanak itzuli zituen: Franz Kafka, Theodor Fontane Günter Wallraff eta Büchner.

## Erreferentziak
Guru Nanak

**Guru Nanak** (,  ahoskatua; Nankana Sahib, 1469ko apirilaren 15a - Kartarpur, 1539ko irailaren 22a) sikhismoaren sortzailea izan zen. Sikhek ez ezik, hinduek eta musulmanek Punjaben eta Indiako azpikontinente osoan ere miresten dute.

Sikh tradizioaren arabera, Nanak hogeita hamar urte zituenean (liburu batzuen arabera hogeita zortzi) era misteriotsu batean desagertu zen. Batzuek Kali Bein ibaian ito zela, eguneko bere ohiko bainuetako batean, uste zuten. Hala ere, Nanak hiru egun beranduago berragertu zen, etengabe errepikatuz *«Nā kō hindū nā kō musalmān»* ("ez dago hindurik, ez dago musulmanik") esaldia.

Une horretatik aurrera, islamaren eta hinduismoaren amaieraren aldeko irakaskuntza berriak zabaltzen hasi zen Nanak, erlijio berri bat sortu ahal izateko: sikhismoaren hasiera izan zena.

## Kanpo estekak
Philipp Lenard

**Philipp Eduard Anton von Lenard** (; Preßburg, Austriar Inperioa,  - Messelhausen, Mendebaldeko Alemania, ) alemaniar fisikaria izan zen, hungariar jatorrikoa. Hungariako Zientzien Akademiako ohorezko kidea izan zen.

Hasiera batean mekanikan lan egin zuen, Mekanika Printzipioak argitaratuz, Hertzekin batera, 1894an. Ondoren, fosforeszentzia eta luminiszentzian interesatu zen. Magnetismoaren azterketak ere egin zituen, eta prezipitatutako ur tanten oszilazioari buruzko artikuluak argitaratu zituen. 1905ean izpi katodikoei buruzko bere ikerketei esker Fisikako Nobel Saria irabazi zuen. Antisemita sutsua, 1920ko hamarkadan nazismoaren, eta bere Deutsche Physik mugimenduaren, sustatzailea izan zen.
Amitabh Bachchan

**Amitabh Bachchan** (; ; Prayagraj, Uttar Pradesh, ) indiar aktorea, abeslari eta telebista aurkezlea da.

## Biografia 
Sikh ama baten eta aita hinduaren semea, sendagilea eta poeta hindiz eta urduz Harivansh Rai Bachchan-ek Srivastava-tik Bachchan-era abizena aldatu zuen.

Amitabh-k Prayagraj Men's High School-en ikasi zuen eta geroago arteetan lizentziatu zen Sherwood College-n, Nainital-en. Gero, Delhiko Unibertsitatean lizentziatu zen Zientzietan. Geroago, Kalkutako Bird and Co. garraio enpresa bateko agente gisa sinatu zuen karrera artistikoa hasteko.

## Hasierak 1969-1972 
Amitabh Bachchanek 1969an debuta egin zuen *Saat Hindustaniko* zazpi protagonistetako baten paperean. Filmak ez zuen arrakasta handirik izan, baina Bachchanek irabazi zuen bere lehen National Film Award zinema sari nazionala.

Kritikak eta publikoak bere *Anand* (1970) komertziala txalotu zuten eta film honen ondoren arrakasta txikiko beste batzuk etorri ziren, hala nola *Reshma Aur Shera* (1971) eta *Parwaana* (1971).

## Izar bihurtzea: 1973-1983 
Arrakasta handieneko filma Prakash Mehra-ren *Zanjeer* izan zen, non Dev Anand-ek hasieran baztertutako paper nagusia eman zioten. Filmak arrakasta izan zuen hainbat porrot egin ondoren eta ospetsu berehala bihurtu zuen eta Deewaar (1975), *Sholay* (1975), *Muqaddar Ka Sikander* (1978), *Don* (1978), *Kasme Vaade* (1978), *Kaala Patthar* (1979) eta *Lawaaris* (1981) bezalako filmetan parte hartu zuen.

Film horiek guztiek akzioko heroi bikain bihurtu zuten, nahiz eta beste film komiko batzuk ere egin zituen, hala nola *Chupke Chupke* (1975), *Amar Akbar Anthony* (1977) eta *Namak Halaal* (1982), edo *Kabhie Kabhie* (1976) eta *Silsila* (1981) bezalako erromantikoak. 1982an, istripua izan zuen *Coolie* filmatzen ari zenean. Hilabeteak eman zituen errekuperatzen, eta azkenean filma atera zutenean, leihatilako arrakasta izan zuen publizitate horri guztiari esker.

## Filmografia
Kemetismo

[thumb|250px|eskuinera| [Anj, bizitzaren sinboloa.]]
[thumb|250px|Kemetismoaren jarraitzaile baten [Thoth jainkoari eskainitako aldarea. ]]
**Kemetismoa** Egiptoko mitologian oinarritutako nahiko erlijio berri bat da. Bere ezaugarriak hauek dira: panteista, monista eta hetoneista.

## Historia 
Talde esoteriko asko antzinako Egiptoaren inguruko mitologiaren gaineko interesa erakutsi duten historian zehar. Egiptoko sinboloak eta mistizismoa, adibidez, Masoneriak eta Hermetismoak erreibindikatu dituzte; mugimendu horien elementu asko, batez ere estetikoak, Egiptotik hartutakoak dira. XIX. mende amaieran eta XX. mende hasieran, bestetik, Egiptoko mitologian oinarritutako talde esoterikoak antolatu ziren, esaterako Golden Dawn Orden Hermetikoa eta Aleister Crowleyk sortutako Thelemako Ordena, nahiz eta azken honek kemetismoarekin loturarik ez izan. Elkarte horien erritoen eta zeremonien sustraiak antzinako mitologia horretan bilatu behar dira.

Nolabait, Kemetismoak Egiptoko orain lau mila urtetako erlijioaren jarraipena izan nahi du.

## Joerak 
Hauek dira kemetismoaren egungo joera nagusiak:
* Kemetismo ortodoxo, wicca izandako Tamara Siuda-ren irakaskuntzetan oinarritzen da. Tamara Siuda Netjer Etxearen burua eta Haitiko vuduaren apaizemea da.
* Wicca Kemetika, neopaganismo egipziarra wiccaren egiturarekin eta kemetismoaren eraginarekin nahastuta.
* Betiko Iturriaren Tenplua. Ameriketako Estatu Batuetan sortu zuten, 1975an.
* Neo-Atonismo, Akenaton faraoiak bultzatutako erreforma monoteistan oinarritutakoa.
* Ausar Auset Elkartea (Antzinako egipzieraz Osiris eta Isisen elkartea esan nahi du) beltz nazionalismoaren erlijioa, afrozentrista, beltz arrazaren nagusitasuna aldarrikatzen du.
* Seten Tenplua (xeper.org) XX. mendeko 70. hamarakadan Michael Aquino-k sortu zuen. Eskola iniziatikoa eta okultista da, batez ere Set jainkoan zentratuta.

## Bibliografia 
* Hart, George. *A Dictionary of Egyptian Gods and Goddesses*. Routledge, 1986..
* Hornung, Erik. *Conceptions of Barney in Ancient Egypt: The One and The Many*. Cornell University Press, 1982. .
* Lesko, Barbara. *The Great Goddesses of Egypt*. Università dell'Oklahoma, 1999. .
* Meeks, Dimitri. *Daily Life of the Egyptian Gods*. Università di Cornell. .
* Morenz, Siegfried. *Egyptian Religion*. Cornell Paperbacks. .
* Ritner, Robert Kriech. *The Mechanics of Ancient Egyptian Magical Practice*. Istituto Orientale dell'Università di Chicago, 1993. 3.
* Siuda Logan, Tamara. *The Neteru of Kemet: An Introduction*. Eschaton Productions, 1994. .
* Siuda Logan, Tamara. *The Ancient Egyptian Prayerbook*. 2005. . Sito oficial.
* TCannon Reed, Elle. *The circle of Isis. 2001*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Neopaganismo
* Hermetismo

## Kanpo estekak 
* : Isisen kultoa.
* : Kemetismo ortodoxoa
* : Casa di Netjer
* : Kemetic Interfaith Network
Austriako Banku Nazionala

**Austriako Banku Nazionala** ( edo **OeNB**) Austriako Errepublikako banku zentrala da eta beraz, Banku Zentralen Europako Sistemaren (BZES), Eurogunearen eta Eurosistemaren zati da. Erakunde honek erabakiak hartzen laguntzen du herrialdeko politika ekonomiko eta monetarioari eta euroari dagozkien gaietan.

Egoitza nagusia Vienan du, *Otto-Wagner-Platz 3* helbidedun eraikinean.

## Historia 
Austriako Banku Zentrala Frantzisko I.aren, Austriako lehen enperadorearen, aginduz sortu zen 1816an.

## Kanpo loturak 
*   Austriako Banku Nazionalaren webgune ofiziala
Silverpit kraterra

**Silverpit kraterra** Ipar itsasoan dagoen urpeko talka kraterra da, Britainia Handiko uhartearen kostaldean. 2002an aurkitu zen petrolioaren ustiapen arrunt baten harira bildutako datu sismikoak aztertzen, Britainia Handiko uharteetan lehen talka krater gisa katalogatuta. Ordutik beste jatorri posible batzuk proposatu dira.

Bere adina 65 milioi urtekoa izan behar da eta, beraz, bere eraketa Chicxulub kraterra Yucatan penintsulan, Mexikon (dinosauroak desagertu ziren garaian) sortu zuen talkarekin bat dator. Silverpit talka krater bat bada, horrek Lurrak zenbait objekturen talka jaso zuela esan nahi du, litekeena da 1994an Shoemaker-Levy 9 kometak Jupiterrekin izandako talkaren antzeko gertakaria izatea. Talka anitzen teoria ezaguna den teoria hori, garai hartako beste talka krater batzuen existentzian ere oinarritzen da.

## Aurkikuntza 
Kraterra britainiar Petrolium-eko Simon Stewart-ek eta Philip Allen-ek Production Geoscience Ltd. enpresako petrolio geozientzialariek bildutako datu sismikoak aztertuta aurkitu zen Humber itsasadarreko 130 km- ra kokatutako gunean, erregai fosilen biltegien ohiko bilaketan. Allenek eraztun kontzentriko multzo bat nabaritu zuen, baina ez zuen fenomeno hori interpretatu eta argazki bat bere bulegoko horman zintzilikatu zuen, norbaitek bere existentziaren misterioa ulertzen lagunduko zion itxaropenarekin. Stewart-ek, loturarik ez zuen gai batengatik Production Geoscience bisitatzen zuenean, mapa ikusi zuen eta talka krater bat izan zitekeela proposatu zuen. Aurkikuntza eta talka kraterren hipotesia *Nature* aldizkarian argitaratu zen 2002an .  Silverpit izenak bertako arrantza basetan du jatorria.

Silverpit kraterraren aurkikuntzaren berri eman baino hiru urte lehenago, Ipar itsasotik zetozen datu sismikoek talka kraterraren frogak izan zitezkeela iradoki zuten: talka kraterren eraketa tasa Lurrean eta Ipar itsasoaren tamaina kontuan hartuta, espero zen talka krater kopurua batekoa zen.

Kraterra 1500 m sakonera inguruko sedimentu geruzaren azpian dago, Ipar itsasoaren oinarria osatzen duena 40 m inguruko sakoneran. Ikerketek iradokitzen dute kraterra eratzeko garaian, 50 eta 300 m-ren artean zegoen eremua itsas mailaren azpitik.

## Jatorria 
Komunikabide zientifikoetan onartzen da Silverpit-en jatorriaren inguruko azalpenik onena bolido bat dela . Hala ere, kraterrak eratzea sor dezaketen beste mekanismo batzuk daude eta Silverpit talka kraterra gisa sailkatzea zalantzan jarri da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andoni Zubiaurre

**Andoni Zubiaurre Dorronsoro** (Ordizia, Gipuzkoa, 1996ko abenduaren 4a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Atezain gisa jokatzen du. Bere jaioterriko Ordizian eta Antiguokon hezi zen. Gazte ibilbidea bukatuta Errealak fitxatu zuen 2015ean. Cultural Leonesan lagatua egon ondoren Sanserekin jokatu zuen Bigarren mailan. Bere denboraldi onaren ondorioz lehen talde txuriurdinera igo zen 2022ko udan. Hala ere ez zuen zorterik izan eta hurrengo denboraldian Eldenserekin sinatu zuen. 2023ko udan Mirandesera joan zen lagtu gisa.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Fracture (2007ko filma)

***Fracture*** (euskaraz *Hausdura*), 2007ko Gregory Hoblit estatubatuarrak zuzendutako thriller film bat da. Anthony Hopkins, Ryan Gosling, David Strathairn, Rosamund Pike, Embeth Davidtz, Billy Burke, Cliff Curtis, Fiona Shaw eta Bob Gunton aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Willy Beachum (Ryan Gosling) bere ibilbide profesionalean hasi berri den fiskal gazte handigura bat da. Bestalde, Ted Crawford (Anthony Hopkins) ingeniari adinduak Jennifer (Embeth Davidtz) emaztea odol hotzean tirokatu du. Patuaren ondorioz bi gizonek epaiketa batean elkarri aurre egin beharko diote. Crawford gizasemea burutu duen krimena bezain konplexua eta ustekabekoa dela erakutsiko du, hortaz, Willyren akusazioak bere etorkizun profesionala bezala galbidean jarriko ditu.

## Aktoreak 
* Anthony Hopkins: Theodore "Ted" Crawford
* Ryan Gosling: William "Willy" Beachum
* David Strathairn: Joe Lobruto, barrutiko fiskala
* Rosamund Pike: Nikki Gardner
* Embeth Davidtz: Jennifer Crawford
* Billy Burke: Rob Nunally tenientea
* Cliff Curtis: Flores detektibea
* Fiona Shaw: Robinson epailea
* Bob Gunton: Frank Gardner epailea
* Josh Stamberg: Norman Foster
* Xander Berkeley: Moran epailea
* Zoe Kazan: Mona
* Alla Korot: Errusiar itzultzailea

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kanpo Dokumentazio eta Kontra-Espioitza Zerbitzua

**Kanpo Dokumentazio eta Kontra-Espioitza Zerbitzua** ( edo *SDECE*) Frantziako informazio zerbitzu bat zen, 1945eko abenduaren 28an sortu zena, eta 1982ko apirilaren 2tik aitzina Kanpo Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusia (DGSE) izena daukana.

## Hastapenak Indotxinan 
Informazio lanak egin zituen Indotxinako gerran, 1946an. Komando ekintzak ere egin zituen.

## Aljeriako independentzia gerran 
Aljeriako gerran, hainbat aljeriar lider atxilotu zituen 1956ko urriaren 22an, besteak beste Ahmed Ben Bella. Atxiloketa egin zuten, haien hegazkin baten ibilbidea aldarazita. Halaber, gerra zikina deitutakoan parte hartu zuten; zehazki, FLN erakundeko hainbat kide erail zituzten. 1958an, aljeriar ekintzaile asko hil zituzten, Charles De Gaulle Frantziako Errepublikako presidenteak eskuak libre utzi zizkienean ustezko FLNko kideak hiltzeko.

## Quebec 
SDECEk Quebeceko mugimendu independentistari laguntza eskaini zion. Kanadan tentsio egoera indartu nahi zuten, eta horretarako Quebeceko mugimendu independentista erabili zuten. SDECEko kideek harreman hurbila izan zuten Quebeceko Askapenerako Frontea erakunde armatuarekin.

## Zuzendarien zerrenda 
* André Dewavrin *Colonel Passy* (1945eko apirila - 1946ko apirila).
* Henri-Alexis Ribiere (1946-1951).
* Pierre Boursicot (1951-1957).
* Paul Grossin (1957-1962).
* Paul Jacquier (1962-1966).
* Eugène Guibaud (1966-1970).
* Alexandre de Marenches (1970-1981).
* Pierre Marion (1981-1982).

## Erreferentziak
Roger Frey

**Roger Frey** (Nouméa, 1913ko ekainaren 11 &ndash; Neuilly-sur-Seine, 1997ko irailaren 13a) Frantziako politikaria izan zen. Barne Ministro eta Kontseilu Konstituzionaleko lehendakari izan zen, besteak beste.

## Gaztaroa 
Kaledonia Berrian sortu zen, haren aita, François Frey han ari baitzen lanean, Le Nickel sozietateko inspektore nagusi gisa. 1940an France Libre erakundean sartu zen, eta gerra egin zuen Alemaniaren aurka.

## Politikan 
1947an, Frantziako Herriaren Batasuna (RPF) alderdian sartu zen, eta laster hartu zituen alderdiko ardurak. 1951n diruzain bihurtu zen. 1958tik 1959ra Errepublika Berrirako Batasuna (UNR) alderdi gaullistako idazkari nagusi izan zen. 1959an Informazioaren Ministro bihurtu zen, eta 1960an Lehen Ministroaren ordezkari, Michel Debréren gobernuan.

## Barne Ministro 
1961eko maiatzetik 1967ko apirilera, Frantziako Barne Ministro izan zen, lehenik Debréren gobernuan eta ondoren Georges Pompidourenean. Hark antolatu zuen polizia paralelo bat, Barbouze-ak (bizardunak, frantses argotean) izenekoa, OAS erakunde armatuaren kontra borrokatzeko, Aljeriako gerraren amaieran.

Aljeriarren manifestazio baten kontrako errepresio gogorra agindu zuen, 1961eko urriaren 17an. Manifestazio hartan dozenaka aljeriar hil zituen Poliziak, Sena ibaira botata.

Hura Barne Ministro zen garaian bahitu zuten Mehdi Ben Barka Marokoko lider ezkertiarra. Ez zen frogatu bahiketaren berri bazuenik, baina Charles De Gaulle Frantziako Errepublikako presidenteak haren utzikeria gaitzetsi zuen.

1967ko apirilaren 6tik 1971ko urtarrilaren 7ra, Parlamentuarekiko Harremanez arduratzen zen ministro ardurak bete zituen. Ondoren, 1972ko uztailaren 5era arte, Administrazioaren Erreformaz arduratzen zen ministro izan zen.

1974tik 1983ra, Frantziako Kontseilu Konstituzionaleko presidente izan zen.

## Erreferentziak
Calibre (softwarea)

***Calibre*** (edo Kovid Goyal sortzaileak, modu estilizatuan idazten duen legez, ***calibre***) aplikazioa liburu elektronikoen softwarearen kode irekiko plataforma anitzeko software librea da. Laguntza ematen du liburutegi birtualetan dauden liburu elektronikoak antolatzeko, liburu elektronikoak ikusteko, editatzeko, sortzeko eta formatu batetik bestera bihurtzeko. Aplikazio horrek liburu elektronikoak irakurgailu elektroniko mota bat baino gehiagorekin sinkronizatzeko aukerak eskaintzen ditu.

Esate baterako, ePUB, MOBI eta AZW3 formatuekin egokitzapen aukera asko eskaintzen ditu.

## Historia 
2006ko urriaren 31n, Sonyk PRS-500 irakurgailu elektronikoa aurkeztu zuenean, Kovid Goyal, calibre aplikazioko sortzailea, *libprs500* garatzen hasi zen. Linuxen PRS-500 formatuak erabiltzen ahalbidetzeko sortu zuen. Kovid Goyalek *MobileRead* foroetako laguntzaile boluntarioen laguntzarekin, Broad Band eBook (BBeB) fitxategi-formatu jabearen gainean, alderantzizko-ingeniaritza erabili zuen, formatu irekia eskaintzeko asmoz. 2008an, Kovid Goyalek erabiltzailearentzako interfaze grafiko bat garatu zuen programari "calibre" izena (sic, hasierakoa ere letra xehea) eman zitzaion. Urtetan, Goyalek izena idazterakoan minuskula letra guztietan hobetsi du.

## Ezaugarri batzuk 
*calibre*k fitxategi-formatu eta irakurgailu mota asko onartzen ditu. Liburu elektroniko irakurgailuetan erabili ohi diren formatu gehienak edita daitezke *calibre*rekin, adibidez, letra-tipoak alda daitezke, letra-tamainak alda daiteke, marjinak eta metadatuak aldatu daitezke, eta abar. Erabiltzaileak norberak sortutako edukien taula eransteko aukera badu. Formatu bihurketak eta hamaika edizio erraz aplikatzen zaizkie lizentzia egokia duten liburu digitalei, baina editatzeko, batzuetan merkatuan erositako liburu elektronikoek eskubide digitalen kudeaketa-murrizketak (DRM) moldatu behar izaten dira. calibreak ez du, berez, DRM ezabatzen, baina baditu funtzio batzuk, plug-inak instalatu ondoren, DRM horiekin erabat trabatuta ez geratzeko.

## Euskaraz 
Software librea izanik, garai batean euskaraz egon zen lokalizatuta % 100. Baina euskarazko bertsioa eguneratuta mantentzeko boluntarioak falta dira. Hala ere, menu nagusietako elementu gehienak euskaraz ikus daitezke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Liburu elektroniko

## Kanpo estekak 
* Deskargatu calibre.
* Librezale.eusː calibre euskaraz.
* Alex Gabilondo: "Foliate epub liburu digitalak irakurtzeko aplikazioa".
Lockheed Martin F-35 Lightning II

**Lockheed Martin F-35 Lightning II**, AEBetako ehiza-hegazkin bat da. Lockheed Martin enpresak diseinatu eta ekoitzitzen du, Northrop Grumman, Pratt & Whitney eta BAE Systems subkontraten bidez.

Ameriketako Estatu Batuetako Aire Armadaz gain beste hainbat herrialdeetako Aire Armadek ere ehiza-hegazkin modelo honen hainbat unitate badituzte, denak ere AEBen aliatuak, tartean Erresuma Batua, Australia, Italia, Kanada, Herbehereak, Norvegia, Danimarka, Polonia, Turkia, Israel, Hego Korea eta Japonia.
Tell al-Rimah

**Tell al-Rimah** Niniveko probintzian (Irak) dagoen asentamendu arkeologikoa da. Tell hau, Mosul eta antzinako Niniveko probintziatik mendebalderantz 80 kilometrora dago, Sinjar eskualdean. Lehen, Karana edo Qattara deitzen zuten. Eskualdeak Seton Lloydek 1938an indusketatu zuen.

Tell al-Rimah aztarnategia 1964tik 1971ra aztertu zuen Irakeko Arkeologia Eskola Britaniarrak. Bigarren milurtekoaren hasierako tenplua, eta jauregi handiak induskatu ziren, baita Neoasiriar eraikin bat ere. Tell al-Rimah hirugarren milurtekoko adreiluzko gangagatik ere ezaguna da.

Aztarnategiak, bigarren milurtekoan eta Neoasiriar garaiaren artean protagonismo handiena lortu zuten. Bigarren milurtekoko jarduera Babilonia Zaharra eta Mitanni garaietan gertatu zen.

Mari garaikideko taberna zaharrak topatu zituzten, baita beste objektu batzuk ere. Aurkitu den artefaktu aipagarriena, Adad-nirari III.aren izarra izan zen. Israelen errege goiztiar bat egon zen eta izen horrekin batera Samaria eskualdeko lehen aipamen kuneiformea idatzi zuten.
Barbouze

(, frantses argotean) bat OAS (Armada sekretuaren erakundea) talde armatuaren kontra legez kanpo borrokatzeaz arduratzen zen kide bat zen. Berez, poliziak eta armadak erabil ez ditzaketen metodoak erabiltzen zituzten, baina haien gainetik Frantziako zerbitzu sekretuak zeuden. Aljeriako gerra garaiko atentatu sail baten arduradunak ziren Barbouze-ak, bereziki 1960ko hamarkadan, baina geroztik termino hori erabiltzen da “polizia paraleloa” edo “zerbitzu sekretuetako agentea” izendatzeko.

## Hastapenak 
“Barbouze” hitza lehen aldiz erabili zuena OAS erakunde armatua zen. “Barbouze” horiek hirurehun laguneko talde bat osatzen zuten, hala nola Kooperaziorako Mugimendua edo *Mouvement pour la coopération* (MPC). Mugimendu haren helburua zen OASren kontra borrokatzea, atentatuen bidez. Frantziako poliziak ezin zuenez atentaturik egin, erakunde hark egiten zituen.

OASren kontrako borroka diseinatu zuen Pierre Lemarchand abokatu eta diputatu gaullistak, Roger Frey Frantziako Barne Ministroarekin batera, 1961ean. Lemarchand izan zen hirurehun lagun horien buruzagia, Aljerren.

Lehen “barbouze”-ak 1961eko azaro bukaeran iritsi ziren Aljerrera, eta atentatuak egiten hasi ziren OASko kideak ibiltzen ziren tabernetan. Baina OASko kideak ere hasi ziren “barbouze”-en kontrako erasoak egiten. Batzuek besteen kontra egindako eraso haiek hildako ugari eragin zuten. Azkena, 1962ko otsailaren 12an: OASko kide batzuek eraso egin zuten 25 “barbouze” zeuden hotelaren aurka, eta ia denak hil zituzten.

## Desegitea 
1962ko martxoaren 8an, Roger Frey Frantziako Barne Ministroak agindu zuen “barbouze”-en ekintzak bertan behera uzteko. Argitu nahi izan zuen “Frantzian inoiz ez dela izan polizia paralelorik, eta “barbouze”-en istorio horiek Frantzia desohoratzen dutela”.

## Ondorengo gertaerak 
“Barbouze” erraten bazaio ere Aljeriako ekintza sorta haien egileei, ondoko urteetan terminoa zabaldu zen, hilketa, atentatu edo suizidio dudakorrak gertatzen zirenean. Pentsatzen bazen atentatu haien atzean polizia edo Frantziako Estatua egon zitezkeela, “barbouze-en metodoak” zirela erraten zen.

Hainbat gertakaritan aipatu da “barbouze-en lana” izan zela:
* Robert Boulin auzia: 1979ko urrian bortizki hil zen Laneko ministroa, ofizialki bere buruaz beste eginda. 2015ean ikerketa bat zabaldu zen, “atxiloketa, bahiketa eta heriotza eragin zuen atxikitzeagatik edo hilketagatik”. Hilketarengatik eta Versailleseko prokuradoreak hilketa izan zela ezkutatzearen hipotesiagatik aipatzen da “barbouze-en metodoa”.
* Auriòu-eko hilketak: 1981eko uztailaren 19an, sei lagun erail zituzten Aurioùen (Rodanoren Ahoak departamendua), Ekintza Zibiko Zerbitzuko (SAC) Marseillako taldeko buruaren etxean. SACen barruko traizio susmo baten harira gertatu zen hilketa. Hilketa haren ondoren desegin zuten SAC, 1982an, “barbouze”-en bulegoa zelakoan.
* Vincennes-eko irlandarren auzia: Vincennes-en bizi zen irlandar talde baten etxean armak eta lehergailuak aurkitu zituzten. Baina, Eliseoarentzat lan egiten zuten jendarme batzuei leporatu zitzaien armak eta lehergailuak ezarri izana etxe hartan, irlandarrak auzipetu ahal izateko.

## Erreferentziak
Iratxe Mediavilla

**Iratxe Mediavilla Francés** (Elorrio, Bizkaia, 1985eko uztailaren 24a) bizkaitar zinegilea da. 2016an *Argi* izenburuko bere lehen film luzea zuzendu zuen. 

## Bizitza 
Iratxe Mediavilla Elorrion jaio zen. 2008an Bilboko Zinema eskolan heldu zion zinema munduko ibilbideari. Ondoren, hainbat urtez ikus-entzunezko arloetan ibili zen, publizitatean, bideoklipetan, batez ere arteko departamentuan. 2014an *Il Marquesse* laburmetraia zuzendu zuen, horrekin *Arriola 24 ordu* digitaleko jaialdiko lehen saria lortu zuen. Saria lortzeak beste proiektu bat egiteko gogoa piztu zion, horrela, talde tekniko on bat bildu ondoren, *Argi* luzemetraian hasi zen lanean. Filme horren bidez, bere jaioterriari opari bat egiteko modua zela iruditu zitzaion.

### "Argi" luzemetraia 
*Argi* drama bat da, 60 eta 80ko hamarkadan gertatzen den. Neskatila beten begietatik ikusten da une horretako egoera soziala. Argi izeneko neska preso sentitzen da baztertzen duen gizarte batean, eta bere lekua topatzeko borrokatu egin beharko du.

Euskaraz eta gaztelaniaz egindako lan horretan hainbat aktore ezagun zein berrik hartu zuen parte: Sabina Aizpuru (aktore berri izendapena Suediako Vasteras Jaialdian), Félix Arcarazo, Loli Astoreka, Ylenia Baglietto, Garazi Gómez, June Gómez (aktore onena Filipinetako Manilako Jaialdian),

## Filmografia 
### Zuzendutako filmak 
Bestek beste, lan hauexek egin ditu:

* *Eco* (2011)  laburmetraia
* *Yayos* (2013) 
* *Argi* (2015) Luzemetraia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Facebook Iratxe
* Teaser Argi
Francisco Rizi

**Francisco Rizi de Guevara** (Madrid, 1614-San Lorenzo de El Escorial, 1685) Espainiako margolari bat izan zen. Antonio Ricci italiar margolariaren semea, Federico Zuccarorekin El Escorialen lan egitera joan zen Espainiara. Aitarekin ikasi ondoren, erregearen margolariaren eta Vicente Carduchorekin lanera joan zen, ikasle bikainenetako bat izateko asmoz. Margolari arrakastatsua izan zen, eta Madrilgo barroko piktoriko handiaren adierazle handienetakoa XVII. mendearen erdialdetik aurrera. Berarekin batera Juan Antonio Escalante, José Antolínez edo Claudio Coello bezalako artistak bereizi baitziren.

## Bizitza 
Gaztetatik gortearekin lotuta egon zen (1638 inguruan), 165ean erregearen margolari ofiziala izendatu zuten. Sarritan dekorazio efimeroetan aritu zen; Izan ere, olioa eta freskoa erabiltzen zituen Agostino Mitelli eta Angelo Michele Colonna boloniarrei jarraituz.

Gorteko lanaz gain, batez ere Toledoko katedralarekin lotuta egon zen. Bertan, mota guztietako lanetan, oihal gaineko margolanetan eta freskoetan Ochavo ospetsuarenak nabarmenduz.

1653. urtean katedraleko margolariaren titulua jaso zuen. 1661ean Madrilgo Alcázarren bertan kokatzeko eskaera bete zen. 1671n Carreño ganbera-margolaria izendatu zuten nahiz eta Rizi, errege-margolari zaharrena izan. 1685ean El Escorial monasterioko sakristiarako Sakratu Inprimaketaren margo-oihal handia eskatu zitzaion, eta ez zuen amaitu, monasterio hartan hil egin baitzen.

Bere margolanak garai hartan nagusi diren forma barroko berrien garapen osoa erakutsi zuen. Koloretsu goxotasun eta arduragabeak, koloretsu sinesgarritasunarekin, espresibismoz jositako dinamismoaren eta mugimenduaren efektuak sortzen ditu. Zentzu honetan kapitulu aipagarria bere freskoen sorkuntzak izango dira, non ikuspegi arkitektonikoak nagusi diren, zeruko irekien irudikapen ikusgarriak eta biziak sortuz. Pradon aurkezten diren bere lan ugarien artean, aipatzekoak dira, aipatutako *Auto de fe* errege-bildumetatik datozenak eta *Expolio de Cristo*, bere margolanik dramatikoenetakoak.

## Kanpo-estekak
Eztebe Tomašević

**Eztebe Tomašević** (, Стјепан/Стефан Томашевић; 1438 aldean - Jajce, egun Bosnia-Herzegovina, 1463ko maiatzaren 25a) Bosniako erregea izan zen 1461–1463 bitartean, eta Serbiako despota 1459ko apiriletik ekainera. Mehmed II.a otomandar sultanak 1463an hilarazia, Kotromanić dinastiako azken monarka izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kagemni

**Kagemni** Tetiko chaty (kantziler) bat izan zen, seigarren dinastiako lehen faraoia. **Memi** ere deitzen zaio.

Kagemni Dyedkara-Isesi erregearen pean hasi zen bere karrera ofizial gisa. Gainera, Dyedkara-Isesiren semea Unis zerbitzatu zuen Tetiren erregealdian Estatuaren funtzio gorenean sartu aurretik. Chaty izateaz gain, estatuaren boterean bigarrena, Ra apaiz nagusia izan zen Heliopolisen.

Litekeena da izendapenaren arrazoia ezkontzan egotea, izan ere, Nebtinubjetekin, Erregearen Alabarekin, Tetianj izena zuen semea izan zuen.

Kagemni hasieran funzionarioa zen, eta denbora gutxira Raren Apaiz gorena bihurtu zen, Estatuako bigaren agintaria.

## Mastaba 
Saqqarahen lurperatuta dago, Teti hileta konplexuaren ondoan dagoen mastaba batean, 1843an aurkitu zuen Lepsiusek, nahiz eta 1893an induskatu zuena Jacques de Morgan izan. Von Bissingek azterketa bat egin zuen eta 1905 eta 1911 artean idatzi zituen. Baina inoiz ez da bere osotasunean argitaratu. Hilobia zortzi logela eta bost antekamarek osatzen dute, guztiak apainduak, koloreak ondo kontserbatu ez diren arren.

Kalitate handikoa, izan ere, elkarrizketetan erregearen artisautza erabiltzen zuenez, hilobiak bere karrera politikoko eta eguneroko eszenak erakusten ditu. Sarreran Kagemniren 50 titulu erreproduzitzen ditu. Horien artean, Teti piramideko eraikuntzako ikuskatzaile gisa identifikatzen da, artisau onenen sarbidea azaltzen duena. Erliebeen artean hainbat animalia daude, esaterako, ehiza eta arrantza eszenak, borroka hipopotamoekin eta krokodiloekin, eta xehetasun txikienak islatzen dira: loto lore flotagarriak, arrantzaleen sareak, igelak eta intsektuak ere bai: belarrak. dragoiak, ... Behi bat esnatzen den edo txakurkumeak nola elikatzen diren ere ikus daiteke.
Kotromanić

220px|eskuinera|thumb
**Kotromanić** () errege-dinastia izan zen, XIII-XV. mendeetan Bosnian nagusitu zena. Eztebe Kotromanić-ek (1287-1314) sortu zuen dinastia, Hungariako erregeen mende, eta Eztebe semeak sortu zuen Bosniako Erresuma independentea 1322an. 1325ean hartu zuen Hum edo Herzegovinako lurraldea. Hungariaren aurkako gudu askoren ondoan, Eztebe Tvurtko I.ak (Bosniako errege 1351-1391 bitartean) Adriatiko aldera zabaldu zituen bere lurrak, eta 1390. urtean Serbia, Bosnia, Dalmazia eta Kroaziako errege izendatu eta hegoaldeko eslaviarren buruzagi nagusi bihurtu zen. Tvurtko I.aren ondoren ordea, guztiz txikitu zen Bosniako Erresuma, barne gatazken eta Hungariako eta Turkiako erresumen erasoen ondorioz. 1463an hil zuten turkiarrek Eztebe Tomašević, Kotromanic dinastiako azken erregea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naranco mendia

**Naranco mendia**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoan dagoen mendi bat da, Oviedo mendiaren alboan. Hain zuzen ere, hiriko izen berdineko auzoak mendi honetatik hartzen du. 634 metroko garaiera du.

5 kilometroko arkua osatzen du, iparraldeako muturrean Villaperi parrokia eta mendebaldekoan Lloriana dituela. Bere magalean Santa María del Naranco eta San Miguel de Lillo eliza aurrerromanikoak daude.

2010. urterarte bertan Narancoko Igoera txirrindularitza lasterketa egiten zen.
Gijón-Aldirikoak geltokia

**Gijón-Aldirikoak geltokia**, , edo **El Humedal geltokia**, Espainiako Gijón hiriko tren geltoki bat izan zen, Asturias autonomia erkidegoan. Adifen jabetzakoa zen eta Renferen zerbitzuak eskaintzen zituen. 2014n eraitsi zuten.
Desmosoma

300px|thumb|Desmosoma baten egitura.
300px|thumb|Desmosoma loturek zelulak elkartzen dituzte.
**Desmosoma** edo ***Macula adherens*** zelulen arteko lotura‎ egiten duen egitura bat da.

Zelula mintzean aurkitzen da, ausaz kokaturik, eta estres mekaniko handia jasaten duten zeluletan kopuru handitan ikusten da, hala nola, miokardioko muskulu-ehunean, maskurian, digestio hodiko mukosatan eta epitelio-ehunetan.

## Egitura 
Desmosomak hainbat atal ditu; zelularen barnean firu ertainez osaturiko plakak edo xaflak, mintzean dauden aingura proteinak eta matrizera ateratzen diren kadherina izeneko glikoproteinak.

* **Barneko eremua**: Dentsitate handiko plaka bat osatzen da 15-20 nm-ko luzera duena. Desmoplakina izeneko proteinaz eginda dago eta hauei zitoeskeletoko firu ertainak lotzen zaikie, keratinazkoak hain zuzen ere.
* **Mintzeko eremua**: Bertan katenina proteinak aurkitzen dira, β-katenina, p120-katenina eta plakoglobina (γ-katenina).
* **Kanpoko eremua**: Zelula arteko eremuak 34 nm-ko distantzia du eta kateninari loturik dauden kadherinak ateratzen dira zelula mintzetik kanpora. Kadherina hauek desmokolinaz eta desmogleinaz osaturik daude. Ondoz ondoko zelula bien kadherinak elkar lotzen dira. Kaltzio kontzentrazioak proteina hauen arteko loturak baldintzatzen ditu.

## Gaixotasunak 
* Penfigo gaixotasuna: Gaixotasun autoimmunea da. Desmogleinak suntsitzen dituzten antigorputzak ekoizten dira eta hauek desmosomak hausten dituzte. Larruazala oso fina izaten da eta baba handiak eta ugariak ateratzen dira.
* Hailey–Hailey gaixotasuna: Desmosomak gaizki eratzen dira eta larruazalean legenak eta babak ateratzen dira.
* Eskuin bentrikuluko arritmia: Desmosometako proteinen geneek jasaten dituzten mutazioek eragiten dute.

## Historia 
Giulio Bizzozero patologo italiarrak aurkitu zuen.

## Ikus, gainera 
* Hemidesmosoma

## Erreferentziak