open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zamboanga

**Zamboanga** edo **Zamboanga Hiria** (; ) Filipinetako hiria eta portua da, Mindanao uhartearen mendebaleko izen bereko lur muturrean dago, Basilan uhartearen parez pare. 861.799 biztanle zituen 2015ean. Mindanaoko hiririk garrantzitsuena da. Kopra, zura, kautxua eta nekazaritzako gaiak esportatzen ditu.

## Klima 

## Barangayak 
Hiriak 98 barangay edo auzotan banaturik daude, bi barruti osatzen dituztenak.

### I. barrutia (mendebaldeko kosta) 
* Sta.Maria
* Ayala
* Baliwasan
* Baluno
* Cabatangan
* Calarian
* Camino Nuevo
* Campo Islam
* Canelar
* Capisan
* Cawit
* Dulian Pasonanca
* Kasanyangan
* La Paz
* Labuan
* Lamisahan
* Limpapa
* Maasin
* Malagutay
* Pamucutan
* Pasonanca
* Patalon
* Recodo
* Lower Calarian
* Suterville
* Rio Hondo
* San Jose Cawa Cawa
* San Jose Gusu
* San Ramon
* San Roque
* Sinunuc
* Sinubong
* Sta. Barbara
* Sta. Maria
* Sto. Niño
* Talisayan
* Tulungatung
* Tumaga
* Zone I
* Zone II
* Zone III
* Zone IV

### II. barrutia (ekialdeko kosta) 
* Arena Blanco
* Boalan
* Bolong
* Buenavista
* Bunguiao
* Busay (uhartea)
* Cabaluay
* Cacao
* Calabasa
* Culianan
* Curuan
* Dita
* Divisoria
* Dulian Bunguiao
* Guisao
* Guiwan
* Landang Gua (uhartea)
* Landang Laum (uhartea)
* Lanzones
* Lapakan
* Latuan Curuan
* Licomo
* Limaong
* Lubigan
* Lumayang
* Lumbangan
* Lunzuran
* Mampang
* Manalipa
* Manicahan
* Mangusu
* Mariki
* Mercedes
* Muti
* Pangapuyan (uhartea)
* Panubigan
* Pasilmanta (uhartea)
* Pasabolong
* Putik
* Quiniput
* Salaan
* Sangali
* Sibulao Curuan
* Sta. Catalina
* Tagasilay
* Taguiti
* Talabaan
* Talon-Talon
* Taluksangay
* Tetuan
* Tictapul
* Tigbalabag
* Tictabon (uhartea)
* Tolosa
* Tugbungan
* Tumalutab (uhartea)
* Tumitus
* Victoria
* Vitali
* Zambowood

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caloocan

**Caloocan**, izen ofiziala **Caloocan Hiria** (), Filipinetako hiria da, Luzon uhartean dagoena, Hiriburu Nazionalaren Eskualdean. Herrialdeko hiririk jendetsuenetan laugarrena da, 2015ean 1.583.978 biztanle baitzituen. 188  edo auzo ditu, tartean herrialdeko populatuena: Bagong Silang (221.874 biztanle)

## Geografia 
### Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quraix

**Quraix**ak (; askotan **Quraysh** moduan idatzia eta beste transliterazio batzuen arabera *Qureish*, *Quraish*, *Quresh*, *Qurish*, *Kuraish*, eta *Coreish*) Meka eta Kaaba kontrolpean zuen arabiar leinu merkatari boteretsu bat izan zen, Ismaelen askzikoak euren tradizioaren arabera. Mahoma, islamaren profeta, Quraix leinuko Banu Hashim klanean jaio zen.

## Mahomaren aurreko historia 
Kuraixek euren arbasoak Adan, Abraham eta Ismaelekin lotzen dituzte, eta arabiar historia liburuen arabera Mudharren ondorengoak ziren Banh Kinanah leinuaren adar bat izan ziren. Belaunaldiz belaunaldi hainbat leinurekin batera bizi izan ziren, baina Mahoma baino bost belaunaldi lehenago egoera aldatu zen Qusai ibn Kilabekin. Gerra eta diplomazia erabilita Kaabako atearen giltzak eskuratu zituen, Mekara hainbat erromes erakartzen zituen tenplu pagano garrantzitsu bat. Bere leinukoak bildu eta Mekan ezarri ziren, Qusai errege izendatuz euren leinukoen artean. Beste inork ez zuen Mekako errege titulua izan ondoren. Leinuaren barruko klan ezberdinek lan ezberdinak zituzten Meka eta Kaabaren zaintzan, eta hauek bereziki garrantzitsuak izan ziren Mahomaren bizitzan.

Euren jainko nagusia Hubal zen. Beste jainko batzuk Manaf, Isaf eta Na'ila ziren.

## Mahomaren garaia 
Klan ezberdinetako hainbat liderrek ez zuten Mahomaren profeta izaera onartu eta berau isilarazten saiatu ziren, bere osabaren gainean presioa egiten, Abu Talib. Islamak zuen monoteismoaren ideia baztertu zuten: ados zeuden Jaungoiko handiago bat zegoenaren ideiarekin, baina beste jainko txikiago batzuk ere bitartekari gisa ezartzen zituzten. Mahomaren jarraitzaileek ere boikota jasan zuten garai honetan. Hasierako musulman horien arteko askok Abisiniako errege kristauaren babespean gorde ziren, eta Mahomak berak Medinara ihes egin zuen (garaian Jathrib gisa ezagutzen zen hiria). Quraixek hainbat gudu izan zituzten Mahomaren aurka, horietako bat Badreko gudua, 624. urtean, non Quraixek galdu zuten eta musulmanen garaitzarako lehen pausoa eman zen.

Islamaren egonkortze honekin boterea irabazi zuten eta kalifa-herria ezarri zuten.

## Mahomaren heriotzaren ostean 
Mahomaren heriotzaren ostean gatazka egon zen kalifaren ondorengotzaren inguruan. Sunitarren arabera Abu Bakr zen Mahomak aukeratutako ondorengoa eta xiismoaren arabera Ali ibn Abi Talib zen ondorengoa.

Quraix leinukoa zen al-Shāfi'ī (Abū ʿAbdillāh Muḥammad ibn Idrīs al-Shāfiʿī) teologo, idazle eta jakintsu arabiar musulmana, eta jurisprudentzia islamikoaren (Uṣūl al-fiqh) printzipioen lehen eragilea

## Kanpo estekak
Alfonso Valín

**Alfonso Valín Gasamanes** (Barakaldo, Bizkaia, 1985eko maiatzaren 6a - ) euskal herritar futbolari ohia da, erdilari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2024ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
*  Alfonso Valin Gasamanes
Mikel Mendibil

**Mikel Mendibil Ainzua** (Iruñea, 1976) euskal ilustratzaile eta diseinatzailea da. Batxilergoan zientzien hautua egin bazuen ere, Arte Ederretan lizentziatu zen gero. Ezizen edo izen artistiko gisa «mma!» erabiltzen du (izen-abizenen lehen hizkiak hartuta).

Txiki-txikitatik hasi zen marrazten, eta ikasle garaian hainbat sari irabazi zituen kartel eta komikigintzan. Napartheid fanzinean aritu zen, eta baita Intsumisio mugimenduan ere: zenbait hormako, itsaskin eta kamiseta sortu zituen haientzat.

## Kanpo estekak 
*  Mikel Mendibil ilustratzailearen webgunea
Ibrahim

**Ibrahim ibn Azar** (, ), Hebrear Biblian Abraham gisa ezagutzen den pertsona da. Islamaren arabera profeta eta Allahren (الله‎) apostolua da, eta hainbat erlijio eta herrietako patriarka. Musulmanen sinismenen arabera Abrahamek Jaungoikoak jarritako frogak eta aginduak bete zituen bere bizitza osoan zehar. Jaungoikoarekiko zuen fede bukaezina dela eta Jaungoikoak zin egin zion munduko hainbat nazioetako liderra izango zela. Abrahamek, beraz, musulman perfektuaren itxura du eta Koranean Abraham gizateria osoarentzako eredu bat da. Islameko egutegiko Eid al-Adha egunean Abrahamek jarrera ospatzen da, eta musulmanek Kaabarako erromesaldia egiten dute, bera omentzeko.

Musulmanek uste dute Abraham bere garaiko pertsona zuzenen liderra izan zela, eta euren sinismenen arabera Arabia eta Israelgo jendea beraren askazikoak dira. Abraham, Islamaren sinismenen arabera, mundua idolatriatik askatzeko beharrezkoa izan zen. Paganismo ezabatu zuen Arabia eta Canaanetik. Ispiritualki purifikatu zituen bi lekuak eta hainbat otoi-leku santifikatu zituen. Abraham eta Ismailek Hajj edo Kaabarako erromesaldia ezarri zuten, gaur egun ere musulmanek jarraitzen duten errituala. Musulmanen arabera Abrahamek eskatu zion Jaungoikoari Ismail zein Ishaq semeak eta horren ondorengoak berdin babestea. Uste dutenez Mahoma bera Abrahamen ondorengoa da, Ismailen adarretik.

## Ikus, gainera 
* Abraham

## Kanpo estekak
Libragailu

**Libragailua** hodietako buxadurak konpontzeko erabiltzen den gomazko bentosa bat da, kirten batez hornitua. Kainu-zulo eta harraska-zuloaren gainean bentosa gora eta behera mugituz baliatzen da, presio-aldaketen bitartez buxadura eragiten duen materiala erauztearren.

## Kanpo estekak
Noctuidae

**Noctuidae** lepidopteroen familia bat da. Barnean 35.000 espezie inguru ditu, agian guztira 100.000 izango zirenak, 4.200 generotan banaturik.

## Kanpo estekak
Araneoidea

**Araneoidea** armiarma araenomorfoen goifamilietako bat da. Barnean zortzi familia ditu:

* Anapidae
* Araneidae
* Cyatholipidae
* Linyphiidae
* Mysmenidae
* Nephilidae
* Nesticidae
* Pimoidae
* Sinopimoidae
* Symphytognathidae
* Synaphridae
* Synotaxidae
* Tetragnathidae
* Theridiidae
* Theridiosomatidae

## Kanpo estekak
Néstor Susaeta

**Néstor Susaeta Jaurrieta** (Eibar, Gipuzkoa, 1984ko abenduaren 11-) futbolari gipuzkoarra da.

## Biografia 
Eskuin hegalean aritzen zen normalean, baloi geldituan aditua izanik. Markel Susaeta Athleticeko futbolari ohiaren lehengusua da. Errealeko harrobian hasi zen, eta Eibarren lagatua egon ondoren Bilbao Athleticera batu zen. Harrezekero berte urterik onenak Rayo Vallecanon eta Oviedon jokatu zituen.

## Estatistikak 
*2025eko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Álex García Peña

'*Alejandro *Álex* García Peña*' (Bilbo, 1984ko irailaren 24a-) futbolari bizkaitar ohia da, ezker hegaleana ritzen zena, erdilari gisa. Erretiratu eta gero entrenatzaile bilakatu zen.
 
## Estatistikak 
*2020ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Trikomoniasi

**Trikomoniasia** sexu bidez transmititutako gaixotasuna da, *Trichomonas vaginalis* izeneko protozooak sortua.

Gaitzak emakumeak jotzen ditu batik bat, baginitis mingarria sortuz. Gizonezkoengan, aldiz, ez du ia sintomarik eragiten; askoz jota, uretritisa sor dezake.

Ohikoa da trikomoniasiak baginako jario ugari sortzea emakumezkoengan, baginako erreminarekin batera.

Harreman sexualen bidez ez ezik, fomiteen bidez ere kutsa daiteke gaitza (kutsatutako komunen bidez, eskuzapien bidez...). Izan ere, protozoo patogenoa gai da ordu gutxi batzutan ostalaritik kanpo bizitzeko, lehortu aurretik .

Sintomarik gabeko gizon promiskuek emakume asko kutsa ditzakete preserbatibo erabili ezean.

Gaitza diagnostikatzeko mikroskopio optikoan aztertzen da gaixotik erauzitako lagina, jario heze batetik lortua: Trichomonas vaginalis protozoo mugikorra ikusi behar da bertan.

Tratamenduari dagokionez, metronidazola da aukerako antibiotikoa, oso eraginkorra dena. Garrantzitsua da gaixo baten bikote sexualak ere tratamendua hartzea, sintomarik ez eduki arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Premisa

Logikan, **premisa** argudio logiko baten bitartez ondorio edo konklusio batera eramaten duen adierazpena da. Bestela esanda: premisa bat zerbait egia denaren aurreiritzia da. Logikan argudio batek (gutxienez) bi proposizio deklaratibo behar ditu, premisa gisa ezagutzen direnak, eta esaldi deklaratibo bat ("proposizioa"), ondorio gisa ulertzen dena. Bi premisa eta ondorio bat egitura argumentatiboaren forma basikoa da. Argudio konplexuagoek hainbat premisa lotu ditzakete ondorio batera, edo hasierako konklusioetatik premisara joan eta beste ondorio batzuk atera.

Aristotelek zioen edozein argudio logiko bi premisa eta ondorio batean laburbil daitekeela. Adibidez:

:Sokrates hilkorra da, gizaki guztiak hilkorrak direlako.

Asumitzen dugu Sokrates gizaki bat dela, ondorioak logikaren barruan koka dadin. Arrazoiketa osoa, berez, honakoa lizateke:

:Gizaki guztiak hilkorrak dira, eta Sokrates gizakia da, beraz Sokrates hilkorra da.

Modu honetan ondorioaren (*Sokrates hilkorra da*) egia aurreko premisen egian oinarritzen da.

## Kanpo estekak
Hauteskundeak Barañainen

2007ko maiatzeko hauteskundeen ondoren Floren Luki aukeratu zuten Barañaingo alkate. Orduan UPNk hamar zinegotzi lortu zituen, Nafarroa Baik sei zinegotzi, PSNek 4, eta Ezker Batuak zinegotzi bakarra. Floren Lukik Nafarroa Bai, PSN eta Ezker Batuko zinegotzien botoa jaso ondoren eskuratu zuen alkatetza. 2008ko apirilaren 25ean, PSN alderdiak iritzia aldatu eta UPNrekin batera, alkatearen aurkako zentzura-mozioa aurkeztu zuen alkatea kargutik kenduz. Horren ondorioz, UPN alderdiko Jose Antonio Mendibe da Barañaingo alkate berria.

2007ko hauteskundeen emaitzak honakoak izan ziren:

Baliogabeko botoak 583 izan ziren (emandako guztien %5,19) eta 222 boto zuri izan ziren (botoen %2,08). Abstentzioa %29,71koa izan zen.

2011n berriro ere UPNko (7 zinegotzi) Mendibe atera zen alkate PPko botoa ere jaso zuela. UPNren aurrean gobernu alternatiboa lortzearren Bilduk (3) PSNri (4) eman zion botoa baina honek NaBai 2011rekin (4) zuen akordioa azken orduan apurtu zuenez NaBaik -eta (I-Ek (2)- beren hautagaien aldeko botoa eman zuten.

2015eko udal hauteskundeen ondoren, Euskal Herria Bilduko hautagai Oihaneder Indakoetxea hautatu zuten alkate. Nahiz eta UPN izan zen boto gehien jaso zuena, Oihanederrek Geroa Bai, Izquierda-Ezkerra/Equo eta Participando Barañain taldeen babesa jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Ros

**Iñigo Ros Añon** (Tutera, 1982ko urriaren 21a -) euskal herritar futbolari ohia da, Javi Ros futbolariaren anai nagusia.

## Estatistikak 
*2015eko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*
Metronidazol

**Metronidazola** nitroimidazolen taldeko antibiotiko eta antiparasitarioa da. Guztiz sintetikoa da, naturan ez baitago bera ekoizten duen inongo organismorik. Eraginkorra da hainbat protozoo eta bakterio anaerobioen aurka, besteak beste.

## Erasobidea 
Metranidazola profarmakoa da, hots, modu inaktiboan administratzen den substantzia farmakologikoa, organismoan metabolizatzen dena eta farmako aktiboa bihurtzen dena. Antza, hainbat mikrobiok botika hau erreduzitzen dute, eta modu horretan aktibatzen da.

Metronidazolek ADNaren sintesia inhibitzen du, molekula horren helize bikoitzari eraso egiten baitio.

## Aplikazioak 
Digestio-aparatuan, larruazalean eta ugaltze-aparatuan infekzioak eragiten dituzten mikrobioen aurka erabiltzen da.

Botika honekiko sentikorrak diren mikrobioen zerrenda luzea da: Trichomonas vaginalis (trikomoniasia), Giardia lamblia (giardiasia), Entamoeba histolytica, Clostridium difficile (kolitis pseudomenbranosoa) eta Clostridium perfringens, Helicobacter pylori, Bacteroides eta Fusobacterium, besteak beste.

## Albo-ondorioak 
Arinak dira; zefaleak eta asaldura gastro-intestinalak dira ohikoenak.

Tratamendu luzeetan leukopenia eta neutropenia ager daitezke.

Frogatuta dago laborategiko akuriengan minbizia sor dezakeela. Gizakiarengan efektu bera eragiten duenik froga sendorik ez bada ere, tentuz erabili behar da. Haurdun dauden emakumeek ez dute hartu behar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
TKE Ligako 2015eko denboraldia

**2015eko TKE Liga**koa San Miguel Ligaren hamahirugarren denboraldia izan zen. Ekainaren 28an hasi zen, Málaga hiriko uretan, eta irailaren 20an bukatu zen Portugaleten. Hondarribia Arraun Elkarteak bigarren aldiz jarraian irabazi zuen liga, puntuen eta estropaden errekorra ezarrita gainera.

## Partaideak 

## Estropadak 

## Sailkapena 

¹ Tirán kanporatua izan zen, estropada zegokion kaletik ez bukatzeagatik.

### Jaitsiera/Igoera play-offa 

## Patroi onenaren saria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TKE Ligaren webgunea
Alderantzizko (argipena)

**Alderantzizko** aditzondoak erabilera zenbait ditu:
* matematikan,
** alderantzizko funtzioa,
** alderantzizko matrizea,
** alderantzizko zenbakia,
** alderantzizko elementua,
** alderantzizko poloniar notazioa;
* kimikan, alderantzizko sublimazioa;
* biokimikan, alderantzizko transkriptasa;
* geomorfologian, alderantzizko ibai delta.
Ibiltarte (argipena)

**Ibiltarte** hitzak adiera zenbait ditu:
* fisikan, **ibiltarte** edo desplazamendua (ez nahastu ibilbidearekin);
* matematikan, **ibiltartea** edo irudia, funtzio batek hartzen dituen balioen multzoa;
* estatistikan, ibiltartea, sakabanatze neurri bat.
Entamoeba

**Entamoeba** Amoebozoaren barruko genero bat da, ameba endoparasito guztiak biltzen dituena. Genero honen espezie batzuk giza hesteetan bizi dira.

Entamoeba histolytica da espezie patogeno ezagunena, gizakian amebiasia eta disenteria sortzen dituena. Beste Entamoeba batzuk (*Entamoeba coli*, *Entamoeba dispar*...) hesteetako saprofito ez-kaltegarriak dira.

Protozoo hauen bizi-zikloa oso sinplea da. Bi egoeretan egon daitezke: trofozoitoa (zelula aktiboa, elikatu eta zatitzen dena) eta kistea (erresistentzia handiko zelula, latentzia-forma dena). *Entamoeba histolytica*ren kasuan, kisteak irensten dituenean harrapatzen du gaixoak amebiasia edo disenteria.

## Espezieak 
* *E. bangladeshi*
* *E. bovis*
* *E. chattoni*
* *E. coli*
* *E. dispar*
* *E. ecuadoriensis*
* *E. equi*
* *E. gingivalis*
* *E. hartmanni*
* *E. histolytica*
* *E. insolita*
* *E. invadens*
* *E. moshkovskii*
* *E. muris*
* *E. nuttalli*
* *E. polecki*
* *E. ranarum*
* *E. struthionis*
* *E. suis*
* *E. terrapinae*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ubuntu (filosofia)

[thumb|300px|[Nelson Mandelak ubuntua zer den azaltzen du.]]

**Ubuntu** ( ahoskatua) bantu ngunien kontzeptu kultural, etiko eta politikoa da, pertsonen arteko harremanetan zintzotasuna bilatzen duena. Hitzak zuluerazko eta xhoserazko jatorria du.

 esaera zaharretik omen dator, eta, «pertsona beste pertsona batzuen arabera da pertsona» esan nahi omen du gutxi gorabehera.

Ideia hegoaldeko Afrikan filosofia humanista berri bat zabaltzeko erabiltzen dute, **ubuntuismo** edo **unhuismo** izenekoa. Azkena  shonerazko esanahi bereko terminotik omen dator, era berean,  esaeratik ekarria.

1994an Nelson Mandelak boterea eskuratu zuenetik, filosofia hau mundu osora jendarteratu da. Desmond Tuturen esanetan, ubuntuduna «zabala den pertsona da eta beti besteentzako eskuragarri dagoena. Besteak babesten ditu eta besteak zerbaitetan onak izatea ez da beretzako mehatxu, bere buruaz seguru baitago, osotasun baten parte dela badakielako, beste batzuk makurraraziak edota gutxietsiak direnean, beste batzuk torturatuak edo zanpatuak direnean gainbehera datorren osotasuna» da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eguesibarko politika

Tradizionalki UPNek irabazi ditu beti hauteskundeak, eta hala gertatu zen 2007an ere; horrela Josetxo Andia aukeratu zuten Eguesibarko alkate gehiengo osoa lortuta. 2007ko maiatzeko hauteskundeetan UPN izan zen udaleko alderdirik bozkatuena, guztira bederatzi zinegotzi eskuratu baitzituen, Nafarroa Baik hiru zinegotzi lortu zituen eta PSNk zinegotzi bakarra.

## 2007ko udal hauteskundeak 
Aipagarria da 2007ko hauteskundeetan Nafarroa Bai koalizioak izandako gorakada, batez ere Sarriguren kontzejuan. Sarrigurenen ehunka etxebizitza berri eraiki dira eta Iruñetik ehunka biztanle berri heldu dira. Aipatu kontzeju horretan Nafarroa Bai izan zen alderdirik bozkatuena. 2008an UPN eta Alderdi Popularraren arteko akordioa amaitzean, UPNk bi zinegotzi galdu zituen, Francisco Javier Trigo eta Iñigo Elizalde Alderdi Popularrera igarota.

## 2011ko udal hauteskundeak 
2011n, biztanleriaren hazkundeagatik, 17 zinegotzi izatera igaro zen Eguesibar, eta hauek izan ziren aurkeztutako zerrendak eta lortutako hautetsiak: UPN (6), NaBai 2011 (4), Bildu (2), PSN (2), I-E (2) eta PP (1). UPNk gehiengo osoa galdu bazuen ere, Josetxo Andiak alkatetza gorde egin zuen: PPko botoaren laguntza izan zuen, NaBai 2011ko Alfonso Etxeberriak Bildukoak ere jaso zituen baina PSNk eta I-Ek bakoitzak bere hautagaiari eman zion botoa.

## 2015eko udal hauteskundeak 
Geroa Baiko (2011ko hauteskundeetan Nafarroa Bai) Alfonso Etxeberriak alkatetza eskuratu zuen 2015eko udal hauteskundeen ondoren. 2011ko emaitzekin alderatuz, Geroa Baik emaitzak hobetu zituen eta ia indar bozkatuena izatera iritsi zen, 6 botorengatik UPN gailendu bazen ere. Alfonso Etxeberriak Euskal Herria Bilduren, Eguesibar Gara herri plataformaren eta Izquierda-Ezkerraren babesa jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talgar

**Talgar** (, ) Almatyko probintziako udalerria da, Kazakhstan. Udalerria Almatytik 25 kilometrora dago, Iessikerako bidean eta Birliken ekialdean.

## Kanpo estekak
Alexander Albistegi

**Alexander Albistegi Revilla** (Eibar, ) euskal herritar futbolari ohia da, Eibar KE taldeko harrobian hezitakoa. Zelai erdian aritzen zen, antolatzaile lanetan. Bere aitona Alberto Albistegi Arizmendiarrieta eta osaba Alberto Albistegi futbolari ohiak dira ere.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 18an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak
Neutro (elektrizitatea)

Ingeniaritza elektrikoan, **neutroa** energia elektrikoaren banaketa sistemako konexio puntu eta eroale bat da, orokorrean lurrera konektatua, eta funtzionamendu normalean korronte elektrikoa eraman dezakeena.

Sistema monofasiko baten, neutroak faseko korrontearen itzulera bidetzat egiten du. Sistema trifasiko baten, kargak izar eran konektatzen direnean, neutroa hiru faseen *izarreko puntu komuna* da. Kargak orekatuak badira, neutroak ez du korronterik eramango; kargak desorekatuak badira, neutroak desorekak sortutako korrontea eramango du.

## Ikus, gainera 
* Lurra
* Korronte alternoa
* Sistema monofasikoa
* Sistema polifasikoa
* Sistema trifasikoa

## Kanpo estekak
Club Portugalete 2008-2009

:**Entrenatzailea**: Javier Bermúdez
:**Atezainen entrenatzailea**: Eduardo Rivacoba
:**Prestatzaile fisikoa**: David Álvarez
:**Fisioterapeuta**: Unai Larrañaga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Portugalete 2015-2016

Entrenatzailea:  Axier Intxaurraga (2015-Egun)  Ezequiel Loza (2014-2015)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

#### Bajak 
### Neguko Merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/16 
## Kanpo estekak
Carlos Merino

**Carlos Gustavo Merino González** (Bilbo, Bizkaia, 1980ko martxoaren 15a) euskal herritar futbolari ohia da. Erdilari lanetan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa, www.athletic-club.eus
Iturriotz dorrea

**Iturriotz dorrea** Gipuzkoako Oiartzun udalerrian dagoen dorretxe bat da,   herrian **Torrea** izenarekin ezaguna. Izen bereko Iturriotz auzoan dago. 1965ean Gipuzkoako kultura ondasuna izendatua izan zen.

## Historia 
Eraikitze data ez da segurua, baina 1480 eta 1499 urteen artean kokatzen da. Ahaide Nagusien Erdi Aroko dorretxeak XV. mende erdialdera eraitsi ondoren Gipuzkoan eraiki ziren jauregien adibide bat da: ez zen defentsarako sortu, baina bere egikerak Ahaide Nagusien gotorleku itxura dauka lehen jabearen gustu eta nahikari ideologikoagatik.

1993an Oiartzungo Udalak Madrilgo Brunet-Toledo familiari erosi zion eraikina. 2000. eta 2001. urtean indusketak eta azterketak egin zituen Aranzadi Zientzia Elkarteak. Zahaberritzeari ekin zitzaion jarraian.

Ateetako arkuak dira jauregiko arkitektura-elementu nabarienak, guztiak ere harearrizko harlanduz eginak. Fatxada nagusian azpimarratzekoa da erdi-puntuko arkua, non aipagarriak dobela edo ziriharrietako dekorazioak, abeltzaintzarekin lotuak, jabeen ondasunaren jatorria adierazten dutenak: itzaina ikusten da eskuin eskuan makila duela eta ezkerraz idiaren adarrei eusten; zezena, behia, errapeetan txahala esnea edaten duela. Ehizaren lotutako motiboak ere ikusten dira, basurde-ehiza eta aztore-ehiza, besteak beste. 

## Iruditegia 

Fitxategi:Casa-torre de Iturrioz.jpg|Hego eta ekialdeko hormak.
Fitxategi:Iturriotz 2025 04.jpg|Mendebaldeko horma eta ate nagusia.
Fitxategi:Iturriotz 1988 48377 1062884.jpg|1988an, etxebizitza zenean (bizilagunak, maizterrak; jabeak Madrilgo aberatsak ziren).

1980ko hamarkadan egindako planoak:

Fitxategi:Iturriotz planoak 48398 1062905.jpg|
Fitxategi:Iturriotz planoak 48399 1062906.jpg|
Fitxategi:Iturriotz planoak 48400 1062907.jpg|

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Aragón Ruano, Alvaro; Agirre-Mauleon, Juantxo (2003). Iturriozko torrea, Historia eta kultur ondarea 

## Kanpo estekak
Amets ameslari

***Amets ameslari*** (Amaren barruko laguna) Fernando Morillo idazle azpeitiarraren liburua da. 2013an argitaratu zen, Gaumin argitaletxearen eskutik. Liburuak 2016ko Juul sarietako bat irabazi zuen, Lodosan.

## Sinopsia 
Amets izeneko gaztea nahasita dago. Etxean giro gaiztoa antzematen du, eta uste du gurasoak dibortziatzear daudela. Berehala jakingo du, ordea, ama gaixo dagoela, minbizia duela, eta horixe zela ulertu ezin zuen nahasmenaren arrazoia. Apurka, lagunen eta aitaren laguntzaz, Ametsek amari laguntzeari ekingo dio, minbiziaren kontrako borrokan.

## Kanpo estekak 
*  *Amets ameslari* liburuaren aipamena Fernando Morilloren webgunean
*  Eleberriaren lehen orrialdeak
Txileko saskibaloi selekzio nazionala

**Txileko saskibaloi selekzioa** 1935an sortu zuten txapelketa ofizialetan Txile ordezkatzeko.

## 2014ko taldea 
## Palmares 
**Munduko Saskibaloi Txapelketa:**
: Brontze (2): 1950, 1959

**Torneo Sudamericano de Básquetbol**:
: Urrea (1): 1937
: Zilarra (4): 1932, 1934, 1947, 1949
: Brontze (1): 1953

**Juegos Sudamericanos**:
: Zilarra (1): 2014
: Brontze (2): 1982, 2010

## Kanpo estekak 
*  Txileko saskibaloi federazioaren webgune ofiziala
Uztarria

***Uztarria*** Azpeitiko (Gipuzkoa) herri aldizkaria da, euskara hutsez hilero-hilero banatzen dena 1999. urteko abenduaz geroztik. Horrez gain herriko informazioa lantzen duen webgunea ere bada, uztarria.eus. Argitaratzailea, Uztarria Komunikazio Taldea da.

## Kanpo estekak
Hauteskunde-kolegio

**Hauteskunde-kolegioa** edo **hauteskunde kolegioa**, herrialde batzuetan, zeharkako sufragioaren bidez ordezkari politiko jakin bat hautatzeko ardura duen hautesleen kidegoa da. Hautesle horiek, maiz, organizazioen, alderdi politikoen edo entitateen ordezkari dira, eta organizazio, alderdi politiko edo entitate bakoitzak hautesle kopuru jakin baten ordezkaritza du, edo modu jakin batean haztatutako botoak ditu. Beste hainbatetan, ordea, duten jakituriagatik, jende multzo handiago batek baino erabaki hobeak hartuko dituela jotzen den pertsonak dira. Sistemak entzungor egin diezaieke kide orokorren nahiei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilbao Athletic 2015/2016

Entrenatzailea:  Kuko Ziganda (2011-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Baskonia taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/2016 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Maria Pitarke

**Jose Maria Pitarke de la Torre** (Bilbo, Bizkaia, 1960ko otsailaren 14a) euskal fisikaria da. EHUko Materia Kondentsatuaren Fisika Saileko katedraduna eta nanoGUNEko zuzendari nagusia da, baita Elhuyar fundazioko presidentea.

## Ibilbide profesionala 
Zientzia Fisikoetan doktorea da Euskal Herriko Unibertsitatetik, 1990. urteaz geroztik, Zientzia eta Teknologia Fakultatean ikasi zuen. Ikerkuntza alorrari dagokion Azkue Saria lortu zuen bere doktorego-tesiagatik, *Tunel espektroskopiaz eta solidoetako elektroi- eta fotoi-emisioaz* izenburukoa eta 1990an Pedro Miguel Etxenikeren zuzendaritzapean egin zuena.

Doktore ondoko egonaldia egin zuen Oak Ridgeko Laborategi Nazionalean, Ameriketako Estatu Batuetan. 1993an EHUko irakasle titularra bilakatu zen eta AEBetako zenbait unibertsitatetan zein Londresko Imperial College Londonen egonaldiak egin izan ditu.

2000. urteaz geroztik EHUko Materia Kondentsatuaren Fisikako Saileko katedraduna da. 2005etik Cambridgeko Unibertsitateko Churchill Collegeko "By-Fellow" kidea da. 2006tik nanoGUNEko zuzendari nagusia da.

Fisika orokorraz euskaraz idatzi diren liburuen idazketan parte hartu zuen 1986tik, azkena 2003an "*Fisika orokorra (2. argitalpena, zuzendua eta berregokitua)*". Elhuyar aldizkariko kolaboratzailea izan da eta 2013tik Elhuyar Fundazioko lehendakaria.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 1990: Resurrección Maria Azkue saria euskarazko ikerlanetarako. Bilboko Aurrezki Kutxa.
* Elhuyar Fundazioko presidentea da, eta patronatuko kidea merezimenduz hautatua.
[erdian|thumb|500x500px|[Elhuyar Fundazioaren Patronatuko kideak. Jose Mari Pitarke erdiko multzoan dago (merezimenduz hautatuak).]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*    nanoGUNEren webgunea
*  Jose Maria Pitarkeren web orria Euskal Herriko Unibertsitatean
*  Jose Maria Pitarkek Berria egunkarian idatzitako artikuluak
*  Jose Maria Pitarke Ingumaren datu-basean
Mila eta bat gauen gauak

***Mila eta bat gauen gauak*** () Najib Mahfuzen eleberri bat da, 1979an argitaratutakoa. *Mila gau eta bat gehiago* ipuin bilduma ospetsuaren balizko sekuela, bertan sortutako pertsonaia asko (Xerezade, Aladino...) agertzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klebsiella pneumoniae

**Klebsiella pneumoniae** Klebsiella generoko eta Enterobacteriaceae familiako espezie bat da, bakterio Gram negatiboz osatua dagoena. Klebsiellako espezien artean Klebsiella pneumoniae da patogenoa izan daitekeenetako bat (nahiz eta Klebsiella gehienak ez-kaltegarriak izan).

Bakterio hau ohikoa da gure heste-floran, eta bertan ez du inongo kalterik egiten. Baina inhalatzen denean pneumonia larri bat eragin dezake, batez ere osasun pattala dutenen artean, eta hortik datorkio izena.

Carl Friedländer mikrobiologo alemaniarrak XIX. mendearen bukaeran aurkitu zuen bakterio horrek zer ikusi handia zuela pertsona immunogutxituek duten pneumonia mota batekin. "*Friedlanderen baziloa*" deitu zitzaion urte askoz Klebsiella pneumoniaeri.

Espezie honen ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira:

* anaerobio fakultatiboak: O/H: (+/+)
* oxidasa (-)
* katalasa (+)
* laktosaren hartzidura (+)
* glukosaren hartzidura (+), gasa sortuz
* IMVIC: (--++)
* Urearen hidrolisia: (+)

Bakterio hau ez da mugikorra eta kapsula bat du horma zelularraren gainetik. Kapsula horrek bakterioaren birulentzia areagotzen du, leukozitoen fagozitosia eragozten duelako.

## Patogenia 
Bakterio hau ez da patogeno hertsia, oportunista baizik. Horrek esan nahi du immunitate-sistema ahula dutenak jotzen dituela gehienbat, hainbat patologia sortuz.

Pneumoniaz gain, gernu-aparatuko infekzioak ere sortzen ditu; ehun bigunen infekzioetan eta zauri infektatuetan ere parte har dezake Klebsiella pneumoniaek.

Infekzio nosokomial ugariren atzean dago. Klinika eta ospitaleetan immunogutxitu asko daude, oso sentikorrak direnak bakterio horren infekzioarekiko. Ez da makala inguru horietan bakterio horrek eragiten duen kaltea.

Hori gutxi balitz, antibiotiko askorekiko erresistentzia garatu du Klebsiella pneumoniaek, gaixoen tratamendua zailtzen duena.

Londresko Kings Collegen egindako ikerketek, bestalde, Klebsiella pneumoniaeren gainazaleko antigenoek oso antza handia zutela HLA-B27 giza antigeno leukozitarioarekin, eta mimetismo antigeniko horren ondorioz bakterio horrek eragin handia eduki lezakeela espondilitis ankilosatzailearen sorreran frogatu zuten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mirarien kalezuloa

***Mirarien kalezuloa*** () Najib Mahfuzen eleberri bat da, 1947an argitaratutakoa. Liburuan 1940ko hamarkadako Kairoko kale herrikoi baten bizitza azaltzen da, Lurraren mikrokosmos balitz bezala. Egile egiptoar honen eleberri ezagun eta garrantzitsuenetako bat da. Mahfuzen pentalogia errealista ospetsukoa da, 1945 eta 1957 artean argitaratutako bost lanez osatutako taldea, kutsu errealista nabarmenekoa, garai hartako Kairoko klase herrikoien eta burgesia txikiaren eguneroko bizitzan zentratua, pentsamendu islamiarra erakusten duena. Bestalde, eleberri kostunbristatzat hartzen da, bertan deskribatutako jendearen eguneroko bizitzaren eta giroaren xehetasun ugariengatik. Egia esan, gizarte guztietan errepikatzen diren giza ezaugarriak daude, eta horregatik, gizarte arabiarrari buruz hitz egin arren, pertsonaiak Mendebaldeko irakurlearengandik hurbil daude. Partikularraren eta unibertsalaren arteko kontraste hori herrialdean aliatuek duten presentzian eta behartsuenek bizitza hobea bilatzean ere aurkitzen dugu. Mahfuzek etengabe sortzen du oposizio gainjarri joko bat.

## Ikus, gainera 
* Literatura unibertsala
* Arabierazko literatura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julen Arellano

**Julen Arellano Sandua** (Ablitas, Nafarroa Garaia, 1997ko urtarrilaren 8a) Euskal Herriko futbolari ohia da. Ezker atzelari lanetan aritzen zen. Erretiratu eta gero kirol psikologa bilakatu zen.

## Estatistikak 
*2019ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Anafrodisiako

**Anafrodisiakoa** sexu desira gutxitu edo ezabatzeko hartzen den substantzia da. Alkoholaren ohiko kontsumoak zein gehiegizko ariketa fisikoak efektu anafrodisiakoa dutela egiaztatu da.

## Ikus, gainera 
* Afrodisiako

## Kanpo estekak
Protesta zikin

**Protesta zikina** edota **garbiketa ezaren protesta** () Ipar Irlandako gatazkan zehar Behin-behineko Irlandako Armada Errepublikarrak (IRA) eta Irlandako Nazio Askapenerako Armadak (INLA) Maze espetxean ("Long Kesh") eta Armagheko Emakumezkoen Espetxean, 1976-1981 artean, bost urtez burututako protestan zehar jazotako aldi bat izan zen, 1978ko martxoan errepublikar presoak beren ziegak garbitzeari uko egin ziotenean hasi zena.

## Aurrekariak 
1972ko uztaila arte espetxeratutako preso paramilitar guztiak preso arrunt gisa tratatuak ziren, baina IRAko 40 presok Billy McKee errepublikar beteranoa buru zutela burututako gose grebaren ondorioz Kategoria Bereziaren Estatusa sortu zen. Kategoria Berezi honen barnean zeuden presoak gerra preso modura tratatuak ziren, adibidez, ez zeuden espetxeko uniformea edota espetxeko lanak egitera derrigortuak. 1976an ordea, Erresuma Batuko Gobernuak bultzatako "kriminalizazio" politikaren ondorioz, Kategoria Bereziaren Estatusari amaiera eman zitzaion. Jada espetxeratuak zeuden presoengan ez zuen eraginik izan, baina bai 1976ko martxoaren 1etik aurrera espetxeratutakoei.

## Ikus gainera 
* Burusien protesta
* 1981eko Irlandako gose greba

## Bilbiografia 
* *Boby Sands: Martxa baten lehen notak*. Denis O'Hearn. 2015, Txalaparta 

## Kanpo estekak
Triangelu eta izar erako zirkuituak

220px|thumb|eskuinera|Goian:Izar (**Y**) erako konexioa. Behean: triangelu (edo Delta) (**Δ**) erako konexioa.

Ingeniaritza elektrikoan, **triangelu erako konexioa** —baita **delta erako konexioa** deitua— eta **izar erako konexioa** sistema trifasiko baten hiru faseko sorgailuak edo hiru faseko kargak konektatzeko era nagusi biak dira.

**Triangelu erako konexioan** sorgailuaren harilkatuak edo kargak lineen -faseen- hartean konektatzen dira.

**Izar erako konexioan** sorgailuaren harilkatuaren edo kargaren alde bat linea batera eta beste aldea puntu komun neutro batera konektatzen dira, neutro deritzona, eta orokorrean lurrera konektatuta doana.

## Tentsio eta korronteak 
### Triangelu erako zirkuituak 
Sorgailuan edo kargan faseak beraien harean konektatzen direnean, fase bakoitzaren hasiera hurrengo fasearen bukaerarekin konektatuz, triangelu erako konexioa lortzen da.

Triangelu erako konfigurazioan, faseko korrontearen eta lineako korrontearen harteko erlazioa \sqrt{3} I_F = I_L da. Erlazio hau hiru korapiloetako baten —edozeinetan— korronte fasoreekin Kirchhoffen korrontearen legea erabiliz lortzen da.

Faseko eta lineako tentsioak berdinak dira, fase bakoitzeko adarrak linea bi koenktatzen baititu. U_F = U_L

### Izar erako zirkuituak 
Izar eran konektatutako sorgailuan, zirkuitua orekatua bada, neutroak ez darama korronterik, eta faseko korronteak eta lineako korronteak berdinak dira: I_F = I_L

Izar erako konfigurazioan, faseko tentsioaren eta lineako tentsioaren harteko erlazioa \sqrt{3} U_F = U_L da. Erlazio hau Kirchhoffen tentsioaren legea erabiliz lortzen da.

## Konexioak borne plakan 
220px|thumb|eskuinera|Ezkerrean izar erako konexioa. Eskuinean triangelu erako konexioa. U, V, eta W harilkatu bakoitzaren hasiera dira; X, Y eta Z harilkatuen bukaerak; R, S eta T lineak.

Korronte alternoko makina trifasikoak hornidura elektrikora era azkar eta seguruan konektatu ahal izateko, hauen harilkatuen muturrak borne plaka batera konektatzen dira, makina horren kanpoko karkasan. Plaka horretan borneek harilkatuen hasierak —U, V eta W— eta bukaerak —X, Y eta Z— bereizten dira. Borneen harteko konexioak zubi batzuen bitartez egiten dira.Sistema honekin, izar erako konfigurazio batetik triangelu erako konfiguraziora aldatzeko, edo alderantziz, zubien kokapena baino ez da aldatu behar.

Sistema hau nazioartean onartua dago, konexio konfigurazio biak zubiak beraien hartean gurutzatu gabe lortzen direlako. Izar erako konfigurazioa lortzeko zubiak era horizontalean ezartzen dira goiko borneetan ala bekoetan, eta triangelu erako konfigurazioa lortzeko zubiak bertikalki jartzen dira.

Ohikoa da borneen harteko distantzia berdina izatea bai bertikalean zein horizontalean, honela konexio mota bat ala beste ezartzeko zubi berdinak erabili daitezkeelarik.

## Ikus, gainera 
* Sistema trifasiko
* Kennellyren teorema

## Kanpo estekak
Arebako

**Arebako** (; ), Hispanian, Iberiar goi-lautadan, bizi zen herri zelta izan zen. K.a. IV. eta II. mendeen artean Zeltiberiako tribu hegemonikoa izan zen, bakzeoak aliatuak izan zituena. Gaur egun Espainiako Soriako probintzia denean bizi izan zen nekazari herri hura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Indigete

**Indigeteak** () Hispanian, egungo Gironako probintzian, bizi zen herria izan zen. Litekeena da iberiar jatorria izatea. Mendebaldean ausetanoak mugakide zituzten. K.a. 218an erromatarrek konkistatuak, K.a. 195ean matxinatu eta Marko Portzio Katonek menderatuak izan ziren.

Ullastret izan zen haien hiri garrantzitsuena.
erdian|thumb|336x336px|Ullastret hiriaren berregite proposamena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galeziar

**Galeziar** edo **galaiko** () Hispanian, Iberiar penintsulako ipar-mendebaldean bizi zen herri zelten konfederazioa izan zen. Gallaecian bizi ziren, egungo Galizian, iparraldeko Portugalen eta mendebaldeko Asturiasen. Kantabriar Gerretan erromatarrek konkistatuak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia gehigarria 
* Gil González, Fernando (2020) *Los Galaicos: ¿castreños o celtas? Un rompecabezas en el noroeste peninsular*. Biblioteca jurídica de bolsillo.  978-84-1359-023-3

## Kanpo estekak
Zeretano

**Zeretano** () Burdin Aroan eta erromatar garaian, Ekialdeko Pirinioetan, egungo Cerdanyan eta Segre ibaiaren ibarrean, bizi zen herria izan zen. Gai eztabaidatsua izan da, baina litekeena da iberiar jatorrikoa izatea. Antza, bere mugakideak ziren: iparraldean andosinoak, ekialdean ausetanoak eta hegoaldean ilergeteak, besteak beste. Erromatartze aurreko herri askoren kokagune zehatzak, ordea, ez dira ziurtasunez ezagutzen eta Pirinio Ekialdean bakoitzak zuen eskualdea eztabaidagai da oraindik. Herrigune nagusia Julia libyca (Llívia) zuten.

XX. mende amaieran eta XX. mendearen lehen bi hamarkadetan, indusketa arkeologikoak biderkatu dira Cerdanyan, *Ceretani*-en eskualdearen erdigunean, hain zuzen. Egindako lanei esker, orain gutxi arte oso gaizki ezagutzen zen eskualdea (iturri klasikoek ez zuten apenas aipatzen) hobeto ezagutzea ahalbidetu dute, eta komunitate horren etnogenesia eta iberiartze prozesua aztertu ahal izan da, dokumentazio arkeologiko eta epigrafiko berriaren argitan. 

## Iberierazko testuak 
Iberieraz idatzitako testu multzoa eskualde honetan oso zabala da. Gaur egungo testuinguruan ezin da zalantzan jarri komunitate politiko hirigintzaren hastapenetan dagoena, iberiar hizkuntzarekiko filiazioa duena, eta K.a. III. mendearen amaieraren eta I. mendearen arteko gertaera historiko batzuetan aktiboki parte hartu zuena. Erromaren nagusitasunaren eta integrazioaren prozesuak ezaugarri propioak eta, neurri batean, paradigmatikoak dituzte.

Ipar-ekialdeko idazkera iberikoa erabiltzen dute, bere bi motetan: duala (zaharragoa) eta ez duala (berriagoa). 

Cerdanyako labar-inskripzio gehienak, ziurrenik, eduki erlijiosokoak dira, eta, zehazkiago, botozkoak. Inskripzio horien interpretazio erlijiosoaren aldeko arrazoi nagusiak dira azalera berean bat egiten dutela erromatarren garaiko, Erdi Aroko eta ondorengo inskripzio eta adierazpen erlijiosoekin. Interpretazio horren aldekoa da, halaber, bost abezedario iberiko identifikatzea; izan ere, beste epigrafia greko eta latindar batzuetako paraleloek adierazten dute euskarri gogorreko abezedarioen erabilera ia beti erlijio-testuinguruarekin lotuta dagoela.

Corpus epigrafiko zeretanoaren espezifikotasunak, bai euskarriagatik, ia labar-formakoak bakarrik, bai alderdi paleografiko eta linguistikoengatik, argi eta garbi adierazten du inskripzio horien egileak iberiar zeretanoak besterik ezin direla izan.

Inskripzio gehienak bateragarriak dira iberiar hizkuntzarekin, eta horrek berretsi egiten du zeretanoen iberikotasun linguistikoa, inoiz zalantzan jarri dena haien kultura materialaren iberikotasun eskasagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Artica, Eduardo (2015) Los «cerretanos occidentales», revisión de un constructo moderno, Príncipe de Viana, 77. urtea, 263 ISSN: 0032-8472. 1149-1161
Estanflazio

thumb|thumbtime=33|start=0|Inflazioa zer den, zergatik gertatzen den eta zer ondorio dituen azaltzen dituen bideoa.Ekonomian, **estanflazioa** hazkunde ekonomikorik gabe inflazio tasa nabarmenak gertatzen direneko egoera makroekonomikoa da. Estanflazio hitz-jokoa "estankamentu" eta "inflazio" hitzen elkarketatik sortzen da: egoera bat non inflazio tasa altua den, hazkuntza ekonomikoa geldoa den eta langabezia geroz eta handiagoa den. Dilema bat sortzen da egoera honetan politika ekonomikoan, inflazioa txikiagotzeko har daitezkeen neurriek langabezia areagotu baitezakete, eta langabezia jaisteko neurriek inflazioa handitu.

Terminoa lehen aldiz Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorearen ministro-ordea izan zen Iain Macleodek erabili zuen, 1965ean Erresuma Batuko Legebiltzarrean egindako hitzartze batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laietaniar

**Laietaniarrak** (; , *laiatanoi*) Hispanian, egungo Bartzelonako probintziako kostaldean, bizi zen herria izan zen. Litekeena da iberiar jatorria izatea. Hiri nagusiak *Ailuron* edo *Lauro* —egungo Mataró—, *Ilturo* —Burriac mendixka, Cabrera de Mar—, *Baitulon* —*Baetulo*, egungo Badalona—, *Barcinon* (*Barkeno*)- egungo Bartzelona-, *Egara* —Terrassa— eta *Blanda* —egungo Blanes— ziren.

*Barcinon* K.a. VI mendean sortu zen — dena dela, agian geroago birsortu egin zen *Barkeno* izenaz kartagoarren eskutik—. Horren aurretik, herri edo hiri bat egon zen Montjuïc menditik gertu.

Beste iberiar herriek bezala, muinoen gainean eta harresiz inguratuta eraikitzen zituzten beren herrixkak; etxeak laukizuzenak eta harrizkoak ziren. Ehizatik, arrantzatik eta nekazaritzatik bizi ziren, eta artilea eta lihoa ehuntzen zituzten. Zeramika ez zen oso garatua, eta brontzea eta burdina lantzen zituzten. Alea siloetan gordetzen zuten. Bere ardoak estimatuak ziren. Bere oinarrizko elikagaietako bat jogurtaren antzeko esneki bat izan zen.

Txanponak jo zituzten *Laiesken*​  eta *Ilturo* legenda zutenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Moreno Fernández, Genís (2022ko maiatzaren 16a) “Los Laietanos, íberos de la costa central catalana”, *La biblioteca de Pérgamo*
* Oller Guzmán, Joan (2016) **“**La Layetania interior en época augústea: un ejemplo de reordenación territorial en la Hispania Citerior Tarraconense”,  ''Dialogues d'histoire ancienne*,  42-1. 137-175 or.
* “Protohistoria Catalana: Los Layetanos. Análisis historiográfico y problemática del pueblo íbero en la provincia de Barcelona entre los siglos VI y II a.C.”, *Treballs Finals de Grau (TFG) - Història bilduma*. Bartzelanako Unibertsitatea.
* Bibiana Agusti, Silvia Albizuri eta Jordi Nadal (2016ko urtarrila) *El cráneo humano descubierto en el oppidum ibérico de la Cadira del Bisbe (Premià de Dalt, Catalunya).'' Monographies d’archéologie méditerranéenne
Turdetaniar

**Turdetaniarrak** () Hispanian, egungo mendebaldeko Andaluzian eta Algarven, bizi zen herria izan zen. Iberiarrak izanda ere, bere ezaugarri propioak zituzten. Bere lurraldea Turdetania zuen izena eta antzinako Tartessos zibilizazioaren lurraldea okupatu zuen.

## Hiri nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hornidura elektriko

220px|thumb|eskuinera|Hornidura elektrikoari konektatutako mahagaineko lanpara.
[220px|thumb|eskuinera|[Loki (gailua)|Loki ar desberdin bi.]]

**Hornidura elektrikoa** ——, erabilera orokorreko korronte alternozko energia elektrikoaren hornidura da. Beste termino batzuk **kontsumoko hornidura elektrikoa**, **kontsumoko elektrizitatea**, **etxebizitzetako hornidura elektrikoa** edo **etxebizitzetako elektrizitatea** izan daitezke.

Hornidura elektrikoaren ezaugarri nagusiak tentsioa eta maiztasuna dira. Hauek herrialdearen arabera aldatzen dira. Europan, Asia gehiengoan, Hego Amerika gehiengoan eta Australian 230&nbsp;volteko tentsioa eta 50&nbsp;hertzeko maiztasuna erabiltzen da. Ipar Amerikan konbinazio hedatuena 120&nbsp;volt eta 60&nbsp;hertzekoa da. Beste tentsio batzuk ere erabiltzen dira, eta herrialde batzuk, adibidez, 230&nbsp;volt baina 60&nbsp;hertzetan erabiltzen dute.

Bidaiariek kontutan hartu behar dute zein den tokiko hornidura elektrikoa; tentsio eta maiztasun jakin batekin funtzionatzeko diseinatuak dauden gailu batzuk, beste tentsio edo maiztasun bat ezartzerakoan, agian ez dute funtzionatuko, edo izorratu egin daitezke. Herrialde desberdinetan erabiltzen diren loki desberdinek batzuetan gailua tentsio eta maiztasun ezegokiekin erabiltzea eragozten dute.

## Hornidura elektriko sistemak 
Munduan zehar hainbat hornidura elektriko sistema aurkitu daitezke, etxebizitzetako eta komertzio txikietako gailu elektrikoak elikatzeko eta argiztapenerako. Sistema desberdinek ezaugarri hauek dituzte:
* Tentsioa.
* Maiztasuna.
* Loki motak.
* Lurreratze sistema.
* Gainkorronte —zirkuitu-laburrek sortutakoak adibidez—, deskarga elektriko eta su arriskuen aurkako babesak.
* Parametroen perdoia.

Parametro guzti hauek herrialdearen araberakoak dira. Tentsioak orokorrean 100-240 volt tartean egoten dira —balio efikaza—. Ohiko maiztasun biak 50&nbsp;Hz eta 60&nbsp;Hz dira. Gaur egun sistema erabilienak sistema monofasikoa eta sistema trifasikoa dira, XX. mendearen hasieran bi faseko sistemak ere erabili zirelarik. IEC 60038 estandarrean aipatzen diren 230&nbsp;V/50&nbsp;Hz eta 120&nbsp;V/60&nbsp;Hz konbinazio modernoak ez ziren XX. mendeko hasieran erabiltzen, eta gaur egun ez dira guztiz unibertsalak.

Sistema trifasikoa erabiltzen duten instalazio industrialetan, makina haundientzako tentsio haundiagoak erabiltzen dira —eta loki desberdinak—, baina argiztapenerako eta ekipamendu txikientzat aipatutako ohiko tentsioak erabiltzen dira.

## Kanpo estekak
Josu Bergara Etxebarria

**Josu Bergara Etxebarria** (Bilbo, ) bizkaitar ingeniari eta politikaria da, Eusko Alderdi Jeltzalekoa. Deustun jaioa. Urte bete zuela hasi zen Espainiako Gerra Zibila, eta gurasoekin Valentziara joan zen bizitzera, eta hamar urte eman zituen han. Bilbora ingeniaritza karrera amaitzera itzuli zen, eta ikasketa horiek 1963an amaitu ondoren, bere lanbidean murgilduta aritu zen. 1984an hasi zen politikagintza profesionalean. 1995az geroztik, Bizkaiko Ahaldun Nagusia da, aurreneko legegintzaldiaren ondorioz kargurako berriz hautatu baitzuten 1999ko hauteskundeen ondoren.

2010eko abenduaren 14an, Bergara Etxebarria Residencias Nostem-ko kontseilu-kide izendatu zuten. Izendapena kritikatua izan zen, alderdi eta sindikatu batzuen arabera, ate birakaen adibidea baitzen.  Residencias Nostem DomusVi izeneko enpresa taldearen jabetza da, nagusientzako egoitza operadore handienetakoa, Espainian eta Europan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Getxoko Arenas 2015-2016

Entrenatzailea:  Bolo (2013-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.

#### Bajak 
### Neguko Merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/16 
## Kanpo estekak
Ordizia Kirol Elkartea

**Ordizia Kirol Elkartea** Ordiziako (Gipuzkoa) futbol talde nagusia da. Gipuzkoako Ohorezko Erregionalean dabil baina historian zehar izan duen kategoria altuena 3. maila izan da.

Taldeak Altamira estadioa futbol zelaian jokatzen ditu etxeko partidak.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren B Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Mailan**: 6
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 0
* **Emaitzarik onena**: 10.a (Hirugarren Maila, 1958-59 eta 1959-60 denboraldietan)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Gipuzkoako Ohorezko Erregionala (3): 1954, 1965, 2008

## Kanpo estekak
Unai Elgezabal

**Unai Elgezabal Udondo** (Urduliz, Bizkaia, 1993ko apirilaren 25a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari edo erdilari defendatzaile gisa jokatzen du. Danok Bat eta Leioaren harrobian hezia, 2012an Athleticen harrobira batu zen Baskonian jokatzeko. 2016an Eibarrek fitxatu zuen, baina beti jokatu zuen lagatu gisa beste talde batzuetan, ez zuen inoiz talde armaginarekin partida ofizialik jokatu. Burgosekin Bigarren mailarako igoera lortu eta zilarrezko mailan nabarmendu zen. 2024an Levantera joan zen, talde valentziarrarekin lehen mailarako igoera lortuz lehen denboraldian, pieza garrantzitsua izaink. 2025eko azaroaren 15ean Euskal Herriko selekzioarekin egin zuen debuta Palestinaren aurka San Mamesen jokatutako partidan.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus