open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dorothy B. Hughes

**Dorothy B. Hughes** (Kansas City, Missouri,  - Ashland, Oregon, ) estatubatuar poeta eta eleberrigilea izan zen.

## Biografia 
Dorothy Belle Flanagan jaioa, kazetaritza ikasi zuen, eta idazle eta poeta jardun zuen, bai eta literatura kriminaleko kritikari ere. Poema liburu bat eta dozena bat nobela beltz argitaratu zituen. Familiako bizitza tarteko, ezin izan zuen literaturan erabat jardun: 1952tik 1963ra ez zuen ezer idatzi familia kontuengatik. *The Expendable Man* izan zen bere fikziozko azken lana, 1963an argitaratua.

AEBetako Misterio Idazleen Elkarteak Grand Master saria eman zion 1978an Hughesi.

## Lanak 
* *Dark Certainty* (1931)
* *Pueblo on the Mesa: The First Fifty Years of the University of New Mexico* (1939)
* *The So Blue Marble* (1940)
* *The Cross-Eyed Bear* (1940)
* *The Bamboo Blonde* (1941)
* *The Fallen Sparrow* (1942)
* *The Blackbirder* (1943)
* *The Delicate Ape* (1944)
* *Johnnie* (1944)
* *Dread Journey* (1945)
* *Ride the Pink Horse* (1946)
* *The Scarlet Imperial* (1946)
* *In a Lonely Place* (1947)
* *The Big Barbecue* (1949)
* *The Candy Kid* (1950)
* *The Davidian Report* (1952)
* *The Expendable Man* (1963)
* *Erle Stanley Gardner: The Case of the Real Perry Mason* (1978)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Éva Székely

**Éva Székely** (Budapest, 1927ko apirilaren 3a - *ibidem*, 2020ko otsailaren 29a) hungariar igerilaria izan zen. 1952ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 200 metro bular-igeriketa proban eta 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina proba berean.
Gatz-lanpara

thumb|150px|Gatz-lanpara txikia. 
**Gatz-lanpara** eskuz egindako lanpara mota da. Egiteko gatzaren arroka bat zulatzen dute barruan bonbilla bat sartzeko. Mineralaren ezaugarri optikoei esker, barrutik, erabat argitzen da. Gatzaren proipietateak beroaren esker askatzen dira eta, ondorioz, osasunerako oso ona omen da; halaber, airea garbitzen omen du.

## Gatza 
Lan hauek egiteko gatz mota desberdinak erabiltzen dira, kolore eta argitasun desberdinekoal. Artisau bakoitzak harria zulatzeko berezko teknika du. Gatz desberdinak erabiltzen dira: litio, selenita, halita, ea. Gatz horien jatorria desberdina izan daiteke baina, saltzeko garaian, gehien aipatzen den jatorria Himalaiakoa da.

## Onurak 
Nahiz eta zientifikoki zalantzan egon, hauek dira saltzaileek aipatzen dituzten onurak:
* Airearen ionizazio negatiboa
* Airea garbitzen dute
* Kutsatutako partikulak erakartzen ditu
* Alergiaren aurka onak dira
* Estresa gutxitzen dute...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Ignazio Karrera Iturgoien

thumb|Karrera sendiaren armarria.
**Juan Ignazio Karrera Iturgoien** (Alegia, Gipuzkoa, 1620ko uztailaren 31 &ndash; Santiago (Txile), 1682ko martxoaren 27a) () militarra eta politikaria izan zen, Espainiako Koroaren zerbitzura; eta Carrera sendiaren sortzailea, Txilen.

## Bizitza 
Juan Ignazio Karrera Txileko Concepción portura heldu zen 1639ko apirilaren 4an. Espainiako Erregearen Armadako maisu izendatu zuten 1656an. 1666an, Repocura gotorlekua sortu zuen. 1663an, Alcántarako Ordenako zaldun izendatu zuten. Orduz geroztik, kargu ofizial asko izan zituen: Santiagoko korrejidorea 1665ean, Valdiviako gobernadorea 1671-1673 urteetan, Santiagoko alkatea 1676an...

Katalina Elgea Cáceresekin ezkondu zen; Diego García de Cáceresen herenilobarekin, alegia. Hamar seme-alaba izan zituzten, tartean Miguel de la Carrera. Bikotetik kanpo hiru seme-alaba ere izan zituen.

Juan Ignazio Karrera Carrera sendiaren sortzailea izan zen. Familia horrek Txileko politikan garrantzi handia izan du, batez ere, XIX. mendean, Txileko Independentzia Gerran.

## Kanpo estekak 
*  Juan Ignazio Karrera Iturgoienen zuhaitz genealogikoa.
Jabetza

thumb|Jabetza-eskubidea
**Jabetza** gauzez era absolutuenean gozatzeko eta xedatzeko eskubidea da, legeek edo erregelamenduek debekaturiko erabilerarik ematen ez zaien bitartean. Ordenamendu juridikoak ondasun bati buruz ematen dituen ahalmen juridikoak erabiltzea dakarren eskubide erreala da.

Jabetza-eskubidearen xedea jabetzan har daitezkeen ondasun guztiek osatzen dute. Baldintza hori betetzeko, oro har, hiru baldintza bete behar dira: ondasuna erabilgarria izatea, hori ez balitz jabetzeak ez lukeelako amaierarik izango; ondasuna kopuru mugatuan existitzea; eta okupagarria izatea, bestela ezin izango delako jardun.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Martins

**Sara Martins** (Faro, 1977ko abuztuaren 19a) Portugalgo aktorea da, jatorri caboverdetarra duena. Hainbat filmetan hartu du parte baina *Death in Paradise* telesailean Camille Bordey detektibe sargentuaren rola betetzeagatik da ezaguna

## Biografia 
Martins Portugal Hegoaldeko Faro hirian jaio zen eta hiru urte zituela familia Frantziara aldatu zen. Ondoren oso selektiboa den Frantziako Arte Dramatikoen Akademia Nazionalean sartu zen.

2001 urtean hasi zen Frantziako telesailetan parte hartzen eta berehala agertu zen hainbat filmetan ere. *Les Tricheurs* eta *PJ telesailetan* aktore errekurrentea izan zen. 2011 urtean *Death in Paradise* telesaileko protagonista papera lortu zuen. Camille Bordey sargentuaren rolean lau denboraldi egin zituen. Aldi berean Frantziako Détectives telesailean ere aritu zen*.*

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telesailak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Bach (kraterra)

**Bach** Merkurioko talka krater bat da. 214,29 kilometro diametroko zabalera du. Bere izena Nazioarteko Astronomia Elkarteak 1979an jarri zion. Johann Sebastian Bach (1685-1750) musikagile alemanaren omenez eman zitzaion. Antza denez, talka lau mila milioi urte gertatu zen. Kraterra Beethoven kraterretik gertu dago.

## Erreferentziak
Joséphine Jobert

**Joséphine Jobert** (Paris, 1985eko apirilaren 24a) frantziar aktorea da. *Death in Paradise* telesailean Florence Cassell detektibe sargentuaren rola betetzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
Joséphine Jobert Parisen jaio zen artista familia batean. Ama, Véronique Mucret Rouveyrollis, argazkilaria, musikaria, idazlea, aktorea eta zinema zuzendaria da eta aita, Charles Jobert, kamaralaria eta argazki zuzendaria. Marlène Jobert aktorea izeba du eta Eva Green lehengusina.

1997. urtean Montrealera bizitzera joan zen familia eta han abeslari eta aktore izateko ikasketak egin zituen. Familiarekin batera hainbat bideo, webserie eta telesailetan hartu zuen parte telesailetan, bakoitzean 100 kapitulutik gora eginez. 2008an *Nos années pension* telesaileko abestiarekin 15 astetan zehar Frantziako abestien zerrenden goialdean kokaturik egon zen. 2021ean berriz itzuli zen telesailera.

## Filmografia 
### Telebistan 
### Filmeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Luzia Sagastasoloa

**Luzia Sagastasoloa Urtiaga** (Mallabia, Bizkaia, 1912ko otsailaren 11 &ndash; Gasteiz, Araba, 1999ko abuztuaren 10a) Errepublika garaiko andereñoa izan zen. Magisteritza ikasketak egin zituen Bilbon eta Zientzia Kimikoetan lizentziatu zen Santiago de Compostelan. 35 urte zituela moja sartu zen eta Vedruna argitaletxearen sorrera bultzatu zuen.

## Biografia 
### Lehen urratsak 
thumb|330x330px|Mallabiko Iruatxeta baserria, Areitio auzoan, Luzia Sagastasoloaren jaiotetxea.
Jose Meliton Sagastasoloa Uranga eta Teodora Urtiaga Urizarbarrenaren alaba, aita abadinarra zuen eta mallabitarra ama. Bertako Iruatxeta baserrian jaio zen, Areitio auzoan. Neskatoak 5 urte bete baino astebete lehenago, etxetik gertuko kaminu bazterrean aita hil zitzaion, bertan jarri zuten gurutze batek eta haren heriotza-agiriak aditzera ematen duten bezala. 

1934ko hautesle-errolda zerrendan, Luziaren aipamena aurkitzen dugu botoa emateko zerrenda erantsian, 22 urte beteta eukiko lituzkelako hauteskundeen egunerako.  Maistra izan arren, "*bere zereginak*" azaltzen ditu lan bezala, idazten eta irakurtzen jakiteaz gain.  

Bilboko Teresianetan Magisteritza ikasi ostean, andereño jardun zuen Algortan, Euzko Ikastola Batzak sortutako ikastolan. Basagoiti etorbideko eskolan irakatsi zuen, harik eta, Errepublikaren kontrako Gerra Zibila hasi zen arte. 1936an, gerratik ihes, zenbait ikaslerekin Bordele ingurura abiatu zen, Mungiako Josefina Torrontegirekin batera, eta hantxe errefuxiatu ziren. 

Gerra amaitu baino lehen, ordea, Espainiara itzuli zen, oraindik errepublikarra zen Madrilera. Itzuleran, ezin izan zuen irakaskuntzan lan egin, eskola-umeekin Bordelera ihes egin zuelako. Egoera hartan, Santiago de Compostelara jo zuen Zientzia Kimikoak ikastera.

### Durangaldera 
1942-1943an itzuli zen Galiziatik Durangaldera Luzia Sagastasoloa,  Kimikan jada lizentziatuta. Durangon irakasle jardun zuen Vedruna karmelitek Kurutziagan zuten ikastetxean, eta Komentu kaleko akademia txiki batean ere irakatsi zituen zientziak.

### Moja 
1946-1947ko ikasturtean, Gasteizko Vedruna karmelitetan sartu zen moja, eta Ourenseko Comunidad Santa Joaquina de Vedruna komentura joan zen 1949an. Irakasten jarraitu zuen, eta ordenako kargu altua izatera heldu zen Madrilgo Kolegio Unibetsitarioan (1963-1982).
alt=Kistar Ikasbidia, Ikastoletan Sagastasoloa andereñoak idatzia|thumb|325x325px|Sagastasoloa'tar Luke andereñoak Euzkadin 1935.05.16

### Vedruna argitaletxea 
Vedruna argitaletxearen sorrera bultzatzen lan egin zuen, besteak beste, Maria Teresa Elgarrestarekin. 1991n itzuli zen Gasteizera eta bertan hil zen,1999an.

## Idazkiak 
1935eko Maiatzaren 16an Euzkadi Egunkariko 7. orrialdean, artikulu bat idatzi zuen "Kistar Ikasbidia, Ikastoletan izenburupean: Bein baño saŕijago oldoztu ixan dot euzko-ume batzuben zoritxaŕatzaz. Ume asko ta asko dira, ba, gurasuak astirik eztabelak--edo beste zijoren bategatik, eurren seme-alabatxuben azkerea, irakaslien eskubetan lagaten dabenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ahotsak. Juanito Gallastegik Luzia irakaslea gogoan
Izar Agirresarobe

**Izar Agirresarobe Pineda** (Donostia, Gipuzkoa, 1993) zientziaren arloko filosofoa da. Filosofiako gradua, Psikologiako gradua, eta Filosofia, Zientzia eta Balioak masterra egin ditu Euskal Herriko Unibertsitatean. Filosofiako praktikak egin ditu Elhuyarren, eta Psikologiako praktikak Ekin Emakumeak elkartean (Arrasaten). Egun, IAS-Research ikerketa taldean doktoretza egiten ari da, plazeboa gaitzat hartuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Informazioaren Haria* irratsaioan, elkarrizketa Elhuyarreko Ana Galarragarekin eta zientzian diharduten hiru emakumerekin: Izaro Zubiria Ibarguren albaitaria eta ikertzailea, Eva Perez-Pons Andrade ingeniaria eta Izar Agirresarobe Pineda filosofoa. Iraupena: 30'&nbsp;17.
Marie Pourquié

**Marie Pourquié Bidegain** (Baiona, Lapurdi, 1982) neuropsikohizkuntzalaria da. Euskal Filologiako lizentziatura (Baionan eta Gasteizen) eta Hizkuntzaren Zientziak lizentziatura eta Masterra (Parisen) egin zituen. Gero, neuropsikohizkuntzalaritzan eta afasiologian espezializatu zen, ikerketa-masterra eta doktoretza eginda Le Mirail Unibertsitatean (Tolosa, Frantzia). Ondotik, doktoretza-ondokoa egin du Montrealeko ortofonia-eskolan eta BCBL ikerketa-zentroetan. Gaur egun, ikertzaile dihardu Iker zentroan, eta Euskal Herriko, Europako eta Europaz kanpoko beste erakunde eta talderen proiektuetan ere parte hartzen du.

## Erreferentziak
Camila María Concepción

**Camila María Concepción** (1991 &ndash; 2020ko otsailaren 21a) estatubatuar gidoilaria eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea izan zen.

## Bizitza 
Kalifornian jaioa, Inland Empiren eta El Monten hazi zen. Ingelesezko literaturan graduatu zen Yale Unibertsitatean.

Netflixen 2020. urteko *Gentefied* izenburuko web-telesaileko gidoilari laguntzailea izan zen. Gainera, Netflixen 2019. urteko *Daybreak* telesaileko gidoilaria izan zen.

Concepción pertsona transgeneroen eskubideen aldeko latinoamerikar ekintzaile aktiboa izan zen. Jill Solowayren ''Time's Up 50/50 by 2020'' izeneko ekimeneko partaidea izan zen, entretenimenduaren industrian ordezkaritza askoz anitzagoa izatearen aldekoa. 2018an transgeneroek hedabideetan duten presentziaz jardun zuen Ameriketako Estatu Batuetako Emakumeen Goi Bileran.

2020ko otsailaren 21ean hil zen bere buruaz beste eginda.
Georgina Beyer

**Georgina Beyer** (Wellington, Zeelanda Berria, 1957ko azaroa - *ibidem*, 2023ko martxoaren 6a) zeelandaberritar politikaria izan zen, Zeelanda Berriko Alderdi Laboristako kidea. Mundu osoan bere burua transgenerotzat aho betez aitortutako lehenengo alkate eta legebiltzarkide transgeneroa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gran Enciclopedia Aragonesa

***Gran Enciclopedia Aragonesa*** edo ***GEA*** () Aragoiko entziklopedia tematikoa da. Gaztelaniaz dago eta on-line erabil daiteke.

## Historia 
GEAren lehen aurrekariak *Los aragoneses* izenburua zuen eta 1977an argitaratu zen, Istmo argitaletxearen eskutik. Egileen artean Eloy Fernández Clemente zegoen. Ondoren, 1978an, José María Sáiz-ek, UNALI argitaletxearen sortzaileak, Aragoiko Entziklopedia handi bat egitea proposatu zion. Lan hori 1980-1981 urteetan plazaratu zen; hamabi liburuki zituen eta *Gran Enciclopedia Aragonesa*ren lehenengo edizioa izan zen. Proiektuak harrera handia ezagutu zuen. 1983 eta 2007 artean, gainera, lau Gehigarri plazaratu ziren; lehenengo, hirugarren eta laugarrenaren zuzendaria Eloy Fernández Clemente izan zen; bigarren gehigarriarena, ordea, Manuel Martín Bueno izan zen. Azkena, bosgarrena, Wifredo Rincón Garcíak zuzendu zuen.

Entziklopediaren jabetza 1999an *El Periódico de Aragón* egunkariak erosi zuen. Gaurkotu ondoren, 2000. urtean, *GEA 2000* izenarekin ezagutzen den edizio berri bat plazaratu zuen. Edizio honek edukiak berrantolatuak aurkeztu zituen. Edizio berri horrek hamasei liburuki izan zituen eta 8.000 ale saldu zituen. Edizio horretan lehenengo, bigarren eta hirugarren gehigarri jaso ziren ere bai.

Entziklopedia 2002an hasi zen digitalizatzeko prozesua. 2003ko irailean 1.0 bertsio digitala edo *GEA OnLine* plazaratu zen. Bertsio digital horrek Aragoiko Diputazio Orokorraren laguntza izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :GEAren ataria.
Hirigintza-zuzenbide

**Hirigintza-zuzenbidea** lurzoruaren antolamenduaz, urbanizazioaz, partzelazioaz eta eraikuntzaz arduratzen den zuzenbide administratiboaren atala da. Hirigintza-zuzenbidea egituratzen duten hiru adar nagusiak plangintza, kudeaketa edo exekuzioa eta hirigintza-diziplina dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erabilera-balio

**Erabilera-balioa** saldutako ondasun edo zerbitzu baten balioa da, haren erabilerak kontsumitzaileari ematen dion satisfazioaren arabera. Ondasun edo zerbitzu horren baldintza naturalek zehazten dute. Ekoizpen kapitalistako edo salgaien ekoizpeneko sistema batean, truke-baliotik bereizi behar da; izan ere, azken hori merkantzia ekoizteko sozialki beharrezkoa den lan-kantitateak zehazten du (hau da, balorazio-lan teoria marxistaren arabera), eta erabilera-balioa objektuaren berezko ezaugarriek eta ezaugarri horien arabera ematen zaion erabilera espezifiko eta zehatzak zehazten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sif uhartea

**Sif uhartea** Antartikako uharte bat da, Pine Islandeko glaziarraren izotz-plataformaren kostaldetik gertu kokatua. *Thwaites Glacier Offshore Research* (THOR) izeneko nazioarteko espedizioak aurkitu zuen uhartea 2020an, hura estaltzen zuen glaziarraren izotza urtzen hasita lurra agerian utzi zuenean.

Aurkitzaileek Sif eskandinaviar jainkosaren izena jarri zioten uharteari. Lurrari lotuta dago Sif, eskandinaviar mitologian.

Ikerlariek kalkulatu dutenez, uharteak gutxi gorabehera 350 metro luzera du, Hainbat urtez izozpean egon denez, kartografiatu gabeko uhartea zen. Granito bolkanikoz egina dago.

## Erreferentziak
Taula (argipena)

**Taula** hurrengoa izan daiteke:
* **Taula**. Egurrezko ohola.
* **Taula margotua**, margolan mota bat.
* **Taula**. Datuak antolatzeko sistema grafikoa. Zerrenda ordenatua. Taula batean, datuak lerroetan eta zutabeetan antolaturik erakusten dira.
Louise Séguin

**Louise Séguin** edo **Marie-Louise Seguin** XVIII. mendeko frantziar esploratzailea izan zen.

## Bizitza 
Eskualde antartikoa esploratu zuen lehenengo europar emakumea izan zen. Gizonez jantzita, Yves Joseph de Kerguelen de Trémarecek 1772 eta 1773 bitartean zuzendu zuen itsas-espediziora batu zen *Roland* itsasontzian. Kerguelen uharteak esploratu zituen.

## Erreferentziak
Glaziarpeko aintzira

[thumb|200px|Antartikako izotz geruzaren azpian dagoen [Vostok aintziraren irudikapena.]]
**Glaziarpeko aintzira** edo **glaziarpeko lakua** glaziar baten azpian dagoen aintzirari deritzo. Izotzaren eta harri amaren artean sortzen da, non grabitatearen presioak izotzaren presiopeko urtze-puntua zero gradu azpitik jaitsiarazten duen.

Antartikako Vostok aintzira munduko glaziarpeko aintzirarik handiena da.

Lurreko atmosferatik isolatutako ekosistemen sorburuetako bat da. Batez ere hotzera egokituta dauden, nutriente gutxiren beharra duten eta eguzki-energiaren beharrik ez duten mikrobioak bizilekua baita. Mota honetako aintzirak eta bertan bizi diren organismoak astrobiologoen interesgunetako bat da balizko bizi estralurtarraren ezaugarriak ulertzeko eta hura bilatzeko.
Taula (informazioa)

**Taula** datuak antolatzeko sistema grafikoa da. Zerrenda ordenatua. Taula batean, datuak lerroetan eta zutabeetan antolaturik erakusten dira.
Lehor (argipena)

**Lehor** dago edo **lehorra** dago, oro har, hezetasunik ez duena, baina beste adiera batzuekin ere lotura izan dezakete Wikipediako zenbait artikuluk:

* **Lehorra**, singularrez, erakuslerik gabe eta izenlagunik gabe, **lur lehorraren** sinonimoa da euskaraz.
* **Lehorra** ere esaten zaio **antzua** denari.

Ikus halaber:

* **Lehorte**.
Lur lehor

thumb|Lurraren mapan, lur lehorreko azalerak berdez eta horiz nagusiki.
[thumb|Lur lehorraren eta itsasoaren arteko eremua, [Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea|Gipuzkoako kostaldeko marearteko zabalgunean.]]
**Lur lehorra** —edo, laburtuta, **lurra** edo **lehorra** soilik— Lur planetako azalera solidoa da; urak edo itsasoek estalita ez daukaten azalera, alegia. Itsasertzak bereizten ditu itsasoa eta lur lehorra.

## Etimologia 
Lur hitzaren adieretan, hau da bat euskaraz, testu zaharrenetarik (Etxepare, Leizarraga...) jasoa. Adibidez:

*Lehorra* ere erabili izan da euskaraz, modu berezian (singularrean, erakusle eta izenlagunik gabe): "Untzia leihorretik urrundu da", "Lehor eta uraren Iongoikoa"...

Bi terminoen sinonimia ere agerian, Lardizabalen *Testamentu Zarreco eta Berrico condairan* (1855): "[Jainkoak] ur-lekuari deitu zion itsasoa eta leorrari lurra".

## Zientzia fisikoak 
Lurraldearen eta bere historiaren azterketari, oro har, geografia deitzen zaio. Mineralogia mineralen ikerketa da, eta petrologia arroken ikerketa. Lurzoruaren zientzia lurzoruen ikerketa da, pedologiaren azpi-diziplinak barne hartzen dituena, lurzoruaren formazioan zentratzen dena, eta edafologia, lurraren eta bizitzaren arteko erlazioan zentratzen dena.

## Erreferentziak
Santo Cristo de Miranda baseliza

thumb|Kapitelak interesgarriak dira.
**Santo Cristo de Miranda baseliza** Santa María de las Hoyas herrian dago, Soriako probintzian, Espainian. XIII. mendeko eraikina da baina oso berritua.

## Ezaugarriak 
Garai batean gaur egun baseliza dagoen inguruan desagertutako Miranda herria zegoen. Baseliza herri horren azken aztarna da. XIII. mendean eraikia, mende horren azken aztarna atelada da. Baselizaren gainontzeko eraikina XVIII. mendekoa da.

Arkiboltak interesgarriak dira, bereziki erakusten duten apaingarriei esker: elementu begetalak eta xake taularen itxurakoak. Kapitelal, bestetik, oso hondatuta daude baina, hala ere, oraindik zenbait elementu ikus daitezke: bi gladiadore borroka ondoren elkar eskua ematen, eta animalia mitologikoak.

Baselizaren barruan XIV. mendeko tailu polikromatu erromanikoa ikus daiteke, *Mirandako Kristo Santua*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jerusalemgo Hilobi Santuaren Zaldun Ordena

**Jerusalemgo Hilobi Santuaren Zaldun Ordena** (latinez: *Ordo Equestris Sancti Sepulcri Hierosolymitani* OESSH), ordena militar katolikoa da, XI. mendearen bukaera aldera sortutakoa Hilobi Santua babesteko. Gaur egun 30.000 kide inguru ditu, mundu osoko 60 ordezkaritzatan banatuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
City Girl (1930eko filma)

***City Girl*** (euskaraz *Neska Hiritarra*), 1930eko F. W. Murnau alemaniarrak zuzendutako film mutu bat da. Elliot Lester antzerkigilearen *The Mud Turtle* antzezlanean oinarritua dago. Charles Farrell eta Mary Duncan aktoreek antzezru zuten.

Terrence Malick zuzendari eta gidoigilearen *Days of Heaven* (1978) filmaren oinarri eta eragin nagusia izan zen.

## Argumentua 
Depresio Handiaren garaian, Minnesotako landa eremuko Lem Tustine nekazari gaztea bere aita autoritarioaren menpe bizi da eta garia saltzeko hirira bidalia izan da, bertan Kate izeneko neska gazte zerbitzaria ezagutu eta elkar maiteminduko dira. Kate hiriaz nazkaturik dago eta landa eremuan bizitzea amesten du, hortaz, biak ezkondu eta Lemen jaioterrira itzuliko dira.

Baina Tustine jaunak bere semearen emaztearekiko mesfidantza agertuko du, arrotz gisa ikusten baitu, eta Katek bere senarrak aitaren aurrean duen ahuleziaz jabetuko da, hortaz kemena ematen saiatuko zatzaio. Honela bada, gari zelaiak pasioen eta liskarren lekuko bilakatuko dira.

## Aktoreak 
* Charles Farrell: Lem Tustine
* Mary Duncan: Kate
* David Torrence: Tustine jauna
* Edith Yorke: Tustine andrea
* Anne Shirley: Marie Tustine
* Tom McGuire: Matey
* Roscoe Ates: Segalaria
* Ivan Linow: Taxi gidaria
* Arnold Lucy: Kafetegiko nagusia
* Helen Lynch: Treneko neska
* Jack Pennick: Segalaria
* Guinn Williams: Segalaria

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mokoarekin txoria dator

**Mokoarekin txoria dator** euskarazko esaera eta atsotitz herrikoi bat da. Esaldi honen esan nahi du kuxkuxero bati entzuten badiogu zerbait gertatu delaren seinale.
thumb|Txoria

## Kokapena 
Nafarroako iparraldean eta lapurdin kokatzen da esaera zahar hau.

## Erreferentziak 
# [1]↑ Intza Proiektua. Euskal lokuzioak sarean.
Félix-Auguste Clément

**Félix Auguste Clément** (Donzère, 1826ko maiatzaren 20-Aljer, 1888ko otsailaren 2) margolari frantziar ospetsua izan zen, orientalismoaren jarraitzailea.

## Biografia 
Bere lehen ikasketak Lyongo École Nationale des Beaux-Arts-en egin zituen, Jean-Claude Bonnefond-ekin. 1848an Parisko École des Beaux-Artsen sartu zen, eta han Michel Martin Drolling eta François-Édouard Picotekin ikasi zuen. 1856an *Tobias gaztearen itzulera* margoarekin Erromako Saria lortu zuen.

Erroman egon zen zenbait urtez, eta 1862an Egiptora bisita egin zuen. Bertan printze-jardueretako eszenak margotu zituen, jauregietan apaingarriak egin zituen eta monumentuak zirriborratu zituen. 1868an, Frantziara itzuli zen. Lau urte geroago eta gobernuak eskatuta Paduako Andrea Mantegnaren koadroak kopiatzen aritu zen. Zoritxarrez, gaixotasun baten ondorioz, Frantziara itzuli behar izan zuen. Lyongo École Nationale irakaslea izan zen 1874tik 1877ra. Azkenean erretreta hartu zuen.

Nazioarteko mailan erakusketa desberdinetan hartu zuen parte: 1872an Londresko Nazioarteko Bigarren Erakusketan, 1873an Vienako Expon eta 1878an Exposition Universellen (1878).

Aljeren 1888an hil zen, osasuna berreskuratu nahian negua lurralde horretan igaro ondoren.

## Iruditegia 

Image:
Joueuse De Tambourin (Félix Auguste Clément).jpg|*Panderoa jotzen*.
Félix Auguste Clément - Pendant les fêtes du Baïram au Caire.JPG|*Egiptoko gurdia*.
Félix_Auguste_Clément_Le_retour_de_Tobie.JPG|*Tobias gaztearen itzulera*.
Felix-Auguste Clement-Women Selling Water and Oranges on the Road to Heliopolis.jpg|*Emakumeak saltzen*. *Ura eta laranjak*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :ArtNet: Clément margolariaren lanak.
Christina Koch

**Christina Hammock Koch** (Grand Rapids, Michigan, 1979ko urtarrilaren 29a) estatubatuar ingeniaria eta NASAren 2013ko promozioko astronauta da. Ingeniaritza Elektrikoan eta Fisikan diplomaduna eta Ingeniaritza Elektrikoan masterduna da Ipar Carolinako Estatu Unibertsitatean.

2019ko martxoaren 14an Koch Nazioarteko Espazio Estaziora joan zen 59., 60. eta 61. espedizioetako hegaldi ingeniari. 2019ko urriaren 18an soilik emakumez osatutako lehen ontziz kanpoko ibilaldia egin zuten Jessica Meirrek eta biek. 2019ko abenduaren 28an emakume batek espazioan jarraian denbora gehien egondako marka hautsi zuen. 2020ko otsailaren 6an itzuli zen Lurrera, denera espazioan 328 egun, 13 ordu eta 58 minutu igaro ondoren.

## Bizitza 
Grand Rapidsen jaioa, Jacksonvillen hazi zen. Durhamgo Ipar Carolinako Zientzia eta Matematika Eskolan graduatu zen 1997an. Unibertsitate-ikasketak Ipar Carolinako Estatu Unibertsitatean egin zituen, Raleighen. Han Ingeniaritza Elektrikoan eta Fisikan diploma bana lortu zituen 2001ean. Hurrengo urtean, 2002an, Ingeniaritza Elektrikoan masterra burutu zuen. Horrez gain, 2001ean NASAren Akademian graduatu zen Goddard Espazio Hegaldi Zentroan.

2013an NASAk 21. astronauta talderako hautatu zuen Koch. 2015eko uztailean astronautagai entrenamendua gainditu zuen, astronauta izateko gaituz.

Lehenengo espazio-misioa 2019ko martxoaren 14an izan zuen. Nazioarteko Espazio Estaziora joan zen Soiuz MS-12 espazio-ontzian, Aleksei Olevtxinin eta Nik Hague astronautak eskifaikide zituela. Han 59., 60. eta 61. espedizioetako kideekin bat egin zuen. 2019ko martxoaren 29an soilik emakumez osatutako lehen ontziz kanpoko ibilaldia egin behar zuen Anne McClain astronautarekin batera, baina NASAk bertan behera utzi zuen segurtasun-arrazoiak zirela medio. 2019ko urriaren 18an soilik emakumez osatutako lehen ontziz kanpoko ibilaldia egin zuen Jessica Meirrekin. 2020ko otsailaren 6an itzuli zen Lurrera, denera espazioan 328 egun, 13 ordu eta 58 minutu igaro ondoren. Horrekin, emakume batek espazioan jarraian denbora gehien egondako errekorra bereganatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Christina H. Koch Twitterren.
* Christina H. Koch Instagramen.
Olalla Cociña

**Olalla Cociña Lozano** (Viveiro, Galizia, 1979ko urriaren 15a) galiziar kazetaria, poeta eta abeslaria da.

## Bizitza 
Kazetaritzan lizentziaduna da Santiago de Compostelako Unibertsitatean. Gazteentzako hainbat poesia sari irabazi ondoren, 2000. urtean *O Facho* poesia saria irabazi zuen.

2005ean lehenengo liburua argitaratu zuen, *As cervicais da memoria* izenburuko poesia-liburua. Hurrengo urtean, 2006an, *Aquí (intemperies)* liburua plazaratu zuen. 2008an Fiz Vergara Vilariño poesia saria irabazi zuen *Libro de Alicia* liburua aurkeztuta. 2016ko Afundación poesia saria irabazi zuen *Vestir a noite* poesia-sortarekin.

Gainera, *Atrás Tigre* musika taldeko abeslaria eta teklatu-jotzailea da.

## Lanak 
### Poesia 
* *As cervicais da memoria* (2005, Edicións Fervenza).
* *aquí (intemperies)* (2006, Grupo Correo).
* *Libro de Alicia* (2008, Espiral Maior).
* *Ningún precipicio* (2013, Toxosoutos).

## Erreferentziak
Truke-balio

**Truke-balioa** ondasun edo zerbitzu baten balio ekonomikoaren estimazioa, beste ondasun edo zerbitzu baten truke aldatzeko aukeraren arabera. Hedaduraz, truke-balioa ere salgai baten prezioaren sinonimo gisa erabiltzen dute.

Truke-balioa funtsezkoa da balorazio-lanaren teorian; gaur egun, marxistek eta sozialista batzuek baino ez dute eusten teoria hori, eta, antzina, Ingalaterrako ekonomia politikoaren korronteak eta sozialista neoricardianoak aldekoak ziren. Aitzitik, balio subjektiboaren teoriak, gaur egun eskola eta joera liberal ia guztiek eusten diotenak, ez du garrantzitsutzat jotzen kontzeptua, eta alde batera utzi du gehienbat, teoria horretan erabilera-balioaren (erabilgarritasuna) eta truke-balioaren (kostua) artean alde handirik ez dagoelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anfiteatro anatomiko

thumb|250px|Boloniako Unibertsitatearen anfiteatro anatomikoa.
**Anfiteatro anatomikoa** () anatomia erakusteko prestatu den irakaskuntza aretoa da. Lehenengo unibertsitate modernoetan bazeuden. XVI. mendean zehar anfiteatro desberdinak eraiki ziren baina ofizialki, urte askoan, lehen anfiteatroa 1544an Paduan ireki zela esan da, nahiz eta beste batzuk lehenago eraikiak izan (Salamancan, Bartzelonan...). Paduako anfiteatroa Girolamo Fabrizi d'Acquapendente anatomistaren pertsonalitatearekin lotuta dago.

## Historia 
Salamancakoa, Bartzelonakoa eta Paduakoa lehendabizikoak izan baziren, poliki-poliki Europa osoko beste unibertsitateek antzeko aretoak eraiki zituzten: 1696an Leidengo Unibertsitatean, 1637an Boloniako Unibertsitatean, 1663an Upsalako Unibertsitatean, 1640-1643an Kopenhagen, 1650an, Altdorf-en, Madrilen 1689 inguruan, Amsterdamen 1691an...

## Ezaugarriak 
Hasieran areto erdian mahai bat jartzen zen, haren gainean hilotzen disekzioa egiteko. Gorpuak gizakienak zein animalienak izan zitezkeen. Mahaiaren inguruan harmailak jartzen ziren, bertan ikusleak eta ikasleak esertzeko. Harmailak zirkularrak, eliptikoak edo oktogonalak ziren.

## Iruditegia 

Image:
Théâtre-anatomique-Padoue.JPG|Paduako lehen anfiteatro anatomikoa.
MuseumnachtLeiden2010.jpg|Leidengo anfiteatro anatomikoa, Boerhaave museoan.
Anatomical theatre Leiden.jpg|Ilustrazio honetan Leidengo anfiteatro anatomikoa XVII. mendean ikus daiteke.
Teatro Anatomico – omone MUSME Padova.jpg|Anfiteatro anatomiko modernoa, Paduako Musme museoan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ebakuntza-gela

## Kanpo estekak 
* :Disekzioaren historia, Camagüeyko Unibertsitateakoa.
* :Anfiteatro anatomikoa historian.
Julián José Gorraitz

**Julián José Gorraitz Agerrebere** (Iruñea, 1922ko apirilaren 27a - Iruñea, 2007ko urtarrilaren 3a) nafar futbolaria izan zen, aurrelari postuan aritzen zena. Osasuna, Almería eta Cádiz taldeetan jokatu zuen, 1945 eta 1953 bitartean.

## Kanpo estekak 
* Monreal, Félix *Gorraiz y sus goles fantasma*, Diario de Noticias de Navarra, 2020-02-29, noticiasdenavarra.com
Bakaka (etnia)

**Bakaka** Kamerungo hegoaldean kokatua den etnia bat da, Kostaldea lurraldeko Moungo departamenduan, Ebone udalerriaren inguruan. Bakaka mintzatzen dute, bantu hizkuntza bat. Sawa gizataldearen parte dira.
Sawa

**Sawa**, Kamerungo kostaldean bizi diren etnia talde bat da, bertako tribu autoktonoez osatua. Bantuen taldean sailkatuak dira.

Gune hauetan honako azpitalde edo etniak bizi dira:

* Moungo (Nkongsamba) : Baneka, Bakaka, Bakem, Bakoko, Balong, Bankon, Bonkeng, Mbo'o, Pongo
* Wouri (Douala) : Douala, Bassa-ba-Douala, Bakoko
* Nkam (Yabassi) : Yabassi, Bandem, Banen, Banya, Dibom, Bodiman, Ewodi, Mbang, Moya
* Sanaga-Maritime (Edéa) : Bakoko, Malimba, Ndonga
* Manyu (Mamfé) : Banyangi
* Koupe-Manengouba (Bangem) : Bakole, Ngolo-Batanga, Oroko, Yabassi
* Fako (Limbé) : Bakossi, Bakweri, Mongo
* Ndian (Mundemba) : Bimbian, Oroko
* Océan (Kribi) : Bakoko, Batanga, Bokwe, Yabassi
Adamawa (Kamerungo eskualdea)

**Adamawa** () Kamerungo 10 eskualdeetako bat da. 63.701 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.201.000  biztanle zituen 2015ean. Ngaundere da hiriburua.	

## Geografia 
Ekialdean Erdialdeko eta Ekialdeko probintziekin du muga, Iparraldeko probintziarekin iparraldean, Nigeria eta Ipar-mendebaldeko probintziarekin mendebaldean, eta Afrika Erdiko Errepublikarekin ekialdean. Lurralde menditsua da, Adamawa goi-ordokian kokatua, iparraldeko sabana eremua eta hegoaldeko oihan eremua banatzen dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adamawa goi-ordokia

**Adamawa** erdialdeko Afrikako goi-ordokia da, Nigeria, Kamerun eta Afrika Erdiko Errepublikako lurraldeetan hedatzen dena. Batez beste 1.000 metroko garaiera du, eta gunerik altuenetan 2.650 metrora iristen da. Bertan sortzen da Benue ibaia. Izena Modibo Adama fula etniako buruzagiarengandik datorkio.

## Kanpo estekak
Sentikur

thumb|150px|Karaktere errenkada honek irribarrea irudikatzen du. Testu batean, poza adierazteko erabiltzen den sentikurra da.
**Sentikur**ra edo **emotikono**a oinarrizko ASCII karaktere errenkada (edo irudi txikia) da, hala nola :-), ;o), ^_^ edo :-(, giza aurpegiera edo sentimendu bat irudikatzeko balio duena. Horregatik **aurpegiera** izena ere hartzen dute. Emotikonoak interneten erabiltzen den para-hizkuntzaren zati da; e-posta mezuetan, internet foruetan, berehalako mezuetan (*txat* edo *mezuketak*) erabiltzen dira, esaldi motz eta bakunak erabiltzen direnez gaizki-ulertuak saihesteko. Hainbat lekutan **irribarretxo**a ere erabiltzen da.

Emotikonoak ulertu edo irudikatzen duten sentimendua ikusteko, burua ezker aldera okertu behar da. Horrela, emotikonorik oinarrizkoena :-) da, non : begiak diren, - sudurra eta ) ahoa. Sarri begi-aho bikotea bakarrik agertzen da, hau da :) ikurra.

**Zutikur**rak edo **bertikono**ak Asia ekialdeko emotikonoak izendatzeko erabiltzen dira, burua ez baita ezker aldera okertu behar irudia ulertzeko.

## Oinarrizko sentikurrak 
 &nbsp;:-)     pozik
 &nbsp;:-(     goibel
 &nbsp;;-)     begi keinua
 &nbsp;:-D     algaraka
 &nbsp;:-P     mihia kanpoan

Ez hain klasikoak:
 &nbsp;:-X     mutu
 &nbsp;:-*     muxu
 &nbsp;:-O     garrasika
 &nbsp;|-O     aho zabalka
 &nbsp;:-o     harrituta
 &nbsp;:-°     txistuka 
 &nbsp;:'(     negarrez
 &nbsp;8-)     betaurrekoduna
 &nbsp;:-\     zalantzan
 &nbsp;=:-/    punky
 &nbsp;+:-|    Aita Santua
 &nbsp;:-E     oldarkor (haginak erakusten)
 &nbsp;:-€     banpiro

Sarri, sudur gabe idazten dira:
 &nbsp;:)     pozik
 &nbsp;:(     goibel
 &nbsp;:D     algaraka
 &nbsp;XD     barrez lehertzen

## Zutikur edo bertikonoak 
Zutikurrak (*zut* edo *zutik* + *ikur*) edo bertikonoak (*bertikal* + *ikono*) Japonian erabiltzen diren sentikurrak dira. Izenak dioen bezala, irudia zutik agertzen da eta ez da zertan burua alboratu behar. *Kao Maaku* izena ere hartzen dute. Irudi horiek manga marrazkien antza handia dute.

 &nbsp;(^_^)   edo   (^^)   edo  ^^     pozik
 &nbsp;
 &nbsp;(^-^)    barrez
 &nbsp;
 &nbsp;(;_;)    negarrez
 &nbsp;
 &nbsp;(@_@)    edo   O.o   edo  O_ô   edo   =.=    harridura
 &nbsp;
 &nbsp;=^.^=    edo   >^.^120px|ezkerrera120px|eskuinera
**Emotikonoak**Puntuazio markekin egiten ziren emotikonoen bilakaera dira egun hainbat aplikaziok eskaintzen dituzten aurpegi horiak, irribarretxoak eta beste hainbat emozio transmititzeko sortutako ikurrak dira.

## Kanpo estekak
Pulgasari

***Pulgasari*** () Shin Sang-ok eta Chong Gon-jok zuzendutako pelikula iparkorearra da. Lehenengo emanaldia Ipar Korean izan zen 1985. urtean. Pelikulak Godzilla film japoniarrarekin antza handia dauka, Teruyoshi Nakanok berak eta Tōhō ekoizpen etxe japoniarrak pelikularen efektu berezien sorreran parte hartu zutelarik.

## Argumentua 
Filma Ipar Korean dago kokatuta, Gorye dinastiaren garaian (918 eta 1392 urteen bitartean). Errege totalitario batek herritarrak zapaltzen ari da eta hauek gosez hiltzen dira. Jasaten duten egoerarekin etsituta herritarrek protestaka hasten dira. Erregeak, egoera ikusita, nekazarien tresnak konfiskatzeko agindua ematen du, horiekin armak egitea eta bere inperioaren aurka altxatzea saihesteko. Protesten ondorioz hainbat herritar kartzelatuak izaten dira, haien artean Taksae, eskualdeko errementari apala. Kartzelan hil baino lehen sugandila itxura duen arrozezko panpina bat egiten du bere alaba Amirentzat. Amik panpina gordetzen du aitaren memoria gordetzeko eta Pulgasari bezala izendatzen du. Egun batean Amiren odol tanta bat panpinaren gainean erortzen da honi bizia emanez. Panpinak bere inguruko metal guztia jaten du eta gero eta handiagoa egiten da. Pulgasari herritaren idealak defendatzen hasten da erregearen armadaren aurka azkenik inperioaren kontrako gudua lideratuz.

## Antzezleak 
* Chang Son Hui ... Ami
* Ham Gi Sop ... Inde
* Jong-uk Ri ... Ana
* Gwon Ri ... Takse, Amiren aita
* Gyong-ae Yu ... Inderen ama
* Hye-chol Ro ... Inderen anaia
* Riyonun Ri ... Fuan generala
* Yong-hok Pak ... Erregea
* Pong-ilk Pak ... Gobernadorea

## Harrera 
Pelikula Hego Korean proiektatu zen, bi Koreen arteko kultura-truke baten testuinguruan.. Japonia eta Estatu Batuetan ere proiektatu zen. Ipar Koreatik kanpoko banaketa txikia izan zen, baina jatorrizko herrialdean kultu pelikula da.

## Erreferentziak
Beth Riesgraf

**Beth Riesgraf** (Belle Plaine (Minnesota), 1978ko abuztuaren 24a) aktore estatubatuarra da. *Leverage* telesailean *Parker* lapurraren rola betetzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
Sei alaben arteko txikiena da Beth Riesgraf. Minnesotan jaio bazen ere Las Vegas hiriko Cimarron-Memorial High School ikastetxean graduatu zen 1996an. Jason Leeren bikotea izan zen eta berarekin agertu zen My Name Is Earl telesaileko bi kapitulutan. Semea izan zuen harekin, Pilot Lee izena duena.

Aurretik 2001eko *Undressed* serieko ohiko aktore papera izan zuen.

2008an *Leverage* telesailerako aukeratua izan zen. Timothy Huttonek gidatzen zuen boskote protagonistako kidea izan zen, *Parker* lapurra hain zuzen ere. *Criminal Minds* serie ezagunean ere 6 katiputulan agertu da, denboraldi desberdinetan Maeve Donovan doktorearen rola betez.

2015 urtean zinemara salto egin eta *Intruders* filmeko protagonista izan zen. 2017an *In Search of Fellini* ("Felliniren bila") filmean agertu zen.

2020an telesail berri bati ekin dio. *68 Whiskey* telesaileko aktore nagusietako bat da. Urte berean *Mail Companion* laburmetraia zuzendu eta protagonizatu du.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Erdialdea (Kamerun)

**Erdialdea** () Kamerungo 10 eskualdeetako bat da. 68.953 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 4.159.500 biztanle zituen 2015ean. Jaunde da hiriburua. Bertako etnia nagusiak Bassa, Ewondo eta Vute dira. 

## Geografia 
Iparraldean Adamawa eskualdea du, ekialdean Ekialdeko eskualdea, hegoaldean Hegoaldeko eskualdea, eta mendebaldean Kostaldea eta Mendebaldea eskualdeak.

## Ekonomia 
Jaunde eta eskualdeko beste herri batzuk industria-gune garrantzitsuak dira, batez ere zurgintzari dagokionez. Nekazaritza da jarduera ekonomiko garrantzitsua, kakaoa batez ere. Hiriburutik eta plantazio eremuetatik kanpo, biztanle gehienak nekazari txikiak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdea (Kamerun)

**Ekialdea** () Kamerungo Errepublikako 10 eskualdeetako bat da. 109.002 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 835.600 biztanle zituen 2015ean. Bertua da hiriburua.

## Geografia 
Iparraldean Adamawa eskualdea du, ekialdean Afrika Erdiko Errepublika, hegoaldean Kongoko Errepublika, eta mendebaldean Erdialdeko eta Hegoaldeko eskualdeak. Kamerungo eskualderik zabalena da, baina baita biztanleria dentsitate txikiena duena ere.

## Ekonomia 
Industri eremu gutxi du, eta biztanle gehienak nekazari txikiak dira. Ondorioz, eragin politiko txikia du eta Kamerungo gobernuek askotan utzi dute alde batera. Hori dela eta, askotan "eskualde ahantzia" deitu izan zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegoaldea (Kamerun)

**Hegoaldea** () Kamerungo 10 eskualdeetako bat da. 47.191 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 749.600 biztanle zituen 2015ean. Eboloea da hiriburua. Etnia talde nagusia Beti-Pahuin da.

## Geografia 
Ekialdean Ekialdeko eskualdea du, iparraldean Erdialdeko eskualdea, mendebaldean Kostaldeko eskualdea eta Gineako golkoa, eta hegoaldean Ginea, Gabon eta Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Ekonomia 
Nekazaritza eremu zabalak eta industria dira bertako jarduera ekonomiko nagusiak. Abeltzaintza eta arrantzan ere aritzen dira bertako biztanleak, eta nekazari txiki asko dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparralde Urruna (Kamerun)

**Iparralde Urruna** () Kamerungo Errepublikako 10 eskualdeetako bat da. 34.263 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 3.993.000 biztanle zituen 2015ean. Fula eta kirdi dira etnia nagusiak. Marua da hiriburua.

## Geografia 
Hegoaldean Iparraldeko eskualdea du, ekialdean Txad eta mendebaldean Nigeria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adamawa

**Adamawa** hitzak honako adierak ditu:

## Tokiak 
* Adamawa goi-ordokia, Afrika erdialdeko mendigunea.
* Adamawa, Kamerungo probintzia
* Adamawa, Nigeriako estatua
* Adamawa emirerria, Modibo Adamak sortua

## Besteak 
* Adamawa hizkuntzak, Adamawa goi-ordokiam mintzatzen diren hizkuntza taldea
* Adamawa arraza, Adamawa goi-ordokiko behi arraza bat.
Iparraldea (Kamerun)

**Iparraldea** () Kamerungo Errepublikako 10 eskualdeetako bat da. 66.090 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2.442.600 biztanle zituen 2015ean. Garua da hiriburua. 

## Geografia 
Iparraldean Iparralde Urruneko eskualdea du, ekialdean Txad eta Afrika Erdiko Errepublika, hegoaldean Adamawa eskualdea, eta mendebaldean Nigeria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ipar-mendebaldea (Kamerun)

**Ipar-mendebaldea** (; ) Kamerungo Errepublikako 10 eskualdeetako bat da. 17.300 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 1.968.600 biztanle zituen 2015ean. Bamenda da hiriburua.

Ipar-mendebaldea eta Hego-mendebaldea dira herrialdeko bi eskualde ingeles hiztunak, eta mugimendu independentista indartsua daukate. 2017an independentzia aldarrikatu zuten: Ambazonia estatua. Egoera are gehiago gaiztotu zen orduz geroztik. Hainbat gobernuz kanpoko erakunderen arabera, milaka zibil hil dira talde armatuen eta armadaren arteko borroken ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arabi uhartea

**Arabi uhartea** () Persiar golkoan dago, Farsi uhartetik gertu. Gaur egun Saudi Arabia estatuan dago baina urtetan haren jabegoaren gaineko eztabaidak izan dira.

Farsi uhartea bezala, Arabi uharteak Iran eta Saudi Arabia arteko lurralde gatazka iturria izan da. Dena dela, 1960. hamarkadan itun bat lortu zuten eta horren arabera Iranek Saudi Arabiaren Arabi gaineko subiranotasuna onartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Iran eta Saudi Arabia arteko ituna.
Maria Txurruka

**Maria Txurruka Osoro** (Elgoibar, Gipuzkoa, 1923ko irailaren 26a - 2000ko azaroren 18a) erraketista profesionala izan zen 33 urtez, 1939tik 1972ra. Aurrelaria izan zen. *Churruca* izenaz jokatu zuen.
thumb|280x280px|Erraketistak.
## Biografia 
thumb|260x260px|Erraketistak, 1938.|alt=
#### Erraketista ibilbidea 
Maria Txurruka Elgoibarko Orraindi baserrian jaio zen eta "Churruca" izenaz kantxaratu zen Bartzelonan 15-16 urte zituela. Ondoren, Madrilgo, Valentziako, Castelló de la Planako, Santa Cruz Tenerifeko eta Mexikoko frontoietan jokatu zuen. Maria mexikar batekin ezkondu zen, eta ia 50 urte egin zituen Mexikon. Mariak erraketista jardun zuen garaian Elgoibarko beste hainbat emakume aritu ziren frontoietan: Angela Juaristi, Felisa Muguruza, Juana Arrillaga eta Maria Arrillaga, besteak beste.

#### Aitzindariak 
Emakume kirolari aitzindariak izan ziren erraketistak. Arrakastaz beteriko hiru edo lau hamarkada bizi izan zituzten. 1940ko eta 1950eko hamarkadak izan ziren erraketisten urrezko aroa. Bartzelonan eta Madrilen zazpina frontoi zeuden orduan. Erraketisten historia, orain arte nahiko isilik egon bada ere, esanguratsua izan zen oso. Hego Euskal Herriko 47 herritako 237 erraketista profesional daude zenbatuta. Zenbaki garrantzitsua da eta gainera, 1940. hamarkadako estatistiken arabera, emakume lizentzia gehiago zeuden gizonenak baino. Garaiko emakume aurreratuak izan ziren, familia eta herria utzi eta lanera alde egin zutenak. Beren ibilbidearen berri, aitzitik, inork gutxik izan du oraintsu arte. Azken urteotan aldiz, hainbat erakusketa eta omenaldi ari dira antolatzen erraketisten jaioterrietan.

#### Dokumentala 
* 2018an, "Raketistak" izeneko dokumentalaren bidez, herriko emakume erraketista profesionalen ibilbidea ikusteko aukera eskaini zuten Elgoibarko Udalak, Kirol Patronatuak eta Raketistak Lehen eta Orain Kultur eta Kirol elkarteak. Kirolari aitzindari haiei omenalditzat uler daitekeen urratsa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Erraketistak kopa Amerikako Zaldi lasterketako sariak banatzen.

* Apostando por ellas. Historia de las raquetistas

* Erraketistak lehen eta orain. Dokumentala

* Emakume erraketistak. Erakusketa
* Erraketistak, aitzindariak pilotaren munduan
Great Expectations

***Great Expectations***, , Charles Dickens britainiar idazlearen eleberri bat da. 1860ko abenduaren 1ean Dickens berak sortutako All the Year Round aldizkarian argitaratua izan zen.D

Dickensen eleberri nagusi eta sofistikatuenetako bat bezala jotzen da, bai eta ezagunetakoa ere. Antzezlan edo film bezala 250 aldiz egokitua izan da.

## Argumentua 
XIX. mendearen erdialdea, Ingalaterra, Kent. Philip "Pip" Pirrip umezurtza gazte eta beldurtia bere arreba eta koinatarekin bizimodu oso apala darama, koinata errementari lantegian lagunduz. Baina ezusteko ongile ezezagun batek Pipi laguntza eman eta bere bizitzaren patua aldatu eta zaldun bilakatzeko aukera izango du. Bitartean, bizipen ugari biziko ditu, benetako adiskidetasuna eta zintzotasuna diruak eros ez ditzakeela jabetuz.

## Pertsonaiak 
### Pip eta bere senideak 
* Philip Pirrip, mutil gaztea, protagonista
* Joe Gargery, Pipen koinata, Pipen aitaren papera betetzen du
* Gargery andrea, ezkongabeko izenez Georgiana Maria Pirrip, Pipen arreba odolberoa
* Pumblechook jauna, Jor Gargeryren osaba

### Havisham andrea eta senideak 
* Havisham andrea, emakume ezkongabe aberatsa
* Estella, Havisham andrearen alaba ordea eta neska gazte ederra
* Matthew Pocket, Havisham andrearen lehengusua
* Herbert Pocket, Matthew Pocketen semea, hasiera batean Pipekin borrokatu arren, bi mutilak lagun minak egingo dira
* Camilla, Matthew Pocketen arrebetako bat eta Havisham andrearen senidea
* Lehengusu Raymond, Havisham andrearen senidea, haren diruan bakarrik interesatua dago, Estellarekin ezkonduko da
* Georgiana, Havisham andrearen senidea, haren diruan bakarrik interesatua dago
* Sarah Pocket, Matthew Pocketen arrebetako bat eta Havisham andrearen senidea

### Bestelakoak 
* Presoa, izenez Abel Magwitch, Pip ongi tratatu eta bere ezkutuko ongilea dela azalduko da
* Hubble jaun-andreak, Pipen herrian bizi diren senar-emazteak
* Wopsle jauna, Pipen herriko elizako idazkaria
* Biddy, Wopslen bigarren lehengusua eta Pipen adineko mutikoa
* Jaggers jauna, Londresko abokatu nabarmena
* John Wemmick, Jaggers jaunaren idazkaria
* Molly, Jaggers jaunaren neskamea
* Clara Barley, neska oso txiroa
* Skiffins andereñoa, Wemmicken etxeko noizbehinkako bisitaria, harekin ezkonduko da
* Startop, Pipen ikaskidea

### Antagonistak 
* Compeyson, presoa eta Abel Magwitchen etsai porrokatua
* Arthur Havisham, Havisham andrearen anai orde gaztea
* Dolge Orlick, kazetaria
* Bentley Drummle, Pipen ikaskidea eta familia aberatseko mutil gazte inozoa
Naiz Irratia

**Naiz Irratia** 2019an sorturiko euskal irratia da. Info 7 irratiaren lekukoa hartu zuen. Euskarazko edukiak eskaintzen ditu. Euskal Herriko zazpi lurraldeak hartzen ditu informazio-esparru gisa.

## Helbidea 
Egoitza nagusia Donostian dago: Portuetxe kalean, 23. 2A. 20018 Donostian.

## Historia 
Info7k 2018ko abenduan eten zituen emisioak eta urtarrilaren 24an Naiz Irratia aurkeztu zuten. Info7 ez bezala, euskara hutsean ari da irratia.

## Ezaugarriak 
NAIZ Irratia 2019an hasi zen emisioekin. Ikuspegi nazionala du eta sarean ez ezik, FM bidez ere Euskal Herri osora iristea du helburu. Gararen aurkako expolioak baldintzatu du bere sorrera fasea, hura gainditu eta herri ekimenak sustatutako euskarazko irrati nazional, orokor eta garaikide bat izatea du helburu.

## Frekuentziak 
* Bilbo: 92.2
* Urola: 91.8
* Goierri: 102.2
* Donostia: 93.8
* Leitza: 95.1
* Durango: 97.4
* Gasteiz: 91.5
* Bortziriak: 103.1
* Legazpi: 94.6
* Gernika: 96.7

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Info7
* Gara

* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Naiz Irratia zuzenean.
Transfermarkt

**Transfermarkt** futbolari buruzko webgune bat da. Egoitza Alemanian du, eta Axel Springer da jabea. Kirol horri buruzko hainbat datu dauzka, hala nola emaitzak, estatistikak, fitxaketen albisteak, partidak. Badu berezitasun bat: futbolari bakoitzari merkatuko balio bat kalkulatzen dio, eta jokalari horrek ematen duen errendimenduaren arabera balio hori handitu edo txikitu egiten da.

Webgunearen jatorrizko hizkuntza alemana da, eta beste hizkuntza batzuetan ere badago: gaztelaniaz, ingelesez, frantsesez, turkieraz...
Stanisław Kania

**Stanisław Kania** ( ahoskatua; Wrocanka, 1927ko martxoaren 8a - Varsovia, 2020ko martxoaren 3a) poloniar politikari komunista izan zen. 1945ean Poloniako Langileen Alderdi Batua sartu zen. Alderdiko idazkari nagusia hautatu zuten Edward Gierek 1980ko irailaren 6an dimisioa eman zuenean. Alderdiaren akatsak onartu eta Lech Wałęsarekin bildu zen. Wojciech Witold Jaruzelski jeneralak ordezkatu zuen.