open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Mungo ospitalea

**San Mungo ospitalea** Harry Potter fantasiazko liburuko ospitalea da. Toki honetan, magiak sortutako gaixotasunak sendatzen dituzte.

XVI. mende bukaeran eta XVII. mendearen hasieran sortu zuen Mungo Bonhamek. Londresen dago kokatuta denda zahar baten atzean ezkutatuta. Han, sorginkeria, edabe eta abarrek eragindako zauri eta gaixotasunak sendatzen dituzte.

## Solairu banaketa 
* Beheko solairua: eltzeen leherketak, erratzen kolpeak, etab.
# Izaki magikoek sortutako zauriak: erredurak, hozkadak, etab.
# Gaixotasun magikoak: dragoi nafarreria, desagerpen gaixotasuna, scrofungulus, etab.
# Edabe eta landare pozoitsuak: erupzioak, berrahoratze kontrolezina, barregura, etab.
# Sorginkeriak sortutako kalteak: sorginkeriak, gaizki eginiko aztikeriak, etab.
# Ospitaleko denda eta kafeteria.

## Bertako langileak 
# Hippocrates Smethwyck: Dai Llewellyn aretoko mediku nagusia(1go solairua)
# Augustus Pye: Aurretik aipatutako aretoko mediku laguntzailea.

## Gaixo ezagunak 
# Arthur Weasley(Ronen aita): suge pozoitsu batek erasotua.
# Gilderoy Lockhart(2.mailan arte ilunen aurkako irakaslea): Sekretuen Ganberan gertatutako istripu baten ondorioz.
# Frank eta Alice Longbottom(Nevillen gurasoak): Cruciatus madarikazioarekin torturatu eta erotu zituzten.
# Broderick Bode(Magia Ministerioko langilea): Misterioen departamenduan gertaturiko istripu arraro baten ondorioz.
# Katie Bell(Hogwartseko ikaslea- Gryffindor-): Draco Malfoyek utzitako lepoko madarikatu bat ukitu zuen.

## Kanpo estekak
Miguel Altieri

**Miguel A. Altieri** (Santiago, Txile, 1950eko irailaren 3a), Nekazal Ingeniaritzan Doktorea da Txileko Unibertsitatean, eta 1980tik Agroekologia irakaslea Berkeley, Kaliforniako Unibertsitatean.
Nekazaritza ekologiko

thumb|300px|Nekazaritza ekologikoko teknikekin landutako lur saila
**Nekazaritza ekologikoa** edo **nekazaritza biologikoa** (zenbaitetan, **nekazaritza organikoa**) nekazaritzako ustiategiak kudeatzeko sistema bat da, baliabide naturalak modurik egokienean erabiltzean oinarritzen dena, horretarako produktu kimiko sintetikoak edo genetikoki eraldatutako organismoak erabili gabe. Horrela lortutako elikagaiak ez dute lurra agortzen, natura zaintzen dute eta gisa-osasunerako ez dira berez kaltegarriak. Nekazaritza ekologikoa jasangarria eta orekatua da.

## Helburuak 
Nekazaritza mota honen helburu nagusiak hauexek dira:
* Elikagai osasuntsuagoak eta nutrizio aldetik kalitate handikoak eskuratzea.
* Produktu horiek eskuratzeko elementu kimiko sintetikoak ez erabiltzea.
* Agrosistemen osasuna gordetzea edota hobetzea.
* Sektoreko langileen bizimodua hobetzea.

Beraz, nekazaritza ekologikoak jasangarritasuna ikuspuntu guztietatik lortu nahi du. Azken helburua agrosistema sozial, ekologiko eta ekonomikoki iraunkorra lortzea da.

Nekazaritza ekologikoaren barruan nekazaritza mota asko kokatu daiteke: nekazaritza biodinamikoa, nekazaritza biologikoa, permakultura, familia-nekazaritza, herri-indigenen nekazaritza... Esperientzia desberdinak dira baina guztiek jasangarritasuna oinarritzat hartu dute ezen ekosistemen oreka eta jarraipena bilatu baitute.

## Ikus, gainera 
* Elikagai biologikoa
* Agroekologia
* Begetarianismoa
* Permakultura
* Ekologismoa
* Nekazaritza biodinamikoa
* Nekazaritza integratua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Janaria gordinik jatekoaren aldeko mugimendua edo gordin jaleak.
*  Europa Batasuneko nekazaritza ekologikoari buruzko orria.
*  Produktu ekologikoen Eusko Jaurlaritzaren bilatzailea.
Kartzinogenesi

**Kartzinogenesia** edo **minbizia sortzea** zelula anormalak kontrol barik hazten eta hedatzen diren prozesua da. Minbiziaren oinarrizko prozesua da. Bere ezaugarri nagusia zelula, genetika eta epigenetikan aldaketak dira, zelulen zatiketa ez-normal bat emanez.

## Kanpo estekak
Babel

**Babel** bilatzean ondorengo baten bila ibiliko zinen:
# **Babel**, Biblian Babilonia hiriak duen izena.
# **Babelgo dorrea**- Bibliako kontakizuna.
# **Babil** - Irakeko gobernantza, batzuetan Babel izenaz ezaguna.

## Literaturan 
# **Babel** - Irakeko egunkaria.
# ***Babel-17*** - Fikziozko eleberria.
# **Isaac Babel** - idazle ukrainarra.

## Zineman 
# **Babel**- Alejandro Gonzalez Iñarrituk zuzendutako filma.
# **Babel planeta** - Star Trek serieko fikziozko planeta.

## Beste batzuk 
# **Ryan Babel** - Holandako futbol jokalaria.
# **Babel Fish** - itzulpen automatikoko webgunea.
# **Babel mendia** - Albertako mendia.
# **Babel mendia** - Quebeceko mendia.
# **Wikipedia:Babel** - Wikipedian hizkuntza profilak sortzeko txantiloiak.
# **Babels** - Itzultzaile boluntarioen sarea.
Koldo Etxebarria

**Koldo Etxebarria Etxebarria** (Lemoa, Bizkaia, 1960) euskal herritar margolaria da. Arte ederretan lizentziatua da EHUn 1983tik.

1978tik EiTBko Departamendu Artistikoan lan egiten du.

## Galeria 

File:Armonía del espacio humano.jpg|*Armonía del espacio humano
Fitxategi:Avenida7.jpg|*Avenida 7
File:La belleza está en el que contempla.jpg|*La belleza está en el que contempla
File:La estética del ser.jpg|*La estética del ser

## Kanpo estekak 
*  Koldo Etxebarriaren bloga (EiTB)
Zirkulu polar artikoa

350px|eskuinera
**Zirkulu polar artikoa** munduko bost paralelo nagusietakoa da, zehazki 66º 33' 38" Ipar latitudean dagoena. Paralelotik iparraldera jotzen badugu, Artikoa topatuko dugu; aldiz, hegoalderantz jotzen badugu, Iparraldeko ingurune natural epelera helduko gara.

**Zirkulu artikoa**k eguneko eguzki izpien muga egiten du udako solstizioan eta neguko solstizioan, aldiz, gaueko eguzki izpien muga. Beraz, udan, paralelotik goragoko lurraldeetan 24 orduko eguzkia dago eta neguan, 24 orduko iluntasuna.

## Herrialde artikoak 
Iparraldeko geografian izotzezko itsasoak dira nagusi; hala ere, landa eremu ugari dago halaber. Paraleloak zortzi herrialde zeharkatzen ditu:

* Alaska (AEB)
* Errusia
* Finlandia
* Groenlandia (Danimarka)
* Islandia
* Kanada
* Norvegia
* Suedia
[225px|ezkerrera|thumb|[Norvegiako seinalea.]]
Oso biztanle gutxi bizi dira bertan. Zirkulu polar artikotik iparraldean dauden hiri handienak Murmansk (325.100 biztanle), Norilsk (135.000) eta Vorkuta (85.000) dira Errusian; Norvegian, Tromsø (62.000); eta Finlandian, Rovaniemi (58.000).

Azken aldian, lurraldeak garrantzi handia hartu du, berotze globala dela eta. Horren ondorioz, etorkizun hurbilean izotza urtzean, azpian aurkituko diren putzu akuiferoen jabe egin nahian, Ozeano Artikoko eremuak banatzen hasi dira herrialde asko. Gaitza izango da banaketa herrialde ororen adostasunez egitea eta jada eztabaida gogor batzuk sortu ditu kontuak nazioarteko politikan.

## Ikus, gainera 
* Berotze globala
* Gauerdiko eguzkia
* Ipar Polo
* Ozeano Artikoa
* Zirkulu polar antartikoa

## Kanpo estekak
Eiakulazio

thumb|Eiakulazioa irudi animatu baten bidez
**Eiakulazio**a  zakiletik hazia botatzea da, normalki sentsazio gozagarri batekin batera. Gehienetan gizonaren orgasmoarekin kointziditzen du. Gizonaren bizitzako lehenengo isurtzea nerabezaroan gertatu ohi da, sarri amets erotiko batekin loturik, eta *torarkia* edo *semenarkia* deitzen zaio.

Eiakulazioa ez da jarraia izaten, espasmozkoa baizik. Lehenengo isurtze-dardara edo kolpeek hazi bolumen handiagoa askatzen dute. Lehenengo zirristadak, gainera, indarrez askatzen du: hazia 50 km/h abiaduraz jaurtitzen duela zenbatetsi da, baginan barrena sakon heltzearren. Lehenengo zirristadan sentsazio orgasmikoak ere biziagoak izaten dira. Guztira eta isurtze prozesu osoan, 3-5 ml hazi askatu ohi da.

## Ikus, gainera
*Eiakulazio goiztiar
*Eiakulazio berantiar

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ilso de Estacas

**Ilso de Estacas** Ordunteko mendilerroan dagoen tontorra da, Burgos eta Bizkaia arteko mugan dagoena. Mendebaldean Balgerri eta ekialdean Maza del Pando mendiak ditu.

1.037 metroko altuera dauka.

## Abiapuntuak 
* Hornesetik (2 ordu).
* Lanzas Agudasetik (Ordu 1 eta 30 min.).

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda.

## Kanpo estekak
ZFS

**ZFS** (*Zettabyte File System*) Sun Microsystems-ek Solaris sistema eragilerako garatutako fitxategi sistema da.

## Kanpo estekak 
* ZFS Development Community and detailed ZFS Documentation
* ZFS Best Practices Guide
* ZFS The Last word in File Systems
Sufragio unibertsal

[thumb|Sufragio unibertsala irakurri daiteke [Parisko errepublikari monumentuan.]]
**Sufragio unibertsala** adinez nagusiak diren hiritar guztiei botoa emateko eskubidea eskaintzen diena da, horren bitartez parlamentuetan parte hartzen duten ordezkariak zein gobernuburuak aukeratzeko.

Botoa emateko eskubidea inori ukatzen ez dion hauteskunde sistema hau, Frantziar Iraultzako lehen aldietan lortu zenetik, borroka sozial eta politikoen ardatz nagusietakoa izan zen eta baita herri eskabideen lehenengo motorra ere. XIX. mendean gizonezkoen sufragio unibertsala bakarrik ezarri zen. Herririk gehienetan emakumeek ez zuten botoa emateko eskubidea lortu XX. mendean ondo sartu arte.

XX. mendeko urte luzeetan sufragismoaren borroka emakumeen eskubideen borrokarekin lotuta egon zenez, askotan oker badago ere sufragismoa eta emakumeen sufragismoa sinonimotzat hartzen dira.

Laburbilduz, sufragio unibertsala dagoela esaten dugunean, adin nagusiko hiritar guztiak bozkatzeko eskubidea dutela esan nahi du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errolda-sufragio
* Emakumeen sufragismoa
* Emakumeen sufragismoa Espainian

## Kanpo estekak
Henrietta Swan Leavitt

**Henrietta Swan Leavitt**ek (1868ko uztailaren 4a - 1921eko abenduaren 12a) kosmologiaren garapenean garrantzia handia izan zuen ikerlaria izan zen. Bere ikerkuntzei esker, posible izan zen Galaxia kanpoko distantziak neurtzea zehaztasun handiarekin. Bere metodoa gaur egun erabiltzen jarraitzen da eta honi esker Unibertsoari buruzko ikerketa zabalagoak egin ahal izan dira.

## Biografia 
24 urte zituela Emakumezkoentzako Radcliffe Collegen graduatu zen eta hau Harvardeko unibertsitatearekin lotuta zegoenez, bertako "emakume kalkulatzaileen" taldean hasi zen lanean. Hauen lana argazki plakak aztertu eta kalkuloak egitea zen, lan mekanikoa eta astronomiaren munduan askorik baloratzen ez zena. Leavittek egindako lanaren errekonozimendua bere nagusiek eramaten zutren arren unibertsitatean emakume oso baloratua zen.

Zefeida izar aldakorren argazki plaketan patroi zehatza aurkitu zuen. 1912 urtean hauei buruzko liburua argitaratu zuen, *Periods of 25 Variable Stars in the Small Magellanic Cloud* ("Magallaesen Hodei txikiko 25 izar aldakorren periodoak") izena eman zion eta hiru orri baino ez zeuzkan. Edward Pickeringen izenean zegoen baina liburuaren hasieran "Leavitt andereak prestaturiko lana izan da" idatzita dago. Azterturiko 25 izar horiek pultsazio erregularra dutela esan zuen bertan eta periodoa zenbat eta luzeagoa izan barneko dizdira ere handiagoa dela adierazi zuen.

Hurrengo urtean Zefeida ezagun batzuen arteko distantziak kalkulatu zituen metodo berriak erabiliz eta Leavittek aurkituriko patroiei esker izarren arteko distantzia erlatibo eta absolutu gehiago zehaztu ahal izan ziren. Hauetan oinarrituriko metodo berriak erabiliz 1918 urtean Esne Bidearen tamaina kalkulatu zen.

Edwin Hubble izan zen Leavitten lana gainerako astronomoekin uztartu eta Andromeda galaxia erraldoia zela frogatu zuena, eta honekin unibertsoan gureaz gain galaxia ugari daudela ondorioztatu zuena. Unibertosa hedatzen ari dela esateko ere Leavitten lanetan oinarritu zen.

## Ezezaguna 
Leavittek ez zuen inolako sari, domina edo errekonozimendurik izan. Bere bizitzan zehar "laguntzaile" izendapena baino ez zuen izan. 1921 urtean minbiziak jota hil zen. 1925 urtean Gösta Mittag-Leffler matematikari suediarrak eskutitza idatzi zion, Nobel Sarietarako proposatu nahi zuela adieraziz. Nobel Sariak ez zaizkie hildako pertsonei ematen, baina Mittag-Lefflerrek ez zekien hilda zegoenik.

## Erreferentziak
Maria Mitchell

**Maria Mitchell** (Nantucket, Massachusetts, 1818ko abuztuaren 1a - Lynn, Massachusetts, 1889ko ekainaren 28a), astronomoa. Estatu Batuetan jaio zen eta bere aitak Massachusettsen zuen behatoki astronomiko batean hasi zen bere ikerketak egiten.

1887. urtean kometa bat aurkitu zuen eta ospe handia lortu zuen mundu osoan zehar. Urte bat geroago Estatu Batuetako Arte eta Zientzien Akademiaren partaidea izendatu zuten lehenengo emakumea izan zen.

## Kanpo estekak
Annie Jump Cannon

**Annie Jump Cannon** (Dover, Delaware, 1863ko abenduaren 11 &ndash; Cambridge, Massachusetts, 1941eko apirilaren 13a) estatubatuar astronomoa izan zen.

Harvard Collegeko Behatokiaren laguntzailea izan zen, baina berak bakarrik ehunka izarrei argazkiak atera zizkien lehenengoz eta milaka izarren argazki bildumak egin zituen. Oxfordeko Unibertsitateko "honoris causa" doktore titulua jaso zuen lehenengo emakumea izan zen.

## Bizitza 
Annie Canon 1863ko abenduaren 11n jaio zen, Dover, Delaware, Estatu Batuetan. Bere ama, Mary Cannon, izan zen astronomiarekiko zaletasuna izatera bultzatu zuena. Wellesley Collegera joan zen eta bertan fisika eta astronomia ikasi zuen.

1894an, ama hil zitzaionean, fisika-irakasle hasi zen lanean Radcliffe Collegen astronomia ikasten zuen bitartean.

## Lana 
Harvard College Observatorytik 300 izar deskubritu zituen eta Henry Draper izar katalogoa sortzen lagundu zuen.

Harvard College Observatoryko argazki astronomikoen arduraduna izan zen 1911n, eta 1938an astronomia irakaslea izendatu zuten.

1941eko apirilaren 13an hil zen Cambridge, Massachusettsen.

## Aitorpenak 
* 1921, Groeningeko Unibertsitatean doktoratua.
* 1925, Oxfordeko Unibertsitatean doktoratua lortu zuen lehen emakumea.
* 1929, "Amerikako emakume bizi handienak" aukeratutakoa, League of Women Voters-en arabera 
* Astronomiako Erakunde Amerikarreko lehen emakume ofiziala.
* Ilargiko Cannon kraterrak beze ohorean darama izen hori.
* Cannonia asteroideak bere ohorean darama izen hori.
* 1931, Henry Draper Domina irabazi zuen lehen emakumea.
* Royal Astronomical Societyko kidea.
* 1932, Ellen Richards saria
* 1935, Oglethorpeko Universitatean ohorezko titulua
* Annie J. Cannon saria
* Royal Astronomical Society-ko kidea Europan.
* Wellesley College-ko kidea (Phi Beta Kappa) 
* Maria Mitchell Association-ko kidea
* 1994, emakumezko ospeako saloia
* 2014, Google Doodle-n agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Annie Jump Cannoni buruzko webgunea
Panafrikanismo

[thumb|[Etiopiako bandera tradizionala, Panafrikanismoaren koloreen jatorria.]]
**Panafrikanismo** hitza 1900.urtean izan zen asmatua Henry Sylvester Williamns Trinidadeko abokatuagatik, Londresen konferentzia bat konbokatu zuena “lur kolonialen etorkizuna, arraza diskriminazioa eta orokorrean Afrikako lur kolonialen arazoei buruz eztabaidatzeko”.
Orokorrean hitz honen esanahia zera da:

* Afrikako herrialdeen batasun eta identitate sentimendua sustatzeko sortutako mugimendu soziala, batez ere Afrika beltzean emandakoa, batasun hau efektiboa izateko erakundeak eratzen saiatu zena ere.

* Munduko beltz guztiak afrikarrak direla aldarrikatzen duen ideia nazionalista, pertsona hauek afrikar nazionaltasuna jaso beharko luketela eta Afrikara bueltatu beharko zirela ere proposatzen duena, sionismoak herri juduarekin esaten zuen moduan.

Panafrikanismoaren ordezkari nagusiak W.E.B. Dubois afroamerikarra eta Kwame Nkrumah eta George Padmore izan ziren. Zenbait estatu buruk ere panafrikanismoarenganako nolabaiteko atsegintasuna zuten, Tanzaniako Julius Nyerere edo Hegoafrikako Thabo Mbeki esaterako.

## Koloreak 
Panafrikanismoak bi kolore sail erabiltzen ditu: berde, urre eta gorria, Etiopiako banderan oinarritua; eta gorri, beltz eta berdea, Estatu Batuetan 1920an erabakia.

Horrela, Afrikako estatu ugarik lau kolore hauek erabiltzen dituzte haien banderetan.

Image:Flag of Angola.svg|Angola
Image:Flag of Benin.svg|Benin
Image:Flag of Burkina Faso.svg|Burkina Faso
Image:Flag of Cameroon.svg|Kamerun
Image:Flag of the Central African Republic.svg|Afrika Erdiko Errepublika
Image:Flag of the Republic of the Congo.svg|Kongoko Errepublika
Image:Flag of Eritrea.svg|Eritrea
Image:Flag of Ethiopia.svg|Etiopia
Image:Flag of Ghana.svg|Ghana
Image:Flag of Guinea.svg|Ginea
Image:Flag of Guinea-Bissau.svg|Ginea-Bissau
Image:Flag of Kenya.svg|Kenya
Image:Flag of Malawi.svg|Malawi
Image:Flag of Mali.svg|Mali
Image:Flag of Mozambique.svg|Mozambike
Image:Flag of Sao Tome and Principe.svg|Sao Tome eta Principe
Image:Flag of Senegal.svg|Senegal
Image:Flag of South Africa.svg|Hegoafrika
Image:Flag of Togo (3-2).svg|Togo
Image:Flag of Uganda.svg|Uganda
Image:Flag of Zambia.svg|Zambia
Image:Flag of Zimbabwe.svg|Zimbawe

## Izar Beltza 
Afrika orokorrean eta bereziki Ghana ordezkatzen duen bost puntako izan beltza da. Herrialde hura izan zen independentzia lortu zuen lehen herrialdea, 1957an, eta Theodosia Okoh artistak Ghanako bandera berria diseinatzerakoan panafrikanismoaren koloreak eta izar beltza erabili zituen.

Irudi:Flag of Ghana.svg|Ghanako bandera.
Irudi:Coat of arms of Ghana.svg|Ghanako  armarria.
Irudi:Flag of Guinea-Bissau.svg|Ginea Bissauko bandera.
Irudi:Flag of São Tomé and Príncipe.svg|Sao Tome eta Principeko bandera.
Irudi:Flag of Somaliland.svg|Somalilandiako bandera.

## Ikus, gainera 
* Afrikar Batasuna

## Kanpo estekak
Svetlana Savitskaia

**Svetlana Jevgenievna Savitskaia** (; Mosku, 1948ko abuztuaren 8a- ), sobietar hegazkin pilotu eta kosmonauta ohia da. Bera espazioan ibili zen lehendabiziko emakume kosmonauta izan zen eta, Valentina Terexkova kosmonautaren ostean, espaziora bidaiatu zuen bigarrena. Misio garrantzitsu asko burutu zituen bere ibilbide espazialean eta azken urteetan politikan jardun du. 

## Biografia 
### Bizitza 
Bere aita sobietar komandantea izan zen eta horrek bere haurtzaroan eragina izan zuen. Gurasoek jakin gabe 16 urterekin parakaidista bezala hasi zen. 3 errekord mundial lortu zituen estratosferatik eginiko saltoetan baita 15 erreakziozko hegazkinetatik eginikoetan ere.

### Ibilbide profesionala 
1972an Moskuko Abiazio Institutuan sartu zen. Ikasketak bukatu eta gero, abiazio monitore gisa lan egin zuen. Hegazkin pilotua izateko ikasketa bereziak egin ondoren, 1976an SESB-ko (Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna) frogatarako pilotu titulua lortu zuen, 20 hegazkin mota ezberdin gidatzeko gai zelarik. 1980n berriki sortua zen emakumez osaturiko kosmonauta talde batean sartu zen, bertan Soiuz motako ontzietan bidaiatzeko prestakuntza jaso zuelarik.  Gainera, bere lana egiterakoan iza zuen eskarmentuaren ondorioz, berrikuntza garrantzitsuak egin ahal izan ziren hurrengo emakume kosmonauten janzkera hobetzeko.

Une hartan bera bihurtu zen espaziora 2 aldiz bidaiatu zuen lehen emakumea.

Aitzindaria izan zen eremu profesional honetan, bai teknikoki eta fisikoki zeuden arriskuei aurre eginez. Baina baita ere gainditu behar izan zuen bestelako oztoporik: matxismoa bere kideen aldetik zein hedabideen aldetik. Hori agertzen dute, adibidez, lehen espedizioan bere kideek bera agurtzeko erabili zituzten hitzek: "Amantala dugu zuretzat, Sveta". Bigarren espedizioan berriz, kazetariek haren gorputzaz ere idatzi zuten. Izan ere, garai hartan oso zabalduta zegoen grabitate-eza emakumeen gorputzerako kaltegarria izango zelako ustea.

### Ibilbide politikoa 
Bere karrera espaziala bukatzen ari zela, politikan hasi zen. Ingeniari zibil izanik, Energia NPOn, 1987an energia-diputatu izendatu zuten. 1989tik 1991 arte diputatu gisa ibili zen sobietar Parlamentuan, Errusiar Federakundeko Alderdi Komunista ordezkatu zuen eta Estatuko Dumako kide hautatu zuten. Defentsa Batzordeko kide da.

## Errekonozimendu eta sariak 
Savitskaiak sari eta errekonozimendu ugari jaso ditu, batez ere bigarren misioaren ondoren:

* Bi aldiz Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko Heroia.
* Bi aldiz Lenin Ordena
* Ohorezko Insigniaren Ordena.
* FAIren (Nazioarteko Federazio Aeronautikoa) urrezko domina eta 18 diploma.
* SESB-ko (Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna)16 kirol domina.
* Domina berezia espazio irekian egotearen marka gainditzeagatik.
* 2 asteroidek bere omeneko izena dute: 4118 Sveta eta 4003 Savitskaya.

## Ikus gainera 
* Aeronautika
* Astronautika
* Espazio ontzi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tereshkhova eta Ride, antzekoak eta desberdinak (*Elhuyar*, 2018)
* Espazioan eguneroko bizimodua nolakoa den erakutsi digu astronauta batek. (*EITB*, 2015)
Falange

**Falange** hauetako bat izan daiteke:

## Gai militarrak 
* Falangea, Antzinaroko formazio militarra.

## Anatomia 
* Behatzezur edo falange, eskuarenak edo oinarenak.

## Politika 
* Espainian:
** Espainiako Falangea, Espainiako alderdi politiko zaharra (1933-1934). 1934an JONSekin batu eta Ofentsiba Nazional-Sindikalistako Batzarren Espainiako Falangea sortu zuen.
** Espainiako Falangea, gaur egungo Espainiako alderdia.
* Libanon:
** Libanoko Falangea, alderdi politiko kristaua. Izen ofiziala: Kataeb Alderdi Demokrata Soziala (*الكتائب اللبناني*).
* Txilen:
** Falange Nazionala (*Falange Nacional*), Txileko Alderdi Demokrata Kristaua (PDC) sortu zuen alderdietako bat.
UEK

**UEK** 1999. urtean jaio zen musika taldea da, Keu Agirretxearen (Fjord, Etsaiak) eskutik. Hiru disko instrumental kaleratu eta gero, Uek (2000), “Ganbaratik” (2003) eta “Fignuh Hystreld” (2005), proiektua hirukote bihurtu zen.

Gitarra eta ahotsetan Keu Agirretxea , baxuan Mikel Arakistain (Fjord, Etsaiak) eta baterian Jon Gurrutxaga (Arima Beltza) zeudelarik, Uek berriak “Heltzear diren egunak” kaleratu zuen 2006 urtean, egungo rockaren, klasikoaren eta alternatiboaren artean kokatzen den lana, beraien kontzertuetan islatzen den indar eta energiaz beteriko diskoa.

2007ko uztailean Ondarru eta Elgoibarko hirukotea “Uhinak” izeneko azken lanaren grabaketan murgildu zen. Andoaingo Garate estudioetan eta berriro ere Haritz Harreguyren eskutik, trioak kantuak sesioan, hau da, hirurak batera grabatzea erabaki zuen abestiei freskotasuna eta konpaktutasuna eman nahian.

Lan berria 2007ko urrian kaleratuko da Gaztelupeko Hotsak diskoetxearen eskutik. “Askatasun hitzak” izango da irratietan entzun ahal izango den lehen single-a. Hirukotea urriaren hasieran hasiko da emanaldiak eskaintzen.

## Diskografia 
* *Uek* (2000, Gaztelupeko Hotsak)
* *Ganbaratik* (2002, Gaztelupeko Hotsak)
* *Fignuh Hystreld* (2005, 2112 Produktions)
* *Heltzear diren egunak* (2006, Gaztelupeko Hotsak)
* *Uhinak* (2007, Gaztelupeko Hotsak)
* *U10* (2009, Gaztelupeko Hotsak)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Myspace
Qigong

thumb|250px|Emakume bat txi kunga egiten.
**Qigong**ak edo **txi kung**ak —txineraz 氣功, pinyinez *qìgōng*— Txinako medikuntza tradizionalari lotutako teknika multzoa, besteak beste, adimena, arnasketa eta ariketa fisikoa lantzen dutenak. Qigong-a, oro har, osasun orokorra mantentzeko helburuekin lantzen da, baina kasu batzuetan, batez ere Txinan, helburu terapeutiko zehatzekin agindu daiteke.

*Txi kung* hitzek arnasketa lana esan nahi dute. Qigong-a gorputza geldirik edo mugimenduan landu daiteke eta aurrez zehaztutako ereduak aplikatuz edo ez (qigong espontaneoa).

Txinan budismoarekin, konfuzianismoarekin eta borroka artearekin harremana du. Gobernu txinatarrak uste du txi kunga osasunerako ona dela, heziketa fisikoa egiten delako eta arnasa hartzen irakasten duelako. Beste batzuek pentsatzen dute arnasketa eta mugimenduak zerikusirik dutela unibertsoko izar eta planetekin.

## Kanpo estekak
ACK

**ACK** edo **ACKNOWLEDGEMENT** (ACK) (euskaraz, **onespena**, **hartu-agiri** edota **hartu-seinale**) konputagailu arteko komunikazioetan bidaltzen den mezu bat da, beste mezu edo mezu multzo bat iritsi dela berresteko. Baldin eta helburu konputagailuak erroreak sumatzeko gaitasuna badu, ACKren esanahia bikoitza da: “mezua iritsi da eta horrez gain ongi iritsi da”. Unicode eta ASCII kodifikazioetan 6 zenbaki hamartarrarekin (06 hamaseitar) adierazten da.

ACK mota konplexuagoak badaude, zeinak kontrol mota desberdinetarako erabiltzen diren, hala nola “berriz bidali bigarren trama” edota “azken mezua hartu dut, baina ezin ditut gehiago hartu aurrekoak prozesatzen amaitu ezean".

Mezua idazteko modu zehatza, hau da, hau konposatzen duen sekuentzia bitarraren osaketa, eta bere posizioa tramaren barnean aldakorrak dira erabilitako protokoloaren arabera.

Protokolo batzuetan, ACK mezuaren kontrako bat existitzen da, NACK deiturikoa (Negative ACKnowledgement edo baieztapen negatiboa), zeina bidaltzen den jasotako trama batean errore bat sumatzen denean edo trama baten galera suertatzen denean.

Trama baten galera bere numerazioaren arabera sumatzen da, baldin eta leiho labainkorretan oinarritutako protokolo batekin ari bagara (adibidez, errore bat dago jasotako azken trama 3 zenbakia zuena bazen eta oraingoan jasotakoa 6 bada).

Igorleak ere tramen galerak sumatu ditzake baldin eta trama bat edo trama multzo bat bidaltzen bada eta onespena ez bada aurredefinitutako denbora batean iristen, datuak berriro bidali beharko dira. Denbora hau terminalen transmisio abiaduraren eta tramak terminal igorletik hartzailera iristeko behar duen denboraren arabera kalkulatuko da.

ACK onespenak sare bat osatzen duten geruzen gehiengo batean erabiltzen dira (adibidez,OSI ereduan definitutako maila desberdinetan) baina berezko garrantzia dute lotura mailan (adibidez HDLC, IEEE 802.3 protokoloetan, azken hau Ethernet moduan ere ezagutzen dena) hala nola sare mailan (adibidez, IP protokoloan).

## Ikus, gainera 
* IP
* Ethernet
* HDLC
## Kanpo estekak 
*  TCP/IP-ri buruzko liburua
Ikaburuko leizeak

thumb|Ikaburuko leizearen eguna, 2016-07-16.
**Ikaburuko leizeak**, **Urdazubiko leizeak** ere deituak, Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldean dauden haitzulo batzuk dira. Zehazki, Leorlaz auzoan daude, Urdazubiko erdigunetik 1,3 kilometrora. Urtxuma errekak sortu zituen, higaduraren higaduraz, orain dela 14.000 bat urte. Batik bat ezagunak dira beste garai batean handik pasatzen zuten kontrabandoagatik.

eskuinera|thumb|Ikaburuko leizeetako sarrera.

Leize hauek urte osoan bisita daitezke, beti ere gidari espezializatuekin. Ibilbide batek (S.L NA-16 "Lezeetako bidexka") Xaretako haitzulo guztiak lotzen ditu: Urdazubikoak, Sarakoak eta Zugarramurdikoak.

2015. urteaz geroztik, uztailean **Ikaburuko leizearen eguna** ospatzen da, familia guztiarentzako jarduera ugarirekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Urdazubiko leizeen webgunea
Zugarramurdiko leizeak

**Zugarramurdiko leizeak** edo "Sorginen Leizeak" Nafarroako ipar-mendebaldean dauden kobazuloak dira. Zehazki, Zugarramurdiko udalerriaren erdigunetik hurbil daude, Xareta izeneko eskualdean inguru interesgarria osatuz Sarako eta Urdazubiko leizeekin batera.

Leizeez gain Zugarramurdiko Sorginen Museoa ere bisitatu daiteke, bata bertzearengandik hurbil baidaude.

## Leizeak 
Olabidea edo "Infernuko errekak" sortu zituen, higaduraren higaduraz. Areto nagusia 100 metro luze, 20 m. zabal eta 30 m. garai da.

## Historia 
Batik bat ezagunak dira orain dela 400 bat urte Inkisizioak han bildutako hainbat pertsonen aurka egindako Zugarramurdiko sorginkeria prozesuagatik, sorgintzat hartuta erailda izan zirenak.

## Ezaugarriak 
thumb|ezkerrera|200px|Leizearen ikuspegia

Leize handiak alderik zabalenean 120 metroko zabalera du. "Infernuko" Errekak leizea erdi-erditik zeharkatzen du. Urteen joanean, leizea industen joan da erreka; dagoeneko hamabi metroko garaiera eman dio harpeari. Leize Handia hainbat tokitatik ikus daiteke, behetik edo goitik, eta goitik begiratzean koloredun argiek efektu bereziak sortzen dituzte harrietan. Leize Handiaren atarian, XVIII. mendeko kisu labeak ere hortxe dirau. Gose handiko garaietan, karea uzta gehiago ateratzeko oso erabilgarria izan zen herriko baserritarrentzat. Harpe hauetan aspaldiko hondakin arkeologikoak azaldu dira. Leize Handiaren barruan, beste bat zabaltzen da: Akelarre leizea. Izenaren jatorria kobazuloaren pare-parean dagoen zelaian dago, akerraren larrean, alegia. Hemen izan ohi ziren garai batean akelarreak; hor biltzen ziren sorginak.

Errekaz aurreragoko arroila sakona "Sorginen lezea" deitzen dute.

## Gainera 
* Zugarramurdiko sorginkeria prozesua

## Kanpo estekak 
*  "Sorginen herria"
Santiago Rusiñol

**Santiago Rusiñol i Prats** (Bartzelona, 1861eko otsailaren 25a - Aranjuez, Madril, 1931ko ekainaren 13a) pintorea, idazlea eta aktore kataluniarra izan zen, Inpresionismoa eta Renaixença izeneko garaikoa. Oso egile emankorra dugu, izan ere 1.000 koadro inguru margotu eta ehundaka lan idatzi zituen, garaian.

Tomas Moragasen dizipulua izan zen. Parisa bidaiatu zuen 1889an, eta bertan Ramon Casasekin eta Zuloagarekin bizi izan zen, Montmartre auzoan.

Morfinarekiko dependentzia garatu zuen.

[250px|thumb|ezkerrera|"La vall dels tarongers", [Mallorca.]]

## Bibliografia 
### Antzezlanak 
# El jardí abandonat (1900)
# L'alegria que passa (1901)
# *Cigales i formigues* (1901)
# *Llibertat!* (1901)
# *El malalt crònic* (1902)
# *Els jocs florals de Canprosa* (1902)
# *El pati blau* (1903)
# ''L'hèroe* (1903)
# *El místic* (1903)
# *La lletja* (1905)
# *El bon policia* (1905)
# *La bona gent* (1906)
# *La mare* (1907)
# *Els savis de Vilatrista* (1907)
# *La merienda fraternal* (1907)
# *La intel·lectual* (1909)
# *El despatriat* (1912)
# *Gente bien* (1917).

### Eleberriak 
# *El poble gris* (1902)
# *L'auca del senyor Esteve* (1907)
# *La Niña Gorda* (1914)
# *El català de La Mancha* (1917)
# *En Josepet de Sant Celoni* (1918)

### Beste batzuk 
* *Del Born al Plata* (1911)
* *Glossari* (1912)
* *L’illa de la calma* (1913)
* *Coses viscudes* (1927)
* *Màximes i mals pensaments'' (1927).

## Ikus, gainera 
* Morfina (Santiago Rusiñol)
* Katalanezko literatura

## Kanpo loturak 
* : Rusiñol eta morfina inguruko artikulua.
Nekazaritza intentsibo

[thumb|350px|[Berotegi|Negutegietako nekazaritza **nekazaritza intentsiboa** da.]]

**Nekazaritza intentsiboa** lan edo kapital (azpiegiturak, teknologia, ...) ekoizpen-faktoreak neurri handian, nekazal jarduera garatzen den lur-eremuen aldean, baliatzen dituen nekazal-jarduera bat da, nekazaritza estentsiboaren aurkakoa. Gehienetan, langile kopuru handiagoak eskatzen dituen nezakaritza mota bat da, ongarriak eta ekoizpena gehitzeko bestelako gai kimikoak erabili eta instalakuntza eta makineria konplexuak (negutegiak, adibidez) behar dituena, betiere ekoizpena maximotzeari begira. Horrela, nekazal jarduera intentsiboak jarduera estentsiboak baino lur eremu txikiagoa beharko du ekoizpen bera lortzeko, lan eta teknologiazko ekoizpen faktoreen erabilera intentsiboari esker.

## Ikus, gainera 
* Landare segetal

## Kanpo estekak
WiiConnect24

Wii bideokontsolaren internet bidezko 24 orduko doako zerbitzua da. Kontsolaren ezaugarri hau E3 2006 ferian aurkeztu zen lehendabiziko aldiz. Mugatuta, baina kontsolaren kaleratzearekin batera martxan hasi zen, honako ezaugarriak batzen dizkiolarik azken honi:
* Wii kontsola inoiz ez dago lo, itzalita dagoenean ere ez. Izan ere, kontsumo energetiko baxuko itxarote modu batean egoten da, bonbila txiki bat beste energi xahutuz, eta internetera konektatuta jarraitzen du.
* WiiConnect24 zerbitzua etengabeko funtzionamenduan egoten da, mezuak edo eduki extra jaso daitezke zerbitzuari esker.
* Kontsola itzalita badago, disko unitatea inguratzen duen led urdinak ohartazten du erabiltzailea, kontsola piztu arte argi keinukaria mantenduz.
[thumb|127px|eskuinera|Wii unitate bakana [sleep mode|standby mode-an mezu bat jasota]]
* Online bitartezko jokalari-anitzezko Wii zerbitzua WiiConnect24 zerbitzuaren bitartez dabil.

## Aipamenak 
Nintendo-ren Europako leku ofiziala

## Kanpo estekak
Virtual Console (Wii)

*Virtual Console* edo Kontsola Birtuala Nintendo etxeko nahiz beste etxe batzuetako (besteak beste Sega) joko klasikoek osatzen dute, eta *Wii denda kanal*etik jaitsi ahal dira. Jokoen zerrenda etengabe eguneratzen eta handitzen doa. Hona hemen Europar Batasunean orain arte eskuragarri dauden jokoen zerrenda:

## Kanpo estekak 
*  Nintendo- Nintendo-ren Europako webgune ofiziala
*  - Virtual Console webgune ofiziala
*  TurboGrafx-16 Virtual Console - Hudson-en eta Virtual Console-ri dagokion webgune ofiziala
Nekazaritza industriala

**Nekazaritza industriala**, epe laburrean ahalik eta etekin ekonomiko handienak lortzera bideratutako nekazaritza sistema da. Etekinak handitzeko eta errendimenduak urtetik urtera mantentzeko, produktu bakar baten landaketa intentsiboa du oinarri, eta produkzioan azken berrikuntza teknikoak erabiltzen dira.

Nekazaritza sistema honek ezagutza tekniko zabal eta eguneratuak, eta kapital inbertsio handiak behar izaten ditu, kasu gehienetan enpresa agroindustrial handiek ematen dituztenak. Errendimenduak mantentzeko intsumo handiak behar dituen sistema izanik, esplotaziotik kanpo produzitutako produktu fitosanitario eta ongarri sintetikoekiko menpekotasuna du. Helburuak betetzeko nekazaritza industrialak produkzioa mekanizatzeko eta nekazal lanak espezializatzeko pauso handiak eman ditu.

Gaur egun agronegozio handiek banaketa eta merkatu beharren arabera diseinatzen dituzte nekazaritza esplotazioak. Nekazaritza mota hau nekazaritza intentsiboaren azken pausoa da, eta dituen ezaugarriengatik nekazal esplotazio txiki eta ertainak kanpo utzi ditu.

## Kanpo estekak
Nintendo Wi-Fi Connection

Nintendo Wi-Fi Connection Nintendo-k Nintendo DS portatila nahiz mahaigaineko Wii kontsolentzat daukan doako Internet konexioa da.

IGN-ren GameSpy zerbitzari batean oinarritzen da zerbitzua, eta horri esker Nintendo-ren aipaturiko kontsolaren jabe den edozein erabiltzaileri interneterako sarbidea errazten zaio, fisikoki urruti dauden beste erabiltzaileen aurka aritzeko solasean, nahiz eduki berriak jaisteko, demoak, etab.. Ez dago zerbitzu hau erabiltzeko inolako kuotarik ordaindu beharrik.

## Kanpo estekak 
*  Nintendo Wi-Fi Connection leku ofiziala
Ahuntz

**Ahuntza** (emea) edo **akerra** (arra) (izen zientifikoa: *Capra aegagrus hircus*) ugaztun hausnarkari bat da, Caprinae subfamiliakoa, *Capra aegagrus* basahuntzaren subespezie etxekotua. Kumeei, berriz, **antxume**, **aume** edo **ahuña** deritze. Azienda xehetzat hartuta dago, ardiak eta txerriak bezala.

Gizakiak ahuntzengandik elikagaiak eskuratzen ditu: esnea eta haragia. Esnea zuzenean har dezake, edo esneki landu gisa (gazta, jogurta...).

## Etimologia 
Emearen izena, aitzineuskaraz, **ha(n)-huntz* berreraiki du Lakarrak (non **han* 'animalia' eta *huntz* landare-izena ikusten dituen). Mitxelenak, *Anuntzibai* toponimoan oinarrituta, *anuntz* proposatu zuen.

Kumearen izenei dagokienez,

## Munduko aziendak 
Hauek dira gaur egun ahuntz gehien dituzten herrialdeak:
· Txina : 173.000.000.
· India : 124.500.000.
· Pakistan : 52.800.000.
· Sudan : 40.000.000.
· Bangladesh : 34.500.000.
· Nigeria : 27.000.000.
· Iran : 26.000.000.
· Indonesia : 12.450.000.
· Tanzania : 11.700.000.
· Kenia : 11.000.000.

## Euskal Herriko bertako ahuntz arrazak 
[thumb|220px|eskuinera|Ahuntza zuhaixka bat [murrizte (jokaera)|murrizten]]
Euskal Herrian bertako bi ahuntz arraza daude: ahuntz azpigorria eta piriniotar ahuntza. Haiez gain, kanpoko beste arrazetako etxeko ahuntzak daude ere esne eta haragitarako.

## Esamoldeak 
* *"Ahuntzaren gauerdiko eztula"* bezala izan: Oso garrantzi gutxiko zerbait izan.
* *"Ahuntzak adarrak dituen aldera"*: Alderantziz.

## Akerra 
Akerra sarri agertzen da herri sinesmenetan, baita Euskal Mitologian ere, Akerbeltz izenarekin. Gainera, Euskal Herrian zein Pirinio guztian ohikoa izan da aker beltzak edukitzea artalde zein ukuiluetan gainontzeko abereak babesteko.

Kristauentzat, Deabru beraren berraragiztatzea da, eta apaizek sorgin eta aztiak jazarri dituzte Akelarreetan era guztietako gehiegikeria sexualak egitearen salaketapean. Egun zera uste da berriz, Akerbeltza antzinako jainko bat zela, abereen babeslea. Akerraren inguruko gurtza hau gainera Europako beste zenbait lekuetan ere eman da. Akerbeltz honen inguruko zenbait sinesmenek gaur egun arte iraun dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Basahuntza
* Abeltzaintza
* Aker proba

* Zerrenda:Animalien hotsak

## Kanpo estekak
Itziar

**Itziar** Debako (Gipuzkoa) udalerriko auzoa da, Andutz mendiaren ondoan dagoena. Debatik 6 kilometrora dago kokatuta herrigunea.

## Geografia 
Herri-gunean bertan honoko kaleak daude:

* Alondegi.
* Galtzada.
* Prozesio.
* Erronda.
* Goiko kalea.
* Mutxiarte.

## Historia 
[eskuinera|thumb|350px|[Itxaspe auzoa **Itziar**tik ikusita]]
Gipuzkoako herri zaharrenetakoa da Itziar. Historia aurreko aztarnategi guztiz garrantzitsuak aurkitu dira bertan (Urtiagako lezea). *Tritium Tuboricum* erromatarren garaiko herria omen zen, barduliarren eta karistiarren arteko mugan.

1294. urtean, Antso IV.a Gaztelako erregearen garaian, *Monreal* izeneko hiri bat eraiki zen Itziarko lurretan. XIV. mendean, 1343. urtean, Itziarko hiria arrantza portutik urrunegi eta nekazaritzarako garaiegi zegoela eta, hiria Deba ibai ertzera aldatzeko erregutu zioten bertako biztanleek Gaztelako erregeari eta Debako auzo izan zen Itziar aurrerantzean.

Udalerri egiteko asmoak agertu dituzte oraintsu, Itziarko zenbait biztanlek eta taldek, Itziar Herria Sortzen plataformaren bidez.

2014ko urriaren 30ean jakin zenez, «Debako udalbatzak Itziarko auzo udala eratzea onartu du. Ados zaude?» galdera egingo zuten azaroaren 30ean, Itziarko auzo udala osatuko zuen eremuan (Gipuzkoa). Ekinbidea onartu zuen Debako Udalak, ekaineko erabakia berresteko asmoz.

Azaroaren 30ean, Itziarko bizilagunek auzo udal izan nahi zuten bozkatu zuten. Debako landa guneetako 500 inguru pertsonek ere iritzia emango zuten horren inguruan. Ereñozuren ondoren, Itziar Gipuzkoako bigarren auzo udala izan zitekeen. Azkenik, %96 inguruk Itziar auzo udal izatearen alde egin zuten eta %72ko parte hartzea izan zen.

## Demografia 
## Hizkuntza 
Hizkuntza nagusia euskara da, gipuzkera; euskaldunak % 90 dira.

## Ondarea 
[thumb|Elizaren ondoan, itsasoari begira, Jorge Oteiza eskultorearen *[Amatasuna (Oteiza)|Amatasuna* eskultura dago.]]

Aipagarria da XVI. mendeko Andre Dona Mariaren eliza platereskoa (Itziarko Andre Mariaren santutegia). Itziarko santutegia erdigunean dago kokatuta, Herriko Plazan bertan. Itziarko Ama Birjinaren eguna, Koprai eguna, abuztuaren lehenengo igandean ospatzen da.

Elizaren ondoan, itsasoari begira, Jorge Oteiza eskultorearen *Amatasuna* eskultura dago. Altzairuzko eskultura hau 2001. urtekoa da eta haurdun dagoen emakume baten itxura du.

Herri txikia izan arren, festa-giro politaren jabe da Itziar eta jende andana hurbiltzen da urtero.

## Itziartar ospetsuak 
* Victor Zabala, goitizenez *Arteondo* (1886-????), harri-jasotzailea.
* Angel Albizu, goitizenez *Soarte* (????-????), harri-jasotzailea.
* Jose Manuel Agirre, goitizenez *Endañeta* (1943-), harri-jasotzailea.
* Joseba Zulaika (1948-), antropologoa, idazlea eta ikertzailea.
* Ibon Aranberri (1969-), artista kontzeptuala.
* Aitor Osa (1973-), txirrindulari profesionala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Itziar Herria Sortzen-en web-gunea
* Itziarri buruzko webgune ez ofiziala
Itsaspe

[thumb|eskuinera|300px|Itsaspe [Itziartik ikusita]]
**Itsaspe** Debako udalerriaren kostaldean dagoen baserri auzoa da, Itziarren ondoan kokatutakoa. 2007an 113 biztanle zituen.

Harrizko hondartza eta kala batzuek osatzen dute ingurunearen iparraldea, Euskal Kostaldeko Geoparkearen barruan. Kanpin bat dago auzoan halaber.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Egia (Deba)

**Egia** Debako udalerrian dagoen auzoa da, A-8ko tunel baten gainean.

Gaur egun 51 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Deba

## Kanpo estekak
Arriola (Deba)

**Arriola** Debako udalerrian dagoen baserri-auzoa da. 10 baserri ditu, horien artean Arrioaperla edo Saka deritzona, zezenketetarako ganadu-hazkuntzarekin lotua (Sakako markesa).

21. mende hasierako errolda batean egun 36 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madariaga (Deba)

**Madariaga** edo Mardari Debako udalerriaren hego eta barrualdean dagoen auzoa da.

Gaur egun 88 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Endoia (Deba)

**Endoia** Debako udalerriaren eki eta barrualdean dagoen auzoa da, Izarraitz mendilerroaren iparraldean.

Gaur egun 34 biztanle ditu.

## Uztapide 
Auzo honetako "Uztapide" izeneko baserrian Manuel Olaizola (1909-1983) bertsolaria jaio zen, hain zuzen ere "Uztapide" ezizenaz ezaguna.
[ezkerrera|400px|thumb|[Izarraitz mendiguneko mendien bista paregabea dago Endoiatik]]

## Kanpo estekak
Elorriaga (Deba)

**Elorriaga** edo **Elorrixa** Debako udalerriaren eki eta kostaldean dagoen auzoa da.

Gaur egun 80 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Iraeta

thumb|250px|Urola ibaia Iraeta auzoan.
**Iraeta** Zestoako auzoa da, Aizarnazabalerako bidean dagoena, Urola ibaiak sortutako meandro zabal eta emankor batean. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 173 biztanle ditu.

## Geografia 
Iraeta meandro zabal batean finkaturik dago (normalean Sabea izenez ezaguna), Gipuzkoan bakan gertatzen den gorabehera geografiko batean alegia, Urola ibaiak eragindakoa. Bertoko emankortasuna dela eta lautada hau laborantzako erabilerarako aprobetxatu da. Urolako urbazterretan landaredi autoktonoa aurki dezakegu, hots, haltzadia (haltza, lizarra), zenbait tokitan zurzuri eta alboen birpopulaketek ordezkatu badute ere. Ondoan, Ertxin mendia dago.

## Historia 
Iraeta lehen aldiz XIV. mendean dokumetatu da. Egungo auzoari hasiera eman zion etxe feudalaren izena da Iraeta baina ez da jatorrizko leinu-etxea kontserbatu. Iraetako jauna Ahaide Nagusia izan zen eta Leinu gerretan parte hartu zuen; horregatik Gaztelako erregeak bere dorretxearen goialdea moztea agindu zuen, eta gerora dorretxea bera ere desagertu zen, baina haren armarria Zestoa herriko Iraeta Etxera eraman zen, Foruen plazara begira. 

Bazen, bestetik, XIX. mendeko etxetzar bat, jauregi izana eta ibaiaz bestaldeko auzokoek Nagusikoa deitua; egun erorkinak bakarrik gelditzen dira. Aipatu behar da ere bai Santa Ines Baseliza, Euskal Herriko XVI. mendeko ohiko elizaren erreprodukzioa XVII. mendean eraikia.

Historikoki inguruak aldaketa historikoen arabera bere industria moldatu du. Burdinolak, fanderia, zementu egiteko instalazioak... Industria horien aztarna asko daude auzoan, asko eta asko, ikertu gabe. Auzoaren egiturak berak industria historia hori adierazten du.

## Demografia 
Poliki-poliki bizi lagunak galtzen joan da auzoa, nahiz eta azken urteetan errekuperazio bat ezagutu:
* 1960: 560 biztanle.
* 1970: 462 biztanle.

## Ondasun nabarmenak 
* Santa Ines baseliza, XVII. mendekoa.
* Koloniaren etxeak: etxe ilera bikoitz bat fatxada homogeneo eta teilatu bakar banaz jarraitua da, esparru gipuzkoarrean multzo paregabe eta ez-ohiko bat osatzen duena.
* Administratzailearen etxea.
* Nagusikua jauregiaren erorkinak.
* Latsagia.
* Urola Ibaiaren sabea.
* Urola ibaiaren meandroa.

## Iraetar ospetsuak 
[thumb|350 px|Iraetar familia bat, bere [pottokarekin, joan den mendearen erdialdean]]
* Francisco Larrañaga Albizu, *Txikito Iraetakoa*, esku huskako pilotaria.

## Kanpo estekak 
* Iraetako informazioa Zestoako Udalaren webgune ofizialean
* Iraetako Telebista
* :Iraetako fanderiaren koloniari buruzko informazioa.
Arroabea

**Arroabea** (Euskaltzaindiaren arabera forma zuzena euskaraz), **Arroa Behea** (izen ofiziala) edo **Arroa Bekoa** Zestoako (Gipuzkoa) auzoa da. Nahiz eta Zestoaren mugen barnean egon, Zumaia du herri hurbilena. 

Arroa elizate zenean iparraldeko aldiri bat zen, herrigunea Arroagoia zelarik, baina errepideen garapenari esker 20. mendean handitu den auzoa da eta Arroa izeneko industrialdea eta tren geltokia bertan daude.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lasao

**Lasao** Zestoako auzoa da. Bere posta kodea 20740 da. Zestoa eta Azpeitia arteko bidean dago, GI-631 errepidean.

Auzoan bertan, Izan fundazioa (Gizakia helburu) topa dezakegu.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Ibañarrieta

**Ibañarrieta** Zestoako auzoa da.

## Ondarea 
* Kristo Santuaren baseliza

250px|ezkerrera|thumb|1963ko argazkia

## Kanpo estekak
Aizarna

**Aizarna** Zestoako (Gipuzkoa) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, 276 biztanle zituen.

## Geografia 
Geografikoki, Aizarna jatorri karstikoko sakonune endorreiko txiki batean kokatuta dago, Hernio-Gazume (1078 m) mendizerraren iparrean, Urola ibaiaren beheibilgutik hurbil.

Aizarnako zenbait lur, Granada edo Altzolaras erreka aldeko arroila bereziki, Pagoetako natura parkean kokaturik daude. Aizarnan dago Pagoetako natur-parkearen, hagin populaziorik handiena, Euskal Herriko zein Iberiar Penintsula mailan, Ernio mendiaren populazioekin batera .

## Historia 
Idatzizko erreferentziarik zaharrena 1212koa da eta "Aycarna" moduan agertzen da. 1383 jaso zuen *carta puebla* agiria, Joan I.a Gaztelakoa erregeak emanda.

XIV. mendean Aizarnatik Zestoa sortu zuten, orduan "Santa Cruz de Cestona" deitutakoa, Urola ibaiaren ertzetan. Denboran aurrera, herrigune nagusia bihurtu zen azken hau.

XVIII. mendean errege bidea igotzen zen herrira, gaur egun GI-317 errepidea dena. 1821ean banandu zen auzoa Zestoatik, eta udaletxe propioa eduki zuen 2 urtez. Ordutik udalerri berean mantendu dira. 1860an burdinola eta irina egiteko errota zeuden, ekonomikoki oso garrantzitsuak izan zirenak auzorako.

## Demografia 
## Ondarea 
* Amaldako leizea.
* Andre Mariaren Jasokundearen eliza: Aizarnako parrokia.
* Altzolaras jauregia: Zestoako jauregi gotikoa, agur egun hondatuta.
* San Joan Bataiatzailearen baseliza.
* Santa Engrazia baseliza.
* San Martin baseliza.

## Aizarnar ezagunak 
* Rufina Azkue (1898-1972), idazlea.
* Joxe Mari Urbieta "Egañazpi" (1920-2006), panderojolea.
* Gloria Agirre "Txikita de Aizarna" (1945-), pilotaria, erraketista.
* Benantxio Irureta (1953-2013), mendizalea.
* Jesus Egiguren (1954-), politikaria.
* Kontxi Aizarna (1958-), irakaslea eta musika-pedagogoa.
* Maribel Aizarna (1961-), kazetaria eta telebistako aurkezlea.
* Beñat Arrue (1978-2001), mendizalea.

## Iruditegia 

Irudi:Aizarna.JPG|Eliza eta plaza.

## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
*  Aizarnari buruzko artikuluak
*  Herriko eskolaren bloga.

## Kanpo estekak
Caso

**Caso** gaztelaniaz eta **Casu** asturieraz Asturiasko (Espainia) hego eta erdialdean dagoen udalerria edo *conceyu*a da, Nalongo eskualdean kokatutakoa.

## Demografia 
1877an 5.624 biztanle eta 1940an oraindik 5.303 bazituen arren, bilakaera demografikoa negatiboa izan da ordutik hona, gaur egun 2.000 biztanlera ere ez iristen.

## Parrokiak 
Bueres | Caliao | **Campu Casu** | Coballes | La Felguerina | Orllé | Sobrecastiellu | Tañes | Tarna | El Tozu
 
## Ekonomia 
Meatzaritzak garrantzi handia eduki du herrian eta eskualdean azken hamarkadetan, gaur egun gaztagintza jarduerarik garrantzitsuenetarikoa da.

## Natura Parkea 
Sobrescobiuko udalerriarekin batera Redeseko Natura Parkea osatzen du.

## Ikus, gainera 
* Asturiasko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herriko webgune ofiziala
Samartín del Rei Aurelio

**Samartín del Rei Aurelio** Asturiasko (Espainia) erdialdean dagoen udalerria edo *conceyu*a da, Nalongo eskualdean kokatutakoa.

## Demografia 
1842an 2.213 biztanle zituenetik 1960an oraindik 28.258 edukitzera iritsi zen arte goranzko bilakaera eduki izan zuen udalerriak. Hala ere, hortik gaur egun arte ia 10.000 biztanle galdu ditu.

## Parrokiak 
* San Martin (El Entrego, **Sotrondio** eta Blimea).
* Cocañín.
* Linares.
* Rey Aurelio.
* Santa Bárbara.

## Ekonomia 
Meatzaritzak garrantzi handia eduki du herrian eta eskualdean azken hamarkadetan.

## Pertsonaia ezagunak 
* Alfonso Zapico (1981-), komikigilea.

## Ikus, gainera 
* Asturiasko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Herriko webgune ofiziala
Sobrescobio

**Sobrescobio** gaztelaniaz eta **Sobrescobiu** asturieraz Asturiasko (Espainia) erdialdean dagoen udalerria edo *conceyu*a da, Nalongo eskualdean kokatutakoa.

## Parrokiak eta lekuak 
* Parrokiak: Llaíñes/Ladines, Oviñana eta San Andrés de Agües.
* Lekuak: Campiellos, La Polina, Llaíñes, Rusecu/Rioseco, Soto d'Agües eta Villamorei.

## Natura Parkea 
Casoko udalerriarekin batera osatzen du Redeseko Natura Parkea.

## Ikus, gainera 
* Asturiasko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Redeseko Parkearen webgune ofiziala
Nalón

**Nalón ibaia** Iberiar penintsulako iparraldean dagoen erreka da, Asturiasko luzeena dena.

Casoko mendietan sortua, probintzia zeharkatzen du ipar-mendebalderuntz eta Muros de Nalonen (Aviles) itsasoratzen da.

## Ikus, gainera 
* Nalongo eskualdea

## Kanpo estekak