open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wall Street (filma)

**Wall Street** 1987ko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Michael Douglas, Charlie Sheen, Daryl Hannah eta Martin Sheen aktoreek antzeztu zuten.

2010ean *Wall Street 2: Money Never Sleeps* ("Wall Street 2: Diruak Ez Du Inoiz Lorik Egiten") izeneko jarraipena izan zuen.

Filma honekin Oliver Stonek bere aita Lou Stone zena omendu nahi izan zuen, hain zuzen ere, Depresio Handiaren garaian brokera izandakoa. Istorioak New York hiriko eta AEBtako finantza barruti nagusiena den Wall Streeteko mundu gupidagabean girotua dago.

## Argumentua 
1980ko hamarkada, New York. Bud Fox (Charlie Sheen) Wall Streeten izen bat egin nahi duen broker gazte bat da. Eguneez enpresa batean lan egin ohi du eta denbora librean asko miresten duen inbertsiogile eta negoziogizon bat ezagutzen saiatzen da: Gordon Gekko (Michael Douglas). Azken honek Bud kontratatzea erabakiko du, honela Budek diru, luxu eta dibertsioz betereiko mundu berri bat ezagutuko du, baina laister Gordon Gekko mirestua inongo eskrupulurik gabeko gizona dela jabetuko da, axola zaion bakarra dirua dela, eta horretarako edozer egiteko gai dela. Une hortan bertan Budek etika araudia apurtzen duen finantza eragiketa erakargarri bat onartu ala ez erabaki beharko du.
Azkenean eragiketa ez onartzea erabakiko du, gizalegez jokatzea eta Gordon Gekkok diru ugari lortzeko darabilen iruzurra argitara ematea.

## Aktoreak 
## Sariak 
* 1988: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Michael Douglas)
* 1988: Gizonezko aktore onenaren Urrezko Globo Saria - Drama (Michael Douglas)

## Kanpo estekak 
* *Wall Street* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Yanks

**Yanks** (euskaraz *Yankeeak*) 1979ko John Schlesinger ingeles zinema zuzendariaren amodio eta gerra filma bat da. Richard Gere, Vanessa Redgrave, William Devane, Rachel Roberts eta Lisa Eichhorn aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra. 1942. urtetik Normandiako Lehorreratzea jazo arte milioi bat estatubatuar soldadu Britainia Handian egon ziren. Ingalaterrako Lancashire konderriko udalerri txiki batean Arizonako Matt Dyson (Richard Gere) estatubatuar soldadaduak Jean Moreton (Lisa Eichhorn) neska gazte ingelesa zinema baten kanpoaldean topatu eta berarekin nesketan egiten saiatuko da. Jeanek berez badu Ken izeneko ingeles mutilaguna, baina itsasoz haratagoko lurraldetan borrokan dabilen ingeles soldadu gaztea da, hasieran batean Matti ezezkoa erantzungo dio, baina mutil ona dela ikusi eta Kenekin duen harremanarekin zalantzan dagoenez, azkenean Matti baiezkoa eman eta elkarrekin ateratzen hasiko dira. Hasiera batean Jeanen gurasoek ez dute heuren alabak Mattekin duen harremana batere gogoko izango, bai oraindik Kenen neskalaguna delakoa, bai eta Matt yankeea, ingeles izaeratik ezberdina eta harrotza delako ere.

## Aktoreak 
* Richard Gere: Matt Dyson sarjentua
* Lisa Eichhorn: Jean Moreton
* Vanessa Redgrave: Helen
* William Devane: John kapitaina
* Chick Vennera: Danny Ruffelo sarjentua
* Wendy Morgan: Mollie
* Rachel Roberts: Clarrie Moreton andrea
* Tony Melody: Jim Moreton jauna

## Kanpo estekak 
* *Yanks* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Phocoena dioptrica

***Phocoena dioptrica*** Phocoena generoko zetazeoa da. Artiodaktiloen barruko Phocoenidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Phocoenidae

## Kanpo estekak 
* 'Phocoena dioptrica'ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Catholics (filma)

**Catholics** (euskaraz *Katolikoak*) 1973ko Jack Gold britainiar zinema zuzendariaren erlijio drama filma bat da. Martin Sheen, Trevor Howard, Raf Vallone eta Cyril Cusack aktoreek antzeztu zuten. Jatorriz, telefilma edo telebistara filma gisa estreinatu zeen.

## Argumentua 
Etorkizun hurbil batean, Vaticano IV kontzilioaren ondorioz mugimendu berriztatzailea sortu da, Eliza Katolikoa kristautasuneko gainontzeko erlijioekin batu eta katolizismoaren jatorrizko dogmak alboratu ditu.

Halere, Irlandako mendebaldeko kostaldean dagoen uharte isolatu bateko monasterio bateko irlandar fraide talde burugogor bat matxinatu eta jatorrizko dogma katolikoa eta iraganera itzultzea erabaki du: mezak latinez bakarrik eman eta usadiozko dogma katolikoaren arabera jardun. Erromak irlandar apaiz talde honen matxinada kezkaz ikusten du, horregatik apaiz komunitate horretan zer jazotzen den ikertu eta Vaticanori berri eman diezaion Aita Kinsella (Martin Sheen) ordezkaria bertaratu du.

## Aktoreak 
* Trevor Howard: Abbot
* Raf Vallone: Aita Burua
* Martin Sheen: Aita Kinsella
* Cyril Cusack: Aita Manus
* Michael Gambon: Anai Kevin
* Andrew Keir: Aita Matthew
* Godfrey Quigley: Aita Walter
* Leon Vitali: Anai Donald
* Seamus Healy: Anai Pius
* John Kelly: Anai Paul
* John Franklyn: Anai Martin
* Patrick Long: Anai Sean
* Cecil Sheridan: Anai Malachy
* Tom Jordan: Aita Terrence
* Liam Burk: Anai Daniel

## Kanpo estekak 
* *Catholics* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Catholics* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Monodontidae

**Monodontido** (**Monodontidae**) zetazeoen ordenako izen bereko familiako animaliez esaten da. Bular-hegal luzeak dituzte eta ez dute bizkar-hegalik. Zefalopodoak jaten dituzte. Ipar Buruaren inguruetan bizi dira. Zetazeoen ezohiko bi espezie hartzen ditu barnean: narbala (*Monodon monoceros*), arrak letagin luzea duena, eta beluga (*Delphinapterus leucas*), zetazeo zuri bakarra.

Bi espezieak tamaina ertainekoak dira, 3 eta 5 metro arteko luzera dute, meloi bat dute aurrealdean, mutur irtenik ez, eta bizkar-hegala izan beharrean gandor luze eta meharra dute bizkarrean, eta hori nabarmenagoa da narbalean; hegalik ez duenez, izotz-geruzen azpian estropezu egin gabe mugitu daiteke. Animalia oso bokalak dira eta askotariko soinuen bidez komunikatzen dira. Odontozeto gehienek bezala, ekolokalizazioa erabiltzen dute mugitzeko eta elikatzeko.

Familia horiek arrain, molusku eta krustazeo txikietan oinarritutako dieta haragijalea dute. Hortzeria txikia du edo ez du, narbaletan bi hortz baino ez dira kontserbatzen, eta horietako batek adarra osatzen du arretan. Haurdunaldiak 14 eta 15 hilabete artean irauten du, eta kume bakarra erditzen da. Kumeak bi urte bete arte ez zaie erabat esnea kentzen, eta 5 eta 8 urte bitartean sexu-heldutasunera iristen dira.

## Taxonomia 
Odontoceti subordena
* Delphinoidea superfamilia
** **Monodontidae** familia
*** Delphinapterinae subfamilia
**** *Delphinapterus* generoa
***** *Delphinapterus leucas*, beluga
**** † *Denebola* generoa
***** *Denebola brachycephala*
*** Monodontinae subfamilia
**** *Monodon* generoa
***** *Monodon monoceros*, narbal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anastasio Etxeberri

**Anastasio Etxeberri Santxolur** (Elizondo, 1822ko apirilaren 17a - Zugarramurdi, 1907) nafar apaiza eta euskal idazlea izan zen.

## Bizitza eta lanak 
Elizondon jaio zen 1822an, guraso aetzak zituela. Apeztu ostean Lesakara joan zen, eta handik Zugarramurdira. Herri honetan 50 urte inguru igaro zituen, Olatzagutian egon zen aldi laburra (1876-1877) alde batera utzirik. Haren prediku zenbait Jose Maria Satrustegik argitaratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Jose Maria SATRUSTEGI: *Textos dialectales de documentos religiosos vascos* Fontes linguae vasconum: Studia et documenta, ISSN 0046-435X, Año nº 18, Nº 48, 1986, págs. 289-314. Dialnet.unirioja.es
* Jose Maria SATRUSTEGI: *Lesaka eta Luzaideko euskal testu parekatuak* Fontes linguae vasconum: Studia et documenta, ISSN 0046-435X, Año nº 29, Nº 74, 1997, págs. 99-128. Dialnet.unirioja.es
Taxaceae

**Taxaceae** pinofito zuhaitz familia da, 30 espezieako landarean berez hiru generoko eta 7-12 dira hosto eta kareharriz osaturiko lursailetan haiz ohi dira.

## Kanpo estekak
Errege-alferez

Erdi Aroan **errege-alferez** erregearen gudarosteen buruzagia izan zen. Horrela, Lope I.a Diaz Harokoa Antso III.a Gaztelakoarena izan zen, Gomez Gartxez Agoncillokoa Antso VII.a Nafarroakoarena, Martin Enrikez Lakarrakoa Karlos II.a Nafarroakoarena edo Cid Campeador Antso II.a Gaztelakoarena.

Alferez, gudari taldeetan, bandera eramaten zuena izan zen. Horrela, Indietako kabildoetan errege-alferez () ohorezko titulu sortu zuten zeremonia ofizialetan erregea ordezkatzeko.

## Ikus, gainera 
* Nafarroako banderazain

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europako Alderdi Komunisten eta Langileen Ekimena

**Europako Alderdi Komunisten eta Langileen Ekimena** Europako alderdi komunisten koordinakundea da. Ekimenak Europa osoko 29 alderdi kide ditu. Greziako Alderdi Komunistak Ekimenaren sortzaile nagusienetariko bat izan zen.

2013ko urriaren 1an sortu zuten eta sorrera bileran haren Idazkaritzako kideak Eslovakiako Alderdi Komunista, Espainiako Herrietako Alderdi Komunista, Greziako Alderdi Komunista, Hungariako Langileen Alderdia, Irlandako Langileen Alderdia, Italiako Alderdi Komunista, Letoniako Alderdi Sozialista, Suediako Alderdi Komunista eta Turkiako Alderdi Komunista izango zirela hautatu zuten.

Ekimenaren helburua "Europari eta bereziki Europar Batasunari buruzko gaien ikerketan eta azterketan laguntzea, haren eremuan ezartzen den ildo politikoa eta langileen bizitzan eragina duena, halaber, alderdien jarrera bateratuen lanketan laguntzea eta haien elkartasunaren koordinazioa eta bestelako ekimenak" da.

## Alderdi kideak 
## Antzinako kideak 
## Kanpo estekak 
* Europako Alderdi Komunisten eta Langileen Ekimenaren web gune ofiziala 

## Erreferentziak
Throw Momma from the Train

**Throw Momma from the Train** (euskaraz *Bota Ezak Amatxo Trenetik*) 1987ko Danny DeVito estatubatuar zinema zuzendariare komedia beltza filma bat da. Danny DeVito berak, Billy Crystal eta Anne Ramsey aktoreek antzeztu zuten.

Izenburua 1956ko *Mama from the Train (A Kiss, A Kiss)* ("Amatxo trenetik (muxu bat, muxu bat") abestiari zor dio. 1951ean Alfred Hitchcockek zuzendutako *Strangers on a Train* ("Ezezagunak trenean") film ospetsuan oinarritua da, izan ere, filma horrekiko omenaldi gisa hartan protagonista izan zen Farley Granger aktoreak honetan agerpen labur bat izan zuen. Anne Ramsey aktore beteranoak burututago antzezpenari esker Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena zuen.

## Argumentua 
Larry Donner (Billy Crystal) sorkuntza krisialdian dagoen idazlea da, hori gutxi ez balitz, bere emazte ohia den Margaret (Kate Mulgrew) idazle arrakastatsua izatea jasan beharra du. Bitartean, Larryk ikasleei idazketa eta sorkuntza ikastaroak irakasten dizkie. Donner eta bere ikartaroetako ikasle barnerakoia den Owenek (Danny DeVito) gauza amankomun bat dute: euren bizitzetako emakumeek bi gizonak zoratzekotan dauzkate. Margaret Donnerrek Larryri bere eleberria ohostu eta best seller arrakastatsu bat argitaratu du, aldiz, Owenen ama (Anne Ramsey), bere semea etengabeko inpernu batean biziarazten duen ozpindutako adineko emakumea gizatxarra da.

Honeela bada, Owenek bi arazoak jokaldi batean kitatzeko ideia izan du: berak Margaret akatu eta Larryk bere amatxoa akatuko du. Itxuraz, bien arteko loturarik gabeko hilketak ... baina Margaret hiltzean, Owenen atrealdi honetaz ez dakien Larry inongo koartadarik gabe gelditu eta hilketaren susmagarri bikaina bilakatuko da. Hortaz, nahi ala ez, Larryk Oweneen amatxoa hiltzera derrigortua egongo da, batere erraza ez den gauza, atsoa uste baina izaera kaskar eta gogorrekoa baita.

## Aktoreak 
* Danny DeVito: Owen Lift
* Billy Crystal: Larry Donner
* Anne Ramsey: Amatxo Lift
* Kim Greist: Beth
* Kate Mulgrew: Margaret Donner
* Branford Marsalis: Lester
* Rob Reiner: Joel, Larryen agentea
* Bruce Kirby: DeBenedetto detektibea
* Oprah Winfrey: bere burua antzeztuz
* Farley Granger: Guy Haines
* Robert Walker: Bruno Anthony

## Kanpo estekak 
* *Throw Momma from the Train* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Throw Momma from the Train* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtubee.com
Resa

**Resa** aztarnategi arkeologiko bat da, Nafarroa Garaiko Andosilla herrian dagoena.. Ebroren ondoan kokaturik, bertan zegoen zubia babesteko gotorlekua eraiki zuten. Antso I.a Gartzeitz erregea bertan hil zen. XV. mendearen hasieran hustuta zegoen.

Agiriek, aztarna arkeologiko batzuk, eta hainbat toponimok garai bateko herriaren froga dira: Valderresa , Resako altxonbide erreala, Resako sotoa eta Resako bidea eta Resa eta Resano deiturak dira. Resak monasterio bat, bi eliza, dorre bat, leizeak eta zubi bat izan zituen. Gaur egun ez dago horrelako eraikuntzarik, kobak izan ezik.

## Historia 
Sortu zeneko data ezezaguna da, nahiz eta jendea bizi izan zen musulmanen menderatze-garaian. 907/908 inguruan, Iruñeko erresuma hasiberriaren parte izan zen, Iruñeko Antxo Gratzeitz Iruñekoa. erregeak Tuterako (Nafarroa) Banu Qasi familiari konkistatu eta gotortu ondoren. Urteen poderioz nafar bastioi garrantzitsu izatera iritsi zen, lehenik musulmanen aurrean eta gero Gaztelako erresumaren aurrean. 1350ean, Nafarroako Artxibo Orokorrean gordetzen den Suen Liburuaren arabera, Juan Jiménez de San Adriánen familia bakarra bizi zen herrian. Urte horretan bertan, Nafarroako Karlos II.a erregeak Andosillako bizilagunei herria saltzen die bere udal mugapearekin batera, sotoa eta gatzagak ezik, beretzat gorde baitzituen. Egun horretan, Andosillako haitzuloetako (Andossiella, garai hartan) alkaidea Pedro Ximénez de Ugarra zen, eta, gainera, bertan bizi zen. Andosillak 225 biztanle inguru zituen garai hartan.

## Indusketa arkeologikoak 
Gaur egun, Vianako Printzea erakundeak, Andosillako Udalak eta Carlos García Pardo kazetariak indusketa batzuk sustatu dituzte Aranzadi Zientzia Elkartearen bidez. Lanak 2018an hasi ziren. Era berean, entitate horrek berak hainbat artxibotan dagoen dokumentazio guztia bateratu du. Indusketen zuzendaria Josu Narbarte arkeologoa da.erdian|thumb|Resako aztarnategia
erdian|thumb|Resako aztarnategiko etxebizitzen hondarrak

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Luisa Irizar

**Maria Luisa Irizar Zubillaga** (Andoain, Gipuzkoa, 1964ko urtarrilaren 29a -) elite mailako iraupen-lasterketetako korrikalari ohia da. Kirolari xumea eta maitagarria izan da, Leitzaran inguruan entrenatzen zuen sarritan, eta jendeak bera korrika ikusterakoan asko animatzen omen zuen urte askoz "At. Urumea" taldean aritutako kirolaria.

## Baserria eta kirola 
Nekazaritza eta abeltzaintza oso garrantzitsuak izan dira beretzat eta goi mailako kirola egiten zuen urteetan ere, ez zuen inoiz baserriko lana alde batera utzi, bai Andoaingo baserrian zein Aiakoan. Entrenatzaileak taldeko beste guztiak pisuak altxatzen jartzen zituen artean Maria Luisa etxera bidaltzen zuen bazekielako nahikoa gimnasia egingo zuela baserriko lanarekin. Espainiako selekzioarekin kontzentratzean lagunek "baserritarra" deitzen zioten, bai baserrian egindako lanagatik eta baita giro horretan eraman ohi den bizitza sanoagatik.

## Soinketako eskolak 
Gaztetatik hasi zen korrika egiten Andoaingo La Salle ikastetxean. "Zumeatarra" klubeko Bixente Huiziren bitartez ekin zion. Bixentek soinketako eskolak ematen zizkion eta berehala jabetu zen korrika ondo egiten zuela, eta hala, 15 urterekin, berekin hasi zen korrika egiten.

## Joko Olinpiarrak eta Munduko Txapelketak 
Nahiz eta paradarik izan olinpiadetan korrika egiteko ezin izan du parterik hartu. 1988ko Seulgo Joko Olinpiarretan Espainiako Federazioak ez zuen jokoetara eraman aurrekontu ezagatik, Espainiako maratoi txapelduna izan arren. Bartzelonako 1992ko jokoetan, berriz, neumonia batek hitzordu hartatik at utzi zuen.
Arazo fisikoek beste jokaldi txar bat egin zioten, kasu honetan belauneko tendinitis batek, izan ere hark ez zion utzi Munduko Txapelketara joaten 1986. urtean non 15 km-ko proban parte hartu behar zuen, Lisboan. Dena dela parte hartu ahal izan zuen beste munduko txapelketa anitzetan: 1987koan, adibidez, Erroman; 1987ko Emakumezkoentzako Munduko txapelketa, Monakon; 1989ko Maratoi Munduko Kopa, Milanen; 1989ko Emakumezkoen Munduko Txapelketa 15 km-ko proban, Rio de Janeiron; ...

## Palmaresa 
* Espainiako maratoi txapelketa (1987, 1988, 1991 eta 1995)
* Espainiako maratoi azpitxapelduna (1989)
* Maratoi euskal markarik onena: 2:36:28 (1991tik)
* Espainiako txapelduna 10.000 metrotan (1987 eta 1989)
* Espainiako txapelduna 20 kilometrotan (1985 eta 1987)
* Zazpi aldiz irabazi zuen Behobia-Donostia lasterketa (1980, 1983, 1984, 1985, 1993, 1994 eta 1995).
* Euskadiko kros txapelduna (1982, 1989, 1990 eta 1991).
* Euskadiko kros txapeldunordea (1987)
* Euskadiko txapelduna 3000 metrotan (1989).
* Euskadiko txapelduna 5000 metrotan (1997).
* Gipuzkoako kros markarik onena: 33:59,9 (1989tik).

## Behobia-Donostia lasterketa 
Atletismo proba honetan gehien irabazi duen emakumezko korrikalaria da Maria Luisa Irizar. Zazpi aldiz izan da lehenengoa helmugaratzen. Bere omenez, 2005. urtean, lasterketako sari bati bere izena ipini zioten proban lehen emakumezko gipuzkoarra suertatzen zenarentzat golardo gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Maria Luisa Irizar
*  Elkarrizketa Maria Luisari
Alderdi Komunisten eta Langileen Nazioarteko Topaketa

**Alderdi Komunisten eta Langileen Nazioarteko Topaketak** mundu osoko hainbat alderdi komunistek eta langileek urtero antolatzen dituzten nazioarteko konferentziak dira. Erakunde parte hartzaileek haien herrialdeetako bizipenak partekatzeko eta gai jakin bati buruzko baterako deklarazioa ateratzeko asmoz antolatzen dituzte. Greziako Alderdi Komunistak egin zuen lehen topaketarako deia, Atenasen 1998ko azaroan egina.

2009ko abenduan web gune erkide bat sortzea adostu zuten, ingelesez eta gaztelaniaz, topaketetan parte hartu ohi duten alderdiek ekarpenak egiteko.

Horrez gain, erakundeak lantalde bat du, topaketak antolatzeaz arduratzen da Brasilgo, Greziako, Indiako, Libanoko, Portugalgo, Errusiako y Hegoafrikako alderdi komunistez osatua.

## Kanpo estekak 
* SolidNet, topaketetako alderdi parte hartzaileen koordinazioarako balio duen web gunea
Gartzia Ordoñez

**Gartzia Ordoñez** (? - ) gaztelar noblea izan zen. Aita Ordoño Ordoñez eta ama Enderkina izan zituen. Aitaren partetik Ramiro III.a Leongoa eta Bermudo II.a Leongoa zituen aitonak, beraz, Alfontso VI.a Gaztelakoa bere lehengusua izan zen.

1070ean Pancorbo, 1085ean Calahorra, 1089an Grañón eta 1092an Madrizeko tenentea izan zen. Alfontso VI.a Gaztelako erregeak beretzat hartu zituen Oka, Bureba eta Errioxa. Orduan, Antso IV.a Gartzeitz Peñalengoa iruindar erregeak Eneko Lopitzi Naiarako emandako tenentzia kendu zion Gartzia Ordoñezen mesedetan Almorabideen aurkako Uclesko guduan hil zen.

Lehendabizikoz, Gartzia III.a Santxitzen eta Estefania Foixkoaren alaba zen Urraka Gartzeitzen ezkondu zuen Aitaren heriotzean, bere ondorengo bilakatu zen. eta, bigarrenez, Rochechouarteko kondea zen Aimericen alaba zen Eba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ultrakontserbatismo

**Ultrakontserbatismoa** erakunde kontserbadoreen baitan bereziki aldaketa eta irekieraren aurkako jarrerak aldezten dituen joera politika era erlijiosoa da. Terminoa eliza katolikoan erabili izan da maiz. Joera horretako jarraitzaile eta jarrerak **ultrakontserbadoreak** direla esaten da.

## Kanpo estekak
Porrot (argipena)

**Porrot** hitzak asmo eta helburuetan espero ziren emaitzak ez lortzea da. Erabilera zenbait ditu:

* eskola porrota, ikasle batek hezkuntza sistemak ezarritako maila akademikoa ez lortzea;
* porrota, pertsona edo enpresa batek dituen zorrei daukan aktiboarekin aurre egin ezina;
* psikologian, porrot sentimendua, desiratzen zen helburu bat lortu ezinak dakarrena.

## Kanpo estekak
Berankortasun

Zuzenbidean eta finantzetan, **berankortasuna** pertsona batek eginbideak eta zorrak behar den garaian (epemugan, zorren kasuan) bete eta kitatu gabe uztean sortzen den egoera da. Eginbide eta zor horiek betetzeko, prozesu judiziala abiarazi daiteke; zorren kasuan, ohikoa da zorra kitatzeko *berandutze-interesak* eta *kobrantza-kostuak* gehitzea zorrari.

## Kanpo estekak
Europako hizkuntzak

thumb|450px|Europako hizkuntza handienen mapa
**Europako hizkuntzak** europar geografian eta kulturan kokatuta dauden komunitate ezberdinek egunero hitz egiten dituzten hizkuntzak dira.

Arlo hauen ikerketa, euren garapen historikoa, baldintza soziolinguistikoak eta beste ezaugarri batzuek *eurohizkuntzalaritza* izeneko ikerketa-alorra osatzen dute.

Europako hizkuntza gehienek arbaso berak dituzte eta indoeuropar hizkuntzen familia osatzen dute.

Europako Kontseiluak, Bielorrusia izan ezik Europako beste estatu guztiek parte hartzen duten erakundeak, Europako hizkuntza guztiak bultzatzen ditu, batez ere eskualdeetako hizkuntzak eta hizkuntza txikiak, Hizkuntza Gutxituen Europako Gutuna nazioarteko itunaren bidez. Bertan sinatu duten estatuek hizkuntza txikiak babestu behar dituzte, zein gradutan babesten dituzten adieraziz.

## Alfabetoa 
thumb|300px|Europako hizkuntza nazionaletan erabilitako alfabetoa:
thumb|250px|1900 inguruan, Europako ohiko alfabetoak:

## Europako hizkuntza familiak 
Europan hizkuntza famili ugari daude. Batzuk indoeuropar hizkuntzak dira eta besteak indoeuroparrak ez direnak:

## Europako hizkuntzen hiztun kopurua 
## Hizkuntzak eta Europar batasuna 

Fitxategi:Knowledge English EU map.png|Ingelesaren ezagutza
Fitxategi:Knowledge German EU map.png|Alemanaren ezagutza
Fitxategi:Knowledge French EU map.png|Frantsesaren ezagutza
Fitxategi:Knowledge of Italian EU map.svg|Italieraren ezagutza
Fitxategi:Knowledge of Spanish EU map.svg|Gazteleraren ezagutza
Fitxategi:Knowledge of Russian EU map.svg|Errusieraren ezagutza
Fitxategi:Uso del polaco en Europa.PNG|Polonieraren ezagutza
Fitxategi:Knowledge Romanian Eastern EU.png|Errumanieraren ezagutza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zantzu (argipena)

**Zantzu** hitzak adiera zenbait ditu:

* **zantzu**, aztarna edo arrastoa;
* zuzenbidean, zantzua, lege-hauste baten arrastoa, ebidentzia eratzen lagungarri suerta daitekeena;
* medikuntzan, **zantzua**, gaixotasun bat diagnostikatzeko erabili daitekeen seinalea (ikus sintoma).
Knights of the Round Table

***Knights of the Round Table*** (euskaraz *Mahai Borobileko Zaldunak*) 1953ko Richard Thorpe estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko film bat da. Arturiar zikloaren kondairako gertakizunak kontatzeaz gain, Sir Thomas Malory idazlearen ''Le Morte d'Arthur* ("Arturren Heriotza") eleberrian oinarritua dago. Robert Taylor, Ava Gardner eta Mel Ferrer aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Gerra latz baten ostean, Artur erregeak (Mel Ferrer), bere zaldun leialena den Sir Lantzelotek (Robert Taylor) lagundurik Ingalaterra osoa bere agintepean batzea lortu du. Artur erregeak garaitua izan ostean, Sir Mordred (Stanley Baker) zitalak Lantzelot eta erregearen emazte Genobeba erreginaren (Ava Gardner) arteko ezkutuko harremanaz jabetu eta hartaz baliatuz Arturo erregearen erregealdia hondamendira eramaten ahaleginduko da.

## Aktoreak 
* Robert Taylor: Lantzelot Aintzirakoa
* Ava Gardner: Genobeba erregina
* Mel Ferrer: Artur erregea
* Anne Crawford: Morganada maitagarria
* Stanley Baker: Sir Mordred
* Felix Aylmer: Merlin aztia
* Maureen Swanson: Lady Elaine
* Niall MacGinnis: Zaldun orlegia
* Anthony Forwood: Gareth
* Gabriel Woolf: Pertzevall
* Robert Urquhart: Sir Gawain
Eta kredituetan agertzen ez diren aktoreak:
* Patricia Owens: Lady Vivien
* Dana Wynter: Morgana maitagarriaren neskamea
* Howard Marion Crawford: Simon
* Ann Hanslip: Nan
* Jill Clifford: Bronwyn

## Kanpo estekak 
* *Knights of the Round Table'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ivanhoe (1952ko filma)

**Ivanhoe** 1952ko Richard Thorpe estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Sir Walter Scott idazlearen *Ivanhoe* eleberri ospetsuan oinarritua dago. Robert Taylor, Elizabeth Taylor, Joan Fontaine, George Sanders, Emlyn Williams, Felix Aylmer eta Finlay Currie aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Hirugarren Gurutzadatik itzultzean ari dela, Rikardo Lehoi Bihotza (Norman Wooland) Austrian preso hartu dute. Haren anaia den Joan Lurgabeak (Guy Rolfe) Rikardo askatzeko bahitzaileek trukean eskatzen duten 150.000 zilarrezko markoko diru-sari garestia ordaintzeko ez da batere prest agertuko, modu honetan Ingalaterrako Erresumako tronuan jarrai baidezake. Rikardoren aldeko Ivanhoe (Robert Taylor) zaldun kementsuak preso dagoen ingeles erregea aske gelditzeko dirua lortzen nola edo hala saiatuko da.

## Aktoreak 
* Robert Taylor: Sir Wilfred Ivanhoekoa
* Elizabeth Taylor: Rebecca
* Joan Fontaine: Rowena
* George Sanders: Sir Brian De Bois-Guilbert
* Emlyn Williams: Wamba
* Robert Douglas: Sir Hugh De Bracy
* Finlay Currie: Cedric
* Felix Aylmer: Isaac
* Francis de Wolff: Front De Boeuf (baita Francis DeWolff gisa ere)
* Norman Wooland: Rikardo Lehoi Bihotza
* Basil Sydney: Waldemar Fitzurse
* Harold Warrender: Locksley-Robin Hood
* Patrick Holt: Philip DeMalvoisin
* Roderick Lovell: Ralph DeVipont
* Sebastian Cabot: Clerk Copmanhurstekoa
* John Ruddock: Hundebert
* Michael Brennan: Baldwin
* Megs Jenkins: Isaacen morroia
* Valentine Dyall: normandiar zaindaria
* Lionel Harris: Roger Bermondsleykoa
* Carl Jaffe: austriar fraidea
* Guy Rolfe: Joan Ingalaterrakoa edo Joan Lurgabea

## Sariak 
### Izendapenak 
* 1953. Film onenaren Oscar Saria
* 1953. Argazkigintza onenaren Oscar Saria: Freddie Young
* 1953. Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria: Miklós Rózsa
* 1953. Jatorrizko soinu banda onenaren Urrezko Globo Saria: Miklós Rózsa

## Kanpo estekak 
* *Ivanhoe* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Ivanhoe* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Funts putre

**Funts putreak** zorra oso salneurri baxuan erosten dieten funtsak dira. Behin egoera bere onera etorritakoan oso-osorik eta interesekin berreskuratu nahi izaten dute.

Funts hauek enpresen edota estatuen zor publikoa euren balio nominalaren %20 edo %30aren truke erosten dute. Ondoren, estatu edota enpresa horiek balioaren %100a ordaintzera behartzeko ahaleginak egitek dituzte, beharrezkoa bada auzitara joz.

Zorra berreskuratzen dutenean, estatuek egiten dituzten akordioetatik kanpo geratzen dira, modu honetan, balio osoa berreskuratzeko. Horregatik, *Holdouts* (kanpoan geratzen direnak) bezala ere ezagunak dira *funts putreak*.

## Auziak 
### Argentinako auzia 
Argentinan, funts putreek zor publikoaren zati bat oso prezio baxuan erosi zuten bere garaian, eta 2001ko krisi ekonomikoak hasi zenean, funts putreek zorra ordaintzeko eskatu zioten Argentinari.

2001ean, Argentinak ordainketa eten egin zuen, 102.000 milioi euroko zorrarekin. Historiako ‘default’ik handiena izan zen. 2005. eta 2010. urteetan, zorraren zati handi bat berregituratzea lortu zuen Argentinak. Gainera, hartzekodun gehienek (%92,4) zorraren %65a barkatu zioten Argentinari.

Hala ere, funts putreek ez zuten akordioa onartu. Honek afera luzatzea ekarri zuen. Epaileak hartzekodun denei modu berberean ordaintzeko agindu zion Argentinari, baita berregituraketa nola egin zen onartu ez zituztenei ere, hau da, funts putreei. Argentinako afera horretan, American Task Force Argentina (AFTA) zegoen eta, horren atzean NML eta Elliot Capital Management zeuden, munduko funts putre handienak.

### Peru eta Kongoko auziak 
American Task Force Argentina (AFTA) Peru eta Kongoko auzietan ere parte hartu zuen. Peruko kasua oso ezaguna izan zen, 5 milioi dolar ordaindu ondoren, 58 milioi irabaztea lortu zuelako. Kongon ere, 2,3 milioi dolarren truke, 100 milioi eskuratu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alien Nation

**Alien nation** (euskaraz *Alien nazioa*) 1988ko Graham Baker estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da. James Caan, Mandy Patinkin eta Terence Stamp aktoreek antzeztu zuten.

Filmak izandako arrakastari esker, *Alien nation* (1989-1990) izenburuko telesaila estreinatu zen, bai eta komikiak eta eleberri bat ere. Hainbat jarraipen ere izan ditu: *Alien Nation: Dark Horizon* (1994), *Alien Nation: Body and Soul* (1995), *Alien Nation: Millennium* (1996), *Alien Nation: The Enemy Within* (1996) eta *Alien Nation: The Udara Legacy* (ez zen amaitu).

## Argumentua 
Etorkizun hurbil batean, estralurtarrez beteriko espaziontzi bat, berez beste estralurtar arraza baten esklabo izandako askatua, Lurrera iritsi eta 300.000 bisitariak gizakien artean integratu eta haien jarduera, lanbide eta bizimodu berberak bizitzen hasi dira. Los Angeles hirian estralurtarreek lankidea (Roger Aaron Brown) hail zioten poliziako detektibe gizaki batek (James Caan) lankide berri gisa estralurtar bat (Mandy Patinkin) du, hain zuzen ere, hiri hartan polizia izatea lortu duen lehenbiziko estralurtarra. Hasiera batean detektibeak estralurtarrekin izandako eskermentu txarra dela eta bere lankide berria ez du gogoko, nahiz eta estralurtar poliziak detektibe gizakiarekin ongi eramateko ahalagin guztiak egin.

## Aktoreak 
* James Caan: Matthew Sykes detektibea
* Mandy Patinkin: Samuel 'George' Francisco detektibea
* Terence Stamp: William Harcourt
* Kevyn Major Howard: Rudyard Kipling
* Leslie Bevis: Cassandra
* Peter Jason: Fedorchuk
* Conrad Dunn: Quint
* Jeff Kober: Joshua Strader
* Roger Aaron Brown: Bill Tuggle detektibea
* Tony Simotes: Wiltey
* Michael David Simms: gizaki droga-saltzailea
* Ed Krieger: estralurtar droga-saltzailea
* Tony Perez: Alterez
* Brian Thompson: Trent Porter
* Francis X. McCarthy: Warner kapitaina

## Kanpo estekak 
* *Alien Nation* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ferritina

**Ferritina** ornodunengan dagoen proteina da, burdina duena. Gibelean, barean eta hezur-muinean pilatzen da batez ere. Geruza disolbagarria du kanpoan (apoferritina) eta burdin hidroxifosfatoz osatua dago barnetik.

Proteina honek garrantzi handia du organismoa burdinez hornitzen duelako. Burdina, besteak beste, ezinbestekoa da hemoglobina eta eritrozitoak sortzeko. Odolean dagoen ferritinak zerikusi handia du gorputzean dagoen burdin mailarekin. Horregatik, medikuntzan ferritinaren neurketa oso baliotsua da anemia ferropenikoak antzemateko.

Burdinaren gabezia da anemiaren kausa ohikoena (anemia guztien %90 inguru burdin kontzentrazio txikiekin dago lotua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Dauger estadioa

**Jean Dauger estadioa** Lapurdiko Baiona hiriburuan dagoen estadioa da, Aviron Bayonnais eta Association Sportive Bayonnaise errugbi taldeen zelaia dena. San Leon auzoan dago. Jean Dauger (1919-1999) lapurtar errugbilariaren omenezko izena darama.

## Edukiera 
2006 eta 2009ko udetan lanak egin ondoren, Baionako André-Grimard etorbidean dagoen estadiumak 16.934 ikusleentzako edukiera du, tribuna hauetan banatuta:
* Ohorezkoa: 3.924
* Aldea: 3.309
* Ipar Bihurgunea: 3.500
* Ohorezko pisa-lekua: 1.280
* Aldeko pisa-lekua: 860
* Zelaiaren ipar bihurgunea: 372
* Zelaiaren hegoaldeko bihurgunea: 3.689

Errekorrak 1967ko maiatzaren 7an izan zuen non Akize eta Lurdako taldeen arteko partidan
23.201 ikusle izan ziren. 2009ko apirilaren 4eko Biarritz Olympiquen aurkako Top 14ko derbyan, berriz, 17.034 izan ziren.

## Hobekuntzak 
2008/09 denboraldirako 52 m² dituen pantaila erraldoiak antzinako markagailu ordezkatu zuen.

Stadiuma Baionako zaleentzat txiki geratu eta Aviron Bayonnaiseko presidentea den Francis Salagoïtyk erreformaren berri eman du, atletismo pista *de facto* kenduz.

[|thumb|erdian|700px|Jean Dauger zelaiaren gaueko ikuspegia [Aviron Bayonnais eta Stade Toulousain errugbi taldeen arteko partiduan, 2013ko iraila.]]

## Historia 
Hasieran belodromoa zenez, *Parc des Sports de Saint Léon* izeneko stadiumera Frantziako Tourraren etapa asko heldu ziren. Futbolaz ere aritu zuten bertan.

Errugbiko partida inportanteak ere egin zituzten bertan:
* Yves du Manoir errugbi txapelketaren finalak
* Euskal kostaldeko selekzioaren All Blacksen aurkako partida.
* 1991ko Munduko Errugbi Txapelketa.

## Ikus gainera 
* Aviron Bayonnais
* Association Sportive Bayonnaise
* *Peña Baiona* ereserkia

## Iruditegia 

Fitxategi:Bayonne-Parc des Sports VN-20130813.jpg|Sarrera.
Fitxategi:Bayonne-Parc des Sports VS-20130813.jpg|Armaila.
Fitxategi:Bayonne-Tribune d'honneur-20130813.jpg|Afflelou armaila.
Fitxategi:Entrée du stade Jean Dauger avenue du Dr Léon Moynac.jpg|Sarrera nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jean Dauger estadioaren planoa ikusgai. Abrugby.fr
Lone Wolf McQuade

**Lone Wolf McQuade** (euskaraz *Otso Bakarti McQuade*) 1983ko Steve Carver estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza filma bat da. Chuck Norris eta David Carradine aktoreek antzeztu zuten.

Filma honetan Chuck Norrisek antzeztutako McQuade pertsonaiak 1990eko hamarkadan arrakasta handia izan eta aktore berak antzeztutako *Walker, Texas Ranger* telesaileko Cordell Walker Texasko rangerraren pertsonaiaren antza handia du.

## Argumentua 
J.J. McQuade (Chuck Norris) Texasko rangerrak bere alaba bahitu eta adiskidemina erail dituen Rawley Wilkes (David Carradine) gupidarik gabeko gangsterrari aurre egin beharko dio.
McQuade, DPSeko agente bat eta FBIko agente batek lagundurik Wilkesen aurka hura garaitu arten arte martzialak erabiliz borrokatuko dute.

## Aktoreak 
* Chuck Norris: J.J. McQuade
* David Carradine: Rawley Wilkes.
* Barbara Carrera: Lola Richardson.
* Leon Isaac Kennedy: Jackson.
* Robert Beltran: Kayo.
* L.Q. Jones: Dakota.
* Dana Kimmell: Sally McQuade.
* R. G. Armstrong: T. Tyler.
* Jorge Cervera Jr.: Buruzagia.
* Sharon Farrell: Molly.
* Daniel Frishman: Falcon.
* William Sanderson: Snow.

## Kanpo estekak 
* *Lone Wolf McQuade* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Mummy (1932ko filma)

{
***The Mummy*** (euskaraz *Momia*) 1932ko Karl Freund alemaniar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Boris Karloff, Zita Johann, David Manners eta Edward van Sloan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1922an hasieran arkeologo batzuek Antzinako Egiptoko Imhotep (Boris Karloff) izeneko apaiza baten momia topatu dute, haietako batek gorpuaren alboan zegoen papiro bat ahots ozenez irakurri eta jakin gabe berpiztuarazi egin du. Imhotepek papiroa bereganatu eta arkeologoetatik ihes egingo du, El Cairo hirira joan eta bertan bera baina zertxobait lehenagotik hil zen bere antzinako maitea topatzeko, Ankhesenamon printzesa, izan ere apaiza bera printzesa hura berpizten saiatzen ari zela bizirik eta momia gisa hilobiratua izan baitzen. Hamar urte beranduago, Frank Whemple (David Manners) arkeologoa eta Helen Grovesnor (Zita Johann) laguntzaileak Ardath Bey izeneko gidari egipziar misteriotsu baten laguntzaz aipatutako printzesaren hilobia topatu dute, bi arkeologoek ez dakitena Ardath izeneko gizon hori Imhotep bera dela da. Helen Grovesnorek printzesarekin sekulako antza du, hori ikusirik, Ardath Beyk hura bahitu eta momifikatzeko asmoa du, modu honetan benetako printzesa berarekin elkartzeko. Jada zeremonian, neska bahituta dagoenean, bere iraganeko bizitza oroitu eta bere bizitza salbatu asmoz Isis jainkosari zuzendutako otoitz bat zen papiroa irakurriko du. Dena amaitzean, papiroak bere gisa su hartu eta Imhotepen momia desegin eta hauts bilakatuko da.

## Aktoreak 
* Boris Karloff: Ardath Bey/Imhotep
* Zita Johann: Helen Grosvenor/Princess Ankh-es-en-Amon
* David Manners: Frank Whemple
* Arthur Byron: Sir Joseph Whemple
* Edward Van Sloan: Muller doktorea
* Bramwell Fletcher: Ralph Norton
* Noble Johnson: Nubiarra
* Kathryn Byron: Frau Muller
* Leonard Mudie: Pearson irakaslea
* James Crane: Faraoia

## Iruditegia 

Irudi:Boris Karloff The Mummy.jpg|Ardath Bey (Boris Karloff)
Irudi:The Mummy (Boris Karloff).jpg|Ardath Bey (Boris Karloff)
Irudi:Mummy-1932-film-poster.jpg|*Momia* filmaren iragarkia.

## Kanpo estekak 
* *The Mummy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
The Dead Zone (filma)

**The Dead Zone** (euskaraz *Eremu Hila*) 1983ko David Cronenberg kanadar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Stephen King idazlearen izenburu berdineko *The Dead Zone* eleberrian oinarritua dago. Christopher Walken, Brooke Adams, Tom Skerritt, Herbert Lom, Anthony Zerbe, Colleen Dewhurst eta Martin Sheen aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Johnny Smith (Christopher Walken) Maine estatuko Castle Rock udalerriko ikastetxeko maisua Sarah (Brooke Adams) lankideaz maitemindu eta bikote harreman bati ekin diote, baina zoritxarrez auto istripu baten ondorioz koma egoeran geldituko da. Weizak (Herbert Lom) neurologoaren zaintzapean esnatu eta zorionez bere gorpuan inongo zauririk ez duela ikusiko du. Halere, bere istripua jazo zenetik urte igaro direla berri ematen diotenean egoera laztu egingo da, bere koman zegoela bizitzak aurrera egin baitu: bere neskalaguna beste gizon batekin ezkondu eta haur bat izan baitzuen. Johnnyren eguneroko bizitzarako itzulera gero eta zailagoa egingo zaio, beste pertsonekin kontaktu fisikoa izan ezkero haien sekretuak jakiteko gai dela jabetuko baita (iragana, oraina eta etorkizuna), honek egoera traumatiko eta zalantza etiko eta moralak ekarriko dizkiolarik.

## Aktoreak 
* Christopher Walken: Johnny Smith
* Brooke Adams: Sarah Bracknell
* Tom Skerritt: Bannerman sheriffa
* Herbert Lom: Sam Weizak doktorea
* Anthony Zerbe: Roger Stuart
* Colleen Dewhurst: Henrietta Dodd
* Martin Sheen: Greg Stillson
* Sean Sullivan: Herb Smith
* Julie-Ann Heathwood: Amy
* Nicholas Campbell: Frank Dodd
* Simon Craig: Chris Stuart
* Raffi Tchalikian: Denny 1
* Jackie Burroughs: Vera Smith
* Geza Kovacs: Sonny Elliman
* Roberta Weiss: Alma Frechette

## Kanpo estekak 
* *The Dead Zone* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Oghur hizkuntzak

**Oghur hizkuntzak** edo **bulgar hizkuntzak** (baita *ogur*, *oghur*, *bulghar*, *bolgar*) turkiar hizkuntzen familiaren adar bateko hizkuntzak dira. Hunoen Inperioan eta Bulgaria Handi Zaharrean hitz egiten zen, eta ondoren Bulgariako Lehen Inperioan eta Volgako Bulgarian. Gaur egun hizkuntza bakarrak irauten du bizirik, txuvaxerak. Oghur adarra turkiar hizkuntzen enborretik K.a. 500 urtearen inguruan bereiztu zela uste da.

## Kanpo estekak
Seinale (argipena)

**Seinale** hitzak adiera zenbait ditu:

* **seinale**: arrasto, aztarna edo zantzua;
* trafiko seinalea, trafikoa erregulatzeko zeinu edo ikurra;
* seinale analogikoa, fenomeno elektromagnetikoa;
* seinale digitala, fenomeno elektromagnetikoa.
The Alamo (1960ko filma)

**The Alamo** (euskaraz *The Alamo*) 1960ko John Wayne estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktoreak zuzendutako western filma bat da. Berak, Richard Widmark eta Laurence Harvey aktoreek antzeztu zuten.

Izenburuak ongi adierazten duen bezala 1836ko El Álamoko guduari buruzko filma bat da, betiere estatubatuarren ikuspuntutik kontatua. Aurretik gudu honi buruzko *The Alamo: Shrine of Texas Liberty* (1936) filmatu zen, ondoren *The Alamo: 13 Days to Glory* (1987) telefilma eta ''The Alamo (2004) izeneko berregokitzapena ere izan direlarik.

Zazpi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen eta azkenean Soinu onenaren Oscar Saria (Fred Hynes eta Gordon Sawyer) irabazi zuen.

## Argumentua 
1836ean Texasko 125 estatubatuar kolono Mexikoko gobernuaren aurka matxinatu ziren, haien artean Davy Crockett eta Jim Bowie zeudelarik. El Alamoko guduan mexikar gudarostearekin borrokatu ziren.

## Aktoreak 
* John Wayne: Davy Crockett kolonela
* Richard Widmark: Jim Bowie
* Laurence Harvey: William B. Travis kolonela
* Frankie Avalon: Smitty
* Patrick Wayne: James Butler Bonham kapitaina
* Linda Cristal: Graciela Carmela Maria 'Flaca' de Lopez y Vejar
* Joan O'Brien: Sue Dickinson andrea
* Chill Wills: Beekeeper
* Joseph Calleia: Juan Seguin
* Ken Curtis: Almeron Dickinson kapitaina
* Carlos Arruza: Reyes tenientea
* Jester Hairston: Jethro
* Veda Ann Borg: Blind Nell Robertson
* Ruben Padilla: Antonio López de Santa Anna jenerala

## Kanpo estekak 
* *The Alamo* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Harry Brown (filma)

**Harry Brown** 2009ko Daniel Barber britainiar zinema zuzendariaren thriller filma bat da. Michael Caine, Emily Mortimer, Ben Drew, Charlie Creed-Miles, David Bradley, Jack O'Connell eta Sean Harris aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Harry Brown (Michael Caine) alargundu berri den eta 1970eko hamarkadako Ipar Irlandako gatazkako garai latzenetako beteranoa den britainiar soldadu ohi adindua da, drogak eta krimena nagusi diren Londresko kanpoaldeko auzune batean bakarrik eta isolaturik bizi da. Bere lagunik onena gazte banda batek erailda agertzen denean, jada Harry Brownen eeguneroko auzoko giro txar eta arriskutsuaz nazkaturik justizia bere eskuz hartzea erabaki du. Kasua argitzea Alice (Emily Mortimer) polizia gaztearen ardura izango da, bitartean Harry bere adiskideminaren hiltzaileen bila hasiko delarik.

## Aktoreak 
* Michael Caine: Harold "Harry" Brown
* Emily Mortimer: Alice Frampton detektibe inspektorea
* Charlie Creed Miles: Terence "Terry" Hicock detektibe sarjentua
* David Bradley: Leonard "Len" Attwell
* Ben Drew: Noel Winters
* Sean Harris: Stretch
* Jack O'Connell: Marky
* Jamie Downey: Carl
* Lee Oakes: Dean Saunders
* Joseph Gilgun: Kenneth "Kenny" Soames
* Liam Cunningham: Sidney "Sid" Rourke
* Iain Glen: Childs superintendentea
* Klariza Clayton: Sharon "Shaz" Thompson
* Liz Daniels: Katherine "Kath" Brown

## Kanpo estekak 
* *Harry Brown* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Harry Brown* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
The Texas Chain Saw Massacre

***The Texas Chain Saw Massacre*** (euskaraz *Texasko Sarraskia*) 1974ko Tobe Hooper estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma bat da. Marilyn Burns, Paul A. Partain, Edwin Neal, Jim Siedow, Gunnar Hansen eta Teri McMinn aktoreek antzeztu zuten, narratzailea John Larroquette izan zen.

Beldurrezko zinemako filma ospetsuenetakoa da, filma honetako Leatherface ("Larruzko-aurpegi", Gunnar Hansen) motozerra eta larruzko mozorrodun hiltzailea ikur ezagun bilakatu zelarik.

## Argumentua 
1970eko hamarkada, AEB. Inongo kezkarik gabeko bost gaztek minibus batean Texasen barna bidaiatuz doaz: Sally (Marilyn Burns), bere anaia elbarritua den Franklin (Paul A. Partain), Jerry (Allen Danziger), Kirk (William Vail) eta Pam (Teri McMinn). Bapatean, autostopa egitez jaso duten etxegabea (Edwin Neal) ikusirik lurralde arrotz eta giro txarreko batean sartu direla ohartu dira, gizon hura obsesio hilkorrak dituen gizaseme bizioduna eta bitxia baita, denbora gutxian pertsonaia desatsegin eta mehatxagarria suertatuko zaielarik. Bost adiskideek hartaz ihes egitea lortuko dute. Handik gutxira, gasolindegi batean gelditu eta minibusari gasolina botatzera doazenean bertan gasolinarik ez dagoela jabetuko dira. Hortaz, inguruan dagoen Sally eta Franklinen haurtzaroko etxera zuzenduko dira. Kirk eta Pam bainatzera doazen unean, inguruko baserri isolatu eta zahar bat ikusi eta bertaratzea erabakiko dute, han mozorrodun harakin bat (Gunnar Hansen) agertu eta biak sarraskituko ditu. Jerry Kirk eta Pamen bila joan eta patu bera izango du. Hortaz, gauea iristear dagoela bi lagun besterik ez dira bizirik egongo. Erasoaldi baten ondoren Franklin hil eta amesgaizto beldurgarriena gauzatuko da, bizirik gelditzen den azken kidea den Sallyk (Marilyn Burns) Sawertarren eskutik jazo litekeen gehiegikeriazko erokeria handiena zer den jakingo baitu...

## Aktoreak 
* Marilyn Burns ... Sally Hardesty
* Allen Danziger ... Jerry
* Paul A. Partain ... Franklin Hardesty
* William Vail ... Kirk
* Teri McMinn ... Pam
* Edwin Neal ... etxegabe autostopista (Nubbins Sawyer)
* Jim Siedow ... zaharra, Leatherfacen anaia (Drayton Sawyer)
* Gunnar Hansen ... Leatherface (Bubba Sawyer)
* John Dugan ... aitona (Aitona Sawyer)

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *The Texas Chain Saw Massacre* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Garagardo ketu

thumb|Schlenkerla Rauchbier garagardoa upeletik.
**Garagardo ketu** edo **garagardo keztatua** (alemanez *Rauchbier*) ke-zapore bereizgarria duen garagardo mota bat da. Hori lortzeko, garagar-malta sugarren gainean lehortzen uzten da leku ireki batean. Alemaniako Bamberg aldeko *Rauchbier*-ak dira garagardo keturik ezagunenak, baina batez ere Schlenkerla garagardotegiarenak.

## Historia 
Garagar-malta sugarretan jartzeak maltari ke-zapore bereizgarria eman liezaioke. Aro modernoa baino lehen, malta sugarretan lehortzen uzteaz gain, eguzkitan ere uzten zen.

XVIII. mendearen hasieran malta kiln labeetan lehortzen uztea apurka-apurka ohikoa bilakatu zen eta XIX. mendearen erdialderako, kiln bidezko maltaren lehortzea ia-ia metodo nagusiena zen mundu mailan. Alabaina, kiln-bidezko lehortzeak malta hezeari ke-zaporerik ematen ez zionez, garagardoen ke-zaporea desagertuz joan zen.

## Bambergeko Rauchbier 
Hala ere, garagardotegi batzuk garagardo ketua sortzen jarraitu zuten malta sugarretan lehortzen utziz leku ireki batean. Bambergeko bi artisau-garagardotegik, Schlenkerla eta Spezial izenekoak, garagardo ketua sortzen jarraitu zuten bi mendez. Bi garagardotegi hauek oraindik ere zabalik diraute.

## Kanpo estekak
Emily Mortimer

**Emily Kathleen A. Mortimer** (Londres, 1971ko abenduaren 1a) zinema eta telebistako ingeles aktore bat da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Emily Mortimer aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Berpizkunde Komunistaren Poloa Frantzian

**Berpizkunde Komunistaren Poloa Frantzian** (frantsesez, *Pôle de renaissance communiste en France [PRCF]*) Frantzian 2004ko urtarrilean sotutako alderdi politikoa da, Frantziako Alderdi Komunistaren bereizketa baten ondorioz sortua.

Alderdiak Karl Marxen, Friedrich Engelsen, Leninen eta beste teorialari iraultzaileen sozialismo zientifikoan oinarritzen da.

Hiru mailetan egituratzen da: departameduetan, ataletan eta zeluletan, haien artean erlazionatuak zentralismo demokratikoaren printzipioen arabera. PRCFak *Ekimen Komunista* hilabetekaria eta *Etincelle* aldizkari teorikoa argitaratzen ditu. Horrez gain, *Galère Irrati*an astelehenero arratsaldeko 8etatik 9etara programa bat ematen dute.

Alderdiaren gazte-erakundea Berpizkunde Komunistaren aldeko Gazteak Frantzian (JRCF) da. 2006an lehen enpleguaren kontratuko legearen aurkako mugimenduan parte hartu zuten. **Pôle de renaissance communiste en France** (**PRCF**, ) ist eine 2004 gegründete marxistisch-leninistische französische Partei.

## Kanpo estekak 
* Berpizkunde Komunistaren Poloa Frantzian-en web gune ofiziala
Trevor Howard

**Trevor Howard**, jaiotze izenez **Trevor Wallace Howard-Smith** (1913ko irailaren 29a, Cliftonville, Kent &ndash; 1988ko urtarrilaren 7a, Bushey, Hertfordshire) antzerki, telebista eta zinemako ingeles aktore bat izan zen.

## Filmografia 
* *The Way Ahead* (1944)
* *Brief Encounter* (1945)
* *The Way to the Stars* (1945)
* *I See a Dark Stranger* (1946)
* *Green for Danger* (1946)
* *They Made Me a Fugitive* (1947)
* *So Well Remembered* (1947)
* *The Passionate Friends* (1949)
* *The Third Man* (1949)
* *Odette* (1950)
* *Golden Salamander* (1950)
* *The Clouded Yellow* (1950)
* *Lady Godiva Rides Again* (1951)
* *Outcast of the Islands* (1952)
* *The Gift Horse* (1952)
* *The Heart of the Matter* (1953)
* *La mano dello straniero* (1954)
* *Les amants du Tage* (1955)
* *The Cockleshell Heroes* (1955)
* *Run for the Sun* (1956)
* *Around the World in Eighty Days* (1956)
* *Interpol* (1957)
* *Manuela* (1957)
* *A Day in Trinidad, Land of Laughter* (1957) (narratzailea)
* *The Key* (1958)
* *The Roots of Heaven* (1958)
* *Malaga* (1960)
* *Sons and Lovers* (1960)
* *The Lion* (1962)
* *Mutiny on the Bounty* (1962)
* *Man in the Middle* (1963)
* *Father Goose* (1964)
* *Operation Crossbow* (1965)
* ''Von Ryan's Express* (1965)
* *Morituri* (1965)
* *The Liquidator* (1965)
* *The Poppy Is Also a Flower* (1966)
* *Triple Cross* (1966)
* *Pretty Polly* (1967)
* *The Long Duel* (1967)
* *The Charge of the Light Brigade* (1968)
* *Battle of Britain* (1969)
* *Ryan's Daughter* (1970)
* *Twinky* (1970)
* *Kidnapped* (1971)
* *The Night Visitor* (1971)
* *To Catch a Spy* (1971)
* *Mary, Queen of Scots* (1972)
* *The Offence* (1972)
* *Pope Joan* (1972)
* *Ludwig* (1972)
* *A Doll's House* (1973) (TV)
* *Who?* (1973)
* *11 Harrowhouse* (1974)
* *Persecution* (1974)
* *Cause for Concern* (1974) (narratzailea)
* *Craze* (1974)
* *The Count of Monte Cristo* (1975) (TB)
* *Conduct Unbecoming* (1975)
* *Hennessy* (1975)
* *Aces High* (1976)
* *Albino* (1976)
* *The Bawdy Adventures of Tom Jones* (1976)
* *Eliza Fraser* (1976)
* *The Last Remake of Beau Geste* (1977)
* *Babel Yemen* (1977) (veu)
* *Slavers* (1978)
* *Stevie* (1978)
* *Superman* (1978)
* *Meteor* (1979)
* *Hurricane* (1979)
* *The Shillingbury Blowers* (1980)
* *The Sea Wolves* (1980)
* *Sir Henry at Rawlinson End* (1980)
* *Windwalker* (1981)
* *Light Years Away*,
(1981)
* *The Great Muppet Caper* (1981)
* *The Missionary* (1982)
* *Gandhi* (1982)
* *Flashpoint Africa* (1984)
* *Sword of the Valiant* (1984)
* *Dust* (1985)
* *Time After Time* (1986)
* *Foreign Body* (1986)
* *Shaka Zulu* (1986)
* *Peter the Great* (telesaila) (1986)
* *White Mischief* (1988)
* *The Dawning* (1988)
* *The Unholy'' (1988)

## Kanpo estekak 
* Trevor Howard aktorearen IMDBko fitxa irakurgai