open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petros Voulgaris

**Petros Voulgaris** (; Hidra, 1883ko irailaren 13a – 1957ko azaroaren 26a) greziar militar eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1945ean.

1899an sartu zen Itsas Akademian, eta 1903an graduatu zen ofizial gisa. Balkanetako gerretan parte hartu zuen 1912-1913an. 1916an Eleftherios Venizelos buru zuen matxinadan parte hartu zuen gobernu monarkikoaren aurka, eta Lehen Mundu Gerran aliatuek Egeo itsasoan egindako itsas operazioetan parte hartu zuen. 1919an, aliatuek Ukrainara egindako espedizioan parte hartu zuen Errusiako gerra zibilean.

Hurrengo hamarkadetan, zerbitzu aktiboa erretiroarekin txandakatu zuen, gobernuaren orientazio politikoaren arabera. 1944ko greziar armadaren matxinada zapaldu zuen eta 1945eko apiriletik abuztura lehen ministro izan zen.
Eduard Castelló

**Eduard Castelló Vilanova**, (La Vall d'Uixó, 1940ko martxoaren 4a - 2020ko urriaren 31a)  txirrindulari valentziarra izan zen, profesionala 1965etik 1973ra.

Garaipenik nabarmenenak, 1958ko Espainiako errepideko txapelketa eta 1968ko Vueltako etapa bat izan ziren.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gabourey Sidibe

**Gabourey Sidibe** (Bedford-Stuyvesant, New York, AEB, 1983ko maiatzaren 6a) estatubatuar aktorea da. 2009ko *Precious* filmean egin zuen debuta eta Independent Spirit sari bat jaso zuen Emakumezko Protagonista Onenaren atalean. Horrez gain, *Tower Heist* (2011), *White Bird in a Blizzard* (2014), *Grimsby* (2016) eta *Antebellum* (2020) filmetan aritu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Golshifteh Farahani

**Rahavard Farahani** (; Teheran, Iran, 1983ko uztailaren 10a), profesionalki **Golshifteh Farahani** bezala ezaguna, aktore irandarra eta frantziarra da. 

## Filmografia 
Filmografia hautatua:

* *Mim Mesle Madar* (2006)
* *Body of Lies* (2008)
* *Sang-e saboor* (2012)
* *Paterson* (2016)
* *Les filles du soleil* (2018)
* *Invasion* (2021-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agnes Kalibata

**Agnes Matilda Kalibata** nekazaritza-zientzialari eta politikari ruandarra da.   Ruandako Nekazaritza eta Animalien Baliabideen ministroa izan zen 2008tik 2014ra eta 2014an hasi zuen agintaldia *Alliance for a Green Revolution in Africa* erakundeko presidente gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nelly Uchendu

**Nelly Uzonna Edith Uchendu**, MON (Umuchu, Nigeria, 1950  Nigeria, 2005eko apirilaren 12a) nigeriar abeslari, konpositore eta aktorea izan zen. Igbo musika herrikoiaren modernizazioagatik ohoratua izan zen eta bere ibilbidean sei LP argitaratu zituen.

## Aintzatespena 
Nigerian musikari egindako ekarpenen aitortza gisa, Shehu Shagari Nigeriako presidente ohiaren eskutik jaso zuen Uchentuk Nigerko Ordenako kide izateko ohore nazionala, 1980an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martti Miettunen

**Martti Miettunen** (Simo, 1907ko apirilaren 17a – Kauniainen, 2002ko urtarrilaren 19a) finlandiar politikaria izan zen. Finlandiako lehen ministroa izan zen 1961etk 1962ra eta 1975etik 1977ra.

Jabe txiki baten semea izan zen. Baserritar eta nekazaritza kontseilari lanetan aritu zen politikan sartu aurretik. Finlandiako Zentroko Alderdiko kide izan zen. 1945etik 1958ra diputatu izan zen, eta 1958tik 1973ra Lappi probintziako gobernadore. 4.300 egunez gobernu ministro izan zen eta Urho Kekkonenen konfiantzazko gizona bezala ezagutu zuten. 1977an estatuko kontseilari izendapena jaso zuen.

Bi alditan izan zen lehen ministro: 1961etik 1962ra eta 1975etik 1977ra.
Saida Menebhi

**Saida Menebhi** (Marrakex, Maroko, 1952eko iraila – Casablanca, Maroko, 1977ko abenduaren 11) irakasle, poeta eta Ila al-Amam mugimenduko ekintzaile marxista marokoarra izan zen. 1975ean, mugimenduko beste bost kiderekin batera, zazpi urteko espetxe zigorrarekin zigortu zuten, estatuaren aurkako jarduerengatik. 1977ko azaroaren 8an, Casablancako espetxe barruan, gose-greba kolektibo batean parte hartu zuen, eta grebaren 35. egunean hil zen, Avicenne ospitalean.

## Biografia 
Saida Menebhi 1952ko irailean jaio zen Marrakexen. Batxilergoa amaitu ondoren, literatura ingelesa ikasi zuen Rabateko Unibertsitatean. Berehala, Marokoko Ikasleen Batasun Nazionala (UNEM) ikasle sindikatuan militatzen hasi zen, Via Democratica  osagai komunistaren bidez. Mendebaldeko Sahararen independentzia nabarmen aldarrikatzen zuen. Bi urtez, lehen zikloko prestakuntza egin zuen Eskualdeko Pedagogia Zentroan (CPR), eta, ondoren, ingelesa irakatsi zuen Rabateko institutu batean.

Klandestinitatean bat egin zuen Ila al-Amam mugimendu marxista-leninistarekin, eta Marokoko lehen sindikatuan afiliatu zen, Lanaren Marokoko Batasunean (UMT). mugimendu klandestinoan egindako jarduera politikoengatik. Casablancako espetxean espetxeratu zuten, isolamendu-ziega batean. Prozesuan zigortutako gainerako militanteak Kenitrako espetxe zentralera eraman zituzten arren, Saida Menebhi eta bere hiru burkide, Rabea Ftouh, Abraham Serfaty eta Fatima Oukacha, Casablancako espetxe zibilean geratu ziren.

## Gose-greba eta heriotza 
Saida Menebhi 1977ko abenduaren 11n hil zen Casablancako Averroes ospitalean, 25 urte zituela, 34 eguneko gose-grebaren ondoren.

## Espetxean idatzitako poemak 
Saïda Menebhik poema ugari idatzi zituen, espetxeratu aurretik eta kartzelan egon zen bitartean, eta horietan Hassan II.a erregearen erregimen errepresiboa salatu zuen, bere itxaropena gizarte hobe batean islatu zuen bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mònica Bernabé Fernández

**Mònica Bernabé Fernández** (Bartzelona, 1972ko abendua) kataluniar kazetaria da, Afganistanen korrespontsal gisa egindako lanagatik ezaguna. Bertan bizi izan zen ia zortzi urtez, giza eskubideen defendatzaile gisa.

## Bizitza 
Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan ikasi zuen. 2000. urtean, Afganistanera (eta Peshawarrera) egindako lehen bidaiaren ostean, Afganistango *Giza Eskubideen aldeko Elkartea* (ASDHA) sortu zuen, Afganistango emakumeei laguntzeko GKE, 16 urtez buru izan zena, desegin zen arte. Zazpi urtez Afganistanera erregulartasunez bidaiatu ondoren, 2007ko erdialdean Kabulen finkatu zen, eta hainbat hedabidetan kolaboratu zuen, besteak beste, *El Mundo* egunkarian, Radio Nacional de España (RNE), Ràdio Associació de Catalunya 1 (RAC1), Canal Sur Televisión, Deutsche Welle gaztelaniazko zerbitzuan eta beste batzuetan. Hainbeste urtez herrialde horretan etengabe bizi eta lan egin duen kazetari espainiar bakarra izan da.

2015ean Erromara joan zen *El Mundo* egunkariko korrespontsalia bere gain hartzeko. 2017an *Ara* egunkarian hasi zen lanean, Nazioarteko ataleko arduradun gisa.

## Lanak 
### Argitalpenak 
* *Afganistan, fikzio baten kronika (Afganistán, crónica de una ficción),* Debate argitaletxea (2012).
* *Emakumeak. Women. Afganistan (Mujeres. Women. Afganistán),* Blume argitaletxea (2014), erakusketa Gervasio Sánchezekin batera, Afganistango ia 250 emakumeren argazki eta testigantzen bilduma, herrialde hartako egoera azaltzen duena.
* *Porrot baten kronika. Afganistan, erretiratzea (Crónica de un fracaso. Afganistán, la retirada)*, Debate argitaletxea (2023).

### Erakusketak 
* *Emakumeak. Women. Afganistan (Mujeres. Women. Afganistán)*. Erakusketa ibiltaria, Gervasio Sánchezekin batera, Bartzelonako Robert Jauregian inauguratua. Ondoren, Espainiako Estatuko hainbat tokitan ikusi ahal izan da. Izen bereko liburuan oinarrituta.

### Dokumentalak 
* "*Vestida de negre*" (2015): Afganistani buruzko dokumentala, Josep Morellek zuzendutako Mònica Bernabé kazetariaren testigantzaren bidez. TV3 eta La Quimera ekoizpena.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2010 Julio Anguita Parrado kazetaritza saria.
* 2011 Proteus Saria kultura eta komunikazioaren arloan.
* 2013 XXIX. Cirilo Rodríguez Kazetaritza Saria.
* 2013 Espainiako Abokatutzaren Kontseilu Nagusiaren Giza Eskubideen Saria.
* 2016 Komunikazio ez-sexistako jardunbide egokien saria " elkartearen eskutik.
* 2021 Pompeu Fabra Unibertsitateko 2021-2022 ikasturteko Kazetaritza graduaren inaugurazio lezioa, "Gerra azaldu: testuingurua eta giza begirada Afganistandik" ("Explicar la guerra: contexto y mirada humana desde Afganistán").
* 2024 Gizarte-kazetaritzako bigarren Montserrat Roig saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Monica Bernabe eta Afganistan. Porrot baten kronika? a *RTVE* La aventura del saber, 2023-12-4
Nocturna, abentura magiko bat

***Nocturna, abentura magiko bat*** (Jatorrizko izenburua: *Nocturna*, frantsesezko izenburua: *Nocturna, la nuit magique*) 2007ko Adrià García eta Víctor Maldonadok zuzendutako eta Filmax Animation eta Gébéka Films-ek koproduzitutako animaziozko fantasiazko film franko-espainiarra da.

## Ingelesezko bikoiztaileak 
* Lloyd F. Booth Shankley: Tim
* Robert Paterson: Katu Artzaina
* Toby Harper: Moka
* Joshua Zamrycki: Pi jauna
* Brendan Price: Murray
* Joe Lewis, Molly Malcolm eta Alex Warner: ahots gehigarriak

## Euskarazko bikoiztaileak 
**Bikoizketa zuzendaria:** **Begoña Huegen**

**Bikoizketa estudioa: Mixer Bilbao**

* Miren Aranburu
* Josu Mitxelena
* Jexux Izeta
* Iñigo Puignau
* José Manuel Goikoetxea
* Jaione Insausti

## Estreinaldia 
Espainian, filma 2007ko urriaren 11n estreinatu zen zinema aretoetan, Filmax-en (Barton Films euskarazko bertsiorako) banaketapean, eta lau hizkuntzatara bikoiztu zuten (gaztelania, katalana, galegoa eta euskara). Frantzian, urriaren 24an estreinatu zuten zinema aretoetan, Gébéka Films-en banaketarekin.

## Sariak 
* Animaziozko film onena Bartzelonako Zinema Sarien VI
* Marrazki bizidunetako film onenaren Goya Saria (2008)
* Annecyko Nazioarteko Animazio Zinemaldia (2008): Film onenaren Crystal sarirako izendatu zuten

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uces (ibaia)

**Uces** edo **Las Uces** Iberiar penintsularen barnealdeko ibaia da, Dueroren ezkerraldeko ibaiadarra dena. Salamancako probintzia zeharkatzen du.

## Deskribapena 
Rivera de Sachón eta Rivera Grande edo Santa Catalina ibaien lotunean sortzen da, Las Uces herrian, eta Duero ibaian amaitzen da, Masueco eta Pereña de la Ribera udalerrien artean.

Bere ibilbidean Valsalabroso, Valderrodrigo, Cabeza del Caballo, El Milano, La Zarza de Pumareda, Masueco, La Peña eta Pereña de la Ribera udalerrietatik igarotzen da.

## Ur-jauziak 
Las Uces ibaiak «Las Cachoneras» izeneko eremuan egiten dituen ur-jauziak bereziki deigarriak dira. Hau eskualdeko ur-jauzi garrantzitsuenetako bat da, eta bi harri motaren arteko ukipenaren bidez sortzen da: granito eta arbelak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uces

**Uces** izan daiteke:
* UCES, Buenos Airesko Universidad de Ciencias Empresariales y Sociales unibertsitate pribatuaren siglak;
* Uces, Dueroren ibaiadarra;
* Las Uces, Salamancako Valsalabroso udalerriko herria.
Komorbilitate

**Komorbilitatea** pertsona berak gaixotasun nagusi batekin batera beste osasun-arazo batzuk izatea da; osasun-arazo horiek kronikoak izan ohi dira, ez dute loturarik izaten gaixotasun nagusiarekin, eta gaixoak bizirik irauteko dituen aukeretan eragina izan dezakete.

## Komorbilitatea duen pazientearen arreta 
Pazienteek osasun-arazo ugari izaten dituzte kontsulta medikoan une jakin batean. Horrelako pazienteei erantzuteko zientzia, kontzientzia eta etika behar dira. Ez da liburuetan ikasten denera mugatzen, ezta saiakuntza klinikoen emaitzetara ere. Komorbilitateari, haren bilakaerari eta aldi berean gaixotasun ugari dituzten pazienteen arreta-prozesuari buruz gehiago jakin behar da.

Komorbilitate-indizeek ikerketa errazten dute, eta, kasu batzuetan, klinikan zuzenean aplikatzeko aukera ematen dute.

Abordatze klinikoko metodo egoki bat dago, pazientea ardatz duen metodo klinikoa. Hala ere, komorbilitatea hobeto kudeatzeko, erabakiak hartzen laguntzeko tresnak behar dira, bai eta arreta antolatzeko eredu bat ere, pazientearengan zentratua, osasun-arazoak kudeatzera bideratua, anitzak, kronikoak, aldi berean gertatzen direnak eta larritasun-patroi aldakor batekin denborarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Águeda (ibaia)

**Águeda** Iberiar penintsularen barnealdeko ibaia da, Dueroren ezkerraldeko ibaiadarra dena. Salamancako probintzia zeharkatzen du.

## Deskribapena 
Águeda ibaiaren jatorria Puente de los Llanos iturburua da, Navasfríasen, "Las Mesas" eta "Peñas Gordas" muinoen artean dagoena. Bere ura Águedako presak biltzen du Zamarra eta Pastores udalerrien parean. Badillo ibaiadarraren urak jasotzen ditu. Gero, Irueñako presa dago, 110 hm³ edukieraz.

Ciudad Rodrigotik igarotzen da, uranio-meategitik eta Saelices el Chicoko erromatar villatik eta Siega Verde aztarnategitik. Espainiaren eta Portugalen arteko muga naturala da, 40 kilometroz, eta Dueron amaitzen da, ezkerraldetik, Barca d'Alvatik gertu, Portugalekin muga egiten duen nazioarteko eremuan. Águeda ibaiaren bokalean Vega Terróngo kai berria dago. Duero ibaia erabat portugaldar lurraldean sartzen da, bokale horretan.

## Ibaiadar nagusiak 
## Fauna 
Beste espezien artean, ibaian perla-muskuiluak (*Margaritifera margaritifera*) daude. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
August Zaleski

**August Zaleski** (Varsovia, 1883ko irailaren 13a – Londres, 1972ko apirilaren 7a) poloniar politikaria izan zen.

Krasiński familiako liburuzain gisa lan egin zuen Londresera London School of Economics-en graduatzera joan aurretik. Ezin izan zuen bere herrialdera itzuli Lehen Mundu Gerraren ondorioz, eta poloniera eskolak eman zituen Londresen. Masoneriarekin harremanetan jarri zen eta Poloniako Batzorde Nazionalaren laguntzaileetako bat izan zen.

1918an Poloniak independentzia lortu ondoren, diplomatikoa izan zen Suitzan, Grezian, Italian eta Nazioen Ligan. Józef Piłsudskiren 1926ko estatu-kolpea babestu zuen eta Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten (1926-1932). 1928tik 1935era senatari izan zen eta bere agintaldia amaitzean politika utzi eta Banku Komertzialeko zuzendari izendatu zuten.

1939an erbestera joan zen eta Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten. Poloniako presidente izan zen erbestean 1947an hil zen arte. 2022an bere gorpuzkiak Poloniara eraman zituzten.
Toroko zubia

**Toroko zubia** () edo **Toroko Zubi Nagusia** () izen bereko hiritik gertu dauden zubirik zaharrena da, Duero ibaia zeharkatzen duena. Badakigu 1194an hiriak zurezko zubi bat izan zuela. Zubiaren kokapena Dueroko korrontearekiko paraleloa da. Pentsatzekoa da, eraiki zutenean, korronteak beste norabide bat zuela, seguru asko ibaiak inguruan eratzen duen meandroagatik. Zamorako zubiaren antzeko antolaketa arkitektonikoa du. Zubiak, dirudienez, Villalazángo erromatar kanpamentua eta Arbucala antzinako hiri bakzeoa lotzen zituen. XXI. mendearen hasieran ez zuen erabiltzen.

## Ezaugarriak 
Zubiak hogeita bi arku zorrotz ditu, eta hareharriz eraiki zuten, eskualdeko paramoko kareharri tipikoaren ordez. Kareharria zuria da, eta urarekin ondo lan egiten du. Harrizko lauza handiak dituen galtzada batez estalita dago. Iberiar Penintsulako Gerran, 1812ko uztailaren 2an, tropa inbaditzaile frantsesek atzera egin zutenean, bi arku suntsitu zituzten. Ekintza honekin Wellingtonen tropen igarotzea saihestu nahi zuten. Zubi-branka gehienek oinplano erdizirkularra dute, eta horietako batzuk oinplano triangeluarrekoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilar Albajar

**Pilar Albajar** (Huesca, 1948) huescar argazkilari eta irudi digitaleko irakaslea da, irudi digitalaren esplorazioan aitzindaria.

## Bizitza 
Huescan jaio zen 1948an. Frantses Filologia ikasi zuen Zaragozako Unibertsitatean, eta Montpellierrera (Frantzia) joan zen ikasketak amaitu ondoren. 30 urte baino gehiago bizi izan zen Gasteizen, ETAren mehatxu terrorista pairatu zuen lekuan, eta, azkenean, Zaragozara joan zen 2011n.

## Estilo artistikoa 
Artista aitzindaria da irudi digitalaren esplorazioan, eta collagea, fotomuntaketak eta argazki abstraktua egiten ditu. Bere estiloaren ezaugarri nagusiak ideia abstraktuetatik abiatuta irudiak sortzea eta argazkigintza manipulatzea dira, XXI mende hasierara arte eztabaidagarritzat jo izan den praktika. Albajek irudiak hartu ez ezik, sortu ere egiten ditu, serie tematikoak garatuz Antonio Altarribarekin lankidetzan, zeina gidoilari aritzen baita.

## Lanak 
1988an hasi zen argazkilaritzan, jarraibide estetikoak markatuz, eta senarrak (Antonio Altibar) serietako gaiak eta bertan parte hartzen duten elementuak sortzen ditu. Bere lana, espiritu errebelde eta boterearekiko kritikoa islatzen duena, Europan zein Estatu Batuetan oso ezaguna eta erakutsia izan da. Albajek eta Altarribak erakusketa ugari egin dituzte mundu osoan zehar.

### Argazkiak funtsetan 
* International Libraty of Photography, Houston.
* Fotofest Laser Disc Library, Houston.
* Barne-fokuan, New York.
* Vital Kutxa Fundazioa, Gasteiz (Espainia).
* Accademia Carrara di Belle Arti, Bergamo (Italia).
* Arabako Lurralde Historikoaren Artxiboa, Gasteiz (Espainia).
* Tenerifeko Uhartea Argazki Zentroa, Tenerife (Espainia).
* L'Imagerie de Lannion, Frantzia.
* Buenos Aires (Argentina).
* ARTIUM Museoa, Gasteiz (Espainia).
* Beste bilduma publiko eta pribatu batzuk.

### Argazki-liburuak 
* *Elefante ilehoria: 1988tik 2006ra bitarteko argazkiak (El elefante rubio: fotografías de 1988 a 2006)* (Gasteizko Udala, 2007).
* *Vida salvaje* (Aragoiko Gorteak, 2008).

### Eleberriak 
Hiru eleberri argitaratu ditu Avant argitaletxean: *El amante ocasional*, *Patio interior* eta *El eco de la campana*.

## Sariak eta aintzatespenak 
* "Miradas invisibles: Memoria de mujeres fotógrafas en Huesca" ikerketa lanean aztertu dute haren figura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri ofiziala Altarriba
* Irrupciones - Fotografias Alabajo & Altarriba
TikTara

**TikTara** Zarautzen 2010. urtean sortutako saltsa eta world music talde bat da.

## Ibilbidea 
2010an osatu zuten taldea Harkaitz Bastarrikak, Danel S. Martiarenak, Joseba Gallegok, Josu Gonzalez de Duranak, Mikel Alberdik, Eusebio Soriak, Amaia Uretak eta Ander Zulaikak eta berehala atera zuten lehenengo diskoa, *Sorrera

2023an Gasteiz Big Band taldearekin batera *TikTara BandaBaDa!* proiektua burutu zuten. Hiru bideo ekoiztu zituzten elkarrekin, "Ura belaunetatik behera", "Philautia" eta "Aurpegiya". 

2024an *Ubera* diskoa atera zuten. Latinoamerikan barreiaturik dauden euskal etxeekin egindako elkarlanaren emaitza da, emigrante euskaldunen istorioak bildu eta abesti bihurtu baitzituzten disko honetarako. Euskara eta erritmo amerikar latindarrak uztartzea izan zuten helburu. Julen Zulaika bertsolari zarauztarra izan da abesti gehienen hitzen egilea.

## Diskografia 
* *Sorrera* (2013, autoekoizpena)
* *Hariak* (2015, autoekoizpena)
* *Ubera'' (2024, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Otazuko zubia

**Otazuko zubia** Luiaondoko izen bereko auzoan dagoen Erdi Aroko zubi bat da, Nerbioi ibaia zeharkatzen duena. XV. mendean eraiki zutela uste dute. Nerbioi ibaian dagoen zubirik zaharrena da.

## Historia 
Ezer gutxi ezagutzen dugu zubiaren historiaz. Luiaondoko dorre zaharraren eta egungo Aio baserriaren zerbitzura egon zitekeela uste da, zubitik gertu dagoena.

## Arkitektura 
Arkitekturari dagokionez, zubiak arku zorrotz bakarreko diseinua du (ojiba-arkua), Erdi Aroko arkitekturaren tipikoa. Harriz egina dago, bide estukoa, hormetako petrilekin, profil alomatuduna, eta harriztatutako zoladura, errekarriekin, jatorrizko trazadurari eusten diona. Horrek balio historiko eta estetiko handia ematen dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneritz de Madariaga

**Eneritz de Madariaga Martin** (Galdakao, Bizkaia, 1977ko ekainaren 29a) euskal gizarte-langilea eta politikaria da.

Gaur egun Bizkaiko Batzar Nagusietako batzarkidea da (2017tik) eta Ahal Dugu-IU talde parlamentarioaren buru eta bozeramailea Foru Parlamentuan (2019tik).

## Biografia 
Gizarte laneko diplomatura ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean (1997-1999). Gizarte-langile eta gizarte-hezitzaile gisa lan egin du Bizitegi Elkartean, gizarte-bazterketa pairatzeko arriskuan dauden pertsonei eta haien gizarteratzeari lotutako droga-mendekotasunen programetan.

Urgatzi Elkartean ere lan egin du, bakarrik dauden adingabeentzako hainbat zentrotan. Bi urtez, bakarrik dauden adingabeentzako etxe bateko zuzendaria izan zen. 2014az geroztik, oinarrizko sareko etxe bateko zuzendaria da, bakarrik dauden adingabeentzako egoitza-eremuari dagokiona.

De Madariagak herritarren mugimenduari eta boluntariotzari ere lotuta dago, eta hainbat erakundetan parte hartzen du, hala nola Cáritas Euskadin eta beste batzuetan.

## Ibilbide politikoa 
2015eko EAEko Batzar Nagusietarako hauteskundeetan Ahal Duguren zerrendan izan zen, baina ez zuen eserlekurik lortu. 2017ko irailean, Bizkaiko Batzar Nagusietan sartu zen, X. legealdian, Mikel Isasi Ruizek alde egin ostean.
[ezkerrera|thumb|[Podemos-Ahal Dugu Euskadi|Podemos-Ahal Dugu Euskadiren Topaketa Feminista (Santurtzi, 2023). Besteak beste, Paula Amieva, Pilar Garrido, Eneritz de Madariaga, Natalia Rey, Montserrat Roca, Soraya Pereira, Angela Sevilla, Marivi Eizaguirre, Ainhoa Lopera, Isabel Gonzalez eta Alba Garcia.]]
2019ko Euskal Autonomia Erkidegoko Batzar Nagusietarako hauteskundeetan Bilboko hauteskundeetarako zerrendaburua izan zen eta Bizkaiko Diputatu Nagusi izateko hautagaia, Elkarrekin Podemos-IU koalizioan. Batzarkide kargua lortu zuen eta Elkarrekin Podemos-IU talde parlamentarioaren buru eta bozeramailea izan zen Foru Parlamentuan, Foru Ganberako XI. Legegintzaldian.
[thumb|[Miren Gorrotxategi Azurmendi|Miren Gorrotxategi, Inma Arias, Eneritz de Madariaga eta Richar Vaquero (Bilbo, 2023).]]
2023ko Euskal Autonomia Erkidegoko Batzar Nagusietarako hauteskundeetan berriro ere zerrendaburu izan zen Bilboko barrutitik, eta Bizkaiko ahaldun nagusi izateko hautagai, *Elkarrekin Bizkaia* koaliziotik (Podemos, IU, Equo eta Aliantza Berdea). Foru Parlamentuan batzarkide izan zen XII. legegintzaldian.

Ahal Dugu-IU-Equo-AV talde parlamentarioaren buruzagi eta bozeramaile gisa errepikatu zuen Foru Parlamentuan, XII. legegintzaldian.

## Bizitza pribatua 
Egun, Atxuri (Bilbo) auzoan bizi da. Bi alabaren ama da. Feminista eta ekologista dela dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Urrezko zubia (Vietnam)

**Urrezko zubia** (), Da Nang hiriaren ondoan dagoen Bà Nà Hills konplexu turistikoan aurkitzen den oinezkoentzako zubi bat da, Vietnamen. 

1.400 metrotako altueran kokaturik dago. Zubia bera erakarpen turistikoa da, izan ere Vietnam erdialdeko muinoen ikuspegi ederra baitu.

## Historia 
Ho Chi Minh Hiriko unibertsitateko *TA Landscape Architecture* konpainiak diseinatu zuen zubia

## Ezaugarriak 
Konplexu turistikoko lorategiak eta teleferikoa lotzen ditu malda handia gaindituz. Bi esku erraldoien artean bira handi bat egiten du zubiak, harrizko eskuek egitura guztia eusten duten itxura emanez. 

150 metrotako luzera du guztira eta 5 metrotako zabalera. Beira-zuntzez eta alanbre-sarez eraiki zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lagundu! Arraina naiz

***Lagundu! Arraina naiz*** (Jatorrizko izenburua  eta ) 2000eko Stefan Fjeldmark, Michael Hegner eta Greg Manwaring-ek zuzendutako daniar-aleman-irlandar animazio-filma da. Filma A. Film Production A/S (Danimarka), Munich Animation (Alemania) eta Terraglyph Interactive Studios (Dublin, Irlanda) arteko koprodukzioa izan zen.

Espainian, filma 2001eko abuztuaren 3an estreinatu zen zinema aretoetan, eta Planeta 2010ek banatu zuen. Hiru hizkuntzatan ere bikoiztu zuten (gaztelaniaz, katalanez eta euskaraz).

## Argumentua 
Fly, Stella eta Charlie hiru ume bihurri dira eta abentura ikaragarria biziko dute, arrain bihurtuko dituen edabe magiko bat hartzean. 48 orduko epea izango dute giza itxura berreskuratzeko antidotoa aurkitzeko. Hori lortzeko, ezin konta ahaleko arriskuak gainditu beharko dituzte, euren adorea, elkartasuna eta adiskidetasun sen suntsiezina probatuko dutenak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Purbeck uhartea

**Purbeck uhartea**, , Ingalaterrako hegoaldeko Dorset konderriaren kostaldean dagoen penintsula bat da. 

Bere lau aldeetako hiruetatik itsasoaz inguratua dago: Mantxako kanalak hego eta ekialdetik, Frome ibaiaren zingirek eta Pooleko portuak.
Preston (Dorset)

**Preston**, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen herri bat da, Dorset konderrian.

2011n 4.830 biztanle zituen.
Geoerreferentziazio

**Geoerreferentziazioa** edo **geoerregistroa** koordenatu-transformazio mota bat da, irudi digital bat datu-base bektorial bati lotzen duena. Honek maiz espazio geografiko bat irudikatzen du (normalean, eskaneatutako mapa bat edo airetik hartutako argazki bat). Prozesu honek, erreferentzia espazialeko sistema batera lotuz, datu digitalak mundu errealean kokatzen ditu. Beraz, irudiak erregistratzeko edo irudiak zuzentzeko modu geografikoa da. Helburu ohikoena da irudia beste datu geografiko batzuekin integratzea, bisualki eta analitikoki, informazio geografikoko sistemetan eta teledetekzio-softwarean.

Adibidez, QGIS software askearen geoerrenferentziatzeko funtzioak edozein digital irudiari koordenatu geografikoak adjudikatu dezake. Honetarako 6 algoritmo ezberdinak daude eskuragarri.

## Erreferentziak
El Corazón Helado

***El Corazón Helado*** (), Almudena Grandes idazle madrildarraren eleberria da, Tusquets-ek 2007an argitaratua. Jose Manuel Lara saria irabazi zuen 2008an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramón Cabrera (atleta)

**Ramón Cabrera** (1938ko maiatzaren 30a) atleta da. Argentina ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cribraria piriformis

***Cribraria piriformis*** *Cribrariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Cribraria intermedia*, *Cribraria rufescens var. ß pyriformis*, *Cribraria rufescens var. γ intermedia*.

## Deskribapena 
**Esporangioak:** Estipitatuak eta gregarioak, 0,3 eta 0,6 mm bitarteko diametrokoak, turbinatuak udare formakotik globo itxurakora, tenteak edo tolestuak aurrerantz, arre-purpura kolorekoak.

**Hanka:** Labur samarra normalean, 0,5 eta 0,7 mm bitarteko luzerakoak, baina batzuetan 25 mm artekoak, goian mehetua, luzetara ildaskatua, purpura kolorekoa edo arrea, ondo zehaztutako burua esporangioaren ⅓ tamainakoa, nerbioekin eta pikorrezko marra txikiz markatua, askotan konikoa, batzuetan lautua eta gutxitan azpian unbilikatua, ertza koskaduna du, arre iluna; erretikulu sinplea, sare zabala, triangeluarra, terminal libre samar gutxirekin, nodulu lodituak, ganbilak edo lautu samarrak, 2,5 mikra arteko diametroko pikor ilun lodiez osatutako edukiarekin.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Koniferoen egur hiletan, mendian, urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Txile, Kanariak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gyromitra leucoxantha

***Gyromitra leucoxantha*** *Discinaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Peziza leucoxantha*, *Peziza radiculata var. leucoxantha*, *Discina leucoxantha var. fulvescens*, *Paradiscina leucoxantha*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 6 cm bitarteko diametrokoa, diskoide formakoa, pixka bat konprimatua edo lautua, konkabo samarra, hanka labur eta lodi batekin, nahikoa haragitsua, ertz mehetuarekin, lurrean sartuta. Gainazal himeniala opakua, pixka bat zimurtua, horitik hori-okre antzekora doan kolorekoa. Kanpotik zuria edo zuri-krema kolorekoa da. Ebakitzean haragia bi geruzatan aurkezten da, bata himenioaren kolorekoa eta bestea zuria. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Leucoxantha* epitetoa grekotik dator, zuria esan nahi duen “leukos” hitzetik eta horia esan nahi duen “xanthos” hitzetik. Bere koloreengatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Elurren ondoren berehala hazten da. Alertzeen eta izei gorrien basoetan, lur hareatsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Brasil, Txile, Argentina, Kanariak, Maroko, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Himalaiako eremua, Kazakhstan, Uzbekistan, Tajikistan, Kirgizistan, Mongolia, Hego Korea, Japonia, Txina, Taiwan, Papua Ginea Berria, Australia, Zeelanda Berria, Nigeria, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helena Solà Tàrraga

**Helena Solà Tàrraga** (Bartzelona, Katalunia, 1976ko abuztuaren 7a) bartzelonar maistra eta politikaria da, 2024an Cerdanyola Kataluniako Esquerra Republicana alderdiko presidentetzarako hautagaia.

## Bizitza 
Bartzelonan jaio zen eta Cerdanyola del Vallèsen bizi da txikitatik.  l’Escoletan ikasi zuen eta bigarren hezkuntza Pere Calders BHIn. Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan lizentziatu zen lehen hezkuntzan. Psikologiako graduarekin jarraitu zituen ikasketak Universitat Oberta de Catalunyan. Hiru haurren ama da.

## Lan ibilbidea 
### Maistra 
Sektore pribatuan, Sabadelleko hizkuntza-akademia batean ingeleseko irakasle lan egin du eta PharmaNord farmazia-enpresako produktu-arduradun gisa. Ingeleseko irakasle gisa lan egin du herriko hainbat eskola publikotan, hala nola  l’Escoleta, Carles Buigasen eta lo Collserolan.

### Politikari 
Arlo politikoan, hainbat kargu izan ditu. 2011tik 2023ra Kataluniako Ezker Errepublikanoko ERCko udal taldearen bozeramailea izan zen Cerdanyola del Vallèsen. Alderdiko alkategaia izan zen 2011ko, 2015eko eta 2019ko udal hauteskundeetan. 2011n bere alderdiak 2 errejidore lortu zituen, 2015ean 4 eta 2019an 5, udalerrian bigarren indarra izanda. 2016 eta 2019 artean, lehen alkateordea izan zen, eta kultura, hiri-kalitate, merkataritza, sustapen ekonomiko eta turismoko errejidorea. Bere alderdiak 2017ko urtarrilean utzi zuen udal gobernua, Carles Escolà alkatearekin izandako desadostasunengatik.

Kataluniako Gobernuaren Ordezkaritzak Bartzelonan duen bulegoko arduradun lanetan ere jardun du. Beste kargu batzuk Bartzelonako Diputaziorako hezkuntza aholkulari teknikoa eta Bartzelonako Metropoli Areako kontseilaria izan dira. 2022an alderdiaren Kontseilu Nazionaleko kidea izan zen.

2024ko urrian publiko egin zen  Kataluniako Ezker Errepublikano alderdiko presidentetzarako hautagaia izango zela. Foc Nou izeneko kolektiboaren lider, eta alderdiaren historian lehen emakumea izan zen kargu hori lortzen. Alfred Bosch eta Gabriel Fernàndez Sabadelleko Udaleko errejidorearekin partekatu zuen lidergoa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Steve Bauer

**Steven Todd «Steve» Bauer**, (St. Catharines, Kanada, 1959ko ekainaren 12a) txirrindulari kanadar ohia da, profesionala 1984tik 1996ra. Erretiratu ostean, "Steve Bauer Bike Tours" enpresa sortu zuen.

## Kirol ibilbidea 
1984an, bigarren sailkatu zen Olinpiar Jokoetako errepide proban, Alexi Grewalen atzetik. Jokoak amaitu eta gero, profesionaletara pasatu zen eta hirugarren amaitu zen Bartzelonako Munduko errepideko txapelketan, Claude Criquielionen eta Claudio Cortiren atzetik. 

1988an, Frantzaiko Tourreko lehenbiziko etapa irabazi eta elastiko horia 5 egunez jantzi zuen, Parisen sailkapen orokorreko 4. postuan amaitu zelarik. Urte berean, Munduko errepideko txapelketan, Renaixen, deskalifikatua izan zen, azken esprintean Claude Criquielion segurtasun hesien kontra bultzatzeagatik. 

1990ean, bigarren sailkatu zen Paris-Roubaixen, Eddy Planckaert milimetro gutxiko aldeagatik gailendu zitzaiolarik. Urte bereko Frantziako Tourrean, lau txirrindulariko ihesaldi batean sartu zen, Ronan Pensec, Claudio Chiappucci eta Frans Maassenekin batera. Talde horrek, faboritoen tropelari hainbat minutuko aldea atera zion eta Bauerrek liderreko maillot horia jantzi zuen, astebetez mantenduko zuena.

2008tik 2012ra, Team Race Pro taldeko kirol zuzendaria izan zen. 2017tik 2018ra,  BMC Racing taldeko VIP zerbitzuetako zuzendari lanetan aritu zen, eta 2019tik 2020ra talde horretako kirol zuzendaria izan zen. 2021an, Astana-Premier Tech taldearekin kontratua sinatu zuen lan berbera egiteko.

## Palmaresa errepidean 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu
KAN: kanporatua

## Palmaresa pistan 
**1981**
* 20px Kanadako puntukako txapelketa
**1982**
* 20px Kanadako puntukako txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  
*  Steve Bauer Bike Tour
Arnold Koller

**Arnold Koller** (Sankt Gallen, 1933ko abuztuaren 29a) suitzar politikaria da. Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1990ean 1997an.

Sankt Gallenen ekonomia ikasi zuen eta ondoren jurisprudentzia Friburgo eta Berkeleyko unibertsitateetan. Abokatu gisa lan egin eta doktoretza amaitu ondoren, unibertsitateko irakasle izan zen.

Alderdi Demokrata Kristauko kide izan zen. 1971tik 1986ra Suitzako Kontseilu Nazionaleko kide izan zen. 1986tik 1999ra Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen, eta sailu Militarra eta Justizia eta Polizia saila zuzendu zituen.

Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1990 eta 1997 urteetan.

2002an Federalismoari buruzko Munduko Bigarren Konferentzia zuzendu zuen eta 2006tik 2010era Federazioen Foroko presidente izan zen.
Katalin Antxia Abasolo

**Katalin Antxia Abasolo** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1988ko apirilaren 17a) moda diseinatzaile eta jostuna da. 2013az geroztik jantzigintzan lan egiten du, dioenez kreazio textila bere pasioa baita. Patroigintza eta joskintza ikastaroak ematen ditu eta hauetan berak josten dituen piezak zelan egin azaltzen die ikasleei. 

## Bizialdia 
Aretxabaletan jaio zen eta Bilbo, Trieste, Bordele eta Poitiers hiriburuetan bizi izan da. Triesten egondako denboraldiak eragin handia izan zuen beragan. Hango kontsumitzeko modua, halabeharrez izan arren, askoz pentsatuagoa, hausnartuagoa eta diskretuagoa iruditu zitzaion, geldoagoa azken batean. Aldi berean, bertako historiaren arrastoa zuen, eta herritarren gogo-aldartea ere igortzen zuen. Orduan hasi zen ohartzen janzkerarena komunikazio oinarri indartsua dela, eta janzten den horrekin ere politika egin daitekeela. 

Gaur egun Saran (Lapurdi) bizi da. Hantxe du publikoari zabalik dagoen bere atelierra. 

### Formakuntza 
Komunikazio ikasketetan lizentziatua eta multimedia komunikazioa masterduna Euskal Herriko Unibertsitatean. Ehungintza eta patroigintzako ikasketak egin zituen. Hainbat arlotan lan egin du, hala nola, kazetaritzan, kulturgintzan eta irakaskuntzan. 

### Ekintzaile 
2013ean Modu bat arropa marka sortu zuenModa jasangarria eta etikoa, zentzuz ekoitzi eta inpaktu sozial positiboa eragin. Bazterketa arriskuan dauden emakumeek josten zizkioten jantzi minimalistak Euskal kulturarekin lotuta dauden jantziak biak. Klasizismotik moda garaikideago batera egindako saiakera dira Katalinen diseinuak. Sarako atelierrean showroom-a du salgai dauden jantziekin eta neurrirako zerbitzua ere eskaintzen du.Ehun naturalak erabiltzen ditu: kotoia, lihoa, kalamua, artilea, zeta... Garbiketa askori eusten dioten materialak darabiltza bere lanetan eta denboraren iragana hobeto jasaten duten koloreak ere aukeratzen ditu: urdina, zuria, grisa... Bestalde, lerro sinple eta soilak jarraituz mozten ditu patroiak, halako arropa gustatzen zaiolako, eta oinarrizkoek ez dutelako inoiz aspertzen bere ustez.Bono kanpaina bat jarri zuen abian martxoaren 21 gaueko lapurretei buelta eman eta bere jardunaz jarraitu ahal izateko.*Ez dut amore emanen nere lanarekin zuek loriatu arte!*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikoitz Arrese Otegi

**Ikoitz Arrese Otegi** (Barakaldo, 1987ko maiatzaren 15a) euskal politikaria da, eta Euskal Herria Bildu koalizioaren diputatua da Eusko Legebiltzarrean, 2020ko hauteskundeetatik.

## Biografia 
Fernando Grande-Marlaskak, orduan Auzitegi Nazionaleko epailea zenak, emandako auto baten ondorioz, Arrese 2010eko urriaren 22an atxilotu zuten, ezker abertzalearen inguruko beste bost lagunekin batera, Segiko, Haika eta Jarrairen jarraitzailea zen gazte erakundeko kide izatea egotzita. Segi erakundea 2002an legez kanpo utzi zuten Euskadi Ta Askatasuna (ETA) euskal erakunde armatuarekin lotura izateagatik. Urte batzuk geroago, atxilotuta egon zen bitartean Polizia Nazionalaren partetik torturak jasan zituela salatu zuen.

2017tik ari da Euskal Herria Bilduko Hezkuntza idazkaria izaten. Koalizio abertzalearen zerrendetan izan zen 2020ko Eusko Legebiltzarrerako hauteskundeetan, eta eserleku bat lortu zuen Bizkaiko hauteskunde-barrutian. Urte horretako abuztuaren 3tik legebiltzarkide da. Horrez gain, Hezkuntza Batzordeko presidenteordea, EiTBko Kontrol Batzordeko eta Kultura, Euskara eta Kirol Saileko batzordekidea eta Euskal Herriko Unibertsitateko Gizarte Kontseiluaren aurrean Legebiltzarreko ordezkaria izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Kern

**Anna Petrovna Kern** (, ezkongabe zegoenean **Poltoratskaya** (Полторацкая), bigarren ezkontza osteko abizena: **Markova-Vinogradskaya** (Маркова-Виноградская); (1800ko otsailak 11 – 18978ko maiatzak 27) errusiar idazle eta pertsonaia ezaguna izan zen, Aleksandr Pushkinek 1825ean idatzi zuen poema errusiar ezagunenaren helburu izan zena.

## Biografia
Anna Kern Oryolen jaio zen, gobernaria zen bere aitonaren etxean. Lubnyn hazi zen, Poltava esparru administratiboan (gaur egungo Ukrainan). 1817ko urtarrilak 8an gurasoek Kern generalarekin ezkondu zuten, 56 urte zituena eta Anna Kernek gorrotoa ziona.

San Petersburgon bizitzera joan zen bikotea eta hainbat poeta erromantikorekin harremanak izan zituen, baina ezagunena 1825eko udan Pushkinekin izan zuena izan zen, senide batzuekin Trigorskoen egon zenean, Mikhailovskoye ondoko etxe nagusi bat zena (poeta erbestean bizitzen ari zen lekua).

Pushkinen maitaleetako bat izan zen, ezagunenetakoa beharbada, oparitu zion *Eugene Onegin* lanaren bigarren kantuaren orrien artean lagatako poemagatik izan ez balitz, Kerni eskainia. Poema ingelesera itzultzen saiatu zen Vladimir Nabokov; Aleksandr Blokek bere bertsioa egin zuen; eta Mikhail Glinkak musika jarri zion eta Kernen alaba Catherineri eskaini zion.

Pushkinek Kernen ahizpari esan zion maiteminduta zegoela uste zuela, Kern joan ostean. Anna Kerni urte eta erdiz gutunak idatzi zizkion, baina aurpegi askokoak ziren. Hori horrela, haiena rteko harremana Pushkinen biografoek idealizatu egin zuten arren, Pushkin berak hitz itsusiak ere erabili zituen Kerni buruz.

1826an, Anna Kern bere senarrarengandik dibortziatu zen. Hamar urte geroago, Aleksandr Markov-Vinogradsky 16 urteko lehengusuarekin ezkondu zen eta seme bat izan zuten, hau ere Alexander izenekoa. 

Bere bizitzako azken urteetan hain behar handian zegoen, ezen Pushkinek bidali zizkion gutunak ere saldu beharrean izan zela.  Moskun hil zen 1879ko maiatzaren 27an, bere Gruzinskaya (Georgia) eta Tverskaya kaleen ertzean bizi zen apartamentuan. Prutnya () herriko elizaren ondoko hilerrian lurperatu zuten, Torzhoketik 6 km-tara dagoena, Tverretik gertu (euriagatik ezin izan zuten senarraren ondoan hilobiratu). Gaur egun ez da hilobiaren leku zehatza ezagutzen eta hilarri sinboliko bat jarrita dago. Kaleko kondaira batek dioenez, bere hiletaren prozesioa Pushkin enperantzatik pasa zen, poetaren omenezko eskultura egiten ari zirenean, eta hori izan omen zen haien arteko azken elkartzea.

## Erreferentziak
Lourdes Ciuró

**Lourdes Ciuró i Buldó** (Reus, Tarragona, Katalunia, 1971ko ekainaren 3a) tarragonar politikaria eta abokatua da, Kataluniako Europar Alderdi Demokratako. 2011tik Bartzelonako diputatua da Convergència i Unió (CiU) alderdian Diputatuen Kongresuan X legealdian eta Democrazia eta Askatasuna alderdian XI eta XII legealdian.

## Bizitza 
1994an Zuzenbidean lizentziatu zen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (UAB).

### Lan ibilbidea 
1994tik 2011ra abokatua izan zen, eta Zuzenbide Zibilean eta Merkataritza Zuzenbidean espezializatu zen.

2003an hasi zen Kataluniako Konbergentzia Demokratikoko militantatzen. 2007 eta 2011 urteen artean Sabadelleko Udaleko zinegotzia izan zen, eta kargu horretan Jordi Font Renom ordezkatu zuen 2011ko hauteskunde orokorretan diputatu aukeratu zutenean.  2014an, «herrialde kanpaina» bultzatu zuen, azaroaren 9an Kataluniaren independentziari buruz egindako galdeketan parte hartzea sustatzeko. 2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan eserlekua berritu zuen, Demokrazia eta Askatasuna taldean.

Berdintasun Batzordeko bozeramailea izan zen Diputatuen Kongresuan, eta 2015ean Kongresuko ordezkaritzaren parte izan zen, Nazio Batuen Erakundeko Emakumearen Egoeraren batzordearen 59. saioan. Barne, Sustapen, Osasun eta Gizarte Zerbitzu, Berdintasun eta Araudi batzordeetako bozeramaile laguntzailea ere izan zen.

Sabadellen 2019ko udal hauteskundeei begira, Junts per Sabadell alderdiaren zerrendaburua izan zen eta  3 zinegotzi lortu zituen.

## Eztabaida 
2017ko urriaren 17an, mahuka mozketa bat egin zuen, eta Toni Cantó diputatuari harropuztu zitzaion Ganberaren irteeran, azken horren aipamen bati erantzunez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lourdes Ciuró. Argirik eta takigraforik gabe. TVE 2013
Dieter Puschel

**Dieter Puschel**, (Berlin, 1939ko apirilaren 23a - Stommeln, 1992ko maiatzaren 31a) txirrindulari alemaniarra izan zen, profesionala 1961etik 1979ra.

1962ko Alemaniako errepideko txapelketa irabazi zuen eta Frantziako Tourrean zazpi aldiz hartu zuen parte.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isaïa Cordinier

**Isaïa Cordinier** (1996ko azaroaren 28a) frantziar saskibaloi jokalari profesionala da Virtus Bologna, Italiako Legako A Seriekoa (LBA) eta Euroligakoa. Atlantako Hawksek aukeratu zuen 2016ko NBA-ko Draft-ean.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Bilal Coulibaly

**Bilal Coulibaly** (2004ko uztailaren 26a) iFrantziako saskibaloi jokalaria da.  Washington Wizards NBA-ko taldean jokatzen du. LNB Pro A mailako Metropolitanos 92 taldean jokatu zuen. NBA-ko 2023ko Draftean izan zen aukeratua. 2024ko Udako Olinpiadetan zilarra irabazi zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Matthew Strazel

**Matthew Nelson Strazel** (2002ko abuztuaren 5a) saskibaloi jokalari frantziarra da LNB Pro A eta EuroLeagueko AS Monaco taldean jokatzen duena. Frantziako talde nazionalarentzat ere jokatzen du, eta 2024ko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen zilarra irabaziz.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Mathias Lessort

**Mathias Michel Lessort** (1995eko irailaren 29a) frantziar saskibaloi jokalari profesionala da Greziako Saskibaloi Ligako (GBL) eta Euroligako Panathinaikosen jokatzen duena. 206 cm-ko (6’9’’) altuera du eta erdiko posizioan jokatzen du. 2023an eta 2024an All-EuroLeague First Team-ean aukeratua. Lessortek EuroLeagueko titulua irabazi zuen Panathinaikosekin 2024an.

Urte berean Udako Olinpiar Jokoetako zilarrezko domina ere lortu zuen Frantziako selekzioarekin.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Sydney Roosters

**Sydney Roosters** hamahiruko errugbi talde profesionala da, Sydney hirian egoitza duena. NRL ligan jokatzen du.

1908an sortu zen *Eastern Suburbs District Rugby League Football Club* izenarekin. Beti lehen mailan aritu den talde bakarra da, eta partida gehien irabazi dituen taldea da.

Lehiarik garrantzitsuena *South Sydney Rabbitohs* taldearekin da.

## Palmaresa 
* Premierships
15 (1911, 1912, 1913, 1923, 1935, 1936, 1937, 1940, 1945, 1974, 1975, 2002, 2013, 2018, 2019)

## Kanpo estekak
Philippe Ducou

**Philippe Ducou** (Paris)  dantzari , koreografo eta antzerki-zuzendari frantsesa da. 

Aspaldian ari da lanean Luhusoko Le Petit Theatre de Pain konpainiarekin eta Axut taldearekin. 

## Miñan antzezlaneko zuzendari laguntzailea 
Berriz ere deitu dute Luhusoko inguru horretatik Miñan antzezlanean parte hartzeko, gorputz eta taula gaineko espazio mugimenduen lantzera. Philippe Ducou izan da zuzendari laguntzailea eta koreografoa, aktoreen gorputza marraztu duena eta dantza eraiki duena, nahiz eta euskara ez ulertu. Ateak ireki ditu, Ibrahimaren barne mugimendua ikusteko. 

Gauzen kontatzeko eleak daukan lekua ukatu gabe, euskaraz ez dakien partaide bakarra da Philippe Ducou, baina bere ustez berenaz hitzek ez dute biziki interesatzen. Bere ustez, nahi den guztia erran daiteke taula gainean, baina gorputzetan, espazioan, erritmoan ez badu deus sentitzen, orduan bera enoatzen da eta zerbait bada taularatze horretan ondo joan ez dena. Monologo bat bezala ikusi du *Miñan*-en Baldek kontatutakoa. Antzezlana nagusiki monologo bat da, horrek daukan subjektibotasun guztia dauka, baina dena ez da errana hitzen bidez, eta ateak badira ireki beharrekoak adierazten duenaren parean. Nahi dena erranik, buruan dagoen sumendia nekez hauteman daitekeen unibertsoa da. Etorkinek bizi dituzten ibilbide bortitzetan sentitzen dutena nekez senti daiteke, Ducouren ustez, baina «buruan duten irakinaldia» hauteman daiteke.

## Antzerki-ikuspegia: gorputz eta taula gaineko espazio mugimendu 
Ducouren antzerki-ikuspegia Tanztheater mugimenduan kokatzen da, pertsonaiaren desioak eta eskakizun fisikoak ulertuz, Philippe Ducouk aktorearen gorputzaren inguruan irtenbide batzuk proposatzen ditu: gorputz elkartua, konplizea, laguna, konfidentea, babesa, baina baita arraroa, ezezaguna, apetatsua, moldakorra, arriskutsua, fede eta legerik gabekoa.

Gorputz soltea, gorputz esna, errebotea, animalia. Ekitea eta erreakzionatzea, gorputz-egoera batetik bestera igarotzea, ekintza horretarako behar den gorputz-egoera aurkitzea, mugiezintasunetik egintzara, egintzatik mugiezintasunera, sortzea. Gorputza harremanetan, elkarrizketan, gertutasunean edo urrunean, bestearekin eraikitzen duen gorputza, haragia, aura, bestearen hartzea, besarkada, indarkeria eta gozotasuna, Eros eta Thanatos. Antzezten ari den gorputza,  antzerki-gorputza, hartu beharreko espazioa, errituala eta kaosa, Apolo eta Dioniso. Atzemateko modua edozein dela ere, gorputza animalia bitxia da ekintzetarako eta erreakzioetarako, batzuetan aurreikusi ezina, eta desarroi, irakurgarri, poetiko edo tragiko bezalako eskerrak ekar diezazkiguke… Lehenago hasi eta gero amaitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Philippe Ducou, ARTA databe
Y-kromosomako Adam

thumb|Y-kromosomak Adamen jatorriaren mapa.
Giza genetikan, **Y-kromosomako azken arbaso komuna** (**Y-MRCA**, informalki **Y-kromosomako Adam** bezala ezagutzen dena), bizirik dauden gizaki guztien azken arbaso komun patrilineala da. Beste era batera esanda, bizirik dauden gizaki guztiak euren aiten eta aita horien aiten bidezko etengabeko aiten lerro guztiak elkartzen diren gertuen dagoen gizon gisa definitzen da. Y-MRCA terminoak islatzen du gaur egun bizi diren gizaki ar guztien Y kromosomak zuzenean eratortzen direla urrutiko arbaso horren Y kromosomatik. Arbaso komun matrilineal berrienaren kontzeptu analogoa «Eva mitokondriala» bezala ezagutzen da (mt-MRCA, ingelesez, DNAmt-aren transmisio matrilinealaren bidez), hau da, gizaki bizi guztiak matrilinealki jaisten diren emakumerik berriena. «Eva mitokondrialarekin» gertatzen den bezala, «Y-kromosomako Adam» titulua ez zaio etengabe gizabanako bakarrari finkatua, baizik eta gizadiaren historian zehar aurrera egin dezake aitaren leinuak iraungitzen diren heinean.

Y-MRCA bizi izan zen garaiko estimazioak ere aldatu egin dira giza jatorriari buruzko ezagutza modernoak aldatu ahala. Adibidez, 2013an, ordura arte ezezaguna zen Y haplotalde kromosomiko baten aurkikuntza iragarri zen, eta, horren ondorioz, gizakiaren Y-MRCA adin estimatuaren doitze txiki bat gertatu zen.

Definizioz, ez da beharrezkoa Y-MRCA eta mt-MRCA aldi berean bizi izana. 2014ko estimazioek bi banakoak gutxi gorabehera garaikideak izan zitezkeela iradokitzen bazuten ere, Y talde arkaikoaren aurkikuntzak Y-MRCAren adin estimatua mt-MRCAren adin probableenetik harago atzeratu du. 2015ean, Y-MRCAren adinaren estimazioak 200.000 eta 300.000 urte artekoak dira, gutxi gorabehera gizaki anatomikoki modernoen agerpenarekin bat egiten duena.

El Sidrón-eko (Espainia) neandertal batetik hartutako Y datu kromosomikoek duela 588.000 urteko Y-T-MRCA (Y-MRCArainoko denbora) jaurti zuten neandertal eta gizaki anatomikoki modernoen arteko lerro patrilinealarentzat, *ante-Adam* izenekoa, eta duela 275.000 urtekoa Y-MRCArentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak