Ruskin Bond

**Ruskin Bond** (1934ko maiatzaren 19an jaioa) indiar idazlea eta poeta da. Bere lehen eleberriak, *The Room on the Roof*, 1956an argitaratua, John Llewellyn Rhys saria jaso zuen. Bondek 500 ipuin, saiakera eta eleberri baino gehiago idatzi ditu, haurrentzako 69 liburu barne.  1992an Sahitya Akademi saria eman zioten *Our Trees Still Grow in Dehra* liburuagatik. 1999an Padma Shri saria eta 2014an Padma Bhushan saria eman zioten. 

## Bizitza 
Bond 1934ko maiatzaren 19an jaio zen   Kasaulin, Punjab Estatuen Agentzian, Britainiar Rajan. Bere aita, Aubrey Alexander Bond,  britainiarra, Indiako iparraldeko herri txiki batean dagoen Shahjahanpur-eko kanpamentu militar batean jaio zen.  Bere ama, Edith Clarke, anglo-indiarra zen.

Bere aitak Jamnagar jauregiko printzesei ingelesa irakatsi zien, eta Bond eta bere arreba Ellen bertan bizi izan ziren sei urte bete arte. Geroago, bere aita Errege Aire Armadan sartu zen 1939an eta Bond, bere ama eta arrebarekin batera, bere amaren amaren etxera joan zen bizitzera, Dehradunera. Handik gutxira, Mussoorieko barnetegi batera bidali zuten.

Bond zortzi urte zituenean, bere ama aitagandik banandu eta Hari izeneko hindu punjabiar batekin ezkondu zen. Aitak Bond New Delhira ekartzea antolatu zuen, han bidali baitzuten. Bond oso hurbil zegoen bere aitarekin eta aitarekin igarotako garai hura (1942–1944) bere bizitzako garairik zoriontsuenetako bat bezala deskribatzen du. Hamar urte zituela, ordea, bere aita malariak jota hil zen Kalkutan bidalita zegoela  eta Kalkutako Bhowanipore Gerra Hilerrian lurperatu zuten.  Garai hartan, Bond Shimlako barnetegian zegoen eta bere irakasleak tragedia honen berri eman zionean, bihotza hautsi zitzaion. Geroago, Dehradunen hazi zen.

Shimlako Bishop Cotton eskolan ikasi zuen, 1951n graduatuz. Bertan hainbat idazketa lehiaketa irabazi zituen, besteak beste, Irwin Divinity saria eta Hailey Literatura saria. Hamasei urte zituela idatzi zuen bere lehen ipuinetako bat, "Ukiezina", 1951n.

Batxilergoa amaitu ondoren, 1951n, bere izebaren etxera joan zen Mantxako Uharteetara, etorkizun hobea izateko asmoz, eta bi urtez egon zen han. Hamazazpi urte zituela, Londresen, bere lehen eleberria idazten hasi zen, *The Room on the Roof*, Rusty izeneko umezurtz anglo-indiar mutilaren istorio erdi-autobiografikoa. John Llewellyn Rhys saria irabazi zuen (1957), 30 urtetik beherako Britainiar Commonwealth idazle bati emana. Argitaletxe baten bila zebilela, Londresko argazki estudio batean lan egin zuen. Eleberria argitaratu ondoren, aurreratutako dirua Indiara itzultzeko itsas bidaia ordaintzeko erabili zuen eta Dehradunen kokatu zen. 

Delhi eta Dehradunen urte batzuk autonomo gisa lan egin zuen,  egunkari eta aldizkarietarako ipuin eta poema laburrak idatziz ekonomikoki bizirik irauteko. Bere gaztaroari buruz, hau esan zuen: "Batzuetan zortea izaten nuen eta [nire lan] batzuk hautatuak izaten ziren eta ehunka errupia irabazi nituen. 20 urte nituela eta inolako erantzukizunik ez nuela, pozik nengoen gehien gustatzen zitzaidana egiten ari nintzela". 

1963an, Bond Himalaia mendien magalean dagoen Mussooriera joan zen bizitzera, gaur egungo Uttarakhand estatuan, leku hura gustuko izateaz gain, Delhiko editore eta argitaletxeetatik gertu zegoelako. Lau urtez aldizkari bat editatu zuen. 1980ko hamarkadan, Penguin Indian kokatu zen eta liburu batzuk idazteko eskatu zion. Penguin India argitaletxeak bere bi eleberri argitaratu zituen: *The Room on the Roof* eta *Vagrants in the Valley*, Bondek 1956an jarraipen gisa idatzia. Bi eleberri hauek liburuki bakarrean argitaratu ziren 1993an. Hurrengo urtean, Penguin India argitaletxeak bere idazki ez-fikziozkoen bilduma bat argitaratu zuen, *The Best of Bond Bond*. Fikzio naturaz gaindikoarekiko Bonden interesak izenburu ezagunak idaztera eraman zuen, hala nola *Ghost Stories from the Raj*, *A Season of Ghosts* eta *A Face in the Dark and Other Hauntings* .

Ordutik, bostehun ipuin, saiakera eta eleberri baino gehiago idatzi ditu, besteak beste, *The Blue Umbrella*, *Funny Side Up*, *A Flight of Pigeons* (*Junoon* hindi filma oinarritzat hartuta), eta 50 liburu baino gehiago haurrentzat. Bere autobiografia ere argitaratu zuen bi zatitan: ''Scenes from a Writer's Life,* Anglo-Indian hazi zen urteak deskribatzen dituena, eta beste autobiografia bat, *Lone Fox Dancing*. *The Lamp is Lit* bere egunkariko saiakera eta atalen bilduma bat da.
thumb|Ruskin Bond bere arreba Ellenekin. Argazki hau 1938koa da.
1963az geroztik, Bond idazle autonomo gisa bizi izan da Mussoorien, bere adopziozko familiarekin Landourren, Mussoorieko Ivy Cottage-n, 1980az geroztik bere etxea izan denean.   Bere bizitzari buruz gehien gustatzen zaiona galdetuta, honakoa erantzun zuen: "Hainbeste denbora idazteko gai izan naizela. 17 edo 18 urterekin hasi nintzen eta oraindik idazten ari naiz. Argitaratzen ari den idazle profesionala ez banintz, oraindik idatziko nuke". 

Bere arreba Ellen Ludhianan bizi izan zen haien ahizpaordearekin, 2014an hil zen arte. Anaia bat ere badu, William, Kanadan bizi dena.

## Literatura ibilbidea 
Bonden lan gehienak Himalaiako magaleko mendi-etxeetako bizitzak eraginda daude, non haurtzaroa eman zuen. *The Room on the Roof*  17 urte zituela idatzi zuen eta 22 urte zituela argitaratu. Alde batetik, berak eta bere lagunek Dehradunen teilatuan alokatutako gela txikian izandako esperientzietan oinarrituta dago. Bere aurreko lanak irakurle jakin bati zuzenduta ez zeuden idatzita.   Bere lehen haurrentzako liburua, *Angry River*, 1972an argitaratua, argitaletxe batek haurrentzako ipuin bat egiteko eskatuta idatzi zuen. Haurrentzat idazteari buruz, Bondek esan zuen: "Haurtzaro nahiko bakartia izan nuen eta horrek haur bat hobeto ulertzen laguntzen dit". 

Bere lanak bere anglo-indiar esperientziak eta Indiako alderdi politiko, sozial eta kultural aldakorrak islatzen ditu, Indiako fase kolonial, postkoloniale eta independentzia osteko faseak igaro ondoren. 

Bondek esan zuen bere lan autobiografikoa, *Rain in the Mountains valley*, Mussoorien igarotako urteei buruzkoa zela. *Scenes from a Writer's Life liburuak* *bere lehen 21 urteak deskribatzen zituen. Scenes from a Writer's Life* liburuak Bonden Ingalaterrarako bidaia, bere lehen libururako *The Room on the Roof* argitaletxe bat aurkitzeko borroka eta Indiara, batez ere Doonera, itzultzeko irrika ditu ardatz. "Nire gurasoei buruz ere asko kontatzen du", esan zuen Bondek. "Liburua nire lehen eleberriaren argitalpenarekin eta idazketa nire bizibidea bihurtzeko erabakiarekin amaitzen da", azaldu zuen, eta honakoa gaineratu zuen: "Funtsean, idazle nola bihurtu nintzen deskribatzen du". 

50 urte baino gehiagoz idazle izanik, Bondek genero ezberdinekin esperimentatu zuen. Bere lehen lanen artean fikzioa, ipuin laburrak eta nobela laburrak daude, batzuk autobiografikoak izanik; eta geroago ez-fikzioa, amodiozko eleberriak  eta haurrentzako liburuak probatu zituen. Esan zuen bere idazketa genero gogokoenak saiakerak eta ipuin laburrak direla. 

"Idazle bisualtzat" hartzen du bere burua, ipuin laburrak lehenik film bat bezala imajinatzen dituelako eta gero apuntatzen dituelako. Saiakera edo bidaia-egunkari bat egiteko, ordea, ez du uste plangintza hori beharrezkoa denik, ustekabekoak zirraragarriagoak egiten dituela uste duelako. 

Bere irakurketari dagokionez, Bondek Richmal Cromptonen *Just William*, Charles Hamiltonen *Billy Bunter* eta *Alice in Wonderland* bezalako klasikoak eta Charles Dickens eta Mark Twainen lanak aipatu zituen. 

## Zinema ibilbidea 
1978ko Bollywood-eko *Junoon* filma Bonden *A Flight of Pigeons eleberrian oinarrituta dago,* 1857ko Indiako matxinadan izandako pasarte bati buruzkoa. Shashi Kapoorrek ekoitzi eta aktoreak parte hartu zuen, eta Shyam Benegalek zuzendu zuen.

Rustyren istorioak Doordarshan telesail batean egokitu dira, *Ek Tha Rusty izenekoa* . Hainbat istorio sartu dira Indiako eskola-curriculumean, besteak beste, *The Night Train at Deoli*, *Time Stops at Shamli* eta *Our Trees Still Grow in Dehra* .

2005ean, Vishal Bhardwaj Bollywood-eko zuzendariak Bonden haurrentzako eleberri ezagunean oinarritutako film bat egin zuen, *The Blue Umbrella*. Filmak Haur Film Onenaren Sari Nazionala irabazi zuen.

Bondek Vishal Bhardwaj-en *7 Khoon Maaf* filmarekin egin zuen bere hasierako pantaila handiko agerraldia 2011n, *Susanna's Seven Husbands* ipuinean oinarrituta. Filmean, Bond gotzain gisa agertzen da, Priyanka Choprak paper nagusia jokatzen duelarik.

*Parchhayee: Ghost Stories by Ruskin Bond*, Zee5-en estreinatutako Indiako web sail bat, Bondek idatzitako mamu istorioetan oinarrituta dago.

Geroago, *Aankhon Ki Gustaakhiyan* izeneko film labur bat kaleratu zen, Vikrant Masseyrekin, Bonden *The Eyes Have It* ipuinetik egokitua.

## *Rusty* pertsonaia. 
Rusty Bondek sortutako fikziozko pertsonaia ezaguna da: 16 urteko anglo-indiar umezurtz bat, Dehradunen bizi dena, benetako familiarik gabe. Rustyren pertsonaiak nerabe baten ikuspegia eskaintzen du bizitzari, harremanei, zoriontasunari eta maitasunari buruzko nahasmenei aurre egiteko. Bere tutore John Harrisonekin bizitzen hasten da, zorrotza eta gogorra dena. Rustyk bere tutorearen arauak eta aginduak betetzera behartuta dago eta ez da ausartzen desobeditzera, eta horrek babesgabe sentiarazten du, badakielako makila batekin zigortuko dutela betetzen ez badu. Ez du benetako lagunik eta oso bakarrik aurkitzen da bere tutorearen etxean , Dehraduneko Europako zatian. Indiako kultura eta bizimodua bereganatu nahi ditu , eta beraz, tokiko merkatuan indiar mutil batzuekin adiskidetasuna egiten du, Harrisoni ezkutatuz, eta haiekin abentura sekretuak egiten jarraitzen du. Laster Harrisonen gatibutasunetik ihes egitea eta Ingalaterrara joatea erabakitzen du.

Rustyren pertsonaia Bond nerabezaroan bertan oinarrituta zegoen. Bere lehen liburua, *The Room on the Roof*, 17 urterekin idatzi zuena, Rusty protagonista zuen istorio erdi-autobiografikoa zen.  Bere lagunetan eta Dehradunen alokatutako gela batean eman zuen denboran oinarrituta zegoen.  Rustyren lehen urte gehienak Dehradunen kokatzen dira, Indiako iparraldeko toki eder batean. Bond oso lotuta zegoen Dehrarekin eta bere istorio gehienak eskualde horretako muino eta haranetan inspiratuta daude.

Rusty protagonista duten eleberri eta ipuin laburren artean daude:

* *Vagrants in the Valley* (*The Room on the Roof* filmaren jarraipena)
* *Rusty, the Boy from the Hills* (ipuin bilduma)
* *Rusty Runs Away* (ipuin bilduma)
* *Rusty and the Magic Mountain*
* *Rusty Goes to London*
* *Rusty Comes Home* 
* *The Adventures of Rusty* (ipuin bilduma)
* *Delhi Is Not Far*
* *Rusty Plays Holi *
* *Rusty and the Leopard*

## Lanak 
### *Eleberriak*
* *The Room on the Roof*
* *Vagrants in the Valley*
* *Rusty Runs Away*
* *A Flight of Pigeons*
* *The Sensualist*
* *The Panther's Moon*
* *Once Upon a Monsoon Time*
* *Delhi Is Not Far*
* *Angry River*
* *The Woman on Platform 8*
* *Strangers in the Night*
* *All Roads Lead to Ganga*
* *Tales of Fosterganj*
* *Maharani*
* *Leopard on the Mountain*
* *Grandfather's Private Zoo*
* *In Grandfather's Garden*
* *The Blue Umbrella*
* *Too Much Trouble*
* *When the Tiger Was King*
* *Cherry Tree*
* *The Great Train Journey*
* *Children of India*
* *Owls in the Family*
* *Dust on the Mountain*
* *The Adventures of Toto'
* "He said it with Arsenic"
* *A Season of Ghosts*

### Memoriak 
*''Landour Days: A Writer's Journal*
**Scenes from a Writer's Life*
**With Love from the Hills*
**Roads to Mussoorie*
**Looking for the Rainbow*
**Till the Clouds Roll By*
**Coming Round the Mountain*
**A Song of India*
**All the Roads Lead to Ganga*
**Lone fox dancing''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak