open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bridge over Troubled Water (abestia)

***Bridge over Troubled Water*** (literalki, *Ur zurrunbilotsuen gaineko zubia*) Simon and Garfunkel bikote estatubatuarraren kanta da, izen bereko albumekoa. 1970ean  ekoiztu zuen bikoteak, Roy Halee-ekin. Gospel musikaren eraginak baditu.

Abestiak 1971ko Grammy Sarietan bost sari jaso zituen. Simon & Garfunkelen single arrakastatsuena izan zen. 50 artista baino gehiagok (Elvis Presley barne) egin dituzte bertsioak.

## Sariak 
* 1971: Grammy saria urteko abesti onenari
* 1971: Grammy saria urteko grabazio onenari

## Erreferentziak 

## Bibliografia 
* Eliot, Marc. Paul Simon: A Life.  John Wiley and Sons, 2010. . 
* Fornatale, Pete. Simon and Garfunkel's Bookends.  Rodale, 2007. . 

## Kanpo estekak 
* , Paul Simon, composer; sung by Art Garfunkel
* Lletra de la cançó a MetroLyrics
Lachnellula subtilissima

***Lachnellula subtilissima*** *Lachnaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.

Sinonimoa: *Trichoscyphella calycina*.

## Deskribapena 
K**arpoforoa:** 1 eta 7 mm bitarteko diametrokoa, gutxi-asko kopa ireki baten itxuran, hanka nabarmen bat du oinarrian; 

**Himenioa edo barruko aldea:** hori-arrautza kolorekoa edo hori-laranja kolorekoa; kanpoko aldea trinkoa da, eta ertzeraino iristen diren ile zuriek estaltzen dute.

**Haragia:** Ezdeusa, txikia eta haragi gutxikoa. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Subtilissima* epitetoa latinetik dator, leuna, txikia, esan nahi duen "subtilis" hitzetik. Neurriengatik?

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan ohikoa koniferoen adaxka erorien gainean, bereziki pinuen gainean.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Hego Korea eta Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1971ko Nafarroako Itzulia

**1971ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XII. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (lehenengoa bi sektoreetan banandua), ibilbidea Tuteran hasi eta Iruñean bukatu zen. 

## Taldeak
* G.D. Olsa
* La Casera
* Karpy
* G.D. Xey
* Cervezas Moritz
* G.D. Werner
* Languedoc-Rousillon 
* Rulmeca 
* Sporting Lisboa e Benfica 
* Ruisbroek Sportief 

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leocarpus fragilis

***Leocarpus fragilis*** *Xylariaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da toxikoa, baina ezin da jan.

Sinonimoak: *Leocarpus vernicosus*, *Lycoperdon fragile*, *Leocarpus ramosus*.

## Deskribapena 
**Fruktifikazioak:** 2 eta 4 mm bitarteko altuerako  gorputz oboideez osatua, hasieran hori-arrautza kolorekoak, eta gero hori-arre gorrixka samarrera pasatzen dira, distiratsuak, kolore hori argiko oin txiki-txiki baten gainean. Oin txiki horren bide, plasmodio batean elkartzen da. Plasmodio hau hori-limoi kolorekoa izan daiteke edo hori-arrautza kolorekoa, eta nahiko zabala izan daiteke, eroritako hostoen, adar hilen edo lurrera eroritako koniferoen orratzen azalera betez.

Esporozistoak heltzen direnean, kapilizioa sortzen da barruan, bi zati desberdinetan eta elkarri lotuta dauden harizpi sare bat osatzen du, non esporak sortu eta biltegiratzen baitira.

**Etimologia:** *Leocarpus* terminoa grekotik dator, fruitu esan nahi duen "león, eta carpós" hitzetatik. Plasmodioaren koloreagatik. *Fragilis* epitetoak, hauskorra esan nahi du, erraz hausten dena, hauskortasunagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Lehen begiratuan beste mixomizete batekin, *Fuligo septica* delakoarekin, nahas liteke, baina behaketa zehatzagoarekin *Leocarpus fragilis* karpoforoak ikusiko ditugu.

## Sasoia eta lekua 
Nahiz eta urte osoan aurki daitekeen, udazkenean eta neguan ugaltzen da gehien. Landare hondarren, hostoen, hildako egurren, iratzeen  koniferoen orratzen eta abarren gainean agertzen da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Kolonbia, Ekuador, Peru, Brasil, Txile, Argentina, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Israel, Himalaiako eremua, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Malawi eta Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego Carrio

**Diego Carrio Quilligan** (Gasteiz, Araba, 1995eko maiatzaren 10a-) Euskal Herriko futbolaria da. Atezain lanetan aritzen da. Alaves taldeko harrobian hazi da.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
BP oinzubia

**BP oinzubia** do *BP zubia*,  edo *BP Bridge*, AEBetako Chicago hiriko Chicago Loop finantza eremuan dagoen oinzubi bat da. Columbus Drive kalea gainetik igarotzen du, Maggie Daley parkea eta Milurtekoaren parkea elkarlotuz, biak ere zabalagoa den Grant parkearen barne daude.

2004an inauguratu zen eta Frank Gehry arkitektoak diseinatu zuen, aldameneko Jay Pritzker pabilioiaren antzera.
1970eko Nafarroako Itzulia

**1970eko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XI. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (seigarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Iruñean hasi eta Tuteran bukatu zen. 

## Taldeak
* Riera-Marsa Royal
* Kas
* La Casera-Bahamontes
* Karpy
* G.D. Orbea
* Picadero-Damm
* G.D. Werner
* Irrintzi-Alemar
* Labadie 
* Les Girondins 
* Goldor 

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bela 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

2024ko Udako Olinpiar Jokoetako bela-lehiaketak uztailaren 28tik abuztuaren 8ra Marseilla Marinan egiteko programatuta daude. Hamar klasetan arituko diren lehiakideen kopurua 350etik 330era jaitsi da, gizonen eta emakumeen arteko banaketa orekatua izan baita. Gainera, aldaketa esanguratsu batzuk sartu dira Paris 2024 bela-programan, kalifikazio-prozesuan genero-berdintasuna eta nazioen arteko aniztasun handia indartzeko.

## Ekitaldi-aldaketak 
* Laser, Laser Radial, 470, Nacra 17, 49er eta 49erFX  2024ean itzultzen dira.
* 470 proba mistoa da orain, gizonezkoek eta emakumezkoek ekitaldi bereiziak izan beharrean.
* Finn modalitatea kendu egin dute.
* RS:X-ren ordez, IQFoil jarri da, gizon eta emakumeentzako ekitaldi banarekin.
* Formula Kite modalitatea gehitu da gizon eta emakumeentzat.

## Egutegia 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Probaren arabera 
#### Gizonak 
#### Emakumeak 
#### Mistoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cloud Gate

**Cloud Gate** (euskaraz *Lainoaren Ataria*), herriz hizkeraz *The Bean* («Babarruna»), AEBetako Chicago hiriko Milurtekoaren parkean dagoen eskultura publiko bat da.

## Eskultura 
2004-2006 artean eraikia izan zen eta Anish Kapoor indiar-britainiar eskultoreak diseinatu zuen. Beren artean soldatutako altzairu herdoilgaitzezko 168 plakez osatua dago. Kanpoaldea leundua duenez, itxuraz haien arteko loturarik ez da ikusten, horrek eskulturari pieza bakar baten antza ematen dio eta ondorioz ispilu efektua du. 10×20×13 metroko neurriak ditu eta 98 tona pisatzen ditu.

Turismo gune garrantzitsua da, bertaratzen direnak eskulturari begiratuz eta eskulturarekiko beren kokalekuaren arabera euren buruak nahiz inguruko paisaia ikuspuntu ugari eta zeharko ezberdinez ikus baititzakete.

## Kanpo estekak
Jay Pritzker pabilioia

**Jay Pritzker pabilioia** (, *Pritzker Music Pavilion* edo *Pritzker Pavilion*) AEBetako Chicago hiriko Milurtekoaren parkean dagoen musika tenplete bat da, Chicago Loop eremuan.

2004ean eraiki zen eta Frank Gehry arkitektoak diseinatu zuen. Izena Jay A. Pritzker estatubatuar enpresaburuaren omenez darama.

## Kanpo estekak
Tenplete (musika)

[thumb|250px|right|[Gazteluko plazako kioskoa|Iruñeko Gazteluko plazako kioskoa edo tenpletea.]]
**Tenpletea** edo **musika kioskoa** XIX. mendearen amaiera eta XX. mendearen hasierako eraikuntza mota bat da, parke, lorategi, ontziraleku eta plazetan ohikoa delarik. 

Musika banda eta taldeek aire librean kontzertuak eskaintzeko diseinatuak daude.

## Ikus, gainera 
*  Kiosko

## Kanpo estekak
Grant parkea (Chicago)

**Grant parkea** AEBetako Chicago hirian dagoen hiri parke publiko bat da. 1,29 km2-ko azalera du. 1847an Lake parkea izenez sortua izan zen.

Bere barnean, Milurtekoaren parkea eta Buckingham iturria daude.                             

## Kanpo estekak
León Guruciaga

**León Guruciaga** (Gasteiz, 1848ko ekainaren 28a - San Nicolás de los Arroyos, 1919ko martxoaren 14a) euskal irakaslea, antzerkigilea, kazetaria eta poeta izan zen, ia bizitza osoa Argentinan bizi izan zuena. Poesian eta prosan idatzitako obra garrantzitsu bat utzi zuen, garaiko argitalpenetan sakabanatuta. Hainbat antzezlan ere idatzi zituen, sainetes izenekoak, ezagunena *Don Ruperto Perejil* (1879) izenburupean. 1870ean iritsi zen Argentinara.

## Biografia 
Gasteizen jaio zen. 1866an, 17 urterekin, irakasle titulua lortu zuen Gasteizko Eskola Normalean. Soldadutza egin zuen eta bere gaztaroko lehen urteak irakasle gisa bizi izan zituen eskola berean. Herrialdearen muturreko pobrezia zela eta, emigratu behar izan zuen. 

22 urterekin heldu zen Argentinako Buenos Aires hirira bere irakasle tituluarekin. Hiriko lehen hezkuntzako eskola batzuetan eskolak eman zituen, baina 1871n gaixotu egin zen, sukar horiaren biktima. Garai hartan bere produkziorik gogokoenetako bat idatzi zuen: *Era una madre*. 

1872ko martxoan, 23 urte zituela, San Nicolás de los Arroyos herriko eskolan lanpostua lortu zuen, Buenos Aires probintziaren muturreko iparraldean.

1875eko urtarrilaren 4an, 26 urte zituela, 22 urteko Faustina Astorquizarekin ezkondu zen ―Juan Bautista Astorquizaren eta María Antonia Abioren alaba― eta harekin hiru seme-alaba izan zituen. Lehendakari gisa, haurrentzako aurrekontuko gastu guztiak gutxitu zituen, eta, beraz, lau mila peso kutxan izatera iritsi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buckingham iturria

**Buckingham iturria** AEBetako Chicago hirian dagoen iturri bat da, Grant parkean.

1927an eraiki zen. Edward H. Bennett; Jacques H. Lambert eta Francoi Marcel arkitektoek diseinatu zuen, eta Kate Sturges Buckingham bildumalari eta filantropoaren omenez egina dago, hark hiriari dohaintzan laga zion. Versaillesko jauregian dagoen Latona iturria eredutzat du.

## Kanpo estekak
Gimnastika 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Parisko 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako gimnastika hiru kategoriatan zatituko da: gimnasia artistikoa, gimnastika erritmikoa eta tranpolineko gimnastika. Ekitaldi artistikoak (uztailaren 27tik abuztuaren 5era) eta tranpolinekoak (abuztuaren 2tik aurrera) Bercy Arenan izango dira, abuztuaren 8tik 10era La Chapelle Arenan antolatutako ekitaldi erritmikoekin.

## Egutegia 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Probaren arabera 
#### Gimnasia artistikoa 
##### Gizonak 
##### Emakumeak 
#### Gimnasia erritmikoa 
#### Tranpolina 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skateboardinga 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

2024ko Udako Olinpiar Jokoetako skate-lehiaketak Concorde plazan uztailaren 27tik abuztuaren 7ra egiteko programatuta daude, eta Tokio 2020an hiru urte lehenago kirolak debut ofiziala egin zuenetik bigarren aldiz egongo da programa olinpikoan. Gazte-talentuen erakusleihoarekin eta etengabe handitzen ari den lehiakortasun-mailarekin, Paris 2024k patinatzaile gehiago ikusiko ditu lau domina-ekitaldiren artean (kalea eta parkea probak gizon eta emakumeentzat), partaideen kopurua Tokioko 80tik 88ra gradualki igotzen den heinean.

## Sailkatzea 
88 kuota-plaza daude Paris 2024an lehiatzeko aukera duten patinatzaileentzat. NOC bakoitzeko gehienez sei skateboardinglari sar ditzake (hiru gizon eta hiru emakume) bi diziplinetako bakoitzean: kalea eta parkea. Frantzia herrialde anfitrioiak lau leku gordeko ditu, ekitaldi bakoitzerako bat; kopuru bera, berriz, unibertsaltasun arauen arabera hautagarriak diren NOCentzat gordeko dira.

Kuota osoaren gainerakoa patinatzaile kopuru handi bati esleitzen zaio, 2024ko ekainaren 24ko Mundu Ranking Olinpikoko sailkapen-zerrendaren bidez metatutako puntu guztiak kontutan hartuz. Elkarren segidako hiru kalifikazio-aldiren ondoren (2022ko ekainaren 22tik abenduaren 31ra; 2023ko urtarrilaren 1etik abenduaren 31ra; eta 2024ko urtarrilaren 1etik ekainaren 23ra), generoa oinarri duen ekitaldi bakoitzeko lehen hogei skateboardinglari hautagarriak izenaren arabera hautatuko dira 2024ko Parisko atleten zerrenda ofizialean.

## Egutegia 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Probaren arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taekwondoa 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Parisko 2024ko Udako Olinpiar Jokoetako taekwondo lehiaketak abuztuaren 7tik 10era egingo dira Grand Palais-en. **Taekwondoko** 128 borrokalarik hartuko dute parte gizon eta emakumeen arteko banaketa berdina eginaz, eta zortzi kategoriatan lehiatuko dira (lau sexuko), Beijing 2008tik  ediziotik egon den kopuru bera. Pisu-kategoria bakoitza hamasei borrokalarik osatzen dute; hala ere, kopuru hori handitu egin daiteke Errefuxiatuen Talde Olinpikoko atleta gehiago gonbidatu eta hautatzen badira.

## Egutegia 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Probaren arabera 
#### Gizonak 
#### Emakumeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marengo (zaldia)

**Marengo** (1793–1831) Napoleon Bonaparteren zaldietako bat izan zen, ezagunena garaian eta artelanetan. arabiar zaldi gris txiki samar bat zen,  1,45 metro garai zen soin gurutzean. Marengo izena eman zioten Marengoko guduaren omenez, Napoleonek gidatu zuen garaipenagatik.

## Ezaugarriak 
Marengo azkarra, bizkorra eta balen aurka ausart gisa deskribatua izan da. Gudan zortzi aldiz zauritu zuten.  Valladolidetik Burgosera arteko 129 kilometroko distantzia bost ordutan egin ahal izan omen zuen. Napoleon gaonean eraman zuen Austerlitz, Jena eta Wagrameko guduetan. Errusiako kanpainatik bizirik atera zen, baina handik erretiratu zirelarik indar inperialak, behin irrist egin zuen eta Enperadorea lurrera bota zuen orduan. Harrezkero, Napoleonek ez zuen luzaroan ibili eta ez zuen Elbara eraman bere lehen desterruan.

Hala ere, Elbatik Ehun Egunetan itzultzean, berriz Marengo erabili zuen Napoleonek.

Waterlooko guduan, Napoleonek Marengo aukeratu zuen berriro zaldi zaldi gisa, baina gerrialdeko zauri bat izan zuen borrokaren hastapenetan, eta ondoren Enperadoreak zaldiak aldatu zituen. Napoleonen azken gudu eta derrota izan zen hura, eta Marengo soldadu ingelesek harrapatu zuten. Lord Petrek Ingalaterrara eraman zuen, non azkar sendatu zen zaurietatik. Angerstein jeneralak erosi zuen, eta bere jabegoan hil zen

Marengo 38 urte zituela. Hezurdura Londresko Armadaren Museo Nazionalean dago ikusgai orain .
thumb|Jacques Louis Daviden erretratu ezagun honetan, Marengo da zaldia.

## Napoleonen beste zaldi batzuk 
* Coco. Napoleonen desfiletarako zaldi gogokoena, normandiar jatorrikoa zen. Elbara eraman zuen baina han jada zaharra zen.
* Marie. Napoleonek behor hau hautatu zuen Waterlooko guduan Marengo zauritu ostean.
* Roitelet. Seguruenik ingeles eta frantses hazleen arteko gurutzaketa izan zen. 
* Tauris. Behor zuri hau tsarraren oparia zen. Napoleonek berarekin eraman zuen Errusiako kanpainan, baina gutxitan erabili zuen guduan,  edertasunagatik apreziatzen omen zuen.
* Vizir, beste gerra zaldi bat
* Wagram. Zaldi arabiar grisa, Marengo bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marengo (argipena)

**Marengo** izenak hainbat adiera du:

* **Marengoko gudua**, Napoleon Bonapartek irabazitakoa 1800. urtean.
* **Marengo zubia**, Baionako zubia, Errobiren gainekoa.
* **Marengo (zaldia)**, Napoleonen zaldi ezagunena.
* **Marengo-SNCF geltokia**, Tolosa Okzitaniako metro geltokia.
* **Hadjout** hiria Algerian, kolonizazio frantsesaren garaian **Marengo** izena izan zuen.

Ameriketako Estatu Batuetako tokiak:

* **Marengo (Illinois)**
* **Marengo (Indiana)**
* **Marengo (Iowa)**
* **Marengo (Wisconsin)**
* **Marengo (Ohio)**
* **Marengo konderria**, Alabaman.

Besterik:

* Marengo kolorea, grisaren aldaera.
* Marengo (generoa), armiarmen genero taxonomiko bat.
* Marengo, Fiat etxearen auto modelo bat.
Euken Suediakoa

**Euken Napoleon Nikolas Suediakoa eta Norvegiakoa, Närkeko dukea** (Drottningholmgo jauregia, Stockholm, 1865eko abuztuaren 1a - Waldemarsudde, Stockholm, 1947ko abuztuaren 17a) suediar printze, margolari, mezenas eta arte-bildumagilea izan zen.

Oskar II.a Suediakoa eta Sofia Nassaukoa-ren semea izan zen eta Närkeko duke titulua jaso zuen.

Parisen ikasi zuen artea, eta Suediako paisaien margolari nabarmenetako bat izan zen. Artistei lagundu zien eta kultura-erakundeetan sartu zen. Ezkongabe homosexuala izan zen eta bere Waldemarsudde etxea eta bildumak nazioari eman zizkion.

Norvegiako natura miretsi zuen eta Osloko giro artistikoa nahiago izan zuen Stockholmekoa baino. 1905ean Suedia eta Norvegia banandu zirenean, idazle batzuek Norvegiako tronurako hautagaitza proposatu zuten.

Uppsalako Unibertsitatean artearen historia ikasi ondoren, Parisen Léon Bonnat, Alfred Philippe Roll, Henri Gervex eta Pierre Puvis de Chavannes izan zituen ikasle.

Mälaren aintzirako, Stockholm eskualdeko, Västergötlandeko eta Skäneko paisaiak margotu zituen bereziki.

## Iruditegia 

Skibe for anker. Vinter.jpg|Ontzi baten margolana. 
File:Prins Eugen - A Summer Night at Tyresö - Google Art Project.jpg|*Udako gaua Tyresö-n*. 1895. 78 × 144&nbsp;cm. Nationalmuseum, Stockholm.
Prins Eugen - Calm Water - Google Art Project.jpg|*Ur barea*. 1901. 142 × 178&nbsp;cm. Nationalmuseum, Stockholm.
Prince Eugén - View of Vadstena from the surrounding fields 1920.jpg|*Vadstena-ko paisaia inguruko soroetatik.* 
Östermalms Gymnasium 2011d.jpg|Östra Reals *gymnasium*.
KirunaKirche-08.jpg|Kiruna eliza.
Djurgårdskyrkan 2010c.jpg|Djurgården eliza.
Waldemarsuddekrukan 2012.jpg|Euken Printzeak diseinatutako portzelanazko loreontzia, Suedian nahiko hedatua.
Prince Eugen Le Vieux Château.jpg|*Gaztelu zaharra* (1893).
Prins Eugen-the Cloud.jpg|*Hodeia *(1927).

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Enrique Lynch Arribálzaga

**Enrique Lynch Arribálzaga** (1856 &ndash; 1935eko ekainaren 28a) argentinar zoologoa eta ornitologoa izan zen.

1878an Eduardo Ladislao Holmbergekin (1852-1937) *El naturalista argentino* sortu zuen, Argentinako historia naturalaren lehen aldizkaria. Harekin etaFlorentino Ameghino eta Carlos Berg zientzialariekin Buenos Aireseko Proiektu Zoologikoen Batzordean parte hartu zuen.

Politikaria, historialaria eta kazetaria ere izan zen, "Reducción de Napalpí"-ko zuzendaria izanik; eta Napalpíko sarraskia gertatu eta gutxira, bertako zuzendari ohiak, Lynch Arribálzagak, Kongresu Nazionalean irakurritako gutuna idatzi zuen: “Chacoko poliziak egindako indigenen hilketak jarraitzen du Napalpín eta bere inguruetan; badirudi gaizkileek uztailaren 19ko sarraskian egon ziren guztiak kentzea proposatu zutela, Diputatuen Ganberako Ikerketa Batzordea badator, lekukoak izan ez daitezen».

## Laburdura (zoologia) 
Zoologiako deskribapen eta taxonomian, «Arribálzaga» laburdura Enrique Lynch Arribálzaga autoritate gisa adierazteko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Titulu (kazetaritza)

**Titulua**, kazetaritzan, egunkari, aldizkari edo prentsako idatzi jakin bateko artikulu edo berri jakin baten izenburua da.

Berria egunkariaren Estilo Liburuaren arabera, albistearen laburpenak dira tituluak, eta beste elementuetatik guztiz beregainak izan behar dira, berez ulertzeko modukoak.

Berriako irizpideek diote tituluak izan behar duela argia, laburra, egiazkoa, erakargarria, egokia eta gaurkotasunari lotua. Guztiarekin, titulu informatibo hutsez gain, adierazkorrak ere izan daitezkeela ere zehazten du, modu literarioan idatziak zilegi izan daitezkeela alegia. Erreportaje batean sormenezko titulu bat ematen bada, azpitituluan zehaztasun informatiboarekin hornitu behar dela dio Estilo Liburuak halaber. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Néstor Ibarra

**Néstor Carlos Amadeo Ibarra** (1938ko azaroaren 5a &ndash; 2005eko urtarrilaren 3a) irrati eta telebistako programen zuzendaria eta ibilbide garrantzitsua izan zuen kazetari argentinarra izan zen.

## Biografia 
Puan-en jaio zen 1938ko azaroaren 5ean. 1957tik kazetari lanetan aritu zen. Bere lehen jarduera El Mundo egunkariko kirol atalean izan zen. Familiako lagun baten gomendioz sartu zen goizeko egunkarian.

Marta Sánchez pedagogo psikologoarekin ezkondu zen eta harekin bi seme-alaba (María Eugenia eta Sebastián) eta 4 biloba (Tobías, Agustina, Mora eta Bautista) izan zituen.

## Ibilbidea 
### Zinema 
Pantaila handian, *Yo juego al Prode, ¿y usted?*, *La fiesta de todos*, eta *Te rompo el rating* filmetan parte hartu zuen. Hiru kasuetan, bere papera kirol-iruzkari batena izan zen eta *Secretos compartidos* filmean berriemailearena egiten du.

### Irratia 
1960ko hamarkadan, Radio Rivadaviaren futbol emankizunetan esatari gisa debutatu zuen, José María Muñoz-en bigarren bezala. Gero Bernardino Veiga, Ricardo Podestá eta Víctor Hugo Moralesekin lan egin zuen.

1982 eta 1987 artean, *Sport 80* kirol programako kazetarien plantillako kide izan zen, Radio Mitre-n. Víctor Hugo Morales, Marcelo Araujo, Fernando Niembro, Adrián Paenza eta Roberto Eguíarekin partekatu zuen lana, besteak beste.

1988tik aurrera interes orokorreko programak burutzera dedikatu zen. *Cordialmente-r*en zutabegilea izan zen Juan Carlos Marecorekin eta *Magazine de la mañana* Radio Mitre-n. Irrati berean, 1993tik *Hoy por hoy* goizeko programaren arduraduna izan zen, bere nortasunaren arabera moldatzen jakin izan zuen aktualitateko aldizkaria: Umore dosia, zorroztasun informatiboa eta zerbitzuak.

1997an Konex sarietan Merezimendu Diploma jaso zuen Irrati Zuzendari diziplinan.

### Telebista 
Telebistan futboleko berriemailea izan zen Canal 13-ko emankizunetan, batez ere Libertadores Kopako eta Selekzioaren partidetan. Gero, kate horretan bertan eta Canal 11-n eman zuen, *Con Ustedes.* *.* *.* *Fernando Bravo* (1986-1989). Programa bitan saritu zuten Martín Fierro Saria Interes Orokorraren kategorian. Horrez gain, aktualitateko zutabegilea izan zen Canal 13 kateko *Teledía 13* (1990-1991), eta *Cuando Calienta el Sol* (1993), Telefé eta *Investigación X* (1996) kateetan, Ameriketan. 1997az geroztik, eta lau denboraldiz, izan zen, Mónica Gutiérrezekin batera, Americako gaueko albistegiaren zuzendaria. Langabetuekiko zuen interesa zela eta, Canal 13-ko pantailan *Recursos humanos* (2002) ekoitzi eta gidatu zuen, eta bertatik lan merkatuan berriro sartzen saiatu eta lortu zuen.

## Heriotza 
2005eko urtarrilaren 3an hil zen Buenos Airesko Diagnostiko eta Tratamendurako Institutuan, minbiziaren ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mayans M.C.

***Mayans M.C.*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Kurt Sutterrek eta Elgin Jamesek FXerako sortua. *Sons of Anarchy* telesail ezagunaren unibertsoan jorraturiko istorio paraleloa da.

## Sinopsia 
AEBen eta Mexikoren arteko mugan, "Mayans" klubeko Ezekiel "EZ" Reyes protagonista duen istorioaren agurreko atalak inoizko odoltsuenak izango dira. Kluba, familia eta hautsitako harremanak ditu ardatz.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polaris (filma)

***Polaris*** 2022ko Ainara Vera nafar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Ainara Berak Viktor Kossakovski zinemagile errusiarraren *Aquarela* dokumentala muntatzeko lanetan ari zela ezagutu zuen Hayat. Plano gutxi batzuetan azaltzen da emakumea, baina kamera aurrean zuen indarraz ohartu zen Bera. Horretaz gain, Hayatek tradizioz gizonena zen mundu batean lan egiten zuen, eta, iragan arazotsua izan arren, gauza harrigarriak egitea lortu zuen. Nafarrak aukera bat ikusi zuen pieza horiek guztiak batuta film bat egiteko, eta argi zegoen Hayatek eutsi ziezaiokeela film luze baten pisuari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Maison (2022ko filma)

***La Maison*** 2022ko Anissa Bonnefont frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Emmak, 27 urteko eleberrigileak, prostitutez eta prostituzioaren munduaz hitz egingo duen liburu bat idatzi nahi du. Mundu hori ulertzeko, Berlingo burdel ospetsu batean —La Maisonen— prostituta gisa lan egiteko aukera lortuko du. Bi urte pasatuko ditu han.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Una vida no tan simple

***Una vida no tan simple*** 2023ko Félix Viscarret nafar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Isaías etorkizun handiko arkitektoa zen. Arkitektura estudioan eta seme-alabak jolasten diren parkean igarotzen ditu egunak. Eskolako beste haur baten amarekin, Soniarekin, hizketan hasiko da, eta hark erakutsiko dio seme-alabak heztea eta helduaroan sartzea ez dela hain erraza.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suckleya

thumb|250px|left|*Suckleya suckleyana* Nebraskan.
***Suckleya*** landare fanerogamoen genero bat da, bi espezie dituena, Amaranthaceae familiakoak.Landare pozoitsua da.

## Espezieak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Guide to poisonous plants. Koloradoko Unibertsitatea.
Lorea Ibarzabal

**Lorea Ibarzabal Padorno** (Las Palmas, 1994ko azaroaren 7a - ) espainiar atleta da, Kanarietakoa. 800 metroko lasterketan espezializatuta dago eta bi minututik jaistea lortu duen laugarren emakumezko espainiarra da. Club Atlético San Sebastián taldeko kidea da.

## Biografia 
Las Palmasen jaio zen. Aita zumarragarra du, Daniel Ibarzabal, eta Patricia Padorno ama distantzia erdiko lasterkaria izan zen 1980. hamarkadan. Lorea Ibarzabalek ingeniaritza ikasketak egin zituen Hegoaldeko Kaliforniako Unibertsitatean. Gaur egun Madrilen bizi da eta Valladoliden entrenatzen du.

Lesio larri batetatik errekuperatu eta 2021ean 800 metrotako pista estaliko Espainiako txapelduna izan zen. 

2023ko otsailean 2:01.00 marka egin zuen, Espainiako emakumezko baten inoizko bigarren onena, eta ondoren Espainiako txapelduna izan zen pista estalian eta aire librean. Europako txapelketa ere jokatu zuen eta laugarren egin zuen finalean, pista estaliko bere marka hobetuz. Aire librean bi minututik behera jaistea lortu zuen Madrilen, 1:59.88 denbora eginez. Espainiako laugarren marka onena da.

## Palmaresa 
### Nazioarteko txapelketak 
### Espainiako txapelketak 
* Espainiako txapelketa aire librean (1): 2023.
* Espainiako txapelketa pista estalian (2): 2021, 2023.

## Marka pertsonalak 
* 800 m, pista estalian: **1:59.88** (Madril, 2023ko uztailaren 22an)
* 800 m, aire librean: **2:00.87** (Istanbul, 2023ko martxoaren 5ean)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  World Athletics webguneko fitxa
El Canto del Loco - Personas: la película

***El Canto del Loco - Personas: la película*** 2009ko Félix Viscarret nafar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Dokumentala *El Canto del Loco* taldekideen egunerokotasunari buruzkoa da, kontzertu eta bideo pribatuen aurreko eta ondorengo *backstage*-a barne. Taldea osatzen duten pertsonen barnerako bidaia bat da, inguratzen dituen munduaren ikuspegi panoramiko bat eta euren musikara hurbilketa bat euren abestien konposizio eta grabazio prozesuen bitartez, eta musikariak diren bezala agertzen dira argitaratu gabeko dokumentu bitxietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuatro estaciones en La Habana

***Cuatro estaciones en La Habana*** hispano-kubatar polizia-telesaila da, Leonardo Padurak Netflixerako sortua.

## Sinopsia 
Mario Conde tenientea bizitza kaotikoa duen polizia nostalgikoa da, arazo asko baina balio etiko oso indartsuak dituen gizona, eta literaturaren zale amorratua, ustelkeriaren, moral bikoitzaren eta oportunismoaren aurkako borroka etikoari eusten diona.

Condemafia-sarez eta droga-trafikoz kutsatutako hiri batean modo ez-orotdoxo batean gaizkile bila dabil.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Omloop van de Rozenstreek

**Omloop van de Rozenstreek** edo **Wetteren Sari Nagusia**, Belgikako txirrindularitza lasterketa profesional bat da. Irailean ospatzen da eta Belgikako txirrindulari handi batzuk lasterketa irabazi dute. Hala nola, Philippe Gilbert, Jurgen van de Broeck edota Greg Van Avermaet. Ez dira inoiz euskaldunik izan podiumean, baina 1997ko ekitaldian Iñaki Barrenetxea bizkaitarrak 14. poztua lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
http://www.memoire-du-cyclisme.eu/criteriums/crit_wetteren_omloop.php
The Boys (komikia)

***The Boys*** () Garth Ennisek idatzi eta Darick Robertsonek marraztutako komiki-serie bat da. Jatorriz Wildstorm bidez argitaratu zuten, Dynamite Entertainmentera joan aurretik.

Seriea superheroiak existitzen diren mundu garaikide batean kokatuta dago. Hala ere, serieko unibertsoko superheroi gehienak ustelduta daude ospetsu izateagatik, eta sarritan jende arruntarekiko jokabide ausartegia eta mespretxuzkoa erakusten dute. Horregatik, superbotererik gabeko CIAko talde bat, informalki "The Boys" bezala ezagutzen dena, komunitate superheroikoa monitorizatzeaz eta kontrolatzeaz arduratzen da (larderia, xantaia eta indarkeria erabiliz).

Ennisek esan duenez, *Tha Boys*ek *Preacher* () komikiaren munduan bera ospetsu bilakatu zuen seriea "des-predikatuko" du, beharbada "The Boys"ek goraipatzen dituen indarkeria eta sexualitate muturrekoa *Preacher* bere aurreko lanarekin konparazioan hain indartsua ez izatea izango duela aipatuz.

Amazon Studiosek telesail gisa egokitu zuen. Eric Kripkek garatutako telesaila 2019ko uztailaren 26an estreinatu zen Amazon Prime Videon.

## Edizioak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Boys

**The Boys** () izan daiteke:

* **The Boys (musika taldea)**, ingeles punk rock taldea.
* **The Boys (abestia)**, Nicki Minaj eta Cassie abeslarien kanta.
* **The Boys (komikia)**, Garth Ennisek eta Darick Robertsonek egindako komikia.
* **The Boys (2019ko telesaila)**, komikian oinarritutako telesaila.
* **The Boys Presents: Diabolical**, komikian oinarritutako telesail antologikoa.
Mikel Salas

**Mikel Salas Zamora** (Iruñea, ) nafar musikagilea da, zinemarako soinu-bandak egiten dituena.

## Biografia 
Bederatzi urterekin ez zuten Nafarroako Kontserbatorioan onartu, eta 14 urte bete arte ez zen gitarra jotzen hasi. Paco Plaza, Félix Viscarret, Manuela Burló Moreno eta Álvaro Fernández Armero zinema-zuzendariekin, Enrique Morente, Christina Rosenvinge, Teresa Salgueiro (Madredeus), Oreka TX edo Ara Malikian artistekin eta Espainiako Arkeologia Museo Nazionala, TVE, Discovery Channel, Volkswagen, Europako Batzordea, Nazio Batuak eta Doha Film Institute bezalako erakundeekin lan egin du.

## Filmografia hautatua 
* *El segundo nombre* (2002) 
* *Romasanta. La caza de la bestia* (2004)
* *Beste egun bat bizirik* (2005)
* *Bajo las estrellas* (2007)
* *Bienvenido a Farewell-Gutmann* (2008)
* *Mal día para pescar* (2009)
* *Desafío 14+1 El Everest sin O2* (2011)
* *Encierro* (2012)
* *REC 3: Génesis* (2012)
* *Las ovejas no pierden el tren* (2014)
* *Mr. Kaplan* (2014)
* *Vientos de La Habana* (2016)
* *Saura(s)* (2017)
* *Elkarrekin Together* (2017)
* *Interperie* (2019)
* *No mires a los ojos* (2022)
* *Una vida no tan simple* (2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1972ko Nafarroako Itzulia

**1972ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XIII. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (bosgarrena bi sektoreetan banandua), ibilbidea Tafallan hasi eta Iruñean bukatu zen. 

## Taldeak
* G.D. Olsa
* La Casera
* G.D. Werner
* G.D. Xey
* Cervezas Moritz
* Patxaran Zoco
* Languedoc-Rousillon 
* G.D. Samoa 
* Ruisbroek Sportief 

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mar Gómez

**María del Mar Gómez Hernández** (Madril, 1975eko urriaren 15a) espainiar fisikaria eta zientzia dibulgatzailea da.

## Ibilbidea 
### IKasketak 
Madrilgo Complutense Unibertsitatean Fisika zientzietan lizentzatu zen 2009an, ondoren Meteorologiako eta Geofisikako masterra egin zuen eta 2014an Atmosferaren fisikan doktoratu zen. Energia berriztagarrien eta Ingurumenaren asterrak ere baditu eginak.

### Meteorologia lana 
2007ko uztaila eta urria artean Telecincoko albistegian Mario Picazok zuzenduriko Meteorologiaren atala aurkeztu zuen. 2010ko abenduaren eta 2011ko ekainaren artean Telemadrideko asteburutako meteorologia atala aurkeztu zuen. 2014tik aurrera *eltiempo.es* webgunean aritu da lanean eta 2019an meteorologia atalaren zuzendaria eta koordinatzailea bihurtu zen eta QUO zientzia aldizkarian ere kolaborazioak egiten ditu.

### Ingurumen krisiaren kontzientziazioa 
Nazioarte mailan TED saioan hitzaldiak eman ditu eta Ingurumenaren aldeko kontzientziazio bilgunetan ere parte hartu du. Sare sozialetan zientzia-dibulgatzaile aktiboa da eta ezagun bihurtu da.

## Argitaraturiko lanak 
### Liburuak 
* *En qué se parecen las gotas de lluvia al pan de hamburguesa: 120 curiosidades relacionadas con la meteorología* (2021), Ediciones Martínez Roca, de Editorial Planeta. ISBN 9788427047600
### Zientzia argitalpenak 
* *Análisis de las fuentes de humedad en la cuenca mediterránea en el período 1980-2000* (2013ko urria) - doktore tesia
* *Webinar para la protección del Ártico* (2020), ECODES
* *¿Explicar bien o tener mil retuits?* (2020), Ciencia en Redes
* *El deshielo del Ártico y sus consecuencias* (2019), Nazio Batuen Erakundea
* COP25 (2019)
* *Conferencia Internacional de Cambio Climático* (2019), Change the Change

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Mar Gómezen Twitterra
Peter Spaenhoven

**Peter Spaenhoven** (Wilrijk, 1963ko martxoaren 18a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1989tik 1998ra.

## Palmaresa 
**1989**
* 3. Nokere Koersen
**1990**
* Schaal Sels
**1991**
* 3. Nationale Sluitingsprijsean
**1992**
* 2. Vilvoordeko Sari Nagusian
**1993**
* 2. Nationale Sluitingsprijsean
**1994**
* 3. Vendéeko Tourrean
* 4. Nationale Sluitingsprijsean
**1995**
* 4. De Kustpijl Heistean
* 4. Nationale Sluitingsprijsean
**1996**
* Nationale Sluitingsprijs
* Omloop van de Rozenstreek
* 3. Marcel Kint Sari Nagusian
**1997**
* Maiatzaren Lehena Sari Nagusia
* 2. Kortemark Sari Nagusian
* 3. Omloop van het Waasland-Kemzeke
* 3. Omloop van de Rozenstreek

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
La teta y la luna

***La teta y la luna*** 1994ko Bigas Luna espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Tete, bederatzi urteko mutikoa, triste eta deprimituta dago bi arrazoirengatik: *enxaneta* gisa, ez du inoiz gaztelua koroatzea lortzen, eta anaia nagusia den aldetik, bere anaiatxoak mugiarazten du, amak bularra ematen baitio, eta berak, berriz, botila-esnetik edaten du. Tete beretzat titi bat edukitzearekin obsesionatzen da eta titi pare perfektua aurkitzeko misio pertsonal bati ekiten dio. Edipo konplexua eta titiekin duen obsesio morbosoa, herrira dantzari frantses bat- titi handiak dituen Estrellita - iristen denean areagotzen dira. Tetek igela oparitu eta haurrari erakusten dion maitasunak hunkituta, neskak bularra ematea erabakitzen du, eta, horrela, bere desioa asetzen du. Zoritxarrez, Teterentzat, Estrellitak gizon askoren arreta jasotzen du, Maurice bere bikote artistikoa eta senarra barne: bere maitalearena, nerabe erakargarri batena, elektrikariarena eta Miguel flamenko abeslariarena. Lehiakide pila honekin, Tete gizajoak bere desioa asebeteko al du?

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Midsummer

**Midsummer** edota **Donibane jaia** iparraldeko Europako zenbait herrialdetan - Danimarka, Estonia, Finlandia, Letonia, Lituania, Noruega eta Suedia - eta beste lekuetan urtero udako solstizio inguruan- ekainaren 21 eta 25 artean- ospatu ohi duten jaieguna da. Festa handia da Eskandinaviako eta Baltikoko kulturetan. Suedian, bere garrantzia hain da handia, non jai nazionala (ekainaren 6an ospatzen dena) *Midsommar* (suedierazko izena) ospakizunen aurreko egunean lekuz aldatzea ere pentsatu duten.

## Historia 
Midsummerreko ospakizunak (San Joan Bataiatzailea kristauentzat) udako solstizioa ospatzea helburu duen tradizioa dira. Orduan, eguzkiak hegoalderantz jotzen zuenean noraezean ibiltzeko libre ziren izpiritu gaiztoengandik babesteko suak pizten zituzten.

## Ikus, gainera 
* Donibane jaia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karramarroaren jaia

**Karramarroaren jaia** udako gastronomia-ospakizun tradizionala da Eskandinaviako herrialdeetan. Tradizioa Suedian sortu zen, non festa honi *kräftskiva* deitzen zaion,, Handik Finlandiara hedatu zen herrialde horretako suediar-hiztunen bitartez.

Karramarroaren jaia abuztuan ospatu ohi da, eta tradizio hori Suediako karramarroen arrantza, XX. mendearen zatirik handienean, udaren amaieran legez mugatuta egon zelako hasi zen. Gaur egun, *kräftpremiär* ("ibai-karramarroaren estreinaldia") abuztuaren hasieran egiteak ez du legezko garrantzirik. Oskola kendu aurretik karramarroen zukua zurrupatzea zuzentzat jotzen da.

Suediako mendebaldeko kostaldean ohikoa da ibai-karramarroen ordez *havskräfta* (zigala) hartzea.

## Gastronomia 
Akvavit eta beste *snaps* (tragoxka) mota batzuk zerbitzatzen dituzte, garagardoaz gain. Itsaskia ur gazitan egosten eta ezamihilu freskoarekin ontzen dute (ahal dela, loratu baino lehen bildu behar dute), hotza zerbitzatuz eta hatzekin janez. Ogia, onddo-tartak, Västerbotten gazta sendoa, entsaladak eta beste plater batzuk ere zerbitzatzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sebastián Apesteguía

**Sebastián Apesteguía** (Buenos Aires, 1969ko maiatzaren 27a)  paleontologo argentinarra da . "Ninja" ezizena. CONICET-eko Ikertzaile Independente gisa lan egiten du,  Azara Fundazioko &ndash; Maimónides Unibertsitateko Paleontologia Arloan.

## Biografia 
1988an, 18 urte zituela, Buenos Airesko Natur Zientzien Museoan kolaboratzen hasi zen.  La Platako Unibertsitate Nazionalean Biologia Zientzietan lizentziatua da Paleontologian espezializazioarekin eta Natur Zientzietan doktorea da Paleontologian espezializazioarekin  erakunde akademiko beretik. Paleontologo gisa José Fernando Bonaparte, Fernando Novas, Zulma Brandoni de Gasparini eta Marta Fernándezen zuzendaritzapean trebatu zen.

J. Bonaparte taldean fosilak prestatzeko teknikaria izan zen (1988-1993), F. Novasen ikaslea (1995-2002), Argentinako Natur Zientzien Museoan esleitutako ikertzailea (2003-2007) eta Patagoniako Natur Zientzien Museoko (General Roca/Fisque Menuco) (2007) lehen zuzendaria izan zen, Argentinako Río Negro probintzian.

Bere ikerketa-lerro nagusia Argentinako Patagoniako narrasti kretazikoen eta Hego Amerikako eta Ipar Amerikako kretazeoko faunen harremanak aztertzera bideratzen da. 

Argentinatik kanpo, Boliviako Potosíko Toro Toro Parke Nazionalean dinosauro arrastoak aurkitzea ekarri zuen landa-lana zuzendu zuen.   Kubako dinosauro aztarnak ere aztertu zituen eta Ekuadorko lehen dinosauroa argitaratu zuen.

## Laburdura (Zoologia) 
**Apesteguía** laburdura Sebastián Apesteguía zoologiako deskribapen eta taxonomiaren agintari gisa adierazteko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dolores López Aranguren

**Dolores Jacoba López Aranguren** (Carhué, 1905eko abenduaren 28a &ndash; La Plata, 1985eko martxoaren 27a) argentinar hezitzailea, idazlea, sindikalista eta paleontologoa izan zen. 

## Biografia 
1924an pedagogia eta erlazionatutako zientzietako bigarren hezkuntzako, hezkuntza arrunteko eta bereziko irakasle gisa lizentziatu zen.  Filosofia, Natura Zientzietan (zoologia espezialitatea) eta Hezkuntza Zientzietan doktoretza lortu zuen La Platako Unibertsitate Nazionalean.  1927an Natur Zientzietan doktoratu zen Ángel Cabreraren zuzendaritzapean *Camelidos fossils argentinos* tesiarekin, 1930ean *Anales de la Sociedad Científica Argentina* aldizkarian argitaratua. 

La Platako Unibertsitate Nazionaleko (ATULP) Langileen Elkartearen fundazio eta lehen zuzendaritza batzordearen parte izan zen 1932ko ekainaren 14an 

## Argitaratutako liburuak 
* "*Flechas de Cristal*" (1932) Poesia, Jorge Blanco editoriala.
* "*Lumbre y Sueño*" (1948) Poemak prosan.
* " *Mediodía* " (1948) Poesia.
* "*La señal del Ángel*" (1949)
* "*Ala y tiempo*" (1951) Saiakera.
* «Hicimos fuego en la noche». (1956) Jorge Raúl Garbarino eta Hector M. Riverarekin .
* "*Contigo vá mi voz*" (1959) Poesia, La Platako Udalerria edizioa.
* "*Rosa y laurel en tierras de América*"
* "*La paloma, el fuego y el ángel*"
* "*Morada de la pena*"
* "*Meridiano de La Plata*" (1963) Saiakera, La Platako Udalerria edizioa.

## Sariak eta ohoreak 
La Platako hiriko 106. Diagonalak bere izena darama 1986ko martxoaren 19ko 6170 ordenantzaren bidez  
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manie Libbok

**Immanuel Libbok** (Humansdorp, Lurmutur Ekialdea, 1997ko uztailaren 15a) hegoafrikar errugbilaria da, zabaltzaile eta atzelari postuetan jokatzen duena. Stormers taldean aritzen da 2021etik. 2022ko azaroaren 12an egin zuen debuta Hegoafrikako selekzioarekin, Marseillan, Frantziaren aurka. 2023ko Munduko Errugbi Kopa irabazi zuen talde nazionalarekin.

## Palmaresa 
### Natal Sharks 
* Currie Cup
** finalista: 2021

### Stormers 
* United Rugby Championship
** irabazlea: 2022
** finalista: 2023

### Hegoafrikako selekzioa 
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2023

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romasanta. La caza de la bestia

***Romasanta. La caza de la bestia*** 2004ko Paco Plaza espainiar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. Manuel Blanco Romasanta espainiar serieko hiltzailearen bizitzan oinarrituta dago.

## Sinopsia 
1850ean Galiziako herri bat. Bárbara eta bere arreba Josefa basoaren erdian bizi dira. Ez dira irtetera ausartzen, inguruan gertatzen diren hilketa masiboen ondorioz, gizotso baten kondaira hedatzen ari baita. Egun batean, Manuel Blanco Romasanta izeneko saltzaile ibiltari bat iritsi zen, Josefaren maitalea, eta Bárbara maiteminduta dago ezkutuan. Romasantak hirira laguntzen dio Josefari, baina hiria ez da inoiz bere helmugara iritsiko. Izan ere, dirudienez, Romasanta da denek beldur dioten gizotsoa.

Azkenean harrapatzen dutenean, madarikazio izugarri baten biktima dela esaten du bere defentsan. Gizartea zatitu egiten da: alde batetik, baserritarrek Romasanta zigortzeko eskatzen dute, bitartean burgesek, antropologo ospetsu bat buru dutela, beren ekintzak justifikatzen dituzte likantropia izeneko buruko gaixotasuna duela uste dutelako.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arte Garaikideko museoa (Madril)

[thumb|250px|[Ramón Gómez de la Sernaren bulegoa.]]

**Arte Garaikideko Museoa** (), lehen **Arte Garaikidearen Udal Museoa** deitua, Espainiako hiriburuko Centro barrutian dago, Conde Duque kalean. Pedro de Ribera arkitektoak estilo barrokoan eraikitako Conde-Duque kuartelaren eraikineko instalazioetan dago. Museoa, 2001eko azaroan inauguratua, itxita egon zen 2010etik 2015eko otsailaren 3ra arte; berriro irekitzearekin batera bi areto berri ireki ziren.

## Bilduma iraunkorra 
Museoaren bilduma iraunkorra pinturak eta obra grafikoak osatzen dute batez ere, nahiz eta eskultura, argazkia eta marrazkia ere irudikatuta dauden. Bilduma iraunkorra kronologikoki erakusten da eta honako kategoria hauetan banatzen da:

* Abangoardiak historikoak
* Sortzaile berriak
* Errealismoak
* 80. urtetako abstrakzioa
* Caneja Legatua
* Abstrakzioaren maisuak 
* Madrilgo Eskola

2015eko otsailaren 3an, "Museo eramangarria" izeneko bi areto ireki ziren jendearentzat: "Ramón Gómez de la Sernaren bulegoa. Bildumaren ordena".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Condeduque Kultura Garaikidearen Zentroa.
* :Museoa Madrilgo Udalaren webgunean.
Loïck Lespinasse

**Loïck Lespinasse** (Bergerac, Frantzia, 2000ko uztailaren 20a) Frantziar futbolaria da. Aurrelari moduan jokatzen du.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Profila, Errealaren webgunean
Fa sostenitu minor

**Fa sostenitu minor** (Europako notazioan **Fa#m** ere, eta **F**# notazio amerikarrean) eskala minorrek fa sostenitu notatik abiatuta duen tonalitatea da. Hala, eskala osatzen duten notak hauek dira: fa#, sol#, la, si, do#, re eta mi. Armadurak hiru sostenitu ditu (fa, do, eta sol). Maiorren duen tonalitate erlatiboa la maior da. Tonalitate homonimoa, berriz, fa sostenitu maior da.

Oso sinfonia gutxi daude idatzita tonalitate honetan, eta Haydn-en *Agurren Sinfonia* adibide ezaguna da. George Frederick Bristow-k eta Dora Pejačević-ek ere sinfoniak konposatu dituzte tonalitate horretan.

Tonalitate horretan idatzitako kontzertu urrien artean hauek ere badira: Sergei Rakhmàninov-en Pianorako 1. kontzertua, Alexander Skriabinen lehena ere, Henryk Wieniawski-ren  Biolinerako 1. kontzertua eta Henri Vieuxtemps-en *biolinerako* 2. kontzertua. Mozartek tonalitate horretan duen konposizio bakarra *Pianorako* la maiorreko 23. kontzertuko bigarren mugimendua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Pacheco

**Ander Fernández Pacheco** (Aramaio, Araba, 1995eko abenduaren 6a-) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritzen da. Eibar taldeko harrobian hazi da. 2023an Bigarren Federazioan jokatzeko igoberria zen Barakaldok fitxatu zuen. 2024an Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen Barakaldorekin, baina denboraldi bukaeran ez zuen bere kontrtua berritu.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Fitxa
Granma (egunkaria)

***Granma*** Habanan argitaratzen den informazio orokorreko kubatar egunkaria da. 1965ean sortua, Kubako Alderdi Komunistaren Batzorde Zentralaren hedabidea da. Izena 1956an Fidel Castro eta beste laurogeita bat errebelde Kubako kostaldera eraman zituen yatetik dator, Kubako Iraultzari hasiera emanez. Granma hitza  ingelesezko endekatzearen akats grafiko eta fonetiko informal batetik dator, euskaraz "amama" dena.

## Zuzendariak 
* 1965-1967 Isidoro Malmierca
* 1967-1987 Jorge Enrique Mendoza
* 1987-1990 Enrique Román
* 1990-1995 Jacinto Granda
* 1995-2005 Frank Agüero
* 2005-2013 Lázaro Barredo
* 2013-2017 Pelayo Terry
* 2017-egun Yailin Orta Rivera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Rüdiger Selig

**Rüdiger Selig** (Zwenkau, 1989ko otsailaren 19a) alemaniar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2011**
* Binche-Chimay-Binche
**2013**
* Volta Limburg Classic
**2017**
* 2. Almeriako Klasikan
* 3. Fourmiesko Sari Nagusian
**2018**
* Eslovakiako Itzuliko etapa bat 
**2019**
* 8. Gante-Wevelgemen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helvella ephippium

***Helvella ephippium*** *Helvellaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat jotzen.

Sinonimoa: *Leptopodia ephippium*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 10 eta 25 mm bitartekoa, zaldi-zela forman eta ertza pixka bat biribilduta. Grisetik okre argi kolorera doana. 2 eta 3 cm bitarteko garaierako eta 3 mm-ko lodierako oin zilindriko zuri batek eusten dio.

**Haragia:** Oso mehea, elastikoa, zuri-grisaxka kolorekoa.

**Etimologia:** *Helvella* hitza latinetik dator, eta lekale, barazkiak, esan nahi du, oro har belar usaintsua.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzako interesik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Leptopodia elastica* delakoaren antzekoa da, baina honek kapela eta oina handiagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean lurrean, basoetako leku hezeetan eta itzaltsuetan.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Europa, Errusia, Japonia, Himalaiako eremua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marc Streel

**Marc Streel** (Waremme, 1971ko abuztuaren 12a) Belgikako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1994**
* 2. Mugako Zirkuituan

**1996**
* Flèche Hesbignonne 
* 2. Franco-Belgikar Zirkuituan
* 2. Omloop van de Westhoek
* 2. Ardenetako Gezian
* 3. Circuit des Minesen

**1997**
* 20px 15px Belgikako erlojupeko txapelketa
* 2. Rennesko Sari Nagusian
* 2. Nazioen Sari Nagusian

**1998**
* Danimarkako Itzulia eta bi etapa
* Valoniako Tourreko etapa bat
* 3. Nazioen Sari Nagusian

**1999**
* 20px 15px Belgikako erlojupeko txapelketa
* Zomergen-Adinkerke
* Jef Scherens Sari Nagusia
* 2. Valoniako Tourrean
* 2. Eddy Merckx Sari Nagusian (Jesper Skibbyrekin)
* 3. Schaal Sels

**2000**
* 2. 15px Belgikako erlojupeko txapelketan
* 2. Flèche Hesbignonnen

**2001**
* Bakearen Lasterketako etapa 1

**2002**
* 2. Flandriako txapelketan
* 3. Druivenkoers Overijsen

**2003**
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden

**2004**
* Dunkerqueko Lau Eguneko etapa 1

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*