open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Opéra bouffon

***Opéra bouffon***, frantsesez, Italiatik eramana izan zen *opera buffa* izendatzeko hitza da. Opera horiek Frantzian XVIII. mendean zehar interpretatu ziren, bai italieraz baita ere frantsesez. Hitz horiekin ere Jacques Offenbach musikagileak hiru lan izendatu zituen: *Orphée aux enfers*, *Le roman comique* eta *Le voyage de MM Dunanan père et fils;* ondoren, gainontzekoak izendatzeko Opera bouffe izena hartu zuen.

Hiru kontzeptu hauek askotan nahastuak izan dira: Opera bufo, Opera bouffon eta *Opéra bouffe* nahastuak izan dira haien artean. Batzutan ere Frantziako Opéra-comique generoarekin nahastu dira baina azken hau genero desberdina da.

## Bibliografia 
* Bartlet, M Elizabeth C: "Opéra bouffon", *The New Grove Dictionary of Opera*, ed. Stanley Sadie (Londres, 1992) 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Opera bufo
* Opera bouffe
* Opéra-comique

## Kanpo estekak
Santa Maria kaleko 20, Isasagatarren etxea

**Santa Maria kaleko 20 etxea** Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Ordizia udalerrian kokatzen den etxea bat da.

## Historia 
Eraikina XVI. mendekoa da. Isasaga familiak Ordizian zituen etxeetako bat da. Hori horrela Ichasagaeche izenaz ezagutu izan da 400 urte baina gehiagoan. 500 urte inguruko eraikina Ordiziako eraikin zaharrenetakoa da. Eraikineko lehen solairuan sagardotegia izan zen XX. mendean. Eraikin honetan aipagarriak dira sarrerako harlanduzko arkua eta egurrezko egitura. Barnealdean gurutze ganagadun sabaia duen eskilara dauka baita ibai harriekin egindako zorua sarrera-atarian.

2020an eraikinak su hartu zuen hirutan. Lehenengoz apirilaren 22ko goizean eta bigarrengoz egun bereko arratsaldean. Bi egun beranduago berriro hartu zuen su. Ikerketak suaren jatorria sabotaia zela ondorioztatu zuen eta emakume bat atxilotu zuten. Suhiltzaileen eskuhartze bizkorrak eraikina garretatik salbatu zuen.

## Kanpo estekak
Chroma key

***Chroma key*** efektuaren bidez, irudi bateko kolorea erauzi eta ordenagailu bidez txertaturiko beste irudi batekin ordezkatzen da. Telebistan erabili ohi den sistema-elektronikoa da hau, *set* edo inguru birtualak sortzeko.

Beraz, eszenatokiko kolorea kontuan hartu beharreko faktorea da; gehienbat erabiltzen den kolorea berdea da —urdina ere erabili daiteke—. Aurrealdean eta atzean dagoenaren artean —kolorea— nahikoa desberdintasuna egon behar da, lehenengoko informaziorik ez galtzeko eta irudi berria egoki txertatzeko.

Horrela, atzeko aldean bi kontzeptu bereiz daitezke: *hondoa* eta *inguru birtuala*. Lehenengoak eszenatoki bertan erauztea erabaki den koloreari egiten dio erreferentzia —hondo berdea, esaterako—. Bigarrena, aldiz, ordenagailu bidez hondoa ordezkatu duen irudiari deritzo, “inguru” berri bat sortzen baita.

*Chroma key* efektua lortzeko, akzioa enkoadraketa bertan eman behar da —berriemailea, esaterako, irudiaren barruan egon behar da—, eta gainera, kamerari konektatutako *tracking* sistema bat beharrezkoa da, inguru edo *background*-a sortzen duen tresnara informazioa bidali dezan. Izan ere, kamera mugitzen bada, irudia harekin batera mugitu beharko da, efektua ez galtzeko. Horrela bakarrik lortuko da ingurua subjektuaren mugimendu eta akzioetara egokitzea. Hala bada, *chroma* efektuak subjektua libreki mugitzea ahalbidetuko du, espazioarekin jolastuz, irudiak beti estaliko baitu pantaila osoa kalitate onarekin. Honekin batera, behar-beharrezko eskakizuna da albistegiko aurkezlearentzat hondoko kolorerik ez duen arropa edo bestelakorik ez janztea, *chroma key* efektuak ezabatu egingo baitu.

Teknika hau erabilgarria da aurrekontu txikietarako, *set* birtual bat izatea ahalbidetzen baitu inbertsio handirik egin gabe. 3D-ko s*et* haien irudiak aurki daitezke, eta ondo argiztaturiko hondo berdea izatea izango da eskakizun bakarra. Izan ere, uniformea izan behar da kolorea nahi den efektua lortzeko; argia egoki erabili behar da ordenagailu bidezko irudia txertatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Las Monedas leizea

**Las Monedas leizea**, Puente Viesgo udalerrian dagoena, Kantabriako arte paleolitikoko leku garrantzitsuenetako bat da. 2008ko uztailetik UNESCOren Gizateriaren Ondarearen zerrendan dago, "Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea" izeneko multzoan.

Paseko haranaren erdian dago, Hornos de la Peña haitzulotik gertu eta Castillo mendian, La Pasiega, Las Chimeneas eta El Castillo haitzuloak hartzen dituen mendi berean. Castillo mendiko haitzuloek multzo harrigarri oso bat osatzen dute, bai Harri Aroko kultura materialaren ikuspegitik, bai labar-artearen ikuspuntutik.

Isidoro Blancok 1952an leizea aurkitu zuen. Berez, barrunbe bat da, tamaina gutxiko atari batekin, estalagmitak, estalaktitak, antoditak eta kobazulo bateko gainerako formazio tipikoak dauden areto-sare zabal batera sartzen dena.

Las Monedasen ikerketarik garrantzitsuena Eduardo Ripoll Perellók egin zuen- Honek 1972an Brontze Aroko eta Burdin Aroko materialen agerpenaren berri ematen duen ikerketa bat argitaratu zuen, baita Paleolitoko litika apur bat eta Errege-erregina Katolikoen garaian ezkutatuak izan ziren txanpon batzuk ere. Gainera, eskualdean agertutakoen antzeko labar-pintura ugari daude: zaldiak, hartzak, ahuntzak... irudikatzen dituzten pintura beltzak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tandil (animalia)

***Tandil*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Tandilaren generoaren espezie bakarra da. Bere jatorria Argentinan  du.

## Bibliografia 
* Mello-Leitão, 1940 : "Arañas de la provincia de Buenos Aires y de las gobernaciones de La Pampa, Neuquén, Río Negro y Chubut". *Revista del Museo de La Plata* (N.S., Zoología), 2.liburuki, 3-62 or.
* Song & Xu, 1989: "A new genus and new species of the family Dictynidae from China (Arachnida: Araneae)". *Acta Zootaxonomica Sinica*, 14.liburuki, 288-292 or.
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
La Pasiega leizea

**La Pasiega leizea**, Puente Viesgo udalerrian dagoena, Kantabriako arte paleolitikoko leku garrantzitsuenetako bat da. 2008ko uztailetik UNESCOren Gizateriaren Ondarearen zerrendan dago, "Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea" izeneko multzoan.

Paseko haranaren erdian dago, Hornos de la Peña haitzulotik gertu eta Castillo mendian, Las Monedas, Las Chimeneas eta El Castillo haitzuloak hartzen dituen mendi berean. Castillo mendiko haitzuloek multzo harrigarri oso bat osatzen dute, bai Harri Aroko kultura materialaren ikuspegitik, bai labar-artearen ikuspuntutik. La Pasiega, funtsean, 120 metrorainoko (luzera ezaguna) galeria handi bat da, mendi-mazelarekiko paraleloan doana, eta sei leku desberdinetatik irteten dena azalera: sei aho txiki, gehienak buxatuak, gaur egun bisitetarako sarrera gisa bi egokitu direnak. Galeria nagusia, gutxi gorabehera, hirurogeita hamar metrokoa da, eta bigarren mailako galeria sakonago, bihurgunetsu eta labirintikoagoetara irekitzen da, batzuetan, aretoak osatuz zabaltzen direnak. Horrela, «II-VIII aretoa», «B galeria»ko aretoa edo «C galeria»ko «XI aretoa» ditugu, guztiak apaingarri paleolitikoak dituztenak. Azken biek labar-santutegiak dituzte.

Aurkitutako hondakinak, nagusiki, Goi Solutre aldian eta Behe Madeleine aldian kokatzen dira, antzinagokoak diren objektuak ere aurkitu dituzten arren. Haitzulo osoan labar-objektuak daude, bai pinturak, bai grabatuak. Ekidoen, zerbidoen (maskulinoak eta femeninoak) eta bobidoen irudikapenak nabarmentzen dira. Gainera, zeinu abstraktu ugari daude (ideomorfoak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Penangodyna

***Penangodyna*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Penangodynaren generoaren espezie bakarra da. Bere jatorria Malaysiako Penang uhartean dago.

## Bibliografia 
* Wunderlich, 1995: "Beschreibung bisher unbekannter Spinnenarten und -Gattungen aus Malaysia und Indonesien (Arachnida: Araneae: Oonopidae, Tetrablemmidae, Telemidae, Pholcidae, Linyphiidae, Nesticidae, Theridiidae und Dictynidae)". *Beiträge zur Araneologie*, 4. liburuki, 559-579 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Las Chimeneas leizea

**Las Chimeneas leizea**, Puente Viesgo udalerrian dagoena, Kantabriako arte paleolitikoko leku garrantzitsuenetako bat da. 2008ko uztailetik UNESCOren Gizateriaren Ondarearen zerrendan dago, "Altamirako leizea eta Espainia iparraldeko paleolitoko labar-artea" izeneko multzoan.

Paseko haranaren erdian dago, Hornos de la Peña haitzulotik gertu eta Castillo mendian, La Pasiega, Las Monedas eta El Castillo haitzuloak hartzen dituen mendi berean. Castillo mendiko haitzuloek multzo harrigarri oso bat osatzen dute, bai Harri Aroko kultura materialaren ikuspegitik, bai labar-artearen ikuspuntutik.

Berez, barrunbe bat da, tximinia karstikoen bidez komunikatutako bi solairu dituena. Tximinia horiek dira, hain zuzen ere, kobazuloari izena ematen diotenak, izan ere,  euskaraz tximinia da. Interes arkeologikoa beheko solairuan dago, haitzuloaren goialdea labirinto antzu bat besterik ez baita.

1953an, Las Monedas aurkitu zuen Kantabriako Aldundiko kaminero-talde berak Las Chimeneas ere topatu zuen, eta, hiru urte geroago, Joaquín González Echegaray kantabriar arkeologoak ikerketa bat argitaratu zuen. Bertan, silex-arrastoak, historiaurreko ehorzketak eta kobazuloan grabatutako hainbat lan aipatu zituen.

Multzo osoa, Leroi-Gourhanen III. estiloaren barnean egongo litzateke, hau da, Solutre aldikoa. Karbono-14an egindako datazioek, ordea, aztarnak Madeleine aldikoak direla adierazi zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cicurina

***Mizaga*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Mediterraneo arroan, Asia Ekialdean eta Ipar-Amerikan aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:

## Bibliografia 
* Menge, 1871: "Preussische Spinnen. IV. Abtheilung". *Naturforschende Gesellschaft in Danzig* (N. F.), 2.liburuki, 265-296 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Paparreko mikrofono

thumb|Paparreko mikrofonoa
**Paparreko mikrofonoa** edo **lavalier mikrofonoa** neurri txikiko eta sentsibilitate handiko mikrofono pertsonala da, pintza batekin arropan edo lepoaren inguruan jarritako euskarri batean zintzilikatzen dena. Bular-aldean kokatzen den mikrofonoa, normalean berriemaileek erabili ohi dute estudio edo platoan. Erraz ezkutatzen da, soinua arin hartzea ahalbideratzen du eta kabledunak izan ohi dira. Mikrofono bat transduktore akustiko-elektriko bat da. Hau da, energia mekaniko bat, kasu honetan energia akustikoa energia elektrikoan bihurtzeko gaitasuna duen gailua da. Mikrofonoa arropan heltzeak, soinua atzematea era argi, zehatz eta trinko batean ahalbidetzen du, soinua emititutako norabidea kontutan hartu gabe. Honi esker, mugikortasuna eskaintzen du, eskuak libre izaten baitira.

Mikrofonoak sailkatzeko hiru irizpide izan ohi dira kontutan; funtzionamendua (seinale akustikoak elektriko bihurtzeko era), soinua jasotzeko moduarengatik hau da, estaldura angelua eta erabilera. Erabilera irizpide izanik topatzen dugu paparreko mikrofonoa.

## Historia 
Mikrofono pertsonala da paparrekoaren aurrekaria eta erabileraren hastapena 30.hamarkadan kokatzen da. XX. mendean duela ia 100 urte erabiltzen asi zen, mugimendu askatasuna eskaintzen zuen tresna hau. Ingelesez ezaguna den lavalier izena, lepoko batean dauka jatorria. Izan ere, lepoan kokatzen zen bitxi bati, lavalier izenekoa egiten dio erreferentzia izenak. Lavalier lepoko estiloa hedatu zuen Vallière Dukesak, Frantziako Luis XIV-aren maitale izandakoak. Mikrofono hauek hasiera batean, lepotik zintzilik jartzen ziren, mugikortasuna areagotzeko eta ahotik hurbil egoteko. Antzekotasun horretan dauka jatorria izenak.

## Ezaugarriak 
Elkarrizketarako oso aproposa, asko erabili ohi dira telebista estudioetan, hain zuzen albistegietan. Erabilera erraza eta emaitza onak dituen tresna da soinua jasotzerako orduan. Paparrean kokatzen denez, kontuan izan behar dira arropak sor ditzakeen marruskadurak, hauek sortutako edozein zarata jasoko baitu mikrofonoak. Norabide guztietako soinuak jasoko ditu beraz, norabide orotakoa da, iturriaren norabidea edozein izanda berdin biltzen duelako soinua. Soinuaren diagrama zirkularra da. Ez du kanpoko korronterik behar, bateria propioa dauka funtzionatzeko eta ondo ezkutatu ahal izateko.

Pintza txiki bat daramatzate arropan eusteko, papar-hegalean, lepoan edota gorbatan ipintzen da soinua ahalik eta gertuen hartzeko. Tradizioz, kordoi batekin lepotik zintzilikatzen zen eta hizlariari gero eta mugikortasun gehiago eskaintzea lortu da orain.

Seinalea transmititzen duen kablea transmisio ekipo batekin konektatzen da, normalean arroparen barrutik agerian ez geratzeko. Ugarik dira transmisore bar daukatenak, hau, *petaka* bezala ezaguna da eta poltsiko ala gerrikoan kokatu daiteke.

Tamaina desberdinetako sarea eta hau babesten duen goma-apar batek estaltzen du mikrofonoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Callevophthalmus

***Callevophthalmus*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Australian aurkitzen dira.

## Espezien zerrenda 
The World Spider Catalogo 12.0-ren arabera hauek dira:
* *Callevophthalmus albus* (Keyserling, 1890)
* *Callevophthalmus maculatus* (Keyserling, 1890)

## Bibliografia 
* Simon, 1906: "Etude sur les araignées de la section des cribellates". *Annales de la Société entomologique de Belgique*, 50.liburuki, 284-308 or. (testu osoa).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Matthew Boulton

**Matthew Boulton** FRS (Birmingham, 1728ko irailaren 3a - 1809ko abuztuaren 17a) fabrikatzaile ingelesa eta James Watt ingeniari eskoziarraren bazkidea izan zen.

XVIII. mendearen azken laurdenean, lankidetzak ehunka Boulton & Watt lurrun-makina instalatu zituen. Aurrerapen handia egin zuen modernizazioan, fabrikak eta errotak mekanizatzea ahalbidetu zuten. Boulton-ek teknika modernoak aplikatu zituen txanponak egiteko, milioika pieza aurreztuz Britainia Handiari eta beste herrialde batzuei, eta Royal Mint txanpon fabrika ekipamendu modernoarekin hornituz.

Birminghamen jaio zen 1728an, Boultonek 31 urte zituela hil zen metalezko produktu txikien fabrikatzaile baten semea zen Boulton. Ordura arte Boulton-ek negozioa kudeatu zuen hainbat urtez, eta Birmingham-etik gertu eraikitako Soho fabrikan zabaldu zuen. 

Watten bazkide komertzialak, John Roebuckek, Boultonekin zuen zorra ordaindu ezin zuenean, Watten patentearen Roebucken zatia onartu zuen likidazio bezala. Ondoren, arrakasta handiz bultzatu zuen Parlamentua Watt-en patentea beste 17 urtez luzatzeko. Horri esker, konpainiak Watt-en lurrun makina merkaturatzea lortu zuen. Konpainiak ehunka Boulton & Watt lurrun-makina instalatu zituen Britainia Handian eta atzerrian, hasieran meategietan eta gero lantegietan. 

Boulton Lunar Society-ko kide funtsezkoa izan zen, Arte, zientzietan eta teologian Midlands-eko gizon talde bat. Kideak, besteak beste, Watt, Erasmus Darwin, Josiah Wedgwood eta Joseph Priestley ziren. Elkartea hilero biltzen zen ilbetearen gertu. Elkarteko kideek kontzeptuak eta teknikak garatu zituzten Industria Iraultzaren oinarriak jarri zituztenak zientzian, nekazaritzan, manufakturan, meatzaritzan eta garraioan.

Boulton-ek Soho Mint txanpon-etxea sortu zuen, lurrun-potentziara egokitu zuena. Britainia Handiko moneta egoera txarra hobetu nahi zuen. Hainbat urtetako ahaleginaren ondoren, 1797an kontratu bat lortu zuen mende laurden batean kobrezko lehen txanpon britainiarra ekoizteko. Bere "gurdi-gurpil" piezak ondo diseinatuak zeuden, eta faltsutzeko zailak ziren, eta kobrezko zentimo handiaren lehen diru-moldea zuten, 1971n hamartartu arte egiten jarraitu zuena. 1800. urtean erretiroa hartu zuen, nahiz eta txanpon-etxea zuzentzen jarraitu, eta 1809an hil zen. Bere irudia James Wattekin batera agertzen da, Ingalaterrako Bankuaren F serieko £ 50 billete berrian.

## Erreferentziak
Roger Marie Bricoux

**Roger Marie Bricoux** (1891ko ekainaren 1a - 1912ko apirilaren 15a) frantziar biolontxelo jotzailea izan zen *RMS Titanic*en bere hasierako bidaian. Musikari baten semea zen, eta familia Monakora mugitu zen haurra zenean. Italiako zenbait erakunde katolikotan hezia izan zen. Bere ikasketetan zehar, bere lehen orkestrara batu zen, eta lehen saria irabazi zuen Boloniako kontserbatorioan, bere trebetasun musikalagatik. Pariseko kontserbatorioan ikasi ondoren, 1910ean Ingalaterrara joan zen Leedseko Grand Central Hotelean orkestrarekin bat egiteko. 1911 amaieran, Lillera (Frantzia) joan zen bizitzera, 5 Place du Lion d'Or-en, eta hiriko hainbat tokitan jo zuen.

*Titanic*ean ontziratu aurretik aurretik, Bricouxek eta Theodore Ronald Brailey pianistak elkarrekin zerbitzatu zuten Cunard Linesen *RMS Carpathia* lurrunean, White Star Linesekin elkartu aurretik. Bricouxek 20 urte zituen hil zenean. Bere gorpua ez zen inoiz berreskuratu.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Amaia Agirresarobe

**Amaia Agirresarobe Etxeberria** euskal politikaria da.

Alternatiba alderdiko antolakuntza idazkaria eta bozeramailea izan zen. *Euskal Herria Ezkerretik,* ezker abertzalearen, Alternatibaren eta Eusko Alkartasunaren akordio estrategikoaren sinatzaileetako bat izan zen Alternatiba alderdia ordezkatuz Gasteizko Europa Jauregian egin zen ekitaldian.

2011ko udal eta foru hauteskundeetan, Bilduren zerrendan joan zen Bizkaiko Batzar Nagusietarako hautagai bezala, eta batzarkide izan zen 2011tik 2015era bitartean.

2011n Amaiur koalizioaren aurkezpen ekitaldian parte hartu zuen, eta 2012an, EH Bildu koalizioaren aurkezpen ekitaldian.

## Erreferentziak
Rhion

***Rhion*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Rhionen generoaren espezie bakarra da. Sri Lankako espeziea da.   

## Bibliografia 
* O. Pickard-Cambridge, 1870: "On some new genera and species of Araneida". *Proceedings of the Zoological Society of London*, 1870. liburuki, 728-747 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Editore (albistegiak)

**Editoreak**, telebista nahiz irratian aurki ditzazkegu. Hauek erredakzio talde lanaren barruan kokatzen dira, zuzendari eta erredaktorearekin batera. Editorea, albistegietan azken ukituak ematen dituen pertsona da.  Osotasuna ematen dio albistegiari.

Editorea telebistako nahiz irratiko saioa antolatzen duen pertsona da. Ekaia edo materiala atondu behar du minututegia burutzen duelarik. Minututegian, gaiak eta albiste edo erreportaia bakoitzaren iraupena jartzen ditu editoreak. Horrek  markatzen du linea editoriala eta ideologikoa albistegian. Lerro ideologiko nagusi horri erantsi beharko zaio albiste bakoitzak eduki duen karga ideologikoa. Hortaz, bi lerro ideologiko ager daitezke albistegi batean, eta batean edo bestean lerro ideologikoek ez dute zertan berdinak izan behar.

Minututegian azken orduko informazio inportanteak ager daitezke bapatean. Horrelako kasuetan bada mekanika bat hiru aukera hartzen dituena:

# Azken orduko albisteak hartzen dira eta aurreikusitako batzuk kendu egiten ditugu. Editoreak usnamen ona eduki behar dute aukera hori burutzeko.
# Bapatean heltzen diren albisteak sartzen dira aurreikusitako albisteen iraupena aldatzen. Hortaz, albiste batzuei denbora kentzen zaie berriak sartu ahal izateko.
# Aurreikusitako minututegia mantentzen da eta notizia berriak sartzeko luzatu egiten da saioa. Horrela, aldaketarik ez da egiten.

Editore batek, albistean sartuko diren berriak aukeratu behar ditu. Albiste garrantzitzuenak, momentuko gaurkotasuna eta gaurkotasun iraunkorreko albisteak aukeratzen dira.  Horren ondoren, gidoia idazten du aukeratutako albisteak kontuan hartuz. Editoreak berria ezagutu egiten du, beraz, berria albistegian kokatu, eta erredaktoreak aurkezten du, honek berria lokutatu dezan.  Bestalde, albistegian sor daitezkeen arazoak konpondu behar ditu. Editoreak, denbora neurtu behar du, hau da, albistegian albiste guztiak lokutatzeko denbora eman behar du.

Editoreak errelizadorearekin koordinazio ona eraman behar du informazio saioa ondo irten dadin. Editoreak aukeratzen ditu titularrak eta atalak, eta beraz, antolatzaile eta arduradun nagusia bihurtzen da nolabait.
Erica Durance

thumb|Erica Durance, 2020an.
**Erica Durance** (Calgary, 1978ko ekainaren 21a) Kanadako aktorea da. *Smallville* telesailean *Lois Lane*-ren rola betetzeagatik egin zen ezagun. Ondoren Alex Reid doktorea izan zen *Saving Hope* telesail kanadarrean.

## Biografia 
Calgaryn jaio bazen ere Albertako Three Hills herriko indioilar haztegi batean hazi zen. Abeslari klasikoa izateko bideratu bazuten ere aktore izatea zuen amets. 1996an Wesley Parkerekin ezkondu zen eta haren abizena hartu zuen. 1999an Vancouverrera joan zen aktore profesionala izateko asmoz. Yaletown Actors Studion egin zituen ikasketan. 1999an Parkerretaz banatu eta 2001ean David Palffy irakaslearekin ateratzen hasi zen. 2005ean ezkondu ziren.

Iragarkiak egin zituen aurrena. Urte berean *The Chris Isaak Show* komediako atal batean agertu zen. Hasierako urteetan Erica Parker izena erabili zuen.

2004an egindako casting batean *Smallville* telesailean Lois Lane izateko aukeratua izan zen. 4. denboraldian sartu zen ohiko aktore gisa eta 5. denboralditik aurrera protagonista bihurtu zen. 2011 artean jarraitu zuen telesailak, bitartean telefilme batzu egin zituen. 2006an FHM aldizkariak Munduko 100 emakumezko sexienen zerrendan 38. postuan kokatu zuen. Hurrengo urteetan antzerako zerrendetako ohikoa izan zen, eta FHM eta Maxim aldizkarietako azalean agertu zen.

2012an *Saving Hope* telesailean berriz ere protagonista papera izan zuen, Alex Reid doktorea izan zen, zirujau nagusia. Telesailaren ekoizlea ere bazen eta atal bat berak zuzendu zuen. 3. denboraldian haurdun gelditu zen eta pertsonaia ere bai, noski. 2017 arte iraun zuen telesailak. Supermanen inguruko telesailekin jarraituz *Supergirl* telesailean ohiko aktorea izan zen, eta *Batwoman* telesailean berriz Lois Lane izan zen.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Gobo

thumb|eskuinera|Gobo bidezko proiekzioa.
**Goboa** metalezko zein beirazko diskoa da. Hau forma desberdinekin dago zulaturik eta tenperatura altuak jasateko gai da. Pieza hau fokoetan jartzen da argia sartzen ez uzteko, eta horrela efektu bisualak sortu ahal izateko. Gobo terminoa ingelesetik dator eta "goes before optics" esaldiaren akronimotik dator; hau da, optika aurretik doana. Goboaren adibiderik esanguratsuena *Batman*en seinalea izango litzateke. Argi efektuak sortzeko metodo hau antzinetariko bat da.

## Motak 
thumb|Gobo bidezko proiekzioa.

#### Altzairuzkoa 
Gehien erabiltzen den gobo mota da. Iraunkorrenak dira eta bertan hitzak, irudiak eta abar eratzen dira altzairuzko xafla moztuz, nahi den forma eman arte. Fokoaren eta goboaren artean kolorezko gel-xafla jarriz kolorezko argia lortuko litzateke.

#### Beirazkoa 
Gobo mota hau erabilgarria da oso mugitzen diren fokoetan erabiltzeko. Gainera, beirazkoa izanik goboan bertan jarri daiteke kolorea, beste xaflarik erabili gabe.

## Lehenengo goboak 
1881. urtean Sir Joseph Swanek denboran askoz gehiago irauten zuen argi elektrikoa lortu zuen eta *Savoy Theater* eraiki zen Westminsterren argi mota honekin. Argiztatzeko era hau azkar zabaldu zen, eta 1933. urterako mendebalde osotik zegoen. Momentu horretan kokatzen dira lehenengo goboak, argi efektuak sortu nahi baitziren eszenatokietan.

## Goboen erabilera telebistan 
Goboak gehienbat antzerkian erabili izan diren arren telebistan erabili izan da noizbait. Goboen erabilera gehienbat itzalak sortzeko izan da; halere *Batman* bezalako pelikuletan paper garrantzitsuagoa jokatu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banaidja

***Banaidja*** Araneomorphae armiarma generoa da, Dictynidae familiakoa. Taxon monotipiko Banaidjaren generoaren espezie bakarra da. Samoa uhartetako batzuetan aurkitzen dira: Upolu eta Savai'in, Samoan, eta Tutuila Samoa Amerikarrean.

## Bibliografia 
* L. Koch, 1872: "Die Arachniden Australiens". *Nürnberg*, 1.liburuki, 105-368 or.
* Lehtinen, 1967: "Classification of the cribellate spiders and some allied families, with notes on the evolution of the suborder Araneomorpha". *Annales Zoologici Fennici*, 4.liburuki, 199-468 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Dictynidae espezieak

## Kanpo estekak 
* : Index to Organism Names.
* : Nomenclator Zoologicus
Ampato

**Ampato** Peruko hegoaldeko jarduerarik gabeko sumendi bat da, Ampato mendikatean kokatua. Itsas mailaren gainetik 6.290 metroko garaiera du.

Sumendiaren izena aimarazko ''jamp'atu'' hitzetik dator. Hitz honek apo esan nahi du euskaraz.

## Geografia 
Ampato sumendiak bi gailur ditu. Batetik, iparraldekoak, itsas mailaren gainetik 6.150 metroko garaiera du. Bestetik, hegoaldeko tontor nagusiak, itsas mailaren gainetik 6.290 metroko garaiera du.
Ri Sol-ju

**Ri Sol-ju** (; Ipar Hamgyong, Ipar Korea, 1989ko irailaren 28a) Koreako Herri Errepublika Demokratikoko lehen dama eta Kim Jong-un buruzagi gorenaren emaztea da 2012ko uztailaz geroztik.

2005ean Hego Korea bisitatu zuen Ipar Koreako ordezkaritzaren laguntza taldean Incheongo Asiako Atletismo Txapelketan.

Uste da 2009an Kim Jong-unekin ezkondu zela. 

## Erreferentziak
Abadín (Abadín)

**Abadín**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abadín udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian. 2015ean 268 biztanle zituen.
Miss Grand International

**Miss Grand International** nazioarteko emakumezkoentzat edertasun-lehiaketa da. Thailandiako Bangkok hirian egiten da 2013tik urtero.

Lehiaketaren irabazleari koroa jartzen zaio buruan eta ordainsaria ematen zaio. Venezuelako *Valentina Figuera* da 2019ko urriaren 25tik egungo Miss Grand International.

## Miss Grand International-n irabazleak 
### Gallery 

File:Rachel Gupta MGI24.png|**Miss Grand International 2024**Rachel GuptaIndia
File:Luciana Fuster 2023.png|**Miss Grand International 2023**Luciana FusterPeru
File:Isabella Menin.png|**Miss Grand International 2022**Isabella MeninBrasil
File:Nguyễn Thúc Thùy Tiên 2021.png|**Miss Grand International 2021**Nguyễn Thúc Thùy TiênVietnam
File:Abena Akuaba Appiah.png|**Miss Grand International 2020**Abena AppiahAEB
File:Valentina Figuera Morales.png|**Miss Grand International 2019**Valentina FigueraVenezuela
File:Clara Sosa on FarangDay.jpg|**Miss Grand International 2018**Clara SosaParaguai
File:Miss Grand International 2017 visited Embassy of Peru in Bangkok 01 (cropped).jpg|**Miss Grand International 2017**María José LoraPeru
File:Ariska Putri Pertiwi in Ministry of Tourism and Creative Economy of The Republic of Indonesia Press Conference (1) (cropped).jpg|**Miss Grand International 2016**Ariska Putri PertiwiIndonesia
File:Claire Parker.png|**Miss Grand International 2015** Claire Elizabeth ParkerAustralia
File:Daryanne Lees.png|**Miss Grand International 2014** Lees GarciaKuba
File:Janelee Chaparro.png|**Miss Grand International 2013** Janelee ChaparroPuerto Rico

## Herrialde euskaldunetako ordezkariak 
**Kolore tekla;**

### Miss Grand Espainiako 
### Miss Grand France 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  
*  Miss Grand International erabiltzailearen profila, Instagram zerbitzuan
*  
*  Miss Grand International Video Youtuben
Montouto (Abadín)

'*Montouto*, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abadín udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian. 2014an 79 biztanle zituen.
Las Fraguas (Kantabria)

**Las Fraguas**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da. 2017an 137 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Hornillos jauregia
Lanaren Nazioarteko Konfederazioa

**Lanaren** **Nazioarteko Konfederazioa**, ingelesez **International Confederation of Labor** ( **ICL** ), herrialde desberdinetako sindikatuak batzen dituen nazioarteko erakunde bat da. Bere barnean dauden erakundeak anarkosindikalistak eta sindikalismo iraultzailearen oinarriak jarraitzen dute.

2018ko maiatzaren 11tik 13ra bitartean, erakunde sindikal anarkosindikalista eta iraultzaileak elkartu ziren Parman (Italian) IWA 1864an sortu zuten idei nagusiak berreskuratzeko eta geroago 1922an . Biltzarrean CNT, FAU, USI, FORA, IWW, IP eta ESE parte hartu zuten.

Lehenago Barakaldon (2016ko azaroa) eta Frankfurten (2017) erakunde internazional hau osatzeko prestaketa lanak egin ziren.

## ICLren helburuak 
ICLren helburu nagusia sindikatuek taktika eta estrategia berrien antolaketa partekatzea da. Esate baterako, "greba basatiak, errepide-blokeoak eta bestelako erresistentzia-ekintza irudimentsuak" antolatzea. Zehazkiago, IWW sindikatuko espetxeratuen Batzorde Antolatzailea (IWOC) greba esperimentu bat egin zuen espetxeetan. Epe honetan, ICLk kide gehiago erakartzen saiatzen ari da Ekialde Ertaina, Erdialdeko Amerika, Hego Amerika eta Ipar Afrikako erakundeak batzeko.

## ICLren sailak 
"Sailak" deitzen zaie ICLri atxikitako sindikatuei. Gaur egun, hauek dira sailak:

:* Espainia: CNT Confederación Nacional del Trabajo
:* Italia: USI Unione Sindacale Italiana
:* Alemania: FAU Freie Arbeiter-Union
:* Polonia: IP Inicjatywa Pracownicza
:* Argentina: FORA Federación Obrera Regional Argentina
:* Grezia: Eλευθεριακή Συνδικαλιστική Ένωση (ΕΣΕ)
:* Amerikako Estatu Batuak-Kanada: IWW Industrial Workers of the World

## Erreferentziak
Palacio (Arenas de Iguña)

**Palacio**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen herri bat da, Arenas de Iguña udalerrian. 2017an 37 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Adal

**Adal**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bárcena de Cicero udalerrian dagoen herri bat da. 2011n 470 biztanle zituen.
A Cova (Ayande)

**A Cova**, gaztelaniaz **Coba**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko San Martín del Valledor parrokian dagoen herri bat da, Allande udalerrian.
Beyo (Ayer)

**Beyo**, gaztelaniaz **Bello**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Aller udalerrian dagoen parrokia bat da. 2019an 240 biztanle zituen.
Areces

**Areces**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Les Regueres udalerrian dagoen herri bat da.

1937ko otsailaren 23an, Espainiako Gerra Zibilan, Eusko Gudarosteko Kandido Saseta kapitaina gerra frontetan borrokatzen ari dela hemen hil zen.
Lorena Lopez de Lacalle

**Lorena Lopez de Lacalle Arizti** (Gasteiz, 1959ko abuztuaren 16a) politikari arabarra da.

## Ibilbidea 
Europar Parlamentuan lan egin du interprete bezala.

Eusko Alkartasuna alderdiko militantea da 2005etik, eta 2009tik Eusko Alkartasunaren Batzar Nazionaleko kidea.

2007ko abuztutik Arabako Foru Aldundiko Kultura, Euskara eta Kirol diputatua izan zen. Diputatu bezala, Gasteizko Santa Maria Katedraleko fundazioko kide, Artium museoko batzordeko kide eta Gasteizko Arte eta ofizioen eskolaren fundazioko lehendakari izan zen. Añanako gatza haraneko fundazioko lehen lehendakaria izan zen.

Diputatu zela, Iruña Veleiako ostraken aurkikuntzak gertatu ziren. Hasiera batean aurkikuntzei egiazkotasuna eman bazitzaien ere, 2009an Lopez de Lacallek auzitara eraman zituen aurkikuntzak egin zituzten arkeologoak piezak faltsutu izanaren aztarnak zeudela eta.

2011an Eusko Alkartasunako Nazioarteko politika eta garapen laguntzarako idazkari izendatu zuten, eta baita Europako Aliantza Askeko batzordeko kide.

2011ko eta 2015eko foru eta udal hauteskundeetan, Arabako Batzar Nagusietan batzarkide aukeratu zuten, lehengo Bildu koalizioa ordezkatuz eta ondoren EH Bildu koaliziotik.

2012 urtetik, Eurobasque, Europako Mugimenduaren Euskal Kontseiluko lehendakariordea da.

2019tik Europako Aliantza Askearen presidentea da 

## Erreferentziak
Ricardo Requejo

**Ricardo Requejo Retegi**, (Irun, 1938ko ekainaren 10a - ibidem, 2018ko azaroaren 12a) musika klasikoaren nazioarteko piano-jotzaile eta musika irakaslea izan zen.

## Biografia 
Irunen jaio zen 1938ko ekainaren 10ean. Laster musika ikasketak Ascensión Mitxelena, Primitivo Azpiazu maisuekin hasi zituen. Ondoren, Donostiako Udal Kontserbatorioan ikasketak hasi zituen, Jose Maria Iraola eta Francisco Escudero irakasleekin. 16 urterekin, piano akademikoko lehen saria irabazi zuen erakunde akademiko horrek antolatutako lehiaketan. Handik gutxira, Frantziako hiriburura joan zen Parisko Vlado Perlemuterekin prestakuntzarekin jarraitzeko Parisko Musika Kontserbatorio Nazionalean. Urte horietan klaseak ere hartu zituen Pierre Pasquier, Gaspar Cassadó, Elsa Barreine, Guido Agosti eta Bartzelonako kontzertu artista ospetsua zen Alicia de Larrocha. Pianoaren lehiaketa ugaritan eta kontzuertuetan izandako arrakastak Europako eszena punta-puntan kokatzen hasi zen.

Genevako Kontserbatorioan jarraitu zituen bere ikasketak, Louis Hiltbrandekin esaterako. 1965ean Genevan lehen Prix de Virtuosité lortu zuen aho batez. Portugalen Helena Costarekin ikasten jarraitu zuen, Alemanian Sandor Vegh eta Karl Engelekin, eta Hanburgoko Conrad Hansenekin, azken honen bere laguntzailea izanik.

1974an Espainiara joan zen eta Madrilen bizitzen gelditu zen. Ordurako irakasle ezaguna zen eta kontzertuak egiten jarraitu zuen mundu osoan. Euskal Herriko Goi Mailako Musika Eskola Musikenen piano irakasle iraunkorra izendatu zuten.

Azken hamarkadetan, ganbera-pianista gisa gailendu zen. Artista desberdinekin jo zuen, besteak beste, Christian Ferras, Salvatores Accardo, Claude Stark, Teresa Berganza mezzo-sopranoa... Grabazio ugari ere egin zituen. *Diapason* aldizkari frantsesa Diapason d’Or saria jaso zuen, Isaac Albenizen *Iberia suite* grabazioagatik. Bere errepertorioan Isaac Albéniz, Manuel de Falla, Joaquín Turina, Aita Donostia, Robert Schumann, Frédéric Chopin, Modest Musorgski eta beste asko zeuden.

Irakasle gisa artista askoren irakaslea izan da: Javier San Miguel piano jolea, Camino Martín, Esther Mendiburu, Irun Itxaso Aristizabal, Esther Barandiaran, Carmen Díez Quesada...

2017ko abenduan Irungo Udalak Urrezko Domina eman zion.

## Sariak 
* 2017: Irungo Udalaren Urrezko Domina
* 1985: Diapason d’Or, Isaac Albeniz *Iberia suite*ren bi diskoengatik.
* 1965: Luis Costa Nazioarteko Txapelketa Oporton (Portugal)
* 1965: Geneva, Pianoko Premier Prix
* 1961: Ourense (Espainia), Piano Nazioarteko Txapelketa
* 1959: Vlado Perlemuter gelaren Piano Lehen Saria

## Musika diskoak 
Requejo musika album askotan lagundu du, normalean beste musikariekin batera. Lan gehienak Suitzako Claves etxearekin egin zituen. Lan horietan azpimarratzekoak dira Teresa Berganzarekin batera grabatu zituenak. Euskal musikarekin lotuta, Euskadiko Orkestra Sinfonikoarekin eta Donostiako Orfeoiarekin, 1997an, Jesus Guridiren *Diez melodías vascas* grabatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Iberia suite* YouTube, Requejoren bertsioan.
As Goás (Abadín)

**As Goás**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abadín udalerrian dagoen parrokia bat da, Lugoko probintzian. 2014an 104 biztanle zituen.
Steve Marriott

**Stephen Peter Marriott** (Londres, 1947ko urtarrilaren 30a - Arkesden, Essex, 1991ko apirilaren 20a) ingeles musikari, abeslari, abesti egile eta gitarra-jotzailea izan zen, Small Faces eta Humble Pie taldeen sortzaileetako bat. Mod estiloko ikono bat izan zen Britainia Handian. 1965ean Small Faces taldea sortu zuen Ronnie Lane, Kenney Jones eta Jimmy Winstonekin. Marriott izan zen taldearen arrakasta gehienen egilea edo egilekidea. Taldea utzi ondoren, Humble Pie taldea sortu zuen Jerry Shirley, Greg Ridley eta Peter Framptonekin. Talde honetan Small Faces taldean baino askatasun handiagoa izan zuen sormenerako. AEBeko biren ondoren, bere nortasuna aldatu zuen, ziurrenik alkohol eta droga gehiegikeriagatik. Humble Pie-ko etaparen ondoren, bakarka edo beste talde batzuekin jotzen jarraitu zuen. Lo zegoela, bere etxebizitzari su ematean hil zen.

## Diskografia hautatua 
* 1964: Give her my regards (Single) – Steve Marriott
* 1966: Small Faces – Small Faces
* 1966: From The Beginning – Small Faces
* 1968: There Are Four Small Faces – Small Faces
* 1968: Odgens Nut Gone Flake – Small Faces
* 1969: In Memorial – Small Faces
* 1969: Autumn Stone – Small Faces
* 1969: As Safe As Yesterday Is – Humble Pie
* 1969: Town & Country – Humble Pie
* 1970: Humble Pie – Humble Pie
* 1971: Rock On – Humble Pie
* 1971: Performance, Rockin' The Fillmore – Humble Pie
* 1972: Smokin' – Humble Pie
* 1973: Eat It – Humble Pie
* 1974: Thunderbox – Humble Pie
* 1975: Streetrats – Humble Pie
* 1976: Marriott – Steve Marriott
* 1976: Wam Bam – Steve Marriott's All Stars
* 1977: Playmate – Small Faces
* 1978: In The Shade – Small Faces
* 1980: On To Victory – Humble Pie
* 1981: Go For The Throat – Humble Pie
* 1981/2000: Majik Mijits – Lane & Marriott
* 1986: Packet of Three – Steve Marriott & Band (Live-Album)
* 1988: Sing The Blues – Steve Marriott And The DT's
Ian McLagan

**Ian Patrick McLagan** (Hounslow, Londres, 1945eko maiatzaren 12a - Austin, Texas, 2014ko abenduaren 3a) ingeles teklatu-jotzailea, *Small Faces* eta *Faces* taldeetako kidea. 1965ean Small Faces taldea sartu zen Jimmy Winston ordezkatzeko. 1969an Faces taldearen sorreran parte hartu zuen Small Faces taldeko Ronnie Lane eta Kenney Jones. Ronnie Wood eta Rod Stewart batu zitzaikien. Faces desegin ondoren beste talde batzuekin lan egin zuen, Rolling Stonesekin besteak beste.

## Diskografia 
***Bakarka:***

* *Troublemaker* (Mercury, 1979)
* *Bump in the Night* (Mercury, 1980)
* *Last Chance to Dance* (EP) (Barking Dog, 1985)
* *Best of British* (Maniac, 2000)
* *Rise & Shine* (Maniac, 2004) (Gaff Music)
* *Here Comes Trouble* (Maniac, 2005)
* *Live* (Maniac, 2006)
* *Spiritual Boy* (Maniac, 2006)
* *Never Say Never* (Maniac, 2008) (00:02:59 Records)
* *United States* (Maniac, 2014) (Yep Roc Records)

***Small Faces-ekin:***

* *Small Faces* (1966)
* *From the Beginning* (1967)
* *Small Faces* */* *There Are But Four Small Faces* (1967)
* ''Ogdens' Nut Gone Flake* (1968)
* *The Autumn Stone* (1969)
* *Playmates* (1977)
* *78 in the Shade* (1978)

***Faces-ekin:***

* *First Step* (1970)
* *Long Player* (1971)
* *A Nod Is As Good As a Wink... to a Blind Horse* (1971)
* *Ooh La La'' (1973)
Qasr al-Hayr al-Sharqi

**Qasr al-Hayr al-Sharqi** () Siriako basamortuaren erdian dagoen gaztelu bat da. Al Sukhnahtik 10 kilometrora (6,2 milia) eta Sergiopolisetik (Rusafa) 100 kilometrora (62 milia) dago, Bishri Palmyran menditik gertu. Hixam ibn Abd al-Malik kalifak eraiki zuen 728-29an, faunan aberatsa den eremu batean, basamortuan. Dirudienez, militar aurreratu eta ehiza postu bezala erabili zen. Jauregia Qasr al-Jayr al-Garbiren kontraparte da, urtebete lehenago eraikitako gaztelutik gertu dagoen jauregi bat.

Jauregiak patio ireki handi bat du, gotorleku sendoz eta zaintza-dorreez inguratua sarreretan, baita izkina bakoitzean ere. Jauregiak bi egitura karratu ditu, bata 300 metroko diametrokoa eta bestea 100 metrokoa (330 oin). Eraikinak, konplexu handi baten zati diruditen gela, arku eta zutabeen hondarrak ditu. Apaindutako pieza batzuk Damaskoko Museo Nazionalera eraman dituzte, eta atea Deir ez-Zor Museoan berreraiki dute.

Gaur egun publikoari irekita dago. 70 metroko luzera duten bere horma handi eta itzelak ikus daitezke. Kanpoko paretak 160 metro luze dira eta egoera ezin hobean daude.

## Ondarea 
1999ko ekainaren 8an, Hezkuntza, Zientzia eta Kulturarako Nazio Batuen Erakundeak (UNESCO) ikur kultural izendatu zuen.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Qasr_al-Hayr_al-Sharqi_-_GAR_-_10-01.jpg
Fitxategi:Qasr_al-Hayr_al-Sharqi_-_GAR_-_10-02.jpg
Fitxategi:Qasr_al-Hayr_al-Sharqi.jpg
Fitxategi:Qasr_al-Hayr_al-Sharqi_-_GAR_-_10-05.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mian

'''''' Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen parrokia bat da. 2017an 265 biztanle zituen.

## Erreferentziak
Parigoritissaren eliza

**Parigoritissa** edo **Paregoretissa eliza** () Artako hiri greziarraren XIII. mendeko bizantziar metropoli-eliza da. Eraikinaren zati bat Artako Bilduma Arkeologikoa gordetzeko erabiltzen dute.

Eliza Nizeforos I.a Komnenos Dukas Epiroko despotak (1268 – 1297) eta Anna Kantakouzen bere bigarren emazteak sortu zuten 1290. urtean . Azkenean, elizak porrot egin zuen, eta Kato Panagiako monasterioko menpe (metokion) gelditu zen. 1578an, emakumeen komentu izendatu zuten.

Eliza ia karratuak diren hiru solairuko eraikin handiak osatzen du. Oktogonala da, erdiko kupula hiru mailatan banatutako zortzi pilarez eusten duena. Elizaren sabai lauaren izkina bakoitzean ere lau kupula txiki daude, eta linterna bat. Barne-dekorazioa aberatsa da: marmolezko erreberdakzioa du galerien mailaraino, eta hortik gora mosaiko luze biziak eta freskoak ditu. Kupulan, Pantokrator mosaikoa, aingeruz inguratua, eta 12 profeta danborraren leihoen artean. Seguru asko, mosaiko horiek Epirotik kanpoko artistek egin zituzten. Ananias margolariaren XVI. mendeko freskoak ikus daitezke aldarean, eta XVII. mendeko freskoek, berriz, eliza nagusia apaintzen dute. Elizaren dekorazioak mendebaldeko eragin batzuk ere erakusten ditu bere estatuagintzan, hala nola munstro erromanikoak eta eszena biblikoak irudikatzen dituzten erliebeak.  

## Erreferentziak
Samartín (Amieva)

**Samartín**, gaztelaniaz **San Martín de Argolibio**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen parrokia bat da. 2018an 163 biztanle zituen.
Nola?

**NOLA?** (New Orleans Louisiana) Fermin Muguruzak egindako dokumentala da, 2015ekoa eta Talkak ekoiztua. New Orleansen egindako filma da, Katrina urakanak hiria hondatu ondorengo urteetan. Jazz munduarekin egindako musika topaketa da. "Irun meets New Orleans" bigarren izenburua dauka.

Amaia Apaolaza ekoizleari dedikatutako lana da.

## Abestiak 
# Kolore bizia.
# Etxerat!
# In-komunikazioa
# Mess around
# Zugarramurdin, akelarrea
# Dub manifest
# After-boltxebike
# When I die
# Gora Herria
# Black is Beltza

## Musikariak 
* Antonio Gambrell
* Ben Jaffe
* Brad Walker
* Brian Coogan
* Bruce "Sunpie" Barnes
* Charlie Gabriel
* Clint Maedgen
* Dan Ostreicher
* Derrick "Oops" Moss
* Devon Taylor
* Doug Belote
* Erica Falls
* Helen Gillet
* James Singleton
* Joe Lastie Jr.
* Jonathan Freilich
* Katey Red
* Mark Bingham
* Mark Braud
* Rex Gregory
* Rick Trolsen
* Rickie Monie
* Ronell Johnson
* Scott Frock

## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* "Nola?" dokumentala (Fermin Muguruza, 2015).
Anne Carson

**Anne Carson** (Toronto, 1950eko ekainaren 21a) Kanadako ingeles hizkuntzako poeta, saiakeragile, itzultzaile eta literatura konparatu klasikoko irakaslea da, Michigango Unibertsitatean .

Nobel Literatur sarietarako hautagai posibleen zerrendetan egotera heldu da.

2020an *Princesa de Asturias de las Letras* saria jaso zuen 

## Biografia 
Torontoko Unibertsitateko St. Michael's College-n matrikulatu zen. Lehenengo eta bigarren urteen amaieran, bi aldiz utzi zuen. 1981. urtean amaitu zuen bere prestakuntza akademikoa. Safori buruz egin zuen doktore tesia, gainera, eta haren lehendabiziko argitalpena antzinako Grezian maitasun erromantikoa ulertzeko moduari buruzko saiakera bat izan zen: *Eros the bittersweet* (Eros, samin-goxoa)

Urte batzuetan Montrealen bizi izan zen eta bertan McGill Unibertsitatean jardun zuen irakasle.eta Michigango Unibertsitatean,

Irakasle lanaz gain, hogei liburu inguru argitaratu ditu autoreak, saiakerak, poesiak, itzulpenak edo aurreko guztien arteko nahas-mahasak ere kontuan hartuz, baina nagusiki poetatzat jo ohi dute literatur zirkuituetan, eta mende honetako ahots garrantzitsuenen artean aipatu ohi dute maiz haren izena.
* *If Not, Winter: Fragments of Sappho*. Knopf, 2002.
* *Decreation: Poetry, Essays, Opera*. Knopf, 2005.
* *Grief Lessons: Four Plays by Euripides* (traducción de Eurípides). New York Review Books Classics, 2006.
* *Nox*. New Directions, 2010
* *Nox*, traducción al español, Vaso Roto Ediciones, 2018
* *Antigonick* (2012) New Directions
* *Red Doc>* (2013) Knopf, secuela directa de su primera novela poética *Autobiography of Red*.
* *Iphigenia among the Taurians* (traducción) (2014) University of Chicago Press
* *The Albertine Workout* (2014) New Directions Poetry Pamphlet #13
* *Float* (2016) Knopf
* *A antropoloxía da auga/Tipos de agua. El camino de Santiago* lanean poetak 90 hamarkadan Galiziara egindako erromes esperientzia bildu du.

## Sariak eta aitorpenak 
* Lannan poesia saria 1996.
* Pushcart Saria 1997.
* Guggenheim Beka 1998.
* MacArthur Beka 2000.
* Griffin poesia saria 2001 *Men in the Off Hours*.
* TS Eliot Saria 2001 *The Beauty of the* *Husband*.
* 2010eko Saria PEN poesia itzulpengintzan .
* 2012ko Doctor Honoris Causa saria Torontoko Unibertsitatean .
* 2014ko Folio Saria *Red Doc-i*
* 2014ko Griffin Poesia Saria *Red Doc-eko* Kanadako irabazlea.
* 2020an *Princesa de Asturias de las Letras* saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Poems by Anne Carson at PoetryFoundation.org
* Griffin Poetry Prize biography
* "Anne Carson, with Brighde Mullins", Lannan Readings & Conversations, March 21, 2001.
* *New York Times* assessment of Carson's career and review of *Red Doc>*.
*  "Short Talks" lecture
* **'"Cant Stop Screaming", A 2012 commentary from Judith Butler on *Antigonick* for Public Books
Argolibiu

'***, gaztelaniaz **Argolibio*', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Samartín parrokian dagoen herri bat da, Amieva udalerrian. 2018an 41 biztanle zituen.
Sebarga

'''''', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen parrokia bat da. 2018an 162 biztanle zituen.
Cirieñu

'***, gaztelaniaz **Cirieño*', Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Sebarga parrokian dagoen herri bat da, Amieva udalerrian.
Abu Dulaf meskita

**Abu Dulaf meskita** (), meskita historikoa da, Samarratik 15 bat kilometrora kokatua, Irakeko Saladin probintzian. 859. urtean Al-Mutawakkil 10. kalifa abbastarrak meskita enkargatu zuen. Meskitak forma angeluzuzena du, eta Qibla korridorearekin korridoreek inguratutako sahn-a izan zen handiena. Meskita munduko meskita handienetako bat da, eremuaren tamainaren arabera neurtuta, 46.800 metro karratuko zabalera du. Samarrako Meskita Handiko Malwiya ospetsuaren antzeko minarete espirala iparraldean dago. Minaretearen diseinua Firuzabadeko antzeko egituran oinarritzen dela esaten da. Minaretea 32 metrora iristen da eta oinarri karratu baten gainean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naomi Osaka

japoniar tenislaria da. 2019ko urtarrilaren 28an WTAren bakarkako sailkapeneko lehen postuan sailkatu zen Australiako Irekia irabazi ondoren. WTAren sailkapeneko lehenengo postuan egon zen lehenengo asiar tenislaria izan zen. Japoniako kirolaririk ospetsuenetakoa da. 

Aita haitiarra du eta ama, berriz, japoniarra. Ameriketako Estatu Batuetan bizi eta entrenatzen da hiru urte zituenetik. Nahiz eta AEBtan bizi, Japoniako ordezkaritzarekin lehiatzen da.

Azken unera arte zalantzan egon zen Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu edo ez. Hirugarren postuan zegoen munduko zerrendan orduan Bi aldiz irabazi du AEBetako Irekia, eta beste bitan Australiakoa. Azken hilabeteetan, pistatik kanpo eman zuen baina. Roland Garrosetik erretiratu zen, hedabideekin hitz egiteari uko egin eta gero. Behin baino gehiagotan izan da kirolarien buru osasun arazoen bozgorailu lanetan. 

Black Lives Matter mugimenduaren alde, AEBetako Irekian maskara bat eraman zuen Poliziak hildako afro-amerikarren izenekin.

## Kirol estatistikak 
### Grand Slam txapelketako finalak 
#### Bakarkakoak: 2 (2 garaipen) 
## Erreferentziak