open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Física y Química

**"Física y Química"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako zortzigarren diskoa da, 1992an argitaratua.

## Abestiak 
# *"Y nos dieron las diez"*
# *"Conductores suicidas"*
# *"Yo quiero ser una chica Almodóvar"*
# *"A la orilla de la chimenea"*
# *"Todos menos tú"*
# *"La del pirata cojo"*
# *"La canción de las noches perdidas"*
# *"Los cuentos que yo cuento"*
# *"Peor para el sol"*
# *"Amor se llama el juego"*
# *"Pastillas para no soñar"*

## Kanpo estekak
Esta boca es mía

**"Esta boca es mía"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako bederatzigarren diskoa da, 1994an argitaratua.

## Abestiak 
# *"Esta noche contigo"*
# *"Por el bulevar de los sueños rotos"*
# *"Incluso en estos tiempos"*
# *"Siete crisantemos"*
# *"Besos con sal"*
# *"Ruido"*
# *"El blues de lo que pasa en mi escalera"*
# *"Como un explorador"*
# *"Mujeres fatal"*
# *"Ganas de..."*
# *"La casa por la ventana"*
# *"Más de cien mentiras"*
# *"Esta boca es mía"*

## Kanpo estekak
Yo, mi, me, contigo

**"Yo, mi, me, contigo"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako hamargarren diskoa da, 1996an argitaratua.

## Abestiak 
# *"El rocanrol de los idiotas"*
# *"Contigo"*
# *"Jugar por jugar"*
# *"Es mentira"*
# *"Mi primo el Nano"*
# *"Aves de paso"*
# *"El capitán de su calle"*
# *"Postal de La Habana"*
# *"Y sin embargo"*
# *"Viridiana"*
# *"Seis de la mañana"*
# *"No sopor..., no sopor..."*
# *"Tan joven y tan viejo"*

## Kanpo estekak
Xafla basal

thumb|Xafla basal transmisio-mikroskopio elektronikoz behatua.
**Xafla basala** matrize estrazelular espezializatuz eraturiko geruza mehea da, zelula parenkimal eta ehun konektiboaren arteko interfase gisa jokatzen duena. Epitelio zelulak, zelula muskularrak eta Schwann zelulak finkatu eta lotzen dituen xafla jarraia da. Zelula epitelialak ez diren zelulei lotutako xaflari, kanpo xafla deritzo. Mintz basalarekin nahastu ohi da, baina berez xafla basala xafla erretikularrarekin batera bere osagaia da.

Bere osagaiak kolagenoa, laminina, entaktina, fibronektina, glukosaminoglukanoak eta proteoglukanoak dira. Fibronektina izan ezik, beste osagai guztiak bertako zelulek jariatuak dira. Aitzitik, bere konposaketa aldakorra da kokapenaren arabera.

Mikroskopio elektronikoz 40-50nm-tako geruza jarrai gisa nabari da non dentsitate desberdineko bi alde bereizten diren:
* Zelula parenkimalen aldean geruza argiago bat nabari da: *xafla argia*.
* Ehun konektiboaren aldean geruza ilunagoa dago: *xafla dentsoa*.

## Funtzioak 
* Funtzio nagusiena epitelio ehunari sostengua ematea da. Epitelio zelulak bertara lotzen dira eta halaber, xafla basalaren osagaiak ehun konektiboaren osagai desberdinetara.
* Atxikipen zelularra.
* Zelulen desberdintzapena eta zatiketa gaitasuna erregulatzen du.
* Iragazpen langa gisa jokatzen du, bahe molekular gisa.

## Kanpo estekak
Ulibarri euskaltegia

**Ulibarri** Bilbon dagoen euskaltegi bat da. HABEk homologatua dago.

Ulibarri Euskaltegia Euskal Herrian euskara maila profesionalean irakasteari ekin zion lehen zentroa da. 1975. urtean hasia du bere ibilbidea.

Ulibarri Euskaltegiak izena Jose Pablo Ulibarriren omenez hartua du. Jose Pablo Ulibarri (1775-1847) aitzindari sutsua izan zen euskararen eta euskarazko irakaskuntzaren defentsan.

## Kanpo estekak 
*  Ulibarri euskaltegiaren webgunea.
Guàrdia Urbana de Barcelona

**Guàrdia Urbana de Barcelona** (), Bartzelona hiriko udaltzaingo polizia da. 1907an sortu zen, Bartzelona hiriaren segurtasuna bermatzeko asmoarekin.

## Antolaketa 
* **Polizia-burua** eskuinera|500px
** Poliziaren Buruzagitza
** Aholkulari Juridikoa
** Koordinazio Bulego Iraunkorra (OPC)
** Analisi eta Baliabide Kabinetea (GAR)
** Harreman Publiko Zerbitzua
** Barne Arloetako Lantaldea (URI)
* **2. polizia-burua**
** Informazioa eta Harremanak
* **Lurralde Dibisioa**
** **1. Guneko Arduraduna**
*** UT 1 Ciutat Vella
*** UT 2 Eixample
*** UT 6 Gràcia
*** UT 10 Sant Martí
*** UNO 1
*** UNO 2
** **2. Guneko Arduraduna**
*** UT 3 Sants-Montjuïc
*** UT 4 Les Corts
*** UT 5 Sarrià Sant Gervasi
*** UT 7 Horta-Guinardó
*** UT 8 Nou Barris
*** UT 9 Sant Andreu
*** UNO 3
*** UNO 4ç
** **Trafiko Dibisioa**
*** DT - Gauekoa
*** Zirkulazio Lantaldea
*** Istripu Lantaldea
*** Zaldizko Lantaldea
*** Eguneko Euskarri Lantaldea
** **Koordinazio Dibisioa**
*** Aginte Bateratuko Aretoa
*** Euskarri Tekniko Eragileko Zerbitzua (SSTO)
*** Koordinazio Eragileko Bulego Iraunkorra
*** Zerbitzu Plangintza
*** Obra Plangintza
*** Informazio eta Tramite Bulegoa
** **Segurtasun Dibisioa**
*** Administrazio eta Segurtasun Polizia Lantaldea (UPAS)
*** Babes Lantaldea
*** Informazio eta Dokumentazio Zerbitzua
*** UNOC

## Ikus, gainera 
* Mossos d'Esquadra
* Udaltzaingoa

## Kanpo estekak 
*    Guàrdia Urbanaren webgunea
Ameriketako Estatu Batuen banaketa administratiboa

**Ameriketako Estatu Batuak** Ipar Amerikako herrialdea da, Kanadaren hegoaldean eta Mexikoren iparraldean dagoena. Herrialde federala da, 50 estatuk eta barruti batek osatzen dutena.

## Estatuak 
;Estatuak (49)

## Bestelako lurraldeak 
Estatu Batuen mendeko eskualdeak dira Baker uhartea, Birjina Uharte Estatubatuarrak, Guam, Howland uhartea, Ipar Marianak, Jarvis uhartea, Johnston atoloia, Kingman uharria, Midway, Navassa uhartea, Palmyra atoloia, Puerto Rico, Samoa Estatubatuarra eta Wake. Bertako biztanleek ez dute hauteskunde federaletan parte hartzen.

1947ko uztailaren 18tik 1994ko urriaren lehena arte, Estatu Batuek administratzen zuten Ozeano Bareko Uharteetako zainpeko lurraldea. Gaur egun, haien egoera aldatu da: 1986ko azaroaren 3az gero, Ipar Marianak *commonwealth* bat dira, Estatu Batuekin lotura politikoa dutenak; Palauk elkartze libreko itun bat izenpetu zuen Estatu Batuekin, 1994ko urriaren 1az gero eraginkorra; Mikronesiako Estatu Federatuek elkartze libreko itun bat dute, 1986ko azaroaren 3az gero eraginkorra; eta Marshall Uharteetako Errepublikak elkartze libreko ituna izenpetu zuen, 1986ko urriaren 21az gero eraginkorra.

## Ikus gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako itsasoz haraindiko uharteak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Notazio zientifiko

thumb|**Notazio zientifikoa** zer den ulertzeko bideoa.
[260px|thumb|eskuinera|[Avogadroren zenbakia kalkulagailu baten pantailan notazio zientifikoan erakutsia]]
**Notazio zientifikoa** oso zenbaki handiak edo 0tik oso gertu dauden zenbakiak, sistema hamartarrean, idazteko era bat da, argitasuna eta kalkuluak egiteko erosotasuna helburu dituena. 0tik gertu dauden edo oso handiak diren magnitude fisikoak eta kimikoak adierazteko maiz erabiltzen da, adibidez Avogadroren zenbakia irudikatzeko.

Notazio zientifikoan zenbaki guztiak era honetan idazten dira:

:a \times 10^b
("*a* bider 10 ber *b*"), *b* berretzailea zenbaki oso bat, eta *adierazle* edo *mantisa* deritzon *a* balioa zenbaki erreal bat izanik hurrenez hurren. Adierazi beharreko zenbakia negatiboa bada, aurretik "-" (minus) ikurra jartzen zaio.

Adibidez, taula honetan sistema hamartarrean idatzitako zenbait zenbaki azaltzen da, notazio zientifikoan dagokien idazkerarekin batera:

Arestiko taulan erakutsi bezala, zenbaki bat notazio zientifikoan adierazteko eskuarki unitateen lekuan zifra adierazgarriena ezartzen da eta beste zifra guztiak koma ondoren kokatzen dira.

Kalkulagailuetan eta konputagailuetan zenbakiak notazio zientifikoan azaltzeko erabiltzen den idazkera hau izaten da, *E* letrak berretzailea adierazten duelarik:

1.56234E29=1.56234×1029=156 234 000 000 000 000 000 000 000 000

2.34·E–11=2.34×10-11=0.000 000 000 023 4

Ohartu behar da E letrak ez duela zer ikusirik matematikan maiz erabiltzen den e zenbakiarekin.

## Historia 
Zenbaki handiegiak irudikatzeko lehen ahalegina Arkimedes matematikari eta filosofo greziarrak hasi zuen, eta bere *Harearen kontadorea* lanean deskribatu zuen, k.a. III. mendean. Horretarako, unibertsoaren tamaina balioetsi behar izan zuen, une hartan indarrean zegoen ereduaren arabera, eta, gainera, zenbakiak adierazteko modu handi bat asmatu behar izan zuen. Kalkulatzen zuen kopurua 1063 alekoa zen.

Notazio zientifikoaren bidez asmatu zen zenbaki errealak koma flotatzailearen bidez irudikatzeko eredua. Ideia hori Leonardo Torres eta Quevedok (1914), Konrad Zuse (1936) eta George Robert Stibitzek (1939) proposatu zuten. Gaur egungo ordenagailuak puntu flotatzailean kodetzea, funtsean, 2 oinarriko notazio zientifikoa da.

Notazio zientifikoko zenbakien erabilerarekin egindako programazioak superindizerik gabeko irudikapen bat sagaratu zuen, non e (edo E) hizkiak erakuslearen mantisari eusten dion. Beraz, 1.785 × 105 eta 2.36 × 10-14 dira, hurrenez hurren, 1.785E5 eta 2.36E-14 (programazio-lengoaia gehienak ingelesez oinarrituta daudenez, komen ordez puntuak jartzen dira).

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Notazio zientifikoa Batuketak eta kenketak.webm|thumbtime=71|**Notazio zientifikoan** batuketak eta kenketak lantzeko ariketa.
Fitxategi:Notazio zientifikoa Eragiketak.webm|thumbtime=71|**Notazio zientifikoan** lantzeko ariketak.
Fitxategi:Notazio zientifikoa Ariketa 3 DBH.webm|thumbtime=71|**Notazio zientifikoan** lantzeko ariketak II.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mentiras piadosas (Joaquin Sabina)

**"Mentiras piadosas"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako zazpigarren diskoa da, 1990ean argitaratua.

## Abestiak 
# *"Eclipse de mar"*
# *"Pobre Cristina"*
# *"Y si amanece por fin"*
# *"El Muro de Berlín"*
# *"Mentiras piadosas"*
# *"Con un par"*
# *"Corre, dijo la tortuga"*
# *"Con la frente marchita"*
# *"Ataque de tos"*
# *"Medias negras"*
# *"Ponme un trago más"*
# *"A tí que te lo haces"*

## Kanpo estekak
Auzet

**Auzet** Zuberoako eta Bearnoko ibai bat da, Pettarran sortzen dena, eta Oloroeko uhaitzaren ezkerraldeko ibaiadar dena.

## Izena 
Izen erromanikoa *Aucet* da, jadanik 1384an erabilia (baliteke euskarazko *Altzate* izenetik hartua izatea). *Lausset* izena *L* artikulua gehitzean sortu zen.

Altzate erroa **Alz-* sarritan erabilitako euskarazko hidronimoa, adibidez Altzai herrian erabilia.

## Geografia 
Auzet ibaia Ahantziga mendiaren iparraldean du iturria, Gotaine eta Arrokiaga artean. Gero ekialderantz jotzen du Oloroeko ibairantz Gurs eta Xütxe bezalako herrixkak zeharkatuz. Ahoa Araujuzonen du.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Zuberoa:
** Arrokiaga
** Sohüta
** Ospitalepea
* Bearno:
** Josibaia
** Gurs
** Xütxe
** Susmiou
** Gazteluberri Bearno
** Araux
** Viellenave
** Araujuzon.

## Ibaiadarrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sandre datu-basea
San Migel baseliza (Bergara)

**San Migel** Bergaran dagoen baseliza da, Aritzeta auzoan kokatua.

1994ko urriaren 21ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
[thumb|ezkerrera|250px|San Migel baseliza [1961ean.]]

Dokumentuen arabera oso antzinakoa da baseliza hau, nahiz eta historian zehar bere egiturak aldaketa ugari izan dituen. Gaur egun, eraikin honek 22 metro luze eta 9 metro zabal da.

Oinarriak gurutze latindarraren itxura hartzen du, barruko egitura bi zati ezberdinez osatutako egoitza bakarra izanik, abside otxabatu eta transeptuarekin. Gangak konbatu eta tertzeletedun kuzeria itxuraz eginak dira. Zati batean, ordea, ez dago gangarik eta bi isuriko teilatuz estalia dago. Elizaren oineko mentsuloi ilarak antzina izandako koru baten oinarri izango ziren agian. Kanpoaldean, aipatzekoa da harlanduxkoz eginiko espataina edo kanpai-horma. Eraikuntzan erabilitako materialak harlangaitza da, agerian kanpoan eta zarpeatua barruan. Kanpoko estalkia bi isurikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Santa Katalina baseliza (Bergara)

**Santa Katalina** Bergaran dagoen baseliza da, Azkarruntz auzoan kokatua, tontor batean, Santa izeneko baserriaren ondoan eta "Bergarako Labe Garaietako" jatorrizko instalazioen aurrealdean.

2000ko uztailaren 5ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Ezaugarriak 
Oinplano laukizuzena, ekialdetik mendebalderako orientazioa (E-M), isurki biko estalkia eta gailurra fatxadarekiko elkarzuta ditu. Eraikinaren behe aldeko herena harlanduxkaz egina dago eta gainontzekoa harlangaitzez. Eskantzuak harlanduz eginak daude. Eraikina ia itsua da. Fatxada nagusian dago sarbidea dobela itxurako arku zorrotz baten pean, inposta-lerroa behean da, giltzarria du, zortzi dobela eta harlanduzko leihozangoak. Horrez gain honako bao hauek ditu: ipar aldeko altxaeran gezileiho bat, gaur egun itxita dagoena, eta bao leihoburudun bat. Hegoaldeko fatxadan ere aipatu berria denaren antzerako bao leihoburudun du.
alt=Bergarako Santa Katalina (edo Kristo Salbatzailea) ermitako ataria|ezkerrera|thumb|Bergarako Santa Katalina (edo Kristo Salbatzailea) ermita XV. mendekoa da. Gaur egin ez da erabiltzen.
Baseliza gotiko berantiarrekoa da, nabe bakarrekoa, burualde laua du. Petraldun zureriaz estalia dago eta solairuaren zati handia okupatzen duen korua du; koruaren aurre aldea ohol mihiztatuz egina dago eta berari eusten zentratutako zutabe bakarra du.

Presbiterioa zur gordinez estaliz apainduta dago, eta burualdeko murruaren zati bat ere horrela estalita dago. Aldarea kanoi erdiko gangatilak estaltzen du; gangatila petral kurbatuz egina dago eta beren gainean pintatu gabeko zur bistatuz egindako ohol mihiztatuak dituzte. Aipatutako guztia estalkitik eskegita eta alboetako murruetan bermatuta dago, hauts babesle gisa jarrita, aldarea modu egokian babesteko moduan. Garaipen arkua arku txikiz eta merloiez jantzitako *guardamalleta* batek apaintzen du, atzeko hormako taula-erregistroetako junturak estaltzen dituzten oholtxo almenatuen antzekoa dena.

Akaberak egiteko materialak direla eta, apareilua entokatua eta kareztatua da, zorua tamaina handiko kareharrizko lauzaz estalia dago. Arotzeriako elementu guztiak bistan uzten dira inolako tratamendurik gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Santa Katalina baseliza. Fitxa. Eraikitako Ondarea. Kultura Ondarea. Kultura eta Hizkuntza Politika Saila
* Santa Katalina ermita. Bergarako baserriak - Caseríos de Bergara.
Nazio Batuen Klima Aldaketari buruzko Esparru Hitzarmena

**Nazio Batuen Klima Aldaketari buruzko Esparru Hitzarmena**, labur **NBKAEH** (ingelesez *United Nations Framework Convention on Climate Change*, labur *UNFCCC*) nazioarteko ingurumen itun bat da, Nazio Batuen Ingurumen eta Garapen Batzarrean egina Rio de Janeiron, 1992ko ekainaren 3 eta 4an. 1994ko martxoaren 21an sartu zen indarrean.

Itunaren helburua berotegi-efektu gas kopurua eguratsean orekatzean datza, sistema klimatikoarekiko interferentzia arriskutsua galaraziko duen mailara. Hiru printzipio nagusi ditu:
* zuhurtasun printzipioa
* erantzukizun printzipioa, bateratua baina desberdindua
* garapenerako eskubidea

## Kideak 
2004an, dagoeneko 189 estatuk onetsi zuten:

### Behatzaileak 
## Ikus, gainera 
* Klima aldaketa

## Kanpo estekak 
* UNFCCC webgune ofiziala
* Text of the UNFCCC as a PDF
* Text of the UNFCCC as HTML
* The Framework Convention on Climate Change at Law-Ref.org — fully indexed and crosslinked with other documents
* Climate talks a tricky business BBC News 2006-12-18
* Denmark's Host Country Website for COP15
* Caring for Climate.
Adenina

**Adenina** azido nukleikoetan (DNAn zein RNAn) agertzen den base nitrogenatuetako bat da (besteak guanina, zitosina, timina eta urazilo izanik). Base nitrogenatu purikoa da, purinatik eratortzen baita. DNAn adenina beti timinarekin elkartzen da, bi hidrogeno zubien bitartez; hidrogeno-lotura hau ahula da, eta erraz desegiten da, DNA molekula berotzean, esaterako.

Adeninaren nukleosidoa adenosina da; fosforilatzen denean AMP edo adenosin monofosfato nukleotidoa agertzen da, eta baita ADP (adenosin difosfatoa) eta ATP (adenosin trifosfatoa) ere. Nukleotido hauek garrantzi handikoak dira zelularen hartu-eman energetikoetan: ATPa, bereziki, zelularen gordailu energetikotzat har daiteke, prozesu metabolikoetan funtsezko zeregina betetzen baitu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zubiate buztindegiko labea

**Zubiate buztindegiko labea** Eskoriatzan dagoen labea da, herriko sarreran kokatua, Aretxabaletako bidean. Eraikina hargin-hormazko eraikuntza-multzo xume bat da, Gaztanadui kaleko 31aren ondoan dagoena. Eraikuntzak ilaran daude, ibaiaren parean doan bide publikoaren aurrean (lehen "Bekorreta bidea" deitzen zenaren aurrean). Patio txiki bat zeharkatuta, labera iristen da.

EAEan horrelako labe gutxi heldu dira gure garaira, eta Eskoriatzakoa horietako bat da, Gipuzkoan kontserbatu den bakarra gainera. Artisautzako instalazio-mota baten adierazgarria da, eta, nahiz eta mota hori oso antzinakoa ez izan, etnografiarako guztiz interesgarria da, eta tamalez desagertzeko zorian dago. Artisautza hori garrantzitsua izan zen aspaldi; berak sortu eta garatutako zeramika herrikoiak ezaugarri komunak ditu Euskadi eta Pirinioetako kultura-gunean.

XX. mendearen hasieran eraikia izan zen, 1908 inguruan. Estilo arabiarrekoa da, Gipuzkoa osoan, estilo horretako zeramika labe bakarra da. Duela urte batzuk, bere inguruan, etxebizitza eraikin bat eraiki zen, eraikin honen erdian dagoelarik. 2002ko maiatzaren 30ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.
## Ezaugarriak 
Hori eraikuntzaren mendebaldeko erdian dago eta eraikuntza txiki bat da, hargin-hormazkoa, oinplano lauangeluarra duena. Aurrealdeko egitura zurezkoa da, lehenengo solairura daraman zolatari eusten dioten zutabeek osatua. Labeak haizebide bertikala du, arabiarra. Haizebide arabiarrek lauki edo laukiluze formako oina izaten dute, baita zulo ugariko sareta bat ere. Zulo horiei esker, tenperatura homogeneoa da, eta hori oso egokia da zeramika esmaltatuetarako.

Labearen oinaren neurriak 2 x 2 metro dira. Bi ate edo aho ditu, elkarren gainean, labearen erretokira daramatenak. Erretokia lauki bat da, 5,33 m-ko garaiera duena. Material erregogorraz estalita dago. Harrizko hormaren lodiera 0,99 m dira, eta barruko adobazko azalarena, 0,29 m. Labearen eskuinaldean buztinezko piezak lehortu eta biltzeko tokia dago.

Labea ahoetatik betetzen zen. Hortik ere buztina nola erretzen zen ikuskatzen zen. Ontziak erretokian jartzeko bilbe bat jartzen zen aldamio moduan: "takak" deitutakoak ziren, "matoiek" eta "matoi txikiek" osatuak. Matoiak buztinezko zilindro hutsak ziren; matoi txikiak, kono moztuak. Egitura horretan ere adreilu zabal eta estu batzuk sartzen ziren, ontziak jartzeko. Azken horiek banatzeko "txakurrak" edo "krispiak", erabiltzen ziren. Labea behin beteta, txintxor handiez estaltzen zen, eta horien gainean txintxor txikiagoak pilatzen ziren.

## Erreferentziak 
## Ikusn, gainera 
* Ibarraundi museoa

## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
* Zubiate labea. Eskoriatzako Udala
* Zubiate Buztindegiko Labea. Gipuzkoako Ondarearen Zentroa.
Kondaira (aldizkaria)

**Kondaira** historiari buruzko euskarazko aldizkari akademikoa da. Formato elektronikoan plazaratzen da.

Aldizkaria 2003an sortu zuen Udako Euskal Unibertsitateko (UEU) historia sailak, Bizkaiko Foru Aldundiaren diru-laguntzari esker. Hurrengo urteetan Gipuzkoako Foru Aldundiak babestu izan zuen. Lehen zuzendaria Jurgi Kintana izan zen, eta 2008. urtean Mikel Aizpuruk hartu zuen ardura hori.

Aldizkariak bi garai ditu. Lehenengo garaian (1-10. zenbakiak), aldizkariak webgune propio bat zuen eta bertan historia-artikuluak ezezik, historia materialak ere eskaintzen ziren, hala nola, testu historikoak, mapak, apunteak... Zenbait arazo teknikoren ostean, webgunea itxi behar izan zen 2013-2014. urteetan.

Bigarren garaia, 11. zenbakitik aurrerakoa, aldizkaria OJS plataformaren bitartez argitaratzen da. Aldizkari zientifikoak argitaratzeko gaur egun oso zabalduta dagoen plataforma da hori, kode irekikoa ere badena. Estandar oso zabalduak erabiltzen ditu eta gainera euskaraz lokalizatuta dago. Bigarren garai horretan, erabilitako azpiegituraren ondorioz 'historiako testu eta material historikoen atala' kanpo geratu zen, material hori UEUren Otarrea zerbitzuan eskuragarri jartzen da eta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Historia
* Udako Euskal Unibertsitatea

* Osagaiz aldizkaria (osasun-zientziak)
* Uztaro aldizkaria (giza- eta gizarte zientziak)
* *Aldiri,	Arkitektura eta abar* aldizkaria (arkitektura)
* *Ekaia* aldizkaria (zientzia)
* BAT aldizkaria (soziolinguistika)
* Eleria aldizkaria (Zuzenbidea)
* Udako Euskal Unibertsitatea

## Kanpo estekak 
* *Kondaira*ren webgunea
* Latindex zientzia aldizkarien sarea
Konferentzia (argipena)

**Konferentzia** politikari, diplomazialari, kleriko eta kargu formala duten beste pertsonen batzarra da, gai jakin buruz hitz egiteko. Hitzak erabilera zenbait ditu:

* apezpiku-konferentzia,
* Konferentzia Islamikoa,
* Gatazkaren konponbidea sustatzeko nazioarteko konferentzia, non Aieteko Adierazpena jaulki zen.

Beste esanahiak ere baditu:

* Konferentzia, madari-bariedadea.

## Kanpo estekak
Bideokonferentzia

thumb|300px|**Bideokonferentzia** bat.

Bideokonferentzia audio eta bideoa batera transmititzen dituen aldibereko komunikazio-sistema da. 1970eko hamarkadaren hasieran merkaturatu zen lehen aldiz, telefono-teknologia baliatuz.

## Kanpo estekak
Air Francen 447 hegaldia

**Air Francen 447 hegaldiaren istripua** 2009ko ekainaren 1ean Rio de Janeirotik Parisko Charles de Gaulle aireportura zihoan hegaldiak jasandako istripu larria izan zen. Hegazkina ekainaren 1ean desagertu zen Atlantiar Ozeanoan, 216 bidaiariekin.

Brasildar armadak Atlantiar Ozeanoan bilaketa lanak hasi ditu, gutxi gorabehera hegazkina ustez eroritako lekuan.

## Bidaiariak 
Hegazkinean 228 bidaiari zeuden. Bidaiarien artean jaioberri 1, 7 ume, 82 emakume eta 126 gizonezko zeuden.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hegazkin zibilen istripuen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Albistea EiTB webgunean.
Natxitua

**Natxitua** Eako (Bizkaia) hiru auzo nagusietako bat da, udalerriaren mendebaldean kokatutakoa. Iparraldean, Ibarrangeluko Arboliz eta Merru auzoekin egiten du muga.

Herri hau kontuan hartuta, 1877ko errolda baino lehen Ea eta **Natxitua** bere barnean hartzen zituen udalerriak "Natxitua" izena eraman zuen; 1887ko errolda arteko tartean "Natxitua eta Ea" izenpean ezagutu zen eta Bedaroarekin bat egin eta gero "Ea" besterik ez, gaurdaino.

## Inguru naturala eta kokapena 
Natxitua auzoa Ea udalerriaren erdigunearen gainean dago, itsasoaren mailatik 100 bat metrora. Bedaroarekin batera, Eako portu txikia sortu zuten bi herrietako bat izan zen.

Auzoaren iparraldean Natxituko lapatza harrizko hondartza dago.

## Demografia 
## Ondarea 
* Jasokundearen parrokia.
* Agate Deunaren baseliza.

## Garraiobideak 
Lekeitio eta Bilbo bitarteko Bizkaibusen autobus lineak geltokia dauka Natxituan. Bi orduoro igarotzen da lanegun eta jaiegunetan.

## Ikus, gainera 
* Ea

## Kanpo estekak
Deskonferentzia

thumb|360px|
thumb|360px|
thumb|360px|

**Ezkonferentzia** edo **deskonferentzia** (ingelesezko *unconference* neologismoaren itzulpena) informazioa jaso eta elkar trukatzeko teknika bat da. Hitzaldietan ez bezala, ezkonferentzietan parte hartzen duten guztiak dira *aldi berean* entzule eta komunikatzaileak. Parte hartzaileen arteko informazio trukaketa horizontala sortzea da helburu, aldez aurretik adostutako gai bati eutsita.

Moderatzaileak edo hitz egiteko txandak banatzeko beste baliabide batzuk ere adostu egiten dira.

Parte hartzaile batzuk ezkonferentzia egiten den lekutik kanpo egon daitezke eta internetek eskaintzen dituen baliabideei esker egin ditzakete haien ekarpenak.

## Historia 
1997ko *Open Space Technology* liburuan, Harrison Owen idazleak komunikatzeko teknika batzuei buruz hitz egiten zuen, gaur egun ezkonferentziarekin bat datozen teknika batzuk hain zuzen. Baina bere liburuan ez zuen "unconference" hitza aipatzen.

Ingelesaren "unconference" 1998an agertu omen zen lehen aldiz honako iragarkian: the annual XML developers. Geroago, hitz hori Lenn Pryorrek erabili du BloggerCon-en eta Dave Winerrek 2004ean zabaldu zuen, BloggerCon horren antolatzaile nagusienetako bat.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Konferentzia.
* Web konferentzia.

## Kanpo estekak 
* Unconference Blog
* Open Space World
* "Possibilities for Transformational Conferences"
* Euskara irakasleen unconference
Gongoil linfatiko

**Gongoil linfatikoa** immunitate-sistemaren bigarren mailako zatia da, barearekin batera. Gorputz osoan zehar hedatzen den sare handi bat osatzen dute gongoilek, lepo aldean, besapeetan, abdomenean (batez ere mesenterioan) eta iztaietan bereziki kontzentratzen direlarik.

Gongoil linfatikoek babarrun itxura dute, eta linfaren basoetan edo hodietan daude. Bertara iristen diren mikrobioak (bakterioak edo birusak) iragazi eta suntsitzen dituzte (mikrobio horiek odol sisteman sartzea eragozten dute)

Gongoil linfatikoetan T eta B linfozitoak pilatzen dira.

Odol-hodiek ere gongoil linfatikoak zeharkatzen dituzte, horregatik linfozitoak linfatik odolera igaro daitezke, ala alderantziz 

Infekzio bat dagoenean linfozitoak azkar ugaltzen dira gongoil linfatikoetan eta, ondorioz, hauek handitzen dira.

## Linfadenopatiak 
Linfadenopatiak edo adenopatiak gongoil handituak dira, hiru gaixotasun motengatik agertzen direnak: infekzioak, tumoreak edo bestelakoak. Eritasun gaiztoaren susmoa egonez gero, biopsia bide diagnostiko hoberena da orokorrean.

Bestela, linfomak gaixotasun tumoralen artean bereziak dira, hauetan gongoilak eurak minbiziak hartuta daudelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Swollen Lymph Nodes"
Air France

**Air France** (NAZE: **AF**, NAGE: **AFR** eta Callsign AIRFRANS) Frantziako nazioarteko airelinea da, mundu osoko handienetarikoa.

1933an sortu zuten, eta 2004an bat egin zuen KLM enpresa holandarrarekin.

## Ikus, gainera 
* Concorde
* Air Francen 447 hegaldiaren istripua

## Kanpo estekak 
* Air Franceko webgunea
thumb|Boeing 777-200ER.
Enemigos íntimos

**"Enemigos íntimos"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak grabatutako hamaikagarren diskoa da, 1998an argitaratua. Fito Páezekin batera egindako lana da.

## Abestiak 
# *"La vida moderna"*
# *"Lázaro"*
# *"Llueve sobre mojado"*
# *"Tengo una muñeca que regala besos"*
# *"Si volvieran los dragones"*
# *"Cecilia"*
# *"Delirium Tremens"*
# *"Yo me bajo en Atocha"*
# *"Buenos Aires"*
# *"Más guapa que cualquiera"*
# *"Flores en su entierro"*
# *"Hasta cuándo?"*
# *"La canción de los (buenos) borrachos"*
# *"Enemigos íntimos"*

## Kanpo estekak
19 días y 500 noches

**"19 días y 500 noches"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako hamabigarren diskoa da, 1999an argitaratua.

## Abestiak 
# *"Ahora que..."*
# *"19 días y 500 noches"*
# *"Barbi superestar"*
# *"Una canción para la Magdalena"*
# *"Dieguitos y mafaldas"*
# *"A mis cuarenta y diez"*
# *"El caso de la rubia platino"*
# *"Donde habita el olvido"*
# *"Cerrado por derribo"*
# *"Pero qué hermosas eran"*
# *"De purísima y oro"*
# *"Lo mismo que te digo una co te digo la o"*
# *"Noches de boda"*

## Kanpo estekak
Bedaroa

**Bedaroa** Eako (Bizkaia) hiru auzo nagusietako bat da, udalerriaren ekialdean kokatutakoa. 1887ko errolda arte berezko udalerria izan zuen. Izenaren ahoskatze popularra "Bedaru" da.

## Inguru naturala eta kokapena 
Bedaroa auzoa Ea udalerriaren ekialdean dago, Ispaster eta Eako portuarekin muga eginez. Bertara heltzeko Lekeitio eta Gernika arteko errepidean hasten den BI-3481 errepidea hartu behar da.

## Demografia eta biztanleria 
Udalerri gisa agertzen den azken erroldan (1887koan) herriak 274 biztanle eta 56 etxe zituen.

## Ondarea 
* Pedro Deunaren parrokia (XVI. mendekoa).
* Bartolome Deunaren baseliza.

## Iruditegia 
1918-1919 urteen inguruan, Indalezio Ojanguren argazkilariak herrira egindako bisitako argazkiak dira hauek:

Fitxategi:Bedaroa 7823.jpg|Bedaroako eliza, eta inguruko baserriak.
Fitxategi:Bedarona eliza ojanguren.jpg|San Pedro eliza, eta bertako apaiza.
Fitxategi:Bedarona ojanguren baserritarrak.jpg|20. mende hasierako Bedaroako baserritarrak.

## Garraiobideak 
Galdakaoko Ospitalean geltokia duen Lekeitio eta Bilbo arteko Bizkaibusen autobus lineak geltokia dauka auzoan. Lau orduro igarotzen da lanegun eta asteburuetan.

## Kanpo estekak 
*  Bedaroako izena Euskaltzaindiaren webgunean
*  Bedaroa 1842tik aurrerako erroldetan udalerrietako datuak jasotzen dituen webgunean.
Alivio de luto

**"Alivio de luto"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako hamalaugarren diskoa da, 2005ean argitaratua.

## Abestiak 
# *"Pájaros de Portugal"*
# *"Pie de guerra"*
# *"Ay Rocío"*
# *"Contrabando"*
# *"Paisanaje"*
# *"Resumiendo"*
# *"Mater España"*
# *"Con lo que éso duele"*
# *"Dos horas después"*
# *"Me pido primer"*
# *"Nube negra"*
# *"Números rojos"*
# *"Seis tequilas"*

## Kanpo estekak
Joaquín Sabina y Viceversa en directo

**"Joaquín Sabina y Viceversa en directo"** abeslari espainiarrak zuzenean grabatutako diskoa da, 1986an argitaratua.

## Abestiak 
### CD 1 
# *Ocupen su localidad.*
# *Cuando era más joven.*
# *Princesa.*
# *Hay mujeres.*
# *Zumo de neón.*
# *El joven aprendiz de pintor.*
# *Como decirte, como contarte.*
# *Tratado de impaciencia nº 11.*
# *Que demasiao.*
# *Juana la Loca.*

### CD 2 
# *Calle melancolía.*
# *Pongamos que hablo de Joaquín.*
# *Caballo de cartón.*
# *Cuevo ingenuo.*
# *Whisky sin soda.*
# *Rebajas de enero.*
# *Adiós, adiós.*
# *Pisa el acelerador.*
# *Pongamos que hablo de Madrid.*
# *Eh Sabina.*
# *Despedida.*

## Kanpo estekak
Nos sobran los motivos

**"Nos sobran los motivos"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak zuzenean grabatutako diskoa da, 2000an argitaratua.

## Abestiak 
### "Acústico 1" 
# *Nos sobran los motivos.*
# *Tan joven y tan viejo.*
# *Una canción para la Magdalena.*
# *Ruido.*
# *De purísima y oro.*
# *Calle Melancolía.*
# *Rosa de Lima.*
# *Que se llama Soledad.*
# *19 días y 500 noches.*
# *Contigo.*
# *Noches de boda / Y nos dieron las diez.*

### "Eléctrico 2" 
# *Yo me bajo en Atocha.*
# *Princesa / Barbi Superstar.*
# *¿Quién me ha robado el mes de abril? / Así estoy yo sin ti.*
# *Medias negras.*
# *Pacto entre caballeros.*
# *Donde habita el olvido.*
# *Conductores suicidas.*
# *La del pirata cojo.*
# *Y sin embargo te quiero*
# *Y sin embargo.*

## Kanpo estekak
Dímelo en la calle

**"19 días y 500 noches"** Joaquin Sabina abeslari espainiarrak bakarka grabatutako hamahirugarren diskoa da, 2002an argitaratua.

## Abestiak 
# *"No permita la virgen"*
# *"Vámonos pal sur"*
# *"La canción más hermosa del mundo"*
# *"Como un dolor de muelas"*
# *"69 G"*
# *"Peces de ciudad"*
# *"El café de Nicanor"*
# *"Lágrimas de plástico azul"*
# *"Yo también sé jugarme la boca"*
# *"Arenas movedizas"*
# *"Ya eyaculé"*
# *"Cuando me hablan del destino"*
# *"Camas vacías"*
# *"Semos diferentes"*

## Kanpo estekak
Dos pájaros de un tiro

**"Dos pájaros de un tiro"** Joaquin Sabina eta Joan Manuel Serratek zuzenean grabatutako diskoa da, 2007an argitaratua. Lan honek artista biek Iberiar penintsulan eta Latinoamerikan egindako bira jasotzen du.

## Abestiak 
# *Ocupen su localidad / Hoy puede ser un gran dia*
# *Algo personal*
# *Y sin embargo*
# *No hago otra cosa que pensar en ti*
# *Princesa*
# *Contigo*
# *Tu nombre me sabe a yerba*
# *A la orilla de la chimenea*
# *Señora*
# *Aquellas pequeñas cosas / Ruido / El muerto vivo*
# *Fa vint anys que tinc vint anys*
# *19 días y 500 noches*
# *Penélope*
# *Más de cien mentiras*
# *Cantares*
# *La del pirata cojo*
# *Pastillas para no soñar*
# *Para la libertad*

## Kanpo estekak 
* Biraren webgunea
Aloze-Ziboze

**Aloze-Ziboze** Zuberoako antzinako udalerria izan zen, 1843 eta 1859 artekoa.

## Toponimia 
Frantsesez *Alos-Sibas* zuen izena. *Alos* toponimoa 1375eko Luntzen kontratuetan agertzen da eta 1405ko paper gaskoniarretan (*Alos in terra de Soule).

*Sibas* berriz), eta
*Sent-Martin de Sibas'' (1520, Zuberoako ohituran).

## Historia 
1843an Aloze eta Ziboze herriak batu eta Aloze-Ziboze udalerria sortu zuten.

1859ko apirilaren 16ko legearen arabera, Onizegaine udalerria desagertu zen. Onizegaineko Uhaitzandiaren ezkerraldeko zatiak, Aloze-Ziboze herriarekin batera, Aloze-Ziboze-Onizegaine sortu zuen.

## Alkateak 

## Biztanleriaren bilakaera 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Onizegaine
* Aloze-Ziboze-Onizegaine

## Kanpo estekak
Altubeko mendatea

**Altubeko mendatea** (620 metro) Bizkaia eta Araba artean dagoen mendate bat da, izena eman dion Arabako Altube herriaren ondoan kokatua. Handik igarotzen dira Bilbo eta Gasteiz hiriak lotzen dituzten errepide erabilienak, eta horrenbestez ibilgailuen trafiko handia du.

Ohiko abiapuntua da Gorbeiako mendilerroarantz egiten diren mendi ibilaldietan.

## Autobideak 
Altubeko mendatean AP-68 autobidea eta Gasteizerako N-622 errepideak bat egiten dute.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendateak
* Altube

## Kanpo estekak
Obulutegi

**Obulutegia** sexu hormona eta obuluak sintetizatu eta jariatzen dituen organo femeninoa da. Obulutegiak emakumeetan gizonezkoetan barrabilen baliokideak dira, biak gonadak baitira.

Obulutegiak bi izaten dira, almendra itxurakoak eta 6-7 gramo ingurukoak ugalkortasun garaian dauden emakumeetan. Umetokiaren alde banatan kokatuta daude fallopioren tronpei lotuta. Normalean obulutegiak txandakatu egiten dira hilero obulua askatzerako orduan.

Obulutegian egiten da obogenesia, eta ornodunen kasuan guruin endokrino ugariren isuria ere. Ugaztunetan izan ezik, beste animalia mota guztien obulutegiek obulu asko ekoizten dituzte aldiko, era horretan motaren iraupena segurtatzeko.

## Emakumearen obulutegia 
Emakumearen obulutegia, zurixka, zapala eta luzarana da, eta 3 cm inguruko luzera du. Histologiaren ikuspegitik, ernaltze epitelioaz, albugineaz eta folikuluez osatua dago. Folikulu gehienek ernaltze zelula bat dute erdigunean, obozitoa, eta zelula zapalez osatutako geruza bat kanpoaldean. Emakumearen jarduera endokrinoaren eraginez, obozitoa garatzen eta hazten da, nukleoa ere hazi egiten zaio obozitoari, inguruko egiturak aldatzen dira eta azkenik «Graafen folikulu heldu» deitzen den aldira iristen da folikulua. Orduan obuluak 10 mm-ren inguruko diametroa du, eta folikulua hazia dago eta isurkariz beteta. Erabateko heldutasunera iritsi ondoren, folikulua apurtu egiten da, eta tronpak hartzen du askatutako obulua. Ibilbide horretan espermatozoideak ez badu ernaltzen, obuluak bizitasuna galtzen du.

Emakumearen sexu-bizitza aktiboak dirauen artean folikulu bakarra iristen da, normalean, heldutasunera ziklo bakoitzean. Ernalketa gertatzen baldin bada, folikulua gorputz hori bihurtzen da, eta bere isurketa endokrinoa ezinbestekoa da karena eratu aurretik haurdunaldiari eutsi nahi bazaio. Obulutegiak bi hormona mota isurtzen ditu batik bat: estrogenoak eta progestagenoak. Estrogenoak zikloaren lehenengo erdian isurtzen dira, obulazioa gertatu arte alegia, eta progestagenoak, zikloaren bigarren erdian; azken hauek umetokiaren paretak haurdunaldirako prestatzen dituzte. Sail horietako bakoitzeko hormonarik garrantzitsuenak folikulina eta progesterona edo luteina dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabiria dorrea

**Gabiria dorrea** Bergaran dagoen XV. mendeko jauregia da, XVII. mendean handitua.

1964ko urtarrilaren 17ko aginduaren bidez Gabiria dorrea monumentu historiko-artistiko izendatu zen. 2002ko maiatzaren 31an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna, Euskal Kultura ondareari buruzko 7/1990 legera egokituz.

## Historia 
Gabiria dorrea, Ozaetatarren dorrearekin gertatu zen bezala, XV. mendean moztu zuten. Hala ere, Ozaetatarrek ez bezala, Gabiriatarren dorrea mende horretako bigarren erdian berreraiki egin zuten leku berean.

XVII. mendean jauregia handitu zuten (1619 eta 1634 bitartean), eta gainera gaur egun dituen leihoak, armarria eta sartzeko atea eta bertako inskripzioa eraiki zituzten.

Dirudienez, 1719an su hartu zuen, baina gero indartu egin zuten.

Urte luzez Bergarako Tavexa enpresari itsasia egon ondoren, 2005ean Bergarako Udala eta enpresa honek egindako akordio baten ondorioz berriztu zen dorrea. Gaur egun Bergarako Udalaren jabetzan dago eraikina. 

## Ezaugarriak 
Eraikina etxe bakarra da, oinplano laukizuzena du eta gehiena harri-hormaz egina dago. Baoen eta garitoien azpaduretan harlandua erabili zuten. Lau isurkiko estalkia du, zeramika-teilaz egina. Garitoiek ez dute garaiera hori garaitzen, teilatu-hegalek mozten baitituzte. Hego-ekialdeko izkinak, garitoia izan beharrean, armarri handi bat dauka.

Ikusten den eraikina Erdi Aroko dorrearen berreraikuntzaren eta handitzearen ondorio da. Sotoetan 1,3m inguruko lodiera duten murruak daude oraindik, eta, dirudienez, jatorrizko dorrea izan zenaren angeluzuzena osatzen dute. Beheko eta lehen solairuetan murru horietako bat galdu da. Hesizko barru-hormak ere badaude.

Gaur egungo fatxada nagusia jatorrizkoa baino aurrerago dago, eta baoen lau ardatz ezartzen ditu. Beheko solairuak aireztatzeko bao txikiak dauzka; ate nagusiak listelak ditu, eta inskripzio bat goiko partean. Lehenengo solairuak balkoi molduratuak ditu; ate nagusiaren gainean dagoena besteak baino handiagoa da. Bigarren solairuko leihoek azpadurak dituzte. Bao guztiak, atea izan ezik, estalita ditu.

Eskuin aldeko fatxadak handitu zuteneko aztarnak dauzka, eta zati berriko baoak aurreko fatxadako baoak bezalakoak dira. Zatirik zaharrenak jatorrizko baoen markak dauzka: ordenatu gabeko eta ardatz zentral batekin ordezkatutako bi ardatz.

Gainontzeko fatxadek etxe bizitza normal batek bezala dauzkate baoak.

Sotoak habe handiak ditu. Solairu nagusian zoladuraren parte bat lauzaduraz egina dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Joos

**Joos** Zuberoako ibaia da, Basabürüan jaioa eta ezkerraldetik Oloroeko ibaiaren ibaiadarra dena edo 'Joos ibaiaren harana' izena du.

## Geografia 
Iturria Atharratze-Sorholüzeko Otsoaiz mendian du. Ipar-ekialderantz jotzen du Barkoxe zeharkatuz eta ahoa Oloroeko ibaiarekin.

## Ibaiadarrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txubillo

**Txubillo**, **Hiru Txubilloak** eta **Igeldo mendia** ere deitua, Donostiako badiaren mendebaldean eta Igeldo herriaren ekialdean dagoen mendi bat da, 184 metrorekin. Kontxako badiatik ikus daitezkeen hiru tontor nagusietako bat da, Santa Klara uhartearekin eta Urgull mendiarekin batera. Hiru Txubilloak izena Kontxako baitatik mendian ikus daitezkeen hiru gailurrei egiten die erreferentzia. Ekialdekoa da gailur nagusia eta *Txubillo* izena du; mendebaldekoari *Millabier* deitzen zaio.

Egun, mendiko gailurrean *Monte Igueldo* hotela eta Igeldoko jolas-parkea daude. Gailurrera igotzeko Igeldoko funikularra har daiteke. Garai batean itsasargi bat zegoen gailurrean, baina hura eraldatu zuten jolas-parkeko dorrea egiteko eta mendian beherago jarri zuten egungo Igeldoko itsasargia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tellabide, Josu; Agirresarobe, Asier; *101 bazter Donostiako* (55 or.), Alberdania, ISBN 978-84-9868-003-4
Komuneko paper

thumb|200px|Komuneko papera.

**Komuneko papera** garbitasun pertsonalerako, kaka eta, emakumezkoen artean, pixa ere egin ondoren, erabiltzen den paper leun mota bat da, gehienetan biribilkitan ekoiztu eta saltzen dena. Komuneko zulotik behera bota eta bertan desegiteko espreski diseinaturik dago, eskuak garbitu edo lehortzeko bestelako paperak ez bezala, estoldan paperak atasku egin ez dezan.

## Ezaugarriak 
Partikularrentzako komuneko papera 4-32 biribilkietako paketeetan  saltzen da drogeria, supermerkatu eta hipermerkatuetan. Biribildu gabeko paketeetan ere saltzen da. Biribilki bakoitzean dagoen paperaren luzera aldakorra da marka batetik bestera, baina 16 metrotik 40 metrora bitartekoa izaten da. Leku publikoetako komunetan, paper biribilkiak handiagoak eta beraz luzeagoak izaten dira.

Paper geruza bikoitzak dira arruntenak komuneko paperetan, garbiketa eskuak zikindu gabe eta era aseptikoan burutzearren, baina geruza hirukoitza dutenak ere badira . Lurrindutako komuneko paperak ere saltzen dira .

Biribilkietan, komuneko paperak marra puntuztatu erregularretan zatitzen da, erabiltzaileak behar duen neurria hobeto hartu eta azkenean papera biribilkitik erosoago hartzeko. Komuneko paper paketeetan, ordea, paper zatiak banaka hartu behar dira. Paper zati edo orri hauen neurria ezberdina da, herrialdea eta marka zein diren, baina 110-140 mm ingurukoa izaten da beti, eta batetik bestera ez da alde handirik izaten.

## Historia 
XX. mendeko azken hamarkadetan soilik hasi zuen Euskal Herrian jende gehienak egungoa bezalako komuneko papera erabiltzen. XIX. mendean prentsa idatzia ugaltzen hasi zenetik, ohizkoa zen baliabide eskaseko jendeak eta baita ere klase ertainak egunkari papera erabiltzea komuneko paper moduan. Aurrerago, 1960. urtetik aurrera hasi zen nagusitzen espreski ekoiztutako komuneko papera erabiltzen. Garai hartatik aipatu behar da Euskal Herrian oso zabaldua baina kalitate eskasekoa zen *El elefante* markako komuneko papera, Nafarroako *Onena* enpresak ekoiztu eta merkaturatua .

## Kanpo estekak 
*  Papel higiénico: revolución por la puerta trasera, komuneko paperaren historia.

## Erreferentziak
Tenia

**Tenia** (*Taenia*) ziklofilidoen ordenako zenbait bizkarroi zestodoren izena da. Oro har, gizakiaren eta etxeko animalien digestio aparatuan bizi dira, baina arrainen barruan ere izaten dira. Gorputza xingola itxurakoa dute, eraztun formako segmentuez eratua. Neurriz alde handia izan dezakete; badira 1 mm luzekoak eta 15 m luzekoak. Mota batzuk hermafroditak dira eta segmentu bakoitzean dituzte sexu arra eta emea.

Gizakia infektatzen dutenean teniasi izeneko gaitza eragiten dute.

## Espezieak 
* *Taenia crassiceps*
* *Taenia pisiformis*
* Behi-tenia edo tenia kakogabea (*Taenia saginata*)
* Zizare-nagusi edo txerri-tenia (*Taenia solium*)
* *Taenia taeniaeformis*

## Erreferentziak
Tolare baserria

**Tolare** Donostiako Ibaeta auzoan dagoen baserria da, XVIII. mendekoa. Izenak berak dioen bezala, baserri-dolarea zen. Amezketa bidearen 6. zenbakian kokatua dago, Gudamenditik jaisten den errekasto baten ondoan, zabaldi horretara hedatzen doan hiritar gunearekin muga eginez.

1998ko ekainaren 8an, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Euskaltzaindiaren Gipuzkoako delegazioa dago baserri berriztatu honetan.

## Ezaugarriak 
thumb|ezkerrera|250px|zurezko egitura ikusgai, zaharberritze lanak direla-eta (2009ko abendua)

Tamaina ertaineko familia bakarreko baserri bat da, hego-ekialderuntz begiratuz bere fatxada nagusiak, oinplano laukizuzenekoa, behe solairua, beste bat eta ganbara izanik. Estalkia bere hondoan disposatutako bi hegalkin handiz osatzen da, fatxadarekin elkarzut dagoen erdiguneko gailurrean sostengatuz. Bere aparailua harlangaitzezkoa da izkinetan eta bano inguruetan harearrizko harlanduzko perbokak dituelarik, fatxada nagusiaren zati batean bezala. Honek hiru bano erregistro aurkezten ditu hiru hutsunerekin behe solairuan, bost lehen solairuan eta bi leiho ganbararen zatian, behe solairuaren erdiguneko ardatzean ateburudun sarrera eta moldurazko barlasai bidez dotoretutako baoak lehen solairuan. Alboetako fatxadek eta atzekoak tamaina desberdinetako bano eta irekidurak aurkezten dituzte, berezkoak harlanduz inguratuak.

Baserri hau XVIII. mendeko baserri-dolare barrokoaren eredu ona da, konposaketa soilekoa eta eraikitze kalitate handia agertzen duena bere lerro egitura ederrak eta bere horma eta bao inguruetako harlanduek. Eraikitze eskemak eta perimetroko eustorma sendoekin eta habe handietan sostengatutako zutabe ia osokoetaz eta «lira» moduko tornapuntaz osaturiko egitura eramaileak nekazari-eraikuntza hauetan ohizko diren eraikitze tekniken eredu ederra osatzen dute.

## Erabilpena 
[thumb|300x300px|Euskaltzaindiaren bilera bat [Tolare baserria|Tolare baserrian]]
21. mendean, Euskaltzaindiak bertan ditu kokatuak Luis Villasante Ikerketa Zentroa eta baita Gipuzkoako bere egoitza ofiziala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn
Konpresa higieniko

thumb|Zenbait konpresa mota.

**Konpresa higienikoa** edo **zapi higienikoa** —edo, besterik gabe, konpresa— hilekoaren odol isuriak eta hilekoz kanpoko baginako isuriak xurgatzeko emakumeek darabilten zapia da. Kuleroen barrualdean jartzen da, aluaren parean.

## Historia 
Erabili eta botatzeko konpresak 1895ean asmatu zituen Curads & Hartmann’s etxeak. Ondoren, Johnson & Johnson-ek ere merkaturatu zituen. Generalitateko Berdintasun eta Feminismo Sailak babestutako ikerketak plastifikatzaileak antzeman zituen, hala nola, organofosforatuak, eragin kantzerigeno, neurotoxiko eta hormona-nahasteak eragin ditzaketen konposatuak. behin erabiltzekoak dira eta ezin dira birziklatu. Ecofemme erakundearen arabera, konpresa bat plastikozko lau poltsaren baliokidea da. Espainiako Estatuan, batez beste, urtean 3.000 milioi tanpoi eta konpresa erabili eta botatzen dira.

## Alternatiba jasangarri eta osasuntsuagoak 
Berrerabili daitezken produktuak, hala nola, kopa, kulero xurgatzaileak, oihalezko konpresa berrerabilgarriak, itsas belakiak edota odol-jario askea hondakinak murrizten eta osasun-maila hobetzen lagundu dezaketen aukerak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sexu-osasun

## Kanpo estekak 
* Ikerketaren aurkezpena: Marta Beltrán (Rezero) eta Ethel Eljarrat (IDAEA-CSIC) *Tóxicos en productos menstruales desechables en el mercado estatal (2024)*
Belgikaren banaketa administratiboa

[eskuinera|thumb|268px|[Belgikako mapa **eskualdeak**, **komunitateak** eta **probintziak** agertzen direna.

Probintziak lerro lodiagoz azaltzen dira Provinces.]]

**Belgika** hiru eskualdetan banatzen da. Bakoitzak 5 probintziatan banatzen da, probintziarik ez duen Brusela-Hiriburua eskualdea izan ezik. Herrialdeak guztira 589 udalerri ditu.

; Eskualdeak
* Valonia
* Flandria
* Brusela-Hiriburua eskualdea

Baita ere, hiritarrek hitz egiten duten hizkuntzaren araberako lurralde banaketa dago. Hizkuntzaren arabera 3 **komunitate** ezberdinetan banatzen da Belgika:
* Flandriar komunitatea (nederlanderaz hitz egiten da)
* Belgikako komunitate frantsesa
* Belgikako komunitate alemana

## Eskualdeak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Belgika

## Kanpo estekak
Elexalde (Zaratamo)

**Elexalde** Zaratamoko (Bizkaia) auzo nagusia da, udaletxea eta parrokia dituena. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 522 pertsona bizi ziren auzoan. Bertako Udal Liburutegia 1967 an sortu zen.

## Ikus, gainera 
* Nerbioi ibarra

## Kanpo estekak 
*  Elexaldeko eliza Eitb.com webguneko Eguraldiblogean.
* http://www.boe.es/boe/dias/1967/10/12/pdfs/A14026-14026.pdf, Elexalde (Zaratamo)ko Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
Moiordin-Barrondo

**Moiordin-Barrondo** Zaratamoko (Bizkaia) auzoa da, udalerriaren hegoaldean dagoena Arrigorriagatik gertu, Nerbioi ibaiaren ekialdean. Zubi batek Arrigorriagako udalerriaren erdigunearekin elkartzen du.

## Ekonomia 
Auzoa haran txiki eta estu batean dago, eta gunerik lauenetan industrialde bat eraiki da. Etxebizitzak, Moiordingo zubiaren aurrealdeko mendixkan kokatzen dira, zubi hau 1983ko uholdeen ondorioz berreraiki behar izan zuten.

## Jaiak eta ospakizunak 
Uztailaren 4aren inguruan ospatzen dira Santa Isabelen omenez.

## Kanpo estekak
Ahantziga

**Ahantziga** edo **Ahantsiga** Zuberoako mendia da, Gotaineko hego-ekialdean dagoena eta 582 metro dituena.

## Toponimia 
"Ahantziga" izena bitan zatitu daiteke: *ahan* erroa, zubererazko *arhan* edo elorri beltzetik hartuta, eta -*tze-aga* > *-tziga* atzizkia, lekua adierazten duena.

## Topografia 
Ahantzigak Oloroeko uhaitzaren ibaiadar diren Uhaitzandi eta Auzet ibaien arroak banatzen ditu. Iparraldean Idaola, ekialdean Garate eta hegoaldean Belhartz mendiak ditu.

## Abiapuntuak 
* Gotainetik

## Ikus, gainera 
* Zuberoako mendien zerrenda
* Pirinioak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maidalena

**Maidalena** edo **Arhane** Zuberoako mendia da, Atharratze-Sorholüzen dagoena eta 795 metro dituena.
erdian|thumb

## Ermita 
Mendiari Maidalenaren baselizak eman zion ospea. Ermita XV. mendekoa da, erromatarren aurreko jentil eraikuntza baten gainean egina:

## Abiapuntuak 
* Züstarritik (ordu bateko igoera)
* Iruritik (1:45 ordu)

## Ikus, gainera 
* Zuberoako mendien zerrenda
* Pirinioak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maidalena (795 m). Mendikat