Gutun formal

[thumb|300px|[Nelson Mandela presidenteak igorritako gutuna. **Igorlea** Nelson Mandela, **hartzailea** Niall Mellon. Gutun honek **goiburua**, **orri-oina** eta hiru paragrafoko **gorputza** ditu. Ingelesez ohikoak diren adeitasunezko hasierako eta amaierako agurrak.]]
[thumb|300px|[Albert Einstein|Einstein zientzialariaren gutuna AEBko presidenteari Franklin Roosevelt jaunari lehergailu atomikoen inguruan. **Igorlea** Einstein, **hartzailea** Franklin Roosevelt. Hiru paragrafoko gorputza ikusten da irudian eta igorlea eta hartzailearen datuak paragrafo banatan goian bakartuak. (Garai hartako eta beste garai batzuetako ohiko molde formaletako bat).]]

**Gutun formala** edo **eskutitz formala** posta zerbitzu baten bidez igortzen den testu zaindua da. Erregistro formalekoa behar du eta ez lagunarteko erregistroa. Enpresen arteko harremanetan eta administrazioarekiko harremanetan ohikoak dira mota horretako eskutitzak. XXI. mendean e-posta zerbitzuen bidez lehen paperezko gutun formalekin egiten ziren hainbat komunikazio ekintza gauzatzen dira eta orain e-posta mezuetan gutun formaletako zenbait formula eta egituraren kalkoa egiten da.

Gutun formalak hainbat helburu nagusi izan ditzake. Horrela bereiz daitezke:
::* Baimena emateko gutuna.
::* Barkamena eskatzeko gutuna.
::* Eskaera gutuna.
::* Eskaintza egiteko gutuna.
::* Eskerrak emateko gutuna.
::* Ezezkoa emateko gutuna.
::* Gutun komertziala.
::* Kexa gutuna.
::* Ongietorria egiteko gutuna.
::* Postala.
::* Zorionak emateko gutuna.

## Gutun formalaren itxura 
Gutun formaletako mezua, gaur egun, ahal den heinean, osorik orrialde bakar batean aurkezteko ahalegina egiten da. Gutunaren gorputzak bizpahiru paragrafo izaten ditu, beraz.

## Gutun formalaren atalak 
### Goiburua 
Gutun formaletan ohikoa izaten da enpresako edota administrazio bateko goiburu instituzionala agertzea.
Munduan zehar oso hedatua dagoen ohitura: goiburuan **data** agertzea. Datarekin batera gutun formala *non idatzi den* adierazteko ohitura ere oso zabaldurik dago.

### Orri-oina 
Gutun formalak idazteko goiburua edota orri-oina inprentatik lehenetsita dakarren papera erabili izan da, lehenengo irudian agertzen den adibidean bezala.

### Hasierako agurra 
Euskaraz tradiziozko zenbait hasiera: Jaun hori, andre hori, zuzendari jaun hori, alkate andre hori, *X* saileko arduradun horiek...

Hasierako agur horren ostean, zabalduen dagoen ohitura, koma bat idaztea eta hurrengo lerrora jauzi egitea.

### Gorputza 
Gutun formalaren testu nagusia. Hasierako eta amaierako agurretan formula jakin batzuk errotu badira ere, gorputzean askatasun handiago egon izan da. Dena den, zenbait gutun formaletan, ohitura batzuk nahiko errotuak daude. Esate baterako, oso zabaldurik dago administrazioari igorritako eskaera gutunetan eskaera egiten duen igorlearen datuak hasieran kokatzea eta gero, lerro bakartu batean, ESKATZEN DUT idaztea.

### Amaierako agurra 
Badaude euskaraz tradiziozko zenbait formula. Esate baterako, "geure eskaera/iritzia kontuan hartuko duzuelakoan,". "Adeitasunez,".
Amaierako agurrean, "Agur t'erdi." fosilizatu hori, oso erabilia da oraindik ere baina "Agur bero bat" eta "ondo izan" bezalako formulak gero eta gehiago erabiltzen direla ematen du.

Gutun formaleko hartzailea ezaguna denean, harremanik egon bada aurretik, ohiko formula bihurtu da "besarkada bat".

### Sinadura 
Gutun formaletan ohikoa izaten da igorlearen sinadura agertzea. Sinadurarekin batera *noiz* eta *non* sinatu den adieraztea ere ohikoa da. Sinatzailearen **izen-deituak moldeko letretan** agertzea ere ohikoa izaten da, sinaduran bertan izen-deiturak ulergaitzak izaten baitira.

### *Post data* edota *post scriptum* 
Latinezko bi esamolde horiek "P.D.:" eta "P.S.:" horien bidez agertzen dira amaierako agurraren ostean. Iruzkin gehigarriak eransteko erabiltzen den formulak dira.
## Ikus gainera 
* Estilo-liburu.
* Hizkuntza-erregistro.
* Sareko Euskal Gramatika.

## Bibliografia 
* Xabier ALBERDI LARIZGOITIA; Ibon SARASOLA ERRAZKIN: *Euskal estilo libururantz. Gramatika, estiloa eta hiztegia*. EHU. 2001.
* J. ARAKAMA, A. ARRIETA, J. LOZANO, J. ROBLES & R. URRUTIA; (Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea / IVAP): *IVAPeko estilo-liburua*. (2005), 2009.
* EIMA / Estilo liburua.
* Pello ESNAL ORMAETXEA; José Ramón ZUBIMENDI: *Idazkera-liburua*, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, Gasteiz, 1993.
* Euskadi.net: *Software-lokalizaziok*
* Euskaltzaindia. Testu antolatzaileak. Erabilera estrategikoa. Jagon Saila. 2008.
* Gotzon GARATE *Erdarakadak*, Gero-Mensajero. Bilbo. 1988. Saihesteko moduko kalko okerren bilduma.
* Juan GARZIA GARMENDIA *Kalko okerrak*, Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, Vitoria-Gasteiz, 2005. Kalko okerrei buruzko teorizazioa eta saihesteko moduko kalko okerren bilduma.
* Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea / IVAP: *Argiro idazteko proposamenak eta ariketak*. HAEE/IVAP. 1997.
* Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea / IVAP: *Galdezka. Euskarazko zalantzei erantzunez*. Gasteiz. HAEE/IVAP. 2003
* Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea / IVAP: *Hizkera argiaren bidetik*. Gasteiz. HAEE/IVAP. 1994.
* Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea / IVAP: *Komunikazio Elektronikoa. IVAPen gomendioak web-orriak idazteko*.
* Herri Arduralaritzaren Euskal Erakundea / IVAP: *Zalantza-dantza*. Gasteiz. HAEE/IVAP. 2001.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak