open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jerami Grant

**Houston Jerami Grant** (Portland, Oregon (AEB) 1994ko martxoaren 12a) saskibaloi jokalari profesional estatubatuar da,  NBAko (National Basketball Association) Detroit Pistons taldekoa. Unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen Syracuse Orange taldean.

Grant Harvey eta Beverly Granten semea da, eta hiru anaia ditu: Jerai, Jerian eta Jaelin. Harveyk unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen Clemson-en eta Oklahoman, eta 12. aukeraketa orokorra izan zen 1988ko NBAko aurreikuspenean, 11 urtez jokatu zuen NBAn Washington (Bullets and Wizards), Portland eta Philadelphia taldeekin. Granten osaba, Horace (Harveyren anaia bikia), Clemson-en unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen, eta, lau aldiz, NBAko txapeldun izan zen Chicago Bulls eta Los Angeles Lakers taldeekin. Bere anaietako bi, Jerai eta Jerian, ere saskibaloi jokalari profesionalak dira.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen AEBko taldearekin Frantziako (zilarrezkoa) eta Australiako (brontzezkoa) taldeak garaituz. Hauek osatzen zuten taldea: Bam Adebayo, Devin Booker, Kevin Durant, Jerami Grant, Draymond Green, Jrue Holiday, Keldon Johnson, Zach LaVine, Damian Lillard, JaVale McGee, Khris Middleton eta Jayson Tatum-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Izatezko bikote

**Izatezko bikotea** bi pertsona fisikoren batasun afektiboa da, haien sexua edozein dela ere, elkarrekin modu egonkorrean bizitzeko, ezkontidearekiko harreman afektiboaren modu analogoan.

## Legearen araberako ñabardurak 
Frantziako Kode Zibilaren **515-8** artikuluan honela definitzen da bizikidetza forma hau, *concubinage* terminoarekin: "Izatezko batasuna, egonkortasun eta jarraitasun izaera duen bizikidetza komun batek ezaugarri duena, bikote gisa bizi diren sexu ezberdineko edo sexu bereko bi pertsonen artekoa".

Izatezko bikotekideen arteko lotura afektiboa eta bizikidetza kontuan hartuta, batzuetan ezkontzaren antzeko menpekotasun ekonomikoa dakarrena, ordenamendu juridiko batzuek beharrezkotzat jo dute horiek arautzea, bikotekideren bat alde batera uztea saihesteko, zenbait egoeratan, hala nola bestearen heriotza, gaixotasuna, eta abar: kasu horietan, **elkarketa zibila** edo **bikote zibila** osatzen dutela esan daiteke, balio juridikoa duen entitatea.

Oro har, Hego Euskal Herrian izatezko bikote erabili ohi da forma legala duena adierazteko, baina zentzu hertsian izatezko bikorea berez osatua dagoena da, bikote harreman bat, legearen arabera baliorik eduki ala ez.

Legeak onartua eta arautua dena adierazteko hobe da, **bikote zibil** forma,  Ipar Euskal Herrian erabili ohi dena, eta Berriaren Estilo Liburuak proposatzen duena Frantziako elkartasun itun zibileko legediak definitutakoa adierazteko. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bikote zibil

## Kanpo estekak
Wendy Flores

**Wendy Valeska Flores Acevedo** (Santo Domingo, Nikaragua,1981) abokatua eta giza eskubideen defendatzailea. Nicaragua Nunca + taldearen koordinatzailea eta Iniciativa Mesoamericana de Defensoras erakundeko kidea.

## Biografia 
Abokatu gisa graduatu zen Nikaraguako Ertamerikako Unibertsitatean (UCA), non Lege Konstituzionala eta Giza Eskubideen graduondokoa atera zuen Ikasketa eta Ikerketa Juridikoaren Institutuaren (INEJ) eskutik. Giza Eskubideak eta Emakumearen gaiari lotutako Txileko Unibertsitatearen Lege Fakultateko Diploma du ere.

Flores 2002. urtean, 20 urte zituela, giza eskubideen defentsan hasi zen lanean eta hamabost urtez aritu zen

2019an, Costa Rican egonda, erbesteratutako beste kide batzuekin batera, Nicaragua Nunca+ taldea sortu zuen. Taldeak, giza eskubideen aurkako 400 kasu baino gehiago jaso ditu, eta horietatik 117 zentro klandestinoetan, polizia etxeetan edo espetxeetan egondako preso politikoenak dira. Testigantzen arabera, Gobernuaren kontrako protestetan parte hartzeagatik torturak eta tratu krudelak, ankerrak eta umiliagarriak eman ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Herri Handi - Wendy Flores: 'Estrategias de resistencia, justicia y reparación en Nicaragua'  
*Nicaragua Nunca Más - 2021 Democracy Award Recipient
*Wendy Flores - Los delitos de tortura nunca prescriben
*Wendy Flores - #DefensorasSemillasdeCambio
Ernst Happel

**Ernst Franz Hermann Happel** (Viena, 1925eko azaroaren 29a - Innsbruck, 1992ko azaroaren 14a) austriar futbolaria eta entrenatzailea izan zen.

Hamazazpi urterekin jokatu zuen lehen partida Rapid Wien taldean, eta hamalau denboraldi egin zituen taldean. 1955etik 1957ra Racing Club de Francen jokatu zuen.

51 partida jokatu zituen Austriako futbol selekzio nazionalarekin eta 1954ko Munduko Futbol Txapelketan brontzezko domina lortu zuen.
[thumb|275px|Österrike 1958.jpg|thumb|275px| [Austriako futbol selekzio nazionala 1958an: – Ezkerretik eskuinera, zutik ; Walter Horak, Ernst Happel, Karl Koller, Alfred Körner, Paul Halla, Walter Schleger; makurtutak: Helmut Senekowitsch, Gerhard Hanappi, Rudolf Szanwald, Franz Swoboda eta Johann Buzek.]]

Historiako futbol entrenatzaile arrakastatsuenetako bat da. Lau herrialdetako taldeekin ligako eta Kopako tituluak lortu zituen (Herbehereak, Belgika, Alemania eta Austria). Europako Futbol Kopa irabazi zuen 1970ean Feyenoord eta 1983an Hamburger SV zuzenduz eta 1986an finalista izan zen Club Brugge KVrekin. Happel da, Ottmar Hitzfeld, Carlo Ancelotti, Jupp Heynckes eta Jose Mourinhorekin batera, Txapeldunen Liga bi talderekin irabaztea lortu duten bost entrenatzaileetako bat.

Herbehereetako entrenatzailea izan zen 1978ko Munduko Futbol Txapelketan, eta han txapeldunorde izan ziren.

## Palmaresa 
### Futbolaria 
***SK Rapid Wien
** Austriako futbol liga: 1945-46, 1947-48, 1950-51, 1951-52, 1953-54, 1956-57
** Austriako futbol kopa: 1945–46
** Mitropa Kopa: 1951
***Austriako futbol selekzio nazionala**
** Munduko Futbol Txapelketa: 1954ko Munduko Futbol Txapelketa, brontzezko domina
### Entrenatzailea 
* **ADO Den Haag
** Herbehereetako futbol kopa: 1967–68
***Feyenoord
** Herbehereetako futbol liga: 1970–71
** Europako Kopa: 1969–70
** Kontinente arteko Futbol Kopa: 1970
* **Club Brugge
** Belgikako futbol liga: 1975-76, 1976-77, 1977-78
** Belgikako futbol kopa: 1976–77
** UEFA Kopa: 1975-76 txapeldunordea
** Europako Kopa: 1978, txapeldunordea
* **Standard Liège
** Belgikako futbol kopa: 1980–81
* **Herbehereak**
** Munduko Futbol Txapelketa: 1978ko Munduko Futbol Txapelketa, txapeldunordea
* **Hamburger SV
** Bundesliga: 1981-82, 1982-83
** Alemaniako Futbol Kopa: 1986-87
** Europako Kopa, 1982-83
* '''Swarovski Tirol
** Austriako futbol liga: 1988-89, 1989-90
** Austriako futbol kopa: 1988–89

## Kanpo estekak
Amona (Muxika)

**Amona** edo **Amunaga** (gaztelerazko grafia jada ez ofiziala) Muxika herriko auzoa da, Gernikatik gertu, BI-635 errepidearen ondoan dago eta errepide honek Muxika uzten duen iparraldeko mugan. Oka ibaiak zeharkatzen du auzoa.

Auzoko baserrien artean, izen bat baino gehiago errepikatzen da: Luperiaga, Etxerre, Okana edo Okaranaga, Zubieta.... Okana delako etxearen ondoan Okanabaso izeneko muino bat dago, sorgin kontuekin lotua, Jose Migel Barandiaranek jasotako alegien arabera. Inguru berean Peru eta Mari izena zuten bi gaztainondo ere baziren, antzinako ezkontza eta erosketa-tratuen lekuko gisako funtzio bat zeukatenak, izen hau izan zuelako Amona izenera aldatu baino lehenago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Untxigoiti

**Untxigoiti** edo **Ontxokagoiti** Muxika herriko baserri-auzoa da, Ugarte auzo edo gunen nagusiaren gainean, Gernikatik gertu.

Bertako baserrien artean, Untxigoiti izena duen etxe bat baino gehiago, Untxikarte, Oar edo Oar-etxebarri daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lekuko

**Lekukoa** zerbaiten lekukotasuna ematen duen pertsona da, bereziki auzi batean. Zuzenbidean, lekukoa figura prozesala da. Eztabaidagai den gaia ebazteko auzilarietako batek ezagutzen dituen eta garrantzitsutzat jotzen dituen egitateei buruz auzitegi baten aurrean deklaratzen duen pertsona da. Deklarazio horrek lekukotza izena du. Lekukoa presentziala edo ez-presentziala izan daiteke (entzun edo kontatu dioten zerbaiti buruz deklaratzen duena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amona (argipena)

**Amona** terminoak hainbat adiera du:

* **Amona**, **amama** edo **amatxi**, norberaren guraso baten ama euskaraz, **aitona-amonak** artikuluak tratatzen duen kontzeptua da.

Aurrekoarekin lotuak:

* **Amona mantangorri**, **amona gonagorri**, edo **marigorringoa**, Coccinellidae familiako intsektua.
* **Amona Armiarma,** AEBetako amerindiar batzuen mitologiako pertsonaia.

Bestetik:

* **Amona**, Muxikako auzoa, Bizkaian.
* **Amona**, Goa estatuko herria, Indian.
***Amona**, Israelek Zisjordania okupatuan ezarritako kolonia bat.
Ikus, halaber:

* **Amama (argipena)**
Josef Klaus

**Josef Klaus** (Kötschach-Mauthen, 1910eko abuztuaren 15a - Viena, 2001eko uztailaren 26a) austriar politikaria izan zen. Austriako kantzilerra izan zen 1964tik 1970era.

Vienako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen eta ikasle katolikoen anaitasuneko kide izan zen. Bigarren Mundu Gerran esku hartu zuen Alemaniako armadako kide gisa, eta Polonia, Frantzia, Errusia eta Finlandiako kanpainetan borrokatu zen.

1949tik 1961era Salzburg estatuko gobernadorea izan zen. 1961etik 1963ra Finantza ministro izan zen Alfons Gorbachen gobernuan. 1964ko apirilean Austriako kantziler bihurtu zen Gorbachen dimisioaren ondoren eta sozialistekin koalizio handia mantendu zuen. 1966ko hauteskundeak irabazi zituen gehiengo osoarekin eta Austriako Askatasunaren Alderdiko gobernu bakar bat osatu zuen. Erreforma ugari hasi zituen, baina 1970eko hauteskundeak galdu zituen.
Wilbur Smith

**Wilbur Addison Smith** (1933ko urtarrilaren 9a, Broken Hill, Ipar Rhodesia, gaur egun Zambia &ndash; Lurmutur Hiria, 2021eko azaroaren 13a) abentura-nobelen idazlea izan zen, Hegoafrikako best-sellerren egilea. Haren kontakizunek XVI. eta XVII. mendeetan girotutako batzuk dituzte, Afrikako hegoaldeko estatuen sorrera-prozesuei buruzkoak, eta kokaleku horiekin lotutako nazioarteko abentura eta intrigak. Bere liburuak, oro har, hiru serie edo sagako batekoak dira. Lan horiek, neurri batean fikziozkoak, neurri batean herbeheretar eta britainiar zuriek Afrikako hegoaldean duten goraldia eta eragin historikoa azaltzen dute, eta, azkenean, diamantez eta urrez aberatsa den lurralde aldarrikatu dute, beren etxe gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Namwali Serpell

**Namwali Serpell** (Lusaka, 1980) Zambiako irakasle, feminista eta idazlea da.

Harvard Unibertsitatean eta Yale Unibertsitatean ikasi zuen. 2010ean Caine saria eman zioten *The Sack* liburuagatik. Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitateko irakasle gisa lan egiten du. Fikzio garaikidearen, irakurketaren, ziurgabetasunaren eta etikaren arteko erlazioa ikertzen ari da.  San Frantziskon bizi da, Estatu Batuetan. 

Namwali Serpell 2019ko Literatur Elkarteen Sari Nagusiko Letra Ederren kategorian saritu dute, *The Old Drift* izeneko lanagatik. 

## Liburuak 
* 2008, *The Ethics of Uncertainty*. (  )
* 2010, *Muzungu* (ipuin laburra;  )
* 2014, *Seven Modes of Uncertainty*. (  ) . 
* 2015, *The Sack* (ipuina)
* 2016, Double Men. (ipuin laburra;  )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Landotz

**Landotz** Muxika herriko auzoa da, udalerriaren ipar-mendebaldeko inguruan kokatua, Morgarekin muga egiten. Zentro argi bat ez duen landa-auzo hau sakabanatuta dauden 12 baserrik osatzen dute. Horien artean, Kukusondo, Arronga, Zuharte, Pule/Pula izena duten etxe batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ordorika

**Ordorika** Muxika herriko auzoa da, Oka ibaiaren ekialdeko edo eskuinaldeko maldetan kokatua. Auzoko baserrien artean daude Etxenagusia, Goxeaskoa, Mendiguren, Torre edo Ordorikatorre, eta Etxezuri edo Ordorikaetxezuri izenekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pozueta (Muxika)

**Pozueta** Muxika herriko auzoa da, udalerriaren iparraldean, Errigoiti eta Gernika-Lumorekin muga egiten. 

## Baserriak 
Zentro argi bat ez duen landa-auzo hau sakabanatuta dauden 9 baserrik osatzen dute:

* Ganburuoste.
* Ganburubekoa.
* Ganburu.
* Pozuetarabarri.
* Pozuetatzekoa, armarri barroko bat duen etxea.
* Pozuetaurrekoa (bi etxetan banatua).
* Oarretxezuria.
* Olazar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txakala

**Txakala** (Euskaltzaindiak araututako izena) edo **Txakale** (izen ofiziala), Muxika herriko auzoa da, Oka ibaiaren haranean eta  Atxeli mendiaren magaletan kokatua. Landa-gunea osatzen dute baserrien artean, izen hau duten etxeak daude: Iturriaga, Kakoti/Kakotegi, Erekatxo, Uruene/Uriguenbekoa eta Urune/Uriguengoikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ugartegoikoa

**Ugartegoikoa** Muxika herriko auzoa da, Ugarte herrigune edo elizate tradizionaletik gertu egonik (ipar-mendebaldera) haren azpi-auzo kontsideratu daitekeena. 

Auzoa osatzen duten baserrien artean dira izen hau duten etxeak: Bidekurtze, Ametzabarri, Irazabalbarrena, Elizaldeburu, Madariaga eta Aurtenetxe. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zilloiz

**Zilloiz** Muxika herriko auzoa da. Idazkera desberdinekin ageri den arren toponimian (Ziloiz, Ziloniz, Zilloniz), Zilloiz da Euskaltzaindiak araututako forma. Ugarte auzoaren gainean dago, Mungiara daroan BI-2121 errepidearen gainan, hegoaldeko magalean. 

16 etxebizitza daude bertan, tartean izen hau duten baserriak: Etxebarri, Erregene, Zizperrene, Ormaetxe, Etxeandi, Bieskoetxe/Zilloizbeaskoetxea edo Aitzeta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Binwell Sinyangwe

**Binwell Sinyangwe** 1956an jaiotako Zambiako idazlea da.

Industria-antolamendu ikasi zuen Bukaresten .

## Argitaratutako liburuak 
* *A Cowrie of Hope* *(African Writers Series)* 2000
* *Quills of Desire (Public Policy Series)*, 2001

## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20110519041710/http://www.mavicanet.com/lite/fra/40156.html
Jrue Holiday

**Jrue Holiday** Los Angeles, California (AEB) 1990eko ekainaren 12a) NBAko (National Basketball Association) Milwaukee Bucks taldeko saskibaloi jokalari profesionala da. 

Philadelphia 76ers-ek 2009ko NBA aureikuspeneko lehen itzulian hautatu aurretik 17. hautaketarekin, Unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen denboraldi batez UCLA Bruins-ekin. Holiday-ek lau denboraldi jokatu zituen Philadelphia-n, eta, laugarren denboraldian, NBAko All-Star izendatu zuten, 2013an New Orleans Pelicans-era aldatu aurretik. Hiru aldiz NBAko Defentsa Taldeko kide izan da. 2021ean, Milwaukee Bucks NBAko txapelketa batera eramaten lagundu zuen, eta urrezko domina irabazi zuen AEBko selekzioarekin Udako Olinpiar Jokoetan.

## Bizitza pertsonala
Holiday-ren bi anaiak, Justin eta Aaron, ere NBAko jokalariak dira. Bere arreba gazteak, Lauren, unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen UCLAko emakumeen taldean.

2013ko uztailean, Holiday Estatu Batuetako emakumezkoen futbol selekzioko erdilaria zen Lauren Cheneyrekin ezkondu zen. Biak lehen aldiz UCLAko emakumeen saskibaloi partida batean elkartu ziren eskolan, bere denboraldi bakarrean. Bere eserlekura hurbiltzen ari zela, neska gazte batek Darren Collison ote zen galdetu zion, eta autografoa eskatu zion. Ez zela Collison azaldu, eta eserlekua hartzeko prestatzen hasi ostean, atzean eserita zegoen Cheneyk esan zion: "Ez kezkatu, Darren baino politagoa zara". Garai hartan,  harremanak zituzten, baina handik aurera lagunak egin, eta elkartzen hasi ziren. Geroago, urteroko saskibaloi eta futbol konbinazio klinikak antolatzen hasi ziren UCLAn.

2016ko irailean, Holiday-ek Pelicans-en baimen mugagabea hartu zuen bere emaztea zaintzeko, garuneko tumore bat diagnostikatu baitziten. Hurrengo hilabetean, bikotearen alaba Jrue Tyler Holiday erditu eta aste batzuetara, Laureni garuneko ebakuntza egin zioten. Holiday-ek eta bere emazteak Laurenek bigarren seme-alaba izan zuten, Hendricks izeneko mutikoa, 2020ko amaieran.

Holiday kristaua da, eta esan izan du: “Jesukristorengan fedea duen atleta kristaua naiz. Beraz, kontrolaturik ez ditudan egoerak topatzen ditudanean, sinesten dut eta bakea daukat».
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen AEBko taldearekin Frantziako (zilarrezkoa) eta Australiako (brontzezkoa) taldeak garaituz. Hauek osatzen zuten taldea: Bam Adebayo, Devin Booker, Kevin Durant, Jerami Grant, Draymond Green, Jrue Holiday, Keldon Johnson, Zach LaVine, Damian Lillard, JaVale McGee, Khris Middleton eta Jayson Tatum-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* «Jrue Holiday» Wikipedia
Imida

**Imida** kimika organikoan esaten zaio bi karbonilo talde nitrogeno-atomo bati lotuta duen funtzio-taldeari. [(R−CO)2NH)] formula orokorra dute eta amoniakoaren deribatutzat jo daitezke.

Poliimidak sintetizatzeko monomero moduan usatzen dira imidak, kaptona esaterako.
thumb|95x95px|Imida funtzio-taldea
Kimika ez-organikoan imida baliatzen da NH2− ioia izendatzeko, zein oso base sendoa den.

## Nomenklatura 
Imida gehienak konposatu ziklikoak dira azido dikarboxilikoetatik eratorritakoak eta beren izenek hori islatzen dute. Adibidez, sukzinimida azido sukzinikotik eratortzen da eta ftalimida azido ftalikotik. Aminetatik eratortzen diren imiden kasuan aurrizki baten bidez adierazten da N-ordekatzailea; etsenplurako, *N-etilsukzinimida* azido sukzinikoa eta etilamina erreakzionaraziz lortzen da. 

Bestalde, karbodiimida izeneko konposatu organikoak,  RN=C=NR formula dutenek, ez dute harremanik amidekin.
ezkerrera|thumb|213x213px|Sukzinimida

## Ezaugarriak 
Oso polarrak dira eta disolbatzaile polarretan disolbagarritasun ona izaten dute.

N—H lotura duten imidek hidrogeno-zubiak era ditzakete Gune hori azido ahula denez metal alkalinoekin gatzak era ditzake. Esaterako ftalimida potasio hidroxidoz tratatzen denean, potasio ftalamida erdiesten da. Gatz horiek alkila daitezke N-alkilimidak eratzeko.

## Sintesia 
Imida ohikoenak sintizatzen dira azido dikarboxilikoak berotuz edo beren anhidridoak eta amoniakoa  edo amina primarioekin berotuz. Kondentsazio-erreakzioa gertatzen da:

: (RCO)2O + R′NH2 → (RCO)2NR′ + H2O
: Amidak oxidatuz ere sintetiza daitezke imidak, bereziki laktametatik abiatzean.
: R(CO)NHCH2R' + 2 [O] → R(CO)N(CO)R' + H2O

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Take the Lead

***Take the Lead***, 2006ko Liz Friedlander estatubatuarrak zuzendutako dantza drama film bat da. Antonio Banderas, Alfre Woodard, John Ortiz, Rob Brown, Yaya DaCosta, Dante Basco, Elijah Kelley eta Jenna Dewan aktoreek antzeztu zuten.

Pierre Dulaine dantza irakaslea eta institutuetako Dantza Ikasgelen sortzailearen bizipenetan oinarritua dago. Filma berez New Yorken girotua egon arren Toronto hirian filmatu zen, New Yorkeko zenbait eszena gehituz.

## Argumentua 
AEB, New York, Pierre Dulaine (Antonio Banderas) saloiko dantza irakasle inspuratzaileak doako hiriko institutu bateko ikasle gatazkatsuenei doako ikastaroak eskeiniko dizkie. Hasiera batez, ikasleek Dulaine ezzeptizismoz ez dute serio hartuko, saloiko dan5za ez baizaie erakargarria irudituko, baina irakaslearen konpromisoa eta jardunaren ondorioz puskanaka hura eta ikasleen arteko harresia apurtuz joango da. Denen artean haratago joatea erabaki eta energiaz beteriko dantza estilo berria sortuko dute: Dulainen saloiko dantza eta ikasleek aurrez dantza egiten duten hip-hop kale dantzaren nahasketa. Lasterrera, Dulaine bere irakasleen bultzatzailea bilakatu eta bere dantza ikastaroak haietako askok beren bizitzengatik borrokatzeko pizgarria izango dira. Hiriko dantza txapelketa prestigiotsu batean izen eman eta hartan partehartzeko itxaropenez ahalegina eta perfekzioa bilarazten lagunduko die. Bide horretan harrotasuna, begirunea eta ohoreari buruzko gauza baliotsuak ikasiko dituzte.

## Aktoreak 
* Antonio Banderas: Pierre Dulaine, saloiko dantza irakaslea
* Alfre Woodard: Augustine James, institutuko irakaslea
* John Ortiz: Joseph Temple irakaslea

;Ikasleak
* Rob Brown: Jason 'Rock' Rockwell
* Yaya DaCosta: LaRhette Dudley
* Dante Basco: Ramos
* Elijah Kelley: Danjou
* Jenna Dewan: Sasha Bulut
* Laura Benanti: Tina
* Jasika Nicole: Egypt
* Brandon D. Andrews: 'Mustroa'
* Lauren Collins: Caitlin
* Marcus T. Paulk: Eddie
* Katya Virshilas: Morgan
* Jonathan Malen: Kurd
* Shawand McKenzie: Neska Handia
* Joseph Pierre: Trey

;Bestelakoak
* Alison Sealy-Smith eta Phillip Jarrett: Rocken gurasoak
* Jo Chim: Gretchen
* Kevin Hanchard: Woodley
* Joseph Pierre: Trey
* Lyriq Bent: Easy
* Sharron Matthews: Rosemead jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Itsaski-jan

**Itsaski-jan**, batzutan ere **Mariskada** baina gaizki esana , itsaki desberdinen prestaketa deritzogu. Prestaketa desberdinak daude aukeratutako produktuen arabera; ohikoenak hauek dira: txangurru, karramarro, lanperna, txirla... Nahiko plater garestia da eta, ondorioz, ez da egunero jateko modukoa.

## Ezaugarriak 
Itsaski egosia osorik edo zatitan zerbitzatzen da. Nahiz eta itsaski-bilketa mota komun bat egon, erretilu berean dena agertzen da, batzuetan itsaski-parrillada bezala ere ezagutzen dena, izenak adierazten duen bezala, parrilan egindako itsaskien sorta bat dena (lurraldearen eta sukaldarien eta/edo jankideen gustuaren araberakoa). Merkea ez den plater bat da, baina eraginkortasun handikoa da, zentzumenentzako atsegina; apetitua asetzen du. Udako hilabeteetan ez da prestaketa egokia, nahiz eta kopuru handian kontsumitu turismoaren iristeagatik. Itsaskiaren denboraldia neguarekin bat dator. Arroz eta ardo zuri ezberdinez lagundua izaten da.

## Aurkezpen desberdinak 

Normandy '10- Port-en-Bessin-Huppain (4826326884).jpg|Normandia.
Assiette de fruit de Mer.JPG
Früchte des Meeres.jpg
Carry-Le-Rouet-Oursinades1.JPG|Oursinaden, Proventzan.
Mariscada.jpg|*Mariscada* Galizia.

## Itsaski ohikoenak 
Hauek dira:

* Itsas datila
* Abakandoa
* Otarraina
* Otarrainxkak
* Txangurrua
* Nekorak
* Buia
* Lanpernak
* Bieirak
* Santio txikiak
* Zigalak
* Ostrak
* Txirlak
* Berberetxoak
* Karrakelak
* Ostrak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txoriene saioaren errezeta.
* :https://www.youtube.com/watch?v=xxrtez55Zak
Libertad (filma)

***Libertad*** 2021eko Clara Roquet kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Vidal familia Angela amonaren azken oporrak igarotzen ari da elkarrekin, amonak alzheimerra baitu, azkenengo fasean. Nora 14 urteko bilobak ez du bere lekua topatzen; haurren jolasek ez dute asetzen, eta helduen hizketaldiak aspergarriak zaizkio. Dena aldatuko zaio, ordea, Libertad 15 urteko neska etxera iristen denean, Angelaren zaintzaile Rosaren alaba.

## Aktoreak 
* María Morera: Nora
* Nicolle García: Libertad
* Vicky Peña: Ángela
* Nora Navas: Teresa
* Carol Hurtado: Rosana
* Carlos Alcaide: Manuel
* María Rodríguez Soto
* David Selvas
* Óscar Muñoz
* Sergi Torrecilla
* Mathilde Legrand

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henry Sussexkoa

**Henry Sussexkoa** edo **Harry printzea**, jaiotze izenez **Henry Charles Albert David Windsor** (Paddington, Londres, 1984ko irailaren 15a) Karlos III.a Erresuma Batukoa eta Diana Galeskoaren semerik gazteena da, horretaz gain Elizabeth II.a Erresuma Batukoa eta Philip Edinburgokoaren biloba ere bada. William Cambridgekoa bere anai gaztea da.

2018an Londresko Windsorko gazteluan Meghan Markle aktorearekin ezkondu zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Libertad

**Libertad** () izan daiteke:

## Arkitektura 
* **Edificio Libertad**, Argentinako Armadaren egoitza, Buenos Aires;
* **Edificio Libertad**, Montevideoko eraikina;
* **Parque Libertad**, Santa Anako plaza nagusia, El Salvador;
* **Plaza Libertad**, San Salvadorreko plaza, El Salvador;

## Kultura 
* **Libertad**, mexikar txanpona;
* **Libertad**, Movistar+ kateko telesaila.
* **Libertad**, Clara Roqueteko zuzendutako filma.

## Kirola 
* **Club Atlético Libertad de San Jerónimo Norte**, San Jerónimo Norteko kirol-kluba, Argentina; 
* **Club Atlético Libertad (San Carlos)**, Uruguaiko kirol-kluba;
* **Club Deportivo Libertad**, Sunchalesko kirol-kluba, Argentina;
* **Club Libertad**, Asuncióngo kirol-kluba, Paraguai;

## Toponimoa 
### Argentina 
* **Libertad (Buenos Aires)**, Buenos Aires;
* **Villa Libertad**, Buenos Aires;
* **Departamento Libertad**, Chaco;
* **Estación Libertad (Corrientes)**, Corrientes;
* **Colonia Libertad**, Corrientes;
* **Libertad (Jujuy)**, Jujuy;
* **Puerto Libertad**, Misiones;
* **Villa Libertad (Misiones)**, Misiones;
* **Libertad (Santiago del Estero)**, lSantiago del Estero;
* **Puerto Libertad (Sonora)**, Sonora;
* **La Libertad**, Chontales;
* **Libertad (Uruguai)**, San José;
* **Libertad (Barinas)**, Barinas;
* **Libertad (Cojedes)**, Cojedes;
* **Municipio Libertad (Anzoátegui)**, Anzoátegui;
* **Municipio Libertad (Táchira)**, Táchira;
* **Parroquia Libertad**, Zulia;

## Biografiak 
* **Tania Libertad** (1952-), mexikar abeslaria;
* **Libertad Lamarque**, argentinar aktorea;

## Hedabideak 
* ***La Libertad. Periódico Moderado***, Madrilgo egunkaria (1863-1865).
* ***Libertad***, espainiar egunkaria (1931-1979);
* ***¡Libertad!***, Buenos Airesko aldizkari anarkista;
* ***Libertad Digital***, espainiar hedabidea;
* ***Libertad Digital TV***, espainiar telebista-katea;
Industria-antolamendu

**industria-antolamendua**, ekonomian eta produkzioan, enpresaren teoriaren ezagutza-eremua edo arloa da, ekoizpen-bideak eta enpresen eta merkatuen egituren arteko harremanak eta mugak lantzen dituena. Lehia perfektua, transakzio-kostua eta gobernu-ekintzak edo ekintza arautzaileak lantzen ditu, besteak beste.

Garrantzitsua da Industria-antolamenduaren Teoria deritzonaren inguruan garatutako formulazio teorikoei erreferentzia egitea. Joe Bain (1968) izan zen autore ugarik egindako ekarpenak sistematizatu zituena eta: "Egitura-Jokaera-Emaitzak" bezala ezagutzen den paradigma ezarri zuena merkatuen azterketa eta ebaluazioaren oinarrizko elementu gisa eta industria-egituraren eta lortutako emaitzen arteko erlazioak ikertzeko dagokion azpisektorearen arabera. 

## Merkatuaren egiturak 
* Merkatuaren egitura
* Lehia perfektua
* Monopolio-lehia
* Duopolioa
* Oligopolioa
* Oligopsonioa
* Monopolioa
* Monopsonioa

## Ikasketa eremuak 
* Prezio-diskriminazioa
* Produktuen bereizkuntza
* kontsumo-ondasun iraunkorrak
* Bigarren mailako merkatua
* Kolusioa

## Industria-antolamenduaren historia 
2009ko *Pioneers of Industrial Organization* liburuak Adam Smith- etik azken garaietara industria-antolamenduaren eremuaren garapena erakusten du, diziplina hazten eta garatzen lagundu duten Europako eta Estatu Batuetako pertsonaia garrantzitsuenen biografia ugari barne. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Ferguson

**Sarah Margaret Ferguson** (Londres, 1959ko urriaren 15a), **"Fergie"** edo **Yorkeko dukesa** deitua, ingeles aristokrata da. Andrew Yorkekoaren emazte ohia, bere karitatezko lanagatik ospetsu bilakatu zen.

1992. urtearen inguruan, senar-emazteek desadostasunak izan zituzten, eta bikoteak, nahiz eta 1980ko hamarkadaren amaieran zoriontsu izan, ez zuen elkar ulertzen. Andrei etxetik urrun zegoela, bere benetako eta itsas eginbeharren aitzakian, Sarah maiz ikusten zuten beste gizon batzuekin batera, horien artean Steve Wyatt Texasko milioiduna nabarmentzen zelarik. 1992ko urtarrilean, Yorkeko dukeek banantzea iragarri zuten.

## Kanpo estekak
Carole Pateman

**Carole Pateman** (Sussex, Ingalaterra, 1940ko abenduaren 11) teorialari feminista eta politikoa da. Demokrazia liberalaren kritikalari ezaguna. 1988an *Kontratu Sexuala* idazteagatik ezaguna.

## Biografia 
thumb| Patemanen hitzaldia NBEko Beijing+20 konferentzian (2015): *Emakume gehiago politikan*
Patemanek 16 urterarte neskentzako eskola batean ikasi zuen. 1963an Oxfordeko Ruskin Collegen sartu zen ekonomia, politika, historia eta soziologia ikastera. Lady Margaret Hall-en lekua irabazi zuen PPE-a irakurtzeko.

1972an, Sydneyko Unibertsitatean teoria politikoko irakasle hartu zuten. 1990az geroztik, Los Angeleseko Kaliforniako Unibertsitateko (UCLA) Zientzia Politikoko irakaslea da, eta Distinguished Professor Emeritus aitortza ere badu. 1991tik 1994ra Zientzia Politikoen Nazioarteko Elkarteko lehenengo emakume presidentea izan zen. 2007an, Britainiar Akademiako kide izendatu zuten.

Horrelaxe dio Carole Pateman politologo feministak *Kontratu sexuala* bere lanik esanguratsuenean, sinetsita baitago demokrazia, sozialismoa eta askatasuna iristeko patriarkatuaren sustraiak azaleratu eta bide antipatriarkal berriak pentsatu behar direla. Berria egunkarian egindako elkarrizketan hurrengoa esan zuen Berastegik:*Feminismo autonomo bat eskatzen du Patemanek, ez gizonen berdinak izatea*

## Obrak 
### Euskaraz 
* *Kontratu Sexuala* (Elkar, 2018)
* 2013an, UK Political Studies Association-en Aitorpen Berezia irabazi zuen.
* 2015ean, Galesko Learned Society-ko kide. 
* Australiako Zientzia Politikoen Elkarteak (APSA) Carole Pateman saria ematen du bi urtean behin generoa eta politikaren gaiari buruz argitaratutako liburu onenari. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Carole Pateman Papers - Pembroke Center Archives, Brown University
Txokolatezko muinoak

**Txokolatezko Muinoak** () Boholen, Filipinetan dauden mendi bereziak dira. Ezohiko eraketa geologikoa dira. 

## Ezaugarriak 
1268 kono inguru dira, gutxi gorabehera tamaina bereko muinoetan banatuta, 50 kilometro koadro baino gehiagoko azaleran. Urtaro, lehorrean, marroi bihurtzen den belar berdez estalita daude eta hortik dator izena.

## Garrantzia 
Txokolatezko Muinoak erakarpen turistiko ospetsuak dira. Horregatik, probintziako banderan eta zigiluan agertzen dira. Filipinetako Turismo Agintaritzaren zerrendan daude; monumentu Geologiko Nazionala izendatu dituzte eta Unescoren Gizateriaren Ondarearen zerrendan sartzeko proposamena egin dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barandika

**Barandika** Muxika herriko auzoa da, Ugarte herrigunearen gainean geografikoki, lau puntu kardinaletara irekitako muino baten gainean. Ia 30.000 metroko azalera du inguruak, eta mahastiak nabarmentzen dira bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Desiet Kidane

**Desiet Kidane** (Eritrea 2000ko urriaren 10a &ndash; Asmara, Eritrea, 2021eko azaroaren 8a)  errepideko eta erlojupeko txirrindularia izan zen, World Cycling Center txirrindularitza taldeko kidea. 

## Kirol karrera 
2018ko Afrikako txapelduna izan zen errepideko txirrindularitza eta junior mailako erlojupeko kategorietan. 2018an ere Eritrea ordezkatu zuen 2018ko Buenos Aireseko Gazte Olinpiar Jokoetan.

## Heriotza 
2021ko azaroaren 8an, bere taldekideekin Asmarako kaleetan entrenatzen ari zela, auto batek harrapatu zuen. 

## Nazioarteko dominak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astelarra

**Astelarra** Muxika herriko auzoa da. BI-635 errepideak eta Oka ibaiak zeharkatzen du auzoa. Errepideari lotuta egonda, baserriez gain, industria ere bada bertan. Plaza ere badu auzoak.

Auzoko baserri ugarien artean daude Madariaga, Puntillazarra, Puntillabarria, Medikuene, Ubitarte edo Zatortza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilar (Bohol)

**Bilar** Filipinetako udala da. Bohol uhartean dago. 2020an egindako zentsuan 18,512 biztanle zituen. Udalerri honetan Txokolatezko Muino ospetsuak daude, turismo erakartzen duen uharteko elementu geologiko nagusia. Herriko festa nagusia maiatzaren 15ean izaten da, San Isidororen eguna.

## Barangayes 
Bilarrek administratiboki barangay ditu.

* Bonifacio
* Bugang Norte
* Bugang Sur
* Cabacnitan (Magsaysay)
* Cambigsí
* Campagao
* Cansumbol
* Dagohoy
* Owac
* Población
* Quezon
* Riverside
* Rizal
* Roxas
* Subayon
* Villa Aurora
* Villa Suerte
* Yanaya
* Zamora

## Iruditegia 

Bilar Municipal building.JPG|Bilar Municipal Building
Road through the Rajah Sikatuna Protected Landscape (Man-made forest) in Bilar
"man_made_forest".jpg|Bilarreko basoen irudia.
Bilar Bohol 3.jpg|Merkatu publikoa
Bilar Bohol 1.jpg|Denda tipikoak.

## Kanpo estekak
August Krogh

**Schack August Steenberg Krogh** (Grenå, 1874ko azaroaren 15a - Kopenhage, 1949ko irailaren 13a) daniar fisiologoa izan zen. 1920ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen  hodi kapilaren fisiologiaren aurkikuntzagatik.

Medikuntza ikasi zuen Kopenhageko Unibertsitatean eta aitzindaria izan zen fisiologia konparatuan. Espirometroa bezalako tresna zientifikoen asmatzailea izan zen. Ondoren, Unibertsitateko irakasle izendatu zuten, eta animalien fisiologiako laborategia zuzendu zuen. August eta Maria emazteak intsulina Danimarkan sartu zuten.

George de Hevesy eta Niels Bohrrekin batera, mintzak ur astunarekiko eta isotopo erradioaktiboekiko iragazkortasunari buruz lan egin zuen  eta Danimarkako lehen ziklotroia eraiki zuten.

Ezaguna da Kroghen printzipioa garatzeagatik.

Medikuntzan egindako ekarpenez gain, Novo Nordisk farmazia-konpainiaren sortzaileetako bat izan zen.
European University Gasteiz

***European University Gasteiz (Euneiz)*** Gasteizen kokatutako unibertsitate pribatua da. 

EAEko Legebiltzarrak **Euneiz** unibertsitate pribatu gisa onartzeko legea onartu zuen 2021eko azaroan. EAJk, PSE-EEk, PP+C's-k eta Voxek alde bozkatu zuten; aldiz, aurka agertu ziren EH Bildu eta Elkarrekin Podemos-IU. 2022ko irailean hasi zuen jarduera akademikoa.

Unibertsitate pribatu honek teknologia berrien eta kirol eta osasun zientzien arloetako ikasketak eskaintzen ditu. Teknologia berrien eta ekonomia digitalaren esparrua entretenimenduaren, bideo jokoen eta joko aplikatuen industriara bideratua egongo da; osasun zientzien esparrua, berriz, kirol zuzendaritzaren eta berregokitzearen eremuetara egongo da bideratuta, batez ere. 

Hasieran, bi fakultate ditu: Osasun Zientzien Fakultatea eta Teknologia Interaktibo Berrien Fakultatea. 

Josean Kerejeta enpresariak eta haren Baskonia-Alaves kirol taldeak bultzatu zuten unibertsitatearen sorrera. Euneiz hau *Araba Sport Capital* izeneko proiektu zabalago baten aitzindaria izatea nahi dute Kerejetak eta bere kideek.

## Kokapena 
Euneizeko fakultateak Gasteizko aldirietan kokatu dira, Vital Kutxaren egoitza ohian, Bakh (Baskoniaren Kirol Hiria) eta Fernando Buesa Arena dauden eremuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Euneizen aurkezpena.
* :Unibertsitate berriaren onarpena Eusko Jaurlarizaren aldetik.
Rudolf Abel

**Rudolf Ivanovitx Abel** (, **William August Fisher** jaioa; Newcastle upon Tyne, 1903ko uztailaren 11 &ndash; Mosku, 1971ko azaroaren 15a) Sobietar Batasuneko espioia izan zen.

Ingalaterrako iparraldean jaio zen, guraso errusiarren artean. 1920ko hamarkadan Errusiara joan zen eta Sobietar Batasuneko armadan egon zen inteligentzia agente izan aurretik 1929 eta 1930eko hamarkadetan eta Bigarren Mundu Gerran. Gerra ostean KGBn hasi zen lanean eta New Yorkera bidali zuten espioitza sare bateko kide gisa.

1957an espioitzagatik atxilotu zuten eta hogeita hamar urteko espetxe-zigorra ezarri zioten. Lau urte geroago espioi truke batean aske utzi zuten. Sobietarrek Francis Gary Powers U-2ko pilotu estatubatuarra askatu dute. Abel Moskura itzuli zen eta bere esperientziari buruzko hitzaldiak eman zituen.
Muniketa

**Muniketa** Muxika herriko auzoa da. Landa-gunea da, sakabanatutako etxe eta baserriekin. 

## Geografia 
[thumb|283px|Aireko ikuspegia. Urrutian [Undabeitia dago.]]
Muxikako udalerriaren mugetan hegoalderago dago, baina bertako puntu batzuetatik itsasoa ikus daiteke. Oiz eta Goraño mendien magalean dago ingurua. Inguru hau zen 19. mende erdira arte Busturialdea eta Durangaldea konektatzen zituen bide nagusiaren pasabidea; baina 1848an Autzaganeko bidea hobetu zenean aldatu zen hori.

Auzoko baserrien artean daude Muniketa izenekoa bera, Giñerratu/Giñarratza, Makatzeta, Leindo, Etxebarri eta Astei/Astegi, zenbait etxeren multzoa azken hau, horien artean landa-turismoko etxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nathuram Godse

**Nathuram Vinayak Godse** (Baramati, 1910eko maiatzaren 19a - Ambala, 1949ko azaroaren 15a) Mohandas Karamchand Gandhi hil zuen abertzale hindua izan zen.

Hindu Mahasabha alderdiko eta Rashtriya Swayamsevak Sangh eskuin muturreko erakunde paramilitarreko kidea izan zen. Uste zuen Gandhik gehiegi lagundu ziela musulmanei Indiaren partizioan eta beste zazpirekin batera, Gandhiren hilketa planifikatu zuen.

1948ko ekainaren 30ean, hiru bala jaurti zituen bakezale hinduaren aurka. Godse berehala atxilotu zuten. Heriotza-zigorra ezarri zioten eta 1949ko azaroaren 15ean urkatu.
Urrutxua

**Urrutxua** Muxika eta Mendata herrien artean banatzen den baserri-auzoa da; mendate eta errepide gurutzaketa batean kokatua. Muxikako zatia, hiru herriren arteko batura egin aurretik (1966), Ibarruriko parte zen. 

Izena ez da agertzen Euskaltzaindiaren datubase toponimikoan, EODAn, baina bertakoek Urrutxuaren -a hori artikulu gisa tratatzen dute: Urrutxuko Erretegia dago bertan, horren lekuko.

## Deskribapena 
Zazpi baserri ditu auzoak (lau Muxikan eta hiru Mendatan), BI-3222 eta BI-3231 errepideen gurutzean kokatuta. Mendatako aldeko etxe batean, azulejuzko bide seinale zaharra dago, ondo zaindua. 

Garai batean Oiz mendiko erromeria handia izaten zen San Kristobal egunean eta Mendatako Albiz auzoko Madalen jaiak ere ederrak ziren. Urrutxua bide bien erdian egonda, gure zaharrek kantatzen zuten:

## Iruditegia 

Fitxategi:Urrutxua Muxika Mendata 03 (cropped).jpg|Urrutxuko azulejuzko seinalea.
Fitxategi:Urrutxua Muxika Mendata 04.jpg|Errepide alde honetako etxeak Muxikan daude, eskuinekoa Urrutxuko Erretegia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandugo

thumb|250px|Juan Lunaren *Odolezko Ituna* (1883).
thumb|250px|Gertaera oroitzeko Boholen ikus daiteke idazkuna.
**Sandugo** odol-ituna izan zen, 1565eko martxoaren 16an Filipinetako Bohol uhartean egina, Miguel Lopez Legazpi esploratzaile gipuzkoarraren eta Datu Sikatuna, Boholeko buruaren artean. Itun horrekin tradizio tribalari jarraitu zuten haien adiskidetasuna zigilatzeko. Espainiar Inperioaren eta filipinarren arteko lehen adiskidetasun-hitzarmentzat hartzen da. 

## Esanahia 
"Sandugo" hizkuntza bisaiaeran "odol bera" esan nahi duen hitza da.

## Sandugo artean 
1883an, Juan Luna pintore filipinarrak gertakari historiko hori irudikatzen du *Odolezko Ituna* izeneko koadroan. Margolan horrek lehen saria lortu zuen 1885eko Parisko Erakusketan eta San Louisen 1904an egindako Louisiana Purchase Expositionen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luzaideko udaletxea

**Luzaideko udaletxea** edo **Luzaideko herriko etxea** Luzaide nafar udalerriko udaletxea da.

Luzaideko Udalaren egoitza da eta Elizaldea auzoan kokatuta da.

## Eraikina 
Gaur egungo eraikina 1925 inguruan eraiki zen, inguruko estilo eta ipareuskalherritar eraginarekin. 1957an eraberritu egin zen eskolen eraikin berean kokatzeko. Aurreko egoitza Elizaldea karrikako etxe batean izan zuen, gaur egun Ebizaldarra kooperatibaren egoitzan. Udala alkateak eta lau zinegotzik zuzentzen dute.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Luzaide

## Kanpo estekak
William Averell Harriman

**William Averell Harriman** (New York, 1891ko azaroaren 15a - Yorktown Heights, New York, 1986ko uztailaren 26a) estatubatuar politikari, negozio-gizon eta diplomazialaria izan zen.

Yaleko Unibertsitatean ikasten ari zela, banku-enpresa bat sortu zuen eta enpresa garrantzitsuetako akziodun izan zen.

Franklin D. Roosevelten lehendakaritzan, Estatuko Berreskuratze Administrazioan eta Negozioen Aholku Batzordean lan egin zuen, kanpo-politikako zereginetan aritu aurretik. Mailegu-errentamendu-programa koordinatzen lagundu zuen. Sobietar Batasunean enbaxadore estatubatuarra izan zen 1943tik 1946ra, eta Bigarren Mundu Gerrako bake konferentzia nagusietan parte hartu zuen. 1946ko apiriletik urrira enbaxadore Erresuma Batuan izan zen.

1946tik 1948ra Merkataritzako idazkaria izan zen eta 1955etik 1958ra New York estatuko gobernadorea izan zen.

Ondoren, Alderdi Demokrataren kanpo-politikako kontseilari garrantzitsua izan zen. John F. Kennedyren gobernuan proba nuklearren debekua negoziatzen lagundu zuen. Kennedyren eta Lyndon Johnsonen gobernuetan Vietnamgo Gerran ere oso inplikatuta egon zen.
Erromesaren monumentua

**Erromesaren monumentua** Nafarroa Garaiko Luzaide udalerriko Elizaldea auzoan Donejakue bideko erromesen omenaldi-eskultura bat da. Herriaren enparantzan dago, udaletxearen eta elizaren parean. Jorge Oteizak eraiki zuen.

## Eskultura 
Jorge Oteiza eskultorearen lana *Europako Karrika Nagusiko* (Donejakue bidearen ezizena) erromesen omenez eraiki zen, Konpostelara doazen erromesak oroitzeko. Monumentua Garaziko mendietan hildako erromesaren mirarian inspiratzen da, gau bakar batean Apostoluak mirakuluz Konpostelara eramaten baitu. 6 hilarri antropomorfoz osatuta dago. Hilarri horiekin, egileak heriotzaren ondorengo bidaia adierazi nahi izan zuen.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Luzaide
* Donejakue bidea

## Kanpo estekak
Torosaurus

***Torosaurus*** («sugandila zulatua», goletako hezurrean zituen irekidura handiak aipatuz) zeratopsido dinosauro belarjaleen genero bat da, Kretazeoko Maastrichtiar etaparen amaieran bizi izan zena, duela 68 eta 66 milioi urte bitartean, nahiz eta litekeena den espeziea duela 69 milioi urte ere sortua izatea. Fosilak Ipar Amerikako Mendebaldeko Barnealdean aurkitu dira, Saskatchewandik Texasko hegoalderaino.

## Kanpo estekak
Done Jakue eliza (Luzaide)

**Done Jakue eliza** edo **Done Jakue Apostoluaren eliza** Luzaide udalerriko XVIII. mendeko kristiau eliza bat da, bertako estilo tradizionalan. Donejakue Bidearen baitako ondare kontsideratzen da, Nafar Bideak Nafarroan egiten duen etaparen parte.

## Historia 
Done Jakue Apostoluari eskainitako elizak Erdi Arotik Luzaidetik Done Jakue Bidea igaro zela gogorarazten du. Luzaiden erromesen aterpetxe ugari izan zituen garai hartan, eta horietako batzuk tenplu horren ondoan zeuden. Eliza honek Elizaldea auzoari izena ematen dio, non dagoen, hau da, elizaren ingurua, ibarreko parrokiaren inguruan hazi zen auzoa baita.

Gaur egungo eliza nahiko modernoa da. Antzinako tenplua 1794an erabat suntsitu zen Konbentzioaren Gerran, tropa frantsesek herria erre eta arpilatu zutenean. Urte batzuk geroago, 1799 eta 1802 artean, eliza berri bat eraiki zen, Jose Poudez arkitektoak egina, Orreagako Ospitalea ere eraiki zuena. 1859an klaustroa eta dorrea berritu ziren. Tenplua egoera onean zegoen arren, dirudienez txiki geratu zen eliztarren beharretarako; beraz, eliza erabat eraitsi zen eta Florentzio Antsoleaga arkitekto nafarraren planoen arabera berria eraiki zen.

2014an, Gizateriaren Ondarean inskribatutako banakako ondasunen katalogoaren zati gisa sartu zen, Done Jakue Bideak izenarekin ezagutzen den gunean.

## Eraikina 
Oinplanoak gurutze latindarra du, eta hiru ataleko habearte zabala; burualdearen aurrekoa zabalagoa da, pentagonala. Atalek zutabe erdizirkularrak markatzen dituzte, kapitel dorikoak dituztenak, hormari atxikiak, eta habeartearen estalkiaren nerbio molduratuetan bermatuta daudenak, gurutze-lan sinpleak dituztenak. Burualdera ematen duen arkua kapitel molduratuko pilareetan bermatuta dago. Burualdeko estalkia horma-atalak dituen ganga da, eta nerbioak zirkuluerdi-formako mentsulen gainean daude. Korua oinaldean dago, nahiko soluzio originalean. XVII. mendeko modari erantsitako ur bedeinkatu ontziak dituzten zutabeetan bermatuta dago.

Kanpoaldean, eraikinak itxura sendo eta homogeneoa du, eta kolore zuriarekin kontrastea egiten dute harlandu gorrixkako egiturazko elementuek. Tenpluko nabea, gurutzaduraren besoak lotzen dituen gorputz itxi batez inguratuta dago. Fatxada hiru gorputzetan antolatuta dago, zerrenda bertikalen bidez hiru kaletan banatuta. Lehenak arkupea osatzen duen erdi-puntuko arku hirukoitza du; bigarrenak, hiru leiho eta hirugarrenak, erlojua. Azken zati horren gainean dorrea altxatzen da, garaiera handirik ez duen gorputz kubiko batez osatua. Kanpaientzako oihal irekiak ditu, errematean arkutxoak eta frontoi triangeluarra, non kanpai-atal hori errematatzen duen kapitela dagoen.

Elizaren barruan estilo neogotikoko hiru erretaula daude, Florentino Izturitzek 1908an sinatuak. Erretaula nagusia presbiterioan dago eta Donejakue mairu-hiltzailea irudikatzen du, alde banatan Ama Birjina eta Bihotz Sakratua dituela. Urregintzari dagokionez, XVII. mendeko prozesio-gurutze eder bat nabarmendu daiteke, zilarrez egina.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Luzaide
* Jakue Zebedeorena

## Kanpo estekak
Ingrid Haringa

**Ingrid Roelinda Haringa** (1964ko uztailaren 11) holandar polizia, patinatzaile ohia eta txirrindulari ohia da.

## Bizitza 
### Patinajea
Ingrid Haringak abiadura patinatzaile gisa hasi zuen bere ibilbidea. Laurogeiko hamarkadaren amaieran Herbehereetako esprinter onenetakotzat hartu zuten. Holandako Txapelketan, lau urrezko domina irabazi zituen: 1987an eta 1988an 500 metroetan eta 1988an eta 1989an 1000 metroetan. Holandako selekzioan parte hartu zuen 1988ko Calgaryko Neguko Olinpiar Jokoetan. 500 metroetan 15. postua lortu zuen eta 1000 metroetan 21. postua lortu zuen. 1989ko Munduko Sprint Txapelketan laugarren geratu zen. Gerora, bizikletara bideratu zuen arreta.

#### Marka pertsonalak
Haringaren marka pertsonalak hauek dira:

*500 m – 40.61 (1988)
*-1000 m – 1:21.41 (1989)
*-1500 m – 2:10.56 (1987)
*-3000 m – 4:43.62 (1990)
*-5000 m – 8:21.8 (1983)

### Txirrindularitza
1991n Stuttgarten egin zen UCI Pista Txirrindularitzako Munduko Txapelketan debuta egin zuen. Bertan, taldekako jazarpenean, esprintean eta puntu lasterketan hasi zen. Azken bi diziplinetan munduko txapeldun izan zen bere lehen saiakeran. Ondoren, bere munduko titulua defendatu zuen puntu lasterketan hiru urtez jarraian. 1992ko Bartzelonako Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen esprintean. 1996ko Atlantako Udako Olinpiar Jokoetan bere errendimendua are hobea izan zen, puntu lasterketan zilarra irabazi baitzuen, baita esprintean beste brontze bat ere. 1996an, errepideko lasterketan ere aritu zen, pistako esprinterra izan arren; hala ere, ez zuen lasterketa amaitu.

Belodromoan egindako emanaldiak direla eta, 1991n eta 1996an Holandako Urteko Kirolari izendatu zuten.

### Post-aktiboko karrera
1998an patinaje-pistara itzuli zen, baina orain Gianni Romme eta Bob de Jong-en entrenatzaile gisa. Denboraldi baten ostean Haringaren ordez Peter Mueller estatubatuarra izan zen.
Keldon Johnson

**Keldon Wilder Johnson** (Chesterfield, Virginia (AEB) 1999ko urriaren 11a). NBAko (National Basketball Association) San Antonio Spurs taldeko saskibaloi jokalari estatubatuarra da. 

Unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen Kentucky Wildcats-en. Johnsonek Oak Hill Academy-n parte hartu zuen, Mouth of Wilson-en, Virginia. 2021ean, urrezko domina olinpikoa irabazi zuen saskibaloian, Ameriketako Estatu Batuetako selekzioko kide gisa.

## Bizitza pertsonala
Johnsonek nekazaritzan deklaratu gabeko/esplorazio ikasketetan ikasi zuen unibertsitate garaia. Johnsonen anaiak, Kaleb-ek, ere unibertsitateko saskibaloian jokatu zuen, Georgetown Unibertsitatean, 2015-2019 bitartean, eta Austin Spurs-ek 34. postuan jaso zuen 2021eko urtarrileko NBA G Ligako aurreikuspenean.

## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen AEBko taldearekin Frantziako (zilarrezkoa) eta Australiako (brontzezkoa) taldeak garaituz. Hauek osatzen zuten taldea: Bam Adebayo, Devin Booker, Kevin Durant, Jerami Grant, Draymond Green, Jrue Holiday, Keldon Johnson, Zach LaVine, Damian Lillard, JaVale McGee, Khris Middleton eta Jayson Tatum-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* «Keldon Johnson» Wikipedia
Ormaetxe

**Ormaetxe** (dokumentu batzuetan **Ormaetze**) Muxika herriko auzoa da.  Muxikak hiru herriren arteko batura egin aurretik (1966), Muniketa Ibarruriko parte zen. 

Landa-gunea da, sakabanatutako etxe eta baserriekin. Hauen artean nabarmentzen da Etxekoena, harlanduzko fatxada duen etxe-jauregia. Auzoan errota zahar bat ere bada, Txakille izenekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak