open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Meet Me in St. Louis

***Meet Me in St. Louis*** Vincente Minnellik 1944an zuzendutako musikal filma da. Judy Garland, Margaret O'Brien, Mary Astor, Lucille Bremer, Tom Drake, Leon Ames, Marjorie Main, June Lockhart eta Joan Carrol aktoreek antzeztu zuten.

Besteak beste, "Have Yourself a Merry Little Christmas" gabon kanta ospetsua eman zuen ezagutzera.

## Argumentua 
1903an Saint Louisen, hiria Nazioarteko Erakusketa prestatzen ari den bitartean, Smith familia arazorik gabe bizi da. Baina arratsalde batean, aitak New Yorken lanpostu hobeago bat lortu duela adierazten du, eta ondorioz Missouri utzi beharko dutela. Berri honek emaztea eta hiru alaba atsekabetzen ditu...

## Aktoreak 
* Judy Garland: Esther Smith
* Lucille Bremer: Rose Smith
* Margaret O'Brien: Tootie Smith
* Mary Astor: Anna Smith anderea
* Leon Ames: Alonzo Smith jauna
* Marjorie Main: Katie
* Tom Drake: John Truett
* Harry Davenport: Avi
* June Lockhart: Lucille Ballard
* Henry H. Daniels Jr.: Lon Smith Jr.
* Joan Carroll: Agnes Smith
* Hugh Marlowe: Coronel Darly

## Abestiak 
* "Meet Me in St. Louis, Louis"
* "The Boy Next Door"
* "Skip to My Lou"
* "I Was Drunk Last Night"
* "Under the Bamboo Tree"
* "Over the Banister"
* "The Trolley Song"
* "You and I"
* "Have Yourself a Merry Little Christmas"

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Janari-soberakin

thumb|Ameriketako Estatu Batuetako jai bateko janariaren soberakinak.
**Soberakinak** janari batetik jaten ez diren hondakin jangarriak dira, mahaikide guztiek amaitzen dutenean. **Hondarrak**, **kondarrak** edo **hondakinak** ere esaten zaie. Jangarritzat jotzen ez diren hondarrak (fruta eta barazki batzuen hezurrak eta larruak, esaterako) ez dira soberakintzat hartzen, zabortzat baizik. Sukaldean prozesatu ondoren azkenean kontsumitzailearengana ateratzen ez diren elikagaiak ere soberakintzat jo daitezke. Plater berrietan erabiltzen jakitea, batzuetan, sukaldaritzako liburuetan aztertzen da.

## Erabilera 
Soberakinen patua janaria non egin den, mahaikideen zaletasunak eta ohitura sozialak dira. Etxeko soberakinak maiz gordetzen dira geroago hartzeko, eta hori ingurune pribatuak eta hozkailuak, ontzi hermetikoak eta horiek mantentzen laguntzen duten gainerako erraztasunak baimentzen dute. Soberakin batzuk hozkailutik zuzenean jan daitezke; beste batzuk, berriz, labean berotu daitezke, mikrouhin-labean edo ohiko labean, edo osagai gehigarriekin nahastu eta plater berriak prestatzeko prestatu, kroketak eta sandwichak kasu.

Soberakinak dituzten errezetak nahiko arruntak dira mundu osoko sukaldean, eta asko hozkailuak eta haien kontserbazioa errazten zuten ontzi hermetikoak existitu aurretik sortuak izan ziren. Gainerakoan jangaitzak diren hezurretako mantenugaiak harrapatzeaz gain, saldak oinarri bikaina dira janari bat osatzeko berez txikiegiak diren soberakin zatiak gehitzeko. Kazolak, paellak, arroz frijituak eta pizzak ere helburu horretarako erabil daitezke, baita soberakinak erabiltzeko modu bezala ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Djimrangar Dadnadji

**Djimrangar Dadnadji** (Mandoul, 1954ko urtarrilaren 1a - N'Djamena, 2019ko abenduaren 31) Txadeko lehen ministroa izan zen. Idriss Déby presidenteak lehen ministroa izendatu zen 2013ko urtarrilaren 29an. Bere kargua utzi zuen urte horretako azaroaren 31n.
Frantziar lotura

thumb|eskuinera|250px|Frantziar edo Korsikar loturaren ibilbidea ikusgai.
**Frantziar lotura** edo **Korsikar lotura**, frantsesez eta ingelesez *French Connection* edo *Corsican Connection*, Frantzia eta AEBetan heroina garraiatzeko asmoz hedatutako legezkanpoko sareak jasotako izena da. 1937-1972 artean indarrean egon zen, bere garairik arrakastatsuenean, 1960ko hamarkada eta 1970eko hamarkadaren hasieran AEBetan kontsumitzen zen heroinaren zatirik handiena sartzearen arduradun izan zen.

Sare honetako arduradun nagusiak François Spirito, Auguste Ricord, Paul Mondoloni eta Antoine Guérini korsikar mafiaburuak izan ziren, Salvatore Greco siziliar mafiaburuarekin elkarlanean.

Frantziar Indotxinan ekoitzitako heroina Turkian jaso, Mediterraneo eta Frantziatik igaro, nagusiki Korsika eta Marseilla artean, eta AEB eta Kanadan sartzen zuten. Sare honetako lehenbiziko kapitala Ricordek Bigarren Mundu Gerran zehar egindako harpilaketatik lortua izan zen, honetan Frantziar Gestapoa edo "Carlingue" erakundeko Henri Lafont agentearekin elkarlanean jardun baitzuen. Frantziar loturak AEBetako Meyer Lansky eta Lucky Luciano mafiaburuekin negoziatu ohi zuen.

## Literatura 
* *The French Connection (liburua)* (1969)

## Zinema 
* *The French Connection* (1971)
* *French Connection II* (1975)
And Then We Danced

***And Then We Danced*** 2019ko Levan Akin suediar zinema zuzendariaren film dramatiko bat da.

2019ko Cannesko Zinemaldian estrenaitu zen.

## Argumentua 
Merab gazte-gaztetik trebatu da Georgiako Dantza Konpainia Nazionalean, bere dantza-kide Maryrekin batera. Bere mundua hankaz gora jartzen da Irakli karismaduna eta arduragabea heltzen denean, bai bere aurkari nagusi bai desira bihurtzen da eta. Inguru kontserbadore honetan, Merabek askatu eta dena arriskuan jartzeko beharrean aurkitzen du bere burua.

## Aktoreak 
* Levan Gelbakhiani: Merab
* Ana Javakishvili: Mary
* Anano Makharadze
* Bachi Valishvili: Irakli
* Giorgi Tsereteli: David
* Ninutsa Gabisonia
* Tamar Bukhnikashvili: Teona

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nán Fāng Chē Zhàn De Jù Huì

*** Hitzordua hegoaldeko geltoki batean*** () Diao Yinanek 2019an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Askatasuna lortzeko borrokan dabilen mafia talde bateko buru batek eta antzeko asmoekin dabilen prostituta batek bat egingo dute egoera korapilatu batean: giza ehizaldi baten erdian, hain justu. Biek bat eginda, euren etorkizunarekin jokatzen saiatuko dira beste behin ere.

## Aktoreak 
* Liao Fan : inspektorea
* Hu Ge : Zhou Zenong
* Kwai Lun-mei : Liu Aiai
* Regina Wan : Yang Shujun

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taunggyi

**Taunggyi** (; shaneraz: ဝဵင်းတူၼ်ႈတီး; Pa-O hizkuntzaz: ဝေင်ꩻတောင်ႏကီꩻ) Myanmarko erdi-ekialdeko hiria da, Shan estatuko hiriburua. 2014an 264.804 biztanle zituen.

## Klima 
Klima subtropikala du, negu lehorrekin (*Cwa* Köppen klima sailkapenaren arabera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Virtongo gudua

**Virtongo gudua** 1914ko abuztuaren 22an gertatutako gatazka bat izan zen, Virtonen (Belgika), Lehen Mundu Gerraren hirugarren astean gertatu zena. Borroka hau Mugen guduaren parte izan zen, Ardenetako guduarena espezifikoki, Mendebaldeko Fronteari hasiera eman zion alemaniar erasoa. Gudua ez zuen garaile zehatzik izan.

## Aurrekariak 
Gerra hasi baino lehen frantziar Estatu Nagusiak Alemaniaren kontrako taktikak eta estrategiak prestatu egin zituen eta amaieran akordatutako eginbeharrari "XVII Plana" izena eman zioten. Plan honen puntu nagusia Alsazia-Lorrenako lurraldeen errekuperaketa zen, 1871an galduak Frantzia-Prusia gerraren ondorioz. XVII Plana aurrera eramateko 5 armada eta armada-gorputz bat bidali ziren alemaniar mugara: Lehenengo Armadak, Épinalen kokatuta, Sarrebourgerantz aurrera egin beharko zuen. Bigarren Armadak, Nancy-Charmes artean kokatuta, Metzeko ekialdeko egalerantz aurrera egin beharko zuen. Hirugarren Armadak, Saint-Mihieletik hurbil kokatuta, Thionvillerantz aurrera egin beharko zuen. Laugarren Armadak, Verdungo atzean kokatuta, Luxemburgoko hegoalderantz aurrera egin beharko zuen eta, azkenik, Bosgarren Armadak, Sedanen kokatuta, Luxemburgo osoa gurutzatu beharko zuen alemaniar erasoa gelditzeko.

Plan guztia, hala ere, ezertan gertatu zen alemaniar armadek Belgika inbaditzean eta Frantzia iparraldetik erasotzean. Eraso honek "Schlieffen Plana" ezizena jaso zuen, Alfred von Schlieffen alemaniar Estatu Nagusiaren agintariaren omenez. Eraso honengatik, XVII plana aurrera eramaten ari zuten hainbat unitate aldaratu behar izan ziren eta presaka iparralderantz bidali; Belgikako armadak bakarrik alemaniar erasoa gelditzea ezinezkoa zelako.

## Gudua 
Gudu honetan frantziar Hirugarren eta Laugarren armadaren zati batzuk parte hartu zuten; Boëlle eta de Trentinian jeneralen aginpean zegoen lehenengoa eta Gerard jeneralaren aginpean bigarrena. Alemaniar partetik, Gilen printze-oinordekoa Virtonen borrokatuko zuten alemaniar armada guztien agintaria izango zen.

21aren goizeko 11ak aldera, Wallerand De Hauteclocque Koronelak, Hussarren 14. erregimentuaren agintaria, alemaniar posizioak ustekabean aurkitu zituen eta tiroak hasi ziren. De Hauteclocqueren erregimentuaren betebeharra Laugarren armadaren aurretik joatea zen erasoak aurreikusteko. Informazioa jasota, bi armada gorputz bidali ziren Saint-Légerreko herria errekuperatzeko eta armadaren hegala mehatxatzen zuten alemaniar guztiekin akabatzeko. Egun bereko arratsaldeko 6etan alemaniar armadaren 5. gorputzak hurrengo egunerako mugimenduen instrukzioak jaso zituen eta halakoak zirenː 9. Infanteria dibisioa Virton bera asaldatuko zuen eta 10.a, Etherantz mugituko zen bitartean, Virtonen hego-mendebaldean kokatutako herrian, handik frantziarrak hegaletik erasotzeko.

Garaile gabeko gudu hauen ondorioz frantziar Hirugarren eta Laugarren armadak atzera egin beharko zuten Frantzia barrurantz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amona Armiarma

[thumb|200px|Spider Rock, Amona armiarmaren etxea [navajoen ustez.]]
**Amona Armiarma** () Pueblo herriaren erlijioaren arabera, baita ere navajoen eta hopien mitologietan, munduaren sortzailea da.

## Kondaira 
Tradizioaren arabera Amona Armiarma zeruko izerren arduraduna da. Behin sare bat josi zuen, ihintzaz josita, eta zerura bota zuen. Ihintza izarrez bihurtu zen. Navajo herriaren ustez Amona Armiarmak Chellyko arroilan dagoen Spider Rock monolitoan (Arizonan) du bere egoitza.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Chellyko arroila

## Kanpo loturak 
* :Spider woman
Chellyko arroila

**Chellyko arroila** () Ameriketako Estatu Batuetako monumentu nazionala da. 1931an ingurune babestua izendatu zuten.

## Kokapena 
Ameriketako Estatu Batuetako Arizona estatuko ipar-ekialdean dago, Apache konderrian. Inguru guztia Navajo herriaren Erreserban dago.

## Klima 
## Ezaugarriak 
Chellyko arroilaren inguru babestuak 339,3 km² ditu.

## Spider Rock 
Ingurune babestuaren leku ezagunena da. Indigenen mitologiarekin oso lotura estua da. Arizonako arroilan dago eta da hareharri gorriazko monolitoa da. 244 metroko garaiera du. Izena, Armiarmaren Arroka, kondaira batetik dator: bertan Amona Armiarma bizi zen, munduaren sortzailea navajo eta beste herrien arabera. Amona, jainko salbatzailea, bertan bizi da. Geologikoki monolitoa230 milioi urte sortu zen, haizeak zeraman hondarraren metatze prozesuaren ondorioz.
 
Spider Rock eszenatoki hartuta beldurrezko filmak egin dira, esaterako, Poltergeist II: The Other Side ezaguna.

## Iruditegia 

File:Canyon de Chelly1.jpg|White House erorkina
File:CACH-Antelope House 633e9c5e611443dcacce1ce649285c35.jpg|Antelope House erorkina
File:A094, Canyon de Chelly National Monument, Arizona, USA, cliff dwelling, 2004.jpg|First erorkina
File:Ancient ruins in the Cañon de Chelle 10055u.jpg|White House erorkina, Timothy H. O'Sullivan, 1873
File:Canyon de Chelly.jpg|Ikuspegi orokorra
File:CACHmap1 relief.png|Parkearen mapa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bago

**Bago** (), lehenago **Pegu** deitua, Myanmarko hegoaldeko hiria da, Bago eskualdeko hiriburua. Yangondik 91 kilometro ipar-ekialdera dago. 2014an 254.424 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Imanol Rayo

**Imanol Rayo Barandiaran** (Arbizu, 1984 -) nafar zinema zuzendari eta gidoilaria da.

## Biografia 
Andoaingo Zine eta Bideo eskolan ikasi zuen zinema zuzendaritza, eta idazketa zinematografikoa Urnietan, Michel Gaztanbiderekin.

2011n bere opera prima zuzendu zuen: Bernardo Atxagaren eleberrian oinarritutako *Bi anai* film luzea, aurrenekoa, Donostiako Zinemaldian Zinemira saria jaso zuena. 2019an Miren Gorrotxategiren *33 ezkil* eleberrian oinarritutako *Hil Kanpaiak* grabatu zuen. 2020ko Zinemaldian lehian egon zen filma, Zuzendari Berriak sailean.

## Filmografia 
* *Bi anai* (2011)
* *Hil Kanpaiak* (2019)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko zinema zuzendarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* "Autoerretratu bat sekuentziatan".
* "Misterio bat filmatzen".
Mawlamyine

**Mawlamyine** (; , *mau la. mruing mrui.*), lehenago **Moulmein** deitua, Myanmarko hego-ekialdeko hiria da, Mon estatuko hiriburua. Saluen ibaiaren ahoan dago, 300 km south east of Yangondik 300 kilometro hego-ekialdera, eta Thatondik 70 kilometro hegoaldera. Hego-ekialdeko Myanmarko itsas-porturik garrantzitsuena da. 2014an 253.734 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Baptiste Troppmann

**Jean-Baptiste Troppmann** (Brunstatt, 1849ko urriaren 5a -Paris, 1870eko urtarrilaren 19) serieko hiltzaile frantziarra izan zen. «Massacre de Pantin»en hilketak burutu zituen. Gillotinaz hil zuten.

## Biografia 
Bere ospea serie-hiltziale gisa familia bereko zortzi pertsona, haurrak eta guztiz, hiltzegatik datorkio. Bere hasierako urratsak diru faltsifikatzea izan ziren; lan horretan Jean Kinck-en laguntza aurkitu zuen. Baina hasierako plamak aldatu zituen eta Kinck azido zianhidriko erabiliz hil zuen. Ondoren, haren semea, Gustave, laurdenkatu zuen. Parisen Kincken emaztearekin, Hortensekin, bildu zen. Bere senarraren izenean 55.000 franko lapurtu zizkion. Ondoren, emakumea eta bikotearen bost seme-alabak laurdenkatu zituen. Gertaerak Pantinen izan ziren eta herri horrek aferari bere izena eman dio.

Hilketen hurrengo egunean langile batek Hortenseren eta haren seme-alaben gorpuak aurkitu zituen. Zortzi helketen ondorioz Troppmannek heriotza zigorra jaso zuen. 1870eko urtarrilaren 19an gillotinan hil zuten. Garaiko idazle askok prozesua jarraitu zuten (Gustave Flaubert, Alexandre Dumas, Jules-Amédée Barbey d'Aurevilly, Lautréamonteko kondea, Arthur Rimbaud...)

## Turgeven testua 
Ivan Turgenev idazle errusiarrak Troppmann heriotza testu labur bat idazteko erabili zuen, *Troppmann hilaraztea*, alegia. Lan horretan Turgenevek kazetari batzuen ikuspuntutik heriotz zigorraren gordintasuna erakutsi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Turgeneven testua.
Rookie

***Rookie*** ingelesetik ekarritako terminoa da (ingelesez (ˈrʊkɪ) (ˈrʊk i) ahoskatzen da), munduko hizkuntza askok, bere horretan, mailegatutako hitza. Kirolean, profesional gisa lehen urtean dagoen hasi berriari eta esperientzia profesional gutxi edo batere ez duen pertsonari goitizen adeitsu batekin aipatzeko mailegatutako hitza.

Euskaraz "hasiberria", "hasi berria" esan genezake, baina hitza nazioartekoa izanik, euskaraz ere erabiltzen da, Berria egunkariaren estilo liburuan letra etzanaz agertzen da. Ameriketako Estatu Batuetatik datozen kiroletan asko erabiltzen den hitza da, eta bertan ohikoa da *rookie*ak prestatzeko ikastaroak izatea, *rookie*entzako sari bereziak egotea, *rookie*en arteko lehiak antolatzea, etab.

AEBko liga handietako kiroletan egunero erabiltzen den terminoa da (ikus NFL, NBA, MLB, NHL), eta anglizismoa bera, *rookie*, nazioarteko hitza bihurtu da. Esperientzia profesionalik gabeko jokalaria definitzeko gehien erabiltzen den hitza da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Rookie Sariaren irabazleak (NBA)

## Kanpo estekak
Aintzane Galardi Portu

**Aintzane Galardi Portu** (Oiartzun, Gipuzkoa, 1969ko apirilaren 4a) euskal  poeta da.

## Bizitza 
Euskal Filologian lizentziatua eta Kultur Baliabideen Kudeaketan espezializatua Deustuko Unibertsitatean. Irakaslea da eta Berako Toki Ona Institutuan dihardu lanean.

Bost poema liburu argitaratu ditu eta antologia ezberdinetan ere bildu izan dira bere poemak. Bestalde,  euskarara itzuli ditu Jordi Badiellaren *El tea a Merzuga, 2004* (Tea Merzugan, armiarma.eus, 2017) eta *Els trenta-set d’Unefgu, 2007* (Unefguko hogeita hamazazpiak, armiarma.eus, 2017) poema liburuxkak
## Lanak 
Galardik hainbat poema liburu argitaratu ditu eta 2019an zortzi emakume olerkariren ahotsa biltzen dituen antologia poetikoan ere agertu da:

* *Itoti urdinaren azpian* (Euskaltzaindia / BBK, 2005)
* *Zirrikituak* (Euskaltzaindia / BBK, 2007)
* *Mendafin usaineko iluntzeak* (Erein, 2015)
* *Hegodun poemak* (Denonartean, 2018)
* *Lurra eta dardara. Zortzi ahots emakumezko* antologia poetikoa (2019, *Balea Zuria)*
* *Leiho bat bihotzean* (Balea Zuria, 2024)

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2004n Felipe Arrese Beitia olerki-saria.
* 2006 Felipe Arrese Beitia olerki-saria.
* 2014 Blas de Otero-Bilbo Uria VII. Poesia Saria.
* 2018an XII. Iruña Hiria Nazioarteko Poesia Saria euskarako lanen sailean.

## Elkarrizketak 
* *Arratsean: Aintzane Galardi* (Euskadi irratia)
* *Aintzane Galardi Portu Artegilea (Artefaktua,* EITB*)*
* *Arratsean*: Aintzane Galardiren *Mendafin usaineko iluntzeak* (Euskadi irratia)
* "Benetan pentsatzen eta sinesten dut idaztea eta margotzea oso antzekoak direla", Koldo Mitxelena Kulturunea
* «Literaturan ere pausoak eman behar ditugu, berdintasunerako bidean aurrera egin beharra dago», Diario Vasco

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aintzane Galardi Literaturaren zubitegian.
* Aintzane Galardi Irakurrieran (Bizkaia irratia, 2015)
* Aintzane Galardi Euskadi irratia, 2015)
* Aintzane Galardi EITB audioa, 2022
Melbourne Victory FC

**Melbourne Victory Football Club (MVFC)**, Australiako futbol talde bat da, Melbourne hirikoa.

## Palmaresa 
### Australian: 5 
* Australiako liga (4): 2007, 2009, 2015, 2018.
** *Premiership* (3): 2007, 2009, 2015
* Australiako kopa (1): 2015.

### Nazioartean: 0 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): final 1/16, 2016an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sydney FC

[thumb|[Alessandro Del Piero jokalari italiarra.]]
**Sydney Football Club** Australiako futbol talde bat da, Sydney hirikoa. 2005ean Ozeaniako txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
### Australian: 6 
* Australiako liga (5): 2006, 2010, 2016, 2019, 2020.
** *Premiership* (4): 2006, 2015, 2019, 2020.
* Australiako kopa (1): 2017.

### Nazioartean: 1 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): bosgarren 2005ean.
* Ozeaniako Txapeldunen Liga (1): 2005.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Australiako futbol liga

**Australiako futbol liga** (*A-League*), Australian urtero jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. 2004 artean *National Soccer League* jokatu zen eta 2005ean hasi zen A-Leaguea jokatzen.

## Egitura 
Hamaika taldek hartzen dute parte, hamar australiarrek eta zeelanda berritar batek eta 2020-21 denbraldirako hamabigarrena sartzea espero da. Liga erregularraren ondoren aurreneko sei sailkatuek Finaletako serieak jokatzen dituzte eta final handi batean erabakitzen da txapelduna.

## Podiuma (A-League) 
## Palmaresa 
### National Soccer League - NSL (1977-2004) 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

### A-League (2005- ) 
* (luz), luzapenaren ondoren.
* (pen), penalti jaurtiketak.

## Garaipenak 
* NSL + A-League:

## Kanpo estekak 
*  Australiako futbol txapelketaren webgune ofiziala
Mikel Ibarguren Errasti

**Mikel Ibarguren Errasti** (Zestoa, Gipuzkoa, 1967ko urtarrilaren 26a - ) euskal idazle eta ETAko preso ohia da. Frantziako Fresnes eta Espainiako Soto del Real espetxetan eduki zuten preso. Gaur egun Hendaiako lantegi batean egiten du lan.

2007an Irun Hiria Literatura Saria jaso zuen *Ahapetik* poesia-liburuagatik.

## Lanak 
### Poesia 
* *Hemen gauak lau ertz ditu* (1996, *Susa*)
* *Deserriko karrikak* (2002, *Susa*)
* *Ahapetik*
* *Joan da negua* (2011, *Susa*)

## Sariak 
* 2007ko Irun Hiria Literatura Saria

## Kanpo loturak 
*  Mikel Ibarguren literaturaren zubitegian
*  *joan da negua* liburua osoarik
Amar y vivir (telesaila)

***Amar y vivir*** Caracol Televisiónentzat sortutako telesaila da, *Amar y vivir* sailaren remake bat dena. Carlos Torres eta Ana María Estupiñán ditu protagonistak.

Saila 2020ko urtarrilaren 7an estreinatuko dute. 

## Sinopsia 
Irene, merkatuan dagoen Los Milagosos taldearen ahots nagusia, hirira heltzen denean Joaquín mekanikariarekin topo egingo du. Bere helburuak lortzen duten bitartean destinoak nahasiko dira eta laster ohartuko dira ezin direla bata bestea gabe bizi, nahiz eta elkarrekin egoteko borroka bizia eta mingarria izango den. 

## Aktoreak 
* Carlos Torres: Joaquín
* Ana María Estupiñán: Irene

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Begoña Zabala

**Begoña Zabala González** (Txileko Santiago, 1950) abokatu feminista eta aktibista da.

## Ibilbidea 
300px|thumb|Begoña Zabala EHko V Jardunaldi Feministetan
thumb|Gure gorputza, gure erabakia! Basauri, 2021
Zuzenbidean lizentziaduna, Bizkaian aritu zen abokatu laboralista eta Ordena Publikoko irakasle diktaduran. Frankismoaren aurka borrokatzen aritua eta ekintzailea izan da etenik gabe 1970eko hamarkadatik aurrera Euskal Herriko mugimendu feministan 1976an Bizkaiko Emakumeen Asanblada sortu zenetik. Zabala Iruñera 1977an iritsi zen eta lehen lerrotik bizi izan zuen zezen plaza barruan zein kanpoan 1978ko Sanferminetako poliziaren erasoa. Abokatua izanik, gertaera haiek argitzeko adituen ikerketa batzordeko kide da. Emakume Internazionalistak taldeko kidea da, Iruñean. Emakumeen egoerari eta aldarrikapen eta borroka feministei buruzko hainbat artikulu argitaratu ditu, immigrazioaren eta indarkeria sexistaren inguruko gaietan bereziki.

Hedabideetan iritzi-artikuluen bidezko ekarpenak egin ohi ditu.   Eta baita hitzaldietan ere gai horien guztien inguruan feminismoaren ikuspegitik: emakumeen gorputzak, internazionalismoa, frankismoa eta transizioa, sanferminak eta abar.

2019an buruturiko Euskal Herriko V jardunaldi feministetan antolatzaile gisa parte hartu zuen, baita hizlari gisa ere bigarren eguneko *Indarkeriarik gabeko bizitzak eraikitzen* mahai ingur zentralean *Indarkeria matxisten aurkako mugimendu feminista, feminismo instituzionalaren aurrean* izenburuko ekarpena eginez.   

## Lanak 
### Liburuak 
* *2018an, Feminismo, Transición y Sanfermines del 78.*
* 2008an Movimiento de mujeres, mujeres en movimiento.

### Lankidetzak obra kolektiboetan 
* 2015ean Cuando el pueblo se organiza.
* 2001ean La violencia sexista. Distintas aproximaciones.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [https://www.youtube.com/watch?v=fKk42_qoCvY ]
Qasem Soleimani

**Qasem Soleimani** (; 1957ko martxoaren 11 &ndash; 2020ko urtarrilaren 3a) Irango militar bat zen. Irango Iraultzaren Zaindarien Jeneral Nagusia zen eta 1998tik aurrera Quds Indarraren komandante izendatu zuten, atzerrian operazio klandestinoak egiten dituen dibisioa.

Soleimanik bere ibilbide militarra Iran-Irak Gerran hasi zuen, 1980ko hamarkadan, 41. Dibisioko komandante gisa. Beranduago, atzerriko operazioetan hasi zen, Saddam Husseinen aurkako indar xiita eta kurduak laguntzen Iraken; ondoren Hezbollah lagundu zuen Libanon eta Hamas Palestinan. 2012tik aurrera Soleimanik Siriako gobernua lagundu zuen, Iranen aliatua, Siriako Gerra Zibilaren baitan, bereziki Estatu Islamikoaren aurkako borrokan. Irakeko gobernuari laguntza eskaini zion gobernu horrek ISISen aurka xiitekin sortutako milizia bateratuan, 2014-2015 tartean.

2020ko urtarrilaren 3an Bagdaden hil zen, Ameriketako Estatu Batuen eraso baten ondorioz. Erasoan beste zortzi lagun ere hil ziren, tartean Abi Mahdi al Mohandes, Herri Mobilizaziorako Indarra miliziako presidenteordea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Abu Mahdi al-Muhandis

## Kanpo estekak
Salahuddin Selangorrekoa

**Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah Al-Haj ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alham Shah Al-Haj** (Jugra, Kuala Langat, 1926ko martxoaren 8a - Kuala Lumpur, 2001eko azaroaren 21a) 11. Malaysiako erregea (Yang di-Pertuan Agong) eta 8. Selangorreko sultana izan zen. 1960an Hisamuddin Selangorrekoa bere aitaren ondorengoa izan zen Selangoren sultangoan. Malaysiako erregea 1999-2004 aldirako aukeratu zen, baina hura amaitu baino hil zen. Sharafuddin Selangorrekoa bere semea Selangorreko sultan bezala bere ondorengoa izan zen.
Ricardo Sáenz de Ynestrillas Pérez

**Ricardo Sáenz de Ynestrillas Pérez** (Madril, 1965) politikari espainiarra da, urteetan eskuin-muturrarekin lotuta egon dena. Ideologikoki nazionalsindikalista da.

## Biografia 
Haren aita, Ricardo Sáenz de Ynestrillas Martínez estatu kolpearen aldeko komandantea, ETAk bere aurrean hil zuen, 1986ko ekainaren 17an. Talde bortitzetan aritu zen. Josu Muguruza HBko parlamentariaren hilketagatik, Ángel Ducerekin, auzipetua eta 1993an absolbitua izan zen. Euskal independentismoaren aurkako gutxienez hamar eraso egin zituen. Azken urteetan, anarkista lehendabizi eta ondoren Podemos alderdiaren jarraitzaile gisa definitu du bere burua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Josu Muguruza
* GAL
* Bases Autónomas

## Kanpo loturak
Myitkyina

**Myitkyina** (jingpoeraz: Myitkyina; ) Myanmarko iparraldeko hiria da, Katxin estatuko hiriburua. Irawadi ibaiaren mendebaldeko bazterrean dago, Yangondik 1.480 kilometro iparraldera, eta Mandalaytik 785 kilometro iparraldera. 2014an 243.031 biztanle zituen.

## Klima 
Klima subtropikala du, negu lehorrekin (*Cwa* Köppen klima sailkapenaren arabera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo López de Mendoza (Laudioko jauna)

**Iñigo López de Mendoza** (*fl.* 1187-1212) arabar aitoren semea eta militarra izan zen, mendozatarren artean abizena erabili zuen lehena.

## Biografia 
Iñigo López de Mendoza, Laudioko IV. jauna, Lope Iñiguez de Mendoza, Laudioko III. jaunaren eta haren emazte Teresa Jimenezen semea zen. Lope Lopezen anaia zen, 1198ko otsailaren 10a baino lehen hil zena, beste anaia batek, Guillermo Lópezek, data horretan bere amaren eta Lope anaiaren arimagatik dohaintza bat egin zuenean, eta Gonzalo Lopezena, Mendozako lehen jaunarena. Azken horren adarra da leinua betikotzen duena, Laudioko adarra desagertu ondoren. Navas de Tolosako guduan hartu zuen parte eta Mendoza dorretxea eraiki zuen.

## Seme-alabak 
Maria Garciarekin ezkondu zenean, honako hauek jaio ziren:
* Iñigo Iñigo Iñigo de Mendoza
* Diego Íñiguez de Mendoza
* Urraca Íñiguez de Mendoza
* María Íñiguez de Mendoza
* Milia Íñiguez de Mendoza, Fernán Gutiérrez de Castro galiziarrarekin ezkondua.
* Inés Íñiguez de Mendoza, Alfontso IX.a Leongoa erregearen maitalea izan zena. Honekin, alaba bat izan zuen, Urraka, Lope II.a Diaz Harokoaren emaztea izan zena.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Western Sydney Wanderers FC

thumb|Jokalariak ikusleak eskertzen.
**Western Sydney Wanderers Football Club** Australiako futbol talde bat da, Sydney hirikoa. Australiako ligarik irabazterik lortu ez badu ere 2014 urtean Asiako txapelduna izan zen.

## Palmaresa 
### Australian: 1 
* Australiako liga (0): bigarrena 2013, 2014 eta 2016an.
** *Premiership* (1): 2013.

### Nazioartean: 1 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa (0): seigarren 2014an.
* Asiako Txapeldunen Liga (1): 2014.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Brisbane Roar FC

thumb|Brisbaneko jokalariak gola ospatzen.
**Brisbane Roar Football Club** Australiako futbol talde bat da, Brisbane hirikoa. Inmigrante holandarrek sortu zuten 1957 urtean eta oraindik ere kolore laranja mantentzen du.

## Palmaresa 
### Australian: 4 
* Australiako liga (3): 2011, 2012, 2014.
** *Premiership* (2): 2011, 2014.
* Australiako kopa (1): 1981.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Elorrioko gudua

**Elorrioko gudua** bando-gerren esparruan 1468an Elorrion izandako gudu bat izan zen.

Bertan, ganboatarren bandoan lerrokatzen zen eta hiribilduko biztanleen babesa zuen Marzanatarren etxeak oinaztarrak ziren Ibarratarren aurka borrokatu zuen.

## Gudua 
Garai horretan Durangaldea Zaldibarkoen eta Durangokoen arteko ika-mika garai batean zegoen. Orduan, Durangon geratzen zen Petri Abendañokoaren semea zen Juan Abendañokoaren agindupean, Abendañotarrek haren osteak bidali zituzten Elorriotik Durangora eta Zaldibarrekoei babesa ematen zien Ibarratarren dorretxea eraso zuten. Eraso horren aurrean, Juan Alonso Muxikakoa, Aramaioko jauna, Santillanako markesak bidalitako ahaideak eta Gaztelako 60 mertzenario bildu ondoren, Petri Ruiz de Ibarrari laguntzera joan zen eta Elorrio setiatu zuen.

Lope Gartzia Salazarren *Bienandanças e fortunas* liburuaren arabera, Gartzia Salazarren semeetako batzuk bere aholkuen aurka Elorrion agertu ziren eta, Butroetarrekin batera, Kantabriatik ekarritako artilleria piezak instalatzeaz arduratu ziren. Gainontzeko tropen erasoa ez zen artilleriarenaren ondoren izan, armadaren gehiengoa ez zen borrokan sartu eta erretiratzen hasi ziren.

Etsaiaren desordena orokorra ikusita, hiribilduaren defendatzaileak bertatik irten ziren eta gudua ganboatarren alderdira erasotu zuten. Garaipena izugarria izan zen eta, ondoren, Ibarrako dorretxearen erabateko erasoaz gain ganboatarrek Ermua eta bere inguruneak ere hartu zituzten.

Lope Gartzia Salazarren semeetako hiru guduan hil ziren, horietako bat, Otsoa Salazar, Abendañotarren aginduz herriko ateetan exekutatu zuten. Juan Abendañokoa bera Gonzalo Salazarren esku hil zen, Loperen semea. Juan Alonso Muxikakoak hankan bi gezi zauri izan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azkoitiko erronka

**Azkoitiko erronka** bando-gerren esparruan 1456an Azkoitian izandako lehia izan zen.

1456ko uztailean, noblezia feudal bandozaleak bere egiten zuen ohore, justizia eta indarraren kontzeptua ekintza batean ezin hobeto laburbildurik, Ahaide Nagusiek erronka publikoa egin zieten hiribilduetako buruzagiei eta jada hiritar ordena berriaren alde argiro lerrokatutako leinu-buruei.

Erronkarako deia Azkoitiko atean iltzatu zuten. Asmoa aparteko dueluan neurtzea zen. Norgehiagoka euskarazko hitzak ederki adierazten duenez, kontua zen nork balio zuen gehiago frogatzea, hau da, hiribilduen botere hasiberriarekin lehian ebaztea probintziako komunitatearen nagusigoa. Ordurako bandoek elkarren arteko ika-mikak baztertuak zituzten, biek ala biek helburu bera zutelako: etsai handia, hots, lurraren, odolaren eta ohituraren gainean ezarritako bizimodu oso bat azpiratu nahi zuena gudukatzea.

Joan Lopez Lazkanoa Lazkao eta Arabako Aranako jaunak, Martin Ruiz Ganboakoa Olasoko jaunak, Ladron Baldakoa Baldako jaunak, beren izenean eta bandoen fideltasun-sare konplexua osatzen zuten beste hainbat eta hainbatenean, Miranda de Iraurgi (Azkoitia), Salvatierra de Iraurgi (Azpeitia), Monreal de Deba, Mutriku, Getaria, Tolosa, Ordizia eta Segurako zenbait bizilagun banan bana aipatu eta erronka egin zieten, arma zitezen eta dueluan ebatz zedin haien arteko etsaigoa.

Henrike IV.a Gaztelakoak zuzenean esku hartu zuen auzian; hiribilduen alde egin eta jauntxoei, noble gerlariak ziren heinean, zegokien zigorra ezarri zien: Andaluziara erbesteratu zituen, Granadako erresumaren mugara, armak erabiltzeko trebezia mairuen aurrean erakuts zezaten, Gipuzkoako garapen ekonomikoari lotutako erregeren interesak kaltetu beharrean. Haien dorretxeetako goialdeak mozteko ere agindu zuen, izaera militarra gal zezaten. 1460an, deserria barkatu eta haien presentzia berriro onartu zen Probintzian. Botere ekonomiko, militar eta sozialari eutsi zioten arren, jada ez zuten mehatxatzen eratzen ari zen ordena berria. Handik aurrera, praktikan, leinu zaharrek hiritar elite berriekin ezkontzaz senidetzeko aukera hobetsi zuten.

## Erreferentziak 
* Edukiaren zati bat gipuzkoamuseobirtuala.net webgunetik hartu da, webgune haren egile eskubideen jabe den Gipuzkoako Foru Aldundiak Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 2.5 (CC-BY-SA 2.5) lizentziarekin argitaratu baitu (ikus webguneko oharra).

## Kanpo estekak
Monywa

**Monywa** () Myanmarko erdi-mendebaldeko hiria da, Sagaing eskualdeko handiena. Chindwin ibaiaren ekialdeko bazterrean dago, Mandalaytik 136 kilometro ipar-mendebaldera. 2014an 207.489 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Ibarguren Egibar

**Mikel Ibarguren Egibar** (Zestoa, Gipuzkoa, ), antzerki, zinema eta telebistako euskal aktore bat da.

## Antzerkia 
* "Orlack" Eromen Producciones. 2019
* "Kaffka" Kamikaz Producciones. 2018
* "Armairuko apalak", zuzendaria: Agurtzane Intxaurraga. Teatro HIKA. 2018
* "Elurra" Eromen Producciones. 2017
* "Sweeney Todd" Eromen Producciones. 2016
* "La importancia de ser Ernesto" Eromen Producciones. 2015
* "El retablo de la avaricia, la lujuria y la muerte", zuzendaria: Amancay Gaztañaga. 2015
* "Muerte accidental de un anarquista", Dario Fo. 2014
* "Sueño de una noche de verano", zuzendaria: Amancay Gaztañaga. 2014
* "Noche de reyes" Eromen Producciones. 2014
* "Oh papá, pobre papá, mamá te ha metido en el armario y a mí me da tanta pena", Arthur Kopit. 2013
* "Medida por medida", William Shakespeare. 2013

## Filmografia 
### Telebista 
* "Euskaltzaindia", zuzendaria: Fermin Etxegoien. Beittu Producciones. Dokumentala, 2019
* "Korosagasti", zuzendaria: Asier Sistaeta. Erabaki Producciones. Luzemetraia, 2018
* "Ane & Kepa", zuzendaria: Xabier Larrazabal. Larrotxene Producciones. Laburmetraia, 2018
* "Aita Menni", zuzendaria: Saioa Murua. 2018
* "Azken Otsoa", zuzendaria: Iker Maguregi. Lapatx Producciones. Laburmetraia, 2018
* "Afaria", zuzendaria: Aizpea Goenaga eta Ignacio Arrue. De Milagro PC Producciones. Laburmetraia, 2018
* "Aroa", zuzendaria: Oier Arregi. 3TIK Producciones. Laburmetraia, 2017
* "Car" Dir. Imanol Eppherre. MU Producciones. Laburmetraia, 2017
* "Bosque", zuzendaria: Fabio de las Morenas. 3TIK Producciones. Laburmetraia, 2017
* "Suicidio", zuzendaria: Irati Uzkudun. CIV Producciones. Laburmetraia, 2017
* "Zure etxean ala nirean", zuzendaria:. Jon Lasa. MU Producciones. Laburmetraia, 2016
* "Ulises", zuzendaria: Aitor Gutierrez. Morituri Producciones. Laburmetraia, 2016
* "Zulo", zuzendaria: Amancay Gaztañaga eta Erika Olaizola. Colectivo Kamikaz. Laburmetraia, 2015
* "Gero", Trini Fox. Bideoklipa, 2016

### Zinema 
* "Korosagasti", zuzendaria: Aritz Sustaeta. Erabaki Produkzioak. 2020
* "Begia begi truk", zuzendaria: Ekhiotz Mancisidor. 2020
* "IXA", zuzendaria: Olatz Beobide. 2deo. Goiena Producciones. 2019
* "Maradona. Sueño bendito", zuzendaria: Alejandro Aimetta eta Roge Gual. Amazon Prime, 2019
* "Puntu Koma", zuzendaria: Maru Solores. EITB, 2018
* "3 Txulo", zuzendaria: Ane Rotaetxe. Baleuko Producciones. 2016/2017
* "Mari", zuzendaria: Ane Gabarain. Katemino Producciones. Web-Serie, 2017
* "Baskoniako Historia bat", zuzendaria: Alberto Santana eta Josu Venero. EITB, 2015

## Kanpo estekak 
* Mikel Ibarguren aktorearen fitxa irakurgai
Lashio

**Lashio** () Myanmarko ekialdeko hiria da, Shan estatuko handiena. Mandalaytik 200 kilometro inguru ipar-ekialdera dago. 2014an 174.335 biztanle zituen.

## Klima 
Klima subtropikala du, negu lehorrekin (*Cwa* Köppen klima sailkapenaren arabera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barroeta dorretxea

**Barroeta dorretxea** Markina-Xemeinen (Bizkaia) dagoen etxe gotortua da.

## Kokapena 
Markina-Xemeindik Ondarroarantzko errepidea hartuta, herritik atera eta Xemeingo Arretxinaga auzoan ikusiko dugu, ageri-agerian, eskuin aldeko muino baten gainean.

Dorreak ondoan San Joakin eta Santa Ana baseliza barrokoa du. Gainera, Barroetako multzoan badaude harekin lotutako beste zenbait eraikin: Barroetagoiti, Barroeta-Arana, Barroetabeiti, Barroetabeña, Bauskain, Elorregi, Oxillain, Olazar eta Ortulaukua.

## Historia 
thumb|Barroeta dorrea, eskuin aldean San Joakin eta Santa Ana baseliza duela.
Gaurko dorrea XIV. mendetik XV. mendera artean eraiki zen, lehen egondako eta suntsitutako baten ordez, seguraski Pedro Galindez de Barroetaren (1395-1435) aginduz, leinu horretako lehenetakoa. Ganboatarren aldekoak,

Barroetako jaunen diru iturri nagusiak basoen egur-ustiapenak, Oxillogineko ola eta errota, zubia,

## Egitura 
thumb|Dorrearen sarrera nagusia.
Gaur egun ikus daitekeen dorrea jatorrizkoaren aldean oso bestelakoa da. Hormen egiturari erreparatuz, ikus daiteke jatorrizko dorrea eraikin sendoa baina xumea izan zela, inguruneko materialekin egina.

## Erreferentziak
Pathein

**Pathein** (, lehenago **Bassein** deitua, Myanmarko hegoaldeko hiria da, Ayeyarwady eskualdeko hiriburua. Irawadiren deltan dago, Pathein adarraren ertzean, Yangondik 190 kilometro mendebaldera. 2014an 169.773 biztanle zituen.

## Klima 
Klima montzonikoa du (*Am* Köppen klima sailkapenaren arabera).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lawfare

Ingelesezko ***lawfare*** terminoa, **gerra juridiko** edo **gerra judizial** gisa itzul daitekeena, XXI. mendeko lehen hamarkadatik aurrera erabiltzen den ingelesezko esamolde bat da, nazioko eta nazioarteko lege-prozeduren gehiegizko erabilerari erreferentzia egiteko, legezkotasun-itxura mantenduz, aurkari baten aurka herriaren gaitzespena eragiteko helburuarekin. Hitza oraindik ez da Oxford Hiztegian ageri, eta *law* ("legea") eta *warfare* ("gerra") izenen elkarketa da. *Lawfare*ak hainbat ondorio ekar ditzake: arerio politikoak bidegabe geldiaraztea, finantzak geldiaraztea eta haren izen onari kalte egitea, baita gobernuak ahultzea edo kentzea ere.

*Lawfare*a kolpe bigunaren fenomenoarekin lotzen da eta bat etorri ohi da, botere politikoari bidegabeko sarbidea emateko modu bat indar militarrik erabili gabe, gizarteen, sare sozialen eta komunikabideen barne zatiketak manipulatuz.

Adiera hori XXI. mendearen hasieran hasi zen erabiltzen, Estatu Batuetako Indar Armatuen ikerketa estrategikoen esparruan, gerra bateko bando ahulenak nazioarteko instantzia judizialak Giza Eskubideak babesteko erabiltzea zalantzan jartzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Infidèles (2012ko filma)

***Les Infidèles*** (euskaraz *Desleialak*), 2012ko hainbat frantziar zuzendarik zuzendutako sketch komedia film bat da. Jean Dujardin eta Gilles Lellouche aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Auzuneetako hotel bateko saltzaile biltzar batean edo sexu adiktoentzako klinika dotore batean, Parisko edo Las Vegasko gau klub batean, protagonista sexu bila ateratzen dira. Gizon argi, zintzo, zinikoak eta zinikoak, koldarrak eta xaloak, hunkigarri eta mespretxagarriak dira. Itxaropenak beren bihotzetan etengabe taupada egiten du, baina debekatutako plazerraren bidea ez da inoiz erraza izaten.

## Aktoreak 
* Jean Dujardin: Fred / Olivier / François / Laurent / James
* Gilles Lellouche: Greg / Nicolas / Bernard / Antoine / Eric
* Lionel Abelanski: Zuzendaria
* Guillaume Canet: Thibault
* Charles Gérard: Richard
* Sandrine Kiberlain: Marie-Christine
* Dolly Golden: Maistra
* Éric de Montalier: LArrialdietako medikua
* Katia Lewkowicz: Maximen ama
* Alexandra Lamy: Lisa
* Éric Massot: Zerbitzaria
* Mathilda May: Ariane
* Géraldine Nakache: Stéphanie
* Isabelle Nanty: Christine
* {Maëva Pasquali: Nathalie
* Manu Payet: Simon
* Clara Ponsot: Inès
* Hélène Seuzaret: Isabelle, Éricen emaztea
* Anthony Sonigo:s Benjamin
* Anne Suarez: Julie
* Bastien Bouillon: Valentin

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Txekiako Errepublikaren lurralde antolaketa

**Txekiako Errepublika** hamahiru lurralde ditu (*kraje* txekieraz) eta hiriburu bat *(hlavní město)*, * ikurrarekin identifikatuta:
eskuinera|250px|Txekiar Errepublikaren lurraldeen kokapena eta hauen armarriak.

## Lurralde historikoak 
Txekiar Errepublikan hiru lurralde historiko daude: Bohemia, Moravia eta Silesia txekiarra (Silesiaren hegoaldea).

## CZ-NUTS 
Asmo estatistikoekin, europar arautegiaren arabera eta Eurostatek finkatuta, Europar Batasunaren NUTS unitateak erabiltzen dira. Hamalau herrialde NUTS-3 gisa sailkatuta daude. Lurralde batzuek NUTS-2 antolatzen dute; beste NUTS-2 bi edo hiru lurralde dira.

## Kanpo loturak 
* Txekiar Errepublikaren lurraldeen ikuspegi orokorra.
Alcide de Gasperi eraikina

**Alcide de Gasperi eraikina** ( ) Luxenburgo hiriko etxe orratza da. Estatuaren hegoaldean dago.

## Ezaugarriak 
Garaieraz 77 metro ditu eta 23 solairu. Garai batean hiriko eraikin garaiena izan zen. Kirchberg auzoan dago, hiriaren ipar-ekialdean. Eraikuntza 1960an hasi zen, 1965an bukatzeko. Gaur egun Europar Batasunaren bulegoen multzoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Eraikinari buruzko informazioa eta argazkiak.
The Hound of the Baskervilles (1959ko filma)

***The Hound of the Baskervilles*** (euskaraz *Baskervilletarren Txakurra*), 1959ko Terence Fisher britainiarrak zuzendutako misteriozko film bat da. Hammer Film Productions ekoiztetxeak ekoitzi zuen. Sir Arthur Conan Doyle eskoziar idazlearen *1902ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Peter Cushing, André Morell, Christopher Lee, Marla Landi eta David Oxley aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ingalaterrako hego-mendebaldea, Devon konderriko Dartmoor landa eremua. Baskervilletarrek mendeetatik madarikazio bat jasaten duten, ondorioz belaunaldiz-belaunaldi bere senideek heriotz eta zorigaiztoak pairatu izan dituzte. Sir Charles Baskerville landan hilik agertzean, Sherlock Holmesek (Peter Cushing) oraindik familiatik bizirik jarraitzen duen azken senidea, Sir Henry (Christopher Lee) hurrengo biktima izango dela susmatuko du, baina ez madarikazioaren ondorioz, haren heriotzak norbaiti ekarri dakioken onurarengatik baizik. Detektibe ospetsuak badaki hiltzailea beranduegi izan baino lehen atzeman beharko duela.

## Aktoreak 
* Peter Cushing: Sherlock Holmes
* André Morell: Watson doktorea
* Christopher Lee: Sir Henry Baskerville
* Marla Landi: Cecile Stapleton
* David Oxley: Sir Hugo Baskerville
* Francis de Wolff: Richard Mortimer doktorea
* Miles Malleson: Frankland apezpikua
* Ewen Solon: Stapleton
* John Le Mesurier: Barrymore
* Helen Goss: Barrymore andrea
* Sam Kydd: Perkins
* Michael Hawkins: Lord Caphill
* Judi Moyens: Neskamea
* Michael Mulcaster: Selden
* David Birks: Morroia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bloody Mama

***Bloody Mama*** (euskaraz *Ama Odoltsua*), 1970eko Roger Corman estatubatuarrak zuzendutako biografia drama film bat da. Depresio Handiaren garaiko Kate "Ma" Barker gaizkilearen bizitzan oinarritua dago. Shelley Winters, Bruce Dern, Don Stroud, Diane Varsi, Robert De Niro, Robert Walden eta Pat Hingle aktoreek antzeztu zuten.

Gerora aski ospetsua bilakatuko zen Rober De Niro aktorearen zinemako lehenbiziko antzezpenetako bat izan zen.

## Argumentua 
Kate Barkerrek (Shelley Winters) bere lau semeak modu autoritarioan hezitu zituen, baina haien gaiztakeriekin onberagia izan zen. Semeek amari miresmena zioten, baina batez ere beldurra. Semeak heldu egitean, Katek George (Alex Nicol) senar ahula abandonatu eta smeekin batera bizitzan aurrera egin zuen. Honela Bakertarrek delinkuentzia eta krimenean oinarritutako bizimoduari ekin zioten, horregatik justiziak haiek atzemateko asmoz etengabe jarraitu zituen.

## Aktoreak 
* Shelley Winters: Kate "Ma" Barker
** Lisa Jill: Kate gaztea
* Bruce Dern: Kevin
* Don Stroud: Herman Barker
* Robert Walden: Fred Barker
* Alex Nicol: George Barker, (Katen senarra)
* Robert De Niro: Lloyd Barker
* Pat Hingle: Sam Pendlebury
* Clint Kimbrough: Arthur Barker
* Diane Varsi: Mona Gibson
* Pamela Dunlap: Rembrandt
* Michael Fox: Roth doktorea
* Scatman Crothers: Moses
* Stacy Harris: McClellan agentea
* Lisa Linsky: Kate gaztea
* Steve Mitchell: Sheriffa
* Roy Idom: Ferryko bidaiaria
* Frank Snell: Agente federala (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Nanny McPhee

***Nanny McPhee***, 2005eko Kirk Jones ingelesak zuzendutako fantasiazko komedia film bat da. Christianna Brand britainiar idazlearen Matilda Haurtzainaren eleberrietan oinarritua dago. Emma Thompson, Colin Firth eta Angela Lansbury aktoreek antzeztu zuten.

*Nanny McPhee and the Big Bang* (2010) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Brown zazpi anai-arrebak, munduko haur bihurrienek, beren ama galdu berria dute, eta Cedric Brown (Colin Firth) aitak hainbeste seme-alaba zaindu eta beilatokian lan egitea jasateko gehiegi egiten zaio. Hori gutxi balitz, laguntza ekonomikoa ematen dien Lady Adelaide (Angela Lansbury) izeba eta emakume autoritarioak, aita hilabete bateko epean ezkontzen ez bada laguntza ukatzeaz mehatxatuko du. Brown jauna, zorrez leporaino dagoenez, hori egiten ez badu, kartzelara joango dela jakitun da. Seme-alabak egoera larriaz ohartzean, oraindik eta portaera okerragoa izango dute. Jendeak Cedrici McPhee Haurtzainaren (Emma Thompson) laguntza behar duela esango diote, haurtzain oso berezia, baina ez daki non eta nola topatu dezakeen.

## Aktoreak 
* Emma Thompson: McPhee Erizaina
* Colin Firth: Cedric Brown
* Thomas Sangster: Simon Brown
* Kelly Macdonald: Evangeline
* Angela Lansbury: Lady Adelaide Stitch
* Eliza Bennett: Tora Brown.
* Raphaël Coleman: Eric Brown.
* Jennifer Rae Daykin: Lily Brown.
* Samuel Honywood: Sebastian Brown.
* Holly Gibbs: Christianna Brown.
* Hebe eta Zinnia Barnes: Agatha Brown, Browndarren alaba gazteena
** Freya Fumic: Agatha Brownen ahotsa
* Celia Imrie: Selma Quickly andrea
* Imelda Staunton: Blatherwick andrea
* Sir Derek Jacobi: Wheen jauna
* Patrick Barlow: Jowls jauna
* Adam Godley: Bikarioa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
La Délicatesse (filma)

***La Délicatesse*** (euskaraz *Leuntasuna*), 2011ko Stéphane Foenkinos eta David Foenkinos frantziarrek zuzendutako amodiozko komedia film bat da. David Foenkinosen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Audrey Tautou eta François Damiens aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Nathalie (Audrey Tautou) emakume gazte erakargarria François mutilagun eta gizon gazte erakargarria elkarren arteran guztiz maiteminduak daude, baina zoritxarrez, François istripu batean hilko da. Dolu aldiaren ondoren, Mathaliek ezin du sinistu maitasunak bere atea berriz jotzen duenik, oraingoan Markus lankidearen eskutik, emakumeekin arrakasta gutxi duen baina zintzotasun eta samurtasunez beteriko gizasemea. Nathalierentzat bizitzarako itzulera suposatzen duen gizona.

## Aktoreak 
* Audrey Tautou - Nathalie Kerr
* François Damiens - Markus Lundl
* Ariane Ascaride - Nathalieren ama
* Joséphine de Meaux - Sophie, Nathalieren laguna
* Bruno Todeschini - Charles, Nathalieren laneko nagusia
* Mélanie Bernier - Chloé, Nathalieren laguntzailea
* Audrey Fleurot - Ingrid
* Pio Marmaï - François
* Monique Chaumette - Madeleine, amona
* Pom Klementieff - Zerbitzaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
In Love and War (1996ko filma)

***In Love and War*** (euskaraz *Maitasun eta Gerran*), 1996ko Richard Attenborough ingelesak zuzendutako gerra drama film bat da. Sandra Bullock, Chris O'Donnell, Mackenzie Astin eta Emilio Bonucci aktoreek antzeztu zuten.

Lehen Mundu Gerran girotua dago eta Ernest Hemingway estatubatuar idazlearen bizipenetan oinarritua dago. Berlingo Zinemaldiaren sail ofizialean lehiatu zen.

## Argumentua 
Lehen Mundu Gerra (1914-1918) Ernest Hemingway estatubatuar gerra korrespontsal gaztea eta Agnes von Kurowsky (Sandra Bullock) Gurutze Gorriko erizainaren maitasun harremana azaltzen da. Ernest mutil gazte ausart eta kementsua da, baina nahiko arduragabea: misio batean zehar zauritua eta ospital batera eramana izango da. Bertan, Agnes haren kargu egingo da.

## Aktoreak 
* Sandra Bullock: Agnes von Kurowsky
* Chris O'Donnell: Ernest 'Ernie' Hemingway
* Mackenzie Astin: Henry Villard
* Margot Steinberg: Mabel 'Rosie' Rose
* Alan Bennett: Porter
* Ingrid Lacey: Elsie 'Mac' MacDonald
* Emilio Bonucci: Domenico Caracciolo doktorea
* Terence Sach: Porter
* Carlo Croccolo: Town maiorra
* Vincenzo Nicoli: Enrico Biscaglia
* Tara Hugo: Katherine 'Gumshoe' De Long
* Gigi Vivan: Italiar haurra
* Giuseppe Bonato: Aitona
* Allegra Di Carpegna: Loretta Cavanaugh
* Diane Witter: Adele Brown
* Mindy Lee Raskin: Charlotte Anne Miller
* Tracy Hostmyer: Ruth Harper
* Tim McDonell: Alberte tenientea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Monos (filma)

***Monos*** () 2019ko Alejandro Landes kolonbiar-ekuadoarrak zuzendutako gerra drama film bat da. Julianne Nicholson eta Moisés Arias aktoreek antzeztu zuten.

2019ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Kolonbia, urrutiko mendi batean, zortzi haurrek armekin "Doctora" (Julianne Nicholson) deritzon presoa eta bahitutako esne-behi bat zaintzen dituzte.

## Aktoreak 
* Julianne Nicholson: "Doctora" Sara Watson
* Moisés Arias: Bigfoot
* Sofía Buenaventura: Rambo
* Julian Giraldo: Wolf
* Karen Quintero: Lady
* Laura Castrillón: Swede
* Deiby Rueda: Smurf
* Esneider Castro: Boom Boom
* Paul Cubides: Dog
* Wilson Salazar: Mezularia
* Jorge Román: Urre meatzaria

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai