Himen

**Himena** edo **emamintza** baginaren zuloko muki-mintzezko tolestura txikia da. Aluaren edo kanpoko genitalen zati da, eta, egiturari dagokionez, baginaren antzekoa da.

Harreman sexualen eta erditzearen ondorioak askotarikoak dira. Himena nahikoa elastikoa bada, ia bere jatorrizko egoerara itzul daiteke. Beste kasu batzuetan, hondarrak egon daitezke (*carunculae myrtiformes*), edo erabat desagertu daiteke sarpenen ondorioz. Horrez gain, gaixotasuna, lesioa, azterketa medikoa, masturbazioa edo ariketa fisikoaren ondorioz, himena zulatu daiteke.

### Ohiz kanpoko himenak edo atipikoak 
Himen atipikoek mota askotako aldaerak hartzen dituzte, ohiko himenen deskribapen sinpletik at daudenak. Ohikoenen artean hurrengoak daude:

* Bizulatua, septatua edo tabikatua (bi zulaketekin). Trenkada horizontal edo bertikal bat du, zuloa bitan banatzen duena.
* Ferra buxatua.
* Hipertrofiatua (oso handia).
* Zulatu gabeko himena. Himenak bagina erabat ixten duen egoera. Izan daiteke sortzetikoa, eta orduan egoera hori pubertaroan nabarmenduko da klinikoki: amenorrea primarioa (hilekorik ez dago), sabelpeko min ziklikoa, hilero-hilero sumatzen dena, hilekoetako odola umetoki barruan pilatuz (hematometra esaten zaio), edo tronpetan bestela (hematosalpinx edo tronpako hematoma), azkenik odola baginan pilatzeraino (hematokolposa). Ebakuntza kirurgikoa ezinbestekoa da, himenean zulo iraunkor bat irekitzeko. Zulatu gabeko himena sortzetiko malformazio arraroa da, eta sexu femeninoko jaioberrien % 0,1ean gertatzen da.
* Trifoliatua (hiru tolesturakoa).
* Multifoliatua (hainbat tolesturatakoa).
* Koroliformea (lore baten korolaren antzekoa). Luzapenak ditu, bata bestearen gainean jartzen diren petalo moduan.

### Himen malgua 
Himen malgu edo zabalgarriak zakila edo hatzak himena zulatu gabe igarotzea ahalbidetzen duen zulo bat du, eta, behin hura edo haiek erretiratzen direnean, ohiko dimentsioetara itzultzen da. Bere osaeran zuntz elastiko gehiago izateak malgutasun handia ematen dio. Fisiologikoki, baldintza honen ondorioz, lehen eta ondorengo sexu-harremanetan, himenaren zuloa zakila erraz sartzeko bezain luzea da. Beraz, bere integritatea mantentzen du. Hau, batez ere, 13 eta 16 urte bitarteko neskengan gertatzen da.

### Himen zulo zabalarekin 
Zulo zabala duen himenak ere mintz osoa du, baina, aldiz, zuloak diametro anormalki handia du. Izaera hori sortzetikoa izan daiteke, edo dilatazio motel, errepikatu eta progresiboen bidez lor daiteke.

### Himen artifiziala 
Himen artifiziala gaur egun munduan zehar merkaturatzen da. Produktu hau, albuminaz osatutako likido gorri bat askatzen duen mintz gelatinoso batez osatuta dago, harreman sexuala baino hogei minutu lehenago jartzen dena. Honela, himenaren haustura itxurak egiten du eta bikoteari emakumearen birjintasuna bermatzen du.

Bere merkatu nagusienetako bat Txina izan zen (non Internet bidez saltzen zuten), baina bere osagaiengatik arriskutsutzat hartua izan ondoren herrialdeko agintariek debekatu egin zuten.

## Harreman eta abusu sexualekin duen lotura 
Himena izateak edo ez izateak ez du adierazten emakumeak koitoa izan duen ala ez. Ezin da egiaztatu, azterketa fisiko soil batekin, emakume batek koitorik edo beste sexu-esperientziarik izan duen. Esan bezala, emakume gutxi jaiotzen dira mintz batekin baginaren barruan, eta, beraz, ezin da esan himenik ez izatea emakumeak sexu-harremanak izan izanaren zantzua denik.

Himena baginan zerbait sartzen denean ez da desagertzen. Zulatu gabe luza daiteke. Adibidez, emakume batek masturbazioan baginan bi hatz sartzen baditu, bere himena oraindik zulatu daiteke lehen aldiz harreman sexualak dituenez, zakil bat bi hatz baino lodiagoa izaten baita. Era berean, sexu baginala izan duen emakume batek himenaren ehun-arrastoak izan ditzake. Hondakin horiek ez dute inolako minik sortzen koitoan.

Baginan sexu-jostailuak sartzean, koitoan posizio desberdinak probatzean, edo emakumearen egungo sexu-bikoteak aurreko bikotekideek baino zakil lodiagoa badu, himena berriro zulatu daiteke, edo lehen aldiz zulatu.

Ginekologo batek nerabe aurreko neskak eta nerabeak sexu-abusuaren ebidentziak bilatuz aztertzen dituenean, himenean zauriak edo zuloak bilatuko ditu. Hala ere, badira himenik gabe jaiotzen diren emakumeak, eta, kasu horretan, beharrezkoa izango da abusu horren beste zantzu batzuk bilatzea.

## Kultura-ohiturak 
Gizateriaren historian zehar, himenaren kontserbazioak kulturaz kultura garrantzi handiagoa edo txikiagoa izan du. Kolonaurreko Amerikan, Inken Inperioan, runentzat (eskala sozial baxuko gizon eta emakumeentzat) ez zuen batere garrantzirik. Aitzitik, galtzeak emakumea desiratua izatearen sintoma zen, eta, emakumeak haurra izatera iristen bazen, ugalkortasuna berresten zuen, eta runen artean kotizatutako emakume bihurtzen zen. Noblezian, bereziki Inti eguzkiaren jainkoari sagaratutakoen artean, birjintasunaren kontserbazioa (himena) funtsezkoa zen.

Batzuek himenari birjintasunaren sinbolo gisa ematen dioten balioa dela eta, badira kultura batzuk non himen zulatugabe bat ez duten emakumeak himenoplastiak (himenaren kirurgia berreraikitzailea) egiten dituzten, bereziki ezkondu aurretik. Praktika hau aspaldiko, eta jada *Zelestina* (1499) gaztelaniazko literaturaren lan klasikoan agertu zen.

Afrikako eta Latinoamerikako zenbait kulturatan oraindik ere 2 eta 8 urte bitarteko neskatoak infibulatzen dituzte, emakumeen himena eta birjintasuna zaintzeko modu gisa. Operazioa sendalari edo emagin batek anestesiarik gabe egiten du, eta ablazio batean datza (klitoridektomia deritzona), eta, ondoren, bagina-itxitura iraunkor bat. Irekidura txiki bat baino ez dute uzten gernua eta hilekoaren odola igortzeko. Bulba labana batekin irekitzen dute ezkondu edo erditu aurretik. Emakumeen genitalen mutilazioaren praktika horrek, besteak beste, gernu-, ginekologia- eta psikologia-konplikazioak, kisteak, GIBaren hedapena eta haurdunaldiko konplikazioak eragiten ditu, eta emakumeen eta nesken giza eskubideen urraketatzat jotzen dute. 2016an, Nazio Batuek gai hori lehentasuntzat hartu zuten Garapen Jasangarrien Helburuen artean, eta praktika horrekin amaitzeko 2030. urtea ezarri zuten erreferentzia gisa.

## Himena duten ugaztunak 
Hainbat ugaztun-espezietako emeek, gizakiaz gain, himenak dituzte:

* bobidoak
* kamelidoak, alpakak eta llamak bezala.
* akuriak
* txinpantzeak eta beste primate batzuk, hala nola, lemurrak.
* elefanteak
* ekinoak
* fokak
* hienak
* manatiak
* odontozetoak (horzdun zetazeoak)
* arratoiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak