open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Olavi Paavolainen

[thumb|[Väinö Kunnas, *Olavi Paavolainen*, 1928]]

**Olavi Paavolainen** (Kivennapa, 1903ko irailaren 17a - Helsinki, 1964ko uztailaren 19a) finlandiar idazle, poeta, entsegulari eta kazetaria izan zen. *Tulenkantajat* talde literarioaren parte izan zen, liberala eta Europazalea.

## Biografia 
Karelia eskuladeko Kivennapa herrian jaio zen, gaur egun Errusia den arren garai hartan Finlandiako Dukerri Handiaren parte zen. Bere aita Parlamentuko kide bihurtu zenean Helsinkira joan zen familia eta hamabi urete baino ez zituen arren orduan hasi zen poesiak idazten. 1921 eta 1925 artean Helsinkiko Unibertsitatean estetika eta literatura ikasi zituen, baina ez zen graduatu. Garai hartan hasi zen poesiak argitaratzen baina *Olavi Lauri* ezizena erabiltzen zuen. Biluztasuna tratatzen zuen eta dandytzat zuen bere burua, emakume zahar boteretsuen interesa erakarri zuen, denen artean garrantzitsuena Minna Craucher izan zen, eskuin muturreko espia zena.

1927an Parisera egin zuen bidaia eta *Ylioppilaslehti* aldizkarian argitaratu zituen bere iritziak. 1928an Mika Waltari idazlearekin batera *Valtatiet* ("errepideak") argitaratu zuen, erromantizismoaren inguruko gazteen manifestua izatea helburu zuen poema. 1929an *Nykyaikaa Etsimässä* ("garai modernoen bila") manifestua atera zuen, Lehen Mundu Gerraren ondoren Europak izan zuen modernizazioaren guneak aztertzen zituen bertan.

1930 hamarkadako giro kontserbadorean Paavolaien bakartua sentzitzen hasi zen eta Finlandiaren atzerakada sozio-ekonomikoa ikusita esan zuen garaia bazela "abiaduraren garai berriari, mekanizazioari, kosmopolitasunari, kolektibotasunari eta Europako esperientziari ahotsa jartzeko". 1936an Alemaniara bidaia egin zuen eta itzuleran nazismoaren aspektu erakargarriak eta kritikagarriak aipatu zituen. 1937an Hego Amerikan barrena ibili zen, Brasilen, Argentinan eta Paraguaien, eta 1939an Sobietar Batasuna bisitatu zuen. Bigarren Mundu Gerra garaian Finlandiako gobernuaren informazio departamentuan izan zen.

1947an Finlandiako irratiko antzerki zuzendari izendatu zuten. Zalantzak izan bazituen ere lan hau onartzerakoan, irratiko antzerkiek arrakasta itzela izan zuten gerra osteko Finlandian. 1950 hamarkadan Hertta Kuusinen politikari komunistaren lagun mina bihurtu zen. Kuusinen Sobietar Batasuneko alderdi komunistaren zuzendaritzan zegoen eta Paavolainen-en pentsaera erabat aldatu zen. 1960 urtean Urho Kekkonen presidenteak Eino Leino Saria eman zion.

Bizitzako azken urteetan gainbehera etorri zitzaion eta beti nekatuta eta sarritan mozkortuta azaltzen zen lanera. 1964 urtean hil zen alkoholismoaren eraginez Helsinkiko Kivelä ospitalean.

## Lanak 
* *Valtatiet* (1928, Mika Waltari-rekin)
* *Nykyaikaa etsimässä* (1929)
* *Keulakuvat* (1932)
* *Suursiivous eli kirjallisessa lastenkamarissa* (1932)
* *Kolmannen Valtakunnan vieraana* (1936)
* *Lähtö ja loitsu* (1937)
* *Risti ja hakaristi* (1938)
* *Karjala - Muistojen maa* (1940, editorea)
* *Rakas entinen Karjala* (1942, editorea)
* *Synkkä yksinpuhelu I-II* (1946)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trichogaster

***Trichogaster*** Hegoaldeko Asian, Pakistanetik Myanmarrera bizi den arrain genero bat da. Genero honetako espezieak oso ezagunak dira akuarioko merkataritzan.

## Espezieak 
Lau espezie ezagutzen dira gaur egun:
* *Trichogaster chuna* (F. Hamilton, 1822)
* *Trichogaster fasciata* Bloch & J. G. Schneider, 1801
* *Trichogaster labiosa* F. Day, 1877
* *Trichogaster lalius* (F. Hamilton, 1822)

## Kanpo estekak
Transmisore

thumb|250px|eskuinera|FMko irrati transmisorea
**Transmisorea** hainbat motatako seinaleak, elektriko, telegrafiko edo telefonikoak adibidez, igortzen dituen tresna da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mina Orfanou

**Mina Orfanou** (, Rodas, Grezia, 1982ko maiatzaren 3a) greziar emakumezko aktore transgeneroa da. *Strella* filman izen bereko pertsonaia antzezteagatik egin zen ezagun eta antzezpen horregatik 2010eko emakumezko aktore onenaren Heleniar Film Akademiaren Saria irabazi zuen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Zoophorus

thumb|Frantziar erromanikoko adibide bat.
**Zoophorus**, Antzinako Grezian apaindurik zegoen friso mota baten izena da, arkitrabe eta erlaitzaren artean zegoena, normalean erliebe jarrai bat izaten zuten. Izena grezieratik dator, "animalia bat eustea" esan nahi du. Zutabe zoophoriko bat, animalia baten irudia eusten duen pilarea izaten da.

## Kanpo estekak
SLC24A2

**Zelula mintzari lotutako proteina eroalea** (**MATP**) edo **24. soluzio eroale familiako 2. kidea** (; **SLC24A2**) proteina bat da, gizakiengan *SLC24A2* geneak kodetzen duena. Proteina honek eragin nabarmena du larruazalaren kolorean.

SLC45A2 proteina eroalea da, melaninaren sintesian garrantzitsua. SLC45A2 proteina melanozitoen bereizte antigeno bat da, melanoma duten zelulatan ehuneko altuan aurkitzen da. Gizakiengan larruazalaren pigmentazioan paper garrantzitsua jokatzen du, baita Sri Lankako populazioaren bereizketa genetikoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petra De Sutter

**Petra De Sutter** (Oudenaarde, Belgika, 1963ko ekainaren 10a) ginekologia-irakasle Ganteko Unibertsitatean, Ganteko Unibertsitate Ospitaleko Ugal-medikuntza departamentuko zuzendaria eta Berdeak! alderdiko politikaria da.

2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan Flandriako Berdeak! alderdiko hautagai-zerrendan bigarren postuan aurkeztu zen. Nahiz eta alderdiak aurrekoetan baino boto gehiago lortu zituen, eserleku bakarra baino ez zuen lortu. Ordainetan, alderdiak Belgikako Senatuan eserlekua eskaini zion De Sutterri.

Senatari lanaz gain, 2014tik Belgikako ordezkaritzako kide da Europako Kontseiluko Asanblea Parlamentarioan.
Jin Xing

**Jin Xing** (; Shenyang, Txina, 1967ko abuztuaren 13a) txinatar emakumezko ballet-dantzari, dantzari moderno, koreografo eta aktore transgeneroa da. Shanghaiko Jin Xing Dantza Teatro dantza garaikideko konpainiaren jabea da. Jin sexua berresleitzeko ebakuntza egiteko Txinako Gobernuaren baimena lortu zuen lehenengo txinatar emakume transgeneroa izan zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Hitoshi Sasaki

Japoniako futbolari eta entrenatzailea izan zen. 1921 bitartean Japoniako taldearen entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak
Shu Kamo

Japoniako futbolari ohi eta entrenatzailea da. 1995-1997 bitartean Japoniako taldearen entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Hans Ooft

**Hans Ooft** (1947ko ekainaren 27a - ) Herbehereetako futbolari ohi eta entrenatzailea da. 1992-1993 bitartean Japoniako taldearen entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Tauno Palo

**Tauno Valdemar Palo** (Helsinki, 1908ko urriaren 25a – Helsinki, 1982ko maiatzaren 24a) finlandiar aktore eta abeslaria izan zen. Tauno Palo eta Ansa Ikonen finlandiar zinemaren urrezko garaiko aktore-bikote bihurtu ziren.

## Biografia 
Tauno Brännäs izenarekin jaio zen baina 1935 urtean izena aldatu zuen. Kimikari lanetan ari zela, Sörnäinen hiriko *Langileen Klubeko* antzerki taldean sartu zen. Klub honetako zuzendaria Aarne Orjatsalo aktore famatua zen eta honek bere ahotsaz liluratuta 1931 urtean kastingetara aurkezteko animatu zuen, zinema isilaren garaia amaitzear zegoela ohartuta. Kimikari lana utzi eta Finlandiako Antzerki Nazionalean sartu zen, baina 1938 arte ez zuen paper nagusirik lortu.

Ansa Ikonen aktorea ezagutu zuen eta zinemako bikote bihurtu ziren, elkarrekin 12 filme grabatu baitzituzten. 1930 hamarkadan abeslari ere aritu zen eta bere filmetako soinu bandatan abesten jardun zuen.

*Kulkurin Valssi* filmean Finlandiako zinemaren historiako hitz ezagunenak esan zituen: "noizbait gogoratua izango naiz ez garai batean izan nintzen gizonaren itzal gisa, baizik eta orain naizenaren gizonaren itzal gisa".

1967an berriz ekin zion diskak grabatzeari.

## Filmografia hautatua 
* *Jääkärin morsian* (1931, Tauno Brännas izenarekin)
* *Kaikki rakastavat* (1935, "guztiok maite dugu norbait")
* *Vaimoke* (1936, "emaztetan")
* *Kulkurin valssi* (1941, "eskaleen walsa")
* *Rosvo-Roope* (1949, "Rob lapurra")
* *Se alkoi sateessa* (1953, "euria hasi zuen")
* *Tuntematon sotilas* (1955, "soldadu ezezaguna")
* *Tulipunainen kyyhkynen* (1961, "uso gorria")

## Diskografia hautatua 
* *Tuulikki* (1934, Odeon A 228258) - walsa
* *Tuohinen sormus* (1934, Odeon A 228282) - a jenkka
* *Syksyn tullessa* (1935, Odeon A 228327) - walsa
* *Mieheke* (1936, Odeon A 228359) - jenkka
* *Marjatta* (1936, Odeon A 228360) - tangoa
* *Sinä semmoinen, minä tämmöinen* (1936, Odeon 228370) - jenkka
* *Nuoruuden sävel* (1940, Odeon A 228590) - *SF-paraati* filmekoa
* *Tauno Palo & Ansa Ikonen: Pot-pot-pot* (1940, Odeon A 228590) - *SF-paraati* filmekoa
* *Näenhän valoisan taivaan* (1940, Odeon A 228615) - *SF-paraati* filmekoa
* *Soittoniekka* (1942, Columbia DY 386) - balada
* *Ruusu on punainen* (1967, RCA FAS 985)
* *Rosvo-Roope* (1968, RCA EPS 222)
* *Tauno Palo & Ansa Ikonen: Ansa & Tauno* (1974, Kiss RPLP 5007) - LP

## Erreferentziak
Paulo Roberto Falcão

**Paulo Roberto Falcão** (1953ko urriaren 16a - ) Brasilgo futbolari ohi eta entrenatzailea da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
Philippe Troussier

**Philippe Omar Troussier** (Paris, 1955eko martxoaren 21a - ) Frantziako futbolari ohi eta entrenatzailea da. 1998-2002 bitartean Japoniako taldearen entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak
Ivica Osim

**Ivan "Ivica" Osim** (Sarajevo, 1941eko maiatzaren 6a - Graz, 2022ko maiatzaren 1a) Bosnia-Herzegovinako futbolari eta entrenatzailea izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
*
Alberto Zaccheroni

**Alberto Zaccheroni** (1953ko apirilaren 1a - ) Italiako futbolari ohi eta entrenatzailea da. 2010-2014 bitartean Japoniako taldearen entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak
Carlos Pachamé

**Carlos Pachamé** (1944ko otsailaren 25a - ) Argentinako futbolari ohi eta entrenatzailea da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Busnelako trikuharria

**Busnelako trikuharria** Burgosko Busnela herrian, Merindadeak zonaldean, dagoen harri-multzoa da. Nela ibaiaren ezkerreko ertzearen gain batean dago. Trikuharri itxura du baina ez dago oso garbi horrelakoa denik edo behintzat iritzi desberdinak daude zeren eta tumulua ez du eta horrek ehorzketak egiteko erabili ez zela adieraz dezake. S. Domingo eta J.L. Uríbarri aurkitu zuten. Egin diren datazioen arabera 5.000 urte izan ditzake.

## Egitura 
Arroka handi batek hormaren eta sabaiaren lana egiten du. Halaber, hareharrizko zazpi ortostatoetan bermatzen da. Ardatz nagusiaren luzera 7 metrokoa da eta garaiera 2,3 metrokoa.

## Lekua 
Multzora heltzeko Santelicestik joan behar da, Espinosa de los Monterostik Soncillo herrira doan errepidean, eta ipar-mendebaldera, Busnelara doan karretera. Ahedo de las Pueblasera doan bidegurutzea pasa ondoren, karretera ezkerrean gelditzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Megalitos.es
* :Bideoa Youtuben.
Nibologia

thumb|Elur kristal baten argazkia
**Nibologia** elurrarekin erlazionatutako fenomenoak aztertzen dituen jakintza da eta honako elementuak ikertzen ditu, besteak beste:

* Elurra: egitura, denboran zehar nola eraldatzen den eta iraupena: ezaugarriak, propietate fisikoak eta kimikoak; elur-bisutsa eta haizeak garraiatutako elurra. 
* Elur-mantua: egitura, geruzen osaketa, egonkortasuna, hauskortasuna; zundaketa bidezko analisiak eta elur pilaketak.
* Elurraren egoera: elurteen meteorologia, elur iraunkorreko inguruneak eta elurte berriak.
* Elur-jausiak: aurreikuspena, nola sortzen diren eta berauen dinamika.

Nibologia meteorologiaren adar bat da eta zientzialariek elurra edo/eta elur-geruzen ezaugarriak aztertzen dituzte helburu zientifikoetarako (glaziarren joerak ikusteko, adibidez) zein kasu praktikoetarako, hala nola, elur-ekaitzen mendeko lur-eremuetako segurtasuna bermatzeko (elur-jausien aurreikuspenerako eta prebentziorako).

Zientzia konplexua da, faktore askok eragiten baitute:

* elur partikulak edo malutak oso egitura ezberdinekoak izan daitezke (kristal itxurakoak, aleak) 
* parametro fisiko asko oso aldakorrak dira (adibidez: kg/m³ gutxiko masa bolumetrikoa izatetik ehunka kg/m³-koa izatera igaro daiteke, edo ia kohesiorik ez izatetik ikaragarrizko kohesioa izatera) 
* tenperaturarekiko sentikortasuna erabatekoa da
* ezaugarrien aldakortasuna ere oso handia da, ingurunearen arabera (adibideak: elur-hautsa / plaka gogorrak) eta denboran zehar ere bai (elur mantuaren eraldaketa edo metamorfosia)

Suitzako lehen nibologia laborategia Weissfluhjoch-en instalatu zuten 1936an.

## Kanpo estekak
Osvaldo Ardiles

**Osvaldo César Ardiles** (1952ko abuztuaren 3a - ) Argentinako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Carlos Renato Frederico

**Carlos Renato Frederico** (1957ko otsailaren 21a - ) Brasilgo futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
*
Edivaldo Martins Fonseca

**Edivaldo Martins Fonseca** (1962ko apirilaren 13a - 1993ko urtarrilaren 13a) Brasilgo futbolaria izan zen.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
Émerson Leão

**Émerson Leão** ( ahoskatua;1949ko uztailaren 11 - ) brasildar futbol atezain ohi eta entrenatzailea da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
*
Víctor Ibarbo

**Víctor Ibarbo** (1990eko maiatzaren 19a - ) Kolonbiako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Mihailo Petrović

**Mihailo Petrović** (; 1957ko Urriaren 18a - ) Serbiako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Alfred Jermaniš

**Alfred Jermaniš** (1967ko urtarrilaren 21a - ) Esloveniako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
Branko Ilić

**Branko Ilić** (1983ko otsailaren 6a - ) Esloveniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Toño de la Cruz

**Jesús Antonio "Toño" de la Cruz Gallego** (León, 1947ko maiatzaren 7a - ) Espainiako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Carles Rexach

**Carles Rexach Cerdà** (1947ko urtarrilaren 13a - ) kataluniar futbolari ohi eta entrenatzailea da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Oliver Bozanic

**Oliver Bozanic** (1989ko urtarrilaren 8a - ) Australiako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Nguyễn Tuấn Anh

**Nguyễn Tuấn Anh** (1995eko maiatzaren 16a - ) Vietnamgo futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Fellipe Bertoldo

**Fellipe Bertoldo dos Santos** (1991ko urtarrilaren 5a - ) brasilen jaiotako Ekialdeko Timorko futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Wan Zack Haikal

**Wan Zack Haikal Bin Wan Noor** (Pahang, 1991ko urtarrilaren 28a - ) Malaysiako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Osinalde saria

**Osinalde saria** Gabirian jokatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da, bertsolaritza munduan ibilbide luzea duena. 

## Historia 
1971an izan zuen lehen ekitaldia eta ordutik aurrera bertsolari ezagun askok irabazi dute. 1996an 25. urteurrena ospatzeko ekitaldi berezia izan zen. 21 bertsolari elkartu ziren eta ez zen txapeldunik izan.

2020an ez zen sariketa bukatu, lehen kanporaketak jokatu ondoren COVID-19 pandemiak bete betean harrapatu baitzuen.

2022an ohiko sariketaz gain, 50. urteurrena ospatzeko sariketa irabazi duten txapeldunak bildu zituzten 2022ko irailaren 17an.

## Egitura 
Hiru saio puntuagarri izaten dira:

* Idiazabalen *Axari saria* (2013an haren lekua Zaldibiako *Osinberde sariak* hartu zuen)''* 
* Legazpian *Aztiria saria*
* Ordizian *Argi Berri saria''

Saio bakoitzetik bi bertsolari sailkatzen dira Osinalde saria jokatzeko.

## Palmaresa 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfredo Anderson

**Alfredo Anderson Salazar** (1978ko urriaren 31 - ) Panamako futbolari ohia da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
Xenpelar saria

**Xenpelar saria** Errenterian jokatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da, bertsolaritza munduan ibilbide luzea duena. 1971 urtean izan zuen lehen ekitaldia eta ordutik aurrera bertsolari ezagun askok irabazi dute. Hasiera batean jarraikortasun txikia izan zuen eta 1992tik aurrera bi urtean behin jokatzen da. 2020an ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren erruz eta 2021eko abenduan izan zen txapelketa.

## Palmaresa 
|valign="top"|

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lizardi saria (bertsolaritza)

**Lizardi saria** Zarautzen jokatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da, bertsolaritza munduan ibilbide luzea duena. 1976an izan zuen lehen ekitaldia eta ordutik aurrera bertsolari ezagun askok irabazi dute. Kanporaketak abuztua bukaeran izan ohi dira eta finala iraila hasieran. Sariketa Zarauzko Motxian-Etxebeltz bertsoguneak antolatzen du.

## Egitura 
Bertsolari Gazteen Lizardi Saria 3 saiotara jokatzen den sariketa da: bi kanporaketa eta finala. Bi kanporaketetako bakoitzean 8 bertsolarik abestu ohi dute. Saio bakoitzeko lehen sailkatua zuzenean sailkatzen da finalera. Finalean sei bertsolarik abesten dute. 

Kanporaketak Zarauzko Imanol Urbieta Musika Eskolako aretoan jokatu ohi ziren. 2024ko edizioan, ordea, Santa Klara komentuko aretora lekualdatu ziren kanporaketak. Finala, bestetik, Zarauzko Modelo Aretoan jokatzen da.

## Palmaresa 
|valign="top"|

|valign="top"|

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abra saria

**Abra saria** Getxon jokatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da, Algortako Bertsolari Eskolak (ALBE) antolatzen duena. 2002. urtean izan zen lehen ekitaldia eta ordutik aurrera bertsolari ezagun askok irabazi dute. Abra Saria saio bakarrera jokatzen den sariketa da.

## Palmaresa 
|valign="top"|

|}
* ¹ 2021eko ekitaldian aurreko bost urteetako txapeldunak bildu zituen saioa izan zen. Jone Uria Albizuri gai-jartzaile aritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villanueva de Mena

**Villanueva de Mena** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2010ean 238 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Villasana de Mena

**Villasana de Mena** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2010ean 1554 biztanle zituen, hau da, udalerriaren %39,63a.

Udalerriko herriburua, Espainiako Gerra Zibilaren hasieran bertan kokatu zen frontea.

## Kanpo estekak
Orixe saria

**Orixe saria** Añorgan (Donostia) jokatzen den bertsolari gazteen txapelketa bat da. 1972an izan zuen lehen ekitaldia eta 1978 arte jarraitu zuen. 1997an berriz ekin zioten txapeletari eta ordutik aurrera bi urtean behin jokatzen da. Azken ekitaldia ordea hiru urteko tartearekin izan du.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vallejo de Mena

**Vallejo de Mena** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Bertoko parrokia, San Lorentzo, 1931n Bien de Interés Cultural izendatu zuten.

## Kanpo estekak
Lezana de Mena

**Lezana de Mena** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2010ean 111 biztanle zituen.

Cadagua ibaiak zeharkatua, Floridablancaren erroldaren garaian, bertoko Junta Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Ondarea 
* Velascotarren gaztelua

## Kanpo estekak
Ahedo de Angulo

**Ahedo de Angulo**, lehen **Hayedo de Angulo** deitua, Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2013an 2 biztanle zituen.

Valle de Angulon dagoen herri hau Villasana de Mena eta Artziniega arteko errepidearen erdibidean dago.

## Kanpo estekak
Valle de Angulo

**Valle de Angulo** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2013an 28 biztanle zituen.

Urieta menditik gertu dago, Arabarekin Burgos duen mugan.

## Kanpo estekak
Loiolako Herri Irratia saria

**Loiolako Herri Irratia saria** Loiolako Herri Irratiak 1962 eta 1972 artean antolatu zuen bertsolaritza txapelketa izan zen. Azpeitian jokatu izan zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ribota de Ordunte

**Ribota de Ordunte**, baita **Ribota de Mena** ere deitua, Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 36 biztanle zituen.

Ordunte ibaiak zeharkatua, Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Kanpo estekak
Santecilla (Burgos)

**Santecilla** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 99 biztanle zituen.

Cadagua ibaiak zeharkatua, honako auzoak ditu bere barnean:
* **Santecilla**, 64 biztanle.
* La Cayuela, 35 biztanle.

Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Kanpo estekak
La Abadía

**La Abadía**, lehen **Abadía de Añes** deitua, Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2013an ez zuen biztanlerik. Valle de Angulon dagoen herri hau Arabako mugatik gertu dago.

## Kanpo estekak
Nava de Ordunte

**Nava de Ordunte**, baita **Nava**, **Nava de Mena** edo **Ungo-Nava** ere, Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2010ean 89 biztanle zituen.

Cadagua eta Ordunte ibaiek zeharkatua, honako auzoak ditu bere barnean:
* Las Campas.
* Cereceda.
* Nava.
* Ordunteko urtegia.
* Tarriba.
* La Vega.

Floridablancaren erroldaren garaian, bertoko Junta Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Kanpo estekak
Pancho Segura

**Francisco Olegario Segura Cano**, ezagunagoa **Pancho Segura** izenaz, (Guayaquil, Ekuador, 1921eko ekainaren 20a - Carlsbad, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 2017ko azaroaren 18a) ekuadortar eta estatubatuar tenislaria zen.
Lermako dukearen zaldizko erretratua

**Lermako dukearen zaldizko erretratua**, 1603an Peter Paul Rubens flandriarrak margotutako olio-pintura bat da. 290,5 × 207,5 cm-ko neurriak ditu.

Margolanak Francisco Gómez de Sandoval y Rojas, Lermako Lehen Dukea eta Filipe III.a Espainiakoaren konfidantzazko karguduna zen, zaldi gainean eta eskortzoan, atzealdean gudu bat duela.

Gaur egun, Madrilgo Pradoko Museoan erakusgai dago.

## Kanpo estekak 
* Margolanaren fitxa. Pradoko Museoa
Ayega

**Ayega** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2014an 38 biztanle zituen.

Izen bereko ibaiak zeharkatua, Bizkaiko eta Arabako mugan dago, Balmaseda eta Artziniega arteko errepidearen erdibidean. Honako auzoak ditu bere barnean:
* Las Arenas, 11 biztanle.
* Arza, 10 biztanle.
* La Azuela, hustua
* Orrantia, 10 biztanle.
* San Pelayo, 7 biztanle.

Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Kanpo estekak
Yollada Suanyot

**Yollada "Nok" Suanyot** (, 1983ko ekainaren 18a) thailandiar emakumezko politikari eta abeslari transgeneroa da. 2012ko maiatzaren 27an Nan probintziako Mueang Nan barrutia Probintzia-Administrazio Erakundean ordezkatzeko hautatua izan zen alderdi politikorik gabe aurkeztuta. Politikan sartu aurretik, Suanyot modelo eta abeslari egin zuen lan. Venus Flytrap pop-musika taldeko abeslaria izan zen "Nok" izen artistikoarekin

Suanyotek Thailandiako Emakume Transgeneroen Elkartea sortu zuen Thailandiako legeak pertsona transgeneroak aintzat har ditzan.Suanyot zientzietan graduatu zen Thammasat Unibertsitatean 21 urte zituenean. Zientzia politikoetan masterduna da eta gaur egun, Gizarte Zientzian doktoregoa prestatzen ari da Ramkhamhaeng Unibertsitatean.

## Erreferentziak
Vallejuelo de Mena

**Vallejuelo de Mena** edo **Vallejuelo** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 28 biztanle zituen.

Cadagua ibaiak zeharkatua, Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Ondarea 
* Vallejotarren dorrea, XV. mendekoa.
* Doneztebe eliza.

## Kanpo estekak
Taranco

**Taranco** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian.

Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen. Gaztelanismoaren ikuspegitik, Gaztelaren sorterria da, izan ere, 800ko irailaren 15eko agiri batean Alfontso II.a Asturietakoak bere eremua zela adierazi zuen. Gainera, Donemiliaga Kukulako monasterioaren Vitulo abadeak, agiri batean, honako dohaintza egin zuen:

Hori dela eta, urtero irailaren 15ean bertan erromeria egiten dute urtebetetzea ospatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siones de Mena

**Siones de Mena** edo **Siones** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2014an 39 biztanle zituen.

Cadagua ibaiak zeharkatua, honako auzoak ditu bere barnean:
* Barriolaza, 7 biztanle.
* Casadilla, 4 biztanle.
* El Vigo-Siones, hustua.
* Palacio, 7 biztanle.
* Los Portales, 4 biztanle.
* Quintanilla, 7 biztanle.
* San Martín, 11 biztanle.

Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Ondarea 
* Santa Maria eliza, XII. mendekoa.

## Kanpo estekak
Karmelo

**Karmelo** hauetako bat izan daiteke:

Pertsonak:
* **Karmelo Etxegarai** (1865-1925), gipuzkoar idazlea;
* **Karmelo Balda** (1897-1969), gipuzkoar palaria;
* **Karmelo Leizaola** (1901-1935), gipuzkoar kimikari eta euskaltzalea;
* **Karmelo Etxenagusia** (1932-2008), bizkaitar idazle eta apaiza;
* **Karmelo Landa** (1952-), bizkaitar politikaria;
* **Karmelo C. Iribarren** (1959-), gipuzkoar poeta;
* **Karmelo Ayesta** (1963-), bizkaitar ingeniari eta idazlea;

Beste batzuk:
* **Karmelo ikastola**, Bilboko Santutxu auzoko ikastetxea;
* **Karmelo ikastetxea**, Donostiako itunpeko ikastexe pribatua.
Vivanco de Mena

**Vivanco de Mena** edo **Vivanco** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2010ean 45 biztanle zituen.

Santa Olaya mendiaren magalean kokaturik, honako auzoak ditu bere barnean:
* Cantonad, 6 biztanle.
* Los Paradores de Vivanco, 12 biztanle.
* San Juan, 16 biztanle.
* Urbaneja, 4 biztanle.
* Señorío de Vivanco, 8 biztanle.

Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nobuhiro Ueno

Japoniako futbolari ohia da. 1988ko Asiako Kopan parte hartu zuen.

## Kanpo estekak 
* footballdatabase.eu
* 
*
Antuñano

**Antuñano** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 24 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Takashi Sekizuka

Japoniako futbolari ohi eta entrenatzailea da. 2010-2012 bitartean Japoniako Olinpiar taldearen entrenatzailea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*
Sopeñano

**Sopeñano** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian.

Cadagua ibaiak zeharkatua, honako auzoak ditu:
* Las Casetas
* San Alberto
* Sopeñano

Floridablancaren erroldaren garaian, bertoko Junta Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Kanpo estekak
El Vigo

**El Vigo** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian.

Peñalba mendiaren (1.234 m.) ondoan kokaturik, Floridablancaren erroldaren garaian, bertoko Junta Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Ondarea 
* San Petri eliza

## Kanpo estekak
Hiroyuki Shirai

Japoniako futbolari ohia da. 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Orrantia

**Orrantia** Mena Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2014an 10 biztanle zituen.

Ayegako auzo hau Floridablancaren erroldaren garaian, Asturias de Laredo eskualdearen barnean zegoen.

## Kanpo estekak
Koji Morisaki

Japoniako futbolaria da. 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Udalerria baino lurralde-eremu txikiagoko erakunde

**Udalerria baino lurralde-eremu txikiagoko erakundea** —edo, zentzu zabalago batean, **alkate-auzoa**— udalerriaren barruan sakabanatuta dauden herriguneek kudeaketa deszentralizatua izan dezaten sortutako toki-erakundea da. Autonomia erkidego bakoitzak toki-araubideari buruz dituen legeek arautzen dute erakunde horien jarduna. Toki-erakundeon ohiko izenak hauek dira: parrokia (Asturiasen), herrixka, auzoa, elizatea, kontzejua, alkate-auzoa, alberria edo antzeko beste izen batzuk, edo legeak ezartzen dituenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanerako trikuharria

**Llanerako trikuharria**, baita ere **Mairuen Dorrea** eta **Vila de la Gola dels Bousko trikuharria** (gertu dagoen masiagatik) bezala ezaguna, Kataluniako handiena eta hobeto kontserbatuena ere da. Joan Serra Vilaró-ren zuzendaritzapean, Solsonako Elizbarrutiko Arkeologia Museoaren zuzendaria alegia. 1916an hasi ziren indusketak lanak. Trikuharria Llanera herrian, egun, 1968tik, Torà udalerrian (Segarra eskualdea); Llobera herritik gertu dago, bestetik, (Solsonès eskualdea), Vila de la Gola dels Bous masiatik 500 metrotan.
thumb|Trikuharriaren barrualdea.

## Historia 
Llanera trikuharria duela 5.000 urte inguruko historiaurreko gizakiak eraikitako eraikuntza da, lauza handiekin eraikita, jendearen ehorzketa kolektiboak egiteko helburuarekin. Ehorzketak angeluzuzen gela handi batean egiten ziren eta hara ailegatzeko korridore zabal bat igaro behar zen. Megalito honen eraikuntza data azken Neolitoan dago kokatua (3.500 urte K.a.), baina K. a. 1500 urte arte erabili zen, megalitismo katalanaren apogeo epean, alegia. Karbono-14aren bidez 2550. urtean datatua dago.

Bertako giza aztarnak aztertu ondoren zera ondorioztatu da: gizaki haiek bataz besteko 26,4 urteko bizitza-itxaropena zuten eta zerealen nekazaritza oinarritutako komunitate txikietan bizi ziren nahiz eta ekonomia horren oinarria abeltzaintza izan (behiak, ardiak eta ahuntzak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
:Solsonako Elizbarrutiko Arkeologia Museoaren informazioa.
Jesús María Serrano

**Jesús María "Txus" Serrano Eugi** (Iruñea, ) nafar futbolari ohia da, erdilari gisa aritu zena.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Bittor Arana

**Bittor Arana Bilbao** (Bilbo,  - *ib.*, ) bizkaitar aktibista izan zen. ETArekin harreman zuelakoan 1969an atxilotu eta Burgosko prozesuan 70 urteko kartzela zigorra jaso zuen. Segoviako ihesean parte hartu zuen. 1977ko amnistia eta gero ez zuen politikan parte hartu.
Le Guilliguy

**Le Guilliguy** () Finistèreko Portsalleko Ploudalmézeau herriko izen bereko bortu baten gainean dagoen multzo megalitikoa da. Inguru horretan gizakiaren presentzia 8.000 urtetan baieztatu da. Arte ikuspuntututik duen balioarekin batera bertatik ikusten den panoramikari esker oso inguru turistikoa da. 1992tik monumentu historikoaren izendapena du.

## Etimologia 
Guilliguy toponimoak euskaraz "Baso txikiaren baseliza" esan nahi du. Antzinako bretainieraz "killi" = "baso txiki"; "guic" edo "gui"= baseliza).

## Le Guilliguy elementuak 
Inguru honetan hiru elementu bereizi behar ditugu:
* Trikuharria
* Menhira
* Gurutzea

### Trikuharria 
Monumentu neolitiko hau orai 5.000 urtekoa da. Eraikuntzaren helburua dirudienez ehorzketa kolektiboak egitea zen. Lau metroko luzera duen korridore bat da du sarrera moduan; honi Brontze Aroko ganga bat ezarri zitzaion ta horrek modu batez korridorea partzialki hondatu zuen. Hilobi-gela, bestetik, 6,6 metro ditu. Multzoa bertikalki itsatsitako haritzez inguraturik dagoen muino batean dago.  P-R Giot, "Britainia megalitoak", West-France aldizkariak .

1991 eta 1992an Michel Le Goffic-en arkeologoaren zuzendaritzapean indusketa-lanak egin ziren. Ondorioz, aurkikuntza garrantzitsuak egin ziren, besteak beste, orain 8.000 urtetako harriak prestatzeko tailer bat, edota Neolitoaren harri prestatuak. 1921an Frantziako Monumentur Historikoaren izendapena jaso zuen.

### Menhirra 
1,20 metro garaiera du (lurretik kanpo). Trikuharritik 50 metrotan dago. Datazioa orain 5.000 urtekoa du. Metro gutxi batzuetara beste menhir, hau eroria, ikus daiteke ere.

### Gurutzea 
Guilliguy gurutzea monumentu-gurutzea da, 1715ean eraikia. Hasiera batean hau ez zen bere kokalekua, Saint-Usven kapera ondorengo hilerria baizik. 1895an lekuz aldatu zen. Gurutzearen oinarria oktogonala da, granitoz zizelkatua dago eta lau metro baino gehiago ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ploudalmézeauren webgunea.
Josu Abrisketa

**Josu Abrisketa Korta** (Txutxo) (Ugao, 1948) bizkaitar jatorriko Kubatar enpresario eta aktibista ohia da. ETArekin harreman zuelakoan 1969an atxilotu eta Burgosko prozesuan 62 urteko kartzela zigorra jaso zuen. Bera izan zen Burgosen epaiketan gazteena eta 19 urte zituela atxilotu eta krudelki torturatu zuten.

1977ko amnistia eta gero ETA politiko-militarrean aritu zen. 1984an, Frantziako Gobernuak Panamara deportatu zuten eta lau hilabete beranduago Kubara deportatu zuen eta bertan bizi da garai horretatik. Atxilotu zutenean Annie Puyó Arzeliaga Ipar Euskal Herriko abokatuarekin ezkonduta zegoen.

1992tik aurrera Ugao S.A. enpresaren ordezkaria da Kuban eta 2000. urtean Josu Jon Imaz, orduko Eusko Jaurlaritzako ordezkariarekin batu zen. Elkarrekin agertu ziren argazkiaren ondorioz, Eusko Jaurlaritza eta Espainiako gobernuaren artean hikamikak egon ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asturias de Laredo

thumb|320px|Egungo Kantabria, Erdi Aroko merindadetan banaturik.
**Asturias de Laredo** egungo Kantabria eta Burgos artean zegoen eskualde historikoa da, mendebaldean Asturias de Trasmiera eta ekialdean eta hegoaldean Bizkaia zituena. Gartzia III.a Santxitz Naiarakoaren agintaldian, Asturias de Laredo zazpi merindadetan banaturik zegoen eta Cuetoko gaztelua zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rigi

**Rigi** Suitzako erdialdean dagoen mendi bat da, eta suitzar Alpeetan dago. "Queen of the Mountains" edo mendien erregina bezala ezagutzen da.

Mendia erraz irisgarria da garraio publikoarekin. Rigik neguan eta udan txango ugari eskaintzen ditu, esate baterako, eskia edo lera. Goldau-tik eta Vitznau-tik igo daiteke Rigi-Bahnen (kremailera-trena) erabiliz, eta Weggis-tik teleferiko bidez. 

## Rigi udan 
Rigi mendiak 90 km²-ko aisialdirako eta kirolerako eremu bat eskaintzen du eta hainbat mendi-ibilbide edo mendi-txango aukera eskaintzen ditu. Bertan, bisitariek markatutako puntu desberdinetako 150 km-ko ikuspegi panoramikoa ikus dezakete.

## Rigi neguan 
Rigi mendia neguko kirolak, neguko ibilaldiak eta aisialdirako praktikak egiten dituzten pertsonentzako gogokoena da. Hurrengo ekipamendua Sport Center-en alokatu ahal izango da, Rigi Kulm-en: airboard-ak, lerak, elur-erraketak, makilak, eskularruak, eski-txanoak, galtzerdiak, eski-betaurrekoak eta gehiago leku bakarrean eros daitezke.

|

|

|}

## Irudi-galeria 

File:Rigi01.jpg|Lurrun trena
File:Rigi.jpg|Gailurretik hurbil dagoen estazioa
File:Rigikulm.jpg|Ikuspegia gailurretik
File:Lake Lucerne from Rigi.jpg|Luzerne lakua Rigi-tik ikusia
File:Rigi Kulm LCD.jpg|Suitzako erdialdeko Alpeen ikuspegia Rigi Kulm-tik

## Kanpo estekak
Joaquín Baleztena

**Joaquín Baleztena Azkarate** (Iruñea, 1883 . *ib.*, 1978) nafar abokatu eta politikari karlista izan zen. Jaioterriko zinegotzi izandakoa, 1936an sortutako Nafarroako Karlisten Gerra Batzorde Zentraleko presidente izan zen.
Masashi Kamekawa

Japoniako futbolaria da. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Horacio Egia

**Horacio Egia** (Gernika,  - Palma Mallorcakoa, ) bizkaitar eskultorea izan zen. Bilboko Arte Ederretako Eskolan ikasi ondoren, Gerra Zibilean esku ortopedikoak egin zituen. Mallorcara joan eta bertan ezarri zuen bere tailerra.
Carmelo Amas

**Carmelo Amas Méndez** (Zumaia, ) gipuzkoar futbolari ohia da, aurrelari gisa aritu zena.

173 partida jokatu zituen Errealarekin, 21 gol sartuz.

## Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Victor Emmanuel Largeau

**Victor-Emmanuel Étienne Largeau** (Irun,  - Froidos, ) frantziar militarra izan zen. Victor Largeau poituar esploratzailearen semea, Txaden kolonizazioan nabarmena izan zen. 1915ean brigadier jeneral izendatua, Verdungo guduan hil zen.
Mikel Iturria

**Mikel Iturria Segurola** (Urnieta, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, profesionala 2016tik 2024ra.

2015ean hainbat garaipen lortu zuen amateur mailan, Toledoko Itzuliko etapa bat edo Nafarroako Itzuliko sailkapen nagusia kasu. Emaitza hauek Murias Taldearekin fitxatzeko balio izan zioten.

2019an lortu zuen bere lehen garaipena txirrindulari profesional bezala Espainiako Vueltako 11. etapa irabazita, Urdazubin amaitzen zena.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
**2010**
* Iruñerriko Itzulia
* 3. Gipuzkoako Itzulian
**2013**
* 7. Ronde de l'Isarden
* 7. Aostako Haranako Giroan
**2015**
* Euskaldun Txapelketa
* Nafarroako errepideko txapelketa
* Aiztondo Klasika
* 20px Nafarroako Itzulia
* Altsasuko Saria
* 2. Clásica Ciudad de Torredonjimenon
* 2. Loinaz Proban
* 2. Toledoko Itzulia eta etapa 1
* 2. San Bartolome Sarian
* 2. Valentziako probintziako Itzulian
* 3. San Gregorio Sarian
* 3. A Coruñako itzulian
* 3. Oroko Andre Maria Sarian
* 3. Dorletako Ama Sarian

### Profesionaletan 
**2019**
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 7. Udaberriko Klasikoan
**2021**
* 3. Andrach-Pollensa Garaikurran
* 5. Ordiziako Klasikan

## Ibilbidea 
* 2016-2024: Euskadi Basque Country-Murias

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Aitzol Iriondo

**Aitzol Iriondo Igartza** (Donostia, ) gipuzkoar aktibista da. ETArekin harreman zuelakoan, 2008an Eneko Zarrabeitia eta Aitor Artetxerekin batera Gerden atxilotu zuten.

## Erreferentziak
Eneko Zarrabeitia

**Eneko Zarrabeitia Salterain** (Abadiño, ) bizkaitar aktibista da. ETArekin harreman zuelakoan, 2008an Aitzol Iriondo eta Aitor Artetxerekin batera Gerden atxilotu zuten.

## Erreferentziak
Carlos Bea

**Carlos Tiburcio Bea** (Donostia, ) gipuzkoar epailea da, 2003an George W. Bushek epaile federal izendatua. Bost urte besterik ez zituela, Kubara joan zen familiarekin batera. Kuba ordezkatu zuen Helsinkiko Olinpiar Jokoetan saskibaloi jokalari gisa. Stanford Unibertsitatean ikasi eta abokatu moduan lan egin zuen Kalifornian.

## Kanpo estekak
Sebastian Bea

**Sebastian Bea** (San Frantzisko, Kalifornia, ) estatubatuar arraunlari ohia da. Carlos Bea epailearen semea, Sydneyko Olinpiar Jokoetan aritu eta Ted Murphyrekin batera zilarrezko domina bat lortu zuen.
Oihana Kortazar

**Oihana Kortazar Arantzeta** (Elgeta, ) gipuzkoar mendi lasterketaria da. Mendia bere aisialdirako ihesbide nagusi zelarik, 2008an bere bikotekidearekin Mutrikura bizitzera joan zenean, ausaz, bere lehen mendi lasterketa egin eta irabazi egin zuen; Arnoko Mendi Lasterketa.

Esan bezala, nahiz eta Elgetan hazi, gaur egun Mutrikun bizi da bere bi seme; Aimar eta Aratz, eta gizonarekin batera.

## Kirol ibilbidea 
Salomón Santiveri taldean ibilitakoa, 2011n Europako Txapelketa eta Skyrunner World Series irabazi zituen.

2021eko maiatzean, Espainiako txapelduna (3.06.22) bihurtu zen, Jaenen jokatutako txapelketan irabazi ondoren. Maite Maiora bigarren sartu zen (3.06.30). Gainera, Euskal selekzioan taldeka irabazi zuen, emakumezko eta gizonezkoetan.

2024ko otsailaren 2an Munduko Kopako Acantilados del Norte lehen proba, Skyrunner World Series-eko lehen lasterketa 3. postua lortu zuen. 29 kilometroko proba (2.250 metroko desnibelarekin) izan zen. Emakumezkoen podiuma hiru euskaldunek osatu zuten. Lide Urrestarazu ordiziarrak irabazi zuen 3:04:39 denborarekin, bigarrena Naiara Irigoien (3.06.2) eta hirugarrena Oihana Kortazar (3.10.26).

2024ko apirilaren 13an Espainiako kilometro bertikaleko txapelduna izan zen, Avila probintzian dagoen Candeledako Barranca parkean 7,5 kilometroko lasterketan irabazi ondoren. Ahuntzen lasterketa eta Aloñako igoera ere irabazi zituen.

2024ko ekainaren 22an Bizkaiko Gamiz-Fikan Burdin Hesiko Mendi Laterketa irabazi zuen. Ibilbideak 37 kilometro, Burdin Gerrikoaren muinoetan barna eta1.750 metroko desnibela osatu zuen, euri eta lainopean 3:33:10 denbora eginda.

2025ean Monte Perdidora joan-etorria egteko errekorra ezarri zuen, 5 ordu eta 43 minututan. Aurrez Aneton (2021ean) eta Teiden (2023an) ezarriak zituen errekorrak.

## Palmaresa 
### Euskal Herrian 
* Zegama-Aizkorri Maratoia (4):
** 2011: lehenengo postua. 
** 2012: lehenengo postua. 
** 2015: hirugarren postua. 
** 2016: hirugarren postua. 
* Zumaia Flysch Trail mendi lasterketa (4): 2009, 2012, 2015, 2019
* Pagoeta mendi lasterketa (1): 2011. 
* Behobia-Donostia lasterketa (1): 2012 
* Gorbeia Suzien mendi lasterketa (1): 2012 
* Sorginen lasterketa (2): 2015, 2018 
* Tolosaldeko 3 Tontorrak (2): 2015, 2016 
** Tolosaldeko 2 Tontorrak (1): 2018 
* Arrasate Udalatx mendi lasterketa (1): 2015 
* Euskal Herria Mendi Erronka (1): 2016 
* Aloñako igoera (2): 2016, 2024.
* Kobaz Koba Trail *Zaldei bidea* (1): 2020 
* Ahuntzen lasterketa (2): 2023, 2024, 2025.
* Kolitza Balmatrail (1): 2023. 
* Aldapegora, Elorrion (1): 2024. 
* Burdin Hesiko mendi-lasterketa (1.a): 2024.
* Zumaiako Herri Lasterketa (1): 2025.
* Garaiko III.Asto Trail Lasterketa luzea: 2025.07.19 link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px

### Nazioartean 
* Skyrunner World Series (1): 2011 
* Europako Txapelketa (1): 2011 
* Espainiako Txapelketa (4): 2021
* Espainiako Kilometro bertikal txapelketa (1.a): 2024 
* Teide (2023): 6h 41m 18s
* Monte Perdido (2025): 5h 43m

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa "Denporak esango du lehenengo mailara iritziko naizen edo ez" Berria 2019.04.30

* Oihana Kortazar. Facebook kontua
* Oihana Kortazar. Twitter kontua
Egoitz Murgoitio

**Egoitz Murgoitio Rekalde** (Abadiño, ) ziklo-kroseko txirrindulari profesionala da. Hirumet Taldeko kidea, hirutan izan da Euskal Herriko txapelduna eta beste proba garantzitsu batzuk eskuratu zuen, besteak beste Karrantzako ziklo-krosa, Asteasuko ziklo-krosa eta Ispasterko Udala Sari Nagusia.

## Palmaresa ziklo-krosean 
**1998-1999**
* 16px 20px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa (kadeteak)
**2002-2003**
* 16px 20px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa (afizionatuak)
**2003-2004**
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketa (afizionatuak)
**2009-2010**
* 2. 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketan
* 3. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
**2010-2011**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Karrantzako ziklo-krosa
* Muskiz Udala Saria
* Ispasterko Udala Sari Nagusia
**2011-2012**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Karrantzako ziklo-krosa
* Muskiz Udala Saria
* Asteasuko ziklo-krosa
* Ispasterko Udala Sari Nagusia
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
**2012-2013**
* 16px Euskal Herriko Ziklo-kros Txapelketa
* Asteasuko ziklo-krosa
* 2. 16px Espainiako Ziklo-kros Txapelketan
**2013-2014**
* International Cyclocross Marikovská Dolina, Udiča
* Elorrioko ziklo-krosa

## Palmaresa errepidean 
**2006**
* Jesús Loroño Memoriala
* 2. Santikutz Klasikan
* 2. Urrakiko Igoeran
* 2. Altzoko Igoeran
* 3. Ávilako Itzulian eta etapa 1
**2008**
* 3. San Martin Proban
* 3. San Juan Sari Nagusian
**2011**
* 2. Trofeo Santiago en Cosen
* 2. Xanisteban Sarian
* 3. Leintz Bailarari Itzulian
* 3. San Bartolome Sarian
**2012**
* Leintz Bailarari Itzulia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Martin Proba

**San Martin Proba** urtero ekainean Ataunen antolatutako lasterketa da, Agauntza Kirol Elkarteak antolatua.. Euskaldun Txapelketarako lasterketa puntuagarria da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskaldun Txapelketa

**Euskaldun Txapelketa** urtero Euskadiko Txirrindularitza Federazioak antolatutako txapelketa da, hamabost lasterketa amateurrez osaturik. 1998an sortua, 19 eta 26 urte arteko txirrindulariek har dezakete parte. Taldekako sailkapena ere badago.

## Puntuazioa 
Lasterketa bakoitzeko lehenengo 15 txirrindularik puntuak lortzen dituzte eta horrela sailkapen orokorra osatzen da.

## Lasterketak 
2017an honako lasterketak izan ziren:

* Zumaiako Saria
* Durangoko Sari Nagusia
* Lazkaoko Proba
* San Isidro Sari Nagusia
* Urrakiko Igoera
* San Gregorio Saria
* San Martin Proba
* San Juan Sari Nagusia
* Azkona Saria

* San Pedro Saria
* Dorletako Ama Saria
* Xanisteban Saria
* Aiara Zirkuitua
* Leintz Bailarari Itzulia
* Laudio Saria
* San Bartolome Saria
* Altsasuko Saria

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lehendakari Txapelketa

## Kanpo estekak
Xuban Errazkin

**Xuban Errazkin Pérez** (Usurbil, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, 2017ko eta 2018ko denboraldietan profesionala izandakoa.

2018an emandako positibo baten ondorioz, lau urteko zigorra jaso zuen , ,

## Palmaresa 
**2016**
* Pentekostes Saria
* Portugalgo Etorkizuneko Itzuliko etapa 1 
* 2. San Martin Proban
* 2. Euskaldun Txapelketan
* 2. Lehendakari Txapelketan
* 3. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
* 3. Lazkaoko Proban
* 3. Mungia Sari Nagusian
* 3. San Bartolome Sari Nagusian
**2018**
* Abimota Sari Nagusiko etapa 1
* Portugalgo Itzuliko Gazteen sailkapena
* 5. Madrilgo Erkidegoko Itzulian eta Gazteen sailkapena

## Taldeak 
* 2017- : RP-Boavista

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iker Azkarate

**Iker Azkarate Ramírez** (Lazkao, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, 2016tik 2018ra profesionala izandakoa.

## Palmaresa 
**2014**
* 3. Goierriko Itzulian
* 9. Nafarroako Itzulian

**2015**
* Pascuas Zirkuitua
* 3. Ereñoko Udala Sari Nagusian
* 3. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
* 3. Jose Mari Anza Memorialan
* 3. Lehendakari Txapelketan

**2016**
* San Gregorio Saria
* Sabin Foruria Oroimenezkoa
* 3. San Isidro Sari Nagusian

**2017**
* Euskaldun Txapelketa
* San Gregorio Saria
* San Pedro Saria
* 3. Lazkaoko Proban
* 3. San Isidro Sari Nagusian

## Ibilbidea 
* 2016-2017: Caja Rural
* 2018: Fundación Euskadi-EDP

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Juan Luis Lorda

**Juan Luis Lorda Iñarra** (Iruñea, ) nafar teologoa da. 1983an apaiz bihurtua, Opus Deiren kidea da. 1983tik aurrera, dogmatika eta kristau antropologiaren irakaslea da Nafarroako Unibertsitatean.
Pentekostes Saria

**Pentekostes Saria** urtero Mendekoste egunean Bergaran antolatutako lasterketa da, Lokatza Ziklismo Eskolak antolatua.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lokatza Ziklismo Eskolaren webgunea
Jokin Etxabe

**Jokin Etxabe Leturia** (Bergara, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da, 2017tik 2018ra profesionala izandakoa.

## Palmaresa
**2016**
* 2. Pentekostes Sarian
* 3. San Gregorio Sarian
* 3. Andra Mari Sari Nagusian
* 3. Oñati Sarian
* 6. Nafarroako Itzulian
**2018**
* 3. Indonesiako Itzulian

## Taldeak 
* 2017: Aevolo
* 2018: Interpro Stradalli Cycling

## Kanpo estekak
*
Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Saria

**Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Saria** urtero Lizarran antolatutako lasterketa da, Euskadiko Txirrindularitza Federazioak antolatua.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibai Azurmendi

**Ibai Azurmendi Sagastibeltza** (Leitza, ) nafar txirrindulari ohia da, 2018tik 2024ra profesionala izandakoa.

2021. urtean Covid-19 izan zuen eta bihotzean arazo bat izan zuen. Honegatik, txirrindularitza uzteko zorian izan zen.

2024ko apirilean iragarri zuen txirrindularitza utzi beharko zuela, osasun arazoak zirela medio. 

## Palmaresa 
**2016**
* 3. Pascuas Zirkuituan
**2017**
* Nafarroako errepideko txapelketa
* 3. Goierriko Itzulian

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak 
### Beste Itzuliak 
### Klasikoak eta Txapelketak 
—:  Ez zuen parte hartu
UT:  Utzi, ez zuen amaitu
X:  Ez zen jokatu

## Taldeak 
* 2018-2024 : Fundación Euskadi-EDP

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Ibai Azurmendi - *Firstcyling.com*
Urdaburu Mendizale Elkartea

**Urdaburu Mendizale Elkartea** Gipuzkoako Errenteria herrian dagoen irabazi asmorik gabeko mendizale elkarte bat da.

## Kokalekua 
Egoitza Errenteriako Juan de Olazabal kalearen 23. behea zenbakian du, Ereintza elkartearen alboan.

## Historia 
Urdaburu Mendizale Elkartea 1942ko Otsailaren 13an sortu zen Grupo de Montaña Urdaburu izenarekin.
Bere sorreratik Espainiar Mendi Federazioaren (FEM) baitan zegoen Euskal-Nafar Lurralde Ordezkaritzaren (geroago egungo Euskal Mendizale Federazioa bilakatuko zenaren) kide da.

## Presidenteen zerrenda 
* Arantxa Juanena, 2016-2020

## Aldizkariak 
**Gure artean** Urdaburu Mendizale Elkarteak lau hilabetean behin argitaratzen duen aldizkaria da eta bertan elkartearen jardueren berri jasotzen da:
mendi irteeren egutegia, eski edo eskalada ikastaroen egun eta jarduerak, elkartearen mendi astea, mendiari buruzko artikulu orokorrak, bazkideek egindako ibilaldi, jarduera eta bidaiak, goi mendian egindako igoerak. Aldizkaria bazkideek idatzitako artikuluekin osatzen da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Kanpo estekak 
* Urdaburu Mendizale Elkartearen webgunea