Josephine Cecilia Diebitsch Peary

**Josephine Cecilia Diebitsch Peary** (Maryland, AEB, 1863ko maiatzaren 22a – Portland, AEB, 1955eko abenduaren 19a) estatubatuar esploratzailea, aitzindaria eta idazlea izan zen. Artikora espedizio bat egin zuen lehen emakumea izan zen. Groenlandia uharte bat zela aurkitu zuen, eta ez penintsula bat, ordura arte uste bezala.

Bere bizitza kontatzen duen filma “*Nadie quiere la noche*” da, Isabel Coixetek zuzendua, eta Juliette Binoche aktore frantziarrak interpretatu zuen Josephine Diebitschen esploratzailea.   

## Biografia 
Maryland-en (AEB ) jaio zen. 1863ko maiatzaren 22an. Henry Diebitsch militar prusiarraren eta Magdalena Augusta Schmiden alaba zen. Marylandeko familia-etxe txiki batean bizi zen gurasoekin, Estatu Batuetako Gerra Zibilean suntsitu zuten arte. Hori zela eta, familiak Washingtonera (estatua) joan behar izan zuen. Josephine neba-ahizparekin hazi zen, Emil eta Marierekin. Josephine Diebitschek Spencerian Business College izeneko negozio-eskola batean ikasi zuen, eta 1880an ikasle onena zelarik graduatu zen. Horren ondoren, Josephine Diebitschek kopiatzaile eta idazkari lanpostua lortu zuen Estatu Batuetako Barne Sailean, eta Smithsonian Institute-n, non aitak irakasle gisa jarduten zuen. Bere lanik ezagunenetako bat 1893ko *My artic journal* (Artikoaren egunerokoa) da, Artikora egindako espedizioan idatzi zuena (1891-1892). Lan horrek inuit kulturaren eta geografia artikoaren irudi erreala erakutsi zion munduari. Josephine Peary ez zen bere senarraren (Robert Peary) laguntzaile hutsa izan Groenlandiako espedizioetan. Parte aktiboa eta parte-hartzailea izan zen bidaietan, dokumentazio-, ehiza- eta sukaldaritza-lanak egin zituen, eta, hala, bere balioa erakutsi zuen. Senarra hil ondoren, Josephine Diebitsch Portland-en finkatu zen 1932an. Robert Peary hil ondoren Josephine Pearyk bizi izan zen denbora guztian, Iparburura edo Ipar polora iristeko egin zuen balentria defendatu behar izan zuen, eta askok zalantzan jarri zuten. Bere bizitza kontatzen duen filma bat egin zuen Isabel Coixetek zuzendari katalanak. Film horren izenburua *“Nadie quiere la noche”* da, non Juliette Binoche izan zen Josephine Diebitschen.

## Expedizioak 
[thumb|[Josephine Cecilia Diebitsch Peary|Josephine Cecilia Diebitsch Pearyren erretratua|262x262px]]
Robert Peary-rekin izan zuen harremana nahiko emankorra izan zen, iparraldera egindako hainbat espediziotan lagundu baitzion. Robert senarraren lankide batzuen konfiantza falta gainditu behar izan zuen, ez baitzuten begi onez ikusten emakume batek hain leku gogorretara joatea. Hala ere, laster izan zuten bereganako konfiantza, ehizarako eta sukalderako zituen abileziak erakutsi baitzituen. 1891n egin zuen lehen bidaia Groenlandiara  senarrarekin batera. Zerbait historikoa izan zen, Artikora espedizio bat egin zuen lehen emakumea izan baitzen. Espedizioak McCormick Bay badian eman zuen negua, Zirkulu polar artikoaren eta Ipar poloaren arteko erdibidean gutxi gorabehera. 

1897an beste espedizio bat egin zuen Artikora, ordukoan inuitekin bizitzeko eta lurralde horietan bizimodua ikasteko. Mende-aldaketarekin, Josephine Diebitschek espedizio berri bati ekitea erabaki zuen, aldi horretan senarrari laguntzeko, zeinak izoztuta egoteagatik oinetako zortzi hatz moztu zizkioten. Bidaiako Windmard ontziak, ordea, istripua izan zuen izozmendi edo iceberg batekin, eta negua Ellesmeren (Groenlandia) igaro behar izan zuen. Han albiste gogor bat jaso zuen, senarrak emakume inuit batekin harremanak zituela jakin baitzuen. Harekin bi seme-alaba ere izan zituen. Kolpe gogorra izan zen Josephine Diebitsch-entzat, baina ez zuen Robert uztea erabaki, eta esploratzailearen Allaka izeneko inuit emazte berriarekin bizi izan zen.
## Lanak 
* *My Arctic Journal* (Artikoko egunerokoa) (1893) gaztelaniazko edizioa: *Un año entre los hielos y los inuit*  (Urtebete izotzen eta inuiten artean). (La línea del horizonte ediciones), 2019,
* *The Snow Baby* (1901)
* *Children of the North* (Iparraldeko umea)(1903)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1955ean, National Geographic Societyk Lorpen Domina eman zion Josephine Diebitschi, espedizio artikoen munduan baldintzarik gabeko parte hartzeagatik.
* “*Nadie quiere la noche*” filman Isabel Coixet zuzendariak bere bizitza kontatu zuen, eta Juliette Binoche aktore frantziarrak interpretatu zuen Josephine Diebitschen esploratzailea. 

## Iruditegia 

Fitxategi:Peary e sua moglie in Groenlandia nel 1901.jpg|Robert Peary ezkerrean, Josephine Cecilia Diebitsch Peary (erdian), Groenlandia 1901
Fitxategi:Mr. and Mrs. Peary on deck of "Roosevelt", Sydney LCCN2014684259.tif|Peary andra-gizonak, 1909.09.23
Fitxategi:Mr. and Mrs. Peary on deck of "Roosevelt", Sydney LCCN2014684258.jpg|Peary andra-gizonak, 1909.09.23
Fitxategi:Robert peary family.jpg|Josephine Cecilia Diebitsch Peary familia, 1909 inguruan
Fitxategi:Josephine D. Peary, Marie Ahnighito Peary, and Robert E. Peary Jr.jpg|Josephine D. Peary, Marie Ahnighito Peary eta Robert E. Peary Jr.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak