open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Orange Is the New Black

***Orange Is the New Black*** (askotan **OITNB** bezala laburtua) drama eta komediazko telesail estatubatuarra da, Jenji Kohanek idatzia. Telesaila Lionsgate Televisionek ekoitzi zuen eta lehen aldiz 2013ko uztailaren 11n igorri zen; Piper Kermanen Orange Is the New Black: My Year in a Women's Prison deituriko (euskaraz, Orange Is the New Black: Emakumeen presondegi federalean igarotako nire urtearen kronika) liburu autobiografikoan oinarrituta dago. Honek bere kartzelako bizitzako memoriak kontatzen ditu.

Telesaileko pertsonai nagusia Taylor Schilling da Piper Chapmanen papera antzeztuz, espetxera drogaren dirua garraiatzeagatik iristen den emakumea. Horretaz gain, telesaileko beste protagonista esanguratsu batzuk hauek dira: Laura Prepon Alex Vause narkotrafikatzaile eta Piperren maitale ohia antzeztuz, Michael Harney espetxeko kontseilaria antzeztuz, Kate Mulgrew Red sukaldaria antzeztuz eta Jason Biggs Larry Bloom Piperren mutil-laguna antzeztuaz.

2014ko ekainaren 6an telesailaren bigarren denboraldiaren estreinaldia egin zen eta hirugarrena 2015eko ekainaren 12an. 2015eko apirilaren 15ean telesailaren laugarren denboraldia grabatzen hasi ziren 2016ko ekainaren 17an estreinatzeko itxaropenarekin eta 2016ko otsailean Netflixek OITNB hurrengo hiru denboraldietarako berritu zuen, hain zuzen 2019. urtera arte.

Emmy Sarietarako 12 izendapen jaso zituen, nahiz eta, horietako bakarra irabazi.

## Argumentua 
Piper Chapman Connecticuten hazitako gazte bat da eta bere bizitza era egonkor eta atseginean doa. Hala ere, ustez atzean utzitako gertaera bat bere bizitzara itzultzen da, hau hankaz gora jartzeko: hala atxilotua da drogen kontrabandoarekin zerikusia duen delitu baten ondorioz. Hau hamarkada bat lehenago gauzatu zuen Alex Vausekin batera, Piperren maitale ohia zen narkotrafikantearekin batera hain zuzen. Horren ondorioz, Piperrek bere borondatez espetxean sartzea erabakitzen du epaitua ez izateko, hala New Yorkeko emakumeen Litchfield espetxera lekualdatua delarik. Telesaila Piper Kermanek espetxean eginiko denboran gertaturiko gertaeretan oinarritua dago, hots, Orange Is the New Black: My Year in a Women's Prison liburu autografikoaren egilea.

## Antzezle zerrenda 
## Kapituluak 
[thumb|198x198px|*Orange is the New Black* telesailko aktore eta lantaldea [2014an]]

## Ikusleen erantzuna 
*Orange Is the New Black* telesailak laudorio ugari jaso ditu kritikoengandik, bereziki goraipatua izan da presoak humanizatzeagatik, eta baita, arraza, sexualitate, genero eta gorputz era ezberdinen ordezkaritzagatik ere.

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ridicule

***Ridicule*** ( ahoskatua) Patrice Leconte frantziarrak zuzendutako filma da.

## Sinopsia 
Grégoire Ponceludon de Malavoy baroi gazteak Luis XVI.a Frantziakoaren gortera doa, eskualdeko zingirak lehortzeko dirua lortzeko. Pariserako bidean, Bellegardeko markesa eta honen alaba Mathilde ezagutuko ditu. Hauek Gortean nola jokatzea irakatsiko dute.

## Aktoreak 
* Charles Berling – Grégoire Ponceludon de Malavoy baroia
* Jean Rochefort – Bellegardeko markesa
* Fanny Ardant – Blayaceko andrea
* Judith Godrèche – Mathilde de Bellegarde
* Bernard Giraudeau – Vilecourteko abadea
* Bernard Dhéran – Montaliériko jauna
* Carlo Brandt - Le Chevalier de Milletail
* Jacques Mathou - Charles-Michel de l'Épée abadea
* Urbain Cancelier – Luis XVI.a
* Albert Delpy - Guéreteko baroia
* Bruno Zanardi - Paul
* Marie Pillet - Charlotte

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Smoking / No Smoking

***Smoking / No Smoking*** Alain Resnais frantziarrak zuzendutako filma da, Alan Ayckbournen *Intimate Exchanges* antzezlanean oinarrituta.

## Sinopsia 
"Smoking" eta "No Smoking" film bereko bi atalak dira. Jatorrizko antzezlanean zortzi istorio azaltzen zituen baina filmean sei baino ez dira agertzen. Emakumezko pertsonaia (Sabine Azema) eta gizonezkoa (Pierre Arditi) "nolatan izango litzatekeen" moduko istorioak bizi dira.

## Aktoreak 
* Sabine Azéma: Celia Teasdale / Sylvie Bell / Irene Pridworthy / Rowena Coombes / Josephine Hamilton
* Pierre Arditi: Toby Teasdale / Miles Coombes / Lionel Hepplewick / Joe Hepplewick

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Le Goût des autres

***Le Goût des autres*** ( ahoskatua) Agnès Jaoui frantziarrak zuzendutako filma da.

## Sinopsia 
Castella (Jean-Pierre Bacri) siderurgia enpresaburua da. Irandar batzuekin kontratu bat sinatzeko, ingelesa ikasi behar du eta Clara (Anne Alvaro) kontratutako du irakasle.

## Aktoreak 
* Jean-Pierre Bacri: Jean-Jacques Castella
* Anne Alvaro: Clara Devaux
* Alain Chabat: Bruno Deschamps
* Agnès Jaoui: Manie
* Gérard Lanvin: Franck Moreno
* Christiane Millet: Angélique Castella
* Wladimir Yordanoff: Antoine
* Anne Le Ny: Valérie
* Brigitte Catillon: Béatrice Castella
* Raphaël Defour: Benoît
* Xavier de Guillebon: Weber

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Vénus Beauté (Institut)

***Vénus Beauté (Institut)*** Tonie Marshall frantziarrak zuzendutako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Angèle berrogei urteko estetizista da, Parisen bizi dena. Bere aita emaztea hil zuenetik umezurtz, ez du amodioarengan sinesten. Baina, goiz batean, Antoine ezagutuko du geltokian.

## Aktoreak 
* Nathalie Baye: Angèle
* Samuel Le Bihan: Antoine
* Audrey Tautou: Marie
* Mathilde Seigner: Samantha
* Bulle Ogier: Nadine
* Jacques Bonnaffé: Jacques
* Robert Hossein: pilotua
* Micheline Presle: izeko Maryse
* Emmanuelle Riva: izeko Lyda
* Édith Scob: bezeroa
* Claire Nebout: bezero exhibizionista
* Catherine Hosmalin: bezeroa
* Liliane Rovère: bezero
* Claude Jade: bezero lesbiana
* Brigitte Roüan: bezero depresiboa
* Claire Denis: bezero asmatikoa
* Marie Rivière: bezeroa
* Hélène Fillières: Antoineren emaztegaia
* Elli Medeiros: Evelyne
* Romain Goupil: Fremond doktorea

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Statu quo

***Statu quo*** latinezko esaldi bat da eta euskaraz *dagoen moduan* edo *gauzak dauden moduan* itzuli ahal daiteke. Politikan eta soziologian erabiltzen den terminoa da.

Besteak beste, nazioarteko politikan edo diplomazian erabiltzen da bi alderdi edo gehiago negoziazio bat egiten ari direnean, nolabaiteko oreka-egoera mantentzen denean (edo mantendu nahi denean). Egoera politiko hau gutxi gorabehera iraunkorra denean (edo iraunkor mantendu nahi denean) adierazteko erabiltzen da.

Honen aldaera bat *statu quo ante* esaldia da. Esaldi honekin *status quo* gisa laburtua askotan, *guda egon baino lehenago* edo gatazka edo gerra bat egon baino lehen egondako egoera berdinera edo antzekora bueltatzea esan nahi du.

## Ikus, gainera 
* Statu quo ante bellum

## Kanpo estekak
Jason Biggs

**Jason Matthew Biggs** (Pompton Plains, New Jersey,  - ) estatubatuar aktorea da, *American Pie* film sailean egindako lanari esker ezaguna dena.

## Filmografia
American Pie (filma)

***American Pie*** 1999ko Paul eta Chris Weitz estatubatuar zinema zuzendarien film komikoa da.

Filmak izandako arrakastaren ondorioz zenbait sekuela grabatu zituzten.

## Argumentua 
Bost laguneko koadrila (Jim, Kevin, Oz, Finch eta Stifler) East Great Falls High institutuko azken urtean dago. Stifler izan ezik, graduazioa baino lehen birjintasuna galtzeko ituna egiten dute.

## Aktoreak 
* Jason Biggs: James "Jim" Levenstein
* Chris Klein: Chris "Oz" Ostreicher
* Thomas Ian Nicholas: Kevin Myers
* Eddie Kaye Thomas: Paul Finch
* Mena Suvari: Heather Gardner
* Tara Reid: Victoria "Vicky" Lathum
* Alyson Hannigan: Michelle Flaherty
* Seann William Scott: Steven "Steve" Stifler
* Shannon Elizabeth: Nadia
* Eugene Levy: Noah Levenstein
* Natasha Lyonne: Jessica
* Molly Cheek: Mrs. Levenstein
* Jennifer Coolidge: Stiflerren ama
* Chris Owen: Chuck "Sherminator" Sherman
* Eric Lively: Albert
* Lawrence Pressman: Marshall entrenatzailea
* Clyde Kusatsu: Ingeles irakaslea
* Eden Riegel: Sarah
* Justin Isfeld: Justin
* John Cho: John
* Sasha Barrese: Courtney
* Eli Marienthal: Matt Stifler
* James DeBello: lagun kartsua
* Tara Subkoff (*kredituetan ez*): ikastetxeko neska
* Chris Weitz (*kredituetan ez*): ahotsa film pornoan

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
Sota-Aznar bulegoak

**Sota-Aznar bulegoak** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da. Gaur egun Bizkaiko Foru Aldundiaren Herri Lan Sailaren egoitza da.

Eraikina Eduardo Aznar de la Sota eta Ramon de la Sota lehengusuen aginduz egin zuten Naviera Sota y Aznar ontzi-enpresaren bulegoak izateko. Beranduago, Gerra Zibilaren garaian Ramón de la Sota EAJekin leial mantendu zen. Aldiz, Eduardo Aznar Francorekin bat egin eta ondorioz, eraikinaren jabetza Eduardok hartu zuen.

## Kokalekua 
Abando auzoan dago, Ibáñez de Bilbao kalearen 20. zenbakian, Mazarredo zumarkalearen izkinan eta Albia lorategiaren parean.

San Bizente eliza, Sabin Etxea eta Kafe Antzokitik hurbil dago.

Irudi:Bilbao - Departamento de Obras Públicas de la Diputación Foral de Bizkaia (antiguas Oficinas Sota-Aznar).jpg|Gauez.
Irudi:Bilbao - Departamento de Obras Públicas de la Diputación Foral de Bizkaia.jpg|Egunez.

## Historia 
1916an Fernando Lindus Forge eta Manuel María Smith arkitektoek proiektatu eta eraiki zuten. Luzaroan Sota-Aznar enpresaren bulego eraikina izan zen. Gaur egun Bizkaiko Foru Aldundiaren Herri Lanak Sailaren egoitza da.

## Kanpo estekak 
* Sota-Aznar bulegoak. Bilbaoarquitectura.com
Husa Jardines Albia hotela

**Husa Jardines Albia hotela** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen lau izarretako luxuzko hotel bat da. Bertan Zuria jatetxea dago.

## Kokalekua 
Abando eta Uribitarte auzoetan dago, Done Bikendi kalearen 6. zenbakian, eta Albia eraikinaren alboan. Eraikinaren azpialdeak Uribitarte kalera ematen du.

## Historia 
1999-2001 artean Javier Rodríguez Ortiz de Zarate bilbotar arkitektoak proiektatu eta eraiki zuen.

Irudi:Bilbao - Hotel Jardines de Albia 2.JPG|Hotela eta Uribitarte kalea.
Irudi:Bilbao - Hotel Jardines de Albia 1.JPG|Alboko izkilarak.

## Kanpo estekak 
* Husa Jardines Albia hotelaren webgunea
Erripa kalearen 6. zenbakiko eraikina

**Erripa kalearen 6. zenbakiko eraikina** Bilbo hiriburuan dauden 8 etxebizitzez osatutako eraikin txiki bat da, esku bakarrekoa.

## Kokalekua 
Abando aldean dago, Erripa kaleko 6. zenbakia osatzen duelarik, Ibaizabalen parean.

## Historia 
1930-1932 artean Tomas Bilbao bilbotar arkitektoa eta politikari abertzaleak proiektatu eta eraikiarazi zuen. Tomas Bilbao 1930an eratutako EAE-ANV alderdi abertzalearen sortzaileetariko bat izan zen ere.

## Eraikina 
Itxura xume eta aurrealde koloretsu eta argiko zortzi solairutako eraikina da (aurrealde horixka kolorekoa, behekaldeko pertsiana koloretsuak eta leiho marku urdin argiak). Etxabean ENA (Euskal Nortasuna Elkartea)ren egoitza dago 1997ko bukaeratik.

7,50 metrotako luzera daukan solairu estuan altxatutako eraikina da. Etxaurreko balkoietako izkin borobilduek barku itxura eman nahi diote eraikinari eta proiektuan masta haundixe bat eta guztiz zegoen.

Solairuarteko etxebizitzari dagokion sotoan, Euzkotarrak elkarte abertzaleak 1981-1985 artean kaleratutako Igarobide izeneko dokumentua egiten zen, Euzko Izat Agiritzat bezala ere balio zuena, 1.250 ale egin zutelarik. 2000-2021 artean 25 metro karratutako etxebizitza horretan Jose Luis Ganboa euskaldun ENAduna bizi izan da, 2021eko otsailean 82 urterekin hil zen arte.

Eraikinak badu, barne aldera jotzen duen patio txiki bat, beste horrenbeste eraikinek bezala.

## Ikus, gainera 
* ENA Elkartea (Euskal Nortasun Agiria)

## Kanpo estekak 
* Erripa kalearen 6. zenbakiko eraikina. Bilbaoarquitectura.com 
* "Bilbon arrazionalismoaren bidea urratu zuen eraikina", Anartz Ormazaren artikulua *Bilbao* aldizkarian, 9.or, 2021eko uztailan.
Jean-Pierre Bacri

**Jean-Pierre Bacri** (Bou Ismail,  - Paris, 2021eko urtarrilaren 18a) frantziar aktorea eta gidoigilea izan zen. Askotan bere bikotea izandakoa zen Agnès Jaouirekin lan egin zuen.

## Filmografia 
### Aktorea 
### Gidoilaria 
## Kanpo estekak
Olympia (Paris)

**Olympia** Parisko ikuskizun aretoa da, 9. barrutian dagoena.

## Historia 
1888an, Joseph Oller - Pari Mutuel eta Moulin Rougeen sortzailea - errusiar mendiak zituen eraikinean. Henri Lozé prefetak errusiar mendiak kentzeko agindua eman zion eta Ollerrek 2.000 lagunentzako tokia zuen areto bat eraiki zuen: *Olympia*. Laster Parisko nagusienetariko bat bilakatu eta bertatik Édith Piaf, Georges Brassens, Jacques Brel, Amália Rodrigues, Frank Sinatra, Umm Kulthum, The Beatles edo The Rolling Stones pasa ziren.

1991n monumentu historiko izendatua, Vivendik 2001ean eraikina erosi zuen.

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: 28 Boulevard des Capucines, 75009
* Geltokiak:
** 15px15px15px15px Opéra
** 15px15px15px15px Madeleine-Tronchet
** 15px15px Auber

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kirikiño eta Zuberoa kaleetako eraikinak (Bilbo)

**Kirikiño eta Zuberoa kaleetako eraikinak**, ***Ingelesen etxeak*** ezizenez ezagunak, Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen etxebizitza multzo bat da.

## Kokalekua 
Errekalde barrutiko Iralabarri auzoan daude, Kirikiño etorbidea eta Zuberoa kalean.

## Historia 
1917an Fernando Ugalde, Enrique Epalza eta Pedro Peláez arkitektoek eraiki zituzten.

## Eraikinak 
Maila apaleko jendearentzat eraiki ziren etxebizitzak dira, eraiki ziren garaian aitzindaria izan zen ekimena. Auzoak Ingalaterrako etxebizitza multzoez osatutako auzoen antza du, baina honakoak kolore argi eta alaiez apainduak daude. Garai bateko auzo guztian zeuden zerbitzu amankomunak galdu dituzte.

Irudi:Bilbao - Calle Zuberoa (barrio de Iralabarri, distrito de Errekalde) 8.jpg|Kirikiño etorbidea.
Irudi:Bilbao - Calle Zuberoa (barrio de Iralabarri, distrito de Errekalde) 1.jpg|Kirikiño etorbidea.
Irudi:Bilbao - Calle Zuberoa (barrio de Iralabarri, distrito de Errekalde) 7.jpg|Kirikiño etorbidea.
Irudi:Bilbao - Avenida Kirikiño (barrio de Iralabarri, distrito de Errekalde) 2.jpg|Zuberoa kalea.

## Kanpo estekak 
* Kirikiño eta Zuberoa kaleetako eraikinak. Bilbaoarquitectura.com
Olympia (argipena)

**Olympia** izan daiteke:
## Arte 
### Zinema eta telebista 
* *Olympia* (1930), Jacques Feyderren filma.
* *Olympia* (1938), Leni Riefenstahlen filma.
* *Olympia* (1960), Michael Curtizen filma.
* *Olympia* (1971), Angelos Lambrouren filma.
* *Olympia* (1998), Bob Byingtonen filma.
* *Olympia* (2011), Leonardo Damarioren filma.
* *Olympia* (2012), telesaila.

### Margolaritza 
* *Olympia* (1863), Édouard Maneten margolana
* *Olympia* (1948), René Magritteren margolana.

## Toponimia 
### Banaketa administratiboa 
* Olympia (Washington).
* Olympia Heights (Florida).
* Olympia Fields (Illinois).
### Eraikinak 
* Olympia Centre, Chicagon.
* Olympia Stadium, Detroiten.
* Olympia Theater and Office Building, Miamin.
* Olympia, Parisen.
* Olympia, Londresen.
* Olympia Theatre, Dublinen.

## Besteak 
* 582 Olympia, asteroidea
Ale bakarreko multzo

**Ale bakarreko multzoa** edo **elementu bakarreko multzoa** elementu bakar batek osatzen duen multzoa da. Honela idazten da: :E=\left\{a\right\}.

## Kanpo estekak
Guy Verhofstadt

**Guy Maurice Marie Louise Verhofstadt** (nederlanderaz  ahoskatua; 1953ko apirilaren 11) belgikar politikaria da eta herrialde horretako 47. lehen ministroa izan zen 1999 eta 2008 bitarte. .

2009tik Europako Parlamentuko kide da eta bertako Europarako Liberalen eta Demokraten Aliantza taldeko (ALDE) liderra da. 2014ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan Liberalen eta Demokraten aliantza bera aukeratu zuten Europako Batzordeko lehendakari izateko.

## Kanpo estekak 
* ,,Guy Verhofstadt-en webgune pertsonala
*  Guy Verhofstadt-eko Europako Parlamentuko profila
On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 56. zenbakiko eraikina

**On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 56. zenbakiko eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua 
Indautxu auzoan dago, On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 56. zenbakian, eta Casilda Iturrizar parkearen alboan.

## Historia 
1954-1957 artean Eugenio Maria Aginaga, Hilario lmaz eta German Agirre arkitektoek eraiki zuten.

## Kanpo estekak 
* On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 56. zenbakiko eraikina. Bilbaoarquitectura.com
Babcock & Wilcox bulegoak

**Babcock & Wilcox bulegoak** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen bulegoez osatutako eraikin bat da.

## Kokalekua 
Indautxu auzoan dago, On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 50. zenbakian, Maximo Agirre kalearen izkinan eta Casilda Iturrizar parkearen alboan.

## Historia 
1963-1965 artean Alvaro Líbano arkitektoak eraiki zuten. Luzaroan Babcock & Wilcox enpresaren Bilboko bulegoen egoitza izan zen. Gaur egun bertan Espainiako Enplegua eta Gizarte Segurantza eta Inmigrazio Sailaren ordezkaritza dago.

## Ikus gainera 
* Babcock & Wilcox herria, Errepelega, Portugalete

## Kanpo estekak 
* Babcock & Wilcox bulegoak. Bilbaoarquitectura.com
Estraunza etxebizitzak

**Estraunza etxebizitzak** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen lau etxebizitza eraikinez osatutako bloke edo multzo bat da.

## Kokalekua 
Indautxu auzoan dago, On Diego Lopez Haroko kale nagusiaren 59. zenbakian, Estraunza kalean.

Irudi:Bilbao - 001.JPG|Estraunza etxebizitzak.

## Historia 
1962-1967 artean Jose Luis Iñiguez de Onzoño, Felix Iñiguez de Onzoño eta German Alvarez arkitektoek eraiki zituzten

## Kanpo estekak 
* Estraunza etxebizitzak. Bilbaoarquitectura.com
Martin Waddell

**Martin Waddell** (Belfast, Ipar Irlanda, 1941eko apirilaren 10) Haur eta Gazte Literaturako idazlea da. Berak idatzitako *Little Bear* bilduma (Barbara Firth-en ilustrazioekin) oso ezagun egin da, baina beste hainbat liburu ere idatzi ditu; gehienetan izaki antropomorfikoak izan ohi dira protagonista. **Catherine Sefton** goitizenarekin ere idatzi ohi du haur helduagoentzat, batez ere, mamuei buruzko istorioak eta misteriozkoak. Haur eta Gazte Literaturan egindako ibilbideagatik Hans Christian Andersen Saria eskuratu zuen 2004an.

## Bizitza 
Martin Waddell Belfasten (Ipar Irlanda) jaio zen eta Newcastle bizi izan da. Haurtzarotik datorkio animaliekiko eta ipuinekiko zaletasuna. Gerora inspirazio iturri izan ditu bi zaletasunak. Hala ere, berak gaztetan futbolari izan nahi zuen eta Fulham Football Clubean aritu zen denboraldi batez. Baina futbolari gisa bere etorkizuna ez zuenez argi ikusten, bere beste zaletasunak garatzea erabaki zuen eta idazten hasi zen. Ezagun egin zen bere lehenengo lana *Otley* komikia izan zen, helduentzat idatzitakoa. Baina ipuin kontaketen zale sutsu izateak eraman zuen Haur eta Gazte Literaturara.
 
1989an, Kurt Machler saria jaso zuen, Barbara Firth ilustratzailearekin batera, *The Park in the Dark* lanagatik. 2004an Hans Chirstian Andersen Saria eskuratu zuen bere literatura ibilbideagatik.

## Lan hautatuak 
;Little Bear
*Little Bear* liburuak Waddell-ek idatzi eta Barbara Firth-ek ilustratu zituen.
* ''Can't You Sleep, Little Bear?* (1988) – Smarties Book Prize saria -
* *Let's Go Home, Little Bear* (1991)
* *You and Me, Little Bear* (1996)
* *Well Done, Little Bear* (1999)
:: – *'Euskaraz: *Oso ondo, hartz txiki* (2004)'*
* *Sleep Tight, Little Bear* (2005)

;Mimi Mouse
*Mimi Mouse* liburuak Waddell-ek idatzi eta Leo Hartas-ek ilustratu zituen.
* *Mimi and the Dream House* (1995)
* *Mimi and the Picnic* (1995)
* *Mimi's Christmas* (1997)

;Beste liburu batzuk
* *Farmer Duck* (1991), Helen Oxenbury-k ilustratuta.
:: – British Book Awards saria eskuratu zuen, Urteko Haur Liburu Ilustraturik Onenaren saria, baita Smarties Book Prize saria ere.
* *Owl Babies* (1992), Patrick Benson-ek ilustratuta.

;Eleberriak
* *In a Blue Velvet Dress'' (1972), Catherine Sefton goitizenarekin.

## Kanpo estekak
Ertzilla kalearen 43. zenbakiko eraikina

**Ertzilla kalearen 43. zenbakiko eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen lau etxebizitza eraikin bat da.

## Kokalekua 
Indautxu auzoan dago, Ertzilla kalearen 43. zenbakian, Urkixo zumarkalearen izkinan, eta Indautxu plazaren alboan.

## Historia 
1943an Rafael Fontán arkitektoak eraiki zuen

## Eraikina 
Espresionista estiloko eraikina da. Adreilu gorriz izkina egiten duen aurrealdean dorrea eta bihurgunean eginiriko balkoiak dauzka.

## Garraiobidea 
* Indautxuko geltokia

## Kanpo estekak 
* Ertzilla kalearen 43. zenbakiko eraikina. Bilbaoarquitectura.com
Arrikibar plazaren 2. zenbakiko eraikina

**Arrikibar plazaren 2. zenbakiko eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen lau etxebizitza eraikin bat da.

## Kokalekua 
Indautxu auzoan dago, Arrikibar plazaren 2. zenbakian, Errekalde zumarkalea eta Urkixo zumarkalearen arteko zikina edo loturagunean, eta Azkuna Zentrotik hurbil.

## Historia 
1966-1967 artean Manuel Ignacio Galindez (1892 –1980) arkitektoak eraiki zuen

## Kanpo estekak 
* Arrikibar plazaren 2. zenbakiko eraikina. Bilbaoarquitectura.com
Assault on Precinct 13 (1976ko filma)

***Assault on Precinct 13*** () 1976ko akziozko thriller film bat da, John Carpenter estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzia. Austin Stoker, Darwin Joston, Laurie Zimmer eta Nancy Kyes aktoreek antzeztu zuten.

Aurrekontu murritz edo apaleko filma da. Carpenterrek adierazi zuenez, gidoia idazteko orduan Howard Hawks zuzendariaren *Rio Bravo* (1959) western filman eta George A. Romero zuzendariaren *Night of the Living Dead* (1968, *Bizidun Hildakoen Gaua*) beldurrezko filmean oinarritu zen.

Denboraren poderioz, kultuzko film bilakatu da. 2005ean, izenburu bereko berregokitzapena filmatu zen, Jean-François Richetek zuzendua, eta Ethan Hawke eta Laurence Fishburne aktoreek antzeztua.

## Argumentua 
Los Angelesko Ethan Bishop (Austin Stoker) polizia hiriaren 13. barrutiko polizia-etxea itxi aurretik bertako azken gauzak eramateko joan da. Leku hartako lasaitasuna ezerk apurtuko ez duela dirudi, baina Napoleon Wilson (Darwin Joston) gaizkile ospetsu bat dakarren furgoia iritsi eta bertako kartzelan gaua igarotzera doanean, kale gaizkile talde ugari batek ia defendatzailerik ez duen polizia-etxeari erasotzen hasiko zaio.

## Aktoreak 
* Austin Stoker: Ethan Bishop tenientea
* Darwin Joston: Napoleon Wilson
* Laurie Zimmer: Leigh
* Martin West: Lawson
* Tony Burton: Wells
* Charles Cyphers: Starker agente berezia
* Nancy Loomis:Julie
* Henry Brandon: Chaney sarjentua
* Kim Richards: Kathy
* Peter Bruni: Izozki saltzailea
* John J. Fox: Kartzelazaina
* Frank Doubleday: White Warlord
* Marc Ros: Tramer patruilaria
* Alan Koss: Baxter patruilaria
* John Carpenter: Gaizkile taldeko kidea (krediturik gabe)

## Ikus gainera 
* *Assault on Precinct 13 (2005eko filma)*

## Kanpo estekak 
* *Assault on Precinct 13* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Assault on Precinct 13* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Indautxuko Eskola Ikastetxe Publikoa

**Indautxuko Eskola Ikastetxe Publikoa** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen ikastetxe publiko bat da. Felix Serrano Zabala irakasle eta pedagogoaren omenezko izena izan du 2017ra arte.

## Kokalekua 
Indautxu auzoan dago, Manuel Allende kalearen 28. zenbakian, eta Egia Jeneralaren kalea eta Autonomia kalearen artean.

## Historia 
1915-1917 artean Ricardo Bastida arkitektoak eraiki zuen.

## Eraikina 
Estilo klasikoan oinarritua dagoen eraikina da.

## Iruditegia 

Irudi:Bilbao - Felix Serrano Ikastetxe Publikoa 1.jpg|Ataria.
Irudi:Bilbao - Felix Serrano Ikastetxe Publikoa 2.jpg|Areto nagusia.

## Kanpo estekak 
* Indautxuko Eskolaren webgunea.
* Indautxuko Eskolako Gurasoen Elkartearen webgunea.
*  Felix Serrano Ikastetxe Publikoari buruzko bloga.
*  Felix Serrano Ikastetxe Publikoa, *Bilbaoarquitectura.com*.
Parestesia

Medikuntzan, **parestesia** bereziki larruazaleko sentsazio anormalen multzoari ematen zaion sintomaren izena da, bereziki inurridura eta sumina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ANTIC Pays basque

**aNTIC Pays basque** (frantsesezko ''agence Pays basque pour les Nouvelles Technologies de l'Information et de la Communication'' izendapenaren laburdura), **Euskal Herriko Informazio eta Komunikazio Teknologia Berrien Agentzia**, Ipar Euskal Herrian, Lapurdiko Bidarte udalerrian dagoen Izarbel polo teknologikoan egoitza duen elkarte bat da. Elkartearen helburua Ipar Euskal Herriko enpresei teknologia berrien erabileran laguntzea da.

## Historia 
1995ean Frantziako Industria eta Telekomunikazio Ministerioaren deialdiari erantzuteko asmoz Euskal Kosta-Aturri aglomerazio elkargoan sortu zen, "informazioaren errepidearen" gobernu ekimenaren zati bezala.

## Zereginak 
1999an NTIC (Antic) euskal agentziak inongo diru irabazi asmorik gabeko erakunde egitura bereganatu zuen (1901eko legea).

Bere zereginak honakoak dira:

* Erabaki politikoen formulazioak babesle modura zaindu eta jagotea.
* IKTen erabileraren bidez enpresen errendimenduari babes ematea.
* IKTak irakaskuntza eta heziketan txertatzeari bultzada ematea.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Kartesianismo

thumb|thumbtime=180|start=159|end=231|Kartesiar metodoa azaltzen duen bideoa.thumb|*Principia philosophiae*, 1685
**Kartesianismoa** terminoak (*Cartesius* izenetik, Descartesen latinezko transkripziotik) René Descartesen sistema filosofikoak izan duen garapenari zein sistema horren aldezle eta jarratzaileei egiten die erreferentzia. Descartesen aldeko eta aurkakoen arteko eztabaidak haren garaikideen artean hasi ziren pizten eta orduko gizartean oihartzun nabamrnea izan zuten. Hastapen haietan, Marin Mersenne nabarmendu zen Descartesen jarraitzaileen artean. Kartesianismoaren aurkako kritikek halako gizakiaren jainkotzea dakarrela eta errealitatetik kanpo kokatzen dela baieztatu izan dute XX. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mena kalearen 11. eta 17. zenbakietako eraikina

**Mena kalearen 9. eta 17. zenbakietako eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen etxebizitza eraikin bat da.

## Kokalekua 
Zabala auzoan dago, Mena kalearen 9. eta 17. zenbakietan, eta Zabalburuko geltokiaren alboan.

## Historia 
1995-1998 artean Joseba Fernández Beldarrain eta Enrique Muga arkitektoek proiektatu eta eraiki zuten.

## Kanpo estekak 
* Mena kalearen 11. eta 17. zenbakietako eraikina. Bilbaoarquitectura.com
Haltzak badu bihotzik

***Haltzak badu bihotzik*** Iñaki Mendiguren idazle eta itzultzailearen lehen eleberria izan zen, 1990 urtean lehen aldiz argitaratutakoa. Irakasle heldu eta ikasle gazte baten arteko harreman homosexuala du gaitzat.

## Kanpo estekak
Kohorte (estatistika)

**Kohortea**, estatistikan epe batean zehar ezaugarri jakin eta zehatz bat duten banakoen multzoa da. Estatistikan kohorterik ohikoena jaiotze-data da, adibidez, 1958an jaiotakoak, baina bestelako taldeak izan daitezke: 50 eta 60 urte duten eta erretzen duten gizonezkoak, Espainiako Gerra Zibilean hildakoak, 1960 eta 1970. urteen artean Euskal Herrian jaiotakoak, besteak beste.

Esan bezala, kohorteak ez du zertan denboran bakarrik oinarritu. Ikerketa batean hizkuntza jakin batean egiten duten edo jaioterri bera partekatzen duten pertsonek osatu dezakete kohortea.

## Kanpo estekak
Un long dimanche de fiançailles (filma)

***Un long dimanche de fiançailles*** Jean-Pierre Jeunet frantziarrak zuzendutako filma da, Sebastien Japrisoten izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Bost poilu Lehen Mundu Gerran frontetik alde egiteko automutilazio egiteagatik lubakien arteko inoren lurrean uzten dituzte. Ondorengo guduan denak hiltzat hartuko dituzte baina Mathildek, soldadu baten emaztegaia, Manech bere mutil-laguna bilatuko du.

## Aktoreak 
* Audrey Tautou – Mathilde Donnay
* Gaspard Ulliel – Manech Langonnet
* Dominique Pinon – Sylvain
* Chantal Neuwirth – Bénédicte
* Jean-Pierre Becker – Daniel Esperanza
* Dominique Bettenfeld – Angel Bassignano
* Clovis Cornillac – Benoît Notre-Dame
* Marion Cotillard – Tina Lombardi
* Jean-Pierre Darroussin – Benjamin "Biscotte" Gordes
* Julie Depardieu – Véronique Passavant
* Jean-Claude Dreyfus – François Lavrouye
* André Dussollier – Pierre-Marie Rouvières
* Ticky Holgado – Germain Pire
* Tchéky Karyo – Etienne Favourier
* Jérôme Kircher – Kléber "Bastoche" Bouquet
* Denis Lavant – Francis "Six-Sous" Gaignard
* Urbain Cancelier – Mojea
* Jean-Paul Rouve – Postaria
* Michel Vuillermoz – P'tit Louis
* Albert Dupontel – Célestin Poux
* Bouli Lanners – Urbain Chardolot
* Philippe Duquesne – Favart
* Stéphane Butet – Julien Phillipot
* François Levantal – Gaston Thouvenel
* Thierry Gibault – Benoît Etrangin
* Jodie Foster – Élodie Gordes
* Rufus – bretoia
* Frédérique Bel – Emagaldua
* Elina Löwensohn – Alemaniar emakumea
* Michel Robin – Agurea gudu-zelaian

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMBD-ko fitxa
Leizaola lehendakariaren kalearen 21. eta 27. zenbakiko etxebizitzak

**Leizaola lehendakariaren kalearen 21. eta 27. zenbakiko etxebizitzak** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen etxebizitza eraikin bat da.

## Kokalekua 
Abandoibarra auzoan dago, Leizaola lehendakariaren kalea 21. eta 27. zenbakietan, eta Hotel Meliá Bilbao, Eduardo Victoria de Lecea pasealekua, Casilda Iturrizar parkea, Zubiarte merkataritza-gunea eta Parkeder eraikinaren artean.

Irudi:Bilbao - Calle Lehendakari Leizaola 1.jpg
Irudi:Bilbao - Calle Lehendakari Leizaola 2.jpg
Irudi:Bilbao - Edificio en la calle Lehendakari Leizaola, 27 (1).jpg
Irudi:Bilbao - Edificio en la calle Lehendakari Leizaola, 27 (2).jpg

## Historia 
2005ean Peña Gantxegi, Rocio Peña eta Mario Sangalli arkitektoek proiektatu eta eraiki zuten.

## Eraikina 
Material bakarreko gorputz bat osatzen du, bere lau aldeak sakontasun ezberdinetako plano ezberdinez osatuak daude, forma irregularretako perimetro apurtuez egituratuak.

## Kanpo estekak 
* Mena kalearen 11. eta 17. zenbakietako eraikina. Bilbaoarquitectura.com
Fiat 500

**Fiat 500** (, ) 1957 eta 1975 artean, Italiako Fiat enpresak hirirako egindako autoa izan zen.

## Historia 
### Lehen saiakerak 
1930eko hamarkadaren hasieran, Fiatek produktu nahiko arrakastatsua ipini zuen merkatuan, Balilla izeneko modeloa, baina haren prezioa ez zegoen oraindik langile-klasearen eskura. Orduan Benito Mussolini Fiateko zuzendari Giovanni Agnellirekin bildu zen, eta italiarrei 500.000 lira baino gutxiagoren truke auto bat eskaini behar zitzaiela esan zion. Ideia egokia zenez, eta Adolf Hitlerrek aliatu italiarraren bideari heldu zion: Ferdinand Porscheri 1.000 markotik beherako autoa egiteko eskatu zion; Volkswagen Beatle ezaguna jaio zen.

Torinoko fabrikan, 1931n prest zegoen Fiat 500 Tutto Avanti modeloaren prototipoa, baina autoa frogatzean, irten eta kilometro gutxira, su hartu zuen. Merkatura 1936an iritsi zen lehenengoz Fiat 500 A, gerora Topolino izenaz ezaguna egin zena. Harrera epel samarra izan zuen: ulergarria da, garai hartan 220 italiarretik batek baino ez baitzuen autoa; proportzioa hamar aldiz handiagoa zen Frantzian eta 40 aldiz handiagoa AEBetan.

Faxismoaren eta Bigarren Mundu Gerrako porrotaren ondoren, krisi moral eta ekonomikoa automobilgintzan ere antzeman zen. Topolinoen salmentak behera egin zuen. Horregatik, 1953an, haren motorrari Hans Meter Bauhofek diseinatutako alemaniar karrozeria erantsi eta Fiat 600 eredua sortu zuten. Hala ere, haren bertsio atzerritarrek, Espainiako Seat 600ak batez ere, jatorrizkoak baino arrakasta handiagoa izan zuten.

### Arrakasta 
1957ko uztailaren 4an, Torinon (Italia), Dante Giacosak diseinatutako Fiat 500 berria aurkeztu zuten. Merkea zen (490.000 lira) eta orduko 85 kilometro egiteko gai zen. Berehala Nuova 500 Economica eta Nuova 500 Standard bertsioak merkaturatu zituzten, osagarri gutxi batzuk gehituta eta arrakasta etorri zen. Auto hura italiarraren neurrira eginda zegoen, industrializazioan oinarrituta, hamarkada hartan mirari ekonomiko betean zegoen herriarentzat. Italia berreraikitzeko motor nagusietakoa izan zen.

Krisi ondoko gorakadaren ikur bilakatu zen, gazteriaren ikono. Eta Torinoko fabrikako muntaia-kateetan langileek klase kontzientzia berreskuratzen zuten bitartean, kanpoan italiarren bizimodua aldatu zuten autoak. Guztira, 3,9 milioi ale saldu zituzten merkatuan egon zen hamazortzi urteetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parkeder eraikina

**Parkeder eraikina** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen etxebizitza eraikin bat da.

## Kokalekua 
Abandoibarra auzoan dago, Leizaola lehendakariaren kalea 7. eta 9. zenbakietan, eta Peña Gantxegiren eraikina, Etxargi eraikina, Eduardo Victoria de Lecea pasealekua, Casilda Iturrizar parkea eta Zubiarte merkataritza-gunearen artean.

Irudi:Residencial Parkeder.jpg| Parkeder eraikina, Etxargi eraikina eta Iberdrola Dorrea.
Irudi:Residencial Parkeder 3.jpg|Xehetasuna

## Historia 
2016an Iskander Atutxa eta Jon Urrutikoetxea arkitektoek proiektatu eta eraiki zuten.

## Kanpo estekak
Arsène Lupin (2004ko filma)

***Arsène Lupin*** Jean-Paul Salomé frantziarrak zuzendutako abenturazko filma da, Maurice Leblancek sortutako eleberri sailean oinarrituta.

## Sinopsia 
Arsène Lupin umezurtzak Théophraste Lupin bere aita miresten du eta, bera bazala, lapur bilakatuko da. Gaztea denez, ez dauka nagusiena izateko haineko pazientzia. Behin Cagliostroko kondesa ezagutuko du eta honek hazteko bidea irakatsiko dio.

## Aktoreak 
* Romain Duris: Arsène Lupin
* Kristin Scott Thomas: Joséphine Balsamo, Cagliostroko kondesa
* Pascal Greggory: Beaumagnan
* Eva Green: Clarisse Dreux-Soubisekoa
* Robin Renucci: Dreux-Soubiseko dukea
* Patrick Toomey: Léonard
* Mathieu Carrière: Orléansko dukea
* Philippe Magnan: Bonnetot
* Philippe Lemaire: Etiguesko kardinala
* Marie Bunel: Henriette d'Andrésy
* Aurélien Wiik: Jean Lupin
* Philippe Laudenbach: prefeta
* Françoise Lépine: dukesa
* Xavier Beauvois: doktorea
* Arthur Dupont: dendaria

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Andaluziar zaldi

**Andaluziar zaldi**a, , edo *caballo de pura raza española*, Andaluziako bertako zaldi arraza bat da. Iberiar Penintsulako beste hainbat eskualdetara hedaturik zegoen aspaldidanik eta egun arraza mundu guztian barrena hazten da. Zaldi mota iberiar eta barrokoa da. Espainian arraza nazionaltzat dute zaldi mota hau, eta "espainiar zaldia" deitzen dute ere. 

Bere tamaina zein ezaugarriengatik andaluziar zaldia zaldi tamainako arrazen sailkapen taldean sartzen da.
 

Oso hedaturik dagoan arraza izanik, hainbat arraza-lerro daude egun. Kartujako zaldia delakoa da ezagunetarikoa.

## Arrazaren historia 
## Ezaugarriak 
## Kanpoko loturak 
*  Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Delicatessen

thumb|Erromatar delicatessen bat.

**Delicatessen** jaki exotiko, bitxi edo goi kalitatezkoak saltzen dituen denda espezializatua da. Batzutan **deli** laburtua, hitzak alemanezko jatorria du, *Delikat* ('leun') eta *essen* ('jaki') hitzen lotunea sortua.

## Ikus, gainera 
* janari-denda
* gourmet

## Kanpo estekak
Sebastián Ontoria

**Sebastián Ontoria Escolaza** (Donostia, 1920ko urtarrilaren 20a - *Ib.*, 2004ko abuztuaren 12a) futbolari, gudari eta gerra-preso gipuzkoarra izan zen.

## Ibilbidea 
Ontoria erdilari gisa aritu zen futbolean. Gerra aurretik hainbat talde gipuzkoarretan ibili zen, Amara, Lagun Artea, Sporting Rentería edo Vasconia haien artean.Gerra hastean Eusko Gudarosteko *Larrañaga* batailoi komunistan eman zuen izena. Indar frankistak Ontoria harrapatu ondoren bi urte egon zen Zaragozako kontzentrazio-esparru batean.

Gerra bukatzean futbolan berriz ekiten hasi zen, Casetas eta Real Zaragozan. 1941ean Real Sociedadeko jokalaria bilakatu zen. Talde donostiarran 200 partida baino gehiago jokatu zituen, 1955ean Indautxu Kirol Elkarteak sinatu arte. Bere futbolari bilbidea Barakaldo CF taldean bukatu zuen 1957an.
 
1950ean Espainako selekzioan jokatu zuen.

## Klubak 
## Kanpo estekak 
* [Biografia, Mundo Deportivo(https://eu.wikipedia.org/wiki/Mundo_Deportivo)n]
Delicatessen (filma)

***Delicatessen*** Marc Caro eta Jean-Pierre Jeunet frantziarrek zuzendutako umorezko film fantastikoa da.

## Sinopsia 
Baserritar Frantziako eraikin post-apokaliptiko batean janaria eskasa da eta gizakiak ehizatzen dituzte. Beheko solairuan, Clapet etxeko nagusiaren harategia dago, biktimak erakartzen dituena.

## Aktoreak 
* Dominique Pinon: Louison
* Marie-Laure Dougnac: Julie Clapet
* Jean-Claude Dreyfus: Clapet
* Karin Viard: Mademoiselle Plusse
* Ticky Holgado: Marcel Tapioca
* Edith Ker: amama
* Rufus: Robert Kube
* Jacques Mathou: Roger
* Howard Vernon: igel-gizakia
* Marc Caro: azeria

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
L'Auberge espagnole

'''''L'Auberge espagnole''''' Cédric Klapisch frantziarrak zuzendutako umorezko film erromantikoa da.

## Sinopsia 
Xavier (Romain Duris) idazlea izan nahi duen ikaslea da. Hala ere, ekonomia ikasten du eta Erasmus programaren beka bati esker Bartzelonan urtebete emango du.

Martine (Audrey Tautou) bere neska-lagunetik urrun, apartamentu batean beste atzerritar ikasle batzuk (Isabelle belgikarra, Tobias alemana, Wendy ingelesa, Lars daniarra, Alessandro italiarra eta Soledad espainiarra) topatuko ditu. Orduan, malenkonia, ezberdintasun kulturalak, hizkuntza arazoak eta abar hasiko dira.

## Aktoreak 
* Romain Duris: Xavier
* Barnaby Metschurat: Tobias
* Judith Godrèche: Anne-Sophie
* Cécile de France: Isabelle
* Kelly Reilly: Wendy
* Audrey Tautou: Martine
* Cristina Brondo: Soledad
* Kevin Bishop: William
* Federico D'Anna: Alessandro
* Christian Pagh: Lars
* Zinedine Soualem: zerbitzaria

## Banda sonora 
* Radiohead - "No Surprises"
* Daft Punk - "Aerodynamic"
* Sonia & Selena - "Que Viva La Noche"
* Marc-Antoine Charpentier - "Te Deum"
* Ali Farka Touré - "Ai Du"
* Frédéric Chopin - "Opus 64 No 2 Waltz in C sharp minor"
* Africando All Stars - "Betece"
* Mala Rodriguez - "La Cocinera"

## Kanpo estekak 
* IMBD-ko fitxa
Moresnet Neutrala

**Moresnet Neutrala** (frantsesez *Moresnet Neutre*, nederlanderaez *Neutraal Moresnet*, alemanez *Neutral Moresnet*, esperantoan *Neŭtrala Moresneto*) 1816 eta 1920 artean egon zen Belgikar-Prusiar kondominioa izan zen.

## Historia 
1815ean, Vienan, XVIII. mendeko gerra amaigabeen ondoren, Europako mapa berriro marraztu zuten Vienako Kongresuan bildutakoek. Prusia eta Holandaren arteko negoziazioa ez zen erraza izan. Muga berria nahiko azkar adosten ari baziren ere, Moresneteko eskualdera iristean liskarrak hasi ziren.

Bertan zegoen Vieille Montagneko zink-meatzea eta biek nahi zuten, baina gatazka ez gordintzeko, azkenean, ez zen inorentzat izan. Moresnet egun Alemaniak, Belgikak eta Herbehereek bat egiten duten puntutik zazpi kilometrora zegoen. 3,5 kilometro koadroko azalera besterik ez zuen, baina mende luze batez lurralde neutroa izan zen, inolako jaberik edo jurisdikzio zehatzik gabekoa, Europaren erdi-erdian baina Europako estatuen mapatik kanpo.

Meatzea, hasieran, bi erresumetako ordezkariek kudeatu zuten. Berehala, ordea, lurraldean gobernu txiki modukoa sortu zen. Zergak biltzea eta legeak betearaztea ezinezkoa zen, ez zergarik eta ez legerik ez zegoelako. Gehien komeni zitzaiena aukeratzen zuten. Herbehereetako arau bat hartzen zuten batean, Prusiako lege bat bestean, biak baztertu eta euren bideari heltzen zioten hurrengoan….

Administrazio arazo handiak zekartzan egoera hark, baina baita abantaila ekonomikoak ere. Inportazio-tarifarik ezin zen aplikatu eta Moresnet paradisu fiskal bihurtu zen. Bertako 3.000 biztanleak azkar aberastu ziren. Baina Vienako Kongresuko erabakia aplikatu eta 70 urtera, Vieille Montagneko meatzeko erreserba guztiak agortu egin ziren.

Bertakoek ez zioten pagotxari muzin egin nahi eta alternatiba berehala jarri zuten martxan: kasinoak, putetxeak eta ginebra merkea egiten zuten destilategiak zabaldu zituzten, eta edukiak batere kontrolatzen ez zituen posta zerbitzu askea antolatu zuten.

Lehen Mundu Gerrarekin batera, Moresnetek lurralde neutrala izateari utzi zion eta prostituzioa, jokoa, alkohol merkea, kontrabandoa eta espioitza amaitu ziren. Gerraren hasieran Alemaniak hartu zuen lur zati neutrala, baina Versaillesko Itunak Belgikari eman zion.

Bigarren Mundu Gerran, 1944an, berriro Alemaniak okupatu zuen; hala ere, gerra amaitu eta, atzera, Belgikarentzat izan zen. Baina ordurako Moresnetek ez zuen ia biztanlerik. Lehengo abantailak amaituta eta 40 urtetako gorabeherak medio, ia denek inguruko estatuetara alde egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarako idoloa

[thumb|220px| Tarako idoloa, [Las Palmas Kanaria Handikoaren Kanariar Museoan.]]
**Tarako idoloa** terrakotaz eginiko 26 zentimetroko irudi txikia da. Lan horretan islatzen pertsonaia ez da erraza definitzeko. Sexualki, esaterako, bisexuala izan daiteke. Gorputz adarrak oso garatuak, bestetik, oso garatuak erakusten ditu. Ikerlarien arabera Kanaria Handiko aintzinako biztanleen ugalkortasunaren idoloa zen. *Tara* izena Telden zegoen herri aborijen batetik dator irudia bertan aurkitu baitzen. Dena dela, gaur egun ideia hori, aurkikuntzaren tokiarena, zalantzan dago ezen ikerlari zenbaiten ustez, esaterako Celso Martín de Guzmán, aurkikuntza Gáldarren izan baitzen.

Jatorrizko irudia Las Palmas Kanaria Handikoaren Kanariar Museoan gordetzen da. Idolo hori ez dago osoa, besoak falta baitzaio. Irudia jatorriz margotuta zegoen. Idoloa kanariar identitatearen sinboloa da gaur egun.
 
## Kanpo estekak 
* Tara idoloa Kanaria Handiko Turismo Patronatuan.

## Erreferentziak
Inside Out (2015eko filma)

***Inside Out***, Estatu Batuetan egindako dramazko eta abenturazko animazio film bat da. Pixar Animation Studiosek produzitu zuen eta Walt Disney Picturesek antolatu zuen. Filma Pete Docterek eta Ronnie del Carmenek idatzi eta zuzendu zuten, Jonas Riverak produzitu zuen. Musika Michael Giacchinorena da.

Docter *Inside Out* prestatzen hasi zen, bere hirugarren metraje luzeko filma, 2009an bere alaba nortasun aldaketa nabarmenak erakusten hasi zenean. Produktoreek hainbat psikologo eta neurologotara jo zuten, Dacher Keltner barne, Berkleyko Kaliforniako unibertsitatekoa. Besteak beste, gizon honek istorioa zuzentzen lagundu zuen, neuropsikologian eman diren aurkikuntzak nabarmenduz. Gaur egun jakin badakigu gizakien emozioak, pertsona arteko harremanetan gauzatzen direla eta haiengan modelatuak izan ahal direla.

Pelikula hau 2015eko ekainaren 19an estreinatu zen, nahiz eta aurretik, Cannesen 68. jaialdian aurretik erakutsi zen, maiatzean. Estreinatu eta gero, kritika positiboak izan zituen, oro har.

850 milioi dolar baino gehiago lortu zituen mundu mailan, diru bilketa handienetariko asteburua izan zuen. Beste aldetik, hainbat sari eta izendapen hartu ditu, adibidez, Urrezko Globo, zine kritikaren saria, eta Marrazki bizidunetako film onenaren Oscar Saria.

## Sinopsia 
Filmaren argumentua neskatxo baten adimenaren barruan hedatzen da, bere emozioek -Poztasuna (Amy Poheler), Tristura (Phyllis Smith), Beldurra (Bill Hader), Amorrua (Lewis Black) eta Nazka (Mindy Kalin)- bere eguneroko bizitzan gidatzen dute.

## Kanpo estekak
Fanderia

**Fanderia** ijezketa edo laminazioa egiten duen burdinola da. XVIII. mendean fanderien lana burdinoletan egiten zenetik bereizi egin zen.

## Historia 
XV. mendean sortu zen fanderia teknologia, eta hainbat burdin-produkturen kostua merkeagotu zituen, bereziki txapa erabiltzen zutenak. Izena frantsesezko *fandre* hitzetik dator. Euskal Herrian, lehen fanderia Bernako burdinolan eraiki zen, Durangon, eta 1591an hasi zen ekoizten. XVIII. mendean fanderien lana burdinoletan egiten zenetik bereizi egin zen. Fanderietan burnizko pieza desberdinak lantzen ziren: flaskoak, ailarak... Bestetik ere, burdina beste erabileretarako prestatzen zen.

Argien Garaian bi fanderia sortu ziren Gipuzkoan:
* Iraeta: zilarbizi eramateko burnizko flaskoak egiten zituen. 1850. urtean Penintsulako hobeto jarrita zegoena zen.
* Errenteria: Simon Aragorrik bultzatuta, teknikak eta espezialistak kanpotik ekarri zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agoa

[thumb|280px|[Labe garai bateko agoak.]]
**Agoa** olako eta labe garaiko sutegian batera goritzen den burdina zatia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Subsidio

**Subsidioa**, adiera orokorrean, Administrazio Publikoek gizabanako, erakunde edo beste eragile ekonomiko bati emandako dirulaguntza edo saria da, zuzena nahiz zeharkakoa (azken hau, zerga-murrizketa baten bitartez esaterako) politika ekonomikoko zein gizarte ongizaterako helburuetarako eskaintzen dena. Funtsean, bi motako subsidioak bereizten dira: kontsumorako subsidioak, pertsona edo erakunde batek kontsumitzeko emandakoak; eta ekoizpenerako subsidioak, kopuru gehigarriak ekoizteagatik eskaintzen direnak.

## Kanpo estekak
Bilboko Bankuaren egoitza

**Bilboko Bankuaren egoitza** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen eraikin bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpikaleetan dago, San Nikolas plazaren 8. zenbakian, eta San Nikolas eliza eta Zazpi Kaleetako geltokiaren alboan.

## Historia 
Bilboko Bankuaren lehenbiziko egoitza izan zen.

Eraikitze-lanak 1865 eta 1868 artean egin ziren. Planoen arkitekto arduraduna Lyongo Arte Ederren Eskolako ikasle izandako Eugéne Lavalle frantziarra izan zen eta Henri Labrouste Bordeleko Ospitale Nagusia bere obrarik garrantzitsuena izanik. Mende amaieran, 1898an, Severino Atxukarrok azkeneko handitze-lanak egin zituen, eraikinari gaurko forma emanez.

Eraikinak oinplano angeluzuzena, sotoa, bi altuera eta txapitula-formako hirugarren solairu bat du. Barnekaldean angeluzuzen formadun patio bi ditu. Kanpoaldea harlanduzko harrizkoa da, alboko fatxadetan adreilua izanik. Estalkia, mansardas eta arbel beltzeduna, ez-ohikoa da Bilboko iraikinetan.
Irudi:Banc de Bilbao P1270261.jpg|Eraikina.
Irudi:Bilbao - Primera sede del Banco de Bilbao 2.jpg|Atea.
Irudi:Bilbao - Primera sede del Banco de Bilbao 5.jpg|Xehetasuna.
Irudi:Bilbao - Primera sede del Banco de Bilbao 3.jpg|Xehetasuna.

## Ikus gainera 
* Banco de Bilbao

* Gregorio Urkaregi Otxandiano

## Kanpo estekak 
* Bilboko Bankuaren egoitza. Bilbaoarquitectura.com
Gómez de la Torre jauregia

**Gómez de la Torre jauregia** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen jauregi bat da.

## Kokalekua 
Zazpikaleetako Epaltzaren Alargunaren kalearen 1. zenbakian dago, San Nikolas elizaren alboan eta Areatzako parkearen parean.

Irudi:San Nicolás de Bari. Bilbao.jpg|Gómez de la Torre jauregia ezkerrean (eraikin horia) eta San Nikolas eliza.

## Historia 
XVIII. mendean eraiki zen.

## Eraikina 
Estilo neoklasikoa du. Lau solairuko eraikina da, aurrealdean solairu bakoitzeko sei leiho eta balkoi ditu, denera hogeitalau, gainera bigarren solairuaren erdian armarri bat ikusgai ere badu.

## Kanpo estekak 
* Gómez de la Torre jauregia. Bilbaoarquitectura.com 
* Gómez de la Torre jauregia. Eusko Jaurlaritzaren Kultura Saila
2016ko Ekuadorko lurrikara

**2016ko Ekuadorko lurrikara** n, arratsaldeko 18:58tan Ekuadorren izandako lurrikara izan zen. Epizentroa Muisne (Esmeraldas) eta Pedernales (Manabí) hirien artean,  koordenatuetan, zegoen eta Richter eskalan 7,8 gradukoa izan zen

10.000 militar eta 4.005 polizia lanean ari ziren zaurituak eta hildakoak ateratzeko. Horiek Venezuela, Kolonbia, Txile eta Kubako erreskate zerbitzuak gehitu zaizkie.

Gutxienez 587 pertsona hil ziren eta 8.340 zaurituta gelditu ziren honen ondorioz. Hondamendi naturalik okerrena izan da herrialdean 1949ko Ambatoko lurrikaratik.

## Tektonika 
Lurrikarak maiz gertatzen dira Ekuadorren eta horien kausa ia beti Ozeano Bareko kostaldeko subdukzio-eremu zabaletako prozesu tektonikoei egozten zaie. Lurrikara hau, epizentroa Ekuadorreko iparraldeko kostaldean, plaka tektonikoko testuinguru beraren parte da. Jatorria Hego Amerikako plaka kontinentalaren eta Ozeano Barekoaren (Nazca plaka) arteko mugan edo gertu dagoen  zamalkadura da. Lurrikara gertatu zen tokian, Pazifikoko plaka ekialdera subdukitzen da urtean 61 milimetro erritmoan. Lurrikarak ekoizteko mekanismo hau Txileko, Peruko eta Ekuadorreko itsasertzeko zona guztian (Pazifikoko Suzko Eraztuna) ohikoa da eta gizakiaren historian ezagutzen den lurrikararik handienaren jatorria da (Richter sismologia eskalan 9,5eko magnitudea lortu zuen eta Txile hegoaldean gertatu zen 1960an).

XX. mendearen hasieratik, Ekuadorrek magnitude handiko zazpi lurrikara erregistratu ditu eremu horretan bertan, lurrikara horretatik kilometro batzuetara kokatutako epizentroak, hala nola 1906koa eta 1942.ekoa. Horietako handiena 1906koa da. lurrikara izan zen eta 400-500 km inguruko haustura-eremua izan zen. Tsunami bat izan zuen eta ehunka hildako eragin zituen. 2016ko gertaera 1906ko lurrikararen haustura gunearen hegoaldeko mugan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lurrikarari buruzko informazioa AEBetako Geologia zerbitzuaren webgunean.
2015eko Afganistango lurrikara

**2015eko Afganistango lurrikara** n, goizeko 7:49tan Hindu Kushen izandako lurrikara izan zen. Epizentroa Afganistango Alaqahdari-ye Kiran wa Munjan hiritik 45 bat kilometro iparraldera eta Richter eskalan 7,5 gradukoa izan zen.

Dardara Txina eta India artean sentitu zuten eta 399 hildako eragin zituen, gehienak Pakistanen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2015eko Nafarroa Behereko lurrikara

**2015eko Nafarroa Behereko lurrikara** n, arratsaldeko 16:27tan Nafarroa Beherean izandako lurrikara izan zen. Epizentroa Donibane Garazi inguruetan kokatu zen eta Richter eskalan 3,5 gradukoa izan zen.

Lurrikarak zarata eragin zuen batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak