open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1812 obertura

thumb|250px|*1812 obertura*.
***1812 obertura*** Piotr Ilitx Txaikovski musikari eta konposatzaile klasiko errusiarraren obertura da, 1880ko iraila eta urria bitartean idatzia. Haren programak Napoleondar Gerretan Errusiak lorturiko garaipena deskribatzen du. Moskuko Kristo Salbatzailearen elizan estreinatu zen, 1882ko abuztuaren 20an. 1881ean, eliza hori errusiar garaipena ospatzeko sagaratua izan zen, eta *1812 obertura* ospakizun hura omentzeko idatzi zen. Musika lan honen tenpoak Lento, Andante, Allegro giusto, Largo eta Allegro Vivace dira.

Lana, errusiar eliza ortodoxoko doinu erlijioso batekin hasten da, *Salbatzaileari Eskaria* izenekoa. Honek, Errusiako zerbitzu erlijioso guztietan herriari, Frantziaren aurkako gerra adierazpena nola ezagutzera emana izan zen gogorarazten du. Adierazpen hauek eta herriaren erreakzioa Leo Tolstoi idazlearen *Guda eta Bakea* eleberrian adierazita agertzen dira. Eleberri horretan bertan, Borodinoko Gudua, obertura honen gaia dena (1812ko irailaren 7an gertatua), deskribatzen da, non Napoleon Bonaparte enperadore frantziarrak errusiar armada garaitu eta Mosku inbaditzen duen.

Musikalanak kornoek aurkezturiko martxa batekin jarraitzen du. Armadak prestatzen entzuten dira. Frantziako ereserki nazionalak, *Marseillesa* izenekoak, inbaditzailearen jatorri frantziarra eta Napoleonen errusiarrekiko garaipena adierazteko balio du. Errusiar folkloreko gai batek, moskutarrek Napoleonen aurka lortu zuten garaipena gogorarazten du. Moskuko erretreta (1812ko urriaren amaieran musikaren *diminuendo* batekin adierazita dago.

Kanoien suak, errusiarrek, Frantziar inperioaren mugetaraino egin zuten aurrerapena azaltzen du. Gatazkaren amaieran, kanpai hotsak eta su artifizialak entzuten dira, Errusiaren garaipen eta askapenaren seinale bezala. Kanoien eta kornoen azpitik, Errusiako ereserki nazionala entzuten da: "Jainkoak salba dezala tsarra". Ereserki errusiar hau, lehen entzun den ereserki frantziarraren kontrapuntua da.

Musika lan honek badu anakronismo bitxi bat. Izan ere, lana girotua dagoen garaian, 1812an, *Marseillesa* ez zen Frantziako ereserki nazionala, ez eta *Jainkoak salba dezala tsarra* Errusiakoa ere, baina bai Txaikovskik lana amaitu zuen garaian, 1880an.

Musika programatiko bezala kontsideratua izan denez, askotan, benetako kanoiekin joa izan da, tinbalak eta perkusiozko beste musika tresna batzuen ordez, azken hauentzat pentsatu baitzuen Txaikovskik lan hau.

## Erabilpenak 
* Moskuko Dinamo futbol taldeak, bere garaipenak ospatzeko erabiltzen du obertura honetan ageri den errusiar armadaren prestatzea.
* *V for Vendetta* izeneko pelikularen soinu bandan erabilia izan zen.
* Risk gerrari buruzko mahai jokoaren iragarkian ere, erabili zen.

## Agerpenak 
Marrazki bizidunetan ere agertu da obertura hau. Simpsondarrak marrazki bizidunen atal batean, Homer, gidatzen ari dela, obertura honen zatirik ezagunena kantatzen ari da.

## Kanpo estekak 
* *1812 obertura*ren amaiera, YouTube.
Egillor (argipena)

**Egillor** hitzak adiera batzuk ditu.

## Toponimia 
* Egillor, Atezko etxagunea da.
* Egillor, Ollarango herria da.
** Egillor-Beasoain, aipatu herria dagoen kontzejua.
* Egillor, Urraulgoitiko herri hustua.
* Egillor, Aralarreko mendia.

## Deitura 
* Juan Carlos Egillor (1947 - 2011), marrazkilaria.

## Ikus, gainera 
* Egileor, Aguraingo herria.
* Egilleor, Orozkoko mendia.
Egillor (Ollaran)

thumb|Egillor 21-1-21
thumb|Egillor 21-1-21
**Egillor** Ollaran udalerriko Egillor-Beasoain kontzejuko bi herrietako bat da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 47 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Kanpo estekak
Obertura

**Obertura** orkestra osoarentzat idatziriko musikalan bat da. Hitzak, "irekiera" esan nahi du. Bi motatako oberturak daude:

* Musikalan luzeago bateko oberturak, edo antzerki oberturak: Operakoak, balletekoak, oratoriokoak... Musikalan hortan gertatuko denaren giroa sortzen du. XVI. mendean dute euren sorrera.
* Kontzertu obertura edo obertura sinfonikoak: Hauek, geroago agertu ziren, XVIII. mendearen bigarren erdialde inguruan. Sonata forma dute eta sinfonia baten lehenengo mugimenduan agertzen da. Geroago, sinfonietatik atera, eta musikalan independete gisa agertzen hasi ziren.

## Historia 
Hasiera batean, hiru zatik osatzen zuten obertura bizia-motela tenpoak tartektuz. Ondoren, aldaketa batzuk egin ziren eta mugimendu kopurua igo zen (Jean Philippe Rameau, Christophe Willibald Gluck). XVII. mendean Jean Baptiste Lully) konposatzaile frantziarra, obertura frantsesaren aitzindari izan zen eta Alessandro Scarlatti obertura italiarrarena.

## Obertura ospetsuak 
### Kontzertukoak (musikalan independenteak) 
* *1812 Obertura*, Piotr Ilitx Txaikovski
* *Obertura Mi txikian*, Franz Schubert
* *Obertura op. 21*, Felix Mendelssohn (Uda gau bateko ametsa lanean erabilia)

### Opera edo musika antzerkilanetakoak 
* *Rosamunda*, Franz Schubert
* *Figaroren Ezkontzak*, Wolfgang Amadeus Mozart
* *Sevillako Bizargina*, Gioacchino Rossini
* *Gilen Tell opera*, Gioacchino Rossini
* *Ehiztari Furtiboa*, Carl Maria von Weber
* *Tannhäuser Richard Wagner
* *Halabeharraren indarra*, Giuseppe Verdi
* *Mika lapurra*, Gioacchino Rossini
* *Nabucco'', Giuseppe Verdi

## Kanpo estekak
Real-time Transport Protocol

**RTP** edo **Real-time Transport Protocol** (ingelesez *denbora errealeko garraio protokoloa*) akronimoaren siglak dira. Garraio mailako protokolo bat da, denbora errealean informazioa transmititzeko erabiltzen dena. Adibidez, audioa eta bideoa transmititzeko gertatu ahala.

IETFko Audio eta bideo garraio lantaldeak garatutako protokolo bat da, estandar moduan 1996an RFC 1889 argitaratu zena lehen aldiz eta 2003an eguneratu zena (RFC 3550). STD 64 estandarra ezartzen du.

Hasiera batean multicast protokolo bezala definitu zen, baina praktikan hainbat unicast aplikaziotan erabilia izan ohi da. Streaming sistemetan erabiltzen da maiz, RTSPrekin konbinatua, bideokonferentzia edota push to talk aplikazioetan (H.323 edo SIPekin). Gainera, VoIP industriaren oinarria da RTP.

RFC 1890, RFC 3551gatik ordezkatua (STD 65) bideo eta soinu bidezko konferentziendako kontrol minimo bat ezartzen duen profil bat zehazten du.

Bestalde, RFC 3711n, SRTP (Secure Real-time Transport Protocol) definitzen da, RTP profilarentzat hedapen bat, audio eta bideo konferentzietan konfidentzialtasuna lortzeko diseinatua, mezuaren nortasuna bereizteko edota audio eta bideoen fluxuen birbidaltzea ekiditeko ere erabili daitekeena.

0. Bytea
1. Bytea
2. Bytea
3. Bytea

V
P
X
CC
M
PT
Sequence Number

Time Stamp

Synchronization Source (SSRC)

Content Source (CSRC)

* V (2 bit): Version Number (Azken bertsioa 2. da.)
* P (bit 1): Padding. Bit hau aktibatuta baldin badago, horrek amaieran byte gehigarriak daudela adierazten du, paketearen azken bytea gehigarriaren byte kopurua adierazten duelarik. Zifraketa algoritmo batzuengatik erabilia.
* X (bit 1): eXtension, bit hau aktibatuta baldin badago, horrek esan nahi du goiburukoa luzapen bat duela jarraian. Honek RTP goiburukoan luzapenak gehitzeko aukera ematen du.
* CC (4 bit): CSRC Counter. Goiburuko finkoari jarraitzen dien CSRC identifikadore kopurua. Hau 0 baldin bada, orduan sinkronizazio iturria erabilgarri den informazio iturri bakarra da.
* M (bit 1): Marker. Aplikazio mailan erabiltzen dena: Aktibatuta baldin badago aplikaziorako bereziki garrantzitsua den informazioa daramala adierazten du.
* PT (7 bit): Datuen formatua ezartzen dute eta aplikazio mailan nola interpretatu behar den adierazten du.
Time Stamp (32 bit): Lehen bytearen denbora-marka: Zein momentuan sortu den adierazten du.
* SSRC (32 bit): Sinkronizazio iturria identifikatzen du.
* CSRC (32 bit): Iturri laguntzaileen IDa.

## Kanpo estekak
A través de San Sebastián

***A través de San Sebastián*** 1960 urtean eginiko filma zen. Antonio Eceiza eta Elias Kerejetak egin zuten film hau Laponia Films produkzio-etxeari esker.

Ahotsa Francisco Rabalek jarri zuen. Irudiak Donostian grabatutakoak ziren.

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Antxon Ezeiza

**Antxon Ezeiza Sansinenea** (Donostia, 1935eko irailaren 14a - *ib.*, 2011ko azaroaren 15a) euskal zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea zen.

1970eko hamarkadaren bukaeran eta 1980ko hamarkadaren *Ikuska*  dokumental saila ekoitzi zuen, Luis Iriondorekin batera.Babesleak, berriz Bertan Filmak, Orbegozo Fundazioa eta Euskadiko Kutxa. 35 milimetrotan grabatu zituzten.

Maialen Belokik bere doktorego tesian  Antxon Ezeizaren lan zinematografikoa eta ibilbide profesionala aztertu zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. Ezeizaren ekarpena hari egokitu zaion testuinguru historiko, politiko, industrial eta kulturalean kokatzen du, eta, osagarri gisa, haren teoriak bere zinema-produkzioan noraino eta nola gauzatzen ziren aztertu zuen. Ildo horretan, garai hartako espainiar zinemako hiru mugarri garrantzitsu ikertu zituen: errealismo kritikoa edo dialektikoa, Espainiako Zinema Berria eta Euskal Zinema Nazionala. Horretan kokatuta, Ezeizaren bizi-esperientzia ere aztertu zuen, batez ere, politikarekin zuen harreman eta konpromiso estua;  zinemagintzaren eta politikagintzaren artean ibili zen, eta, antza, Antonio hura Antxon bihurtu zen.

## Bere aurkako boikota 
Ke arteko egunak filma  egin zuenean espainiar komunikabideen aldetik boikota jaso zuen. Izan ere, ideia abertzaleen alde agertu zen eta sekulako sorgin-ehiza hasi zuten beraren aurka, filma Donostiako Zinemaldian aurkeztu zuenean. Kritikari batzuek, filmaren zinemagintza-alderdi hutsak alde batera utzi, eta sekulako egurra eman zioten euskal zuzendariaren lanari, hark zeuzkan ideia politikoengatik soilik.

## Filmagintza 
### Zuzendaria 
* *Felicidades, Tovarich* (1995)
* *Ke arteko egunak* (1990)
* *El Complot mongol* (1978)
* *Mina, viento de libertad* (1977)
* *Las secretas intenciones* (1970)
* *De cuerpo presente* (1967)
* *El próximo otoño* (1967)
* *Último encuentro* (1967)
* *A través del fútbol* (1962)
* *A través de San Sebastián* (1960)
* *Día de paro* (1960)

### Zuzendari laguntzailea 
* *Tarde de domingo* (1960)

### Gidoigilea 
* *Felicidades Tovarich* (1995)
* *Ke arteko egunak* (1990)
* *El Complot mongol* (1978)
* *Mina, viento de libertad* (1977)
* *Las secretas intenciones* (1970)
* *De cuerpo presente* (1967)
* *El próximo otoño* (1967)
* *Último encuentro* (1967)
* *I cento cavalieri* (1964)
* *Los Inocentes* (1963)
* *A través del fútbol* (1962)
* *A traves de San Sebastian* (1960)

### Ekoizlea 
* *Ikuska 8* (1980)
* *Ikuska 3 (1979)
* *Noche de verano'' (1962)

## Sariak 
* 1989ko Donostiako Zinemaldiaren Donostia Saria lortu zuen.
* 1967ko Cannesesko Zinemaldiaren Urrezko ahurrarako hautagaia zen.
* 1961eko Espainiako Gidoigile Elkartearen saria lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Artikulua imdb.com
* Euskadiko Filmategia
* Antxon Ezeizari buruzko artikulua Argia astekarian (2011)
Herrera (argipena)

**Herrera** honako lekuak izan daitezke:

* **Herrera**, Donostiako auzoa.
* **Herrerako geltokia**, EuskoTren trenbide sareko estazio bat, Donostian. 
* **Herrera**, Zallako auzoa.
* **Herrera**, Arabako mendatea.
* **Olaerrea** edo **Herrera**, Burgosko herrixka.
* **Herrera**, Sevillako (Espainia) auzoa.

## Ikus, gainera 
* **Juan de Herrera** (1530-1597) espainiar arkitektoa.
Elexalde (Bedia)

**Elexalde** Bediako (Bizkaia) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 203 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Kanpo estekak
Elias Kerexeta

**Elias Kerexeta Garate** (Hernani, 1934ko urriaren 27a - Madril, 2013ko ekainaren 9a) Euskal Herrian jaiotako zinema produktorea izan zen.

## Biografia 
Produktorea ez ezik, gidoilaria eta zuzendaria ere izan zen. Gaztetan Errealaren jokalaria zen. Bere alaba, Gracia Kerexeta zuzendaria ere bada.

1998ko Donostiako Zinemaldiaren Zilarrezko Maskorra lortu zuen.

## Filmagintza 
### Zuzendaria 
* *A través del fútbol* (1962)
* *A traves de San Sebastian* (1960)

### Gidoigilea 
### Ekoizlea 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Artikulua imdb.com
*  Euskadiko Filmategia
*  Elias Querejetari elkarrizketa Euskonews aldizkarian (2002)
Kanoi

thumb|250px|Kanoiak
**Kanoia** edo **sutunpa** artilleriako atal bakarreko hodi bat da, historikoki arma gisa erabili izan dena. Erabiltzailearen begi bistan dagoen edozer behera botatzeko erabiltzen da.

XIX. mende amaiera arte, kanoiek bolbora baliatzen zuten propultsatzaile gisa. Tankeetan eta tankeen aurkako arma bezala ere erabiltzen da, bere justu-justu lur gaineko ibilbidea dela eta. Kanoiaren helduera tokitik at aurkitzen diren gauzak edo pertsonak behera botatzeko, berriz, obusa erabiltzen da. Obusaren ibilbidea, kanoiarenak duenaren ordez, kurboa da, bihurgune paraboliko bat eratuz bere ibilbidean zehar. Kanoi baten jaurtigailuaren irteerako abiada, neurri bereko obus batena baino handiagoa da, kanoiak, distantzia laburretan baino ez baitu funtzionatzen. Horregatik erabiltzen da tankeen arma bezala edo jopuntu blindatuen aurka. Tropen aurka ere erabil daiteke. Obusak, aldiz, distantzia handiagoa lortzeko, bere propultsio kargak handitu behar ditu, eta tiraketa angelua aldatu. Kanoi izena hartzen dutenak, 20-30 milimetrotik gorako neurria duten armak dira. Hemendik aurrera, Armamentu Nagusia bezala deitzen zaie. 20 milimetrotik beherako neurria dutenei, berriz, Armamentu Txikia deitzen zaie. Kanoi batzuk, boladetan tiro egiteko ahalbidea dute. Honegatik, metrailadore eta kanoiaren artean ze ezberdintasun dagoen eztabaidatzen da. Ezberdintasunik ohikoena, metrailadoreek metraila eta kanoiek munizio lehergarria. Orain, artilleriako atal gehienak, neurri txikienekoak izan ezik, mistoak dira, kanoi-obusak, bi funtzioetan funtzionatu ahal izateko. Kanoi soilak, gerraontzitan, tanketan, antitanketan eta antiairekoetan erabiltzen direnak dira.

## Kanoi ospetsuak 
* 75a
* 88 milimetroko kanoia
* Dora, Schwerer Gustav
* Grosse Bertha
* Pariser Kanonen
* canon Gribeauval
* Tsar Pushka
* Zamzama

## Ikus, gainera 
* Artilleria.
* Metraila-kaxa.
* Pasaiako leherketa handia (1588)

## Kanpo estekak
Artika (argipena)

**Artika** ondorengo leku hauen izena da:

* Artika: Bermeoko (Bizkaia) auzoa.
* Artika: Ispasterreko (Bizkaia) auzoa, Zatika izenez ere ezaguna.
* Artika: Berriobeitiko (Nafarroa Garaia) kontzejua.
* Artika Berria: Berriobeitiko auzo berri bat.
Arana (Bermeo)

**Arana** (edo *Arene*) Bermeoko (Bizkaia) auzoa da eta udalerriaren ipar-mendebaldeko lurretan kokatzen da. Auzoa etxebizitza bakan batzuez eta auzokide gutxi batzuez osatuta dago. Auzoa bi gunetan banatzen da, batetik ohiko Arana eta bestetik Kaboa izeneko gunea.

## Baserriak 
Arana auzoko baserriak honakoak dira: Itsasgane, Grandene, Txankane, Etxebarri (gaur egun Ikastola bertan dago), Itsasalde, Patxotene, Azatarrotxu, Etxerre, Azatarro, Landabaso, Arana, Aranburu, Gibele, Flores, Iturrondo, Beitegi, Marinone, Kasakane, Santakruz, Aborta, Gorostadi, Madari,, Muskerritxune, Sartzalleku, Peruarezti, Albarezenebekoa, Albarezenegoikoa, Iturrieta, Talaiepe, Bidekoetxe, Bekoetxe eta Erdikoetxe.

### Desagertutako baserriak 
Atxgane, Altamira, Juliane, Piezatetxe, Goikoetxe eta Grandene.

## Bibliografia 
:* Idoia Estornes Zubizarreta, Bernardo Estornés Lasa, *Enciclopedia general ilustrada del Pais Vasco*, Volumen 1, Editorial Auñamendi, Estornes Lasa Hnos, 1969, , 9788470251474

## Kanpo estekak 
*  Bermeoko udal webgunea
Artika (Bermeo)

**Artika** bermiotarrez **Artike** deitua,  Bermeoko (Bizkaia) auzoa da. 

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bermeoko udal webgunea
Agirre (Bermeo)

**Agirre** Bermeoko (Bizkaia) auzoa da. 

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Agirre (Arrieta)

## Kanpo estekak 
*  Bermeoko udal webgunea
Pelotari (filma)

***Pelotari*** 1964. urtean eginiko filma zen. Nestor Basterretxea eta Fernando Larrukertek egin zuten film hau Frontera Films Irun produkzio-etxeari esker.

Irudiak Bermeon grabatutakoak ziren. Pelikulan Akarregi, Atano III.a, Atano X.a, Kortabitarte, Gallastegi eta Ogeta pilotariak agertu ziren.

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Arranotegi

**Arranotegi** Bermeoko (Bizkaia) auzoa da. 

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bermeoko udal webgunea
Demiku

**Demiku** Bermeoko (Bizkaia) auzoa da. 2014ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 42 biztanle ditu. Bermeotik Katillotxu mendira igotzeko abiapuntua da. Jaiak otsailaren 2an egiten dira, Kandelaria egunean.

## Historia 
1236. urtean Bermeoko fundazio agirian aipatua izan zen *De Menigo* izenarekin. Izenak bilakaera hau izan du urteekin: *Demenigo > Demenigu > Demeniku > Demeiku > Demiku*. XIX. mendearen erditik aurrera, *Deminigus* aldaera nagusitu da idatziz: *Demenigo > Demenigos > Demenigus > Deminigus*.

Auzo honek elizatxo bat du, Kandelaria edo Demikuko ama birginia izenaz ezagutua, hau 1934ko apirilaren 5ean sortu zen.

## Baserriak 
Hamaika bat dira auzoko baserriak. Horietatik zortzi 1578ko dokumentu idatzietan agertzen dira: Zarran, Errenta, Beiti (edo Beitxi), Fradu, Txomekane (edo Txomane), Etxebarri, Uriarte-beko eta Uriartegoiko.

Beste hiru baserriak XIX. mendekoak dira, bata eraikuntza berrikoa, Tontorre (gaur erabat itxuraldatua), bigarrena, Mundakarako errepide ondoan, Errosako zubiaren Bermeo aldeko muturrean, Errosape, eta bestea, Justu, lehenago San Justo y Pastor ermitaren etxea izana eta gero baserri bihurtua.

Zarragoitiko tontorraren hegoaldean, Artika auzorako lepoan, XIX. mendearen amaieran eraikitako etxetxo bat ere izan zen, Txikitiñene. eta Euskal Herrian hartz baten esnatzearekin lotu izan ohi da, normalean Inauterien zikloarekin lotuta.

## Euskara 
Euskaraz ezberdin egiten da Bermeon baserrian eta kalean, baita 50 metroko distantzian ere. Bermeoko kaletarrek beren berbaera ei dute. Mundakoko euskararekin ere ezberdintasunak atzematen dituzte bertakoek.

## Demikutar ospetsuak 
Carlos Anasagasti Zulueta demikutarra gudari-kapilaua izan zen 36ko gerran Bizkaian. 1939an erbesteratuta Paraguaira joan zen misiolari. Geroago Bolivian oso lurralde txiroan Beni hiriko gotzaina izan zen 1953tik 1986ra bitarte.

## Iruditegia 

Fitxategi:Bermeo demiku baseliza.jpg|Demiku auzoko Kandelarije baseliza.
Fitxategi:Fradu bserria.jpg|Fradu baserria
Fitxategi:Txomane baserria. Demiku, Bermeo.jpg|Txomane (edo Txomekane) baserria.
Fitxategi:Beiti.jpg|Beitxi baserria
Fitxategi:Etxebarri baserria Demikun.jpg|Etxebarri baserria
Fitxategi:Errenta.jpg|Errenta baserria
Fitxategi:Aramaiene.jpg|Aramaiene baserria
Fitxategi:Uriarte goikoa baserria. Demiku, Bermeo.jpg|Uriartegoikoa baserria
Fitxategi:Demikuko baseliza.jpg|Demikuko Kandelarije baseliza
Fitxategi:Katillotxu buzoia.jpg|Katillotxu mendiko buzoia
Fitxategi:Carlos Anasagasti.jpg|Karlos Anasagasti 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bermeoko udal webgunea

* Loren Anasagasti Larrabaster  (1932-2019) Ahotsak.eus.  Fradu baserrian jaio, hazi eta bizitakoa. 28 urtetatik 31ra arte Washingtonen (AEB) egon zen artzain. Umetan lagunekin haitxetan eta hamarratzetan (olagarrotan) pasatakoak gogoratu ditu. Etxean txakolina eta sagardoa egiten zuten eta gerrako bizipenak ere gogo-gogoan zituen.
Pierre Apestegi

**Pierre Apestegi** (Biarritz, 1912ko irailaren 12a-1972ko azaroaren 17a) euskal zinema zuzendari, gidoigile eta idazlea zen. Lanbidez kazetaria, *Petit Parisien*erako idatzi zuen.

1928an idatzi zuen bere lehen eleberria- *La vie profunde de Edmond Rostand*. Gero, *Coeurs basques* (1933), *Gachucha* (1934), *Les rubis de Patrick Henley* (1935), ''La dame d'onze heures* (1937) eta *Le Roi des Sables* (1939) idatzi zuen. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, *Le Mariage de Ramuntcho* (1945) eta *Le Rocher de la Vierge* (1946) argitaratu zuen.

Eusko Films produkzio-etxearen sortzailetako bat zen, bere zuzendari teknikoa izanik.

## Filmografia 
### Zuzendaria 
* *El País Vasco Francés* (1954)
* *Au Pays Basque avec Luis Mariano* (1952)

### Gidoigilea 
* *Nathalie, agent secret* (1959)
* *Et ta soeur* (1958)
* *Nathalie* (1957)
* *L'inspecteur aime la Bagarre* (1956)
* *Cet âge est sans pitié* (1952)
* *Au Pays Basque avec Luis Mariano* (1952)
* *Les Eaux troubles* (1949)
* *Les souvenirs ne sont pas à vendre* (1948)
* *La dame d'onze heure* (1948)
* *Le mariage de Ramuntcho'' (1946)

## Erreferentziak
Alquezar (filma)

***Alquézar, retablo de pasión*** 1965 urtean eginiko filma zen. Nestor Basterretxea eta Fernando Larrukertek egin zuten film hau Frontera Films Irun produkzio-etxeari esker.

Irudiak Huescako probintzian dagoen Alquézarren grabatutakoak ziren. Turismo bultzatzeko asmotan egin bazuten ere, erlijio dokumentala ematen du.

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uda gau bateko ametsa (Mendelssohn)

***Uda gau bateko ametsa*** Felix Mendelssohn alemaniar musikagile eta musikariak idatziriko musika lan bat da, William Shakespeare antzerkigilearen izen bereko antzezlanean oinarritua.

## Zatien izenak 
* 1 Obertura op. 21
* 2 Testua Hier ist das Blatt
* 3 1. Scherzo
* 4 2. Melodrama Über Täler und Höh´n
* 5 Elfensmarch
* 6 3. Lied mit Chor Kommt!
* 7 4. Melodrama Was du wirst erwachend sehen
* 8 5. Intermezzo
* 9 6. Melodrama Welch hausgebackenes Volk
* 10 7. Notturno
* 11 Testua Nun toller Geist
** 8. Melodrama Sei, als wäre nichts geschehn
* 12 9. Hochzeitsmarch
* 13 Testua Nun kommt!
** 10. Melodrama Was dies bedeuten soll
* 14 Testua Beliebt es Euer Hoheit
* 15 11. Ein Tanz von Rüpeln
* 16 Testua Zu Bett, geliebte Freunde!
* 17 12. Melodrama Jetzt be heult der Wolf den Mond
* 18 13. Finale Bei des Feuers matten Flimmern

## Ikus, gainera 
* "Eztei martxa"
 
## Kanpo estekak
Gadong B

**Gadong B** Bruneiko Brunei eta Muara barrutiaren barnean dagoen *mukim* edo azpibarruti bat da. Barruti honetako erdialde inguruan dago, mendebalde inguruan, zehazki.

## Mugak 
Iparraldean, Gadong A mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, Berakas A mukim edo azpibarrutiarekin iparrekialdean, Kianggeh mukim edo azpibarrutiarekin ekialdean eta hegoaldean, eta, azkenik, hegoaldean eta mendebaldean Kilanas mukim edo azpibarrutiarekin.

## Herrixkak 
* Kampong Beribi
* Kampong Kiarong
* Kampong Kiulap
* Perumahan Mata-Mata
* Kampong Mata-Mata
* Kampong Batu Bersurat
* Kampong Menglait I
* Kampong Menglait II

## Oharra 
2007. urteko uztailean, Gadong mukim edo azpibarrutia, ofizialki bi zatitan banatua izan zen. Iparraldean geratu zen zatiari, Gadong A izena eman zitzaion, eta, hegoaldean geratu zenari, berriz, Gadong B izena.

## Kanpo estekak
Dunbal

**Dunbala** perkusiozko musika tresna bat da, menbranofonoen subfamiliakoa, danborra, danbolina, atabala eta tinbala bezala. Tinbala bezala, feltrozko muturra duen mailu batekin jotzen da.

## Tamaina 
Bere tamaina, oso aldagarria izan daiteke. Orkestra sinfonikoetan agertzen dena, dunbal guztien artean, tamaina handienekoa da. Banda musikal eta pop-rock eta jazz taldeetan erabiltzen dena berriz, txikiagoa.

*Bonbo legüeroa* deritzona, beste dunbal guztien ezberdina da, hau, zilindrikoa baita, beste guztiak biribil-biribilak diren bitartean. Dunbal hau, danbolinaren antzerakoa da, baina luzeagoa eta Argentinan erabilia da

## Ezaugarriak 
Perkusiozko musika tresna membranofono gehienak bezala, bere bi aldeetan du mintza, dunbal motaren arabera, material sintetikozkoa izan daitekeena edota animaliren baten larruarekin eginikoa.

## Dunbal motak 
* Orkestra sinfonikokoa
* Pop-rock eta jazz taldeetakoa eta musika bandetakoa
* *Bombo legüeroa*
* *Kultruma*
* *Tinya*
* *Lankege dunbala*

## Dunbala agertzen den musika-lan ezagunak 
* 1812 Obertura

## Dunbala Orkestra Sinfonikoan 
Ohi, bakarra egoten da, orkestraren azkeneko lerroan, zuzendariagandik urrutien dagoen lerroan, perkusiozko beste musika tresnekin batera.

## Dunbala pop-rock eta jazz musika taldeetan 
Dunbala, kasu hontan, bateriaren erdialdean egoten da. Gainean, danborrak izaten ditu, eta, albo banatan, txindatak. Perkusiozko beste musika tresna batzuk ere izaten dira, danbor erredoblantea edo kaxa, adibidez.

## Dunbala musika bandetan 
Hemen ere, bakarra egoten da. Eta pop-rock eta jazz musika taldeetan egoten denaren oso antzekoa izaten da, baina, pop-rock eta jazz taldeetan, dunbala pedal baten bidez jotzen den bitartean, musika bandetakoa, orkestra sinfonikoetakoa bezala jotzen da, feltrozko mutur bat duen mailu batekin, alegia.

## Kanpo estekak
Kianggeh

**Kianggeh** Bruneiko Brunei eta Muara barrutiko mukim edo azpibarruti bat da. Barruti honen erdialdean kokatua dago.

## Mugak 
Iparraldean, Berakas A eta Berakas B mukim edo azpibarrutiak ditu mugakide, Kota Batu mukim edo azpibarrutia ekialdean eta hegoaldean, ur herrixka azpibarrutiak eta Lumapas mukim edo azpibarrutia hegoaldean, Kilanas mukim edo azpibarrutia hegomendebaldean eta Gadong B mukim edo azpibarrutia mendebaldean

## Berezitasunak 
Mukim edo azpibarruti hontan, herrialdeko hiriburua dago, Bandar Seri Begawan, alegia.

## Herrixkak 
Kianggeh mukim edo azpibarrutia, bi zatitan banatua dago: Lehenengoa, Bandar Seri Begawanen hirigunea, eta bestea, Bandar Seri Begawanen inguruko tokiak

### Bandar Seri Begawanen hirigunean 
* Kampong Kianggeh
* Kampong Berangan
* Kampong Tasek Lama
* Padang
* Kampong Sumbiling
* Kawasan Pusat Sejarah
* Kawasan Yayasan Sultan Haji Hassanal Bolkiah
* Kawasan Perdagangan Bumi Putera

### Bandar Seri Begawanen inguruan 
* Kampong Mabohai
* Kampong Tong Kadeh
* Kampong Kumbang Pasang
* Seri Kompleks (Batu Satu bezala ere ezagutua)
* Parit (Seringan)
* Tumasek
* Telanai

## Oharra 
Haji Omar Ali Saifuddien III.a Sultanaren erreinualdian, Kumbang Pasang mukim edo azpibarruti bezala kontsideratua izan zen. Baina, Haji Hassanal Bolkiah bruneiko tronura igo zenean, Kumbang Pasang, mukim edo azpibarruti bezala kontsideratua izateari utzi zion, eta Kianggeh mukim edo azpibarrutiak irentsi zuen, eta orain, azpibarruti honen zati da.

## Beste toki batzuk 
* Bandar Seri Begawan

## Kanpo estekak
Bacillus

**Bacillus** generoa bakterio Gram positiboz osatuta dago, bazilo handiak direnak. Bakterio handienetarikoen artean daude, batzuek 4 mikrako luzera erraz gainditzen baitute. Aerobio ala fakultatiboak izan daitezke.

*Bacillus* generoaren berezko ezaugarria endosporak sortzeko duen gaitasuna da. Bakterio gutxik dute endosporak eratzeko ahalmena: *Bacillus*-ez gain, Clostridium, Sporosarcina eta Desolfotomaculum generoek, besterik ez. Endosporak erresistentzia egiturak dira, bakterioak bizirik irauteko sortzen dituenak ingurunearen baldintzak aurkakoak eta kaltegarriak direnean.

Genero honen barnean aniztasun metaboliko eta ekologiko handia dago: espezie gehienak lurrean bizi badira ere, badaude ur gazitan zein gezatan aurkitzen direnak.

Industria farmazeutikoan bi espezie dira preziatuak: *Bacillus polymyxa* eta *Bacillus subtilis*, polimixina eta bazitrazina antibiotikoak, hurrenez hurren, ekoizten dituztenak.

Nabarmentzeko modukoak dira espezie hauek ere:

* *Bacillus anthracis*, karbunkoaren eragilea
* *Bacillus cereus*, janari-intoxikazioak eragiten dituena
* *Bacillus thuringiensis*, insektuen patogenoa
* *Bacillus megaterium*, bakterio handienetariko bat
* *Bacillus coagulans*, janari eta kontserben hondatzailea
Akujärvi

**Akujärvi**, Inari udalerria osatzen duten Finlandiako Lappi lurraldean aurkitzen diren herrixketako bat da. Oso biztanle gutxi bizi da bertan; izan ere, Ivalo "hiriburu"ak eskaintzen dituen zerbitzuengatik biztanle gehienak ondoko herrira ihes egin dute.

Udalerriaren bihotzean dago, Koppelo, Ivalo eta Törmäneneko aireportutik hurbil.

## Ikus, gainera 
* Inari

## Kanpo estekak
Keväjärvi

**Keväjärvi**, Finlandiako Lappi lurraldean dagoen Inari udalerriko herrixka bat da. Ivalotik 13 bat km ipar-ekialdean dago. Inarijärvi aintziraren hegoaldean. Pinudi eremu zabal baten erdian dago 2006. urtean 185 pertsona bizi ziren herrixka.

## Ikus, gainera 
* Inari

## Kanpo estekak
Bizkarlatza

**Bizkarlatza** Zaraia mendilerroan dagoen mendietako bat da. Mendilerro honetako beste mendi gehienak ez bezala, hau belartsua da, gertu dagoen Elgea mendilerroko mendiak bezala. 1.132 metroko garaierarekin, Zaraia mendilerroko mendien artean, laugarren postuan dago, pixka bat iparralderago dagoen garaiera bereko Aizkorri mendiarekin batera.

## Irispideak 
Bideetako bat, Bolibar elizatetik abiatzen da. Hemendik, lehenik, Lizargarate lepora heldu behar da. Behin hona heldu ondoren, ezkerretarantz doan bide bat hartu behar da, Bidate iturritik pasatzen dena, Arlutz mendirantz. Bidearen amaieran, eskuinetara hartu behar da. Azkenik, lau-lauan, mendiaren tontorrera heltzen da.

Beste bide bat, Lizargarate lepotik gertu dagoen Elgea mendilerrotik abiatzen da. Araba aldetik etorriz gero, Mugarriluze (Elgea) menditik jaitsi behar da lehenik, Alabitarte tumuluarekin topo egin arte. Hemendik gertu, bide bat abiatzen da, mendiaren hegoaldetik, zuzen-zuzen gorantz, tontorrerantz abiatzen dena.

## Oharra 
Zaraia mendilerroko beste mendi gehienak ez bezala, hau, belartsua da, mendilerroko beste mendi gehienak, tontor harritsukoak diren bitartean.

## Inguruko tokiak 
* Alabita harana
* Alabitarte tumulua
* Alabitako bordak
* Bidate iturria

## Kanpo estekak 
https://web.archive.org/web/20071211175053/http://www.mendikat.net/monte.php?numero=664
Kilanas

**Kilanas** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarrutietako bat da. Barruti honen hego-mendebaldean kokatua dago.

## Mugak 
Kianggeh eta Gadong B mukim edo azpibarrutiekin egiten du muga iparrekialdean, Lumapas mukim edo azpibarrutiarekin ekialdean eta hegoaldean, Pengkalan Batu mukim edo azpibarrutiarekin hegomendebaldean, eta, azkenik, Sengkurong mukim edo azpibarrutiarekin mendebaldean eta iparraldean.

## Herrixkak 
* Kampong Madewa
* Kampong Perpindahan Bunut
* Kampong Tasek Meradun
* Kampong Burong Lepas
* Kampong Bengkurong
* Kampong Sinarubai
* Kampong Bebatik
* Kampong Kilanas
* Kampong Jangsak
* Kampong Tanjong Bunut
* Kampong Jalan Bebatik Kilanas (Simpang 34-192 Kilanas

## Kanpo estekak
Obus

[thumb|250px|152/13 obusa, Italiako Armadak [Lehen Mundu Gerran erabilia.]]
**Obusa** artilleria atala da, kanoiak ez bezala, tiraketa kurbo baten bidez eraso dezakeena. Tiraketa ez zuzen baten bidez, parabola bat eratuz, lurraren oztopo natural edo artifizialen gainetik, bere jaurtigailua bota dezake. Berez, 45º baino angelu handiagoetara hel daiteke.

Obusa, XIX. mendearen lehen erdialdean agertu zen lehen aldiz adiera honetan, baina Lehen Mundu Gerran hartu zuen berebiziko garrantzia, artilleriako atal garrantzitsuena bezala. "Goitik" eraso egitea ahalbidetzen zuen, erdi lurperatuta zeuden gotorlekuei batez ere. Hauek, kanoi tradizionalentzako, helezinezko jopuntua ziren.

Lehen, obusek jaurtitako jaurtigailuen irteerako abiada, neurri bereko kanoi batena baino txikiagoa zen tiro zuzenean, baina, oraingo aurrerapenei esker, irteera abiada handiagoa lortzen da, propultsio karga gehigarriak erantsiz, honekin, jopuntu bat behera botatzeko distantzia handiagoak lortuz. Orain, artilleria atal gehienak mistoak dira, kanoi-obusak, tiro zuzenean edo ez zuzenean tiratzea ahalbidetzen baitute

## Jaurtigaiak 
thumb|250px|Lehen Mundu Gerrako obusak (ezker-eskuin):- 90 mm obus metrailaduna- 120 mm obus suemaile burdinurtua (77/14 modeloa)- 75 mm obus lehergarria (16 modeloa)- 75 mm obus baladuna (97 modeloa)

Obus izenarekin, orokorki forma zilindrokonikoa duen munizioari ere deitzen zaio, esfera formako balengandik ezberdintzeko. Beharbada, hitz hau, artilleria atalari zegokiona hasiera batean, Gerra Karlistetan Espainian erabili ziren obusek botatzen zuten munizioetan erabili zelako hartu zen.

## Ikus, gainera 
* Kanoi

## Kanpo estekak
Elorretako Haitza

**Elorretako Haitza** Zaraiako mendilerroan dagoen mendietako bat da. Orokorki, Kurutzeberri deitzen den mendian dago, bertako tontorrik garaiena delarik, eta Zaraia mendilerro osoko bigarren garaiena da, 1.146 metroko garaierarekin. Apotza edo Kargaleku lepoaren bidez, Aranguren mendiarekin, mendilerroko mendirik garaienarekin, bat egiten du.

## Irispideak 
Biderik ohikoena, Elixabarritik doa. Hona, zuzenean Mendiolatik, Peñakulu igaroz, edo Bolibartik, hel daiteke. Bolibartik datorren bideak, Mendiolatik datorren bideetako batekin bat egiten du, pinudi baten ondotik igarotzen den bide batean, ehiztariak ibili ohi diren beste pinudi batetik gertu. Hemendik, lur eta harrizko bide bat abiatzen da, gorantz eta gorantz, San Juan Portaletaña edo San Juan Txikia izeneko ermitara heldu arte. Handik gora, zuzenean Mendiolatik datorren bidearekin bat egiten du bide honek. Behin bide hortara helduta, aurrera jarraitu besterik ez dago, Kargaleku edo Apotza izeneko lepora heldu arte. Behin hemen, ezkerretarantz hartzea baino ez da geratzen, mendiaren tontorrera heltzeko.

## Inguruko tokiak 
Apotza edo Kargaleku lepoa

## Kanpo estekak
Fernando Larrukert

**Fernando Maria Larrukert Agirre** (Irun, Gipuzkoa, 1934 &ndash; *ib.*, 2016ko urriaren 20a) zinema zuzendari, editore eta gidoigilea izan zen.

Nestor Basterretxearekin batera lan egin zuen Frontera Films Irun ekoiztetxean. Gaztetan, abesbatza musikan jardun zuen: Alaiki abesbatza (1950) sortu eta zuzendu zuen, eta Irundar Kamara Abesbatza (1959) ere bai. Irundar Kamara Abesbatzarekin, ibilbide arrakastatsua egin zuen; Larrukerten zuzendaritzapean, Lilleko (1962) Abesbatzen Munduko Bigarren Saria, Abesbatzen Zuzendaritzako Espainiako Lehenengo Saria (1963) eta Abesbatza Taldeen Espainiako Lehen Saria (1964) jaso zituzten. 1962an, Frantziako lehendakari Charles de Gaullek Frantziako Kultura Merituaren Urrezko Domina eman zion Larrukerti.

Hala ere, Euskal Herrian zinemagintzan nabarmendu zen batik bat.

1974an Everesterako Tximist Espedizioaren kide izan zen.

## Filmak 
### Zuzendari lanetan 
* *Agur Everest* (1981)
* *Euskal Herri Musika* (1978)
* *Ama Lur* (1968)
* *Alquézar* (1965)
* *Pelotari* (1964)

### Zuzendari laguntzaile lanetan 
* *Operación H* (1963)

### Gidoigile lanetan 
* *Ama Lur* (1968)
* *Alquézar* (1965)
* *Pelotari* (1964)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Artikulua imdb.com
* Carlos Roldán Larreta: «Fernando Larruquert Aguirre», *Auñamendi Eusko Entziklopedia*.
* Euskadiko Filmategia
Koppelo

**Koppelo**, Inari udalerria osatzen duten Finlandiako Lappi lurraldean aurkitzen diren herrixketako bat da. Ivalo iparraldean dago, Inarijärvi aintziraren hegoaldean, eta oso biztanle gutxi bizi da berta. Izan ere, azken urteotan, biztanle askok Ivalora ihes egin dute, "hiriburu"ak eskaintzen dituen zerbitzuak erakarrita.

## Ikus, gainera 
* Inari

## Kanpo estekak
Musulmanek Iberiar penintsula konkistatzea

**Musulmanek Iberiar penintsula konkistatzea** 711-719. urteen bitartean bisigodoen erresuma desagerrarazi eta Hispania (Iberiar penintsula) musulmanen mende jarri zuen konkista da.

Tariq ibn Ziyad buru zutela, islamera bihurtu berri ziren bereberrez osatutako armada bat Ipar Afrikatik Gibraltarrera (Jabal Tāriq (جبل طارق), Tariq-en mendia etimologikoki) igaro zen 711ko apirilaren 30ean. Guadaleteko guduan (uztailaren 19an) Rodrigo errege bisigodo usurpatzailearen armadari aurre egin zioten, baita hura suntsitu ere. Hurrengo urtean, botere hutsune bat sumatuta, Musa ibn Nusair eta haren gudarostea bildu zitzaien. Nahiko aise hasi ziren hedatzen, dela hitzarmenen bidez, dela erasoak joz, hiribilduak atzemanez. Iparralderantz zabaltzen hasi ziren.

Musulmanen agindua penintsula osora hedatu bazen ere, ipar-mendebaldean (Galizia eta Asturias) zein Pirinio aldeko lurralde euskaldunetan ahulagoa izan zen. Hala ere, Iruñeak 714ean, Huescak pixka bat geroago, eta Bartzelonak 719an onartu zuten musulmanen agindua. Are gehiago, Pirinioez bestaldera ere hedatu ziren, harik eta Karlos Martel buruzagi frankoa haiekin hainbatetan gudukatu eta omeiatarren oldea iparralderantz eta ipar-ekialderantz hedatzeari utzi zion arte (732. urtean Poitiersen izan ziren garaituak, eta 737an Arles, Nimes eta Avignonen). 759tik aurrera Iberiar penintsulara mugatu zituzten haien mendeko lurralde iraunkorrak, Pepin Laburra frankoaren kanpaina militarrak behartuta. Aldiz, musulmanek ez zituzten egungo Frantzian erasoak gelditu 975 arte.

Musulmanek mende luzez izan zituzten Iberiar penintsulan lurraldeak, Al-Andalus izenpean. Hala ere, domeinu horien agintariek erlijio berdina zuten arren (musulmana), lurraldeok desberdintasun handiak zituzten haien artean, nola populazioaren eta talde etnikoen ezaugarriei dagokionez, hala interes politikoei dagokienez. Domeinu horiek tarteka erresuma bakar batean elkartuta zeuden Kordoba edo Sevilla hiriburu zutela, baina beste askotan lurraldeetako jauntxoek beren bidetik jo zuten, erresuma txikiak sortuz (*taifa* direlakoak).

Errekonkista deitu izan zaio Iberiar penintsulan VIII eta IX. mendeetan sortuz joan ziren erresuma kristauek hegoalderantz hedatzeko mugimenduari, betiere lurralde musulmanen lepotik. Benetan, ordea, erresuma kristauak hegoaldera ez ezik beste erresuma kristauei erasotzen zieten. XIX eta XX. mendean ondutako Errekonkistaren ideia horren arabera, erresuma musulmanak konkistatzeko mugimendu hori Pelayok hasi zuen 722ko Covadongako gudu mitikoan, eta 1492an baino ez zen amaitu.

## Kanpo estekak
Mañua

**Mañua** Bermeoko (Bizkaia) auzoa da. 

## Demografia 
## Mañutar ospetsuak
[thumb|right|[Elbira Zipitria]]
Bertan dago lurperatuta Elbira Zipìtria  irakasle berritzailea (1906-1982).  Elbira asko joaten zen Mañura eta bisita bakoitzean familia baten baserrian egiten zuen egonaldia. Halaxe ezagutu zuen amama Eskolastika. Emakume horrek asko omen zekien Euskal Herriaz eta kondairez, eta Zipitriak adi-adi entzuten zituen bere istorioak. Orduak eta orduak ematen zituzten elkarrekin hizketan mitologiaz, kondairez, bitxikeriez. Oso emakume jakintsua zen, ‘Bizkaiko amama’ deitzen zioten, eta 106 urterekin hil zen. Izugarri maite zuten elkar eta, hil aurretik, Zipitriak lagun minei argi utzi zien bere borondatea: Mañun izan nahi zuela hilobiratua, amama Eskolastikaren ondoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bermeoko udal webgunea
Ahti Hammar

**Ahti Hammar** (1911ko irailaren 9a – 1979ko urtarrilaren 26a) Finlandiako udalerrietako hainbat armarri marraztu zituen gizona izan zen; Inari udalerrikoa esate baterako.

## Kanpo estekak
Kota Batu

**Kota Batu** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarrutietako bat da. Barrutiaren hegoekialde inguruan kokatua dago.

## Mugak 
Mentiri mukim edo azpibarrutiarekin egiten du muga iparraldean, ekialdean, Bruneiko Badiarekin, Malaysiako Sarawak estatuan dagoen Pulau Limpaku Pinang herriarekin, honekin ere ekialdean, Lumapas mukim edo azpibarrutiarekin, hegoaldean eta mendebaldean, eta Kianggeh eta ur azpibarrutiekin mendebaldean.

## Brunei ibaia 
Ibai honek, Kota Batu mukim edo azpibarrutia Pulau Berambangengandik banatzen du. Ibaiak Bruneiko Badiatik Kianggeh, Lumapas eta ur azpibarrutietaranzko bidea egiten du. Kasualitatez, Pulau Berambang, Kota Batu mukim edo azpibarrutiaren zati da.

## Herrixkak 
* Kampong Sungai Lampai
* Kampong Pintu Malim
* Kampong Kota Batu
* Kampong Datu Gandi
* Kampong Sungai Matan
* Kampong Serdan/Sungai Belukut
* Kampong Pelambayan
* Kampong Sungai Besar
* Kampong Subok
* Kampong Belimbing
* Perpindahan Tanjong Semasta
* Kampong Sungai Bunga
* Kampong Pudak
* Kampong Berambang
* Kampong Buang Kepayang
* Kampong Riong
* Kampong Menunggol
* Kampong Pulau Baru-Baru (dan Berbunut)
* Kampong Tanjong Cendana?

## Beste toki batzuk 
### Uharteak 
* Pulau Sibungor
* Pulau Berambang
* Pulau Berbunut
* Pulau Baru-Baru
* Pulau Pepatan
* Pulau Chermin
* Pulau Kaingaran

## Kanpo estekak
Anni-Kristiina Juuso

**Anni-Kristiina Juuso** edo **Ánne Risten Juuso** (ipar samieraz; Ivalo, Inari, 1979ko maiatzaren 4a - ) aktore eta kazetari samia da. Batik bat, aktore lanagatik da ezaguna; izan ere, 2002an kaleratu zen *Kukushka* eta 2008ko *Kautokeino-opprøret* filmetako antzezlanengatik hainbat sari irabazi ditu. Film hauetan rol garrantzitsuak izan ditu, Juuso bi filmetako emakumezko protagonista izan baita. Gainera, bietan sami pertsonaiak antzeztu behar izan ditu .

Anni-Kristiina Juusok antzezlan trebakuntzak jaso zituen Helsinkiko Kallio Institutuan 1998 eta 1999 urte bitartean. Ondoren, Lahtiko Folk Institutura joan zen Antzerkia ikastera eta bertan, Marietta Tevajärvi aktorearen zuzendaritzapean izan zen.

Gaur egun, Yle Sami Irratian dihardu lanean.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Finlandiako zinemagintza
Miradas

***Miradas*** 1969 urtean eginiko filma zen. Jesús Almendrosek egin zuen arteari buruzko film hau.

Bere irudiak Oiartzun inguruan grabatuak ziren. Pelikulak Donostiako Zinemaldiaren sari bat jaso zuen.

## Aktoreak 
* Bixente Ameztoi
* Jose Manuel Gorospe: ahotsa

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Estropada Berria

***Estropada Berria*** 1973 urtean eginiko filma zen. Jesús Almendros eta José Luis Arzak egin zuten film etnografiko hau.

Bere irudiak Orion grabatuak ziren, izan ere, gaztelaniaz *Regatas en Orio* zuen titulua.

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Errekonkista

[thumb| 380 px|[Granada hiri musulmandarraren kapitulazioa pintura batean]]
**Errekonkista** (gaztelaniaz eta portugesez *Reconquista*, katalanez *Reconquesta*) Iberiar Penintsulako iparraldeko erresuma kristauek Al-Andalus musulmana azpiratzeko prozesu militarrari Espainian eta nazioartean ematen zaion izena da. Espainiako historiografia tradizionalak Covadongako batailan ezarri izan du haren hasiera (722, edo 718), eta amaiera, berriz, 1492ko Granadako erresumako konkistak eman zion.

Historiografia modernoaren ikuspuntutik, 'errekonkista' (berriro konkistatzea hain zuzen) terminoa ez da zuzena. Izan ere, Gaztelako erregeek euren burua Toledoko erresuma bisigodoaren ondorengotzat jotzen ahalegindu arren, erresuma kristauak konkista musulmanaren ondoren eratu ziren. Gainera, ikuspuntu moderno horren arabera, 'errekonkista' kontzeptua murritza da, Iberiar Penintsula iparraldeko erresuma kristauen bertsioa baino ez baitu erakusten, musulmanena edo Al-Andaluseko kristauena (mozarabiarrena) baztertuz. Ondorioz, konkista kristaua edo Iberiar Penintsulako konkista feudala gisako terminoak iradoki izan dira azken urteotan, errekonkistak daraman zama ideologikorik ez daukatenak. Nolanahi ere, Errekonkista da gehien erabiltzen jarraitzen den terminoa, hain da zabaldua.

Al-Andalusko kolonizazioa ez da Iberiar Penintsulara mugatu daitekeen gertaera, garaiko testuinguru europarrean gizarte feudalaren hedapenaren garaia baita, feudalismoaren bihotzetatik (frankoen kokagunetik) kanporantz. Honela, Irlandako konkista ingelesa, alemaniarren ekialderako hedapena, Gurutzaden bidez Lurralde Santuen okupazioa, besteak beste, prozesu beraren beste adibide batzuk izango lirateke.

## Islamaren aurkako "errekonkista" 
Gaur egun historialariek orokorrean ontzat ematen ez duten "errekonkista" hitzaren adibidea ondo azalduta dago behean. Claudio Sánchez Albornoz historialari eta, bere eran, espainiar nazionalistak ondo azaltzen du bere hitzekin:

Berriro ere ikuspuntu kristauari buruzko liburuaren zati bat da behekoa. Nahiz eta zentzuzkoagoa izan, hasieran idatzita dagoen bezala eta goikoaren kasuaren antzera, gaur egungo historialari gehienek ez dute ontzat hartzen beheko azken paragrafoa:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Navarra, las cuatro estaciones

***Navarra, las cuatro estaciones*** 1972 urtean eginiko filma zen. Pio Caro Barojak egin zuen film etnografiko hau.

2007an, Nafarroako Gobernuak berrargitaratu zuen dokumentala.

Caro Baroja anaiek 1970 eta 1971 artean Nafarroako ohiturak grabatu zituzten: ihauteriak (Lantz, Ituren edo Zubieta), erromeriak (Uxueko Ama, Itzagako San Miel...), almadiariak, baserritarrak laiak erabiltzen eta abar.

## Antzezleak 
* Bautista Santiesteban
* Marcelino San Miguel
* Pedro José Aunzki
* Eusebio Tolosana
* Pablo Tolosana
* Florencio Lakasta
* Inocencio Lakasa
* Juán José Rebole
* José María Perurena
* Benito Astibia
* Tomás Erbiti
* Luis Erbiti
* Alejandro Ocáriz
* Juana García

## Ezaugarri teknikoak 
## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian
* Zubietako Errota Ekomuseoa

## Kanpo estekak
Joxe Arregi Olaizola

**Joxe Arregi Olaizola** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1952ko azaroaren 8a), frantziskotar ohi eta idazlea da. Gaur egun Zestoan bizi da.

Parisko Institutu Katolikoan Teologian lizentziatu eta doktoratu zen. Gasteizko eta Deustuko Teologia Fakultateetan irakasten du. Horrez gain *Hemen* erlijio-aldizkariaren sortzailea eta zuzendaria da.

## Bibliografia 
* *Hans Urs von Balthasar: dos propuestas de diálogo con las religiones* (1997, ESET, Gasteiz)
* *El exceso y la palabra. Reflexiones sobre la verdad de las afirmaciones teológicas* (1997, ESET, Gasteiz)
* *Jainkoa berri on* (2000, *Idatz*, Donostia). - Iñaki Beristainekin batera.
* *Nazareteko Jesus. Zer gizaki? Zer Jainko?* (2000, *Deustuko Unibertsitatea*, Bilbo)
* *Oinatzak bidean. Erlijioen historia* (2004, *Deustuko Unibertsitatea*, Bilbo)
* *Jainkorik bai ala ez?* (2007, *Alberdania*). - Edorta Jimenezekin batera.
* *Jainkoaz galdezka. 40 euskal idazleren erantzunak* (2007, Alberdania). - 40 euskal idazlerekin batera.

## Kanpo estekak 
*  Joxe Arregi Olaizola (Alberdania argitaletxea)
*  Joxe Arregirekin elkarrizketa (2004), Donostiako elizbarrutia
* Joxe Arregiri elkarrizketa Argia aldizkarian.
* Joxe Arregiri elkarrizketa Urola Kostako Hitza egunkarian.
Irrintzi (filma)

***Irrintzi*** 1978 urtean eginiko euskal filma zen. Mirentxu Loiartek egin zuen film hau.

## Aktoreak 
* Marivi Bilbao
* Maribel d'Arretze
* Xabier González
* Alex Perez de Olaizola
* Antonio Rupérez

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Iñaki Arranz

**Iñaki Arranz Ibañez** (Gasteiz, Araba, 1963 - ) euskal idazlea da. Frantses Filologian doktorea da. Gasteizko Udalean kultur-teknikari gisa egiten du lan.

## Lanak 
### Saiakera 
* *Hitza azti* (2006, *Alberdania*). 
### Haur eta gazte literatura 
* *Hizkimilikiliklik* (2013,* Ibaizabal, Gaztetxo! bilduma*) 
* *Istoriorik gabeko ipuin istorioduna* (2016,* Elkar, Xaguxar bilduma*) 
* *1.000 hitz... eta bat gehiago, hizkuntzarekin jolasteko koadernoa* (2022, *Ikaselkar*) ISBN 978-84-18978-25-8

## Kanpo loturak 
*  Iñaki Arranz (Alberdania argitaletxea)
Ere erera baleibu icik subua aruaren

***Ere erera baleibu icik subua aruaren*** 1970. urtean eginiko filma zen. Jose Antonio Sistiaga Mossok egin zuen animaziozko film hau. Honek 17 hilabete eman zituen zeluloidea eskuz margotzen. 1968ko Zinebian Mikeldi Saria lortu zuen. “Hitz” asmatuak erabili zituen Sistiagak bere film luze esperimentalaren izenburutzat.

Batzuen ustez, munduko lehendabiziko film abstraktua izan zen.

## Ezaugarri teknikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikusmena (filma)

***Ikusmena*** 1980. urtean Montxo Armendarizek eginiko film laburra da.

## Aktoreak 
* Maruja Cabañas
* Mirentxu Lunbreras
* Luis Mendigutxia
* Aurora Moneo
* Manolo Monje

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak
Agur Txomin

***Agur, Txomin*** 1981. urtean Javier Rebollok eginiko film laburra da.

## Aktoreak 
* Marivi Bilbao
* Alberto Gallego
* Pedro Herbosa
* José Ángel Rebolledo
* Iñigo Nebreda
* Jesus Alonso de Leziñana
* Ángela Ortega

## Ezaugarri teknikoak 
## Kanpo estekak 
* Artikulua imdb.com
* Euskadiko Filmategia
Javier Rebollo

**Francisco Javier Rebollo Fernández** (Bilbo, 1950eko urriaren 19 -) euskal zinema zuzendari, gidoigile, ekoizle eta argazkigilea da. Lan Zinema produkzio-etxea sortu zuen.

Bilboko Goi Mailako Ingeniaritza Industriala Eskolan lizentziatu zen. Gaztetatik aritu zen argazkigintzan. 1968an Juan Ortuostekin batera, Bilboko Unibertsitateko Zine-Kluba sortu zuen.

## Filmagintza 
### Zuzendaria 
* *Txarriboda* (2015)
* *Alaba Zintzoa* (2013)
* *Locos por el sexo* (2006)
* *Marujas asesinas* (2001)
* *Calor... y celos* (1996)
* *Bizkaiko Golkoa* (1985)
* *Agur Txomin* (1981)
* *Siete calles* (1981)
* *Brindis en la huerta* (1979)

### Gidoigilea 
* *Txarriboda* (2015)
* *Locos por el sexo* (2006)
* *Marujas asesinas* (2001)
* *Calor... y celos* (1996)
* *Bizkaiko Golkoa* (1985)
* *Agur Txomin* (1981)
* *Siete calles* (1981)
* *Brindis en la huerta* (1979)

### Ekoizlea 
* *Alaba Zintzoa* (2013)
* *Marujas asesinas* (2001)
* *Entre todas las mujeres* (1998)
* *Hotel y domicilio* (1995)
* *El mar es azul* (1989)

### Argazkigilea 
* *No me compliques la vida* (1991)
* *Octubre, 12* (1982)
* *Agur Txomin* (1981)
* *Carmen 3.G.* (1979)

## Erreferentziak