open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Espartzako Kantak

Espartza Nafar Pirinioetako herri bat da, Zaraitzu Ibarrean. Herri honek bi kanta ditu: "Eguberria" eta "Espartzakoa Eria". Abesti hauek, mendez mende, belaunaldiz belaunaldi pasatu dira, ahoz aho.

## Eguberria 
thumb|356x356pxAbesti hau, Eguberria, neguan abesten zen. Honi esker, "lurra esnatzen" zen eta horrela landa zezaketen. Abestia zaraitzueraz abesten da. Abesti hau neguan abesten zen eta nahiz eta elur asko egin, tradizio honek 200 urtez baino gehiago iraun du, urtez urte.

Abesti hau herrian zehar abesten zen eta herritar guztiak parte hartzen zuten. Etxeetan sartzen ziren eta abesti hau abesten zen. Lagunek makilak eramaten zituzten eta abesti osoan zehar, makilak elkartuz sehaska antzeko bat irudikatzen zuten.

Gero, abestiaren azkeneko estrofa baino lehen, "Jainkoak dezala Gaba On" lerroan, suspense mota bat egiten da eta hortik aurrera, sehaska egiteko makila erabilita, lurrean kolpeak emanez erritmoa markatzen (Lurra esnatzeko) eta erritmoa bizkortzen da. Azkeneko bi esaldiak bereiztuta egon arren, "dantzari... Argi, Argi" dena juntu abesten da, pausarik egin gabe. Kanta bukatzeko, azkeneko bi hitzetan, "mundu guziari!", erritmoa moteltzen da, doinua igotzen da, eta "guziari"-ren "a" luzatzen da.

Etxe bakoitzak janaria ematen zuen: txistorra, txulak, arrautzak, ogia (gehienak odolkiak), normalean, sukaldatzeko tresnak nork bere etxetik hartzen ditu. Herriko etxe guztietan kantatu eta gero, parte-hartzaile guztiek afari bat egiten zuten herriko elkartean, lortutako janariarekin.

Ohitura hau sortu zenean, gizonek bakarrik parte hartzen zuten (nekazariak gizonak bakarrik zirelako). Espaldero batekin joaten zen bakoitza, bere txapelarekin, garai hartako janzkerarekin eta bere makilarekin (ezpelez edo pagoz eginda). Hasi aurretik, saskia nork eramango zuen erabakitzen zuten. Orain, emakumeek ere parten hartzen dute. Normalean, herriko zubiaren ondoko lehenengo etxetik (Zubiri) hasten da eta gero, herriaren hegoaldeko etxeetara joan eta herriko iparraldeko etxeetan bukatzen da.

Gaur egun oraindik herriko gazteek ohitura honekin jarraitzen dute, nahiz eta jakin ez dutela lurra esnatuko. Pixkanaka-pixkanaka herri txiki hauetan despopulazioa geroz eta handiagoa denez, gaur egun, bakarrik 10 lagunek parte hartzen dute, gutxi gorabehera.

## Espartzako Eria 
thumb|292x292pxAbesti hau Espartzako herrian abesten zen, beraz, zaraitzueraz idatzita dago. Abestiak ez zeukan helburu garrantzitsurik, dibertitzeko eta entretenitzeko zen.

Lehenengo paragrafoan Espartza deskribatzen da (bereziki teilatuak) eta bigarren paragrafoan San Tirso buruz hitz egiten du

Abesti honetan Espartzako leku bat izendatzen da: San Tirso Espartzako ermita berria (lehenik Santa Engracia zegoen).

Abesti hau bi paragrafoz osatuta dago, eta paragrafo bakoitzeko lehenengo bi lerroak errepikatzen dira.

## Iturriak 
http://www.euskaltzaindia.eus/dok/iker_jagon_tegiak/63471.pdf

## Kanpo estekak
2008ko ASP World Tour

**2008ko ASP World Tour** edo **WCT** ASPren Munduko Surf Txapelketaren 2008 urteko ekitaldia da. Gizoneko zein emakumezko zirkuituak zeuden. Bertan, munduko 45 surflari onenak parte hartzen zuten. 2008tik, Aritz Aranburu euskaldunak ASP World Tourrean lehiatzen du, historiako lehen euskalduna eta laugarren europarra izanik.

Mundu osoan zehar hamaika probek osatzen dute gizonezkoen zirkuitua, horietako bat, Mundakan ospatzen delarik. 1976tik, Surflari Profesionalen Elkarteak (ASP) antolatzen du profesionalki.

## 2008ko proben zerrenda 

## 2008ko ASP World Tourreko surflariak 
Hurrengoa, munduko 45 surflari onenen zerrenda da. 2008-2009 urteko ASP World Tourreko surflariak, azken txapelketaren sailkapenaren arabera sailkatuta. Mick Fanning da azken txapelduna.

## Kanpo estekak
Saint-Pierre kapera (Villefranche-sur-Mer)

**Saint-Pierre kapera** () Itsas Alpeak Departamenduko Villefranche-sur-Merreko Coubert kaian dagoen XVI. mendeko eraikina da.

## Historia 
Saint-Pierre kaperak eraiki zen momentutik arrantzaleekin lotura estua izan du. Eraikina XVI. mendekoa da, ziur aski bigarren mendekoa, eta oso berritua dago. XX. mendean arrantzaleen sareak eta tresnak gordetzeko erabili zen. Kapera berriro ere 1957ko ekainaren 30ean berrinauguratu zen. 1996ko abenduaren 27an Monumentu nazionalaren izendapena jaso zuen.

## Jean Cocteau 
1957an, Jean Cocteauk (1889-1963) barrualde osoan bere freskoak egin zituen. Margotu zuen lehenengo kapera izan zen. Freskoetan bost eszena nagusiak daude jasota: bietan Mediterraneo itsasoaren bizimodua ikus daiteke, beste hiruretan Petri apostoluaren bizitzaren gertaerak jasotzen dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jean Cocteau

## Kanpo loturak 
* :Jean Cocteau Saint-Pierre kaperan.
* :Informazio turistikoa.
Otsoen lurraldean

***Otsoen lurraldean*** Rose of Dollsek eta Oliver Mendek 2017an ekoitzitako euskarazko zientzia fikziozko websaila da. 2018ko urriaren 23an estreinatu zen Bilbon Seriesland jaialdian.

## Aktoreak 
* Rose of Dolls: Hodei
* Oliver Mend: Ttarttalo
* Ane Lindane: Amets / Helio
* Gaizka Narvaez
* Sofia Zallio
* Bego Guerrero
* Javi Cañón
* Ana Furones

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Covirán

**Covirán** edo **Coviran** txikizkako elikadura banaketa jarduera nagusitzat duen kooperatiba bat da, Euskal Herrian presentzia nabarmena duena. Granadan (Espainia) sortu zen 1961n. Bere jarduera eremu geografikoak Espainia eta Portugal dira, eta bere sektorearen erreferentzia da Iberiar Penintsulan, 3.221 supermerkatu baino gehiago baititu.

= Historia =

Covirán enplegu egonkorra eta kalitatea duen konpainia da. Lanbide gero eta kualifikatuagoa eta sektorearen profesionalizazioa sendotzea lehentasun batzuk dira.

thumb|Coviran denda bat Portugalen.
Enpresa honen helburuetariko bat kooperatiba-ehuna modu positiboan eragitea da, familiako negozio askoren desagerpena saihestea eta kide berriak handitzea ahalbidetzen duten lan berriak sortzea, lehiakortasuna areagotuz. Proiektuan parte hartzen duen sektoreko saltzaile independenteak sustatu eta aholkatu.

Coviránen arrakasta 1961 urtean hasi zen, bere langileei egindako eguneroko ahaleginetan oinarritzen da. Ekintzaile txiki eta ertainek beren produktuen zentroan aurkitzen dute eta beren eskura jartzen dute dena. XXI. mendeko supermerkatuak lehiakorrak izan behar ditu eta etorkizunean sektore konplexu horretan gozatu.

alt=Coviran Supermerkatua|thumb|Coviran supermerkatua.
Coviránek gaur egungo dimentsioa lortu du bere kideekin eta bere historian zehar gehitu diren kooperatibei esker egungo ratioak lortzeko. Gaur egun, Coviránek garapen maila handia lortu du Espainian eta Portugalen, eta baita Euskal Herrian ere.

Coviránek sektoreko enpresen bigarren postua du Espainian. Supermerkatuen kopurua eta lanak nazioko eta nazioarteko geografia osoan hedatzen jarraitzen du, elikagaien banaketa independentea duten enpresa txikien eta ertainen beharrak asetzeko.

## Kanpo estekak
Craobh Haven

'''''', Eskoziako espreski sortutako udalerri eta kirol-portu bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Dalmally

'***,  edota **Dail Mhàilidh**, eta eskozieraz **Dulmally*', Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Dunbeg

'***, formalki **Dunstaffnage**,  edota **Dùn Stafhainis** eta **Dùn Staidhinis*', Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Leku interesgarriak 
* Dunstaffnage gaztelua: 1220ko hamarkadako gaztelua.

## Kanpo estekak
Porky txerritxoa

**Porky Txerritxoa** marrazki bizidunetako pertsonaia da, eta bere izenburu originala *Porky Pig* da. Warner Brosen 1935- 1965 urteetan sortutako marrazki biziduna izan zen.

Loony Tunes eta Merrie Melodies marrazki bizidunetan agertzen den pertsonaia da. Pertsonaia hau, lasaia, lotsatia eta hitz totela da. Honen sortzailea Friz Freleng da. Urteen poderioz Bob Clampettek berreragin zuen. Apurka-apurka, arrakasta lortu zuen, baina arrakasta horren arrazoia beste pertsonaiekin, beste programetan zuen harremanaren ondorioa izan zen. Hala nola, Lucas ahatea bezalakoekin. Bi pertsonaien nortasunen arteko alderaketak, Stan Laurel eta Oliver Hardyk *Argala eta Gizena* seriean zutenen antzekoak dira. Porkyk ere hainbat programa protagonizatu ditu, esate baterako Tini Toons bezalakoak. Honetan, Plucky pertsonaiaz lagundurik garbitasunarekiko desira izugarria du.

Marrazki biziduna haurrentzako sortua izan da, nahiz eta garai batean, helduen artean ere arrakasta izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Milorad Pavić (idazlea)

**Milorad Pavić** (; Belgrad, Jugoslaviako Erresuma, 1929ko urriaren 15a - Belgrad, Serbia, 2009ko azaroaren 30a) serbiar idazlea izan zen.

XVIII. mendetik ezagutzen diren intelektual eta idazle familia batean jaio zen. Literatura ikasi zuen Belgradeko Unibertsitatean eta literaturaren historia Zagrebeko Unibertsitatean. Filosofia irakaslea izan zen Novi Sad eta Belgrad unibertsitateetan. 1991n Zientzia eta Arteen Serbiar Akademiako kide hautatu zuten, eta garai hartan errusiar lanak itzuli zizkion serbierari. Eleberriak, poemak, ipuinak eta antzezlan bat idatzi zituen.
thumb|Milorad Pavićen estatua, Belgrad

## Lan nabarmena 
* *Khazariar hiztegia*, 1984
* *Teaz margotutako paisaia*, 1988
* *Haizearen barruko aldea*, 1991
* *Azken maitasuna Konstantinoplan*, 1994

,
Felipe Sansiñena

**Felipe Sansiñena Iribarren** (Etxalar, Nafarroa, 1904ko abenduaren 9a - Neuengamme, Alemania, 1945eko urtarrilaren 28a) nafar presoa izan zen.

Hanburgotik 15 kilometro eskasetara eta Elba ibaiaren ondoan zegoen Neuengamme kontzentrazio esparruan 106.000 preso egon ziren. Bertan, 1938ko abenduaren 13tik 56.000 lagun hil zituzten naziek, horietako hiru euskaldunak ziren: Ramiro Jorge donostiarra, Tomás Zubizarreta zumaiarra eta Felipe Sansiñena etxalartarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://memoria-oroimena.unavarra.es/eu/ficha/14806/
* http://www.campneuengamme.org/ng2/
Matilda

***Matilda*** Roald Dahlek idatzitako eta Quentin Blakek ilustratutako liburuaren izenburua da. Ingelesezkoa da jatorrizko bertsioa eta 1988. urtean argitaratu zen lehen aldiz Londresen. Euskarazko itzulpena Agurtzane Ortiz de Landaluzek egin zuen 1993an.

Haur eta gazte literaturan kokatzen den kontakizuna da non gerora bertsio desberdinak egin diren, hala nola: filma eta musikala.

## Argumentua 
Matilda Wormwood 5 urteko haur azkarra da, bere adinari dagokionerako oso aurreratua. Gurasoek ez diote kasurik egiten, ez dira Matildaren hezkuntzaz arduratzen eta beraien aisialdi eta bizimoduari ematen diote garrantzia. Zaintza gabezi horren aurrean, Matildak aparteko gaitasunak dituenez bere kabuz irakurtzeko gai da eta txikitatik bere kabuz joaten da liburutegira, hortaz, 5 urterekin irakurriak ditu autore ezagunenen hainbat obra.

Eskolan, Matildak, Trunchbull izeneko zuzendari beldurgarria ezagutuko du, pertsonaia honek eskola tradizionalaren irudia islatuko duelarik. Bestalde, harreman berezia eraikiko du Honey andereñoarekin eta honek, bere garapenean lagunduko dio, gurasoek ematen ez dioten arreta asebetez eta bere jakin-mina elikatuz. Ildo honetatik, Matildak helduen munduari aurre nola egiten dion ikusiko dugu.

## Pertsonaiak 
### Matilda 
5 urteko neskato azkarra da. Bere adinari dagokiona baino adimen maila altuagoa du, horrekin batera, gaitasun magikoak azaltzen ditu. Matilda ausarta, argia autonomoa, lotsagabea eta irakurzalea da. Maite ez duen familian jaio da Matilda, ulertzen ez duen familia arduragabean. Egoera horri bakarrik aurre egiten ikasi behar izan du, hortaz, bidezkoa ez den zerbait egiten denean, bere irudimena eta botereak erabiliz erantzuten du.

### Jennifer Honey 
Matildaren irakasle maitagarria, maitasun eta motibazioan oinarrituriko hezkuntzaren aldekoa. Matildaren aliaturik handiena bihurtzen da eta harekin identifikatzen da, berak ere haurtzaro zaila bizi izan zuelako.

### Agatha Trunchbull 
Eskolako zuzendaria da, erabat autoritarioa eta gupida-gabea. Haurtzaroa gogaitzen du eta haurrak fisikoki zein psikologikoki erasotzen ditu. Eraso horien hainbat adibide agertzen dira kontakizunean zehar.

### Wormwood jauna (Matildaren aita) 
Gizon iruzurgile eta diruzalea da, kotxe zahar hondatuak salduz jendea engainatzen duena. Ez du bere seme-alaben hezkuntzarekiko inolako interesik eta ez die jaramonik egiten. Lanean ez dagoenean, telebistaren aurrean pasatzen du eguna.

### Wormwood andrea (Matiladaren ama) 
Azalkeriaren sinboloa da, pertsonen itxura fisikoak izugarrizko garrantzia dauka beretzat eta emakume baten bizitzako helburua gizon arrakastatsu batekin ezkontzea eta itxuraz polita izatea dela defendatzen du behin eta berriz. Horrekin batera, senarraren kasuan bezala, Matildari ez dio jaramonik egiten, adibidez arratsaldero bingoan jolastera joaten da lagunekin, Matilda etxean bakarrik utziz.

## Kanpo estekak
Grufaloa

***Grufaloa*** haur literaturako ipuin bat da, Julia Donaldsonek ingelesez idatzia eta Axel Schefflerrek irudiztatua. 1999an argitaratu zen lehenengoz. Sagu bat da protagonista, eta ipuinak sagu horrek Europako basoetan barrena egiten duen ibilaldiaren istorioa kontatzen du. 2016an argitaratu zen euskaraz, Amets Santxez Munainek itzulia.

Ipuin honetan oinarritutako *Grufaloa* filma 2009an kaleratu zen ingelesez; eta, hainbat sari jaso eta gero, 2018an plazaratu zen euskaraz, Amets Santxez Munainek itzulita.

## Kanpo estekak 
* *Grufaloaren ipuina*, ipuin kontalari batek kontatua.
* 90 hizkuntza eta dialekto baino gehiagotara egindako itzulpenen zerrenda
Pingu

***Pingu**,* Antonio Lupatelli ilustratzaile italiarrak (*Tony Wolf* ezizenaz ezagunak) sortutako pertsonaia da, 1980ko hamarkadaren amaieran eta 1990eko hasieran, haren arreba txikia *Pinga* eta bestelako pertsonaiekin batera, ilustrazio moduan.

Handik urte batzuetara, Silvio Mazzola idazleak eta Otmar Gutmann zuzendari eta animatzaileak marrazki bizidunetako telesail suitzar-britaniarra sortu zuten, pertsonaia hartan oinarrituta. Telesailak Hegoburuan bizi den pinguino familia baten bizitza kontatzen du, *Pingu* izeneko seme helduena eta *Robbie* itsas txakurraren eskutik. Halaber, zenbait kapitulutan, ama, aita, *Pinga* edo bestelako bigarren mailako pertsonaiak agertzen dira.

Elkarrizketak hizkera ulertezin batean (*pinguinoera* edo *Pinguish)* gauzatzea telesailaren arrakastaren arrazoi eta ezaugarrietako bat da. Egun, EITB Hiru3-n euskaraz ematen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paddington hartza

**Paddington Hartza** Erresuma Batuko haur literaturako fikziozko pertsonaia bat da. Lehenengo aldiz, 1958. urtean agertu zen *A Bear called Paddington* (Paddington izeneko hartza) izeneko liburuan, hau Michael Bond idazle ingelesak idatzia eta Peggy Fortnum ilustratzaileak ilustratua izan zen. Liburua, 30 hizkuntzetara itzulia izan da eta munduan zehar 30 milioi kopia baino gehiago saldu dira.

## Historia 
Pertsonaia hau sortzeko, Bond 1956ko Gabonetan Londresko Paddington tren geltokitik hurbil dagoen denda batean ikusi zuen peluxezko hartz batean oinarritu zen. Hartz hori, bere emazteari opari modura erosi zion. Panpina izan zen beraz, Bonden inspirazio eta historia idazten hasi zen. Hamar egun geroago, lehen liburua idatzia zuen: *A Bear called Paddington*, eta 1958ko urriaren 13an argitaratu zen.

## Pertsonaia 
Paddington Hartza Perutik datorren etorkina da. Brown familiak Londreseko Paddington geltokian aurkitu zuen, izena hortik datorkiolarik. Pertsonaia hau, haur literatura ingeleseko pertsonai klasiko bihurtu da. 2014ko azaroaren 28an Erresuma Batuan Paddington filma estreinatu zen, Paul King-ek zuzendua, Ben Whishaw-ek protagonizatua (hartzari ahotsa jarriz), Nicole Kidman, Hugh Bonneville eta Sally Hawking-ekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kika Supersorgina

***Kika Supersorgina*** Knister (Ludger Jochmann) alemaniarrak idatzitako liburu multzo bat da. 1997. urtean idatzi zuen lehena *Kika Supersorgina detektibea* izenarekin. Euskal Herrian Bruño argitaletxeak eskaini dizkigu albumeko liburu guztiak. Liburuek lauzpabost kapitulu dituzte; gainera, bi trikimailuz daude hornituta eta irakurleari gaiaren inguruan jolasteko aukera ematen diote.

2009an filma sortu zuen Disney-k, ondorengo izenarekin: *Hexe Lilli, der Drache und das magische Buch*. Urte berdinean, zehazki ekainaren 12an, Euskal Herrian gaztelerazko bertsioa estreinatu zen *Kika Superbruja y el libro de hechizos* izenpean.

## Argumentua 
Kika neskato bat da, bere neba Dani eta bere gurasoekin bizi dena. Egun batean, ustekabean magia liburu bat topatzen du bere ohe azpian, Elbiriña sorginarena. Sorginaren jauzia deituriko trikimailu baten bitartez garai eta lurralde ezberdinetara bidaiatzea lortzen du. Trikimailu hori aurrera eramateko, ezinbestekoa izango du joan nahi duen garaiko eta lekuko objektu bat eskuratzea.

Kikak ez du bere familiak honen berri edukitzerik nahi, baina hori lortzea ia ezinezkoa zaio, bere nebak ez baitio bakean uzten. Dani arreba baino gazteago den mutiko kuxkuxero eta bihurria da, bere arreba etengabe zelatatzen duena. Honen harira, idazle alemaniarrak beste bilduma bat plazaratu zuen, *Kika Supersorgina eta Dani* izenpean; bertan Dani eta Kikaren abenturak narratzen dira.

## Erreferentziak
Arteleku

**Arteleku** Gipuzkoako Foru Aldundiak 1987an sortutako eta 2014an itxitako arte zentroa izan zen.

Hasieratik esperimentaziora, praktikara eta produkziora bideratutako proiektua izan zen, beti ere artearen pedagogia ardatz hartuta.

Artistek euren lana garatzeko, elkar ezagutzeko, elkarrengandik ikasteko lekua zen Arteleku, baina baita jakintzaren alor diferenteetan puri-purian zeuden gaiak eta eztabaidak ezagutzeko leku bat ere: tailerrak egiten ziren, mintegiak, hitzaldiak.

Material hura guztia argitaratu eta gizartearen esku jartzeko liburuen argitalpenak egin ziren eta Zehar aldizkaria sortu zen.
thumb|Arteleku

## Kanpo estekak
Gurarika (abestia)

**Gurarika**, Katamalo larrabetzuar folk-pop musika taldearen abesti bat da. Talde horretako Gorka Urbizu lekunberrtar abeslariak abestua da.

2007ko *Bihotz bakartien kluba* diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Gurarika* abestia entzungai. Youtube.com
Boris Trajkovski

**Boris Trajkovski** (  ahoskatua; Monospitovo, Strumica, Jugoslavia,  - Berkovići, Bosnia-Herzegovina, ) Ipar Mazedoniako Errepublikako Presidentea izan zen.

24 urterekin Zuzenbidean lizentziatu zen, Skopje hiriko eraikuntza enpresa batean aritu zen lanean. 1992an zentro-eskuineko Mazedoniako alderdi nagusian sartu zen, eta urte gutxiren buruan arduradun nagusi izatera pasatu zen.

Finantzei buruzko konferentzia batera zihoan hegazkin istripu batean hil zen.

## Erreferentziak
Furnace (Argyll)

**Furnace**, , formalki **Inverleacainn**, Eskoziako gaeleraz **Inbhir Leacainn**, Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Carlos Txokarro Gorraitz

**Carlos Txokarro Gorraitz** (Iruñea, ) nafar eskubaloi jokalaria da. Leringoa da, 33 urte ditu, 185&nbsp;cm neurtzen ditu eta 83&nbsp;kg pisatzen ditu. Ezkerreko hegalean jokatzen du. Helvetia Anaitasuna taldearen kapitaina da duela 10 urtetik.

## Biografia 
Carlos Chocarro bere herrian hasi zen bere aitonarekin esku pilotan jokatzen, baina egun batean bere aitaren lagun batek komentatu zion eskubaloian jokatzen hasteko. Ondorioz, Lagunaken jokatzen hasi zen (Barañaingo talde batean) eta hor egon zen 2. Nazionalera arte. 18 urte izan zituenean, Anaitasunera joan zen jokatzera eta hor egon zen lehenengo taldera igo ziren arte.

EHF CUP parte hartzea: 2015, 2016, 2017

COPA Asobal: 2017

Asobal Txapelketa: 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018

## Kanpo estekak
Tarbert (Argyll eta Bute)

**Tarbert**,  edota **Tairbeart Loch Fìne**, Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Tarbet (Argyll)

**Tarbert**, , izen osoz **Tairbeart Loch Laomainn**, Eskoziako udalerri bat da, Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Tarbet

**Tarbert** (Eskoziako gaeleraz *An Tairbeart*) hau izan daiteke:

* Tarbet (Argyll eta Bute), Loch Lomond aintzira ertzeko udalerria, Argyll eta Bute eremuan.
* Tarbet (Loch Nevis), Lochaber eremuko udalerria, Mallaig udalerritik hurbil.
* Tarbet (Argyll), Argyll eremuan.
* Tarbet (Sutherland), Stuherland eremuko kostaldeko udalerria, Handa uhartetik hurbil.
* Tarbet gaztelua, Fidra uhartea, North Berwick udalerrian.
* Tarbet Uhartea, Loch Lomond aintziran.
* West Tarbet eta East Tarbet aintzirak, Mull of Galloway lurmuturretik hurbil.
Kingarth

''''*,  eta antzinako irlanderaz *Cenn Garad'', Eskoziako udalerri bat da, Bute uhartean eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Port Bannatyne

'''''', , Eskoziako kostaldeko udalerri bat da, Bute uhartean eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Wolfgang Schüssel

**Wolfgang Schüssel** (Viena, 1945eko ekainaren 7a) austriar politikaria da. Kanpo Harremanetako ministro 1995etik 2000ra eta 21. Kantziler 2000tik 2007ra izan zen.

## Kanpo estekak
Carmen Alborch

**Carmen Alborch Bataller** (Castelló de Rugat, 1947ko urriaren 31 &ndash; Valentzia, 2018ko urriaren 24a) espainiar politikaria eta idazlea izan zen. Espainiako Kultura ministroa izan zen V. legegintzaldian.

Zuzenbidea ikasi zuen Valentziako Unibertsitatean, 1970ean lizentziatuz eta 1973an cum laude ohoreekin doktoratuz. Ezkondu zen, baina gero banandu zen. Unibertsitate horretan Merkataritza Zuzenbideko irakasle egin zuen lan. Ondoren, Zuzenbide Fakultateko dekano izan zen. Bere jarduera publiko osoan zehar emakumeen eskubideen eta berdintasunaren alde egin zuen.

Valentzian hil zen minbiziak jota 2018ko urriaren 24an, 70 urte zituela.

## Kanpo estekak
Achinhoan

'''''', Eskoziako etxalde bat da, Kintyre penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Dippen (Argyll)

**Dippen**, , Eskoziako herri bat da, Kintyre penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Kennacraig

'''''', , Eskoziako udalerri bat da, Kintyre penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian. Bertan, ferry ontzientzako kaia dago.

## Kanpo estekak
John Turner

**John Napier Wyndham Turner** (Richmond, Surrey, Ingalaterra, 1929ko ekainaren 7a - Toronto, 2020ko irailaren 19a) kanadar abokatu eta politikaria izan zen. 1984an Kanadako lehen ministroa izan zen. Ministro izan zen Lester B. Pearson eta Pierre Trudeauren gobernuetan. 1984ko ekainean Trudeauk dimisioa eman ondoren, lehen ministro eta Alderdi Liberaleko presidente bihurtu zen. Brian Mulroneyk urte bereko iraileko hauteskundeetan garaitu zuen. Oposizio burua izan zen 1990era arte, Jean Chrétienek bere alderdiko presidentetzan ordezkatu zuen arte.
Achahoish

'''''', , Eskoziako udalerri bat da, Knapdale eremuan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Operation Finale

***Operation Finale*** 2018ko Chris Weitz estatubatuar zinema zuzendariaren drama historikozko filma da. Israelgo inteligentziak Adolf Eichmann SSetako ofizial ohia harrapatzeko burututako ekintzetan oinarritzen da.

## Sinopsia 
Mossadeko israeldar espioiak, Peter Malkinen gidaritzapean, Adolf Eichmann harrapatzeko lanean ari dira, hau Argentinan ezkutatzen delarik.

## Aktoreak 
* Oscar Isaac: Peter Malkin
* Ben Kingsley: Adolf Eichmann
* Lior Raz: Isser Harel
* Mélanie Laurent: Hanna
* Nick Kroll: Rafi Eitan
* Joe Alwyn: Klaus Eichmann
* Haley Lu Richardson: Sylvia Hermann
* Michael Aronov: Zvi Aharoni
* Peter Strauss: Lotar Hermann
* Ohad Knoller: Ephraim Ilani
* Greg Hill: Moshe Tabor
* Torben Liebrecht: Yaakov Gat
* Michael Benjamin Hernandez: Dani Sharlon
* Greta Scacchi: Vera Eichmann
* Allan Corduner: Gideon Hausner
* Tatiana Rodriguez: Annie Werner
* Pêpê Rapazote: Carlos Füldner
* Simon Russell Beale: David Ben-Gurion

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ume terribleak

***Ume terribleak*** (frantsesez *Les Enfants Terribles*) Jean Cocteauren eleberria 1929. urtean kaleratu zuten. 1950ean zinemaratu zen. 1984an operarako bertsioa ere egin zen. Idazle gisa, *Les Enfants terribles* bere eleberri ospetsuena izan zen.

## Argumentua 
Amsterdamen bizi diren ume bihurri eta moral gabeko batzuen istorioa da hau. Elur-bola batean ezkutatuta Paul larri zauritua izan zen. Ondorioz, Paulek indarra berreskuratu behar du eta horretarako bere gelan ordu asko egon beharko du, ezingo du handik inoiz alde egin. Elizabeth bere arreba da eta biak, seme-alaba, ama malekoniatsu batek abandonatuta bezala biziko dira. Paulen gela haien abenturen paisaia bihurtuko da eta askeak izango dira irudimenaren mundu horietan murgiltzeko. Haurtzaroaren askatasun hori amaren heriotzarekin istripu batean handituko da zeren eta gertaera horrek libre utziko ditu. Mundutik isolatuta, handitzen ari diren arabera eromenaren bidean erortzen joango dira. Baina bizi diren isolamendua Paulek neska bat, Agatha, ezagutzen duenean puskatuko da. Elizabeth enteratzen denean bereaz maitemindua Gerard izeneko mutila manipulatuko du Agatharekin ezkonarazteko. Paul bere buruaz beste saiatuko da eta orduan Agathari bere maitasuna aitortuko dio.

Jose Antonio Sarasolaren hitzetan "Haurtzaroko unibertsoa erakusten digu poesiaren argitan. Dena ageri da lauso artean poesiazko mundu horretan: sexuaren eta maitasunaren oldarra eta heriotzaren irrika haurtzarotik irten nahi ez duten izaki horien baitan. Ume bihotzaren arinkeria sakonei buruzko istorio miresgarri honetan, Cocteauk, jokaeraren sustrai tragikoak aztertzen ditu.

*Ume terribleak* helduak izateari uko egin dioten haur batzuen istoria da. Eleberriak errealitate eta fantasiaren plazera zein
eleberri honek bi munduren arteko ezinezko oreka planteatzen digu, batetik, errealitate eta fantasiaren plazera eta, bestetik, ordena eta abentura aurrez aurre jartzen ditu. Modu batez antzinako tragediaren gakoak birsortzen ditu.

## Euskarazko itzulpena 
* *Ume terribleak* (*Les Enfants Terribles*), Literatura Unibertsala Bilduma. 15. zenbakia. Ibaizabal, 1992. 112 orrialde. Itzultzailea: Jose Antonio Sarasola. ISBN: 84-7992-053-X.

## Moldaketak 
Eleberriak moldaketa desberdinak ezagutu ditu:
* 1947an irratirako bertsioa egin zen.
* 1950ean Cocteauk berak zinemara eraman zuen, izen bereko filma, Jean-Pierre Melville egina.
* 1984an Jean Christophe Barbaud antzerkira eraman zuen.
* 1996an izen bereko opera estreinatu zen.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskarazko bertsioaren zati bat.
* Eunate Olarretak eginiko Youtubeko aurkezpena.
Txomin ipurdi

**Txomin Ipurdi** Joxe Arratibel eta Patxi Zubizarretak idatzitako haurrentzako ipuina da, Erein argitaletxeak 2001ean argitaratu zuena. Ilustrazioak Antton Olariaga Aranbururen eskutik eginak dira. Bestalde, kontakizun hau Urrezko giltza albumekoa da eta 32 orriz osatua dago. 6 urtetik gorako haurrentzat gomendatzen da.

## Argumentua 
Txomin Ipurdi bere amarekin bizi zen eta pobreak ziren. Egun batez, Txomin Ipurdik amari esan zion: "erregearen jauregira joanen naiz laguntza eskatzera". Horrela hasten da ipuina, eta hortik aurrera ipuin klasikoen egitura du. Txomini bidera aterako zaizkio azeri bat, otso bat eta ibai bat ere, eta guztiak ipurdian gordeko ditu. Jauregian Erregek probak pasaraziko dizkio Txomini eta guztietatik onik aterako da.

## Pertsonaiak 
#### Pertsonaia nagusiak 
- Txomin ipurdi.

- Ama.

- Erregea.

#### Bigarren mailako pertsonaiak 
- Azeria.

- Otsoa.

- Oiloak.

- Zaldiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Knapdale

'''''', , Eskoziako baserri giroko eremu edo barruti bat da, Argyll eta Bute konderrian eta Eskoziako Lur Garaietako hegoaldean. Denera eremuak 32.832 hektareatako azalera du, horietako 20.821 lur lehorrean eta 12.011 itsasoan, azken hauek itsasbeherarekin azaleratzen dira.

## Herri nagusiak 
* Achahoish
* Achnamara
* Ardrishaig
* Crinan
* Kilberry
* Kilmory
* Tayvallich

## Kanpo estekak
Carlos Txokarro

**Carlos Txokarro** izan daiteke:
* Carlos Txokarro Gorraitz (1985-) nafar eskubaloi jokalaria;
* Carlos Txokarro Ibáñez (1993-) nafar futbolaria.
Carlos Txokarro Ibáñez

**Carlos Txokarro Ibáñez** (Tafalla, ) nafar futbolari ohia da, hegaleko moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
* Peña Sport (2013-2016)
Pedro Kareaga Basabe

**Pedro Kareaga Basabe** (Getxo,  - Casas Blancas, Cidamón, Errioxa, ), Cadaguako II. kondea, bizkaitar bankaria izan zen.

Pedro González Kareaga bilbotar enbaxadorearen semea, Deustuko Unibertsitatean ikasi zuen. 1930ean Banco de Vizcayan sartu eta banku horren presidentea izan zen 1943 eta 1975 artean.
Pedro Kareaga

**Pedro Kareaga** izan daiteke:
* Pedro Kareaga Basabe (1896-1986) bizkaitar bankaria;
* Pedro Kareaga Garagartza (1884-1964) gipuzkoar ingeniaria.
Crinan (Argyll eta Bute)

**Crinan**, , Eskoziako udalerri txiki bat da, Knapdale eremuan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
SuperLiga Siroko

**SuperLiga Siroko** Espainian jokatzen den surf liga da. 2017an izan zuen lehen ekitaldia eta estatuko surflari onenek hartzen dute parte.

## Probak 
Lau surf probak osatzen dute liga:
* Kantabria: Berria hondartza (Santoña)
* Euskal Herria: Zarautz
* Galizia: Pantín (2017), Doñinos (2018)
* Asturias: Gijón

## Palmaresa 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bunnahabhain

'''''', , Eskoziako Islay uhartearen ipar-ekialdeko kostaldean dagoen herri bat da, Barruko Hebridetan eta Argyll eta Bute eremuan.

Bertan, whiskya ekoizten duen Bunnahabhain destilategia dago.

## Kanpo estekak
Arrochar (Argyll)

**Arrochar**, , **An t-Àrar** edota **An t–Àrchar**, Eskoziako udalerri bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Pedro Kareaga Garagartza

**Pedro Kareaga Garagartza ** (Eibar, 1884-1964) gipuzkoar ingeniari eta armagilea izan zen.

1906an, Browning 1900 errepikapen-pistolan oinarritutako "Careaga" pistola patentatu zuen. 1911n Esperanza y Unceta enpresak bere "Victoria" pistola ekoizteari ekin zion. Gero Astra 400, Astra 300 eta Astra 600 modeloetan lan egin zuen.

1912an "Eibar" izeneko pistola automatikoa patentatu zuen. 1921 eta 1940 artean lau metrailadore-patente egin zituen.

## Erreferentziak
Pedro Toledo

**Pedro Toledo Ugarte** (Bilbo, 1935 &ndash; Rochester, Minnesota, ), bizkaitar bankaria izan zen.

Deustuko Unibertsitatean ekonomia ikasi zuen. 1958tik aurrera bertan politika ekonomikoa irakatsi zuen eta 1968an Banco de Vizcayan sartu eta banku horren presidentea izan zen 1978tik aurrera. Banco Bilbao Vizcayaren sorreran parte hartu zuen.

## Erreferentziak
Clachaig

'''''', , Eskoziako etxalde bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Ardentinny

'***,  edota **Àird an Teine*', Eskoziako udalerri bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Otter Ferry

'''''', , Eskoziako etxalde bat da, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian. Bertan, ferryentzako kai bat dago.

## Kanpo estekak
Strachur

'***, , eta **Strathlachlan**, Eskoziako gaeleraz **Srath Lachlainn*', Eskoziako udalerri txiki bat osatzen duten elkartutako bi parrokia dira, Cowal penintsulan eta Argyll eta Bute konderrian.

## Kanpo estekak
Cowal

**Cowal**, , Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen penintsula bat da, Argyll eta Bute konderrian. Clydeko fiordoan hedatzen da.

## Kanpo estekak
Eneko Aizpurua

**Eneko Aizpurua Urteaga** (Lazkao, Gipuzkoa, 1976) gipuzkoar euskal idazlea eta itzultzailea da. 

Zuzenbidean lizentziaduna, gaur egun itzultzaile egiten du lan Nafarroako Unibertsitate Publikoan. 2017an Robert Menasse-ren *Europar Mezularia : burujabetza eta demokrazia XXI. mendean* saiakera itzuli zuen.

## Liburuak 
### Nobelak 
* *Errauts*, 2011, Erein.
* *Herensuge gorriaren urtea*, 2013, Erein.
* *Lehertu da festa*, 2016, Erein

### Saiakera 
* *Bidasoan gora*, 2020, Txalaparta.

### Kontakizun laburra 
* *(Euskal) haluzinazio bat*, 2018.

## Erreferentziak
Alloway

'''''', , Eskoziako udalerri bat da, Hegoaldeko Ayrshire konderrian. Gaur egun Ayr udalerriko auzoa da.

## Herritar ezagunak 
* Robert Burns (1759-1796), olerkaria.

## Kanpo estekak
Joseba Aldamiz-Etxebarria

**Joseba Aldamiz-Etxebarria Koskorrotza** (Lekeitio, 1920ko azaroaren 16a – Flor de Acre, 1966ko abenduaren 24a), **Padre Jose Aldamiz** izenaZ ere ezaguna, misiolari eta abiadore bizkaitarra izan zen.

## Misioak 
Dominikoen ordenean apaiz bihurtu ondoren, Perura joan zen eta Ordenaren Bikario Probintziala izan zen. Han indigenek zituzten komunikazio zailtasunei erreparatu zien: haien komunikabide bakarra ibaia zen, eta ez zegoen errepiderik. Horrekin lotuta, Puerto Maldonadon “Madre de Dios” irrati emisora sortu zuen.

## Abiazioa 
alt=Puerto Maldonadoko aireportua 2004ean.|thumb|Padre Aldamiz aireportua (Puerto Maldonado) 2004ean.
Indigenak ospitalera eraman ahal izateko, 1960ean aire-pilotu titulua atera zuen Liman. Gero “Cessna 695” hegazkin bat hartu zuen, “Fray Martin de Porres” izendatu zuena. Hegazkin hoRRekin Aldamiz-Etxebarria garraio lanetan hasi zen: mezuak trukatu, jendea eraman (gaixoak, ikasleak...) edo janaria garraiatzen zuen, indigenek herrien aldirietan apropos prestatutako aireportu txikiak erabiliz.

## Heriotza 
1966ko abenduaren 24ean, Iberiako aireportutik atera zen Puerto Esperanza Misiorantz; Purús ibai inguruko lau neskato zeramatzan, Gabonetako oporrak familiarekin pasatzera. Motorrarekin arazoak izan ziren ordea, eta hegazkina amiltzera zihoala ikusi zuen. Aldamiz-Etxebarriak haurrei absoluzioa eman zien, eta haiek bere gorputzarekin babesten saiatu zen. Hegazkinak behea jo zuen Flor de Acreko baso batean: bi neskato salbatu ziren, eta beste biak eta Aldamiz-Etxebarria bera hil egin ziren.. Testu hau ageri da: ''Egazkin-gizon zinan /  Peruko zeruan /  Kristogaitik bizia / emon zenduan. 1966-XII-24. Aita Joseba Aldamiz-Etxebarriari Lekeitio'ko erriak. 1968-III-19''".
* Perun, Errepublikako Lehendakariak Bakearen Gudako Heroi izendatu zuen, eta harrezkero Puerto Maldonado (Madre de Dios) hiriko aireportuak haren izena darama.

## Bitxikeriak 
Estepan Aldamiz-Etxebarria kazetaria Joseba Aldamiz-Etxebarriaren anaia baten semea da: osaba-ilobak dira, beraz.

## Erreferentziak
Fishcross

'***, bertakoek **Kipper Junction*' bezala ezaguna, Eskoziako udalerri bat da, Clackmannanshire konderrian.

## Kanpo estekak
Muckhart

'''**, , edota **Pool of Muckhart**, Eskoziako gaeleraz **Poll Mhuc-Àird**, eta **Yetts o' Muckhart''', Eskoziako udalerri bat da, Clackmannanshire konderrian.

## Kanpo estekak
Michael Herr

**Michael David Herr** (Lexington, Kentucky, 1940ko apirilaren 13a - Delhi, New York, 2016ko ekainaren 23a) estatubatuar idazle, gidoilari eta gerra-berriemailea izan zen.
## Lanak 
* *Dispatches*, 1977
* *The Big Room: Forty-Eight Portraits from the Golden Age*, 1987 (Guy Peellaertekin)
* *Wanter Winchell: A Novel*, 1990
* *Kubrick*, 2000
Gustav Hasford

**Jerry Gustav Hasford** (Russellville, Alabama, 1947ko azaroaren 28- Egina, Grezia, 1993ko urtarrilaren 29a) estatubatuar idazle, gidoilari eta gerra-berriemailea izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako Marineen Gorputzaren kidea zela, Vietnamgo Gerran aritu zen.

## Eleberriak 
* *The Short-Timers* (1979) 
* *The Phantom Blooper: A Novel of Vietnam* (1990) 
* *A Gypsy Good Time* (1992)
Txema Arinas

**Txema Arinas Garcia** (Gasteiz, Araba, 1969ko martxoaren 19a) idazlea da. Euskaraz eta gaztelaniaz idazten du. EHUn Geografia eta Historian lizentziaduna da. *Berria* egunkarian zutabegile aritu da. *Gland Place, Solo Novela Legra, Letralia, Tinta del alma, Hegats* eta *Hitzen Uberan* aldizkarietan ere kolaboratu du. Gaur egun Oviedon bizi da.

## Lanak 
### Narrazioa 
* *Los años infames* (2007)
* *Gaitajolea* (2007)
* *Anochecer en Lisboa* (2008)
* *Euskara galdatan* (2008)
* *Maldan behera doa aguro nire bihotz biluzia* (2009)
* *Zoko berri* (2009)
* *El sitio* (2009)
* *Azoka* (2011)
* *Borreroak baditu hamaika aurpegi* (2011)
* *Muerte entre las viñas* (2012)
* *Como los asnos bajo la carga* (2013)
* *En el país de los listos* (2014)
* *Testamento de un impostor* (2016)
* *Historias de la Almendra* (2018)

### Saiakera 
* *Sabino Arana o la identidad pervertida* (2008)
* *El imposible perdido* (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Txema Arinasen bloga
* Txema Arinas facebooken
* Txema Arinas twitterren
Ventura Caro

**Ventura Caro y Maza de Lizana** (Valentzia, 1742 - Valentzia, 1809) espainiar militarra izan zen.

## Bizitza 
1775an Aljerren aurkako espedizioan esku hartu zuen, eta Menorcako inbasioan 1781ean; Maóko setioan nabarmendu zen. 1782an, Gibraltarko setioan esku hartu zuen. Ondoren, Nafarroako Aldude mendian Espainia eta Frantzia arteko muga finkatu behar zuen batzordeko kide izendatu zuten. Hori zela-eta, frantziar mandatariekin batera, mendialde horretan barrena ibili zen 1785ean. Batzorde horren emaitza izan zen Elizondoko Ituna (1785-86).

1789an, lotinant jeneral izendatu zuten, eta Galiziako jeneral goren geroago. Kargu hori zuen 1793an, Konbentzio Gerra hasi zelarik. Nafarroako mendialdea ongi ezagutzen baitzuen, Iparraldeko Armadako buru izendatu zuen Karlos IV.a erregeak. 1794ko uztailean, Baztan haraneko guduan, ez zen fidatu baztandarrez harana defendatzeko, eta frantziarren esku utzi zuen Bera eta Irunerako bidea. Hori zela eta, buruzagitzatik kendu zuten, eta Nafarroako erregeorde Martin Alvarez de Sotomayorrek ordeztu zuen.

1801ean Valentziako jeneral goren izendatu zuten. 1808an, kargu horretan zegoela, frantziar inbasioari egin behar izan zion aurre. Hasieran, eutsi zien Bon Adrien Jeannot de Monceyren erasoei, baina 1809an hil zen.

## Erreferentziak
Tony Joe White

**Tony Joe White** (Oak Grove, Louisiana, 1943ko uztailaren 23a - Nashville, Tennessee, 2018ko urriaren 24a) estatubatuar musikari eta abeslaria izan zen.

## Diskografia 
* 1969 – *Black and White* (Monument Records #18114)
* 1969 – *Continued* (Monument Records #18133)
* 1970 – *Tony Joe* (Monument Records #18142)
* 1971 – *The Best of Tony Joe White* (Monument Records #10000)
* 1971 – *Tony Joe White* (Warner Bros. Records #1900)
* 1972 – ''The Train I'm On* (Warner Bros. Records #2580)
* 1973 – *Homemade Ice Cream* (Warner Bros. Records #2708)
* 1973 – *Catch My Soul* – original soundtrack (Metromedia Records/RCA #BML1-0176)
* 1975 – *The Best of Tony Joe White* (Warner Bros. [UK] Records #56149)
* 1976 – *Eyes* (20th Century Records #T-523)
* 1980 – *The Real Thang* (Casablanca Records #NB-7233)
* 1983 – *Dangerous* (Columbia Records #FC-38817)
* 1986 – *Tony Joe White Live!* (Dixie Frog [France] Records #DFG-8407)
* 1991 – *Closer to the Truth* (Remark Records/Polydor #511 386-2; Swamp Records #723-2)
* 1993 – *The Path of a Decent Groove* (Remark Records/Polydor #519 938-2)
* 1993 – *The Best of Tony Joe White Featuring Polk Salad Annie* (Warner Bros. Records #45305)
* 1995 – *Lake Placid Blues* (Remark Records/Polydor #527 530-2)
* 1997 – *Collection* (RDM Festival [Australia] Records #D-31737)
* 1998 – *Live in Europe 1971* (Wise Buy Records #WB-885972; Delta Music #MCPS-23114)
* 1998 – *Groupie Girl* (Movieplay/Intermusic #MPG 74023)
* 1999 – *One Hot July* (Remark Records/Polydor #558 894-2; Hip-O Records/Mercury #562 720-2)
* 2000 – *Greatest Hits And More* (Polydor [Netherlands] Records #541 396-2)
* 2000 – *Tony Joe White in Concert'' (Brilliant [UK] Records #BT-33053)(#250022) and 'Take Home The Swamp' (#250096) on Music Avenue [Belgium] Records.
* 2001 – *The Beginning* (Swamp Records #5520; Audium Records/Koch #8139)
* 2002 – *Snakey* (Swamp Records #70724 21; Munich [Netherlands] Records #MRCD-241)
* 2003 – *Dangerous Eyes* (Raven [Australia] Records #RVCD-159)
* 2004 – *The Heroines* (Sanctuary Records #06076 86366-2)
* 2006 – *Live From Austin TX* (New West Records #NW-6092)
* 2006 – *Uncovered* (Swamp Records #70724 38; Munich [Netherlands] Records #MRCD-279)
* 2006 – *Swamp Music: The Complete Monument Recordings* (Rhino Handmade Records #RHM2 7731)
* 2008 – *Live At The Basement* (ZYX/Pepper Records #PEC-20392)
* 2008 – *Deep Cuts* (Swamp Records #70834; Munich [Netherlands] Records #MRCD-295)
* 2010 – *The Shine* (Swamp Records #7220; Munich [Netherlands] Records #MRCD-323)
* 2010 – *That on the Road Look "Live"* (Rhino Handmade Records #RHM2 542696)
* 2010 – *Live in Amsterdam* (Munich [Netherlands] Records #MRCD-325)
* 2011 – *Tony Joe White Collection* (Cargo [Germany] Records #87121 770583 10)
* 2012 – *Collected* (Universal [Poland] Music #6007 533767 06)
* 2013 – *Hoodoo* (Yep Roc Records #2348)
* 2018 - ''“Bad Mouthin’”. Yep Roc.
Oriamendiko mendilerroa

**Oriamendiko mendilerroa** Gipuzkoan kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Oriamendi mendia da, 188 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Oriamendi mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Oriamendi, 188 m 
# Aritzmendi, 127 m 
# Urgull, 123 m 
# Puio, 113 m 
# Olloko Mendia, 106 m 
# Zorroaga edo Zorroagagaina, 84 m 
# Errondogaina, 65 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
San Joanen kokatedrala (Valleta)

**San Joanen kokatedrala** () Vallettako katedral katolikoa da, Joan Bataiatzailearen omenez eraikia. San Joan Ospitaleko Zaldunek 1572 eta 1577 artean eraikia, Jean de la Cassière maisu handiak **San Joanen eliza komentuala** () izendatu zuen.

Girolamo Cassar maltar arkitektoak diseinatu zuen eta Mattia Pretik eta beste artistek barnealdea dekoratu zuten. Bere barnealdea Europako barrokoaren ikurretako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pauloren katedrala (Mdina)

**San Pauloren katedrala metropolitarra** () Mdinako katedral katolikoa da, Paulo Tarsokoaren omenez eraikia. XII. mendean normandiarrek eraikin bat egin zuten, tradizioaren arabera, Publio gobernadorea Paulorekin bildu zen lekuan.

1693ko Siziliako lurrikarak kalte handiak egin zituen jatorrizko eraikinean eta maltarrek eraitsi eta Lorenzo Gafà eraikin barroko bat egiteko agindua eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puerto Maldonadoko Nazioarteko Aireportua

**Puerto Maldonadoko Nazioarteko Aireportua,** beste izenez **Padre Aldamiz Aireportua **bezala ezaguna, Puerto Maldonado hiri perutarreko (Madre de Dios departamentuan) aireportu txiki bat da.

## Izena 
Aireportuaren izena Joseba Aldamiz-Etxebarria misiolari lekeitiarraren omenez ezarria dago, 1966an hegazkin istripu batean hila bidaiari indigenak garraiatzen ari zela.

## Aktibitatea 
Aireportu honek hegaldi nazional gutxi batzuk hartzen ditu, gehienbat nazioarteko hegaldietarako erabiltzen delarik. Gaur egun Peru eta Argentina arteko partzuergo batek administratzen du, 2010ean 25 urterako esleipena hartu baitzuen.

Aireportua Peruko area ekologiko garrantzitsuenetako batean dago (Tambopata, Iberia...) eta beraz turista ekologikoen helburu da. Aireportuaren kokapena dela eta, bidaiariei sukar horiaren kontra txertatuak egotea eskatzen zaie.

Peruko Armadak Boeing 707 hegazkinak bidaltzen ditu Puerto Maldonadora, zama zein bidaiari zibilak eramateko. Pista Limako aireportukoa bezain luzea da, B747-400 hegazkin batek aise lur har dezakelarik.

## Airelineak eta helmugak 
### Nazio barruko hegaldiak 
### Nazio barruko helmugak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maisu Handiaren jauregia (Valleta)

**Maisu Handiaren jauregia** (), ofizialki **Jauregia** (), Vallettako jauregi barrokoa da. San Joan Ospitaleko Zaldunek 1571n eraikia, Eustachio del Monteren egoitza izan zen.

Gero gobernadorearen jauregi () bilakatu zen eta, egun, Maltako presidentearen egoitza da. Jauregiaren zati batzuk museo bihurtu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aragoiko ostatua

**Aragoiko ostatua** () Vallettako jauregi manierista da. San Joan Ospitaleko Zaldunek 1571n eraiki zuten Aragoiko koroako eta Nafarroako Erresumako zaldunentzat.

Girolamo Cassarrek diseinatua, XIX. mendean britainiarrek bereganatu eta **Gibraltar House** izendatu zuten. Egun Maltako gobernuaren eskuetan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaztelako ostatua

**Gaztelako ostatua** () Vallettako jauregi barrokoa da. San Joan Ospitaleko Zaldunek 1571n eraiki zuten Gaztelako koroako eta Portugalgo Erresumako zaldunentzat.

Girolamo Cassarrek diseinatua, XIX. mendean britainiarrek bereganatu eta egun Maltako gobernuaren eskuetan dago, Lehen Ministroaren egoitza izanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dani Mateo

**Daniel Mateo i Patau**, ezagunagoa **Dani Mateo** izenez (Granollers, Vallès Oriental, 1979ko ekainaren 1a) kataluniar umorista, aktore, irrati esatari eta telebista aurkezle bat da.

Gaur egun La Sexta telebista kateko El Intermedio saioaren kolaboratzailea da.

## Telebista 
* *Noche sin tregua* (2004-2007)
* *Fenómenos* (2007)
* *La familia Mata* (2007-2009)
* *Sé lo que hicisteis...* (2007-2011)
* *Periodistas FC* (2010)
* *El Intermedio* (2011-gaur egun)
* *El club de la comedia*

## Kanpo estekak 
* Dani Mateoren blog ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Santa Ninoren gurutzea

[thumb|Santa [Nino Georgiakoa|Ninoren gurutzea santuari eskainitako erlikario batean.]]
**Santa Nino Georgiakoaren gurutzea** edo **Santa Nino gurutzea**, baita ere **gurutze georgiarra** edo **mahats adarraren gurutzea**, besoak beheruntz makurtuak dituen latindar gurutzea da. Eliza Ortodoxoaren Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoaren ikur errepresentatiboa da. Georgiako Eliza ortodoxoen artean zaharrenetariko bat da, Eliza Ortodoxoko hamabost eliza autozefaloetako bat da.

## Historia 
Gurutze honen jatorria IV. mendean dago. Nino Georgiakoak haren predikuetan erabili izan zuen eta hortik izena. Nino Kapadoziako emakumea zen eta bere ebanjelizazio lanak gaur egungo Georgiako lurraldetan aurrera eraman zuen. Kondairaren arabera
Ninok ametsetan Ama Birjina ikusi zuen; honek bi mahats adarrez eginiko gurutzea eman zion. Ninok Iberiako Erresuma ebanjelizatu behar zuela ulertu zuen eta gurutzea bere buruko hilearekin lotu zuen.
[thumb|Santa Nino gurutzea [Vardziako monasterio baten atean.]]
## Ikus, gainera 
* Nino Georgiakoa
* Latindar gurutze
* Georgiako Eliza Ortodoxo eta Apostolikoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thais Villas

**Thais Villas Aribau** (Fraga, Huescako probintzia, 1974ko urriaren 2a) espainiar kazetari bat da. Santi Villas kazetariaren arreba ere bada. Òscar Dalmau kataluniar irrati esatari eta telebista aurkezlearen bikotea da.

## Biografia 
Ikus-entzunezko komunikazioan lizentziatua, Thaisek hainbat hedabidetan lan egin du, tartean *El programa de Ana Rosa* (Telecinco), *Abierto por la mañana* (Telemadrid), *4 i acció* (TVE Catalunya) edo *Última sessió* (Barcelona Televisió). Punto Radio, COM Ràdio, RAC 1 eta Catalunya Ràdio irrati kateetan ere kolaborzatzailea izan da. *Marie Claire* aldizkarian ere kolaborazioak egin izan ditu.

2006. urtetik aurrera La Sexta kateko El Gran Wyoming umoristak aurkeztutako *El Intermedio* saioan erreportajeak egiten ditu.
Bandera goratuz Iwo Jiman

**Bandera goratuz Iwo Jiman** (ingelesez *Raising the Flag on Iwo Jima*), 1945eko otsailaren 23an, Japoniako Iwo Jima uhartean Joe Rosenthal estatubatuar argazkilariak egindako argazki ikoniko bat da. Bigarren Mundu Gerrako Pazifikoko Gerran jazotako Iwo Jimako guduan zehar AEBetako Armadako sei marine Suribachi mendian estatubatuar bandera goratuz agertzen du.

Argazkia oso ezagun egin eta hainbat aldiz berrinprimitu zen; gainera, egileak Pulitzer Saria irabazi zuen.

Ageri diren sei soldaduetako hiru gerran hil ziren (Franklin Sousley, Harlon Block eta Michael Strank), eta gerra bizirik amaitzea lortu zuten gainontzekoak ospetsu bilakatu (Harold Schultz, Rene Gagnon eta Ira Hayes): AEBetako Armadak bere gerra propaganda kanpainarako erabili zituen.

## Zinema 
* *Sands of Iwo Jima* (1949)
* *Flags of Our Fathers* (2006)

## Ikus gainera 
* *Bandera Gorria Reichstagaren gainean*

## Kanpo estekak
Fernando González «Gonzo»

**Fernando González González**, ezizenez **Gonzo** (1976ko uztailaren 29a, Vigo, Pontevedrako probintzia) espainiar kazetari eta telebistako aurkezle eta erreportari bat da.

## Telebista 
* *Fiestra Cultural*, TVE Galicia.
* *Caiga Quien Caiga*, Telecinco.
* *El método Gonzo*, Antena 3.
* *A caixa negra*, TVG.
* *El Intermedio*, laSexta.

## Kanpo estekak
Luar (telebista saioa)

[thumb|300px|[Laura Casares, Mucha e Nucha, Xosé Ramón Gayoso eta Luis Zahera, *Luar* saioaren 801. grabaketan zehar.]]
**Luar** (galizieraz *"Ilargi argi"*), Televisión de Galicia katearen musika eta ikuskizun saio bat da. 1992ko irailaren 18tik etengabe Xosé Ramón Gayoso aurkezleak aurkezten du eta Galizian katearen ordutegi horretako saiorik ikusiena da.

Galiziako ikusleez gain munduan barna dauden galiziar etorkinen artean ere ospe handia du, haiengana Galicia TV nazioarteko katearen bitartez heldu da.

Euskal Herrian zenbait urtez ETB 2 katean larunbata goizez emititu ohi zen.

## Kanpo estekak 
* *Luar* saioaren orrialdea, TVG katearen webgunean
Xosé Ramón Gayoso

**Xosé Ramón Gayoso Bonigno** (A Coruña, 1956ko apirilaren 25a) espainiar telebista aurkezle bat da. Galizian pertsonaia publiko oso ezaguna da, 1992. urtetik Televisión de Galicia kateko *Luar* ikuskizun eta musika saioaren aurkezlea baita.

## Kanpo loturak 
* *Luar* saioaren orrialdea, TVGko webgunean