Glencairneko kondearen altxamendua

**Glencairneko kondearen altxamendua** (Ingelesez: ''Glencairn's rising*) Eskozian Karlos II.aren aldeko matxinada bat izan zen, Oliver Cromwellen Protektoratuaren aurka, 1653tik 1654ra bitartean. William Cunningham, Glencairn-eko 9. kondea (*Earl*) izan zen buru, eta honek Eskozian zeuden indar erregezaleen agintea jaso zuen Karlos II.aren eskutik. Hasieran arrakastatsua izan bazen ere, zatiketak agertu ziren John Middleton komandante goren mailan Glencairn ordezkatzera iritsi zenean, eta horrek ofizialen arteko duelo ugari eragin zituen. Azkenean, matxinada porrot egin zuen, Thomas Morganek Middletonen armada Dalnaspidalen harrapatu zuenean, 1654ko uztailaren 19an. Hala ere, altxamenduak huts egin arren, Cromwellen erregimenak politika aldaketa bat egitera behartu zuen, ordura arteko erregezale eta *Engager'' izandakoekin adiskidetzea bilatuz.

## Altxamenduaren jatorria 
William Cunningham, Glencairn-eko 9. kondeak Eskozian zeuden erregezale indarren agintea jaso zuen Karlos II.aren eskutik, herbestean zegoena. Honek Eskoziako nobleen bilera bat deitu zuen Lochearnen, 1653ko abuztuan. Bertan izan ziren John Murray, Atholl-eko 1. markesa; Archibald Campbell, Argyll-eko markesaren seme nagusia; Lord Loin; Donald MacDonell, Glengarrykoa; Ewen Cameron, Lochielgoa; John Graham, Duchraykoa; eta Blackadder koronela, Tullyallan-koa. Noble hauek beren menpeko-basailuak eta jarraitzaileak bildu zituzten armada txiki bat osatzeko: 60 zaldun inguru eta 60–80 Lowlanderrez eta 150 Highlanderrez osatutako infanteria gorputza. Stirling gazteluko gobernadorea, Kidd koronela, indar hau zapaltzera atera zen, baina Aberfoylen garaitua izan zen. Garaipen horrek morala indartu zuen eta altxamenduak Eskoziako beheko lurretako lord batzuen babesa lortu zuen, Ingalaterrako Mankomunitateko gobernua talde horiekin jarrera adiskidetuagoa hartzera behartuz.

## Mugimenduaren zatikatzea 
Nahiz eta jarraitzaile berriak lortu, altxamenduak barne-zatiketak pairatzen hasi zen, bereziki indarren gehiengoa osatzen zuten Highlanderren eta haien agintari ziren Lowland-eko noble eta ofizialen artean. 1654aren hasieran, altxamendua hasi eta bederatzi hilabete igaro ondoren, John Middleton (1608-1674) Lowland-eko ofiziala eta Worcesterreko guduaren beteranoa, Karlos II.ak emandako aginte-agiriarekin iritsi zen. Bere jarraitzaileen eragozpenak gorabehera, Glencairneko kondeak bere indarren kontrola utzi zuen, ordurako 3.500 oinezko eta 1.500 zaldun bildu baitzituzten. Zatiketak, batez ere, Glencairnen eta Middletonen indarren arteko ika-mika txikiengatik sortu ziren. Arratsalde hartan Sir George Munro, Middletonen laguntzailea, Glencairnen indarrak iraindu zituen, eta ondorioz Glencairn eta Munro elkarren aurka duelura iritsi ziren, non azken hau zauritua izan zen. Glencairn atxilotu zuten. Azkenean askatua izango zen eta gatazkaren alde batera egingo zuen. Hurrengo egunean bi kanpamenduetako bi ofizial gaztek duelua izan zuten; horietako bat hil zen eta bestea, berriz, geroago atxilotu eta urkatua izan zen. Beste ika-mika eta duelo sorta batek kanpainaren buruzagitza ahuldu zuen altxamenduaren gainerako denboran zehar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak