open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Christopher Hornsrud

**Christopher Arnesen Hornsrud** (Skotselv, Øvre Eiker, 1859ko azaroaren 15a – Oslo, 1960ko abenduaren 12a) norvegiar politikaria izan zen. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1928ko urtarriletik otsailera.

Familiaren baserrian lan egin zuen eta ondoren erosi zuen biltegi batean. Politikan Alderdi Liberalean hasi zen, baina geroago Alderdi Laboristan sartu zen. Alderdiko burua izan zen eta 1913an Stortingeko kide aukeratu zuten. Han nekazaritzari buruzko gaiez arduratu zen batez ere.

1928ko urtarrilean lehen ministro izendatu zuten eta Alderdi Laboristatik zetorren lehena izan zen. Gutxiengo gobernu bat izan zen, eta Norvegian sistema sozialista bat sortzeko asmoak kritika gogorrak jaso zituen gainerako alderdien aldetik. Otsailean gobernuak dimisioa eman zuen zentsura-mozio bat galtzean.
Bromazolam

**Bromazolama** konposatu organikoa da, C17H13BrN4 formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Konposatu bromatutzat jo daiteke. Solido da.
ezkerrera|thumb|150x150px|Bromazolamaren egitura

Bromazolamak ezaugarri antsiolitko, antiepilektiko, lasaigarri eta antidepresibo ditu baino ez da inoiz botika gisa merkaturatu. Diseinu-droga gisa baliatzen da egun. 2016an Drogen eta Droga Mendekotasunaren Europako Behatokiak eta Europolek eginiko txostenean aipatzen da lehen aldiz.. 

## Erreferentziak
La Fièvre (telesaila)

***La Fièvre*** () frantziar telesail dramatikoa da, Eric Benzekrik Canal+entzat egina.

## Sinopsia 
UNFPren sari banaketan, «*toubab* zikina!» —*toubab* hitzak woloferaz zuria esan nahi du, eta konnotazio gutxiesgarria du— oihukatu bitartean, futbol talde bateko izarrak (beltza da) burukada bat emango dio bere entrenatzaileari (zuria da). Nahiz eta istilua, berez, inolako konnotazio arrazistarik gabeko gaizki-ulertu batetik sortu den, gertakari horren bideoa izugarri zabalduko da eta sareak sutan jarriko ditu. Hortik aurrera bi emakumek gidatutako gerra mediatikoa hasiko da: futbol taldeak premiaz errekrutatuko duen Sam Berge, komunikazio agentzia batean lan egiten duen kontseilari politikoa. Beste muturrean, aldiz, Maire Kinsky aurkezle eta umorista probokatzailea; ez du inolako eskrupulurik gertaera instrumentalizatzeko eta eskuin muturrak boterera iristeko puztutako arraza eta politika tentsioak ustiatzeko.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Listeners (telesaila)

***The Listeners*** britainiar thriller psikologiko generoko telesaila da, Jordan Tannahillek BBC Onetzat egina.

## Sinopsia 
Claire Kutty ingeles irakaslea da protagonista nagusia, eta beste inork entzun ezin duen soinu batek oinazetzen du. Hainbat medikurengana joan arren, inork ez du lortuko gertaera horren zergatia argitzea. Itxuraz kalterik egiten ez duen soinu txiki bat besterik ez da, baina Claireren egunerokoa zapuztu egingo du pixkanaka: senarrarekin eta alabarekin duen harremana bere obsesioaren zamapean hondoratuko dira.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ama gaztea

***Ama gaztea*** () Arturo Michelena Venezuelako margolariak 1889ko Frantziako Artisten Elkartearen Aretoan parte hartzeko egindako pintura da; erakusketa hori urtero Parisko Palais de l'Industrie et des Beaux-artsen egiten zen. 1887an lortutako saria zela eta, Arturo Michelenak *hors concours* kategoria ospetsuko hurrengo erakusketetan askatasunez parte hartu ahal izateko ohorea zuen. Mihise honetan aire zabaleko eszena bat erakusten da, espazio osoan argi natural homogeneoa duena eta kolore oso sotilak dituena. Bisualki, obrak lasaitasuna eta alaitasuna transmititzen ditu. Amatasunari tonu poetikoan egindako benetako omenaldia da.

## Historia 
Obra Michelenaren esku egon zen hil zen arte; ondoren, alargunak margolariaren ilobei utzi zien, eta hauek partikular bati saldu zioten, garai hartan Errepublikako presidentea zen Raúl Leoni doktoreari oparitzeko. Azkenik, Leoniren oinordekoek Arte Galeria Nazionalari saldu zioten 1983an, eta han jarraitzen du gaur egun. Emakume modelo bera beste bi artelanetan aurkituko dugu: *El niño enfermo* eta para *Carlota Corday camino al cadalso*.

## Deskribapena 
Ama gaztea oihal gaineko olio bat da, 172 x 141,8 zm.-koa, irudiak tamaina naturalean dituena. Obran errealismo sozialarekin lotutako estetika antzematen da, garaiko joera artistikoarekin eta gizartearen gustuarekin bat datorrena.

Lanaren arreta guztia irudikatutako bi irudietan zentratuta dago: ama banbuzko aulki batean eserita dago, hondo griseko horma batean etzanda, eta bere seme txiki biluzia magalean etzanda (hari dagokio ikusmen-foku nagusia, emakumearen soinekoarekin batera). Garai hartako ama tipiko baten eguneroko bizitza intimoa atzematen du, etxeko patio batean eserita, udaberriko giro lasai eta kezkarik gabekoan. Nabarmentzekoa da, batez ere, bere soineko zabal eta lurruntsuaren kolore arrosa. Parpaila zuriak ditu, eta lore gorriekin eta pastelekin harmonizatzen du. behean eta eskuinean artistaren sinadura agertzen da: "ARTURO MICHELENA/PARIS 1889".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren inguruko komentarioa IAM Venezuela webgunean.
Afro-amerikar

**Afro-amerikarra**  Saharaz hegoaldeko Afrikako arbasoak dituen edo jatorriz Afrika Beltzekoa den Amerikan jaiotako gizakia da. Ez da nahasi behar afro-estatubatuar terminoarekin; afro-estatubatuarrak ( Ameriketako Estatu Batuetan bizi diren afro-amerikarrak dira; afro-amerikarrak, berriz, Ameriketako edozein estatu burujabetakoak izan daitezke (Haiti, Saint Kitts eta Nevis, Barbados...).

Afro-amerikar biztanle gehienak Saharaz hegoaldeko Afrikatik (gehienak Gineako golkotik) Amerikara bahitutako, esklabo hartutako eta lekualdatutako pertsonen ondorengoak dira. Batez ere meategi eta esklabo-plantaziotan lan egiteko ekartzen zituzten, XVI. eta XIX. mendeen artean (ikus «Atlantikoko esklabo merkataritza»).

Gaur egun, kontinenteko biztanleriaren %&nbsp;7 inguru osatzen dute. Hona hemen Amerikako estatu burujabeen zerrenda, afro-amerikar portzentaje handiena duenetik txikienera: Haiti (%&nbsp;95), Saint Kitts eta Nevis (%&nbsp;92,5), Barbados (%&nbsp;92,4), Jamaika (%&nbsp;92,1), Bahamak (%&nbsp;90,6), Dominikar Errepublika (%&nbsp;90.2, mulatoak barne), Grenada (%&nbsp;89,4), Antigua eta Barbuda (%&nbsp;87,3), Dominika (%&nbsp;86,6), Santa Luzia (%&nbsp;85,3), Saint Vincent eta Grenadinak (%&nbsp;66), Kuba (%&nbsp;62, mulatoak barne), Trinidad eta Tobago (%&nbsp;57,2, mestizoak barne), Bermuda (%&nbsp;53,8), Panama (%&nbsp;35, mulatoak eta zanboak barne), Brasil (%&nbsp;45,3, mulatoak eta arreak barne), 12 Puerto Rico (%&nbsp;41, mulatoak barne), Kolonbia (%&nbsp;24, mulatoak barne), Estatu Batuak (%&nbsp;13,6, mulatoak barne), Peru (%&nbsp;9,7, mulatoak eta zanboak barne), Nikaragua (%&nbsp;9), Uruguai (%&nbsp;8.1), Costa Rica (%&nbsp;7.8, mulatoak barne), Honduras (%&nbsp;5), Ekuador (%&nbsp;4.8), Kanada (%&nbsp;3.2), Argentina (%&nbsp;4,5), Venezuela (%&nbsp;3,5), Mexiko (%&nbsp;2,5, zanboak barne), Bolivia (%&nbsp;1), eta Guatemala (%&nbsp;0,5, garifunak barne). Bestalde, Txilen, Paraguain eta El Salvadorren oso urriak dira afro-amerikarrak, eta estatu horietako bakoitzean populazio osoaren %&nbsp;0,2 baino gutxiago direla kalkulatu da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estazolam

**Estazolama** konposatu organikoa da, C16H11ClN4 formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Konposatu organokoratutzat jo daiteke. Solido da.

Estazolama botika hipnotiko gisa usatzen da insonmioa tratatzeko. Pilula moduan hartzen da.

## Lan egiteko modua 
Beste bentzodiazepina batzuekin bezala, estazolama gamma-2 azpiunitateari lotzen zaio kloruro ioien GABA-kanal hartzailean, eta azido gamma-aminobutiriko (GABA) neurotransmisore inhibitzailearen efektuak areagotzen ditu, nerbio-sistema zentraleko bentzodiazepina-hartzaileekin lotura ez-selektiboa eginez.
[ezkerrera|thumb|Estazolama [Frantzia|Frantzian saldu bezala]]

## Albo-ondorioak 
Estazolamak zorabioak, idorreria, ahoa lehortzea eta mugitzeko arazoak sor ditzake.

Estrazolama denbora luzez hartzeak menpekotasuna eragin dezake eta tratamendua bat-batean uzteak abstinentzia-sindromea eragin dezake.

## Kontaindikazioak 
Estrazolama kontraindikatuta dago kasu hauetan: bentzodiazepinekiko hipersentikortasuna, intoxikazio alkoholiko akutua, koma, konmozioa, farmakoen abusua, epilepsia, konbultsio-krisien aurrekariak, psikosia, garuneko hipoxia, garuneko edema, angelu estuko glaukoma, depresio mentala eta giltzurruneko edo gibeleko arazoak

Estrazolama tentuz erabili behar da haurrekin, emakume haurdunekin, adinekoekin eta alkohol- edo droga-adikzioa duten pertsonekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Flualprazolam

**Fluaolprazolma** konposatu organikoa da, C17H12ClFN4 formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Solido da.

Flualprazolamak ezaugarri lasaigarriak ditu, baina inoiz ez da baimendu botika gisa erabiltzeko. Egun diseinu-droga da. Kalean *flualp* izenez ezagutzen da.

## Erreferentziak
Camagueyko katedrala

**Kandelarioko Andre Mariaren katedrala** Camaguey hiriko Cisneros kalean dagoen basilika katolikoa da.

## Historia 
Eraikina XVIII. mendearen hasieran eraiki zuten, baina hainbat aldiz berreraiki dute. Katedralaren gaur egungo itxura 1864. urtean egindako lanaren emaitza da. Joan Paulo II.a aita santuak 1998an Kuba bisitatu ondoren, dohaintzak egin ziren katedrala berritzeko, eta gaur egun oso egoera onean dago.

Eliza hiriko zaindari santuari eskainita dago, Kandelariako Ama Birjinari. Ezaugarririk deigarriena duen kanpandorre erraldoia da, Kristoren estatua batez errematatua.

Tenpluak erromatar edo latindar errituari jarraitzen dio, eta 1998an '''' buldaren bidez egungo estatusera igo zen Camagueyko Artzidiozesi Metropolitarraren egoitza da.

Camagueyko hirigune historikoaren zati gisa, 2008tik Unescoren Gizateriaren Ondarea da. 2014ko urtarrilean, gainera, Frantzisko aita santuak basilika txiki titulua eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Secret Level

***Secret Level*** estatubatuar marrazki biziduneko telesail antologikoa da, Tim Millerrek Amazon Prime Videorentzat sortua. Hamabost film laburren serie antologiko hau bideojokoen munduko saga ezagunetan oinarrituta daude, eta bakoitza istorio eta izaera propioz josi dute. *Fan service* arloko telesail honek honako ahots-aktoreak izan ditu: Arnold Schwarzenegger, Patrick Schwarzenegger, Kevin Hart, Laura Bailey, Heaven Hart, Keanu Reeves, Gabriel Luna, Ariana Greenblatt, Adewale Akinnuoye-Agbaje, Michael Beach, Emily Swallow eta Claudia Doumit.

Hona hemen bideojokoak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bill Odenkirk

**William Leonard Odenkirk** (Naperville, Illinois, 1965eko urriaren 13 - ) estatubatuar gidoilari eta kimikaria da. Bob Odenkirk umoregile eta aktorearen anaia txikia da, eta berarekin batera lan egin du *Mr. Show with Bob and David* telesaila idazten. Gainera, *Tenacious D*, *Futurama* eta *Disenchantment* telesailen gidoilari izan da. *The Simpsons*eko gidoilari eta zuzendari exekutiboa ere izan da atal askotan. Kimika inorganikon doktorea da, 2,2'-bis(2-indenil) bifeniloaren asmatzailea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paulo Rocha (zinemagilea)

**Paulo Soares da Rocha** (Porto, 1935eko abenduaren 22a - Vila Nova, 2012ko abenduaren 29a ) portugaldar zinemagilea izan zen.

## Biografia 
Portugalgo Novo Cinema mugimenduaren sortzaileetako bat da. 

1953an Zuzenbidea ikasten hasi zen Lisboako Unibertsitatean.

Zuzenbide ikasketak alde batera utzita, Frantziara joan zen 1959an . Parisen, 1962ra arte, Institut des Hautes Études Cinématographiques-en egon zen eta bertan Zinema Zuzendaritzan diploma lortu zuen. Jean Renoirren bekadun laguntzaile izan zen *Le Corporal Épingle* filmean (1962).

Portugalera itzuli zen eta Manoel de Oliveiraren zuzendari-laguntzaile lanetan aritu zen *Acto da Primavera* (1963) eta *A Caça* (1964) filmetan.

1962an *Verdes Anos* filmarekin debutatu zuen. Pelikula hau António da Cunha Tellesek ekoiztu zuen eta Novo Cinema mugimenduko film garrantzitsuenetako bat da. 

Jorge Silva Melo, Manoel de Oliveira, João Canijo, Fernando Lopes eta Raquel Freireren filmetan ere parte hartu zuen aktore gisa. 

Portugalgo Zinema Zentroko zuzendaria izan zen 1973tik 1974ra. 1975 eta 1983 urteen artean Tokioko Portugalgo Enbaxadako Kultura Adjuntua izan zen. 

*A Ilha dos Amores* (1982) film luzean Wenceslau de Moraesen bizitza eta obra aztertu zituen.

1994ko ekainaren 9an Henrike Infantearen Ordenako Ofizial Handi egin zuten.

2012ko abenduaren 29an hil zen, 77 urte zituela, Arrábida ospitalean, Vila Nova de Gaia-n, iktus baten ondorioz.

## Filmografia (zuzendaria) 
* *Se Eu Fosse Ladrão... Roubava* (2013)
* *Vanitas* (2004)
* *As Sereias* (2001)
* *A Raiz do Coração* (2000)
* *Camões - Tanta Guerra, Tanto Engano* (1998)
* *O Rio do Ouro* (1998)
* *Portugaru San - O Sr. Portugal em Tokushima* (1993)
* ''Oliveira, l'Architecte* (1993)
* *Máscara de Aço contra Abismo Azul* (1988)
* *O Desejado* (1988)
* *A Ilha dos Amores* (1982)
* *A Pousada das Chagas* (1972)
* *Sever do Vouga... Uma Experiência* (1971)
* *Mudar de Vida* (1966)
* *Os Verdes Anos'' (1963)

## Erreferentziak
Mudar de Vida

**Mudar de Vida** 1966ko Portugalgo filma da. Paulo Rochak zuzendu zuen, António Reisekin elkarlanean idatzi eta gero.  

Geraldo Del Rey aktorea da protagonista, tradizioaren eta aurrerapenaren arteko borrokan dagoen arrantzalea. Borroka hori bi emakumerekin duen harreman sentimentalak pertsonifikatzen du: Júlia (Maria Barroso), itsas-emakume bat, eta Albertina (Isabel Ruth), langilea. 

*Mudar de Vida* António da Cunha Telles-ek ekoiztu zuen eta Carlos Paredesen soinu-banda dauka. 1967ko apirilaren 20an estreinatu zen komertzialki Portugalen.

*Mudar de Vida* Ovar-en grabatu zuten, Praia do Furadouroko inguruetan. Portugalgo zinemaren historiako film luze merkeenetariko bat izan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izaskun Manuel

**Izaskun Manuel Llados** (Bilbo, ) paraeskialari ohia da. 1994ko Lillehammerreko Paralinpiar Jokoetan bi domina eskuratu zituen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernanda Torres

**Fernanda Torres** (Rio de Janeiro, 1965eko irailaren 15a) idazle eta aktore brasildarra da. Fernanda Montenegro aktorearen eta Fernando Torres aktorearen alaba da.

## Ibilbidea 
1979an, *Nossa Cidade-n* hasi zen Brasilgo telebistan lanean, Sérgio Brittoren zuzendaritzapean. Eta telenobela ugari egin zituen 1980ko eta 1990eko hamarkadetan.

1999eko *Gêmeas edo* 2005eko *Casa de Areia* filmetan Andrucha Waddington senarra izan zen bere zuzendaria.

Torresek hainbat sari jaso ditu, horien artean 1986ko Canneseko Zinemaldian Emakumezko Aktore Onenaren Saria, *Eu Sei que Vou te Amar* filmagatik. Kritikak txalotutako *Ainda Estou Aqui* (2024) film dramatikoan egindako lanagatik, Torresek emakumezko aktore onenaren Urrezko Globoa irabazi zuen 2005ean, Drama kategorian. Bi sari horietan, Brasilgo lehen irabazlea izan zen.

Bere lehen eleberria, *Fin* izenekoa, 200.000 kopia baino gehiago saltzera iritsi zen Brasilen. Iritzi artikuluak ere idazten ditu Brasilgo prentsan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mary Cholmondeley

**Mary Cholmondeley** (Hodnet, Shropshire, 1859ko ekainak 8 - Kensington (Londres), Londres, 1925eko uztailak 15) idazle ingelesa izan zen.

## Biografia 
Hodneten jaio zen eta herriko San Lukas elizako bikarioaren, Richard Hugh Cholmondeley (1827–1910), eta haren emazte Emily Beaumont-en (1831–1893) alaba zen (zortzitik hirugarren umea). Farnborough, Warwickshire eta Leaton, Shropshire, herrietan bizi ostean, Hodnetera itzuli ziren, 1874an erretore lana hartu baitzuen aitak (aitonarengandik jasota).

Bere bizitzako lehen hogeita hamar urteetako gehienak, gaixorik zen ama zaintzen eta etxea eramaten pasa zituen, nahiz berak ere asma izan.

Bere senideen artean, literaturaren munduko pertsonak zeuden, besteak beste bere osaba Reginald Cholmondeley Condover Hallekoa, Mark Twain idazlearen laguna zena eta Reginald Heber, apezpikua, osaba-zahar zuena, elizako ereserkiak idazten zituena; edota ahizpa Hester Cholmondeley, poesiak eta egunerokoa idatzi zituena 1892an hil zen arte, Maryk bere autobiografian jaso zituenak.

Gainera, aitak Charles Dickensen istorioak irakurtzen zizkien eta, gaztetan, bera hasi zen bere neba-ahizpei asmatutako ipuinak kontatzen

Argitaratu zuen lehen liburua *Her Evil Genious* (‘Haren jeinu txarra’) izan zen eta, 1886an, bere bigarren lana argitaratu zuen, *The Danvers Jewels* (‘Danvers harribitxiak’) eta 1893an *Diana Tempest*.

Londresen zela jada, 1899an, idatzi zuen bere lan ezagunena *Red Pottage*,

1917an bere autobiografia, *Under One Roof* (‘Teilatu bakarren azpian’) argitaratu zen.

### Lan nabarmenak 
* *Her Evil Genious*

* *The Danvers Jewels* (1886).

* *Sir Charles Danvers* (1889).

* *Let Loose* (1890).

* *Diana Tempest* (1893).

* *Devotee: An Episode in the Life of a Butterfly* (1897).

* *Red Pottage* (1899).

* *The Pitfall* (1902) .

* *Prisoners* (1906).

* *The Lowest Rung* (1908).

* *Moth and Rust* (1912).

* *After All* (1913).

* *Notwithstanding* (1913).

* *Under One Roof* (1917).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mary Cholmondeley idazlea
* Editorial Periférica. Mary Cholmondeley
Bake Faltsua

**Bake Faltsua** punk rock musika talde bat da, 2017an Ordizian (Gipuzkoa) sortua. Euren estiloa punk rockaren barnean dagoen arren, erritmo lasaiago edo energikoagoak erabiltzen dituzte kantaren arabera. 5 kideko talde honek abestiak euskaraz egiten ditu eta arazo sozialen inguruan aritzen dira gehienbat. 7 urteren ondoren, 2025eko urtarrilean euren ibilbideari amaiera emango ziotela jakinarazi zuten sare sozialen bidez. 

Lehenengo kontzertua Ordiziako gaztetxean eman zuten, 2017ko urrian. Geroztik, agertoki ugari zapaldu dituzte, baita Euskal Herritik kanpo ere. Taldekideak Mattin (ahotsa), Zebo (baxua eta ahotsa), Xon (gitarra eta ahotsa), Marxid (gitarra eta ahotsa) eta Gorki (bateria) dira. 2024ko *Basakeria* abestian Krav boca talde frantsesarekin kolaboratu zuten. 

## Diskografia 
* *Bestelako ezpalak* (2019, Bonberenea)
* *Bizitzaren gerrak, gerra biziak* (2024, Bonberenea)

## Erreferentziak
Munia Lopitz

**Munia Lopitz** (Araba,  – ?, ) Asturietako erregina ezkontidea izan zen, Fruela "Gaiztoa" ezkondu zuena.

## Arbasoak 
Munia erreginaren jatorria garaiko kronika arabiarretako batean aipatzen dute. Gonzalo Martínez Diez historialariak Ibn Hayyanen *al-Muqtabis*en lehen zatiko testu bat aipatu zuen, Évariste Lévi-Provençalek argitaratua, *ghazwa* bat azaltzen duena eta kristau eroriak aipatzen dituena. Arabiar kronika horren arabera, 816. urtean: 

Hortik ondoriozta daitekeenez, Munia erregina Lope izeneko gizabanako baten alaba zen, eta, beraz, Lopitz abizen patronimikoa izan behar zuen, baita Fruela Kantabriakoaren alaba batena ere. Munia erreginaren ama Bermudo I.a Asturietakoa erregearen arreba eta Fruela I.a erregearen haragizko lehengusina zen, eta, horregatik, Munia erregina bere senarraren, Fruela erregearen, bigarren graduko lehengusina izango zen.

## Biografia 
Jaiotze data ezezaguna bada ere, 740. urte inguruan gertatu bide zen. 759an Fruela I.a erregeak, Arabako lurretatik eta Burebatik egindako espedizio batetik, orduan nerabe bat besterik ez zen Munia ekarri zuen bere emazte eta erregina izateko, aldi berean Arabarekiko harremanak estutzen zituen. 768. urtean Fruela hil eta Mauregato matxinatu zenean, Munia, bere semeen bizien beldur, beraiekin babestu zen Samosko monasterioan eta Araba aldera ihes egin zuen. Ez dakigu noiz hil zen, baina 780 inguruan izango zen, Alfontso II.ak hogei urte besterik ez zituela bisitatu baitzuen amaren hilobia.

## Hilobia 
Hil ondoren, Munia erreginaren hilotzak hilobia jaso zuen Oviedoko San Salbatore elizan. Bere senarrak, Asturiasko Fruela I.a erregeak, eliza eraikitzeko agindu zuen, eta bertan lurperatu zuten bera ere. Geroago, 794. urtean, tropa musulmanek eliza arpilatu eta suntsitu zuten, eta, ondoren, Alfontso II.ak tenplua berreraikitzea agindu zuen.

IX. mendearen hasieran, Alfontso II.a erregeak Errege Garbiaren Andre Mariaren eliza eraikitzea agindu zuen, Oviedo hirian, errege-panteoi izateko. Hainbat egilek San Salbatore elizako hilerrian zeuden bere gurasoen gorpuzkiak hara eraman zizkiola diote. Hala ere, Oviedoko Katedraleko erregeen panteoia XVIII. mendearen hasieran berreraiki zutenez, gaur egun ezinezkoa izango litzateke Munia erreginaren gorpuzkiak identifikatzea eta banakatzea, han lurperatutakoen artean baitaude.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Unai Melgosa

**Unai Melgosa Zorrilla** (Bilbo, ) bizkaitar futbol entrenatzailea da.

## Ibilbidea 
Athletic Clubek Melgosa Lezamarako kontratatu zuen, gaztetan entrenatzaile psikologiko gisa lan egiteko. Zazpi urteren ondoren, Melgosak denboraldi batez psikologo gisa lan egin zuen Málagan eta gero Athleticera itzuli zen. 2014an jaioterriko taldea utzi zuen.

2015etik 2017ra, Dynamo Kyiv gazte taldeko entrenatzailea izan zen. Bere ikasleen artean talde "txuri-urdineko" etorkizuneko jokalari nagusiak zeuden: Mykola Xaparenko, Oleksandr Timtxik edo Volodimir Xepelev.

2017tik 2019ra, Qatarreko Aspire Academyn lan egin zuen, eta 2019ko martxoan Sergei Rebroven entrenatzaile-taldean sartu zen, Hungariako Ferencvárosen. Geroago, Rebrovekin batera, Arabiar Emirerri Batuetako Al Ain FC taldean lan egin zuen.

2023ko ekainaren 7an Sergei Rebrov Ukrainako selekzio nazionalaren entrenatzaile bilakatu zenean, Melgosa bere taldean sartu zen,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ida Forbes (asmatzailea)

**Ida R. Forbes** (Ameriketako Estatu Batuak,  XIX.mendea-XX. mendea) asmatzailea izan zen. Ida Forbesek ur-berogailu elektrikoa patentatu zuen 1917. urtean. Ura tenperatura zehatz batean berotzeko balio zuen. Harrezkero, jendeak ura berotzeko argindarra baliatzeko aukera dauka, gasa eta bestelako bero-iturriak erabili ordez.

## Bizitza 
Ez dakigu askorik Ida Forbesi buruz, baina ur beroko berogailu elektriko baten ideia patentatu zuen 1917an, ur beroko berogailuak gasarekin lehia egiten zuen garai batean. Tanke batetik ura atera eta mekanismo baten barruan berotzen zuen berokuntza-sistema elektriko bat zen bere ideia. Berotutako ura bokila baten bidez askatuta, ur beroa kanporatzeko. 

### Asmakizuna 
1917an, ur beroko lehen berogailu elektrikoa patentatu zuen, ur beroko berogailu gehienek gasarekin funtzionatzen zuten garai batean, eta egurra erreta baino seguruagoa zen. Berari esker nahi den tenperaturan dutxatzeko aukera dago. 

Dutxatzean edo bainatzean ur beroa izateko aukera sor zaio Ida Forbes asmatzaileari. Asmakuntza horrek, ohiko metodoekin lotutako sute-arriskuak ezabatzeaz gain, uraren tenperaturaren kontrol handiagoa eta saneamendu hobea eskaini zituen. Forbes-en berrikuntzak bidea erraztu zien ura berotzeko sistema modernoei, eguneroko zereginak kudeatzeko modua eraldatuz eta etxeak seguruagoak eta erosoagoak bihurtuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Flubromazolam

**Flubromazolama** konposatu organikoa da, C17H12BrFN4 formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Solido da.

Flualprazolamak ezaugarri hipnotikoak ditu, baina inoiz ez da baimendu botika gisa erabiltzeko. Egun diseinu-droga da.

## Erreferentziak
Elghalia Djimi

**Elghalia Djimi** (Agadir, 1961eko maiatzaren 28a) saharar ekintzailea da, *Sahrawi Association of Victims of Grave Human Rights Violations Committed by Moroccan State* erakundeko presidenteordea. Erakunde horretan, giza eskubideen urraketen kontakizunak erregistratzeko eta presidentetzarik ezean kudeaketa lana koordinatzeko lana du. Gainera, Desagertutako Sahararren Familien Batzordeko kidea da.

## Biografia 
Djimi Agadirren (Maroko) jaio zen, 1961ean. Bere amonak hazi zuen, 1984an desagertu zenak. Djimi bera ere bortxaz desagertu zen 1981ean, , eta berriro 1987tik 1991ra, Mendebaldeko Sahararen okupazio marokoarraren aurkako protesta batean parte hartu ondoren.Azken honetan, bere ahizparekin eta Aminatou Haidar giza eskubideen defendatzaile ospetsuarekin batera bahitu zuten. 

Hiru urte eta zazpi hilabete horietan espetxean tortura mota ezberdinak jaso zituen, eta txakurren hozkaden arrastoak utzi zizkioten aurpegian eta burusoiletan, buruko larrua erretzeko erabili zuten azidoak eragindako erreduren ondorioz. Kartzelan ezagutu zuen senarra, eta 1991n ezkondu zen harekin.

1994an, Djimi saiatu zen espetxeratuak izan ziren beste saharar batzuekin biltzen, baina koordinazio lana urte horretan bertan geldiarazi zuten Marokoko agintariek.1998an, bilera horiek berriz hastea lortu zuen, eta ezarri zizkioten giza eskubideen urraketak erregistratzea. Zeregin horretan jarraitzea erabaki zuen. 2006ko martxoan eta 2008ko abenduan berriro espetxeratu zuten.Askatasuna lortzean El Aaiunera joan zen bizitzera, senarrarekin eta bost seme-alabekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lehen eta azken jaunartzea

***Lehen eta azken jaunartzea*** () Cristóbal Rojas Venezuelako margolariak Parisen 1888an egindako lana da. Oihal gaineko olio bat da, 200 x 250,5 zm.-koa da. Pintura Parisko Saloi Ofizialean erakutsi zuten 1888an. Gaur egun Caracasen dago, Venezuelan. Rojas tuberkulosiak jota zegoela margotu zuen Villeneuse-Saint-Georges eskualdean, Frantzian.

## Deskribapena 
Dramatismo handiko lana da. Pinturak bost pertsona irudikatzen ditu gela batean; horietako batek, neskato batek, lehen jaunartzea jasotzen du. Besaulki gorri batean eserita dago eta tapaki zuri batez babestuta dago. Tapaki horretan, leihoaren argia nabarmentzen da, bere garbitasunaren sinboloa adieraziz. Neskaren aurpegian gaixotasun baten sintomak antzematen dira, tuberkulosia; ziur asko gaixotasunak bere bizitzarekin laster amaituko du.

Ezkerrean apaiza dago, tristura keinua adieraziz, eta bere eliz mutila; biak argituta daude. Eskuinean, amaren atzean, itzalean gizon bat ikusten da, aita seguru asko. 

Konposizioan argi eta itzalen erabilera nabarmentzen da, argiak eta ilunak, eta errealismo izugarriko akabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren inguruko komentarioa IAM Venezuela webgunean.
Lucy Delaney

**Lucy Ann Delaney** (San Luis, Ameriketako Estatu Batuak,1830 - 1891tik aurrera) estatubatuar idazle, ekintzaile eta esklaboa izan zen, 1891ko *From the Darkness Cometh the Light* narratiba esklabistagatik ezaguna, "askatasun eskaera" baten lehen pertsonan egindako kontakizun bakarra eta Emantzipazioaren ondoren argitaratutako esklaboen kontakizun bakanetakoa.

Memorietan esklabotzatik askatzeko Polly Berry bere amak San Louisen (Missouri) izandako borroka legalak kontatzen dira. Alabaren kasuan, Berryk Edward Bates politikari eta Wijo alderdiko epaile ezagunaren eta Abraham Lincoln presidentearen administrazioan AEBetako fiskal nagusi izan zenaren babesa izan zuen. Lucy Annen kasua argudiatu zuen auzitegian, eta 1844ko otsailean irabazi zuen. Bere kasuak San Luisen 1814tik 1860ra bitartean aurkeztutako 301 askatasun eskaeretako bi izan ziren. XX. mendearen amaieran aurkitu zituzten, eta kasuaren artxiboak Misuriko Elkarte Historikoaren esku daude.

Delaneyren heriotzaren data eta xehetasunak ez dituzte jakitera eman.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leite Derramado

**Leite Derramado** Chico Buarqueren laugarren eleberria da, 2009ko martxoaren 28an Companhia das Letras argitaletxeak kaleratua.

## Sinopsia 
Gizon zahar bat ospitaleko ohe batean dago. Brasilgo familia tradizional bateko kidea da. Bere alabari, erizainei eta entzun nahi duen edonori zuzendutako bakarrizketa batean, bere leinuaren istorioa kontatzen du: arbaso portugaldarrak, Inperioko baroi bat, Lehengo Errepublikako senatari bat edota gaur egungo Rio de Janeiroko mutil gaizki hezia. 

Dekadentzia sozial eta ekonomikoa erakusten duen familia-saga bat da, azken bi mendeetako Brasilgo historian kokatua. Egileak Brasilgo gizarteaz eskaintzen digun ikuspegia oso ezkorra da: lagunkeria, klase eta arraza aurreiritziak, matxismoa, oportunismoa, ustelkeria, naturaren suntsiketa eta delinkuentzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ray Boyd

**Ray Boyd** (1951ko ekainaren 28a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isadore G. Jeffery

**Isadore Gilbert Jeffery** (Waukegan, 1840ko ekainaren 21a – Chicago, 1919ko otsailaren 23a) estatubatuar poeta izan zen, kristautasunaren inguruko poemak eta erlijio ereserkien letrak idatzi zituena. 

## Bizitza 
Samuel H. Gilbert eta Cornelia M. (Davey) Gilberten alaba, Isadore Gilbert Illinois estatuko Waukegan hirian jaio zen 1840ko ekainaren 21ean. Ingeles jatorrikoa zen. Urte asko Chicagon eman zituen, bere aitak negozio interesa baitzuen han.

1878an William J. Jeffery Chicagoko telegrafo eta telefono zerbitzuko arduradunarekin ezkondu zen. Ez zuen seme-alabarik izan.

## Lan hautatuak 

;Erlijio ereserkiak
* *What Sound of Lofty Praise* (1868)
;Poemak
* *One by One*
* *Anchored*
* *Behold he prayeth*
* *Hidden paths*
* *Incognito*
* *In peace*
* *Why?*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Consuelo Benavides

**Consuelo Benavides** (Tulcán, Ekuador, 1949 - Esmeraldas, 1985) ekuadortar irakasle, soziologo eta giza eskubideen defendatzailea izan zen.

## Biografia 
Consuelo Benavides 1949an jaio zen Tulcán hirian, Carchi probintzian. Esmeraldas probintziako irakaslea izan zen, Giza Eskubideen aldeko borrokarekin konprometitua.

Oswaldo Hurtadoren gobernuan jazarria, espetxeratua eta torturatua izan zen, mundu justuago eta bidezkoago bat eraikitzeko aldaketa soziala sustatu nahi zuten borroka prozesuetan izandako lidergoagatik.

Askatasuna lortu ondoren, 1985ean Esmeraldas probintziara joan zen, eta Quinindé kantoiko landa eskola batean lan egin zuen irakasle. Ikasgelatik ikasleei bere ezagutzak eta aldaketarako idealak transmititzen saiatu zen.

Leon Febres Cordero presidente zela, 1985eko abenduaren 4an, baimenik gabe atxilotu, torturatu eta hil egin zuten Ekuadorreko Itsas Infanteriako agenteek Quininden, Esmeraldas probintzian, Alfaro Vive Carajo taldearen jarduera subertsiboekin lotuta egoteagatik.

1985eko abenduaren 13an, Rocafuertetik gertu dagoen etxalde bateko potrero batean, Esmeraldas kantoian, Hector Eliazar Gonzalez Garcia eta Rudy Benavides Bone langileek emakume baten gorpua aurkitu zuten, aurpegia desitxuratuta eta bederatzi bala kolpe zituela, Consuelo Benavidesena zen berbera. Gorpuzkiak Quitoko El Batan hilerrian daude.

Inplikatutako Estatuko agenteek eta lotutako Gobernuko erakundeek kanpaina sistematiko bati ekin zioten delitu horiek ukatu eta Estatuaren erantzukizuna arbuiatzeko. Benavides familiaren eta Kongresu Nazionalak izendatutako Alderdi Anitzeko Ikerketa Batzordearen ahaleginen bidez, Rodrigo Borjaren gobernuan, delitu horiek argitara atera ziren gertakariak izan eta hiru urtera, eta Consuelo Benavidesen gorpua kokatu eta identifikatu zuten.

## Aintzatespenak 
* Consuelo Benavidesek oroitzapenezko plaka bat dauka bere oroimenez, Quitoko Metropoli Barrutiko Obrero Independiente auzoan.

* Tulcán-eko parke bati, lehen Las Tortugas parkea deitzen zenari, Consuelo Benavides izena jarri zioten.

* "Consuelo Benavides" parkean bere  busto bat altxatu zuten, haren borroka soziala aitortzeko.

* Esmeraldas hiriko "Milurteko Hezkuntza Unitate Fiskala Consuelo Benavides irakaslea" izenaz bataiatu zuten bere borroka ospatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arratoi-belarri

**Arratoi-belarri** hauetako bat izan daiteke:
* Arratoi-belarri handi edo *Myotis myotis*
* Arratoi-belarri txiki edo *Myotis blythii*
Saguzar kriptiko

**Saguzar kriptikoa** edo ***Myotis cypticus*** Vespertilionidae familiako europar saguzar bat da. *Myotis nattereri* saguzar espeziearen konplexuko kidea da, eta bere ahaiderik gertukoena. 2019ra arte *Myotis escalerai* espeziearekin nahastu ohi zen Iberiar penintsulan, baina analisi genetikoak erakutsi zuen bi espezie desberdin direla.

## Deskribapena 
4-5 zentimetro luze den saguzar txikia da, 12 gramoko pisua ohi duena. Aurpegia arrosa du, eta mutur eta belarri luzeak. Bizkar-ilajea marroia eta grisa da eta sabelaldea, berriz, argiagoa edo zurixeagoa. 

## Habitata 
Abandonatutako eraikinak edo zuhaitz hostoerorkorren pitzaduretan bizi ohi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Opiofobia

**Opiofobia** opioideak erabiltzeko beldurra da, albo-ondorioak direla eta, bereziki adikzioagatik. Gaixoengan eta haien senideengan ematen den fenomenoa da, baita osasungileengan ere, farmako familia hau errefusatzera eramaten duena.

Zainketa aringarrietan ta Medikuntzako beste arlo batzuetan ere (Traumatologia, Erreumatologia, Anestesia, Larrialdiak) erabiltzen dira opioideak, eta eragin kliniko positiboak eta jakinak izan arren, fenomeno honek mugatzen du bere erabilera. 

## Zergatiak
Zergatien artean, arrazoi historikoak daude. Txinan, adibidez, XIX. mendean gertatutako Opioaren Gerrak aztarna sakona utzi zuten hango gizartean. 

XX. mendean, bestela, Opioideen epidemia mundu mailan zabaldu zen, farmako hauen abusua dela-eta. Ameriketako Estatu Batuetan nagusiki larria da krisialdia.

1980ko hamarkadan, Euskal Herrian bezala munduko beste leku batzuetan ere heroinak eragindako menpekotasuna zabaldu zen gizartean eta ondorio latzak laga zituen, heriotza ez ezik hainbat trauma sozial ere. Hau beste gako bat da opiofobiaren auzian.

## Ikus, gainera
* Droga mendekotasun
* Zainketa aringarrietako glosarioa

## Kanpo estekak
*"Opiophobia, hidden epidemic" (Loma Linda University Health).
Nitrazolam

**Nitrazolama** konposatu organikoa da, C17H13N5O2 C17H12BrFN4  formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Solido da.
ezkerrera|thumb|124x124px|Nitrazolamaren egitura

Nitrazolamak klonazolamaren eta funitrazolamaren antzeko egitura du. Hurrenez hurren kloro- eta fluor-atomoak kentzearen ondorioa da. Antzeko ezaugarri hipnotikoak eta lasaigarriak ditu, baina inoiz ez da baimendu botika gisa erabiltzeko. Egun diseinu-droga da.

## Erreferentziak
Pirazolam

**Pirazolama** konposatu organikoa da, C16H12BrN5 formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. Konposatu organobromatutzat jo daiteke. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Solido da.

Pirazolamak alprazolamaren eta triazolamaren antzeko egitura du, kloro-atomoak bromoz ordezkatuta. Antzeko ezaugarri antsioitiko eta lasaigarriak ditu, baina inoiz ez da baimendu botika gisa erabiltzeko. Egun diseinu-droga da.

## Erreferentziak
Antrodia albida

***Antrodia albida*** *Fomitopsidaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Polyporus serpens*, *Daedalea serpens*, *Lenzites albida*, *Trametes sepium*, *Polyporus stephensii*, *Trametes serpens*, *Antrodia serpens*, *Physisporus serpens*, *Cellularia albida*, *Coriolellus sepium*, *Trametes subcervina*, *Trametes serpens subsp.* albida*, *Agaricus serpens*, *Trametes albida*, *Trametes albida var. serpens*, *Polyporus sepium*, *Coriolellus serpens*, *Coriolellus albidus*, *Tyromyces sepium*, *Daedalea sepium*.

## Deskribapena 
**Basidioma:** Fruitu sesilak, erresupinatua edo efuso-erreflexua, 2-3 cm-ko zabalerakoa, gainazal belusatua, zurixkatik krema zurbil kolorera doana, amaieran okre antzeko kolorekoa.

**Poroak:** Angelutsuak eta luzangak, milimetroko 1-3, zuri-krema kolorekoak, zahartzean hori zurbil kolorekoak.

**Haragia:** Gogorra eta larrukara, zurixka, usain eta zapore berezirik gabea.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Urte osoan zehar ohikoa. Batez ere hostozabalen hildako egurretan, koniferoetan gutxitan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Peru, Brasil, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Iran, Uzbekistan, Kirgizistan, India, Himalaiako eremua, Mongolia, Hego Korea, Japonia, Txina, Indonesia, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika, Réunion, Zimbabwe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La caza: nada es lo que parece

***La Caza: nada es lo que parece*** (itzulpena, ) Euskal Telebistako ETB2 katean emandako gaztelaniazko telebista saio bat da. ‘Secuoya Studios’ eta ‘Grupo Proyección’ ekoiztetxeek sortutako abenturazko reality psikologiko bat da.

*La Caza*-k bi denboraldi izan ditu, biak Juanma López Iturriagak aurkeztuta. Lehenengo denboraldia 2023ko Irailaren 27an estreinatu zen ETB2ko ‘prime time’-ean. 24 lehiakidez osatutako ‘casting’-a izan zuen, eta Euskal Herriko kokaleku natural ikusgarrietan grabatu zen.

2024ko maiatzean, bigarren denboraldirako ‘casting’-a iragarri zen, eta irailean estreinaldiaren data jakinarazi zen: 2024ko irailaren 25an.

## Programaren ezaugarriak 
Abentura genero klasikoari elementu berritzaile garrantzitsu bat gehitzen dio ‘**La Caza’-k**: ezkutuko identitateen jokoa. Itxuraz bi talde lehiatzen badira ere, Basapiztiak (Fieras) eta Basatiak (Salvajes), benetan hirugarren talde ezkutu bat ere badago: Otsoen taldea. Guztira zortzi otso lehiaketan, basapiztien eta basatien taldeetan infiltratuta, eta gainerako lehiakideak ehizatzen saiatuko dira otsoak, banan-banan. Saioaren hasieran Juanma Iturriagak ezkutuko hirugarren talde horren berri eman zien. Horrela, etengabeko susmoak markatutako lehiaketa gogorrari aurre egin zioten lehiakideek, aliatu leialak eta etsaiak nortzuk ziren asmatzen saiatzeko prest.

Lehiakideek zailtasunez beteriko erronkei aurre egin behar izan zieten, 24.000 eurorainoko azken saria eskuratzeko. 

## Errekonozimenduak eta sariak 
* Cannes-eko (Frantzia) MIPCOM telebista azokan, **La Caza** urte honetako formatu berritzileen artean hautatu zuten ‘**FRESH TV’** hitzaldian.
* **PRODU 2024 saria**, Ibedetza Errealitate Eduki Original Onenaren kategorian. Irabazlea: *La Caza: nada es lo que parece*.
* '''ROSE D'OR LATINO sariak''', Lehiaketa Reality roamerikako BizikiOnenaren kategorian izendatua. (Datorren 2025eko urtarrilaren 21an).

## Denboraldiak 
## Lehenengo denboraldia 
* 2023ko irailak 27 - abenduak 13
### Casting 
Lehenengo denboraldiak partehartzaile casting anitza izan zuen. 24 abenturazale, profil oso desberdinekin: Bilbon bizi den ukrainar errefuxiatu bat, 52 urteko Berriozarko basozain bat, Orioko hegaldi-azafata eta 2022ko Miss Gipuzkoa, Iruñeko arrisku-kiroleko argazkilari bat, abokatu eta magistratura oposiziogilea, Barakaldoko bidai exotikoen enpresaburu bat edo 48 urteko abenturazale mediku bat. Genero, adin eta Euskal Herriko leku ezberdinetako ordezkaritza duen profil-aniztasuna.

## Temporada 2 
* 2024ko irailak 25 - abenduak 11 

### Casting 
Irailaren 13an, EITB kateak bigarren edizioko 20 lehiakideren izenak eta informazio-fitxak argitaratu zituen, lehen denboraldian baino lau gutxiago. 

### Denboraldiaren garapena
Keijo Liinamaa

**Keijo Antero Liinamaa** (Mänttä, 1929ko apirilaren 6a – 1980ko ekainaren 28a) finlandiar abokatu eta politikaria izan zen. Finlandiako lehen ministroa izan zen 1975eko ekainetik azarora.

Lan-zuzenbidean espezializatutako abokatu bat izan zen, eta Finlandiako Sindikatuen Erakunde Zentralean hasi zen lanean. Lan-gatazketako bitartekaria izan zen, lehenik eskualde mailan eta gero bitartekari nazionala izan zen (1965-1970 eta 197-1980) eta negoziazioen bidez hainbat greba saihestea lortu zuen. 1967an, sindikatuen eta patronalen arteko akordio garrantzitsua lortu zuen, soldaten igoerak eragindako inflazioa saihesteko.

1970ean Justizia ministro izan zen Teuvo Auraren gobernuan eta 1971tik 1962ra Lan ministro izan zen Auraren bigarren gobernuan.

1975eko ekainetik azarora behin-behineko gobernu bateko lehen ministro izan zen, Martti Miettunenekin lehen ministro gisa koalizioa osatzeko akordioa lortu zen arte.
Sorginen Txabolako kanpai formako ontzia

**Sorginen Txabolako kanpai formako ontzia** Arabako Errioxako Bilar herrian dagoen Sorginaren Txabola trikuharrian aurkitutako kanpai-formako ontzien kulturako buztinezko ontzi bat da.

## Aztarnategia 
Sorginaren Txabola Arabako Elvillar herrian kokaturik dagoen trikuharria da. Álvaro de Gortazarrek eta Carlos Saenz de Tejadak aurkitu zuten 1935ean. 1936an Jose Migel Barandiaranek induskatu zuen; eta 1974an, Juan Maria Apellanizek. Bederatzi harlauzez eta estalkia eratzen duen lauzaz osatua dago. Hiru harlauza handik estalkia egiten duen harlauzari eusten diote. Pasabidea bost harlauzez osatua dago. Trikuharria aurkitu zutenean estalkiz egiten duen lauza hirutan zegoen hautsita. Arabako Errioxako estazio megalitikoaren parte da. Bertan aurkitutako hezurrekin egindako kronologiaren arabera, lehenengo ehorzketa orain dela 4.670 urte izan zen, eta ondoren hiru mendeko tartea izan zen, kanpai-formako ontziekin batera lurperatu zituzten beste gorpuak bertan sartu arte. 

## Kanpai-formako ontzien kultura 
thumb|Sorginaren Txabola. Sarrerako korridorea
Kanpai formako zeramika eskuz egindako zeramika mota bat da, eta ontzi batzuek duten kanpai forma alderantzikatuarengatik hartzen du izen hori. Orea distiratsua da, eta oro har, akabera zaindua du. Dekorazio ebaki eta geometrikoa du, eta lerro horizontalak diseinua egituratzen du. Mota honetako zeramikaren forma gehienak ontziak, goporrak eta lapikoak dira, hala ere, kopak edo heldulekua duten edalontziak ere badaude.

Zeramika hauek Europako zati handi batean agertu dira, bai hilobietan, bai bizilekuetan. Biltegiratzeko ontzi gisa, gatza ekoizteko edo kobrearen metalurgiarako erabiltzen ziren zantzuak daude, hala ere, arkeologo askorentzat, errituetan eta eliteekin lotuta erabiltzen ziren objektuak dira. Zenbait ontzik elikagaien eta edari alkoholdunen hondarrak gorde dituzte, hala nola garagardoa, beraz, lider baten posizioa finkatzeko egindako oturuntzetan eta hildakoak agurtzeko zeremonietan erabili zirela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helen Marr Hurd

**Helen Marr Hurd** (Harmony, 1839ko otsailaren 2a – St. Albans, 1909ko maiatzaren 4a) estatubatuar irakasle eta poeta izan zen. Miopia larria zuen arren, hogeita hamar bat ikastetxeetan irakatsi zuen, hori ezinezko bihurtu arte. Orduz geroztik, literaturari eskaini zion bere burua.

## Bizitza 
Helen Marr Hurd Harmonyn jaio zen, Maine estatuan, 1839ko otsailaren 2an, eta bost ahizpa eta neba bat zituen.

Miopia larriak ikasketak galarazi zizkion. 16 urte zituela, bere ama alargundu zen. Osasun arazoak zituen, eta Hurdek bere kabuz ikasketak jarraitu behar izan zuen. Desgaitasuna izan arren, klase arrunt batean irakasteko trebatu zen
* *Sub montem. : Christmas and other poems* (1890)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Marie Grezet

**Jean-Marie Grezet**, (Le Locle, Neuchâtel kantonamendua, 1959ko urtarrilaren 16a) suitzar txirrindulari ohia da, profesionala 1981etik 1987ra.

## Palmaresa 
### Amateurretan 
### Profesionaletan 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Artza

**Artza** (gaztelaniaz eta ofizialki, *Arza*) Burgosko probintziako Mena Haranean kokatzen den herri bat da, Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan.

2023an, Artzak, Ayegako populazio entitate bereiziaren barnean, 13 biztanle zituen erroldatuak.

Artza Gaztela eta Leongo autonomia erkidegoan altuera baxuenean aurkitzen den herria da. Itsas mailaren gainetik 182,7 metrora.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Kanpo estekak
Triazolam

**Triazolama** konposatu organikoa da C17H12Cl2N4 formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. IUPACek bentzodiazepina gisa formulatzen du. Konposatu organokloratutzat jo daiteke .Solido kristalino arrexka da.

Triazolama ezaugarri hipnotiko eta lasaigarriak ditu eta insomnioa eta erritmo zirkadianoaren nahasmendua tratatzeko sendagai gisa usatzen da. Ahoz pilula moduan hartzen da. Europako estatu batzuetan, Frantzian eta Norvegian esaterako, preskribatzea debekatuta dago. Espainian *Halcion* markarekin saltzen da gehienz 125 mg-ko pilulletan. Diseinu-droga moduan ere kontsumitzen da. 

Triazolama NBEk 1971ean bultzatutako Substantzia Psikotropikoei buruzko Hitzarmenan jasota dago.

## Lan egiteko modua 
Beste bentzodiazepina batzuekin bezala, triazolama gamma-2 azpiunitateari lotzen zaio kloruro ioien GABA-kanal hartzailean, eta azido gamma-aminobutiriko (GABA) neurotransmisore inhibitzailearen efektuak areagotzen ditu, nerbio-sistema zentraleko bentzodiazepina-hartzaileekin lotura ez-selektiboa eginez. 

## Albo-ondorioak 
Triazolamak, 10 pazienteetatik batea logura, zorabioa eta ataxia eragin dezake. 

## Kontraindikazioak 
Triazolama tentuz erabili behar da haurrekin, emakume haurdunekin, adinekoekin eta alkohol- edo droga-adikzioa duten pertsonekin.

## Erreferentziak
Zapizolam

**Zapizolama** konposatu organikoa da, C15H9Cl2N5 formula duena triazolobentzodiazepinen familikoa. Konposatu organokloratutzat jo daiteke. Solido da.
ezkerrera|thumb|149x149px|Zapizolama

Zapizolamsak ezaugarri hipnotiko eta lasaigarriak ditu, baina ez da sendagai gisa usatzen. Egun, diseinu-droga moduan ere kontsumitzen da.

## Erreferentziak
Robert Hirigoien

[thumb|250px|[Herri Urratsaren 1990eko edizioa, Senpereko aintziran.]]

**Robert Hirigoien** (Larresoro, Lapurdi, 1944 - Ibidem, 2025ko urtarrilaren 4a) euskaltzalea, Herri Urratsen, egungo Lapurtarren Biltzarraren, Kanboko ikastolaren eta Ote Lore elkartearen sortzaileetako bat izan zen.

## Biografia 
Marijo Iriarterekin ezkonduta hasiera-hasieratik ikastolen mugimenduarekin lotura izan zuen, lehenbiziko gurasoetarik baitziren, seme-alabak dudatu gabe ikastolan sartu baitzituzten. Kanboko ikastolaren sortzailetan ziren senar-emazteak eta, ondoren, Xalbador kolegioaren altxatze lanetan ere ibili ziren.

Herri Urratsen, Seaskaren Iparraldeko ikastolen besta handiaren sortzaileetan zen Hirigoien ere bai. Funtsean, Herri Urrats sortzeko ideia Marijo Iriarte emazteak eta hark ukan zuten, Durangon (Bizkaia), Ibilaldia jaialdian izan ondoan. Herri Urratsen sortzeko lehenbiziko bilkurak  haien etxean egin ziren, Larresoroko Gaxienean. Herri Urrats izena bera haren proposamenetik izan zen. Hastapenean, Herriaren Urratsa proposatu zuen Hirigoienek. Ondoren, laburrago egiteko, Herri Urrats hautatzea erabaki zuten.

Kultur arloan ere elkarte eta ekitaldi sustatzaile izan zen, bestetik, Hirigoien. Hala nola Uztaritzeko Lapurtarren Biltzarra berriaren sortzailetan izna zen. Egun, Uztaritzen izen honen duen euskararen aldeko jaialdia egiten dute, antzinako Biltzarra oroitzeko. 1979an lehendabizikoz ospatu zen, Bai Euskarari kanpainari bukaera emateko  

Larresoron, bestetik, Ote Lore elkartea sortu zuten 1985ean, eta Hirigoien barne zen, hastetik. Funtsean, hark zuen Ote Lore izena proposatu. Elkarteak euskal kultura berriz piztea zuen xede. Hala piztu zituzten Jondoni Martinen bestak, azaroan, eta harrizko zubiko bestak ere bai. Elkarte horrek berrogei urte bete zituen 2024an, eta euskal kulturaren biziarazteko xedearekin jarraitzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arca di san Donato

***Arca di san Donato*** (italieraz ***San Donatoren kutxa***) delakoa Donato santu katolikoaren hondarrak gordetzeko egin zuten monumentua da, Arezzoko katedralean kokatua. Elizako aldare nagusia ere bada, absidearen erdian kokatua.

## Ezaugarriak 
1289. urtea baino lehenagokoa da aldarea, berez, eta hiru aldetan zutabe txikiz eusten diren arku zorrotzez apainduta dago. Haren atzean itsatsia ageri da Donatoren arka edo kutxa, 1362an jada dokumentatutako haitzurdiezko lan paregabea, baina aurretiazko fase ezberdinen aztarnak ere badituena. San Donato gotzainaren oroimenez eraiki zen, 363an Arezzon hil zen martiria: gorpuzkinak erlikia gisa arka barruan daude, salbu eta burua.

Marmolezko monumentua hamabi zutabek osatzen dute, eta bakoitza erpin eta pinakulu gotikoetan burutua dago. Lan honen sorreran Siena, Florentzio eta Arezzoko artistek parte hartu zuten XIV. mendean zehar. Beheko banda Agostino di Giovanni eta Agnolo di Venturarena da, XIV. mendearen lehen erdikoa, eta horren gaineko bandan dauden erliebeak (zeinetan erdiko nabarmenean Madonna eta Haurra irudikatzen diren), Giovanni di Francesco eta Betto di Francescorenak dira nagusiki, XIV. mendearen bigarren erdikoak. Arkaren atzealdea San Donatoren bizitzako eszenekin apainduta dago, bere dekapitazioa ageri da kasu.

## Iruditegia 

Fitxategi:Pala del duomo d'arezzo, 1364-75, parte centrale di scultori aretini 02 madonna col bambino 2.jpg|Erdiguneko erliebea, madonna eta haurra.
Fitxategi:Cathedral (Arezzo) - Main altar (back).jpg|Albotik ikusia.
Fitxategi:Altare maggiore del duomo d'arezzo, pala marmorea e arca di san donato, 05,0.jpg|Atzealdearen bista.
Fitxategi:Arca di San Donato, detail of decapitation.jpg|San Donatoren dekapitazioa eta beste eszena batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak