Marie Le Masson Le Golft

**Marie Le Masson Le Golft** (Havre, Frantzia, 1749ko urriaren 25a – Ruan, Frantzia, 1826ko martxoaren 3a) idazle eta naturalista izan zen.

## Bizitza 
Le Masson Le Golft 1749an jaio zen Le Havren. Jean Le Masson itsasontzi kapitainaren eta Anne Le Golft merkatari baten alabaren alaba. Bere garapen intelektuala, Mannevilletteko d'Après hidrografoak eta, batez ere, Jacques-François Dicquemare zoologo eta abadeak bultzatu zutela dirudi.

### Lan ibilbidea 
Aitaren laguna izan zen lan zientifikoan, eta haren dizipulutzat zuen bere burua. Sasoi hartako burgesiaren ezaugarri zen udal-abertzaletasunak bultzatuta, sakonki interesatu zen bertako bizimoduaz.

Hasiera batean, Abbé Dicquemarek zoofitoei buruz egindako ikerketek eta esperimentuek erakarrita, muskuiluei, irakitean esneak zuen hanpadurari eta lausotze-fenomeno bati buruzko ikerketak kaleratzen hasi zen 1779. urtean bere "Fisika, historia naturala eta arte eta lanbideei buruzko oharrak eta memoriak" lanean. Honek moluskuei buruz egindako lan handia kaleratzen ahalegindu zen, baina argitalpenaren kostuak bere saiakera guztiak zapuztu zituen. Saiakera ugari horiek XVIII. mendearen amaierako zientzialariekin harremanetan jarri zuten, hala nola Bernard Germain de Lacépède, Nicolas de Condorcet edo Louis-Jean-Marie Daubentonekin.

Maistra izan zen eta 1788. urtean *Hezkuntzari buruzko gutunak* kaleratu zituen, kaleratu bako beste lan batzuk idazteaz gain. Bere liburuetako bi oraindik aipatzen dira: *Naturaren oreka* (1784), non graduak esleitu zizkien ehunka animalia, landare eta mineralei, eta *Gizateriaren baso orokor bat* (1787), mapamundi bat, non sasoi hartan ezagutzen ziren herri guztiak eta haien ezaugarriak sinboloen bidez adierazita dauden.

Masson-ek bere bizitzako azken urteak pobrezian eta ia ahaztuta eman zituen Ruanen, non geografia eta marrazketa irakasle jardun zuen. 1805. urte inguruan, Ohorezko Legioaren eskoletako batean sartzen ahalegindu zen. Bere bizitzaren azken aldera, ikasle ohiekin korrespondentzia izan zuen, eta balio moralak gogora ekarriz eskutitz ederrak idatzi zizkien. 1826. urteko urtarrilaren 3an hil zen, Noémie Noire Ourselek bere "Diccionario de biografía *normanda*" lanean leku nabarmena eman aurretik.

Hil zenean, Ruango hiriari utzi zion liburutegi pertsonala, Dicquemareren liburuaren argitalpenean erabiliko ziren marrazki, grabatu eta kobrezko xaflen bilduma barne.

Probintziako zenbait akademiatako kide izan zen, baita Madrilgo Hezkuntza Errege Akademiakoa, Frantziako Lurmuturreko Filadelfoen Zirkulukoa eta Bilboko Real Sociedad Akademiakoa ere.

## Lanak 
* *Entretien sur Le Havre*, El Havre, chez les libraires, 1781
* *Balance de la nature*, Paris, Barois Zaharraren etxean, 1784 (Marc Dezimok berrargitaratua, Hitzaurrea Natura erregistratu zuen emakumea, Les presses du réel, 2005)
* Esquisse d'un tableau général du genre humain, planisphère, Moitheyk, erregearen ingeniari geografoak, inprimatua, 1787.
* *Le Havre au jour le jour de 1778 à 1790*, Ed. Philippe Manneville, Rouen, Société de l'histoire de Normandie, 1999 (Marie Le Masson Le Golft-ek 1778 eta 1790 bitartean idatzitako Le Havre hiriko Analak eta Le Havre-ri buruzko Elkarrizketaren laburpenak barne hartzen ditu).
* ''Lettres relatives à l'éducation'', Paris, Buisson, 1788

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* George Kish, XVIII. mendeko munduko mapa antropologikoa, "Gizateriaren irudi orokor baten bosquejo", Florencia, Società di studi geografici, 1982.
* (es) Josef Konvitz, Marie Le Masson-en El gusto ilustrado Le Golft, Petits propos culinaires.
* ( en ) Bridgette Byrd O'Connor, Marie Le Masson Le Golft, 1749-1826 : XVIII. mendeko hezitzaile, historialari eta filosofo naturala, Oxfordeko Unibertsitateko doktore-tesia, 2005
* Cyril Le Meur, Antzinako Frantziako Emakumeen Hiztegiko sarrera linean, Antzinako Erregimeneko Emakumeen Azterketarako Nazioarteko Elkartearen webgunean.
* Cyril Le Meur, “Marie Le Masson Le Golft bere Itaka txikian, edo Le Havreko emakume baten bidaia intelektuala Argien Mendearen amaieran”, XVIII. Mendea, Argien Emakumea, 36. zenbakia, 2004.
* Cyril Le Meur, Naturaren idazkera apologetikoaren epigono probintzialak: Abbé Dicquemare eta Marie Le Masson Le Golft, Natura XVIII. mendean idazten ari zen kolokioaren aktak. Abbé Pluche, Presses universitaires de Paris-Sorbonne, 2006.
* Noémi-Noire Oursel, Une Havraise oubliée, Marie Le Masson Le Golft, Évreux, Imprimerie de l'Eure, 1908.

## Kanpo estekak