Mari Karmen Mitxelena

**Mari Karmen Mitxelena** (Usurbil, Gipuzkoa, 1938) andereño ohia, aitzindaria da.

## Bizitza 
Usurbilgo San Esteban auzoan jaio zen eta bertan bizi izan zen hogei urte bete arte. Gero Agiña auzora aldatu zen eta ondoren Donostiara.

### Formakuntza 
Bere lehen maistra Maritxu Olariaga donostiar euskalduna izan zen, nahiz eta diktadura frankistak ezarritakoaren arabera formazio arautu guztia gaztelaniaz jaso. Lehen mailako ikasketak amaituta, batxilergoa Donostian egin zuen, moja teresiarren ikastetxean. 

Amaieran, enpresa industrial batean lan egiteko eskaintza jaso bazuen ere, eta ziur aski irakaskuntzarekiko sentitzen zuen erakarpen naturalak bultzatuta, Ategorrietako Irakasle Eskolan hasi zen ikasten, eta hantxe egin zituen aginduzko hiru ikasturteak. Ordurako andereño lanetan ziharduen Jone Forcadaren proposamena onartu aurretik, ordea, praktikak egiteko aukera izan zuen Elvira Zipitriarekin. 

### Lan ibilbidea 
Donostiako Portuko Kaixo ikastola txiki batean egin zuen lehen lana, eskola frantseseko lau ikasleri euskara klaseak ematen. Euskaraz irakurtzen eta idazten irakasteaz gain, ipuinak kontatzen zizkien eta Lehen Jaunartzea euskaraz jasotzeko prestatzen zituen. 

Hori 1956an gertatu zen, urte horretan ekin baitzion Mari Karmen Mitxelenak bere ibilbideari irakaskuntza euskaldunean. Irakasle-ikasketak eta praktikak amaitu ondoren, bere karrera profesionala hasi zuen, ikastola txiki hartan hain zuzen ere, Jone Forcadaren lekukoa hartuz. Mitxelenak berak gogoratzen duen bezala: "Oso urte politak izan ziren, baina aldi berean gogorrak ere bai, klandestinitatean jardun behar izan baikenuen". Portuko ikastolan hamaika urte egin zituen. Ehunka haurrek euskaraz ikasi zuten frankismoaren urteetan poliziaren errepresioari izkin egin zioten irakasleen lanagatik«Klandestinitatean inoiz ez genuen pentsatu ikastolak gaur direnera iritsiko zirenik»Ikastolen mugimendua hedatzen joan zen heinean, ikuskarien eta irakaskuntzako funtzionarioen bisitak ugariagoak ziren irakaskuntza sarean tokia egiteko borrokan ari ziren ikastetxeetan. Zailtasunak areagotu egiten ziren egunez egun. Egoera hori normalizatzeko asmoz, Elvira Zipitriak, Koro Aldanondok, Miren Terese Alemanek eta Mari Karmen Mitxelenak urrats irmoa eman zuten, eta ikasleen gurasoen oniritziarekin, lehenik eta behin Elizaren babesa lortu zuten beren ikastetxeetarako, eta, ondoren, gurasoekin batera, Orixe Kultura Elkartea sortzea sustatu zuten. Elkarte horren helburu nagusia ikastola bat sortzea izan zen, legezko araudiaren barruan.

Hala ere, behin betiko legeztatzea gertatu ez zen bitartean, ikastola txiki haien eguneroko bizitza zailtasunez beteta egon zen, eta behin baino gehiagotan arriskuan jarri zen legeztatzearen beraren amaiera ona. Azkenik, baldintza guztiak gainditu ondoren, 1969-70 ikasturterako behin betiko baimena eman zen, baina instalazio zaharrak utzi eta egokiagoak ziren beste batzuetara igaro behar zuten. Horretan ari zen sortu zenetik Orixe Kultura Elkartea. Eta, horrela, aro modernoko Donostiako lehen ikastola martxan jarri zen.

Ordutik, Mari Karmen Mitxelenak Orixe Ikastolan egin zuen bere jarduera pedagogiko guztia, 2001ean erretiroa hartuz. Beraz, berrogeita bost urte izan ziren euskarazko irakaskuntzan.

## Sariak 
* 2010ean, Gipuzkoako Foru Aldundiak Urrezko Domina eman zion hirurogeiko hamarkadako andereñoen kolektiboari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mari Karmen Mitxelenak errepresio frankista gogoratzen du ikastolako irakasle izan zen garaian - *YouTube*