Titulus pictus

[eskuinera|thumb|Dressel 20 anfora bat, [Testaccio mendia|Testaccio mendian aurkitutako *tituli* *picti*-aren adibideekin.]]
[thumb|Antzinako Ponpeiako kale batean idatzitako *titulus pictus* edo *[Grafiti|graffiti* bat.]]
***Titulus pictus*** (pluralean ***tituli picti***) antzinatean erabiltzen zen idazkun mota bat da. *Titulus*, idazkun bat da eta *pictus*,  margotua, koloreztatua eta adornatuta esan nahi du. Berez, pintatutako idazkunak dira, testu motzak, mota askotariko azalean idatziak. Idazkun horiek gorri edo beltz koloreko pinturaz egiten ziren. Horrelako testu margotuak aurki daitezke, adibidez, Ponpeiako hormetan edo Murtziako Cueva Negra leizean. 2,500 *tituli picti* jasota daude CIL IV  liburukian ( Vol. IV: Inscriptiones parietariae Pompeianae, Herculanenses Stabianae (1871)" : hau da, Ponpeiako,  Herkulanoko eta Estabiako latinezko idazkunak). Baina ohikoenak eta ezagunenak, merkataritzan garraiorako erabiltzen ziren anforetan aurki ditzakegunak dira, gehienetan, anforaren lepo inguruan.  ***Tituli picti*** izena margoarekin idatzitako testutxo horiek izendatzeko erabiltzen da usu epigrafia eta arkeologia ikerketetan.

Ohikoak ziren inskripzio horiek erromatarren garaiko zeramikazko ontzietan, eta batez ere, merkataritza-ontzietan garraiatzen ziren anforatan. Batzuk oso zaharrak dira, adibidez, Siziliako Lipariko irlan  K.a. III. mendeko La Secca de Capistelloko ontzi urperatuan topatu zen 1977an, eta ondoratutako anforek greko-latinoetan, grezierazko *tituli* *picti*-ak estanpatuta zeuden.

Bestalde, anforetan eta ez dira *tutuli picti*-ak bakarrik egoten, beste testu motz batzuk ere idazten zituzten, inskribaturik (gafitoak) edo estanpatuta (zigiluak). Denak kontuan hartzen dituen terminoa *instrumentum domesticum scriptum* izan daiteke. Zigiluak matrize batek edozein objektu eta euskarriren gainean sortutako markak dira oro har, zeramikan *ante coctionem* (hau da, zeramika labean egosi aurretik) egiten zen, buztin freskoaren gainean estanpa batekin presioa eginez; grafitoak, tresna gogor batekin eginak dira, eta azkenak *tituli picti* izenez ezagutzen diren inskripzio pintatuak, tintaz, pintzel batez edo kalamu batez gainazal gogorren gainean eginak. Merkataritza-izaerako epigrafe horietan jatorria, hartzailea, edukia, jabea eta abar zehazten ziren. 

Baina ez ziren bakarrik komertzioaren beharretako erabiltzen. baliagarria zen, ere bai, gaur egun "marka" esango geniokeen izenak finkatzeko eta ezagutarazteko, eta, baita ere, zerbait hondatzen bazen, seguru moduan, erreklamazioak egiteko. 

Tunisian aurkitutako *titulus pictus* batean, 4. mendetik 6. medera arte datatu daitekeena irakur daiteke: Ardo ontzia, Mariak Kristo sortzen du, 22 ardo unitate. Kretar *titulus pictus-a* zuen  eta Capuan aurkitu zen beste batean hau irakur daiteke: Campaniarena den ardoa, anfora 472.

## Ezaugarriak 
"Etiketa" horien diseinua oso konstantea izan ohi da, baina, gaur egun gertatzen den bezala, anforan ontziratutako produktuaren arabera aldatzen zen, ezaugarriak adieraziz: jatorri-tokia, ontziratze-data, zahartze-urteak (hala badagokio), pisu garbia, etab. Horrela, formula desberdinak daude anfora mota bakoitzerako: olioa, ardoa, arrain-gazituak, frutak, etab. Izan ere, *tituli picti* horiek anfora erromatar ia guztietan idatzi ziren, eta horiek mota guztietako produktuak garraiatzeko balio izan zuten, baina, batez ere, elikagaiak garraiatzeko.

Testu horietan askotariko laburdurak erabiltzen ziren, hala nola: *primum*, *excellens*, *optimum*, *flos*, *florum*, *praecellens*, *penuarium*, eta *secundarium*. Litekeena da epiteto horiek erabili izana produktuaren kalitatea transmititzeko. Baziren tria nomina ere, eroslea eta saltzailea adierazten zituena. Beste elementu bat jabearen izena zen.

Erromako Testaccio mendiaren iraupenari esker, olioak garraiatzen zituzten anforak dira *titulu picti* ezagunenak. Testaccio mendia Erromako Aventino mendiaren oinean dago, 50 metroko altuera eta kilometro bateko perimetroa du, eta zaborrontzi ofizial baten hondakina da. Estatuak generotan jasotako zerga gisa eskuratzen edo erosten zuen olioa, hiriko merkatuetan prezioak egonkor mantentzeko balio ziona, Erromara iritsi zeneko anforen hondarrak metatzeko balio izan zuen. Horrela, diruz lagundutako olio horrek, doan banatzen zen laborearekin batera, ahal zen neurrian herritarren matxinadak saihesteko balio izan zuen.

Olioaren adibidearekin jarraituz, anfora horien etiketak bost inskripzio izaten ditu. Anforaren zati finkoetan jartzen ziren, eta H. Dressel-ek grezierazko letrekin izendatu zituen: alfa, beta, gamma, delta eta epsilon, nahiz eta azken inskripzio hori ez den beti agertzen.  Koloreek ere kodifikatuta zeuden eta iturriari buruzko informazioa ematen zuten. Adibidez, zuria, ekoizlearen izena ematen zuen. Ablatiboa salgaien bidaltzailea identifikatzeko erabili zen eta nominatiboa  Kasu izendatua kontsumitzailea edo handizkako eroslea identifikatzeko erabili zen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* A. Aguilera Martín (2001), “Los tituli picti δ en el convento astigitano en el primer tercer siglo III”, Ex Baetica Amphorae Nazioarteko Kongresua. Erromatar Inperioko Betikako kontserbak, olioa eta ardoa. Ecija eta Sevilla, 1998ko abenduaren 17tik 20ra, Ecija, 2001, ISSN: 1231-1240.

* P. Bedowski (2003) "Tituli picti und die antike Werbesprache für Fischprodukte". Münstersche Beiträge z. antiken Handelsgeschichte, Bd. Golak: 1-0, 22 ', H. 2 (2003), 18-54.

* E. Rodríguez Almeida (1989) Los tituli picti de las ánforas olearias de la Bética, (Madrilgo Unibertsitate Konplutentseko argitaletxea), Madril.

* E. Rovira Guardiola, “El Archivo Sulpicio y los tituli picti b: circulacion de comercios en el Mediterraneo”, XII Congressus Internationalis Epigraphiae Graecae et Latinae. 3- 8 September, Bartzelona 2002.

## Kanpo estekak 
* Pérez González, Jordi  (2014-09-15) "La base de datos on-line del CEIPAC. Los tituli picti". *Ar@cne. Revista Electrónica de Recursos en Internet sobre Geografía y Ciencias Sociales.ISSN on-line: 1578-0007  eta "*La base de datos on-line del CEIPAC. Los Tituli Picti". Ar@cne. *Revista Electrónica de Recursos en Internet sobre Geografía y Ciencias Sociales*. Bartzelonako unibertsitatea.