Danilo I.a, Montenegroko Printzea

**Danilo I Petrović-Njegoš** ( serbiar zirilikoan : ***Данило I Петровић-Његош***) Montenegroko printzea izan zen 1851tik 1860ra. ( Printze-Gotzaindegia ) Printzerri laiko batean .

1852an Otomandar Inperioarekin gerran sartu zen , Porteak Montenegroko jurisdikzioa aldarrikatuz, eta bi herrialdeen arteko mugak ez ziren zehaztu 1858ra arte. Danilok, Mirko anaia nagusiaren laguntzarekin, otomandarrak garaitu zituen. Ostrog 1853an eta Grahovac-eko guduan 1858an. ***Danilovgrad*** herriak bere izena darama.

## Biografia 
Stanko Petrovitxen familian jaio zen 1826ko ekainaren 6an . Osaba hil ondoren , Montenegroko ***jaun titulua*** jaso zuen. 1852ko martxoaren 1ean independentzia osoa aldarrikatu zen, eta Danilok Montenegroko Printzearen titulua hartu zuen. 1852ko martxoaren 21ean, Errusiar Inperioak printze gisa aitortu zuen.

## Igo boterera Printzea bezala 
Petar II.a Petrović-Njegoš hil zenean , Senatuak, Đorđije Petrović-en (garai horretako montenegroar aberatsena) eraginez , Petar-ren anaia nagusia Pero Tomov izendatu zuen Printzea (ez apezpikua, edo *Vladika* ). Hala ere, boterea lortzeko borroka labur batean, Perok, Senatuaren laguntzaz jabetu zena, jendearen artean askoz laguntza handiagoa zuen Danilo askoz gazteagoaren aurka galdu zuen.

Petar-ren ondorengoa erabaki baino lehen, Crmnica eta Katunjani tribuen artean bakea egin ondoren, eta Montenegroko klan guztiek Bjelopavlići izan ezik, Vienara bidaiatu zuen , Austriar Inperiora eta gero Errusiako Inperiora , ustez ordenatua izateko. *Vladika* bezala , ez Printze. Danilo 1852an Errusiatik itzuli ondoren, Pero eta bere aldekoak ezustean hartu zituen, Nikolas I.a Errusiakoaren babesa Montenegroko printzea izateko berarekin ekarriz . Horrela, ustekabean, Danilo printze bihurtu zen eta Perok porrota onartu zuen Senatuko presidente kargura itzuliz.

Mendeetako aginte teokratikoaren ondoren , Danilo izan zen Vladikaren eliz-posizioa eduki ez zuen montenegroarreko lehen printze sekularra. Montenegroren estatusa berritzeko asmoa zuen, erresuma bihurtuz, baina ez zuen nahikoa denbora bizi bere asmoak gauzatzen ikusteko.
thumb|Danilo Printzearen erretratu ofiziala

## Arrakasta militarrak 
Daniloren erregealdian irabazi zuen Montenegrok Turkiarekin zuen borrokarik garrantzitsuena eta bere de facto independentzia. Bere anaia zaharren karismatikoak, Mirko Petrović-Njegoš Voivode Handiak 7.500 indartsuko armada gidatu zuen eta Turkiarren aurka Grahovac-eko gudu erabakigarria irabazi zuen (7.000 eta 13.000 artean) 1858ko maiatzaren 1ean. Otomandar indarrak bideratu zituzten. Gerrako garaikurren arsenal handia geratu zen montenegrinoen esku, 1862ko eta 1875-1878ko azken independentzia gerretan berriro ere erabilgarria izateko.

Garaipen handi honek are garrantzi diplomatikoagoa izan zuen. Montenegroko armen aintza laster betikotu zen hego eslaviar guztien abestietan eta literaturan, bereziki Vojvodinako serbiarrena, orduan Austria-Hungariako parte zena. Montenegroko garaipenak Potentzia Handiak Montenegro eta Turkiaren arteko mugak ofizialki mugatzera behartu zituen, de facto Montenegroren mendeetako independentzia aitortuz. 1858an, atzerriko potentzien ordezkarien batzorde batek Montenegro eta Turkiaren arteko muga mugatu zuen. Montenegrok Grahovo , Rudine , Nikšić-en Župa , Drobnjaci , Tušina , Uskoci , Lipovo , Upper Vasojevićiren erdia baino gehiago irabazi zituen, eta Kuči eta Dodoši zatia .

## Errusiarekiko aliantza eta bere porrota 
Danilok Errusian aliatu militar bat bilatu zuen Austria ez haserretzen saiatzen zen bitartean. Bere emaztea hezi eta aberatsak, Errusiak Montenegroren subiranotasun osoa aitortzeko nazioartean agintzen ez zuenarekin batera, eragin handia izan zuen bere jarrera frankofiloa . Jarrera frankofilo hori kaltegarria izan zen Danilok Errusia, Austria eta Serbiarekin zituen harremanetarako, Montenegro eta Frantziaren arteko harreman onak euren interesen mehatxutzat hartzen baitzituen.

Aldi berean, Europako potentzia nagusi guztiek Errusiako eragina ahultzeko lan egin zuten Hego-ekialdeko Europan , hau da, Montenegroko indartsuena zen. Bere herriaren aldartea ezagututa, Danilok uko egin zion Montenegroren subiranotasunari heltzeari, europarren presioa neurrian saihestuz. Aldi berean, Errusia ez zegoen Montenegrori laguntzeko 1854an Krimeako Gerran porrota jasan ondoren. Ondorengo Parisko Kongresuan. 1856an, Errusiako Gobernuko ordezkariek ez zuten behar adina indar izan Montenegroko independentzia eta lurraldea handitzeko eskakizunei laguntzeko. Hala ere, Errusiako Gobernuak Daniloren memorandumaren harira erantzun zuen "Errusiar Gobernuak beti aitortu izan duela Montenegroren independentzia eta beti egingo duela beste potentzia handien posizioa edozein izanda ere". Frantziako Bigarren Inperiorako bidaian , Danilok finantza laguntza batzuk jaso zituen (200.000 franko urtero) Frantziatik, Frantziak Montenegroren subiranotasunaren onarpen formala bermatuko zuelakoan. Bide beretik, Napoleon IIIespero zuen horrek Montenegro Frantziaren eraginera hurbilduko zuela Errusiaren kontura. Daniloren ekintza honek etsai asko irabazi zituen, eragin handiko montenegrinar askok Errusiari traizio gisa ikusi baitzuten.

Daniloren etsaiak ugaritu ziren eta Daniloren anaia nagusia, Mirko Voivode Handia eta Đorđije Petrović Senatuko presidentea zeuden. Printzearen ezabaketa antolatzeko planak Stevan Perović Cucak zuzendutako eta atzerriko potentziek lagundutako Montenegroko emigrazioak asmatu zituen. Daniloren fidelek Perović hiltzea lortu zuten Konstantinoplan baina Printzearen aurkako erresistentzia ez zen amaitu.
thumb|Daniloren Kodearen pasarte bat

## Daniloren kodea 
Etxeko gaietan, Danilo agintari autoritarioa zen . Gertatu zenez, bere boterearen zentralizazioak estatuaren funtzio modernoak garatzen lagundu zuen.

Danilok Petar I Petrović-Njegoš-ren Legea erabili zuen 1855eko Lurraren Lege Orokorraren inspirazio gisa ( *Zakonik Danila Prvog* ).  Daniloren Kodea Montenegroko tradizio eta ohituretan oinarritzen zen eta Montenegroko historiako lehen konstituzio nazionaltzat hartzen da . Gainera, arauak, pribatutasuna babestu eta Austriako kostaldean ( Kotorko badia ) gerrak debekatu zituen.

Danilok 1855ean antolatu zuen Montenegroko lehen errolda eta Montenegroko etxe guztiak erregistratzeko agindua eman zuen . Erroldaren arabera, Montenegroko biztanleria 80.000 zen.

Danilok zerga-plan bat ezarri zuen, Montenegroko eta Mendietako tribu guztiek onartu zutena Kuči izan ezik ; Gatazkaren beldurrez, hasiera batean Danilok ez zuen arazo honetara jo, 1856an, bere anaia, Mirko komandantea (*vojvoda* ) Kuči zigortzera bidali zuen arte. 247 pertsona inguru hil ziren, eta kučiek zergak ordaintzera behartu zituzten, beste tribu batzuek bezala. Beste liskar batek Bjelopavlići klanak parte hartu zuen, baina kaltea mugatu egin zen klaneko buruzagi matxinoei maila altua emanez.

## Bizitza pertsonala 
1855eko urtarrilaren 12an Njeguši-n Darinka Kvekić ezkondu zen , Triesten 1837ko abenduaren 31n eta 1892ko otsailaren 14an hil zena, Marko Kvekić eta Jelisaveta Mirković emaztearen alaba. Alaba bat izan zuten, Olga (Cetinje , 1859ko martxoaren 19a - Venezia , 1896ko irailaren 21a), inoiz ezkondu ez zena.

## Hilketa eta ondorengoa 
Danilo 1860ko abuztuan hil zuten, Kotorko portuan itsasontzi batean sartzen ari zela . Hiltzailea Bjelopavlići klaneko Todor Kadić izan zen. Nikola Printzea ( *Knjaz* ) Daniloren iloba izan zen Montenegroko hurrengo printze laikoa izan zen Daniloren oinordekoa .

## Erreferentziak