open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rathfarnham gaztelua

**Rathfarnham gaztelua** (ingelesez *Rathfarnham Castle*, irlanderaz *Caisleán Rath Fearnáin*) Rathfarnhameko udalerrian kokatzen den gaztelua da, Irlandako Errepublikako Hego Dublineko konderrian dagoelarik.

## Historia 
Gaztelu anglo-normandiarra zegoen toki berean eraiki zuen Adam Loftus ingelesak 1583 inguruan Rathfarnham gaztelua. Hasieran gotorleku funtzioa izan bazuen ere, XVIII mendean georgiar estiloko gehigarriak ezarri eta jauregi itxura hartu zuen. 1913an jesuitek hartu zuten etxea eta bertan egon ziren 1986an Delaware Properties konpainiari saldu zioten arte. Honek etxea bertan behera botatzeko asmoa bazuen ere herritarren presioak Monumentu Nazional bihurtzea lortu zuen.

## Arkitektura 
Oinarrian laukia da, ertz bakoitzean dorreak dituena.

## Kanpo estekak 
* Heritage Ireland
Galia Transalpinoa

**Galia Transalpinoa** () erromatar errepublikako garaiko lurralde bat zen. Hasieran Alpeak eta Italia arteko Galia izendatzeko toponimoa besterik ez zen. Erromatarrek Alpeetatik haratago zegoen galiarren lurraldeari eman zioten izen hori, eta Galia Zisalpinotik bereizteko erabiltzen zuten. Galiako hegoaldea konkistatu zutenean , K.a. 122 eta K.a. 118. urte bitartean, izen hori gorde zuten konkistatu berri zuten lurralderako eta K.a. 70. urtean erromatar probintzia bihurtu zuten. Mediterraneo hegoaldean eta Cévennes iparraldean zituen mugarri eta Italiatik at erromatarrek izan zuten lehenengo probintzia izan zen.

Jatorrizko Galia Transalpinoaren gainerako lurrak Julio Zesarrek irabazi zituen galiarren aukako gerlan, K.a. 51-58 urte-tartean. Geroago, Zesar Augustok inperioaren lurraldeak administratiboki berrantolatu zituenean, hegoaldeko zati honi Galia Narbonensis () izena eman zion. Narbona izan zen hiriburua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sozialista Abertzaleak

**Sozialista Abertzaleak** Euskal Herritarrok osatzen zuten legebiltzarkideek hartu zuten izena Eusko Legebiltzarran izan zen. Erabaki hau hartu zuten haien alderdia, Batasuna, legezkanporatu zen baino aste batzuk lehenago.

Espainiako Alderdien Legea onartu zenean, Espainiako Auzitegi Gorena Eusko Legebiltzarrari talde honen deuseztatzea agindu zuen, Alderdi Popularrak eta Espainiako Langile Alderdi Sozialistak bermatu zuten eskaera. Legebiltzarraren mahaia, eta bere lehendakaria Juan María Atutxa ez zuten egin, horretarako eskudantzia ez zutela esanez. Gainera, legebiltzarkideen eta alderdi politikoen artean ezberdindu behar dela argudiatu zuten. 2008ko Urtarrilean Atutxa zein Legebiltzarraren mahaiko bi kideek erabakia bermatu zuten.

Nafarroako Legebiltzarraren lehendakaria **Nafarroako Sozialista Abertzaleak** deuseztatzea onartu zuen inolako nahas-mahasik gabe. Taldearen 8 legebiltzarkideak zuzenean Talde Mistora pasatu ziren. Honen ondorioz, Atutxa eta bi kideek, epaituak eta zigortuak izan ziren, Atutxa doktrina deituko zitzaion epaiketaren ondorioz.

## Kanpo estekak
Iruzur

thumb|thumbtime=36|start=0|**Iruzur piramidala** azaltzen duen bideoa.
Zuzenbidean, **iruzurra** onura edo probetxu bat lortzeko helburua duen engainu edo azpikeria da, bereziki legeak zigortzen duena. Legeak maula zigortzen du, ondarearen aurkako delituen kategorian.

## Iruzur motak 
* Lege iruzur
* Zerga iruzur
* Hauteskunde iruzur
* Banku iruzur
* Salmenta piramidala
* Maila anitzeko marketin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Getulia

[thumb|Getuliako mapa, [Mauritania (antzinako eskualdea)|Mauretaniaren hegoaldean.]]
**Getulia** getuliarren herrialdea izan zen, Libiako ipar-ekialdean eta Mauretania eta Numidiako hegoaldean zegoena. Ekialdean eta hego-ekialdean garamantes eta mendebaldean Ozeano Atlantikoa zituen eta hegoaldean *Nigiri* ibaia (Niger). Ptolomeok eskualdea Behe Libia izendatu zuen: iparraldeko aldea Getulia eta hegoaldekoa Mauritania zituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Proba (argipena)

**Proba** hitzak esanahi eta erabilera zenbait ditu:

* **proba** edo azterketa, ebaluazio-tresna bat;
* zientzietan, **proba**, saiakuntza edo esperimentua; besteak beste,
** oxidazio/hartzidura proba,
** indolaren proba,
** course navette proba,
** katalasaren proba,
** koagulasaren proba,
** ureasaren proba,
** Ames proba,
** metilo gorriaren proba,
** Voges-Proskauer-en proba,
** Cooper proba,
** TSI agarraren proba;
* herri kiroletan, **proba** edo norgehiagoka,
** aizkora proba,
** giza proba,
** asto proba,
** zaldi proba,
** aker proba,
** idi-proba edo idi-dema,
** giza-abere proba.
* inprimategietan, **proba** edo akatsak aurkitzeko prestatzen den inprimaki baten bertsioa.
Aké

**Aké** Mexikoko Yucatángo maia zibilizazioaren leku arkeologikoa da. Aké Yucatango maia hizkuntzaz zera esan nahi du: "lianen tokia". Hiria Yucatángo Tixkokob herrian dago kokatuta, estatuko hiriburutik 36 kilometrotara.

## Arkeologia 
Aké hiria mendetan bizirik egon da eta horrek modu batez bere garrantziaz informatzen gaitu. Maia zibilizazioaren beste aztarnategi askotan bezala, Aké ez dago erabat ikertuta eta hiriaren zonalde handiak oraindik argitara atera gabe daude. Aurkitu direnak Klasiko ondorengo garaietakoak dira, 800-1000 urtetakoak.

Hona hemen hiri honen ezagutzen diren ezaugarriak:
* Harresiak: hiria bi harresi konzentrikoaz inguratuta dago.
* Jauregia: egitura hau plaza handi abtean kokatuta dago. Eskailera batek zutabe asko erakusten dituen plataforma batera eramaten du.
* Sacbe sarea. Sacbe edo bide batez Izamal hiriarekin lotzen zuen Akék.
Akéren lehenengo deskribapenak John Lloyd Stephens-ek eta Frederick Catherwoodek egin zuten XIX. mendeko 40. hamarkadan.

## Heneken industria 
Landare horren industriarekin lotura zuzena izan zuen Akék XIX.mendean. Oraindik industri horren aztarnak eta instalazioak ikus daitezke inguruan.
 
## Bibliografia 
* "Los mayas. Rutas arqueológicas". *Arqueología Mexicana* aldizkariaren argitalpen berezia. 21. zk. Mexiko, 2006.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Andreés Solis-es komentarioa.
*  Hiriari buruzko informazioa.
Dzibilchaltún

**Dzibilchaltún** Mexikoko Yucatángo maia zibilizazioaren leku arkeologikoa da, Méridatik, estatuko hiriburutik (15&nbsp;km.) oso gertu eta, hala ere, nahiko ezezaguna. Ezagutza eskas horren jatorria, beste aztarnategiez konparatuta nahiko aurkikuntza berria dela izan daiteke (XX. mendeko 50 hamarkadan). Maia hiri horren eraikuntza enblematikoa Zazpi panpinen Tenplua dugu. Dzibilchaltún Yucatango maia hizkuntzaz zera esan nahi du: "harri lauen gainean idazkerak dauden tokia". Leku arkeologikoan bertan 1994an Maia Herriaren Museoa ireki zen, ikuspuntu historikoa duen instalazioa ezen bertan garai kolonialetakoak eta XIX. mendekoak ikus baitaitezke; bertan erakusten diren piezak penintsula osokoak eta Chiapasekoak dira.

## Historia 
Dzibilchaltún historia luzeko hiria da. Aurkitutako lehenengo aztarnak garai preklasikoak dira, K. a. 350 urtekoak, eta berrienak XVI. mendekoak. Hiri garrantzitsua izan zen eta bere urrezko garaietan 20.000 biztanle inguru izan zituen eta 16&nbsp;km²ko azalera. Oraindik oso eraikuntza eta egitura gutxi aztertu da baina 8.400 inguru egon daitezkeela kalkulatu da. Beste maia hiriak bezala Dzibilchaltún bide ("sacbé") sare handi baten erdian zegoen eta oso inguru onean: kostaldetik oso gertu eta lur emankorren zonaldean; nolabait horrek esplikatzen du hiriaren historia luzea.

## Arkeologia 
Aipatu dugunez eraikin ospetsuena Zazpi panpinen Tenplua da. Izena bertan aurkitutako panpinetik datorkio. Panpin horiek buztinez eginak daude, oso era kaxkarrez, eta batzuek malformazioak erakusten dituzte. Tenpluak, bestetik, maia zibilizazioaren munduan ezaugarri bereziak erakusten ditu: leihoak lau aldetan. Egun ikus daitekeen eraikin partzialki berreraikia izan da. Jatorrizko egitura klasiko berantiar garaikoa da eta K.o.800 urtean egun desagertuta dagoen beste egituraz estalia izan zen.

Aipatzekoa da urtero gertatzen fenomenoa dugu "Zazpi panpinen Tenplua"n: udaberriko ekinokzioan eguzkiak leiho batetik bestera tenplua gurutzatzen du.

Lekuaren perimetroan berean XVI. mendeko eliza kristaua bat dago, konkistaren ondoren eraikia.

## Museoa 
Museoan ikus daitezkeen elementu nagusiak:
* Dzibilchaltúnen aurkitutako piezak.
* Konkista aurreko eskultura monolitikoak.
* Urperatze baten errepresentazioa.
* Ticuleko Chilam Balamen orriak.
* Kasten gerraren piezak.
* Heneken (*Agave fourcroydes*) industriaren elementuak.
* Maia etxe bat.

## Xlacah zenotea 
Izenak "Herri zaharra" esan nahi du eta inguruko zenote ireki garrantzitsuena da. Maiek ura hartzeko erabili zuten. 40 metroko sakonera du, 100 m. luzera eta 40 m. zabalera. Bertan bainatu daiteke.

## Bibliografia 
* "Los mayas. Rutas arqueológicas". *Arqueología Mexicana* aldizkariaren argitalpen berezia. 21. zk. Mexiko, 2006.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Museoari buruzko informazioa.
*  Dzibilchaltún hiriari buruzko informazioa.
*  Ekinokzioa Dzibilchaltúnen. Bideoa.
Froga

**Froga** zerbait egia dela egiaztatzeko baliatzen den elementu, ekintza edo informazioa da. Hainbat arlotan erabiltzen da: matematikan, froga matematikoak erabiltzen dira teoremak frogatzeko; estatistikan, froga estatistikoak burutzen dira hipotesi bat egiaztatzeko datuetan oinarrituta; zuzenbidean, frogak epaiketetan erabiltzen dira gertatutakoa argitzeko.

## Kanpo estekak
Hatti

**Hatti** izan daiteke:
* Hatti (akadieraz ) anatoliar Brontze Aroko:
** Hattusa inguruko eskualdearen izena.
** Hattiarrrak, K.a. III. eta II. milurtekoen herria.
* Hatti (Raichur), Karnatakako Raichur barrutiko hiria.
* Hatti (Davanagere), Karnatakako Davanagere barrutiko hiria.
* Hatti barrutia, Irango Khuzestan probintziakoa.
Hattiar

**Hattiarrak** erdialdeko Anatolian, Hattusa inguruan, bizi zen herria izan zen. Sargon Akadekoaren garaian (K.a. 2300), jadanik ezagunak, indoeuropar hititek (c. K.a. 2000-K.a. 1700) asimilatuak izan ziren. Hiri-estatu edo erresuma txikietan antolaturik, printzerri teokratiko moduan gobernatuak izan ziren.

## Erreferentziak
Schlossplatz (Wiesbaden)

thumb|300px|Schlossplatz enparantza

**Schlossplatz** (euskaraz *Jauregi enparantza* edo *Jauregi plaza*) Alemaniako Hessen estatuan dagoen Wiesbaden hiriko enparantza bat da. Hiri honetako Mitte kokatzen da eta bertan eraikin bikainak topa daitezke.

## Kanpo estekak
Zhores Alferov

**Zhores Ivanovitx Alferov** (baita **Alfiorov** ere) (,  ahoskatua; ; Vitsebsk, 1930eko martxoaren 15a - San Petersburgo, 2019ko martxoaren 1a) sobietar eta errusiar fisikaria izan zen, fisikako eta elektronikako heteroegitura modernoen sorkuntzan lagundu zuena.

Alferov Vitsebsken jaio zen, gaur egungo Bielorrusian.

1962tik aurrera erdieroaleen heteroegituren arloan lan egin zuen. Bere ikerkuntzak aurrerakuntza handiak ekarri ditu laserarren, zelula fotovoltaikoen, LEDen eta mikroosagaien fabrikazioen prozesu epitaxialen garapenean.

2000. urtean Fisikako Nobel Saria jaso zuen Herbert Kroemer eta Jack Kilbyrekin batera.

Alferov ideologia komunistaren alde zegoen, eta publikoki egin zituen Errusiar Federazioko Alderdi Komunistaren aldeko elkartasun-adierazpenak; are gehiago, alderdi horretako kidea eta diputatua ere izan zen.

## Sariak 
* Lenin Saria (1972)
* Sobietar Batasunaren Estatu Saria (1984)
* Ioffe Saria (1996)
* Fisikako Nobel Saria (2000), Herbert Kroemer eta Jack Kilbyrekin.
* Japoniako Kyoto Saria (2001)

## Kanpo estekak 
*  Zhores Alferoveren biografia
*  Autobiografia
Juri Luzhkov

**Juri Mikhailovitx Luzhkov** (errusieraz: Ю́рий Миха́йлович Лужко́в) (Mosku, 1936ko irailaren 21a - Munich, 2019ko abenduaren 10a) politikari errusiarra izan zen. Moskuko alkatea izan zen 1992tik 2010era. Luzhkov Errusia Batua alderdiaren sortzaileetako bat izan zen.

## Biografia 
Juri Mikhailovitx Luzhkov 1936ko irailaren 21ean jaio zen Moskun (Sobietar Batasunaren hiriburua zenean). Bere aita, Mikhail Andrejevitx Luzhkov, 1930eko hamarkadan Tver Oblast izeneko herri txiki batetik Moskura joan zen arotz bat zen.

Luzhkov Marina Bashilovarekin ezkondu zen 1958an, eta bi seme izan zituzten: Mikhail eta Alexander. Marina 1989an hil zen, eta 1991ean berriro ezkondu zen Jelena Baturinarekin. Baturina enpresaria da, eta diru ugari irabazi du Moskun egin dituen negozioei esker, horietatik asko bere senarra buru zen udaletxearekin. Baturinarekin Luzhkovek bi alaba izan zituen: Elena (1992) eta Olga (1994).

## Ibilbide profesionala 
1953tik 1958ra, Luzhkovek GUBKIN Errusiar Estatuko Oil and Gas Ingeniaritza Unibertsitatean ikasi zuen. 1958tik 1964ra zientzialari gisa egin zuen lana, eta 1968an bat egin zuen Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistarekin.

1977an Moskuko hiri-kontseiluko kide izendatua izan zen. Handik aurrera, Moskun kargu desberdinak izan zituen.

1991ean, Gavriil Kharitonovitx Popovek irabazi zituen Moskuko zuzeneko lehen hauteskundeak, baina bere alkatetzak ez zuen arrakasta izan eta 1992an uko egin zion karguari. Boris Jeltsinek izendatu zuen Luzhkov alkate, 1992ko ekainaren 6an. 1996, 1999 eta 2003ko hauteskundeetan berrautatua izan zen.

Luzhkoven agintean azpimarragarria da Moskuko garraiobide-sistemaren hedakuntza eta hobekuntza: hiriko errepide gehienak pasagune, zubi, tunel eta abarrekin hobetu ziren; Moskuko metroa hiriaren mugetatik at hedatu zen; auto-pilaketak eragozteko ingurabide-autobide berriak egin ziren.

## Politika 
Juri Luzhkov kontserbadorea eta tradizionalista zen. Errusiako Eliza ortodoxoaren jarraitzailea izan zen. Berak agindu zuen 1994. urtean Moskuko Kristo Salbatzailearen katedrala berreraikitzea.

Aktibismo homosexualaren aurkakoa zen, eta alkatea zenean, behin baino gehiagotan debekatu zituen Gay eta lesbianen harrotasun martxa.

## Kargu-uztea 
Juri Luzhkoveren alkate-kargua Errusiako presidenteak (Dmitri Medvedevek) eten zuen 2010eko irailaren 28an (Luzhkov Austrian oporretan zegoela), bi buruen arteko ustezko gatazka pertsonalen ondorioz.

## Kanpo estekak 
*  Luzhkoven webgune ofiziala
*  Luzhkovi buruzko webgunea
Powerscourt Estate

**Powerscourt etxea** (ingelesez *Powerscourt Estate*, irlanderaz *Eastát Chúirt an Phaoraigh*) Wicklowko konderriko Enniskerry herrian kokaturik dagoen jauregia da.

## Historia 
XIII mendean bazen gaztelu estrategiko bat bertan, La Poer baroiarena. Abizena ondoren "Power" bihurtu zen. Dena den gaur egun dakusagun jauregia Richard Cassels arkitektu alemaniarrak diseinatu zuen. Lanak 1731ean hasi ziren eta 1741ean bukatu.

Mervyn Wingfield Powerscourteko bizkonde bihurtzean jauregiak 200&nbsp;km²-ko azalera osatzen zuten lurrak zituen inguruan. Europako palazio handiek bezala lorategi ederrak egin zituen Mervynek.

1961ean Wingfieldarrek Slazenger familiari saldu zioten, eta hauek dira gaur egungo jabeak. 1974ean sute handia izan zen eta etxearen barrualde guztia suntsitu zen. Hutsik iraun zuen jauregiak harik eta 1996an berriztu zen arte.

## Lorategiak 
Hainbat elementuk osatzen dituzte lorategiak:
* '*Uhandrearen aintzira (*Triton Lake*):** Jauregiaren aurrealdean dagoen aintzira borobila da. Izena aintziraren aurrean dagoen uhandrearen eskulturak ematen dio.
* **The Perron:** Jauregitik uhandrearen aintzirara jeisten den eskaileradun bidea da. 1874ean egin zuten.
* **Lorategi japoriarrak**
* **Dorre borobila:*' 1911ean eraikitako harrizko dorrea da.

## Powerscourt ur-jauzia 
Powerscourten lurrek urjauzia ere beren baitan hartzen dute. Urjauziak 121 metrotako altuera du eta Irlandako garaiena da.

## Iruditegia 

Irudi:Powerscourt Teich.jpg|Uhandrearen aintzira
Irudi:Japanese gardens, Powerscourt Estate, County Wicklow, Ireland 2012.JPG|Lorategi japoriarrak
Irudi:Powerscourt Estate Tower, Co. Wicklow, Ireland 2012.jpg|Dorre borobila
Irudi:Powerscourt Waterfall Ireland.jpg|Powerscourt ur-jauzia

thumb|ezkerrera|800px| Poerscourt etxea eta The Perron bidea
thumb|ezkerrera|800px| Poerscourt etxearen atzealdea

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hirkania

thumb|250px|Eskualdeko mapa
**Hirkania** (antzinako grezieraz: *Ὑρκανία*) Kaspiar Itsasoaren hegoaldean zegoen satraperria izan zen, egungo Irango Gilan, Mazandaran eta Golestan probintzietan eta Turkmenistango eskualde batzuetan zegoena. Greziarrek Kaspiar Itsasoari Harkarniar Itsasoa zioten eta bere tigreak ospetsuak ziren oso.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Judeako Erresuma

**Judeako Erresuma** (hebreeraz: מַמְלֶכֶת יְהוּדָה, *Mamlekhet Yehuda*) Burdin Aroan hegoaldeko Ekialde Hurbilean zegoen herrialdea izan zen. Batzuetan **Hegoaldeko Erresuma** ere deitzen dute, iparraldeko Israelgo Erresumatik bereizteko.

Ziur asko K.a. X. mendean jadanik erresuma bereizia izan arren, K.a. VII. mendean asiriarrek bultzatu zuten, oliba-olioa kontrolpean zuen estatu-basailua sortu nahi zutenak. Baina Asiriak bertan behera egin zuenean, eskualdea Antzinako Egipto eta Neobabiloniar Inperioaren arteko gudu zelai bilakatu zen. Hori zela eta, K.a. 597 eta K.a. 582 artean kanpaina batzuk egin ostean, elitea erbesteratu eta eskualdea Neobabiloniar Inperioaren probintzia bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Whatever (Oasis)

**Whatever** (euskaraz *Edozer*) Oasis ingeles rock musika taldearen abesti bat da. Abestiaren hitzak nahiz doinua talde honetako Noel Gallagher gitarra-joleak konposatu zituen. 1994ko abenduaren 14an single modura merkaturatu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Whatever* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai
Supremacy (Muse)

**Supremacy** (euskaraz *Nagusitasuna*) Muse ingeles rock musika taldearen abesti bat da. 2012ko *The 2nd Law* diskoaren barnean argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Supremacy* abestia entzungai
Sí Bheag, Sí Mhór

**Sí Bheag, Sí Mhór** (irlanderaz "Muino Txiki, Muino Handi" esan nahi du) Irlandako doinu herrikoi bat da, *doinu geldoen* multzoan sailkatua dago (*Slow Air*). XVII-XVIII. mendean Turlough Carolan harpajole, konposatzaile eta abeslari itsuak konposatu zuen.

Historian zehar musikari eta musika talde askoren bertsio ugari izan ditu, musika-tresna ezberdinez ere jo izan delarik: harpa, uilleann pipes gaitak, gitarra, biolina, tin whistle txirula...

## Kanpo estekak 
* *Sí Bheag, Sí Mhór* doinuaren Planxty folk musika taldearen gaitazko bertsioa entzungai. Youtube.com
* *Sí Bheag, Sí Mhór* doinuaren harpazko doinua entzungai
* *Sí Bheag, Sí Mhór* doinuaren gitarrazko doinua entzungai
David's song

'''David's song'* (euskaraz *Dabiden abestia*) 1978ko *Kidnapped* telesailaren soinu banda izateko Vladimir Cosma errumaniar musikagileak konposatu zuen doinua da. Zelta musika generoa delakoan sartzen da.

Nahiz eta *Kidnapped'' telesaila XVIII. mendeko Eskoziako Lur Garaietan girotua egon, doinu honetan ez zen eskoziar gaitarik erabili, aldiz Liam O'Flynn irlandar gaitajoleak jotako uilleann pipes irlandar gaita nabarmen entzun daiteke.

Urteak igaro hala, The Kelly Family estatubatuar-alemaniar-irlandar musika taldeak jatorrizko doinu honi hitzak gehitu zizkion, bai eta izenburu berria gehitu ere: '''Who'll Come With Me'* (*"Nor Dator Nirekin?"*). Abesti honen bertsioak abestu izan dituzte beste abeslari batzuk honako hauek izan dira: Demis Roussos, Declan Galbraith...

*Nomasland* musika taldeak abesti honen bertsio elektronikoa argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *David's song* abestiaren jatorrizko doinuaren bertsio luzearen bideoklipa entzungai eta ikusgai
* *David's song* abestiaren jatorrizko doinuaren bertsio laburra entzungai, 1978ko *Kidnapped* telesailaren irudiez lagundurik.
* The Kelly Familyren 1980ko *Who'll Come With Me* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai 
* Declan Galbraith abeslariaren *Who'll Come With Me* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai 
* *Nomasland* musika taldearen *Who'll Come With Me'' abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai 

## Kanpo estekak
Helveziar

[thumb|250px|[Charles Gleyreren *Die Helvetier zwingen die Römer unter dem Joch hindurch*]]
**Helveziarrak** (latinez: *Helvetii*) zelta tribu edo konfederazioa izan ziren, Rhin Garaia, Jura, Léman aintzira eta Alpeen artean bizi zirenak. K.a. II mendean, Ohian Beltza eta Main ibaien arteko eskualdea menderatu zuten. Julio Zesarrek, *De Bello Gallico* bere liburuan, helveziarren aurkako bere gerra azaldu zuen.

Suitzar ordokian ezarri ziren sueboak Germaniako hego-mendebaldera mugitu zirenean, K.a. I. mendearen hasieran.

Helvetiar konfederazioa lauzpabost *pagik* osatu bide zuten, horien artean Verbigèneak (Leman aintziraren iparraldean), Tigurinak (Neuchâtel lakutik gertu) eta Tugènak (egungo Zurichen inguruan).

Ziurrenik, sueboek Germaniako hego-mendebalderantz mugitu zirenean, presio demografiko handitu zelako, helveziarrek, latobizak, tulingak, erraurakak eta boioak Galia Transalpinaren mendebalderantz emigratzen saiatu ziren 58 a.C urtean. Julio Zesarrek Jurako mendigunetik kanporatu zituen eta ondoren, Helvezia osatu zuten zorigaiztoko lagunekin batera, heduarren, arverniarren eta Biturigeen lurraldeetan finkatu ziren boioekin izan ezik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cosimo I.a Medici

**Cosimo I.a Medici** (Florentzia, Florentziako Errepublika, 1519ko ekainaren 12a - Villa di Castello, Toskanako Dukerri Handia, 1574ko apirilaren 21a) 1537tik 1569ra Florentziako dukea izan zen eta, 1569rik hil arte, Toskanako Duke Handia. Frantziaren aldekoak garaitu zituen eta Siena konkistatu zuen. Arteak eta letrak bultzatu zituen.

## Erreferentziak
Cosimo Medici

**Cosimo di Giovanni Medici** edo **Cosme zaharra** (Aberriaren aita) (Florentzia, 1389ko irailaren 27a - Careggi, 1464ko abuztuaren 1a) politikari bat eta bankari italiarra izan zen. medicitar dinastiaren fundatzailea ere izan zen. Beste aldetik esan daiteke Italiaren pizkundean, Florentziako buru eraginkor bat izan zela.
 
Cosimo di Giovanni Mediciren gurasoek Juan di Médici eta Piccarda Bueri izan ziren.
1415ean Florentziara itzuli, eta Contessina Bardirekin ezkondu zen, beste bankari-familia baten alaba zena. Denbora bat Bardi jauregian bizi izan zen, baina, 1429an, jauregi bat eraikitzea agindu zion Michelozzori. Cosme “Diez de Guerra” kide gisa, Florentzian ezarritako erregimen oligarkikoaren kontra egon zen, eta albizzitar familia lehiakidea gailentzen zen. Oligarkiaren nagusia, Rinaldo degli Albizzi hain zuzen, hura bidegabeko eralgitzeaz salatuz , 1433an,   atxilotzea agindu zuen. Politikoko hornitura den Cosme de Médici-ren araginak garrantzi gehiago lortu zuen. Palazzo Vecchio-n kartzelatu zuen, eta atzerrira bidali zuen hamar urtetarako. Cosme Veneziara joan zen bizitzera, Eugenio IV aita santuaren laguntzarekin.

Albizzi-k bere etsaiekiko liskar gogorra mantendu zuen; ez bere izenak, ez bere diruak ez zituen bere aurkariak izutu; urte bat beranduago (1434an), Cosme-k bere zigorraren baliogabetzea lortu, eta Florentziara itzuli zen. Garaile, eta herriak txalotuta, bere lehiakidea erbesteratu zuen. Urte horretan, Florentziako *gonfaloniere* bilakatu zen, bere aita bezala. Postu berri horrekin, Florentziatik joan baino lehen zituen nahi politikoak burutzea lortu zuen. Kanpo-politika bultzatu, eta, Italia osoan, eragina izan zuen. Egin zituen erreforma konstituzionalen bat Ehunen Kontseilua sortu zen 1458an, Luca Pitti bankariak proposatuta. Helburu hori burutzeko, aitak utzitako oinordetza erabili zuen, hainbat filial baitzituen Italian eta atzerrian sakabanatuta. Brunelleschi-ri ere eman zion bere laguntza Florentzia-ko Duomoren kupula amaitzeko. Cosimok artea eta zientzia maite zuen. Nahiz eta literatura idazteko trebetasunik ez eduki, ekarpen desberdinak egin zituen liburutegiak manten zitezen. Adibidez, Marsilio Ficino filosofoari, opari gisa, Florentziako Careggi-ko hiribildua oparitu zion Platon-en pentsamenduari buruzko ikerketak han egin zitzan.
Bildumagile aparta izan zen, eta bere eta bere lagun Donatellok aholkatu zuen Cosimok bere laguntzailearen bilduma jaso zuen (800 liburuki) eta Michelozzo-k diseinatutako Florentziako San Marcos komentuko areto batean gorde zuen 1441. urtean.. Hori izan zen elizetarako eta komentuetarako egindako lehen dohaintzetako bat. Gero, Croce Santuko nobiziotza eraiki zuen, eta San Lorenzo berreraikitzen inbertitu zuen. Veneziako San Giorgio Maggiore liburutegia eta Fiesole-ko abadiakoa ere sortu zituen.

Cosimo  Contessina Bardi-rekin eskondu zen 1414. urte inguruan, eta bi seme izan zituzten:
* Pedro I dI Médici (Pedro dI Cosme Médici) (1416-1469)
* Juan dI Cosme Médici (1421-1463)
## Erreferentziak
Agur

[thumb|250px|eskuinera|[Argentinar bat trenetik agurtuz.]]

**Agurra**, **diosala** edo **oles egitea** pertsona batek besteengana etortzean edota haiengandik joatean erabili ohi duen adeitasun hitz edo esaldia da.

## Euskarazko agurren zerrenda 
### Etortzean 
#### Informalak 
* Kaixo
* Eup / Epa / Iepa / Aupa / Apa...

#### Formalak 
* Ongi etorri / Ongi jin
* Agur

### Joatean 
#### Informalak 
* Agur
* Aio, adio
* Gero arte
* Izan ongi
* Ondo segi / Ondo izan / Ondo ibili
* Segi bizkor
* Izan ontsa

##### Formalak 
* Goraintziak
* Eskumuinak
* Agur t'erdi

## Bestelakoak 
### Etortzean 
* Egun on
* Eguerdi on
* Arratsalde on, arrastiri on.
* Gabon, gau on.

### Joatean 
* Bihar arte.

;Lotara joatean
* Gabon, gau on.
* Amets on.
* Ondo lo egin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lovetx probintzia

**Lovetx probintzia** (, *Oblast Lovech*) erdialdeko Bulgariako oblasta da. Iparraldean Pleven probintziarekin dauka muga, ekialdean Veliko Tarnovo, Gabrovo eta Stara Zagora probintziekin, hegoaldean Plovdiv probintziarekin, eta mendebaldean Sofia eta Vratsa probintziekin. 4.132 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 141.422 biztanle zituen. Hiriburua Lovetx da.

## Banaketa administratiboa 
Lovetx probintzian zortzi udalerri daude:
* Apriltsi.
* Letnitsa.
* Lovetx.
* Lukovit.
* Teteven.
* Troian.
* Ugartxin.
* Jablanitsa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Probintziaren webgune ofiziala, oblastlovech.org
Smolian probintzia

**Smolian probintzia** (, *Oblast Smolyan*) hegoaldeko Bulgariako oblasta da, Rodope mendietan kokatua. Iparraldean Plovdiv probintziarekin du muga, ekialdean Kardzhali probintziarekin, hegoaldean Greziarekin, eta mendebaldean Pazardzhik eta Blagoevgrad probintziekin. 3.193 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 121.752 biztanle zituen. Hiriburua Smolian da.

## Banaketa administratiboa 
Hamar udalerri daude Smolian probintzian:
* Banite
* Borino
* Txepelare
* Devin
* Dospat
* Madan
* Nedelino
* Rudozem
* Smolian
* Zlatograd

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Probintziaren webgune ofiziala, region-smolyan.org
Kiustendil probintzia

**Kiustendil probintzia** (, *Oblast Kyustendil*) mendebaldeko Bulgariako oblasta da. Iparraldean Pernik probintziarekin dauka muga, ekialdean Sofia probintziarekin, hegoaldean Blagoevgrad probintziarekin eta mendebaldean Mazedoniako Errepublika eta Serbiarekin. 3.084 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 136.686 biztanle zituen. Hiriburua Kiustendil da.

## Banaketa administratiboa 
Kiustendil probintzian bederatzi udalerri eta 182 herri daude. Udalerriak hauek dira (2009. urteko biztanleria-datuekin):
* Boboshevo - 3.016 biztanle.
* Bobov Dol - 10.266 biztanle.
* Dupnitsa - 54.671 biztanle.
* Kiustendil - 74.395 biztanle.
* Kotxerinovo - 4.506 biztanle.
* Nevestino - 2.738 biztanle.
* Rila - 3.424 biztanle.
* Sapareva Bania - 8.165 biztanle.
* Trekliano - 547 biztanle.

## Ekonomia 
Historia-, ekologia- eta kultura-ondarea ondo gordetzen jakin izan dute. Gaur egun turismoa indarra hartuz doa, besteak beste ur mineral termalen bidezko errehabilitazio-egoitza berri erakargarriak egin dituztelako. Izan ere, hirien inguruko eskualdeetan aberastasun handia dago: bide-berdeak, Erdi Aroko eraikinak, paisaia ikusgarriak, arrantza, ehiza, era askotako mendi-ibiliak egiteko aukera eta abar, eguraldi egokiarekin.

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
Errepide garrantzitsuek zeharkatzen dute probintzia: Mazedoniako Errepublika eta Sofia lotzen dituena, Serbiako Nis eta Bosilegrad Kiustendilekin lotzen dituena; Konstantinopla (gaurko Istanbul) eta Itsaso Adriatikoa lotzen zituen merkataritza-bide zaharra ere Duniptsa-Kiustendilen barrena igarotzen zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Probintziaren webgune ofiziala, kn.government.bg
Albo kalte

**Albo kalteak** edo **zehar kalteak** bereziki operazio militarretan erabilitako terminoa da, maiz eufemismo moduan, gudarekin zerikusia ez duten pertsona eta ondasun zibilei egindako kalteak izendatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bigarren mailako ondorio

**Bigarren mailako eraginak** edo **bigarren mailako ondorioak** botika batek onuraz gainera izan dezakeen balizko eragin kaltegarria da, botika behar den neurrian hartuta.

## Kanpo estekak
Riptide (telesaila)

***Riptide*** (euskaraz) EEBBko telesail bat da. 1983ko abenduaren 3tik 1986ko apirilaren 22ra NBC telebista katean aireratu zuten. Euskal Herrian aldiz, ETB1an euskaraz eta ETB2n gaztelaniaz aireratu zen. Telesail honetako aktore nagusiak Perry King, Joe Penny eta Thom Bray izan ziren.

## Argumentua 
Cody Allen (Perry King) eta Nick Ryder (Joe Penny) Ameriketako Estatu Batuetako Armadan egon ondoren Los Angeles hirian Pier 56 Detective Agency (geroago Riptide Detective Agency) izeneko ikertzaile agentzia bat ireki berri dute. Halere, euren ikerketetan konputagailuek eta teknologia garrantzia handia dutenez, gai horretan aditua den Murray "Boz" Bozinsky (Thom Bray) kontratatuko dute, Armadan zeudela ezagutu zuten zientzialari eta hacker buruargi baina sozialki baldarra.

Hiru adiskideak Los Angeles hiriko King Harbor Marina portuan ainguratua dagoen *Riptide* izeneko bakailao-ontzian bizitzen jarriko dira. Ontzi hau euren egoitza dutelarik, hainbat ikerketa eta abenturetan barneratuko direlarik.

## Aktoreak 
* Perry King — Cody Allen
* Joe Penny — Nick Ryder
* Thom Bray — Murray "Boz" Bozinsky

## Kanpo estekak 
* *Riptide* telesailaren hasierako doinua entzungai eta ikusgai
* *Riptide* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Jambol probintzia

**Jambol probintzia** (, *oblast Yambol*) hego-ekialdeko Bulgariako oblasta da. Iparraldean Sliven probintziarekin dauka muga, ekialdean Burgas probintziarekin, hegoaldean Turkiarekin eta mendebaldean Haskovo eta Stara Zagora probintziekin. 3.335,5 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 131.447 biztanle zituen. Hiriburua Jambol da.

## Banaketa administratiboa 
Jambol probintzian bost udalerri daude:
* Boliarovo.
* Elhovo.
* Straldzha.
* Tundzha.
* Jambol.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Probintziaren webgune ofiziala, yambol.government.bg
Dobritx probintzia

**Dobritx probintzia** () ipar-ekialdeko Bulgariako oblasta da. Iparraldean Errumaniarekin du muga, ekialdean Itsaso Beltzarekin, hegoaldean Varna eta Xumen probintziekin, eta mendebaldean Silistra probintziarekin. 4.719,7 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 189.677 biztanle zituen. Hiriburua Dobritx da.

## Banaketa administratiboa 
Dobritx probintzian zazpi udalerri daude:
* Baltxik.
* Dobritx.
* General Toxevo.
* Kavarna.
* Kruxari.
* Xabla.
* Tervel.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Correggio

**Correggio** honakoa izan daiteke:

* Correggio (Italia), Italiako udalerria.
* Il Correggio, italiar margolaria.
Laterango Itunak

**Laterango Itunak** (edo **Latrango Itunak**) 1929. urteko otsailaren 11n sinatu zituzten Italiako Erresumaren (1861-1946) eta Egoitza Santuaren artean.

1870. urtera arte Aita Santuak gobernatutako Aita Santuen Lurraldea Italiak bereganatuta zuen, Italiako Bateratze prozesuan, eta ondorioz Aita Santua eta Egoitza Santua italiarren menpe zeuden. 1929ko Itunetan subiranotasuna berrezarri zuten Erromako eremu batek osatzen zuen Estatuarentzat, beraz, Eliza Katolikoarentzat ere bai.

Egoitza Santuaren izenean Pietro Gasparri kardinalak jardun zuen negoziazioetan, eta Benito Mussolini lehen ministroak Italiako Viktor Emanuel III.a erregearen izenean.

Hiru itun egin zituzten:

* Egoitza Santuaren independentzia eta subiranotasuna aitortuz, Vatikano Hiriko Estatua sortu zuena
* Italiako Gobernuaren eta Elizaren arteko harremanak zehaztu zituen konkordatua
* Egoitza Santuari 1870. urteko galerak berdintzeko finantza-hitzarmena
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khwarezm

thumb|Korasmiar oasis 2009 inguruan.
**Khwarezm** edo **Korasmia** Amu Dariaren deltan eta Aral itsasoaren inguruan dagoen eskualdea da, Iran Handiko iparraldean (egungo Uzbekistan) dagoena. Ustyurt ordokietatik Kaspiar Itsasoaren ipar-mendebaldeko kostaldetara hedatzen zen. Hegoaldean Khorasan, iparraldean kazakhstandar estepa, hego-ekialdean Sogdiana eta ipar-ekialdean Transoxiana zituen. Hiriburuak Kunja-Urgench eta Khiva izan zituen eta azkenaren inguruan izen bereko khanerria sortu zuten XVII. mendean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hormona folikulu-estimulatzaile

thumb|Hormona folikulu-estimulatzailearen irudia.
**Hormona folikulu-estimulatzailea** edo **FSH** hormona bi hormona gonadotropikoetako bat da (bestea hormona luteinizatzailea edo LH izanik). Hormona gonadotropikoek gonadetan jarduten dute, lotura estua izanik hormona sexualekin.

Gizakiarengan eta beste animalia batzuengan hipofisiak (adenohipofisiak, zehazki) jariatzen du hormona folikulu estimulatzailea. Era berean, hipotalamoak hipofisiaren jarduera eragiten du; esan daiteke, beraz, hipotalamoak hipofisia aktibatzen duela FSH (eta beste hormona batzuk ere) jaria ditzan.

Egitura kimikoari dagokionez hormona folikulu estimulatzailea glikoproteina bat da.

## Funtzioak 
Hormona honek funtzio desberdinak burutzen ditu:

* espermatogenesia bultzatzen du

* obarioaren folikuluak aktibatzen ditu eta estrogenoen sintesia eragiten du. Emakumearen hilekoaren zikloan zeregin garrantzitsua burutzen du, LH hormonarekin eta estrogenoekin batera.

Odoleko estrogenoen kontzentrazioa handitzen denean hipofisiak FSH hormona jariatzeari uzten dio, eta hormona luteinizatzailea (LH) sortzen hasten da. FSH hormonaren jaitsierak eta LH hormonaren igoerak obulazioa eragiten du: folikulua hautsi egiten da, obulua askatu eta horren ondorioz estrogenoak ez dira sortzen.

## Kanpo estekak
Bergarako udaletxea

**Bergarako udaletxea** Gipuzkoako Bergara udalerriko udalaren egoitza da. Bergarako Alde Zaharran dago, Plaza Nagusian, Jauregi etxea, Izagirre Moiua jauregia, Olaso dorrea eta San Pedro Ariznoakoa elizaren artean, eta Bergarako Errege Mintegiaren aurrean.

Lucas de Longa arkitektoaren gidaritzapean egin zuten XVII. mendearen amaieran. Bere aurrealdean hiru armarri daude, Gipuzkoakoa, Espainakoa eta Bergarakoa. Aurrealdean ere bibliako bi zati daudeː "En casa del que jura no faltará desventura". "O que mucho lo de allá o que poco lo de acá".

Euskal ondarea konsideratzen da. Alde Zaharrean dago, plaza nagusiaren ondoan eta antzina azoka bertan egiten zen. Eraikin honetan estrenatu zen Peñafloridako kondeak egindako "El borracho burlado" opera 1764an.

## Iruditegia 

Irudi:Bergara - Ayuntamiento 1.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bergara - Ayuntamiento 2.jpg|Armarria.
Irudi:Bergara - Ayuntamiento 3.jpg|Armarriak.
Irudi:C4645-Bergara-main-square.JPG|Udaletxea eta plaza nagusia.

## Ikus gainera 
* Jauregi etxea
* Izagirre Moiua jauregia
* Bergarako Errege Mintegia
* Olaso dorrea
* San Pedro Ariznoakoa eliza
* Bergarako Alde Zaharra

## Kanpo estekak 
* Bergarako udalaren webgunea
Chaac

**Chaac** edo **Chaak** antzinako maia zibilizazioaren jainko garrantzitsua izan zen (maia kodexetan "B jainkoa"). Chaac euriarekin zegoen lotuta eta maia munduan horrek uztan eta nekazaritzan ezinbesteko garrantzia zuen. Baita tximista eta trumoia harekin lotzen ziren ere. Nekazaritzaren jainko babeslea ongintzakoa zen eta uzta ugariak izatea herriak berari eskatzen zion; dena dela, jainko maia guztiek bezala, bazuen bere alde iluna, berarengandik espero zena ematen ez zuenean: euria. Haren etsaiak txikizioa eta heriotza ziren. Ertamerikan Tláloc hartu zuen. Zapoteka herriarentzat Pitao Cocijo bere parekoa zen.

## Errepresentazioa 
Chaac jainkoaren errepresentazioa tronpa luze bat zen, beheruntz kurbatua; normalean gizon zahar bat bezala, anfibio edo narrasti antzekoa, eta aizkora eramanez errepresentatzen zaion; aizkorak trumoia edo tximista irudikatzen du. Haren azalaren kolorea urdina zen, urarena eta emankortasunarena. Haren irudia sugearen iruditik sortu da, sugea uraren eta bizitzaren energiaren ikurra baita. Kolonizazio aurreko maia kodexetan bera da gehien agertzen den jainkoa. Konkista ondorengo testuetan artasoroen jainkoa bezala aipatzen zaio.
   
## Historia 
Jainko honen bizileku zeruan dago, bereziki eurian. Dena dela, lurrean ere bizi zezakeen. Esaterako gustukoa zuen Chichén Itzáko zenotea, harren erresumaren sarrera. Horregatik bertan giza-sakrifizioak eskaintzen zitzaizkion. Haren garrantzia handia zen bereziki kontutan hartzen badugu Yucatán penintsulan ibai handiak ez daudela eta ura biltzen diren toki garrantzitsuenak zenoteak direla, azpimunduaren sarrera.
[thumb| [Zenoteak Chaac jainkoaren bizilekuak ziren, inframunduan sartzeko sarrerak.]]

## Arkitektura 
Antzinako maia hirietan ohikoa da bere errepresentazioa, bereziki Puuc estiloko eraikinetan. Haren irudiak, maskaroi handiaz bezala, adibidez, Uxmalen, Sayilen, Kabáhen edo Chichén Itzán ikus daitezke. Errepresentazio horietan tronpa antzeko sudur luze batekin ikusten zaio eta ahotik ateratzen zaizkion bi betortz borobilduekin. Batzutan lau puntu kardinaletan irudikatzen zaio lau jainko desberdinen moduan:
* *Chac Xib Chaac* (Ekialdeko Chaac Gorria)
* *Sac Xib Chaac* (Iparraldeko Chaac Zuria)
* *Ek Xib Chaac* (Mendebaleko Chaac Beltza)
* *Kan Xib Chaac* (Hegoaldeko Chaac Horia)

## Erlijioa 
Gaur egun beraren aldeko kultua oraindik bizirik dago. Nekazariek, Ameriketako ohiko sinkretismoaren bidez, kristautasunarekin asimilatu dute eta San Tomasen irudiaz identifikatu dute.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* D.R.: *Los dioses mayas*, Mérida (Yucatán): Dante, 2004.
* García Barrios, Ana, *El aspecto bélico de Chaahk, el dios de la lluvia, en el Periodo Clásico maya*. *Revista Española de Antropología Americana* 39-1 (2009): 7-29.
* Robert Redfield, eta Alfonso Barrera Vasquez, * Chan Kom*.
* Ralph L. Roys, *The Book of Chilam Balam of Chumayel*. 1967.
* Eric S. Thompson, *Maya History and Religion*. 1970.

## Kanpo estekak
Tolosako udaletxea

**Tolosako udaletxea** Gipuzkoako Tolosa udalerriko udalaren egoitza da. Tolosako Alde Zaharrean kokatua dago, Plaza Zaharran, eta Idiakez jauregitik hurbil.

Estilo barrokoan eraikia, beheko solairua arkupetua da eta balkoian burdina forjatuz osaturik daude. Juan de Arburola maisu harginak eraiki zuen.1657 eta 1672 urteen artean egin zuten, eta eraikitzeko, Erdi Aroko bost orube erosi behar izan zituzten: bi, eraikina bera egiteko, eta beste hirurak, aurreko aldean plaza eratzeko: Plaza Zaharra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tolosako udalaren webgunea
Beasaingo udaletxea

**Beasaingo udaletxea** Gipuzkoako Goierri eskualdeko Beasain udalerriko udaletxea da, 1924. urtean eraikia. Beasaingo Alde Zaharrean dago, eta Loinazko San Martin plazako hego-ekialdea hartzen duen eraikina da.

Plaza osoa ere 1924. urtean eraikia da, eta egungo udaletxea aurreko udaletxea zegoen orube berean eraiki zuten; lehenago, Aranberri baserria egon zen leku horretan. Udaletxeak bi solairu ditu, eta harlanduz, adreiluz eta zementuz egina da. Ohiko aurrealde arkuduna du, baina xehetasun berriak ere ageri ditu ingurune osoarekiko. Ertzean dagoen dorrea —erlojuarentzat eraikia— da deigarriena, adreiluz eraikia izanik. Nahiz eta XX. mendean eraikia izan, Gipuzkoan XVI. mendean hain arrakasta handia izan zuen mudejar estiloa gogorarazten du.

Beasaingo Udalaren hainbat areto eta bulego dauzka, eta eraikinaren arkupean dago Beasaingo Udal Liburutegia.

## Iruditegia 

Irudi:Beasain - Ayuntamiento 1.jpg|Udaletxea.
Irudi:Beasain - Ayuntamiento 2.jpg|Dorrea.
Irudi:Beasain - Ayuntamiento 4.jpg|Dorrea.
Irudi:Beasain - Ayuntamiento 3.jpg|Udaletxea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beasaingo Udalaren webgunea
*
2012ko azaroaren 14ko Europako greba

[thumb|300px|**2012ko azaroaren 14ko Europako greba** eguneko bilkura, [Bruselan, Europa osoko sindikatuen ordezkaritzarekin.]]

**2012ko azaroaren 14ko Europako greba**, ***#14N:European Strike!*** izenez ere zabaldua, Espainian, Portugalen, Txipren, Maltan deitutako greba orokorrari, egun berean Europako beste zenbait herrialdeetan, Belgikan, Italian eta Grezian hain zuzen, deitutako lan-uzte partzialei eta Europako Sindikatuen Konfederazioak Europa osorako deitutako mobilizazioen multzoari emandako izena da. Mobilizazio hauek krisialdi ekonomikoa dela eta gobernuek aurrera eramaten ari ziren politika ekonomikoaren aurkakoa izan zen, bereziki murrizketen aurkakoa.

## Kanpo estekak
Test (argipena)

**Test** terminoak esanahi eta erabilera zenbait:

* **test** edo azterketa, gehienetan aukera mugatuko galderez osatua;
* **test**, proba edo saiakuntza, zientzietan substantzia baten presentzia hauteman edo neurketarako erabiltzen dena;
* .test, Interneteko goi mailako domeinua.
Ordiziako udaletxea

**Ordiziako udaletxea** Gipuzkoako Goierri eskualdeko Ordizia udalerriaren Udalaren egoitza da.

## Kokalekua 
Ordiziako Alde Zaharrean dago, Ordiziako enparantza nagusian. Alboan Sujetoenea etxea eta Abaria jauregia ditu.

## Historia 
1830-1832 artean aurreko eraikinaren hondakinen gainean eraiki zen. Jatorrizko proiektua Alejo de Miranda arkitektoarena izan zen, baina Pedro Manuel Ugartemendiak aldaketa batzuk egin zizkion. Behe solairuan arkupe bat du, baina eraikinaren estiloa orokorrean "greko-erromatarra" da.

thumb|erdian|300px|Ordiziako armarria.

## Politika 
### Udal hauteskundeak 
2011ko udal eta foru hauteskundeak Ordizia udalerrian Bildu koalizioak gehiengo osoz irabazi zituen, hamahiru zinegotzitik zazpi eskuratu baitzituen. Hori horrela izanik, udalean gehiengo osoa lortu zuten eta Igor Eguren alkate izendatu zuten.

2015eko udal hauteskundeetan, berriz, bi zinegotzi galdu zituen Euskal Herria Bilduk, eta Eusko Alderdi Jeltzalearen zinegotzi kopuru bera lortuta (bosna bakoitzak), azken alderdi horrek boto kopuruan irabazi zuen. Emaitza horiekin, EAJ alderdiko Jose Miguel Santamaria hautatu zuten alkate, bere alderdiaren bost botoekin eta PSE-EE alderdiaren zinegotzi bakarraren botoarekin.

#### Aurreko hauteskundeetako emaitzak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ordiziako Udal webgunea
Lakonia

**Lakonia** (,  ahoskatua) Greziako eskualde historiko eta prefektura da, Peloponesoko penintsularen hego-ekialdean dagoena. Hiriburua Esparta du. Euskarazko "lakoniko" adjektiboa lakoniarren izaeratik dator, izan ere, atenastarren ikuspegitik espartarrak hitz gutxikoak ziren.

## Klima 
## Udalerriak 
* Ekialdeko Mani (*Anatoliki Mani*)
* Elafonisos
* Evrotas
* Monemvasia
* Esparta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Likaonia

**Likaonia** (antzinako grezieraz: Λυκαονία, *Lukaonia*) gaur egun Turkiari dagokion lurraldean, Anatolia penintsulan zegoen Asia Txikiko antzinako eskualde bat izan zen. Hegoaldean Taurus mendiak, ekialdean Kapadozia, iparraldean Galazia eta mendebaldean Frigia eta Pisidia zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galia Lugdunensis

**Galia Lugdunensis** (; ), edo **Lugdunensis** bakarrik, gaur egun Frantziari dagokion lurraldean zegoen erromatar probintzia bat izan zen. Izena bere hiriburua zen Lugdunum (egungo Lyon) hiritik zetorkion. Ipar-ekialdean bere mugak Sena eta Marne ibaietan eta hego-mendebaldean Garona ibaian zeuden.

Probintzia inperiala zen, legatu inperial batek gobernatzeko bezain garrantzitsua. Tetrarkiaren garaian (AD 296), bitan banatu zen: *Lugdunensis Prima*, hiriburua Lyonen (Lugdunum) zuena, eta Lugdunensis Secunda, hiriburua Rouenen zuena. Banaketa hori Veronako zerrendan (*Laterculus Veronensis)* jasota dago.

Behe Inperioan, beste probintzia askorekin gertatu zen bezala, zatitu egin zuten, eta *Lugdunensi Prima, Lugdunensis Secunda*, *Lugdunensis Tertia* eta *Lugdunensis Senonia* eratu zituen erromatar administrazioak.

Konstantino I.ak (K.a. 306 – K.a. 337) berriz banatu zituen probintziak. *Lugdunensis Senonia*, hiriburua Sens zuena, Primatik banandua izan zen, eta *Lugdunensis Tertia*, hiriburua Toursen zuena, Secundatik banandua izan zen. Notitia Dignitatum-aren arabera, Prima *consularis* batek gobernatzen zuen, eta beste hirurak, berriz, *praeses* batek. V. mendean zehar, frankoak eta burgundiarrak inbaditu  zituzten probintzia guztiak urtetik urtera. Probintzietatik geratzen zena, AD 486/487an amaitu zen, Syagrius erromatar jenerala, Secunda eta Senonia kontrolatzen zituena, frankoek garaitu zutenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ixtab

**Istab** antzinako maia zibilizazioaren jainkosa oso berezia zen, harrigarria guretzat. Istab "sokaren" jainkosa zen, urkamendiaren edo urkatutakoen jainkosa. Dresdengo Kodexan soka batez lepoan irudikatzen zaion, esaterako. Orokorrean usteltzen ari zen gorpua bezala aurkezten zitzaion, begiak itxita eta zuhaitz batez zintzilik. Bere senarra, normala denez, heriotzaren jainkoa zen, Chamer.

## Suizidioa maia zibilizazioan 
Maia herriarentzak suizidio ez zen gertaera okerra eta urkatzea hiltzeko era onena zen. Gauza bera gertatzen zen eta antzeko kategoria zuten giza-sakrifizioetan, borrokan edo erditzeko unean hildakoekin. Haientzat urkatuak zuzenean zerura joaten ziren, plazerrez eta gozotasunez betetako zerura, kapok edo "ceiba" (Ceiba pentandra) erraldoi baten itzalpean disfrutatzeko. Urkamendian hiltzen zirenak, beraz, saria jaso behar zuten eta haiei laguntzeko Ixtab jainkosa zegoen, paradisu berezira joateko bidean urkamendian hildakoei laguntzeko, alegia. Mitologian lan hori egiten duten izakiek psicopompo edo "animen gida" izena dute.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* D.R.: *Los dioses mayas*, Mérida (Yucatán): Dante, 2004.
* Eric S. Thompson: *Maya History and Religion*. 1970.
* Diego de Landa: "Relación de las cosas de Yucatán". Mérida: Dante (2003) 

## Kanpo estekak
Hiri-estatu

[thumb|300px|[Monako]]
**Hiri-estatu** hiri batek eta batzutan inguruko lur urri batzuek osaturiko estatu bat da. Sorreraren helburuak anitzak badira ere, gehienetan (batez ere Erdi Aroan) merkatal helburuak zituzten.

Historian lehenengo hiri-estatuak Mesopotamiako hegoaldean zegoen Sumerren sortu zuten, ia nekazaritzarekin batera. Antzinako Grezian hiri-estatuen une garaiak ailegatu ziren, bertoko hiriek *polis*ak sortzean.

Egun oraindik badira hainbat hiri estatu:
* 
* 
* 

Burujabetzarik osorik ez duten beste hiri batzuk ere hiri-estatu dira, adibidez:
* Danzig
* Fiume
* Tangier
* Memel
* Trieste

Hainbat hirik estatu bezala funtzionatzen dute, nahiz eta subirauak ez izan:
* Ceuta eta Melilla (Espainia)
* Hong Kong eta Macau (Txina)
* Gibraltar (Erresuma Batua)
* Berlin, Hanburgo eta Bremen (Alemania)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Funny Face

***Funny Face*** () 1957. urtean plazaratutako film estatubatuarra da, Stanley Donenek zuzendua. Filmaren pertsonai garrantzitsuen aktoreak Audrey Hepburn, Fred Astaire, Kay Thompson eta Michel Auclair dira.

1927an Brodwayen egindako George Gershwinek musikal obran oinarritua dago filma eta oso arrakastatsua izateaz gain, 1957ko National Board of Review-an aipamen berezi batez saritua izan zen argazkilaritza aurrerapenengatik.

## Pertsonaiak 
* Audrey Hepburn Jo Stockton
* Fred Astaire Dick Avery
* Kay Thompson Maggie Prescott
* Michel Auclair Professor Emile Flostre
* Robert Flemyng Paul Duval
* Dovima Marion
* Suzy Parker Dantzaria (Pink Number)
* Sunny Harnett Dantzaria (Pink Number)
* Jean Del Val Bizargina
* Virginia Gibson Babs
* Sue England Laura
* Ruta Lee Lettie
* Alex Gerry Dovitch
* Iphigenie Castiglioni Armande

## Kanpo estekak
Aleksei Leonov

**Aleksei Arkhipovitx Leonov** (; Listvianka, Sobietar Batasuna, 1934ko maiatzaren 30a - Mosku, 2019ko urriaren 11) lehen ontziz-kanpoko ibilaldia egin zuen kosmonauta errusiarra (1965eko martxoaren 18an).

Leonov Sobietar Batasuneko aireko indarretako pilotua zen, eta beste pilotu batzuekin batera hautatua izen zen kosmonauten lehenengo taldea osatzeko 1960an. Kosmonauta sobietar guztiak bezala, Leonov Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistako kide izan zen.

Leonoven ontziz-kanpoko ibilaldia "Vostok 11" misioan egitekoa bazen ere, gertaera historikoa "Voskhod 2" misioan jazo zen. Leonovek, 1965eko martxoaren 18an, espazio-ontzi kanpoan 12 minutu eta 9 segundo igaro zituen, 5'35 metroko soka batekin lotua. Ontziz-kanpoko ibilaldiaren amaieran, Leonoven espazio-jantzia puztu egin zen eta ezin zuen berriz sartu ontziko aire-esklusan. Jantziko presioa jaisteko, balbula bat ireki zuen eta horrela kapsulan sartu. Leonovek urte eta erdiz entrenatu zuen misio honetarako.

2011ko urtarriletik aurrera, Leonov Voskhod programan parte hartu zuten bost kosmonautetatik bizirik zegoen bakarra zen.

Leonoven bigarren bidaia espaziala lehenengoa bezain esanguratsua izan zen. Apollo-Soyuz misioako sobietarren burua izan zen, Estatu Batuek eta Sobietar Batasunak elkarrekin betetzen zuten lehen misio espazialean.

1976tik 1982ra, Leonov kosmonauta-taldearen komandantea izan zen, eta Juri Gagarin Kosmonauta-entrenamendu gunearen zuzendaria. *Neptuno* egunkaria (kosmonautei zuzendutakoa) ere editatu zuen.

1991n erretiratu zen.

## Kanpo estekak 
*  Ontziz-kanpoko ibilaldiaren bideoa
*  Voskhod 2 misioari buruzko informazio gehiago