Ahozko kodegailu-deskodegailu

**Ahozko kodegailu-deskodegailu** edo **ahozko kodek** deritzona, ahotsa kodetzeko tresna bat da. Ahotsa duten audio digitaleko seinaleen datuak konprimitzeko erabiltzen da. Ahots-kodifikazioak ahots-parametro espezifikoen zenbatespena erabiltzen du ahots-seinalea modelatzeko, audio-seinalea prozesatzeko teknikak erabiliz. Datu generikoen konpresio-algoritmoekin konbinatuta, bit-fluxu (bit-puskazko arkitektura) trinko baten ondoriozko parametro modelatuak irudikatzeko balio du. 

Ahotsa kodetzeko aplikazio batzuk telefonia mugikorra eta IP gaineko ahotsa (VoIP) dira. Telefonia mugikorrean gehien erabiltzen den ahots-kodetze teknika prediktibo lineala (LPC) da; aldiz, VoIP aplikazioetan gehien erabiltzen dena LPC teknikak eta kosinu aldatuaren eraldaketa (MDCT) dira.

Hau guztia hobeto ulertzeko eta nola lan egiten duten jakiteko, seinale motak zeintzuk diren eta soinu-kalitatearen zenbait ezaugarri ulertu behar dira.

## Seinale motak: analogiko vs digital 
### Seinale analogikoa 
Mundu analogiko batean bizi gara. Zerbait analogiko egiten duena da balio biren arteko balio kopurua amaigabea izatea. Adibidez, soinua erabiliz, bolumena atribututzat hartuta: soinu batek bolumen 1 edota 10 bolumen izan ditzake, eta bi balio horien artean, balio kopuru amaigabea izan dezake.

Hurrengo grafikoan horren froga ikus daiteke: 

frame|centre|Bolumen seinalea denbora zehar.

Ikusten denez ΔT tartean, nahiz eta ΔT tarte infinitesimal txikia izan, bolumena kopuru infinitesimal batean handituko litzateke. 

### Kuantifikazio digitala 
[thumb|560x560px|A/D bihurgailu prozesua

[Mu-Lege|Mu Lege (µ-law) eta A Lege (A-law) algoritmoek kuantifikatzaile logaritmikoen adibide gisa balio dute.

## Ahots-kodifikatzaileak 
Giza ahotsaren gainerako alderdi guztien antzeko irudikapen digitala egin daiteke; hala nola, tonuarena (neurtzeko hertz unitatea, ziklo/segundo, erabiltzen da) eta tinbrearena (altuera eta intentsitate bereko bi soinu desberdintzea ahalbidetzen duen ezaugarria da). 

### Kategoriak 
Ahots-kodifikatzaileak bi motatakoak dira:

# Uhin-formako kodifikatzaileak
#* Denbora-domeinua: PCM, ADPCM
#* Maiztasun-domeinua: azpibandaren kodifikazioa, ATRAC
# Vocoder-ak
#* Aurresate linealeko kodeketa (LPC)
#* Hizketaren sintesia

### Zenbait kodifikatzaile 
#### G.711 
G.711 kodifikatzailea ITU-T definituriko estandar bat da audioaren kodifikaziorako. Estandar hau telefonian gehien erabiltzen da. G.711 estandarrak giza ahotsa digitalki kodetzen du, 8 biteko bereizmena duten hitzak erabiltzen ditu eta 8000 lagin segundoko hartzen ditu eta 64 Kbit/s-ko datu-fluxua du.

#### G.729 
G.729 giza ahotsa konprimitzeko algoritmo bat da. Giza ahotsa 10 milisegundoko zatietan konprimatzen du.

G.729 VoIP-ren gaineko ahots-aplikazioetan erabiltzen da gehienbat, banda zabalean eskakizun txikiak dituelako. G.729 estandarrak 8 kbit/s-ko bit-tasari eragiten dio, baina luzapenak daude, eta horiek ere 6.4 kbit/s-ko eta 11.8 kbit/s-ko tasak ematen dituzte elkarrizketan kalitate txarragoa edo hobea izateko, hurrenez hurren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sistema digital
* Uhin
* G.711
* G.729

## Kanpo estekak 
* ITU-T Recommendation G.711 - (STD.ITU-T RECMN G.711-ENGL 1989)
* ITU-T G.711 page
* ITU-T G.191 software tools for speech and audio coding, including G.711 C code
* Code Project C# implementation of G.711 with source code
* https://web.archive.org/web/20061021181803/http://ceres.ugr.es/~alumnos/luis/mycuan.htm Muestreo y cuantificación
* https://web.archive.org/web/20060716101322/http://prof.usb.ve/tperez/docencia/2422/contenido/Cuantifico/CUANTIFICO.htm