open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Violales

**Biolaleak** (**Violales**) landare dikotiledoneoen ordena tradizionala da, normalean lore dialipetaloak dituena.

2003an, APG taldeak ez zuen *Violales* onartu eta bere familia tradizionalak beste ordenetara mugitu zituen:
* Violales ordena
*: Achariaceae → Malpighiales ordenera
*: Ancistrocladaceae → Caryophyllales ordenera
*: Begoniaceae → Cucurbitales ordenera
*: Bixaceae → Malvales ordenera
*: Caricaceae → Brassicales ordenera
*: Cistaceae → Malvales ordenera
*: Cucurbitaceae → Cucurbitales ordenera
*: Datiscaceae → Cucurbitales ordenera
*: Dioncophyllaceae → Caryophyllales ordenera
*: Flacourtiaceae → Salicaceae familiaren barnean, Malpighiales ordenera
*: Fouquieriaceae → Ericales ordenera
*: Frankeniaceae → Caryophyllales ordenera
*: Hoplestigmataceae → *incerta sedis*
*: Huaceae → eurosids I
*: Lacistemataceae → Malpighiales ordenera
*: Loasaceae → Cornales ordenera
*: Malesherbiaceae → Malpighiales ordenera (batzutan Passifloraceae)
*: Passifloraceae → Malpighiales ordenera
*: Peridiscaceae → Malpighiales ordenera
*: Scyphostegiaceae → Salicaceae familiaren barnean, Malpighiales ordenera
*: Stachyuraceae → Crossosomatales ordenera
*: Tamaricaceae → Caryophyllales ordenera
*: Turneraceae → Malpighiales ordenera (batzutan Passifloraceae)
*: Violaceae → Malpighiales ordenera

## Kanpo estekak
Azúcar Moreno

**Azúcar Moreno** espainiar musika bikotea da, Antonia "Toñi" eta Encarnación "Encarna" Salazar ahizpek eratua. Taldeak flamenko eta pop uztartzen ditu.

## Diskografia 
* 1984 : *Con la miel en los labios* (EMI)
* 1986 : *Estimúlame* (EMI)
* 1988 : *Carne de melocotón* (CBS/EPIC)
* 1990 : *Bandido* (CBS/EPIC)
* 1991 : *Mambo* (SONY/EPIC)
* 1992 : *Ojos negros* (SONY/EPIC)
* 1994 : *El amor* (SONY/EPIC)
* 1996 : *Esclava de tu piel* (SONY/EPIC)
* 1997 : *Mucho Azúcar, Grandes éxitos* (SONY/EPIC)
* 1998 : *Olé* (SONY/EPIC)
* 2000 : *Amén* (SONY/EPIC)
* 2002 : *Únicas* (SONY/EPIC)
* 2003 : *Desde el principio* (SONY)
* 2006 : *Bailando con Lola* (EMI/CAPITOL)

## Kanpo estekak
Los Toreros Muertos

**Los Toreros Muertos** espainiar musika taldea izan zen, Pablo Carbonell abeslariak, Many Moure baxu-jotzaileak eta Guillermo Piccolini teklistak eratua. Taldeak umorezko abestiak egin zituen movida madrileña delakoaren barnean.

## Diskografia 
* *30 años de éxitos* (1986).
* *Por Biafra* (1987).
* *Mundo Caracol* (1989).
* *Cantan En Español* (1992).

## Kanpo estekak
El Último de la Fila

thumb|Manolo Garcia
**El Último de la Fila** kataluniar musika taldea izan zen, Manolo García and Quimi Portet abeslariek eratua. Taldeak rock eta kataluniar rumba uztartzen zituen abestiak egin zituen.

## Diskografia 
* *"Cuando la pobreza entra por la puerta, el amor salta por la ventana"* (1985)
* *"Enemigos de lo ajeno"* (1986)
* *"Nuevas mezclas"* (1987)
* *"Como la cabeza al sombrero"* (1988)
* *"Nuevo pequeño catálogo de seres y estares"* (1990)
* *"Astronomía razonable"* (1993)
* *"La rebelión de los hombres rana"* (1995)

## Kanpo estekak
La Maravillosa Orquesta del Alcohol

**La Maravillosa Orquesta del Alcohol** (**La M.O.D.A.**) espainiar musika talde akustikoa da, Burgosen 2011n sortutakoa, folk, blues, country, rock & roll, punk soinuen eragina duena. Zazpi kide hauek osatzen dute: Alvar de Pablo (saxofoia eta koruak), Caleb Melguizo (bateria eta perkusio instrumentuak), Joselito Maravillas (eskusoinua eta koruak), Jorge Juan Mariscal (baxua), David Ruiz (ahotsa eta gitarra), Jacobo Naya (tekla instrumentuak, perkusioak, banjoa ea gitarra) eta Nacho Mur (gitarra).

## Diskografia 
### Albumak 
* *¿Quién Nos Va A Salvar?* (Mús Records, 2013)
* *La Primavera Del Invierno* (autoeditatua, 2015)
* *Todavía No Ha Salido La Luna* (autoeditatua, 2017)
* *Salvavida (de Las Balas Perdidas)* (autoeditatua, 2017)

### Single eta EPak 
* *The Shape Of Folk To Come/No Easy Road* (autoeditatua, 2012)
* *7:47 (Ni un minuto más)* (autoeditatua, 2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, lamaravillosaorquestadelalcohol.com
Auryn

**Auryn** espainiar boy band bat izan zen, 2009an Álvaro Gango, Blas Cantó, Carlos Marco, David Lafuente eta Daniel Fernández Delgadok eratua. Taldeak pop abesti eta bertsioak egin zituen 2016ra arte.

## Diskografia 
* 2011: *Endless Road, 7058*
* 2013: *ANTI-HEROES*
* 2014: *Circus Avenue*
* 2015: *Ghost Town*

## Kanpo estekak
Altus (Arkansas)

**Altus** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Franklin konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Franklin konderria
## Kanpo estekak
Lower Kalskag (Alaska)

**Lower Kalskag** (Alaska erdialdeko yupikeraz: **Qalqaq**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Bethel Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bethel Census Area

## Kanpo estekak
Arthur Melo

**Arthur Henrique Hernandez Ramos de Oliveira Melo** (Goiania, Brasil, 1996ko abuztuaren 12a), **Arthur Melo** bezala ezagunagoa, futbol jokalaria da, Italiako Serie A Ligako Juventus taldean jokatzen duena erdilari gisa.

Brasilgo selekzio nazionalean ere jokatzen du.

## Ibilbidea 
### Grêmio 
Arthur Melo 1997an jaio zen Brasilen. Bere ibilbidea Goiás eta Gremioko harrobietan hasi zen, eta 2015ean azken talde honen lehen taldean debutatu zuen. 2018ko udararte, 35 partidu jokatu zituen, 2 gol sartu, eta Brasilgo selekzioaren harreta bereganatu.

### Bartzelona Futbol Kluba 
Udan, Bartzelonak erosi zuen, 35 milioi euro ordainduz. Bertan Arturo Vidal, Busquets, De Jong eta Rakitic aurkitu zituen. Bere lehen denboraldia ona izan zen, guztira 44 partidu jokatu zituen, eta pixkana klub barruan tokia hartzen joan zen.

### Juventus 
2019-2020 denboraldia, ordea, ez zen espero bezain ona izan, eta Bartzelonak dirua behar zuenez, akordio bat sinatu zuen Turingo Juventusekin erdilaria Covid-19ak eragindako denboraldia amaitzean Italiara jokatzera joateko. Operazio honetan Bartzelonak 72 milioi euro jaso zituen, baina beste 10 ere izan daitezke helburu ezberdinen arabera. Horrekin batera, bi klubek beste fitxaketa bat ere aurrera eraman zuten. Miralem Pjanic, orduan 30 urte zituen erdilari bosniarra, Juventusetik talde kataluniarrera joan zen, 60 milioi euroren truke.

## Estadistikak 
## Selekzio nazionala 
2018ko irailean debuta egin zuenetik, Arthurrek 20 partidu jokatu ditu lehen taldearekin. 2019ko Amerika Kopan parte hartu zuen, non irabazle atera zen.

## Kanpo estekak
Roque de los Muchachosko Behatokia

**Roque de los Muchachosko Behatokia** () Kanarietako Astrofisika Institutua erakundeak kudeatzen duen behatoki astronomiko bat da. Eraikina Garafía udalerrian dago, La Palma uharteko Roque de los Muchachos mendiko tontorretik gertu. Teideko Behatokiarekin batera, Iparraldeko Behatoki Europarra osatzen du.

1984an Isaac Newton teleskopioa Greenwicheko Errege Behatokitik bertara mugitu zuten eta hurrengo urtean behatokia inauguratu zuten.

## Kanpo estekak 
*  Behatokiari buruzko webgunea.
Aserejé

**«Aserejé»** Las Ketchup taldearen abesti eta singlea da. One-hit wonder, mundu osoan zortzi miloi ale saldu zituen eta salduena izan zen hogei herrialdetan.

Manuel Ruiz Queco musikagileak The Sugarhill Gang taldearen ''Rapper's Delight'' kantuaren lehen estrofaren parodia bat egin zuen errepikarako eta Las Ketchup taldeak hiru bertsio egin zituen; gaztelaniaz, portugesez eta spanglishez.

## Deabrua 
Konspirazio zaleen eta erlijio sektore batzuen ikuspuntutik deabruari zuzendutako laguntza-eskea ezkutzatzen zuen abestia. Bereziki "larriak" ziren esaldi hauek: "¡Aserejé! ¡Ja! ¡De Jé! / De jebe tude jebere sebiunouba /
¡Majabi an de bugui an de buididipí!". 

## Errreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abestiaren letra.
Las Ketchup

**Las Ketchup** andaluziar musika taldea da, 2006an Muñoz ahizpek eratua. Taldeak pop abesti eta bertsioak egin zituen 2006ra arte. *Aserejé* abestiari esker ospetsu bilakatu ziren mundu osoan. 2016an berriro elkarrekin abesteari ekin zioten.

2021eko abenduan, Polonia-Bielorrusiako mugako errefuxiatuen krisiaren erdian, Poloniako Gobernuak kontratatu zituen tropak animatzeko. Poloniako oposizioak, ordea, kontzertuak salatu zituzten, mugetan etorkin eta errefuxiatu batzuk hiltzen ari direla ohartaraziz, giza eskubideak urratuz.

## Diskografia 
* 2002: *Hijas del Tomate*.
* 2006: *Un Blodymary*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ouzinkie (Alaska)

**Ouzinkie** (alutiiqeraz: **Uusenkaa**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Kodiak Island Boroughn dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kodiak Island Borough

## Kanpo estekak
Igor Paskual

**Igor Paskual del Valle** (Donostia, ) gipuzkoar jatorriko asturiar gitarra-jotzailea da. Loquillorekin batera, rock doinuak jotzen ditu.

## Diskografia 
### Babylon Chat 
* Sex Shop 1997 (Boomerang)
* Hotel Adicción 2000 (Avispa Music)
* Bailando con Brando 2001 (Avispa Music)

### Loquillo y Los Trogloditas 
* Arte y Ensayo 2004 (DRO East West)
### Loquillo 
* Balmoral 2008 (Warner Music)
* La nave de los locos 2012 (DRO East West)
* El creyente (Directo) 2014 (Warner Music)
* Código Rocker (Nu Nilesekin batera) 2015 (Warner Music)
* Viento del Este 2016 (Warner Music)
* Salud y Rock'n'Roll (Directo) 2016 (Warner Music)

### Igor Paskual 
* Equilibrio Inestable 2011 (Pop Up Musica)
* Tierra Firme 2015 (Dro/Warner)
Nondalton (Alaska)

**Nondalton** (dena'ina hizkuntzan: **Nundaltin**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Lake and Peninsula Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lake and Peninsula Borough

## Kanpo estekak
Mountainburg (Arkansas)

**Mountainburg** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Crawford konderrian dago, Arkansas estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Crawford konderria

## Kanpo estekak
St. Michael (Alaska)

**St. Michael** (Alaska erdialdeko yupikeraz: **Taciq**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Nome Census Arean dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nome Census Area

## Kanpo estekak
Nikolai (Alaska)

**Nikolai** (dinak'i hizkuntzan: **Edze Dochak’**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Yukon–Koyukuk Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Yukon–Koyukuk Census Area

## Kanpo estekak
Vancouver (Washington)

**Vancouver, Washington** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Clark konderrian dago, Washington estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Clark konderria
## Kanpo estekak
Park City (Utah)

**Park City** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Wasatch konderrian kokatuta dago, Utah estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

Urtero urtarrilean ospatu ohi den Sundanceko Zinemaldiaren egoitza da.

## Ikus, gainera 
* Wasatch konderria

## Kanpo estekak
Buckland (Alaska)

**Buckland** (iñupiaqeraz: **Kaŋiq**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Northwest Arctic Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Northwest Arctic Borough

## Kanpo estekak
Creed II

**Creed II**, 2018ko Steven Caple Jr. estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako kirol drama film bat da. Michael B. Jordan, Sylvester Stallone, Tessa Thompson, Wood Harris, Phylicia Rashad eta Dolph Lundgren aktoreek antzeztu zuten.

Berez, *Creed* (2015) filmaren jarraipena da, bai eta *Rocky sailaren* filmeetako bat ere.

## Argumentua 
Adonis Creed (Michael B. Jordan) bere ardura pertsonalak eta bere bizitzako kirol erronkarik latzena den hurrengo borrokaldi handirako entrenamenduak uztartu beharko ditu. Bere familiaren iraganarekin lotura duen arerio bati aurre egin beharrak borroka aurrekoa berotuko du. Zorionez, Rocky Balboa (Sylvester Stallone) lagun izango du, eta elkarrekin batera beren buruei borrokatzea zerk merezi duen galdegin eta familia baina garrantzitsuagoa den ezer ez dagoela ohartuko dira.

## Aktoreak 
* Michael B. Jordan: Adonis Creed
* Sylvester Stallone: Robert "Rocky" Balboa, Sr.
* Tessa Thompson: Bianca Taylor
* Dolph Lundgren: Ivan Drago
* Florian Munteanu: Viktor Drago
* Phylicia Rashad: Mary Anne Creed
* Wood Harris: Tony "Little Duke" Evers
* Andre Ward: Danny "Stuntman" Wheeler
* Brigitte Nielsen: Ludmilla Drago
* Milo Ventimiglia: Robert Balboa
* Russell Hornsby: Buddy Marcelle

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai 
* Webgune ofiziala
Huntingtower and Ruthvenfield

'''''', Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan.

## Leku interesgarriak 
* Huntingtower gaztelua

## Kanpo estekak
Inchture

'''''', , Eskoziako herri bat da, Perth eta Kinross eremu administratiboan eta Tayko fiordoaren iparraldeko ertzean.

## Kanpo estekak
Keiser (Arkansas)

**Keiser** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Mississippi konderrian dago, Arkansas estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Mississippi konderria

## Kanpo estekak
Upper Kalskag (Alaska)

**Upper Kalskag** (Alaska erdialdeko yupikeraz: **Qalqaq**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Bethel Census Arean dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bethel Census Area
## Kanpo estekak
Seldovia (Alaska)

**Seldovia** (alutiiqeraz: **Angagkitaqnuuq**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Kenai Peninsula Boroughn dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kenai Peninsula Borough

## Kanpo estekak
Hoonah (Alaska)

**Hoonah** (tlingit hizkuntzan: **Xunaa** edo **Gaaw Yat’aḵ Aan**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Hoonah–Angoon Census Arean kokatuta dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hoonah–Angoon Census Area

## Kanpo estekak
False Pass (Alaska)

**False Pass** (aleutieraz: **Isanax̂**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Aleutians East Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aleutians East Borough

## Kanpo estekak
Lazzaretto Vecchio

**Lazzaretto Vecchio** () Veneziako uhartea da. Veneziako urmaelan, Lido uhartetik gertu dago.

## Historia 
1403tik 1630era uharte horretan izurri bubonikoz erasandako gaixoei laguntzeko ospitalea egon zen. Ondoren, beste uharte batzuen moduan, militar-postua izan zen. 2004ean, XV. eta XVI. mendean bertan lurperatutako 1.500 eskeleto atera ziren, guztiak izurriteen biktimak. Eskeleto hauek banan banan edo taldeka lurperatuta zeuden. Oraindik lur azpian daudenak asko direla pentsatzen da. Antza, XVI. mendean egunero 500 pertsona inguru lurperatzen ziren uharte txiki honetan.

## Iruditegia 

Lazzaretto Vecchio 2015, 01.JPG|Sarrera
Lazzaretto Vecchio 2015, 02.JPG|Eraikina
Lazzaretto Vecchio 2015, 03.JPG|Lazaretoaren eraikinen ikuspegia
Lazzaretto Vecchio 2015, 06.JPG|Nobleentzako ospitalea
Lazzaretto Vecchio 2015, 07.JPG|Galeriak
Lazzaretto Vecchio 2015, 04.JPG|Ekorkinak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazio turistikoa.
Grayling (Alaska)

**Grayling** (holikachuk hizkuntzan: '''Sixno' Xidakagg''') Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Yukon–Koyukuk Census Arean dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Yukon–Koyukuk Census Area

## Kanpo estekak
Dreams (The Cranberries)

***Dreams*** (euskaraz *Ametsak*), The Cranberries irlandar rock taldearen abesti bat da. 1992an single gisa merkaturatua izan zen eta 1993ko ''Everybody Else Is Doing It, So Why Can't We?* (*"Gainontzeko Guztiak Egiten Ari Dira, Hortaz Guk Zergatik Ezin Dezakegu?"*) diskoan argitaratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Dreams'' abestia entzungai, Youtube.com
Weirton (Mendebaldeko Virginia)

**Weirton, West Virginia** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Brooke konderrian kokatuta dago, Mendebaldeko Virginia estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Brooke konderria
## Kanpo estekak
Grand Coulee (Washington)

**Grand Coulee** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Grant konderrian kokatuta dago, Washington estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Grant konderria

## Kanpo estekak
Myrtle Beach (Hego Carolina)

**Myrtle Beach** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Horry konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta. "The Grand Strand" izenez ezagutzen den 97 kilometroko hondartza luze eta jarraitu baten erdian dago, estatuaren ipar-ekialdean.

Myrtle Beach herrialdeko leku turistiko nagusietako bat da. Hiriko klima bero subtropikalak, hondartzek, 86 golf-zelaik eta 1.800 jatetxek 20 milioi bisitari baino gehiago erakartzen dituzte urtero, eta, ondorioz, herrialdeko toki bisitatuenetako bat da.

Myrtle Beacheko metropoli-eremua herrialdeko hazkunde azkarreneko bigarren metropoli-eremua da (2018ko zentsuaren kalkuluen arabera); 104.000 pertsona baino gehiago Myrtle Beach-Conway-North Myrtle Beach eremura joan ziren bizitzera zortzi urtez, hau da, biztanleria ia % 30 hazi zen, AEBetako Errolda Bulegoaren arabera.

## Auzoak 
* Arcadian Shores
* Benton Park
* Booker T. Washington
* Carrie May Johnson
* Carver
* Chestnut Hill
* Dogwood
* Dunes Cove
* East Chester
* Fantasy Harbour
* Forest Acres
* Forest Dunes
* Futrell Park
* Grande Dunes
* Green Bay Park
* Harlem
* Highlands
* Hurl Rocks
* Konig
* Market Common
* Myrtlewood
* Myrtle Heights
* Northwood
* Ocean Forest
* Ocean View
* Old Pine Lakes
* Owens
* Pebble Beach
* Pine Lake Estates
* Pine Lakes
* Plantation Point
* Racepath
* Ramsey Acres
* Seagate Village
* Springmaid Beach
* The Dunes
* Washington Park
* Withers Preserve
* Withers Swash
* Yaupon Circle

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
South Charleston (Mendebaldeko Virginia)

**South Charleston** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Kanawha konderrian dago, Mendebaldeko Virginia estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Pertsona ezagunak
* Pierria Henry (1993-), saskibaloi jokalaria.

## Ikus, gainera 
* Kanawha konderria

## Kanpo estekak
Reno, Lamar County (Texas)

**Reno, Lamar County** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Lamar konderrian dago, Texas estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Lamar konderria

## Kanpo estekak
Ketchikan (Alaska)

**Ketchikan** (tlingit hizkuntzan: **Kichx̱áan**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Ketchikan Gateway Boroughn kokatuta dago, Alaska estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ketchikan Gateway Borough

## Kanpo estekak
Lexington (Kentucky)

**Lexington** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Fayette konderrian dago, Kentucky estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

Biztanleriari dagokionez Estatuko bigarren hiri populatuena da eta 69. handiena Ameriketako Estatu Batuetan.

## Ikus, gainera 
* Fayette konderria

## Kanpo estekak
Mission (Hego Dakota)

**Mission** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Rosebud Indian Reservationn dago, Hego Dakota estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Rosebud Indian Reservation

## Kanpo estekak
Ardmore (Tennessee)

**Ardmore, Tennessee** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. Giles konderrian kokatuta dago, Tennessee estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Giles konderria
## Kanpo estekak
Gaztiburuko mendilerroa

**Gaztiburuko mendilerroa** Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Arrola mendia da, 537 metrorekin.

Mendilerroan Gaztiburu errekak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Arrola, 537 m 
# Gaztainatxugane, 526 m 
# Kanpona, 504 m 
# Elbitzuaga, 458 m 
# Miñarria, 450 m 
# Atxulako Tontorra, 407 m 
# Lupiola, 302 m 
# Lubarria, 275 m 
# Basobarri, 251 m 
# Aborogana, 245 m 
# San Esteban, 214 m 
# Gorotzarri, 209 m 
# Martimonteburu, 195 m 
# Goikogana, 191 m 
# Puntaburu, 143 m 
# Enderika, 119 m 
# Larragan, 95 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Konakryko eskualdea

**Konakry** mendebaldeko Gineako eskualde administratiboa da. 450 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 1.660.973 biztanle zituen. Hiriburua Konakry da.

## Banaketa administratiboa 
Bere barnean Kaloum, Matoto, Ratoma, Dixin eta Matam udalerriak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bokéko eskualdea

**Boké** ipar-mendebaldeko Gineako eskualde administratiboa da. 31.186 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 1.083.147 biztanle zituen. Hiriburua Boké da.

## Banaketa administratiboa 
* Boffako prefetura
* Bokéko prefetura
* Friako prefetura
* Gaoualgo prefetura
* Koundarako prefetura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Labéko eskualdea

**Labé** ipar-erdialdeko Gineako eskualde administratiboa da. 22.869 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 994.458 biztanle zituen. Hiriburua Labé da.

## Banaketa administratiboa 
* Koubiako prefetura
* Labéko prefetura
* Léloumako prefetura
* Maliko prefetura
* Touguéko prefetura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faranahko eskualdea

thumb|286x286px
**Faranah** erdialdeko Gineako eskualde administratiboa da. 35.581 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 941.554 biztanle zituen. Hiriburua Faranah da.

## Banaketa administratiboa 
* Dabolako prefetura
* Dinguirayeko prefetura
* Faranahko prefetura
* Kissidougouko prefetura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mamouko eskualdea

**Mamou** hego-erdialdeko Gineako eskualde administratiboa da. 17.074 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 731.188 biztanle zituen. Hiriburua Mamou da.

## Banaketa administratiboa 
* Dalabako prefetura
* Mamouko prefetura
* Pitako prefetura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nzérékoré

**Nzérékoré** edo '''N'Zérékoré''' Gineako hiria da, izen bereko eskualdeko hiriburua. 2008ko estimazioaren arabera 300.000 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kankan

**Kankan** (mandinkeraz:&nbsp;*Kánkàn*) Gineako hiria da, izen bereko eskualdeko hiriburua. 2014ko erroldaren arabera 193.830 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nzérékoréko eskualdea

**Nzérékoré** hego-ekialdeko Gineako eskualde administratiboa da. 37.668 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 1.578.030 biztanle zituen. Hiriburua Nzérékoré da.

## Banaketa administratiboa 
* Beylako prefetura
* Guéckédouko prefetura
* Lolako prefetura
* Macentako prefetura
* Nzérékoréko prefetura
* Yomouko prefetura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caldwell (Arkansas)

**Caldwell** Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da. St. Francis konderrian kokatuta dago, Arkansas estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* St. Francis konderria

## Kanpo estekak
Zia (nautika)

Itsasontzi batean, **zia** egitea indar propultsorea atzeraka egiteari esaten zaio. Ondorioz, zia egitean, itsasontziari ohiko noranzkoan joan beharrean (brankarantz) alderantzizkoan (txoparantz) joatea eragiten zaio.

## Arraunean 
Arraunen indarrez mugitutako ontzi batean, zia egitea boga egitearen alderantzizko maniobra da, hau da, gidoia txopatik brankarako norabidean eramanez. Arraun guztiekin batera egiten bada, ontzia osorik atzeraka doa; banda bateko arraunekin bakarrik eginda, berriz, ziaboga izeneko maniobra egiten da.

## Motorretan 
Motordun itsasontzietan, zia egiten da helizea kontrako norabidean buelta ematen duenean, ontzia txopa alderantz eramanez.

Egoera normal batean (emergentziarik ez bada, hala nola talka egiteko arriskua) maniobra kontuz egin behar da, bat batean barik: zia egiteko agindua jasotzean, makinistak lehenengo motorraren abiadura jaitsi behar du, eta gero guztiz gelditu.

Lehen begiratuan pentsa daiteke lemak, zia egitean, aurrera egitean bezalako mugimendua eragingo duela, baina alderantziz; ez da horrela. Izan ere, zia egitean lemak branka asimetriko bat bezala jokatzen du, zurrunbilo gune bat sortuz. Horretara, lemaren eragina askoz ere apalagoa da aurrerako norabidean baino. Zia egitean, haizeak eta korronteak ontzian eragin handiagoa dute lema baino.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kankango eskualdea

**Kankan** ekialdeko Gineako eskualde administratiboa da. 72.156 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 1.972.537 biztanle zituen. Hiriburua Kankan da.

## Banaketa administratiboa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mila Hernando

**Milagros "Mila" Hernando Etxebarria** (Bilbo,  - Madril, ) bizkaitar diplomazialaria izan zen. 1988an hasi zen bere karrera diplomatikoa eta 2012an Libanon Espainiako enbaxadore izendatu zuten.
Guéckédou

**Guéckédou** edo **Guékédou** Gineako hiria da, Nzérékoréko eskualdeko izen bereko prefeturako hiriburua. 2008ko estimazioaren arabera 221.715 biztanle zituen.

## Historia 
Bere mugetatik gertu dagoenez, Liberiako Bigarren Gerra Zibilean eta Sierra Leonako Gerra Zibilean borrokak izan ziren. Mendebaldeko Afrikako ebola agerraldian oso kaltetua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andoni Ituarte

**Andoni Ituarte** (Bilbo,  - ?) bizkaitar txirrindularia izan zen. Gerrarengandik ihesi, leku askotan izan zen 1939an Venezuelara iritsi zen arte. Munduko txapelketetan hiru parte hartze: 1949an Kopenhagen, 1950ean Bruselan eta 1951n Milanen. Helsinkiko Olinpiar Jokoetan Venezuela ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Alain González

**Alain González** izan daiteke:
* Alain González Villanueva (1977-) futbolaria;
* Alain González Estíbalez (1992-) txirrindularia.
Kissidougou

**Kissidougou** hegoaldeko Gineako hiria da, Faranahko eskualdeko izen bereko prefeturako hiriburua. 2014ko erroldaren arabera 102.675 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alain González Estíbalez

**Alain González Estíbalez** (Gasteiz,  - ) arabar txirrindularia da. Amateur moduan hainbat garaipen lortu arren, ez zen profesional bihurtu.

## Palmaresa 
**2012**
* 3. Eusebio Vélez Sarian
* 3. Udaberri Sarian
**2013**
* Eusebio Vélez Saria
* 2. San Isidro Sari Nagusian
* 2. Pentekostes Sarian
* 2. Udaberri Sarian
* 4. San Bartolome Sarian
**2013**
* 2. Lehendakari Txapelketan
* 3. Pentekostes Sarian
**2014**
* 2. Lehendakari Txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itziar Murua Uria

**Itziar Murua Uria** (Zarautz, Gipuzkoa, 1968ko abenduaren 26a) irakaslea eta politikaria da. EH Bildu alderdiko kidea.

## Bizitza 
1968ko abenduaren 26an jaio zen, Zarautzen, eta bertan bizi izan da beti. Bere aita, Imanol Murua Arregi (1935-2008), era berean politikaria izan zen, EAJ eta Eusko Alkartasuna alderdietakoa; Imanol Zarauzko alkate izan zen (1977-1985 eta 1995-1999), eta Gipuzkoako ahaldun nagusi (1985-1991).

Itziar Zarauzko Antoniano ikastetxeko zuzendaria izan zen zortzi urtez (2008-2016), eta hango irakaslea da gaur egun (2019). Euskaraldiaren antolaketa lanetan aritu zen 2017 eta 2018an, Zarauzko batzordeko kide gisa.

Zarauzko ikastolan eta institutuan egin zituen oinarrizko ikasketak, eta Euskal Herriko Unibertsitateko Gasteizko Irakasle Eskolan, Irakasletza ikasketak. Ordizian eta Altsasun ikasturte banatan irakasle aritu ondoren, Zarauzko Antoniano ikastetxean hasi zen lanean; 2018. urtean 25 urte bete zituen bertan lanean. Antoniano eskolan zuzendari izan aurretik, bertako langile batzordeko kide ere izan zen, baita Euskara Normalkuntzako arduraduna ere. Ezkondua dago eta bi seme-alaba ditu.

EH Bilduren Zarauzko alkategaia izan zen 2019ko maiatzaren 26ko udal hauteskundeetan. 2019ko otsailaren 2an egindako batzarrean berretsi zuen bere hautagaitza Zarauzko EH Bilduk, eta batzarraren ostean egindako agerraldian aurkeztu zuen bere hautagaitza jendaurrean. Martxoaren bukaeran bideo baten bidez azaldu zituen hautagaitza aurkeztearen zergatiak. Apirilaren 3an, Urola-Kostako Udal Elkarterako EHBilduren proposamenen berri eman zuen, eskualdeko gainerako alkategaiekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zarauzko herri galdeketaren aldeko bideoa (Zarahitz, Gure Esku Dago)
Laida Lertxundi

**Laida Lertxundi** **De Prado** (Bilbo, 1981eko apirilaren 13a) bizkaitar zinemagile eta unibertsitateko irakaslea da. Kaliforniako San Diego Unibertsitatean aritutakoa, 16 mm-ko lanak egiten ditu Los Angeles inguruan.

## Biografia 
Lertxundi New Yorkeko Bard Collegen lizentziatu zen Arte Ederretan, eta Maya Deren Film Award saria lortu zuen, bertan graduatu zenean. Kaliforniako CalArtsen ere egin zituen ikasketak.

## Erakusketak 
Hainbat erakusketa izan ditu ikusgai nazioartean, tartean Madril, Stockholm, Milan, Seul, Los Angeles eta New Yorken, baita Bilbon eta Donostian ere.

Bestelako arte ekitaldietan ere parte hartu du, horien artean Whitney Museum of American Arten Bienalean, Osloko LIAFen eta Lyongo Arte Garaikideko Bienalean.

## Filmografia hautatua 
* *Footnotes to a House of Love* (2007)
* *My Tears Are Dry* (2009)
* *Cry When It Happens* (2010)
* *A Lax Riddle Unit* (2011)
* *The Room Called Heaven* (2012)
* *Live to live* (2015)
* *025 Sunset Red* (2016)

## Sariak 
* New Yorkeko Bard Collegen Maya Deren Film Award saria

* 2020ko *Gure Artea saria.* Eusko Jaurlaritzak arte plastikoen eta ikusizko arteen arloan egindako lanaren aitortza gisa emandakoa, sormen-jarduera modalitatean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2012 Biennial: Laida Lertxundi
* Elkarrizketa*: Filmatzea nagoen lekuan egoteko modu dialektiko bat da* Berria, 2022.01.23
Alain González Villanueva

**Alain González Villanueva** (Bilbo,  - ) bizkaitar futbolari ohia da, atzelari moduan aritutakoa.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
José Antonio Etxabarri

**José Felix Antonio Etxabarri Aldai** (Gordexola,  - Filadelfia, ) bizkaitar militar eta politikaria izan zen. Mexikoko Independentzia Gerran parte hartu eta gero espainiar agintea berrezartzeko saiakera egin eta Estatu Batuetan erbesteratu zen.
Gorka Fraile

**Gorka Fraile Etxeberria** (Irun, Gipuzkoa,  -) euskal herritar tenislari profesional ohia da.

## ATP Banaka Sariak 
## Kanpo loturak 
* ATPko profila
Diatlov pasabideko gertakaria

**Diatlov pasabideko gertakaria** () 1959ko otsailaren 1aren eta 2aren artean Ural mendien iparraldean, orduko Sobietar Batasuneko bederatzi mendizaleren heriotza misteriotsua izan zen.

Uraleko Institutu Politeknikoko esperientzia handiko mendizaleek Kholat Siakhl mendiaren tontorretik gertu kanpamentua ezarri zuten, egun Igor Diatlov taldeko buruaren omenezko izena daukan lekuan. Gauean, arrazoi ezezagunengatik, labanaz kanping-denda barrukaldetik sastakatu eta kanpalekutik kanpora atera ziren bederatziak. Kanpalekutik ihes egin zuten, gehienek arropa gutxirekin eta oinutsik, kanpalekuaren inguruko elur-ekaitz astunera. Momentu horretan, kanpaleku inguruan -25&nbsp;°C eta -30&nbsp;°C arteko tenperatura zegoela estimatzen da.

Otsailaren 26an aurkitu zituzten taldekideen gorpuak. Sobietar Batasuneko agintariek gauzatutako ikerketa batek ebatzi zuen sei hipotermiak jota hil zirela eta beste hiruk traumatismo fisiko bortitzen zeinuak zituztela. Biktima batek burezurra frakturatuta zuen; Beste bik bularreko haustura oso larriak jasan zituzten. Taldeko kide baten gorpuari mihia eta begiak falta zitzaizkion. Ikerketak ondorioztatu zuen "indar ezezagun bortitza" izan zela heriotzak eragin zituena. Hainbat teoria sortu dira azaldu gabeko heriotzak argitzeko: animalien erasoak, mansien erasoa, hipotermiaren eragin fisiko eta psikologikoak, elur-jausiak , infrasoinuek eragindako panikoa eta militarren parte-hartzea besteak beste.

2019an Errusiak ikerketa berria ireki zuen gertakaria argitzeko, eta bere ondorioak 2020ko uztailean aurkeztu ziren: elur-jauzia izan zen heriotzak eragin zituena. Elur-jauziari biziraun ziotenek euren kanpin-dendak azkar utzi behar izan zituzten, arropa egokirik gabe eta ikuspen eskasarekin; horiek hipotermiaren ondorioz hil ziren. 2021ean, *Frozen II* filma egiteko erabilitako teknologiaren bidez, proposatu zen lauza moduko elur-jauzi bat izan zitekeela zauriak azaltzeko modua.

## Hildakoak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak 
* Kasuaren ikerketa osoa, jatorrizko dokumentuak, autopsiaren txostenak, gorpuen argazkiak eta arrazoi posibleei buruzko informazio zehatza http://ermakvagus.com/Europe/Russia/Cholat-%20Syachil/Kholat%20Syakhl.htm(ingelesez)
* Dyatlov pasabideko mapa (P-40-83,84) eskala 1: 100000 
* Uraletako gertakariaren kokapenak turistak erakartzen ditu
* Argazki-galeria osatua, bilaketa-taldeek ateratako argazkiak barne 
* Argazki eta testu batzuk 
* Argazki-galeria: taldekoen argazkiak, ikerlari batzuen dokumentuen argazkiak 
* Dyatlov Passeko Istripua
* Argazki-bideodun orria ingelesez
* Atlas Obscurako gertakariari buruzko artikulua
* Heriotza bidean. A. Rakitin 
* https://www.kp.ru/daily/26830/3870457/ DNA misterioa. (errusiera)
Carmelo Angulo

**Carmelo Angulo Barturen** (Bilbo,  - Madril, 2022ko abenduaren 1a) bizkaitar diplomazialaria izan zen. 1977an hasi zen bere karrera diplomatikoa eta Bolivian, Kolonbian, Argentinan eta Mexikon Espainiako enbaxadore izendatu zuten.
Eduardo Baeza

**Eduardo Baeza Alegría** (Gasteiz, 1901 &ndash; 1981) arabar mediku eta politikaria izan zen. Zaragozako Unibertsitatean ikasi ondoren, ortopedista bilakatu zen. Teruelgo guduan lan egin zuen eta FET y de las JONSeko buruzagia izan zen. Zaragoza eta Bartzelonako gobernadore zibil izendatu zuten.
Elisa Sainz de Murieta

**Elisa Sainz de Murieta Zugadi** (Bilbo, 1977) bizkaitar geologo, ikertzaile eta politikari ohia da. 

## Bizitza 
Bizkaiko hiriburuan jaio zen, Bilbon, 1977 urtean. Batxilergoa lortu zuen. Geologia Zientzietan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) eta ondoren, doktoretza ere egin zuen bertan. Ingurumen Ingeniaritza eta Kudeaketa Masterra Madrilgo Industria Antolakuntzako Eskolan. Klima-aldaketarekin lotutako gaiak lantzen ditu. Aldaketa klimatikoa ikertu du.

Eusko Alkartasunako kidea, alderdiaren Mahai Nazionaleko kidea izan zen eta 2007ko abendutik 2009ko ekainera arte antolakuntzako idazkaria izan zen, Unai Ziarreta presidente zela. Gazte Abertzaleko antolakuntza idazkaria eta bere asanblada nazionaleko mahaiburua izan zen, besteak beste.

2010ean Basque Center for Climate Change (BC3) erakundeko kide ikertzaile lanean hasi zen eta doktoregoa burutu zuen itsas mailaren igoerak euskal kostaldean izango zuen ingurumen eta ekonomia eraginari buruz.

2017tik 2019ra London School of Economics-eko Grantham Research Instituteko bekadun bisitaria izan zen Eusko Jaurlaritzak finantzatutako doktoretza ondoko beka baten bidez. Gero, H2020 proiektuaren COACCH (coacch.eu) eta Gobernadapt proiektuaren BC3n jardun du, IHCantabriarekin lankidetzan, Lankidetzaren Euskal Agentziak finantzatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nahia Laiz

**Nahia Laiz** (Bilbo, ) bizkaitar aktorea da, telebistan eta antzerkian aritutakoa.

## Lanak 
* *Centro Médico* (2016).
* *Hay alguien ahí* (2010).
* *Eva y Kolegas* (2008).
* *Cuéntame cómo pasó* (2007, 2016).
Elena Setién

**Elena Setién Yeregui** (Donostia, 1978) jazz musikagile euskalduna da. Bi hamarkada pasa ditu atzerrian, bereziki Danimarkan, eta bertan garatu du bere musikari ibilbidea.

## Biografia 
Elena Setién Donostian jaio zen eta 18 urte zituela atzerrira joatea erabaki zuen. Londresen bizi izan zen aurrena, ondoren Bartzelonan eta hamaihiru urte pasa ditu Kopenhagen. Danimarkako hiriburuan bizi zela, 2005 urtean Johanna Borchertekin **Little Red Suitcase** bikotea osatu zuen eta hiru disko atera zituzten, ''They'll Learn Much More Than We'll Never Know* (2007an), *Temporarily Out Of Order* (2008an) eta *Enhver Betydning Er Også En Mislyd* (2010ean). Bigarren diskoak Danimarkako Arte Ministerioko saria jaso zuen. 2011 urtean **Markus Pesonen Hendectet** taldearekin *HUM* diskoaren grabaketan hartu zuen parte.

2013an bakarkako bideari ekin zion eta *Twelve Sisters* diskoa atera zuen. 2014-15 ikasturtean Kopenhageko Goi Kontserbatorioko kantu moderno irakaslea izan zen eta Kopenhageko Waldorff eskolako biolin, kantu moderno, kantu koral, musika lengoaia eta orkestra irakaslea ere bai elkarlanean *Dreaming of Earthly Things* argitaratu zuen. Musika minimalista egiten du disko honetan, musika tresna gutxi erabiliz, eta pop eta jazz doinuak uztartzen ditu. 2019ko otsailean *Another Kind Of Revolution* diskoa atera du, hau ere Mikel Azpirozekin elkarlanean.

2020an, Mirande proiektuaren Mirande (Forbidden Colours) diskoan ageri da; Elena Setienen ahotsak eta teklatuek egitasmo guztia biltzen dute. Urtero bezala, BERRIA egunkariak urtean kaleratutakoa nabarmendu du erreportaje batean; bertan, Julen Azpitarte musika kritikariari urteko euskal disko interesgarriena iruditu zaio Miranderena. 

Munduan zeharreko Jazz jaialdi ugaritan jo izan du, Kopenhagen, Berlinen, Grenoblen, Moersen, Londresen, Bergenen, Ottawan, Rochesterren... Ingelesez abesten du eta musika tresna asko jotzen ditu, gehien bat pianoa eta biolina, eta perkusiozko tresna ugari ere bai. Danimarkako Grammy sarietan Jazz estiloko musikaren izendapenak izan zituen 2008, 2009, 2012 eta 2013an.

## Diskografia 
### Little Red Suitcase 
* *They'll Learn Much More Than We'll Never Know* (2007)
* *Temporarily Out Of Order* (2008)
* *Enhver Betydning Er Også En Mislyd* (2010)
### Markus Pesonen Hendectet 
* *HUM* (2011)
### Bakarka 
* *Twelve Sisters* (2013)
* *Dreaming Of Earthly Things* (2016)
* *Another Kind Of Revolution'' (2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Lucas Etxeberria

**Lucas Etxeberria Ugarte** (Gasteiz, 1831 &ndash; Bartzelona, ) arabar ingeniaria izan zen. Bergarako Industria Eskolan fisika irakaslea, 1860an Bartzelonara joan zen bertoko eskolan klaseak emateko.
Melchor Sánchez de Toca

**Melchor Sánchez de Toca Sáenz de Lobera** (Bergara,  - Madril, ) gipuzkoar medikua izan zen, kirurgialaria. Joaquín Sánchez de Toca politikariaren aita, Elisabet II.aren Gorteko medikua izan zen.

## Lan hautatuak 
* *Memorias clínicas desde 1852 a 1858*
* *Decolación del fémur, procedimiento de Sánchez de Toca*
* *Método de estudio y de enseñanza de las ciencias médicas*
* *Hidrofobia*
* *Extirpación de la matriz cancerosa*
* *Plan de estudios, organización y personal del Colegio de Médicos de San Carlos*
Eva Vortex

**Eva Vortex** britainiar emakumezko fetitxe-modelo eta aktore pornografiko transexuala da.

2007ko *UK Erotic Awards* sarietan Urteko Artista Pornografikorik Onenaren saria irabazi zuen.

## Filmografia 
* *Tooled Up Shemales #2*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Eva Vortexen webgunea
Ogoño-Eako mendilerroa

**Ogoño-Eako mendilerroa** Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Gaztaingoiko mendia da, 305 metrorekin.

Mendilerroan dauden Eako ibaiak eta Ogoño mendiak ematen diote izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Ogoño, 305 m  (Ogoño)
# Gaztaingoiko, 282 m  (Eako mendiak)
# Talaia, 276 m  (Ogoño)
# Munteigane, 262 m  (Eako mendiak)
# Santa Kruz Azpia, 257 m  (Eako mendiak)
# Atxurkulu, 256 m  (Ogoño)
# Algortako Tontorra, 234 m  (Eako mendiak)
# Astegiko Tontorra, 230 m  (Eako mendiak)
# Gurbizti edo Montecalvo, 227 m  (Ogoño)
# Allu Mendia, 221 m  (Eako mendiak)
# Goikoetxeko Tontorra, 200 m  (Eako mendiak)
# Txarala Tontorra, 178 m  (Eako mendiak)
# Goisko Tontorra, 176 m  (Eako mendiak)
# Urizarreko tontorra, 163 m  (Eako mendiak)
# Atxurkulo Leize, 144 m  (Ogoño)
# Barbaika, 136 m  (Eako mendiak)
# Arnari Muturra, 55 m  (Ogoño)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Aintzira-uharte

thumb|300px|Martana uhartean, Bolsena aintziran, Italian.
**Aintzira-uharteak** aintzira edo laku baten barruko edozein lur-masa dira. Barrualdeko uharte mota bat da. Batzutan, aintzira berean, artxipelago bat aurkitu daiteke.

## Sortzeko prozesuak 
Aintzira-uharteak jatorri desberdinetakoak izan daitezke:

* Sedimentazioren ondoriozkoak: hondarra pilatzen da lakuan eta poliki-poliki lehorreko inguru bat sortzen du.
* Aintziran emandako aldaketen ondoriozkoak: lakuaren ertza, erosioaren eraginez, lehorretik bereizi egiten da.
* Urtegien eraikuntza.
* Lurrikaren ondoriozkoak.
* Meteoritoen erorketaren ondoriozkoak.
* Krater aintzira: Sumendi baten kraterrean sortutako aintzira.
* Uharte artifiziala: Gizakiaren eraginak sortutakoak.

## Iruditegia 

Amsterdam_IJburg_20041105.jpg|IJburg-eko uharte artifiziala, Amsterdamen, Herbehereetan.
Teopan.jpg|Coatepeque sumediaren kraterrean sortutako aintzira eta aintzira-uhartea.
Isola_galleggiante_Posta_Fibreno_picc.jpg|Begetazioak sortutako aintzira-uhartea, Posta Fibrenon, Italian.
Zuhatza_uhartea_San_Juan_Puntatik.jpg|Zuhatza uhartea Ulibarri-Ganboako urtegian, Araban.
San Michele (Venice).jpg|San Michele uhartea Venezian; jatorri naturala zuen baina gizakiak erabat moldatu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ibai-uharte
* Krater aintzira

## Kanpo estekak 
* :15 aintzira-uharte ederrenak.
H5P

**H5P** (*HTML5 Package*-ren laburdura) javaScripten oinarritzen den software libreko edukien elkarlaneko marko bat da aukera ematen diena hainbat CMS edo edukien kudeaketarako sistemei (Moodle, WordPress, Drupal, Tiki...) *plugin* moduan txertatuta eduki interaktiboak sortzeko, partekatzeko eta berrerabiltzeko. Eskaintzen dituen berrogeita hamar tresna inguruen artean azpimarratu daitezke aurkezpenak, galdetegiak, irudi-mapak, denbora-lerroak...

Markoa osatzen duten elementu nagusiak hauek dira: edukien web editore bat, edukiak partekatzeko webgune bat, CMSentzako pluginak eta HTML5 baliabideak biltzen dituen fitxategi formatu bat, H5P izenekoa.

Software libre hau *H5P Team* izeneko elkarteko kideek garatzen dute eta 2018tik Mozilla Fundazioaren laguntza jasotzen dute.

## Euskaraz 
**H5P**, *HTML5 Package* software hau, software librea izanik, edozein hizkuntzatara itzul daiteke aldez aurretik garatzaileek baimena ematen dutelako. Boluntario talde batek euskarazko lokalizazioa egin du. Hizkuntza pakete osoa euskaratuta dago eta erabilgarri, pluginen bidez, Moodle, WordPressen eta Drupalen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala.

## Erreferentziak
Liopleurodon

***Liopleurodon*** ("leun-aldeko hortzak" esanahia) Pliosauroidea itsasoko narrasti handi eta haragijaleen genero bat da. Plesiosauroak dira.
*Liopleurodon*eko bi espezieak Jurasiko Erdi Aroko Calloviar estadioan bizi ziren (160 eta 155 milioi bitartekoak).

## Kanpo estekak
Aizkoko Estazio Megalitikoa

**Aizkoko Estazio Megalitikoa** Karrantza haranean eta Mena Haranaren (Burgos) artean dagoen multzo megalitiko garrantzitsua da, Bizkaiko handienetako bat. Guztira hogeita sei monumentu daude katalogatuta, tartean menhirbat. Izena Aizko menditik datorkio (815 m.) Monumentu batzuk Burgosko probintzian sartzen dira.

## Historiaurreko monumentuak 
Periodo orokorra: Brontze Aroa, Kalkolitoa / Eneolitoa, Burdin Aroa, Neolitoa, K.a. 3000 eta 900 urte artekoak. Bertako monumentu batzuetan indusketa arkeologikoak egin dituzte, eta, horiei esker, dagokien aldi
historikoa ezagutzeko balio izan duten datu garrantzitsuenetako batzuk lortu dira.

## Kokapen geografikoa 
Karrantza haranean eta Mena Haranaren (Burgos) artean dago. Abeltzaintza betidanik egin da larre horietan. Inguru honen mendi garaienak Bernia (828 m) eta Aizko (815 m) dira. Dena dela, ez urruti badira beste kota garaiagoak, esaterako Mesada mendilerroan 1.142 metroko gailurra dugu.

## Sailkatutako monumentuak 
### Trikuharriak 
Hamasei katalogatu dira:
* Alcuera
* Bernalta I
* Bernia I
* Bernia IV
* Cotobasero I
* Cotobasero II
* El Fuerte
* El Fuerte 2 (El Mazo)
* Fuentellano II
* La Boheriza 2
* La Cabaña I
* La Cabaña II
* La Cabaña III eta
* La Cabaña IV
* La Calera
* Ubal

## Tumuluak 
Bederatzi dira:
* Bernalta II
* Bernia II
* Bernia III
* La Boheriza 1
* El Muro
* Fuentellano I (Cerroja I.ko lautada)
* Cerroja 2go lautada
* La Cabaña V
* La Cabaña VI

## Menhir 
Bakarra da:
* Cotobasero

## Egoera legala 
Estazio megalitikoa Monumentu Multzoa eta Kultura Ondasuna deklaratu zuen Eusko Jaurlaritzak 2009ko martxoaren 6an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Babesteko Dekretua, EHAA - 2009ko martxoak 6, 46.zenbakia.
* Eusko Jaurlaritza Kultura Ondarea webgunea.
Gia Gunn

**Gia Ketaro Ichikawa** (Carpentersville, Illinois, 1990eko maiatzaren 10a), ezagunagoa **Gia Gunn** ezizen artistikoaz, estatubatuar drag-antzezle eta abeslari transgeneroa da. Hainbat telebista-lehiaketatan parte hartzeagatik ezaguna da, besteak beste, ''RuPaul's Drag Race*-n seigarren denboraldian, *The Switch Drag Race*-n bigarren denboraldian eta *RuPaul's Drag Race All Stars''-en laugarren denboraldian.

## Bizitza 
Ichikawa 1990eko maiatzaren 10ean jaio zen Carpentersvillen, japoniar-estatubatuar familia batean. Gizonezko generoa esleitu zioten jaiotzean.

Gunnek drag ikuskizunak egiten ditu. 2017ko martxoaren 31n, Transgeneroen Ikusgaitasunaren Nazioarteko Egunarekin batera, bere burua emakume transgenerotzat aitortu zuen Instagram sare-sozialean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gia Gunnen webgune ofiziala
Longuitasko mendilerroa

**Longuitasko mendilerroa** Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Longuitas mendia da, 593 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Longuitas mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Longuitas, 593 m 
# El Paso, 511 m 
# Cabeza mendia, 491 m 
# El Pico de las Escaleras, 426 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Shrewsbury (Massachusetts)

**Shrewsbury** Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Worcester konderrian dago, Massachusetts estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* New York

## Kanpo estekak
Kindiako eskualdea

**Kindia** mendebaldeko Gineako eskualde administratiboa da. 28.873 kilometro koadroko azalera du, eta 2014an 1.561.374 biztanle zituen. Hiriburua Kindia da.

## Banaketa administratiboa 
* Coyahko prefetura
* Dubrékako prefetura
* Forécariahko prefetura
* Kindiako prefetura
* Téliméléko prefetura

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Canandaigua (New Yorkeko herria)

**Canandaigua (town), New York** Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Ontario konderrian kokatuta dago, New York estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Worcester konderria

## Kanpo estekak
Madison (Wisconsinko herria)

**Madison (town), Wisconsin** Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Dane konderrian dago, Wisconsin estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Steuben konderria

## Kanpo estekak
Jacques Fouroux

**Jacques Fouroux** (Auch,  - *ib.*, ) frantziar errugbi jokalaria izan zen. 1972an jokatu zuen lehen aldiz Frantziako selekzioarekin. Frantziako XV taldeko kapitaina eta entrenatzailea izan zen.

## Ikus, gainera 
* Frantziako errugbi selekzioa 1977ko Bost Nazioen Txapelketan

## Erreferentziak
Atlantic Beach (Hego Carolina)

**Atlantic Beach, South Carolina** Ameriketako Estatu Batuetako herri bat da. Horry konderrian kokatuta dago, Hego Carolina estatuan.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.

## Ikus, gainera 
* Chesterfield konderria

## Kanpo estekak
Fra Diavolo

**Fra Diavolo** (Itri, Napoliko Erresuma,  - Napoli, Napoliko Erresuma, ), **Michele Pezza** benetako izenez, abenturazale italiarra izan zen. Calabrian lapur ibili zen, eta 1799an borboitarren zerbitzuan jarri zen. Zazpi urte geroago Calabria frantsesen kontra errebela zedin saiatu zen, baina San Severinon atxilotu ondoren, Napolin Josef Bonapartek hiltzera kondenatu zuen.

## Erreferentziak
Garazi Beloki

**Garazi Beloki Asensio** (Errenteria,  - ) euskal aktorea eta dantzaria, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
* Las Buenas Compañias (2022)
* *Volpina* (2021)
* *Te quiero, imbécil* (2020)
* *El Secreto de Angelina* (2015)
* *Perdona si te llamo amor* (2013)

### Telebista 
* *Goazen telesaila, 11.denboraldia (2024)
* *La víctima número 8* (2018)
* *Mi querido Klikowsky* (2007)
* *Martin'' (2007)

## Kanpo estekak
Adriana Gaultier

**Adriana Gaultier** (Leaburu, 1993 - ) gipuzkoar musikari eta First Models agentziako modeloa da. 2017an Gaztea irratiak antolatutako II. DJ lehiaketa irabazi zuen.

## Erreferentziak