open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Olerti (aldizkaria)

***Olerti*** Santi Onaindiak sortutako euskarazko literatura aldizkari bat izan zen. Karmel aldizkariaren gehigarritzat hasi zen 1959tik 1969ra. 1980tik 1995era Eusko Ikaskuntzak argitaratu zuen.

## Historia 
## Ikus, gainera 
* Karmel
* Santi Onaindia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [*Olerti* (1959(https://eu.wikipedia.org/wiki/1959)-1995)]
Basoilo

**Basoiloen otididae** familia Gruiformes ordenaren hegazti-familia da. Lehen **Otidae** deituak, **otididak** edo **otidiformeak** ere esaten zaie, baina *basoilo* forma euskaldunak espezie guztiak izendatzeko balio dezake. 40 eta 150 cm arteko luzera dute. Hegazti orojale eta oportunistak dira.

## Euskal Herrian 
Munduan diren basoilo espezieen artean, bi bizi dira Euskal Herrian: *Otis tarda* edo basoilo handia, eta *Tetrax tetrax* edo basoilo txikia.

## Taxonomia 
* ***Otis***
** *Otis tarda (basoilo handia)*
* ***Ardeotis***
** *Ardeotis arabs*
** *Ardeotis kori*
** *Ardeotis nigriceps*
** *Ardeotis australis*
* ***Chlamydotis***
** *Chlamydotis undulata*
** *Chlamydotis macqueenii*
* ***Neotis***
** *Neotis ludwigii*
** *Neotis denhami*
** *Neotis heuglinii*
** *Neotis nuba*
* ***Eupodotis***
** *Eupodotis caerulescens*
** *Eupodotis humilis*
** *Eupodotis rueppellii*
** *Eupodotis senegalensis*
** *Eupodotis vigorsii*
** *Eupodotis afra*
** *Eupodotis afraoides*
* ***Lophotis***
** *Lophotis savilei*
** *Lophotis gindiana*
** *Lophotis ruficrista*
* ***Lissotis***
** *Lissotis melanogaster*
** *Lissotis hartlaubii*
* ***Houbaropsis***
** *Houbaropsis bengalensis*
* ***Sypheotides***
** *Sypheotides indicus*
* ***Tetrax***
** *Tetrax tetrax (basoilo txikia)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Martínez Valero estadioa

**Manuel Martínez Valero estadioa** Espainiako Valentziako Erkidegoko Elx hirian dagoen futbol estadioa da. Bere jabea eta etxeko taldea Elx CF da. 1976an inauguratua izan zen.

## Kanpo estekak
Istingor

[thumb|[Istingor arrunta]]
**Istingor** edo **mingor** eskolopazidoen familiako 25 hegazti inguruen izen arrunta da, hiru generotan banaturik daudenak. Oso preziatuak dira ehizarako, batez ere bere zailtasunagatik. Izan ere, ingelesezko bere izena  frankotiratzaileak () izendatzeko erabili zuten.

Euskal Herrian hiru dira ezagunenak:
* Istingor arrunta (*Gallinago gallinago*)
* Istingor handia (*Gallinago media*)
* Istingor txikia (*Lymnocryptes minimus*)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiroshimako gaztelua

Japoniako Hiroshima hirian kokatuta dagoen gaztelu japoniar bat da. XVI mende bukaerakoa zen baina 1945eko abuztuaren 6an jaurtitako bonba atomikoak suntsitu zuen eta gaur egungo eraikina 1958an altxatutakoa da.

## Historia 
Mōri Terumoto daimyoak Hiroshima 1589an fundatu zuen eta gaztelua eraiki zuen 1592 eta 1599 artean. Hasierako gaztelua egurrezkoa zen eta batez ere pinua erabili zuten egiteko. Mōri Terumotok gaztelu hartatik bederatzi probintzia gobernatzen zituen baina 1600ko Sekigaharako borroka galdu ondoren Tokugawa shogunerriaren esku gelditu zen eta hauek Fukushima Masanori ezarri zuten bertako gobernadore.

1619an uholdeak izan ziren Hiroshiman eta gaztelua kaltetua izan zen. Garai hartan debekaturik zegoen Tokugawatarren baimenik gabe gazteluak eraikitzea baina Masanorik gaztelua berreraikitzea erabaki zuen. Berehala kendu zuten kargutik eta Asano Nagaakira bihurtu zen daimyo berri. Bere leinuak gobernatu zuen Hiroshima harik eta 1868ko Meiji berrezarkuntzak sistema feudala desegin zuen arte.

Meiji enperadoreak funtzio militarra ezarri zion gazteluari eta 1894-95eko Txinaren aurkako gerra zen bitartean enperadorea bertan bizi izan zen. Aurrez esan bezala 1945ean bonba atomikoak suntsitu zuen eta 1958an berreraiki zen.

## Egitura 
Gazteluak bost solairu ditu eta 26'6 metrotako altuera. Oinarria harrizkoa du eta honek beste 12'4 metrotako altuera du lurretik hasita. Lautada baten erdian egonik hiru putzu ditu inguruan babes gisa. Gazteluaren lurraldearen barnean Hiroshima Gokoku santutegia ere badago, bonbaren leherketaren aurretik ordea eraikin gehiago zeuden.

## Iruditegia 

Irudi:Hiroshima Castle 11.JPG|Gaztelua eta lorategia.
Irudi:Hiroshima Castle 04.JPG|Ninon-maru.
Irudi:Hiroshima Castle 03.JPG|Taiko-yagura eta Hon-maru.
Irudi:Omotegomon of Hiroshima Castle.JPG|Omotegomon atea.

## Kanpo estekak 
*  Hiroshimako gazteluaren informazioa
Carcharhinidae

**Carcharhinidae** Carcharhiniformes ordenako familia bat da. Espezie batzuk nahiko handiak izan daitezke, handiena 7,2 metro ere izan ditzakeen tigre-marrazoa izanik.

Marrazoaren antzeko gorputza dute. Bi bizkar-hegal dituzte, aurrekoa tente luzea eta sabel-hegalak baino aurrerago izaten duena, eta txiki luzexka bestea. Tintoleta da familia honetako arrainik ezagunena.

## Espezieak 
****Carcharhinus***
** *Carcharhinus acronotus*
** *Carcharhinus albimarginatus*
** *Carcharhinus altimus*
** *Carcharhinus amblyrhynchoides*
** *Carcharhinus amblyrhynchos*
** *Carcharhinus amboinensis*
** *Carcharhinus borneensis*
** *Carcharhinus brachyurus*
** *Carcharhinus brevipinna*
** *Carcharhinus cautus*
** *Carcharhinus cerdale*
** *Carcharhinus dussumieri*
** *Carcharhinus falciformis*
** *Carcharhinus fitzroyensis*
** *Carcharhinus galapagensis*
** *Carcharhinus hemiodon*
** *Carcharhinus isodon*
** *Carcharhinus leiodon*
** *Carcharhinus leucas*
** *Carcharhinus limbatus*
** *Carcharhinus longimanus*
** *Carcharhinus macloti*
** *Carcharhinus macrops*
** *Carcharhinus melanopterus*
** *Carcharhinus obscurus*
** *Carcharhinus perezi*
** *Carcharhinus plumbeus*
** *Carcharhinus porosus*
** *Carcharhinus sealei*
** *Carcharhinus signatus*
** *Carcharhinus sorrah*
** *Carcharhinus tilstoni*
****Galeocerdo***
** *Galeocerdo cuvier*
****Glyphis***
** *Glyphis gangeticus*
** *Glyphis glyphis*
** *Glyphis siamensis*
** *Glyphis fowlerae*
** *Glyphis garricki*
****Isogomphodon***
** *Isogomphodon oxyrhynchus*
****Lamiopsis***
** *Lamiopsis temminckii*
** *Lamiopsis tephrodes*
****Loxodon***
** *Loxodon macrorhinus*
****Nasolamia***
** *Nasolamia velox*
****Negaprion***
** *Negaprion acutidens*
** *Negaprion brevirostris*
****Prionace***
** *Prionace glauca*
****Rhizoprionodon***
** *Rhizoprionodon acutus*
** *Rhizoprionodon lalandii*
** *Rhizoprionodon longurio*
** *Rhizoprionodon oligolinx*
** *Rhizoprionodon porosus*
** *Rhizoprionodon taylori*
** *Rhizoprionodon terraenovae*
****Scoliodon***
** *Scoliodon laticaudus*
** *Scoliodon macrorhynchos*
****Triaenodon***
** *Triaenodon obesus* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errakore

thumb|250px|eskuinera|Iturgintza-errakoreak.
**Errakoreak** (frantsesetik *raccord*) hodiak lotzeko erabiltzen den metalezko pieza da.

## Suhiltzaileentzako errakoreak 
Suhiltzaileentzako errakoreak su-itzaltze lanetan erabiltzen diren mahukak elkarri lotzeko beharrezkoak dira. Hori dela eta, herrialde bakoitzak errakoreen tamainak arautzen ditu. Adibidez:
* **Bartzelona errakorea**: espainiar jatorriko errakorea, "UNE 23400" arauaren baitan arautua.
* **Guillemin errakorea**: frantziar jatorriko errakorea, NF erakundeak arautua.
* **Storz errakorea**: alemaniar jatorriko errakorea, DIN erakundeak arautua.
* **Britainiar errakorea**: ingeles jatorriko errakorea, BS erakundeak arautua.
Venerida

**Venerida** (lehen, **Veneroida**) bibalbioen artean, Heterodonta azpiklasearen ordena da. Barnean txirlak edo berberetxoak ditu.

## Taxonomia 
* Veneroidea goifamilia
** Petricolidae familia
** Veneridae familia
* Astartoidea goifamilia
** Astartidae familia
* Corbiculoidea goifamilia
** Corbiculidae familia
** Sphaeriidae familia
* Tellinoidea goifamilia
** Donacidae familia
** Psammobiidae familia
** Semelidae familia
** Tellinidae familia
* Arcticoidea goifamilia
** Arcticidae familia
* Cardioidea goifamilia
** Cardiidae familia
** Tridacnidae familia
* Dreissenoidea goifamilia
** Dreissenidae familia
* Galeommatoidea goifamilia
** Galeommatidae familia
** Lasaeidae familia
** Kelliidae familia
* Glossoidea goifamilia
** Glossidae familia
** Vesicomyidae familia
* Lucinoidea goifamilia
** Cyrenoididae familia
** Fimbriidae familia
** Lucinidae familia
** Thyasiridae familia
** Ungulinidae familia
* Mactroidea goifamilia
** Mactridae familia
** Mesodesmatidae familia
* Solenoidea goifamilia
** Pharidae familia
** Solenidae familia
* Carditoidea goifamilia
** Carditidae familia
* Gastrochaenoidea goifamilia
** Gastrochaenidae familia
* Cyamioidea goifamilia
** Sportellidae familia
* Chamoidea goifamilia
** Chamidae familia
* Crassatelloidea goifamilia
** Crassatellidae familia

## Kanpo estekak
Gobiidae

**Gobido** (**Gobiidae**) parkaren antzeko izen bereko familiako arrain hezurdunez esaten da. Txikiak, ezkata gabeak eta azal likatsukoak izaten dira. Sabelaldeko hegalak oso zabalak dituzte. Zenbait gobido motatan arra eta emea oso ezberdinak dira. Itsasokoak dira gehienak.

Espezie gehien dituen arrain familietako bat da, 2.000 espezie baino gehiago ditu, 200 generotan banaturik.

## Generoak 
## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poeciliidae

**Poeciliidae** Cyprinodontiformes ordenako arrain-familia da, Amerikako ur gezatan bizi dena.

## Generoak 
* *Aplocheilichthys*
* *Hylopanchax*
* *Hypsopanchax*
* *Pantanodon*
* *Plataplochilus*
* *Procatopus*
* *Fluviphylax*
* *Alfaro*
* *Alloheterandria*
* *Belonesox*
* *Brachyrhaphis*
* *Carlhubbsia*
* *Cnesterodon*
* *Diphyacantha*
* *Gambusia*
* *Girardinus*
* *Heterandria*
* *Laciris*
* *Limia*
* *Micropanchax*
* *Micropoecilia*
* *Neoheterandria*
* *Pamphorichthys*
* *Phallichthys*
* *Phalloceros*
* *Phalloptychus*
* *Phallotorynus*
* *Platypanchax*
* *Poecilia*
* *Poeciliopsis*
* *Poropanchax*
* *Priapella*
* *Priapichthys*
* *Pseudopoecilia*
* *Quintana*
* *Rhexipanchax*
* *Scolichthys*
* *Tomeurus*
* *Xenodexia*
* *Xiphophorus*

## Kanpo estekak
Barkamen (zuzenbidea)

Zigor-zuzenbidean, **barkamena**, **urrikalmendua** edo **indultua** delitu bat egiteagatik ezarritako zigorra kendu edo gutxitzea da. Delitugileari amnistia emanez gero, berriz, delitua bera barkatzen zaio, eta ondorioz zigorra bertan behera geratzen zaio guztiz.

## Kanpo-estekak 
*  Espainiako azken 25 urteotako indultuen bilatzailea.
Lur lerroa

**Lur-lerroa**, sistema diedrikoan plano horizontala eta plano zuta banatzen dituen zuzen bat da. Lerro hori bi dimentsiotako horri batean adierazteko zuzen baten bidez egin behar da eta horren mugetan beste bi zuzen txiki jarri behar dira lur lerroaren azpian, baina bakoitza alde batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Squatina aculeata

***Squatina aculeata***, aingeru guardakoen espezie bat da, Squatinidae familiakoa. Ur gazian bizi den marrazo mota bat da.

Ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta mendebaldeko Mediterraneoan bizi da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ektodermo

**Ektodermoa **enbrioiaren garapenean sortzen diren hiru geruzetatik (ektodermoa, mesodermoa eta endodermoa) azalekoena da. Animalia hezurdunetan bertatik sortzen da epidermisa, ilea, begiaren zati zuria, zenbait organotako epitelioa, sudurraren gunea, ahoa eta nerbio sistema, besteren artean.

**Kanpo ektodermoa**

* Azala eta bere gehigarriak
** Azazkalak
** Ileak
** Luma
** Adarrak
** Apatsak
* Ahoa eta epitelioa
* Kornea
* Azalaren guruinak
* Ugatz guruinak

## Kanpo estekak
Elysium (filma)

**Elysium** 2013ko Neill Blomkamp hegoafrikar-kanadar zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma bat da. Bertan, Matt Damon, Jodie Foster, Sharlto Copley, Alice Braga, Diego Luna, Wagner Moura eta William Fichtner aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2054. urtea. Gizakiak bi taldeetan banatauk daude: Elysium espazio-estazioan bizi diren aberatsak, eta gainpopulatua eta hondatutako Lur planetan bizi diren gainontzekoak. Rhodes (Jodie Foster) agintari zorrotzak lurtar etorkinen aurkako lege gogorra ezarri du, honela espazio-estazioko hiritarren luxuzko bizimodua babesteko asmoz. Bitartean, Lurreko biztanleak Elysium joateko edozer gauza egiteko prest daude. Max (Matt Damon) izeneko gazte batek ia utopikoa dirudien misio bat onartu du, baina arrakasta izan ezkero, bi munduetako gizakien taldeen ateko berdintasuna lortuko du.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Max Da Costa
** Maxwell Perry Cotton: Max haurra
* Jodie Foster: Delacourt defentsa idazkaria, Elysiumeko diktadorea
* Sharlto Copley: C.M. Kruger agentea
* Alice Braga: Frey Santiago
** Valentina Giros: Frey haurra
* Diego Luna: Julio
* Wagner Moura: Spider
* William Fichtner: John Carlyle
* Brandon Auret: Drake
* Josh Blacker: Crowe
* Emma Tremblay: Matilda Santiago
* Jose Pablo Cantillo: Sandro
* Faran Tahir: Patel presidentea
* Adrian Holmes: Manuel
* Jared Keeso: Rico
* Carly Pope, Ona Grauer eta Michael Shanks: CCBko agenteak

## Kanpo estekak 
* *Elysium* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
The Green Mile

***The Green Mile*** (euskaraz, *Milia berdea*) Frank Darabont frantziar zinema zuzendariaren 1999ko espetxe drama filma da, Stephen King idazlearen *The Green Mile* eleberrian oinarritua. Bertan, Tom Hanks, David Morse, Bonnie Hunt, Michael Clarke Duncan, James Cromwell, Michael Jeter, Graham Greene, Doug Hutchison, Sam Rockwell, Barry Pepper, Jeffrey DeMunn, Patricia Clarkson eta Harry Dean Stanton aktoreek antzeztu zuten.

Lau Oscar Saritarako izendapen jaso zituen arren, ez zuen bat bera ere irabazi.

## Argumentua 
Paul Edgecomb izeneko 108 urteko agureak iraganean AEBetako Louisiana estatuko Cold Mountain espetxeko "heriotzaren pasabidean" zaindari zela, John Coffey izeneko presoa nola ezagutu zuen azaltzen du, preso hura bi haur hil izanagatik aulki elektrikoan hiltzera zigortu zutenean. Coffeyk jendearengandik *gaiztakeria ezabatu* (berak esan bezala) eta bere eskuen ukituaz gaixotasun eta zauriak sendatzeko naturaz gaindiko boterea du.

Argumentua Edgecomben eta gainontzeko zaindarien eta Coffeyren arteko harremanei buruzkoa da, presoari heriotza zigorra ezarri aurreko azken egunetan.

## Aktoreak 
* Tom Hanks: Paul Edgecomb
* Michael Clarke Duncan: John Coffey
* Bonnie Hunt: Jan Edgecomb
* David Morse: Brutus "Brutal" Howell
* Doug Hutchison: Percy Wetmore
* Sam Rockwell: "Wild Bill" Wharton
* Michael Jeter: Eduard "Del" Delacroix
* James Cromwell: Garda Moores
* Patricia Clarkson: Melinda Moores
* Barry Pepper: Dean Stanton
* Graham Greene: Arlen Bitterbuck
* Jeffrey DeMunn: Harry Terwilliger
* Harry Dean Stanton: Toot-Toot
* Dabbs Greer: Vello Paul Edgecomb
* Gary Sinise: Burt Hammersmith
* William Sadler: Klaus Detterick

## Kanpo estekak 
* *The Green Mile* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea 
* *The Green Mile* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Rhipiduridae

**Rhipiduridae** Passeriformes ordena hegazti familia bat da. Bi genero daude, 48 espezie biltzen dituen *Rhipidura* eta *Lamprolia victoriae* espeziea.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q2465230 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
Diario de San Sebastián

**Diario de San Sebastián**, Donostian XIX. mendean argitaratu zen egunkaria da.

## Historia 
Bi garai izan zituen, 1872ko abendutik 1876ko abenduaren 31ra eta 1878ko uztailaren 17tik 1887ko abenduaren 31ra. Egunero argitaratzen zen eta lau orrialde zituen. Albisteak eta informazioa lehenengo, bigarren eta hirugarren orrialdeetan banatzen ziren eta laugarren orrialdean berriz, iragarkiak argitaratzen ziren. Zenbait kasutan lehenengo eta hirugarren orrialdeetan ere iragarki puntualak izaten ziren zutabe batekoak edo bikoak.
Egunkariaren esparrua Donostiara eta Gipuzkoa osora zabaltzen zen.

*Diario de San Sebastián* egunkariaren sortzaile eta jabea Juan José Osés Ayanz (Mañeru, Nafarroa, 1830-Donostia, 1881eko urtarrilak 22) izan zen. Hasierako urteetan Konstituzio plazan izan zuen egoitza eta 1880an Peñaflorida kalera aldatu zen.

Zuzendarien artean Jose Manterola aipatu behar da. Manterolaren zuzendaritza urteak ez dira zehazki ezagutzen baina frogatua dago 1876an zuzendaritza lanetan ibili zela, hain zuzen, uztailaren 26ko alea, foruen aurkako legea argitaratu zen egunean, doluzko orla beltzarekin kaleratu zen egunkaria. Ondorioz, Manterolak Institutuan zuen katedra galdu zuen.

Egunkariaren kolaboratzaile gehienak gipuzkoarrak izan ziren, ezagunen artean Biktoriano Iraola, Nikolas Soraluze eta Martzelino Soroa ditugu.

1887an egunkariaren jabetza Eusebio Lópezen eskuetara pasa zen eta berehala monarkiaren alde jarri zen. 1887 urte amaieran *Diario de San Sebastián*ek azken alea kaleratu zuen eta jarraian egoitza berean *El Fuerista* egunkaria sortu zen.

Egunkariaren bildumari dagokionez hasierako zenbakiak ez dira gorde.Donostiako Liburutegi Nagusian daude : 203 zenbakitik 346 zenbakira (1874ko uztailaren 7tik 1875eko azaroaren 30era) eta 1878tik 1887ra argitaratu zen bilduma. Koldo Mitxelena Kulturunean, berriz, 1876ko ale batzuk, ez osorik gorde da. Liburutegi Nagusiko bilduma digitalizatua interneten dago eskura, Liburutegi Digitalean.

## Bibliografia 
Arantxa Arzamendi: *Diario de San Sebastián. Análisis de la publicación y bibliografía selectiva de artículos*. Non: RIEV. Revista Internacional de los Estudios Vascos. Año 40. Tomo XXXVII, nº 2 (1992), 509-527 orrialdeak. ISSN 0212-7016

## Kanpo estekak 
Diario de San Sebastián
Desbideratze (argipena)

**Desbideratze** eta **desbiderapen** hitzek adiera eta erabilera zenbait dituzte:

* estatistika, desbideratze estandarra, aldagai bakarreko datuen sakabanatzearen neurri bat;
* soziologian, desbideratzea, eratutako arau sozialak betetzen ez dituzten pertsona eta kolektiboen jokabidea.
Eszentriko (argipena)

**Eszentriko** hitzak adiera zenbait ditu:

* matematikan, eszentrikotasuna, kurba koniken ezaugarri bat;
* geologian, eszentrikoa, leizeetako formazio karstiko mota bat;
* **eszentriko** edo xelebrea, ez ohiko jokabide iraunkorra duen pertsona da, psikopatologikoa izan gabe.
Juduen ghettoko polizia

[thumb|300px|[Varsoviako ghettoa|Varsoviako Ghettoko polizia judua]]
**Juduen ghettoko polizia** ( edo ), batzuetan **Juduen Ordena Zerbitzua** edo juduen artean **Judu Polizia** ghettoetako Judenrat edo kontseilu lokalek antolatutako polizia unitateak izan ziren, Alemaniako nazien agintepean. Zerbitzu hauek ghettoaz gain hainbat kontzentrazio esparruetan aktibatu ziren.

Varsoviako ghettoan 2.500 kide zituen, Łódźeko ghettoan 1.200 eta Lvoveko ghettoan 500 unitate.

## Kanpo estekak
Giant (1956ko filma)

**Giant** (euskaraz *Erraldoi*) 1956ko George Stevens estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma da. Edna Ferber idazlearen izen bereko *Giant* eleberrian oinarrituta dago. Bertan, Elizabeth Taylor, Rock Hudson, James Dean, Carroll Baker, Mercedes McCambridge, Dennis Hopper, Sal Mineo eta Elsa Cardenas aktoreek antzeztu zuten.

Bederatzi Oscar Sarietarako izendatua izan zen, azkenean Zuzendari onenaren Oscar Saria (George Stevens) irabazi zuen.

## Argumentua 
Jordan "Bick" Benedict (Rock Hudson), Texaseko bere arrantxo erraldoira Leslie Benedict da (Elizabeth Taylor) emazte berriarekin itzuli berri den lurjabe gaztea da. Halere, handik denbora gutxira, senar-emazte berriak bi mundu zeharo kontrajarrikoak direla ohartu dira, eta bien artean sekulako aldeak daudela. Jett Rink (James Dean) gaztea Benedictarren langile harroxkoa da, eta Jordanen arreba Luzek ondorengotzan laga dizkion lursail batzuetan petrolioa topatzeko zortea izan du; baina Jettek dirutza izugarria lortu arren, ez du benetan nahi duena lortzeko biderik: Leslie.

## Aktoreak 
* Elizabeth Taylor: Leslie Benedict
* Rock Hudson: Jordan 'Bick' Benedict Jr.
* James Dean: Jett Rink
* Carroll Baker: Luz Benedict II.a
* Jane Withers: Vashti Snythe
* Chill Wills: Osaba Bawley
* Mercedes McCambridge: Luz Benedict
* Dennis Hopper: Jordan Benedict III.a
* Sal Mineo: Angel Obregón II.a

## Iruditegia 

Irudi:Rock Hudson in Giant trailer.jpg|Rcok Hudson.
Irudi:Elizabeth Taylor in Giant trailer.jpg|Elizabeth Taylor.

## Kanpo estekak 
* *Giant* filmaren IMDBko fitxa irakurgai. 
* *Giant* filmaren trailer do iragarkia ikusgai. Youtube.com
Xelebre

[thumb|300px|[Salvador Dalí margolaria pertsonaia **xelebretzat** hartua izan da.]]
**Xelebrea** jokabide harrigarri eta bitxia duen pertsona da, baina hala eta guztiz ere gizarteak onartu egiten duena gehienetan. Miaz, sormen eta adimen aparteko ahalmenak dituen pertsonekin lotu izan den ezaugarria da.

## Kanpo estekak
Vuktyl

**Vuktyl** () Ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Komien Errepublikako hiria da. Petxoraren eskuineko ertzean dago, ibai honen eta Vuktylen bilgunetik hurbil, Syktyvkarretik 750 km ipar-ekialdera. 2010ean 12.356 biztanle zituen.

1968an sortu zuten eta 1984an hiri estatusa eman zioten. Aireportua dauka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inta

**Inta** () Ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Komien Errepublikako hiria da. Syktyvkarretik 600 km inguru ipar-ekialdera dago. 2010ean 32.080 biztanle zituen.

Sobietar garaian Intan Gulageko lan esparru bat zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arlote

thumb|300px
**Arlotea** leku batetik bestera noraezean, alderrai alegia, ibiltzen den pertsona da, gehienetan pobrezia egoeran eta bazterketa soziala pairatuz. Agintearen jazarpena jaso izan dute historian zehar.
## Ikus, gainera 
* Bidazti

## Kanpo estekak
Hilberri

**Hilberria** —*nekrologia* ere deitua— hil berri den pertsonaia bat oroitzeko testu laburra da, biografia labur bat dakarrena, gehienetan kazetaritza generokoa, maiz haren bizitza laudorioz kontatzen duena.

## Ikus, gainera 
* Eskela
* Requiescat in pace

## Kanpo estekak
Bufonidae

**Bufonidae** anuroen ordenako anfibio-familia bat da. Hainbat espezie hartzen ditu bere barnean, tartean apo arrunta.

## Generoak 
* *Adenomus*
* *Altiphrynoides*
* *Amietophrynus*
* *Anaxyrus*
* *Andinophryne*
* *Ansonia*
* *Atelopus*
* *Bufo*
* *Bufoides*
* *Capensibufo*
* *Churamiti*
* *Crepidophryne*
* *Dendrophryniscus*
* *Didynamipus*
* *Duttaphrynus*
* *Epidalea*
* *Frostius*
* *Ingerophrynus*
* *Laurentophryne*
* *Leptophryne*
* *Melanophryniscus*
* *Mertensophryne*
* *Metaphryniscus*
* *Nectophryne*
* *Nectophrynoides*
* *Nimbaphrynoides*
* *Oreophrynella*
* *Osornophryne*
* *Parapelophryne*
* *Pedostibes*
* *Pseudepidalea*
* *Pseudobufo*
* *Rhinella*
* *Schismaderma*
* *Truebella*
* *Werneria*
* *Wolterstorffina*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pamiela (aldizkaria)

***Pamiela*** literatura aldizkaria Iruñean sortu zen, Pamiela argitaletxea baino urte bat aurrerago.
1983ko ekainetik 1993eko negua bitartean 15 ale argitaratu ziren, bakoitza monografiko izateko asmoarekin. Hala nola, 1. alea bidaia literatura du gaitzat, Kafka 2. aleak...
## Historia 
  Ibinagabeitia Proiektua: Literatur Aldizkarien Gordailua.

## Ikus, ere 
* Korrok
* Mazantini
* Garziarena berria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pamiela (1983-1993)
Salamandridae

**Salamandridae** Caudata ordenaren anfibio familia bat da, 74 espezie barnean dituena.

Salamandrido urodeloen ordenako izen bereko familiako anfibioez esaten da. Egituraz sugandilaren antzekoak dira, baina haiek baino sendoagoak dira. 32 cm inguru luze izaten dira. Hanka motz samarrak dituzte, lau behatzekoak aurrekoak eta bostekoak atzekoak. Begiak handiak eta betazaldunak dituzte; mihia, berriz, txikia dute. Salamandrido helduek ez dute zakatzik izaten, baina larbek bai. Bizitza lehorrean ematen dute, baina arrautzak errutera uretara joaten dira. Europan, Afrikako ipar-mendebalean, Asian eta Ipar Amerikan bizi dira. Salamandrido motarik ezagunena arrabioa da.

## Generoak 
* *Calotriton*
* *Chioglossa*
* *Cynops*
* *Echinotriton*
* *Euproctus*
* *Lissotriton*
* *Lyciasalamandra*
* *Mertensiella*
* *Mesotriton*
* *Neurergus*
* *Notophthalmus*
* *Ommatotriton*
* *Pachytriton*
* *Paramesotriton*
* *Pleurodeles*
* *Salamandra*
* *Salamandrina*
* *Taricha*
* *Triturus*
* *Tylototriton*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urre-zarbo

**Urre-zarboa** (*Gobius auratus*) ur gaziko arraina da, gobidoen familiakoa.

Ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi da, gehienez 30 metroko sakoneran.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zarbo buruhandi

**Zarbo buruhandia** (*Gobius cobitis*) ur gaziko arraina da, gobidoen familiakoa.

Ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneo itsasoan eta Itsaso Beltzan bizi da, 10 eta 35 metro arteko sakoneran.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zarbo igerilari

**Zarbo igerilaria** (*Gobiusculus flavescens*) ur gaziko arraina da, gobidoen familiakoa. Bere generoko kide bakarra da, hau da, monotipikoa.

Ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi da, 0 eta 20 metro arteko sakoneran.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fukuyama (Hiroshima)

Japonian dagoen Hiroshimako prefekturako bigarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera, 461.935 biztanle ditu.

## Geografia 
Honshu uharteko hego-mendebaldean, Setoko Barne Itsasoaren ertzean. Hiroshima prefekturako ekialdeko muga eratzen du.

## Historia 
1619an Fukuyamako gazteluaren inguruan fundatu zen Fukuyama hiria. Tokugawa Ieyasu shogunaren lehengusua zen Mizuno Katsunari izan zen sortzailea.

Meiji berrezarkuntzak sistema feudala desegin zuen 1871n, eta Fukatsu prefetura eratu zen, Fukuyama hiriburu zuena eta 1875ean Okayama prefekturaren barnean sartu zuten. Dena dela, 1876an, Hiroshima eta Okayama prefeturen arteko mugak berrikusi, eta Hiroshimaren parte bihurtu zen. Fukuyama hiri modernoa 1916an eratu zen, 32.356 biztanle zituela.

Bigarren Mundu Gerran, 1945eko abuztuaren 8an, hegazkin estatubatuarrek bonbardatu egin zuten hiria, eta hiriaren zati handi bat suntsituta gelditu zen. Hiroshiman bonba atomikoa jaurti eta bi egunetara gertatu zen hori.

## Ondasun nabarmenak 
* Fukuyamako gaztelua
* Tomonoura itsas-portua
* Myōō-in tenplu budista
* Kusado Sengen, Erdi Aroko herriaren berreraikuntza.

## Iruditegia 

Irudi:Fukuyama castle01s1920.jpg|Fukuyamako gaztelua.
Irudi:Tomonoura01sb1890.jpg|Tomonoura kaia.
Irudi:Tomonoura32bs3200.jpg|Tomonourako etxe tradizionalak.
Irudi:Chudozan Myooin 06.JPG|Myōō-in tenplua.
Irudi:Kusadosengentyou.JPG|Kusado Sengen.
Irudi:Fukuyama rose fair in 2008.JPG|Larrosaren jaialdia.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Fukuyamako webgune ofiziala
Bufotoxina

[thumb|250px|*[Bufo alvarius*, bufotoxina jariatzen duen espezieetako bat. Bere guruin parotoideek (gezi horia) ekoizten dute]]
**Bufotoxinak** edo **bufoninak** apoen pozoi multzoa dira; oxidatzen direnean bufotalina eta bufogina bihurtzen da eta horrek bihotza geldi dezake. Hori gertatzen zaie apoak jaten dituzten ugaztunei.

Mota ezberdinak daude:
* Bufadienolidak glukosido kardiakoak dira, bufotalina edo bufogenina bezala.
* Triptaminarekin lotutakoak, adibidez bufotenina.

## Bufotoxinak jariatzen dituzten apo espezie batzuk 
* *Bufo alvarius*
* *Bufo americanus*
* *Bufo arenarum*
* *Bufo asper*
* *Bufo blombergi*
* *Bufo boreas*
* *Bufo bufo*
* *Bufo bufo gargarizans*
* *Bufo formosus*
* *Bufo fowleri*
* *Bufo marinus*
* *Bufo melanostictus*
* *Bufo peltocephalus*
* *Bufo quercicus*
* *Bufo regularis*
* *Bufo valliceps*
* *Bufo viridis*
* *Bufo vulgaris*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sosnogorsk

**Sosnogorsk** (; ), **Izhma** () 1957 arte, Ipar-mendebaldeko Errusian dagoen Komien Errepublikako hiria da. Syktyvkarretik 267 km ipar-ekialdera dago, Ukhta eta Izhma ibaien elkargunean. 2010ean 27.757 biztanle zituen.

1939an sortu zuten, Petxorako trenbidea egin zenean. 1955ean hiri estatusa jaso zuen. Sobietar garaian Gulageko lan esparru bat zegoen bertan.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsukushima

edo  Setoko Barne Itsasoaren mendebaldean dagoen uhartea da eta Hiroshima prefeturari dagokio. Bereziki ezaguna da UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Itsukushima santutegiarengatik. Honetaz gain **Japoniako hiru ikuspegi ederrenen** artean dago Amanohashidate eta Matsushimarekin batera.

## Geografia 
Hiroshimako Badian dagoen uharte txikia da, 30'39&nbsp;km² baino ez du azaleraz, eta 2005 arte Miyajima herriari bazegokion ere (hortik bere izen popularra) gaur egun Hatsukaichi hiriaren parte da. 2.000 biztanle inguru ditu eta uharte sakratua denez ezin da zuhaitzik moztu, eta bertan jaio edo hiltzea ere debekaturik dago. Hegaztientzat paradisua da eta oreinak libre dabiltza Mijayima herrian.

Horrela beraz basoak estaltzen du uhartea, zuhaitz gehienak astigarrak dira, eta punturik altuena 535 metroko garaiera duen Misen mendia da. Oinez igo daiteke baina teleferikoa ere badago.

## Historia 
Itsukushima santutegia VI mendekoa dela uste da baina gaur egungo itxura Taira no Kiyomori gerlariak eman zion 1168an. Bestalde IX mendean Kōbō Daishi (弘法大師) monje budistak hainbat tenplu eraiki zituen bertan, denen artean aipagarriena bere izena daraman Daishō-in tenplua da dudarik gabe.

1555 urtean Mōri Motonari jauntxoak Miyajimako borroka irabazi zuen eta Toyotomi Hideyoshik Senjō-kaku tenplua eraiki zuen santutegiaren ondoan.

## Ondasun nabarmenak 
* **Itsukushima santutegia**
* Daishō-in tenplua
* Senjō-kaku tenplua
* Miyajimako historia eta folklore museoa.
* Misen mendia
* Lorategi Botanikoak.

## Iruditegia 

Irudi:Itsukushima torii distance.jpg|**Itsukushima santutegia**.
Irudi:Daisho-in temple 05.jpg|Daishō-in.
Irudi:Goju-no-to Pagoda, Miyajima.jpg|Senjō-kaku tenpluko pagoda.
Irudi:Mount Misen-02.jpg|Misen mendiaren gailurra.
Irudi:Itsukushima Torii Deer Sep08.jpg|Oreinak.
Irudi:Roadway - Miyajima Natural Botanical Garden - DSC02307.JPG|Lorategi Botanikoak.

## Ikus, gainera 
* Setonaikai Parke Nazionala

## Kanpo estekak 
*  Turismo bulegoaren webgunea
Hatsukaichi (Hiroshima)

Japonian dagoen Hiroshimako prefekturako hiria da. 2014ko erroldaren arabera 113.054 biztanle ditu. Bere barnean dago Itsukushima uhartea UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Santutegiarekin.

## Geografia 
Hiroshima hiriaren mendebaldean kokatzen da, prefeturaren mugan. Setoko Barne Itsasoaren ertzean dago.

## Historia 
*Hatsukaichi* izenak bertan hilero egiten zen merkatuari egiten dio erreferentzia, izan ere "20. eguneko merkatua" esan nahi baitu. Hiria 1988ko apirilaren 1ean eratu zen eta 2005ean Itsukushima uharteak bat egin zuen berarekin.

## Ondasun nabarmenak 
* Itsukushima uhartea
** Itsukushima santutegia
** Daishō-in tenplua

## Iruditegia 

Irudi:Itsukushima torii distance.jpg|**Itsukushima santutegia**.
Irudi:Daisho-in temple 05.jpg|Daishō-in.
Irudi:Hatsukaichi City Hall Complex007.JPG|Hatsukaichiko udaletxea.
Irudi:201201-TaroTokyo-Itsukushima-DSC08992.jpg|Lehen planoan Itsukushima uhartea, itsasartearen beste aldean Miyajimaguchi auzoa.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Hatsukaichiko webgune ofiziala
Biziarteko zigorra

***Biziarteko zigorra*** () Frank Darabont frantziar zinema zuzendariaren 1994ko espetxe drama filma da, Stephen King idazlearen *Rita Hayworth and Shawshank Redemption* eleberri laburrean oinarritua. Tim Robbins, Morgan Freeman, Bob Gunton, William Sadler, Clancy Brown, Gil Bellows, Mark Rolston eta James Whitmore aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako zazpi izendapen jaso zituen arren, azkenean bat bera ere ez zuen irabazi.

## Argumentua 
1947an, AEBetako Maine estatuko Portland hirian, bere emaztearen hilketa leporatuta, Andrew Dufresnek (Tim Robbins) hogeina urteko bi espetxe-zigor jaso eta Shawshank espetxera eraman dute. Hasiera batean, hango giroari aurre egiteko gai ez dirudien pertsona ahula izan arren, urteak igaro ahala, espetxeko zuzendariaren konfiantza eta beste presoen errespetua irabaziz doa, bereziki *Red* (Morgan Freeman) presoarena, espetxe barneko eroskeria-mafia taldeko buruzagia dena: biak adiskide min egin dira.

## Aktoreak 
* Tim Robbins: Andy Dufresne
* Morgan Freeman: Ellis Boyd *Red* Redding
* Bob Gunton: Samuel Norton, espetxeko zuzendaria
* William Sadler: Heywood
* Clancy Brown: Hadley kapitaina, espetzeko zaindarien buruzagia
* Gil Bellows: Tommy, preso gaztea
* James Whitmore: Brooks Hatlen, preso zaharra eta liburuzaina

## Kanpo estekak 
* *The Shawshank Redemption* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Shawshank Redemption* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Izkira zuri

**Izkira zuria** (*Crangon crangon*) Crangonidae familiako itsas krustazeo espezie bat da. 3-5 zentrimetro artean neurtzen dituzte, baina hamar zentimetroko luzeraraino iritsi daitezke. Kolorez arre zurixka da. Hondartzako harean bizi dira, hegaztietatik eta arrainetatik babesean. Ipar itsasoan bizi dira batez ere, baina aurki daitezke ere Irlandako itsasoan, Baltikoan, Mediterraneoan eta Itsaso Beltzan, zein Marokoko Atlantikoan.

## Gastronomia 
Jateko oso ona da eta Alemaniako eta Herbehereetako sukaldaritzan erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hilzori

[thumb|[Jean-Baptiste Greuze, (1763)]]
**Hilzoria** edo **hiltamua** heriotzaren aurretik organismoan gertatu ohi diren fenomeno fisiologikoen multzoa da, hala nola hipotermia, arnasketa estua, hipotonia, hipotensioa, takikardia eta arritmia.

Sufrimendu mailaren arabera, medikazio aringarria beharrezkoa izaten da, eta muturreko kasuetan sedazio paliatiboa ere bai.

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak
* Heriotza mugako esperientzia

## Kanpo estekak
Izkira handi

**Izkira handia** edo **izkira gorria** (*Palaemon serratus*) Crangonidae familiako itsas krustazeo espezie bat da, ekialdeko Atlantikoan, Mediterraneon eta Itsaso Beltzan bizi dena.

Gorputza gardena eta zerrenda urdin eta horiz du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biarritzeko bonbardaketa

**Biarritzeko bonbardaketa** 1944ko martxoaren 27an egin zuten aliatuen B 24 Liberator hegazkinek, Parmako aireportua erasotzera zihoazela. DCAko alemaniarrek hegazkin bat bota zuten. Guztira, Biarritzen 99 lagun eta Angelun 41 lagun hil ziren.

Normandiako Lehorreratzearen atarian egin zen. Dirudienez, indar aliatuen helburua Alemaniako tropak nahastea zen. Astelehena zen, arratsaldeko ordu bi eta erdiak aldera, Ameriketako Estatu Batuetako Armadako 50 bat hegazkin bonbaketari itsasotik sartu ziren eta, zazpi minutu eskasean, 40 bat tona lehergai bota zituzten Biarritz erdigunean. Ia 400 bat eraikin suntsituta edo kaltetuta utzi zituzten Biarritzen eta Angelun. Aireportua ere (jomuga nagusia zen) birrindu zuten.

## Ikus, gainera 
* Bigarren Mundu Gerra Euskal Herrian
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biarritzeko Amerikar Unibertsitatea

**Biarritzeko Amerikar Unibertsitatea** () Ameriketako Estatu Batuetako Armadak Europan Bigarren Mundu Gerra eta gero ezarri zuen hiru unibertsitateetako bat izan zen. Helburua bere soldaduak ikas zezaten zuen.

1945eko abuztuaren 10etik 1946ko martxoaren 8ra arte 10.000 soldadu-ikasle izan zituen. Unibertsitateak Biarritzeko izen bereko kaleari izena eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ARTEZ

***Revista de las Artes Escénicas ARTEZ*** Artezblai argitaletxeak Elorrion 1996tik aurrera argitaratzen duten antzerkiaren gaineko aldizkaria da. Lankide iraunkorrak (Alfonso Sastre, Jorge Dubatti eta, 2009ra arte, Ricard Salvat) eta noizbehinkakoak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Frank John Kerr

**Frank John Kerr** (St Albans, Ingalaterra, - Silver Spring, Maryland, Estatu Batuak, ) australiar astronomoa izan zen. Meteoroen erresonantzia ikertu zuen, eta Ilargiaren erresonantziak ikertzeko lehen radar erabilgarria lortu zuen Shain ikertzailearekin batera.

## Erreferentziak
2014ko martxoko Espainiako ikasle grebak

thumb|300px

**2014ko martxoko Espainiako ikasle grebak** 2014ko martxoaren 26an eta 27an Sindicato de Estudiantes ikasle elkarteak eta beste hainbat erakundek deitutako greba izan zen, LOMCEren aurka eta hezkuntzan Espainiako gobernuak ezarritako murrizketen aurka. Hego Euskal Herrian, martxoaren 27an izan zuen bereziki eragina, Ikasle Abertzaleak taldeak eta beste zenbait elkartek egun horretarako deitu bait zuten.

## Kanpo estekak
Penaeus monodon

***Penaeus monodon*** Penaeidae familiako itsas krustazeo espeziea da, Asiako itsasoetan bizi dena. Jateko oso ona da eta 20 eta 30 cm. arteko luzera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Kerr

**John Kerr** (Ardrossan, - Glasgow, ) eskoziar fisikaria izan zen.

Teologia ikasirik, matematika irakasle izan zen Glasgowko Unibertsitatean, Lord Kelvinen laguntzaile gisa. Kerren aurkikuntzen artean, Kerr efektu elektro-optikoa da ezagunena: gai garden batean argiaren zentzuari elkarzut elektrizitate eremu indartsu bat ezartzen bada, argiak errefrakzio bikoitza izaten du.

## Erreferentziak
Frenzy

***Frenzy*** (euskaraz *Frenesi*) 1972ko Alfred Hitchcock ingeles zinema zuzendariaren suspense filma bat da. Arthur La Bern idazlearen *Goodbye Piccadilly, Farewell Leicester Square* ("Agur Piccadilly, Aio Leicester Square") eleberrian oinarritua dago. Bertan, Jon Finch, Alec McCowen eta Barry Foster aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Londres. Tamesis ibaiko uretan norbaitek marradun gorbata batez itotako emakume baten gorpu biluzia agertu berri da. Gainera, emakumeak bortxaketa arrastoak izateaz gain, hiltzailea maniako sexual izatearen frogak ere badaude, lasterrera prentsak *gorbataren hiltzailea* ezizena ipiniko diolarik.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Frenzy* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Frenzy* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Domingo de la Calzada

**Domingo García**, **Santo** **Domingo de la Calzada** izenaz ezaguna, (Viloria de Rioja, Burgos 1019 &ndash; Santo Domingo de la Calzada, Errioxa, ) espainiar eremutarra izan zen. Aterpe eta galtzada bat eraiki zituen erromesentzat La Buredako basamortuan. Hortik datoz santuaren izena eta bertan eraiki zen herriarena. Jaieguna, maiatzaren 12a.

Santo Domingo de la Calzada herriaren sorkuntza egozten zaio, bertan Donejakue biderako ostatu bat sortu zuelarik, herriaren nukleo bihurtu zen. Herrian izandako mirari batzuk ere egozten zaizkio, hala nola igitaiaren miraria eta oiloarena (hau santua hil ondoren). 

Santuaren hilobia hiriko katedralean dago.

## Erreferentziak
East of Eden

**East of Eden** (euskaraz *Edenaren Ekialdea*) 1955eko Elia Kazan estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. John Steinbeck idazlearen *East of Eden* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Julie Harris, James Dean, Raymond Massey eta Richard Davalos aktoreek antzeztu zuten.

Lau Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, azkenean Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Jo Van Fleet) irabazi zuelarik. Drama filma onenaren Urrezko Globo Saria irabazi zuen.

## Argumentuak 
Kaliforniako Salinas udalerrian Adam Trask (Raymond Massey) izeneko hitz gutxiko nekazaria eta bere bi semeak bizi dira, Cal (James Dean) eta Aron (Richard Davalos), biak ere izaera arras ezberdinekoak, aitaren maitasuna bereganatzeko asmoz elkarren arteko lehia dutelarik. Calek bere ama hila ez egoteaz gain putetxe baten jabea dela jakitean bere egoera asko nahastuko da.

## Aktoreak 
* Julie Harris: Abra
* James Dean: Cal Trask
* Raymond Massey: Adam Trask
* Burl Ives: Sam, sheriffa
* Richard Davalos: Aron Trask
* Jo Van Fleet: Kate
* Albert Dekker: Will Hamilton
* Lois Smith: Anne, Katen neskamea
* Harold Gordon: Gustav Albrecht
* Nick Dennis: Rantani, mongetes
* Richard Garrick: Edwards doktorea
* Harold Gordon: Gustav Albrecht
* Barbara Baxley: Adamen zaintzailea
* Lonny Chapman: auto irakaslea

## Iruditegia 

Irudi:Richard Davalos and James Dean in East of Eden trailer.jpg|Richard Davalos eta James Dean
Irudi:Julie Harris and James Dean in East of Eden trailer.jpg|Julie Harris eta James Dean
Irudi:Jo Van Fleet in East of Eden trailer 2.jpg|Jo Van Fleet

## Kanpo estekak 
* *East of Eden* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *East of Eden* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Belonidae

**Belonidae** beloniformeen ordenako arrain-familia da, **itsasorratz** izenaz ezaguna. Lepisosteidae familiaren antzekoak dira.

## Generoak 
* *Ablennes*
* *Belone*
* *Belonion*
* *Petalichthys*
* *Platybelone*
* *Potamorrhaphis*
* *Pseudotylosurus*
* *Strongylura*
* *Tylosurus*
* *Xenentodon*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Syngnathidae

**Syngnathidae** Syngnathiformes ordenako itsas-arrain familia da. Barnean orratzak eta itsas zaldiak ditu. Familiaren ezaugarri nagusia barailak loturik izatea da.

## Taxonomia 

* Hippocampinae subfamilia
** *Hippocampus*
* Syngnathinae subfamilia
** *Acentronura*
** *Amphelikturus*
** *Anarchopterus*
** *Apterygocampus*
** *Bhanotia*
** *Bryx*
** *Bulbonaricus*
** *Campichthys*
** *Choeroichthys*
** *Corythoichthys*
** *Cosmocampus*
** *Doryichthys*
** *Doryrhamphus*
** *Dunckerocampus*
** *Enneacampus*
** *Entelurus*
** *Festucalex*
** *Filicampus*
** *Halicampus*
** *Haliichthys*
** *Heraldia*
** *Hippichthys*
** *Histiogamphelus*
** *Hypselognathus*
** *Ichthyocampus*
** *Idiotropiscis*
** *Kaupus*
** *Kimblaeus*
** *Kyonemichthys*
** *Leptoichthys*
** *Leptonotus*
** *Lissocampus*
** *Maroubra*
** *Micrognathus*
** *Microphis*
** *Minyichthys*
** *Mitotichthys*
** *Nannocampus*
** *Nerophis*
** *Notiocampus*
** *Penetopteryx*
** *Phoxocampus*
** *Phycodurus*
** *Phyllopteryx*
** *Pseudophallus*
** *Pugnaso*
** *Siokunichthys*
** *Solegnathus*
** *Stigmatopora*
** *Stipecampus*
** *Syngnathoides*
** *Syngnathus*
** *Trachyrhamphus*
** *Urocampus*
** *Vanacampus*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scorpaenidae

**Scorpaenidae** Scorpaeniformes ordenako arrain familia da, barnean munduko arrain pozoitsuenetariko batzuk dituena. Familia zabala da oso eta barnean ehundaka espezie ditu.

## Generoa 
* *Brachypterois*
* *Dendrochirus*
* *Ebosia*
* *Hoplosebastes*
* *Idiastion*
* *Iracundus*
* *Neomerinthe*
* *Neoscorpaena*
* *Parapterois*
* *Parascorpaena*
* *Phenacoscorpius*
* *Pogonoscorpius*
* *Pontinus*
* *Pteroidichthys*
* *Pterois*
* *Pteropelor*
* *Rhinopias*
* *Scorpaena*
* *Scorpaenodes*
* *Scorpaenopsis*
* *Sebastapistes*
* *Taenianotus*
* *Ursinoscorpaenopsis*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fukuyamako gaztelua

Japoniako Fukuyama hirian kokatuta dagoen gaztelu japoniar bat da.

## Historia 
Fukuyamako gaztelua 1619 eta 1622 artean eraiki zen Fukuyamako lautadako muino batean eta Bingo Fukuyama eremuko hiriburua izan zen. Putzu bikoiztek inguratzen zuten eta Setoko Barne Itsasoaren barnean uharte bat ere bazuen.

Bigarren Mundu Gerran hegazkin estatubatuarren bonbaketek suntsitu egin zuten eta gelditu ziren harriak Fukuyamako tren geltokia egiteko erabili ziren. 1966an gazteluaren dorre nagusia berreraiki zen, hau da gaur egun ikusgai dagoen atal bakarra.

## Iruditegia 
thumb|ezkerrera|350px|Fukuyamako gazteluaren aintzinako argazkia, suntsitu aurrekoa

Irudi:Fukuyama castle the keep.jpg
Irudi:Fukuyama castle Fushimiyagura.jpg
Irudi:Fukuyama castle Bell tower.jpg

## Kanpo estekak
Microchiroptera

**Microchiroptera** kiropteroen ordenako subordena da. Bestea Megachiroptera da. Izena nahiko oker dabil, barnean dituen espezie batzuk nahiko handiak dira eta.

## Taxonomia 
* Emballonuroidea goifamilia
** Emballonuridae familia
* Rhinopomatoidea goifamilia
** Rhinopomatidae familia
** Craseonycteridae familia
* Rhinolophoidea goifamilia
** Rhinolophidae familia
** Nycteridae familia
** Megadermatidae familia
* Vespertilionoidea goifamilia
** Vespertilionidae familia
* Molossoidea goifamilia
** Molossidae familia
** Antrozoidae familia
* Nataloidea goifamilia
** Natalidae familia
** Myzopodidae familia
** Thyropteridae familia
** Furipteridae familia
* Noctilionoidea goifamilia
* Noctilionidae familia
* Mystacinidae familia
* Mormoopidae familia
* Phyllostomidae familia

## Kanpo estekak
Hook (filma)

**Hook** (euskaraz *Kako*) 1991ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko filma bat da. J. M. Barrie idazleak sortutako Peter Panen istorioan oinarritua dago, izenburua Kako/Hook kapitainaren aipua delarik. Bertan, Dustin Hoffman, Robin Williams, Julia Roberts, Bob Hoskins, Maggie Smith eta Charlie Korsmo aktoreek antzeztu zuten.

Filma 5 Oscar Sarietarako izendapenak eta Urrezko Globo Sari 1erako izendapena jaso zituen.

## Argumentua 
Peter Banning/Peter Pan (Robin Williams) bere familia atseginarekin Londresen bizi den abokatu prestigiotsua da, baina zoragarria den zerbaitekin harremana galdu du: bere haurtzaroa. Horregatik, bere antzinako arerioa zen Hook kapitainak (Dustin Hoffman) bere seme-alabak bahitu eta Inoiz Behin Betiko Herrialdera eramatean, Peter haien atzetik joango da, Kanpaitxo (Julia Roberts) maitagarria lagun duela, bere seme-alabak askatu eta behinola izan zen mutikoa bertopatzeko asmoz.

## Aktoreak 
* Robin Williams: Peter Banning / Peter Pan heldua
* Ryan Francis: Peter Pan mutikoa
* Dustin Hoffman: Hook kapitaina
* Julia Roberts: Kanpaitxo maitagarria
* Charlie Korsmo: Jack Banning
* Amber Scott: Maggie Banning
* Bob Hoskins: Smee
* Caroline Goodall: Moira Banning
* Maggie Smith: Wendy Darling heldua
* Gwyneth Paltrow: Wendy Darling neskatoa
* Dante Basco: Rufio
* Arthur Malet: Tootles
* Jasen Fisher eta James Madio, Galdutako Haurrak

## Kanpo estekak 
* *Hook* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Antonio Izagirre

**Antonio Izagirre** (Sodupe, Bizkaia, 1913ko urtarrilaren 30a - 2017ko ekainaren 17a) Eusko Gudarosteko gudari ohi bat da, EAJko Abellaneda batailoiarekin Maroto, Otxandio eta Markina-Xemeinen borrokatu zelarik.

## Erreferentziak
Tora! Tora! Tora!

**Tora! Tora! Tora!** (japonieraz トラ・トラ・トラ) 1970eko Richard Fleischer estatubatuar zinema zuzendariaren gerra filma bat da. Gordon W. Prange idazlearen *Tora! Tora! Tora!* eta Ladislas Farago idazlearen *The Broken Seal* eleberrietan oinarritua dago eta Pearl Harboreko erasoa azaltzen du. Bertan, Martin Balsam, Joseph Cotten, Sō Yamamura, Tatsuya Mihashi, E. G. Marshall, James Whitmore eta Jason Robards aktoreek antzeztu zuten.

*Tora!* hitzak literalki "Tigre!" esan nahi du, baina kasu honetan *totsugeki raigeki* ("erasoaldi azkarra") hitzen laburdura da.

Filma honek 5 Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, azkenean Efektu berezi onenen Oscar Saria (L.B. Abbott eta A.D. Flowers).

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra. 1941eko abendua. Filma honek AEBak gerra horretan sartzera bultzatuarazi zuen Pearl Harboureko erasoaren kontakizuna burutzen du. "Tora! Tora! Tora!" delakoa japoniar erasoaldia hasteko seinalea izan zelarik.

## Aktoreak 
* Martin Balsam: Husband E. Kimmel almirantea, AEBtako Ozeano Bareko itsas armadako komandante nagusia.
* Soh Yamamura: Isoroku Yamamoto almirantea, japoniar itsas armadako komandante nagusia.
* Joseph Cotten: Henry Stimson, AEBtako gerra ministroa.
* Tatsuya Mihashi: Minoru Genda komandantea.
* Takahiro Tamura: Mitsuo Fuchida teniente komandantea.
* E.G. Marshall: Rufus Bratton kolonela, AEBtako Armadaren espioitza zerbitzuko burua.
* James Whitmore: William F. Halsey, almirante ordea.
* Eijiro Tono: Chuichi Nagumo, almirante ordea.
* Jason Robards: Walter Short teniente jenerala, AEBtako Armadako komandante jenerala
* Neville Brand: bere erradar postutik etengabe berehalako japoniar erasoaren berri eman eta hura gertatzean ere ofiziala jotzen duen sarjentua.

## Kanpo estekak 
* *Tora! Tora! Tora!* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Tora! Tora! Tora!* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
The Ninth Gate

**The Ninth Gate** (euskaraz *Bederatzigarren Atea*) 1999ko Roman Polanski poloniar-frantses zinema zuzendariaren misterio eta suspense filma bat da. Arturo Pérez-Reverte espainiar idazlearen *The Club Dumas* eleberrian oinarritua dago, filma honetako gidoigileetako bat Enrique Urbizu euskal herritarra izan zelarik. Bertan, Johnny Depp, Lena Olin, Frank Langella, James Russo, Jack Taylor eta Emmanuelle Seigner aktoreek antzeztu zuten.

1999ko abuztuaren 25ean Donostiako Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Dean Corso (Johnny Depp) eskrupulu gutxi, odol hotza eta kultura handiko liburuzale bat da. Gainera, liburu bitxiak topatzeko bere lanbidean zorrotz eta fin lan egin ohi du. Bere ospeari esker, Boris Balkan (Frank Langella) deabruzko liburu bildumalariak oso arriskutsua den misio baten ardura emango dio: "Itzaletako Erresumaren Bederatzi Ateak" izenburuko deabruzko inbokazio liburuaren azken bi aleak topatzea, baina Corsoren liburuak topatzeko trebezia mugagabea da. New Yorketik Toledora eta Parisetik Sintrara bidaiatuz, Corso arrisku, tentazio, ezusteko izugarriak, bortizkeria eta bapateko heriotzez beteriko labirinto batean barneratuko da.

## Aktoreak 
* Johnny Depp: Dean Corso
* Lena Olin: Liana Telfer
* Frank Langella: Boris Balkan
* Emmanuelle Seigner: Neska
* James Russo: Bernie
* Jack Taylor: Victor Fargas
* José López Rodero: Pablo eta Pedro Ceniza/1. eta 2. langileak
* Allen Garfield: Witkin
* Barbara Jefford: Frida Kessler baronesa
* Willy Holt: Andrew Telfer
* Tony Amoni: Lianaren bizkartzaina
* Maria Ducceshi: idazkaria

## Kanpo estekak 
* *The Ninth Gate* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Ninth Gate* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com