open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karatxai

**Karatxaia** (karatxaiera-balkareraz: къарачайлыла, baita алан - *alan* ere, pluralean аланла - *alanla*) Ziskaukasiako turkiar herria da. Gehienak Errusiako Karatxai-Txerkesia errepublikan bizi dira. Funtsean, Kabardino-Balkariako balkarren etnia berekoak dira. Beren hizkuntza, karatxaiera-balkarera, altaitar familiakoa eta turkiar adarrekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Z (filma)

***Z*** 1969ko pelikula franko-aljeriarra da, Costa-Gavrasek zuzendua eta paper nagusietan Jean-Louis Trintignant, Jacques Perrin, Yves Montand e Irene Papas aktoreekin grabatua.

## Sinopsia 
Filma Greziako Diktadura garaian kokatzen da. Diputatu ezkertiar baten pertsonaia baten inguruan (Yves Montand) datza zuzendariaren ikuspegia, herrialdea gobernatzen duen Batzar Militarraren kontrako mitin bakezaleak ematen dituelarik. Gobernuak sistematikoki oztopatutako hitzaldietako bat amaitzean, kotxe batetik ateratako gizabanako batek kolpatu egiten du heriotza eraginez. Guztiz partziala eta manipulatua den poliziaren ikerketaren arabera, auto istripu bat izan zela ziurtatzen da. Bitartean, ikerketa faltsuaren eta Diktaduraren kontrako protestak areagotu egiten dira kaleetan.

Alde batetik instrukzio epaile bat (Jean-Louis Trintignant) eta beste aldetik kazetari bat (Jacques Perrin) kasua ikertzen hasten dira. Pixkanaka frogak eta lekukoak aurkituz doaz, eta poliziaren goi karguen aginduetara dagoen eskuin muturreko talde batean ezartzen da hilketaren erantzukizuna. Ikerketa aurrera joan ahala, goi karguen inplikazioa gero eta argiagoa da. Epailea hausnarketak baztertzeko gonbidatzen dute, baina hala eta guztiz ere, kasuarekin jarraitu eta azkenean Batzar Militarreko goi karguak hilketan inplikatzea lortzen du. Epaiketa ematen den bitartean, lekuko guztiak hilda agertzen dira. Aldi berean epailea kasutik kanpo uzten dute eta kazetariari hiru urteko espetxe zigorra ezartzen diote.

Filma, bere thriller itxura dela medio, Batzar Militar greziarraren funtzionatzeko modua agerian uzten du, Diktaduraren kontrako aldarrikapen indartsu eta askatasunaren aldeko oihu batean bihurtuz. Amaierako kredituetan argi ikusten da mezua, bertan Batzar Militarrak ezarritako debekuak agertzen dira.

Filma benetako egoera batean datza eta 1963an Grigoris Lambrakis diputatuaren heriotzarekin zerikusia izan zuten gertaeretan oinarritzen da.

## Aktoreak 
* Jean-Louis Trintignant : epailea
* Yves Montand : "Z" diputatua
* Irene Papas : Hélène
* Charles Denner : Manuel
* Bernard Fresson : Matt
* Jean Bouise : Georges Pirou
* Jacques Perrin : kazetaria
* Pierre Dux : jendarmeriako jenerala
* François Périer : prokuradorea
* Julien Guiomar : jendarmeriako koronela

## Kanpo estekak
DNA birkonbinatzaile

[340px|thumb|DNAren diagrama elkartuta. Sekuentzia hau gizakiaren [hemoglobinaren geneari dagokio.]]
**DNA birkonbinatzailea** DNA molekula artifiziala da, laborategian birkonbinazio genetikoz eratua. Organismo baten geneak aldatzen dira, eta gene berriak sartzen dira bere DNAn. Sortutako organismo horren DNA sartzean, eraldaketa genetikoa sortzen da. Eraldatutakoaren arabera bere ezaugarriak aldatzen dira. Segun ze aldaketa egiten dugu eragin handiagoa edo txikiagoa izango du. Eraldaketa horietatik abiatuta, prozesu baten bitartez proteinak sortzen dira, baino hauei proteina birkonbinatzaileak deitzen zaie.

## Prozesua 
Prozesu hau, organismo baten DNAren gene baten aukeraketarekin hasten da. Zati txikitan mozten dute DNA, nahi dugun genea lortzeko. Aukeratutako DNAak, zer ezaugarri dituen eta zer tamaina duen arabera, bektorea hautatuko da. Ligasen bidez, isolatutako DNAa eta bektorearen DNAa lotzen dira, DNA errekonbinanteko molekula bat sortzeko. Transferitutako genea duen bektorea zelula ostalariaren nukleoan sartzen da. DNA molekulan dauden baseen sekuentziaren bidez, funtzio zelular guztiak erregulatuko dira. Baina DNA molekula nukleotik atera ezin denez, beraren kopia bat egiten da (transkripzioa). DNAren kopia egiteko, RNA molekula erabiliko da. Hau da, DNA, RNA egiteko eredua izango da. Modu horretan DNAn dagoen informazioa nukleotik zitoplasmara irten daiteke. Ondoren, zitoplasmako erribosomek mezua (RNA katea) irakurri eta proteinen sintesia egiten dute. Proteina birkonbinatzaileak eratzen dira. Proteinen bidez, zelulak beraien funtzio guztiak erregulatzen ditu.

## Erabilerak 
DNAren errekonbinaketak, bakterioetan ez ezik, landareen eta elikagai transgenikoetan erabil daitezke, baita botika edo gizakiarentzako beste produktuetarako ere, hala nola: gizakiarentzako intsulina, hazkunde hormona, txerto berriak bilatzeko, animalien klonazioarentzako,...

## Arriskuak 
DNA birkonbinatzailearen erabilera desegokiak, gizakiaren eta gure planetan ondorio kaltegarriak eragin ditzake.

## Ikus, gainera 
* Azido erribonukleikoa (RNA)
* Transkripzioa
* Itzulpena
* Proteina
* Molekula

## Erreferentziak 
* Blog sarrera

## Kanpo estekak 
*  Hezkuntzako baliabideak
Pontza

Itsasontzien **pontza **aldeetako sabel-itxurako irtengunea da, urpeko aldean, non kroskoaren aldeak eta hondoak bat egiten duten. Bihurgunearen eitearen arabera untziaren nabigaziorako ezaugarri batzuk zehazten dira.

Untzi batzuetan, belauntzietan batik bat, gila berezi txikiak kokatzen dira pontzan batzuetan.

## Kanpo estekak
Irving Fisher

**Irving Fisher** (Saugerties, New York, 1867ko otsailaren 27a — 1947ko apirilaren 29a) ideia ekonomikoen zabalkundean ekarpenan egin zituen ekonomilari estatu-batuarra da. neoklasikoak Estatu Batuetan.

Hainbat kontzeptuk bere izena daramate, hala nola Fisheren ekuazioa, Fisheren hipotesia, Fisheren tasa eta Fisheren banagarritasunaren teorema.
Christopher A. Sims

'*Christopher Albert *Chrus* Sims*' (Washington Hiria,  – Princeton, New Jersey, 2026ko martxoaren 14a) ekonometrista eta makroekonomista izan zen. Irakasle lan egin zuen, ekonomia eta finantzak irakasten Princetongo Unibertsitatean. 2011an Ekonomiako Nobel saria irabazi zuen, Thomas J. Sargentekin batera. Simsek lan garrantzitsu asko argitaratu ditu bere ikerketa-eremuetan (ekonometria, eta teoria nahiz politika makroekonomikoa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Diamond

**Peter Arthur Diamond** (New York, ) estatubatuar ekonomialaria da. Ezaguna da Ameriketako Estatu Batuetako Gizarte Segurantzan egindako azterketei esker, eta 1980-1990 bitarteko urteetan aholkulari lan egin zuelako Gizarte Segurantzan. Ekonomiako irakaslea da MITean.

2010ean Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen, Dale Mortensen eta Cristobal Pissarideserekin batera, 1971. urtean bilaketa merkatuen oinarriak aztertu zituztelako. Diamon estimuluen aldekoa da, haiek gabe langabezia askoz handiagoa izango litzatekeelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dale T. Mortensen

thumb|Dale Mortensen
**Dale Thomas Mortensen** (Enterprise, Oregon,  - Wilmette, Illinois, ) ekonomialaria eta irakaslea izan zen. 2010ean Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen, Christopher A. Pissarides eta Peter Diamondekin batera. Saritutako ikerketak Peter Diamondek egindako lan batzuetan oinarrituta zeuden, geroago Mortensenek bakarrik landu zituenak, eta azkenik Cristobal Pissaridesekin. Eredu bat sortu zuten, galdera honi erantzuteko asmoz: langabezia zergatik hazten da oso bizkor krisialdian, eta egoera hobeagoa denean motelago?

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edmund Phelps

**Edmund Strother Phelps** (Evanston, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, ) ekonomialaria da. Yale Unibertsitatean ikasi zuen, eta gaur egun irakasle lan egiten du Columbiako Unibertsitatean. 2006. urtean Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen makroekonomietako politikez egindako ikerketari esker.

## Kanpo estekak
To Sir, with Love

**To Sir, with Love** () 1967ko James Clavell australiar-britainiar zinema zuzendariaren drama filma bat da. E. R. Braithwaite idazlearen izen berdineko *To Sir, With Love* eleberrian oinarritua dago.

Filma burutu zen garaian bertan entzun litekeen Lulu abeslariaren *To Sir, With Love* aski ezaguna bilakatu zen.

Filma honetako jatorrizko ingelesezko bertsioan Londresko langile auzoetako cockney hizkera erabili zen, hain zuzen ere, filma bera girotua dagoen lekuan egunero erabili ohi dena. Erresuma Batuan garai hartan ohikoa zen Beat belaunaldiko gaztedia nolakoa zen ere agertzen du.

## Sinopsia 
Britainiar Guyanako arraza beltzeko Mark Thackeray (Sidney Poitier) ingeniaria Kalifornian lanik gabe gelditu eta Londres hiriko East End barrutian dagoen North Quay Secondary School institutuko ikasle talde gatazkatsu baten irakaslea izateko lanari baiezkoa ematen dio. Baina ikasleen itxura harrosko eta zakarraren atzean ez dago berezko sentimendu txarrik. Hasieran, Markek eskola zaharreko jokamoldea erabiliz ikasleen konfidantza bereganatzen saiatuko da, baina bere saiakerek hutsegiten dutela ikustean hezkuntza estrategia berriak erabiltzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Sidney Poitier: Mark Thackeray
* Christian Roberts: Bert Denham
* Judy Geeson: Pamela Dare
* Suzy Kendall: Gillian Blanchard
* Ann Bell: Dare andereinoa
* Lulu: Barbara "Babs" Pegg
* Geoffrey Bayldon: Theo Weston
* Faith Brook: Grace Evans
* Patricia Routledge: Clinty Clintridge
* Chris Chittell: Potter
* Adrienne Posta: Moira Joseph
* Rita Webb: Joseph andereinoa
* Marianne Stone: Gert
* The Mindbenders: musika taldea

## Kanpo estekak 
* *To Sir, with Love* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *To Sir, with Love* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Ikuta santutegia

Koben dagoen santutegi xintoista nagusia da, Japoniako santutegirik zaharrenetakoa ziurrenik.

## Historia 
Nihon Shoki liburuaren arabera III mendearen hasieran eraiki zuen Jingū enperatrizak Wakahirume kamia gurtzeko. Koreako inbasiotik bueltan zetozen gerlariak omentzeko erabili zen.

XII. mendean Minamoto eta Taira leinuen arteko Genpei Gerrako hainbat borroka bertan izan ziren. Garai hartan santutegiak lursail handiak zituen baina Kobe hiria inguruan hedatzen hasi zen.

## Iruditegia 

Irudi:Ikuta Jinja romon1.jpg|*Rōmon* atea.
Irudi:Ikuta Jinja haiden.jpg|*Haiden* eraikina.
Irudi:Ikuta Jinja inari-jinja.jpg|*Inari* eraikina.
Irudi:Ikuta Jinja Ikuta no mori.jpg|Basoko ibilbidea.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Akashi Kaikyō zubia

munduko bigarren zubi eseki luzeena da, Kobe hiria (Honshu uhartean) eta Awaji uhartea lotzen ditu. Akashi itsasartea (*Akashi Kaikyō*) zeharkatzen duen Honshutik Shikoku uharterako errepidea pasatzen da bertatik.

## Historia 
Akashi Kaikyō zubia eraiki aurretik ferriek egiten zuten uharteen arteko elkartrukea. Itsasbidai arriskutsua zen ordea eta hainbat istripu izan ziren. 1955ean esate baterako bi ferri urperatu eta 168 pertsona hil ziren. Gizartearen kezka bihurtu zen eta 1988an zubi esekia eraikitzeko lanak hasi ziren. 1998an inauguratu zen.

Munduko zubi eseki luzeena izan zen 2022an Turkian 1915 Çanakkale Bridge zubia eraiki zuten arte. 

## Egitura 
Zubiak guztira 3.991 metrotako luzera du, zutabeen arteko tartea 1.991 metrotakoa, munduko luzeena.

Diseinuari esker zubiak 286&nbsp;km/h-ko haizeak jasan ditzake, bai eta 8'5 gradutako lurrikarak ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Latgalia

thumb|310px|Latgaliako mugak.
**Latgalia** (latgaleraz: *Latgola*; ; ; ; ) Letoniako eskualde kulturala da, herrialdeko erdialdean eta hegoaldean dagoena. Hiri nagusia Daugavpils du. Mendebaldeko Dvinaren iparraldean kokaturik, Letoniako beste eskualdeak luteranoak diren arren, Latgalia katolikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The War Lord

**The War Lord** (euskaraz *The War Lord*) 1965eko Franklin J. Schaffner estatubatuar zinema zuzendariaren historia drama filma bat da. Bertan, Charlton Heston, Richard Boone, Rosemary Forsyth, Maurice Evans, Guy Stockwell, Niall MacGinnis, Henry Wilcoxon eta James Farentino aktoreek antzeztu zuten. Filma Erdi Aroan girotua dago.

Charlton Heston bere oroitzapenak argitaratzean filmaketan zinema eskolako ikasle bat zuzendari eta gainontzeko filmatze-taldeari mota guztietako galderak egiten egon zitzaiela aipatu zuen, ikasle hura gerora aski ezaguna izango zen Steven Spielberg zuzendaria zen.

## Argumentua 
Erdi Aroa, XI. mendea, Brabanteko dukerria. Chrysagon de la Cruex (Charlton Heston) normandiar zalduna Frisiarrak izeneko jende erdi basati eta jentilen bizileku den lurralde batzuen jauna bilakatu berri da. Halako batean, bertako Bronwyn (Rosemary Forsyth) izeneko neska gazte misteriotsu batetaz zeharo maiteminduko da, zaldunak piskanaka-piskanaka neskarengatik bere boterea eta ohorea galtzen joango delarik.

## Aktoreak 
* Charlton Heston: Chrysagon*
* Richard Boone: Bors*
* Rosemary Forsyth: Bronwyn*
* Maurice Evans: Apaiza*
* Guy Stockwell: Draco*
* Niall MacGinnis: Odins*
* Henry Wilcoxon: Frisiar printzea*
* James Farentino: Marc*

## Kanpo estekak 
* *The War Lord* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The War Lord* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Paul Krugman

thumb|Paul Krugman
**Paul Robin Krugman** (Albany, New York, ) ekonomialaria, dibulgatzailea eta kazetaria da, postkeynesianista. Gaur egun ekonomia eta nazioarteko gaiak irakasten ditu Princetongo Unibertsitatean. 2000az geroztik egunero *New York Times* egunkarian idazten du. Gogor kritikatu du George W. Bush lehendakariaren administrazioaren politika ekonomikoa eta orokorra.

200 artikulu eta 20 liburutik gora idatzi ditu. Horietatik, "Nazioarteko ekonomia: teoria eta politika" da aipagarriena,erreferentzia baita nazioarteko ekonomiaren alorrean. Ekonomia-jarduerarekin lotutako problemak ebazteko eredu matematikoak birplanteatu ditu, eta bikain xehatu ditu oinarri politikoa eta ezkutuko interesak ekonomian.

1991. urtean, American Economis Association John Bates Clarko domina eman zioten. 2004. urtean, Asturiasko Printzea Saria irabazi zuen. 2008. urtean Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen.

## Biografia 
Albany-n jaioa, New Yorken eta Long Island-en hazi zen, Yale Unibertsitatean Ekonomian lizentziatu zen 1974an. Ondoren, 1977an Ekonomiako doktoretza lortu zuen Massachusettseko Teknologia Institutuan (MIT) eta irakasle izan zen Yale, MIT,  Londresko Eskola Ekonomikoa eta Stanford-en, Princeton Unibertsitateko fakultatean sartu aurretik, non 2000. urtetik dabil.

1982tik 1983ra, Reagan administrazioko Aholkulari Ekonomikoen Kontseiluan aritu zen. Bill Clinton Ameriketako Estatu Batuetako Presidente bihurtu zenean. 1992an, gobernu kargua ematea espero zen, baina kargu hori Laura Tysoni eman zitzaion. Zirkunstantzia horri esker, publiko zabalerako kazetaritzan aritzeko aukera eman zion, lehenengo *Fortune* eta *Slate-n*, gero *The Harvard Business Review*, *Foreign Policy*, *The Economist*, ''Harper's Magazine* eta *Washington Monthly-en* .

Krugman 1999an zehar Enron-en aholkulari taldean aritu zen, *New York Times* egunkariko zutabegile gisa lan egiteari uko egin aurretik, esklusibotasun batzuk eskatzen baitzituen. 2002ko Enron iskanbila ikusita, gertakari hori eztabaida eta kritika iturri izan da Krugmanentzat.

2000ko urtarriletik, *New York Times-eko* iritzi-orrian bi asteroko zutabegilea da.

2003ko irailean, Krugmanek bere zutabeen bilduma argitaratu zuen *The Great Unraveling* izenekoa. Osotasunean hartuta, Bushen administrazioaren politika ekonomiko eta kanpo politikaren aurkako eraso zorrotza izan zen. Haren argudio nagusia zergen murrizketak, gastu publikoaren igoerak eta Irakeko gerrak sortutako defizit fiskala gero eta handiagoa den epe luzera jasanezina den eta, azken finean, krisi ekonomiko handia sortuko duen zentratu zuen. Liburuak berehalako arrakasta izan zuen.

2012an, Krugmanek argitaratu zuen *End This Depression Now*!. Liburu honetan azaltzen dira egungo krisi ekonomikoaren arrazoiak, hartzen ari diren erantzun okerrak eta hartatik ateratzea beharrezkotzat jotzen dituen neurriak, lanpostuak eta gizarte-eskubideak berreskuratuz.

Oxfordeko Unibertsitateak *honoris causa'' doktore egin zuen 2016an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanarietako Langile Fronte Sindikala

**Kanarietako Langile Fronte Sindikala** (gaztelaniaz, *Frente Sindical Obrero de Canarias [FSOC]*) kanariar klase erakunde sindikal bat da, ezkertiarra eta kanariar nazionalista.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Arkeolan

**Arkeolan** 1996etik Euskal Herriko arkeologiaren gainean Arkeolan Fundazioak argitaratzen duen aldizkaria da.

## Kanpo estekak 
* Arkeolan aldizkaria
Kobe Port Tower

Kobeko kaian dagoen dorre ezaguna da, hiriaren sinboloetako bat bihurtu dena. Altzairu gorrizko dorreak Kobeko badiaren ikuspegi itzela dauka 90 metrotako garaieran kokaturiko obserbatoriotik.

Guztira 108 metrotako garaiera dauka eta 1963an eraiki zuten Nikken Sekkei-ren diseinua jarraituz.

Kobe Port Tower **Meriken parkean** kokaturik dago Kobeko Itsa museoaren ondoan. 1995eko lurrikararen oroigarria ere bertan dago.

## Iruditegia 

Irudi:Kobe port tower and Nihonmaru replica.jpg|Kobe Port Tower.
Irudi:Kobe Meriken Park 001.JPG|Meriken parkea.
Irudi:Kobe Mosaic06s4s3200.jpg|Kobeko kaia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lutiano gorri

**Lutiano gorria** (*Lutjanus bohar*) Lutjanidae familiako arraina da, Indiako Ozeanoan eta mendebaldeko Ozeano Barean bizi dena. Koralezko uharrietan, 4 eta 180 metro arteko sakonean bizi da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taisan-ji (Kobe)

, Koben dagoen tenplu budista nagusia da.

## Historia 
Genshō enperatrizak eraiki zuen 716 urtean baina tenpluaren eraikin nagusia 1293koa da. 1688an pagoda gehitu zitzaion eta Edo Aroan hainbat eraikin gehiago.

## Iruditegia 

Irudi:Taisanji25s3872.jpg|Eraikin nagusia.
Irudi:Taisanji15s3200.jpg|Pagoda.
Irudi:Taisanji36s3200.jpg|*Sanmon* atea.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sannomiya

thumb|350px|Sannomiyako bidegurutze nagusia.
 Koben dagoen Chūō-ku auzoko barrutia da, hiriko aisialdiaren erdiguneetako bat. Sannomiya tren eta metro geltokien inguruan zabaltzen da.

## Historia 
1920 inguruan hiriaren ertza baino ez zen eta Motomachi eta Shinkaichi barrutiak ziren hiriaren aisialdiguneak. Sogo merkatal-gunea Motomachitik Sannomiyara aldatu zen 1933an eta barrutiak garapen azkarra izan zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Twilight view of Kobe, from a point near Shin-Kobe station.jpg|Sannomiya barrutiaren ikuspegia.
Irudi:Kobe April 09.jpg|Sogo merkatal-gunea.
Irudi:Kobe April 16.jpg|Sannomiya gauez.
Irudi:Kobe Sannomiya11s3072.jpg|Merkatal-gunea.

## Kanpo estekak
Amuarrain artiko

**Amuarrain artikoa** (*Salvelinus alpinus*) Salmonidae familiako arraina da, Artikoan, azpiartikoan eta antzeko eremuetan bizi dena. Ur gezakoa edo migratzailea izan daiteke.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rokkō mendilerroa

**Rokkō mendia** bezala ezagutzen dena Kobe hiria iparraldean mugatzen duen mendilerroa da.

Mendilerro tektoniko bat da kostaldeari paralelo doana eta 56 kilometroko luzera daukana. Gailur garaiena  da, 931,6 metrokoa. Beste mendi batzuk Maya, Kabutomaya, Iwahara eta Iwakura dira.

## Iruditegia 

Irudi:Maya005.jpg|Maya mendia.
Irudi:Kamakurakyo01.JPG|Kamakura harana.
Irudi:Mikuniike02s1920.jpg|Mikuni aintzira.
Irudi:FrozenWaterFall1.JPG|Nanamagari ur-jauzia, izoztuta.
Irudi:Odaki, from the Nunobiki Falls.jpg|Nunobiki ur-jauzia.

## Kanpo estekak
Dionisio Ridruejo

**Dionisio Ridruejo Jiménez** (Burgo de Osma, Soria,  - Madril, ) espainiar politikari frankista eta idazlea izan zen.

## Biografia 
Primo de Rivera falangistaren lehen jarraitzaileetako bat izan zen, eta politika kargu batzuk bete zituen frankistak nagusitu ondoren. 1940. urtean *Escorial* aldizkaria sortu zuen eta 1942tik aurrera “División Azul” izenekoan, Sobietar Batasunaren aurkako espainiar gudarostean, parte hartu zuen. Poeta falangista nagusia izan zen bere garaian, baina 1951n frankismotik urrundu eta kartzelan sartu zuten erregimenaren aurkakoa zelako. 1960. urtetik aurrera sozialdemokraziaren inguruko joerak aldeztu zituen eta erbestean egon zen 1962-1964 urteetan. Poesiaz gainera, saiakera eta oroitzapen liburuak ere argitaratu zituen.

## Lanak 
* *Plural y singular*, 1935
* *Primer libro de amor*, 1939
* *Poesía en armas*, 1940
* *Fábula de la doncella y el río*, 1943
* *Sonetos a la piedra*, 1943
* *En la soledad del tiempo*, 1944
* *Poesía en armas (Cuaderno de la campaña de Rusia)*, 1944
* *Elegías (1943–1945)*, 1948
* *En once años. Poesías completas de juventud (1935–1945)*, 1950
* *Hasta la fecha (Poesías completas)*, 1962
* *Cuaderno catalán*, 1965
* *Casi en prosa*, 1972
* *En breve*, 1975.

## Erreferentziak
Ehun metro (filma)

***Ehun metro*** 1985. urtean eginiko euskal film bat da, Alfonso Ungríak zuzendua. Filma Ramon Saizarbitoriaren izen bereko eleberri famatuan oinarritua dago eta Alfonso Ungríak eta Usoa Urbietak zinemarako moldatu zuten.

Euskadiko Filmategiak filma zaharberritu zuen 2025ean Boloniako Cinetecaren baitako *L’immagine Ritrovata* laborategietan.

## Sinopsia 
Etakide batek (Jon), poliziarengandik ihesi, goizeko lehen orduetan Donostiako Plaza Berrian eraila izan aurretik korrika egiten dituen azken ehun metroak (hortik datorkio izenburua) kontatzen ditu. Ihesean, flashbacken bidez, bere haurtzaroko bizipenak, klandestinitateko egunak eta iraganeko amodiozko harreman bat gogoratzen ditu, Jonen ihesa egunkarietako titularrekin, beste gazte bati egindako itaunketa polizialekin eta kaleko jendearen iruzkinekin ere tartekatzen direlarik. Heriotza gertatu den tokitik gertu poliziak atxilotu eta itaundutako beste gaztea etakidearekin halabeharrez loturik suertatuko da.

## Aktoreak 

* Patxi Biskert
* Klara Badiola
* Carlos Zabala
* Paco Sagarzazu
* Joseba Apaolaza
* Ramon Agirre
* Ramón Barea
* Aizpea Goenaga
* Álex Angulo
* Pilar Rodríguez
* Loli Astoreka
* Luis García Gómez
* Isidoro Fernández

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ehun metro (liburua)
* Hamaseigarrenean, aidanez (filma)
* Zergatik Panpox (filma)

## Kanpo estekak
Latridae

**Latrido** pertziformeen ordenako Latridae familiako arrainez esaten da. Australiako hego-ekialdean, Zeelanda Berrian, Txilen eta Ozeano Atlantikoaren hego-ekialdean bizi diren arrain hauek 14-24 hezurreko bizkar-hegatsa eta ezkata biribilak dituzte.

## Genero eta espezieak 
* *Latridopsis* generoa (Gill, 1862)
** *Latridopsis ciliaris* (Forster, Bloch eta Schneider, 1801)
** *Latridopsis forsteri* (Castelnau, 1872)
* *Latris* generoa (Richardson, 1839)
** *Latris hecateia* (Richardson, 1839)
** *Latris lineata* (Forster, Bloch eta Schneider, 1801)
* *Mendosoma* generoa (Guichenot, 1848)
** *Mendosoma lineatum* (Guichenot, 1848)

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Selonia

thumb|310px|Antzinako Seloniako mugak.
**Selonia** (; ), baita *Augšzeme* ("Goierri") ere, Letoniako eskualde kulturala da, Semigaliako ekialdean dagoena. Hiri nagusia Jēkabpils du. Seloniera galdurik izan arren, biztanle batzuek latgalieraz egiten dute.

Eskualdeak Aknīste, Ilūkste, Jaunjelgava, Jēkabpils, Nereta, Sala eta Viesīte udalerriak eta Daugavpils, Jēkabpils eta Krāslava hirien zati batzuk ditu barnean, Mendebaldeko Dvinaren ezkerraldean daudenak hain zuzen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nishinomiya (Hyōgo)

Japoniako Honshu uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Hyōgo prefeturako hirugarren handiena. 2011ko erroldaren arabera 483.598 biztanle ditu.

## Geografia 
Prefeturaren hego-ekialdean kokaturik dago, Kobe eta Osaka hirien artean. Bi hiri hauetako aberatsentzat luxuzko auzoak sortu dira Nishinomiyako, bereziki Ashiyarekin mugan dagoen eremuan. Hiriak bi eremu bereizi ditu, mendialdea (Rokkō mendizerra) eta kostaldea, Osakako Badiari begira. Erdialdean 309 metrotako garaiera duen Kabuto mendia dago.

## Historia 
Izena III mendean eraikitako Hirota santutegiak ematen dio, izan ere Kyotoko aristokraziak *Nishi no miya* izenaz ezagutzen baitzuen, "mendebaldeko santutegia". Gaur egungo hiria 1925ean eratu zen eta 1933 eta 1951 artean inguruko herriekin batuz lurraldea zabalduz joan zen.

## Kirolak 
Hanshin Tigers beisbol taldea 1985ean Japoniako txapelduna izan zen eta Erdialdeko Liga ere bost aldiz irabazi du.

## Ondasun nabarmenak 
* Hirota santutegia
* Kannō-ji
* Nishinomiya santutegia
* Kabuto mendia

## Iruditegia 

Irudi:Nishinomiya-jinja haiden1.jpg|Hirota santutegia.
Irudi:Kannoji04s1920.jpg|Kannō-ji.
Irudi:Nishinomiya-jinja02st3200.jpg|Nishinomiya santutegia.
Irudi:Kabutoyama09.JPG|Kabuto mendia.

## Hiri senidetuak 
## Kanpo estekak 
*  Nishinomiyako webgune ofiziala
Hirota santutegia

Nishinomiyan dagoen santutegi xintoista nagusia da, Japoniako santutegirik zaharrenetakoa.

## Historia 
Nihon Shoki liburuak dioenez Hirota santutegia Jingū enperatrizak III mendearen hasieran eraikitako hiru santutegietako bat da. Heian Aroaren hasieran enperadoreak bere babesean hartu zuen eta 965ean Murakami enperadoreak mezulariak bidali zituen 16 santutegietako bat izan zen. XI mendean inperioko 22 santutegien multzoan sartu zuten.

Kyotoko aristokraziak tenplua *Nishi no miya* izenaz ezagutzen baitzuen, "mendebaldeko santutegia" eta bere inguruan hasi zen eratzen Nishinomiya hiria.

## Iruditegia 

Irudi:Hirota-jinja Iwashizu-jinja.jpg
Irudi:Hirota-jinja Natsugi-jinja.jpg
Irudi:Hirota-jinja Nishinomiya07n3200.jpg
Irudi:Hirota-jinja haiden.jpg
Irudi:Hirota-jinja Nishinomiya09n4272.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Engyō-ji

Himeji hirian dagoen tenplu bat da, Hyōgo prefeturan.

Shoku Shonin monje budistak sortu zuen 966 urtean. Sosha mendiaren gailurrean dago eta teleferiko batez iristen da bertara.

## Egitura 
22 eraikinetako multzoa da. Garrantzitsuenak Muromachi Aroan eraiki ziren, XIV eta XV mendeetan. Zazpi eraikin Japoniako ondare kultural izendatuak daude:
* Daikōdō
* Jōgyōdō
* Jikidō
* Shōrō
* Kongodō
* Gohōdō
* Kaizandō

## Iruditegia 

Irudi:Engyoji02st3200.jpg|Maniden
Irudi:Engyoji daikodo2000s.jpg|Daikōdō.
Irudi:Engyoji42nt3200.jpg|Jōgyōdō.
Irudi:Engyoji17s4592.jpg|Jikidō.
Irudi:Engyoji34n4592.jpg|Shōrō.
Irudi:Engyô-ji Temple - Gohô-dô - Haiden.jpg|Gohōdō.
Irudi:Engyoji gohodohaiden kaizando2000s.jpg|Kaizandō.
Irudi:Engyoji sugi1800s.jpg|Basoa.
Irudi:Shosha Engyoji001.jpg
Irudi:Engyoji45n4592.jpg
Irudi:Mt, Shosha 3.jpg|Sosha mendia.
Irudi:Mt. Shosha cable car 02.jpg|Teleferikoa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Aberastasun

**Aberastasuna**, zentzu modernoan, baliabideen eta jabetza baliotsuen ugaritasuna da. Norbanako, komunitate, eskualde edo herrialde batek jabetza asko dituenean, aberatsa dela esaten da.

Aberastasunak ekonomiaren alor guztietan du esangura, eta batez ere hazkunde ekonomikoaz eta garapenaz aritzean. Oro har, ekonomialariek diote "baliozko edozer" dela aberastasunaren osagai. Aberastasunaren definizioak hainbat inplikazio etiko ditu, sarritan aberastasunaren maximizazioa helburutzat hartu eta bere kabuz esanahia duen printzipio gisa hartzen baita.

Nazio Batuen definizioaren arabera, aktibo naturalak, sozialak eta fisikoak barne hartzen dituen neurri bat da, diruaren bidez neurtzen dena. Definizio horren barruan daude lurrak, basoak, erregai fosilak eta mineralak. Giza kapitala biztanleen hezkuntza eta trebeziak dira. Kapital fisikoa makinak, eraikinak, azpiegiturak, etab. dira.

## Kanpo estekak
Kapitalaren metaketa

thumb
**Kapitalaren metaketa** balioa duten baliabideak (hortaz, aberastasuna) metatzeari deritzo. Kapitala diru gehiago ekoizteko inbertitutako dirua edo beste edozein finantza aktibo da. Ekoiztutako diruak hainbat forma izan ditzake: etekina, errenta, interesa, egile-eskubidea, kapital gehiagoren sorrera... Kapitalaren metaketa kapitalismoaren sistema ekonomikoaren oinarria da. Kontzeptua lehen aldiz Adam Smith ekonomialariak erabili zuen *Nazioen Aberastasuna* lanean. Kontzeptuaren ikuspegi klasikoan, inbertsio eta aurrezpenei esker kolektiboki gizartean dagoen aberastasuna igo daiteke. Baita, produktibitatearen gorakadek edota salerosketa balantza positiboek efektu berdina ekar ditzakete.

Eskola Marxistaren iritziz, kapital metaketa sistema kapitalistaren menpe langileriak sufritzen duen esplotazioaren erakusgarri da. Kapital metaketak bi dimentsio dituela esan daiteke Materialismo Historikoaren aburuz: irismen laburrekoa (langileria lokalaren esplotazioaren bidez eginikoa) eta irismen luzekoa (maila internazionalean beste merkatuak kontrolatzen direnean) edo inperialismoa. Marxen aburuz: "kapitala langileei denboran zehar ateratako mozkin metaketa izanik, langileena izan beharko zen, ez esplotatzeileena"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amagasaki

Japoniako Honshu uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Hyōgo prefeturako laugarren handiena. 2012ko erroldaren arabera 450.244 biztanle ditu.

## Geografia 
Prefeturaren hego-ekialdeko muturrean dago, Osaka prefeturarekin mugan eta Osaka hiritik oso gertu beraz. Osakako Badiari begira dagoen hiria da.

## Historia 
Edo Aroan Amagasaki gazteluak kontrolatzen zuen bere probintzia. Gaur egun gaztelu hau ez da existitzen. Hiria bera 1916ko apirilaren 1ean eratu zen eta populazio altuena 1971an izan zuen, 554.000 biztanle.

## Ondasun nabarmenak 
* Isagu santutegia
* Honkoji tenplua

## Iruditegia 

Irudi:Isagujinja02.jpg|Isagu santutegia.
Irudi:Amagasaki ebisu jinja.JPG|Ebisu santutegia.
Irudi:Honkoji (Amagasaki, Hyogo) sanjyunoto.jpg|Honkoji tenplua.

## Hiritar ezagunak 
* Kamui Kobayashi (1986- ), Formula 1 gidaria.

## Hiri senidetuak 
*  (1959)
*  (1983)

## Kanpo estekak 
*  Amagasakiko webgune ofiziala
Holandako Konderria

**Holandako Konderria** () Herbehereetako antzinako konderria izan zen.

Germaniako Erromatar Inperio Santuko estatua, gero habsburgotarren menpe izan zen. Denboraren poderioz, tituluak garrantzia galdu zuen eta jada 1291n Polentzi V.a Holandakoa bere burua Holanda eta Zeelandako konde eta Frisiako jauna izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kanarietako Herri Hautabidea

**Kanarietako Herri Hautabidea** (gaztelaniaz, *Alternativa Popular Canaria [APC]*) 2002an sortutako alderdi kanariar nazionalista ezkertiar bat da eta Askapen Nazionalaren Kanariar Mugimenduaren (MLNC) kidea da. Kanarietako eskualde eremua duen alderdi txikia da. Beren sorrera Azarug gazte-erakundeak eta udal-eremuko hainbat alderdi bultzatu zuten, erakunde ezkertiar nazionalistetan jatorria zuten hainbat militante bezala.

## Kanpo estekak
Galiziako Herriko Alderdi Komunista

**Galiziako Herriko Alderdi Komunista** (galizieraz, *Partido Comunista do Povo Galego [PCPG]*) Galiziako alderdi komunista bat da, ideologikoki marxismo-leninismoan dago eta Galizia nazio bezala aintzatestea du helburu.

## Kanpo estekak
Lorrena Beherea

**Lorrena Behereko dukerria** edo **Lotaringia Behereko Dukerria** (; ) Europako antzinako dukerria izan zen.

959an eratua, egungo Belgika, Herbehereak, iparraldeko Renania eta Frantziako Nord-Pas-de-Calais eskualdea barnean zituen. Urte hartan, Henrike I.a Alemaniakoaren semea zen Bruno Koloniakoak Lotaringia edo Lorrena bi konderritan banatu zuen: Beherea eta Garaia. Muga Rhin ibaia izan zen. Horrela Godofredo I.a Lorrena Beherekoa duke bilakatu zen. 1033 eta 1044 artean berriro baturik, gero dukerria baztertua izan zen. 1190ean, Henrike I.a Brabantekoa duke bilakatu zenean, lurralde-autoritatea galdu eta dukerria banatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vesdre

**Vesdre** (; ) Belgikako Liejako probintziako ibaia da, Ourtheren ibaiadarra dena. Alemanian, Hautes Fagnes zohikaztegian, jaioa, Eupen, Verviers, Limburg, Pepinster eta Chaudfontaine hiriak zeharkatzen ditu bere ibilbidean. Bere iturria dela eta, oso ur azidoak ditu.

## Kanpo estekak
Ourthe

**Ourthe** () Belgikako ibaia da, Mosaren adarra. Houffalizetik gertu, Ourthe Occidentale (Mendebaldeko Ourthe) eta Ourthe Orientale (Ekialdeko Ourthe) ibaien lotunean jaioa, Ardeneetako La Roche-en-Ardenne, Hotton, Durbuy, Hamoir eta Esneux herriak zeharkatzen ditu bere ibilbidean. Amblève eta Vesdre ibaiadar nagusiak ditu.

## Kanpo estekak
Linburgoko Dukerria

**Linburgoko Dukerria** edo **Limburgeko Dukerria** (; ) Europako antzinako dukerria da. Dukerria Mosa ibaia eta Akisgran artean zegoen, egungo Belgikako Lieja eta Linburgo probintzietan, Herbehereetako Limburg probintzian eta Alemaniako Ipar Renania-Westfaliako eskualde batean.

Germaniako Erromatar Inperio Santuko estatua, Frantziako Lehen Errepublikaren inbasioa bere amaiera izan zen. Hiri nagusiak Limbourg eta Eupen zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limburg (hiria)

**Limburg** edo **Linburgo** (; ,  ahoskatua; ) Belgika ekialdeko hiria da (Liejako probintzia). 2008an 5.680 biztanle eta 24,63&nbsp;km² zituen. Egungo udalerriak Limburg, Bilstain eta Goé antzinako herrixkak ditu.

Vesdre ibaiak inguraturik, Erdi Aroan bere kokagune estrategikoari esker Linburgoko dukerriaren hiriburua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Klima azpiartiko

thumb|300px|Klima boreal edo azpiartikoa.
**Klima azpiartiko**, **klima boreal** edo **klima azpipolar** 50º eta 70º latitudeen artean dagoen klima da, klima kontinentalaren azpimultzo bat osatzen dena. Negu gogorrak ditu eta uda motzak. Köppen klima sailkapenean *Dfc*, *Dwc*, *Dfd* eta *Dwd* kodeak ditu. Biozenosi ohikoa taiga du.

Eskualde nagusiak Siberia, Eskandinavia, Hokkaido, Alaska, Kanadako gehiena eta Argentinako eremu batzuk ditu.

## Ikus, gainera 
* Azpiartiko

## Kanpo estekak
Naturopatia

**Naturopatia**, **medikuntza naturala** eta **medikuntza naturista** ere deitua, bitarteko *naturalak* baliatuz gorputza zaindu eta sendatzeko metodoen multzoa da, bereziki elikadura, sendabelarrak, masajeak eta bestelako metodo eta praktika fisiko nahiz psikologikoak erabiliz. Besteak beste horren baitan sar daitezkeen metodoen aniztasuna dela eta, ez dago adostasunik naturopatiak duen sendatzeko ahalmenari buruz.

## Kanpo estekak
Sint-Jans-Molenbeek

**Sint-Jans-Molenbeek** (nederlanderaz  ahoskatua) edo **Molenbeek-Saint-Jean** (frantsesez  ahoskatua) Belgikako hiri bat da, Brusela-Hiriburua eskualdea osatzen duten 19 hirietako bat. Eskualde honetako gainontzeko hiriak bezala, ofizialki elebitarra da.

Mugakideak Brusela, Anderlecht, Dilbeek, Berchem-Sainte-Agathe, Koekelberg eta Jette ditu.

## Auzoak 
* Centre (19.586 bizt.)
* Machtens (13.245 bizt.)
* Maritime (12.842 bizt.)
* Scheutbos-Cimetière (11.059 bizt.)
* Karreveld (8.328 bizt.)
* Birmingham (7.314 bizt.)

## Hiri senidetuak 
Sint-Jans-Molenbeek ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

* 

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Aalst (Belgika)

**Aalst** (,  ahoskatua; ) Belgikako iparraldeko hiria, Flandrian, Dender ibaiaren ertzean dagoena.

Ekialdeko Flandriako hiri honek 81.853 biztanle zituen (2012).

## Herritar ezagunak 
* Pieter Coecke van Aelst (1502–1550), margolaria
* Adolf Daens (1839–1907), apaiza eta politikaria
* Franz Cumont (1868–1947), historialari eta hizkuntzalaria
* Louis D'Haeseleer (1911–1988), politikaria
* Louis Paul Boon (1912–1979), idazlea
* Mark De Bie (1939), telebista idazlea
* Luc Luycx (1958), diseinatzailea
* Sabine Appelmans tenislaria
* Dimitri Verhulst (1972), poeta
* Peter Van Der Heyden (1976), futbolaria
* Bert Kruismans, umorista

## Herri eta hiri senidetuak 
* : Gabrovo

## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
Sint-Niklaas

**Sint-Niklaas** (nederlanderaz  ahoskatua) Belgikako iparraldeko hiria, Flandrian. Ekialdeko Flandriako hiri honek 81.853 biztanle zituen (2012).

Sint-Niklaas hiriaz gain, udalerriak Belsele, Nieuwkerken-Waas eta Sinaai herriak ere baditu. Waasland eskualdeko hiriburu eta hiri nagusia da.

## Herri eta hiri senidetuak 
* : Colmar
* : Lucca
* : Abingdon, Oxfordshire
* : Schongau, Bavaria
* : Gorcum
* : Tábor

## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
La Louvière

**La Louvière** (frantsesez  ahoskatua; ) Belgikako hegoaldean dagoen hiria da, Valonian dagoena. Herrialde osoko hamazazpigarren populatuena dena.

La Louvière udalerriak Haine-Saint-Paul, Haine-Saint-Pierre, Saint-Vaast, Trivières, Boussoit, Houdeng-Aimeries, Houdeng-Gœgnies, Maurage eta Strépy-Bracquegnies antzinako udalerriak ditu barnean.

## Herritar ezagunak 
* Maurice Grevisse (1895–1980), hizkuntzalaria
* Anna Boch (1848–1936), margolaria
* Eugène Boch (1855–1941), margolaria
* Maurice Baudoux (1902–1988), apaiza
* Pol Bury (1922–2005), eskultorea
* Jean Louvet(1934), antzerkigilea
* Jey Crisfar (1988), aktorea
* Eden Hazard (1991), futbolaria
* Thorgan Hazard (1993), futbolaria

## Hiri senidetuak 
La Louvière ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* : Saint-Maur-des-Fossés
* : Foligno
* : Kordoba
* : Bojnice
* : Kalisz

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Udal webgunea
Hasselt

**Hasselt** (nederlanderaz ) Belgikako ipar-ekialdeko hiria da, Flandrian kokatua, Linburgo probintziako hiriburua. 102,24 kilometro koadroko eremua hartzen du eta 2016ko urtarrilaren 1ean 76.621 lagun bizi ziren bertan.

## Herritar ezagunak 
* Hendrik van Veldeke (1140 aldean-1190 aldean), idazlea
* Jean-Joseph Thonissen (1817-1891), legelaria
* Willy Claes (1938), politikaria
* Adrien de Gerlache (1866–1934), esploratzaile eta militarra
* Paul Wellens (1952), txirrindularia
* Luuk Gruwez (1953), poeta
* Steve Stevaert (1954), politikaria
* René Martens (1955), txirrindularia
* Nico Emonds (1961), txirrindularia
* Stef Driesen (1966) artista
* Luc Nilis (1967), futbolaria
* Axelle Red (1968), kantautorea
* Bram Castro (1982), futbolaria
* Daniel Guijo-Velasco (1984), futbolaria

## Hiri senidetuak 
Hasselt ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* : Detmold
* : Mountain View (Kalifornia)
* : Itami (Hyogo)
* : Sittard

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, hasselt.be
Mur de Huy

**Mur de Huy** (euskaraz: Huyko harresia; ) Belgikako muinoa da, Huy hirian dagoena.  edo baselizen bidea izeneko kalean kokaturik, Sarteko Andre Mariaren basilika du tontorrean. Txirrindularitzan ospetsua da oso, La Flèche Wallonne lasterketaren bukaera baita. Europako aldaparik gogorrenetariko bat da (%26).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Signal de Botrange

**Signal de Botrange** () Belgika mendirik garaiena da. Ardenetako mendigunean, Hautes Fagnesen hain zuzen ere, dago, 694 metroko altueran.

Ordoki batean dago eta bertatik errepide bat pasa da. 1923an eskailera bat eta 1934an dorre bat eraiki zituzten, 718 metroko altueraraino iristeko.
thumb

## Kanpo estekak
Digora

**Digora** (, *Digoræ*; ), lehenago **Volno-Khristianovski** (errusieraz: Во́льно-Христиа́новский), **Novokhristianovskoie** (errusieraz: Новохристиа́новское) eta **Khristianovskoie** deitua, Errusiako Ipar Osetia-Alania errepublikako udalerria eta Digorski barrutiko zentro administratiboa da. Tereken arroko Ursdon ibaiaren ertzean dago, Vladikavkazetik 49 km ipar-mendebaldera. 9 km²ko eremua du eta 2010ean 10.856 biztanle zituen.

## Biztanleria 
2010ean Digorak 10.856 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kiosko

thumb|300px
**Kioskoa** zutabe batzuk eutsitako estalpe goratu eta irekia da, borobila edo poligonala, hirietako plazetan eraiki gehienetan eta ikuskizunei ikusgarritasuna emateko erabiltzen dena.

## Ikus, gainera 
* Tenplete (musika)

## Kanpo estekak
Eric Ambler

**Eric Clifford Ambler** (Londres,  - ) ingeles idazle eta gidoigilea izan zen.

## Biografia 
Aditu askoren iritziz, Amblerrek sortu zuen espioitza eta krimenaren generoa, 1970eko hamarraldian oso estimatua izan zena. 1936 eta 1940 artean, Amblerrek sei eleberri idatzi zituen: *The Mask of Dimitrios* (1939, Demetrios-en Mozorroa) da ezagunena. Hollywooderako gidoiak ere idatzi zituen. Amblerrek arrisku ikusezinezko mundu beldurgarri baina sinesgarriak sortzen zituen bere eleberrietan. Protagonista nagusiak gizon normalak dira, baina bortizkeria eta azpijoko sare batean harrapatuta gelditzen dira halabeharrez, eta ezin dute ihes egin hortik. 1960ko hamarraldi erditik aurrera, Amblerrek, maiz, latzak ikusitako mertzenario bat jartzen zuen istorioko heroi-kontatzaile. Amblerren beste eleberri batzuk: *Judgment on Deltchev* (1951, Deltchev-en epaiketa) eta *The Care of Time* (1981, Denboraren ardura). Haren liburuetan oinarrituriko zenbait film egin dituzte.

## Lanak 
### Gidoiak 
* *The Way Ahead* (1944)
* *The October Man* (1947)
* *The Passionate Friends* (1949)
* *Highly Dangerous* (1950)
* *The Clouded Yellow* (1951)
* *The Magic Box* (1951)
* *Encore* (1951)
* *The Card* (1952)
* *The Cruel Sea* (1953)
* *Rough Shoot* (1953)
* *The Purple Plain* (1954)
* *Lease of Life* (1954)
* *Yangtse Incident: The Story of HMS Amethyst* (1957)
* *A Night to Remember* (1958)
* *The Wreck of the Mary Deare* (1959)
* *Alfred Hitchcock Presents: Act of Faith (1962), telesaila
* *Love Hate Love* (1970), Telefilm

### Eleberriak 
* *The Dark Frontier* (1936)
* *Uncommon Danger* (1937)
* *Epitaph for a Spy* (1938)
* *Cause for Alarm* (1938)
* *The Mask of Dimitrios* (1939)
* *Journey into Fear* (1940)
* *Judgment on Deltchev* (1952)
* *The Schirmer Inheritance* (1953)
* *The Night-Comers* (1956)
* *Passage of Arms* (1959)
* *The Light of Day* (1962)
* *A Kind of Anger* (1964)
* *Dirty Story* (1967)
* *The Intercom Conspiracy* (1969)
* *The Levanter* (1972)
* *Doctor Frigo* (1974)
* *Send No More Roses* (1977)
* *The Care of Time'' (1981)

## Erreferentziak
Awaji uhartea

Setoko Barne Itsasoan dagoen uharte handiena da eta Hyōgo prefeturari dagokio. 2005eko erroldaren arabera 157.000 biztanle ditu.

## Geografia 
Uhartea hegoaldean dagoen Shikoku uhartetik Naruto itsasarteak banatzen du eta Honshū uharte handitik Akashi itsasarteak. 1998an ordea Akashi Kaikyō zubia eraiki zen, munduko zubi eseki luzeena eta Honshurekin lotuta gelditu zen. Itsasarte biak nabigatzeko arriskutsuak dira, batez ere hegoaldekoa, Narutoko zurrunbiloak direla eta.

Nojima failak zeharkatzen du uhartea. Faila hau izan zen 1995eko lurrikara handiaren arduraduna.

Setonaikai Parke Nazionalaren ekialdeko zatian dago.

## Historia 
Xintoismoak munduaren sorrera azaltzen duen kondairaren arabera Awaji izan zen *ōyashima* uharteen artean lehenengoa sortzen Izanagi eta Izanami kamietatik.

## Banaketa administratiboa 
VII eta XIX artean Awaji probintzia osatu zuen, gaur egun ordea Hyōgo prefeturaren barnean dago eta hiru udalerri ditu:
* Awaji: uhartearen iparraldea hartzen du eta 47.457 biztanle ditu.
* Sumoto: uhartearen erdialdea hartzen du eta 48.674 biztanle ditu.
* Minamiawaji: uhartearen hegoaldea hartzen du eta 52.888 biztanle ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Awaji Ningyō-Jōruri: 500 urte dituen txontxongilo antzokia.
* Hompuku-ji tenplua.
* Akashi Kaikyō zubia.
* Narutoko zurrunbiloak
* Awaji Yumebutai biltzar aretoa.

## Iruditegia 

Irudi:Awaji yumebutai13bs.jpg|Awaji Yumebutai (Awaji).
Irudi:Sumoto arban area No,2.JPG|Sumoto.
Irudi:Fukura port 1.jpg|Fukura (Minamiawaji).
Irudi:Akashi Bridge.JPG|Akashi Kaikyō zubia.
Irudi:The whirling current in Naruto.JPG|Narutoko zurrunbiloak.
Irudi:Esakitoudai 01.jpg|Esaki itsasargia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
*  Turismo bulegoaren webgunea
Alagir

**Alagir** (; ) Errusiako Ipar Osetia-Alania errepublikako udalerria eta Alagirski barrutiko zentro administratiboa da. Tereken arroko Ardon ibaiaren ertzean dago, Vladikavkazetik 54 km mendebaldera. 2010ean 20.949 biztanle zituen.

## Historia 
Mikhail Vorontsov printzeak sortu zuen hiria 1850ean, zilar eta berun meatze baten ondoan. Hasieran, metal galdategien inguruko kokaleku gotortu bat zen, meatze gune garrantzitsu bilakatu zena. XIX. mende amaieran errusiar eta georgiar langile ugari iritsi zen bertara. Errusiako Gerra Zibilean borroka bortitzak izan ziren eta georgiar biztanle asko hil zen. Leninek kontrairaultzaileei egotzi zizkien Alagirren gertatutako basakeriak, baina georgiarren iritziz osetiar erradikalak izan ziren errudunak.

## Biztanleria 
2010ean Alagirrek 20.949 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txus (argipena)

**Txus** Jesus izenaren hipokoristikoa da, eta erabilera hauek ditu:

** Txus Bidorreta, saskibalio entrenatzailea,
** Txus Jaio, euskal herritar rally gidaria,
** Txus di Fellatio, espainiar abeslaria;
* *Txus*, La Polla Records musika taldearen abestia.

## Ikus, gainera 
* Schuss
Schuss

**Schuss** feskagarri baten merkataritza marka da. 1950eko hamarkadan sortu zen Pasaian, sifoi eta gaseosa enpresa bateko jabeak ziren Ignazio eta Jose Luis Beristain eskutik. Edari freskagarriak zabalkuntza azkarra izan zuen Espainian 1960eko hamarkadan. Hasiera batean edaria ekoizteko ura Altzibarretik ekartzen zuten. 1970eko hamarkadan, antzeko izena zuen beste marka batekin arazo judizialak izan eta enpresa itxi egin zen. Egun, Coca Cola enpresa da Schuss edari markaren jabea.

## Kanpo estekak
Juan José Ocón

**Juan José Ocón** (Donostia, 1968) gipuzkoar orkestra zuzendaria da, egun Euskal Herriko Gazte Orkestraren zuzendaria dena.

Tomás Aragüésen zuzendaritzapean konposizioa ikasi zuen Francisco Escudero Kontserbatorioa. Hurrengo urtean Moravian ikasi zuen.

Kanaria, Moravia, Letonia, Euskadi, Las Palmas, Bilbo, Galizia eta Bratislavako orkestrak zuzendu ditu.

Donostiako musika hamabostaldia zuzendu du eta Donostiako Orfeoiarekin lan egin du. 2000. urteko irailetik aurrera Euskal Herriko Gazte Orkestraren zuzendari artistikoa da.
Tomás Aragüés

**Tomás Aragüés** aita eta semea ziren bi musikagileen izena da:
* Tomás Aragüés Bayarte, aita
* Tomás Aragüés Bernad, semea
Kristobaldegiko komentua

**Kristobaldegiko komentua** Donostiako Txominenea auzoan dagoen frantziskotar lekaime kontzepzionisten komentu bat da. 1860 urtean eraiki zen, Teresa Burgué donostiar filantropoaren ekimenez, emakume gazte babesgabeei laguntzeko. Zeregin honetan izandako hainbat oztopo direla eta, Sor Patrocinio espainiar lekaimeak eraikina erosi zuen 1866. urtean, eta bere ordenako komentu bihurtu. Eskola ere izan zen 1966 urtera arte. 2011 urtean Donostiako Udalak lekaimeekin akordioa lortu zuen, komentuko lur sailak udalaren esku utzi eta inguruetan Txomin Berria izeneko hirigintza plana aurrera eramateko.

## Kanpo estekak
Tomás Aragüés Bernad

**Tomás Aragüés Bernad** (Albalate del Arzobispo, Teruel, 1935eko urriaren 19a - Madril, 2022ko otsailaren 17a) Aragoin jaiotako euskal herritar musika irakasle, zuzendari eta musikagile bat izan zen.

Tomás Aragüés Bayarte musikagilearen semea, bost urte zituela familiarekin joan zen Barakaldora bizitzera.

Francisco Escudero Kontserbatorioan irakaslea (1972-1993), zuzendaria (1980-1983) eta katedraduna (1980-1993) izan zen. Easo Abesbatza ere zuzendu zuen (1977-1979).

Aragüésen lan nagusien artean, *Euskal Requiem* dago (1991).

## Lanak 
* *Misa* (1964)
* *Gure Etxea* (1963)
* *Misa de Cuaresma* (PAX, 1968)
* *Tu eres mi riqueza* (PAX, 1969)
* *Himnos de juventud* (PAX, 1971)
* *Concierto para trompa y orquesta* (1974)
* *Quinteto Vasco* (1975)
* *Bost Eleiz Eresi* (1979)
* *Suite Clásica* (1980)
* *Quasi un Rondo* (1986)
* *Suite Romántica* (1982)
* *Min Eresia* (1983)
* *Concierto para txistu y orquesta* (1984)
* *Obertura-Fantasia* (1985)
* *Tria ab uno* (1986)
* *Cuatro Espacios Sinfónicos* (1984)
* *Concierto para violín y orquesta* (1988)
* *Cuarteto modal* (1989)
* *Christmas Suite* (1989)
* *Navidad* (1990)
* *Euskal Requiem* (1991)
* *Cuatro danzas sinfónicas* (1992)
* *Sinfonietta* (1994)

## Erreferentziak
Marokoar

**Marokoarrak** (, , marokoar arabiera: *Lemgharba*) Marokoko kultura eta jatorria dutenak dira, arabieraren marokoar aldaera eta amazigera ama hizkuntzak dituztenak.

Marokon bertan bizi diren 35 milioi marokoarrez gain, Frantzian, Belgikan, Israelen, Italian, Herbehereetan, Espainian eta Libian diaspora zabala ere badago.

Gertuko magrebtarrek bezala, amazig, arabiar eta beltz jatorria dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Turkiar

**Turkiarrek** () turkiar herri nagusia osatzen dute. Munduan zehar Turkiako herritarrak eta turkiar jatorria duenak daude. Otomandar Inperioa desegin zenean, turkiar gutxiengoak agertu ziren Bulgarian, Zipren, Georgian, Grezian, Iraken, Kosovon, Mazedonian, Errumanian eta Sirian. Gainera, mendebaldeko Europan (batez ere Alemanian, Frantzian, Erresuma Batuan, Herbehereetan, Austrian, Belgikan eta Liechtensteinen), Australian, Ipar Amerikan eta antzinako Sobietar Batasunean etorkin asko agertu ziren XX. mendean zehar.

Bere kultura oso ezberdina da eta oghuz, anatoliar, greziar, islamiar, otomandar eta mendebaldar tradizioetan du iturri.

## Turko-zipretarrak 
Zipre uharteko turkiarrek jasotzen duten izena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Landetako entsalada

**Landetako entsalada** () Landetako janari tipikoa da. Ahatearen produktuak (pate, arandoiak edo , magret eta urineko) dituen entsalada da. Askotan tomate eta pinaziak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas uraza

**Itsas uraza** (*Ulva lactuca*) Chlorophyta dibisioan dagoen alga berdea da, mundu osoan bizi dena. Ulva generoko alga jangarri hau Eskozian sopetan eta entsaladetan erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak