Azaroaren 6

**Azaroaren 6**a gregoriotar egutegiaren urteko hirurehun eta hamargarren eguna da, 311.a bisurteetan. 55 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1808 &ndash; Balmasedako gudua, Iberiar Penintsulako Gerrakoa.
* 1980 &ndash; ETAk Alberto Lisalde Ramos hil zuen Eibarren eta Sotero Mazo Figueras Gipuzkoan.
* 1982 &ndash; Joan Paulo II.a aita santuak, Loiolako santutegia bisitatu zuen, bere Euskal Herriko bisitaldiaren barruan.
* 1986 &ndash; 
** Donostiako Bilintx liburudendan lehergailu batek eztanda egin zuen. Urtebetean bigarren aldia zen Bilintxen talde parapolizialek halako erasoa eragiten zutela. 
** Guardia Zibilak eta Police Nationalek ETAren kontrako Sokoa Operazioa burutu zuten Hendaian.
* 2011 &ndash; Gipuzkoa, Bizkaia eta Nafarroako iparraldean (batez ere Baztan eskualdean) uholdeak jazo ziren, ondorioz Irunen pertsona bat hil eta Derion beste pertsona bat desagertu zelarik.

### Mundua 
* 1658 &ndash; Homosexualak izatea egotzitza, hamalau gizon bizirik erre zituen Espainia Berriko inkisizioak. Espainiar autoritateek uste zuten erlaxatzen ari zirela herritarrak, eta, bekatu publikoak zigortzeko agindua eman zuen Filipe IV.a Espainiakoak.
* 1917 &ndash; Boltxebike eta tsaristen arteko borrokek San Petersburgo hartu zuten. Errusiako Iraultza hasi zen.
* 1975 &ndash; Mendebaldeko Sahara okupatuz Ibilaldi Berdea abiatu zuten marokoarrek, 350.000 zibil eta 40.000 soldadu marokoarrek.
* 2001 &ndash; ETAk bonba-auto bat leherrarazi zuen Madrilen.
* 2005 &ndash; Kentuckyko estatu amerikarrean egondako tornadoek 23 hildako eragin zituzten.
* 2006 &ndash; Japoniako Hokkaido uhartean egondako tornado batek bederatzi hildako eragin zituen.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
* 2007 &ndash; Xabier Montoiaren *Euskal hiria sutan* eta Fernando Reyren *Pereirak dioenez* lanek irabazi zituzten euskarazko eta itzulpengintzako, hurrenez hurren, Euskadi Literatura Sariak.

### Mundua 
* 1987 &ndash; *Cry Freedom* ("Askatasuna Ohiukatu") filma estreinatu zen, Richard Attenboroughek zuzendu eta Denzel Washington, Kevin Kline, Penelope Wilton eta Kevin McNally aktoreek antzeztu zuten.
* 1996 &ndash; *Ramson* ("Erreskatea") filma estreinatu zen, Ron Howardek zuzendu eta Mel Gibson, Rene Russo eta Gary Sinise aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1806 &ndash; Leonardo Zuloaga, Mexikon lurjabe handia bilakatutako bizkaitarra (h. 1865).
* 1871 - Severa de Madariaga, bizkaitar pedagogoa, Inka herrian Adopzio Alaba Kuttun izendatua 2009an (h. 1946).
* 1884 &ndash; Miguel Sena, gipuzkoar futbolaria (h. 1969).
* 1896 &ndash; Félix Huarte Goñi, nafar ekonomialari eta finantzaria (h. 1971).
* 1901 &ndash; Jean-Baptiste Urrutia, baxenafar apezpiku-misiolaria (h. 1979).
* 1920 &ndash; Eugenio Etxebarria, bizkaitar albokari eta albokagilea, batzuen hitzetan *azken albokari tradizionala* (h. 2008).
* 1924 &ndash; Frantzisko Garmendia Aiestaran, gipuzkoar elizgizona, New Yorkeko Apezpiku Laguntzaile izandakoa (h. 2005).
* 1928 &ndash; Jose Luis Ugarte, euskal nabigatzailea, bakarkako estropadetan aditua (h. 2008).
* 1943 &ndash; Alfonso Dubois, bizkaitar ekonomialaria eta EHUko irakaslea.
* 1946 &ndash; Javier Otano, Nafarroako Gobernuko lehendakari ohia.
* 1950 &ndash; Gabriel Urralburu, Nafarroako Gobernuko lehendakari ohia.
* 1955 &ndash; José Luis de la Cuesta, gipuzkoar legelaria.
* 1957 &ndash; Odile Kruzeta, gipuzkoar kazetaria.
* 1962 &ndash; Enrique Urbizu, bizkaitar gidoigile eta zinema zuzendaria.
* 1964 &ndash;
** Patrick Keheille, zuberoar idazlea, pastoralak idazteagatik nabaritua.
** Félix Sarriugarte, bizkaitar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1967 &ndash; Josune Gorostidi, gipuzkoar txirrindulari ohi eta herri kirolaria.
* 1971 &ndash; Iratxe Sorzabal, gipuzkoar ETAkidea.
* 1972 &ndash; Ana Fernández-Villaverde, *La Bien Querida*, bizkaitar margolari eta musikagilea.
* 1976 &ndash; Saúl Cepeda, gipuzkoar kazetari, idazle eta gourmanda.
* 1977 &ndash; Oier Aizpurua, gipuzkoar piraguista eta arraunlaria.
* 1979 &ndash; Ander Vilariño, gipuzkoar auto pilotua.
* 1980 &ndash; Aritz López Garai, bizkaitar futbolaria.
* 1989 &ndash; Lander Martínez, arabar politikaria.
* 1992 &ndash; Oihane Mendizabal, gipuzkoar arkeologoa.
* 1996 &ndash; Eraitz Saez de Egilaz, gipuzkoar abokatu eta politikaria, EH Bilduko Gazteri Idazkaria.
* 1998 &ndash; Sara Iparragirre, gipuzkoar saskibaloi-jokalaria.

### Mundua 
* 1479 &ndash; Joana Eroa, gaztelako erregina (h. 1555).
* 1494 &ndash; Suleiman I.a, Otomandar Inperioko hamargarren sultana (h. 1566).
* 1617 &ndash; Leopoldo Medici, italiar kardinala (h. 1675).
* 1661 &ndash; Karlos II.a Espainiakoa, Espainiako erregea (h. 1700).
* 1754 &ndash; Frederiko Württembergekoa, Württembergeko erregea (h. 1816).
* 1771 &ndash; Alois Senefelder, alemaniar aktore, antzerkigile eta litografiaren asmatzailea (h. 1834).
* 1774 &ndash; Severo Andriani, kataluniar elizgizona (h. 1861).
* 1778 &ndash; Augustinos Kapodistrias, Greziako estatuburua (h. 1857).
* 1814 &ndash; Adolphe Sax, belgikar musikaria eta musika-tresnen egilea (h. 1894).
* 1825 &ndash; Charles Garnier, frantziar arkitektoa (h. 1898).
* 1833 &ndash; Jonas Lie, norvegiar idazlea (h. 1908).
* 1835 &ndash; Cesare Lombroso, italiar kriminologo, frenologo, sendagile eta Italiako kriminologia positibistako eskolaren sortzailea (h. 1909).
* 1841 &ndash; Armand Fallières, Frantziako presidentea (h. 1931).
* 1854 &ndash; John Philip Sousa, estatubatuar musikagile eta banda-zuzendaria (h. 1932).
* 1858 &ndash; Caran d'Ache, frantziar satiragile eta marrazkilari politikoa (h. 1909).
* 1879 &ndash; Kazimieras Būga, lituaniar hizkuntzalaria (h. 1924).
* 1880 &ndash; Robert Musil, austriar idazlea (h. 1942).
* 1886 &ndash; Ida Barney, estatubatuar astronomoa, 150.000 izarren neurketa astrometrikoak egin zituelako ezaguna (h. 1982).
* 1892 &ndash; Osbert Sitwell, ingeles idazlea (h. 1969).
* 1901 &ndash; Richard Ithamar Aaron, galestar filosofoa (h. 1987).
* 1906 &ndash; Emma Lehmer, errusiar-estatubatuar matematikaria (h. 2007).
* 1908 &ndash;
** Françoise Dolto, frantziar pediatra eta psikoanalista, haurtzaroaren psikoanalisia ikertzeagatik ospetsua (h. 1988).
** Teizo Takeuchi, japoniar futbolaria (h. 1946).
* 1910 &ndash; Miguel Reale, brasildar filosofo eta legelaria (h. 2006).
* 1913 &ndash; María Bruguera Pérez, espainiar militante libertarioa eta aktibista feminista (h. 1992).
* 1914 &ndash; Jonathan Harris, estatubatuar aktorea.
* 1919 &ndash;
** Sophia de Mello Breyner, portugaldar idazlea, XX. mendeko Portugalgo olerkaririk handienetakoa (h. 2004).
** Marcos Gándara, Ekuadorko militar eta estatuburua (h. 2011).
* 1921 &ndash; James Jones, estatubatuar idazlea (h. 1977).
* 1922 &ndash; Michel Crozier, frantziar soziologoa, erakundeen soziologiaren alorrean analisi estrategikoaren sortzaile nagusia (h. 2013).
* 1925 &ndash;
** Jean Aurel, frantziar zinemagilea (h. 1996).
** Michel Bouquet, frantziar antzezlea (h. 2022).
* 1926 &ndash; Jackie Forster, ingeles kazetaria, lesbianen eskubideen aldeko ekintzailea (h. 1998).
* 1931 &ndash;
** Mike Nichols, estatubatuar zinemagilea (h. 2014).
** Abdirahman Ahmed Ali Tuur, Somalilandiako presidentea (h. 2003).
** Pinito del Oro, kanariar trapezista, idazlea, enpresaria (h. 2017)
* 1932 &ndash; François Englert, belgikar fisikari teorikoa, 2013ko Fisikako Nobel Saria.
* 1933 &ndash; Carlos Correia, Ginea-Bissauko lehen ministroa (h. 2021).
* 1938 &ndash;
** Diana Russell, hegoafrikar aktibista eta idazle feminista (h. 2020).
** Seishiro Shimatani, japoniar futbolaria (h. 2001).
* 1940 &ndash; Clara Janés, kataluniar idazlea.
* 1942 &ndash;
** Kelvin Ogilvie, kanadar kimikaria, azido erribonukleikoaren (RNA) sintetizatzailea asmatzailea (h. 2025).
** Félix Vidal Costa, espainiar fisikaria eta ikertzailea.
* 1943 &ndash; Severo Moto, ekuatoreginear kazetaria eta politikaria.
* 1946 &ndash;
** Joan Francesc Baixas, kataluniar margolari, antzerki zuzendari eta txotxongilolaria.
** Sally Field, estatubatuar aktorea.
** Viivi Luik, estoniar idazlea.
** George Young, australiar musikari, egile abeslari eta musika ekoizlea (h. 2017).
** Susie Orbach, britainiar psikoterapeuta, psikoanalista, idazlea eta gizarte kritikaria.
* 1947 &ndash; 
** Barbara Aiello, italo-estatubatuar errabinoa.
** Mesut Yılmaz, Turkiako lehen ministroa (h. 2020).
* 1948 &ndash;
** Glenn Frey, estatubatuar musikari, abeslari eta aktorea, *Eagles* taldearen kide sortzailea (h. 2016).
** Rushton Moreve, estatubatuar baxu-jotzailea, *Steppenwolf* taldeko kidea (h. 1981).
* 1949 &ndash; Arturo Sandoval, kubatar musikaria, pianista eta tronpeta-jotzailea.
* 1950 &ndash; Leonardo Ulrich Steiner, brasildar kardinala.
* 1951 &ndash;
** Alain Etchegoyen, frantziar filosofo eta ekonomista (h. 2007).
** Simon Conway Morris, ingeles paleontologo eta astrobiologoa, Kanbriar garaino Burgess Shale aztarnategiko fosilen inguruan egindako ikerketengatik ezaguna.
* 1954 &ndash; Montserrat Tura, kataluniar politikari eta saiakera-idazlea.
* 1957 &ndash; Cam Clarke, estatubatuar ahots-aktorea eta abeslaria.
* 1965 &ndash;
** Valérie Benguigui, frantziar aktorea (h. 2013).
** Yayo Guridi, argentinar aktore eta umorista.
* 1967 &ndash; Emmanuelle Bercot, frantziar aktore, gidoigile eta zinema zuzendaria.
* 1968 - Sandie Richards, jamaikar atleta, 400 metroko lasterketan eta 4 x 400 metroko erreleboetan aditua.
* 1969 &ndash;
** Arancha de Benito, espainiar telebista-aurkezlea.
** Colson Whitehead, estatubatuar eleberrigilea.
* 1970 &ndash; Ethan Hawke, estatubatuar aktore, idazle eta zuzendaria.
* 1971 &ndash; Laura Flessel, frantziar eskrimalaria, ezpata modalitatekoa.
* 1972 &ndash;
** Thandie Newton, ingeles aktorea.
** Rebecca Romijn, estatubatuar aktore eta modelo ohia.
* 1974 &ndash; Frank Vandenbroucke, belgikar txirrindularia (h. 2009).
* 1976 &ndash; Lluvia Rojo, espainiar aktore eta abeslaria.
* 1979 &ndash; Lamar Odom, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohia.
* 1987 &ndash; Ana Ivanović, serbiar tenislaria.
** Andrea Maceiras, galegozko idazle galiziarra.
* 1988 &ndash;
** Alexandra Elbakian, *Zientzietako Pirata Erregina*, kazakhstandar programatzaile informatikoa, *Sci-Hub* gunearen sortzailea.
** Emma Stone, estatubatuar aktorea.
** Conchita Wurst, austriar abeslari eta drag queena.
* 1990 &ndash;
** Luna Miguel, espainiar poeta, idazlea eta kazetaria.
** André Schürrle, alemaniar futbolari ohia.
* 1991 &ndash; Olga Smirnova, errusiar balet-dantzaria.
* 1993 &ndash; Dearica Hamby, estatubatuar saskibaloi jokalaria.
* 1997 &ndash; Brittany Brewer, estatubatuar saskibaloi-jokalaria.
* 2000 &ndash; Marjorie Lajoie, kanadar izotz gaineko patinatzaile atistiko olinpikoa.
* 2002 &ndash; Lara Naki Gutmann, taliar izotz gaineko patinatzaile artistiko olinpikoa.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1927 &ndash; Vicente García Castañón, nafar meatz-ingeniaria, Madrilen.
* 1956 &ndash; Fernando Amarika, arabar margolari inpresionista (j. 1866).
* 1993 - Juan Francisco Lezama, bizkaitar futbolaria (j. 1916).
* 2000 &ndash; José Joaquín Arazuri, nafar medikua eta historialaria j. 1918).
* 2001 &ndash; Bixente Ameztoi, euskal herritar margolari surrealista (j. 1946).
* 2008 &ndash; Karmelo Etxenagusia, euskal idazlea, euskaltzain urgazlea eta Bilbo elizbarrutiko gotzain laguntzailea (j. 1932).
* 2021 - Nieves Berasaluze, *Chiquita de Mallavia*, bizkaitar erraketista, Sevillan (j. 1924).

### Mundua 
* 1003 &ndash; Joan XVII.a, aita santua.
* 1355 &ndash; Arnaldo Barbazangoa, okzitaniar elizgizona, Iruñeko apezpikua.
* 1406 &ndash; Inozentzio VII.a, aita santua (j. c. 1339).
* 1568 &ndash; Ana Brunswick-Lüneburgekoa, Brunswick-Lüneburgeko dukesa jaiotzez eta Pomeraniako dukesa ezkontzaz (j. 1502).
* 1632 &ndash; Gustavo II.a Adolfo, Suediako erregea (j. 1594).
* 1646 &ndash; Ana Caro de Mallén, Espainiako Urrezko Aroko poeta eta antzerkigilea (j. c. 1590).
* 1650 &ndash; Gilen II.a Orangekoa, Nassauko konde eta Orangeko printzea (j. 1626).
* 1656 &ndash; Joanes IV.a, Portugalgo erregea (j. 1604).
* 1672 &ndash; Heinrich Schütz, alemaniar musikagilea (j. 1585).
* 1767 &ndash; Giovanni Battista Pittoni, italiar margolaria (j. 1687).
* 1822 &ndash; Claude Louis Berthollet, frantziar kimikaria (j. 1748).
* 1836 &ndash; Karlos X.a Frantziakoa, Frantziako eta Nafarroako erregea (j. 1757).
* 1866 &ndash; Christian Albrecht Bluhme, Danimarkako lehen ministroa (j. 1794).
* 1887 &ndash; Eugène Pottier, frantziar politikaria, Lehenengo Internazionaleko kidea (j. 1816).
* 1892 &ndash; Juana Manuela Gorriti, argentinar idazlea (j. 1818).
* 1893 &ndash; Piotr Ilitx Txaikovski, errusiar musikagilea (j. 1840).
* 1912 &ndash; Mykola Lysenko, ukrainar musikagile, piano-jotzaile, orkestra-zuzendari eta etnomusikologoa (j. 1842).
* 1913 &ndash; William Henry Preece, galestar elektrizitate ingeniari eta asmatzailea (j. 1834).
* 1920 &ndash; Arturo Soria, espainiar hirigile, eraikitzaile, geometra eta kazetaria (j. 1844).
* 1926 &ndash; Carl Swartz, Suediako lehen ministroa (j. 1858).
* 1929 &ndash; Max Badengoa, Alemaniako kantzilerra (j. 1867).
* 1930 &ndash; Adolf Wölfli, suitzar marrazkilari, margolari, idazle eta musikagilea (j. 1864).
* 1934 &ndash; Florence Ethel Johnson, australiar feminista, sindikalista eta hezitzailea (j. 1884).
* 1940 &ndash; Joseph Vrindts, valonieraz idatzi zuen belgikar akademikoa eta idazlea (j. 1855).
* 1941 &ndash; Maurice Leblanc, frantziar idazlea (j. 1864).
* 1955 &ndash; Edwin Barclay, Liberiako 18. presidentea (j. 1882).
* 1960 &ndash; Erich Raeder, alemaniar almirantea (j. 1876).
* 1964 &ndash;
** Hans von Euler-Chelpin, alemaniar-suediar biokimikaria, 1929ko Kimikako Nobel Saria (j. 1873).
** Hugo Koblet, suitzar txirrindularia (j. 1925).
** Anita Malfatti, brasildar margolaria (j. 1889).
* 1965 &ndash; Edgar Varèse, frantziar-estatubatuar musikagilea eta orkestra-zuzendaria (j. 1883).
* 1970 &ndash; Agustín Lara, mexikar musikari eta poeta.
* 1978 &ndash; Henri Suter, suitzar txirrindularia (j. 1899).
* 1982 &ndash; Shiro Teshima, japoniar futbolaria (j. 1907).
* 1984 &ndash; Gastón Suárez, boliviar dramaturgo eta idazlea.
* 1986 &ndash;
** James S. Holmes, nederlandar poeta, traduktologo eta itzultzailea (j. 1924).
** Lili Kraus, hungariar pianista (j. 1903).
* 1987 &ndash;
** George Laurence, kanadar fisikaria (j. 1905).
** Jean Rivier, frantziar musikagilea (j. 1896).
* 1989 &ndash; 
** Margarete Buber-Neumann, alemaniar idazlea (j. 1901).
** Margit Makay, hungariar aktorea (j. 1891).
* 1991 &ndash; Gene Tierney, estatubatuar aktorea (j. 1920).
* 1993 &ndash; Joseph Serchuk, judu partisanoen unitate bateko komandantea Holokaustoaren garaian (j. 1919).
* 1998 &ndash;
** Niklas Luhmann, alemaniar soziologoa (j. 1927).
** Mohamed Taki Abdoulkarim, Komoreetako presidentea (j. 1936).
* 2006 &ndash;
** Francisco Fernández Ochoa, espainiar eskiatzaile alpinoa (j. 1950).
** Mara Goyanes, espainiar vedette eta aktorea (j. 1942).
* 2010 &ndash; Teresa Icaza, panamar artista plastikoa (j. 1940).
* 2013 &ndash; 
** Tarla Dalal, indiar sukaldari, idazle eta telebista aurkezlea (j. 1936).
** Victoria Sau, kataluniar idazlea, psikologoa eta aktibista politiko feminista (j. 1930).
* 2015 &ndash; Yitzhak Navon, Israelgo 5. presidentea (j. 1921).
* 2017 &ndash; Richard F. Gordon Jr., estatubatuar astronauta (j. 1929).
* 2019 &ndash; 
** Jan Stráský, azken Txekoslovakiako lehen ministroa (j. 1940).
** Virginia Huneeus Cox, txiletar idazle eta artista bisuala (j. 1934)
* 2020 &ndash; Fernando Solanas, argentinar zinema zuzendari eta politikaria (j. 1936).
* 2021 &ndash;
** Pavol Molnár, eslovakiar futbolaria (j. 1936).
** Cissé Mariam Kaïdama Sidibé, Maliko lehen ministroa (j. 1948).
** Arcadio Pardo, Parisen bizi izandako poeta, argitaratzaile eta irakasle espainiarra (j. 1928).
** Jukhim Zviahilski, Ukrainako lehen ministroa  (j. 1933).
* 2022 &ndash;
** Paul McNaughton, irlandar errugbilaria (j. 1952).
** Edward C. Prescott, estubatuar ekonomialari eta unibertsitate irakaslea, 2004ko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1940).
* 2023 &ndash; Antoni Martí, Andorrako lehen ministroa (j. 1963).
* 2024 &ndash;
** Dorothy Allison, lesbiana estatubatuar idazlea (j. 1949).
** Phyllis O'Donnell, australiar surflaria (j. 1937).
** Madeleine Riffaud, nazien aurkako erresistentziako borrokalari, poeta eta kazetari frantziarra (j. 1924).
** Daniel Spoerri, errumaniar artista (j. 1930).
* 2025 &ndash; James Dewey Watson, estatubatuar biologoa eta zoologoa, DNA molekularen egituraren aurkitzaileetako bat, 1962ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1928).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Eate eta Tello.

## Kanpo estekak 
Azaroaren 5 | Urteko egutegi | Azaroaren 7