open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Toledoko bista

***Toledoko bista*** Grekoaren margolan ospetsu bat da. Garai hartan normala ez zen paisaiaren ikuspegia azaltzen du. 1598-1599 urtetan egina, ikusgai dago Metropolitan Museum of Art museoan, *View of Toledo* izenburuarekin (edo, batzuetan, *Toledo in a Storm*). Estiloaren ikuspuntutik, manierismoan kokatu daiteke baina elementu batzuk oso garaikideak dira.

## Ezaugarriak 
Manierismoren estiloan egina, margolanak Toledo hiria erakusten du baina ez modu errealista batez. Benetako Toledoren irudia Grekoak aldatu egin zuen lan honetan, eraikina batzuk aldatuz eta beste batzuk asmatuz. San Servando gaztelua, bestetik, bai dago ondo jasota. Halaber, Toledoko katedrala eta Toledoko alkazarra. Erdian Tajo ibaia eta Alcántarako zubia ikus daitezke.

Argiak garrantzi handia du lan honetan. Hiri osoa argi irreal batez inguratuta dago. Misterioa da artistak zer lortu nahi zuen lan honetan. Batzuen ustez garaiko Toledoren espiritualitatea adierazi nahi zuen horrekin.

## Balorazioa 
Hau da Grekoak margotutako bi paisaietako bat. Bestea, *Toledoko bista eta planoa*, hiri bereko Grekoaren Museoan dago. Dena dela, hau da paisaiaren errepresentazio hutsa den bakarra. Halaber, Espainiako margolaritzan jasotako lehendabiziko paisaiaren bat da; aurretik, Pizkundean eta Manierismoa, paisaiak ez ziren berezko genero bat.

Ez dakigu ze helburu zuen egilea lan honekin. Hala ere, Vincent van Goghen *Gau izartsua* eta Joseph Turneren paisaiekin batera mendebaldeko arteare zeruaren errepresentazio onenetariko bat bezala onartua dago espezialisten arabera. Espresionistek eta surrealistek margolan hau goraipatu zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Toledoko bista eta planoa*
* *Toledoko bista (Zuloaga)*

## Kanpo estekak 
*  Margolanaren inguruko komentarioa The Met museoaren webgunean.
Nixon (filma)

***Nixon***, 1995eko Oliver Stone estatubatuar zinema zuzendariaren biografia film bat da. Richard Nixon, AEBetako lehendakaria eta politikariaren bizitzan oinarritua dago. Anthony Hopkins, Joan Allen, Powers Boothe, Ed Harris, Bob Hoskins, E. G. Marshall, David Paymer, David Hyde Pierce, Paul Sorvino, Mary Steenburgen, J. T. Walsh eta James Woods aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako lau izendapen jaso zituen: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Anthony Hopkins), Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Joan Allen), Soinu banda onenaren Oscar Saria (John Williams) eta Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Saria (Stephen J. Rivele, Oliver Stone eta Christopher Wilkinson).

## Argumentua 
Richard Nixon (Anthony Hopkins) AEBetako lehendakari polemikoenetako bat izan zen. Batzuentzat, Watergate kasuaren (1973) ondorioz estatubatuar demokraziaren txarrena eta ustelkeria ordezkatzen zuen bitartean, beste zenbaintentzat Gerra Hotzari amaiera jartzen lagundu zuen estadista bikaina izan zen.

## Aktoreak 
### Lehen Familia 
* Anthony Hopkins: Richard Nixon
* Joan Allen: Pat Nixon
* Annabeth Gish: Julie Nixon Eisenhower
* Marley Shelton: Tricia Nixon Cox

### Etxe Zuriko Lantaldea 
* James Woods:H. R. Haldeman
* J. T. Walsh: John Ehrlichman
* Paul Sorvino: Henry Kissinger
* Powers Boothe: Alexander Haig
* E. G. Marshall: John N. Mitchell
* David Paymer: Ron Ziegler
* David Hyde Pierce: John Dean
* Kevin Dunn: Charles Colson
* Saul Rubinek: Herbert G. Klein
* Fyvush Finkel:Murray Chotiner
* Tony Plana: Manolo Sanchez (Nixonen lantaldea)
* James Karen: William P. Rogers
* Richard Fancy: Melvin Laird

### Nixon familia 
* Mary Steenburgen: Hannah Milhous Nixon
* Tony Goldwyn: Harold Nixon
* Tom Bower: Francis Nixon
* Sean Stone: Donald Nixon
* Joshua Preston: Arthur Nixon
* Corey Carrier: Richard Nixon nerabea
* David Barry Gray: Richard Nixon heldu gaztea

### Etxe Zuriko iturginak 
* Ed Harris: E. Howard Hunt
* John Diehl: G. Gordon Liddy
* Robert Beltran: Frank Sturgis

### Bestelakoak 
* Bob Hoskins: J. Edgar Hoover
* Brian Bedford: Clyde Tolson
* Madeline Kahn: Martha Beall Mitchell
* Edward Herrmann: Nelson Rockefeller
* Dan Hedaya: Trini Cardoza, Bebe Rebozon oinarritua
* Bridgette Wilson: Sandy
* Ric Young: Mao Zedong
* Boris Sichkin: Leonid Brezhnev
* Sam Waterston: Richard Helms (zuzendariaren bertsioan)
* Larry Hagman: "Jack Jones"
* George Plimpton: Lehendakariaren abokatua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Class (filma)

***Class*** (euskaraz *Klasea*), 1983ko Lewis John Carlino estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Rob Lowe, Jacqueline Bisset, Cliff Robertson, Andrew McCarthy, John Cusack eta Virginia Madsen aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Chicago. Jonathan Ogner (Andrew McCarthy) gaztea unibertsitatera joan eta Skip Burroughs (Rob Lowe) logelakidearen lagun egingo da. Skipekin duen adiskidetasuna amodio kontuetan oso baliagarria egingo zaio, izan ere, Jonathanek oraindik ikasteke duen gaia baita. Halere, bera baina 20 urte zaharragoa den Ellen (Jacqueline Bisset) izeneko emakume eder eta erakargarriarekin burututako saiakerak porrotean amaituko dute. Gainera, Ellenekin berriz topo egitean Jonathanek sekulako ezustekoa eramango du: Ellen Skiperren ama baita.

## Aktoreak 
* Jacqueline Bisset: Ellen Burroughs
* Rob Lowe: Franklin *Skip* Burroughs IV
* Andrew McCarthy: Jonathan Ogner
* Cliff Robertson: Franklin Burroughs III
* John Cusack: Roscoe Maibaum
* Alan Ruck: Roger
* Virginia Madsen: Lisa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Maddalen Lopez

**Maddalen Lopez Tapia** (Lesaka, Nafarroa, 1997) nafar bertsolaria da.

Bertso-eskoletan ikasitako lesakarrak, Bortzirietako Bertso-Eskolaren Txapelketan parte hartu izan du 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 eta 2016ko edizioetan. Gainera bai 2014an bai 2016an Bardoak: Nafarroako Taldekako Bertso Ekimenan parte hartu zuen "Zortziko Handiena" taldean, Eneko Fernandez, Iban Garro eta Josu Sanjurjorekin batera.

Maddalenek 2010, 2011, 2012, 2013, 2014 eta 2015eko edizioetan parte hartu izan du Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketan, 2010 eta 2011ko txapelketetan garaile izan zelarik. Gainerako edizioetan, txapeldun orde izan da Maddalen eta horrek Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketarako bidea ireki dion arren ezin izan du horretan txapela etxera ekarri. Horrez gain, beste txapelketa batzuetan ere parte hartu izan du, Hernandorena Sarian eta Mariano Izeta Sariketan besteak beste.

## Lorpenak 
### Txapelketak 
* Bortzirietako Bertso-Eskolaren Txapelketa
** Parte hartu (6) : 2011, 2012, 2013, 2014, 2015 eta 2016.
* **Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa**
** Txapelduna (2) : 2010 eta 2011. (Gaztetxoen maila)
** Txapeldun ordea (4) : 2012, 2013, 2014 eta 2015.
** Parte hartu (6) : 2010, 2011, 2012, 2013 eta 2014 .
* **Bardoak: Nafarroako Taldekako Bertso Ekimena**
** Parte hartu (2) : 2014 eta 2016.

### Sariak
* Hernandorena Saria
** Agurrik onenaren saria (1) : 2015
** Parte hartu (1) : 2015
** Parte hartu (1) : 2014

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maddalen Lopez bertsoa.eus webgunean
Aley

**Aley** (, *Alayh*) Libanoko hiria da, Libano Mendiko eskualdean dagoen izen bereko barrutiko hiriburua dena.

Bertoko biztanle gehienak druzoak dira, erlijio horretako kide gehien dituen munduko hiri handiena izanda. Gutxiengo melkita, ekialdeko ortodoxo eta maronita ere izanda.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
*  Troy (Michigan)
*  Caserta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monster in the Closet

***Monster in the Closet*** (euskaraz *Munstroa Armairuan*), 1986ko Bob Dahlin zinema zuzendariaren beldurrezko komedia film bat da. Donald Grant, Denise DuBarry, Claude Akins, Howard Duff, Henry Gibson, Donald Moffat, Paul Dooley, John Carradine, Frank Ashmore, Paul Walker, Jesse White eta Stella Stevens aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, San Frantzisko. Hirian hainbat hilketa bitxi jazotzen ari dira, eta denetan biktimak armailuetan sartuak agertzen dira. Hilketen egilea ordurarte inoiz ikusi ez den munstro bat dela jakitean, AEBetako lehendakariak larrialdi nazional egoera ezarri eta berau suntsitzeko soldaduak bidaliko ditu. Estatubatuar orok munstroarengandik babesteko beren armailuak suntsituko dituzte...

## Aktoreak 
* Donald Grant: Richard Clark
* Denise DuBarry: Diane Bennett irakaslea
* Paul Walker: Bennett "irakaslea"
* Stella Stevens: Margo
* Kevin Peter Hall: Munstroa
* Claude Akins: Sam sheriffa
* Howard Duff: Aita Finnegan
* Henry Gibson: Pennyworth doktorea
* Donald Moffat: Franklin D. Turnbull jenerala
* Paul Dooley: Roy
* John Carradine: Joe Shempter Zaharra
* Jesse White: Ben
* Frank Ashmore: Scoop
* Stacy Ferguson: Lucy

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Jabal Umm ad Dami

**Jabal Umm ad Dami** () Jordaniako mendirik altuena da. Wadi Rum izeneko haranean kokaturik, 1.854 metro ditu. Saudi Arabiako mugatik gertu dago.

## Kanpo estekak
Jounieh

**Jounieh** ( edo *Juniya*, ) Libanoko hiria da, Libano Mendiko eskualdean dagoen Keserwan barrutiko hiriburua dena. Kostaldean dago.

Jouniehtik gertu, Harissarako bidean, Bkerké ( edo *Bkerki*) izeneko muino bat dago, Jouniehko badia kontrolatzen duena. Bertan Eliza Katoliko Maronitaren egoitza dago, izan ere, Jounieh eta inguruko herrietako biztanle gehienak maronitak dira. Libanoko Gerran zehar, libanoar falangeen kideak eskualdean babestu ziren.

## Klima 
## Herri eta hiri senidetuak 
*  Monako
*  Gustavia
*  Rio de Janeiro

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Michael Scot

**Michael Scot** ( ; Eskozia,  - ) Erdi Aroko filosofo, mediku, alkimista eta astrologo ospetsua izan zen.

## Biografia 
Bere biografian hutsune handiak daude. Jaiotze data zehatza ez da ezagutzen eta abizenak jatorria adierazten zuen edo benetakoa zen. Bere ikasketen inguruko informazioa ere ez dago nahiz eta ikusi oso handia zela zeren eta  bezala ezagutzen baitzitzaion. Agian unibertsitate baten batean aritu zen lanean. Ezagutzen diren datuak, bestetik, bere osabarekin bizi izan zela eta honek ikastera kanpoko unibertsitatera bidali zuela zeren eta Eskozian ez baitzeuden. 1220 inguruan Toledon zen, gero Toledoko Itzultzaileen Eskola bezala ezagutuko zen giroan. Han lan garrantzitsuak latinera itzuli zituen: Aristotelesen *Historia animalium*, *De partibus animalium* eta *De generatione animalium*. 1224tuk 1227ra Honorio III.a eta Gregorio IX.a Aita Santuen zerbitzuan ibili zen. 1224ko maiatzaren 31an Irlandako Cashelgo apezpikua izendatu zuten. 1227 ondoren astrologo eta itzultzailea bezala Frederiko II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa enperadorearen zerbitzura jarri zen. 1227an Leonardo Pisanoren *Liber Abaci* ospetsuan berari eskainitako eskaintza agertu zen. Testu batean, bestetik, Scotek ortzadar anizkunari buruzko azalpenak ematen ditu; fenomeno hau fisika garaikideak ulertu eta datu horretatik ikerlari batzuek pentsatzen dute Scotek agian tuareg herriarekin kontaktua izan zuela.

1232 urtearen inguruan hil zen, ziur aski oraindik enperadorearen zerbitzuan zegoenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia.
When a Stranger Calls (1979ko filma)

***When a Stranger Calls*** (euskaraz *Arrotz Batek Deitzean*), 1979ko Fred Walton estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Charles Durning, Carol Kane, Colleen Dewhurst eta Tony Beckley aktoreek antzeztu zuten.

*When a Stranger Calls Back* (2006) jarraipena izan zuen, gainera ondorengo beldurrezko film askorengan eragina izan zuen, tartean Wes Cravenek zuzendutako *Scream* filmaren lehenbiziko 12 minutuetan.

## Argumentua 
Gau batez, Jill Johnson (Carol Kane) neska gaztea eta institutuko ikaslea Mandrakis (Carmen Argenziano) doktorearen etxean haren haurrak zaintzen ari dela arrotz baten telefono deiak jaso eta uneoro norbait berari begira eta jazarpena egiten ari zaiola jabetuko da. Azkenean, jazartzailea bezala Curt Duncan (Tony Beckley) ingeles itsasgizona identifikatu eta eroetxean sartuko dute.

Gertaera hori jazo eta zazpi urtera, Jill berriz ere arrotz berdinak jazartuko du.

## Aktoreak 
* Charles Durning: John Clifford
* Carol Kane: Jill Johnson
* Colleen Dewhurst: Tracy Fuller
* Tony Beckley: Curt Duncan
* Carmen Argenziano: Mandrakis doktorea
* Rutanya Alda: Mandrakis andrea
* William Boyett: Sacker sarjentua
* Kirsten Larkin: Nancy
* Ron O'Neal: Charlie Garber tenientea
* Michael Champion: Bill
* Rachel Roberts: Monk doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Aptero

[thumb| [Erekteion|Ertektioa ipar-mendebaldean. ]]
**Aptero** hitza (grezieraz ἄπτερος) arkitektura arloan, alboko fatxadetan zutaberik gabeko tenpluak izendatzeko erabiltzen da, esaterako, Erechtheion tenplua.

## Kanpo estekak
Operation Crossbow (filma)

***Operation Crossbow*** edota ***The Great Spy Mission*** (euskaraz *Crossbow Operazioa* edota *Espioi Misio Handia*), 1965eko Michael Anderson ingeles zinema zuzendariaren espioitza eta gerra film bat da. Bigarren Mundu Gerran jazotako Crossbow operazioan (1943-1945) oinarritua dago. Sophia Loren, George Peppard, Trevor Howard, John Mills, Richard Johnson eta Tom Courtenay aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerran (1939-1945) zehar, aliatuen indarretako komando sekretu bati alemaniar ingeniariak misil berri eta boteretsu bat garatzen ari diren lantegi bat topatzeko ardura eman zaio. Komando honetako kide bat lantegian infiltratzea lortu du.

## Aktoreak 
* George Peppard: John Curtis tenientea
* Trevor Howard: Lindemann irakaslea
* John Mills: Boyd jenerala
* Sophia Loren: Nora
* Richard Johnson: Duncan Sandys
* Tom Courtenay: Robert Henshaw
* Jeremy Kemp: Phil Bradley
* Anthony Quayle: Bamford
* Lilli Palmer: Frieda
* Paul Henreid: Ziemann jenerala
* Helmut Dantine: Linz jenerala
* Barbara Rütting: Hannah Reitsch
* Richard Todd: Kendall komandantea
* Sylvia Syms: Constance Babington Smith
* John Fraser: tenientea Kenny
* Maurice Denham: RAFeko ofiziala
* Patrick Wymark: Winston Churchill lehen ministroa
* Wolf Frees: Alemaniar polizia inspektorea
* Moray Watson as Colonel Kenneth Post
* Richard Wattis: Sir Charles Sims
* Allan Cuthbertson: Alemaniar teknikari aztertzailea
* Karel Štěpánek: Hoffer irakaslea
* George Mikell: Alemaniar ofiziala
* Ferdy Mayne: Alemaniar ofiziala
* Anton Diffring: SS Sturmbannfuhrer (krediturik gabe)
* Philip Madoc: Alemaniar polizia ofiziala (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Likido-ontza

**Likido-ontza** (fl. Oz laburdura ingelesez) Avoirdupois sistemaren bolumen neurria da; herrialde anglosaxonietan sarritan erabiltzen da edukiontzi batzuen edukia adierazteko, adibidez, likidoak, biberoiak edo botilak.

Koktelak egiteko tabernariek erabiltzen duten neurri unitatea ere bada. *Likido-ontza britainiarraren baliokidea* 28.4130625 ml dira eta *AEBetako likido ontza, ordea,* 29,5735295625 ml dira.
## Kanpo estekak
Sirmia

**Sirmia** ( / Срем, *Srijem* / Сријем; ; ; ; ; ) Panoniako ordokian dagoen eskualde aberatsa da, Danubio eta Sava ibaien artean dagoena. Serbia eta Kroazia artean banaturik dago, ekialdea Serbian (gehiengoa Voivodinan) eta mendebaldea Kroazian izanda.

2002an, serbiar aldeak 790.697 biztanle zituen. Horietatik 668.745 (%84,58a) serbiarrak ziren. 2001ean kroaziar aldeak 204.768 biztanle zituen. Orduko erroldaren arabera % 78,3 kroaziarrak ziren, % 15,5 serbiarrak, % 1 hungariarrak eta % 0,9 rusiniarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
2008ko Getxoko atentatua

**2008ko Getxoko atentatua** ETA erakundeak urte hartako maiatzaren 19an bertoko kirol-portuan bonba-autoz eginiko atentatua da, zeinaren kalte materialak suertatu ziren. ETAk egun bereko goiz hartan Citroën Berlingo bat lapurtu eta 60 kilogramo amonalez bete zuen. DYAri telefono deia bat egin zuten bonbari buruz ohartaraziz eta Ertzaintzak ingurukoak hustu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandžak

**Sandžak** (,  ahoskatua; ) Balkanetan dagoen eskualde historikoa da, egun Serbia eta Montenegro artean dagoena. Izena Novi Pazarreko sanjakerritik datorkio, otomandar garaiko barruti administratibo bat zena. 1878 eta 1909 artean, Austria-Hungariako Inperioak eskualdea okupatu arren, Otomandar Inperioaren eskuetara itzuli zen. 1912an Montenegro eta Serbiako erresumen artean banatu zuten. Serbiarrek iparraldeko zatiari bere Erdi Aroko izenez deitzen diote: Raška hain zuzen ere. Eskualdeko hiri nagusia Novi Pazar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txomin Solabarrieta

**Txomin Solabarrieta Etxaburu** (Ondarroa, 1927ko abuztuaren 17a - Begoña, 2019ko apirilaren 18a) bizkaitar apaiza eta ohorezko euskaltzaina izan zen. Bizkaiko Gotzaindegiko itzultzailea izan zen.

Bostak Bat lantaldearen sorreran ere hartu zuen parte, 1981ean. Euskaldunek euskaraz jarduteko hiztegi mailan zeuzkaten hutsuneak atzeman, eta Adorez hiztegi sorta abiatu zuten. Hark egin zituen lanen artean dira *Sinonimoen hiztegia* (Elkarlanean, 1984), *Adorez hiztegiak: euskara-gaztelania = castellano-vasco* (Elkarlanean, 2009) eta *Eskola hiztegia: oinarrizko hiztegia* (Elkarlanean, 2013).

2011n Urrezko Luma saria eman zioten. 2018ko apirilaren 27an ohorezko euskaltzain izendatu zuen Euskaltzaindiak.

## Erreferentziak
Posavina

**Posavina** (; ) Sava ibaiko arroak Kroazian, Bosnian eta Serbian duen izena eta inguruko eskualdearena da. Ibaiaren ertzean dauden hiri nagusiak Bosanski Brod, Bosanski Šamac, Odžak eta Brčko (Bosnian); Slavonski Brod eta Županja (Kroazian); eta Sremska Mitrovica, Šabac, Obrenovac eta Belgrad (Serbian) dira.

## Kanpo estekak
Metohia

**Metohia** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua) hego-mendebaldeko Kosovon dagoen eskualdea da, berez arro hidrologiko bat ere badena. Herrialdearen %35a osatzen du eta, 2011ko erroldaren arabera, 700.577 biztanle zituen.

## Barrutiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kosovo eta Metohiako Probintzia Autonomoa

**Kosovo eta Metohia** ( / *Kosovo i Metohija* (КиМ / **KiM**), ), ofizialki **Kosovo eta Metohiako Probintzia Autonomoa** ( / *Autonomna Pokrajina Kosovo i Metohija*, ) Serbiako bi probintzia autonomoetako bat da. Herrialdearen hegoaldean dago eta bere egoera juridikoa eztabaidagarria da, izan ere, 2008ko otsailaren 17an Kosovok independentzia aldarrikatu zuen, eta Serbiatik bereizi.

Hiriburua eta hiririk handiena Pristina da.

## Banaketa administratiboa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castejongo museoa

**Castejongo museoa** garai bateko elikagai merkatuan ireki zen.

## Bildumak 
* El Castillo zeltiberiar nekropolian aurkitutako objektuak
* Montecillo erromatar garaiko kokapenean aurkitutako objektuak.
* Trenbideari buruzko Museo didaktikoa. Antzinako tresnak ikus daitezke, esaterako, 1824. urteko suhiltzaile-gurdia, maketa erraldoiak, argazkiak... XX. mendearen hasieran Irunerako eta Bilborako burdinbideak eraikitzearekin batera, Castejon, bi trenbideak bat egiten zuten herria aukeratu zen eta horrek trenbideak herrirako izan duen garrantzia ondo erakusten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Turismo informazioa.
Errege Magoen erlijiozko antzerkia (Zangoza)

**Zangozako Errege Magoen erlijiozko antzerkia** (), ofizialki **Erregeen Misterioa**, Nafarroako Interes Turistikoko festa ezaguna da. Festa 1967tik ospatzen da.

## Historia 
Festaren jatorria Jose Legarda kaputxinoak 1900an Zangozako auroroentzat idatzi zuen testuan dago. 1967tik, ohitura berreskuratuta, urtarrilaren 6ko goizeko 11:30etan, aire zabalean, ospatzen da. Testua bertsoz idatzia dago. 2012an Nafarroako Interes Turistiko Festaren izendapena du.

Misterioa Zangozako leku garrantzitsuenetan gelditzen da, esaterako Vianako printzearen jauregian edo Ongai-Vallesantoro jauregian. Antzerkian bederatzi eszena antzezten dira: Herodesekin izandako elkarrizketa, aingeruaren abisua, e.a. Antzerkia Done Jakue elizan bukatzen da: han erregeek meza entzuten dute eta Auroroek kantatzen dute.

Antzerkian 50 inguruko pertsonek lan egiten dute.

## Castejóngo antzerkia 
Castejón herrian ere azken urtetan Errege Magoen erlijio antzerkia egiten da. Hau ere Jose Legardaren testuan oinarrituta dago. Goizeko hamaiketa Foruen plazatik ateratzen da herri osoa zeharkatzeko. Bukaera elizan egiten den mezarekin ematen zaio.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errege Magoen erlijiozko antzerkia

## Kanpo estekak 
* Zangozako Udalaren webgunea.
* :Nafarroako Telebistaren bideoa Youtuben.
Lyra McKee

**Lyra Catherine McKee** (1990eko martxoaren 31 &ndash; 2019ko apirilaren 18a) ipar irlandar kazetaria izan zen.

2019ko apirilaren 18an hil zuten tiroz Derry hiriko Creggan auzoan izandako istiluetan. Poliziak IRA Berriko kide bati leporatzen dio hilketa.

## Liburuak 
* *Angels with Blue Faces* (2018, Faber and Faber)
* *The Lost Boys* (2019, Faber and Faber)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitzondoko ur-jauzia

**Aitzondoko ur-jauzia** Aiako Harria Parke Naturalean dagoen ur-jauzia da, Bidasoa beherea eskualdeko Irun udalerriko lurretan (Gipuzkoa), Meaka auzoan.

Irusta ur-jauzia izenarekin ere ezaguna da. Ur-jauzi hau Ibarla errekaren ibilbidean aurkitzen da; Aiako Harriko Azkain mendiko magaleko granito-harkaitzetatik 100 metro behera amiltzen da ura.

Garaiaren arabera, ur emaria oso desberdina da.
Fitxategi:Aitzondokourjauzia3ataria.jpg
Fitxategi:Aitzondokourjauzia4.jpg
Fitxategi:71399-Gipuzkoako ibilbidea Irugurutzetako labeak.svg|Oinarrira joateko ibilbidea (Arrizabalaga)

## Bertara nola iritsi 
Ibilbide zirkularraren hasiera Irun herrian bertan hasten da, Ola sagardotegitik Ibarla auzoan. Sagardotegi hori XIII. mendean Arantzeteko burdinola izan zen, eta hiru metroko zabalerako kareharrizko hormak.

Irugurutzetako labeak ere ingurune horretan daude. Meazuri, Meagorri, Aitzondo eta Basakaitzeko inguruetan ateratzen zen burdin karbonatoa Aitzondoko mehargunean dagoen Irugurutzetako labeetan kiskaltzen zuten. Labeetaraino, bagonetaz edo kableen bidez garraiatzen zuten minerala.
Fitxategi:Irugurutzetakolabeak3.jpg|Irugurutzetako labeak behetik
Fitxategi:Irugurutzetakolabeak4.jpg|Irugurutzetako labeak behetik
Fitxategi:Irugurutzetakolabeak5.jpg|Irugurutzetako labeak goitik

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bisusta ur-jauzia (Nafarroa)
* Delikako ur-jauzia (Araba)
* Goiuriko ur-jauzia (Araba)
* Putzubeltz ur-jauzia (Nafarroa)
* Xorroxin ur-jauzia (Nafarroa)

## Kanpo estekak 
* Irusta ur-jauzia eta Irugurutzetako labeak Wikiloc ibilbidea
* &nbsp; Autoritate kontrola Wikimedia proiektuak Datuak: Q63219241 Datuak: Q63219241 Meazuriko itzulia. Mikel Arrizabalaga (EIBZko liburutegia, 2012-11-23)
* [https://www.gipuzkoanatura.eus/eu/sarea/-/ibilbide/SL-Gi_1006 ] Gipuzkoa Natura.
Pokémon: Pikachu detektibea

***Pokemon Pikachu detektibea*** (jatorriz ingelesez *Pokémon: Detective Pikachu*) 2019ko Rob Letterman estatubatuar zinema zuzendariaren fantasiazko eta misteriozko film bat da. *Pokémon* saileko 2016ko *Detective Pikachu* bideo-jokoan oinarritzen da. Antzesle nagusiak Ryan Reynolds, Justice Smith, Kathryn Newton, Suki Waterhouse, Omar Chaparro, Chris Geere, Ken Watanabe eta Bill Nighy izan ziren.

## Argumentua 
Istorioa hasten da Harry Goodman detektibea desagertzen denean. Horrek, Tim, bere 21 urteko semea, behartzen du gertatutakoa ikertzera. Pikachu detektibeak, Harryren Pokemon bikotekideak, ikerketarekin laguntzen du. Oso detektibe maitagarri eta dibertigarria da, mundu guztia harritzen duena, baita bere burua ere! Tim eta Pikachu elkarren artean era ikaragarrian komunikatu daitezkeela konturatzen dira eta elkarrekin abentura hunkigarria biziko dute misterio bitxia argitzeko. Pistak bilatzen dituzte Ryme hirian neonez argitutako kaleetan. Hiria metropoli moderno erraldoia da non gizakiak eta Pokemonak mundu hiperrealista batean elkarrekin bizi diren. Pokemon pertsonaia ezberdinekin egingo dute topo eta elkar bizikidetza baketsua suntsitu eta Pokemon unibertso osoa mehatxatu dezakeen konplot beldurgarriaargitara emango dute.

## Aktoreak 
### Jatorrizkoa 
* Ryan Reynolds: Pikachu detektibea (giza-ahotsa, jatorrizko bikoizketan)
** Ikue Ōtani: Pikachu detektibea (Pokémon ahotsa)
* Justice Smith: Tim Goodman
** Max Fincham: Tim gaztea
* Kathryn Newton: Lucy Stevens
* Bill Nighy: Howard Clifford
* Ken Watanabe: Hide Yoshida inspektorea
* Chris Geere: Harry Goodman
* Omar Chaparro: Sebastian
* Rita Ora: Ann Laurent doktorea
* Karan Soni: Jack

### Euskarazko bikoiztaileak 
###### Bikoizketa estudioa: REC Grabaketa Estudioa 
* Mikel Garmendia: Tim Goodman
* Kiko Jauregi: Pikachu
* Itziar Urretabizkaia
* Xabier Alkiza: Roger Clifford
* Kandido Uranga: Howard Clifford

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Šumadija eta Mendebaldeko Serbia

**Šumadija eta Mendebaldeko Serbia** (, *Šumadija i zapadna Srbija*) Serbiako bost eskualde estatistikoetako bat da.

## Banaketa administratiboa 
## Kanpo estekak
Dmitri Miontxinski

**Dmitri Timofeevitx Miontxinski** (; 1889ko urriaren 26a, Kazan &ndash; 1918ko abenduaren 29agreg./abenduaren 16ajul., Stavropolgo gobernazioa) - Errusiar Inperioaren koronel eta Errusiako Gerra Zibilean Txernetzoven Partisanoen parte izan zen. Bolondresen Armadaren artilleriaren kontrolatzailea ere izan zen.

Jurgi Santuaren Zalduna zen eta Jurgi Santuaren Ezpata irabazi zuen.

## Hezkuntza 
Nhizny Novgorod kadeteen gorputzean graduatu zen 1906an eta Mikhailovski Artilleria Eskolan 1909an. 1914an, Lehen Mundu Gerra hasi baino lehen Nikolaev akademian sartu zen.

## Partaidetza Lehen Mundu Gerran 
Gerra Handiaren hasieran, frontera bidalia izan zen 1. Artilleria Bateriaren tenientea bezala, 31. Artilleria Brigadaren parte zena. Gnaia Lipako Guduan zauritua izan zen, 1914ko abuztuaren 14an. Sendatu zenean berriro sartu zen armadan eta urritik azarora San Ibaian borrokatu zuen; honengatik Jurgi Santuaren 4. Mailako domina irabazi zuen. 1916an teniente koronel mailara igo zen, eta Jurgi Santuaren Ezpata jaso zuen.

1917an 31. Artilleria Brigadaren 5. bateria bere menpe zegoen.

## Errusiako Gerra Zibila 
1917ko abenduaren 12an Bolondresen Armadan sartu zen eta bi egun geroago Mikhailovsko-Konstantinovskaia Artilleria bateriaren agintaria izendatu zuten. Bateria honek Txernetzoven Partisanoen parte zen, Vasili Txernetzoven aginpean. Izotz Martxan parte hartu zuen eta Bolondresen artilleriaren antolatzaile nagusia bihurtu zen.

1918an, komandante titulua jaso zuen eta Koronel mailara igo zen.

1918ko Abenduaren 16an heriotza zauri bat jaso zuen Shishkino (Stavropol) herrixkatik hurbil, borrokatzen ari zen bitartean. Ekaterinodarren lurperatua izan zen, Katalinaren elizan

## Jasotako Sariak 
* Jurgi Santuaren 4.Mailako domina (VP 09/23/15)
* Jurgi Santuaren arma (VP 27.01.117)

## Bibliografia 
* Марков и марковцы. — М.: НП «Посев», 2001. 
* *Гиацинтов Э. Н.* Записки белого офицера / Вступит. статья, подготовка текста и коммент. В. Г. Бортневского. — СПб.: «Интерполиграфцентр» СПбФК, 1992. — 267 с., илл. .
* *Клепов М. Ю.* Офицеры — Георгиевские кавалеры Первой мировой войны. — М.: «Минувшее», 2015.
* Миончинский, Дмитрий Тимофеевич. // Проект «Русская армия в Великой войне».
Erdialdeko Serbia

**Erdialdeko Serbia** (), baita **benetako Serbia** () ere deitua, Serbiako eskualdea da, iparraldean Voivodina eta hegoaldean Kosovo (Kosovo eta Metohia) dituena. "Erdialdeko Serbia" hitzarmenezko toponimo bat da, ez da inolako banaketa administratiboa.
  
Ikuspegi zabal batetik, egungo Serbiaren nukleo historikoa da, Serbiako Iraultza (1804–17) eta Otomandar Inperioaren aurkako gerren ondorioz sortu zena. Hurrengo mendean, Serbia epeka-epeka hegoalderantz zabaldu zen: hegoaldeko Serbia, Kosovo, Sandžak eta Vardar Mazedonia beregantu zituen. 1918an – Montenegrorekin eta Danubio eta Savaren mendebaldean zeuden Austria-Hungariako eskualdeekin (Voivodina) bat egin zuenean – Jugoslaviako Erresuma eratu zuen. Egungo mugak Bigarren Mundu Gerra eta gero finkatu zituzten, Serbia Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialistaren barneko errepublika bilakatu zenean, Kosovo eta Voivodina bere probintzia autonomoak izanda.

Erdialdeko Serbiako eskualde geografiko nagusiak honakoak dira: Šumadija, Mačva, Timočka Krajina, Pomoravlje, Podunavlje, Posavina, Podrinje, Zlatibor eta Raška.

## Banaketa administratiboa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herritar Batasuna

**Herritarren Batasuna** (hb) 2017an sortutako alderdi politiko sozialista iraultzaile eta abertzalea da.

## Historia 
2010ean Ezker Abertzalea eta Eusko Alkartasuna tartean Lortu Arte deitu zioten akordio publiko bat sinatu zuten Euskalduna Jauregian. Honen ondorioz Bildu, geroago Amaiur, eta azkenean Euskal Herria Bildu sortu ziren. Gaur egun azken alderdi honen aliantzaren barruan Eusko Alkartasuna, Sortu, Aralar eta Alternatiba alderdiak daude.

Hala eta guztiz ere, Sortu alderdiaren ibilbidearekin ados ez zeuden batzuk eta ETAko preso ohi batzuk ez zuten alderdi honen ibilbide berria ontzat hartu. Haien iritziz, alderdi honen kideak "erlaxatu" ziren eta "ezker abertzalearen ispirituari" bizkarra eman zioten. Honen ondorioz, antolatutako talde batzuk eta gizabanako batzuk alderdi berri bat sortu eta ENAMa berrantolatzea erabaki zuten baina borroka armatua bertan behera utzita. 2017an, sorrerako urtean Iruñean, 1978an Herri Batasunak zuen espiritu «abertzale eta sozialista iraultzailea» berreskuratzeko asmoa zutela adierazi zuten «independentzia, sozialismoa, berreuskalduntzea eta Euskal Herriaren batasuna» lortzeko. Ezker abertzalearen aldarrikapen historikoak bere eginik, «mobilizazio, desobedientzia, intsumisio eta erresistentzia aktiboa» erabiliko lituzkete beren jardunean «inbaditzailearen» aurka borroka egiteko. Amnistiaren alde ere egin zuten, berau «preso, iheslari eta deportatu guztien baldintza gabeko etxeratzea» bezala ulertuz..

### Sortzaileak 
Alderdi honen sortzaileak honako hauek izan ziren Iraultzaileen Bilguneak (IBIL), Askatasunaren Bidean eta Eusko Ekintza (EEK). 2018an, barne antolakuntzarekin desadostasunak zirela eta, Eusko Ekintzak hb utzi zuen.

### Hauteskundeetan abstentziorako deia 
2019ko Espainiako hauteskunde orokorrentzat abstentzio "aktiboa" eskatu zuen Abstentzioa eskatu zuen baita Hego Euskal Herrian egin ziren 2019ko udal eta foru hauteskundeetan  ere, eta urte hartako Europako Parlamenturako hauteskundeetan ere bai.

## *Nortzuk gara* 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Batasuna
* Ezker abertzalea

## Kanpo estekak
Hegoaldeko eta Ekialdeko Serbia

**Hegoaldeko eta Ekialdeko Serbia** (, *Južna i istočna Srbija*) Serbiako bost eskualde estatistikoetako bat da.

## Banaketa administratiboa 
## Hiri nagusiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rollercoaster (1977ko filma)

***Rollercoaster***, 1977ko James Goldstone estatubatuar zinema zuzendariaren hondamendi eta suspense film bat da. George Segal, Richard Widmark, Timothy Bottoms, Harry Guardino eta Susan Strasberg aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Lalo Schifrin argentinar musikagileak konposatu zuen.

## Argumentua 
AEB, Virginia. Gau bero batez, Ocean View Amusement Parkean, bapatean, errusiar mendi bateko bagoial errailetatik atera eta bertan doazen bidaiariak garraixi artean erori hil egingo dira. Gertaera tamalgarri honen ondoren, Harry Calder (George Segal) jolas-parkeko segurtasun inspektorea zergatiak topatzen saiatuko da. Bestalde, Hoyt (Richard Widmark) FBI agentea ere kasua ikertzeari ekingo dio, gertaeraren atzean "Gizon Gaztea" (Timothy Bottoms) deritzon hiltzailea dagoela baidirudi.

## Aktoreak 
* George Segal: Harry Calder
* Richard Widmark: Hoyt agentea
* Timothy Bottoms: Gizon Gaztea
* Henry Fonda: Simon Davenport
* Harry Guardino: Keefer
* Susan Strasberg: Fran
* Helen Hunt: Tracy Calder

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Abizandako gaztelua

**Abizandako gaztelua** edo **Abizandako dorrea** Espainiako Aragoi erkidego autonomoan dagoen Huescako probintziako izen bereko udalerrian dagoen dorretxe erromanikoa da.

## Historia 
Bi etapatan eraiki zuten, lehenengoa (behekoa) lonbardiar maisuek X. mendean egin zuten eta 1006an Abd al-Malik al-Muzafarrek gidaturiko musulmanek eraitsi zuten. Bigarrena (goikoa), 1023an Antso III.a Nagusiaren erregearen aginduz eraikia izan zen, Cinca eta Isábena ibaien arroen aurkako erasoaldiak bertan antolatzeko asmoz.

1413an Jakue II.a Urgellgoa bere jabe izan zen. Honek ez zuen Caspeko hitzarmena onartu eta matxinatu zen. Ondorioz, Aragoiko gobernadoreak urte hartako azaroaren 1ean hiria setiatu zuen.

2006an Espainiako Gobernuak kultura ondasun izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poesia errotua

thumb|300px|Dionisio Ridruejo.
thumb|Pedro Laín Entralgo.
**Poesia errotua** () Espainiako 1936-1939ko gerraondorengo lehen belaunaldiko idazle batzuek landutako poesia joera bat izan zen. Klasizismoan oinarritutako poesia zen. Frankismok poesia honen alde jokatu zuen zeren eta margotzen zuen errealitatea golpisteen garaipenaren adierazpena baitzen.

## Idazleak 
Gerraondorengo poeta askok landu zuten poesia mota hau nahiz eta, zenbait kasutan, desegainua ezagutu zuten, esaterako Ridruejo, Panero eta Rosales, eta beste poesia estiloak garatu zituzten. Honea hemen poeta errotuen arteko ezagunenak:
* Dionisio Ridruejo
* Leopoldo Panero
* Luis Rosales; idazle honek gero muturreko esintentzialsimo jotako poesia egin zuen, esaterako *La casa encendida* (1949), egun oso balortatutako lana.
* Luis Felipe Vivanco
* Rafael Morales
* José García Nieto

## Historia 
Poesia errotuaren definizioa Dámaso Alonso kritikoa sortu zuen, batez ere Damaso k berak defenditzen zuen Poesia deserrotuaren infrentzua moduan. Gerra Zibliaren ondoren Espainiako kultura bi aldetan zatitu zen: garaituak eta galtzaileak. Garaileek, hau da, Frankoren aldekoek, oreka bilatzen zuen horrelako poesia tradizionala eta baikorra bultzatu zuten. Idazle hauentzat munduak koerentzia handia erakusten du. 1940an *Escorial* aldizkaria sortu zen eta bertan idazle falangistek bat egin zuten: Dionisio Ridruejo, Luis Rosales, Leopoldo Panero, Luis Felipe Vivanco, Pedro Laín Entralgo saiakeragilea.

Hiru urte geroago, 1943an, José García Nieto idazleak *Garcilaso* sortu zuen, hau ere poesia errotuarena. García soldadu-poetaren irudia aldarrikatzen zuen. Poeta hauen artean batzuk "juventud creadora" (gazteria sortzailea) etiketa sortu zuten eta *Garcilaso*n argitaratzen zuten. Idazle hauei garcilasistak deitzen zieten. Idazle hauek errealitatearen alde negatiboak eta kritikoak baztertzen zituzten. Haientzat Garcilaso de la Vega poeta gerra ondorengo bakea eta oreka errepresentatzen zuen.

## Ezaugarriak 
* Ahapaldi klasikoen aldeko jarrera: sonetoak, hiruko nagusiak, …
* Gaiak ere oso klasikoak ziren: maitasuna, paisaia, edertasuna, e.a.
* Jaungoikoaren ikuspegi positiboa: gizakiaren alde dago eta munduan perfekzioa eta ordena ezartzen du.
* Errealitatetik urruntzen ziren; ez zegoen inongo gizartearekiko inongo konpromezua.
* Betiko baloreen aldeko laudorioa.
* Uneko errealitatearekin erosotasuna, konformismoa.

## Poesia deserrotura 
Mugimendu honekin oso kritikoak ziren idazleek Poesia deserrotua bultzatu zuten, bereziki Blas de Otero, Angela Figuera eta Dámaso Alonso. *Espadaña* zen haien aldizkaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1936ko belaunaldia
* *Escorial* aldizkaria.
* Poesia deserrotua
* *Garcilaso*

## Kanpo loturak 
* :Poesia errotuaren antologia.
Voyage of the Damned

***Voyage of the Damned*** (euskaraz *Madarikatuen Bidaia*), 1976ko Stuart Rosenberg estatubatuar zinema zuzendariaren drama film bat da. Gordon Thomas eta Max Morgan-Witts idazleen 1974ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Faye Dunaway, Oskar Werner, Lee Grant, Max von Sydow, James Mason eta Malcolm McDowell aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Lalo Schifrin argentinar musikagileak konposatu zuen.

Filma nahiz eleberria 1939an nazismoarengandik ihesi Alemaniatik Kubara bidaiari juduak garraiatu zituen MS St. Louis ontziaren benetazko gertaera historikoan oinarrituak daude.

Oscar Sarietarako hiru izendapen jaso zituen: Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Lee Grant), Soinu banda onenaren Oscar Saria (Lalo Schifrin) eta Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (David Butler eta Steve Shagan).

## Argumentua 
1939an, MS St. Louis ontzia Hirugarren Reichetik Habanara babes hartzeko alemaniar juduez lepo betea doa. Batzuk lehenbiziko kontzetrazio-esparruetako biktimak dira, beste batzuk Kuban dauzkaten senideekin elkartzera doaz. Halere, beren helmugara iristean, kubatar agintariek Alemaniara itzultzera derrigortuko dituzte, gainontzeko munduak beste aldera begiratzen duen bitartean. Honek "Lotsaren Bidaia" izena jasoko du.

## Aktoreak 
* Faye Dunaway: Denise Kreisler
* Max von Sydow: Captain Schroeder
* Oskar Werner: Egon Kreisler irakaslea
* Malcolm McDowell: Max Gunter
* Orson Welles: José Estedes
* James Mason: Juan Remos doktorea
* Lee Grant: Lili Rosen
* Katharine Ross: Mira Hauser
* Ben Gazzara: Morris Troper
* Luther Adler: Weiler irakaslea
* Michael Constantine: Luis Clasing
* Denholm Elliott: Canaris almirantea
* José Ferrer: Manuel Benitez
* Lynne Frederick: Anna Rosen
* Helmut Griem: Otto Schiendick
* Julie Harris: Alice Fienchild
* Wendy Hiller: Rebecca Weiler
* Paul Koslo: Aaron Pozner
* Nehemiah Persoff: Hauser jauna
* Georgina Hale: Lotte Schulman
* Brian Gilbert: Laurenz Schulman
* Fernando Rey: Bru presidentea
* Günter Meisner: Robert Hoffman (kredituetan Guenter Meisner)
* Leonard Rossiter: Von Bonin komandantea
* Maria Schell: Hauser andrea
* Victor Spinetti: Erich Strauss doktorea
* Janet Suzman: Leni Strauss
* Sam Wanamaker: Carl Rosen
* Jonathan Pryce: Joseph Manasse
* Ina Skriver: Abeslaria
* Laura Gemser: Estedesen adiskidea (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kilmacduagh

**Kilmacduagh**, , Irlandako Galway konderrian dagoen herri bat da, Gort udalerritik hurbil. Bertan dagoen Kilmacduagh monasterioarengatik ezaguna da.

## Kanpo estekak
Athenry gaztelua

**Athenry gaztelua**, , , ''King John's* eta *Court
Bermingham's Court'', Irlandako Athenry udalerrian dagoen dorretxe bat da, Galway konderrian.

Joan Lurgabea ingeles erregearen izena jaso arren, haren erregealdiaren ondoren eraikia izan zen, 1235–1250 artean.

## Kanpo estekak
Marcuelloko gaztelua

**Marcuelloko gaztelua** gaztelu erromanikoa da, Loarreko Sarsamarcuello herrian dagoena, Huescako probintzian (Aragoi, Espainia).

## Historia 
1074an Antso V.a Ramirez erregearen aginduz eraikia izan zen, Gállego ibaiaren arroen aurkako erasoaldiak bertan antolatzeko asmoz. 1105era arte Petri Santzez bere tenentea izan zen, gero Barbatuerta eta Antso Enekoitz (1110-1160) tenenteen eskuetan izan zen. 1488an oraindik biztanleak zituen baina Sarsamarcuello eta Linás de Marcuello aldera joan ziren eta 1610ean husturik zegoen.

2006an Espainiako Gobernuak kultura ondasun izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clarin ibaia

**Clarin ibaia** edo **Clareen ibaia**,  eta , **Clareen River**, **Clarinbridge River** eta **Clarin River**, Irlandako mendebaldeko ibai bat da, Galway konderriaren hegoaldean.

## Ibilbidea 
Attymon kokalekuan jai eta sigi-saga eginez Athenry udalerrira doa, Athenry gaztelua ibaiaren bazter batean eraikia dago, Dunbulcaun badiaren bidez, Galway badian itsasoratzen da.

## Natur ingurunea 
Ibai honen uretan izokin, amurrain, petromyzontiformes eta ibai-aingirak daude.

## Kanpo estekak
Ongai-Vallesantoro jauregia

**Ongai-Vallesantoro jauregia** Nafarroa Garaiko Zangoza udalerriko Alde Zaharran kokatutako XVII. mendeko jauregi bat da. Barroko estiloa ditu.
 
## Historia 
Ongai-Vallesantoro jauregia eraikin barrokoa da, XVII. mendearen bukaeran egina. Jatorriz Ongai familiaren egoitza izan zen; Blas Ongai Iriarte agindu zuen eraikina altxatzea. Haren alaba Nafarroa Beherako Arnegiko Juan Etxeberri Etxnike Lesaka Berniarekin ezkondu zen. XIX. mendean jabea Leopoldo de Gregorio y Paterna, Vallesantoroko markesa, izan zen; Nafarroako erregeordea izan zen eta Mercedes Ayanz Ureta-rekin ezkondu zen. Garai horretan eraikinari elementu neoklazikoak gehitu zitzaizkion.

Gaur egun, Zangozako kultur-etxea da eta Nafarroako Foru Aldundia da jabea.

## Ezaugarriak 
Fatxada Churriguerescoko estilokoa da. Bereziki ederra zur landuan egindako teilatu-hegatsa da, Nafarroako landuenetariko bat. Teilatu-hegatsan Mexikoko zein Peruko arte kolonial amerikarraren apainketa batzuk ikus daitezke: sirenak, horma-besoak, animalia fantastikoak...

Eraikinaren beheko solairua harlanduz egina dago. Hiru solairu ditu, bestetik, adreiluz eginak. Barruan deigarria da eskaileraren balaustrada handia.

XIX. mendean elementu neoklasikoak gehitu zitzaizkion: frontoia eta armarri neoklasikoa, atariko eta azken solairuko Salomonen zutabeak.
erdian|thumb|584x584px|Teilatu-hegatsaren argazki errekonstrukzioa

## Iruditegia 

Sanguesa - Palacio de Ongay-Vallesantoro 2.jpg|Atari churriguereskoa
Sanguesa - Palacio de Ongay-Vallesantoro 4.jpg|Teilatu-hegats ikusgarria
Sanguesa - Palacio de Ongay-Vallesantoro 6.jpg|Eskailera ikusgarria

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Alde Zaharra
* Zangoza

## Kanpo estekak
Serbiako Iraultza

**Serbiako Iraultza** ( / *Srpska revolucija*) Serbian 1804 eta 1835 artean izandako altxatze nazionala izan zen, zeinaren bitartez herrialdea sanjak (otomandar probintzia) izatetik hasieran lurralde matxino eta gero monarkia konstituzional bat bilakatu zen. Zati ezberdinak izan zituen: hasieran, 1804 eta 1817 artean, Otomandar Inperioaren aurkako borroka bortitza izan zen, bi matxinada eragin zituena; bigarren aldian, (1817–1835) Serbia autonomo baten boterea baketsuki finkatu zen. 1835ean herrialdeak lehenengo konstituzioa aldarrikatu zuen, feudalismo eta mirabetza abolitu eta herrialde subirano bilakatu zena. Horrela, Serbia modernoa jaio zen.

Hona hemen iraultzaren fase nagusiak:
* Lehen serbiar matxinada (1804–13), Karađorđe Petrovićek zuzendua
* Hadži Prodanen matxinada (1814)
* Bigarren serbiar matxinada (1815–17), Miloš Obrenovićek zuzendua
* Serbiar estatuaren aintzatespena (1815–1833)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
See No Evil (1971ko filma)

***See No Evil*** edota ***Blind Terror*** (euskaraz 'Izu Itsua'), 1971ko Richard Fleischer estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko thriller film bat da. Mia Farrow, Dorothy Alison eta Robin Bailey aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Elmer Bernstein musikagileak konposatu zuen.

## Argumentua 
Sarah (Mia Farrow) neska gazte itsuak bere senide batzuei haren etxean denboraldi baterako ostatu eman die: Betty (Dorothy Alison, George (Robin Bailey) eta Sandy (Diane Grayson). Gau horretan bertan, mendeku egarriz dagoen mutil gazte (Paul Nicholas) psikopata batek erasotuko ditu, hiru senideak erailez. Sarah gertatutako izugarrikeriaz ezer jakin gabe, hurrengo egunean gorpu eta hiltzaile bat dauden etxean esbatuko da. isil-isilik bere senideak esnatu ez dituelako nahi.

## Aktoreak 
* Mia Farrow: Sarah
* Dorothy Alison: Betty Rexton
* Robin Bailey: George Rexton
* Diane Grayson: Sandy Rexton
* Brian Rawlinson: Barker
* Norman Eshley: Steve Reding
* Paul Nicholas: Jacko

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
How to Steal a Million

***How to Steal a Million*** (euskaraz *Nola Lapurtu Milioia*), 1967ko William Wyler estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Audrey Hepburn, Peter O'Toole, Eli Wallach, Hugh Griffith eta Charles Boyer aktoreek antzeztu zuten.

Audrey Hepburnen jantziak Givenchy moda diseinatzailearenak dira. Frantzian filmatua izan arren, ingelesez mintzatzen diren pertsonaiez osatua dago.

## Argumentua 
Nicole Bonneten (Audrey Hepburn) aita den Charles Bonnet (Hugh Griffith) arte bildumatzaile ospetsuak, Parisko museo prestigiotsu bati Benvenuto Cellini pizkude garaiko artistaren Venus preziatua maileguan laga dio. Baina Venusa ez da benetazkoa, Nicolen aitonak egin baitzuen, aitaren antzera iruzurgile hutsa. Iruzurraz ohartu ez daitezen, Nicolek lapur bikaina den Simon Demott (Peter O'Toole) kontratatuko du, hark milioi bat dolar balio dituen estatua lapurtu dezan.

## Aktoreak 
* Audrey Hepburn: Nicole Bonnet
* Peter O'Toole: Simon Dermott
* Hugh Griffith: Charles Bonnet
* Eli Wallach: Davis Leland
* Charles Boyer: DeSolnay
* Fernand Gravey: Grammont
* Marcel Dalio: Paravideo
* Jacques Marin: Segurtasun arduraduna
* Roger Tréville: Enkantelaria
* Edward Malin: Aseguruetxeko langilea (edota Eddie Malin)
* Moustache: Zaindaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Miguel Antonio Zuaznabar

**Miguel Antonio Zuaznabar Larramendi** (Hernani,  - Madril, ) gipuzkoar militar eta politikaria izan zen. 1724an jaioterriko alkate izendatu zuten. 1727ko Hitzarmenean amaitu ziren negoziazioetan parte hartu zuen, Gipuzkoaren ordezkari lanetan. Handik Gortera joan, Luis I.a Espainiakoaren eta Filipe V.a Espainiakoaren laguntzailea moduan. Erregeen Guardiaren, *Guardia de Corps* izenekoa, partaidea izan zen. Bertan Ogasun Idazkari bilakatu zen. Caracasko Gipuzkoar Konpainiaren sorreran parte hartu zuen eta bere ordezkaria izan zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Caracasko Gipuzkoar Konpainia

## Kanpo loturak 
* :Miguuel Antonio Zuaznabarren biografia Historiaren Errege Akademiaren webgunea.
* :Biografia *Cien empresarios madrileños* liburuan.
Volunteers (filma)

***Volunteers*** (euskaraz *Boluntarioak*), 1985eko Nicholas Meyer estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Tom Hanks, Rita Wilson, Tim Thomerson eta John Candy aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1962, AEB. Lawrence Bourne III (Tom Hanks) Yale Unibertsitateko ikasle aberats eta jokozaleak apustuetan $28.000eko zorra egin du, baina Lawrence Bourne Jr. (George Plimpton) aitak semearen zorra ordaintzeari uko egin dio. Lawrencek bere zor kobratzaileengandik ihes egiteko Kent Sutcliffe (Xander Berkeley) gelakidearekin AEBetako gobernuaren Peace Corps erakundean izen eman eta Thailandiara joatea erabaki du.

Bertan, herri bateko zubi bat eraikitzeko betebeharra jasoko du, Washington Estatu Unibertsitateko Tom Tuttle ikaslea eta Beth Wexler (Rita Wilson) boluntario ederrarekin batera. Jabetzen ez diren arren, CIA, gerrilla komunista bat eta bertako Chung Mee (Ernest Harada) droga mafiaburua beren interesentzako zubia bereganatu nahi dutela da.

## Aktoreak 
* Tom Hanks: Lawrence Bourne III
* John Candy: Tom Tuttle, Tacomakoa
* Rita Wilson: Beth Wexler
* Tim Thomerson: John Reynolds
* Gedde Watanabe: At Toon
* George Plimpton: Lawrence Bourne, Jr.
* Ernest Harada: Chung Mee
* Allan Arbus: Albert Bardenaro
* Xander Berkeley: Kent Sutcliffe

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
San Frantzisko Asiskoaren komentua (Zangoza)

**San Frantzisko Asiskoaren komentua** Nafarroa Garaiko Zangoza udalerriko Alde Zaharran kokatutako XIII. mendeko kristiau komentu bat da. Gotiko estiloa ditu.

Areto batean dorre-erlojuen museoa dago.

## Historia 
Komentu hau Karmengo Amaren komentuarekin batera dira Zangozako ziren lau komentuen azkenak. Kondairaren arabera XIII. mendean, 1213an, San Frantzisko Asiskoak berak sortu zuela Zangoza Zaharrean, Rocaforten, uste da, Santiago de Compostelara bidaiaren bueltan Nafarroatik zihoala. Urte batzuk geroago Tibalt II.a Nafarroakoak Zangoza Berrian Italiako santuari eskainitako eliza bat berreraiki zuen; ondoren komentua egin zen. Komentuko eliza eraiki zen data gogorarazteko elizaren ataritik gertu plaka batek zera dio: 1266ko urriaren 18an. Eraikin honetan Frantziskotar familiaren komunitatea bizi izan da. Halaber, 1530ean eta 1551an Nafarroako Gorteak eraikin horretan bildu ziren. Iberiar Penintsulako Gerran kaserna moduan erabilia izan zen. 1835an gobernu liberalak komentuaren desagerpena sinatu zuen eta fraideak bertatik aterata. 1898an, bestetik, Anaia Txiki Kaputxinoen Ordena egokitu zen bertan eta haiek dira egungo biztanleak. 1965 eliza zaharberritua izan zen baina emaitzak ez ziren oso onak izan.

## Eraikina 
Komentuaren alde zaharrena eliza da. Gotiko estiloan eraikia, habearte bakarra eta aldare nagusiaren alde zuzena du. Artistikoki multzoaren elementu nagusia ataria da; atari gotiko horrek arku zorrotza du. Gurutze ganga berriagoa da, XVI. mendekoa. Elizaren kaperetan balio handiko irudiak gordetzen dira. Badago ere XIV. mendeko klaustroa ikus daiteke. Klaustroak 64 arku zorrotz ditu. Aipagarria da klaustroan ikus daitekeen Erdi Haroko hilarriak.

## Iruditegia 

Sanguesa - Convento de San Francisco de Asis 5.JPG|Elizaren barrualdea.
Sanguesa - Convento de San Francisco de Asis 3.JPG|Komentuaren ataria.
Sanguesa - Convento de San Francisco de Asis 1.JPG|Eraikinaren atzealdea.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus gainera 
* Alde Zaharra
* Zangoza

## Kanpo estekak