open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txilperiko I.a

**Txilperiko I.a** ( - Chelles, 584ko iraila) 561 eta 584 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Klotario I.aren semea zen. Aita hil zenean anaiordeen artean banatu behar izan zituzten haren mendeko lurraldeak. Soissons eta Neustriako errege bihurtu zen beraz eta Atanagildo errege bisigodoaren alaba Galsvintarekin ezkondu zen. Fredegunda maitaleak bultzatuta emaztea hilarazi zuen; horrek Austrasiaren aurkako gerrak eragin zituen, Galsvintaren ahizpa txikia baitzen hango erregina. Anaiorde Gontranen eta iloba Txildebertoren aurka ere borrokatu zen.

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak
Txilperiko II.a

**Txilperiko II.a** (672 &ndash; Noyon, 721eko otsailaren 13a) 715 eta 721 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Txilderiko II.aren semea izan zen. Aita hil zenean monasterio batera eraman zuten baina 715. urtean Dagoberto III.a hil zenean, Neustriako errege hautatu zuten. Karlos Martelek behin eta berriz garaitu zuen baina Klotario IV.a hil zenean (719), onartu zuen Txilperiko II.a Neustriako errege.

## Erreferentziak
Klovis II.a

**Klovis** edo **Klodoviko II.a** (635 &ndash; 657ko urriaren 31a) 639 eta 657 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Neustria eta Burgundiako erregea 639-657 bitartean eta Austrasiakoa 656tik 657ra bitartean. Dagoberto I.aren semea eta Bathilderen senarra. Txilderiko II.a, Klotario III.a eta Teodoriko III.a izan ziren bere semeak.

## Erreferentziak
Klovis IV.a

**Klovis** edo **Klodoviko IV.a** (682 &ndash; 695) 691 eta 695 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Teodoriko III.aren semea. Batzuetan Klovis III.a izena hartzen du, "beste" Klovis III.a (682–95) usurpatzailetzat jotzen dute eta. Erregea baino Pepin Herstalgoa bere osabaren txotxongilo (*roi fainéant*) izan zen, bederatzi eta hamahiru urteen artean izan baitzen errege.

## Erreferentziak
Australoide

250px|thumb|Australoide tipoak 1914ko liburu batean.
**Australoidea**, Thomas Huxleyk 1870. urtean Australiako herri autoktonoetako giza-arraza izendatzeko ezarri zuen. Hitz honekin, Indiako hegoaldeko jendeari egiten dio erreferentzia batik bat, nahiz eta askotan arraza hau negroide edo "arraza beltza"ren barruan sartzen dute.

Arraza honetako jendearen azala, beltza eta marroia artean dute eta ile beltz kizkurra, negroideen ezaugarri oso antzekoak dituzte.

## Kanpo estekak
Ken Russell

**Henry Kenneth Alfred "Ken" Russell** (Southampton, Hampshire, 1927ko uztailaren 3a - Londres, 2011ko azaroaren 27a) ingeles zinema zuzendaria izan zen.

Britainiar telebistako egilerik emankorrenetako bat izan zen. Musikagile ospetsuen biografiak egin zituen batez ere, film bitxi barrokoak, zehaztasun historikoa baztertzen zutenak. 1969an *Women In Love* (*Emakume maiteminduak*) filma egin zuen, D. H. Lawrenceren eleberriaren egokitzapena. *Tommy* (1975) zinemaren historiako lehen opera-rocka izan zen, The Who taldearen musikaz egina eta arrakasta handia izan zuena. Beste film aipagarri batzuk *The Devils* (1971, *Deabruak*), *Lisztomania* (1975), *Valentino* (1977) eta *Altered States* (1980) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ken Russell Internet Movie Database
*  Russell, Ken (1927-2011) British Film Institute
Eginoko geralekua

**Egino** Euskal Herriko Arabako tren geraleku bat da, Asparrena udalerrian kokatuta dagoena.

Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an ireki zen eta 2010eko urtarrilaren 1an itxia.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 527,360 kilometro-puntua

## Historia 
Geralekua 1862ko urtarrilaren 26an inauguratu zen Gasteiz - Olazti tartea martxan jarri zenean Madril—Hendaia burdinbidea erradialean. 2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

Gaur egun, geralekua itxita dago, bidaiaririk ez dagoelako, baita Araia eta Altsasuko geltokietatik gertu dagoelako ere.

## Geralekua 
Geralekua Eginoko Bentetatik gertu dago,  autobidearen inguruan.

## Zerbitzuak 
Tren batek ere ez du geralekuan geldialdirik egiten.

## Etorkizuna 
ArabaTran proiektuaren barruan, Euskotrenek Miranda Ebro - Altsasu lineak bide horretatik zirkulatuko du, eta, beraz, berriro ireki ahal izango da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Feculas–Nafarroa geltokia

**Feculas–Nafarroa** Euskal Herriko Nafarroa Garaiko tren geltoki bat da, Lodosa udalerrian kokatuta dagoena.

Geltokia 1863ko abuztuaren 31an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 44,700 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  Feculas auzoa

## Historia 
Geltokia 1863ko abuztuaren 31an ireki zen, Nafarroa eta Bizkaia Errioxa eta Araba bidez lotu nahi zituen trenbidearen Castejon-Haro zatia ireki zuenean, Castejondik Bilborako Burdinbide Konpainia delakoak, Castejon-Bilbo burdinbidea.

Berehala, konpainia hondatu egin zen eta Norteko Konpainiak bere gain hartu zuen. Iberiar Penintsulako Iparraldeko burdinbideen konpainiaren esku geratu zen, bere titulartasuna mantendu zuen 1941ean nazionalizatu eta sortu berria zen RENFEn integratu zuten arte.

2004ko abenduaren 31tik Renfe Operadorak linea ustiatzen du, Adif trenbide-instalazioen titularra den bitartean.

## Geltokia 
Alcanadreko errepidean dago, Lodosatik mendebaldera, herrigunetik urrun. Castejón-Urduña tartean zegoen, Castejón eta Bilbao lotu nahi zituen trenbidean, baina geroago ireki zen, eta Inabonos ongarri-fabrikaren eskutik etorri zen. Fabrika horri zerbitzua ematen dio. Horretarako, bi solairuko geltoki berezi bat eta altuera txikiko erantsitako dorrea eraiki ziren alboetako batean, aire modernistarekin. 2008an, babesleku bat gehitu zitzaion, bidaiarientzako eraikinaren aurrean zegoena. Hiru bide eta bi nasa ditu, bata albokoa eta bestea erdikoa bereziki estua.

## Zerbitzuak 
## Etorkizuna 
Ez dago etorkizuneko planik geltoki hau oraingoz barne hartzen duenik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Loruriko geltokia

**Loruri-Ciudad Jardín** Euskotren Trena eragilearen 4. lineari (Txorierriko linea) zegokion lurgaineko geralekua da, Bilbo udalerriko Loruri auzoan kokatuta dagoena. Bilbo-Lezama trenbidearen Olako saihesbidea inauguratzearekin eta Ola eta Larrondoko geltokiekin batera 1908ko urriaren 31n ireki zen, eta 1995an itxi ondoren, 2010eko maiatzaren 15ean berrireki zen, azkenik 2015eko azaroaren 2an itxi zen arte, gaur egun zerbitzurik eskaintzen ez duela.

## Geralekua berrirekitzea 
Geralekua 1995an ixtea erabaki zuen Euskotrenek, Bilbo-Plentzia trenbidea Metro Bilbaok bereganatu zuenean. Izan ere, Matikoko geltokia Lorurikotik oso gertu dago, eta bakarra irekita mantentzeko erabakia hartu zen.

2010ean, Bilboko metroaren 3. linearen lanak zirela eta, Euskal Trenbide Sareak Euskotrenen Txorierriko linearen Matiko-Zazpikaleak trenbide tartea itxi behar izan zen. Tarte horren ixtearekin batera, Loruriko geralekua berrireki zen, Matikoko geltokiko erabiltzaileek erabil zezaten.

2015eko ekainaren 1.an Euskal Trenbide Sareak Loruri eta Zazpikaleetako geltokien arteko trenbidea ere eten zuen, Metroaren 3. linearen lanekin jarraitzeko. Geroztik Txorierriko linean aldaketak egin ziren eta Loruri eta Sondikako geltokien arteko tren anezka jarri zen martxan.

Urte bereko azaroaren 2an geltokia behin-betiko itxi zen, Ola eta Zazpikaleetako geltokiaren arteko trenbidea eten ondoren, horren ordez autobus anezka bat ezarriz, 3. linea ireki zen arte.

2017ko apirilaren 8an Metroaren 3. linea inauguratu zen, eta ordutik Matikoko geltokia berriro ere martxan dago, Loruriko geltokiko azpiegitura, hala nola trenbideak eta katenariak eraitsi direla.

## Sarbideak 
*  Damián González Maisuaren kalea, 5
*  Maurice Ravel etorbidea / Loruri etxaldea

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean autobus geralekua dago. Hurrengo lineak geralekutik pasatzen dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Loruri
* Bilbo
* Bilbo-Lezama trenbidea
* Euskal Trenbide Sarea
* Euskotren Trena
* Bilbobus

## Kanpo estekak 
* Euskotren
* Bilbobus
Txildeberto II.a

**Txildeberto II.a** (570 &ndash; 595) 575 eta 595 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Austrasiako erregea 575-595 urteetan eta Burgundiakoa 593-595 bitartean, Sigeberto I.aren eta Brunhildaren semea. Burgundiako errege Gontranekin egin zuen bat erregearen anaia Txilperiko I.aren aurka borrokatzearren. 593. urtean Gontran hil zenean Txildeberto bihurtu zen Burgundiako errege.

## Erreferentziak
Ageda (Pío Baroja)

***Ageda***, gaztelaniazko jatorrizkoan ***Águeda*** Pío Barojak idatzitako ipuina da, atsekabearen etengabeko presentzia gaitzat duena. Hain zuzen, ipuinak egitura zirkularra du: hasi bezala bukatzen da, Ageda izeneko itxaropenik gabeko neska gazte bat bere etxeko leihotik begira.

## Sinopsia 
Ageda madrilen bere guraso eta bi ahizpa nagusikein bizi den neska elbarria da. Egunak josten pasatzen ditu, triste eta itxaropenik gabe. Ama eta ahizpa zaharrena menderatzaileak dira. Tarteko ahizpak ere haien joera dauka. Aldean, aita gixajoa dago, denbora bere bildumak osatzen pasatzen duena. Kanpora ateratzen direnean, amak eta bi ahizpek bakarrik uzten dute Ageda. Berarekin hitz egiteko ohitura hartu duen mutil gazte baten bisitak jasotzen dituzte etxean eta Ageda maitemindu egiten da berarekin. Egun batean, mutilak familiako kide izatea nahi duen galdetzen dio. Ageda hunkitu egiten da mutilak berarekin ezkondu nahi duelakoan, baina desengainua hartzen du mutilak bere ahizpa batekin ezkonduko nahi duela adierazten dionean. Ahizpak arreoa prestatzeko lana emanda, Agedak hasieran bezala pasako ditu egunak, bere etxeko leihotik ikusten den plazari begira, bere ametsetako gizonaren bila, baina esperantzarik gabe.

## Kanpo estekak
Mari Beltxa

***Mari Beltxa***, gaztelaniazko jatorrizkoan ***Mari Belcha***, Pío Barojaren ipuin laburra da, kutsu erromantikokoa, neska gazte batenganako maitasuna gaitzat duena, baserriko giro bukolikoaren deskribapenaz indartzen dena.

## Sinopsia 
Mediku zahar batek erakarmena sentitzen du bere jaiotzan esku hartu duen baserritar neska gazte batengana. Medikuak zuhaitzen artetik egoten da ezkutatuta neskari begira. Askotan, neska urruntiko mendiei begira ikusten du malenkoniatsu. Hasi bezala bukatzen da ipuina, Barojaren beste ipuin batzuk bezala, medikua galdezka bere buruari zer bilatzen ote duen neskak urrutian.

## Kanpo estekak
Kopenhageko Unibertsitateko Lorategi Botanikoak

**Kopenhageko Unibertsitateko Lorategi Botanikoak** edo **Lorategi Botanikoak** (danieraz *Botanisk Have*), Kopenhageko Unibertsitateari dagozkion lorategi botanikoak dira.

## Historia 
Lorategiak 1600an eratu ziren Erreforma Protestantean disolbituriko elizetako sendabelarrak babesteko helburuaz. Hasierako lorategien izena *Hortus Medicus* (Baratze medizinala) izan zen eta Kristian IV.ak emandako Skidenstraede eremuko lurretan ezarri zen, izan ere unibertsitateko irakasleen egoitza hurbil baitzegoen eta beraiena baitzen lorategia zaintzearen ardura. 1621ean Ole Worm arduradunak daniar sendabelarren bilduma nabarmen handitu zuen eta atzerritik hainbat landare ere ekarri zituen.

XVIII mendean Frederiksstaden auzo berria eratzearekin batera 1752an Lorategiak bertara aldatu ziren. *Oederren lorategiak* izenaz ezagutu ziren izan ere Georg Christian Oeder baitzen hauen arduradun nagusia. Mendebaldeko zatian negutegi bat eraiki zuen honek. 1763an ateak zabaldu zituen publikoarentzako. 1778an ordean erregeak lur hauek behar zituela eta, Lorategiak itxi eta Nyhavn ondoko Charlottenborg jauregiaren ingurua eskeini zuen landareentzako. Eraikin berria egiteko diseinuak egin ziren arren eraikuntza ez zen aurrera eraman.

Azkenik 1870an gaur egungo tokian ezarri zen. 1874ean beirazko negutegi erraldoia inauguratu zen. Jacob Christian Jacobsen filantropo handia izan zen helburua aurrera eraman eta Lorategiak fundatu zituena.

## Egitura 
Lorategi Botanikoetan badaude, museoa, herbarioa, negutegia, hazien gordailua, liburutegia eta landare denda ere. Honetaz gain taberna eta jatetxea ere badute barnean.

Beirazko 27 negutegi ditu, garrantzitsuena 1874ean inauguraturiko Palmondoen etxea izanik. 16 metrotako garaiera du eta goraino igotzeko eskilarak espiralean ezarrita daude.

Lorategietako atalik berriena errododendroen lorategia da.

## Espezieak 
13.000 landare espezietik gora daude, gehienak naturan jasotakoak. Hauetatik 600 espezie daniarrak dira, 1.100 hosto iraunkorrak eta beste 1.100 urteko landareak.

Lorategietako zuhaitzik zaharrena *Taxodium distichum* bat da, 1806koa.

## Iruditegia 

Irudi:Botanisk have drivhus 1.jpg
Irudi:Botanisk-Have-Kbh-190807.jpg
Irudi:Botanisk Laboratorium - garden side.jpg
Irudi:University of Copenhagen Botanical Garden 4.jpg
Irudi:University of Copenhagen Botanical Garden 3.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Maritxu (argipena)

**Maritxu** izenak esanahi zenbait ditu:

* Maritxu Güller, ustez ahalmen paranormalak zituen emakumea;
* Maritxu Kajoi, Arrasatejo jaia;
* *Maritxu, nora zoaz?*, abesti herrikoia;
* Maritxu, Pío Barojaren ipuina.
Maritxu (Pío Baroja)

***Maritxu***, gaztelaniazko jatorrizkoan ***Marichu***, Pío Barojaren ipuina da.

## Sinopsia 
Haurra izan ondoren, Maritxuk konbultsioak eragiten dizkion gaixotasun bat pairatzen du. Deabrua gorputzan duelakoan, emakume ijito bati deitzen diote eta sorginkeriaz sendatu egiten du. Ondoren, haurra da gaixotzen dena eta hilda bezala geratu ohi dena bere altzoan. Etxean berak zuen gaitza haurrari pasa diola esaten diote. Emakume ijitoarengana joan eta honek haurra hilda dagoela esaten dio. Ijitoarekin dagoen gizon batek zorigaitzik egon ez den etxe batera joan eta orduan sendatuko dela esaten dio. Maritxu herrian, hasiera batean, eta hirian, gero, bilatuko du zorigaitzik gabeko leku hau, baina ez du inon aurkituko.

## Kanpo estekak
Leizea (Pío Baroja)

***Leizea***, gaztelaniazko jatorrian ***La sima***, Pío Barojaren ipuina da, sineskeriaren eta erlijioaren aurkako mezu garbia duena.

## Sinopsia 
Iluntzean ahuntzain batek, mutil laguntzailarekin batera, ahuntzak jeisten ditu menditik herrira. Bidean akerrak ihes egin eta leize baten ertzean gelditzen da. Akerraren jabea sorgina omen den herriko emakume bat da. Harrapatu nahina, mutila eta akerra biak erortzen dira leize barrura. Ahuntzaina herriko gazteluan babesten diren artzainen bila doa laguntza bila eta leizera inguratzen dira, baina gazte bat bakarrik ausartzen da jeistera. Guztiz beldurtuta igotzen da, ordea, deabrua ikusi duela kontatuz. Herritarrak ere inguratzen dira leizera, apaiza buru dutela eta otoitz eginez, baina ez dute ezer egiten haurra erreskatatzeko, ondorengo hiru egunetan zehar mutilaren garrasiak entzun ziren arren.

## Kanpo estekak
Jeju

**Jeju** edo **Jeju probintzia autonomo berezia** () Hego Koreako probintzia da, Koreako penintsularen hegoaldean dagoena. Probintziak Jejudo uhartedia barnean hartzen du. 1.848 kilometro koadroko eremua du, eta 2017an 678.772 biztanle zituen. Hiriburua, Jeju Hiria, uhartearen iparraldeko kostaldean dago.

## Geografia 
Jejudo Koreako itsasartean dago. Sumendi-jatorriko uharte menditsua da, eta bertan dago herrialdeko mendirik garaiena: Hallasan (1.950 metro). 26 uharte txikik osatzen dute; 1.848 kilometro koadroko eremua hartzen du guztira.

## Ekonomia 
Arrantza eta nekazaritza (arroza, kotoia, soia) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Industria gutxi garatua dago (janari-industria, ehungintza, industria kimikoa), eta hiri garrantzitsuenetan baizik ez dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hilerriko azak

***Hilerriko azak***, gaztelaniazko jatorrizkoan ***Las coles del cementerio***, Pío Barojaren umorezko ipuina da.

## Sinopsia 
Emaztea zortzigarrenez haurdun duelarik, herriska bateko tabernari alperra hil egiten da. Tabernako ohiko bezeroa da Patxi, herrian ospe txarra duen gizaseme umoretsua. Ameriketara joanda eta hilda zegoelakoan, udalak kanposantua eraikitzen du bere lurretan. Bizirik itzultzen denean eta konpentsazio moduan, ehorzle lana eta kanposantuko izkina batean etxea emateko baimena ematen dizkiote. Ehorzle lanbidea dela eta berari buruzko istorio izugarriak zabalduko dira herrian. Tabernariaren emazteak erditzen duenean hil egiten da. Zaharrena eta jaio berria izan ezik, beste sei haurrak kale gorrian geratzen dira. Haurren ardura inork hartzen ez duela ikusita, Patxi izango da azkenik sei haurrak bere etxean jasoko dituena. Guztiak aurrera ateratzeko, azak eta bestelako barazkiak landatzen ditu kanposantuan, gero azokan salduko dituena.

## Kanpo estekak
Rosenborg jauregia

**Rosenborg jauregia** (danieraz *Rosenborg Slot*) Kopenhageko gaztelu bat da, alemaniar pizkundeko estiloan eraikia. Lorategi ederrak ditu inguruan *Kongens Have* izenekoak, "Erregearen lorategiak". Putzu bat ere badu jauregiaren atzealdean.

## Historia 
Kristian IV.ak eraiki zuen udako jauregi izateko. Denborak aurrera egin ahala Christiansborg jauregia baino gehiago gustatu eta denboraldi luzeak igarotzen zituen bertan. 1710 arte erabili zuten Danimarkako erregeek, baina Frederik IV.aren ondoren bertan behera utzi zen, Erret familiak nahigao baitzuen Frederiksborg gazteluan bizitzea. Altxorraren biltegia bihurtu zen orduan.

1801ean Kristian VII.a bertan babestu zen ingelesek Kopenhage erasotu zutenean. 1833an museo bihurtu zen Rosenborg jauregia.

## Egitura 
### Gela luzea 
Eraikin osoan gelarik aipagarriena da. 1624ean bertan egin zuten. Hasieran jolaserako gela zena 1700 urtetik aurrera Harrera eta Oturuntza gela bihurtu zen. XIX mendearen bukaera aldera "Zaldunen Gela" izena hartu zuen.

Elementu nagusia Errege-erreginen tronua da, zilarrezko hiru lehoi aurrean dituena.

### Bildumak 
XVI eta XIX mendeen arteko Daniar kulturaren adierazgarri diren hamaika artelan daude barnean. Gehienak aristokraziaren artikuluak dira. Koroaren altxorra ere ikusgai dago. 1838an ireki zitzaion publikoari.

### Lorategiak 
Gaztelua eraiki aurretik eratu ziren, 1606an hain zuzen ere. 16 hektareako azalera daukate eta urtero bi milioi eta erdi turista izaten ditu batazbeste.

Lorategien atalik zaharrena XVII mendearen hasieran diseinatu zen pizkundeko estiloan. 1669an lorategi berrokoak gehitu zitzaizkion.

## Iruditegia 

Irudi:Kopenhagen Rosenborg Slot.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Rosenborg Slot, Copenhagen 008 edited.jpg|Atzealdea.
Irudi:Rosenborg - spring flowers.jpg|Lorategiak udaberrian.
Irudi:Denmark crown.jpg|Kristian IV.aren koroa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Sendagile-gaua

***Sendagile-gaua***, gaztelaniazko jatorrizkoan ***Noche de médico***, Pío Barojaren ipuina da.

## Sinopsia 
Mediku batek lankide baten deiari kasu eginez, herri txiki bateko baserri batera doa erditze batean laguntzera. Eguraldi zakarra dago eta bidea luzea da. Etxea txiroa da. Emakumea dagoen gelara sartzean, senarra negarrez eta bere ama beldurrez ikisten ditu. Gau izugarri eta egoera latz horretan, ordea, forzeps baten laguntzaz umea bizirik jaiotzen da. Bi medikuak agurtu egiten dira, gertatutakoa aipatu ere egin gabe, medikuntzaren eta zientziaren neutraltasunaren eta beldurraren arteko bereizketa agerian utziz.

## Kanpo estekak
Gontran I.a

**Gontran I.a** (Soissons,  - 592ko martxoaren 28a) 561 eta 592 urteen artean Borgoinako saliar frankoen errege izan zen.

Sigeberto eta Txilperiko bere anaien arteko borroka eteten saiatu zen. Ez zuen oinordekorik izan eta Txildeberto II.a semetzat hartu zuen.

## Erreferentziak
Esfalerita

**Esfalerita** edo **blenda** zink sulfuroaren forma mineral naturala da. Zink eskuratzeko mea garrantzitsuena da. Euskal Herrian ustiatzen zuten, adibidez, Oiartzunen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teodebaldo

**Teodebaldo** edo **Tibalt** ( - 555) 548 eta 555 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Waccho lombardiarren alaba ezkondu arren, ezin zituen Teodeberto I.a bere aitaren konkistak iparraldeko Italian mantendu.

## Erreferentziak
Teodoriko II.a Borgoina eta Austrasiakoa

**Teodoriko II.a** (587 &ndash; 613) 595 eta 613 urteen artean Borgoinako eta 612 eta 613 artean Austrasiako saliar frankoen errege izan zen.

Txildeberto II.a bere aita hiltzean, errege bilakatu zen Brunilda bere amamaren agindupean. Teodeberto II.ak Brunilda Austrasiatik bota eta honek Teodoriko bere anaiarekin batera Teodobertoren aurka egin eta monasterio batean sartu zuten, non erail zuten. Urtebete baino ez zuten iraun erresuma bien erregea izanik.

## Erreferentziak
Kariberto I.a

**Kariberto I.a** ( - 567) 561 eta 567 urteen artean saliar frankoen errege izan zen.

Klotario I.a bere aita hiltzean, erresuma bere semeen artean zatitu zuten. Karibertok Neustria ( Somme eta Loiraren arteko eskualdea), Akitania eta Novenpopulania jarauntsi zituen. Hiltzean Sigeberto eta Txilperiko bere anaiek bere erresuma elkarbanatu zuten.

## Erreferentziak
Garapen pertsonal

**Garapen pertsonala** edo **hazkunde pertsonala** pertsona batek bere bizitzaren garapen positiboa, bere buruarekiko duen jarrerari eta besteekiko harremanei buruz, bultzatu eta aurrera eramateko burutzen dituen ekimenen multzoa eta horietarako jaso ditzakeen laguntza da. Norberak bizitza pertsonalean hobetzeko; hobetzeko harremanetan, hobetzeko lan kontuetan, hobetzeko osasun kontuetan. Garapen pertsonala hobetzeko teknika eta aholku multzoari esaten zaio. Batez ere XX. mendetik hona Garapen pertsonaleko liburu asko argitaratu dira, (saiakeraren azpigenero bihurtu dira garapen pertsonaleko liburuak). Bestalde, garapen pertsonala lantzeko mintegiak antolatzen dira, ikastaroak antolatzen dira, etab.

Norberaren helburuak hobeto doitzeko eta helburu horiek lortzeko aholku eta tekniken multzoari esaten zaio garapen pertsonal.

## Kanpo estekak
Basurtuko geltokia

**Basurto** (**Basurto/Aita Donostia** edo **Basurto/Briñas** Bilbobusen arabera) Bilboko tranbiaren geltokia da, Bizkaiko Bilbo hiriburuko Basurtu-Zorrotza barrutiko Basurtu auzoan auzoan kokatuta dagoena, Autonomia kalean hain zuzen ere.

Geltokia Euskotren Tranbiak operatzen zu eta 2012ko apirilaren 25ean inauguratu zen.

Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunearen barruan dago.

## Historia 
Geltokia 2012ko apirilaren 25ean inauguratu zen, Basurto eta La Casilla arteko tranbia zabalduz. Gainera, luzapen honekin bat *EuskoTran*, *EuskoTren* eta *EuskoKargo* marken aldaketa etorri zen, Eusko Trenbideak enpresaren marka berriak aurkeztu zirela, eta ezartzen hasi zirela. Hala, ordutik *EuskoTran* marka zaharra *Euskotren Tranbia* izen berriaz ezagutzen da.
## Sarbideak 
* Autonomia kalea, 67

## Konexioak 
Geltokian Bilbobus zerbitzua hornitzen duten bi autobus geraleku daude, Autonomia kaleko ibilbidea trenbidearen gainetik egiten dutela. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Basurtu
* Bilbo
* Bilboko tranbia
* Euskotren Tranbia
* Bilbobus
* Euskal Trenbide Sarea
* Bilboko aldirien sarea

## Kanpo estekak 
* Bilboko tranbiaren webgunea
* Bilbobusen webgunea
Udazkeneko hondartza

***Udazkeneko hondartza***, gaztelaniazko jatorrizkoan ***Playa de otoño***, Pío Barojaren ipuina da.

## Sinopsia 
Emakume ezkondu batek txango bat egiten du urtero Gipuzkoako kostaldeko herri batera udazkenaren hasieran bere senarra lagun batekin Ipar Euskal Herrira doala aprobetxatuz. Herriko etxe batean lo egin eta esnatu ondoren, herriko giro bukoliko eta malenkoniatsuak hartzen du protagonismoa ipuinean. Giro horrek oroitzapenak piztuko ditu emakumearen gogoan, nola duela hamar urte azkenean hil zen gizon gaixo bat ezagutu zuen eta harekin maitemindu zen, nola egoten ziren biak etzanda eta isilik itsaertzean. Horrela, hondartzari begira, gizakien eta bere buruaren iragankortasunaz jabetzen da malenkoniatsu.

## Kanpo estekak
Basurto–Ospitalea geltokia

**Basurto–Ospitalea** Euskal Herriko Bizkaiko tren eta autobus geltoki bat da, Bilbo udalerriko Basurtu auzoan kokatuta dagoena.

Geltokia 2010eko urtarrilaren 25an ireki zen.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 1,927 kilometro-puntua
* : 1,927 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* Gurtubay kalea
* Montevideo etorbidea, 18
* Basurtu-Kastrexana errepidea, 37

## Historia 
2010eko urtarrilaren 25ean inauguratu zen Basurto–Ospitalea geltokia, Bilboko Renfe Aldirien linearen ibilbidean eta Basurtuko Unibertsitate Ospitalearen inguruan.

## Geltokia 
Montevideo etorbidea eta Basurtu-Kastrexana errepidearen artean garatzen da, Basurtuko Unibertsitate Ospitalearen aurrean eta lurperatutako trenbideari jarraiki.

Egitura hormigoi ikusizkoa da, hegoaldean Basurtu-Kastrexana errepidearen kontrako eustorma batean, eta iparraldean Montevideo etorbidearen aldean zutabe makurretan oinarrituta. Iparraldean agerian dagoen fatxada bakarra dago, gainontzeko aldeak lurperatuta geratzen diren artean. Iparraldeko fatxadan geltokia modu naturalean argiztatzen duen beirazko errezela dago.

Eraikina solairu bakarreko bolumen laukizuzen moduan azaltzen da lurgainera, kaleko kotan bi sarbiderekin, eraikinaren mutur bakoitzean bana. Estalkia Basurtu-Kastrexana errepidearen kota berean dago eta aparkaleku funtzioa du. Gainera, gune hori eskailera bidez Montevideo etorbidearen 18. zenbakiaren parean dagoen sarbidearekin komunikatzen da.

Eraikinaren barrualdea bestibulu handia da, eta hor biltzen dira geltokiaren zerbitzuak, hala nola leihatiladun txarteldegia, txartel salmenta makinak, balioztatze makinak eta 2017tik desfibrilagailua ere. Bestibulua eta beheko kotan dagoen nasa zentrala eskailera mekanikoz eta igogailuz daude komunikatuta. Nasa zentrala 90 metro luze da eta bi trenbide ditu.

## Zerbitzuak 
### Eskualdeko trenak 
### Aldiriko trenak 
### Hiriko autobusak 

## Irudiak 

Fitxategi:Bilbao - Estación de Basurto-Hospital 1.jpg|Geltokiaren eraikina
Fitxategi:Bilbao - Estación de Basurto-Hospital 2.jpg|Geltokiaren eraikina Ospitaletik hurbilen dagoen sarbidetik
Fitxategi:Bilbao - Estación de Basurto-Hospital 3.jpg|Bestibulua
Fitxategi:Basurtu ospitalea geltokia 2.jpg|Txartelak saltzeko makina
Fitxategi:Basurto ospitalea geltokia 1.jpg|Nasa bestibulutik

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Zorrotza–Zorrozgoiti geralekua

**Zorrotza–Zorrozgoiti** Euskal Herriko Bizkaiko tren eta autobus geraleku bat da, Bilbo udalerriko Zorrotza auzoan kokatuta dagoena.

Geralekua 1890eko abenduaren 5an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 5,136 kilometro-puntua
* : 5,136 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* Zorrotza-Kastrexana errepidea, 34

## Historia 
Kadagua ibaiaren arroan trenaren behin betiko proiektua Victor Txabarri, Manuel Allendesalazar, Enrique Aresti eta Ramón Bergé ingeniariek aurkeztu zuten 1888ko maiatzean. Urte bereko uztailean onartu zen. Burdinbidea onura publikokotzat jo zen, 99 urterako ustiapen batekin. Kadaguako Trenbidearen Konpainia 1888ko uztailaren 2an eratu zen kudeatzeko. Linea Zorrotzan abiatu behar zen, Bilbotik Portugaleterako burdinbideak auzo horretan zuen geltokian.

Burdinbidea 1890eko abenduaren 5an inauguratu zen. Urtean gutxienez 96 000 bidaiari garraiatzeko asmoa zuten, eta jarduerak hasi eta lau urte eskasera 219 504 bidaiari mugitzen zituzten. Geraleku hori burdinbidearen gainerakoarekin batera inauguratu zen 1890eko abenduaren 5an.

1898an sortu zen Bilbo-Santander burdinbidea, Zorrotza-Balmaseda trenbidea Santander-Solares eta Zalla-Solares burdinbidetarekin lotu ondoren, Bilbo eta Santander arteko ibilbideak ahalbidetuz.

1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera bai Santanderretik bai Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.

1994an Bilbo-Leon burdinbidea itxi ostean, trenek Balmasedako geltokira baino ez ziren heltzen. 2003an berriro ireki zen Bilbo-Leon burdinbidea, batipat Robla kotren turistiko zerbitzua ezartzeko, eta baita egunean zentzu bakoitzeko tren bat jartzeko. Bere aldetik, Bilbo-Santander burdinbidea irekita mantendu zen, gaur egun egunean zentzu bakoitzeko hiru tren daudelarik.

Bilbo-Leon burdinbideari dagokionez, 2009an Galtzarako geralekura luzatuta, trenek aldiriko zerbitzua egiten dute Bilbora arte, eta tren bat ibiltzen da 30 minutuko maiztasunaz. Burdinbide hau, aipatutakoen artean guztiz elektrifikatuta dagoen bakarra da.

## Geralekua 
Geralekua, *Zorrotza* izena zuena, *Zorrotza–Zorrozgoiti* izenara aldatu zen Zorrotzako geltokitik bereizteko.

Geralekuak sarbide bakarra du, eskaileraz zein arrapalaz irisgarri. Nasa aldaketa pasonibela gurutzatuz egiten da.

## Zerbitzuak 
### Eskualdeko trenak 
### Aldiriko trenak 
### Hiriko autobusak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Berezko monopolio

[thumb|Lehen telefono konpainiak **monopolio natural**ak izan ziren. Enpresa publikoak hasieran. Bestela, enpresa pribatuen ikuspegitik, ez zuen merezi herrialde zabal bat kablez betetzea azken txokoraino telekomunikazioak eramateko. Hasierako inbertsio handiak egin eta gero, monopolio natural horiek pribatizatu egin ziren [ekonomia misto edo kapitalismoaren eremuetan.]]
Ekonomian, **monopolio naturala** edo **berezko monopolioa** enpresa batek beste guztiek baino kostu txikiagoz ekoizteagatik sortzen den monopolioa da. Kostuan duen abantaila jarduera burutzeko enpresak duen nagusitasun teknologikoak sorrarazten du, sektorean sartu eta maila teknologiko horretarako behar diren azpiegitura eta inbertsio handiak direla eta beste enpresak gainditu ezinezko sartze hesiengatik kanporatuz. Sarrera hesiak enpresa berriak merkatu batean sartzea eragozten edo zailtzen duten faktoreak dira.

## Adibideak 
Berezko monopolioak sor daitezke enpresa batek patente berritzaile bat daukanean, produktu berri-berri bat merkatura plazaratzen duenean.

Monopolio naturalak sor daitezke sektore batzuetan non sartzeko hesiak oso handiak diren. Esate baterako, itzelezko inbertsioak behar direlako. Inbertsio handi horiek merkatu osoa hartzeko ez bada ez dute merezi. Horrela gertatu ohi da hainbat sektore estrategikotan, adibidez, estatu batean trenbide sare oso garestia ezartzeko behar den inbestitzea oso handia bada, agian Estatuak berak sortuko du enpresa bakarra diru publikoarekin sustatuta. Bestela enpresa pribatuek ez lukete horrelakorik egiteko ahalmenik. Edo, beste adibide bat, edateko ura estatuko azken etxebizitzaraino eramatea baldin bada helburu, agian Estatuak berak sortu beharko du monopolio bat, inbertsio oso handiak bere gain hartuz, eta kontsumitzaile guztiei ordaintzeko moduko prezioan ura eskainiz. Horrelako kasuetan, ur-hornikuntza merkatu librearen esku utziko balitz lehian dauden enpresek nekez inbertituko lukete bakartutako etxebizitzetaraino ura eramateko hoditerian.

## Kanpo estekak
Sciurillus

***Sciurillus*** Sciuridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Sciurillus pusillus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Sciuridae
Calomyscus

***Calomyscus*** Calomyscidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

Siria, Azerbaijan, Iran, Turkmenistan, Afganistan, eta Pakistanen aurki daitezke, mendixka harritsuetan eta basamortuetako zonalde malkartsuetan.

## Espezieak 
* Calomyscus bailwardi
* Calomyscus baluchi
* Calomyscus elburzensis
* Calomyscus grandis
* Calomyscus hotsoni
* Calomyscus mystax
* Calomyscus tsolovi
* Calomyscus urartensis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Calomyscidae
Lagurus (karraskaria)

***Lagurus*** Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

*Lemmiscus curtatus* karraskaria ere *Lagurus*en barruan sailkatu izan da, baina ez dirudi lotuta dagoenik. *Lagurus arankae* fosila Pliozenoaren amaieran agertu ziren. *Lagurus pannonicus* eta *Lagurus transiens* espezie fosilak gaur egungo *Lagurus lagurus*aren arbasoak direla uste da.

## Espezieak 
* *Lagurus lagurus*
* †*Lagurus arankae*
* †*Lagurus pannonicus*
* †*Lagurus transiens*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cricetidae

## Kanpo estekak
Abrothrix

***Abrothrix*** Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Abrothrix andinus
* Abrothrix hershkovitzi
* Abrothrix illuteus
* Abrothrix jelskii
* Abrothrix lanosus
* Abrothrix longipilis
* Abrothrix markhami
* Abrothrix olivaceus
* Abrothrix sanborni

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cricetidae
Oecomys

***Oecomys*** Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Oecomys auyantepui
* Oecomys bicolor
* Oecomys catherinae
* Oecomys cleberi
* Oecomys concolor
* Oecomys flavicans
* Oecomys mamorae
* Oecomys paricola
* Oecomys phaeotis
* Oecomys rex
* Oecomys roberti
* Oecomys rutilus
* Oecomys speciosus
* Oecomys superans
* Oecomys trinitatis

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cricetidae
Acomys

***Acomys*** Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Acomys airensis
* Acomys cahirinus
* Acomys chudeaui
* Acomys cilicicus
* Acomys cineraceus
* Acomys dimidiatus
* Acomys ignitus
* Acomys johannis
* Acomys kempi
* Acomys louisae
* Acomys minous
* Acomys mullah
* Acomys nesiotes
* Acomys percivali
* Acomys russatus
* Acomys seurati
* Acomys spinosissimus
* Acomys subspinosus
* Acomys wilsoni

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Muridae
Taterillus

***Taterillus*** Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua. Bertan sailkatzen diren espezieak ez dira erraz desberdintzen kanpo itxuragatik eta, horregatik, euren kariotipoak erabili behar dira sailkapenerako.

## Espezieak 
* Taterillus arenarius
* Taterillus congicus
* Taterillus emini
* Taterillus gracilis
* Taterillus harringtoni
* Taterillus lacustris
* Taterillus petteri
* Taterillus pygargus
* Taterillus tranieri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Muridae
Dohatasun

[thumb|300px|[Jesus Nazaretekoaren irudikapena, Mendiko Sermoia ematen, non **dohatasunak** aipatzen dituen.]]

Kristautasunean, **dohatasunak** Bibliako Itun Berriko pasarte batzuei emandako izena da, non Jesus Nazaretekoak zerura joango direnen bertuteak goraipatzen dituen.

## Zortzi dohatasunak
Mendi gaineko predikuan, Jesusek jakinarazi zituen zortzi zoriontasun edo dohatasunak, Mateo 5:3-11an jasota dagoen pasartean:

# "Zorionekoak bihotzez behartsu direnak, haiek baitute Jainkoa errege".

# "Zorionekoak negarrez daudenak, haiek baititu Jainkoak kontsolatuko".

# "Zorionekoak bihotz gozokoak, haiek baitira jabetuko Jainkoak hitz emandako lurraz".

# "Zorionekoak Jainkoaren nahia betetzeko gose-egarri direnak, haiek baititu Jainkoak aseko".

# "Zorionekoak errukitsu direnak, haiek baititu Jainkoak erruki izango".

# "Zorionekoak bihotz-garbiak, haiek baitute ikusiko Jainkoa".

# "Zorionekoak bakegileak, haiek baititu Jainkoak seme-alabatzat hartuko".

# "Zorionekoak Jainkoaren nahia betetzeagatik erasotuak, haiek baitute Jainkoa errege".

"Zorionekoak zuek, niregatik madarikatuko zaituztenean, erasoka eta gezurrez gaitzesaka erabiliko zaituztenean".

## Kanpo estekak 
*"Las ocho bienaventuranzas" (Enciclopedia Católica).
Dasymys

***Dasymys*** Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Dasymys alleni
* Dasymys cabrali
* Dasymys foxi
* Dasymys incomtus
* Dasymys montanus
* Dasymys nudipes
* Dasymys rufulus
* Dasymys rwandae
* Dasymys sua

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Muridae
Grammomys

***Grammomys*** Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* *Grammomys aridulus* Thomas and Hinton, 1923.
* *Grammomys buntingi* (Thomas, 1911).
* *Grammomys caniceps* Hutterer and Dieterlen, 1984.
* *Grammomys cometes* (Thomas and Wroughton, 1908).
* *Grammomys dolichurus* (Smuts, 1832).
* *Grammomys dryas* (Thomas, 1907).
* *Grammomys gigas* (Dollman, 1911).
* *Grammomys ibeanus* (Osgood, 1910).
* *Grammomys kuru* Thomas & Wroughton, 1907.
* *Grammomys macmillani* (Wroughton, 1907).
* *Grammomys minnae* Hutterer and Dieterlen, 1984.
* *Grammomys poensis* Eisentraut	1965.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Muridae

## Kanpo estekak
Hydromys

***Hydromys*** Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Hydromys chrysogaster
* Hydromys habbema
* Hydromys hussoni
* Hydromys neobritannicus
* Hydromys shawmayeri

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Muridae
Oligoryzomys

***Oligoryzomys*** Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Oligoryzomys andinus
* Oligoryzomys arenalis
* Oligoryzomys brendae
* Oligoryzomys chacoensis
* Oligoryzomys delticola
* Oligoryzomys destructor
* Oligoryzomys eliurus
* Oligoryzomys flavescens
* Oligoryzomys fornesi
* Oligoryzomys fulvescens
* Oligoryzomys griseolus
* Oligoryzomys longicaudatus
* Oligoryzomys magellanicus
* Oligoryzomys microtis
* Oligoryzomys nigripes
* Oligoryzomys stramineus
* Oligoryzomys vegetus
* Oligoryzomys victus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Cricetidae
Oxymycterus

***Oxymycterus*** Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Oxymycterus akodontius
* Oxymycterus amazonicus
* Oxymycterus angularis
* Oxymycterus caparoae
* Oxymycterus dasytrichus
* Oxymycterus delator
* Oxymycterus hiska
* Oxymycterus hispidus
* Oxymycterus hucucha
* Oxymycterus inca
* Oxymycterus josei
* Oxymycterus nasutus
* Oxymycterus paramensis
* Oxymycterus quaestor
* Oxymycterus roberti
* Oxymycterus rufus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Cricetidae
Rhipidomys

***Rhipidomys*** Cricetidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Rhipidomys austrinus
* Rhipidomys caucensis
* Rhipidomys couesi
* Rhipidomys emiliae
* Rhipidomys fulviventer
* Rhipidomys gardneri
* Rhipidomys latimanus
* Rhipidomys leucodactylus
* Rhipidomys macconnelli
* Rhipidomys macrurus
* Rhipidomys mastacalis
* Rhipidomys modicus
* Rhipidomys nitela
* Rhipidomys ochrogaster
* Rhipidomys venezuelae
* Rhipidomys venustus
* Rhipidomys wetzeli

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Cricetidae
Anomalurus

***Anomalurus*** Anomaluridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Anomalurus beecrofti
* Anomalurus derbianus
* Anomalurus pelii
* Anomalurus pusillus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Anomaluridae
Cryptomys

***Cryptomys*** Bathyergidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Cryptomys amatus
* Cryptomys anselli
* Cryptomys bocagei
* Cryptomys damarensis
* Cryptomys darlingi
* Cryptomys foxi
* Cryptomys hottentotus
* Cryptomys kafuensis
* Cryptomys mechowi
* Cryptomys ochraceocinereus
* Cryptomys zechi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Bathyergidae
Hystrix

***Hystrix*** Hystricidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Hystrix africaeaustralis
* Hystrix brachyura
* Hystrix crassispinis
* Hystrix cristata
* Hystrix indica
* Hystrix javanica
* Hystrix pumila
* Hystrix sumatrae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Hystricidae
Coendou

***Coendou*** Erethizontidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Coendou bicolor
* Coendou nycthemera
* Coendou prehensilis
* Coendou rothschildi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Erethizontidae
Erethizon

***Erethizon*** Erethizontidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Erethizon dorsata

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erethizontidae

## Kanpo estekak
Lagidium

***Lagidium*** Chinchillidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Lagidium peruanum
* Lagidium viscacia
* Lagidium wolffsohni

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Chinchillidae
Cavia

***Cavia*** Caviidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Cavia aperea
* Cavia fulgida
* Cavia intermedia
* Cavia magna
* Cavia porcellus
* Cavia tschudii

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Caviidae
Dasyprocta

***Dasyprocta*** Dasyproctidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Dasyprocta azarae
* Dasyprocta coibae
* Dasyprocta cristata
* Dasyprocta fuliginosa
* Dasyprocta guamara
* Dasyprocta kalinowskii
* Dasyprocta leporina
* Dasyprocta mexicana
* Dasyprocta prymnolopha
* Dasyprocta punctata
* Dasyprocta ruatanica

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dasyproctidae
Taeromys

***Taeromys*** Muridae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Taeromys arcuatus
* Taeromys callitrichus
* Taeromys celebensis
* Taeromys hamatus
* Taeromys microbullatus
* Taeromys punicans
* Taeromys taerae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Muridae
Ctenomys

***Ctenomys*** Ctenomyidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Ctenomys argentinus
* Ctenomys australis
* Ctenomys azarae
* Ctenomys bergi
* Ctenomys boliviensis
* Ctenomys bonettoi
* Ctenomys brasiliensis
* Ctenomys budini
* Ctenomys colburni
* Ctenomys coludo
* Ctenomys conoveri
* Ctenomys coyhaiquensis
* Ctenomys dorbignyi
* Ctenomys dorsalis
* Ctenomys emilianus
* Ctenomys famosus
* Ctenomys flamarioni
* Ctenomys fochi
* Ctenomys fodax
* Ctenomys frater
* Ctenomys fulvus
* Ctenomys goodfellowi
* Ctenomys haigi
* Ctenomys johannis
* Ctenomys juris
* Ctenomys knighti
* Ctenomys lami
* Ctenomys latro
* Ctenomys leucodon
* Ctenomys lewisi
* Ctenomys magellanicus
* Ctenomys maulinus
* Ctenomys mendocinus
* Ctenomys minutus
* Ctenomys occultus
* Ctenomys opimus
* Ctenomys osvaldoreigi
* Ctenomys pearsoni
* Ctenomys perrensi
* Ctenomys peruanus
* Ctenomys pilarensis
* Ctenomys pontifex
* Ctenomys porteousi
* Ctenomys pundti
* Ctenomys rionegrensis
* Ctenomys roigi
* Ctenomys saltarius
* Ctenomys scagliai
* Ctenomys sericeus
* Ctenomys sociabilis
* Ctenomys steinbachi
* Ctenomys sylvanus
* Ctenomys talarum
* Ctenomys torquatus
* Ctenomys tuconax
* Ctenomys tucumanus
* Ctenomys tulduco
* Ctenomys validus
* Ctenomys viperinus
* Ctenomys yolandae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Ctenomyidae
Aconaemys

***Aconaemys*** Octodontidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Aconaemys fuscus
* Aconaemys porteri
* Aconaemys sagei

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Octodontidae
Dactylomys

***Dactylomys*** Echimyidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Dactylomys boliviensis
* Dactylomys dactylinus
* Dactylomys peruanus

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Echimyidae
Monopsonio

Ekonomian, **monopsonioa** merkatu batean erosle bakarra dagoeneko egoera da. Adibide gisa, tankeen merkatua herrialde batean monopsonio bat da, erosle bakarra estatua baita.

## Kanpo estekak
Geocapromys

***Geocapromys*** Capromyidae animalia familiako generoa da, karraskarien barruan sailkatua.

## Espezieak 
* Geocapromys brownii
* Geocapromys ingrahami
* Geocapromys thoracatus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Capromyidae
Artxubeko geralekua

**Artxube** Euskal Herriko Bizkaiko tren eta autobus geraleku bat da, Gueñes udalerriko Artxube auzoan kokatuta dagoena.

Geralekua 1890eko abenduaren 5an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 19,953 kilometro-puntua
* : 19,953 kilometro-puntua

## Sarbideak 
* Artxube kalea, 1

## Historia 
Kadagua ibaiaren arroan trenaren behin betiko proiektua Victor Txabarri, Manuel Allendesalazar, Enrique Aresti eta Ramón Bergé ingeniariek aurkeztu zuten 1888ko maiatzean. Urte bereko uztailean onartu zen. Burdinbidea onura publikokotzat jo zen, 99 urterako ustiapen batekin. Kadaguako Trenbidearen Konpainia 1888ko uztailaren 2an eratu zen kudeatzeko. Linea Zorrotzan abiatu behar zen, Bilbotik Portugaleterako burdinbideak auzo horretan zuen geltokian.

Burdinbidea 1890eko abenduaren 5an inauguratu zen. Urtean gutxienez 96 000 bidaiari garraiatzeko asmoa zuten, eta jarduerak hasi eta lau urte eskasera 219 504 bidaiari mugitzen zituzten. Geraleku hori burdinbidearen gainerakoarekin batera inauguratu zen 1890eko abenduaren 5an.

1898an sortu zen Bilbo-Santander burdinbidea, Zorrotza-Balmaseda trenbidea Santander-Solares eta Zalla-Solares burdinbidetarekin lotu ondoren, Bilbo eta Santander arteko ibilbideak ahalbidetuz.

1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera bai Santanderretik bai Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.

1994an Bilbo-Leon burdinbidea itxi ostean, trenek Balmasedako geltokira baino ez ziren heltzen. 2003an berriro ireki zen Bilbo-Leon burdinbidea, batipat Roblako tren turistiko zerbitzua ezartzeko, eta baita egunean zentzu bakoitzeko tren bat jartzeko. Bere aldetik, Bilbo-Santander burdinbidea irekita mantendu zen, gaur egun egunean zentzu bakoitzeko hiru tren daudelarik.

Bilbo-Leon burdinbideari dagokionez, 2009an Galtzarako geralekura luzatuta, trenek aldiriko zerbitzua egiten dute Bilbora arte, eta tren bat ibiltzen da 30 minutuko maiztasunaz. Burdinbide hau, aipatutakoen artean guztiz elektrifikatuta dagoen bakarra da.

## Geralekua 
Geltokiak sarbide bakarra du, arrapalaz irisgarri, eta nasa bakarrekoa da.

## Zerbitzuak 
### Aldiriko trenak 
### Hiriarteko autobusak 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Traslaviñako geltokia

**Traslaviña** Euskal Herriko Bizkaiko tren eta autobus geltoki bat da, Artzentales udalerriko Traslaviña auzoan kokatuta dagoena.

Geltokia 1896ko uztailaren 6an ireki zen.

## Egoera 
Geralekua honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 32,385 kilometro-puntua

## Sarbideak 
*  La Herbosa auzoa, 76B

## Historia 
1898an sortu zen Bilbo-Santander burdinbidea, Zorrotza-Balmaseda trenbidea Santander-Solares eta Zalla-Solares burdinbidetarekin lotu ondoren, Bilbo eta Santander arteko ibilbideak ahalbidetuz.

1911n Roblako Trenbidearen Konpainiak burdinbide berria eraiki zuen, Santanderretik Bilborako Trenbide Konpainiaren trenbide bera ez partekatzeko. Hala ere, Irauregiko geltokian trenen arteko gurutzadura nahitaezkoa izaten jarraitu zuen. 1923an Leon-Matallana burdinbidea erabilita Leonera burdinbidea luzatu zen.

1972an FEVE eragileak trenbideen ustiapena bere esku hartu ondoren, 1975ean Bilbo-Leon eta Bilbo-Santander burdinbideak lotu zituen Arangurengo geltokian. Handik aurrera bai Santanderretik bai Leonetik zetozen trenek trenbide beretik heltzen dira Irauregira. Lutxanako eta Roblako saihesbideak zama-garraiorako trenentzako besterik ez ziren mantendu.

## Geltokia 
## Zerbitzuak 
### Eskualdeko trenak 
### Aldiriko trenak 
### Hiriarteko autobusak 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* ADIF enpresako web gunea
* RENFE enpresako web gunea
Klotario II.a

**Klotario II.a** (584ko maiatza - 629ko urriaren 28a) 613 eta 629 urteen artean saliar frankoen erregea izan zen.

Aita hil ondokoa jaioa, Neustriako errege izan zen jaiotzatik. 613an Brunilda mendean hartu zuenean, 570ean hasitako gerra zibila bukatu zuen. Dagoberto I.aren aita izan zen.

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak
Dagoberto I.a

**Dagoberto I.a** (603 &ndash; 639ko urtarrilaren 19a) 629 eta 634 urteen artean saliar frankoen erregea izan zen.

623an Austrasiako errege, 629an Neustria eta Borgoina gehitu zizkion. 634an nobleen matxinada jasan zuen eta Sigeberto III.a bere semeari Austrasiako tronua eman zion.

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak
Txildeberto Adoptatua

**Txildeberto Adoptatua** 656 eta 657 urteen artean Austrasiako saliar frankoen errege izan zen.

Sigeberto III.a hil zenean, Grimoaldok Dagoberto II.a Irlandako monasterio batera eraman eta Txildebertorako aldarrikatu zuen tronua. Neustriako erregeak usurpatzailea kendu zuen tronutik.