Feminismo beltza

thumb|Angela Davis hizketan Albertako Unibertsitateko Myer Horowitz Antzokian.

Feminismo beltza, afrofeminismoa ere deitua, feminismoaren barnean pentsamendu korronte bat da, sexismoa, klase zapalkuntza eta arrazakeria hertsiki lotuta daudela defendatzen duena. Kontzeptu horiek elkarren artean erlazionatzeko moduari intersekzionalitatea deritzo. 

## Intersekzionalitatearen teoria 
Intersekzionalitate terminoa Kimberlé Crenshaw legelariak sortu zuen lehen aldiz 1989an. Bere lanean, Crenshawek dio emakume beltza izatearen esperientzia ezin dela modu independentean ulertu beltza izatearen edo emakume izatearen terminoetan, baizik eta eztabaidan sartu behar dela bien arteko interdependentzia.

Feminismoa emakumeen eta gizonen arteko eskubide- eta aukera-berdintasuna sustatzen duten teoria sozial eta praktika politikoen multzoa da. Oro har, hauek dira feminismoaren ardatz nagusiak: emakumeen askapena, emakumeen eta gizonen arteko eskubide-berdintasuna, emakumeen aurkako indarkeria salatzea, eta gizarte berri bat eraikitzea, genero-roletan oinarritu beharrean pertsonen arteko harreman parekideetan oinarrituko dena. Zentzu zabalean, feminismoa matxismoaren zein patriarkatuaren aurka egiten duen mugimendua ere bada.

*Combahee River Kolektiboak* 1974an argudiatu zuen emakume beltzen askapenak pertsona guztien askatasuna dakarrela, arrazismoa, sexismoa eta klase zapalkuntzaren amaiera ekarriko lukeelako. Trace Rosek esan zuenez, «*telebista-monitorearekin kanal bakarreko bideo-instalazioa bere ondora itzuli zen, zuri-beltzean*».

Kategoria sozial eta kulturalek modu askotan eta aldi berean elkarri eragiten diotela azaltzen duen teoria da intersekzionalitatearen teoria. Kategoria horien artean sartzen dira, besteak beste, generoa, hizkuntza, klasea, arauz kanpoko funtzionaltasunak, sexu-orientazioa, erlijioa, etnia, kasta, adina, nazionalitatea eta beste identitate-ezaugarri batzuk. Teoria honen arabera, pertsona baten identitatea osotasunean ulertzeko ezinbestekoa da haren identitaterekin zerikusia duten ezaugarri guztiak aldi berean eta modu banaezinean aztertzea.

Kontzeptu hau 1980ko hamarkadan lehen aldiz erabili zenetik, ekarpen nabaria egin zion garai hartako feminismoari. Euskal Herrian, mugimendu feministaren hastapenetatik plazaratu dira emakumea, langilea eta euskalduna izateak berekin dakarren intersekzionalitateari buruzko analisia eta horri aurre egiteko ekinbideak. 2010eko hamarkadan, feminismoak erdigunean jarri zuen berriro intersekzionalitatearen teoria.

Feminismo beltzaren aldekoek argudiatzen dute emakume beltzak eta zuriak, botere-egituretan modu erabat desberdinean kokatuta daudela. XXI. mendearen hasieraz geroztik, feminismo beltza bereizteak ekarri du intersekzionalitatearen arazoak onartzen ez dituzten feministak kritikatzeko erabiltzen den «feminismo zuria» etiketa. Feminismo beltzaren kritikoek diote arrazagatik banaketa egiteak mugimendu feminista globalaren indarra ahultzen duela.

Feminismo beltzetik abiatuta garatu ziren teorien artean aurkitzen ditugu Alice Walkerren "*womanism*"-a eta emakume beltzengan arreta jartzen duen errebisionismo historiko bat. Angela Davis, Bell Hooks, Kimberlé Williams Crenshaw, eta Patricia Hill Collins feminismo beltzaren lider akademikoak izan dira, eta beste emakume ospetsu batzuek, Beyoncék bereziki, feminismo beltzaren eztabaida bultzatu dute komunikabideetan.

Euskal Herrian feminismo dekoloniala eztabaidagai izan zen 2019ko Euskal Herriko V. Jardunaldi Feminstetan, azaroaren 1ean:Arratsaldean burutu zen bigarren mahai inguru zentralean dekolonialitatea izan zen hizpide eta Red de mujeres racializadas de EH, Ahizpatasuna, Raizes, AMAR, Mujeres del Mundo eta Garaipen kolektiboek hartu zuten parte. Hauek egin zitutzten ekarpenen izenburuak:

* “Sin privilegios no hay opresiones, ni blanqueamientos, ni apropiaciones» Red de mujeres racializadas de EH
* «Visibilizando los feminismos árabes y musulmanes” Ahizpatasuna
* “Decolonizar el feminismo» Raízes
* «Los alianzas entre migradas, racializadas y autóctonas para un Movimiento Feminista de EH antirracista» AMAR
* «Mariposas descolonolizándose, dispuestas a la transformación” Mujeres del Mundo
* “Descolonización y despatriarcalización desde las feministas bastardas” Garaipen

Hau izan zen polemikoena, bertan emakume arrazializatuek zurien pribilegioak interpelatu baitzituzten eta haien diskurtsotik kanpo geratu daitezen eskatu baitzuten.

## Erakundeak 
Sortu zenetik, erakunde feminista beltzek beste erakunde feminista batzuek ez bezalako erronkei heldu diete. Lehenik eta behin, emakume horiek «beste emakume beltz batzuei erakutsi behar izan zieten feminismoa ez zela soilik emakume zurientzat». Eta exijitu behar izan zuten emakume zuriek «haiekin boterea partekatu eta aniztasuna onartzea» eta «nazionalismo beltzaren joera misoginoen aurka borrokatzea».

Erakunde Feminista Beltz Nazionala 1973an sortu zuten New Yorken Florynce Kennedy, Michele Wallace, Faith Ringgold, Doris Wright eta Margaret Slright-Hunterrek eta 1975ean utzi zion maila nazionalean jarduteari. Emakumeen erakunde horrek emakume afroamerikarrek aurre egin behar dieten aurreiritzi ugarien arteko lotura izan zuen ardatz, hala nola arrazakeria, sexismoa eta klasismoa.

## Ikus, gainera 
* Kimberlé Williams Crenshaw
* Black Lives Matter
* Feminismo islamikoa
* *Purplewashing*
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak