open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hengyang

**Hengyang** (txinera sinplifikatuz: 衡阳, pinyineraz: Héngyáng), Hunan probintzian dagoen prefektura mailako hiria da. Guztira, 7.189.500 biztanle eta 15.310 kilometro koadroko azalera dauka.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|ezkerrera|250px|Hiriaren erdigunearen ikuspegia.
Hiriaren mugakideak honakoak dira: Loudi ipar-mendebaldean, Xiangtan ipar-ekialdean, Zhuzhou ekialdean, Chenzhou hegoaldean, Yongzhou hego-mendebaldean, eta Shaoyang ipar-mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Yanfeng Barrutia (雁峰区)
* Zhuhui Barrutia (珠晖区)
* Shigu Barrutia (石鼓区)
* Zhengxiang Barrutia (蒸湘区)
* Nanyue Barrutia (南岳区)
* Changning Hiria (常宁市)
* Leiyang Hiria (耒阳市)
* Hengyang Konderria (衡阳县)
* Hengnan Konderria (衡南县)
* Hengshan Konderria (衡山县)
* Hengdong Konderria (衡东县)
* Qidong Konderria (祁东县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Hunan probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hengyangeko gobernuaren webgunea.
Loudi

**Loudi** (txinera sinplifikatuz: 娄底, pinyineraz: Lóudî), Hunan probintzian dagoen prefektura mailako hiria da. Guztira, lau milioi inguru dauzka eta horietatik 1,3 milioi hirigunean bizi dira.

Probintziako hiriburutik 130 kilometrora dago.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|ezkerrera|250px|Hiriaren satelite bidezko irudia.
Hiriaren mugakideak honakoak dira: Yiyang iparraldean, Xiangtan ekialdean, Hengyang hego-ekialdean, Shaoyang hegoaldean, eta Huaihua mendebaldean.

## Historia 
Hunango gobernuak 1999. urtean sortu zuen Loudi hiria.

## Banaketa administratiboa 
* Louxing Barrutia (娄星区 Lóuxīng Qū)
* Lengshuijiang Hiria (冷水江市 Lěngshuǐjiāng Shì)
* Lianyuan Hiria (涟源市 Liányuán Shì)
* Shuangfeng Konderria (双峰县 Shuāngfēng Xiàn)
* Xinhua Konderria (新化县 Xīnhuà Xiàn)

## Ekonomia 
2007. urtean bi solairuko Wal Mart supermerkatua zabaldu zuten hirian.

## Garraiobideak 
* 滬端 autobidea.

## Ikus, gainera 
* Hunan probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Loudiko gobernuaren webgunea.
*  Hiriko planoa.
Don't be too CNN

'''Don't be too CNN''' (txinera sinplifikatuz: 做人别太CNN) Mu Rong Suan abeslari txinatarrak abesturiko abestia da. Abestia, Tibeten 2008an egondako istiluetan CNN telebista kateak eta Europa eta Ameriketako Estatu Batuetako komunikabideen manipulazioa salatzeko kaleratu zen Txinako Herri Errepublikako hainbat webguneetan 2008ko apirilean.

## Ezaugarriak 
Abestia, bideo moduan zabaldu zen eta bertan abestiaren abeslariaren argazkiak, Tibeti buruzkoak, eta Alemaniako eta Ameriketako Estatu Batuetako webgune ezberdinek Tibeten egondako istiluei buruzko argitaraturiko albisteen manipulazioaren adibideak agertzen dira.

Abestia 2008ko entzunenetakoa izan zen Txinako Herri Errepublikan.

## Kanpo estekak 
*  Abestia Youtube.com webgunean.
*  Europa eta Estatu Batuetako komunikabideen manipulazioa Tibeteko istiluei buruz Rebelion.org webgunean.
Lamiakoko geltokia

**Lamiako** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Leioako izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunean dago.

Metroa ireki aurretik, *Lamiako* izeneko geltokia Euskotrenek ustiatzen zuen Bilbo-Plentzia trenbidearen parte zen. Metroak trenbide hori bereganatu zuenean, IMEBISA enpresa publikoak geltoki zaharraren eraikina eraitsi eta geltoki berria eraiki zuen, aintzinakoaren tokitik hurbil.

Geltokia kaleko kotan dago, eta nasa aldaketa egiteko trenbideak gainetik gurutzatzen dituen pasabidea zeharkatu behar da, eskaileraz eta igogailuz hornituta dagoena. Geltokiaren kanpoaldean doako aparkalekua dago eta 2018ko irailaren 20tik Txorierriko igogailua eraikitzen ari da, Lamiako eta Txorierri auzoak elkarlotzeko. Igogailua lanak hasi eta 9 hilabeteko epean martxan jartzea aurreikusten da. Hala, 2019ko udan irekiko da. 2019ko otsailaren 25ean Txorierriko igogailuaren parean Metro geltokira sarbide berri bat eraikiko dela adierazi zuten Bizkaiko Garraio Partzuergoak eta Leioako Udalak.

## Sarbideak 
* Langileria kalea, 96
* Gabriel Aresti kalea, 1
* *Langileria kalea, 88 (Proiektatuta)*

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus eta Leioabus zerbitzuak hornitzen dituzten bi autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopurua izan ditu:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lamiako
* Leioa
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizkaibus
* Txorierriko igogailua

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Bizkaibusen webgunea
* Leioabusen webgunea
Areetako geltokia

**Areeta** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurpeko geltokia da, Getxoko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.

1. lineako adarraren geltokirik erabiliena da, 3 milioi eta erdi bidaiari gainditu dituelarik. Geltokiak 2005ean jaso zituen bidaiari gehien, 3.929.394 lagunek erabili baitzuten azpiegitura.

Ibaigane kaleko irteeran Metro Bilbao enpresaren bezeroei arreta egiteko bulegoa dago. Geltokitik hurbil Bizkaia Zubia dago, Bilboko itsasadarraren bi aldeak lotzen dituena.

2015eko maiatzaren 6tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, WifiNova enpresaren **[TUWI] Metro** sarearen bitartez.

## Sarbideak 
Geltokiak eskailera mekaniko bidezko bi sarbide eta igogailu bidezko sarbide bat ditu, guztiak Ibaigane kalean kokatuta.

*  Ibaigane kalea, 2 (*Plaza Geltokia* irteera)
*  Ibaigane kalea, 23 (*Ibaigane* irteera)
*  Ibaigane kalea, 2 (*Plaza Geltokia* irteera)

## Bidaiariak 
## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean autobus geralekua dago. Hurrengo lineak geralekutik pasatzen dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Areeta
* Getxo
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizkaibus

* Bilboko metroa
* Bizkaibus

## Kanpo estekak
Leioako geltokia

**Leioa** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Leioako Udondo auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.

Geltokia kaleko kotan dago, trenbidea beheko mailan dagoen bitartean. Nasetara heltzeko eskailera zein igogailuak erabil daitezke. Geltokiaren ondoan Bizkaiko Garraio Partzuergoaren disuasio-aparkalekua eta autobus geralekuak daude.

2015eko maiatzaren 6tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, WifiNova enpresaren **[TUWI] Metro** sarearen bitartez.

## Sarbideak 
Geltokiak sarbide bakarra du, kaleko kotan. Geltokiko bestibuluan nasetara heltzeko eskailera zein igogailuak daude.

*  Iturriondo kalea, 1

## Disuasio-aparkalekua 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak disuasio-aparkalekua dauka geltokian. Autoa bertan utzi eta garraio publikoa erabiliz, hobaridun tarifa eskaitzen zaio bezeroari, hurrengo baldintzapenen barruan: bezeroak Creditrans sistemako garraio publikoren bat erabili behar du, autoa Bilboko metroko zerbitzu ordutegiaren barruan besterik ez da aparkatuta egongo, eta autoak ezin izango du 24 ordu baino gehiago aparkatuta egon.

### Tarifak 
Aurrean azaldutako baldintzak betetzen dituenarentzako, egun osorako aparkaldiak 0,70€ko kostua edukiko du.

## Trukatzailea 
Geltokia trukatzaile bihurtuko da, Leioako tranbia martxan jartzen denean. Tranbia lineak, lehenengo fasean, geltokia eta Euskal Herriko Unibertsitateak Leioan daukan campusa lotuko ditu. Bigarren fasean, tranbiak Bilboko itsasadarra zeharkatu eta Ezkerraldean dagoen Urbinagako geltokiraino helduko da. Lehenengo fasearen eraikuntza dagoeneko hasita dago, geltokiaren ondoan kotxera eta tailerrak eraikitzen ari baitira.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus eta Leioabus zerbitzuak hornitzen dituzten bi autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Leioa
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Bizkaibusen webgunea
* Leioabusen webgunea
Gobelako geltokia

**Gobela** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Getxoko Itzubaltzeta auzoan kokatuta dagoena. 1996ko ekainaren 24an ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.

Geltokiak nasa bakarra du, zentrala, bi norantzetan ibiltzen diren trenen trenbideak nasa aldaketarik egin behar gabe jasotzen dituena.

## Sarbideak 
Geltokia trenbidearen behean kokatzen den bestibuluz hornituta dago. Hortik eskailera zein igogailu bidez igo daiteke nasara.

*  Negubide kalea, 53-55
*  Errekagane kalea, 15

## Historia 
2017ko azaroaren 13tik 17ra bitartean itxita egon zen, geltokiaren estalkia aldatzeko lanak zirela eta. 2017ko azaroaren 18an berrireki zen.

## Bidaiariak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Itzubaltzeta
* Getxo
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
Aiboako geltokia

**Aiboa** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Getxoko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.

Geltokiak nasa bakarra du, zentrala, bi norantzetan ibiltzen diren trenen trenbideak nasa aldaketarik egin behar gabe jasotzen dituena.

## Sarbideak 
Geltokiak arrapala eta igogailu inklinatu bidezko sarbideak ditu, trenbide azpian dagoen bestibulura jotzen dutenak. Bestibuluaren barrualdean eskailera zein igogailu bidez hel daiteke nasara.

*  Txakursolo kalea, 19
*  Txakursolo kalea, 17

## Bidaiariak 
## Argazki galeria 

Fitxategi:Estación de Aiboa 1.jpg|Nasa eta markesina
Fitxategi:Estación de Aiboa.jpg|Nasa zentrala
Fitxategi:Estación de Aiboa 3.jpg|Markesina

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aiboa
* Getxo
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroa
Neguriko geltokia

**Neguri** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Getxoko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.

Metroa jaio aurretik *Neguri* izeneko geltokia Euskotrenek ustiatzen zuen Bilbo-Plentzia trenbidearen parte zen. Metroak trenbide hori bereganatu zuenean, IMEBISA enpresa publikoak geltoki berria eraiki zuen, aintzinakoaren ondoan. Gaur egun geltoki zaharraren eraikina zutik mantentzen da, Metro geltokiaren sarreraren ondoan.

Geltokiak bi nasa ditu, nasen arteko aldaketa trenbidea gainetik gurutzatzen duen pasabidea erabiliz egin daitekela, eskailera zein igogailuz hornituta.

## Sarbideak 
Geltokiak bi sarbide ditu, arrapala zein eskaileraz hornituta. Geltokiaren barruan igogailua dago.

*  Zarrenebarri kalea, 1
*  Kristobal Kolon kalea, 13

## Bidaiariak 
## Argazki galeria 

Fitxategi:Estación de Neguri 1.jpg|Zarrenebarri kaleko sarbidea
Fitxategi:Estación de Neguri 2.jpg|Balioztatze-makinak Zarrenebarri kaleko sarbidean
Fitxategi:Estación de Neguri 3.jpg|Barruko ikuspegia eta Kristobal Kolon kaleko sarbidea
Fitxategi:Estación de Neguri 4.jpg|Kristobal Kolon kaleko sarbidea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Neguri
* Getxo
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroa
Algortako geltokia

**Algorta** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurpeko geltokia da, Getxoko izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago.

Geltokiak eskailera bidezko bi sarbide eta igogailu bidezko beste sarbide bat ditu. Kanpoaldean ordainpeko aparkalekua eta autobus geralekua dago.

2015eko maiatzaren 6tik doako Wi-Fi zerbitzua eskaintzen da geltokian, WifiNova enpresaren **[TUWI] Metro** sarearen bitartez.

## Sarbideak 
*  Telletxe kalea, 1 (*Telletxe* irteera)
*  Bolue kalea, z/g (*Bolue* irteera)
*  Telletxe kalea (*Telletxe* irteera)

### Gaueko sarbideak 
*  Telletxe kalea, 1 (*Telletxe* irteera)
*  Telletxe kalea (*Telletxe* irteera)

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus zerbitzua hornitzen duen autobus geralekua dago. Hurrengo lineak geralekutik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
## Argazki galeria 

Fitxategi:Plaza estacion.jpg|Geltokiko plaza, eskuinaldean *Telletxe* sarbidea eta igogailua ikusten direla
Fitxategi:Estación de Algorta.jpg|*Telletxe* sarbidea
Fitxategi:Algortako Metro geltokia barrena.jpg|Geltokiaren barrualdea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Algorta
* Getxo
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroa
* Bizkaibus
Áras an Uachtaráin

**Áras an Uachtaráin** (euskaraz Lehendakaritza izango zen bere izendapen parekidea) Irlandako Errepublikako presidentearen egoitza ofiziala da. Irlandako Errepublikako Lehendakari edo Presidentearen irlanderazko izendapen parekidea *Uachtarán na hÉireann* da (*Irlandako Lehendakaria*). Jauregi hau Dublingo ipar-mendebaldean den Phoenix Parkean kokatzen da.

Nathaniel Clements, parkeko zaintzaile eta arkitektura zaleak XVIII. mendean etxebizitza hau diseinatu zuen. Eraikuntzaren ondoren, Áras an Uachtaráin hiru agintari moten bizilekua izan da, honela Irlandako historia konplexua isladatuz: lehenik Irlandako Erresumaren Lord-Lieutenant britaniarraren bizileku izan zen, ondoren Gobernadore Nagusiarena, eta gaur egun Irlandako Erepublikaren Lehendakariarena.

[thumb|300px|erdian|Áras an Uachtaráin egoitzarako sarrera, [Phoenix parkea|Phoenix Parketik ikusita.]]

## Kanpo estekak 
* Áras an Uachtaráineko webgune ofiziala
* Egoitzaren geletatik barna eginiriko bira birtuala
Bidezabalgo geltokia

**Bidezabal** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Getxoko Algorta auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta 2. tarifa-gunean dago. 1. lineako tren batzuen geltoki-buru da, Ibarbengoako geltokia martxan jarri arte.

## Sarbideak 
Geltokiak sarbide nagusia du trenbidearen gainean kokatzen den bestibulu batera. Handik eskailera zein igogailu bidez jaitsi daiteke nasetara.

*  Bidezabal kalea, 13
*  Sarri kalea, z/g (*Soilik **Plentzia** norabideko nasan*)
*  Aita Domingo Iturrate kalea, 11 (*Soilik **Etxebarri** norabideko nasan*)

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizkaibus zerbitzua hornitzen duten bi autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
## Argazki galeria 

Fitxategi:Estación de Bidezabal.jpg|Geltokiko ikuspegia nasetatik
Fitxategi:Estación de Bidezabal 1.jpg|Tren unitate bat geltokira sartzen

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Algorta
* Getxo
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroa
* Bizkaibus
Berangoko geltokia

**Berango** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, izen bereko udalerrian kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2. tarifa-gunean dago. Udalerriko geltoki bakarra da.

Geltokiak nasa bakarra du, zentrala, bi norantzetan ibiltzen diren trenen trenbideak nasa aldaketarik egin behar gabe jasotzen dituena.

## Sarbideak 
Geltokiak sarbide bakarra du, Sabino Arana kalean kokatzen den trenbide azpiko bestibulutik. Hala ere, Gorrondatxe bidetik ere bestibulu nagusira heltzeko aukera dago, trenbideen gaineko pasabidea gurutzatuz eta bertatik igogailuz zein eskaileraz Sabino Arana kalera jaitsita.

*  Sabino Arana kalea, 31
*  Gorrondatxe bidea, 10

## Lurperaketa 
Egungo geltokiaren itxuraldaketa egitea proposatu zuen Berangoko Udalak, trenbidearen alde bietara polikiroldegi bat eraikiz. Eraikinak trenbidea estaliko luke eta lurpeko aparkaleku bat eraikiko litzateke, eta plaza bat goialdean. Proiektua IMB Arquitectos estudioari esleitu zitzaion eta eraikitze azterlana idazten ari du azken honek.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizimeta bizikletak mailegatzeko zerbitzu publikoaren *Berango* izeneko mailegu puntua dago eta Bizkaibus zerbitzua hornitzen duten bi autobus geraleku daude. Hurrengo autobus lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopurua izan ditu:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Berango
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizimeta
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Bizimetaren webgunea
* Bizkaibusen webgunea
Donghai zubia

**Donghai zubia** () Shanghai udaltasuna eta itsasoaren erdian dagoen Shanghaiko portuaren Yangshan gunea batzen dituen zubia da. Eraikuntza lanak 2005ean amaitu zirenean, munduko zubirik luzeena izan zen 32,5 kilometro luzerarekin. 2008an zabaldutako Hangzhou Badiako zubiak gainditu zuen.

Zubiak itsasontziak igarotzeko igarobideak dauzka, igarobiderik luzeenak 420 metroko zabalerakoak. Yongshango portuan, Shanghaiko portuan marea baxua denean sartu ezin diren barkuentzako sakonera handiko portua eraiki da.

## Ikus, gainera 
* Shanghaiko portua
* Hangzhou Badiako zubia

## Kanpo estekak 
*  Zubiaren webgune ofiziala.
*  Zubiaren argazkiak.
Sopelako geltokia

**Sopela** (lehen **Sopelana**) Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, izen bereko udalerriko erdigunean kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 3. tarifa-gunean dago. 2015eko apirilaren 6tik 2017ko apirilaren 10a arte 1. linearen geltoki-buru izan zen, Urdulizen egindako lurperatze-lanen ondorioz Urduliz eta Plentziako geltokiak zerbitzuz kanpo gelditu ondoren.

Bi nasa eta bi trenbide ditu, eta nasa aldaketa trenbide azpitik egiten da.

erdian|thumb|Geltokiaren kanpo-ikuspegia.

## Sarbideak 
Geltokiak eskailera eta arrapala bidezko sarbideak ditu. Bestibulutik, eskailera zein igogailu bidez hel daiteke nasetara.

*  Zubigabe kalea, 3
*  Lizarre kalea, 15

## Izen aldaketa 
2014ko otsailera arte geltokiaren izena *Sopelana* izan zen, garaian udalerriaren izen ofiziala hori bera baitzen. Urte horretako urtarrilaren 29an Sopela udalerriko izen ofiziala aldatzearekin batera, geltokiko izenari ere aldatu zitzaion. Hala, Bilboko metro sareko geltoki guztietan izena aldatzen lehenengoa izatera pasa zen.

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopurua izan ditu:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sopela
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
Urdulizko geltokia

**Urduliz** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurpeko geltokia da, izen bereko udalerriko Landa auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 3. tarifa-gunean dago. Geltokia 1. linearen tren batzuen geltoki-buru da.

2015eko apirilaren 2an eta bi urtez zerbitzuz kanpo gelditu zen, geltoki parean zegoen pasonibela kendu eta geltokia lurperatzeko lanen ondorioz. 2017ko apirilaren 10ean Urduliz - Plentzia tartea berrireki zen, Urdulizen egindako lanak amaitu ondoren.

## Sarbideak 
*  Aita Gotzon kalea, 35

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizimeta bizikletak mailegatzeko zerbitzu publikoaren *Landa* izeneko mailegu puntua dago eta Bizkaibus zerbitzua hornitzen duten bi autobus geraleku daude. Hurrengo autobus lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopurua izan ditu:

2015eko apirilaren 2an Sopela-Plentzia tartea zerbitzuz kanpo utzi zen, Urdulizko pasonibela kendu eta geltokia lurperatzeko lanen ondorioz.

2017ko apirilaren 10ean Sopela-Plentzia tartea berrireki zen, Urdulizen egindako lanak amaitu ondoren.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Urduliz 1.jpg| Tren unitate bat trazadura zaharretik Urdulizko geltokira sartzen, pasonibela gurutzatu aurretik.
Fitxategi:Estación de Urduliz 2.jpg| Lurpeko geltoki berriko ataria.
Fitxategi:Estación de Urduliz 4.jpg| Nasa zentrala.
Fitxategi:Estación de Urduliz 1.jpg| Geltoki berriko teleindikadoreak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urduliz
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Bizimeta
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Bizimetaren webgunea
* Bizkaibusen webgunea
Larrabasterrako geltokia

**Larrabasterra** Bilboko metroaren 1. lineari dagokion lurgaineko geltokia da, Sopelako izen bereko auzoan kokatuta dagoena. 1995ko azaroaren 11n ireki zen eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 3. tarifa-gunean dago. Geltokia 1. linearen tren batzuen geltoki-buru da.

Geltokiaren eraikina trenbideen gainean dagoen beiradun bestibulu bat da, albo bietatik irisgarria. Bestibulu horretatik bi nasetara heltzeko eskailerak zein igogailuak daude. Ezkerreko nasa Plentzia zentzuan ibiltzen diren trenek erabiltzen dute. Nasa zentralak, ordea, Larrabasterra geltoki-buru duten trenei eta Etxebarri zentzuan ibiltzen diren trenei zerbitzu ematen die.

## Sarbideak 
*  Loiola Ander Deuna kalea, 20
*  Gatzarriñe kalea, 1
*  Arabeta kalea

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean Bizimeta bizikletak mailegatzeko zerbitzu publikoaren *Urgitxieta* izeneko mailegu puntua dago eta Sopelbus eta Bizkaibus zerbitzuak hornitzen dituzten hiru autobus geraleku daude. Hurrengo autobus lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Bidaiariak 
Bizkaiko Garraio Partzuergoak urtero argitaratzen dituen bidaiarien datuen arabera, geltokiak hurrengo bidaiari kopurua izan ditu:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Larrabasterra
* Sopela
* 1. linea (Bilboko metroa)
* Bilboko metroa
* Sopelbus
* Bizimeta
* Bizkaibus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Sopelbusen ordutegiak
* Bizimetaren webgunea
* Bizkaibusen webgunea
Matikoko geltokia

**Matiko** Bilboko metroaren 3. lineari eta Euskotrenen E1, E3 eta E4 lineei dagokien lurpeko geltokia da, Bilboko izen bereko auzoan eraikita dagoena. Gaur egungo geltokia Metroaren 3. linea irekitzearekin batera jarri zen martxan, 2017ko apirilaren 8an, eta Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 1. tarifa-gunearen barruan dago.

Geltokiak 5 minutura 2.898 biztanleri, eta 10 minutura 13.074 bizilagunei ematen die zerbitzu.

## Sarbideak 
*  Tiboli kalea, 30; Artatzamina kalearekin izkina
*  Tiboli kalea, 21

## Historia 
Geltokiaren eraikitze-lanak 2009ko udaberrian hasi ziren.

2010eko maiatzaren 15a arte lurgaineko geltokia zegoen, Euskotrenek ustiatuta, Txorierriko lineari zegokion geltokia izanik. Metroaren 3. linea eraikitzeko lanak zirela eta, Txorierriko linearen Deustu-Zazpikaleak tartea itxi zen, tarte horren barruan Matikoko geltokia dagoela, eta bere ordez Loruriko geltokia berrireki zen Bilbo eta Txorierri arteko trenbidean.

2008an Esteyco enpresak geltoki berria eraikitzeko azterlana aurkeztu zuen.

Geltokia ireki aurretik, 2016ko ekainaren 10ean, Tiboli kaleko behealdea eta geltokiko bestibuluaren kanpoaldea (Tiboli eta Artatzamina kaleen arteko gurutzebidean) lotzen dituen igogailua ireki zen.

2017ko apirilaren 8an lurpeko geltoki berria martxan jarri zen, Metroaren 3. linea irekitzearekin batera, eta Euskotrenen E3 linea ere geltokitik pasaraziz. Geltoki berriak irisgarritasuna bermatzen du. Geltoki eta trenbide zaharrak, eraitsiak izan zirenak, oinezkoentzako ibilbide bihurtu zituzten.

2017ko ekainaren 19an Euskotrenen linea aldaketa gauzatu zen eta ordutik E1 lineak ere geltokian geldialdia egiten du.

2017ko abenduaren 4an txartel-salmenta makina automatiko berriak ezarri ziren geltokian, mugikortasun urriko pertsonentzako irisgarritasun materian estandarrak bete, entzuteko desgaitasuna duten pertsonentzako T moduko bukle magnetikoa, Braille serigrafiak interakzio elementu guztietan (botoiak, txarteldegiak, eta abar), eta itsumen eta ikusteko desgaitasun handia duten pertsonei egokitutako salmenta softwarea dutenak.

## Etorkizuna 
Etorkizunean Euskotrenen E4 lineako trenak Bilboko metroaren 3. lineatik pasatzea espero da, Metro linea elikatzeko eta hala 7,5 minutuko maiztasuna mantentzeko. 2018ko irailerako aurreikusita zegoen arren, oraindik ez da aldaketa egin.

## Lotuneak 
Geltokiaren kanpoaldean, Tiboli kalearen behealdean, Funikularraren plazarekin lotzen duen igogailua dago, Artxandako funikularraren beheko geltokiarekin lotura dagoela.

Bestalde, Bilbobus zerbitzua hornitzen duten hiru autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

## Argazki galeria 

Estación de Matiko 3.jpg|Sarbidea
Estación de Matiko 7.jpg|Nasak
Estación de Matiko 1.jpg|Nasak
Estación de Matiko.jpg|Informazio kartela

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Matiko
* Bilbo
* 3. linea (Bilboko metroa)
* E1 linea (Euskotren)
* E3 linea (Euskotren)
* E4 linea (Euskotren)
* Bilboko metroa
* Euskotren Trena
* Bilbobus

## Kanpo estekak 
* Bilboko metroaren webgunea
* Euskotrenen webgunea
* Bilbobusen webgunea
Klorofila

thumb|200px|Klorofila kloroplastoetan dago (berde koloreko esferetan).

**Klorofila** fotosintesian funtsezko zeregina betetzen duen pigmentu berdea da, landareen kloroplastoetan dagoena. Pigmentu honi esker landareek eguzkitik jasotzen duten argi-energia energia kimiko bihurtzen dute. Landareek ez ezik, algek eta zianobakterioek ere klorofila dute (nahiz eta azken hauetan kloroplastorik ez egon).

## Egitura kimikoa 
100px|ezkerrera|thumb|**a**, **b** eta **d** klorofilen egitura
150px|eskuinera|thumb|**c** klorofilaren egitura

Klorofila molekulak bi osagai ditu: porfirina-eraztuna eta fitol izeneko kate luzea.

Porfirina-eraztuna tetrapirrolikoa da, zitokromo eta hemoglobinaren antzekoa, baina porfirina horrek magnesio atomoa du eraztunaren erdian, burdina atomoa izan beharren (*irudia*). Magnesio hori lau nitrogeno atomoei lotuta dago.

Fitola metilo (-CH3) zatiak dituen kate hidrokarbonatu luzea da. Hidrofoboa da, hots, ez du urarekiko afinitaterik. Fitol horri esker lipidoekin eta fotosintesi-mintzetako proteina hidrofoboekin elkartu daiteke klorofila.

## Klorofila-motak 
Egitura eta propietate desberdinetako klorofilak daude; **a**, **b**, **c** eta **d** dira garrantzitsuenak, eta hainbat bakteriok ere bakterioklorofilak dituzte.

thumb|210px| **a** eta **b** klorofilen xurgapen-espektroa

Klorofilarik arruntenak landareetan eta alga berdeetan dauden **a** eta **b** klorofilak dira. Alga arretan **c** klorofila dago, eta alga gorrietan **d** motakoa.

Klorofila horietako bakoitzak uhin-luzera desberdineko argia xurgatzen du. A klorofilak, esaterako, argi gorria eta urdina xurgatzen ditu, eta berdea isladatu (horregatik da berde kolorekoa). B klorofilak ere argi urdina xurgatzen du (460 nm-koa) gehienbat.

## Funtzio biologikoa 
Klorofilak fotosintesiaren argi-fasean parte hartzen du, eguzkitik datorren argi-energia energia kimiko bihurtzen lagunduz.

Fotosintesi oxigeniko izeneko prozesuak bi fase ditu: argitakoa eta ilunpekoa. Argi-fasean argi-energia hartu eta energia kimiko sortzen da (ATP eta NADPH2). Ilunpeko fasean sortutako energia kimikoa konposatu organikoen sorreran (glukosa) parte hartzen du.

Klorofilak berezitasun bat du: argiaren aurrean elektroiak erraz galtzen ditu. Galdutako elektroiak *elektroi-garraio*rako kate batean sartzen dira, non molekula bat erreduzitzen da (NADP) eta ATP eratu egiten da. Ilunpeko fasean bi molekula horiek, hain zuzen, CO2 glukosa bihurtzeko erabiliak izanen dira.

## Ekologia 
Argiarekiko duen portaera kimikoari esker erraz antzeman daiteke klorofila. Neurketa optikoaren bidez erraza da ur-lagin batean klorofila-maila jakitea. Honek fitoplanktonaren kontzentrazioaren informazioa ematen du, eta baita ere jarduera biologikoarena. Beraz, klorofilaren neurketak ekosistema baten eutrofizazioari buruzko informazioa eskura jartzen du.

## Kanpo estekak
DOA (1950eko filma)

***DOA*** 1950ean Rudolph Maték zuzendutako film beltza da, generoan klasikotzat hartutakoa. Egun domeinu publikokoa da, copyrighta berriztatu gabe geratu baitzen 1977an.

## Argumentua 
Frank Bigelow (O'Brien) polizia-etxera joan da, hil dutelako salaketa egiteko: baten batek pozoitu egin du eta ordu gutxi batzuen buruan hil egingo da. Flashback teknikaren bidez istorioaren berri jasoko du ikusleak.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
*  Filma **IMDB** atarian
* *D.O.A.* filma **www.archive.org** atarian, hainbat formatutan eskuratzeko moduan
O'Donoghue's Pub

**O’Donoghue’s Pub** Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuan dagoen pub edo taberna entzutetsu bat da. Bere ospea irlandar folk musikarekin duen loturatik datorkio, musika genero honetako zaletuentzat garrantzia handia duen lekua baita, bertan gaur egun aski ezagunak diren musika talde ugarik beren lehenbiziko kontzertuak eskeini baizituzten.

## Kokalekua 
St. Stephen's Green parketik gertu dagoen Merrion Row kaleko 15. zenbakian kokatzen da. 1789an espezie biltegi gisa eraiki zuten eta

## Historia 
1934an O’Donoghue familiaren zuzendaritzapean egun osoz irekia egoten zen pub edo taberna bilakatu zen.

## Taberna 
Taberna Irlandar Musika Herrikoiari estuki lotuta dago, bestalde 60. hamarkadaren hasieran The Dubliners irlandar folk talde ospetsuak bere lehen pausoak hemen eman zituen. Beste hainbat Irlandar musikariek ere taberna honetan musika emanaldi bikainak burutu izan dituzte, horien artean: Christy Moore, The Fureys, Seamus Ennis, Joe Heaney eta Phil Lynott... euren argazkiak tabernaren hormetan zintzilikaturik ikus daitezkelarik. Azken hauen artean The Dubliners taldeko betiko kide ezagunak daude: Ronnie Drew, Luke Kelly, Ciaran Bourke, John Sheahan eta Barney McKenna, bai eta beranduago gehitu ziren beste kideenak ere: Eamonn Campbell and Sean Cannon. Eszenatokia tabernako sarreraren eskubikaldean kokatzen da eta bertan irlandar musika zaletuen gozamenerako gaueroko musika emanaldiak eman ohi dira.

1988an O’Donoghue’s taberna enkantera atera eta Oliver Bardenek erosi zuen.

## Iruditegia 

Irudi:O'Donoghue's Pubs vægudsmykning.JPG|The Dubliners musika taldeko kideen irudiak tabernaren barnealdean.
Irudi:O'Donoghue's 02.JPG|Merrion Row kalea eta tabernaren kanpoaldea.

## Erreferentziak 
Pepper, Barrie (1998). *Irish Pubs.* Eric Dobby Publishing Ltd. 

## Kanpo lotura 
* O'Donoghue's Pubaren webgune ofiziala

## Kanpo estekak
Garda

**Garda** izan daiteke:
* *An Garda Síochána*, Irlandako Errepublikako polizia
* Gardako aintzira, iparraldeko Italiako aintzira.
* Garda (Italia), Veronako probintziako udalerria
* Gârda de Sus, Errumaniako udalerria
* Garda (arraina), Hexanchidae marrazo familia eta bere kideen izen arrunta:
** Garda seizakatza
** Garda zazpizakatza
Royal Ulster Constabulary

***Royal Ulster Constabulary*** edo ***RUC*** (irlanderaz *Constáblacht Ríoga Uladh*, euskaraz *Ulsterko Errege Polizia*), 1922 eta 2001 urteen artean Ipar Irlandan jardun zuen polizia da. 1922ko ekainaren 1ean sortu zen, Royal Irish Constabularyko (*Irlandako Errege Polizia*) kideekin, erakunde batek bestea ordezkatu baitzuen, 1921ko Itun Anglo-Irlandarraren bidez Irlandako Errepublikari bere berezko polizia dohatu zitzaionean, Garda Síochána izenekoa.

Ipar Irlandako gatazkan paper aktiboa jokatu zuen, bere garairik onenean 8.500 kide eta 4.500 erreserbako boluntario izatera iritsita. Gatazka horretan izan zuen jarduna eztabaidagarria zela eta, Ostiral Santuko Hitzarmenaren baldintzetan hitzartuta zegoenaren arabera, erakunde hori 2001ean desagerrarazi egin zuten eta Ipar Irlandako Polizia Zerbitzua edo PSNI (*Ipar Irlandako Polizi Zerbitzua*) erakundeak ordezkatu zuen.

## Ikus gainera 
* Royal Irish Constabulary

## Kanpo estekak
O'Connell Street

'''O'Connell Kalea** edo **O'Connell Street** (irlanderaz **Sráid Uí Chonaill'*, antzina *Sackville Street* deitzen zen) Irlandako Errepublikaren hiriburua den Dublingo etorbide garrantzitsu edo nagusiena da. Europako kale zabalenetakoa ere bada, bere hegoaldeko amaierako zatian 49 metroko zabalera baitu eta iparraldekoan berriz 46 metrokoa, luzeraz 503 metro ditu.

1924. urterarte "*Sackville Street''" bezala ezagutzen zen, baina urte honetan Dublingo Udalak XIX. mendearen hasierako irlandar abertzalea zen Daniel O'Connellen omenez izena aldatu zion. Azken pertsonaia honen estatua edo irudia kale honetako behekaldean aurki dezakegu, O'Connell Bridge zubiarekin aurrez-aurre.

Beharaba, kale edo etorbide honetako eraikinik ezagunena Dublingo Posta Bulego Nagusia da. Bertan, 1916ko Pazko Matxinadaren gertakari garrantzitsuenak jaso ziren.

## Leku interesgarriak 
* Dublingo Posta Bulego Nagusia
* The Spire
* O'Connell Bridge
* Nelson zutabea (Dublin) (1966ean suntsitua)

## Iruditegia 

Irudi:OConnellMonument.JPG|Daniel O'Connell, XIX. mendeko buru nazionalista, bere estatua John Henry Foleyk diseinatu zuen eta izenbereko kalean kokatuta dago.
Irudi:Dublin-GPO-Front-1.jpg|Dublingo Posta Bulego Nagusia
Irudi:2009-09-27 Ireland Dublin Gresham Hotel 038a.jpg|Gresham hotela, 2009.
Irudi:Flickr - …trialsanderrors - Sackville Street ^ O'Connell Bridge, Dublin, Ireland, ca. 1899.jpg|1890-1900 bitartean, *Sackville Street* deitzen zenean.

## Kanpo estekak 
* Archiseek.com - O'Connell Streeteko Eraikinak
* ReflectingCity.com - O'Connell Street IAP
2008ko Sichuango lurrikara

**2008ko Sichuango lurrikara** edo **Wenchuango lurrikara** () urte hartako maiatzaren 12an Sichuan probintziako Wenchuan Konderrian epizentroa izan zuen lurrikara da. Egun hartako 14:28etan (Txinako ordua), 8,0 graduko lurrikara batek 70.000 pertsona inguru hil eta kalte material handiak eragin zituen, Sichuan probintzia osoan.

Lurrikarak, gogorren astindu zuen gunean 15 milioi pertsona bizi ziren eta Beichuan konderri autonomoan esaterako, konderri osoko eraikinak eraitsi zituen lurrikararen indarrak. 4,8 milioi pertsona etxerik gabe geratu ziren.

## Hildakoak 
## Biktimen aldeko ekitaldiak 
2008ko maiatzaren 19an, dolumin egun nazionala antolatu zen Txina osoan. Lurrikara gertatu zen ordu berdinean, arratsaldeko 14:28etan hiru minutuko isilunea egin zuten herrialde osoan.

## Ikus, gainera 
* Txinako lurrikaren zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lurrikarari buruz Xinhua albiste agentzia txinatarrak argitaraturiko albisteak.
*  Hiru minutuko isilunea Txinako telebistan.
*  Hiru minutuko isilunea Beijingo CBDan.
Club Atlético San Sebastián

**Club Atletico San Sebastian** Donostiako (Gipuzkoako) kirol talde nagusietariko bat da. Kirol anitzeko kluba da, eta kirol gutxituen garapena dauka helburutzat. Talde honek lantzen dituen kirolen artean daude, besteak beste, atletismoa, arrauna, saskibaloia, belar hockeya, igeriketa, piraguismoa, pilota, errugbia, tenisa, sofbola...

## Atal nagusiak 
### Atletismoa 
Sortzetik bertatik atletismoaren atala izan du Atlético San Sebastián taldeak. Gizonezkoak zein emakumezkoak maila gorenean aritu izan dira. Emakumezkoak Espainiako txapeldun izan ziren zazpi aldiz 1966 eta 1978 artean. Gaur egun Espainiako txapeldun izan diren atleta ugari daude taldean:

Atleta ezagunak:
* Atleta ohiak: 
** Luis Felipe Areta
** Amelia Lorza
** Natalia Azpiazu
** Valentín Rocandio
** Rosa Otxandiano
* Gaur egungoak: 
** Maialen Axpe
** Lorea Ibarzabal
** Aitana Rodrigo
** Marisa Casanueva
** Eliani Casi

### Errugbia 
Hasieratik errugbiak arrakasta ekarri zuen taldearentzat. 1969-70 denboraldian egin zuen debuta Espainiako lehen mailan hiru liga, lau kopa eta Iberiar kopa bat eskuratu zuen.

17 denboralditan jarraian goren mailan ibili ondoren 1986an maila galdu zuen eta krisialdian sartu zen errugbi taldea. Krisis honek bi urte beranduago (1988an) zatiketa sortuko zuen eta atera zirenek talde berria sortu zuten: Bera Bera Rugby Taldea. Azken talde honek bereganatu zuen indar gehiena errugbi mailan onenen artean aritzeko. Aldiz Atletico San Sebastián taldea ahulago atera zen eta maila apalagotan aritu behar izan zuen ordutik.

Palmaresa:
* Ohorezko maila (3): 1970, 1978, 1979
* Espainiako errugbi errege kopa (4): 1968, 1972, 1973, 1975
* Iberiar Errugbi Kopa (1): 1969

### Belar hockeya 
Espainiako Ohorezko mailan jokatzen du eta 1960 hamarkadan emaitza bikainak izan zituen ***Gaviria Hockey Club*** izenarekin.

* Espainiako Liga
** Txapelduna (1): 1960
** Txapeldun ordea (1): 1959

### Sofbola 
Emakumezkoen sofbol taldeak Espainiako Ligako ohorezko mailan jokatzen du eta 2015ean Ligako txapeldunak izateaz gain Erreginaren Kopako finala jokatu zuen. Lorpen hauei esker 2016an Europako txapelketetan aritu zen eta finalera iritsi zen. Hurrengo urteetan Ligak eta Kopak irabazten jarraitu du.

Palmaresa:
* Europako Txapelketa (0): finalista 2017an.
* Espainiako Liga (3): 2015, 2016, 2018
* Erreginaren Kopa (2): 2017, 2018

### Piraguismoa 
Maialen Chourraut da taldeko piraguismo atalaren izar nagusia. Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan ur-lasterretako kayak (k1) modalitateko finalean urrezko domina irabazi du. Londresko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Kanpo estekak 
* Club Atlético San Sebastiánen webgune ofiziala
Petri plaka

thumb|Petri plaka
**Petri plaka** diametro desberdinak izan ditzakeen beirazko edo plastikozko ontzi zilindrikoa da. Sakonera txikikoa da eta forma bereko estalki bat du, baina zertxobait handiagoa duen diametroarekin, gainean jarri eta kutxatila estali ahal izateko.

Mikrobiologiako laborategian erabiltzen da batez ere bakterioen kultiboetarako. Mikroorganismo hauen hazkuntzarako ordea, hazkuntza-ingurune desberdinak erabili behar dira. Hazkuntza-ingurune horiek solidoak izan behar dira, hots, agarra eduki behar dute (hazkuntza-inguru likidoekin saio hodiak erabiltzen baitira, ez Petri plakak).

Richard Julius Petri bakteriologo alemaniarrak asmatua izan zen 1887an. Hau, Robert Kochen laguntzailea izan zen.

Beirazko petri plakak berrerabiliak izan daitezke, horretarako esterilizatu egin behar dira aurretik (ordubetez 160&nbsp;°C-tan aire lehorra duen Pasteur labean). Plastikozkoak aldiz, erabili ondoren, bota egiten dira. Azken hauek dira gaur egun laborategi gehienetan erabiltzen direnak, ez baitira esterilizatu behar erabiltzen diren bakoitzean.

## Kanpo estekak
George Best

**George Best** (Belfast, 1946ko maiatzaren 22a – Londres, 2005eko azaroaren 25a) Ipar Irlandan jaiotako futbolari bat izan zen, gehienbat Manchester United FC futbol taldean iragandako denboraldi oparoarengatik oroitua da, talde honekin 1963 eta 1974 urte bitartean jokatu zuelarik.
Garda Síochána

thumb|200px|ezkerrera|**Garda**ren polizia autoa**Garda Síochána na hÉireann** (Euskaraz: *Irlandako Bakearen Zaindariak*) Irlandako Errepublikaren polizia nazionalaren erakundea da. Ohituraz irlandarrek **Garda Síochána** edo soilik **Garda** (singularrez:*Garda*) eta **Gardaí** (pluralez: *Gardak*) esaten diote. Indar horren buru *Gardako Batzordea* da eta haren izendapena Irlandako Gobernuak egiten du. Koartel nagusia Dublingo Phoenix Parkean du.

1923an independentzia lortu berririk, Irlandako Estatu Askean ordu arteko Royal Irish Constabulary polizia ordezkatu zuen.

## Ikus gainera 
* Royal Irish Constabulary

## Kanpo estekak
2009ko Espainiako Sari Nagusia

**2009ko Espainiako Sari Nagusia** 1 Formulako 2009ko denboraldiko bosgarren sari nagusia izan zen. Maiatzaren 8 eta 10 artean ospatu zen Bartzelonan (Espainia).

Jenson Button eta Rubens Barrichellok 1. eta 3. postuak lortu zituzten Brawn GPrentzat eta Sebastian Vettelk 2. postua. Alonso asturiarra 5. gelditu zen.

## Sailkapena 
### Emaitzak 
## Lasterketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Capsicum

**Piperra** (*Capsicum* generoa) landare angiospermo eta dikotiledoneoa da, sukaldaritzan aintzat hartua. Jatorria Amerikako lurralde tropikal eta subtropikala dute, eta solanazeoen familiako piperrak barne hartzen ditu: pipermina, piper gozoa eta abar.

Lineok sailkatu zuen 1753an, eta latinezko *capsŭla* (*kaxa*, euskaraz) hitzetik datorkio izena, haziak kaxa antzeko zorro batean baitaude.

Amerikan eta Asian ez bezala, Europako sukaldaritzan gehien erabiltzen den barietatea ez da mina izaten. Piper berdea (heldugabea) eta gorria edo horia (heldua) baliatzen dira gehien, bai eta birrindua ere, piperrautsa. Gure artean, ezagunenetako batzuk piper morroa, pikillo piperra, Gernikako piperra, Ezpeletako piperra eta Ibarrako pipermina dira.

## Ezaugarriak 
Landare belarkara edo zuhaixkak dira, urterokoak edo bizikorrak. Metro edo bi metro garai izaten dira, nahiz eta lau metroraino hel daitezkeen.
Hostoak 4-12 cm luze eta gingildunak dira. 3-20 lore izan ohi dituzte luku eran. Lore bakoitzak bost petalo: bost puntako izar baten forma poligonal erregularra du loreak. Fruitua baia huts bat da, kapsula itxurakoa, eta hor gordetzen ditu haziak.

Landare toxiko edo pozoitsuak dira, familiako espezie gehienek alkaloideak baitituzte. Landare toxiko horietako zenbait ez dira kaltegarriak pertsonentzat, baina bai beste animalia batzuentzat. Espezie basa gehienek hazi txikiak dituzte, eta hegaztiek barreiatzen dituzte. Espezie horien fruituak gora begira ateratzen dira, eta kolore bizi-biziak dituzte. Horrek hegaztiak erakartzen ditu, eta digeritu gabe zabaltzen dituzte. Ugaztunek, aldiz, karraskariek, adibidez, ez dute gustuko izaten fruituaren zaporea, eta ez dituzte jaten.

Kapsaizina dute substantzia min edo pikantea. Kapsaizina-kantitatea asko aldatzen da barietate batetik bestera, eta Scoville unitateetan (SHU) neurtzen da.

## Espezieak 
thumb|250px|ezkerrera|
thumb|250px|ezkerrera|*Capsicum frutescens*
Capsicum generoaren barnean, hainbat espezie daude (ikus eskuineko taulako zerrenda).

Espezie horietatik guztietatik, bost bakarrik landu dira laborantzan: *C. annuum*, *C. baccatum*, *C. chinense*, *C. frutescens* eta *C. pubescens*. Forma eta tamaina askotakoak izan daitezke *Capsicum* fruituak, eta koloreak zuri-horixka, laranja, gorria, berdea eta morea.

Landu diren espezieen eta espezie basen arteko diferentzia da gizakiak denbora luzean (8.000 urtez, kasu batzuetan) egin duela landutako espezieen hautespena. Sarritan hibridatu ditu, eta, hala, barietate piloa sortu ditu. Bi espezieren hibridoak ugalkorrak izaten direnez, behin eta berriz hibrida daitezke haien ondorengoak beste espezie batzuekin.

## Kanpo estekak 
*  *Capsicum* generoko zenbait espezieren deskribapena
*  *Chilli: La especia del Nuevo Mundo*. Germán Octavio López Riquelmeren artikulua (ezaugarri biologikoak, kulturalak eta abar).

## Erreferentziak
Pekingo metroa

thumb|Metroak 2011. urtearen amaieran zuen ibilbidearen mapa.
thumb|Aireporturako linea azkarra.

**Beijingo metroa** (txinera sinplifikatuz: 北京地铁, pinyineraz: Běijīng dìtiě), Beijing eta inguruko gune metropolitarraren lur azpiko edo gaineko garraiobidea da. Metroa 1969an zabaldu zen eta oraingo handipenik handiena Beijingo 2008ko joko olinpikoen aurretik zabaldu zen.

2009ko irailaren 30ean metroaren laugarren linea zabaldu zen. Gaur egun metro sareak hamazazpi linea, 270 geltoki eta 457 kilometro dauzka.

## Ezaugarriak 
Beijingo metroa Txinako Herri Errepublikan eraikitako lehen metroa izan zen (Hong Kongeko metroa 1912an eraiki bazen ere, izatez ez zen metroa izan hamarkada batzuk beranduagora arte). Lehen bi hamarkadetan metroak bi linea baino ez zituen izan, baina 1990eko hamarkadaren amaieran, Beijingo gobernuak, metro-sarea luzatzeko proiektua aurkeztu zuen. Metroaren luzapenaren bultzadaren arrazoietako bat, Beijing hiria 2008ko Udako Olinpiar Jokoak ospatzeko aukeratzea izan zen.

Eraikuntza lan neketsuen ondoren, joko olinpikoak ospatu aurretik linea berriak zabaltzea lortu zuten. Dena den, linea berrien eraikuntza ez da gelditu eta etorkizunean Beijingo metroak 15 linea baino gehiago izango dituela aurrikusten da.

## Lineak 
### Etorkizuna 
Gaur egun zortzi linea dauden arren Beijingo gobernuak beste zazpi linea eraikitzeko asmoa dauka 2015. urtera arte. Linea berriek 164 kilometroan luzatuko dute Beijingo metro-sarea. Gaur egun eraikitze lanetan dauden lineak honakoak dira:

* 4. linea
* 6. linea
* 8. linearen bigarren fasea
* 9. linea
* 10. linearen bigarren fasea
* Daxing eta Yizhuangerako linea

Eta beste sei linea gehiagoren proiektua prestatzen ari dira:

* 7. linea
* 14. linea
* 15. linea
* Fangshan, Changping eta Mendebaldeko ingurabide linea

2015. urtean Beijingo metro-sareak 561 kilometro izango ditu eta munduko luzeenetakoa izango da Shanghaiko metroarekin batera.

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Beijingo metroaren webgune ofiziala.
*  Beijingo metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
Tianjingo metroa

thumb|250px|Xinanjiao geltokirako sarrera.

**Tianjingo metroa** (txinera sinplifikatuz: 天津地铁, pinyineraz: Tiānjīn Dìtiě), Tianjin eta inguruko gune metropolitarraren lur azpiko edo gaineko garraiobidea da. Metroa 1984ko abenduan zabaldu zen, Beijingo metroaren atzetik Txinako Herri Errepublikako bigarren metroa izan zen.

## Historia 
Metroaren eraikuntza lanak 1970ko uztailaren 4ean hasi ziren. Hiru kilometro eta erdiko lehen tarteak lau geltoki zituen eta 1976an amaitu zuten. Bigarren tarteak, 1,6 kilometro zituen eta Xinanjiao eta Erweilu geltokien artekoa, 1980an amaitu zuten. Jatorrizko lehen lineak (7,4 kilometro luze eta zortzi geltokikoa), 1984ko abenduaren 28an zabaldu ztuen.

2001eko urriaren 9an, metroa eraberritze sakona egiteko itxi zuten. Tunel berria eraiki, eta linearen ibilbidea luzatu zuten. 2005eko abenduaren 28an ibilbide berriaren eraikitze lanak amaitu eta 2006ko ekainaren 12an metroak ateak ireki zituen berriz ere.

## Lineak 
Tianjingo metroak lau linea dauzka gaur egun:

### Etorkizuna 
Txinako Herri Errepublikako hiri handi guztiek bezala, metroa luzatzeko hainbat proiektu daude martxan. Aurrikusitako lineak honakoak dira:

thumb|400px|eskuinera|Metro sarearen 2012ko mapa.
* **3. linea**: Hiria hego-ekialdetik ipar-mendebaldera zeharkatuko du. 19 geltoki eta 22,3 kilometro luze izango ditu.
* **4. linea**: Egitasmoaren arabera, 28 geltoki eta 35,7 kilometro luze izango ditu.
* **5. linea**: 24 geltoki eta 31,2 kilometro luze izango ditu.
* **6. linea**: Ibilbidea zehazteke dago oraindik eta 18 geltoki eta 21,4 kilometro luze izango ditu.
* **7. linea**: 25,5 kilometro luze izango ditu.
* **8. linea**: 20 kilometro luze izango ditu.

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Tianjingo metroaren webgunea.
*  Tianjingo metroari buruzko informazioa Urbanrail.net webgunean.
Ningbo

**Ningbo** (txinera sinplifikatuz: 宁波, pinyineraz: Níngbō), Zhejiang probintzian dagoen azpiprobintzia mailako hiria da. Guztira, 5.681.000 biztanle inguru dauzka eta 9.365 kilometro karratuko azalera.

Txinako porturik garrantzitsuenetakoa da Shanghairen atzetik. Bi hiri hauen arteko distantzia murrizteko Hangzhou Badiako zubia eraiki zen 2008. urtean.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|ezkerrera|250px|Hiriaren erdigunea.
Prefektura mailako Ningbo hiriaren mugakideak honakoak dira: Hangzhou Badia iparraldean, Txinako Ekialdeko itsasoa ekialdean, Shaoxing hegoaldean, eta Taizhou mendebaldean.

### Klima 
Hiriak, Asiako montzoiak baldintzaturiko klima azpitropikala dauka, hezetasun handia eta lau urtaro. Urteko batez-besteko tenperatura 16,2 gradukoa eta prezipitazioa 1.300mm eta 1.400mm bitartekoa da.

## Banaketa administratiboa 
thumb|200px|Ningboko barruti eta hirien mapa.
Hiriaren erdigunea honako barrutiek osatzen dute:

* Haishu barrutia (海曙区)
* Yinzhou barrutia (鄞州区)
* Jiangbei barrutia (江北区)

Erdigunearen inguruko barruti eta hiriak honakoak dira:

* Zhenhai barrutia (镇海区)
* Beilun barrutia (北仑区)
* Fenghua barrutia (奉化区)
* Yuyao Hiria (余姚市)
* Cixi Hiria (慈溪市)
* Ninghai Konderria (宁海县)
* Xiangshan Konderria (象山县)

## Azpiegiturak 
### Aireportua 
### Metroa 
### Portua 
## Hiri senidetuak 
## Ikus, gainera 
* Zhejiang probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ningboko gobernuaren webgunea.