open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hasiera 1:3

**Hasiera 1:3** Hebrear zein kristau Bibliako Hasiera liburuko lehenengo kapituluko hirugarren bertseta da. Hasierako kreazioaren narratibaren zati da. Bertan Jaungoikoak argia sortzen du, «Izan bedi argia» esaldiarekin. Torahn Bereshit (Hasiera 1:1-6:8) deitzen denaren parte da.  

«Izan bedi argia» (Hasiera 1:1eko "Hasieran" bezala) esaldi ohikoa bilakatu da kulturan. Hezkuntza instituzio askoren leloa da, ezagutzaen metafora gisa, maiz latinezko *fiat lux* bertsioan. 

## Testua 
Jatorrizko testu hebrearrak dio וַיֹּאמֶר אֱלֹהִים יְהִי אוֹר וַיְהִי אוֹר‎ (*Wayyōmer Ělōhîm "yǝhî ôr," wayǝhî ôr*). Euskarazko bertsioan hala itzuli da:

## Interpretazioa 
### Hitzaren ondorio 
Agustin Hiponakoaren *Jainkoaren hiria* liburuan dio bertset honek adierazten duela "ez duela Jaungoikoak mundua egin soilik, gainera Bere hitzaren bidez egin duela". «Izan bedi argia» da Biblian agertzen den Jaungoikoaren lehen hitza. Latinezko itzulpenak, "fiat lux", adierazten du kreazioa aginduz izan zela, eta horrek ekarri du "fiat bidezko kreazio" kontzeptu teologikoa. Petter Kreeften arabera, Jaungoikoak "soilik hitz egin zuen... eta gertatu zen."

Gerhard von Raden ustez, inplikazioa da "Sortzailea eta izakiaren arteko bereizketarik erradikalena. Sorkuntza ezin da Jainkoaren jariotzat hartu, ezta urrundik ere; ez da inola ere bere izatearen, hau da, bere izaera jainkotiarraren gainezkatze edo isla, baizik eta bere nahimen pertsonalaren emaitza".

### Argiaren protagonismoa 
San Basiliok argiak unibertsoaren edertasunean duen papera azpimarratzen du, baita San Anbrosiok ere, honako hau idazten baitu: "Baina Egile onak *argia* hitza ahoskatu zuen, mundua distiratsu agerrarazteko eta, horrela, bere itxura eder egiteko".

Argia, hemen, eguzkia, ilargia eta izarrak baino lehen sortua bezala deskribatzen da, laugarren egunean agertzen direnak (). Juduen interpretazio batzuen arabera, hemen sortutako argia funtsezko argia da, eguzkiarekin lotutakoa baino izaera ezberdinekoa (eta distiratsuagoa). Argia ere metaforikoki interpretatu da, eta 104 Salmoarekin ("kreazioaren poema") erlazionatu da, non Jainkoa argitan bilduta deskribatzen den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clementina Díez de Baldeón

**Clementina Díez de Baldeón García** (Ciudad Real, 1953ko martxoaren 15a) Ciudad Realeko irakaslea, arte historialaria eta politikaria da, Espainiako Langile Alderdi Sozialistan (PSOE). Kongresuan diputatu izan zen lau legegintzalditan (1996-2011), non Kultura Batzordeko eta PSOEko presidente izan baitzen, eta Emakumearen eta Hezkuntza eta Osasun Idazkaria izan zen (1996-2000).

## Biografia 
Artearen Historian lizentziatu zen Gaztela-Mantxako Unibertsitatean. Handik urte batzuetara irakasle titularra izan zen, eta, ondoren, Gaztela-Mantxako Unibertsitateko errektoreorde izendatu zuten 8 urtez 1988 eta 1996 artean.

### Ibilbide politikoa 
Espainiako Langile Alderdi Sozialistan afiliatuta, urte berean (1996) Diputatuen Kongresuko zerrendetan sartu zen Ciudad Realeko probintzian, eta, martxoaren 3an egindako Espainiako hauteskunde orokorren ondoren, bere aulkia kongresuan konpilatu zuen eta Espainiako VI, VII, VIII eta IX. Legealdiko diputatu izaten hasi zen, 2011ko irailaren 27an diputatu izateari utzi zion arte.

Kongresuan, Hezkuntza eta Kulturako Parlamentuko Batzordeko bozeramaile eta Diputatuen Kongresuko Kultura Batzordeko buru izan zen. 

PSOEko Batzorde Betearazle Federaleko Emakumearen eta Hezkuntza eta Osasuneko idazkaria ere izan zen.

PSOEren Batzorde Federaleko kidea izan da.

## Familia-bizitza 
Clementina Díez José María Barreda Fontes politikariarekin, Gaztela-Mantxako Erkidegoen Batzordeko presidente ohiarekin, ezkonduta dago. Bkoteak alaba eta semea izan zuten (Clementina eta Jaime Barreda Diez de Baldeón).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Clementina Díezen fitxa Diputatuen Kongresuan
Eduardo Aguirre (diplomazialaria)

**Eduardo Aguirre** (Kuba, 1946), Ameriketako Estatu Batuetako diplomazialaria da. Espainian eta Andorran enbaxadore izan zen, George W. Bush presidenteak izendatu zuen Estatu Batuetako Senatuak baieztatu ondoren. Condoleezza Rice Estatu idazkariaren aurrean zin egin zuen eta bere egiaztagiri diplomatikoak Juan Carlos I.a erregearen aurrean aurkeztu zituen 2005eko ekainaren 29an eta Jacques Chirac Frantziako presidentearen eta Joan Enric Vives Sicília apezpikuaren aurrean, Andorrako Koprintzeen aurrean.  2009ko urtarrilaren 20ra arte izan zuen kargua.

## Biografia 
1946an jaioa, bai bera eta bai bere emaztea Kubatik emigratu zuten hamabost urterekin. Houstonen dute egoitza, hiru hamarkada daramatzate bertan. Agirretarrek bi seme-alaba heldu dituzte, Eddy eta Tessie.

Louisiana Estatuko Unibertsitatean (LSU) Zientzietan lizentzia lortu zuen. Gainera, American Bankers Association-eko National College of Business Credit-en lizentziaduna da.

George W. Bush Texasko gobernadorea zen bitartean, Agirrek Houstoneko Unibertsitate Sistemako errejidoreen kontseiluko kide izendatu zuten, sei urtez, 1996 eta 1998 artean izan zuen presidentea. George HW Bush presidente ohiak Enplegu Politikarako Batzorde Nazionaleko kide izendatu zuen. Texasko Auzitegi Gorenak Estatuko Abokatuen Elkargoko Zuzendari Publiko izendatu zuen. Horrez gain, erakunde publiko, profesional eta hiritar ugaritako kontseiluetan parte hartu du; horien artean, Texas Children's Hospital, Texas Advocacy Foundation, Operation Pedro Pan Foundation, Bankers Association for Finance and Commerce, Houstoneko Gurutze Gorriaren dibisioak eta Salbazio-armada.

Geroago, Bank of America Nazioarteko Banku Pribatuaren presidentea izan zen, non 24 urtez egon zen. Bere banku-ibilbideak hiru hamarkada baino gehiago ditu. Estatu Batuetako Export-Import Bank (Ex-Im Bank), Estatu Batuetako Gobernuko agentzia federalaren jarduneko presidentea izan zen. Ex-Im Bank-en egin zituen 20 hilabeteetan, Lehendakariorde Nagusiaren eta Operazioko Zuzendariaren karguak ere izan zituen.

## Funtzio publikoa eta diplomazia 
2 urte eta erdiz, Estatu Batuetako Herritartasun eta Immigrazio Zerbitzuko (USCIS) lehen zuzendaria izan zen, Segurtasun Saileko Idazkari Laguntzaile maila zuen kargua. Haren zuzendaritzapean, USCISek aurrerapen esanguratsuak eta neurgarriak egin zituen atzeratutako eskaerak prozesatzen, zerbitzua hobetzen eta segurtasun nazionala hobetzen. 2005ean Espainian eta Andorran enbaxadore izendatu zuten, eta 2009ko urtarrilaren 20ra arte izan zuen kargua. gg hh jj kk ll ññ 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gordon Moore

**Gordon Earl Moore** (San Frantzisko, 1929ko urtarrilaren 3a &ndash; Waimea, Hawaii, 2023ko martxoaren 24a) ekintzaile, kimiko, filantropo, ingeniari eta fisikari estatubatuarra izan zen, Intelen sortzaileetako bat eta Mooreren legearen egilea.

## Biografia 
San Frantziskon (Kalifornia) jaio zen 1929ko urtarrilaren 3an. Berkeleyko Kaliforniako Unibertsitatean kimikan lizentziatu zen 1950ean eta kimikan eta fisikan doktorea Kaliforniako Teknologia Institutuan (Caltech) 1954an. Berkeley-n ikasi aurretik, San Jose Estatuko Unibertsitatean eman zituen bere lehen bi graduko urteak eta han Betty emaztea ezagutu zuen.

William Shockley Caltech-eko graduatuarekin bat egin zuen Shockley Semiconductor Laboratory-n (Benchmark Instruments-en dibisioa), baina "Traitorous Eight"-ekin batera alde egin zuen Sherman Fairchild-ek haiek babestea eta Fairchild Semiconductor Corporation sortzea onartu zuenean.

1968ko uztailean Intel sortu zuen Robert Noycerekin batera, presidenteorde exekutibo gisa aritu zen arte, 1975ean presidente eta zuzendari nagusi izan zen arte. 1979ko apirilean, administrazio kontseiluko kide egin zen, baita zuzendari nagusi ere, eta bi karguak izan zituen 1987ko apirilean, zuzendari nagusi kargua utzi zuen arte. Zuzendaritza Batzordeko kide emeritu gisa kolaboratu zuen.

2001ean, berak eta bere emazteak 600 milioi dolar eman zizkioten Caltech-i, goi-mailako hezkuntza-erakunde bati inoiz egin den dohaintzarik handiena. Moorek esan zuen honek Caltech ikerketa eta teknologiaren lidergoan mantentzea zela. Caltech Patronatuko kide izan zen 1994tik 2000ra eta hortik aurrera.

2003an Zientziaren Aurrerapenerako Amerikako Elkarteko kide hautatu zuten.

Cambridgeko Unibertsitateko Matematika Zientzien Zentroko Liburutegia bere omenez eta Betty Irene Whitaker emaztearen omenez izendatu zuten, baita Caltech-eko Moore laboratorioen eraikina (1996) ere. vv bb nn mm kk ll dd 

## Mooreren legea 
Mooreren legea 1965eko apirilaren 19ko artikulu batean argitaratu zen *Electronics aldizkarian).*

Bertan**, 24 hilabetean behin**, ordenagailuen potentzia bikoiztu egingo zela formulatu zuen. Ordenagailuen gaitasunen garapen horrek bere zereginetan tresna informatikoak erabiltzen dituzten informatikariak eta, batez ere, ikertzaile eta langileak lan-dinamika birdiseinatu behar izan ditu. Informazioaren eta Dokumentazioaren alorrean (adibidez), biltegiratze, memoria eta datuak berreskuratzeko ahalmenak bultzatu ditu programatzaileak eta informatikariak lege hori kontuan hartzera beren datu-baseak, informazio-gordailuak edo katalogo automatizatuak eguneratzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Betty eta Gordon Moore liburutegia
* Biografia Intel gunean
* Ahozko historia
* Forbes.com: munduko pertsona aberatsenak
* Moorek nanoelektronikari buruz hitz egiten du
* Kable aldizkariko artikulua
Joan Enric Vives Sicília

**Joan-Enric Vives i Sicília**  (Bartzelona, 1949ko uztailaren 24a) kataluniar apezpikua da, Urgellgo apezpikua eta Andorrako printzekidea 2003tik 2025era.

## Biografia 
### Hasierako urteak eta prestakuntza 
Joan-Enric 1949ko uztailaren 24an jaio zen Bartzelonan (Katalunia).

Bartzelonako Teologia Fakultatean Teologian lizentziatu zen ( 1976 ) eta Filosofia eta Hezkuntza Zientzietan lizentziatua, filosofia atalean, Bartzelonako Unibertsitatean ( 1982 ). Bartzelonako Unibertsitatean Filosofiako doktorego ikastaroak egin ditu (1990 &ndash; 1993).

### Apaiza 
1974ko irailaren 24an apaiz ordenatu zen, Bartzelonako Artzapezpikutzan inkardinatuta geratuz. Bere apaiz-ministerioa elizbarrutiko hainbat elizbarrutietan komisario eta parroko gisa hasi zen. Sagrat Cor de Jesús elizako parrokoa, Bartzelonako Poblenou auzoan. Bertan sortu zuen, beste kide gazte batzuekin batera, Centre d'Esplai Sagrat Cor, 1975ean, Pere IV 398 kalean dago, etxabeetan. Bartzelonako Artzapezpikutegiko Presbiteral Kontseiluko idazkaria izan zen (1978-1989), Aholkularitza Elkargoko kide eta idazkaria (1985-1995); Apezpiku Kontseiluko idazkaria (1988 &ndash; 1990) eta Narcís Jubany kardinalaren Aholku Kontseiluko (1987 &ndash; 1990).

Filosofiaren Historiako katedraduna izan zen Kataluniako Teologia Fakultatean (1983 &ndash; 1993) eta Ramon Llull Unibertsitateko Eliz Filosofia Fakultatean (1988 &ndash; 1993) Filosofia Fakultateko dekanorde izan zen. (1989 &ndash; 1993) Ramon Llull Unibertsitate Fundazioko Patronatuko kide ere izan zen (1991 &ndash; 1994).

## Apezpikutza 
### Bartzelonako apezpiku laguntzailea 
Joan Paulo II.a Aita Santuak 1993ko ekainaren 9an izendatu zuen Nonako apezpiku titular eta Bartzelonako gotzain laguntzaile. Urte bereko irailaren 5ean gotzain sagaratu zuten.

### Urgellgo apezpikua 
Ondoren, 2001eko ekainaren 25ean, Urgellgo apezpiku koadjutore izendatu zuten eta 2003ko maiatzaren 12an hartu zuen egoitzako buru kargua, Joan Martí Alanisek aurkeztutako adin-arrazoiengatiko dimisioa onartu zenean. Benedikto XVI.a Aita Santuak "ad personam" artzapezpiku titulua eman zion 2010eko martxoaren 19an.

2014az geroztik Espainiako Apezpiku Konferentziako Seminario eta Unibertsitate Gotzain Batzordeko presidentea eta EEE bereko Batzorde Iraunkorreko kidea da. 2002az geroztik, EEEren ordezkaria da Lur Santuko kristauen aldeko Gotzainen Koordinakundean.

Kataluniako elizbarrutietako Elizbarrutiko Liturgia Batzordeko (CIL) gotzainburua ere bada.

## Ohoreak 
* link=Archivo:PRT Order of Christ - Grand Cross BAR.svg|50x50px Kristoren Ordenako Gurutze Handiko Zalduna (Portugaldar Errepublika, 2010eko martxoaren 5a).

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enriqueta Agut Armer

**Enriqueta Agut Armer** (Castelló de la Plana, 1912ko irailaren 16a &ndash; Mexiko Hiria, 1998ko ekainaren 22a)  maistra izan zen.  Ezker Errepublikanoko Emakumeen Elkarteko eta Emakume Antifaxisten Elkarteko idazkaria *Pasionaria* aldizkariaren erredakzioan partaide izan zen eta Lina Odena eskolan ere parte hartu zuen.

## Biografia 
Ostalaritzako enpresaburu baten alaba, Castelló de la Planan jaio zen, eta hantxe igaro zuen haurtzaroa. 1922an, familia Valentziara joan zen batxilergoa ikasi eta Irakasle Eskolan sartu zen (Valentziako Lanbide Planaren lehen promozioaren barruan, 1931-1935 bitartean), eta Misio Pedagogikoetan parte hartu zuen, Valentzia, Teruel eta Cuencako herrietan patronatuaren ordezkari gisa.

Valentziako hiriburuko Balmes Institutuan maistra-praktikak egin ondoren, Puzoleko eskolara bidali zuten, 1936ko urtarrilera arte. Orduan, Balmesera aldatu zuten berriro ikuskatzaile gisa, eta handik Erripoll Gizarte Urgazpenerako Institutura, ordurarte ordena erlijiosoen eskuetan egon zenera.

Ikasle garaian Eskolako Unibertsitate Federazioko kide izan zen, eta, irakasle gisa, FETE, UGT sindikatuaren hezkuntza-adarrean parte hartu zuen. Gazteria Komunistetako militantea izan zen hasieran, , eta Ezker Errepublikanoko eta Emakumeen Fronte Popularreko militantea geroago, 1936ko irailean sartu zen Alderdi Komunistan, estatu-kolpe militarraren ondoren. 

1938an Rómulo García Salcedorekin ezkondu zen eta senar-emazteak Gualbara joan ziren, 1939ko otsailean, haurdun zegoela, Frantziako muga zeharkatu eta Pirinioak gurutzatuz. Grenoblen erditu ondoren, Adela alabarekin, senarrarekin eta neba Pepe Agut margolariarekin ontziratu zen, *Sinaia* ontzian erbesteratu zen. Espainiako Bigarren Errepublikako beste irakasle asko bezala, lege frankisten 171. artikuluan ezarritakoari jarraituz depuratu egin zuten. Mexikon beste bi seme-alaba izan zituen, Rómulo eta Ketty; nazionalitate mexikarra hartu eta PCE utzi zuen, baina erbesteratutako errepublikanoekin harremanak izan zituen, bereziki Mercedes Maestre pediatrarekin eta Manolita Ballester margolariarekin. 1986an itzuli zen Espainiara, baina Mexikora itzuli zen eta bertan hil zen 1998an.

## Aitortzak 
2016. urtean Valentziako Udalak kale bat eskaini zion, Espainiako Historiak ahaztutako beste 43 emakumerekin batera.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Marín García, Juan (2015). *Si tuviera que volver a empezar: Memorias* (1934-2004). Valentzia: Universitat de Valènciak argitaratua. ISBN 9788437098791. 
* Agulló Díaz, María del Carmen (2008). *Mestres valencianes republicanes*. Valentza:  Universitat de Valènciak argitaratua. ISBN 9788437098791. 

## Kanpo estekak
Concepción Alfaya

**Concepción Alfaya**, (Madril, 1886 — ibidem, 1942 edo 1945) Espainiako maistra, historialara, etnografoa eta politikaria izan zen. 

## Biografia 
María de la Concepción Alfaya López, Cangas inguruko familia galiziar baten alaba. 1912an, Irakasle Eskolako lizentziatura amaitu zuen, sari bereziarekin. Maistren Eskola Normaletako irakaslea izan zen Leonen (1912), Cuencan (1913) eta Segovian (1915); Pedagogiaren Historiako irakaslea Madrileko lehen hezkuntzako ikuskatzailea (1933) eta Segoviako Misio Pedagogikoetako zuzendaria (1931-1936). [3] Rafael Altamiraren ikasle saritua, Ikasketa Historikoen Zentroko taldean sartu zuena, 1922an pentsioduna izan zen Ikasketa eta Ikerketa Zientifikoak Zabaltzeko Batzordea, Frantzian eta Belgikan ikastekoa. [5] 1935ean beste beka bat eskatu zion JAEri, herri-etnografiari eta artearen erabilerari buruzko lanak zabaltzeko Errumanian, Italian eta Txekoslovakian. 

Irakaskuntza-jardueraz gain, Alfayak honako kargu eta ohoreak bildu zituen 1913 eta 1936 artean: Adin Txikikoak Babesteko Batzordeko diruzaina,[6] Ikasketa Historikoen Zentroko kidea, Gormutuen Elkargo Nazionaleko kidea, Segoviako Hobekuntza Batzordeko ohorezko kidea eta Madrilgo Etnografia Ataleko kidea. [6][3] 1937an, Segoviako Lehen Mailako Irakasle Eskolako Historiaren Metodologiako irakaslea zela, Altxatutako militarrek Burgosen sortutako Defentsa Nazionaleko Batzordeak baja eman eta zerbitzutik bereizi zuen;[3], eta, Madrilera joan ondoren, Espainiako bigarren Errepublika matxinatuaren 2. Eskola Arrunteko irakasleei gehitu zitzaien. 

Kapitulu politikoan, Alfaya Ezker Errepublikanoaren buru izan zen Segovian,[3], eta Pontevedra probintziatik hautagai izan zen 1931ko Gorte Konstituziogileetarako hauteskundeetan, Aliantza Errepublikanoan sartutako Vigoko Alderdi Errepublikanoaren ordezkari gisa. Politikagintzan, brodatu herrikoi tailerrak, jantokiak eta eskola-jantzitegiak sortu zituen. 

1941ean, justizia frankistak araztu eta errepresaliatu egin zuen. [7][5]

## Lanak 
* *Influencia del medio social en la evolución mental de los escolares* (1912);
* *El mito y la historia. Su valor educativo* (1918);
* *Las clases sociales en Castilla* (Certamen de Estudios Castellanos saria (1921);
* *Noticias para la historia económica y social de España. Teorías económico-sociales (1800-1820)* (1924);
* *Noticias sobre algunas transformaciones sociales de la post-guerra en Bélgica. Asistencia y beneficencia*,  Academia de Ciencias Morales y Políticas saria 1929;
* *Los bordados populares en Segovia* ( Paz Alfaya López ahizparen laguntzarekin ) 1930ean; Pragako Liburu Erakusketan agertu zen, Txekoslovakiako ministroaren eskariz, eta agian bere libururik ezagunena da,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
TKE Ligako 2024ko denboraldia

**TKE Ligako 2024ko denboraldia** Eusko Label Ligaren hogeita bigarren denboraldia izan zen. Txapelketa ekainaren 29an hasi zen Coruña hiriko uretan eta irailaren 15ean bukatu zen Portugaleten; guztira, 20 estropada jokatu ziren. Aurreko denboraldian Eusko Label Ligako garaikurra bigarren aldiz jarraian irabazi ondoren, Bermeo Urdaibai Arraun Elkartearena izan zen titulua defendatzen saiatu zen trainerua. Lehian San Pedro (lau denboraldi KAE Ligan aritu ondoren) eta Bueu (lehen aldiz) elkartu zitzaizkion, 2023an lehen mailan arraun egiteko txartela lortu zuten elkarteak. TKE Ligaren historian hamargarren aldia izan zen *Bou Bizkaia* ontziko mutilek garaikurra irabazi zutena eta bidean marka ugari hautsi zituzten: 20 estropadetatik 14tan garaile izan ziren, 227 puntu pilatu zituzten eta txapeldunordea 34 puntura utzi zuten. Ohorezko txanda, bestalde, Donostiarrak eta Oriok osatu zuten. Azkenik, banderei dagokienez, banaketa zabalagoa izan zen; Urdaibaik 13 bandera eraman zituen herrira, Zierbenak 2, Donostiarrak 2, eta Hondarribiak eta Getariak bana.

Sailkapenaren beheko aldean, bestetik, Bueu eta San Pedro arraun elkarteek agur esan behar izan zioten TKE Ligari, lehen mailara igo eta urtebetera. Galiziarrak txapelketako kaskarrenak izan ziren: 18 estropadetatik 13tan motelenak izan ziren eta 24 puntu baino ez zituzten eskuratu.

Azkenik, CaixaBank Patroi Hoberenaren Saria Gorka Aranberrirentzat izan zen bigarren aldiz jarraian. Podiumean Unax Eizagirrek eta Iñigo Larrinagak lagundu zuten.

## Estropadak 
Denboraldi honetan 19 bandera eta 20 estropada jokatu ziren.

## Sailkapena 

# Zarauzko Ikurrina Donostiarrako mutilek eraman zuten etxera. Bandera bi jardunalditan jokatu zen eta lehenengo egunean ontzi azkarrena Urdaibairena izan zen arren (bost segundoko tartea atera zion *Torrekua II* ontziari), denborak gehituta gipuzkoarrena izan zen traineru bizkorrena. Bostetik bik baino ez zuten lortuko 2025eko denboraldian lehen mailan aritzeko txartela, San Juanek eta Aresek.

# Pasai Donibaneko mutilek bi estropadetan markatutako denbora 41:17,70-koa izan zen; Areskoek, aldiz, 21:24,18-koa.

## Patroi hoberenaren saria 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* TKE Liga
* KAE Ligako 2024ko denboraldia
* GT Ligako 2024ko denboraldia

## Kanpo estekak 
* TKE Ligaren webgunea
Eider Saez

**Eider Saez**, artistikoki **EIDER**, (Lazkao, 1998ko maiatzaren 13a) abeslari eta musikagilea, pop eta pop-rock esparruan aritua da. Nøgen taldean abestu zuen 2018tik 2022 arte. 2022an bakarkako bideari ekin zion. Euskaraz zein gaztelaniaz abesten du.

## Biografia 
Eider Saez Lazkaon jaio zen, Gipuzkoako probintzian. Deustuko Unibertsitatean ikasi zuen eta Nøgen musika taldean hasi zen kantari profesional gisa. 2021aren amaieran, Eiderrek Donostiako musika taldea utzi eta, bakarlari gisa bere bideari ekin zion *Elkarrekin Gaudenean* izeneko estreinako singlearekin eta bere bakarkako lehen proiektua iragarriz: *Loratzen* izeneko sei pistako EP bat.

## Diskografia 
### Nøgen taldearekin 
* *Under Alt* (2020)

### Eider gisa 
* «Elkarrekin Gaudenean» singlea (2022)
* «23» singlea (2022)
* «Estribillos Tristes» singlea (2023)
* *Loratzen* EP (2023)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eider Saezen webgune ofiziala.
* "Elkarrekin gaudenean" abestiaren bideoklipa.
* Elkarrizketa naiz.eus agerkari digitalean, 2023/04/18.
Peziza ammophila

***Peziza ammophila*** *Pezizaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio gastronomikorik. Desagertzeko arriskuan dagoen espeziea, babestu beharrekoa.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 4 cm bitarteko zabalerakoa eta 1,5 eta 3 cm bitarteko garaierakoa, globo itxurako apotezioa, katilu edo kupiliforme formakoa, heltzen denean ireki egiten da, ertzak izar itxura hartuz

**Himenioa:** Barrualdea marroi ilun kolorekoa du.

**Peridioa:** Kanpo-peridioa askoz argiagoa, 5-10 petalo puntazorrotzekin eta atzeraka tolestuta, hondar dezente izaten du itsatsita.

**Hanka antzekoa:** Erdi inguruan.

**Haragia:** Oso mehea, hauskorra, usaingabea eta zaporegabea. Espora-jalkin zuria.

**Etimologia:** *Peziza* terminoa, grekotik dator, oin txikiko onddoak izendatzen zituen "pezis" hitzetik. *Ammophila* epitetoak, harea maite duela, esan nahi du 

## Jangarritasuna 
Ez du balio sukalderako, ondo eginda ez badago urdaileko arazoak ere eragin ditzake. Desagertzeko arriskuan dagoen espeziea da, babestu egin behar da 

### Nahasketa arriskua 
*Sarcosphaera crassa* delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da eta himenio morea du. *Geastrum saccatum* espeziearekin ere bai, honek ez du erdiko astaputzik.

## Sasoia eta lekua 
Erdi lurperatuta kostako dunetako hareetan, mikorriza egiten du *Ammophila arenaria* gramineoekin. Doñanan eta Portugalen 

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Argentina, Europa, Errusia, Turkia, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Peziza ammophila* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buchwaldoboletus hemichrysus

***Buchwaldoboletus hemichrysus*** *Boletaceae* familiako onddo espezie bat da. Gutxi erabiltzen da sukaldean. Ahuntzak erakartzen ditu (ur asko baitute)

Sinonimoak: *Versipellis sulfurea*, *Xerocomus sulfureus*, *Suillus sulfureus*, *Suillus hemichrysus*, *Ceriomyces hemichrysus*, *Ixocomus sulphurous*, *Phlebopus sulphureus*, *Phlebopus hemichrysus*, *Gyrodon sulphureus*, *Pulveroboletus hemichrysus*, *Buchwaldoboletus sulphureus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Ganbila, 3 eta 9 cm bitarteko diametrokoa. Kolorea horitik okre-horixkara joan daiteke. Azala belus leun batekin eta ertza barrurantz duela.

**Tutuak:** Oso laburrak, dekurrente samarrak, hori-okre antzeko kolorekoak.

Tutu dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten tutuak.

**Poroak:** Hasieran oso txikiak, gero zabalagoak, pixka bat urdinxkak marruskadurarekin.

**Hanka:** Kapelaren antzeko kolorekoa, zertxobait sabelduna eta oinarrian sustrai antzeko batekin.

**Haragia:** Horixka, zertxobait urdinxka tutuen gainean; garratz samarra.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako interesik.

### Nahasketa arriskua 
*Sphaerocephalus* forma, handiagoa da, 20 cm-ra irits daiteke eta soropildua hazten da. *Pulveroboletus lignicola* delakoa txikiagoa da, oina oso motza du eta kapelaren azala erraz pitzatzen da. Gaur egun, zenbait autorek bi espezieak *Pulveroboletus lignicola* izenarekin identifikatzen dituzte, forma ekologikoak kontuan hartuta.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Koniferoen enborretan, motzondoetan edo zerrautsetan. Oso urria.

### Banaketa eremua 
Batez ere Europa. Ipar Amerika, Argentina, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gatza eta argia

thumb|Gatzaren eta argiaren parabolaren ilustrazioa.
**Gatza eta argia** Jesus Nazaretekoak Mendi gaineko predikuan erabilitako irudiak izan ziren, Itun Berrian agertzen den Jesusen moraltasun eta diziplinari buruzko ikasgai nagusia. Irudi hauek agertzen dira , ,  eta  bertsetetan. 

Mateoren ebanjelioaren 5:13-16 bertsetek promesen eta espektazioen inguruan hitz egiten dute, eta nola espektazioek lehen egindako promesei erantzun behar dioten. Lehenengo bertsioak "munduarentzat gatza" esaldia aurkezten du (, *to halas tēs gēs*):

Bigarren betsetak "mendi gainean dagoen hiria" kontzetua aipatzen du (grezieraz: πόλις […] ἐπάνω ὄρους κειμένη, erromanizatua: polis […] epanō orous keimenē):

Azken bi bertsoek eskatzen dute ez ezkutatzeko kriseilua ontzipean,  bertsetean ere agertzen dena. Munduarentzat argia ere  bertsetean agertzen da, Jesusek bere buruari buruz hitz egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ene begiek (abestia)

**Ene begiek** Ruper Ordorika oñatiar musikariaren abestia da. 1990an *Ez da posible* diskoaren barnean kaleratu zuen. Kantuan Ruperrek Joseba Sarrionandiaren hitzei doinua gehitu zien. Ruper Ordorikak berak abestiaren hainbat bertsio utzi ditu grabaturik. Mikel Errazkin eta Izaki Gardenak taldeek ere grabatu dute abestiaren bertsiorik.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ez da posible* diskoa.
* Ruper Ordorika.
* Joseba Sarrionandia.

## Kanpo estekak 
* Ruper Ordorikaren "Ez da posible" abestia entzungai
* "Ez da posible" abestiaren hitzak irakurgai
Mirotzak (abestia)

**Mirotzak** Benito Lertxundi bardo oriotarrak sortutako eta grabatutako abestietako bat da. *Itsas ulu zolia* (2008, Elkar) izeneko diskoan argitaratu zuen. Orio herriko arraun taldeak ereserkitzat hartu du. Abestiaren zati batek ''You'll Never Walk Alone'' abestiaren hitz batzuk gogoratzen ditu, Liverpool FC  eta Glasgowko Celtic futbol taldeek ereserkitzat hartu zuten abestiaren leloa, hain zuzen ere. 

Abestiaren bertsio asko topa daitezke, Olatz Zugastirena kasu.

## Hitzak 
[thumb|220px|[Orio Arraunketa Elkartea|Orioko arraunlari batzuk.]]

## Erreferentziak
Gari-alearen parabola

**Gari-alearen parabola** () Jesus Nazaretekoak Joanen ebanjelioan aipatzen duen alegoria bat da, piztuera eta sakrifizioari buruz. 

## Testua 
Elizen Arteko Bibliaren bertsioan horrela agertzen da:

## Interpretazioa 
Jesusek piztuera eta Jainkoaren erreinuari buruzko parabola hau bizitzaren eguneroko zirkunstantzietatik atera zuen. Bertako nekazariek erraz uler zezaketen lurrean ereindako hazi hilek sortutako "berpiztearen" printzipioa. Jesusek gari alearen metafora erabiltzen du egoaren heriotzak salbazioa bilatzeko eta Zeruko Erresuman sartzeko duen garrantzia irudikatzeko. Iradokitzen du lehenik hiltzen utzi behar dela eta norberak munduari buruz dituen uste eta ideiak erantzi behar direla, jatorrizkoa baino ni garbiago eta bertutetsuago batekin birjaio ahal izan aurretik.

Pailo apostoluak ere esaten du: "Lurrean ereiten dena deskonposizioaren mende dago, berpizten dena ustelezina da" ().

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reinhardstein ur-jauzia

**Reinhardstein ur-jauzia** () Warche ibaian dago, Reinhardstein gaztelutik gertu, Robertvillen, Belgikako Valonian. Ur-jauzia 60 metroko erorketa ditu, Belgikako altuena izanik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soy boy

**Soy boy** —— sareko komunitateetan erabili ohi den termino peioratiboa da, maskulinotzat hartzen ez diren gizonak deskribatzeko. Antzekotasun ugari dauka eta *cuck* (*cuckold*-etik eratorria), *nu-male* eta *low-T* («testosterona baxua») terminoekin alderatu izan da.

Terminoa fitoestrogeno-isoflavona sojan egotean oinarritzen da. Horrek eraman ditu batzuk esatera sojazko produktuek kontsumitzen dituzten gizonak feminizatzen dituztela, soja-fitoestrogenoen kontsumoaren eta testosterona- edo estrogeno-mailen edo ernal-haziaren kalitatearen arteko korrelaziorik ez dagoen arren.

## Historia 
Soja-produktuek fitoestrogeno kopuru handia dute. Egituralki estradiolaren antzekoak direnez eta estrogeno-hartzailean parte hartzen dutenez, hormona-nahasle gisa osasunari kalte egiten dion jarduteko kezka agertu da. Hainbat ikerketek ez dute aurkitu fitoestrogenoek ernal-haziaren kalitatean edo ugaltze-hormona mailan duten eraginik. Galtzamotzen erakargarritasunari buruzko sareko eztabaidetan erabili izan da baita ere.

*Soy boy*-ak gizon feminizatuak eta gorputz ez-atletikoa dutenak bezala irudikatu ohi dira, normalean betaurrekoekin eta gaizki zaindutako bizarrarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Scarr

**Scarr**, Irlandako Wicklor mendikatean dagoen mendi bat da, Wicklow konderrian. 641 metroko garaiera du.
Anker

**Anker** 2019. urtean Brinkola-n (Gipuzkoa), sorturiko Euskal Metal taldea da. Metalcore, Thrash Metal edo Heavy metal estiloan kokatu ditzakegu, Trivium, Sutagar edo Elbereth bezalako taldeak influentzia eta gidari bezala hartuta.

## Historia 
Anker taldearen sorrera 2019ko udan izan zen, Legazpiko Brinkola auzoan. Eneko Altzelai eta Joanes Legarda-Ereño garaje batean elkartu ziren lehen kantuak sortzeko eta ikasteko. Handik gutxira, Jon Ander Arnaiz batu zen taldera. Hilabete batzuk beranduago, Urko Ventureira sartu zen baxujole gisa. Azkenik, boskotea Jon Unzurrunzaga baterijoleak osatuko zuen, eta Subeltza musika elkarteko lokaletan sartzea lortu zuten "Death Rituals" gisara. 
 
Elbereth taldearen babesarekin lehen laneko abestiak konposatzen aritu ziren pandemia iritsi zen arte. 2020 urtea bukatzear zela Jon Anderrek taldea utzi zuen, eta laukote gisa jarraitu zuten aurrera. Era berean, Anker izena hartzea erabaki zuten.

2021eko Urriaren 10ean "Gizagaitza" diska kaleratu zuten Aimar Ibarzabalek Ilunprodukzioetan grabatua, eta ondorengo bi urteak haren gira egiten jardun zuten. Bira amaitu ostean Urkok taldea uztea erabaki zuen eta ordutik aurrera Unax Anzak hartu zuen baxujole izatearen ardura.

Ordutik, bi urte eman zituzten haren lehen lanaren bira egiten. 2023ko Urriaren 10ean, Gizagaitza diska atera eta bi urte beranduago, zehazki, haien bigarren lan luzea "Lurperatutako Istorioak" izenarekin kaleratu zuten.

Kontzertuz beteriko bi urteren ondoren, 2025-eko urtarrilean Unax Anzak eta Ankerrek beraien bideak banatzea erabaki zuten. Handik aurrera, kontzertuei jarraipena emateko Aimar (Aimar Metal) Diabulus In Musica taldeko gitarjolea eta ordurarteko Anker taldeko soinu teknikari eta grabaketa teknikari (Ilun Produkzioak) izateaz gain gitarra bezala gehitu zitzaien laukotera, Enekok baxujolearen rola hartuz.

## Taldekideak 
### Gaur Egun 
* Joanes Legarda-Ereño: Gitarra eta abeslaria.
* Jon Unzurrunzaga: Bateria eta ahotsak.
* Aimar Metal: Gitarra
* Eneko Altzelai: Baxua

### Lehenagokoak 
* Jon Ander Arnaiz: Gitarra (2019-2020).
* Urko Ventureira: Baxua eta koro guturalak (2019-2023).
* Unax Anza: Baxua (2023-2025).

### Kronologia 
## Diskoak 
* *Gizagaitza (2021, IlunProdukzioak)*
* Lurperatutako Istorioak (2023, IlunProdukzioak)

### Bideoak 
* "Ekaitza"
* "Eromenaren Senide"
* "Garai Berri Baten Hasiera"
* "Izengabea + Lurperatutako Istorioak"
* "Erretako Malkoak"

## Kanpo estekak 
* Bandcamp
* Instagram
* Facebook
* Spotify
Trans harrotasunaren bandera

thumb|Monica Helmsek sortutako trans harrotasunaren bandera
**Trans harrotasunaren bandera** edo **trans bandera**, 1999an proposatua, hiru koloretako (urdin argia, arrosa argia eta zuria) bost marra horizontal dituen bandera da. Monica Helms emakume trans estatubatuarrak diseinatu zuen pertsona transak, komunitatea eta erakundeak irudikatzeko.

Mundu osoko LGBT komunitateak nortasun espezifikoko bandera batzuk hartzearen antzera, LGBT bandera barne, trans harrotasunaren bandera mundu osoan erabiltzen da trans komunitatea irudikatzeko, nahiz eta beste hainbat bandera erabilitzen diren trans harrotasunaren bandera da, pertsona transen harrotasunaren, aniztasunaren eta eskubideen ikur gisa erabiltzen dena. Monica Helms emakume trans estatubatuarrak sortu zuen 1999an, eta Phoenixeko harrotasunaren desfilean erakutsi zuten lehen aldiz 2000. urtean.

Banderaren diseinuak trans komunitatea irudikatzen du eta bost marra horizontalez osatuta dago: bi urdin argi, bi arrosa eta zuri bat erdian. Helmsek honela deskribatzen du banderaren esanahia:

## Erabilera 
thumb|Trans harrotasunaren bandera Ruben Gallego biltzarkidearen bulegoaren aurrean (2019)
Banderaren emoji bertsioa 2020an gehitu zen Emoji zerrenda estandarrean.

### AEBetan 
San Frantziskoko Castro barrutian igo zen lehen aldiz 2012ko azaroaren 19an eta 20an, Transgeneroen Oroimenaren Egunean. Bandera igotzeko ekitaldia La Monistat bertako drag queen-ek zuzendu zuen.

2014ko abuztuaren 19an, Monica Helmsek lehen trans harrotasunaren bandera eman zion Amerikako Historiaren Museo Nazionalari.

Trans harrotasunaren bandera ofizialki igo zuen lehen AEBetako konderriko gobernua Filadelfiakoa izan zen 2015ean. Udaletxean igo zen Filadelfiako 14. Urteko Trans osasunaren konferentziaren omenez, AEBetako eta Filadelfiako banderen ondoan.

2019ko urtarrilean, Jennifer Wexton Virginiako ordezkariak trans harrotasunaren bandera igo zuen Washingtoneko bulegoaren kanpoaldean, trans komunitateari laguntza erakusteko. 2019ko martxoan, Kongresuko dozenaka kide demokratek eta independentek banderak igo zituzten euren bulegoen kanpoaldean, Transgeneroen Ikusgaitasunaren Nazioarteko Egunean harira.

### Erresuma Batuan 
Brighton and Hoveko kontseiluak bandera erabiltzen du Transgeneroen Oroimenaren Egunean.

### Euskal Herrian 
2021eko ekainaren 1ean Eusko Legebiltzarraren kanpoaldean igo zuten.

Beste diseinu bat erabiltzen du Israelgo trans komunitateak.
Ontarion, Trans Bandera izenez ezaguna den bandera erabiltzen da, Michelle Lindsay diseinatzaile grafikoak sortua.

Raquel Willis aktibista eta idazleak Trans Bandera Beltza izeneko aldaera bat sortu zuen AEBetako pertsona trans beltzen komunitateak jasaten dituen diskriminazio, indarkeria eta hilketa maila altuena irudikatzeko. Bandera hau marra beltz bat du erdian jatorrizko marra zuriaren ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clement Arrindell

**Clement Athelston Arrindell** (Basseterre, 1931ko apirilaren 19a - *ibidem*, 2011ko martxoaren 27a) Saint Kitts eta Nevisko lehendabiziko gobernadore orokorra izan zen 1983tik 1995era.

Zuzenbidea ikasi zuen eta abokatu aritu zen Ingalaterran, 1958an Saint Kittsera itzuli zen arte. 1972tik 1981era magistratu izan zen. 1981etik 1983ra Saint Kitts eta Nevisko azken gobernadore koloniala izan zen, eta 1983ko irailaren 19an lehen gobernadore orokorra izan zen herrialdearen independentziarekin. 1995eko abenduaren 31n kargua utzi zuen.
José Salvador Carmona

**José Salvador Carmona** (Nava del Rey, Valladolid, c. 1730 - Hontoba, Guadalajara, c. 1800) XVIII. mendeko eskultore espainiarra izan zen.

## Biografia 
Luis Salvador Carmonaren iloba eta ikaslea eta Manuel eta Juan Antonio grabatzaileen anaia izan zen, langintza artistikoan berezitutako familia batekoa. 

Estilo rococo berantiarreko eskultorea izan zen, zur polikromatuko irudigintza erlijiosoan espezializatua. Bere lanak ikus daitezke, bereziki, Coriako Katedralean, Priegoko San Nikolas elizan, Oropesako Igokundearen elizan, eta Caceresko Santuario de la Montaña delakoan.

## Kanpo estekak
Arthur Barclay

**Arthur Barclay** (Bridgetown, Barbados, 1854ko uztailaren 31 &ndash; Monrovia, 1938ko uztailaren 10a) liberiar politikaria izan zen. Liberiako presidentea izan zen 1904tik 1912ra.

Barbadosen jaio zen eta Liberiako presidente Edwin Barclayren osaba izan zen. Liberia Collegen ikasi zuen eta graduatu ondoren bertako irakasle izan zen. 1874an Joseph Jenkins Roberts presidenteak idazkari pribatu izendatu zuen. 1877tik 1880ra abokatua izan zen eta ondoren Gorte Goreneko magistratua. 1892tik 1902ra Monroviako alkatea izan zen.

Joseph James Cheeseman presidenteak 1872an Estatu Idazkari eta 1876an Ogasun Idazkari izendatu zuen. 1904an Liberiako presidente hautatu zuten. Krisi ekonomiko gogor bati eta Europako herrialdeekiko zorpetzeari aurre egin behar izan zien. Frantziarekin eta Erresuma Batuarekin mugan dauden mugei buruzko eztabaida bat ere negoziatu zuen. Bere agintaldian Liberiako Mugako Indarra sortu zen, ondoren Liberiako Armada bihurtu zena.

1914tik 1917ra Liberia Collegeko buru izan zen.
Ana María López Colomé

**Ana María López Colomé** (1944ko irailaren 27a - ) biokimikari mexikarra da. Erretinaren inguruan ikerketak egin ditu eta erretinosi pigmentarioaren eta beste hainbat erretinopatiaren prebentzioan egindako lanarengatik Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria jaso zuen 2002an.

## Biografia 
Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan (UNAM) biologian lizentziatu zen eta kimikako maestria eta biokimikako doktoretza atera zituen, denak ere ohorezko kalifikazioekin. Unibertsitate hartako Medikuntza Fakultateko Biokimika mintegiko burua izan zen eta Zelula Fisiologiako institutuko ikertzailea.

López Colomék erretinako glia zelulek transmisio sinaptikoa erregulatzeko duten paper aktiboa aurkitu zuen eta glutamatoaren errezeptore funtzionalen bidez gertatzen dela ikusi zuen. Paraleloki erretinako epitelio pigmentatuko zelulen eraldaketab morfologiko eta fisiologikoan glutamatoak duen eragina ere aztertu du, hori baita erretina zirujien %10-20ko porrotaren erantzulea.

## Sari nagusiak 
* Hartley Garaikurra (Southamptongo Unibertsitatea, 1985)
* Emakumezko Zientzilarien L'Oréal-UNESCO saria (2002)

## Argitalpen aukeratuak 
Nazioarte mailako eta Mexikoko aldizkari espezializatuetan 73 argitalpen egin ditu eta 100 aurkezpenetik gora egin ditu maila desbedinetako kongresuetan.
* M.I. González, A.M. López-Colomé, A. Ortega. 1999. *Sodium-dependent glutamate transport in Miillcr glial cells: regulation by phorbol esters*. Brain Res. 831 : 140-145

* T. López, A.M. López-Colomé, A. Ortega. 1994. Ampa/ka receptor expression in radial glia*. Neuroreport 5: 504-506

* A.M. López-Colomé. 1986. *Amino acids as excitatory transmitters in the retina*. Neuroreport 6: 143-157

* A.M. López-Colomé, R. Tapia, R. Salceda, H. Pasantes-Morales. 1978. K^-stimulated release of labeled J -aminobutyrate, glycine and taurine in slices of several regions of rat central nervous system*. Neuroscience 3: 1069

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Etxeguren

**Aitor Etxeguren González** (Bilbo, ) bizkaitar saskibaloi jokalaria da. Hegal-pibot eta pibot postuan jokatzen du Club Baloncesto Gran Canaria klubaren bigarren taldean, LEB Plata mailan.

## Ibilbidea 
Askartza Claret eta Loiola Indautxu taldeen harrobian hasi zen jokatzen eta 2018an Basket Zaragoza taldeak fitxatu zuen bigarren talderako. 16 urte zituela lehen taldearekin partida batean debuta egin zuen, Txapeldunen Ligan hain zuzen ere. Hurrengo urteetan Zaragozak utzita liga apaletan aritu arren 2021. urtean 19 urtez azpiko munduko txapelketa jokatu zuen Espainiako selekzioarekin.

2022an Club Baloncesto Gran Canariak fitxatu zuen bere bigarren talderako.

## Taldeak 
* Baset Zaragoza (2018-2022)
** Utzita: 
*** Anagan Olivar (2018-2020)
*** Cáceres Patrimonio de la Humanidad (2020-2021)
*** Levitec Huesca (2021-2022)
* CB Gran Canaria (2022- )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adela Guffanti

eskuinera|thumb|272x272px|Adela Guffanti, Argentinako El Gráfico aldizkariaren azalean, 1922ko apirilaren 15ean. 
Irakur daiteke: *Sta*. Adela Guffanti, 18 urtekoa, azterketa bikain batean pilotu hegalariaren laburtasuna lortu zuen, eta gure herrian jasotzen den hirugarren emakumea da.
**Adela Guffanti** (Argentina, 1904ko uztailaren 22a - ?) argentinar hegazkinlaria izan zen, aireontziak pilotatzeko lizentzia (orduan brevet izenekoa) lortu zuen bere herrialdeko hirugarren emakumea. Hemezortzi urte zituela lortu zuen, 1922ko martxoaren 29an. Hala, Argentinako 201. *breveta* lortu zuen, desagertutako Castelarreko Aerodromoan (Buenos Aires probintzia), eta hara maiz joaten zen entrenatzera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Adela Guffantiren argazkia eta eskaintza sinatutako posta-txartela
Manex Ansorregi

**Manex Ansorregi Deba** (Azkoitia, Gipuzkoa, ) saskibaloi jokalaria da. Hegaleko postuan jokatzen du Iraurgi SB taldean, LEB Oro mailan.

## Ibilbidea 
Iraurgi SB taldearen harrobian hazitako jokalaria da eta 17 urte zituela talde nagusiarekin egin zuen debuta LEB Plata mailan. 2020-21 denboraldian LEB Orora igotzea lortu zuen taldearekin. Igoera faseko MVP jokalaria izan zen gainera.

19 urtez azpiko Espainiako selekzioan jokatzen du.

## Taldeak 
* Iraurgi SB (2019- )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuthbert Sebastian

**Cuthbert Montraville Sebastian** (Basseterre, 1921eko urriaren 22a - *ibidem*, 2017ko martxoaren 25a) Saint Kitts eta Nevisko bigarren gobernadore orokorra izan zen 1996tik 2013ra.

Medikuntza ikasi zuen Halifaxeko Dalhousie Unibertsitatean, Nova Scotian. Kanadako Errege Aire Armadako artilleroa izan zen Bigarren Mundu Gerran eta 1980tik 1983ra bere herrialdeko Mediku Burua izan zen.

1983ko urtarrilaren 1ean, Saint Kitts eta Nevisko gobernadore nagusiaren karguaren zina egin zuen, eta 2013ko urtarrilaren 1ean erretiratu zen.
Maria Baldó

**Maria Baldó i Massanet** (Hellín, Albacete, 1884ko uztailaren 2a &ndash; Toulouse, Frantzia, 1964ko otsailaren 17a) maistra, feminista, folklorista eta politikaria izan zen, emakumearen berdintasunaren eta errepublikanismoaren alde egin zuena. Aldizkako argitalpenetan parte hartu zuen, hala nola *La Veu de Catalunya*, *Una vegada, Art jove, Companya, Portantveu del Club Femení i d’esports de Barcelona, La dona catalana, Tramontane* (Frantziako erbestean), eta Esquerra Republicana de Catalunyako militantea izan zen.

Hitzaldi ugari eman zituen, baita irrati-emanaldiak ere. Umeentzako literatura eta jolasak, batetik, eta emakumearen hezkuntza, bestetik, izan ziren gai ohikoenak. Emakumeak prestatzeko eta amatasunerako prestatzeko eskola espezializatuak sortzeko eskatu zuen. Hogeita hamarreko hamarkadan, Herminio Almendrosekin batera, Kataluniako «Misio Pedagogikoez» arduratu zen. 1933an, Gizarte Hezkuntzaren Kongresuko Batzorde Betearazleko idazkaritza onartu zuen, eta Ezkerreko Emakumeen Jaia antolatzeko Batzorde Betearazlean sartu zen. «Kataluniako emakumeentzako manifestua» ere sinatu zuen 1934ko uztailean, eta, hurrengo urtean, «Askatasunaren eta faxismoaren aldeko eta Kultura Defendatzeko Ekintza Frontea sortzearen aldeko manifestu intelektuala». 1936an Bartzelonako Lyceum Club-eko lehendakaria izan zen, halaber, Kataluniako Emakumeen Batasuneko Batzorde Betearazleko lehendakariordea. CENUko kide izan zen (Eskola Berri Bateratuaren Kontseilua). Erakunde horrek proposaturik, Kataluniako Generalitateko erakunde teknikoetako irakasleak gerraren beharretara egokitzeko batzordeko buru izan zen. «La mujer en la retaguardia» Kataluniako Gobernuko Propagandako Komisariotzaren ataleko idazkari nagusia ere izan zen. Espainiako kausa errepublikanoa galduta, 1939an, Torr-Baldó senar-emazteak Toulousera erbesteratu ziren. Auzo zaharrean, beste intelektual eta erbesteratu errepublikano batzuekin, hala nola Galí, Sierra Húnter, Rovira i Virgili eta Pompeu Fabrarekin, berehala antolatu ziren seme-alaben prestakuntza intelektualarekin jarraitzeko. María Baldók, senarraren laguntzarekin, Tolosan erbesteratutako intelektualen egoitza zuzendu zuen, Ramon Llull Fundazioaren mende zegoena. Rovira i Virgili edo Ramon Vinyes bezalako erbesteratuek oso zalantzan jarri zuten haien kudeaketa, autoritarioa eta intransigentea zelako.

## Lanak 
* *Valor pedagògic del folklore*. Art Jove. hamabostekaria. 1906ko apirila.
* *¿Llega la mujer a la maternidad con suficiente preparación para dar a la sociedad hijos sanos, fuertes y honrados?*, s.d.
* "Sobre l'ensenyansa escolar femenina". *Revista Feminal* aldizkadia, 1912ko apirilaren 28.
* "El folklore en la escuela", *Revista de Pedagogía*, n. 43, or. 292-300, 1925.
* *Jocs d’infants*. Arxiu Tradicional i Popular, fcs. II  (edición facsímil, Olañeta eds. Palma de Mallorcs, s.a.)
* *El libro del hogar*. Burgos: Hijos de Santiago Rodríguez (1933).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ion Insausti Jiménez

**Ion Insausti Jimenez** (Hernani, ) gipuzkoar errugbilaria da, harroin moduan aritzen dena.

## Ibilbidea 
### Taldeak 
Hernaniren harrobian hasi zen jokatzen eta 2005ean Kirol majisteritza egitera Valladolidera joan zen eta bertako CR El Salvador taldean hasi zen jokatzen. Hiru urtetan Espainiako bi liga eta bi kopa eskuratu zituen. Ondoren CRC Madrid taldeak fitxatu zuen eta 2009an Liga eta Kopa txapelduna izan zen. SuperIbérica Liga bat ere irabazi zuen Gatos de Madrid taldearekin. Liga profesionala sortzeko saiakera izan zen eta horretarako Madrilgo talde onenek bat egin zuten "Gatos de Madrid" proiektuan.

2010ean Donibane Lohitzunera joan zen Saint-Jean-de-Luz Olympique taldearekin jokatzera. 2012tik aurrera Hernanin aritu da jokalari eta entrenatzaile.

### Selekzioa 
Espainiako selekzioarekin 2005eko azaroaren 5ean egin zuen debuta Japoniaren aurka, eta Espainiak 44-29 galdu zuen. Ordutik ordea Ion Insausti ezinbesteko jokalaria izan zen Espainiako selekzioan.

## Taldeak 
*  CR El Salvador (2005-2008)
*  CRC Madrid (2008-2010)
*  Gatos de Madrid (2009)
*  Saint-Jean-de-Luz Olympique (2010-2012)
*  Hernani Rugby Elkartea (2012)

## Palmaresa 
* Espainiako Liga (3): 2007, 2008, 299
* Espainiako Kopa (3): 2006, 2007, 2009
* Espainiako Superkopa (3): 2007, 2008, 2009
* SuperIbérica Liga (1): 2009

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galiziako Egun Nazionala

**Galiziako Egun Nazionala** (galizieraz *Día Nacional de Galicia/Galiza* edo *Día da Patria Galega*) galiziar herrialdeko festa ofiziala da 1979tik, Galiziako Xuntaren dekretuari jarraituz. 

Uztailaren 25ean ospatzen da, Jakue apostoluaren egunean.

## Hastapenak
Ospakizun honen jatorria 1919ko azaroan dago, Santiago de Compostelan antolatu zutenean "II Asemblea Nazonalista das Irmandades da Fala" batzarra. Bertan, hurrengo urteko uztailaren 25ean "Día Nacional de Galicia" antolatzea erabaki zuten. 

Horren aurrean, Antón Villar Pontek defendatu zuen abenduaren 17an ospatzea, Mondoñedon gertatutako Pardo de Cela mariskalaren burugabetzearen urteurrenean. Haren tesiek ez zuten aurrera egin, baina, Miguel Primo de Riveraren diktadura hasi zenean 1924an, talde batzuk haren alde egin zuten berriro. Eztabaidak jarraitu zuen 6 urte geroago ere, erregimena amaitu zenean.

## Frankismoan
Francisco Francoren diktaduran, erbesteko elkarteek jarraitu zuten deialdiarekin, eta Galizian bertan Rosalía de Castroren aldeko mezaren inguruan batzen ziren galegistak, San Domingos de Bonavalen komentuan, Santiagon.

Frankismoan, bestela, Espainia osoko festa ofizial izendatu zuten, Santiago apostolua Espainiako patroitzat hartuta. 1968an, bestela, galiziar nazionalistek eta sozialistek ekin zioten berriro ospatzeari Galiziako Egun moduan.

## Ikus, gainera
* Aberri Eguna
* Diada

## Kanpo estekak