open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chimaeridae

**Kimerido** (**Chimaeridae**) kimeriformeen ordenako izen bereko familiako arrainez esaten da. Handi samarrak eta isats luze zorrotzekoak dira. Arra eta emea itxura desberdin samarrekoak izaten dira.

## Espezieak 
Chimaeridae familiak 36 espezie ditu, bi generotan banaturik:
* *Chimaera* generoa Linnaeus, 1758
** *Chimaera argiloba* Last, W. T. White & Pogonoski, 2008
** *Chimaera bahamaensis* Kemper, Ebert, Didier & Compagno, 2010
** *Chimaera cubana* Howell-Rivero, 1936
** *Chimaera fulva* Didier, Last & W. T. White, 2008
** *Chimaera jordani* S. Tanaka (I), 1905
** *Chimaera lignaria* Didier, 2002
** *Chimaera macrospina* Didier, Last & W. T. White, 2008
** *Chimaera monstrosa* Linnaeus, 1758
** *Chimaera notafricana* Kemper, Ebert, Compagno & Didier, 2010
** *Chimaera obscura* Didier, Last & W. T. White, 2008
** *Chimaera owstoni* S. Tanaka (I), 1905
** *Chimaera panthera* Didier, 1998
** *Chimaera phantasma* D. S. Jordan & Snyder, 1900
* *Hydrolagus* generoa Gill, 1863
** *Hydrolagus affinis* (Brito Capello, 1868)
** *Hydrolagus africanus* (Gilchrist, 1922)
** *Hydrolagus alberti* Bigelow & Schroeder, 1951
** *Hydrolagus alphus* Quaranta, Didier, Long & Ebert, 2006
** *Hydrolagus barbouri* (Garman, 1908)
** *Hydrolagus bemisi* Didier, 2002
** *Hydrolagus colliei* (Lay & E. T. Bennett, 1839)
** *Hydrolagus deani* (H. M. Smith & Radcliffe, 1912)
** *Hydrolagus eidolon* (D. S. Jordan & C. L. Hubbs, 1925)
** *Hydrolagus homonycteris* Didier, 2008
** *Hydrolagus lemures* (Whitley, 1939)
** *Hydrolagus lusitanicus* T. Moura, I. M. R. Figueiredo, Bordalo-Machado, C. Almeida & Gordo, 2005
** *Hydrolagus macrophthalmus* F. de Buen, 1959
** *Hydrolagus marmoratus* Didier, 2008
** *Hydrolagus matallanasi* Soto & Vooren, 2004
** *Hydrolagus mccoskeri* L. A. K. Barnett, Didier, Long & Ebert, 2006
** *Hydrolagus melanophasma* K. C. James, Ebert, Long & Didier, 2009
** *Hydrolagus mirabilis* (Collett, 1904)
** *Hydrolagus mitsukurii* (D. S. Jordan & Snyder, 1904)
** *Hydrolagus novaezealandiae* (Fowler, 1911)
** *Hydrolagus ogilbyi* (Waite, 1898)
** *Hydrolagus pallidus* Hardy & Stehmann, 1990
** *Hydrolagus purpurescens* (C. H. Gilbert, 1905)
** *Hydrolagus trolli* Didier & Séret, 2002
** *Hydrolagus waitei* Fowler, 1907

Gainera, deskribapen taxonomiko onarturik ez duten bi espezie ditu:
** *Hydrolagus* sp. D/G
** *Hydrolagus* sp. F

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexander Koltxak

**Alexander Vasilievitx Koltxak** (errusieraz: Алекса́ндр Васи́льевич Колча́к; San Petersburgo, 1874ko azaroaren 16agreg./azaroaren 4ajul. – Irkutsk, 1920ko otsailaren 7a) errusiar ozeanografo, itsas armadako almirante eta politikaria izan zen.

## Bizitza 
Iparburuaren inguruko lurraldeetan barrena bidaiak egin ondoren, Errusiako guda-ontzidiaren gidari izan zen Baltikoan eta Itsaso Beltzean, Lehen Mundu Gerran. 1917an Estatu Batuetara jo eta boltxebikeen aurkako borrokarako prestatu zen. Urtebete geroago eta aliatuen laguntzarekin, errusiar gobernu bat antolatu zuen Omsken. Aliatuen gudarosteak buruzagi izendatu zuten Koltxak eta Moskuren aurkako ekinaldiak aurrera eraman zituen 150.000 soldadu zituela. Garaipen batzuen ondoren gainbehera egin zuen Koltxaken gudarosteak eta atzera egin behar izan zuen komunistek Omsk setiatzen zuten artean. Irkutsk hirian hartu zuen babesa, baina boltxebikeek, mentxebikeek lagundurik, preso hartu eta fusilatu zuten.

## Erreferentziak
Liberalismo ekonomiko

**Liberalismo ekonomikoa** pertsona banakoen ekimen eta jardun askea ekonomia sustatzeko bide egokiena dela baieztatzen duen doktrina eta eskola ekonomikoa da. Jabetza pribatua eta merkatu askeak aldezten ditu. Adam Smith izan zen XVIII. mendean liberalismo ekonomikoaren aitzindaria.

## Ikus, gainera 
* Laissez faire

## Kanpo estekak
Ekonomia politiko

[thumb|[Jean-Jacques Rousseau, ''Discours sur l'oeconomie politique*, 1758]]
**Ekonomia politikoa** sistema ekonomikoak aztertzen dituen ekonomiaren adarra da, bereziki sistema politiko eta gizartearen erakundeekin dituzten harremanei buruz (politika ekonomikoak, ordenamendu juridikoak, nazioarteko harremanak, gobernua, ...). XIX. mendera arte, ekonomia aztertzeko ikuspuntu nagusia izan zen. XIX. mendearen bukaera aldera, ekonomia ikuspuntu zientifiko batetik aztertzen hasi zen, politikarekin zituen loturak hautsiz eta *ekonomia* izen soila nagusitu zen, bereziki Alfred Marshallen *Principles of Economics* lanarekin. Egun, *ekonomia politikoa'' terminoa marxismotik eta gizarte eta politika ikuspuntu batetik ekonomia aztertzen duten beste eskola ekonomikoen diziplina izendatzeko erabiltzen da bereziki.

## Kanpo estekak
Carnivoramorpha

**Carnivoramorpha** gaur egungo Carnivora guztiak eta desagertutako ahaide batzuk biltzen dituen animalia klado bat da.

## Sailkapena 
* †Miacoidea
** †Miacidae
** †Viverravidae
* Carnivora
** Caniformia
** Feliformia

## Kanpo estekak
Sondikako Udal Liburutegia

**Sondikako Udal Liburutegia** Goiri Erdikoaren 3an dago. 1970ean sortu zen.
### Funtsak 
* Aldizkariak: Gernika (aldizkaria), Euskera (aldizkaria), besteak beste.
* Liburuak.
* Ikus-entzunekoak.
### Zerbitzuak 
* Irakurketa, kontsulta eta mailegua, pertsonala, kolektiboa eta liburutegien artekoa.
## Kanpo estekak 
* http://www.boe.es/buscar/doc.php?id=BOE-A-1970-52216, Sondikako Udal Liburutegia sortzeko agindua, Espainiako Aldizkari Ofizialean argitaratua.
* https://web.archive.org/web/20140317212852/http://www.sondika.net/eu-ES/Zerbitzuak/Kultura/Orrialdeak/default.aspx, Sondikako Udal Liburutegia.
* http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9360/ID03fa4dc6/NT49?ACC=101, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Jon Plazaola

**Jon Plazaola Larrañaga** (Urretxu, Gipuzkoa, 1982ko martxoaren 28a) aktorea, komediantea, eta zinema nahiz antzerki gidoilari eta zuzendaria da. Arte Ederretan lizentziatuta, Gidoigintzako ikasketak egin zituen Madrilen. Euskal Telebistan lan egin du, eta film laburrak (*SQUASH*, aipagarriena) eta antzezlanak (*Que nadie se mueva*) egin ditu.

## Lanak 
### Aktorea 
* 2002 - *Hoy te he matado otra vez*
* 2010 - *Juegos reunidos* (film laburra)
* 2011-2012 - *Finlandia* (telesaioa)
* 2012 - *Vaya semanita* (telesaioa)
* 2012 - *Goenkale* (telesaila: atal bat)
* 2014 - *La señora Jesusmari* (film laburra)
* 2014 - *GI-631* (antzezlana)
* 2014 - *Que nadie se mueva* (antzezlana)
* 2015-2019 - *Allí abajo* (telesaila)
* 2016- *Villaviciosa de al lado*
* 2019 - *La pequeña Suiza*
* 2020-2021 - *Barre Librea*
* 2023 - *Itxaso*

### Aurkezlea 
* 2004 - *Europa Euskaraz*
* 2004-2005 - *Pika Pika*
* 2014-2015 - *Kontrako eztarria*
* 2016 - *¿Y tú qué sabes?*
* 2020-2021 - *Barre Librea*
* 2025 - *Estamos rodando*

### Gidoilaria 
* 2004 - *Wazemank*
* 2006 - *Betizu*
* 2007 - *Ni hao China*
* 2011-2012 - *Finlandia*

### Zuzendaria 
* 2012 - *Kontuz, Atsuak!*
* 2014 - *GI-631*
* 2014-2015 - *Kontrako Eztarria*

## Kanpo estekak
Arctoidea

**Arctoidea** ugaztun karniboro goi-familia bat da. Bere barruan desagertutako Hemicyonidae eta gaur egun bizirik dauden Musteloidea, Pinnipedia eta Ursidae daude. Eozenoan sortu ziren eta kontinente guztietan bizi dira.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Omsk oblasta

**Omsk oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat zehazki, Siberiako Barruti Federalean kokatua. 139.700 kilometro karratuko hedadura du, eta 2010ean 1.977.665 biztanle zituen. Zentro administratiboa Omsk hiria da.

Omsk oblasta lurralde laua da. Iparraldean konifero basoak dira nagusi eta hegoaldean nekazaritza eta abeltzaintza. Ekonomia jarduera nagusia nekazaritza da (laboreak), eta abeltzaintzak eta baso ustiapenak ere garrantzia dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Materialismo historiko

[start=136|thumbtime=215|thumb|[Materialismo historiko|Materialismo historikoa ulertzeko bideoa.]]
**Materialismo historikoa** historia aztertzeko metodo marxista da. Horren arabera gizakiek ekoizleak dira funtsean eta euren beharrak asetzeko lan egiten dute; gizakien indar ekoizle eta kondizio material horietatik, hain zuzen, gizartearen harremanak eta erakundeak eratu eta historia garatzen da. Horren arabera, munduaren historia ekoizpen-modu zenbaitetik igarotzen da, eta amaieran kapitalismoaren gainbeherak komunismoa ekarriko du.

## Aurrekariak 
Marxen materialismoaren teoriak hainbat iturri intelektual eta sozialen eragina jasan du:

* Hegel filosofo alemaniarrarena, bete metodo dialektikoa.
* Ilustrazioko filosofo materialistena, pertsonen baldintza eta hezkuntzaren eraginaren ideia.
* Errestaurazioko historiagile frantsesena, klase sozial eta klaseen arteko borrokaren kontzeptuena.
* Adam Smith eta David Ricardo ekonomista ingelesena, klaseen eta lanaren balioaren aurkako oinarri ekonomikoak.
* Proudhon sozialista frantsesarena, proletariotza klase iraultzaile gisa ipintzea.
* Sozialismo erreakzionarioarena, liberalismoaren idealen porrotaren kritika.
* Sismondiren sozialismoa, erregimen burgesaren ondorio antisozialak.
* Ezker hegeliarraren eta Feuerbach filosofoarena, filosofia espekulatiboari eta erlijioa giza erotasunaren ondorio bezala hartzeari kritika.
* Frantziar Iraultza eta Blanquirena, diktadura iraultzailearen dotrina.
* Kartista ingelesena, langile klasearentzat borroka politikoak daukan garrantzia.
* Sozialismo utopikoa, bere azken helburuak: klase sozialak abolitzea.

## Bibliografia 
* Apodaka, Eduardo (2024): *Subjektuaren zainak eta adarrak*, Bilbo, UEU. 
* Azurmendi, Joxe (1998): "K. Marxen eboluzioa *Manifestu*-ra arte. Hegelen idealismotik materialismo historikora" in Karl Marx & Friedrich Engels: *Alderdi komunistaren Manifestua*, Donostia, Jakin. 
* Hall, Stuart (2025)[1977]: ”Oinarri eta superestruktura metafora birpentsatzen” in Stuart Hall: *Kultura, aurkakotasuna eta boterea*, Iruñea, Katakrak. 
* Majuelo, Emilio (2023): “Gibelsolasa” in Karl Marx: *Luis Bonaparteren brumairearen hemezortzia*, Iruñea, Igela. 
* Simon, Lawrence H. (2004): “Hitzaurrea” in *Karl Max: Idazlan hautatuak*, Bilbo, Klasikoak. 

## Kanpo estekak 
* Materialismo historikoa, Gizapedian.
Galeus arae

***Galeus arae*** ur gaziko arrain kartilaginoso bat da, Scyliorhinidae familiakoa.

Ipar-mendebaldeko Ozeano Atlantikoan, Karibe itsasoan eta Mexikoko golkoan bizi da, 36-702 metro arteko sakoneran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gasteizko Udal Liburutegiak

**Gasteizko Udalaren Liburutegi Sarearen** egoitzak (Abetxuku, Aldabe, Arana, Ariznabarra, Arriaga, Hegoalde, Ibaiondo, Iparralde, Lakua eta Pilar) liburutegi orokor eta familiakoetan egituratuta daude.
## Antolaketa 
Familiako liburutegiak espazio independienteak dira, 0 eta 14 urtekoentzat eta haiekin doazen helduentzat.
* Liburutegi orokorrak eta familia liburutegiak dituztenak: Aldabe, Arriaga, Hegoalde, Ibaiondo, Iparralde, Judimendi, Lakua eta Pilar.
* Haur eta familientzako espazio bereziak dituzten liburutegiak: Abetxuku, Arana eta Ariznabarra.
## Egoitzak 
**Abetxuku** Kooperatiba enparantzaren 8an dago.
* 24 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 10 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Aldabe** Arriagako atearen 1ean dago.
* 24 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 13 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Arana** Aragon kalearen 7an dago.
* 54 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 16 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Ariznabarra** Ariznabarra kalearen 19an dago.
* 55 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 12 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Arriaga** Franzisko Xabier Landabururen 9an dago.
* 48 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 12 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Hegoalde** Alberto Shommeren 10ean dago.
* 74 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 45 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Ibaiondo** Landaberde 31n dago.
* 78 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 50 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Iparralde** Zuberoa enparantzaren 1ean dago.
* 111 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 21 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Judimendi** Judimendi 26ean dago.
* 35 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 12 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Lakua** Etxanobetarren zidarraren 2an dago.
* 80 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 16 kontsultarako leku familia liburutegian.
**Pilar** Konstituzio plazaren 5ean dago.
* 316 kontsultarako leku liburutegi orokorrean.
* 16 kontsultarako leku familia liburutegian.
## Funtsak 
* Aldizkariak: Arkeoikuska, Eguna, Ohitura, besteak beste.
* Liburuak.
* Ikus-entzunekoak.
* Ordenagailu fitxategiak.
## Zerbitzuak 
* Irakurketa, kontsulta eta mailegua, pertsonala, kolektiboa eta liburutegien artekoa.
* Erreprografia.
* Internet.
* Wi-fi.
* Ibaiondo eta Pilaren, ikasketa gelak.
## Kultura ekintzak 
* Bisita gidatuak.
* Jarduerak, hala nola liburuen truke azoka, ipuin lehiaketa- eta kontaketak, antzerkiak, txotxongilek, taillerak, solasaldiak.
## Kanpo estekak 
* http://www.vitoria-gasteiz.org/we001/was/we001Action.do?aplicacion=wb021&tabla=contenido&idioma=eu&uid=_164c0004_119e08552aa__7fe9, Gasteizko Udalaren Liburutegi Sarea.
* http://www.katalogoak.euskadi.net/cgi-bin_q81a/abnetclop/O9209/ID567d6bc6/NT1, Euskadiko Irakurketa Publikoko Sarearen katalogo bateratua.
Symphodus mediterraneus

***Symphodus mediterraneus*** Labridae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan eta Mediterraneo itsasoan bizi dena.

Zierbenan, gaztelaniaz, *jodedor* diote.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karraspio bostorban

**Karraspio bostorbana** (*Symphodus roissali*) Labridae familiako ur gaziko arraina da, ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan, Mediterraneo itsasoan eta Itsaso Beltzan bizi dena. 17 cm-ko luzera izan dezake, nahiz eta normalean 12 cm baino gehiago ez izan.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Panda hartz

**Panda hartz** moduan bi animalia ezagutzen dira:
* Panda handia, edo *Ailuropoda melanoleuca*
* Panda gorria, edo *Ailurus fulgens*
Oume (Tokio)

Tokio prefeturako mendebaldean dagoen hiria da. 2010eko erroldaren arabera 103'26 km²-tan 139.932 biztanle zeuden. *Ume* japoniar albertxikoaren izena da, *Prunus mume*.

## Geografia 
Tokioko prefeturaren mendebaldean kokaturik dago eta hirien artean lurralde zabalenetakoa duena da. Tama ibaiak zeharkatzen du harana.

## Historia 
Oume harana 1603an lotu zitzaion Tokiori Ōme-Kaidō errepidearen bidez. Hiria 1951eko apirilaren 1ean fundatu zen. 1955ean inguruko herriak gehitu zitzaizkion.

## Ondasun nabarmenak 
* Mitake santutegia.
* Fujio Akatsuka museoa.

## Iruditegia 

Irudi:Umenokoen-Tokyo.jpg|Abrikotondoak loretan.
Irudi:Tama-River-near-Ome.jpg|Tama ibaia Oume haranean.
Irudi:Mt. Mitake.jpg|Mitake mendia.
Irudi:Mitake-san shrine.jpg|Mitake santutegia.

## Kanpo estekak 
*  Oumeko webgune ofiziala
Tachikawa

Tokio prefeturako mendebaldean dagoen hiria da. 2010eko erroldaren arabera 24'38 km²-tan 178.064 biztanle zeuden.

## Geografia 
Tokioren erdigunetik 40 kilometro mendebaldera dago eta Tama ibaiak zeharkatzen du lurraldea.

## Historia 
Hiria 1940ko abenduaren 1ean srtu zen. Azken urteotan auzo-gorri bat sortu da eta "mini-Kabukichō" ezizena eman izan zaio.

## Ondasun nabarmenak 
Showa Memorial parkea 1983an ezarri zen eta Shōwa enperadorearen (Hirohito) 50. urtebetetzea ospatzeko proiektuaren barneko ekintza izan zen.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Tachikawako webgune ofiziala
Tama (Tokio)

Tokio prefeturako hegoaldean dagoen hiria da. 2011ko erroldaren arabera 21'08 km²-tan 147.171 biztanle zeuden.

## Geografia 
Tama muinoen iparraldean kokaturik dago hiria, hortik bere izena, baina *Tama* hiriaren lurraldea baino handiagoa den eremuaren izen historikoa da.

## Historia 
Udalerria 1889an eratu zen eta 1971ean hiri estatusa lortu zen. 1966an ordea  auzo erresidentzial erraldoia eraikitzen hasi ziren eta lehenengo biztaldeak 1971an jaso zituen.

## Ondasun nabarmenak 
* Sanrio Puroland, parke tematikoa.

## Iruditegia 

Irudi:ベネッセビルから見る多摩センター駅前の眺め130525.jpg|Tamako geltokia.
Irudi:Sanriopuroland-outside-summer2007.jpg|Sanrio Puroland.
Irudi:Tama Central Park in 2009.jpg|Tama Central Park.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Tamako webgune ofiziala
Nishitama barrutia

Tokio prefeturako mendebaldean dagoen barruti zabala da. 2011ko erroldaren arabera 375'96 km²-tan 58.429 biztanle zeuden.

## Geografia 
Lurraldea hiru zatitan banatuta dago eta guztira lau herrik osatzen dute Nishitama:
* Mizuho (33.506 biztanle) - ekialdean
* Hinode (16.603 biztanle) - erdialdean
* Okutama (6.090 biztanle) - ipar-mendebaldean
* Hinohara (3.043 biztanle) - hego-mendebaldean

## Historia 
1889an eratu zen Nishitama barrutia bi herri eta 30 herrizka zituela. 1893an Tokio prefeturaren barnean gelditu zen. XX mendearen 70. hamarkadatik aurrera hainbat herrik hiri estatusa lortu eta Nishitamatik atera egin ziren, hala nola, Fussa (1970), Akigawa (1972), Hamura (1991) eta Itsukaichi (1995).

## Iruditegia 

Irudi:TamagawaKori8895.jpg|Tama ibaia, Okutaman.
Irudi:Mt. Hinode.jpg|Hinode mendia.
Irudi:Chitoseya tofu shop, Hinohara, Tokyo, Japan.JPG|Tofu denda, Hinoharan.
Irudi:Hossawa Falls (frozen).jpg|Hossawa urjauzia izoztuta, Hinoharan.

## Kanpo estekak 
*  Akirunoko webgune ofiziala
Kemerovo oblasta

**Kemerovo oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, Siberiako Barruti Federalean kokaturik dagoena. 95.500&nbsp;km²ko eremua du, eta 2010ean 2.763.135 biztanle zituen. Zentro administratiboa Kemerovo hiria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Novosibirsk oblasta

**Novosibirsk oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, oblast bat zehazki, Siberiako Barruti Federalean kokatua. 178.200 kilometro karratuko eremua du, eta 2010ean 2.665.911 biztanle zituen. Zentro administratiboa Novosibirsk hiria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Characiformes

**Characiformes** aktinopterigioen klaseko arrain ordena da. Tartean milaka ezpezie ditu, ezagunenak pirañak eta tetrak izanda.

## Sistematika 
Jatorrian familia bakarra zegoen ordenan, Characidae hain zuzen ere, eta Cypriniformesen barnean zeuden. Gero 15 familia inguru agertu ziren. Sailkapena adituen arabera aldatuz doa eta, egun, Characidae polifiletikoa da.

FishBaseren arabera, ordenaren egungo familiak honakoak dira:
* Acestrorhynchidae
* Alestidae
* Anostomidae
* Characidae
** Agoniatinae subfamilia
** Aphyocharacinae subfamilia
** Bryconinae subfamilia
** Characinae subfamilia
** Cheirodontinae subfamilia
** Clupeacharacinae subfamilia
** Glandulocaudinae subfamilia
** Iguanodectinae subfamilia
** Rhoadsiinae subfamilia
** Serrasalminae subfamilia - lehen Serrasalmidae familiaren barnean
** Stethaprioninae subfamilia
** Tetragonopterinae subfamilia
* Chilodontidae
* Citharinidae
* Crenuchidae
* Ctenoluciidae
* Curimatidae
* Cynodontidae
* Erythrinidae
* Gasteropelecidae
* Hemiodontidae
* Hepsetidae
* Lebiasinidae
* Parodontidae
* Prochilodontidae

## Kanpo estekak
13. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 13. linea** Lezkairu eta Landaben lotzen zituen autobus linea izan zen.

Gaur egun, eta lineak ordezkatzen dute haren ibilbidearen tarteren bat.

## Historia 
Linea 1995ean ireki zuten, COTUP -ek ustiatuta.  linearen segreazioaren emaitza zen, bi linea desberdinetan:  eta. Esleitzen zaion ibilbidea Sanduzelai **↔** Lezkairu da.

1999an, Eskualdeko Hiri Garraioaren berrantolaketarekin, Landabenera hedatu zen,  linea ordezkatuz.

2012ko abenduan, linea kendu zen, bidaiari faltagatik.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan funtzionatzen zuen. Hauek ziren maiztasunak:

* **Lanegunak:** 60' (06:30tik 21:30ra)
* **Larunbatak:** 60' (07:30tik 21:30ra)
* **Jaiegunak:** 60' (07:30tik 21:30ra)

### Ibilbidea 
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten zuten.

## Geldialdiak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Tetraodontidae

**Tetraodontidae** edo **tetraodontido** Tetraodontiformes ordenako izen bereko familiako arrainez esaten da. Gorputz sendoa eta biriblil samarra dute, arantza txikiz estalia; ahoa moko itxurakoa, bi barail estuz, hezurrezko bi xaflaz eta hainbat berezitasuneko hortzez hornitua. Edozein erasoren aurrean sabela haizez edo urez puztu eta tripaz gora, hilda bezala jartzen dira. Itsaso beroetan bizi dira batez ere.

Pozoitsuak diren arren batzuk gutiziatzat hartzen dituzte, adibidez,  ospetsua.

## Generoak 
Tetraodontidae familiak gutxienez 120 espezie ditu, 19 generotan banaturik:
* *Amblyrhynchotes*
* *Arothron*
* *Auriglobus*
* *Canthigaster*
* *Carinotetraodon*
* *Chelonodon*
* *Chonerhinos*
* *Colomesus*
* *Contusus*
* *Ephippion*
* *Feroxodon*
* *Guentheridia*
* *Javichthys*
* *Lagocephalus*
* *Leiodon*
* *Marilyna*
* *Omegaphora*
* *Pao*
* *Pelagocephalus*
* *Polyspina*
* *Reicheltia*
* *Sphoeroides*
* *Takifugu*
* *Tetractenos*
* *Tetraodon*
* *Torquigener*
* *Tylerius*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arothron hispidus

***Arothron hispidus*** Tetraodontidoen familiako arrain biribil arantzaduna da. 50 cm inguru luze izaten da. Airea edo ura hartzen duenean puztu egiten da eta arantzak tente jartzen zaizkio. Bizkar eta uzki-hegala oso atzean eta elkarren parean ditu. Azala gris iluna du, orban txiki beltz edo zuri urdinekikoa. Itsaso epeletan bizi da. Arrain honen haragiak eta barrunbeek pozoia dute eta janez gero heriotza eragin dezakete.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ASPACE

**ASPACE** (gaztelaniaz "Asociaciones de Atención a las Personas con Parálisis Cerebral"), irabazteko asmorik gabeko Espainia mailan antolatutako Elbarritasun Zerebralaren Elkarteen konfederazioa da. Elkarteak gaixoen familiek sortu zituzten, elkarrekin laguntzeko asmoz. Hego Euskal Herrian lau dira konfederazioan elkartutakoak. Espainia osoan 70 elkarte dira,18.000 kide, 4.500 profesional eta 1.600 boluntario inguru.

## Garun paralisia 
Elkartearen arabera "garuneko paralisia lesio bat da garunean perinatal aldian gertatua, beti nahasten den mugimenduaren gorabehera zenbait gradutan edo nibelak eta lesioa nahasi ahal du gaitasun intelektualean". Erakundearen datuen arabera Espainian 120.000 pertsona daude gaixotasun horrek afektaturik eta kasu kopurua gora doa. %70 kasuak haurdunaldian ematen dira, %20ak erditzeko unean eta gainontzeko %10a bizitzaren lehenengo bi urtetan. Kausak desberdinak izan daitezke: infekzioak, oxigeno falta jaiotzeko unean, jaiotze goiztiarrak... Gaitzak sortutako lesioak betiko dira baina ez dira degenetariboak.

## Elkartearen helburuak 
Hauek dira elkartearen helburuak:
* ASPACE Araba. Helbidea: Sofia Erregina 100. 01015-Gasteiz. 
* ASPACE Nafarroa. Helbidea: Asarta Margolaria 1. 31007-Iruñea.ref>
* ASPACE Gipuzkoa. Helbidea: Illarra Bidea 2. 20018-Donostia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aspace Espainia
* Gipuzkoako Aspacek afektatuek komunikatzeko sistema berri bat sortu du:
Characidae

**Karazido** edo **Characidae** Characiformes ordenako ur gezatan bizi den arrain haragijaleen familia bat da. Gorputz sendoa eta garaia izaten dute. Buru-motzak, ezpain-handiak eta oso hortz zorrotzekoak dira. Erdiko Ameriketan, Hego Ameriketan eta Afrikako erdialdean bizi dira.

## Azpifamilia eta generoak 
Hona hemen aditu gehienek onarturiko subfamilia eta generoak:
* *Heterocheirodon*
* *Kolpotocheirodon*
* *Macropsobrycon*
* *Nanocheirodon*
* *Odontostilbe*
* *Prodontocharax*
* *Pseudocheirodon*
* *Saccoderma*
* *Serrapinnus*
* *Spintherobolus*

**Gymnocharacinae subfamilia**
* *Coptobrycon*
* *Grundulus*
* *Gymnocharacinus*
* *Nematobrycon*
**Heterocharacinae subfamilia**
* *Gnathocharax*
* *Heterocharax*
* *Hoplocharax*
* *Lonchogenys*
**Iguanodectinae subfamilia**
* *Iguanodectes*
* *Piabucus*
**Rhoadsiinae subfamilia**
* *Carlana*
* *Nematocharax*
* *Parastremma*
* *Rhoadsia*
**Salmininae subfamilia**
* *Salminus*
**Stethaprioninae subfamilia**
* *Brachychalcinus*
* *Gymnocorymbus*
* *Orthospinus*
* *Poptella*
* *Stethaprion*
* *Stichonodon*

**Stevardiinae subfamilia**

* *Acrobrycon*
* *Argopleura*
* *Attonitus*
* *Aulixidens*
* *Boehlkea*
* *Bryconacidnus*
* *Bryconadenos*
* *Bryconamericus*
* *Caiapobrycon*
* *Ceratobranchia*
* *Corynopoma*
* *Creagrutus*
* *Cyanocharax*
* *Cyanogaster*
* *Diapoma*
* *Gephyrocharax*
* *Glandulocauda*
* *Hemibrycon*
* *Hypobrycon*
* *Hysteronotus*
* *Iotabrycon*
* *Knodus*

* *Landonia*
* *Lepidocharax*
* *Lophiobrycon*
* *Microgenys*
* *Mimagoniates*
* *Monotocheirodon*
* *Nantis*
* *Odontostoechus*
* *Othonocheirodus*
* *Phenacobrycon*
* *Piabarchus*
* *Piabina*
* *Planaltina*
* *Pseudocorynopoma*
* *Pterobrycon*
* *Ptychocharax*
* *Rhinobrycon*
* *Rhinopetitia*
* *Scopaeocharax*
* *Trochilocharax*
* *Tyttocharax*
* *Xenurobrycon*

**Tetragonopterinae subfamilia**
* *Tetragonopterus*

### *Incertae sedis* generoak 
[thumb|*[Hemigrammus hyanuary*]]
Familiaren taxoi asko *incertae sedis* sailkaturik daude:

* *Astyanacinus*
* *Astyanax*
* *Atopomesus*
* *Bario*
* *Bramocharax*
* *Brittanichthys*
* *Bryconella*
* *Bryconops*
* *Ceratobranchia*
* *Chalceus*
* *Ctenobrycon*
* *Dectobrycon*
* *Deuterodon*
* *Ectrepopterus*
* *Erythrocharax*
* *Genycharax*
* *Gymnotichthys*
* *Hasemania*
* *Hemigrammus*
* *Hollandichthys*
* *Hyphessobrycon*
* *Jupiaba*

* *Markiana*
* *Mixobrycon*
* *Moenkhausia*
* *Myxiops*
* *Oligobrycon*
* *Oligosarcus*
* *Paracheirodon*
* *Parapristella*
* *Petitella*
* *Phallobrycon*
* *Phenagoniates*
* *Pristella*
* *Probolodus*
* *Psellogrammus*
* *Pseudochalceus*
* *Salminus*
* *Schultzites*
* *Scissor*
* *Serrabrycon*
* *Stygichthys*
* *Thayeria*
* *Thrissobrycon*
* *Tucanoichthys*

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jakintza (argipena)

**Jakintza** hitzak adiera eta erabilera zenbait ditu:

* **jakintza** edo zientzia
* **jakintza** edo jakinduria, ezagueraren bertutea;
Eta kontzeptu hauekin lotutakoak:
* Jakintza ikastola, Ordizian;
* Jakintza ikastola, Donostian;
* Jakintzaren arbola, Pio Barojaren eleberria;
* Jakintzaren Etxea, musulman jakintza bilduma.

## Ikus, gainera 
* Ezagutza, ezagutzeko ahalmena eta horrekin eskuraturiko informazio, ulermen eta trebezien multzoa
12. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 12. linea** (seinaleztatua, **L12** ofizialki) Ermitagaña eta Mendillorri, Iruñeko hirigunetan barrena, lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, Mendillorriko ur biltegiak, Merindadeen plaza, Bianako Printzearen plaza, Takonera parkea, Baluarte jauregia, Nafarroako parlamentua, Ermitagañako azoka, Yamaguchi parkea, Nafarroako liburutegi eta filmoteka eta Nafarroako Pablo Sarasate musika kontserbatorio profesionala bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia 
Linea 1993an ireki zuten, COTUP -ek ustiatuta. Mendillorri auzo berriari zerbitzua emateko sortu zen, ''''* linearen ibilbidearen zati bat hartuz.

2013ko urtarrilean, *Arkadio Maria Larraonako'' terminoaren ordez Irunlarreako terminoa jarri zen.

2014ko apirilean, linearen ordutegiak hobetu ziren.

2017ko irailean,Iruñeko Hiriguneko Zabaltze Planearekin, kendu egin zen Armadaren hiribideko ibilbidea, Mendillorrirako noranzkoan, eta egungo ibilbidearekin ordeztu zen, kontrako noranzkoaren paraleloan.

2018ko apirilaren ekainean, berriz ere hobetu ziren linearen maiztasunak.

2019ko urritik, Nafarroako Parlamentuaren aurrean egindako obrak direla eta, aldi baterako aldatzen da ibilbidea Lehen Zabalgunean. Lana hauek 2020ko martxoan amaitu ziren, linea bere egoera normalera itzuliz.

2020ko martxoaren 30tik, linea Lehen Zabalgunean ohiko ibilbidea berreskuratu dute.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 10' (06:30tik 20:54ra) - 12' (20:54tik 22:30ra)
* **Larunbatak:** 15' (06:36tik 22:22ra)
* **Jaiegunak:** 20' (06:42tik 22:30ra)

### Ibilbidea 
Autobus guztiek ibilbide osoa egiten dute.

## Geldialdiak 
## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Misao Okawa

ehunurtekodun emakume japoniarra izan zen.

117 urte eta 27 egun bizi izan zen.

## Ikus, gainera 
* Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenen zerrenda

## Erreferentziak
86 erradikala

**86 erradikala** (**"su"**) 4 marra dituen 34 Kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214 erradikaletako bat.

Kangxi hiztegian 639 karaktere daude (guztira dauden 49.030etik) erradikal honekin.

Txinatar Wu Xingean ("Bost Faseak") 火 erradikalarekin **Sua** adierazten da. Taoisten kosmologian 火 (sua) Ba gua 離 Lí diagramaren natura konponentea da.

## 86 erradikala duten karaktereak 
[thumb|150px|[ezkutu idazkerako karakterea]]

## Kanpo estekak
1 erradikala

**1 erradikala** (**"Bat"**) marra bakarra duen 6 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.

Kangxi Hiztegian 42 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.

thumb|永 (永字八法 YǒngzìBāfǎ)
1 erradikala, kasu honetan 橫 *héng* "horizontala" gisa ezagutua, 永 karakterearen zortzi printzipioetako bat da, txinatar kaligrafiaren oinarrietako bat dena.

## 1 erradikala duten karaktereak 
[thumb|[ezkutu idazkeraren karakterea]]

## Kanpo estekak
2 erradikala

**2 erradikala** (**"makila"**) marra bakarra duen 6 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.

Kangxi Hiztegian 41 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.

## 1 erradikala duten karaktereak 
## Kanpo estekak
Zalduondoko inauteria

**Zalduondoko inauteria** Zalduondon (Araba) ospatzen den urteroko jaialdia da. 1975. urtetik ospatzen da etenik gabe, frankismo garaiko 41 urteko etenaldiaren ondoren. Markitos alegiazko pertsonaiaren inguruan ospatzen da, panpina moduan irudikaturik, kalez kale eraman eta epaitu ondoren, erre egiten dena.

thumb|326x326px|Markitos, zintzilikatua.|erdian
## Historia 
Zalduondoko inauteriak 1936. urte arte ospatzen zelako testigantza ugarietan oinarrituta, Blas Arratibel, Martiniano Martínez de Ordoñana eta Joaquín Jiménez etnografoen ekimenez herriko inauteriak berriz ere ospatzen hasi ziren 1975 urtean, frankismoaren hondarretan. Geroztik, Euskal Herriko antzinako inauteri ikusgarrienetakoa bilakatu da.thumb|374x374px|Zalduondoko inauteriak.|erdian
## Ospakizunak 
**Markitos** traje beltzez, gorbataz eta txapelaz jantzitako metro bat pasatxoko panpina da. Herriko gazteek paratzen dute inauteriko igande goizean, herriko Martiniano etxean. Lepoan koloreztutako arrautzen lepokoa jartzen diote. Kolorez apaindutako gurdi baten gainean eramaten dute kalez kale. Ondoren, zutoin batetik zintzilikatu eta herriko bazkaria ospatzen da. Bazkariaren ostean, berriz ere kalez kale eramaten dute; Markitosekin batera, *cenicero* edo errauts banatzailea eta *kale garbitzailea*, musikariak, mozorrrotutako agure bikotea (Markitosen gurasoak), hartza, ardia eta bi porreroak (Lantzeko Ziripoten antzeko pertsonaiak) doaz, beste gazteekin batera, kantuz. 

Gurdian, Markitosekin batera doa predikadorea, haren aurkako hitzaldiak botatzen dituena. Paseoa bukatu ondoren, Markitos lurrean utzi eta erre egiten da, haren inguruan dantza egiten den bitartean, harik eta gazte batek panpina hartu eta bidoi batera sartzen duenera arte.
Fitxategi:Zalduondoko inauteriak 2026, Araba (40128).jpg|Markitos asto gainean, 2026an
Fitxategi:Zalduondoko inauteriak 2026, Araba (80320).jpg|Markitos zintzilikatzen
Fitxategi:Zalduondoko inauteriak 2026, Araba (87338).jpg|Markitosen inguruan dantza egiten, 2026an
Fitxategi:Zalduondoko inauteriak 2026, Araba.jpg|Markitosen inguruan dantza egiten, 2026an
Fitxategi:Zalduondoko inauteriak 2026, Araba (36069).jpg|Markitosen inguruan dantza egiten, 2026an
Fitxategi:Zalduondo inauteriak 0001.jpg|Porreroa
Fitxategi:Zalduondo inauteriak 0002.jpg|Markitosen gurasoak
Fitxategi:Zalduondo inauteriak.jpg|Markitosi su ematen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* inauteriak" dokumentala.
Globo-arrain

**Globo-arraina** (*Lagocephalus lagocephalus*) Tetraodontidae familiako ur gaziko arraina da, mendebaldeko Ozeano Barean eta Ozeano Indikoan bizi dena. 61 cm-ko luzera izan dezake. 10 eta 475 arteko sakoneran bizi den arrain hau pozoitsua da, beraz, ezin da jan. Bere haragi, azal eta erraiek tetradotoxinak dituzte.

Euskal Herri inguruko itsas-uretan ezohikoa den arren, espezimen batzuk topatu dituzte.

## Azpiespezieak 
* *Lagocephalus lagocephalus lagocephalus* (Linnaeus 1758)
* *Lagocephalus lagocephalus oceanicus* (Jordan & Evermann, 1903).

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torbisko

**Torbiskoa** (*Daphne gnidium*) Timeleazeoen familiako zuhaixka, 1,5 m inguru luzea, enbor zuzena eta adar gutxikoa duena. Lantza egiturako hosto larrukarak ditu, gainalde berdekoak eta azpialde berde zurixkakoak. Loreak txikiak eta zuri horixkak ditu eta fruituak basakaran baten itxurakoak eta kolorez hori gorrixkak. Mediterraneo Itsasoaren inguruko lurraldeetako sasi-lekuetan eta basoetako sareguneetan hazten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ereinoztxo

**Ereinoztxoa** (*Daphne mezereum*) Timeleazeoen familiako lantza punta egiturako hosto galkorrak, eta gorri edo arrosa koloreko lore oso usaintsuak dituen zuhaixka da.

## Deskribapena 
Metro erditik gorako altuera hartzen duen zuhaixka da, 1'5 metro ere har dezakeena.  Adarren azala grisa da. Hostoak lanzeolatuak dira, 3-8 cm luze tea 1-2 cm zabal direnak, berdeak eta bigunak dira. Espiralean kokatzen dira adarrean zehar.

Udaberrian adarretako kimu txikietatik lore arrosak ateratzen dira, lau petalodunak. Lore txiki ugari multzotan ateratzen dira, bakoitzak 10-15 mm neurtzen dute eta oso usaintsuak dira. Haietatik ateratzen den fruitua baia gorria da 7-12 mm diametroa duena. Fruitu hauek pozointsuak dira gizakientzat, txori fruitujaleek ordea irensten dituzte eta haziak barreiatzen dituzte horrela.

## Bizitokia 
Europako eta Siberiako baso ezkoetan hazten da. 

## Erabilera 
Haren azalarekin egindako edabea heste-aringarri gisa erabili izan da herri sendagintzan.

## Iruditegia 

Irudi:Daphne mezereum flowers - Keila.jpg|Loreak ateratzen.
Irudi:Wawrzynek wilczełyko liscie BPN.jpg|Hostoak.
Irudi:Daphne mezereum Kouvervaara Kuusamo 29.7.2005.jpg|Fruitu multzoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tetraoninae

**Tetraonidae** Galiformeen ordenako izen bereko familiako hegaztiez esaten da. 30-90 cm luze izaten dira. Gorputz sendoa dute, lepo laburra eta moko motz kakotua. Hegoak laburrak eta biribil samarrak dituzte, zangoak lumaz estaliak eta hanketako atzeko atzaparra besteak baino motzagoa. 17 hegazti mota biltzen dira tetraonidoen baitan; horietan ezagunenak basoilarra, lira oilarra eta elurretako eperra dira. Europako eta Asiako iparraldean eta Ipar Amerikan bizi dira.

## Taxonomia 
Aditu batzuek **Tetraonidae** familia onartzen dute, baina Estatubatuar Ornitologoen Elkarteak eta beste askok Phasianidae familiaren barnean dagoen **Tetraoninae** subfamiliaz hitz egiten dute.

Hona hemen onarturiko generoak:
* *Bonasa*
* *Centrocercus*
* *Dendragapus*
* *Falcipennis*
* *Lagopus*
* *Lyrurus*
* *Tetrao*
* *Tetrastes*
* *Tympanuchus*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Franko saliar

[thumb|275px|[Toxandria, franko salioek lortu zuten eremua.]]

**Franko saliar** () Germaniako mendebalean, IJssel ibaiaren arroan (egungo Holanda) bizi zen tribu franko bateko kideen izena da. Saliarrek gogotik parte hartu zuten Galiaren konkistan (V. mendea).

Saliarrek apurka-apurka franko izena bereganatu zuten eta VII. mendetik aurrera  izendapen zaharra galdu zuten, franko *par excellence* bilakaturik. Kolonian 630. urte inguruan sorturiko *Lex Ripuaria*k gero *Lex Salica* edo Lege Salikoa sortu zuten. Era berean, Galia konkistatu zuten merovingiar erregeek arbaso saliarrak zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gametofito

thumb|250px|Txandakako ugalketa duten bizidunen bizi-zikloa, fase haploideak eta diploideak dituena. Erreferentziak: n = belaunaldi haploidea; 2n = belaunaldi diploidea; m! = mitosia; M! = meiosia; F! = ernalketa
 
**Gametofitoa** (greziaretik *γαμέτης; gametes* = 'emaztea' + *φυτόν (fiton)* = 'landarea') landareek dituzten bi fasetako bati deritzo, beste fasea esporofitorena izanik. Gametofiaren zelula guztiak haploideak dira, esporofitarenak diploideak diren bitartean. Esporofitoa eta gametofitoa txandakako ugalketa duten landareetan agertzen dira. Ugalketa mota horretan prozesu sexualak eta asexualak txandakatzen dira.
 
Belaunaldi-txandaketa ere dute gametofito eta esporofito duten landareek. Belaunaldi sexuala gametofito haploidea da, gametoak dituena eta sexu bidezko ugalketa duena, eta belaunaldi asexuala esporofitoarena da.

Gametofioek zelula haploideak dituzte. Meiosia esporofitoeetan gertatzen da, eta ez gametofitoetan. Azken hauetan zelulak mitosiren bidez ugaltzen dira.

Esporofitoak eta gametofitoak morfologia oso desberdina dute. Nahiz eta landare beraren bi fase izan, itxura aldetik ez ohi dute zer ikusirik.

Esporofitoa zigoto batetik dator. Zigoto hori, bestalde, bi gameto haploideen bat-egitearen ondorioz sortzen da. Gameto horiek gametofitoaren gameto-ontzietan sortzen dira.

## Kanpo estekak
Ogasawara suprefetura

Tokio prefeturako hegoaldean dagoen suprefetura da, Ogasawara uharteetan. 2011ko erroldaren arabera 104'41 km²-tan 2.415 biztanle zeuden.

## Geografia 
Bonin uharteetako uharte gehienak hartzen ditu Ogasawara suprefeturak. Hiru multzo nagusi bereizten dira:

* 
* 
* 

## Historia 
1830 arte uhartedia populatu gabe egon zen eta *Buninjima* (biztanle gabeko uharteak) izena zeukaten eta horregatik ingelesek *Bonin* izena eman zioten.

2011 urtean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zituen Ogasawara uharteak.

## Iruditegia 

Irudi:Minamijima, Ogasawara, Tokyo.jpg|Chichi-jima taldeko Minamijima uhartea.
Irudi:Hahajima-oki.jpg|Haha-jima.

## IKus, gainera 
* Ogasawara uharteak

## Kanpo estekak 
*  Ogasawara suprefeturako webgune ofiziala
4 erradikala

**4 erradikala** (**"marra"**) marra bakarra duen 6 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.

Kangxi Hiztegian 33 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin. Oso antza handia du japonieran erabiltzen den no (ノ) kanarekin.

## 1 erradikala duten karaktereak 
## Kanpo estekak
Ōshima suprefetura (Tokio)

Tokio prefeturako hegoaldean dagoen suprefetura da, Izu uharteetan. 2011ko erroldaren arabera 141'82 km²-tan 13.825 biztanle zeuden.

## Geografia 
Honako hauek dira uharte nagusiak:

* 
* 
* 
* 

Irudi:Landsat IzuOshima Island.jpg|Izu-ōshima.
Irudi:ToshimaPortTyoJpDec04-0001.jpg|Toshima.
Irudi:Landsat Niijima and Shikinejima Island.jpg|Niijima (handia) eta Shikinejima (txikia).
Irudi:Kozushima Tako Bay 2005.jpg|Kōzushima.

## Historia 
1926an eratu zen Ōshima suprefetura uharte bakoitzeko gobernuak kandu eta guztiak batzean.

## Kanpo estekak 
*  Ōshima suprefeturako webgune ofiziala
Hylidae

**Hylidae** Anuraren barruko anfibio familia bat da.

## Taxonomia 
* **Hylidae familia**
** **Pelodryadinae subfamilia** Günther, 1858 (201 sp.)
*** *Litoria* Tschudi, 1838 (201 sp.)
** **Phyllomedusinae subfamilia** Günther, 1858 (58 sp.)
*** *Agalychnis* Cope, 1864 (14 sp.)
*** *Cruziohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (2 sp.)
*** *Phasmahyla* Cruz, 1991 (7 sp.)
*** *Phrynomedusa* Miranda-Ribeiro, 1923 (5 sp.)
*** *Phyllomedusa* Wagler, 1830 (30 sp.)
** **Hylinae subfamilia** Rafinesque, 1815 (667 sp.)
*** *Acris* Duméril & Bibron, 1841 (3 sp.)
*** *Anotheca* Smith, 1939 (1 sp.)
*** *Aparasphenodon* Miranda-Ribeiro, 1920 (4 sp.)
*** *Aplastodiscus* Lutz, 1950 (15 sp.)
*** *Argenteohyla* Trueb, 1970 (1 sp.)
*** *Bokermannohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (33 sp.)
*** *Bromeliohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (2 sp.)
*** *Charadrahyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (6 sp.)
*** *Corythomantis* Boulenger, 1896 (2 sp.)
*** *Dendropsophus* Fitzinger, 1843 (94 sp.)
*** *Diaglena* Cope, 1887 (1 sp.)
*** *Duellmanohyla* Campbell and Smith, 1992 (8 sp.)
*** *Ecnomiohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (12 sp.)
*** *Exerodonta* Brocchi, 1879 (11 sp.)
*** *Hyla* Laurenti, 1768 (35 sp.)*** *Hyloscirtus* Peters, 1882 (32 sp.)
*** *Hypsiboas* Wagler, 1830 (84 sp.)
*** *Isthmohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (15 sp.)
*** *Itapotihyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (1 sp.)
*** *Lysapsus* Cope, 1862 (4 sp.)
*** *Megastomatohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (4 sp.)
*** *Myersiohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (4 sp.)
*** *Nyctimantis* Boulenger, 1882 (1 sp.)
*** *Osteocephalus* Steindachner, 1862 (28 sp.)
*** *Osteopilus* Fitzinger, 1843 (8 sp.)
*** *Phyllodytes* Wagler, 1830 (11 sp.)
*** *Phytotriades* Jowers, Downieb & Cohen, 2009 (1 sp.)
*** *Plectrohyla* Brocchi, 1877 (42 sp.)
*** *Pseudacris* Fitzinger, 1843 (18 sp.)
*** *Pseudis* Wagler, 1830 (7 sp.)
*** *Ptychohyla* Taylor, 1944 (13 sp.)
*** *Scarthyla* Duellman & de Sá, 1988 (2 sp.)
*** *Scinax* Wagler, 1830 (111 sp.)
*** *Smilisca* Cope, 1865 (8 sp.)
*** *Sphaenorhynchus* Tschudi, 1838 (14 sp.)
*** *Tepuihyla* Ayarzagüena, Señaris & Gorzula, 1993 (8 sp.)
*** *Tlalocohyla* Faivovich, Haddad, Garcia, Frost, Campbell & Wheeler, 2005 (4 sp.)
*** *Trachycephalus* Tschudi, 1838 (12 sp.)
*** *Triprion* Cope, 1866 (1 sp.)
*** *Xenohyla* Izecksohn, 1998 (2 sp.)

## Kanpo estekak
Sankt Pauli

**Sankt Pauli** edota **St. Pauli** Alemaniako Hanburgo hiriko erdigunean dagoen Hamburg-Mitte barrutiko auzo bat da. Erdi Aroan Hansa Ligako merkatarien auzo gisa sortu eta XVII. mendean garatu zen. Gaur egun 2,6 km²-ko azalera eta 27.000 biztanle inguru ditu. Sankt Pauli auzoa "*Kiez*" izenez ere ezaguna da.

Europako osoko auzo gorri ospetsuenen artean sailkatua dago, Hanburgo hiriko gau giroaren kokaleku nagusia da, bertako Reeperbahn kale nagusian prostituzio lokalalak daudelarik. Bestalde, kultur giro handia duen auzoa ere bada, mota askotako artisten bilgunea delarik, bai aktoreak, nahiz musikagilea nahiz musikariak, etab. Ondorioz, auzotarrek orokorrean joera ireki edo ezkertiarra izan ohi dute.

1960ko hamarkadan auzo honetako Reeperbahn kokalekuko tabernetan *The Beatles* musika talde ospetsuak bere ibilbide profesionalari ekin zion. Bestalde, FC St. Pauli futbol talde ezagunari izena eman eta bere egoitzaren kokalekua ere bada.

## Kanpo estekak
16. linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren 16. linea** (seinaleztatua, **L16** ofizialki) Berriogoiti, Berriozar, Noain eta Beriain, Iruñetan barrena, lotzen dituen autobus linea da.

Bere ibilbidean zehar, Iruñeko Autobus Geltokia, Takonera Parkea, Trinitarioak Parkea, Iruñeko tren geltokia, Bianako Printzearen Plaza, Merindadeen Plaza, Nafarroako Foruen plaza, Sadar estadioa, Galaria merkataritza-gunea, Zentzumenen parkea, Noaingo akueduktua bezalako toki garrantzitsuak lotzen ditu.

## Historia 
Linea Berriozar eta Iruña arteko bidaiarien hiriarteko garraio-emakida gisa hasi zen, La Villavesa SA enpresari 1930ean emandakoa. 10. zenbakia zuen, eta Yanguas y Miranda kalean bukatzen zuen. Bestalde, 2. linea, Potasas eta Iruña lotzen zituena eta Autobus Geltokian amaitzen zena, La Villavesari ere emana zegoen.

1969an, La Villavesa SA itxi ondoren, La Montañesaren eskuetara pasatzen da linea.

2015ean, Zaragoza etorbideko obrak zirela eta, Beriainerako espedizioen ordutegiak aldatu ziren aldi baterako.

2016ko irailean,  lineak izateari utzi zion, eta linea hori Berriogoitiraino luzatu zen, ordezteko.

2018ko martxoan, Trinitarioko aparkaleku intermodala ireki zenean, geltoki bat gehitu zen Takonera eta Dona Grazia zubia artean, aparkaleku horri zerbitzua emateko.

## Ustiapena 
### Maiztasunak 
Linea urteko egun guztietan dago martxan. Hauek dira maiztasunak:

* **Lanegunak:** 12' (06:57tik 20:49ra) - 15' (06:26tik 06:57ra eta 20:49tik 22:27ra)
* **Larunbatak:** 15' (06:30tik 22:35ra)
* **Jaiegunak:** 20' (06:40tik 22:26ra)

### Ibilbidea 
Autobus guztiek Berriozar eta Noain arteko ibilbide osoa egiten dute. Orduko behin, autobus batek Berriogoitira ematen du zerbitzua, eta batek 35 minuturo Beriainera.

## Geldialdiak 

## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
8 erradikala

**8 erradikala** (**"estalkia"**) bi marra duten 23 kangxi erradikaletako bat da, guztira dauden 214etatik.

Kangxi Hiztegian 38 karaktere daude (guztira dauden 49.030tik) erradikal honekin.

## Erradikala duten karaktereak 
## Kanpo estekak
Ondoez

**Ondoeza** pertsona bat gaizki sentitzen deneko egoera da, bereziki bat-batekoa eta laburra denean. Hainbat sintoma bil ditzake **ondoezik** dagoen pertsonak, hala nola zorabioa, nekea eta mina.

## Kanpo estekak
Haserre

thumb|Haserrea.

**Haserrea** pertsona batek berari egindako eraso, laido, kalte edo ezetz baten aurrean sentitzen duen ordainezko edo errebantxazko emozioa da, agresibitatea, protesta, indarkeria eta beste erreakzio negatiboak eragiten dituena amorrua sentitzen duen pertsonarengan. Bizitasunaren eta oldartasunaren arabera, **amorrua**, **sumina**, **hira** edo **kolera** deritzo, eta era gaitzesgarrian **haserrekeria**.
[thumb|120x120px|Haserrea, irudikatzeko [emotikono bat.]]

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lacey Duvalle

**Lacey Duvalle** (Washington Hiria, 1982ko apirilaren 5a - ) estatubatuar aktore pornoa da.

## Filmografia hautatua 
* 2002: *I Love Lacey*
* 2002: ''Lacey's Secret*
* 2003: *Get Yo' Freaky On 2*
* 2004: *Groupie Love*
* 2005: *Black Size Queens 1*
* 2007: *Suck It Dry 3*
* 2007: *Big Ass Pool Party*
* 2008: *Real Wife Stories 2*
* 2008: *Fuck My Tits 4*
* 2008: *Black Bottom Girls 5''

## Kanpo estekak 
*
Briansk oblasta

**Briansk oblasta** (errusieraz: Бря́нская о́бласть, *Brianskaia oblast*) Errusiako subjektu federal bat da, Erdialdeko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 34.900&nbsp;km²ko eremua du, eta 2010ean 1.278.217 biztanle zituen. Zentro administratiboa Briansk hiria da.

## Geografia 
Briansk oblasta Errusiako mendebaldean dago, Desna ibaiaren arro zabalean. Iparraldean Smolensk oblastarekin du muga, ekialdean Kaluga eta Orel oblastekin, hegoaldean Kursk oblasta eta Ukrainarekin (Txernihiv eta Sumy oblastak) eta mendebaldean Bielorrusiarekin (Homel eta Mahiliou oblastak).

Iparralde eta ekialdeko muinoetan jatorrizko baso mistoek iraun dute, baina gainerako lur gehienak nekazaritzarako landu dira. Briansk alde batera utzita, hiriak txikiak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izu uharteak

ekialdeko Ozeano Barean dagoen uhartedi da, Tokioko prefeturan dagoena. Uharte guztiak batera 301'56 km²-ko azalera hartzen dute eta populatuak dauden bederatziek 24.645 biztanle dituzte.

## Uharteak 
Hona hemen uhartediko uharte nagusiak:

* Tori-shimak 1902an 150 biztanle zituen baina sumendiaren eztandak denak hil eta ez da berriz populatua izan.

## Administrazioa 
Hiru suprefeturatan banatzen dira uharteak, Hachijō, Miyake, eta Ōshima, denak Tokioko prefeturaren menpe.

## Historia 
Edo Aroan hainbat uhartetan kriminalak deserriratu ziren. Meiji garaian bertakoen ekonomia garatu zen batez ere arrantzan, zeta ekoizpenean eta nekazaritzan oinarrituz. 2000 urtean Oyama sumendiaren eztandaren ondorioz Miyake-jimako populazioak alde egin behar izan zuen eta ez zen 2005 arte itzuli.

## Ekologia 
Izu uharteak Japoniako uharte handietatik nahiko gertu daude eta ondorioz hango espezieek kolonizatu izan dituzte.

## Iruditegia 

Irudi:Izu-Oshima-IMG 4759.jpg|Mihara mendia Izu-Ōshima uhartean.
Irudi:Hachijo-Jima-Izu.jpg|Hachijō-jima uhartea.
Irudi:MiyakeFromKozuTyoJpDec04-01.jpg|Miyake-jima uhartea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heimlichen maniobra

Zerbait kontrako eztarritik sartzean edo joatean arnasbidearen oztopatzea da, gehienetan janari puska bat irenstean. Asfixia eta heriotza ekar dezake. Larrialdiari aurre egiteko **Heimlichen maniobra** egitea gomendatzen da.

## Heimlichen maniobra 
### Helduen kasuan 
Esku bat itxita eta bestea haren gainean helduta, abdomenetik hartu behar da eta bularreranzko presioa egin. Pertsona bat bakarrik badago, aulki baten bizkarraldea erabiliz presioa egin daiteke bularraren aurka maniobra gauzatzeko, baina horrek arazo bat sor dezake, batzuei esternoia apurtzen baitzaie hori egitean.

### Ume txikiekin 
Umea etzanda ipini behar da gorantz begira eta bi eskuekin haren abdomenetik esternoi aldera egiten da presioa. Maniobra oso egokia da, baita helduekin ere.

## Kanpo estekak
Vladimir oblasta

**Vladimir oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, Erdialdeko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 29.084&nbsp;km²ko eremua du, eta 2010ean 1.443.693 biztanle zituen. Zentro administratiboa Vladimir hiria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak