Tannenberg lerroko gudua

**Tannenberg lerroko gudua** (; ) edo **Mendi Urdinen Gudua** () Alemania Naziaren eta Sobietar Batasunaren Leningradeko Frontea deritzon taldearen arteko gatazka militarra izan zen. 1944ko uztailaren 25etik abuztuaren 10era arte borrokatu ziren Ida-Viru eskualdeko Narvako Istmoa estrategiko garrantzitsuaren kontrola lortzeko. Bigarren Mundu Gerran Ekialdeko Frontean kokatu zen borrokaldi hura.

Sobietar Batasunaren helburu estrategikoa *Estoniako Operazioan* Estonia berriz okupatzea zen, Finlandia eta Ekialdeko Prusia inbaditzeko abiapuntu egokia baitzen. Waffen-SS gudarosteen artean, 24 infanteria batailoi boluntario zeuden: SS Nordland Dibisioa, SS Langemarck Dibisioa, SS Nederland Dibisioa eta Waloniako Legioa. Infanteriako soldaduen erdiak gutxi gorabehera SSko 20. granadari taldeak osatzen zuen. 22.250 lagun inguruko talde alemaniarrak 136.830 sobietarren erasoari eutsi zioten. Indar sobietarrak etengabe berritzen zirenez, Mart Laar estoniar historialariaren arabera, Sobietar Batasunak 170.000 hildako eta zauritu izan zituen guztira.

## Testuingurua
thumb|Ikuspegia Granadarien tontorretik Lastekodumägi aldera

Narvako zubiburua sei hilabetez defendatu ondoren, indar alemaniarrak Tannenberg Lerrora erretiratu ziren 1944ko uztailaren 26an, *Sinimäed* izeneko muinoetara (). Muino horiek ekialdetik mendebaldera luzatzen dira: ekialdekoa estonieraz Lastekodumägi (; ), erdikoa Grenaderimägi (Granadondoen Muinoa; Grenadierhöhe), eta mendebaldekoena Tornimägi (Dorretxe Muinoa edo 69.9/Liebhöhe - Muino Maitea alemanez). Muinoek 20–50 metroko garaiera dute eta aldapa malkartsuak.

*Gruppenführer* Felix Steinerren III SS Panzer Korpusaren unitateek erretiratzea gelditu eta muinoetan posizio defentsiboak hartu zituzten. SS-ko 4. Panzergrenadier Borrokalari Brigada boluntarioa, Herbehereak ezker hegalean (iparraldean) kokatu zen, SS-ko 20. Waffen Grenadier Dibisioa (1. estoniarra) erdigunean, eta SS-ko 11. Panzergrenadier Borrokalari Dibisioa, Nordland eskuineko hegalean (hegoaldean). Beste sektore bat, Ekialdeko Prusiako 11. Infanteria Dibisioa (Wehrmacht)k defendatua, hegoalderago zegoen, *Krivasoo*ko zubiburuaren aurrean, 8. Armadaren aurka. Ivan Fedyuninsky jenerala 2. Talka-Armadaren agintean jarri zuten eta bere esku utzi zituzten 122. eta 124. Fusil Kidegoak eta 117. Fusil Kidegoaren dibisio batzuk. Hori lortzeko, Govorovi komunikazioak apurtzeko agindua eman zioten eta Jõhvi eta Tapako tren geltokien aurkako aire erasoak egiteko, uztailaren 26an., 25 estoniar eta 24 alemaniar, nederlandar, daniar, flandriar, italiar, norvegiar eta waloitar batailoietan banatuta SS Nordland Dibisioaren posizioak 201. eta 256. Fusil Dibisioek eta 98. Tanke Erregimentuak eraso zituzten, Lastekodumägiren ekialdeko aldea hartuz.

#### Uztailaren 27a
Uztailaren 27ko goizean, Sobietar indarrek artilleriaren beste oldar handi bat abiatu zuten Sinimäed muinoetan. Infanteriaren erasoa aurreikusten, Steinerrek bere zazpi tanke erabilgarriak kontzentratzea agindu zuen. Nordland Dibisioko unitateak bi muinoen artean kokatu ziren eta defentsa 1. Estoniar Konpainiaren panzer-kontrako unitateak osatu zuen. Tannenberg Lerroa hauts laino batean estali zen. Sinimäed muinoetako basoak suntsitu ziren, zuhaitzak 2–3 metrora moztuta geratu ziren. Efektu psikologiko handia izan arren, *Katyusha* suziriak edo "Stalin organoak" deituak ez ziren zehatzak, eta kalte txikia eragin zieten alemaniar lubakietan zeuden soldaduei. Alemaniarren 70–80 Nebelwerfer su emaileek erantzun zuten. Horren ostean, sobietar bonbardagailuek alemaniar tropak jo zituzten, baina kamuflaje uniformez jantzita, tropak pilotuek antzeman ez zituzten. ia 100 tankez osatutako erregimentu batekin babestua (gehienak IS-2 tanke astunak). 122 mm-ko kanoiak erabiliz, bizirik zegoen edozein gotorleku zuzenean jo zuten eta bunkerrak suntsitu zituzten. Alemaniar aitzindarien hondarrak desegin ziren. Lapshin tenienteak zuzendutako pelotoiak muinoaren goialdera iristea lortu zuen. Efendiyev sarjentuak gotorleku bat suntsitu zuen ausardia handiz. 937. Fusil Erregimentuko Komsomol-eko antolatzaile V. I. Lavreshinek, bandera gorri bat eskuetan hartuta, muinoaren tontorrean altxatu zuen. Azkenean, sobietarrak Grenadiermägitik erretiratu ziren.

Ezinbestean, 2. Talka-Armadako Komisario politikoak goiko komandantzari bidalitako uztailaren 30eko txostenean gezurrez adierazi zuen Grenadiermägi oraindik 109. Fusil Kidegoa (Sobietar Batasuna)ren esku zegoela. Defentsa alemaniarra apurtu ez izanaren justifikazio gisa, artilleria eta infanteriaren arteko lankidetza eskasa aipatu zuen. Tankeen koordinazio falta, aitzindarien lan gabezia eta sarraskiaren errua ofizial batzuek mozkortuta borroka zuzentzen ari zirela ere esan zuen.
### Uztailaren 30–31
Uztailaren 30ean, borrokak antzeko moduan jarraitu zuen. Sobietar artilleriaren intentsitatea handitu egin zen: 30.000 obus jaurti zituzten alemaniarren aurka, Sobietar 8. Armada (Sobietar Batasuna)ren unitateek hegoaldeko basoetan aurrera egin zuten.

Orduan, 2. Talka-Armadako komisario politikoak defentsa hausteko ezintasuna onartu zuen bere txostenean, artilleria suak atzerapenez eragin zuela argudiatuz. Gainera, Grenadiermägi alemaniarrek uztailaren 30ean soilik hartu zutela esan zuen, gezurrez. 2. Estoniar Erregimentua ia guztiz desegin zen eta Nordland Dibisioa (SS) bere lehen itxuraren itzal hutsa zen.

Hala ere, alemaniarren zortea izan zen sobietar inteligentziak defentsaren indarra larri gainestimatu zuela: 60 tanke eta 800 artilleria pieza baino gehiago kalkulatu zituzten, baina benetan tanke bakarra eta 70–80 kanoi besterik ez ziren geratzen Tannenberg Lerroren defentsan. Bonbardaketa amaitu ondoren, Waffen Grenadier Erregimentua der SS 46 (2. Estoniar)-eko II. Batailoia suarekin erantzun eta kontraerasoan joan zen, Grenadiermägi berreskuratuz. Sobietar tankeek hego-ekialdeko frontea hautsi zuten. Abuztuaren 3an, 20 tanke sobietar suntsitu ziren. Abuztuaren 4tik 6ra, erasoek indar txikiagoa izan zuten: 11 tanke suntsitu ziren abuztuaren 4an, zazpi gehiago abuztuaren 5ean, eta sei gehiago 6aren aurreko gauean. Azken urteotan, egile errusiar batzuek zenbaki batzuk eman dituzte, baina ez batailaren garapen osoari buruz. 109. Fusil Dibisioako 259 gizon zeuden borrokatzeko gai abuztuaren 1a baino lehen, 2. Talka-Armadak 50 tanke galdu zituela aitortu zuen.

G. F. Krivosheev historialari errusiarrak, *Soviet Casualties and Combat Losses in the Twentieth Century* lanean, 1944an Leningradeko Fronteak 665.827 galera izan zituela dio, horietatik 145.102 hildako, desagertu edo preso.

Alemaniarren aldetik, German War Graves Commission-en arabera, 1.709 gizon lurperatu ziren Estonian uztailaren 24tik abuztuaren 10era bitartean. Desagertuak gehituta, galera berreskuraezinak 2.500 ingurukoak izango lirateke. Ohiko proportzioa 1:4 denez (hildakoak eta zaurituak), guztira 10.000 alemaniar galera izango lirateke Tannenberg Lerrorako Guduan.
## Ondorengo gertaerak
[thumb|right|1949ko argazkia: [Sinimäed muinoetarako bidearen kalteak eta suntsitutako Panzer IV tanke bat]]

Irailaren 14an, Rigarako ofentsiba hasi zen, 1., 2. eta 3. Baltikoko Fronteek zuzenduta. Helburua Riga hartzea eta Iparraldeko Armada Taldea Kurlandian, Letonia mendebaldean, inguratzea zen.

Adolf Hitlerrek eztabaida luzearen ondoren onartu zuen Estoniako tropen ebakuazioa. Hilabeteak defentsan igaro ondoren, III. SS Panzer Korpuseko gizon nekatuek Tannenberg Lerrora atzera egin zuten borrokan. Irailaren 17an, 3. Baltikoko Fronteak Tallinnerako Ofentsiba abiarazi zuen Emajõgi ibaiaren lerrotik, Peipus aintzira eta Võrtsjärv aintzira lotuz. Helburua Narwa Armada Taldea inguratzea zen.

Indar alemaniarrek atzeraka jarraitu zuten Letoniako mugara. Irailaren 22an, Tallinn utzi zuten. Estoniar unitate batzuk alemaniarren aurka oldartu ziren hornikuntzak eta armak eskuratzeko, gerrilla gerra batean jarraitzeko asmoarekin. Basoko Anaiak izenez ezagutzen diren talde horiek sobietarren okupazioaren aurka borrokatu zuten 1970eko hamarkadara arte.

## Kultura herrikoian
* Gudua agertzen da 2015eko Estoniako gerra-drama filmean: *1944*.

## Erreferentziak
## Ikus, gainera
* Narvako gudua (1944) – kanpainaren lehen fasea
* Dokumentala: *The Blue Hills*

## Kanpo estekak