open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Prestidigitazio

eskuinera|thumb|330x330px|Prestidigitadore batek bere trebetasunak erabiltzen ditu karta-joko bat irabazteko.
**Prestidigitazioa** eszenako artistek entretenitzeko edo manipulatzeko erabiltzen dituzten mugimendu-trebetasun finak dira. Oso lotuta dago hurbileko magiarekin, kartomagiarekin eta ebasketarekin.

Magoek asko erabiltzen eta praktikatzen dutenez, askotan, magiaren adar batekin nahasten da prestidigitazioa. Baina, egia esan, entretenimendutik bereizitako generoa da, eta artista askok prestidigitazioa egiten dute trebetasun independente gisa.

Seneka gazteak, latinezko literaturaren zilarrezko Aroko filosofoak, erretorikaren eta ilusionismoaren teknikekin konparatzen zuen.

Nazioarteko prestidigitadore famatuak dira Dan and Dave, René Lavand, Derek DelGaudio, David Copperfield, Yann Frisch, Norbert Ferré, Dai Vernon, Cardini, Tony Slydini eta Helder Guimarães.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ahab kapitaina

**Ahab kapitaina** fikziozko pertsonaia da, eta Herman Melvilleren  *Moby-Dick* (1851) liburuko protagonista nagusietako bat. *Pequod* baleontziko kapitain monomaniako bat da. Aurreko bidaia batean, Moby Dick balea zuriak Ahabi hanka kendu zion, eta orain balea hezurrez egindako hanka protesikoa erabiltzen du. *Pequod*ekin egindako bidaia balearen aurkako mendeku-harrapaketa gisa amaitzen da; izan ere, Ahab-ek misio fanatikoa babestera behartzen ditu tripulazioko kideak. Moby Dick begiztatu dutenean, Ahab-en gorrotoak zentzu guztia kentzen dio, eta baleak Ahab eramarten du itsaso hondoan hiltzera.

Andrew Delbanco Melvilleren biografoak "fanatismoaren beraren esentziaren pertsonifikazio bikaina" deitu dio Ahabi. F. O. Matthiessen ikelariak arreta jartzen du Ahab "gizon otzana" dela esatean. "Ahab-en tragedia birsortu gabeko borondatearena da". "Gogo bizia maitasunaren oparotasunetik baztertzen da", eta "kondenatuta" dagoela dio. D. H. Lawrence idazleak ez zuen sinpatia handirik sentitu Ahabekin, eta baleak "bi hankak erauzi behar zituela, eta pixka bat gehiago" idatzi zuen.

Ahab-en izaera Samuel Taylor Coleridge-k *Hamlet*-en irakurketan eta Shakespeare eta Milton bezalako literatura bibliko eta klasikoan egindako interpretazioetan eraginpean sortu zen. Protesia, adibidez, Ediporen mitoari buruzko erreferentziatzat hartu da.

Ahab karikatura, komiki, film eta antzerki-lanen bidez finkatuta dago herri-kulturan. Ezagunena da J. M. Barrieri Hook kapitaina inspiratu ziola, ez balearekin, krokodilo batekin baizik obsesionatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ming eta Qing dinastietako Jauregi Inperialak Pekin eta Shenyangen

**Ming eta Qing dinastietako Jauregi Inperialak Pekin eta Shenyangen** izan daiteke:
*Hiri debekatua Pekinen
*Mukden jauregia Shenyangen
Beskoitzeko ikastola

**Beskoitzeko ikastola** Lapurdiko ikastola bat da. Beskoitze herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

## Historia 
2013an sortu da, Hazparneko, Ezkia ikastolako kopuru emendatzeei aurre egiteko.

Ikastola sortzen da 2013ko irailean, udal etxeak utzitako 520 metro koadroko lur sail batean. Irailaren 13an, Patrick Dallennes Baionako suprefetak udal etxearen deliberoa bertan behera uztea eskatzen dio. Urrian, Pierre Diratchette auzapezak udal etxeak deliberoa mantentzen duela jakinarazten du, eta auzi bat abiatzen da. Anartean, ikastola buraso baten baratzean kokatutako modulotan abiatzen da. 2014ko martxoaren 24ean, prefetak gibel egiten du, salaketa bertan behera utziz. Ondoko ikasturtean ikastola lur sail publiko horretan kokatzen da.

2021an, ikastolak 53 ikasle eskolatzen ditu, eta egoitza berri baten egiteko proiektua badu.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak 
* Ikastolaren webgunea
* Seaskaren webgunea
Ahab (erregea)

**Ahab** (; ; ; ) Israelko zazpigarren erregea izan zen, Omri erregearen semea eta ondorengoa eta Jezebel Sidongoaren senarra, Bibliaren arabera. Hebrear Bibliak esaten du Ahab errege ustela zela, eta politika erlijiosoetan Jezebelek zuen eragina kondenatzen du. Nabothen exekuzioan izan zuen papera gaitzesten du. 

Ahab existitu zela Bibliatik kanpo ere ziurta daiteke. Salmanasar III.a Asiriakoak dokumentatu zuen K.a. 853an Qarqarko guduan errege dozena baten aliantza garaitu zuela; horietako bat zen Ahab. Mesako Estelan ere aipatzen da.

Asa Judakoaren erregealdiaren hogeita hamargarren urtean bilakatu zenAhab  Israelgo errege, eta hogeita bi urtez agindu zuen, Erregeen I. Liburuaren arabera. William F. Albrighten ustez K.a. 869-850 artean agindu zuen, baina Edwin R. Thielek uste du K.a. 874-853 artean izan zela. Michael Cooganen ustez K.a 871-852 artean agindu zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paramount+

**Paramount+** (**Paramount Plus**; lehen **CBS All Access** eta Australian **10 All Access** deitua) telebistako streaming zerbitzua da, harpidetza bidez eskatu ahalako bideo zerbitzua ematen duena. Paramount Streaming konpainiak kudeatuta, 2014an martxan jarri zuten eta 2021eko martzoaren 4tik aurrera Paramount+ du izena. 

2022ren amaierarako Europako merkatu nagusietan zabalduko da plataforma hori. Lapurdin, Nafarroa Beherean eta Zuberoan zein Frantzian, Canal Plus Group taldearen bidez zabalduko da Paramounten katalogoa. Canal Plusek eskaintza berezi bat egingo die bere harpidedunei Paramount Pluseko edukiak ikusteko. Beste herrialde batzuetan SkyShowtime plataformaren bitartez iritsiko da; litekeena da Hego Euskal Herrira eta Espainiara zerbitzu berri horren bitartez heltzea.

## Harpidedunak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Choi Min-jeong

**Choi Min-jeong** (; Seongnam, 1998ko irailaren 9a), patinatzaile hegokorearra da. Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko lau domina eskuratu ditu, 2018an, 2022an eta 2026an.

## Ibilbidea 
Sei urte zituela hasi zen patinatzen. Berehala ikusi zen kirolari bikaina zela eta 2014an Munduko gazte mailako txapelketan proba guztietan lortu zuen domina, guztira bi urrezko, zilarrezko bat eta bi brontzezko.

2015ean helduen Munduko txapelketak lehiatzen hasi zen eta Moskun sailkapen orokorra irabazi zuen hiru probatan txapelduna izanik eta laugarrenean brontzezko domina lortuz. 2016an Seulen eta 2018an Montrealen ere sailkapen orokorrean txapeldun izan zen.  Montrealen gainera jokaturiko proba guztiak irabazi zituen. Aurrez 2016an Salt Lake Cityn 1.500 metrotako munduko errekorra ezarri zuen. 

2018an Pyeongchangeko Olinpiar Jokoetan urrezko bi domina eskuratu zituen, 1.500 metrotan eta 3.000 m errelebotan. 500 metrotako proban errekor olinpikoa ezarri zuen aurrez zegoena 0.45 segundutan hobetuz eta garaipenerako faboritoa bazen ere, traba egiteagatik zigortu egin zuten eta finaletik kanpo gelditu zen. 

2020an Lau Kontinentetako txapelketa jokatu zen Montrealen eta berriz ere proba guztietan txapelduna izan zen. 2022ko Pekingo Jokoetan urrezko domina jaso zuen 1.500 metrotako proban eta zilarrezko beste bi 1.000 m eta 3.000 m errelebotan. 1.500 metrotako finalerdietan errekor olinpikoa ezarri zuen gainera.

2026ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen 3.000 metro errelebotan eta zilarrezkoa 1.500 metro bakarkakoan.

## Txapelketak 
## Errekorrak 
1.500 metrotako marka Munduko errekorra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un triomphe

***Un triomphe*** 2020ko Emmanuel Courcol frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sarri langabezian egon arren, Etienne aktore maitagarri bat da, espetxean antzerki tailer bat gidatzen duena. Preso kuadrilla berezi bat bilduko du han, Samuel Becketten *Godoten esperoan* obra famatua antzezteko. Presondegitik kanpo bira egiteko aukera suertatuko zaio, ezagun bihurtzeko aukera...

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Un monde (filma)

***Un monde*** 2021eko Laura Wandel belgikar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Indiferentziari eskapo egingo dio Nora txikiak, ordea; hark ez du nahiko bere adinekoekin jolastu, baizik eta etengabe bere anaia Abelen ondoan egon nahiko du. Apur bat zaharxeagoa da Abel, eta ezin izango dio kasu handirik egin arreba txikiari, nahikoa baitu etengabe pairatzen dituen eraso eta abarrak saihesten. Are, arreba txikiaren aldiroko presentziak zaildu egiten du anaiaren egoera, zaildu besteekiko harremana eta besteen erasoak leuntzeko ahalegina. Baina arreba ez dago geldi egoteko; arreba da, eta kezkatu egiten du anaiaren egoerak. Abisua pasatzen die helduei, irakasleei, ingurukoei, baina apenas egiten dioten kasurik: «Mutikoen kontuak dira» da jasotzen duen erantzuna.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biez Bat ikastola

**Biez Bat ikastola** Lapurdiko ikastola bat da. Basusarri herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

Basusarri eta Arrangoitze herrietako proiektua da eta dimensio horrek dio *Biez Bat* izena ematen.

## Historia 
2009an sortu da, Basusarri eta Arrangoitze herrietako haurren biltzeko, 9 ikaslerekin, udal etxeko *Denen etxea* egoitza publikoan.

2019ko sartzean, 41 ikasle ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Seaskaren webgunea
Maigret (filma)

***Maigret*** 2022ko Patrice Leconte frantziar zinema zuzendariaren polizia-filma da, Georges Simenonen *Maigret et la Jeune Morte* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Parisen, emakume gazte baten gorpua aurkituko dute gaueko soineko batez jantzia. Maigret inspektorea kasua argitzen saiatuko da, erruduna topatzen, eta gazteari gertatua azaltzen.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Severance (telesaila)

***Severance*** estatubatuar telesail distopikoa da, Dan Ericksonek Apple TV+erako sortua. Erickson gidoilariaren lan originala da telebistarako egokitua.

## Sinopsia 
Mark Scout Lumon enpresako langilea da, baina oso modu berezian egiten da lan han: prozedura kirurgiko baten ondoren, Lumonen lan egiten duenak bizitza bat du bulegoetan, non bertakoaz bakarrik jabetzen den, konexiorik gabe bere kaleko identitatearekin; eta bulegotik irtetean, kalean den Markek ez du inolako ezagutzarik zer gertatzen den Lumon barruan: hori da izenburuko *severance* edo bereizketa delakoa.

Gizarte kapitalistan, edonork desiratu izan du noizbait botoi bat sakatu eta lanaldiko kezkak uxatzeko aukera. Bada, fikziozko proposamen horrek ideia hori pauso bat harago eraman du, lanari buruz errotuta dauden konbentzioak hankaz gora jartzeraino.

## Aktoreak 
* Adam Scott : Mark
* Britt Lower : Helly
* John Turturro : Irving
* Christopher Walken : Burt
* Patricia Arquette : Peggy
* Jen Tullock : Devon
* Zach Cherry : Dylan
* Tramell Tillman : Milchick
* Yul Vazquez : Petey
* Dichen Lachman : Ms. Casey
* Ethan Flower : Angelo Arteta
* Michael Chernus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Furia (2021eko telesaila)

***Furia*** germano-norvegiar polizia-telesaila da, Gjermund Eriksenek Viaplayerako sortua.

## Sinopsia 
Eskuin muturra erakunde publikoetan izaten ari den gorakada da telesail horren ardatz nagusia. Alemaniako hauteskundeen atarian, bi polizia agente talde erradikal batean infiltratuko dira, eta horko kideekin batera egingo dute bidaia, Norvegiako fiordoetatik Berlinera.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arteak

**Arteak** kulturen eta gizarteen giza sormenaren teoria, aplikazioa eta adierazpen fisikoa dira, objektuak, inguruneak eta esperientziak sortzeko trebetasunak eta irudimena erabiliz. Arteen barruko kategoria tradizionaletan literatura sartzen da (poesia, drama, prosa, etab.), ikusizko arteak (pintura, marrazketa, diseinua, etab.), arte grafikoak (pintura, marrazketa, diseinua eta gainazal lauetan adierazitako beste forma batzuk), arte plastikoak (eskultura, modelatua), dekorazio-arteak (lakatuak, altzarien diseinua, mosaikoa, etab. ), arte eszenikoak (antzerkia, dantza, musika), musika (konposizio gisa) eta arkitektura (askotan barnealdeen diseinua barne).

## Arteen sailkapena 
### Erdi Aroa 
[thumb|[Jaingoiko geometraren alegoria.]]
Arteen sailkapena feudalismoaren eta Goi Erdi Aroaren ideologiaren parte da. Arte liberalak (hau da, esku-lanetatik libratzen zutenak eta, beraz, goi mailako pertsonentzat onargarriak zirenak) eta arte mekanikoak (eskuzko lana behar zutenak eta, beraz, goi mailakoek egiten ez zituztenak). Arte liberalei *zazpi arteak* izena eman zitzaien, karolingiar hezkuntza sistemari lotuta: *trivium*a (gramatika, erretorika eta dialektika) eta *quadrivium*a (aritmetika, geometria, astronomia eta musika). Mekanikak ere zazpi zirela esaten zen.

### Pizkundea eta sei arteak 
Pizkundetik aurrera, artistaren figura eta haren jarduera (humanistarenekin identifikatuta) balioesteak kontzeptu berriak sortzea ekarri zuen. Charles Batteuxek 1746an arte handietakoa eta arte ederrak deitu zituen. Bien gainjartzeak sei arteren zenbaki bat ematen du (zenbaki hori bat dator arteen sailkapen txinatar batekin).

Ez dago sei arte horien artean (pintura, eskultura, arkitektura, musika, dantza eta poesia -edo literatura-) unibertsalki onartutako ordenaziorik lehen, bigarren, hirugarren, laugarren, bosgarren edo seigarren arte bat identifikatzen duenik.

### Zinema: zazpigarren artea 
García Fernández eta Sánchez Gonzálezen arabera, Ricciotto Canudoren obratik abiatuta, 1911n argitaratutako *Manifiesto de las siete artes* zinemari **zazpigarren artea** deitu zitzaion zerrendara gehitzeko.

Honela geratuko litzateke zerrenda:

# Arkitektura
# Eskultura
# Pintura
# Musika
# Dantza
# Poesia/literatura
# Zinema

Denborarekin, beste ahots batzuk agertu dira, zerrenda horretan adierazpide berriak sartzea eskatzen dutenak. Zortzigarren artea, bederatzigarren artea, etab. Izendapenak modu ez hain unibokoan erabiltzen dira arte gisa identifikatzeko eta, beraz, prestigiatzeko, ahalik eta mailarik handienean jarriz adierazpen artistiko eta kultural guztien artean, komikia, argazkia, diseinu grafikoa, telebista, publizitatea, bideojokoak, tatuajeak, origamia, etab.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nina Kunzendorf

**Nina Kunzendorf** (Mannheim, ) alemaniar aktorea da, antzerkian, telebistan eta zineman aritutakoa. *Tatort* telesailean eta *Phoenix* filmean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Alcarràs (argipena)

**Alcarràs ** izenak hainbat adiera du:

* **Alcarràs**, Kataluniako herria.
* **Alcarràs**, 2022ko film katalana.
Ikus, halaber:

* Alfarràs, beste herri bat.
Camp

[eskuinera|thumb|268x268px| [Carmen Miranda ''The Gang's All Here* filmean (1943).]]
***Camp*** herri-artearen sentsibilitate estetiko mota bat da, bere erakargarritasuna umorean, ironian eta gehiegikerian oinarritzen duena. *Camp* *kitsch* artearen formei lotutako korronte artistiko bat da, balio artistikoren bat aitortua duten lehendik dauden azpiko estiloen kopia eta gusturik gabekotzat hartzen dena.  Haien ezaugarri erakargarriak hutsalkeria, arruntasuna, artifizialtasuna, umorea, arrandia eta emakume-jarreraren parametroetan identifikatu ohi dira.   Ingelesez, ***campy*** edo ***cheesy*** adjektiboak maiz aplikatzen zaizkie *camp'' estetikaren ezaugarriak dituzten kultur adierazpenei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Inmaculada Paz-Andrade

**María Inmaculada Paz Andrade** (Pontevedra, Galizia, 1928ko azaroaren 14a - *ibidem*, 2022ko azaroaren 24a) nazioarteko proiekzioa duen galiziar zientifiko, fisiko eta ikertzailea izan zen. Fisikako Fakultate konpostelarreko lehen katedraduna izan zen, baita mikrokalorimetriako nazioarteko erreferentea ere.

## Ibilbidea 
Fisikan doktoretza du (1963), Fisika Aplikatuan katedraduna da (Termodinamika espezialitatea) eta ikertzailea da Santiagoko Unibertsitatean, eta goi-mailako ikasketen ziurtagiria ere badu Marseillako Unibertsitatean (Frantzia). Bere ikasketak zabaldu zituen eta Manchesterreko Unibertsitatean (Erresuma Batua) eta Marseillako CNRSko Mikrokalorimetria eta Termogenesi Institutuan lagundu zuen. 1964an, mikrokalorimetria sartu zuen Espainian. Termodinamika aplikatuari, azterketa kalorimetrikoei eta solido eta likidoen bero espezifikoaren zehaztapenei buruzko lanak egin zituen. 1999an THOR taldea sortu zuen eta Galizian, Santiagon, suaren aurka borrokatzeko tresna informatikoak garatzen hasi zen. Gaur egun, hainbat unibertsitatetako 44 adituk egiten dute lan.*Bai, amore ematea pentsatu nuen. Emakume izatea eta unibertsitatean lehiatzea oso gogorra da.*
* Antonio Casares eta Rodrigo Ikerketa Galiziako Saria (1999)
* Santiagoko Unibertsitateko urrezko intsignia (2000)
* Castelao Domina Galiziako Xuntak emana (2008).
* María Inmaculada Paz Andrade irakaslearen omenez aurkeztutako arikuluak. Bol. 26, Journal of chemical thermodynamics aldizkariaren 8. zk. Editor Academic Press, 911 or. 1994
* Maria Josefa Wonenburger Planells saria, Galiziako Juntak emana (2008).
* Honoris causa doktorea, Vigoko Unibertsitatea (2018)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Gran Enciclopedia Galega Silverio Cañada, artigo *PAZ ANDRADE, Inmaculada*.

## Kanpo estekak 
* *Inmaculada Paz Andrade, premio María Wonenburger* Mujeryciencia.es
* Na construción dun país, Galicia Hoxe
* Retos para as novas tecedoras de coñecemento, Consello da Cultura Galega
Munhoa ikastola

**Munhoa ikastola** Nafarroa Behereako ikastola bat da. Azkarate herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

## Historia 
2015an sortua, Azkarateko eskola publiko ohian, Garaziko ikastolako kopuru igoerei erantzuteko. 13 ikaslerekin abiatu da.

Estreinaldia 2016ko ekainean iragan da, Jean-Michel Galant auzapezarekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ikastolaren webgunea
* Seaskaren webgunea
Emetze

[thumb|300x300px| *[Drag queen* Parisko *Gay Pride*-n (2008).]]
**Emetzea**, **emagizontzea**, edo, arrunki, **maritxu-itxura hartzea**, **emakume-jarrera izatea**, **emakume-manerak izatea**, **emakume-taxua izatea**, **maneratsua izatea**,  genero maskulinoko pertsona baten femeninoaren estereotipoarekin lotutako ezaugarriak egoteak definitzen duen gizarte-jokabide-eredu bat deskribatzeko erabiltzen diren terminoak dira.  Emetzeak gizarte-jokabidearen ezaugarri batzuk biltzen ditu, non emakumezkoen generoari sozialki egozten zaizkion jokaera, estiloa, genero rolak edo manerak hartzen diren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Packard

**Packard** Detroiteko (Michigan) *Packard Motor Car Company* -ko luxuzko auto fabrikatzaile estatubatuarrak erabilitako marka izan zen, eta geroago Indianako South Bend-eko **Studebaker-Packard Corporation-**ek erabilitako marka. Lehenengo Packard automobila 1899an ekoiztu zuten eta azkena 1958an.

Packard-ek Studebaker erosi zuen 1953an eta South Bend-eko (Indiana) Studebaker-Packard Corporation sortu zuen. 1957 eta 1958ko Packard-ak Studebaker ziren, marka-ingeniaritzaren bidez aldatuak, South Bend-en eraikiak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deutschland 83

***Deutschland 83*** germano-estatubatuar telesail dramatikoa da, Anna eta Joerg Wingerrek Sundance Channelerako sortua.

2018an *Deutschland 86* eta 2020an *Deutschland 89* jarraipenak izan zituen. 

## Sinopsia 
Martin Rauch Alemaniako Errepublika Demokratikoko mugazaina da, eta 1983an errekrutatu zuen HVAk, Stasiko kanpo-inteligentziako departamentuak, Alemaniako Errepublika Federalean sartzeko.

## Aktoreak 
* Jonas Nay: Martin Rauch/Moritz Stamm
* Maria Schrader: Lenora Rauch 
* Ulrich Noethen: Wolfgang Edel jenerala
* Sylvester Groth: Walter Schweppenstette
* Sonja Gerhardt: Annett Schneider
* Ludwig Trepte: Alex Edel
* Alexander Beyer: Tobias Tischbier
* Lisa Tomaschewsky: Yvonne Edel
* Carina Wiese: Ingrid Rauch
* Godehard Giese: Karl Kramer
* Errol Trotman Harewood: Arnold Jackson jenerala
* Michaela Caspar: Edelgo idazkari nagusia
* Vladimir Burlakov: Thomas Posimski
* Nikola Kastner: Linda Seiler

## Kanpo estekak
VanDyke–Libby etxea

**VanDyke-Libby etxea** Ameriketako Estatu Batuetako Hastings hirian, Minnesota estatuan dagoen eraikin historikoa da. 1868an eraiki zen eta, egun, Leku Historikoen Erregistro Nazionalean inskribatuta dago.

## Historia 
Etxea 612 Vermillion Streeten dago, Hastings hirian, Minnesota estatuan (Estatu Batuak).  1868an William J. Van Dyke bankari eta merkatariak eraiki zuen. 1880an, Rowland C. Libbyk, zerrategi baten eta ate eta marko fabrika baten jabekidea zenak, etxea erosi zuen. Bertan bizi izan zen 1911 arte; 1914an eraikina sendategi bihurtu zen. Jatorriz Hope Sanitarium bezala ezaguna, bere izena geroago St. Raphael 's Hospital izan zen; 1929an Thompson-Fasbender etxera lekualdatu zen.

## Ezaugarriak 
Eraikinaren bigarren inperioaren arkitekturaren estiloan egina dago. Hori sabai txapitula edo mantsardan eta tamaina ikaragarrian islatzen da. Etxea eraikitzeko jatorrizko kostua orduko 25.000 dolarrekoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Studebaker

**Studebaker Corporation** edo, besterik gabe, **Studebaker**, kamioi eta automobil fabrikatzaile estatubatuarra izan zen, Indiana estatuko South Bend hirian zuen egoitza. Konpainia 1852an sortu zen. Hasiera batean nekazaritza eta meatzaritzako produktuak garraiatzeko bagoien fabrikatzailea zen. Armadarako lan egiten zuen eta hil-autoak ere eraiki zituen.

Studebaker 1902an sartu zen automobilgintzan ibilgailu elektrikoekin eta 1904an gasolinazko ibilgailuekin, "Studebaker Automobile Company" izenarekin salduta. 1911ra arte beste fabrikatzaile batzuekin elkarlanean aritu zen.

Studebakerrek guztiz fabrikatutako gasolinazko lehen autoak 1912ko abuztuan merkaturatu ziren.  Hurrengo 50 urteetan, konpainiak ospe inbidiagarria lortu zuen bere ibilgailuen kalitateagatik eta fidagarritasunagatik. South Bend-eko lantegiak 1963ko abenduaren 20an utzi zuen ekoizpena eta azken Studebaker autoa Hamilton plantatik atera zen, Ontarion, Kanadan, 1966ko martxoaren 16an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Türkisch für Anfänger

***Türkisch für Anfänger*** () alemaniar telesail komikoa da, Bora Dağtekinek Das Erste katerako sortua.

## Sinopsia 
Doris Schneider, psikoterapeuta alemaniar moderno eta independentea, eta Metin Öztürk, polizia turkiarra, elkarrekin bizitzera joan eta familia bat osatzea erabaki dute beren seme-alabekin: Lena eta Nils Schneider eta Cem eta Yağmur Öztürk. Kulturen eta bizitza ikusteko moduen arteko aldeak eguneroko gatazkak sortzen ditu, eta familia berri honetako kideek konpondu egin beharko dituzte, elkarrekin bizi ahal izateko.

## Aktoreak 
* Josefine Preuß: Lena Schneider
* Anna Stieblich: Doris Schneider
* Emil Reinke: Nils Schneider
* Katharina Kaali: Diana Schneider
* Adnan Maral: Metin Öztürk
* Elyas M'Barek: Cem Öztürk
* Pegah Ferydoni: Yağmur Öztürk
* Arnel Taci: Costa Papavassilou
* Axel Schreiber: Axel Mende

## Kanpo estekak
Tatort

***Tatort*** () alemaniar polizia-telesaila da, 1970etik aurrera etengabe eman dutena. Das Erste katean ematen dute.

## Sinopsia 
Alemaniako hainbat detektibe, ikuskatzaile eta poliziari jarraitzen die telesailak, Alemania inguruko hirietan gertatzen diren krimenak ikertu eta ebazteaz arduratzen direnak. Hirietako dialektoak, ohiturak eta arkitekturak ere garrantzitsuak dira seriean.

## Aktore nagusiak 
# Ulrike Folkerts - Lena Odenthal (1989)
# Miroslav Nemec - Ivo Batic (1991)
# Udo Wachtveitl - Franz Leitmayr (1991)
# Magdalena Stużyńska - Maria Stykowski (1994)
# Klaus J. Behrendt - Max Ballauf (1997)
# Dietmar Bär - Freddy Schenk (1997)
# Sabine Postel - Inga Lürsen (1997)
# Harald Krassnitzer - Moritz Eisner (1999)
# Oliver Mommsen - Nils Stedefreund (2002)
# Axel Prahl - Frank Thiel (2002)
# Jan Josef Liefers - Karl-Friedrich Boerne (2002)
# Maria Furtwängler - Charlotte Lindholm (2002-2012/2014)
# Axel Milberg - Klaus Borowski (2003)
# Richy Müller - Thorsten Lannert (2008)
# Felix Klare - Sebastian Bootz (2008)
# Ulrich Tukur - Felix Murot (2010-2011/2013)
# Jörg Hartmann - Peter Faber (2012)
# Anna Schudt - Martina Bönisch (2012)
# Til Schweiger - Nicholas Tschiller (2013)
# Fahri Yardım - Yalcin Gümer (2013)
# Wotan Wilke Möhring - Thorsten Falke (2013)
# Franziska Weisz - Katharina Lorenz (2016)
# Christian Ulmen - Lessing (2013) 
# Nora Tschirner - Kira Dorn (2013)
# Meret Becker - Nina Rubin (2015)
# Mark Waschke - Robert Karow (2015)
# Fabian Hinrichs - Felix Voss (2015)
# Dagmar Manzel - Paula Ringelhahn (2015)
# Margarita Broich - Anna Janneke (2015)
# Wolfram Koch - Paul Brix (2015)
# Heike Makatsch - Ellen Berlinger (2016)
# Karin Hanczewski - Karin Gorniak (2016)
# Alwara Höfels - Henni Sieland (2016)
# Martin Brambach - Peter Michael Schnabel (2016)
# Eva Löbau - Franziska Tobler (2017)
# Hans-Jochen Wagner - Friedemann Berg (2017)
# Florence Kasumba - Anaïs Schmitz (2019)
# Daniel Sträßer - Adam Schürk (2020)
# Vladimir Burlakov - Leo Hölzer (2020)
# Anna Pieri Zuercher - Isabelle Grandjean (2020)
# Carol Schuler - Tessa Ott (2020)

## Kanpo estekak
Georg Büchner

**Karl Georg Büchner** (Riedstadt, 1813ko urriaren 17a - Zürich, 1837ko otsailaren 19a) alemaniar antzerkigile, olerkari, itzultzaile eta iraultzailea izan zen.

1828an politikan interesatu zen eta 1831n Estrasburgera Medikuntza ikastera joan zen eta Frantziako literaturan interesatu zen. François-Noël Babeuf eta Henri Saint-Simongoaren teoria komunista utopikoek eragin zioten. Giessenen jarraitu zituen ikasketak eta iraultzara zuzendutako elkarte sekretu bat sortu zuen. Hori dela eta, agintariek jazarri egin zuten eta Estrasburgora ihes egin zuen. Han idatzi zuen bere literatur lana eta Victor Hugoren lanak itzuli zituen. 1837an Züricheko Unibertsitateko anatomia irakasle izendatu zuten eta han tifusak jota hil zen.

## Lanak 
* „Friede den Hütten, Krieg den Palästen!“, *Der Hessische Landbote*, 1834 – Friedrich Ludwig Weidigekin batera (Flugschrift).
* *Dantons Tod*, 1835 (antzezlana) Digitalisat
* *Lenz*, 1835 (istorio laburra).
* *Leonce und Lena*, 1836 (komedia).
* *Woyzeck*, 1837 (antzezlana-zatia).
* *Pietro Aretino*, lan galdua.
* Itzulpenak
** *Lucretia Borgia*, 1835, Victor Hugo).
** *Maria Tudor*, 1835, Victor Hugo).

## Kanpo estekak
Gayle Broughton

**Gayle Broughton** (Hāwera, Zeelanda Berria, 1996ko ekainaren 5a), Zeelanda Berriko hamabosteko errugbi jokalaria da. Zeelanda Berriko emakumeen errugbi-talde nazionalarentzat jokatzen du. 2014. urtean egin zuen debuta Zeelanda Berriko nazioarteko selekzioarekin AEBko Emakumeen Zazpiko txapelketan, Herbehereen aurka. Zazpiko errugbi Mundu Serieak irabazi zutenean (2014–15), Rioko Joko Olinpikoetarako sailkatu zen taldearen parte izan zen. Broughton Zeelanda Berriko emakume-taldearentzat hautatu zuten 2016ko Udako Joko Olinpikoetarako. Urrezko domina irabaziz gero, domina amonari emateko asmoa agertu zuen.

Maorí jatorrikoa, Broughton Ngāruahine eta Ngāti Ruanui iwi afiliatuta dago. Lesbiana da.
## Olinpiar Jokoak 
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiro, Brasil, zilarrezko domina irabazi zuen Zeelanda Berriko Zazpiko errugbi selekzioarekin, Australiaren atzetik (urrezkoa) eta Kanadakoaren aurretik sailkatuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezko domina irabaziko du Zazpiko errugbi modalitatean, Zeelanda Berriko taldearekin, Frantziako taldearen (zilarrezkoa) eta Fijikoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Kelly Brazier, Gayle Broughton, Theresa Fitzpatrick, Stacey Fluhler Sarah Hirini, Shiray Kaka, Tyla Nathan-Wong, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Ruby Tui eta Portia Woodman-ek.
## Emaitzak
## Gainerako lorpenak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gayle Broughton New Zealand Olympic Committee
* Gayle Broughton Olympics Sports-Reference.com-en (artxibatua)
* Gayle Broughton Black Ferns Sevenen
Vasil Levski

**Vasil Levski** ; **Vasil Ivanov Kuntxev**  jaioa; (Karlovo, 1837ko uztailaren 18a - Sofia, 1873ko otsailaren 19a) bulgariar iraultzailea izan zen.

Monje kristau ortodoxo egin zen emigratu eta Serbiako legio bulgariarrekin bat egin aurretik. "Levski" (lehoi baten antzekoa) ezizena jaso zuen. Irakasle lanetan aritu ondoren, Bulgariako barnealdean oinarritutako erakunde iraultzaile baten ideia zabaldu zuen. Errumanian Bulgariako Batzorde Zentral Iraultzailea sortzen lagundu zuen eta Bulgarian matxinada batzordeen sare zabala ezarri zuen. Agintari otomandarrek harrapatu eta urkamendian exekutatu zuten, Bulgariaren askatasunaren eta independentziaren alde egindako borrokagatik.

Bulgariako Errepublika nahi zuen, etnia eta erlijio guztien berdintasunarekin, Frantziako Iraultzaren idealak islatuz. Bulgarian heroi nazionaltzat jotzen dute, eta "Askatasunaren Apostolua" bezala ezagutzen da.
Gitarra erritmiko

**Gitarra erritmikoa** akonpainamendu erritmikoa eta harmonikoa mantentzeko erabiltzen den gitarra da, batez ere abeslari batentzat, edo talde bateko beste instrumentu batzuentzat. Terminoak tresnaren erabilerari egiten dio erreferentzia eta ez bere eraikuntzari. Gitarra erritmikoaren papera gitarra liderraren osagarritzat har daiteke.

Datu bitxi gisa, gitarrista erritmikoek ez dute gitarra-jotzaile liderrarena ez den beste gitarra bat erabiltzen.

## Helburua 
Gitarra erritmiko baten eginkizuna abesti baten pultsua edo erritmoa mantentzea da, eta beste instrumentu edo ahotsei eusten dien harmonia eskaintzea, melodia ematen duen Gitarra liderraren aldean. Gitarra zati bat gitarra erritmikoko zati gisa sailka daiteke, betiere bere funtzioa melodikoa baino erritmikoa edo harmonikoa bada. Ezin da erritmoaren eta gitarra bakarlariaren arteko bereizketa zorrotzik egin; hala ere, gitarrista erritmiko onek elementu melodikoak txertatzen dituzte askotan, jotzen duten bitartean, eta soinu indartsua egin dezakete beren soloetan. Gitarra erritmiko batek beste instrumentu batek jotzen duen edo pertsona batek abesten duen doinuaren gainean ematen du erritmo-geruza.

Normalean gitarra-jotzaileak akordeen segida jotzen du musikan, "akordeen progresioa" izenekoa, eta horren inguruan eraikitzen da abestia. Askotan, akonpainamendu adeitsu hori sinplifikatu egiten da bizpahiru notako mordo batean, batzuetan errepikatzen den "riff" bat deitzen zaionean.

Ez dago gitarrista erritmikoa eta gitarrista liderraren arteko muga argirik, eta gitarrista bakarra badago, edo abestiek hala eskatzen badute, baliteke gitarristak soloak eta erritmoa jo behar izatea une ezberdinetan. Baina horiek ia abesti bakoitzean jotzen diren parteen eta gitarrista horren gaitasunaren araberakoak dira.

## Joerak 
Gitarra erritmikoek normalean tonu indartsuagoa sortzea dute helburu, harmonikoa. Gitarra-jotzaile bakarlariek taldearen soinuaren bidez entzun daitekeen melodia ebakitzaile bat sortzeko duten xedearekin kontrastean.. Ondorioz, gitarra ezberdinetan erritmoa eta soloak jo daitezke. Gitarra-jotzaile hauek gitarra elektro-akustikoa edo gitarra elektrikoa erabil ditzakete errendimendu hobea izateko. Gitarra-jotzaile bakarlariek erabiltzen dituztenak baino zabalera handiagoa duten hariak ere erabil ditzakete.

## Kanpo estekak 
* Gitarraren zirkulu harmonikoak
Theresa Fitzpatrick

**Theresa Matauaina Fitzpatrick** (Auckland, Zeelanda Berria, 1995eko otsailaren 25a), Zeelanda Berriko hamabosteko errugbi jokalaria da.

Fitzpatrickek medizina ikasketak egiten ditu Aucklandeko Unibertsitatean Zeelanda Berria ordezkatzen du zazpiko errugbian. Zazpiko  errugbian, 2016 AEB Women's Seven-en egin zuen debuta Zazpikoen talderako izendatu zuten 2016ko Joko Olinpikoetarako.
2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetan zazpiko errugbi modalitatean lehiatu zen. Urrezko domina irabazi zuen taldeak, finalean Kanada 19–12 garaituta.

Silver Fern eta Samoako Zazpiko taldeko Sulu Tone-Fitzpatrick jokalariaren ahizpa gazteena da Theresa. Emakumeen errugbi Mundu Kopako (2017) talderako izendatu zuten, eta Emakumeen 2019ko Errugbiko Super Serieak irabazi zituen taldeko kide izan zen.

2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetan zazpiko errugbi modalitatean lehiatu zen. Urrezko domina irabazi zuen taldeak, finalean Kanada 19–12 garaituta.

## Olinpiar Jokoak 
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiro, Brasil, zilarrezko domina irabazi zuen Zeelanda Berriko Zazpiko errugbi selekzioarekin, Australiaren atzetik (urrezkoa) eta Kanadakoaren aurretik sailkatuz.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezko domina irabaziko du Zazpiko errugbi modalitatean, Zeelanda Berriko taldearekin, Frantziako taldearen (zilarrezkoa) eta Fijikoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Kelly Brazier, Gayle Broughton, Theresa Fitzpatrick, Stacey Fluhler Sarah Hirini, Shiray Kaka, Tyla Nathan-Wong, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Ruby Tui eta Portia Woodman-ek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Paris 2024 (Frantzia), urrezko domina irabazi zuen Zeelanda Berriko taldearekin, Kanada (zilarrezkoa) eta AEB (brontzezkoa) taldeen aurretik sailkatuta. Hauexek osatu zuten Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Jazmin Felix-Hotham, Sarah Hirini, Tyla King, Jorja Miller, Manaia Nuku, Mahina Paul, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Theresa Fitzpatrick, Stacey Waaka, Portia Woodman, Tysha Ikenasio, Tenika Willison eta Kelsey Teneti.

## Emaitzak
## Gainerako lorpenak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Black Fermsen profila
* Theresa Fitzpatrick Olympics at Sports-Reference.com-en (archived)
Amerikako demokrazia

***Amerikako demokrazia*** () Alexis de Tocqueville frantziar legelariaren obrarik famatuena da. Estatu Batuetako demokraziari buruzko liburu honetan egileak herrialde horren indarguneak eta ahulguneak aztertzen dituen. Bi zatitan argitaratu zuen: lehena, 1835ean, eta bigarrena, 1840an. Iñaki Mendigurenek 1995ean euskaratu zuen.

## Edukiera 
Amerikako demokrazia, batez ere, errepublikako ordezkaritzako demokraziari buruzko azterketa bat da, baita Estatu Batuetan hainbesteko arrakasta izateko izan zituen arrazoiei buruzkoa ere.

Lana bi liburuki desberdinetan banatzen da, modu independentean argitaratuak. Lehenaren sarreran, egileak uko egiten diola bigarren liburuki bat idazteari dio (argi dago hori ez duela beteko). Argitalpenaren datagatik baino gehiago, jorratzen duten gaiagatik bereizten dira bi aldeak. Lehenengoa mugimendu demokratikoak (gizarte-eraldaketa baita, erakunde politikoetan gauzatu aurretik) gobernu-moduari, legeei eta bizitza politikoari, hau da, demokraziari egitura politiko gisa ematen dion bultzadari buruzkoa da. Bigarren liburukiak demokraziak (oraingo honetan eraldaketa sozial gisa eta erregimen politiko gisa aldi berean) gizarte zibilean, hau da, ohituretan, ideietan eta bizitza intelektualean duen eraginari buruz dihardu.

Tocquevillek Estatu Batuetako demokraziaren etorkizunaz espekulatzen du, baita «demokraziarentzat» eta «demokraziatik» izan daitezkeen arriskuez ere. Demokraziak «despotismo leun» gisa deskribatzen duen horretan endekatzeko arriskua duela idazten du. Bere ustetan, halaber, kristautasunaren zeregina errepublika demokratikoa ezartzeko faktore eragingarri gisa funtsezkoa da (funtsean, askatasunaren eta berdintasunaren defentsan), nahiz eta erlijioaren eginkizun hori berez gobernutik bananduta dagoela ulertzen den, Estatuaren laikotasuna onartuz, laikotasun frantsesa eta konfesionalismo ingelesa alde batera utzita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shiray Kaka

**Shiray Kaka**, sortzez Shiray Tane, (Hamilton, Zeelanda Berria, 1995eko martxoaren 26a), Zeelanda Berriko [hamabosteko errugbi jokalaria da. Zeelanda Berriko selekziorako aukeratu zuten, [Zazpiko errugbi|Zazpiko errugbi talderako 2020ko Udako Olinpiadetan. Kakak urre olinpiko domina bat du. Tokio 2020ko zazpiko txapelketa irabazi zuen Zeelanda Berriko emakumeen taldearekin, eta bidaia-erreserba izan zen Río 2016 talde olinpikoan.

Zazpiko All Black izar ohiaren, Gillies Kakaren, emaztea da.
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezko domina irabaziko du Zazpiko errugbi modalitatean, Zeelanda Berriko taldearekin, Frantziako taldearen (zilarrezkoa) eta Fijikoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Kelly Brazier, Gayle Broughton, Theresa Fitzpatrick, Stacey Fluhler Sarah Hirini, Shiray Kaka, Tyla Nathan-Wong, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Ruby Tui eta Portia Woodman-ek.
## Emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gitarra lider

**Gitarra liderra**, **lehen gitarra** edo **gitarra melodikoa** ("*Lead guitar*", ingelesez) motiboz "apaintzeko" funtzioa betetzen du, lerro melodikoak exekutatzen, punteatzen eta, batez ere, soloak (horregatik ohikoa da "**gitarra solista**" etiketatzea). Joera instrumentuaren erregistro altua gehiago aprobetxatzea da, maiz giza ahotsaren adierazkortasuna imitatzen duen tonu ziztagarri batekin.

Terminoak gitarraren erabilera partikularrari egiten dio erreferentzia eta ez bere eraikuntzari (Gitarrak hartuko duen funtzioa musikariaren rolaren araberakoa izango da). Gitarra erritmikoaren osagarria da.

## Kanpo estekak
David Valdelvira

**David Valdelvira** (Bilbo, Bizkaia, 1977ko urriaren 3a) bizkaitar aktore eta eszena-zuzendaria da.

## Bizitza 
Artebi Antzerki Eskolan eta Ánima Eskolan ikasi zuen, arte dramatiko goi ikasketak egin zituen bertan Marina Ximanskajarekin eta Algis Arlauskasekin, Stanislavsky-Vakhtangov-M.Txekhov-Meyerhold metodologia jarraituz formatua (errusiar metodoa), errusiar eskola klasikoko metodologia.

Geroago, interpretazioan eta eszena-zuzendaritzan egin zituen graduondoko ikasketak Iván Verkhovykhekin.

Aktorea eta eszena-zuzendaria da eta antzerki irakaslea.

## Filmografia 
**Aktore moduan**

* Así que pasen cinco años, 2011-2012. (Zuz. Iván Verkhovykh).
* Para qué recordar, 2013. (Zuz. Marina Ximanskaja)

**Zuzendari moduan**

* La percha, 2008.
* Sombras de los antepasados olvidados, 2010.
* El caserón del miedo, 2012.
* Un día cualquiera en el Moulin Rouge, 2012.
* Cálidos y fríos, 2016.
* Nuestra querida Mary Poppins, 2016.
* Hamlet, 2017.

## Sariak 
Eszena-zuzendari moduan jasotako sarien artean

* Buero Vallejo Saria (2011), Sombras de los antepasados olvidados
* Buero Vallejo Saria (2013), Un día cualquiera en el Moulin Rouge
* Buero Vallejo Saria (2015), Uda-gau bateko ametsa
* Buero Vallejo Saria (2017), Nuestra querida Mary Poppins
* FETABI Saria (2017), Hamlet

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polonia-Lituania-Ordena Teutonikoa Gerra

**Polonia-Lituania-Ordena Teutonikoa Gerra** () alde batetik Polonia eta Lituania eta bestetik Ordena Teutonikoa arteko gerra izan zen. Grunwaldeko guduan menderatuak izan ondoren, teutoiek ez zuten inoiz berreskuratu lehen zituzten ospe eta indarra. Thorneko bakeak guda amaiarazi zuen. Poloniarrek irabazi zuten hamahiru urteko gerra berriaren ondoren, 1466an beste itun bat sinatu zen Thornen. Ordena Teutonikoko lurralde gehienak Erret-Prusia bihurtu ziren eta Poloniako Erresuman sartu ziren. Ordenak Ekialdeko Prusia baino ez zuen mantendu, Königsberg hiriburu zuela, Poloniako estatuko gotorleku bihurtu zena. 1525ean, maisu handia, Alberto I.a Prusiakoa, luteranismora bihurtu zen eta Prusiako duke, Poloniako tronuaren basailu, sekularizatu egin zen.

## Kanpo estekak
Unsere Mütter, unsere Väter

***Unsere Mütter, unsere Väter*** () alemaniar telesail labur dramatikoa da, Philipp Kadelbachek ZDFerako sortua.

## Sinopsia 
Telesailak Alemaniako bost lagunen istorioa kontatzen du, guztiak 20 urte ingurukoak, eta guztiek Alemania nazian eta Bigarren Mundu Gerran Wehrmachteko soldadu gisa Ekialdeko Frontean, gerrako erizain gisa, abeslari izateko hautagai gisa eta jostun judu gisa hasitako bideak. Istorioaren narrazioak bost urte hartzen ditu, 1941ean Berlinen hasita, lagunak azken aldiz elkartzen direnean bidaiei ekin aurretik, hurrengo Gabonetan berriro elkartzeko itxaropenarekin. Istorioaren amaiera 1945 eta 1946 artean dago, gerra amaitu eta gutxira.

## Aktoreak 
* Volker Bruch: Wilhelm Winter
* Tom Schilling: Friedhelm Winter
* Katharina Schüttler: Greta Müller
* Miriam Stein: Charlotte
* Ludwig Trepte: Viktor Goldstein
* Mark Waschke: Dorn
* Christiane Paul: Liljia
* Sylvester Groth: Hiemer
* Henriette Richter-Röhl: Hildegard
* Götz Schubert: Dr. Jahn
* Bernd Michael Lade: Krebs sarjentua
* Maxim Mehmet: Feigl kapitaina
* Alina Levshin: Alina
* Samuel Finz: Viktorren aita
* Dorka Gryllus: Viktorren ama
* Johanna Gastdorf: Winterren ama
* Peter Kremer: Winterren aita
* Trystan Pütter: Bertok

## Kanpo estekak
Studebaker-Packard Corporation

**Studebaker-Packard Corporation** 1954. urtean Detroiteko (Michigan) Packard Motor Car Company-k Indianako South Bend-eko Studebaker Corporation erosita sortutako entitatea izan zen. Studebaker bi konpainietatik handiena izan arren, Packard-en balantzea eta zuzendaritza taldea South Bend.eko konpainiakoak baino indartsuagoak ziren.

1962ko udaberrian, Studebaker-Packard-ek bere izena aldatu zuen "Studebaker Corporation". Hurrengo urtean, South Bend-eko lantegia itxi zuten, eta Hamilton-en (Ontario) Kanadako lantegiak Studebaker autoak ekoizten jarraitu zuen 1966ra arte.

## Kanpo estekak
Errusia-Polonia gerra (1654-1667)

**1654 eta 1667 arteko Errusia-Polonia gerra** —**Hamahiru Urteko Gerra** ere deitua— Errusiar Tsarerriaren eta Polonia-Lituania Elkartearen arteko gerra izan zen. Polonian, «suediar uholde» delakoaren zatitzat hartzen dute, bigarren Iparraldeko Gerran zehar gertatu baitzen. Gerrak lurralde irabazi nabarmenekin amaitu zuen Errusiarentzat, eta ekialdeko Europako potentzia handiko kategoriara igo zen, aurretik kategoria hori zuen Polonia-Lituania Elkartea ordezkatuta.

## Kanpo estekak
Alco

**American Locomotive Company** (**ALCo**) Lurrunezko tren-makinen, tren-makina diesel-elektrikoen, diesel motorren, sorgailuen, forja berezien, goi-mailako altzairuaren, tanke blindatuen eta automobilen diseinatzaile, eraikitzaile eta saltzailea izan zen, baita energia nuklearra ekoizten ere. American Locomotive Company 1901ean sortu zen Schenectady-ko (New York) Schenectady Locomotive Engine Factory, zazpi tren-makina fabrikatzaile txikiagorekin bat eginez. American Locomotive Automobile Company filialak Alco markarekin autoak diseinatu eta fabrikatu zituen 1905etik 1913ra, eta energia nuklearra ekoiztu zuen 1954tik 1962ra. Konpainiak bere izena aldatu zuen Alco Products Incorporated izenaz 1955ean. 1964an Worthington Corporation-ek erosi zuen, eta 1969an porrot egin zuen .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alcok ekoiztutako lurrunezko tren-makinen zerrenda
* alcoworld
Risi Pouri-Lane

**Risealeaana "Risi" Pouri-Lane** (Auburn, Hegoaldeko Gales Berria, Australia, 2000ko maiatzaren 28a), Australian sortutako Zeelanda Berriko Zazpiko errugbi-jokalaria da.

Pouri-Lane Motueka bigarren hezkuntzako eskolara joan zen, eta, han, graduatu zen 2017an. Black Ferns Seven-ekin bat egin zuen 2018an.

Urrezko domina irabazi zuen Commonwealth 2018ko Jokoetan
## Olinpiar Jokoak 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), berriz, urrezko domina irabaziko du Zazpiko errugbi modalitatean, Zeelanda Berriko taldearekin, Frantziako taldearen (zilarrezkoa) eta Fijikoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz. Hauek osatuko dute Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Kelly Brazier, Gayle Broughton, Theresa Fitzpatrick, Stacey Fluhler Sarah Hirini, Shiray Kaka, Tyla Nathan-Wong, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Ruby Tui eta Portia Woodman-ek.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Paris 2024 (Frantzia), urrezko domina irabazi zuen Zeelanda Berriko taldearekin, Kanada (zilarrezkoa) eta AEB (brontzezkoa) taldeen aurretik sailkatuta. Hauexek osatu zuten Zeelanda Berriko taldea: Michaela Blyde, Jazmin Felix-Hotham, Sarah Hirini, Tyla King, Jorja Miller, Manaia Nuku, Mahina Paul, Risi Pouri-Lane, Alena Saili, Theresa Fitzpatrick, Stacey Waaka, Portia Woodman, Tysha Ikenasio, Tenika Willison eta Kelsey Teneti.

## Emaitzak
## Gainerako lorpenak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ivan Grozny (filma)

***Ivan Izugarria*** (), Sergei Eisenstein zinemalari errusiarrak zuzendutako filma da, 1945ean Mosfilmek ekoiztua.

## Sinopsia 
Hitzaurrean boiardoek, Ivanen ama eta erregeordea, Elena Glinskaja Moskuko printzesa handia, eta haren maitalea hil zituzten. 1547an, Ivan Errusia osoko tsar gisa tronuratua izan zen, bere lehengusu Vladimir Staritsakoaren eta, bereziki, Vladimirren ama eta Ivanen izeba Evfrosinia Staritskaiaren eta boiardoen kexuen eta jeloskortasun isilen erdian. Ivanek hitzaldi bat eman zuen Errusia barneko eta kanpoko etsaien aurka babesteko asmoa aldarrikatuz. Handik gutxira, Ivanek Anastasia Romanovna Zakharina ezkondu, eta, horren ondorioz, bere bi lagun onenen- Andrei Kurbski knezaren eta Fiodor Kolitxov boiardoaren- adiskidetasuna galdu zuen.

## Aktoreak 
* Nikolai Txerkasov: Ivan IV.a
* Liudmila Tselikovskaia: Anastasia Romanovna Zakharina
* Serafima Birman: Evfrosinia Staritskaia
* Mikhail Nazvanov: Andrea Kurbski

## Kanpo estekak
Diklorometano

**Diklorometanoa** edo **metilen kloruroa** konposatu organokloratua da CH2Cl2 formula duena. Likido lurrunkor kolorgea da kloroformoaren antzeko usain gozoa duena.

Polarra izanik ere ez da uretan disolbagarria, baina bai likido organiko askotan. Horrexegatik disolbatzaile gisa baliatzen da.

Naturan badago eta hainbat iturri izan ditzake: sumendiak, mikroalgak edo padurak. Alabaina, ingurugiroan dagoen diklorometano gehiena industriaren emisioen ondorio da.

## Ekoizpena 
Diklorometanoa produzitzeko klorometanoa edo metanoa kloroz tratatzen da 400-500 ºC-tan, Tenperatura-tarte horretan kloratutako konposatuen nahaste bat lortzen da: klorometanoa, diklorometanoa, kloroformoa eta karbono tetrakloruroa. Albo-produktu moduan hidrogeno kloruroa ere sintetizatzen da.

Aerosoletan propultsatzaile gisa usatzen da eta puzte-agente moduan poliuretanozko erretxinetan.

## Toxikotasuna 
Nahiz eta, diklorometanoa organokloratu sinpleen artean toxikotasunik txikiena eduki, osasun-arazo larrik sorraraz ditzake. Oso lurrunkorra denez inhalazio bidez pozoitzea eragin dezake. Halaber azalean zehar oso erraz absorbatzen da. Intoxikazio-sintomak zorabioak, nekea, goragalea, buruko minak eta goiko arnas-aparatuaren eta begien narritadura dira. Kasu larrienetan itolarria, konortea galtzea, koma eta heriotza izan daiteke.

Animalietan eginiko saioek kartzinogenoa izan daitekeela erakutsi dute.

Hori guztia dela eta, alor askotan erregulatuta dago bere erabilera. Esaterako Europar Batasunak diklorometanoaren erabilera arautu eta mugatu zuen 2006an hainbat alorretan, hala nola pintura-desugertzaileetan.

AEBetan *Enviromental Defence Fund* talde ekologistak eskatu dio FDAri kafea deskafenaitzeko debeka dezala metilen kloruroa usatzea. Honelako eskaerak ez dira berriak. Alabaina, eginiko azterketek darakusate funts handirik ez dutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak