open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Baenako kantu bilduma

thumb|Lehen argitalpena.
thumb|1. folioaren argazkia zuribeltzean.
thumb|1. folioaren argazkia koloretan.
***Baenako kantu bilduma*** edo ***Cancionero de Baena*** ezagutzen den lehen gaztelar kantu bilduma da. Bere izenburu osoa honakoa da: *Cancionero de poetas antiguos que fizo é ordenó e compuso é acopiló el judino Johan Alfon de Baena*.

Bilduma egin zuena Juan Alfonso de Baena izan zen 1445 aldera (beste iturri batzuen arabera 1426 eta 1430 artean), Joan II.a Gaztelakoari oparitan emateko, literatura eta poesia horren oso zalea zelako, eta baita bere balidoa Álvaro de Luna kondestablea. Horregatik da ezaguna “Baenako kantu bilduma” izenarekin.

Bertan bildutako poemak kultoak eta gortekoak dira orohar.

Jatorrizko eskuizkribua Elisabet I.a *Katolikoa*ren bibliotekan egon zen eta, handik, El Escorialgo bibliotekara joan zen. Ondoren, ikertua izateko atera zen eta José Antonio Conde-ren oinordekoek Frantziako Biblioteka Nazionalari saldu zioten.

Lehen aldiz, Pedro José Pidalek argitaratu zuen Madrilen 1851ean.

## Deskripzioa 
576 poema inguru dira. XIV. mende bukaerako eta XV. mende hasierako 56 poeta ezagunen lanak jasotzen ditu eta beste hamarren bat ezezagunenak.

Bi eskolatako lanak daude:
* Galaiko-gaztelarra. Poeta zaharrenak dira. Eragin proventzala zeukaten. Sarritan hizkuntza galegoa edo galegismoak erabiltzen zituzten. Arte txikiko bertso neurrietan idazten zuten (zortzi silabakoak). Hauen artean daude, Macías, Alfonso Álvarez de Villasandino eta Pero Ferrúsen konposizioak. Menéndez Pelayo eta geroko egile batzuek uste dute talde honetatik gaztelarrak bana daitezkeela (hirugarren eskola moduan).

* Alegoriko danteskoa. Modernoagoak dira. Eragin italiarra zuten. Gaztelaniaz idazten zuten. Arte nagusiko bertso neurrietan idazten zuten (dodekasilaboetan, hamabi silabakoetan). Haien artean, Francisco Imperialen lana dago.

Poeta bakoitzari aurkezpen txiki bat egiten zaio. Sarrera horretan, hitzaren eta poesiaren artearen balioa goratzen da. Edizio modernoa dago Joaquín González Cuenca eta Brian Duttonena.

## Galería 

Fitxategi:Baena portada.jpg
Fitxategi:Baena gomez perez patino.jpg
Fitxategi:Baena folio 1.jpg
Fitxategi:Baena poemas alfonso alvarez.jpg
Fitxategi:Baena francisco imperial.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* García López, J. (2009): *Historia de la iteratura española*. Bartzelona. 
* Sáinz de Robles, F.C. (1986): "Introducción". *Antología. Poetas del siglo XV*, SAPE, Madr. 

## Kanpoko estekak 
* Centro documental Juan Alfonso de Baena
* SpanishArts.com
* JewishEncyclopedia.com
* Baenako Kantu bildumaren fitxa Cervantes Virtual orrian.
* Baenako Kantu bilduma Cervantes Virtual orrian
Julianna Rose Mauriello

**Julianna Rose Mauriello** (Irvington (New York), 1991ko maiatzaren 26a) aktore eta dantzari estatubatuarra da. *LazyTown* haurrentzako telesailean *Stephanie* pertsonaiaren rola betetzeagatik da ezaguna.

## Biografia 
2004an haurrentzako *LazyTown* programan hasi zen protagonista rolean eta bi denboraldi egin zituen bertan. Daytime Emmy Award sarietarako izendatua izan zen. Telesaila Islandian egiten zen eta ingelesez errodatzen bazen ere islandieraz hitzegiten ikasi zuen. 2008an *LazyTown Extra* denboraldian berriz bete zuen Stephanieren rola. LazyTown telesaileko abestiekin hiru disko argitaratu ziren eta Juliannak abestu zuen haietan.

Julianna New Yorken dagoen *Professional Performing Arts School* (PPAS) akademiako "ohorezko ikaslea" da. Telesail eta filmeez gain, hainbat iragarkitan ere azaldu da. Dantza irakaslea ere bada eta ballet, jazz, klake eta irish stepdance estiloak irakasten ditu. Gimnasia ere egiten du.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Silvano Contini

**Silvano Contini** (Leggiuno, 1958ko urtarrilaren 15a) italiar txirrindulari ohi bat da. 1978tik 1990ra profesionala izan zen eta 44 garaipen lortu zituen. Bere lehenengo partaidetzan Italiako Giroan bostgarren postua lortu zuen.

## Taldeak 
* Bianchi (1978-1984).
* Ceramiche-Ariostea(1985).
* Gis Gelati (1986).
* Del Tongo (1987).
* Malvor (1988-1989).
* Gis Gelati (1990).

## Palmaresa 
**1977**
* 3. Aostako Haranako Giroan eta hiru etapa.
* Txileko Itzuliko etapa bat.

**1979**
* Piamonteko Giroa.
* Lazioko Giroa.
* 5. Italiako Giroan eta gazteen sailkapena.
* 2. Lombardiako Giroan
* 3. Apuliako Giroan
* 3. Venetoko Giroan.

**1980**
* 2. Romandiako Tourrean eta etapa bat.
* Italiako Giroko etapa bat.
* Matteotti Saria.
* Camaioreko Sari Nagusia.
* Pratoko Industria eta Merkataritza Sari Nagusia.
* 2. Ruota d'Oron
* 3. Venetoko Giroan
* 3. Milan-Vignolan

**1981**
* Alemaniako Itzulia.
* 20px Euskal Herriko Itzulia eta hiru etapa.
* Paris-Nizako etapa bat.
* 3. Venetoko Giroan
* 4. Italiako Giroan

**1982**
* Lieja-Bastogne-Lieja
* Bernocchi Kopa
* 3. Italiako Giroan eta hiru etapa.
* Suediako Itzuliko etapa bat
* 2. Emiliako Giroan
* 3. Super Prestige Pernod Internationalean
* 3. Romandiako Tourrean
* 4. Setmana Catalanan eta etapa bat

**1983**
* Lazioko Giroa.
* Baracchi Saria.

**1984**
* Sabatini Kopa.
* 2. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan.

**1985**
* Midi Libre eta etapa bat.
* Placci Kopa.
* Apuliako Giroa.
* Tour de l'Aude.
* Ruota d'Oro.
* 7. Italiako Giroan.

**1987**
* Umbriako Giroa.

**1989**
* 2. Murtziako Itzulian eta etapa bat.

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Dinara Safina

**Dinara Mubínovna Safina** (; ; 1986ko apirilaren 27an Mosku, Sobietar Batasuna) Tatar etnia eta erlijio musulmaneko tenislari profesional ohi errusiarra da. Roland Garros finalista 2008an, Ana Ivanović serbiarraren aurka galdu ondoren, eta finalista 2009an Australiako Irekian Serena Williams estatubatuarraren aurka, 6-3, 6-0 emaitzarekin irabazi zion ordu 1 baino gutxiagoan. 2011ko urrian, etengabeko bizkarreko arazoengatik pistetatik erretiratu zela iragarri zuen eta 2014an behin betiko erretiratu zen.

2008ko Pekingo Joko Olinpikoetan parte hartu zuen Errusia ordezkatuz, banakako kategorian zilarrezko domina lortu zuen Jelena Dementieva herrikideak finalean garaitu ondoren.

Bere entrenatzailea Zeljko Krajan tenislari ohia zen eta Valentzian (Espainia) entrenatu zuen. Erraketen babeslea Babolat zen eta Adidas zen bere arroparen babeslea.

Dinara Safinak ofizialki jakinarazi zuen tenis profesionaletik erretiratu zela WTAko 12 tituluek nabarmendu zuten ibilbide profesional baten ondoren, horien artean Madril, Grand Slameko hiru final eta munduko lehen postua lortu zuen. Inoiz egon den jokalaririk indartsuenetako bat izan zen , Safina bere anaia Marat Safinen itzaletik atera zen batez ere 2000ko hamarkadaren amaieran. Bere garaipen handiena 2009an inauguratu zen Mutua Madrid Open ekitaldian izan zen. Bizkarreko lesio latzek hurrengo bi urteetan denbora asko galtzea behartu zuen eta 2011n Madrilgo hasierako txandetan erori ondoren, ez zuen inoiz gehiago jokatu. 2014an Maria Xarapova podiumera igo zenean Mutua Madrid Open-eko koroa altxatzera, Safinak alde egin zuen.

## Biografia 
Safina Marat Safinen arreba da, hau ere tenislaria eta munduko lehenengoa izandakoa; Bere ama Rausa Islanova da, Spartak Akademiako entrenatzailea, bere seme-alabak ikasle dituelarik, baita Anna Kournikova, Yelena Deméntieva, Svetlana Kuznetsova, Anastasia Mýskina eta Anna Chakvetadze, eta bere aita Mubin Aliamtchevitch (Mikhail Alekséievich Safin) Spartak Akademiako zuzendaria da.

## Grand Slam Txapelketak 
### Bakarka 
#### Finalista (3) 
### Binaka 
#### Txapelduna (1) 
#### Finalista (1) 
## WTA tituluak (21; 12 + 9) 
### Bakarka (12) 
#### Finalista (11) 
* 2004 : Luxenburgo ( Alicia Molikek garaitua)
* 2006 : 's-Hertogenbosch ( Michaella Krajicek garaitua)
* 2006: Roma ( Martina Hingis- ek garaitua)
* 2007 : Charleston ( Jelena Jankovićek garaitua)
* 2008 : **Roland Garros** ( Ana Ivanovićek garaitua)
* 2008: 's-Hertogenbosch ( Tamarine Tanasugarnek irabazi zuen)
* 2008: **Olinpiar Jokoak** ( Elena Dementievak garaitua)
* 2009 : Sydney ( Elena Dementievak garaitua)
* 2009: **Australian Open** ( Serena Williamsek garaitua)
* 2009: Stuttgart ( Svetlana Kuznetsova garaitua)
* 2009: **Roland Garros** ( Svetlana Kuznetsova garaitua)

### Binakakoa (9) 
#### Finalista (7) 
* 2003 : Canberra (Daja Bedanovarekin)
* 2004 : Sydney ( Meghann Shaughnessyrekin )
* 2005 : Hobart ( Anabel Medinarekin )
* 2005: Paris ( Anabel Medinarekin )
* 2005: Anberes ( Anabel Medinarekin )
* 2006 : US **Open** ( Katarina Srebotnik-ekin )
* 2007 : Stuttgart ( Yung-jan Chan-ekin )

### Sailkapena Grand Slam txapelketetan 
## Kanpo estekak
Theodor W. Adorno saria

[thumb|[Judith Butler 2012an saria aurkezten.]]
**Theodor W. Adorno saria** Alemanian ematen den sari garrantzitsua da. Filosofia, antzerkia, musika eta zinemako arlotan gailendu diren pertsoneei ematen zaie. Saria 1977an sortu zen, Frankfurt am Main hirian. Sariaren izenak Theodor W. Adorno filosofo, musikari eta irakasleari omendu nahi zion. Adornok hogei urte baino gehiago Frankfurt am Maingo Johann Wolfgang Goethe Unibertsitatean irakatsi zuen.

## Ezaugarriak 
Saria hiru urtero ematen da, irailaren 11an; egun hori Adornoren jaiotze eguna zen. Saria 50.000 €koa da.
 
## Sarituak 

* 1977: Norbert Elias (soziologo)
* 1980: Jürgen Habermas (soziologo)
* 1983: Günther Anders (filosofo)
* 1986: Michael Gielen (musikagile)
* 1989: Leo Löwenthal (soziologo)
* 1992: Pierre Boulez (musikagile)
* 1995: Jean-Luc Godard (zinema zuzendari)
* 1998: Zygmunt Bauman (soziologo)
* 2001: Jacques Derrida (filosofo)
* 2003: György Ligeti (musikagile)
* 2006: Albrecht Wellmer (filosofo)
* 2009: Alexander Kluge (zinema zuzendari)
* 2012: Judith Butler (filosofoa)
* 2015: Georges Didi-Huberman (arte historialari)
* 2018: Margarethe von Trotta (aktore eta zinema zuzendari)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Sariaren webgune ofiziala.
Ezio Cecchi

**Ezio Cecchi** (Larciano, 1913ko maiatzaren 11 &ndash; Monsummano Terme, 1984ko abuztuaren 19a), italiar txirrindulari bat izan zen. Profesionala izan zen 1934tik 1951ra. Ez zituen garaipenik lortu, baina bi podium lortu zituen Italiako Giroan hamar urteko aldearekin. Bere lehenengo Giroan, 8. postua lortu zuen, eta guztira, sei aldiz izan zen lehenengo hamarren artean. Ez zuen inoiz parte hartu beste Itzuli handietan.

## Taldeak 
* Gloria (1935-1941).
* Centro Sportivo Italiano Ricci (1946).
* Welter (1947).
* Cimatti (1948-1950).

## Palmaresa 
### 1935 
* 8. Italiako Giroan.

### 1938 
* 2. Italiako Giroan.

### 1940 
* 6. Italiako Giroan.

### 1946 
* 2. Placci Kopan.
* 2. Pietro Linari Kopan.
* 7. Italiako Giroan.

### 1947 
* 2. Milan-San Remon.
* 4. Italiako Giroan.

### 1948 
* 2. Italiako Giroan.
* 3. Kataluniako Voltan.

## Kanpo estekak
Polyclinidae

**Polyclinidae** Ascidiacea taldeko tunikatu bat da. Itsasoan bizi dira guztiak.

## Generoak 
* *Aplidiopsis* Lahille, 1890
* *Aplidium* Savigny, 1816
* *Fragaroides*
* *Homoeodistoma*
* *Macrenteron* Redikorzev, 1927
* *Morchellium* Giard, 1872
* *Neodictyon* Sanamyan, 1988
* *Polyclinella* Harant, 1931
* *Polyclinum* Savigny, 1816
* *Sidneioides* Kesteven, 1909
* *Synoicum* Phipps, 1774
* *Morchelloides* (nomen nudum)

## Kanpo estekak
Bartolomeo Aimo

**Bartolomeo Aimo** (Carignano, 1889ko irailaren 25a - Turin, 1970eko abenduaren 11), italiar txirrindulari bat izan zen. Ez zuen inoiz itzuli handi bat irabazi, baina postu onak egin zituen beti. Amaitu zituen zazpi itzuli handi guztietan podiumean bukatu zuen, bat izan ezik, non laugarren bukatu zuen.

## Taldeak 
* Verdi y Ganna (1919).
* Ganna (1920).
* Legnano-Pirelli (1921-1922).
* Atala (1923).
* Legnano-Pirelli (1924).
* Dunlop (1925-1926).
* Mifa (1927).
* Alcyon-Dunlop (1928).

## Palmaresa 
**1921**
* 3. Italiako Giroan.

**1922**
* 2. Italiako Giroan.
* 3. Venetoko Giroan.

**1923**
* 3. Italiako Giroan.
* Piamonteko Giroa.

**1924**
* Italiako Giroko etapa bat.
* Milan Probintziako Giroa.

**1925**
* 3. Frantziako Tourrean eta etapa bat.

**1926**
* 3. Frantziako Tourrean eta etapa bat.

**1928**
* 3. Italiako Giroan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aplidium

**Aplidium** Polyclinidae familiako aszidia koloniak eratzen dituen genero bat da. 188 espezie ezagutzen dira, munduko osoko itsaso ez sakonetan bizi direnak.

## Espezieak 
## Kanpo estekak
Angelo Gremo

**Angelo Gremo** (Turin, 1887ko abenduaren 3a - Turin, 1940ko irailaren 4a), italiar txirinndulari bat izan zen. Bere lehenengo Giroan, taldeka egin zen eta bigarren postua eskuratu zuen bere taldekideekin.

## Taldeak 
* Fiat (1911).
* Peugeot (1912-1914).
* Bianchi (1915).
* Maino (1916).
* Bianchi (1917).
* Dei (1918).
* Stucchi (1919).
* Bianchi (1920-1922).
* Maino (1923-1924).
* Meteore-Wolber (1925).

## Palmaresa 
**1911**
* Vale di Taro Kopa.
* 2. Campaniako Giroan eta etapa bat.
**1912**
* Turineko Sari Nagusia (erlojupekoa).
* 2. Italiako Giroan.
* 20px Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa
**1913**
* Romagnako Giroa
* Milan-Piavo dei Govi.
**1914**
* Italiako Giroko etapa bat.
**1917**
* Milan-La Spezia.
* Emiliako Giroa.
**1919**
* Milan-San Remo.
**1920**
* Italiako Giroa eta etapa bat.
**1921**
* Campaniako Giroa.
**1922**
* Piamonteko Giroa.
* Sannio eta Iroinio Giroa eta bi etapa.
* Etnako Giroa.
* Rocapiemonteko Sari Nagusia.
**1925**
* Romagnako Giroa.

## Kanpo estekak
Mainea

**Mainea** Nafarroa Garaian Lekunberri eta Uitzi artean dagoen leize natural bat da. Aztarna paleontologikoak aurkitudira barruan. 

## Deskribapena 
Esploratutako aldean 500 metro luze da, eta 39 metroko desnibela dauka. Elkarren ondoan dauden bi sarrera ditu, bata bertikala eta bestea malda handikoa. Malda handiko sarrerak *Los Huesos* izeneko eremura eramaten du, izan ere hezur ugari aurkitu baitira bertan. Dirudienez hildako ardien zabortegi gisa erabili baitzen urtetan. Hiru solairu dituen eremua da eta oso nekosoa da bertatik aurrera egitea, galeriek bihurdura estuak eta pasabide zailak baitituzte eta lokatz ugari ere izaten da.

Otxola espeleologia taldeak mamut baten hagina aurkitu zuen, molar bat, etaaurkikuntza Aranzadi Zientzia Elkarteari jakinarazi zion berehala. Paco Etxeberria forentsearen zuzendaritzapean arlo ezberdinetako aditu talde bat osatu eta pieza gehiago eta hezur gehiago eskuratu ahal izan zituzten. Guztira mamut baten hezurra eta adin ezberdinetako bost errinozero iletsuren 200 hezur bildu zituzten. Orein baten hezur bakarra ere aurkitu zen. Bildutako hezurren azterketa Manuel Rodriguezen taldeak gidatu zuen. Jasotako errinozero aleen artean badira kume jaioberri bat eta 25 urtetik gorako ale zahar bat. Mamutaren hezurrak 30 urteko animalia batenak dira. Dirudienez dolina batetik erorita sartu ziren kobazuloan eta ezin izan zuten atera animaliok. Ondorioz bertan hil ziren eta hondarrak oso egoera onean kontserbatu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Graton

**Jean Graton** (Nantes, 1923ko abuztuaren 10a - Brusela, 2021eko urtarrilaren 21a) frantziar komikigilea izan zen. Belgikara joan zen 1947an eta *Spirou* eta *Tintin* aldizkarietan lan egin zuen. Bere komikiak sortu zituen, batez ere kirolarekin eta automobilismoarekin lotutakoak. 1957an Michel Vaillant pertsonaia sortu zuen.

## Bibliografia 
* ''Les Histoires vraies de l'Oncle Paul* (24 istorio, 12 liburuki, 1953–1954)
* *Ça, c'est du sport!* (album bat, 1957)
* *Michel Vaillant* (96 album, 1959–2007)
* *Les Labourdet* (9 album, 1967–2008)
* *Un exploit de Michel Vaillant* (album bat, 1972)
* *Julie Wood* (12 album, 1976–1980)
* *Dossiers Michel Vaillant* (9 album, 1995–2008)
* *Palmarès inédit'' (6 album, 2000–2006)
Jerry Siegel

**Jerome "Jerry" Siegel** (Cleveland, 1914ko urriaren 17a - Los Angeles, 1996ko urtarrilaren 28a) estatubatuar komikigilea izan zen. Bere lagun Joe Shusterrekin batera Superman pertsonaia sortu zuen. Emigrante judu lituaniarren familia batean jaio zen. Shuster eta bera DC Comicsi istorioak saltzen hasi ziren 1935ean. 1938an Supermanen lehen istorioa argitaratu zuten eta DC Comicsi eskubideak saldu zizkioten. Siegelek DC Comicsen jarraitu zuen lanean 1943ra arte, urte horretan Bigarren Mundu Gerran parte hartzeko izena eman baitzuen. DC Comicsentzat lan egin zuen 1959tik 1965era eta Marvelentzat ere lan egin zuen. Beste pertsonaia batzuk sortu zituen, baina bakar batek ere ez zuen Supermanen ospea lortu.
Margitta Gummel

**Margitta Gummel**, **Helmbold** jaioa (Magdeburg, 1941eko ekainaren 29a - Wietmarschen, 2021eko urtarrilaren 26a) alemaniar atleta izan zen, pisu jaurtiketan espezialitatua. Ekialdeko Alemaniagatik lehiatu zen eta 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen 19,61 metroko jaurtiketarekin Marita Lange herrikidearen eta Nadezhda Txizhova sobietarraren aurretik. 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen. Europako atletismo txapelketetan zilarrezko bi domina eta brontzezko bat irabazi zituen.
Aragoiko gaztelania

[thumb|[Gaztelaniaren dialektuak Iberiar Penintsulan]]
**Aragoiko gaztelania** Aragoiko zati handi batean hitz egiten den gaztelaniaren hizkuntza-aldaera da, Aragoiko hizkuntzarekin berarekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hego Euskal Herriko gaztelania
* Gaztelako gaztelania

## Kanpo estekak
Alan Ashcroft

**Alan Ashcroft** (St Helens, Merseyside, 1930eko abuztuaren 21a - 2021eko urtarrilaren 26a) ingeles errugbilaria izan zen, hirugarren lerroko erdi moduan aritzen zena. Waterloo FC taldean jokatu zuen eta bere kapitaina izan zen 1959tik 1961ra. Ingalaterrako errugbi selekzioareki 16 aldiz jokatu zuen. 1959an Zeelanda Berrira eta Hegoafrikara egindako biran ere jokatu zuen British and Irish Lions taldearekin. Arte irakaslea izan zen Liverpool Collegen.

## Erreferentziak
Esther Guerrero

**Esther Guerrero Puigdevall** ( Banyoles, 1990eko otsailaren 7a) kataluniar distantzia erdiko atleta da. Olinpiar Jokoetan, Munduko Txapelketan eta Europako Atletismo Txapelketan parte hartu du.

## Biografia 
Bere proba nagusia 800 metroko lasterketa izan ohi da, baina, 2018-tik aurrera 1500 m-ko proba ere egin du nazioarteko txapelketetan. Erreleboetan ere partu hartu izan du mendi-kros nazioarteko txapelketetan.

2020ko uztailean, kirolari askok ezohiko distantzietan probak egiten zituzten urtean, 2000 metroko Espainiako markarik onena hautsi zuen.

2020an Espainiako txapeldun izendatu zen 800 eta 1500 metrotan, bi finalen artean hamar minutuko aldea besterik ez zuen arren. Beste inork ez zituen bi probak irabazi txapelketa berdinean Carmen Valerok 1976an egin zuenetik.

## Nazioarteko lehiaketak 
|}

## Marka pertsonalak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oiarso Sociedad Cooperativa

**Oiarso Sociedad Cooperativa** osasun arloko Hernaniko enpresa kooperatiba da, MCC taldekoa. **Bexen Medical** markapean lan egiten du. 1978an sortua, Hernaniko egoitzaz gain, Alegian eta Txinan instalazioak ere baditu.

Enpresak koronabirusaren krisiak sortutako aukerak bere alde jartzen asmatu zuen, 2020ko ekainean hilero Etxebarriko lantegi berri batean 20 milioi maskara egingo zituela eta abenduan Pfizerrek eta BioNTechek garatutako txertoak gordeko zituela adierazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dikar

**Dikar Sociedad Cooperativa** armagintza arloko Bergarako enpresa kooperatiba da, MCC taldekoa. 1980an sortua, Mendi eta Jukar eibatar jatorriko enpresak bildu zituen.

CVA eta Bergara (errifleak) eta Quake (osagarriak) markak ditu.

## Kanpo estekak
Mayte Martínez

**María Teresa ("Mayte") Martínez Jiménez** (Valladolid, 1976ko maiatzaren 17a) espainiar atleta ohia da, 800 metrotan espezializatua.  

Historiako Espainiako kirolaririk onenetarikoa da, 17 aldiz Espainiako txapeldun absolutua izan da, 9 aldiz aire librean (2000-2001-2002-2004-2005-2006-2007-2009-2010) eta beste 8 pista estalian (2001-2002-2003-2004-2005-2006-2007-2008). Gainera, gaur egungo errekor nazionala du 800 metro eta 1.000 metrotan pista estalian eta 1000 metrotan aire librean. Nazioarteko aire libreko lehiaketetan 800 metroko proban emaitza garrantzitsuak lortu ditu, Europako txapelketan 2 azpitxapelketa eta Munduko Txapelketan brontzezko 2 dominak nabarmenduz. 37 aldiz izan da nazioarteko txapelketetan Espainiako selekioarekin.

2007an kirolari onenaren Kirol Sari Nazionala eman zioten, eta Kirol Merituaren Errege Aginduaren Zilarrezko Domina lortu zuen 2008an.

## Emaitzak 
## Marka pertsonalak 
### Aire librea 
* 400 metro: 53,67 Valladolid (2003/05/01)
* 800 metro: 1: 57,62 Osaka (2007/08/28)
* 1000 metro: 2: 33,06 Huelva (2007/09/13)
* 1500 metro: 4: 05.05 Rieti (2005/08/28)

### Pista estalia 
* 800 metro: 1: 59,52 Gante (2004/02/08)
* 1000 metro: 2: 38,80 Madril (2005-02-28)
* 1500 metro: 4: 09.18 Birmingham, GBR (2007/03/03)

## Sariak 
## Kanpo estekak
Vamos a Pamplona (abestia)

***Vamos a Pamplona*** () 1972an Luis Aguilé abeslari argentinarrak plazaratu zuen Sanferminei buruzko abesti umoristikoa da. Abestia aipatutako abeslariak idatzitako *Una gran noche* komedia musikalaren barruan zegoen. Aguilék abesti horiekin album bat eta single bat plazaratu zituen, bigarren horren abesti nagusia hau izanik. Abestiak jota airea zuen. Diskoa Ariola diskoetxeak zabaldu zuen.

## Iruñeko Udalaren protesta 
Abestiaren umorea Iruñeko Udalari ez zitzaion batere gustatu, edateari eta sexuari buruzko erreferentziak baitzituen. Horregatik abestiaren zabaltzea irratietan eta telebistan debekatu zuen. Udalbatzaren ikuspuntuz abestiak hiriaren prestigioaren aurka eragiten zuen. Zentsuraren ondorioz, abestiak ez zuen arrakasta handirik izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abestia Youtuben.
* :Singlea Discogs webgunean.
Synthemistidae

**Synthemistidae** odonato burruntzien familia da. Australasian aurki daitezke.

## Taxonomia 
Se reconocen los siguientes géneros:
* *Apocordulia* Watson, 1980
* *Archaeophya* Fraser, 1959
* *Austrocordulia* Tillyard, 1909
* *Austrophya* Tillyard, 1909
* *Austrosynthemis* Carle, 1995
* *Choristhemis* Tillyard, 1910
* *Cordulephya* Selys, 1870
* *Eusynthemis* Förster, 1903
* *Gomphomacromia* Brauer, 1864
* *Hesperocordulia* Tillyard, 1911
* *Idionyx* Hagen, 1867
* *Idomacromia* Karsch, 1896
* *Lathrocordulia* Tillyard, 1911
* *Lauromacromia* Geijskes, 1970
* *Libellulosoma* Martin, 1907
* *Macromidia* Martin, 1907
* *Micromidia* Fraser, 1959
* *Navicordulia* Machado & Costa, 1995
* *Neocordulia* Selys, 1882
* *Neophya* Selys, 1881
* *Nesocordulia* McLachlan, 1882
* *Oxygastra* Selys, 1870
* *Palaeosynthemis* Förster, 1933
* *Pseudocordulia* Tillyard, 1909
* *Syncordulia* Selys, 1882
* *Synthemiopsis* Tillyard, 1917
* *Synthemis* Selys, 1870
* *Tonyosynthemis* Theischinger, 1998

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Schorr, M. and Paulson, D. 2015. World Odonata List. Tacoma, Washington, USA.

## Kanpo estekak
Blue Steel (1990eko filma)

***Blue Steel*** (euskaraz *Altzairu Urdin*), 1990eko Kathryn Bigelow estatubatuarrak zuzendutako ekintzazko thriller film bat da. Jamie Lee Curtis, Ron Silver, Clancy Brown, Elizabeth Peña eta Louise Fletcher aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, bere lehenbiziko patruila gauean, Megan Turner (Jamie Lee Curtis) polizik merkatalgune bateko lapurreta batean lapur bat hiltzera derrigortua egongo da, baina lapurrari armarik topatu ez zaionez Megan zerbitzutik kanpo utziko dute. Gainera, une horretatik aurrera Meganek lapurreta jazo zenean dendan zegoen bezeroetako baten (Ron Silver) baten jazarpena jasaten hasiko da.

## Aktoreak 
* Jamie Lee Curtis: Megan Turner
* Ron Silver: Eugene Hunt
* Clancy Brown: Nick Mann
* Elizabeth Peña: Tracy Perez
* Louise Fletcher: Shirley Turner
* Philip Bosco: Frank Turner
* Richard Jenkins: Dawson
* Kevin Dunn: Stanley Hoyt poliziaburua laguntzailea
* Tom Sizemore: Robber
* Mary Mara: Emaztea
* Skipp Lynch: Hezitzailea
* Mike Hodge: Poliziaburua
* Mike Starr: Superintendentea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sara de la Rica

**Sara de la Rica Goirizelaia** (Bilbo, 1963ko ekainaren 21a) bizkaitar ekonomialaria bat da, enpleguarekin, pobreziarekin eta generoarekin lotutako gaietan bereziki interesatua. 2018tik, ISEAK Fundazioa zuzentzen du.

## Biografia 
Bilbon jaio zen 1963an eta Ekonomia Zientzietan lizentziatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU) 1986an. Hurrengo urtean, Warwick Universityn master bat egin zuen. 1991n, Ekonomian doktoratu zen UPV/EHUn, eta hurrengo urtean Princentown Universityn doktoretza-ondokoa egin zuen.

### Ibilbide profesionala 
European Society for Population Economics elkarteko presidentea izan da, haren Kontseilu Exekutiboko kidea, Ekonomiako Emakumearen Egoerari buruzko Batzordeko (COSME) presidentea eta Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko (CES) kidea. European Society for Population Economics elkarteko eta Espainiako Ekonomia Elkarteko (AEE) idazkaria eta Espainiako Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko (CES) kidea ere izan da.

Ondoren, ISEAK Fundazioko zuzendaria, GADEA Fundazioko Aholkularitza Zientifikoko Batzordeko kidea, CReAMekin (Immigrazioaren Analisiaren Ikerketa Zentroa, University College London) elkartutako ikertzailea eta IZArekin (Lan Merkatuaren Ikerketa Institutua, Bonn) elkartutako ikertzailea. Sailburua da, eta, 2017tik Iberdrolako sailburua ere, enpresa honetako Kontseiluan dagoen lehen emakumea izanik.

## Antzezlanak 
90eko hamarkadaz geroztik, ekonomiaren hainbat alderdiri buruzko artikulu eta azterlan ugari argitaratu zituen, bereziki lan-sektoreari eta migrazioari buruzkoak, Europako hainbat argitalpen espezializatutan.

IZA Journal of European Labour Studies-en ko-editorea da.

Espainiako Hezkuntza eta Zientzia Ministerioak, BBVA Fundazioak, Eusko Jaurlaritzak eta UPV/EHUk finantzatutako ikerketa-proiektuetan ere esku hartu zuen, guztiak lan-sektorearen ekonomia buruzkoak.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2018ko Ekonomistak Saria jaso zuen Ekonomisten Euskal Elkargoaren eskutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazir Sabir

**Nazir Sabir** (; Gojal, ) Pakistango mendizale bat da. Everest mendia eta Pakistango 8.000 metrotik gorako bost tontorretatik lau igo ditu, tartean munduko bigarren mendirik altuena (K2 1981ean), Gasherbrum II 8.035 metrokoa, Broad Peak 8050 metrokoa 1982an eta Gasherbrum I (Hidden Peak) 8.068 metrokoa 1992an. 2000ko maiatzaren 17an Everest eskalatu zuen lehen pakistandarra izan zen, AEBetako Christine Boskoffek zuzendutako Mountain Madness Everest espedizioko taldekide bezala, Austriako Peter Habeler Everesteko eskalatzaile ospetsua eta zortzi kanadar ere hartzen zituena.

## Kanpo estekak
Carlos Carsolio

**Carlos Carsolio Larrea** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1962ko urriaren 4a) mexikar alpinista da. Carsolio laugarren gizona izan zen (europarra ez den lehena) 14 zortzimilakoak igo zituena. Bigarren pertsonarik gazteena ere izan zen zortzimilakoak igotzen, guztiak oxigeno gehigarririk gabe (baina larrialdiko oxigenoa behar izan zuen Makalutik 1988an jaitsi zenean).

## Kanpo estekak
Sergio Martini

**Sergio Martini** (1949ko uztailaren 29a) italiar alpinista da. 2000. urtean, hamalau zortzimilakoak igo zituen zazpigarren pertsona izan zen, 1983 eta 2000 artean (eta bigarren italiarra Reinhold Messnerren ondoren).

## Kanpo estekak
Fuga (albuma)

***Fuga*** () Luis Eduardo Aute abeslariaren hamabigarren albuma izan zen. 1981ean plazaratu zuen, Fonomusic diskoetxearen eskutik eta arrakasta handia izan zuen. Album honetan abeslariaren abesti ezagunenen batzuk. Diskoak edizio desberdinak ezagutu zituen.

## Abestiak 
Abesti guztiak Auterenak dira:
* "Vailima"
* "Bailemos pues"
* "Como una estrella fugaz"
* "Probablemente te quiero"
* "Mira que eres canalla"
* "Siento que te estoy perdiendo"
* "Flor de un día"
* "Si el amor alguna vez"
* "Mar en fuga"
* "Vámonos por ahí"

## Kredituak 
* Harpa – Nicolás Caballero
* Moldaketak – Luis Mendo
* Bass – José María Guzmán
* Bouzouki – Luis Mendo
* Biolontxelo – Enrique Correa
* Perkusio – Antonio Moreno
* Ingeniaria – Juan Vinader, Pepín Fernández
* Gitarra – Luis Mendo
* Teklatuak – Eduardo Leiva
* Marimba – Javier Benet
* Oboe – Miguel Sáez*
* Perkusio – Mariano Rico, Quinito*
* Piano – Fernando Sobrino
* Ekoizle – Gonzalo Garciapelayo, Julio Palacios
* Saxofoi – Manuel Fernández

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Julián Molerok idatzitako diskoaren inguruko komentarioa.
Park Young-seok

**Park Young-seok** (Seul, Hego Korea, 1963ko azaroaren 2a - Annapurna, 2011ko urria) Hego Koreako mendizalea izan zen.

2005eko maiatzean, Grand Slam True Explorers bat osatu zuen munduko lehen pertsona izan zen. 14 zortzimilakoak igo zituen, Zazpi Gailurrak, eta bi poloak zapaldu zituen. Munduko laugarren denborarik azkarrena du 14 zortzimilakoak igotzen (Nirmal Purja (Nepal), Kim Chang-ho (Hego Korea) eta Jerzy Kukuczka (Polonia) alpinisten atzetik), sei zortzimilako igo zituen urte bakar batean, eta beste errekor bat lortu zuen Hego Polora 44 egunetan oinez iristeagatik, bakarka eta elikagaiak hornitu gabe.

## Kanpo estekak
Patty Gurdy

**Patty Gurdy** (izenez **Patricia Büchler**) abeslari eta musikari alemaniarra da. Zarrabetea jotzen ezaguna bihurtu da. Musika tresna honen izena *hurdy-gurdy* da ingelesez eta hortik datorkio izen artistikoa. Bere musika estiloa *Dark Folk Pop* izendatzen du.

## Ibilbidea 
1997an jaio zela esan zuen behin YouTuben. 2014an hartu zuen aurreneko aldiz zarrabetea. 2016an bi alemaniar taldetako kidea zen, *Harpyie* eta *Storm Seeker*. 

2018 arte egon zen *Storm Seeker* taldean eta 2019an bakarkako kontzertuak egiten hasi zen eta YouTuben abesti ezagunen bertsioak plazaratu zituen. Arrakasta handia izan zuen "Over the Hills and Far Away" abestiaren cover-ak, Nightwish taldearen bertsioa oinarri hartu zuena.

Zuzenekoak egiteko ''Patty Gurdy's Circle* taldea eratu zuen Subway to Sally taldeko kideekin, Bodenski, Simon Michael eta Ingo Hampf hain zuzen ere, baina COVID-19 pandemiaren eraginez taldea bertan behera gelditu zen. Scardust metal taldearen hainbat biratan hartu izan du parte.

2023ko Eurovision abesti lehiaketaran Alemania ordezkatzeko aurkeztu zen baina azken postuan gelditu zen. Urte berean *Folk & Pop* EPa kaleratu zuen.

2024ko azaroan bigarren disko luzea atera zuen, *Tavern* izena duena. Ingelesez, alemanez eta islandieraz abesten du disko honetan.

## Diskografia 
### Storm Seeker 
* *Pirate Scum* (2016)
### Bakarka 
* *Shapes & Patterns* (2018) - EPa
* *Pest & Power* (2019)
* *Frost & Faeries* (2020) - EPa
* *Folk & Pop* (2023) - EPa
* *Tavern'' (2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Patty Gurdyren webgune ofiziala
* Patty Gurdyren YouTubeko kanala
Jo Swinson

**Joanne Kate Swinson** (Glasgow, Eskozia, 1980ko otsailaren 5a) britainiar politikari liberal demokrata ohia da, eta liberal demokraten buruzagia izan zen 2019ko uztailaren 22tik abenduaren 13ra. Kargua bete zuen lehen emakumea eta pertsona gazteena izan zen, baita karguan epe laburrenez iraun zuena. Swinson Komunen Ganberako kidea (MP) izan zen 2005etik 2015era eta 2017tik 2019ra . 2020ko irailean *Swinson Partners for a New Economy* (P4NE) taldearen zuzendari bihurtu zen. 

Swinsonek London School of Economics unibertsitatean ikasi zuen, eta epe laburrez harreman publikoetan egin zuen lan, Komunen Ganberako hautetsia izan aurretik. Parlamentuan sartu zenean orduko legebiltzarkiderik gazteena bilakatu zen.  Liberal Demokraten bozeramailea izan zen hainbat sailetan, besteak beste, Eskozia, Emakumea eta Berdintasunak, Komunitateak eta Tokiko Gobernuak eta Atzerriko eta Mankomunitateko Saila.

2010ean, Liberal Demokratak Alderdi Kontserbadorearekin koalizio gobernuan sartu ondoren, Swinson Nick Clegg lehen ministroordearen parlamentuko idazkari pribatu gisa aritu zen, eta gero Parlamentuko Lan Harremanetarako eta Posta Gaietarako Estatu Idazkariorde izendatu zuten.  2015eko hauteskundeetan bere eserlekua galdu zuen, baina bi urte geroago egindako hauteskunde aurreratuetan berreskuratu zuen. Legebiltzarrera itzuli ondoren, Liberal Demokraten lehendakariorde bihurtu zen, bozketan aurkaririk gabe. 2019ko uztailean, Vince Cable erretiratu ondoren, Swinsonek Ed Davey garaitu zuen Liberal Demokraten buruzagi izateko hauteskundeetan.

Handik gutxira Swinsonek bere alderdia 2019ko hauteskunde orokorretan zuzendu zuen, gobernua osatzeko ordezkaritza nahikoa eskuratzekotan Brexita bertan behera utziko zuela zin eginez. Horren ordez, Swinsonek eserlekua galdu zuen Eskoziako Alderdi Nazionalaren mesedetan, eta alderdiko buru gisa jarraitzeko inhabilitatua izan zen. Horrela, eserlekua galdu zuen buruzagi liberal demokrata nagusi bakarra bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* Webgune ofiziala
*
Cloris Leachman

**Cloris Leachman** (Des Moines, Iowa, 1926ko apirilaren 30a - Encinitas, Kalifornia, 2021eko urtarrilaren 27a) estatubatuar aktorea izan zen. Zazpi hamarkada baino gehiago iraun zuen bere ibilbideak eta zortzi Emmy sari eta Oscar Sari bat irabazi zituen (*The Last Picture Show*, 1971).

## Filmografia 
### Filmak 
### Telefilmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Mary Moffat Livingstone

**Mary Moffat Livingstone,** jaiotzean **Mary Moffat** (Griekwastad, Hegoafrika, 1821eko apirilaren 12a - Shupanga, Zambezi ibaia*,* 1862ko apirilaren 27a) misiolaria, esploratzailea eta bere senar David Livingstonen animozko sostengua. 

## Biografia 
ezkerrera|thumb|240x240px| Mary Moffat Kuruman-en almendrondo baten azpian eserita Robert eta Mary Moffat gurasoekin. ( National Portrait Gallery, Londres )
Mary Moffat (Smith 1795 – 1870) misiolari britainiarrak Robert Moffat eskoziarrarekin izan zituen hamar kreaturen artean lehena izan zen Mary Moffat. Griekwastad-en jaio zen, Kimberleytik 93 milia iparraldera. Haurtzaroa Kurumanen igaro zuen eta bertan Tswana herritarrekin bizi izan zen. 

1831. urte inguruan, Salemeko Wesleyan ikastetxean, ikasle boeren arrazakeriarekin topo egin zuen, haiek ez baitzuten Maryren aitaren ebanjelizazio-lana begi onez ikusten, Biblia tokiko hizkuntzara itzuli baitzuen. Magisteritza ikasi zuen Lurmutur Hirian eta 1839an bere familiarekin Londresera bidaiatu zuen, non bere aitak Testamentu Berria argitaratu zuen. Bera eta bere alaba laster itzuli ziren Britainiara.
thumb| Mary Livingstone hilobia Shupangan, Zambezi ibaian
Hiru urte geroago Davidekin Shupangaren misioan bildu ondoren, Mary malariak jota hil zen, 1862ko apirilaren 27an, berrogeita bat urte zituela. Lurperatuta dagoen Chupangako misioan, errepidean metalezko herdoildutako seinale batek "David Livingstone doktorearen emaztearen hilobira" norabidea adierazten du. Hil ondoren ere, bere senar nagusiaren itzalpean. Bere hilarriaren inskripzioak honela dio:*Hemen daude Mary Moffat, Livingstone doktorearen emazte maitearen gorpuzkiak, Jesukristo gure Salbatzailearen berpizkunde alai baten itxaropen apalean.* *Shupanga etxean hil zen 1862ko apirilaren 27an, 41 urte zituela.*

## Aitortzak 
Pilar Tejera idazlearen ustez, David Livingstone ez zen gai izan bere heriotzara arte bere bizitza berarekin partekatzea erabaki zuen emakumea aintzat hartzeko.*"Livingstone-k ez zuen sekula ordaindu harekin hartutako zorra, historiak gaur arte egin ez duen modu berean, bere jaiotzaren bigarren mendeurrena denean".*

## Erreferentziak 
eskuinera|thumb|240x240px| Mary Livingstone-ren hilobia Chupangan.

## Kanpo estekak 
* Misión Moffat y Museo Mary Moffat cerca de Kuruman, Northern Cape, Sudáfrica
Luis Aguilé

thumb|250px|Luis Aguilé, eskuinean, 1962an, "El novio" komedia musikalean.
**Luis María Aguilera Picca** (Buenos Aires, 1936ko otsailaren 24a-Madril, 2009ko urriaren 10a), bere benetako izena **Luis María Aguilera** zen. **Luis Aguilé** izen artistikoarekin oso ezaguna egin zen bere abesti erromantikoekin, umoristikoekin eta arinak. Frankismo garaian oso harrera ona jaso zuen Espainian eta bertako nazionalitatea hartu zuen. 800 abesti baino gehiago grabatu zituen, batzuk oso ezagunak: «Cuando salí de Cuba», ziur aski ezagunena, «Juanita Banana», «El tío Calambres». Ideologikoki eskuinekoa zen; zentzu horretan Kubako Iraultzaren, Hugo Chavezen eta José Luis Rodríguez Zapatero aurka hitz egin zuen. Telebista saio ugari prestatu zuen eta liburu batzuk ere plazaratu zituen.

## Diskografia 
Diskoak plazaratzeko garaian erraztasun handia zuen. Hona hemen gutxi batzuk:
* **1958:** *Canta la juventud de América - Volumen Nº2* (EP) - Odeón Perú
* **1967:** *Cuando salí de Cuba*
* **1969:** *Me has enseñado a conocer lo que es el amor* - CBS Records
* **1970:** *Embustero y bailarín* - CBS Records
* **1972:** *Luis Aguilé presenta su comedia musical: Una gran noche* - CBS Records
* **1974:** *El showman* - CBS Records
* **1974:** *Para mis amigos los niños* - CBS Records
* **1974:** *Canta a... Hispanoamérica* - Parmaso
* **1975:** *A Catalunya...* - Ariola Records
* **1979:** *Inspiraciones* - CBS Records
* **1980:** *El cuento que canta* - CBS Records
* **1983:** *De hombre a hombre* - CBS Records
* **1984:** *Reencuentro con Luis Aguilé* - CBS Records
* **1985:** *Siempre cantando al amor* - CBS Records
* **1987:** *Infiel* - CBS Records
* **1992:** *Mis héroes* - Música & Marketing S.A.
* **1996:** *Soy tu aventura* - Música & Marketing S.A.
* **1996:** *Alegrías de España - Luis Aguilé y Noelia Banon* - Showman Producciones
* **1998:** *Escándalo en el Gran Hotel - Alegrías de España 3*
* **1999:** *Súper fiesta* - Divucsa Music
* **2004:** *Otra cosa es con guitarra...* - GLD Distribuidora S.A.

## Liburuak 
* *Golito y un emisario de la Cuarta Dimensión* - 1976
* *El día en que los perros hablaron* - 1979
* *Dominó* - 1984
* *La guerra nunca aclarada* - 1989
* *La nieve de las cuatro estaciones* - 2002

## Filmografia 
* *La chacota* - 1962
* *Historias de la televisión* - 1965
* *Soy tu aventura* - 2003

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Biografia eta diskografia.
* : Luis Aguiléren abestien letrak.
Ad crumenam argudioa

***Ad crumenam*** **argudioa** (latinezko crumena, ae 'diruarentzako patrika, dirua') zerbait proposatzen duena aberatsa delako zerbait egia dela ondorioztatzean duen falazia mota bat da. Egitura hau du:

# Ak B esaten du;
# A aberatsa da,
# Beraz, B egia da.

Falazia honek oso ohikoa da artearen, filmen, bideojokoen edo musikaren kritiketan, adibidez: "X produktua kritikatu dezakezu, baina milioiak sortzen ditu, beraz merituren bat izango du".

Kontrako falazia argumento ad lazarum da.

## Adibideak 
* Hain azkarra bazara, zergatik ez zara aberatsa?
* Bill Gates eredu bat da: hain aberatsa bada, zerbait ona egingo zuen.
* Lege berri hau ideia ona da: horren aurka dauden gehienak gutxieneko soldata kobratzen duten jendilajeak dira.
* — Gizon hau inozoa da — Inozoa? Zuk baino gehiago irabazten du!

## Kanpo estekak
Cuerpo a cuerpo

***Cuerpo a cuerpo*** () Luis Eduardo Aute abeslariaren hamahirugarren estudio-albuma izan zen. 1984an plazaratu zuen, Fonomusic diskoetxearen eskutik eta arrakasta handia izan zuen. Album honetan abeslariaren abesti ezagunenen batzuk jasotzen dira: «Cine cine», «Una de dos». Diskoak Ariola diskoetxearen eskutik edizio desberdinak ezagutu zituen. Orokorrean, aurrekoak baino komertzialago izan zen lan hau.

## Abestiak 
Abesti guztiak Auterenak dira:
* "Cuerpo a cuerpo"
* "Cine cine"
* "Dos o tres segundos de ternura"
* "Va, va, va"
* "Buitres y tiburones"
* "Una de dos"
* "Carne de cañón"
* "Sin tu latido"
* "La eterna canción"

## Kredituak 
* Moldaketak – Luis Mendo, Suburbano
* Ahotsak – Olga Román
* Baxua – José Luis "Billy" Villegas*, Manolo Aguilar
* Koordinatzaile – Fernando Jurado, José Manuel Caballero Bonald
* Perkusioak – Tino Di Geraldo
* Ingeniaria – Luis Fernández Soria, Luis Miguel González
* Fliskorno – Stephen Franckevick
* Gitarra – Nacho Saenz de Tejada*, Luis Mendo
* Diseinua – L. E. Aute
* Perkusioa – Bernardo Fuster
* Argazkia – Jordi Socías
* Piano, teklatuak – Mario Jansen
* Ekoizle – Julio Palacios
* Teklatuen programatzaile – Mariano Díaz
* Tronboi – Kashishian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :«Cuerpo a cuerpo» abestia Youtuben.
* :Julián Moleroren diskoari buruzko komentarioa.
Nam June Paik

**Nam June Paik** (; Seul, 1932ko uztailaren 20a - Miami, 2006ko urtarrilaren 29a) korear-estatubatuar artista izan zen. Koreako japoniar okupazioan jaio zen. Koreako Gerran bere familiarekin Hong Kongera eta Japoniara ihes egin zuen. Estetikan graduatu zen Tokioko Unibertsitatean eta Arnold Schönberg konpositoreari buruzko tesia idatzi zuen. Gero Alemaniara joan zen musikaren historia ikastera eta han ezagutu zituen Karlheinz Stockhausen eta John Cage konpositoreak eta Sharon Grace, Georges Maciunas, Wolf Vostell eta Joseph Beuys artistak. 1962tik *Fluxus* arte esperimentaleko mugimenduko kide izan zen. 1964an Estatu Batuetara joan zen eta han jarraitu zuen bere ekoizpen artistikoarekin. 1979tik 1996ra Kunstakademie Düsseldorfen irakaslea izan zen. Bideoartearen sortzailetzat jotzen da eta performance artearen eta bideo-instalazioen aitzindaria ere izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:Frankfurt Medien Denkmal.jpg|thumb|left|200px|*Pre-Bell-Man*, 'Museum für Kommunikation', Frankfurt am Main, Alemania

## Bibliografía 
* Holly Rogers, *Sounding the Gallery: Video and the Rise of Art-Music* (New York: Oxford University Press, 2013).

## Kanpo estekak
Ivan Vallejo

**Ivan Vallejo Ricaurte** (1959ko abenduaren 19a) Ekuadorko alpinista da. 2008ko maiatzaren 1ean 14 mendirik altuenen (zortzimilakoak) gailurrera iritsi zen hamalaugarren pertsona bihurtu zen, eta zazpigarrena oxigeno osagarririk gabe. 14 zortzimilakoak igo dituen Hego hemisferioko lehen eskalatzailea da, eta oraingoz bakarra.

## Kanpo estekak
Arlene Foster

**Arlene Isabel Foster** (Enniskillen, Ipar Irlanda, 1970eko uztailaren 17a) Ipar Irlandako politikaria da. Ipar Irlandako Lehen Ministroa izan zen 2016tik 2017ra eta 2020tik 2021era, eta Alderdi Demokratiko Unionistaren (DUP) buruzagia 2015etik 2021era. Bi kargu horiek izan zituen lehenengo emakumea izan zen. Egun Erresuma Batuko Lorden Ganberako kidea da 2022tik, eta 2003tik 2021era Ipar Irlandako Biltzarreko kidea izan zen.

Foster Ipar Irlandako Gobernuan aritu zen Ingurumen Ministro gisa 2007tik 2008ra, Enpresa eta Inbertsioetarako Ministro gisa 2008tik 2015era arte eta Ogasun eta Langileria Ministro gisa 2015etik 2016ra arte. 2016ko urtarrilean, Foster Ipar Irlandako Lehen Ministro bihurtu zen, Martin McGuinnessekin Lehen Ministroorde bezala.

McGuinnessek Lehen Ministroorde kargua utzi zuen 2017ko urtarrilean, Fosterrek Enpresa eta Inbertsio Ministro gisa ezarri zuen energia berdearen egitasmoa zelarik. Egitasmo horrek ogasun publikoko 490 milioi libera kostatu zuen, eta horren inguruan ustelkeria salaketak izan ziren. McGuinnessek Fosterri Lehen Ministro kargua behin-behinean uztea eskatu zion, ustelkeria kasuan parte hartu ote zuen ikertzen ari ziren bitartean, baina ez zuen kargua utzi eta haren dimisioa eskatzen zutenei "misoginoak eta matxistak" zirela esan zuen.  Ostiral Santuko Hitzarmenaren arabera, Lehen Ministroa eta Lehen Ministroordea maila berdinean daude eta, beraz, Fosterrek ezin zuen Lehen Ministro karguan jarraitu. McGuinnessen dimisioak 2017ko Biltzarrerako hauteskundeak eragin zituen, eta bertan DUPek 10 eserleku galdu zituen. 2020ko urtarrilean Ipar Irlandako Lehen Ministro bihurtu zen berriz ere Sinn Féin eta DUPen arteko akordio batekin Gobernua berriro osatu ondoren.

2021eko apirilaren 28an, eskutitz publiko baten bidez DUPeko 20 biltzarkide eta MP baino gehiagok Fosterren lidergoarekiko konfiantza falta adierazi ondoren, alderdiaren buruzagi eta Lehen Ministro karguak utziko zituela ezagutarazi zuen. Edwin Pootsek ordeztu zuen DUPeko lider bezala, 2021eko maiatzaren 28an.  Fosterrek Lehen Ministro kargua 2021eko ekainaren 14an utzi zuen, eta Paul Givanek hartu zuen bere lekua hiru egun geroago.  2021eko urrian biltzarkide gisa dimisioa aurkeztu zuen eta GB News telebista kate eskuindarreko aurkezle bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Paul Greengrass

**Paul Greengrass** (Cheam, Surrey, ) ingeles zinema zuzendaria, ekoizlea eta gidoilaria da. Gertakari historikoen dramatizazioetan landua, eskuko kameren erabilerak bereizten du.

*Bloody Sunday* (2002) 1972ko Ipar Irlandako Derryko Sarraskiari buruzko filmagatik Berlinaleko Urrezko Hartza irabazi zuen. *Bourne* ekintza/thriller sagako hiru film zuzendu ditu: *The Bourne Supremacy* (2004), *The Bourne Ultimatum* (2007) eta *Jason Bourne* (2016). *United 93* (2006) filmagatik Zuzendari onenaren BAFTA Saria irabazi zuen eta Zuzendari onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten. Zuzendu dituen beste film batzuk *Green Zone* (2010) edo *Captain Phillips* (2013) dira, besteak beste. 2004an *Omagh* filma idatzi eta elkar-ekoitzi zuen, British Academy Television Award irabaziz.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Echeveria

***Echeveria*** Crassulaceae familiako genero polifiletikoa da. 393 espezie inguru ditu. Naturan Estatu Batuetako hego-mendebaldean, Mexikon, Erdialdeko Amerikan eta Hego Amerikako iparraldean hazten dira, eskualde idor, erdi idor eta epeletan zehar.

## Izena 
Landare mota honi izena 1828an eman zion Augustin Pyramus de Candolle botanikari suitzarrak, Atanasio Echeverría Godoy (1771-1804) mexikar naturalista eta marrazkigilearen omenez, zeinak Mexikoko floraren irudi bilduma handi bat osatu zuen (landare hauek tarteko). Etxeberria euskal deituraren aldaera bat da izena, beraz.

## Zaintza 
*Echeveria* espezie asko ezagunak dira lorategiko landare apaingarri gisa. Lehortearen aurrean erresistenteak dira, baina maiz ureztatu eta ongarriekin egiten dute onena. Itzala eta izozteak jasaten dituzte. Hosto zukutsuak dituzte, eta moztutako hostoak landatuz gero ugaltzen ahal dira.

## Iruditegia 

Fitxategi:Echeveria imbricata (Blue rose) (49674371781).jpg|Echeveria imbricata loretan.
Fitxategi:Fenotipo Echeveria kieslingii.jpg|Loreak dituenean duen forma tipikoa.
Fitxategi:Echeveria runyonii 'Topsy Turvy', Maui, Hawaii - 20070906-01.jpg|Echeveria runyonii.
Fitxategi:Echeveria multicaulis, the Copper Rose (10584250514).jpg|Echeveria multicaulis.
Fitxategi:Echeveria Elegans (4565380390).jpg|Echeveria elegans.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euliphora

***Euliphora*** generoa Arabako Urizaharreko anbarean aurkitutako euli baten (*Euliphora grimaldii*) taxoi fosila da. Duela 100 milioi inguruko intsektu dipteroa kontserbazio egoera primerakoan gorde zen anbarean, eta espezie eta genero berri bezala identifikatu ahal izan zen. Itxuraz euli arrunt baten traza du trebaturik gabeko begiarentzat ere, gaur egunean hedatuak dauden Phoridae familiako eulien antzekoa da.

Izena euskarazko 'euli' hitzetik eman zitzaion, eta David Grimaldi intsektu fosiletan berezitutako paleontologoaren deitura ere badarama espezieak,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bloke elementuak

**Bloke elementuak**  Unicodeko bloke bat dira, bloke karratuko sinboloak dituena. Blokeko elementuekin batera, geruza-karaktereak, itzal-karaktereak eta ezaugarri grafiko terminalak erabiltzen dira. Hauek pantailaren eremuak betetzeko erabil daitezke, edo itzalak irudikatzeko. Unicode 1.0 bertsioan **Blocks** deitzen zitzaion.

## Karaktereak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak