Zegama

**Zegama** Gipuzkoako hegoaldeko udalerri bat da, Goierri eskualdekoa. Arabako mugan eta Nafarroa Garaiko mugatik hurbil dago, haran menditsu batean, mendiz inguraturik, Oria ibaiaren ertzean. Itsas mailatik 296 metro gorago dago, 35 km2 ditu eta . urtean  biztanle zituen.

## Geografia 
### Mugakideak 
Mugakide ditu iparraldean Zerain eta Segura, ekialdean Segura berriro eta Idiazabal, mendebaldean Legazpi, eta hegoaldean Asparrena eta Zalduondo (biak Arabakoak).

### Inguru naturala 
Aizkorriko mendilerroak eta Altzaniako mendiek Arabatik banatzen dute udalerria. Zegama Aizkorriren barrenean dago, Gipuzkoa eta Araba arteko bidean. Era berean, Nafarroatik ere oso hurbil dago.

Zegama Gipuzkoa eta Arabako pasabide natural garrantzitsu batean dago: Otzaurtetik eta Lizarratetik barrena doana, hain zuzen. Bide hori Erdi Aroaz geroztik behintzat erabili izan da Arabarekin bat egiteko.

### Klima 
Zegamak klima atlantikoa dauka. Haren batez besteko tenperatura 12&nbsp;°C ingurukoa da. Toki euritsua da, egun euritsuak gutxi gorabehera urtearen erdiak dira, eta udazken haizetsuak ditu.

## Ekonomia 
Zegamako jarduera ekonomiko nagusia industria da. Papera eta papergintzako produktuak ekoizten ditu, tresneria, eraikuntzarako materialak, lixibak, kloroa eta automobilen piezak.

Nekazaritzak eta artzaintzak ere garrantzia dute herrian. Nekazaritza mota ozeanikokoa da: artoa, patatak, barazkiak eta belarra ekoizten da. Ardien abeltzaintza ere nabarmena da. 

Honela banatzen ziren sektoreak BEGaren arabera 2017an: Lehen sektorea % 4. Bigarren sektorea % 36,3. Hirugarren sektorea % 49,9. Eraikuntza % 9,8.

## Demografia 
2019an 1.532 biztanle zituen herriak. Horietatik % 19,13k 65 urte edo gehiago zituen. Atzerrian jaiotakoak % 9,4 ziren. Zegama Lantzeneko Joseba Izagirre izendatu zuten alkate.

### 2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: Zegama Lantzenek 474 boto. EH Bilduk 397 boto. PSE-EEk 4 boto. Zegama Lantzeneko Joseba Izagirre izendatu zuten alkate.

### Alkateak 
Hauek izan dira Zegamako azken alkateak:

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
Zegama ingurutik, baina ez herritik bertatik, N-1 errepidea igarotzen da. Gipuzkoa eta Araba lotzen dituen errepide nagusi honetara iristeko bi modu daude, bata Etzegaratetik eskualde mailako GI-2637 errepidea jarraituz (Arabatik etorriz gero) eta bestea Beasaindik errepide bera baina iparraldetik hartuz (Donostiatik etorriz gero).

Irun-Madril trenbidea udalerritik igarotzen da eta bi geltoki ditu, Apeaderoa eta Otzaurte.

Garraio publikoari dagokionez, Goierrialdea autobus konpainiak Zegama-Beasain bidea eskaintzen du.

## Euskara 
[thumb|Zegamako Antonio Guridiren testigantza, gerraurreko eskolan ikasle mordoa eta irakasle bakarra zegoela kontatzen duenekoa. [Euskal Herriko Ahotsak|Eukal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]
2016an herritarren % 83,25 euskalduna zen. gipuzkeraren aldaera bat da, sartaldeko hizkeren artean, Goierriko euskara eta San Adriango mendi-aterpea
* San Martin Toursekoaren eliza
* Sancti Spiritus baseliza (XX. mendea)
* Zegamako udaletxea (XIX. mendea)
* Zumalakarregiren hileta-etxea edo Mazkiaran Barrena (XIX. mendea)
* Altzibar teileria (XIX. mendea)
* Andueza ospitalea (XVII. mendea)
* Artzaenea jauregia (XVIII. mendea)
* Elurretako Gure Ama ermita (XVI. mendea)
* Gurutze Deunaren baseliza (XVI. mendea)
* Intxausti berri errota (XX. mendea)
* San Bartolome baseliza (XIV. mendea)
* San Pedro baseliza (XVIII. mendea)
* Ugarte Zahar baserria (XVI. mendea)
* Otzaurteko Andra Mari baseliza
* Arakama-Azpikoa errota (XX. mendea)

## Zegamar ospetsuak 
thumb|300px|Zegamako udaletxea.
*Klaudio Otaegi (1836-1890), olerkaria.
*Gregorio González Galartza (1869-1948), argazkilaria.
*Jorge Agirre (1885-1947), idazlea.
*Jesús Alustiza  (1891-1951), medikua.
*Juan Telleria (1895-1949), musikaria.
*Anjel Goenaga (1915-1974), euskal idazlea.
*Solita Apaolaza (1929-2021), sendalaria.
*Pio Berasategi (1935-2020), euskal idazlea.
*Xabier Azurmendi (1935-1996), apaiz eta idazlea.
*Joxe Luis Zurutuza (1935-2023), fraide frantziskotar eta euskal idazlea.
*Jon Urrujulegi (1940-), euskal idazlea.
*Joxe Azurmendi (1941-2025), filosofoa.
*Joxantonio Ormazabal Berasategi (1948-2010), euskal idazlea.
*Joseba Jaka (1948-1996), kulturaren eragilea eta enpresaburua.
*Rafael González Tercero (1950), txirrindularia.
*Joxemari Azurmendi (1953-), euskal irakasle, idazle eta itzultzailea.
*Joxe Mari Berasategi (1955-), itzultzailea.
*Mari Jose Kerejeta (1961-), euskal idazle eta itzultzailea.
*Aitor Pérez Arrieta (1977-), txirrindularia.
*Iker Zubeldia (1981-), bertsolaria.
*Eli Bujanda (1987-), abeslaria.

## Partzuergoak 
Zegama Gipuzkoako Partzuergo Txikiko eta Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorreko kide da berauen sorreratik.

## Argazki galeria 

Fitxategi:Edificio de Cegama.JPG|Eraikina
Fitxategi:Zegama - Iglesia de San Martín de Tours, exteriores 11.jpg|San Martin Toursekoaren eliza
Fitxategi:Zegama 29.jpg|San Martin kalea
Fitxategi:Zegama 19.jpg|San Martin kalea
Fitxategi:Zegama 05.jpg|Kioskoa
Fitxategi:Sancti Spiritus ermita - Zegama.jpg|Sancti Spiritus baseliza
Fitxategi:San Bartolome ermita.jpg|San Bartolome baseliza
Fitxategi:Cegama, edificio 1.JPG|Artzaenea jauregia
Fitxategi:ZegamaXX.jpg|Zegama XX. mendeko lehen hamarkadetan

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Zegamako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
*  Zegamako Udalaren webgunea
* *Nire Zegama neure barruko Zegama da* Joxe Azurmendi Zegamako urtekarian, 2011.