open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
HMS Triton (N15)

**HMS** ***Triton*** Erresuma Batuko Itsas Armadako itsaspekoa zen,  Poseidon eta Anfitriteren semearen omenez izendatua. T klaseko (edo *Triton*-klaseko) itsaspeko diesel-elektrikoen artean nagusia zen. Vickers Armstrongek gila ezarri zuen 1936ko abuztuaren 28an. 1937ko urriaren 5ean jaurti zuten eta 1938ko azaroaren 9an hasi zen funtzionamenduan.

Bigarren Mundu Gerraren hasieran, *Triton* 2. Itsaspeko Flotillako kidea zen. 1939ko abuztuaren 26tik 29ra, flotillak bere baseetara zabaldu zuen Dundee eta Blythen. 1939ko abuztuaren 24ean Obrestad patruilatzeko agindua jaso zuen, Norvegia aurrean. Irailaren 10, itsaspeko alemaniar bat zela pentsatuz, HMS *Oxley* hondoratu zuen, patruila berean zegoen beste itsaspeko bat, lekuz kanpo zegoena.

*Tritonek* gerrako patruilekin jarraitu zuen, lehenbizi Baltikoko uretan. Apirilaren 8an, Norvegiaren inbasio alemanaren bezperan, hamar torpedo bota zituen *Blücher*, *Lützow* eta *Emden* itsasontzien aurka Skagenen aurrean, baina ez zuen bat ere asmatu. 1940ko apirilaren 10ean *Friedenau*, *Wigbert*, eta *Rau 6* ontziak hondoratu zituen Kattegaten.

1940ko azaroaren 28an, *Tritonek* Malta utzi zuen patruilatzeko Itsaso Adriatikoaren hegoaldean. Abenduaren 6an, inguru hartako itsaspeko britainiar batek *Olimpia* merkatari italiarra torpedoz eraso zuen. Bere sorospen-mezua Royal Navyk jaso zuen, erasoa *Tritonek* egin zuela suposatuz. Itsaspekoa ez zen berriro inoiz ere entzun, eta galdutzat jo zen abenduaren 18an. Italiako eskolta-unitateek *Olimpia* atoian eraman zuten arrakastaz. Italiako Itsas Armadak alegatu zuen torpedo-ontziek hondoratu zutela, *Confienza*k ziurrenik, baina emandako data kontaktua galdu eta egun batzuetara izan zen. Britainiar iturriek adierazi zuten Otrantoko itsasartean hondoratu zutela itsas minek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatriz Enríquez de Arana

**Beatriz Enríquez de Arana** (Santa María de Trassierra, Kordoba, 1465 &ndash; ibídem, 1522) Kristobal Kolonen bikotea eta Fernando Kolonen ama zen.

## Biografia 
Pedro de Torquemada eta Ana Núñez de Aranaren alaba zen. Umezurtza izanik senideekin bizitzera joan zen, Kordobara.

1486 eta 1487 urteen artean, Beatrizek Kolon Kordoban ezagutu zuen, biak hiri berean bizi baitziren momentu hartan. Izan ere, Kolon Leonardo de Esbarroya ezagutu zuen, Diego de Haranaren laguna. Beatrizen lehengusuaren bitartez ezagutu zen bikotea. 1488ko abuztuaren 15ean Fernando Kolon jaio zen. Kristobalek, 1492an, Asiarako bidea hartu zuenean, Beatrizekin utzi zituen bi semeak, Diego Kolon eta Fernando. 1493an bueltatu zenean, Kolonek seme biak eraman zituen Juan printzipearen gortera morroi aritu zitezen. Ez zuen Kolon berriro ikusi, 

## Fikzioan 
*1492: La conquista del paraíso* (*1992*) filmean  Ángela Molina aktoreak Beatriz izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beatriz Enríquez de Arana Cordobapedia
Maria Pilar Zuriarrain

**Maria Pilar Zuriarrain Artola** (Zizurkil, Gipuzkoa, 1953ko maiatzaren 5a) txistularia da. 2023an Euskal Herriko Txistulari Elkartearen zilarrezko domina jaso zuen. Sari hori jaso duen lehen emakumea izan da.  

## Txistulari ibilbidea 
Txikia zela hasi zen txistua jotzen ikasten herrira joan zen oso apaiz bereziari esker. Urte batzuetara, bizitzako gora beherak medio, utzi egin zuen, baina, 50 urte bete zituenean, berriro hasi zen txistua jotzen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txistu (musika tresna)
* Amaia Aroma Lejarreta

## Kanpo estekak
Ebelina Mandarina

***Ebelina Mandarina*** Castillo Suarezek idatzitako haurrentzako lehen liburua da. Lehen argitaraldia 2010ean egin zuen Erein argitaletxeak, Leire Urbeltz ilustratzaileak egindako marrazkiekin.

## Argumentua 
Protagonista Ebelina Mandarina ezizena duen neska da. Zirku-jotzaileen familiakoa da eta trapezista izan nahi du, ama bezala, baina altuerak beldurra ematen dio. Familiari eta lagun misteriotsu bati esker, pixkanaka beldurra gainditzen du eta bizitzan lehen aldiz aritzen da zirkuan.

## Pertsonaiak 

* '*Ebelina *(Ebelina Mandarina)***, protagonista, neska kaskagorria. Zirkuan bizi da eta trapezista izan nahi du.
* **Ebelina Maleva**, Ebelinaren ama, errusiar trapezista.
* **Jexuxmari Sestorain**, Ebelinaren aita, aurkezlea.
* **Joxejuan Sestorain *(Boris Konixev)***, Ebelinaren osaba, animalien hezitzailea.
* **Katerina**, Ebelinaren laguna, Moldaviatik etorria.
* **Kasimiro*', zirkuko tximinoa.

## Sariak 
* Xabier Lizardi saria (2009)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazioarteko Autoritate Fitxategi Birtuala

**Nazioarteko Autoritate Fitxategi Birtuala**  ()  zenbait liburutegi nazionalen proiektua da, Online Computer Library Centerrek (OCLC) kudeatua. Asmoa guztion fitxategiak batzea zen. Alemaniako Liburutegi Nazionalak eta Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Liburutegiak sortu eta beste asko batu ziren, tartean Frantziako Liburutegi Nazionala eta Espainiako Liburutegi Nazionala.
.

## Parte-hartzaileak 
### Liburutegiak 
*  Australiako Liburutegi Nazionala
*  Kataluniako Liburutegia
*  Txekiar Errepublikako Liburutegi Nazionala
*  Bibliotheca Alexandrina
*  Frantziako Liburutegi Nazionala‎
*  Alemaniako Liburutegi Nazionala
*  Széchényi Liburutegi Nazionala
*  Israelgo Liburutegi Nazionala
*  Portugalgo Liburutegi Nazionala
*  Espainiako Liburutegi Nazionala
*  Suediako Liburutegi Nazionala
*  Suitzako Liburutegi Nazionala
*  Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Liburutegia
*  Vatikanoko Liburutegia

### Beste erakundeak 
*  Système universitaire de documentation (SUDOC)
*  Getty Research Institute
*  Istituto Centrale per il Catalogo Unico
*  Narodowy Uniwersalny Katalog Centralny (NUKAT)
*  RERO

## Ikus, gainera 
* Gemeinsame Normdatei (GND)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Unax Agote

**Unax Agote Aranburu** (Zizurkil, Gipuzkoa, 2003ko martxoaren 28a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Ezker atzelari moduan jokatzen du. Berioko jokalaria izanik Pasaian egon zen lagatua denboraldi bat jokatuz. 2025eko ekainean Bigarren mailarako igoera lortu zuen Sanserekin.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Odin-klaseko itsaspeko

'''*Odin*-klaseko itsaspekoak'* (edo "O-klasea") bederatzi itsaspeko izan zituen itsaspeko-mota izan zen, 1920ko hamarkadan Royal Navyrentzat eraikiak. *Oberon* prototipoaren ondoren, jatorriz Australiako Errege Itsas Armadarako ordenatuta bi ontzi gehiago egin ziren, baina 1931n Royal Navyra transferitu ziren Australiako egoera ekonomiko txarra zela eta, eta sei ontzi gehiago eskatu ziren, aldaketa batzuekin RNk erabiltzeko. Txileko Itsas Armadarentzat aldatutako hiru ontzi eraiki ziren 1929an, *Capitan O'Brien''-klaseko itsaspeko gisa.

## Kanpo estekak
Tricholoma umbonatum

***Tricholoma umbonatum*** *Tricholomataceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da komeni kontsumitzea. *Tricholoma sejunctum* oso argi baten antza du eta kapelaren azalean ia ez du fibrilarik, baina titi oso nabarmena du eta batez ere intsektizida usain nabarmenarekin, *Tricholoma inamoenum* delakoak duen antzekoarekin. 

## Deskribapena 
**Kapela:** Bataz beste 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ertz estua eta erdian titi garai eta puntazorrotz batekin, oso deigarria; *Tricholoma virgatum* delakoak izaten duen antzekoa. Gris argi kolorekoa edo zertxobait berdexka, erdian ilunxeagoa, ertzera koloregabetua, ia zuria batzuetan. Leku batzuetan tonalitate berdexkak izaten ditu, batez ere tolesturetan, baina ez *Tricholoma sejunctum* espezieak bezain nabarmenak. Kapelaren azala fina, likatsua baina, ikusten ez dena, lur zatitxo batzuk itsatsita gelditzen zaizkio.

**Orriak:** Oso meheak eta estu, oso eskotatuak eta oso zuriak.

Orri eskotatuak: Oinera iritsi baino lehentxeago eskote txiki bat duten orriak.

**Hanka:** Zuria eta trinkoa, zertxobait bihurritua oinarrirantz, baina erraboil gabea, tonalitate gorrixkaren batekin oinarrian.

**Haragia:** Zuria, almendra zapore garbiarekin, murtxikatzean zerbait mikatz egin daitekeena, baina ez da erraz antzematen, lizun edo intsektizida usain handia hautematen da, egunetan irauten duena, ale freskoetan batzuetan ez da hain nabarmena. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Tricholoma* hitza grekotik dator, ilea, txirikorda, lumatxarekin tolesturan zehar, nahiz eta espezie gutxi batzuk baino ez dituzten iledun kapelak

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Tricholoma sejunctum* antzekoa da, baina kolore biziagokoa, horixka edo horixka-berdexka kolorekoa eta zaporea mikatz samarrekoa. *Tricholoma columbetta* erabat zuria da eta kapela ganbilagoa du, titirik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Abuztuaren amaieratik azaroaren hasierara arte, irailean ekoizpen handienarekin. Nahiko urria da. Pagadietako orbeletan edo, oro har, baso hostoerorkorretan hazten da.

### Banaketa eremua 
Euskal Herria, Suedia, Alpeak, Frantzia, Belgika, Espainia, Danimarka, Polonia, Eslovenia, Hungaria, Austria, Alemania, Italia, Errusia.

## Galeria 

Fitxategi:Tricholoma umbonatum 1.jpg|alt=
Fitxategi:Tricholoma umbonatum 2.jpg|alt=
Fitxategi:Tricholoma umbonatum 3.jpg|alt=
Fitxategi:Tricholoma umbonatum 4.jpg|alt=
Fitxategi:Tricholoma umbonatum 5.jpg|alt=
Fitxategi:Tricholoma umbonatum 6.jpg|alt=
Fitxategi:Tricholoma umbonatum 7.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bildoski

**Bildoskia**, **arkumekia** edo **axurikia** bildotsaren okela da 300 egun baino gutxiagoko animaliei dagokie, eta 5,5 eta 30 kilo arteko pisua izaten du (adinaren arabera); denbora hori igarota, ardiki esaten zaio. Espainiako gastronomian esneko arkumea jatea oso tipikoa da.

## Ekoizpena 
Iturria: Helgi Library, World Bank, FAOSTAT

## Erlijioa 
Arkumeki purutzat (*kosher*) hartzen da, judaismoaren arabera jateko modukoa, erritu juduaren arabera sakrifikatzen bada (baina ez ardi-esnean kozinatua). Erlijio musulmanean ere haragi *halal*a da, animalia erritu musulmanaren arabera sakrifikatu bada.

Kristauek arkumeki jan ohi dute Pazko egunean, hebrearrek Egiptotik irten aurretik jan zuten bildoskiri erreferentzia eginez, hauen odolak, euren seme nagusiak, aingeru sarraskitzailearengandik babestu zituelarik (Egiptoko hamargarren izurritea). Kristauentzat, bildotsak Kristoren sinboloa ere bada, "munduaren bekatua kentzen duen Jainkoaren bildotsa". Hala ere, praktika hutsa da, eta ez betebehar erlijiosoa.

Islamean, animalia honen sakrifizioak Eid al-Adha jaialdian Abraham profetak egin omen zuen sakrifizioa ospatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Críostóir Ó Floinn

**Críostóir Ó Floinn** (Limerick, 1927ko abenduaren 18a - 2023ko urriaren 9a) irlandar idazlea izan zen.

50 lan baino gehiago idatzi zituen Irlandako gaeleraz eta ingelesez, tartean eleberrigileak, antzezlanak, ipuinak, biografiak, hogei olerki liburuki eta autobiografia bat hiru liburukitan. Ingelesez idaztean O'Flynn izena erabili zuen.

University College Dublin eta Trinity College Dublinen ikasi zuen. 1966an *Cóta Bán Chríost* (*Kristoren beroki zuria*) izeneko antzezlan polemiko batekin atentzioa ematea lortu zuen eta urte horretan Douglas Hyderen omenezko saria irabazi zuen.

Aosdána artisten elkarteko kidea izan zen. Sari ugari irabazi zituen, horietako batzuk urteroko Oireachtas na Gaeilge lehiaketan. Antzerkirako, irratirako eta telebistarako idatzi zuen.

## Lanak 
* *Lá Dá bhFaca Thú* (1955), eleberria 
* *An tIolar Dubh agus Long na Marbh* (1958), eleberria
* *Cóta Bán Chríost* (1966), antzezlana
* *The Order of Melchizedek*, *Cóta Bán Chríost*-en igelesezko bertsioa
* *Séanaid Bás le h-Adhart* (1965) eleberria
* *Learairí Lios an Phúca* (1968), eleberria
* *A Poet in Rome*, olerki bilduma
* *Sanctuary Island* (1971), ipuinak
* *Banana*, olerki bilduma
* *Is É A Dúirt Polonius* (1973), antzezlana
* *Mise Raifteirí an File* (1974), antzezlana
* *Van Gogh Chocolates*, olerki bilduma
* *Aisling Dhá Abhainn* (1977), olerki bilduma
* *Ó Fhás go hAois*, olerki bilduma
* *Centenary* (1985), Gaelic Athletic Association historiari buruzko 5000 lerroko poema-kronika
* *Homo Sapiens* (1985), antzezlana
* *There is an Isle* (1998), autibiografiaren lehen liburukia
* *Consplawkus* (1999), bigarren liburukia
* ''A Writer's Life*, hirugarren liburukia
* *The Heart Has Its Reasons*, ipuin antologia
* *Beautiful Limerick*
* *Lóchrann an Dóchais'', Nano Nagleren biografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ponpeioren Zutabea

**Ponpeioren Zutabea** Alexandriako (Egipto) parke arkeologikoan dago, antzinean Serapeoko tenplua zegoen tokian. Asuango granito gorriz egindako zutabe bat da, eta mota honetako Erroma eta Konstantinoplako hiriburu inperialetatik kanpo eraikitako handiena da.

## Dimentsioak 
Neurriak 20,46 metroko altuerakoak dira, eta 2,71 m-ko diametroa dute oinarrian. Oinarria eta kapitela barne, koloma 26,85 metroko altuerara iristen da.

## Jatorria 
Zutabeari emandako izena gurutzatuek Ponpeio lurperatu zuten tokia seinalatzen zuela uste zutelako da. Ptolomeo XIII.ak, Kleopatra ospetsuaren anaia eta senarrak; Ptolomeok Ponpeioren burua Zesarri garaipen handi gisa aurkeztu omen zion.

Baina badira beste teoriak ere: beste tradizio batek zutabe hau Alexandriako liburutegiko atari bateko 400 zutabeetatik zutik dirauen bakarra dela dio. Suposatzen da, baita ere, Diokleziano enperadorearen omenez eraiki zela (245-313), urte bat lehenago Egiptoko enperadore izendatu zen Akileo jeneralaren aurka 296. urtean lortutako garaipen handia ospatzeko. Teoria hori oinarriko inskripzio batean oinarritzen da.

Hala ere, XIX. mendeko ikertzaileek frogatu zuten fustea benetan Serapiseko Zutabekoa dela, Alexandriako Serapeumaren hondakinetatik datorrela; Serapeum 391n suntsitu zuten, beraz, Dioklezianoren erregealdiaren ondoren. Zutabeak, beste monumentu batzuetatik datozen zatiekin egindako basamentu bat du: Seti I.a eta saitar dinastiako faraoi baten izenak dituzten hieroglifoen aztarnak ikus daitezke. Berrerabilitako elementuen nahasketa honek aipatutako inskripzioa azalduko luke, hau ere beste monumentu batetik eramandakoa. G. Botti ikerlariak egungo zutabearen altxatzea Arkadio enperadorearen erregealdiaren inguruan kokatzen du (395-408).

## Tiroketa 
Alexandriako tiroketa 2023ko urriaren 8an gertatu zen, polizia-agente batek Alexandriako (Egipto) autobus-bidaiari talde baten aurka tiro egin zuenean. Bi turista israeldar eta gidari turistiko egiptoar bat hil ziren, eta beste israeldar arin zauritu zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:View of Pompey's Pillar with Alexandria in the background in c.1850.jpg|Ponpeioren Zutabea, Alexandriarekin hondoan 1850. inguruan.
Fitxategi:Pompey's Pillar Greek Inscription.png|Grezierazko idazkuna.
Fitxategi:Pompey's_Pillar_at_Alexandria_(1911)_-_TIMEA.jpg|Zutabea 1911n.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alexandriako Serapeuma
* Alexandria

## Kanpo estekak
Beñat Chassevent

**Beñat Chassevent**, frantsesez, Bernard Chassevent (Miarritze, Lapurdi, 1956) Eusko Arkeologia elkarteburua izan da, zeinetan arkeologoak eta arkeologiazaleak biltzen diren. Elkarte horren bidez indusketak egiten dira, ikerleak bertara erakartzeko asmoz, baita jendea bere ondare hurbilaz sentsibilizatzeko.

2015ean Baigorri eta Luzaide artean den erromatar gairako  Mehatze izeneko kobre  meategia induskatu zuen Eusko Arkeologia taldearekin.

Urte berean, Larzabale-Arroze-Zibitzen dauden Aro Modernoko Maison Jauregiaren hondarrak induskatu zituen.

Euskal kultur erakunde, Eke-ko partaidea izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexandriako tiroketa (2023)

[thumb|250px|[Ponpeioko Zutabea.]]

**Alexandriako tiroketa** 2023ko urriaren 8an gertatu zen, polizia-agente batek Alexandriako (Egipto) autobus-bidaiari talde baten aurka tiro egin zuenean.

Erasoa Ponpeioren Zutabera egindako bidaia batean gertatu zen. Bi turista israeldar eta gidari turistiko egiptoar bat hil ziren, eta beste israeldar arin zauritu zen. Ondoren, erasoaren susmagarria atxilotu egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius variecolor

***Cortinarius variecolor*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Agian kontsumi liteke, baina kalitate eskasa du eta, gainera, beste *Cortinarius* toxiko edo susmagarri batzuekin nahasteko arriskua dago.

Sinonimoak: *Agaricus polychrus*, *Pholiota variecolor*, *Phlegmacium variecolor*, *Cortinarius largus var. variecolor*, *Gomphos variecolor*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. Hemisferikoa, leuna, hasieran more kolorekoa eta gero gorri-adreilu kolorekoa, oso iluna gainazal denean. Geruza bereizgarriarekin, ertz fina eta beherantz biribildua onddo helduan.

**Orriak:** Estu samar, ia itsatsiak oinari, hasieran more kolorekoak eta gero gorri-errearen kolorekoak.

**Hanka:** 6 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa. Argia, gero zurbila ia zurixka-more kolorekoa, erraboilduna, hondoan fibrila moreekin.

**Haragia:** Zurixka edo ñabardura more arinekin, arrexka samarreko kolorekoa helduan. Zapore gozokoa. Lurrustel usain handiarekin.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, grekotik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Variecolor* epitetoa latinetik dator, askotariko, esan nahi duen "varius" hitzetik eta kolorea, esan nahi duen "color" hitzetik. Kolorez aldatzen delako.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius largus* eta *Cortinarius praestans* delakoekin nahasten da. *Cortinarius variecolor* espeziearen ezaugarri berezietako bat da, jariatzen duen lurrustel usaina.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Lurzoru karedunetan hostogalkorren edo koniferoen basoetan. Zirkulutan agertzen da, taldekoia.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keizō Obuchi

japoniar politikaria izan zen. Japoniako lehen ministroa izan zen 1998tik 2000ra.

1963an 26 urterekin Ordezkarien Ganberako kide aukeratu zuten, eta kide gazteena bihurtu zen. Alderdi Liberal Demokratikoan gora egin zuen, eta 1980ko eta 1990eko hamarkadetan Kabineteko idazkari buru eta Kanpo Arazoetako ministro izan zen.

1998an lehen ministro izendatu zuten. Bi helburu nagusiak Errusiarekin bake ituna sinatzea eta Japoniako ekonomia suspertzea izan ziren, gastu publikoa handituz eta zergak jaitsiz.
Apirilaren 1ean bihotzekoa izan zuen eta koma egoeran sartu zen. Apirilaren 5ean Yoshirō Morik ordezkatu zuen eta maiatzaren 14an hil zen.

## Kanpo estekak
Cam Roigard

**Cam Roigard** (Cambridge, 2000ko azaroaren 16a) zeelandaberritar errugbilaria da, uztartze-erdilari postuan aritzen dena. 2021etik Hurricanes taldearekin jokatzen du Super Rugbyn, eta 2020tik Counties Manukau probintziarekin NPC txapelketan. 2023ko uztailaren 29an egin zuen debuta Zeelanda Berriko errugbi selekzioarekin, Melbournen, Australiaren kontra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucila Gamero

**Lucila Gamero Moncada** (Danlí, 1873ko ekainaren 12a &ndash; San Pedro Sula, 1964ko urtarrilaren 23a) mediku, zirujau eta Hondurasko emakume idazle aitzindaria zen. Hondurasko feminismoaren sustatzailetzat ere hartzen da. 

## Biografia 
Manuel de Adalid Gamero Idíaquez doktorea eta Camila Moncada Lazo izan zituen guraso.

Guatemalako Unibertsitatean ikasi nahi bazuen ere, debekatu egin zioten. Hala ere, Hondurasen egin zituen ikasketak, eta 1924an mediku eta zirujau diploma lortu zituen, Hondurasko Unibertsitate Nazional Autonomoan. 1924an, Danliko ospitaleko zuzendaria izan zen, eta osasun-aholkulari gisa ere aritu zen.

Bere obra literarioak eleberri hispanoamerikarraren erromantizismo berantiarra hartzen du; maitasuna eta familia dira bere gai nagusiak. *Blanca Olmedo* (1908) da bere eleberririk ezagunena.

## Argitalpenak 
Besteak obra batzuen artean hurrengo eleberri hauek idatzi zituen:

* *Amelia Montiel* (1892)
* *Adriana y Margarita* (1893)
* *Páginas del corazón* (1897)
* *Blanca Olmedo* (1908)
* *Betina* (1941)
* *Aída*, novela regional (1948)
* *Amor exótico* (1954)
* *La secretaria* (1954)
* *El dolor de amar* (1955)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philippe Gaumont

**Philippe Gaumont** (Amiens, 1973ko otsailaren 22a - Arras, 2013ko maiatzaren 17a) frantziar txirrindularia izan zen. Dopingagatik zigortua izan zen eta gai honi buruz liburu bat idatzi zuen

## Palmaresa 
**1994**
* Poitou-Chanteres Tourra eta etapa bat
**1996**
* Dunkerqueko Lau Egunak
* Tour de l'Oise eta etapa bat
* La Cote Picarde
* 2. Vendéeko Tourrean
**1997**
* Gante-Wevelgem
* Dunkerqueko Lau Egunetako etapa bat
**1998**
* Midi Libreko etapa bat
* 3. Étoile de Bessègesen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geert Van Bondt

**Geert Van Bondt** (Ninove, 1970eko azaroaren 18a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1994tik 2004ra.

## Palmaresa 
**1993**
* 2. Valoniako Tourrean
**1995**
* 3. Nokere Koersen
**1996**
* 2. Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketan
* Stad Sint-Niklas Sari Nagusia
**1997**
* Franko-Belgikar Zirkuituko etapa bat 
**1998**
* Gullegem Koerse
* 2. Brusela-Ingooigemen
**2000**
* Gante-Wevelgem
* Danimarkako Itzuliko etapa bat 
* 2. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 2. E3 Harelbeken
**2002**
* Renania-Palatinatuko Itzuliko etapa bat
* 2. Paris-Bourgesen
**2004**
* 2. Flèche Hesbignonnen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcus Burghardt

**Marcus Burghardt** (1983ko ekainaren 30a) Alemaniar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
### 2001 
Karlgsberg Saria

### 2007 
Gante-Wevelgem

Drei-Lander-Tourreko bi etapa

### 2008 
Frantziako Tourreko etapa bat 

### 2010 
Suitzako Itzuliko bi etapa 

### 2015 
3. Alemaniako Txapelketan

### 2017 
Alemaniako Txapelduna

### 2019 
2. Alemaniako Txapelketan 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Ramos

**Thomas Ramos** (Mazamet, ) frantziar errugbilaria da, atzelari postuan aritzen dena. Top 14ko Stade Toulousaineko jokalaria da 2013tik. 2019ko otsailaren 10ean egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin, Twickenhamen, Ingalaterraren aurka.

## Palmaresa 
### Stade Toulousain 
* Top 14 
** irabazlea: 2019, 2021, 2023, 2024, 2025
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa 
** irabazlea: 2021, 2024
### Frantziako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 2022, 2025
** Grand Slam: 2022

## Erreferentziak 
## Oharrak 
## Kanpo estekak
Felipe Etcheverry

**Felipe Etcheverry Cavanna** (Montevideo, ) uruguaiar errugbilaria da, zabaltzaile eta atzelari postuetan aritzen dena. 2020-2023 bitartean, Peñarol Rugbyn jokatu zuen, eta Miami Sharksen 2024tik aitzina. 2019ko ekainaren 4an egin zuen debuta Uruguaiko hamabosteko selezioarekin, Montevideon, Errusiaren kontra. Zazpiko selekzioarekin ere jokatzen du..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Georg Pencz

**Georg Pencz** (Westheim, c. 1500 &ndash; Leipzig, 1550eko urriaren 11) alemaniar grabatzaile, margolari eta imprimatzailea izan zen.

1523an Nurenbergera bidaiatu zuen eta Albrecht Dürerren tailerrean sartu zen lanean. Italia ere bisitatu zuen eta Veneziako artearen eragina jaso zuen. 1525ean Barthel Beham eta Hans Sebald Beham anaiekin batera espetxeratu zuten Thomas Müntzerren doktrinak zabaltzeagatik eta bataioan, Kristorengan eta transubstantziazioan ez sinesteagatik. Handik gutxira askatu zituzten eta Maisu Txikiak taldeko kide izan ziren.

Nurenbergen, familia aberatsen etxeetako sabaietan trompe-l'oeilak margotu zituen.

1538 inguruan Erroma bisitatu zuen lehen aldiz eta 1540an Nurenbergera itzuli zen. Bertan hiriko margolari izendatu zuten eta arrakasta handia izan zuen erretratuak margotzen.

1550ean Alberto, Prusiako dukeak Gorteko margolari izendatu zuen, baina Pencz Leipzigen hil zen gortera iritsi aurretik.

## Iruditegia 

Pencz.jpg|*Eserita dagoen gazte baten erretratua*, 1544, Galleria degli Uffizi, Florentzia
Georg Pencz, The Triumph of Chastity, NGA 5902.jpg|*Kastitatearen garaipena*
Georg Pencz 001.jpg|*Ottheinrich-en erretratua*
Sturz des Phaeton Hirsvogelsaal.jpg|*Sturz des Phaëthon*
Georg Pencz2.jpg|*Heriotzaren garaipena*

## Kanpo estekak
Varsoviaren bonbardaketa Bigarren Mundu Gerran

**Varsoviaren bonbardaketa Bigarren Mundu Gerran** Poloniaren inbasioan gertatu zen, Alemania Naziak Varsovia 1939ko irailean zehar bonbardatu zuenean, zati luze batean Varsoviako setioaren baitan. 1944an, Varsoviako Altxamenduaren testuinguruan, berriro ere bonbardatu zuten.

Varsoviaren aurkako bonbardaketa etengabea izan zen setioan zehar, irailaren 7, 9, 10, 13, 16, 17, 20, 23 eta 25ean. Azken egun horretan 400 hegazkin erabili zituen Alemaniak bonbardaketan, inoiz gerra batean erabilitako kopururik handiena. Bonbardaketak helburu militarrak deuseztatu zituen, baina helburu zibilak ere asko izan ziren, tartean ospitaleak, elizak edo gune historikoak. Gerran zehar hiriaren %85 inguru suntsitu zen, bonbardaketa, artilleria eta eraikinen suntsiketa planifikatuaren bidez. 

Hiriburuaren defentsan "Warsaw" defentsa sistema zegoen. Irailaren 6ra arte, Jazarpen Brigada egon zen ere. Varsoviaren aurkako eraikin gehienak Luftflotte 1 eta Luftflotte 4 hegazkin unitateek egin zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Ramon

**Albert Ramon** (Brujas, 1920ko azaroaren 1a - Eeklo, 1993ko martxoaren 21a) belgikar txirrindularia izan zen.

1951ko irailaren 11n, Waarschooten inguran jokatzen ari zen lasterketa batean, gurpil zulatu bat konpontzen ari zela, auto batek Albert harrapatu zuen. Zaurien ondorioz elbarritua geratu zen eta bizikleta jarduera utzi behar izan zuen.

## Palmaresa 
**1946**
* Belgikako Itzulia 
**1947**
* Nationale Sluitingsprijs
* 2. Belgikako Itzulian
**1948**
* 2. Flandriako Tourrean
* 2. Gante-Wevelgemen
**1949**
* Paris-Tours
* Brusela-Namur-Brusela
* 2. Houtlandeko Zirkuituan
* 2. Elfstedenronden
**1950**
* Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 2. Schaal Selsen
* 3. Gullegem Koersen
**1951**
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden
* 4. Brusela-Ingooigemen
**1952**
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Brasilgo lehen ministro

**Brasilgo Lehen Ministroa**, ofizialki **Ministroen Kontseiluko lehendakaria**, Brasilgo Gobernuko Arduraduna izan zen 1847tik 1889ra (Brasilgo Inperioan) eta 1961etik 1963ra (Laugarren Errepublikaren garaian).

Legebiltzar-sistema 1847an agertu zen Brasilen Petri II.a enperadorearen menpe eta 1889an monarkia deuseztatu arte mantendu zuen. Sistema hau laburki berreskuratu zen João Goulart presidentearen agintaldian, 1961 eta 1963 artean, eta plebiszitu batekin deuseztatu zen.

## Lehen ministroak 
Zerrenda historiko honetan Lehen Ministro kargua izan duten guztiak agertzen dira.
### Brasilgo Inperioko lehen ministroak (1847-1889) 
### Brasilgo Estatu Batuetako lehen ministroak (1961-1963) 
## Kanpo estekak
Batzar Legegile Zentrala

**Batzar Legegile Zentrala** India britainiarreko botere legegileko (Kontseilu Legegile Inperiala) beheko ganbera izan zen. Inperioaren Kontseilu Legegileak 1919an sortu zuen, eta Montagu–Chelmsford erreformak ezartzerakoan. Indiako Estatu Kontseilua izan zen goi-ganbera.

Indiaren independentziaren ondorioz, Batzar Legegile Zentrala 1947ko abuztuaren 14an desegin zen, eta haren lekua Indiako Batzar Konstituziogileak eta Pakistango Batzar Eratzaileak hartu zuten.

## Kanpo estekak
Herman Frison

**Herman Frison** (Geel, 1961eko apirilaren 16a), belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1983tik 1996ra.

Erretiratu ostean, Lotto-Soudal taldeko kirol zuzendaria izan zen 2015etik 2021era.

## Palmaresa 
**1983**
* 3. Herbehereetako Itzulian eta etapa bat
**1985**
* 3. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan
**1986**
* Meatze Haranetako Itzuliko bi etapa
* Vilvoordeko Sari Nagusia
* 2. Flandriako txapelketan
* 3. Omloop Mandel-Leie-Schelden
**1987**
* Dunkerqueko Lau Egunak eta etapa bat
* Frantziako Tourreko etapa bat
* Maiatzaren Lehena Sari Nagusia
* 2. Flandrian Zeharrean
* 3. Gante-Wevelgemen
* 3. Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketan
**1988**
* Danimarkako Itzuliko etapa bat 
* 2. Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketa
* 3. Druivenkoers Overijsen
**1989**
* 2. Flandriako Tourrean
* 3. Flandriako txapelketan
**1990**
* Gante-Wevelgem
* Nokere Koerse
* 2. De Kustpijl Heisten
* 3. Koloniako Itzulian
**1991**
* Nationale Sluitingsprijs
* 3. Marseillesa Sari Nagusian
**1992**
* 3. Omloop Mandel-Leie-Schelden
**1993**
* Druivenkoers Overijse
* 2. Paris-Bourgesen
* 2. Jef Scherens Sari Nagusian
**1996**
* 4. Het Volken

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Indiako Gobernadore Orokorra

**Indiako Gobernadore Orokorra** (1833tik 1950era eta 1858tik 1947ra, **Indiako Erregeorde eta Gobernadore Nagusia**, edo, laburrean, **Indiako Erregeordea**) Erresuma Batuko erregearen ordezkaria zen, Indiako Enperadore/Enperatriza zen aldetik, eta 1947an Indiako independentziaren ondoren, Indiako Monarkaren ordezkaria. Bulegoa 1773an sortu zen, Fort Williameko Lehendakaritzako gobernadore orokor tituluarekin. Karguak bere lurraldearen gaineko kontrol zuzena besterik ez zuen, baina Ekialdeko Indietako Konpainiako beste funtzionario batzuk gainbegiratzen zituen. Indiako azpikontinentearen gaineko Erresuma Batuaren kontrol osoa 1833an eman zen, eta funtzionarioa "Indiako Gobernadore Orokorra" izenez ezagutu zen hortik aurrera.

1858an, aurreko urteko zipaioen matxinadaren ondorioz, Ekialdeko Indietako Konpainiaren lurraldeak eta aktiboak Koroa Britainiarraren kontrol zuzenaren ezarri ziren; horren ondorioz, Indiako konpainiaren gobernuaren ordez Britainiar Raja sortu zen. Gobernadore Nagusia (orain Erregeordea ere bai) Indiako gobernu zentralaren buru izan zen, eta India britainiarren probintziak administratu zituen, Bengala, Bombay, Madras, Punjabeko Probintzia, Agra eta Oudheko Probintzia Batuak  eta beste batzuk. Hala ere, Indiaren zati handi bat ez zuen gobernu britainiarrak zuzenean gobernatzen; India britainiarraren probintzietatik kanpo, ehunka printze-estatu zeuden, nominalki independenteak edo "estatu natiboak", ez zutenak Gobernu britainiarrarekin edo Erresuma Batuarekin harreman zuzenik, baizik eta monarka britainiarrarekin zuzeneko  omenaldi bidez, enperadore mogolen oinordeko baitziren. 1858. urtetik aurrera, Gobernadore Orokorrak, harremanak Monarkiarekin zuzenean zituela adierazteko, erregeorde titulua gehitu zitzaion.

Erregeorde titulua alde batera utzi zen India britainiarra Indiako eta Pakistango agindupeko lurretan banatu zenean, baina gobernadore nagusiaren bulegoak bereizita jarraitu zuen herrialde bakoitzean, 1950ean eta 1956an, hurrenez hurren, konstituzio errepublikanoak hartu zituzten arte.

## Kanpo estekak
Nadia Hafid

**Nadia Hafid** (Tarrasa, Katalunia, 1990) Bartzelonan finkatutako ilustratzailea da. Arte Ederretan graduatu zen Bartzelonako Unibertsitatean eta Harresiari Aplikatutako Arteak ikasi zituen Lonjako Eskolan. 

## Ilustratzaile 
Ilustrazioa komiki-proiektuekin konbinatzen du, eta etorkizun handiko gaztetzat hartzen da, estilo markatua, minimalista baina kontrastez betea baitu. 

Hainbat argitalpen eta markatarako lan egiten du. Besteak beste, *The* *New Yorker*, The *New York Times*, *The Economist, Monocle Magazine, El País, Ogilvy & Mather*. Gainera, haren marrazkiek hainbat portada jantzi dituzte *El País egunkariaren* *Babelia* gehigarrirako.

## Lanak 
* *El buen padre* (2020, Sapristi)
* *Chacales* (2022, Sapristi)

## Sariak 
* *Mejor Autora Emergente* (2021, Kritikaren Saria, Espainiako Komikietako Kritikoen eta Dibulgatzaileen Elkartea)
* *El Ojo Crítico* (2022, Espainiako Irrati Nazionala)

## Erakusketak 
* *Constelación gráfica, Jóvenes autoras de cómic de vanguardia* (2022, Bartzelonako Centre de Cultura Contemporania)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conxita Herrero

thumb|300x300px|Mahai-ingurua, Autore/Errebelazio Sarirako izendatuekin. Ezkerretik eskuinera: Angux, Javi Rey, Conxita Herrero, Lorenzo Montatore eta Víctor Puchalski. Bartzelonako Komikiaren Nazioarteko Aretoa, 2017.
**Conxita** **Herrero** (El Prat de Llobregat, Katalunia, 1993) kataluniar komiki-marrazkilaria eta kantaria da, abangoardiako komikiaren promesatzat hartua.

## Ibilbidea 
Bartzelonako Massana Eskolan ikasi zuen. Herrerok zenbait fanzin argitaratu ditu autoargitalpen gisa, eta fanzine kolektibo eta feministetan ere parte hartu du, hala nola *Bulbasur* eta *Hits with tits*. 2014az geroztik, VICE aldizkarian kolaboratzen du ilustratzaile gisa.

2016. urtean, *Gran bola de helado (Izozki-bola handia)* Apa Comics argitaletxe independentearekin argitaratu zuen. Protagonisten egunerokotasunari buruzko 17 istorio laburrez osatutako komikia da, eta, horren ondorioz, Bartzelonako Komikiaren Nazioarteko Aretoko Egile Errebelazioaren Sarirako izendatu zuten 2017an. Gertaera horri esker, 2017an ere parte hartu zuen bere marrazkiekin zentsuraren eta adierazpen-askatasunaren aldeko dossier bat argitaratzen, *Ara* egunkariak bultzatua.

Bestalde, bere alderdi artistikoa zabaldu egin da Enborra musika-taldearen abeslari gisa. Pop, punk eta esperimentaleko musika-proiektua da, eta Fermín nebarekin batera sustatu du. Horren ondorioz, 2016. urtean "Autoplacer" musika-maketen lehiaketan parte hartu du, eta hainbat kontzertu eman ditu, besteak beste, "UBko anocheceres" eta La Caja. 2016. urtean, lehen LP-debuta argitaratu zuten Elefant Records diskoetxe independentearekin.

## Lanak 
### Komikiak 
* 2016 – *Gran bola de helado*. Apa Apa Comics. ISBN 978-84-92615-18-6

### Musika 
* *2016 – Tronco - Abducida por formar una pareja*. Elefant Records.

* *2018 – Tronco - Tralará*. Elefant Records.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1935ko Indiako Gobernu Legea

**1935eko Indiako Gobernua Legea** Britainia Handiko Parlamentuak onetsitako legea izan zen, 1935ean Erregeak onetsia. Britainia Handiko Parlamentuak eman zuen legerik luzeena izan zen, 1999ko Londres Handikoko Agintaritzaren Legeak gainditu zuen arte. Bere hedaduragatik, Legea atzerako eraginez zatitu zuen 1935eko Indiako Gobernuaren Legeak bi lege bereizitan.

Legeak ondorio hauek ekarri zituen:

* Birmania eta India britainiarra bereiztea, 1937ko apirilaren 1etik aurrera.
* Indiako Erreserba Bankuaren ezarpena.
* Zerbitzu Publikoen Batzorde Federala (FPSC), probintzia bakoitzeko Zerbitzu Publikoen Batzorde Probintziala (PPSC) eta JPSC ezartzea.
* Auzitegi Federalaren sorrera 1937an.
* Biganberatasuna sei probintziatan (Bombay, Madras, Bengala, Bihar, Assam eta Probintzia Batuak).

## Kanpo estekak
Šako Petrović-Njegoš

*Voivoda* **Šako Petrović-Njegoš** (serbieraz zirilikoan : *Шако Петровић-Његош*), teologo, komandante militar, politikari montenegroar eta Nikolas I.a Montenegroko erregearen lehengusua izan zen.

## Biografia 
Šako Petrović-Njegoš Montenegroko Printzerriko Batzar Nazionaleko lehen presidentea izan zen (1906ko azarotik 1907ko uztailaren 9ra arte), estatuko aholkularia eta 1906an Alderdi Popularraren sortzailea, urte batzuk geroago giltzarria izan zuen alderdia. Petrović-Njegoš dinastiaren tronutik kentzean eginkizuna. Alderdi Popularra Montenegroko lehen alderdi politikoa izan zen.

## Kanpo estekak
Émile Speller

**Émile Speller** ofizial militar luxenburgotar bat eta herrialdeko Gendarmaria eta Boluntarioen Kidegoko (*Corps des Gendarmes et Volontaires*) komandanta izan zen, Alemaniak Bigarren Mundu Gerran Luxenburgoko inbasioan. Gainera, bere karreran zehar Duke Handiko Familiako hainbat kideren laguntzaile eta Gorte Dukal Handiko ganbera izan zen.

## Biografia 
Émile Speller 1875eko urriaren 7an jaio zen Niederanvenen. 1902ko ekainaren 1ean Gorte Dukal Handian bere zerbitzuan hasi zen, Adolfo Luxenburgoko Duke Handiak laguntzaile izendatuta. Ondoren, Gilen Duke Handiaren, Marie Anna dukesa errejentearen, Maria-Adelaida dukesaren eta Karlota dukesaren laguntzaile gisa aritu zen. 1927ko urtarrilaren 12an, kapitain mailara igo zen. 1937ko otsailaren 25ean Speller *Corps des Gendarmes et Volontaires*-eko komandante nagusi izendatu zuten. 1937ko apirilaren 30ean, ministro-agindu bidez izendatu zuten baso-irakaskuntzari buruzko gainbegiratze batzordeko presidente izateko. 1938ko otsailaren 2an Luxenburgoko Auzitegi Militar Goreneko izendatu zuten. 

Speller nagusiak Luxenburgoko tropak berrantolatu zituen 1939ko otsailaren 24an. 1940ko maiatzaren 10ean  Luxenburgoko alemaniar inbasioan indarren komandante izan zen oraindik. Soldadu gehienek ez zuten borrokan parte hartu, guardia-zerbitzurako boluntario zirenak bakarrik zeuden kokatuta muga. Gainontzekoak beren kuartelean geratu ziren, herrialdearen defentsa Gendarmeria Dukal Handiaren esku utziz. Guztira, sei jendarme eta soldadu bat zauritu ziren. Hogeita bi soldadu (sei ofizial eta 16 azpiofizial) eta 54 jendarme harrapatu zituzten. 

Inbasioaren ondoren Speller Gestapok preso egon zen laburki. Aske utzi zuten, baina okupazio osoan zehar estu jarraitu zuten. 1945eko martxoaren 3an, Luxenburgoko gobernu itzuli eta erreformatuak Speller izendatu zuen Armadako 1945eko Pentsio Batzordean. Urriaren 7an, gobernuak atzeraeraginez onartu zuen Spellerren dimisioa, bost urte lehenago indarrean. 1946ko abuztuaren 9an ohorezko koronel titulua eman zioten. Speller-ek gobernuaren zerbitzura jarraitu zuen Gorte Dukal Handiko ganbera gisa. Luxenburgo Hiriko bere etxean hil zen 1952ko urtarrilaren 17an, gaixotasun luze baten ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
De Kustpijl Heist

**De Kustpijl Heist** () Belgikako txirrindulari lasterketa profesional bat da. 

1962. urtean eratu zen. Podiumeko txirrindulari ia guztiak belgikarrak izan dira. Tom Steels eta Peter Van Petegem belgikarrek lasterketa hau irabazi zuten. Michel Cornelisse lasterketa bi alditan irabazi duen txirrindulari bakarra da. Ez da inoiz euskaldunik izan podiumean.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
André Noyelle

**André Noyelle** (Ieper, 1931ko azaroaren 29a - Poperinge, 2003ko otsailaren 4a), Belgikako txirrindularia izan zen, profesionala 1953tik 1962ra.

## Palmaresa 
**1952**
* 15px Olimpiar Jokoetako errepideko proba
* 15px Olinpiar Jokoetako taldekako erlojupekoa
**1953**
* 3. Houtlandeko Zirkuituan
**1954**
* 3. Gullegem Koersen
**1955**
* Amberesko Hiru Egunetako etapa bat 
**1957**
* Elfstedenronde
* Vilvoordeko Sari Nagusia
* 2. Gante-Wevelgemen
**1958**
* 3. Brusela-Ingooigemen
**1959**
* Fourmiesko Sari Nagusia
* 2. Flandriako txapelketan
**1960**
* Ostschweizer Rundfahrt
* 3. Isberguesko Sari Nagusian
**1961**
* Roubaix-Cassel-Roubaix
* 3. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 3. E3 Harelbeken
**1963**
* Omloop van de Vlasstreek
* 3. De Kustpijl Heisten
**1964**
* Pino Cerami Sari Nagusia
* 2. Jef Scherens Sari Nagusian
* 3. Stadsprijs Geraardsbergenen
**1965**
* Mugako Zirkuitua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Noël Van Clooster

**Noël Van Clooster** (Torhout, 1943ko abenduaren 2a - Tielt, 2022ko uztailaren 12a) Belgikako txirrindularia izan zen, profesionala 1966tik 1975era.

Errepidean zein pistan aritu zen. De Kustpijl Heist lasterketa bi aldiz irabazi zuen eta Alain Desaever eta Michel Cornelisserekin batera lasterketa hau gehien irabazi duena da.

## Palmaresa 
**1965**
* Belgikako Amateur Itzulia eta lau etapa
* Kattekoers
**1966**
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* 2. Gante-Wevelgemen
**1967**
* De Kustpijl Heist
* Marcel Kint Sari Nagusia
**1968**
* 5. Andaluziako Itzulian eta etapa bat 
**1969**
* Houtlandeko Zirkuitua
**1970**
* Flandriako txapelketa
* 2. Union Dortmund Sari Nagusian
**1971**
* Brusela-Ingooigem
* 3. Brusela-Meulebeken
* 4. Rund um den Henninger Turmean
**1972**
* De Kustpijl Heist
* 2. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 2. Tour d'Indre-et-Loiren
* 2. Brusela-Meulebeken
* 9. Midi Libren

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Maurice Blomme

**Maurice Blomme** (1926ko urriaren 29a - Roeselare, 1980ko apirilaren 11a), Belgikako txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
**1947**
* Belgikako Militarren Txapelduna
**1949**
* Zottegem Hiriko Sari Nagusia
* Maroko Itzuliko Hiru etapa
* 3. Nazioen Sari Nagusian
* 4. Het Volken
**1950**
* Flandriako txapelketa
* Zottegem Hiriko Sari Nagusia
* Nazioen Sari Nagusia
* Frantziako Tourreko etapa bat
* 3. Schaal Selsean
* 5. Flèche Wallonnen
* 6. Belgikako Itzulian
**1951**
* Brusela-Ingooigem
* Zottegem Hiriko Sari Nagusia
* 2. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 2. Schaal Selsean
**1952**
* Berlare
* Eke
* 2. Gante-Wevelgemen
* 2. Nazioen Sari Nagusian
**1953**
* 4. Paris-Nizan
* 5. Luxenburgoko Tourrean eta etapa bat 
* 5. Nazioen Sari Nagusian
**1954**
* Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunak
* Vilvoordeko Sari Nagusia
* Omloop Mandel-Leie-Schelde
* 9. Paris-Nizan
* 9. Gante-Wevelgemen
**1955**
* Le Bizer
* Oostende
* 3. Brusela-Ingooigemen
* 5. Scheldeprijsean
**1956**
* Oostrozebeke
**1957**
* Tielt

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Thaxterogaster vibratilis

***Thaxterogaster vibratilis*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Mikatzegia da kontsumorako.

Sinonimoak: *Cortinarius vibratilis*, *Myxacium vibratile*, *Agaricus vibratilis*(Basionimoa), *Cortinarius amarus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 50 mm arteko diametrokoa, hasieran koniko-ganbila, kanpai-itxurakoa,  gero zabaldua, titi antzeko batekin, ertz inkurbatua, osoa, laster zuzena, errezelaren hondar zurixkekin; kapelaren azala erdiraino bereiz daiteke, higrofanoa, distiratsua, leuna, likatsua edo glutinosua, biskositate mikatza, okre-laranja kolorekoa edo hori-lehoi kolorekoa, okre zurbil kolorera edo hori zurbil kolorera koloregabetzen da, batez ere lehortzean.

**Orriak:** Ez oso estu, meheak, adnatuak edo adnatu-bihurgunetsuak; okre zurbil kolorekoak, gero okre-kanela kolorekoak.

**Hanka:** 80 mm arteko garaierakoa eta 10 mm arteko lodierakoa, fusiformea eta  klabiforme samarra, betea, likatsua, biskositate mikatza, orrietara pruinaduna, fibrila finekin eta zetaduna; zuria, ondoren zurixka-okre kolorekoa, ukitzean edo zahartzean hori-okre kolorea hartzen du; gortina ez da oso ugaria eta oina kapelaren ertzarekin lotzen du, zeta-antzekoa, hialianoa, zurbila, glutinosua.

**Haragia:** Lodia, laster biguna, zurixka; usain nabarmenik gabea, zapore oso mikatza. 

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Vibratilis* epitetoa latinetik dator, distira egin, distira, esan nahi duen "vibràtilis" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius eburneus* delakoarekin nahas daiteke, honen kapelaren azala zuria da. Baita *Cortinarius causticus* espeziearekin ere, hau sendoagoa da, kapela marroi-gorri kolorekoa du, hori gutxiagorekin.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Koniferoen basoetan (*Pinus*, *Abies*, *Picea*), mendian. Oso urria eta lokalizatua.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Islandia, Europa, Errusia, Japonia, Taiwan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frans Schoubben

**Frans Schoubben** (Tongeren, 1933ko azaroaren 11 &ndash; Tongeren, 1997ko uztailaren 31) Belgikako txirrindularia izan zen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortinarius varius

***Cortinarius varius*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Beste espezie toxiko batzuekin nahasteko aukera dagoenez, hobe da lasai eta sukaldetik urrun uztea.

Sinonimoak: *Agaricus pachypus*, *Agaricus glaucopus var. ß varius*, *Phlegmacium varium*, *Gomphos varius*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 8 eta 12 cm bitarteko diametrokoa. Haragitsua, erdiesferiko-ganbila, gero laua, likatsua, leuna. Hori-laranja kolore eder batekoa, hori-ezti kolorekoa edo lehoi-adreilu kolorekoa, ertzean horiagoa. Ertz fina.

**Orriak:** Estu, marjinatuak, zabalak, lila-purpura kolorekoak eta gero okre-kanela kolorekoak.

**Hanka:** 5 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 1,5 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa. Betea, erraboilduna, borra formakoa, laburra, trinkoa, fibrila edo lihazkiekin, zuria, goiko aldean lila argi kolorekoa, krema kolorekoa oinarrian. Gortina zuria, gero kanela kolorekoa esporen eraginagatik.

**Haragia:** Zuria, solidoa, zertxobait zurixka-horixka kolorekoa oinean. Zaporea gozoa.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, grekotik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Varius* epitetoa latinetik dator, askotariko, esan nahi duen "varius" hitzetik. Kolore eta itxura desberdinak dituelako.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
Erraz ezagutzen den *Cortinarius* bat da, orrien kolore lila ederragatik eta lehoi koloreko kapelarengatik. Oina loditua baino ez du erraboil marjinaturik. *Cortinarius caligatus* delakoak ere urdin kolore bereko orriak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Koniferoen basoetan. Lurzoru karetsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kanariak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pluton (1928)

***Pluton*** gurutzaontzi minatzaile azkarra izan zen, Frantziako Itsas Armadarentzat egina 1920ko hamarkadaren amaieran. 1.000 tropa garraiatu ahal izan zituen minaketa-estalkian, tropak azkar garraiatzeko. Amaitu eta gutxira, aldatu egin zuten, eta artilleriako entrenamendu-ontzi bihurtu zen. *Gueydon* gurutzaontzi blindatu zaharraren ordezkoa izan zan. Bigarren Mundu Gerra hasi baino lehentxeago, bere jatorrizko rolera itzuli zen eta artilleriako entrenamendu-talde gehiena kendu egin zioen. Marokoko Protektoratu Frantsesa zen Casablancara bidali zuten, bertan minatzaile lanak egin ahal izateko, baina agindua bertan behera utzi eta itsas minak lehorreratzeko agindu zioten. 1939ko irailaren 13an lehertu zen minak lurreratzen zituen bitartean. 215 pertsona hil ziren istripuan.

## Kanpo estekak
Edward James Roye

**Edward James Royce** (Newark, Ohio, 1815eko otsailaren 3a - Monrovia, 1872ko otsailaren 11) liberiar politikaria izan zen. Liberiako presidentea izan zen 1870etik 1871ra.

Ohion jaio zen eta 1846an Liberiara emigratu zuen Amerikako Kolonizazio Elkartearen laguntzarekin. Merkatari negozio bat ezarri zuen eta hiru urte geroago politikan hasi zen. Ordezkarien Ganberako presidentea (1848-50), Auzitegi Goreneko epaile nagusia eta Ogasun idazkaria izan zen.

1870eko urtarrilean hartu zuen presidente kargua, eta zailtasun ekonomiko eta finantzario larriei aurre egin behar izan zien. 1871ko urrian kargutik kendu eta espetxeratu egin zuten.

Bertsio ezberdinak daude bere heriotzari buruz. Hil egin zuten, edo agian ito egin zen igerian ihes egin nahian.
Morénike Giwa Onaiwu

**Morénike Giwa Onaiwu** estatubatuar irakasle, idazle, eta pertsona autisten eta GIBa duten pertsonen eskubideen aldeko ekintzailea da. 

## Bizitza 
Ameriketako Estatu Batuetan jaio zen Nigeriako eta Cabo Verdeko etorkinen familian. Bere esanetan, autismoaren ezaugarriak agian gaizki interpretatu zirela «ingurune zurian moldatzen saiatzen ari den pertsona beltz baten ezaugarriak» bezala.

Ameriketako Estatu Batuetako Nazioarteko Unibertsitatean ikasi zuen San Diegon (Kalifornia). Ikasle errefuxiatuekin lan egin zuen proiektu batean eta tutore gisa eskola publikoetan. Nazioarteko Harremanetan lizentziatu ondoren, irabazteko asmorik gabeko sektorean lan egin zuen hainbat talderekin, hala nola emakumeekin, arriskuan dauden nerabeekin eta errefuxiatuekin.

Giza eskubideen aldeko hainbat kanpaina abiarazi eta zuzendu ditu, GIBaren eta autismoaren defentsan zentratuz. 2009an, GIBaren ikerketan parte hartzen hasi zen. Norbaitek GIBa duen familientzako *Positive Playdates* erakundea sortu zuen. Gerora erakunde hau komunitateko ekintzaileei laguntzeko 2014an sortu zuen *Advocacy Without Borders*ekin bat egin zen.

2016tik 2020ra Autistic Self Advocacy Network erakundeko presidenteordea izan zen. Hala ere, 2021ean, eskutitza sinatu zuen Autistic Self Advocacy Networkek arraza gutxiengoak eta adimen baxua duten pertsona autistak isilarazten zituela adierazteko.

Erlijioari dagokionez, kristaua da.

## Lanak 
* Brown, Lydia; Ashkenazy, E.; Giwa-Onaiwu, Morénike, eds. (2017). *All the Weight of Our Dreams: On Living Racialized Autism*. Autism Women's Network. ISBN 9780997504507.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Morénike Giwa Onaiwuren webgunea
Bernhard Eisel

**Bernhard Eisel** (Voitsberg, 1981eko otsailaren 17a) austriar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2002**
* Radclasic-Gleiddorf
**2003**
* Erik Breukink Sari Nagusiko etapa bat
* Limousingo Tourreko etapa bat
**2004**
* Kriterium des Espoirsko etapa bat 
**2005**
* Algarveko Itzuliko bi etapa
* Suitzako Itzuliko etapa bat 
**2006**
* Qatarreko Tourreko etapa bat
* Algarveko Itzuliko etapa bat
* La Panneko Hiru Egunetako etapa bat
* 5. Paris-Roubaixen
* 7.Gante-Wevelgemen
**2007**
* Lancaster Classic 
**2008**
* Algarveko Itzuliko etapa bat
* Paris-Bourges
**2009**
* Suitzako Itzuliko etapa bat
* 2. Kuurne-Brusela-Kuurnen
**2010**
* Gante-Wevelgem
**2011**
* 7. Gante-Wevelgemen
* 7. Paris-Roubaixen
**2012**
* 3. E3 Harelbeken
**2013**
* 7. Gante-Wevelgemen
* 10. Milan-San Remon

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak