open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ritu Menon

**Ritu Menon** (1949ko abenduaren 25) emakume indiar feminista argitaratzaile eta kazetaria da. Batez ere bere idazlanei eta argitaratze lanari esker ezaguna da. Ideologikoki ezkertiarra eta progresista da.

## Ibilbidea 
1984an, Menon Kali for Women argitaletxea sortu zuen. Hau izan zen Indiako lehen argitaletxe erabat feminista. Lan horretan Urvashi Butaliaren laguntza izan zuen. 2003an, Kali for Women itxi behar izan zuen; itxieraren arrazoiak bi izan ziren nagusiki: arazo ekonomikoak eta Menonen zein Butaliaren arteko diferentziak. Ondoren, Menonek beste argitaletxe feminista sortu zuen: Women Unlimited.

Menonek, kazetari gisa, artikulu ugari argitaratu ditu. Bere lanen gai nagusietariko bat emakumeen aurkako biolentzia salatzea izan da. Bere kritiken beste helburuak emakumeen gainean erlijioek duten ikuspegia eta gizartean generoaren inguruko bazterketak.

## Obra 
* Ritu Menon, Kamla Bhasin: "Recovery, Rupture, Resistance: Indian State and Abduction of Women during Partition", *Economic and Political Weekly*, 24. April 1993.
* Ritu Menon, Urvashi Butalia: *Making a Difference: Feminist Publishing in the South*. Bellagio 1995, Bellagio Publishing Network.
* Ritu Menon, Florence Howe: *Publishing for Social Change*. New Delhi eta New York 1996.
* Ritu Menon, Kamla Bhasin, Nighat Said Khan (Hrsg.): *Against All Odds.* Kali for Woman, 1996.
* Ritu Menon, Kamla Bhasin: ''Borders & Boundaries: Women in India's Partition*. Piscataway, NJ 1998; Rutgers University Press.
* "Reproducing the Legitimate Community: Secularity, Sexuality, and the State in Postpartition India". *Appropriating Gender: Women's Activism and Politicized Religion in South Asia''. Patricia Jeffrey eta Amrita Basu argitaratzaileak. Londres 1998, Routledge.

## Saria 
* 2011n, Menon eta Butalia elkarrekin Padma Shri saria jaso zuten. Sari hau Indiako Gobernuak ematen duen aitorpen zibil garrantzitsua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ritu Menon Women Unlimited webgunean.
* :Ritu Menon Women's World webgunean.
* :Elkarrizketa Firspost webgunean, 2021/07/13
Urrixate jauregia

**Urrizeta**, **Urrixate** edo **Urrijate** Markina-Xemeinen dagoen jauregia da, Plazakola izeneko parajean.

## Historia 
1489ko dokumentuetan bada etxearen berri. lehenago bertan egondako dorretxe baten gainean.

* Burdinola: Artibaiek puntu honetan egiten duen meandro estuak osatzen duen penintsula naturala ur-saltoa egiteko baliatu zuen, ia antapararik eraiki beharrik gabe. Gaur egunean zentral hidroelektrikoa dago bertan. Olagizonen eliza izateko eraiki omen zen. Ermita barruan marmolezko hilobi bat dago, armarriarekin, eta bertan "*Panteón de la Familia Ibarr**a. RIP*" irakur daiteke. 1979an ezezagunen eraso bat jasan zuen, sua hartuz eta santuen irudiak erreta. 1991ean oso hondatua zegoen, teilatua jausita eta ate barik. beste batzuek 1704 eta 1796 urteen artean eginikoa dela diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Domitila García de Coronado

**Domitila García Doménico de Coronado** (Camaguey, 1847ko maiatzaren 7a &ndash; Habana, 1937ko irailaren 18a) kubatar idazlea, kazetaria, argitaratzailea eta irakaslea izan zen, emakume aitzindaria.bere herrialdean kazetaritza praktikatzen lehena.

1891ko maiatzaren 17an Emakume Tipografoen Akademia sortu zuen. Hainbat argitalpen sortu eta idatzi zituen, besteak beste *La Antorcha* eta *El Céfiro* egunkariak, Sofía Estevezekin batera (1848-1901); gainera, *La Mujer* —Aída Peláez de Villa Urrutia eta Isabel Margarita Ordetxekin batera— idatzi zuen. Bestalde, Kubako idazleen lehen antologia argitaratu zuen 1868an, *Álbum poético fotográfico de escritoras cubanas (Kubako* *idazleen argazki-album poetikoa)* izenekoa.

Habanan hil zen 90 urte zituela.Honako hau idaztea eskatu omen zuen:“…Al pisar mis compatriotas la tierra que cubre mis despojos, digan enternecidos: Dignificó a la mujer en general y erigió pedestales a las cubanas que yacían en el olvido…”.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giuseppe Zanardelli

**Giuseppe Zanardelli** (Brescia, 1826ko urriaren 26a - Moderno, 1903ko abenduaren 26a) italiar legegizon eta politikaria izan zen. Italiako lehen ministroa izan zen 1901etik 1903an.

Italiako Lehen Independentzia Gerran austriarren aurka borrokatu ondoren, zuzenbidea ikasi zuen Pisan. 1859an Suitzara erbesteratu zen, baina Bresciara itzuli zen Italiako Bigarren Independentzia Gerran hiriaren matxinada antolatzeko.

Ezkerreko kidea, 1859an diputatu hautatu zuten. 1870eko hamarkadatik aurrera Herri Lan, Barne eta Justizia ministro izan zen. 1901ean gobernua osatu ahal izan zuen ezker muturraren laguntzarekin. Bi urte geroago, dimisioa eman zuen, osasun-arrazoiengatik.

Hizlari bikaina izan zen. Burgesia lonbardiarraren eta XIX. mendeko liberalismoaren ordezkaria, boto-eskubidea zabaltzea, antiklerikalismoa, askatasun zibilak, merkataritza askea, kontzientzia-askatasuna eta dibortzioa  babestu zuen.
Aizpe

**Aizpe** Urraulbeiti udalerriko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

1422n jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Urraulbeitiko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *aizpetarrak* ziren.

## Izena 
*Aizpe* toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Aizpe* (1027)
* *Ayçpe* (1087)
* *Aizpe, Sopeña* (1109)
* *Azpe* (1121)
* *Ayzpe* (1366)
* *Aizpe* (1534)
* *Aizpe* (1800)
* *Aizpe* (1956)

## Geografia 
Aizpe Urraulbeiti ibarran dago.

### Inguru naturala eta kokapena 
Urraulbeiti Zangozako merindadeko herria da eta Nafarroako hiriburutik 36 kilometrora dago. Udaletxea Artiedan dago. Erliebe txikiko ibarra da. Lautada bat osatzen du, Longida, Erromantzatua eta Urraulgoiti ibarretatik jarraitzen duena, nahiz eta azken kasu horretan Ugarrongo arroilak eten egiten duen.

### Klima 
Urraulbeitiko klima azpimediterraneoa da, eta urteko batez besteko tenperatura 12,5&nbsp;°C ingurukoa da. Urteroko egun euritsuak 100 inguru dira, eta jausitako prezipitazioa 850mm-koa.

Basoa nahiko urria da, eta zuhaitz gehienak pinuak dira, Austriatik birlandaturiko zuhaitzak. Horrez gain, ameztiak eta zumeak ageri dira udalerriko gunerik lehor eta eguzkitsuenetan.

#### Estazio meteorologikoak 
Urraulbeitin dagoen Artieda kontzejuan, itsasoaren mailatik 456 metrora, Nafarroako Gobernuak 1954an jarritako estazio meteorologikoa dago.

## Historia 
Gaur egun Urraulbeitin kokatzen da, XI. mendean Longidan eta XIV. mendean Itzagaondoan agertzen den arren. Izurrietako San Salbatore monasterioarekin eta Santa Zezilia elizarekin Iruñeko Santa Mariara joan zen, eta bertako gotzainak multzo osoa, gehi dagokion parrokia-eliza, Leireko abadiari transferitu zion 1150ean. Haren barruan ospitaletarrek eta Besollako markesek ondasunak izan zituzten.

Hainbat kanpainatan industua izan da (1976, 1983, 1984), eliza erromaniko baten zati bat eta herri hustuko zenbait etxe lurpetik atereaz, ia guztiak mendi magaletan mailakatuak, garaiko kultura materialaren aztarnez gain. 1366an hiru su zituen, eta 1422 baino lehen jendez hustu zen. Hala ere, 1887ko (16 bizt.) eta 1930eko (13 bizt.) Biztanleriaren Izendegietan agertzen da, ziur aski akats gisa.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Urraulbeiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak
Amalia Mallén

**Amalia Mallén de Ostoloza** saiogile, itzultzaile, sufragista eta ekintzaile feminista kubatarra izan zen. Kanpaina sufragistaren bultzatzaileetariko bat iKuban 1910eko hamarkadatik aurrera, Digna Collazorekin eta Aída Peláez de Villa Urrutiarekin batera; esparru horretan, bere herrialdean emakumearen botoa bilatzen zuten lehen erakundeen sorreran parte hartu zuen, hala nola Alderdi Nazional Feminista (1912),  eta Alderdi Sufragista (1913). Gainera, 1913an La Luz egunkariaren eta El Sufragistaren zuzendaria izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Being the Ricardos

***Being the Ricardos*** 2021eko Aaron Sorkin estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko biografikoa da.

## Argumentua 
Lucille Ball eta Desi Arnaz mehatxupean daude *Being The Ricardos* kameren atzean dagoen draman, desprestigio politikoa eta tabu kulturalak direla eta. Bere harreman erromantiko eta profesionalaren ikuspegi argigarri baten bidez, pelikulak gidoilarien aretora eta soinu-estudiora eramaten du ikuslea, eta Ball eta Arnaz ate barrura zer gertatzen zaien erakusten du aste kritiko batean, *I Love Lucy* bere sitcom berritzailearen ekoizpenean.

## Aktoreak 
* Nicole Kidman: Lucille Ball
* Javier Bardem: Desi Arnaz
* J.K. Simmons: William Frawley
* Nina Arianda: Vivian Vance
* Tony Hale: Jess Oppenheimer
** John Rubinstein: Jess Oppenheimer zaharra
* Alia Shawkat: Madelyn Pugh
** Linda Lavin: Madelyn Pugh zaharra
* Jake Lacy: Bob Carroll
** Ronny Cox: Bob Carroll zaharra
* Clark Gregg: Howard Wenke
* Nelson Franklin: Joe Strickland
* Jeff Holman: Roger Otter
* Jonah Platt_ Tip Tribby
* Christopher Denham: Donald Glass
* Brian Howe: Charles Koerner
* Ron Perkins: Macy
* Baize Buzan: Mary Pat
* Matt Cook: 1st AD
* Josh Bednarsky: P.A. Bill
* Dana Lyn Baron: Miss Rosen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Belén Aramburu

**María Belén Aramburu** (1962ko abuztuaren 1a), Politika Zientzietan lizentziatua eta Argentinako irrati-telebista aurkezlea da.

## Biografia 
1987an hasi zen telebistan lanean, orduz geroztik programa ugari zuzendu ditu (aurkezlekidea), hala nola 1990 eta 1993 artean 13. katean emititu zen *360 todo para ver* ziklo *gogoangarria, esaterako.* Bere irratsaioetatik, Radio Continentalen 2001eko *La Ventana* saioa nabarmentzen da. 2009tik 2013ko azarora bitartean *Tarde a tarde* zikloa zuzendu zuen C5N albistegiaren eskutik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
GrAL Saria

**GrAL Saria** edo **Gradu Amaierako Lanaren Saria** unibertsitateko gradu amaierako lan onenari ematen zaion saria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta González Gómez

**Marta González Gómez** (Bilbo, 1961eko maiatzaren 13a - Nejapan, Santa Ana, El Salvador, 1990eko abenduaren 24a) Bilboko medikua eta FMLN taldeko kidea izan zen, El Salvador-eko armadaren eraso batean eraila.

## Biografia 
Bilbon jaio zen 1961ean. Lehenengo ikasketak Indautxuko Carmelitas de la Caridad ikastetxean egin zituen, 1977ra arte, familiarekin Madrilera joan zenean. Batxilergoa eta UBI bukatu zuenean, medikuntza ikasi zuen Madrileko Unibertsitate Autonomoan, Niño Jesús eta La Princesa ospitaleetan praktikak eginez. 1987tik 1988ko abendura arte  Nikaraguan egon zen  Estelíko ospitale batean lan egiten eta gero hainbat medikuntza ekintzetan parte hartzen (txertoak eta prestakuntza besteak beste).

1989 Madrilera bueltatu zen eta Erdi Ameriketako erakunde batzuekin kolaboratzen eta bere burua hainbat gaitan prestatzen egon zen bertan, 1990ean El Salvadoreko Gerra Zibilera joan arte. Han, Asociación Salvadoreña Promotora de la Salud-en mediku aritu zen eta azaroan, FMLN-ean sartu zen internazionalista "Begoña" goitizenarekin, Begoña García Arandigoyen-en omenez, zeinak hilabete batzuk arinago paramilitarrek bahitua eta erahila izan zen. 

El Salvadorreko armadak Frente Farabundo Martí de Liberación Nacional (FMLN) delakoari egin zion erasoan bizia galdu zuen Bilboko medikuak, 29 urte zituela. Gabon gaua igarotzen ari zirenean Adelaida herrizkan, Nejapa udalerrian (El Salitre kantoian), populazio zibilarekin batera eta, su-etena adostu bazuten ere, El Salvadorreko armadak erasotu egin zituen. Espainiako enbaxadak heriotzaren berri eman zuen 1991ko urtarrilaren 10ean eta senitartekoen eskariz gorputzaren errepatriazioan lagundu zuen. Derioko hilerrian lurperatu zuten familiako panteoian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Homenaje a la bilbaína Marta González en la celebración del Aberri Eguna en Nejapa (14-04-2013)
*«Impunidad en El Salvador» . En *El País, Cartas al director* ISSN 1134-6582. (Noiz kontsultatua: 2021-12-26)
* Marta González Gómez, 30 urte zurekin -30 años contigo (Aixina Produccions Audiovisuals, 2021)
* La lluita a la motxilla = La lucha en la mochila = Borroka motxilan (Aixina Produccions Audiovisuals, 2013-04-08)
Fourni

**Fourni** edo **Fournoi Uharteak** ( **Foúrnoi Korséon**), Egeo itsasoan kokatutako greziar uharte gutxi batzuez osatutako artxipelago txiki bat da, Ikaria, Samos eta Patmos uharteen artean. Izena uharte nagusia denetik hartzen du artxipelagoak.

Bi uharte nagusiak, Fourni eta Thymaina, dira bakarrik biztanleak dituztenak, baina uda partean Ágios Minás (hauen ekialdean kokatua) delakoan ere izaten da jenderik.

thumb|center|300px|Fourni uharteak.

## Kanpo estekak
Georgios Rallis

**Georgios Ioannou Rallis** (; Atenas, 1918ko abenduaren 26a - *ibidem*, 2006ko martxoaren 15a) greziara politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1980tik 1981era.

Zuzenbidea eta Zientzia politikoak ikasi zituen Atenasko Unibertsitatean. Lizentziatu berria, Italiak Greziaren inbasioaren aurka borrokatu zen Bigarren Mundu Gerran. 1946-49ko Gteziako Gerra Zibilean ere esku hartu zuen.

1950ean aukeratu zuten lehen aldiz diputatu, eta 1993an utzi zuen Legebiltzarra. 1954an izendatu zuten lehen aldiz ministro. Konstantinos Karamanlisen gertuko kolaboratzailea izan zen eta hainbat ministerio egin zituen.

Barne ministroa zen koronelen estatu-kolpea gertatu zenean eta kolpea zapuzten saiatu zen. Espetxeratu eta ondoren Kasos uharteko erbestera bidali zuten.

Demokrazia Greziara itzuli ondoren, Demokrazia Berria alderdiko gobernuetan ministro izan zen hainbat aldiz. 1980ko maiatzean lehen ministro hautatu zuten, baina 1981eko urrian galdu zuen kargua, sozialistek hauteskundeak irabazi ondoren.
EFREI Paris

**EFREI Paris**, lehenago ''École française d'électronique et d 'informatique*, Frantziako ingeniaritza eskola pribatu bat da, Villejuif-en, Île-de-France, Paris hegoaldean. Bere ikastaroak, informazioaren teknologian eta kudeaketan espezializatuak, estatuaren laguntzarekin ematen dira.

EFREI 1936an sortu zen *École Française de Radioélectricité'' bezala.

Bi urteko masterrak 12 ikasgai eskaintzen ditu: Informazio Sistema eta Cloud Computing, Business Intelligence, Software Ingeniaritza, IS Segurtasuna, Irudiak eta Errealitate Birtuala, Finantzarako IT, Bioinformatika, Big Data, Avionika eta Espazioa (sistema txertatuak), Adimentsua. Sistemak eta Robotika, Energia Berriak eta Sistema Adimendunak, Sarea eta Birtualizazioa.

## Lizentziatu ospetsuak 
* Pol Pot, Kanputxeako lehen ministroa 1975 eta 1979 urteen bitartean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robertito Funes Ugarte

**Roberto Funes Ugarte** (Mendoza, 1974ko apirilaren 3a) **Robertito** izenez ezagunagoa, kazetari eta aurkezle argentinarra da.

2009 eta 2020 artean C5N kanaleko hainbat ziklotan aritu zen.   2020ko azaroaz geroztik, *¿Quién sabe más de Argentina?* Telebista Publikoaren eskutik, Telefe Noticiasen kronikari lanetan aritzeaz gain. 

## Biografia 
Funes Ugarte Mendoza hirian jaio zen nahiz eta bere gurasoak Buenos Aireskoak izan. Probintzia horretan bizi izan zen 17 urte zituen arte, batxilergoa amaitu zuenean, Colegio Universitario Centralean, eta gero Buenos Airesera joan zen bizitzera. Argentinako Unibertsitate Katolikoan ikasi zuen eta *La Nación* egunkarian bekadun gisa hasi zen, gero Mexikon eta Espainian bizi izan zen Televisa, Telemundo, Much Music eta Telecinco bezalako telebista kateetan lanean. Kazetaritzan*,  Caras*, *Luz*, *ELLE*, *Vogue España*, *Esquire*, *Bacanal*, *Cuisine et Vins* aldizkarietako erredakzioetatik igaro zen. Geroago Buenos Airesera itzuli zen eta Argentinako hiriburutik CNN en Español-en hasi zen lanean *Showbiz* eta *Café CNN* bezalako programetarako kolaboratzaile gisa; C5N kateko moda eta entretenimendu kazetari gisa ere hasi zen lanean.  Funes Ugarte Radio Rivadavia-n *Bon vivant* programan eta Radio Uno-n *Cotevá cotevá* programan ere aritu da. 

## Ibilbidea 
### Telebista 
### Irratia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baby Etchecopar

**Ángel Pedro Etchecopar** (1953ko otsailaren 16a), **Baby Etchecopar** izenez ezagunagoa, aktore eta telebista-irrati-aurkezlea argentinarra da. Gaur egun, gaueko *Basta Baby tertulia* saioa aurkezten du A24n. 

*El ángel del mediodía saioarekin* Radio 10eko giltzarria izan zen. Batzuetan Politikan zentratuta, polemikotzat jotzen da Argentinako hedabideetan arrazakeria eta misoginia leporatuta. Iruzkin diskriminatzaileengatik eta Emakumeen Eskubideen aktibisten telefono zenbaki pertsonalak agerian uzteagatik zigortu zuen Argentinako epaile batek 2018an. Eskubide Zibileko ikasgaietara joateko eta bere ikuskizunaren minutu batzuk emateko agindua eman zioten, feminismoaren arrazoiei buruz eztabaidatzeko.  

Aktore gisa ere ibilbidea izan zuen. *Contrafuego* telebista saioan protagonista izan zen eta antzerki aurkezpen batzuk egin zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
5. Sinfonia

**5. Sinfonia** honakoa izan daiteke:
* 5. Sinfonia (Alwyn)
* 5. Sinfonia (Arnold)
* 5. Sinfonia (Bax)
* 5. Sinfonia (Beethoven)
* 5. Sinfonia (Bentoiu)
* 5. Sinfonia (Bruckner)
* 5. Sinfonia (Chávez)
* 5. Sinfonia (Ching)
* 5. Sinfonia (Davies)
* 5. Sinfonia (Diamons)
* 5. Sinfonia (Dvořák)
* 5. Sinfonia (Enescu)
* 5. Sinfonia (Ficher)
* 5. Sinfonia (Gillis)
* 5. Sinfonia (Glazunov)
* 5. Sinfonia (Hanson)
* 5. Sinfonia (Harbison)
* 5. Sinfonia (Harris)
* 5. Sinfonia (Haydn)
* 5. Sinfonia (Michael Haydn)
* 5. Sinfonia (Henze)
* 5. Sinfonia (Honegger)
* 5. Sinfonia (Mahler)
* 5. Sinfonia (Martinů)
* 5. Sinfonia (Melartin)
* 5. Sinfonia (Mendelssohn)
* 5. Sinfonia (Mennin)
* 5. Sinfonia (Milhaud)
* 5. Sinfonia (Mozart)
* 5. Sinfonia (Nielsen)
* 5. Sinfonia (Penderecki)
* 5. Sinfonia (Piston)
* 5. Sinfonia (Prokofiev)
* 5. Sinfonia (Raff)
* 5. Sinfonia (Rautavaara)
* 5. Sinfonia (Ries)
* 5. Sinfonia (Rochberg)
* 5. Sinfonia (Rouse)
* 5. Sinfonia (Rubbra)
* 5. Sinfonia (Sallinen)
* 5. Sinfonia (Schnittke)
* 5. Sinfonia (Schubert)
* 5. Sinfonia (Sessions)
* 5. Sinfonia (Xostakovitx) 
* 5. Sinfonia (Sibelius)
* 5. Sinfonia (Simpson)
* 5. Sinfonia (Txaikovski) 
* 5. Sinfonia (Ustvolskaya)
* 5. Sinfonia (Vaughan Williams)
* 5. Sinfonia (Vieru)
* 5. Sinfonia (Villa-Lobos)
* 5. Sinfonia (Williamson)
Propithecus deckenii

***Propithecus deckenii*** Indriidae familiako ugaztun primate espeziea da. Lemur guztiak bezala, Madagaskarreko endemikoa da, Mahajanga eta Toliara iparraldean, uhartearen mendebaldean; Mahavavy ibaiaren iparraldean eta Manambolo ibaiaren hegoaldean, Tsirimbihina ibaia gainditu gabe, *Propithecus verreauxi*ren iparraldeko muga egiten duen lekuan.

## Taxonomia 
Iraganean, *P*. verreauxiren subespezie bat zen. Zenbait autorek uste dute espezie hori *P*. coronatus-en sinonimo dela. Haren iparraldeko mugak argiak dira, eta Mahavavy eta Betsiboka ibaiek bereizten dituzte, baina ibaiaren jatorriaren aldean hibridoak aurkitu dira; edo uharteetan, non tarteko kolorazioko indibiduoak aurkitu diren. Are gehiago, itsasotik urrunen dagoen eremuan, Bongolava mendigunean, bi espezieen kolore-patroia duten indibiduoak ikusi dira.

## Deskribapena 
Bere gorputza 42 eta 48 cm artekoa da, gehi 50 edo 60 cm arteko isatsa, eta 2,5-3 kilogramora bitarteko pisua du; beraz, genero horren barruan espezie txikia da. Bizkarretik, zurixka krematsua da, tonu gorrituak ditu buruan, sorbaldetan eta izterretan. Aurpegia zuria eta beltza da, eta orban zurixka bat du muturrean.

## Bizimodua 
Haien dietari, portaerari eta ekologiari buruzko datuak oso urriak dira, eta ez dira askatasunean dauden aleetan aztertu. Hala ere, bi eta hamar ale bitarteko taldeak osatzen dituztela uste da. Baso lehor hostogalkorretan bizi da eta habitataren degradazioarekiko nahiko erresistenteak dirudite. Soalala hiriko eukaliptoetan ere ikusi ahal izan dira. Eguneko bizitza dute eta zuhaitzetan bizi ohi dira.

## Arriskuak 
IUCNren Zerrenda Gorrian duen estatusa «galzorian» da, azken hiru belaunaldietan (50 bat urte) biztanleria erdira jaitsi delako, bizi zen azalera-laurden bat galdu duelako. Habitat hori larre bihurtu da aziendarentzat, suteen bidez eta egurra biltzeko deforestazio bidez. Oso litekeena da hurrengo hiru belaunaldietan populazioa berriro %50 murriztea babes-neurririk hartzen ez bada. CITESen I. eranskinak babesten du, eta Madagaskarren eremu babestuen barruan daude populazioak. Ez da ehizatzen, tabua baita banaketa-barruti gehienetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2. Sinfonia

**2. Sinfonia** honakoa izan daiteke:

*2. Sinfonia (Akses)
*2. Sinfonia (Albert)
*2. Sinfonia (Alwyn)
*2. Sinfonia (Arel)
*2. Sinfonia (Arnold)
*2. Sinfonia (Balakirev)
*2. Sinfonia (Asia)
*2. Sinfonia (Balakirev)
*2. Sinfonia (Barber)
*2. Sinfonia (Bax)
*2. Sinfonia (Beethoven)
*2. Sinfonia (Berkeley)
*2. Sinfonia (Bernstein)
*2. Sinfonia (Berwald)
*2. Sinfonia (Borodin)
*2. Sinfonia (Brahms)
*2. Sinfonia (Brian)
*2. Sinfonia (Bruch)
*2. Sinfonia (Bruckner)
*2. Sinfonia (Brustad)
*2. Sinfonia (Chávez)
*2. Sinfonia (Ching)
*2. Sinfonia (Clementi)
*2. Sinfonia (Copland)
*2. Sinfonia (Corigliano)
*2. Sinfonia (Cowell)
*2. Sinfonia (Davies)
*2. Sinfonia (Diamond)
*2. Sinfonia (d'Indy)
*2. Sinfonia (Dohnányi)
*2. Sinfonia (Draeseke)
*2. Sinfonia (Dutilleux)
*2. Sinfonia (Dvořák)
*2. Sinfonia (Elgar)
*2. Sinfonia (Enescu)
*2. Sinfonia (English)
*2. Sinfonia (Ficher)
*2. Sinfonia (Furtwängler)
*2. Sinfonia (Geißler)
*2. Sinfonia (in One Movement)(Gipps)
*2. Sinfonia (Glass)
*2. Sinfonia (Glazunov)
*2. Sinfonia (Glière)
*2. Sinfonia (Goldmark)
*2. Sinfonia (Górecki)
*2. Sinfonia (Hanson)
*2. Sinfonia (Harbison)
*2. Sinfonia (Hartmann)
*2. Sinfonia (Haydn)
*2. Sinfonia (Michael Haydn)
*2. Sinfonia (Henze)
*2. Sinfonia (Honegger)
*2. Sinfonia (Hovhaness)
*2. Sinfonia (Ivanovs)
*2. Sinfonia (Ives)
*2. Sinfonia (Khachaturian)
*2. Sinfonia (Liebermann)
*2. Sinfonia (Lilburn)
*2. Sinfonia (Lutosławski)
*2. Sinfonia (MacMillan)
*2. Sinfonia (Madetoja)
*2. Sinfonia (Magnard)
*2. Sinfonia (Mahler)
*2. Sinfonia (Marco)
*2. Sinfonia (Martinů)
*2. Sinfonia (Méhul)
*2. Sinfonia (Melartin)
*2. Sinfonia (Mendelssohn)
*2. Sinfonia (Milhaud)
*2. Sinfonia (Moore)
*2. Sinfonia (Mozart)
*2. Sinfonia (Myaskovsky)
*2. Sinfonia (Natra)
*2. Sinfonia (Nielsen)
*2. Sinfonia (Paine)
*2. Sinfonia (Pärt)
*2. Sinfonia (Penderecki)
*2. Sinfonia (Piston)
*2. Sinfonia (Prokofiev)
*2. Sinfonia (Rachmaninoff)
*2. Sinfonia (Raff)
*2. Sinfonia (Rautavaara)
*2. Sinfonia (Rimsky-Korsakov)
*2. Sinfonia (Rochberg)
*2. Sinfonia (Rouse)
*2. Sinfonia (Roussel)
*2. Sinfonia (Rubbra)
*2. Sinfonia (Saygun)
*2. Sinfonia (Say)
*2. Sinfonia (Scherber)
*2. Sinfonia (Schmidt)
*2. Sinfonia (Schnittke)
*2. Sinfonia (Schubert)
*2. Sinfonia (Schumann)
*2. Sinfonia (Scriabin)
*2. Sinfonia (Sessions)
*2. Sinfonia (Shostakovich)
*2. Sinfonia (Sibelius)
*2. Sinfonia (Simpson)
*2. Sinfonia (Strauss)
*2. Sinfonia (Suk)
*2. Sinfonia (Svendsen)
*2. Sinfonia (Szymanowski)
*2. Sinfonia (Tchaikovsky)
*2. Sinfonia (Tippett)
*2. Sinfonia (Ustvolskaya)
*2. Sinfonia (Vaughan Williams)
*2. Sinfonia (Villa-Lobos)
*2. Sinfonia (Walton)
*2. Sinfonia (Weill)
*2. Sinfonia (Wellesz)
*2. Sinfonia (Wetz)
*2. Sinfonia (Williamson)
*2. Sinfonia (Wingate)
*2. Sinfonia (Zemlinsky)
1. Sinfonia

**1. Sinfonia** honakoa izan daiteke:

* 1. Sinfonia (Albert)
* 1. Sinfonia (Alwyn)
* 1. Sinfonia (Arnold)
* 1. Sinfonia (Balada)
* 1. Sinfonia (Balakirev)
* 1. Sinfonia (Barber)
* 1. Sinfonia (Bax)
* 1. Sinfonia (Beethoven)
* 1. Sinfonia (Ben-Haim)
* 1. Sinfonia (Bernstein)
* 1. Sinfonia (Berwald)
* 1. Sinfonia (Brahms)
* 1. Sinfonia (Branca)
* 1. Sinfonia (Brian)
* 1. Sinfonia (Bruch)
* 1. Sinfonia (Bruckner)
* 1. Sinfonia (Carter)
* 1. Sinfonia (Chávez)
* 1. Sinfonia (Clementi)
* 1. Sinfonia (Copland)
* 1. Sinfonia (Corigliano)
* 1. Sinfonia (Davidson)
* 1. Sinfonia (Davies)
* 1. Sinfonia (Diamond)
* 1. Sinfonia (Dohnányi)
* 1. Sinfonia (Dutilleux)
* 1. Sinfonia (Dvořák)
* 1. Sinfonia (Elgar)
* 1. Sinfonia (Enescu)
* 1. Sinfonia (English)
* 1. Sinfonia (Ficher)
* 1. Sinfonia (Frankel)
* 1. Sinfonia (Furtwängler)
* 1. Sinfonia (Glass)
* 1. Sinfonia (Glazunov)
* 1. Sinfonia (Gottschalk)
* 1. Sinfonia (Hanson)
* 1. Sinfonia (Harbison)
* 1. Sinfonia (Hartmann)
* 1. Sinfonia (Haydn)
* 1. Sinfonia (Michael Haydn)
* 1. Sinfonia (Henze)
* 1. Sinfonia (Herrmann)
* 1. Sinfonia (Hill)
* 1. Sinfonia (Honegger)
* 1. Sinfonia (Hovhaness)
* 1. Sinfonia (Ives)
* 1. Sinfonia (Kalinnikov)
* 1. Sinfonia (Lilburn)
* 1. Sinfonia (Lutosławski)
* 1. Sinfonia (MacMillan)
* 1. Sinfonia (Madetoja)
* 1. Sinfonia (Magnard)
* 1. Sinfonia (Mahler)
* 1. Sinfonia (Martinů)
* 1. Sinfonia (de Meij)
* 1. Sinfonia (Melartin)
* 1. Sinfonia (Mendelssohn)
* 1. Sinfonia (Mennin)
* 1. Sinfonia (Milhaud)
* 1. Sinfonia (Mohaupt)
* 1. Sinfonia (Mozart)
* 1. Sinfonia (Miaskovski)
* 1. Sinfonia (Natra)
* 1. Sinfonia (Nielsen)
* 1. Sinfonia (Paine)
* 1. Sinfonia (Pärt)
* 1. Sinfonia (Penderecki)
* 1. Sinfonia (Piston)
* 1. Sinfonia (Popov)
* 1. Sinfonia (Price)
* 1. Sinfonia (Prokofiev)
* 1. Sinfonia (Rachmaninoff)
* 1. Sinfonia (Raff)
* 1. Sinfonia (Rimsky-Korsakov)
* 1. Sinfonia (Rouse)
* 1. Sinfonia (Rubbra)
* 1. Sinfonia (Sallinen)
* 1. Sinfonia (Scherber)
* 1. Sinfonia (Schnittke)
* 1. Sinfonia (Schubert)
* 1. Sinfonia (Schumann)
* 1. Sinfonia (Scriabin)
* 1. Sinfonia (Sessions)
* 1. Sinfonia (Xostakovitx)
* 1. Sinfonia (Sibelius)
* 1. Sinfonia (Simpson)
* 1. Sinfonia (Spohr)
* 1. Sinfonia (Stanford)
* 1. Sinfonia (Still)
* 1. Sinfonia (Strauss)
* 1. Sinfonia (Svendsen)
* 1. Sinfonia (Szymanowski)
* 1. Sinfonia (Txaikovski)
* 1. Sinfonia (Theofanidis)
* 1. Sinfonia (Tippett)
* 1. Sinfonia (Ustvolskaia)
* 1. Sinfonia (Vaughan Williams)
* 1. Sinfonia (Villa-Lobos)
* 1. Sinfonia (Walton)
* 1. Sinfonia (Weber)
* 1. Sinfonia (Williamson)
* 1. Sinfonia (Zwilich)
9. Sinfonia

**9. Sinfonia** honakoa izan daiteke:

## Sinfoniak
*9. Sinfonia (Arnold)
*9. Sinfonia (Beethoven)
*9. Sinfonia (Brian)
*9. Sinfonia (Bruckner)
*9. Sinfonia (Davies)
*9. Sinfonia (Diamond)
*9. Sinfonia (Dvořák)
*9. Sinfonia (Ficher)
*9. Sinfonia (Glass)
*9. Sinfonia (Glazunov)
*9. Sinfonia (Haydn)
*9. Sinfonia (Michael Haydn)
*9. Sinfonia (Henze)
*9. Sinfonia (Hovhaness)
*9. Sinfonia (Mahler)
*9. Sinfonia (Milhaud)
*9. Sinfonia (Mozart)
*9. Sinfonia (Myaskovsky)
*9. Sinfonia (Pettersson)
*9. Sinfonia (Rubbra)
*9. Sinfonia (Schnittke)
*9. Sinfonia (Schubert)
*9. Sinfonia (Schuman)
*9. Sinfonia (Sessions)
*9. Sinfonia (Shostakovich)
*9. Sinfonia (Simpson)
*9. Sinfonia (Vaughan Williams)
*9. Sinfonia (Villa-Lobos)

## Ikus, gainera 
* Bederatzigarren Sinfoniaren zorigaitz
1. Sinfonia (Mozart)

**1. Sinfonia** mi bemol maiorrean, KV. 16, Wolfgang Amadeus Mozartek idatzi zuen 1764an, zortzi urte besterik ez zituela. Une hartan, Mozart *wunderkind* (haur prodijioa) deitzen zioten Europa osoan, baina orain arte musika-pieza txikiak besterik ez zituen konposatu.

## Historia 
Mozart familiak Europan zehar egin zuen bidaian idatzi zuten pieza, Londresen egon zirenean, Leopold Mozart aitaren gaixotasunagatik Chelseara joan behar izan zutenean. Ebury kaleko 180. zenbakian dagoen etxeak, orain Westminsterren, sinfonia hau idatzi zen tokian, plaka oroigarria du fatxadan. Sinfoniaren estreinaldia 1765eko otsailaren 21ean izan zen. Konpositore askoren eragina erakusten du lanak, bere aita eta Johann Sebastian Bachen seme-alabak barne, bereziki Johann Christian Bach, Mozartek Londresen egon zenean ezagutu zuen sinfonista garrantzitsu bat.

Partitura autografoaren *faksimilea* Krakoviako Jagielloρska Liburutegian dago gaur egun.

## Egitura 
:
\relative c'' {
  \key es \major
  \tempo "Molto allegro"
  es2\f g |
  \repeat unfold 8 { bes8 } |
  g4 es r2 |
  bes1\p | as | as | g | g |
}

Sinfonia bi oboez, bi tronpaz eta sokaz (lehen eta bigarren biolinak, biolak, biolontxeloak eta kontrabaxuak) osatutako orkestra batentzat dago idatzita. Hiru mugimenduk osatzen dute, eskema klasiko tipikoaren arabera bizkorra-geldoa-bizkorra, generoaren jatorria obertura italiarrean islatuz, eta aldi klasikoko sinfonien tipikoa.

# Molto Allegro, 4/4
# Andante, 2/4
# Presto, 3/8

Hiru mugimenduko egitura hori ohikoa da Mozarten sinfonia goiztiarretan, nahiz eta geroago lau mugimenduren eskemak ordeztu zuen.

Sinfoniaren lehen mugimendua sonata moduan idatzitako pieza azkarra da, nahiz eta badiren zenbait aldaketa forma horri dagokionez aipagarriak direnak. Bigarrena motela da, do minorrean konposatua, mi bemol maiorraren tonu erlatiboa, kortxeaerdiko hirukotxo akonpainamendu ia konstantearekin. Hirugarrena azkarra eta bizia da, eta kontraste-joko handia egiten du: leunen eta forteen arteko pasarteak, biolinek bakarrik interpretatutako zatiak eta orkestra osoak interpretatutakoak.

Nahiz eta pieza horrek, konposizioaren aldetik, ez duen konparaziorik ondorengo lanekin, bere lanaren aurrerapenerako lehen harritzat hartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tucking

[thumb|right|250px|[Emakume transek eta gorputz dismorfiadun pertsonek batzuetan iztarte lauagoa bilatzen dute irudi femeninoagoa edo androginoagoa lortzeko asmoz.]]
**Tucking** (ahoska bedi: ) zakilak eta barrabilek arropan eragiten duten irtengunea ezkutatzean datzan teknikari deritzo, hauek hautemanezin bihurtu arte.

Teknika hau emakume transgeneroek, pertsona ez-binarioek eta drag egiten duten gizonek edo irudi androginoagoa lortu nahi dutenek erabili ohi dute.

Tuckingak, ordea, ugalkortasunari eragiten dion albo-ondorioak ditu, hala nola esperma-kopuruaren murrizketa.

Badira hankartearen irtengunea murrizteko berariaz diseinatutako jantziak, hala nola kulero trukatzaileak ( edo ). 

## Metodoak 
Tucking egiteko metodo bat zakila hanken artean atzerantz tiratzean datza, barrabilak iztartearen kontra aldi berean bultzatzen direla. Hauen posizioa finkatzeko, azpiko arropa estua erabil daiteke.

Beste metodo bat zinta itsasgarria erabiliz genitalak perineoari, eta ahal izanez gero ipurmasailen artean, itsastean datza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baigura ikastola

**Baigura ikastola** Lapurdiko ikastola bat da. Lekorne herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

Izena lapurdi eta Nafarroa Beherearen arteko mugan dagoen Baigura mendiarena da (897m).

## Historia 
2008an, Hazparneko Ezkia ikastola kopuruak goiti joaten zirela ikusiz eta "euskararen eskaintza hurbiltzeko nahiarkin" abiatu zen gogoeta Heleta, Lekorne, Lekuine eta Makeako burasoen artean.

Ikastolak ateak ireki zituen 2010eko Irailaren 2an, Gerezieta auzoko eskola publikoa oihan, hamabi ikasleekin. Egoitza publikoa da, partez burasoek berritua, partez udalak, herriko auzapeza Lucien Betbeder delarik.

Egoitza laster ttipiegi bilakatzen da eta tirabidak sortze dira, bai Herriko etxean, bai Herri elkargoan.

2021an udalak Hodia izeneko etxea konpontzen du, eta barnean aterbetzen ditu : herriko etxea, posta bulegoa, elkarteendako gelak, eta ikastola.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ikastolaren webgunea
* Seaskaren webgunea
Kaskarotenea ikastola

**Kaskarotenea ikastola** Lapurdiko ikastola bat da. Ziburu herrian dago kokatuta.

Ikastetxe pribatua da, Frantziako Hezkuntza Nazionaleko Ministerioarekin itundua. Haur hezkuntza eta lehen mailetako ikasleak formatzen ditu, murgiltze ereduan. Seaska eta Ikastolen Elkartea federakuntzetako kide da.

## Historia 
#### Ikastolaren sorrera 
Ikusirik Donibaneko ikastolako kopuruak gorantz abian, ikastola bat Ziburun sortzeko xedea duen buraso talde bat sortzen da. Ikastola 2012an sortzen da, udalak utzitako lur eremu batean, Marinela auzoko eskola publikoan. Behin behineko bi modulu prefabrikatuetan abiatzen da. 

#### Kaskarotenea ikastolaren auzia 
*Ikus artikulu zehatza : Kaskarotenea ikastolaren auzia*

Ikastola sortzean Guy Poulou auzapezak engaiatu bazen egoitza finko baten eraikitzen, 2014an solasaldiak Seaskarekin gaizki ibilki dira eta auzapezak 2012ko akordioa ez arraberritzea erabakitzen du. 2014ko ekainaren 4an jakinarazten du udan ikastolak egoitza utzi beharko duela eta abuztuan Seaska auzitan ezartzen du. Isunen ordaintzera kondenatua da Seaska.

Seaskak lekuan bertan egotea erabakitzen du, "aterabide bat atzeman arte" eta elkartasunari dei egiten dio isunen ordaintzeko. Urriaren 29ean udalak argindarra kentzen dio ikastolari elkartasun mugimendu handiak sortuz. Azaroaren 8an, 6000 pertsona biltzen dira Seaskak antolatutako manifestaldian, Ziburuko karriketan.

2015eko urtarrilean Seaskak auzoko lur bat erosiko duela jakin arazten du eta 300 000 euroko ditu bilketa kanpaina bat abiatzen du horretarako.

#### Marinela auzoko lurra 
2015eko irailean, 15 ikasleek sartzea egoitza berrian egiten dute, Seaskak erositako lur eremuan, modulu prefabrikatuetan. Estreinaldia 2016ko Apirilaren 9an egin da.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Seaskaren webgunea
Omicron (filma)

***Omicron*** 1963ko zientzia-fikzio film italiarra da, Ugo Gregorettik zuzendua. 1963ko *Omicron* filmaren argumentua estralurtar batena da, lurtar baten gorputzaz jabetzen dena (berpiztu egin duten fabrikako langile bat), Lurra planetari buruz ikasteko eta giza arraza mehatxatzeko. Filma Veneziako Nazioarteko 24. Zinemaldian sartu zen lehiaketan.

## Aktoreak 
* Renato Salvatori, Trabucco - Omicron
* Rosemary Dexter, Lucia
* Gaetano Quartararo Midollo gisa
* Mara Carisi, Midollo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Institut supérieur de l'aéronautique et de l'espace

'''Institut supérieur de l'aéronautique et de l'espace''' (askotan SUPAERO goitizena) munduko lehen ingeniaritza aeronautikoko eskola espezializatua da eta Europako onenetakotzat hartzen da arlo horretan (ENACekin batera). Ikastetxeak zientzia eta ingeniaritza graduko programa ugari eskaintzen ditu.

1909an sortu zenetik, ISAE-SUPAEROk 21.500 tituludun baino gehiago hezi ditu.

2025eko ekainean, eskolak Toulouse School of Aviation and Aerospace Engineering sortu zuen ENACekin batera.

## Lizentziatu ospetsuak 
* Marcel Dassault, frantses aeronautika-ingeniaria eta enpresa-gizona izan zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adiskidetasunaren nazioarteko zubia

**Adiskidetasunaren nazioarteko zubia** ( eta ) Paraná ibaiaren gainetik Paraguaiko Ciudad del Este eta Brasilgo Foz do Iguaçu hiriak batzen dituen zubia da. 1950eko hamarkadaren amaieraren eta 1960ko hamarkadaren hasieraren bitartean eraiki zen. 1965eko martxoaren 27an inauguratu zuten Humberto de Alencar Castelo Branco Brasilgo presidenteak eta Alfredo Stroessner Paraguaiko Errepublikako presidenteak.

Arku-zubi erako hormigoi armatuzko zubia da. Zubiak 552,4 metroko luzera, 78 metroko garaiera eta 303 metroko arkoa du.

## Ikus, gainera 
* Senidetasunaren nazioarteko zubia (Tancredo Neves zubia)

## Kanpo estekak
Bizar Zuri (postaria)

**Bizar Zuri** Gipuzkoako hainbat herritan Errege Magoentzako haurren eskutitzak jasotzen dituen pertsonaia da. Janzkera desberdinak erabiltzen ditu toki bakoitzean baina beti bizar zuri handi bat izaten du, hortik datorkio izena.

## Debagoienan 
Debagoiena eskualdean Aretxabaletara eta Bergarara etortzen da. 

Aretxabaletan abenduaren 31ko ilunabarrean, Gabonzahar egunean, Bizar Zurik desfilea egiten du zaldiz. Ibilbidean zehar hainbat geldialdi izaten ditu eta Aretxabaletako haurrek Errege Magoentzako eskutitzak emateko aukera izaten dute geldialdi horietan. Errege Magoen gisara jantzita dago eta ibilbidean zehar erromatar soldaduek eta suziak daramatzaten gazteek inguratzen dute.

Bergaran aldiz udaletxean egoten da eta han jasotzen ditu haurren eskutitzak. Antzina Gabonzahar egunean etortzen zen Bizar Zuri baina 2000. urtean Errege Magoen kabalgata hasi aurretik agertzeko erabakia hartu zuten, urtarrilaren 5ean bertan.

## Urola Kostan 
[260px|thumb|[Zarautz|Zarauzko Bizar zuri.]]
Urola Kostako hainbat herritan agertzen da Bizar Zuri eta horietan ere Errege Magoentzako eskutitzak biltzen ditu. Getarian, Zarautzen eta Aian urtarrilaren 4an etortzen da, Errege Magoen kabalgataren bezperan hain zuzen ere, Orion aldiz urtarrilaren 5eko eguerdian. Herri bakoitzean janzkera eta ohitura desberdinak ditu:
* Getarian traktorean etortzen da eta herriko kaleetan ibilbidea egin ondoren udaletxe azpian jasotzen ditu gutunak. Kolore zuri gorriak ditu, Aita Noelen antzera.
* Zarautzen karroza batean doa eta Lege Zaharren enparantzan hartzen ditu eskutitzak. Jantzi urdina du, urrezko izarra bularrean duena. Txano gorrilun handi bat darama.
* Orion danborjoleek lagunduta etortzen da herriko plazara eta han hartzen ditu eskutitzak. Blusa zuria eta galtza arrosak ditu eta buruan txapela beltza.
* Aian frontoian jasotzen ditu gutunak. Kolore horizko tunika darama eta buruan zapi berdea du arabiarren antzera jarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Senidetasunaren nazioarteko zubia

**Tancredo Neves zubia** ( eta ), **Senidetasunaren nazioarteko zubia** ( eta ) izenez ere ezaguna, Iguazu ibaiaren gainetik Argentinako Puerto Iguazú eta Brasilgo Foz do Iguaçu hiriak batzen dituen zubia da. 1983 eta 1985 bitartean eraikia, 1985eko azaroaren 29an inauguratu zuten José Sarney Brasilgo presidenteak eta Raúl Alfonsín Argentinako presidenteak.

Zubi habedun erako hormigoi postatezatuzko zubia da. Zubiak 489 metroko luzera du.

## Ikus, gainera 
* Adiskidetasunaren nazioarteko zubia

## Kanpo estekak
Bethel (Alaska)

**Bethel** (Alaska erdialdeko yupikeraz: **Mamterilleq**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaska estatuan. Kuskokwim ibaiko komunitaterik handiena da. Alaskako mendebaldeko hiririk handiena ere bada, eta zortzigarren handiena estatuan. Bethelek 6.325 biztanle zituen 2020ko erroldaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clark's Point (Alaska)

'''Clark's Point** (Alaska erdialdeko yupikeraz: **Saguyaq''') Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaska estatuan dagoena. 2020eko erroldaren arabera 67 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Craig (Alaska)

**Craig** (Tlingit hizkuntzan: **Sháan Séet**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaska estatuan dagoena. 2020ko erroldaren arabera 1.036 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edna Bay (Alaska)

**Edna Bay** Kosciusko uhartean dagoen hiri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan, Alaska estatuan. 2020eko erroldaren arabera 25 biztanle ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eagle (Alaska)

**Eagle** (Hän hizkuntzan: '''''') Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaskako estatuan, Kanadako mugatik gertu dagoena. 2020eko erroldaren arabera 83 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hydaburg (Alaska)

**Hydaburg** (/haɪdəbɜːrɡ/ ahoskatua) (Haida hizkuntzan: **Higdáa G̱ándlaay**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaskako estatuan dagoena. 2020ko erroldaren arabera 380 biztanle zituen. «Hydaburg» izenak haida etniari egiten dio erreferentzia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lord Vinheteiro

**Fabricio André Bernard di Paolo**, profesionalki **Lord Vinheteiro** izenez ezaguna (São Paulo, 1980ko urtarrilaren 22a) brasildar piano-jole, soinu-ingeniaria, akuarista eta YouTuberra da. YouTubeko kanalean 6 milioi harpidedun baino gehiago dituen piano-bertsioak jotzeagatik da ezaguna. Jovem Pan FMren Pânico programan parte hartu zuen Brasilen. 

## Ibilbidea 
Vinheteiro 8 urterekin hasi zen musika ikasten, batez ere pianoa eta biolina, klase pribatuen bidez; ondoren, UNESPko Arte Institutuan sartu zen. Pianoaz eta biolinaz gain, Vinheteiro musika-ekoizlea eta soinu-ingeniaria da, eta bere kasa harpsikordea, baxu elektrikoa, gitarra, danborrak, sintetizadorea eta akordeoia ere ikasi zituen. Vinheteirok unibertsitateko albaitari-titulua du, baina musikarekin zuen konpromisoak ez zion inoiz utzi albaitari gisa lan egiten.

2008an, YouTubeko Lord Vinheteiroren kanala sortu zuen. Interneten arrakasta handia izan zuen, telebistako, zinemako, animeko eta bideojokoetako abesti klasikoen piano-bertsioak jotzen.

Lord Vinheteirok ia astero ekoizten du edukia YouTubeko kanalerako, 6 milioi harpidedun baino gehiagorekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concepción Sierra Ordóñez

**María de la Concepción Sierra Ordóñez** (Asturias, ? &ndash; Madril, 2012ko urriaren 4a) legelaria izan zen. 

## Bizitza 
1951n Zuzenbidean, Politika eta Ekonomia Zientzietan graduatu zen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan. Urte horretan bertan, *Filipino Hispanoamerikako I. Emakumeen Biltzarrean* parte hartu zuen eta "*Emakumea lanbideetan*" txostena aurkeztu zuen.

1973az geroztik, Familia Zuzenbidean espezializatuta dagoen ibilbide profesional garrantzitsuagatik, Justizia Ministerioko Kodetze Batzorde Nagusia osatu zuten lehen lau emakume juristetako bat izan zen, María Telo Núñez, Carmen Salinas Alfonso eta Belén Landábururekin batera. Lanak amaitzeko, 1975eko maiatzaren 2ko 14/75 Legea aldarrikatu zen. Lege horrek emakumeari jarduteko gaitasun osoa eman zion, senarrarekiko obedientzia, ezkontza-lizentzia eta sexuagatiko bereizkeria guztiak ezabatu baitzituen, bi izan ezik, guraso-ahalgo bateratua eta irabazpidezko ondasunen administrazio bateratua. Orduan, haren demanda gai zibilen leihatilako hirugarren gisa erregistratu zen.

Emakume Juristen Elkartearen eta Familia Abokatuen Elkartearen sortzailea izan zen. 2005ean Madrilgo Erkidegoko Genero Indarkeriaren Eskualdeko Behatokiko Aholku Batzordeko kide izendatu zuten. Jurisprudentzia eta Legeriaren Errege Akademiako urgazlea ere izan zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
2001ean, Raimundo Peñaflorren Ordenako Ohorezko Gurutzea jaso zuen, Zuzenbidea garatzen egindako ekarpen nabarmenagatik. Madrilgo Erkidegoko maiatzaren biko Ordenako Gurutze Handiarekin ere kondekoratu zuten.

## Erreferentziak 
 

## Kanpo estekak
ESIEE Paris

**ESIEE Paris** Marne-la-Valléen dagoen ingeniaritza eskola handi bat da. Eskola 1904an sortu zen *École Breguet* izenarekin.

Parisko ESIEEk bere ikasleei ingeniaritza orokorreko prestakuntza eskaintzen die, sistema industrial konplexuak diseinatzeko, ekoizteko eta gainbegiratzeko helburuarekin, muga ekonomiko zorrotzak betez eta nazioarteko ingurune bati aurre eginez. Horretarako, ikastetxeak prestakuntza zientifiko eta teknologiko aurreratua eskaintzen du, maiz eguneratzen dena puntako teknologien aldaketei jarraitzeko eta hizkuntzen, kultura orokorraren, ekonomia eta humanitateen irakaskuntzarekin duen loturarekin osatzen dena.

## Lizentziatu ospetsuak 
* Marcel Dassault, frantses aeronautika-ingeniaria eta enpresa-gizona izan zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorcasko gaztelua

**Jorcasko gaztelua** () Teruelgo probintzian dagoen Jorcas herriko eraikina da. 2006tik inguru arkeologiko gisako kultura ondasunaren izendapena du. Jatorrizko gazteluaren erorkinak bakarrik gelditzen dira. 1214an Antso VII.a Nafarroakoaren eskuetara pasa zen.

## Erorkinak 
XIII. mende aurreko gazteluaren aztarna gutxi batzuk gordetzen dira: harginlan horma batzuk eta dorre handi baten oinarria, hau ere hargilanez egina; dorreoi horrek oinplano pentagonala zuen eta izkinak harlanduez indartuta. XX. mende bukaeran lekuan ur-deposito bat eraiki zen. Eraikina Chopo Cabecero del Alto Alfambra parke kulturalaren barruan jasota dago, babes berezia behar duen elementu gisa.​

## Historia 
Ez daude datu asko. Antza denez, lehen eraikina XIII. mende baino aurrekoa izan zitekeen. 1214an Antso VII.a Nafarroakoaren eskuetara pasa zen. 1285ean Zaragozako apezpikuaren jabegoa zen; XVI. mendean Fadrique Portugalgoak eraberritzeko agindua eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Aragoiko Gobernuaren informazioa.
Alan Bates

Sir **Alan Arthur Bates** (Derby, 1934ko otsailaren 17a - Londres, 2003ko abenduaren 27a) ingeles aktorea izan zen. Bere ibilbidea 1960ko hamarkadan nabarmendu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Sitka (Alaska)

**Sitka** (tlingit hizkuntzan: '''Sheet'ká**) Ameriketako Estatu Batuetako hiri bat da, Alaska estatuan dagoena. Antzina **New Archangel''' izenez ezagutzen zen (euskaraz: Goiaingeru Berri, ), Errusiako agintepean egon zenean, 1799tik 1867ra bitartean. 2020ko erroldaren arabera, Sitkak 8.458 biztanle zituen eta estatuko bosgarren hiririk populatuena zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Whale Pass (Alaska)

**Whale Pass** bigarren mailako hiri bat da, Ameriketako Estatu Batuetan dagoena, Alaskako estatuan. 2020eko erroldaren arabera 86 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clifton Webb

**Clifton Parmelee Webb** (Indianapolis, 1889ko azaroaren 19a - Beverly Hills, 1966ko urriaren 13a) estatubatuar aktore, dantzari eta abeslaria izan zen. Hiru aldiz izendatu zuten Oscar sarirako *Laura*, ''The Razor's Edge*  eta *Sitting Pretty'' filmengatik. Antzerkian ere antzeztuu zuen Noël Cowarden lanetan eta musikaletan Broadwayn.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Santa Agata baseliza (Jorcas)

**Santa Agata baseliza** Teruelgo probintziaren Jorcas herrian dagoen XVIII. mendeko eraikin barrokoa da. Agata Cataniakoari eskainia da.

## Ezaugarriak 
Baseliza barroko estilokoa da eta XVIII. mendekoa, harlangaitzezkoa eta hargintzazkoa da. Habearte bakarra du; kupula eta fresko margoak ditu. Atari dintelduaren gainean okulu bat dago eta atrio arkupedun dauka. Eraikina Chopo Cabecero del Alto Alfambra parke kulturalaren barruan jasota dago.

## Festa 
Urtero erromeria bat egiten da ermitaraino santuaren egunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José María Arancibia

**José María Arancibia** (Buenos Aires, 1937ko apirilaren 11) Argentinako apaiz katolikoa da, 1996 eta 2012 artean Mendozako artzapezpikua izan zena.

## Biografia 
Nerabeaz geroztik Córdoba hirian bizi zen, hiri horretako Kontzilioko Seminarioan ikasi zuen  eta Ramón Castellano monsinore Kordobako artzapezpikuak apaiztu zuen 1962ko irailaren 22an. 1966an Erromako Unibertsitate Gregoriano Pontifikalean teologian lizentziatu zen, eta hiru urte geroago hiri bereko Laterango Unibertsitate Pontifikalean teologian doktoratu zen. 

Cerenzako apezpiku titular eta Córdobako Artzapezpikuko gotzain laguntzaile aukeratu zuen 1987ko otsailaren 26an Joan Paulo II.a Aita Santuak, eta hala agindu zuen 1987ko maiatzaren 28an Raúl Primatesta kardinalak Córdobako katedralean, ekitaldi batean. Estanislao Karlic Paranako artzapezpikuek eta Omar Colomé Cruz del Ejeko apezpikuek ere parte hartu zuten. 

1986an Gotzainen Sinodoko idazkaritza orokorreko kide izendatu zuten,  Txileko Santiagoko Kontzilioko Seminarioko bisitaria izan zen, eta 1992an Santo Domingoko Latinoamerikako Gotzaindegiaren IV. Konferentzia Orokorrean parte hartu zuen. 

2012ko azaroaren 10ean erretiroa hartu zuen adinagatik, orduz geroztik Mendozako artzapezpiku emeritua da. Egoitza Santuan Ameriketarako Kontseilu Bereziko kidea da, eta Argentinako Apezpiku Konferentzian, Arazo Juridikoen Kontseiluko eta Argentinako Unibertsitate Katolikoko Batzordeko kide eta Ekonomia Gaietarako Apezpiku Kontseiluko presidentea. . 

Erretiroa hartu zuen urte berean, ikerketa bat zuzentzeko enkargua jaso zuen, funtsen kudeaketan ustezko irregulartasunengatik eta apaizek José Luis Mollaghan artzapezpikuaren tratu txarragatik egindako salaketengatik.  hurrengo urtean kargutik lekualdatuko zutena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak