Estoniako Auzitegi Gorena

**Estoniako Auzitegi Gorena** —estonieraz: *Riigikohus—* herrialdeko instantzia judizial gorena da. Kasazio-auzitegi gisa nahiz Konstituzio Auzitegi gisa funtzionatzen du. Bere egoitza Tartun dago.

## Historia 
### Lehen independentzia-aldian (1919-1940) 
Estoniako lehen Konstituzioarekin eta Auzitegi Gorenaren Legearekin, Estoniako Batzar Konstituziogileak Auzitegi Gorena ezarri zuen kasazio-gorte gisa 1919ko urriaren 21ean. Lehen epaileak Kaarel Parts (presidentea), Paul Beniko, Rein Koemets, Jaan Lakasto, Hugo Reiman, Martin Taevere eta Peeter Puusepp izan ziren. Auzitegiak 1920ko urtarrilaren 14an egin zuen lehen saioa Tartuko udaletxean. 1935ean boterea zentralizatzeko prozesuan, Auzitegi Gorena Tallinera lekualdatu zuten, eta Wismari kalean bereziki birmoldatutako eraikin batean funtzionatu zuen. Azken saioan, 1940ko abenduaren 31n, auzitegiak Estoniako SESko gobernuaren agindu bat onartu zuen 1941eko urtarrilaren 1etik aurrera desegiteko.

Estoniako RSSko Auzitegi Gorena errepublikar mailan Sobietar Batasuneko Auzitegi Gorenera afiliatutako erakundea zen. Erabaki judizial guztiak sobietar Konstituzioaren eta Estoniako RSSren Konstituzioaren arabera hartzen ziren. Auzitegiaren osaketa errepublikako Sobiet Gorenak zehazten zuen bost urtean behin. Sala Zibil batek, Sala Penal batek, *Presididiumak* eta auzitegi militar batek osatzen zuten. 1990eko maiatzaren 8ko Sobiet Gorenaren dekretu baten arabera, auzitegia legez banandu zuten erakunde nazionaletik. Neurria egun batzuk geroago sartu zen indarrean, maiatzaren 16an.

### Independentzia berrezarri ondoren (1992tik) 
Estoniako laugarren Konstituzioa *erreferendum* bidez onartu zenean, Auzitegi Gorena berrezartzeko oinarri legala sortu zen. Rait Maruste izendatu zuten epaimahaiko lehen presidente. Berrezarritako epaimahaiak 1993ko maiatzaren 27an egin zuen lehen entzunaldia Tartuko udaletxean.

## Justizia Jauregia 
1919an, Estoniako Gobernuak Tartuko Aia kaleko jauretxe bat esleitu zion Auzitegi Gorenari. Hala ere, izendatutako eraikinera lekualdatzea atzeratu egin zen, hau Estonia eta Errusiako SESFren arteko bake negoziaketetarako erabili baitzen; 1920ko otsailaren 2an, eraikinak Tartuko Itunaren sinadura hartu zuen. Auzitegi Gorenak Aia kaleko eraikinean funtzionatu zuen 1920tik 1935erako epean. Gaur egun, bigarren hezkuntzako institutu bat dago eraikinean: Jaan Poska gimnasioa.

1935etik 1940an desegin zen arte, auzitegiak Tallinnen egin zuen saioa, gaur egungo Wismari kalean dagoen eraikin batean. 1993an, Auzitegi Gorena egungo egoitzara lekualdatu zen, Lossi 17an zegoen erizaintza-barrakoien eraikin zaharrera.

## Ganberak 
### Auzitegi Gorena 
Osoko bilkurak bakarrik du eskumena beheko epaileen izendapenak eta kargugabetzeak proposatzeko, epaileen aurkako diziplina-kexak ebazteko eta *Riigikoguko* kideen, Estoniako presidentearen, justizia-kantzilerraren edo auditore nagusiaren ezintasun-adierazpenak baimentzeko.

Auzitegiko beheko edozein aretok bidali diezaioke kasu bat osoko bilkurari, eta hark hartutako erabaki guztiak lotesleak dira gainerako aretoentzat. 2012an, adibidez, auzitegia osoko bilkuran bildu zen Egonkortasunerako Europako Mekanismoaren legezkotasunari buruz erabakitzeko. Auzia Konstituzioaren Berrikuspen Salak igorri zuen, izaera publikoa eta polemikoa zuelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak