open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ifor ap Glyn

**Ifor ap Glyn** (Londres, 1961eko uztailaren 22a)  telebista aurkezlea eta galeserazko poeta da .  2016az geroztik Galesko Poeta Nazionala da .

Ifor ap Glyn Londresen jaio zen galesera mintzo zen familia batean, eta Cardiff Unibertsitatean lizentziatu zen. Beranduago, Denbighshirera lekualdatu zen eta azkenik Caernarfonera bizitzen jarri zen. Telebistako ekoizle eta gidoilari gisa lan egin zuen poeta eta antzerkilari izan baino lehen eta Cwmni Dda antzerki konpainiarekin lan handia egin du.  1999an Galesko Asanblada Nazionalaren irekiera ospakizuneko kontzertuan jo zuen, eta AEBetako Smithsonian Folklife Festival-en bi aldiz ordezkatu du Gales. 

2008-2009an Galesko Haur Poeta Saria jaso zuen (Bardd Plant Cymru) eta 1999 eta 2013an Galesko National Eisteddfod- en Koroa irabazi zuen  .

*Cysgod Rhyfel* *(The Shadow of War)* film dokumentalaren ekoizle exekutiboa izan zen. 

2016ko martxoaren 1ean Ifor ap Glyn Galesko Poeta Nazionala izendatu zuten. 

## Liburuak 
* Ifor ap Glyn (1991) *Holl Garthion Pen Cymro Ynghyd*. Y Lolfa.
* Ifor ap Glyn (1998) *Golchi Llestri Mewn Bar Mitzvah*. Darluniwyd gan Dewi Glyn Jones. Gwasg Carreg Gwalch. 
* Ifor ap Glyn (2001) *Cerddi Map yr Underground*. Gwasg Carreg Gwalch. 
* Ifor ap Glyn (2008) ''Lleisiau'r Rhyfel Mawr*. Gwasg Carreg Gwalch. 
* Ifor ap Glyn (2011) *Waliau'n Canu*. Gwasg Carreg Gwalch. 
* Ifor ap Glyn (2016) *Tra Bo Dau*. Gwasg Carreg Gwalch. 
* Ifor ap Glyn (2018) *Hanes yr Iaith Mewn 50 Gair*. Gwasg Carreg Gwalch. 
* Ifor ap Glyn (2018) *Cuddle Call?*. Gwasg Carreg Gwalch. 

## Antzezlanak 
* *Branwen*
* *Frongoch*

## Telebista (aurkezle gisa) 
* *Lleisiau'r Rhyfel Mawr*
* *Popeth yn Gymraeg*
* *Frongoch – Birthplace of the IRA*
* *Ar Lafar* (2011) 
* *Tai Bach y Byd* / *The Toilet –(Komuna: esan gabeko historia)* (2012)
* *Pagans and Pilgrims: Britain's Holiest Places* (2013) 
* *Llefydd Sanctaidd''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azpibeltz tintausain argi

thumb|Azpibeltz tintausain
thumb|*Agaricus xanthodermus*

**Azpibeltz tintausain argia** (*Agaricus xanthodermus*) *Agaricaceae* familiako perretxiko espezie bat da. Digeritzen zaila edo apur bat toxikoa.

Sinonimoak: *Pratella campestris var. sylvicolas*, *Pratella xanthoderma*, *Psalliota xanthoderma*, *Pratella cretacea*, *Psalliota flavescens var. xanthoderma*, *Fungus xanthodermus*.

## Deskribapena 
Kapela: 6 eta 12 cm. arteko diametrokoa, kanpai forma trapezoidala du, eta, sarritan, tolesturak edo ildoak ditu ertzean; zeta-antzekoa, leuna, zuria eta grisez edo horiz tindatua. Azala hori biziz zikintzen da igurzten bada.

**Orriak:** Libreak, zabalak, sabeldunak, estu, argiak edo gris-haragi kolorekoak luzaroan, zahartzean ere gutxi iluntzen dira.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** Zuria, zetaduna, zilindriko-luzanga, oinarrian loditua eta erraboil baztertu batekin. Oinarria hori biziz zikintzen da igurtzita. Eraztuna zuria eta iraunkorra da.

**Haragia:** Lodia, zuria, iodo, tinta edo fenol usain gogor eta desatseginekoa; inoiz ez du anis usainik. Batzuetan usaina ahula da, egosi ondoren bakarrik hauteman daiteke. Zaporea ere desatsegina du.

**Etimologia:** *Agaricus* hitza grezierazko “agarikon” hitzetik dator, perretxikoa, onddo-mota jakin batekoa, Dioscorides-en garaitik erabilitako izena. *Xantoderma* epitetoa berriz grezieratik dator, “xanthos” = horia, eta baita grezierazko “derma” = azala. Horitzeagatik

## Jangarritasuna 
Espezie hau baztertu egin behar da, zapore ona ez izateaz gain, batzuentzat pozoitsua da eta beste batzuentzat digeritzeko zaila.

### Nahasketa arriskua 
Horitu egiten diren taldeko gainerako *Agaricus*-ekin. *Agaricus sylvicola*-rekin nahas liteke, baina hau ez da hain hori biziz zikintzen, eta anis usaina du, tinta edo fenolaren ordez.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean zirkuluetan edo taldeka, belardietan, lorategietan eta bide ertzetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Ekuador, Txile, Argentina, Kanariak, Europa, Errusia, Iran, Israel, Himalaiako eremua, Kazakhstan, Uzbekistan, Hego Korea, Australia, Hegoafrika, Tanzania, Etiopia.

## Galeria 

Fitxategi:Agaricus xanthodermus 1.jpg
Fitxategi:Agaricus xanthodermus 2.jpg
Fitxategi:Agaricus xanthodermus 3.jpg
Fitxategi:Agaricus xanthodermus 4.jpg
Fitxategi:Agaricus xanthoderma 7.jpg
Fitxategi:Agaricus xanthoderma 8.jpg
Fitxategi:Agaricus xanthoderma 9.jpg
Fitxategi:Agaricus xanthoderma 10.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palais Equitable

**Palais Equitable**, Austriako Viena hiriburuan dagoen eraikin historiko bat da, Stephansplatz plazan eta Vienako katedralaren parean.

1856-1886 artean bertan zeuden Erdi Aroko eraikin multzo batzuek erautsi ondoren libre gelditu zen solairuan eraiki eta 1891an amaitu zen. The Equitable Life Assurance Society of the United States estatubatuar aseguruetxearen egoitza izan zen eta bere izkinetako batean Stock im Eisen irudia dago.
Innere Stadt (Viena)

**Innere Stadt**, Austriako Viena hiriburuko barruti bat da eta hiri horretako erdigunea osatzen du. 1850ean hiriaren zabalgunea burutu zen arte hiribildua osatzen zuen.

Antzinako harresiak zeuden Ringstraße etorbideak inguratzen du.

Barruti hauek mugakide ditu: Leopoldstadt, Landstraße, Wieden, Mariahilf, Neubau, Josefstadt y Mariahilf.

Usadioz barrutia lauu eremutan (Viertel) banatua dago, hauek antzinako hiriaren lau ateen izendapenak daramatzate:

* *Stubenviertel* (Ipar-ekialdea)
* *Kärntner Viertel* (Hego-ekialdea)
* *Widmerviertel* (Hego-mendebaldea)
* *Schottenviertel* (Ipar-mendebaldea)
Stephansplatz (Viena)

**Stephansplatz**, euskaraz "Doneztebe plaza", Austriako Viena hiriburuan dagoen plaza bat da, Innere Stadt barrutian.

Izena bertan dagoen Doneztebe katedralari zor dio. Gaur egun plaza honetako zati den Stock-im-Eisen eremuan Palais Equitable jauregia dago.
Graben (Viena)

**Graben**, literalki "luebaki", Austriako Viena hiriburuan dagoen kale nabarmen bat da.

Stock-im-Eisen-Platzen hasi, Palais Equitable eraikinaren parean, eta Kohlmarkt eta Tuchlauben arteko elkargunean amaitzen da.
Hohe zubia

**Hohe zubia**, alemanez **Hohe Brücke**, literalki "Zubi Garai", Austriako Viena hiriburuan dagoen zubi historiko bat da. Innere Stadt barrutiko Tiefer Graben kalea gainetik zeharkatzen du.

1903-1904 artean Josef Hackhofer arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.
Pestsäule

**Pestsäule**, literalki "Izurriaren Zutabea", Austriako Viena hiriburuan dagoen monumentu bat da, Innere Stadt barrutian. 1669ko Vienako Izurriaren oroigarri gisa barroko estiloan altxatua izan zen, Hirutasunaren omenez. 1683-1693 artean eraikia izan zen.
Haas Etxea

**Haas Etxea**, alemanez **Haas-Haus**, Austriako Viena hiriburuan dagoen eraikin bat da.

1990ean Hans Hollein austriar arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.
Arte postmoderno

[thumb|right|[Ryoji Ikedaren "Data.Tron [8K Enhanced Version]", Berlingo 10. transmediale azokan erakutsi zutena.]]
**Arte postmodernoa**, arte modernoari kontrajarrita, postmodernitatearen berezko artea da. Teoria sozio-kultural horrek proiektu modernoa gaindituko zukeen garai historiko baten gaur egungo indarraldia defendatzen du, hau da, Aro Garaikidearen berezko sustrai kultural, politiko eta ekonomikoa, Ilustrazioak kulturan, politikan Frantziako Iraultzak eta ekonomian Industria Iraultzak markatutakoa.

Gaur egun eztabaida handia dago proiektu modernoa benetan gaindituta dagoen ala ez; egia esan, ikuspegi historiko gutxi dago aurreko garaiarekiko haustura bat ezartzeko eta aro berri bati ekiteko; denboran dagoen distantziak eta azterketa sakonago batek soilik ezarri ahal izango dute.

Europan eta Estatu Batuetan 1970eko hamarkadaren erdialdetik sortu zen, eta hainbat mugimendu kokatzen ditu, hala nola italiar transavantgardea, alemaniar neoespresionismoa, neomanierismoa, neominimalismoa, neokontzeptualismoa eta simulazionismoa, besteak beste.

## Kanpo estekak
Kärntner Straße

**Kärntner Straße**, literalki **Karintiar Kalea**, Austriako Viena hiriburuan dagoen kale nabarmen bat da. Stephansplatz plazatik Vienako Estatu Operara hedatzen da, Karlsplatz plazan.
Karlsplatz

**Karlsplatz**, Austriako Viena hiriburuan dagoen plaza nabarmen bat da. Bertan honako eraikin nabarmen hauek daude: Karlskirche eliza eta Musikverein.
Animalien heziketa

[thumb|250px|Animalia-hezitzailea [leopardo bat hezten, XX. mendearen hasiera.]]
**Animalien heziketa** edo **animalien trebakuntza** animaliei baldintza edo estimulu espezifikoei berariazko erantzunak ematen irakasteko ekintza da. Trebakuntzak helburu hauek izan ditzake: konpainia, detekzioa, babesa eta entretenimendua. Animalia batek jasotzen duen entrenamendu mota aldatu egingo da erabilitako entrenamendu metodoaren eta animaliaren entrenamenduaren helburuaren arabera. Adibidez, itsu-txakur bat trebatuko da, zirkuko animalia basati baten helburu desberdina lor dezan.

Herrialde batzuetan, animalien trebatzaileak ziurtatzeko organismoak daude. Ez dute helburu edo baldintza sendorik partekatzen; ez dute eragozten norbaitek animalien hezitzaile gisa praktikatzea, ezta titulua erabiltzea ere. Era berean, Ameriketako Estatu Batuetan ez da beharrezkoa animalia-hezitzaileek ziurtagiri espezifikorik izatea. Animalia-entrenatzaile batek kontuan hartu behar ditu animaliaren portaera naturalak, eta portaerak aldatu behar ditu oinarrizko sari- eta zigor-sistema baten bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juana Romani

**Juana Romani** (Velletri, Italia, 1867ko apirilaren 30a – Paris, 1924) italiar margolaria izan zen, baita Ferdinand Roybet eta Jacques Hennerren ikasle eta modeloa ere.

## Biografia 
Romani Velletrin jaio zen, Erromatik gertu, Italian, baina familiarekin Frantziara joan zen haurtzaroan.

Benetako izena Giovanna Carolina Carlesimo zen. Aita 1876an hil zen, Juana neskato bat zela. Ama Romani di Velletri familiako Temistocle Romanirekin ezkondu zen berriro, eta Juanak hamar urte zituela Parisera bizitzera joatea erabaki zuen familiak.

Parisen artisten zirkuluak ezagutu zituen. 1882an, Alexandre Falguière-ren "*Diana cacciatrice*" eskulturarako posatu zuen. 1884tik aurrera hasi zen lanean Jacques Henner pintorearen modelo gisa gero bere begiko bihurtuz. Geroago arte piktorikoa ikasten jarraitu zuen Ferdinand Victor Léon Roybet-ekin, ondoren, maitasun-harremana ere izan zuen harekin.

1886an, bere borondatez uko egin zion bigarren izenari, eta "*Giovanna*" izena *Juana* espainiar baliokideari eman zion. Aitaordearen abizena hartu zuen, beste artista batzuen adibideari jarraituz izengoiti original bat sortzeko.

1888tik aurrera, "*Artista Frantsesen* *Elkartea*"ren aretoan, *Parisko Aretoa* izenaz ezagunagoa, azaltzen hasi zen, eta erretratugile gisa nabarmendu zen.

Zoritxarrez, garai hartako emakume adimentsu eta burutsu askoren antzeko amaiera izan zuen. Harremana zuen gizonak eroetxe batean sartzea erabaki zuen 1906an eta handik 17 urtera hil zen, 1923an, 56 urte besterik ez zituela.

## Estiloa 
Kostunbrismo historikoan aritu zen, garaiko soinekoekin, eta berak, sarritan, emakume gazte eta probokatzaile baten bidez konpondu zuen. Heroi biblikoen efigiak dira, erregina eta printzesen fantasiazko irudiak edo emakume exotiko erakargarrien irudikapenak, misterioz estaliak; denak, maila desberdinean, maleziaren eta erotismoaren arteko sentsualtasun oszilakorrez estaliak. Ehunen aberastasun suntsikorra gogorarazten zuen pintzelkada dardarkaria eginez. Haren erretratuek antzinako heroi bibliko, mitologiko edo historikoak izena dute: Salomé eta Judithetik Bianca Capelloraino.

## Lanak 
## Galeria 

Fitxategi:Joven oriental - Juana Romani.jpg|Gazte orientala
Fitxategi:19_Salome.JPG|Salomé
Fitxategi:Juana_Romani_Bella_Donna.jpg|Bella Donna
Fitxategi:Juana Romani - Portrait De Jeune Fille.jpg|Angélica
Fitxategi:Dark_Haired_Beauty-huge.jpg||
Fitxategi:LaRossaJuanaRomani.jpg|La Rossa
Fitxategi:Juana_Romani Giovanella.jpg|Tizianella
Fitxategi:Giovane_ragazza_con_il_collare_arruffato.jpg||
Fitxategi:Romani La modella.jpg|La modella
Fitxategi:IncertoJuanaromani.jpg||
Fitxategi:Leonora d'Este.jpeg|Leonora d'Este
Fitxategi:TitoloincertoJuanaRomani.jpg|Graziella
Fitxategi:La lettrice Juana Romani.jpg|La Lettrice
Fitxategi:Juana Primavera.jpg|Udaberria
Fitxategi:InfanteRomani.jpg|Pensierosa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eudoxia Heliopoliskoa

thumb|Eudoxia Heliopoliskoa
**Eudoxia Heliopoliskoa**  emakume samaritarra izan zen, eta Feniziako Heliopolisen bizi izan zen (gaur egungo Baalbek, Libano, Siria Handiaren parte zenean). 

Maitale aberatsengatik dirua irabazten zuen pagano ederra izan zen. Eudoxiak Germano izeneko monje baten bitartez aurkitu zuen kristautasuna. Tradizioaren arabera, Eudoxiak Azken Judizioan salba ote zitekeen galdetu omen zion. Germanok eskatu zion astebetez egon zedin bere gelan otoitz egiten. Eudoxiak bere jarraibideei segitu zien eta, astearen amaieran, Mikel Goiaingeruaren ikuspen bat izan zuen, gizateria guztiarengatik Kristoren maitasuna bidaltzen ziona. Germanok bataiatu egin zuen gero.

30 urte zituela, Eudoxiak monasterio baten eraikuntza zuzendu zuen Baalbeketik hurbil, eta karitate ekintzak egin zituen. Ezkongai guztiak arbuiatu zituen, eta haietako bat, Filostrato izenekoa, bere buruaz beste egiten saiatu zen, ezezkoa eman ziolako. Neskak, ordea, otoitz egin zuen Filostrato indarberritu arte. Filostrato kristau egin zen.

Eudoxiak herritar pagano asko konbentzitu zituen kristautasunera konbertitzeko. Siriako ofizialak beren jokabideak ohartuta 107. urteko martxoaren 1ean burua moztu zioten.

## Kanpo estekak 
* Antiochian Orthodox Christian Diocese of North America
* Orthodox Church in America
Itsu-txakur

270px|right|thumb|Itsu-txakur bat, lan egiten.
**Itsu-txakurra** edo **txakur gidaria** itsuak edo ikusteko desgaitasuna duten pertsonak gidatzeko edo haiei etxeko lanetan laguntzeko trebatutako txakurra da. Itsu-txakurra laguntza-txakur mota bat da, ziurrenik zaharrena eta ezagunena. Gaur egun legez onartuta dagoen bakarra da, eta horrek gainerako txakurren artean aitortu gabeko eskubide eta pribilegioak ematen dizkio, hala nola garraio publikoan nahitaez onartua izatea.

Ikusteko desgaitasunak kontrolatzeko garaian, txakurrak jabearentzako balizko arriskuez ohartzeko gaitasuna izan behar du, oztopo arkitektonikoen ondorioz, eta animaliaren adimen-gaitasun handia eta entrenamendu-maila aurreratua behar dira.

Txakurrak hainbat oztopo saihesteko entrenatu daitezkeen arren, ez dira gai berdea eta gorria bezalako koloreak bereizteko, eta, beraz, ezin dute semaforo bat interpretatu.

Britainia Handiko lehen txakur gidariak artzain-txakur alemanak ziren. 1931ko urriaren 6an Wallaseyn, Merseysiden, Lehen Mundu Gerrako beterano itsuek lau txakur- Flash, Judy, Meta eta Folly izenekoak- hartu zituzten. 1934an, Britainia Handiko *The Guide Dogs for the Blind Association* erakundeak bere operazioak hasi zituen, eta bere lehen instruktore iraunkorra Nikolai Liakhoff errusiar militarra izan zen.

Espainian eta hego Euskal Herrian, txakur gidari gehienak ONCE erakundeak entrenatu eta ziurtatzen ditu. Erakunde horrek hain trebakuntza bereziaren kostu handiaz ere bere gain hartzen du. Txakur-arrazei dagokienez, tradizionalki labrador retriever aukeratu izan dute, bere izaera baketsuagatik, eta txikitatik zikiratuta badago oso eroa ez delako. Azken urteotan, beste arraza batzuetako txakurrak trebatzeko hainbat ekimen abiarazi dira, baita nahasketak eta kalean utziak ere, aldi berean bi gizarte-arazo konpontzeko modu gisa: txakurtegietako txakurrak eta animalien babesleak aukeratzea eta edozein desgaitasun duten pertsonei laguntzeko trebatzea, adimenekoak barne (iraunkorrak izan ala ez).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polizia-txakur

270px|right|thumb|Polizia-txakur bat lan egiten.
**Polizia-txakurra** polizia-lanetan laguntzeko trebatutako txakurra da; gauzak detektatzeko, pertsonak aurkitzeko edo horiei segika ibiltzeko trebatuta dago.

## Arrazak 
Lan hauek egiteko erabiltzen dituzten arrazarik garrantzitsuenak artzain-txakur alemana, rottweilerra eta dobermana dira. Defentsa edo erasoa barne hartzen ez duten lanetarako, aireportuetan edo leku publikoetan drogak detektatzeko labrador retrieverra edo artzain-txakur malinastarra bezalako arrazak ere erabil daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gomazko hartzatxo

thumb|250px|Gomazko hartzatxoak.
**Hartzatxoa**, **Gomazko hartzatxoa** edo **Gominola hartzatxoa** () fruten zaporeak dituzten gomazko pilulak dira. Gutxi gorabehera 2 zm. dituzte eta eserita dagoen peluxezko hartz-kume baten itxura dute. Herrialde anglosaxoietan egiten diren Jelly Babiesen antzekoak dira.

## Historia 
Gomazko hartzatxoa Alemanian asmatu zen, non ezaguna den *Gummibär*  izenarekin (gomazko hartza) edo, modu maitekorrean, *Gummibärchen*. Goma arabiarra zen jatorrizko oinarrizko osagaia, gomazko hartzatxoak sortzeko erabiltzen zena; hortik goma edo gomoso izena. Hans Riegelek, Bonn hiriko gozogileak, 1920an,  Haribo enpresa sortu zuen. Irudia XX. mendera arte Europako kale azoketan eta merkatuetan ikusten ziren hartz hezietan inspiratuta zegoen. Riegelek hartz dantzaria (*Tanzbär*) asmatu zuen, fruta zaporeko gomazko  litxarreria txiki bat, bai umeei bai helduei zuzendua. Ondoren Urrezko Hartzaren izena hartu zuen. Alemaniako ekonomia ikuspuntutik garai okerrenetan ere, Weimarko Errepublikan, saitzen zen hartzatxo hauek erosteko moduan egotea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Haribo

## Kanpo estekak
Rudolf von Jhering

**Caspar Rudolph Ritter von Jhering** (Aurich, 1818ko abuztuaren 22a - Göttingen, 1892ko irailaren 17a) alemaniar legelaria izan zen.

1836an Heidelbergeko Unibertsitatean sartu zen eta Göttingen, Munich eta Berlin unibertsitateetan hurrenez hurren. 1844an Berlinen sortua, Zuzenbide Erromatarraren irakaskuntzan aritu zen. Baselen irakasle izan zen 1845ean, Rostocken 1846an, Kielen 1849an eta Giessenen 1851n.

Jurisprudentzia naturaleko sistema bat eraikitzen saiatu zen, *Rechts auf den verschiedenen Stufen seiner Entwicklung* (1852–1865) lanean irudikatu zuena. Jurisprudentzia gizateriaren interes moralek eta sozialek aurrera egiteko erabilitako zientzia gisa ulertu zuen.

1868an Zuzenbide Erromatarreko katedradun izendatu zuten Vienan eta enperadoreak 1872an noblezia titulua eman zion. 1872an Göttingengo Unibertsitatera aldatu zen. Han ''Der Kampf um's Recht'' lana argitaratu zuen arrakasta handiz. Bertan, eskubideen eta nortasunaren arteko loturaz eta legearen eta eskubideen elkartasunaz jardun zuen.

Zuzenbide historiko eta soziologiko modernoaren eskolaren sortzailea izan zen.

## Lan hautatuak 
* von Jhering, Rudolf (1844). Abhandlungen aus dem römischen Recht. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1847). Civilrechtsfälle ohne Entscheidungen. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1852). Geist des römischen Rechts auf den verschiedenen Stufen seiner Entwicklung. Vol. I. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1854). Geist des römischen Rechts auf den verschiedenen Stufen seiner Entwicklung. Vol. II-1. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1858). Geist des römischen Rechts auf den verschiedenen Stufen seiner Entwicklung. Vol. II-2. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1865). Geist des römischen Rechts auf den verschiedenen Stufen seiner Entwicklung. Vol. III-1. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1872). Der Kampf um's Recht. Wien: Manz'sche Buchhandlung.
* von Jhering, Rudolf (1915). The Struggle for Law. Translated by Lalor, John Joseph (2nd ed.). Chicago: Callaghan & Company.
* von Jhering, Rudolf (1873). Die Jurisprudenz des täglichen Lebens. Jena: Mauke.
* von Jhering, Rudolf (1904). Law in Daily Life. Translated by Goudy, Henry. Oxford: Clarendon Press.
* von Jhering, Rudolf (1877). Der Zweck im Recht. Vol. I. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1913). Law as a Means to an End (PDF). Vol. I. Translated by Husik, Isaac. Boston: The Boston Book Company. Archived from the original (PDF) on 2011-06-10.
* von Jhering, Rudolf (1883). Der Zweck im Recht. Vol. II. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1884). Scherz und Ernst in der Jurisprudenz. Leipzig: Breitkopf und Härtel.
* von Jhering, Rudolf (1889). Der Besitzwille. Jena: Gustav Fischer.
* von Jhering, Rudolf (1894). Ehrenberg, Victor (ed.). Vorgeschichte der Indoeuropäer. Leipzig: Breitkopf und Härtel & Duncker und Humblot.
* von Jhering, Rudolf (1897). The Evolution of the Aryan. Translated by Drucker, Adolphus. New York: Henry Holt and Company.

## Kanpo estekak
Atari-txakur

[thumb|[Artzain-txakur aleman bat atari lanak egiten]]
**Atari-txakurrak**, katetatuta daudenean **kateko txakurrak** ere deituak, zenbait lan (jabeei mehatxuen berri emateko edota mehatxu horiei aurre egiteko) egiteko hezitako txakurrak dira.

Atari-txakurrak zaunka bizian ari dira, jabeei arrotz baten berri emateko, eta arrotza gehiago hurbil ez dadin. Atari-txakur askoren funtzioa hor amaitzen da, beste askorekin ez bezala, arrotza erasotzeko gai baitira. Arraza batzuk — keeshond, adibidez — atari-txakur bikainak dira bere zaunkei esker, baina ez dute jokabide asertiborik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teresa Paneque

**Teresa Paz Paneque Carreño** (Madril, 1997ko azaroaren 15a) astronomoa da, Espainiako eta Txileko nazionalitateko idazle eta dibulgatzaile zientifikoa. 2021ean, Elias 2-27 izarraren grabitazio-ezegonkortasunak deskribatzen dituen argitalpen zientifiko baten egilekidea da, eta grabitazio-ezegonkortasunaren hipotesiari ebidentzia ematen dio disko protoplanetarioetan.

## Biografia 
### Lehen urteak eta hezkuntza 
Madrilen jaio zen. Gurasoak zientzialariak dira (aita biokimikaria eta ama kimika farmazeutikoa). Bost urte zituela, Glasgowra joan zen bizitzera, gurasoen doktoretza ondoko lanaren ondorioz. 9 urte zituela berriz,  Txilera joan zen. Europan jasotako hezkuntza zela eta, Txileko hezkuntzako seigarren oinarrizko mailan sartu zen zegokiona baino bi urte lehenago. Garai horretan, robotikara hurbildu zen FIRST Lego League Challenge Txilen parte hartuz, baita PENTA UC talentu akademikoaren programan ere.

Txileko Unibertsitateko astronomian lizentziaduna eta magisterra da, eta 2020tik Europako Behatoki Australean (Alemania) eta Leideneko Unibertsitatean (Herbehereak) astronomian doktoretza egiteko hautagaia da.

### Bizitza profesionala 
Ezaguna da Espainian 2021ean *Unibertsoa Carlotaren arabera* zientzia-dibulgazioko liburua argitaratzeagatik. Liburu hori haur eta gazteentzat da, eta unibertsoko fenomenoen errealitatearekin azaltzen du, izar iheskorrak, esaterako.

Zientzia-komunikatzailea da gizarte-sareetan 2019az geroztik, eta 440 mila jarraitzaile baino gehiago ditu TikTok, Instagram eta Twitter kontuetan. Sare sozialekin batera, Txileko Unibertsitateak, Txileko Institutu Antartikoak eta Etorkizuneko Kongresuak garatutako ekitaldi nazionaletan ere parte hartu du.Gainera, Radio Cooperativaren *A Última Hora* irratsaioan behin eta berriz agertzen den panelista da. 2021ean *Fuera de Orbita* (*Orbitatik kanpo)* podcast-a garatu zuen TXS Plus irrati-emisorarentzat.

2022ko urtarrilean, astrologia babesten duen egiazkotasunari eta ebidentzia urriari buruzko eztabaida sutsu batean sartu zen, astrologo eta soziologo txiletar batekin Twitter-en.

## Ikerketa-arloak 
Haren espezializazio-eremua planetak sortzea da, bereziki, baldintza kimikoak aztertzea planeta-eraketako inguruneetan. 2021ean, Elias 2-27 izarraren grabitazio-ezegonkortasunak deskribatzen dituen argitalpen zientifiko baten egilekidea da, eta grabitazio-ezegonkortasunaren hipotesiari ebidentzia ematen dio disko protoplanetarioetan.

## Ohoreak 
* Txileko Unibertsitateko Zientzia Fisiko eta Matematikoen Fakultateak 2021 graduondoko tesi onenaren saria jaso zuen.
* Fundación Mujeres Bacanas erakundeak, berriz, Bacana Sub-30 2020.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* Paneque, Teresa (2021). *El universo según Carlota.* Planeta Chilena S.A. ISBN 978-956-9992-81-0. 

### Argitalpen zientifikoak 
Oharra: Ikertzailearen lan zientifiko aipatuenen zerrenda da hau; zerrenda osoa berrikusteko, berrikusi ikertzailearen profila *Google Scholar*.

* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Teresa Paneque Twitter
*Elkarrizketa: *Zientzialarien jarduna politikoa da*  Berria, 2022.03.01
TCF Center

**TCF Center** (lehen **Cobo Center** eta **Cobo Hall** izenez ezagutzen zena) Detroiteko Washington Boulevard-aren hasieran kokatutako biltzar-zentroa da, Michigan estatuko (Estatu Batuak) hiririk jendetsuena. Detroiteko alkate Albert E. Coboren omenez izendatu zuten 1950etik 1957ra. Gino Rossetti arkitektoak diseinatu zuen zentroak 1960an ireki zituen ateak lehen aldiz. 1989an zabaldu zen, eta gaur egun 220.000 m² ditu. 

TCF Center urtarrilean ospatutako "North American International Auto Show" (NAIAS) eta martxoan ospatutako "Detroit Autorama"-ren egoitza da. 

Eraikinaren barruan Detroit People Mover 's Cobo Center geltokia dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Eskisabel

**Jon Eskisabel** Urtuaga (Lasarte-Oria, 1969), musika-kazetaria da. Euskal musikaren erakusleiho digitala den *Badok.eus* atariko koordinatzailea da 2009tik, proiektua sortu zutenetik. 2022ko Interneteko Argia saria jaso zuen Badok.eus atariak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* @joneskisabel kontua Twitter-ren 
* Jon Eskisabel-en artikuluak Berria egunkarian (110 baino gehiago)
[erdian|thumb|[Jon Eskisabel musika-kazetaria Badok.eus atariko koordinatzailea 2009tik.]]
Betleemgo Konbentzio Jauregia

**Betleemgo Konbentzio Jauregia** edo **Betleemgo Biltzar-Jauregia**  () Betleemgo (Palestinako herri bat) biltzar-zentro gisa funtzionatzen duen instalazioa da. Biltzar-jauregia Betleem hiri bibliko eta historikoko Natibitatearen elizatik lau kilometrora ezarri zuten. Eraikinak bilera areto nagusia, erakusketa aretoa, antzerkia, bilera gelak, lorategiak, erlijioen arteko otoitz gela eta kafetegia ditu.

Biltzar-jauregiaren diseinu nagusia Jauregiaren eta inguruko monumentuen arteko integrazio arkitektonikoa da, hots, Qal'at Murad ("Murade Sultanaren gaztelua"), Artisautza Zentroa eta Salomonen igerilekuak. Garrantzitsuena eraikuntzak inguruaren izaera historiko eta arkeologikoa gordetzen duela da. Jatorrizko Palestinako harri sorta bat erabili zen biltzar-zentroaren eraikuntzan, tamaina eta kolore ezberdinetako harriak Palestinako lurralde ezberdinetatik ekarriz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shanghai New International Expo Center

**Shanghai New International Expo Center** () Shanghain, Txinan, dagoen biltzar-zentroa da. Erakusketa ugari hartzen ditu, besteak beste, Shanghaiko Automobil Erakusketa. 2002ko Tennis Masters Cup-a ere antolatu du, erakustokietako bat aldi baterako tenis zelai bihurtu zenean. Urtean 90 erakusketa baino gehiagorekin eta 32ko fakturazio-indizearekin (2011), SNIEC munduko erakustazoka arrakastatsuenetako bat da.

Eraikuntza 1999ko azaroaren 4an hasi zen eta 2011ko azaroaren 2an ireki zuten. Bere erakusketa-eremuak 200.000 metro koadroko edukiera du barrualdean eta 130.000 metrokoa kanpoan. Expo Centerren instalazioek 17 erakusketa areto, hitzaldi areto eta negozio zentro bat dituzte. Erdiguneko sarrerako areto batean hotel bat eta metro geltoki bat daude. Lehen faseko inbertsioa 99 milioi dolarrekoa izan zen.

Shanghai New International Expo Center Co., Ltd. Shanghai Lujiazui Exhibition Development Co., Ltd. eta Alemaniako Exposition Corporation International GmbH (GEC) 50:50 sino-alemaniar joint venture bat da. GEC Deutsche Messe AG, Messe Düsseldorf GmbH eta Messe Munich GmbH-en joint venture bat da. 2006az geroztik, Hans-Joerg Geduhn alemaniarra da konpainiako zuzendari nagusia.

Zentroa Murphy/Jahn Architects diseinu-enpresa estatubatuarrak diseinatu zuen.

## Kanpo estekak
Marie Joséphine Nicolas

**Marie Joséphine Nicolas**, **Marie Nicholas** edo **Marie Joséphine Drapier** (Villers-Cotterets, Frantzia, 1846ko uztailaren 25a, - Paris, 1903ko azaroaren 7a) frantziar margolaria  izan zen.

## Biografia 
Marie Joséphine Nicolas Villers-Cotterêts-en jaio zen, Aisnen, Pierre-Joseph Nicolas, funtzionario frantsesa eta Marie Nivelet-en alaba izan zen

Levasseur eta Charles Chaplinen ikaslea izan zen. Bere erretratuengatik eta genero eszenengatik da ezaguna, baina liburuetarako paisaiak eta ilustrazioak ere egin zituen  1867an *Parisko Aretoan* jarri zuen lehen erakusketa.Urtero parte hartu zuen bertan, 1898ra arte  Bere lanez gain, eraikin publikoetarako margolanen kopiak egin zituen. Horrela, Orleanseko Sainte-Croix katedralean dagoen *La Prédication de Saint Paul à Ephèse (San Pabloren predikazioa Efeson)* mihisea egin zuen Eustache Le Sueurren margolan baten ondoren  

Hil ondoren, bere semeak bere estudioko funtsak Alexandre Dumas Museoari eman zizkion, bere jaioterriko museoari, Haren autoerretratua eta gurasoen erretratuak aurki daitezke. *Père Ricard* -en (1882) margolana 1905eko *Women Painters of the World* (Munduko emakume pintoreak) liburuan sartu zen  .
## Lanak 
* *Curiosité*, 1867
* *Portrait de Pierre-Joseph Nicolas*, 1870
* *Portrait de Marie Nicolas, née Nivelet*, 1870
* *Autoportrait*, 1871
* *Le goûter*, 1872
* *Portrait de Madame N....*, 1873
* *Avant la parade*, 1874
* *Soubrette Louis XV* (ou *Soubrette Louis XVI*), 1878
* *Qui vivra verra*, 1882 (aquarelle). 
* *Une pensionnaire des Dames Zélatrices*, 1886
* *L’homme au cigare* (ou ''Portrait d'Antonin Drapier*), 1890
* *Rue Saint Denis, lieu-dit "La Folie" à Villers-sur-Fère (Aisne)*, 1890
* *Intérieur de ferme*
* *Intérieur - cuisine de campagne*
* *Maison dans une cour*
* *Les petits amours*
* *La blonde couronnée*
* *Portrait de Monsieur Drapier fils*
* *Départ pour l'école*
* *Jeune fille brune*
* *Jeune femme à l'ombrelle*
* *Jeux d'enfants*
* *Maternité*
Sainte-Croix katedrala, Orleans:

* *Efesoko San Pauloren predikua ,* Eustache Le Sueurren obra baten ondoren egindako margolana, 2012an zaharberritua    .

* *Qui vivra verra*, 1880, huile sur toile

Kokapen ezezaguna :

* *Jeune Bretonne et sa poupée (Bretoi gaztea eta bere panpina)*, 1889 
* *Aita Ricard*, 1882, bilduma partikularra

Fitxategi:Marie Joséphine Nicolas - Avant la parade.jpg|*Desfilearen aurretik'' (1874), Musée Alexandre Dumas|Alexandre Dumas Museoa
Fitxategi:Marie Joséphine Nicolas - Jeux d'enfants.jpg|*Haur jolasak*, Alexandre Dumas Museoa
Fitxategi:Mlle. Marie Nicolas - Father Ricard - 1882.jpg|*Aita Ricard* (1882), Bilduma partikularra
Fitxategi:Marie Joséphine Nicolas - Les petits amours.jpg|*Little Loves*, Alexandre Dumas Museoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marie Nicolasen marrazkiak eta margoak Mona Lisan
Lanxess Arena

**Lanxess Arena** (2008ra arte, **Kölnarena**) Alemaniako Ipar Renania-Westfaliako Kolonia hirian dagoen kiroldegia da.

Bertako taldeek erabili izan dute, hala nola, Kölner Haie (izotz hockey), VfL Gummersbach (eskubaloia) eta noizean behin Köln 99ers (saskibaloia), baita kontzertuetarako lekua ere. 1998an inauguratu zen eta 29.000 ikus-entzulerako tokia du.

## Kanpo estekak
Ruth Perry

**Ruth Sando Fahnbulleh Perry** (Grand Cape Mount, Liberia, 1939ko uztailaren 16a - Columbus, Ohio, 2017ko urtarrilaren 8a) liberiar politikaria izan zen. Liberiako estatuburua izan zen 1996tik 1997ra.

Oinarrizko eskolako irakasle izan zen bere jaioterrian. McDonald Perry epaile eta legegilearekin ezkondu zen eta zazpi seme-alaba izan zituzten. 1971tik Monrovian lan egin zuen Chase Manhattan Banken.

1985ean Liberiako Senatuko kide hautatu zuten. 1989ra arte egon zen Senatuan.

Liberiako Estatu Kontseiluko presidente izan zen 1996ko irailaren 3tik 1997ko abuztuaren 2ra arte. Buru zen Kontseilua Liberiako gerra zibilean borrokalarien bandoetako kideek eta zibilek osatzen zuten.

Presidentetzan egon ondoren, Estatu Batuetara joan zen.

## Kanpo estekak
Elizabeth J. Tasker

**Elizabeth J. Tasker** (Erresuma Batua, 1980ko uztailaren 12a) britainiar astrofisikoa da, idazle zientifikoa eta Japoniako Esplorazio Espazio Agentziako irakasle elkartua. Gure galaxian izarrak eta planetak nola sortzen diren erakusten duten eredu konputazionaletan aditua da. The *Planet Factory* idatzi zuen, Bloomsburyk 2017an argitaratua, exoplaneten historia, planeten eraketa eta azken urteetan gure ezagutzen aurrerapideei buruzkoa.

## Bizitza 
Taskerrek fisika teorikoa ikasi zuen Durhameko Unibertsitatean eta 2002an graduatu zen. Oxfordeko Unibertsitatera joan zen doktorego-ikasketak egitera, Greg Bryanek gainbegiratuta. 2005ean *Numerical simulations of the formation and evolución of* *galaxies* (Zenbakizko simulazioak galaxien eraketan eta bilakaeran) tesia osatu zuen.

### Lan ibilbidea 
### Ikertzaile 
Tasker Columbiako Unibertsitatearekin elkartu zen doktoratu ondoko ikerketa-laguntzaile gisa, eta izarren eraketan simulazioekin lan egin zuen, supernoben erreakzioak gehituz, izarren atzeraelikadura hodei molekular erraldoien heriotzaren ondorioa den ala ez aztertuz. 2009an McMaster Unibertsitatera CITA National Fellow gisa joan aurretik, hiru urte eman zituen Floridako Unibertsitatean astrofisika teorikoko doktoratu ondoko bekadun gisa, .

Taskerren ikerketak izarrak disko galaktikoetan nola sortzen diren ikertzen du, ordenagailu bidezko simulazioak erabiliz. Galaxiaren egiturak izarren eraketa nola eragiten duen eta izarren eraketak galaxien bilakaera nola bultzatzen duen aztertzen du. Exoplanetak sailkatzeko metriken inguruan hizkuntza ebaluatzeko beharra defendatu du. 2011n Hokkaidoko Unibertsitatearekin elkartu zen nazioarteko akademiko gisa. 2014, 2015 eta 2016 urteetan Presidente’s Award for Education saria irabazi zuen Hokkaidoko Unibertsitatean. 2016. urtean Japoniako Esplorazio Aeroespazialeko Agentziara (JAXA) joan zen, irakasle elkartu izanda, izarren eta planeten eraketako fluidodinamika ikertzera.

### Idazle zientifikoa 
Tasker idazle zientifiko ezaguna ere bada. 1999an *The Daily Telegraph* Young Science Writers Award saria irabazi zuen. *Scientific American*, How It Works, Space.com, The Comparation and *Astronomy* zientzia-aldizkarirako idatzi du. Dibulgazio-hitzaldiak ere eman ditu, hala nola, Royal Institutioneko eta Historia Naturaleko Museo Amerikarreko *Communelling of Astronomy with the Public*. 2015ean, Hokkaidoko Unibertsitatean Taskerrek *How Did We Begin* aurkeztu zuen. Bere lanak Earth-Life Science Institute-n, jendaurrean, zabaltzen ditu.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1999an *The Daily Telegraph* Young Science Writers Award saria 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vladimir Potanin

**Vladimir Olegovitx Potanin** (errusieraz Владимир Олегович Потанин : Mosku, 1961eko urtarrilaren 3a) oligarka errusiar bat da. Bere aberastasuna maileguak akzioen truke programa polemikoaren bidez biderkatu zuen batik bat, 1990eko hamarkadaren erdialdean. 2021ean, Bloomberg Billionaires Index delakoaren arabera, Errusiako bigarren gizon aberatsena zen, eta munduko 10. aberatsena da, $87 mila milioiko balio garbia du bere izenean. Bere hastapenetako bazkide komertziala Mikhail Prokhorov izan zen, 2007an banatzea erabaki zuten arte.

## Ibilbidea 
Potanin Moskun jaio zen, SESB zaharrean, goi-mailako familia komunista batean. 1978an Nazioarteko Harreman Ekonomikoen Fakultatean ikasten hasi zen, eta ondoren, aitaren urratsei jarraituz, eta Sobietar Batasuneko Kanpo Merkataritzako Ministerioaren "Soyuzpromexport" delakoan hasi zen lanean.

Perestroikan, Potaninen irten efgin zen Kanpo Merkataritzako Estatuaren egiturei, eta 1991n Interros elkarte pribatua sortu zuen, aurreko kontaktu eta negozio bideen jakintza aprobetxatuz. Era berean, banku bat sortu zuen, ONEKSIMbank , eta 1990 hamarkadako oligarken lehen oldean bezala, inportazio eta esporazioetan eta finantzetan agertutako lehen aukerekin egin zuen dirutza.

1990eko hamarkadaren erdialdean, Anatoli Txubais pribatizazioen guruarekin eta Viktor Txernomirdin lehen ministroarekin kontaktu zuzena zuelarik, "maileguak akzioen truke" sistemaren asmatzaileetako bat izan zen, eta horretaz aprobetxatu zenetako bat ere bai: Norilsk Nickel enpresako akzio multzo handiena erosu zuen 170 milioi dolarretan, non 3.300 milioi dolarreko sarrerak eta 1.200 milioiko irabaziak izan zituen 1995ean.

Hamarkada amaieran, 1998eko krisi ekonomikoarekin, banku negozioetako batzuetatik erretiratu behar izan zuen Potaninek, baina Vladimir Putinen aroa eta 21. mendea hastearekin, oligarka batzuek agintearen babesa galdu zuten arren, Potaninek aurrera egin zuen, eta nikelean bezala lehengaietan jabetza zuten beste batzuek bezala, oparotasun osoan jarraitu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barilocheko biltzar-jauregia

**San Carlos de Barilocheko biltzar-jauregiaren hormigoizko hezurdura**  amaitu gabeko proiektu baten emaitza da, zeinaren helburua espazio fisiko bat sortzea zen, non, lehenik eta behin, turismo-industriari buruzko topaketa eta eztabaida jarduerak egingo ziren, 1970eko hamarkadan Barilocheko gizartearentzat komunitate-esparru onuragarria eskuratzeko asmoz  .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mercedes Vilanova

**Mercedes Vilanova Ribas** (Bartzelona, Katalunia, 1936ko ekainaren 16a) bartzelonar historialari garaikidea da. *Historia y Fuente Oral* izeneko aldizkaria sortu zuen eta Nazioarteko Ahozko Historiaren Elkartearen (IOHA) buru izan zen.

## Bizitza 
Bartzelonako Unibertsitateko Moja Alemanetan ikasi zuen, eta han Jaume Vicens i Vives-en ikaslea izan zen. Berak zuzendu zuen bere lizentziatura-tesia. *¿Existio un eje Roma-Berlín? (Ba al zegoen* *Erroma-Berlin ardatza?)* (1959). Aldi berean, Barat Collegen (AEB) ikasten egon zen. Bere doktore-tesia, *"España en Maragall"* (1965), Joan Reglàk zuzendu zuen.

### Lan ibilbidea 
*El Ciervo* eta *Ajoblanco* aldizkarietan parte hartu zuen. Israel, Paris eta Cambridge bisitatu ondoren, 1968an Bartzelonako Unibertsitateko Historia Moderno eta Garaikidearen Departamentuko irakasle laguntzaile izendatu zuten. 1993an Bartzelonako Unibertsitateko Geografia eta Historia Fakultateko historia garaikideko katedradun izendatu zuten. Kargu hori erretiratu zen arte (2006) bete zuen. 

*Washingtongo Wilson Center-*eko kidea ere izan zen, Harvardeko Unibertsitateko irakasle bisitaria, Bostongo Unibertsitateko irakaslea eta Parisko Ikerketa Zientifikorako Zentro Nazionaleko ''l'Institut d'Histoire* erakundeko ikertzailea. Nazioarteko hainbat forotan parte hartu zuen, hala nola, 1995ean Beijing-eko Emakumeen Mundu Foroan. 1996-2000 bitartean Nazioarteko Ahozko Historiaren Elkarteko lehendakaria izan zen. 1989an *Historia, Antropologia eta Ahozko Iturriak* izeneko aldizkaria sortu eta zuzendu zuen, baita Behartutako Lanen Nazioarteko Dokumentazio Proiektuarekin ere kolaboratu.

Hainbat gairi buruzko ikerketak egin ditu, hala nola, abstentzioari, analfabetismoari, gizarte-iraultzari, emakumeek demokrazia parlamentarioan duten zereginari eta espainiar errepublikanoek nazien eremuetan dituzten bizitza-historiei buruzkoak. Horietako batzuk *American Historical Review*, *Antropologiaren oinarriak*, Oral History Review eta *Vingtième Siècle* aldizkarietan argitaratu dira. 

2005ean Sant Jordi Gurutzea jaso zuen, Kataluniako Generalitateak ematen duena.

## Lanak 
* *España en Maragall* (1968)
* *La conformidad con el destino en Azorín* (1971)
* *Un estudio de geografía electoral. La provincia de Gerona en 1932* (1974)
* *Atlas electoral de Catalunya durant la Segona República* (1986)
* *Atlas de l'evolución de l'analfabetismo en España de 1887 a 1981'' amb Xavier Moreno i Julià, Premi Nacional d'Investigació i Innovació Educatives (1990)
* *Les majorités. invisibles: exploitation fabril, révolution et répression: 26 entretiens* (1995)
* *Voces sin letras: analfabetos en Baltimore* (2005)

## Sariak 
* 2005ean Sant Jordi Gurutzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* San Jorge  gurutzearen kontzesioa
* IECk (304. or.) 1990ean Katalunian egindako ikerketa zientifiko eta teknologikoa Mercedes Vilanovaren azterlan batzuk aipatzen ditu.
* Mercedes Vilanova irakaslea: Mercedes Vilanova Ribas, María Teresa Martínez de Sas, María de los Angeles Pérez Samper eta Lluís Úbeda, aurrez aurre.
Peluxezko hartz

thumb|250px|Hartzatxoen eredu desberdinak.
**Peluxezko hartza** jostailuzko hartz barrubetea da, peluxeen artean ezagunena. Jostailu mota tradizional bat da, hartz bat irudikatzen duena, askotan haurrak entretenitzeko erabiltzen direnak. Azken urteotan, peluxezko hartz batzuk bildumako artikulu oso garestiak bihurtu dira. Maitasun-harremana duten pertsonen artean opari tipikoa da, nahiz eta lagunen artean ere oparitzen diren.

## Teddy Bear 
Ameriketako Estatu Batuetan Teddy Bear izan dute. Izenaren jatorria Theodore Roosevelt pasadizu batean oinarritzen da. Roosevelt 1901 eta 1909 artean Estatu Batuetako Presidentea izan zen. Behin, ber ekipoak haren irudia promozionatzeko ehisaldi antolatu zuen; helburua hartz bat zen baina Rooseveltek animaliari tiro egitea ez zuen onartu.

## Peluxe ospetsuak 
* Paddington hartza, 1958.
* Winnie the Pooh, 1926.
* Duffy Disney Hatza, 2002.
* «Ted», *Ted* filma, 2012an Seth MacFarlane sortua.
* Kamiltxo, 2001ean sortua eta Camille hartzaren izena duena.

## Iruditegia 

Fitxategi:Nachbildung 55PB Steiff Museum Giengen.jpg|Steiff enpresaren museoan ikus daitekeen '*Ours PB 55* erreplika.
Fitxategi:TeddyBears.jpg|Erakusleiho batean hartz-kumen piramide bat.
Fitxategi:♥ Couinny ♥.jpg|1991ko peluxezko hartz-kume.
Fitxategi:Peloulou.jpg|Martine Sagaert irudikatutako pertsonaia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Peluxe

## Kanpo estekak
Patio de la Madera

**Patio de la Madera Erakusketa eta Biltzar Jauregia**, gaur egun Mercado del Patio izenez ezagutzen dena,  Rosario hiriko (Argentina) udal erakustazoka handi eta garrantzitsuenetakoa izan zen.

Hiriaren erdi-mendebaldeko eremuan kokatuta, inguruko parkearekin batera, Caferatta kalea mendebaldean, Córdoba hegoaldean, Vera Mújica ekialdean eta Santa Fe iparraldean arteko 3 etxadiak hartzen ditu. Espazio hau bereziki birmoldatutako tren geltoki bat zen (fatxadan eta alboetan begi hutsez ikus daitekeena) bere sarrera nagusia Mariano Moreno Autobus Terminalaren erdiko eraikinari zuzenean begira zegoena.

Eraikin nagusiak biltzar, hitzaldi, erakusketa artistiko eta ikuskizunetarako instalazioak eskaintzen ditu, 1.800 pertsonentzako auditorio batekin eta sei leku txikiago, 120 eta 370 eserleku arteko edukierarekin. 4.000 m² daude&nbsp; estalitako azalera (gehi 1.000 erdiestalita, eta 7.200 kanpoaldean).

Konplexuak bi diskoteka, anfiteatro bat, eskulturak eta aintzira artifizialdun parke-eremu bat, nazioarteko sukaldaritzako bi jatetxe, janari lasterreko saltoki bat eta 250 ibilgailurentzako aparkalekua zituen.

Hainbat jarduera egin ziren, hala nola, jardunaldiak, konbentzioak, erakusketak, erakustazokak eta ekitaldi sozialak. Landa-eremu zabala kirol arina praktikatzeko egokia da eta Rosarioko biztanleek aldizka erabiltzen dute aisialdirako eta topagune gisa, terminalaren aurrean eta hirigunetik minutu batzuetara duen kokapen estrategikoagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.rosario.gov.ar/web/servicios/empresas-y-emprendedores/mercado-del-patio
Halyna Hereha

**Halyna Fedorivna Hereha** (Hlynets, Ukraina, 1959; ) Ukrainako enpresaburu abaretsenetako bat da, eta politikan ere jardun izan du: Kieveko alkate izan zen funtzioetan 2012 eta 2014 artean eta Kieveko Hiri Kontseiluko alkateorde eta idazkaria 2011tik 2014ko ekainaren 5era. Bere ondorengoa Vitali Klitxko izan zen. 

EpiCentre K denda-katearen jabea da Oleksandr Hereha senarrarekin batera. Forbes agerkariaren 2021eko kalkuluen arabera, Ukrainako oligarken artean, 6. aberastasun handienaren jabe dira senar-emazteak, 1.700 milioi dolarreko jabetzarekin.

## Erreferentziak
Pertheko biltzar jauregia

**Pertheko biltzar jauregia**  (ingelesez: *Perth Convention and Exhibition Center*) Perth-en, Mendebaldeko Australian, jabetza pribatuko biltzar-zentroa da. Zentroak 16.000 metro koadroko azalera du (172.223 oin koadro) eta 5.000 lagunentzako tokia du. Arte instalazioak, sei erakusketa-pabiloi, 2.500 lagunentzako mailakako antzoki bat, dantza-areto eta oturuntza-aretoak eta 23 bilera-areto ditu. Richard Courtek, orduko Mendebaldeko Australiako lehen ministroak, 2000an iragarri zuen bere eraikuntzaren kontratua Multiplexekin sinatu zela bost hilabeteko negoziazioen ostean. Eraikuntzak 2001eko ekainean hasi behar ziren eta Zentroa 2003. urte amaierarako amaitu behar zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erakusketen Errege Jauregia

**Erakusketen Errege Jauregia** (ingelesez *Royal Exhibition Building*) Melbourne hirian dago, Victoria estatuan, Australian. Carlton lorategietan dago, *Central Business District*-en ipar-ekialdeko ertzean. 2004an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Australiako lehen eraikina da. Melbourneko museoaren eta Victoriako museoaren ondoan dago.

## Kanpo estekak
Antonov Aireportua

**Antonov Aireportua** (IATA: **GML**, OACI: **UKKM**) (ukraineraz: аеропорт «Антонов»), **Hostomelgo** edo **Gostomelgo Aireportua** bezala ere ezaguna (ukraineraz: аеропорт «Гостомель»), nazioarteko karga- eta proba- aireportu internazional bat da, Hostomeletik gertu dagoena, Kieveko ipar-mendebaldeko aldiri batean.

Aireportua hegazkinak fabrikatzen dituen Antonov enpresaren izena darama, eta Antonov Airlines filialak operatzen du. Munduan zegoen An-225 bakarra, garaiko hegazkin operatibo handienak, Hostomelen izan zuen basea, Antonov Aireportuko guduan suntsitua izan zen arte; izan ere, aireportua borroka militar baten leku bihurtu zen Errusiak Ukraina inbaditu zuenean, 2022an.

## Kanpo estekak
Carlton lorategiak

**Carlton lorategiak** UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen 2004an. Australiako Melbourne hiriko Carlton auzoko *Central Business District*-aren ipar-ekialdeko ertzean dago.

## Kanpo estekak
Museums Victoria

**Museums Victoria** Melbourne-n (Victoria ) estatuko hiru museo nagusiak kudeatzen dituen erakundea da: Melbourneko museoa, Immigrazioaren museoa eta Scienceworks museoa. Gainera, Erakusketen Errege Jauregia eta biltegiratze instalazio bat kudeatzen ditu Melbourneko Moreland hirian .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Immigrazioaren museoa (Melbourne)

**Immigrazioaren museoa** Australiako immigrazioaren historia batez ere erakusten duen museoa da. Melbourneko Flinders kalean dago, Victorian, Old Customs House-n. Eraikinak hiriko lehen eraikinetako baten lekua hartzen du, *Fawknerren hotela*, 1835ean John Pascoe Fawkner-ek, Melbourneko sortzaileetako batek, eraikia.

Museoko espazio garrantzitsuena, *Long Room* (Areto Luzea), Berpizkundeko arkitektura errenazentistaren pieza nabarmena da.

Museoa 1998an sortu zen, eta Victoria Estatuko bilduma kulturalak eta zientifikoak kudeatzen dituen Museums Victoriaren dibisioa da.  Bere arreba museoak Melbourneko museoa (Erakusketen Errege Jauregia barne) eta Scienceworks museoa dira.

Immigrazioaren historia dokumentatzeko lanaz gain, museoak hainbat erakusketa ibiltari ere antolatzen ditu, eta hezkuntza-programak ere eskaintzen ditu. Museoaren patioa janaria, musika eta kultura uztartzen diren komunitateko jaiak antolatzeko erabiltzen da. Immigrazio Aurkikuntza Zentroa eta 90 herrialde baino gehiagotako etorkinak omentzen dituen Tribute Lorategia osatzen dute, non jendeak bere sustraiak bila ditzake. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
János Arany

**János Arany** (Nagyszalonta, 1817ko martxoaren 2a - Budapest, 1882ko urriaren 22a) hungariar olerkari, itzultzaile eta kazetaria izan zen.

Hamalau urterekin hasi zen irakasle lanetan. Aktore ibiltari talde batekin ere bat egin zuen, eta gero kazetari lanetan aritu zen. 1847an sari bat irabazi zuen "Az elveszett alkotmány" ("Konstituziogileak galdua") lanarekin.

"Toldi" bere lanik ospetsuena argitaratu ondoren, Sándor Petőfiren lagun egin zen. 1848ko Hungariako Iraultzan Petőfiren heriotzak sakonki eragin zion.

1858an Hungariako Zientzien Akademiako kide hautatu zuten eta 1865etik idazkari nagusia izan zen. Halaber, Hungariako literatur elkarterik handiena den Kisfaludy Elkarteko lehendakari hautatu zuten.

102 balada idatzi zituen eta Shakespeareren hiru drama itzuli zizkion hungariarrari. "Buda erregearen heriotza" (1864) poema epikoan Hungariaren iragan mitiko eta historikoa jorratu zuen.

"A Walesi Bárdok" ("Galesko Bardoak") olerkian paralelismoa egin zuen ingelesek galestarren aurka egindako errepresioaren eta hungariarren aurkako Austriako errepresioaren artean.