open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lerma

**Lerma** Espainiako Burgosko probintziako Arlanza eskualdean dagoen udalerria da. 2017ko datuen arabera 2.596 biztanle zituen 166&nbsp;km²-ko azaleran. Historikoki oso aberatsa, Lermako Dukea zen Francisco Gómez de Sandoval y Rojas pertsonalitatearekin oso lotuta dago. 2018tik Espainiako Herririk Politenetako bat gisa sailkatuta dago eta, eta izen bereko elkarteko kide da geroztik.

Udalerria Burgosko probintzian dago, Gaztela eta Leongo autonomia-erkidegoan, Espainian. Iparraldeko autobiaren ondoan dago. Arlanza eskualdekoa da, eta bertako biztanleria nagusia du. Burgosko hiriburutik 39 km-ra dago. Erliebea lurraldea ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen Arlanza ibaiak balditzatzen du.

## Historia 
Erdi Arotik, Extremadura eta Demanda mendilerroa lotzen dituen Burgosko Errege Abelbidean nahitaezko pasabidea zen herria. Herriaren historia Lermako Dukea zen Francisco Gómez de Sandoval y Rojas pertsonalitatearekin oso lotuta dago. Nolabait Gaztelako Gortearen egoitza izan zen hiriburua Valladolid izan zen garaian (1601ko urtarrilaren 11tik 1606ko martxoaren 4 arte), Filipe III.a Espainiakoaren garaian. Horregatik ere herrian eraikin erlijioso ugari dago.

Frankismo garaian errepresio bortitza ezagutu zen lurraldean. 2006 eta 2007 artean lau hobi komun ireki ziren La Andaya mendian, Lermatik gertu, 90 gorpu baino gehiagorekin, horien artean Aranda de Dueroko alkatea eta bost zinegotzi; indar frankistek hil zituzten 1936ko abuztuan Espainiako gerra zibilean eremua konkistatu zutenean. Lermako Dukearen jauregiaren inguruan kontzentrazio-esparrua antolatu zuten, bestetik.

Turismoari dagokionez, gaur egun, ondoko Covarrubias eta Santo Domingo de Silos herriekin batera, *Arlanzaren Triangelua* deritzona osatzen du.

## Auzoak 
Lerma honako auzoek osatzen dute:

## Ondarea 
Ondarearen ikuspuntutik Lerma oso aberatsa da. Hona hemen monumentu batzuk:
* Lermako Dukearen jauregia, egungo paradorea
* Santa Clara komentua
* Plaza Nagusia
* San Blas komentua
* San Pedro kolegiata
* Santa Teresa komentua
* Santa Teresa komentua
* Klarisatarren komentua
* Jaungoikoaren Ama komentua
* Hiribilduaren sarrera, ondoren espetxea izana

## Iruditegia 

Image:
Lermacolegiata lou19.JPG|San Pedro kolegiata.
Lerma - Palacio Ducal 2.jpg|Lermako Dukearen jauregia eta Plaza Nagusia.
Lermaclasisas lou16.JPG|Santa Clara komentua.
WLM14ES - 12072009 095820 G 15043 - .jpg|Arkupeak.

## Erreferentziak 
## Biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Burgosko udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Lermako udalaren webgunea.
* :Lermako turismo bulegoaren webgunea.
* ;Lermako monumentuak bideo batean.
Imanol Urbieta

**Imanol Urbieta Beristain** edo **Manolo Urbieta** (Zarautz, Gipuzkoa, 1934ko martxoaren 10a – 2016ko irailaren 28a) euskal musikari eta idazlea izan zen. Teologian lizentziatua, Musikako ikasketak egin zituen Gasteizen, Donostian, Bordelen, Budapesten eta Estrasburgon. Oleskariak koroaren hastapenetan ere ibili zen.

Gehienbat, haurrentzako musika egin izan zuen bere ibilbide guztian, hala nola *Txoria nintzela* edota *Jon Braun* abestiak. Xirula Mirularen sortzailea ere bada. 2010eko abenduaren 5ean Argizaiola Saria eman zioten, «umeen euskarazko kantutegiari egindako ekarpenagatik».

## Biografia 
[thumb|ezkerrera|200px|Imanol Urbieta, [Txistu (musika tresna)|txistua jotzen ari dela]]
thumb|ezkerrera|200px|Imanol Urbieta, omenaldia
Imanol Urbieta 1934an jaio zen Zarautzen. Txikitatik izan zuen musikarekin lotura, 8 urterekin txistua jotzen hasi zen eta, ondoren, pianoa. 12 urte zituela Zarauzko Arrillaga gozotegian piano kontzertuak ematen zituen. Txikitatik ere hasi zen Zarauzko udal bandan klarinetea jotzen, 14 urterekin Arantzazura joan zen arte. Solfeo irakasle Francisco Escudero izan zuen. 1959an Zarauzko Modelo aretoan haur kantarien lehen agerpena antolatu zuen. baina 1970ean Erromara joan zen ikasketak egitera eta bueltan Zarauzko ikastolan hasi zen lanean, irakasle eta zuzendari, Garai horietan ere Zarauzko Antoniano eta La Sallen izan zen irakasle. 1967an bere lehen diskoa grabatu zuen, Bartzelonan, *Haur kantariak* izenekoa,

## Lanak 
Guztira 60 bat lan argitaratu ditu Imanol Urbietak. Hauek dira horietako batzuk.
### Abesti ospetsuak 
* *Bakarrik eta Libre*
* *Behin batean ihes*
* *Behin betiko*
* *Jolasean nenbilen*
* *Jon Braun*
* *Kalera, kalera*
* *Ran Rober Ran*
* *Txantxibirin, txantxibirin*
* *Txiki, txiki, txikia*
* *Txoria nintzela*
* *Mac Mikel*

### Diskoak 
* *Haur kantariak* (1967)

* *Artea ikastolan* (1972)
* *Haur kantarien birlarak* (1974)
* *Lau katu eta danbor bat* (1987)
* *Alavatik Arabara* (1988)
* *Txin eta Txan* (Ibaizabal argitaletxea)

### Liburuak 
* *Nire ibilbide pedagogikoa* (2009, Elkar)
* *Txanpirin Pintxona* (2009, Elkar)

### Omenaldiak 
* *Bakarrik eta libre*, hainbat kantari ezagunek egindako bertsio diskoa.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Zubeldia, Iñaki: *Imanol Urbieta, musikagile, pedagogo eta idazlea*. - Egan, 2012-3/4, 239-272.

## Ikus, gainera 
* Zarauztar ospetsuen zerrenda
* Xirula Mirula

## Kanpo estekak 
* *Bakarrik eta libre*, Hodei Estebanen dokumental laburra
* Imanol Urbietaren heriotza, atal berezia Zarauzko Hitzan, jasotako hainbat elkarrizketekin.
Ping An International Finance Center

**Ping An International Finance Center** dorrea (txinera sinplifikatuz: 平安國際金融中心, Txinako Herri Errepublikako Shenzhen hiriko erabilera anitzeko etxe orratz proposamen bat da. Guztira 115 solairu ditu eta 646 metroko altuera. 2009an eraikitze lanekin hasi ziren eta 2015erako amaitu. Dorrea, Txinako Herri Errepublikako eraikinik bigarren altuena da, Shanghai Dorrea gaindituz.

Etxe orratza Ping An Insurance enpresaren egoitza nagusia izango da.

## Egitasmoa 
Oraindik ez da zehaztu egitasmoko dorre nagusiak 646 metro edo 588 metro izango dituen, 646 metroko dorreak antena bat izango luke egituraren goikaldean eta 588 metrokoak ez. Dorre nagusiaren ondoren 300 metroko beste eraikin bat altxatuko da.

## Eraikuntza 
2013ko apirilaren 14an Txinako telebista publikoan Shenzhenen hainbat egitasmoetan kalitate baxuko porlana erabiltzen ari zela salatu eta gero, dorrearen eraikuntza astebetez bertan-behera geratu zen.

Egun batzuk beranduago, hiriko gobernuak porlan laginak hartu zituen hiriko hainbat eraikuntza egitasmoetan, tartean Pingan dorrean, eta porlana kalitate onekoa zela eman zen jakitera.

### Eraikuntza argazkitan 

Fitxategi:Ping An Finance Center.JPG|Dorrea eraikitze prozesuan 2013ko ekainean.
Fitxategi:Shenzhen Pingan International Finance Center 2013-12-13.jpg|2013ko abendua.
Fitxategi:Pingan IFC, Nov2014.jpg|2014ko azaroa.

## Ikus, gainera 
* Shenzhen
* Txinako eraikinik garaienen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Skyscraperpage.com webgunea.
Free State estadioa

**Free State Estadioa** edo **Vodacom Park** () Hegoafrikako Bloemfontein hirian kokatuta dagoen estadioa da. 2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketa eta 2010eko Munduko Futbol Txapelketa ospatu dira bertan eta 48.000 lagunentzako eserlekuak ditu. Futbolerako nahiz errugbirako erabiltzen da estadioa hau. 1995 urtean eraiki zuten, baina Munduko Txapelketarako 2007an zabaldu egin zen.

## Antolatutako txapelketak 
* 1995eko Munduko Errugbi Txapelketak
* 1996ko Afrikako Nazioen Kopa
* 2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketa
* 2010eko Munduko Futbol Txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 360º Ikuspegia
Royal Bafokeng estadioa

**Royal Bafokeng Kirol Jauregia** Hegoafrikako Rustenburg hirian kokatuta dagoen futbol zelaia da. 2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketa eta 2010eko Munduko Futbol Txapelketa ospatuko bertan eta 44.530 lagunentzako eserlekuak ditu. Futbolerako nahiz errugbirako erabiltzen da estadioa hau.

## Antolatutako txapelketak 
* 2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketa
* 2010eko Munduko Futbol Txapelketa

## Kanpo estekak 
* 360º Ikuspegia
Loftus Versfeld estadioa

**Loftus Versfeld** Hegoafrikako Pretoria hirian kokatuta dagoen estadioa da. 2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketa eta 2010eko Munduko Futbol Txapelketaa ospatuko bertan eta 51.762 lagunentzako eserlekuak ditu. Futbolerako nahiz errugbirako erabiltzen da estadioa hau. Askotan ere musika kontzertuetarako ere erabiltzen da.

## Antolatutako txapelketak 
* 1995eko Errugbiko Mundu Txapelketa
* 2009ko FIFAren Konfederazioen Txapelketa
* 2010eko Munduko Futbol Txapelketa

## Kanpo estekak
Nedyemibra

**Nedyemibra**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, Krauss eta Frankeren arabera, K.a. 1736 inguruan gobernatu zuena.

Bere izena, Nedyemibra, Turineko Errege Kanonean idatzia dago, VI,14 erregistroan.

## Bere garaiko testigutzak 
Bere izena duten bi eskarabeo aurkitu dira, bata Menfisen, eta bestea Asia Txikian.
Asarhaddon

**Asarhaddon** (akadikoz Assur-aha-iddina), Asiriako erregea izan zen K.a. 681etik K.a. 669 arte, eta Senakerib eta Naqi'a edo Zakutu ezkontide aramaikoaren semea.

K.a. 661ean, bere anaiek, gortetik erbesteratu zuten, uste denez, urte berean Senakerib hil zuten berberak izan zirenak. Sei hilabete inguru iraun zuen gerra baten ondoren, Asarhaddon nagusitu zen Asiriako errege bezala, eta, Bibliako istorioaren arabera (Erregeak 19. 35-37), bere anaiek, Ararateko herrialdera ihes egin zuten, ohi, Urartu bezala identifikatzen dena. Asarhaddonen erregealdiko lanik garrantzitsuenetako bat, Babiloniaren berreraikuntza izan zen, Senakeribek erroetaraino suntsitu zuena K.a. 689an.

Kanpo politikari dagokionez, Elamekin bakea sinatu zuen, Urarturekin harreman ona izan zuen (zimeriar herrien inbasioen aurka aliatu izan zuena), eta Egiptoren konkista hasi zuen, Menfis konkistatzea lortuz K.a. 671n.

Asarhaddon, gaixotasun kroniko baten ondorioz hil zen Egiptorako beste kanpaina bat prestatzen ari zen bitartean. Asirian, bere oinordekoa, Asurbanipal izan zen, eta, Babilonian, Shamash-shum-ukin
Shamash-shum-ukin

**Shamash-shum-ukin**, Babiloniako XI. dinastiako errege bat izan zen, K.a. 668 eta K.a. 648 bitartean gobernatu zuena.

Boterea, bere anaia eta Asiriako errege zen Asurbanipalen eskutik jaso zuen, Asiria eta Babiloniako koroa bikoitzari uko egin ziona, honela, bien aita zen Asarhaddonen naia betez. Egia esan, orain, Babiloniako erresuma, Borsippa, Sippar, Babilonia eta Kutha hirietara eta euren inguruko tokietara mugatua zegoen, eta, ondorioz, Shamash bere anaiagatik jeloskor zegoen, nork, gazteagoa izanda, inperioaren zatirik handiena jaso zuen.

K.a. 652an matxinatu egin zen, Asiriaren ohiko etsaiak ziren Elam, Egipto, Itsasoko Herrialdea eta printze arabiar eta siriarren laguntza jasoz. Asiriak, ohikoa zen bezala, motel erreakzionatu zuen, baina gupidarik gabe, zen gerra makina bezala, matxinatu guztiak garaituz. Babiloniar erregea, garaitua eta hila izan zen, bere ordez, Kandalanu jarri zelarik, nor, errege titulua zeraman arren, asiriar gobernari bat baino ez zena.
Lurra eta maitasuna

***Lurra eta maitasuna***, Pantxoa eta Peio bikotearen estudioko zazpigarren diska da. 2006. urtean kaleratu zuten. Grabazioko teknikaria Jean Phocas izan zen.

## Abestien zerrenda 
# Bai, amerri bakarra
# Goiti eta beheiti
# Bake bidean
# Lehen orai eta bethi
# Neurriak
# Oihanian
# Bake mina
# Norat joan
# Nere maitia, jeiki ta jeiki
# Izarrei begira
# Euskaldun erdaldun
# Lagunt abertzaleak

## Diskoko musikariak 
* Mixel Ducau: gitarra eta saxoa
* Julio Andrade: kontrabaxua, baxua eta perkusioa
* Igor Telletxea: bateria, kajoia eta perkusioa
* Ivan Allue: whistle, uillean pipe eta txirula
* Alberto Rodríguez: mandolina
* Xabier Zeberio: biolina
* Iñaki Diéguez: akordeoia eta trikitia

## Kanpo estekak
Euskalduna naiz eta maite dut herria

***Euskalduna naiz eta maite dut herria***, Pantxoa eta Peio bikote Lapurtarraren 1978ko estudioko bigarren diska da.

## Abestien zerrenda 
# Nigarra Begian 5:59
# Oriko Xoria 3:15
# Baionako Suprefecta 3:43
# Gaztena Bil, Gaztena Jan 2:58
# Egunsenti Hura 3:47
# Askatasuna 6:05
# Ibañetako Kanta 1:49
# Sinesten Dut 5:14

## Kanpo estekak
Bakezko besarkada batean

***Bakezko besarkada batean*** Pantxoa eta Peio bikotearen estudioko 3. diska da, 1981eko maiatzaren 15ean kaleratua.

## Kanten zerrenda 
# Askatasunaren adarra 3:14
# Amodioa 3:36
# Ixiltasunari 3:23
# Minutako ixilune bat 5:56
# Haitzpea 4:22
# Bakearen urtxoa 3:48
# Monzoni bertsoak 4:08
# Euskal Herriko lur maitia 3:54

## Kanpo estekak
Nisaba

**Nidaba**, **Nisaba** edo **Nanibgal**, ( ; gero  ), Sumerian ugalkortasunaren jainkosa, eta, Asirian, idazketa eta astrologiarena izan zen, baita Nansheren laguntzailea ere. Oso gurtua izan zen Umma eta Ereseko santutegietan.

Enlilen alaba bezala aipatzen da, baina, beranduago, Enkiren, are Anuren alaba bezala agertzen da (Nanshe eta Ningirsuren arreba-ahizpa?). "Enlil eta Ninlil, Suden ezkontza" izeneko Miguel Civilen lanean, Nunbarsegunu balitz bezala ere agertzen da, eta, kasu horietan, Haiaren emazte eta Ninlilen ama bezala agertzen da. Bere gurtza guneak Uruk eta Ummako E-Zagina izan zen.

K.a. 2900 eta 2700 urteen artean Umma hirian hasi zen Nisabaren gurtza, hasieran zerealen jainkosa izan zen, geroago idazkeraren jaikosa egin zutenez garrantzi handiagoa lortu zuen, zeren ordurarte jendeak idazkera Nisabaren (edo Nidabaren) oparia izan zela sinisten zuen, horregatik Eres hirian Nisabarentzako santutegi bat egin zuten, baina templua ez zen berarentzat bakarrik izan.
Abesti bat ere eduki zuen Ureko bigarren dinastian, baina Nisabaren gurtzak gainbera egin zuen Babiloniar garaitik Hammurabiren garaira bitartean, eta Uren hirugarren dinastiaren ondoren bere gurtza ia desagertu egin zen Nabu jainkoaren erruarengatik (leku batzuetan Nisabare edo Nidabaren senar bezala agertzen zen) baina sortez bere tenpluetan oraindik gurtu egiten zuten. Naiz eta Nisabaren edo Nidabaren gurtza mediterraniorarte heldu K.o. lehenengo mendetan Mesopotamian mantendu zen batipat eta inperio Seleukotar Inperioaen desagerpenaren ondoren K.a. 63 urtean gurtza horren bukaera iritzi zen. Ondorio horretara heltzen da mantendu diren erregistro historikoetatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Enki eta Ninhursagen mitoa
* Atrahasis

## Kanpo estekak
Nunbarsegunu

Kaldear mitologian, **Nunbarsegunu** jainkosa ama bat eta Ekialde Ertaineko jainkosa bat zen, testuren batzuetan "Nippurreko atsoa" bezala aipatua. Testuren batzuetan, Nisaba, Nidaba edo Nanibgal bezala agertzen da, eta, aldi berean, Ninlilen ama eta Haiaren emaztea bezala. Enlil eta Ninlilen mitoan aipatzen da, bere alaba gazteari, ibaitik bakarrik ibiltzera ez joateko aholkatzen dionean, guztia ikusten zuen Enlil jainkoak, ziur asko ikusi eta berarekin maitasuna egin nahi izango baitzuen.

## Ikus, gainera 
* Enki eta Ninmah
* Atrahasis
* Enki eta Ninhursagen mitoa

## Kanpo estekak
Bizardunak

**Bizardunak** 2008an, Nafarroan sortutako eta euskaraz eta gaztelaniaz abesten zuen folk musika taldea izan zen. Beren musika estiloa euskal folk erradikaltzat hartzen zuten, beraien letrak politikaz eta ironiaz beteta zeudelarik.

Irish Rebel Music talde musikalen estiloan oinarritu ziren euren kantak osatzeko, gehienetan politikaz hitz egiten zutelarik. Gai asko jorratzen zituzten, karlistaldietatik hasita langileen egoeraraino. Bigarren diskoarekin (*En zugzwang)* taldeak zuen irudi festazalea apaltzeko ahalegina egin zuten, Amaia Zubiria abestera gonbidatu zuten lan horretan. Taldeak beste disko bat, *Ur ederra kirats infinituan*, hiruretan rockeroena, kaleratu zuen agur esan aurretik. 2013ko uztailean desegin zen taldea.

Haien izaera probokatzaileak aldeko zein kontrako ugari izan ditu. Deseginda bazeuden ere, oihartzun handia izan zuten 2015ean Esne Beltza taldearen "Sueños de Color" abestiaren harira egin zituzten adierazpenek.

2017.an Hatortxu Rock jaialdirako berriz elkartzeko asmoa izan zuten, baina azkenean ez zen gauzatu.

## Taldekideak 2008-2009 (abuztua arte) 
* Josemari 1.4: ahotsak
* Artola: ahotsak
* Saturnino Leroy Starlight: bateria, perkusioa, ahotsak
* Iñigo Cabezafuego: akordeoia, ahotsak
* Itzala: txirula, alboka, goilareak
* Fermin Auskalo: gitarra, ahotsak
* Txetxu Brainloster: baxua
* Anderete: mandolina
* Eneko: biolina

## Taldekideak 2009-2010ko azaroa arte 
* Josemari 1.4: ahotsak
* Artola: ahotsak
* Saturnino Leroy Starlight: bateria, perkusioa, ahotsak
* Iñigo Cabezafuego: akordeoia, ahotsak
* Itzala: txirula, alboka, goilareak
* Fermin Auskalo: gitarra, ahotsak
* Txetxu Brainloster: baxua
* Anderete: mandolina, bouzouki
* Asier Brutal: biolina

## Taldekideak 2010ko azarotik, 2011ko urria arte 
* Josemari 1.4: ahotsak
* Artola: ahotsak
* Saturnino Leroy Starlight: bateria, perkusioa, ahotsak
* Iñigo Cabezafuego: akordeoia, mandolina, ahotsak
* Itzala: txirula, alboka, goilareak
* Asier Brutal: biolina, mandolina
* Aldanondo: gitarra, ahotsak
* Adolfo: baxua

## Taldekideak 2011ko urritik, 2012ko azaroa arte 
* Josemari 1.4: ahotsak
* Artola: ahotsak
* Saturnino Leroy Starlight: bateria, perkusioa, ahotsak
* Iñigo Cabezafuego: akordeoia, ahotsak
* Itzala: txirula, alboka, goilareak
* Asier Brutal: biolina
* Aldanondo: gitarra, ahotsak
* Adolfo: baxua
* Anderete: mandolina

## Taldekideak 2012ko azarotik, 2013ko uztaila arte 
* Josemari 1.4: ahotsak
* Artola: ahotsak
* Saturnino Leroy Starlight: bateria, perkusioa, ahotsak
* Iñigo Cabezafuego: banjoa, ahotsak
* Itzala: txirula, alboka, goilareak
* Asier Brutal: biolina, mandolina
* Aldanondo: gitarra, ahotsak
* Adolfo: gitarra elektrikoa
* Anderete: baxua

## Diskografia 
* *Bizardunak* (2009ko ekaina, Brian's Records)
* *Euskal Herriko oreoak* (2009ko abendua, maxi-singlea)
* *En zugzwang* (2010eko azaroa, Gor)
* *Ur ederra kirats infinituan* (2012ko azaroa, Baga-Biga)
* *Polbora Usain Eta Guzti* (2025ko martxoa, Altafonte)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bizardunak taldearen MySpace gunea
* Bizardunak taldearen Facebook profila
77 Frigga

**77 Frigga**, asteroide gerrikoan aurkitutako 77. asteroidearen izena da. New Yorkeko Clinton herritik aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek 1862ko azaroak 12an.

Bere izena, eskandinabiar mitologian, Odin jainkoaren emaztea eta Æsir jainkoen erregina zen Frigg jainkosagandik datorkio.

## Kanpo estekak
Soinu zehatzeko musika tresna

thumb|200px|eskuinera|Tinbalak
**Soinu zehatzeko musika tresnak**, **melodiko**, **lineal** edo **tonal**ak ere deitzen dira.

Musika tresna hauen ezaugarri nagusia, afinatu egin daitezkeela da. Soinu zehatz bat eragiten dute (notak). Eta honek, soinuaren altuera neur daitekeela esan nahi du. Maiztasuna neur daiteke, segundoko bibrazio kopuruak, ziklo zehatz batzuk jarraitzen baititu.

## Tresnak 
Musika tresna gehienak soinu zehatzekoak dira. Hona hemen adibide batzuk:

* Hodizko kanpaiak
* Kariloia
* Zelesta
* Txirula
* Glockenspiela
* Marinba
* Tinbala
* Bibrafonoa
* Xilofonoa
* Pianoa

## Kanpo estekak
76 Freia

**76 Freia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 76. asteroidearen izena da. 1862ko urriak 21ean aurkitu zuen Henri Louis d'Arrestek Kopenhagetik.

Bere izena, eskandinabiar mitologiako maitasunaren, edertasunaren eta ugalkortasunaren jainkosa zenagatik datorkio.

## Kanpo estekak
Orlandoko nazioarteko aireportua

**Orlando Nazioarteko Aireportua** (NAGE: **MCO**, NAZE: **KMCO**) Orlandoko (Florida, Ameriketako Estatu Batuak) hirian dagoen nazioarteko aireportua da. Halaber, Floridako jarduera handieneko aireportua da eta Munduko jardun handieneko 20. aireportua.

2007an 36,48 milioi bidaiari izan zituen aireportuak, Ameriketako Estatu Batuetako aireportuen zerrendan 15. jarriz.

## Argazkiak 

Fitxategi:Delta airplanes at Orlando International Airport.jpg|
Fitxategi:Orlando International Airport hotel rooms.jpg|
Fitxategi:Orlando International Airport terminal from arriving airplane.jpg|
Fitxategi:Orlando2005 010.jpg|
Fitxategi:Orlando International Airport air traffic control tower.jpg|

## Terminalak eta hegaldiak 
### 1 Aretoa 
1 Aretoak 27 ate ditu: 1-17, 20-28

### 2 Aretoa 
2 Aretoak 16 ate ditu: 101-106, 110-112, 120-126

### 3 Aretoa 
3 Aretoak 29 ate ditu: 30-48, 50-59

### 4 Aretoa 
4 Aretoak 26 ate ditu: 60, 70-78, 80-87, 90-97

## Bidaiariak 

## Ikus, gainera 
* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Orlandoko aireportuen webgunea
Where the Sidewalk Ends

***Where the Sidewalk Ends*** Otto Premingerek 1950ean ekoiztu eta zuzendutako filma da, William L. Stuart idazlearen *Night Cry* eleberrian oinarrituta. Egokitzapena Ben Hetcht gidoilariaren lana izan zen, Robert E. Kent, Frank P. Rosenberg, eta Victor Trivasek lagunduta. Dana Andrews eta Gene Tierney izan ziren aktore nagusiak. Premingerrek 20th Century Fox konpainiarako zuzendu zuen azken polizia-filma izan zen; aurretikoak Laura (1944) -Andrews eta Tierney elkar batera ere agertu zituena-, *Fallen Angel* (1945) eta *Whirlpool* (1949) izan ziren.

## Argumentua 
Mark Dixon (Dana Andrews) New York hiriko polizia da, izaera gogorrekoa, lanean zorrotza baina aldi berean bortitza oso; eta horrek arazoak eragingo dizkio nagusiekin. Dixonek Tomy Scalise (Gary Merrill) gaizkilea hilketa baten korapiloan harrapatu du, eta zerbait leporatuko badio aurretik susmagarri bihurtu den Ken Paine (Craig Stevens) galdekatu behar du. Honen etxera joan, eztabaidan hasi eta nahi gabe bada ere, jo, bultzatu, txarto erori eta buruan jasotako kolpearen ondorioz Paine hil egiten da. Dixonek gorpua desagerraraziko du eta lanean egindakoa ondo gordetzen saiatuko da, nahiz eta ikerketan buru-belarri jarraitu. Paineren emaztearen (Gene Tierney) aita (Tom Tully) suhia hil duelakoan atxilotuko dute, andrearekiko tratua ona ez zen eta, eta begitan hartuta zeukalako. Egoera horretan Dixonen damua gero eta handiagoa da, are alargunarekin maitemintzen hasita dagoenean. Ataka horretatik ateratzeko Scaliseren aurka egitea besterik ez du ikusten.

## Aktoreak 
* Bert Freed ... Paul Klein detektibea
* Tom Tully ... Jiggs Taylor, Morganen aita
* Ruth Donnelly ... Martha
* Craig Stevens ... Ken Paine
* Neville Brand ... Steve
* Oleg Cassini ... Oleg
* Kathleen Hughes ... Idazkaria
* Lou Nova ... Ernie
* Harry von Zell ... Ted Morrison

## Kanpo estekak 
*  Filma **IMDB** atarian
Fenotipo

[thumb|250px|[Donax|*Donax variabilis* molusku espeziearen aleek mota askotako kolore eta marrak dituzte beren fenotipoetan.]]

**Fenotipoa** edozein organismoren *ezaugarri behagarriak* dira: morfologia, garapena, ezaugarri biokimiko edo fisiologikoak edo portaera. Fenotipoan organismoaren genotipoaren adierazpena eta ingurumen faktoreen eragina batzen da, bai eta bi horien arteko elkarrekintzak ere. Genotipo bera daukaten bi izaki bizidunek ez daukate zertan fenotipo bera eduki beharrik. Genotipoaren eta fenotipoaren arteko bereizketa hau Wilhelm Johannsenek proposatu zuen 1911n, organismoen herentzia genetikoa eta herentzia horrek ekoizten duena ez direla gauza bera nabarmentzeko.

Fenotipoaren definizioak aski argia dirudien arren, baditu zenbait alde ezkutu. Esaterako, material genetikoaren kodetik eratorritako molekula eta egitura gehienak ezin dira ikusi organismoen itxuran, baina beste metodo batzuk erabiliz beha daitezke eta, beraz, fenotipotzat hartzen dira. Honen adibide dira gizakien odol taldeak. Beste batzuek portaera ere fenotipoaren barruan sartzen dute, hark ere genotipoaren eta ingurumen faktoreen eragina baitu.

[thumb|250px|*Biston betularia* morpha *typica*, [urkiaren geometra sitsaren aldaera argi estandarra.]]
thumb|250px|*Biston betularia* morpha *carbonaria*, urkiaren geometra iluna.

Fenotipoa ez da genotipo hutsaren emaitza; ingurumenak ere, gehiago edo gutxiago, eragina du hartan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Genotipo

## Kanpo estekak
Misiolariaren jarrera

thumb|300px|**Misiolariaren jarrera**: emakumea etzanda eta gizona bere gainean.

Sexu harremanetan, **misiolariaren jarrera** gizon baten eta emakume baten artean koito edo sarpen baginala burutzeko jarrera bat da. Misiolariaren jarreran emakumea bizkarrez etzanda dago eta gehienetan hankak zabaldurik (azken hau sarpena errazagoa izan dadin), gizona bere gainean jartzen dela. Bikote batean amodioa adierazteko nahiago izaten den sexu jarreretako bat da, jarrera honetan maitaleek elkarri begiratu eta gorputzek elkar ukitzen dutelako. Aldaerak ere baude, non emakumeak bere hankak gizonaren sorbalden gainetik jartzen dituen sarpena sakonagoa izan dadin.

## Kanpo estekak
Arrosa eta ezpata

***Arrosa eta ezpata*** (), Asterixen abenturen zerrendako 29. abentura da, eta, euskaraz argitaratutakoen artean, 23.a. Gainera, Albert Uderzok, bere lagun Goscinny hil ondoren, berak bakarrik marraztu eta idatzi zuen bosgarren abentura da.

## Istorioa 
Julio Zesarren jukutria berriak, galiarrengana, emakumez osatutako legio bat bidaltzea da, euren gizabideak, emakume horiei erasotzea eragotziko diela pentsatuz. Bere aldetik, Asterix eta bere lagunen herrixka, emakumeen iraultza baten ondorioz asaldatzen da Magistra izeneko koblakari emakume baten etorrerarekin eta honek, emakumeen independentziari buruz dituen ideiekin.

## Kanpo estekak
Urquhart gaztelua

**Urquhart Gaztelua** (ingelesez *Urquhart Castle*) Ness Lakuaren ertzean kokatuta dagoen gaztelu bat da, Eskoziako Highland eskualdean (Erresuma Batua), Fort William eta Inverness hirien artean, Drumnadrochit udalerritik hurbilean. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Gaztelu honen lehendabiziko aipamena San Columbaren garaikoa da, VI. mendearen erdialdera, Adamnan Ionakoaren *Columbaren Bizitza* eskuizkribuan honen ustezko aipamen bat egiten delarik. Ziurrenik *Airchartdan* bezala izendatua zen lekua izanen zen, iparraldeko piktoen errege zen Brude bisitatzera zihoala Columbak igarotako tokia. Columbak gazteluko jauna eta bere anfitrioia Emchath eta bere seme zen Virolec kristautasunera bilakatzeko probestu zuen. Halere, Adamnanek benetan egindako aipamena ez zen gazteluarena izango "Airchartdango lurrena" baizik, honek lur eremu bat aipatuko luke eta ez herri bat. Gainera ez da gotorlekurik aipatzen. Hala eta guztiz karbono 14ak 460 eta 660 urteen artean datatutako egiturak badaude, hortaz posible da garai haietan han zeozer izatea, nahiz eta nork eraiki zuen jakiterik ezin ahal izan.

Bere izatearen lehen erregistroa XIII. mendearen hasierakoa da. Lur eremu hau 1229an Durward familiari eskeini zitzaion eta ziurrenik hauek izango ziren gaur egun ezagutzen den gazteluaren eraikitzaileak. 1296an gaztelua Edward I.a Ingalaterrakoak bereganatu zuen. 1329an gazteluaren jauna Sir Robert Lauder zen eta 1359an bere iloba zen Robertek (Chisholm klaneko kide) ondozkatu zuen. XV. mendearen erdialdera Rosseko kondeak ingeles koroarentzat bereganatu zuen baina handik gutxira berreskuratua izan zen. 1509an gaztelua Grant klanekoei eman zitzaion, hauek 1912 urterarte mantendu zutelarik. Garai honetan zehar 1545an MacDonald klanekoek bereganatu zuten bai eta 1644an *covenanter* zeritzoten gudarosteek. 1692an ingelesek gaztelua zati handi batean suntsitu zuten jakobitarrek bereganatu ez zezaten. Ordundik aurrera ez zen gehiago berreraikia izan.

Gaur egun Eskoziar Ondare Nazionalaren jabetza da eta Eskoziako hirugarren lekurik bisitatuena da. 2001etik aurrera bisitarien harreragune bat ere badu.

thumb|erdian|350px|Urquhart gazteluko dorretxea.

## Kanpo estekak 
* Chatelaine - Urquhart Gaztelua (ingeleraz)
Tacloban

**Tacloban**, ofizialki **Tacloban Hiria** (samareraz: *Syudad han Tacloban*; ), Filipinetako hiria da, Bisayak uharte multzoan dagoena, Manilatik 580 kilometro hego-ekialdera. Leyteko probintziaren eta Ekialdeko Bisayak eskualdearen hiriburua da da. 2015ean 242.089 biztanle zituen.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asterix Indian

***Asterix Indian***, (), Asterixen komikietako bat da, René Goscinnyk eta Albert Uderzok sortutako pertsonaia honen 28. abentura eta Uderzok, bere lagun Goscinny hil ondoren idatzi eta marraztu zuen laugarrena.

## Istorioa 
Asterix eta bere lagunak bizi diren herrixkara, urruneko herrialde batetik datorren bidaiari bat iristen da, tapiz hegalari baten gainean. Indiatik bidaiatu du Asuranzeturixi laguntza eskatzeko, honek, Indian, euria eragin dezan. Honela, Asterixek, Obelixek eta Asuranzeturixek, Indiarako euren bidaia hasten dute

## Pertsonaia nagusiak 
* Asterix
* Obelix
* Asuranzeturix

## Bitxikeriak 
* Komiki honetan ikusten da, lehen aldiz, Asuranzeturix edabe magikoa edaten
* Fakirra, Mahatma Gandhiren irrimarra bat da
* India, Asterixek eta Obelixek, euren istorioetan bisitatzen duten urruneneko tokia da.

## Kanpo estekak
Sebekhotep I.a

**Khaankhra Sebekhotep** edo **Sebekhotep I.a**, Egiptoko XIII. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 1735 inguruan gobernatu zuena, Schneiderren arabera.
[thumb|180px|Khaankhra Sebekhotepen. [Louvre museoa|Louvreko Museoa.]]
Ryholten arabera, bere erregealdiak hiru urte iraun zuen.

Turineko Errege Kanonean Sebek...p ra bezala agertzen da VI,15 erregistroan.

Bere tronu izena Khaankhra "Raren dizdira bizia" izan zen, eta, jaiotza izena, berriz, Sebekhotep "Sobek pozik dago".

## Bere garaiko testigutzak 
Errege honen izena, honako hauetan idatzia dago:

* Karnakeko Arbasoen Gelan
* Abidosetik iritsitako Osirisen omenezko kapera txiki baten hondakinak
* Estatua baten idulkia
* Zutabe baten txatala, UC14411 (Petrie Museoa)
* C13 Leiden Papiroa

## Kanpo estekak
Asuranzeturix

**Asuranzeturix**, Asterixen abenturetan, galiar herrixkako koblakaria, herrixkako bardoa da.

## Ezaugarriak 
* Lira bat jotzen du eta oso gaizki kantatzeagatik ospetsua da.
* Komiki sailaren azken komikietan, Albert Uderzok marraztu eta idatziak bere lagun eta lankide zen René Goscinny hil ondoren, koblakariaren kantu izugarria, ekaitzak sorrarazteko gai da. "Abilezia" bitxi honek, *Asterix Indian* izeneko abenturako protagonista nagusi bihurtzen du.
* Ia abentura gehienetan, amaieran, herriak, abentura ondo amaitu izanagatik ospatzen duen jaian, zuhaitz bati lotua eta ahoa itxia agertzen da, kanta ez dezan.
* Bere txabola, zuhaitz baten tontorrean dagoen bakarra da.
* Esautomatix, herriko errementaria, beti dabil bere atzetik, koblakaria kantatzen hasteko zain, gero berau jotzeko.

## Izena 
Bere izena, frantsesezko jatorrizko edizioan, Assurancetourix da,  edo  (segurua arrisku guztien aurka) bezala entzuten dena.

## Komikiak 
[ezkerrera|thumb|160px|Asuranzeturix erdian abesten, [Lira (musika tresna)|lira bat jotzen, bere ohiko jaka txuri-urdin koadrodunarekin; eskuinetara Asterix eta Obelix, barrez lehertzen.]]
Asuranzeturix, Asterixen ia abentura guztietan agertzen da, baina ez guztietan paper protagonista garrantzitsu bat betez.

* Lehen aldiz, lehen abenturan, *Asterix galiarra* izenekoan agertzen da. Ez da pertsonaia txiki bat baino askoz gehiago.
* *Asterix gladiadorea* abenturan, erromatarrek bahitzen dute, Julio Zesarri opari bezala eskaintzeko, nork zirkura bidaltzen duen lehoientzako sakrifizio bezala.
* *Asterix eta normandoak* izeneko abenturan, Asuranzeturixek, bere kantuarekin, normandiarrei beldurra zer den sentiarazten die.
* *Jainkoen egoitza*n, koblakariak, erromatarrek eraikitako urbanizazio batean gela bat jasotzen du, eta, kantatzen hasi eta berehala, bertan dauden beste guztiek eraikina utzi eta Erromara itzultzen dira.

## Kanpo estekak
Margot Kidder

**Margaret Ruth Kidder** edo **Margot Kidder** (1948ko urriaren 17a, Yellowknife, Kanada &ndash; Livingston (Montana), 2018ko maiatzaren 13a) zinema aktorea izan zen. Nagusiki, Superman filmean Lois Lanen papera egiteagatik da ezaguna.

Margotek, umetatik izan nahi zuen aktore, hori, bere egunerokoan argi eta garbi adieraziz, non, zehatz-mehatz, zine izar bat izan nahi zuela eta hori noizbait gertatuko zela idatziko zuen.

Margotek, oso gaztetatik, desoreka bipolar deritzon gaixotasuna zuen, askoz geroago arte diagnostikatu ez zioten arren. Arazo honek, zenbait alditan, bere buruaz beste egiten saiatzera eraman zuen. Zentzu honetan, bere aitaren konpromezu ugariek oso modu negatiboan eragin zuten, etengabe etxez aldatzen ari baitziren. Hamaika eskolatan egon zen hamabi urtetan. Azkenik, bere gurasoek, lagundu nahian, barnetegi batean sartu zuten, non eskolako antzezlanetan lan egiten hasi ahal izan zuen.

Los Angelesera bizitzera joan zen graduatu ondoren, bere karrera artistikoa hasteko. Nahiko zaila suertatu zitzaion "Chicagoko urte eroak" ("Gaily, Gaily", 1969) lanean bere lehen aktore lana lortu zion agente artistiko kanadar bat ezagutu zuen arte. Film honek, bere lehen paper protagonistara eraman zuen "Quackser" (Quackser Fortune Has a Cousin in the Bronx, 1970) lanean. Film honen ondoren, New Yorkera joan zen interpretazioa ikastera. Han, telebistan lortu zituen lanei esker, ikasketak ordaindu ahal izan zituen.

Geroago, Hollywoodera itzuliko zen, non, oraingoan, garai honetan oraindik ezezagunak ziren Martin Scorsese, Brian de Palma, Steven Spielberg eta Susan Sarandonen lagun egingo zen, beste batzuen artean. Honi esker, Brian de Palmak paper protagonista bat eman zion "Ahizpak" (Sisters, 1973) lanean.

1979an *The Amityville Horror* beldurrezko film ospetsua antzeztu zuen.

Bere ezkontzagatik egin zuen etenaldi baten ondoren, Margotek, lanera itzultzea erabaki zuen. Oraingo honetan, bere lehen lana, 1978ko Richard Donnerren *Superman* filmean izan zen. Film honen arrakastaren ondoren, lan ugari lortu zituen 1980ko hamarkada osoan zehar, lan horien artean, Supermanen beste hiru filmak zeudelarik.

1996an, bere autobiografia idaztear zegoela, paranoiko bihurtzen hasi zen, bere senarrak hil nahi zuela pentsatzera iritsiz. Honek, ihes egin eta bere heriotza inkariotzera eraman zuen. Geroagoago, guzti honetaz bere onera etorri eta lanean jarraitu zuen.

2005ean, AEBetako hiritartasuna lortu zuen. Estatubatuar hiritartasuna eskatu zuen, herrialde honetako hauteskundeetan bozkatu eta Irakeko gerraren aurka modu aktiboagoan aurka egiteko.
Nafarroako Errepideen Sarea

thumb|300x300px|Berrespen-seinalea Nafarroako Errepideen Sarean
thumb|270x270px|Nafarroa Garaiko errepideen mapa
[250px|thumb|[A-21 autobidea Ibargoititik gertu.]]
[250px|thumb|Mendigorria [NA-601 errepidetik ikusia.]]

**Nafarroa Garaiko errepide sarea** hainbat motatako errepideek osatzen dute. 2009an Nafarroa Garaian 111,95 kilometro autobide bidesaridun, 171,46 kilometro autobide, bikoiztutako 24,05 kilometro errepide, zerbitzu altuko 39,45 kilometro errepide, interes orokorreko 300,92 kilometro errepide, Nafarroako Foru Erkidego interes orokorreko 1.035,83 kilometro errepide, eta 2.202,78 kilometro herri errepide zeuden.

Hortaz, Nafarroa Garaiko errepide sarea 3.886,44 kilometro errepidek osatzen dute.

## Autobide bidesaridunak 
*  : Nafarroako autobidea
*  : Iruñeko mendebaldeko saihesbidea
*  : Eusko-Aragoiar Autobidea

## Autobideak 
*  : Iparreko autobidea
*  : Sakanako autobidea
*  : Donejakue Bideko autobidea
*  : Leitzarango autobidea
*  : Pirinioetako autobidea
*  : Ebroko autobidea

## Bikoiztutako errepideak 
*  : Iruñeko saihesbidea
*  : Iruñerako hegoaldeko sarbidea-Aireportua
*  : Iruñerako mendebaldeko sarbidea

## Zerbitzu altuko errepideak 
*  : Iruñea-Behobia

## Interes orokorreko errepideak 
*  -2: Iruñeko saihesbidea (Uharteko biribilgunea)
*  -4: Iruñeko saihesbidea (Ofitas biribilgunea)
*  -6: Iruñeko saihesbidea (Orkoiengo zeharbidea)
*  : Iruñerako hegoaldeko sarbidea (Leclerc biribilgunea)
*  : Iruñerako hegoaldeko sarbidea (Mendillorriko biribilgunea)
*  : Iruñeko saihesbidea (Landabenerako sarrera)
*  : Viana - Logroño (Viana-Los Arcos-Lizarra-Zirauki-Gares-Astrain-A-12)
*  : Iruñea - Madril (Los Abetos gurutzabidea)
*  : Iruñea - Valtierra 
*  : Iruñea - Behobia (Sorauren-Igantzi-Olague-Arraitz-Bera)
*  : Iruñea - Frantzia (Baztan-Dantxarinea (Urdazubi))
*  : Tutera - Tarazona
*  : Iruñea - Frantzia Luzaidetik (Iruña-Sarriguren-Olloki-Zubiri-Erro-Orreaga-Pekotxeka)
*  : Alfaro - Tutera - Zaragoza
*  : Iruñea - Oska
*  : Iruñea - Gasteiz (Berriozar)

## Nafarroako interes orokorreko errepideak 
*  : Los Arcos-Agoncillo
*  : Tafalla-Azkoien-Rincón de Soto
*  : Lizarra-Beasain
*  : Lizarra-Andosilla
*  : Lodosa-El Villar
*  : Tutera-Ejea
*  : Tutera-Deustia
*  : Zangoza-Sause
*  : Zaragoza-Azkoien-Zarrakaztelu
*  : Azedo-Lodosa
*  : Lizarra-Tafalla-Zangoza
*  : Lizarra-Gasteiz
*  : Iguzkitzako saihesbidea
*  : Ebroko ardatza
*  : Burgi-Izaba-Frantzia
*  : Iruñea-Nafarroa Beherea
*  : Auritz-Izaba
*  : Iruñea-Agoitz-Irunberri
*  : Tutera-Fitero
*  : Corella-Rincón de Soto
*  : Doneztebe-A-15
*  : Garde-Ansó
*  : Irunberri-Nabaskoze-Ezkaroze
*  : Nabaskoze-Burgi
*  : Arrizabalaga-Urrotz
*  : Ostitz-A-15
*  : Judasen Benta-Oibar-Zarrakaztelu
*  : Arrizabalaga-Lerin
*  : Azkoien-Andosilla
*  : Azkoien-San Adrian
*  : Arlas-Cadreita
*  : Allo-Sesma
*  : Iruñea-Lizarra (Etxauri)
*  : Lizarra-Olatzagutia
*  : Genevilla-Marañon

## Nafarroa Garaiko herri errepideak 
## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepidei buruzko informazioa Nafarroako gobernuaren webgunean.
Genotipo

[thumb|300px|Irudian genotipoaren eta fenotipoaren arteko erlazioa erakusten da, [Punnetten koadro bat erabiliz, ilarraren petaloen kolorearen kasurako. B eta b hizkiek kolorearen geneak adierazten dituzte eta irudiek gene horietatik eratorritako loreak.]]
**Genotipoa** zelula, organismo edo banakako baten osaera genetikoa da. Gehienetan ezaugarri batez aritzeko erabiltzen da; esaterako, gizakian albinismoa eragiten duen geneak bi alelo ditu, A gainartzailea eta a azpirakorra, eta horien konbinaziotik hiru genotipo sortzen dira, AA (homozigotiko gainartzailea), Aa (heterozigotikoa), eta aa (homozigotiko azpirakorra).

Herentziazko genotipoak banakakoen fenotipoaren osagai nagusienetakoa dela onartzen da, baina betiere trasmititutako faktore epigenetikoekin eta ingurumeneko aldakortasun ez hereditarioarekin batera.

DNAren mutazio ez hereditarioak ez dira genotipoaren osagaitzat hartzen. Horregatik, zientzialariak zenbaitetan, adibidez minbiziaren kasuan, gaixotasunen horren genotipoaz hitz egiten dute, eta gaixoaren genotipotik bereizten dute.

## Kanpo estekak 
*  Nomenklatura genetikoa
NA-1000

**NA-1000** edo **Altsasu-Gipuzkoako muga errepidea** Nafarroako herri errepidea da, Altsasutik Gipuzkoako mugaraino doa eta 6,60 kilometro luze da. Errepidea A-1 autobidearen 399. kilometroan hasten da, eta autobide honekiko paraleloan sei kilometro egin eta gero bi zatitan banatzen da, NA-1001 errepidea mendebalderantz eta NA-1000 errepidea bera iparraldera. Biak amaitzen dira Gipuzkoako probintziako mugan.

Gipuzkoan NA-1001 errepidearen jarraipena GI-2637 errepidea da.

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda
* NA-1001

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-1110

**NA-1110** edo **Galar Zendea - Viana errepidea** Nafarroako herri errepidea da, Galar Zendeatik Vianaraino doa eta 74,55 kilometro luze da. Errepidea A-12 autobidearen 6,57 kilometroan hasten da eta Viana udalerriaren erdiguneraino heltzen da. Nafarroako herri errepide sareko errepiderik luzeena da. Herri errepide sareak guztira 2.202 kilometro luze zen 2009an.

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-1210

|}

|}

|}

|}

|}

 edo **Arraizko bentak-Endarlatsa errepidea** Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea  errepide nagusia eta hainbat herriak lotzen du.

Errepidea 38,95 kilometrokoa da.

## Historia 
Errepide hori bat dator  errepidearen trazadura zaharrarekin; gerora,  izena eman zitzaion, Ultzama (Arraitz-Orkingo kontzejua) eta Bera (Endarlatsako auzoa) udalerrien artean.

Gaur egungo errepideak ibilbide bera egiten du, baina zati batzuk  errepidekoak dira.

## Udalerriak 
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Ultzama
* Baztan
* Bertizarana
* Doneztebe
* Sunbilla
* Igantzi
* Etxalar
* Bera

## Tarteak 
Errepidea 5 tarte dago:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak 
* Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
Balmoral gaztelua

**Balmoral gaztelua** () Eskoziako Aberdeenshire konderrian dagoen etxaleku erraldoi bat da. Viktoria Erresuma Batukoaren erregetzan zehar errege egoitza bilakatu zen, eta gaur egun ere hala da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1390an William Drummonden agindupean gaztelua eraikitzen hasi ziren. Roberto II.a Eskoziakoaren jabego izan zen, inguruko eremuan ehizagune bat zuelarik. Beranduago XV. mendean Huntlyko markesaren seme zen Alexander Gordoni saldua izan zen. 1662. urterarte famili horren jabego izan zen, orduan Farquarsoni saldua izan zen. Familiari Balmoralgo markesen titulua eskaini zitzaion, etxalekua 1798an saldu zen arte. Gaztelua Jurgi IV.a Erresuma Batukoaren koroaketan buru-belarri sarturik egon zen. Arkitektur lan bikaina da.

## Errege egoitza 
Gaur egun Balmoral Elisabet I.a Ingalaterrakoa eta Edinburgheko Dukearen udako egoitza izateagatik ezagutzen da. 1848an gaztelua errege egoitza bilakatu zen, gaur egungo erreginaren herenamona zen Victoria I.a Erreginak alokatu zuenean. Etxalekua hainbeste gustatu zitzaienez 30 mila liberarengatik erostea erabaki zuten. Erreginaren bikotea zen Alberto Saxonia-Coburg eta Gothakoa Printzeak berehala XV. mendekoa zen gazteluaren handitze eta erreginaren beharretarako egokitze lanei ekin zien.

## Iruditegia 

Irudi:BarmoralcastlescotlandSkotlanti2006055.jpg|Dorrea.
Irudi:Balmoral Castle with parterre.JPG|Jauregia.
Irudi:BalmoralCastle1900.jpg|Dee ibaia.
Irudi:Balmoral (2498232889).jpg|Lorategi botanikoak.
Irudi:A view to Balmoral Castle - geograph.org.uk - 1769161.jpg|Ingurunea.

## Ikus gainera 
* Balmoral hotela

## Kanpo estekak 
* Balmoral gaztelua - Webgune Ofiziala
* Royal Deeside - Webgune Ofiziala
* Tom Weirrek Balmoral bisitatzen du - ScotlandonTV katearen bideoa
Adikune

**Adikune**, 2001, 2002 urteen artean sortu zen beste talde batzuen errautsetatik. 2005ean kaleratu zuten aurreneko maketa autoekoiztua eta MusikHerria Herri diskoetxearekin ateratzea erabaki zuten.

Markel Ormazabal 2007ko otsailaren 4ean atxilotu zuten, Jarrai/Haika/Segi sumarioaren baitan, beste hainbat gazterekin batera Bilboko Esperantza frontoian. Ocañako espetxean 6 urteko zigorra bete ondoren, Adikune taldeak aktibo jarraitzen du 2013az geroztik.

## Taldekideak 
* Arkaitz - Baxua eta ahotsa
* Peru - Bateria
* Markel - Gitarra eta ahotsa

## Diskografia 
* Adikune (2005, MusikHerria)

## Kanpo Loturak 
## Kanpo estekak 
*  Adikune taldearen Bandcamp orria
*  MusikHerria diskoetxearen webgunea
La Naval ontziolan eraikitako ontziak

Zerrenda honek, ontziolak itsasontziei jarritako zenbaki berak dauzka:

## Eraikitako ontziak 
## Ikus, gainera 
* La Naval ontziola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   La Naval ontziolaren webgunea.
Maxi Iglesias

**Maxi Iglesias** (izen osoa *Maximiliano Teodoro Iglesias Acevedo*; Madril, 1991ko otsailaren 6a - ) Física o Química telesaileko *César Cabano* pertsonaia antzezteagatik egin da famatu.

= Biografia =
Maxi Iglesias Cardenal Spinola (Madril) deituriko eskolan ikasi zuen.

2005ean bere karrera hasi zuen Ospitale Zentral deitutako telesailean, gero “Cuéntame como pasó”, “Amar en tiempos revueltos”, “Toledo, Cruce de destinos”, “Los protegidos” eta profesionalki famatua egin zen Cabano pertsonaia interpretatuz “Fisica o Quimica” telesailean.

Zineman, hainbat pelikuletan parte hartu du, adibidez, 8 zita, Gezurrak eta lodiak (Mentiras y gordas), “After”, Carlotaren egunkaria (El diario de Carlota), XP30 eta 24 eskaileren sekretuan.

2012ko abuztuan, hirugarren edizio estatubatuar “Mira quién baila!” konkurtsorako fitxatu zioten. Geroxeago, 2012ko iralan, laguntzaile bezala hartu zuten “El hormiguero” deitutako programan.

2012an, bere laguna Angy Fernandez-en abesti baten bideoklipean agertu zen,  BoyToy izena duena.

2013ko ekainaren 14an, bere agerpena baieztatzen da Velvet deitutako telesailean, arrakasta handia izan duen telesaila.

2014an, filmatzen du Sevillan “Asesinos inocentes” deitzen den pelikula.

2015ean, Chad mendoza pertsonaia interpretatu zuen “Dueños del paraiso” telesailean.

2015ko abenduaren 22tik Atreseries TDT-ko programen presentatzailea da eta lau hilabete beranduago La Embajada telesaila estreinatu zuen, non Roberto pertsonaia interpretatzen duen.  Bere lehen kapituluan lau milioi teleikusle baino gehiago lortu zituen.

= Filmografia =

## Telesailak 
## Filmak 
## Telebistako programak 
## Modeloa 
## Kanpo estekak
Mikel Telleria

**Mikel Telleria Mugika** (Idiazabal, Gipuzkoa, 1960) Euskal bakarlari eta musikaria da.

## Diskografia 
* *Deklarazioa* (1999, Gaztelupeko Hotsak)
* *Zaldiak Hartuta* (2002, Kuma Diskak)
* *Zumeta* (2022) Jose Luis Zumeta margolariaren omenezko diskoa.
* *Oroit Lou Reed* (2025)  Lou Reed musikariaren omenezko diskoa.

## Kanpo estekak
NA-1240

**NA-1240** edo **Traibuenas-Santakara-Zarrakaztelu errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, N-121 errepidearen 53,51 kilometroan hasi eta Zarrakaztelu udalerriko erdigunera arte doa. Errepidea 18,77 kilometro luze da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Murillo el Cuende
* Santakara
* Zarrakaztelu

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Eduardo Puelles

**Eduardo Antonio García Puelles** (Barakaldo, 1960ko urtarrilaren 8a - Arrigorriaga, 2009ko ekainaren 19a), Espainiako Polizia Nazionaleko inspektore burua izan zen.

## Bizitza 
Barakaldon jaioa, Arrigorriagako Ollargan auzoan bizi izan zen betidanik. 1982an sartu zen polizian, 1993an inspektore bihurtu zen eta 2002an informazioko inspektore buru. Terrorismoari, kale borroka eta ETAri buruzko ikerketak burutu zituen. Bilboko Indautxu auzoan dagoen San Mames Zumarkaleko komisarian egiten zuen lan.

Puellesek zuzendu zuen azken polizia operazioa Bizkaiko Lea-Artibai eskualdean burutu zen, bertako hainbat gazte atxilotu zituztenean Segiko kideak izatearen akusaziopean. Gazteak bost egunez inkomunikatuta izan zituzten eta tratu txarrak salatu zituzten.

2009ko ekainaren 21an, goizeko bederatziak inguruan lanera zihoala, ETAk jarritako lapa-bonba batek, lehertu eta bertan hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Albistea Berria egunkarian.
*  Atentatuari buruzko albistea Eitb.com webgunean.
NA-1300

**NA-1300** edo **Irurtzun - Gipuzkoako muga errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, Irurtzungo udalerriaren erdigunetik gertu (N-240-A errepidearen 20,81 kilometroan) hasi eta Gipuzkoako mugara arte doa. Errepidea 30,68 kilometro luze da.

A-15 autobidea eraiki aurretik, Gipuzkoara joateko bide nagusia zen, eta gaur egun errepidearen ibilbide gehiena A-15 autobidearen ibilbidearekin bat doa.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Irurtzun
* Lekunberri

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
NA-1310

**Bera - Frantzia Ibardindik** edo **Ibardingo errepidea** Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea  eta  errepide lokalak lotzen du.

Errepidea 6,47 kilometrokoa da.

## Historia 
Ibardinerako bide zaharra ibilgailuen zirkulaziora egokitzearen emaitza da errepidea.

## Udalerriak 
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Bera

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* 
* Bera
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak 
*Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
NA-1320

**NA-1320** edo **Areso-Gipuzkoako muga errepidea**, Nafarroako herri errepidea da, NA-170 errepidearen 0,79 kilometroan hasi eta Gipuzkoa probintziaren mugara arte doa. Errepidea 1,29 kilometro luze baino ez du.

Errepideari "Tolosako errepide" ere deitzen zaio eta Gipuzkoako errepidearen jarraipena GI-2130 errepidea da.

## Zeharkatzen dituen udalerriak 
* Areso

## Ikus, gainera 
* Nafarroako errepideak
* Nafarroako herri errepideen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Errepidearen ikuspegia Leitzatik gertu Google Street View-n.
*  Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean.
Dunluce gaztelua

**Dunluce gaztelua** (ingelesez *Dunluce Castle* eta irlanderaz *Caisleán Dún Lios*, literalki euskaraz *Muinoko Gotorlekua* esan nahi du) Irlandako Ulstergo eskualdean kokatzen den Antrim Konderriko erdi aroko gaztelu baten hondakinak dira, Ipar Irlandan (Erresuma Batua). Kostaldeko basaltozko amildegi baten ertz-ertzean kokatzen da eta honetara sartzeko zubi batetik igarotzea derrigorrezkoa da. Gazteluaren bi aldetatik amildegi harrigarriak daude, bere egoera geografiko hau aintzineko kristauek nahiz bikingoek bereganatzerik ezin izan zuten gaztelu bakarraren bilakatu izanaren arrazoi nagusia izan zen.

## Kanpo estekak 
* Ipar Antrim - Dunluce gaztelua
* Dunluce gaztelurako bisitaldi birtuala - virtualvisit-northernireland.com