Vistula ibaiko gudua

**Vistula ibaiko gudua** (**Varsoviako gudua** bezala ere ezaguna) 1914ko irailaren 29tik urriaren 31ra eman zen. Lehen Mundu Gerrako Ekialdeko Fronteko Errusiako Inperioaren lehen garaipenetako bat izan zen, Alemania eta Austria-Hungariako Inperioak aldi berean garaituz.

## Aurrekariak 
Errusiako Armada Inperialak 1914ko irailaren erdialderako Austrohungariar armada Galitzian barrena bultzatzen zuen, Krakovia mehatxatuz, aldi bereko Serbiako austrohungariar inbasioak porrot egiten zuen bitartean. Nikolas Duke Handi errusiarra Batzarreko Polonian biltzen ari zen armadak hedatzen ari ziren oraindik, Siberiako tropen etorrera barne, japoniarrek abuztuaren 23an Alemaniaren aurka egindako gerra-deklarazioak askatuak. *Stavkak* (Errusiako armadaren agintaritza gorena) Varsoviako hegoaldean bildutako indarrek — 500.000 gizon eta 2.400 kanoi — mendebalderantz jo nahi zuten Silesia Garaiko industrialde alemaniarra inbaditzeko. Ekialdeko frontean alemaniarrek armada bakarra zuten, VIII.a, Ekialdeko Prusian lanpeturik zegoena. Armada honek Tannenbergen eta Masuriar lakuetako lehen guduan bi armada errusiar suntsitu zituen. Austria-Hungariarren atzerakadan lagutzeko *OHL*-k (*Oberste Heeresleitung*, Alemaniako armadaren agintaritza gorena) "IX. Armada" berri bat eratu zuen Silesian, Richard von Schubert jeneralaren agindupean, Erich Ludendorff estatu-nagusi buru zuela, VIII. armadatik kendua. Ludendorffek Silesiako egoera berehala ebaluatu zuen, eta OHLko komandante berria, Erich von Falkenhayn, IX. Armada indartzeko eta Paul von Hindenburg ekialdeko bi armada alemaniarren buru egiteko konbentzitu zuen.

Irailaren amaieran, IX. Armada, kuartel nagusia Breslau-n zuena, honako unitateek osatzen zuten: XVII, XX, XI, Guardiako Erreserbako Armada Gorputzak, Graf von Bredowren *Landwehr* Dibisioa, VIII. Zalditeriako Dibisioa, eta 35. Erreserbako Dibisioa, Woyrschen Landwehr Armadarekin, armada alemana austriar-hungariar indarrekin lotzen zuena. Prit Buttarren arabera, "Siberiako dibisio batzuk Varsoviaren inguruan zeuden bilduta, eta litekeena zen horiek hego-mendebaldera joatea, Hego-mendebaldeko Fronteko indarrek mendebalderako bidea har zezaten. Horri aurre egiteko, Conrad eta Ludendorff ados jarri ziren, austrohungariar armadak Vistulatik iparraldera hedatuko zuen bere ipar hegala, eta IX. Armada Alemanak, orduan, posizioak hartuko zituen. Irailaren 28an alemaniarrek aurrera egin zuten, Danklen lehen armadak Vistula zeharkatzen zuen bitartean, urriaren 1ean Bogoriara iritsiz. Irailaren 30ean alemanak Przedbórzera iritsi ziren, eta handik bost egunera Radomera. Errusiarren erantzuna Nikolai Ruzsky jeneralaren tropak Kaliszerantz aurrera egitea izan zen, Ivanoven II., IV., IX. eta V. armadak Vistulan kontzentratzen ziren bitartean. Errusiar III. eta VIII. armadak Galizian geratuko ziren.

## Opatów-Klimontóweko borroka 
Silesiako mehatxuari aurre egiteko, errusiarrek Ekialdeko Prusiatik eta austrohungariarren aurreko frontetik alde egin zuten. Tropa errusiarrak iparralderantz abiatu ziren, Vistularen ekialdeko ertzetik, ezkerreko hegalak babestuz. Tropen mugimenduek Nikolai Ivanov buru zuen Hego-mendebaldeko Frontea eta Nikolai Ruzskiren Ipar-mendebaldeko Frontea hartzen zituzten. Haien mugimenduak ez zeuden behar bezala koordinatuta.

Laugarren eta bederatzigarren armaden gurutzaketak zaintzeko, Vistularen mendebaldeko ertzean errusiarrek 75. Erreserbako Dibisioa (laugarren armada) zabaldu zuten Radomen, baita Delsalle jeneralaren taldea ere, Guardiako Fusil Brigadak, 2. Fusil Brigadak eta 80. Erreserbako Dibisioak osatua, Opatów-Klimontówen. Nowikow Armada-Gorputzeko zalditeria dibisioek bi taldeen inguruan zebiltzaten.

Alemaniako IX. Armada irailaren 28an Vistula ibairantz abiatu zen. Alemaniarren XI. eta Guardiako Armada-Gorputzek eta Austria-Hungariar I. gorputzak euripean abiatu ziren Delsalleren taldearen aurka. Alemaniako Armadako bagoiak astunegiak zirenez Poloniako bide penagarrietarako, lokatzezko putzu handitan murgildurik, poloniar jatorrizko gurdi arinak erabiltzen zituzten beren baserritar gidariekin batera. Aurrera egin ahala, bideak eta zubiak hobetu zituzten, artilleria astunari eutsi ahal izateko, eta errailak Europako neurgailu estuenera egokitu zituzten. (Viena-Varsovia lerroa Europako neurgailua erabiltzen zuen ordurako). Lehergailuak errepideko eta trenbideko zubietan zeuden, behar izanez gero suntsitu ahal izateko.

Urriaren 6an Danklen lehen armadako zalditeria Sandomierzera iritsi zen, eta errusiarrek Delsalle jeneralaren infanteriako 7.000 soldadu hil edo preso jasan bazituzten ere Opatówtik gertu, gainerako tropak Vistula ibaian zehar erretiratu ziren. Urriaren 7an, Joseph Ferdinand artxidukearen IV. Armadak Rzeszów hartu zuen, Svetozar Boroević-en III. Armada Przemyślerantz aurrera egiten zuen bitartean. Urriaren 11n austrohungariar tropek Jarosław hartu zuten, baita 5.000 gerra-preso, baina errusiarrak San Ibaira erretiratu ziren. Errusiako hiru armada IX. Armada alemaniarraren aurka ari ziren biltzen, hegoaldeko austro-hungariarren presioa arinduz.

Urriaren 10ean, errusiarrek Vistulan zituzten posizioetatik erasotzeko agindua jaso zuten. Errusiako IV. armada XIV, XVII eta XVII. Iparraldera IX. Armada errusiarra zegoen, XVI, Granadero eta Kaukasoko III Armada-Gorputzez osaturik. V. Armada oraindik iparraldera hedatua zegoen, Varsoviatik hurbilen II. Armada zegoen bitartean, I, XXVII eta II. Armada-Gorputzez osaturik. Urriaren 13an Nikolai duke handiak Ipar-mendebaldeko Frontearen agindupean jarri zituen Errusiako II. eta V. armadak, Polonian egindako oldarraldi handiaren arduradun, eta Hego-mendebaldeko Fronteak, berriz, Vistulan zehar Alemaniako eta Austria-Hungariako armadak lekuan lotu zituen. Hala ere, urriaren 11n, Mackensenen agindupeko IX. Armada Alemanak Varsovia erasotu behar zuen, bere iparraldeko hegala segurtatuz. Izan ere, austrohungariarrek behar bezala jakinarazi zieten beren aliatuei.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak