open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ster ZLM Toer

**Ster ZLM Toer** (ofizialki: ***Ster ZLM Toer GP Jan van Heeswijk*** edo ***ZLM Tour***) urtero ekainean Herbehereetan jokatzen den etapakako txirrindularitza lasterketa da.

Profesionala da 1998tik, pixkanaka 2.5 mailatik 2.3 mailara igoz, eta 2005ean UCI zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik, UCI Europe Tourrean 2.1 mailan sartuz. Haierako urteetan amateurrentzako proba izan zen.

Proba honek bost etapa ditu eta Eindhoven hirian amaitzen da beti. Proba, Amstel Gold Race lasterketa klasiko ospetsuaren zati askotatik pasatzen da.

## Lasterketaren izenak 
Historian zehar, probak honako izen hauek izan ditu:
* *Rondom Schijndel* (1987-1989)
* *Teleflex Tour* (1990-1997)
* *Ster der Beloften* (1998-2000) 
* *Ster Elektrotoer* (2001-2010)
* *Ster ZLM Toer* (2011-2017)
* *ZLM Tour* (2019tik aurrera)

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lasterketaren webgunea (nederlanderaz)
Abarca

**Abarca** honakoa izan daiteke:

## Pertsonak 
* Abarca (abizena)
* Antso II.a Gartzeitzen izengoitia (Antso Abarka gisa agertzen da).

## Lekuak 
* Abarca (Melipilla), Txileko Meilipilla probintziako herria.
* Abarca (Talca), Txileko Talca probintziako herria.
* Abarca de Campos, Palentziako probintziako udalerria.
* Quintanilla-Pedro Abarca, Burgosko probintziako herria.
* Abarcatarren etxea, Salamancako jauregia.

Beste esanahietarako, ikus abarka.
Víctor Andrés Belaúnde

**Víctor Andrés Belaúnde Diez Canseco** (1883ko abenduaren 15a - 1966ko abenduaren 14a) Peruko diplomazialaria izan zen, Nazio Batuen Batzar Nagusiko (1959-1960) hamalaugarren saioa eta larrialdiko laugarren saio berezia zuzendu zuena.

## Biografia 
Belaúnde Arequipan (Peru) jaio zen. San Vicente eta San Jose Eskolan (Colegio San José) bertan bere hezkuntza goiztiarra jaso ondoren, Arequipako San Agustin Unibertsitate Nazionalean Zuzenbidea ikastea erabaki zuen eta gero Limako San Markoseko Unibertsitate Nazionalean ikasketak amaitzera aldatu zen. Zuzenbidean lizentziatzeaz gain, zientzia politikoetan eta administrazioan eta literaturan doktoretzak ere lortu zituen 1911n.

Belaúnde-k bere ibilbide profesionalean izan zituen karguen artean honako hauek zeuden: Peruko Kanpo Harremanetarako Ministerioko Mugen Fitxategiko idazkaria, Espainiako eta Argentinako misio diplomatikoko idazkari, Brasilgo mugako negoziazioetan aholkularia, Alemania (1914) eta Bolivia (1945), Idazkari Plenipotentiarioa Uruguaiko 1919an, Kolonbia 1934an eta Suitzan 1936an, Peruko ordezkaritzako presidentea Nazioen Ligaaren aurrean, orduan San Frantzisko Gutuna izenpetuz. Nazio Batuen Erakundearen sorrera  ekarri zuena, Nazio Batuen Batzar Nagusiko presidentea ere izan zen (1959), pro tempore errektorea (1946-1947) eta, azkenik, Peruko Unibertsitate Katolikoko errektorea (1965).

Erbesteratu bitartean Ameriketako Estatu Batuetako hainbat unibertsitatetan zehar Hispano-Amerikako kulturari buruzko eskolak eman zituen, hala nola Columbia Unibertsitatea, Miamiko Unibertsitatea (honoris causa doktorea) eta Chicagoko Unibertsitatea. 1930ean, historia diplomatikoari buruzko Albert Shaw hitzaldiak eman zituen Johns Hopkins Unibertsitatean. 1944. urtean Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademiako Atzerriko Ohorezko Kide aukeratu zuten 

New Yorken hil zen.

## Familia 
Victor Andrés Belaúnde Peruko familia politiko nabarmen bateko kidea zen. Fernando Belaunde Terry bere iloba bi aldiz izan zen presidente; bere anaia Rafael Belaunde Diez Canseco lehen ministroa izan zen 1945-1946 bitartean; eta bere aitona Pedro Diez Canseco ere hiru aldiz izan zen presidente.

## Aukeratutako idazkiak 
* "The Alienation of the Latin-American Mind from Christianity", *Biblical Review*, Vol. 8 (1923): 578-586.
* *Bolivar and the Political Thought of the American American Revolution* (Baltimore: Johns Hopkins Press: 1938).
* "Inken komunismoa eta boltxebismoa"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nazio Batuen Víctor Andrés Belaúnde-ren biografia osoa
* (gaztelaniaz) Peruko Unibertsitate Katolikoak Víctor Andrés Belaúnde-ren aurkezpena
Adur

**Adur** honakoa izan daiteke:
* Adur (zoria), mitologiako elementua.
* Adur (izena), euskal gizonezko izena.
* Adur (Rol-jokoa), euskarazko rol-jokoa.

## Lekuak 
* Adur (Anekal), Indiako Karnataka estatuko herria.
* Adur (Azerbaijan), Quba eskualdeko herria.
* Adur (Bangalore), Indiako Karnataka estatuko herria.
* Adur (Haveri), Indiako Karnataka estatuko herria.
* Adur (Iran), Irango Kohgiluyeh eta Boyer-Ahmad probintziako herria.
* Adur (Shimoga), Indiako Karnataka estatuko herria.
* Adur barrutia, Ingalaterrako barrutia.
* Adur ibaia, Ingalaterra. Ez da nahastu behar ahots antzekoa duen Aturri ibaiarekin.
Cojondongo

**Cojondongoa** udako plater tipikoa da Extremaduran, bereziki Tierra de Barrosen, batez ere Aceuchal, Palomas eta Puebla de la Reinan (Badajozko probintzia).

## Jatorria 
Bere jatorria "macarraca" da, egun beroetan goiz erdian jaten zen eta lurrean egiten zen janaria, nekazariek edo artzainek osagaiak erraz garraiatu baitzitzaketen: ura, olioa, ozpina, gatza, baratxuria eta ogia. Ogia gari osoarekin eta gari gogorrarekin egin ohi zen, beraz, mihise zakuetan gordetzen zen egun askotan. Gazpatxo zaharraren antzera, Extremadurako jendeak, bere primitibitatea dela eta, haren aurrekotzat hartzen du.

## Prestaketa 
Baratxuria, ogia eta olioa dornillo batean (egurrezko ontzi bat, oro har artadiz egina) txikitzen ziren. Nahasketari ozpina, gatza eta ura gehitu zitzaizkion. Zopakoekin (ogi zati lodiekin) ere lagun daiteke eta mahatsak edo olibak gehitu. Plateraren xedea gehiegi bete gabe freskatzea zen, zereginak jarrai zezan.

Extremadurara Ameriketako produktu berrian iristerakoan, uraren ordez tomateak, piperrak eta tipula gehitzen hasi ziren, baina purerik egin gabe, beti zatietan. Hau da gaur egungo cojondongoaren errezetarik ohikoena. Barazkiak gehitzeak bitamina dosi ona ematen du. Gehigarririk gabe hartzen da, otordu baterako sarrera gisa gisa. 

## Ikus, gainera 
* Ajoblanco
* Gazpatxoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jorgjia Filçe-Truja

**Jorgjia Filçe-Truja** (Korce, 1907ko urtarrilaren 20a, Tirana, 1994ko ekainaren 22a) Albaniako sopranoa izan zen. Albaniako musika lirikoaren ikonoetako bat izan zen. Albaniar Arteen Unibertsitatearen sorreraren bultzatzaile nagusietako bat, eta 1946tik aurrerako Albania komunista, lehen mailako eragile kulturala.

## Erreferentziak
Joan Zápolya

**Joan Zápolya** (, , , ; Szepesváralja 1487ko otsailaren 2a - Szászsebes, 1540ko uztailaren 22a) Hungariako erregea izan zen 1526tik 1540ra Joan I.a izenarekin. Fernando I.aren aurka borrokatu zen Hungariako erresumagatik. Aurretik Transilvaniako voivoda izan zen 1510 eta 1526 artean.

Esteban Zápolya kondearen eta Hedwig Cieszyngoaren semea izan zen. Esteban Eslavoniako familia noble bateko kidea eta Hungariako gizonik aberatsenetako bat zen.

Luis II.a Hungariakoa 1526an hil zen, Mohácseko guduan. Joan Zápolya aukeratu zuten errege eta koroatu zuten urte horretan bertan. Ez zuen erregealdi lasai bat izan, Fernando I.ak ere tronua eskatu baitzuen. 1539an Isabel Jagiellonekin ezkondu zen eta 1540ko uztailaren 15ean haren seme Joan Sigismundo jaio zen. Joan zazpi egun geroago hil zen.

## Genealogia
Lucien Febvre

**Lucien Paul Victor Febvre** (Nancy, 1878ko uztailaren 22a - Saint-Amour, 1956ko irailaren 11) frantziar historialaria izan zen.

École normale supérieureen ikasi zuen, batez ere historia eta geografia. Lehen Mundu Gerran parte hartu zuen eta, amaitzean, irakasle izan zen Estrasburgon, non Marc Bloch ezagutu zuen. Elkarrekin sortu zuten Annaleen eskola. Gertaera historikoak testuinguru geografiko, psikologiko eta kulturalean kokatu behar ziren.

1933an katedra bat lortu zuen Collège de Francen. 1930 eta 1940ko hamarkadetan argitaratzen jarraitu zuen, gerrak bere lana eten zuen arte. Bloch hil ondoren, Annalekin jarraitu zuen. Fernand Braudel izan zuen ikasle eta Gizarte Zientzietako Goi Mailako Ikasketen Eskolako sortzaileetako bat izan zen.

## Lanak 
* ''Philippe II et la Franche-Comté. Étude d'histoire politique, religieuse et sociale'', Paris, Honoré Champion, 1911, 808 p. Réédité aux Éditions Perrin, Paris, 2009, 816 p. (avec une préface d'Emmanuel Le Roy Ladurie).
* ''Notes et documents sur la Réforme et l'Inquisition en Franche-Comté*, Paris, 1911, 336 p.
* *Histoire de la Franche-Comté*, Paris, Boivin, 1912, 260 p.
* *La Terre et l'évolution humaine'', Paris, Albin Michel, « L'évolution de l'Humanité », 1922.
* *Un Destin. Martin Luther*, Paris, Rieder, 1928.
* ''Civilisation. Évolution d'un mot et d'un groupe d'idées*, Paris, Renaissance du livre, 1930, 56 p.
* (en coll. avec Albert Demangeon) *Le Rhin. Problèmes d'histoire et d'économie*, Paris, Armand Colin, 1935.
* (dir.) : *Encyclopédie française*, 11 volumes parus de 1935 à 1940.
* *Le problème de l’incroyance au s- XVIe. La religion de Rabelais*, L’évolution de l’humanité, Paris, Albin Michel, 1942, XXVII-547 pages.
* *Origène et Des Périers ou l'énigme du Cymbalum Mundi*, Paris-Genève, Droz, 1942, 144 p.
* *Autour de l'Heptaméron. Amour sacré, amour profane*, Paris, Gallimard, 1944, 300 p.
* *Les Classiques de la liberté : Michelet*, Lausanne, Traits, 1946, 162 p.
* *Combats pour l'histoire*, Paris, Armand Colin, 1952, 456 p.
* *Au cœur religieux du s- XVIe*, Paris, SEVPEN, 1957, 359 p.
* (en coll. avec Henri-Jean Martin) .
* *Pour une histoire à part entière*, Paris, SEVPEN, 1962, 860 p.
* *Honneur et patrie* : Texte établi, présenté et annoté par Thérèse Charmasson et Brigitte Mazon, Librairie académique Perrin, 1996, 324 pp., .
* *De la « Revue de synthèse » aux « Annales ». Lettres à Henri Berr, 1911-1954'', Paris, Fayard, 1997 (édition par Jacqueline Pluet et Gilles Candar).

## Kanpo estekak
San Lorentzo eliza (Ondategi)

**San Lorentzo eliza**, Ondategin (Zigoitia) dagoen eliza kristaua da. 19. mende hasierakoa da eraikina izatez, baina bertako lehenagoko elizen aztarnak gordetzen ditu eraikinak (atari erromaniko eder baten zatiak barne), eta baita bere dekorazioak: Erretaula barroko nabarmen bat adibidez, 1701. urtekoa.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Ondategi san lorenzo portada erromanikoa.jpg|Ezker atetik sartu, eta barruko atrioan, atari erromanikoa.
Fitxategi:Ondategiko San Lorentzo atariko ezkerreko kapitel erromanikoak.jpg|Atariko ezkerreko kapitel erromanikoak.
Fitxategi:Ondategiko_San_Lorentzo_eliza_barrutik_1_(cropped).jpg|Erretaula nagusia, 1701. urtekoa.
Fitxategi:Ondategiko_San_Lorentzo_eliza_barrutik_2.jpg|Nabearen ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sigrid Nunez

**Sigrid Nunez**  (New York, 1951eko martxoaren 22a) idazle estatubatuarra da eta ezaguna da idatzi dituen eleberriengatik. *The Friend* eleberriari esker 2018ko National Book Award literatura saria irabazi zuen, fikzioa kategorian.

Nunez literatura sortzaileko irakaslea da Bostongo Unibertsitatean.​

## Bizitza 
Sigrid Nunez New York hirian jaio eta hazi zen, ama alemaniar baten eta aita txinatar-panamar baten alaba. Barnard College-n lizentziatu zen (1972) eta masterra Columbia Unibertsitatean lortu zuen (1975). Ondoren The New York Review of Books-en argitalpen-laguntzaile gisa aritu zen denbora batez. Horrez gain, hainbat aldizkari eta egunkaritan egin ditu ekarpenak: *The New Yorker*, *The New York Times*, *The Paris Review*, ''Harper's*, *McSweeney's*, The Believer, *The Threepenny Review*, *London Review of Books*, *Harper's Weekly*, eta The Wall Street Journal.

Nunezek bederatzi eleberri argitaratu ditu, horien artean *A Feather on the Breath of God*, *The Last of Her Kind*, *The Friend*, *What Are You Going Through*, eta, *The Vuleustea. Sempre Susan: A Memoir of Susan Sontag* liburuaren egilea ere bada.​

## Lanak
* *A Feather on the Breath of God* 1995
* *Naked Sleeper* 1996
* *The Marmoset of Bloomsbury* 1998
* *For Rouenna* 2001
* *The Last of Her Kind* 2006
* *Salvation City* 2010
* *Sempre Susan: A Memoir of Susan Sontag* 2011
* *The Friend* 2018
* *What Are You Going Through* 2020
* *The Vulnerables* (2023)

### Zinemarako egokitzapenak
* *The Room Next Door* (2024), *What Are You Going Through* eleberrian oinarritua eta Pedro Almodóvar-ek zuzendua.
* *The Friend'' (2024), izen bereko eleberrian oinarritua.

## Kanpo estekak
* Sigdrid Nunez idazlearen webgunea
Apolonia Alexandriakoa

**Santa Apolonia Alexandriakoa** (Alexandria, Egipto, III. mendearen erdialdea) santu kristau eta martiria da. Kristauen altxamendu lokal batean parte hartu zuelarik atxilotu eta exekutatu zuten. Sutan erreta hil aurretik, torturatu egin zuten hortz guztiak bortizki aterata, eta, horregatik, odontologiako patroia da. 

## Martiritza 
Oso grafikoki kontatu zuen martiritza Joakin Lizarragak bere *Sanduen bizitzetan*.

thumb|Apoloniaren martiritzaren irudikapen bat.
Hortzetako minaren zaintzaile aringarritzat joa, Santa Apolonia dontzeila gazte baten gisara irudikatzen da ikonografian, batzuetan kurrikak eta hortzak erretilu batean dituela. Martiria denez, martirioaren erramua eskuan duela ere ager daiteke.

## Erreferentziak
Tam o' Shanter (olerkia)

[thumb|300px|[Ken O'Harrah aktoreak Tam o'Shanter antzezten *Tamfest 2019* ekitaldian.]]
'''''Tam o' Shanter''''' Robert Burns eskoziar idazleak 1790an idatzitako poema ospetsua da. Dumfriesen bizi zenean idatzi zuen eta 1791an argitaratu zuen lehen aldiz. Burnsek idatzitako poemen artean luzeenetariko bat da hau. Testua ingelesez dago idatzita baina eskozierarekin nahastuta. 

## Gaia 
Poemak Tam, Eskoziako Ayr herriko pub batean lagunekin askotan mozkortzen zen nekazariaren ohiturak deskribatzen ditu, baita bere pentsaera burugabea ere, zehazki bere etxean haserretuta zain zuen emaztearekiko. Merkatu egun baten ondoren, gauean, Tam etxera joango da Meg zaldiaren gainean; aldi berean, ekaitza gerturatzen ari da. Bidean bertako eliza sorgin eta azti dantzariz beteta eta Deabrua gaita jotzen ikusten ditu. Tam sorgin bat soineko motz bati oihuka hasten zaio. Berehala, argi guztiak itzali ziren, musika eta dantza gelditu ziren eta izaki asko Tamengana jausi ziren. Izuak jota, Tam Doon ibairantz ihes egiten zuen zeren eta, antza denez, izaki horiek ibaia gurutzatzen ez baitira ausartzen. Azken momentuan sorginek zaldiari buztana kenduko diote baina Tam, ibaia gurutzatuta, salbu geldituko da.

## Tradizioan 
Burnsen heroiak Eskoziako txapel tradizionalari, tam o 'shanter-i, eman zion izena.

Nannie Deek, Tamek bidean topatzen duen sorginetako bat, berarentzako motza den alkandora bat darama eta Tamek *cutty-sark* deitzen dio, eskozieraz "alkandora laburra" esan nahi duena. Izena kontzeptu desberdinak adierazteko erabili da:
* Cutty Sark izeneko itsasontziaren brankako irudia 
* Cutty Sark whiski marka eta
* Londresko Docklands Light Railway geltokia.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak 
* :Jatorrizko poema eta ingelesezko moldaketa.
* :Gaztelaniazko itzulpena.
Jesmyn Ward

**Jesmyn Ward** (Berkeley, Kalifornia, 1977ko apirilaren 1a)  idazle estatubatuarra da, 2019an National Book Award izeneko literatura saria bi aldiz irabazi duen lehenbiziko emakumea, lehena 2011n  *Salvage the Bones* eleberriagatik eta bigarrena 2017an *Sing, Unburied, Sing* eleberriari esker. 2012an *Alex Saria* ere jaso zuen  *Salvage the Bones* eleberriagatik, non Katrina urakanaren aurrean Mississippiko langile klaseko familia afroamerikar baten egoera zaila aztertzen den.

Hiru urte zituela, familiarekin joan zen DeLislera bizitzera (Mississippi). Gaur egun Tulane Unibertsitateko irakaslea da.

## Lanak 
* *Where the Line Bleeds*, 2008
* *Salvage the Bones*, 2011
* *Men We Reaped*, 2013
* *The Fire This Time*, 2016
* *Sing, Unburied, Sing*, 2017

## Kanpo estekak
Santa Luzia baseliza (Ondategi)

**Santa Luzia baseliza**, Ondategin (Zigoitia) dagoen baseliza da. 16. mendetik dago dokumentatua, baina gaur egungo eraikina 1686an berregina dela dakigu. 1893an kanpai-horma sinple bat gehitu zitzaion, eta 2005ean, errestaurazioa. Ondategitik Muruara doan bidean kokatzen da. Historikoki garrantzia izan zuen, bertan egiten zirelako Zigoitiko Ermandadearen biltzarrak..

## Barrualdea 
Erretaula barrokoa du, 18. mendekoa, baina bere irudi nagusia, Santa Luziarena, mende bat lehenagokoa du. Alboetan San Servando eta San German santu martiri anaien irudiak daude: antzina, inguruan, bi santu hauen omenezko beste baseliza bat zegoen, eta hura desagertzean, irudi hauekin haren gomuta gorde nahi izan Santa Luziarenean. Aldarearen oina kapitel erromaniko zahar bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Bach

**Thomas Bach** (Würzburg, 1953ko abenduaren 29a) alemaniar eskrimalari ohi eta kirol-zuzendaria da. Nazioarteko Batzorde Olinpikoko lehendakaria da 2013tik.

1983an zuzenbideko doktoretza lortu zuen Würzburgeko Unibertsitatean. 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen florete modalitatean Alemaniako taldearekin. Gainera, urrezko domina bat, zilarrezko bat eta brontzezko bat irabazi zituen munduko hainbat txapelketatan.

2013ko irailean, Jacques Roggeren ordez, NOBko presidente hautatu zuten. 2021ean berriro hautatu zuten.
Lizarratik Los Arcosera (Donejakue bidea)

thumb|Iratxeko Monasterioa

## Donejakueren Frantses Bideko seigarren etapa 
Etapa lasaia da, malda ertain eta erosoekin. Igoera aipagarri bakarra, 100 metroko desnibelekoa, Azketatik Villamayor de Monjardinera garamatzana. Etapako herri guztietan daude iturriak eta ostalaritzako zerbitzuak.

## Lizarratik Los Arcosera: 21,3 km. 
Lizarratik La Rua kaletik atera, eta Karlos VII.aren kale-errepidetik jarraituko dugu. Biribilgune baten  eskuinetik oinezkoentzako den errei bat hartuko dugu Aiegiraino.
thumb|Villamayor de Monjardineko gaztelua.
1,8.Aiegi. Irteeran, adierazle batek ezkerrera biratzeko gonbidatzen gaitu, NA-1110 errepidea gurutzatu eta Iratxeko Monasteriora igotzeko. Adierazlean zuzen jarraitzen badugu, monasteriotik igaro gabe lasterbide bat hartuko dugu.

2,7. Iratxeko Monasterioa. Erromesen ospitale zaharrenetako bat izan zen, eta gero Nafarroako lehen Unibertsitatearen egoitza. Bide beretik jarraitu eta 600 metrora, eskuinetara dagoen pista bat hartuta Iratxeko urbanizazioaren perimetrotik aurrera joango gara. Pistaren hartu ordez zuzen jarraitzen badugu, Jurramendiko saihesbide bakartian sartuko gara.

4,1.Iratxe. Urbanizazioko kale nagusitik jarraituko dugu, taberna-jatetxea duen kanpinaren ondotik, amaieran bide basotsu atsegin batetik jarraituz Azketaraino.

7,3 Azketa. Errepidearen eskuinaldeko bide batetik, zati bat jaitsi ondoren 100 metroko desnibela duen aldapa bat igoko dugu, 1,5 km eskasean. Amaiera aldera, XIII. mendeko gotiko estiloko Mairuen Iturriaren ondotik pasatuko gara, Villamayor de Monjardinera iritsi baino lehen.

9,1. Villamayor de Monjardin (euskaraz Deio, baina ez ofizialki). Herriaren behealdetik atera eta nekazaritzako pista bat hartuko dugu, A-12 autobiaren inguruan aurrera jaraituz laborantza-pista erosoetan barrena. Ondoren, autobiatik urrundu eta zerra txiki bat inguratuko dugu, tarte polit eta bakarti batean. Olexoarako errepidetik jarraitu, eta Los Arcosen sartuko gara Kale Nagusitik.

21,3.Los Arcos (euskaraz Urantzia, baina ez ofizialki).
thumb|Erromesak, Los Arcoserako bidean laborantza-pistetatik zehar.

## Los Arcos 
Nafarroako hego-mendebaldean dagoen 1100 biztanleko udalerria da. Eraikin nabarmenenak XII. mendeko Andre Mariaren eliza eta Erdi Aroko gaztelua dira. 

## Aterpetxeak 
Ezagunena udalarena den “Isaac Santiago erromesen aterpetxea” da, herriaren irteeran. Bertan 70 lagun sartzen dira lau logela partekatutan. Gidetako beste aterpetxe batzuk honakoak dira: Alberdi Etxea aterpetxea, Abuela Etxea aterpetxea, Austria Etxea aterpetxea, Mavi ostatua, Los Arcos ostatua, eta Ostadar ostatua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Donejakueren Frantses bidea – Consumer gida 
* Donejakueren Frantses bidea – Gronze gida
Verdes (liburu denda)

**Verdes** Bilboko liburu-denda historiko bat eta familia ezagun baten saltoki eta inprimategia izan zen, 1906tik 2005era. Bere ibilbidean inguruko gizartearekin konpromisoa agertu zuen, euskal gaiekin bereziki. Etapa historiko gatazkatsuak eta haien erasana hurbiletik bizi izan zituen, Espainiako Gerra Zibila nabarmenki. 

60 eta 70eko hamarkadako euskal pizkundean, gerora ezagun egin ziren hainbat idazlek bertatik eskuratu zituzten euskarazko testuak eta euskal gaietako liburuak. *Verdes* Liburudenda Bilboko Zazpikaleetako Posta kalean zegoen kokatuta (43.25928, -2.92345) Bilbo Zaharra euskaltegiaren aurrean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Tere Verdes
Sergio Dalma

**Josep Sergi Capdevila Querol** (Sabadell, 1964ko irailaren 28a), **Sergio Dalma** izen artistikoaz ezagunagoa, kataluniar abeslaria da. ''Gent d'aqui* telebista saioa irabaziz eman zen ezagutzera, Televisión Españolaren kataluniar seinalean. 1989an argitaratu zuen bere lehen albuma, *Esa chica es mía*. Izen bereko abestia arrakastatsua izan zen Espania, Mexiko, Txile, Argentina eta beste hainbat Latinoamerika herrialdeetako salmenta-zerrendetan. Espainia ordezkatu zuen 1991ko Eurovision Abesti Lehiaketan "Bailar pegados" kantarekin; lehiaketan laugarren postua lortu zuen eta abestiak entzute handia lortu zuen berriz ere. Bederatzi alditan izan dira bere albumak Espainiako album salmenta-zerrendaren buru.

## Diskografia (Albumak) 
* 1989: *Esa chica es mía*
* 1991: *Sintiéndonos la piel*
* 1992: *Adivina*
* 1994: *Sólo para ti*
* 1995: *Cuerpo a cuerpo*
* 1996: * En concierto*
* 1998: *Historias normales*
* 2000: *Nueva vida*
* 2003: *De otro color*
* 2008: *A buena hora*
* 2010: *Trece*
* 2010: *Via Dalma*
* 2011: *Via Dalma II*
* 2013: *Cadore 33*
* 2013: *T'estimo*
* 2015: *Dalma*
* 2017: *Vía Dalma III*
* 2019: *30... y tanto''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louise Erdrich

**Louise Erdrich**  (Little Falls, Minnesota, 1954eko ekainaren 7a) Ojibwa jatorriko idazle estatubatuarra da, eleberriak, poesia eta haurrentzako liburuak idazten dituena, Amerikako jatorrizko pertsonaia eta ezaugarriekin. *Chippewa indiarren Turtle Mountain Banden* elkarteko kidea da (Ojibwa edo Chippewa izenez ere ezaguna).

Erdrich AEBetako *Errenazimentu Indigena*ren bigarren olatuko idazle garrantzitsuenetako bat da. Guztira 28 liburu idatzi ditu, fikzioa, ez-fikzioa, poesia eta haurrentzako liburuak barne. 2009an, *The Plague of Doves* eleberria finalista izan zen fikziozko Pulitzer sarirako, eta Anisfield-Wolf Book saria jaso zuen. 2012ko azaroan, National Book Award edo Liburuaren Sari Nazionala jaso zuen, *The Round House* eleberriagatik. 

## Lanak 
### Eleberriak 
* *The Crown of Columbus*, Michael Dorris-ekin batera idatzia (1991)
* *The Antelope Wife* (1998)
* *The Master Butchers Singing Club* (2003) 
* *Shadow Tag* ( 2010)
* *Future Home of the Living God* (2017)
* *The Night Watchman* (2020)

;Love Medicine bilduma
# *Love Medicine* (1984) 
# *The Beet Queen* (1986) 
# *Tracks* (1988)
# *The Bingo Palace* (1994)
# *Tales of Burning Love* (1997) 
# *Last Report on the Miracles at Little No Horse* (2001)
# *Four Souls* (2004)
# *The Painted Drum* (2005)

;Justice trilogia
* *The Plague of Doves* (2008)
* *The Round House* (2012)
* *LaRose* (2016)

## Narrazio laburrak
;Bildumak
* *The Red Convertible: Collected and New Stories 1978-2008* (2009)
;Narrazioak
* ''The fat man's race* (2008)
* *The big cat* (2014)

## Haurrentzako literatuta 
* *Grandmother's Pigeon* (1996)
* *The Birchbark House* (1999)
* *The Range Eternal* (2002)
* *The Game of Silence* (2005)
* *The Porcupine Year* (2008)
* *Chickadee* (2012)
* *Makoons* (2016)

## Poesia 
* *Jacklight* (1984)
* *Baptism of Desire* (1989)
* *Original Fire: Selected and New Poems* (2003)

## Ez-fikzioa
* *Route Two* [coauthored with Michael Dorris] (1990)
* *The Blue Jay's Dance: A Birthyear* (1995)
* *Two Languages in Mind, But Just One in the Heart* (2000)
* *Books and Islands in Ojibwe Country'' (2003)

## Kanpo estekak
Carlos Bonorino Udaondo

**Carlos Bonorino Udaondo** (Argentina, 1884ko abenduaren 4a &ndash; 1951ko azaroaren 5a) gastroenterologo argentinarra izan zen. Argentinan gastroenterologiaren motibatzailetzat jotzen da. Espezialitatearen Ospitale Nazionalak bere izena du. 1931an Buenos Aireseko Unibertsitateko (UBA) Medikuntza Fakultateko dekano izendatu zuten eta Argentinako Medikuen Elkarteko presidente izan zen 1926 eta 1928 bitartean.

## Kanpo estekak
Julio Vincente Uriburu

**Julio Vincente Uriburu** (1870 &ndash; 1942) mediku dermatologoa  eta Argentinako mikologo aditua izan zen. Bere aita Vicente Uriburu Arias, Gipuzkoatik, euskal probintziatik iritsi zen herrialdera, zirujau ere izan zen eta "basamortuaren konkista" espedizioan parte hartu zuen 1879an. Julio Vicente bere semea ere mediku eta irakasle nabarmena zen.

Buenos Airesko Unibertsitatean Medikuntzako doktoretza lortu zuen 1894an, Parisen perfekzionatu zen Raymond Sabouraud irakaslearekin (1864-1938). Buenos Aireseko Laguntza Publikoko Dermatologia Zerbitzuko  eta Expósitos Etxeko burua izan zen, gaur Pedro Elizalde Pediatriako Ospitalea .

Espezialista hau "Argentinako Dermatologia Elkartea" sortu zuen Dermatologiari eskainitako hasierako medikuen taldean zegoen, 1907an, Pedro Baliña, Baldomero Sommer, Maximiliano Aberastury, Nicolás V. Greco eta Pacífico Díazekin.

## kanpo estekak
Cordell Hull

**Cordell Hull** (Olympus, Tennessee, 1871ko urriaren 2a - Washington, 1955eko uztailaren 23a) estatubatuar politikaria izan zen. AEBetako Estatu Idazkaria izan zen 1933tik 1944ra. Nazio Batuen Erakundea sorreran egindako lanagatik  Bakearen Nobel Saria jaso zuen 1945ean.

Cordell Hullek zuzenbidea ikasi zuen Cumberlandeko Unibertsitatean. Tennesseeko Ordezkarien Ganberako kide izan zen 1893tik 1897ra eta Espainia-Estatu Batuak Gerran parte hartu zuen.

1903tik 1907ra epaile lanetan aritu zen, eta 1907an Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kide hautatu zuten, eta 22 urte eman zituen bertan.

1930ean senatari aukeratu zuten, baina 1933an dimisioa eman zuen Estatu Idazkari izateko. Kargu honetan aritu zen 1933 eta 1944 artean, Franklin D. Roosevelten gobernuaren zatirik handienean. Merkataritza librearen hedapenaz eta tarifen jaitsieraz arduratu zen batez ere, Roosevelt eta Sumner Welles idazkariordea gerraz arduratzen ziren bitartean.

Nazio Batuen sorreraren arduradun nagusietako bat izan zen.
Su Po-ya

**Su Po-ya** (; ) Taiwango taekwondo-praktikantea da. 2018ko Asiako Jokoetan Taipei Txinatarra ordezkatu zuen, eta urrezko domina eskatu zuen 53 kg-ko emakumeen ekitaldian. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako taekwondoan ere hartu zuen parte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los Arcostik Logroñora (Donejakue bidea)

thumb|Erromes txirrindulari bat.

## Donejakueren Frantses Bideko zazpigarren etapa 
Hiru zati desberdin ditu: Los Arcos-etik Torres del Río-ra, lurrezko pista erosoen bidez; Torres del Río-tik Viana-ra, orografia malkartsuagokoa, jaitsiera nabarmenen bat duena; eta azkenik Vianatik Logroñora, pistetatik eta industrialde baten aldamenetik doazen oinezkoentzako erreietatik. Etapako herri guztietan daude iturriak eta ostalaritzako zerbitzuak. 

## Los Arcostik Logroñora: 27,93 km. 
Santa Maria enparantzako Gaztelako Atetik irten, eta Odron ibaiaren gaineko zubia gurutzatuko dugu, zuzen jarraituz lur-pista on batetik. NA-1110 errepidearekiko paralelo egingo dugu aurrera, Santsolgo errepidera iritsi arte.

6,8. Santsol. Irteeran NA-1110 errepidea gurutzatuko dugu, bidezidor batetik jaitsiko gara, eta Linares ibaia zubitikk igaro, Torres del Ríora iristeko gara. (euskaraz Dorreaga, baina ez da ofiziala). 
thumb|Vianako udaletxea, herriko jaietan.
7,6. Torres del Río. Herriaren goiko aldetik abiatu, eta pista eta bidezidorretan barrena jarraituko dugu gora eta behera. NA-1110 errepidea gurutzatu ondoren, XVI. mendeko Poiuko Ama Birjinaren baselizaren ondotik pasatuko gara. Aurrerago beste errepide bat gurutzatu eta Mataburros sakanera jaisten hasiko gara, bide malkartsu batetik. Berriro NA-1110 gurutzatuta, muino batean ikusten den Vianarako bidea hartuko dugu. Alde Zaharrera eta Santa Maria elizara iritsiko gara.

18,0. Viana. Irten orduko NA-7220 errepidea gurutzatuko dugu, eta handik gutxira N-111 errepide nazionala, hiru kilometrora Haitzuloetako Ama Birjinaren ermitara ailegatuz. Iturria duen atsedenleku bat dago. Lurrezko bide bat hartu ondoren, hainbat aldiz gurutzatuko ditugu N-111 errepide nazionala eta A-13 autobia, Nafarroatik atera eta Errioxan sartuz. Industrialde bateko asfalto-pistetatik jarraituko dugu, eta Kantabria Mendiko magaleko aldapa luze baten ondoren, Logroñon sartuko gara Ebro ibaiaren gaineko Harrizko Zubi ospetsutik.

27,6. Logroño. 
thumb|Logroñoko Harrizko Zubia.

## Logroño 
Hiriburuko monumentu nagusi batzuk honakoak dira: Santa María de la Redonda katedrala, Santiago el Real eliza, Errebellingo harresia eta Harrizko Zubia.

## Aterpetxeak 
Bi dira ezagunenak: udalarena den “Logroñoko erromesen aterpetxea” eta “Santiago El Real parrokiaren aterpetxea”, biak hiriaren erdi aldean eta elkarrengandik gertu. Lehenengoan 88 lagun sartzen dira hiru logela partekatutan, eta bigarrenean 30 hiru logelatan. Biak borondateko ospitaleroek kudeatzen dituzte, eta parrokiakoan afari komunitarioa egoten da. Gidetako beste aterpetxe batzuk honakoak dira: Albas aterpetexea, Santiago Apostol aterpetxea, Logroño Centro aterpetxea, La Bilbaina ostatua, Entresueños hostela, eta Winederful hostela. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Donejakueren Frantses bidea – Consumer gida 
* Donejakueren Frantses bidea – Gronze gida
Larbost harana

**Larbost harana** (frantsesez eta ofizialki, **vallée du Larboust**, baina **vallée de Larboust ere** erabil daiteke, eta batez ere **Larboust** ) Luishonés eskualdeko haran piriniarra da, Garona Garaiko departamenduan dagoena. Peyresourde portuan (1.569 m) hasten da, Pirinio Garaiak departamenduaren ertzean, Arreau noranzkoan Louron bailaratik barrena. Bagnères-de-Luchon-en ( 630m) *Pique-ra* isurtzen *den One* ibaiari dagokio.

## Geografia 
Hegotik ekialderako norabidea duen harana da. Lutxonen amaitzen diren haran esekien artean altuena da. Jatorri glaziarrekoa da, Larbosten gainean dagoen Oo haran garaiko glaziarrek osatua. Herriak morrenetan (harrizko terrazetan) kokatua daude, batez ere One ibaiaren ezkerraldean. Luchonen gainean bigarren mailako haran bat dago, Oueil bailara. One-ak Oô bailararen  ura () jasotzen du eskuineko ertzetik, eta gero Oueil ibarreko ura ezkerreko ertzetik, Pikan abiatu aurretik.

## Herri nagusiak 
Larbost haraneko herri nagusiak hauek dira, okzitanierazko izenekin eta frantsesezko izen ofizialarekin, urrenez urren: Portèth de Luishon/Portet-de-Luchon, Jurvièla/Jurvielle, Pobòu/Poubeau, Catervièla/Cathervielle, Guaus de Larbost/Gouaux-de-Larboust, Casaus de Larbost/Cazeaux-de-Larboust, Garin, Castillon-de-Larboust/Castilhon de Larbost, Sent Avantin/Saint-Aventin, Trebòns de Luishon/Trébons-de-Luchon.

Bailara inguratzen duen eta Banhèras de Luishon eta Banhèras de Bigòrra lotzen dituen errepidea, *Pèira Sorda* pasabidetik, XVIII. mendean eraiki zen Antoine Mégret d'Étigny intendenteak hala erabakita.
Fitxategi:Portet-de-Luchon village.JPG|Portèth de Luishon
Fitxategi:Jurvielle village.JPG|Jurvièla
Fitxategi:Poubeau village.JPG|Pobòu
Fitxategi:Cazeaux-de-Larboust église.JPG|Casaus de Larbost
Fitxategi:Garin chapelle Saint-Pé de la Moraine.JPG|Garin
Fitxategi:Castillon-de-Larboust village.JPG|Castilhon de Larbost
Fitxategi:Saint-Aventin village.JPG|Sent Avantin
Fitxategi:Trébons-de-Luchon village (1).jpg|Trebòns de Luishon

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Tulane Unibertsitatea

**Tulane Unibertsitatea** New Orleanseko (Louisiana) Unibertsitate pribatu estatubatuarra da. 1834an fundatu zen medikuntza eskola publiko gisa eta 1847an unibertsitate bihurtu zen.

## Ikasle ospetsuak 
* Andrew V. Schally 1977ko Medikuntza eta Fisiologiako Nobel saria
* Louis Ignarro, 1998ko Medikuntza eta Fisiologiako Nobel saria
* John Kennedy Toole, *Ergelen batzarra* eleberriaren egilea, 1981ean Pulitzer saria eman zioten.

## Kanpo estekak 
*  Tulane Unibertsitatearen webgunea
Badmintona 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Badmintona 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Musashino Forest Sport Plazan ospatu zen, Tokion, 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 2ra bitarte. Bost proba ezberdin egin ziren, bi gizonezkoena (banaka eta binaka), bi emakumezkoena (banaka eta binaka) eta bat mistoa (binaka).

## Egutegia 
## Parte-hartzaileak 
172 badminton jokalari egon ziren 49 komite olinpikoren izenean bost federazio kontinentaletakoak.

## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Probaren arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eugène Isabey

**Eugène Louis Gabriel Isabey** (Paris, 1803ko uztailaren 22a - Montévrain, 1886ko apirilaren 25a) frantziar margolaria izan zen.

Jean-Baptiste Isabey margolarien semea izan zen. Bere aitarekin ikasi zuen eta margolanak kopiatu zituen Louvreko Museoan. Estudioa partekatu zuen Xavier Leprince paisaia-margolariarekin Honfleurren. Frantziako Errege Itsas Armadako Aljerren kanpainako eszenak margotu zituen. Handik gutxira, Luis Felipe erregeak gorteko margolari izendatu zuen. Margolaritza historikoa, genero-eszenak, paisaiak eta ekaitzak eta hondoratzeak ere egin zituen.

## Iruditegia 

Repatriación de las cenizas de Napoleón a bordo de la Belle Poule, por Eugène Isabey.jpg|Belle Poule itsasontzia Napoleonen errautsak Frantziara eramaten
Eugène Isabey Schmuggler am Strand.jpg|Kontrabandistak hondartzan
Le naufrage de l'Emily-Eugène Isabey mg 8261.jpg|Emily itsasontziaren hondoratzea
De ruyter de witt texel img 9310.jpg|Michiel de Ruyterren ontziratzea Texeleko guduaren ondoren
Eugene Isabey - Beach at Low Tide.jpg|Itsasbeheran dagoen hondartza

## Kanpo estekak
Taekwondoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Taekwondoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Tokioko Makuhari Messeko A pabilioian jokatu zen, Chiba hirian, 2021eko uztailaren 24tik uztailaren 27ra bitarte.

Guztira 8 proba egin ziren, lau gizonezkoen artean eta lau emakumezkoen artean.

## Egitaraua 
## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
ICF

**ICF** hurrengoetako bat izan daiteke:

* *Institut Català de Finances*, **Kataluniako Finantza Institutua**;
* *International Classification of Functioning, Disability and Health*, **Funtzionamenduaren, Desgaitasunaren eta Osasunaren Nazioarteko Sailkapena**.
William Tubman

**William Vacanarat Shadrach Tubman** (Harper, Liberia, 1895eko azaroaren 29a - Londres, 1971ko uztailaren 23a) liberiar politikaria izan zen. Liberiako 19. presidentea izan zen 1944tik 1971ra.

Abokatua 22 urte zituenetik 1923an sartu zen politikan, senatari hautatu zutenean. 1943an presidente aukeratu zuten Edwin Barclay ordezkatzeko eta 1944ko urtarrilaren 4an karguaren zina egin zuen. 27 urtez egon zen boterean. Estatu Batuen aliatua izan zen, baina baita panafrikanista ere, eta Afrikako Batasuna sortzen lagundu zuen. Atzerriko inbertsioak lortu zituen eta ekonomia eta azpiegiturak modernizatu zituen. 1955ean atentatu bat jasan ondoren oposizioa erreprimitu zuen eta bere erregimena gero eta autoritarioagoa bihurtu zen. 1971n hil zen eta William Tolbert presidenteordea izan zen haren oinordekoa.

## Kanpo estekak
Badok 13 Beteranoen Arraunketa Elkartea

**Badok 13** beteranoen arraun talde bat da Zarauzko eta Orioko arraunlariak biltzen dituena. Kolore grisa erabiltzen du.

## Kolorea 
*Branka* traineru grisarekin aritzen dira eta elastikoa ere grisa erabiltzen dute. Zarautz Arraun Elkartearen barneko trainerua zenean sariak jasotzerakoan kolore urdineko elastikoak janztez zituzten.

## Historia 
2012an Zarautz Arraun Elkarteak beteranoen taldea sortzea erabaki zuen eta 2014an hasi ziren Beteranoen Ligan. Aurreneko estropada ordea 2013ko Oriaren jeitsiera izan zuten eta irteeran 13. postua egokitu zitzaienez hortik atera zuten talde berriarentzako izena, *Badok 13*. 2018. urtean Zarauzko eta Orioko eta Getariako elkarteetako beteranoak sartu ziren taldean eta mailak nabarmen egin zuen gora. Urte hartan bigarren egin zuten Ligan eta bost estropada irabazi zituzten. 2019an Liga irabazi zuten, jokoan jarritako estropada guztietan gailenduz. Arraunlari ugari zituenez B traineruak ere estropada guztietan egin zuen arraun, gonbidatu gisa eta *Badok 13* edo *Badok 13 Orio* izenaz ezagutzen da.

## Palmaresa 
* ABE Traineruen Liga:
** Txapeldun (4): 2019, 2021, 2024, 2025.
** Bigarren (1): 2018.
* Espainiako Traineru Txapelketa:
** Txapeldun (0)
** Bigarren (1): 2025.
* Euskadiko Traineru Txapelketa
** Txapeldun (4): 2019, 2021, 2024, 2025.
* Euskadiko distantzia luzeko traineru txapelketa
** Txapeldun (1): 2020.
* Gipuzkoako Traineru Txapelketa
** Txapeldun (6): 2018, 2019, 2021, 2022, 2023, 2024.
* Oriako Traineru Jaitsiera (3): 2019, 2025, 2026.

## Denboraldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Paladaz palada beteranoen ligan egonkortu da Zarauzko Badok 13 (www.naiz.eus)
Judoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Judoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Tokioko Nippon Budokanen jokatu ziren 2021eko uztailaren 24tik uztailaren 31ra.

Guztira 15 proba egin ziren, 7 gizonezkoenak, 7 emakumezkoenak eta bat mistoa. Lehen aldia izan zen proba misto bat sartzen zela.

## Egutegia 
## Parte-hartzaileak 
## Dominak 
### Herrialdeka 
## Gizonezkoak 
## Emakumezkoak 
## Mistoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Skateboardinga 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Skateboardinga 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Tokioko Ariake Hiri Kirol Parkean ospatuko da, uztailaren 25etik 2021eko abuztuaren 5era.

Kirol olinpiko berri honetan, lau proba izango dira: bi gizonezkoenak eta bi emakumezkoenak. Kalea eta pista modalitateak izango dira.

## Egutegia 
## Dominak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arkularitza 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arkularitza 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Yumenoshima parkean jokatu zen, Tokion, 2021eko uztailaren 23tik uztailaren 31ra.

Bost proba daude arkuaren baitan, bi gizonezkoenak (banaka eta taldeka), bi emakumezkoenak (banaka eta taldeka) eta, lehen aldiz, proba misto bat, binaka. 

## Egutegia 
## Parte-hartzaileak 
## Dominak 
### Herrialdearen arabera 
### Diziplinaren arabera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Allyson Felix

**Allyson Michelle Felix** (Los Angeles, Estatu Batuak, 1985eko azaroaren 18a) estatubatuar atleta da, abiadura-probetan aditua eta hamaika domina olinpiko irabazi ditu. Felix da domina gehien irabazi duen emakumezko atleta, Marlene Otteyri aurreratuz: bederatzi zituzten biek Tokyo 2020 aurretik. Gainera, domina gehien eskuratu duen AEBetako atleta bihurtu zen 2020ko Udako Olinpiar Jokoak eta gero, Carl Lewisek hamar baititu. 

2018 amaieran ama izan zen, eta Nike kirol marka hari emandako dirua %70 murrizten ahalegindu zen, haurdunaldian eta ondoren errendimendua apalduko zitzaiolakoan. Felixek salaketa jarri zuen, eta Nikek atzera egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  www.olympic.org - Allyson Felix
*  olympics.com - Allyson Felix
1920ko Irlandako Gobernuaren Akta

**1920ko Irlandako Gobernuaren Akta** edo **Laugarren Autonomia Legearen Akta**,  edo *Fourth Home Rule Bill* edo *Fourth Home Rule Act*, 1920ko abenduaren 23an Erresuma Batuko Parlamentuak onartu eta 1921eko indarrean sartutako akta bat da. Akta jonen bidez, Irlandako uhartea bitan banatu zen, Irlandako Estatu Askeari independetzia eman eta Ipar Irlanda britainiar lurralde gisa geldituz. Irlandako Estatu Askea gerora gaur egungo Irlandako Errepublika bilakatu zen.

1998ko Ostiral Santuko Hitzarmenean akta hau desgaitu egin zen.

## Kanpo estekak
Raimundo Orsi

**Raimundo Bibiani "Mumo" Orsi** (Avellaneda, 1901eko abenduaren 2a - Santiago, Txile, 1986ko apirilaren 6a) italo-argentinar futbolaria izan zen.

Bere ibilbide Argentinan hasi zuen, Club Atlético Independienten (1920-28; 1935), baina bere arrakastarik handienak Juventusen lortu zituen. 1928an iritsi zen talde italiarrera eta 1935era arte iraun zuen, bost liga txapelketa lortuz. Hego Amerikara itzuli ondoren, Boca Juniors, Club Atlético Platense, Club Almagro, Flamengo, Club Atlético Peñarol eta Santiago Nacional taldeetan jokatu zuen.

Argentinako futbol selekzio nazionalarekin Amerika Kopa irabazi zuen 1927an eta zilarrezko domina 1928ko Udako Olinpiar Jokoetan.

Italiako futbol selekzio nazionalarekin 1934ko Munduko Futbol Txapelketa irabazi zuen eta Hungariaren aurkako finalean gol bat sartu zuen.

## Palmaresa 
### Taldeak 
;Independiente
* Asociación Amateurs de Football: 1922, 1924, 1925
;Juventus
* Serie A: 1930-1931, 1931-1932, 1932-1933, 1933-1934, 1934-1935
;Flamengo
* Campeonato Carioca: 1939
### Nazioarteko 
;Argentina
* Amerika kopa: 1927
* 1928ko Udako Olinpiar Jokoak: zilarrezko domina

;Italia
* 1934ko Munduko Futbol Txapelketa: Txapelduna
* Europa Erdiko Nazioarteko Kopa: 1927-1930, 1933-1935.
Ion Garmendia Anfurrutia

**Ion Garmendia Anfurrutia** (1979) Ibarrako (Gipuzkoa) musikari euskalduna da. 1988an hasi zen ahots eta txistua ikasten Ibarran. 1997an, irakasleen trebakuntza programa batean hasi zen Gasteizen, eta 1999an alboka ikasten hasi zen. 2002an Musikenen sartu zen Kepa Junkeraren "musika tradizionalaren joera berriak" aztertzeko. Geroago, Ibon Koteron musikariarekin lankidetzan aritu zen, eta alboka eta gaita nafarraren gaitasuna areagotu zuen. Txalaparta eta panderoa ere ikasi zituen Iñaki Plaza Murgarekin . 2004tik 2008ra, Kepa Junkeraren taldean egon zen txalapartari, txistulari, albokari eta perkusionista gisa. Txistulari gisa, Donostiako eta Tolosako udal bandetan jo du, eta gaur egun Tolosako txistularien udal bandako kide da. Ibon Koteronen taldeko kidea izaten jarraitzen du, eta gaur egun Iñaki Plaza Murgarekin batera "Hogei hatz proiektuan"  parte hartu du. 

## Lankidetzak 
* Araba Euskaraz 2003 (*Orobil borobil* 2003)
* Kepa Junkera (*Athletic Bihotzez* 2004, *Hiri* 2006)
* Ibon Koteron (*Airea* 2004)
* Oreka Tx (*Nömadak Tx* 2006)
* Faltriqueira (*Effecto Faltriqueira* 2006)
* Tejedor (*Musica Na Maleta* 2006, BSO *La Torre de Suso* 2007)
* Trikizio (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* North American Basque Association
Virginia Díaz Rivas

**Virginia Díaz Rivas** (El Astillero, Espainia, 1991ko abuztuak 15) arraunlaria da. Normalean lemazainik gabeko biko ontzian eta skiff modalitateetan aritzen da. 2019an Europako txapeldun izan zen lemazainik gabeko biko ontzien modalitatean, Aina Cid-ekin batera. 2020an bigarren postua lortu zuten txapelketa berdinean eta 2021eko apirilean hirugarren izan ziren. Maiatzean Luzernan (Suitza) izandako Munduko Txapelketan garaile izan zen bikotea.

Díazek 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan  parte hartzeko aukera lortu zuen Cidekin batera 2019ko Munduko Arraun Txapelketan bosgarren postua eskuratuta.

Gaur egun Getxoko Raspas arraun taldean aritzen da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartuko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ángeles Ottein

**Ángeles Ottein** ( Algete, Madril, 1895eko ekainaren 24a &ndash; Madril, 1981eko martxoaren 12a ) Maria de los Ángeles Nieto Iglesias izen osoa zuen soprano espainiar bat izan zen, arrazoi artistikoengatik Angeles Ottein bihurtu zuena, bere abizena alderantzikatuz eta te bikoiztuz. Oso kantu-lerro garbia, inongo erregistrotan arrakalarik gabea eta emanaldien interpretazio-kalitateagatik nabarmendu zen. 

## Biografia 
Ängeles Santiago de Compostelako José Nietoren eta Ferrolgo Erundina Iglesiasen alaba zen. Bi ahizpa zituen, Ramona eta Ofelia Nieto, azken hau ere sopranoa izan zen.

Angelesek, bere ahizpa Ofeliak bezala, Madrilgo Errege Kontserbatorioan hasi zituen kantu ikasketak, Lorenzo Simonetti tenorearekin.1914ko irailaren 5ean Madrilgo Zarzuela Antzokian debutatu zuen, Arrietaren *Marina*  kantatuz.

1918an bere denboraldi bakarra Buenos Airesko Colon Antzokian egin zuen, non *El Barbero de Sevilla* abestu zuen Mariano Stabile baritonoarekin, *Mignon*, Gabriella Besanzoni mezzosopranoarekin eta *Rigoletto* Charles Hackett tenorearekin eta Luigi Montesanto baritonoarekin batera. Ondoren, New Yorkeko Metropolitan Opera Housera joan zen, eta *Lucia di Lammermoor* eta *El Barbero de* *Sevilla* abestu zituen.

1920an Hego Amerikara itzuli zen eta *El Barbero de Sevilla*, *Lucia di Lammermoor* eta *Thaïs* abestu zituen Perun. Geroago, Bernardo de Muro tenorearekin batera, Gómesen *Cóndor* abestu zuen Rio de Janeiron. Urte horretan bertan itzuli zen Espainiara eta *Rigoletto* eta *El Barbero de Sevilla* abestu zituen Valentziako Antzoki Nagusian, Tito Schipa tenorearekin batera.

1924an, Sara Cesar sopranoa ordezkatuz, Txileko Santiagoko Udal Antzokian aurkezteko aukera izan zuen, *La Bohème* kantatuz, Ismaele Voltolini tenorearekin, Carlo Morelli baritonoarekin eta Gaudio Mansueto baxuarekin batera. Valparaison *El Barbero de Sevilla* abestu zuen, Armand Crabbé tenorearekin, Gaudio Mansueto baxuarekin eta Carlos del Pozo baritonoarekin batera, azken hau bere ahizpa Ramona Nietoren senarra zelarik. Mexikoko Fabregas Antzokian, *Dinorah* eta *El secreto de Susana* abestu zituen Armand Crabbé tenorearekin batera.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Cien cantantes españoles de ópera y zarzuela*. Girbal Hernández, F. Lira arg. 1994
* *Diccionario de Cantantes Líricos Españoles*. Sagarmínaga, Joaquín. Acento arg. 1997
* *Diccionario de la Música Española e Hispanoamericana*. VV. AA. SGAE arg. 1999
* *Diccionario Biográfico de la Música*. Matas, Ricart. Iberia arg.1956

## Kanpo estekak 
* Ángeles Ottein eta Ofelia Nietoren jaiotza eta bataio aktak
*
Michael Foot

**Michael Mackintosh Foot** (Plymouth, 1913ko uztailaren 23a - Londres, 2010ko martxoaren 3a) ingeles politikaria izan zen.

Footek Oxfordeko Unibertsitatean ikasi zuen eta Alderdi Laboristako kide izan zen. Kazetari gisa lan egin zuen *New Stateman* egunkarian eta *Tribune* ezkerreko astekarian.

Parlamentuko kide izan zen 1945etik 1955era eta 1960tik 1992ra. Alderdi Laboristaren ezkerreneko hegalean kokatu zen eta Armagabetze nuklearraren eta Erresuma Batua Europako Ekonomia Erkidegotik erretiratzearen aldeko kanpaina sutsuki babestu zuen.

Komunen Ganberako buru izan zen 1976 eta 1979 artean. Alderdi Laboristako eta oposizioko burua izan zen 1980 eta 1983 artean. Ateo eta errepublikarrak, monarkiak eskaini zizkion ohoreak arbuiatu zituen.

## Bibliography
* Cato (izengoitia), *Guilty Men*, Left Book Club (1940); by Foot, Peter Howard, and Frank Owen
* Cassius (izengoitia), *Brendan and Beverley*, Victor Gollancz (1940)
* Cassius (izengoitia), *The Trial of Mussolini: Being a Verbatim Report of the First Great Trial for War Criminals Held in London Sometime in 1944 or 1945*, Victor Gollancz (1943)
* *The Pen and the Sword*, MacGibbon and Kee (1957) ; 3rd printing (1966), *The Pen & the Sword: A Year in the Life of Jonathan Swift*
* *Guilty Men, 1957*, by Foot and Mervyn Jones, Gollancz (1957); US title, *Guilty Men, 1957: Suez & Cyprus*
* *Aneurin Bevan*, MacGibbon and Kee (volume 1:1962) (volume 2:1973) 
* *Debts of Honour*, Harper and Row (1981) 
* *Another Heart and Other Pulses*, Collins (1984) .
* *H. G.: The History of Mr Wells*, Doubleday (1985) 
* *Loyalists and Loners*, Collins (1986) 
* *Politics of Paradise*, HarperCollins (1989) 
* "Introduction" in Jonathan Swift's ''Gulliver's Travels'', Penguin (1967)
* '&thinsp;"Bevan's Message to the World"&thinsp;' in Geoffrey Goodman, ed., *The State of the Nation: The Political Legacy of Aneurin Bevan*, Gollancz (1997)
* "Introduction" in Bertrand Russell's *Autobiography*, Routledge (1998)
* *Dr Strangelove, I Presume*, Gollancz (1999)
* *The Uncollected Michael Foot*, by Foot and editor Brian Brivati, Politicos Publishing (2003) 
* "Foreword" in Greg Rosen's *Old Labour to New*, Methuen Publishing (2005) 
* *Isaac Foot: A West Country Boy – Apostle of England*, Politicos Publishing (2006)
Arraunketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Arraunketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan**  Tokioko Unimori Ur-ibilbidean ospatu zen 2021eko uztailaren 23tik uztailaren 30era. 

Guztira 14 proba egongo dira, 7 gizonezkoenak eta 7 emakumezkoenak. Aurreko edizioetan egon ohi zen LM4- proba (lau gizonezko lemazainik gabeko arina) kendu da, eta, bere ordez, W4- jarri da, lau emakumezko lemazainik gabe.

## Egutegia 
## Parte-hartzaileak 
## Dominak 
### Herrialdeka 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olinpiar bandera

**Olinpiar Jokoetako Bandera** 2:3 proportzioa du eta haren erabilera Nazioarteko Olinpiar Batzordeak arautzen du, Eraztun Olinpikoena bezalaxe. Joko Olinpikoen hasierako zeremonia guztietan dago ikusgai bandera, 1920ko Anberesko Joko Olinpikoetatik gaur egun arte.

Bandera horrekin egiten da Anberesen zeremonia: hiri antolatzaileko alkateak Nazioarteko Batzorde Olinpikoko lehendakariari ematen dio, eta hark hurrengo jokoak antolatzen dituen hiriko alkateari ematen dio.

## Kanpo loturak