GIB/HIESaren jatorriari buruzko egiaztatu gabeko teoriak

Bazterreko teoria batzuk sortu dira, giza immunoeskasiaren birusaren (GIB) eta hartutako immuno eskasiaren sindromearen (HIES) ustezko jatorri alternatiboei buruz espekulatzen dutenak, ustekabeko esposizioaren ondorio diren baieztapenetatik hasi eta nahita egindako ustezko egintzetaraino. Hainbat ikerketa egin dira eta, ondorioz, teoria horietako bakoitza funtsik gabeko eta/edo gezurrezko informazioan oinarritzen dela zehaztu da. Frogatu da GIBak tximinoetako immunoeskasiaren birusaren (SIV) bidez eboluzionatu zuela, edo harekin lotura estua duela, mendebaldeko erdialdeko Afrikan, XX. mendearen hasierako uneren batean. GIBa 1980ko hamarkadan aurkitu zuen Luc Montagnier zientzialari frantziarrak. 1980ko hamarkadaren aurretik, GIB gaixotasun hilgarri ezezaguna zen.

## Teoria desakreditatuak 
### Baztangaren aurkako txertaketaren teoria 
1987an, "Baztanga desagerrarazi zuen txertaketa kanpaina masiboak hiesaren epidemia eragin zezakeela" planteatu zen. *The Times* egunkariko artikulu batek iradokitzen zuen, identifikatu gabeko "OMEren aholkulari" bat aipatuz: "*Baztangaren aurkako txertoaren teoria HIESaren leherketaren azalpena dela uste dut*". Orain uste da baztangaren aurkako txertoak konplikazio larriak eragiten dizkiela sistema immunologikoa hondatuta duten pertsonei, eta *Times*-eko artikuluak "GIB latentea" zuen errekluta militar baten kasua deskribatzen zuen, jaso eta hilabete gutxira hil zena. Baina ez zen hitzordurik eman aurrez GIBa ez zutenei buruz. Gaur egun, GIBa baztangaren aurkako txertoaren kontraindikazioa dela uste da, bai kutsatutako pertsona batentzat, bai haren bikotekide sexualentzat, bai familiako kideentzat. Konspirazioaren teoriko batzuek hipotesi zabaldu bat proposatzen dute, zeinean baztangaren txertoa nahita kutsatu baitzen GIBarekin.

Aitzitik, 2010ean ikerketa-artikulu bat argitaratu zen, iradokitzen zuena baztanga desagerraraztea eta txertaketa-kanpaina masiboa *amaitzea* izan zitekeela GIBa bat-batean agertzen lagundu zuena. Teoria hau zen: baztangaren aurkako immunizazioa "GIBak eragindako infekzioaren eta/edo gaixotasunaren progresioaren babes-maila jakin bat duen gizabanako baten horniduran eginkizun bat betetzeko aukera", baztangaren aurkako txertoaren efektuak alde batera utzita; izan ere, Afrikan praktikan erabiltzea birusen hedapenean eta mutazioan lagun dezaketen injekzio ez-esterilen kategorietako bat da.

### B hepatitisaren aurkako txertoaren teoria 
Alan Cantwell dermatologoak, *AIDS and the Doctors of Death: an Inquiry into the Origin of the AIDS Epidemic* (1988) eta *Queer Blood: The Secret AIDS Genocide Plot* (1993) liburuetan, GIB genetikoki eraldatutako organismo bat dela adierazi zuen. Orduan, birusa populazioan sartu zen Estatu Batuetako hiri nagusietan 1978 eta 1981 bitartean gizon homosexual eta bisexualetan egindako B hepatitisari buruzko esperimentuen bidez (B hepatitisaren aurkako txertoaren bidez). Cantwellek dioenez, esperimentu hauek Wolf Szmunessek zuzendu zituen, eta Gobernuak Hiesa epidemiaren jatorria estali zuen. Robert B. Strecker, Matilde Krim eta Milton William Cooperrek antzeko teoriak aurkeztu dituzte.

### Ahotiko txerto antipoliomielitikoaren teoria 
1999ko bere hipotesiaren bertsioan, Edward Hooperrek proposatu zuen poliomielitisaren aurkako ahotiko txertoaren (OPV) lehen sortak, txinpantzearen giltzurruneko zelulen kultiboetan landutakoak, txinpantzearen birus batekin infektatuak, Afrika Erdialdeko VIH-1 birusaren jatorrizko iturria zirela. Hooperrek gehien inplikatutako loteko bide bat Erresuma Batuan biltegiratuta aurkitu zen, eta analisiak ez zuen GIB/GIB sekuentziarik edo txinpantze-osagai zelularrik aurkitu, baina bai makako-mitokondrien arrastorik. Wistar Institutuan gordetako bost OPV laginen analisiak, 1958 eta 1960 artean Belgikako Kongon erabilitako lote batekoa barne, ez zuen txinpantze DNArik aurkitu. Biologia molekular eta filogenetikoari buruzko beste ikerketa batzuk ere hipotesiaren aurkakoak dira, eta adostasun zientifikoak ezeztatutzat jotzen du. 2004an, Nature aldizkariak "gezurtatutzat" jo zuen hipotesia.

### Teoria gehigarriak 
Teoria horiek AEBko gobernuari edo haren kontratistei egozten diete GIBaren jatorria:

#### Fort Detrick-en sortua 
Jakob Segal (1911-1995) Humboldteko Unibertsitateko irakasleak, garai hartan Ekialdeko Alemania, proposatu zuen GIBa Fort Detrickeko laborategi militar estatubatuar batean sortu zela, Visna eta HTLV-1 birusak lotuz. Bere teoriaren arabera, birus berria, 1977 eta 1978 artean sortua, esperimenturako boluntario gisa aurkeztu ziren presoengan probatu zen. Gainera, iradoki zuen preso horien bidez zabaldu zela birusa herritar guztiei.

Gerra Hotzaren amaieran, Vasili Mitrokhin eta Oleg Gordievsky KGBko agente ohiek modu independentean adierazi zuten Fort Detricken hipotesia KGBren Lehen Zuzendaritza Nagusiak asmatutako propaganda operazio bat zela, "INFEKTION operazioa" izenarekin. Errebelazio hau, beranduago, Ekialdeko Alemaniako Aitortza Zuzendaritza Nagusiko X. ataleko Günther Bohnensack ofizialak babestu zuen.

Jakina da Segal Errusiako KGBko ofizialekin harreman estuan zegoela eta Mitrokhinek operazioaren aktibo zentral bezala aipatu zuela. Ez dago erabat argi Segalek hipotesia bere borondatez modu independentean jazarri zuen ala aginduak jarraitzen zituen. Segalek berak beti ukatu zuen azken hau, eta hipotesiaren atzetik jarraitu zuen, operazioa bertan behera geratu eta Gerra Hotza amaitu ondoren ere.

#### Biztanleria murrizteko konspirazioa 
Behold a Pale Horse (1991) lanean, Milton William Cooper (1943-2001) irrati esatari eta egileak proposatu zuen HIESa konspirazio baten emaitza zela, beltzen, hispanoen eta homosexualen populazioa murrizteko.

## Konspirazio-sinesmenen gailentzea 
Phil Wilson Los Angeleseko Black AIDS Institute erakundeko zuzendari exekutiboaren arabera, konspirazio-teoriak hiesa prebenitzeko oztopo bihurtzen ari dira; izan ere, jendea pentsatzen hasi da, hartzen dituzten neurriak gorabehera, gaixotasun hori hartzeko joera izaten jarrai dezaketela. Horren ondorioz, ez dira hain arduratsuak arriskuan jartzen dituzten praktikak egiteko orduan, zentzurik ez dutela uste baitute. "Inkestari erantzun dioten 500 afroamerikarren ia erdiek esan dute GIBa gizakiaren lana dela. Laurden batek baino gehiagok esan zuen uste zuela HIESa gobernuaren laborategi batean gertatu zela, eta% 12k uste zuen CIAk sortu eta zabaldu zuela... Aldi berean,% 75ek esan dute uste dutela osasun publikoko eta mediku agentziak lanean ari direla HIESaren hedapena gelditzeko komunitate beltzetan. "

### Wangari Maathai 
Time aldizkariko elkarrizketatzaile batek galdetu zion Wangari Maathai 2004ko Bakearen Nobel saridunari ea aurreko baieztapen bati eusten zion: "Hiesa mundu garatuak arraza beltzarekin amaitzeko egindako arma biologiko bat da". Maathaik erantzun zuen: "Ez dakit nork sortu zuen hiesa, ezta agente biologikoa den ala ez ere. Baina badakit gauza horiek ez datozela ilargitik. (...) Uste dut egia batzuk ez direla gehiegi azaldu behar ". Geroago, Maathaik adierazpen idatzi bat egin zuen 2004ko abenduan: "Ez dut esaten eta ez dut uste birusa zuriek edo potentzia zuriek garatu dutenik Afrikako herria suntsitzeko. Iritzi horiek gaiztoak eta suntsitzaileak dira ".

### Manto Tshabalala-Msimang 
2000. urtean, Hegoafrikako Osasun Ministroak, Manto Tshabalala-Msimangek, kritikak jaso zituen, teoria hau Hegoafrikako gobernuko goi funtzionarioen artean tratatzen duen Cooperren liburuaren kapitulua banatzeagatik. Nicoli Nattrass hiesaren ukatzaileen kritikari zaharrak Tshabala-Msimang kritikatu zuen Cooperren teoriei zilegitasuna eman eta Afrikan zabaltzeagatik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* GIB/HIESaren negazionismoa
* GIB/HIESari buruzko kontzeptu okerrak

## Kanpo estekak