open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mortlake

**Mortlake** Londresko (Ingalaterra) auzo bat da eta Richmond upon Thames Londresko auzoaren parte da.

Jakue I.ak erregeak tapiz-fabrika bat sortu zuen eta bertan, Sir Francis Crawe-ren agindupean, atzerriko langile ugari lan egiten zuten; bai Jakue erregeak bai bere ondorengoak, Karlos I.ak, diru kopuru handiak inbertitu zituzten bertan, eta, ondorioz, haien tapizak kalitate handikoak izan ziren eta kontinentekoekin lehiatu ziren.

1845az geroztik arraun-dulu famatuak, Oxford eta Cambridgeko ikasleen arteko estropadak, Mortlake-n izan du helmuga.

Mortlake herria Domesday liburuan ageri da eta jaurerria Canterburyko artzapezpikuena zen Henrike VIII.aren garaira arte, truke bidez ingeles koroari pasatu zitzaion arte.

Ospetsua da John Dee, matematikari, astronomo eta kriptografo isabeldar ospetsuaren egoitza izateagatik, bere amaren etxea.

Mortlake-n bi eliza daude. Bata, eliza anglikanoa, Santa Mariari eskainia dago, eta bere eliztegian John Deeren eta Henry Addington politikari britainiarraren, Sidmouth bizkondearen, hilobiak ditu. Bestea, eliza katolikoa, Santa Maria Magdalenari eskainia dago. Elizako monumentuen artean Sir Richard Francis Burton esploratzaile afrikar ospetsuaren hilobia dago.

## Bibliografia 
* ''The Queen's Conjuror''. Benjamin Wollet (2001), Flamingo, Londres.

## Kanpo estekak
Ben Smith

**Benjamin Robert Smith** (Dunedin, Hego uhartea, 1986ko ekainaren 1a) zeelandaberritar errugbilaria da, atzelari eta hegaleko postuetan aritzen dena. 2009–2019 bitartean Super Rugbyko Highlanders taldean aritu ondoren, Section Paloisek kontratatu zuen 2019an, eta Japoniako Kobelco Steelersek 2021ean. 2009tik 2019ra, 84 partida jokatu zituen Zeelanda Berriko selekzioarekin. Besteak beste, 2015eko Munduko Errugbi Kopa irabazi zuen *All Blacks*-ekin.

## Palmaresa 
### Highlanders 
* Super Rugby
** irabazlea: 2015
 
### Zeelanda Berriko selekzioa 
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2012, 2013, 2014, 2016, 2017, 2018 
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Finchley

**Finchley** Ingalaterrako Barnet udalerriko auzo bat da, Londresko iparraldean (Londres Handiaren barruan dago integratuta). Finchley lautada batean dago, 11 km inguruCharing Crossetik iparraldera. Middlesex-eko konderriko parrokia ohia, auzo bihurtu zen 1933tik 1965era, Londres Handiaren parte bihurtu zenean. Finchley bizitegi-auzo bat da (lo-hiria).

Errepidez ondo komunikatuta dago North Circular Road A406 (londres barruko ingurabidea) bidez, eta horrek Londresko erdialdera edo herrialdearen iparraldera sarbide azkarra ematen du. 3 metro geltoki ditu, denak Northern linean: Finchley Central, East Finchley eta West Finchley.

Auzo honetan jaio zen George Michael abeslari ezaguna.

Finchley Margaret Thatcherren hautesbarrutia izan zen 1959tik 1992ra.

## Kanpo estekak 
* The Finchley Society
* The Finchley Arrow
* Finchlinks - For the bits of Finchley outside the North Circular
Azukre koxkorrak

**``Azukre koxkorrak´´**, Ruper Ordorikaren diska da, 2013an argira ateratakoa. Oso disko pertsonala izan zen. Bertan euskal musikaren arrakasta handiko abestiak hartu zituen bertsioak abesteko. Ondorioz, oso bertsio pertsonalak sortu zituen eklektikoa den bilduman; haren hitzetan "belaunaldi oso baten soinu banda". Grabazioa Katarain estudioan (Azkarate, Nafarroa) egin zen. *Azukre koxkorrak* albumak bi urteko isilunea itxi zuen. 

## Abestiak 
* 01-"Sigarrillos amariyos" (Hertzainak) 03:31 Musika: Josu Zabala / Hitzak: Alfredito
* 02-"Ezekielen prophezia" (Itoiz) 03:47 Musika: Juan Carlos Perez / Hitzak: Joseba Alkalde
* 03-"Sarri, Sarri" (Kortatu) 03:53 Musika: Frederick Hibbert / Hitzak: Fermin Muguruza, Lurdes, Iosu Landa
* 04-"Garraztasuna (Koska) 04:07 Musika: Gabi Agirregomezkorta/ Hitzak: Alfonso Guillo
* 05-"Txakurraren partia (Txomin Artola) 03:38 Musika: Txomin Artola / Hitzak: Fernando Artola
* 06-"Kanpo" (Errobi) 03:31 Musika: Mixel Ducau-Anje Duhalde / Hitzak: Daniel Landart
* 07-"Emazurtz" 04:19 Musika: Herrikoia  / Hitzak: Gabriel Aresti
* 08-"Izarren hautsa" (Xabier Lete) 04:37 Musika eta Hitzak: Xabier Lete
* 09-"Nahia" 03:41 Musika: Andoni Basterretxea, Juan Jose Yurrita /  Hitzak: Andoni Basterretxea
* 10-"Ama Euskadi" (Etxahun-Iruri) 04:01 Hitzak eta musika: Etxahun Iruri
* 11-"Non duzu zauria?" (Balerdi, Balerdi) 03:56 Musika: Toño Muro / Hitzak: Pello Lizarralde
* 12-"Gure bazterrak" (Mikel Laboa) 04:12 Musika: Mikel Laboa / Hitzak: Joxan Artze

## Taldea 
* Ruper Ordorika, ahotsa, gitarra
* Fernando 'Lutxo' Neira, baxua, ahotsak
* Hasier Oleaga, bateria
* Arkaitz Miner, gitarrak, biolina, mandolina
* Ben Monder, gitarra ("Ezekielen prophezia", "Txakurren partia", "Ama Euzkadi")

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ruper Ordorika

## Kanpo estekak 
* Albuma Badok webgunean.
* Albuma Youtuben.
Tatin tarta

thumb|Tatin tarta
**Tatin tarta**, Frantziako gozogintza klasikoko sagar tarta ezaguna bihurtu da. Labean karamelizatutako sagar ugari duena, hostore eta banilla dira bere berezitasun batzuk.

*Tarte Tatin* frantsezes  *Hotel Tatin*  sortua da Lamotte-Breuvron Frantzian 1889. urtean. Hotel honen nagusiak ziren Stéphanie Tatin (1838–1917) y Caroline Tatin (1847–1911) nahi gabe sortu omen zuten.

## Tatin tartaren errezeta 
### Osagaiak 
* Gurina: 80 g.
* Azukrea:160 g.
* Banilla: 1.
* Sagarra: 3 kg.
* Limoi zukua: 1.
* Hostore azkarra: 250 g.

### Prestaketa 
* Labea 140Cº-tan piztu
* Pastela egiteko 8 lagunentzako molde batean azukrea, gurina, banilla eta limoi zukua jarri. Sartu labera 3 minutuz.
* Sagarrak zuritu, bihotza kendu eta erdibanatu. Moldea sagar erdibanatuak  zutik jarriz estali. Labean ordubete eduki.
* Labetik atera eta gainetik hostoreaz estali ondoren, labera sartu, kasu honetan  180C-tan. 30 minutuz egosi hostorea.
* Labetik atera eta epela dagoenean baina  hoztu aurretik moldetik atera  kontu handiarekin.

### Aholkuak 
* Kontuan izan moldetik ateratzeko garaian pastelak epel  egon behar duela. Beroan ateratzen badugu, sagarrak zabaldu egingo dira.
* Moldea sagarrez ongi estali beharra dago, indar eginez azken sagar erdia sartzeko.

## Kanpo estekak
Gurin krema

thumb|Gurin krema eta almendra tarta
**Gurin krema**, bikotxo gozopilak  betetzeko eta kanpotik edertzeko erabiltzen den krema bat da. Garai batean asko erabiltzen zen krema da, baina gaur egun gutxiago erabiltzen dena. Izenak dion  moduan, krema honek gurina du oinarri. Almibar bat eta gorringoak ere gehitzen zaizkio.  Bereziki pastelak estaltzeko eta pastelgintzako mahuka erabiliz prestaketa desberdinak edertzeko erabiltzen da. Banillazko  edo kafezko gurin kremak ere ezagunak dira.

## Kanpo estekak
Stabat Mater (ikonografia)

thumb|Luis Tristánen kalbarioa (Museo del Prado)
**Stabat Mater** (latinez, "ama han zen") Jesusen Gurutziltzatzearen bertsio ikonografiko bat da, Kristoren Ama, Andre Maria, gurutziltzatuaren azpian irudikatzen den artean. Irudikapen horietan, ia beti zutik egoten da Ama Birjina, Jesus semearen gorputzaren eskuinaldean, Gurutzearen beste aldean ezkerretan San Joan apostolua duela.  Ama Birjinaren konorte galtzearen margoekin kontraste egiten duen irudia da, hemen Maria minduta baino serenitatez agertzen baita. Irudikapen hau Erdi Aroko azken garaitik aurrera baino ez da ikusten.

## Deskribapena 
Stabat Mater *Mater Dolorosa* (edo Andre Maria Doloretakoaren) hiru irudikapen nagusietako bat da, besteak izanik Pietà delakoa eta Mariaren zazpi nekeak. Stabat Materren irudikapenetan, Ama Birjina aktore eta ikusle gisa ageri da eszenan, Jainko Gurutziltzatuarekiko fedearen ikur mistiko bat, aldi berean Kristoren ama eta Eliza pertsonifikatua. Irudikapenek, eskuarki, Stabat Mater poemaren lehen hiru lerroak islatzen dituzte:

thumb|150x150px|Mirariaren domina deritzonean, Mariaren Gurutzea.
Stabat Mater kontzeptua agertzen da Mariaren Gurutzea deritzon irudian. Joan Paulo II.a aita santuak bere armarrian ere erabiltzea eranaki zuena. Ikur hori *L’Osservatore* Romano egunkariak honela deskribatu zuen 1978an: "M larri handi eta dotoreak gogorarazten du Ama Birjinaren presentzia Gurutzearen azpian eta Erredentzioan izandako parte-hartze nabaemena".

## Iruditegia 

Fitxategi:Gentile da Fabriano, Kreuzigung.jpg|Gentile da Fabriano, c. 1400–1410
Fitxategi:Weyden Christ on the Cross with Mary and St John.jpg|Rogier van der Weyden, c. 1460
Fitxategi:Pietro Perugino 040.jpg|Pietro Perugino, c. 1482
Fitxategi:Foligno067.jpg|Noël Quillerier, Oratorio della Nunziatella, Foligno, Italia, 1625–1626
Fitxategi:Wüger Kreuzigung.jpg|Gabriel Wuger, 1868
Fitxategi:Evgraf Semenovich Sorokin - Crucifixion.jpg|Evgraf Semenovich Sorokin, 1873

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Acton (Londres)

**Acton** Londresko Ealing eta Hammersmith eta Fulham udalerrietako auzo bat da. Charing Crossetik 10 km (6,1 mi) mendebaldera dago, Erresuma Batuan. 2011ko erroldaren arabera 62.480 biztanle zituen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Addington (Londres)

**Addington** Ingalaterrako Londres hegoaldeko herri eta auzo bat da, Londresko Croydon udalerrian. Spring Park-en hegoaldean dago, Coney Hall-en mendebaldean, New Addington-en iparraldean eta Forestdale-en eta Selsdon-en ekialdean dago, eta  Charing Crossetik hegoaldera eta  Croydon erdigunetik hego-ekialdean.

## Galeria 

Fitxategi:Addington_village_sign.jpg|Herriko seinalea
Fitxategi:Addington_village_forge.jpg|Herriko burdinola zaharra, XVIII. mendekoa 
Fitxategi:St Mary's Church, Addington - geograph.org.uk - 960742.jpg|Santa Maria eliza
Fitxategi:Flint_Cottage,_Addington.jpg|Flint Cottage, 1796an eraikia eta gaur egun II graduan ageri da 
Fitxategi:The Village Inn, Addington - geograph.org.uk - 1031815.jpg|The Cricketers (Harvester) taberna
Fitxategi:Addington Village Tram Stop - geograph.org.uk - 1188324.jpg|Addington Village tranbiaren geltokia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gavia pasabidea

**Gavia pasabidea**, , Italiako Alpeetan dagoen mendate bat da, 2.631 metroko garaieran. Lonbardiako Sondrio eta Brescia probintzien arteko mugan dago. 300 estatu errepidearen bidez Ponte di Legno eta Bormio udalerriak elkarlotzen ditu. Bertatik Ortler eta Adamello mendiak ikusgai daude.

Italiako Giroko mendate mitikoetako bat da, Ponte di Legno udalerritik abiatzen den bereziki bere hegoaldeko igoera. asterketa honetan 1. mailako kategoria du.
Dunstan

San **Dunstan** (Balstonborough, Wessex, c. 909 &ndash; Canterbury,  988ko maiatzaren 19a) ingeles gotzaina izan zen. Glastonburyko Abadiako abadea, Worcesterreko apezpikua, Londresko apezpikua eta Canterburyko artzapezpikua izan zen. Ingalaterran bizitza monastikoa berrezarri zuen eta eliza ingelesa eraberritu zuen. Ingalaterrako zenbait erregeren estatu-ministro izan zen, eta, ondoren, kanonizatu egin zuten 1029an.
Apricako mendatea

**Apricako mendatea**, Italiako Alpeetako mendate bat da, Lonbardian. Valtellina eta Camonica haranak elkarlotzen ditu eta Bresciako probintzia eta Sondrioko probintziaren mugan dago. 1.181 metroko garaieran dago. Gavia pasabidea eta Mortirolo mendatearen alternatiba gisa erabili ohi da.

Italiako Giroa mendate honetatik maiz pasatu izan da.
Santa Maria Sixenako monasterioa

**Santa Maria Sixenako monasterioa**, , Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Villanueva de Sigena udalerriaren lursailetan dagoen monasterio erromaniko bat da, Huescako probintziako Monegros eskualdean.

XII. mendean Antsa Gaztelakoak eraikiarazi zuen, Alfontso II.a Aragoikoaren emaztea zenak, Moja Ospitalarien monasterioa izan zedin, zehazkiago, 1188ko apirilaren 23an inauguratu zen. Bertan, Antsa Gaztelakoa eta bere seme-alabak ziren Petri II.a Aragoikoa eta Leonor Aragoikoaren hilobiak daude.

Espainiako Gerra Zibilan, errepublikar indarrek eraikinari su eman ondoren, bertako margoak salbatzeko Kataluniara eramanak izan ziren eta gaur egun Kataluniako Arte Museo Nazionalan ikusgai daude.

## Iruditegia 

Irudi:Monestir_de_Sixena,_2013._Tombes_reials.jpg|Errege hilobiak.
Irudi:Monasterio_de_Sigena_-_Vista_general_01.jpg|Atzealdeko absideak.
Irudi:Paintings_of_the_Chapterhouse_of_Santa_Maria_in_Sigena_Sixena-at_MNAC_(59).jpg|Areto kapitularreko margoak.
Irudi:

## Kanpo estekak
Les Corts emakumeen kartzela

**Les Corts emakumeen Kartzela** (1936-1955) Bartzelonan egon zen eta Joaquim Molins 11 kaletik sarrera zuten presoek. 

## Historia 
Eraikina Duran familiak eraiki zuen XVIII. mendearen erdialdean, Erdi Aroko Can Duran edo Felóko masiaren lurretan, egungo Les Corts barrutian. Oinplano karratuko eraikina da, dorrea eta kapera dituena. Hainbat jabe-aldaketa egin ondoren, 1886an Aurkezpenaren ordenak hartu zuen. Frantziar erlijioso domingotar ordenakoek asilorako erabili zuten, "gazte langabetuak hezi eta moralizatzeko", baita eskola katolikorako ere. Kontseilu Onaren Asilo izena hartu zuen, eta Bigarren Errepublikara arte aritu ziren eginkizun horretan.

Lehenik eta behin, Katalunia Errepublikanoaren Generalitateko gobernuak gaitu zuen kartzela gisa, 1936ko urrian Amalia Erregina izeneko emakumeen kartzela zaharra —San Pablo ingurabidean kokatua— 1936ko urrian eraitsi ondoren, *Correccional General de Dones/ Emakumeen Zuzenketa Orokorrerako* izenarekin. Ehun preso hartzeko gaitasuna zuen, eta kopuru hori hainbat unetan gainditu zuen, hala nola, 1938an ehun eta hirurogeita hamalau presotara iritsi zen.

Tropa frankistak Bartzelonan sartu zirenean, 1939ko urtarrilean, Les Corts emakumeen kartzela probintziako kartzela bihurtu zen, ordena erlijioso batek (Hijas de la Caridad de San Vicente de Paúl) zuzendu eta erregimen frankistaren ohiko jardunaren arabera emakumeen kartzela izateko. 1939ko erdialdean bi mila preso inguru zeuden giltzapetuta, berrogei haur baino gehiagorekin. 1939 eta 1940 urteetan hamar bat emakume fusilatu zituzten.

Les Corts emakumeen kartzela frankistaren baldintza penagarrietan jasota geratu dira hura ezagutu zuten preso politikoen izenak, hala nola Maria Salbu, Isabel Vicente, Laia Berenguer Puget, Teresa Hernández Sagués, Enriqueta Gallinat, Soledad Real López, Tomasa Cuevas eta Joaquina Dorado Pita. Bere baratze zabalean, ehunka preso esplotatu ziren, txandako ordena erlijiosoaren alde lan eginez, batez ere lehen urteetan.
eskuinera|thumb|200px|Bartzelonako Modelo espetxea, 1904
Berrogeita hamarreko hamarkadaren hasieran joskintzako lantegi bat ireki zen. 1955eko urrian itxi zen espetxea, eta emakume-presoak —orduan, berrehun eta hirurogeita hiru, hemeretzi haurrekin— Modelo izeneko gizonen kartzelara eraman zituzten. Eraikina erabat eraitsi zen eta haren ordez biltegi handi batzuk eraiki ziren.

## Memoriala 
2019ko abenduaren 14an inauguratu zen Las Corts emakumeen kartzelako memoriaren gunea. Arte-instalazioak sei harri-lubeta ditu, Estatuko hainbat lekutakoak. Harri horiexek dira monumentuaren osagai nagusia, bost informazio-totem eta lau argidun totem enborreko, lurrean inskripzioak dituztenak, espetxearen perimetroa erreproduzitzen duen corten-altzairuzko xafla bat, eta basaltozko horma bat, zeinetan kartzela irekita egon zen data inskribaturik dagoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Vimeo: “Memòria de Les Corts. Veus d’una preso frankista”
Addiscombe

**Addiscombe** Londresko hegoaldeko auzo bat da, Ingalaterran, Londresko Croydon udalerrian.  Charing Cross-en hegoaldera, eta Coombe eta Selsdon-en iparraldean dago, Croydon hirigunetik ekialdean, Woodside-ren hegoaldean eta Shirley-ren mendebaldean.

## Galeria 

Fitxategi:Our Lady of the Annunciation Church, Addiscombe - geograph.org.uk - 1192517.jpg|Deikundeko Andre Maria eliza, Bingham Road
Fitxategi:Addiscombe shops.jpg|Lower Addiscombe Road erosketa-desfilea, ekialderantz begira tranbiaren geltokitik
Fitxategi:Sandilands crash memorial.jpg|Sandilands tranbiaren istripuaren biktimen oroigarria
Fitxategi:Addiscombe Farm Cottage.jpg|XVII. mendeko baserri bat Addiscombe Road-en, II. graduko zerrendan 
Fitxategi:Ashleigh Addiscombe Road.JPG|Ashleigh House, antzinako Seminario Militar zabalaren aztarna bakanetako bat
Fitxategi:Oval Tavern, Croydon, CR0 (6924846420).jpg|Oval Tavern taberna, Oval Road

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ASPRA Addiscombe eta Shirley Parkeko Bizilagunen Elkartea
* H.O.M.E Bizilagunen Elkartea
* Canning eta Clyde Road Bizilagunen Elkartea
Seven Psychopaths

***Seven Psychopaths*** (euskaraz *Zazpi Psikopata*), 2012ko Martin McDonagh britainiar-irlandarrak zuzendutako komedia beltz bat da. Colin Farrell, Sam Rockwell, Woody Harrelson, Christopher Walken, Tom Waits, Abbie Cornish, Olga Kurylenko eta Željko Ivanek aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Marty Faranan (Colin Farrell) bere hurrengo lanerako inspirazio bila dabilen gidoigile bat da, hartan haren lagun xelebreak diren Billy Bickle (Sam Rockwell) eta Hans Kieslowskik (Christopher Walken) txakur bat bahitzea pentsatu dute. Txakurra desagertzean, Charlie Costello (Woody Harrelson) mafiaburuaren konpainia animalia izanik egoera korapilatzen hasiko da. 

## Aktoreak 
* Colin Farrell: Marty Faranan
* Sam Rockwell: Billy Bickle
* Woody Harrelson: Charlie Costello
* Christopher Walken: Hans Kieslowski / Kuakeroa
** Harry Dean Stanton: Irudimeneko Kuakeroa
* Tom Waits: Zachariah Rigby
** Brendan Sexton III: Zachariah Rigby gaztea
* Abbie Cornish: Kaya
* Olga Kurylenko: Angela
* Željko Ivanek: Paulo
* Linda Bright Clay: Myra Kieslowski
* Amanda Warren: Maggie Rigby
* Long Nguyen: Vietnamdar Apaiza / Thích Quảng Đức
* James Hébert: Hiltzailea
* Christine Marzano: Iruzurgilea
* Kevin Corrigan: Dennis
* Gabourey Sidibe: Sharice
* Michael Pitt: Larry
* Michael Stuhlbarg: Tommy
* Helena Mattsson: Andere ileoria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Santa Eufemia baseliza (Santakara)

**Santa Eufemia baseliza** Nafarroa Garaiko Aragoiko Erriberako Santakara udalerrian XIII. mendeko kristau baseliza bat da.

## Eraikina 
Santakaratik hurbil, Santa Eufemia baseliza dago. Bertako egiturek XIII. mendeko eraikina dela erakusten dute. Burualde zuzeneko nabe zabala du, eta atalak sekzio poligonaleko arku zorrotzez markatuta daude. Arku horien gainean, egurrezko estalki zaharra zegoen. Bere hormak silarrixkakoak dira, kontrahorma handiekin sendotuak, barneko arkuekin bat etorriz. Santu titularraren irudi erromanikoa gaur egun parrokian kontserbatzen da.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Santakara
* Aragoiko Erribera
* Erdialdea

## Kanpo estekak
Bilboko Athletic Club 2022-2023

Entrenatzailea:   Ernesto Valverde (03-05,13-17,22-Egun)
* 15px = Kapitainak.
* 15px = Epe luzeko baja.
*  25 baino handiagoa den zenbakia duten joklariak Bilbao Athletic taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako zenbakiak eraman beharko dituzte.

### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2023 
### Udako merkatua 2022 
### Estatistikak 
*Jokalariak guztira: 27*

### Denboraldiko Hamaikakoa 
*Lehiaketa guztien artean hamaikakoetan gehien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Athletic 2021-22
* Athletic 2023-24
Jean O'Leary

'''Jean O'Leary''' (1948ko martxoaren 4a – 2005eko ekainaren 4a) lesbiana eta gayen eskubideen aktibista estatubatuarra zen. Lesbian Feminist Liberation mugimendu feministaren barruko aktibista lesbianen lehen taldeetako baten sortzailea izan zen, eta National Gay and Lesbian Task Force-ko kide eta zuzendarikide izan zen. Berak sortu zuen Armairutik Irteteko Egun Nazionala.

1977an, O'Leary-k homosexualen liderren lehen bilera antolatu zuen Etxe Zurian, eta, ondoren, AEBko Emakumeen Elkarteko Nazionaleko lehentasun sexualen ebazpen bat onartu zuen Houstongo Metropoli-komunitateko Elizan. Lesbiana eta gay eskubideen ekintzaile izan aurretik, moja katoliko erromatarra zen. Gero, 1985eko antologia batean izandako esperientziaz idatzi zuen: *Lesbian Nuns: Breaking Silence*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oliver Hart

'''Oliver Simon D'Arcy Hart'* (Londres, 1948ko urriaren 9a) britainiar estatubatuar ekonomialaria da. 2016ko Ekonomiako Nobel Saria jaso zuen Bengt Holmströmekin batera kontratuaren teoria egindako ekarpenagatik.

Londresen jaio zen, familia juduan. Cambridgeko Unibertsitatean matematika ikasi zuen eta Warwickeko Unibertsitatean eta Princetongo Unibertsitatean ekonomia. London School of Economics, Massachusetts Institute of Technology eta Harvard Unibertsitateko irakaslea izan zen.

Aditua da kontratuen teorian, enpresaren teorian, finantza korporatiboetan eta zuzenbidearen analisi ekonomikoan.

## Lanak 
* *Firms, Contracts, and Financial Structure* (Oxford University Press, 1995).
* "On the Optimality of Equilibrium when the Market Structure is Incomplete", Journal of Economic Theory, December 1975, 418–443
* "Takeover Bids, the Free-rider problem, and the Theory of the Corporation" (Sanford J. Grossmanekin), Bell Journal of Economics, Spring 1980, 42–64
* "An Analysis of the principal–agent problem" (Sanford J. Grossmanekin), *Econometrica* (January 1983) 7–46.
* "The Market Mechanism as an Incentive Scheme," Bell Journal of Economics, 14 (Autumn 1983) 366-82.
* "The Costs and Benefits of Ownership: A Theory of Vertical and Lateral Integration" (Sanford J. Grossmanekin), Journal of Political Economy, August 1986, 691–719.
* "One Share-One vote and the Market for Corporate Control" (Sanford J. Grossman), Journal of Financial Economics, 1988
* "Incomplete Contracts and Renegotiation" (John Hardman Moorerekin), *Econometrica* 56(4) (July 1988).
* "Property Rights and the Nature of the Firm" (John Hardman Moorerekin), *Journal of Political Economy* 98(6) (1990).
* "A Theory of Debt Based on the Inalienability of Human Capital " (John Hardman Moorerekin), Quarterly Journal of Economics, November 1994, 841–879
* "The Proper Scope of Government: Theory and an Application to Prisons" (Andrei Shleifer eta Robert W. Vishnyrekin), *Quarterly Journal of Economics'' 112(4) (1997) 1126–61.
* "Contracts as Reference Points" (John Hardman Moorerekin), Quarterly Journal of Economics, February 2008,1–48

## Kanpo estekak
Koreako Langileen Alderdia

**Koreako Langileen Alderdia** () Koreako Herri Errepublika Demokratikoa sortu zuen alderdi politikoa da, herrialdea goberna dezakeen bakarra. Herri Batzar Gorenean ordezkari gehien dituen alderdi politikoa da eta *de jure* dihardu legezko beste bi alderdiekin. Hirurek Aberria Bateratzeko Fronte Demokratikoa () izeneko herri frontea osatzen dute.

Koreako Langileen Alderdia 1949an sortu zen Ipar Koreako eta Hego Koreako Langileen Alderdien bat egitearen ondorioz. Alderdia legez kanpokoa da Hego Korean herrialdearen Segurtasun Nazionalaren Legeak aginduta.

Alderdiaren antolaketari dagokionez, ideologia sistema monolitikoa eta Lider Gorena ditu oinarri, Kim Yong-juk eta Kim Jong-ilek sortutako sistema eta teoria. Alderdiaren organismorik gorena Biltzarra da. Nahiz eta alderdiaren egitura beste alderdi komunisten antzekoa izan, praktikan hauek baino instituzionalizatze-maila txikiago du, politika informalari ohi baino leku handiagoa utziz. Batzorde Zentrala, Idazkaritza, Batzorde Militar Zentrala, Politburoa eta Presidiuma bezalako erakundeek, ohi baino botere-maila apalagoa dute. Gaur egun, Kim Jong-un da alderdiburua eta Koreako Langileen Alderdiaren idazkari nagusi eta Batzorde Militar Zentralaren lehendakari lanak egiten ditu.

Alderdiaren ikurra igitai eta mailu komunistaren aldaera bat da, erdian korear kaligrafian erabiltzen den pintzela duela. Mailuak industriako langileria irudikatzen du, igitaiak nekazariak eta pintzelak *intelligentsia*.

## Hauteskunde-emaitzak 
### Herri Batzar Gorenerako hauteskundeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haizea Beruete

**Haizea Beruete Lopetegi** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1994ko apirilaren 5a - *Ib.* 2022ko maiatzaren 20a) bertsolaria izan zen. 

Bertsolaritzako hainbat esparrutan jardun zuen Haizeak. Nafarroako Txapelketan parte hartu zuen, banaka zein taldeka. Bertso eskolako irakasle, eta begirale bertso udalekuetan. *Gure Aldetara* proiektuko partaide ere izan zen.

Ingelera, frantsesa eta keinu hizkuntzak menperatzen zituen. 

## Biografia 
### Ibilbidea 
Haizeak bertsolaritzako hiru plaza garrantzitsutan kantatu zuen: eskolartekoan umetan (Euskal Herriko Eskolarteko finalean 2008an); Nafarroako Bertsolari Txapelketan (2013), Larraintzarren eta  *Nafarroako Bardoak* taldekako txapelketan  *Gora 12 obario eta 11 pedrada* taldean, Erika Lagoma, Saioa Alkaiza eta Irati Majuelo taldekide zituela. Lagoma irakasle ere izan zuen Beruetek. Gazte sariketetan ere kantatu zuen: Mariano Izeta Sarian eta Xalto Sarian. 2018an, Barañaingo kopla sariketan ere hartu zuen parte.

Bat-bateko jardunean eta txapelketan ez ezik bertsolaritzako beste proiektu batzuetan ere hartu zuen parte. Bertso eskolako irakasle aritu zen eta bertso udalekuetan begirale.

2021ean, Nafarroako Bertsozale Elkartearen eskutik, 14 kantuz osatutako *Gure Aldetara* diskoan hartu zuen parte, beste 13 emakumezko bertsolarirekin batera, Nafarroako emakume bertsolariei ahotsa emateko. Ekimen horren harira bertso jaialdiak egin ziren eta horietako batean, gai-jartzaile aritu zen, 2021ko abuztuan Ezpeleta Jauregian egin zen jaialdian.

Bere sormen bidean, *Tripak:* *huts bete hots* poema liburua eta proposamen eszenikoa ondu zituen.

## Argitalpenak 
### Poemak 
* *Huts bete hots.* Taldeka egindako liburua da, testuak Haizea Beruetek sortu zituen, irudian eta disenuan  Eguzki Donnellan-Armengod eta Laura Moscoso-Vila aritu ziren. Proiektuak *Gazte Sortzaileak* saria jaso zuen 2018an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: *Iluntze feministak* Hala Bedi, 2019.06.13

* Elkarrizketa: *Bertsotan, kantuan, rapean egiten dut dutxan*  Gaztetxulo, 2014.02.10

* *Izterretik behera trantsizioa* poema Pompas de papel, 2021.05.21
* Bertso jarriak Haizea Berueteri Bertsolari.eus
Fitzrovia

**Fitzrovia** Londresko erdialdeko auzo bat da.

## Auzoa 
Londresko West End-etik gertu, zati bat Londresko Camdenen (ekialdean) dago eta beste zati bat Westminster hirian (mendebaldean); eta Maryleboneren eta Bloomsburyren eta Soho iparraldearen artean dago. Bizilekua, negozioak, txikizkako merkataritza, hezkuntza eta osasun erabilera mistoa du ezaugarri, jarduera bakarra nagusitu gabe. Historikoki bohemiar eremuan Virginia Woolf, George Bernard Shaw eta Arthur Rimbaud bezalako idazleen bizilekua izan zen.

Askotan luxuzko leku gisa deskribatzen den arren, eta ospetsu batzuen etxea, Barruko londres-aren zati handi bat bezala, Fitzroviak aberastasun-desberdintasun handiak ditu eta lurjabe aberatsen eta maizter pobreenen arteko nahasketa dauka.   Auzoari pobrezia-tasa batez bestekoa baino altuagoa dela aitortzen zaio. 

## Toki nabarmenak 
* Fitzroy Square

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Fitzrovia Neighbourhood Association
*Fitzrovia Residents Association
*The Fitzrovia Partnership
*Fitzrovia Community Centre
*Fitzrovia West Neighbourhood Forum
Laura Casielles

**Laura Casielles** (Pola de Siero, Asturias, 1986ko ekainaren 5a) poeta, kazetaria eta idazlea da. 

## Biografia 
Kazetaritzan lizentziaduna Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, Ikasketa Arabiar eta Islamiar Garaikideko Masterra Madrilgo Unibertsitate Autonomoan eta Filosofian lizentziatua UNEDen. Marokoko eta Saharako autoreek idatzitako gaztelaniazko literatura aztertu zuen bere doktorego-ikerketan. 

### Idazle ibilbidea 
Poeta gisa, liburu hauek argitaratu ditu: *Soldado que huye* (Hesperya, 2008), *Los idiomas comunes* (Hiperión, 2010), Antonio Carvajal Poesia Gaztearen Sariari esker argitaratua eta 2011n Poesia Gaztearen Sari Nazionala jaso zuena. 2014. urtean *Las señales que hacemos en los mapas* (Libros de la Herida -Zauriaren liburuak) argitaratu zuen. Liburu hori agortu egin zen, eta argitaletxe berak berrargitaratu zuen 2019an. *Breve historia de algunas cosas* (*Gauza batzuen historia laburra)* koadernoa ere argitaratu zuen (2017ko abuztuaren 4a).

2007an, Caja Madrid Gizarte Ekintzaren La Voz + Joven saria jaso zuen. Hainbat antologiatan sartu zen eta beste hizkuntza batzuetara itzuli zen, adibidez, *Canto e demolizione. 8 Poeti Spagnoli Contemporanei* (Thauma Edizioni, 2013; edizio elebiduna). Ibilbidean zehar Espainiako eta beste herrialde batzuetako poesia-jaialdi eta ziklo askotan hartu du parte autore gonbidatu gisa, hala nola Kordobako Liburu Azokan (Argentina) edo Bogotako Nazioarteko Poesia Jaialdian. Halaber, *Los cantos inolvidables. Souffles: una revista marroquí de poesía y política entre el colonialismo y los años de plomo* (Alción argitaletxea, Argentina, 2018).

Hainbat argitalpen eta komunikabideren kolaboratzailea da. Besteak beste, *La Marea*, La *Madeja*, *Atlántica XXII, La Tribu eta Liberoamérican* idazten du. AISH arabiarraren bizitzari buruzko informazio-atariaren sortzaile eta koordinatzaileetako bat izan zen. Frantsesetik itzulita, honakoak argitalpenak ditu, *Desde la otra orilla* (Valparaíso, 2017) eta *Abdellatif Laâbi* poeta marokoarraren antologia 

## Konpromiso politikoa 
Demokraziarako 25M Institutuko edukien zuzendaria izan zen. 2014tik 2017ra, hainbat ardura izan zituen Ahal duguko prentsa eta komunikazio arloan, eta Herritarren Kontseiluko kide ere izan zen.  

## Poesia lanak 
* *Breve historia de algunas cosas*. 2017ko abuztuaren 4a.
* *Las señales que hacemos en los mapas*, Libros de la Herida, 2014  (reed. 2019). 
* *Los idiomas comunes*. Hiperión, 2010.
* *Soldado que huye*. Hesperya, 2008. (Autoargitalpena)

## Sariak 
* 2007an, Caja Madrid Gizarte Ekintzaren La Voz + Joven saria jaso zuen.
* *Los idiomas comunes* (Hiperión, 2010), Antonio Carvajal Poesia Gaztearen Sariari esker argitaratua 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marylebone

**Marylebone** Westminster Hiriko auzo bat da, Londresko erdialdean. Batzuetan **St. Marylebone** idazten da (edo, arkaikoki, **Mary-le-bone** ).

Marylebone Londresko eremu batean dago, gutxi gorabehera Oxford Street hegoaldean, Marylebone Road-ek iparraldean, Edgware Road-ek mendebaldean eta Great Portland Street-ek ekialdean mugatzen dituena.  Definizio zabalago batek eremu historikoa **Marylebone Village** izendatzen du eta aldameneko Regent's Park, Baker Street eta Marylebone Road-en berehala iparraldean dagoen eremua hartzen du, Marylebone Station, Dorset Square-ko Marylebone Cricket Club -en jatorrizko gunea eta Lisson Grove izenez ezagutzen den auzoa barne, St John's Wood-eko mugaraino. Great Portland kaletik ekialdeko eremua Cleveland kaleraino, 1940ko hamarkadatik Fitzrovia bezala ezagutzen dena, historikoki East Marylebone bezala hartzen da. 

Gaur egun, inguru horretan mediku eta hortz-bulego asko daude, tradizionalki Harley kalean kontzentratzen direnak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marylebone herria
* Hampstead and Marylebone G.E. Mittonen ( Project Gutenberg )

Description and history of St Marylebone. Wayback Machine. *Encyclopædia Britannica Eleventh Edition*

* The St Marylebone Society
* The Marylebone Association
* Marylebone Online
Erlekume-irtete

[thumb|[Erlekumea edo « erle-hodeia » hegaldian.]]
[thumb|250px|Erle-torto [Erlauntz|erlauntzetan ikusten den fenomenoa da, erregina batekin batera erle-koloniatik irten daitekeen erle-multzoa, beste toki batean kolonia berri bat sortzen duena. Erlekume

## Zeinu aitzindariak 
Normalean, erreginak etengabe jaulkitako feromonek eragotzi egiten dute erle langileek erregina bat haztea. Erregina feromona gutxiago zabaltzen hasten bada, arrazoia edozein dela ere, kolonia erlekume-irteteko sukarretik hartzen da. Sukar hori zeinu aitzindariei esker hauteman daiteke:
[thumb|Ezti-[abaraska gelaxka hexagonalen multzoz osaturik dago.]]
* Erle langileek benetako gelaxkak eraikitzen dituzte, besteak baino handiagoak. gelaxka horiek bertikalki eraikitzen dira, erlamandoen edo erle langileen edo polena edo eztia biltegiratzeko gelaxka horizontalen aurka.
* Erle langileek kolpe txikiak ematen dizkiote erreginari, eta elikatzeari uzten diote. Erreginak, beraz, gero eta gutxiago erruten du. Oro har, ume-sabi irekiak ume-sabi operkulatua hamar bat arrautza uzten dira, edo langileek arrautza operkulatuak garraiatu dituztenean, prozesua hasten da. Egun batzuk geroago, erregina gazteak sortuko dira.

Argaldu ondoren errunaldia gelditzeagatik, erregina zaharrak hegan egin dezake eta erlekumearekin batera doa, hura ordezkatuko dutenak jaio baino lehentxeago. Printzesa hauek hil arte borrokatuko dira eta erregina ama berriak erlauntza oinordetuko du. erle beltz europarrak edo erle italiarrak baino askoz gehiago erlekume-irtetea praktikatzen du. jartzeko, eta erlekume-irtetearen data baztertzen dute.
* **Erreginaren adina**.
* **Erlauntzeko tenperatura** altuegia (aireztapen eskasa).

Hainbat teknika daude erlekume-irtetea murrizteko:
* **Kalitatezko erregina aukeratzea**. "Etorritako guztiak" erreginak profesionalek sortutako erreginak baino askoz gehiago aritzen dira.
* **Erreginaren hegal bat moztea**. Erreginaren hegal bat ebakitzen dutenean, erlekume-irtete bat atera daiteke, baina erreginak hegan egiteko duen ezintasuna dela eta, erlekumea jatorrizko erlauntzetik kanpo elkartuko da, erregina gazte bat jaio eta berarekin joateko zain. Itxaronaldi horretan, erlekumea erraz jaso daiteke. Ez da erlekume-irtetea prebenitzeko metodo bat, baina erlekumea berreskuratzeko metodo bat da.
* **Dama-jokoaren metodoa aplikatzea**: neguaren amaieran, koadroak ume-sabitik gertu berrantolatzen dira. Eztiz betetako koadroak eta koadro hutsak txandakatzen dira. Uste da erreserba nahikoak dituztela uste duten koloniak bakarrik saiatuko direla erlekumea botatzen. Ume-sabitik hurbil dauden dama-joko koadroek, itxuraz, erreserbak edukitzearen sentsazio hori suntsitzen dute.
* **Zelula errealak aldizka suntsitzea** (gutxienez astean behin), batzuetan, gomendagarria da, baina, egia esan, erlekume-irtetea azkartu egiten du.
* **Zatiketa edo erlekume-irtete artifiziala**.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sableux ore

thumb|Sableux orearekin eginiko te pastak
**Sableux orea**, te pastak edo tartak egiteko oinarrizko gaileta dugu. Irin, gurin, arrautza eta azukrea ditu oinarri. Pasta edo gailleta gogorra geratzen da eta tartak egiteko oinarriak luzaz irautzen du gogor.

### Osagaiak 
* Irin ahula: 500 g. bahetu .
* Gurina: 300 g.
* Azukrea: 150 g.
* Gorringoa: 6 unitate edo 100 g.
* Limoia: 1 azal birrindua.

### Prestaketa 
# Bahetutako irinarekin sumendi bat osatu mahai baten gainean  edo pertz baten barruan.
# Erdian gurina pomada puntuan, azukrea, arrautza eta limoi azal birrindua jarri.
# Erditik hasita, poliki poliki lantzen hasi, osagai guztiak bilduz.
# Elkartu osagai guztiak gehiegi oratu gabe, estali eta sartu hozkailuan.
# Orea hoztu eta  gogortutakoan, arrabolarekin luzatu, pastelak egiteko moldea estaliz.
# Te  pastak  egiteko berriz,  orea zentimetro erdiko lodieran luzatu ondoren, nahi dugun forma emanez moztuko ditugu.
# Kasu batzuetan, almendra eta azukrearekin, gorringoarekin, anisarekin edo bestelako formak emanez, mota guztietako pastak egitea izango dugu.
# Erretilu batean zabaldu, eta 170ºC-tara 15 minutu inguruan, labean egosi.

### **Aholkuak** 
* Sukaldaritzan pasta hau gazia erabil daiteke, bereziki tartaletak edo Quicheak egiteko.
* Te pastak edo pastel desberdinen oinarriak egiteko erabiltzen den gaileta ore lehorra da.

## Kanpo estekak 
gastronomiavasca.net/eu/gastro

Gozogintza_errezetak
Pariak (zerga)

**Paria**k (latinez: *pariāre* 'bi gauza [kontu bat] berdindu, kitatu, ordaindu') taifetako erregeek (1031-1492) errege kristauei ordaintzen zieten zerga bat zen, batik bat, Leongo Erresumari, bertan sortu baitzen zerga hau. Zerga honen helburua errege kristauen erasoak ekiditea zen, eta baita haien babesa izatea ere, izan taifa zergapetua beste taifa batzuetatik babesteko, izan beste erresuma kristauetatik babesteko.

Lurralde islamikoak taifa erresumetan banaturik egon eta gaitasun militar urriagokoak izan arren, ekonomikoki eta kulturalki oparoak ziren, eta horri esker, errege kristauen zerga itogarriei aurre egin ahal izan zieten. Zerga horri esker, taifetako agintariek, ohartu gabe, erresuma kristauetako ejerzituak finantzatu zituzten.

Kordobako Kalifa-herria desegin zenean, 1031tik aurrera, agerian geratu zen kristauen nagusitasun militarra.

## Kanpo estekak
Jacek Dukaj

**Jacek Józef Dukaj** (Tarnów, 1974ko uztailaren 30a -) poloniar filosofoa, itzultzailea eta literatura fantastikoko idazlea da.

## Biografia 
Filosofia ikasi zuen Krakóviako Jagellon Unibertsitatean. *Urrezko galeoia* (Złota galera) ipuina hamalau urte besterik ez zituela argitaratu zen 1990eko *Nowa Fantastyka* aldizkariko 2. zenbakian. Poloniako Literatura Fantastikoko *Janusz A. Zajdel* saria lau aldiz eman diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crumble pasta

thumb|Crumble te pastak
**Crumble pasta**  oreki gozo batekin egiten da eta te pasten barruan sartu dezakegu, bera berezitasuna   oso lehorra dela eta  bi behatzekin indar eginez  desegin egiten dela. Beste berezitasuna maldon  gatzak ematen dion zaporea.

## Crumble pasta errezeta 
### Osagaia 
* Arbendol irina: 250 g.
* Irina: 250 g. bahetu.
* Gurina: 250 g.
* Melaza azukrea: 250 g.
* Maldon gatza: 4 g.

### Prestaketa 
# Osagaietan zehaztutako bi irin motekin  sumendi bat osatu mahai baten gainean  edo pertz baten barruan.
# Jarri gurina pomada puntuan, azukrea eta gatza.
# Erditik hasita, poliki-poliki lantzen hasi, osagai guztiak bilduz.
# Elkartu osagai guztiak, gehiegi oratu gabe  estali, eta sartu hozkailuan.
# Orea hoztu eta  gogortutakoan,  arrabolarekin luzatu 2 cm-ko lodiera emanez.
# Moztu pastak mozteko uztai kizkur batekin.
# Pastak egiteko arrautzarekin margotu eta azukrea bota gainetik.
# 160ºC-tara 15-20 minutuz labean egosi.

### Aholkuak 
* Pasta oso lehor bat da, bi behatzekin indar eginez gero, erraz desegiten dena.
* Bere horretan te pasta moduan jaten da edo deseginda; azkenburuko platerak edertzeko ere erabil daiteke.
* Errezeta honetan kontraste puntu bat emateko Maldon gatza ere erabiltzen da.
* Irina aldez aurretik galbahetik pasatzea komeni da.

## Ikus,  gainera 
Gozogintza_errezetak
Ekialdeko eslaviar

**Ekialdeko eslaviarrek** Errusian, Ukrainan eta Bielorrusian gehiengoa den talde etnikoa osatzen dute.  Errusiako nazionalitate bakoitzak bere historia eta berezitasunak ditu; hala ere, Errusiako estatu modernoaren urrutiko jatorria Europa ipar-ekialdeko herri eslaviar eta fino-ugriarrek partekatzen dutela zalantzarik gabe esan daiteke.

## Azpitalde etnikoak 
* Errusiarrak
** Lipovaniarrak
* Ukrainarrak
** Polesiarrak
** Boikoak
** Lemkoarrak
** Hutsuliarrak
* Bielorrusiarrak
** Polesiarrak
* Rusiniarrak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jamie Bartlett

**Jamie Bartlett** (Maidenhead, Erresuma Batua, 1966ko uztailaren 9a &ndash; Johannesburgo, Hego Afrika, 2022ko maiatzaren 23a)  jatorri britainiarra zuen hegoafrikar aktorea izan zen, Mike O'Reillyren itzala izan zuen paperagatik ezaguna. *Isidingo telesailean*, SABC 3 kateak eman duena, eta Crawford bezala *Prey* beldurrezko filmean.

*Ernest Goes to Africa*, *Ben 10: Ultimate Alien*, *The Last Day of Summer*, *Home Alone 2: Lost in New York* eta *Madagascar 2: Escape de África* pelikuletan antzeztu zuen. 2007az geroztik David Genaro antzezten du *Rhythm City* telesailean.

## Bizitza pribatua 
Camilla Waldman aktorearekin ezkondu zen. Bikoteak seme bat izan zuen, Hector, eta geroago dibortziatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maja Lidia Kossakowska

**Maja Lidia Kossakowska** (Varsovia, 1972ko otsailaren 27a - Stare Załubice, 2022ko maiatzaren 23a)   fantasiazko idazle, arkeologo eta kazetari poloniarra izan zen.

1997an argitaratu zuen lehen aldiz. Bost liburu eta hainbat ipuinen egilea izan zen, non aingeruen gaiak erabili zituen. Janusz A. Zajdel sarirako zortzi aldiz izendatu zuten ipuin eta eleberriengatik, 2007an *Smok tańczy dla Chung Fonga ipuinagatik jaso zuen* . Beste hainbat sari ere jaso zituen.

## Biografia 
Arte Ederren Bigarren Hezkuntzako Eskolan ikasi zuen. Varsoviako Unibertsitatean Mediterraneoko Arkeologian lizentziatua, sartu zenean idaztea pentsatua zuen jada: fantasia idazten lagunduko zion zerbait ikasi nahi zuen.  Haren poemek, J. Twardowski, J. Tuwim eta W. Szymborskaren lanekin batera, "Aingeruak" (Kopenhage, 2006) poloniar artisten erakusketarako iruzkin poetiko bat osatu zuten.

Idazle gisa ezaguna izan bazen ere, margolari eta Poloniako telebistan kazetari gisa ere aritu zen.  Kossakowski jauregiaren jabe titularretako bat izan zen. Jarosław Grzedowicz idazlearen emaztea izan zen. Hala ere, ez zuen berarekin idatzi, nahiz eta bere lehen irakurletzat hartzen zuen.

2020ko abuztuan, Poloniako beste fantasiazko egile askorekin batera (Ziemkiewicz, Andrzej Pilipiuk, Jacek Dukaj, Jarosław Grzędowicz, Jacek Piekara), Jacek Komuda eta adierazpen askatasunaren defentsarako gutun ireki bat sinatu zuen. Gutunak berak "Nowa Fantastykak" egindako autokritikaren erantzuna zen, hilabete horretan Komudaren lan homofoboen aurreko argitalpenarekin lotuta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kagiso Modupe

**Kagiso Modupe** Hegoafrikako aktore eta ekoizlea da.  *Losing Lerato*, ''Gog' Helen* eta *Unpredictable Romance* telesail ezagunetan egindako paperengatik da ezaguna. 

## Bizitza pertsonala 
Liza Lopes zinema ekoizlearekin ezkonduta dago.  Bikoteak bi alaba ditu. Bere alaba nagusia, Tshimollo, Kagisorekin antzeztu zuen *Losing Lerato'' filmean, 'Lerato' paper nagusi gisa.  

## Karrera 
2019an, *Losing Lerato filmeko* 'Thami' paper nagusian parte hartu zuen. Kagisok eta bere emazteak Lizak finantzatu zuten filma. Filma Hegoafrikako eta eSwatiniko zinema aretoetan eman zuten. Filma ez zen Botswanan eman, burokraziaren ondorioz.  Filmak kritika onak jaso zituen eta sei sari irabazi zituen Kaliforniako Idyllwild Nazioarteko Zinema Jaialdian. Kagisok aktore onenaren saria irabazi zuen, Samela Tyelbooik emakumezko aktore onenaren saria irabazi zuen, bere alabak Tshimollok haurren interpretazio onenaren saria. Sari nagusiez gain, filmak Urrezko Garaiko Narrazio Humanitarioaren Saria, Jatorrizko Partitura Onenaren Saria eta Jaialdiko Gogokoen Saria irabazi zituen.

Bitartean, Mzansiren "Tyler Perry"ren ahotsa bikoiztu zuen.  *Scandal!* telesail ezagunean ere jardun zuen. 'Mangaliso "Mangi" Nyathi' paperarekin. Urte batzuk igaro ondoren, kargua utzi zuen. 

Antzezpenaz gain, *Along Came Tsakani* liburuarekin egile bihurtu zen. 

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kagiso Madupe artikuluak
Txernihiveko Printzerria

**Txernihiveko Printzerria** (, , ) ekialdeko eslaviar zaharren Erdi Aroko printzerria izan zen, Kieveko Rusa osatuko zuen printzerrietako bat izan zena.

## Geografia 
Txernigoveko printzerriaren zatirik handiena Dnieper ibaiaren ezkerraldean zegoen, Desna eta Seim ibaien arroetan. Ustez, severiarren tribu eslaviarrak populatu zuen gehienbat, eta polaniarrek zati batean. Geroago, printzerria erradimitxeen, viatitxeen eta dregovitxeen lurretara hedatu zen. Hiriburua Txernihiv hiria izan zen. Beste hiri garrantzitsu batzuk, besteak beste, Novhorod-Siverskyi, Starodub, Briansk, Putivl, Kursk, Liubetx, Hlukhiv, Txetxersk, Homel, Belgorod, Vyr, etab izan ziren. Printzerriaren eragina urrun iritsi zen, bai iparraldean (Murom-Riazan), bai hego-ekialdean (Tmutarakango Printzerria).

## Historia 
Nestorreko Kronikaren arabera, XI. mendea baino lehen, antzinako tribu lokal eta Kievetik izendaturiko voivodek gobernatzen zuten Printzerria. Kieveko Printze Handiak herritarrei zergak biltzeko, prozesu judizialak kudeatzeko eta lurraldea kanpoko etsaiengandik defendatzeko voivodak izendatzen zituen. 1024 eta 1036 urteen artean, Txernigoveko printzerria Vladimiro Handiaren seme Mstislaven administraziora pasa zen, Tmutarakan hiritik iritsi zena. Jaroslav Jakintsuarekin batera, Kieveko Rus-a gobernatu zuen, eta Txernigov hiria Ruseko administrazio-zentro garrantzitsuenetakotzat ezarri zuten. Mstislav hil ondoren, Txernigov Kieveko Rusean sartu zuten.

Jaroslav Jakintsuaren ondoren, Txernigoveko printzerria Sviatoslav semeerengana igaro zen, Txernigoveko ruriktar adarra sortu zuena. Jaroslovitarrekin zuten gerra zibilean, Txernigov Sviatoslav eta Vsevoloden semeen artean borrokatu zen. Soilik Liubetxeko Kontseiluaren erabakiz (1097) Sviatoslaven semeek- Olehek, Davidek eta bere ondorengoek- azkenean Printzerria bere familiarentzat ziurtatu zuten.

Garai hartan, Txernihiveko printzerria hiru zatitan banatu zen: Txernihiv bera, Novhorod-Siverskyi, eta Murom-Riazan; Tmutarakan, berriz, urrun izanda ere, sarritan bere eraginpean izan zen, baina, azkenik, galdu egin zuten. Murom eta, geroago, Riazan Txernigoven eraginetik urrunduz joan ziren, denbora puska baten ondoren, Vladimir-Suzdalgo Printzerriaren eraginpean erori ziren. Hala ere, Txernigoveko printzearen eragina indartsu mantendu zen, eta Kieveko Printze Handia titulua mantendu zuen denboraldi batez. Txernihiven ruriktar adarreko printzeek XI. mendetik XIII. mendera gobernatu zuten Kieven.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantxipan

**Frantxipan** edo **frangipane** jatorrian  gozogintzan erabiltzen den arbendol krema bati esan  izan zaio.  Gaur egun berriz osagai oinarri berdina erabiliz  prestatzen den bizkotxo pisutsu bati  ere deitzen zaio. Bi errezetak oinarrian osagai berdinak dituzte, arbendola, azukrea, arrautza eta gurina. Bizkotxoaren kasuan batzuetan arbendola eta azukrea  mazapanagatik ordezkatzen da.

## Ikus, gainera 
* Frantxipan_bizkotxoa

## Kanpo estekak 
* sutondo.hostelerialeioa.net/eu/gastro/recipes/2166
Teresa Hernández Sagués

**Teresa Hernández Sagués** (Brugondo, Ávila, 1910) aktibista sindikal eta komunista izan zen, Kataluniako Alderdi Sozialista Batuko (PSUC) militantea.

## Biografia 
Bere familia Bartzelonara joan zen XX. mendearen hasieran eta bere nebak hiri horretan jaio ziren. Langilea, aktibista sindikala eta ezkertiarra, Roldán Cortadarekin ezkondu zen, Rafael Vidiella Generalitateko Consellerreko idazkariarekin, eta seme bat izan zuten. 1937ko apirilean, senarra Molins de Rein hil zuen CNTren (FAI) pelotoi batek. 

## Ibilbidea 
Espainiako gerra zibila amaitzean, Teresa PSUCren zuzendaritza klandestinoko kide zen eta, beste kide batzuekin batera, alderdiaren berrantolaketan parte hartu zuen. Maria Domènech, María González eta  ahizparekin (PSUCko militanteak) infiltratu zen poliziako isilmandatari batengatik atxilotu zuten. Poliziaren goi-buruzagitzara eraman zuten, eta han tratu txarrak eman eta torturatu egin zuten. Epaiketak hiru egun iraun zuen eta heriotza-zigorra ezarri zioten. ia hemezortzi urte preso eman ondoren, Bartzelonatik urrun egoteko baldintzarekin. Handik irtetean ez zuen militatzen jarraitu. Segoviako herri batera joan zen bizitzera, Pajarejosera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Genoar bizkotxo

**Genoar bizkotxo** gozopil desberdinak egiteko erabiltzen den oinarrizko  bizkotxoa da. Legami kimikorik erabiltzen ez duen errezeta bat da,  orea oso harrotua lortzeko   askotan maria bainua erabiltzen da. Bertan arrautza errazago eta hobeto harrotzen bai da. Eztabaida badago ere, gaur egun errezeta honen berezitasuna bestelako bizkotxo batzuekin alderatuz  gurina ematen duela da. Modu honetan bizkotxo ez da horren lehorra gelditzen eta tartak gozoagoak izando dira. Arrautza, azukrea, irina eta gurina dira oinarrizko osagaiak.

Genoar bizkotxoa, moldeetan tarta borobilak egiteko eta labeko erretilutan pastel karratuak egiteko egin daiteke.

## Ikus, gainera 
* Bizkotxo

## Kanpo estekak
Uvalde (argipena)

**Uvalde** Texasko toponimo bat da, euskal jatorrikoa, Juan de Ugalde espainiar-mexikar militarraren izenean baitu jatorria. Toponimoak zenbait orritara eraman gaitzake Wikipedia honetan:

* **Uvalde konderria**, Texas, AEB.
* **Uvalde**, Texas, AEB. Hiri nagusia Uvalde Konderrian.
* **Uvalde Estates**, Texas, AEB;  Uvalde konderriko lekua.
* ***USS Uvalde** (AKA-88)*, Estatu Batuetako *Andromeda* motako ontzi militarra.
* **Uvaldeko sarraskia**, herriko Robb Elementary School eskolan gertatu zena 2022an.

Ikus halaber:

* **Ugalde**
Kim Il-sung plaza

**Kim Il-sung plaza** () Ipar Koreako Piongiang hiriburuko plazarik handiena da. Herrialdea sortu zuen Kim Il-sung buruzagiaren omenez izendatu zuten. Enparantza Taedong ibaiaren ertzean dago, Jutxe dorrearen aurrean. 1954an eraiki zuten hiriburua, Koreako Gerraren txikizioa eta gero, berreraikitzeko plan maisua jarraituz. Munduko 37. enparantzarik handiena da 75.000 m² inguruko azalerarekin. Kulturaren ikuspuntutik herrialdean garrantzi handi duen plaza bat da, han egiten baitira elkarretaratzeak, dantzaldiak eta desfile militarrak. Herriaren Ikasketa Jauregi Handia plazan bertan kokatuta dago, ibaira begira.

Kim Il-sung enparantza Ipar Koreako zero kilometroa da, nondik errepide nazionalen distantziak neurtzen baitiren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak