Nettie Palmer

**Janet Gertrude "Nettie" Palmer**, ezkongabetan **Higgins** (Bendigo, Australia, 1885eko abuztuaren 18a - Hawthorn, Australia, 1964ko urriaren 19a) australiar poeta, saiakeragilea eta bere garaiko Australiako literatura-kritikari nagusia izan zen. 

## Biografia 
Nettie Higgins Bendigon jaio zen, Victorian (Australia). Ina Higgins, Victoriako emakumezkoen lehen paisaia-arkitektoa izeba zuen. Henry Bournes Higgins amaren aldeko osaba zuen, Victoriako figura politiko nabarmena, eta, geroago, ministro federala eta Australiako Auzitegi Goreneko epailea izan zena. Nettie jakituna eta hizkuntzalari nabarmena izan zen. Melbourneko Presbyterian Ladies Collegen hezi zuten, eta fonetika ikasi zuen Alemanian eta Frantzian Nazioarteko Fonetika Diplomarako. Melbournera itzuli zenean, aktibo egon zen literatura- eta gizarte-giroetan, eta harreman sakona eta epe luzekoa sortu zuen Bernard O'Dowd poeta ameslariarekin. Esmonde Higgins neba Australiako komunista nabarmena zen arren, Nettie ez zen inoiz alderdi politiko batekin elkartu, askoz ere interes handiagoa zuen aldaketa sozial handi batean eta.

1909an Vance Palmer ezagutu zuen Melbourneko Liburutegi Publikoan. Hurrengo urteetan, denbora bat eman zuten biek Europan: Higgins ikasten diploma lortzeko, Palmer kazetaritzan karrera egiten eta Londresen idazten. Modernismo goiztiarrarekin eta *Aro Berria*rekin lotutako zirkuluetan egon zen aktibo. Londresen ezkondu ziren 1914ko apirilean, bi urtez han lan egiteko asmoz. Baina 1914ko abuztuan Lehen Mundu Gerra piztu ondoren, militarismoak menderatu zuen kazetaritza. Alaba bat, Aileen, Londresen jaio zen 1915eko apirilean, Palmer familia Melbournera itzuli zen urte berean. Beste alaba bat, Helen, 1917ko maiatzean jaio zen. Vance eta Nettiek kanpaina bat egin zuten Hughes-en gobernuak Australian nahitaezko soldadutza ezartzeko egindako ahaleginaren aurka. 1918an, Vance boluntario gisa eskaini zuen bere burua Australiako armadarekin bat egiteko, baina gerra zerbitzu aktiboa egin aurretik amaitu zen gerra hori. 

## Idazle ibilbidea eta ondorengo bizitza 
Vance eta Nettie, biak poesia, ipuinak, kritikak eta kazetaritza argitaratzen hasi ziren gerra aurretik.  Ezkondu aurretik, Nettiek hizkuntza modernoak eta fonetika irakasten zituen. 1920ko hamarkadan, kostaldeko Caloundra hirian, Queensland, Nettie eta  Vance, denbora osoa literaturan eta idazketan jardun zezaketen. 

1924an, Nettiek *Modern Australian Fiction* argitaratu zuen; une hartan, Australiar literaturaren azterketa kritiko garrantzitsuena. Bere bi alabak eskolara joanda, berriro idazteko lanaldi osoa izan zuen. Aldizka Australia osoko egunkari askotarako hainbat gairi buruz idatzi zuen: ingurumenetik hasi eta kultura-ekitaldietaraino, eta Australian, Ameriketako Estatu Batuetan, Europan eta beste leku batzuetan argitaratzen ziren liburu garrantzitsu guztiak berrikusi zituen. 1928an, '*Australiako ipuin-liburua*' argitaratu zuen, argitalpen iragankorretan forma besterik aurkitu ez zuten ipuinetan oinarrituta. 1931n, *Henry Bournes Higgins*: *A Memoir* osabaren biografia garrantzitsua argitaratu zuen. Euskaraz *Mendeurreneko opari-liburua* izeneko Emakume viktoriarren idatzien bilduma bikaina argitaratu zuen, bai historikoak bai literarioak, Victoriaren mendeurrenerako. Beste idazle askorekiko, batez ere emakumezkoekiko, korrespondentzia-sare baten gune bihurtu zen.  Marjorie Barnard eta Flora Eldershaw bezalako idazleen isilmandatari eta aholkularia izan zen.

### Espainiako Gerra zibilean 
1935ean, Palmer familia Europara joan zen eta Bartzelonatik gertu zegoen oporretan, Espainiako Gerra Zibila hasi zenean. Aileen eta Helen Alderdi Komunistarekin elkartu ziren ikasle gisa, eta Aileen Unitate Mediko Britainiarrean borondatezko zerbitzua emateko geratu zen Espainian, gainerako familiako  kideak Australiara itzuli zirenean. Melbournera itzuli zenean, Nettiek Espainiako Errepublikari lagundu zion.

### Bigarren Mundu gerra 
Bigarren Mundu Gerran, Vance eta Nettie faxismoaren etorreraren aurka agertu ziren, bai Australian bai atzerrian. Gerra Handiaren edo Lehen Mundu gerraren garaian eskubide demokratikoak galdu zirela ikusi zutenez, Australiak berdintasunean eta giza eskubideetan zuen sinesmena indartzea zen haien lana. Eskualdeko ingurumen-kontzientziaren garrantziaren lehen defendatzaileak ere izan ziren, eta Nettiek Dandenongsei buruz idatzitako liburua ingurumen-historia goiztiar garrantzitsua da. Nettiek *Alice Henry-ren Memoriak* (1944) eta *Hamalau urte: egunkari pribatu baten laburpena*k (1948) argitaratu zituen, askotan bere lanik onenetakotzat hartua. 

Nettie*k Henry Handel Richardson: A Study* argitaratu zuen, eta asko egin zuen gero Melbourneko Henry Handel Richardsonen (Ethel Florence Lindesay Richardsonen goitizena) autore txalotuaren izen ona eta *The Fortunes of Richard Mahony* trilogia nabarmena ezartzeko. 

Vance eta Nettie ezagutzen zituztenek beren errukia eta eskuzabaltasunarengatik gogoratu zituzten.  Bitartekariak izan ziren Australiako literatura ikasteko eta irakasteko gai duin gisa onartzeko akademian.  Nettie aktibo zegoen Melbourneko Goethe Institutuan. Vance eta Nettieren azken urteak arduratuta eman zituzten, euren osasunarengatik eta Aileen alabaren kezkarengatik; izan ere, 1948an buru-krisia izan zuen eta alkoholikoa bihurtu zen.  Aileen poeta zen eta Espainiako Gerra Zibilari buruz idatzi zuen.  Nettie 1964an hil zen, Australiako idazle eta irakurleek dolua adierazi zuten. 

## Aintzatespenak 
Victoriar Premier-en fikziorako Literatura Saria Vance Palmer Saria da; ez-fikziorako saria, ostera, Nettie Palmer Saria (2010. urtera arte, Wheeler Zentroaren zuzendaritzapean Lehen Ministro Victoriarraren Sariei izena aldatu zitzaienean). 

2018an, Melbourne Press Club-en Fama Aretoan sartu zen Nettie, prosa dotorea aitortzeko. 

## Bibliografia 
### Poesia-bildumak 
* *Hegoaldeko haizea* (1914)
* *Bide ilunak* (1915)

### Ez-fikzioa 
* *Henry Bournes Higgins* : Memoria bat (1931)
* *Gainetik hizketan* (1932)   
* *Alice Henryren memoriak* (1944)   
* *Hamalau urte*: *Egunkari pribatu baten laburpenak* 1925-1939 (1948)   
* *Henry Handel Richardson: Estudio bat* (1950)
* *Dandenongak* (1952)   
* *Henry Lawson* (1952)   
* ''Bernard O'Dowd* (1954) Victor Kennedyrekin
* *Letters of Vance eta Nettie Palmer 1915-1963* (1977), Vivían Smith-ek argitaratua   
* *Nettie Palmer: Egunkari ezkutua* *Hamalau urte, poema, aipamen eta saiakera literarioak* Vivían Smithek argitaratutako  (1988)   
* *Loving Words Love Letters of Nettie eta Vance Palmer 1909-1964* (2018), Deborah Jordanek editatu eta aukeratuak   

### Antologia editatuta 
* *Australiako ipuin-liburua* (1928)   
* *Mendeurreneko opari-liburua* (1934), Frances Fraser-ekin argitaratua   
* *Costa a costa: Historia australiarrak* 1949-50    (1950)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Adelaide, Debra (1988) Idazle australiarra: gida bibliografikoa , Londres, Pandora
* Goldsworthy, Kerryn (2000) "Fica de 1900 a 1970" in Webby, Elizabeth (arg.) *Cambridgeko kidea Australiako literaturan* , Cambridge, Cambridge University Press
* Jordan, Deborah (1999) Nettie Palmer: Búsqueda de una estética, Melbourne, Melbourneko Unibertsitateko historia-monografia,

* *Loving Words Love Letters of Nettie eta Vance Palmer 1909-1914*, Deborah Jordan, Blackheath, Brandl & Schlesinger, 2018  
* Modjeska, Drusilla (1981) Exiliados en casa: escritoras australianas 1925–1945 , Londres, Sirius
* Rorabacher, Louise E (1973), *Marjorie Barnard eta M*. *Barnard Eldershaw'' , New York, Twayne Publishers
* Smith, Vivían, 'Vance eta Nettie Palmer' New York, Twayne
* Wilde, W.Hooton, J. eta Andrews, B (1994) The *Oxford Companion of Australian Literature* 2. arg.  South Melbourne, Oxford University Press

## Kanpo estekak 
* Deborah Jordan 'Todo lo que mi amor y yo / nos forzamos hasta después de morir': The Courtship Letters of Vance and Nettie Palmer, 1909–1914 *JASAL* 8 (2008)
* Palmer bilduma Australiako Liburutegi Nazionala
* Maitasun-hitzak Nettie-ren eta Vance Palmer-en maitasun-gutunak 1900-1914
* Nettie Palmer, Melbourne Press Club Hall of Fame