open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cristina Sánchez

**Cristina Sánchez de Pablos**, karteletan **Cristina Sánchez** izenaz ezaguna (Parla, Madril Erkidegoa, 1972ko otsailaren 20a) madrildar toreatzaile ohia, zezenketa-esatari eta ordezkari artistikoa da. 1995ean Las Ventas-eko ate handitik sorbaldan irten zen lehen emakume-toreatzailea izan zen. Urte horretako uztailaren 24an protesta gisa bakarrik jardun zuen Toledon, toreatzaile bakar batek ere ez zuelako berarekin iragarri nahi izan. Bere ibilbidean 200 zekorketa edo nobillada toreatu zituen, jaialdi kopuru handia. 1995eko uztailaren 8an, Las Ventas-eko ate nagusitik atera zen sorbaldan, plaza horretan nobillera gisa aurkeztean, gaueko festa batean, Carmen Lorenzo ganadutegiko zezenekin. Las Ventas-eko ate handitik irteten zen lehen emakume-toreatzailea izan zen. 1995eko irailaren 24an Mexikoko zezen plazan aurkeztu zen, Santa Isabelen zezenekin, Alfonso Ramírez “El Calesa” eta Diego Martín “Rubito” Raquel Martínez toreatzaile tijuanarraren semearekin tartekatuz.

1996ko maiatzaren 25ean Nimesen (Frantzia) hartu zuen alternatiba, Curro Romero aitabitxi eta José María Manzanares lekukoa zirela. 1996an toreatu zuen La Maestranzan Manuel Díaz El Cordobesekin, eta plaza horretan paseotxoa egiten lehena izan zen. Urte horretan, 36 zezenketa egin zituen Mexikon, eta Mexikoko zezen plazan alternatiba berretsi zuen. Miguel Espinosa “Armillita Chico” aitabitxi izan zuen, eta Alejandro Silveti lekukoa. Bere ibilbidean zehar, 30 korridatan parte hartu zuen Amerikan eta 60tan Espainian, eta Simón Casas izan zuen lehen ordezkari artistikoa eta Alejandro da Silva gero. Trebeki erabili zuen emakumezko toreatzaile izatea bere karrera aditzera emateko. 90eko hamarkadako feminismoaren aitzindaria izan zen Espainian, eta ospe handia lortu zuen. Halaber, adierazi zuen ez zuela kontratu gehiago lortzen lankide batzuek harekin toreatzeari uko egiteagatik, hala nola Jesulín de Ubrique edo Francisco Rivera Ordóñez eskalafoiko liderra urte haietan, arrazoia emakumea izatea zela esanez. 1999ko urriaren 12an erretiratu zen Las Ventas-eko udazkeneko ferian, denboraldiko zezen azoka garrantzitsuetatik kanpo geratu ondoren.

### Zezenketetako esatari, ordezkari artistiko... 
Erretiratu ondoren, zezenen munduari lotuta jarraitu zuen zezenketetako esatari gisa Gaztela-Mantxa Televisión eta Canal Toros-en, Emilio Muñozekin batera. Gainera, 2001etik 2004ra Nieves Herrerok RNEn zuzendutako *Lo que es la vida* saioan laguntzaile jardun zuen. Halaber, abenturazko telerrealitatearen *Espedición imposible* (2013) saioan parte hartu zuen. Behin baino ez zen agertu berriro argidun jantziarekin Cuencan, ongintzarako, 2016ko abuztuaren 20an, Enrique Ponce eta El Julirekin tartekatuz. 2021ean zezen arloko ordezkari artistikoa jarduera izan zuen ardatz, besteak beste, Antonio Ferreraren karrera gidatu zuen.

## Bizitza pribatua 
2000ko ekainaren 2an Alejandro da Silva banderilari portugaldarrarekin ezkondu zen. Bi umeren ama da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gasteizko Elizbarrutiaren Artxibo Historikoa

**Gasteizko Elizbarrutiaren Artxibo Historikoa** Arabako hiriburuan dagoen eliz-artxiboa da.

## Deskribapena 
Gasteizko elizbarrutiari atxikita dago eta Gasteizko Elizbarrutiko Seminarioaren instalazioetan du egoitza 1990etik, Arabako hiriburuko Tomas Zumarraga Dohatsuaren kalean. María Dolores Lekuona Gonzálezek zuzentzen du. Gordetzen dituen funtsen artean, hiriko bi katedraletakoak daude — Santa Mariakoa eta Maria Sortzez Garbiarena — eta XIX. mendean izandako gerrei buruzkoak. Era berean, Arabako parrokiek eta Trebiñuko enklabeak XV. mendetik XIX. mende amaierara arte sortutako bataio, ezkontza eta heriotzen sakramentu-erregistroak gordetzen ditu, eta horiek kontsultatzeko aukera ematen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Parasola auricoma

***Parasola auricoma*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Haragi gutxi eta ez du irauten.

Sinonimoak: *Coprinus auricomus*, *coprinus hansennii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Txikia, 4 cm arteko diametrokoa, oboidetik itzalkin itxurakora. Kapelaren azala, grisa edo arre kolorekoa, erradio askorekin eta ildaskekin.

**Orriak:** Goranzkoak, adnatuak, oso estuak, zuritik beltzera doaz, naiz eta ez diren oso delikueszenteak (ez dute tindurik hartzen). Zahartuaz tolestuaz eta biribilduaz doaz, kapelaren ertzetik erdialdera.

**Hanka:** Liraina, 8 cm arteko garaierakoa, zilindrikoa.

**Haragia:** Hutsala.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du. 

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Coprinus plicatilis* delakoarekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean. Hezetasuna eta humus asko dagoen eremu irekietan. Belardietan, putzuak dauden soilguneetan, zohikaztegietan, ibaiertzetan edo erreka ertzetan. Banaketa irregularreko eta urriko onddoa, baina gero eta ezagunagoa.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kolonbia, Brasil, Txile, Europa, Kanariak, Turkia, Errusia, Kenya, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quintessa Swindell

**Quintessa Swindell** (New York, 1997ko otsailaren 7a ) estatubatuar aktorea da. 

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*Quintessa Swindell — IMDb
Margarida Pinto

**Maria Margarida Amado Pinto Correia,** ezagunagoa **Margarida Pinto** izenez (Lisboa, Portugal, 1966ko apirilaren 30a) portugaldar aktorea, kazetaria,  aurkezlea eta idazlea da.

## Biografia 
Gurasoak Maria Adelaide da Cunha e Vasconcelos de Carvalho Amado eta José Manuel Pinto Correia zen,1991ko ekainaren 10ean  hil ondoko Santiago Ezpataren ofizial handi Ordena jaso zuena. Clara Pinto Correia unibertsitateko irakasle, biologoa, idazle, aktore eta zientzia-historialariaren ahizpa da.

Haurtzaroan urte batzuk eman zituen Angolan,  aitak, José M. Medikuntzako irakasleak, Pinto Correiak zerbitzu militarra mediku gisa bete behar izan baitzuen gerra kolonialaren garaian (edo Itsasoz bestaldeko gerra, 1961etik 1975era).

Gizarte Zientzietako lizentziatura Lisboako Unibertsitate Teknikoko (UTL) Gizarte eta Politika Zientzien Goi Institutuan (ISCSP) egin zuen.

## Lan ibilbidea 
Do Gil Fundazioaren administrazio-exekutiboaren funtzioa betetzen du, eta hainbat elkartasun-kanpainatan parte hartzen du. Irratiko aurkezlea ere bada, eta *"A Idade da Inocência*" programa gidatu du TSF Radio Noticiasen, egunero, 22:00etatik aurrera.

1998an, Luís Represasekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba ditu: Nuno (2001) eta José (2004) Pinto Correia Represa.

### Filmografia 
#### Telebista 
* 1999 - *Docas 2* - varios personajes
* 2000 - *Crianças S.O.S* - Rosália (TVI)
* 2002 - *Sociedade anónima* - Patrícia
* 2002 - *O Crime...*
* 2004 - *Inspector Max* - Matilde Silveira
* 2006/2007 - *Doce fugitiva* -  Elisa (TVI)
* 2007 - Jurado del programa *"Cantando e Dançando por um Casamento de Sonho"* saioko epaimahaikoa (TVI)
* 2019 - *Onde Está Elisa?* -medikua

#### Zinema 
* 2000 - *O Crime ao Pé do Todo do Mundo*

### Argitalpen batzuk 
* . 2010. *Oficio: Cycle of Contemporary Art*. Editor Sant Casa, Museu Sao Roque, ISBN 9728761732, isbn 9789728761738

* . 2003. *Trovante: por detrás do palco*. Vol. 10 de Temas de hoje: Território pessoal. Editor Dom Quixote, 391 pp. ISBN 9722023721, ISBN 9789722023726

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* 
* 
*
Tarqumiyah

**Tarqumiyah** edo **Tarqumiya** () Hebron probintziako hiri palestinarra da, Hebrondik 12 kilometro ipar-mendebaldera. Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 19.311 biztanle zituen 2017an. 

## Demografia 
Hirian bizi diren familia hedatu (*hamule*) nagusiak Al Fatafta, Al Ja’afra, Taneneh, Qabaja, Eghrayeb, Abu Haltam, Shalalfa eta Al Dababsa dira.

## Ekonomia 
2007an, hauek ziren hiriko ekonomiaren sektoreak:

* Israelgo lan-merkatua (% 50)
* nekazaritza (% 30)
* kudeaketa (% 15)
* merkataritza (% 3)
* industria (% 1)
* zerbitzuen sektorea (% 1)

Langabezia-tasa % 14,5 ingurukoa zen.

## Hezkuntza 
Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 2007an, 10 urtetik gorako biztanleriaren % 94 gutxi gorabehera alfabetatua zen, eta analfabetoen artean, % 67,8 emakumezkoak ziren. Urte berean, 4.664 ikasle eta 170 irakasle zeuden hirian.

Gaur egun, lehen eta bigarren hezkuntzako hamar eskola publiko daude Tarqumiyahn. Eskola horietatik bost mutilenak dira eta bost neskenak. Horrez gain, badago hiru haurtzaindegi.

## Erlijioa 
Bost meskita daude hirian:

* Al Umari meskita
* Al Amer Qais meskita
* Al Kholafa’ al Rashedeen meskita
* Al Atqeya’ meskita 
* Alshafiy meskita

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Al-Yamun

**Al-Yamun** () Jenin probintziako herri palestinarra da, Jeninetik 9 kilometro mendebaldera. Palestinako Estatistika Bulego Zentralaren arabera, 20.774 biztanle zituen 2017an. 

## Historia 
Al-Yamun herria antzinakoa da. Bi antzinako zutabe eta bi kapitel meskitaren atean berrerabili ziren.

Erromatar, bizantziar, musulman goiztiar garaiko eta Erdi Aroko teila-puskak aurkitu dira han.

### Otomandar aldia 
1517an Al-Yamun Otomandar Inperioan sartu zen Palestinako gainerako lurraldeekin. 1517tik 1683ra, Turabay emirerriaren parte zen, Jezreelgo harana, Haifa, Jenin, Beit She'an harana, Nablus Sanjak eskualdearen iparraldea, Manases muinoak eta Xarongo lautadaren iparraldea barne hartzen zituena.

1596ko zentsuan, *Yamoun* bezala agertu zen. 28 etxegune zituen, guztiak musulmanak.

1799an, Pierre Jacotinek Al-Yamun *Ellamoun* izendatu zuen Egiptoko espedizioan egindako mapan.

1838an Edward Robinsonek bisitatu zuen, eta 1870ean Victor Guérinek Al-Yamunek 500 biztanle zituela idatzi zuen, eta bi auzotan banatuta zegoela, bakoitza bere xekeak aginduta.

### Palestinako Britainiar Mandatua 
1922an Britainia Handiko Mandatuko agintariek egindako zentsuaren arabera, Al-Yamunek 1.485 biztanle zituen. Guztiak musulmanak ziren, kristau ortodoxo bat izan ezik. 1931n biztanleria 1.836ra igo zen. Biztanle guztiak musulmanak ziren. 371 elkarbizitza unitate zeuden herrian.

1961ean, Al-Yamunek 4.173 biztanle zituen. 

## Demografia 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
As-Samu

**As Samu**' edo **es-Samu**' (arabieraz السموع) Hebrongo Gobernazioan (Zisjordania, Palestina) dagoen herri bat da. Hebron hiritik 12 kilometrora dago hegoaldean, eta Jerusalemetik 60 kilometrora hego-mendebaldean. 2017an 26.011 biztanle zituen.

## Historia 
### Antzinaroa 
As-Samu' tell batean eraikita dago. Tell hark Eshtemoarekin (hainbat iturri historikotan aipatutako hiri judu zahar batekin) loturak ditu. 

1971n, K. A. 8. eta 9. mendeetako bost buztin-pote aurkitu ziren As-Samu'-n, hebreera zaharrak erabiltzen zuen alfabetoarekin idatzitako inskripzioekin.

### Aro Klasikoa 
K. O. 4. mendean, Eusebio Zesareakoak Eshtemoa "herri judu handi" gisa deskribatu zuen.

## Kanpo estekak
Alexander Ribakov

**Alexander Vladimirovitx Ribakov** (; Narva, 1988ko maiatzaren 17a-), errusiar txirrindularia da. Lokomotiv eta Katusha taldeetan izan zen.

## Palmaresa 
**2008**
* 7. Lleidako Itzulian
**2009**
* Bizkaiko Birako etapa bat
* 3. Salamancako Itzulian eta etapa bat
**2011**
* 4. Nafarroako Itzulian
**2012**
* Oleg Duachenko Memoriala
* 5. Adygeya Sari Nagusian
* 5. Sochiko Sari Nagusian
* 8. Camaioreko Sari Nagusian
**2013**
* Oleg Duachenko Memoriala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Adrián Alvarado

**Adrián Alvarado** (1991ko abuztuaren 14a-), Txileko txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2011**
* 3. Nafarroako Itzulian
**2012**
* 5. Pan American Txapelketan
* 6. Nafarroako Itzulian
**2014**
* 6. San Luis Tourreko etapa batean 
**2017**
* Chiloe Itzuliko etapa bat
* 4. Txileko Txapelketan
**2019**
* 6. Txileko Txapelketan
* Chiloé Itzuliko Mendiko Sailkapena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Yelko Gómez

**Yelko Marino Gómez Valdés** (Chiriqui, 1989ko martxoaren 9a-), Panamako txirrindularia da. Caja Rural taldean izan zen lau urtez.

## Palmaresa 
**2009**
* Dorletako Ama Saria
* 2. Pentekostes Sarian
* 2. Panamako Itzulian
**2010**
* Laudio Saria
* San Bartolome Sari Nagusia
* San Pedro Saria
* 2. Altzoko Igoeran
* 3. Juan Manuel Santisteban Memorialean
* 3. Portugaleko Etorkizuneko Itzulian
**2011**
* Bidasoko Itzuliko etapa bat
* San Pedro Saria
* Avelino Camacho Memorialean
* Altzoko Igoera
* 2. Pascuas Zirkuitua
* 2. Nafarroako Itzulian
**2012**
* Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa bat
**2014**
* 20px 15px  Panamako erlojupeko txapelketa
* 7. Costa Ricako Itzulian
**2015**
* 20px 15px  Panamako erlojupeko txapelketa
**2017**
* 7. Panamako Txapelketan 
**2018**
* 2. 15px  Panamako erlojupeko txapelketan
**2019**
* 5. Panamako Txapelketan 
**2021**
* 6. Panamako Txapelketan 
**2023**
* 7. Panamako Txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Palestine: A Policy

**Palestine: A Policy** Albert Montefiore Hyamson funtzionario eta historialari britainiarrak idatzitako historia-liburu bat da. Sionismoari eta haren praktikari buruzko informazioa ematen du, XVIII. mendetik eta Palestinako Britainiar Mandatutik 1942ra arte.

## Testuingurua 
1937an Hyamsonek *The Times* egunkariko zuzendariari hainbat gutun idatzi zizkion. Garai hartan Palestina gatazka-egoeran zegoen eta Erresuma Batuak batzorde bat eratu zuen (Peel batzordea) gatazkaren arrazoiak zeintzuk ziren ikertzeko. Lehen eskutitza maiatzean idatzi zen eta Palestina zatitzea ideia txarra zela zioen. Haren ustez, zatiketak palestinar estatu ideal baten ideia (non juduak eta arabiarrak era baketsuan biziko ziratekeen) bertan behera utziko zukeen, eta elkarren artean gatazka-egoera etengabean zeuden bi herrialde sortuko ziratekeen. Hyamsonek Palestina bakar eta elkartu bat sortzea proposatu zuen: bertan, juduen eta arabiarren artean berdintasuna egotea proposatu zuen. Uztailean bigarren gutun bat idatzi zuen, Erresuma Batuko gobernuari zatiketa gerorako uztea eskatuz.

## Kanpo estekak
Peter Van Dijk

**Peter Van Dijk** (Langeraar, 1986ko martxoaren 10a-), Herbehereetako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2009**
* 2. Tour du Piémont Pyrénéen-ean
**2010**
* 2. Kantabriako Itzulian
* 4. Lazkaoko Proban
**2011**
* 2. Guerrita garaikurran
* 3. Altsasuko Sarian
* 5. Nafarroako Itzulian
* 9. Extremadurako Itzulian
**2013**
* 6. Blidako Itzulian
* 7. Aljeriako Zirkuitu Internazionalean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Peter Van Dijk - *Firstcycling.com*
Martin Iraizotz

**Martin Iraizotz Blanco** (Atarrabia, 1985eko abuztuaren 23a-) nafar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2008**
* Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Saria
* 3. Xanisteban Sarian
**2009**
* 2. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
**2010**
* Lazkaoko Proba
* 3. Euskaldun Txapelketan
* 5. Balentziaga Memorialan
**2011**
* Nafarroako errepideko txapelketa
* 2. Pentekostes Sarian
* 4. Urrakiko Igoeran
* 7. Kantabriako Itzulian
**2012**
* 8. Nafarroako Itzulian

## Taldeak
* Lizarte - (2004-2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Martin Iraizotz - *Sitiodeciclismo.net*
Steve Bekaert

**Steve Bekaert** (Kortrijk, 1990eko abenduaren 26a-), Belgikako txirrindulari ohia da. Burgos-BH taldean izan zen.

## Palmaresa 
**2010**
* 6. Aostako Haranako Giroan
**2012**
* Nafarroako Itzulia eta etapa bat
* Palentziako Itzuliko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Apuliako frankoproventzera

**Apuliako frankoproventzera** (mintzairaren hiztunentzat **Faetar** edo **Faetar-Cigliàje** eta italieraz '''''')  frankoproventzeraren  aldaera bat da, eta bi komunitate txikitan hitz egiten da: Foggia probintzian Apuliako erregioan, Italiako hegoaldean oso urruti eta isolatuta Proventzatik: Faeto eta Celle de San Vito dira herri horiek, eta badira migrari komunitateak mintzaira gorde dutenak, bereziki Kanadan,Toronton eta Brantforden.

## Jatorria 
thumb|Celle de San Vito herriko kale-errotulo elebiduna, goiko forma frankoproventzeraz da.
Frankoproventzeraren ahaidetasuna argia da, baina inguruko mintzaira italo-erromantzeekin ere antzekotasun asko ditu halaber. Faeto eta Celle di San Vito Italiako gainerako haranetatik isolatuta daude Dauniako mendiengatik, baina kontaktua egon da.

Hizkuntza komunitate honen hasiera historikoa XIII. mendean kokatzen da. Soldadu talde frantziar-proventzal bat Apuliara bidali zuten Napoliko Erresumara, non 1266ko Beneventoko guduan parte hartu zute. Guduaren ondoren, soldadu batzuk han geratu ziren eta komunitateak ezarri zituzten. Celle di San Vito mendiko monasterio gisa fundatu zen, toki isolatuan inguruko malaria agerraldi bat ebitatzeko, eta geroxeago Faeto 1268ko uztailaren 8an edo 1274ko urriaren 20an, iturri desberdinen arabera, Karlos I. Napolikoaren Anjouren dekretu baten bidez.

2000. urteaz geroztik, gutxienez bi hiztegi eta hizkuntza italieraz deskribatzen duen gramatika bat argitaratu dira. Ingelesez, frantsesez eta italieraz ere asko ikasi da, gutxiengo hizkuntza gisa, ukipenean dagoen hizkuntza gisa eta beste hizkuntza franko-proventzal batzuekin konparatzeko. 

## Hiztegi konparaketa 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Rubino, Vincenzo et al. 2007. Dizionario Italiano-Francoprovenzale (F-I) di Faeto. Sportello Linguistico Francoprovenzale. Foggia.

* Bitonti, Alessandro. 2012. Luoghe, lingue, contatto: Italiano, dialetti, e francoprovenzale in Puglia. Tesi. Università di Lecce.

## Kanpo estekak
Garriga

[thumb|300px|Garrigako paisaia [Languedocen]]
[thumb|300px|Korsikako landare paisaiak, hurbilekoa, lehen planoan, [Maki (ekosistema)|maki, atzean, urrunago garriga.]]
Botanikan, **garriga** (okzitanierazko *garriga* hitzetik alboko hizkuntzetara hedatu den hitza) eskualde mediterranearretako, klima mediterraneoko berezko landare-formazioa da, maki ekosistematik gertu. Montpellierreko Nekazaritza Eskolaren arabera, garriga kareharrizko lurretan egon ohi da, eta maki ekosistema siliziodun lurretan.  Garrigak eta makiak izen bakar batekin bil daitezke: *sastrakadia*. Gizakiaren ekintzak (gehiegizko artzaintzak eta suak) eragindako beste landare-komunitate batzuen degradazioaren ondorio dira. Habitat degradatua da, batzuetan artadiak eta erretako edo moztutako beste harizti batzuk ordezkatzen dituena.

Garaiera txikiko zuhaixkak eta batez ere sastrakadiz osatutako landaretza egoten da garrigetan. Eremu batzuk estali gabe geratzen dira. Landare espezie asko nahastuta topa daitezke: erromeroa, izpilikua, ezkaia, txilarra...

## Garrigaren zenbait espezie 
thumb|Ezkaia udaberrian.
Ekosistema hauetan ohikoak dira honako zuhaitz genero hauek: *Quercus*, *Phillyrea* edo *Juniperus* generoko espezie batzuk. Makiaren landareen artean, bestetik, hauek aipa daitezke:
* Ezkaia
* Txilar zuri (*Erica arborea*)
* Txara (*Cistus laurifolius*)
* Legeltxor (*Pistacia lentiscus*)
* Mirto (*Myrtus communis*)
* *Cistus salviifolius*
* Paperezko lorea (*Helichrysum*)
* Izpiliku min (*Lavandula stoechas*)
* Erromero (*Rosmarinus officinalis*)
* Isats arantzadun (*Calicotome spinosa*)

## Irudiak 

Irudi:Kula Kegljevica.JPG|Garriga paisaia Kroazian.
Irudi:Garigue, ta' Lippia, Ġnejna.jpg|Garriga paisaia Maltan.
Irudi:Garrigue à La Couronne (commune de Martigues, Bouches-du-Rhône, France).JPG
Irudi:Garrigue Roquefort-des-Corbières.jpg
Irudi:Enjoy nature.jpg
Irudi:Phrygana kz01.jpg

## Ikus, gainera 
* Maki
* Estepa

## Kanpo estekak
Ariel Sivori

**Ariel Alejandro Sivori** (1991ko urtarrilaren 25a-), Argentinako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2011**
* Palenciako Itzuliko etapa bat
**2012**
* 2. Lazkaoko Proban
* 2. Urrakiko Igoeran
* 4. Bidasoko Itzulian
* 5. Nafarroako Itzulian
**2013**
* 3. Trofeo San Antonio
**2014**
* 7. Argentinako Txapelketan
**2015**
* Uruguayko Itzuliko Mendiko Sailkapena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Wouter Wippert

**Wouter Wippert** (Wierden, 1990eko abuztuaren 14a-), Herbehereetako txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Republica (argipena)

**Republica** izenak hainbat artikultura garamatza.

Euskaraz, **errepublika** kontzeptua. Eta honekin lotuta:

* **Errepublika**, Platonen liburua.

Eta besterik:

* **Republica** rock talde ingelesa, 1994an sortua.
* **La Repubblica**, Italiako egunkaria
* **La República**, katalanezko aldizkaria.
Willem Wauters

**Willem Wauters** (Gante, 1989ko azaroaren 10a-), Belgikako txirrindulari ohia da. Vacansoleil taldean izan zen.

## Palmaresa 
**2009**
* 9. Gilen Tell Sari Nagusian
**2011**
* Madrilgo Erkidegoko Itzuliko etapa bat
* 2. Zottegemeko Sari Nagusian
* 8. Nafarroako Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sergei Xilov

**Sergei Xilov** (Novy, 1988ko otsailaren 6a-) errusiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2010**
* Bidasoko Itzulia eta etapa bat
**2011**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat 
**2012**
* Alentejo Itzuliko etapa bat 
**2013**
* Leongo Itzuliko etapa bat 
**2014**
* Portugalgo Itzuliko etapa bat
* 4. Friuli-Venezia-Juliako Giroan
**2015**
* Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa bat
**2016**
* 5. Udaberriko Klasikoan
**2017**
* Matteotti Saria
* Ordiziako Klasika
* 3. 15px Errusiako errepide txirrindularitzako txapelketan
**2020**
* 20px 15px Errusiako errepide txirrindularitzako txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sebastia

**Sebastia** (arabieraz: سبسطية‎‎‎, *Sabastiyah*; grekeraz: Σεβαστη, *Sevastee*; hebreeraz: סבסטי‎, *Sebasti*; latinez: *Sebaste*), Sabastia edo Sabastiya izenez ere ezaguna, Palestinako herri bat da, 2.614 biztanlekoa, Nablusko Gobernazioan kokatua, Zisjordania okupatuan, Nablusko hiritik 12 kilometro ipar-mendebaldera. 

Udal-azalera 4.810 *dunam*ekoa da (4,81 kilometro karratu), 150 *dunam*eko eremu urbanizatua. Udal lursail gehienak C Eremuan daude, Israelek zuzenean kudeatutakoak. 

Aztarnategi arkeologiko ugari daude Sebastian. Horien artean, Nabi Yahya meskita nabarmentzen da. Antzinako katedral gurutzatu baten gainean eraiki zen, eta, tradizioaren arabera, Joan Bataiatzailearen hondakinak gordetzen ditu. Sebastia UNESCOren Gizateriaren Ondare izendatzeko hautagai izan zen 2012an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mark Occhilupo

**Marco Jay Luciano "Mark" Occhilupo** (Kummell, 1966ko ekainaren 16a) australiar surflari ohia da.

Hamahiru urterekin amateur mailako surf txapelketa bat irabazi zuen eta hamazazpi urterekin World Surf League-n lehiatzen hasi zen eta berehala lehen postuetan kokatu zen. 1987an North Shore filmean parte hartu zuen.

Depresioak eta droga-abusuak jota, txapelketa utzi zuen. Urte batzuk erretiratu ondoren, 1995ean berriz lehiatu zen eta 1999an munduko txapelketa irabazi zuen.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Marie Sara

**Marie Bourseiller,** artistikoki **Marie Sara** (Boulogne-Billancourt, Frantzia, 1964ko ekainaren 27a) frantziar burtzikari ohia, enpresaburua  eta politikaria da. Lalo de María nobilleroaren ama da.

## Lan ibilbidea 
### Burtzikari 
Marie Sara Paris ondoko Boulogne-Billancourt  herrian jaio zen 1964ko ekainaren 27an, antzerki giroko familia batean, zezenen mundutik erabat kanpo.

1980an, 16 urte zituela, Nimesera joatea erabaki zuen. Han, burtziketarekin harremanetan jarri zen, eta Simón Casas ezagutu zuen, gero haren ahalduna edo ordezkari artistikoa izan zena.

1984an, burtzikari hasi zen Espainian, Castellóko Vinarozko zezen-plazan, eta, denboraldi batzuk profesionalki toreatu ondoren, Bartzelonako Monumental plazan aurkeztu zen, Enrique Ponce, Antonio Manuel Punta eta César Pérezek parte hartu zuten korrida batean.

1991ko irailaren 21ean, Nimesen, alternatiba hartu zuen Conchita Cintrón burtzikari peruarrak babestuta, Fermín Bohóquezen zezenaren belarri bat moztu zuen. Alternatiba 1994ko apirilaren 23an berretsi zuen Las Ventas-en.  

1999. urtean utzi egin zuen eta 2003. urtean itzuli zen Nimesen, non preziatua zen. 2007ko denboraldia bukatutakoan, urriaren 12an, Jaenen 43 urte zituela,zezenketa behin betiko utziko zuela iragarri zuen. Zaldi ukuilua du.

### Politikari 
Emmanuel Macron-en "*La República en Marcha*" alderdiko hautagai hautatu zuten Okzitaniako eskualdeko Garden bigarren barrutirako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.parismatch.com(http://www.parismatch.com/Culture/Cinema/Christophe-Lambert-et-Marie-Sara-une-histoire-en-images-968332)
Berta Castañé

**Berta Castañé García** (Sabadell, Bartzelona, Katalunia, 2002ko azaroaren 5a) kataluniar aktore eta modeloa da. Ezaguna egin zen *Bajo sospecha* (2015) seriean Nuria Vega Valverde pertsonaia egin zuenean, eta *El secretos de Puente Viejo* (2019-2020) seriean Carolina Solozábal pertsonaia, biak Antena 3n.

## Biografia 
Berta Castañé 2002ko azaroaren 5ean jaio zen Sabadellen (Espainia), gurasoak Nuria García eta Juan Carlos Castañé  Bi ahizpa ditu: Carla eta Mireia. Joan Castañé izeneko nebak 11 urte ditu.

## Ibilbidea 
Berta Castañé 2013an hasi zen ''Les enfants de l'eden* haurrentzako haur modelo lanetan. Ondoren, telebistan debuta egin zuen Antena 3 *Bajo sospecha* seriean paper nagusi bat interpretatuz, Nuria Vega Valverde. Neskatila baten lehengusina komunioiaren egunean desagertu zen, eta horrek serieko gertaerak sorrarazten ditu. Geroago, *La española inglesa* eta *Laia* telefilmetan parte hartu zuen. Hortensia Maeso Girls enpresaren enbaxadorea ere izan da eta, besteak beste, *The Sweet Escape* kanpainaren protagonista.

2016. urtean Ventura Pons zuzendariaren *Oh, quina Joia!* filmarekin egin zuen debuta zineman. Urte berean, *Big Band Clan* telesaileko protagonista izan zen, Televisión Españolaren Clan TV haurrentzako katean, Ana pertsonaia interprestatu zuen. 2017an Julia interpretatzen hasi zen Kataluniako *Com* *si fos ahir* telesailean, eta, ondoren, Ventura Ponsen *Miss Dalí* (2018) film batean parte hartu zuen, Salvador Dalíren historiari buruzkoa. 2019an, Netflix katean *Días de Navidad* telesailaren jatorrizko miniseriearen protagonistetako bat izan zen, Estherren pertsonaia interpretatu zuen, helduaroan Elena Anayak interpretatua.

2019an, Carolina Solozabalen rola interpretatzen hasi zen, Antena 3 kateko *El secreto de Puente Viejo* telesailean. 2020an, *La valla* seriean Sol pertsonaia interpretatu zuen. Urte berean, Girl- interpretatu zuen *Mil Batalles* film laburrean.

2022an,  *Todos mienten* telesailean Lucía pertsonaia interpretatu zuen. Urtarrilaren 28an estreinatu zen Movistar Plus+-en, eta Pau Freixasek zuzendu zuen. Urte bereko urtarrilean Feroz Sarietan parte hartu zuen *Todos mienten* zikloagatik. Halaber, 2022an, Gabi Rey Gómez-Fajardo interpretatu zuen Netflix kateko *Bienvenidos a Edén* telesailean, 2021ean jada iragarri zen bere parte-hartzea. Bestalde, 2022an, *Heridas* seriearen protagonista izan zen. 2023an, *Citas'' seriean parte hartu zuen, '*Citas, Barcelona*' izeneko hirugarren denboraldian. Urte berean, Luisa Garcés Martin izan zen La 1 kateko *La Moderna*  telenobelan.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Film laburrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jakub Kaczmarek

**Jakub Kaczmarek** (Kalisz, 1993ko irailaren 27a-), Poloniako txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2014**
* 2. Nafarroako Itzulian
* 3. Laukizko Udala Sarian
* 3. Bidasoko Itzulian
**2018**
* 2. Baltic Chai. Tourreko etapa batean 
**2020**
* Belgrado-Banja Luka
* Szeklerland Tourra eta etapa bat
**2021**
* Turul Romaniemi
**2022**
* Belgrado-Banja Luka
**2023**
* 2. Poyang Lakuko Itzulian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Coprinopsis narcotica

***Coprinopsis narcotica*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus narcoticus*, *Coprinus narcoticus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, ezkur itxurakoa, gero zabaldua, goraino ildaskatua, flokosoa, beix argi koloreko hondoaren gainean gorrixka-grisaxka koloreko pikorrekin.

**Orriak:** Gris-arrosatik beltzaxkara doan kolorekoak.

**Hanka:** 7 cm inguruko garaierakoa eta 0,4 cm inguruko diametrokoa, ardatz itxurakoa, zuri samarra eta iletsua.

**Haragia:** Asfalto usain handiarekin edo nitratozko ongarriren batenarekin.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Usain txarra du.

### Nahasketa arriskua 
Bere perfumeagatik ezinezkoa da nahastea.

## Sasoia eta lekua 
Udaren erditik udazkenaren amaieraraino. Zuhaitz hostozabalen azpian, batez ere bidexken inguruan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coprinellus angulatus

***Coprinellus angulatus*** *Psathyrellaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Coprinus boudieri*, *Coprinus sociatus var. boudieri*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Txikia, 2,5 cm arteko diametrokoa, hasieran zilindriko-eliptikoa, gero ganbila geratzen da, ertza inkurbatua eta zertxobait ildaskatua. Kapelaren azala ildaskatua, arre-laranja kolorekoa, heltzen denean grisaxka.

**Orriak:** Adnatuak, lehenik zuriak, gero grisak eta azkenik beltzaxkak. Delikueszenteak.

**Hanka:** Zilindrikoa, normalean nahiko laburra, hauskorra, zuria eta pixka bat pubeszentea.

**Haragia:** Urria, ia  haragi gabea, usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du. *Angulatus* epitetoa, hiru lobuludun eta mitra formako esporen formagatik du.

## Jangarrirasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
Nahikoa erraza da ezagutzea, karpoforoaren forma biribilagatik eta lurzoru erreetan jaiotzen delako.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udazkenean. Lur erreetan, batez ere pinudietan, taldeetan hazten da

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Australia, Brasil.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tosh Van der Sande

**Tosh Van der Sande** (Wijnegem, 1990eko azaroaren 28a-), Belgikako txirrindularia da. Jumbo-Visma taldean aritzen da.

## Palmaresa 
**2011**
* 7. Nafarroako Itzulian eta etapa bat
**2014**
* 2. Primus Classicean
**2015**
* 2. Paris-Toursen
**2016**
* Aingo Tourreko etapa bat 
* 3. Gullegem Koersen
**2017**
* 2. Valoniako Tourrean
**2019**
* 2. Valoniako Tourrean eta etapa bat 
**2021**
* 2. Primus Classicean
* 3. Brussels Cycling Classicean
* 3. Valoniako Sari Nagusian
* 5. Flandrian Zeharrean
* 10. Amstel Gold Racen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Vamos tirando

***Vamos tirando*** Platero y Tú musika taldearen hirugarren diskoa izan zen, Madrilgo Box estudioetan 1993an grabatua eta DRO ekoiztetxeak argitaratua 1993ko apirilaren 30ean. Hainbat kolaborazio dituzte, besteak beste Ángel Muñoz "El Reverendo"rena hammonda jotzen, edo Jose D.R.O.rena *Tras la barra* abesten. Disko honetan dago Fito Cabralesek euskaraz grabatu zuen lehen kanta, Hertzainaken *Rokanrol batzokian* abestiaren bertsioa, Josu Zabalarena, *Rock & Rolla batzokian* izenarekin argitaratu zena. 

## Abestien zerrenda 
## Kanpo estekak
Saunders Irla (Hegoaldeko Sandwichak)

**Saunder Irla**, Hegoaldeko Sandwich irlen erdialdean dagoen irla bat da. Bertan, 900 metro inguruko sumendi bat dago. Irlan ez da inor bizi eta ez da inoiz bizi izan.

## Deskribapena 
40 km karratuko irla da. 9 km luzeera eta 5 km zabalera daukana. Erdialdean, 990 metro inguruko garaiera duen Michael estratosumendia dago. Azken 200 urteetan, zenbait erupzio ikusi dira. Azkenengoa, 2005ean gertatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1,2-Butadieno

**1,2-Butadienoa** konposatu organikoa da CH2=C=CHCH3 formula duena. Gas kolorge eta sukoia da. Ordezkatutako alenoen sinpleena da

Bere isomeroa, 1,3-butadienoa, monomero gisa baliatzen da kautxu sintetikoen produkzioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basilicatako galo-italikoa

**Basilicatako mintzaora galo-italikoak** (italieraz : *gallo-italico di Basilicata*) Basilicata eskualdean, Italia hegoaldeko Potenza probintzian eta Campaniako ondoko Salerno probintzian hitz egiten diren dialektoak dira, hizkuntza galo-italikoen taldeko, eta ez inguratzen dituzten Lukaniako dialekto italo-erromantzeen parte, nahiz eta haien eragin handia izan duten, oro har, napolinatera deitu daitekeen mintzairak eragin du haiengan.
ezkerrera|thumb|Basilicataren kokapena Italian.
Hizkuntza-komunitate  bat Policastroko golkoko inguruko muinoetan dago ( Trecchina, Rivello, Nemoli, Salerno probintziako Tortorella eta Casaletto Spartano). Bigarrena uren banalerroan dago, Napoli - Salerno - Taranto ardatzean ( Picerno, Tito, Pignola, Vaglio eta Potenzan eta aztarnak daude Ruoti, Bella, Avigliano, Cancellara eta Trivigno aztarnak herrietan. Gerhard Rohlfs filologoa izan zen 1931n identifikatu zuena mintzaira hauen berezitasuna.

Galo-italiko dialekto hauek Piemonteko soldadu eta kolonoen etorrerarekin batera sartu ziren Basilicatara 11. mendean, batez ere Montferrat eskualdetik. Hego Italia normandiarren konkistak hartzean gertatu zen, Roger I.a Siziliakoaren aginte garaian: Normandiako Hauteville familiako mertzenarioekin etorritako komunitateen ondorengoak dira hiztunak.

## Kanpo estekak
María Adela Caría

**María Adela Caría** (1912ko otsailaren 12a &ndash; 1987 ) argentinar bakteriologoa izan zen, Natur Zientzien Museo Argentinarreko mikrobiologiako burua eta CONICETeko ikertzailea. Argentinar Lurralde Antartikoko lehen landa-lanean parte hartu zuten "Lau de Melchior" izeneko zientzialari-taldeko kidea izan zen. Antartikako lanak zirela eta, kabo batek bere izena du: Caría lurmuturra.

## Ibilbide profesionala 
[ezkerrera|thumb|«Las cuatro de Melchior»: [Irene Bernasconi, María Adela Caría, Elena Martínez Fontes eta Carmen Pujals.|212x212px]]
[thumb|[María Adela Caría|María Adela Caríak Antartida Argentinarako bidaiaren ibilbidea, 1968.|411x411px]]

1968ko azaroan, Caríak Antartikako espedizioan parte hartu zuen Elena Martínez Fontes, Irene Bernasconi eta Carmen Pujalsekin batera. ARA Bahía Aguirren ontziratu eta Melchior basera joan ziren. Han, udan, Antartikako aleak biltzen aritu ziren. Espedizioan zehar Antartikako mila kilometroko potoan ibili ziren eta laginak hartzeko lehorreratzeak lortu zituzten. Bere ikerketek itsas algak, belaki silizeoak, izarrak, itsas trikuak eta beste ornogabe batzuk ezagutzeko eta ingurumen-mikrobiologia ulertzeko balio izan zuten.
* Lankideekin batera, hil ondoko bereizketa ugari jaso zituen. 2018an, Antartidak lau zientzialari argentinarrei landa-lana egin zuteneko 50. urteurrena ospatzean, Argentinako Kantzelaritzak, Argentinako Antartikako Institutuak eta Antartikoko Zuzendaritza Nazionalak proposatuta, zientzialariak lau toponimo antartikorekin omendu ziren, Hidrografia Navalen Zerbitzuak onartutakoak: Bernasconi badia, Caría lurmuturra, Fontes lurmuturra eta Pujals badia. Urte horretan bertan, Correo Argentinarrak lau zientzialarien argazkia zuen estanpazio oroigarria atera zuen.
* 2022ko otsailaren 11n, Emakumearen eta Neskatoaren Nazioarteko Egunean, Alberto Fernández presidentea izan zen Etxe Arrosako Zientzialarien Aretoa (Argentinako Errepublikako botere exekutiboaren egoitza) Argentinako Zientzia Aretoaren izena hartu zuen ekitaldiaren buru, eta "Melchiorreko laurak" emakume omenduen artean egon ziren. Aretoko irudi-galerian Irene Bernasconiren argazki bat gehitu zen, Argentinako beste 10 zientzia-emakumeren argazkiekin batera: Elisa Bachofen, Eugenia Sacerdote de Lustig, Rebeca Guber, Sara Rietti, Elvira López, Telma Reca, Hetty Ladis Regina Bertoldi de Pomar, Irene Bernasconi, Elena Martínez Fontes, eta Carmen Pujals.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adiponitrilo

**Adiponitriloa** konposatu organikoa da (CH2)4(CN)2 formula duena eta dinitriloen familiakoa. Likido kolorge eta piskatsua da. Nylon 66-aren sintesian prekurtsore inportantea da.

Konposatu toxikoa da arnastuta zein irentsita eta arazok sortzen ditu arnas- eta digestio-aparatuetan. Errentzean, azido zianhidrikoa sor dezake, espazio itxietan bereziki.

## Sintesia 
Adiponitriloa egun butadienoaren hidrozianizioz lortzen da nikela katalizatzaie gisa baliaturik.

CH2=CHCH=CH2 + 2HCN -> NC(CH2)4CN

## Erabilera 
Produzitzen den ia adiponitrilo guztia hidrogenatu egiten da 1,6-hexanodiamina lortzeko zeina nylon 66a sintetizatzeko usatzen den.

NC(CH2)4CN + 4 H2->2N(CH2)6NH2

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marquise-Thérèse de Gorla

**Marquise-Thérèse de Gorla**, aktore gisa **Mademoiselle Du Parc** izenarekin ezaguna (1633 – Paris, 1668ko abenduaren 11) frantziar aktore eta dantzaria izan zen. Molière-ren konpainiako izarretako bat izan zen eta sona handiko pertsona izan zen.

## Biografia 
Giacomo Gorla-ren alaba zen Lyon-en “zuzendari” zena 1635an. 

Dantzari eta aktore lana egin zuen aktore talde bidaiari batean, Lyonen Molièreren konpainiako kide bihurtu aurretik. 

1653ko otsailak 23an kide zuen zuen René Berthelot, ezinenez *Du Parc* edo *Gros-René* (‘René lodia’) aktorearekin ezkondu zen (zerbitzari paperak egiten zituena) eta antzerkirako “*Mademoiselle Du Parc*” ezizena hartu zuen. 

Miresle asko izan zituen -ek, besteak beste, Pierre Corneille-k poemak idatzi zituen eta, antza, bai bera bai bere anaia Thomas Corneille berarekin liluratuta zeuden.

Molière-ren taldearekin Parisera iristean, Marquise Du Parc-ek errege frantsesaren aurrean antzeztu zuen 1658ko urriaren 24an Louvren (Hippolytus paperean) eta publikoaren aurrean Petit Bourbon-en.

1659–1660 sasoian, Du Parc bikotea Marais antzokian aritu zen lanean. 1660ko pazkoa aldera itzuli ziren Molièreren konpainiara, non Marquise Du Parc zen antzezle eta dantzari izarra, paper garrantzitsuenak antzeztuz.

Une batetik aurrera, Molière-ren taldea utzi eta “Hôtel de Bourgogne” antzokira joan zen lanera Jean Racine idazlearekin. Racine eta Molière-ren arteko eztabaida baten ondorioa izan zen. 

Racine-k espreski berarentzat idatzi zuen *Andromaque* laneko paper nagusia. 

### Heriotza 
Bere ospe handienaren garaian hil zen. Pozoindua izan zela susmatu izan den arren, seguruena, abortoa izan zen (berezkoa edo gaizki egindakoa). 

Pozoien afera gertatu zenean, La Voisinek Racine salatu zuen, Marquise de Gorla pozoindu izanaz, baina ez zen ikertu.

## Liburu eta zineman 
*Marquise* (1997) frantses filma berari buruz da.

Sandra Gulland-en "The Shadow Queen" lanean agertzen da pertsonaia gisa.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Gaizka Argente

**Gaizka Argente Murillo** (Eibar, Gipuzkoa, 2001eko abenduaren 21a) Euskal Herritar futbolaria da.

## Biografia 
Erdiko atzelari moduan aritzen da. Eibarren harrobian hazia, 2020an Alavesen harrobira batu zen. 2021eko udan Barakaldok fitxatu zuen. 2025eko udan SD Logroñésetik Euskal Herrira bueltatu zen Sestao Riverren jokatzeko Bigarren Federazioan. 

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30 eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Walden aintzira

**Walden aintzia**, , AEBetako Concord udalerrian dagoen aintzira bat da, Massachusetts estatuan. 

25 hektareako azalera du eta Walden Aintzira Estatu Erreserban dago.

Ospea badu, Henry David Thoreau (1817–1862) naturazalea bertako etxola batean bi urtez bakarrik bizi ta bizipen horretan oinarrituz 1852an *Walden* saiakera idatzi zuelako da.
Jon Larrauri

**Jon Larrauri San Millán** (Bermeo, Bizkaia, 2001eko abuztuaren 28a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Eskuin atzelari gisa jokatzen du. Bere jaioterriko Bermeo Kluban hasi zen futbolean, 2013an Athleticen harrobira batu baino lehen. Hiru denborladi eta gero Danok Batera joan zen, eta bertan denboraldi bakarra jokatu eta gero Alavesek fitxatu zuen. Gernika Kluban lau denboarldi jokatu ondoren, kataluniara joan zen Terrassan jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Vegemite

**Vegemite**, kolore marroi ilun eta zapore gazidun pasta bat da, legami estraktuz egina. Nagusiki sandwich eta ogi txigortuan zabalduta jaten da.

Australia eta Zeelanda Berrian asko jana eta sona handia duen jakia da, Australian ikur nazional maila ere bereganatu du.

1923an Cyril P. Callister medikuak asmatu zuen.
Ahate herren

[eskuinera|thumb|259x259px|Clifford K. Berrymanen karikatura honetan irudikatutako ahate herrenak [Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata|AEBtako Alderdi Demokratako garaituak dira, eta Etxe Zurira joan dira, Woodrow Wilson presidentearen izendapen politikoak lortzeko asmoz.]]**Ahate herrena** politikan erabiltzen den esapide edo egoera bat da, non politikaria ardura postu batean izan arren, hautetsiaren denborak amaiera-data zehaztuta duen. Ohikoa da haren ondorengoa zehaztuta dagoen kasuetan gertatzea.

Sarritan, kargua uzten duen politikariak eragin txikiagoa izaten du beste politikariekin, karguan denbora gutxi ematen baitu. Ahate herren batek, aldiz, botere estandarrean dagoen jendeak ez duen erabakiak hartzeko askatasuna du, ondorioen beldur handirik gabe, Ohikoa da errepikatuko ez duela dakien politikariak azken orduan indultuak edo bestelako ekintza ez populistak egitea. 

## Deskribapena 
Baldintza hori arrazoi hauengatik gerta daiteke:

* Hautetsi izateko proposamena galdu izana.
* Indarrean dagoen ziklo politikoa bukatutakoan hurrengora ez aurkezteko erabakia hartuta edota publiko eginda izatea.
* Legezko muga bat edo alderdiaren barne arautegiak hautesiari kargura berriro aurkeztea galarazten diona.
* Betetzen zuen alderdiko kargua kentzea, baina kargu instituzionalari eustea. Kasu horretan funtzionarioak jarraitu egin dezake agintaldia amaitu arte.

## Terminoaren jatorria 
*Ahate herrena* esaldia XVIII. mendean sortu zen Londresko Burtsan, zorrak bete ez zituen burtsako artekari bat izendatzeko.

Idatzizko terminoaren lehen aipamen ezaguna Horace Walpolek egin zuen, 1761ean Sir Horace Manni bidalitako gutun batean: "*Badakizu zer diren zezen bat, hartz bat eta ahate herren bat?*"

Adiera literalean, bere taldean mantendu ezin den ahatea da, harraparientzat zuri bihurtuz.

Terminoa XIX. mendean transferitu zitzaien politikariei. Ezagutzen den lehen erabilera AEBtako Kongresuko erregistroan ageri da,, 1863ko urtarrilaren 14an: "Inola ere ez... objektiboki objektibagarria izan daiteke, 'ahate herrenak' edo politiko deskonposatuak jasotzea leporatzen baitzaio".
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mikel Artzalluz

**Mikel Artzalluz Errasti** (Azkoitia, Gipuzkoa, 1995eko urtarrilaren 10a) gipuzkoar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritzen da. Futbolean bere herriko Anaitasunan hasi zen futbolean. Gernikan bi denboraldi jarraian taldeko goleatzaile nagusia izanda, 2025eko udan Amorebietara joan zen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko maiatzaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Eneritz Aranburu

**Eneritz Aranburu Arrieta (**Mallabia, Bizkaia, 1980ko uztailaren 11) abeslaria eta panderojolea da, Euskal Herriko eta Bizkaiko Trikitilari Gazteen lehiaketako txapeldun izandakoa.

## Biografia 
Mallabiko Arandoño auzoko Bengo baserrian jaioa, herriko  Learreta-Markina eskolan egin zituen bere lehen ikasketak.

* 2017an, Jesus Guridiren *El Caserío* zartzuelaren antzezpenean hartu zuen parte Bilboko Orkestrak Euskaldunan eskainitako emanaldian, Igone Amesti ere tarteko.

* 2023an, Mallabiko eskolaren 50 urteurrenaren harira sortutako abesti eta bideoklipean, abeslaria izan zen bera, ikasle, ikasle-ohi, guraso eta Arrikitauko kide batzuen koro eta laguntza musikalarekin

Mallabiko eta Ermuko *Drogetenitturri* aldizkariko kolaboratzaile izan zen ia 10 urtez, bere herriko historia eta istorioak batuta. AEKren Berbalagun egitasmoaren *Mallabitarrok Egina* ekimeneko antolatzaileetako bat da, hizlari lanetan ere jardundakoa ekintzetakoren batzuetan.

Lanbidez Ingurugiro Kimikan eta Ingurugiro Osasun alorreko teknikaria da. 

## Sariak 
* 1995ko irailaren 10ean Donostian ospatutako Euskal Herriko Trikitilari Gazteen XIII. Lehiaketan txapeldun,15 urte zituela eta Oihane Valenciano soinulariarekin batera

* 1996ko Bizkaiko Trikitilari Gazteen IV. Lehiaketan txapeldun Oihane Valenciano bikote zuela eta 16n urte egin berri-berritan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jenny Morris

**Jane Alice (Jenny) Morris** (1861eko urtarrilaren 17a – 1935eko uztailaren 11) brodatzaile ingelesa izan zen. 

## Bizitza 
Jenny Morris 1861ko urtarrilak 17an jaio zen Red House, Bexleyheath herriko Red House etxean jaio zen. 

William Morris eta Jane Morrisen alaba nagusia zen eta May Morrisen ahizpa hurrengo urtean jaio zen.

[thumb|*Jenny Morris*, [Dante Gabriel Rossetti, 1871.]]

Jenny Morris eta bere ahizpa etxean heziak izan ziren eta, epe motz batez, Notting Hill High School bigarren hezkuntzako eskolara joan ziren. 

Oso azkarra zen eta Cambridge-eko tokian tokiko azterketak gainditu zituen, Oxford edo Cabridgeko emakumeentzako *college* batera joan ahal izateko. Hala eta guztiz ere, 1867an epilepsia agertu zitzaion eta hasieran oso arina zen arren, urteek aurrera egin ahala, gero eta gogorragoak bihurtu ziren gaixotasunaren erasoaldiak.

Gurasoak bizirik izan zituen artean, Londresen bizi izan zen bere etxean edo kostaldean, zaindari batez lagunduta. Amaren heriotzaren ostean, bere ahizpa May Morris arduratu zen haren zaintzaz.

Brodatzaile oso trebea izan zen Jenny Morris, bere ahizpa eta ama bezala.

Bere lana Londresko *William Morris Gallery* galerian dago gordeta. Lan horiek bere trebetasun handia erakusten duten arren, familiarentzat egindako piezak ziren bakarrik. 

British Library liburutegian daude gordeta Jenny Morris eta Sydney Cockerell bere aitaren legelariaren arteko gutunak (1897-1919).

Over Stowey-n (Somerset) hil zen 1935eko uztailaren 11n, 74 urterekin, diabetesaren konplikazioen eraginez.

## Galeria 

Jane and Jenny Morris circa 1864 by H. Smith.jpg|Jane eta Jenny Morris, 1864 inguruan, H. Smith-en argazkia.

Frederick Hollyer Morris and Burne-Jones Families 1874.jpg|Morris eta Burne-Jones familiak, Jenny atzean eskuinean eserita, Frederick Hollyer-ren argazkiak, 1874.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Jenny Morrisen argazkiak, The National Portrait Gallery, Londres.
* Jenny Morris William Morris Gallery.
* Jenny Morris, National Trust
Coprinus sterquilinus

***Coprinus sterquilinus*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus oblectus*, *Coprinus oblectus*, *Onchopus sterquilinus*, *Coprinus grandisporus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko garaierakoa, zilindriko-oboidetik kanpai itxurakora, hedatua 7cm arteko diametrokoa, ertza delikueszentea. Kapelaren azala zuria, tomentuduna, pubeszentea eta flokonosoa, apur bat ezkatatsua, disko leuna du eta horixka.

**Orriak:** Libreak, hasieran zurixkak, baina arrosa kolorekoak bihurtzen direnak eta azkenik beltzaxkak, delikueszenteak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 5 eta 10 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 0,8 cm bitarteko diametrokoa, zuntz-duna, barnehutsa, zuria, oinarrian erraboilarekin. Eraztun zuri mugikorra oinarritik gertu.

**Haragia:** Urria. Usain eta zapore nabarmenik gabea.

**Etimologia:** *Coprinus* hitza grezieratik dator, "coprinus" hitzetik, eta simaurrari dagokiona, simaurretan hazten dena, esan nahi du. *Sterquilinus* epitetoa berriz latinetik dator, simaurtegi, esan nahi duen, "sterquilinum" hitzetik. Bere habitatagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Coprinus comatus* delakoaren miniatura bat da, txikiagoa eta habitat koprofiloa du. Taldeetan hazten da.

## Sasoia eta lekua 
Simaurretan hazten da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Taiwan, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Kenya.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agaricus cupreobrunneus

***Agaricus cupreobrunneus*** *Agaricaceae* familiako perretxiko espezie bat da. Hornigai gisa edo haragi gorriekin. Prestatzean galdu egiten du usain desatsegina, eta usain fungikoa areagotu egiten zaio. *Agaricus campestris* espezieak baino kalitate apaltxoagoa du.

Sinonimoak: *Psalliota campestris var. cupreobrunnea*, *Agaricus campestris var.* *cupreobrunneus*, *Psalliota cupreobrunnea*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 10 cm arteko diametrokoa, hemisferikoa edo ganbiletik laura. Ertza inkurbatua, soberakinekin. Kapelaren azala arre-grisaxka kolorekoa, zuntzez eta ezkata erradialkiz apaindua.

**Orriak**: Arrosa koloretik arre ilunera doan kolorekoak heltzean.

**Hanka:** Zilindrikoa, solidoa, zuritik grisera doan kolorekoa. Eraztun sinplea, mintzezkoa eta hauskorra.

**Haragia:** Urria, zuria arrosa kolorera biratzen. Usain eta zapore desatseginak ditu.

**Etimologia:** A*garicus* terminoa grekotik dator, perretxikoa esan nahi duen "agarikón" hitzetik.

## Jangarrirasuna 
Kalitate ertaineko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Kapela fibrilosoa edo ezkatatsua duten beste *Agaricus* batzuekin nahas daiteke, hala nola *Agaricus campestris* delakoarekin.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean. Larreetan. Belar estaldura ona duren eremu garbietan. Haran zabaletan eta belarjaleek bazkatzen duten mendietan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak