Antzerki sozial

**Antzerki soziala** edo **gizarte aldaketarako antzerkia** arte‑praktika bat da, antzerkia tresna gisa erabiltzen duena gizarte‑egoerak azaleratzeko, kontzientzia sortzeko eta komunitatean aldaketa eragiteko. Ez da soilik antzezpen bat: parte-hartzaileek esperimentatu, hausnartu eta erabakiak probatzeko espazio segurua da.

Antzerki soziala antzerki‑tekniken multzo bat da, non publikoa eta aktoreak protagonismo partekatua duten, eta helburua ez den “ikusgarri artistikoa”, baizik eta:

* gizarte‑arazoak identifikatzea,
* gatazkak modu sortzailean aztertzea,
* aldaketa pertsonal zein kolektiboak eragitea.

Antzerkia erabiltzen da tresna pedagogiko, terapeutiko eta komunitario gisa.

### Ezaugarri nagusiak 
* Parte-hartzea: ikusleak ez dira pasiboak; sarritan “ikusle‑aktoreak” (*spect‑actors*) bihurtzen dira.
* Arazo sozialetan fokua: diskriminazioa, indarkeria, genero‑rolak, migrazioa, hezkuntza, pobrezia…
* Hausnarketa eta eztabaida: antzezpenaren ondoren, taldeak ikusten eta bizitzen dituen egoerei buruz hitz egiten du.
* Saiakera soziala: egoerak berriz antzezten dira, beste jokabide edo konponbide batzuk probatzeko.
* Helburu eraldatzailea: ez entretenitzea soilik, baizik eta kontzientzia piztea eta ekintza bultzatzea.

### Jatorria 
*Antzerki sozial* kontzeptu modernoa lotuta dago batez ere:

* Augusto Boal eta *zapalduaren antzerkia* mugimenduarekin (Brasil, 1970 hamarkada).
* Boalek antzerkia erabili zuen komunitateen ahalduntzerako, demokraziarako eta justizia sozialerako.

### Metodo eta formatu ohikoak 
* Antzerki foroa: egoera injustu bat antzezten da; ikusleek esku hartzen dute konponbideak proposatuz eta antzeztuz.
* Antzerki irudikatua: gorputz‑irudien bidez egoerak edo emozioak azaleratzen dira.
* Antzerki legala: gatazka juridiko edo administratiboak antzerkiaren bidez azaldu eta eztabaidatzen dira.
* Gazte antzerkia / eskola-lantegiak: ikasleekin gatazkak, harremanak edo balioak lantzeko.

### Zertarako erabiltzen da? 
* Hezkuntzan, gatazken kudeaketa eta enpatia lantzeko.
* Gizarte‑zerbitzuetan, ahalduntzerako eta autoestimurako.
* Komunitate-proiektuetan, kohesioa eta parte-hartzea sustatzeko.
* Sentsibilizazio-kanpainetan (indarkeria matxista, bizi‑baldintzak, migrazioa…).

### Oinarrizko lan teorikoak 
# Boal, Augusto (1979). *Teatro do Oprimido e outras poéticas políticas*. Rio de Janeiro: Civilização Brasileira.  
# Boal, Augusto (1992). *Games for Actors and Non‑Actors*. London/New York: Routledge.  
# Boal, Augusto (1998). *Legislative Theatre: Using Performance to Make Politics.* London: Routledge.  
# Freire, Paulo (1970). *Pedagogia do Oprimido.* Rio de Janeiro: Paz e Terra.

### Antzerki sozialaren inguruko ikerketa eta ikuspegi akademikoak 
* Cohen‑Cruz, Jan (2005). *Local Acts: Community-Based Performance in the United States*. Rutgers University Press.  
* Prentki, Tim & Preston, Sheila (eds.) (2009). *The Applied Theatre Reader.* London/New York: Routledge.  
* Nicholson, Helen (2005). *Applied Drama: The Gift of Theatre*. London: Palgrave Macmillan.  
* Thompson, James (2003). *Applied Theatre: Bewilderment and Beyond*. Bern: Peter Lang.  
* Babbage, Frances (2018). *Augusto Boal.* London/New York: Routledge.  
* Kershaw, Baz & Nicholson, Helen (eds.) (2011). *Research Methods in Theatre and Performance*. Edinburgh University Press.

### Antzerki foroa eta antzerki parte-hartzailea 
* Boal, Augusto (2005). *Theatre of the Oppressed.* London: Pluto Press.  
* Rohd, Michael (1998). *Theatre for Community, Conflict and Dialogue.* Portsmouth: Heinemann.