open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Severo Eizaguirre

**Severo Eizaguirre** (1901-1973) Argentinako militar bat izan zen, eta paper garrantzitsua izan zuen 43ko Iraultzan (1943-1946). Teniente koronel gradua izanik, Ofizial Batuen Taldeko (GOU) sortzaile eta liderretako bat izan zen.

## Biografia 
1943an, Ofizial Batuen Taldearen (GOU) sortzaileetako bat izan zen. 1943ko ekainaren 4an Ramón Castillo presidentea boteretik kendu eta 43ko Iraultza eragin zuen estatu-kolpean parte hartu zuen. Buenos Airesko Bigarren Infanteria Erregimentuko buru izendatu zuten orduan.

Eizagirrek, Leon Bengoa GOUko kide nagusiak bezala, Argentinako gobernuak 1944an egin zuen Ardatzarekiko harreman diplomatikoen hausturaren aurkako jarrera adierazi zuen. Era berean, Peronek sindikatuekin zuen harreman gero eta handiagoak atsekabetu zuen talde militarreko kide izan zen, eta gobernutik kanpo uzteko lan egin zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ferrero, Roberto A. (1976). Del fraude a la soberanía popular. Buenos Aires: La Bastilla. 
* Potash, Robert A. (1981). El ejército y la política en la Argentina; 1928-1945. Buenos Aires:Sudamericana. 
* Troncoso, Oscar A. (1976). «La revolución del 4 de junio de 1943». Historia integral argentina; El peronismo en el poder. Buenos Aires: Centro Editor de América Latina. 

## Kanpo estekak
Josefina Romo Arregui

**Josefina Romo Arregui** (Madril, 1909 - Ibidem, 1979) XX. mendeko madrildar poeta, irakaslea, ikertzailea eta literatur kritikaria izan zen. Unibertsitatean, Alfonsa de la Torreren lagun egin zen, eta haren *Égloga* liburua argitaratu zuen 1943an.

Madrilgo Unibertsitate Zentraleko Filosofia eta Letren Fakultatean lizentziatu eta doktoratu zen Sari Bereziarekin, *Nuñez de Arce* tesiarekin. 

### Lan ibilbidea 
1947an, Espainiako Hizkuntza eta Literaturako eta Hispanoamerikako Literaturako katedradun laguntzailea izan zen Madrilgo Unibertsitatean, eta Literatura Unibertsaleko ikastaroaren arduraduna. Besteak beste, Xesús Alonso Montero, Carlos Bousoño, Alfonso Sastre, Alfonso Paso, Lázaro Carreter eta Concha Zardoya izan zituen ikasle. Arratsaldez Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Gorenean lan egin zuen bekadun gisa.

*Alma* aldizkaria sortu zuen, Miguel Angel de Argumentosarekin batera, eta *Cuadernos Literarios* (1942-1952) argitaratu zuen. Carmen Condek sortutako poesia bildumaren arduraduna izan zen. 1948an, Lara Antzokian, beste poeta batzuekin batera (Josefina de la Torre, Alfonsa de la Torre eta Dolores Catarineu, besteak beste) egindako "*Alforjas para la poesía española*" saioetan errezitatu zituen olerkiak.

1958an New Yorkera emigratu zuen Diana Ramírez de Arellanok bultzatuta, bere ikasle izandakoak. Horrez gain, Hispanic Societyko Lope de Vegari buruzko Ikerketa Zentroko kidea izan zen; Interamericana Aldizkariko kontseilaria; Puerto Ricoko Idazleen Elkarteko literatur aholkularia eta New Yorkeko Ateneo Portorricotarraren ohorezko presidentea. Handik urtebetera hil zen. Gorpua Villanueva del Pardillo hilerrian dago. Carmen Conderen 1954ko *Poesía femenina española viviente* antologian agertzen da.

### Poema-bildumak 
* 1932 *La peregrinación inmóvil*
* 1950 *Cántico de María Sola*, 1946-1948
* 1955 *Isla sin tierra: poema*
* 1964 *Elegías desde la orilla del triunfo*
* 1968 *Poemas de América*
* 1968 *Auto Antología*

### Ikerketa lanak 
* 1944 *Cuentistas españoles de hoy*
* 1946 *Vida, poesía y estilo de D.* *Gaspar Núñez de Arce*
* 1979  *Poetas románticos desconocidos: Concepción de Estevarena, 1854-1876*

## Aintzatespenak 
* Madrilgo Arrieta kaleko 14. zenbakian Puerto Ricoko Etxeak bere heriotzaren bigarren urteurrenean jarritako plaka bat dago. Etxe horretan bizi izan zen New Yorkera joan aurretik.
* Urte berean, Alba argitaletxeak eta Torremozas argitaletxeak Josefina Romo Arreguiren lanen zati bat argitaratu zuten.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jiménez Faro, Luzmaría. *Poetisas españolas. Antología general*, tomo II: De 1901 a 1939. Torremozas, Madril, 1996.  
* Pepa Merlo, ed, (2010) *Peces en la tierra*. Fundación José Manuel Lara.  
* *Antología de poetas españolas.* Bilduma: Alba Poesía. Bartzelona (2018) 
* Carmen Conde, Amanda Junquera, Josefina Romo Arregui y Alfonsa de la Torre. *Epistolario (1944-1986)*. Ed. Fran Garcerá y Cari Fernández. Torremozas, Madril, 2022.  

## Kanpo estekak 
* JOSEFINA ROMO ARREGUI. *D bizitza, poesia eta estiloa. Gaspar Nuñez de Arce.* Madril. 1946. BFS. XXXIV. eranskina
* Poema bat Última cogida
Diana Ramírez de Arellano

**Diana Ramírez de Arellano Rechani** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1919ko ekainaren 3a – 1997ko apirilaren 30a) estatubatuar idazlea, poeta, saiakeragilea eta literatura eta hizkuntza espainiarreko irakaslea.

## Bizitza 
Diana Ramírez de Arellano 1919an New Yorken jaioa izan arren, Puerto Ricoko goi-gizarteko Enrique Ramírez de Arellano Brau eta Teresa Rechani senar-emazte puertorricarraren alaba zen. Aitaren aldeko aitona, Salvador Brau, Puerto Ricoko lehen historialarietako bat izan zen. Bigarren zatia *Los Ramírez de Arellano de Lope de Vega* (1954) izenburuarekin argitaratu zuen.

### Lan ibilbidea 
Ameriketako Estatu Batuetara itzuli ostean, Douglass Ikastetxean lan egin zuen berriro, eta, gero, New Yorkeko City Collegen, erretiroa hartu zuen arte.

Bere bizitzan zehar, Ramirez de Arellanok bizitza kultural aktiboa izan zuen New Yorkeko Puertorricar Ateneoa sortuz, 1963an, eta bertako lehen presidentea izan zen. Hainbat literatur erakundeetako kidea izan zen, hala nola, Sigma Delta Pi, Modern Language Association eta American Association of Teachers of Spanish and Portuguese. 1983ko abenduaren 31n kide emeritu izendatu zuen.

New Yorken hil zen, 1997ko apirilaren 30ean. 

## Lanak 
Gaztetatik izan zuen poesiarekiko interesa, eta 1947tik aurrera argitaratu zituen *Yo soy Ariel*, *Albatros* sobre el alma (1955), *Ángeles de ceniza* (1958), *Un vuelo casi humano* (1960), *Privilegio* (1965), *Del señalado oficio de la muerte* (1974), *Árbol en vísperas* (1987) eta *Adelfazar* (1995).

Era berean, literatura-kritikako saiakeragilea izan zen, besteak beste, *Caminos de la creación poética en* *Pedro Salinas* (1956), *Poesía contemporánea en lengua española* (1961) eta *El himno deseado* (1979) testuekin, Concepción de Estevarena sevillarraren "*Enigma*" poemari buruz, Josefina Romo Arregui maistrak olerkari erromantikoaren antologia baten edizioan argitaratzeko.

Horrez gain, Latinoamerikako, Espainiako eta Puerto Ricoko (*El Mundo* eta *Alma Latina*) hainbat literatur argitalpenen kolaboratzailea izan zen.

## Aintzatespenak 
Lortutako sarien artean: 

* 1958an Puerto Ricoko Ateneoko Urrezko domina
* 1959an New Yorkeko Hispaniar Kultur Elkartearen aitorpena (
* 1964an Hezkuntza Ministerioaren Zilarrezko domina Puerto Ricoko Poesiarengatik
* 1967an Urrezko domina eta Ekuadorreko Diploma
* 1967an New Yorkeko Puerto York Ateneoko Ohorezko Domina  1979an New New York York Ohorezko Ohorezko Ateneo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Diana Ramirez de Arellano – Puerto Ricoko Ikasketen Artxiboa
* Diana Ramirez de Arellanoren bilduma 2000. urtetik, bere paper pertsonalak (korrespondentzia, idatziak, argazkiak, etab.) New Yorkeko Puerto Ricoko Diasporaren Artxiboan gordetzen dira, Hunter Collegeko Puertorricar Ikasketa Zentroan (New York Hiriko Unibertsitatea).
Larrugintza

thumb|270x270px|Kanadako larru-merkataria XIX. mendearen amaieran.
**Larrugintza** da larru finak prestatzeko ofizioa, jantziak, osagarriak eta abar egiteko. Luzamenduz, animalia-larrua erabiliz jantziak egiten dituen industriari edo larruzko gaiak saltzen dituen dendari ere esaten zaio larrugintza. Ezagutzen den teknologiarik zaharrenetako bat da, historiaurreraino atzera egin behar da, eta, ziurrenik, jantziak egiteko modurik zaharrena.

Larrua, bereziki behi-aziendatik lortutakoa, janzkeran artikulu estandarra da gaur egun, baina larruzko jantzien ospeak murrizketa handia izan du azken urteotan, animalia gutxi batzuen espezie batzuk babesteko kontzientziazioa dela eta, bai CITES bezalako akordio eta ahaleginen aldetik, bai mugimendu eta gobernuz kanpoko erakundeen aldetik. Jantziak egiteko, erabiltzeko eta mantentzeko zainketa bereziak behar direnez, tradizioz luxuzko artikulutzat hartu izan da; jantzi batzuk, erbinude zuriz egindakoak kasu, sinbolikoak izan dira zenbait kulturatan, erregeetako janzkerari dagokionez.
Thaleropis

***Thaleropis***  Nymphalidae familiaren lepidoptera generoa da.

## Ezaugarriak 
Asia ekialdean du bere jatorria. Generoak espezie bakarra du, *Thaleropis ionia* (Fischer von Waldheim & Eversmann 1851).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Herona

***Herona***  Nymphalidae familiaren lepidoptera generoa da. Asia ekialdean du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Herona marathus*, Pasha
* *Herona sumatrana*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Timelaea

***Timelaea***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia ekialdean du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Timelaea maculata*
* *Timelaea albescens*
* *Timelaea aformis*
* *Timelaea radiata*
* *Timelaea nana*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chitoria

***Chitoria***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia ekialdean du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Chitoria chrysolora* 
* *Chitoria cooperi*
* *Chitoria fasciola*
* *Chitoria sordida*
* *Chitoria subcaerulea*
* *Chitoria ulupi*
* *Chitoria vietnamica*

## Bibliografia 
* Lang, S.-Y. ; D.-Y. Xue & T.-W. Cao, 2009: "A new species of Chitoria Moore, 1896 from Central China (Lepidoptera: Nymphalidae)". *Atalanta* 40 (3-4): 487-491.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sephisa

***Sephisa***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia ekialdean du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Sephisa chandra*
* *Sephisa daimio*
* *Sephisa dichroa*
* *Sephisa princeps*

## Bibliografia 
* Miyata, T. & H. Hanafusa, 1993: A new subspecies of *Sephisa chandra* (Moore) from Hainan Island, China (Lepidoptera: Nymphalidae). *Futao* **11**: 18-19.
* Nguyen, T.H., 1984: Deux novelles sous-espèces de *Sephisa dichroa* Kollar (Lep. Nymphalidae). *Nota Lepidopterologica* **7 (4)**: 337-344.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hestina

***Hestina***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia ekialdean du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Hestina assimilis*
* *Hestina dissimilis*
* *Hestina divona*
* *Hestina japonica*
* *Hestina jermyni*
* *Hestina mena*
* *Hestina mimetica*
* *Hestina nama*, Circe
* *Hestina namoides*
* *Hestina risna*
* *Hestina nicevillei*
* *Hestina ouvradi*
* *Hestina persimilis*
* *Hestina waterstradti*

## Bibliografia 
* Omoto, K. & A. Funahashi, 2004: A new subspecies of *Hestina nicevillei* (Moore, 1896) (Lepidoptera: Nymphalidae) discovered in Northern Vietnam. *Transactions of the Lepidopterological Society of Japan* **55 (3)**: 203-208.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apaturinae

**Apaturinae** tximeleten azpifamilia bat da, ingelesez "emperors" izen arrunta duten espezie asko dituena.

## Generoak 

* *Apatura*
* *Apaturina*
* *Apaturopsis*
* *Asterocampa*
* *Chitoria*
* *Dilipa*
* *Doxocopa*
* *Euapatura*
* *Eulaceura*
* *Euripus*
* *Helcyra*
* *Herona*
* *Hestina*
* *Hestinalis*
* *Mimathyma*
* *Rohana*
* *Sasakia*
* *Sephisa*
* *Thaleropis*
* *Timelaea*

## Bibliografia 
* *Genera et Index methodicus Europaeorum Lepidopterorum*: 24
* Harvey, D. J. 1991. Higher classification of the Nymphalidae, Appendix B. - In: Nijhout, H. F. (ed) The Development and Evolution of Butterfly Wing Patterns. Smithsonian Institution Press, pp. 255-273. https://web.archive.org/web/20060506101752/http://www.zoologi.su.se/research/wahlberg/Nymphalidae/Classification.htm
* Koiwaya, S., 2003: A new species of the genus *Helcyra* Felder (Nymphalidae) from Laos. *Futao* **43**: 2-5.
* Lee, Y.J., 2009: Apaturinae (Lepidoptera: Nymphalidae) from the Korean Peninsula: synonymic lists and keys to tribes, genera and species. *Zootaxa*, **2169**: 1-20. http://www.mapress.com./zootaxa/2009/f/z02169p020f.pdf

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irudiak.
Urtebarri barri

thumb|Urte barri barri,  
daukanak ez daukenari,  
nik ez daukat eta niri,  
niri emuten ez dostena,  
txarri belarri.
***Urte barri-barri*** edo ***Urtebarri barri***, Euskal Herriko mendebaldean neguko solstizioaren garaietan abesten den abesti herrikoia da. Oles egiteko  eta abestu eta gero gabonsaria eskatzeko, 'urtebarri batzen' ibilitzeko erabiltzen zen. Azkuek bertsio bat jaso zuen bere 1922. urtean argitaraturiko *Cancionero Popular Vasco* bilduman.

## Hitzak 
Horra Azkueren bertsioa:

:::::Urte barri barri
:::::txarri belarri,
:::::dekonak eztakonari
:::::nik eztekot eta niri.

:::::Apalazio zalduna
:::::iru erregen eguna,
:::::zotzak eta paluak 
:::::txori biorren kontuak.

:::::Emongo bozu emoizu
:::::baldin emongo badozu,
:::::zuri begira gagozan arte 
:::::egiten yaku berandu.

:::::Apalazio miri montaña
:::::iru intxaur ta lau gaztaiña.

Horra beste bertsio bat:

:::::Urtebarri barri, 
:::::emoten ez dauena 
:::::txarri-belarri,  
:::::Urtebarri kari-kari, 
:::::daukanak ez daukanari,
:::::nik ez daukat eta zuk niri 
:::::emotea sari, 
:::::intxurtxu bi

:::::hiru gaztaina, 
:::::Mari Montaña,

:::::akillando-makillando, 
:::::Urtebarri callando.

Eta horra beste bat

:::::Urte barri barri,  
:::::daukanak ez daukenari,  
:::::nik ez daukat eta niri,  
:::::niri emuten ez dostena,  
:::::txarri belarri. 

Lekeitioko beste aldaera bat

:::::Urte barri barri,  
:::::txarri-belarri,   
::::: daukanak eztaukanari,  
:::::intxaurtxu bi,  
:::::hiru gaztaiña,  
:::::Mari montaña.  
:::::Atsoak dauko  
:::::uzkar-usaiña,  
:::::agureak dauka   
:::::popan berakatza. 
:::::Fu, fu, fu 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Apalazio.
Kastore-kapela

thumb| Gizonezkoen kabinete-txartelaren argazkia, kastore-kapelekin
**Kastore-kapela** kastore-larruzko feltroz egindako kapela da. 1550-1850 bitartean, Europako toki askotan modan egon ziren, material leuna baina gogorra eta erraz orraztu zitekeelako kapela-forma ugari egiteko, kapela luze ezaguna barne. Kastorez egindako kapelurik txikienei batzuetan «kastore-larruak» deitzen zieten, Thomas Carlylek haurra zenean emazteaz egindako deskribapenean bezala.

Amerikar natiboek erabiltzen zituzten neguko berokiak, egia esan, ongi preziatuak ziren kapelak egiteko; izan ere, haien higadurak larruak prestatzen laguntzen zuen, ilerik lodienak azaletatik bereiziz.

Feltroa egiteko, kastoreen larruak bizarra moztu eta kapelu dardaratizko arku batekin nahasten ziren. Oihal nahaspilatua behin eta berriz kolpatu eta irakiten jartzen zuten, eta horren ondorioz, feltroa uzkurtu eta loditu egiten zen. Kapela itxurako bloke bat betetzen zen, feltroa zanpatu eta lurrunetan egosten zen, forma egokian. Ondoren, kapeluaren kanpoaldea eskuilatzen zen distira emateko.

Kastore-kapelak hainbat estilotan egin ziren, egoera zibileko kontu gisa:

* Wellington mota (1820-40)
* Parisko beau mota (1815)
* D'Orsay mota (1820)
* Erregeordearen estiloa (1825)
* Estilo klerikala (XVIII. mendean).

Gainera, kastore-kapelak hainbat estilotan ere egin ziren, hala nola estatu militarreko kontu batean:

* Hiru puntako kapela kontinentala (1776)
* XIX. mendeko amazona-kapela urdin iluna
* Armada shako (1837) motako kapela.

Kastore-kapelaren ospeak behera egin zuen XIX. mendearen hasieran edo erdialdean, zetazko kapelak Europa osoan modan jarri zirenean.
Fitxategi:Beaver-felt-hat-ftl.jpg|link=Archivo:Beaver-felt-hat-ftl.jpg|Kastore-feltrozko kapela
Fitxategi:Chapeaux_en_peau_de_castor.jpg|link=Archivo:Chapeaux_en_peau_de_castor.jpg|Kastore-txapelaren formak eta estiloak 1776-1825
Fitxategi:1800s_-Masonic_Knights_Templar-_Beaver_Fur_Chapeaux_Hat.jpg|link=Archivo:1800s_-Masonic_Knights_Templar-_Beaver_Fur_Chapeaux_Hat.jpg|XIX. mendeko zaldun tenplarioen kastore-larruzko kapela
Fitxategi:John_By.jpg|link=Archivo:John_By.jpg|John By ingeles ingeniari militarra (1779-1836)
Fitxategi:Edward_Arthur_Walton_-_The_Beaver_Hat.jpg|link=Archivo:Edward_Arthur_Walton_-_The_Beaver_Hat.jpg|Edward Arthur Walton - Kastore-kapela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rózsa Péter

thumb|Rodzsa Peterren hilobia, Budapesten.
**Rósza** **Politzer** (Budapest, 1905eko otsailaren 17a - 1977ko otsailaren 16a), **Rózsa Péter** bezala ezagunagoa, matematikaria izan zen eta Funtzio Berezi Errekurtsiboen Teoria garatzen lagundu zuen.

## Biografia 
Rózsa Politzer Budapesten jaio zen, Hungariako hiriburuan eta garai hartan Austrohungariar Inperioko hiriburuan. XX. mendeko 30eko hamarkadan, jatorri judu alemaniarreko abizena aldatu zuen, eta Péter jarri zioten.

Hasiera batean kimika ikasteko matrikulatu zen, Budapesteko Eötvös Loránd Unibertsitatean, bere aita Gustav Politzar abokatu hungariarraren borondateari jarraituz.

1932an, Funtzio Errekurtsiboei buruzko artikulua aurkeztu zuen Zuricheko Matematikako Nazioarteko Kongresuan, eta, une horretan, Rózsa Politzer izena erabiltzen zuen oraindik.

1951n, bere funtsezko lana argitaratu zuen *Rekursive Funktionen*, emakumezko idazle baten logika modernoari buruzko lehen liburua, gero ingelesera *Recursive Functions* gisa itzulia. Bere bizitzan zehar teoria errekurtsiboari buruzko artikulu garrantzitsuak argitaratzen jarraitu zuen. 1959an, "Über die Verallgemeinerung der Theorie der rekursiven Funktionen für abstrakte Mengen geeigneter Struktur als Definitionsbereiche" lan garrantzitsua aurkeztu zuen Varsoviako Nazioarteko Sinposioan (gero 1961 eta 1962 bi zatitan argitaratua).

50eko hamarkadaren erdialdean, Péterrek funtzio errekurtsiboaren teoria aplikatu zien ordenagailuei. Bere azken liburua, 1976an argitaratua, *Rekursive Funktionen in der Komputer-Theorie* (Funtzio errekursiboak konputazioaren teorian) izan zen. Jatorriz hungarieraz argitaratua, Sobietar Batasunean argitaratu zen Hungariako matematikako bigarren liburua izan zen, bere gaia konputazioaren teoriarako ezinbestekotzat jotzen zelako. 1981ean ingelesera itzuli zen.

Bere ikerketa matematikoez gain, Rózsa Péterrek interes handia zuen matematikaren pedagogian. Bere jatorrizko herrialdeko, Hungariako, matematika-hezkuntza hobetu nahian, eskola-testuliburuak idatzi zituen eta ikasketa-planak hobetzen saiatu zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Hungariako Gobernuak 1951n emandako *Kossuth saria* jaso zuen.
* *Manó Beke Saria*, Janos Bolyai Matematika Elkarteak eman zion 1953an.
* 1970ean *Estatuko Zilarrezko Saria* jaso zuen eta 1973an *Estatuko Urrezko Saria*.
* *Hungariako Zientzien Akademiako kide* izendatu zuten 1973an, eta, ondorioz, Akademiako kide izan zen lehen emakumea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apaturopsis

***Apaturopsis***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Madagaskarren eta Afrikan du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Apaturopsis cleochares*
* *Apaturopsis kilusa*
* *Apaturopsis paulianii*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A2 autobidea (Portugal)

A2 edo Hegoaldeko Autobidea Portugalgo autobidea da, Lisboa eta Paderne lotzen dituena, Lisboa metropoli-eremuko eskualdea Alentejo Litoral eta Baixo Alentejo azpi-erregizioekin( Alentejo eskualdekoak) eta Algarve eskualdearekin( 240,8 km-ko luzera) lotuz.

Portugalg bigarren autobiderik luzeena da. Lisboa eta herrialdearen hegoaldearen arteko lotura ezartzen du, hau da, Algarve eskualdea, Eta Alentejo Litoral, Erdialdeko Alentejo eta Baixo Alentejo eskualdeak erabiltzen ditu. Eskualde horiek herrialdearen gainerakoari zuten irisgarritasun eskasa arindu zuen (Lisboa eta Algarve arteko lotura 2 ordu eskasetan egitea ahalbidetu zuen), eta, azkenean, ardatz egituratzaile bat izan zen eskualdearentzat berarentzat, eta ipar eta erdialdetik herrialdearen hegoalderaino bidaiatzen duten gidari gehienek oso erabili zuten.

Hala ere, Lisboa metropoli-eremuko eskualdean duen garrantzia ez da ahaztu behar, Tajoko hegoaldeko ertzetik hiriburura joaten diren milaka ibilgailuk egunero erabiltzen dutelako.

Hasiera batean, hiri-eremu handi bat zeharkatzen du, Almada, Seixal eta Palmela udalerriek osatua, eta Maratekako bidegurutzeraino iristen da, non autobideak A6arekin Evora eta Espainiarantz lotzen duen, eta A12arekin Montijo eta Lisboa ekialdeko sarrerarekin, Vasco da Gama zubia. Ordutik aurrera, landa-eremu batean barneratzen da. Alcácer do Sal, Grândola, Aljustrel, Castro Verde, Ourique eta Almodôvar udalerrietatik igaroz, Albufeira udalerrira iristen da, eta bertan autobidea A22arekin lotzen da.

Errepidea 2002an amaitu zen, apirilaren 25eko Zubia (orduan Salazar zubia) inauguratu eta 36 urtera.

Brisak ematen du bidesariaren arabera, eta ordainketa horretatik salbuetsita dagoen zati bakarra, Almada eta Fogueteiro artean. Lisboa eta Via do Infante arteko bidaia batek 20,45 € balio du 1 motako ibilgailu batentzat (Apirilak 25 zubia zeharkatzeko prezioa, Lusoponteri kontzesionarioa, ez barne).
Forum

**Forum** bat (pluralez, *fora*), latinezko hitz bat da, antzinako erromatar probintzietan sortutako aglomerazio urbano txiki bat izendatzeko erabiltzen zena. Ezaguna da erromatar hirietako foroak hiritar plaza nagusia zela, baina beste esanahi batekin ere agertzen da *forum* hitza garaiko dokumentuetan, non, populamendu mota bat baita. 

Antza, merkatari funtzioak eta funtzio administratibo-politikoak eta juridikoak izango zituen plaza publiko (foro) edo nolabaiteko erdigune baten inguruan antolatutako eta populamendu barreiatua izango zuen lurralde bat zen.

Zentro politiko hauen jatorria komertziala izango zen, baina denborarekin, benetako hirigune bila zitekeen.

## Inperioaren hedapenaren emaitza 
thumb|Aztarna erromatarrak Foruan.
Inperioa zabaldu ahala, beste adiera bat ere hartu zuen foroak, eta sinonimo bihurtu ziren, zenbait kasutan, herrixka edo hiri osoarena. Kasu hauetan galtzada edo bide inportante baten ondoan sortutako asentamendua zen foroa, eta *forum* hitza toponimo bihurtu zen.  Hor daude Foro Popili eta Forum Livi adibideak, gaur egungo Italiako Forlimpopoli eta Forli hiriak direnak. Euskal Herrian, Forua herriaren toponimoa dugu, zeina halako egitura batekin erlazionatua egon daitekeen aztarna erromatarrak baitaude han, baina ez da ezagutzen toponimo haren forma latina, bakarrik eratorritakoa dakigu.

Foroak sakabanatuta zegoen landa-eremu batean kokatutako biztanle-pilaketak edo herrixkak ziren, funtzio administratibo, politiko eta komertzialak zituztenak, eta Erromaren ekimenez sortu ziren, lurraldea zabaltze eta antolatze fasean. Antzinako fase batean dokumentatzen da landa-errealitate hori (Errepublika amaieran). K.o. I. mendean desagertu zen, eta Italiara eta mendebaldeko probintzia batzuetara mugatu zen, hala nola Sardiniara, Gallia eta Hispaniara. Landa-zentro horietako gehienen sorrera bat dator Inperioko bideen hedapenarekin, haien funtzio komertziala dela eta. Herri eredu horri esker, agintari erromatarrek lurralde handiak antola zitzaketen kolonia bat ezarri beharrik gabe, batez ere kolonia-eredua hain bideragarria ez zen mendi-eremuetan. Fora izan ziren horietako batzuen izenak, Forum Apii, Apia bidean edo Forum Flaminii, Flaminia bidearen ondoan, hurbil dituzten bideen izenak aipatzen dituzte, eta, neurri txikiagoan bada ere, izen etnikoak ere aipa zezaketen, hala nola, Forum Germanorum edo Forum Gallorum. Hispanian, izen hori, Forum Gallorum, bideko geraleku batean ere aurkitzen da, Pirinioetarako bidean, Caesaraugustatik Beneharnora.

Bizkaiko Forua herriaren izenaren jatorria leku mota hauetako batean izan zezakeela uste da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Torksey

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen herri bat da, Lincolnshire konderrian.

2011n 875 biztanle zituen.
Louise-Laure Ozenne

**Louise-Laure Ozenne** (Louviers, 1808 – Paris, 1842ko apirilaren 14a) frantziar idazle bat izan zen. Benetako izenaz gain, ***Camille Baxton*** izengoitia ere erabili zuen.

## Bizitza 
Louise-Laure Ozenne 1808an jaio zen Normandiako Louviers hirian.

Parisen hil zen 1842ko apirilaren 14an, 34 urte baino ez zituela

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Authorpe

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen herrixka bat da, Lincolnshire konderrian.

2011n 174 biztanle zituen.
Gabonsari

thumb|Leku batzuetan, oraindik ere, enpresetan **Gabonetako saskiak** banatzen dira, langileentzako aparteko sari legez.

**Gabonsaria** edo **agilando** (*agillando, agirando*). Eguberrietan egiten den oparia edo ematen den sariari esaten zaio **gabonsari**a. Dirua, janaria, edariak edo beste mota bateko opariak izaten dira gabonsariak.

Garai batean, neguko solstizioa igaro eta gutxira, ohitura zegoen etxez etxe joateko, oles egiteko, abesteko eta gabonsaria eskatzeko. Janaria edo dirua eskatu egiten zen abestuz, eta abeslariek gabonsaria jaso ohi zuten. 

Geroago morroi batzuei, fabriketako langile batzuei-eta, Gabonetan, sari berezia, ohiko soldatatik apartekoa, gehigarria eman izan zaie: gabonsaria. Saski bat janari eta edari bereziekin, aparteko diru-sari bat...

Urteko hamahirugarren edo hamalaugarren soldata, **Gabonetako aparteko soldata**, ohitura zahar hauekin zerikusia omen du.

Gabonetan baserri giroan bazegoen ohitura umeak etxerik etxe joateko, oles egin, abestu eta agilandoa eskatu. Honako formuletan ikus daiteke **agilando** hitzaren Durango-Eibar eta inguruetako aldaera:
[thumb|Garai batean, baserri giroko umeak taldeka elkartu egiten ziren "Urtebarri batzen" eta "Erregenetako eskeak" egiteko. [Urtebarri barri|*Urtebarri barri* eta Apalazio abesten zuten, eta artikulu honetan aipatzen diren formulak edo antzekoak.]]
:::::Agillando, agillando, 
:::::bizkaittarrak Durangon;
:::::Aingeruak gera, 
:::::zerutik gatoz,
:::::poltsia ba'dogu baña
:::::eskian gatoz.

::::::::::Aingeruak gara
::::::::::zerutik gatoz
:::::::::: *una limosñita*
::::::::::*por amor de Dios*, 
::::::::::*aquí estamos cuatro*
::::::::::*cantaremos dos*
::::::::::agillando agillando!
::::::::::Matxin-arrando! 

:Gabon, etxeko andre
:eta nagusiyak, 
:[...]
:agiranduengatik
:gera etorriyak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Apalazio.
* Urtebarri barri.
Dead Bang

***Dead Bang*** (euskaraz *Tiro Hilgarri*), 1989ko John Frankenheimer estatubatuarrak zuzendutako ekintza eta thriller film bat da. Don Johnson, Penelope Ann Miller, William Forsythe, Bob Balaban eta Tim Reid aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Los Angeles, Jerry Beck (Don Johnson) polizia detektibe eraginkorrak herrialdearen kontrolaz jabetu nahi fuen neonazi ideologiako eskuin muturreko talde baten konspirazioaren berri izango du. Desoreka psikologikoa duen guzademea izan arren, elkarte sekretu horren asmoak zapuzten saiatuko da.

## Aktoreak 
* Don Johnson, Jerry Beck, Los Angelesko Poliziaren detektibea
* Penelope Ann Miller: Linda Kimble
* William Forsythe: Arthur Kressler, FBIko agentea
* Bob Balaban: Elliott Webley
* Frank Military: Robert "Bobby" Burns
* Tate Donovan: John Burns
* Antoni Stutz: Ray
* Mickey Jones: Sleepy
* Ron Campbell: Crossfield
* William Traylor: Elton Tremmel polizia burua
* Hy Anzell: Waxman kapitaina
* Michael Jeter: Alexander Krantz foktorea
* James B. Douglas: Gilroy agentea
* Brad Sullivan: Hillard buruzagia
* Tim Reid: Dixon buruzagia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Harlaxton

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen herri bat da, Lincolnshire konderrian.

2001ean 705 biztanle zituen.

## Toki interesgarriak 
* Harlaxton Manor: 1845eko Viktoriar jauretxea.
Wickham (Hampshire)

**Wickham**, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Hampshire konderrian.

2021ean 2.173 biztanle zituen.
Orbelak airez aire

[thumb|[Orbela erreka baten ondoan.]]
***Orbelak airez aire*** mendebaldeko euskal balada baten lehen hitzak dira. Hiru hitz horiekin ezagutzen da balada hau eta balada honen doinua. Kopla txiki bat da.

Balada honen bertsio zahar bat  Azkuek jaso zuen Durango aldean eta 1922. urtean argitaratu zuen *Cancionero popular vasco*n. Beste bertsio bat 1995. urtean argitaratu zen Labayru Ikastegiko argitaletxean, Bilbon. Baladaren azken bertsio hori Abadiñon jaso zen.

Azkuek balada honen aldaera bat ere argitaratu zuen 1922. urteko *Cancionero popular vasco* horretan: "Orriak airez aire"

Balada hau behin baino gehiagotan grabatu eta argitaratu egin da. Agian bertsiorik ezagunena Hiru Truku taldearena, baina hortxe daude, baita, alde batetik Juan Carlos Irizarren lana eta bestetik David Azurzarena.

## Hitzak 
:::::1. Orbelak/Orriak airez airez
:::::pipertxo / ifartxo dultzia
:::::Landamingo zubitik / landa mintz ederretik
:::::doian errekia.

:::::2. Hantxe topatu neban
:::::Birjina Andria
:::::ebala orraztuten
:::::buruko ulia.

:::::3. Etzala ulia ze
:::::ezpazan urria,
:::::ulondo bakotxeko
:::::erinoz/zerion perlia.

:::::4. Ifini bihar jako
:::::ule horri zintia
:::::ehun duket kosta dala
:::::Madrilen kania.

:::::5. Kosta bedi berrahun de
:::::bai betor hobea.
:::::Nor izango ete da
:::::harexen eulia?
:::::Maria Madalena
:::::aprostuladea

:::::6. Nor izango ete da
:::::haren/horren yoskillia
:::::Errege don Felipen
:::::alaba lindia."

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kopla txiki.
John Atkinson

**John Atkinson** (1963ko urriaren 29a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernie Austen

**Ernie Austen** (1891ko uztailaren 25a - 1985eko maiatzaren 21a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dilipa

***Dilipa***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia ekialdean du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Dilipa fenestra*
* *Dilipa morgiana*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Dilipa" Biolip webgunean.
Gunness

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen herri bat da, Lincolnshire konderrian.

2011n 2.462 biztanle zituen.
San Salbador eliza (Venezia)

**San Salbador eliza** Campo San Salvadorren dagoen Veneziako eliza da.

Alexandro III.a Aita Santuak 1177an sagaratu zuen lehen aldiz, gertu zegoen San Marko Basilikan Frederiko Bizargorria enperadorearekin adiskidetu ondoren. 1508an hasi ziren gaur egungo eliza eraikitzen. Giorgio Spaventok hasi zuen lana eta, hurrengo urtean hil ondoren, Tullio Lombardo, Vincenzo Scamozzi eta Jacopo Sansovino arduratu ziren amaieraz. Fatxada Giuseppe Sardik gehitu zuen 1663an.

Elizaren ondoan monasterio zahar bat dago.

Fatxadaren ezkerreko zutabean kanoi-bala bat dago, 1849an Austriak egindako bonbardaketa batetik datorrena.

Chiesa di San Salvador - palla di cannone.jpg|Kanoi-bala fatxadan
San Salvador Interno.jpg|Barnealdea
San Savador pavimenti.jpg|Marmolezko mosaikoa
San Salvador Interno - altare e pala d'altare.jpg|Erretaula eta aldarea

## Artelanak 
* Jacopo Sansovino (Francesco Venierren hilobia)
* Tiziano (*Deikundea* eta *Antzalda*)
* Francesco Vecellio (margolanak)
* Alessandro Vittoria (aldarea, santuen estatuak).
* Giulio Angolo del Moro Salbatzailea Andrea Dolfinen monumentuan.

San Salvatore Francesco Venier's monument.jpg|Francesco Venierren hilobia
San Salvador Interno - Annunciazione del Signore Tiziano.jpg| Tiziano, (*Deikundea*)
San Salvador Interno -Organo.jpg|Organoa
San Salvador Interno - Vista interna della portella destra di Francesco Vecellio.jpg|*Pizkundea*, Francesco Vecellio
San Salvador Interno - Vista interna della portella sinistra di Francesco Vecellio.jpg|*Antzalda*, Francesco Vecellio 
San Salvador Venezia - San Rocco - Alessandro Vittoria.jpg|San Roke, Alessandro Vittoria
San Salvador Venezia - San Sebastiano - Alessandro Vittoria.jpg|San Sebastian, Alessandro Vittoria
San Salvador Interno - Monumento al procuratore Andrea Dolfin - Il Salvatore by Giulio del Moro.jpg|*Salbatzailea*, Giulio del Moro
San Salvador Interno - Monument to Catherine Cornaro.jpg|Katalina Cornaroren monumentua
San Salvador Interno - Tomb of Caterina Cornaro.jpg|Katalina Cornaroren hilobia

## Hilobi monumentuak 
* Katalina Cornaro (d.1510) (Zipreko erregina).
* Andrea Dolfin
* Doge Girolamo Priuli Veneziako dogoa
* Lorenzo Priuli dogoa
* Francesco Venier dogoa (h.1556).

## Kanpo estekak
Doxocopa linda

***Doxocopa linda***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Hego Amerikan du bere jatorria: Peru, Ekuado, Amazonia. Cajetan Felderrek eta Rudolf Felderrek 1862an deskribatu zuten.

## Azpiespezieak 
**Doxocopa linda linda* (Peru, Ekuador, Brazil: Amazonia)
**Doxocopa linda mileta* (Boisduval, 1870) (Paraguai, Brazil: Santa Catarina, Rio Grande do Sul, Espírito Santo, Minas Gerais, Rio de Janeiro, São Paulo)
**Doxocopa linda plesaurina* (Butler & H. Druce, 1872) (Costa Rica, Panama)
**Doxocopa linda godmani* (Dannatt, 1904) (Venezuela)
**Doxocopa linda carwa* Lamas, 1999 (Peru)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rabo de Peixe

**Rabo de Peixe** Azoreetako (Portugal) herri bat da, Ribeira Grande udalerriari dagokiona. 16,98 km²-ko azalera du eta 2021eko erroldaren arabera 8.801 biztanle. Arrantzale eta nekazal herria da.

## Izena 
*Rabo de Peixe* izenak "arrain-buztana" esan nahi du. XVI. mendeko Gaspar Frutuoso apaizak dio badiaren inguruan lurraldeak duen itxura topografikoari egiten diola erreferentzia. Bestalde kondaira bat bada antzina arrain handi ezezagun baten buztana aurkitu zela herrian eta horregatik jarri ziotela *Rabo de Peixe* izena.. Gertaera hura oinarri hartuta 2023an Rabo de Peixe izeneko telesaila egin zen.

2004ko apirilaren 25ean *freguesia* izatetik herri izatera pasa zen, betiere Ribeira Grande udalerriaren barnean.

2012an Azoresetako Carlos César presidenteak itsas-portuaren berrizte eta handitze lanak iragarri zituen.

## Demografia 
Populazio gaztea du, biztanleriaren %23,74 15 urtez beherakoak dira eta 65 urtetik gorakoak %6,74 baino ez dira.

1864ko erroldan 3.727 biztanle zituen, 1900erakjo lau mila biztanleren langa gainditu zuen eta 1960tik aurrera 7 mila eta 8 mila artean mantendu da.

## Kultura 
Urtean zehar jaialdi ugari egiten dira herrian, gehienak erlijiosoak; *Festa do Senhor Bom Jesus* (urteberri egunean), *Divino Espírito Santo* (Aste Santuan), *Festas da Beneficência*, *Festas da Caridade*... Jaialdi aipagarriena *A Festa da Bandeiras* da. Guzti hauetan prozesioak egiten dira herrian zehar. Bi banda filarmoniko daude herrian, biak ala biak XIX. mendean sortuak: Sociedade Filarmónica Lira do Norte (1867) eta Filarmónica Progresso do Norte (1888).

1996an A Gaivota elkartea sortu zen herriko tradizioak gordetzeko. Antzinako janzkerak, bizimoduak eta dantzak erakusten dituzte. Vozes do Mar do Norte abesbatza 2007an sortu zen. Clube Naval de Rabo de Peixe (CNRP) elkarteak itsas-kirolak dinamizatzen ditu herrian.

2023ean *Rabo de Peixe* izeneko telesaila estreinatu zen, bertako gertakari historiko batean oinarritua.

## Iruditegia 

Irudi:Igreja do Bom Jesus - Rabo de Peixe - Ilha de São Miguel - Portugal (2501353275).jpg|Senhor Bom Jesus eliza.
Irudi:2012-10-17 20-23-39 Portugal Azores Boa Vista.jpg|Rabo de Peixeko kale koloretsuak.
Irudi:Porto de Rabo de Peixe - Ilha de São Miguel - Portugal (59430768).jpg|Portuaren moila.
Irudi:2012-10-17 20-22-56 Portugal Azores Boa Vista.jpg|Kostalde arriskutsua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hestina nama

***Hestina nama***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia ekialdean du bere jatorria. *Danaus tytia* eta *Danaus melanippus* antzekoa da.

## Banaketa 
Herrialde batzuetan zabalduta dago: Sikkim, Butan, Assam, Myanmar, India, Txinako Hainan eta Malaysian.

## Iruditegia 

File:HestinaNama200 1.jpg
File:HestinaNama200 1a.jpg
File:HestinaNama200 1b.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amena Karimyan

**Amena Karimyan** (Herāt, 1996) afganistandar astronomoa, ingeniari zibila, irakaslea, aktibista eta idazlea da. Emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea eta astronomiaren aitzindaria bere herrialdean. Ingeniari zibila ere bada, eta *Kayhana Astronomical Group* sortu zuen, astronomiaren alorrean gazteak eta emakumeak bultzatzen dituen erakundea. Munduko 100 emakume inspiratzaileenen artean sailkatu zuen BBC 100 Womenek 2021ean.

## Ibilbidea 
Karimyan ingeniaritza zibilean lizentziatu zen Herateko Unibertsitatean. Ingeniari lanetan jardun zuen Nazio Batuen (NBE) NBE-Habitat proiektuan. 2018an, Karimyanek eta Sohail Karimik Kayhana Astronomia Taldea sortu zuten. 2021ean talibanek Afganistan hartu zutenean, mehatxuak jaso zituzten, eta ihes egitera behartua ikusi zuen bere burua. Pakistanerako muga zeharkatu eta Austriako enbaxadara joan zen, bertan azterketa zientifikoak egiteko aldiz aurretik eman zioten bisa bat jasotzera. Bidean, talibanek harrapatu eta jo egin zuten. Askatu zutenean, bidaiarekin jarraitu zuen. Austriako enbaxadara iristean, bisa ukatu egin zioten. Kazetari talde batek lagundu zion, eta Austriako gobernura jo zuen. Alemaniako Gobernuaren arreta piztu zuen kasuak, eta bisa bat eman zion Karimyani, gaur egun Alemanian errefuxiatuta dagoenari.

## Aintzatespenak 
* 2025eko otsailean Durangoko (Bizkaia) San Agustin Kulturgunean zientzialariren ekarpenak jarri ziren paneletan ikusgai. Otsailaren 11n emakume eta neska zientzailarien eguna zela eta, Euskal Herriko eta nazioarteko hamabi emakumeetako bat izan zen.
* 2021ean, BBCk urteko 100 emakume inspiratzaileenen zerrendan sartu zuen. 
* Urte horretan bertan, bere proiektua *Munduko Astronomia Batasunaren Teleskopioak Denontzat* (2021) lehiaketako irabazleen artean egon zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A5 autobidea (Portugal)

A5 edo Estorileko kostaldeko autobidea Portugalgo autobidea da, Lisboa eta Cascais lotzen dituena, Lisboako metropoli-eremuko iparraldeko hegoaldeko kostaldea 25 km-ko luzerarekin lotuz.

Portugalgo autobiderik zaharrena da, 1944an inauguratutako lehen zatia eta 2015ean erabat amaitua, eta Lisboa eta Estoril eta Cascais lotzen dituen ardatz nagusia da, 25 km-ko luzeran. A5a bat dator 15 (IC15) ibilbide osagarriarekin.

Autobide hau Monsantoko Serraren oinetan hasten da, Lisboa hiriko hiri-mugan, eta Vale do Jamorrera doa, bertan Jamor estadio Nazionalarekin topo egiten du eta A9 (CREL) kalearekin gurutzatzen da. Hainbat parke zientifiko eta teknologiko ikusita, A5ak Oeiras eta Carcavelos eta Estoril bainu-gunetik jarraitzen du, Cascais ipar-mendebaldean amaitzeko, Sintra-Cascais Parke Naturalaren mugatik gertu eta Mendebaldeko kostaldetik eta Guincho hondartzatik kilometro gutxira.

Brisa emakidadunak ebakuntza egin eta mantendu egiten du, eta zati batean bidesaria da. Oeiras eta Estoril artean, 1,50 €-ko tarifa kobratzen da autobideko sarreran edo irteeran.
Herona marathus

***Herona marathus***  Nymphalidae familiaren lepidoptera generoa da. Asia ekialdean du bere jatorria, Indian hain zuzen.

## Deskribapena 
Helduek marroi ilun kolorea dute goiko aldean, eta bi zerrenda diskal hori edo zuri dituzte brankan eta atzeko hegalean.

## Azpiespezieak 
* *Herona marathus mathus;*
* *Herona marathus andamana* Moore;
* *Herona marathus angustata* Moore, [1879];
* *Herona marathus marathon* Fruhstorfer, 1906;
* *Herona marathus stellaris* Tsukada, 1991.

## Ezaugarriak 
Oso ohikoa da 1200 metroraino Darjeeling-Sikkim eremuan. 600-900 m artean da ohikoena.

Fruta helduak erakartzen du. Haribalek dioenez (1992), enbarazu egiten zaienean, burua beherantz eta hegoak zuhaitzen enborretatik gertu immobilizatzen dira, eta, beraz, ezin hobeto kamuflatutzen dira. Oso zaila da une honetan harrapatzeko edo aurkitzeko.

## Iruditegia 

Fitxategi:HeronaAndamana196 2.jpg
Fitxategi:HeronaAndamana196 2a.jpg
Fitxategi:HeronaAndamana196 2b.jpg
Fitxategi:HeronaMarathus195 2b.jpg
Fitxategi:Open wing position of Herona marathus marathus Doubleday, 1848 – Assam Pasha DSC 0076.jpg

## Bibliografia 
* Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editores). 2003. The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). Publicación en Internet. http://www.nhm.ac.uk/entomology/lepindex. 
* Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2ª Ed), Bombay Natural History Society. Bombay, India.
* Haribal, Meena (1994) "Butterflies of Sikkim Himalaya and their Natural History".
* Marrku Savela's Website on Lepidoptera http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/index.html.
* Wynter-Blyth, M.A. (1957) "Butterflies of the Indian Region", Bombay Natural History Society. Bombay, India.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eulaceura

***Eulaceura***  lepidoptera genero bat da, Nymphalidae familiakoa. Asia ekialdean du bere jatorria.

## Espezieak 
* *Eulaceura manipuriensis*
* *Eulaceura osteria*

## Bibliografia 
* Hanafusa, H. 1993: A list of butterflies from Mentawai Islands, Indonesia (3). *Futao* **14**: 8-25.
* Hanafusa, H. 1996: A new subspecies of *Eulaceura osteria* (Westwood) from Batu Islands, Indonesia (Lepidoptera: Nymphalidae). *Futao* **22**: 18-19.
* Miyata, T. & H. Hanafusa, 1989: Two new subspecies of nymphalid butterflies from China and Indonesia. *Futao* **2**: 1-2.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A6 autobidea (Portugal)

A6 edo Alentejoko autobidea Portugalgo autobidea da, Marateka eta Elvas lotzen dituena, Espainia mugaraino jarraituz, Lisboa metropoli-eremuko eskualdea Alentejo Central eta Alentejo Goi-erregoiekin( Alentejo eskualdekoak) lotuz, guztira 157,9 km-ko luzerarekin.

1999an amaitua, Lisboa eta Espainia arteko lotura nagusia da, Lisboa-Madril ardatz garrantzitsuari eutsiz. Bere hedadura osoan, IP7aren eta Europako 90.

Autobide hau Hegoaldeko Autobidean hasten da, Maratekan, Alentejo Garaiko paisaietatik Montemor-o-Novo, Évora eta gero Serra d' Ossa - Estremoz, Borba eta Elvaseko marmol guneraino, Caiako mugatik gertu amaituz. Caian, A6ak A-5 autobiarekin lotzen du, Madrilen amaitzen dena, Badajoz eta Meridatik igaroz.

A6a Brisak ematen du eta bidesariak ditu, Elvas (mendebaldea) eta Caia/Badajoz mugaren artean izan ezik. 2023ko urtarrilaren 1ean, Lisboa (Fogueteiro) eta Elvas arteko bidaiak 17,85 € balio du 1 motako ibilgailu batentzat.
Langileen Nazioarteko Batasuna - IV. Internazionala

**Langileen Nazioarteko Batasuna - IV. Internazionala** (**UIT-CI**) mundu mailako erakunde sozialista iraultzailea da, Leon Trotski, Nahuel Moreno eta IV. Internazionalaren legatuaren jarraipena. Europan, Asian eta Amerikako zati handi batean ditu atalak.

## Jatorria eta ideologia 
Langileen Nazioarteko Batasuna (UIT-CI) mundu mailako erakunde sozialista iraultzailea da. 1997an sortu zen Bartzelonan, Leon Trotskiren ondare politiko eta teorikoaren jarraitzaileak aldarrikatzen diren korronteen fusioarekin, eta Bigarren Mundu Gerrako trotskismoaren buruzagi nagusietako bat izan zen Nahuel Morenoren fusioarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susana Lacasa

**Susana Lacasa Catevilla** (Huesca, 1858ko urriaren 22a – Jaca, Huescako Probintzia, Aragoi, 1926ko urtarrilaren 11) huescar olerkaria izan zen.

## Bizitza 
Lacasa Huescan jaio zen 1858an. Simona Catevilla Bergua eta Jose Lacasa Lopez idazle eta negozio-agentearen alaba izan zen, biak Huesca probintziako Barluenga herrikoak. Susana lau haurrideetan zaharrena izan zen, gazteagoak izan ziren Nicolas, Petra eta Justo. Bere neba Nicolas (1861-1928) botikaria, *El Diario de Huesca* egunkariaren jabea eta zuzendaria izan zen eta *La Campana de Huesca* kolaboratzailea, eta Susana bere poemak hedabide hauetan argitaratzera animatu zuen.

Nerabea zela interesatu zen Lacasa poesiaz. 1872an, Huescako Irakasle Eskolan hasi zen ikasten, eta Conchita Casas Soler ezagutu zuen. Biak Huescako goi-gizarteko zirkuluaren parte ziren, eta hantxe ezagutu zuten Joaquin Costa politikari eta historialaria, Huescan bigarren bizilekua zuena. Joaquin Costaren eta Conchita Casasen arteko harremanari esker aurkitu dira Lacasaren poemak.

Lacasa Jacan hil zen, Huescako probintzian, 1926ko urtarrilaren 11n.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 1999 – Eskalan: letra oszenteak (XIX eta XX mendeak). *Susana Lacasa poeta. Catevilla (1858-1926).* Juan Carlos Ara Torralba. Instituto de Estudios Altoaragoneses (pp. 81-86). ISBN 978-84-87333-35-4.

## Kanpo estekak
Francisco Ayala (politikaria)

**Francisco "Fran" Ayala** (1982ko urriaren 4a, Esteban Echeverría partidoa) ikasle eta politikari argentinarra da, trotskista, Ezker Sozialistako militantea, *Langileen Nazioarteko Unitatea –* Laugarren Internazionala osatzen duen alderdia. Gaur egun, Ezkerreko eta Langileen Fronteko kide da, Langileen Alderdiarekin eta Langile Sozialisten Alderdiarekin batera. Gazteriaren erreferente probintziala da.

## UNLZ 
Gizarte Zientzien Fakultateko marketin karrerako ikaslea, 2016tik FITeko zerrendan sartu zen, eta lehen hautaketan %8 lortu zuen. 2018ko hauteskundeetan, genero eta aniztasun idazkaritza bat lortu zen, Lomas de Zamorako unibertsitate osoan lehena, eta, bertatik, ikasleak kontzientziatzeko hainbat jarduera egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juana Borrero

**Juana Borrero Pierra** (Habana, Kuba, 1877ko maiatzaren 17a – Key West, Florida, Ameriketako Estatu Batuak, 1896ko martxoaren 9a) kubatar poeta eta margolaria izan zen.

## Bizitza 
thumb|*Pilluelos* margolana (1896)

Juana Borrero 1877an jaio zen Habanako Santos Suárez auzoan. Esteban Borrero Echeverría mediku eta idazlearen eta Consuelo Pierra Agüeroren alaba zen. Haren ahizpa, Dulce María, idazle bihurtu zen baita ere. Beste ahizpa bat ere bazuen, Mercedes izenekoa.

Juana haur prodijioa zen Dolores Desvernine artistarekin.

1887an, San Alejandro Arte Ederren Akademia Nazionalean ikasten hasi zen.

Juana Borrero sukar tifoideak jota hil zen, hemezortzi urte zituela. Key Westen lurperatu zuten familiako lagunen hilobi batean. Bere hilobia identifikatu gabe zegoen 1972ra arte. Gorpua lurpetik atera eta beste hilobi batera eraman zuten, eta hilarrian *Glory of Cuba* idatzi zuten.

## Lanak 
* *Rimas* (1895)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Genevako Unibertsitatea

**Genevako Unibertsitatea** (frantsesez: Université de Genève) Genevako unibertsitatea da, Suitzan. 1559an sortu zen. 2018an, 17.271 ikasle zituen.

## Fakultateak 
Unibertsitatea bederatzi fakultatez osatuta dago:

* Genevako Gizarte Zientzien Eskola (G3S)
* Genevako Zuzenbide Fakultatea
* Teologia Fakultatea
* Psikologia eta Hezkuntza Fakultatea
* Itzulpen eta Interpretazio Fakultatea
* Zientzien Fakultatea
* Medikuntza Fakultatea
* Humanitateen Fakultatea
* Genevako Ekonomia eta Kudeaketa Eskola (GSEM)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rabo de Peixe (telesaila)

***Rabo de Peixe*** () portugaldar telesaila da, benetako istorio batean oinarriturikoa.

Netflix plataforman eman zuten 2023ko maiatzean hasita eta 33 herrialdetan 10 telesail ikusienen zerrendan egon zen. Bigarren denboraldi bat egingo zela adierazi zuten 2023ko uztailean eta hirugarren bat egiteko asmoa azaldu zuten 2024ko urrian.

## Sinopsia 
Azoreetako herri txiki batean kokatzen da istorioa, Rabo de Peixen hain zuzen ere. Kokaina tona bat iristen da kostaldera eta herritarren bizimodua erabat aldatuko da. Eduardo arrantzale gazteak aurkituko du eta hura eta haren lagunak kokaina saltzen hasiko dira. Drogaren jabeei eta poliziari ixkin egin beharko diete protagonistek.

## Jatorrizko historia 
2001ean *Sun Kiss 47* belaontzia Rabo de Peixeko kostaldean urperatu zen 500 kilogramo kokaina puru askatuz. Rabo de peixetarrek kokaina frogatzea erabaki zuten eta alde batetik haren purutasunak (%80tik gorakoa) eta bestetik hura kontsumitzeko ohitura faltak eraginda asko ospitalizatuak izan ziren eta hildakoak ere izan ziren. Gertaera hura oinarri hartuta herriaren izen bera duen telesaila egin zen.

## Aktoreak 
* José Condessa - Eduardo
* Helena Caldeira - Sílvia
* André Leitão - Carlos
* Rodrigo Tomás - Rafael
* Maria João Bastos - Frias inspektorea
* Albano Jerónimo - Arruda
* Afonso Pimentel - Ian
* Kelly Bailey - Bruna
* Pêpê Rapazote - Joe osaba
* Francesco Acquaroli - Monti
* Adriano Carvalho - Jeremiah
* Marcantonio Del Carlo - Francesco Bonino

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMD webguneko fitxa