Le Cateauko gudua

**Le Cateauko gudua** 1914ko abuztuaren 26an Alemaniar Inperioaren armadaren eta Britainiar Armada Espedizionarioaren (BAE) artean eman zen, Lehen Mundu Gerraren Mendebaldeko Frontean garatzen ari zen Atzerakada Handiaren (abuztuak 23 - irailak 5) testuinguruan. Alemaniarren eraso geldiezinen ondorioz BAEk (Ingelesez: *British Expeditionary Force)*, frantziar V. Armadarekin batera Mons eta Charleroitik frantziarantz erretiratu behar izan zen Aliatuen osotariko hondamendia sahiesteko. BAEren II. Gorputzak Le Cateau-n borrokatu behar izan zuen, alemaniar jazarpena ekiditzeko. BAE-ren zati gehienak Saint-Quentinera iritsi zen denboran.

## Aurrekariak 
Monseko guduaren ostean, non Britainiarrek 1.638 gizonen galera jasan zuten, BAEk Valenciennes-Maubeuge errepiderantz abiatzen saiatu zen, erabakitako defentsa lerroa. Hala ere, alemaniar 1. Armadak, (Alexander von Kluck-en aginpean) jazarpen gogorra egin zuen eta atzera egiten jarraitzera behartu zituen. Gudua gertatzerako momentuan jada ia 40 kilometro atzerantz egin zuten, eta tropak nekez gaixotuta zeuden. Le Cateau-Cambrésisen gelditzea erabaki zen.

*Sir* Douglas Haig, I. Armada-Gorputzaren (ingelesez: *Corps)* agintariaren ustekabeko erretiroagatik, Landrecies-en gertatutako atzeguardia borrokaren ondorioz, bi gorputzak elkarrengandik aldendu ziren. Borroka ostean Haigek, guztiz ikaratuta, Frantziako Estatu Nagusiari "saihestezina zen porrotari" buruz idatzi zion. James Edmonds-en hitzetan, 4. Dibisioaren Estatu Nagusiaren burua, "[Mentalki] akabatuta zegoen". Alemaniarren tropen gehiegizko estimazioa egin ondoren, *Sir* Horace Smith-Dorrienen II. Armada-Gorputza indartu ordea hegoalderantz bost egunez erretiratu zen, II. Armada-Gorputza alemaniarren erasoa jasotzeko bakarrik utziz.

I. Armada-Gorputzaren maniobraren berririk gabe, Smith-Dorrienek hasiera batean martxan jarraitzeko asmoa zuen, Wilkinson Bird *Royal Irish Fusiliers-*eko koronelak aipatu bezala. Abuztuaren 26an, goiz, tropen egoera ahula ulertuta Smith-Dorrien iritziz aldatu zen. Edmund Allenbyk, II. Armada-Gorputzaren zalditeriaren buruak, bere gizonak eta zaldiak "ia amaituta" zeudela eta Le Cateauko gudua saihestezina zela esan zuen, etsaia hain hurbil zegoelarik. Smith-Dorrien ados zegoen. 7:00etan Henry Wilsonen dei bat jaso zuen, BAEren Estatu Nagusiaren azpi-zuzendaria, erretiratzen jarraitzeko aginduz; honek ez zuen agindua onartu, gizonak jada borrokan ari zirela baieztatuz. Smith-Dorrienek, ordea, "Sedango guduan bezala" inguratuta geratzeko arriskuan zegoela esan zuen, hau da, erretiratzen jarraitzeko gomendioa. Britainiarrek haien artilleria infanteriaren atzetik kokatu zuten, 50 eta 200 metro arteko luzeeran. Alemaniarrak, bitartean, zeharkako artilleria sua erabili zuten, ezkutuko posizioetatik. Britainiarrek infanteria eta artilleria hain gertu kokatzeagatik alemaniar artilleriaren eraginkortasuna nahi gabe handitu zuten, infanteria britainiarrari zuzendutako jaurtigaiek era berean artilleria erraz jo zitzaketelako.
thumb|249x249px|Smith-Dorrien eta bere estatu nagusia
Britaniar 5. dibisioa eskuineko hegalean kokatuta zegoen, Le Cateau-Cambrai errepidearen hegoaldean, Inchy eta Le Cateau artean. 3. dibisioa erdian zegoen, Caudry eta Inchy artean, eta 4. dibisioa ezkerraldean, Warnelle ibaiaren iparraldeko ertzean. Errepidea hainbat lekutan hondatuta zegoen, distantzia luzeko tiro-posizio desegokiak sortuz, eta leku askotan alemaniarrek britainiarren posizioetara hurbil zitezketen, hauek ohartu gabe. Alemaniarrek eskuineko hegalean (Le Cateau-tik mendebaldera) iparraldetik Le Cateaurantz hurbildu ziren. Britainiarrak maldan gora kokatuta zeuden eta galera larriak jasan zituzten erretiratzean.

### Galerak 
James Edmonds britainiar historialariak 1926an Le Cateau-n borrokatu zuten 40.000 soldadu britainiarretatik 7.812 hil egin zirela idatzi zuen, 2.600 preso hartu zituztela. Atzean 38 kanoi abandonatu ziren, gehienak sabotaia jasan ondoren. 2011n Terence Zuberrek 7.000 gizonezko inguruko galerak jasan zutela esan zuen, beste 2.500-3.000 inguru guztiz nekatuta egonda. Alemaniarrek 2.900 soldadu inguru galdu zuten. 

### Geroko Gertakizunak 
Abuztuaren 25ean, Joseph Joffre komandante frantziarrak Marnera erretiratzeko agindua eman zuen, BAE-ren atzerakada luzatu zuena. Atzerakadaren ondorioz, Sir John Frenchek frantziarren eskumena zalantzan jarri zuen, eta zalantza gehiago sortu ziren, BAE-a Sena ibaiaren atzera erretiratu nahian. Egoera ikusita, irailaren 1ean Lord Kitchenerrek (Britainiar Gerra Sekretarioa eta agintari militar gorena) French bisitatu zuen, eta Paris defendatzeko agindua eman zuen, frantziar armadekin kolaboratzera behartuta.

BAEren III. armada-gorputza Le Cateau-n borrokatu zuen 4. Dibisioarekin eratu zen, abuztuaren 31an, Parisko inguruan. Aurrerago Marneko lehen guduan borrokatu zuen baita. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lehen Mundu Gerra
* Mendebaldeko Frontea Lehen Mundu Gerran
* Monseko gudua

## Kanpo estekak