open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arturo Izarzelaia Izagirre

**Arturo Izarzelaia Izagirre** (Bilbo, 1961) euskal hezitzaile eta idazlea da eta Bilboko Auzo garaietako (San Frantzisko, Bilbo Zaharra eta Zabala) gaiak ikertu, dokumentatu eta zabaltzen ditu.

## Biografia 
Bilboko Zabala auzoan jaio zen, 1961. urtean. San Frantzisko auzoko Corazón de María klaretarren ikastetxean ikasi zuen. Irakasle-ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean. Serigrafo lanetan aritu zen Bilboko San Francisco auzoko Mariaren Bihotzaren plazan. Gaur egun Lehen Hezkuntzako irakaslea da.

San Frantzisko auzoko gizarte eta bizilagun mugimenduen parte da. Aldauri Fundazioko lehendakaria da.

Bilboko Auzo garaien historia, ondare industrial, historiko, arkitektoniko zein kulturala berreskuratzeko ikerketa lanak egiten ditu.

Bilboko Auzo garaiak (San Frantzisko, Bilbo Zaharra eta Zabala) eta bertan emandako mehatze-jarduera ezagutarazteko argitalpenak, dokumentaletan parte hartzeak, eta bisita gidatuak egiten ditu.

## Lanak 
### Argitalpenak 
* *Los barrios altos de Bilbao. Documentos sobre la historia de Bilbao la Vieja, San Francisco y las Cortes* (Aldauri argitaletxea, 2001).
* Txema Uriarterekin batera. *El barrio de Las Cortes. Una historia de la Palanca Bilbaína* (Aldauri argitaletxea, 2008).
* *El corazón de San Francisco* (Aldauri argitaletxea, 2017).
* Hainbat egile. *Bilbao y sus barrios: una mirada desde la historia (I)* (Bidebarrieta Monografiak 12, Bilboko Udala, 2007).

### Dokumentalak 
* *La orilla del hierro y las lentejuelas* (Bilboko Udala, 2014).
* *Olairon: Bilboko erraiak* (2022).
* *Emiliano Valdizán: el último minero de Bilbao* (2024).

### Erakusketak 
* Bilbon, ezkerraldean: Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabala.Bilbo Zaharra, San Francisco eta Zabala auzoetako argazki zaharren erakusketa, Erriberako Merkatuan. Ondarea zabaltzeko Bilbao Izan udal-programaren barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arturo Izarzelaiaren Youtubeko kanala
* "Mariaren Bihotza plazako substratu guztiak ezagutarazi nahi ditut" Arturo Izarzelaia - elkarrizketa Radio Popularren, 2018ko otsailaren 21ean
* San Frantziskoren bihotza, Sarean, 2019
Brebu (Prahova)

**Brebu** Prahova konderriko udalerria da, Muntenian, Errumanian. Lau herrixka ditu: Brebu monasteiroa (udalerriaren erdigunea), Brebu Megieşc, Pietraya eta Podu Cheii. Komuna konderriaren iparraldean dago. Purcaru ibaia bertatik doa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zack Snyder

**Zachary Edward Snyder** (1966ko martxoaren 1a, Green Bay, Wisconsin), estatubatuar zinema zuzendari, gidoilari eta ekoizle bat da. 

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brebu (argipena)

**Brebu** Errumaniako herri zein hiri desberdinen eta ibaien izena da:
* Brebu, Caraș-Severin, Caraș-Severin konderriko udalerria
* Brebu (Prahova), Prahova konderriko udalerria 
** Brebuko Monasterioa, 1640an eraikia
* Brebu Nou, Caraș-Severin konderriko udalerria
* Brebu, Lopătari udalerriko herria, Buzău-n.
* Brebu, Runcu udalerriko herria, Dâmbovița konderria
* Brebu (Bâsca), Bâsca Micăren emaria Buzău konderrian
* Brebu, Slănicen emaria Buzău konderrian
* Brebu, Timișen emaria Caraș-Severin konderrian
Kagoshimako badia

**Kagoshimako badia**, , Japoniako Kyūshū uhartearen hegoaldean dagoen itsas uraren hargune sakon bat da, Ekialdeko Txinako itsasoaren Japoniako hegoaldeko kostaldean. Kagoshima prefekturan dago.

Bere barnean Kagoshima hiria eta Sakurajima sumendia daude.
François Sangalli

**François Sangalli** (Narbona, 1952ko irailaren 8a) frantziar hamabosterko errugbilaria izan zen, erdiko postuan aritzen zena.

RC Narbonne taldean jokatu zuen eta 1981ean erretiratu ondoren klubeko presidentea izan zen 1992tik 1995era. Frantziako errugbi selekzioarekin hamabost partida jokatu zituen.

## Palmaresa 
**RC Narbonne**
* Frantziako errugbi txapelketa: 1979
* Yves du Manoir errugbi txapelketa: 1974, 1978, 1979
**Frantzia**
* Bost Nazioen Txapelketa: 1977

## Ikus, gainera 
* Frantziako errugbi selekzioa 1977ko Bost Nazioen Txapelketan

## Kanpo estekak
Maria de las Mercedes Isasi

**Maria de las Mercedes Isasi** (Iurreta, Bizkaia, 1900eko urtarrilaren 18a - Berriz, 1973ko urtarrilaren 10a) moja izan zen. 

## Bizitza 
15 urterekin, 1915ean, Berrizko Mertzedarien Ikastetxean hasi zen ikasten eta 1917 arte jarraitu zuen. 1927an, Komentuan hartu zuten postulante gisa. 1935ean misiolari joan zen Txinara, non sortzear zegoen Ningkwo-fu etxeko nagusia izateko zen, baina behin han, Wuhuko Sheng-mu-yuen irla moduko batera bidali zuten, Ibai Urdinak ongarritzen duen arroz-uharteen artera eta 17 urte eman zituen bertan.

Txinatarren eta japoniarren arteko gerra jasan behar izan zuen; komunisten eta Chiang-kai-sheken soldaduen arteko gerra, eta Mundu-Gerraren zipriztinak.  Komunistak Wuhuren jabe egin zirenean 1949an jazarpena piztu zen.

Maria de las Mercedesi epaiketa egin zioten Herri Auzitegian, erruduntzat jo zuten eta Wuhun zehar ibili arazi zioten eskuetan eskuburdinak jarrita, ondoren kartzelan sartu zuten. Urtebeteko espetxealdiaren ostean, Txina Kontinentaletik kanporatu egin zuten Japoniara, Tokiora, joan zen. Formosa uhartera itzuli , eta han hiru urte eman zituen Hsinpun.

Berrizen eman zituen azken urteak eta bertan hil zen 1973an

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Donald Triplett

**Donald Gray Triplett** (Forest, 1933ko irailaren 8a – *ibidem*, 2023ko ekainaren 15a) estatubatuar bankaria izan zen, autismoa diagnostikatu zioten lehen pertsona izateagatik ezaguna.

## Bizitza 
Donald Triplett 1933ko irailaren 8an jaio zen Beamon eta Mary Tripletten familian. Lehen urteetan oso barnerakoia zen eta gurasoen keinu edo ahotsei erantzuten ez zion. Bere hizkera ezohikoa zen, ez zuen beste haurrekin jolasten eta besteak ez bezalakoa zirudien. Hiru urte zituela, osasun-zentro batean sartu zuten, baina handik urtebetera gurasoek etxera eraman zuten. Aitaren esanetan, Donald sozialki deserosoa zen, baina zenbaki ereduetan, musika notetan, alfabetoko letretan eta AEBetako presidenteen irudietan interesatuta zegoen. Bi urterekin, 23. salmoa memorizatu zuen eta katixima presbiterianoko 25 galdera eta erantzun buruz ikasi zituen.

Musika-akordeak sortzea ere interesatu zitzaion, geroago PBSrako dokumental baterako egokitu zena.

2023ko ekainaren 15ean hil zen, minbiziak jota, 89 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean de la Cassière

Fra' '''Jean L'Evesque de la Cassière'''  (Auvernia, 1502 – Erroma, 1581eko abenduaren 21a) Maltako Ordenako 51. Printze eta Maisu Handia izan zen 1572tik hil zen arte.

thumb|La Cassièreren armarria
Afrikako iparraldeko Zoarako guduan izan zuen ausardia aitortu zioten. Auverniako hizkuntzaren Priore kargua zuen 1572an Ordenako Maisu Handi hautatu zutenean.

Bere erregealdiko lehen urteetan, Maltako apezpiku Martin Royas de Portalrubiorekin ika-mikak izan ziren, azkenean Gregorio XIII.a aita santuak erabaki zuena. Veneziako Errepublikarekin ere arazoak izan ziren Ordenako galerek harrapatu zutenean Veneziako ontzi bat. Aita Santuaren aginduz, Venezia konpentsatu behar izan zuten. Beste arazo garrantzitsu bat Filipe II.a Espainiakoa erregeak ahaide bat Gaztela eta Leongo priore izendatu zuenean gertatu zen. Gaztelako zaldunak matxinatu egin ziren izendapenaren aurka, eta aita santuak barkamena eskatu zien.

Maisu Handia erruduntzat jo zuten matxinatu eta giltzapetu zuten zaldun batzuek. Mathurin Romegasek hartu zuen aldi baterako gobernuaren ardura.

Cassière eta Romegas Erromara deituak izan ziren gertakizunak azaltzeko, eta La Cassière absolbitu eta gobernuan jarri zuten. Biak hil ziren Erroman urte hartan.
Laida Martinez Navarro

**Laida Martinez Navarro** (Bilbo, Bizkaia, 1965) euskal idazlea da.

## Biografia 
Psikologian lizentziaduna Euskal Herriko Unibertsitatean, Hizkuntza Plangintzako graduatu ondoko ikastaroa egin du unibertsitate berean eta Eusko Ikaskuntzan, 2001-2002 ikasturtean. Itzulpen ikasketak ere egin ditu Bilboko Labayru Elizbarrutiko Ikastegian. 

Idazle bokazioa duenez, hainbat ipuin eta eleberri argitaratu ditu, euskaraz zein gaztelaniaz, bai irakurle helduentzat, bai gazteentzat. Horiekin harremanetan egoten da maiz, egile-topaketetan eta eskolatik irakurketa sustatzeko tailerretan. Era berean, Irakurketa Errazeko eleberri ugari argitaratu ditu, irakurtzen dutena irakurtzeko edo ulertzeko arazoak dituzten pertsonentzat egokiak. 

## Argitalpenak 
* *Zomorroen kluba*. 978-84-9109-001-4
* *El Club de los Bichos. 978-84-678-6175-4*
* *Ikusezina.* 978-84-8378-459-4
* *Aintzaneren kuadernoa*. 978-84-8378-293-4
* *Zomorroen kluba oporretara doa.* 978-84-9109-199-8
* *Invisible*. 978-84-683-3465-3
* *Los líos de Max.* 978-84-263-5109-8
* *Max Bilbon bizi da.* 978-84-15495-62-8
* *Max vive en Bilbao.* 978-84-15495-61-1
* *Marcus Marc y la ruta del petróleo.* 978-84-945696-6-1
* *Erdi Aroko egunak.* 978-84-944303-1-2
* *La fundación de Bilbao. Los días de la Edad Media.* 978-84-948584-0-6

## Sariak 
Hainbat sari irabazi ditu, besteak beste:

* Bilboko Udalaren ipuinsaria (Gizon tristea, 1998; eta Hondamendia, 2001);
* Santurtziko Udalarena (Gonbidatuak, 1999); 
* Tene Lehiaketa (Egunkari laburra, 2001; eta Gaua, 2002); 
* Errenteriako Hiribildua (Gerrakoak, 2001); Lazarillo, OEPLI erakundeak sortua (Asociación Española para el Libro Infantil y Juvenil) (Max, 2002).
* 2002an bigarren geratu zen Zumaiako Udaleko Julene Azpeitia lehiaketan, Egunak eta gauak ipuinagatik, drogak oinarri dituen istorioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jane Waller

**Jane Waller** (Brisbane, 1990eko ekainaren 19a) arkularia da. Australia ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taylor Worth

**Taylor Worth**(Busselton, 1991ko urtarrilaren 8a) arkularia da. Australia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laurence Baldauff

**Laurence Baldauff** (Luxenburgo, 1974ko azaroaren 19a) arkularia da. Austria ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Russula cutefracta

***Russula cutefracta*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. *Russula cyanoxantha* (urretxa) delakoaren prestaketa berberak.

Sinonimoak: *Russula cyanoxantha var. cutefracta*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, globo itxurakotik lau-deprimitura, ertza soberakinekin, pitzadura bereziak eta ikusgarriak ertzetara. Azal lehorra, matea, kolore aldakorrekoa, grisaxka, urdinxka eta baita morea ere, ilunagoa kapelaren erdian, ezkata gorri-purpura kolorekoekin.

**Orriak:** Itsatsiak, koipetsuak, oso estu, estuak, anastomosatuak, zuriak edo horixka arin kolorekoak.

**Hanka:** 10 cm arteko garaierakoa, oinarrian zertxobait mehetua, hauskorra (*Russula* guztiak bezala), zuri zikin kolorekoa.

**Haragia:** Solidoa, gogorra (harroa heldu ondoren), mehea, pikortsua, zuria. Zapore gozoa eta atsegina.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. *Cutefracta* epitetoa ere latinetik dator, azala, esan nahi duen, "cutis" hitzetik eta hautsita esan nahi duen "fractus" hitzetik. Kapelaren ertzean hautzita duelako azala.

## Jangarritasuna 
Jangarri ona.

### Nahasketa arriskua 
*Russula cyanoxantha* delakoak ez du ertza pitzatua eta pagadietan ateratzen da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Iparraldeko mendietako pinudietan, batez ere pinu gorrien azpian. Artelatzen eta ametzen azpian. Bakarrik edo taldeka.

### Banaketa eremua 
Mendebaldeko Europa, Ameriketako Estatu Batuak, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Assumpta Montella

**Assumpta Montellà Carlos** (Mataró, Bartzelona, Katalunia, 1958) bartzelonar historialaria eta idazlea  da.

## Ibilbidea 
Mataróren jaio zen 1958an, eta Historia ikasi zuen. Bere lan gehiena katalanez egin du. Bere lehen liburua, *La Maternidad de Elna/ Elnako amaetxea* (2005), Katalunian gehien saltzen den liburuetako bat da. Hori dela eta, gaztelaniara eta txinerara itzuli da, eta antzerki-egokitzapena, telebistarako egokitzapena eta zinemarako egokitzapena egin dira. 2007an argitaratutako hurrengo liburua, *El séptimo camión/ Zazpigarren kamioia* izenbukoan*,* Espainiako Gerra Zibilaren azken egunetan urrez betetako kamioi bat desagertu zela kontatzen du. Salmenta arrakastatsua bihurtu zen, eta horren proba da lau edizio berrinprimatu zirela zortzi hilabetean eta lana frantsesera itzuli zela. 2012. urtean *El silencio de los telares/ Ohialen isiltasuna* argitaratu zuen. Industria Iraultzan, Kataluniako ehun-kolonietako emakume eta nesken eta haien bizitzaren gertaerak biltzen ditu. 2014. urtean *115 días  en el Ebro/ Ebron 115 egun* aurkeztu zuen. Ebroko Batailaren eguneroko bizitza deskribatzen du, Espainiako Gerra Zibileko gatazkarik gogorrenean parte hartu zuten soldaduen testigantzetatik abiatuta.

## Polemikak 
2010ean, Montellà plagioaz akusatua izan zen, *Contrabandistes de la libertad* liburuarekin. Ondoren, 2015. urtean, Assumpcio Estivillek ere leporatu zizkion Montellàri bere lanetako batzuk, eta beste autore batzuenak behar ez bezala erabiltzea, *Lletraferides* lanean. Estivillek legezko ekintzak iragarri ondoren, Ara Llibres argitaletxeak Kataluniako liburuzainei buruzko lana merkatutik kendu zuen.

## Lanak 
* ''La Maternidad de Elna (La Maternitat d'Elna* (Ara Llibres, 2005)
* *El séptimo camión. El tesoro perdido de la república (El setè camió. El tresor perdut de la República)* (Ara Llibres, 2007)
* *Contrabandistas de la libertad (Contrabandistes de la lliberta)t* (Ara Llibres, 2009)
* *Arte y guerra. Destrucción, espolio y slvaguarda del patrimonio durante la guerra civil: el ejemplo de Mataró (Art i guerra. Destrucció, espoli i salvaguarda del patrimoni durant la guerra civil: l'exemple de Mataró)'' (Institut Municipal d'Acció Cultural, 2010)
* ''Elisabeth Eidenberg. Más allá de la Maternidad de Elna (Elisabeth Eidenbenz. Més enllà de la Maternitat d'Elna)* (Ara Llibres, 2011)
* *Pa, crosta i molla. La guerra civil vista por las mujeres de les Garrigues* (Pagès argitaletxea, 2011)
* *El silencio de los telares (El silenci dels telers). Ser mujer en las colonias textiles catalanas* (Ara Llibres, 2012)
* *115 días en el Ebro. El sacrificio de la quinta del biberón (115 dies a l'Ebre. El sacrifici d'una lleva)* (Ara Llibres, 2014)
* *Lletraferides. La història de les nostres bibliotecàries'' (Ara Llibres, 2015).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Blog pertsonala - Sentiments pell erara
* Erbestearen memoria
* Elnaren amatasuna
* Elisabeth Eidenbenz, Gestapoari iseka egin zion erizaina
* Assumpta Montellàk Ebroko bataila gogoratuko du soldaduetatik abiatuta. eldiario.es
* Assumpta Montellà historialariari elkarrizketa
Russula exalbicans

***Russula exalbicans*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du sukaldaritzarako balio.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, trinkoa, hasieran ganbila ondoren laua eta gainera sakonki hondoratua, ertza altxatua, leuna edo zertxobait  ildaskatua helduetan, kolore more-arrosakara garbitua izaten du, baina koloregabetzeko joerarekin, beraz, ia zuria izan daiteke, orban arrosa edo  grisaxka batzuekin.

**Orriak:** Nahikoa estu, trinkoak eta orritxo ugarirekin, oinera gutxi-asko urkilatuak, dekurrente samarrak, igitai itxurakoak, okertuak, zuri-esne kolorekoak, ondoren okre zikinak isla grisaxkekin, ondoan zain bidez elkartuak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak

**Hanka:** 3 eta 7 cm bitarteko garaierakoa eta 1 eta 2,5 cm bitarteko lodierakoa, solido samarra, goialdean edo behealdean mehetua, zuria, lausotze gorriren batekin edo orban arre-horixkekin.

**Haragia:** Zuria, oinaren hondoan horixkarako eta arrez zikintzeko joerarekin. Fruta usainekoa eta zapore akrekoa.

**Etimologia:** Latinetik dator Russula hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria dutelako Russula generoko espezie askok. *Exalbicans* epitetoa latinetik dator, zurbiltzen, esan nahi duen "ex-albesco" hitzetik. Bere kolore argiagatik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Russula sanguinea* bezalako bat da, alde guztietan zuri-grisaxkaz koloregabetzeko joerarekin. Urkien azpian haztea eta haragiak kolore griserako duen joera dira, bi ezaugarri nabarienak 

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Urkien azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaxeta (argipena)

**Kaxeta** terminoak hainbat adiera du:

* **Oinazpiko** oin-aulki edo kaxeta, altzari bat.
* **Bainu-etxola** edo kaxeta, hondartzetan erabiltzen zen gurdi moduko bat.

Ikus, gainera:

* Kaseta (argipena)
Bainu-etxola

**Bainu-etxola** edo **kaxeta** gurdi itxurako bainurako kabina edo kaseta bat zen XIX. eta XX. mendearen lehen erdian erabili izan zena. Jantziz aldatzen eta hondartzatik itsasoko uretara zuzenean joatea ahalbidetzen zuen, Victoriar garaiko arau moralak hautsi gabe, inori gorputzik erakitsi gabe, eta alde horretatik, emakumezkoek gehiago erabiltzen zituzten (baina gizonezkoek ere bai).

Gehienak egurrez eraikita zeuden, baina batzuk mihisezko hormak zituzten egurrezko marko baten gainean. Mandoz, zaldiz edo idiz tiraka iristen ziren uretara ohikoan.

## Euskal Herrian 
Euskal Herriko hondartza batzuetan ere ezagun egin ziren. Donostiako Kontxan ohikoak izan ziren XIX. mendeko bigarren erditik aurrera, eta bat bereziki nabarmena izan zen, errege-erreginen bainu-etxola, errailen gainean mekanikoki eta lurrin-indarrez jaisten zena uretera.

Zumaiako Itzurun hondartzan ere asko erabili izan ziren, eta *kaxeta* esaten zieten bertan. 1930eko hamarkadaren jasieran 15 kaxeta enkargau ziren ontziola batean, lau luxuzkoak eta 11 arruntak. Kanpotik zuriak ziren eta barrutik berdeak, garai hartako oftalmologoek kolore hori gomendatzen zutelako begiei atsedena emateko. Baserritar bat enkargatzen zen idi eta behiak gobernatzeaz, eta udako denboraldia amaitzea Arrangoleta aldean gordetzen omen zituzten, hiltegi inguruan (oraingo Algorri interpretazio zentroaren aurrean).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errege-erreginen bainu-etxola

**Errege-erreginen bainu-etxola** edo kaxeta Donostiako Kontxa hondartzan erabili zen bainu-etxola luxzuko bat izan zen, 19. mendearen 2. erdian eta 20.aren hasieran Espainiako Errege Etxeak erabili zuena. 

## Historia 
1845. urtean hasi zen Espainiako Elisabet II. erregina Donostiako Kontxa erabiltzen oporraldiko bainuetarako. Bainu-etxola desberdinak erabili zituzten errege-erreginen familiek, baina bat oso garatua, animaliez tiratua izan beharrean, errailen gainean hurbiltzen zena uretara, 1890eko hamarkadatik eta 1911. urtera bitartean egon zen funtzionatzen. Bi errailen gainean lurrinezko motor batek mugitzen zuen kaseta. 

Argazkietan bi eredu gordetzen dira, bata karpa ortogonal baten formakoa, eta bestea handiagoa, tenplete moduko bat dorretxo kupuladunekin ezker-eskuin. Egurrezkoak ziren eta neguan desmontatu egiten ziren egitura hauek. 1891. urtean Maria Kristina erreginak bainua izan ondoren, etxola zerabilen makinistari zangoa harrapatu zion mekanismoak eta zauri larriak izan zituen.

1911. urtean, bainu-etxola kendu zuten, eta hura egoten zen lekuan eraikin bat egin zuten: errege-erreginen bainuetxe pribatua, zeinak izatez *Caseta Real* izena kontserbatu zuen, aurreko egitura mugikorrarena. Hartatik ere errailak egon ziren itxasorantz urte batzuetan, baina itsasontzi bat uretara hurbiltzeko erabiltzen ziren, ez kaxeta baterako. Kontxako pasealekuko eraikinetan mendebalderago dagoen eraikin hori Gipuzkoako Piraguismo Federazioaren egoitza da 21. mendean.

## Iruditegia 

Fitxategi:Caseta-real-8.jpg|Forma ortoganeleko bainu-etxola. Atzean, gurpildun kaxeta gehiago.
Fitxategi:Caseta-real-25.jpg|Tenplete formakoa.
Fitxategi:Eguzki-etxea-caseta-real-9.jpg|Eraikin honek ordezkatu zuen bainu-etxola.
Fitxategi:Caseta para el baño de la reina en Gijón, de Pizarro.jpg|Espainiako errege-erreginek errailen gaineko bainu-etxola gehiago ere izan zituzten, hau Gijonen omen zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Golden Nugget (Las Vegas)

**Golden Nugget**, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hiriko Fremont Street Experience kalean dagoen hotel eta kasino ezaguna da. Jabea Landry's Restaurants enpresa da. Las Vegaseko erdiguneko kasino handiena da, luxuzko 1.914 logela eta suiteekin. Lau AAA diamanteren sailkapen jarraitua ere mantendu du 1977tik, Nevadako errekorra. 1946ko abuztuaren 30ean ireki zen, beraz, hiriko kasino zaharrena da. 2007an berritu zen azken aldiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Maurice de Pagnac

**Maurice de Pagnac** (? – Zipre, 1321) Jerusalemgo San Joanen Ordenako Maisu Handia izan zen 1317tik 1319ra. 

1317an, zaldunek matxinada bat izan zuten Foulques de Villaret Maisu Handiaren aurka, Lindosko gotorlekuan babestu behar izan zuena. Ordenaren buru izateko Maurice de Pagnac aukeratu zuten aho batez eta Joan XXII.a Aita Santuari erabakiaren berri eman zioten. aita santuak Avignonen deitu zituen bi zaldunak eta Villaret karguan mantentzea erabaki zuen. Ordainetan, Armeniako komandantzia eta Zipreko komandantziaren erdia eman zizkion Pagnaci.
Hengameh Ghaziani

**Hengameh Ghaziani** (, Machhad, Iran, 1970eko maiatzaren 20a) iraniar aktore eta itzultzailea da. Hainbat sari jaso izan ditu, besteak beste, kristalezko Simorgh bi, Hafez sari bat eta Iran Cinema Celebration Award sari bat. 2022ko azaroan, Irango Gobernuak atxilotu egin zuen, Mahsa Amini hil ondorengo manifestazioetan, manifestariak publikoki babestu zituelako.

## Biografia 
Hengameh Ghaziani 1970eko maiatzaren 20an jaio zen, Machhaden (Iran).

Azad Unibertsitate Islamiarreko Giza eta Ekonomia Geografiako lizentzia ikasi zuen Machhaden eta Shahre-Reyn, eta, San Frantziskoko Unibertsitatean, aldiz, mendebaldeko filosofia ikasi zuen.

2000an hasi zen aktore lanetan, Hassan Hedaytek zuzendutako *Twilight* filmerako hautatu zutenean. Leev antzerki-taldeak ekoitzitako *Like blood for steak* lanean agertu zen lehen aldiz antzerki-eszenan.

Ghazianik Wilcomb E-tik. Washburn''en Red Man's Land/White Man's Law* itzuli zuen, amerindiarren estatusari buruzko historia-liburua. 2015ean, talde bat sortu zuen bera abeslari zela, Vahdat aretoan.

Aktore onenaren kristalezko Simorgh bi sari jaso zituen Fajreko Nazioarteko Zinemaldian, 2007an *As Simple as That* filmarekin, eta, 2011n, *Days of Life* filmarekin.

## Atxiloketa 
2022ko azaroan, Hengameh Ghaziani eta Katayoun Riahi atxilotu zituzten sare sozialetan eta hedabideen jardueretan egindako argitalpen “probokatzaileengatik”. Bi aktoreek protesta-mugimenduarekiko elkartasuna adierazi zuten, eta zapia kendu jendaurrean. Azaroaren 20an atxilotuta, Hengameh Ghaziani 27an utzi zuten aske, fidantzapean.

## Saria 
## Zinema-kritikari / epaimahaikide 
## Filmografia 
thumb|Hengameh Ghaziani 2018an.

* *The Accomplice* (2020)
* *Hangovering Time* (2018)
* *Ordakly* (2018)
* *One Canary One Crow* (2017)
* *My Brother, Khosro* (2016)
* *Delbari* (2016)
* *Rabidity* (2015)
* *The Other One's Dad* (2015)
* *Ginkgo: Suspended Narrative* (2015)
* *Saken Tabaghe Vasat* (2014)
* *With Others* (2014)
* *Welcome to Tehran* (2014)
* *The Wedlock* (2014)
* *Annunciation to a Third Millennium Citizen* (2013)
* *I am a Mother* (2012)
* *Migren* (2012)
* *Days of Life* (2012)
* *Barf Rooye Shirvani Dagh* (2011)
* *Felicity Land* (2011)
* *Une femme iranienne* (2011)
* *Bidari-e Royaha* (2010)
* *Niloofar* (2008)
* *As Simple as That* (2008)
* *Ravayat haye na tamam* (2007)
* *Saye Roshan'' (2001)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*
Gérard Mestrallet

**Gérard Mestrallet** (Paris, 1949ko apirilaren 1a) frantziar kudeatzailea da.
Mestrallet Tolosako Institut d'études politiques de Toulousen, École nationale de l'aviation civilen egin zituen ikasketak eta École Polytechniquen eta École nationale d'administration lizentziatua da. 1984an GDF Suez energia hornitzaile frantsesean sartu zen.

Lehendabizi Lehendakariaren Aholkulari Berezi gisa, gero Industria Gaietako Lehendakariorde Nagusi gisa. 1991ko otsailean, Société générale de Belgique-ko zuzendari nagusi izan zen. 1995eko uztailean, Mestrallet Compagnie de Suez-eko presidente eta zuzendari nagusi izendatu zuten, eta 1997ko ekainean Suez Lyonnaise des Eaux-eko administrazio kontseiluko presidente. 2001etik 2016ra kontseilari delegatua izan zen eta 2018ra arte GDF Suez konpainia frantseseko kontseiluko presidentea (2015etik Engie).

2018an, Mestrallet Emmanuel Macron Frantziako presidenteak Saudi Arabiako Al-`Ula Garapen Agentziaren presidente exekutibo izendatu zuen, Saudi Arabiako Erresumarekin lankidetzan turismo eta kultur garapenaren arduraduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Assumpció Estivill

**Assumpció Estivill Ríus** (Reus, Tarragona, Katalunia, 1949) tarragonar liburuzaina eta unibertsitate-irakaslea da.

## Biografia 
Filologia hispanikoan lizentziaduna da (1973), Liburuzainen Eskolan graduatua (1976), historia garaikideko masterra du eta doktorea da Pittsburgheko Unibertsitateko School of Library and Information Science-n (1990).

### Lan ibilbidea 
1976an hasi zen liburuzain lanetan Josep M. Figueras Historia Garaikideko Ikasketa Zentroko liburutegian. Hurrengo urtean eta 1982ra arte, Kataluniako Liburutegiko Erreserba Atalean jardun zuen lanean.

1978an Bibliologia Eskolan hasi zen irakasle, Bartzelonako Unibertsitateko Bibliotekonomia eta Dokumentazio Fakultatean, eta ikasketaburua, zuzendariordea eta dekanoa izan da. Bibliotekonomia Fakultatean lanean jardundako urteetan, irakaskuntza katalogazioa, serieko argitalpenen kudeaketa eta zerbitzu teknikoen antolamendua landu zituen.

''L'Escola de Bibliotekàries*, 1915-1939 (1992) eta Kataluniako liburutegi-lanbidearen eta liburutegien historian espezializatutako hainbat artikulu eta monografien egilea da, tartean, era guztietako baliabideen katalogazioa, liburutegi-kudeaketarako sistema integratuak eta sareko metadatuak, politikak eta ondare-bildumak aurkeztea.

Katalogazioko arau angloamerikarrak, RDA eta nazioarteko beste arau-testu batzuk katalanera itzultzearen arduraduna da. *BiD: textos universitaris de Biblioteca onomia i Documentació'' aldizkariko editorea izan da, eta beste aldizkari batzuetan ere parte hartu du, bibliotekonomiaren eta dokumentazioaren esparruan. Liburutegien Elkarte eta Erakundeen Nazioarteko Federazioko Katalogazio Ataleko Batzorde Iraunkorreko kidea izan zen (1991-2001).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bob Marley: One Love

***Bob Marley: One Love*** 2024ko Reinaldo Marcus Green estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Filmak bere maitasun eta batasun mezuaren bidez belaunaldiak inspiratu zituen ikono baten bizitza eta musika ospatzen ditu. Bob Marleyren biografia honetan, zoritxarraren aurrean zuen erresilientzia eta musika iraultzailea egitera bultzatu zuen bidea erretratatuko dira.

## Aktoreak
* Kingsley Ben-Adir: Bob Marley
* Lashana Lynch: Rita Marley
* James Norton: Chris Blackwell
* Jesse Cilio: Norval Marley
* Michael Gandolfini: Howard Bloom

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Intsektuen hotel

[250px|thumb|Intsektuen hotela, [Orioko Zaragueta Eskolan.]]
'''Intsektuen hotela intsektuek hibernatzeko edo ugaltzeko berariaz sorturiko eraikin artifiziala da. 1990. hamarkadatik aurrera intsektuen hotelen eraikuntza sustatu izan da lorezaintza naturalistan eta biologia eskolatan.

## Helburuak 
Nekazaritzaren presioak, erabiltzen diren pestizidak eta basoetan zuhaitz zaharren urritasunak eraginda desagertze arriskuan dauden intsektu  espezieak babestea du helburu. Horregatik intsektuei negua igarotzeko babesa eta habiak eraikitzeko aukerak eskaintzen zaizkie.

Badira materia organikoa usteltzen laguntzen duten intsektuak, lurzorua aberasten dutenak, eta badira intsektu polinizatzaileak ere hotel hauetan babesa hartzen dutenak.

Ikerketek erakutsi dute eragin positibo handiak ekartzen dituela inguruko landa eremuetan, landareen ugalketan, izurriteen kontrolean eta animalien elikadura katean esate baterako.

## Historia 
XIX. mendean Ingalaterrako lorategietan ohiko bihurtu ziren intsektuen hotelak. Garai hartan intsektuak behatzea zuten helburu baina gaur egungo intsektuen hotelen aurrekari kontsideratzen dira.

Azken urteetan baratza duten eskolatan jartzen hasi dira, ikasleak intsektuen garrantziaz ohar daitezen.

## Intsektu motaren araberako hotelak 
Hotelak eraikitzeko naturatik hartutako materialak erabiltzen dira, zura, enbor azala, lastoa, zohikatza, pinaburuak.... Erle bakarti gehienek habia egiteko tunela eraikitzen dute lokatzetan, adarretan edo hostoetan. Hauek jasotzen dituzten hotelek zuhaitza enbor zati batean 2-10 mm arteko diametrodun hodiak egiten dituzte 10 cm inguruko luzera dutenak. Hodi horiek sarrera biguna izaten dute intsektuaren gorputza ez kaltetzeko, sarritan harea erabiltzen da.

Erle emeak hodian zehar gelaxkak egiten ditu eta bakoitzean arrautza bana jartzen du. Horregatik komeni da urtero erleentzako zatia berriztatzea.

### Tximeletak 
200px|thumb|Tximeletentzako zulo bertikalak.
Hibernatzen duten tximeletek toki babestuak bilatzen dituzte, etxe estalpetako zirrikituak edo hosto multzoen artekoak baliatzen dituzte. Hoteletan zirrikitu bertikalak egiten dira tximeleten hegala ez kaltetzeko.

### Intsektu harrapariak 
Inguruan gerta daitezkeen izurriak kontrolatzeko baliagarria izaten da intsektu harrapariak babestea. Marigorringoak dira adibide argienak, landare zorrien aurka jarduten baitute. Animalia hauei adreilu pilatutako eta teilatuaren arteko hutsune handiak gustatzen zaizkie euritik babesteko eta harraparietatik ezkutatzeko.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Vivants (filma)

***Vivants*** 2023ko Alix Delaporte frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Gabrielle albistegi entzutetsu batean sartu berri da. Prestakuntzarik gabe, bere balioa erakutsi eta bere lekua aurkitu beharko du eskarmentu handiko korrespontsal talde batean. Denborarekin, Gabriellek berriemaile grinatsu eta dibertigarri hauen hizkuntza eta kodea ikasiko ditu, eta Vincenti, programaren editore nagusiari aurre egingo dio etengabe.

## Aktoreak
* Alice Isaaz : Gabrielle
* Roschdy Zem : Vincent
* Vincent Elbaz : Damien
* Pascale Arbillot : Camille
* Pierre Lottin : Alex
* Jean-Charles Clichet : Kosta
* Grégoire Leprince-Ringuet : Big Boss
* François De Brauer : Jo
* Nicolas Carpentier : Laurent
* Guillaume Marquet : Simon
* Maxime d'Aboville

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mientras seas tú

***Mientras seas tú*** 2023ko Claudia Pinto Emperador venezuelar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Antzerkian, zineman eta telebistan 50 urte eman ondoren, alzheimerra diagnostikatu diote Carme Eliasi. Claudia Pinto zuzendari eta lagunarekin batera, bere azken bidaia kontzientea egitea erabaki du. Carmek antzeztu dituen pertsonaiek lagunduko diote bidaldi horretan, fikzioaren eta errealitatearen arteko mugak desagertzen diren bitartean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Filles d'Olfa

'''''Les Filles d'Olfa''''' 2023ko Kaouther Ben Hania tunisiar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Olfaren bizitza, tunisiarra eta 4 neskatoren ama, argi-itzalen artean mugitzen da. Egun batean, bere bi alaba zaharrenak desagertu egingo dira. Haien hutsunea betetzeko, Kaouther Ben Hania zuzendariak aktore profesionalak deitu, eta sistema zinematografiko itzela jarriko du martxan Olfaren eta bere alaben istorioa ulertzeko. Itxaropenez, matxinadaz, indarkeriaz, transmisioz eta ahizpatasunez beteriko bidaia intimoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alemania (2023ko filma)

***Alemania*** 2023ko María Zanetti argentinar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lola, 16 urteko nerabea, errekuperatu beharreko ikasgaiak prestatzen ari da, eta Alemaniara ikastera joateko aukera agertzen zaio. Lolak joan egin nahi du, baina bere familiak, ahizpa zaharrenaren osasun mentalarekin kezkatuta, ez du hark bidaia egiterik nahi. Familia harremanen ezegonkortasunaren ondorioz, Lola esperientzia berrien bila abiatuko da, bere buruari eta inguruabarrei beste begirada bat emateko asmoz.

## Aktoreak 
*Maite Aguilar: Lola
*Miranda de la Serna: Julieta
*María Ucedo
*Walter Jakob
*Andy Pruss: Alejo
*Federico Venzi: Lucas

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sur l'Adamant

'''''Sur l'Adamant''''' 2023ko Nicolas Philibert frantziar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Adamant zentro ezberdina da, bakarra. Parisen bihotzean dagoen Sena ibaiaren gainean flotatzen ari den eraikuntza bat da, buruko gaitzen bat duten helduak hartzen dituena, eta, hartan, arreta eskaintzen diete gaixoei, denboran eta espazioan ainguratu daitezen, eta poliki-poliki osatu. Zentroa zuzentzen duen taldea eginahalean ari da psikiatriaren deshumanizazioari aurre egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Priscilla (filma)

***Priscilla*** 2023ko Sofia Coppola estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. 1985ean Priscilla Beaulieu Presleyk idatzitako *Elvis and Me* oroitzapenetan oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Priscilla Beaulieu nerabeak festa batean Elvis Presley ezagutzen duenean, hau rock-and-rollaren izarra da jada, baina une pribatuetan beste pertsona batean bilakatzen da: bakardadean aliatua eta lagun min zaurgarria.

## Aktoreak
* Cailee Spaeny: Priscilla Presley
* Jacob Elordi: Elvis Presley
* Jorja Cadence: Patsy Presley
* Emily Mitchell: Lisa Marie Presley
* Rodrigo Fernandez-Stoll: Alan "Hog Ears" Fortas
* Dagmara Domińczyk: Ann Beaulieu
* Luke Humphrey: Terry West

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concrete Utopia

***Concrete Utopia*** () 2023ko Um Tae-hwa hego-korear zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Lurrikara handi baten ondoren, Seul txikituta gelditu da. Hirian dena erori da, eraikin bat izan ezik. Hwang Gung apartamentuek zutik iraun dute. Bizirik atera direnek horren berri jakitean, han elkartzen hasiko dira. Eraikineko jatorrizko bizilagunak mehatxatuta sentituko dira, eta elkartzea erabakiko dute. Young-taken gidaritzapean, kanpoko pertsonak sartzea debekatuko dute, eta araudi berri bat egingo da egoiliarrentzat. Baina bizilagunen iraupenerako etengabeko mehatxuen erdian, ustekabeko gatazkak sortzen hasiko dira haien artean.

## Aktoreak 
* Lee Byung-hun : Yeong-tak
* Park Bo-young : Myeong-hwa
* Park Seo-joon : Min-seong
* Park Ji-hoo : Hye-won
* Kim Do-yoon : Do-gyoon
* Kim Sun-young : Geum-ae
* Lee Seo-hwan : Park
* Lee Hyo-je : Ji-hyeok
* Jeong-woo
* Uhm Tae-goo : kanpoko pertsona
* Jung Young-ki : kanpoko pertsona
* Oh Hee-joon : kanpoko pertsona
* Kim Jun-bae : kanpoko pertsona

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilles Tréhin

**Gilles Tréhin** (1972ko urtarrilaren 10a) frantziar idazle eta artista da, Urville izeneko fikziozko hiriaren kontzeptua garatu izanagatik ezaguna.

## Bizitza 
Gilles Tréhin 1972an jaio zen. Autista da eta bere gaitasun sozial eta kognitiboak modu atipikoan garatu ziren.

1984az geroztik, Urville fikziozko hiriaren diseinuan aritzen da. Dumont-d'Urville base antartikoari erreferentzia eginez jarri zion izena. Urvilleren historia eta ekonomia ere garatu zituen, tokiko historiarekin eta ekonomiarekin lotuta. Gainera, sistema politikoa eta politikariak asmatu zituen. 2004an *Urville* liburua idatzi eta aurkeztu zuen, eta 2006an ingelesezko itzulpena agertu zen. 

Gaur egun, Tréhin Cagnes-sur-Merren bizi da Catherine Mouet bikotekidearekin.

## Lanak 
* *Urville Entre émotion et fascination, cité imaginaire ou rêve visionnaire* (2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Ferme des Bertrand

***La Ferme des Bertrand*** 2023ko Gilles Perret frantziar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Etxalde bateko bizitza 50 urtez. Mieussy, Savoia Garaia, 1972: Bertrand baserria lehen aldiz filmatu zenean, ehun bat abere zituen, eta hiru anai-arrebak zuzentzen zuten. Auzokide gisa, Gilles Perret zuzendariak 1997an bere lehen filma eskaini zien, hiru nekazariak Patrick ilobari eta Helene emazteari baserria eskualdatzeko prozesuan zeuden bitartean. Gaur, 25 urte geroago, zuzendariak kamera hartu du berriro, Helenek baserria utziko duenean. Pertsonen hitzen eta keinuen bidez, dokumentalak bizitza bidaiak erakusten ditu, non lanak eta transmisioak leku nagusia duten. Nekazaritza munduari buruzko historia intimo, sozial eta ekonomiko bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Savvusanna sõsarad

***Savvusanna sõsarad*** () 2023ko Anna Hints estoniar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Sauna finlandiar baten iluntasun eta intimitatean bizitzaren erritu guztiak gurutzatzen dira. Emakumeek nonahi isiltzen dutena kontatzen dute han, eta beren sekreturik eta esperientziarik intimoenak partekatzen dituzte; gorputzetan gordetako lotsa garbituz, eta beren indarra batasun sentimendu baten bidez berreskuratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Canigó 1883

***Canigó 1883***, ***Canigó 1883: La llegenda pirinenca de Jacint Verdaguer*** ere deitua, 2023ko Albert Naudín kataluniar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
1883. urtea. Balaig tontorrera igoko da 38 urteko Verdaguer, Canigó mendiaren gailurrik garaienera. Alturetatik, poetak *Canigó* poemaren *Canto Cuarto*-ren sorrerara darama inspirazioa: Pirinioetan barrena karroza hegalari batean egindako bidaia bat, non Flordeneu maitagarriak Gentil zalduna maiteminduko duen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rodéo (2022ko filma)

***Rodéo*** 2022ko Lola Quivoron frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Juliak, neska gazte errebeldea, bere 'trapitxeo' txikiekin egiten du aurrera. Motoziklismoarekiko grina sutsua du. Udako egun batean, motozale talde bat ezagutuko du, asfaltoaren gaineko motokrosaren zaletuak. Motorrarekin abiadura bizian gidatzen dute eta irudi akrobatikoak egiten dituzte, ia beti kaskorik gabe. Julia batez ere mutil gazteek osatutako unibertso klandestino honetan sartuko da, istripu batek taldean duen posizioa arriskuan jartzen duen arte.

## Aktoreak 
*Julie Ledru : Julia
*Yanis Lafki : Kais
*Antonia Buresi : Ophélie
*Cody Schroeder : Kylian
*Louis Sotton : Ben
*Junior Correia : Manel
*Ahmed Hamdi : Mous
*Dave Nsaman Okebwan : Abra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sanford Robinson Gifford

**Sanford Robinson Gifford** (Greenfield, New York, 1823ko uztailaren 10a – New York, 1880ko abuztuaren 29a) estatubatuar margolarian izan zen, Hudson Ibaiaren Eskolako kidea.

New Yorken arte ikasketak egin zituen eta Diseinuko Akademia Nazionalean marrazketa eskolak jaso zituen. Erretratuak margotzen hasi bazen ere, paisaien pinturagatik nabarmendu zen.

Bidaia ugari egin zituen bere paisaietarako eszenatokien bila. Ingalaterra Berrira ez ezik, Europara eta Ekialde Ertainera ere bidaiatu zuen, Egipto barne. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean New Yorkeko Miliziako Zazpigarren Errejimenduko kaboa izan zen.

## Iruditegia 

Sanford R. Gifford.jpg|Gifford 1861ean
Sanford Robinson Gifford - Wilderness - Google Art Project.jpg|*The Wilderness* (1860)
Sanford Robinson Gifford - Twilight in the Catskill - 2007.178.1 - Yale University Art Gallery.jpg|*Twilight in the Catskills* (1861)
The Artist Sketching at Mount Desert, Maine, by Sanford Robinson Gifford, 1864-1865, oil on canvas - National Gallery of Art, Washington - DSC00119.JPG|*The Artist Sketching at Mount Desert, Maine* (1864-1865)
Long Branch Beach (Summer Day on the New Jersey Coast) by Sanford Robinson Gifford.jpg|*Long Branch Beach* (1867)
Sanford Robinson Gifford - Mrs. Sanford Robinson Gifford (Mary Cecilia Gifford) - 1986.184 - Art Institute of Chicago.jpg|*Portrait of Mary Cecilia Gifford* (1878)
Gifford Galleries of the Stelvio 1878 Munson-Williams-Proctor-Art-Institute.jpg|*Galleries of the Stelvio, Lake Como* (1878)
Mount Mansfield Vermont Gifford.jpg|Sanford Robinson Gifford, *Mount Mansfield, Vermont* (1859)
File:Sanford Gifford Lake Nemi 1856-57 Toledo Museum of Art.jpg|thumb|200px|right|*Lake Nemi* (1856-1857), Toledo Museum of Art]]
Gifford Venetian Sails 1873 Kemper-6-21-16-3.jpg|*Venetian Sails, A Study* (1873)
Sanford Robinson Gifford - Lake Geneva - 56.166 - Rhode Island School of Design Museum.jpg|*Lake Geneva* (1875)
Ruins of the Parthenon A30220.jpg|*Ruins of the Parthenon* (1880)
Sanford Robinson Gifford - Leander's Tower on the Bosporus - 1895.716 - Fogg Museum.jpg|''Leander's Tower on the Bosphorus'' (1876)
Stéphane Richard

**Stéphane Richard** (Bordele, 1961eko abuztuaren 24a) frantziar enpresaria da.

2011tik Orange mugikor sare globalaren CEO eta presidente kargua duen enpresaburu frantsesa da. 2021eko abenduan taldeko presidente eta zuzendari nagusi karguei utzi zien eta 2022ko urtarrilaren 31rako ordezkatuko dute.

## Karrera 
Meatze-ingeniari baten semea eta artzain baten biloba, Richard Caudéranen jaio zen Akitaniako Gironda departamenduan (Frantzia hego-mendebaldean), 1961eko abuztuaren 24an. HEC Parisen eta Estrasburgoko École nationale d'administration-en ikasi zuen.

Richardek bere fortuna egin zuen Nexity-ren, Compagnie Générale des Eaux-en, 1992an sartu zen taldean, jabetza garatzeko filiala den Nexity-ren leverage-erosketan parte hartuz.

2007tik 2009ra Richard langileburua izan zen Christine Lagarderen, orduan Frantziako Ekonomia, Industria eta Enplegu ministroa.

Richard 2009ko irailean sartu zen Orangerekin, zuzendari gerenteorde bihurtuz. Orange S.A.ko zuzendari nagusi izendatu zuten. 2011ko martxoaren 1ean. 2019an, Orangek agintaldia berritzearen aldeko botoa eman zuen. CEO ezaguna, Richard-i diru-sarrerak eta merkatu-kuota hobetzeari esker, Frantziako telekomunikazioen merkatu lehiakorrean eta sindikatuekin harremanak berreskuratu ditu, suizidioen olatu batek konpainia astindu ostean.

2021. urtearen amaieran, Richardek bere karguan laugarren epe baterako jarraitzeko asmoa iragarri zuen 2022ko maiatzean, bere agintaldia amaitu ondoren. Urtebeteko espetxe zigorra ezarri ziotenean, enpresari lotuta ez zegoen iruzur kasu batean Frantzian, entregatu zuen. bere dimisioa 2021eko azaroan.

2021eko azaroan Crédit Lyonnais arbitraje auzian iruzurra eta funts publikoen gehiegikeriagatik konplizitatea egotzita epaitu zuten eta Orange S.A.ko zuzendari nagusi kargua utziko zuela iragarri zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Zone of Interest (filma)

***The Zone of Interest*** 2023ko Jonathan Glazer ingeles zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
1940ko hamarkada, Polonia. Hoess familia lakura joan da egunpasa. Manta baten gainean eserita piknik bat egin dute, eta haurrak jolasten ibili ondoren uretara sartu dira. Zortzi pertsonako familia dira hoesstarrak: Rudolf aitak eta Hedwig amak sei seme-alaba dituzte; hiru mutiko, bi neska eta jaioberria den haur bat. Etxe handi batean bizi dira zortziak, negutegia duen lorategi zabal bat eta igerileku eta guzti. Txakurra ere badute, eta familiarentzat lan egiten duten hainbat pertsona etxetik sartu-irten ibiltzen dira.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Animal (2023ko Greziako filma)

***Animal*** 2023ko Sofia Exarchou greziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Greziako eguzki beroaren azpian, uharteko gune turistiko bateko animatzaileak denboraldi turistikorako prestatzen ari dira. Kalia da taldeko liderra. Paperezko dekorazioek, jantzi distiratsuek eta dantza ikuskizunek beteko dute agertokia. Horrela, animatzaile talde honek uda gero eta basatiagoa igaroko du Mirage hotelean lanean.

## Aktoreak 
* Dimitra Vlagkopoulou: Kalia
* Flomaria Papadaki: Eva
* Ahilleas Hariskos: Simos
* Voodoo Jürgens: Jonas
* Chronis Barbarian: Thomas

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La memoria infinita

***La memoria infinita*** 2023ko Maite Alberdi txiletar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Augusto eta Paulina bikote dira, eta 25 urte daramatzate elkarrekin. Medikuek Augustori alzheimerra diagnostikatu zioten duela zortzi urte. Biek beldur diote Augustok Paulina ezagutzeari utziko dion egunari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Making of (2023ko filma)

***Making of*** 2023ko Cédric Kahn frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Simon, frantziar zinemagile ezagun bat, hurrengo lana filmatzen hasiko da, baina ezer ez da espero bezala aterako. Viviane produktoreak amaiera berridatzi nahi du, eta aurrekontua murrizteko mehatxua egingo du; bere taldea greban dago; bere bizitza pertsonala kaosa da; eta, gainera, bere aktore nagusia, Alain, inozo egozentriko bat da. Josephek, industria zinematografikoan sartu nahi duen estra batek, filmaketa zuzentzea eta *making of*-a filmatzea onartuko du.

## Aktoreak 
* Denis Podalydès : Simon
* Jonathan Cohen : Alain / Jim
* Stefan Crepon : Joseph
* Souheila Yacoub : Nadia / Oudia
* Emmanuelle Bercot : Viviane
* Xavier Beauvois : Marquez
* Valérie Donzelli : Alice
* Orlando Vauthier : Jules
* Thaïs Vauquières : Cathy
* Thomas Silberstein : zuzendari laguntzailea
* Riad Gahmi : Jeff
* Karim Seghair : Mansour
* Arnaud Pilarczyk : Arnaud
* Rachid Bouzid : Mehdi
* Stéphanie Bailly : Marie

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ingeborg Bachmann – Reise in die Wüste

***Ingeborg Bachmann – Reise in die Wüste*** 2023ko Margarethe von Trotta alemaniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ingeborg Bachmannek gizonak nagusi diren literatura alemaniarreko gotorlekua konkistatu du bere poesiarekin. Bere ibilbidearen gailurrean dago Max Frisch antzerkigile ospetsua ezagutzen duenean. Haien maitasuna sakona da, baina tirabira profesional eta pertsonalak elkarren arteko harmonia apurtzen hasiko dira. Ingeborg basamortura joango da bere lagun Hans Werner Henzerekin eta Adolf Opel gaztearekin; kazetari vienarra bata eta letra-gizona bestea. Bidaia horretan, Ingeborgek bere burua eta, batez ere, bere idazkera berrezagutzeko bidea aurkituko du.

## Aktoreak 
* Vicky Krieps: Ingeborg Bachmann
* Ronald Zehrfeld: Max Frisch
* Tobias Resch: Adolf Opel
* Basil Eidenbenz: Hans Werner Henze
* Marc Limpach: Tankred Dorst
* Luna Wedler: Marianne Oellers
* Renato Carpentieri: Giuseppe Ungaretti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baavgai Bolohson

*** If Only I Could Hibernate***  () 2023ko Zoljargal Purevdash mongoliar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ulziik, Ulan Batorko auzo behartsu bateko nerabe batek, beka bat lortzeko lehiaketa zientifiko bat irabazi nahi du. Amak, analfabetoa bera, landan aurkituko du lana, eta Ulzii eta haren anaia eta arreba abandonatuko ditu, negua gogorra izan arren. Neba-arrebak zaindu beharraren eta ikasi nahiaren artean banatuta, Ulziik ez du beste aukerarik izango: bere burua arriskuan jarri beharko du bere familiaren beharrak asetzeko.

## Aktoreak 
* Battsooj Uurtsaikh: Ulzii
* Nominjiguur Tsend: Tungaa
* Tuguldur Batsaikhan: Erkhemee
* Ganchimeg Sandagdordorj: ama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Samsara (2023ko filma)

***Samsara*** 2023ko Lois Patiño galiziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Luang Prabangeko tenplu budistetan dozenaka nerabe bizi dira. Mutil horietako batek adineko emakume bati irakurtzen dio Thödol bardoa, hil aurretik pertsonei irakurri behar zaien testu bat, hil ondorengo bizitzan orientatzeko gida gisa balio baitu. Andre nagusia hil egingo da, eta haren izpiritua zentzumenen bidaia batean abiatuko da, hurrengo gorputzean esnatu arte; arrantzale familia batekin haziko den Tanzaniako kostaldeko herri bateko antxume baten gorputza.

## Aktoreak 
* Amid Keomany: Amid
* Toumor Xiong: Be Ann
* Simone Milavanh: Mon
* Mariam Vuaa Mtego: Mariam
* Juwairiya Idrisa Uwesu: Juwairiya

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Disco Boy

***Disco Boy*** 2023ko Giacomo Abbruzzese italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Europan zehar bidaia zail bat egin ondoren, Aleksei Parisera iritsiko da Frantziako Atzerriko Legioan izena ematera. Talde militar oso selektiboa da, eta Frantziako pasaportea edozein atzerritarri ematea ahalbidetzen du, baita paperik ez duten horiei ere. Niger ibaiaren deltan, Jomo bere herrixkaren iraupena arriskuan jartzen duten petrolio konpainien aurka borrokatuko da. Haren arreba Udokak, ordea, ihes egin nahi du, bai baitaki han dena galduta dagoela.

## Aktoreak 
* Franz Rogowski : Aleksei
* Morr Ndiaye : Jomo
* Laetitia Ky : Udoka 
* Leon Lučev : Paul
* Robert Więckiewicz : Gavril
* Ash Goldeh : le videur
* Matteo Olivetti : Francesco
* Michal Balicki : Mikhail
* Mutamba Kalonji :

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak