open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patrick O'Brian

'''Patrick O'Brian**, jaiotze izenez **Richard Patrick Russ'* (1914ko abenduaren 12a, Chalfont St. Peter, Buckinghamshire &ndash; Dublin, 2000ko urtarrilaren 2a) ingeles idazle bat izan zen.

Royal Navy eta Napoleondar Gerretan girotutako Aubrey–Maturin saila idatzi zuen. 2003an Peter Weir australiar zinema zuzendariak zuzendu eta Russell Crowe eta Paul Bettany aktoreek antzeztutako *Master and Commander: The Far Side of the World* filma sail honetako lehen atala izan zen *Master and Commander* (1969) eleberrian oinarritua dago.

## Bilbiografia 
### Aubrey–Maturin saila 
# *Master and Commander* (1969)
# *Post Captain* (1972)
# *HMS Surprise* (1973)
# *The Mauritius Command* (1977)
# *Desolation Island* (1978)
# *The Fortune of War* (1979)
# *The Surgeon's Mate* (1980)
# *The Ionian Mission* (1981)
# *Treason's Harbour* (1983)
# *The Far Side of the World* (1984)
# *The Reverse of the Medal* (1986)
# *The Letter of Marque* (1988)
# *The Thirteen-Gun Salute* (1989)
# *The Nutmeg of Consolation* (1991)
# *Clarissa Oakes* (1992)(EEBBan *The Truelove* izenez argitaratua)
# *The Wine-Dark Sea* (1993)
# *The Commodore* (1994)
# *The Yellow Admiral* (1996)
# *The Hundred Days* (1998)
# *Blue at the Mizzen* (1999)
# *The Final Unfinished Voyage of Jack Aubrey* (2004)(EEBBan *21* izenez argitaratua)

### Fikzioa (sailetik kanpo) 
* *Caesar* (1930)
* *Wang Khan of the Elephants (1933)
* *Hussein, An Entertainment* (1938)
* *Testimonies* (1952) (Erresuma Batuan *Three Bear Witness* izenez argitaratua)
* *The Catalans* (1953) (Erresuma Batuan *The Frozen Flame* izenez argitaratua)
* *The Road to Samarcand* (1954)
* *The Golden Ocean* (1956)
* *The Unknown Shore* (1959)
* *Richard Temple* (1962)

### Kontakizun laburren bilduma 
* *Beasts Royal* (1934)
* *The Last Pool and Other Stories* (1950)
* *The Walker and Other Stories* (1955)
* *Lying in the Sun and Other Stories* (1956)
* *The Chian Wine and Other Stories* (1974)
* *Collected Short Stories* (1994; EEBBan *The Rendezvous and Other Stories* izenez argitaratua)

### Beste batzuk 
* ''Men-of-War: Life in Nelson's Navy* (1974). 
* *Picasso* (1976; jatorriz *Pablo Ruiz Picasso*). 
* *Joseph Banks: A Life* (1987) The Harvill Press, London. Paperback reprint, 1989. 

### Beste idazle natzuen ingelesezko itzulpenak 
* *Papillon*, Henri Charrière. London, Hart-Davis (1970)
* *Banco: The further adventures of Papillon'', Henri Charrière. New York, William Morrow (1973)

## Kanpo loturak 
* Patrick O'Brian idazleari buruzko orrialdea.
Vendéeko Tourra

**Vendéeko Tourra** urtero, sortu zenetik, urriaren hasieran jokatzen den egun bakarreko frantziar txirrindularitza lasterketa profesional bat da.

1972an sortua Frantziako Txirrindularitza Kopako zati da, baita UCI Zirkuitu Kontinentaletakoa ere hauek 2005ean sortu ondoren, 2009 arte 1.1 mailakoa zelarik eta 2010etik aurrera 1.HC mailakoa.

Proba La Roche-sur-Yonen inguruan egiten den 200 kilometroko luzerako itzuli bat da.

Maurice Martineauk sortu zuen, eta gaur egun Bernard Martineau bere semeak zuzentzen du.

Kadete mailako txirrindularientzat ere egiten da proba bera profesionalen probaren aurretik.

## Palmaresa 
**Oharra:** 1996ko ekitaldian, Laurent Desbiensek irabazi arren, dopina zela eta, hutsik geratu zen

## Palmaresa herrialdeka 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ambilamp Bandera

**Ambilamp Bandera** Kaiku Arraunaren Kirol Elkarteak TKE Ligarako antolatzen zuen estropada bat izan zen. Berez Portugaleten jokatzen zen, Ibaizabal ibaian.

## Historia 
Lehen bi ekitaldiak KAE Ligarako puntuagarriak izan ziren. Ondoren Kaiku TKE Ligara igo zen eta estropada bertan sartu zen. 2014an ez zen jokatu eta 2015ean gizonezkoen eta emakumezkoen banderak jokatu ziren. 2017 urtetik aurrera Sestaoko Banderari ekin zitzaion berriz, Ambilamp banderariamaiera emanez.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Emakumezkoen estropada 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.e webguneko informazioa
Ría del Asón Bandera

**Ría del Asón Bandera** edo **Colindresko Bandera** 1994tik aurrera Kantabriako Colindres herriko Asón ibaian urtero antolatzen den arraun estropada da. Club de Remo Colindres berak antolatzen du eta KAE Ligako 2. mailarako puntuagarria da gaur egun.

Abuztuaren amaieran jokatzen denez, azkenengo urteetan KAE Ligako play-offak jokatu dira Banderarekin batera.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Emakumezkoen estropada 
Emakumezkoen Gipuzkoako Traineru Ligarako bandera puntuagarria, 2018tik aurrera ETE Ligakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
1793 Zoya

**1793 Zoya** asteroide gerrikoan aurkitutako 1793. asteroidearen izena da. 1968ko otsailak 28an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1968 DW** zen. Bere izena Bigarren Mundu Gerrako sobietar heroia izan zen Zoya Kosmodemyanskayagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1794 Finsen

**1794 Finsen** asteroide gerrikoan aurkitutako 1794. asteroidearen izena da. 1970eko apirilak 7an aurkitu zuen Jacobus Albertus Bruwerrek Hartbeespoortetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1970 GA** zen. Bere izena William Stephen Finsengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1796 Riga

**1796 Riga** asteroide gerrikoan aurkitutako 1796. asteroidearen izena da. 1966ko maiatzak 16an aurkitu zuen Nikolai Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1966 KB** zen. Bere izena Letoniako hiriburua den Rigagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1795 Woltjer

**1795 Woltjer** asteroide gerrikoan aurkitutako 1795. asteroidearen izena da. 1960ko irailak 24an aurkitu zuten Cornelis Johannes van Houtenek, Ingrid van Houten-Groeneveldek eta Tom Gehrelsek Palomar Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **4010 P-L** zen. Bere izena Jan Woltjergatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
San Roman (argipena)

**San Roman** izenak hainbat adiera ditu:

## Santuak 
*Roman*, *Romain* edo Erroman izeneko santu kristau bat baino gehiago bada. Ezagunena, eta ohikoan elizak bere izenean dituena honakoa da:

* **Erroman Zesareakoa** (**Erroman Antiokiakoa** izenez ere ezaguna).

Beste santu batzuk:

* **Erroman Auxerrekoa**.
* **Erroman Condatekoa** (**Erroman Jurakoa** izenez ere ezaguna)

Ikus, halaber:

* **Erroman (Aita Santua);** baina ez da santutegiko santua.

## Toponimoak 
### Euskal Herrian 
* **San Roman**, Bizkaiko auzoa, Muxika udalerrian. Besangiz izenez ere ezaguna.
* **San Roman**, Nafarroako herri hustua, Oloritz udalerrian.
* **San Román de San Millán** gaztelerazko izena (eta koofiziala), **Durruma** euskaraz, udalerria Araban.
* **San Román de Campezo** gaztelerazko izena (eta koofiziala), **Durruma Kanpezu** euskaraz, herria Araban, Bernedoko udalerrian..

### Espainian 
#### Populazioak 
* **Peraleda de San Román**, Cáceresko udalerria. 
* **San Román**, Asturiaseko parrokia, Amieva udalerrian.
* **San Román de Cameros**, Errioxako udalerria.
* **San Román de Hornija**, Valladolideko udalerria.
* **San Román de la Cuba**, Palentziako udalerria.
* **San Román de la Llanilla**, Kantabriako herria, Santander udalerrian.
* **San Román de los Montes**, Toledoko udalerria.

#### Tren geltokiak 
* **San Roman**, Asturiaseko tren geltokia, Candamu udalerrian.

### Italian 
* **San Romano in Garfagnana**, Luccako udalerria.

## Abizenak 
* **Gonzalez de San Roman**, Arabako abizen konposatua.
* **Perez de San Roman**, Arabako abizen konposatua.
Pertsona hauenak adibidez:
* **Iñaki Ibañez San Roman** (1959-), Zumarragan jaiotako itzultzailea.
* **Juan Antonio Letamendia Perez de San Roman** (1940-2019), Donostian jaiotako idazle, irakasle, hizkuntzalari eta komikilaria.
* **Auxkin Perez de San Roman Alkorta** (1974-), Oiartzunen jaiotako esku-huskako pilotaria.
* **Aiora Perez de San Roman Uria** (1978-), Oiartzunen jaiotako Oiartzungo lehen alkate emakumea.

## Beste batzuk 
* **San Roman Saria**, Muxikan jokatzen den ziklo-kross lasterketa.

## Ikus, gainera 
* **San Roman eliza**, hainbat elizaren izena da.
* **Durruma**, hainbat adierari buruzko argipen orria.
Route Adélie

**Route Adélie de Vitré** izenekoa urtero Frantziako Vitré hirian apirilean ospatzen den egun bateko txirrindularitza lasterketa bat da.

1996an sortu zen, Tour d'Armoriquen ordezkatuz. 2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourreko zati da, 1.1 mailan. Route Adélie, batzorde antolatzailearen erabakiz, 2008an Frantziako Txirrindularitza Kopatik erretiratu zen, baina 2012an berriz itzuli zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Anthony Geslin

**Anthony Geslin** (Alençon, 1980ko ekainak 9) frantziar txirrindulari profesional bat da. Gaur egun ProTour mailako FDJ-Big Mat taldean korritzen du.

## Biografia 
Bi urtez jarraian, 1998 eta 1999an, junior mailako munduko txapelduna izan zen erlojupeko proban.

2002an amateur mailako Bonjour taldean debutatu zuen, non etorkizunean profesionaletara jauzia emateko prestatzen hasi zen, hala lortuz 2003an Brioches La Boulangere taldearekin, talde honetan jarraituz taldeak Bouygues Télécom izena hartu zuenean. Taldea UCI ProTour zirkuituan dago, hala *pro team* taldea delarik.

Frantzian Paris-Camembert edo Loirongo Sari Nagusiaren garailea izanik, egundaino korritu dituen guztien artean bere lasterketa gailena 2005eko Munduko Txirrindularitza Txapelketa izan zen, Madrilen ospatu zena, non hirugarren amaitu zuen Tom Boonen belgiarra eta Alejandro Valverde espainiarraren atzetik iraupen proban.

## Palmaresa 
**2003**
* Critérium des Espoirs

**2004**
* Route Adélie de Vitré

**2005**
* Etapa 1 Circuit de Lorrainen
* 3. 2005eko Munduko Txirrindularitza Txapelketako iraupen proban. 15px

**2006**
* Paris-Camembert

**2007**
* Eskalatzaileen garaikurra

**2008**
* Doubseko Tourra

**2009**
* Flèche Brabançonne
* 2. Eskalatzaileen garaikurran

**2013**
* 3. Tro Bro Leonen

## Taldeak 
* Bonjour (2002)
* Brioches La Boulangere (2003-2004)
* Bouygues Télécom (2005-2008)
* FDJ (2009-2012)
Holguín

**Holguín** (gaztelaniaz  ahoskatua) Kubako hiri eta udalerria da, izen bereko probintziako hiriburua dena.

## Olguindar ezagunak 
* Manny Vazquez, idazlea.
* Faustino Oramas, musikagilea
* Mario Kindelan, boxeolaria
* Eglise Gutiérrez, opera abeslaria
* Reinaldo Arenas, poeta
* Puntillita (Manuel Licea), abeslaria

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Santa Clara (Kuba)

**Santa Clara** Kubako hiri eta udalerria da, Villa Clarako probintziako hiriburua dena.

## Klima 

## Santaclaratar ezagunak 
* Rubén González, piano-jotzailea.
* José Bernal, artista.
* Moraima Secada, abeslaria.
* Yuniesky Betancourt, beisbolaria
* Benny Paret, boxeolaria
* Lucía Álvarez Castellón, artista
* Daniel Aranguren Echeverría, ingeniaria eta Habanako Euskal Etxeko lehendakariordea
* Emilio Aranguren Echeverría, apezpikua

## Herri eta hiri senidetuak 
*  (1994)
*  (1995)
*  (1999)
*  (2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Clara

**Santa Clara** gaztelaniazko eta portugesezko toponimoa da, Klara Asiskoaren omenez izendaturiko lekuak:
* **Santa Clara (Kuba),** Villa Clarako udalerria
* **Santa Clara (Kalifornia),** Kaliforniako udalerria
* **Santa Clara (Mexiko Berria),** Mexiko Berriko udalerria
* **Santa Clara (Texas),** Texasko udalerria
* **Santa Clara (Utah),** Utahko udalerria
* **Santa Clara (Argentina),** Argentinako udalerria
* **Santa Clara de Avedillo**, Zamorako udalerria
* **Santa Clara de Olimar,** Uruguaiko udalerria
* **Santa Clara harana** Kaliforniako harana, Silicon Valley ezizenaz ezaguna

## Ikus, gainera 
* Santa Klara (argipena)
Bayamo

**Bayamo** Kubako hiri eta udalerria da, Granmako probintziako hiriburua dena.

## Demografia 
## Bayamotar ezagunak 
* Francisco Vicente Aguilera (1821–1877), iraultzailea.
* Conrado Roblejo Aguilera (1966), medikua.
* José Antonio Cedeño (1939), artista.
* Carlos Manuel de Céspedes (1819–1874), iraultzailea.
* Perucho Figueredo (1818–1870), musikagilea.
* Pablo Milanés (1943), abeslaria.
* Tomás Estrada Palma (1832–1908), Kubako presidentea.
* Rolando Uríos (1971), eskubaloi jokalaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Las Tunas

**Las Tunas** Kubako hiri eta udalerria da, Las Tunasko probintziako hiriburua dena. Lehen Victoria de Las Tunas zuen izena, baina espainiarren garaipena omentzen zuenez, 1975ean izena aldatzea erabaki zuten.

## Klima 

## Demografia 
## Herri eta hiri senidetuak 
*  (2004)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cienfuegos

**Cienfuegos** (bertako gaztelaniaz  ahoskatua) hegoaldeko Kubako hiria da, izen bereko probintziako hiriburua dena. 2005ean UNESCOk hirigunea Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Banaketa administratiboa 
Udalerria 19 *consejo popular*retan banaturik dago :

## Klima 

## Herria eta hiri senidetuak 
## Herritar ospetsuak 
* Luisa Martínez Casado, aktorea
* Miguel Ángel de la Torre, idazlea
* Gina Pellón, margolaria
* Joel Franz Rosell, ilustratzailea
* Silvio Leonard, atleta

## Galeria 

Image:CienfuegosMarti.JPG|José Martíren estatua
Image:CienfuegosCatedral.JPG|Katedrala
Image:CienfuegosBoulevard.JPG|Boulevarda
Image:DirkvdM cienfuegos state hotel.jpg|*Palacio Azul*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pinar del Río

**Pinar del Río** Kubako hiri eta udalerria da, izen bereko probintziako hiriburua dena.

## Demografia 
## Pinastar ezagunak 
* Heberto Padilla
* Pedro Junco
* Pedro Luis Lazo
* Carlos Pintado

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ciego de Ávila

**Ciego de Ávila** Kubako hiri eta udalerria da, izen bereko probintziako hiriburua dena. Lehen, Camagüeyko probintziaren barnean zegoen, baina bere probintzia sortu zuen.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matanzas

**Matanzas** Kubako hiri eta udalerria da, izen bereko probintziako hiriburua dena. Yumurí, San Juan eta Canímar ibaien bokaleen artean sortua, bere poetak, kultura eta afro-kubatar folkloreagatik ezaguna da.

## Matanzastar ezagunak 
* Andrés Aldama (* 1956), boxeolaria
* Lisandra Guerra (* 1987), txirrindularia
* Joel Isasi (* 1967), lasterkaria
* Dámaso Pérez Prado (1916-1989), musikagilea
* Ángel Reyes (1889–1988), musikagilea
* José White Lafitte (1836–1918), musikagilea

## Kanpo estekak
American Chopper

***American Chopper*** () EEBBko Discovery Channel satelite bidezko telebista bateko saio bat da.

New Yorkeko estatuan kokatua eta chopper motoak ekoizten dituen Orange County Choppers lantegiko eguneroko gora-beherak agertzen dira, lantegi honen sortzaileak Paul Teutul, Sr. (aita) eta Paul Teutul, Jr. (semea) direlarik.

2003ko martxoaren 31a eta 2010eko otsailaren 10a bitartean aireratu zen.

## Kanpo estekak 
* *Orange County Choppers* lantegiko webgunea 
* *Orange County Choppers* saioko IMDBko fitxa irakurgai
Chop Shop: London Garage

***Chop Shop: London Garage*** (, ingelesez *Chop Shop* hitzak kale hizkeran "Lapurtutako Autoen Saltokia" esan nahi du) EEBBko Discovery Channel satelite bidezko telebista bateko saio bat da.

Saioa hau Londres hiriko East End barrutiko auto-moldaketa garaje batean girotua dago, saioko pertsonaia nagusienak Bernie Fineman cockney nagusi aho-beroa eta Nizamuddin "Leepu" Awlia bangladeshtar auto diseinatzailea xelebrea direlarik.

Bere saio hau aurretik aireratutako *Bangla Bangers* saioaren jarraipena da, bertan autoen tunning edo moldaketa nola egiten diren ikusten delarik.

## Kanpo estekak 
* *Chop Shop: London Garage* saioko atal bat ikusgai. Youtube.com
1987ko Munduko Eskrima Txapelketa

**1987ko Munduko Eskrima Txapelketa** Munduko Eskrima Txapelketaren 50. edizioa izan zen. 1987ko uztailak 16 eta 26 artean ospatu zen Suitzako Lausana hirian Nazioarteko Eskrima Federakuntzak eta Suitzako Eskrima Federakuntzak antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
**Banakako floretea**
# Mathias Gey Mendebaldeko 
# Matthias Behr Mendebaldeko 
# Frederico Cervi 

**Taldekako floretea**
# Mendebaldeko  Mathias Gey, Matthias Behr, Thorsten Weidner, Ulrich Schreck eta Klaus Reichert
#  Philippe Omnès, Youssef Hocine, Patrick Groc eta Patrice Lhotellier
#  Zsoltan Ersek, Istvan Busa, Robert Gatai eta Istvan Szelei

**Banakako ezpata**
# Volker Fischer Mendebaldeko 
# Andrei Shuvalov 
# Wilfredo Loyola 

**Taldekako ezpata**
#  Vitali Agueev, Sergej Krawtschuk, Andrej Schuwalov, Alexander Moschajev eta Mikhail Tischko
# Mendebaldeko  Alexander Pusch, Achim Bellmann, Volker Fischer, Thomas Gerull eta Arnd Schmitt
#  Philippe Riboud, Philippe Boisse Éric Srecki eta Jean-Michel Henry

**Banakako sablea**
# Jean-François Lamour 
# György Nébald 
# Robert Kościelniakowski 

**Taldekako sablea**
#  Andrej Alschan, Georgi Pogossow, Sergej Mindirgassov eta Sergej Korjaschkin
#  Christo Etropolski, Vassili Etropolski, Gueorgui Tchomakov eta Mirolai Mateev
#  Jean-François Lamour, Philippe Delrieu, Pierre Guichot eta Hervé Granger-Veyron

### Emakumezkoak 
**Banakako floretea**
# Elisabeta Tufan 
# Zita Funkenhauser Mendebaldeko 
# Luan Jujie 

**Taldekako floretea**
#  Zsusza Janosi, Edit Kovacs, Gertrude Stefanek, Katalin Tuschak eta Zsuszanna Szöcs
#  Elisabetta Tufan, Reka Szabo-Lazar, Claudia Grigorescu, Georgeta Beca eta Rozalia Husti
#  Margherita Zalaffi, Annapia Gandolfi, Giovanna Trillini, Dorina Vaccaroni eta Francesca Bortolozzi

## Kanpo estekak
Elisabeta Guzganu-Tufan

**Elisabeta Guzganu-Tufan** (Bukarest, 1964ko abuztuak 8) errumaniar floretista bat da.

## Kirol karrera 
Errumaniar floretista honek 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan Los Angelesen parte hartu zuen taldekako florete proban Monika Weber-Koszto, Rozalia Oros, Marcela Moldovan-Zsak eta Aurora Danekin, zilarrezko domina lortuz. Banakako proban laugarren amaitu zuen. Seulen ospatu ziren 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan bederatzigarren amaitu zuen banakako florete proban. Bartzelonan ospatu ziren 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen taldekako florete proban Reka Zsofia Lazăr-Szabo, Claudia Grigorescu, Laura Cârlescu-Badea eta Roxana Dumitrescu taldekide zituela. Banakako florete proban hogeitabatgarren amaitu zuen. 1987ko Munduko Eskrima Txapelketan urrezko domina lortu zuen banakako florete proban.
Camaguey

**Camaguey** (,  ahoskatua) erdialdeko Kubako hiri eta udalerria da, herrialdean hirugarren populatuena dena. Camagueyko probintziako hiriburua ere bada.

Espainiarrek 1515ean uhartearen iparraldeko kostaldean **Santa María del Puerto del Príncipe** hiria sortu zuten, baina piraten erasoak zirela eta, 1528an hiria barnealdera mugitzea erabaki zuten. 2008an, UNESCOk Hiri Zaharra Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Banaketa administratiboa 
Hiria lau barrutitan banaturik dago:
*Joaquín de Agüero barrutia
*Cándido González barrutia
*Julio Antonio Mella barrutia
*Ignacio Agramonte barrutia

Era berean, hamazortzi *consejo popular*retan banaturik dago:

## Klima 
## Camagueytar ezagunak 
* Ignacio Agramonte (1841-1873), iraultzailea;
* Alberto Bayo (1892-1967), militar eta idazlea;
* Carlos Finlay (1833-1915), medikua;
* Gertrudis Gómez de Avellaneda (1814-1873), idazlea;
* Nicolás Guillén (1902-1989), poeta;
* Emelina Peyrellade Zaldívar (1842-1877), idazle eta itzultzailea;
* Jorge Luis Prats (1956-), piano-jotzailea;
* Omar Sosa (1965-), jazz piano-jotzailea.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1797 Schaumasse

**1797 Schaumasse** asteroide gerrikoan aurkitutako 1797. asteroidearen izena da. 1936ko azaroak 15ean aurkitu zuen André Patryk Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 VH** zen. Bere izena Alexandre Schaumassegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
PEZ

**PEZ** austriar gozoki-marka bat da. Bere izena ***P**feff**e**rmin**z*** (menta) alemanierazko hitzaren akronimo bat da, PEZ markaren lehenengo zaporea, letra larrietan.

## Historia 
PEZ gozoki ezagunak Vienan jaio ziren 1927an. Eduard Haas III.ak mentazko pastilla egin zuen, alemanez Pfefferminz, eta hitz hori laburtuz PEZ izen komertziala asmatu zuen. Berehala etorriko ziren gainerako dastakoak, baina izenari eutsi zion Haasek. Gozoki txikiak gordetzeko eta ahora eramateko plastikozko kutxatilak geroago iritsi ziren, 1949an. Eta edukitzaileak berehala hartu zion aurrea edukiari. Irudiz hornitutako kutxatilak bildumagileen grina piztu zuten berehala.

## Kanpo estekak 
* PEZ webgune ofiziala
* PEZ edukitzaileei buruzko webgunea
1799 Koussevitzky

**1799 Koussevitzky** asteroide gerrikoan aurkitutako 1799. asteroidearen izena da. 1950eko uztailak 25ean aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 OE** zen. Bere izena Serge Koussevitzky musika konposatzailea eta orkestra zuzendariagatik jasotzen du.

*Artikulu hau ingelesezko eta italierazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
1800 Aguilar

**1800 Aguilar** asteroide gerrikoan aurkitutako 1800. asteroidearen izena da. 1950eko irailak 12an aurkitu zuen Miguel Itzigsohnek La Platatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 RJ** zen. Bere izena bi astronomoren omenez jasotzen du: Felix Aguilar argentinarra eta Antonio Aguilar y Vela espainiarra.

*Artikulu hau ingelesezko eta esperantozko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Estoniako errepide txirrindularitza txapelketa

**Estoniako errepide txirrindularitza txapelketa** 1997tik urtero ospatzen da urteroko Estoniako txapelduna erabakitzeko. Titulua lasterketa bakar baten garaileak jasotzen du. Garaileak Estoniako banderaren koloreak dituen maillot bat janzteko eskubidea du hurrengo urteko txapelketararte.

Txapelketa honetan garaipen gehien lortu dituena Jaan Kirsipuu izan da, 5 garaipenekin.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Estoniako erlojupeko txirrindularitza txapelketa

## Kanpo estekak
Moctezuma

**Moctezuma** honakoa izan daiteke:

## Pertsonak 
* **Moctezuma Ilhuicamina**.
* **Moctezuma Xocoyotzin**, mexiken burua espainiarrak iristean.
* **Xipaguazin Moctezuma**.

## Lekuak 
* **Moctezuma**, Sonorako udalerria (Mexiko)
* **Moctezuma**, San Luis Potosíko udalerria (Mexiko)
* **Moctezuma**, Carlos Casaresko udalerria, Buenos Aires probintzian (Argentina).
* '''Río Moctezuma
Heard eta McDonald uharteak

**Heard eta McDonald uharteak** () jenderik gabeko uharte-multzoa dira. Indiako ozeanoan daude, eta Australiari dagozkio, 1947tik.

Heard uhartea menditsua da. Bertan dago Mawson peak, 2.745 metroko sumendia, Australiako mendirik garaiena. Haren ondoko McDonald uhartea txikia eta arrokatsua da. Bien artean 372&nbsp;km²-ko azalera osatzen dute, eta geografikoki Kerguelen goi-ordokiari dagozkio. Lurraldeak Shag uhartea ere hartzen du baitan. Ez dute ez badiarik ez porturik. Klima hotza da, eta uharteen zati handi bat izotz eta elur azpian egoten da urte osoan zehar.

Uharte hauek australiar lurraldeak dira, eta Canberratik administratzen dituzte, Ingurumenaren, Kirolaren eta Lurraldeen Sailaren bitartez ().

## Historia 
Peter Kemp marinel britainiarrak aurkitu zituen 1833an. Baina, 1854an, John Heard eta William McDonald kapitainek berriz aurkitu zituzten, eta izena eman.

Dena dela, ez zen inor uharteetan lehorreratu, 1855ean, itsas elefanteen ehiza zela eta, ehiztariak bertan bizitzen hasi ziren arte. Hala jarraitu zuten, 1880an itsas elefante gehienak desagertu ziren arte. Tarte horretan itsas elefanteetatik ateratako ehun mila upel olio ekoitzi zuten.

## Fauna 
Gaur egun, foka eta hegazti ugari bizi da bertan. Hori dela eta, 65.000&nbsp;km²-ko itsas erreserba sortu dute bertan.

Inongo jarduera ekonomikorik izan ez arren, HM nazioarteko kodea esleitu zaie, eta Interneten .hm domeinua dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Heard eta McDonald uharteen web-orri ofiziala
*  / Australiako gobernuaren web-orria
1798 Watts

**1798 Watts** asteroide gerrikoan aurkitutako 1798. asteroidearen izena da. 1949ko apirilak 9an aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Brooklyndik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1949 GC** zen. Bere izena Chester Burleigh Watts astronomoagatik jasotzen du.

*Artikulu hau esperantozko, ingelesezko eta italierazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Nancy Wake

**Nancy Grace Augusta Wake** (Wellington, Zeelanda Berria, 1912ko abuztuaren 30a – Londres, Erresuma Batua, 2011ko abuztuaren 7 ), eskuarki **Nancy Wake** deitua, bere senarren abizenez Nancy Forward edo Nancy Fiocca eta *Sagu zuria* ezizenez -Gestapok ipini zion ezizen hori—, australiar kazetari eta isileko agentea izan zen, Bigarren Mundu Gerran Frantziako Erresistentzian jardun zuena.

Hasieran, Frantziako Erresistentziaren mezulari aritu zen, eta ospea lortu zuen maki taldeetan. Aurrerago Ian Garrow kapitainaren ihes-unitatearekin bat egin zuen, Ehunka pertsonei lagundu zien alemaniarrek okupatutako lurraldeetatik ihes egiten. Eta, horrenbestez, aliatuen bandoan ohore-domina gehien jasotako emakumea izan zen, esaterako Ohorezko Legioa, Frantziako Erresistentziaren Domina, George Domina edo Askatasunaren Domina Presidentziala. Bizitza arriskuan izan zuen gerra osoan; Gestapok bost milioi liberako saria ezarri zuen 1943an hura harrapatzea lortzen zuenarentzat. Baina Wake 2011n hil zen, 98 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Wake, Nancy Grace Augusta (1912 - 2011), womenaustralia.info
*  Nancy Wake: The White Mouse, nzedge.com
*  Femmes combattantes #1 : Nancy Wake, la souris blanche et la Gestapo, blog.francetvinfo.fr
Tallinn-Tartu Sari Nagusia

**Tallinn-Tartu Sari Nagusia** urtero Estonian ospatzen zen txirrindularitza lasterketa profesional bat da. Proba maiatzean jokatzen zen, eta herrialdeko bi hiririk handienak diren Tartu eta Tallinn lotzen zituen

Lehen aldiz 2001ean ospatu zen. Bere historian zehar zenbait aldiz aldatu du bere izena. 2012koa izan zen proba honen azken ekitaldia.

* *Tallinn-Tartu* (2001)
* *Baltic Open-Tallinn GP* (2002-2003)
* *G.P. EOS Tallinn* (2004-2007)
* *Tallinn-Tartu GP* (2008-2011)

Proba honetan garaipen gehien lortu dituztenak Janek Tombak eta Erki Pütsep estoniarrak izan dira, biak bi garaipenekin.

## Palmaresa 
## Palmaresa herrialdeka 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Janek Tombak

**Janek Tombak** (Poltsama, Estonia, 1976ko uztailak 22) estoniar txirrindulari profesional ohia da. 1999tik da profesionala.

## Palmaresa 
**1998**
* 2. Estoniako errepide txirrindularitza txapelketan 15px

**2000**
* 3. 15px Estoniako errepide txirrindularitza txapelketan
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat 

**2001**
* 20px 15px Estoniako errepide txirrindularitza txapelketa

**2002**
* Mosqueteiros Sari Nagusiko bi etapa
* Dunkerqueko Lau Egunetako etapa bat 
* Minhoko Sari Nagusiko etapa bat
* Poloniako Itzuliko etapa bat 
* 2. Zottegemeko Sari Nagusian
* 3. Estoniako errepide txirrindularitza txapelketan 15px

**2003**
* Route du Sudeko etapa bat 
* 20px 15px Estoniako errepide txirrindularitza txapelketa
* 2. Doubseko Tourrean
* 3. Estoniako erlojupeko txirrindularitza txapelketan 15px

**2004**
* 2. Estoniako errepide txirrindularitza txapelketan 15px
* Danimarkako Itzuliko etapa bat

**2005**
* Pikardiako Tourra
* Tallin-Tartu Sari Nagusia
* 3. Estoniako errepide txirrindularitza txapelketan 15px

**2006**
* Elva Rattaralli
* Tallin-Tartu Sari Nagusia

**2007**
* Halle-Ingooigem
* 2. Pikardiako Tourrean eta etapa bat 
* Boucles de la Mayenneko etapa bat 
* 2. Jef Scherens Sari Nagusian

**2008**
* Cholet-Pays de Loire
* 2. Jef Scherens Sari Nagusian

**2009**
* Boucles de la Mayenne

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sorgin-orratz

'*Sorgin-orratz*ak'''* *Odonata* ordenako eta *Zygoptera* subordenako intsektuak dira. Burruntzien antzekoak dira, baina, pausaturik daudenean, sorgin-orratz helduek atzerantz oblikuoki bertikalean biltzen dituzte hegoak. Burruntziek, berriz, ez dituzte biltzen eta parakera horizontalean jartzen dituzte. Horrez gainera, zigopteroek gorputz argalago eta delikatuagoa daukate, eta geldiroago egiten dute hegan.

## Biologia 
Sorgin-orratzak mota askotako ur gezako habitatetan bizi eta ugaltzen diren intsektu haragijaleak dira. Arrautzak uretan erruten dituzte eta heldugabeak (naiade deitutakoak) urtar harrapariak dira. Naiadeek abdomenaren atzealdean kokatutako trakeobrankien bitartez hartzen dute arnasa. Zenbait hilabete edo urteren buruan, metamorfosia gertatzen da. Ondoren, hainbat egun edo astez uretatik urrun hegan ibili ostean, ur-masa batera hurbilduko dira ugaltzera. Bai ninfak, bai helduak, harrapariak dira. Helduek intsektu hegalariak jaten dituzte, batez ere, eta baita kakalardoak eta beldarrak ere. Larbek uretako ornogabeez eta ornodun txikiez (arrainkume eta zapaburuez) elikatzen dira.
 
## Sailkapena 
[thumb|eskuinera|240px|*[Erythromma najas'' naiade honek argi erakusten ditu sorgin-orratzen berezitasun larbarioak: gorputz luzeska eta delikatua, buruko antenak eta abdomenaren atzealdeko trakeobrankiak.:
* Amphipterygidae
* Calopterygidae
* Coenagrionidae
* Dicteriadidae
* Lestidae
* Megapodagrionidae
* Perilestidae
* Platystictidae
* Polythoridae
* Protoneuridae
* Pseudostigmatidae
* Synlestidae

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Odonatu familiak
* Euskal Herriko odonatu espezieak

## Kanpo estekak
Omatidio

[thumb|200px| **Omatidio baten luzetarako ebakidura**. A. Kornea, B. Kono kristalinoa, C eta D. Pigmentu-zelulak, E. [Errabdomeroa, F. Zelula argi-hartzailea, H. Ikusmen-nerbioa .]]
**Omatidioa** intsektuen eta oskoldunen begi konposatuak osatzen dituzten elementuetako bakoitza da. Omatidio bakoitza kornea batek, kono kristalinoko zelulek eta argiari buruz sentikor den erretinula batek osatua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reka Zsofia Lazăr-Szabo

**Reka Zsofia Lazăr-Szabo** (Braşov, Errumania, 1967ko martxoak 11) errumaniar floretista ohia da.

## Kirol karrera 
Errumaniar floretista honek Seulen ospatu ziren 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan banakako florete proban parte hartu zuen, hogeitabatgarren amaituz. Brontzezko domina lortu zuen Bartzelonan ospatu ziren 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan taldekako florete proban Elisabeta Tufan, Claudia Grigorescu, Laura Cârlescu-Badea eta Roxana Dumitrescurekin taldea osatuz, eta joko beretan banakako florete proban seigarren amaitu zuen. Atlantan ospatu ziren 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen taldekako florete proban Laura Cârlescu-Badea eta Roxana Scarlatekin taldea osatuz. Banakako florete proban hemeretzigarren sailkatu zen. Bere azken jokoak izan zirenetan, Sydneyn ospatu ziren Udako Olinpiar Jokoetan zortzigarren amaitu zuen banakako florete proban. 1987ko Munduko Eskrima Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen taldekako florete proban Elisabeta Tufan, Claudia Grigorescu, Georgeta Beca eta Rozalia Hustirekin taldea osatuz.
Konstituzio Plaza (Málaga)

225px|thumb|Plazaren ikuspegia.
**Konstituzio Plaza** Malagako plaza bat da, hiriko Centro barrutian dagoena.

Plaza Nagusi zaharra da, hiriko Erdigune Historikoaren erdian dagoena, XV. mendetik hiriko gune politiko eta publikorik garrantzitsuena izan dena.

Nazariar garaian jada bazen plaza nagusi bat, Lau Kaleen Plaza edo Plaza Publikoa bezala ezagutua. 1812an jaso zuen Konstituzio Plaza izena, historiaren igaroan etenik gabe izenez aldatu zen arren: Askatasunarena, Errepublika Federalarena, Apirilak 14koa eta José Antonio Primo de Riverarena, demokraziara iritsi arte, non berriz Konstituzio Plaza izena jasotzen duen.

XIX. mendean, desamortizazioarekin, aldaketa batzuk jasan zituen. Zenbait eraikin bota ziren eta Pasaje de Heredia eta Pasaje Chinitas bezalako merkataritza galeriadun etxeak eraiki ziren. Plazan, antzina, Malagako udala (1869 arte), Korregidorearen etxea, gartzela eta Audientzia egon ziren.

Plazaren inguruan dauden eraikinen artean Jesuiten Antzinako Eskola eta Kontsulatuaren Etxea nabarmentzen dira. 2003an plaza eta ondoan duen Marqués de Larios kalea peatoientzako eraberritu ziren, eta bertan birkokatu zuen Fuente de Génova iturria.

## Kanpo estekak
Artaban III.a

**Artaban III.a** Pakorus II.aren arerioa izan zen Partiako tronurako azken honen erregealdian, honen aurka matxinatu zelarik. Bere erregealdi propioak 80 eta 90 artean iraun zuen. 80. urtean txanpondutako txanpon batetan bere burua Artsazes Artabano deitzen du. Politikari dagokionez, Terentzio Maximo babesteko bezain indartsua izan zen, Neron izenarekin Asia Txikian altxatu zen erromatar enperadoregai bat. Alabaina, Artabenek ezin izan zuen jasan Pakorus II.aren indarraren aurrean.
Conde de Ureña (Malaga)

**Conde de Ureña** Malagako Centro barrutian dagoen auzo bat da. Malagako Udalaren auzo mugaketa ofizialaren arabera, ekialdean La Manía auzoarekin, iparraldean Monte de las Tres Letrasekin, hegoaldean La Victoria eta Barcenillas auzoekin eta mendebaldean Cristo de la Epidemiarekin muga egiten du.

Conde de Ureña 1920 eta 1930eko hamarkadetan garatu zen bizigune bezala El Limonarren eredua jarraituz baina etxebizitza xumeagoekin. Bertako kaleetan Manuel Rivera edo Arturo de la Villa bezalako arkitektoen eraikinak daude.

## Garraioa 
Autobusez EMTren honako lineen bidez lotua dago:

## Argazki galeria 

Fitxategi:Gibralfaro-seminario.jpg|Gibralfaro Menditik Conde de Ureñaranzko ikuspegia.
Fitxategi:Vista de Conde de Ureña.jpg|Conde de Ureñaren ikuspegia Calvario menditik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montego Bay

**Montego Bay** St. James parrokiako hiriburua eta Jamaikako laugarren hiririk populatuena da.

Turismo-gune ospetsua da, non Karibeko itsas-bidaiariek bere duty freeetan erosketak egiten dituzten.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portmore

**Portmore** hegoaldeko Jamaikako kostaldeko hiria da. Saint Catherine parrokian dago, Kingston eta Spanish Town hirien artean. Herrialdeko hirugarren hiririk populatuena da.

## Auzoak 

* Bernard Lodge
* Braeton
* Bridgeport
* Caribbean Estates
* Cumberland
* Cumberland Meadows
* South Boro
* Edgewater
* Garveymeade
* Gregory Park
* Greater Portmore
* Hellshire
* Independence City
* Morris Meadows
* Mount Royal Estate
* Marine Park
* Naggo Head
* Passage Fort
* Portsmouth
* West Mead
* West Cumberland
* Waterford
* Portsmouth
* Passage Fort
* Portmore Country Club
* Caribbean Estate

## Kanpo estekak
Spanish Town

**Spanish Town** hegoaldeko Jamaikako kostaldeko hiria da, Saint Catherine parrokiako hiriburua dena. Herrialdeko bigarren hiririk populatuena da eta baita XVI. eta XIX. mendeen artean hiriburua.

## Spanishtowndar ezagunak 
* Grace Jones (1948) modelo eta aktorea
* Bert Cameron (1959), atleta
* Tayna Lawrence (1975), atleta
* Asafa Powell (1982), atleta

## Kanpo estekak
Lituaniar litas

**Lituaniar litas** (ISO kodea LTL; ikur: Lt; plurala lituanieraz: *litai* edo *litų*) Lituaniako dibisa izan zen. 100 centų edo zentimotan banaturik zegoen. 1922an, Lehen Mundu Gerraren ondoren eta Lituaniak bere independentzia aldarrikatu zuenean, sortu zuten eta 1993ko ekainaren 25ean berreskuratua izan zen, errubloa ordezkatzeko. 1994 eta 2002 artean, estatubatuar dolarrarekin ratio aldaezina mantendu zuen (4/1) eta handik aurrera euroarekin izan zuen (3,4528/1). 2010eko urtarrilaren 1ean euroak litas ordezkatzekotan egon arren, inflazioa eta krisialdi ekonomikoa zirela eta, 2015ko urtarrilaren 1era arte atzeratu zuten.

2015eko urtarrilaren 1etik aurrera, euroak ordezkatu zuen herrialdeko moneta ofizial gisa.

## Kanpo estekak 
* Lituaniako Bankuaren webgunea
Zentimo

[eskuinera|thumb|95px|Estatu Batuetako zentabo edo *[penny*.]]
Dibisa askotan, **zentimo** edo **zentabo** diru banako baten ehunena (1/100) da. Etimologiari doakionez, hitza latinezko *centum* hitzetik dator, euskaraz ehun esan nahi duena. Era berean, balio hori duten txanponei deitzeko erabiltzen dute.

Estatu Batuetan edo Erresuma Batuan *penny* diote txanpon horiei, batez ere hizkera arruntean. Era berean, euskaraz xemaiko, xentimo edo txakur txiki esan dezakegu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luboš Kohoutek

**Luboš Kohoutek** (Zábřeh, Morabia, 1935eko urtarrilak 29 - Bergedorf, 2023ko abenduaren 30a) txekiar astronomoa izan zen, ospetsua 1970eko hamarkadan bere izena daraman kometa aurkitu zuelako.

## Biografia 
Kohoutek eskola garaitik interesatu zen astronomiagatik. Fisika eta astronomia ikasi zuen Brnoko Unibertsitatean eta Pragan, 1958an graduatuz. Txekoslobakiar Zientzien Akademiako Astronomia Institutuan hasi zen lanean, non Nebulosa Galaktiko Planetarioen Katalogoa (ingelesez Catalogue of Galactic Planetary Nebulae) argitaratu zuen 1967an. Kohoutekek Hanburgo-Bergedorfeko behatokia epe luzez erabiltzeko baimena jaso zuen. Sobietar Batasunak Txekoslobakia hartu ondoren (1968), Alemanian geratzea erabaki zuen. 1970eko hamarkadan egin zituen aurkikuntzek komunikabideetan ezagun egin zuten. Ondorengo urteetan Kohoutekek Espainia eta Txileko behatokietan lan egin zuen. Ofizialki 2001ean erretiratu zen. 162 lan zientifiko argitaratu zituen.

## Aurkikuntza astronomikoak 
Kohoutek zenbait kometa aurkitu izanagatik da ezaguna, horien artean 75P/Kohoutek eta 76P/West-Kohoutek-Ikemura aldikakoak eta Kohoutek kometa ospetsua (C/1973 E1).

Asteroide ugari ere aurkitu ditu, horien artean Apolo asteroideak eta 1865 Cerberus.

1850 Kohoutek asteroidea bere omenez izendatu zen.
Cornwall konderria (Jamaika)

**Cornwall konderria** () Jamaikaren banaketa administratiboa osatzen duten hiru konderrien artean mendebaldean dagoena da. Bertan dago Montego Bay, Jamaikako bigarren hiririk populatuena.

## Parrokiak 
## Kanpo estekak
1801 Titicaca

**1801 Titicaca** asteroide gerrikoan aurkitutako 1801. asteroidearen izena da. 1952ko irailak 23an aurkitu zuen Miguel Itzigsohnek La Platatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1952 SP1** zen. Bere izena Titicaca lakuagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Ninfa (biologia)

[thumb|450px|*[Lygaeus turcicus* hemipteroaren ninfak eta helduak.]]
**Ninfa**, biologian, metamorfosi ez-osoa duten artropodoen (intsektuena, bereziki) gazte-forma da. Helduaren antzekoa izaten da, baina hegogabea edo hego ez-osoak dituena. Besteak beste, ortoptero (kilker eta matxinsaltoak), hemiptero (txitxar eta zimitzak), termita eta labezomorroen kasua da. Ninfa urtarra denean, Ephemeroptera, Odonata eta Plecoptera ordenetan bezala, **naiade** izena ematen zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1802 Zhang Heng

**1802 Zhang Heng** asteroide gerrikoan aurkitutako 1802. asteroidearen izena da. 1964ko urriak 9an aurkitu zuen Mendi Purpurako Behatokiak Nankingetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1964 TW1** zen. Bere izena Zhang Heng astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1803 Zwicky

**1803 Zwicky** asteroide gerrikoan aurkitutako 1803. asteroidearen izena da. 1967ko otsailak 6an aurkitu zuen Paul Wildek Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1967 CA** zen. Bere izena Fritz Zwickygatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1804 Chebotarev

**1804 Chebotarev** asteroide gerrikoan aurkitutako 1804. asteroidearen izena da. 1967ko apirilak 6an aurkitu zuen Tamara Smirnovak Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1967 GG** zen. Bere izena Gleb Aleksandrovitx Chebotarev errusiar astronomoagatik jasotzen du.

*Artikulu hau ingelesezko eta esperantozko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Xebe Diez

**Xebe Diez Zumalabe** (1955, Donostia), euskal aktore bat da.

Bartzelonan Filosofia ikasketak burutu eta amaitzeke laga ondoren Kazetaritza ikasketak amaitu zituen. 1972an Orain antzerki taldeko kide izan zen, bertan haur eta helduentzako antzezlanak antzeztuz. kafe-antzokian nahiz bikoizketa lanetan ere jardun izan da, azken hau bere lanik gogokoena delarik, Peter Sellers, Marlon Brando eta Gary Cooper bezalako aktoreak bikoiztuz, hainbat ahots erregistro ezberdinen jabe baita. Telebistan *Séptimo sentido* saioko gidoigile izan zen, bai eta Euskal Telebistako eguraldi gizon edo aurkezle lanetan aritu ere, azken jarduera honen ondorioz *Los refranes en el tiempo de Xebe Díez* liburua argitaratu zuelarik. Irratian ere hainbat irratsaioetan elkarlanean aritu izan da.

## Filmografia 
* *Kukubiltxo*, Juan Bautista Berasategi (1983, ahotsa), marrazki bizidun film laburra.
* *Erreporteeroak*, Iñaki Aizpuru (1983)
* *Barrenen*, Iñaki Aizpuru (1984), laburmetraia.
* *Kalabaza tripontzia*, Juan Bautista Berasategi (1985, ahotsa), marrazki bizidunak.
* *Ipar Haizearen Erronka*, Maite Ruiz de Austri, Carlos Varela (1992, ahotsa), marrazki bizidunak.
* *Menos que cero*, Ernesto Telleria (1995).
* *Anabel duerme*, Aitor Álvarez (1999).
* *Mi hijo Arturo*, Pedro Costa (2001).

## Bilbiografia 
* Larrañaga Koldo; Calvo, Enrique. *Lo vasco en el cine (Las personas)*, Donostia, Euskadiko Filmategia, 1999.

## Kanpo loturak 
* Xebe Diez. Auñamendi Entziklopedia. Euskomedia.org 
* Xebe Diezek bere *Dibertimenduak* liburua argitaratu berri du. 2010eko azaroaren 3a. Gara.net
Top Gear

***Top Gear*** Erresuma Batuko autoei buruzko BBC katearen telebistako saio beterano bat da. Automobilgintza britainiar umore fin eta ironikoaz ukitzen du. Gaur egun, saioa Jeremy Clarksonek aurkezten du, Richard Hammond eta James Mayrekin batera, eta hiru frogatzeko-auto gidari izan dituzte gutxienez, The Stig deitutakoa.

1977-2002 bitartean aireratu zen, halere 2002ko urriaren 20an berritu eta gaur egun arte airean dirau. Denera 8 denboralditan zehar 147 atal eskeini izan dira (2012), saioa Surrey konderriko Dunsfold udalerriko Dunsfold Park zirkuituan kokatua dagoelarik. Astero pertsona ospetsuren bat gonbidatu ohi dute, autoaz zirkuituari hainbat bira eman eta burututako denbora taula batean idazteko, bestalde merkaturatu berriak izan diren auto modeloak ere frogatu ohi dituzte.

## Musika 
Saioaren sarrerako nahiz amaierako abestia edo soinu banda The Allman Brothers Band estatubatuar rock musika taldeko *Jessica* izeneko abesti ospetsuak osatzen du.

## Iruditegia 

Irudi:Top Gear team Richard Hammond, James May and Jeremy Clarkson 31 October 2008.jpg|2008ko saioaren aurkezleak: Richard Hammond, James May eta Jeremy Clarkson.
Irudi:Top Gear - geograph.org.uk - 171446.jpg|Saioaren eszenatokia.
Irudi:Top Gear Alfas 1.jpg|Auto modeloak ikusgai.

## Kanpo estekak 
* *Top Gear* saioko webgunea 
* Top Gear saioaren sarrerako *Jessica* abestia entzungai 
* Top Gear saioko atal bat ikusgai 
* *Top Gear* saioa BBC katearen webgunean 
* *Top Gear* saioko IMDBko fitxa irakurgai
Kohoutek kometa

**Kohoutek kometa** edo, jatorrizko izenez **C/1973 E1**, **1973 XII**, eta **1973f** periodo luzeko kometa bat da. Luboš Kohoutek txekiar astronomoak aurkitu zuen 1973ko martxoak 7an eta ikusgai egon zen urte horretan. Gutxi gora-behera 10.000 urte barru itzuliko da. Baina astronomoren batzuk 9.000 eta 16.000 urte artean barru itzuliko dela diote.

Gerturako hurbilketa baino lehen, komunikabideek Kohoutek kometa "mendeko kometa, oraindik begi hutsez ikusteko modukoa" bezala iragarri zuten. Bere magnitude bisuala -3koa zen perihelioan, eguzkitik 0,14 unitate astronomikoko distantziara. Bere orbita inklinazioa 14,3ºkoa da. Gaueko zeruan hobekien perihelioaren ondoren ikusi zen, honek laugarren magnitudeko distira zuenean. Kometak 25ºrarte isats bat ere erakutsi zuen denbora askoan.

Kometa, gainera, AEBetako Skylab 4 eta SESBeko Soiuz 13 ontziek ere ikusi zuten, ontzi orbitalek aztertutako lehen kometa bihurtu zelarik.

Kohoutek kometak eragin handia izan zuen kultura herrikoian (batez ere mundu anglosaxoian), kantuetan, ikuskizunetan eta baita film eta telesailetako aipamenetan ere.

## Kanpo estekak
Rho Virginis

**Rho Virginis** (ρ Vir / 30 Virginis / HD 110411 / HR 4828) Virgo konstelazioko izar bat da, +4,87ko itxurazko magnitudea duena. Gaur egun izen arruntik ez duen arren, Txinan *Kew Heang* izena jasotzen zuen, "estatuko bederatzi ofizialak", non izar txikiago batzuk ere gehitzen ziren. Gure eguzki-sistematik 120 argi-urteko distantziara dago.

Rho Virginis sekuentzia nagusiko izar zuri bat da, A0V espektro motakoa. Bere erradioa gure eguzkiarena baino %55 handiagoa da, eta hau baino %23 argitsuagoa da. Gutxienez 154 kilometro segunduko errotazio abiadura du. Izar kimikoki berezi bat da, bere azaleko tenperatura ezezaguna delarik, kontsultatutako iturriaren arabera 8800 eta 9056 kelvin artekoa delarik. Delta Scuti motako izar aldakorra, bere dizdiran 0,02 magnitudeko bariazio bat erakusten du. Eguzkia baino gazteagoa da, soilik 10 milioi urte izan ditzakeelarik. Era berean, Lambda Bootis izar deritzen talde txikiko kide da, hauen izaera gaur egun oraindik ondo ezagutzen ez delarik.

Banda azpimilimetrikoan eta infragorri hurbilean eginiko behaketek Rho Virginisen inguruan disko zirkumestelar baten presentzia agerian utzi dute. Diskoak, 37 unitate astronomikoko erradioa duena, 90 kelvineko tenperatura du.

## Kanpo estekak
Barbora Špotáková

**Barbora Špotáková** (Jablonec nad Nisou, Bohemia, 1981eko ekainaren 30a) xabalina jaurtiketan espezializatutako txekiar kirolaria da. Beijing (2008) eta Londresko (2012) Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen, eta munduko errekorraren jabea da, 2008an egin zuen 72.28 metroko jaurtiketarekin. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen. 2022ko irailaren 9an kirolari profesionala izateaz utziko zuela iragarri zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Špotáková Barbora Iaaf.org
Soiuz 13

**Soiuz 13** modulu orbitalean Orion 2 espazio behatokia zeraman eraldatutako Soiuz 7K-T ontzi baten misio bakar bat izan zen. 1973ko abenduak 18an jaurti zen Baikonurreko kosmodromotik barnean bi kosmonauta zituela.

Misio honetan zehar tripulazioak zenbait behaketa astrofisiko egin zituen ultramorearen espektroan. Lurrazaleko toki zehatzen argazki ultramoreak egin eta ontziko sistemen probak ere jarraitu ziren.

Soiuz abenduak 26an itzuli zen, elur ekaitz baten erdian.

## Eskifaia 
* Piotr Klimuk (Komandantea)
* Valentin Lebedev (hegaldi ingeniaria)

## Laguntza eskifaia 
* Lev Vorobijov (Komandantea)
* Valeri Jazdovski (hegaldi ingeniaria)

## Erreserbako eskifaia 
* Vladimir Kovalionok (Komandantea)
* Juri Ponomariov (hegaldi ingeniaria).

## Kanpo estekak
Soiuz 3

**Soiuz 3** 1968ko urriak 26an Baikonurreko kosmodromotik jaurtitako Soiuz 7K-OK espaziontzi baten misio eskifatu bat izan zen. Eskifatutako Soiuz baten bigarren jaurtiketa izan zen Soiuz 1aren zorigaiztoko hegaldiaren ondoren, non espazio-ontzi honen eskifaia-kide bakarra hil zen. Kapsula berriro marraztu eta eskifatu gabeko zenbait hegaldiren ondoren, **Soiuz 3** jaurti zen.

Soiuz 3ren misioa eskifatu gabeko Soiuz 2rekin orbitan bildu eta elkartzea zen, baina huts egin zuen. Elkartze akotsa kapsulako eskifaia-kide bakarra zen Beregovoik Soiuzen eskuzko kontrola hartu zuelako izan zen, ontzia Soiuzen elkartze-sistema automatikoak baliogabetzen zituen jarrera batean sarritan jarri zuena eta ia erregai guztia lehen elkartze-saialdian agortu zuena. Hegaldian ontziaren sistemak eta zenbait hegaldi prozedura probatu ziren.

## Eskifaia 
* Georgi Beregovoi

## Laguntza eskifaia 
* Vladimir Xatalov

## Bitxikeriak 
Badago Soiuz 3 espaziontziak Ilargian zehar hegaldi bat egin zuela dioen hiri kondaira bat, ontziak, satelitearen inguruan 60 buelta emanez. Harrigarria bada ere, erabat faltsua den istorio hau Encarta entziklopediak biltzen du.

## Kanpo estekak