Pizkundeko musika

[thumb|260x260px|Musikari-talde errenazentista bat [Gerard van Honthorst|Gerard van Honthorsten *Kontzertua*  obran (1623)]]
**Pizkundeko musika** edo **errenazimenduko musika**.

Periodoa, gutxi gorabehera, 3 zatitan banatu daiteke. Hasierako aldia Guillaume Du Fayren (1397–1474) ibilbideari eta kantinela estiloaren lanketari dagokio. Erdikoa berriz Eskola Franko-flamenkoari eta Johannes Ockeghemek eta Josquin des Prezek landutako lau zatiko testurak dira. Azkenik, Kontrarreforma garaian amaituko litzateke, Palestrinaren kontrapuntua eta eskola erromatarrarekin.

Musika gero eta gehiago askatzen joan zen Erdi Aroan zituen murrizketetatik, eta aldaera gehiago onartzen joan ziren maila, erritmo, harmonia, forma zein notazioan. Bestalde, kontrapuntuaren arauak murriztaileagoak izan ziren, bereziki disonantzien tratamenduari dagokionez. Errenazimentuan, musika adierazpen pertsonalerako tresna bihurtu zen. Ezartzen ari ziren testuen ahozko musika adierazkorragoa egiteko moduak aurkitu zituzten konpositoreek. Musika sekularrak musika sakratuko teknikak bereganatu zituen, eta alderantziz.  Forma sekular herrikoiak, hala nola *chansona* eta *madrigala*, Europa osora hedatu ziren. Musika ere autosufizienteagoa bihurtu zen, inprimatutzeko aukerarekin bere kabuz irauteko modua aurkitu baitzuen.

Tresna moderno ezagun askoren bertsio aitzindariak (biolina, gitarra, lautea eta teklatu-tresnak barne) forma berriak hartu zituzten Errenazimentuan. Musika-tresna horiek aldatu egin ziren musika-ideien bilakaerari erantzuteko, eta aukera berriak aurkeztu zituzten musikagile eta musikarientzat. Zurezko eta letoizko haize-instrumentu modernoen lehen formak ere agertu ziren, hala nola fagota eta tronboia, kolore sonikoaren tartea handituz eta instrumentu-multzoen soinua handituz. XV. mendean, triada osoen soinua bateratu egin zen, eta XVI. mendearen amaieran, eliza moduen sistema erabat deskonposatzen hasi zen, eta tonalitate funtzionalari bide eman zion (abestiak eta piezak "musika-giltzetan" oinarritzen diren sistemari), zeinak mendebaldeko arte-musika menderatuko baitzuen hurrengo hiru mendeetan.

Errenazimentuko garaitik, idatzitako musika sekular zein sakratu asko iritsi da gaur egunera, ahots eta instrumentu lanak eta ahots/instrumentu lan mistoak barne.  Musika estilo eta genero ugari sortu ziren Errenazimentuan: mezak, motetoak, kantu lagunduak, dantza instrumentalak eta beste asko. XX. mendearen azkeneko urteetan, musika-primitiboko talde ugari sortu ziren. Errenazimentuko garaiko musikako talde espezializatuek kontzertuak eman eta grabazioak egiten dituzte, tresna historikoen erreprodukzio modernoak erabiliz eta musikologoen usteetan garai hartan erabiltzen omen ziren zituzten kantu estiloak erabiliz.

## Konpositore ezagunak 

Preset    = TimeHorizontal_AutoPlaceBars_UnitYear
ImageSize = width:910

Define $bold = fontsize:M

Colors =
  id:offWhite  value:rgb(0.97,0.97,0.97)
  id:paleGray  value:gray(0.8)
  id:darkGray  value:gray(0.2)
  id:renBlue   value:rgb(0.6,0.9,1)
  id:eng       value:powderblue      legend:Ingelesa
  id:ff        value:lavender        legend:Frantziar-flamenkoa
  id:fr        value:lightpurple     legend:Frantziarra
  id:de        value:yellowgreen     legend:Germaniarra
  id:ita       value:dullyellow      legend:Italiarra
  id:esp       value:orange          legend:Iberiarra

BackgroundColors = canvas:offWhite

Period     = from:1400 till:1610
ScaleMajor = grid:paleGray unit:year increment:10 start:1400

LineData =
  at:1420 color:darkGray layer:back width:0.5
  at:1510 color:darkGray layer:back width:0.5
  at:1600 color:darkGray layer:back width:0.5

BarData=
  barset:Composers

Legend = top:20% left:112

PlotData=

# set defaults
  width:15 fontsize:S textcolor:black align:left anchor:from shift:(10,-4) color:renBlue

  barset:Composers
  from:1400 till:1445 text:"Oswald von Wolkenstein" color:de #from 1377
  from:1400 till:1445 text:"Leonel Power" color:eng         #from 1375        
  from:1400 till:1453 text:"John Dunstable" color:eng $bold      #from 1390  
  from:1400 till:1460 text:"Gilles Binchois" color:ff
  from:1400 till:1474 text:"Guillaume Dufay" color:ff $bold
  from:1415 till:1497 text:"Johannes Ockeghem" color:ff $bold  
  from:1423 till:1475 text:"Walter Frye" color:eng        # fl. from 1443?
  from:1430 till:1492 text:"Antoine Busnois" color:ff      
  from:1445 till:1518 text:"Loyset Compère" color:ff
  from:1446 till:1506 text:"Alexander Agricola" color:ff      
  from:1450 till:1505 text:"Jacob Obrecht" color:ff 
  from:1450 till:1521 text:"Josquin des Prez" color:ff $bold 
  from:1450 till:1517 text:"Heinrich Isaac" color:ff
  from:1459 till:1522 text:"Jean Mouton" color:fr
  from:1460 till:1518 text:"Pierre de La Rue" color:ff
  from:1465 till:1535 text:"Pedro de Escobar" color:esp
  from:1466 till:1506 text:"Martin Agricola" color:de
  from:1470 till:1512 text:"Antoine de Févin" color:ff
  from:1475 till:1530 text:"Antonius Divitis"  color:ff
  from:1475 till:1520 text:"Antoine Brumel" color:fr
  from:1480 till:1545 text:"Philippe Verdelot" color:fr
  from:1485 till:1558 text:"Clément Janequin" color:fr
  from:1490 till:1560 text:"Nicolas Gombert" color:ff
  from:1490 till:1548 text:"Thomas Crecquillon" color:ff 
  from:1490 till:1562 text:"Adrian Willaert" color:ff
  from:1490 till:1545 text:"John Taverner" color:eng
  from:1495 till:1545 text:"Costanzo Festa" color:ita
  from:1500 till:1553 text:"Cristóbal de Morales" color:esp
  from:1505 till:1572 text:"Christopher Tye" color:eng
  from:1505 till:1585 text:"Thomas Tallis" color:eng
  from:1508 till:1563 text:"Hans Newsidler" color:de         
  from:1510 till:1564 text:"Pierre de Manchicourt" color:ff    
  from:1510 till:1572 text:"Claude Goudimel" color:fr
  from:1515 till:1565 text:"Jacob Clemens non Papa" color:ff          
  from:1516 till:1565 text:"Cipriano de Rore" color:ff       
  from:1520 till:1580 text:"Gerard van Turnhout" #no article
  from:1525 till:1594 text:"Giovanni Pierluigi da Palestrina" color:ita $bold
  from:1528 till:1595 text:"Francisco Guerrero" color:esp
  from:1528 till:1601 text:"Costanzo Porta" color:ita
  from:1530 till:1600 text:"Claude Le Jeune" color:ff       
  from:1532 till:1594 text:"Orlande de Lassus" color:ff $bold
  from:1533 till:1586 text:"Andrea Gabrieli" color:ita
  from:1536 till:1596 text:"Giaches de Wert"   color:ff
  from:1540 till:1603 text:"Johannes de Fossa" #no article
  from:1543 till:1575 text:"Ivo de Vento" #no article
  from:1543 till:end text:"William Byrd" color:eng $bold             #till 1623
  from:1543 till:1594 text:"Balduin Hoyoul" #no article     
  from:1545 till:end text:"Luzzasco Luzzaschi" color:ita         #till 1607
  from:1548 till:end text:"Tomás Luis de Victoria" color:esp $bold        #till 1611
  from:1549 till:end text:"Giovanni de Macque" color:ff
  from:1553 till:1599 text:"Luca Marenzio" color:ita
  from:1555 till:end text:"Alonso Lobo" color:esp #till 1617
  from:1557 till:1602 text:"Thomas Morley" color:eng
  from:1557 till:end text:"Giovanni Gabrieli" color:ita $bold        #till 1612
  from:1560 till:end text:"Hieronymus Praetorius" color:de #till 1629
  from:1561 till:1596 text:"Philippe Rogier"  color:ff       
  from:1561 till:end text:"Carlo Gesualdo" color:ita                #till 1613
  from:1563 till:end text:"John Dowland" color:eng                 #till 1626
  from:1564 till:end text:"Hans Leo Hassler" color:de   #till 1612
  from:1566 till:end text:"Gaspar Fernandes" color:esp #till 1629
  from:1567 till:end text:"Thomas Campion" color:eng $bold            #till 1620
  from:1567 till:end text:"Claudio Monteverdi" color:ita $bold   #till 1643
  from:1570 till:end text:"John Cooper" color:eng               #till 1626
  from:1571 till:end text:"Michael Praetorius" color:de       
  from:1583 till:end text:"Orlando Gibbons" color:eng          #till 1625

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak