Rosa Mari Arano Ziarreta

**Rosa Mari Arano Ziarreta** (Meñaka, Bizkaia, 1961eko maiatzaren 7a) euskara-irakaslea eta euskararen irakaskuntzarako eta ikaskuntzarako material didaktikoaren egilea da.

## Bizitza 
Meñakan (Bizkaia) jaioa, Irunen (Gipuzkoa) bizi da. Euskara-irakaslea eta euskararen irakaskuntzarako eta ikaskuntzarako material didaktikoaren egilea da. Erein argitaletxeak argitaratutako hainbat testu libururen eta irakasleen gidalibururen egilea da. Bere ibilbide profesionalean, bereziki Lehen Hezkuntzako irakaskuntzan eta irakasleen hasierako zein etengabeko prestakuntzan jardun du, euskararen didaktika ardatz hartuta.

### Ikasketak 
Lehen ikasketa orokorrak gaztelania hutsean egin zituen Meñakako eskola unitarioan eta Mungiako eskola publikoan. Batxilergoa (BBB) eta UBI Mungiako Lauaxeta institutuan.

Uda garaietan Labayru ikastegian alfabetatu eta Euskal Filologian lizentziatu zen 1984an Deustuko Unibertsitatean.

Unibertsitate garaian euskalduntze alfabetatze lanetan aritu zen  Labayru ikastegian Bilboko San Adrian euskaltegian eta maisu-maistren euskalduntzerako Eusko Jaurlaritzako hezkuntza sailak antolatutako   ikastaroetan.

### Ibilbide profesionala 
1982ean Begoñako Andra Mari irakasleen unibertsitate eskolan aritu zen Hizkuntzaren Didaktika Departamenduan,  irakaslegaien nahiz jardunean ari ziren irakasleen etengabeko prestakuntzan.

1992ean Irungo  Txingudi Ikastolan hasi zen lanean. Bertan, hizkuntza proiektua berritzeaz eta LOGSE legearen aldaketetan aritzeko  irakasleen  prestakuntzaz arduratu zen. Euskara ardatz hartuta, hiru hizkuntzen trataera bateratua helburu zuen ikuspegia garatu zuen, eta horretarako programazioak eta material didaktikoak sortu zituen. Lan horrek ikastolaren egunerokoan ez ezik, handik harago ere izan zuen eragina.

Sortutako materialak EREIN argitaletxeak argitaratu zituen 1999an, Lehen Hezkuntzako 1. Mailatik hasi eta  Lehen Hezkuntzako 6. Maila bitarteko euskara eta gaztelania lantzeko testu-liburu eta irakasleen gidaliburuetan. Horrela, ikasgeletan sortutako esperientziak irakasle askoren eskura iritsi ziren.

1996tik 2005era eta 2008tik 2017ra, Ulibarri programaren  arduraduna izan zen Txingudi ikastolan, Eusko Jaurlaritzak bultzatutako egitasmoaren barruan. Hainbat jardunalditan parte hartu zuen hizlari gisa, bere esperientzia partekatuz eta hizkuntza-proiektuen inguruko hausnarketa sustatuz. Hiztun bila EHB XII jardunaldiak. (2008-2009).  

2008tik 2025era, jubilatu arte, Euskal Herrira beste herrialde batzuetatik etorritako ikasleei euskara irakasten jardun zuen, Hizkuntza Indartzeko Programan (HIP) eta EUSLE  irakasle modura. Etapa horretan ere, irakaskuntzaren errealitate berrietara egokitutako materialak sortu zituen, beti ikasleen beharrei adi.

### Argitalpenak eta ekarpen akademikoak 
Rosa Mari Aranok ekarpen esanguratsuak egin ditu euskarazko ikas eta irakats-materialgintzan, hizkuntzaren didaktikan eta hizkuntza-proiektu eleaniztunetan. Artikulu, hitzaldi eta liburu ugari argitaratu ditu, besteak beste:

*  *Planteamiento discursivo e integrador de un proyecto de educación trilingüe.* Itziar Idiazabal eta Elena Berazadirekin.
*  *Una experiencia de didáctica y evaluación de discurso oral en primer ciclo de primaria*. Rosa M Arano, Elena Berazadi, Itziar Idiazabal Gorrotxategi.
* *Ahozko hizkuntza lantzeko txartelak LH 1-2*.
* *Departamenduaren antolaketaren eragina hizkuntzen ikas-irakaskuntza prozesuan.* Rosa M Arano, Elena Berazadi. 

* *Hirugarren hizkuntzaren irakaskuntza arlo baten bidez: Txingudi Ikastolako esperientzia.* Rosa M Arano, M.Josune Ugarte.  

* *Euskolaurreko hobekuntza esperientzia bat testu pedagogian oinarrituta.* Rosa M Arano Hitzaldia. Uda ikastaroak (UPV/EHU), 1990.

* *Ahozko nahiz idatzizko hizkuntz ebaluaketa lehen zikloan.* Rosa M Arano, Elena Berazadi Hitzaldia. Uda ikastaroak (UPV/EHU), 1993.
* *Eskolaurreko hizkuntz ikasketaren ebaluaketa.* Rosa M , Elena Berazadi Hitzaldia. Uda ikastaroak (UPV/EHU), 1993.
* *Testu pedagogia eskolaurrean: testu monologalak.* Rosa M Arano.
* *Idazkera B.* Arano, Rosa María.
* *Auñemendiko lorea*. Arano, Rosa María. LABAYRU,1986.
* *Hizkuntzaren Psikopedagogia. Testu motak, funtzionamendua eta didaktika. Euskal testuen tipologia eta azterketarako metodología*. Arano, Rosa M, Idiazabal Gorrotxategi, Itziar, Kaifer Antton, Larringan Aranzabal, Luis Maria, Ocio Endaya, Begoña. Itziar Idiazabal (argitaratzailea).
* *Euskara DBHn : metodologiazko orientabideak.* Rosa M Arano eta Beste. Eusko Jaurlaritza argitalpen zerbitzu nagusia, 1997.
* *Hizkuntza Plana egiteko kontuan hartu behar diren faktoreak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak