open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hidronio ioi

**Hidronio ioia** H3O+ formula duen katioi monobalentea da, uraren protonaziotik sortzen dena. Ur puruan eta ur-disoluzio guztietan aurkitzen da.

Kimikarien artean hidronio terminoa oso erabilia izanik ere, IUPACek ez du onartzen eta horren ordez **oxonio** edo **hidroxonio** izenak proposatzen ditu.

## Ezaugarriak 
Hidronio ioia ez da libre egoten oso erreaktiboa baita eta inguruko ur-molekulek solbatatzen dituzte. Normalean azido esaten zaio hidronio katioiak sortarazten dituen edozein konposaturi. Edozelan ere, urak bera azido moduan joka lezake eta hidronio katioiak sortu purua izanik ere. Kasu horretan ioien kontzentrazioa oso txikia da: CH+ = 10–7 M. Bi ur-molekulen erreakzioaz eratzen dira.

2 H2O ⇌ OH− + H3O+

Erreakzio horren konstantea, hots, uraren produktu ionikoa, hauxe da: *Kw* = 1,00 × 10−14 (25&nbsp;°C-an). Bi ioiek oso bizitza laburra dute.

Hidronioa uretan izan daitekeen espezierik azidoena da. Ondorioz, bere azidotasuna beste espezien azidotasuna neurtzeko estandarra da. Azido sendoek hidronioak baino protoi-emaile hobeak izan behar dute, bestela azidoaren zati handi bat ionizatu barik egongo litzateke disoluzioan (azido ahulen kasua alegia). Disoluzio neutroetan dauden hidronioen kasuan ez bezala, disoluzio azidoetako hidronioek luze irauten dute, disolbatutako azidoaren sendotasunaren proportzioan.

## Hidronio-gatz solidoak 
Azido sendo askok posible dute bere hidronio-gatzen kristalak osatzea, nahikoa egonkorrak izan daitezkeenak. Arau moduan ionizazio-konstantea 109 edo handigoak duen ezein azidok sor ditzake kristal horiek. Bestetik, konstantea 109 baino txikiago duten azidoek ezin dute eskuarki hidronio-gatz egonkorrik sortu.

Azido nitrikoaren konstantea 101,4 da eta azido perklorikoarena 1010. Lehenak ez du hidronio gatzik sorrzen eta bere ur-disoluzioak likidoak dira giro-tenperaturan. Bigarrenak, aitzitik, urarekin 1:1 proportzioan nahasten denean, erreakzionatu egiten du hidronio perklorato solidoa eratzeko (H3O+·ClO−4).

## Izarrarteko hidronioa 
Izarrarteko ingurunean hidronio ioia ugaria da molekula-hodei sakabanatuetan zein dentsoetan. Kometen plasmako isatsean ere aurkitu izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itziar Zabala Bilbao

**Itziar Zabala Bilbao** (Leioa, 1959) euskal itzultzailea da, besteak beste, Percy Jackson eta Olinpiarrak sagako bi liburu euskarara itzultzeagatik ezaguna. Euskal Itzultzaile Zuzentzaile eta Interpreteen Elkarteko (EIZIE) kidea da. Gutxienez 11 lan itzuli ditu erdaretatik euskarara, gehienak ingelesetik, baina baita ere alemanera eta espainieratik. Itzulpen gehienak haur eta gazte literatura generoko lanak dira.

## Lanak 
Besteak beste, hauek dira Itziar Zabalak euskarara itzuli dituen lanak:
* *Zezilia, Samuel eta Barraskilo kalakaria*. Mezulari. 2005.
* *Hala izan zen*. Mezulari. 2005.
* *Kika Supersorgina eta araoen liburua*. Mezulari. 2009.
* *Monster high*. Mezulari. 2010.
* *Kika Supersorgina eta espazioko abentura*. Mezulari. 2010.
* *Munstroak gure artean*. Mezulari. 2011.
* *Izan amets handi Lili txiki!* Mezulari. 2013.
* *Aski da nahi izatea*. Mezulari. 2013.
* *Labirintoko borroka*. Mezulari. 2015.
* *Olinpoko azken heroia*. Mezulari. 2016.
* *Kika Supersorgina eta adarbakarra*. Mezulari. 2017.

## Erreferentziak
Oriente (Buenos Aires)

Argentinako **Oriente** hiria Coronel Dorrego udalerrian dago, Buenos Airesko probintziaren hego-ekialdean, Buenos Airesko kostaldetik 22 kilometrora.

## Ezaugarriak 
Bere ekonomia nekazaritza-jardueran oinarritzen da, eta neurri txikiagoan, turismoan, izan ere, Marisol bainuetxea du, udako atseden hartzeko eta kirol arrantzarako lekua baitu. Asfaltatutako eta modernoki argiztatutako hiria da, landa-herriaren ezaugarriak dituena. Erdian Juan B. Maciel plaza dago, haurrentzako jolasak eta hainbat monumentu ere badaude, hala nola José de San Martín, Manuel Dorrego, Amarena eta Juan B. Maciel. Plaza horrek 390 zuhaitz ditu, pinuak, palmondoak, araukariak, sagarrondoak, eukaliptoa, makalak, grevilleak, etab. San Martin eta Santamarina etorbideek eraikin garrantzitsuenak biltzen dituzte. Lehena sarbide errepide nagusia da eta azkena Marisol bainuetxera joateko balio du.

## Kanpo estekak
Manuela León

**Manuela León Guamán** (Punín, 1844 - Riobamba, 1872ko urtarrilaren 8a) Ekuadorreko emakume libertarioa izan zen, herri indigenaren matxinadan lider gisa parte hartu zuena. 2010ean, heroi izendatu zuen Ekuadorreko Errepublikako Asanblada Nazionalak.

## Ibilbidea 
San Francisco de Macshi komunitatean jaio zen, gaur egun Cachatón San Francisco (Hatun Kacha) bezala ezagutzen dena. Gurasoak Hermenegildo Leon eta Maria Guamanen zituen, bere jaiotza Puninen, Riobambako parrokian, inskribatu zen, 1844an.

1871. urtea zen indigena talde handi baten ekintzek lehen Inka Inperioa deitzen zutena berreskuratu nahi izan zuenean. Manuela Leon (matxinoa) eta Fernando Daquilema (errege izendatu berria) buru zituztela.

Manuela Leonen idealek bere herriarentzako berdintasunezko eskubideen aldeko ekintzak burutzera eraman zuten, Gabriel García Morenoren gobernutik zetorren gehiegikeria eta zapalkuntza gelditu eta etsaien alderdiko komandanteei aurrez aurre aurre jartzera.

1872ko urtarrilaren 8an fusilatu zuten bere ekintzengatik. Kontatzen denez, fusilamendu pelotoiak esateko zerbait bazuen galdetzean, berak «Manapi» erantzun zuen, hau da, «ezer ez» bere hizkuntzan.

## Aintzatespenak 
* Quito hiriko kale batek bere izena darama.
* Ekuadorreko Estatuak heroi izendatu zuen, 2010ean.
* Guayaquilen bada kulturarteko ikastetxe komunitario elebidun fiskal bat, bere omenez bere izena daramana.

## Erreferentziak
Club Deportivo Tropezón

250px|thumb|Santa Ana zelaia.
**Club Deportivo Tropezón** 1983an Torrelavegako Tanos herrian sortutako futbol taldea da.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 4
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 1
* **Denboraldiak 3. mailan**: 26
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 3
* **Ligako posturik onena**: 15.a Bigarren B mailan (2013-14)

### Azken urteetako ibilbidea 
## Palmaresa 
* Espainiako futbol ligako hirugarren maila (3): 1997, 1998, 2013

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala
Start-Up (telesaila)

***Start-Up*** () Hego Koreako telesaila da, Bae Suzy, Nam Joo-hyuk, Kim Seon-ho eta Kang Han-na protagonista dituena. tvN katean emititu zen 2020ko urriaren 17tik abenduaren 6ra, larunbat eta igande guztietan 21:00etan. Netflixen ikus daiteke.

## Pertsonaiak 
* Bae Suzy: Seo Dal-mi
* Nam Joo-hyuk: Nam Do-san
* Kim Seon-ho: Han Ji-pyeong
* Kang Han-na: Won In-jae/Seo In-jae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kreatina

**Kreatina** arginina, glizina eta metionina aminoazidoen sintesiz lortzen den konposatua da, giharretan izaten dena. Giharren uzkurduran gertatzen diren aldaketa kimikoetan parte hartzen du; prozesu horretan kreatina fosfatoa deskonposatu egiten da eta kreatinina sortzen da. Kreatina giharretako energia iturri nagusietakoa da.

Lehendabizikoz Michel Eugène Chevreul kimikariak 1832an topatua, kreatina gehigarri dietetiko gisa erabiltzen dute, batez ere, beren propietate ergogenikoak direla eta ahalegin anaerobiko errepikatuak eskatzen dituzten zenbait kiroletan. (H2N)(HN)CN(CH3)CH2CO2H formula du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uraren produktu ioniko

**Uraren produktu ionikoa** edo **uraren biderkadura ionikoa** ur puruaren ioinizaio-maila adierazten duen oreka-konstantea, *K*w = [H3O+][OH−] = 1,00 × 10−14 (25 °C edo 298 K)). Uraren oreka-konstante ere esaten zaio.
thumb|Uraren autoionizazioa

## Uraren autoionizazioa 
Ura da disolbatzailerik erabiliena. Urak azido-base erreakzioetan parte hartzen du eta anfoteroa da, hots, azido eta base moduan joka dezake. Horrela, azido baten aurrean base moduan jokatuko du eta base baten aurrean azido moduan. Adibideotan ikus daiteke.

HAz + H2O  Az- + H3O+

NH3 + H2O  NH4+ + OH-

non hidronio ioia (H3O+), H2O-ren azido konjugatua baita eta hidroxido ioia (OH-) H2O-ren base konjugatua. Hortaz, urak azido eta base moduan erreakzionatzen badu aldi berean, autoionizazioa izeneko erreakzioaren bidez:

H2O  H+ + OH-

H2O + H+  H3O+

eta bi horien batura,

2 H2O  H3O+ + OH-

Erreakzio horietan uraren bi azido-base bikotek parte hartzen dute: H2O/OH- eta H3O+/H2O. Bigarren bikoteari dagokion oreka-konstantea 1 dela erabaki da konbentzioz, eta beste azido-base bikoteen oreka-konstanteak erlatiboak dira balio horrekiko. Horrela, uraren autoionizazioari dagokion oreka konstantearen balioa hau da:

Kw = [H3O+] [OH-] = 10-14

Beraz, ur purua dugunean beste azido edo baserik gabe, hidronio eta hidroxido ioien kontzentrazioa berdina da, [H3O+] = [OH-] = 10-7 M. Ioi horiek orekan daude

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perlazko lepoko (sexualitatea)

thumb|Perlazko lepokoa, lepoan.
**Perlazko lepokoa**, sexu jargoian, gizonezkoa ernal-hazia beste pertsona baten lepo, bularralde edo ugatzetan isurtzen duenean esaten zaio. Terminoaren izena perlazko lepokoarekin duen antzarengatik datorkio.

Perlazko lepokoa sexu langileek egin ohi duten jarduera bat da, sexu-seguru gisa, kondoirik eramatea nahi ez duten pertsonekin.

## Herri kulturan 
George Carlinek *Incomplete List of Impolite Words* lanean lehen aldiz erabili zuen hitza, 1984an. *Half Baked* komedian eta *Sex and the City* komediako 69. atalean ere erabiltzen da.

ZZ Top taldearen "Pearl Necklace" abestiaren letrak kritika jaso zuen emakumeak objektu bilakatzen zituelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raimunda Royo

**Raimunda Royo Landajuela** (Bilbo, Bizkaia, 1899ko uztailaren 9a - ?) emakume mendigoizale aitzindaria ian zen. Euskal Mendizaleen Federazioak 1914tik antolatzen duen Ehun mendien txapelketa burutzea lortu zuen lehenengo andrazkoa izan zen, 1930ean.

Bilboko Ledesma kalean jaio zen Tomas Royo Varas zaragozarra eta Raimunda Landajuela Manzanos, Menoioko arabarraren alaba hau. Aita industria-gizona zela dio bere jaiotza-agiriak eta Abandoko San Bizente parrokian izan zela bataiatua, jaio eta egunak beranduago.

Bilbo inguruan jaio zen euskal alpinismoa XX. mendeko hasieran. Orduan sortu ziren lehenengo klubak: Club Deportivo (Antxon Bandresek eraginaz) eta Bilboko Club Alpino (1924an). 1912tik aurrera antolatu ziren lehenengo igoera kolektiboak (Gorbeiara eta Pagasarrira, esaterako), eta orduan sortu zen Euskal Mendizale Federazioa ere (1924).

1924an Bilboko Club Alpinoa sortu zuten hamabi bazkide sortzaileetako bat izan zen Raimunda Royo. Garai haietan baziren beste hainbat emakume mendigoizale; Antonio Ferrer mendizaleak 1930ean Esperanza Alvarez, Agustina Saez eta Raimunda Royo bera aipatu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko alpinismoaren historia

## Kanpo estekak 
*   Edurne Pasabanen webgunea
Club Deportivo Binéfar

280px|thumb|2009-10 denboraldiko taldea.
**Club Deportivo Binéfar** Espainiako futbol taldea da, Binéfar hirikoa (Huescako probintzia).

## Historia 
Aragoiko talde zaharrenetakoa da, 1922an sortu baitzen *Sociedad Cultural y Deportiva Binéfar* izenarekin. Garai onena 1980. hamarkadan eta 1990. hamarkadaren amaieran bizi izan zuen, bigarren B mailan ibili baitzen. 1998an gainera Espainiako Futbol Federazioaren Kopa irabazi zuen.

## Datuak 
2022-23 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 13
* **1. maila RFEF**: 0
* **2. maila RFEF**: 0
* **Denboraldiak 3. mailan**: 40
* **3. maila RFEF**: 2
* **Ligako posturik onena**: 7.a Bigarren B mailan (1983-84)

### Azken urteetako ibilbidea 
## Palmaresa 
* Espainiako Futbol Federazioaren Kopa (1): 1997-98
* 3. maila (5): 1981, 1982, 1988, 1997, 1998

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Relic (2020ko filma)

***Relic*** 2020ko Natalie Erika James australiar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da.

## Argumentua 
Familia bat, hiru belaunaldi eta hiru emakume: amona, ama eta alaba. Horiek dira film luzearen hiru protagonista nagusiak, baina bada kontakizunean presentzia nabarmena duen laugarren bat ere, hiru emakumeak nahasi eta beldurtuko dituen presentzia bat. Beldurrezko ekoizpen bat denez, laugarren agerpen hori da filmari dementziaz eta tentsioz beteriko atmosfera itogarri eta guztiz iluna gehituko diona.

## Aktoreak 
* Emily Mortimer: Kay
* Robyn Nevin: Edna
* Bella Heathcote: Sam
* Chris Bunton: Jamie
* Jeremy Stanford: Alex
* Steve Rodgers: Mike Adler

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antoinette dans les Cévennes

***Antoinette dans les Cévennes*** 2020ko Caroline Vignal frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Ikastetxe batean lan egiten du Antoinette irakasleak. Udako oporraldi desiratuak iristear direla, plan ugari egin ditu, eta pozarren dago egun zoriontsu horiek noiz iritsiko. Ikasle baten aitarekin joan behar zuen, maitale sekretuarekin. Baina buruan zituen plan horiek ez dira nahi zuen bezala irtengo.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argentinako Patagonia

**Argentinako Patagonia** edo gaztelaniaz *Patagonia Argentina,* *región patagónica (patagoniar eskualdea)* ere deitzen da. Patagoniar eskualdea, Argentinako lau eskualde integratuetako bat da, herrialde hori duen Patagoniaren zatia biltzen duena. Munduan paregabeak diren probintzia eta natur guneen multzoa biltzen du.

Eskualdeen integrazio sistemaren arabera, Argentinako probintziak eskualdeka integratzeko probintzia arteko itunek sortutako lau eskualdeetako bat da, Argentinako Konstituzioaren 124. artikuluan oinarrituta. Horrela, Patagoniako Eskualdea 1996ko ekainaren 26ko Patagoniako Eskualdearen Fundazio Itunak sortu zuen.

## Biztanleria 
## Orokortasunak 
Argentinako Patagoniar eskualdea bi irizpideren arabera banatzen da: *Iparraldeko Patagonia* (Río Negro, Neuquén) eta *Hegoaldeko Patagonia* (Chubut, Santa Cruz eta Suaren Lurraldea). Argentinako Patagoniak 800.000&nbsp;km² baino gehiagoko azalera du.

Hiri nagusiak hauek dira: Neuquén *Alto Valle del Río Negro eremuan*, Comodoro Rivadavia itsasertzean eta San Carlos de Bariloche mendialdean; bestalde, Ushuaia hazkunde azkarrena duen hirietako bat da, planetako hiri australena eta Andeetako (mendebaldean edo hegoaldean) "beste aldean" dagoen Argentinako hiria.

## Kanpo estekak
Heliodoro

**Heliodoro** Greziar jatorrizko izena da "Eguzkiaren Opari" zentzuarekin itzuli ohi dena.

## Euskal Herrian 
thumb|100 pezetako *eliodoroa*, Jaurlaritzak 1937an inprimatua.
H-rik gabeko forma ere erabili izan da Euskal Herrian: Eliodoro de la Torre lehen Jaurlaritzako Ogasun sailburua izan zen, adibidez, eta haren agindupean 1937an kaleratutako euskal pezeten billeteei *eliodoroak* esan izan zitzaien.

Izendegi sabindarrean Eludor (eta Eludore forma femeninoa) ageri da, baina Euskaltzaindiaren EODAn Heliodoro forma ageri da, izen klasiko gisa.

## Historian 
Historiako zenbait Heliodoro ospetsu izan dira:

* Heliodoro (ministroa) Seleuko IV.a Filopatorren ministroa, K. a. 175 ingurukoa.
* Atenasko Heliodoro antzinako egilea, Atenasko Akropolian hamabost liburu idatzi zituena, agian K. a 150 ingurukoa.
* Heliodoro (enbaxadorea), Taksilako erresuma indo-greziarreko enbaxadorea, Heliodororen zutarri ospetsua altxatu zuena K. a. 110 inguruan Vidisha inguruan (Madhya Pradesh, India).
* Heliodoro (metrista) I. mendeko metrista, Aristofanesen komedietan lan egiten zuena.
* Heliodoro (zirujaua) I. mendeko zirujaua, ziur asko Egiptokoa, Juvenalen satiretan aipatua.
* Gaius Avidius Heliodorus, Egiptoko prefeta
* Larisako Heliodoro, optikari buruz dagoen tratatu baten egilea
* Emesako Heliodoro, *Aethiopica* tratatuaren 3. mendeko egilea
* Heliodoro (sofista) Arabia Petraeako 3. mendeko sofista
* Bet Zabdaiko Heliodoro (344 hila), Siriako apezpiku eta martiria.
* Heliodoro Altinokoa (390 hila), IV. mendeko santu kristaua.
* Alexandriako Heliodoro V. mendeko filosofo neoplatonista eta Ammonius Hermiaeren anaia
* Cataniako Heliodoro, VIII. Mendeko nekromantea eta Cataniako azti doktorea.

* Sergei Trufanov (1880-1952) errusiarra, Heliodoro, Heliodorus edo Iliodor izenekin ezaguna, Rasputinen kidea (une batez) eta geroago arerioa.
* Heliodoro Rodríguez López (1890-1950) futbolari kanariarra, zeinaren omenez izendatu zen Heliodoro Rodríguez López estadioa Tenerife hiriko futbol zelaia.

## Erreferentziak
Your Honor (telesaila)

***Your Honor*** Peter Moffatk sortutako telesail dramatikoa da.

## Sinopsia 
Epaile lana, presio profesional eta mediatikoa uztartu dituzte telesailean.

## Pertsonaiak 
* Bryan Cranston: Michael Desiato
* Hunter Doohan: Adam Desiato
* Hope Davis: Gina Baxter
* Sofia Black-D'Elia: Frannie Latimer
* Isiah Whitlock Jr.: Charlie
* Michael Stuhlbarg: Jimmy Baxter
* Carmen Ejogo: Lee Delamere

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (en) Your Honor reviews.
Two Weeks to Live (telesaila)

***Two Weeks to Live*** Morwenna Gordonek sortutako telesaila da.

## Sinopsia 
Aita hil ostean hiria uztera behartu, eta landa gunera bizitzera eraman zuten neska gaztearen rola jokatu du. Muturreko itxialdi eta biziraupen proba batzuetan trebatu ostean itzuliko da hirigunera, ezkutuan.

## Pertsonaiak 
* Maisie Williams: Kim Noakes
* Sian Clifford: Tina Noakes
* Mawaan Rizwan: Nicky
* Taheen Modak: Jay
* Jason Flemyng: Brooks
* Michael Begley: Ian
* Thalissa Teixeira: Thompson
* Kerry Howard: Beth
* Sean Knopp: Kimen aita
* Sean Pertwee: Jimmy

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antanas Smetona

**Antanas Smetona** ( ahoskatua; Užulėnis, Kovno Gobernazioa, Errusiako Inperioa, 1874ko abuztuaren 10a - Cleveland, Ohio, 1944ko urtarrilaren 9a) lituaniar politikaria izan zen, gerren arteko garaiko politikari garrantzitsuenetako bat. Lituaniako lehenbiziko presidentea izan zen, 1919 eta 1920 artean, eta Sobietar Batasunaren inbasioaren aurreko azkena, 1926 eta 1940 artean. Lituaniako nazionalismoaren ideologoa ere izan zen. Gaztaroan, agintari tsararren errepresioa jasan zuen, Lituaniako literatura debekatua zabaltzeagatik. 1917an Lituaniako Kontseiluko presidente hautatu zuten, 1918ko otsailaren 16an Lituaniako independentzia legea sinatu zuen eta 1919an presidente hautatu zuten. 1920an, Aleksandras Stulginskisek ordezkatu zuen presidentetzan. 1926an Kazys Grinius presidentea estatu kolpe baten bidez kargutik kendu zuen buruzagietako bat izan zen. 1926ko abenduan presidente bihurtu zen, 1927an parlamentua kendu zuen eta 1929an diktadore bihurtu zen. 1940an alde egin zuen herrialdetik sobietarren inbasioaren aurretik eta Estatu Batuetara erbesteratu zen. Clevelanden hil zen bere etxeko sutean.
Slza

**Slza** pop musika talde txekiarra da, Petr Lexa eta Lukáš Bundil musikariek 2014an sortutakoa.

## Ibilbidea 
Petr Lexa Txekoslovakiako *The Voice* lehiaketako finalista izan zen eta 2014an Lukáš Bundil ezagutu eta Slza taldea sortu zuten. Aurreneko singlea "Lhůta záruční" izan zen eta izugarrizko arrakasta lortu zuten, Txekiako lehen postua eskuratu eta 10 milioi bisitalditik gora izan zuten YouTuben. 2015ean *Katarze* diskoa atera zuen eta Music Awards Evropa sari ugari eskuratu zuten 2015eko eta 2016ko edizioetan. Hiru aldiz platinozko diskoa izan zen.

2017an *Holomráz* diskoa atera zuten eta hau ere platinozko diskoa izatera iritsi zen baina herriadeko zerrendatan 2. postua baino ez zuen lortu.

## Diskografia 
* *Katarze* (2015)
* *Holomráz* (2017)
* *3* (2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
23 Walks

***23 Walks*** 2020ko Paul Morrison britainiar zinema zuzendariaren komedia dramatiko filma da.

## Argumentua 
Dave eta Fern bi adindu dira, eta ez dute elkar ezagutzen. Bizitzaren hainbat gorabehera direla-eta, asko sufritu dute biek. Nork bere txakurra paseatzera ateratzen duen aldietan ikusten dute elkar. Hala maitemintzen dira, 23 paseoren ondoren. Baina ez Dave, ez Fern ez dira zintzoak izan bata bestearekin.

## Aktoreak 
* Alison Steadman: Fern
* Dave Johns: Dave
* Graham Cole: Jimmy
* Bob Goody: George
* Marsha Millar: Marcy
* Oliver Powell: Saul
* Natalie Simpson: Donna
* Vivienne Soan: Chaplin
* Rakhee Thakrar: Registrar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Untouchables (1959ko telesaila)

***The Untouchables*** estatubatuar telesail ospetsua da, ABC telebista kateak 1959tik 1963ra arte igorri zuena.

Eliot Nessek eta Oscar Fraleyk idatzitako izen bereko liburuan oinarrituta, lehenengoaren memoriak biltzen ditu, Estatu Batuetan lege lehorrean agente federala izan zena eta 1930eko hamarkadan Chicagon krimena borrokatu zuena. Ness bere balioagatik eta ustelezintasunagatik aukeratutako agenteen talde berezi baten kidea izan zen, "Ukiezinak" () ezizena jaso zutena. 1987an Brian De Palmak gai berari buruz *The Untouchables* filma zuzendu zuen.

## Aktore eta pertsonaiak 
* Robert Stack : Eliot Ness
* Walter Winchell : narratzailea
* Nicholas Georgiade : Enrico Rossi (113 atal)
* Paul Picerni : Lee Hobson (91 atal)
* Abel Fernandez : William Youngfellow (83 atal)
* Steve London : Jack Rossman (63 atal)
* Bruce Gordon : Frank Nitti (30 atal)
* Frank Wilcox : Beecher Asbury (20 atal)
* Jerry Paris : Martin Flaherty (16 atal)
* Anthony George : Cam Allison (12 atal)
* Robert Bice : Jim Johnson (17 atal)

## Kanpo estekak
Boni (rock musikaria)

**Francisco Javier Hernández Larrea** (Iruñea, 1963ko urtarrilaren 5a - Ibidem, 2021eko urtarrilaren 8a), **Boni** izengoitiaz ezaguna, rock musikari nafarra izan zen, Barricada talde mitikoaren gitarra-jotzaile eta abeslaria izana eta bere lan propio batzuen egilea.

## Biografía 
Boni Iruñean, 1963an jaio zen. 1982an, El Drogas eta Jose Landa bateria-jotzailearekin batera Barricada taldea sortu zuen. Taldearen lehen kontzertua Txantrea auzoko plazan eman zuten, 1982ko apirilaren 18an. Urte bat geroago *Noche de rock&roll* albuma plazaratu zuten. Taldean 2011 arte jarraitu zuen; urte horretan El Drogasek taldea utzi zuen. 2013an Barricadak azken agurraren bira eman zuten eta, ondoren, Bonik bakarka bi disko plazaratu zituen: *Incandescente* (2015) eta *Réquiem por el mundo* (2018). 2018ko maiatzaren 31ean laringeko minbizia zuela iragarri zuen. Handik hilabetera tumorea kendu zioten eta ahotsa kaltetuta gelditu zitzaion. Ondoren, eszenatokietatik kanpo gelditu zen nahiz eta zenbait aktibitateetan jarraitu. 2021ean hil zen, Iruñean.

## Diskografia 
### Bakarka 
* 1992 - *Peligroso animal de compañía*
* 2015 - *Incandescente*
* 2018 - *Réquiem por el mundo*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mikel Lizarralderen artikulua Berrian, 2021/01/09.
* :Bonire abesti onenak Youtuben.
* :[Julian Iantzi(https://eu.wikipedia.org/wiki/Julian_Iantzi)k egindako elkarrizketa, 2016/04/12.]
* :Barricadak Boniri eskainitako omenaldia.
* :Barricadaren webgune ofiziala.
Ben Casey

***Ben Casey*** estatubatuar telesail ospetsua da, ABC telebista kateak 1961etik 1966ra arte igorri zuena.

## Sinopsia 
Ben Casey neurozirujau gazte idealista da, izaera zakar eta borrokalarikoa. Hiriko Ospitale Nagusian egiten du lan, batzuetan sistema medikoarekin aurrez aurre. Caseyk bere lana bizitzaren eta heriotzaren aurkako eguneroko borroka gisa planteatzen du, gaixoen gorputza eta arima sendatzen saiatuz.

## Aktore eta pertsonaiak 
* Vince Edwards: Dr. Ben Casey
* Sam Jaffe: Dr. David Zorba (1961-1965)
* Franchot Tone: Dr. Daniel Niles Freeland (1965-1966).
* Harry Landers: Dr. Ted Hoffman
* Bettye Ackerman: Dra. Maggie Graham
* Nick Dennis: Nick Kanavaras
* Jeanne Bates: Wills erizaina

## Kanpo estekak
The Man from U.N.C.L.E.

***The Man from U.N.C.L.E.*** estatubatuar telesail ospetsua da, NBC telebista kateak 1964tik 1968ra arte igorri zuena. Guy Ritchiek telesailean oinarritutako filma bat zuzendu zuen.

## Sinopsia 
U.N.C.L.E. nazioarteko agentzia sekretua da, THRUSH erakunde maltzurra borrokatzen duena. Napoleon Solo estatubautarra eta Ilia Kurjakin georgiarra bere espioi nagusiak dira.

## Aktore eta pertsonaiak 
* Robert Vaughn : Napoleon Solo
* David McCallum : Ilia Kurjakin
* Leo G. Carroll : Alexander Waverly
* Barbara Moore : Lisa Rogers (1967-1968)

## Kanpo estekak
Boni (argipena)

**Boni** nahiko ohikoa izan den izengoitia da. Berez, Bonifazio edo Bonifazia izenen laburdura da. Pertsonalitate desberdinek erabili dute izen hori, batez ere musika munduan. Baita ere abizen italiarra da.

## Izengoitia 
* Boni (rock musikaria) (1963-2021) : Barricada taldeko gitarra-jotzaile eta abeslaria.
* Boni Fernandez (1924-2009): bilboko txistulari ezaguna.

## Abizena 
* Carla Boni (1925-2009): Italiako abeslaria.
* Thomas Boni Yayi (1951): Dahomey Frantsesako bankaria eta politikaria.

## Beste kontzeptu 
* Boni hizkuntza: Kenian hitz egiten den hizkuntza.
* Boni: Latinezko hitza, "gizon onak" esan nahi du.

## Kanpo estekak
Eskualde integratuak (Argentina)

alt=|thumb| Argentinako probintziak 2012 baino lehen bildu ziren lau eskualdeak. Buenos Aires probintzia eta Buenos Aires hiri autonomoak, hori kolorez, ez dute inongo eskualderik osatzen
Argentinan, probintzia arteko integrazio itunek osatutako lau **eskualde** **integratu** daude formalki, helburu askotarako, nazioarteko ekonomian benetako unitate operatibo gisa funtzionatzeko tamaina eta eskala egokia izateagatik definituak.

Buenos Aires probintzia eta Buenos Airesko hiri autonomoak bosgarren unitate ekonomikoa osatuko lukete, nahiz eta oraindik ez den formalki adostu.

## Kanpo estekak
Robot Chicken

***Robot Chicken*** Seth Greenek eta Matthew Senreichek sortutako marrazki biziduneko telesaila da. Ikusle helduei zuzendua, *stop motion* teknika erabiltzen du. Telesailak telebistako telesailak, zinemako aktoreak, musikariak eta bideo-jokoak pariodatzen ditu.

Telebistako hainbat aktorek bikoiztu dute telesaila, tartean ''That '70s Show*, *Family Guy* edota *Scooby-Doo'' filmen aktore-multzoek edota "Weird Al" Yankovic, Jon Heder, Ryan Seacrest, Lance Bass, Joey Fatone, Al Roker, Sarah Michelle Gellar, Michelle Trachtenberg, Mark Hamill, Phil LaMarr, Scarlett Johansson, Macaulay Culkin, Paul Levesque, Hugh Hefner, Don Knotts, Burt Reynolds, Trey Anastasio, Dom DeLuise, Rachael Leigh Cook, Hulk Hogan, Bruce Campbell, Phyllis Diller, Conan O'Brien, Breckin Meyer, Alfonso Ribeiro, Beatrice Arthur, Betty White, Amy Smart, Melissa Joan Hart, Jenna Jameson, Ginnifer Goodwin, Charlize Theron, Jon Gruden, Donald Faison, Kelly Hu eta Pat Morita aktoreek.

## Kanpo estekak
Nuevo Cuyo eskualdea

thumb|Berdean Nuevo Cuyo eskualdea (banaketa politikoa)|eskuinera
**Nuevo Cuyo eskualdea** Argentinako Errepublikako lau eskualde integratuetako bat da. Cuyo, Mendoza, San Juan eta San Luis probintziek eratua; 1988 eta 2012 artean Errioxako probintziak ere ofizialki integratu zuen eskualde hau.

Herrialdearen mendebaldean dago, iparraldetik Norte Grande Argentinok, ekialdetik Centro-k, hegoaldetik Argentinako Patagoniak eta mendebaldetik Txilek mugatuta.

2.937.504 biztanle ditu. 2010ean, eta horrek hirugarren postuan kokatzen du lau eskualdeen artean - Norte Grande Argentino eta Centro eskualdeen atzean, eta Argentinako Patagoniaren aurretik.

315 226 km²-ko azalera du, eta horrek hirugarren posizioan kokatzen du berriro - oraingoan Patagonia eta Norte Grande Argentinoren atzetik eta Centro-ren aurretik - eta 9,3 biztanle/km²-ko biztanleriaren dentsitatea, berriro ere hirugarren postuan, oraingoan Centro eta Norte Grande Argentinoren atzetik, eta Patagoniaren aurretik.

## Biztanleria 
## Kanpo estekak
The Untouchables

**The Untouchables** () izan daiteke:

* *The Untouchables*, 1987ko filma
* *The Untouchables*, Eliot Nessen autobiografia
* The Untouchables, estatubatuar ska eta soul taldea
* *The Untouchables*, 1959ko telesaila
* *The Untouchables*, 1993ko telesaila
C-2 linea (Malagako Renfe Aldiriak)

**Malagako Renfe Aldiriak sarearen C-2 linea** sarean aurreikusitako bi lineetako bat da. Malaga–Centro-Alameda eta Álora geltokiak lotzen ditu.

Linea 1989n inauguratu eta ezabatu zen.

## Geltokiak 
|}

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Malagako Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak 
* Malagako Renfe Aldiriaren web gunea
* Consorcio de Transportes de Malagako web gunea
Har Gobind Khorana

**Har Gobind Khorana** (Raipur, Multan, Punjab Probintzia, Britainiar Raj (gaur egun Punjab, Pakistan, 1922ko urtarrilaren 9a - Concord, Massachusetts, 2011ko azaroaren 9a) indiar biokimikaria izan zen. 1945ean Ingalaterrara joan zen Liverpooleko Unibertsitatean kimika organikoa ikastera. Wisconsingo Unibertsitateko irakaslea izan zen. 1966an estatubatuar nazionalitatea jaso zuen. 1968an Medikuntzako Nobel Saria irabazi zuen Robert William Holley eta Marshall Warren Nirenbergekin batera, kode genetikoa interpretatzeagatik eta proteinen sintesian duen zeregina azaltzeagatik.
Javier Hernández (argipena)

**Javier Hernández** hurrengoa izan daiteke:

* **Javier Hernández Hernández** (1954-), txiletar albaitari eta politikaria;
* **Javier Hernández Bonett** (1954-), kolonbiar kazetari eta kirol-esataria;
* **Javier Hernández Gutiérrez**, ***Chicharo*** (1961-), mexikar futbolari ohia;
* **Francisco Javier Hernández Larrea**, ***Boni***, nafar rock musikaria, *Barricada* taldeko gitarra-jotzaile eta abeslaria;
* **Javier Hernández Balcázar**, ***Chicharito*** (1988-), mexikar futbolaria;
* **Javier Manuel Hernández, Jr.**, ***Jay Hernández*** (1978-), estatubatuar aktorea;
* **Javier Hernández Rodríguez** (1984-), actor español;
* **Francisco Javier Hernández García** (1983-), espainiar futbolaria;
* **Javier Romero Hernández** (1983-), panamar poeta, musikari eta aktorea;
* **Javier Hernández Cebrián** (1983-), espainiar estropadalaria;
* **Javier Hernández Carrera** (1998-), espainiar futbolaria.
Elfkinak

***Elfkinak*** (alemana Die Heinzels – Rückkehr der Heinzelmännchen) 2019ko Ute von Münchow-Pohl alemaniar zinema zuzendariaren marrazki biziduneko film komikoa da.

## Argumentua 
Urte luzez Elfkins deiturikoak lur azpian bizi izan dira, goi-mailako mundutik urrun. Baina, halako batean, Helvi, Kipp eta Butz hirukoteak lurrazalera igo nahi duela erabakitzen du. Abentura ugari izan ondoren, Theo sukaldariaren lagun egin dira, eta Theok gogoraraziko die Elfkinsen helburuak zein diren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuengirolako geltokia

**Fuengirola** Malagako Renfe Aldirien geltokia da,  udalerrian kokatuta dagoena.

## Zerbitzuak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Malagako Renfe Aldiriak
* C-1 linea (Malagako Renfe Aldiriak)

## Kanpo estekak 
* Malagako Renfe Alririaren web gunea
Zumalakar

**Zumalakarra** edo **oilakarana** (*Frangula alnus*) Rhamnaceae familiako espeziea da. Ingurune oso hezean hazten da, eta haren azala purgatzaile gisa erabiltzen da..

## Ezaugarriak 
Erramnazeoen familiako zuhaixka edo zuhaitz txikia, adar mehe eta ia horizontalak, 7 cm-rainoko hosto minzkara obatuak edo eliptikoak eta lore pentamero hermafrodita berdexkak edo horixkak dituena. Fruitua hasieran gorria eta gero beltza den drupa da.

## Sinonimia 
* *Rhamnus frangula*
* *Frangula dodonei*

## Kokapena 
Zumalakarra lur heze eta azidoetan hazten da, edo lur lehor eta karetsuetan (ekotonoan, oihanpeko soilguneetan, baso-mugetan, balerdietan eta mendietan). Europa osoan hedatzen da, iparraldeko muturrean eta eskualde mediterraneoan izan ezik.

## Toxikotasuna 
Fruituek eta azal freskoak konposatu antrazenikoak dituzte, eta horien forma murriztua emetikoa da; beraz, oso toxikoa da, baina lehortzean anrakinonetan oxidatzen dira.

Fruitua oso preziatua dute orkatzek bereziki, eta ondorio psikotropikoak eragiten dituzten alkaloide peptidoak (frangulanina, franganina) ditu, kantitate txikitan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baldur's Gate

'''''Baldur's Gate''''' 1998an BioWare estatubatuar enpresak garaturiko fantasiazko bideo-jokoa da. Baldur's Gate saileko lehen jokoa da eta Dungeons & Dragonseko Forgotten Realms unibertsoan giratuta dago. BioWarek garatutako Infinity Engine motor grafikoa erabili zuen lehen bideo-jokoa izan zen. Jokoak kritikaren txaloa jaso zuen, eta rol bideo-jokoen generoa suspertu zuen bideo-jokotzat hartu zuten. Bere arrakasta komertzialak, ''Baldur's Gate: Tales of the Sword Coast* izeneko hedapena eragin zuen, baita *Baldur's Gate II: Shadows of Amn'' izeneko sekuelaren garapena ere.

## Kanpo estekak
Euskal Onomastikaren Datutegia

**Euskal Onomastikaren Datutegia** (**EODA**) Euskaltzaindiaren zerbitzua da, bilaketa omomastikoak egiteko prestatua, eta hiru atal nagusitan daude sailkatuta: deiturak, pertsona-izenak (antroponimia) eta lekuak (toponimia, Euskal Herrikoa eta mundukoa). Izen berezien euskarazko forma egokia jakiteko baliabide inportantea da.

Datutegian agertzen diren euskal forma batzuen idazkera idazkera arau baten bidez finkatua du Euskaltzaindiak, eta bilaketetan erreferentzia agertzen da kasu horietan, baina ez da izen guztien kasua. Asko Euskaltzaindiko Onomastika batzordearen lanen emaitza dira, eta haren bermea daukate; eta beste batzuk irizpide egokiei jarraituz egindako ikerketen emaitzak dira, baina ikerlari edo ikerketa-talde batzuek egindako lanetatik hartu dira, eta ez dute, beraz, Euskaltzaindiaren berariazko oniritzirik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Atlas
* Euskal Wikiatlasa
* Mapamundi

## Kanpo estekak 
* EODA sarean
Kingdom Hearts

Square Enix japoniar enpresak garaturiko bideo-joko saila da.

## Bideo-jokoak 
* *Kingdom Hearts* (2002)
* *Chain of Memories* (2004)
* *Kingdom Hearts II* (2005)
* *Re: Chain of Memories* (2007)
* *Coded* (2008)
* *358/2 Days* (2009)
* *Birth by Sleep* (2010)
* *Re:coded* (2011)
* *Dream Drop Distance* (2012)
* *HD 1.5 ReMIX* (2013)
* *HD 2.5 ReMIX* (2014)
* *χ* (2015)
* *HD 2.8 Final Chapter Prologue* (2017)
* *Kingdom Hearts III* (2019)
* *Melody of Memory* (2020)

## Kanpo estekak
Lineage II

***Lineage II*** 2003an NCSoft hegokorear enpresak garaturiko MMORPG bideo-jokoa da. 14 milioi jokalari baino gehiago izan ditu, gehienak Asian. 2011tik aurrera, *Lineage II: Goddess of Destruction* hedapenari esker, jokatzea dohainekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Apted

**Michael David Apted** (Aylesbury, Buckinghamshire, 1941eko otsailaren 10a - Los Angeles, 2021eko urtarrilaren 7a) ingeles zinema zuzendaria izan zen. Bere karrera britainiar telebistan hasi zuen eta bere lehen filma 1972an zuzendu zuen. 1980an Estatu Batuetara joan zen eta han jarraitu zuen zuzendari ibilbidea.

## Filmografia 
* *The Triple Echo* (1972)
* *Stardust* (1974)
* *Trick or Treat (1975) (amaitu gabe)
* *The Squeeze* (1977)
* *Agatha* (1979)
* *Coal Miner's Daughter* (1980)
* *Continental Divide* (1981)
* *Gorky Park* (1983)
* *Firstborn* (1984)
* *Bring on the Night* (1985)
* *Critical Condition* (1987)
* *Gorillas in the Mist* (1988)
* *Class Action* (1991)
* *Thunderheart* (1992)
* *Incident at Oglala* (1992)
* *Blink* (1993)
* *Moving the Mountain* (1994)
* *Nell* (1994)
* *Extreme Measures* (1996)
* *The World Is Not Enough* (1999)
* *Me & Isaac Newton* (1999)
* *Enigma* (2001)
* *Enough* (2002)
* *Amazing Grace* (2006)
* *The Chronicles of Narnia: The Voyage of the Dawn Treader* (2010)
* *Chasing Mavericks* (2012)
* *Unlocked'' (2017)
Diablo

**Diablo** () izan daiteke:

## Toponimoa 
* Diablo, Kaliforniako herria;
* Diablo, Washingtongo herria;
* Diablo mendilerroa, Kaliforniako mendilerroa;

## Entretenimendua 
* Diablo, Marvel Comicseko superbilaua;
* *Diablo*, 2012ko Nicanor Loretiren filma;
* *Diablo*, 2015eko Timothy Williamsen filma;
* *Diablo*, bideo-jokoa;

## Besteak 
* Lamborghini Diablo, kirol-automobila.
Centro eskualdea (Argentina)

eskuinera|thumb|330x330px| Centro eskualdeko mapa.
**Centro eskualdea** Argentinako Konstituzioaren 124. artikuluan oinarritutako Argentinako probintzien eskualde integraziorako probintzien arteko itunek sortutako lau eskualdeetako bat da. 2001ean 7.225.649 biztanle eta 377.109 km² zituen, eta bere hiri garrantzitsuena Córdoba zen. Eskualde horretan 12.194 dolarreko per capita BPG dute.

## Biztanleria 
## Kanpo estekak
Manderley gaztelua

**Manderley gaztelua** ( ) 1840an altxatua izan zen Irlandako Dublinen dagoen eraikin biktoriar neogotikoa da. Gaur egun Enya musikaria da jabea eta bertan bizi da. Musikaria erosi aurretik beste izenak izan zituen: "Victoria Castle" eta "Ayesha Castle". Ezaguna dira bere terrazetatik dituen bistengatik; dirudienez egun argietan Irlandako kostaldea ikus daiteke.

## Historia 
Victoria gaztelua Robert Warrenek 1840an eraiki zuen Erresuma Batuko Victoria erregina tronura iritsi zela gogoratzeko. 14.000 m² lorategiz eta zuhaitzez osatutako pasabideez inguratuta dago. Lorategiko izkina bateko tunel sekretu batek jatorriz Killiney hondartzara sartzeko aukera ematen zuen baina gaur egun itxita dago.

1928an jauregiaren barrualdea sute batek kaltetu zuen 1928an. Thomas Powerek, whisky destilatzaileen familia ezaguneko kidea zaharberritu zuen. Sir Thomas-ek Ayesha ("lorea" arabieraz) izena eman zion; izena Rider Haggard-en eleberri batetik hartu zuen: Ayesha *Ella* eleberrian sugarretatik sortu zen jainkosaren izena zen. 1995ean Aylmer familiak Ayesha gazteluak turismoa erakartzeko hainbat zaharberritze eta aldaketa burutu zuen, hala nola ukuiluak apartamentu bihurtuz. Zalditegian artista askok beren lanak erakutsi dituzten, gaur egun arte galeria bat da.

Enya abeslari irlandarrak 1997an erosi zuen jauregia 3.800.000 € ordainduz - Michael Flatleyren eskaintza gainditu zuen - eta Manderley izena jarri zion, Daphne du Maurier-en *Rebecca* (1938) eleberritik hartuta.

## Seguritatea 
Enya abeslariak jazarpena batzuk pairatu zituen eta, ondorioz, gazteluaren seguritate indartzeko neurri ugari hartu zituen: zurezko ateak indartu zituen berriak instalatuz, 41 metroko harrizko horma 2,7 metroko altuerara igo zuen e.a. Neurri horiek hartu arren, 2005eko abuztuaren erdialdean jauregiaren segurtasuna arriskuan jarri zuten bi gertakari eman ziren; Enya bietan jauregian zegoen. Horregatik bere seguritateak izu-gela bat dauka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Day Without Rain

***A Day Without Rain*** () Enya irlandar abeslariaren laugarren albuma eta, ziur aski, ezagunena da. 2000. urtean plazaratuta, hari esker 2002an Grammy Sari bat lortu zuen, New Age musikaren album onenarena, alegia. Artistaren lan salduena izan da.

## Ezaugarriak 
Lanaren gaia artistaren lau urtaroen inguruko ikuspegia da. Diskoak arrakasta handia izan zuen, nahiz eta bere iraupena handiegia ez izan: 37:30. Diskoaren abesti ospetsuena "Only Time" da zalantzarik gabe. Ospe hori neurri handi batean 2001eko irailaren 11ko atentatuen ondoren albistegietan eta erreportaietan asko erabili izan baitzen. Albumak beste kritikak izan zituen ere Kanadako, Mexikoko eta Japoniako bertsioetan abesti gehiago bildu zirelako.

Nicky Ryanek ekoizpena eraman zuen eta letrak Roma Ryan egilearenak dira, "Deora Ar Mo Chroí" izan ezik. Abesti guztien musika Enyarena berarena da. Aurreko diskoetatik aldenduta, Enyak korden atal bat sartu zuen diskoan. Lanak Urrezko eta Platinozko disko ugari jaso zituen mundu osoan.

## Abestiak 
# «A Day Without Rain» - 2:38
# «Wild Child» - 3:47
# «Only Time» - 3:38
# «Tempus Vernum» - 2:24
# «Deora Ar Mo Chroi» - 2:48
# «Flora's Secret» - 4:07
# «Fallen Embers» - 2:31
# «Silver Inches» - 1:37
# «Pilgrim» - 3:12
# «One By One» - 3:56
# «The First of Autumn» - 3:10
# «Lazy Days» - 3:42
# «Isobella» - 4:29

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Umeen-Deia

**Umeen-Deia** Iruñeko Kaputxinoek eta batez ere Aita Felipe Murietakoak bultzaturiko haurrentzako hilabetekaria izan zen. Nafarroako Aldundiko Euskeraren Aldeko Sailak diruz lagundua, aldizkari hau, haur euskaldunak alfabetatzeko asmotan sortu zen. Haurrrek idatzitako artikuluak agertzen ziren bertan.

Umeen-Deia 1959ko ekainean hasi eta 1965. urte arte iraun zuen (bere eragile nagusia zen Aita Murieta hil arte alegia). Lau orrialdetxo besterik ez zuen aldizkari xume honen lau mila ale inguru dohainik banatzen ziren hilabetero Euskal Herriko txoko askotan.

Denera, 65 zenbaki plazaratu ziren eta mota guztietako gaiak lantzen zituzten haurrek: beren herrien deskribapenak, eskolako kontuak, etxean gertatutako pasadizoak, ipuinak, eta abar.
Lehenengo alea 1959ko ekainean argitaratu zuen Aita Murietak, eta hilero-hilero jarraitu zuen argitaratzen, harik eta 1965eko udazkenean lege aldaketa batek aldizkariaren bidea eten zuen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jose Anjel Irigarai: "Umeen Deia"ri buruzko solasaldia, ahotsak.eus
* Guaixe aldizkaria: Umeen Deia
* Umeen-Deian azaldutako artikulu batzuk
Lapa-lehergailu

**Lapa-lehergailu** edo **Lapa-bonba** toki askotan itsas daitekeen lehergailu mota bat da. Normalean, automobiletan jartzen da.

## Itsasteko moduak 
Sistema desberdinak daude:
* Iman indartsu batekin.
* Xingola itsasgarrirekin.

Aktibatzeko ere sistema desberdinak daude: urruneko kontrola, mugimendu sentsoreen bidez, tenporizagailuaren bidez. Izena itsasoko animalia batetik datorkio, *lapa*; lapak itsasbazterreko haitzei itsatsita bizi dira, arroketan itsatsita.

Bonba mota hau talde armatuek eta zerbitzu sekretuek asko erabiltzen dute. Euskal Herrian ETA erakundeak erabili zuen sarritan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bonba (lehergailua)

## Kanpo estekak 
* :Lehergailu hauei buruzko informazioa.
Diablo (bideo-jokoa)

***Diablo*** 1996an Blizzard Entertainment estatubatuar enpresak garaturiko fantasiazko bideo-jokoa da. Funtsean, hiru pertsonaietako bat aukeratu behar duzu (gerlari, harpia eta azti), bilaketa eta erronkei aurre egin beharko diena. Bere abenturetan irabazitako esperientziak pertsonaia indartsuago bihurtzen du. Joko honek jokalariak bere pertsonaia trebetasun, arma, sorginkeria eta armadura ugarirekin pertsonalizatzeko aukera ematen du.

## Kanpo estekak
C-1 linea (Malagako Renfe Aldiriak)

**Malagako Renfe Aldiriak sarearen C-1 linea** sarean aurreikusitako bi lineetako bat da. Malaga–Centro-Alameda eta Fuengirola geltokiak lotzen ditu.

Linea 1989n inauguratu eta ezabatu zen.

## Geltokiak 
|}

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Malagako Renfe Aldiriak

## Kanpo estekak 
* Malagako Renfe Aldiriaren web gunea
* Consorcio de Transportes de Malagako web gunea
Norte Grande Argentino eskualdea

eskuinera|thumb|535x535px| Gorrian Norte Grande Argentino Eskualdea (banaketa politikoa)
**Norte Grande Argentino eskualdea** Argentinako Errepublikako lau eskualde integratuetako bat da, bere hiririk garrantzitsuena San Miguel de Tucumán izanik.

2 zatitan banatzen da:

* Argentinako ipar-mendebaldea Tucumán, Salta, Santiago del Estero, Jujuy, Catamarca eta Errioxako probintziek osatzen dute.
* Argentinako ipar-ekialdea Misiones, Chaco, Corrientes eta Formosa probintziek osatzen dute.

Bere izenak dioen bezala, herrialdearen iparraldean dago, mendebaldean Txile, Bolivia eta Paraguai iparraldean, Brasil ipar-ekialdean eta ekialdean, Uruguai hego-ekialdean eta Central eta Nuevo Cuyo hegoaldean ditu.

Lau eskualdeetatik populatuena da, 2010ean 7.669.110 biztanle zituen, bigarren zabalena 849.563 km²-rekin —Patagoniaren atzean eta Nuevo Cuyo eta Centro eskualdeen aurretik, zabalera gutxien duena— eta 9,02 biztanle/km²-rekin da biztanleriaren dentsitaterik handiena duen bigarrena, Centro eskualdearen atzean eta Nuevo Cuyo eta Patagoniaren aurretik, biztanle gutxien dituena.

## Probintziak 
## Hiri nagusiak 
## Kanpo estekak 
* RegionNorteGrande.com.ar
Tartagal

**Tartagal** Saltako (Argentina) probintziako hiria da, eta General José de San Martingo departamenduko hiriburua.

Salta hiritik 365 km-ra dago, Boliviako mugatik 55  km-ra, Paraguay- tik 103 km-ra eta Buenos Aires- etik 1 736  km-ra. Tartagal probintziako gainerako herriekin eta herrialdearekin lotzen da 34. errepide nazionalaren eta Ferrocarril General Belgrano izeneko trenbidearen bidez.

## Kanpo estekak
Orbis sensualium pictus

***Orbis pictus*** (*Mundua irudietan*) edo ***Orbis sensualium pictus*** (*Mundu ikusgarria irudietan*) Amos Comenius-ek idatzi eta 1658an argitaratutako haurrentzako testuliburua da. Entziklopedia moduko bat da eta haurrentzako lehen irudi liburua da. Natur eta gizarte zientzietako gai ugari biltzen ditu. 

## Historia 
thumb| Letrak eta soinuak lotzeko taula
Amos Comenius- ek 1658an idatzi zuen *Orbis sensualium pictus*, Transilvanian bizi zela. Ibilbide luzeko pedagogoa, lana irudien bidez latina irakastea ahalbidetuko zuen entziklopedia ilustratu gisa aurkeztu zuen. Liburua 150 kapitulutan banatuta dago eta horrekin batera doan testua ilustratzen duten xilografiak daude. 1658an argitaratu zen lehen aldiz latinez eta alemanez Nurenberg-en, eta laster etorri ziren hainbat hizkuntzatara egindako itzulpenak. Lehenengo edizioa ingelesez (*Visible World* izenburuarekin) 1659an argitaratu zen eta 1666an lehen edizio laukoitza (latinez, alemanez, italieraz eta frantsesez).Levočako Breuer argitaletxeak 1685ean argitaratu zuen lehenengo txekierazko itzulpena, testua latinez, alemanez eta hungarieraz ere biltzen zuen edizioan. Ezagutzen den azken edizioa 1845ekoa da, Pragan. 

## Eragina XXI. mendean 
*Orbis Sensualium pictus* izan da Mendebaldeko haur literaturan obrarik eraginkorrerako bat eta oso ezaguna Europan . mendea arte.

* 2018an El Zorro Rojo argitaletxeak berreskuratu zuen edizio berezi batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Orbis pictus liburuko 66 irudi (Getty Images)
* The contents of Comenius' Orbis Pictus Latin Language Textbook (Bideoa, EN, 2012)
* Orbis sensualium pictus》-- Joh. Amos Comenius (Bideoa, FR, 2020)
Jijelgo probintzia

**Jijel** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 2.577 kilometro koadro ditu eta 636.948 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Jijel da. Guztira 11 barruti eta 28 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Joseph Saidu Momoh

**Joseph Saidu Momoh** (Binkolo, 1937ko urtarrilaren 26a - Konakry, 2003ko abuztuaren 3a) Sierra Leonako presidentea izan zen. Lanbidez militarra izan zen eta Siaka Stevens presidenteak 1971n armadaburu eta 1974an ministro izendatu zuen. 1985eko azaroaren 29an, Stevensen ondorengoa izan zen Sierra Leonako presidente karguan. Larrialdi ekonomikoko egoera deklaratu arren, ezin izan zuen herrialdeko ekonomiaren kolapsoa saihestu. 1991n Sierra Leonako Gerra Zibila hasi zen Momoh boteretik kentzeko helburuarekin. Matxinoek Charles Taylor liberiarraren babesa zuten. Urte horretan bertan, Momohek alderdi bakarreko estatua desegin zuen eta alderdi anitzeko demokrazia ezarri zuen. Hala ere, Momoh 1992ko apirilean boteretik kendu zuten Valentin Strasser 25 urteko kapitainak zuzendutako estatu kolpe batean. Asilo politikoa jaso zuen Ginean eta han hil zen 2003an.

## Kanpo estekak
Setifeko probintzia

**Setif** (; kabilieraz: *Agezdu n Sṭif*) Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 6.504 kilometro koadro ditu eta 1.496.150 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Setif da. Guztira 20 barruti eta 60 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Skikdako probintzia

**Skikda** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 4.026 kilometro koadro ditu eta 904.195 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Skikda da. Guztira 13 barruti eta 38 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Saidako probintzia

**Saida** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 6.764 kilometro koadro ditu eta 328.685 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Saida da. Guztira 6 barruti eta 16 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Annabako probintzia

**Annaba** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 1.439 kilometro koadro ditu eta 640.050 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Annaba da. Guztira 6 barruti eta 12 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Sidi Bel Abbesko probintzia

**Sidi Bel Abbes** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 9.150,63 kilometro koadro ditu eta 603.369 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Sidi Bel Abbes da. Guztira 15 barruti eta 52 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Guelmako probintzia

**Guelma** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 4.101 kilometro koadro ditu eta 482.261 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Guelma da. Guztira 10 barruti eta 34 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Konstantinako probintzia

**Konstantina** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 2.187 kilometro koadro ditu eta 1.012.643 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Konstantina da. Guztira 6 barruti eta 16 udalerri ditu.

== Barrutiak ===

## Kanpo estekak
Medeako probintzia

**Medea** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 8.866 kilometro koadro ditu eta 830.943 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Medea da. Guztira 19 barruti eta 64 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
Mostaganemgo probintzia

**Mostaganem** () Aljeriako *wilaya* edo probintzietako bat da. 2.269 kilometro koadro ditu eta 746.947 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua Mostaganem da. Guztira 10 barruti eta 32 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak
M'Silako probintzia

'''M'Sila** ( **',  ''*) Aljeriako *wilaya'' edo probintzietako bat da. 18.718 kilometro koadro ditu eta 991.846 biztanle 2008ko erroldan. Hiriburua M'Sila da. Guztira 15 barruti eta 47 udalerri ditu.

## Barrutiak 
## Kanpo estekak