open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gabriel Geay

**Gabriel Gerald Geay** (1996ko irailaren 10ean jaioa) Tanzaniar distantzia luzeko korrikalaria da. Bigarren postuan amaitu zuen 2023ko Bostongo Maratoian.

Geay Tanzaniako maratoi errekor nazionala du. Keniatik edo Etiopiatik kanpo jaiotako pertsona baten maratoi denborarik azkarrena ere badu.

## Ibilbidea 
Geayk 7 errepideko lasterketa aipagarri irabazi ditu, besteak beste, 2016ko Peachtree Road Race eta 2017ko Bolder Boulder 10K. 2017an, 2017ko Kampala-n (Uganda) ospatu zen IAAF Munduko Kros Txapelketako gizonezko seniorren lasterketan parte hartu zuen, 22. postuan amaituz.

2018ko uztailera arte, 33.000 dolar baino gehiago irabazi zituen sarietan. 2019an, Danimarkako Aarhus-en ospatu zen Munduko Kros Txapelketako gizonezko seniorren lasterketan parte hartu zuen, eta 88. postuan amaitu zuen.

2021ean, seigarren postua lortu zuen Tanzaniako errekor nazional berria ezarriz, 2:04:55eko denborarekin, Italiako Milano City Maratoian..Denbora horrek 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetarako sailkatzea ahalbidetu zuen Eta 2021eko abuztuan, gizonezkoen maratoian, Alphonce Felix Simbu herrikidearekin batera lehiatu zen. Bestalde, bigarren postuan sailkatu zen Espainiako Valentziako Maratoian, 2:03:00ko errekor nazionalarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Iván Oñate

**Iván Oñate** ekuadortar poeta eta akademikoa da. Oñate 1948ko martxoaren 17an jaio zen Ambaton (Ekuador). Quiton bizi da, Ekuadorren. Jean Franco eta Jean-Marie Lemogodeuc kritikari frantsesek “belaunaldi berriko poetarik originalena” deitu diote  Gainera, diote “bere ikuspegi kezkagarriei, bizitzarekiko eta zorabioarekiko duen gustuari, angustia eta delirioa nahasten dituzten bere errebelazio basatiei erreparatu behar zaiela”. Zortzi poesia eta fikzio liburu argitaratu ditu, eta bere obra oso antologizatua gutxienez bost hizkuntzatara itzuli da. 

Oñate Semiotika eta Latinoamerikako Literaturako irakaslea da Ekuadorreko Unibertsitate Zentralean . 

## Obrak 
### Poesia 
* Estadía poética (Argentina,1968)
* En casa del ahorcado (Quito, 1977)
* El ángel ajeno (Quito, 1983)
* Anatomía del vacío (Quito, 1988)
* El fulgor de los desollados -antología- (Quito, 1992)
* La nada sagrada (Quito, 1999).
* La frontera (Arquitrave argitaletxea. Bogota, 2006).
* El país de las tinieblas (Ediciones de Medianoche. Mexiko, 2008.)

### Ipuinak 
* El hacha enterrada, (Quito, 1987).
* La canción de mi compañero de celda (Quito, 1995).

### Antologiak 
* Palabras y contrastes (Cuenca, 1984)
* Poesía viva del Ecuador (Quito, 1990)
* La palabra perpermanent (Quito, 1991)
* Erzählungen aus Spanisch Amerika -cuentos hispanoamericanos- (DTV, Alemania, 1992)
* Anthologie de la littérature Hispano-américaine du XXe siècle (Francia, 1993)
* Diez cuentistas ecuatorianos (Quito, 1993)
* Doce cuentistas ecuatorianos (Quito, 1995)
* Veintiún cuentistas ecuatorianos (Quito, 1996)
* Antología de la poesía cósmica (México, 1996)
* Antología básica del cuento ecuatoriano (Quito, 1998)
* World poetry 2000 (2000)
* Cuento ecuatoriano contemporáneo (México, 2000).
* Der Wundertäter - El milagrero, Erzählungen aus Süd- und Mittelamerika (DTV, Alemania, 2006)
* La poesía del siglo XX en Ecuador, (Colección Visor de Poesía, Madril, 2007)
* Cauteloso engaño del sentido (Rei Berroa editorea, Colección Libros de la Luna, Dominikar Errepublika 2007)
* Antología de la poesía latinoamericana al siglo XXI (Difácil argitaletxea, Valladolid, 2007)
* Pasión de Papel. Cuentos sobre el mundo del libro (Páginas de Espuma argitaletxea, Madril, 2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugo Salazar Tamariz

**Hugo Salazar Tamariz** (Cuenca, 1923ko irailaren 2a - Guayaquil, 1999ko urtarrilaren 31) ekuadortar poeta, eleberrigilea eta antzerkigilea izan zen. Errealismo sozialistak markatzen du bere idazkera.

## Obrak 
* Otra historia del mismo Lobo (1964), eleberria
* El indio en los novios de Ciro Alegría (1965) saiakera
* Los constructores del amanecer: novela (1995), eleberria
* El mago, agitador profesional: novela (2002), eleberria
* Transparencia en el trébol (1948)
* Diálogo con una gente intransigente (1988)
* El habitante amenazado: (poema contra el pacto militar) (1955)
* La llaga (1962), antzezlana
* La falsa muerte de un ciclista (1968), antzezlana
* En tiempos de la colonia (1979), antzezlana
* Toque de queda, antzezlana
* Arroz plato baten truke, antzezlana
* El habitante amenzado (1973), antzezlana
* Sinfonía de los antepasados (1960)
* Pirañas (1996)
* Teatro (1986)
* Otra historia del mismo lobo (1960)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La furgo

***La furgo***, 2022ko Eloy Calvo kataluniarrak zuzendutako drama eta komedia film bat da. Pol López, Martina Lleida, Carmela Poch, Aimar Vega, Umair Asif, Isabel Rocatti, Quimet Pla, David Vert, Paula Vives, Ricard Farré eta David Bagés aktoreek antzeztu zuten.

Martín Tognola eta Pardinaren eleberri grafiko batean oinarritua dago.

## Argumentua 
Oso (Pol López), 40 urtetako gizon dibortziatuak, Bartzelonan furgoneta batean hala edo hola biziz estabilitatea berreskuratzen saiatuko da. Ahalegin horretan dabilela, bere emazte ohiaren ezkontzak mugaraino eramango du. 

## Aktoreak 
* Pol López: Oso
* Martina Lleida: Violeta
* Carmela Poch: Penèlope
* Aimar Vega: Javi Heavy
* Umair Asif: Laguna
* Isabel Rocatti: Hermínia
* Quimet Pla: Moisés
* David Vert: Àngel
* Paula Vives: Raquel
* Ricard Farré: Litus
* David Bagés: Repinstant kapitaina

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sampoong merkatalgunearen erorketa

**Sampoong merkatalgunearen erorketa** 1995eko ekainaren 29an gertatu zen Seulen, Hego Korean. Eraikuntzako egitura-akats baten ondorioz, eraikinaren bost solairuak behera etorri ziren, barruan milaka bezero zituztela. Guztira, 502 pertsona hil ziren eta beste 937 zauritu. Ezbehar hau Hego Korearen historian hilgarriena da, eta hamazazpi urtez, Bangladeshko Rana Plazaren hondamendira arte, munduan izan den nahigabeko hondamendirik larriena izan zen.

Ezbeharra eraikuntzan izandako arduragabekeriagatik izan zen, baita merkataritza-guneko arduradunek arrakalen eta eraikinaren filtrazioen aurrean erakutsitako axolagabekeriagatik ere. Sampoongeko fundatzaileari eta presidenteari kartzela-zigorrak eta isun milioidunak ezarri zizkieten, eta ondorioz, konglomeratua desagertu egin zen, eta hamar bat funtzionari publiko desgaitu egin zituzten, obretan zehar dirua modu ustelean jaso zutelako. Zorigaitzaren ondorioz, Seulgo gobernu metropolitarrak bere eraikin guztien segurtasun neurriak birplanteatu zituen, eta egitura akatsak antzeman zituen berreraiki behar izan ziren zazpi eraikinetatik batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marthina Aguirre

**Marthina Simonne Aguirre Alarcón** (2001eko urtarrilaren 25a) South Alabama Jaguars unibertsitate-taldean eta Ekuadorko emakumezkoen selekzioan erdilari gisa jokatzen duen futbolari ekuadortarra da.

## Biografia 
Agirre Denvillen jaio eta hazi zen, New Jerseyn. Gurasoak ekuadortarrak ditu.

## Batxilergoko eta unibertsitateko karrera 
Agirre Quitoko Isaac Newton Hezkuntza Unitate Pribatuan eta Mobileko (Alabama) Hego Alabamako Unibertsitatean izan da.

## Klub karrera 
Agirrek Quitoko San Frantziskoko Unibertsitatea eta Dragonas IDV taldeetan jokatu du, Ekuadorren.

## Nazioarteko karrera 
Agirrek 2020ko azaroaren 27an egin zuen debuta Ekuadorrerako senior mailan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Conna gaztelua

**Conna gaztelua**,  eta , Irlandako hego-mendebaldeko Conna herritik hurbil dagoen dorretxe bat da, Cork konderrian.

1560-1561 artean eraikia izan zen, Desmond erresumaren lurjabetzan.
Boeing F-47

**Boeing F-47**, AEBetako Aireko Armadarentzat Boeing enpresak garatutako aire nagusitasun ehiza-hegazkin bat da.

F-22 Raptor ehiza+hegazkinaren ondorengoa izango dela aurreikusi da. 

USAFeko funtzionarioarennarabera 2020tik probak egin omen dira, eta 2020ko hamarkadaren amaierako zerbitzuan egotea espero da. AEBetako ehiza-hegazkinen seigarren belaunaldia izango da.
Afganistan 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Afganistan 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan leihatu zen Parisen. Herrialdearen lehen Olinpiar Jokoak izan ziren 2021eko taliban erasoaldiaren ondoren, zeinetan herrialdeaz jabetu ziren. Horrek atleta ugarik haien burua erbesteratzea eragin zuen, bereziki emakumezkoak. Orokorrean, Afganistanen 16. jokoak izan ziren, lehen aldiz 1936ean leihatu zirenetik. Horietaz gain, ez ziren 1952, 1976 eta 1984ean leihatu (Sobiet boikota zela medio) ezta 1992 eta 2000an ere (Talibanen debekua zela eta). Parisen ez zuten dominik lortu.

Afganistango kirolarien partehartzea Nazioarteko Olinpiar Batzordeak (COI) antolatu zuen, erbesteratutako Afganistango Olinpiar Batzorde Nazionalarekin batera, eta kirolen federazio indibidualekin ere. COIak ez zien Taliban ofizialei Olinpiar Jokoetan parte hartzeko baimena eman, eta Afganistango NOCa soilik aitoirtu zuen Afganistango kirolarien ordezkari bezala.

Afganistanek eramandako sei kirolariez gain, beste bost afgano leihatu ziren jokoetan, Errefuxiatuen Olinpiar Taldearen barne.

## Leihakideak 
Hurrengoa Afganistango kirolarien zerrenda da, kirolaren arabera.

## Atletismoa 
Afganistanek unibertsalitate-plazak jaso zituen Olinpiar Jokoetara bi korrikalari bidaltzeko.

###### Giltza 
* **MN** = Marka nazionala

## Igeriketa 
Afganistanek unibertsalitate-gonbidaketa bat jaso zuen World Aquatics-en eskutik.

## Judoa 
2016tik lehen aldiz, Afganistanek judoka bat sailkatu zuen jokoetara, unibertsalitate-plazen bidez.

###### Giltza 
* **G** = Galdu; **I** = Irabazi

## Txirrindularitza 
Historian lehen aldiz, Afganistan txirrindularitzan leihatu zen, Hashimi ahizpen eskutik, COIak jokoetarako izendatutakoak.
Judizioaren Atea

**Judizioaren Atea** Tuterako katedraleko fatxada nagusiko eliz ataria da, Azken judizioa gaitzat duena, eta mendebaldera ematen duena. Elizak dituen beste bi eliz atariak baino berriagoa da (hegoaldeko Birjinaren Atea eta iparraldeko Santa Mariaren Atea).

## Deskribapena 
Atariaren egitura arku zorrotzekoa da (oso zorrotza ere ez), eta zortzi arkibolta ditu beste hainbeste atezango txikiren gainean. XII. mende bukaerakoa edo XIII.aren hasierakoa da. Arkiboltetan eta kapiteletan dituen eskulturei esker, atari hori da Nafarroako arte erromanikoaren erakusgarri bikainetako bat. 

Arkiboltetako giltzarrietan hainbat irudi ditu, ezkerrean 52 dobela ditu dohatsuen eta berpiztuen irudiekin; eskuinean, berriz, 53 dobela ditu kondenatuen eta beren bekatuen irudiekin. Barrualdeko arkibolta aingeru-bikotez apainduta dago.

Kapitel guztietan Bibliako gertakizunak daude irudikatuta. Tinpanoa apaindu gabe du baina izan zezakeen bere garaian. Badira aingeru baten eta gizonezko batzuen irudiak dituzten bi kapitel oso hondatuak ere. Landare-irudiz apaindutako kapiteletako batek zerikusi handia du katedraleko kapitel zaharrenekin, eta Kristoren bizitzako gertaldiak irudikatzen dituztenak katedraleko klaustrokoen oso antzekoak dira eitez eta itxuraz. Baliteke kapitel horiek landu zituzten maisuak  katedraleko klaustrokoak berak izatea.

Atariko iruditeria horrek guztiak, azken batean, Gizadiaren historia irudikatzen du, eliza mozarabiar haren antolamenduari jarraiki. Estalki gisa kanoi-erdiko ganga puntadun bat du, arku laukizuzenen gainean; arku horiek zutabeak dituzte euskarri. Zutabe horietako kapiteletan, hosto- eta landare-irudiz apaindutako bitan izan ezik, Kristoren bizitzako gertaldiak daude irudikatuta.

erdian|thumb|800x800px|Izan zezakeen itxura polikromatua, Blanca Aldanondo eta Diego Karasusanek berregina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdullah Kölemen

**Abdullah Kölemen**, **Kölemen Abdullah Pasha** bezala ezagututa, otomandar militarra eta Otomandar Inperioko Gerra ministroa izan zen.

## Biografia 
Trabzonen jaio zen 1846an. Bere aita, Rüstem Bey, turkiar Kölemen bat, Egiptoko armadako zalditeria koronela zen.

Bursa Işıklar Goi Eskola Militarrean graduatu zen 1875ean eta Akademia Militarrean 1878an zalditeria ofizial gisa. Gerra Akademian kapitain nagusi gisa graduatu zen 1881eko uztailaren 26an. Akademia Militarrean graduatu ondoren, armadan zerbitzatu zuen Estatu Nagusiko kapitain gisa 1881etik aurrera, eta Hejazen eta Yemenen egon zen. 1882ko otsailaren 21ean kapitain nagusi izendatu zuten, 1884ko ekainaren 6an nagusi, 1887ko uztailaren 30ean teniente koronel, 1888ko abuztuaren 25ean koronel, 1891ko irailaren 10ean brigada jeneral, 1894ko abuztuaren 27an jeneal nagusi, 1904ko maiatzaren 25ean teniente jeneral eta 1905eko azaroaren 28an landa-mariskal. Konstantinoplara itzuli zenean, Estatu Nagusiko Eskolan irakatsi zuen, Von der Goltz Pasharentzat itzulpen lanak egin zituen eta haren laguntzaile izan zen. Vienako atxiki militar gisa ere aritu zen. Anatoliako armeniar matxinada zapaltzeko izendatu zuten. Mosulgo gobernadore bihurtu zen. Hurrengo aldian, hainbat aldiz bidali zuten atzerrira enbaxadore gisa aldi baterako. 1904an, Estatu Nagusiko buru bihurtu zen eta mariskal maila jaso zuen. 1908an Bigarren Aro Konstituzionala aldarrikatu ondoren, Laugarren Armadako komandante bihurtu zen. 1910ean, tenienteorde mailara jaitsi zioten. 1911n, dimisioa eman zuen lehen erreserba ikuskatzaile izendatu zutenean. Hala ere, geroago Albanian bildutako armadako komandante izendatu zuten eta gero Anatoliako Mendebaldeko Armadako komandante.

Balkanetako Gerrak hasi zenean, gerra honen aurka egon arren, nahi gabe hartu zuen Ekialdeko Traziako Ekialdeko Armadako agintea. Komandante izendatu zutenean, gerraren emaitza aurreikusiz honako adierazpen hau egin zuen: "Ez gaude Balkanetako estatuen artean Bulgariari bakarrik aurre egiteko moduan. Gure indar armatuen egoera tamalgarria da. Etsaia Çatalcan geldiarazten badugu, arrakasta izango da".

Lüleburgaz eta Kırklareli-n Bulgariako Armadaren aurka huts egin ondoren, Çatalcara erretiratu zen, eta porrot horren ondoren berehala kargutik kendu eta 1914ko urtarrilaren 6an erretiratu zen.

1917an, bere memoria militar guztiak "*Abdullah Pasha-ren memoriak, Balkanetako Gerrako Ekialdeko Armadako Komandantea*" izeneko liburuan argitaratu zituen.

38 egunez Gerra Ministro gisa aritu zen Tevfik Pasha gobernuan, 1918ko azaroaren 11tik 1918ko abenduaren 19ra bitarteko Armistizio garaian ezarritakoan.

Izmirren hil zen 1937ko apirilaren 25ean.

## Kargu militarra 
## Kanpo estekak
Psathyrella spintrigera

***Psathyrella spintrigera*** *Coprinaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa, kanpai itxurakotik ganbil-borobildura, nahikoa mamitsua, ertzean pixka bat ildaskatua, arre-gorrixka kolorekoa, erdigunean zurbilagoa, ezkatatxo zuriekin apaindua, feltrodun gainazalean, ertza kotoizko errezel zuriz oxkarratua.

**Orriak:** Gris-more kolorekoak, gero arre-grisak ertz zuriarekin.

**Hanka:** Zilindrikoa, zuria, fistulosoa, flokosoa, eraztunaren gaina ildaskatua.

**Haragia:** Hutsala, zuria.

**Etimologia:** *Psathyrella* terminoa, “Psathyra”-ren txikigarria da, grezietazko hitzetik eratorria, “xehatzen erraza” esan nahi du. *Spintrigera* epitetoa grekotik dator, estu, hertsi, lotuta, esan nahi duen “sphigktos” hitzetik. Errezel irtenagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua. 
Baso mistoetan, baina batez ere pago-hondarrez osatutako substratuetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa eta Taiwan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alaves B 2025-26

Entrenatzailea:  Molo Casas (2024-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Zaldiaran taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, taldeko jokalariek 1-etik 25-erako zenbakiak eraman beharko dituzte. Bigarren Federazioan gehienez 16 jokalari izan daitezke 23 urtetik gorakoak.

#### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2026 
### Udako merkatua 2025 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alaves B 2024-25
* Alaves B 2026-27

## Kanpo estekak
South West Rocks (Hegoaldeko Gales Berria)

**South West Rocks**, Australiako udalerri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 5.443 biztanle zituen.
Stanwell Park (Hegoaldeko Gales Berria)

**Stanwell Park**, Australiako herri bat da, Hegoaldeko Gales Berria estatuan.

2021ean 1.532 biztanle zituen.
Carterton (Zeelanda Berria)

**Carterton**, maorieraz **Taratahi**, Zeelanda Berriko udalerri bat da, Ipar Uhartean dagoen Wellington eskualdean.

2025ean 5.950 biztanle zituen.
Charlton (Zeelanda Berria)

**Charlton**, Zeelanda Berriko herri bat da, Hego Uhartean dagoen Southland eskualdean.

2013an 687 biztanle zituen.
Cheviot (Zeelanda Berria)

**Cheviot**, Zeelanda Berriko herri bat da, Hego Uhartean dagoen Canterbury eskualdean.

2024an 420 biztanle zituen.
Berhane Adere

**Berhane Adere Debala** (Ge'ez: ብርሀኔ አደሬ, 1973ko uztailaren 21ean jaioa) erretiratutako etiopiar distantzia luzeko korrikalaria da, 10.000 metroko eta maratoi erdiko lasterketetan espezializatua. Urrezko domina irabazi zuen 10.000 metroko lasterketetan 2003ko Munduko Txapelketan eta zilarrezko dominak 2001eko eta 2005eko Munduko Txapelketan proba berean. Berhanek urrea eta zilarra lortu zituen 3.000 metroko lasterketetan 2003ko eta 2004ko Munduko Txapelketa Estalietan, hurrenez hurren. 2003ko domina Etiopiak emakumezkoen proba batean irabazitako lehen munduko domina izan zen estalian.[2] Maratoi erdian, munduko txapelduna izan zen 2002an, zilarra 2003an eta brontzea 2001ean. Chicagoko Maratoia irabazi zuen 2006an eta 2007an.

Berhanek 3.000 metroko pista estaliko errekorra zuen, 2002an ezarria, emakume batek barrualdean lortutako lehen 8:30 azpiko marka eta emakume etiopiar batek distantzia bateko proba batean lortutako lehen munduko errekorra. 5.000 metroko pista estaliko errekorra ere izan zuen, 2004an ezarria. Geroztik Berhanek UNICEFentzat lan egiten du nesken hezkuntzaren aldeko borondate oneko enbaxadore gisa.

## Ibilbidea 
#### Markarik onenak 
* 3000 metro – 8:25.62 (Zürich 2001)
** 3000 metro indoor – 8:29.15 (Stuttgart 2002)
* 5000 metro – 14:29.32 (Oslo 2003)
** 5000 metro indoor – 14:39.29 (Stuttgart 2004)
* 10,000 metro – 30:04.18 (Paris-Saint-Denis 2003)

#### Errepidean 
* 5 kilometro – 14:54 (Carlsbad, KA 2003)
* 10 kilometro – 31:07 (Manchester 2006)
* Maratoi Erdia – 1:07:52 (New Orleans, LA 2010)
* Maratoia – 2:20:42 (Chicago, IL 2006)

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Josep Solé i Barberà

**Josep Solé i Barberà** (Llivia, Girona, 1913 - Bartzelona, 4 de enero de 1988ko urtarrilaren 4a, Kataluniako abokatu eta politikaria izan zen. Burgosko prozesuan, 1970ean, abokatu gisa aritu zen.

## Biografia 
Bloc Obrer i Camperoleko (Langile eta Nekazari Blokea) kide izan zen eta 1936an Kataluniako Alderdi Sozialista Batua (PSUC) sartu zen. Espainiako gerra zibilean Reuseko Lehen Auzialdiko Epailea izan zen, eta handik gutxira batailoiko komisario politikoa.

1939ko otsailean tropa frankistek harrapatu eta heriotza-zigorra ezarri zioten, baina indultua eman zioten eta 1944an askatu zuten; izan ere, abokatutzan jarduteko gaitasunik gabe utzi zuten. Inhabilitazioa urte batzuk geroago kendu zioten.

Burgosko prozesuan defendatzaile gisa jardun zuen (1970), eta Assemblea de Catalunyan (Kataluniako Batzarrea) parte hartu zuen PSUCeko ordezkari gisa. Ondoren, PSUCeko bozeramailea izan zen, 1977an alderdia legeztatu zuten arte.

1977ko lehen hauteskunde orokorretan Tarragonako hauteskunde-barrutian bere alderdiaren zerrendaburu izan zen. Kongresurako diputatu hautatu zuten. 1979ko Kataluniako autonomia estatutua idatzi zuen txosteneko taldekide izan zen. 1979ko hauteskunde orokorretara aurkeztu zen berriro, eta 1982ra arte berriro hautatu zuten.

Eurokomunismoaren eraketarako aldaketa nahiko normal bizi izan zuen, baina beti bere buruari leporatuko zion batasun komunistari eusteko gehiago ezin egin izana. Hura ez zen jada bere mundua, eta PSUCen historia osoa Arxiu Nacional de Catalunyan, hau da, Kataluniako Artxibo Nazionalean lagatzera joan ondoren, Delfos klinikan hil zen, 1988ko urtarrilaren 4an, istripu zerebrobaskularraren ondorioz.

2000. urtetik Josep Solé Barberà Memorial saria ematen da Bartzelonan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Biografia Kataluniako Entziklopedian.
Mathias Sommerhielm

**Mathias Otto Leth Sommerhielm** (Kolding, 1764ko abuztuaren 22a – Stockholm, 1827ko azaroaren 15a) daniar-norvegiar politikaria izan zen. Norvegiako lehen ministroa izan zen 1822tik 1827ra.

1785ean Latin eta Legeetan graduatu zen Kopenhageko Unibertsitatean eta 1789an Christianiara joan zen eta han fiskal izendatu zuten. 1801ean fiskaltza militarreko zuzendari nagusi izendatu zuten eta 1807an Zigor Auzitegi Nagusiko kide bihurtu zen.

Norvegiaren eta Danimarkaren arteko Batasuna desegin ondoren, Sommerhielm Norvegiako lehendabiziko ministro izendatu zuten 1815ean. Ondoren, Norvegiako lehen ministro Stockholmen izendatu zuten 1822an, eta 1827ra arte egon zen karguan, eta handik gutxira hil zen.
Rita Lecumberri

**Rita Lecumberri Robles** (Guayaquil, 1831ko azaroaren 14a - *Ibidem*, 1910eko abenduaren 23a) Ekuadorreko poeta, idazle, autodidakta eta hezitzailea izan zen.

## Biografia 
Ignacio Lecumberri koronelaren eta Juana Maria Rita Robles y Garciaren alaba, 1856tik 1859ra Ekuadorreko Errepublikako presidente izan zen Francisco Robles jeneralaren arreba izan zena. San Alejo Eskolako zuzendaria izan zen, 1880tik 1882ra; eta Urriaren Bederatzia, 1882tik 1895era. Horrez gain, landa-hezkuntzan jarri zuen arreta, eta Yaguachiko eskoletako zuzendaria izan zen, bereziki neskentzako eskola batekoa.

1896an Guayaquilen bildutako Konbentzio Nazionalak Rita Lecumberri Robles andrearen erretiro-eskubidea jaulki zuen. Baina ez zuen atsedenik hartu nahi izan, Guayaquilgo emakumearen heziketaren alde lanean jarraitu baitzuen. Fernando Garcia Drouet kazetariak "Silueta" artikulua idatzi zuen eta bertan Rita Lecumberri goraipatu zuen hezitzaile eta olerkari lanagatik.

1903an erretiratu zen, 72 urte zituela, eta Andereñoen Gau Akademia sortu zuen. Lokal egokirik ez zegoenez, Sucre kaleko 917 zenbakiko bere etxea eskaini zuen hor funtziona zezan.

## Obrak 
Jostailu komikoa Urriaren 9a eskolako ikasleentzat "La embustera damepentida" izeneko ekitaldian eta bertsotan idatzi zuen, zuzendari kargua bete zuenean. Gero poesia gehiago argitaratu zituen "Guayaquil artístico" egunkarian, "El hogar cristiano" aldizkarian eta "Olmedo" aldizkarian.

María Luisa Mariscal de Guevara ikertzaileak aipatzen duenez, Rita Lecumberri poeta bikaina, gozoa, samurra da; haren poemek izaera lasaia, onbera eta eskuzabala erakusten dute.

### Entseiuak 
* Ensayos poéticos (1883)

### Olerkiak 
* Abecedario moral.
* Soneto a Olmedo.
* Himno del Colegio Normal Rita Lecumberri.
* Urrezko Domina eta ohorezko diploma lortu zituen Guayaquilgo Udal Txit Ohoretsuaren eskutik, bere hezkuntza-lanagatik.

Fernando Garcia Drouetek bere bizitzako hainbat datu idatzi zituen, "Silueta" izenburupean.

2013. urtean, Ekuadorreko Hezkuntza Ministerioak bere izenarekin izendatzea erabaki zuen irakaskuntzako bikaintasuna saritzeko urtero ematen duen sariari.

2019an, Fondo de Cultura Económica (FCE) argitalpen taldeak liburu-denda bat ireki zuen Guayaquilen, Rita Lecumberri izenarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Unibertsoa: *Rita* Lecumberriren 100 urteko heriotza. Guayaquilen, 2010eko abenduaren 23an
* "Rita Lecumberri" Hezkuntza Bikaintasunaren Urteko Saria Guayaquildik 2016/03/02 (bideoa)
* Vergara Noboa, Roberto: El primer colegio fiscal de señoritas de Guayaquil. Memorias Porteñas - Berariazko egunkaria. Guayaquil, 2019ko otsailaren 3a
* Noboa Epaimahaia, Fernando: *Rita Lecumberri - Humboldt-en lagunarteko legatua Guayaquil-en*. Pressreader - Memorias Porteñas - Diario Express. Guayaquil, 2019ko maiatzaren 5a
Minecraft film bat

***Minecraft film bat*** izen bereko bideojokoan oinarrituriko abenturazko pelikula estatubatuar bat da, 2025ekoa. Filma Jared Hess-ek zuzendu zuen, eta marrazki bizidunak eta irudi errealak uztartzen ditu. Jack Black eta Jason Momoa dira aktore nagusiak eta haiekin batera aritzen dira Danielle Brooks, Emma Myers, Jennifer Coolidge, Ricky Guillart, Kate McKinnon eta Jemaine Clement. Filmaren euskarazko bertsioa bertze bertsio guztiekin batera estreinatu zuten zinema aretoetan apirilaren 4an.

## Sinopsia 
Garrett *Zabor-biltzaile* Garrison, Henry, Natalie eta Dawn moldatu gabeko lau pertsona dira, eta eguneroko arazoekin borrokatzen dihardute. Ustekabean, atari misteriotsu batek herrialde harrigarri baterantz eramanen ditu; irudimenaz elikatzen den Minecraft mundu kubikorantz. Etxera itzultzeko, mundu arraro hori menderatzen ikasi beharko dute, baita piglins eta zonbi izaki arriskutsuengandik defendatu ere. Gainera, Steve artisau-adituaren laguntza izanen dute. Abenturan zehar, ausartak izateko desafioa izanen dute bortzek, eta euren ezaugarri berezi eta sortzaileak berraurkituko dituzte; mundu errealean aurrera egiteko behar dituzten ezaugarri berberak dira, hain zuzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Bengtsson

**Emma Bengtsson** (1981eko abuztuaren 27a, Falkenberg) Suediako sukaldeburua da, New Yorkeko (AEB) Aquavit jatetxeko sukaldaria, eta bi izar lortu ditu *Michelin Gidan*. Gida honetan bi izar lortu dituen Suediako lehen emakume sukaldeburua eta Estatu Batuetan jardunean den bigarrena da.

## Biografia 
Emma Bengtssonek Stockholmeko International Restaurant School-en ikasi zuen sukaldaritza. Edsbacka Krog jatetxeko langilea izan zen hasieran; hura zen, orduan, Michelin Gidan bi izar lortu zituen Suediako jatetxe bakarra. Lau urte eman zituen bertan, eta gozogintzan espezializatu zen. Gero, Stockholmeko Errege Operako Operakällaren jatetxean gozogile buru gisa lan egin zuen.

Ondoren iparraldeko sukaldaritzan espezializatutako Aquavit jatetxeak kontratatu zuen gozogile buru izateko; garai hartan, Marcus Jernmark zen sukaldeburu. Jernmarkek jatetxetik alde egin zuenean, sukaldari-postua eskaini zioten Bengsstoni. Bere zuzendaritzapean lortu zuen jatetxeak bigarren izarra Michelin Gidan, eta bigarren ostatu bat ireki zuen Londresen, bezero gehiago har ditzakeena eta sukaldaritza sinpleagoa proposatzen duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cătălin Predoiu

**Cătălin Marian Predoiu** (Buzău, 1968ko abuztuaren 27a) errumaniar politikaria da. Errumaniako bitarteko lehen ministroa izan zen 2012, 2023an eta 2025ean.

1991n Zuzenbidean lizentziatu zen Bukaresteko Unibertsitatean, eta 1994tik 2005era Merkataritza Zuzenbideko irakasle izan zen unibertsitate berean.

1991n Alderdi Liberal Nazionalean sartu zen. Hiru aldiz izan zen Justizia ministro (2008-2012, 2019-2020 eta 2021-2023). Hiru aldiz izan zen bitarteko lehen ministro, Emil Boc (2012), Nicolae Ciucă (2023) eta Marcel Ciolacu (2025) lehen ministroen dimisioen ondoren.
Barkamenaren Atea (Granada)

**Barkamenaren Atea** (gaztelaniaz, *Puerta del Perdón*) Granadako katedraleko eliz atari desberdinen artean nabarmenetakoa da. 

## Deskribapena 
Erdi-puntuko arku baten inguruan diseinatua, Diego de Siloé (katedraleko arkitekto nagusia) maisuak eraiki zuen 1536 eta 1537 urteen artean. Atal batzuk amaitu gabe geratu ziren, eta Ambrosio de Vicok amaitu zuen lana 1610ean.

Lonbardian garatutako eredu baten bertsioa da Siloék aukeratua, arkitektura-tratatuen bidez zabaldu zena Pizkundean: erdi puntuko arku baten alde banatan dauden oinarrien gaineko zutabe parekatu eta independenteak, erromatar garaipen-arku baten adibide ugari gogorarazten dituen eskema.

Jaunaren Gizakunde edo haragiztatzeari eskainitako katedrala izanik Granadakoa, programa artistiko eta teologikoa betetzen du atari honen iruditegiak: bere izenaren barkamenaren promesa, Kristoren garaipenaren testigantza eta pozaren adierazpena daude bere arkitektura-formen eta eduki ikonografikoaren oinarrian.

Estilo pizkundetar argiko ataria izanik, konposizioak proportzio ordena zorrotza betetzen du, urrezko proportzioa erabiliz besteak beste.

## Iruditegia 

Fitxategi:GRANADA CIUDAD CATEDRAL DE GRANADA - panoramio - Concepcion AMAT ORTA… (3).jpg|Garaipen arkuaren eredua agerikoa da.
Fitxategi:Granada, catedral (26).jpg|Alboko egitura.
Fitxategi:Puerto del Perdón, Granada Cathedral, 18 July 2016 (3).JPG|Fatxada zehatz honetan ematen duen itxura.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bahamak 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan

Bahamak 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan leihatu ziren, Tokion. Hau herrialdearen 17. partaidetza izan zen Jokoetan, 1952an lehen aldiz leihatu zirenetik. Behin bakarrik uko egin diote parte hartzeari, zehazki 1980ean Estatu Batuek bultzatutako boikotari batu zirenean.

## Dominak 
## Kanpo estekak
FAIR

thumb
**FAIR** datuen propietateetarako gomendio-multzo bat da. FAIR izena akronimoa da, ingelesezko "**Findable, Accesible, Interoperable and Reusable**" propietateak adierazi nahi ditu, euskaraz hau esan nahi duena:  "**aurkigarri, atzigarri, elkarreraginkor eta berrerabilgarri**a". Terminoa 2016an erabili zen lehen aldiz, zientzialari-partzuergo baten argitalpen batean, datuak kudeatzeko proposatu ohi ziren gomendioen deskribapena sinplifikatzeko.

## Laguntza 
G20ak ikerketan FAIR printzipioen aldeko adierazpena zabaldu zuen 2016an Hangzhouko Gailurrean .
thumb|«FAIR datu-printzipioen inplementazioa - liburutegien eginkizuna», gida bat
Geroago, Europako Ikerketa-Liburutegien Elkarteak ere gomendatu zuen printzipio horien onarpena 2018an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Remix kultura
* Sarbide irekia
* Datuak kudeatzeko plana

## Kanpo estekak 
* FAIR datuak eta argitalpen semantikoa, jatorrizko artikuluaren lehen egilearen laborategiko adierazpena
* FAIR datuentzako gida
Santa Maria basilikako eliz ataria

**Donostiako Santa Maria basilikako eliz ataria**, Donostiako Parte Zaharreko eliza honetako fatxadako eliz atari barrokoa da. Eliza arkitekto desberdinen lanaren emaitza da, baina badirudi atarian Frantzisko Iberok egin zuela lan bereziki.  1759rako bukatu zen lan hau,  baina bere inspirazio iturrietako bat, bi mende lehenagoko Vianako Santa Maria elizako ataria izan zen.

## Deskribapena 
Arkitektonikoki atariak elizatik sartu-irten bat egingo balu bezala da. Ataria propio forma konkabo gisa ageri da, irudientzako hutsarte arkupedun handi bat. Gainean aurrerantz ateratzen den atal konbexo bat du, eta pinoi gisako hiruki egitura bat azken buruan. 

Albotik zein aurretik begiratua eta miretsia izateko apropos egin zen, gogo eszenografikoz. Lerro zuzenean Donostiako Kale Nagusitik bikain ikusten da. Eta Donostiaren hiri hedapenarekin, kilometro bateko lerro zuzen batean luzatu zen Kale Nagusiko ikusmira, Artzain Onaren katedraleraino.

Multzo guztia rokoko estiloko elementuez apaindua dago; elementuok, kutxa gisako laukizuzenetan sartuak, gainezka egiten dute markoa, gauza bizien eta erritmoaren irudipena eskainiz. Dekorazio elementu nagusiak ditu eguzkia, izarrak, altzireak, ilargia, arrosak eta beste lore batzuk dira. Andre Mariaren edikuluak erlaitza hausten du gora egin nahian bezala.

Goiko alde konbexoan, okulu elipsoidal batean aita santuaren sinbolo bat da, eta gorago San Sebastianen irudia hornazina batean aingeruek lagunduta.

## Iruditegia 

Fitxategi:Donostia iglesia SMaria.jpg|Donostiako Kale Nagusitik zuzen ikusten da ataria.
Fitxategi:San Sebastian - panoramio (21).jpg|Goiko alde konbexoaren eta beheko konkaboaren kontrastea.
Fitxategi:San Sebastian - Iglesia de Santa María del Coro, portada exterior.jpg|Koruko Andre Mariaren irudia.
Fitxategi:San Sebastian - Santa Maria del Coro 15.jpg|Elementuen erritmo eta bizitasun rokokoa.
Fitxategi:San sebastiano di san sebastian donostia.jpg|Gainaldean, goitik behera erlojua, San Sebastian eta sinbolo pontifizioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ane Elgezabal Odriozola

**Ane Elgezabal Odriozola** (Gernika-Lumo, Bizkaia, 1996) idazlea da.

## Bizitza 
2020an, Pandemia garaian bizitako zalantzak, «ez genekien hurrengo egunean zer gertatuko zen», bultzatu zuen Ane Elgezabal  amarengana gerturatzera haren «bizipenak» sakonago ezagutzeko eta egunez egun bildutakoaz baliatuz liburua borobildu zuen.

2025ean bere lehenengo liburua argitaratu zuen Ane Elgezabalek, ‘Haizearen erpeak’ izenburupean. Bide batez amari omenaldia egiteko, bere bizitzaren pasadizo latzak kontatu zituen, baina modu «gozo» batean, baliabide literarioak lagun. 

Argitaletxeko  Xabier Mendigurek liburuaren aurkezpen egunean laburbildu zuenez, «egileak bere ama hartu du idazgaitzat: XX. mendearen erdia pasatuxea zela jaiotako emakumea, baina bizimoduan askoz lehenagoko ezaugarriak dituena: etxean urik ez zeukan baserri batean jaioa, txikitatik lan eta lan jardundakoa, amets eta ilusioetarako tarterik gabe hazitakoa, era guztietako autoritateen aginte eta beldurraren pean bizi izandakoa: neskame lanetan orain, mojen mende gero, guardia zibilen astinduak noiznahi, ugazaben mespretxuak aldiro».

Elgezabal: «Euskal Herriko gizartea garai hartan nolakoa zen azaldu nahi izan dut, eta gaur egungo gazteok zein urrun ikusten dugun».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ane Elgezabal, "Haizearen erpeak" YouTube
János Forgách

**János Forgách de Ghymes et Gács** kondea () hungariar jatorriko austriar-hungariar diplomazialari bat izan zen, Lehen Mundu Gerran eta, bereziki, Uztaileko Krisialdian paper garrantzitsua izan zuena.

## Biografia 
1870eko urriaren 24an jaio zen Gácsen (gaur egun Haličen), Hungariako familia noble nabarmen batean, Antal Forgách de Ghymes et Gács kondearen seme gisa (1819 – 1885). 1908an Gabriella Lovassy de Szakál (1889 – 1972) Budapesten ezkondu zen eta bikoteak hiru seme-alaba izan zituen.

1905eko urrian, Forgach kondeak Rio de Janeiron bere lehen enbaxadore postu garrantzitsua jaso zuen. 1907ko ekainean, Belgradera joan zen, eta han paper garrantzitsua jokatu zuen 1908ko Bosniako krisian. Hala ere, hurrengo urtean, Friedjungeko Prozesua deiturikoan, bere burua desohoratu zuen, Agramen (gaur egun Zagreb) oso ezaguna den traizio prozesu bat dokumentuak faltsutzea ekarri zuena, eta 1911n erbesteratu profesionala izan zen Dresdengo ministro bezala.

1912an Berchtold kondea Kanpo Arazoetako ministro inperial izendatu zutenean, 1913ko udazkenean, Forgách kondeak Ballhausplatzen Bigarren Sekzioko (Atal Politikoko buruaren baliokidea) buru kargua hartu zuen. Berchtold kondearen lagun mina gaztetatik, Kanpo Arazoetako ministroaren aholkulari eta isilmandataririk minenetakoa bihurtu zen. Hoyos kondearekin batera, Berchtell-en kabineteko burua, ustezko gazte errebeldeetako bat zen, diplomatiko gazteagoen talde bat, monarkia dualaren kanpo politika oldarkorrago baten aldekoa. 1914ko uztaileko krisialdian, Forgach kondeak paper garrantzitsua izan zuen austriar-hungariar ultimatumaren prestaketan, eta Serbiaren aurkako gerraren defendatzaile bokala izan zen.

Talentu eta handinahikeriatzat harturik, Forgach kondea Ballhausplatzen egon zen bere postuan 1917ko urtarrilera arte. 1918an Kievera bidali zuten monarkia dualaren ordezkari gisa. 1917ko azaroan boltxebikeak Errusian boterera iritsi ondoren, Austria-Hungariak bake hitzarmen bat negoziatu zuen 1918ko otsailaren 9an sinatutako Ukrainako Herri Errepublika sortu berriarekin. Ogi-bakea deritzonak konpondu behar zuen Monarkia Dualaren janari-hornikuntzaren arazoa, baina Forgách kondeak berehala jakin zuenez, ilusio hutsa zen. Kieven egon zen 1918ko azarora arte, Ukrainako egoera gero eta kaotikoagoa baitzen.

Gerraren ondoren, Forgach kondeak erretiroa hartu zuen eta Budapesten eman zituen geratzen zitzaizkion urteak, non 1935eko irailaren 25ean hil baitzen.

1919an, herriak Graf izen pertsonala hartu zuen, izen noblezia titulu bat zena, "konde" bezala itzulia, ez lehen edo bigarren izen bat. Emakumeen forma Gräfin da. Alemanian, 1919tik aurrera, abizenen parte izan da.

## Kanpo estekak
Francisco Arízaga Luque

**Francisco Arízaga Luque** (Barranco, 1900eko otsailaren 6a - Guayaquil, 1964ko urriaren 22a) Perun jaiotako abokatu eta politikari ekuadortarra izan zen, 1925eko uztailetik 1926ko urtarrilera bitartean Ekuadorren gobernatu zuen Behin-behineko Gobernu Batzordeko kide izan zena.

## Biografia 
1900eko otsailaren 6an jaio zen Barrancon, Perun, gurasoak Eloy Alfaroren erregimenak erbesteratu zituen lekuan. Bigarren mailako ikasketak Cristobal Colon eta Vicente Rocafuerte ikastetxeetan egin zituen eta goi mailakoak Guayaquilgo Unibertsitatean, non abokatu titulua lortu zuen.

Juliar Iraultzaren ondoren, non Gonzalo Córdova presidentea boteretik kendu zen, Lehen Behin-behineko Gobernu Batzordea osatu zuen, 1925eko uztailaren 10etik 1926ko urtarrilaren 9ra bitartean herrialdea gobernatu zuena. Batzarreko kide bakoitzak astebetez betetzen zuen errepublikako lehendakaritza, txandaka.

1944ko Asanblada Konstituziogilean ere parte hartu zuen eta presidente izan zen.

Beste kargu publiko batzuk ere izan zituen, besteak beste, hezkuntza publikoko ministroa eta Ekuadorrek Erresuma Batuan eta Venezuelan izan zuen enbaxadorea.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Avilés Pino, Efrén: Enciclopedia del Ecuador - Arizaga Luque Dr. Francisco. Guayaquil

## Kanpo estekak
Ixone Diaz Landaluce

**Ixone Diaz Landaluce** (Gasteiz, 1982) kazetari arabarra da.

## Biografia 
Gasteizen jaioa, Kazetaritzan trebatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, 2000 eta 2004 urteen artean. 2006 eta 2008artean masterra egin zuen EHUn baita "Joera berriak komunikabideetan eta kazetaritza-informazioaren euskarria".

### Ibilbide profesionala 
2009 eta 2011 urteen artean Pantalla Semanal saioko kolaboratzaile izan zen. Hollywooden ere lan egin zue kazetari moduan. Horrez gain 2015etik aurrera *XLSemanal*, *Vanity Fair* eta Hoy Corazón aldizkarietan ere aritu da lanean. Branded content proiektuak sortzen eta kudeatzen lan egin du BBVA (*Etorkizuna sortzen*, Ekoizle Jasangarri Onenen BBVA Saria), Biotherm (Ozeanoek ahotsa dute) edo MDAnderson Cancer Center bezalako enpresentzat.non gaurkotasun, lidergo, zientzia eta joerei buruzko erreportajeak idazten dituen. Ekarrizketatuen artean zinema izarrak,  astronauta edo Nobel saridunak daude.

2021etik, WomenNOW Vocentoko emakume inspiratzaileen plataformako kidea da, eta  bertako edukien koordinatzailea da. Santander WomenNOWko koordinatzailea ere bada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fēngliú yīdài

***Olatuek harrapatuta*** () 2024ko Jia Zhangke txinatar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
2000ko hamarkadaren hasieran, iparraldeko Txinako Datong hirian, Qiao Qiao eta Guao Binek maitasun istorio bat izango dute: bizia baina hauskorra. Guao Bin desagertzen denean, Qiao Qiaok hura bilatzea erabakiko du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Max Schreck

**Friedrich Gustav Max Schreck** (1879ko irailaren 6a, Berlin - 1936ko otsailaren 20a, Munich), alemaniar antzerki eta zinemako aktore bat izan zen.

Nagusiki, *Nosferatu, eine Symphonie des Grauens* (1922) filmean Orlok kondea protagonista antzezteagatik ezaguna da.
Begyndelser

***Begyndelser*** 2025eko Jeanette Nordahl daniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ane itsas biologoa eta unibertsitateko irakaslea da. Ikerkuntza proiektu berri bat du, baina denbora aurkitzen du alabekin egoteko: 10 urteko Marie eta gimnasta den Clara nerabea. Thomas, Aneren senarra, gizarte langilea da, eta arazoak dituzten gazteen etxe batean egiten du lan.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jouer avec le feu

***Jouer avec le feu*** 2024ko Delphine Coulin eta Muriel Coulin frantziar zinema zuzendarien film dramatikoa da. Laurent Petitmanginen ''Ce qu'il faut de nuit'' eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Pierrek, trenbideko langile eta sindikalista ohiak, bakarrik hezten ditu bi semeak emaztea hil ondoren. Louis, gazteena, ona da ikasketetan, eta aurrera doa bizitzan. «Fus», zaharrena, indarkeriak eta botere harremanek liluratuta, eskuin muturreko taldeetara hurbilduko da, eta aitaren balioei guztiz kontrajarri.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orlok kondea

**Orlok kondea**, , Friedrich Wilhelm Murnau alemaniar zinemagileak jatorrizko Bram Stoker irlandar idazlearen Drakula banpiroa oinarritzat hartuz sortutako pertsonaia da. 

Orlok izena fonetikoko hungarierazko *Ördög* (Deabru) hitzatekin lotura du.

*Nosferatu, eine Symphonie des Grauens* (1922) filmean lehenbizikoz Max Schreck altoreak antzeztu zuen. Orduz geroztik, *Nosferatu: Phantom der Nacht* (1979) filmean Klaus Kinski eta *Nosferatu* (2024) filmean Bill Skarsgård aktoreek antzeztu dute.
Ramón y Ramón

***Ramón y Ramón*** 2024ko Salvador del Solar perutar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Ramonek Mateo ezagutuko du konfinamenduan. Ramonek aitaren errautsak jaso ditu, eta Huancayora joan behar du horiek botatzera. Bi mutilen artean, ezberdintasunak gorabehera, lotura sakon bat sortuko da, eta Mateok Ramonekin batera joatea erabakiko du. Bidaia horretan, Ramon ohartuko da galdera okerrei ari zitzaiela bilatzen erantzuna, eta aurrera egiteko sendatu egin behar duela.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Johanne Louise Schmidt

**Johanne Louise Schmidt** (Skanderborg, 1983ko urriaren 16a) daniar aktorea da.

## Biografia 
Jørgen Schmidt liburu-saltzailearen eta Kirsten Hust erizainaren alaba da Schmidt. 2003an Skanderborg Amts Gymnasiumean sartu ondoren, Danimarkako Errege Antzokiko Eskolan ikasi zuen eta 2009an graduatu zen. *Libertinen*en egin zuen debuta Grønnegaards antzokian, non *Den Vægelsindet*en ere izan zen. 2011z geroztik, Danimarkako Errege Antzokiko langilea da. 2014an, «Garai zekenak» antzezlaneko protagonista izan zen, eta Rose antzeztu zuen *Fasandræberne* filmean.

2014ko irailean, Hasiberrien Saria (*Stjernedryspris*) jaso zuen, Danimarkako printzeak talentu handiko gazteei urtero ematen dieten sarietako bat. Bi denboralditan agertu zen *DNA* telesailean (2019, 2023).

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fasandræberne

***Fasandræberne*** 2014ko Mikkel Nørgaard daniar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Sinopsia 
Istorioa 1994an bi bikiren hilketan oinarritzen da, neska gainera bortxatu egin zutelarik. Hasiera batean Carl Mørckek kasuaz interesik ez badu ere, bere iritzia aldatzen du mutilen aitak, polizia erretiratuak, bere buruaz beste egin ondoren, Carli kutxa bat utziz hilketaz geroztik bildutako informazio guztiarekin. Q departamendua ez da gertakariengatik kondenatua izan zen gizonarengan zentratzen; aitzitik, bere ikerketak haur aberatsedako barnetegi bateko ikasle-talde batengana zuzentzen ditu.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pernštejn gaztelua

**Pernštejn gaztelua**, , Txekiar Errepublikako Nedvědice herria eta Svratka ibaiaz gain harkaitz batran dagoen gaztelu bat da, Hego Moravia eskualde administratiboan.

Jatorrizko eraikina ziur aski 1270–1285 artean Medloveko jaunek eraiki arazi zuten.
2025eko Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa

**2025eko Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketa** Emakumezkoen Sei Nazioen Txapelketaren 24. edizioa izan zen. 2025eko martxoaren 22tik apirilaren 26ra jokatu zen, Eskozia, Frantzia, Gales, Ingalaterra, Irlanda eta Italiako selekzioen artean. Ingalaterra izan zen irabazlea.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
!bgcolor="#efefef" width="20"|Entseguak
|-bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  Ingalaterra || **28** || 5 || 5 || 0 || 0 || 256 || 71 || +185 || 40
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia || **21** || 5 || 4 || 0 || 1 || 183 || 106 || +77 || 24
	|-
| 3 ||align=left| 23px|Irlanda Irlanda || **11** || 5 || 2 || 0 || 3 || 133 || 128 || +5 || 21
|-
| 4 ||align=left|  Italia || **10** || 5 || 2 || 0 || 3 || 107 || 155 || −48 || 17
|-
| 5 ||align=left|  Eskozia  || **9** || 5 || 2 || 0 || 3 || 89 || 162 || −73 || 13
|-
| 6 ||align=left|  Gales || **1** || 5 || 0 || 0 || 5 || 71 || 217 || −146 || 11
|-
|}

## Partidak 
## Estatistikak 
### Tantogile onenak 
### Entsegugile onenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Svratka ibaia

**Svratka ibaia**, , Txekiar Errepublikako ibai bat da. 168,5 kilometro luze ditu.

Cikháj udalerritik hurbil, Svratka Lur Garaietan jaio eta urak Thaya ibaian urak isuritzen ditu.
Thaya (Austria)

**Thaya** Austriako udalerri bat da, Waidhofen an der Thaya barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Josebe Astigarraga

**Josebe Astigarraga Lete** (1962/1963 – Mutriku, 2025eko ekainaren 25a) politikari jeltzalea izan zen.

2003an hasi zen politikagintzan Estanis Osinalde Mutrikuko alkatearen udal-gobernuko zinegotzi gisa. Hurrengo legegintzaldian, 2007an hasi zena, Mutrikuko Ogasun zinegotzi eta bigarren alkateorde izendatu zuten. Estanis Osinalde alkate hautetsia 2007ko irailaren 7an hil ondoren, Josebek alkatetzari heldu zion eta karguan aritu zen 2007 eta 2011 bitartean. Horren ondorioz, Mutrikuko lehen emakume alkatea izan zen.

2025eko ekainaren 25ean hil zen gaixotasun luze baten ondorioz 62 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mauricio Arteaga

**Mauricio José Arteaga** (Cuenca, 1988ko abuztuaren 8a) Ekuadorko ibilketaria da.  

## Karrera 
2012ko Udako Olinpiar Jokoetan 20 km-ko ibilaldian parte hartu zuen, eta 44. postuan sailkatu zen.  2016ko Udako Olinpiar Jokoetan deskalifikatu zuten. 

2019an, Doha-n (Qatar) ospatu zen Munduko Atletismo Txapelketan, gizonezkoen 20 kilometroko ibilaldian parte hartu zuen.  Ez zuen lasterketa amaitu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Manuel de Ascásubi

**Manuel de Ascázubi Matheu** (1804ko abenduaren 30a - 1876ko abenduaren 25a) Ekuadorreko presidenteordea izan zen 1847tik 1849ra  eta kargu horretan behin-behineko presidentea ere izan zen 1849tik 1850eko estatu-kolpe militar batek boteretik kendu zuten arte. 

## Biografia 
Don Manuel Ascázubi Matheu Quiton jaio zen (1804). Bere gurasoak Don José de Ascázubi y Matheu eta Doña Mariana Matheu y Herrera Quitokoak ziren, lur-aristokrazia. Maenzako Markesaren eta Puñonrostroko Kondearen tituluen oinordekoa izan arren, Espainiako koroarekiko independentziaren sustatzaileen alde egin zuen. Carmen Salinas de la Vegarekin ezkondu zen, Juan de Salinasen alabarekin, Espainiaren aurkako matxinadaren jatorrizko buruzagietako bat izan zena. Lau alaba izan zituzten. 

Independentzia mugimenduan parte hartu zuelako, bera eta bere familia erregezaleek jazarri zituzten politikoki eta ekonomikoki.

Bi aldiz izan zen Finantza ministro 1868an.  1869ko maiatzaren 16tik abuztuaren 10era arte presidenteorde gisa ere aritu zen.

Gabriel García Moreno presidentearen koinatua zen. Konstituzio Batzarreko kidea izan zen eta printzipio kontserbadore batzuk bertan mantentzeko borrokatu zen. 1875eko abuztua eta urria bitartean Barne eta Kanpo Arazoetako ministroa izan zen.

Manuel de Ascázubi bihotzekoak jota hil zen Quiton, 1876ko abenduaren 25ean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oranmore gaztelua

**Oranmore gaztelua**, , Irlandako mendebaldeko Oranmore udalerrian dagoen gaztelu bat da, Galway konderrian.

XV. mendean eraikitako dorretxea da.
San Inazio eliza (Galway)

**San Inazio eliza**, , Irlandako mendebaldeko Galway hirian dagoen eliza katoliko bat da, Galway konderrian. San Inazio Loiolakoa euskal santuari sagaratua dago.

1863an eraiki zen eta Coláiste Iognáid ikastetxearen aldamenean dago.
Körkarlen

***Körkarlen***, , 1921eko Victor Sjöström suediarrak zuzendutako film mutu bat da. Selma Lagerlö idazlearen *1912ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Victor Sjöström, Hilda Borgström eta Tore Svennberg aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
## Aktoreak 
* Victor Sjöström: David Holm
* Hilda Borgström: Anna Holm
* Tore Svennberg: Georges
* Astrid Holm: Edit
* Concordia Selander: Editen ama
* Lisa Lundholm: Maria
* Einar Axelsson (kredituetan Einar Axelson): Daviden ama
* Nils Aréhn: Espetxeko kaperaua
* Olof Ås: Lehen gidaria
* Tor Weijden: Gustafsson
* Simon Lindstrand: Daviden konpainia
* Nils Elffors: Daviden konpainia
* John Ekman: Polizia burua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brichos - A Floresta É Nossa

***Brichos - A Floresta É Nossa*** 2012ko Paulo Munhoz brasildar zinema zuzendarien animaziozko film bat da. *Brichos* filmaren jarraipena izan zen.

## Bikoiztaileak 
* Paulo Munhoz: Tales
* Renet Lyon: Jairzinho
* Vadeco Schettini: Bandeira
* Fabíula Nascimento: Dumontzinho
* Marcelo Tas: Mr. Birdestroy
* Michelle Pucci: Pandinha
* Antônio Abujamra: Al Corcova
* André Abujamra: Ratão
* Hélio Barbosa: Sam Baldeagle
* Wellington Wella: Jaguar
* Enéas Lour: Rubinelson
* Mauro Zanatta: P. Dumont
* Regina Vogue: Madame Ísis
* Letícia Leite: Maya

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (portugesez)
*