open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Petersburgoko Estatu-Unibertsitatea

**San Petersburgoko Estatuko Unibertsitatea** (errusieraz IСанкт-Петербургский государственный университет [СПбГУ], *Sankt-Peterburgski gosudàrstvenni universitet* [*SPbGU*]) [SPbGU] Errusiako unibertsitate zahar, handi eta entzutetsuenetako bat da. 2021eko Shanghaiko Rankingean 301 eta 400 bitartean zegoen sailkatuta, eta *QS World University Rankings*  sailkapenean 242. tokian sailkatu zen2022an.

Unibertsitate honetan dauden zentroak hauek dira: 22 fakultate espezializatu, 13 ikerketa-institutu, Ikasketa Militarren Fakultatea eta Kultura Fisiko eta Kirol katedra bat. 2010ean 6.855 irakasle zituen. Unibertsitateak bi campus nagusi ditu: Vasílievski uhartean eta Peterhof uhartean. Sobietar Aroan, **Leningradoko Estatuko Unibertsitatea** izendatu zuten (Ленинградский государственный университет, *Leningradski gosudàrstvenni universitet*)

## Ikasle ospetsuak 
* Sergei Dovlatov, idazlea.
* Iuri Alekséievitx Motxànov, arkeologoa.
* Vladimir Putin, politikaria.
* Dmitri Medvedev, politikaria, Errusiar Federazioko lehendakaria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Guadianako nazioarteko zubia

**Guadianako nazioarteko zubia** (; ) 1991n eraiki zuen partzuergo hispano-portugaldar batek Guadiana ibaiaren azken zatian, bokaletik bi kilometrora. Castro Marim (Faro) eta Ayamonte (Huelva) batzen ditu. Espainiako zubirik luzeenetako bat da, eta Portugalgo hirugarren zubirik luzeena, Vasco da Gamaren eta Apirilak 25 zubien ondoren. 1991ko abuztuaren 22an ireki zuten.

## Kanpo estekak
António Egas Moniz

**António Caetano de Abreu Freire Egas Moniz** (Avanca, 1874ko azaroaren 29a - Lisboa, 1955eko abenduaren 13a) portugaldar neurologo, politikari eta diplomazialaria izan zen. 1949ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen lobotomiaren prozedura garatzeagatik.

Medikuntza ikasi zuen Coimbrako Unibertsitatean eta neurologiako irakaslea izan zen Lisboako Unibertsitatean 1911tik 1944ra.

Errepublika babestu zuen Portugalen eta hargin beltza izan zen. 1917an Kanpo Arazoetako ministro izendatu zuten eta Parisko Bake Biltzarran parte hartu zuen. 1919an politikatik erretiratu zen duelu batean parte hartu ondoren.

Garuneko angiografia garatu zuen eta garuneko kirurgiaren sortzaileetako bat izan zen. Lobotomiaren garapenagatik Nobel Saria jaso zuen 1949an, Walter Rudolf Hess alemaniarrarekin partekatu zuena.

1939ean, paziente eskizofreniko batek hainbat bala jaurti zizkion, eta Monizek gurpil-aulkia erabili behar izan zuen aurrerantzean.

## Lanak 
* *Alterações anátomo-patológicas na  difteria*, Coimbra,  1900.
* *A vida sexual (fisiologia e patologia)*, Coimbra,  1901.
* *A neurologia na guerra*, Lisboa,  1917.
* *Um ano de política*, Lisboa,  1920.
* *Júlio Diniz e a sua obra*, Lisboa, 1924.
* *O Padre Faria na história do hipnotismo*, Lisboa, 1925.
* ''Diagnostic des tumeurs cérébrales et épreuve de  l'encéphalographie artérielle*,  Paris, 1931.
* *L'angiographie cérébrale, ses applications et  résultats en anatomic, physiologie et clinique*, Paris, 1934.
* *Tentatives opératoires dans le traitement de certaines  psychoses*, Paris, 1936.
* *La leucotomie préfrontale. Traitement chirurgical de  certaines psychoses*, Turin, 1937.
* *Clinica dell'angiografia cerebrale*, Turin, 1938.
* *Die cerebrale Arteriographie und Phlebographie*, Berlin, 1940.
* *Ao lado da medicina'' ', Lisboa,  1940.
* *Trombosis y otras obstrucciones de las carótidas*, Bartzelona,  1941.
* *História das cartas de jogar*, Lisboa, 1942.
* *Como cheguei a realizar a leucotomia pré-frontal*, Lisboa, 1948.
* *Die präfrontale Leukotomie*,  Archiv für Psychiatrie und Nervenkrankheiten, 1949.

## Kanpo estekak
Silvassa

**Silvassa** () Indiako hiri bat da, Dadra eta Nagar Haveli barrutiko hiriburua. Lehenago Goa eta Damon portugaldar koloniaren parte zen. Gaur egun Dara eta Nagar Haveli eta Daman eta Diuko hiririk handiena da. Enpresa handi askok euren fabrikak hemen jarri dituzte. Enpresa horiek diru-sarrera handia suposatzen dute eta, horregatik, zergak baxuak dira hirian. Indiako Gobernuak Smart Cities Mission proiektuaren parte aukeratu du.

## Kanpo estekak
Miguel Berakoetxea

**Miguel Berakoetxea Garbizu** (Gorriti, 1934ko urriaren 12a) nafar aizkolari ohia da. Espainiako Aizkolari Txapelketa irabazi zuen 1966an, eta Euskal Herrikoa 1967an.

## Palmaresa 
* Espainiako Aizkolari Txapelketa
** txapelduna: 1966
** bigarrena: 1965, 1968
* Euskadiko Aizkolari Txapelketa
** txapelduna: 1967
** bigarrena: 1968

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
École spéciale des travaux publics

**École spéciale des travaux publics** (ESTP) eraikuntzan esklusiboki espezializatuta dagoen ingeniaritza eskola pribatu eta irabazi-asmorik gabeko (grande école) da. Prestakuntza presentziala egiten ari da Parisko hegoaldeko aldirietako 6 hektareako Cachan campusean 2011tik, eta 2012tik helduen prestakuntza Parisko 9. barrutiko *Rue Charras*-en. 2017tik Troyesen ere badago sukurtsal bat.

ESTP 1891n sortu zuen Léon Eyrolles-ek eta estatuak ofizialki aitortu zuen 1921ean.

## Lizentziatu ospetsuak 
* Nicolas Grunitzky, Togoko presidentea izan zen
* Junzo Sakakura, japoniar arkitektoa izan zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Munduko Unibertsitateen Sailkapen Akademikoa

**Munduko Unibertsitateen Sailkapen Akademikoa** zerrenda edo **Shanghaiko Rankinga**  (**Academic Ranking of World Universities**, **ARWU**) Shanghaiko Jiao Tong Unibertsitateak 2003az geroztik egindako unibertsitateen sailkapena da. Formula matematiko bat erabiltzen du sailkapena egiteko, faktore hauek kontuan hartuta:

* Nobel saria edo Fields domina irabazi duten ikasle ohiak eta irakasleak (%10-30)
* 21 ezagutza-kategoriatan aipatu diren artikuluen kopurua (%20)
* Aldizkari entzutetsuetan artikulu-kopurua (*Nature* edo Science, adibidez) (%20-30)
* Errendimendu akademikoa (%10)

Harvard Unibertsitatea da sailkapenaren burua, eta ondoren Stanfordeko Unibertsitatea. Hurrengo posizioak lortzeko lehian aritu dira MIT eta Cambridge  azken urteotan, beste unibertsitate anglosaxoi batzuekin ere (2009ko 20. tokiraino ez zen agertzen Tokioko Unibertsitatea, Amerikako Estatu Batuetako domeinutik kanpoko lehenengoa zena eta, maila apalagoan, Ingalaterra). 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Academic Ranking of World Universities - webgune ofiziala
Ajmer

**Ajmer** edo **Ajmere** Ajmer barrutiko hiria da, Indiako Rajastan estatuan. 525.927 biztanle ditu (2006) eta 578.906 biztanle metropoli-barrutian (2006). Hiriak barruti bati ematen dio izena, baita Ajmer-Merwara India britainiarraren aurreko probintzia bati ere. Indiaren independentziaren ondoren, Ajmer estatua bilakatu zen, 1956ko azaroaren 1a arte, Rajastan estatuan sartu zenean.

Khwaja Moinuddin Chishtiko santutegia dela eta, musulmanen sufientzat erromesaldi-zentro bat da, eta Pushkar bisitatzeko oinarri gisa erabiltzen da. Handik 11 km-ra dago, eta Indian Brahma jainkoari eskainitako hiru tenpluetako bat du.

## Geografia 
26° 27 N eta 74° 44 E inguruan dago, Taragarh muinoaren behealdean. Hiriaren iparraldean, Anasagar izeneko laku artifizial batek hornitzen du hiria. Ajmer Aravaliko mendiek inguratzen dute.

## Kanpo estekak
Dan Flavin

**Daniel Nicholas "Dan" Flavin Jr.** (New York, 1933ko apirilaren 1a - Riverhead, New York, 1996ko azaroaren 29a) estatubatuar artista minimalista izan zen.

Jatorri irlandar eta katolikoko familia batean jaio zen eta apaiztegi batean ikasi zuen 1947 eta 1952 artean. 1952an apaiztegia utzi eta bere anaia bikiarekin Estatu Batuetako Aireko Armadan izena eman zuen.

1956an New Yorkera itzuli ondoren, artearen historia, margolaritza eta marrazketa ikasi zituen. Bere lehen margolan eta marrazkiek espresionismo abstraktuaren eragina zuten. Ondoren, eskultura minimalistak eta instalazioak sortu zituen, askotan argi fluoreszenteak erabiliz.

## Iruditegia 

" 14 - ITALY - Dan Flavin in Milan - Chiesa di Santa Maria Annunciata in Chiesa Rossa church - LED lightning - color emotion - colorful.jpg|Santa Maria Annunciata, Chiesa Rossa, Milan
Wissenschaftspark 02.jpg|Wissenschaftspark Rheinelbe, 1996

## Kanpo estekak
Aizawl

**Aizawl** (mizoeraz  ahoskatua; ) Indiako Mizoram estatuko hiriburua da. 1890eko otsailaren 25ean sortu zuten. Gaur egun  biztanle ditu, eta estatuko hiririk handiena da. Estatuko gobernuaren bulegoak, legebiltzarra eta eraikin zibil garrantzitsuenak ere bertan daude. Mizo etniaren baitan dauden komunitateen erakusgarri da.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Williams

Sir **Francis Owen Garbett Williams** (South Shields, 1942ko apirilaren 16a - Londres, 2021eko azaroaren 28a) ingeles enpresaburu, lasterketetako autoen gidaria eta 1 Formulako taldearen jabea izan zen.

1966an, gidari eta mekanikari gisa ibilbide laburra egin ondoren, Frank Williams Racing Cars taldea sortu zuen. Taldeak 1 Formulako lehen garaipena lortu zuen 1979an Clay Regazzoni pilotuarekin. 1980an lehen munduko txapelketa lortu zuen Alan Jonesekin. 1981 eta 1987 artean gidarien beste sei txapelketa eta eraikitzaileen beste zortzi txapelketa lortu zituen, baita grand prix-ean 114 garaipen ere.

1994an Williams absolbitu egin zuten hilketagatik, Ayrton Senna Imolan hil ondoren.

1986tik paraplegiko zegoen auto istripu baten ondorioz.
Neo-noir

**Neo-noir** (grezierazko *neo*, «berria» eta frantsesezko *noir*, «beltza», hitzen lotunea) zinema beltzaren elementu gehienak erabiltzen dituen zinema estilo bat da. Zinema beltz baina gaur egungo edukiekin gaiak jorratzen ditu, eta estetikoki 1940 eta 1950eko hamarkadetako zinema beltzeko filmetan ez zeuden elementuak erabiltzen ditu.

## Historia 
Nino Frank kritikariak «zinema beltza» terminoa lehen aldiz 1946an erabili zuen, baina zenbait hamarkada geroago arte ez zuten errealizadoreek, kritikariek eta publikoak erabili. Zinema beltzaren aro klasikoa 1940ko hamarkadaren hasieratik 1950eko hamarkadaren amaierara arte kokatzen da. Gehienetan, drama kriminalak edo *thriller* psikologikoak, zine beltzak hainbat film gai eta argudio-baliabide komunekin izan zituen, eta ikusizko elementu asko oso bereizgarriak. Pertsonaiak antiheroi gatazkatsuak izaten ziren askotan, egoera zail eta etsigarri baten barruan, sistema moral nihilista batean. Filmek argiztapen diskretua zuten, argi eta itzalen erabilera nabarmenduz, baita ezohiko lekuetan jarritako kamerak ere.

1960ko hamarkadaren hasieratik zine beltz klasikoan garrantzia izan zuten film batzuk bakarrik egon ziren arren, beste genero batzuetan eragin esanguratsua izan zuten. Film horietan, normalean, zinema beltza gogorarazten zuten gaiak eta ikusizko elementuak sartzen zituzten. Modu independentean ekoitzitako zinema beltzeko film klasiko asko bezala, Hollywoodeko estudioen arreta falta zela eta, film neo-noir asko ere independenteak dira.

1970eko hamarkadan, film berriak askotan zinema beltzeko filmekin alderatu zituzten. Zinema beltzeko film klasikoez gain, neo-noir pelikulak egoera modernoaz eta teknologiaz jabetzen ziren (xehetasun horiek ez ziren oso garrantzitsuak zinema beltzeko film klasikoen argumentuetarako). Film hauetan erabilitako gai modernoek identitate-krisiak, memoria- eta subjektibotasun-arazoak eta arazo teknologikoak eta horien gizarte-adarrak biltzen dituzte. Era berean, terminoa elementu horiek dituzten beste fikzio-lan batzuetara zabal daiteke.

## Bibliografia 
* Conrad, Mark T. *The Philosophy of Neo Noir.* University Press of Kentucky, 2006. ()

## Kanpo estekak
Munduko Aliantza Baptista

**Munduko Aliantza Baptista** () nazioarteko kristau-sinesbide ebanjeliko baptista da. 1905ean Londresen sortua, egun 47 milioi kide baino gehiago ditu. Hauek dira erakundearen helburuak:
* Munduko baptistak batzea
* Jende behartsuari erantzutea
* Giza eskubideak defendatzea
* Misioa eta ebanjelismoa sustatzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philipp Scheidemann

**Philipp Heinrich Scheidemann** (Kassel, 1865eko uztailaren 26a - Kopenhage, 1939ko azaroaren 29a) alemaniar politikaria izan zen. Alemaniako kantzilerra izan zen 1919ko otsailetik ekainera.

Philipp eskolan zegoen bitartean aita hil zitzaion eta familia pobrezian erori zen. 1879tik 1883ra inprimatzaile lanetan aritu zen. 1883an Alemaniako Alderdi Sozialdemokratan afiliatu zen, erakunde klandestinoa zena. 1895etik editore izan zen egunkari sozialdemokratetan.

1903an Reichstageko kide hautatu zuten, eta han egon zen 1918ra arte. 1913an alderdiaren talde parlamentarioaren burua bihurtu zen August Bebel hil ondoren. Lehen Mundu Gerran, alderdiaren hegal moderatu eta estremistaren artean bitartekari lanak egiten saiatu zen. 1918ko irailean Max Badengoaren gobernuan sartu zen. 1918ko azaroaren 9an errepublika aldarrikatu zuen.

1919ko otsailean Friedrich Ebertek kantziler izendatu zuen. Ekainean dimisioa eman zuen, Versaillesko Itunaren klausulekin ados ez zegoelako. 1920tik 1925era Kasselgo alkatea izan zen eta 1920an Reichstageko kide hautatu zuten berriro.

Eskuin muturreko alderdiek sistema demokratiko errepublikarraren pertsonifikaziotzat hartu zuten. 1933an Danimarkara erbesteratu zen, naziek boterea hartu ondoren.

## Kanpo estekak
Xiomara Castro

**Iris Xiomara Castro Sarmiento** (Tegucigalpa, Honduras, 1959ko irailaren 30a), **Xiomara Castro de Zelaya** deituraz ezaguna, hondurastar politikaria da. Hondurasko presidentea izan zen 2022tik 2026ra. 2006 eta 2009 bitartean Hondurasko Errepublikako lehen dama izan zen, bere senarra Manuel Zelaya presidentea zenean.

2013ko Hondurasko hauteskunde orokorretan Askatasuna eta Birfundazioa alderdiaren presidentegaia izan zen. 2021eko Hondurasko hauteskunde orokorretan presidentetzarako aurkeztu zen berriro eta garaipena lortu zuen.

2022ko urtarrilaren 27an Hondurasko presidente karguaren zina egin zuen. 2026ko urtarrilaren 27an Nasry Asfurak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegoaldeko Konbentzio Baptista

**Hegoaldeko Konbentzio Baptista** () kristau-sinesbide ebanjeliko baptista da, nahiko joera kontserbadorea duena eta Estatu Batuetan sortua. "Hegoaldeko" terminoa AEBetako hegoaldean sortu izanari buruzkoa da. Hegoaldeko Konbentzio Baptista 1845ean Augustan, Georgian, sinesbide bihurtu zen iparraldeko baptistekin Estatu Batuetako hegoaldeko estatuetako esklabotzari buruzko desadostasun baten ondorioz. Hegoaldeko Konbentzio Baptista erakunde ugarik osatzen dute, besteak beste, sei mintegik, bi misio-batzarrek eta beste hainbat erakundek, hala nola Hegoaldeko Baptisten Batzorde Betearazleak.

Hegoaldeko Konbentzio Baptista munduko erakunde bapstistarik handiena da, eta, 14,5 milioi kide eta 47.500 eliza baino gehiagorekin, Estatu Batuetako sinesbide protestanterik handiena ere. Hegoaldeko baptistek norbanakako konbertsioaren esperientziaren garrantzia azpimarratzen dute, uretan murgiltzearen bataioa eta haurren bataioaren errefusa barne. Hegoaldeko Konbentzio Baptistaren elizak ebanjelikoak dira doktrinan eta praktikan. Interpretazio biblikoaren oinarriari buruzko zenbait uste espezifiko apur bat alda daitezke, tokiko Hegoaldeko Eliza Baptistei autonomia ematen dien gobernu-sistema kongregazionalari esker. Historikoki, hegoaldeko baptistek funtsezko zeregina izan dute erlijio-askatasuna eta eliza eta estatuaren banaketa sustatzeko.

## Sinestun ospetsuak 
* Britney Spears
* Ted Cruz
* Jerry Falwell
* Elle Fanning
* John Ankerberg
* Ergun Caner
* Dakota Fanning
* Asa Hutchinson
* Billy Graham
* Ron Paul

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koh-i-Noor

**Koh-i-Noor** (**Kohinoor** edo **Koh-i-Nur**, persieraz *Argizko mendia*) munduko diamante landu handienetako bat da: 105,6 kilate (21,12 g) pisatzen ditu. Koroa britainiarreko bitxietako bat da.

## Jabetza 
Koh-i-Norraren lehen jabe ezaguna da Delhiko Sultan Alauddin Khalji afgandarra (sultan 1296–1316 urteen artean).  

Geroago Mogol inperioaren Indioilarraren Tronuaren parte izan zen. 

Eskuz esku aldatu zen diamantea Asiako erregio horretako zenbait agintariren artean, harik eta 1849an, Punjabaren anexio britainiarraren ondoren, Viktoria erreginari laga zioten arte. Maharaja Duleep Singh enperadorearen agintaldian izan zen hau, Maharajak 10 urte inguru urte zituenean. Erresuma Batuak dio harrezkero, baita 21. mendean ere, hura guztiz legala izan zela, altxorra legez lortu zela Lahoreko Azken Itunaren arabera, eta atzera bota ditu itzultzeko alegazioak. Horiek egin izan dituzte Pakistango, Irango eta Afganistango gobernuek eta bereziki Indiak 1947an Erresuma Batuaren independentzia lortu zuenetik.

Erresuma Batura iritsi zenetik, errege familiako emakumeek bakarrik erabili dute. Viktoriak brotxa batean eta diadema batean eraman izan zuen harria. 1901ean hil ondoren, Eduardo VII.aren emazte Alexandra erreginaren koroan jarri zuten. 1911n transferitu zuten Maria Erreginaren Koroara, eta, azkenik, Isabel Ama Erreginaren Koroara zeinak 1937an jantzi zuen erregina ezkontide gisa koroatzerakoan. 

Gaur, diamantea jendaurrean erakusten da Londresko Dorreko Bitxien Etxean. 

## Ezaugarriak 
Segur aski, Kollur mehategitik irtena da (India), Kakatiya dinastiaren garaian (12-14 mendeak). Ez dago bere jatorrizko pisuaren erregistrorik, baina geroago gordetako lehen pisua 191 kilate metriko edo 38,2 gramokoa izan zen. 

Hasieran, diamanteak Mogol garaiko beste diamante batzuen antzeko ebakidura zuen, Darya-i-Noor, esaterako (gaur egungo Irango Koroaren bitxi bilduman). 1851n Londresko Erakusketa Handian erakutsi zen, baina ez omen zituen ikusleak hunkitu eta ondorioz Alberto printzeak, Viktoria erreginaren senarrak, ebakidura obalatu distiratsu gisa mozteko agindu zuen. Estandar modernoen arabera, diamantearen azpialde edo ipurdia ohiz kanpokoa da, oso zabala, eta aurretik zuzen begiratuta, harriak  zulo beltz baten itxura ematen du. Dena dela adituek diote diamantea "bizitzaz betea" dagoela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Click (2006ko filma)

***Click***, 2006ko Frank Coraci estatubatuarrak zuzendutako komedia film bat da. Adam Sandler, Kate Beckinsale, Christopher Walken, Henry Winkler, David Hasselhoff, Julie Kavner eta Sean Astin aktoreek antzeztu zuten.

Makillaje Onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Kazuhiro Tsuji eta Bill Corso).

## Argumentua 
Michael Newman (Adam Sandler) bizitzan aurrera egin eta Donna (Kate Beckinsale) eta Tef (Henry Winkler) eta Trudy (Julie Kavner) seme-alabekin ahal bezainbeste denbora igarotzen ahalegintzen den arkitekto bat da. Behin batez Bed Bath & Beyond dendan telebista eta bere estereoa kontrolatzeko urrutiko aginte bat erosiko du, naina etxeko elektro-tresna horiez gain gailu horren bidez bere bizitza osoa ere birtualki kontrolatzeko gaitasuna baduela jabetuko da. Berehala, Michael botere itzel honekiko adikto bilakatuko da. 

## Aktoreak 
* Adam Sandler: Michael Newman
* Kate Beckinsale: Donna Newman
* Christopher Walken: Morty
* David Hasselhoff: John Ammer
* Henry Winkler: Ted Newman
* Julie Kavner: Trudy Newman
* Sean Astin: Bill
* Jennifer Coolidge: Janine
* Sophie Monk: Stacey
* Joseph Castanon: Benjamin "Ben" Newman
* Tatum McCann: Samantha "Sam" Newman
* Jonah Hill: Ben, 17 urterekin
* Lorraine Nicholson: Samantha, 14 urterekin
* Jake Hoffman: Ben, 22-30 urterekin
* Katie Cassidy: Samantha, 27 urterekin
* Cameron Monaghan: Kevin O'Doyle
* Rachel Dratch: Alice / Alan
* Jana Kramer: Julie Newman
* Carolyn Hennesy: Kathy O'Doyle
* Sid Ganis: Bergman doktorea
* Emilio Cast: Michael, 10 urterekin
* Michelle Lombardo: Linda
* Elliot Cho: Ping Woo
* Nick Swardson: *Bed Bath & Beyond* dendako langilea
* Rob Schneider: Habeeboo printzea
* James Earl Jones: Narratzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
A Good Woman (filma)

***A Good Woman*** (), 2004ko Mark Barker britainiarrak zuzendutako amodiozko drama-komedia film bat da. Oscar Wilden ''Lady Windermere's Fan* (1892, *Lady Windermeren Mireslea'') antzezlanean oinarritua dago. Helen Hunt, Scarlett Johansson, Tom Wilkinson, Stephen Campbell Moore, Mark Umbers eta Milena Vukotic aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
1930, Robert (Mark Umbers) eta Meg Windermere (Scarlett Johansson) New Yorkeko goi gizarteko kideak diren bi ezkonduberri dira eta ezkontz bidaian Italiako kostaldeko Amalfi udalerrian udako oporrak pasatzen ari dira. Baina bapatean bere ezkonberri bizitzan oztopo bat agertuko da: Erlynne andrea (Helen Hunt), ospe txarreko emakume erakargarria. Robert Erlynneri zenbait gastu ordaindu eta txeke ematen hasten denean, Meg eta bere lagunak Robert eta Erlynnek maitasun harreman bat dutela susmatzen hasiko dira. Baina inoiz pentsatuko ez luketena biak elkartzen dituen sekretua izango da.

## Aktoreak 
* Helen Hunt: Erlynne andrea
* Scarlett Johansson: Meg Windermere
* Tom Wilkinson: Tuppy
* Stephen Campbell Moore: Lord Darlington
* Mark Umbers: Robert Windermere
* Milena Vukotic: Lucchino dondesa
* Diana Hardcastle: Lady Plymdale
* Roger Hammond: Cecil
* Jane How: Stutfield andrea
* Giorgia Massetti: Alessandra
* John Standing: Dumby

## Kanpo estekak
Viviane Forrester

**Viviane Forrester** (Paris, 1925eko irailaren 29a &#x2013; 2013ko apirilaren 30a) saiakeragile, eleberrigile, kazetari eta literatur kritikaria izan zen.

## Biografia 
**Viviane Dreyfus** izan zuen gaztetan eta familia judu frantses batean jaio zen. Gerra-garaian erbesteratu ondoren, Simon Stoloffekin ezkondu zen, eta harekin bi seme-alaba izan zituen. Dibortziatu ondoren, John Forresterrekin ezkondu zen - urte batzuk geroago banandu ziren, baina inoiz ez ziren dibortziatu. *Le Monde*, *Le Nouvel Observateur* eta *Quinzaine littéraire*rako lan egin zuen eta *Prix Femina*ren epaimahaiko kide izan zen. Nazioartean ospetsu egin zen Virginia Woolfen idazleari buruzko liburuarekin (Prix Goncourt 2009) eta batez ere politikaz idatzitako liburuekin. ''L'horreur économique* eta *Une étrange dictature* liburuetan kapitalismoaren globalizazioa kritikatu zuen. Nazioarteko bestseller horiek merkatu librearen dogmari egin zioten eraso bereziki, langabeentzako alienazioa eta zoritxarra nabarmenduz.  

ATTACeko kide sortzailea ere izan zen. 

## Sariak 
2009an *Goncourt de la Biographie* saria irabazi zuen Virginia Woolfen biografiagatik.  Gainera, *Prix Femina de l'essai* saria irabazi zuen 1983an Van Gogh-en biografiagatik eta *Prix Médicis de l'essai* 1996an *L'horreur économique* lanagatik. 1992an *Prix Femina''ko epaimahaikide izan zen.

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horrible Bosses

***Horrible Bosses*** (euskaraz *Nagusi Izugarriak*), 2011ko Seth Gordon estatubatuarrak zuzendutako komedia beltz bat da. Jason Bateman, Charlie Day, Jason Sudeikis, Jennifer Aniston, Colin Farrell, Kevin Spacey, Donald Sutherland eta Jamie Foxx aktoreek antzeztu zuten.

*Horrible Bosses 2* (2014) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Nick Hendricks (Jason Bateman), Kurt Buckman (Jason Sudeikis) eta Dale Arbus (Charlie Day) gizasemeentzat beren eguneroko errutina jasangarriagoa izateko modu bakarra haien lanetako Dave Harken (Kevin Spacey), Julia Harris doktorea (Jennifer Aniston) eta Bobby Pellit (Colin Farrell) nagusi nazkagarriak desagertaraztea litzateke. Gau batez edanak zertxobait kemenduak eta Dean "Motherfucker" Jones (Jamie Foxx) preso ohiaren aholkuz, beren ustetan bikaina den haien hiru nagusiak akatzeko plan bat prestatuko dute. Arazo bakarra plana hura prestatu duen garuna bezain bikaina izatean datza.

## Aktoreak 
* Jason Bateman: Nick Hendricks
* Charlie Day: Dale Arbus
* Jason Sudeikis: Kurt Buckman
* Kevin Spacey: Dave Harken
* Jennifer Aniston: Julia Harris
* Colin Farrell: Bobby Pellitt
* Jamie Foxx: Dean "Motherfucker" Jones
* Donald Sutherland: Jack Pellit
* Julie Bowen: Rhonda Harken

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gian Marco Berti

**Gian Marco Berti** (1982ko azaroaren 11) San Marinoko tiratzailea da, plater-tiroketa proban lehiatzen dena. Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, zilarrezko domina lortuz foso mistoan Alessandra Perillirekin batera).

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beniamino Gigli

**Beniamino Gigli** (Recanati, 1890eko martxoaren 20a - Erroma, 1957ko azaroaren 30a) italiar opera abeslaria izan zen. Bere belaunaldiko tenorra onenetako bat izan zen.

1914an lehen saria irabazi zuen nazioarteko kantu lehiaketa batean eta urte horretan operan debutatu zuen. Nazioarteko ospea lortu zuen Enrico Carusoren heriotzaren ondoren, eta "Caruso Secondo" deitu zioten.

1932an Metropolitan Opera House utzi zuen soldata jaitsiera onartu ez zuelako. Italiara itzuli eta Europan eta Hego Ameriketan abesten jarraitu zuen. Benito Mussoliniren abeslari gogokoenetako bat izan zen eta *Giovinezza* ereserki faxista grabatu zuen.

Aktorea ere izan zen, eta hogei bat filmetan agertu zen 1935 eta 1953 artean.

## Begira ere 
* Beniamino Gigli Saria

## Kanpo estekak
Alberto Fernández Muñoz

**Alberto Fernández Muñoz** (Madril, 1983ko ekainaren 16a) espainiar kirol-tiratzailea da. Trap modalitatean eta Olinpiar fosoan lehiatzen da, munduko txapeldun hirukoitza izan zen 2010, 2013 eta 2018an.

Hiru urrezko domina irabazi ditu Munduko Tiro Txapelketan, 2010 eta 2018 artean, eta bost domina irabazi ditu Europako Tiro Txapelketan, 2006 eta 2015 urteen artean.

Lau Olinpiar Jokoetan hartu du parte, urrezko domina irabazi zuen Foso mistoa proban 2020ko Olinpiar Jokoetan Tokion,  Fátima Gálvez bikotearekin. Banakako proban, 33. izan zen Pekinen 2008an, 25. Londresen 2012an, 17. Rio de Janeiron 2016an,  eta 9. Tokion.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ray Thomas

**Raymond "Ray" Thomas** (Stourport-on-Severn, Worcestershire, 1941eko abenduaren 29a - Surrey, 2018ko urtarrilaren 4a) ingeles abeslari, txirula-jotzailea eta egile abeslaria izan zen. *The Moody Blues* taldeko sortzaileetako bat izan zen.

Txikitan harmonika jotzen zuen eta eskolako koruan abesten zuen. 1960ko hamarkadan soul eta blues taldeetan abesten hasi zen Birminghamen. Mike Pinder, John Lodge, Denny Laine, Graeme Edge eta Clint Warwickekin batera *The Moody Blues* taldea sortu zuen. Taldeko txirula-jotzaile eta abeslaria izan zen eta abesti batzuk idatzi zituen.
The Butterfly Effect

***The Butterfly Effect*** (euskaraz *Tximeleta Efektua*), 2004ko Eric Bress estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikziozko thriller film bat da. Ashton Kutcher, Amy Smart, Eric Stoltz, William Lee Scott, Elden Henson, Logan Lerman, Ethan Suplee eta Melora Walters aktoreek antzeztu zuten.

*The Butterfly Effect 2* (2006) eta *The Butterfly Effect 3: Revelations* (2009) jarraipenak izan zituen. 

## Argumentua 
Evan Treborn (Ashton Kutcher) bere haurtzaroko oroimen mingarriak gainditzen ahalegintzen ari den zientzialari gazte bat da, bere ikerketetan denbora zehar bidaiatu eta bere istorio mingarria aldarazteko bere haur gorputzan berraragiratzea ahalbideratzen dio teknika topatu berri du. Halere, iraganean burututako aldaketa txikienak ere etorkizuna asko eraldatu dezakela ere jabetuko da.  

## Aktoreak 
* Ashton Kutcher: Evan
** Logan Lerman: Evan, 7 urterekin
** John Patrick Amedori: Evan, 13 urterekin
* Amy Smart: Kayleigh
** Irene Gorovaia: Kayleigh, 13 urterekin
* Eric Stoltz: Miller jauna
* William Lee Scott: Tommy
** Jesse James: Tommy, 14 urterekin
* Elden Henson: Lenny
** Kevin G. Schmidt: Lenny, 13 urterekin
* Ethan Suplee: Thumper
* Melora Walters: Andrea
* Kevin Durand: Carlos
* Callum Keith Rennie: Jason, Evanen aita
* Nathaniel Deveaux: Redfield doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brian Burrows

**Brian Burrows** (Torrance, Kalifornia, 1988ko otsailaren 17a) estatubatuar kirol tiratzailea da. Burrows eta Madelynn Bernau-k brontzezko domina irabazi zuten 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Tokion, Japonian, talde mistoko foso proban.

2019an, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen foso proban Liman (Perun) ospatutako Panamerikar Jokoetan. Trap mistoan ere zilarrezko domina irabazi zuen Rachel Tozierrekin batera.

## Nazioarteko emaitzak 
## Kanpo estekak
What Happens in Vegas

***What Happens in Vegas*** (), 2008ko Tom Vaughan eskoziarrak zuzendutako komedia erromantikoa da. Cameron Diaz, Ashton Kutcher, Rob Corddry, Treat Williams eta Dennis Miller aktoreek antzeztu zuten.

Filmaren izenburuak Las Vegas hirian eta estatubatuar herri kulturan aski ospetsua den  () esaldiari aipamen egiten dio.

## Sinopsia 
AEB, New York, Jack Fuller (Ashton Kutcher) parrandazaleari lan egiten duen bere aitaren (Treat Williams) enpresak kaleratu berri du. Bestalde, Joy McNally (Cameron Diaz) erakargarria Manson (Jason Sudeikis) senargaiak utzi du. 

Biak alde banatatik Las Vegas hirira bidaiatzea erabakiko dute, eta hoteleko gela nahasketa baten ondorioz elkar ezagutuko dira. Elkarrekin parranda egitera atera ondoren, biharamunean esnatu... eta eromen gau baten ondoren elkar ezkonduak daudela jabetuko dira. Beren lehen eztabaidan daudela, Jackek Joyk lagatako txanpi batekin *jackpot* makinan jokatu eta 3 milioi dolar irabaziko ditu. Biak sariaren dirua bereganatzen ahaleginduko dira, nahiz eta bidearen amaieran maitasuna agertzea baliteken. 

## Aktoreak 
* Ashton Kutcher: Jack Fuller, Jr.
* Cameron Diaz: Joy McNally
* Rob Corddry: Jeffrey "Hater" Lewis
* Lake Bell: Toni "Tipper" Saxson
* Dennis Farina: Richard "Dick" Banger
* Dennis Miller: Whopper epailea
* Krysten Ritter: Kelly
* Jason Sudeikis: Mason
* Michelle Krusiec: Chong
* Billy Eichner: Musika taldeko burua
* Queen Latifah: Twitchell doktorea
* Zach Galifianakis: Dave
* Treat Williams: Jack Fuller, Sr.
* Deirdre O'Connell: Fuller andrea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Madelynn Bernau

**Madelynn Ann Bernau** (Racine, Wisconsin, 1998ko ekainaren 1a) estatubatuar kirol tiratzailea da. Bernauk eta Brian Burrowsek brontzezko domina irabazi zuten 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Tokion, Japonian, talde mistoko foso proban.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kayle Browning

**Kayle Browning** (Conway, Arkansas, 1992ko uztailaren 9a) estatubatuar kirol tiratzailea da. 2018ko ISSF Munduko Tiro Txapelketan hartu zuen parte, brontzezko domina irabaziz. Browning 2012ko Olinpiar Jokoetarako ordezkoa izan zen eta 2020ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen emakumezkoen foso proban.

Browning Greenbrier High School-en lizentziatua da eta Central Arkansaseko Unibertsitatera joan zen.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuzana Rehák-Štefečeková

**Zuzana Rehák-Štefečeková** (1984ko urtarrilaren 15a) eslovakiar kirol-tiratzailea da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan Emakumeen foso proban urrezko domina irabazi zuen eta 2008ko eta 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina. Bestalde, hainbat domina lortutakoa da Europako eta Munduko Txapelketeta. Horien artean, 3 urrezko domina bai Europako Txapelketetan, eta baita Munduko Txapelketetan.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oleh Omeltxuk

**Oleh Petrovych Omelchuk** ( ; 1983ko ekainaren 7a) ukrainako kirol-tiratzailea da, eta gizonezkoen 10m-ko aire pistolan eta 0&nbsp;metroko pistolap roban leihatzen da. Europako txapelketetan 7 domina ditu, horietatik 3 urrezkoak. Munduko Txapelketetan berriz, brontzeko domina lortu zuen 2018an, Europako Jokoetan zilarra 2019an Minsk-en eta 2021eko uztailaren 27an, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio) Oleh Omelchuk eta Olena Kostevychek brontzezko domina irabazi zuten 10 m aireko pistolan taldeka. Lau Olinpiar Jokoetan hartu du parte.

## Nazioarteko emaitzak 
## Kanpo estekak
Martin Flavin

**Martin Archer Flavin** (San Frantzisko, 1883ko azaroaren 2a - Carmel, Kalifornia, 1967ko abenduaren 27a) estatubatuar eleberrigile eta antzerkigilea izan zen.

Chicagoko Unibertsitatean ikasi zuen. 1944an Pulitzer Saria Fikzioan irabazi zuen *Journey in the Dark* eleberriarekin. Eleberriak Iowako mutiko baten istorioa kontatzen du, bere osotasunaren truke enpresari aberats bat izatea lortzen duena.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Mr. Littlejohn* (1940)
* *Corporal Cat* (1941)
* *Journey in the Dark* (1943)
* *The Enchanted* (1947)
* *Cameron Hill* (1957)
### Ez-fikziozkoak 
* *Black and White: From the Cape to the Congo* (1950)
* *Red Poppies and White Marble* (1962)
### Antzezlanak 
* *Children of the Moon* (1923)
* *Emergency Case* (1923)
* ''Caleb Stone's Death Watch* (1923)
* *Achilles Had a Heel* (1924)
* *Lady of the Rose* (1925)
* *Service for Two* (1926)
* *Brains* (1926)
* *The Criminal Code* (1929)
* *Broken Dishes* (1929)
* *Crossroads* (1929)
* *Tapestry in Gray* (1935)
* *Around the Corner* (1936, produced on Broadway 1936)

### Gidoiak 
* *The Big House* (1930)
* *Passion Flower* (1930)
* *Laughing Sinners* (1931)
* *Three Who Loved'' (1931)

## Kanpo estekak
Changing Lanes

***Changing Lanes*** (euskaraz *Errei Aldaketa*), 2002ko Roger Michell britainiarrak zuzendutako drama thriller film bat da. Ben Affleck, Samuel L. Jackson, Toni Collette, Sydney Pollack, William Hurt eta Amanda Peet aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Egoera normaletan, New York hirian puntako orduan trafiko iladak bi pertsonen bizitzak suntsitzeko gai lirateke. Halere, egun zehatz honetan, talka txiki batek bi gizon behin betiko etsaituko ditu. Gavin Banek (Ben Affleck) epaiketa batera berandu doalako autoen artetik igaro nahi duen goi mailako abokatu bat da, alboko errailean Doyle Gipson (Samuel L. Jackson) edangabe mantentzeko ahaleginean dabilen aseguru saltzaile alkoholiko eta bi haurren aita dago, epaile batek Doylek bere semeak ikusteko eskubidea duen ala ez erabakiko duen epaiketara doan gizasemea. Itxuraz, Banek eta Gipson bizimoduz erabat ezberdinak diren gizonak dira: bata bere lanbidearen gailurrera iristeko borrokatzen da, eta bestea dagoen zulo beltzetik etsi-etsian ateratzeko. Baina garrantzirik gabeko istripu batek bi ezezagun hauek beren buruen suntsipenaren mugaraino eramango ditu, eta amorruak denok berdin egiten gaituela frogarazi.

## Aktoreak 
* Ben Affleck: Gavin Banek
* Samuel L. Jackson: Doyle Gipson
* Kim Staunton: Valerie Gipson
* Toni Collette: Michelle
* Sydney Pollack: Stephen Delano
* Tina Sloan: Delano andrea
* Richard Jenkins: Walter Arnell
* Akil Walker: Stephen Gibson
* Cole Hawkins: Danny Gipson
* Ileen Getz: Ellen
* Jennifer Dundas Lowe: Mina Dunne
* Matt Malloy: Ron Cabot
* Amanda Peet: Cynthia Banek
* Bruce Altman: Joe Kaufman
* Joe Grifasi: Cosell epailea
* Angela Goethals: Sarah Windsor
* Kevin Sussman: Tyler Cohen
* William Hurt: Babeslea
* John Benjamin Hickey: Carlyle
* Dylan Baker: Finch
* Jordan Gelber: Apaiza
* Olga Merediz: Miller andrea
* Jayne Houdyshell: Tetley andereinoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Three O'Clock High

'''''Three O'Clock High'''* (euskaraz *Hiruak Puntuan''), 1987ko Phil Joanou estatubatuarrak uzuzendutako nerabe komedia film bat da. Casey Siemaszko, Anne Ryan, Richard Tyson, Jeffrey Tambor, Philip Baker Hall eta John P. Ryan aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Utah, Buddy Revell (Richard Tyson) bere ikasgelako ikasle harroxkoenak institutuko aparkalekuan Jerry Mitchell (Casey Siemaszko) ikaslea harekin borrokatzera derrigortuko du. Jerry koitaduak denbora gutxi eta ilusio asko dauzka, zenbait lagun, Brei (Stacey Glick) arreba sasijakintsua eta baita erronka horretatik ihes egiteko modua topatzeko zorte gutxi ere.

## Aktoreak 
* Casey Siemaszko: Jerry Mitchell
* Richard Tyson: Buddy Revell
* Anne Ryan: Franny Perrins
* Stacey Glick: Brei Mitchell
* Jonathan Wise: Vincent Costello
* Jeffrey Tambor: Rice jauna
* Philip Baker Hall: Mulvahill detektibea
* John P. Ryan: O'Rourke jauna
* Theron Read: Mark Bojeekus
* Liza Morrow: Karen Clark
* Guy Massey: Scott Cranston
* Mike Jolly: Craig Mattey
* Charles Macaulay: Voytek Dolinski
* Caitlin O'Heaney: Farmer andereinoa
* Alice Nunn: Palmer erizaina
* Paul Feig: Hall irakaslea
* Mitch Pileggi: Duke, institutuko sgurtasun zaindaria
* Yeardley Smith: Cheerleaderra

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Joaquima Santamaria i Ventura

**Joaquima Santamaria i Ventura**, **Agna de Valldaura** izengoitiaz ezaguna (Bartzelona, 1853ko apirilaren 5a &ndash; Bartzelona, 1930eko maiatzaren 29a), Kataluniako idazle, folklorista eta itzultzailea izan zen.

## Biografia 
Joaquima Santamariaren familia Bartzelonako Boqueria kaleko 31. zenbakian kokatutako denda baten jabea zen. Joaquima oso gazte murgildu zen letren munduan eta poema, ipuin eta tradizio ugari argitaratu zituen, beti izengoitiaz sinatuak. Hirurogeita hamarreko eta laurogeiko hamarkadetan, *Calendari Català* () eta *Lo Gay Saber* () literatura aldizkarietan zenbait poeta erromantikoren eta felibreren (okzitanierazko poetak) lanen bertsioak argitaratu zituen bertsotan. 1875. urtean poema bat argitaratu zuen *La Llumanera de Nova York-en*, New Yorken argitaratzen zen katalanezko hilabetekarian.Bi urte geroago, 24 urte zituela, Bartzelonako Gazteria Katolikoaren Lehiaketako saria irabazi zuen. 1882tik 1891ra bitartean, *La Ilustració Catalanaren* *Feminal*  gehigarrian parte hartu zuen. Feminal emakumeei zuzendutako aldizkaria zen eta klase ertaineko emakumeen kulturizazio programak bultzatzen zituen. Idatzi horietako asko garai hartako hemeroteketan aurki daitezke.

Santamaria Francesca de Bonnemaison-en garaikidea zen, eta, haren moduan, itzultzailea. 70 eta 80 urteen artean, Frederic Mistral, Victor Hugo, Rosalía de Castro eta Josèp Romanilha okzitanierazko idazlearen hainbat poema itzuli zituen *Calendario Catalán* eta *Lo Gay Saber* aldizkarietarako. Ospe handiko folklorista ere izan zen, Agna de Valldaurak tradizio ugari jaso zituen bere *Tradicions religioses de Catalunya* (Kataluniako ohitura erlijiosoak - 1877) ikerketa lanean. Bertan, San Jorgeren kondaira Montblanc-en gertatu zela defendatzen zuen. Joan Amadesek bere *Costumari català* (1952) lanean iritzi bera jaso zuen. Joaquima Antoni Maria Fàbregas Rosal idazle eta itzultzailearekin egon zen ezkonduta, eta biziraun zioten 2 seme-alaba eta 5 alaba utzi zituen.

## Obrak 
* *Tradicions religiosas de Catalunya* (1877)
* *Fullaraca: prosa y vers* (1879)
* *Ridolta: aplech de poesias* (1882)
* *Breus consideracions sobre la dona* (1886)

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Bacardí, Montserrat eta Godayol, Pilar. *Traductores: de les disculpes a les afirmacions*. Literatures aldizkaria, 6. zk., 2. garaia. ISSN 2013-6862 ( Sarean)

## Kanpo estekak 
* Agna de Valldaurari buruzko erreferentziak Espainiako Liburutegi Nazionalaren hemeroteka digitalean 1880-1914. (Sarean)
Andrew Schally

**Andrzej Viktor "Andrew" Schally** (Wilno, Polonia, gaur egun Lituania, 1926ko azaroaren 30a – Miami Beach, 2024ko urriaren 17a) poloniar jaiotako estatubatuar endokrinologoa izan zen. 1977ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Rosalyn Yalow eta Roger Guilleminekin batera pituitariako eta hipotalamoko hormonei buruz egindako ikerketengatik.

Wilnon jaio zen, orduan Poloniako Bigarren Errepublikaren parte zena. 1945ean Erresuma Batura iritsi zen eta 1952an Kanadara, non endokrinologia ikasi zuen. Urte horretan Estatu Batuetara joan zen ikerlari lanetan eta 1962an Estatu Batuetako herritartasuna jaso zuen.

Bere ikerketekin Nobel saria irabazi zuen 1977an. Ondoren, hormonei buruz zuen ezagutza erabili zuen jaiotza-tasa kontrolatzeko eta minbizia tratatzeko metodo posibleak ikertzeko.
Arlene Dahl

**Arlene Carol Dahl** (Minneapolis, Minnesota, 1925eko abuztuaren 11 &ndash; New York, 2021eko azaroaren 29a) estatubatuar aktorea izan zen. 1950eko hamarkadan Metro Goldwyn Mayer konpainiako izarretako bat izan zen.

## Filmografia 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Mia Mottley

**Mia Amor Mottley** (1965eko urriaren 1a) Barbadosko politikaria da, Barbadoseko Alderdi Laboristako presidentea (BLP) eta lehen ministroa 2018ko maiatzetik. Kargua betetzen duen lehen emakumea da.

## Ibilbidea 
Saint Michael North Easteko barrutiko parlamentuko kide izan da Mottley 1994az geroztik. 1994tik 2008ra, ministroen segida bat bete zuen, Barbadosko fiskal nagusiaren kargua barne, eta hala izendatutako lehen emakumea izan zen. Elkarrizketa Interamerikarreko kidea ere bada.

Oposizioko buru izan zen bi aldiz Barbadosko Batzarreko Ganberan: lehenik 2008tik 2010era, eta gero 2013tik 2018ra. 2018an, Mottley buru zuen BLPk garaipen historikoa irabazi zuen maiatzaren 24ko hauteskunde orokorretan, ganberan 30 eserleku ziurtatuz. Balentria hori lortu zuen lehen alderdia izan zen, eta, gainera, herritarren botoaren % 74,6 irabazi zuen; alderdi batek hauteskundeetan lortutako ehunekorik handiena.

Mottley errepublikar sutsua da. Bere agintaldian betetako helburuetako bat da Commonwealtheko monarkiarekin haustea. 2021eko azaroan errepublika parlamentario bat aldarrikatu zen, Barbadosen independentziatik 55 urte betetzen zirenean, iragan koloniala atzean utzi eta Barbadosek estatuburu bat izateko, Elizabeth II.a Erresuma Batukoaren ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Domènech i Escoté

**Maria Domènech i Escoté** (Alcover, Alt Camp, 1874 — Bartzelona, 1952ko urtarrilaren 27a) idazle katalan bat izan zen. **Maria Domènech de Cañellas** goitizenaz sinatzen zuen.

## Biografia 
Aita hil zitzaion 8 hilabete zituela, eta hiru urterekin Tarragonara joan zen bizitzera. Han hainbat aldizkaritan parte hartu zuen, adibidez, *La Patria* edo *Camp de Tarragona*-n, **Josep Miralles** ezizenarekin.

1910ean Bartzelonara joan zen bizitzera senarrarekin— Francesc Cañellas mediku tarragonarra— eta haren bi seme-alabekin. Orduantxe ekin zion bere literatura-ibilbideari eta gizarte-jarduerari.

Hainbat aldizkaritan parte hartu zuen, hala nola, *Or i Grana*, *La Tralla*, *Feminal*, *El Poble Català*, *Renaixement* edo *La Veu de Catalunya*n.

Katalunia osoan eta Madrilen emakumearen eta haren langile izaeraren aldeko hainbat hitzaldi eman zituen. 1912an Federació Sindical d'Obreres () erakundea sortu eta zuzendu zuen. Federazioak emakumeei kulturarako eta hezkuntzarako sarbidea erraztea eta langile gisa dituzten eskubideak defendatzea zuen helburu. **aurkeztutako lanak**

* *Mireia* (1915), Flor Natural (Jokoetan ematen ziren hiru sarietako bat) sarirako 1. akzesita.
* *La Santa mà* (1916)
* *Varena* (1917)
* *Alda i Roland* (1920)
* *Liberació* (1934)
* *Pels voltants de la Seu* (1934)

### Narrazioak 
* *Confidències* (1946)

### Antzerkia 
* *El sant de la senyora Mercè* (1918)
* *A Tientas* (1922)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shamakhiko Behatoki Astronomikoa

**Shamakhiko Behatoki Astronomikoa** () bezala ere ezaguna, Azerbaijango Zientzien Akademia Nazionalaren (, *AMEA*) jabetzako eta beronek operatutako behatoki astronomiko bat da. Shamakhiko ipar-ekialdean dago, itsas mailatik 1.500 metro gorago. 1960an sortua izan zen eta bere kodea 321 da.

## Kanpo estekak 
* Shamakhiko Behatoki Astronomikoa Webgune Ofiziala
École nationale supérieure d'informatique et de mathématiques appliquées de Grenoble

'''École nationale supérieure d'informatique et de mathématiques appliquées de Grenoble''' (ENSIMAG) Frantziako Grenoble-n kokatutako Frantziako Eskola Handia da. ENSIMAG Grenobleko 'Institut polytechnique de Grenoble'ko (Grenoble INP) parte da. Eskola Frantziako hezkuntza erakunde onenetariko bat da eta informatika, matematika aplikatua eta telekomunikazioetan espezializatuta dago.

Informatika eta matematika aplikatuaren alorrean, ENSIMAG Frantzian lehen postuan dago, nazio mailako sarbide-probetan bere ikasleen posizioaren eta ikasleak kontratatzen dituzten enpresen eta hedabide espezializatuen sailkapenaren arabera.

## Lizentziatu ospetsuak 
* Alain Colmerauer, informatikari frantses bat izan zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nigeriako Eliza

**Nigeriako Eliza** () Nigeriako eliza kristau nagusia da, eta anglikar erkidegoko bigarren handiena. Herrialdeko 190 milioi biztanleetatik, 18 milioik Eliza honen jarraitzaileak dira. 2002tik aurrera, 14 eliz-probintziatan banaturik dago eta egungo primatua Henry Ndukuba artzapezpikua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basileako katedrala

**Basileako katedrala** () Suitzako Basilea hiriko eraikin garrantzitsuenetariko bat da. Eliza erromaniko estiloan eraiki zen baina 1356ko Basileako lurrikarak erdi erorita utzi zuen. Ondoren, Johannes Gmünd-ek berreraiki zuen, orduan gotiko estiloan. Hasiera batean katolikoa, gaur egun eliza ebanjeliko bat da, 152ean Basilean ezarri zen Erreforma protestantearen garaitik. Barruan Erasmo Rotterdamgoa eta Jakob Bernoulli daude lurperatuta, besteak beste.

## Historia 
Katedrala dagoen muinoa K.a. I. mendetik gutxienez eraikita egon zela uste da. XI. mendearen hasieran, Adalberto II.a gotzainak hiru habearteko katedral bat eraikitzea agindu zuen. Katedrala 1225 inguruan amaitu zen, erromaniko berantiarreko estiloan. Lurrikararen ondoren, bost dorre eta eraikinaren zati batzuk erori ziren, estilo gotiko berrian berreraiki zirenak, eta 1363an katedral berriaren aldare nagusia sagaratu zen. 1421ean Ulrich von Ensingen, Ulm eta Estrasburgoko dorreen eraikitzailea, iparraldeko dorrearen handitzeari ekin zion, 1429an amaitu eta 1500eko uztailaren 23an, hegoaldeko dorrearekin osatu zen, Hans von Nussdorfen eskutik. Ordutik hona hainbat berrikuntza txiki egin dira, ekialdeko kripta ixtea, esaterako, eta 1975ean berriro irekitzea.

## Ezaugarriak 
Eraikinaren ezaugarri nagusiak fatxadako bi dorre eta erabilitako harearria. Dorreak garaiak dira: iparraldeko edo Georgsturm (San Jurgiren dorrea) 64,2 m. eta hegoaldekoa edo Martinsturm (San Martinen dorrea) 62,7 m. dituzte.

## Iruditegia 

Fitxategi:11-11-24-basel-by-ralfr-044.jpg|Ikuspegi orokorra.
Fitxategi:Basel Münster Querschiff 3.JPG|Beirateriak.
Fitxategi:11-11-24-basel-by-ralfr-074.jpg
Fitxategi:Basel Münster Kreuzgang 3.JPG|Klaustroa.
Fitxategi:Basler Muenster Mittelschiff.jpg|Barruko ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Argazkien galeria.
Indioilarraren Tronua

**Indiolarraren Tronua** Mogol Inperioko enperadoreen eserlekua zen, bitxiz apaindutako tronu ospetsua. Shah Jahan enperadoreak agindu zuen tronua egitea XVII. mendearen hasieran, eta Delhiko Gotorleku Gorrian zegoen *Diwan-i-Khan* (Audientzia Pribatuen Aretoan edo Ministroen Aretoan) delakoan egon zen kokatuta. Apaingarri askoren artean, bi indioilar zituen atzealdean dantzan, eta hortik datorkio izena.

## Historia 
Tronua 1635eko martxoaren 22an inauguratu zen, Shah Jahanen erregealdiaren zazpigarren urteurrenean. Tronu berriari "Bitxien tronua" edo "tronu apaindua" (*Takht-Murassa*) deitzen zitzaion hasieran, gerora gehitu zitzaion indioilarraren izena..

Nadir Xah agintari persiarrak Mogol inperioa erasotu zuen 1739an, eta bere tropek Delhin sartu eta hiria suntsitu zuten, sarraskia eraginez. Tropa persiarrek Delhi utzi zuten 1739ko maiatzaren hasieran, eta tronua gerra-trofeotzat eraman zuten berekin.

1747ko ekainaren 19an Nadir Xah bere goreko ofizialek hil zutenean, tronua desagertu egin zen, eta, seguruenik, haren objektu baliotsuak sakabanatu edo suntsitu egin ziren, estatu kolpearen kaosean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak