open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fauno

[thumb|Fauno, [Pál Szinyei Merse hungariarrak margotua]]
**Fauno** (latinezko *faunus* hitzetik, bere aldetik antzinako grezieran *φαῦνος*, *phaunos* zen) erromatar Faunus jainkoa oinarri duen ireilu mitologikoa da. Baso eta oihanetako izpirituen pertsonifikazioa zen, artalde eta artzainen zaindaria, erdi gizon erdi ahuntz. Greziar mitologiako satiroaren antzekoa. Fauno izena, Faunus, antzinako italiar jainkoaren izenetik dator. Faunus basoen, larreen, abere saldoen jainkoa zen, eta K.a. II. mendetik aurrera, greziarren Pan jainkoarekin parekatu zen. 

Faunoak Europako kulturan luzaroan irudikatu den pertsonaia da, eta erromatar jainkoaren izena hartu bazuten ere, ez dira zehazki izaki berdina. Gaur egun gorde dugun faunoen irudia, greziar satiroen irudikapenena du oinarri. Horregatik, faunoei, Pan eta Satiroen ezaugarriak atxiki zitzaizkielako hain zuzen, ahuntzaren adarrak eta apatxak dituzten basoetako izaki gisa irudikatu izan dira.

*Lupercus* (“otso”) deitura gaineratzen zaio maiz, Faunus jainkoak animali horrekin zuen erlazioagatik.alt=Fauna ingurune bukolikoan, Tortonako Cesare Saccaggi margolariaren lan neoklasikoa.|thumb|*Fauna ingurune bukolikoan,* Tortonako Cesare Saccaggi margolariaren lan neoklasikoa.

Faunus jainkoa zelai eta basoetako jainkoa zen, sailak babesten zituena, ugalkortasuna handitzen zuena eta piztiengandik babesten zituena. Jainko profetikotzat hartzen zen, basoetan entzuten ziren ahotsen bitartez edota ametsen bitartez komunikatzen zena; batzuetan amesgaiztoen errudun gisa ere hartzen zen. 

Faunoak izaera lizunarekin irudikatzen zen, etengabe basoko ninfei jarraika. Batzuetan baserritarren aurkako sorginkeriak bidali zitzakeela ere sinesten zen; haiek orduan, gorputza sendabelarrekin igurzten zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Pierre Faye

**Jean-Pierre Faye** (Paris, Frantzia, 1925eko uztailaren 19a – Tolosa Okzitania, 2026ko martxoaren 26a) frantses idazle eta filosofoa izan zen. Gaztaroa Hendaiatik gertu igaro zuen, Bigarren Mundu Gerratik ihesi. Felix Guattari eta Jacques Derridarekin *Collège international de philosophie* erakundea sortu zuen. Totalitarismoa aztertu zuen, bereziki boterean iristeko erabilitako hizkuntza-mekanismoei buruz. Idazle moduan saiakera landu bereziki. Olerkiak (*Fleuve renversé*, 1959) eta eleberriak (*l’Hexagramme*, 1959-1970; *Inferno, versions*, 1975; *Yumi*, 1983) ere idatzi zituen.

## Lanetako batzuk 
* *Balthus : les dessins.* Adam Biro, 1998. 
* *Concepts* number 7: *Jean-Pierre Faye et la Philosophie*. Sils Maria, 2005. 
* *Introduction aux langages totalitaires : Théorie et Transformations du récit.* Edizio berrikusia Hermann, 2003. 
* *Journal du voyage absolu : Jeux et enjeux du Grand Danger, accompagné des Transformants féminins.* Hermann, 2003. 
* *La déraison antisémite et son langage.* (Anne-Marie de la Vilaine-kin) Actes Sud, 1993. 
* *La frontière: Sarajevo en archipel.* Actes Sud, 1999. 
* *Langages totalitaires.* Reprinted Hermann, 2004. 
* *La philosophie desormais.* Colin, 2004. 
* *Le langage meurtrier.* Hermann, 1996. 
* *Le livre du vrai. Evénement violence.* L'Harmattan, 1998. 
* *Le Siècle des idéologies.* Agora, 2002. 
* *Nietzsche et Salomé.* Ecrivains, 2000. 
* ''Qu'est-ce que la philosophie?'' (Jacqueline Russ-ekin) Colin, 1997. 

## Erreferentziak
Lukas Larraza

**Lukas Larraza Ondarra** (Bakaiku, 1929ko otsailaren 5a - Legazpi, 2020ko otsailaren 20a) atleta nafarra, krosean espezialista handia izandakoa. 50 hamarkadan jardun zuen nagusiki, eta Nafarroan federaziorik ez zegoenez, Gipuzkoakoarekin lehiatu zen. Nazioetako Krosean –egungo Munduko Kros Txapelketa– 3 aldiz internazionala izan zen, 1955etik 1957ra, Donostian, Belfasten eta Waregemen (Belgika) jokatutako Nazioetako Krosean. Donostiakoan 44.a sailkatu zen eta taldekako brontzezko domina jaso zuen. 4 aldiz irabazi zuen Mugerza Memoriala (1953, 1955, 1956 eta 1957). Lau aldiz Nafarroako txapelduna izan zen. Bere kirol ibilbidean hiru klubetan aritu zen, Uliako Gimnastika, Real Sociedad eta Club Deportivo Herrera.

Bestalde, gogoratzekoa da 1951ko martxoan Altsasun zapatila galdu eta lasterketako zati handiena elur gainean korrika egin behar izan zuenekoa.

## Erreferentziak
Ama Birjinaren ezteiak (Rafael)

***Ama Birjinaren ezteiak*** () Pizkundeko Rafael italiar margolariaren olio margolana da. 1504an burutu zuen, Città di Castelloko San Francesco frantziskotar elizan, eta Mariaren eta Joseren ezkontza irudikatzen du. Jabe aldaketa asko izan ditu, baina 1806tik Pinacoteca di Breran dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsasertzeko pasealdia

***Itsasertzeko pasealdia***, batzuetan ***Hondartzako pasealdia*** deitua ere, 1909 margotua, Joaquín Sorolla valentziar margolariaren koadro ezagunetakoa da. Koadroan agertzen dira, haren emaztea, Clotilde García, itzalkina eskuetan duela, bien alaba nagusiarekin batera, María Clotilde, Valentziako hondartzan paseoan daudela itsas-brisak haiek arropak astintzen dituela.

Koadro hau 1909ko udaran egin zen, Sorollak Estatu Batuetan egin zuen laugarren nazioarteko erakusketaren bueltan. New York hirian izan zuen arrakasta agerian geratzen da margolan honen bitalismoan eta kolore bizietan. Lanaren sailkapen estilistikoa zaila izanagatik, egile gehienek espainiar postinpresionismoan kokatzen dute, izan ere, zertzelada solteak, argitasuna, kolorea eta mugimenduak hori adierazten baitute.

*Itsasertzeko pasealdiak* margolariaren estudioan egon da 1911tik, 1932a geroztik Sorolla museoa bihurtu zena.

## Kanpo estekak
Santurtziko udaletxea

**Santurtziko udaletxea** eraikina Santurtziko Udalaren egoitza da.

Ortuella Santurtzitik banatu eta gero, eraiki zen oraingo udaletxea 1905ean. Eraikin eklektikoa da eta Emiliano Pagazaurtundua diseinugileak Frantziako Bigarren Inperioko formetatik hartu zuen inspirazioa.

Udaletxearen ondoan Cristóbal Murrieta y Mellori eskainitako monumentua dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
VfB Admira Wacker Mödling

thumb|250px
**VfB Admira Wacker Mödling** Austriako futbol talde ezaguna da, Austriako 9 Liga eta 6 Kopa irabazi dituena, gehienak XX mendearen hasieran. Vienatik 14 kilometrotara dagoen Mödling hirikoa da.

## Historia 
1905ean *SK Admira Viena* sortu zen eta Austriako talderik onenetakoa izan zen 1920 eta 1930 hamarkadetan, 7 Liga eta bi Kopa eskuratu baitzituen. Admirako jokalari ugarik hartu zuten parte Austriako selekzioan ere. 1960 hamarkadan loraldi berria izan zuen beste liga bat eta bi kopa irabaziz.

*SC Wacker Viena*1908an sortu zen. Ez zuen auzokoaren palmaresik osatzerik lortu baina 1947an Liga eta Kopa eskuratu zituen.

1971an diru arazoak zituztenez bat egitea erabaki zuten. 1997an hirugarren talde bat gehitu zitzaien, *VfB Mödling* apala, eta Mödlingera aldatu zuten egoitza. 2004an Majid Pishyar irandarrak erosi zuen taldea baina maila galdu zuen eta diru arazoak ere eragin zituen Pishyarrek eta 2008an Richard Trenkwalder-ek erosi zuen. 2016an Kopako finalera iritsi da baina ez du titulu berria eskuratu.

## Palmaresa 
### Austrian: 16 
* Bundesliga (9):
** Admira (8): 1927, 1928, 1932, 1934, 1936, 1937, 1939, 1966
** Wacker (1): 1947
* Kopa (6):
** Admira (5): 1928, 1932, 1934, 1964, 1966
** Wacker (1): 1947
* Austriako Superkopa (1): 1989.

### Nazio artean: 0 
* Mitropa Kopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (2): 1934 (Admira), 1951 (Wacker).

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Iragazki (argipena)

**Iragazki** eta **irazki** hitzek, adiera arrunt eta orokorrean, material, osagai edo elementu jakin batzuk masa edo multzo batetik bereizteko tresna da. Esanahi zehatz zenbait ditu:
* kimikan, iragazkia, partikula solidoak jariakin batetik bereizteko tresna;
* sukaldaritzan, iragazki edo **iraztontzia**, testura ezberdineko osagaiak bereizteko tresna;
* argazkigintzan, iragazkia, argazkien dirdira, koloreak eta beste ezaugarri batzul aldatzen ditue tresna, argazki-kamerari itsatsia edo ondorengo tratamendu informatikoan;
* Osasungintzan, higiene gaietan eta laneko segurtasunaren arloan, **arnas-iragazkiak** edo **maskarak** erabili ohi dira.
* iragazki elektronikoa, seinaleak bereizteko zirkuitu elektrikoa;
* iragazkia, multzo-teoriako eta matematika beste arlo batzuetako kontzeptua.
Dahlem (argipena)

Dahlem honoko hau izan daiteke:

    
* Dahlem (Berlin), Berlingo barrutia, Steglitz-Zehlendorf auzoko zatia.
* Dahlem (Ipar Renania-Westfalia), Alemaniako udalerria mendebaldean dagoena.
* Dahlem (Renania-Palatinatua), Alemaniako udalerria hego-mendebaldean dagoena.
* Dahlem (Saxonia Beherea), Alemaniako udalerria iparraldean dagoena.
FK Kukësi

**Futboll Klub Kukësi** Albaniako futbol taldea da, Kukës hirikoa. Albaniako Kopa bat irabazi du eta azken urteetan herrialdeko bigarren taldea izan da.

## Historia 
Taldea 1930ko martxoaren 4an sortu zen *Shoqëria Sportive Kosova* izenarekin. Maila apaletan ibili ondoren 1977an bigarren maila irabazi eta lehen mailan egin zuen debuta, ez zuen ordea asko iraun. 1982an berriz izan zen bigarren mailako txapelduna eta lehen mailara itzuli zen. 1991ko komunismoaren erorketaren ondoren diru arazo larriak izan zituen eta taldea desgaertzear egon zen.

2010an izen berria hartu eta garai berriari ekin zion, bikain ekin ere. Lehenengo denboraldian lehen mailara itzuli eta 2013-tik herrialdeko talde onenetakoa izan da liga bat eta bi kopa irabaziz.

Europan ere aritu da eta 2013-14 urtean hiru talde kaleratu zituen UEFA Europa League txapelketan.

## Palmaresa 
### Albanian: 3 
* Albaniako Liga:
** Txapelduna (1): 2017
** Bigarrena (4): 2013, 2014, 2015, 2018
* Albaniako Kopa:
** Txapelduna (2): 2016, 2019
** Finalista 2014 eta 2015ean.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
FK Radnik Bijeljina

**FK Radnik Bijeljina** (izen osoa *Fudbalski klub Radnik Bijeljina*) Bosnia-Herzegovinako futbol talde bat da, Bijeljina hirikoa. 2016ko Kopa irabazi du, hau du herrialdeko titulu bakarra.

### Bosnia-Herzegovinan: 4 
* Bosnia-Herzegovinako futbol liga (0): 7.a 2015-16an.
* Bosnia-Herzegovinako futbol kopa (1): 2016
* Bosniako Serbiar Errepublikako Kopa (3): 2010, 2013, 2014

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Bijeljina

**Bijeljina** (;  ahoskatua) Bosnia-Herzegovinako hiririk jendetsuenetan seigarrena da (Sarajevo da lehena), herrialdeko ipar-ekialdean kokatua, Bosniako Serbiar Errepublikako lurraldeetan. 114.663 biztanle inguru zituen 2013an.

## Auzoak 
Udalerriak 67 auzo ditu:

## Herritar ospetsuak 
* Rodoljub Čolaković, politikaria
* Savo Milošević, futbolaria
* Branimir Bajić, futbolaria
* Miloš Bojanić, abeslaria

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Tolosako Abesbatza Lehiaketa

**Tolosako Abesbatza Lehiaketa** Gipuzkoako Tolosa udalerrian urtero eta Santu Guztien Egunez ospatzen den nazioarteko abesbatza lehiaketa bat da. 1969. urteaz geroztik ospatzen da. Leidor antzokian ospatzen da.

Antolatzaileen arabera munduko abesbatza onenak biltzea da, euren arteko estilo, interpretazio, abesbatza literatura eta herrialde bakoitzeko abesbatza usadioa ezberdinak ezagutu eta elkartrukatzeko asmoz, bai eta Euskal Herriko musika herrikoia eta kultura ezagutaraztea ere.

Urteen poderioz, nazioarteko abesbatza lehiaketa hau munduko garrantzitsuenetakoa bilakatzea lortu du. Tolosako Abesbatza Lehiaketako Sari Nagusiaren irabazleak Europako Abesbatza Sari Nagusian lehiatzeko eskubidea bereganatzen du, azken hau Arezzo (Italia), Debrecen (Hungaria), Maribor (Eslovenia), Tours (Frantzia), Varna (Bulgaria) eta Tolosako (Euskal Herria) Nazioarteko Abesbatza Lehiaketek batera antolatzen dute.

Lehiaketaren barnean kategoria ezberdinak daude: ganbera abesbatzak, haur abesbatzak, abeslari taldeak, eta polifonia eta folklore modalitateak ere bai. (2012. urteaz geroztik Abeslari Taldeen eta Haur Abesbatzen kategoriak bi urteka elkatrukatzen dira).

## Irabazleak 
### Tolosako Abesbatza Lehiaketako Sari Nagusiaren Irabazleak 
### Haur Abesbatzen Lehiaketako Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tolosako Abesbatza Lehiaketaren webgunea   
* Tolosako Abesbatza Lehiaketaren Facebook orrialdea
Ezpel-sits

**Ezpel-sitsa** (*Cydalima perspectalis*) Crambidae familiako sitsa da. Ezpelen (*Buxus microphylla*, *Buxus sempervirens*, *Buxus sinica*) izurritea da; larbek defoliazio larriak eragiten dituzte eta, azala ere jaten baitute, landarea ihartu daiteke.

Jatorriz ekialdeko Asiakoa bada ere (Japonia, Txina, Taiwan, Korea, Errusiako Ekialde Urruna eta India), XXI. mende hasieran Europara iritsi zen. 2006an Alemanian detektatua izan zen, 2007an Herbehereetan, 2008an Suitza, Frantzia eta Britainia Handian, 2009an Austrian, 2011n Belgika, Hungaria, Errumania, Txekiar Errepublika, Eslovenia eta Turkian, 2013an Kroazian eta 2014an Iberiar penintsulan. Uste denez, Txinatik inportatutako ezpel arruntetan iritsi zen Europara, eta landareen merkataritzak ahalbidetu zuen horren sakabanatze azkarra.

Eskala txikian, *Bacillus thuringiensis* bakterioa izan daiteke honez gero izurrite bilakatu den horren aurkako irtenbide ekologikoa, ordu gutxian harrak akabatzen baititu. Eskala handian, hegazti sits-jaleak ekartzen dira izurritearen aurka egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gasaren plaza

**Gasaren plaza** Bizkaiko Bilbo hiriburuko plaza bat da.

## Kokalekua 
Ibaiondo barrutian dago, Bilboko udaletxea eta Etxebarria parkearen artean.

## Plaza 
2003aren hasieran, Gasaren plaza aparkalekuz eta antzinako gas lantegiaren hondakinez osaturiko solairua zen, 1990 eta 2002 arteko Bilboko Aste Nagusietan bertan noizbehinka musika kontzertuen eszenatokia izan zen.

2003ko otsailean Bilboko Udalak UTE Bami-Jaureguizahar sustatzaileek eremu honetako berrantolaketarako burutzeko adostasuna sinatu zuten, eta 2007ko urrian proiektua gauzatu egin zen, eta Gasaren plaza Etxebarria parkea eta Bilboko udaletxearen arteko pasabide natural gisa berreskuratu zen.

## Garraiobideak 
* Zazpi Kaleetako geltokia, Bilboko Metroa, Sendeja kalean aurrera eginez Bilboko udaletxearen norantzan.
* Abandoko geltokia, Bilboko Metroa, Plaza Biribiletik aurrera Buenos Aires kalea jarraitu eta Udaletxeko zubia zeharkatuz Ernesto Erkoreka plaza arte. * Pío Baroja geltokia, Bilboko tranbia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Egillor plaza

**Pedro Egillor plaza** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen plaza bat da.

## Izena 
Izena Pedro Egillor Atteridge bilbotar abokatuaren omenez darama.

## Kokalekua 
Abando auzoan dago, Rodríguez Arias, Elkano, Concha Jenerala eta Portuko Markesaren kalearen elkargunean. On Diego Lopez Haroko kale nagusia eta Moyua plazatik hurbil dago, bai eta Bizkaiko Foru Liburutegia eta Bizkaiko Foru Aldundiaren jauregitik ere.

## Plaza 
Hiruki itxurako oinplanoa duen plaza txiki bat da.

## Garraiobideak 
* Moyuako geltokia, Bilboko Metroa

## Eraikin interesgarriak 
Pedro Egillor plazaren inguruan honako eraikin nabarmen hauek daude:

* Elkano kalearen 11-13. zenbakiko etxea.
* Moyua plaza.
* Carlton hotela.
* Mutua Universal eraikina.
* Miguel de Unamuno BHI.

Fitxategi:Bilbao_-_Plaza_de_Pedro_Eguillor_07.jpg|Elkano kalearen 11-13. zenbakiko etxea.
Fitxategi:Bilbao - Edificio Mutua Universal.jpg|Mutua Universal eraikina (Poza Lizentziatua eta Elkano kalearen arteko izkina)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Getxoko Arenas 2016-2017

Entrenatzailea:  Bolo (2013-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
#### Bajak 
### Neguko Merkatua 2017 
### Udako merkatua 2016 
## Kanpo estekak
Jose Antonio Gisasola

**Jose Antonio Gisasola**, ezizenez **Zelai** (Mallabia, Bizkaia, 1958) harrijasotzailea da. Harri txikiekin, inoizko harri jasotzaile onenetakoa izan da: 1980ko hamarkadan harri handien txapelketak irabazi zituen eta 1990eko hamarkadan harri txikiak jasotzen ez zuen parekorik izan.

## Lorpenak 
* Euskal Herriko Harri Handien Txapelketa (6):1981, 1984, 1985, 1986, 1987, 1988, 1989
* Euskal Herriko Harri Txikien Txapelketa (7): 1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999

## Kanpo estekak 
* Jose Antonio Gisasola "Zelai" harri-jasotzaileari Euskadi Irratian egindako elkarrizketa. 2015eko uztailaren 21a.
Ziburuko herriko etxea

**Ziburuko herriko etxea** Lapurdiko Ziburu udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kokalekua 
Camille Jullian plazan dago.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostiralera, goizez, 8:15etik 12:00etara, eta arratsaldez, 13:15tik 17:00etara.
* Larunbatak, igandeak eta jaiegunak itxia.

## Kanpo estekak 
* Ziburuko herriko etxearen webgunea
Biriatuko herriko etxea

**Biriatuko herriko etxea** Lapurdiko Biriatu udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, pilotaleku zaharrean.

## Ordutegia 
* Astelehenak, astearteak, ostegunak eta ostiralak: goizeko 10:30etaik 13:etara eta arratsaldeko 15:00etatik 17:00
* Asteazkenak eta larunbatak: goizeko 10:30etatik 12:30etara.
 
## Kanpo estekak 
* Biriatuko herriko etxearen webgunea
San Martin eliza (Biriatu)

**San Martin eliza** Lapurdiko Biriatu udalerriko eliza da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Biriatuko herriko etxearen atzealdean. Alboetan eta atzealdean hilerriaz inguratua dago.
 
## Kanpo estekak 
* Biriatuko elizari buruzko informazioa
Elias López Bustamanteren etxea

**Elias López Bustamanteren etxea** Portugaleteko Alde Zaharreko eraikina da, Santa Maria kalea eta Salcedo kalearekiko kantoian dagoena.

Leonardo Rucabado arkitektoak egin zuen 1910ean. Etxean begi-bistakoa da Kataluniako modernismoaren eta Alemaniako gotizismoaren eragina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josep Miró Nicolau

**Josep Miró Nicolau** (Porreres, 1930- Porreres, 2016ko maiatzaren 21a) Mallorcako ikertzailea Donostiako Informatika Fakultateko lehen dekanoa izan zen (1971-1978).

## Bizitza 
1952an zientzia fisikoetan lizentziatu zen Madrilgo Complutense Unibertsitatean, 1961ean ingeniaritza elektrikoan doktoratu zen AEBko Case Teknologia Institutuan eta 1968an zientzia fisikoetan Madrilgo Unibertsitate konplutentsean.

1953an hasi zen bere ikerlana,  CSICeko Argindar Institutuan, sistema digitaletan, adimen artifizialean, eta adimen naturalaren emulazioan, aitzindaria izan zen eremu horietan. 1957an AEBetara joan zen bere ikerketa jarraitzeko, Case Teknologia Institutuan irakasle izan zen (1957--1964) eta University of Ohio-n ere bai (1964-1966).

## Euskal Herrian egonaldia 
1966an etorri zen Donostiara, non ikertzaile gisa jarraitu zuen. Hasieran Nafarroako Unibertsitateko Ingeniari-Eskolako irakaslea izan zen (1966-1969), geroago 1971an sortu eta zuzendu zuen Donostiako Informatika-Zentroa, Madrileko Informatika-Institutuaren babespean zegoena. 1971ko ekainean Informatika ikasketa-plana (5 urtekoa) hasi zen eskaintzen Donostian ere, alor hauetan banatuta: Aplikazioen Programatzailea, Sistemen Programatzailea, Aplikazioen Analista, Sistemen Analista, eta Sistemen Teknikaria.

Donostiako Informatika Fakultatea, gaur ezagutzen dugun moduan sortu zenean (1976ko martxoaren 4an) Josep Miró zen dekanoa eta bertan jarraitu zuen 1978ra arte.

Espainiako lehenbiziko hiru Informatika Fakultateak hauek izan ziren: Bartzelonan (U. Politécnica), Madrilen (U. Politécnica), eta Donostiakoa, une hartan Valladolideko unibertsitatearen menpe. Garai horietan ari zen sortzen, bestalde, gero Euskal Herriko Unibertsitatea izango zena. Hala, 1977an, Fakultatea Bilboko Unibertsitatean integratu zen, eta, azkenik, 1980ko otsailaren 25ean, gaurko UPV/EHU bihurtu zen.

## *Universitat de les Illes Balears* 
Josep Miró 1978an itzuli zen Mallorcara bertakoko unibertsitatea sortzeko  eratu zen Zuzendaritza Batzordeko Lehendakariorde gisa (1978-1980). Universitat de les Illes Balears-ko irakasle gisa aritu zen (1978-2000), eta, geroztik 2001ean, irakasle emeritua ere bai. 2003an unibertsitateak Zilarrezko Domina eman zion bere lan arloan ikerketa eta irakaskuntzan egindakoagatik.

Hainbat liburu eta artikulu argitaratu zituen. Senior kidea izan zen IEEE elkartean, FIP erakundeko hezkuntza batzordean Espainiako ordezkaria izan zen.  Matematika ataleko ikerketa-saria jaso zuen, "Real Academia de Ciencias Exactas, Físicas y Naturales" akademiak emana. Balear Uharteetako Gobernuak emandako Ramon Llull saria ere jaso zuen.

Erretiratu zen 2000ko irailean, eta irakasle emeritu gisa jarraitu zuen 2006ra arte.

## Erreferentziak
Febronianismo

[thumb|200px|[Johann Nikolaus von Hontheim, "Febronius" ezizena zuena, febronianismoaren sortzailea.]]

**Febronianismoa** Febroniusek bere *De praesenti statu Ecclesiae deque legitima potestate Romani Pontificis liber singularis* obran (1763) ezagutzera eman zuen dotrina da. Klemente XIII.ak kondenatu zuen 1764. urtean. Febronianismoaren arabera, oso autonomia handia behar dute elizako apezpikuek bere egitekoetan eta kontzilioa da, Aita Santu eta apezpiku guztien gainetik, huts egiten ez duen erakunde maila bakarra. Alemanian eta Austrian nabarmendu ziren, batez ere febronianismoaren jarraitzaileak. Bere frantziar baliokidea galikanismo izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bidarteko herriko etxea

**Bidarteko herriko etxea** Lapurdiko Bidarte udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Sauveur Atxoarena plazan, Andre Mariaren Jasokundearen eliza eta Bidarteko pilotalekuaren alboan.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostiralera: goizeko 8:00etatik 12:30etara eta arratsaldeko 13:30etatik 17:00etara.

## Kanpo estekak 
* Bidarteko Udal webgunea
Biarrizko herriko etxea

**Biarrizko herriko etxea** Lapurdiko Biarritz udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kokalekua 
Eduardo VII.a etorbidearen 12. zenbakian dago, Biarritzeko kasinoaren parean.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostiralera: goizeko 8:30etatik 12:30etara eta arratsaldeko 13:30etatik 17:00etara.

## Kanpo estekak 
* Biarrizko Udal webgunea
Urruñako herriko etxea

**Urruñako herriko etxea** Lapurdiko Urruña udalerriko Udalaren egoitza da.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Herriko Etxeko plazan, eta San Bixintxo elizatik hurbil.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostiralera, goizeko 8:30etatik 12:30etara, eta arratsaldeko 13:30etatik 17:30etara.
 
## Kanpo estekak 
* Urruñako herriko etxearen webgunea
Poilu

**Poilu** (frantsesez literalki "Iletsu") Lehen Mundu Gerran parte hartu zuten frantziar infanteriako soldaduek jaso zuten ezizena da. Gaur egun oraindik ere gatazka militar hartan parte hartu zuten frantziar infanteria soldaduak deitzeko erabiltzen den izenpena da. Poiluak garaiko frantziar oinezko soldaduaren errol edo estereotipoa islatzen du, landa, baserri edo nekazal eremuko gizon sotil edo arruntak, bizardunak edota bibote iletsukoak, eta euren eguneroko pinard ardo merke errazioaren zale amorratuak.

Frantziar Gobernuak maiz poiluaren irudiaz gerra propaganda burutzeko edota gerra oroitarrietan erabiltzeko baliatu zen. Estereotipo honen arabera frantziar infanteria soldaduak kementsuak eta jasankorrak ziren, baina ez beti aginduei men egin zaleak, batzuetan goi agintari militarren arduragabekerien ondorioz jazotako guda hondamendi eta sarraskien aurrean matxinatzera iristeko ere gai ziren.

Ezagutzen den azken poilua Pierre Picault izan zen, 2008ko martxoaren 12an 110 urterekin Le Kremlin-Bicêtre udalerrian zendua.

Irudi:FrenchTrenchWWI--nsillustratedwar03londuoft.jpeg|Poilu taldea luebaki batean.
Irudi:Alone_at_last2.jpg|*Poilu baten jaieguna*, 1915eko abenduaren 25 eta 26ean.

## Kanpo estekak
Tornike Xengelia

**Tornike "Toko" Xengelia** (; Tbilisi, ) saskibaloi jokalari georgiarra da. Gaur egun, Endesa Ligako Laboral Kutxa Baskonian jokatzen du. 2,02 metro luze da eta hegal-pibota postuan jokatzen du.

## Kirol-ibilbide profesionala 
2009ko otsailaren 8an ACB Ligako talde valentziarrarekin debutatu zuen 17 urte zituenean, jokalari georgiarra pistan egon zen bederatzi minutuz. Minutu horietan zazpi puntu lortu zituen.

Eurokopako lehiaketan talde valentziarrarekin ere debutatu zuen, bi errebote harrapatu zituen lehen partidan, asistentzia bat eman zuen eta bi falta pertsonal egin zizkioten, nahiz eta berak lau falta egin. Partida hartan zazpi puntu lortu zituen.

2010eko abuztuaren 20an ACB Ligako *Power Electronics Valentzia*tik joan zen. Bere kiroletako karrera Belgikan jarraituko zuen. Minutu gehiago jokatu ahal izateko, akordio batera iritsi zen *RBC Verviers-Pepinster* talde valoniarrarekin, han jokatu zuen hurrengo sasoian utzita.

2011an, Georgiako Europako 20 urtetik azpiko B Mailan *JBS* (Jokalari Baliotsuenaren Saria) edo, ingelesez, *MVP*, izendatu zuten.

2014ko ekainaren 20an Espainiara itzuli zen eta Endesa Ligako Laboral Kutxa Baskonian sinatu zuen hiru sasoitarako.

## Kanpo estekak
Getariako herriko etxea

**Getariako herriko etxea** Lapurdiko Getaria udalerriko Udalaren egoitza da.

## Ordutegia 
* Astelehenetik ostiralera: goizeko 9:00etatik 12:00etara eta arratsaldeko 14:00etatik 17:00etara.

## Kanpo estekak 
* Getariko Udal webgunea
A fortiori

***A fortiori*** latinezko esamolde bat da. Euskaraz "*are gehiago, indar handiagoz*" esan nahi du. Askotan *argumentum a fortiori* gisa erabiltzen da, argumentazio baten inguruan ari garenean: kasu honetan esaten ari dena da bigarren argudio bat dagoela lehenengoa baino inplizituagoa dena, baina "ahulagoa" izan daitekeena ez badugu aurretik "indartsuagoa" den beste adibide bat jartzen.

## Kanpo estekak
A cappella

thumb|300px|*A cappella* talde bat.

***A cappella*** (, italieraz "kaperan bezala" edo "kaperan moduan"), giza ahots hutsez kantatzeko eta musika sortzeko modua da; ez da musika tresnarik erabiltzen soinuak, erritmoak eta harmoniak sortzeko. Jatorri erlijiosoa du baina egun edozein motatako kantak egiten dira horrela.

## Jatorria 
Izenak berak kanta mota horren jatorria ondo asko azaltzen du. Garai batean, eliza kristauetan musika-tresnen erabilera mugatu egin zen, ia Erdi Aroa bukatu arte; horren ondorioz, ahotsen erabilera areagotu zen. Hori kantu gregorianoren sorrerarekin gertatu zen eta Pizkundearekin berrindartu. Madrigalak ere *a cappella* musika mota izan zen Barrokoa arte, orduan musika-tresnak hasi baitziren erabiltzen. XV. eta XVI. mendeak *a capella*ren urrezko aroa izan ziren, Palestrina, Orlando di Lasso eta Venosa bezalako musikagileei esker.

Kristautasunaren barruan, eliza askok *a capella* kantuak egiten dituzte, hala nola, amishek, Eliza ortodoxoak... Gospelen modalitatea tradizio horretan kokatu behar da.
 
Nolanahi ere, musika erlijiosotik kanpo, musika genero horrek zabalkunde handia izan du. Ameriketako Estatu Batuetan, magnetofoiaren aurkikuntzaren ondorioz asko garatu zen, neurri batean, esklabuen kanten tradizioan oinarrituta. Tradizioak bizirik segitzen du eta, adibide moduan, hor ditugu Bobby McFerrin, Boyz II Men, Flying Pickets, Take Six, Neri Per Caso, Vocal Siete, Rockapella eta beste asko. Esan daiteke estiloa gorantz doala egun.

## *A cappella* Euskal Herrian 
Euskal Herrian kanta mota horrek tradizio handia du: abesbatzetatik hasita, bakarlariak, talde txikiak... Ziur aski ere *a cappella* kantagintza zabaltzean, bertsolaritzak eragina handia izan du. Aipagarria da bereziki bakarlarien tradizioa, batez ere Nafarroa Beherean eta Zuberoan; izen batzuk aipatzeagatik, hor ditugu Eñaut Larralde, Erramun Martikorena, Eñaut Etxamendi, Aire Ahizpak, Jean Bordaxar, Jean-Mixel Bedaxagar...
[thumb|250px|[Jean Mixel Bedaxagar, *a cappella* abeslaria.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jean Bordaxar laukotea Urretxun. 2011ko azaroak 27.
* :Contemporary A Cappella Society of America (CASA)
* :Harmony Sweepstakes *A Cappella* Festival
* :90. hamarkadako musika *A capella*.

## Ikus, baita ere 
* Doo wop
* Gospel
Silvano

**Silvano** () Erromako mitologiako jainkoa izan zen, basoen, landen eta abereen zaindaria.

Litekeena da etruriar Selvansekin lotuta izatea.

Bere santutegietako zaharrena eta mendeetan zehar gurtza jaso duen santutegia «zuhaitza» bera da: basoaren sintesia. Haren aldareak zuhaitz baten azpian edo baso baten soilgunean egoten ziren. Silvanoren irudikapen figuratiboetan, burua bere zaldiarekin lotutako pinu-adarrez koroatuta agertzen da, eta, batzuetan, baita lore basatiz ere.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sialia

***Sialia*** paseriformea ​​Turdidae familian hegazti generoa da.

## Espeziea 
* *Sialia sialis* (Linnaeus, 1758)
* *Sialia mexicana* Swainson, 1832
* *Sialia currucoides* (Bechstein, 1798)

## Kanpo estekak
Priapismo

**Priapismo** sexu desiorik gabe gertatzen den zakilaren erekzioa da. Gehienetan, uretraren edo maskuriaren hanturaren ondoriozkoa izaten da, baina bizkarrezur muinaren eritasun bat ere adieraz dezake.

Izena grezierazko Priapo () jainkotik datorkio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Priapo

**Priapo** (, *Priapos*; ) Greziako mitologiako pertsonaia izan zen, ugalkortasunaren jainkoa, baratzen eta mahastien zaindaria. Dioniso eta Afroditaren semea zen, zakil izugarri handi batez hornitua. Lampsako (egungo Lapseki) hirian abandonatu zuen amak, eta hango aitagoia bihurtu zen.

Irudietan, amaigabeko erekzioa zuenez, priapismo izeneko gaitzari izena eman zion.

## Funtzioak eta jatorria 
Priapok etengabeko erekzioan edo posizio falikoan irudikatzen zuen bere burua, naturaren indar ernaltzailearen sinboloa. Erromatarrek Priaporen estatuak jartzen zituzten beren lorategietan, normalean pikondo-zurezko herma sinpleen itxurakoak, gorribiziz zikinduak (hortik dator jainkoa *ruber* edo *rubicundus* deitua izatea), zakil tente handi batekin, fruta zeramatela arropan eta igitai bat edo kornukopia bat eskuan. Bere funtzioa uzta oparoa bermatzea zen. Priapok begizko gaitza urruntzen zuen eta bere estatuak baratzak lapurrengandik babesten zituen. Nekazaritzako arteen beste jainko babesle batzuek bezala, botere profetikoen jabe zela uste zen, eta batzuetan pluralean aipatzen da.

Hala ere, beste batzuek erakusten dute poetek nola asmatu zituzten egoera komiko eta lizunak Priaporentzat, errituetan eta erlijioan izan zuena baino nabarmenkeria literario handiagoa emanez, nahiz eta mozorrotutako irudi falikoak askotan jai-giroan nabarmentzen ziren, Grezian zein erromatar munduan.

Mitografo batzuen arabera, beren jatorrizko gurtza-lekuak Asia Txikiko hiriak ziren, Helesponton kokatuak, batez ere Lampsacon. Horregatik deitzen zioten batzuetan «Helespontiko». Geroago, bere gurtza Grezia eta Italian zehar zabalduko zen. Heleniarren poetarik zaharrenek, Homerok edo Hesiodok, adibidez, ez dute Priapo aipatzen, eta Estrabonek esanbidez dio jainkozko jaurespena beranduegi izan zela.

Priapok hainbeste ezaugarri zituen ugalkortasunaren beste jainkoekin, ezen orfikoek Dioniso, Hermes, Helios eta beste hainbat jainko mistikorekin identifikatzen baitzuten. Kondaira atikoek Konisalos, Ortanes, Fonile eta Tikone bezalako izaki sentsual eta lizunekin lotzen dute. Nolabait ere, erromatar mitologian, non greziar mitologian baino askoz ezagunagoa izan zen, Mutuno Tutuno zen, naturaren botere emankorraren pertsonifikazioa.

Luzianok *Dantzari buruz* lanean kontatzen duenez, Priapo jainko gerlaria zen Bitinian, Ares infantearen landa-tutorea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lar (argipena)

**Lar** izan daiteke:
* Mendebaldeko euskaraz, gehiegi edo soberaren sinonimoa.
* *Lar*, aldizkari bat.
* Erromatar mitologian, Larak (sing. *Lar*), etxeko jainkoak ziren
* Lar, Indiako hiria
* Lar, Irango hiria
Liber

**Liber** (  ahoskatua) edo **Liber Parter** (eusk. 'Aita Askea') Erromako mitologian, ugalkortasunaren, mahastizaintzaren eta askatasunaren jainkoa izan zen. Plebeioen zaindaria, urtero, martxoaren 17an bere omenez Liberalia izeneko jaialdia ospatzen zuten.
[alt=Liber Paterren garaipena izena duen erromatar mosaikoa, Sabathran|erdian|thumb|Liber Paterren garaipena izena duen mosaikoa,  [Sabratha|Sabrathako bainu-etxean.]]Jainko italiko zaharra izan zen, baina greziar eraginarengatik, Dionisorekin parekatu zen eta haren ezaugarriak hartu zituen, eta gero, Baco jaikoarekin aprekatu zen. Izena *Lib*- erro indoeuroparretik etor daiteke eta oparotasunaren eta ugalkortasunaren babeslea zela adieraz dezake, nahiz eta Dionisio jainko greziarraren italiar aldaera soila kontsideratzen dutenek, Dionisoren ohiko goitizenetako batekin lotzen duten: Lieo, «askatzailea» edo «askatzen duena».

Martxoan, bere omenez, Liberalia jaia osaptzen zen. Emakume zaharrek, huntzez koroatuta, *liba* izeneko pasteltxo batzuk saltzen zituzten kaleetan, erromatarrek jainkoari eskaintzen zizkiotenak, libazioekin batera. Fastoetan, Ovidiok osagai horiek xehatzen ditu, eta azalpen bat ematen du: emakumeek egiten dituzte, jainkoari jarraitzen dioten bakanteak irudi femeninoak direlako; zaharrak dira, Erroman adin horretan ardoarekiko makurragoa dela esaten zelako; huntza dute, Baco haurra zenean ninfek landare horren adar baten azpian ezkutatu zutelako, Junon jainkosak aurkitu ez zezan. Gozokiak eskintzeko arrazoia da, Jainkoa eztia aurkitu zuelako, eta gauza gozoak atsegin dituelako. Bestalde, egun hartan adin-nagusitasunera iritsitako gazteak Kapitoliora joaten ziren. Han, *bulla* eta toga praetexta utzi eta haien ordez *toga viril*-a ematen zitzaien. Gerrarako egokiak ziren herritarren zerrendan izena ematen zuten eta *Iuventas* jainkosa ere gurtzen zuten, Armadan zerbitzatzera behartutako gizonak (gazteak) babesten zituen jainkosa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orko (erromatar mitologia)

*Artikulu hau erromatar mitologiako pertsonaiari buruzkoa da, astroari buruzkoa hurrena da: (90482) Orcus*thumb|*Orkoren ahoa* Bomarzoko lorategietan.
**Orko** () Erromako mitologian, azpimunduaren jainkoa izan zen, jandako hitzen zigortzailea. Hadesekin gertatzen zen moduan, bere izena azpimunduaren baliokidea izan zen. Geroko tradizioan, Dis Paterrekin batu zuten. Etruriar hilobietan txima luzeko erraldoi bizardunaren itxura zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kriegsmarine

**Kriegsmarine** (*Itsas Gudarostea*) 1935-1945 artean Hirugarren Reicharen itsas gudarostea izan zen, Lehen Mundu Gerrako Kaiserliche Marine eta bi gerra mundialen arteko Reichsmarine itsas gudarosteen ondorengoa. Kriegsmarine erakundea Alemania Naziaren Wehrmacht indar armatuaren hiru adarretako bat izan zen, gainontzeko biak Heer (Lurreko Gudarostea) eta Luftwaffe (Aire Gudarostea) izan ziren.

## Kanpo estekak 
* Història de la Kriegsmarine 
* Història dels Submarins II GM
Donibane Lohizuneko merkatua

**Donibane Lohizuneko merkatua** Lapurdiko Donibane Lohizune udalerrian dagoen merkatu bat da.

## Kokalekua 
Victor Hugo bulebarraren 18. Bis zenbakian dago.

## Ordutegia 
Egunero goizez irekia egon ohi da, aldiz, eraikinaren inguruan astearte eta ostiral goizetan azoka ospatzen da.

## Merkatua 
Ipar Euskal Herriko gastronomiako usadiozko jakiak salgai daude: Baionako xingarra, Ezpeletako piperra, Euskal biskotxa edo pastiza, Irulegiko arnoa, ardi gasna, Itsasuko gereziak, etab.

## Kanpo estekak 
* Donibane Lohizuneko merkatua. Donibane Lohizuneko wengunea
Schönbrunn (argipena)

Schönbrunn, hau izan daiteke:
* Schönbrunn, Alemaniako Baden estatuko udalerria.
* Schönbrunn im Steigerwald, Alemaniako Bavaria estatuko udalerria.
* Schönbrunn jauregia,  Vienako (Austria) rokoko estiloko jauregia.
Larak

[thumb|I. mendeko brontzezko lar bat, *riton* bat eskutan [Espainiako Arkeologia Museo Nazionala.]]

**Larak** (,  ahoskatua, singularrez *lar*) erromatar mitologiako jainkoak dira, zalantzarik gabe etruriar jatorrikoak, bidegurutzeak eta etxe-esparruak zaintzeaz arduratzen direnak.

## Jaiotza 
Lara naiadearen eta eta Merkurio jainkoaren semeak ziren .  Lara Lazioko ninfa zen, Ovidioren arabera Lala, "berritsua". Jupiterrek Iuturna bere ahizpa maite zuen, baina honek era guztietara ekiditen zuen. Jainkoak ninfa guztiak bildu zituen eta laguntza eskatu zien; euren ahizpa eutsi behar zuten eta uretara jauzi egitea eragotzi behar zioten. Denek onespena ematen dute, baina Larak bazterrik bazter zabaltzen ditu Jupiterren nahiak, Iuturna jakitun da eta Junori berari kontatzen dio. Jupiterrek, haserre, mihia mozten dio Larari eta Merkuriori ematen dio ninfa Infernuetara eraman dezan. Bidean, Merkuriok bortxatzen du eta bi seme biki jaiotzen dira, jainko Lareak.   Kondaira honetan Ovidiok Merkurioren semetzat aurkezten ditu, honek Larek Merkurio-Hermesen, bidegurutzeen eta oparotasunaren jainkoaren, antzeko funtzioak dituztela besterik ez du esan nahi. Dantzarien jarrera hartzen dute, hanka baten gainean oin-puntetan edo oreka arinean. Beso batek adar bat altxatzen du edateko (*riton*) goran, topa edo libazio bat eskaintzen bezala; besteak, berriz, libazio-plater ez oso sakon bat darama (*patera*). Garai bereko  *lares Compitalicii*-en santutegietan mota bereko irudiak ageri dira. Santutegiek bikoteka dauden larez margotutako irudiak ispilu-jarreretan erakusten dituzte, erdiko irudi baten ezkerraldean eta eskuinaldean, antzinako jeinu gisa ulertzen dena.

## Bilakaera historikoa 
Lareen gurtza desagertu egin den arren, oraindik badira zenbait aztarna itxuraz kristauak diren ohitura edo tradizio batzuetan.

Kristautasuna jazarria eta heriotzarekin zigortua izan zen bitartean, honen eta mundu paganoaren artean bereizketa argia egon zen. Milango Ediktuarekin, Konstantino I.ak 313an aldarrikatua, kristautasuna legezko erlijioen artean onartu zen, paganismoarekiko eta  beste modu batzuekiko ikuspegi tolerantearekin. Baina, Teodosio I.a Handiaren ondoren, antzinako erlijioaren aurkako eraso ireki bat hasi zen, oraindik ere herrian oso errotua zegoen arren. Erlijio ofizial bakarra izatera beharturik, jende askok bere aurreko praktikekin jarraitu zuen, baina "kristau" kutsua emanez. Horrela, lararioak sarrerako atetik gertu mantendu zen, baina Jesusen, santu baten edo Ama Birjinaren irudi bat zuen. Hiriko lareak zaindari santuek ordezkatu zituzten, lar pertsonala edo jeinua Aingeru Guardakoarengatik aldatu ziren, eta horrela. Elkarren artean harremanetan jartzen direnean edo kultura batek bestea ordezkatzen duenean, bi kulturak elkarri nola eragiten dioten erakusten duen adibide interesgarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurice Ravelen jaiotetxea

**Maurice Ravelen jaiotetxe**a edo **San Estebania** Lapurdiko Ziburu udalerrian dagoen etxe bat da. Maurice Ravel (1875-1937) ziburutar musikagile ospetsua hantxe jaio zen.

## Kokalekua 
Herrigunean dago, Maurice Ravel kaiaren 7. 27. zenbakian, eta atzealdean San Bixintxo eliza du.

## Historia 
Eraikinaren lehebiziko jabea eta eraikitzailea Esteban Etxeto merkatariak 1630ean Amsterdam hiriko usadiozko etxeak eredutzat hartuz eraiki zuen: XVII. mendean, herbeheretar eta euskaldun arrantzaleen arteko hartu-emanak oso ugariak zirenez, Euskal Herria eta Herbehereen artean merkataritza oparoa piztu zen. Etxearen lehenbiziko izena *San Estebania* izan zen eta lehen jabeari aipu egiten dio.
thumb|260x260px|Ravelen jaiotetxea, Ziburuko portutik ikusita
Maurice Ravelen amak, Marie Delouart jaio zenak, bere jaioterrian erditu nahi izan zuen, eta etxe horretako atezainaren logian bizi izan zen, Marie-ren Billac ahizpa baitzen hura. Joseph Maurice izena jarri zioten haurrari Ziburuko San Bizente elizan, etxearen atzean. Hiru hilabeteren ondoren, Maurice Ravelen gurasoak Parisera bizitzera joan ziren, baina gaztea uda guztietan euskal kostaldeko hiri horretan igarotzen zituen eskualdean, helduaroa ere bai. Amak euskara irakatsi zion.

Etxea monumentu historikoen zerrendan inskribatuta dago 1934tik. Gaur egun, Ziburuko turismo-bulegoa eta Ravel Nazioarteko Musika Eskola hantxe daude.

## Eraikina 
Eraikinak lau solairu ditu, eta okre kolore ederreko hareharriz egina da; goialdean, harrizko bi kanoiez osatutako frontoi bat du. Hor, 1659an espainiarrek Ziburu okupatu zuten bitartean suntsitu ez zituzten ehun bat etxeren izenak zerrendatuta daude. Etxea urte luzez "Mazarin Etxea" izenaz ezagutu zen, 1659ko Pirinioetako Hitzarmena negoziatzen ari zela, 1960ko ekainaren 9an Donibane Lohizunen Luis XIV.a Frantziakoa ezkondu zuen Jules Mazarin kardinal eta diplomatikoa bertan bizi izan baitzen.

1875eko martxoaren 7an Maurice Ravel musikagilea etxe horretan jaio eta bere bizitzako lehenbiziko hiru hilabeteak bertan bizi izan zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Maurice Ravel

## Kanpo estekak 
* Maurice Ravelen jaiotetxearen webgunea
Ramon Real de Asuaren eraikina

**Ramon Real de Asuaren eraikina** Portugaleteko eraikina da, Casilda Iturrizar kalean dagoena.

Historiadun eraikin honek berezitasun du portale neorromanikoa xehetasun neogotikoak baititu. Gaur egun, Done Jakuerako aterpetxea da baina lehen agustindarren eskola izan zen. Casilda Iturrizarrek eraikiarazi zuen bere testamenduan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tesla Powerwall

eskuinera|150px|thumb|*Powerwall* bateria.
**Powerwall** Tesla enpresak sortutako litio-ioizko bateria kargagarria da.

## Ezaugarriak 
Etxe osoa energiaz hornitzeko moduko bateria da. Oinarria smartphonetako litio-ioizko pilen antzekoa da. Metagailu horiek hormetan txertatzen dira, eta 1,30 metroko altuera, 86 zentimetroko zabalera eta hamazortzi zentimetroko sakonera dute. Teslak eguzkiaren indarra metatu nahi du baterietan; horretarako, Nevadan (AEB) duten lantegi erraldoian energi metagailuak fabrikatuko dituzte.

## Bertsioak 
Oraingoz, zazpi eta hamar kWhko modeloak landuko dituzte, eta hurrenez hurren 3.000 eta 3.500 dolarren truke saldu. Nahi adina bateria elkarrekin lotuta jar daitekeenez, eraikin oso baten berokuntza sistema presta daiteke era horretan.

Eguzkiarenaz gain, edozein iturritako energia metatzeko gai dira bateria berriak. Eta aukera emango dute, besteak beste, energia merkeago eskaintzen den uneetan soilik kargatzeko.

## Merkaturatzea 
2015eko apirilaren 30ean, Tesla konpainiako Elon Muskek *Powerwall* izeneko bateria aurkeztu zuen eta uztailetik aurrera salgai jarri ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Murdoch Mysteries

***Murdoch Mysteries*** (euskaraz, *Murdochen misterioak*) Kanadako detektibe telesail bat da, Maureen Jennings idazlearen eleberrietako pertsonaietan oinarritua. 2008ko urtarrilaren 20tik aurrera Citytv (1-5 denboraldiak) eta CBC (6. denboralditik aurrera) kateetan aireratu zem.

XIX. mendearen amaieran, Kanadako Ontario probintziako Toronto hirian girotuta dago.

Ipar Euskal Herrian, 2008ko uztailaren 3tik TMCz eman zen, 2009ko ekainaren 14tik France 3z, eta 2016ko irailetik, C8z; aldiz, 2016ko maiatzetik aurrera, Hego Euskal Herrian, ETB2an gaztelaniaz aireratu zen.

## Argumentua 
1895, Toronto. William Murdoch (Yannick Bisson) polizia inspektorea bere garairako gizon aurreratua da. Murdochek hiriko misterio handienak ikertzen ditu, betiere orduko gizartearentzat berriegiak ziren metodoak erabiliz, besteak beste, hatz-aztarnak ikertu eta egiaren makina erabiltzen du. Horretan, Murdochek bere nagusia den Brackenreid inspektorearen (Thomas Craig) babesa izango du.

Horrez gain, protagonistaren bizitza pertsonala ere azaltzen da. Murdochek Brackenreid inspektorearen babesean dihardu. Atal bakoitzean lakindeen arteko adiskidetasun harremanak, maitasun harremanak eta garaiko gizarteko gorabeherak kontatu dira.

Murdochek inguruan lan-talde oso hurbila du. Tartean, berarekin Julia Ogden (Hélène Joy) patologoak egiten du lan eta ikerketarako grina partekatzen dute. Eurekin batera George Crabtree (Jonny Harris) elkarlanean dute: gizon lehiatsua da, baina oraindik ez du eskarmentu handirik. Oso baliotsuak dira biak, Murdochi Victoriar Aroko gizarte horretan jazotzen diren gertaera ilunak ikertzeko laguntza handia ematen diote.

## Aktoreak 
* Yannick Bisson: William Murdoch detektibea
* Thomas Craig: Thomas Brackenreid inspektorea
* Jonny Harris: George Crabtree agentea
* Hélène Joy: Julia Ogden doktorea
* Georgina Reilly: Émilie Grace doktorea (5. denboralditik 9. denboraldiko 3. atalera)
* Mouna Traoré: Rebecca James (9. denboraldiko 4. ataletik aurrera)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* *Murdoch Mysteries* telesailaren 8. denboraldiko iragarkia ikusgai. Yotube.com 
* *Murdoch Mysteries* telesailaren orridladea CBC katearen webgunean 
* *Murdoch Mysteries* telesailaren IMDBko fitxa irkaurgai
Kakofonia

Hizkuntzalaritzan, **kakofonia** hizkuntza soinuen disonantzia edo errepikapen desatsegina da. Eufoniaren aurkakoa da.

## Kanpo estekak
Eufonia

**Eufonia** belarrira atseginak diren soinu eta hotsen multzoa da. Kakofoniaren aurkakoa da.

## Kanpo estekak
Bahe

thumb|180px
**Bahea** edo **galbahea** hondoan sarea duen ontzi bat da, maiz forma biribilekoa, material batean dauden aleak bereizteko erabiltzen dena, grabitatez ale txikiak saretik pasaraziz eta handiak sarearen gainean utziz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tahitiko emakumeak hondartzan

***Tahitiko emakumeak hondartzan***, edo besterik gabe, ***Tahitiar emakumeak***, 1891ean Paul Gauguin frantziar margolariak egindako koadro ezaguna da. . Gaur egun Orsay museoan gordetzen da, eta tahitiar bi emakume hondartzan eserita irudikatzen ditu.

## Historia 
Gauguin-ek koadro hau Arnaud izeneko kapitainari eman ziok, eta honek, oinordetzan haren alabari utzi zion. Alabak 1920a arte gorde zuen koadroa. 1920 eta 1923 bitarte, koadroa Guy de Cholet bizkondearen bilduman geratu ziren. 1923an, Estatuak Museo Nazionalei egindako dohaintza gisa onartu koadroaren jabetza.

* 1923, Louvre museoari esleitua.
* 1923-1929 : Luxenburgo museoa
* 1929-1947 : Louvre museoa
* 1947-1986 : Jeu de Paume galeria nazionala
* 1986tik : Orsay museoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Masa-histeria

**Masa-histeria**, **taldeko histeria**, **taldeko psikosia** edo **taldeko portaera obsesiboa** gizarte psikologiaren fenomenoa da; horren arabera, pertsona multzo batek histeriaren sintoma berdinak edo antzekoak erakusten ditu. Histeria horren adibideak dira, adibidez, jende talde batek gaixotasun edo min bera duela pentsatzen duenean Taldeak, bestetik, antzeko portaerak eta obsesioak erakusten ditu. Kasu historikoak dira, esaterako, Salemgo sorginkeria prozesuarena edo Tanganikako barre-izurritea, 1962an gertatutakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camponotus

***Camponotus*** Formicinae subfamiliako inurri generoa da, hedadura kosmopolita duena.

## Espezieak 
* *Camponotus aeneopilosus* Mayr, 1862
* *Camponotus amaurus* (Espadaler, 1997)
* *Camponotus americanus*
* *Camponotus anderseni*
* *Camponotus atriceps*
* *Camponotus bishamon*
* *Camponotus chromaiodes*
* *Camponotus cinctellus*
* *Camponotus compressus* (Fabricius, 1787)
* *Camponotus consobrinus*
* *Camponotus crassus* Mayr, 1862
* *Camponotus cruentatus* (Latreille, 1802)
* *Camponotus daitoensis*
* *Camponotus detritus* Emery, 1886
* *Camponotus empedocles*
* *Camponotus ferrugineus*
* *Camponotus festinatus* (Buckley, 1866)
* *Camponotus flavomarginatus* Mayr, 1862
* *Camponotus floridanus*
* *Camponotus gigas* (Latreille, 1802)
* *Camponotus haroi* (Espadaler, 1997)
* *Camponotus herculeanus* (Linnaeus, 1758)
* *Camponotus japonicus* Mayr, 1866
* *Camponotus kaura*
* *Camponotus ligniperda*
* *Camponotus modoc* Wheeler, W. M., 1910
* *Camponotus monju*
* *Camponotus nearcticus* (Emery)
* *Camponotus nigriceps* (Smith, 1858)
* *Camponotus novaeboracensis*
* *Camponotus pennsylvanicus* (DeGeer)
* *Camponotus reburrus* Mackay, in Mackay & Barriga, 2012
* *Camponotus punctulatus* (Mayr)
* *Camponotus saundersi*
* *Camponotus schmitzi* Stärke, 1933 – diving ant
* *Camponotus sericeus*
* *Camponotus silvestrii* Emery, 1906
* *Camponotus taino*
* *Camponotus tortuganus* (Emery)
* *Camponotus triodiae*
* *Camponotus universitatis* Forel, 1890
* *Camponotus vagus* Scopoli, 1763
* *Camponotus variegatus* (Smith, F., 1858)

## Kanpo estekak
Heer (Wehrmacht)

**Heer** (euskaraz *Gudarostea*) 1935-1945 artean Hirugarren Reicharen lurreko gudarostea izan zen, hain zuzen ere, Wehrmacht indar armatuen hiru adarretako bat izan zen, gainontzeko biak Kriegsmarine (itsas gudarostea) eta Luftwaffe (aire gudarostea) izan ziren. Bigarren Mundu Gerrako bere unerik gorenean, hamar milioi soldadu izatera iritsi zen.

## Kanpo estekak
Anderenia trinketa

**Anderenia trinketa** Lapurdiko Donibane Lohizune udalerrian dagoen trinket pilotaleku bat da. Squash, frontenis, tenis eta paddle jokalekuak eta taberna bat ere baditu.

## Kanpo estekak
Abomaso

**Abomasoa** edo **gatzagia** hausnarkarien urdailaren azken konpartimentua da. Abomaso hitza latinetik dator(abomasum) "idi baten hestea". Abomasoaren kokapen anatomikoa, ardatz bentralaren zehar da. Azido klorhidrikoko (HCl-etako) eta entzima pepsinetako eta monogastrikoaz osatutako urdail bat da. Batez ere parte hartzen du, mikrobioen hidrolisi garratzean eta dietarias-a proteinetan, bere ondorengo digestiorako aipaturiko proteina iturriak eta heste mehean xurgatzea prestatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak