open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Étienne Cabet

**Étienne Cabet** (Dijon,  – Saint Louis, Missouri, ) frantziar filosofo eta sozialista utopikoa izan zen. Frantziar Iraultzan bideratutako berdintasunerako ideien ondorengoa izan zen. Gizarte ia-ia komunista irudikatu zuen, herri asanbladak gobernatua eta produkzio bitarteko kolektiboekin. Praktikan jartzen saiatu zen eta horretarako sortu zuen Texasen eta gero Illinoisen Icaria Kolonia. Probak huts egin zuen, baina haren lanak, "Icariarako ostera" (1840), langileen artean arrakasta handia izan zuen.

Cabetek hainbeste jarraitzaile katalan izan zituenez, Katalunian ere izan zuen eragina Icariako koloniak. Komunitate erlijioso askotan gertatzen denen antzera, gizatalde honek bere paradisua sortu nahi izan zuen lurrean. Hala eta guztiz, amishei, menonitei eta hainbat gizatalde erlijiosoei Jaungoikoak eta erlijioak ematen dien indarra eta kohesiorik gabe, Icariako proiektu utopiko honek porrot egin zuen.

Hainbeste liskar eta barne arazo izan eta gero, 1898an azkenengo Icariarren kolonia desegin egin zen.
Pedro Sánchez

**Pedro Sánchez Pérez-Castejón** (Madril, 1972ko otsailaren 29a), **Pedro Sánchez** bezala ezagunagoa, ekonomialari eta politiko espainiarra da, 2018ko ekainaren 1etik aurrera Espainiako Gobernuko presidente, Mariano Rajoy zentsura-mozio batekin kaleratu eta gero. PSOEko Idazkari Nagusi izan zen 2014ko uztailaren 13tik 2016ko urriaren 1era arte, dimititu zuenean. 

2017ko maiatzaren 21ean ospatu ziren primariatan berriro ere hautatu zuten Idazkari Nagusi. 2019ko azaroko Espainiako hauteskunde orokorrak eta gero, presidente aukeratu zuten ezkerreko aliantza zabal baten ondorioz.

## Ibilbide akademiko eta politikoa 
Oinarrizko Hezkuntza Orokorra egin zuen gaur egun desagertuta dagoen Chamartíngo Santa Cristina ikastetxean eta batxilergoko ikasketak Madrilgo Ramiro de Maeztu Institutuan egin zituen. 1990ean, Ekonomia eta Enpresa Zientzietako lizentziatura ikasten hasi zen San Lorenzo de El Escorialeko María Cristina de El Escorial Unibertsitate Zentroan, Complutense Unibertsitateari atxikitako unibertsitate-zentro pribatu batean, eta 1995ean lizentziatu zen. 

Ekonomia eta Enpresa Zientzietan lizentziaduna (Madrilgo Complutense Unibertsitatea) eta Ekonomia eta Enpresan doktorea (Camilo José Cela Unibertsitatea). Baditu eginak masterrak Ekonomia Politikoan eta Jendaurreko Lidergoan. Badaki ingelesez eta frantsesez. NBEko Nazioarteko Harremanetarako Departamenduan eta kabinetean aritutakoa, Bosnia berreraikitzeko prozesuan. 

PSOEn, Trinidad Jiménezen taldean egin zuen lan 2003an, eta José Blancorenean ere aritutakoa da. Solbes eta Narbona Ekonomia ministro gisa ordezkatzekotan egon izan da, baina atarian gelditu da beti. Ezkonduta dago, eta bi alaba dauzka. CB Estudiantes taldeko saskibaloi jokalaria izan zen 21 urterekin, eta talde horren zale amorratua da. Madrilgo Tetuán auzoan jaio eta hazitakoa da, eta Chuecan bizi da egun.

## 2014ko PSOEren primarioak 
Pedro Sanchez izan zen PSOEko idazkari nagusi berria. Hala erabaki zuten alderdiko militanteek bozketa bidez. Parte-hartzea %66koa izan zen eta Sanchezek botoen ia erdia lortu zuen, Eduardo Madina eta Antonio Pérez Tapias gailenduz. Sanchez garaile atera zen EAEn, bozen %&nbsp;50,19rekin. Madina bilbotarrak %&nbsp;34,60 lortu zuen; eta Pérez Tapiasek, %&nbsp;15,21. Nafarroa Garaian, aldiz, Eduardo Madinak irabazi zuen, bozen %&nbsp;49,14rekin. Sanchezek %&nbsp;39,59 eta Pérez Tapiasek %&nbsp;11,27 lortu zuten.

2016an kargugabetu egin zuten, Rajoyren bigarren inbestidura ez ahalbidetzeagatik. Ezezkoari eutsi zion, eta diputatu akta utzi zuen. 2018an, duela hogei hilabete utzi zuen eserlekura itzuli zen, Rajoy boteretik kentzeko.

## Obra 
Sanchezek liburu batzuetan kolaboratu du nahiz eta zenbait kasutan egile bakarra gisa agertu:
* Ocaña Orbis, Carlos; Sánchez Pérez-Castejón, Pedro (2013). *La nueva diplomacia económica española*. Madril: Delta. ISBN 9788415581512.
* Sánchez Pérez-Castejón, Pedro (2019). *Manual de resistencia*. Madril: Península. ISBN 9788499427959. Irene Lozanoren laguntzarekin.
* Sánchez Pérez-Castejón, Pedro (2023). *Tierra firme*. Madril: Grupo Planeta. Irene Lozanoren laguntzarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blitzkrieg Bop

**Blitzkrieg Bop** 1975eko The Ramones estatubatuar punk musika taldearen abesti bat da. Historiako lehenbiziko punk abestitzat jo ohi da.

Nagusiki Tommy Ramone baterijoleak konposatu edo idatzi zuen eta talde honetako abesti ospetsuena da, ospetsuenena ez bada, batez ere bere "Hey! Ho! Let's go!" korua eta doinu errepikakor eta erakargarrirari esker.

1976ko otsailean grabatu eta apirilean *Ramones* diskoan kaleratu zen.

## Kanpo estekak 
* *Blitzkrieg Bop* abestia entzungai. Youtube.com
Somebody Put Something in My Drink

**Somebody Put Something in My Drink** (euskaraz *Norbaitek Nire Edarian Zeozer Jarri Dik/n*) The Ramones estatubatuar punk musika taldearen abesti bat da. 1986ko *Animal Boy* diskoan merkaturatu zuten.

1983an taldera gehitu zen Richie Ramone baterijoleak konposatu zuen, bere edarian LSDa jarri zuteneko pasadizoa kontatzen delarik.

## Kanpo estekak 
* *Somebody Put Something in My Drink* abestia entzungai. Youtube.com
Hannibal Rising

***Hannibal Rising*** (euskaraz *Hannibalen Hazketa*) 2007ko Peter Webber britainiar zinema zuzendariaren suspensezko thriller filma bat da. Thomas Harris idazle eta gidoigilearen *Hannibal Rising* eleberrian oinarritua dago. Gaspard Ulliel, Gong Li, Rhys Ifans eta Dominic West aktoreek antzeztu zuten.

Aurretik filmatutako *The Silence of the Lambs* (1991), *Hannibal* (2001) eta *Red Dragon* (2002) filmeen aurrekaria da, honetan Hannibal Lecter doktorearen haurtzaroa, gaztaroa eta izenburuak ongir adierazten duen gisa hazketa kontatzen baitira, bere izaera eta jokamolde hiltzaile eta haragijalearen inguruko azalpen ugari ere ematen direlarik. Filma honetan Lecterren pertsonaia Gaspard Ulliel frantziar aktore gazteak antzeztu zuen, 1986ko *Manhunter* filmean Brian Cox eskoziarrak eta gainontzeko hiru filmetan Anthony Hopkins galestar aktoreak antzeztu zuten bitartean.

## Argumentua 
Ekialdeko Frontea Bigarren Mundu Gerran, Lituania. Lecter familia aita, ama eta seme eta alaba txikiak osatzen dute: Hannibal eta Misha. Zoritxarrez gerrak ordura arte alai bizi zen familia bete-betean joko du eta Hannibal mutikoa gerraren izugarrikerien lekuko izango da: bere gurasoen hilketa eta arreba nola jatean duten tarteko, izugarrikeri horiek bere izaera betiko aldatuko dute, bere bizitzan osoan izango den serieko hiltzailearen sorrera izango delarik.

## Aktoreak 
* Gaspard Ulliel: Hannibal Lecter nerabe edo gaztea
** Aaran Thomas: Hannibal Lecter haurra
* Gong Li: Murasaki andrea, Hannibalen izeba alarguna
* Dominic West: Pascal Popil inspektorea
* Rhys Ifans: Vladis Grutas
* Helena-Lia Tachovska: Mischa Lecter, Hannibalen arreba
* Kevin McKidd: Petras Kolnas
* Richard Brake: Enrikas Dortlich
* Stephen Martin Walters: Zigmas Milko
* Ivan Marevich: Bronys Grentz
* Charles Maquignon: Paul Momund
* Ingeborga Dapkūnaitė: Lecter andereñoa
* Beata Ben Ammar: Kolnas andrea
* Pavel Bezdek: Dieter
* Goran Kostic: Pot Watcher
* Robbie Kay: Robert Kay, Kolnasen semea

## Kanpo estekak 
* *Hannibal Rising* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea 
* *Hannibal Rising* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Do You Remember Rock 'n' Roll Radio?

'''''Do You Remember Rock 'n' Roll Radio?'''* (euskaraz *Oroitzen Al Haiz Rock 'n' Roll Irratiaz?*) The Ramones estatubatuar punk musika taldearen abesti bat da.

1979an grabatu eta 1980ko *End of the Century* diskoan plazaratu zen. Musika talde honen abesti ospetsuenetakoa da.

## Kanpo estekak 
* *Do You Remember Rock 'n' Roll Radio?'' abestia entzungai. Youtube.com
BME Growth

**BME Growth** (lehen **Burtsa Merkatu Alternatiboa** -- deitutakoa) kapitalizazio txikia duten, baino hazi egin nahi duten enpresa txikiei eta ertainei zuzendutako kotizazio espainiar finantza-merkatua da. Araudia eta erregulazioa enpresa horien beharren eta ezaugarrien arabera moldatuta dago, eta Balore Merkatuaren Espainiako Batzordeak (CNMV) behatzen du.

MABek zehazten duenez, "ahal den neurrian, sistema enpresa horien ezaugarriei, tamainari eta garapen faseari egokitzea" dute helburu. "Malgutasun horrek prozedura guztiak modaltzea dakar, enpresa hauek merkatu batean kotizatu ahal izateko, baina gardentasunari uko egin gabe", gaineratu dute. Dena dela, ustezko gardentasun hori zalantzan dago, Gowexen eskandaluaren ondorioz. Laburbilduz, MABen kotizatzeak hedatze prozesuan dauden enpresa txikiek eta ertainek finantziazio erraza lortzea dakar.

## Gowex kasua 
Eskandalua Gotham City Research agentzia ezezagunak 2014ko uztailean azaleratu zuen, Gowexen diru-sarreren % 90 faltsuak zirela eta konpainiaren benetako balioa zero zela ohartarazi baitzuen. Garcíak aitortu egin du iruzurra. Iruzurrak kolokan jarri ditu Burtsa Merkatu Alternatiboa (MAB), 5.000 inbestitzaile eta konpainiaren langileak eta proiektua. Gowexen gainbeherak mesfidantza ekarri zuen merkatu alternatiboan, eta horren etorkizuna eta bideragarritasuna arriskuan jarri ziren.

## Enpresak 
Guztira 23 enpresa daude Burtsa Merkatu Alternatiboan, baina laurek (Ibercom, Carbures, Ebioss eta Eurona) utzi egin zuten, eta beste hiruren (Gowex, Zinkia eta Bodaclick) kotizazioa eten egin zen.

Hauek dira, 2014. urteko uztailean MABeko kide gisa agertzen diren enpresak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Moshe Ya'alon

'''Moshe "Bogie" Ya'alon** (; Kiryat Haim, ), **Moshe Smilansky''' jaioa, Israelgo politikari eta militarra da, egungo defentsa ministroa dena. Likud alderdiaren kidea, Israelgo Defentsa Indarren buruzagi gorena izandakoa da.
Ophichthus rutidoderma

***Ophichthus rutidoderma*** *Ophichthus* generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ophichthus*
* Ophichthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Domariera

**Domariera** Ekialde Hurbilean zehar bizi den dom herriak hitz egiten duen indoariar hizkuntza da. Hizkuntza Azerbaijanetik Sudaneraino egiten dute, baita Turkian, Israelen, Palestinan, Jordanian, Sirian eta Libanon ere.

Lehen erromanieraren anai-arrebatzat jotzen zuten baina azken ikerketen arabera, senide hurbilak izan arren, hizkuntza ezberdinak dira.

## Zenbakiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Seven Nation Army

**Seven Nation Army** (euskaraz *Zazpi Nazioetako Gudarostea*) The White Stripes estatubatuar rock alternatibo musika taldearen abesti bat da. 2003ko *Elephant* diskoan plazaratu zen. Doinu errepikakor eta itsaskorra duen kantua izanik, doinu horrek zabalkunde handia izan du.

## Plagioa 
2018ko Eurovisioneko abesti lehiaketan irabazle suertatu zen abestia, Toy, Netta Barzilai Israelgo ordezkariarena, plagioz akusatua izan zen. Kantu haren doinu erritmikoak antz handia zuen Seven Nation Army-rekin, kritikarik ugarik lehiaketaren garaian ohartarazi zutenez. Eurovision igaro eta hilabete batzuetara, kantuaren egile eta The White Stripes-eko partaide Jack Whitek akordio bat erdietsi zuen Toy kantuaren sortzaileekin. Universal Music disketxeak aurkeztu zuen demanda Whiteren izenean, eta akordioaren detaileak pribatuan gorde ziren arren, logikoena dirudi egile-eskubideetan banaketa bat gertatzea, Whiteren aurreko autoretza aitortzen duena.

## Futbolean ereserki 
Abesti honek futbol zaletuen artean ospe handia bereganatu izan du, 2006ko Munduko Futbol Txapelketan italiar zaletuek bere egin eta abestu ondoren Italiako futbol selekzio nazionalaren ereserkia bilakatu baitzen, izan ere, izenburuak euskaraz "Zazpi Nazioetako Gudarostea" izaki, Italiak urte hartako Munduko Txapelketa irabazi ahal izateko zazpi herrialdeetako futbol selekzioak garaitu eta kaleratu behar izan baizituen, izan ere abestiaren hitzak kirol abagune hartarako ezinegokiagoak ziren:

Kondairaren arabera, abestia 2003an Milango taberna batetako italiar zaletuak AC Milan taldearen garaipen baten ondoren abesten hasi omen ziren PSOEri eta Pedro Sanchez hautagai eta gobernuburuari zuzendutako kritika izan zen, ustez EH Bildurekin bat egin zuelako aurreko legealdian PSOEk, eta Bildu lotzen dutelako ETArekin, zeinaren kide izana den Javier Garcia Gaztelu, *Txapote.* Leloaren erabilpena kritikatu zuten ETAren biktimen zenbait elkartek, hala nola Covitek edo Fernando Buesa Fundazioak, baina beste batzuek kritika legitimotzat jo zuten, hala nola Marimar Blancok.

## Erreferrentziak 
## Kanpo estekak 
* *Seven Nation Army* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *Seven Nation Army* abestia futbolzaleek abestua. Youtube.com 
* 2014ko Brasilgo Munduko Futbol Txapelketarako *Seven Nation Army* abestia remixa entzungai. Youtube.com
Plasmodium

***Plasmodium*** Plasmodiidae familiako protista generoa da. Organismo mikroskopikoak eta bizkarroiak dira. Bi ostalaritan bizi izaten dira: artropodo odol-xurgatzaile baten digestio-aparatuan, eta ornodun baten globulu gorrietan. Globulu gorrietan bizi diren bitartean sexugabeak izaten dira, eta intsektuen digestio-aparatuan bizi diren bitartean aldiz, sexudunak edo esporak.

Sexugabeko aldia gizakiaren gibelean eta globulu gorrietan ematen dutenak dira plasmodiorik ezagunenak, gizakiari paludismo edo malaria eragiten baitiote. *Anopheles* edo beste intsektu batek gizakiari plasmodio-bizkarroiak sartzean, haiek aurrena odolean kokatzen dira, eta odoletik gibelera igarotzen dira. Han izaten dute lehen ugalketa, zatiketa bidezkoa, milaka bizkarroi txiki sortzen dituena. Bizkarroi txiki horiek odolera igarotzen dira gero, eta berriro ugaltzen hasten dira. Bigarren ugalketa horrek dirauen denboraren arabera izaten dira sukarraldiak 48 ordukoak edo 72 ordukoak. Espezierik garrantzitsuenak lau dira:
* *Plasmodium vivax*,
* *Plasmodium malariæ*,
* *Plasmodium ovale*,
* *Plasmodium falciparum*, denetan hilgarriena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nakba

**Nakba** (, "hondamena") edo **palestinar exodoa** (, *al-Hijra al-Filasteeniya*) sionistek Palestinako arabiarren aurka egindako garbiketa etnikoa da, palestinarrak bortxaz lekualdatuz eta palestinarrei lurrak, jabetzak eta ondasunak kenduz egina; bai eta palestinarrei beren kultura, nortasuna, eskubide politikoak eta nazio aspirazioak galaraziz ere. Nakba terminoarekin izendatzen dira bai 1948ko gerran Palestinako Britainiar Mandatuan gertatutakoak, bai Israelek palestinarren aurka etengabe egindako jazarpen eta lekualdatzea. Oro har, palestinar gizartearen haustura eta palestinar iheslarien eta haien ondorengoen itzulera eskubidearen ukatzea hartzen ditu barne.

Palestinako Britainiar Mandatuaren gerra zibilean (1947-1948) eta 1948ko Arabiar-israeldar Gerran zehar 700.000 palestinar baino gehiagok bere etxetik egotzi zituzten, edo ihes egitera behartu. Ekialde Hurbileko Palestinar Iheslariei Laguntzeko Nazio Batuen Agentziak (UNRWA) 711.000 palestinarrek ihes egin behar izan zutela dio. Errefuxiatuen ondorengoak kontuan hartuta, egun lau milioi inguru dira. Garbiketa etniko horrek arabiar–israeldar gatazkaren auzi nagusietariko bat sortu zuen.

NBEren esanetan, adiera hertsian, 700.000 horietatik heren bat (100.000 Libanon, 60.000 Sirian, 70.000 Transjordanian, 7.000 Egipton eta 4.000 Iraken) baino ez dira «errefuxiatuak». Gazako Zerrendara joan ziren 190.000 eta Zisjordaniara joan ziren 280.000 palestinarrak «tokialdatuak» baitira. Harrezkero, errefuxiatuen estatusak eta aldarrikatzen duten itzultzeko eskubideak erabat sumindu dute eskualdeko politika.

Urtero, maiatzaren 15ean palestinarrek, Israelgo Estatuaren sorreraren egun berean, Nakba eguna (, *yawm al-nakba*) ospatzen dute, garbiketa etniko hori ahantz ez dadin.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Israelgo Defentsa Indarrak

thumb|Israelgo Defentsa Indarren zenbait arma, ibilgailu eta ekipamendu.

**Israelgo Defentsa Indarrak** (; hitzez hitz, «Israelen Defentsarako Armada»), maiz **Tzahal** () hebreerazko akronimoarekin izendatua, Israelgo Estatuko armadak hartu duen izena da.

Tzahalek hiru adar ditu: Aireko Indarra, Itsas Armada eta Lurreko Indarrak. David Ben-Gurion defentsa ministroak sortu zuen, 1948an, Haganah osatzen zuten paramilitarrak militar bilakatu zituenean. Tzahalen egungo buruzagi nagusia (*Rav Aluf*) Eyal Zamir jenerala da. Israelek 187.000 soldadu aktibo profesional ditu, eta beste 565.000 erreserban. Guztira 700.000 soldadu mobiliza ditzake, hau da, Israelgo nazionalitatea dutenen %&nbsp;10.

1967az geroztik, Tzahalek segurtasun harreman estua du Ameriketako Estatu Batuekin, besteak beste armen ikerketa eta garapenean. Uste da Tzahalek arma nuklearren ahalmen operatiboa duela 1967az geroztik, gutxienez 80 buru nuklearrekin eta gehienez 400ekin. Israelek Palestinan okupatuta dituen lurraldeetan Tzahalen ekintzek eta politikek kritikak eragin ditu mundu zabalean: Tzahal akusatzen dute palestinarren aurka zapalkuntza egiten duela, diskriminazioa, legez kanpoko hilketak eta giza eskubideen urraketa sistematikoak. Giza eskubideen aldeko hainbat erakunde eta ekintzailek Tzahali leporatzen diote palestinarren aurka genozidioa egiten ari dela, bereziki Gazako zerrendan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adelosebastes latens

***Adelosebastes latens*** *Adelosebastes* generoko animalia da. Arrainen barruko Sebastidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Adelosebastes*
* Sebastidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Made in Dagenham

***Made in Dagenham*** (euskaraz *Dagenhamen Egina*) 2010eko Nigel Cole britainiar zinema zuzendariaren drama sozial filma bat da. Sally Hawkins, Bob Hoskins, Miranda Richardson, Geraldine James, Rosamund Pike, Andrea Riseborough, Jaime Winstone, Daniel Mays eta Richard Schiff aktoreek antzeztu zuten.

Filma honetan Londres hirian 1968ko Dagenhameko greban jazotako gertakariak kontatzen dira.

## Argumentua 
Londres hirian dagoen Ford autogintza etxeko Dagenhameko lantegian Rita O'Grady (fikziozko pertsonaia, Sally Hawkins) langileak sexu diskriminazioaren aurkako 1968ko Dagenhameko grebaren buru izan zen, honetan emakume langileek gizon langileek egiten zuten lan berbera egiteagatik soldata berbera kobratzea eskatu zelarik, ordura arte gizonezkoak gizon izateagatik soilik gehiago kobratzen baitzuten maiz bikoitza ere bai. Grebak arrakasta izan zuen eta ondorioz Erresuma Batuan 1970an Ordainketa Berdintasun akta onartu zen, ordutik aurrera bai emakume zein gizonekoek lan berdina egiteagatik soldata berdina kobratzen dutelarik.

## Aktoreak 
* Sally Hawkins: Rita O'Grady
* Bob Hoskins: Albert
* Miranda Richardson: Barbara Castle, Erresuma Batuko Enplegu Idazkaria
* Geraldine James: Connie
* Rosamund Pike: Lisa
* Andrea Riseborough: Brenda
* Jaime Winstone: Sandra
* Daniel Mays: Eddie O'Grady
* Richard Schiff: Robert Tooley
* Lorraine Stanley: Monica
* Nicola Duffett: Eileen
* Matthew Aubery: Brian
* Roger Lloyd-Pack: George
* Phil Cornwell: Dave
* Karen Seacombe: Marge
* Thomas Arnold: Martin
* Sian Scott: Sharon O'Grady
* Robbie Kay: Graham O'Grady
* Andrew Lincoln: Clarke jauna
* Joseph Mawle: Gordon
* Kenneth Cranham: Monty Taylor
* Marcus Hutton: Grant
* Rupert Graves: Peter Hopkins
* Frank Baker: Frank
* Philip Perry: Arthur Horovitz
* Peter-Hugo Daly: Bartholomew
* Simon Armstrong: Rogers
* Matilda Cole: Emily
* Romy Taylor: Rosie
* Danny Huston: lantegiko estatubatuar nagusia (ahotsa bakarrik)
* Mitchell Mullen: Kronnfeld
* John Sessions: Harold Wilson, Erresuma Batuko Lehen Ministroa
* Matt King: Trevor Innes

## Kanpo estekak 
* *Made in Dagenham* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Made in Dagenham* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Yakuza (filma)

***Yakuza*** 1974ko Sydney Pollack estatubatuar zinema zuzendariaren zinema beltzeko filma da. Robert Mitchum, Ken Takakura, Kishi Keiko eta Richard Jordan aktoreek antzeztu zuten.

Izenburuak ongi adierazten duen gisa, Japoniako *yakuza*ri buruzko filma da; hala ere,Bigarren Mundu Gerraren ondorengo Japonia AEBen okupazioa menpe zegoela-eta, japoniar usadiozko balioak eta mendebaldeko balioen arteko talka, eta 1970eko hamarkadaren hasierako Japoniaren arrakasta ekonomikoa ere agertzen ditu. Pelikulak honako gai hauek jorratzen ditu: zordun izatearen kontzeptua eta betebehar morala, familia eta lagunekiko leialtasuna, eta norberaren sakrifizioa, baita oraindik egun Japonian jazo ohi den talka edo kontrastea japoniar kultura klasikoaren eta mendebaldeko kultura modernoaren artean.

Nahiz eta filmak hasiera batean komertzialki porrot egin, denbora igaro ahala, kultuzko filma bilakatu da.

## Argumentua 
Harry Kilmer (Robert Mitchum) Japoniatik at denbora luzez egon ondoren, herrialde hartara itzuli eta George Tanner (Brian Keith) adiskideari bahitu dioten alaba erreskatatzen laguntzen dio. Bertan Eiko-rekin (Keiko Kishiuna), emaztea izan zuenarekin, berrelkartuko da, emaztearen neba Ken-ek hala eskatuta (Ken Takakura)  han laga behar izan zuen emakumea. Kenek Kilmergorroto du estatubatuarra delako eta haren arrebarekin bizi zelako, baina, era berean, Bigarren Mundu Gerra ondorenean Kilmerrek Ken salbatu zuenez, harekin zorretan dago. Kilmerrek zor hori bere adiskidearen alaba topatzen lagunduz kita dezan eskatu dio Keni .

## Aktoreak 
* Robert Mitchum - *Harry Kilmer*
* Ken Takakura - *Ken Tanaka*
* Brian Keith - *George Tanner*
* Herb Edelman - *Oliver Wheat*
* Richard Jordan - *Dusty*
* Keiko Kishi - *Eiko Tanaka*
* Eiji Okada - *Toshiro Tono*
* James Shigeta - *Goro*
* Kyosuke Mashida - *Jiro Kato*
* Christina Kokubo - *Hanako*
* Eiji Go - *Spider*
* Lee Chirillo - *Louise*
* M. Hisaka - *Novio*
* William Ross – *Tannerren zaindaria*
* Akiyama – *Tonoren zaindaria*
* Harada – *Goroko atezaina*

## Kanpo estekak 
* *Yakuza* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Pseudomyrophis atlanticus

***Pseudomyrophis atlanticus*** *Pseudomyrophis* generoko animalia da. Arrainen barruko Ophichthidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Pseudomyrophis*
* Ophichthidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
American Graffiti

***American Graffiti*** 1973ko George Lucas estatubatuar zinema zuzendariaren komedia-drama filma bat da. Richard Dreyfuss, Ron Howard, Paul Le Mat, Charles Martin Smith, Candy Clark, Mackenzie Phillips, Cindy Williams, Harrison Ford eta Wolfman Jack aktoreek antzeztu zuten.

Garai hartan zuzendari gazte ezezaguna zen eta gaur egun aski ezaguna den George Lucas zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilearen bigarren filma luzea da (lehena 1971ko *THX 1138* filma izan zen), aktoreen artean handik lau urte eskaera zuzenduko zuen *Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria* filma antzezteko hautatuko zuen Harrison Ford aktorea ere badagoelarik.

Filma Bigarren Mundu Gerra amaitu ostean jazotako *baby boom* belaunaldian jaio eta 1960ko hamarkadaren hasierako nerabeak ziren gazteen eta beren bizimoduaren erretratua da, garai hartan girotutako askorentzako oinarri bilakatu zelarik, tartean *Grease* eta *Nataly* filmak. Ekonomikoki zinemaren historiako filma oparoenetakoa izan da, ekoizpenak 777.000 dolarretako aurrekontua izanik, 200 milioi dolarretako diru irabaziak sortu baitzituen.

1979an *More American Graffiti* izeneko jarraipena izan zuen.

## Sinopsia 
1962ko uda, AEBak, Rock musika puri-purian dagoen garaia. Kaliforniako udalerri txiki batean Curt Henderson (Richard Dreyfuss), Terry Fields (Charles Martin Smith), Steve Bolander (Ron Howard) eta John Milner (Paul Le Mat) institutuko ikasleak lagun koadrila osatzen dute, unibertsitatea hasi aurretik, udako oporretako azken gaua garai hartako heuren autoetan (Cadillac, General Motors, Chevrolet, Buick, Pontiac, etab.) herriko kale nagusian zehar adiskideekin lasterketak burutuz eta nesketan eginez igaroko dute, tartean autoetako irratietan 1950eko hamarkadako Rock'n Roll mitikoa entzunez: The Platters, Chuck Berry, Fatus Dòmino, Buddy Holly, Bill Haley, The Beach Boys, etab.

## Aktoreak 
* Richard Dreyfuss: Curt Henderson
* Ron Howard: Steve Bolander
* Paul Le Mat: John Milner
* Charles Martin Smith: Terry
* Cindy Williams: Laurie Henderson
* Candy Clark: Debbie Dunham
* Mackenzie Phillips: Carol
* Wolfman Jack: irratiko esatari eta animatzailea
* Bo Hopkins: Joe Young
* Manuel Padilla Jr.: Carlos
* Beau Gentry: Ants
* Harrison Ford: Bob Falfa
* Jim Bohan: Holstein ofiziala
* Jana Bellan: Budda
* Deby Celiz: Wendy

## Sariak 
Filmak Oscar Sarietarako bost izendapen jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan. Bestalde, bi Urrezko Globo Sari irabazi zituen, filma onena eta aktore hasiberri onenaren saria (Paul Le Mat).

## Kanpo estekak 
* *American Graffiti* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Nagasakiko Bonba Atomikoaren Museoa

Nagasakiko museorik garrantzitsuena da, Nagasakiko bonbardaketa atomikoaren historia azaltzen duena. Nagasakiko Bakearen Parkea eta Nagasakiko Bonba Atomikoaren biktimentzako Bakezko Oroimenaren areto nazionaladitu alboan.

## Museoaren historia 
1955ean *Nagasakiko Nazioarteko Kultur Aretoa* eraiki zen Bonba Atomikoarekin erlazionaturiko gauzak erakusteko eta 1996an eraikin berria egin zen, *Nagasakiko Bonba Atomikoaren Museoa*.

## Museoaren egitura 
Lehenengo atalean Bonba aurreko Nagasakiko eguneroko bizimodua ageri da. Bukaeran erloju bat dago 11:02 orduan gelditua, Bonbak eztanda egin zuen ordua da.

Bigarren atalean Bonba lehertu berria zeneko Nagasaki ageri da, erabat suntsitua. Argazki eta tresna ugari ikusten dira bai eta Urakami katedralak zutik mantendu zuen horma bakarra eta barnean zeuden errosario batzuk ere. Bizirik iraun zutenak bilatzeko erreskate lanak eta erradiazioaren hauei eragin zizkienak ere ikusgai daude.

Hirugarren atalean bisitariei arma nuklearren inguruko gogoeta eragiten zaie. Arma berri hauen garapena erakusten da horretarako. Gerraren inguruko gogoeta ere egiten da Txina eta Japonen arteko gerra eta Ozeano Bareko gerraren nondik norakoak aztertuz.

Azken atalean Nagasakiko bonbaketaren bideoak daude ikusgai. Bisitarien galderei erantzuten zaie eta *Nagasakiko Bakearen Deklarazioa* agiriarekin bukatzen da.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Brachyhypopomus beebei

***Brachyhypopomus beebei*** *Brachyhypopomus* generoko animalia da. Arrainen barruko Hypopomidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Brachyhypopomus*
* Hypopomidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Nagasakiko Bonba Atomikoaren biktimentzako Bakezko Oroimenaren areto nazionala

thumb|300px|Oroimeraren aretoa.
, Nagasakin dagoen monumentu bat da da, Bonba Atomikoaren hipozentruan kokaturik dagoena. Ondoan ditu Bonba Atomikoaren Museoa eta Bakearen Parkea ditu.

## Egitura 
Akira Kuryu arkitektuak eraiki zuen 2002an. Lurpeko mailan Biltzar Aretoa, argazkiak erakusten dituzten monitoreak eta bake nahia sinbolizatzen duten 12 zutabe argiztatu ditu. Goiko solairuan ibilbide bat egiten da.

Gauez 70.000 fibra optiko pizten dira ur azalean bonbaren biktimak sinbolizatuz.

## Nazioarteko erakusketak 
Fundazioak nazioarteko hirietan nuklearren aurkako erakustetak egiten ditu. 2007an Gernikan izan zen erakusketa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Nagasakiko Bakearen Parkea

, Nagasakin dagoen parkea da, Bonba Atomikoaren hipozentruan kokaturik dagoena. Ondoan ditu Bonba Atomikoaren Museoa eta Bonba Atomikoaren biktimentzako Bakezko Oroimenaren areto nazionala.

## Egitura 
1955ean eraiki zen. Bertan dauden bi eraikin nabarmenenak Urakami katedralaren horma bat, 10 metrotako garaiera daukan Bakearen estatua (parkearen iparraldean) eta Bakearen iturria (hegoaldean) dira. 1978an eremu bat erreserbatu dute Herrialde desberdinek emandako Bakearen aldeko eskulturak ezartzeko.
* Urakami katedrala Asia ekialdeko katedral katoliko handiena zen eta bonbaren hipozentroan egonik horma bakarra gelditu zitzaion zutik.
* Bakearen estatua Seibo Kitamura eskultoreak egin zuen. Eskumako eskuak arma nuklearrak seinalatzen ditu eta ezkerrekoak bakea ekarri nahi du. Oinek jendearen arteko bitartekaritza eta suntsipenaren aurrean berriz altxatzeko indarra erakusten ditu. Aurpegiak bonbaren biktimen arimentzako errezoa erakusten du. Marmol beltzezko oinarrian hildakoen izenak ditu.
* Bakearen Iturria ur eskean hil ziren biktimen arimen omenez errezo egiteko eraiki zen 1969an. Sachiko Yamaguchiren poema bat dauka idatzita: "Egarriak hiltzear nengoen. Zerbai oliotsua bazen ur azalean baina oso egarri nintzen eta edan egin zuen"
* Bakearen sinboloen eremua munduko herrialde desberdinek oparitutako Bakearen aldeko eskulturak ditu. Lehenengoak Portugalek eman zuen eta ondoren etorri ziren Txekoslovakia, Bulgaria, Ekialdeko Alemania, Herbehereak, Sobietar Batasuna, Txina, Polonia, Italia, Kuba, Brasil, Turkia, Estatu Batuak, Argentina eta Zeelanda Berriko eskulturak.

## Plaka 
Honela dio hipozentruan dagoen plakak:

" 1945eko abuztuaren 9ko 11:02 AM orduan bonba atomiko bat lehertu zen puntu honetan 500 metrotako altueran. Harri beltzezko monolitoak hipozentroa markatzen du. Eztandaren uhinak, mila gradutik gorako bero izpiek eta erradiazio hiltzaileak kolpatu, erre eta hil egin zuten ikusten zen guztia eta eremua erabat soildu zen. Nagasaki hiriaren heren bat suntsitu zen eta 150.000 pertsona hil eo zauritu ziren. Esaten zuten 75 urtetan ez zela landaretzarik sortuko eremu honetan. Gaur egun hipozentroa Nazioarteko Bakearen Parkea bihurtu da, munduaren harmonia-nahiaren sinbolo. "

## Bakearen memorialaren zeremonia 
Urtero egiten da abuztuaren 9an eta hiriko alkateak Munduarentzako Bakearen deklarazioa irakurtzen du.

## Iruditegia 

|*Adiskidetasunaren laguntza*, Porto (Portugal), 1978
|*Bizipoza*, Txekoslovakia, 1980
|*Deia*, Bulgaria, 1980
|*Jendarteko adiskidetasunaren monumentua*, Ekialdeko Alemania, 1981
|*Gure etorkizunaren babesa*, Middelburg, Herbehereak, 1983
|*Bakearen estatua*, Sobietar Batasuna, 1985
|*Bakearen anderea*, Txina, 1985
|*Maitasunaren eta Bakearen lorea*, Polonia, 1986
|*Bizitzaren ereserkia*, Pistoia, Italia, 1987
|*Bakearen eguzki-kurriloa*, Kuba, 1988
|*Betierekotasuna*, Ankara, Turkia, 1991
|*Lurreko konstelazioa*, St. Paul, Minnesota, Estatu Batuak, 1992
|*Bakearen garaipena gerraren aurrean*, San Isidro, Argentina, 1996
|*Bakearen erlojua*, Kingsley Baird, Zeelanda Berria, 2006

## Kanpo estekak
Errusia Berriko Estatu Federala

**Errusia Berriko Estatu Federala** (, ), **Herri Errepubliken Batasuna** (, ) edo **Novorossia** (hau da, Errusia Berria) Donetskeko Herri Errepublika eta Luganskeko Herri Errepublikaren artean sortutako konfederazioa da, Ukrainako Donetskeko oblasta eta Luhanskeko oblastaren lurrak aldarrikatzen dituena eta etnikoki historian errusiarra izan den lurraldea. Errusiarekin muga egiten duten bi eskualde dira eta nazioarteko mailan Hego Osetiak soilik errekonozitua. Bi Herri Errepubliketako agintariek sinatu zuten konfederazioa 2014ko maiatzaren 24an. Hilabete bat geroago, ekainaren 24an, bi taldeek "Kontseilu Gorena" osatu zuten, eta euren konstituzioak batu, Novorossiya izeneko entitate konfederala ofizialki sortuz.

## Gobernua eta politika 
Gobernuaren egitura eta programa politikoa oraindik ofizialak ez badira ere, Errusia Berria Alderdiaren programa ofizialrekin bat egiten dute:

### Ekonomia 
Lurra, lurrazpia, ura, flora eta fauna, industriako elementu nagusiak eta "herritarren lanarekin sortu diren" finantza erakundeak propietate publikoa dira eta ezin dira ondasun pribatuak izan. Lur sail handiak, industria eta finantza erakundeak estatuaren esku egongo dira. Pertsona bakoitzaren soldata "jendarteari ematen dion lanaren erabilgarritasunaren" arabera eskainiko da.

### Gobernua 
Novorossiyako autoritate legislatibo gorena "Herriaren Kontseilua" da (), lan eremuen araberako Herrien Sovieten Ordezkaritzatik sortua. Ordezkariek Herriaren Kontseiluaren buru izan daitezke, kideek hautatua. Organu exekutiboa "kabinetea" da, presidenteak eta Herriaren Kontseiluak onartutako pertsonez osatua.

### Hizkuntza 
Estatuko hizkuntza ofizialak errusiera eta ukrainera dira, eta beste hizkuntza batzuk erabiltzea librea da.

### Defentsa 
Errusia Berriko indar armatuak Herriaren Miliziak eta Herriaren Autodefentsak osatzen dute, biak ala biak profesionalak zein boluntarioak. Egoerak okerrera eginez gero Herriaren Kontseiluak erreserbistak dei ditzake. Ofizial guztiek Errusia Berriari leialtasuna zin egin behar diote.

### Erlijioa 
Erlijio ofiziala Errusiako Eliza Ortodoxoaren esku egongo da. Estatuak erlijio askatasuna bermatzen du, beti ere erlijio horren helburua ez bada jendartearen harmonia haustea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 2014ko Krimeako krisia
* 2014ko Ukraina ekialdeko gatazka armatua

## Kanpo estekak
Shimabarako gaztelua

Japoniako Kyushu uharteko Shimabara hirian dagoen gaztelu japoniarra da.

## Egitura 
Shimabarako gaztelua lautadako gaztelu bat da, Ariake Badia eta Unzen mendiaren artean kokaturik dagoena.

Gaztelu itzela da, daymio batentzako oso handia. *Donjon* dorre nagusiak bost solairu ditu eta 33 metrotako altuera. Hiru solairutako beste bi dorreri lotuta dago. Barneko harresiek 3.900 metrotako luzera dute eta 16 *yagura* (dorre). Inguruan 15 metrotako sakonera duen ur putzua dauka.

## Historia 
Arima leinua izan zen Shimabaran mendeetan agindu zuena eta hauek kristau bihurtu ziren. 1614an Tokugawatarrek kristautasuna debekatu zutenean jazarpenari ekin zioten. Arima naozumi agintetik kendu eta Matsukura Shigemasa ezarri zuten agintari. Honek gogortu egin zuen kristauen jazarpena eta exekuzio masiboak ere egin zituen. Hori gutxi balitz 1618 eta 1624 artean zergak nabarmen handitu zituen Shimabarako gaztelua egiteko.

1637ko kristauen matxinadan gaztelua ez zen kaltetua izan kristauek eskuratu zutenean eta Kōriki leinua bihurtu zen jabe berria harik eta 1668an kristauak garaitu eta berriz ere Matsudaira leinuak eskuratu zuen arte.

Meiji berrezarkuntzaren ondoren 1876an dorre nagusia eraitsia izan zen. Gazteluaren lurrei beste erabilpen batzuk eman zitzaizkien, eskola ere izan zen.

1960 eta 1972 artean hainbat berreraikuntza lan egin ziren. 1964an esate baterako dorre nagusia altxatu zuten berriz. Gaur egun kristauen kultura erakusten duen museo bihurtuta dago. 1980an Seibo Kitamuraren omenezko museoa ere inauguratu zen. 2006an japoniako 100 gaztelu ederrenen zerrendan sartu zuten.

## Iruditegia 

Irudi:140321 Shimabara Castle Shimabara Nagasaki pref Japan16s3.jpg|*Donjon*-a, dorre nagusia.
Irudi:Shimabara Castle Tower 20090906.jpg|*Donjon*-a.
Irudi:140321 Shimabara Castle Shimabara Nagasaki pref Japan25s3.jpg|Harresiak eta putzuak.
Irudi:140321 Shimabara Castle Shimabara Nagasaki pref Japan02s3.jpg|Harresietako yagurak.
Irudi:140321 Shimabara Castle Shimabara Nagasaki pref Japan18n.jpg|Samuraien armadurak.

## Kanpo estekak 
*  Japoniako gazteluen webgunean Shimabarako gazteluaren inguruko informazioa
Ariake barne itsasoa

Japoniako Kyushu uharteako badiarik handiena da, horregatik esaten zaio Ariake itsasoa.

## Geografia 
Lau prefetura daude Ariake Badiaren ertzean, Fukuoka, Nagasaki, Saga eta Kumamoto. Punturik sakonena 150 metrotakoa da eta marea biziak direnean 4 metrotako maila aldaketa izaten du. Shimabara penintsulak medebaldean banatzen du Ekialdeko Txinako itsasotik.

Hainbat kai daude bertan, aipagarrienak:
* Misumi (Uki)
* Shimabara
* Kumamoto
* Kurume
* Ōmuta

## Erabilpena 
Akuakulturarako erabiltzen da, uretako moluskuak hazteko.

## Iruditegia 

Irudi:Port of Shimabara 2010-02.jpg
Irudi:Tahare.JPG
Irudi:Mudflat of Ariake sea in Tara.jpg
Irudi:140321 Shimabara Bay Shimabara Nagasaki pref Japan01bs.jpg

## Kanpo estekak
Shimabara penintsula

, Japoniako Kyushu uhartearen mendebaldean dagoen penintsula da, Nagasaki prefeturan.

## Geografia 
Ekialdeko Txinako itsasoa eta Ariake itsasoa bereizten ditu eta penintsularen erdian Unzen sumendia (1.486m) dago. Unzen-Amakusa Parke Nazionalaren barnean dago.

## Historia 
Izena Shimabara hiriak ematen dio. Hau famatua izan zen 1637ko kristauen matxinadagaitik.

1792an Unzen mendiaren erupzioak megatsunami bat sortu zuen. Uhinak Shimabara hiria suntsitu zuen eta 15.000 lagun hil zituen, Japoniako historian sumendi batek sortutako hondamendirik handiena izen zena.

## Iruditegia 

Irudi:Shimabara Castle Tower 20090906.jpg|Shimabarako gaztelua.
Irudi:Unzen pyroclastic and lahar deposits.jpg|Unzen mendia.
Irudi:Port of Shimabara 2010-02.jpg|Shimabarako kaialdea.
Irudi:KuchinotsuPort01.JPG|Kuchinotsu kaia (Minamishimabara).

## Kanpo estekak
Unzen-Amakusa Parke Nazionala

Japoniako Kyushu uhartearen mendebaldean dagoen Parke Nazionala da. 1934an ezarri zen Unzen Parke Nazionala eta 1956an Amakusa uharteak gehitu zitzaizkion.

## Geografia 
Bi eremu hartzen ditu, alde batetik Unzen sumendia eta bestetik honen hegoaldean dauden Amakusa uharteak. Balio natural handia izateaz gain Japoniako kristauen historia latzarekin erlazionaturiko eremua da.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Shimabara Castle Tower 20090906.jpg|Shimabarako gaztelua.
Irudi:Unzen pyroclastic and lahar deposits.jpg|Unzen mendia.
Irudi:Sunset from AmakusaFiveBridgesNo.4.jpg|Amakusa uharteak.
Irudi:140322 Lake Oshidori Unzen Nagasaki pref Japan02o.JPG|Oshidori aintzira.

## Kanpo estekak
Dimona

**Dimona** (; ) Israelgo Hegoaldeko barrutiko hiri bat da, Negev basamortuan kokatua. 2007an 33.600 biztanle zituen.

David Ben-Gurionek 1955ean sortu zuen, bere garapen-planaren barruan. Horretarako, Josueren Liburuan () aipaturiko toponimo bat hautatu zuen.

## Klima 
## Ekonomia 
1980ko hamarkadaren hasieran, Dimona Textiles Ltd bezalako ehun-lantegiek paisaia industriala menderatzen zuten. Harrezkero, lantegi asko itxi dituzte. Dimona Silica Industries Ltd. enpresak silize presatua eta kaltzio karbonatoz betegarriak egiten ditu. Hiriko biztanleen heren batek industria-lantokietan lan egiten du (Itsaso Hilaren inguruko kimika-plantetan, hala nola Dead Sea Works, goi-teknologiako enpresak eta ehun-tailerrak), eta beste heren batek zerbitzuen eremuan. Teknologia berriak sartu direnez, langile asko kaleratu dituzte azken urteotan, eta horrek % 10 inguruko langabezia-tasa sortu du. Dimonak Israelgo eguzki industrian parte hartu du. Rotem Industria Konplexuak, hiriaren kanpoaldean, eguzkiaren izpiak dorre batera bideratzen dituzten dozenaka eguzki-ispilu ditu. Dorre horrek, halaber, ur-galdara bat berotzen du lurruna sortzeko, eta turbina bat birarazten du elektrizitatea sortzeko. Luz II, Ltd-k eguzki-multzoa erabili nahi du Kalifornian Pacific Gas and Electric Companyrentzat eraikiko diren hiru eguzki-planta berrien teknologia berria probatzeko.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Andernach, Alemania (1975)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bakteriemia

**Bakteriemia** hitzak odolean bakterioak daudela adierazten du (hemokultibo positiboa). Bakteriemia septizemia mota bat da.

Pertsona osasuntsu baten odola esterila da, hots, ez du inongo mikrobiorik. Bakterio edo beste mikrobioen presentziak odol-infekzioa adierazten du.

Bakterio batek organismoa infektatzen duenean toki jakin batean kokatzen da. Patogenoa bada, bakterio horrek kalte egingo du hazten den tokian bakarrik (esaterako, Salmonella bakterioa heste lodian hazten da, eta salmonelosi izeneko gaitza heste-patologia da). Kasu urri batzuetan, aldiz, bakterio patogenoa organo batetik odolera pasatzen da, gorputz osoko infekzioa sortuz (infekzio sistemikoa).

Bakteriemiaren atzean egon ohi diren bakterioak hauek dira: *Pseudomonas aeruginosa*, *Escherichia coli* eta beste enterobakterio batzuk, *Staphylococcus aureus* eta *Streptococcus pyogenes*.

Bakteriemia dagoenean ezinbestekoa da eragile patogenoaren identifikazioa, tratamendu egokia jartzeko. Hori hemokultibo izeneko teknikaren bidez egiten da (odol-kultura).

Patologia larria izanik, bakteriemiak tratamendu azkarra eta eraginkorra behar du. Eragile patogenoa identifikatu ostean, zain-barneko bidetik bakterio horren aurkako antibiotikoak sartzen dira.

## Kanpo estekak
Aulichthys japonicus

***Aulichthys japonicus*** *Aulichthys* generoko animalia da. Arrainen barruko Hypoptychidae familian sailkatzen da. Genero monotipikoaren kide bakarra da. Japonia , Korea eta ipar-ekialdeko Txinako kostaldeetan bizi da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Aulichthys*
* Hypoptychidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Mitzpe Ramon

**Mitzpe Ramon** (, hitzez hitz «Ramon talaia»; ) Israelgo Hegoaldeko barrutiko udalerri bat da, Negev basamortuan kokatua, 1951n sortua. *Ramon* izena arabierazko '''' izenetik («erromatarrak») dator.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Icosteus aenigmaticus

***Icosteus aenigmaticus *** *Icosteus* generoko animalia da. Arrainen barruko Icosteidae familian sailkatzen da. Iparraldeko Ozeano Barean bizi da eta, pertziforme den arren, bere hezurdura kartilaginoso da batez ere. Bere genero eta familia monotipikoen kide bakarra da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Icosteus*
* Icosteidae

## Kanpo estekak 
* .html FishBase.org
Ameiurus brunneus

***Ameiurus brunneus*** *Ameiurus* generoko animalia da. Arrainen barruko Ictaluridae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ameiurus*
* Ictaluridae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Sōfuku-ji (Nagasaki)

, Nagasakin dagoen tenplu budista bat da, Ōbaku Zen adarrekoa.

## Historia 
Chaonian monje txinatarrak eraiki zuen 1629an, Nagasakin bizi ziren Fujian probintziako txinatarrentzako.

## Egitura 
Tenpluko bi eraikin Japoniako altxor nazional izendaturik daude. Sarrerako ate gorria eta beste egitura batzuk ez dira ohikoak Ming dinastiako hegoaldeko Txinako arkitekturan. Itsasoko jainkosa de Maso sagartu zuten bertan.

1681ko gosetean goseak hilik zegoen jendearentzat sukaldatzeko Quanhai apaizak erabiltzen zuen lapiko handia oraindik tenpluan dago ikusgai.

## Jaialdiak 
Txinatarren Bon jaialdia uztailaren 26 eta 28 artean ospatzen da eta Japonia guztiko txinatarrak etortzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Nagasaki Sofukuji M5533.jpg|*Sanmon* ate gorria.
Irudi:Nagasaki Sofukuji M5564.jpg|*Daiippōmon* atea, Japoniako altxor nazionala.
Irudi:NagasakiSofukuji2.jpg|*Daiyūhōden* eraikina.
Irudi:Nagasaki-Sofukuji-Cauldron-M5607.jpg|Lapiko handia.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Racenisia fimbriipinna

***Racenisia fimbriipinna*** *Racenisia* generoko animalia da. Arrainen barruko Hypopomidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Racenisia*
* Hypopomidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Bryconops alburnoides

***Bryconops alburnoides*** *Bryconops* generoko animalia da. Arrainen barruko Iguanodectidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bryconops*
* Iguanodectidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Urakami katedrala

Nagasakin dagoen katedral katolikoa da, garai batean Asia ekialdeko handiena izan zena. Izen ofiziala **Andre Mariaren katedrala** badu ere Urakami auzoan egoteagatik *Urakami katedrala* izenaz ezagutzen da.

## Historia 
1865ean Bernard Petitjean apaiz frantsesa konturatu zen Urakami auzoko biztanle gehienak kristauak zirela baina 1869 eta 1873 artean ihes egin behar izan zuten kristautasuna ez baitzen legezkoa. 1873an itzuli zirenean beren katedrala eraiki behar zutela erabaki zuten. 64 metroko altuera zuten bi dorre eraiki zituzten 1875ean eta eliza 1877an martxan hasi zen.

1945eko bonba atomikoaren hipozentruan egonik erabat suntsitu zen eta horma bakarrak iraun zuen zutik. Andre Mari eguna (abuztuaren 15a) gertu izanik katedrala beteta zegoen meza entzuten. denak hil ziren.

1959an katedrala berreraikitzea erabaki zuten. Kokapena zehazteko istiluak izan ziren, katolikoek toki berean berreraiki nahi zuten, beren jazarpenaren sinboloa baitzen Urakami auzoa, baina hiriko gobernuak elizaren aztarnak bonba atomikoaren sinbolo izan zitezen anhi zuen eta aztarnak errespetatuz alboan berreraiki zen aurrez zeukan frantziar estiloa erabiliz.

## Iruditegia 

Irudi:121223 Urakami Cathedral Nagasaki Japan02s.jpg|Urakami katedral berria.
Irudi:Catholic cathedral in Nagasaki HD-SN-99-02902.JPEG|Urakami katedrala bonbaren ondoren.
Irudi:UrakamiTenshudoJan1946.jpg|Katedraleko kanpaia leherketaren ondoren.
|Urakami katedralaren aztarnak.

## Kanpo estekak 
*  Nagasakiko turismo bulegoan Urakami katedralaren inguruko informazioa
Acanthistius fuscus

***Acanthistius fuscus*** *Acanthistius* generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acanthistius*
* Serranidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Lenny (filma)

**Lenny** 1974ko Bob Fosse estatubatuar zinema zuzendariaren biografia filma bat da. Dustin Hoffman eta Valerie Perrine aktoreek antzeztu zuten. Filmak Lenny Bruce (1925-1966) estatubatuar umoristaren bizitza kontatzen du.

Sei Oscar Sarien izendapena jaso zuen, nahiz eta bat bera ere irabazi ez izan. Canneseko Zinemaldian Valerie Perrine aktoreak Emakumezko Aktore Onenaren Saria irabazi zuen, kategoria horreako BAFTA Saria ere irabazi zuelarik.

## Argumentua 
Lenny Bruce (Dustin Hoffman) umoristaren bizitza kontatzen da, taula edo eszenatoki gainean zuen berehalakotasunerako talentua eta sormenari esker AEBtako historiako umorista onenatzat jo ohi dena, bere lehen urratsetatik hasi eta bizitza eta familia azaleratzen dira. 1950-1960 hamarkadetako AEBtan bere umore libertario eta satirikoak estatubatuar umorista belaunaldi oso batek adierazpen askatasuna izan zezan lagundu zuelarik. Zoritxarrez, apurka-apurka konplexu mesianiko bat garatzen hasi eta bere buruaren suntsiketa lasterketa bati ekin zion, 1966ean morfina gaindosi baten ondorioz hil zelarik.

## Aktoreak 
* Dustin Hoffman: Lenny Bruce
* Valerie Perrine: Honey Bruce
* Jan Miner: Sally Marr
* Stanley Beck: Artie Silver
* Rashel Novikoff: Izeba Mema
* Gary Morton: Sherman Hart
* Guy Rennie: Jack Goldman

## Kanpo estekak 
* *Lenny* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Mero zuri

**Mero zuria** (*Epinephelus marginatus*) *Epinephelus* generoko animalia da. Arrainen barruko Serranidae familian sailkatzen da. Mediterraneoan eta iparraldeko Afrikako itsasertzean ugari dago, baina Ozeano Atlantikoan eta Indiar ozeanoan hedaturik dago.  

Arrain handia da, metro eta erdiko luzera eta 60 kg har ditzake. 50 urtez bizi daiteke. Jateko ona da.

## Taxonomia 
Richard Thomas Lowe iktiologo ingelesak deskribatu zuen 1834. urtean eta *Serranus marginatus* izena eman zion. Madeiran jasotako ale bat erabili zuen deskribapena egiteko.

## Deskribapena 
Gorputz obalatua eta buru handia du. 140-150 cm arteko luzera har dezake, baina normalean 90 cm ingurukoak izaten dira

* Populazio handienaren hedadura Iberiar penintsula eta Mediterraneo itsasoan hasi eta Afrikako mendebaldeko kostaldean zehar Esperantza Oneko lurmuturrean bira egin eta Afrika inguratuz Mozambikeraino iristen da. Ez da ohikoa Portugaldik iparraldera, baina tarteka Bizkaiko golkoan eta Britainiar uharteetan ere aurkitzen da.
* Bigarren populazioa Hego Amerikako ekialdeko kostaldean zabaldurik dago, Brasilen, Uruguain eta Argentinan.

Espezie demertsala da, ur azaletik gertu dauden koral arrezife arrokatsuetan. Gehienez 300 metrotako sakoneran aurkitzen da. Mero zuri gazteak ur azaletik gertuago izaten dira eta helduak sakonagoko uretan. Babesturiko itsas eremuetan gazte ala heldu ur azalean aurkitzen dira.

## Biologia 
[250px|thumb|Mero zuria [uharri|arrezifean ezkutatuta.]]
250px|thumb|Mero zuri zaharraren kolorazioa.
Mero zuri helduak arrain bakartiak eta lurraldekoiak dira eta arroka ugariko kostaldeak hobesten dituzte. 500 m2 inguruko ehiza lurraldeak izaten dituzte.

### Elikadura 
Espezie eurihalinoa da. Heldu zein gazteak kostaldeko uretatik estuarioetara sar daitezke arazorik gabe harrapakin bila.

Ugalketa garaian hamarnaka batzutako multzoak osatzen dituzte haien bizimodu bakartia bazter utziz. Multzo bakoitzean zazpi eme izaten dira ar bakoitzeko eta har bakoitzak gogor defenditzen du bere lurraldea. Errunaldi garaia desberdina da munduko eremuaren arabera. Mediterraneoan ekainetik irailera izaten da. 

50 urte inguru bizi dira baina 61 urte zituen ale bat aurkitu zen Mediterraneoan.

## Arrantza eta gastronomia 
Jateko arrain gozoa denez arrantza merkatu handia dauka. Mero zuri handiak urpeko arrantza jardueran trofeo aipagarriak izaten dira. Hazkuntza tasa txikiak eta arrantza jarduera handiak espeziearen kontserbazio maila kaltebera bihurtu dute. Italian akuikultura bidez hazteko saiakerak egin dira.

Mero zuriaren haragia oso preziatua izan zen erromatarren garaian eta Erdi Aroan ere bai. XV. mendean Villenako markesak "Arte Cisoria" liburuan ohiko elikagaia zela aipatzen du. Tamaina handiak erakarrita arrantzaleek erronka gisa hartzen zuten.

## Bitxikeria 
Meroak igeri-maskuria bibra arazten du elkarren artean komunikatzeko eta gainerako espezieak uxatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak