open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Microsoft Cortana

thumb|316x316px|Cortana laguntzaile adimentsua.

**Cortana** Microsoftek garatutako laguntzaile pertsonal adimentsua da, izen bereko HALO serie ospetsuko pertsonaian oinarritua. Lehenengo, Windows Phone 8.1-erako egin zen erabilgarri; ondoren, Microsoft Band-en eta, azkenik, Windows 10 eta Xbox One sistemetan. Programa libre gisa aurkitu daiteke iOS eta Android sistemetan.

Cortanak hizkuntza naturala onartzen du (komando zehatzik erabili beharrik gabe) eta Bing, Yelp eta Foursquare erabiltzen ditu datu-base gisa. "OK Google" aplikazioan bezala Cortana ahots komando batekin aktibatu daiteke ("Hola Cortana", espainierazko bertsioan) Microsoften produktu guztietan Lumia Denim eguneraketa ez duten Lumia gailua eta 80x serie baino beheragoko SnapDragon prozesadorea dutenetan izan ezik.

Google Nowk eta Sirik ez bezala, Cortanak erabiltzaileen informazio ugari gordetzen ditu (jakin-mina, ohikeriak, errutinak, ohiturak, ohiko gurariak...) "libreta" batean. Honela erabiltzaileak datu hauek erraz kontrolatu, aldatu edota informazio gehiago gehi ahalko du zerbitzua hobetzeko. Gainera, bestelako aplikazioak ere ahotsaren bidez erabiltzen uzten duen lehenengo laguntzailea izan da.

## Funtzioak 
Jarraian zerrendatuta daude, alfabetikoki, nabarmenak diren Cortanaren funtzioetako batzuk:
* Aplikazioak irekitzea.
* Klimaren buruzko informazioa topatzea.
* Hegaldien buruzko informazioa topatzea.
* Telefonoaren egendan zehar bilatzea.
* Kantatzea. Musika eskaintzea.
* Txisteak kontatzea.
* Igarkizunak kontatzea.
* Alarmak sortzea edo existitzen direnak aktibatzea/desaktibatzea.
* Oharrak sortzea, OneNoten gordeko direnak.
* Oroigarri adimentsuak ezartzea erabiltzailea leku batera heltzean edota dei bat jasotzen/bidaltzen badu.
* Musika aplikaziorako hainbat funtzio.
* Deitzea zenbaki edo kontaktu bati (15-406820-ra, *123-ra edo Juani deitzea).
* Erabiltzailearen kokapena erakustea.
* Bilaketak egitea interneten Bing bilaketa motorraren bitartez.
Gainera, Cortanak honelako galdera batzuk ulertu ahal ditu:
:* Nola dago eguraldia Moskun?
:* Zenbat kaloria daude pizza zati batean?
:* Behar izango dut beroki bat gaur goizean?
:* Ze adin du Barack Obamak?
:* Nor da orain Portugaleko presidentea?
:* Existitzen da Jainkoa?

## Erabilgarritasuna 
Lehenengo Estatu Batuetan irten zen, beta bertsiotzat; eta, ondoren, sistema eragilearen "GDR1"-ekin Erresuma Batuan eta Txinan (gainerako herrialdeetan, 2014aren amaieran).

Cortanaren portaera herrialdera moldatuta dago (lekuko hizkuntzara, kulturara eta hizkerara). Adibidez, Erresuma Batuko Cortanak britaniar azentua du, eta hango hizkerak erabiltzen ditu.

Gainera, ematen zaion erabileraren arabera Cortanaren portaera erabiltzaileen interesetara moldatuko da (tokiko kirol taldeei edota telebista sailei buruzko informazioa emanez).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Siri, Appleren laguntzaile birtuala.
* Google Now, Googleren laguntzaile birtuala.
* Google Assistant, Googleren beste laguntzaile birtual bat.
* S Voice, Samsungen Galaxy mugikorretako laguntzailea.
* Bixby, Samsungen Galaxy mugikorretako beste laguntzaile birtual bat.

## Kanpo estekak
Pilota nuklear

**Pilota nuklearra** edota **pilota atomikoa** (ingelesez *nuclear football* edota *atomic football*), baita **maleta nuklearra**, **maleta atomikoa**, **kaxa beltza**, **Presidentearen larrialdietarako maleta** eta **Botoia** izenez ere deitua, AEBetako presidenteek aginte-zentroetatik kanpo daudenean eraso nuklear bat baimentzeko erabilgai dute. Presidentearen laguntzaileak garraiatzen du.

## Ikus gainera 
* Telefono gorria

## Kanpo estekak
Ya no quedan más cojones, Eskorbuto a las elecciones

***Ya no quedan más cojones, Eskorbuto a las elecciones*** Eskorbuto euskal punk taldearen bigarren EP edo disko motza izan zen. Izena taldeak izan zuen hauteskundeetara aurkezteko ideiari egiten dio erreferentzia. Ideia TVEk eskaintzen zituen alderdi politikoentzako dohako guneak erabiltzea zen taldea eta disko hau promozionatzeko. Beharrezko sinadurak biltzen saiatu ziren, baina proiektua ez zen aurrera atera.

## Garbazioa eta edukia 
Disko honek taldearen lehen abestiak (*Escupe a las banderas, Maldito país*) berargitaratzea du xedetzat, 1983an *lege antiterrorista* aplikatu zietenengatik, parean material berria ateraz. K7 formatuan atera egin zen 1986ean Discos Suicidasen eskutik, eta diskarekin *fanzine* bat zetorren.

Une berean, bi abestiko lan bat atera zuten *Eskorbuto al Parlamento* izenarekin. Zazpi minutuko lana izan zen *"Ya no quedan más cojones"* eta *"La Sangre, los Polvos, los Muertos"* abestiekin eta 2011 berargitaratu zen.

1996ean, Discos Suicidas argitaletxeak lan hau berargitaratu zuen *Zona Especial Norte* diskaren abestiekin batera,, eta 2011 urtean Munster Records argitaletxeak berdina egin zuen.

## Abestiak 
#### A ALDEA 
* «**Ya No Quedan Más Cojones, Eskorbuto a las Elecciones**» – 4:20
* «**Escupe a la Bandera**» – 1:56
* «**Cuando los Dinosaurios Dominaban la Tierra**» – 2:11

#### B ALDEA 
* «**La Sangre, Los Polvos, Los Muertos**» – 4:21
* «**Maldito País**» – 2:00
* «**Abajo la Ley**» – 2:41

## Taldekideak 
* Iosu Expósito - Gitarra eta ahotsa
* Juanma Suárez - Baxua eta ahotsa
* Paco Galán - Bateria

## Laguntzaileak 
* Pablo Cabeza - Argazkilaritza
* Juantxu Rodríguez - Berargitalpenaren argazkiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isabel Zubiaurre

**Isabel Zubiaurre Molina** (Madril, Espainia, 1985eko abuztuaren 25a) madrildar telebista aurkezlea eta meteorologoa da. Lurraren Fisikan doktorea eta Geofisika eta Meteorologian masterduna da.

## Bizitza 
Isabel Zubiaurre Madrilen jaio zen 1985eko abuztuaren 25ean. 2004 eta 2009 urteen artean Fisika ikasi zuen Madrilgo Complutense Unibertsitateko Zientzia Fisikoen Fakultatean. 2009ko irailetik 2010ko irailera Geofisika eta Meteorologiako masterra egin zuen. Jarraian, 2010eko urrian, Lurraren Fisikako doktorego-ikastaroa egiteari ekin zion. 2016an doktoratu zen, Fisika Atmosferikoan espezializatuz, Natalia Calvo Fernández irakaslearen zuzendaritzapean landu zuen *La señal de El Niño Modoki en la estratosfera* (euskaraz: *El Niño Modokiren aztarna estratosferan*) doktore-tesia defendatu ondoren.

2012ko abuztutik 2014ko irailera Gaztela eta Leongo CYLTV telebista-kate publiko eta autonomikoko meteorologoa eta iragarpen meteorologikoen aurkezlea izan zen.

2015eko martxotik 2017ko urtarrilera La Sexta telebista kateko meteorologoa eta eguraldiaren aurkezlea izan zen. Handik Televisión Españolara aldatu zen informazio meteorologikoaren lantaldean aritzeko. 2018ko apirilean La Sexta telebista-katera itzuli zen *Estación laSexta* saioa aurkezteko eta *Al Rojo Vivo* eta *Más Vale Tarde* saioetan eguraldiaren berri-emateko.

2019an *Zapeando* telebista-saioan ere egon zen tertuliakide.

COVID 19 Pandemia sasoian ospetsu egin zen La Sexta Katerako eguraldiaren iragarpenak arbeltxo baten bidez, etxetik egiten baitzituen. 2023an eszedentzian zegoela, hauxe iragarri zuen: *Urarengatiko gerra izango da eta beroa jasatea baino okerragoa izango da*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Isabel Zubiaurre Instagramen
* Isabel Zubiaurre Twitterren
Rawdna Carita Eira

**Rawdna Carita Eira** ( Elverum, 1970ko urriaren 6a) Laponiako idazlea, Norvegia aldekoa, gaur egun Kautokeinon bizi da.

## Biografia 
Brønnøysund bizi zen eta irakaslea izateko ikasketak egin zituen. Oso lan desberdinak egin ditu: elur-oreinen hezitzailea, Beaivváš Sámi Našunálateáhter sami antzokiaren idazlea eta eszena zuzendaria... Haren *Ruohta muzetbeallji ruohta/løp svartøre løp* obra elebiduna (2011) Ipar Batzordearen Literatura Sarirako nominatua izan zen.

## Obra aukeratua 
* "Grense", short stores in *Gába* 1998:1-2
* *Elle muitalus/ Elens historie*, drama, 2003
* *Kjøttstykker*, narrazio laburran *Kuiper*en 2008:3-4
* *Arktisk Hysteri*, drama, 2011 (Mette Bratzegekin batera)
* *Maijen i huldrelandet*, haurrentzako irrati saioa, 19 kapituluetan, 2008
* *Guohcanuori šuvva/ Sangen fra Rotsundet*, drama, 2011
* *Ruohta muzetbeallji ruohta/løp svartøre løp* ("Running, Svartöra, maturity!"), Gyldendal, 2011, ISBN|9788205418738.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sami Film - Mari Boine - Music For The Kautokeino Rebellion - Kautokeino-opproret (Guovdagneaidnu) 1852 - Rawdna Carita Eiraren poemak.
Pirradiometro

**Pirradiometroa** azal lau batera 2π angelu solidotik zehar iristen den erradiazio guztia (eguzkikoa gehi lurrekoa) neurtzeko erabiltzen den tresna da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibuprofeno (diskoa)

''' Ze Esatek! musika taldearen laugarren diska da, estudioko hirugarrena. 2013. urtean argitaratu zuen taldeak.

## Partaideak 
* Jabi Rodil (ahotsa)
* Mikel Albisu (ahotsa)
* Julen Valderrama (gitarra, ahotsak)
* Iñaki Rodriguez 'Vierbu' (gitarra, ahotsak)
* Unai Arzelus (baxua, ahotsak)
* Antton Albizu (tronpeta, ahotsak)
* Manex Berzosa (tronboia, ahotsak)
* Juanma Urriza 'Boli' (bateria)

## Grabaketa eta abestiak 
Haritz Harreguy soinu teknikariarekin Higain estudioan (Usurbil) grabatu zen diskoa eta Mirentxu Records-en ekoiztu eta banatu zuen. *Ibuprofeno goizak* eta *Kolorea kendu* abestiekin bideoklipa egin zuten. *Kolorea kendu* bideoan Gorka Otxoa eta Naiara Arnedo aktoreak dira protagonista.

## Azala 
Unai Aranak egidako azala da eta ibuprofeno pilula batzuk agertzen dira. CD-aren liburuxka irekitzerakoan medikuntzako orla bat ikusten da eta bertan daude taldekideen argazkiak *Doktoretza Potrojorran* izenarekin.

## Kantuen zerrenda 
# *Circle Pit Ska!*
# *Kolorea kendu*
# *Salon Kitty*
# *Viele Arten*
# *Nere lagunak gartzelan daude*
# *Ibuprofeno goizak*
# *Beldurrak besarkatuz*
# *Melody*
# *USAmerikarren tranpa*
# ''But you don't have a band*
# *Argizaria*
# *Irribarre egin''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frugiborismo

thumb|271x271px
**Frugiborismoa** edo **frutarianismoa** oso murriztailea den dieta beganoa da, dieta alternatiboetako bat alegia. Bere oinarri nagusiena frutetan oinarritutako elikadura da. Nagusiki fruta gordinez osatuta dago (%75), botanikoki fruta gisa sailkatuta dauden frutak (tomatea, pepinoa, aguakatea…), fruitu lehorrak eta haziak. Bestelako barazkiak, zerealak, lekaleak eta animalia jatorrizko produktuak alde batera uzten dira. Proteina, kaloria eta zenbait mineral eta bitaminetan urria den dieta da eta horrek osasunerako kalte larriak sortu ditzake, kasu larrienetan heriotza eraginez.

## Historia 
XIX. mendean Hector Waylenek erakutsi zuen fruta eta fruitu lehorrak gizartearentzat elikagai natural eta azkena moduan deskribatu zituen. Waylen bera, begetarianoa izan zen 8 urtez, begetariano murriztaileena, naturara bueltatzeko helburuarekin. Bradford hirian izan ere 1894. urtera arte predikatu zuen elikadura mota hau. Mundu guztitik zehar bidaiatu, osasuna galdu eta aurrez ezagutzen ez zituen gauzak, elikagaien filosofia adibidez, ikasi ostean, dieta orojale batera itzultzea erabaki zuen. Bere ikerketetako ondorioetan honakoa zioen, “begetarianoak ez dira pertsona osasuntsuak. Itxura zurbil eta zargaldua erakusten dute, eta ahultasunerako joera dute. Odol zirkulazio txarra dute, baita hotzikara ugari ere. Disepsia eta anemia pairatzen dute; hatsa eta flatulentziak ere, euren urdail kiratsuaren ondorio direnak. Ohikoak dira gibel eta giltzurrunetako arazoak, eta orokorrean bizitasunaren falta nabaria ematen da”. Metafora moduan zera zioen “giza gorputza gosez hiltzen ari denean, bere buruaz elikatzen hasten da, gameluek euren konkorrarekin egiten duten moduan”.

Waylenen ondorioetako bat izan zen haragia, esnekiak, almidoiak, fruta freskoak eta barazkiak dituen dieta bat osasuntsuagoa dela. Bere esperientzia pertsonaletik ateratako ondorioak beraz, ez ziren dieta mota honen aldekoak izan, honen bitartez berak gaixotasuna eta ahulezia pairatu baitzituen.

## Motibazioa 
Frugiborismoa izaki bzizidunei kalterik ez eragitearen fislosofia beganoan oinarritzen da, baina landereetara ere hedatuta. Dieta hau jarraitzen duten pertsonek landarea hil gabe hazten diren elikagai begetalak bakarrik jaten dituzte.

Arrazoi etikoengatik dieta beganoak jarraitzeak interes baxu bat eragin dezake alderdi nutrizionalen jakintzan.

## Kanpo estekak
Martin Bañezen eresia

**Martin Bañezen eresia** leinuen gerretako garaitik gordetako hil-kantu bat da, XV. mendearen erdi partekoa. Arrasateko jaun ganboatar bat oinaztarrek hil zutenean, haren emazteak kantatu zuena Arrasaten. Herri horretako seme Esteban Garibaik jaso zuen XVI. mendean, ahoz aho ehun urtez transmititu ondoren.

## Testuinguru historikoa 
1464. urtean izan zen Martin Bañez Artzubiagakoaren hilketa. Ganboarren aldekoa zen jaun hau, eta Arrasatetik Garagartzara zihoan batean, Ibarretako burdinolaren parean, oinaztar batzuek hil zuten, Butroe familiakoek nonbait.

Mondragoe erre eta Gomez Gonzalez indarrez hil ondoren, Gipuzkoako merio nagusia zen Petri Lopez Aiarakoak, bandoen arteko liskarrak bukatzeko asmoz, zigor eredugarri batez punitu egin zituen Mondragoekoak. Zaldunak sutara kondenatu, kapareak itoarazi putzu batean, harri astuna lepotik zintzilikatuta, eta beste enparauak urkamendira bidali zituen, nahiz eta, azkenean, heriotza-zigorra lursail eta diru-isunekin ordeztu zen.

Bakea azalekoa omen zen eta 1464ko maiatzaren arratsalde batean, bost oñaztarrek Martin Bañez Artazubiagakoa erail egin zuten, Ibarretako olatik Mondragoera etxeratzen ari zenean. Aramaioko Juan Alonso Mujika izan zen erasoaren gidari eta bertan hil zuten Martin Bañez, gertaerak baino lehen Artazubiagakoaren gaineko heriotza zigorra bertan behera geratua izan bazen ere. Alargunak negar saminari eman zion, eresi askoren bidez. Horietako bat Esteban Garibaik bildutako hau, non azpimarratzekoa den tonu oldarkorra.

## Hitzak 
[thumb|Eresiaren bertsioa, [Imanol Epelderen eskutik.]]
Martin Bañezen gorpua Arrasatera ekarri zuten, eta haren ondoan kantatu omen zituen bertsoak bere alargunak, Santxa Otxoa Ozaetakoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nutrizio parenteral

Digestio kanpoko bidetik organismora nutrienteak administratzea **nutrizio parenteralari** deritzo eta ezarpena banakoaren araberakoa da kantitate eta kalitatean. Normalean, nutrizio parenterala desnutrizioan dauden umeetan edo desnutrizioa izateko egoeran daudenen artean ezartzen da. Askotan, konplikazioak agertzen dira eta horregatik asistentzia beharrezkoa da.

### Onurak 
Teknika honen bidez, nutriente esentzial guztien ekarpena bermatzen da. Bere onurak digestio aparatuaren atsedenaldia eta egoera nutritibo egokia mantentzea dira.

### Ezarpena 
Horretaz aparte, teknika hauxe adin tarte guztietan ematen da eta horregatik kontuan hartu behar dugu ume gaixo batek jasaten duen tratamendua heldu batekiko desberdina dela bakoitzaren ezaugarri fisiologikoak, beharrak eta gaixotzeko moduak desberdinak direlako.

## Kanpo estekak
Dieta orekatu

**Dieta orekatua** pertsona baten beharrizan nutrizionalak asetzeko gai den elikadura-plangitza da.

Hauek diren FEO/OME-k ezarritako nutrizio-jarraibideak. Jarraian, elikagai taldeak aurkeztuko dira, elikagai talde hauetatik lortutako energia eguneko energia ekarpenaren zenbatekoa izan behar den azalduz.

## Elikagai taldeak 
### Karbohidratoak 
Energia ekarpenaren % 50-60.

Hauetatik, sinpleak <% 10.

### Gantzak 
Energia ekarpenaren % 30-35.

Hauetatik, aseak <% 10 (% 7-8), poliasegabeak <% 10 (% 3-7), monoasegabeak % 10-15. Helduetan, kolesterola <300 mg.

### Proteinak 
Energia ekarpenaren % 10-15 (0,8-0,9 g/kg gorputz/egun).

Hauetatik, erdia animalia jatorrikoa eta erdia landare jatorrikoa.

Beste autore batzuek diotenez, proteina ekarpenaren bi heren landare jatorrikoa izan behar da eta beste herena animalia jatorrikoa.

### Zuntz dietetikoa 
25-30 g/egun.

Haurretan adina + 5 g.

10-13g/1000kcal.

Erdia solugarria eta erdia solugaitza.

### Gatza 
5 g/egun.

## Erreferentziak. 
## Kanpo estekak
Luther (telesaila)

***Luther*** britainiar telesaila da, 2010etik aurrera BBC-n aireratu zutena.

## Argumentua 
John Luther Londresko polizia bat da, eta hiri horretako krimen oker eta ilunenak ikertzeaz arduratzen da. Hiltzaileak harrapatzeko dituen metodoak eztabaidagarri bihurtzen dira, harrapatu nahi dituen errudunak bezain arriskutsuak bilakatu baitaitezke.

## Aktoreak 
* Idris Elba: DCI John Luther
* Ruth Wilson: Alice Morgan
* Steven Mackintosh: DCI Ian Reed
* Indira Varma: Zoe Luther
* Paul McGann: Mark North
* Saskia Reeves: DSU Rose Teller
* Warren Brown: DS Justin Ripley
* Dermot Crowley: DCI/DSU Martin Schenk
* Nikki Amuka-Bird: DS/DCI Erin Gray
* Aimee-Ffion Edwards: Jenny Jones
* Kierston Wareing: Caroline Jones
* Pam Ferris: Baba
* David Dawson: Toby Kent
* Sienna Guillory: Mary Day
* David O'Hara: DSU George Stark
* Michael Smiley: Benny 'Deadhead' Silver
* Darren Boyd: DCI Theo Bloom
* Rose Leslie: DS Emma Lane
* Laura Haddock: Megan Cantor
* Patrick Malahide: George Cornelius
* Wunmi Mosaku: DS Catherine Halliday

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Félix Murga museo etnografikoa

thumb|Azpilak bildu izan ditu, besteak beste, Feliz Murga museoak
**Felix Murga Museo Etnografikoa** Amurrioko Aldai kaleko 5. zenbakian kokatua zen. Itxita dago. 1994ko martxoaren 14ean ireki zituen bere ateak Udalaren eta Foru Aldundiaren arteko lankidetzari esker. Bertan Araba eta Euskal Herriko zeramika tradizio bilduma biltzen da. Museoaren izena Felix Murga Amurrioko apaizaren izenetik datorkio, zeinak “Mision Rescate” eta Aztarna taldeekin batera Euskal zeramikaren testigantzak biltzen aritu zen. Bilduma hau ondoren dohaintzen, lagapenen, erosketen eta indusketen bidez aberastuko delarik.

## Bilduma 
Bertan dauden piezek etxeko eta nekazaritza tresna ezberdinak erakusten ditu; elikagaiak gordetzeko (gurin-ontzi, poto, azpilak, etab.); likidoa gordetzeko (pitxerrak eta pitxerilak), mahairako eta apainketarako erabiltzen diren hainbat tresna gehituz bildumari, hala nola, fruta ontziak edo azpilak).

Tresna guzti hauek buztin egosiarekin eginak egongo dira, gehienetan esmaltatua. Hortaz, museoaren helburuen artean dago ere antzinako zeramika teknikak oroitarazi eta berreskuratzea. Izatez, museoan daude Felix Murga apaizak bildutako zeramikazko 160 pieza.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Auñamendi entziklopedia
Euskal Buztingintza Museoa

**Euskal Buztingintza Museoa** Euskal Herriko buztingintza erakusten duen museo bat da. Araba iparraldeko Elosu herriko Ollerieta auzoan dago, nekazari-giroko paraje natural batean, Urkiolako eta Gorbeiako natura parkeek inguraturik, Urrunagako urtegiaren ertzean.

## Bilduma 
Bilduma gai eta zeramika mota ezberdinen arabera banandua dago:
* Suzko zeramika
* Mahaiko zeramika
* Erlijioan eta apaingarri gisa erabiltzeko zeramika
* Ura garraiatzeko eta gordetzeko zeramika
* Txerri hilketarako eta kontserbatzekoak
* Eraikuntza eta osagarriak
* Hainbat

## Eraikina 
Etxea bera, garai bateko eltzegintza-lantegia da, Blanka Gómez de Segurak urte askoan egindako lanarekin berritua, eta 1993an jendearentzat irekia. Arabako Foru Aldundiak lagundu zuen egitasmoa aurrera ateratzen, eta bi erakundeen arteko lankidetza-hitzarmenari esker mantentzen da gaur egun.

1711n jasotako eltzegintza-lantegi hau, Ortiz de Zarate familiaren hainbat belaunaldik lan egindako buztingintzako tailer bat zen jatorrian. 1958ean, hau da, Urrunagako urtegia egiteko lanak bukatu eta eltzegileek baliatu ohi zuten lurra urpean geratzean, ordura arteko jarduerari agur esan beharrean gertatu ziren haiek, urpean geratu zitzaielako, alegia, beren lehengaia: buztina.

Eraikinari erantsita, garai bateko labetzarra dago, oinplano lauangeluarrekoa eta bederatzi metro garai. Mendeetan zehar milaka eta milaka pieza erre dira haren erraietan, harik eta 1958an lan egiteari utzi zion arte. Blanka Gómez de Seguraren lan eskergari esker berreskuratua, monumentu gisa jasoa dago Euskal Kultura Ondarearen Inbentario Orokorrean.

## Kanpo estekak 
* Museoaren web-orria
* Arabako museoak
* Eusko Jaurlaritza (2016). *Zeramika Hiztegia*
Izain-barometro

thumb|Izain-barometroa
**izain-barometroa**, **ekaitz iragarle** bezala ere ezaguna, George Merryweatherren XIX. mendeko asmakuntza bat da, zeinean izainak barometroan erabiltzen diren. Hamabi izain botila txikietan gordetzen dira gailu barruan; ekaitza hurbiltzen ari denean asaldatuta ateratzen saiatzen dira eta kanpai bat jotzen duen mailu txiki bat abiarazten dute. Kanpaiak zenbat aldiz jotzen duen adierazten du ekaitz baten probabilitatea.

## Kanpo estekak
George Merryweather

**George Merryweather** 1794ko apirilaren 10ean Burley in Wharfedale-n (Yorkshire, Ingalaterra) jaio zen medikua eta asmatzailea izan zen. Jane Anderson Loyekin ezkondu zen 1826an. Lau seme-alaba izan zituzten: Mary, Jane, John eta Emily. Hannah Baker-ekin ezkondu zen 1844an, 1832an bere lehen emaztea hil ondoren. Merryweather 1870eko azaroaren 4an hil egin zen Whitbyen, Yorkshiren, Ingalaterran. Whitby-ko Larpool hilerrian ehortzi zuten. Hala eta guztiz ere, 1871. urtean 10 Abbey Terrace West-n ikusi zuten, nahiz eta heriotza urtebete lehenago ofizialki erregistratu zen.

## Asmakuntzak 
1832. urtean, Georgeek bere lehen saiakera idatzi zuen: "Tenperatura uniformea mantentzeko eta sua babesteko bideak, egurra edo ikatza erabili gabe". "Platina Lanpara" deritzonaren asmatzailea izan zen, honela deskrabatu zuena: "hamabost egunetan erretzen mantentzea alkohola hutsa eta whiski nahasketa ekonomikoarekin, zortzi orduz zentimo bakarrarekin".

Baina bere asmakizunik nabarmenena "Ekaitz Iragarlea" eguraldia aurreikusteko ,"Izain-barometroa" izenekoa ere, gailua izan zen. Arrakasta handia izan zuen eta sentsazioa eragin zuen Erakusketa Handian erakusketan jarri zenean, 1850-1ean Merryweather-k 1851. urteko Erakusketa Handirako eguraldia aurreikusteko saiakera bat idatzi zuen. Une horretan Whitby Philosophical Society-eko ohorezko komisarioa izan zen. Erakusketa Handiko "Ekaitz Iragarlearen" arrakastaren ondoren, Merryweather britainiar gobernuak bere gailua britainiar kostaldeko portuetan instalatzeko ahalegindu zen. Hala eta guztiz ere, Gobernuak proposamenari ez zion asko erreparatu eta Meteorologia Sailak barometroak eta eguraldiaren grafikoak erabiltzen jarraitu zuen.

Zientzia modernoak Merryweather-ren "Ekaitz iragarlearen" azpiko metodoak fragatu gabetzat jotzen ditu.

Merryweatherek izainei "aholkulari filosofikoen epaimahaia" esaten zien, eta azaltzen zuen nola hamabi botilak zirkulu batean kokatu zituen, bere "kamarada txikiak" elkarren artean ikusi ahal izan zitezen eta "atxiloketa solitarioaren atsekabea jasan zitezen".

## Medikuntzako karrera 
1835. urtean, Merryweatherk Edinburgheko Unibertsitatean medikuntza amaitu zuen. 1840an, Whitbyko familiako mediku gisa lan egin zuen, eta 1849. urtean zirujaua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
* Tempest Prognosticator
Arabako Heraldika Museoa

thumb|Mendozatarren dorrea**Arabako heraldika museoa** 1963tik 2007ra Arabako Mendoza herriko Mendozatarren dorrean zegoen museoa izan zen.

## Eraikina 
Mendozatarren dorretxea eraikin esanguratsua da eta Arabako dorrerik zaharrenen artean dago, XV. mendeko lehenengo hamarkadetan eraiki baitzen. Oinplanoa ia karratua da, hamaika metro luze ditu albo banatan, eta hogeita bat garaieran. Dorrea zaharberritua izan zen 1963. urtean, Arabako ezkutu eta armarrien kontserbaziorako. Ezkutuen bilaketan lan handia egin zuen Micaela Portilla gasteiztar historialariak.

Aldundiak espazioa behar museistiko berrietara egokitu zuen, eta ezkutuak eskuratzeko beharrezkoak ziren baliabideak zuzendu zituen, horietatik asko beraien jabeek dohaintzan emanak babesteko eta zaintza egokia emateko zituzten arazoak zirela eta. Beste batzuk etxe, eliza eta kaperetatik ekarri ziren; hauek beraien jatorrizko lekuetatik kanpo galtzeko puntuan zeudelarik.

Nolanahi ere, museorako bisitak itxi egin behar izan ziren, eraikinak ez baitzion irisgarritasun araudiari erantzuten.

## Bilduma 
Beheko solairuan eta lehen solairuan harresiaren barnealdeko perimetroan kokaturik, museoak argiki arabarrak diren abizenak eta familien berrogehita hamar bat harrizko ezkutu erakusgai jarri zituen. Berpizkunde eta barroko garaiko adbide bikainak, nahiz eta zaharrena, Gaonatarrena, XIV. mendekoa izan. Pieza hauek, ondo katalogatuak egoteaz gain, beraien jatorria, deskribapena, esanahia eta bestelako ezaugarrien berri ematen zuten errotuluez lagundurik zeuden.

Mendozatarren dorrean erakusten ziren piezez gain, argazki, irudien eta bideoproiekzioen bidez arabarrak diren beste ezkutu asko ikus zitezkeen, beraien azalpenekin batera. Horrez gain, lehen solairuan Arabako Erdi Aroko jantziak zeuden.

Bilduma hau  Villanañeko elizara eraman zen bertan museoa kokatzeko asmoarekin, baina oraindik  ez dute museoa ireki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskonews. Heraldika museoa (gaztelaniaz)
* Auñamendi. Arabako heraldika museoa (gaztelaniaz)
Ján Kuciak

**Ján Kuciak** (Štiavnik, Txekoslovakia,  - Veľká Mača, Eslovakia, 2018ko otsaila) eslovakiar ikerketa-kazetaria izan zen.

## Bizitza 
Štiavniken jaioa, kazetaritza ikasi zuen Nitrako Konstantino Filosofoa Unibertsitatean.

*Hospodárske noviny* egunkarian lan egin ondoren, *aktuality.sk* Interneteko hedabidean egiten zuen lan. Bertan iruzur fiskala ikertzen ziharduen, tartean Robert Fico Eslovakiako lehen ministroaren *Norabidea – Sozialdemokrazia* alderdiarekin lotutakoak.

2018ko otsailaren 25ean Ján Kuciaken eta haren bikotekide Martina Kušnírovaren hilotzak aurkitu zituzten etxean, tiroz hilak biak.

## Erreferentziak
Oiongo Etnografia Museoa

**Oiongo Etnografia museoa** arabako Oion herrian kokatutako etnografia museoa da. 1995eko urtarrilaren 22an ireki zituen ateak lehenez, horretarako Etxe sindikaleko eraikineko aretoa egokitu zelarik.  

## Objektu aipagarriak 
Bereziki aipatzekoa: Museoaren sarreran, III. Giralda dago ikusgai. Izena Jasokundeko Andra Mariaren Elizaren dorrearen puntan egon zen (1982-2000) haize orratzetik hartu zuen (irule baten irudia azaltzen da, gurpilarekin eta goruarekin). Materialak: Burua zurezko tailua da, eta gorputza burdinazko txapa.

**Apaingarri erlijiosoak**: kasullak, manipuluak, estolak, besahezur-zapiak, korporal burtsak, kaliza-errezelak, kapak, dalmatikak.

**Nabarmenenak**: kapa berdea, kasulla, dalmatika, besahezur-zapia eta zetazko kaliza-errezel berdea., XVIII. mendeko materialak. Oihal zilarduneko ternoa, XVIII. mendearen erdialdekoa, Toledoko tailerretakoa. Damaskoko dalmatika zuria, zeta naturalezkoa, zuria eta arrosa.

## Museoaren atalak 
1.**Nekazariza**
## Lurraren aireberritzea.
## Zokorrak haustea
## Lur landuen mantentzea.
## Bilketa
## Garraioa
## Fruitu ateratzea
## Oliogintza
## Ardogintza
## Ardogintza
# **Abeltzaintza**
## Identifikazioa.
# **Lanbideak**
## Zapatagintza
## Larrukigintza
## Zurgintza
# **Pisuak eta Neurriak**
## Solidoak
## Likidoak
# **Garraioa**
## Zama
## Trakzioa
# **Etxeko Bizimodua**
## Ogia egitea.
## Etxeko lanak.
## Altzariak.
# **Eliz apaingarriak.**

## Kanpo estekak 
* Oiongo Udala. Oiongo museoa.
* Auñamendi euskal entziklopedia. Oiongo museoa (gaztelaniaz)
Portillongo mendatea

**Portillongo mendatea** (; ), Pirinioetan, Bagnères-de-Luchon eta Bossòst artean dagoen mendatea da. Tautotoponimo bat da 1.293 metroko garaieran dago.

## Frantziako Tourra 
Frantziako Tourrean askotan igo dute mendatea. Hona hemen lehendabizikoak tontorrean:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Hoyako Museoa

thumb|La Hoyako oin biribileko etxe baten maketa. La Hoyako bizilekuaren irudia, Biasterin (Araba)

**La Hoya museoa** Toloño mendilerroaren magalean , Arabako Guardia herriaren ondoan kokatzen da. 1986an sortua izan zen izen bereko aztarnategiaren topaketan 1973 eta 1989 bitartean egin zituzten kanpaina ezberdinen ondorioz. Proiektu museologiko eta museografikoa Armando Llanos izan zen indusketaren zuzendaria.

Zentroak aztarnategi arkeologiko horretako ezaugarriak eta eguneroko bizitza azaltzen ditu. Aztarnategiko indusketak XX. mendeko azken laurdenean hasi ziren. La Hoyak. K.a. 200. urtearen (Erdi/Azken Brontze Aroa) eta K.a. 250. urtearen (II. Burdin Aroa) artean izan zituen biztanleak. Herrixkak bere goreneko unean erasoa, sutea eta amiltzea jasan zituen. Horrela, azoka egun bateko jarduera indartsuak eten ziren, eta hondar horiek bere horretan egon ziren, lurpean, aurkitu zituzten arte.

Alde batetik, aztarnategian barrena ibiltzeko aukera dago. Bertan hirigintza da alde nabarmena, izan ere, kale, plaza eta etxadiak bere inguruan daude. Bestalde, zentroan herrixkak II. Burdin Aroan zuen itxuraren maketa ikus daiteke, baita beren etxeen erreprodukzioa ere, benetako tamainan. Horren barruan gela guztiak eta aztarnategian topatutako objektuak ikus daitezke. Etxearen kanpoaldean kaleak ikus daitezke, bai eta herrixkaren pasarte garrantzitsuenetarikoa (suntsipena eta ondorengo sutea) azaltzen duen panel bat ere.

## Ordutegia 
Astelehenetan, jaiegunetan izan ezik: itxita

**Neguko ordutegia:**

Asteartetik larunbatera: 11:00 - 15:00

Igande eta jaiegunetan : 11:00 -14:00

**Udako ordutegia:**

Asteartetik larunbatera: 11:00 - 14:00 eta 16:00 - 19:00

Larunbata, igande eta jaiegunetan: 11:00 - 14:00

## Kanpo estekak 
* Auñamendi entziklopedia. La Hoya Museoa
* Araba.eus- La Hoya Burdin Aroko herrixka
Belitres mendatea

**Belitres mendatea** (; ), Pirinioetan, Portbou eta Cerbère artean dagoen mendatea da. 165 metroko garaieran dago.

Gerra Zibilean bertatik pasa ziren erbestera zihoazen hainbat errepublikano. 1939ko urtarrilean muga ireki zutenetik otsaileraino 470.000 eta 480.000 arteko errepublikano inguru pasa ziren bertatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Banyuls mendatea

**Banyuls mendatea** (; ), Pirinioetan, Banyuls-sur-Mer eta Espolla artean dagoen mendatea da. 361 metroko garaieran dago.

1793an, Konbentzio Gerran zehar, espainiarrek Rosselló bereganatzeko eraso bat egin zuten, Antonio Ricardos jeneralaren agindupean baina frantziarrek mendatean eutsi zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clickbait

thumb|Clickbaitari erreferentzia egiten dion kaleko artea.
**Clickbait** ingelesezko neologismo bat da (ingelesez *bait* horrek   beita, karnata, amuetan erabiltzen den jakia adierazten du). Gutxiespen-hitz bezala erabiltzen da Interneteko zenbait eduki deskribatzeko; benetako helburu nagusia, ordea, erabiltzaileek loturetan klik egin eta orrialde jakin batera bideratzea da. Horretarako, jakin-mina piztu eta jakin-min hori asetzera bultzatzen duten izenburuak erabiltzen dituzte, elementu morbosoekin erlazionatutakoak sarritan.

Clickbaitaren oinarria klikaren diktadura deiturikoa da. Hain zuzen, teknologia berriek komunikabideetan eragin handia izan dute eta erabat aldatu dira. Iragarleek komunikabideen audientzia hartzen dute kontuan beraien iragarkiak jartzeko eta iragarkien prezioa ere audientzia horren baitan zehazten da. Lehen ez bezala, komunikabide baten audientzia klik kopuruekin lotzen da eta beraien diru sarrera nagusietako bat iragarkiak izanik, egoera honek clickbaita bultzatzen du.

Audientzia handiena lortzea izanik helburua, sare sozialak nabarmen erabiltzen dira clickbaiterako. Eduki hauek sare sozialaren kalitatea ez kaltetzeko, ordea, 2014ko abuztuan Facebook-ek iragarri zuen neurriak hartuko zituela clickbait albisteen impaktua gutxitzeko bere sare sozialean. Hau lortzeko, beste parametro batzuen artean, erabiltzaileek orrialde barruan igarotzen zuten denbora kontuan hartuko zutela iragarri zuten, beste edukien artean clickbaitak bereizteko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Egia-ostea

Marketin biral

Kazetaritza hori

Sentsazionalismoa

## Kanpo estekak
La Bonaigua

**La Bonaigua** (; ), Pirinioetan, Pallars Sobirà eta Arango harana artean dagoen mendatea da. 2.072 metroko garaieran dago. Arango aldea, Baqueira Beret eski-estazioa dago.

## Kanpo estekak
La enfermedad del domingo

***La enfermedad del domingo*** 2018ko Ramón Salazar andaluziar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Anabelek Chiara alaba abandonatu zuen, hark zortzi urte besterik ez zituenean. 35 urte geroago, amarengana joango da Chiara, eskaera bat egitera: hamar egun batera pasatzeko eskatuko dio. Anabelek alaba berreskuratzeko modu bat ikusiko du eskaeran.

## Aktoreak 
* Bárbara Lennie
* Susi Sánchez
* Miguel Ángel Solá
* Greta Fernández
* Richard Bohringer
* David Kammenos
* Fred Adenis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ares mendatea

**Ares mendatea** (,  ahoskatua; ,  ahoskatua), Pirinioetan, Prats-de-Mollo-la-Preste eta Molló artean dagoen mendatea da. 1.513 metroko garaieran dago.

1691n, Bederatzi Urteko Gerran zehar, espainiarrek mendatea zeharkatu zuten Prats-de-Mollo hartzeko asmotan, baina ez zuten zorterik izan.

## Kanpo estekak
Amerikanuak (musika taldea)

**Amerikanuak** Kaliforniako eusko-estatubatuarrek osatutako musika taldea da.

## Bilakaera 
1989an Hego San Frantziskoko Basque Cultural Centerrek pastoral baten emanaldia antolatu zuen, eta musika talde bat antolatu zuten ad-hoc emanaldiari laguntzeko.

Jean Flesherrek sortu zuen talde hura, Christian Iribarren eta Rene Caballerorekin. Hirukoteak ibilbide propioari ekin zion jarraian **Jean Flesher Band** izenarekin, eta gehikuntza pare batekin (Pierre Igoa, Bakersfield-ekoa, eta Daniel Iribarren, Crhistianen anaia), **Jean Flesher Orchestra** bilakatu ziren.

Hurrengo bat egiten Jean-Pierre Etchechury, John Ehlis, Jean-Jules Flesher eta Michelle Iturriria izan ziren.

## Izen aldaketa eta diskoa 
Taldeak hainbat urtez eusko-estatubatuarren hainbat ekitalditan jo izan du, eta hiru hamarkadako historia osatu baino lehen, izena aldatzea erabaki zuten, *Orchestra* atzean utzirik, eta diskoa ateratzerako **Amerikanuak** bilakatu ziren. 2017an kaleratu zuten disko hori, taldearen izen berrituarekin.

Diskoarekin aterako dirua NABO erakundeak Aita Tillous funtserako izatea erabaki zuen taldeak. Diru-funts horrek NABOk gazteentzako antolatzen dituen jarduerak bultzatzea du helburu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofizialaː Amerikanuak.com
* Facebook-eko orria.
Transmisimetro

thumb|Ikuseremuko transmisimetroa aireportu baten pistan
**Transmisimetroa** ikuspena adierazteko tresna da, luzera ezagun bateko ibilbidetik iragan den argi-bala baten transmisioa edo iraungipena neurtzen duena. Normalean, emaitzak elementu sentikorretik urrun dagoen leku batean irakurri ahal izaten dira. Argi-bala kontzentratua, normalean, laser batek emititzen du, ingurunearen bidez igarotzen da eta hargailuak amaieran harrapatzen du, ikusangelua argi-balaren iturburuaren norabidean mugatuta daukana. Transmisimetroak meteorologia aeronautikoan batez ere erabiltzen dira, baina beste eremu batzuetan aplikazioak aurkitzen dituzte, hala nola, ozeanografia.

## Oharrak eta erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kiss Me Deadly

**Kiss Me Deadly** (euskaraz *Musu Hilgarria*) 1955eko Robert Aldrich estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako film beltz bat da. Mickey Spillane idazlearen Mike Hammer detektibe ospetsua eta *Kiss Me, Deadly* eleberrian oinarritua dago. Ralph Meeker, Albert Dekker, Paul Stewart eta Juano Hernandez aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Mike Hammer detektibeak (Ralph Meeker), gauez eta errepidean autoz doala, arrisku hilgarri batetik ihesi dabilen Christina (Cloris Leachman) izeneko neska bat jasoko du. Handik gutxira, haren atzetik dabiltzan jarraitzaileak agertuko dira, gupidarik gabeko kankailuak, neska torturatu eta hil eta detektibe gogorra jipoitu ondoren, Hammer eta neskaren gorpua autoan sartu eta hamildegi batetik botako dute. Halere, detektibeak bizirik ateratzea lortu eta kasu misteriotsu hau ikertzeari ekingo dio.

## Aktoreak 
* Ralph Meeker: Mike Hammer
* Albert Dekker: G.E. Soberin doktorea
* Paul Stewart: Carl Evello
* Juano Hernandez: Eddie Yeager
* Wesley Addy: Pat Murphy tenientea
* Marian Carr: Friday
* Maxine Cooper: Velda
* Cloris Leachman: Christina Bailey
* Gaby Rodgers: Gabrielle (Lilly Carver)
* Nick Dennis: Nick
* Jack Lambert: Sugar Smallhouse
* Jack Elam: Charlie Max
* Jerry Zinneman: Sammy
* Leigh Snowden: Cheesecake

* Percy Helton: Doc Kennedy
* Mady Comfort: jazz abeslaria
* Strother Martin: Harvey Wallace
* Kitty White: Gau klubeko abeslaria
* James Seay: FBIko agentea
* Bing Russell: Polizia detektibea
* Paul Richards: Paul Richards
* Sam Balter: Irrati esataria (ahotsa)
* Eddie Beal: Sideman
* Marjorie Bennett: Managerra
* Fortunio Bonanova: Carmen Trivago
* Ben Morris: Irrati esataria
* Leonard Mudie: Kirol elkarteko harreragilea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kafha

**Kafha** 1996an Eibarren sortutako trash metal musika taldea izan zen.

1999an Euskadi Gazteako maketa lehiaketa irabazi zuten. Bost kidez osatutako taldea zen. Gainera, taldekide bakoitzaren izenen hasierako letrek osatzen zuten taldearen izena.

## Taldekideak 
Taldea honako musikariek osatzen zuten:

* Kike Vila: gitarra, koroak
* Aitor Sologaistoa: gitarra
* Fernando Moro: bateria, koroak
* Haritz Lete: ahotsa, perkusioa
* Ander Barriuso: baxua

## Diskografia 
* *Kafha* (2000, Gaztelupeko Hotsak)

## Sariak 
* 1998ko Vardulia Rock lehiaketa.
* 1999ko Euskadi Gazteako maketa lehiaketa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bakalao musika Euskal Herrian

thumb|330px|Txitxarro diskoteka, 1990eko hamarkadako bakalaoaren tenpluetako bat, 2018an, itxita
Espainian 1990eko hamarkadan zabaldutako **Bakalao** estiloko dantzako musika elektronikoa, eta harekin lotutako kultura, asteburuetan lepo egoten ziren diskotekei lotua, **Hego Euskal Herrian** ere hedatu zen.

## Hedapena 
1990eko hamarkadan, Euskal Herrian, Irungo (Gipuzkoa) **Jennifer** dantzalekuan hasi zen jartzen Valentziako «bakalao soinua» deituriko musika, larunbat arratsaldeetan, *Jenny Power* deituriko saioan. Debako (Gipuzkoa) Txitxarro geroago hasi zen, eta *trance* doinuak erabiltzen zituzten han. Zerrenda luzatzen joan zen azkar samar: Bizkaian, **Nyx** (Gorliz), **Non** (Lemoa); Gipuzkoan, **Erne-Itzela** (Oiartzun), **Young Play** (Hernani), **Xoxote** (Azpeitia), **The Sound** (Irura); Nafarroan, **Malloak** (Azpirotz), **Matraka** (Lakuntza)... Dantzalekuak bata bestearen atzetik irekitzen zituzten, eta horrela, ostiral arratsaldetik astelehen goizaldera arte bazegoen non dantzatu.

## ETAren kanpaina 
Dantzaleku hauek eta musika mota zehatz hau droga kontsumo eta trafikoarekin lotuta zegoelakoan, ETAk bi eraso esanguratsu egin zituen 2000. eta 2001. urteetan. Txitxarro lehertarazi zuten bonbaz 2000ko irailaren 10ean (diskotekaren jabea Narciso Korta zen, aste batzuk lehenago ETAk hil zuen Joxe Mari Korta enpresariaren anaia). 2001eko irailaren 9an, berriz, Lakuntzako **Universal** (Matraka izandakoa) jo zuen ETAk bonbaz.

Lendakaris Muertos taldeak "*ETA, deja alguna discoteca*" kantan islatu zituen eraso haiek.

## Euskaldunen aurrejuzguak 
Musika mota hark beste era bateko arbuio eta aurrejuzguak ere jaso zuten. Euskarari guztiz arrotza zaion estereotipo batekin lotu zen bakalaoaren kontsumitzailea, eta 21. mendera arte iraun du irudi horrek. Hor da, adibidez, ETB2ko Vaya Semanita telebista saioak *El Jonan de Baraka* pertsonaiarekin jorratutako estereotipoa, bazter auzoetako elementu erdaldun elebakarrarena.

Baina aurrejuzgu horiei aurre egin zienik ere izan zen. Iker Sadaba musikariak 18 urterekin sortu zuen, Iruñeko bere ikastolako bi ikaskiderekin, Hemendik At taldea egiteko ideia. Ia txantxetan hasi arren, "hibridazio saio bat izan zen: rock erradikalaren espiritua hartu eta tekno musikarekin nahastu: euskal bakalao radikal antzeko bat", adierazi zion Berriari Sadabak 2018an. Hemendik At taldearen musika ez zen zehazki bakalao, beraiek eurodance esango zutena baino, baina *Goazen* bezalako gai batek bide berri bat irekitzen lagundu zuen.

Gero, Hemendik At-en bidetik, beste proposamen batzuk ere iritsi ziren euskaraz: Wazen, UGA, Nahiadance, Eusko Dance disko sorta... Iker Sadabak, halaber, dantzako musika elektronikoa egiten jarraitu zuen profesionalki.

21. mendean zehar, dantzako musika hainbat estilotan banatu da, baina asteburu-konexioa egiteko diskoteken sarea desegiten joan da Euskal Herrian. 1990eko diskoteka haietarik asko itxita daude gaur egunean. Aurrejuzguak arindu dira nolabait, baina musika kontsumitzeko ohiturak ere aldatu dira oro har.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mickey Spillane

**Mickey Spillane**, jaiotze izenez **Frank Morrison Spillane** (Brooklyn, New York, 1918ko martxoaren 9a - Murrells Inlet, Hego Carolina, 2006ko uztailaren 17a) estatubatuar idazle bat izan zen. Nagusiki Mike Hammer detektibearen pertsonaia asmatu eta hari buruzko eleberriak idazteagatik ezaguna egin zen, hauetako batzuen filmak eta telesaila bat ere egon zen. Hammerren eleberriak AEBetan nahiz nazioartean sekulako arrakasta izan dute, denera 225 milioi ale saltzeraino.

## Ikus gainera 
* Mike Hammer
* ''Mickey Spillane's Mike Hammer'' (1984-1987)
Pascalen printzipioa

[thumb|180px|Pascalen upela: [upela lehertzen da ur-zutabe baten presioaren eraginez]]
**Pascalen printzipioa** hidrostatikaren lege nagusietakoa da. Honako hau dio: Fluido konprimaezin bat orekan baldin badago ontzi deformaezin baten barnean, bertako edozein puntutan egiten den presioa norabide guztietan transmititzen da intentsitate berberaz. Alegia, geldirik dagoen fluido bati presio aldaketa aplikatzen zaionean, fluido osoan transmititzen da alteraziorik gabe. Norabide guztietan berdina da, eta indar perpendikularra eragiten du ontziaren paretetan. Blaise Pascal frantziar zientzilariak ezarri zuen printzipio hau 1647–1648an.

## Formula 
Honako hau da printzipioaren definizio matematikoa:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendizorrotz I harrespila

**Mendizorrotz I** Mendizorrotz mendiaren iparraldeko hegalean, Mikelaitzondo izeneko gunean (Donostia, Gipuzkoa), dagoen harrespila bat da.

3 metro inguruko diametroa du. 12 lekuko ditu agerian, 0,20 eta 0,30 metro arteko garaierakoak. J. Argomanizek aurkitu zuen 1985ean. Ez da indusketa lanik egin.

[thumb|350px|erdian|Mendizorrotz I harrespila eta atzealdean [Getariako arratoia.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abby Stein

**Abby Chava Stein** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1991ko urriaren 1a) estatubatuar emakumezko ekintzaile transgenero, blogari eta hizlaria da. Inoiz komunitate hasidikoan izan den lehen emakume transgeneroa da. Stein Baal Shem Tov judaismo hasidikoaren sortzailearen ondorengo zuzena da. 2015ean Steinek judu ortodoxoak diren pertsona transgeneroentzako Ameriketako Estatu Batuetako lehen laguntza-taldea sortu zuen.
Las más macabras de las vidas

***Las más macabras de las vidas*** Eskorbuto punk talde Santurtziarraren estudioko bostgarren albuma da, 1988an *Buto Eskor* zigilu propioaren bidez argitaratua.

## Grabaketa eta edukia 
Diska bederatzi abestiz osatua dago, gehienak Iosuk konposatutakoak. Kanta gehienak Iosuk abesten ditu, Juanma larriki gaixotu egin baitzen eta ezin izan baitzuen grabaketan parte hartu normalean egiten zuen bezala. Gai triste eta ilunak inoiz baino gehiago agertzen dira lan honetan, bai albumaren azalean eta bai letretan eta melodietan. *Las más macabras de las vidas* 1988ko apirilaren bukaeran grabatu zen eta urte berdineko maiatzean nahastu eta masterizatu.

3000 ale soilik banatu zituen *Buto Eskor* dikoetxeak, baina geroago beste diskoetxe batzuek (Ohiuka, Discos Suicidas) CD formatuan berargitaratu zuten, Oihukaren kasuan, lehendabizi edizio normal bat eta geroago digipack edizioa argitaratuz, binilozko formatu originala mantenduz.

## Abestiak 
# "Rock y violencia" - 4:40
# "Pelos largos, caras enfermas" - 5:52
# "Iros a la m..." - 2:27
# "Las más macabras de las vidas" - 3:47
# "Felices días de tu vida" - 2:51
# "Sangre" - 4:40
# "La última pelea" - 2:19
# "Que corra la sangre" - 4:00
# "Cántame una canción" - 1:30

## Taldekideak 
### Eskorbuto 
* Iosu Expósito - Gitarra eta ahotsa
* Juanma Suarez - Baxua eta ahotsa
* Paco Galán - Bateria

### Gonbidatu berezia 
* Aitor Amezaga - Teklatuak

## Laguntzaileak 
* Mendieta Portugalete - Argazkiak
* Alberto Quintana - Diseinua eta nahasketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pipaongo Etnografia Museoa

**Pipaongo Etnografia Museoa** Pipaonen (Araba) kokaturiko Etnografia museoa da. Museoaren helburua bisitaria XIX. mendearen bukaeran eta XX.aren hasierako bizimoduetara hurbiltzea da.

## Eraikina eta edukia 
Pipaongo Etnografia Museoa herriko etxe zahar batean dago. Etxe hau, jatorriz, Ruiz de Samaniegorena izan zen, bere aurrealdeko armarriak erakusten duen bezala.

Etxe hori hiru solairuko eraikina da, eta horietako bakoitzean gai zehatz bat lantzen da, Arabako Mendialdeko herrietako bizimodu zaharrak berreraikitzeko.
* **Beheko solairuan** -ukuilu ohietan- herriko historia eta lanari buruzko gaiak garatzen dira, oroimenean dauden bizimoduak adierazten dituzten tresna eta lanabesekin.

* **Lehen solairuan** (jatorrizko egitura eta banaketa mantenduta) etxeko eta eguneroko bizitzako atalak biltzen dira, baita garaiko jantzi tipikoak ere.

* **Goiko solairuan** gizarte hartan hain garrantzitsuak ziren ohiturak islatzen dira (joko-jolasak, jaiak eta erritoak).

## Museotik kalera 
Bestalde, bizimodu zaharra urtero-urtero berpizten da, abuztuko azken larunbatean, Pipaongo jendeak beren arbasoen ohiturak gogoratzeko aukeratu duen egunean. Herriak museoa kalera ateratzen du; guztiek, antzinako erara jantzita, arbasoen eguneroko zereginak errepikatzen dituzte, modurik jatorrizkoenean. Zelaietan eta herriko kaleetan eultzitzen da, ikatza egiten da, ogia oratu eta egosten da, zapatilak josten  dira, arropa garbitzen da, antzinako erara egindako xaboia erabilita, odolkiak eta txorizoak egiten dira, aspaldiko erara dantzatzen da eta XIX. mendeko bizitzaren beste alde asko egoten dira ikusgai.

Egun horretan, museoa ez da bakarrik garai zaharrak gogoratzeko leku itxia: herriko ohituren adierazpen bizia ere bihurtzen da.

## Kanpo estekak 
* Euskadi.eus - Pipaongo Museoaren sarrera
* Alavaturismo.eus- Pipaongo Museoa
* Berria.eus- Etnografia museoa herriko kaleetara
Martin Garrix

**Martijn Gerard Garritsen**, artistikoki **Martin Garrix** bezala ezaguna (Amstelveen, 1996ko maiatzaren 14a), DJ eta produktore holandarra da eta STMPD RCRDS-ko sortzailea da. *Top100 DJs* enkuestan, DJmag aldizkaria antolatzen duena, 2013an sartu zen 40. postuan, 2014an 4. postu lortu zuen, 2015ean 3. postuarekin izendatu zuten. 2016, 2017 eta 2018an munduko DJ hoberena izendatu zuten. 2019an bigarren postura jaitsi zen, 2020an hirugarrenera eta 2021ean bigarrengora igo zen berriz ere.

Bere arrakasta "Animals" abestiarekin hasi zen, 2013ko ekainaren 17an Spinnin' Records diskografiarekin atera zuen. Abestiak #1 postua lortu zuen Belgikan eta Britainia Handian, eta #3 postua Irlandan. Urte hartan bere beste abesti batek ere arrakasta handia izan zuen, "Wizard", Jay Hardwayrekin produzitu zuen eta hanibat herrialdeetan oso famatua bihurtu zen.

## Erreferentziak
Fernando "Lutxo" Neira

**Fernando "Lutxo" Neira** (?) Euskal musikaria da. Baxua jotzen du hainbat bakarlarirekin. Lutxo ezizena Ruper Ordorikak jarri zion.

## Biografia 
Hainbat musikarirekin kolaboratu du azken urteotan: Joseba B. Lenoir, Rafael Berrio, Measha Brueggergosman, Stayblues, Elena Setien,

Gaur egun Ruper Ordorikari laguntzen dion Mugalaris taldeko kide egonkorra da.

## Diskografia 
* Azukre koxkorrak (Ruper Ordorika 2013)
* Paradoja (Rafael Berrio 2015)
* Eguzkiari begietara so (Joseba B. Lenoir 2016)