open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Logotipo

[thumb|Hiru logotipo mota ezberdin: [LibreOffice, IBM, Paul Randena eta Pisuen eta Neurrien Nazioarteko Bulegoa.]]
**Logotipoa**, batzuetan **logo** laburtzapenaz ere deitua, erakunde edo marka bat identifikatzen duen elementu grafikoa da. Grafiko soil batez diseinatu badaitezke ere, maiz erakunde edo marka izena ere barnehartzen dute, irudi edota tipografia berezi batez.

Metal beroko tipografiaren garaian, logotipo bat hitz bakar bat zen, tipografia bakarrekoa (adibidez: ATF Garamond), bi hizki edo gehiago dituen ligamentu baten kontrakotzat hartuta, baina hitzik osatu gabe. Hedaduraz, terminoa, era berean, modu berezian jarritako eta ordenatutako sailkapen tipografiko baterako ere erabiltzen zen. Komunikazio masiboaren garaian, enpresaren logotipoa, askotan, bere markaren sinonimo da.

## Diseinuaren oinarriak 
Logotipo bat arrakastatsua izan dadin, diseinuaren oinarrizko printzipioekin bat etorri behar du, non «gutxiago gehiago» baita. Sinpletasun hori kontuan hartuta, bost puntu hauek dira garrantzitsuenak:

# Irakurgarria - tamaina txikieneraino.
# Eskalagarria - behar den edozein tamainatara.
# Erreproduzigarria - murrizketa materialik gabe.
# Bereizgarria - bai positiboan bai negatiboan.
# Gogoangarria - hunkitu eta ahaztu gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Safed

**Safed** (hebreeraz צְפַת, *Tzfat*, arabieraz صفد‎, *Safad*), Israelgo hiri bat da, Iparraldeko barrutian dagoena. 900 metroko altueran kokatua, Galilea osoko hiririk altuena da.

XVI. mendetik aurrera, Safed, Tiberiades, Jerusalem eta Hebronekin batera juduen lau hiri sakratuetako bat da eta horri esker, kabala eta mistizismoaren gune nagusienetariko bat. Eskualdeko turismo-gune nagusia ere bada.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akre (Israel)

**Akre** edo, antzina, **Donibane Akrekoa** (; ), Israelgo hiri bat da, Iparraldeko barrutian dagoena. Mediterraneo Itsasoaren kostaldean, Haifako badian, dago. Hirugarren Gurutzadan Donibane Akrekoa izena hartu zuen. Bahaismoaren hiririk sakratuena da.

Erdi Aroan Gurutzatuen garrantzi handikoa gotorlekua izan zen San Joan Akrekoa. Gurutzatuek azkeneko aldiz galdu zutenean, 1291. urtean, bukatu zen gurutzatuen Palestinako egonaldia. Berengaria Nafarroakoa infanta bertan bizi zen Rikardo I.a Ingalaterrakoa bere senarra Palestinan izan zen bitartean.
erdian|thumb|Recklinghausen parkea
erdian|thumb|Itsasertza
erdian|thumb|Kale saltzailea

## Historia 
### Burdin Aroan 
Burdin Aroan, Akre politikoki eta kulturalki Feniziarren hirietako bat zen.  Itun Zaharraren Epaileen liburun, Akko israeldarrek kanaandarrengandik konkistatu ezin izan zuten lekuen zerrenda batean agertzen da. Geroago  Asherren leinuaren lurraldearen barruan aipatzen da, eta, geroago, erromatar garaian,  Flavio Joseforen kroniken arabera, Salomon erregearen gobernadore probintzialetako batek agintzen zuen. K.a. 725 inguruan, Akre Sidon eta Tirorekin elkartu zen Shalmanasar V. enperadore neoasirioaren aurkako matxinada batean
* 
* , 1972
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Bipiramide karratu elongatu

Geometrian, **bipiramide karratu elongatua** Johnsonen solidoetako bat da (*J*15), oktaedro bat "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian kubo bat txertatuz.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

Zirkoi kristala bipiramide karratu elongatuaren adibide bat da.

## Poliedro duala 
aren duala bipiramide karratu moztua da, eta 10 aurpegi ditu: 8 trapezio eta 2 karratu.

## Kanpo estekak 
*
Anagrama

[thumb|upright=1.3|"[Sadeko markesa|Le Marquis de Sade" anagramak frantsesez: desira azaleratzen du.]]
**Anagrama** beste hitz bateko letrak edo silabak era batera ordenatuz sortzen den hitz berria da. Literaturan figura erretoriko moduan erabili izan da. 

## Euskaraz 
Euskal literaturan, Txomin Agirreren *Arranondo* Ondarroa hitzaren anagrama da eta Mikel Zarateren Euskal Herriaren egoeraren alegoria den *Haurgintza minetan* lanean *Ekidazu* lekua agertzen da, Euzkadi hitzaren anagrama.

Harry Potter sortako pertsonaia nagusietako bar, Lord Voldemort, anagrama baten ondorioa da: gaizkileak izen original hau zuen ingelesezko bertsioan, Tom Marvolo Riddle, eta honakoa bilakatzen zen anagraman: "I am Lord Voldemort". Iñaki Mendiguren euskarazko itzultzaileak "Ni naiz Lord Voldemort" anagrama sortzeko moldatu zuen Tom Narivoloz Riddle izena.

## Munduan 
Ohitura nahiko zabaldua da taxonomian genero izenak emateko orduan, originalki emandako izen batzuen anagramak egitea erlazio filogenetikoa duten beste izen batzuk sortzeko. Esate baterako, Kai Larsen botanikariak bere izenarekin izendatu zuen landare genero bat 1983an, *Kailarsenia*, eta erlazionatutako beste genero bat izendatzeko orduan, haren jarraitzaileek *Larsenaikia* generoa sortu zuten 1993an, anagrama eginez.

Estatu Batuetan ohitura izan da zenbait toponimo era honetan sortzea. Esate baterako, Carol City Floridako hiriak izen hori du non eta lehenago *Coral City* zeritzon, baina Floridako beste hiri batek, Coral Gables delakoak, auzitara eraman zuen izen apropazioa salatuz, eta anagrama sinple bat egin zuten bi bokal tokiz aldatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mousteriar

**Mousteriar** Erdi Paleolitoaren barnean kokatua dagoen neandertalen kultura arkeologiko bat da, 120.000-35.000 B.P. bitartean hedatu zen, Würm I eta Würm II glaziazioak nahiz bien glaziazioen arteko aroan. Europa, Asian eta Afrika iparraldean barna hedatu zen. 

Kultura honetako izena Frantziako hego-mendebaldeko Dordoina departamenduan dagoen Perigord eskualdeko Le Moustier izeneko harpetik datorkio. Bertan, 1860an, Gabriel de Mortillet-ek historiaurreko kultur litikoa topatu zuen, eta 1907an topatutako Homo neanderthalensis gizakiari lotu ohi zaio. Kultur edo industria litiko hau nagusiki silex eta kuartzitan oinarritzen da, eta bere ohiko lanabesak honako hauek dira: arraska, puntak, arrakalatzaileak, atzealdeko labanak...

Jatorria ziur aski Acheulear kulturan du.

Material teknikoen talde ezagunena eta zabalduena da, nahiz eta badira beste batzuk, hala nola,  Micoquiar kultura. François Bordes frantziar ikerlariak, modu bakunean eta soilean sistematizatu zuen Europako Paleolito Erdia Mousteriar multzo teknologikoaren barruan. Geroago, ordea, klasifikazio zehatzago baten beharra ikusi zen eta Mousteriar multzo teknologikoa hainbat faziesetan banatu zen.  Fazies edo talde horiek hauek dira: "Acheul aldiko eragina duen Musteriarra",  "Charentiarra" -bi azpitaldetan banatuta: "Quina" eta "Ferrasie"-, "Dentikulatuen Musteriarra",  "Ohiko Musteriarra" eta "Baskoniarra" (fazies hori bakarrik Kantauriar erlaitzean eta Frantziako Pirinioetako mendebaldean agertzen da.)

20220427 165123 Arkeologi Museoa of Bilbao.jpg|Mousteriar aldiko zenbait tresna Bizkaiko Arkeologi museoan]]
Range of NeanderthalsAColoured.png|Neandertal gizakiaren zabalpena.
Pointe levallois Beuzeville MHNT PRE.2009.0.203.2.fond.jpg|Lavallois teknikaz egindako punta. *Beuzevillen aurkitua eta Okzitaniako Tolosako museoan ikusgai.*

## Erreferentziak 
## Sakontzeko bibliografia 
*  «Mousterian industry» *Britannica*
*  «Levalloisian stone-flaking technique». *Britannica*
* «MUSTERIENSE». *Auñamendi Eusko Entziklopedia*
* Ríos Garaizar, Joseba (Azaroak 5, 2024) «Bide neandertalak». *Ondarea Bizkaia*
*  2014-01-31 «La cultura musteriense». *Paleoantropología hoy. Actualidad y difusión de las investigaciones paleoantropológicas.*
*  Muñoz Salvatierra, Margarita (2024)  «Estado actual del conocimiento sobre las culturas del Paleolítico media en el País Vasco peninsular» *KOBIE* (Serie Anejos), ISSN 0214-7971. 6 zk. (1 lib.), Bilbo. 125 - 132 or.

## Kanpo estekak 
*  Millán Mozota (2010eko otsailaren 12 ) «Las herramientas de piedra de los Neandertales II: La tipología de F. Bordes para el Paleolítico Medio» *El Neandertal tonto ¡qué timo!*
Fighting the World

***Fighting the World*** () Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen disko bat da. 1986-1987 bitartean Chicago hiriko Universal Recording estudioan grabatu eta 1987ko otsailaren 17an merkaturatu zuten.

Disko honetako abesti guztiak taldeko Joey DeMaio baxujoleak idatzi zituen. Bitxikeri gisa, *Defender* abestiaren hitzaurrean Orson Welles zinema zuzendariarren solasaldia agertzen da.

## Abestiak 
# "Fighting the World* – 3:46
# "Blow Your Speakers" – 3:36
# "Carry On" – 4:08
# "Violence and Bloodshed" – 3:59
# "Defender" – 6:01
# "Drums of Doom" – 1:18
# "Holy War" – 4:40
# "Master of Revenge" – 1:30
# "Black Wind, Fire and Steel" – 5:17

## Kanpo estekak 
* *Fighting the World'' disko osoko abestiak entzungai. Youtube.com
Kings of Metal

***Kings of Metal*** () Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen disko bat da. 1988ko azaroaren 18an merkaturatu zuten.

## Abestiak 
# *Wheels Of Fire* - 4:10
# *Kings Of Metal* - 3:45
# *Heart Of Steel* - 5:10
# *Sting Of The Bumblebee* - 2:49
# *The Crown And The Ring* - 4:50
# *Kingdom Come* - 3:56
# *Pleasure Slave* - 5:38
# *Hail And Kill* - 5:59
# *The Warriors Prayer* - 4:20
# *Blood Of The Kings* - 7:29

## Kanpo estekak 
* *Kings of Metal* disko osoko abestiak entzungai. Youtube.com
Arbaso elkartea

**Arbaso elkartea** Euskal Herriko artisautza tradizionala sustatzeko elkartea da. Durangon sortu zuten 1995. urtean Xanti Illarramendik eta Bernat Vidalek. Euskal Herriko artisautza tradizionalarekin zerikusia zuten ongibideak zituzten artisuak batzeko helburuarekin jaio zen Arbaso. Izaera ezberdin bat eman nahi izan zioten, izaera nazionala, alegia. Egun Euskal Herriko artisautza elkarterik handiena da, ehun bat tailer biltzen baititu Hegoalde eta Iparraldekoak.

## Euskal Denda 
Urtero abenduko zubian Arbasok Durangon antolatzen duen artisautza azoka da. Euskal Herri osoko 70 artisau eta *stand* inguru egoten dira. Durangoko Merkatu Zaharrean izaten da eta lau bost eguneko iraupena izaten du. Egun, Euskal Dendan Euskal Herriko artisautza azokarik garrantzitsuena da.

## Kanpo estekak
Medicus Mundi Nafarroa

**Medicus Mundi Nafarroa** Irabazi asmorik gabeko garapenerako lankidetzarako erakundea da, 1972an sortu zena. Batez ere, gizartearen oinarrizko osasun laguntzan dihardu. Afrika eta Latinoamerika herrialdeak ditu bere lana burutzeko esparru nagusiak.

Pobrezia handiko eremuetan bizi den jendearekin aritzen da gehienbat. Gizon eta emakumeen arteko berdintasuna, ingurumena zaintzea eta tokian tokiko erakundeak sendotzea ditu helburu. Hezkuntza garapenerako eta komunikazio jarduerak ere egiten ditu.

Nazioartean esperientzia handiko elkartea da, eta egitasmo anitz proposatu ditu foru erkidegoan. Nafarroako Urrezko Domina jaso zuen 1995ean.

## Lankidetza 
Afrikako 4 herrialdetan (Mali, Kongoko E. D., Ruanda eta Uganda) eta Latinoamerikan (Bolivia, Guatemala, Nikaragua eta Peru) egiten dute lan. Guatemala Hirian, Kinshasan, La Pazen eta Liman ere dituzte egoitzak.

## Ikus, gainera 
* Medicus Mundi

## Kanpo estekak
Bananal uhartea

thumb| Bananal uharteak balio ekologiko handia du.
**Bananal uhartea** (portugesez *Ilha do Bananal*) munduko sedimentazio uharte handiena da, ia 20.000 km² baititu (1.916.225 ha). Brasilgo Tocantins estatuan dago, eta bi ibaik mugatzen dute: Araguaia eta Javaáes ibaiek, alegia. Geografikoki Goiás, Mato Grosso eta Pará estatuen mugetatik gertu dago. *Bananal* izena uharteak berez dituen basa bananondo ugariengatik jarri zioten. Uharteko iparraldean dago Araguaiako parke nazionala, eta haren barruan Inãwébohona eta Utaria Wyhyna/Iròdu Iràna lur indigenak; uharteko hegoaldean eta mendebaldean, berriz, Araguaiako parkeko lur indigena dago. 1993tik UNESCOk Biosfera Erreserba bezala du katalogatuta eta Ramsar hitzarmena barruan dago.

Uhartean herri indigenen hamasei herrixka daude: Barra do Rio, Barreira Branca, Boa Esperança, Boto Velho, Cachoeirinha, Fontoura, JK, Kanoanã, Kaxiwe, Macaúba, Santa Isabel, São João, Txoude, Txuiri, Wari-Wari eta Watau.

## Historia 
1773ko uztailaren 26an, José Pinto Fonseca serton inguruko biztanleak aurkitu zuen uhartea Mendebaldeko kulturarako, eta Santan izena eman zion. Gero, basa bananondoen ugaritasunak eman zion egungo izena uharteari.

## Ezaugarriak 
Uhartea nahiko isolatua dago beste ertzetara joateko zubiak ez daudelako. Urtean zehar komunikazio nagusia txalupez egiten da. Garai lehorretan (ekaina-abuztua) ahal da automobilez bertara joan baina bertako biztanleak normalean zaldiz edo bizikletaz ibiltzen dira. Bertako herri indigenak lau etniakoak dira: Javaés, Karajá, Ava Canoeiro eta Tuxá. Turismoa gero eta garrantzi gehiago hartzen ari da.

Statuette Karajà MHNT.ETH.2010.24.01.jpg| zeramikazko estatuatxoa

## Balio ekologikoa 
Brasilgo inguru ekologiko garrantzitsuenetariko bat da. Amazoniako oihanaren mugan, trantsizio lurraldea da hau, eta, horregatik, oso fauna eta flora dibertsifikatuak ditu. Espezie asko Mato Grossoko propioak dira: uirapurua (*Cyphorhinus arada*), botoa (*Inia geoffrensis*, Amazoniako dortoka...
Flora artean orkideak dira deigarriak (maçaranduba, piaçava eta canjerana). Begetazioan landak dira nagusi, han "varjões" izena dute. Garrantzi handia dute, bestetik, hondarpeak eta berezko begetazioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Informazio turistikoa: https://web.archive.org/web/20120418094302/http://guiasobrebrasil.com/2010/04/19/turismo-aventura-en-la-isla-del-bananal/
*  Bananaleko herriei buruzko bideoa: http://www.youtube.com/watch?v=u_qzUjfsuR4
*  Bananaleko paisaiak: http://www.youtube.com/watch?v=V1ET-ebisnw
Uharte kontinental

thumb| Groenlandia zerutik ikusita.
**Uharte kontinentalak** kontinente batetik bereizita dagoen lur masa bat da, itsaso zerrenda batez bereizita, baina itsas azpitik lotura berean jarraitzen du. Uharte hauek kontinentearen jarraipen zuzena dira. Horrelako uharteen adibidea Groenlandia izan daiteke, Ipar Amerika kontinenteari lotuta. Beste adibideak hauexek dira:
* Britania Handia, Europari
* Granada, Trinidad, Falklandak, Hego Amerikari
* Balear Uharteak, Penintsula Iberikoari
* Sizilia, Europari
* Sumatra eta Java, Asiari
* Papua Ginea Berria, Ozeaniari
* Vancouver, Kanadari
* Ternua, Kanadari
* Tasmania, Ozeaniari
* Kuba, Kariberi
* Hispaniola, Kariberi
* Chiloé, Hego Amerikari
* San Lorenzo, Peruri

Zenbait kasutan sortutako uharte kontinentala kontinentearen altxatze baten ondorioa izan daiteke. Hori da, esaterako, Madagaskar uhartearen kasua. Uharte mota hori uharte mikrokontinental bezala ezagutzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magic Circle Festival

**Magic Circle Festival** (euskaraz *Zirkulu Magikoaren Jaialdia*) Magic Circle Music erakundeak urtero ospatu ohi duen heavy metal jaialdi bat da. Lehenbiziko aldiz Alemaniako Bad Arolsen udalerrian ospatu zen, 2009an Lorelei udalerrira lekualdatu zelarik.

2010an Esloveniako Tolmin udalerriko Metalcamp kokalekuan ospatu zen.

## Kanpo estekak 
* *Magic Circle Festival* jaialdiaren webgunea
Rodolfo II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa

**Rodolfo II.a** (Viena, 1552ko uztailaren 18a - Praga, 1612ko urtarrilaren 20a) Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea izan zen 1576-1612 bitartean, Hungaria eta Kroaziako erregea (**Rodolfo I.a** izenarekin, 1572-1608), Bohemiako erregea (1575-1611) eta Austriako artxidukea (1576–1608).

## Biografia 
Maximiliano II.a enperadorearen eta Maria Austriakoaren semea eta ondorengoa izan zen; Maria Karlos Habsburgokoa edo Karlos I.a Gaztelakoa enperadorearen alaba zen. Rodolfo II.a izaera ahulekoa, gaixo antzekoa eta eszentrikoa, Pragako gazteluan bizi izan zen 1583tik 1612an hil zen arte. Alkimiari zaletasun handia zion; Madrilgo gortean, osaba Filipe II.aren ondoan ikasi zuen, eta hortxe izan zituen, hain zuzen ere, alkimiarekin lehen harremanak. Astrologia, magia eta jostailu mekanikoak ere gogoko zituen.

Rodolfo II.a ospetsu egin zen magia, alkimia, mistizismoa, eta bestelako bitxikeriei buruzko eskuizkribu eta liburu arraroen bilduma ikaragarria zuelako; besteak beste, Roger Baconenak berarenak. Ez zituen, ordea, zientziak baztertzen, eta, esaterako, Galileo Galileiren *Sidereus Nuncius*en ale bat jasotzen lehenetakoa izan zen.

Bere entretenimendu eta nabarmenkeria bitxietan erabat murgilduta zela, bere begikoek eta familiako beste kideek menderatu zuten, eta altxortegia poliki-poliki murriztuz joan zen.

## Rodolfo I.a Hungariakoa 
1572an koroatu zuten Hungariako errege, eta otomandarren aurka eta noblezia hungariarraren parte handi baten alde jokatu zuen, eta
Ferenc Nádasdy eta Nicolás Pálffy baroiak izan zituen inguruan. Turkiarren esku zeuden hainbat eta hainbat gotorleku hungariar berreskuratu zituzten.

## Rodolfo, Germaniako enperadore eta Hamabost Urteetako Gerra 
Aita zuen Maximiliano II.a Habsburgokoa 1576an hil ondoren, Germaniako enperadore izan zen, Bohemia koroa hartu eta urtebete geroago.

1570ean sinatutako Speyerko Itunaren ondoren, erresuma hungariarra hiru partetan banandua zegoen: mendebaldea, Habsburgotarren mende; erdialdea, turkoen mende; eta ekialdea, hungariarren printzerri transilvaniarra moldea zuena. Helburua, erreinua batzea zen; batetik, noblezia hungariarrak printze transilvaniarrarekin egin nahi zuen; bestetik, germaniarrek Habsburgotarrekin egin nahi zuten.

Rodolfok Transilvaniako printzerrian krisialdi bati aurre egin behar izan zion. Krisialdi horri Otomandar Inperioarekin zituen tirabirak gehituta, Hamabost Urteetako Gerra (1591-1606) izan zen ondorioa. 1606ko udazkenean, bake-hitzarmena sinatu zuen, eta hitzarmen horretan Transilvaniaren independentzia onartzen segitzen zuen.

## Mezenasgoa 
Arteak asko babestu zituen; gortean hartu zituen Giuseppe Arcimboldo eta Bartholomeus Spranger margolariak. Zientziak ere babestu zituen, bai esperimentalak (astronomia, botanika edo matematikak) eta bai espekulatzaileak (alkimia, astrologia edo magia). Haren agintaldian izendatu zituzten *matematikari inperial* Tycho Brahe daniarra eta Johannes Kepler alemaniarra.

## Genealogia
The Crown And The Ring

**The Crown And The Ring** (euskaraz *Koroa Eta Eraztuna*) Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen abesti bat da. 1988an *Kings of Metal* diskoaren barnean merkaturatu zuten.

Abesti honen lehenbiziko estudio grabaketa katedral batean ehun gizonezko ahotsez osatutako abesbatza batek eta organoz lagundurik burutu zen.

## Kanpo estekak 
* *The Crown And The Ring* abestiaren jatorrizko abestia entzungai. Youtube.com 
* *The Crown And The Ring* abestia 2009ko Magic Circle Festival jaialadian zuzenean ikusgai eta entzungai. Youtube.com  (gaztelaniazko azpitituluak)
Strandhill

**Strandhill** edo ** Larass** (irlanderaz *an Leathros*) Irlandako Sligoko konderriko herri turistikoa da. Konderriko Sligo hiriburutik 10 kilometro mendebaldera kokatzen da, konderriko aireportuaren ondoan.

## Geografia 
Strandhill Ozeano Atlantikoan sartzen den *Cúil Irra* penintsulan dago. Knocknarea mendia, Coney uhartea, and Cullenamore hondartza ditu inguruan eta bereziki ezaguna dute surflariek.

## Iruditegia 

Irudi:Strandhill Ireland.jpg|Cullenamore hondartza
Irudi:At Strandhill - geograph.org.uk - 824420.jpg|Knocknarea mendia
Irudi:An Leathros (Strandhill) - geograph.org.uk - 824425.jpg|Strandhill
Irudi:Strandhill Surf School - geograph.org.uk - 1634385.jpg|Strandhilleko surf eskola

## Kanpo estekak
The Warriors Prayer

**The Warriors Prayer** (euskaraz *Gerlarien Otoitza*) Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen abesti bat da. 1988an *Kings of Metal* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Gaia 
Berez, ez da abestia, aldiz bai *Blood of the Kings* abestiaren sarrera edo hitzaurre modukoa. Berta, aitona eta bilobaren arteko solasaldia entzuten da, bilobak aitonari "benetazko" istorio bat kontatzeko erregutzen dio, aitonak bere haurtzaroko zaldun misteriotsu batzuei buruzko bizipen ziraragarri bat kontatzen diolarik. Azkenean, aitonak ipuina amaitzean bilonak zaldun misteriotsu horiek zeintzuk ziren galdetzen dio, aitonak ohiuz hau erantzunez: *Who were They? They were the Metal Kings!* ("Zeintzuk zituan? Metalaren Erregeak zituan"), Manowar taldeko kideak zirela iradokiz.

## Ikus gainera 
* *Blood of the Kings*

## Kanpo estekak 
* ''The Warriors Prayer' hitzaurrea entzungai. Youtube.com 
* ''The Warriors Prayer' hitzaurrea eta *Blood of the Kings* abestia entzungai. Youtube.com
Clonalis etxea

**Clonalis etxea** (ingelesez *Clonalis House*) Roscommoneko konderriko Castlerea udalerrian kokatzen den gaztelua da, Irlandan.

Ruaidrí Ua Conchobair errege irlandar mitikoaren ondorengoak ziren O'Conortarren jatorrizko etxea da. Izan ere Clonalis etxea 1878an Charles Owen O'Conorrek eraiki bazuen ere, bazen aurretik beste jauregi bat bertan, baina sarritan urak hartzen zuenez berria egitea erabaki zuten.

Familiaren 100.000 liburutik gora gordetzen dira bertan. Irlandar historiarentzako liburutegi oso aberatsa da izan ere.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kinnitty gaztelua

**Kinnitty gaztelua** (ingelesez *Kinnitty Castle*, irlanderaz *Caisleán Cionn Eitigh*) Offalyko konderriko Kinnitty herrian dagoen gaztelua da.

Izena *Eitigh* irlandar erregina mitologikoak ematen dio, bertan lurperatua izan zela esaten baita.

Gaztelua St. Finnian monasterioa zegoen toki berean eraiki zen. oraindik ikus daiteke monasterioaren gurutze zelta ere. 1955 eta 1985 artean Basogintza eskola egon zen bertan. 1994ean Ryan familiak erosi, berriztu eta ezkontzetarako erabiltzen hasi zen.

## Kanpo estekak
Russborough etxea

**Russborough etxea** (ingelesez *Russborough House*) Wicklowko konderrian Blessington aintziren ondoan kokaturiko jauregia da.

XVIII mendean eraiki zen, 1741 eta 1755 artean. Milltowneko kondea zen Joseph Leesonek eraiki zuen eta Richard Cassels irlandar arkitektuak diseinatu zuen. Palladianismo estiloan egina dago eta aurrealdeak 210 metrotako zabalera dauka.

Urtez urte arte bilduma handitzen joan zen baina 1952an Alfred Beit millonario hego afrikarrak erosi zuen etxea eta bere bilduma propioa ekarri zuen, bertan Goya, Vermeer, Rubens, Velázquez eta Thomas Gainsborough daude besteak beste.

2010an sutea izan zen mendebaldeko eraikinean eta sabaia erori zen. berrizten ari dira.

Aipatzekoa da arte bildumak lau lapurreta jasan dituela, lehenengoa IRAk 1974ean, eta hainbat lan oraindik ez dira berreskuratu.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Enniskillen gaztelua

**Enniskillen gaztelua** (ingelesez *Enniskillen Castle*) Fermanagheko konderrian dagoen Enniskillen herriako gaztelua da.

Hugh Maguirek XVI mendean eraiki zuen gaztelua. Irlandarren hainbat eraso jasan zituen eta azkenean zortzi egunetako setioaren ondoren 1594ean irlandarrek eskuratu zuten.1607an Willy kaiptainak berriztu eta altzari berriak ezarri zituen. Honetaz gain Erne ibaiaren alboan dorrea eraiki zuen, *Watergate* izenekoa.

Gaur egun bi museo daude bertan, alde abtetik Fermanagheko konderriko museoa eta bestetik Enniskillengo museoa, edo zehazkiago esateko Enniskillengo fusilarien museoa.

## Iruditegia 

Irudi:Enniskillen Castle.jpg|Watergate
Irudi:Enniskillen Castle and County Museum - geograph.org.uk - 1370110.jpg|Erne ibaiaren ondoko harresia
Irudi:Enniskillen Castle2 by Paride.JPG|Gazteluaren patioa
Irudi:Enniskillen Castle4 by Paride.JPG|Gudalosteen barrakoiak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Juda

**Juda** izan daiteke:
* Juda, Jakoberen semea
* Judaren leinua, israeldarren Hamabi Tribuetako bat.
* Juda Iskariote, Jesusen apostolua.
* Juda Makabeo, makabeotarren iraultzaren buruzagia.
* Juda (Wisconsin), AEBetako herria.

## Ikus, gainera 
Juda izenetik sortutako hitzak:
* Judu
* Judeako Erresuma, gero Israelgo Erresuma sortuko zuena.
* Judea, eskualdea.
Juda (patriarka)

[thumb|250px|*Juda et Tamar*, [Horace Vernet]]

**Juda** (hebreeraz: יְהוּדָה, *Yhuda*) Bibliako pertsonaia da, hebrearren tribu nagusiaren aitzindaria (Genesia, XXXVII-XXXVIII). Jakoben eta Learen semea zen. Harengandik sortu zen Israelgo tribu jendetsuena. Hegoaldean zegoen Judaren jarraitzaileen lurraldea, Jerusalem eta Hebron aldean, eta eremu hartan osatu zen Judea. Salomon hil ondoren leinuak elkarrengandik bereizi zirenean (K.a. X. m.), Judaren eta Benjaminen ondoko leinuak elkartu eta Judaren erreinua osatu zuten biek. Jerusalem izan zuen hiriburu erresuma horrek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ammon (argipena)

**Ammon** izan daiteke:

* Ammon, antzinako semitar herria.
* Zeus Ammon, Amon egiptoar jainkoaren greziar bilakaera
* Ammonita, galdutako moluskuak
* Ammon, Loten semea Bibliaren arabera
* Ammon Judakoa, Judako erregea

## Toponimia 
* Ammon (Idaho)
* Ammon (Ipar Carolina)
* Ammon Ford (Ipar Carolina)
* Amman, Jordaniako hiriburuaren antzinako izena.

## Ikus, gainera 
* Amon, egiptoar jainkoa.
Hail And Kill

**Hail And Kill** (euskaraz *Agur eta Hil*) Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen abesti bat da. 1988ko *Kings of Metal* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Hail And Kill* abestia entzungai
Kings Of Metal

**Kings of Metal** (euskaraz *Metalaren Erregeak*) Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen abesti bat da. 1988ko izen bereko *Kings of Metal* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Kings of Metal* abestia entzungai
Adair badia

thumb| Puerto Peñascotik Adair badira doan itsas ertza.
**Adair badia**, baita **Aduar badia** ere, Mexikoko Sonora estatuan dagoen badia bat da.  Kaliforniako golkoan dago. Badia honetako hezeguneak 2009tik Ramsar hitzarmenaren barruan daude. Badia Puerto Peñasco herri turistikotik gertu dago.

Hiru dira ikus daitezkeen habitat nagusiak:
* Zingirak
* Artesiar putzuak edo pozaderak
* Gatzagak

Zonaldean desagertzeko zorian dauden zenbait animalia ikus daiteke, besteak beste, *Cyprinodon macularius* endemismoa. Itsas dortokek presentzia ere garrantzi handia du: *Caretta caretta*, *Chelonia agassizi*, *Chelonia mydas*, *Dermochelys coriacea* eta *Lepidochelys olivacea*. Arrainen artean Kaliforniako golkoaren iparraldean hiru espezie endemikoak daude: *Gillichthys seta*, *Anchoa mundeoloides* eta *Leuresthes sardina*. Floran bi espezie endemikoak aipatzen dira: *Distichlis palmeri* eta *Suaeda puertopenascoa*.

Hidrologiaren ikuspuntutik Adair badiaren balore nagusia lur azpiko akuifero baten presentzia da, Sonoyta-Puerto Peñasco. Akuifero honek milaka urte ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Holy War (Manowar)

**Holy War** (euskaraz *Gerra Santua*) Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen abesti bat da. 1987ko *Fighting the World* diskoaren barnean merkaturatu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Holy War* abestia entzungai
Castelfranco Veneto

**Castelfranco Veneto** (venezieraz: *Castèo*) Italiako ipar-ekialdeko hiria da, Trevisoko probintzian dagoena, Veneto eskualdean. Treviso, Padua eta Vicenzaren artean dago. 2010ean 33.675 biztanle zituen.

Hirigune historiko harresiduna eta gaztelua ezin hobeki kontserbaturik daude. Giorgione, Pizkundeko margolari ospetsuaren sorterria da eta katedralean (*Duomo Arcipretale Abbaziale di Santa Maria Assunta e San Liberale*) bere margolan hoberenetako bat dago, *Pala di Castelfranco*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giorgione

**Giorgione** (Castelfranco Veneto, 1477 aldean - Venezia, 1510), jaiotza-izenez **Giorgio Barbarelli da Castelfranco**, Goi Pizkundeko italiar margolaria izan zen.

Vasarik idatzitako *Pintore, eskultore eta arkitekto bikainenen bizitzak* liburuan agertzen den arren, oso datu zehatz gutxi ezagutzen dira Giorgioneri eta bere obrari buruz: Giovanni Bellinirekin ikasi zuela Venezian, eta haren hamabi bat pintura gordetzen direla. Hala ere, bere eragina oso handia izan zen, Tizianorengan, batez ere. Oso gazterik hil zen, izurri bubonikoak jota, ziur aski. Giorgione izan zen itzaletan kolore nahastua erabili zuen lehen margolaria. Margolanik ezagunenak *Pala di Castelfranco* (1502 aldean, Duomo, Castelfranco Veneto), *Ekaitza* (*Tempesta*, 1505-1508, Gallerie dell'Accademia, Venezia), *Hiru filosofoak* (*Tre filosofi*, 1506-1508, Kunsthistorisches Museum, Viena), *Lauraren erretratua* (1506, Kunsthistorisches Museum, Viena) eta Fondaco dei Tedeschiko (Venezia) fresko zati bat dira.

## Iruditegia 

Image:Giorgione 001.jpg|*Pala di Castelfranco*, 1502 aldeanDuomo, Castelfranco Veneto.
Giorgione, The tempest.jpg| *Ekaitza*, 1505-1508Gallerie dell'Accademia, Venezia.
Image:Giorgione 029.jpg|*Hiru filosofoak*, 1506-1508Kunsthistorisches Museum, Viena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  David Alan BROWN: Venetian Painting and the Invention of Art Nga.gov
Kellseko abade-etxea (Kilkenny)

**Kellseko abade-etxea** (ingelesez *Kells Priory*, Kilkennyko konderrian, Kells herrian kokaturiko agustindar abade-etxe zabala da, Kilkennytik 15 kilometro hegoaldera dagoena. Abade-etxea baino gotorlekua ematen duenez bertakoek *Seven Castles* izenaz ("zazpi gaztelu") ezagutzen dute.

## Historia 
Abadetxea Geoffrey FitzRobert normandiarrak altxa arazi zuen 1193an. Geoffrey FitzRobert, Richard "arku indartsu" de Clare konkistatzailearen anaiordea zen. Ez zuen ordea hasiera samurra izan, lehenengo mende eta erdian hiru aldiz erasotu eta erre baitzuten abadetxea. Horregatik harresiak eraikitzea erabaki zuten.

Horrela beraz, eraikin multzoak bi zati desberdin ditu, alde batetik ibaiaren ondoan dagoen monasterioa eta bestetik hegoaldeko eremu zabala hartzen duen harresiaren itxitura.

1972an indusketa lanak hasi zituzten eta dagoeneko 20.000 piezatik gora sailkatu dituzte.

## Iruditegia 

Irudi:Kellsp5.JPG
Irudi:Kellsp2.JPG
Irudi:Kellsp3.JPG

## Kanpo estekak
Bipiramide pentagonal elongatu

Geometrian, **bipiramide pentagonal elongatua** Johnsonen solidoetako bat da (*J*16), bipiramide pentagonal bat (*J*13) "elongatuz" eraiki daitekeena, erdian prisma pentagonal bat txertatuz.

Johnsonen solidoak 92 dira; eta Norman Johnson-ek izendatu eta deskribatu zituen, 1966an.

## Poliedro duala 
aren duala bipiramide pentagonal moztua da, eta 12 aurpegi ditu: 10 trapezio eta 2 pentagono.

## Kanpo estekak 
*
Carrowmore

thumb|250px| Carrowmoreko zazpigarren hilobia.
thumb|250px| *Listoghil*-eko gela nagusirako korridorea eta barruan trikuharria.
**Carrowmore** (irlanderaz *An Cheathrú Mhór*) Irlandako hilobi megalitikoa da. Sligoko konderrian dago *Cúil Irra* penintsulan. K.a. 3500 eta 3000 urteen artean eraiki zen.

## Egitura 
Irlanderazko *An Cheathrú Mhór* izenak "gela handia" esan nahi du. Carrowkeeel Irlandako lau korridorezko hilobietako bat da, besteak Brú na Bóinne, Loughcrew eta Carrowmore dira, eta guztiak garai beretsuan eraiki ziren.

Gaur egun oraindik 30 hilobi ikus daitezke. Trikuharri txikiez osaturiko zirkuluak dira, zirkulu bakoitzak 12-15 metrotako erradioa zeukalarik. Batzuetan barneko zirkulu bat ere agertzen da. Zirkulu bakoitzean 30-40 harkaitz daude batazbeste.

## Listoghil 
Trikuharri zirkuluen artean, hilobirik handiena erdian dago, punturik gorenean, eta *Listoghil* izena du. Lehen estalita zegoela uste den arren gaur egun sabairik gabea da. Korridorearen bukaeran 34 metroko diametroa duen gela zabala dauka, erdian trikuharri bat dago gainera.

## Ikus, gainera
* Irlandako monumentu megalitikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Oseas

**Oseas** izan daiteke:
* Oseas Itun Zaharreko profeta;
* Oseasen liburua, Itun Zaharreko liburua, profetak idatzia;
* Oseas (Israelgo erregea), Israelgo Erresumako azkena
Oseas (profeta)

**Oseas** edo **Osee** (, estandar *Hoshea*, tiberieraz *Hôšēăʻ*, "Salbamen"; ) Biblian, hamabi profeta txikietako bat da, haren izeneko liburuaren egilea. Samariako erresuman aritu izan zen, K.a. 752tik K.a. 725 arte. Oseasen liburuan ikusten den ideia nagusia, Jahveren maitasuna da, Israelen eskergaiztasunari kontrajarririk.

Hirurogei urtez lan egin zuen eta idatzizko profeziak uzteko profeta bakarra izan zen. Aita Beeri profeta izan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Israelgo Erresuma

**Israelgo Erresuma** historian zehar, hainbat estatu ezberdinen izena izan da:
* Israelgo Erresuma (batua) (K.a. 1020–K.a. 931), israeldarrak batu zituen erresuma.
* Israelgo Erresuma (Samaria) (K.a. 931–K.a. 722), iparraldeko israeldarren erresuma.
* Judeako Erresuma (K.a. 931–K.a. 586), hegoaldeko israeldarren erresuma.
* Asmondarren Erresuma (K.a. 140-K.a. 37), asmondar edo makabearren erresuma
* Herodiatarren Erresuma (K.a. 37 - k. o. 44), Herodes I.a Handia eta bere ondorengoen erresuma.

## Erreferentziak
Zutabe (testu-tipo)

[thumb|[Anjel Lertxundi idazleak 2003-2017 bitartean egunero idatzi zituen iritzi artikuluak *Berria*n. Lehenago *Euskaldunon Egunkaria*n eta beste hedabide batzuetan ibili zen.]]
Kazetaritzan, batez ere prentsa idatzian, maiztasun batez errepikatzen diren artikulu laburrei deitzen zaie **zutabea**k.

Erabiltzen diren gaiak ez dira beti egunerokotasunari loturik. Zutabeak iritzi artikuluak izaten dira maiz, baina ez beti. Artikuluaren mamia egilearen burutazioak |baliabide literarioekin apaindurik izaten dira. Egileari prentsa idatzi tradizionalean leku finkoa gordetzen ziotelako eta leku horri zutabe itxura hartzen ziotelako nonbait, hortik **zutabe** izena.

* Egilearen sinadura agertzen da, maiztasunez. Goitizen bat ere izan daiteke.
* Egilearen iritziak, analisiak, burutazioak izaten dira artikulu labur hauen mamia.
* Igorlea, askotan, ez da hedabideko langilea izaten, baina hedabidean askotan parte hartuz gero erredakzio-taldekotzat hartzen dute askotan irakurleek.
* Testu laburrak izaten dira, estruktura nahiko librekoak.
* |Baliabide literarioak agertzen dituzte maiz.

## Zutabe tipoak 
Zutabeak bi multzo nagusitan sailka daitezke:
* **Egilearen zutabea**. Idazle eta kazetari baten izena edo goitizenak ematen dio nortasuna zutabeari. Batzuetan zutabegilearen argazki eta guzti agertzen da. Irakurleek egilearen estiloa baloratzen badu, egilearen iritziak estimatzen badituzte, zutabeak denboran iraun dezake.
* **Gai jakin bati buruzko zutabea**. Zenbait egunkari edo aldizkaritan, espazio bat egon daiteke gai jakin bati buruzko artikuluak argitaratzeko.
:* Politikari buruzkoak.
:* Literaturari buruzkoak: kritikak, aipuak...
:* Gastronomiari buruzkoak.
:* Zinemari buruzkoak.
:* Kirolari buruzkoak. Kirol bati buruzko zutabeak, kirol talde bati buruzkoak...
:* Umorezkoak.
:* Musikari buruzkoak.
:* Interneten topaturiko webgune edo bitakoren kritikak, aipuak...
:* Zientzia jendarteratze edo zientziari buruzkoak.
:* ...

## Sariak 
Pulitzer sarietako batzuk zutabegileei esleiturik izan dira inoiz

## Ikus gainera 
* Iritzi artikulua.
* Editorial

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Israelgo Erresuma (batua)

**Israelgo Erresuma** (hebreeraz: ממלכת יִשְׂרָאֵל, *Mamlekt Yiśraˀel*; hebreera modernoan: ''Mamlekhet Yisra'el*; hebreera tiberianoan: *Mamléḵeṯ Yisrael'') edo **Judea eta Israelgo Erresuma Batua** (hebreeraz: ממלכת ישראל המאוחדת) israeldarren lehenengo erresuma izan zen.

Bibliaren arabera, monarkia eratu baino lehen Israelgo Hamabi Tribuak epaileak izeneko buruzagiek gobernatuak ziren, konfederazio batean. K.a. 1020 inguruan, atzerritar herrien presiopean, tribuek batzea erabaki eta Samuel epaileak Saul izendatu zuen errege.

## Israelgo Erresumako erregeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tobiasen liburua

**Tobiasen liburua** (hebreeraz טוביה *Tobiah* "Yahweh ona da") Itun Zaharreko liburu deuterokanonikoa da. Arameraz idatzita dago, K. a. IV. edo III. mendean, eta Tobiasen historia kontatzen du. Ezkontzari, familiari, hildakoekiko betebeharrei eta abarren erabilerari buruzko ikasgaiak jasotzen ditu.

Protestanteek apokrifotzat jotzen dute, Tanajen inoiz ez dutelako sartu eta antzinako judaismoan kanonikoa ez delako. Hala ere, greziar-hebrear Biblian (Septuaginta) eta Itsaso Hileko Eskuizkribuen aramera eta hebreerazko pasarteetan dago.

## Argumentua 
Tobias Itun Zaharreko bi pertsonaiaren izena da, aita eta semea. Neftali tribuko juduak ziren. Niniven erbesteraturik zela, aita itsutu zen eta semea Media lurraldera bidali zuen. Azarias izeneko ezezagun batek Ekbatanara eraman zuen Tobias gaztea eta han Sararekin ezkondu zen. Ninibera itzulirik, Azariasek aitaren itsutasuna nola sendatu erakutsi zion. Azarias hori Rafael goiaingerua omen zen.

## Erreferentziak
Judithen liburua

[thumb|[Caravaggioren "Judith Holofernesen burua mozten"]]

**Judithen liburua** (hebreeraz יְהוּדִית *Yehudit* "bedeinkatua") Itun Zaharreko liburu deuterokanonikoa da, juduek eta protestante gehienek onartzen ez dutena.

Holofernes asiriarrak Betulia hiriari egindako erasoa kontatzen du, eta nola azkenean Israelek irabazi zuen Judithi esker.

Liburua anakronismoz beterik dagoenez, aditu askok ez dute fidagarritzat hartzen eta, batzutan, lehenengo eleberri historikotzat 

## Argumentua 
Judith Manasesen alarguntsa izan zen. Holofernesen ostea Betuliara joan zen hiri hori menderatzeko asmoz. Hori galarazteko, apaindu eta Holofernesengana joan zen Judith. Buruzagia liluratuta utzi zuen eta berarekin zegoela, burua moztu zion Judithek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joelen liburua

[thumb|[Michelangeloren "Joel profeta", Kapera Sixtinoa]]

**Joelen liburua** (, *Yoel*) Itun Zaharreko liburu kanonikoa, Joelek idatzia. Lau atal ditu liburuak. Oti izurrite bat (I-II. ataletan), eta Izpiritu Santuaren eta Josafaten haranaren profeziak (IV. atala) egin zituen Joelek liburu hartan.

## Egitura 
* Matxinsaltoak eta lehortea (1,2-12)
* Konbertsiorako eta Jaunari erregu egiteko deia (1,13-14)
* Jaunaren eguna gainean (1,15-2,1)
* Matxinsaltoen erasoa (2,2-11)
* Konbertsiorako deia (2,12-17)
* Jaunak herriari erantzun (2,18-27)
* Jaunaren espiritua guztien gain (3,1-5)
* Jauna nazioen kontra auzitan (4,1-16)
* Jainkoaren herriaren berriztapena (4,17-20)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziza ilun-hankahorixka

**Ziza ilun hanka-horixka** (*Tricholoma portentosum*) *Tricholomataceae* familiako onddo bat da. Perretxiko jangarri hau koniferoen basoetan hazten da batez ere, Europa osoan eta Ipar Amerikan.

Sinonimoak: Burubeltz, ziza beltz, ziza ilun-tiznera, ziza ilun-hankazuriska.

## Ezaugarriak 
Perretxiko handia ekoizten du, 3-11 cm diametro dituen txapel ganbilekoa eta ertz irregularrekoa. Txapela itsaskorra da hezetasuna dagoenean. Gris iluna edo beltza da, eta marra ilunagoak izan ohi ditu erditik ertzera. Kolorea argitu egiten da pixka bat ertzera hurbiltzean, eta batzuetan ñabardura horixka edo purpurak eduki ditzake. Orri adnatu zuriak ditu, eta hanka zuria, goialdean ñabardura horia duena. Hanka 4-12 cm luze eta 1-3 cm zabal da. Esporak zuriak dira.

## Habitata 
Udazkenaren amaieran ekoizten du perretxikoa Europa eta Ipar Amerikako koniferoen basoetan. Gehienetan *Pinus sylvestris* espezieko pinuekin lotuta ageri da, baina batzuetan haritz eta pagoekin ere agertzen da.

## Jangarritasuna 
Perretxiko jangarria eta oso estimatua da, baina adituak ez direnek basoan ez hartzea aholkatzen da, antzekoak diren beste espezie pozoitsu batzuekin nahas baitaiteke, batez ere *Tricholoma pardinum* pozoitsuarekin.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Europa, Errusia, Japonia, Txina, Australia.

## Galeria 

Fitxategi:Ziza ilum hanka-horixkak.jpg|ziza ilun hanka-horixkak.
Fitxategi:Ziza ilun hanka-horixka azpitik.jpg|Ziza ilun hanka-horixka azpitik.
Fitxategi:Ziza ilun hanka-horixka goitik.jpg|Ziza ilun hanka-horixka goitik.
Fitxategi:Tricholoma portentosum 4.jpg
Fitxategi:Tricholoma portentosum 5.jpg
Fitxategi:Tricholoma portentosum 6.jpg
Fitxategi:Tricholoma portentosum 7.jpg
Fitxategi:Tricholoma portentosum 8.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salmoen liburua

thumb|Salmoen biribilkia

**Salmoen liburua** (hebreeraz תְהִלִּים, estandar *Tehillim*, tiberieraz *Təhillîm*, "gorespenak") Itun Zaharreko liburua da, 150 idazlan sakraturen bilduma, bost multzotan banatua, data zehatzik eta egile ezagunik ez duena. Lehen saila ustez Davidena da, bigarrena eta hirugarrena beste zenbait egilerena, eta azken biak, egile ezezagunenak. Jatorrian kantatzeko idatzi ziren, eta nola erabili eta kantatu behar ziren adierazten zuten oharrak izaten zituzten askotan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esaera Zaharren liburua

thumb|Esaera Zaharren biribilkia

**Esaera Zaharren liburua** (hebreeraz מִשְלֵי, ''Mish'ley'') Itun Zaharreko liburu kanonikoa. Arau moralez eta esaera zaharrez osaturiko bilduma batzuk jasotzen ditu liburuak. Bilduma zaharrenak Salomonen eta Ezekiasen eskribauen garaikoak dira (K.a. 700). Bildumen multzoa, berriz, K.a. 400. urtean osatu zuen ezezagun batek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Habakuk

**Habakuk** (; ) Itun Zaharreko igarle txikietako bat da. Bere izena bera duen liburua K.a. 600 urte inguruan idatzi zen. Elkarrizketa moduan eraturik dago; igarleak Jainkoari galdetzen dio ea noiz amaituko den herri santuaren zigorra, babiloniarren uztarripetik askatzeko. Yahvek zapaltzaileen hondamendia iragar dezan agintzen dio, hala gertatuko baita aurki.

## Erreferentziak
Maser (Italia)

**Maser** Italiako ipar-ekialdeko hiria da, Trevisoko probintzian dagoena, Veneto eskualdean. Veneziatik 50&nbsp;km ipar-mendebaldera eta Trevisotik 30&nbsp;km ipar-mendebaldera dago. 2010ean 4.947 biztanle zituen.

Andrea Palladio, Pizkundeko arkitekto handia, Maserren hil zen, eta bertan dago Villa Barbaro, bere lanik garrantzitsuenetako bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aurora

**Aurora** honakoa izan daiteke:
* **Aurora**, erromatar mitologiako jainkosa
* **Aurora**, AEBetako Illinois estatuko hiria;
* **Aurora polarra** (hau da, **aurora boreala** eta **aurora australa**)
* **94 Aurora**, asteroidea
* **Aurora** edo **Aurore** emakume izena, hala nola:
** Aurora Arnaiz, idazlea, unibertsitateko irakaslea, jurista eta politikaria
** Aurora Beltrán, abeslari eta musikagilea
** Aurore Martin, politikaria
** Aurora Redondo, antzezlea
Kodiak

**Kodiak** hitzak honakoa adieraz dezake:

## Lekuak 
* Kodiak, Alaskako hiria
* Kodiak uhartea
* Kodiak artxipelagoa

## Beste erabilera batzuk 
* Kodiak hartza
NIFL Premiership (Ipar Irlanda)

**Ipar Irlandako futbol liga**, gaur egun *NIFL Premiership* (izen osoa *Nothern Ireland Football League Premiership*) Ipar Irlandako futbol txapelketa nagusia da. UEFAren sailkapenean 47. postuan dago. Belfasteko Linfield eta Glentoran dira txapelketa gehien irabazi dituzten taldeak.

## Historia 
[thumb|300px|[Linfield F.C.|Linfield (urdina) eta Glentoran (berdea) taldeen arteko partida.]]
1890an sortu zenez munduko bigarren liga zaharrena da Ingalaterrako Premier Leagueren ondoren. Eskoziako Liga baino astebete lehenago sortu zen Irlandakoa. Garai hartan **Irish Premier League** izena zuen eta uharte osoko taldeek hartzen zuten parte. 1921ean uhartea bitan banatu zenean Ipar Irlandak liga honekin jarraitu zuen eta Irlandako Errepublikak liga berria abiatu zuen.

Ligak bi etenaldi izan ditu 1915 eta 1919 artea Lehen Mundu Gerraren eraginez eta 1940 eta 1947 artean Bigarren Mundu Gerraren erruz.

2003an **Irish Premier League** izena hartu zuen eta 2008an hasi zen **IFA Premiership** deitzen. 2013an liga birsotu zen **NIFL Premiership** izenarekin.

## Gaur egungo egitura 
12 taldek hartzen dute parte eta bakoitzak hiru aldiz jokatzen du aurkari bakoitzarekin, guztira 33 jardunaldi izaten dira beraz. Ondoren aurreneko seiek laugarren partida bana jokatzen dute elkarren artean irabazlea eta Europako txapelketetarako sailkatzeko, eta azkenengo seiek ere elkarren artean jokatzen dute jeitsiera postuak erabakitzeko. Horrela beraz, talde bakoitzak 38 partida jokatzen ditu.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### XIX mendea 
### XX mendea 
|valign="top"|

|}

### XXI mendea 
## Garaipenak 
### Taldeak 
### Hiriak 
## Ikus, gainera 
* Ipar Irlandako Futbol Kopa

## Kanpo estekak 
*  IFA Premiership webgune ofiziala
Glentoran F.C.

thumb|250px
**Glentoran F.C.** (izen osoa *Glentoran Football Club*) Ipar Irlandako futbol talderik garrantzitsuenetakoa da, bertako Liga 23 aldiz irabazi baitu. Linfield F.C. taldearekin batera ''Belfast's Big Two* izenaz ezagutzen da, bien artean Ipar Irlandako ia txapelketa guztiak irabazi baitituzte.

## Historia 
Ipar Irlandako talderik zaharrenetakoa da, 1882an eratu baitzen. 1914ean Vienan jokaturiko *Vienna Cup'' txapelketa irabazi zuen, eta hau da Europan irlandar talde batek irabazitako lehenengo txapelketa.

1967an Eusébio handiaren SL Benfica taldearen aurka jokatzea egokitu zitzaion Europako Kopan eta kanporaketa berdindu bazuen ere kanpoan saturiko golen arauaren erruz galdu egin zuen. Hau izan zen araua aplikatu zen lehen aldia. 1974ean Europako Futbol Errekopako final laurdenetara iritsi zen.

## Uniformea 
## Palmaresa 
* Liga **(23)**: 1894, 1897, 1905, 1912, 1913, 1921, 1925, 1931, 1951, 1953, 1964, 1967, 1968, 1970, 1972, 1977, 1981, 1988, 1992, 1999, 2003, 2005, 2009.
* Kopa **(22)**: 1914, 1917, 1921, 1932, 1933, 1935, 1951, 1966, 1973, 1983, 1985, 1986, 1987, 1988, 1990, 1996, 1998, 1900, 2001, 2004, 2013, 2020.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Belfast Celtic F.C.

**Belfast Celtic F.C.** (izen osoa *Belfast Celtic Football Club*) Ipar Irlandako futbol talderik garrantzitsuenetakoa izan zen, 1949an desagertu zen arte.

## Historia 
Belfast Celtic F.C. 1891ean sortu zuten katolikoek eta berehala hartu zituen Glasgowko Celtic F.C. taldearen izena eta jantzia. 1900an irabazi zuen bere lehen liga eta 1901ean Celtic Park zelaia inauguratu zuten Donegall Road auzoan, zaleek *Paradise* (paradisua) ezizenarekin ezagutzen zutena.

Irlandako Banaketa garaiak istilutsuak izan ziren eta 1920an liga irabazi zuen arren bertatik kanporatu egin zuten eta ez zen 1924 arte berriro jokatzen hasi, taldearen zalegoa oso nazionalista zelako egin zuten hau. Hurrengo urteetan Ipar Irlandako talderik indartsuena izan zen eta guztira 14 liga irabazteko gai izan zen.

Urtero Linfield (protestanteak) eta Celtic (katolikoak) beraien arteko partida jokatzen zuten gabonetan. 1948an istilu larriak izan ziren, Celtic irabazten joan ondoren Linfieldek azken minutuan berdindu eta zale protestanteek zelaia inbaditzeaz gain Celticeko hainbat jokalari jipoitu zituzten. Agintariek ezarritako isun txikien aurrean protesta egiteko taldeak Liga uztea erabaki zuen. Hurrengo denboraldian Amerikan bira bat egiten ari zela finantza arazoak azaldu zitzaizkion eta arazo hauei aurre egiteko gai ez zen izan. Ordutik lagunarteko partiduren bat baino ez du jokatu. Gaur egun *The Grand Old Team* (Talde handi zaharra) ezizenaz ezagutzen da.

1970an Donegal Celtic F.C. taldea sortu arte, Belfasteko katolikoek ez zuten futbol talderik izan.

## Palmaresa 
* Liga **(14)**: 1900, 1915, 1920, 1926, 1927, 1928, 1929, 1933, 1936, 1937, 1938, 1939, 1940 eta 1948.
* Kopa **(8)**: 1918, 1926, 1937, 1938, 1941, 1943, 1944 eta 1947.

## Ikus gainera 
* Celtic F.C., Glasgow, Eskozia

## Kanpo estekak 
*  Belfast Celtic museoaren webgune ofiziala
Niauxko haitzuloa

**Niauxko haitzuloa** (frantsesez *Grotte de Niaux*) Frantziako hegoaldeko Ariège departamenduan kokatutako Vicdessos haranean dagoen haitzulo bat da, Pirinoetan, Niaux udalerritik hurbil eta Tarascon-sur-Ariège udalerritik 7 kilometrotara.

Bertan 800 metro barna sartu ezkero, *Areto Beltza* delakoa topa daiteke, bikain kontserbatutako ehunen bat abereen margoez osatutako errotonda natural bat da. Orain dela 13.000 urte eginak, Magdaleniar aroan, lerro beltzez irudikatutako margo hauek eskualde honetako historiaurreko abereak irudikatzen dituzte, haien artean bisonteak, zaldiak (gaur egungo Euskal Herriko pottokak), oreinak eta piriniotar basahuntzak.

## Iruditegia 

Irudi:Grotte de Niaux depuis la Vache.jpg|Haitzulorako sarrera eta Massimiliano Fuksasen eskultura, La Vaecholo muinotik ikusita.
Irudi:Niaux, bisons.JPG|Niauxko hormetako bisonteen erreplika.

## Kanpo estekak 
* Niauxko haitzuloaren webgunea.
Ordezko ondasun

Ekonomian, bi ondasun **ordezko ondasunak** direla esaten da, biek antzeko erabilerak eta prestazioak izanda, bataren prezioa gehitzen denean, bestearen eskaera handitzen denean. Ordezko ondasunen adibideak dira gurina eta margarina, ordenagailu eramangarria eta etxeko ordenagailua, tea eta kafea. Gehienetan, ordezkotasuna ez da erabatekoa eta ondasun bakoitzak bestetik bereizten dituen ezaugarriak baditu. Ordezko ondasunen inexistentziak monopolioak sorrarazten ditu askotan.

## Kanpo estekak