Amezketa

**Amezketa** Gipuzkoako hego-ekialdeko udalerri bat da, Aralar inguruan kokatua, Txindoki mendiaren magalean, Tolosaldearen hegoaldean, Nafarroa Garaiarekiko mugan. Tolosatik 12&nbsp;km-ra eta Donostiatik 36ra dago.  biztanle zituen . urtean.

2009tik, udalerri euskaldunen UEMA mankomunitateko partaide da.

## Geografia 
### Udalerri mugakideak 
Amezketak mugakide ditu iparraldean Alegia eta Orendain, hegoaldean Aralarko mendilerroa, ekialdean Bedaio, eta mendebaldean Abaltzisketa.

### Auzoak 
Hainbat auzotan banaturik dago, eta garrantzitsuenak lau dira:
* Ugarte (herri sarreran kokatuta dago).
* San Bartolome edo erdigunea (Plazaren inguru guztia).
* Ergoiena auzoa (elizaren inguruan biltzen diren erikuntzek osatua).
* San Martin (Amezketatik 2&nbsp;km-ra kokatuta dagoen zelaia).

### Ingurune naturala 
Aralar mendilerrora eta natura parkera sartzeko Larraitz da puntu nagusietakoa eta, Tolosaldetik, Amezketa da abiapuntu posibleetako bat. Izan ere, Enirio-Aralarko Mankomunitatean barruan dago sartuta XV. mendetik.

## Zerbitzuak 
* Liburutegia
* Gaztelekua
* Larrunarri pilotalekua
* Gimnasioa
* Bake epaitegia eta erregistro zibila
* Osasun zentroa
* Zumardi eskola

## Demografia 
2019an herriak 907 biztanle zituen. Horietatik %21,17k 65 urte edo gehiago zituen, eta atzerrian jaiotakoak %6,84 ziren.

## Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %2,1. Bigarren sektorea %72,9. Hirugarren sektorea %18,3. Eraikuntza %6,7. 2017an biztanleko BPGa 48.882,9 euro ziren. 167 boto. PSE-EEk 4 boto. Iñaki Amundarain (EH Bildu) aukeratu zuten berriro alkate.

### 2023ko udal hauteskundeak 
2023ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 362 boto, Amezketa Etorkizunek 136 boto eta PSE-EEk 5 boto. Mikel Arteaga (EH Bildu) aukeratu zuten alkate.

## Kultura 
[thumb|[Argizaiolak Amezketan, 1970eko hamarkadan]]
### Euskara 
[thumb|Amezketako [Pello Zabalaren testigantza, Arantzazuko santutegian euskara ez galtzeko egiten zuenaren ingurukoa. Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]
Amezketako euskara gipuzkeraren (erdialdeko euskalkiaren) aldaera bat da, erdiguneko gipuzkeraren parte den Tolosaldeko euskara da, hain zuzen. Herri euskalduna da hau, herritar euskaldunak %87.51 baitira, eta euskararen erabilera %70.7.

### Jaiak 
* Herriko zaindaria San Bartolome da eta beraz bertako festak abuztuaren 24 (Bartolome Deunaren eguna) inguruan izaten dira. Baina "San Martin" egunean ere festa moduko bat antolatzen da izen bereko auzoan, aipatutako deunaren omenez.
* Ospakizun hauetaz gain, inauterietan, zehazki astelehenean eta igandean, herritarrak etxez-etxe dantzan ibiltzen dira urte askotako ohitura jarraituz. Talai dantza izenez ezagutzen den dantza egiten dute herritarrek etxe atarietan, trikiti soinua lagun dutelarik.

## Ondarea 
* San Bartolome eliza: 1740ean amaitua.
* Amezketako udaletxea
* Jauregi Handi dorretxea
* Kobrea ustiatzeko meategiak egon ziren herriaren kanpoaldean, Buruntzuzin izenekoak, 1732tik 1804 arte, gazteleraz *"Minas de cobre de Aralar"*. Arritzagako ibarrean zeuden kokatuta, eta gaur egun aztarnak oraindik ikusten dira. 

thumb|Aralar paper fabrika

## Amezketar ospetsuak 
* Fernando Bengoetxea Altuna "Pernando Amezketarra" (1764–1823), plazagizona eta bertsolaria, herrikiderik ospetsuena. Herriko plaza nagusiak haren izena du.
* Joaquín Aguirrezabala (1860–1924), medikua.
* Martin Gorostidi (1913–1988), musikaria.
* Antton Karrera (1942–), politikaria.
* Pello Zabala (1943–2022), fraidea, idazlea eta irratiko esataria.
* Joxean Tolosa (1955–), esku huskako pilotari ohia eta Euskal Telebistako esataria.
* Koldo Alijostes (1962–), irakaslea.
* Bixente Gorostidi (1973–), bertsolaria.
* Iker Karrera (1974–), mendi lasterkaria.
* Iban Gurrutxaga (1975–), gitarra-jotzaile eta musikagilea.
* Iker Galartza (1977–), aktorea.
* Ekaitz Saralegi (1979–), esku huskako pilotaria.
* Maite Gurrutxaga (1983–), ilustratzailea.
* Jokin Altuna (1996–), esku huskako pilotaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amezketako albisteak Atarian

*  Amezketako Udal webgune ofiziala.
* Amezketari buruzko webgune ez ofiziala