open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Abdur Rahman Biswas

**Abdur Rahman Biswas** (Shaistabad, 1926ko irailaren 1a - Dhaka, 2017ko azaroaren 3a) Bangladeshko presidentea izan zen 1991tik 1996ra.

Dhakako Unibertsitatean historia eta zuzenbidea ikasi zituen. Liga Musulmanarekin bat egin zuen Ayub Khanen erregimenaren garaian. Diputatua izan zen 1962tik 1965era Ekialdeko Pakistango parlamentuan eta Pakistan ordezkatu zuen Nazio Batuetako Batzar Orokorrean 1967an. 1979an Bangla Deshen diputatu aukeratua izan zen eta bi aldiz ministro izan zen. 1991n parlamentuko hizlari izandatu zuten eta handik gutxira Bangla Desheko 16. lehendakaria izatera iritsi zen. 1996ko maiatzean estatu-kolpe bat galarazi zuen. 1996ko urriaren 9an dimititu zuen eta Shahabuddin Ahmedek ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Fantastic Beasts and Where to Find Them (filma)

**Fantastic Beasts and Where to Find Them** (euskaraz *Pizti harrigarriak eta non topatu*) 2016ko David Yates ingeles zinema zuzendariak zuzendutako fantasiazko film bat da. J. K. Rowling idazlearen 2001eko izenburu berdineko liburuan oinarritua dago. Eddie Redmayne, Katherine Waterston, Dan Fogler, Alison Sudol, Ezra Miller, Samantha Morton, Jon Voight, Carmen Ejogo eta Colin Farrell aktoreek antzeztu zuten.

*Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald* (2018, *Pizti harrigarriak: Grindelwalden krimenak*) izeneko jarraipena izan zuen.

Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Colleen Atwood) irabazi zuen.

## Argumentua 
1926. urtea. Newt Scamanderrek (Eddie Redmayne) izaki magiko sail bat topatun eta dokumentatzeko helburuz munduan barna burututako bidaia amaitu berri du. New York hirira atsedenaldi labur bat hartzeko asmoz ailagatuko da, itxuraz ezustekorik gabe sartu-irtena egiteko leku paregabea... baina ez Jacob Kowalski (Dan Fogler) bezalako mugle batentzat, ondorioz Newtek bere maleta magikoan gordeta zuen Niffler izakiak ihes egin eta kaosa eragingo du.

## Aktoreak 
* Eddie Redmayne: Newt Scamander
* Katherine Waterston: Porpentina "Tina" Goldstein
* Dan Fogler: Jacob Kowalski
* Alison Sudol: Queenie Goldstein
* Colin Farrell: Percival Graves
* Carmen Ejogo: Seraphina Picquery
* Ezra Miller: Credence Barebone
* Samantha Morton: Mary Lou Barebone
* Ron Perlman: Gnarlack
* Jon Voight: Henry Shaw Sr.
* Josh Cowdery: Henry Shaw Jr.
* Ronan Raftery: Langdon Shaw
* Faith Wood-Blagrove: Modesty Barebone
* Jenn Murray: Chastity Barebone
* Johnny Depp: Gellert Grindelwald
* Zoë Kravitz: Leta Lestrange

## Ikus gainera 
* *Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald* (2018)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Genially

thumb|alt=Logo|Logoa

***Genially***, halaber ***Genial.ly*** izenaz ezaguna, elkarreraginezko aurkezpen animatuak sortzeko balio duen sareko softwarea da. Txantiloiak eta irudien galeriak dauzka, lana errazteko; hala ere, kanpoko irudiak ere onartzen ditu, hala nola, testuak, Soundcloud  eta Spotifyko audioak, Youtubeko bideoak, Flickr eta Instagrameko argazkiak, Facebook, eta abar. Doako erreminta da, baina ordainduz gero, tresna gehiago erabiltzeko aukera ematen du.

## Historia 
*Genially* Kordobako enpresa bat da (Espainia). 2015ean Juan Rubiok (biologoa eta enpresako burua), Luis Garcíak (publizista eta sormen zuzendaria) eta Chema Roldánek (informatikaria eta zuzendari teknikoa) sortu zuten.

## Zerbitzuak 
Hauek dira egin daitezkeen lan batzuk:

# Aurkezpenak
# Infografiak
# Txostenak
# Bideo-aurkezpenak
# ePosterrak
# Curriculumak
# Quizak
# Jolasak
# Baliabide didaktikoak
# Mapak
# eTxartelak
# Aldi baterako prozesuak
# Ekitaldiak
# Elkarreraginezko irudiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lurpekariak

**Lurpekariak** Iruñean 2017 urtean sorturiko musika taldea da. Herri kanta tradizionalak jazz estiloko musika esperimentalarekin nahasten dituzte.

## Diskografia 
* *Itsasotik iturrira* (Errabal Jazz, 2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jokin Lasa

**Jokin Lasa** (Lazkao, Gipuzkoa, 1954) musikaria eta abeslaria.

## Ibilbidea 
1973an Josu Irastortzarekin bikotea osatu zuen eta ohikoak izan ziren Jokin eta Josu 1970. hamarkadako kantaldietan. 1980 arte iraun zuen proiektuak eta diska bat ere grabatu zuten IZ diskoetxearekin, *Nire herria bezala*.

2006an bakarkako proiektu bati ekin zion Jokin Lasak. Peli Markiegi Debako idazlearen jaiotzaren mendeurrena zela-eta haren omenezko diskoa grabatu zuen, *Zera* (Hirusta, 2006). Kaki Arkarazo, Joserra Senperena, Miquel Saumell eta Inoren Ero Ni taldeko zenbait musikarirekin grabatu zituen Lasak disko horretarako sorturiko kantuak.

2013an disko berria argitaratu zuen, *Zortziko txiki bat*, berriz ere Kaki Arkarazo herrikidea alboan zuela. 2018an iritsi da bakarkako hirugarrena, *Hamaika gezur*.

## Diskoak 
### Jokin eta Josu 
* *Nire herria bezala* (IZ, 1977)

### Bakarka 
* *Zera* (Hirusta, 2006)*Zortziko txiki bat*
* *Zortziko txiki bat* (autoekoizpena, 2013)
* *Hamaika gezur* (autoekoizpena, 2013)
* *Aberriak eta atzerriak* (2025)

## Erreferentziak
Neu,e Buruben

**Neu,e Buruben** Lizarraldean (Nafarroa Garaia) sortutako rock taldea da.

## Diskografia 
* *Neu,e Buruben* (2013, autoekoizpena) - 5 abesti
* *Eklipse* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Què volen aquesta gent

***Què volen aquesta gent?*** (euskaraz, "Zer nahi du jende honek?") 1968an Maria del Mar Bonetek egindako abestia da, Lluís Serrahimaren poema baten letrarekin. Letra zein abestia frankismoaren errepresio politikoa salatzeko sortu ziren. Cova del Dracen egindako kontzertu baten ostean, zentsurak abestea debekatu zuen, eta irrati bidez emititzea ere. Debekuari aurre egiteko, beste izenburu batzuk jarri zitzaizkion kontzertuetan, adibidez '''''A trenc d'alba*** edo ***De matinada'''''.

## Kanpo estekak
Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald

**Fantastic Beasts: The Crimes of Grindelwald** (euskaraz *Pizti harrigarriak: Grindelwalden krimenak*) 2018ko David Yates ingeles zinema zuzendariak zuzendutako fantasiazko film bat da. Gidoia J. K. Rowling eleberrigileak idatzi zuen. Eddie Redmayne, Katherine Waterston, Dan Fogler, Alison Sudol, Ezra Miller, Zoë Kravitz, Callum Turner, Claudia Kim, William Nadylam, Kevin Guthrie, Jude Law eta Johnny Depp aktoreek antzeztu zuten.

*Fantastic Beasts and Where to Find Them* (2016, *Pizti harrigarriak eta non topatu*) filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
Lehen filmaren amaieran, MACUSA (AEBetako Biltzar Magikoa) erakundeak Newt Scamanderren (Eddie Redmayne) laguntzaz Gellert Grindelwald (Johnny Depp) azti ilun boteretsua atzeman zuen. Baina, bere mehatsua betez, Grindelwaldek haien zaintzapetik ihes egin eta bere jarraitzaileak elkartzen hasiko da, haietako gehienek ez dakite zein diren bere benetako asmoak: izaki ez magiko guztien gain agintzeko odol garbiko aztien altxamendua burutzea. Grindelwald asmoak zapuzteko ahaleginean, Albus Dumbledorek (Jude Law) bere antzinako Newt Scamander ikasleari laguntza eskatuko dio, honek aurrean topatuko dituen arriskuei buruz jakitun ez denez baiezkoa emango dio. Jada gero eta banatuagoa dagoen mundu magiko batean, maitasuna eta leialtasuna frogan jartzen diren bitartean aldeak ere itxuratzen hasiko dira, bai adiskidemin nahiz familiako senideen artean ere.

## Aktoreak 
* Eddie Redmayne: Newton "Newt" Scamander
* Katherine Waterston: Porpentina "Tina" Goldstein
* Dan Fogler: Jacob Kowalski
* Alison Sudol: Queenie Goldstein
* Ezra Miller: Credence Barebone
* Jude Law: Albus Dumbledore
* Johnny Depp: Gellert Grindelwald
* Zoë Kravitz: Leta Lestrange
* Callum Turner:Theseus Scamander
* Claudia Kim: Maledictus
* William Nadylam: Yusuf Kama
* Kevin Guthrie: Abernathy jauna
* Carmen Ejogo: Seraphina Picquery
* Poppy Corby-Tuech: Vinda Rosier

## Ikus gainera 
* *Fantastic Beasts and Where to Find Them* (2016)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eritrosa

**Eritrosa** C4H8O4 formula duen monosakaridoa da, aldosa bat dena. Lau karbono dituenez tetrosa bat da.

## Ezaugarriak 
Bi karbono asimetriko ditu eta teorikoki L eta D enantiomeroak dituen arren naturan D-Eritrosa baino ez da agertzen.

## Garrantzia biologikoa 
Calvin zikloan bitartekari bat da.

## Deribatuak 
Eritrosaren deribatu bat Eritritola da. Karbonilo taldearen ordez hidroxiloa du eta beraz polialkohol bat da. *Moniliella pollinis* legamiak sortzen du (Griner, 1893). Estatu Batuetan edulkoratzaile gisa erabiltzen da elikagaietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dihidroxiazetona

**Dihidroxiazetona** konposatu organikoa da C3H6O3 formula duena,monosakaridoen familiakoa. Zehakziago, zetosa bat da; zetosarik sinpleena, 3 karbono soiik baititu.

## Ezaugarriak 
Molekularen muturretan hidroxilo taldeak ditu eta 2. karbonoan karbonilo taldea. Horregatik zetona bat da. Karbono asimetrikorik ez duen gluzido bakarra da eta beraz ez du L eta D enantiomerorik.

Normalean dimero gisa aurkitzen da eta ez da uretan disolbatzen erraza, monomero gisa dagoenean ordea azkar disolbatzen da uretan zein eter edo azetonatan.

## Garrantzia biologikoa 
Forma fosforilatuak (dihidroxiazetona fosfatoa) glukolisian hartzen du parte. Fruktosa-1,6-bisfosfatoa erdibitzean sortzen da eta berehala Glizeraldehido-3-fosfato bihurtzen da glukolisian aurrera jarraitzeko.

Glukolisian dihidroxiazetona-fosfatoa fruktosa 1-6 difosfatotik abiatuta sortzen da, fruktosa difosfato aldolasa izeneko entzima batek katalizatutako errakzio honetan:

: 500px
: Fruktosa-1,6-difosfato 50px|⇌ Dihidroxiazetona-fosfato + Glizeraldehido-3-fosfato

Dihidroxiazetona-fosfatoarekin batera glizeraldehido-3-fosfatoa ere agertzen da goiko erreakzioan. Ondoren, eratutako dihidroxiazetona-fosfatoa glizeraldehido-3-fosfato bihurtzen da isomerasa batek katalizatutako erreakzio honetan:

: 350px
: Dihidroxiazetona-fosfato 50px|⇌ Glizeraldehido-3-fosfato

## Erabilerak 
1920. hamarkadan larruazala belzteko erabili zuten zientzialari alemaniarrek. Gerora ikusi da ez dela toxikoa, eta dihidroxiazetona hainbat aminoazidorekin elkartuz gero kolore gama zabala lortzen dela, horitik hasi eta marroiraino. Bitiligo gaixotasuna dutenentzako tratamentutan erabiltzen hasi zen baina gaur egun belzteko krematan ohiko konposatua izaten da.

Azken urteotan  nork bere burua belzteko kremak indarrez merkaturatu dira eta arrakasta adierazgarria izan dute. Horien osagai nagusia dihidroxiazetona da.

Ardogintzan *Acetobacter aceti* eta *Gluconobacter oxydans* bakteriek glizerola erabiltzen dute karbono iturri gisa eta 2. karbonoa oxidatuz dihidroxiazetona ekoizten dute. Honek ardoa gozotu egiten du.

Kirolariek dihidroxiazetona eta pirubatoa konbinatuz lorturiko gluzidoa hartzen dute elikagai gehigarri bezala, gantzen biodegradazioa sustatzen baitu eta horrela masa muskularra handitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Treosa

**Treosa** C4H8O4 formula duen monosakaridoa da, aldosa bat dena. Lau karbono dituenez tetrosa bat da.

## Ezaugarriak 
Bi karbono asimetriko ditu eta teorikoki L eta D enantiomeroak dituen arren naturan D-Treosa baino ez da agertzen.

## Deribatuak 
Treosaren deribatu bat azido treonikoa da. Karbonilo taldea oxidatu eta karboxiloa sortzen denez azido karboxilikoa bihurtzen da. Honen L-isomeroa C bitaminaren metabolito bat da.

Treosazko Azido Nukleikoa Albert Eschenmoserrek asmaturiko polimero genetiko artifiziala da. Azido nukleiko bat eratu zuen, oinarrizko gluzidoa treosa duena. Nukleasek degradatu ezin dutenez biologia sintetikoaren alorrean interes handia piztu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eritrulosa

**Eritrulosa** C4H8O4 formula duen monosakaridoa da, zetosa bat dena. Lau karbono dituenez tetrosa bat da.

## Ezaugarriak 
Zetosa izanik karbono asimetriko bakarra du eta teorikoki L eta D enantiomeroak dituen arren naturan D-Eritrulosa baino ez da agertzen.

## Erabilerak 
Larruazaleko keratinaren aminoazidoekin erreakzionatzen du eta kolore marroia hartzen du. Ezaugarri honi esker azala belzteko erabiltzen da.

Epidermiseko zelula hiletan gertatzen den erreakzioa izanik iraupen gutxiko eragina du hala ere eta funtzio bera betetzen duen dihidroxiazetonaren erabilera ohikoagoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liberiako Lehen Gerra Zibila

**Liberiako Lehen Gerra Zibila** 1989tik 1996ra bitartean Liberian jazotako gerrate bat izan zen. Matxinatu ziren hainbat talde armatuk Samuel Kanyon Doeren diktadura eraisteko helburua zuten, aipatutako urteetan zehar egon zen botere gabeziaren ondorioz, milaka pertsona kaltetu ziren eta arlo ekonomiko zein sozialean galera ikaragarriak ekarri zituen gatazkak. Aipatzekoa da, gerrate honek inguruko estatuetan ere eragin zuela, Sierra Leonako FRU taldeari NPFLk eskaini zion laguntzaren erruz, gehienbat.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Liberiako historia
* Liberia
* Liberiako Bigarren Gerra Zibila

## Kanpo estekak 
* Liberiako bake prozesua. (*Ingelesez*)
William Mackey (jesuita)

**William Joseph Mackey** (Montreal, Quebec, 1915 -  Thimphu, Bhutan, 1995eko urriaren 18a) Kanadako aita jesuita bat izan zen, Bhutango hezkuntza sistema modernoa ezartzeaz arduraduna izan zena, lehen unibertsitatea barne (Sherubtse College unibertsitatea).

## Hasieran bizitza 
Mackey jesuita sartu zen 1932an, eta 1945ean apaiz ordenatu. 1946an, Kanada utzi eta Indiako Darjeeling eskualdera joan zen Jesuiten misio batera. Bertan aritu zen 17 urtez, eta denbora horretan zehar hainbat hezkuntza-programatan parte hartu zuen, bi goi-eskolako zuzendari ere izan zen. Hala ere, tokiko agintarien gustukoa ez zenez, 1963an herrialdea uzteko agindu zioten.

Bhutango erregeak, Jigme Dorji Wangchuck, Mackey Indiatik berehala kanporatuko zutela jakin zuenean, Mackey gonbidatu zuen Bhutanera hezitzaile moduan aritzeko, herrialdea modernizatzeko ahaleginetan parte hartzeko. Mackeyk gonbidapena onartu zuen. Neurri prebentibo moduan, bere hortz guztiak kendu zituen, Bhutan-en ez baitzuen odontologia modernoa erabiltzerik izango.

## Bizitza Bhutanen 
Mackey Bhutanera iritsi zenean 1963ko urrian, ofizialki budista zen herrialde horretan Jesuitena izan zen onartu zen lehen erlijio-ordena erromatar katolikoa. Hiru hamarkada ondoren, Mackey egin ez bihurketa, bhutandar herritarrek, hori debekatuta zegoen azpian Bhutandar legea.

## Erreferentziak
Diosa

[eskuinera|thumb|200px|[glikolaldehidoa.]]
**Diosak** bi karbono atomo dituzten monosakaridoak dira. Beren formula enpirikoa C2H4O2 da.

## Ezaugarriak 
Diosek bi karbono baino ez dituztenez ez dute zetona molekularik eratzen. Berez diosa molekula bakarra existitzen da, glikolaldehidoa hain zuzen ere. Lehenengo karbonoan karbonilo bat du eta bigarrenean hidroxilo talde bat.

## Kanpo estekak
Glikolaldehido

**Glikolaldehidoa** C2H4O2 formula duen monosakaridoa da, aldosa bat dena. Aldosa sinpleena da, bi karbono besterik ez duena, nahiz eta normalean ez den monosakaridotzat hartzen.

## Ezaugarriak 
Lehenengo karbonoan karbonilo bat du eta bigarrenean hidroxilo talde bat. Formosaren erreakzioko bitarteko bat da, baina ez da batere ohiko naturan.

## Kanpo estekak
Danteren txalupa

***Danteren txalupa*** edo ***Dante et Virgile aux enfers*** (*Dante eta Virgilio infernuetan*) Eugène Delacroix margolari frantsesak 1822an margotutako olioa da. Delacroixen hasierako lanetariko bat da; lan honek nolabait ezagutzera eman zuen. Errealismoko margolariek eta inpresionistek maisulana bezala hartu zuten.

## Gaia 
Margolanaren gaia Danteren *Jainkotiar komedia* liburutik atera zuen Delacroixek. Eszenak Dante Alighieri Virgiliorekin batera Infernua bisitatzen erakusten digu. Txalupak Phlegyasek, Lapitarren erregeak, eramaten du. Hain zuzen ere, infernuko bosgarren zirkulua da, kondenatuak Estigiaren uretan dauden tokia.

## Deskribapena 
Itsasontzian bi protagonistak ikusten ditugu. Danteri bere txano gorriarekin ezagutzen zaio; horrela errepresentatzen zitzaion Erdi Aroan. Virgiliok buruan erramu-koroa darama. Phlegyasek, bizkarra emanda, lema maneiatzen ari da. Argiak erdiko bi poetak argitzen ditu. Txalupatik zintzilik madarikatuen gorputzak ikusten ditugu. Paisaia beldurgarria da: zeru iluna, ezkerrean hiri bat sutan, zeru iluna... Margolana benetan dramatikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Louvreko museoaren katalogoa.
Transfobia

**Transfobia** pertsona transexualen edota transgeneroen aurkako jarrera, pentsaera, jokabide eta ekintza multzoa da. Aurreiritzi eta bereizkeria era bat da, arrazakeria eta sexismoa bezala. Transfobia atsekabe, nazka, beldur, haserre, indarkeria edo ezerosotasun moduan ager daiteke. Maiz iritzi homofoboekin datorrenez, homofobiaren alderditzat hartzen da.

1999. urteaz geroztik Transgeneroen Oroimenaren Eguna ospatzen da urtero, azaroaren 20an, indarkeria transfoboak hildakoen oroimenez.

## Ikus, gainera 
* Homofobia
* Transmisoginia

## Kanpo estekak
Zepa (metalurgia)

[thumb|eskuinera|250px|Burdin-zepa, [K. a. III. mende|K. a. III-I. mende aldean]]
**Zepa** hondakin solido beirakara da, mea labean urtzen denean, harrikatza erretzean eta hiri-hondakin solidoak errausteko labeetan eratzen dena. Galdaketakoak mearen eta ematen zaizkion gai disolbagarrien erreakzioz sortzen dira. Gai oxigenatuak izaten dira ia beti, eta zein urtze prozesu izan den (silizea, karea, magnesia, alumina…), halako osaera izaten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
North Berwick

'***,  eta  edota **Northberwyke*', Eskoziako udalerri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak
Carbonade flamande

**Carbonade flamande** edo soilik **carbonnade** () Belgika Flandria, Frantziar Flandria, Ipar Brabante eta Zeelandar Flandriako jaki tipikoa da. Behikiz eta tipulaz egindako erregosi bat da, garagardotan egiten dutena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bara (Ekialdeko Lothian)

**Bara**, batzuetan **Baro** ere bai, Eskoziako nekazari parrokia bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak
Lixosa

**Lixosa** C5H10O5 formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Bost karbono dituenez pentosa bat da.

Naturan ez da ohikoa. Bakterio espezie gutxi batzuen pareta zelularretako glukolipidoen parte da. Bost karbonotako katea osatzen duen arren eraztun hexagonalak eratzen ditu, α edo β-D-lixopiranosa bihurtuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dunglass

'''''', Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.

Bertan, Dunglasseko eliza kolegiata dago.

## Kanpo estekak
Humbie

'''''', Eskoziako herri eta baserri giroko parrokia bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak
Innerwick

'''''', , Eskoziako kostaldeko parrokia zibil eta udalerri txiki bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak
Erregosi

**Erregosi,** sukaldaritzan teknika mistoa deitzen den taldekoa da. Kozinatze prozesuan, jakiak, erre eta egosi, biak egiten direlako deitzen zaie teknika mistoa. Sukaldarien artean eztabaida dago **erregosi,** **gisatu** eta **breseatu** edo ***braisé** (*frantsesez) teknikaren artean. Eztabaida, hauen arteko bereizketan dago, erregosi hitzak denak barne biltzen dituela esan daiteke.
**Erregostea**  sukaldaritzako teknika bat da**,**  oinarrian osagaiak  gorritu ondoren denbora luzez bere zukuan egosteari deitzen zaio. Erregostea ongailu edo barazkiekin egiten da  normalean eta amaieran bere saltsarekin aurkezten da. Erregosien kasuan normalean saltsak bere horretan aurkezten dira, birrindu gabe.  Haragi bigunak edo gogorragoak kozinatu daitezke teknika honekin,  solomoa, azpizuna, oilaskoa, ganbak, itsas zapoa, txirlak otarrainxkak besteak beste , baita ere haragi gogorragoak, olagarroa arkumea, behikiak, hegaztiak edo ehiza. 

**Gisatu teknikan**  berriz osagaiak gorritu ( saltetau edo frijitu) ondoren elementu likido ugari gehituz egosten dira. Prestatu nahi den jakiari, normalean ongailuak gehitzen zaizkio. Loditzeko  berriz, barazkiak,  irina, rouxa edo tomate saltsa gehitzen zaio.  Gisatuen kasuan normalean saltsa birrindu eta iragazi egiten da. Teknika hau erregosi daitezkeen jaki  berdinei aplikatu daiteke.

**Breseatu** edo ***braisé,***   labean edo eltze batean  egiten den erregostea  bezala defini genezake.  Kolorea eman lehenik eta egoste fasea ondoren, likidoak gehituz eta tapatuz burutzen da . Barazki, ongailu eta loditzeko elementuak eraman ditzake.
thumb|Labean breseatutako txerri solomoa
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Sukaldaritza teknikak

## Kanpo estekak
Markle (Ekialdeko Lothian)

**Markle**, Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. East Linton udalerritik hurbil dago eta Edinburgh hiriburutik 23 milia ekialdera. Berta, Markle gaztelua dago.

## Kanpo estekak
Oldhamstocks

'''''', , Eskoziako parrokia zibil eta herri txiki bat da, Ekialdeko Lothian konderrian.

## Kanpo estekak
Peaston

'''''', Eskoziako etxalde bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Edinburgh hiriburutik 23 kilometro hego-ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Pencaitland

'''''', Eskoziako udalerri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Edinburgh hiriburutik 19 kilometro hego-ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Xilulosa

**Xilulosa** C5H10O5 formula duen monosakaridoa da. Bost karbono dituen pentosa da eta bigarrenean karbonilo taldea duenez zetona bat da.

## Ezaugarriak 
Naturan D eta L-Xilulosak aurkitzen dira. Berezia da, izan ere monosakarido gehienek D enantiomeroa baino ez baitute agertzen.

Xilulosa ordea ez da oso ohikoa. Pentosuria gaixotasuna duten gaixoen gernuan ageri da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phantassie

'''''', Eskoziako nekazari herri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. East Linton udalerritik hurbil dago.

## Kanpo estekak
Alosa (monosakaridoa)

**Alosa** C6H12O6 formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Sei karbono dituenez hexosa bat da.

## Ezaugarriak 
Gainerako gluzidoen antzera, alosak bi enantiomero ditu baina naturan D-Alosa baino ez da aurkitzen.

Monosakarido hau ez da batere arrunta. Afrikako *Protea rubropilosa* zuhaixkaren hostoetatik baino ez da isolatu. Uretan disolbagarria da, ez ordea metanolean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
RM (raperoa)

thumb

**Kim Nam-joon** (Ilsan-gu, Goyang, 1994ko irailaren 12a) **RM** izen artistikoaz ezaguna (aurrerago **Rap Monster**), hegokorear raperoa, dantzaria, konpositorea, ekoizlea eta modeloa da. 2013tik BTS K-POP taldearen buruzagia da. Bere lehenengo bakarkako mixtapea 2015ean atera zuen, RM izenarekin

## Biografia 
RM Ilsan-gun jaio zen 1994ko irailaren 12an, Hego Korea. Arreba txiki bat dauka. Debutatu baino lehen rapero underground bat zen, Runch Randa izena erabiltzen zuen. Hip hop underground subkorear talde batean parte hartu zuen daenamhyup izenarekin, 2013 urtera arte utzi zuenean BTSen soilik aritzeko. Lorpen akademiko asko dauzka. Bere ama-hizkuntzaz gain ingelezez eta japonieraz hitz egiten badaki.

## Karrera 
2010-13:BTSn hasiera.

thumb|2013
2010ean RM BTSko lehenengo partaidea izan zen, Big Hit-eko talentu audizio baten ondoren, RMk hainbat urtez entseatu zuen bi kiderekin,Min Yoon Gi(Suga) eta Jung Ho Seok(J-Hope) dantzaria.

## Diskografia 
= Bideoklipak =

= Irratia =

## Erreferentziak
Erribulosa

**Erribulosa** C5H10O5 formula duen monosakaridoa da. Bost karbono dituen pentosa da eta bigarrenean karbonilo taldea duenez zetona bat da.

## Ezaugarriak 
Gluzido guztien antzera bi enantiomero ditu baina naturan D-Erribulosa bakarrik aurkitzen da.

## Garrantzia biologikoa 
Bi bide metaboliko garrantzitsutan molekula bitartekaria da. Alde batetik pentosa fosfatoaren bide metabolikoan. Bertan NADP+ ekoizten da.

Bestetik Erribulosa-1,5-bisfostatoak zeregin garrantzitsua du fotosintesiaren fase iluneko Calvin zikloan, bera baita CO2 molekula hartzen duen monosakaridoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Infekzio puerperal

**Infekzio puerperala** edo **sukar puerperal** erditze ostean germen patogeno batek amaren organismoa inbaditzea da. Germenaren sarrera plazenta edo karenan barrena izaten da normalean. 24 ordu eta 10 egun artean gertatzen da. Ohikoena umetoki inguruan gertatzen da eta **sepsi puerperal** diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Spott (Ekialdeko Lothian)

**Spott**, Eskoziako udalerri txiki bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Dunbar udalerritik 3,2 kilometro hego-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Altrosa

**Altrosa** C6H12O6 formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Sei karbono dituenez hexosa bat da.

## Ezaugarriak 
Gainerako gluzidoen antzera, altrosak bi enantiomero ditu. Ohikoena D-Altrosa bada ere *Butyrivibrio fibrisolvens* bakteriotatik L-Altrosa isolatzea lortu da.

Altrosa uretan disolbagarria da, ez ordea metanolean. Disolbaturik dagoenean *furano* (eraztun pentagonala) zein *pirano* (eraztun hexagonala) itxurak har ditzake.

ezkerrera|300px|thumb|Altrosak disolbaturik dagoenean har ditzakeen konformazioak.

## Kanpo estekak
Whitecraig

'''''', Eskoziako udalerri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Edinburgh hiriburuaren ekialdean dago.

## Kanpo estekak
Erditu ondorengo psikosi

**Erditu ondorengo psikosia** edo **psikosi puerperala** puerperioan dauden emakumeetan azaltzen den gertakari psikotiko akutua da, faktore eragile infekziosoak, metabolikoak edo psikologikoak izan ditzakeena. Sintomak askotarikoak izaten dira: errealitate-zentzuaren galera, haluzinazioak, pentsamenduaren nahasmenduak eta portaeraren alterazio larriak.. Sintoman larrienek 2-12 astetan zehar diraute eta 6 hilabete behar dira errekuperatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Whittingehame

'''''', Eskoziako parrokia eta udalerri txiki bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Haddington eta Dunbar udalerrien artean dago, eta East Linton udalerritik hurbil.

## Kanpo estekak
Gernu-infekzio

**Gernu-infekzioa** gernu-aparatuan kokatutako infekzioa da, bakterio Gram-negatibo batek sortua gehienetan. Sintomak aldakorrak izaten dira, zein organo erasaten den kontu. Mikrobiologiaren ikuspegitik, infekzioa izateko gernu mililitro batean 10.000 bakterio edo gehiago (koloniak eratzen dituzten unitateak) izan behar dira.

Gernu-infekzioak patologia infekziosoen artean ohikoenetarikoak dira. Infekzio hauen jatorrian hiru organo egon daitezke: maskuria (maskuriaren infekzioak zistitisa eragiten du), giltzurrunak (giltzurrunen infekzioak pielonefritisa sortzen du) edo uretra (uretraren infekzioak uretritisa eragiten du).

Uretraren anatomia dela-eta, gernu-infekzioak ohikoagoak dira emakumezkoengan gizonezkoengan baino . Heste-floraren bakterioak dira gernu-infekzio gehienak sortzen dituztenak. Sexu bietan zahartu ahala gernu-infekzioa pairatzeko probabilitatea areagotu egiten da .

Orokorrean, zistitisak ez dira larriak, eta sukar apala eta sintoma lokalak (disuria eta polakiuria) besterik ez dituzte sortzen. Pielonefritisek, aldiz, larriagoak dira, sintoma lokalez gain gaixoaren osasun orokorra kaltetzen dutelako .

## Etiologia 
Kasu gehienetan gernu-infekzioak heste-florako bakterioek (Gram negatiboek) sortzen dituzte, uretran sartzen direnak (gertuko kutsadura fekal batetik, pertsona berarena) eta hortik -goranzko bidea hartuz- maskuriara iristen direnak (eta hainbat kasutan, giltzurrunetaraino).

Escherichia coli da gernu-infekzio gehienen atzean dagoen bakterioa. Infekzioen %80 baino gehiago bakterio honek sortzen ditu. Beste enterobakterio batzuek, proportzio txikiagoetan, infekzio horien errudunak izan daitezke: Proteus, Klebsiella, Enterobacter... Enterococcus faecalis (bakterio Gram positiboa), Staphylococcus saprophyticus eta Candida albicans (legamia) isolatu dira kasu batzuetan gaixo batzuen gernutik ere.

Pielonefritisaren kasuan bakterio patogenoek uretratik ez ezik, odoletik ere giltzurrunetaraino irits daitezke, organo horiek infektatuz.

## Sintoma klinikoak 
Kasu batzuetan gernu-infekzioa dutenak asintomatikoak dira: haien gernuaren urokultiboan heste-florako bakterioak daude (bakteriuria), baina ez dute inongo sintomarik. Asintomatikoak diren bakteriuria horiek ez dituzte antibiotikorik behar.

Beheko gernu-traktuko infekzio sintomatikoak (uretrakoak edo maskuriakoak) arinak dira orokorrean: larriak ez izan arren, gogaikarriak dira, baina. Disuria (gernuaren kanporatze zaila eta mingarria) eta polakiuria (gernua oso maiz kanporatu behar izatea) dira sintoma nagusiak. Ez dago sukarrik edo, baldin bada, arina da.

Goiko gernu traktuko infekzioak (ureter, giltzurrunak) larriagoak dira. Sukarra, gerrialdeko min bortitza eta ondoeza orokorra dira sintoma nagusiak, disuriaz gain. Giltzurrunetan dauden bakterioak odolera pasatzen badira septizemia bat agertzen da, oso larria dena eta gaixoaren ospitalizazioa eskatzen duena .

Pielonefritisaren kasuetan antibiotikoak zain barneko bidetik hartu ohi dira, gaixoaren ospitalizazioa eskatzen duena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luffness

'''''', Eskoziako herri bat da, Ekialdeko Lothian konderrian. Gullane eta Aberlady udalerrien artean dago, Edinburgh hiriburutik 20 milia ekialdera.

Bertan, Luffness gaztelua dago.

## Kanpo estekak
Boys of Kilmichael

**Boys of Kilmichael** (euskaraz *Kilmichaelgo Mutilak*) irlandar abesti errebelde bat da.

Izenburuak ongi adierazten duen bezala, 1920an, Irlandako Independentzia Gerran zehar, Kilmichaelgo segada burutu eta Tom Barry karismatikoa buru zuen IRAren taldeari eskeinia dago.

## Kanpo estekak 
* *Boys of Kilmichael* abestia entzungai. The Wolfe tones musika taldearen bertsioa
Puerperio

thumb|350px|Ama bat bere haurtxo jaioberriarekin batera.
**Puerperioa** edo **erdiberriaroa** emakumea, erditzea amaitu ostean, haurdunaldiak eragindako aldaketa guztietatik suspertu eta bere organo eta sistema guztiak hasierako egoerara leheneratu arte pasatzen den denbora da, 40 bat egunekoa izan ohi dena. Hilekoa berriz agertzen den unean amaitzen da. Munduko Osasun Erakundearen arabera, ama eta haurtxoen bizitzan garai larriena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hallowed Be Thy Name (abestia)

**Hallowed Be Thy Name** (euskaraz *Santu Izan Bedi Zure Izena*) Iron Maiden britainiar heavy metal taldearen abesti bat da. 1982ko *The Number of the Beast* (*Piztiaren Zenbakia*) diskoaren barnean argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Hallowed Be Thy Name* abestia entzungai. Youtube.com
Jaiotzako lesio

**Jaiotzako lesioa**, **trauma obstetrikoa** edo **traumatismo obstetrikoa** umeak erditzea bitartean jasaten duen edozein kalte fisiko da. Zentzu zabalean, erditzeak berak umearen psikismoan suposatuko lukeen kalte emozionala adierazten duen termino psikologikoa. 4.000 jaiotzako lesio ezberdinak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paralisi obstetriko

**Paralisi obstetrikoa** erditzea bitartean gertatutako trauma batek (nerbio-sistemari dagokion lesioak, hain zuzen) jaioberriarengan edo umearengan dakarren paralisia da. Usuenak besoko sareari (plexu brakialari) edo aurpegiari (nerbio fazialari) dagozkionak dira. 10.000 jaioberrietatik 25etan gertatzen da.

## Ikus, gainera 
* Duchenne-Erb-en paralisi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Duchenne-Erb-en paralisi

**Duchenne-Erb-en paralisia** edo **besoko sarearen paralisi obstetriko** jaioberriarengan, nerbio-sistema erasaten duen trauma obstetriko edo jaiotza-uneko batek sortutako paralisia da, goiko gorputz-adarreko zenbait muskulu ukitzen dituena (deltoidea, bizepsa, aurreko brakiala, korakobrakiala eta supinatzaile luzea). Besoaren abdukzioa, besaurrearen flexioa eta supinazioa deuseztatuak daude, erreflexu bizipitala eta estilorradiala bezalaxe. Larritasunaren arabera, berez, terapiaz edo operazio batez sendatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fighting the World (abestia)

**Fighting the World** (euskaraz *Mundua Borrokatuz*) Manowar estatubatuar heavy metal taldearen abesti bat da.

*1987ko izenburu berdineko diskoaren* barnean argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Fighting the World* abestia entzungai. Youtube.com
Carry On (Manowar)

**Carry On** (euskaraz *Jarrai Aurrera*) Manowar estatubatuar heavy metal musika taldearen abesti bat da.

1987ko *Fighting the World* (*Mundua Borrokatuz*) diskoaren barnean argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Carry On* abestia entzunagi. Youtube.com
The Chain (abestia)

***The Chain*** (euskaraz *Katea*) Fleetwood Mac estatubatuar folk-rock musika taldearen abesti bat da. 1977ko *Rumours* (*Zurrumurruak*) diskoaren barnean argitaratua izan zen. Bere garaian sekulako arrakasta izan zuen abestia da, taldearen abesti ezagunenetakoa da, ezagunena ez bada.

Kateak bi pertsonen amodio harreman lotura adierazten du.

*Guardians of the Galaxy Vol. 2* (2017, *Galaxiaren Zaindariak*) filmaren soinu bandaren doinu nagusia izan zen, horrek belaunaldi berri eta gazteek abestia ezagutu eta bigarren urrezko aro bat izan zezan ahalbideratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *The Chain*, 1977ko abestiaren jatorrizko bertsioa entzungai. Youtube.com 
* *The Chain*, 2017ko *Guardians of the Galaxy Vol. 2* filmaren soinu banda. Youtube.com
Taps

thumb|eskuinera|250px|*Taps* doinua entzungai.
[thumb|upright=1.3|AEBetako Itsas Armadako militarra [Arlingtongo Hilerri Nazionalan *Taps* doinua tronpetaz joz.]]
**Taps**, AEBetan ilunabarrean, hiletetan edota Ameriketako Estatu Batuetako bandera presente dagoen ekitaldietan tronpetaz jo ohi den militar doinu bat da. Doinuak jotzailearen araberako luzapen ezberdinak dauzka, baina ohikoena 59 segundu irautea da.

Doinua Ameriketako Estatu Batuetako Indar Armatuei estuki lotua dago, eta Daniel Butterfield (1831-1901) estatubatuar militarrak konposatu zuen.

'''Butterfield's Lullaby'* (*Tximeletaren Sehaska-Kanta*) edota **Day Is Done** (*Eguna Egina Dago'') izenak ere jasotzen ditu.

Boy Scouten ekitaldietan ere jotzen da.

## Kanpo estekak
Iñaki Etxezarraga

**Iñaki Etxezarraga** ezizenez **EtxE** (Berriz, Bizkaia, 1984ko maiatzaren 24a) euskal abeslaria da.

## Ibilbidea 
Nabari taldean abeslari eta baxujole ibili ondoren 2004. urtean ekin zion Etxek bakarkako ibilbideari. Urte horretan bertan Berrizko gaztetxeak antolaturiko Aldapa musika lehiaketa irabazi zuen. 2005ean atera zuen aurreneko diska, *Zatoz nirekin*, eta 2006an Musikan berria Gaztea saria irabazi zuen. Hurrengo hiru diskak bi urteko tarteekin iritsi ziren.

2010 urte berezia izan zen Etxerentzat. Euskaltel-Euskadi txirrindulari taldearentzako Frantziako Tourrerako "Maldan gora" abestia grabatu zuen, bai eta "Guk euskaraz" kanta ezagunaren bertsio bat ere, Anoetako derbian abestu zuena. Honetaz gain ETB 2-ko El conquistador del fin del mundo telesaioan hartu zuen parte.

Bost urtetako atsedenaldi baten ondoren 2016an atera zuen diska berria eta 2018an seigarrena plazaratu du, *Supernova.
* *Bidea eginez* (2007, Oihuka)
* *Heldu eskutik* (2009, Baga-Biga)
* *Haize berri bat* (2011, Baga-Biga)
* *BiZi* (2016, autoekoizpena)
* *Supernova'' (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Brad Paisley

**Brad Douglas Paisley** (Glen Dale, Mendebaldeko Virginia, 1972ko urriaren 28a) estatubatuar country egile-abeslari eta musikaria da. 1999ko *Who Needs Pictures* albumarekin hasirik, estudioko hamar diska eta gabon kanten bilduma bat argitaratu ditu. 32 abesti sartu ditu *Billboard* Country Airplay zerrendako top hamarrean, eta horietako 19 lehenbiziko postura iritsi dira. Hiru Grammy, 14 *Academy of Country Music Award*, 14 *Country Music Association Award*, eta bi *American Music Award* jaso ditu.

## Diskografia 
;Estudioko albumak
* *Who Needs Pictures* (1999)
* *Part II* (2001)
* *Mud on the Tires* (2003)
* *Time Well Wasted* (2005)
* *Brad Paisley Christmas* (2006)
* *5th Gear (album)|5th Gear* (2007)
* *Play* (2008)
* *American Saturday Night* (2009)
* *This Is Country Music* (2011)
* *Wheelhouse* (2013)
* *Moonshine in the Trunk* (2014)
* *Love and War* (2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, bradpaisley.com
Baso-muga

[thumb|300px|Alpetar baso-muga, altitudearen araberakoa ([Saint-Moritz, Suitza).]]
[thumb|300px|[Kanadako baso-muga arktikoa.]]
**Baso-muga**, edo hobeki **zuhaitz-muga**, lerro irudikatu bat da, non zuhaitzak sor daitezkeen azken muga markatzen duen. Muga horretatik haratago ekologia baldintzek (tenperatura hotzak, airearen presioa, hezetasun gabezia, lurraren baldintzak) ez dute zuhaitzen presentzia ahalbideratzen. Hortaz, habitat baten muga ere bada.

## Ezaugarriak 
Basoaren azken muga horretan, latitude eta klimatologiaren arabera, zuhaitzak sortzeko azken ingurua markatzen da, desberdina den tokien arabera. Basoentzako latitude garaiena lurralde zirkunpolarretan aurkituko dugu. Baso-mugetan sarritan zuhaitzen garapena kaxkarra izan daiteke eta azkenak, mugatik gertu daudenak, txikiak eta okerrak izan daitezke. Baldintza horiek haizearen ondorioz bada *krummholz* formazioa deritzogu (alemanez *krumm* “okertua”, “bihurria” eta *Holz*, “zura”: *krummholz*, «zur okerra» edo “zur bihurritua”).

Baso-muga, izadian ohikoa den moduan, eskala handian hobeto definitzen da hurbiletik baino, ez baita hain muga garbia, igarotze gradual bat baizik: zuhaitzak gero-eta txikiagoak eta sakabanatuak dira eta, azkenean, desagertzen dira.

### Ohiko landaredia 
[thumb|300px|*[Larix gmelinii* Kolyman, Siberiako ipar-ekialdean.]]

Hauek dira baso-muga arktikoan eta alpetarrean ager daitezkeen zuhaitz batzuk (batez ere koniferoak dira:
* *Abies lasiocarpa*
* *Larix lyallii*
* *Picea engelmannii*
* *Pinus albicaulis*
* *Pinus longaeva*
* *Pinus aristata*
* *Pinus balfouriana*
* *Larix gmelinii*

* *Pinus culminicola*
* *Pinus peuce*
* *Pinus cembra*
* *Pinus mugo*
* *Pinus hartwegii*
* *Betula pubescens*
* Polylepis (*Polylepis tarapacana*)
* *Eucalyptus pauciflora*
* *Nothofagus antarctica*
* *Nothofagus betuloides*
* *Picea mariana*

## Mundu banaketa 
### Baso-muga alpetarra 
Baso-muga alpetarra tokian-tokiko aldagai askoren menpe dago: aspektu geografikoak, klimatologia, polo geografikoaren gertutasuna... Zenbait tokitan, bestetik, inguru tropikalak eta uharteak, espezie alpetarrak ezin dira heldu eta horrek baso-lerro baxuagoak eman ditzake.

Hemen aurkezten den zerrenda gutxi gorabeherakoa da:

### Baso-muga artikoa 
Hemen ere tokian-tokiko aldagaiek garrantzi handia dute. Hona hemen baso-muga tipiko batzuk:

### Baso-muga Antartikan 
[thumb|[Beagle kanalaren iparraldeko kostaldeko zuhaitzak, 55°S.]]
Las Kerguelen uharteak, San Pablo uhartea, Hegoaldeko Georgiak eta Antartika inguruko beste uharteek haize iraunkorrak jasatzen dituzte eta bazterreko klimak; uharte horietan ez ditugu bertako zuhaitz-espezieak aurkitzen nahiz eta egiten duen euriaren ondorioz, baso epela izateko aukera izango lituzkete. Baina baldintzak ez dira egokiak eta horrek ez du Artartikaren baso-mugarekin lotura.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ekotono
* Tundra

## Kanpo estekak
Inshegra

'''''', Eskoziako Highland eskualdeko baserri giroko udalerri bat da, Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak
Aragoiko eskualdeak

eskuinera|thumb|Aragoiko eskualdeak.
Aragoi Autonomia erkidegoa denetik, lurraldearen bi antolaketa izan dira. Gaur egungoa 1999an egin zen ofizial.

Zerrenda honetan Aragoiko eskualdeak mendebaldetik ekialdera eta iparraldetik egoalderan zerrendatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Comarcalización de Aragón
* :Comarcas de Aragón
Kincardine (Sutherland)

**Kincardine**, , Eskoziako Highland eskualdeko herri txiki bat da, Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak
Kildonan (Sutherland)

**Kildonan**, , Eskoziako Highland eskualdeko Helmsdale udalerrian dagoen parrokia bat da, Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak
Kyle of Durness

'''''', Eskoziako Highland eskualdeko kostaldeko senaia bat da, Sutherland barrutian.

## Kanpo estekak
Lonemore (Sutherland)

**Lonemore**, , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Sutherland barrutian.

Skibo gaztelua udalerri honetatik 0,5 milia ipar-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Kate-zulo

[thumb|[Aingura baten katea kate-zuloan zehar.]]
**Kate-zulo** esaten zaio itsasontziaren brankaren alde bietan dauden zuloetako bakoitzari. Kate-zulo esaten zaie, baita portuetan sokak, kateak edo aingurak lotzeko egoten diren mutiloi antzeko gailu zulodunei. Kate-zuloetatik sokak, trabesak edo kateak pasatzen dira edo horiek lotzeko erabiltzen dira.

## Ikus, gainera 
* Mutiloi
* Pataska
* Portu

## Kanpo estekak
Chris de Burgh

**Christopher John Davison** ezagunagoa **Chris de Burgh** ezizenaz (Venado Tuerto, Argentina, 1948ko urriaren 15a) irlandar egile abeslaria da.

## Diskografia 
* *Far Beyond These Castle Walls* (1974)
* *Spanish Train and Other Stories* (1975)
* *At the End of a Perfect Day* (1977)
* *Crusader* (1979)
* *Eastern Wind* (1980)
* *The Getaway* (1982)
* *Man on the Line* (1984)
* *Into the Light* (1986)
* *Flying Colours* (1988)
* *Power of Ten* (1992)
* *This Way Up* (1994)
* *Quiet Revolution* (1999)
* *Timing Is Everything* (2002)
* *The Road to Freedom* (2004)
* *The Storyman* (2006)
* *Footsteps* (2008)
* *Moonfleet & Other Stories* (2010)
* *Footsteps 2* (2011)
* *Home* (2012)
* *The Hands of Man* (2014)
* *A Better World* (2016)
Gulosa

**Gulosa** C6H12O6 formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Sei karbono dituenez hexosa bat da.

Naturan ez da batere arrunta, izaki prokarioto eta eukarioto gutxi batzutan baino ez da aurkitu.

Gulosa uretan disolbagarria da, metanolean ordea asko kostatzen zaio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Idosa

**Idosa** C6H12O6 formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Sei karbono dituenez hexosa bat da.

Ez da naturan aurkitzen, baina honen deribatua den azido iduronikoa hainbat glikosaminoglikanoren osagaia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lazzaro felice

***Lazzaro felice*** 2018ko Alice Rohrwacher italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lazzaro nekazari gaztea da, Inviolatan bizi da; bertan, nekazarien bizimoduak ez du inolako aldaketarik izan. Uda batean, Lazzarok Tancredi gaztea ezagutuko du, eta haren lagun egingo da.

## Aktoreak 
* Nicoletta Braschi
* Adriano Tardiolo
* Sergi López
* Alba Rohrwacher
* Luca Chikovani

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talosa

**Talosa** C6H12O6 formula duen monosakaridoa da, aldehido taldea (CHO) lehenengo karbonoan duena. Sei karbono dituenez hexosa bat da.

## Ezaugarriak 
Gainerako gluzidoen antzera, talosak bi enantiomero ditu. Ohikoena D-Altrosa da.

Altrosa uretan disolbagarria da baina metanolean asko kostatzen zaio. Disolbaturik dagoenean *furano* (eraztun pentagonala) zein *pirano* (eraztun hexagonala) itxurak har ditzake.

:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dogman (filma)

***Dogman*** 2018ko Matteo Garrone italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
1980ko hamarkadan, Pietro de Negri Erromako aldirietan dagoen txakurrentzako ile apaindegi baten jabea da. Gaizkile batek aholkuak jasoko ditu, baina bere bizia korapilatzen hasiko da orduan.

## Aktoreak 
* Marcello Fonte: Marcello
* Edoardo Pesce: Simoncino
* Alida Baldari Calabria: Alida
* Nunzia Schiano: Simoncinoren ama
* Adamo Dionisi: Franco
* Francesco Acquaroli: Francesco

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pataska

thumb|180px|Zuloa duen pataska bat.
thumb||180px|Soka bat pataska batean lotuta.
thumb||180px|Soka bat pataska batean bilduta.

**Pataska** hitza erabili izan da itsasontzietan edo itsas-portuetan soka-muturrak lotzeko bi beso dituen gailua izendatzeko.

## Ikus, gainera 
* Mutiloi.
* Kate-zulo.
* Portu.

## Kanpo estekak
Versaillesko Ituna (argipena)

**Versaillesko Ituna** historiako hainbat itunen izena da, Paris inguruko leku horretan sinatu zirelako:

* Versaillesko Ituna (1919), I. Mundu Gerrari amaiera eman ziona
* Versaillesko Ituna (1783), Parisko Ituna izenaz ezagunagoa, Estatu Batuen independentzia onartu zuena
* Versaillesko Ituna (1768), Genoako Errepublikaren eta Frantziako Louis XV.aren artekoa
Santiago zubia (Zaragoza)

**Santiago zubia** Ebro ibaiaren gainean, Zaragozan, altxatutako zubia da. Inaugurazioa 1967ko martxoaren 13an izan zen.

## Historia 
1967ko martxoaren 13an inauguratuta, lanank Luis Gómez Laguna alkatearen agindupean egin ziren. Lan honekin Ebro ibaia gurutzatzeko zubiak osatu ziren. Lanak oso gogorrak izan ziren zeren eta ibaian azpioinarri handiak egin behar izan baitziren. Obra Tomás Mur Villasecak zuzendu zituen. 2008ko Zaragozako Nazioarteko Erakusketa zela eta, birmoldatu behar izan zen. Dena dela, jatorrizko hiru euskarri mantentzen dira, 38, 44 eta 38 metroko hiru arku.

## Iruditegia 

Fitxategi:Zaragoza - Vistas Generales 04.jpg|Kartela.
Fitxategi: Puente de Santiago.JPG|Zubia ekialdetik.
Fitxategi:Zaragoza - Puente de Santiago.jpg|Zubia gauez.
Fitxategi:Zaragoza tram 2015 (10).JPG|Tranbia zubia gurutzatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Capurnosko zubia

**Capurnosko zubia** Jalón ibaia gurutzatzen du Zaragozako probintzian. Asfaltatu gabeko bide batean dago Morata de Jalón eta Chodes arteko bidean, Valdejalón eskualdean. Bideari Capurnosko bidea deritzote. 1681an ireki zen. Egun zaharberritua dago.

## Historia 
Moratako kondeak, Francisco Sanz de Cortés, Juan de la Marca maisuari zubiaren eraikuntza enkargatu zion. Lanak sei urte iraun zuten, 1675tik 1681 arte. Eraikuntzan harlanduak erabili ziren. Zubiaren arkuak luzeraz 20 metro ditu eta altueraz 8 metro; bi alboetan zubi brankak ditu. Arkuaren altuera ibaia handita datorrenean arazoa saihesteko pentsatuta dago. Altura horrek eta zubia txikia izateak malda handietako zubia izatea eragiten du.

Zaharberritua izan zen eta 2007ko martxoaren 26an Aragoiko kulturaren ondasun katalogatuaren izendapena jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://web.archive.org/web/20070608020515/http://www.comarcavaldejalon.com/rutap02.html Valdejalón eskualdea.
* : https://web.archive.org/web/20071011111144/http://benasque.aragob.es:443/cgi-bin/BoaAA/BRSCGI?CMD=VERDOC&BASE=BOLE&PIECE=BOLE&DOCR=33&SEC=BUSQUEDA_FECHA&RNG=200&SEPARADOR=&&PUBL=20070425 Aragoiko Agintaritzaren Aldizkaria.
Tu hijo

***Tu hijo*** 2018ko Miguel Ángel Vivas espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Jaime Jiménez mediku errespetatua da. Halako batean, bere bizimodua guztiz aldatuko da 17 urteko semea koman gelditzen denean jipoi baten ostean. Justiziak jipoiaren arduradunak atxilotzen ez dituela ikusita, justiziarekin ez da gustura geldituko, eta bere kasa saiatuko da erantzuleak bilatzen.

## Aktoreak 
* José Coronado: Jaime Jiménez
* Pol Monen: Marcos / semea
* Ana Wagener
* Ester Expósito: Andrea
* Luis Bermejo: Manolo
* Vicente Romero: Alberto
* Sergio Castellanos: Raúl
* Sauce Ena: Moreno inspektorea
* Marco H. Medina: Pedro

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Psikosa

**Psikosa** C6H12O6 formula duen monosakaridoa da, zetona taldea (C=O) bigarren karbonoan duena. Sei karbono dituenez hexosa bat da.

## Ezaugarriak 
Naturan ez da batere arrunta psikosa aurkitzea, eta agertzen denean oso kopuru txikitan izaten da. D-psikosa enantiomeroa bakarrik existitzen da.

## Erabilerak 
Kaloria gutxi ematen dituen azukrea izanik sakarosaren ordezko izateko bidean da. Psikosaren gozotasuna sakarosaren %70aren ingurukoa da. Hipergluzemia, diabetesa eta obesitatea bezalako gaixotasunei aurre egiteko kaloria baxuko elikagaietan sartua izan da, hala nola, edariak, jogurta, izozkiak, opilak... Europar Batasunean oraindik ez da onartua izan hala ere.

Psikofuranina izeneko antibiotikotik isolatua izan zen eta honek ematen dio izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valdejalón

thumb|300px|Herriak eskualdean.
**Valdejalón** edo **Jalón Medio** Aragoiko eskualdea da (Espainian). Zaragozako probintziako erdi-mendebaldean dago kokatuta. Hiriburua La Almunia de Doña Godina da. Lurraldea 16/2001 legearekin sortu zen, 2001eko urriaren 29an. 2001eko abenduaren 22an osatu zen eta hurrengo urteko apirilaren 1an konpetentziak eskuratu zituen.

## Geografia 
Hauek dira dituen mugak: iparraldean Ribera Alta del Ebro eta Campo de Borja, mendebaldean Aranda, hegomendebaldean Comunidad de Calatayud, hegoekialdean Campo de Cariñena y ekialdean Zaragoza.

## Udalak 
Eskualdean udal hauek daude: Almonacid de la Sierra, La Almunia de Doña Godina, Alpartir, Bardallur, Calatorao, Chodes, Épila, Lucena de Jalón, Lumpiaque, Morata de Jalón, La Muela, Plasencia de Jalón, Ricla, Rueda de Jalón, Salillas de Jalón, Santa Cruz de Grío eta Urrea de Jalón.
[thumb|300px|[Épila herria.]]
## Lurrak eta biztanleak 
## Eskualdeko presidenteak 
## Pertsonaia ezagunak 
* Arandako kondea
* Pedro Arbués
* Pedro Anía Gérez
* Silvestre Pérez
* Mariano Gaspar Remiro
* Florián Rey
* Francisco Hermenegildo Tomás Garcés

## Ekonomia 
* Eskualdeko ekonomiaren oinarria nekazarien produktuen eraldaketa-industria da, La Almunian.
* Epilan Opel (Figueruelas) lantegiko industria laguntzaileak daude.
* Nekazaritzan zerealak eta mahatsondoak Jalón ibaiaren inguruan.
* Valdejalón ardoaren jatorri geografiko babestua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Informazio turistikoa.