open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Katz

**Robert Katz** (New York, 1933ko ekainaren 27–Pergine Valdarno, 2010eko urriaren 20) idazle eta kazetari estatubatuarra izan zen. Ikerketa kazetaritza landu zuen bereziki. Bere liburu batzuk zinemara eramanak izan ziren.

## Biografia 
Katz, Brooklynen jaioa, ikerketa kazetaritzan espezialista izan zen. Telebista kate ugarirekin lan egin zuen, besteak beste, ABC, CBS eta, Italian, RAI katearekin. Bere liburuak arrakastasuak izan ziren, bereziki Italiako XX. mendeko historiari buruzkoak. Halaber, arrakasta izan zuten filme batzuetan ere lagundu zuen, esaterako, *Rappresaglia* (1973), *Cassandra Crossing* (1976) eta *The Moro Affair* (1986). Bere lanak zirela eta, Pio XII.aren ondorengoekin arazo legal izan zituen. Katzen ustez Pio XII.ak naziek aurrera eraman zuten Fosse Ardeatinen sarraskian ez zuen ezer egin nahiz eta jakitearen gainean izan. Aitasantuaren ondorengoek haren kontra jo zuten baina azkenean Katz kargurik gabe gelditu zen. Idazleak urte asko Toscanako Pergine Valdarnoko Pieve en Prescianon bizi izan zen eta bertan hil zen 77 urte zituelarik.

## Obra 
### Saiakerak 
* *Death in Rome*, New York: Macmillan Publishers, 1967.
* *Black Sabbath: A Journey through a Crime against Humanity*, Macmillan, 1969.
* *The Fall of the House of Savoy*, Macmillan, 1971.
* *A Giant in the Earth*, Stein & Day, 1973.
* *Days of Wrath: The Ordeal of Aldo Moro, the Kidnapping, the Execution, the Aftermath*, Doubleday, 1980. (Pulitzer sarirako nominatua, 1981an)
* *Il caso Moro* (with G. Ferrara and A. Balducci), Pironti, 1987.
* *Love is Colder than Death: The Life and Times of Rainer Werner Fassbinder*, Random House, 1987.
* *Naked by the Window: The Fatal Marriage of Carl Andre and Ana Mendieta*, Atlantic Monthly Press, 1990.
* *Dossier Priebke*, Rizzoli, 1997.
* *The Battle for Rome: the Germans, the Allies, the Partisans and the Pope, September 1943-June 1944*, Simon & Schuster, 2003.

### Eleberriak 
* *The Cassandra Crossing*, Ballantine, 1976.
* *Ziggurat*, Houghton, 1977.
* *The Spoils of Ararat*, Houghton, 1978.

### Filmografia 
* *Massacre in Rome* (1973) (*Death in Rome* liburua) (gidoia)
* *The Cassandra Crossing* (1976) (gidoia) (argumentua)
* *The Salamander* (1981) (gidoia)
* *The Skin* (1981) (gidoia)
* *Kamikaze 1989* (1982) (gidoia)
* *Dolce e selvaggio* (1983)
* *Il caso Moro* (1986) (*Days of Wrath* liburua) (gidoia)
* *Il cugino americano* (1986) (argumentua)
* *Hotel Colonial* (1987) (gidoia)
* *La Peste* (1992) (narrazioa)
* *The Contractor* (2007) (argumentua)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aldo Moro
* Pio XII.a
* Fosse Ardeatinen sarraskia

## Kanpo estekak 
* :Robert Katz IMDb webgunean.
Death in Paradise (telesaila)

***Death in Paradise***, , Robert Thorogoodek sortutako britainiar-frantziar telesaila bat da. 2011ko urriaren 25etik BBC, France 2 eta France 3 kateetan aireratzen da. Ben Miller, Sara Martins, Danny John-Jules, Gary Carr, Don Warrington, Élizabeth Bourgine, Kris Marshall, Joséphine Jobert, Tobi Bakare, Ardal O'Hanlon, Shyko Amos, Aude Legastelois eta Ralf Little aktoreek antzeztu dute.

## Argumentua 
Karibea, Saint-Marie uhartea. Richard Poole (Ben Miller), ordu arte Londresko Hiri Polizian lan egin duen umore zentzu gutxi eta izaera lehorreko britainiar polizia bere lankide baten heriotza argitzeko uhartera bidali dute. Krimena argitu ondoren, espero eta nahi ez zuen saria jaso du: Saint-Marieko polizia inspektore buru izendatua izatea.

## Pertsonaiak 
### Nagusiak 
* Ardal O'Hanlon: Jack Mooney (2017–)
* Danny John-Jules: Dwayne Myers (2011–)
* Joséphine Jobert: Florence Cassell (2015–)
* Tobi Bakare: JP Hooper (2015-)
* Élizabeth Bourgine: Catherine Bordey (2011–)
* Don Warrington: Selwyn Patterson (2011–)
* Ben Miller: Richard Poole (2011–14)
* Gary Carr: Fidel Best (2011–14)
* Sara Martins: Camille Bordey (2011–15)
* Kris Marshall: Humphrey Goodman (2014–17)

### Bestelakoak 
* Adrian Dunbar: Aidan Miles (2011)
* Morven Christie: Sally Goodman (2014)
* James Fox: Martin Goodman QC (2015)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Yusuf Lule

**Yusuf Kironde Lule** (Kampala, 1912ko apirilaren 10a - Londres, 1985eko urtarrilaren 21) 4. Ugandako presidentea izan zen.

## Biografia 
Ugandan, Hegoafrikan eta Edinburgon ikasi zuen eta Makerere Unibertsitatea zuzendu zuen 1964 eta 1970 bitartean. Idi Aminen erregimenean erbesteratu zen.

1978-79ko Uganda eta Tanzaniaren arteko Gerran, Ugandan gobernu berri bat eratzeko negoziazioiak hasi ziren. Uganda Askapen Nazionaleko Frontea (UNLF) sortu zen eta Lule izendatu zen presidente. Kampala konkistatu ondoren, Lulek Tanzaniatik hegan egin zuen 1979ko apirilaren 12an eta hurrengo egunean Ugandako presidente kargua hartu zuen. Bere agintaldian bere etnia bagandarraren alde egin zuen, eta ez zituen bete botere-banaketari buruzko akordioak. 1979ko ekainaren 20an Batzorde Nazional Aholkulariak (NCC) presidente kargutik kentzea bozkatu zuen, eta Godfrey Binaisa izendatu zuen haren ordez. Bugandako istilu larriengatik kargugabetu zuten.

Ugandako Askatasunaren Aldeko Borrokalarien (UFF) buru izan zen. Taldea 1986an boterea hartu zuten Yoweri Museveniren indarrekin batu zen.

Lule Londresen hil zen 1985ean eta Ugandan lurperatu zuten hurrengo urtean.
Erletokietako igogailua

**Erletokietako igogailua** Iruñeko igogailu bat da.

Igogailua 2005ko martxoan inauguratu zuen, Iruñeko lehena igogailua izateko.

Igogailuak funtzionamendu guztiz autonomoa du, baina giza interakzioa behar du aktibatzeko.

## Historia 
### Eraikuntza 
Igogailua 2005eko martxoan inauguratu zen, ia urtebeteko lanen ondoren.

### Bilakaera 
#### Koronabirusaren krisia 
2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiaren ondorioz konfinamendu orokorra deklaratu ondoren, Iruñeko Udalak hau eta hiri osoan zehar banatutako beste 9 igogailu ixtea erabaki zuen. Hala, konfinamendu osoan itxita egon ziren ekainaren 22ra arte, egun horretan berriz ireki baitzuten, baina edukiera txikiarekin.

## Azpiegitura 
Igogailua Zaragoza etorbidearen eta Zangoza eta Erletokieta kaleen arteko biribilgunearekin lotzen da behealdean. Azken hori hurbileko tunel batetik dator, ibilgailuek igogailua salbatzen duen malda gainditzeko aukera izan dezaten.

Goiko terminoak Abejeras kalera ematen du, zehazki Erletokietako tunelaren gainean dagoen sekziora.

### Goiburuak 
Igogailu bi goiburu ditu:

* Arrosadia (0. solairua)
* Iturrama (1. solairua)

## Ustiapena 
Igogailu honen funtzioa Arrosadia eta Iturramaren artean dagoen desnibel edo malda zuzen-zuzenean igotzea da, honela Zaragoza etorbidea eta Zangoza kalea saiestuz.

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi igogailuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mugikortasun bertikala Iruñean
* Iruñeko harresiak
* Arrosadia
* Zaragoza

## Kanpo estekak 
* Igogailuak eta arrampal mekanikoak Iruñean - Iruñeko Udala
El abrazo del erizo

***El Abrazo del Erizo*** () Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako bigarren disko luzea izan zen. 1995ean plazaratuta, 80.000 kopia saldu zituen.

## Ezaugarriak 
Brit popen eragina zuzen da disko honetan. Musikari donostiarrak aurreko lanen soinuaren puskatu zuen, beste soinu gogorrago ezartzeko; horretarako gitarra distortsionatuak zein riffsak erabili zituen disko osoan. Lan honetan Erentxunek abesti batean, "Levanto el vuelo", Miguel Bosé abeslari espainiarraren laguntza izan zuen. Beste abesti batean, "Ahora sé que estás" abestian, arrebaren, Leire Erentxunen laguntza izan zuen.

## Abestiak 
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:

:# "En Solitario" - 3:47
:# "No Pido Nada Más" - 4:17
:# "De Espaldas A Mí" - 3:37
:# "Frases Mudas" (Erentxun / A. Pérez) - 3:00
:# "Levanto El Vuelo" (Erentxun/Bosé) - 4:13
:# "El Abrazo Del Erizo" - 4:20
:# "Naif" (Erentxun) - 3:05
:# "Ahora Sé Que Estás" (Erentxun/Eguía) - 3:32
:# "Suelta Las Riendas de Mi Corazón" - 3:34
:# "El Cielo Es del Color de Las Hormigas" - 2:57
:# "Observatorio" - 4:21
:# "Colección Privada" - 2:53

## Disko txikiak 
Album horretatik lau txiki atera ziren:

### *De Espaldas A Mí* 
# De Espaldas A Mí
# Camas De Hierba
# De Espaldas A Mi (Demo)

### *Suelta las riendas de mi corazón* 
# Suelta Las Riendas de Mi Corazón
# Edén
# Suelta Las Riendas de Mi Corazón (Demo)

### *El cielo es del color de las hormigas* 
# El Cielo Es del Color de Las Hormigas
# Esclipse
# Capítulo Cerrado
# El Cielo Es del Color de Las Hormigas (Demo)

### *Ahora sé que estás* 
# Ahora Sé Que Estás
# Love
# Don't Let Me Down
# Ahora Sé Que Estás (Demo)

## Musikariak 
* Mikel Erentxun: Gitarra Akustikoa (tracks: 2, 5 to 7, 12), Gitarra Elektrikoa: (tracks: 2, 4, 6 to 8, 10, 11)
* Jim Williams: Gitarra Akustikoa (track: 9)
* Joserra Senperena: Teclados, cuerdas en track 10
* Sian Bell: kordak (tracks: 1, 12)
* Phil Spalding: Baxu
* Pete Thomas: Bateria
* Jim Williams: Gitarra Elektrikoa (tracks: 5, 9)
* Mark Ribot: Gitarra Elektrikoa (tracks: 11, 12)
* Mark Gardener: Gitarra Elektrikoa (tracks: 1, 3, 9)
* Robert Quine: Gitarra Elektrikoa (tracks: 2, 5 to 8, 10, 12)
* Jocelyn Pook: Biola – (tracks: 1, 10, 12)
* Sonia Slany: Biolina – (tracks: 1, 10, 12)
* Jules Singleton: Biolina (tracks: 1, 10, 12)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Diskoaren gaineko informazioa.
* :Diskoaren gaineko komentarioa DMR webgunean.
* :"El abrazo del erizo" abestiaren zuzeneko bertsioa.
Girls (telesaila)

***Girls*** Lena Dunhamek sortutako eta protagonista duen telesail estatubatuarra, komedia-drama bat. Telesailak New Yorken bizi diren lau emakume gazteren bizitza jarraitzen du.

## Nondik norakoa 
Gidoietako premisa asko, eta Hannah pertsonaia nagusiaren zirkunstantzia batzuk (gurasoengandik ekonomikoki moztea, idazle bihurtzea eta zoritxarreko erabakiak hartzea) Dunhamen bizitzatik atera ziren. Dunhamek gidoi, zuzendaritza eta ekoizpenean inplikazio handia izan du telesailean. Hamarkada bat lehenagoko *Sex and the City* telesailarekin paralelismoak marraztu dituzte, baina garai berritu batera egokitua izatez gain, azalkeria gutxiago eta pertsonaia multidimentsionalagoak aurkitu ditu kritikak honetan. Millennial belaunaldiaren gogoarekin bat egiten duen telesailtzat ere deskribatu izan da.

2011 eta 2017 artean 6 denboraldi izan ziren, 62 atalekin (30 minutu eskas luzeran ohikoan), HBO katean emanak jatorrian.

## Aktore nagusiak 
Denboraldi guztietan:

* Lena Dunham: Hannah Horvath
* Allison Williams: Marnie Michaels
* Jemima Kirke: Jessa Johansson
* Zosia Mamet: Shoshanna Shapiro
* Adam Driver: Adam Sackler
* Alex Karpovsky: Ray Ploshansky
* Andrew Rannells: Elijah

Denboraldi batzuetan:
* Christopher Abbott: Charlie
* Chris O'Dowd: Thomas-John
* Ebon Moss-Bachrach: Desi Harperin
* Jake Lacy: Fran Parker
* Jon Glaser: Laird
* Gaby Hoffmann: Caroline Sackler.
* Becky Ann Baker: Loreen Horvath
* Peter Scolari: Tad Horvath
* John Cameron Mitchell: David Pressler-Goings
* Aidy Bryant: Abigail.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trocadero

**Trocadero** izan daiteke:
* **Trocadero**, Cádizko badian, Puerto Realen, dagoen uhartea;
* **Trocaderoko gudua**, 1823an egindako gudua. Bere omenez:
** **Trocadéro jauregia**, 1878an Parisen eraikitako jauregia;
** **Trocadéro plaza**, Parisko plaza;
** **Trocadéro lorategiak**, Parisko lorategiak;
** **Trocadéro**, Parisko metrokoa;
** **Trocadero**, Londresko eraikina;
** **Trocadero**, suediar edaria.
Naufragios (diskoa)

***Naufragios*** () Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako lehen disko luzea izan zen. 1992an plazaratuta, 250.000 kopia saldu zituen.

## Ezaugarriak 
Abestiak hasiera Duncan Dhu taldearentzat ziren. Garrantzitsuena ziur asko "Miénteme" abestia da; kanta hau hasieran Miguel Bosé abeslariarentzat konposatua izan zen. Ekoizpena Colin Farleyrena izan zen, Erentxunen beraren laguntzarekin.

## Abestiak 
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:

:# "A un minuto de ti" (Erentxun/Corman) - 3:56
:# "Miénteme" - 4:57
:# "Esta luz nunca se apagará" (The Smiths taldearen cover, "There Is a Light That Never Goes Out") - 3:26 (Morrissey/Marr)
:# "Gritar al viento" - 3:32
:# "Uña y carne" (Erentxun/Corman) - 4:22
:# "Lágrimas de Fuego Y Ceniza" - 3:47
:# "Jugando con el tiempo" - 4:34
:# "No arranques más flores" - 4:20
:# "Negro" - 3:53
:# "Queriendo alcanzarte" (Erentxun/Eguía) - 2:24
:# "Lentamente" - 2:50
:# "Champagne" (Erentxun/Vasallo) - 3:20
:# "Caer" - 3:00

## Disko txikiak 
Album horretatik lau txiki atera ziren:

### *A un minuto de ti* 
### *Esta luz nunca se apagará* 
# Esta luz nunca se apagará

### *Jugando con el tiempo* 
# Jugando con el tiempo
# Si lo prefieres
# Bebe tu invierno

### *Miénteme* 
# Miénteme
# Negro (Zuzenean)
# De par en par (Zuzenean)
# Uña y carne (Zuzenean)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Abesti guztiak Youtuben.
Sancti Petri (uhartea)

**Sancti Petri** Cádizko badian, izen bereko ubidearen bokalean, dagoen uhartea da. Egun San Fernando udalerriaren parte da. Antzinaroan, bertan Melkarten omenez zegoen feniziar tenpluari esker ospetsua izan zen. XVI. eta XVII. mendeetan badia babesteko gaztelu bat eta itsasargi bat eraiki zuten.

## Kanpo estekak
Trocadero (uhartea)

**Trocadero** Cádizko badian, Puerto Realen, dagoen uhartea da. 525 ha. ditu eta itsasgorak guztiz hartzen du. Ornitologiarako leku aproposa da: ubarroiak, kaioak, koartza hauskarak, flamenkoak, kopetazuriak edota uroilo arruntak bertan bizi dira.

Ontziola moduan erabiltzen zuten eta bere hegoaldeko muturrean San Luis gotorlekua zegoen. 1823ko abuztuaren 31n San Luisen Ehun Mila Semeek Trocaderoko guduan gotorlekua hartu zuten eta horrekin bukaera eman zitzaion Erregezaleen matxinadari

## Kanpo estekak
Lezkairuko igogailua

**Lezkairuko igogailua** Iruñeko igogailu bat da.

Igogailua 2012ko martxoaren 22an inauguratu zuen, Iruñeko zazpigarren igogailua izateko.

Igogailuak funtzionamendu guztiz autonomoa du, baina giza interakzioa behar du aktibatzeko.

## Historia 
### Eraikuntza 
Igogailu horren eraikuntza 2011ko urrian hasi zen, Lezkairuko planaren hirugarren faseko obren koadroaren barruan. Horrela, lurraren egokitzapenarekin eta azpiegituraren eraikuntzarekin hasi ziren.

Igogailua 2011ko martxoaren 22an inauguratu zen, Lezkairu auzoaren barruko bideekin batera, eta auzoaren eraikuntza amaitutzat eman zen. Honen ondoren, eraikin ugari eraiki ziren beste urte askoan luzatuko den eremuan.

### Bilakaera 
#### Akatsak zuzentzea 
2017ko maiatzaren 29tik ekainaren 16ra bitartean, hasieran iragarritakoa baino bi aste gehiago, kalteak konpontzeko eta konpontzeko lanak egin ziren eremu horretan. Igogailuaren ondoan, ibilbide bereko eskailera batzuk daude. Denbora horretan, igogailua itxita egon zen, Lezkairuko unitatean eta, zehazki, III. fasean.

#### Koronabirusaren krisia 
2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiaren ondorioz konfinamendu orokorra deklaratu ondoren, Iruñeko Udalak hau eta hiri osoan zehar banatutako beste 9 igogailu ixtea erabaki zuen. Hala, konfinamendu osoan itxita egon ziren ekainaren 22ra arte, egun horretan berriz ireki baitzuten, baina edukiera txikiarekin.

## Azpiegitura 
Igogailuaren behealdea *Soto de Lezkairu* kota baino 5 metro gorago dago, Eguesibar eta Monjardin kaleen arteko biribilgunearen euste-horman bermatuta. Goialdea biribilgune horretatik bertatik iristen da, hegoaldetik.

### Goiburuak 
Igogailu bi goiburu ditu:

* Lezkairu (0. solairua)
* II Zabalgunea (1. solairua)

## Ustiapena 
Igogailu honen funtzioa Lezkairu eta Agoitz kalea, Iruñeko Bigarren Zabalgunean, artean dagoen desnibel edo malda zuzen-zuzenean igotzea da, honela Eguesibar kalea saiestuz.

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi igogailuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mugikortasun bertikala Iruñean
* Lezkairu

## Kanpo estekak 
* Igogailuak eta arrampal mekanikoak Iruñean - Iruñeko Udala
Donibaneko igogailua

**Donibaneko igogailua** edo **Biurdanako igogailua** Iruñeko igogailu bat da.

Igogailua 2008ko Otsailan inauguratu zuen, Iruñeko laugarren igogailua izateko.

Igogailuak funtzionamendu guztiz autonomoa du, baina giza interakzioa behar du aktibatzeko.

## Historia 
### Eraikuntza 
Igogailua 2009ko otsailean inauguratu zen, ia urtebeteko lanen ondoren.

### Bilakaera 
#### Koronabirusaren krisia 
2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiaren ondorioz konfinamendu orokorra deklaratu ondoren, Iruñeko Udalak hau eta hiri osoan zehar banatutako beste 9 igogailu ixtea erabaki zuen. Hala, konfinamendu osoan itxita egon ziren ekainaren 22ra arte, egun horretan berriz ireki baitzuten, baina edukiera txikiarekin.

## Azpiegitura 
Igogailuak hiru geltoki ditu (beheko solairuan, tarteko solairuan eta goiko solairuan; azken horretan, 14,5 metro luzeko eta 2 eta 3 metro arteko zabalerako pasabide bat dago.

Igogailurako sarrera pasabidearen amaieran dago, Iratxeko Monasterio kaleko 32 eta 34 zenbakien parean. Lehenik eta behin, 5,70 metroko desnibela gainditu du. Han du lehen geltokia igogailuak. Ondoren, beste 5,40 metro jaitsi zen Fiteroko Monasterioren atzealdera iristeko, non azken geltokia dagoen.

Kabinak 1,78 metroko barne-diametroa du eta 17 lagunentzako lekua edo 1.250 kiloko pisua. Eta hiriko beste igogailuek bezala, kabinak zaintza-kamerak ditu, segurtasun-neurri gehigarri gisa. Gainera, jarduketa osatzeko, zenbait arrapala instalatu dira inguruko lekuetan.

### Goiburuak 
Igogailu bi goiburu ditu:

* *Fiteroko monasterioaren kalea* (0. solairua)
* *Nafarroako Monasterioen plaza* (1. solairua)
* *Iratxeko Monasterioa kalea* (2. solairua)

## Ustiapena 
Igogailu honen funtzioa Donibanen dagoen desnibel edo malda zuzen-zuzenean igotzea da, honela Iratxeko Monasterioa eta Fiteroko monasterioaren kaleen saiestuz.

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi igogailuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mugikortasun bertikala Iruñean
* Donibane

## Kanpo estekak 
* Igogailuak eta arrampal mekanikoak Iruñean - Iruñeko Udala
Fondation Louis-Vuitton

**Fondation Louis-Vuitton**, 2006an hasia, LVMH taldeak eta bere filialek bultzatutako arte museo eta kultur zentroa da. Irabazi asmorik gabeko legez bereizitako entitate gisa zuzentzen da, LVMHren artea eta kultura sustatzearen barruan.

Arte museoa 2014ko urrian ireki zen. Eraikina Frank Gehry arkitektoak diseinatu zuen, eta Pariseko 16. barrutiko Boulogne Boiseko Klimatizazio Jardinaren ondoan dago.
1 400.000 pertsona baino gehiagok bisitatu zuten *Fondation Louis-Vuitton* 2017an.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Àngels Chacón

**Maria Àngels Chacón i Feixas** (Igualada, 1968), **Àngels Chacón** modura ere ezaguna, Kataluniako politikari eta enpresario kataluniarra da. 2018. urtetik eta 2020ko irailaren 3ra arte Quim Torraren gobernukide izan zen, enpresa- eta ezagutza-kontseilariaren kargua izan zuen heinean.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Àngels Chacón 1968an jaio zen, Igualadan (Katalunia). Bartzelonako Unibertsitatearen eskutik zuzenbidean graduatua, nazioarteko trukean aditua da.

Chacónek paper-industriako hainbat enpresatan egin du lan, esportazio-zuzendari modura;

### Karrera politikoa 
Chacón 2011ko Udal-Hauteskundeetan Konbergentzia eta Batasuneko (CiU) zerrendetan aurkeztu zen Igualadan, politikari independente modura. Hirugarren postuan aurkeztu zen, alderdiak hamar eserleku lortuz; beraz, Igualadako zinegotzi bilakatu zen. Sortu eta gutxira, Kataluniako Europar Alderdi Demokrataren (PDeCAT) kide egin zen ere. Aitzitik, Espainiako Gobernuak "probokaziotzat" hartu zuen gobernukidetzat exiliatu edo preso politikoak izendatzea, eta, ondorioz, Torraren izendapenak ez zituen onetsi. Hala, Torrak 2018ko martxoaren 29an gobernu-izendapen berriak publikatu zituen, exiliatu edota kartzelan sartu gabeak, non Àngels Chacón enpresa- eta ezagutza-kontseilari berria izendatzen zen, urte bereko ekainaren 2an Katalunuako Generalitateko Jauregian berretsi bezala.

## Hauteskunde-historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olatz Garamendi

**Olatz Garamendi Landa** (Ea, Bizkaia, 1968) euskal politikaria da, Euzko Alderdi Jeltzaleko kidea. Zuzenbidean lizentziaduna, lanbidez funtzionarioa da. 2012tik 2020ra Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saileko sailburuordea izan zen. 2020ko irailaren 8tik aurrera Gobernantza Publiko eta Autogobernu sailburua izan zen Iñigo Urkullu lehendakariaren hirugarren gobernuan, 2024ko ekainean Imanol Pradales lehendakariak gobernu berria eratu zuen arte.

## Ibilbidea 
1991n Zuzenbidean graduatu zen Deustuko Unibertsitatean. 2010ean, Kontratu Administratiboetan aditu diplomatura atera zuen unibertsitate berean.

Euskal Autonomia Erkidegoko Administrazio Orokorreko funtzionarioa da. 1993tik 2006ra Eusko Jaurlaritzako lege-aholkulari gisa egin zuen lan. 2009tik 2012ra Euskal Herriko Unibertsitateko azpiegitura eta kontratazioen kudeatzaileordea izan zen.

2012an Administrazio eta Zerbitzuen sailburuorde izendatu zuten Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza, Hizkuntza Politika eta Kultura Sailean, Cristina Uriarte sailburuarekin. Garamendik Josu Erkoreka ordezkatu zuen sailean. Espainiako Gobernuarekin negoziatzeko ardura hartu zuen, Eusko Jaurlaritzak Gernikako Estatutuan bildutako eskumen guztiak bereganatzeko. 2021eko apirilean transferentzien lehen bloke bat bereganatzeko akordioa lortu zuen, tartean espetxeen kudeaketa.

## Bizitza pertsonala eta familia 
Bere ahizpa, Itziar Garamendi Landa, Bizkaiko Batzar Nagusietako batzarkidea izan zen 1999tik 2011ra, Bizkaiko Foru Aldundiko diputatua 2007tik 2015era, eta EAJren hautagaia Eako alkatetzarako 2019ko udal hauteskundeetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Acróbatas (diskoa)

***Acróbatas*** () Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako hirugarren disko luzea izan zen. 1998an plazaratuta, 50.000 kopia saldu zituen.

## Ezaugarriak 
Lan honekin abeslari donostiarrak por britainiarraren estiloarekin jarraitu zuen. Aurrekoaren konparatuta, dena dela, soinuaren oinarriak oso elektronikoak dira, loops eta sampleak. Lehen aldiz, bestetik, albumaren ekoizpenaz arduratu zen. Hasiera batean diskoaren izenburua Pop izan behar zen baina U2en diskoak izenburuaz aldatzera behartu zuen. Diskoko kanta bat, En el trampolín, hasiera batean Ana Torrojaren debutarako prestatua izan zen.

## Abestiak 
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:

# "A Pleno Sol" - 4:00
# "Cádiz" - 4:00
# "Quién Se Acuerda de Ti" - 3:40
# "Selena" - 3:21
# "Todo Es Igual Siempre" (Morrissey/Street) - 3:50
# "En El Trampolín" - 3:12
# "Puedo Dormir de Un Tirón Más de Una Vida" - 3:10
# "Interludio" - 3:20
# "De Par En Par" - 3:42
# "Carrusel" - 3:50
# "En Mis Brazos" (J. Eguia) - 4:27
# "Lo Peor de Mi" - 4:10
# "Tu Nombre En Los Labios" (Erentxun/Berrio) - 3:20
# "Acróbatas" - 6:25

## Disko txikiak 
Album horretatik lau txiki atera ziren:

### *Quién Se Acuerda de Ti* 
# "Quien Se Acuerda de Ti"
# "Extranjero"
# "Juego Limpio"
# "Quien Se Acuerda de Ti" (Demo)

### *A Pleno Sol* 
# "A Pleno Sol"
# "Canción Para Dos"
# "Encendido"
# "A Pleno Sol" (Demo)

### *Todo Es Igual Siempre* 
# "Todo Es Igual Siempre"
# "Ahora Sé Que Estás" (Amaia Monterorekin zuzenean)
# "De Espaldas A Mí" (Zuzenean)
# "Todo Es Igual Siempre" (Demo)

### *Tu Nombre En Los Labios* 
# "Tu Nombre En Los Labios"
# "No Arranques Más Flores" (Zuzenean)
# "De Par En Par" (Zuzenean)
# "En El Trampolín" (Demo)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*El País* egunkarian plazaratutako komentarioa.
Javier Hurtado

**Javier Hurtado Domínguez** (Madril, 1981eko martxoaren 28a - ) madrildar politikaria da. Egun Eusko Jaurlaritzako Turismo, Komertzio eta Kontsumoko sailburua da.

2013an ailegatu zen Gasteiza baina aurretik kargu inportanteak izan zituen jaioterrian. 30 urte bete baino lehen José Blanco ministroaren kabineteko zuzendaria eta PSOEko idazkari orokorraren aholkularia izan zen. Azpiegitura eta Mugikortasun diputatua izan da 2019tik Arabako Foru Aldundian. Zuzenbideko, eta Administrazioko eta Politika Zientzietako lizentziak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Don Inorrez

**Don Inorrez** Tolosako musika taldea bat da. Bide Ertzean taldeak atsedenaldi mugagabe bat hartu zuen 2016ko abenduan eta Imanol Ubeda taldeko kantariak bakarkako ibilbideari ekin zion Don Inorrez proiektuarekin. Imanol Ubedarekin batera Karlos Aranzegi bateria-jotzailea, Fernando Neira baxu-jotzailea eta Ruben Caballero gitarra-jolea aritzen dira zuzenekoetan.

## Diskoak 
* *Mugiro bila* (2018, Lizarbakar)
* *Dardara hura* (2019, Lizarbakar) - 2 abesti
* *Esku hutsik* (2021, Lizarbakar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrosadiako igogailua

**Arrosadiko igogailua** edo **Isaac Albenizko igogailua** Iruñeko igogailu bat da.

Igogailua 2008an inauguratu zuen, Iruñeko bigarren igogailua izateko.

Igogailuak funtzionamendu guztiz autonomoa du, baina giza interakzioa behar du aktibatzeko.

## Historia 
### Eraikuntza 
Igogailua 2006an inauguratu zen, ia urtebeteko lanen ondoren.

### Bilakaera 
#### Arazoak funtzionamenduarekin 
2015eko abuztuaren amaieran, Arrosadiko bizilagunak kexu agertu ziren bi igogailuetako bat uztailaren hasieratik matxuratuta zegoelako. Orduan, auzotarrek konponbide bat eskatu zioten Iruñeko Udalari, garai hartan ez baitzuen bizi-seinalerik eman. Horrez gain, bizilagunek azaldu zuten igogailu hori zahartutako eremu batean dagoela, adineko jende asko dagoela, 24 maila besterik ez dituela, malda handiko kale-zati bat gainditzeko.

Ondoren, matxurak maiz gertatzen dira bi igogailuetako batean, baina azkar zuzentzen dira. Alderdi horrek haserre handia sortzen du auzoko bizilagunen artean, mantentze lan gehiago eskatzen baitute.

#### Koronabirusaren krisia 
2020ko martxoaren 13an, COVID-19 pandemiaren ondorioz konfinamendu orokorra deklaratu ondoren, Iruñeko Udalak hau eta hiri osoan zehar banatutako beste 9 igogailu ixtea erabaki zuen. Hala, konfinamendu osoan itxita egon ziren ekainaren 22ra arte, egun horretan berriz ireki baitzuten, baina edukiera txikiarekin.

## Azpiegitura 
Igogailuak bi kabina ditu mutur bakoitzean, eta tarteko plataforma batek lotzen ditu. Behealdeak Isaac Albeniz kalearekin bat egiten du eta mendian behera jarraitzeko aukera ematen du.

Goialdea Isaac Albeniz eta Julian Gaiarre kaleen bidegurutzearen parean dago, eta kale horiek Zangoza kalearekin lotzen dute.

### Goiburuak 
Igogailu bi goiburu ditu:

* *Isaac Albeniz kalea* (0. solairua)
* *Julian Gaiarre kalea* (1. solairua)

## Ustiapena 
Igogailu honen funtzioa Arrosadiko goiena eta beherearen artean dagoen desnibel edo malda zuzen-zuzenean igotzea da, honela Isaac Albeniz kalea saiestuz.

## Etorkizuna 
Oraingoz ez da neurri gehigarririk aurreikusi igogailuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mugikortasun bertikala Iruñean
* Arrosadia

## Kanpo estekak 
* Igogailuak eta arrampal mekanikoak Iruñean - Iruñeko Udala
Girls

''''''''* () izan daiteke:

* *The Girls*, Lori Lansensen eleberria;
* *Girls magazine*, frantziar aldizkaria;
* *Girls*, HBOko telesaila;
* *Les Girls*, George Cukorren 1957ko filma;
* *Girls*, Just Jaeckinen 1980ko filma;
* *Girls'', estatubatuar musika taldea.
Te dejas ver

***Te dejas ver*** () Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako bigarren disko luzea izan zen. 2000an plazaratuta, 60.000 kopia saldu zituen.

## Ezaugarriak 
Palindrome Studio-n grabatuta, ekoizpena Fred Maherrena izan zen. Album honetan Erentxunek soinu britaniarra baztertu zuen Estatu Batuetako pop-rock lantzeko, nolabait Duncan Dhuen lanetan ohikoena zena. Lehen aldiz musika tresna batzuk sartu zituen: hammond organua, melotroia, steel pedala, dobroa... "En silencio" abestian Lloyd Coleren laguntza izan zuen.

## Abestiak 
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:

:# "Rara vez" (Erentxun/Berrio) - 4:42
:# "En qué mujer" - 3:31
:# "California" - 2:57
:# "La orilla de Carla" - 3:40
:# "Por no decirte adiós" - 3:12
:# "A flor de piel" - 4:32
:# "Fácil" - 3:52
:# "Próxima estación" (Erentxun/Eguia) - 3:32
:# "En silencio" - 4:40
:# "Contracorriente" (Erentxun/Eguia) - 4:06
:# "El invierno es mujer" - 3:35
:# "Que nadie me detenga" - 3:13

## Disko txikiak 
Album horretatik lau txiki atera ziren:

### *California* 
# "California"
# "Nadie es profeta en su corazón"
# "California" (Demo)

### *Rara vez* 
# "Rara vez"
# "Mi celda eres tú"
# "Rara vez" (Demo)

### *La Orilla de Carla* 
# "La orilla de Carla"
# "Vía satélite"
# "La orilla de Carla" (Demo)

### *Fácil* 
# "Fácil"
# "Accidental"
# "Fácil" (Demo)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ciudades de paso

***Ciudades de paso*** () Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako bigarren disko luzea izan zen. Londresen grabatuta eta 2003an plazaratuta, lan honetan abeslaria soinu akustikoetara itzuli zen.

## Abestiak 
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:
:# "Mañana" - 4:50
:# "La respuesta está en el tiempo" - 2:43
:# "En el sur" - 3:01
:# "Amara" - 3:37
:# "Seda" - 3:30
:# "Vasos de Roma y Ginebra" - 3:25
:# "Loco de atar" - 3:43
:# "El club de las horas contadas" - 4:20
:# "Grandes éxitos" - 3:06
:# "Baladas para guitarra y tristeza" - 3:43
:# "Días" - 3:30
:# "Sparring" - 8:50
:# "Cuando no me tengo"

## Disko txikiak 
Album horretatik hiru txiki atera ziren:
# *Mañana*
# *En el Sur*
# *Loco de Atar*

## Musikariak 
* Mikel Erentxun: Ahotsa eta gitarra akustikoa
* Mikel Irazoki: Baxua
* Michel Longaron: Batería
* Fran Iturbe: Gitarra Elektrikoa
* Joserra Senperena: Hammond eta Piano Akustikoa
* Mikel Azpiroz: Teklatuak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Diskoa Youtuben.
Pilotaleku Modernoa

**Pilotaleku Modernoa** () Donostiako Egia auzoan XX. mende hasieran egon zen pilotaleku bat izan zen, Atotxa inguruan, Mandasko Dukearen pasealekuan.

Ramon Kortazarrek diseinatu zuen eta 1905ean inauguratu zen. Egitura metalikoa zuen, grada baxu batzuekin eta beste bi pisurekin bere gainean. 1933ko martxoaren 5ean sute bat izan zuen, Atano II.ak eta III.ak Urtzelai eta Etxabe IV.ren arteko lehia batean, berogailuaren arduradunak arreta kendu eta partida ikustera joan ostean.

1941ean itxi zen eta, ondoren, kotxeen salmenta kontzesionario bat ireki zen bertan.

## Galeria 

Los remontistas Ugalde, Sagarna y Ugarte en el Frontón Moderno (1 de 1) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg
Pelotaris manomanistas antes y durante el partido en el Frontón Moderno del paseo del Duque de Mandas (5 de 5) - Fondo Car-Kutxa Fototeka.jpg
Partido e incendio en la tribuna del Frontón Moderno de Atotxa (1 de 1) - Fondo Marín-Kutxa Fototeka.jpg
1113084 Frontón Moderno incendiado Pascual marin 1920.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Girls

***Les Girls*** () George Cukor estatubatuar zinemagilearen film musikala da.

## Argumentua 
Hiru vedette lagun ohik euren bizitza eta karrerak errepasatzen dituzte, horietako batek bere autobiografia argitaratzen duenean. Emakume bakoitzak bere bizitzaz duen ikuspegia ez dator beti bat besteek dutenarekin.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
El corredor de la suerte

***El corredor de la suerte*** () Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako zortzigarren disko luzea izan zen, bikoitza kasu honetan. 2006ean plazaratuta, abesti ezagun batzuk jaso zituen: "Arde Madrid", "Cartas de amor", "Sólo tú". Guztira 20 abesti dira bi diskotan. Albumaren diseinua eta argazkiak Erentxunek berak egindakoak dira.

## Abestiak 
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:

### Lehenengo diskoa 
:# "Cartas de amor (Cuando no hay amor)"
:# "Marcos y Nerea"
:# "Locuras"
:# "Amigos de guardia"
:# "Sólo tú"
:# "Lifting"
:# "Visitantes"
:# "Esta vez"
:# "Sweet home Louisiana"
:# "Dispárame un tequiero"

### Bigarren diskoa 
:# "Arde Madrid"
:# "Roma en el espejo"
:# "Tardes de lluvia, mañanas de sol"
:# "Generación"
:# "Moneda de tres caras"
:# "1977"
:# "Placebo"
:# "Todo llega"
:# "Escribo tu pelo negro"
:# "Me recuerdas a mí cuando era yo"

## Disko txikiak 
Album horretatik hiru txiki atera ziren:

# *Cartas de amor*
# *Solo tú*
# *Arde Madrid*

## Musikariak 
* Mikel Erentxun: Gitarra Akustikoa eta teklatuak
* Diego Galaz, Fran Iturbe, Juan Aguirre, Lloyd Cole, Mikel Erentxun gitarra akustikoa
* Manolo Mejías, Txarlie Solano, baxuak
* Rufo Urbina, bateria
* Charlie Casey, Fran Iturbe, Juan Aguirre, gitarra elektrikoa
* Eva Amaral, Lloyd Cole, armonikak
* Joserra Senperena, Hammond B3, Glockenspiel
* Melvyn Duffy, gitarra steel
* Diego Galaz, biolina eta mandolina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Diskoa Youtuben.
Parisko Schola Cantorum

**Parisko Schola Cantorum** () Frantziako hiriburuko kontserbatorio pribatua da. 1894an Charles Bordesek, Alexandre Guilmantek eta Vincent d'Indyk sortu zuten Parisko Kontserbatorioak operakiko zuen hanpadura gutxitzeko asmotan.

## Ikasle nabarmenak 
* Joseph Canteloube
* Helen Eugenia Hagan
* Cole Porter (zenbait hilabetez 1920an)
* John Jacob Niles
* Dulce María Serret
* Erik Satie
* Joaquín Turina
* Edgard Varèse
* Nicolae Brânzeu
* Theodor Rogalski
* Emiliana Zubeldia
* Jesus Guridi
* Jose Maria Usanditzaga

## Irakasle ospetsuak 
* Isaac Albéniz
* Léon Barzin
* Antoine Geoffroy-Dechaume
* Wanda Landowska
* Jean Langlais
* Olivier Messiaen
* Darius Milhaud
* Albert Roussel

## Kanpo estekak
Catherine Destivelle

**Catherine Monique Suzanne Destivelle** (Orán, Aljeria, 1960ko uztailaren 24a) eskalatzailea eta mendizalea da. 1992an Eigerreko ipar aurpegian bakarkako igoera burutu zuen lehen emakumea izan zen.  Neguko igoera 17 ordutan amaitu zuen. Bere beste igoera aipagarrien artean, Matterhorn ipar aurpegian dagoen Bonatti ibilbidea eta Aiguille du Dru-ren (Bonatti zutabea) hego-mendebaldeko zutabea daude.  Destivellek hainbat dokumentaletan parte hartu du,  besteak beste, Frantziako *Au-delà des cimes* (" gailurretatik haratago") filmean parte hartu zuen eta Banff-eko Mendiko zinema jaialdian mendiko film luze onenaren saria irabazi zuen 2009. urtean zuzendariak

## Biografia 
Catherine Destivelle guraso frantsesen alaba da. Aljerian jaio zen, baina nerabea zenean, bere familia Frantziara joan zen bizitzera. Savigny-sur-Orge-ko Corot lizeoan egin zituen ikasketak. Ondoren, fisioterapia ikasi zuen Pariseko *Kinésithérapie ikastetxean*, eta fisioterapeuta lan egin zuen 1981etik 1985era. 

Nerabea zela hainbat igoera zail egin zituen Freÿr mendigunean eta Dolomitetan, baina 1985era arte ez zuen eskaladan eta alpinismoan lanaldi osoko ibilbide profesionalik egin. 1986an berak eta bere herrikide Patrick Edlingerrek irabazi zuten Arco di Trento eta Bardonecchia eskalada txapelketetako final konbinatua 

Érik Decamp alpinistarekin, Destivellek Shishapangmaren hego-mendebaldeko aurpegia igo zuen Nepalen 1994an, baita izotz jauzia ere Namche Bazaarren.1996an Antartikara egindako espedizioan, "4111 tontorra" igo zuten Ellsworth mendietan baina espedizioa bertan behera utzi behar izan zuten, amaitu baino lehen, Destivelleren 20 metroko erorketaren ondorioz, gailurretik jaisten ari zela, bere hankan haustura ireki bat izan baitzuen. Bikotea 1996an ezkondu zen eta bere semea, Victor, hurrengo urtean jaio zen. 1990eko hamarkadaren amaieran bakarkako igoerak murrizten hasi zen, eta hizlari eta idazle gisa jardun zuen.

## Igoera nabarmenak 
Destivelle bakarkako igoera hauek osatu zituen lehen emakumea izan zen: 
* 1992 - Eiger-en ipar aurpegia
* 1993 - Ram Walker Grandes Jorasses-en
* 1994 - Bonatti ibilbidea Matterhorn ipar aurpegian
* 1999 - Lavaredo Cima Grande ipar aurpegi zuzena

## Argitalpenak 
Destivelle liburu hauen egilea da:

* *Danseuse de roc*, París: Denoël, 1987
* *Rocs nature* (Gérard Kosicki-ren argazkiak), París: Denoël, 1991
* *Annapurna: Duo pour un 8000* (Érik Decamp-ekin), París: Arthaud, 1994
* ''L'apprenti alpiniste: L'escalade, l'alpinisme et la montagne expliqués aux enfants* (Érik Decamp eta Gianni Berseziorekin), París: Hachette Jeunesse, 1996
* *Ascensions'', París: Arthaud, 2003

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Página web oficial
* Catherine Destivelle
* Encuentro digital con Catherine Destivelle en elmundo.es (2004)
Jesusen hilobiratzea

[thumb|[Caravaggioren *Jesusen hilobiratzea*.]]
**Jesusen hilobiratzea** Jesus Nazaretekoa gurutziltzaketaren ostean nola hilobiratu zuten Itun Berrian egiten diren aipamenak dira. Ebanjelioen kontakizun kanonikoen arabera, Josef Arimateakoa izeneko gizon batek jarri zuen hilobian. Artean, ohiko gaia da.

Pasarteako jasotzen dira Mateoren Ebanjelioan 27:57-61, Markoren Ebanjelioan 15:42-47, Lukasen Ebanjelioa 23:50-56 eta Joanen Ebanjelioan 19:38-42.

## Kanpo estekak
Schola Cantorum

***Schola Cantorum*** () izan daiteke:

* Erromako Schola Cantorum (IV. mendea), aita santuaren abesbatza
* Parisko Schola Cantorum (1896), kontserbatorio pribatua
* Schola Cantorum Basiliensis (1933), Basileako kontserbatorioa
German Landazabal

**German Maria Landazabal Galagaltza** (Araia,  - Gualeguay, ) arabar musikagilea izan zen.

## Biografia 
Bere lehen musika-prestakuntza Araiako organistak eman zion, eta, ondoren, Gasteizen ikasi zuen, Juan Santiago Aranburu eta Francisco Viñasprerekin. Azken honek harmonia irakatsi zion. Germanek harreman estua zuen Aranburu familiarekin, besteak beste, bere irakaslearen seme-alabak, gerora musikari izan ziren Luis Aranburu eta Enrique Aranburu.

Geroago, Madrilgo kontserbatorioan jarraitu zuen ikasten, eta zortzi urtez ikasi eta karrera amaitu zuen. Bere irakasleen artean, José Trago eta Valentín Arín maisuak zeuden.

1923an Argentinara emigratu zuen, eta han bizimodu apala egin zuen musika eta piano irakasle gisa Entre Ríosko probintzian.

## Lan nabarmenak 
* “En la cumbre de Altobizkar” poema sinfonikoa.
* “La Reina Margarita” eta “La alegría del mundo” operetak.
* “Allegro en fa sostenido mayor”, “Vals cromático”, “Nostalgia” eta “Colombina” pianorako lanak.
* *Arriba Elcano* orkestrarako lanak
Madrilgo Goi Mailako Errege-Musika Kontserbatorioa

thumb|250px|Erakundearen fatxada nagusia.
**Madrilgo Goi Mailako Errege-Musika Kontserbatorioa** () goi mailako musika eskola bat da, Espainiako musika irakaskuntzako erakunde publiko zaharrena, musikan goi mailako irakaskuntzak (unibertsitatearen parekoak) ematen dituena. Mende eta erdiko historia du, eta Espainiako gizarteko musikaren gorabeheren adierazgarri da. Bere ikasgeletatik azken bi mendeetako espainiar interprete eta konpositore garrantzitsuenetako asko atera dira.

## Ikasle nabarmenak 
* Isaac Albéniz
* Francisco Tarrega
* Joaquín Achúcarro
* José María Alvira
* Pedro Albéniz
* Ataúlfo Argenta
* Emilio Arrieta
* Teresa Berganza
* Tomás Bretón
* Jorge Cardoso
* Pablo Casals
* Penélope Cruz
* Ruperto Chapí
* Miguel Ángel Coria
* José Cubiles
* Manuel de Falla
* Maria Galvany
* Antón García Abril
* Luis Antonio García Navarro
* Cristóbal Halffter
* Gareth Koch
* Ricardo Llorca
* Fernando Malvar-Ruiz
* Jaime Mendoza-Nava
* María José Montiel
* Manuel Ochoa
* Luis de Pablo
* Manuel Quiroga
* Miguel Roig-Francolí
* Amadeo Roldán
* Dulce María Serret
* Joaquín Turina
* Octavio Vazquez
* Marcos Vidal
* Marie Azpiroz Mellini
* Ciriaco Jiménez Ugalde

## Irakasle ospetsuak 
* Pedro Albéniz
* Emilio Arrieta
* Rafael Benedito Vives
* Francisco Calés Otero
* Francisco Calés Pina
* Conrado del Campo
* Ramón Carnicer y Batlle
* Pau Casals
* Teresa Catalán
* Arturo Dúo Vital
* Miguel Hilarión Eslava
* Óscar Esplá
* Manuel Fernández Alberdi
* Enrique Fernández Arbós
* Antonio Fernández Bordas
* Ismael Fernández de la Cuesta
* Manuel Fernández Grajal
* Tomás Fernández Grajal
* Gaspar Ángel Tortosa Urrea
* Carlos Gómez Amat
* Julio Gómez García
* Alberto Gómez
* Ana Guijarro
* Jesús Guridi
* Enrique Iniesta
* José Inzenga
* Ildefonso Jimeno de Lerma
* José de Aranguren y de Añivarro
* Antonio López Almagro
* Juan Medina
* Víctor Mirecki Larramat
* Jesús de Monasterio
* Laura Nieto Oliver
* Ángel Manuel Olmos
* Julia Parody
* Bartolomé Pérez Casas
* Juan Ruiz Casaux
* Vicente Spiteri
* Juan Tellería
* José Tragó
* Joaquín Turina
* Mariano Vázquez Gómez
* Dámaso Zabalza

## Kanpo estekak
Tres noches en el Victoria Eugenia

***Tres noches en el Victoria Eugenia*** () Mikel Erentxun abeslariak plazaratutako disko bikoitza izan zen. 2008ko otsailean, "garai bat ixteko asmoz", Donostiako Victoria Eugenia antzokian hiru kontzertu egin zituen, ordura arteko bere abesti arrakastatsuenak berriro ere ez abesteko konpromisoarekin. Haren hitzetan "laburpen bat eta zerotik hastea aldi berean" izan zen. Lana, bi disko eta CD bat, urte berean plazaratu zuen. Abesti berri batzuk ere jaso zituen: "Un café americano" eta "Hoy" esaterako.

## Abestiak 
Abesti guztiak Erentxun/Corman-ek egindakoak dira, apuntatzen diren kasuetan izan ezik:

### Lehenengo diskoa 
:# "Rara Vez"
:# "En Solitario"
:# "Contracorriente"
:# "Tu Nombre En Los Labios" (Rafa Berriorekin)
:# "A Flor De Piel"
:# "Interludio"
:# "California"
:# "Hoy"
:# "A Pleno Sol"
:# "El Cielo Es Del Color De Las Hormigas"
:# "Todo Es Igual Siempre"
:# "De Espaldas A Mi" (Ivan Ferreirorekin)
:# "Acróbatas"

### Bigarren diskoa 
:# "Amara"
:# "En El Sur"
:# "A Un Minuto De Ti" (Leivarekin)
:# "Quién Se Acuerda De Ti"
:# "Arde Madrid"
:# "Cartas De Amor" (Enrique Bunburyrekin)
:# "Mañana"
:# "Un Café Americano"
:# "La Herida"
:# "Esta Luz Nunca Se Apagará"
:# "Ahora Sé Que Estás"
:# "Lau Teilatu" (Amaia Monterorekin)
:# "Marcos Y Nerea"
:# "El Club De Las Horas Contadas" (Diego Vasallorekin)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ["Lau teilatu" Amaia Montero(https://eu.wikipedia.org/wiki/Amaia_Montero)rekin batera.]
* :Lehenengo diskoa Youtuben.
Valentín Arin

**Valentín Arin Goenaga** (Ordizia,  - Madril, ) gipuzkoar organista eta musikagilea izan zen.

1867an Madrilgo kontserbatorioan ikasi zuen, Emilio Arrieta, Miguel Galiana eta beste ikasleekin batera. Ikasketak amaitutakoan, Baltasar Sardoni ordezkatu zuen harmonia irakasle gisa. 1912an San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako kide izendatu zuten.

## Lan nabarmenak 
* “Miserere breve” (1900)
* “Parce mihi Domine” (1900)
* “Fantasía-potpurri de aires vascos” (1916)
Sultanaren igerilekua

thumb|300| Sultanaren igerilekua, Jerusalem.
thumb|250px| Birket Sultan 1907an.
**Sultanaren igerilekua** (; ) Jerusalemgo Sion mendiaren mendebaldean antzinako ur-harrobia da. Eraikin hau garai bateko Jerusalem hiriko uraren hornitzerako sarearen partea izan zen. Aktiboa Otomandar Inperioaren amaiera arte egon zen. Gaur egun igerilekua udan lehortu egiten da.

## Historia 
Ziur aski eraikina Herodes I.a Handiaren garaikoa da. Historialari batzuen ustez igerileku hori Flavio Josefok *Sugearen urmaela* izenarekin aipatu zuen bera da. Ura Azpiko Akueduktoren bidez ailegatzen zen. Gurutzaden garaietan *Lacus Germani* izenarekin ezagutzen zuten. XVI. mendean Suleiman I.a sultan otomandarrak konpontzeko eta zabaltzeko agindua eman zuen; geroztik *Sultanaren igerilekua* izenarekin ezagutzen da.

## Egungo egoera 
Gaur egun, udetan, igerilekua lehortuta gelditzen da. Hilabete horietan espazioa kontzertuak eta jaialdiak egiteko erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan of Arc (1948ko filma)

***Joan of Arc*** () Victor Fleming estatubatuar zinemagilearen film hagiografikoa da.

## Argumentua 
Joanaren istorioa Jainkoak aginduta Frantziako Erresuma salbatzera deitua izan dela konbentzitzen den unean hasten da ingelesek eta burgundiarrek suan exekutatzen duten arte.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Memoriaren Begiratokia

thumb|250px|Eskulturak tirokatuta izan ziren 2009an.
**Memoriaren begiratokia** () Cáceresko probintziako Jerteko haranean El Torno herrian dagoen multzo eskultorikoa da. Multzoa Espainiako Gerra Zibilean eroritako biktimei eskainita dago. Egilea Francisco Cedenilla eskultorea izan zen. 2009an inauguratu zuten.

## Kokapena 
Jerte araneko begiratoki turistiko batean kokatuta dago, Mirador del Silencio izenekoan alegia, CC-51 errepidearen ondoan. El Torno bi kilometrotara dago eta han CC-51 errepideak N-110ekin bat egiten du.

## Historia 
Jerte Aranaren Gazteen Lurraldeko Elkarteak urtetan oroimen historikoaren inguruko aktibitate ugari antolatu zituen. Azkenik Francisco Cedenilla eskultoreari lau eskulturen multzoa erosi zion; multzoa hiru gizonen eta emakume baten eskulturak dira, guztiak biluzik, biktimen sinboloak. Horrela kokatu ziren aipatutako Mirador del Silencio begiratokian, Tormantos mendilerro aldera begira. Inaugurazioa eta gutxi, 2009ko urtarrilaren 24an, eskulturak tirokatuta izan ziren. Inpaktuak nabarmenak dira multzoan baina, egilearen ustez, horrek nolabait beren esanahia indartu egiten du.

## Aktibitateak 
Behatokian oroimen historikoarekin lotutako aktibitate ugari egiten dira. Esaterako urriaren lehenengo igandean "Gerrillariaren eguna" egiten da, Jerten inguruan haran defenditzen ibili ziren Makiak gogorarazteko.

## Zineman 
Begiratokia *El silencio de otros* filmean eta bere kartelean agertu zen, 2018an. Film horrek dokumental onenaren saria eskuratu zuen urte horren Goya sarietan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Traveler* aldizkariaren artikulua monumentuari buruz.
Muerte de un ciclista

***Muerte de un ciclista*** () Juan Antonio Bardem espainiar zinemagilearen film dramatikoa da.

## Argumentua 
Maria Josek, Madrilgo burgesiako dama gazte batek, eta bere maitale Juanek, unibertsitateko irakasle batek, istripuz txirrindulari bat harrapatuko dute. Bere egoera egiaztatzeko gelditu baina ihes egingo dute, arrangurez eta beldurrez, inork gertatutakoaz ezer ez dakiela jakin arte.

## Aktoreak 
* Lucia Bosè: María José de Castro
* Alberto Closas: Juan Fernandez Soler
* Otello Toso: Miguel Castro
* Bruna Corra: Matilde Luque
* Carlos Casaravilla: Rafael "Rafa" Sandoval
* Manuel Alexandre: txirrindularia
* Fernando Sancho: sarjentua
* Matilde Muñoz Sampedro: txirrindulariaren auzokoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bel Zaballa

**Bel Zaballa** **Madrid** (Vilafranca del Penedes, Herrialde Katalanak, 1983) zuzentzailea, kazetaria eta idazlea da. 

*Vilaweb*-erako egin du lan, baita *El Temps i Enderrock* eta *Media.cat*-erako ere.

## Argitalpenak 
* *El futur del català depèn de tu.*(Carme Junyentekin elkarlanean) 

* *Manuel de Pedrolo, la llibertat insubornable* biografia eman zuen 2018an.

### Lan kolektiboak 
* *A Ovidi Montllor.*
* *Un temps, una estima, una idea* (Lo Diable Gros, 2016)
* *Nosaltres les fusterianes* (Tres i Quatre, 2017)

### Euskaraz 
* *Amildegia.* Itzul. BERRIAko euskara taldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bel Zaballa. Twitter
* Bel Zaballa. Instagram
* Fira Literal 2018 - Manuel de Pedrolo. La llibertat insubornable Elkarrizketa. YouTube
Montenegro (Carbonilla)

**Montenegro**, **Peñalba** edo **Tablas** Artziniegako mendi bat da. Bere magalean Arteako Andre Mariaren Santutegia dago. Izen kontrajarriak ditu (Montenegrok *mendi beltza* eta Peñalbak *haitz zuria* esan nahi du) magal bakoitzetik ikusia ikuspegi ezberdina aurkezten duelako. Kolore iluna artez estalita egoteak ematen dio, itsasotik ere ikusten den ezaugarria eta marinelei non zeuden jakiteko aukera ematen ziena.

Telebista antena bat dago mendiaren tontorrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Montenegro / Peñalba, *http://www.euskal-herria.org/*.
East Village (Manhattan)

**East Village**, AEBetako New York hiriko auzo bat da, Manhattan barrutiko East Side eremuan. Bowery eta Third Avenue etorbidearen ekialdean dago, 14. Kalea (iparraldean) eta Houston Street (hegoaldean) artean.

1960ko hamarkadatik artista, musikari, bohemio eta hippien bizileku bilakatu da, auzoari berezko nortasuna emanez.
The Majestic (New York)

**The Majestic** edo **Majestic Apartaments**, euskaraz literalki *Maiestatikoa* edo **Apartamentu Maitestatikoak**, AEBetako New York hiriko bi dorre bikiz osatutako etxebizitza etxe orratz bat da, Manhattan barrutian, Central Park West hiribidearen 115. zenbakian. Central Parken mendebaldean dago, 71. Kalea eta 72. Kalearen artean.

## Izena 
Usadioaren arabera "Lehenbiziko Dorre Bikiak" edo "Jatorrizko Dorre Bikiak" ezizena jasotzen dute, hiriko ikur ziren Dorre Bikiak (1972-2001) baina lehenago eraikiak izan baiziren.

## Historia 
1929-1931 artean eraiki zen eta Irwin S. Chanin eta Jacques Delamarre arkitektoek diseinatu zuten. 105,46 metroko garaiera eta 31 solairu ditu. Art Déco arkitektura estiloa du.
Bambola

***Bambola*** () Bigas Luna espainiar zinemagilearen film dramatikoa da.

## Argumentua 
Filmak "Bambola"k bere mutil-lagunarengatik sentitzen duen kitzikapena kontatzen du. Honek, kartzelan dagoela, galtzontzilo batzuk bidaltzen dizkio neska-lagunari maitasunaren erakusgarri, eta "Bambola"k kulero batzuk bidaliz erantzungo dio. Kartzela barruan hainbat harreman homosexual izan arren, irtetean, bere sexu-energiari bide ematen dio, eta Bambola harridura eta nahasmen egoeran uzten du.

## Aktoreak 
* Valeria Marini: Mina, "Bambola"
* Stefano Dionisi: Flavio
* Jorge Perugorría: Furio
* Manuel Bandera: Settimio
* Anita Ekberg: Greta, ama
* Antonino Iuorio: Ugo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak