open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnd Schmitt

**Arnd Schmitt** (Heidenheim an der Brenz, 1965eko uztailak 13) ezpata modalitateko alemaniar eskrimalari ohi bat da. Urrezko domina bat eta zilarrezko beste bat irabazi ditu Olinpiar Jokoetan.

## Palmaresa 
### Olinpiar Jokoak 
* Urrezko domina 1988ko Udako Olinpiar Jokoetako banakako ezpata proban eta zilarrezkoa taldekakoan (Seul) (Mendebaldeko Alemania ordezkatuz).
* Urrezko domina 1992ko Udako Olinpiar Jokoetako taldekako ezpata proban. (Bartzelona)

### Munduko Eskrima Txapelketa 
* Urrezko domina 1985eko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Bartzelona) (Mendebaldeko Alemania ordezkatuz).
* Urrezko domina 1986ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Sofia) (Mendebaldeko Alemania ordezkatuz).
* Zilarrezko domina 1987ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Lausanna) (Mendebaldeko Alemania ordezkatuz).
* Brontzezko domina 1990eko Munduko Eskrima Txapelketako banakako ezpata proban (Lyon)
* Zilarrezko domina 1991ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Budapest)
* Zilarrezko domina banakako ezpata proban eta brontzezkoa taldekako ezpata proban 1993ko Munduko Eskrima Txapelketan (Essen)
* Zilarrezko domina banakako ezpata proban eta brontzezkoa taldekako ezpata proban 1994ko Munduko Eskrima Txapelketan (Atenas)
* Urrezko domina 1995eko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Haga)
* Zilarrezko domina 1997ko Munduko Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Lurmutur Hiria)
* Urrezko domina banakako ezpata proban eta zilarrezkoa taldekako ezpata proban 1999ko Munduko Eskrima Txapelketan (Seul)

### Europako Eskrima Txapelketa 
* Zilarrezko domina 1994ko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proban (Krakovia)
* Urrezko domina 1995eko Europako Eskrima Txapelketako banakako ezpata proban (Keszthely)
* Brontzezko domina 1999ko Europako Eskrima Txapelketako taldekako ezpata proban (Bolzano)
Josu Zabala (argipena)

**Josu Zabala** hainbat euskal herritarren izen-deiturak dira:

* Josu Zabala Ajuriagerra (Otxandio, Bizkaia, 1949), musikaria;
* Josu Zabala Erasun, 1976ko Hondarribiko Alardean Guardia Zibilarekin izandako istiluetan hildako gaztea;
* Josu Zabala Iturralde (1953), ingeniaria, ikerlaria eta Mondragon Unibertsitateko errektorea;
* Josu Zabala Salegi —goitizenaz *Basajaun*— (Iruñea, Nafarroa, 1970 - Deba, Gipuzkoa, 1997), ETAko militantea;
* Josu Zabala López (Irunberri, Nafarroa, 1993), txirrindularia.
Gustav Vigeland

**Gustav Vigeland** (1869ko apirilaren 11, Halse og Harkmark, Mandal &ndash; 1943ko martxoaren 12a, Oslo) norvegiar eskultore bat izan zen. Oslo hirian dauden Vigeland parkeko eskulturen egilea izateagatik ospetsua da, gainera Bakearen Nobel Sariaren dominaren diseinatzailea ere izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:Vigelandsmuseet.JPG|Vigeland museoa.
Irudi:P1000042Vigelandpark.JPG|Vigeland parkeko zutarria.
Irudi:Park and The Bridge Seen from the Monolith - Vigeland Park, Oslo.jpg|Vigeland parkea.
Irudi:Gustav Vigeland 2007.jpg|Stockholm hirian dagoen "Gubbe och flickan" eskultura.

## Ikus gainera 
* Vigeland parkea

## Kanpo loturak 
* Vigeland Museoaren webgunea  
* Frogner parkaren webgunea
Epiglotis

**Epiglotis** laringearen hasieran izaten den kartilagoa da. Mihiaren atzealdeari lotuta dago eta zerbait irenstean glotisa ixten du. Amigdalarekin gertatzen den moduan, batzutan aho-gingilekin nahasten dute. Epiglotisak dastamen-papilak ditu.

Laringea osatzen duten bederatzi kartilagoen bat da eta hizkuntza batzuetan hotsak egiteko erabiltzen dute, epiglotis-kontsonanteak izenekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ahosabai

**Ahosabaia** gizaki eta beste ugaztunen ahoaren ganga edo sabaia da. Ahozko eta sudurreko barrunbeak bereizten ditu. Kokodriloek antzeko egitura badute, baina beste tetrapodoek barrunbe biak baturik daukate. Ahosabaia bi zatitan banaturik dago: aurrekoa edo ahosabai gogorra (baita hezurrezko ahosabaia ere) eta gibelekoa edo ahosabai biguna (baita ahosabai-errezela ere).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Siw Malmkvist

**Siw "Siwan" Gunnel Margareta Malmkvist** (Landskrona, Suedia, 1936ko abenduak 31) suediar abeslari ezagun bat da, ospetsua Eskandinavia eta Alemanian. Suediako Melodifestivalen jaialdian askotan parte hartu zuen, horietako azkena 2004an Towa Carson eta Ann-Lousie Hansonekin ''C'est la vie* abestia abestuz, 10. postuan amaitu zuena. Suedia ordezkatu zuen 1960ko Eurovision Kantu Jaialdian *Alla andra får varann* abestiarekin, eta antzinako Mendebaldeko Alemania 1969ko Eurovision Kantu Jaialdian *Primaballerina* kantuarekin. Siw Malmkvistek arrakastaren batzuk izan zituen 1964an *Liebeskummer lohnt sich nicht*ekin (Maitasuna faltan botatzeak ez du pena merezi).

Siw Malmkvist suediar entretenimenduaren negozioan bertsatilitate handiko interpretea da, pop/schlagerreko bere karreraz gain, antzezlanetan, musikaletan eta filmeetan parte hartu baitu. Pippi Långstrumpen papera egin zuen Astrid Lindgrenen Pippi Långstrump haurrentzako musikal ospetsuan 1980an, adibidez, Some Like It Hoten (ikus Sugar bertsio musikalean agertu zen, eta Luisaren papera egin zuen Maurie Yestonen Nine europar eta suediar ekoizpeneko musikalean 1983an. 2002an Ama bezala agertu zen Hans Andersonen *Lilly Ronny'' lanean Maximteatern. Thorsten Flinckekin Nick Cave eta Kylie Minoguen Where the Wild Roses Growren suediar bertsio bat ospetsu egin zuen 2004an.

Bakarrean, 600 abesti baino gehiago grabatu ditu (eta bederatzi hizkuntza ezberdinetan egin ditu grabaketak), suediar abeslaririk produktiboenetako bat delarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ahosabai bigun

**Ahosabai bigun** edo **ahosabai-errezel** aho-barrunbea eta faringea partzialki banantzen dituen mintzezko eta muskuluzko tolesdura da. Ahosabairen zati hau ahoaren gibelean dago, bestea ahosabai gogorra aurrealdean izanik. Aho-gingila bere atzealdeko zatian dago, zintzilikaturik.

## Muskuluak 
* *Tensor veli palatini*
* *Palatoglossus*
* *Palatopharyngeus*
* *Levator veli palatini*
* *Musculus uvulae*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ahosabai gogor

**Ahosabai gogor**ra edo **hezurrezko ahosabai**a goiko masailezurrak eta hezur palatinoak eratzen duten giza ahosabaiaren zatia da. Ahosabairen zati hau ahoaren aurrealdean dago, bestea ahosabai biguna aurrealdean izanik.

Mihia eta ahosabai gogorraren arteko elkarrekintza behar-beharrezkoa da zenbait hotsak egiteko, batez ere , ,  eta .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeta Capricorni

**Zeta Capricorni** (ζ Cap / 34 Capricorni / HD 204075) Capricornus konstelazioko izar bat da, +3,77 itxurazko magnitudea duena. Bere izen tradizionala, oso erabilia ez den arren, **Marakk** da, arabierazko "lomos"etik (ahuntzarena) datorrena. Txinan **Yen** zena jasotzen zuen, herrialde horretako antzinako estatu feudaletako bat zena. Gure eguzki-sistematik 398 argi-urteko distantziara dago.

Zeta Capricorni bario izar baten ohiko adibidetzat hartzen da, soilik elementu honetan ez, baizik eta beste elementu astun batzuetan ere aberatsak diren izar mota bat. Zeta Capricorniren kasuan praseodimio elementuaren ugaritasuna nabarmentzen da, s-prozesutik datorrena. Izar mota hauetan elementu hauen ugaritasuna ikustezina izaten ohi den beste izar batek (nano zuri bat ohi) eragindako "kutsadura"ren ondorio da.

Izatez, Zeta Capricorni izar bitar bat da, bere izar nagusia (ζ Capricorni A) G4 espektro motako supererraldoi hori bat delarik, gure eguzkia baino 490 aldiz argitsuagoa eta 29 eguzki diametroko diametroa duena. 5050 kelvineko azaleko tenperatura du, eta, 4 eguzki masa inguruko masarekin, bere adin estimatua 200 milioi urte baino gutxiagoakoa da. Bere espektroak, hain zuzen ere, izar lagun bat duela erakusten du (ζ Capricorni B), ikustezina dena. Uste denez, izar nagusitik 6 unitate astronomikoko distantziara dagoen 6,5 urteko orbita periodo bat duen nano zuri bat da. Zeta Capricorni Ak duen elementu astunen ugaritasunaren erantzulea da. 12 magnitudeko bigarren izar lagun bat, bisualki 22 arku segundura, ez dago fisikoki lotua Zeta Capricornirekin. Bitxia bada ere, izar hau DA motako nano zuri bat da.

## Kanpo estekak
Kanua

**Kanua** edo **Kanwa** rishi (jakintsu iragarle) mitiko bat izan zen, Rig-vedako zenbait ereserkiren egilea, Ghoraren semea deitua eta Anguirasen familiakoa.

* *káṇva* IAST sisteman (sanskritoaren transliterazioaren nazioarteko sistema)
* कण्व sanskritozko devanagari idazkeran.
* Ahoskatzea: kánua

Kanua hau baliteke *shakha* ([Veden ikasketa]ren adarra) sortzailea ere izan zitekeen, hau da, Vedaren baten errezitazioaren eskolaren batena (testu sakratuak idaztea debekatua baitzegoen).

### Literatura hinduista 
*Mahābhārata*ren arabera, Kanwa jakintsuak Shakuntala bere etxean hartu zuen.

## Beste Kanwa batzuk 
* Vasudeva Kanwa, Indiako erregea K.a. 75 eta K.a. 66 artean, Kanwa dinastiaren sortzailea.
* Kanwa dinastia, Vasudeva Kanwaren ondorengoak
* Zenbait errege eta printze Kanwa deitu ziren.
* Zenbait egile Kanwa deitu ziren.
* Kanwak izpiritu gaizto mota bat ere badira. Euren aurkako sorginkeria bezala Atharva-vedako 2.25 ereserkia erabiltzen da.
Shakuntala

Mahabharata antzinako sanskritozko testu epikoaren arabera, **Shakuntala** Menakā apsarasaren alaba zen, gau batez Visua Mitra jakintsua limurtu zuena.

## Elezaharra 
Ninfak baso batean utzi zuen erditu ondoren, non hegaztiek babestu eta elikatu zuten Kaṇua jakintsuak aurkitu zuen arte, bere ermitara eraman eta bere alaba bailitzan hazi zuena. Han aurkitu zuen Dushianta erregeak ehizaldi batean zehar. Ezkondu egin ziren eta Bharata izan zuten, 12 sarvabhauma edo cakravartinetako (munduko enperadoreak) lehena izan zena.

Dushianta erregea eta Shakuntalaren arteko istripuzko topaketa, euren ezkontza, banaketa, nola erregeak arbuiatu egin zuen behin-behineko oroimen galtze baten ondorioz (madarikazio bategatik) eta ondoren galdu egin zen baina berreskuratua izan zen eraztun bategatik nola ezagutu zuen kontatzen duen istorioa Kali Dasaren Abhigñana Śakuntalā (Shakuntalaren errekonozimendua) drama ospetsuaren gaia da.

## Etimologia 
Shakuntala izena *sakunta*tik (hegazti harrapari bat) dator.

* IASTaren arabera śakuntalā idazten da.
* Devanagariz शकुन्तला idazten da.

## Kanpo estekak
Tallaght

**Tallaght** (irlanderaz: *Tamhlacht*) Irlandako Errepublikako Hego Dublineko konderrian (antzina Dublingo konderrian zegoen) kokatzen den hiria da, Dublin hiriaren hego-ekialdean hain zuzen ere, hiriburutik 13 kilometrotara. 71.467 biztanle ditu (2011).

## Etimologia 
Irlanderazko *Tamhlacht* hitzak "malkoen zuloa" esan nahi du, izan ere bertan hilobiratu zituzten izurrite batek hildako milaka partholoniar. Parthalon greziarra Irlandaren aurreneko inbaditzaileetakoa izan zen eta kondairak dioenez berarekin zetozen 9.000 gizon astebetean hil zituen izurriak. Gaur egun jakin da hilobia aintzinagokoa dela.

## Historia 
Máel Ruain apezpikuak 769. urtean Tallaghteko monasterioa sortu zuen. 811 urtean vikingoek erasotu eta harpilatu egin zuten. XIII mendetik aurrera O'Byrne eta O'Toole familiek sarritan erasotu zuten eta herria babesteko 1349an gaztelua eraiki zen. Hurrengo mendeetan ingelesen gotorleku garrantzitsuenetako izan zen.

1729rako ordea gaztelua oso egoera txarrean zegoenez behera bota eta Hoadley apezpikuak beretako jauregia eraiki zuen toki berean.

## Ondasun nabarmenak 
* **St. Maelruain Eliza:** 1829an eraiki zen, aurreko beste eliza baten lekuan. Irlandar elizari dagokio.

## Hiritar ezagunak 
* William Howard Russell (1820-1907), gerra kazetaria
* Aidan Turner (1983- ), aktorea

## Kanpo estekak
Oboide

thumb|**Oboidea**
**Oboidea** arrautza itxurako kurba itxi laua da, lau zirkunferentzia-arkuz osatua: zirkunferentzierdi bat; bi zirkunferentzia-arku berdinak eta simetrikoak; eta beste zirkunferentzia-arku bat, desberdina.
Oboideak bi ardatz ortogonal ditu, *handia* eta *txikia* izenekoak. Lau kurbadura-zentro ditu; eta, obaloak ez bezala, simetria-ardatz bakarra du.

## Erabilerak 
thumb|Oboide itxurako estolderia
Estolderietan erabiltzen diren hodiek (haien zeharkako ebakidurak, zehatzago) oboide itxura daukate. Forma berezi horrek, beheko aldera proportzionalki estutzen denez, hondakinak jalkitzea eragozten du, uraren abiadura maximoaren eta emariaren arteko erlazioa optimizatzen baitu (Poiseuille-ren legea).

Estolderia mota hori viktoriar garaian sortu zuten, Brighton-en (Ingalaterra).

## Kanpo estekak 
*  Ovoide: trazado geométrico.
*  Curvas técnicas y cíclicas: ovoide.
Chapo aintzira

**Chapo aintzira** Txileko Los Lagos eskualdeko Llanquihue probintzian dago, Puerto Varasetik 115 kilometro hego-mendebaldera eta Puerto Monttetik 43 kilometro ipar-mendebaldera, Txile hegoaldean. 55 kilometro karratuko azalera du, 17 kilometroko gehienezko luzera eta 5 kilometroko gehienezko zabalera. 240 metroko altueran dago, eta bertako uren tenperatura neguko 9&nbsp;°Cetatik udako 18&nbsp;°Cetara aldatzen da.

Andeetan bertan dago, Calbuco mendiaren oinean. Kostalde malkartsuak eta bertako landaretza ugaria ditu, landare hauen artean koigueak, hurritzak eta laritzak nabarmentzen direlarik.

Kirol arrantza (batez eure arrantza euliarekin) praktikatzeko toki ona da, bertako uretan ostadar amuarrain ugari dagoelarik, eta zenbait hondartza eta badia ditu.

Bere hegoaldeko ibarrean hasten da Andetar Laritzaren Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Survival (Muse)

**Survival** (euskaraz *Biziraupena*) Muse ingeles pop rock musika taldearen abesti bat da. 2012an *The 2nd Law* diskoaren barnean kaleratu zuten. Urte honetako ekainaren 27an 2012ko Londresko Udako Olinpiar Jokoetako abesti ofiziala izango zela iragarri zuten.

## Kanpo estekak 
* *Survival* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Exogenesis: Symphony

**Exogenesis: Symphony** edota **Exogenesis** bakarrik (euskaraz *Exogenesia: Sinfonia* edo *Esogenesia*) Muse ingeles pop rock musika taldearen abesti bat da. 2010ean *The Resistance* diskoaren barnean kaleratu zuten.

Abesti guztiak ia 13 minutuko iraupena du, hiru zatitan banaturik dagoelarik: "Overture" ("Obertura"), "Cross-Pollination" ("Polinizazio-Gurutzatua") eta "Redemption" ("Luditzea").

## Kanpo estekak 
* *Exogenesis: Symphony* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Muscle Museum

**Muscle Museum** (euskaraz *Giharren Museoa*) Muse ingeles pop rock musika taldearen abesti bat da. 1999an *Showbiz* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Museum Muscle* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Map of the Problematique

**Map of the Problematique** (euskaraz *Problematikaren Mapa*) Muse ingeles pop rock musika taldearen abesti bat da. 2007an *Black Holes and Revelations* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Map of the Problematique* abestia entzungai
AP-2

**AP-2** edo **Zaragoza - Mediterraneoa Autobidea** Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Zaragoza hiria eta Kataluniako Bartzelona eta Tarragona hiriak elkarlotzen dituen autobide bat da. Berez, A-2 autobidearen luzapen bat da, Alfajarín (Zaragozako probintzia) udalerrian hasi eta El Vendrell (Tarragonako probintzia) udalerrian amaitzen da.

1974ean eraikitzen hasi eta 1977an amaitu zen. Katalunia, Euskal Herria eta Madrilgo Erkidegoaren arteko komunikabide garrantzitsua delarik.

2021eko abuztuaren 31ra harte, **Acesak** uztiatezen zuen autobidea. Ordutik aurrera Espainiako gobernuak uztiatzen du, eta bidesariak kendu ditu.

## Tarteuneak 

## Ibilbidea 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robbie Williams

'*Robert Peter *Robbie* Williams*' (1974ko otsailaren 13a, Stoke-on-Trent, Staffordshire) ingeles pop rock abeslari bat da. Gaztaroan Take That nerabe musika talde ospetsuko kide izan zen, ondoren bakarkako abeslari ibilbideari ekiteko.

## Iruditegia 

Irudi:Robbie paparazzi V sign.jpg|2000an.
Irudi:HamburgDSC03276.JPG|2006an Hanburgon
Irudi:RWilliams.jpg|2009an.
Irudi:Robbiein2009.jpg|2009an.

## Diskografia 
* Estudioko diskoak:
** Life Thru A Lens, 1997
** I've Been Expecting You, 1998
** Sing When You're Winning, 2000
** Swing When You're Winning 2001
** Escapology, 2002
** Intensive Care, 2005
** Rudebox, 2006
** Reality Killed the Video Star, 2009
** Take the Crown, 2012
** Swings Both Ways, 2013
** The Heavy Entertainment Show, 2016
** The Christmas Present, 2019
** Britpop, 2025
* Bildumak:
** The Ego Has Landed, 1999
** Greatest Hits, 2004
* "Cover" diskoak:
** Swing When You're Winning, 2001
** Let's Swing Again
* Zuzeneko diskoak:
** Live At Knebworth, 2003

## DVDak 
** Angels, 1999
** Where egos dare, 2001
** Live at The Albert, 2001
** Nobody Someday, 2002
** The Robbie Williams Show, 2002
** What we did last summer (Live at Knebworth), 2003
** And Through It All (Robbie Williams Live 1997-2006), 2006

## Kanpo loturak 
* Robbie Williams abeslariaren webgune ofiziala
C-32

**C-32** edota **Pau Casals autobidea** Kataluniako Tarragonako probintzian dagoen El Vendrell udalerria eta Gironako probintzian dagoen Blanes udalerriak elkarlotzen dituen autobide bat da. Denera 135 kilometro luze ditu. Baix Penedès, Garraf, Baix Llobregat, Barcelonès eta Maresme eskualdeak zeharkatzen ditu.

Autobide hau bi fasetan eraiki zen: lehenbizikoa, El Prat de Llobregat - Sitges (1994), eta bigarrena, Sitges - El Vendrell (1998).

## Kanpo estekak
AP-7

**AP-7** edota **Mediterraneoko Autobidea** Kataluniako La Jonquera udalerrian hasi eta Espainiako Andaluzia erkidegoan dagoen Cadizko probintziako Guadiaro udalerrian amaitzen den ordainpeko autobide bat da. Denera, 1.109 kilometroko luzera du. Izenak ongi adierazten duen gisa, Espainiako mediterranear kostalde guztia zeharkatzen du.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garrafeko parkea

**Garrafeko parkea** (katalanez *Parc del Garraf*) Kataluniako Bartzelonako probintziaren hegoaldean dagoen parke natural bat da, nagusiki Garraf eskualdeko lursailetan kokatua dago, hortik bere izena (nahiz eta Alt Penedès eta Baix Llobregat eskualdeetako udalerrien lursailetan ere kokatzen den).

Avinyonet del Penedès, Begues, Castelldefels, Gavà, Olesa de Bonesvalls, Olivella, Sant Pere de Ribes, Sitges eta Vilanova i la Geltrú udalerrien lursailetan hedatzen da.

## Iruditegia 

Irudi:Avenc emili sabate.jpg|*Emili Sabaté* leizea.
Irudi:Turó del Fanxó i Puig del Cérvol.jpg|Turó del Fanxó eta Puig del Cérvol mendiak.
Irudi:Sitges - Ca n'Amell.jpg|Can n'Amell masia.

## Kategoria 
* Garrafeko parke naturalari buruzko orrialdea  

## Kanpo estekak
Erdibitzaile (geometria)

[thumb|**Erdibitzailearen** eraikitze grafikoa [Marrazketa geometriko|erregela eta konpasa erabiliz]]
Geometrian, zuzenki baten **erdibitzailea** erdigunetik igarotzen den lerro zuzen elkarzuta da. Beste hitz batzuekin definituta: zuzenkiaren muturretatik distantziakide diren puntuen lerro zuzena; beraz, erdibitzailea zuzenkiaren muturretatik distantziakide diren puntuen leku geometrikoa da.

## Hirukiaren erdibitzaileak 
Hirukietan, hiru aldeen erdibitzaileek puntu batean ebakitzen dute elkar; zirkunzentroan, hain zuzen ere. Zirkunzentroa hiru erpinetatik distantzia berera dago.

## Ikus, gainera 
* Erdikaria

## Kanpo estekak 
* 
*  Marrazketa geometrikoa, slideshare.net
*  Line Bisector definition. Math Open Reference Webgune elkarreragilea
*  Perpendicular Line Bisector. Webgune elkarreragilea
*  bisecting a line erregela eta konpasa erabiliz
Kartesiar obalo

thumb|138px|**Kartesiar obalo**aren adibide bat
Geometrian, **kartesiar obaloa** (René Descartes-en omenez deitzen da horrela) kurba lau bat da, bi puntu finkotatik (foku izenekoak) distantzien konbinazio lineal bera duten puntuen leku geometrikoa.

## Ekuazioa 
Kurbaren ekuazioa hau da:

: (x^2 + y^2 - 2ax)^2 = b^2(x^2 + y^2) + c\;,

non a, b eta c konstanteak diren.

## Adibide batzuk 

Irudi:Owal kartezjusza 1 1 0.png|a = 1, b = 1, c = 0
Irudi:Owal kartezjusza 1 1 1.png|a = 1, b = 1, c = 1
Irudi:Owal kartezjusza 1 1 -1.png|a = 1, b = 1, c = -1
Irudi:Owal kartezjusza 1 1 0.05.png|a = 1, b = 1, c = 0,05
Irudi:Owal kartezjusza 1.5 0 0.5.png|a = 1,5, b = 0, c = 0,5

## Kanpo estekak 
*
Labat

**Labat** abizena da.

## Biografiak 
* Florencia Labat (* 1971)
* Jean-Baptiste Labat (1663–1738)
* Juan Labat
* (Jean) René Labat
* Claude Labat

## Kanpo estekak
Jon Agirre (argipena)

**Jon Agirre** hainbat euskal herritarren izen-deiturak dira:

* Jon Agirre Agiriano, goitizenez *Elurtxuri* (Aramaio, Araba, 1942), etakidea.
* Jon Agirre Garai (Bilbo, Bizkaia, 1961), itzultzailea.
* Jon Agirre Garmendia (Lazkao, Gipuzkoa, 1971), Ampo kooperatibako lehendakaria.
* Jon Agirre Such (Donostia, Gipuzkoa, 19??), arkitektoa, Demokrazia Erreala Orain! plataformako —M-15 mugimendua sortu zuen plataformako— kidea.
* Jon Agirre Egaña (Zumaia, 1997), txirrindularia.
1889 Pakhmutova

**1889 Pakhmutova** asteroide gerrikoan aurkitutako 1889. asteroidearen izena da. 1968ko urtarrilak 24an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1968 BE** zen. Bere izena Aleksandra Pakhmutova sobietar konposatzaileagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1890 Konoshenkova

**1890 Konoshenkova** asteroide gerrikoan aurkitutako 1890. asteroidearen izena da. 1968ko otsailak 6an aurkitu zuen Liudmila Txernikhek Nauchnyjetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1968 CD** zen.

## Kanpo estekak
1891 Gondola

**1891 Gondola** asteroide gerrikoan aurkitutako 1891. asteroidearen izena da. 1969ko irailak 11n aurkitu zuen Paul Wild suitzar astronomoak Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1969 RA** zen.

## Kanpo estekak
1892 Lucienne

**1892 Lucienne** asteroide gerrikoan aurkitutako 1892. asteroidearen izena da. 1971ko irailak 16an aurkitu zuen Paul Wildek Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 SD** zen.

## Kanpo estekak
Aleksandra Pakhmutova

**Aleksandra "Alia" Nikolaievna Pakhmutova** (errusieraz Александра Николаевна Пахмутова, Beketovka, 1929ko azaroaren 9a) errusiar konposatzaile bat da, ospetsua antzinako Sobietar Batasunean 1960ko hamarkadatik.

## Ibilbidea 
Pianoarentzako jotzen eta konposatzen oso gazterik hasi zen, Moskuko Kontserbatorioan graduatu zen 1953an eta 1956an graduondoko kurtso bat amaitu zuen Vissarion Shebalin konposatzailearekin. Orkestra sinfonikoarentzako lanak, ballet bat, haurrentzako musika eta zenbait filmerentzako kantuak eta musika egin ditu. Baina, batez ere, bere 400 kantuetako batzuengatik da ezaguna, horien artean 1965eko *Nezhnost*, 1975eko *Belovezhskaya Pushcha* edo Malaya Zemlya, horietako asko 1930eko hamarkadako baladen tradizioa jarraituz.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Erexkigal

**Erexkigal** ( DEREŠ.KI.GAL, euskaraz *Lur Handiaren Erregina*) Leku Handiko (azpimunduko) jainkosa da sumertar-akadtar mitologian. Irkalla eta Allatu izenez ere da ezaguna. Bere izenak «azpialde handiko erregina» edo «palazio handiko dama» esan nahi du. Bere erresuman hildakoak gorde behar zituen, eta ez zituen biziak sartzen usten, inork Azpimunduko sekretuak jakin ez zitzan. 

K.a. III. milurteko testuetan Ninazu jainkoaren emazte dela esaten da (bestelakoetan, Ninazu bere sema da). Testu berriagoetan, aldiz, bere senarra Nergal da, eta harekin batera azpimundua gobernatzen du. Anuren alaba eta Inannaren (akadtarren Ixtar) ahizpa da , eta antzina zeruko jainkosa bat zen. Alabaina, Kur dragoiak harrapatu zuen eta azpimundura eramana izan zen, non bertako erregina izatera pasa zen. Inanna eta Erexkigal betiko etsaiak dira.

Hildakoen erresuman, Erexkigal bere jauregitik gobernatzen zuen, lege-hausleen zelatan eta bizitzaren iturriaren zelatan, bere menekoetako inork iturri hartatik edan ez zezan, horrela eginez gero, bere aginteari ihes egin baitzitzaiokeen. Namtar zuen seme eta zerbitzari, deabru gaiztoa, heriotza bera. Bere boterea lurreraino hedatzen zen, non, zeremonia magikoetan,  izpiritu gaiztoek menpe zeuden gaixoak askatzen zituen.

## Azpimundua, Erexkigalen erresuma 
Hildakoen lurra mendebaldean zegoen, "eguzkia sartzen zen mendien" azpian, eta Kurnugia ("itzulerarik gabeko lurraldea") edo Irkalla edo Allatu izena ere ematen zitzaion, bere erreginaren izena dela eta.  Kurnugia melankoliaren erresuma erraldoia zen lur azpian, non hilen arimek putzu zikinetatik edan eta hautsa jaten baitzuten

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ruiz de Aguiar,Eduardo  (2024) [https://www.youtube.com/watch?v=UCoo2nVAHTo ] *Pato Literato: Divulgación Literaria* [Youtuben]
* Downey, April Lynn  (2021) "Nergal & Ereshkigal - An Akkadian Love Story from the Underworld". *April Lynn Downeyren kanala*. [Youtuben]
Kur

**Kur** hitzak sumertar testuetan mendiak izendatzen zituen (Bere lehen esanahietako bat "mendia" dela adierazten da, horretarako erabiltzen den zeinua benetan mendi bat irudikatzen duen piktograma bat delako), eta bereziki Zagros mendiak, Mesopotamiaren ekialdean zeudenak; beraz, atzerria edo muga geografiko horretatik harantzago egon ohi ziren atzerritarrak izendatzeko ere erabiltzen zen. Hildakoen egoitzari buruz ere hitz egiteko erabiltzen zen; izan ere, hildakoen sarrera goizero eguzkia irteten zen mendi haietan egon zitekeen.

Kur hitz sumertarra identifikatzen eta interpretatzen oso zaila da, esanahi anitz baititu. Gorago aipatu direnez gain, kur ere "lurra" esan nahi zuen orokorrean; Sumer bera Kur-gal bezala deskribatzen da, "lurralde handia".

Baina sumertar kur hitzak kontzeptu kosmiko bat adierazten zuen. Beraz, badirudi neurri batean Sumertar ki-galaren berdina dela, "beheko handia". Ki-galek bezala, beraz, "azpimundua" esan nahi du; are gehiago, "Inannaren jaitsiera Azpimundura" (edo "Innanaren bidai Infernura") eta "Gilgamesh, Enkidu, eta Azpimundua" bezalako poemetan, "Apimundua" hitza "Kur" da. Kur, horrela, kosmikoki bururatua, lurrazalaren eta itsaso primitiboaren arteko espazio hutsa da. Gainera, Jatorrizko edo Hasierako Ur gainean zegoen "Behe handia" deritzan horretan, hondoan bizi zen izaki munstroa ere Kur esaten zitzaiola ematen du; hori egia balitz, Babiloniako Tiamat jainkosaren parekoa zatekeen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serranos

**Los Serranos** edo **La Serranía** (espainieraz) Valentziar Herrialdeko eskualdea da. Iparraldean Aragoi du, ekialdean Alto Palancia eta Camp de Túria, hegoaldean Hoya de Buñol, hego-mendebaldean Requena-Utiel eta mendebaldean Gaztela. Katalanez **els Serrans** edo **la Serrania (de Xelva)** izenak ematen zaizkio. Espainieraz **La Serranía del Turia** neotoponimoaren erabilera ere bultzatzen duenik bada, eskualde homonimoekin bereiztearren.

Eskualdeak 19 udalerri ditu, 1.358,70 km²ko azalera du eta 2005ean 17.393 biztanle zituen. Hiriburu historikoa Chelva da baina udalerririk populatuena Villar del Arzobispo da. Tokiko hizkuntza aragoieraren eraginpeko espainiera da.

## Udalerriak 
Loriguilla berria Camp de Túrian badago ere, udalerri zaharraren lurrak Serranosen daude.

## Eskualde historikoa 
**Los Serranos** eskualde historikoa ere bada; **Serrania de Xelva** izenpean 1934ko Emili Beüt "*Comarques naturals del Regne de València*" lanean agertzen zen. Desberdintasun bakarrak hauek dira:
* Chera/Xera eta Sinarcas/Sinarques, egungo Requena-Utiel eskualdean sartu dituzte, historikoki Serranosekoak diren arren.
* Loriguilla eta Domeño/Domenyo zaharrak eskualdean zeuden; urtegiak egiteko desagertuta, beren lur eremurik gehienak **Serranosen** daude baina herri berriak Camp de Túrian eraiki ziren; lehena eskualde honetako udalerrien zerrendan sartzeko ohitura dago, bigarrena, ordea, Serranosen. Sant Isidre de Benaixeve (Montcada) eta Sant Antoni de Benaixeve koloniak ere urtegien eraikuntzarekin zerikusia dute, Benagéber herritik alde egin behar izan zuten batzuentzat egin zituztelako.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Valentziar Herrialdeko eskualdeak
* Camp de Túria

## Kanpo estekak 
*  Alto Palancia *País Valencià, poble a poble, comarca a comarca* webgunean.
*  *La Serranía Noticias* egunkari digitala.
Uprising (abestia)

**Uprising** (euskaraz *Altxamendua*) Muse ingeles pop rock musika taldearen abesti bat da. 2009an *The Resistance* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Uprising* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Aho-gingil

**Aho-gingila** edo **ubula** ahosabai bigunaren atzealdearen erdian zintzilikaturik dagoen protuberantzia konikoa da, guruin albeolarrek eta muskuluek (tartean *musculus uvulae* izenekoa) osatua.

Ubula latinezko *ūvula* hitzetik dator, euskaraz "mahats txiki" esan nahi duena. Eztarriaren atzealdearekin batera, hots batzuk ahoskatzeko ezinbestekoa den arren, euskaraz ez ditugu kontsonante ubular hauek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megera

**Megera** (antzinako grezieraz Μεγαιρα, "Jelosiarena" edo "jeloskorra" esan nahi duena) greziar mitologiako pertsonaia bat da. Erinietako bat da, zigor eta mendeku jainkotiarraren infernuko jainkosak. Hiru erinietatik izugarriena dela uste da, bera baita ezkontzaren aurka egindako delitu guztiak zigortzeaz arduratzen dena, batez ere infidelitatea.

Ohikoa da Megera Megararekin nahastea, baina bi pertsonaia ezberdin dira. Megara hilkorra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megara (mitologia)

Greziar mitologian, **Megara** (antzinako grezieraz: Μεγάρα) Heraklesen lehen emaztea izan zen.

## Historia 
Elezaharraren arabera, Megara Tebasko Kreonte erregearen alaba zen. Orkomenoko Ergino erregeak urtean tebastarrek, bake ofrenda bezala eman beharreko 100 behiko zerga ezarri zuen, Tebasko biztanle ugari hil ondoren. Tebas eta Orkomenoren arteko gudu batean zehar, Heraklesek bere eskuekin garaitu zuen Ergino, eta, sari bezala, Megara jaso zuen, honekin hiru seme izan zituelarik: Terimako, Kreontiades eta Deikoonte. Heraklesek bere semeekin batera hil zuen Herak behin-behineko eroaldi bat eragin ondoren, honen ondorioz, bere errua garbitu eta hamabi proba ospetsuak egin behar izan zituelarik. Istorioaren beste bertsio bat ere badagoen arren, non Megara Heraklesen iloba zen Yolaori eman zitzaion, heroia Teften lakura joan zenean hegazti krudelek deitua. Ez da Megerarekin nahastu behar, greziar mitologiako hiru Erinietako bat dena, zigor eta mendekuaren infernuko jainkosak. Hegaztiek Teften lakutik Euristeo bere emazte ederraren altzoan eserita zegoen tokira, guztietan lehena, Joron, joateko esan zioten. Teftenetik kanpora zegoen basotxo batean zeuden, non berak ezik beste inork ezigo zituen ikusi, hegazti krudelek emandako bere boterearekin, nortzuk, pribilegio hori honek Euristeo, Joron eta Herakles hil zitzan eman zioten.

## Kanpo estekak
Ergino

**Ergino** Buzige erregina eta Orkomenoko Klimeno erregearen semea zen. Tebas hiriaren aurka joan zen miniasen buru Menezeoren auriga zen Perieresek bere aita Poseidon jainkoaren omenezko jai batean hil ondoren.

## Istorioa 
Tebastarrak garaitu ondoren, hauekin su-eten bat adostu zuen, honen bidez, tebastarrak urtean 100 behi hogei urtez ordaintzera konprometitzen zirelarik. Baina urte batzuk beranduago Heraklesek Erginok bidalitako gizonekin topo egin zuen, zergaren ordainketa jasotzera zihoazenak, eta sudurra eta belarriak moztu zizkien, lepoan zintzilikatuz, eta Erginori zerga bezala eramateko agindu zien. Honek, haserre, Tebasen aurkako espedizio militar bat antolatu zuen, eta Tebasko erregea zen Kreonte Erginori kalteak ordaintzera zihoanean, Herakles tebastarren buru jarri zen eta miniasak garaitu zituen, Ergino bere eskuekin akabatuz. Beste tradizio baten arabera, Ergino ez zen borrokan hil, baizik eta Heraklesekin minias herriek kobratzen zutenaren zerga bikoitza ordaintzera konprometitzen zen konbenio bat adostu zuela.

Argonauten espedizioan parte hartu zuen, eta Argo ontziaren pilotua izan zen Tifis hil ondoren. Lemnosko jokoetan lasterketa irabazi zuen uharteko emakumeek, oraindik gaztea izan arren ile zuria izateagatik iseka egiten zioten arren. Batzuetan, Ergino hau Poseidon jainkoaren seme eta Mileton jaioa bezala aipatzen da.

## Familia 
Bere semeak Agamedes eta Trofonio izan ziren, biak arkitektoak, adostasun argirik ez dagoen arren, Agamedesen aita bezala Apolo, Zeus eta Poseidon jainkoak aipatzen baitira. Era berean, bere ama edo emaztea Epikaste izango litzateke, honekin Trofonio (bere anaia izango ez litzatekeena) eta Zertzion izano zituelarik.

## Kanpo estekak
Jason Lee

**Jason Michael Lee** (Orange konderria, Kalifornia, 1970eko apirilaren 25a) estatubatuar aktore bat da. Nagusiki *My Name Is Earl* telesailako protagonista antzezteagatik ospetsua da. Bitxikeria gisa, gaztaroan skateboarding profesionala izan zen.

## Iruditegia 

Irudi:Jason Lee 2005.JPG|2005an.
Irudi:Jason lee02.jpg|2006an.
Irudi:

## Filmografia 
## Bideo-jokoak 
## Kanpo loturak 
* Jason Lee aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Ethan Suplee

**Ethan Suplee** (1976ko maiatzaren 25a, Manhattan, New York) estatubatuar aktore bat da. Honako filma hauetan antzeztu izan du: *American History X* (1998), *Remember the Titans* (2000), *The Butterfly Effect* (2004) eta *Unstoppable* (2010). Telebistan ere hainbat telesailetan agertu izan da: *Boy Meets World* (1993-2000) eta *My Name Is Earl* (2004-2009).

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Ethal Suplee aktorearen webgunea 
* Ethal Suplee aktorearen IMDBko fitza irakurgai
Mateship

[thumb|[John Simpson Kirkpatrick|Simpson eta astoa, *mateship* edo australiar adiskidetasunaren adibide garbia.]]
**Mateship** (euskaraz *adiskidetasuna* edo *kidetasuna*) Australiako kultura eta ingelesaren ezaugarrietako bat da. Australiako kulturan oso errotua edo sustraitua den ohitura da. Australiako ingelesan maiz erabili ohi den *mate* ("lagun" edo "adiskide") hitzetik dator, esaldietan euskarazko *"motel"* edo *"txo"* hitzen parekidea bilakatzen delarik.

Mateship delakoaren jatorria britainiar gizarteko parekotasun edo berdintasunean datza, XIX. mendean Australian berrindartu zelarik. Beste batzuk ordea, jatorria Australiara eramandako presoen artean kokatzen dute. Bere hiru ezaugarri nagusiak: parekotasuna, fideltasuna eta adikidetasuna dira. Australiako Historiako hainbat garaietan australiarrek heuren arteko *mateship* edo adiskidetasuna legea beraren gainetik ere jarri izan dute.

Bi *mateship* mota daude: bata, lanean, kirolean nahiz ezbeharretan ezartzen den adiskidetasun harremana da, aldiz bigarrena, ezagutu berria den pertsona batekin ezartzen den adeitasun harremana da.

## Kanpo estekak 
* Australiako Gobernuaren *mateship* delakoari buruzko orrialdea
Eztarri

Ornodunen anatomian, **eztarria**, **sama** edo **zintzurra** lepoaren aurrealdea da, aho barrunbearen eta hestegorriaren sarreraren arteko bitartea. Zati bi ditu: faringea eta laringea. Epiglotisa bere ezaugarri nagusienetariko bat da, esofagoa eta trakea banatzen dituelako.

## Ikus, gainera 
* Trakeotomia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joe Maggard

**Joseph "Joe" Maggard** (Lynch, Kentucky, 1955eko abenduaren 8a - ), Estatu Batuetako aktorea da.

## Filmografia 
## Telebista
Willard Scott

**Willard Herman Scott, Jr.** (Alexandria, 1934ko martxoaren 7a - Delaplane, Virginia, 2021eko irailaren 4a), Estatu Batuetako aktore, umorista eta pailazoa izan zen, *The Today Show* telesaioan antzezteagatik ezaguna zena.

## Liburuak 
Scottek honako liburuak idatzi ditu:
* *The Joy of Living*
* *Down Home Stories*
* *Willard Scott’s All-American Cookbook*
* *América Is My Neighborhood*
* *The Older the Fiddle, the Better the Tune*
* *If I Knew It Was Going To Be This Much Fun, I Would Have Become A Grandparent First*
Bill Criderrekin batera hauek idatzi ditu:
* *Murder Under Blue Skies*
* *Murder in the Mist*

## Kanpo estekak
All Along the Watchtower

**All Along the Watchtower** (euskaraz *Erloju-dorrea guztian zehar*) Bob Dylan estatubatuar kantautorearen abesti bat da. 1967an *John Wesley Harding* diskoaren barnean kaleratu zuen.

Halere abesti honen bertsiorik ezagunena Jimmy Hendrix estatubatuar gitarrajoleak eta The Jimi Hendrix Experience ingeles musika taldeak jo zutena izan zen, 1968an *Electric Ladyland* diskoaren barnean kaleratu zutelarik.

## Kanpo estekak 
* Bob Dylan kantautorearen *All Along the Watchtower* abestiaren bertsioa entzungai 
* The Jimi Hendrix Experience musika taldearen *All Along the Watchtower* abestiaren bertsioa entzungai
Ikaskuntza

thumb|268x268px
**Ikaskuntza**, **ikasketa** ere deitua, izaki baten kognizio-sistema (ezagutzei, trebeziei eta horien baliagarritasunari dagokienean) praktika baten bitartez eta modu iraunkorrean errealitatearen ingurune batera egokitzen duen gogamenaren jarduera da. Portaeraren jatorrizko eragiletzat jotzen da. Ikaskuntzaren kontzeptu murritz bat aski zabaldua ere badago, ikaskuntza ezagutza baten bereganatze edo oroimenean finkatze hutsarekin parekatzen duena. Ikasteko ahalmena gizakiek, animaliek eta makina batzuek dute; gainera, uste da landare batzuek ere ikasteko ahalmena badutela.

Gizakiek jaiotzen direnetik hiltzen diren arte ikasten dute ingurunearekin eta inguruko jendearekin izandako elkarrekintzen ondorioz. Ikaskuntza zientziako esparru ugarik aztertzen dute: adibidez, psikologiak (hezkuntzaren psikologiak, neuropsikologiak eta psikologia esperimentalak) eta pedagogiak. Ikasteko modu desberdin ugari identifikatu dira: adibidez, baldintzapen klasikoa eta jolasa. Ikaskuntza kontzienteki edo nahi gabe egin daiteke. Uste da gizakiek ikasteko ahalmena badutela jaio aurretik: ikaskuntza 32 aste dituzten fetuengan ikusi izan da.

## Kanpo estekak
Kronstadt (Errusia)

**Kronstadt** (; ) Finlandiako golkoan, Baltikoaren ertzean, dagoen Errusiako hiria da. Kotlin uhartean dago, San Petersburgotik 30 km mendebaldera. Portu garrantzitsua dauka. Administratiboki, San Petersburgoren mende dago. 2010ean 43.005 biztanle zituen.

Hiria kokagune estrategikoan dagoenez, bertan daude Errusiako Federazioko Armadaren Komandantzia Nagusiaren egoitza eta Baltikoko itsas armadarena ere bai, San Petersburgo zaintze aldera.

## Toponimia 
Toponimoa alemanetik dator, eta «Koroaren Hiria» esan nahi du (*Krone* = «Koroa» eta *Stadt* = «Hiria»).

## Historia 
1703an, Petri I.a Handiak gotorleku bat eraikiarazi zuen bertan, San Petersburgoko sarrera babestearren eta gerrako eta merkataritzako ontzientzat garrantzi handiko portua izan zen San Petersburgoko portua atondu eta berritu zen arte. Bertan sortu zen 1905-1906ko iraultza saioa.

Errusiako Iraultzan asaldura handiko gunea izan zen. 1917an, altxatu eta Kerenskiren gobernuaren kontra jo zuten Kronstadteko marinelek. Huraxe izan zen Sobiet Iraultzaren hasiera. 1921. urtean sobietarren aurkako matxinada bat zuzendu zuen Volinek Kronstadten, baina boltxebikeen erasoa bortitza izan zen, eta goarnizioa hartu egin zuten, indarkeria handiz izan bazen ere. Bereziki nabarmendu zen Kronstadt Bigarren Mundu Gerran, Leningradeko hiriaren defentsan.

## Arkitektura 
Hiriko eraikin ikusgarriena katedrala da, 1908-1913. urteetan eraikia. Antzinako San Andres katedrala, 1817koa, 1932an suntsitu zuten komunisten agintepean.

## Hiri senidetuak 
Kronstadt ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko gobernuaren webgunea.
Superelipsoide

eskuinera|320px|thumb|**Superelipsoide** batzuk
Geometrian, **superelipsoidea** solido bat da, superelipse formako ebakidura horizontala eta bertikala dituena.

Piet Heinen superarrautza superelipsoidearen kasu berezi bat da.

## Kanpo estekak 
*  Superquadrics
Klavdia Boiarskikh

**Klavdia Sergeievna Boiarskikh** (; Verkhniaia Pyxma, 1939ko azaroaren 11 &ndash; Jekaterinburg, 2009ko abenduaren 12a) sobietar iraupen eskiatzailea izan zen, 1964ko Neguko Olinpiar Jokoetan nabarmendu zena.

## Biografia 
1939ko azaroaren 11n Jekaterinburgetik gertu dagoen Verkhniaia Pyxman jaio zen. Sverdlovsk oblastekoa, hiri garai hartan Sobietar Batasunakoa zen eta gaur egun Errusiar Federaziokoa da.

## Kirol karrera 
Austriako Innsbruck hirian ospatu ziren 1964ko Neguko Olinpiar Jokoetan emakumezkoen iraupen eskiko dominatzailea izan zen, parte hartu zuen hiru probak irabaziz, 5 kilometro, 10 kilometro eta 3x5 kilometro erreleboak. Munduko Eski Nordiko Txapelketan bi urrezko domina irabazi zituen 10 kilometro eta 3x5 kilometro erreleboetako proban, baita zilarrezko domina bat ere 5 kilometroko proban 1966ko Munduko Eski Nordiko Txapelketan.

## Erreferentziak
Superelipse

**Superelipsea** (edo **Lamé-ren kurba**) irudi geometriko bat da, koordenatu kartesiarretan honako ekuazio hau daukana:

:\left|\frac{x}{a}\right|^n\! + \left|\frac{y}{b}\right|^n\! = 1

non *n* > 0 den, eta *a* eta *b* irudiaren ardatzen luzerak diren. Zenbatekoa den *n*, kasu hauek daude:
* *n* = 2 bada, ohiko elipse bat dugu (are gehiago: *a* = *b* bada, zirkunferentzia bat).
* *n* > 2 bada, **hiperelipseak** deitzen dira, erpinak kamutsak dituen laukizuzen itxurako irudiak. Muturreko kasuan, n infinitua (∞) balitz, ohiko laukizuzen bat genuke.
* *n* 
Irudi:Superellipse chamfered square.svg|Hiperelipsea (*n*&nbsp;=&nbsp;4, *a*&nbsp;=&nbsp;*b*&nbsp;=&nbsp;1)
Irudi:Superellipse rounded diamond.svg|Hipoelipsea (*n*&nbsp;=&nbsp;3/2, *a*&nbsp;=&nbsp;*b*&nbsp;=&nbsp;1)
Irudi:Superellipse star.svg|Hipoelipsea (*n*&nbsp;=&nbsp;1/2, *a*&nbsp;=&nbsp;*b*&nbsp;=&nbsp;1)

## Ekuazioa 
Superelipsearen ekuazio parametrikoak hauek dira:

:\left.
\begin{align}
 x\left(\theta\right) &= \plusmn a\cos^{\frac{2}{n}} \theta \\
 y\left(\theta\right) &= \plusmn b\sin^{\frac{2}{n}} \theta
\end{align} \right\} \qquad 0 \le \theta 

## Historia 
Superelipsea aurkitzearen ospea Piet Hein daniar poeta eta zientzialariak hartu bazuen ere, berak ez zuen aurkitu superelipsea. Ostera, Gabriel Lamé frantziar matematikariak aurkitu zuen, elipsearen ekuazioa orokortzean.

Piet Heinek ezagutarazi egin zuen superelipsea, arkitekturan, hiri-diseinuan eta altzarigintzan; baita superarrautza aurkitu ere, superelipse honetatik abiatuta:

:\left|\frac{x}{4}\right|^{2.5}\! + \left|\frac{y}{3}\right|^{2.5}\! = 1

eta *OX* ardatzaren gainean birarazita.

## Ikus, gainera 
* Elipsea
* Elipsoidea
* Superelipsoidea
* Hiperbola
* Parabola
* Hipozikloidea
* Astroidea

## Kanpo estekak
1893 Jakoba

**1983 Jakoba** asteroide gerrikoan aurkitutako 1893. asteroidearen izena da. 1971ko urriak 20an aurkitu zuen Paul Wildek Zimmerwaldetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 UD** zen.

## Kanpo estekak
Juan Carlos Unzue

**Juan Carlos Unzue Labiano** (1967ko apirilaren 22a, Iruñea) nafar futbol atezain ohia eta entrenatzaile ohia da.

Entrenatzaile gisa Club Deportivo Numancian eta Girona Fútbol Club taldetan aritu zen Espainiako futbol ligako bigarren mailan, eta Real Club Celta de Vigon lehen mailan. Bere anaia Eusebio Unzue da, Movistar Team txirrindularitza taldeko kudeatzailea. 2020ko ekainaren 18an entrenatzaile gisa jarduera eteten zuela iragarri zuen, alboko esklerosi amiotrofikoa pairatzen zuela jakinda.

## Ibilbidea 
### Atezain gisa 
*2015eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

### Entrenatzaile gisa 
## Lorpenak 
### Estatu mailako txapelketak 
### Nazioarteko kopak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Juan Carlos Unzue atezainaren fitxa irakurgai. Transfermarkt.co.uk 
* Juan Carlos Unzue atezainaren fitxa irakurgai. bdfutbol.com 
* Juan Carlos Unzue entrenatzailearen fitxa irakurgai. bdfutbol.com
1894 Haffner

**1894 Haffner** asteroide gerrikoan aurkitutako 1894. asteroidearen izena da. 1971ko urriak 26an aurkitu zuen Lubos Kohoutekek Bergedorfetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1971 UH** zen. Bere izena Hans Haffner austriar astronomoagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Blanchardstown

**Blanchardstown** (irlanderaz *Baile Bhlainséir*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko eremu bat da, hain zuzen ere Fingaleko konderrian kokatua dago. Konderriko hiri handiena bada ere, hiriburua Swords da. 68.156 biztanle ditu (2006)

## Historia 
Izena Blanchard etxeak eman zion, zeina bertako agintari izan zen 1250 edo 1260tik aurrera. Nekazal eremuko herrixka izan da beti harik eta 1960an etxeak eraikitzen hasi eta alboko Castleknockekin batera azkar handitu zen arte. Gaur egun Dublinek daukan suburbio handiena da.

Gaur egun dublindarrentzat famatu eginda Irlandako bigarren merkatalgune handiena bertan baitago.

## Kanpo estekak
Clondalkin

**Clondalkin** (irlanderaz *Cluain Dolcáin*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko eremu bat da, hiriburutik 10 kilometro mendebaldera dagoena Hego Dublineko konderrian kokatua. 45.165 biztanle ditu (2011).

## Etimologia 
Irlanderazko *Cluain Dolcáin* izenak "Dolcanen zelaia" esan nahi du.

## Historia 
thumb|ezkerrera|200px| Clondalkin 1820 inguruan
Neolito garaitik populatua egon den eremuan dago Clondalkin.

Monasterio bat eraiki zuen San Kronanek Camac ibaiaren ertzean duela 1.400 urte. Gaur egun oraindik zutik dirauen dorre irlandar famatua ere k.o. 700 urte ingurukoa da eta monasterioaren parte zen hasieran. VIII mendean Saint Fugillus izendatu zuten Clondalkingo apezpiku eta orduko eskuizkribuak oraindik kontserbatzen dira, Alemaniako Karlsruheko museoan badaude ere.

832an Danimarkatik etorritako vikingoek monasterioa harpilatu eta su eman zioten. Ondoren Amlaíb Conung buruzagiak gotorlekua eraiki zuen baina Cennétig mac Gaíthéneren vikingoek hau ere suntsitu zuten. Edonola ere daniarrek inguruan nagusi jarraitu zuten 1014ko Clontarfeko guduan Brian Boru irlandarrak garaitu eta bidali zituen arte. 1171ean Normandiarrak nagusitu zitzaizkion ordea.

XIX mendean industrializazioa iritsi zen eta papergintza lantegi bat eraiki zen. Lehen Mundu Gerran ordea lantegia armagintzarako erabili zen. Gaur egun Dublingo hiri satelite bihurtu da.

## Ondasun nabarmenak 
* Dorre irlandarra: Irlanda guztian ongien kontserbaturikoen artean dago. Dorre zirkular honek 25'6 metrotako altuera du.

## Hiritar ezagunak 
* Graham Norton (1963- ), aktorea.
* Sinéad Mulvey (1988- ), abeslaria.

## Kanpo estekak
Kreneak

Greziar mitologian **Kreneak** (Κρηναῖαι) iturri edo putzuekin lotutako naiade mota bat ziren.

Kreneak kontaezinbeste dira, baina euren artean honakoak daude:

* Aganipe
* Apias (erromatar mitologia)
* Mirtoesa (Zeus haurraren inudeetako bat, Arkadiako putzu batean bizi zen).
* Sithnideak (Megarako iturri batekin lotutako ninfa talde bat

## Kanpo estekak
Sith

**Sithak** Star Warseko fikziozko unibertsoan Barne Indarraren alde ilunaren jarraitzaileak dira. Jedi zaldunen antagonista eta etsai naturalak dira.

## Historia 
Star Warsen historian Sith Ordena, Xendor izeneko Jedi Zaldun disidente bat benetako boterea Jedi maisuek erakutsi zuten bezala meditazioan ez baizik eta emozioetan zegoela pentsatzen hasi zenean sortu zen. Jedien eta disidente honen arteko tentsioa haziz eta haziz joan zen gatazka Yavingo gudua gertatu baino 24.900 urte lehenago gertatu zen arte.

Gatazka honek, Jedi Banaketa Handia deitua, Errepublika Galaktikoaren aurkako borroka baten ondoren Jedi Ilunak kanporatuak izatea eragin zuen. Talde disidente honek, espazioan noraezean urte asko eman ondoren, bizitoki bat aurkitu zuen, Korriban, mundu mortu bat, soilik Sithak bizi zirena, Barne Indarra berez erabiltzen zuten eta zerbait magikotzat jotzen zuten izaki erlatiboki primitibo batzuk. Jedi Ilunek arraza berri horretan aukera bat ikusi zuten, eta laster, antzinako Sithak eta Jedi Ilunak mestizatu egin ziren eta Sith Inperioa jaso zuen inperio handi bat sortu zuten.

Sith Inperioak Korribanetik (antzinako Sithen lurraldea) Ziosteraino zihoazen ehundaka mundu zituen. Hierarkitutako inperio bat zen: esklabu, ingeniari, massassi (gerlariak) eta Sith Lordez osatua zegoen (azken hauek Sith boteretsuetan, kontseiluko lordak eta inperio guztiko autoritate nagusia zen Sithen Jaun Ilunean banatuak).

Marka Ragnosen agintaldiaren ondoren 20.000 bake urteak hautsi ziren Sith Inperioan. Hogei mila urte hauetan Marka Ragnosen aurreko Jaun Ilun bakarra ezagutzen da: Ajunta Pall.

## Kanpo estekak
Boer poni

**Boer ponia**, (), Hegoafrikako bertako zaldi arraza bat da.
Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik zaldi mota hau ponien sailkapen taldean sartzen da.

Zaldi arraza hau nekazari boerrek garatutakoa da, Europatik ekarritako aberengatik. Tamaina handiko poniak dira, zaldiak izateko mugan. Bere jatorria Hegoafrikako Lurmutur Probintzian dago . Basuto poniaren senide hurbila da.

## Ezaugarriak 
thumb|300 px|left

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikuloa
*  Arrazari buruzko artikuloa "The equinest" entziklopedian

## Argazki galeria 

Boerperd.jpg
Superarrautza

[eskuinera|thumb|[Piet Hein-en letoizko **superarrautza**]]
Geometrian, **superarrautza** biraketa-solido bat da, superelipse bat bere ardatz nagusiaren inguruan biratzean sortzen dena. Superelipsoidearen kasu berezi bat da.

Elipsoide erregularra ez bezala, superarrautza egonkorra da gainazal lau baten gainean (zutik iraun dezake mahai gainean, adibidez).

Piet Hein (1905-1996) daniar poeta eta zientzialariak aurkitu zuen superarrautza, superelipse batetik abiatuta.

## Ikus, gainera 
* Kolon-en arrautza

## Kanpo estekak