open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
23 de Enero parrokia (Caracas)

**23 de Enero** Caracasko parrokietako bat da.

## Historia 
thumb|10. blokea (eskuinean) eta 9. blokea (ezkerrean) eta 11. blokea (erdian eta goran) etaVista del bloque 10 (derecha) y bloque 9 (izquierda), bloque 11 (centro y arriba) 2 de Diciembre (egungo 23 de Enero).
1980ko urteetara arte, hiriko biztanle behartsuenentzako gune bat zen 23 de Enero: etxebizitza bloke erraldoietatik lanera eta lanetik etxera ibiltzen ziren lanbide bat zeukatenak. Gainerakoek lapurretan topatzen zuten bizibidea, edo droga merkeetan ihesa. Garai hartan sortu zen Simon Bolivar koordinakundea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eyre (ibaia)

**Eyre** edo **Leyre** () Frantziako hego-mendebaldeko ibaia da, Landetako basoa zeharkatzen duena. Ibaia bi ibaiadarren lotunean sortzen da:
* *Grande Leyre* (Leyre Handia), ibilgune nagusia, Mousteytik baino lehen,
* *Petite Leyre* (Leyre Txikia), ibaiadar nagusia.

*Eyre* akitaniar hidronimo arrunta da (adibidez, Eyres-Moncube udalerriaren izenean agertzen dena) eta *L*' artikulu erromanikoaren aglutinazioa besterik ez da.

## Ibaiadar nagusiak 
* Laste erreka
* Petite Leyre
** Peyronnet
** Naou
** Barade

## Zeharkatutako udalerriak 
;Petite Leyre :
Luxey, Sore, Argelouse, Belhade, Moustey

;Grande Leyre :
Sabres, Commensacq, Trensacq, Pissos, Moustey

;Eyre :
Moustey, Saugnacq-et-Muret, Belin-Béliet, Salles, Mios, Le Teich, Biganos

### Galeria 

File:Moustey Grande Leyre 2.jpg|Grande Leyre, Mousteyn
File:Moustey Petite Leyre.jpg|Petite Leyre, Mousteyn
File:Moustey confluence 2.jpg|Lotunea edo « Hourc d'Eyre », Mousteyn
File:LeyreMios.jpg|Eyre Miosen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñigo Del Valle

**Iñigo del Valle de Lersundi** (Donostia,  - ) gipuzkoar saskibaloi jokalaria da. Antolatzaile postuan jokatzen du EBA Ligako Easo Saskibaloi Taldean.

Saskibaloiko euskal selekzioarekin ibilitakoa da.

## Taldeak 
* Atlético San Sebastián (harrobia)
* **2010-13** Askatuak Saski-Baloi Taldea
* **2013-egun** Easo Saskibaloi Taldea

## Erreferentziak
Radom

**Radom** Mazoviako voivoderriko hiria da, Varsoviatik 100 kilometrora eta Mleczna ibaiaren arroan kokatuta.

## Hiri senidetuak 
Radom ondorengo hiriekin senidetza-hitzarmenak ditu:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Arsuk

**Arsuk** Sermersooq udalerriko herri bat da, Groenlandiako hego-mendebaldean kokatuta. 2010eko datuen arabera 156 zituen. Herriaren izenak *leku maitagarria* esan nahi du groenlandieraz.

## Biztanleria 
Azken bi hamarkadetan, Groenlandiako hegoaldeko herri eta hiri gehienek biztanleak galdu dituzte.

thumb|erdian|700px|Arsuk herriaren bilakaera demografikoa. Iturria: *Groenlandiako Estatistikak*

## Kanpo estekak
Euskal mexikar

**Euskal mexikarrak** () Mexikora iritsitako euskal herritar migratzaileen ondorengoek osatutako gizataldea da. Egun, 45.200 inguru direla uste da, eta Mexikoko biztanleriaren %&nbsp;10 inguru euskal jatorrikoa dela.

## Historia 
Lehendabiziko euskaldunak kolonia garaian ailegatu ziren. Kreoleak Espainia Berriko Erregeorderritik zabaldu ziren eta, independentzia garaian, horietako askok matxinoen alde egin zuten.

XIX. mendean bigarren euskal "olatua" heldu zen Mexikora. 1907an, Porfirio Díaz presidenteak hala onartua, Mexiko Hiriko Euskal Etxea sortu zen, egun 1.533 bazkide dituena. Mexiko Hiriaz gain, Durango Coliman, Jaliscon, San Luis Potosín, Mexikoko estatuan, Nuevo Leónen, Coahuilan, Oaxacan, Quintana Roon eta Campechen euskal etxeak ere badaude.

Espainiako Gerra Zibilaren ondorioz, euskal migrazio politiko handia izan zen. Komunitate honek Mexikoko politikagintzan ere parte hartu zuen.

## Toponimia 
Celaya, Durango, Pabellón de Arteaga, Arizpe edo Ciudad Ayala hiriek euskal jatorrizko toponimoak dituzte.

## Euskal mexikarrak 
thumb|eskuinera|Mexiko Hirian Euskadiren Ordezkaritza
* Juana Inés de la Cruz, poeta eta moja.
* Agustin de Iturbide, politikaria.
* María Félix, aktorea.
* Dolores del Río, aktorea.
* Alejandro González Iñárritu, zine zuzendaria.
* Vicente Fox, politikaria, amaren partez.
* Juan de Oñate, esploratzailea.
* Francisco "Pancho" Villa, iraultzailea.
* Mariano Abasolo, iraultzailea.
* Carlos María Abascal Carranza, abokatu eta politikaria.
* Ignacio Elizondo, militarra.
* Clemente Aguirre, musikagilea.
* Sergio Salvador Aguirre Anguiano, legelaria.
* Celso Aguirre Bernal, historialaria.
* Ricardo Legorreta, arkitektoa.
* Luis Gatica, aktorea.
* Liza Echeverría, aktorea.
* Ramón Músquiz, poltikaria.
* Ricardo Pozas Arciniega, antropologoa.
* Carlos Emilio Orrantía, futbolaria.
* Guillermo Iberio Ortiz Mayagoitia, epailea.
* Manuel Peláez, militarra.
* Hilda Gaxiola, boleibol jokalaria.
* Luis Echeverría, politikaria.
* Yuridia Francisca, abeslaria.

## Ikus, gainera 
* Mexikoko demografia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hatsune Miku

, mendebaldeko abizen-izen ordena errespetatuz **Hatsune Miku**, emakumezko abeslari birtual bat da, Crypton Future Mediak garatutako kantu-sintetizadoreak giza-ahotsa jartzen diona. Honek Yamaharen Vocaloid 2 eta Vocaloid 3 kantu-sintetizadoreen teknologiak darabiltza. Bere ahotsa Saki Fujita ahots-aktore japoniarraren ahots-laginek sortua da.

Bere izena japonierazko hiru hitzen elkarketatik dator: lehen (初 *hatsu*), soinu (音 *ne*) eta etorkizun (ミク *miku*). Cryptonen arabera, bere izenak *etorkizuneko lehen soinua* esan nahi du.

## Ezaugarriak 
## Kanpo estekak 
*  Hatsune Mikuri buruzko informazioa Crypton Future Mediaren webgunean
Herbertstown

**Herbertstown** (irlanderaz *Baile Hiobaird*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ekialdean dagoen udalerria bat da. Small County baroierrian dago, Gur aintziratik hurbil dago.

Herbertstown AFC futbol taldea eta Hospital-Herbertstown GAA joko gaelikoetako taldea ditu.

## Kanpo estekak
Hospital (Limerick konderria)

**Hospital ** (irlanderaz *An tOspidéal*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ekialdean dagoen udalerria bat da. Mahore ibaiaren ertzean dago.

Hospital-Herbertstown GAA joko gaelikoetako taldea ditu.

## Kanpo estekak
Kilbeheny

**Kilbeheny** (irlanderaz *Coill Bheithn*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerria bat da. Cork konderriaren mugan dagoen R639 errepidean dago, Tipperary konderriko mugatik 2 kilometrora. Mitchelstown udalerritik 5 kilometro ekialdera dago, eta Dublin eta Cork hiriak elkarlotzen dituen M8 autobidearen 12. irteeratik kilometro batera.

## Kanpo estekak
Kildimo

**Kildimo** (irlanderaz *Cill Dioma*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren iparraldean dagoen udalerria bat da. N69 errepidan dago, Limerick hiritik 13 kilometro mendebaldera eta Shannongo estuariotik oso hurbil.

## Kanpo estekak
Killeedy

**Killeedy** (irlanderaz *Cill Íde*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hego-mendebaldean dagoen parrokia bat da. Newcastle West udalerriaren hegoaldean dago.

Killeedy GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak
Kilfinane

**Kilfinane** (irlanderaz *Cill Fhíonáin*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hego-ekialdean dagoen azoka udalerria da. Limerick hiritik hego-mendebaldera 40&nbsp;km hego-ekialdera eta Cork hiritik 70&nbsp;km ipar-mendebaldera dago. Hiru laurdenetan Golden Vale eramuak inguratzen du eta laugarren laurdenean Ballyhoura mendiek.

## Kanpo estekak
Kilmeedy

**Kilmeedy** (irlanderaz ''Cill m'Íde'') Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da, Feenagh-Kilmeedy parrokian dago. R519 errepidean dago, Ballingarry eta Dromcolliher udalerrien arteko bidegurutze batean.

## Kanpo estekak
Kilteely-Dromkeen

**Kilteely** eta **Dromkeen** (irlanderaz *Cill Tíle* eta *Drom CaoinCnoc an Doire*, *Tidel-en Eliza* eta *Gandor Arina* esan nahi dute) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ekialdean dagoen udalerria da, Tipperary konderriaren mugatik hurbil dago.

Kilteely herria izen berdineko Kilteely muinoaren behealdean dago, Limerick hiritik 14 milia hego-ekialdera. Aldiz, Dromkeen herria Limerick-Waterford hiriak elkarlotzen dituen N24 errepideko bidegurutze batean dago, Limerick eta Tipperary hirien biderdian.

## Kanpo estekak
Knocklong

**Knocklong** (irlanderaz *Cnoc Loinge*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ekialdean dagoen herri txiki bat da. Limerick hiria eta Mitchelstown udalerriaren artean dago, Cork hirirako errepide nagusian.

## Kanpo estekak
Mountcollins

**Mountcollins** (irlanderaz *Chnoc Uí Choíleáin*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Mountcollins-Tournafulla parrokian dago, Kerry konderritik ehun metrora eta Cork konderritik milia batera. Feale ibaia udalerriarekiko paraleloki doa, herria bera banatzen duen Caher ibaiak bertan bere urak isurtzen ditu.

Mountcollins GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak
Murroe

**Murroe**, ofizialki **Moroe** (irlanderaz *Maigh Rua*, *Lautada Gorria* esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ipar-ekialdean dagoen udalerria da. Limerick hiritik 15 kilometro ekialdera eta Tipperary konderriko mugatik hurbil dago.

Murroe-Boher GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak
Oola

**Oola** (irlanderaz *Úlla* edota *Uibhle*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ekialdean dagoen udalerria da. Limerick eta Waterford udalerriak elkarlotzen dituen N24 errepidea bertatik igarotzen da eta Tipperary hiritik 12 kilometro mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Zibeles iturria

**Zibeles iturria** (, madrildarren artean *La Cibeles* izenez ezaguna) Espainiako Madril hiriburuaren erdiguneko iturri bat da, izen bereko Zibeles plazan dago.

Ventura Rodríguez espainiar arkitektoak 1777 eta 1782 bitartean proiektatu eta 1782an instalatu zen. Iturriak Zibele jainkosaren irudia du, eta hari zor dio izena.

Real Madril futbol taldearen zaleek iturriaren inguruan ospatzen dituzte haren tituluak.

## Ikus gainera 
* Zibeles plaza
* Neptunoren iturria

## Kanpo estekak
Pallaskenry

**Pallaskenry** (irlanderaz *Pailís Chaonraí*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ekialdean dagoen udalerria da. Limerick hiritik 24&nbsp;km mendebaldera eta Shannongo estuariotik hurbil dago. N69 errepidea herrigunearen mendebaldetik igarotzen da. Gaur egun, Pallaskenry udalerria Limerick hiriaren udalerri satelitea bilakatu da, bertako biztanle askok hiri hartan nahiz Shannon udalerriko industrialdean nahiz Askeaton udalerrian lan egiten dutelarik.

Pallaskenry GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.

## Kanpo estekak
Patrickswell

**Patrickswell**, historikoki **Toberpatrick** (irlanderaz *Tobar Phádraig*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren iparraldean dagoen udalerria da. N20/N21 errepidean zegoeen, baina 2001ean burututako eraldaketa lanei esker, orain R526 errepidean udalerriaren mendebaldetik igarotzen da. Bestalde, N20 autobideko Limerick Racecourse irtenbidetik edota N20/N21 autobidearen mendebaldeko irtenbidetik ere bertaratuko daiteke (R526 errepidea hasten den lekuan).

Patrickswell GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.

## Kanpo estekak
Kalbarioaren baseliza (Mutriku)

**Santo Kristo Kalbariokoaren baseliza**, bertakoen hizkeran **Kalbaixoko ermita**, Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen baseliza bat da. Berez, herrigunetik kanpo dago, udalerriaz gain dagoen muino batean, bertatik Mutrikuko herrigunea nahiz kostaldearen ikuspegi bikainak daude.

Bertakon jaiak urtero Kalbario eguna den irailaren 14ean ospatu ohi dira.

## Iruditegia 

Irudi:Kalbaixoa barnealdea.jpg|Barnealdea.
Irudi:Kalbaixoa5.jpg|Aterpea.
Irudi:Kalbaixu baseliza Mutriku.jpg|Baseliza behetik ikusita.

## Kanpo estekak
Equus caballus arcelini

**Equus caballus arcelini** egun desagertutako etxekoturiko zaldi arraza  bat da. Zaldi mota hau Pleistozenoan agertu omen zen Mendebaldeko Europan. Solutré haitzaren aztarnategi arkeologikoan azaldu omen zen, beraz Equus ferus solutrensis arrazen multzoan kokatzen da. J. L. Guadelli-k topatu omen zuen bere arrastoa 1991.en urtean.
Zaldi hauek egungo poni arrazen arbasoen artean koka daitezke.

## Kanpo estekak
Okupazio (militarra)

**Okupazio militarra** herrialde batek beste herrialde baten lurraldea militarki menderatzea da, anexiora heldu gabe. Nazioarteko harremanetan, neutraltasun arrazoiengatik, *lurralde eztabaidatuak* esamoldea erabiltzen da batzuetan lurralde okupatuak izendatzeko.

## Kanpo estekak
Psikodelia

thumb|200px
**Psikodelia** 1960ko hamarkadan sortutako kontrakultura mugimendua izan zen, psikotropikoen erabilera eta horiek sortuako haluzinazioen balioa aldezten zituena. Hasieran LSD drogaren inguruan eratu zen.

Mugimendu honen eraginez izen bereko musika psikodelikoa sortu zen.

## Kanpo-estekak
Produktu deribatu (argipena)

**Produktu deribatuak** esamoldeak adiera zenbait ditu:
* finantzan, deribatuak, azpiko aktibo baten geroko prezio batean oinarritutako finantza-kontratuak;
* industrian, **produktu deribatuak**, lehengai batetik eraldatutako produktuak (adibidez, petrolioaren deribatuak).
Proportzionaltasun (matematika)

thumb|**Magnitude zuzenki proportzionalak** ulertzeko bideoa.
Matematikan, *x* eta *y* bi magnitude **proportzionalak** direla esaten da, batean izandako aldaketa batek bestean ere aldaketa bat dakarrenean, biderkatzaile baten arabera. Hain zuzen:
* *x* eta *y* **zuzenki proportzionalak** direla esaten da, baldin eta *y=kx* betetzen bada, non *k* proportzionaltasun-konstantea den;
* *x* eta *y* **alderantziz proportzionalak** direla esaten da, baldin eta *y=k/x* betetzen bada.

## left|24px Ariketak 

Fitxategi:Magnitude Proportzionalak Problema baten ebazpena.webm|thumbtime=3|**Magnitude proportzionalak** ulertzeko ariketa
Fitxategi:Magnitude alderantziz proportzionalak.webm|thumbtime=3|**Magnitude alderantziz proportzionalak** ulertzeko ariketa
Fitxategi:Proportzionaltasun konposatuko problemak.webm|thumbtime=3|**Proportzionaltasun konposatuko** ulertzeko ariketa
Fitxategi:Banaketa zuzenki proportzionalak Problema 1.webm|thumbtime=3|**Banaketa zuzenki proportzionalak** lantzeko ariketa
Fitxategi:Banaketa zuzenki proportzionalak Problema 2.webm|thumbtime=3|**Banaketa zuzenki proportzionalak** lantzeko ariketa II
Fitxategi:Banaketa alderantziz proportzionalak Problema 1.webm|thumbtime=3|**Banaketa alderantziz proportzionalak** lantzeko ariketa
Fitxategi:Banaketa alderantziz proportzionalak Problema 2.webm|thumbtime=3|**Banaketa alderantziz proportzionalak** lantzeko ariketa II

## Kanpo estekak
Balore-zorro

**Balore-zorroa** edo **inbertsio-zorroa** pertsona edo erakunde batek dituen finantza-aktibo eta balio-tituluen multzoa da. Horiek osatzeko irizpideetako bat *dibertsifikazioa* izaten da, aktibo eta titulu mota anitz izatea alegia, titulu horien prezioen gorabeheren arriskua mugatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kartera (argipena)

**Kartera** hitzak adiera zenbait ditu:
* **kartera**, diru-zorroa edo katanarrua, billeteak, txartel erako agiriak eta paperak sakelan eramateko zorroa;
* **kartera**, ministro batek duen kargua;
* **balio-kartera** edo balio-zorroa, pertsona edo erakunde batek dituen finantza-aktibo eta balio-tituluen multzoa.
Templeglantine

**Templeglantine**, ofizialki **Templeglentan** (irlanderaz *Teampall an Ghleanntáin*, *Haran Txikiko Eliza* esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren mendebaldan dagoen udalerria da. Limerick eta Tralee hiriak elkarlotzen dituen N21 errepidean dago, Newcastle West eta Abbeyfeale udalerrien artean. Limerick hiritik 55 kilometro ingurura dago eta Tralee hiritik 45 kilometrora.

Templeglantine GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.
 

## Kanpo estekak
Shanagolden (Limerick konderria)

**Shanagolden** (irlanderaz *Seanghualainn*, *Sorbalda Zaharra* esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ipar-mendebaldan dagoen herri txiki bat da. R521 errepidean dago, Foynes eta Newcastle West udalerrien artean. Munster probintzia osoko lursail oparoenak den Golden Vale eremuaren mendebaldean dago.

Bertan, Shanid gazteluaren hondakinak daude.

 

## Kanpo estekak
Rathkeale

**Rathkeale** (irlanderaz *Ráth Caola*, *Caolan-en Ringforta* esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. Limerick hiritik 30 kilometro hego-mendebaldera dago, Tralee hirira doan N21 errepidean eta Deel ibaiaren ertzean.

Bertan, irlandar ijitu komunitate nabarmena dago.

 

## Kanpo estekak
Taihō Kōki

(Shikuka, Japoniar Inperioa, 1940ko maiatzaren 29a - Shinjuku (Tokio), Japonia, 2013ko urtarrilaren 19a.) Gerra osteko sumolaririk garrantzitsuena kontsideratzen da.

## Biografia 
Sakhalin uhartean jaio zen, garai hartan japoniarra zena baina gaur egun Errusiari dagokiona. Kōki Naya zen bere jaiotza izena. 1945ean Sobietar Batasunak Sakhalin uhartea bereganatu zuenean familiak Teshikaga (Hokkaido) herrira egin zuen alde eta bertan hazi zen.

1956an sumo praktikatzen hasi zen eta 1960rako jadanik maila handienean aritzea lortu zuen, *Makuuchi* mailan hain zuzen ere. Hirugarren txapelketa irabazi orduko *Yokozuna* bihurtu zen, historiako 48.a, 21 urte baino ez zituen orduan. Berarekin batera Kashiwado Tsuyoshik ere lortu zuen Yokozuna izatea eta bien arteko lehia itzela izan zen.

## Errekorrak 
Taihōk hainbat errekor ezarri zituen:
* 1971ean erretiratu zen artean 31 txapelketa irabazi zituen (oraindik gainditu gabea den marka).
* 6 txapelketa jarraian irabazi zituen (2005 artean iraun zuen errekorra)
* 8 txapelketa galdutako borrokarik gabe irabazi zituen, 15-0, (2013rarte iraun duen errekorra).
* Bere karrerako urte guztietan gutxienez txapelketa bat irabazi zuen.
* Jokaturiko borroken %80a irabazi zuen (oraindik gainditu gabeko errekorra).
* Yokozuna gisa 58 txapelketa jokatu zituen (1985ean gaindituriko errekorra, oraindik historiako hirugarrena da).

## Erretiratu ostean 
1971n erretiratu eta Taihō eskola ireki zuen. 1977ko otsailean, 36 urte zituela, bihotzekoak eman zion eta gorputzaren ezkerraldean mugimendua berreskuratzeko errehabilitazio saio luzeak izan zituen. Hurrengo urteetan sumo borrokalariak entrenatzeari ekin zion baina ez zuen arrakasta berdina izan.

Azken urteetan gurpil-aulkian ibili zen eta 2013ko urtarrilaren 19an hil zen Tokion.
Sito Alonso

**Alfonso Alonso Blasco** (Madril,  -) espainiar saskibaloi entrenatzailea da. Egun Saski Baskonia taldean dabil. Jaiotzez madrildarra den arren, Aragoin bizi da.

## Kirol ibilbidea 
2005eko irailean Aíto García Renesesen laguntzaile bilakatu zen Joventut de Badalonan. 2008ko udan, hau Espainiako selekziora joan zenean entrenatzaile nagusi bilakatu zen:

## Erreferentziak
Pallasgreen

**Pallasgreen** (irlanderaz *Pailís Ghréine*) Irlandako mendebaldeko Limerick konderriaren ekialdean dagoen udalerria da. Limerick eta Tipperary hiriak elkarlotzen dituen N24 errepidean dago.

Pallasgreen GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.

## Kanpo estekak
Erythrinidae

**Erythrinidae** arrain karaziformeen familia da, Costa Rica eta Argentina arteko ur gezatan bizi dena.

## Generoak 
FishBaseren arabera, familiak 16 espezie ditu, 3 generotan banaturik:
* *Erythrinus* generoa (Gronow, 1763)
** *Erythrinus erythrinus* (Bloch eta Schneider, 1801)
** *Erythrinus kessleri* (Steindachner, 1877)
* *Hoplerythrinus* generoa (Gill, 1896)
** *Hoplerythrinus cinereus* (Gill, 1858)
** *Hoplerythrinus gronovii* (Valenciennes, 1847)
** *Hoplerythrinus unitaeniatus* (Spix eta Agassiz, 1829)
* *Hoplias* generoa (Gill, 1903)
** *Hoplias aimara* (Valenciennes, 1847)
** *Hoplias brasiliensis* (Spix eta Agassiz, 1829)
** *Hoplias lacerdae* (Miranda Ribeiro, 1908)
** *Hoplias macrophthalmus* (Pellegrin, 1907)
** *Hoplias malabaricus* (Bloch, 1794)
** *Hoplias microcephalus* (Agassiz, 1829)
** *Hoplias microlepis* (Günther, 1864)
** *Hoplias patana* (Valenciennes, 1847)
** *Hoplias teres* (Valenciennes, 1847)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kitanoumi Toshimitsu

(Sōbetsu, Japonia, 1953ko maiatzaren 16a - Fukuoka, ),  jaioa, sumolari handia izan zen, *yokozuna* gisa txapelketa gehien jokatu dituena.

## Biografia 
Sōbetsu herrian jaio zen, Hokkaido uhartean. Bere jaiotza izena Toshimitsu Obata (小畑 敏満) da. 1967an hasi zen sumoa praktikatzen eta 1972an iritsi zen *Makuuchi* maila gorenera. Lehenengo txapelketa 1974an irabazi zuen eta 21 urte eta bi hilabete zituela Yokozuna bihurtu zen, Taihō handia baino gazteago, hilabete batzuk baino e ziren arren. Lodia zen arren indar ikaragarria zeukan eta ez zuen ia lesiorik izan. 1973 eta 1981 artean 15 txapelketa jarraian egin zituen gutxienez 15 borrokatatik 8 irabazita, hau oraindik errekorra da.

Horrela beraz, 1970ko hamarkadako sumolari onena izan zen. Urterik onena 1978an izan zuen 6 txapelketatatik bost irabazi baitzituen eta 90 borrokatatik 82. 1981ean ordea arerio berria azaldu zen, Chiyonofuji Mitsugu eta Kitanoumiren gainbehera etorri zen. 1984an jokatu zuen azken finala eta 1985ean erretiratu egin zen.

## Errekorrak 
* Urte batean 6 txapelketatatik bost irabazi baitzituen eta 90 borrokatatik 82 (oraindik errekorra da).
* 1981 artean 15 txapelketa jarraian egin zituen gutxienez 15 borrokatatik 8 irabazita (oraindik errekorra da).
* 21 urte eta bi hilabeterekin bihurtu zen Yokozuna (oraindik errekorra da).
* 63 txapelketa jokatu ditu yokozuna gisa (oraindik errekorra da).
* Guztira 951 borroka irabazi zituen (1987an gainditu zuten errekorra, oraindik historiako hirugarrena da).

## Erretiratu ostean 
Japoniako Sumo Elkarteko kide izendatu zuten. Kitanoumi-beya sumo eskola sortu zuen eta gaur egun ere sumo eskola handiena da. 2002an Japoniako Sumo Elkarteko burua bihurtu zen. Agintaldiari gogor ekin zion eta hainbat eskandalu izan ziren sumo munduan, sumolari baten heriotza edo kalamuaren kontsumoaren aurkako postura. Bere sumolari batek kalamua kontsumitzen zuela jakitean bere kargua utzi zuen.
Juan María Lasa

**Juan María Lasa Garmendia** (Ordizia, Gipuzkoa, 1931ko maiatzaren 5a - Legorreta, 2014ko urriaren 19a) futbolari gipuzkoarra izan zen. Hainbat klubetan aritu zen defentsa gisa.

## Ibilbidea 
Real Sociedaden harrobian hasi zen, 1953an lehen taldean debuta egin arte. 1958an Real Unionera pasa zen. Klube irundarrarekin bigarern mailan jokatu zuen, baina maila mantentzea ez zuten lortu.
### Entrenatzaile gisa 
1965-66 denboraldian Deportivo Alavés entrenatu zuen. 1976-1977 denboraldian, Lasa sekretario tekniko lanetan zegoela, Cordobaren entrenatzailea bilakatu zen. Hurrengo denboraldian Cordobak maila galdu zuen eta Lasa kluba utzi zuen.

## Kanpo estekak 
* Heriotz oharra errealaren webgunean
* Ibilbidea, Bdfutbol webgunean 
* Entrenatzailearen ibilbidea, Bdfutbol webgunean
Bagration Operazioa

**Bagration Operazioa** (, *Operatsiya Bagration*) sobietar Bielorrusian Armada Gorriak egindako ofentsibaren kode izena izan zen. Operazioa 1944ko ekainaren 22an hasi zen eta urte berdineko abuztuaren 18ra arte iraun zuen. Operazioaren izena Piotr Bagration jeneralaren abizenetik atera zuten. Bagration jenerala (1765-1812), Borodinoko guduan jasandako zauriak zirela eta hil zen, Napoleon Bonaparteren armada garaitu ostean.

Ofentsiba honek Alemania naziaren zentroko armada taldearen suntsipena lortu zuen (guztira, 17 dibisio suntsitu zituen eta beste 50ri kalte larriak egin zizkion). Gainera, sobietarrek lurralde handia berreskuratu zuten, Bizargorri Operazioa hasi aurretik zuten lurralde ia guztia berriro haien menpe geratuz.

Operazioak, zentroko armada taldeari egindako kalteez gain, iparraldeko eta hegoaldeko armada taldeei ere kalte handiak sortu zizkien. Azken honek Ukrainiatik eta Errumaniatik alde egin behar izan zuen, inguratzea ekiditeko.

## Kanpo estekak
Ahenny

**Ahenny** (irlanderaz *Áth Eine*, *Eine-ren Gotorlekua* esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Tipperaryko konderriaren hego-ekialdean dagoen herri txiki bat da. Kilkenny konderriaren mugatik hurbil dago. Bertan dauden zelta gurutzeengatik ospea du.

## Kanpo estekak
Roscrea

**Roscrea** (irlanderaz *Ros Cré*) Irlandako Tipperary konderriaren ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da. Devil's Bit mendia eta Slieve Bloom mendien arteko haran batean kokatzen da. Limerick hiritik 71&nbsp;km mendebaldera eta Dublin hiriburutik 122&nbsp;km ekialdera. Dublin eta Limerick hiriak elkarlotzen dituen M7 autobideak zeharkatzen du, bai eta Athlone eta Horse and Jockey artean hedatzen den N62 errepideak ere.

Roscrea GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Leku interesgarriak 
* Leap gaztelua

## Kanpo estekak 
* Roscrea udalerriaren webgunea
Templemore

**Templemore** (irlanderaz *An Teampall Mór*, *Tenplu Handia* esan nahi du), Irlandako Tipperary konderriaren ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da. Konderriko zortzigarren udalerririk handiena da. N62 errepideak udalerria Dublin-Limerick arteko autobidearekin (M7 – 22. irteera) eta iparraldeko Roscrea parrokiarekin lotzen du.

## Kanpo estekak 
* Templeemore udalerriaren webgunea
Chiyonofuji Mitsugu

(Fukushima, Japonia, 1955eko ekainaren 1a - Tokio, Japonia, 2016ko uztailaren 31),  jaioa, sumolari handia izan zen, *yokozuna* txapelketa ugari jokaku zituena eta txapelketa asko irabazi zituena, bietan historiako bigarrena. 1'83m-ko garaiera eta 127ko pisua zeukan.

## Biografia 
1955ean jaio zen Fukushima (Hokkaido) hirian. Mitsugu Akimoto (秋元 貢) da bere jaiotza izena. Eskolan kirolari ona zela ikusita 41. yokozuna izan zen Chiyonoyamaren eskolan sartu zen. Debuta egin zuenean 71 kilogramo baino ez zituen pisatzen. 1977an Chonoyama hil egin zen eta 52. yokozuna izan zen Kitanofujik hartu zuen eskola bere gain. *Chiyonofuji* izena hartu zuen beretzat, Fuji (mendia) eternoa esan nahi du, baina "otsoa" ezizena eman zioten.

1970an hasi zen sumoan eta 1978an lortu zuen maila gorenera iristea. 1979an sorbaldan arazoa izan zuen eta bigarren mailara jaitsi zen. 1981ean ordea yokozuna izatera iritsi zen eta ordura arte dominatzailea izan zen Kitanoumi Toshimitsuren arerio nagusia bilakatu zen. 1988an erretiratu zen arte zenbaki harrigarriak lortu zituen, batez ere kontutan izanik dagoeneko 30 urte bazituela.

## Errekorrak 
* 1045 borroka irabazi zituen, hauetatik 807 *makuuchi* maila gorenean (2008an gaindituriko errekorra, oraindik historiako bigarrena).
* 53 borroka jarraian irabazi zituen (2010an gaindituriko errekorra, oraindik historiako bigarrena).
* 31 txapelketa irabazi zituen (historiako bigarrena).

## Erretiratu ostean 
1991ean erretiratu zen. 1992an izena aldatu zuen Kokonoe bihurtuz eta Kokonoe sumo eskola sortu zuen. 2008an Japoniako Sumo Elkarteko agintarietako bat izan zen baina 2011ean dimititu egin zuen bere eskolako sumolari bat borroka-erosketetan harrapatu zutenean.

Gaur egun Kokonoe eskola sumo eskola prestigiotsuenetakoa da.
Ardfinnan

**Ardfinnan** (irlanderaz *Áth Eine*, *Eine-ren Gotorlekua* esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Tipperary konderriko hegoaldean dagoen herri txiki bat da. R665 errepida eta Suir ibaiaren ertzean dago. Clonmel udalerritik 14 kilometrora eta R670 errepidez Cahir udalerritik sei miliatara dago.

Bertan, Ardfinnan gaztelua dago. Ardfinnan GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak
Ballina (Tipperary konderria)

**Ballina**, historikoki *Bellanaha* (irlanderaz *Béal an Átha*) Irlandako hego-mendebaldeko Tipperary konderriko ipar-mendebaldean dagoen udalerria da. Shannon ibaiaren ertzean eta Derg aintziraren ekialdeko ertzean dago, mendebaldeko ertzean eta parez-pare Clare konderriko Killaloe 'herri bikia' duelarik, biak Killaloe zubiak elkarlotzen ditu.

Ballina GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak
Ballyporeen

**Ballyporeen** (irlanderaz *Béal Átha Póirín*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Galtee-Vee haranean eta Duag ibaiaren ertzean dago. Mitchelstown eta Cahir udalerriak elkarlotzen dituen R665 errepidean, bakoitzetik 12 eta 21 kilometrora. M8 autobidearen 12. irteera 11 kilometro ingurura dago. Iparraldean Galtee mendiak eta hegoaldean Knockmealdown mendiak ditu.

Ballyporeen GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.

## Kanpo estekak
Bansha

**Bansha** (irlanderaz *An Bháinseach*, *Belardia* esan nahi du) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren hego-mendebaldean dagoen udalerria da. Limerick eta Waterford hiriak elkarlotzen dituen N24 errepidean dago, Tipperary udalerritik zortzi kilometro hego-ekialdera eta Cahir udalerritik hamairu kilometro ipar-mendebaldera.

Galtee Rovers GAA izeneko joko gaelikotako eta Bansha Celtic F.C futbol taldeak ditu.

## Kanpo estekak
Birdhill

**Bansha** (irlanderaz *Cnocán an Éin Fhinn*, *Txori Zuriaren Muinoa* esan nahi du) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren mendebaldean dagoen udalerria da. R445 (formalki N7), R466, R504 eta R494 errepideen arteko bidegurutzan dago, Limerick hiritik 20 kilometrora.

## Kanpo estekak
Borrisokane

**Borrisokane** (irlanderaz *Buiríos Uí Chéin*, *Kennedytarren Burgua* esan nahi du) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren iparraldean dagoen udalerria da. Nenagh eta Portumna udalrriak elkarlotzen dituen N52/N65 errepide nazionalean eta Nenagh eta Birr udalerriak elkarlotzen dituen N52 errepidean dago. Derg aintzira udalerritik 12&nbsp;km kilometrora dago.

Borrisokane GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.

## Kanpo estekak
Borrisoleigh

**Borrisoleigh** (irlanderaz *Buiríos Ó Luigheach*, ''O'Lea-tarren Burgua'' esan nahi du) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren iparraldean dagoen udalerri-herri txiki bat da. Nenagh eta Thurles udalerriak elkarlotzen dituen R498 errepidean dago, Templemore udalerrira doan R501 errepidea ekialdean duelarik. Devil's Bit mendiaren ikuspegi bikainak ditu.

Borrisoleigh GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.

## Kanpo estekak
Cappawhite

**Cappawhite** (irlanderaz *An Cheapach na Bhfaoiteach*) Irlandako hegoaldeko Tipperary konderriaren mendebaldean dagoen udalerria da. Cashel eta Limerick konderria elkarlotzen dituen R505 eskualde errepidean dago, Tipperary udalerritik 12 kilometro hegoaldera eta Cashel udalerritik 24 kilometro ekialdera.

Cappawhite GAA izeneko joko gaelikotako taldea du.

## Kanpo estekak
San Joan Iturriotzeko baseliza

**San Joan Bataiatzailearen baseliza** edota **Iturriotzeko baseliza** Gipuzkoako Aia eta Errezil udalerrien arteko mugan dagoen baseliza da. Berez, Aia udalerriko Iruretaegia auzoan eta izen berdineko Iturriotz baserriaren alboan dago. Ernio mendira igotzeko ohiko abiapuntuetako bat da.

## Historia 
1584ko agirietan agertzen da lehen aldiz. Topagunea izan zen, XVIII. mendera arte azokak egiten baitziren bertan. Errezil, Bidania-Goiatz, Albiztur eta Aiaren jabetza komuna zen.

## Ganadu feria 
Erdi aroan, Gipuzkoan, zazpi ganadu feria garrantzitsu ospatzen ziren: Larraitzeko baseliza (Abaltzisketa), San Joan Iturriotzeko baseliza (Aia), San Valero (Arrasate), San Joan baseliza (Azpeitia), San Andres baseliza (Bergara), Andre Mariaren baseliza (Mutiloa) eta Santa Lutzi baseliza (Itsaso). Guztietan baseliza bat zegoen.

## Kanpo estekak
Galdona jauregia

**Galdona jauregia** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen jauregia da eta 1964an ondare kultural izendapena jaso zuen.. Herriaren hirigune historikoan dago, Txurruka plazan, Jasokundeko Ama Birjinaren elizaren ondoan eta Mutrikuko udaletxearen parez pare.

XVII. mendeko eraikuntza barroko ikusgarria da, burdin forjatuzko balkoiak, apaindutako egurrezko teilatu hegal eta leihoak, eta lehenengo solairuaren kantoian armarri dotorea dituena ezaugarri.

## Ezaugarriak 
Ustez, Juan Galdona Muñoz sebillarrak, Mutrikuko prokuradore batzarkide 1694an eta Santiagoko Ordenako zaldun zenak, agindu zuen jauregia eraikitzea.
Jauregiak lau angeluko oina du eta harlangaitzez egina da, fatxada nagusia izan ezik; azken hau harlanduzkoa du. Hiru maila ditu eta lau isuriko teilatua. Ezkerreko albo fatxadak eraikinen arteko horma bitarteko egiten du. Fatxada nagusia harlanduzkoa da erabat, eta hiru maila dauzka, elkarrengandik platabandez bereiziak, eta hutsarteak hiru ardatzek bereizita daude. Behe solairuan lauki zuzen formako bi hutsarte daude, eta ate dintelduna, ingurune irtenarekin. Gainerako bi solairuetan apur bat irtenak dira balkoiak, forja burdinezkoak, ingurune irtenarekin. Eraikinari amaiera emanez erlaitz molduradun bat ageri da, eta hegal oso irtena, bikain zizelaturiko zurkoskekin, Olazarra etxekoak daukan antzera. Eskuin alboko fatxada erdi ezkutuan gelditzen da gaur egun, musika kioskoa eraiki zenetik. Agerian ditu hutsarteen hiru ardatzak. Erdikoan leihoak ditu maila guztietan eta albo ardatzetan balkoiak, fatxada nagusikoen tankera berekoak. Lehenengo solairuaren kantoi batean armarria dago.

## Iruditegia 

Fitxategi:Mutriku (Guipúzcoa)-Casa Gallona-2.JPG|Galdona jauregiaren izkinako armarria.
Fitxategi:Galdona jauregia.jpg|Jauregiaren fatxada nagusia

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alde Zaharra (Mutriku)
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
* Mutrikuko Alde Zaharraren planoa eta eraikinak ikusgai. Mutrikuko Udalaren webgunea
Diru-zorro

thumb|200px
**Diru-zorroa** edo **katanarrua** billeteak, txartelak eta papaer txikiak eramateko zorro txiki bat da, sakela baten tamainakoa, sakelan edo poltsa batean eramaten dena. Irekita, atal batzuk izaten ditu gorde behar diren agiriak behar bezala sailkatzeko. Larruzkoak edo oihalezkoak izaten dira.

## Kanpo estekak
Paper-zulagailu

thumb|300px
**Paper-zulagailua** paperezko orrietan zuloak egiteko gailu bat da, orri horiek uztai-karpetetan sartzeko.

## Kanpo estekak
Uztai-karpeta

thumb|300px
**Uztai-karpeta** kaxa ireki baten moduko zorroak dira, ertz batean zulatutako orriak edo beste zorro batzuk sartu eta sailkatzeko uztaiak dituena.

## Kanpo estekak
Zulagailu

**Zulagailu**a edo **daratulu**a zur, harri, metal eta beste materialetan zuloak egiteko makina bat da. Zurean zuloak egiteko eskuzko tresna txikia denean, birabarki deitzen zaio.

Mekanika-lantegitan zuloak egiteko gehien erabiltzen den makina-tresna da. Makina horien erabilera nahikoa erraza izan ohi da. Bi mugimendu dituzte: barautsaren biraketa eta aitzinamendua. Biraketa motor elektriko baten indarrak sortu ohi du, motorra eta barautsaren artean transmisioa sistema bat dagoelarik. Aitzinamendua eskuz nahiz modu automatiko batean egin daiteke.

Zulaketa mekanizazio-eragiketak barauts baten laguntzaz zulo biribilak sortzean datza.

## Kanpo estekak
Birabarki

thumb|200px
**Birabarkia** bereziki zurean zuloak egiteko erreminta bat da, ginbaleta bezalakoa, baina biraketa mugimendua errazteko U formako giderra duena.

## Ikus, gainera 
* Zulagailua.

## Kanpo estekak
Picasso Museoa

**Picasso Museoa** hainbat museoren izena da, Pablo Picasso margolariaren omenez:
* Picasso Museoa (Antibes)
* Picasso Museoa (Bartzelona)
* Picasso Museoa (Horta de Sant Joan)
* Picasso Museoa (Luzerna)
* Picasso Museoa (Madril)
* Picasso Museoa (Malaga)
* Picasso Museoa (Münster)
* Picasso Museoa (Paris)
* Picasso Museoa (Vallauris)
Borja Mendia

**Borja Mendia Sangroniz** (Bilbo,  - ) bizkaitar saskibaloi jokalaria da. Hegal-pibota postuan jokatzen du ACB Ligako Bilbao Basket taldean.

## Ibilbidea 
Loiola-Indautxu taldearen harrobian hazia, 2013an Bilbao Basketek fitxatu zuen hasieran Zornotza Saskibaloi Taldean aritzeko. Hala ere, hurrengo urtean lehen taldearekin debutatzeko parada izan zuen. Montakit Fuenlabradaren aurkako denboraldiko lehen partiduan, 2:44 minutu jokatu eta puntu bi lortu zituen Horrela taldean debutatzeko hirugarren bizkaitar bilakatu zen.

## Taldeak 
* Loiola-Indautxuren harrobia
* Zornotza Saskibaloi Taldea - (LEB Plata): 2012-2013
* Bilbao Basket - (ACB liga): 2014-egun

## Erreferentziak
Quino Colom

**Joaquim Colom Barrufet** (Andorra la Vella,  -) saskibaloi jokalari andorratarra da, ACBko Bilbao Basket taldean aritutakoa. Herritartasun bikoitza du, espainiarra eta andorratarra baina gazte mailan Espainiako saskibaloi selekzioarekin aritu zen.

## Taldeak 
* 2001/03 River Andorra (harrobia)
* 2003/05 Plus Pujol Lleida (harrobia)
* 2005/06 Plus Pujol Lleida
* 2006/07 CAI Zaragoza
* 2007/08 CB L'Hospitalet
* 2008/09 Plus Pujol Lleida
* 2008/09 CAI Zaragoza
* 2009/13 Baloncesto Fuenlabrada
* 2013/14 Estudiantes
* 2014- Bilbao Basket

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montalivet jauregia

**Montalivet jauregia** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen jauregia da eta 1964an ondare kultural izendapena jaso zuen. Mutrikuko Alde Zaharrean dago.

Juan Jose Iturribalzaga Sanchez-Revata Montalivet Fajardo, Oñako baroiak, agindu zuen jauregi hau eraikitzeko XVIII. mendearen bukaeran. Jauregia Francisco Iberok diseinatu zuen, Gipuzkoako barrokoaren arkitekto ezaguna izan zenak. Harlanduzkoa da, balkoi jarraitu bat dauka bi fatxadetan, eta izkina batean, armarria ageri da.

## Ezaugarriak 
Portura doan Tranpakale kalean kokatua dago jauregia.
XVIII. mendean zehar, hiri askotan, bultzada demografikoak eraginda, garrantzia hartu zuen altueran egindako eraikuntzak. Horren adibide da Montalivet jauregia. Malda handiko guenan kokatua, ezaugarri horri egokitu behar izan zioten eraikina, zeinaren eskuin alboko fatxadak arteko horma osatzen baitu. Harlangaitz zarpiatua erabili zen, fatxada nagusian izan ezik; fatxada hori harri landuz egina da. Hiru isuriko teilatua du. Fatxada nagusia, kalera ematen duen aldean, harlanduzkoa da eta platabanda molduradunez bereizitako hiru mailaz dago osatua. Azpimarratzekoak dira arku beheratuko leiho handiak, moldurez apainduak. Behe solairuan, sarbide ateak arku beheratua du eta dintelaren gainean leiho biribila, eta bi harroin erdi barneratuz inguratua da, fatxadaren ezkerraldean. Gainerako hutsarteei dagokienez, lau leiho handi dira, burdinsarez babestuak, eta arku beheratuz eta moldurez hornituak. Solairu nagusia balkoi jarraitu bat da, forja burdinezkoa, fatxada alderik alde hartu eta alboraino iristen dena; balkoi horrek hartzen ditu bost hutsarteak, behe solairukoen antzera osatuak. Eraikinaren aurreko aldearen eta ezkerrekoaren artean Montalibet armarria ageri da. Hirugarren solairuak, ganbarak, bost hutsarte ditu ingurune irtenekoak. Erlaitz molduradun batek eta landare gaiak zizelaturik dituen hegal irten aberatsak ematen diote errematea.
## Iruditegia 

Irudi:Mutriku (Guipúzcoa)-Palacio Montalivet-2.JPG|Armarria.
Irudi:Montalivet jauregia.jpg|Jauregiaren fatxada nagusia.
Irudi:Montalivet jauregia albotik.jpg|Albo bateko fatxada

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alde Zaharra (Mutriku)
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
* Mutrikuko Alde Zaharraren planoa eta eraikinak ikusgai. Mutrikuko Udalaren webgunea  
* Euskomedia
* Auñamendi
* Las 20 mejores rutas por Euskadi
* Mutrikuko eraikinak eta Montalivet
* Mutrikuri buruzko bloga
Arrietakua jauregia

**Arrietakua jauregia** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen jauregia da eta 1964an ondare kultural izendapena jaso zuen. Mutrikuko Alde Zaharrean dago.

Espainiako Erregearen Itsas Armadako teniente jenerala zen Antonio de Gaztañetak agindu zuen eraikitzeko XVIII. mendearen hasieran, Arrieta dorrearen hondakinen gainean.
Cosme Damian Txurruka euskal itsasgizon ospetsuaren jaiolekua ere izan zen gerora, hori dela eta jende askok Txurrukaren etxea bezala ezagutzen du. Gaur egun, Mutrikuko Kontearen jabegokoa da.

## Ezaugarriak 
Arrietakua jauregia, sute baten ondoren berreraiki zuten jabe zen Antonio Gaztaineta jaunak eta haren emazte Maria Jacinta Urdinsok 1727an, kalean lerrokatuta eta aldameneko etxeei atxikirik. Ahalik eta argi gehien baliatu zuten, solairu guztietan balkoiak jarriz; solairuak ardatz ordenatuetan antolatuak dauzka, eta plaka lau korritu bereizgarriaren bidez markatuta, garai horretan ohikoa zen bezala. Barroko estiloko eraikin honetan landutako teilatu-hegalak, burdin landuzko balkoiak eta Antonio Gastañetaren bi armarriak aipagarriak dira, hauetan itsas-gizon, itsas-arkitekto eta arma-gizon lanbideei aipamen egiten zaie.

## Bisita gidatuak 
2018 ezkero Mutrikuko Udalak jauregiko barrualdea ezagutzeko bisita gidatuak eskaintzen ditu. Programa hau, Mutrikuko kondea den Enrique Areilza Churruca, Mutrikuko Udala eta Gipuzkoako Foru Aldundiaren artean sinatutako hitzarmen bati esker gauzatu ahal izan da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Mutriku (Guipúzcoa)-Palacio Arrietakua-2.JPG|Armarria.
Fitxategi:Mutriku (Guipúzcoa)-Palacio Arrietakua-3.JPG|Armarria.
Fitxategi:Arrietakua jauregia atea|Jauregiaren atea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alde Zaharra (Mutriku)
* Gipuzkoako kultura ondasunak
* Mutrikuko Alde Zaharraren planoa eta eraikinak ikusgai. Mutrikuko Udalaren webgunea  
* Mutrikuri buruzko bloga
* Las 20 mejores rutas por Euskadi

## Kanpo estekak
Zabiel jauregia

**Zabiel jauregia** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen jauregi bat da, hain zuzen ere Mutrikuko Alde Zaharran dago. Barroko estiloko jauregi dotore hau **Granada** izenez ere ezagutzen da, Granada de Egako kondeen maiorazgokoa izan baitzen.

Apaindutako fatxadan bigarren solairurainoko zutabeek inguratzen dute ate nagusia eta erdiko balkoian Zabildarren armarria jasotzen du. Alboetako fatxadek aurrez zegoen eraikin baten elementu interesgarriak gorde ditu.

Irudi:Mutriku (Guipúzcoa)-Palacio Zaibel-2.JPG|Armarria.
Irudi:Mutriku (Guipúzcoa)-Palacio Zaibel-3.JPG|Ataria.

## Kanpo estekak
Moilako dorretxea

**Moilako dorretxea** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen dorretxe bat da, hain zuzen ere Mutrikuko Alde Zaharran dago. Mutrikuko portuaren lehen lerroan dago, Loja Zaharraren alboan.

Arrantzale etxe hau XVI. mendeko dorretxe hiritarra da. Berpizkunde garaiko eraikin honetan honako elementu hauek aipagarriak dira: lehen solairurainoko harri-horma, puntu erdiko leiho bikiak eta puntu erdiko arkudun ate-leihoa. Goiko solairuetan egurrezko balkoi korrituak ditu.

## Kanpo estekak
Mutrikuko udaletxea

**Mutrikuko udaletxea** Gipuzkoako Mutriku udalerriko udalaren egoitza da. Mutrikuko Alde Zaharreko Txurruka plazan dago. Ondasun kultural kalifikazioa du.

Bere izaera barrokoa euskal udaletxeen ezaugarriei dagokiena da: sarrerako arkupea, balkoi korritua eta aurrealdeko armarria. 1731an eraikia, 1811an suak hartua eta 1825an berreraikia izan zen.

Balkoiaren gainaldean hiru armarri daude. Eskuinaldekoa da handiena eta herriko armak ikus daitezke bertan. Ezkerraldekoa Gipuzkoako armarria da. Erdikoa, identifikatzeke dago, baina bi zutabe dauzka alboetan. Armarrian bi buruko arranoa eta katez inguratutako koroa daude. Erdian dorredun gazteluak eta lehoiak daude.

File:Mutriku armarria ezk.jpg|thumb|Ezkerrean ageri den armarria
File:Mutriku armarria erd.jpg|thumb|Erdiko armarria
File:Mutriku armarria esk.jpg|thumb|Eskuinean ageri den armarria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alde Zaharra (Mutriku)
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
* Mutrikuko Alde Zaharraren planoa eta eraikinak ikusgai. Mutrikuko Udalaren webgunea  
* Mutrikuko udalaren webgunea
Loja Zaharra (Mutriku)

**Loja Zaharra** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen eraikin bat da, hain zuzen ere Mutrikuko Alde Zaharran eta portuaren lehen lerroan dago, Moilako dorretxearen alboan.

Udalerriko eraikin adierazgarrienetakoa da, baita portuko nabarmenena ere. Eraldatzeak izan ditun arren, XV. mendean jatorria duen eraikin honek hasierako gotiko-berpizkundeko estiloa mantendu du.

Harri-hormaz eta harlanduaz eraikia, eraikin honen ezaugarri nagusia den fatxada nagusian puntu erdiko arku zabaleko arkupe handia du.

## Kanpo estekak
Bentaleku Zaharra (Mutriku)

**Bentaleku Zaharra** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen eraikin bat da, portuaren bihotzean eta kai batean dago, Loja Zaharra eta Moilako dorretxetik hurbil.

Jadanik erabiltzen ez den portuko instalazio honen balioa etnografikoa da. Iraganean, gela honetan lehorreratu berri zen arrainaren enkantea eta errematea burutu ohi ziren. XX. mendearen hasierako eraikin honetan, gaur egun Kofradia Zaharra ostatu do jatetxea dago, 2003tik aurrera bertan *Mutriku eta itsasoa* erakusketa iraunkorra ere badago.

## Kanpo estekak
Olazarra-Mizkia jauregia

**Olazarra-Mizkia jauregia** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen jauregi bat da eta Mutrikuko Alde Zaharreko Barren-kalen dago. Ondasun kultural kalifikazioa du.

XVII. mendearen amaieraldera Lukas Olazarra Mizkia kapitainak eraikitzea agindu zuen. Harlanduzko fatxada duen eraikin bikain honetan, burdin landuzko balkoi handiak eta sarrerako atearen gainean Olazarratarren armarria ditu.

Irudi:Mutriku (Guipúzcoa)-Palacio Olazarra-Mizquia-2.JPG|Armarria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alde Zaharra (Mutriku)
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
* Mutrikuko Alde Zaharraren planoa eta eraikinak ikusgai. Mutrikuko Udalaren webgunea
Santa Katalina komentua (Mutriku)

**Santa Katalina komentua** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen komentu bat da, hain zuzen ere Mutrikuko Alde Zaharran dago.

1572an Juan Otxoa Berriatuak lehenengo komentua Aritzeta dorretxean sortu zuen. 1683an Trentoko Kontzilioak zehaztutako neurriak betez, komentua Berriatua dorretxera eraman eta urte batzuk beranduago, gaur egun dagoen eraikinera lekualdatu zuten.

Barnealdean, elizako erretaula nagusia nabarmentzen da. Bertan, Flandesesko eskolako Van Dyck eta Rechorest-ek egindako bi margolan handi daude, hauetan Santa Katalinaren nekealdia eta Kristoren gurutziltzaketa irudikatzen dira.

## Kanpo estekak
Nikolas txikia (argipena)

**Nikolas txikia** deiturak adiera zenbait ditu:
* San Nikolas Txikia, abenduaren 6ko jaia;
* Nikolas Txiki, René Goscinnyk idatzitako liburu bildumako protagonista;
* Nikolas Txikia, 2014 urtean Espainian atxiloturiko eta ospe handia izan zuen ustezko iruzurgile gazte baten ezizena.
Francisco Nicolás Gómez Iglesias

**Francisco Nicolás Gómez Iglesias** (**Nikolas txikia** izenez ere ezaguna; Madril, 1994ko apirilaren 18a) 2014 urtean ustez iruzurra egiteagatik atxiloturiko 20 urteko espainiar gaztea da. Enpresaburuekin eta eskuineko politikariekin harreman-sare zabala osatu zuen, bere manera, itxura eta ustez zituen goi mailako harremanei esker. Bere ibileretan, luxuzko autoetan erabili eta bizkartzainak zituen atzean. Hori guztia baliatuz, enpresariekin harremanetan jarri eta komisioak eskatzen omen zituen negozioak bideratzeko. 2014ko urrian atxilotu zuen espainiar poliziak. Ondorengo egunetan, oihartzun zabala izan zuen hedabideetan, gazteak horrelako harremanak eta baliabideak nolatan lortu zituen harridurak sortarazita.

## Ikus, gainera 
* Daniel del Valle Blanco
Mintzamen

thumb|
**Mintzamena** mintzatzeko gaitasuna da, pentsamenduak eta sentimenduak hitzak erabiliz ahotik era ulergarri batean adierazteko ahalmena. Mintzamena laringearen eta hiodiearen egiturari esker, ahots-korden disposizioari esker eta burmuinean dauden Broca gunea eta Vernicke guneari esker sortzen da.

## Kanpo-estekak
Jargoi (argipena)

**Jargoi** hitzak adiera zenbait ditu:
* **jargoi** edo giza talde baten hizkera, bereziki beste giza taldeetatik bereizteko erabilia;
* **jargoi** edo tronua.
Luardo dorretxea

**Luardo dorretxea** Gipuzkoako Mutriku udalerrian dagoen dorretxe bat da eta Mutrikuko Alde Zaharreko Barren-kalen dago. Ondasun kultural kalifikazioa du.

Beharbada testu zaharretan Barren-kaleko dorrea bezala aipatzen dena Erdi Aroko dorretxe hau izan liteke. Gotiko estiloko ezaugarriak ditu, arkitektura elementu nabarmenenak honako hauek ditu: leiho bikiak, puntu erdiko arkudun bi arte, arku zorrotza duen ate bat eta ezkerreko fatxadako eskailera.

Laukizuzen itxurako oinplanoa du dorretxeak eta, beheko solairuaz gain, beste hiru altuera dauzka. Hormen gainean bi isurialdeko teilatuta dago. Horren gailurra fatxada nagusiarekiko perpendikularra da. Beheko solairuan, dobelaz inguratutako hareharrizko arku ojibala dago. Horrez gain, oraintsu egindako bi leiho daude. Lehenengo solairuan, fatxada guztia zeharkatzen duen molduraren gainean, erdi puntuko lau leiho germinatu daude. Goiko solairuan, hiru bao berri daude, dintelduak dira, erlaitza dute, baita teilatu-hegala ere. Horien gainean, azken solairuan, txikiagoak diren leiho sinpleek osatzen dute fatxada. Fatxada bukatzeko, oso hegaldua den zurezko teilatu-hegala ageri da, zurezko jabaloi bidez modiloien gainean. Eskuineko fatxada harlangaitz eta adreiluz egina dago, harlanduak, berriz, zati nobleetan erabili dira:eskantzuetan eta guneen inguruetan. Beheko solairua da aipagarriena. Hor, dobelaz inguratuta dagoen eta hareharrizkoa den erdi puntuko sarbidea dago. Horrez gain, erdi puntuko bi leiho germinatu daude. Lehenengo solairuan, teilatu-hegal eta erlaitza duen bao dinteldua ageri da. Bao horrek beste fatxadakoen proportzioak eta ezaugarriak mantentzen ditu .

Gaur egun, euskararekin erlazionatutako elkarteen egoitza da Luardo etxea (euskararen etxea). Besteak beste: Mutrikuko Bertso Eskola, Habe euskaltegia eta Kalaputxi herri aldizkaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alde Zaharra (Mutriku)
* Gipuzkoako kultura ondasunak

## Kanpo estekak 
* Mutrikuko Alde Zaharraren planoa eta eraikinak ikusgai. Mutrikuko Udalaren webgunea  
* Kalaputxi herri aldizkaria