open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montauk proiektua

[thumb|[New Yorkeko State Parkeko AN/FPS-35 radar-antena. Antena hori ezinbesteko elementua da Montauk proiektuan.]]
**Montauk proiektua** konspirazio-teoria bat da. Horren arabera Estatu Batuetako gobernua Long Islanderen Camp Heron edo Montauk Aireko Indarraren Basean proiektu ezkutua eramaten ari da aurrera. Proiektu horren helburua gerra psikologikorako teknika berriak beste proiektu harrigarriekin batera prestatzea izango litzateke, esaterako denboran bidaiatzeko aukera; proiektu horien artean denborako bidaiak egongo liteke. Jacques Vallée ikertzailearen ustez proiektu hau 1943ko Filadelfia esperimentuaren ondorio zuzena izango litzateke.

## Konspirazioa 
Proiektu honen inguruko teoriak 1980 hasierakoak dira. Dirudienez, Filadelfia esperimentuaren ondoren, haua da, itsasontzi bat ikustezina bihurtzeko proiektua, ikertzaileak 1952-1953 urten bildu ziren eremu magnetikoen manipulatuen erabileraz ikertzeko batez ere gerra psikologikoan.
Las teorías de conspiración sobre el Proyecto Montauk han circulado desde principios de 1980. Según el astrofísico y ufólogo Jacques Vallée, el Experimento Montauk parece tener su origen en el relato de Preston Nichols, quien dijo haber recuperado recuerdos reprimidos de su propia participación. Antza, Estatu Batuetako Kongresuak errefusatu zuen proiektua baina ez Defentsa Departamentuak. Ideia nagusia sintoma psikotikoak eragingo zituen arma batena zen. Proiektua finantziatzeko Suitza eta Frantzia arteko mugan naziei aurkitutako urrezko kargamento bat erabili omen zen; kargamento hori tren batean zegoen eta soldadu amerikarrek aurkitu zuten. Konspirazioaren ikertzaileek trena txikitu ondoren, kargamentua ezagutzen zuten soldadu guztiak hil egin zituztela.

Proiektuaren lehenengo urratsak "Phoenix proiektua" izenaz New Yorkeko Long Islanden zegoen Brookhaven National Laboratoryan (BNL) egin ziren. Baina proiektuak radar antena handi bat eskatzen zuen eta hori izan zen proiektua Montauk basera eramateko.

## Egungo egoera 
Montauk AFS 1981. urtera arte egon zen martxan. Urte batzuk itxita egon ondoren, 2002ko irailaren 18an State Park izenarekin publikoari ireki zitzaion. Radar-dorrea Leku Historikoen Erregistroan dago jasota. Etorkizunari begira II. Mundu Gerra eta Gerra Hotzaren inguruko museoa egiteko proiektua dago.

## Ikus, baita ere 
* Konspirazio-teoria
* Filadelfia esperimentua
* Jacques Vallée

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Alfred Bielek debunked - Real facts about the man who claimed to be a Philadelphia Experiment and Montauk survivor
* :Alfred Bielek: The Philadelphia Experiment and Montauk Survivor Accounts
* :Disinformation: The Montauk Project
* :Preston B. Nichols eta Peter Moonen *Experiments in Time* liburuaren itzulpena.
Fase (argipena)

**Fase** terminoak fenomeno bat bilakatzean erakusten dituen aldietako bakoitza adierazten du. Erabilera zenbait ditu:
* astronomian, ilargia eta planetek Eguzkiarekiko duten kokapenaren arabera erakusten duten itxura mota bakoitza,
** **ilargiaren faseak** edo ilargialdiak;
* termodinamika eta kimikan, fasea, propietate fisiko uniformeak dituen gai kimiko edo material baten espazioko eskualdea.
** fase diagrama, materiaren egoera ezberdinak erakusten dituen diagrama.
* ingeniaritza elektrikoan, fasea, atzeratuta agertzen diren sorgailu elektriko bereko korronte alternoetako bakoitza.
Antxon Muneta

**Antxon Muneta Beldarrain** (Bilbo, 1986ko ekainaren 1a- ) bizkaitar futbolaria da.

## Estatistikak 
*2021eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Bones (telesaila)

***Bones*** () AEBtako krimen drama telesail bat da. 2005eko irailaren 13tik gaur egun arte Fox katean aireratzen da. Emily Deschanel, David Boreanaz, Michaela Conlin, Eric Millegan, T. J. Thyne, Jonathan Adams, Tamara Taylor, John Francis Daley eta John Boyd aktoreek antzeztu zuten.

Gai nagusitzat antropologia forentsea duen telesaila da.

## Sinopsia 
Temperance Brennan (Emily Deschanel) doktoreak Jeffersionian institutuarentzat (fikziozko Smithsonian institutuaren bertsioa) giza gorpuak topatzen dituzten kasuak argitzeko hondakinak ikertuz lan egiten du, berarekin batera Seely Booth (David Boreanaz) FBIko agentea eta AEBtako Armadako tiratzaile ohia izanak ere jardun ohi du, doktoreak ez bezala zientzian fede gutxi duen gizona, berarentzat informazioa bizidunei ateratzea hildakoei ateratzea baina garrantzitsuagoa baita. Munduaren bi ikuspuntu kontrajarri hauek telesailean zehar agertzen diren kasuetan talka egingo dute. Gerora, bi protagonisten nortasunak bilakaera jasan eta bien ezaugarri eta trebezia ezberdinez baliatuz elkarlanean jarduten ikasiko dute.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Emily Deschanel: Temperance Brennan, antropologia forentsean aditua eta idazle arrakastatsua.
* David Boreanaz: Seeley Booth, FBIko agentea eta AEBtako Armadako frankotiratzailea ohia.
* Michaella Collin: Angela Montenegro, Arte Ederretan lizentziatua, aurpegiak eta krimen eszenak berregiten ditu.
* T.J Thyne: Jack Hodgins, entomologia, botanika eta geologian aditua.
* Tamara Taylor: Camille Saroyan, Hezkuntzan doktorea eta taldeburua.
* John Francis Daley: Lance Sweets, FBIko psikologoa.
* Eric Millegan: Zack Addy, antropologoa.
* John Boyd: James Aubrey: FBIko agentea.

### Bekarioak 
* Eugene Byrd: Clark Edison, izaera barnerakoiko afroamerikar medikua.
* Michael Grant Terry: Wendell Bray, maila sozial apalekoa, bere familiari laguntzeko ikasi eta lan batera egiten ditu.
* Carla Gallo: Daisy Wick, izaera katoikoa eta bere buruan konfiantza gabekoa.
* Joel David Moore: Colin Fisher, joera depresiboa du, psikiatrikoetan denboraldiak igarotzen ditu.
* Pej Vahdat: Arastoo Vaziri: irandar jatorriko musulmana.
* Brian Klugman: Oliver Wells, buruargi harroputza.
* Luke Kleintank: Finn Abernathy.

### Atalak 

## Kanpo estekak 
* *Bones* telesailaren sarrera ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* Webgunea 
* *Bones* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
George and Mildred

***George and Mildred*** (euskaraz *George eta Mildred*) Erresuma Batuko komedia telesail bat da. Yootha Joyce, Brian Murphy, Norman Eshley, Sheila Fearn eta Nicholas Bond-Owen aktoreek antzeztu zuten.

*Man about the house* (1973-1976) telesailaren jarraipena bezala sortua izan zen, ondoren telesail honi ere *The Ropers* (1979-1980) izenburuko telesailak jarraitu zion.

Filmak seme-alabarik gabeko senar-emate bikote adindu baten elkarbizitza eta auzolagunekin dituzten harremanetan komedia moduan sakontzen du.

## Argumentua 
Euren etxe zaharraren desjabetzea agindua jaso ondoren, George eta Mildred Roper senar-emazteak Londresko Hampton Wick auzora lekualdatu dira, bertan Georgen baldarkeriek bizilagunekin liskarrak ekarriko dizkie, Jeffrey eta Ann Fourmile senar-emazteak eta euren seme Tristram. Mildredek bikotearen bizitzaren norantza aldaketa hau euren maila sozialean gora egiteko aukeratzat joko du, alegia, maila sozial handiagoko jendearekin elkarbizitzekoa. George, aldiz, alfer hutsa izanik ere, bere "langile" maila apalaz guztiz harro dago, honek Jeffrey eta Mildredi frutsrazio asko ekarriko dizkie. Mildred, gainera, Georgek berarekiko erakusten duen maitasun erakuspen eskasaz guztiz etsitua.

Jeffrey Fourmile ustehandi bat da, estatuko funtzionarioa (bere etxe alboko etxebizitza igarotzen diren lehenbizikoei saltzeko zoritxarra izan duena, Roppertarrak), Ann, bere senarrak baina izaera goxoagoa du, biak ere 8 urteko Tristram mutikoaren gurasoak.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Yootha Joyce - Mildred Roper
* Brian Murphy - George Roper
* Norman Eshley - Jeffrey Fourmile
* Sheila Fearn - Ann Fourmile
* Nicholas Bond-Owen - Tristram Fourmile

### Noizbehinkakoak 
* Avril Elgar - Ethel Pumphrey
* Reginald Marsh - Humphrey Pumphrey
* Gretchen Franklin - Mildredren ama
* Roy Kinnear - Jerry
* Simon Lloyd - Tarquin Fourmile

## Kanpo estekak 
* *George and Mildred* telesailaren sarrera ikusgai. Youtube.com
* *George and Mildred* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Txoktaw

**Choctaw** tribu iparramerikarra da, Ameriketako Estatu Batuak hego-ekialdean bizi dena.

## Historia 
### Dancing Rabbit Creekeko Ituna 
1830ean, egungo Mississippin (AEB), AEBetako Kongresuak Dancing Rabbit Creekeko Ituna onartu zuen. Itunaren arabera, Choctaw herriak hamaika milioi akreko lurraldea (45.000 km2) utziko zuen eta gobernuak lur sail zabalagoa (hamabost milioi akre edo 61.000 km2) baina elkorragoa emango zien trukean egungo Oklahoman. Choctaw tribuko buruzagiek zuhur jokatu arren, kolonizatzaileen indarrari ezin izan zioten eutsi, eta azkenean amore eman behar izan zuten. Indioen erreserbatara behartuta bidali zuten lehen herria izan zen, nahiz eta beste askotan bezala neurria akordio adiskidetsuz mozorrotu.

Choctaw herria bitan zatitu zen. Gutxi batzuek, 1.300 inguruk, uko egin zioten arbasoen lurraldea uzteari. Baina beren arauak eta tradizioak utzi behar izan zituzten, eta AEBetako legeei makurtu. Mississippin geratu ziren choctawak jatorri europarra ez zuten lehenak izan ziren AEBetako herritartasuna lortzen; eta beren jatorrizko identitatea galtzen.

### Malkoen Bidea 
Gehienek, 15.000 lagunek baino gehiagok, beste aukeraren alde egin zuten. Dancing Rabbit Creeken hitzemandako nolabaiteko autonomiaren bila abiatu ziren, beren arauei eta tradizioei eutsi nahian. Arbasoen lurraldetik Oklahomako erreserbaraino 800 kilometro egin behar izan zituzten eta bidean goseak 3.000 bat choctaw hil zituen, tribuaren %20 inguru. Gerora, Trail of Tears (Malkoen Bidea) esango zioten choctawen odiseari.

1845ean, Oklahomako erreserbatik 5.000 kilometrora, Irlandako Gosete Handiak hartu zuen Irlanda. Politika ekonomiko antzuak, laborantza metodo desegokiek eta, batez ere, patata uzta ezereztu zuten gaixotasunek irlandarren heriotza-tasa izugarri igoarazi zuten; goseteak milioi bat irlandar baino gehiago hil zituen, eta beste bi milioik uhartetik alde egin zuten. Heriotzak eta migrazioak medio, Irlandak biztanleriaren laurdena inguru galdu zuen hamarkada bakarrean. Irlandar Diasporari esker, besteak beste, gosetearen berri berehala zabaldu zen mundu osoan, baita choctawen eremu berrian ere.

1847an, Malkoen Bidea egin eta hamasei urtera, choctawek doi-doi lortzen zuten oinarrizko beharrak estaltzea. Baina ezagutzen zituzten gosearen triskantzak eta irlandarrei ahal bezala laguntzea erabaki zuten, gosetearen berria Europatik etorri arren, Choctaw herria pixkanaka desagertzera kondenatu zuten kolonoak bezala. Irlandarrei laguntzeko 175 dolar biltzea lortu zuten. Gaur egungo 50.000 euro inguru.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vasil Ivantxuk

**Vasil Mikhailovitx Ivantxuk** (Ukraineraz: Василь Михайлович Іванчук; errusieraz: Василий Михайлович Иванчук) (Kopitxintsi, 1969ko martxoaren 18a) ukrainar xake jokalaria da eta Nazioarteko Maisu Handia.

80ko hamarkadaren amaieran hasi zen goi mailako xakean nabarmentzen. 1988an eskuratu zuen Maisu Handi titulua, eta urte berean munduko 10 jokalari onenen artean sartzea lortu zuen. 1989an Linaresko Torneo prestigiotsua irabazi zuen Karpoven aurretik. 1991n berriro irabazi zuen torneo hori, Kasparoven aurretik. Ordu arteko ibilbidea ikusita, askok Kasparov eta Karpoven ondorengotzat jotzen zuten, eta munduko txapelketa irabazteko hautagai sendotzat. Alabaina ordutik bere ibilbidea gorabeheratsua izan da. Gaitasun izugarria duen arren, orain artean ez du munduko txapeldun izaterik lortu eta ez da inoiz jokalari onenen zerrendako lehen postuan egon, nahiz eta hainbat aldiz lortu duen zerrendako 2. postuan egotea. Adituen ustez Ivantxukek partida garrantzitsuetan izaten duen urduritasunari zor zaio hori.

2002an FIDEren Munduko Xake Txapelketako finala jokatu zuen Ruslan Ponomariov herrikidearen aurka, non Ivantxuk zen faborito garbia, baina Ponomariov gailendu zen.

2004an Europako Xake Txapelketa irabazi zuen, 2007an Munduko Blitz Xake Txapelketa eta 2016an Munduko Rapid Xake Txapelketa.

SESBeko xake taldearekin urrezko domina irabazi zuen 1988 eta 1990eko Xake Olinpiadetan, eta Ukrainako xake taldearekin 2004 eta 2010ean (1996an zilarrezkoa eta 1998, 2000 eta 2012an brontzezkoa). Horrez gain, SESBeko Ukrainako xake taldearekin urrezko domina irabazi zuen 1989ko Taldekako Munduko Xake Txapelketan, eta Ukrainako xake taldearekin 2001ean (1993 eta 2015ean zilarrezkoa, eta 2011 eta 2013an brontzezkoa).

## Kanpo estekak 
*  Chessgames
The Golden Girls

**The Golden Girls** (euskaraz *Urrezko Neskak*) AEBtako komedia telesail bat da. 1984ko irailaren 14tik 1992ko maiatzaren 9ra NBC katean aireratu zen. Beatrice Arthur, Betty White, Rue McClanahan eta Estelle Getty aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Lau emakume adindu Miamiko etxebizitza batean elkarrekin batera bizi dira: etxebizitzaren jabea Blanche Devereaux (Rue McClanahan) alarguna, eta bere lagun Rose Nylund (Betty White) alarguna, eta Dorothy Zbornak (Bea Arthur) dibortziatuak. Bi lagunak Blanchek auzoko merkatal-gune bateko taula batean zintzilikatu zuen iragarki baten bidez ezagutu ziren. Handik gutxira, Dorothyren ama ere elkartuko zaie, Sophia Petrillo (Estelle Getty), bere etxea sute batean kiskaldu baitzen.

## Aktoreak 
* Blanche Devereaux: Rue McClanahan
* Rose Nylund: Betty White
* Dorothy Zbornak: Bea Arthur
* Sophia Petrillo: Estelle Getty

## Kanpo estekak 
* *The Golden Girls* telesailaren sarrera ikusgai. Youtube.com 
* *The Golden Girls* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Hispano-Bretoi zaldi

**Hispano-Bretoi zaldia** Iberiar penintsulako bertako zaldi arraza bat da. Bereziki Gaztela eta Leonen erkidegoan zabaldurik dagoena, Kantauriar mendikatean barrena, baina baita Aragoiko zein Kataluniako Pirineo eta Pirinioaurrean ere.

Bere tamaina zein ezaugarriengatik Hispano-Bretoi arraza  zaldi tamainako arrazen sailkapen taldean sartzen da.

Hispano-Bretoi zaldia sortzeko bertako hainbat arraza nahastu zituzten joan den mendeko bigarren hamarkadan Bretainatik ekarritako Bretainiar zaldiekin. Kantauriar mendikatean esate baterako, Ordunteko behorrekin. Erabilera asko izan dute zaldi hauek, baita militarra ere. Armada espainiarraren kainoiak garraiatzen zituzten gurdietatik tiratzeko. Horregatik Hispano-Bretoi zaldia artilleria zaldia izenez ere ezaguna izan da.

## Euskal Herria 
Nahiz eta hainbat artikulo eta gidetan arraza hau Trebiñun aipatua agertzen den, bertako zaldiek zer ikusirik gehiago dute Euskal Herriko mendiko zaldiarekin. Egia esanda bi arrazen arteko desberdintasuna finkatzea ez da erreza. Bien jatorrian bertako poniak; Asturkoia, pottoka, Ordunteko behorra, Merensgo zaldia, edo Montxinoak bretaniar zaldiekiko nahasketa baitago. Poni piriniar eta kantabriar hauek ezaugarri komun asko daukate haien artean.
Edozein moduan ere Euskal Herriko mendiko zaldia arraza eta Hispano-Bretoia nahiko parekoak dira. Agian Hispano-Bretoiak astunagoak eta handiagoak izaten ohi dira eta eskal zaldiak berriz zerbait txiago, baina hori zaldi bretoien odolaren portzentaian egon daiteke, besterik gabe. Aldi berean haietako zenbait aberek pottokaren ezaugarri gehiago gorde dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Growing Pains

***Growing Pains*** (euskaraz *Nahigabeak Ugarituz*) AEBtako familia-komedia telesail bat da. 1985eko irailaren 24tik 1992ko apirilaren 25ra ABC katean aireratu zen. Alan Thicke, Joanna Kerns, Kirk Cameron, Tracey Gold, Jeremy Miller, Ashley Johnson eta Leonardo DiCaprio aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Seavertarrak Long Islandeko Huntington udalerrian bizi den familia bat osatzen dute. Senideak honakoak dira: Jason Seaver (Alan Thicke) aita, lanbidez psikiatra, bere kontsulta familiaren etxebizitzan du; Maggie Malone Seaver (Joanna Kerns), ama, kazetaria, hamabost lanbidea alboratu eta bere seme-alabak hazten egon ondoren telebista aurkezle gisa berriz ere lanean hasi dena; Mike Seaver (Kirk Cameron) seme menderakaitz eta lotsagabea; Carol Seaver (Tracey Gold) alaba buruargi eta arduratsua; eta seme txikiena den Ben Seaver (Jeremy Miller) bihurria.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Alan Thicke: Jason Roland Seaver doktorea. lanbidez psikiatra
* Joanna Kerns: Margaret "Maggie" Katherine Malone Seaver, kazetaria eta telebista aurkezlea
* Kirk Cameron: Michael "Mike" Aaron Seaver
* Tracey Gold: Carol Anne Seaver
* Jeremy Miller: Benjamin "Ben" Hubert Horatio Humphrey Seaver
* Ashley Johnson: Christine "Chrissy" Ellen Seaver (6-7. denboraldiak)
* Leonardo DiCaprio: Luke Brower (season 7. denboraldia)

### Bigarren mailakoak 
* Josh Andrew Koenig: Richard Milhous "Boner" Stabone, Miken lagunmina
* Jamie Abbott: Stinky Sullivan, Benen laguna
* K. C. Martel: Eddie, Miken laguna
* Chelsea Noble: Kate MacDonald, Miken neskalaguna
* Gordon Jump: Ed Malone, Maggieren aita
* Lisa Capps: Debbie, Carolen laguna
* Rachael Jacobs: Shelley, Carolen laguna
* Julie McCullough: Julie Costello, Miken neskalagun formala, berarekin ezkontzekotan egon zen
* Sam Anderson: Willis DeWitt, Mike eta Carolen institutuko zuzendaria, Miken historia irakaslea bezala hasi zen
* Betty McGuire: Kate , Maggieren ama
* Bill Kirchenbauer: Graham Lubbock entrenatzailea, Mike eta Carolen gimnasia irakaslea
* Jodi Peterson: Laura Lynn, Benen neskalaguna
* Evan Arnold: Richie
* Jane Powell: Irma Seaver, Jasonen ama
* Fred Applegate: Francis X. Tedesco, Mike eta Carolek ikasten duen institutuko zuzendaria
* Matthew Perry: Sandy, Carolen mutilaguna

## Kanpo estekak 
* *Growing Pains* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *Growing Pains* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Salticus

thumb|240px
***Salticus*** armiarma Salticidae familiako genero bat da.

## Espeziea 
* *Salticus afghanicus* Logunov & Zamanpoore, 2005
* *Salticus aiderensis* Logunov & Rakov, 1998
* *Salticus alegranzaensis* Wunderlich, 1995
* *Salticus amitaii* Prószyński, 2000
* *Salticus annulatus* (Giebel, 1870)
* *Salticus austinensis* Gertsch, 1936
* *Salticus beneficus* (O. P.-Cambridge, 1885)
* *Salticus brasiliensis* Lucas, 1833
* *Salticus canariensis* Wunderlich, 1987
* *Salticus cingulatus* (Panzer, 1797)
* *Salticus confusus* Lucas, 1846
* *Salticus conjonctus* (Simon, 1868)
* *Salticus devotus* (O. P.-Cambridge, 1885)
* *Salticus dzhungaricus* Logunov, 1992
* *Salticus flavicruris* (Rainbow, 1897)
* *Salticus gomerensis* Wunderlich, 1987
* *Salticus iteacus* Metzner, 1999 * *Salticus jugularis* Simon, 1900 * *Salticus kraali* (Thorell, 1878)
* *Salticus latidentatus* Roewer, 1951
* *Salticus major* (Simon, 1868)
* *Salticus mandibularis* (Simon, 1868)
* *Salticus marenzelleri* Nosek, 1905
* *Salticus meticulosus* Lucas, 1846
* *Salticus modicus* (Simon, 1875)
* *Salticus mutabilis* Lucas, 1846
* *Salticus noordami* Metzner, 1999
* *Salticus olivaceus* (L. Koch, 1867)
* *Salticus palpalis* (Banks, 1904)
* *Salticus paludivagus* Lucas, 1846
* *Salticus peckhamae* (Cockerell, 1897)
* *Salticus perogaster* (Thorell, 1881) * *Salticus propinquus* Lucas, 1846
* *Salticus proszynskii* Logunov, 1992
* *Salticus quagga* Miller, 1971
* *Salticus ravus* (Bösenberg, 1895)
* *Salticus scenicus* (Clerck, 1757)
* *Salticus scitulus* (Simon, 1868)
* *Salticus tricinctus* (C. L. Koch, 1846)
* *Salticus truncatus* Simon, 1937
* *Salticus turkmenicus* Logunov & Rakov, 1998
* *Salticus unciger* (Simon, 1868)
* *Salticus unicolor* (Simon, 1868)
* *Salticus unispinus* (Franganillo, 1910)
* *Salticus zebraneus* (C. L. Koch, 1837)

## Kanpo estekak
Downton Abbey

***Downton Abbey*** Julian Fellowesek sorturiko britainiar-estatubatuar telesaila izan zen, ITVek eta PBSk igorri zutena.

Britania handiko telesail bat da. 6 sasoi ditu(2009-2015). Sasoi bakoitza 8 atalez osatuta dago. Britania handian girotuta dago. Lehenengo sasoia 1910ko hamarkadaren hasieran gertatzen da, bigarrena I mundu gerran(1914-1918) girotuta dago.

2022an seriean oinarritutako 30ko hamarkadan girotuta dagoen film bat  estreinatu zen. “Downton Abbey: A New Era” du izena.

## Argumentua 
Telesaila nobleziako familia baten eta beraien morroien bizitza kontatzen du. Familia hau Downton Abbey jauregi erraldoian bizi da. Hiru belaunaldi osatzen dute(Amona, Gurasoak eta alabak). Morroien artean sukaldariak, kamara laguntzaileak, txoferra eta morroi buruak daude. Seriean pertsonaia guzti hauen arteko liskarrak, maitasun harremanak, enbidiak, elkartasun harremanak eta bakoitzaren itxaropenak eta ametzak islatzen dira. 

Jorratzen diren gaien artean daude ohorea, leialtasuna, elkartasuna, ausardia, bizitzan bakoitzaren lekua aurkitzearen garrantzia, tradizioa eta modernitatearen arteko talka, noblezia eta burges aberatsen(dirutsu berriak) arteko talka.

## Kokapena 
Seriea Hampshireko Highclere gazteluan grabatu zen. Seriean agertzen diren beste leku batzuk, hala nola Churchgate house(Isobel Crawleyen etxea), Bampton liburutegia(Fikzioan ospitalea) eta kingson Bagpuize(fikzioan Cavenham park) errealitatean Oxfordshireen daude. Downton herriaren kaleko eszenak Bampton herrian grabatu ziren.

Gerraren eszena batzuk Suffolken grabatu ziren. Nahiz eta  Seriea Yorkshiren grabatuta ez egon, bertan girotuta dago eta gidoiaren gako historikoak ulertzeko kontutan hartzeko datua da.

## Aktoreak 
Aktoreen artean aipatzekoak dira, besteak beste:

Maggie Smith Violet Crowleyen paperan. Familia aristokratikoaren amona da eta aristokrata klasikoaren papera egiten du. Harroputza eta tradizioen aldekoa da. Berak jartzen dio humore puntua serieari bere esaldi lapidario eta ironikoekin.

Hugh Bonevillek Robert Crawleyen papera antzezten du.  Familia aristokratikoaren aita da. Bere ama bezala oso zorrotza da tradizioekin eta modernitatea eta aurrerapenen kontrako jarrera dauka. Kontserbadore sutsua da.

Michelle Dockeryk (Mary) eta Laura Carmichaelek (Edith) maisuki antzezten dute hain ezberdinak diren eta hainbeste gorrotatzen diren bi Crawley ahizpen papera. Bata harroputza, tradizionala eta hotsa da, bestea emakume independentearen bidea jorratzen du.

Jin Carterek “Mr Carson” morroien nagusiaren papera egiten du. Tradizioen defendatzaile sutsua da eta bere nagusia baino kontserbadoreagoa oraindik. Aristokraten familia bere familia bezala sentitzen du eta eraso guztien kontra defendatzen du.

## Pertsonaiak 
### Crawleytarrak 
### Zerbitzariak 
### Gonbidatuak 
## Kanpo estekak
Nivelles

Nivelles udalerriak (; ), azken udalerrien bateratzearen ondoren, herri hauek hartzen ditu barnean:
* Baulers
* Bornival
* Thines
* Monstreux

## Herri senidetuak 
* 
*  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gazte Bizkorrak

***Gazte Bizkorrak*** () AEBtako zientzia-fikziozko, ekintza eta abenturazko telesail bat da. 1983ko urriaren 5tik 1984ko ekainaren 2ra CBS katean aireratu zen. Matthew Laborteaux, Todd Porter, Jeffery Jacquet, Andrea Elson, Melanie Gaffin, Max Gail eta A Martinez aktoreek antzeztu zuten.

Informatika eta ordenagailuak nerabeen artean zaletasun gisa hedatzen hasi eta lehenbiziko hackerrak agertu ziren garaian eta *WarGames* filmean oinarriturik estreinatu zen.

1980ko hamarkadaren bigarren erdialdean ETB1ean euskaraz aireratu zen.

## Argumentua 
Richie (Matthew Laborteaux), Alice (Andrea Elson), Ham (Todd Porter) eta Jeremy (Jeffrey Jacquet) nerabeez osatutako informatikari taldeak Farley (Max Gail) kazetariaren laguntzaz detektibe lanetan jarduten dute.

## Aktoreak 
* Matthew Laborteaux: Richie Adler
* Todd Porter: Hamilton "Ham" Parker
* Jeffrey Jacquet: Jeremy Saldino
* Andrea Elson: Alice Tyler
* Melannie Gaffin: Cheryl Adler
* Max Gail: Llewellyn Farley
* A Martinez: Neal Quinn tenientea
* Madelyn Cain: Irene Adler
* Linda Scruggs: Vance andrea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Gazte Bizkorrak* telesailaren sarrera ikusgai. Youtube.com 
* *Gazte Bizkorrak* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Morroi (argipena)

**Morroi** hitzak adiera zenbait ditu:
* **morroi** edo mutila;
* **morroi**, gizonezko etxeko langilea.
* **morroi (informatika)**; informatikaren testuinguruan **morroi** hitzak laguntzaile adierazten du. Aplikazio nagusi baten laguntzaile den beste bigarren mailako aplikazioari morroi esaten zaio. Programa baten menu nagusian agertzen den beste bigarren mailako menu laguntzaileari morroi deitzen zaio.
* **morroi**, beste txirrindulari hobe baten zerbitzura dagoen txirrindularia.
Otsein (argipena)

**Otsein** hitzak esanahi zenbait ditu:
* **otsein** edo gizonezko etxeko langilea;
* Otsein, garbigailu eta beste etxetresnen marka, 1950eko hamarkadan Bergaran sortua.
Jordi Fibla

**Jordi Fibla Feito** (Bartzelona, 1946) kataluniar itzultzailea da, 2015ean Espainiako Kultura Ministerioak Itzultzaile-Lanaren Sari Nazionala irabazi zuena.

## Erreferentziak
Hemibagrus

***Hemibagrus*** Siluriformes barruko arrain genero bat da. Bagridae familiaren barruan sailkatzen da.

## Hedapena 
Asiako hegoekialdean, Indian eta Txinako hegoaldean bizi dira. Ganges-Brahmaputra ibaiaren ekialdean eta Yangtze ibaiaren hegoalden dauden ibai-arroetan oso ohikoak dira, eta euren dibertsitaterik handiena Sunda eskualdean ematen da.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q584717 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
The Sopranos

**The Sopranos** (euskaraz *Sopranotarrak*) AEBtako krimen drama telesail bat da. 1999ko urtarrilaren 10tik 2007ko ekainaren 10ra HBO katean aireratu zen. New Jersey hiriko mafia familia baten gorabeherak kontatzen ditu.

Sei denboraldiz eta 86 ataletan etenaldirik gabe aireratu zen, AEBtako kable-telebistako inoizko telesail arrakastatsuena izateaz gain, kritikarien goraipamena ere jaso zuen.

## Argumentua 
Tony Soprano (James Gandolfini) New Jersey hiriko Soprano mafia familiaren burua da, bere erakundea aurrera ateratzeko taldearen barnean nahiz bere familian sortzen diren arazo edo oztopoei aurre egin beharko die. Era berean, Tonyren inguruko pertsonen istorioa ere azaltzen da, bereziki Carmela (Edie Falco) emaztea eta Tonyren babespeko kidea den Christopher Moltisanti (Michael Imperioli).

Fitxategi:SopranosKuwaitUSO.jpg|Aktore nagusietako bi, 2010an USAFi Kuwaiten egindako bisitaldian: Tony Sirico (ezkerrean) eta James Gandolfini (eskuinean).

## Aktoreak 
* James Gandolfini: Tony Soprano
* Edie Falco: Carmela Soprano
* Jamie-Lynn Sigler: Meadow Soprano
* Robert Iler: Anthony Soprano, Jr.
* Lorraine Bracco: Jennifer Melfi
* Dominic Chianese: Corrado «Junior» Soprano
* Nancy Marchand: Livia Soprano (1999-2000)
* Aida Turturro: Janice Soprano
* Michael Imperioli: Christopher Moltisanti (1999-2007)
* Drea de Matteo: Adriana La Cerva (1999-2004)
* Tony Sirico: Paulie Gualtieri
* Steven Van Zandt: Silvio Dante
* Steve Schirripa: Bobby «Baccala» Baccalieri (2000-2007)
* Vincent Pastore: Salvatore «Big Pussy» Bonpensiero (1999-2000)
* Joe Pantoliano: Ralph Cifaretto (2001-2002)
* Vincent Curatola: Johnny «Sack» Sacramoni (1999-2007)
* Federico Castelluccio: Furio Giunta (2000-2002)
* David Proval: Richie Aprile (2000)
* Joe Badalucco: Jimmy Altieri (1999)
* John Ventimiglia: Arthur «Artie» Bucco
* Kathrine Narducci: Charmaine Bucco
* Steve Buscemi: Tony Blundetto (2004)
* Frank Vincent: Phil Leotardo (2004-2007)
* Oksana Lada: Irina Peltsin

## Kanpo estekak 
* *The Sopranos* telesailaren orrialdea. Hbo.com 
* *The Sopranos* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Colfontaine

Mons-eko barrutian dago, Borinage deritzon eskualdearen erdi-erdian.

Udalerria 1977an sortu zen Pâturages, Warquignies eta Wasmes herrien elkarketaren ondorioz. Colfontaine izena hiru herrien arteko mugan dagoen basotik hartu zuten.

## Herri senidetuak 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zortasun

Zuzenbidean, **zortasuna** norberarena ez den onibar baten gainean duen eskubidea da. Beraz, onibar baten jabearen eskubide errealei ezarritako muga bat da, beste baten aldekoa. Ohiko adibidea bide-zorra da, lursail baten jabeari lursailen egin dezakeena mugatu (langak jartzea, esaterako) eta beste bati hortik igarotzeko eskubidea ematen diona.

## Kanpo estekak
Harald Blåtand

**Harald "Blåtand" Gormsson** (, ; , Danimarka &ndash; 986) Danimarka eta Norvegiako erregea izan zen.

## Biografia 
958an, Danimarkan, Gorm Zaharra erregea hil zen, eta haren seme Harald Gormsonn izendatu zuten oinordeko. Aita hil eta koroa semeak hartzen zuen lehen aldia zen Eskandinavian, erresuma bikingoetan, boterea eskuratzeko, klanetako buruzagi boteretsuenak elkarren aurka borrokatzeko ohitura baitzegoen.

Haralden boterea haziz eta hedatuz joan zen, eta 970. urtean Norvegiako errege bihurtu zen. Haren botere eta ondasun grina ez zen Eskandinaviara mugatu, eta 978an Kantauri itsasoko kostaldera iritsi zen, Iberiar penintsularen iparraldean hainbat sarraldi egiteko asmoz

Haraldek ez zuen eskandinaviarren ohiko itxura. Azal eta ile beltzaranekoa zen, eta, horregatik, herritarrek *Blåtand* esaten zioten (*blå* hitzak beltzaran esan nahi du, eta *tand*ek, aldiz, gizon handia). Ingelesez, ordea, Bluetooth (hortz urdin) goitizena jarri zioten. Batzuek diote *Blåtand* hitzarekin duen antzekotasun fonetiko hutsagatik itzuli zutela izena. Baina beste teoria batek dio Haraldek eritroblastosi fetala izan zuelako eta eritasun horrek hortz-haginak urdintzen dituelako jarri ziotela ezizena.

Harald 986. urte inguruan hil zen, Ingalaterra konkistatu zuen bere seme Svendek hala aginduta, ustez.

### Ezizenaren erabilera gerora 
Handik hamaika mendera, Ericsson enpresak telefonia teknologia berria garatu zuen eta Bluetooth izena jarri zion eskandinaviar erregearen omenez.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izozkigailu

thumb|Berezko hozte-sistema duen izozkigailu italiarra.
**Izozkigailua** norberak bere kontsumorako izozkiak egiteko erabiltzen den etxetresna elektrikoa da. Tresnak izozkia osatzen duen nahastea hoztu eta etengabe mugitzen du izotz-kristalak sor ez daitezen.

## Kanpo estekak
Carmel-by-the-Sea

**Carmel-by-the-Sea**, maiz **Carmel** soilik deitua, AEBtako Kalifornia estatuko kostaldeko udalerri bat da. 1902an sortua eta 1916ko urriaren 31an ofizialki fundatua izan zen. Monterey penintsulan dago.

Udalerriko biztanle asko artistak edota artearekin zerikusia duten lanbideak dituzte, tartean olerkariak era idazleak. Clint Eastwood aktore ospetsua bera bertan bizi da eta urte batzuez udalerriko alkate ere izan zen.

## Klima 
## Iruditegia 

Irudi:Mission_San_Carlos_Borromeo_de_Carmelo_in_Carmel-by-the-Sea.JPG|San Carlos Borromeo misioa.
Irudi:DSC28046, Chateau Julien Winery, Carmel, California, USA (5916653775).jpg|Chateau Julien upategiaren mahatsondoak.
Irudi:Carmel Beach May 2013.JPG|Carmelgo honartza.
Irudi:CarmelOceanAve1908.jpg|1908an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Zygiella

***Zygiella*** Araneidae familiako armiarma generoa da, mundu osotik- eskualde polarrak eta Ozeania izan ezik- hedatuta dagoena.

## Espezieak 
* *Zygiella atrica* (C. L. Koch, 1845)
* *Zygiella calyptrata* (Workman & Workman, 1894)
* *Zygiella indica* Tikader & Bal, 1980
* *Zygiella keyserlingi* (Ausserer, 1871)
* *Zygiella kirgisica* Bakhvalov, 1974
* *Zygiella minima* Schmidt, 1968
* *Zygiella nearctica* Gertsch, 1964
* *Zygiella poriensis* Levy, 1987
* *Zygiella pulcherrima* (Zawadsky, 1902)
* *Zygiella shivui* Patel & Reddy, 1990
* *Zygiella x-notata* (Clerck, 1757

## Kanpo estekak
Doogie Howser, M.D.

**Doogie Howser, M.D.** AEBtako komedia-drama telesail bat da. 1989ko irailaren 19tik 1993ko martxoaren 24ra ABC katean aireratu zen. 4 denboralditan banaturiko 97 atalez osatua dago.

Telesailaren eszena ezagunenetako bat protagonistak (Neil Patrick Harris) atal bakoitzaren amaieran ordenagailuaren pantailaren aurrean eseri eta atal horretan ikasitako bizitzaren lezio berriari buruz idazten duenekoa da.

## Argumentua 
Douglas "Doogie" Howser (Neil Patrick Harris) nerabea eta doktorea David (James B. Sikking) doktorea eta Katherine Howserren (Belinda Montgomery) semea da. Haurra zelarik leuzemia birritan gainditu, eta esperientzia latz hartatik ere medikuntzarekiko zaletasuna hasi zen. Ondoren haur adimendua zela jabetu ziren, 9 urterekin institutua amaitu, 14 urterekin medikuntzan lizentziatu, eta 16-18 urterekin jada bere aitaren ospitale berberan medikua da.

## Aktoreak 
* Neil Patrick Harris: Douglas "Doogie" Howser doktorea
* Max Casella: Vincent "Vinnie" Salvatore Delpino, Howserren lagunik onena
* James B. Sikking: David Howser doktorea, Howserren aita
* Belinda Montgomery: Katherine Howser, Doogie Howserren ama.
* Lisa Dean Ryan: Wanda Plenn, Delpinoren institutuko gelakidea eta Howserren neskalaguna
* Lucy Boryer: Janine Stewart, Delpino'ren neskalaguna eta Plennen lagunik onena
* Lawrence Pressman: Benjamin Canfield doktorea, Eastman ospitaleko zuzendaria.
* Mitchell Anderson: Jack McGuire doktorea, Howserren arerio lagunkoia Eastman ospitalean
* Kathryn Layng: Mary Margaret "Curly" Spaulding, Eastman ospitaleko erizaina
* Markus Redmond: Raymond Alexander, Eastman ospitaleko erizain laguntzailea

## Kanpo estekak 
* *Doogie Howser, M.D.* teleisailaren sarrera ikusgai. Youtube.com 
* *Doogie Howser, M.D.* teleisailaren IMDBko fitxa irkaurgai
Arkimedesen palinpsestoa

thumb|Arkimedesen palinpsestoaren orrialdea. Testu elizkoia goitik beheruntz irakurgai dagoena da, aldiz, Arkimedesen idazlana ezkerretik eskuinera irakurgai dagoen eta ahulagoa den testua da.
**Arkimedesen palinpsestoa** (grezieraz Παλίμψηστο του Αρχιμήδη) jatorriz Arkimedes Sirakusakoa matematikaria, fisikaria eta ingeniaria eta beste zenbaiten idazlanen grezieraz eskuizkribu batean idatzitako testua duen eta kodex bat osatzen duen palinpsesto bat da.

## Historia 
Jatorrizko testua X. mendean idatzia eta bizantziarra zen, eta XIII. mendean kristau fraideek gainidatzi zuten. Ezabaketa erabatekoa izan zen.

Luzaroan bere berririk inork izan gabe egon ondoren, 1840ko hamarkadan Constantine Tischendorf akademikoak Konstantinopla (gaur egungo Istanbul) hirira egindako bisitaldi batean ikusi eta berarekin batera orrialde bat eraman zuen, gaur egun orrialde hau Cambridgeko Unibertsitatearen liburutegian dago. Halere, Johan Ludvig Heiberg (1854-1928) daniar hizkuntzalaria izan zen 1906an palinpsestoa aztertu eta hura ordurarte galdutzat zeuden Arkimedesen idazlanak zirela jabetu zen lehenbiziko pertsona.

Johan Ludvig Heibergek idazlanaren argazkiak atera eta hauetan oinarrituz 1910 eta 1915eko transkripzioak burutu ziren. Halere, Lehen Mundu Gerraren hasierak lan hori eten zuen.

1998-2008 artean zientzialari eta aditu talde batek ultramore, infragorri eta x-izpien bidez jatorrizko testua berreskuratu zuen.

## Edukiak 
Palinpsestoak gaur egun arte ezagutzen den Arkimedesen idazlan hauek kopia bakarrak ditu:

* *Planoen orekari buruz*
* *Espiralei buruz*
* *Zirkulu baten neurria*
* *Esfera eta zilindroari buruz*
* *Gorputz flotatzaileei buruz* (ezagutzen den grezierazko kopia bakarra)
* *Mekanika teoremen metodoa* (ezagutzen den grezierazko kopia bakarra)
* *Stomakion* (ezagutzen diren kopien artean osatuena)

## Kanpo estekak 
* Arkimedesen palinpsestoa
Highway to Heaven

***Highway to Heaven*** (euskaraz *Errepidea Zerurantz*) AEBtako naturaz gaindiko drama telesail bat da. 1984ko irailaren 19tik 1989ko abuztuaren 4ra NBC katean aireratu zen. Michael Landon eta Victor French aktoreek antzeztu zuten.

Telesaila honetan gizaki guztien bizitzan noizbait eta nahi ala nahi ez agertzen diren gaiak jorratzen dira (bakardadea, gaixotasuna, atsekabea, heriotza, onespenik eza...), maiz atal bakoitzean arazoaren konponbidea jasaten duen pertsona berarengan eta ingurukoengan dago.

## Argumentua 
Jonathan Smith (Michael Landon) Jainkoak gizaterian maitasuna eta errukia zabal ditzan Lurrera gizaki itxuraz bidali duen aingeru bat da. Betekizun horretan Jonathanek Mark Gordon (Victor French) polizia ohia eta adiskidearen laguntza izango du. Biak AEBetan barna bidaiatu eta mota guztietako jendea ezagutzeaz gain euren laguntza eskeini eta ongia egiten eta hedatzen saiatuko dira, eginkizun zail horretan noizbehinka "Nagusiaren" (Jaikoaren) laguntza bera ere alde izango dute, mirarien moduan.

## Aktoreak 
* Michael Landon: Jonathan Smith
* Victor French: Mark Gordon

## Kanpo estekak 
* *Highway to Heaven* telesailaren sarrera ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *Highway to Heaven* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Kimiotaxi

eskuinera|350px|Difference of gradient sensing in prokaryotes and eukaryotes

**Kimiotaxia** zenbait gai kimikoren aurrean mugikorrak diren zelulek egiten duten mugimendua da. Mugimendu hori substantzia kimiko batera hurbiltzeko edo substantzia kimiko horretatik aldentzeko izan daiteke (kimiotaxi positiboa ala negatiboa, hurrenez hurren 

Mugimendua ingurugiro likido batean edo gainazal biologiko batean (endotelioan) burutu daiteke.

Kimiotaxia burutzen duten zelulak anitzak dira:

* immunitate-sistemaren hainbat zelula (makrofagoak, leukozito neutrofiloak...) zelula horiek infekzioa edo hantura dauden lekuetarantz mugitzen dira, bakterio edo zelula patogenoak suntsitzeko. Hanturazko prozesuetan sortzen diren gai kimikoek (hanturazko bitartekoak) dira fagozito horien kimiotaxia eragiten dutenak.

* bakterioak. Flageloen bidez mugitzen dira bakterioak baldintza egokiak dauden tokietara (elikagaiak, oxigenoa, pH, tenperatura...). Kimiotaxia egiterakoan elikagaien bila joaten dira -glukosaren bila, esaterako- edo substantzia toxikoetatik aldentzen dira -fenoletik, adibidez-.

* protozoo bezalako eukarioto zelulabakarrak

* espermatozoideak, etab.

Kimiotaxiren mekanismo molekularra zelulek haien zelula mintzetan dituzten kimiorrezeptore izeneko proteinetan oinarritzen da. Kimiorrezeptore hauek gai dira substantzia baten gradiente kimikoa hautemateko, mugimendua eragiten duten seinale zelularrak aktibatuz 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Värmdö uhartea

**Värmdö** Suediako uharte bat da, Stockholmgo uhartedian dagoen handiena.

## Geografia 
Uhartearen gehiengoa Värmdö udalerriak hartzen du baina mendebaldeko muturra Nackari dagokio.

## Herriak 
Uharteko herri handiena Gustavsberg da. Hona hemen handienen zerrenda:
# Gustavsberg (11.333 biztanle)
# Hemmesta (5.240 bizt.)
# Skeppdalsström (1.572 bizt.)
# Stavsnäs (810 bizt.)

## Iruditegia 

Irudi:Oxdjupet 13 mars 2010.jpg|Oxdjupet.
Irudi:Oxdjupet panorama 2011.jpg|Oxdjupet.
Irudi:Strömma Kanal 27 juni 2009.jpg|Strömma ubidea.
Irudi:Gustavsberg hamnen mars 2010.jpg|Gustavsberg.
Irudi:Fredriksborgs fästning 2011a.jpg|Fredriksborg gotorlekua.
Irudi:Farsta slott 2015a.jpg|Farsta jauregia.
Irudi:Lillsved 120507.JPG|Lillsved jauregia.

## Kanpo estekak
Bodega Bay

**Bodega Bay** AEBetako Kalifornia estatuko kostaldeko udalerri bat da, izen bereko Bodega badian kokatua.

1809an Errusiar-Amerikar Konpainiako Ivan Alexandrovich Kuskov merkatariak sortu zuen, Порт Румянцева ("Rumyantsev portu") izenaz, garai hartako Nikolay Rumyantsev errusiar atzerri ministroaren omenez.

1963ko Alfred Hitchcock zuzendariaren *The Birds* (*Txoriak*) filma udalerri horretan filmatu eta girotu zen.

Irudi:Bodega Bay panorama banner.jpg|Bodega Bayko ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Bodega Bayko Merkataritza Ganberaren webgunea
Little House on the Prairie (telesaila)

***Little House on the Prairie*** (euskaraz *Larreko etxe txikia*) AEBetako western eta familia drama telesail bat da. 1974ko irailaren 11tik 1983ko martxoaren 21era NBC katean aireratu zen. Michael Landon eta Melissa Gilbert aktoreek antzeztu zuten.

Telefilmak Ingalls familiako senideen gorabeherak azaltzen ditu.

## Argumentua 
Ingallstarrak XIX. mendean Minnesotako baserri giroko eremu batean bizitzen jarri den familia dira. Senideak hauek dira: 

* Charles Ingalls (Michael Landon) aita, lanbidez baserritarra, nekazaria eta errotaria, izaera zuzen eta oneko gizasemea,
* Caroline (Karen Grassle), Charlesen emaztea, lanbidez etxekoandrea, 
* haien lau alabak: Mary, Laura, Carrie eta Grace (Melissa Sue Anderson, Melissa Gilbert, Lindsay eta Sidney Greenbush, eta
* Brenda eta Wendi Turnbaugh.

Ondorengo denboraldietan zehar, Ingallstarrek hiru seme-alaba ere adoptatu dituzte: Albert, Cassandra eta James (Matthew Labyorteaux, Missy Francis eta Jason Bateman).
Irudi:Michael Landon Pa Ingalls Little House on the Prairie 1974.jpg|Charles Ingalls(Michael Landon)
Irudi:Gil Gerard Karen Grassle.JPG|Chris Nelson (Gil Gerard) eta Caroline Ingalls (Karen Grassle)
Irudi:Little House on the Prairie Melissa Gilbert 1975 Crop 1.jpg|Mary Ingalls(Melissa Sue Anderson)
Irudi:Little House on the Prairie Katy Kurtzman Matthew Laborteaux 1977 No 2.jpg|Anna (Katy Kurtzman) eta Albert Ingalls (Matthew Labyorteaux)

## Aktoreak 
* Michael Landon: Charles Ingalls.
* Karen Grassle: Caroline Holbrook Ingalls.
* Melissa Gilbert: Laura Ingalls.
* Melissa Sue Anderson: Mary Amelia Ingalls-Kendall.
* Lindsay eta Sidney Greenbush: Carrie Ingalls.
* Brenda eta Wendi Turnbaugh: Grace Ingalls.
* Matthew Labyorteaux: Albert Quinn Ingalls.
* Jason Bateman: James Cooper Ingalls.
* Melissa Francis: Cassandra Cooper Ingalls.
* Richard Bull: Nelson "Nels" Oleson.
* Katherine MacGregor: Harriet Oleson.
* Alison Arngrim: Nellie Oleson.
* Jonathan Gilbert: Willie Oleson.
* Kevin Hagen: Hiram Baker medikua.
* Dabbs Greer: Robert Alden agurgarria.
* Karl Swenson: Lars Hanson (1974-1978).
* Charlotte Stewart: Eva Beadle Simms (1974-1978).
* Victor French: Isaiah Edwards (1974-1977, 1979, 1981-1983).
* Bonnie Bartlett: Grace Snider Edwards (1974-1977, 1979).
* Dean Butler: Almanzo James Wilder (1979-1983).
* Shannen Doherty: Jenny Wilder (1982-1984).
* Jenna Coleman: Rose Wilder (1982-1983).
* Sarah E. Coleman: Rose Wilder (1982-1983).
* Jennifer Steffin: Rose Wilder (1983-1984).
* Michele Steffin: Rose Wilder (1983-1984).
* Merlin Olsen: Jonathan Garvey (1977-1981).
* Hersha Parady: Alice Garvey (1977-1980).
* Patrick Labyorteaux: Andrew “Andy” Garvey (1977-1981).
* Linwood Boomer: Adam Kendall (1978-1981).
* Ketty Lester: Hester-Sue Terhune (1979-1983).

## Kanpo estekak 
* *Little House on the Prairie* telesailaren sarrera ikusgai eta entzungai. Youtube.com 
* *Little House on the Prairie* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Burgundiarren Erresuma

**Burgundiarren Erresuma** (), **Burgundiako Lehen Erresuma** ere deitua, V. mendean burgundiar herriak sortutako erreinua izan zen; Renania eta Savoia eskualde historikoak hartzen zituen.

## Historia 
411 aldean, burgundiarrek, beste germaniar tribu batzuekin batera, Rhin zeharkatu eta Erromatar Inperioa inbaditu zuten. Inperioaren barruko herri *foederati* bilakatu ziren, Rhin ibaiaren ezkerreko ertzean kokaturik. Hiriburua Borbetomagusen zegoen. 443an Léman aintziraren bazterrean kokatu ziren. 534an frankoek garaitu zituzten eta lur haiek Frankoen Erresuman sartu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joan Vollmer

**Joan Vollmer** (Loudonville, New York, AEB, 1923ko otsailaren 4a - Mexiko Hiria, Mexiko, 1951ko irailaren 6a) Beat belaunaldiak hasieran izan zuen emakumerik garrantzitsuena izan zen. William Burroughsekin bikote harremana izan zuen 1946 eta 1951 artean.

## Biografia 
### Ihesa Burroughsekin batera 
1950an, Joan Vollmer eta William Burroughs Mexikora iritsi ziren, Burroughsek Louisianan betetzeke zeukan kartzela zigorretik ihesi. Ordurako banantzekotan omen ziren. Vollmer anfetaminak uzten ari zen, alkoholaren “laguntzaz”; Burroughs, aldiz, heroinarik ezean, Benzedrina neurriz kanpo hartzen hasi zen.

### Heriotza 
1951ko irailaren 6an, Mexiko Hirian, bikoteak asko edan ondoren, William S. Burroughs idazleak Joan Vollmer emaztea hil zuen buruan tiroa jota. Burroughsek poliziari emandako lehen bertsioaren arabera, festa batean zeudela bikoteak Gilen Tellena egitea erabaki zuen. Sagarraren ordez edalontzi bete whisky jarri omen zuen emaztearen buru gainean. Baleztaren ordez, berriz, 38 kalibreko errebolberra erabili zuen, eta itua jo beharrean Joanen burua zulatu zuen.

Tiroa hain modu zorigaiztokoan huts egiteagatik hamahiru egunez giltzapean egon ondoren, Burroughsek hasierako bertsioa aldatu zuen Bernabé Jurado abokatuaren gomendioz: errebolberra kargatuta zegoen ala ez egiaztatzen ari zela ustekabean egin omen zuen tiro. Familia aberatseko semea izanik, funtzionarioak, abokatuak, lekukoak eta balistika adituak erosi zituen eta, azkenean, ez zuen beste zigorrik bete behar izan emaztea hiltzeagatik.

### Burroughsen adierazpenak heriotzaren inguruan 
Burroughsen beraren hitzetan, nolabaiteko etekina atera zion gertaerari: “*Joanen heriotzarengatik ez balitz sekula idazle ez nintzatekeela izango ondorioztatu behar izan dut, tamalez (...) Joanen heriotzak inbaditzailearekin, Espiritu Zatarrarekin, harremanetan jarri ninduen, bizi osoko gatazka batean sartu ninduen, eta handik irteteko aukera bakarra idaztea nuen*”, 1953an idatzi eta 1985ean argitaratu zuen *Queer* nobelaren hitzaurrean jaso zuenez.

### Heriotzaren eragina Beat belaunaldian 
Brenda Knightek zera idatzi zuen hari buruz *The women of the Beat Generation lanean: “*Joan Vollmer William Burroughs funtsezkoa izan zen Beat iraultzaren sorreran; izan ere, Beat motorra abiarazi zuen erregaia Joanek ekarri zuen, mezenas zein musa gisa. New Yorken zeukan apartamentua Beat belaunaldia eratzeko funtsezko rola jokatu zuten hainbat pertsonaren bilgune izan zen; (...) oso azkarra eta filosofian nahiz literaturan aditua, Beat idazle nagusien, Allen Ginsberg, Jack Kerouac eta Billen Burroughs adimenari punta atera zion zorroztarria izan zen Joan. Taldeko kide zoliena zen eta haren izaera irmo eta ausartak Beat belaunaldia sentsibilitate berri baterantz bultzatu zuen*”.

Leela Ginelle kazetari eta antzerkigilearen hitzetan, Joan Vollmer “*Burroughsen historiako oin-ohar xelebre bat besterik ez da orain''”.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tabula rasa

Epistemologian eta psikologian, ***tabula rasa*** zentzumenetatik jasotako esperientzien aurretik gizakiaren gogamena hutsik edo garbi izatearen egoera da, esperientziak gogamena guztiz moldatu egiten duela dioen teoriaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilligan's Island

'''''Gilligan's Island'''* estatubatuar umorezko telesaila izan zen, 1960ko hamarkadan ospetsuenetariko bat izan zena. Sherwood Schwartzek sortua, CBS katean aireratu zuten 1964 eta 1967 artean.

SS *Minnow* itsasontziko bi laguneko eskifaia eta bost bidaiariak Honolulutik hiru orduko bidaia batean irten eta ekaitz tropikal batek nonbait Ozeano Barean dagoen uharte ezezagun batera eramango ditu.

## Pertsonaiak 
* Bob Denver - Gilligan
* Alan Hale, Jr. - Kapitaina
* Jim Backus - Thurston Howell III
* Natalie Schafer - Howell andrea
* Tina Louise - Ginger Grant
* Russell Johnson - Irakaslea
* Dawn Wells - Mary Ann

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Gilligan's Island'' telesailaren IMDBko fitxa irakurgai
Espainiako Ministroen Kontseilua

**Espainiako Ministroen Kontseilua** Gobernuko presidenteak, presidenteordeek, ministroek eta legeak ezarritako bestelako kideek — Estatu idazkariak kasu batzuetan — osatzen duten organo kolegiatua da. Normalean, ostiralero biltzen da Madrilgo Moncloako jauregian. Ez-ohiko egoera batean, Espainiar estatuko beste hiri batean biltzea ahalbidetzen du Konstituzioak. Halaber, kontseiluaren buru Erregea izatea posible da ez-ohiko egoeretan, Gobernuko presidentearen eskaeraz.

Ministroen kontseiluko idazkari gisa Presidentetza Ministroak jarduten du eta bilerek karaktere erabakikorra izan dezakete. Organo kolegiatua denez, bertan hartu beharreko erabakiek gehiengo absolutua behar dute.

## Funtzioak 
Botere betearazlea gauzatzea eta araudi-ahalmena izatea:

* Lege iniziatibak martxan jartzea, lege-proietuak onartzea eta Diputatuen Kongresura eramatera.
* Lege mailako arauak ematea.
* Premiazko egoeretan Lege Dekretuak onartzea.
* Nazioarteko hitzarmenak eta nazioarteko erakundeen erabakiak betearaztea.
* Planifikazio proiektuak garatzea (Estatuko Aurrekontu Orokorrak).

## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Espainiako Gobernua

## Kanpo estekak 
* Ministroen Kontseiluan hartutako erabakiak
Bewitched

***Bewitched*** estatubatuar umorezko telesaila izan zen, 1960ko hamarkadan ospetsuenetariko bat izan zena. Sol Saksek sortua, ABC katean aireratu zuten 1964 eta 1972 artean.

## Sinopsia 
Darrin Stephens publizista gazta Samanthaz maitemindu eta baita ezkondu ere. Jada eztei-bidaian gauza arraroak gertatuko dira eta Samantha sorgina dela esango dio. Endora amaginarrebak ez du ezkontza gustukoa eta bereak eta bi egingo ditu Darrin haserretzeko.

## Zinema 
* *Bewitched (2005eko filma)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Bewitched* telesailaren IMDBko fitxa irakurgai