open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysi

**Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysi** () al-Andaluseko hamargarren valia izan zen (728).

728an, Yahya ibn Salama al-Kalbi ordezkatu zuen, Ubayda ibn Abd al-Rahman al-Sulami Ifrikijako valiak izendatu zuelarik. Sei hilabete baino ez zuen eman karguan. Uthman ibn Abi Nisa al-Khathamik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Abul-Khattar al-Husam ibn Darar al-Kalbi

**Abul-Khattar al-Husam ibn Darar al-Kalbi** () al-Andaluseko hogeigarren valia izan zen (743–745).

743an, siriarren eta yemendarren arteko gerra zibila amaitzen ez zenez, Handhala Ifrikijako valiak Abul-Khattar al-Kalbi bidali zuen vali bezala Thalaba ibn Salama al-Amili ordezkatzeko. Tuwaba ibn Salama al-Gudamik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Al-Haytham ibn Ubayd al-Kilabi

**Al-Haytham ibn Ubayd al-Kilabi** () al-Andaluseko hamabigarren valia izan zen (729-730).

729ko apirilean, Uthman ibn Abi Nisa al-Khathami ordezkatu zuen, Ifrikijako valiak izendatu zuelarik. Hamar hilabete baino ez zuen eman karguan. Al-Ghafiqik bultzatutako estatu-kolpe gogor zapaldu ondoren, Muhammad ibn Abd Allah al-Ashjaik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Tuwaba ibn Salama al-Gudami

**Tuwaba ibn Salama al-Gudami** () al-Andaluseko hogeita batgarren valia izan zen (745–746).

745ean, Abul-Khattar al-Husam ibn Darar al-Kalbi hil ondoren, vali bilakatu zen. Abd al-Rahman ibn Katir al-Lahmik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Abd al-Rahman ibn Katir al-Lahmi

**Abd al-Rahman ibn Katir al-Lahmi** () al-Andaluseko hogeita bigarren valia izan zen (746–747).

746an Tuwaba ibn Salama al-Gudami ordezkatu zuen. Era berean, hurrengo urtean Yusuf ibn Abd al-Rahman al-Fihrik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Yusuf ibn Abd ar-Rahman al-Fihri

**Yusuf ibn Abd ar-Rahman al-Fihri** () al-Andaluseko hogeita hirugarren valia izan zen (747–756). Abd ar-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi Poitiersko Guduko jenerala zuen aita. 

Septimania okupatu ondoren, omeiatarrak Proventzako Arlesera eta Avignonera sartu ziren 735ean, Abd al-Rahman al-Fihri Narbonako buruzagi militarraren gidaritzapean. 747an Abd ar-Rahman ibn Katir al-Lahmi ordezkatu zuen eta Abbastar Iraultzaren eta Berbereen matxinadaren anabasa aprobetxatuz ia independentea izan zen. 

756 hasieran, Zaragozan tropa yemendarren eta berbereen matxinada bat baretu ondoren, baskoiak ere matxinatu egin ziren. Abd ar-Rahmanek igorri destakamendu bat Ebron gora abiatu zen errebolta zapaltzera, baina baskoiek destakamendua birrindu zuten Iruñetik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uthman ibn Abi Nisa al-Khathami

**Uthman ibn Abi Nisa al-Khathami** () al-Andaluseko hamaikagarren valia izan zen (728-729).

728an, Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysi ordezkatu zuen, Ubayda ibn Abd al-Rahman al-Sulami Ifrikijako valiak izendatu zuelarik. Lau hilabete baino ez zuen eman karguan. Al-Haytham ibn Ubayd al-Kilabik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Udhra ibn Abd Allah al-Fihri

**Udhra ibn Abd Allah al-Fihri** () al-Andaluseko zortzigarren valia izan zen (726).

Andalustar musulmanek bitarteko vali izendatu zuten, ziur asko 726ko urtarrilean Anbasa ibn Suhaym al-Kalbi bere aurrekoa borrokan hil ondoren. Karguan hilabete bat edo bi eman ondoren, Ifrikijako valiak izendatutako gobernadore batek ordezkatu zuen. Ez dakigu ezer bere agintaldiaz.

Dirudienez, bere familiak paper garrantzitsu bat jokatzen jarraitu zuen, Hixam ibn Udhra al-Fihri izeneko balizko ondorengo bat ezagutzen baita, Toledon 761ean matxinatu zena.

## Erreferentziak
Yahya ibn Salama al-Kalbi

**Yahya ibn Salama al-Kalbi** () al-Andaluseko bederatzigarren valia izan zen (726-728).

726ko otsail edo martxoan, Udhra ibn Abd Allah al-Fihri ordezkatu zuen, bitarteko kargua betetzen zuena, Hixam ibn Abd al-Malik kalifak izendatu zuelarik.

Kargua bete zuen denboran, ez zen ekintza militarrik egin lurralde kristauen aurka. Yahyak Anbasaren bidegabekeriak onartu zituen zerga bilketari eta konfiskazioei dagokienez. 722 baino lehenagoko egoerara itzuli zen, eta bidegabe hautemandakoa edo konfiskatutakoa ere itzuli zuen.

728 inguruan, Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysik ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Thalaba ibn Salama al-Amili

**Thalaba ibn Salama al-Amili** (; ?- 750) al-Andaluseko hemeretzigarren valia izan zen (742-743).

Aqua Portorako guduaren emaitza siriarren aldekoa izan arren, Balj ibn Bishr laster hil zen jasandako zaurien ondorioz, eta, beraz, bere tropek beste jeneral bat izendatu zuten vali berri, Thalaba ibn Salama al-Amili. Thalaba ibn Salama 'yemendar' bat zen, andalustar arabiar gehienak bezala, eta ez siriar 'Qays' tribukoa. Hala ere, gerra ez zen amaitu eta bere agintea apenas ez zen zabaltzen Kordobatik at. Hori zela eta, 743an, Handhala Ifrikijako valiak Abul-Khattar al-Husam ibn Darar al-Kalbi bidali zuen vali berri bezala. Thalaba ibn Salama Afrikara itzuli zen.

## Erreferentziak
Al-Andaluseko valierria

**Al-Andaluseko valierria**, **Kordobako valierria** edo **Kordobako menpeko Emirerria**, 711 eta 756. urteen arteko Al-Andaluseko historiaren izendapenak dira, baita berau gobernatzen zuen erakunde politikoarenak ere. Valierriko edo emirerriko hiriburua Kordoba zen.

Iberiar penintsula konkistatu ondoren, musulmanek bisigodoen antzinako erresuma valierri bilakatu zuten. Vali (gobernadore) batek gobernatutako lurraldea Damaskoko Kalifa-herriaren menpe izan zen, zehazki, Ifrikija deituriko Maghrebeko gune politikoaren menpekoa, hiriburua Kairuanen (egungo Tunisian) zuena.

Garai honetan, barne arazo nagusia, arabiar jatorriko konkistatzaileen eta berbereen arteko gatazka izan zen, arabiarren aldeko konkistatutako lurren banaketa ezberdinagatik.

## Emirerriaren independentzia 
VIII. mendearen erdialdean, Abbastar Iraultzak Marwan II.a Damaskoko azken omeiatar kalifa eta bere familia hil zituen. Abd ar-Rahman printze gazteak baino ez zuen ihes egin. Hau, lehenik, Afrikako iparraldean babestu zen, eta, ondoren, penintsulara pasa zen, non, gailendu ondoren, 756an bere burua emir aldarrikatu zen. Titulu honek, abbastar kalifekiko independentzia politikoa suposatzen zuen (kalifa-herriko hiriburua Bagdadera eraman zutenak), euren autoritate erlijiosoa onartzen zuen arren.

Valierri garaian, al-Andalusek kanpo arazoei aurre egin behar izan zien: iparraldeko penintsulako kristauak Zamoraraino zabaldu ziren eta frankoek Girona eta Bartzelona konkistatu zituzten, Pirinioen hegoaldean mugako marka edo probintzia bat ezarri zutenak. Gainera, barne arazoak egon ziren, islamera berriko bihurtutakoen (muladi izenekoak) matxinadek eragindakoak, zerga gutxiago ordaintzen zituzten musulmanen konkistatzaileekiko diskriminatuak sentitzen baitziren.

## Valien zerrenda 
* Musa ibn Nusair (712-714)
* Abd al-Aziz ibn Musa (714-716)
* Al-Hurr ibn Abd al-Rahman al-Thaqafi (716-719)
* Al-Samh ibn Malik al-Khawlani (719-721)
* Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi 1. aldia, bitartekaria (721)
* Anbasa ibn Suhaym al-Kalbi (721-726)
* Udhra ibn Abd Allah al-Fihri, birtatekaria (726)
* Yahya ibn Salama al-Kalbi (726-728)
* Hudhayfa ibn al-Ahwas al-Qaysi (728)
* Uthman ibn Abi Nisa al-Khathami (728-729)
* Al-Haytham ibn Ubayd al-Kilabi (729-730)
* Muhammad ibn Abd Allah al-Ashjai (730)
* Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Ghafiqi 2. aldia (730-732)
* Abd al-Malik ibn Katan al-Fihri 1. aldia (732-734)
* Uqba ibn al-Hajjaj as-Saluli (734-741)
* Abd al-Malik ibn Katan al-Fihri 2. aldia (741)
* Balj ibn Bishr al-Qushayri (741-742)
* Thalaba ibn Salama al-Amili (742)
* Abul-Khattar al-Husam ibn Darar al-Kalbi (742-745)
* Tuwaba ibn Salama al-Gudami (745-746)
* Abd al-Rahman ibn Katir al-Lahmi (746-747)
* Yusuf ibn Abd al-Rahman al-Fihri (747-756)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valierri

**Valierri** (, *wilāya*, pluralez ; urduz eta , *velâyat*; ) herrialde musulman batzuen azpibanaketa administratiboa da. Kalifa-herriko eta Otomandar Inperioko antzinako probintzien izena zen. Hitza "probintzia" moduan itzuli ohi da, eta baita "gobernazio" moduan ere. *W-l-i* arabiar hitzetik dator, euskaraz "gobernatu" esan nahi duena: Vali (*wāli*) batek valierria gobernatzen du. Valierriak, kalifa-herriaren azpian izanda ere, ia subiranoak ziren.

Herrialde askotan daude valierriak, hala nola Aljerian, Marokon, Tunisian, Sudanen, Omanen eta Mendebaldeko Saharan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Shura

**Shura** (, *shūrā*) arabierazko hitz bat da, "kontsultatu" esan nahi duena. Koranak eta Mahomak arazoei buruzko erabakiak hartzera musulmanak xaxatzen zituzten, hartu beharreko erabakiak kaltetutakoekin kontsultatuz.

Koranek hiru bider *shura* praktika goraipagarri bezala aipatzen du, eta sarri erabiltzen den hitza da meskita baten gaiak antolatzean edota boto sistema demokratikoa duten parlamentuetan.

Musulman sunita moderno batzuek gizarte musulmanentzat musulmanentzat egindako erabaki guztiak komunitate musulmanaren *shura* batek hartu behar dituela eta hori dela demokrazia ordezkatzaile bat ezartzeko oinarria uste dute. Hala ere, tradizionalki, emirrak/sultanak/kalifak bere bisirei (aholkulariak) kontsultatu egiten zien eta haien iritzia kontuan hartzen zuen erabaki bat hartzerakoan.

Xiitek, bestalde, Islamak agintariekiko mendekotasuna agintzen duena uste dute, baina horiek aukeratu egiten dituzte, baldin eta xariaren arabera gobernatzen badute. Ikuspegi tradizionalagoa da hori, islamiar historiako mende askotan inplementatutako praktiken bereizgarria.

Bi ikuspegi horien arteko aldea, dirudienez, semantikokoa da, substantiboa bakarrik; ikuspegi xiitak gobernariak gobernuaren alderdi guztietan ikuskatu behar direla onartzen du, erabakiak kontsulta bidez hartu ala ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Denbora da Poligrafo Bakarra

***Denbora da Poligrafo Bakarra*** (edo DDPB) Berri Txarrak musika talde euskaldunak 2014an argitaratutako disko hirukoitza da, I- SUTXAKURRAK (Ross Robinsonek ekoitzia), II- HELDULEKU GUZTIAK (Ricky Falknerek ekoitzia) eta III- XAKE-MATE KULTURAL BAT (Bill Stevensonek ekoitzia) diskoez osatua.

## Testuingurua 
Denbora da poligrafo bakarra diskoa 2014ko azaroan argitaratu zen, Only In Dreams euren zigiluarekin. Guztira hiru diskoz eta 20 abestiz osatua: kantu bat taldearen urte bakoitzeko. 20. urteurrens ospatzeko lan hirukoitz hau hiru txandatan eta hiru ekoizle ezberdinekin grabatu zuten: Ross Robinson (martxoan, Kalifornian), Ricky Falkner (uztailean, Madrilen) eta Bill Stevenson (irailean, Koloradon). Abesti motz eta zuzenak dira nagusi. 

## Sariak 
Berri Txarrak taldeak hainbat sari eta izendapen lortu zituen DDPB diskoarekin, besteak beste:
Premios Fest sariketan Estatuko Zuzenekorik Onenaren Saria, Vetusta Morla eta La Pegatina izendatuen aurretik.

Euskarazko diskorik onena, Musika Independientearen (MIN) sarietan 
‘Zerbait asmatuko dugu’ abestiarekin, bideoklip onenari saria Caostica zine jaialdian. 

## Gertakariak 
Aragoiko PPk , 2015eko irailaren 25ean Zaragozan ospatzekoa zen OTANen eta beronen maniobra militarren aurkako kantaldian BERRI TXARRAKek kantatzea debekatzea eta taldekideek Aragoien pertsona Non Gratatzat hartzea eskatu zuten. Taldeak adierazpena argitaratu zuen gertakarioi erantzunez  .

## Bitxikeriak 
Taldeak eskeinitako kontzertuen artean, aipagarria da Nantesen pertsona bakarraren aurrean jotako kontzertua 2017ko ekainean.
 

## Abestiak 
I- SUTXAKURRAK

1.
Lanbroan
4:16

2.
Ordaina
3:56

3.
Alegia
4:04

4.
Zimelkor
4:39

5.
Armak
4:34

6.
Etsia
2:59

7.
Sutxakurrak
5:56

II- HELDULEKU GUZTIAK

1.
Aditu bihurtuak
1:59

2.
Bigarren itzala
4:27

3.
Lemak, aingurak
3:33

4.
Poligrafo bakarra
4:14

5.
Bele erraldoia
3:32

6.
Helduleku guztiak
3:35

7.
26 segundotan
5:19

III- XAKE-MATE KULTURAL BAT

1.
Zerbait asmatuko dugu
1:43

2.
Hemen sukaldarien herrian
2:05

3.
Orain norbait zara
1:57

4.
Hitzen oinarri ahula
2:01

5.
Xake-mate kultural bat
1:59

6.
Bigarren eskuko amets
4:23

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20191208131142/http://www.badok.eus/musika/denbora-da-poligrafo-bakarra-berri-txarrak-2014/ DDPB diskoaren kritika.
* https://web.archive.org/web/20191208131347/https://www.elquintobeatle.com/2015/09/30/berri-txarrak-denbora-da-poligrafo-bakarra/ DDPB diskoaren kritika.
* http://www.berritxarrak.net/album/denbora-da-poligrafo-bakarra/?lang=eu DDPB diskoaren edukia
Barghawata

**Barghawata** edo **Berghawata** antzinako emirerri bereber bat izan zen, 744. urtean sortua. Tamesna eskualdean, Berbereen Matxinada Handiaren ondorioz sortu zuten. Herri honen bigarren erregeak, Salih ibn Tarifek, bere burua mahdi izendatu zuen erlijio berri bat sortuz, eta berbere barghwatiarrak atxiki zitzaizkion. Hori zela eta, inguruko dinastiek heresia leporatu zieten, doktrina berriak islama eta bertoko sinesmenak uztartzen baitzituen. Emirerriak idristarren, fatimatarren, ziritarren eta almorabideen erasoei aurre egin behar izan zien, baina azkenean Abd al-Mumin kalifa almohadearen armadaren aurrean erori zen 1149an.

## Tribuak 
29 tribuk osatzen zuten Barghawata Konfederazioa. Horietatik 12 bilakatu ziren erlijio sinkretikora eta 17k Islama mantentu zuten.

**Barghawata erlijio sinkretikokoak**

* Gerawa
* Zouagha
* Branès
* Banu Abi Nacer
* Menjasa
* Banu Abi Nuh
* Banu Waghmar
* Matghara
* Banu Borgh
* Banu Derr
* Matmata
* Banu Zaksent

**Musulman khawarijak**

* Zenata-Jbal
* Banu Bellit
* Nemala
* Ounsent
* Banu Ifren
* Banu Naghit
* Banu Nuaman
* Banu Fallusa
* Banu Kuna
* Banu Sebker
* Assada
* Regana
* Azmin
* Manada
* Masina
* Resana
* Trara

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Only in Dreams

**Only in Dreams** Berri Txarrak taldearen disko zigilu propioa da, zeinaren pean *Denbora da Poligrafo Bakarra* (2014), *Bakarrik egoteko modu berri bat* (2017) eta *Infrasoinuak* (2017) lanak argitaratu dituzten.

## Kanpo estekak
Uncut Gems

***Uncut Gems*** 2019ko Josh eta Benny Safdie estatubatuar zinema zuzendarien thriller film bat da. Adam Sandler, Kevin Garnett, Idina Menzel, Lakeith Stanfield, Julia Fox, eta Eric Bogosian aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Howard Ratner (Adam Sandler), bitxitegi baten jabea eta jokalari porrokatua, zorrak ordaintzeko modu baten bila dabil berandu baino lehen.

## Aktoreak 
* Adam Sandler: Howard Ratner
* Kevin Garnett: bere burua
* Idina Menzel: Dinah
* Lakeith Stanfield: Demany
* Julia Fox: Julia
* Eric Bogosian: Arno
* The Weeknd: bere burua
* Paloma Elsesser: Kat
* Keith Williams Richards: Phil
* Judd Hirsch: Gooey
* Mike Francesa: Gary
* Noa Fisher: Marcel
* Pom Klementieff: Lexus

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Madama Lucrezia

thumb|300px|*Madama Lucrezia* eskultura.
**Madama Lucrezia** () Erromako kaleetan nahiko hondatuta ikus daitekeen eskultura erraldoia da. Haren ingurua kondaira ugari sortu dira eta Erromako estatua hiztunetako bat da, bakarra emakume bat irudikatzen duena. Antzinako Erromako eskultura baten zatia da.

## Historia 
Eskulturan irudikatutako emakumea zein den ez da erraza jakitea. Hipotesi ugari daude. Zabalduena Isis jainkosaren edo haren apaiseme baten errepresentazioa dela esaten du zeren eta bular gainean erakusten duen korapiloa jaikosa horren kultoaren ezaugarria baitzen.

Bustoa Alfontso II.a Napolikoaren amorantea zen Lucrezia d’Alagnok egindako donazio bat izan zen; hori gertatu zen Alfontso II.a hil ondoren: haren ondorengoa ez zen Lucreziaren oso laguna eta emakumea Erromara erretiratu zen gaur egun estatua dagoen ingurua bizitzeko. Hipotesi honen alde beste datu bat dago: XV. mendean Madama hitza ez da ohikoa Erroman, Napolin baizik.

## Ezaugarriak 
Busto handia da, hiru metrokoa. Gaur egun azpioinarri baten gainean jarrita dago.

## Kokapena 
Erromako Palazzo Venezia eta San Marko eliza artean dago, San Marko plazan.

## Estatua hiztunak 
Erroma hirian, anonimotasunez, iritzi politikoei bidea emateko aukera izan zen estatua horiena. Ohitura XVI. mendean hasi zen eta hauxe zen oinarria: jendeak kritikako poemak edo esaldiak idazten zituzten eta eskultura publikoetan itsasten edo zintzilikatzen zituzten. Ohitura gaur egun oraindik gordetzen da.

## Beste estatua hiztunak 
* Pasquino
* Il Facchino
* Marforio
* Il Babuino
* Abate Luigi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Il Facchino

thumb|300px|Fontanella del Facchino.
**Il Facchino** () Erromako kaleetan nahiko hondatuta ikus daitekeen eskultura da. Haren ingurua kondaira ugari sortu dira eta Erromako estatua hiztunetako bat da. 1590 inguruan egin zen, ziur asko Jacopino del Conteren diseinu batean oinarrituta.

## Ezaugarriak 
Estatua txikia da. Upel bat eusten duen gizon zahar irudikatzen du. Ziur asko urketari bat zen baina auzotarrek pertsonalitate desberdinak eman dizkiote, esaterako Lutero zela edota Abbondo Rizzio, inguruko atezain bat, upel bat zeramanean hil zena.

Beste estatua hiztunen moduan, Il Faccino ere mezu anonimoak eta satirikoak zintzilikatzeko erabili izan da.

## Kokapena 
Hasiera batean Via del Corson zegoen baina gero Fontanella del Facchino jarri zuten, Erromako Banketxearen ondoan.

## Estatua hiztunak 
Erroma hirian, anonimotasunez, iritzi politikoei bidea emateko aukera izan zen estatua horiena. Ohitura XVI. mendean hasi zen eta hauxe zen oinarria: jendeak kritikako poemak edo esaldiak idazten zituzten eta eskultura publikoetan itsasten edo zintzilikatzen zituzten. Ohitura gaur egun oraindik gordetzen da.

## Beste estatua hiztunak 
* Pasquino
* Madama Lucrezia
* Marforio
* Il Babuino
* Abate Luigi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Youtubeko bideoa.
Ricky Falkner

**Ricky Falkner** musikari eta disko-ekoizle kataluniarra da, gaur egun Egon Soda taldean eta lehenago Standstill taldean aritua.

Love of Lesbian, Sidonie, Berri Txarrak eta Beth taldeekin egin du lan, besteak beste.
La Pegatina

**La Pegatina** Montcada i Reixacen 2003an sortutako kataluniar runba eta ska estiloko musika taldea da.

## Diskografia 
* *Al carrer!* Autoekoiztua, 2007.
* *Vía Mandarina.* Kasba Music, 2009.
* *Xapomelön.* Kasba Music, 2011.
* *Eureka!* Kasba Music, 2013.
* *Revulsiu.* Warner Music, 2015.
* *La gran Pegatina* (zuzenean) Warner Music, 2016.
* *Revulsiu en el Laboratorio Sonoro* Warner Music, 2017.
* *Ahora o nunca*. Warner Music Spain, 2018.

## Kanpo estekak
Vetusta Morla

**Vetusta Morla** Madrilgo Tres Cantosen 2008an sortutako indie rock estiloko musika taldea da.

## Diskografia 
* *Un día en el mundo* (2008)
* *Mapas* (2011)
* *La deriva* (2014)
* *Mismo sitio, distinto lugar* (2017)

## Kanpo estekak
Migrazio

**Migrazio** izan daiteke:
* Giza migrazio, pertsonen edo herrien desplazamendua.
* Animalien migrazio, animalia-espezie batzuek egiten duten habitat-aldaketa.
* Data-migrazio, informatika, data-baseen arteko aldatzea.
Zenata

[thumb|[Tenerifeko Harri zenata]]
**Zenata** ( edo ) Erdi Aroko herri berbereen talde batek jaso zuen izena da, hauetatik gaur egungo zenbait etnia jaisten direlarik. Ibn Khaldun historialari eta bidaiariak kontatzen duenez, Masmuda eta Sanhajarekin batera, orduko hiru konfederazio berbere nagusienetako bat osatu zuten. Gainean, tribu hauek, aldi berean nomadak eta sedentarioak zirenak, baita hirien eraikitzaileak ere, Magreb Ertainean (egungo Aljerian) bildu zirela esan zuen.

Zenbait erresuma sortu zituzten Fezzanen, Kairuanen, German, Djerman eta Tilimsenen, baita Sijilmasan eta Fezen ere.

Bere hizkuntza, zenatera, amazigheraren barietate bat zen. Magreben zehar sakabanatutako amazigherafono talde batzuek, gaur egun, zenaterazko hitz eta ezaugarri asko mantentzen dituzte. Aljeriako eta Marokoko mugatik iparraldera, Beni Snous eskualdean eta Saharako oasi ugaritan, nagusiki Gouraran eta Auresen, mantendu dituzte baita Mzab eta Libiako tuaregen artean.

Zenaten adar bati antzinean garamanteak zieten, eta Garamantikan bizi ziren, hein handi batean, egungo Fezzanekin bat zetorrena. Bere hiria Ghadames () izan zen. Zenaten beste adarrak transhumanteak ziren, eta Numidian gaetulien eta antzinako mairuen (mauritaniarrak) zati ziren. VII. mendean Islama sartu zen arte, zenatak, nagusiki, "jentilak" ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bill Stevenson

**John William "Bill" Stevenson** (Torrance, Kalifornia, 1963ko irailaren 10a) punk rock generoko bateria-jotzaile eta musika-ekoizlea da. Black Flag eta The Descendents taldeetan aritzeagatik eta punk rock disko ekoizle izateagatik ezaguna da.

## Biografia 
Frank Navettarekin batera The Descendents punk taldea sortu zuen1978an, 1982an "Milo Goes to College" diskoa grabatuz. Black Flag hardcore punk taldean ere aritu zen 1981 urtean, jatorrizko bateria-jole, ROBO, Ingalaterran atxilotua izan ostean. Stevensonek 7 disko grabatu zituen urte bakar batean, 1984 eta 1985 urteen artean Black Flag taldearekin.

1987an The Descendentsera itzuli zen. Hala ere, Milo Aukermanek taldea utzi zuen urte hartan bertan institutora itzultzeko eta Stevensonek, Descendentseko gainerako taldekideekin eta DAve Smalleyekin batera *ALL* taldea sortu zuen, ordura arte Descendents taldearen azken albumak zeraman izen berbera alegia. 1996an Aukerman itzuli eta grabaketei ekin zieten Descendentsekoek Stevensonekin.

Stevensonek Jason Livermorerekin batera *The Blasting Room* punk estudioa sortu zuen, Fort Collinsen, Kolorado.

Gaur egun, Stevensonek Descendentsekin jarraitzen du, baita Only Crime izeneko proiektu paralelo batekin ere, Good Riddance,Russ Rankin, GWAR eta Convergeeko kideekin osaturiko punk rock taldea.

## Ekoizle 
Stevensonen ekoizle eta soinu teknikari ibilbidea oso luzea da, tNOFX, Bbs Paranoicos, Lagwagon, Rise Against, As I Lay Dying, The Casualties, MxPx , Anti-Flag , Berri Txarrak eta A Day To Remember bezalako taldeekin lan eginaz .

## Kanpo estekak 
* The Blasting Room estudioaren orrialde ofiziala
* Only Crime taldearen webgune ofiziala
* Descendents taldearen webgune ofiziala
* ALL
Nazioarteko aireportu

[eskuinera|thumb| [San Frantziskoko nazioarteko aireportua|San Frantziskoko Nazioarteko Aireportua gauez, terminaleko eraikinetik irradiatzen diren irteera-ateekin, hegazkineratzeko igarobideekin, aparkatzeko pistarekin eta aparkatutako hegazkinekin. ]]
**Nazioarteko aireportua** aduanak eta mugak kontrolatzeko instalazioak dituen aireportua da, bidaiariei herrialdeen artean bidaiatzeko aukera ematen diena. Nazioarteko aireportuak aireportu nazionalak baino handiagoak izan ohi dira, eta, askotan, pista eta instalazio luzeagoak dituzte nazioarteko eta kontinente arteko bidaietarako erabili ohi diren hegazkin astunenak egokitzeko. Nazioarteko aireportuek ere, askotan, barne-hegaldiak hartzen dituzte.

Eraikinak, operazioak eta kudeaketa gero eta sofistikatuagoak dira XX. mendearen erdialdeaz geroztik, nazioarteko aireportuak nazioarteko hegaldi zibiletarako azpiegiturak eskaintzen hasi zirenetik. Segurtasuna bermatzeko arau tekniko zehatzak eta trinkotasun globala emateko inplementatutako kodetze-sistema komunak garatu ditu. Milioika bidaiari eta banakako hegaldi zerbitzatzen dituzten egitura fisikoak munduko konplexuenen eta interkonektatuenen artean daude. XXI. mendeko bigarren hamarkadan, nazioarteko 1.200 aireportu baino gehiago zeuden, eta nazioarteko ia bi mila milioi bidaiari, 50 milioi tona metrikorekin batera, haietatik igarotzen ziren urtero.

## Kanpo estekak
Porrusalda (dantza)

**Porrusalda** euskal dantza eta doinu herrikoi bat da, taldean biribilean nahiz binaka dantzatzen dena. Funtsean arin-arin abestu bat da; alegia, arin-arin bati kopla abestuak gehituz porrusalda bat lortzen da. Kasu guztietan porrusaldak erritmo bitarra du.

## Kanpo estekak
Un cuento chino

***Un cuento chino*** (), 2011ko Sebastián Borensztein argentinarrak zuzendutako drama-komedia film bat da. Ricardo Darín, Muriel Santa Ana eta Ignacio Huang aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Argentina, Buenos Aires. Roberto (Ricardo Darín) duela hogei urte bere bizitza hankaz-gora utzi zuen kolpe latz batek markatutako gizona da, munduaren aurrean parapetatua eta lan egiten duen bere burdindegiaren bakartasunean. Halere, egun batez, gertakari bitxi batek bere isolamendutik atera eta errealitatearekin berriz ere kontaktuan jarriko du: bere bizitzan gaztelaniazko hitz bakar bat ere ez dakien Jun (Ignacio Huang) txinatarra agertuko da, eta Robertok txinatar gaztea bere senideekin berrelkartarazteko asmoa piztuko zaio.

## Aktoreak 
* Ricardo Darín: Roberto
* Muriel Santa Ana: Mari
* Ignacio Huang: Jun
* Pablo Seijo: Bezeroa
* Iván Romanelli: Leonel
* Vivian El Jaber: Rosa
* Enric Cambray: Roberto gaztea
Province uhartea

**Province uhartea** (, ) bi estatu artean banatuta dagoen Ipar-amerikako uhartea da: zati txikiena AEBko Vermont estatukoa da eta handiena Kanadako Quebec probintziakoa.

## Ezaugarriak 
Memphremagog aintziran dago. Uharte osoaren gainaldea 0,31 km²koa da; horietatik, 0,028 km² Vermont estatuko Orleans konderrikoa da, Magog hirikoa (Mem-Toak) amerikar indigenen hizkuntzan. Kanada eta AEB arteko muga baso batean bost metroko zerrenda batekin dago markatuta.

## Historia 
Aurretik uhartea beste izenak izan zituen, zaharrena, zalantzarik gabe, Mem-Toak; horrela zioten bertako indigenek. Beste izenak Zabriskie eta Howard uhartea izan ziren. XVIII. mendean Martin Adamsaitzindari batek lurra hartu zuen eta emaztearekin batera liho eta berdurak aldatu zituen, etxe bat eraikiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Informazio topografikoa.
* :Providence uhartearen historia.
Arin-arin

thumb|Arin-arina dantzatzen ikasteko bideoa, Hezimubi proiektuak sortua|thumbtime=1.
**Arin-arin**a euskal dantza eta doinu herrikoia da. Taldean, biribilean eta binaka dantzatzen da, besoak gora eta eskuko hatzekin kriskitin eginez. 

Fandangoarekin batera, euskal plazetako dantza-bikote ohikoena da eta, beraz, euskal tradizioko dantza ezagunenetarikoa.

Normalean, doinua txistu eta danbolin, pandero, trikitixa edota alboka musika-tresnekin jotzen da. Dantza pauso arinez eta salto txikiz osatuta dago eta, hain zuzen ere, hortik dator arin-arin izena.

Gizartean egiten den dantza da, bi sexuetako dantzariek jokatua. Fandangoa eta Arin Arinaren jatorria Bizkaian XVII. eta XVIII. mendeetan koka dezakegu gutxi gorabehera, eta garai horretatik aurrera hedatuko ziren Ekialderantz, Gipuzkoara eta Iparraldera alegia.

Telmo Esnal zinema-zuzendariaren Dantza filmean eszena batzuetan ikus daiteke dantza hau.

## Erritmoa 
Arin-arinak erritmo bitarra du, 2/4 konpasean idatzita, eta esaldi karratuak, zortzi konpaseko moduluz osaturik. Pauso bakoitza hamaseina konpasez antolatzen da, eta horren arabera moldatzen dira esaldi musikalak. Normalean lau pauso ezberdin dantzatzen dira.

## Hitzaren adiera ezberdinak 
thumb|Igeldoko zelaietan neskak arin-arina dantzatzen.
*Arin-arin* deitzen da erritmo azkarra duelako. Ariñ-ariñ ere idatzi ohi da. Herri batzuetan *porrusalda, purrusalda eta porrue* izenez ezagutzen da, edota *bizkai dantza, bizkai soinua* edo *bizkaikoa* ere esaten zaio. Iztuetak *arin-arinca* deitzen zion 1824ean, eta Frai Bartolome Santa Teresakoak (1816) *arin aringa* terminoa erabili zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dantza (filma)

## Kanpo estekak
Elektrokimioluminiszentzia

**Elektrokimioluminiszentzia** edo **elektrosortutako kimioluminiszentzia** (ECL) disoluzioan elektrokimikoa den erreakzio baten ondoriozko luminiszentzia mota bat da. Elektrosortutako kimioluminiszentzian, elektrokimikoki sortutako intermediatoak energia altuko erreakzio exergonikoa jasan eta honen elektroia energia altuko maila batean kitzikatu egingo litzateke. Ondoren, erlaxazio prozesua ematean, energia baxuagoko maila batera elektroi kitzikatua jauzi eta argi luminiszente bat igortzen du. Igortzen duen argi hau fotoi bezala deritzo eta uhin luzera zehatz batean agertzen da, bi maila energetikoen artekoa. ECL kitzikapena elektroien transferentzien ondorioz eman daiteke (erredox). Luminiszentzia kitzikapen hau, kimioluminiszentziaren mota bat da zeina erreaktibo bat/guztiak elektrokimikoki elektrodoan sortzen diren.
[[Fitxategi:Heterogeneous ECL mechanism .tif|thumb|369x369px|[Ru(bpy)3]^2+/ TPrA bikotearen erredukzio oxidatzailearen mekanismo heterogeneoaren irudikapena, ECL-ren igorpena. ECL-ren igorpena TPrA-ren oxidaziotik ematen da non, TPrA^2+ ioiak parte hartzen duen eta Ru^2+* lortzen den. Ru atomo kitzikatu hau, oinarrizko egoerara bueltatzeko, erlaxazio prozesua jasan eta fotoia askatzen du.]]
ECL zelula elektrokimikoen elektrodoen gainean potentzial diferentzia bat aplikatzen denean ikus daiteke non disoluzioak espezie luminiszenteak dituen, (PAH, metal konplexuak, Quantum puntuak eta nanopartikulak.

Orokorrean, Rutenio konplexuak erabiltzen dira, hala nola, [Ru(bpy)3]^2+ (fotoiaren uhin-luzera ~ 620 nm-a den) konplexua zeina TPrA-rekin birsortzen dena likido edo likido-solido fasean. Langmuir-Blogett teknikaren eletrodo gainzalak egiteko erabiltzen da edota HPLC-ko koerreaktibo bezala. Fotoien detekzioa PMT (tutu fotobidekartzaileak), silikona fotodiodo edo urrezko fibra sentsoreekin neurgarriak dira.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barne-hegaldi

[thumb|[Airbus A320, barne-hegaldietan asko erabiltzen den hegazkina.]]
**Barne-hegaldia** abiazio zibilaren barruko hegaldi komertzial bat da, non irteera eta helmuga herrialde berean gertatzen diren.

Soilik barne-hegaldiak zerbitzatzen dituzten aireportuak aireportu nazional bezala ezagutzen dira.

Barne-hegaldiak, oro har, nazioarteko hegaldi gehienak baino merkeagoak eta laburragoak dira. Nazioarteko hegaldi batzuk barne-hegaldiak baino merkeagoak izan daitezke, herrialde ezberdinetako bi hirien arteko distantzia laburra dela eta, baita barne-hegaldiak, herrialde txikiagoetan, batez ere asko ordaintzen duten negozio-bidaiariek erabil ditzaketelako ere, plazerezko bidaiariek, berriz, errepidea edo trenbidea nazio-mailan erabiltzen duten bitartean.

Herrialde txikiago batzuek, Singapurrek kasu, ez dute barne-hegaldi erregularrik. Barne-hegaldiak dira epe luzera hazkunde globalerako joerarik erakusten ez duen hegazkingintzako sektore bakarra, herrialde txikiek gero eta gehiago ordezkatzen dituztelako barneko ibilbide laburrak abiadura handiko trenekin, eta hau gertatzen da, munduko aireko ibilbide jendetsuenak barne-hegaldiak direlako.

## Kanpo estekak
Denis Lalanne

**Denis Lalanne** (Paue, 1926ko apirilaren 1a - Angelu, 2019ko abenduaren 7a) frantziar kirol-kazetari eta idazlea izan zen, errugbian, tenisan eta golfean espezializatuta. L'Équipe eta Midi Olympique egunkarietan lan egin zuen eta telebistako aurkezle bezala ere.

## Lanak 
* *Jean Borotra - Roger Courtois- Jean et Maurice Prat*, 1955
* *La mêlée fantastique*, 1961
* *Le Grand Combat du Quinze de France*, 1962
* *Le tennis*, 1963
* *Les Coquelicots de Cardiff*, 1965
* *XV coqs en colère*, 1968, Henri Garciarekin
* *La Girouette en deuil*, 1968
* *Géants du rugby*, 1970
* *Les conquérants du XV de France*, 1970
* *Les nouveaux géants du rugby*, 1974
* *Dauga (Podium)*, 1975
* *Grand Chelem*, 1977, Jean Cormier, Jean Denis, Georges Duthen, Jean Lacouture, Jean-Jacques Simmler eta Jean Desclauxekin
* *Nous reviendrons à Eden Park: le fabuleux roman de la Coupe du monde de rugby 1986*, 1987
* ''Golf: le roman de l'année*, 1987
* *Le grand combat du XV de France*,1993
* *Un long dimanche à la campagne*, 1996
* *Le temps des Boni*, 2002
* *Rue du bac: Salut aux annés Blondin*, 2002
* *Une table chez Romanoff*, 2003, Jacques Bergeracekin
* Jean-Michel Blaizeau: *Élissalde de pères en fils*, 2006 (Denis Lalannen hitzaurrea)
* *Dicovale:le dico non officiel du rugby*, 2007, John Palfreyrekin
* *La peau des Springboks*, 2007
* *Chronique Coupe du Monde de Rugby 2007*, 2007
* Lucien Remplon, *Bergougnan: Un génie du rugby*, 2008 (Denis Lalannen hitzaurrea)
* *Le rugby est ma patrie*, 2009
* *Trois balles dans la peau*, 2011
* *Allez les gazelles*, 2012, Jean-Michel Blaizeaurekin
* Dominique Braga, Nicolas Jeanneau eta Emmanuel Bluteau, *Lignes d'avant(s) et lignes d'arrivée*, 2016 (Denis Lalannen hitzaurrea)
* Serge Laget eta John Victor, *La Famille Rugby*, 2015 (Denis Lalannen, Bernard Lapasseten eta Lucien Miasen hitzaurrea)
* *Rugbymania: French flair atitude*, 2016, Pierre-Michel Bonnot, Olivier Margot eta Jean Cormierekin
* *Dieu ramasse les copies'', 2019
J'ai perdu mon corps

'''''J'ai perdu mon corps'''* 2019ko Jérémy Clapin frantziar zinema zuzendariaren animaziozko film bat da. Guillaume Laurant idazlearen *Happy Hand'' eleberrian oinarritzen da.

2019ko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen, eta Nazioarteko Kritikoen Astea saileko sari nagusia eskuratu zuen.

## Argumentua 
Paris eskualdeko ospitale batean, anputatutako esku batek ihes egiten du jatorrizkoa zuen gorputzaren bila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Richard Jewell (filma)

***Richard Jewell*** 2019ko Clint Eastwood estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatiko biografiko bat da. Marie Brenner kazetariaren "American Nightmare: The Ballad of Richard Jewell" *Vanity Fair* aldizkariko artikuluan oinarritzen da, ta hura Richard Jewell (1962-2007) estatubatuar segurtasun zaindariak jasandako bidegakeria judizialean.

## Argumentua 
Richard Jewell, 1996ko Udako Olinpiar Jokoetako segurtasun zaindaria, Atlantako olinpiar gunean bonba jarri izanaren susmagarri izan zen egun batzuetan.

## Aktoreak 
* Paul Walter Hauser: Richard Jewell
* Sam Rockwell: Watson Bryant
* Kathy Bates: Barbara "Bobi" Jewell
* Jon Hamm: Tom Shaw
* Olivia Wilde: Kathy Scruggs
* Ian Gomez: Agent Dan Bennet
* Dylan Kussman: Bruce Hughes
* Wayne Duvall: Polygraph Examiner
* Mike Pniewski: Brandon Hamm
* Nina Arianda: Nadya

## Ikus gainera 
* Richard Jewell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Herbert James Draper

**Herbert James Draper** (Londres, 1863 edo 1964 – 1920) Viktoriar Aroa bizi izan zen Ingalaterrako margolaria izan zen. Haren estiloa klasizismoarekin lotuta zegoen. Gehien landu zuen generoa erretratua izan zen, gai mitologikoen eta erotikoen inguruan.

## Biografia 
Londresen jaioa, Henry Draper bitxigilearen semea zen. Tottenhamgo Bruce Castle Schoolen ikasi zuen eta, ondoren, Royal Academy of Arts-en. 1882 eta 1892 artean, ikasteko asmoarekin, Erromara eta Parisera bidaia batzuk egin zituen; bidaia horiek ordaintzeko bi beka jaso zituen: Royal Academyren Urrezko Domeina eta Bidaia beka 1889an. XIX. mendearen amaieran ilustratzaile gisa lan egin zuen eta, azkenik, Londresen egokitu zen. 1891n Ida Williams-ekin ezkondu zen; alaba bakarra izan zuten: Yvonne. 1898an eginiko bere *The Lament for Icarus* lanak Parisko 1900ko Erakusketa Unibertsalean Urrezko Domeina eskuratu zuen.

56 urte zituelarik, arteriosklerosik, jota, margolaria hil zen, Abbey Roaden zuen etxean.

## Iruditegia 

File:Herbert James Draper, The Vintage Morn.jpg|*Antzinako goiza*
File:Herbert James Draper, A Young Girl by a Pool.jpg|*Neska gaztea urmael ondoan*
File:Herbert James Draper, Calypso's Isle.jpg|*Calypso uhartea*
File:Thekelpie large.jpg|*Kelpie*, 1903
File:DrapersTristanIsolde.jpg|*Tristan eta Isolda*
File:Draper-The Water Nymph.jpg|*Naiade*, 1908
File:Herbert James Draper, Portrait of Ida Draper.jpg|Ida Draper
File:Herbert James Draper, Ariadne.jpg|Ariadna
File:Herbert James Draper, A Nymph in a Sunlit Glade.jpg|*Naiade bat eguzkipean*
File:Herbert James Draper, By Summer Seas.jpg|*Udaren itsasoa*
File:Draper Herbert The Pearls of Aphrodite.jpg|*Afroditaren perlak*
File:Draper-Lamia.jpg|*Lamia*, 1909
File:Herbert James Draper, Bather.jpg|*Bainua*
File:Herbert James Draper, Art and the Jade.jpg|*Artea eta Jadea*
File:Miss Barbara de Selincourt, by Herbert James Draper.jpg|*Miss Barbara De Selincourt-en erretratua*
File:Herbert James Draper, Oil study for Clyties of the Mist.jpg|*Clyties of the Mist*
File:Herbert Draper - The Lament for Icarus - Google Art Project.jpg|*Ikarorekiko Ahuenea*, 1898
File:Herbert James Draper For Saint Dorothea's Day 1899.jpg|*Santa Dorotearen egunerako*, 1899
File:AWaterBaby.jpg|*Uraren haurra*
File:Herbert James Draper, Prospero Summoning Nymphs and Deities.jpg|*Prospero*
File:Herbert James Draper, The Sea Maiden.jpg|*Itsasoko dontzeila*
File:Herbert James Draper, The Gates of Dawn, 1900.jpg|*Goizargiaren ateak*
File:Herbert James Draper, In the Studio.jpg|*Estudioan*
File:Herbert James Draper, Sea Melodies.jpg|*Itsas melodiak*
File:Ulysses and the Sirens by H.J. Draper.jpg|*Ulises eta sirenak*
File:Herbert James Draper - Halcyone (1915).jpg|*Halcyone*, 1915

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :H J Draper (Victorian Web)
* : H J Draper online (ArtCyclopedia)
* : Works by H J Draper (Tate Gallery)
* : H J Draper (Art Renewal Center)
* : Guttenberg Proiektua.
Hegazkintza komertzial

thumb|EasyJet A319 Amsterdamgo Schiphol-en.
**Hegazkintza komertziala** hegazkintza zibilaren zati bat da, bidaiarien eta kargaren garraio-zerbitzurako aireontzi bat erabiltzea eskatzen duena.

Lehen hegaldi komertzialak lehen mundu gerraren hasieran egin ziren Estatu Batuetan, eta gerra amaitu ondoren azkar hedatu ziren. Gaur ehunka airelinea daude bertan bizi diren kontinente guztietan bidaiariak eta zama garraiatzen.

## Kanpo estekak
Adur Larrea

**Adur Larrea Eguren** (Santutxu, Bilbo, 1982), animatzailea, komikigilea eta ilustratzailea da.

## Ibilbidea 
Arte Ederretan lizentziatua da, marrazketa eta ikus-entzunezkoen espezialitateetan. Geroztik, animazioa eta ilustrazioa dira haren jardueraren ardatz nagusiak. Ikus-entzunezkoan, zenbait ekoiztetxerekin, telebistan zein publizitatean lan egin du, baita proiektu independenteetan ere

## Eleberri grafikoa 
[thumb|[Lurbinttoko ohoinak|*Lurbinttoko Ohoinak* komikia (2022)]]
Orain arte argitaratu dituen lan nagusiak:
* *Okatxu*, Mattin Irigoien eta Asisko Urmenetarekin batera, *Komunikazio Biziagoa* (2010).
* *Gabriel Aresti BioGrafikoa*, *Erroa* (2015). Gabriel Aresti poeta bilbotarraren bizian eta obran oinarritua.
* *Arditutakoak*, Mikel Begoñaren gidoiarekin, *Bertsolari* aldizkaria (2017).
* *Maria Zugarramurdikoa eta sorginduak izan ziren emakumeak*, Miren Mindegiarekin, Nabarralde*Nabarralde* (2018).
* *Antzara eguna*, Harkaitz Canorekin batera, *Txalaparta* argitaletxea (2019).
* *Iraultza eta bizi!*, Mikel Albisuren gidoiarekin, *Gara*k argitaratua (2020).
* *Martin Larralde Bordaxuri*, komiki laburra, *Bertsolari* aldizkariko 81. alean (2021).
* *Lurbinttoko ohoinak*. Oinarria 1794ko Lapurtarren deportazioan duen istorioa (2022).

## Animazio filmografia 
[[Fitxategi:Indarkeriaren oi(h)artzunak.jpg|thumb|*Indarkeriaren* *oi(h)artzunak* filmaren fotograma, 2024

]]
Orain arte pantailaratu dituen lan nabarienak:
* *Euskara Jendea* dokumentalak, grafismo sailan (2013). www.euskarajendea.eus.
* *Jainkoak ez dit barkatzen*, 2D animazioa. Josu Martinezen dokumentalak, Lezo Urreiztieta abertzale kontrabandistaren bizia kontatzen du (2018).
* *Paperezko hegoak*, 2D animazioa. Samara Velte, Josu Martinez en zuzendaritzapean, *Euskaldunon* *Egunkaria*ren itxiera bizi izan zuten protagonisten testigantzak jaso ditu dokumentalak (2021).
* *Bost teilatu,* Stop motion animazioak Udalbiltzaren Geuretik sortuak proiektuaren baitan (2022).
* *Indarkerian oi(h)artzunak,* 2D animazioa. Ander Iriarte eta Amaia Merinok zuzendutako dokumentala. Espainak aita torturapean hil eta 40 urtera, Tamara Muruetagoienak egiaren eta justiziaren bilaketa nekaezina egiten du dokumental horretan (2024).

## Sariak 
* 2024: Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldiak *Indarkeriaren oi(h)artzunak* filmari Film Luze Onenarentzako Ikusleen Saria saria eman zion. Adur Larrea animazio-zuzendaria izan zen Amaia Merinok eta Ander Iriartek zuzendutako film horretan.
* 2005: Bilboko Aste Nagusiko kartel lehiaketa irabazi zuen, Unai Requejorekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Arditutakoak* komikiaren komiktrailerra.
* : *Gabriel Aresti BioGrafikoa*ren aurkezpenaren bideoa.
* Adur Larrea Komikipedian 
* Argian publikaktutako binetak
Khulna

**Khulna** Bangladeshko hego-mendebaldeko hiria da, herrialdeko handienetan laugarrena. Khulna bibhagaren hiriburua da. 2011n 663.342 biztanle zituen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, khulnacity.org
Anamorph (filma)

***Anamorph***, 2007ko Henry S. Miller estatubatuarrak zuzendutako thriller psikologiko bat da. Willem Dafoe, Scott Speedman, Peter Stormare, Clea DuVall, James Rebhorn eta Mick Foley aktoreek antzeztu zuten.

Anamorfosiaren kontzeptuan oinarritua dago.

## Argumentua 
Bere hilketa izugarri bakoitza burutu ondoren, serieko hiltzaile batek ia ahaztezina den aztarna utzi ohi du: bere biktimen gorpuak artelan beldurgarrien kopiak bilakatzen ditu. Horretarako, anamorfosiaren kontzeptuan oinarritzen da, konposizio berdin baten bi ikuspuntu ezberdin sortzeko perspektiben legeak manipulatzean datzan teknika piktorikoa.

## Aktoreak 
* Willem Dafoe: Stan
* Scott Speedman: Carl
* Yul Vazquez: Jorge "George" Ruiz
* Clea DuVall: Sandy
* James Rebhorn: Brainard
* Amy Carlson: Alexandra Fredericks
* Peter Stormare: Blair Collet
* Don Harvey: Hiltzailea
* Paul Lazar: Osasun aztertzailea
* Edward Hibbert: Galeria jabea
* Mick Foley: Zaharkin galeriaren jabea
* Debbie Harry: Auzolaguna
* Amir Arison: Profilegilea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gas idealen konstante

**Gas idealen konstante unibertsala** bariable desberdinak lotzen dituen konstante fisiko bat da; bereziki bolumena, presioa, tenperatura eta materia kantitatea lotzen ditu.

Gehienetan konstantea gas idealen ekuazioan erabiltzen da. (R)

PV=nRT

Gas idealaren modeloan molekulen bolumena zero dela onartzen da, eta partikulak euren artean interakzionatzen ez dutela.

## R-ren balioa 
Gasen konstante unibertsala ez da funtsezko konstante bat, arrazoi honegatik, unitate sistema praktikoenak hartuta, honek dira R-ren balioak:

   R = \begin{cases} = 0,08205746 \mathrm{ \left[ \frac{atm \cdot L}{mol \cdot K} \right ]}\\
   = 62,36367 \mathrm{ \left[ \frac{mmHg \cdot L}{mol \cdot K}\right ]}\\
   = 1,987207 \mathrm{ \left[ \frac{cal}{mol \cdot K}\right ]}\\
   = 8,314472 \mathrm{ \left[ \frac{J}{mol \cdot K} \right ]}\\
   \end{cases}

#  R = 8,314472 \quad \mathrm{J / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 8,314472 \cdot 10^{-3} \ \quad \mathrm{kJ / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 0,08205746 \quad \mathrm{L \cdot atm / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 8,205746 \cdot 10^{-5} \quad \mathrm{m^3 \cdot atm / \left(K \cdot mol \right)} 
#  R = 8,314472 \quad \mathrm{cm^3 \cdot MPa / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 8,314472 \quad \mathrm{L \cdot kPa / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 8,314472 \quad \mathrm{m^3 \cdot Pa / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 62,36367 \quad \mathrm{L \cdot mmHg / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 62,36365 \quad \mathrm{L \cdot Torr / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 83,14472 \quad \mathrm{L \cdot mbar / \left( K \cdot mol,\right)} 
#  R = 1,987 \quad \mathrm{cal / \left( K \cdot mol \right)} 
#  R = 6,132440 \quad \mathrm{lbf \cdot ft \cdot K^{-1} \cdot g-mol^{-1}} 
#  R = 10,73159 \quad \mathrm{ft^3 \cdot {psi} \cdot  {}^ \circ R^{-1} \cdot lb-mol^{-1}} 
#  R = 0,7302413 \quad ft^3 \cdot atm   \cdot {}^ \circ R^{-1} \cdot lb-mol^{-1} 
#  R = 2,2024\quad ft^3 \cdot mmHg \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1} 
#  R = 8,314472 \cdot 10^7 \quad erg \cdot K^{-1} \cdot mol^{-1} 
#  R = 1716 \quad ft \cdot lb \cdot {}^\circ R^{-1} \cdot slug^{-1} \; 
#  R = 286,9 \quad N \cdot m \cdot kg^{-1} \cdot K^{-1} 
#  R = 286,9 \quad J \cdot kg^{-1} \cdot K^{-1} \; 
#  R = 0,08205746 \quad dm^3 \cdot atm / \left( K \cdot mol\right) 
#  R = 8,314472  \cdot 10^{-5} \quad m^3 \cdot bar / \left( K \cdot mol\right) 

## Ikus, gainera 
* Gas idealen legeak
* Gas ideal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Ideal gas calculator* – Ideal gas calculator provides the correct information for the moles of gas involved.
* Individual Gas Constants and the Universal Gas Constant – Engineering Toolbox
Anamorfosi

thumb|250px|eskuinera|Eserleku baten irudiaren anamorfosia ispilu zilindriko baten bidez.
**Anamorfosi**a edo **anamorfismo**a optika prozedura baten bidez egindako irudi baten desitxuraketa itzulgarria da (adibidez, ispilu okerra). Arte arloan ikuslea aurrezarritako ikuzpuntu zehatz batera behartzeko erabiltzen den efektua da, horretatik elementuak itxura proportzionatu eta argia bereganatzen du. Anamorfosia Piero della Francescak perspektibari buruzko bere ikerlanetan deskribatutako metodoetako bat da.

Zineman maiz erabili den teknika da, adibidez Cinemascope sistema, leiar anamorfiko batzuek konprimitutako irudiak erregistratu eta proiekzioan zehar deskonponprimituak izatean pantaila zabal bat sortzen dute.

## Kanpo estekak
The Bothy Band

**The Bothy Band**, Irlandako folk musika talde bat izan zen. 1975ean sortu eta 1979an desegin zen, irlandar folk musikan eragin handia edukiz, bere kide asko beste folk talde nabarmenetan aritu edo ondoren talde garrantzitsuak sortu baizituzten. Paddy Glackin, Matt Molloy, Paddy Keenan, Dónal Lunny, Tríona Ní Dhomhnaill, Mícheál Ó Domhnaill, Tommy Peoples eta Kevin Burke kideek osatu zuten.

## Diskografia 
* *The Bothy Band* (1975)
* *Old Hag You Have Killed Me* (1976)
* *Out of the Wind – Into the Sun* (1977)
* *After Hours (Live in Paris)* (1979)
* *The Best of the Bothy Band* (1980)
* *The Bothy Band Live in Concert* (1994)

## Ikus, gainera
* Irlandako musika

## Kanpo estekak
Ali Saibou

**Ali Saibou** (Dingajibanda, Ouallam, 1940ko ekainaren 17a - Niamey, 2011ko urriaren 31) nigertar militar eta politikaria izan zen. Nigerko hirugarren presidentea izan zen.

Frantziako armadan sartu zen eta Kamerunen zauritu zen 1960an. Seyni Kountchéri lagundu zion 1974ko Hamani Dioriren aurkako estatu-kolpean. 1987an zendutako Kountchéren ondorengoa izan zen lehendakaritzan. 1989an konstituzio bat onartu eta alderdi bakarra sortu zuen. 1993ko hauteskundeen ondoren boterea eman zion Mahamane Ousmaneri baketsuki.
Dolemite Is My Name

***Dolemite Is My Name*** 2019ko Craig Brewer estatubatuar zinema zuzendariaren umorezko biografia film bat da. Rudy Ray Moore zinemagilearen bizitzan oinarritzen da. Eddie Murphy aktoreak antzeztu zuen.

## Argumentua 
1970eko hamarkadako Hollywoodek baztertu egin du Rudy Ray Moore umorista. Egoera horretan, bere obra propioak ekoiztea erabakitzen du Moorek. Dolemite izeneko proxenetaren pertsonaia sortzen du, nabarmenki izen bereko blaxploitation filmearen protagonista.

## Aktoreak 
* Eddie Murphy: Rudy Ray Moore
* Da'Vine Joy Randolph: Lady Reed
* Keegan-Michael Key: Jerry Jones
* Mike Epps: Jimmy Lynch
* Craig Robinson: Ben Taylor
* Tituss Burgess: Theodore Toney
* Wesley Snipes: D'Urville Martin
* Aleksandar Filimonović: Joseph Bihari
* Tip "T.I." Harris: Walter Crane
* Chris Rock: Bobby Vale
* Ron Cephas Jones: Ricco
* Luenell: Izeba
* Gerald Downey: Bob Brooks
* Joshua Weinstein: John McCarthy
* Allen Rueckert: Allan Jon Fox
* Kodi Smit-McPhee: Nicholas Josef von Sternberg
* Tommie Earl Jenkins
* Snoop Dogg: Roj
* Bob Odenkirk: Lawrence Woolner
* Barry Shabaka Henley: Demond
* Tasha Smith: Jimmyren emaztea
* Jill Savel: Aktore zuria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Judy (filma)

***Judy*** 2019ko Rupert Goold ingeles zinema zuzendariaren biografia film bat da. Judy Garland aktore eta abeslariaren bitzitzan oinarritutako Peter Quilter antzerkigilearen *End of the Rainbow* antzezlanaren egokitzapena da. Renée Zellweger, Jessie Buckley, Finn Wittrock, Rufus Sewell eta Michael Gambon aktoreek antzeztu zuten.

Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Zellweger) eskuratu zuen.

## Argumentua 
1960ko hamarkadaren amaieran, Londresen kontzertu sorta bat emateko prestatzen ari da Judy Garland, *The Wizard of Oz* filmeko izarra. Baina ahotsa ahuldu egin zaio denborarekin eta Judy sufritzen ari da, bere bizitza osoa Hollywooden esku jarri ondoren.

## Aktoreak 
* Renée Zellweger: Judy Garland
** Darci Shaw: Judy Garland gaztea
* Finn Wittrock: Mickey Deans
* Rufus Sewell: Sidney Luft
* Michael Gambon: Bernard Delfont
* Jessie Buckley: Rosalyn Wilder
* Richard Cordery: Louis B. Mayer
* Bella Ramsey: Lorna Luft
* Royce Pierreson: Burt
* Andy Nyman: Dan
* Arthur McBain: Askith
* John Dagleish: Lonnie Donegan
* Gemma-Leah Devereux: Liza Minnelli
* David Rubin: Noel
* Lewin Lloyd: Joey Luft
* Fenella Woolgar: Margaret Hamilton
* Gus Barry: Mickey Rooney

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai