Albaniako Herri Errepublika Sozialista

thumb|250px|Partisanoak Tiranan sartzen, 1994ko azaroaren 29an.
thumb|250px|Enver Hoxkak 1971n.
thumb|250px|Enver Hoxharen omenezko zigilua. Hoxha Albania sozialistaren irudi nagusia izan zen.
[thumb|250px|[Ramiz Alia gaztea.]]
**Albaniako Herri Errepublika Sozialista** ( 1946tik 1992 arte iraun zuen estatu sozialista izan zen. 1976 arte estatuaren izen ofiziala *Albaniako Herri Errepublika* izan zen. Errepublikaren hasiera Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean nazien aurka aritu ziren partisanoek boterea eskuratu zutenean. Urteen poderioz Albaniako erregimenak munduko besteekin puskatzen joan zen, gero eta isolatuagoak geldituz. 1992an parlamenturako hauteskundeak egin ziren, horrela erregimen sozialistari amaiera emanez.

## Errepublikaren presidenteak 
* Enver Hoxha (1946-1985)
* Ramiz Alia (1985-1992)

## Enver Hoxkaren gobernua, 1946tik 1985era 
### Errepublikaren sorrera 
Bigarren Mundu Gerraren eta alemanen okupazioaren bukaerarekin, Albaniaren gobernua bertako partisanoen eskuetan gelditu zen. Partisanoen buruak Enver Hoxha eta Koçi Xoxe ziren, biak Espainian Nazioarteko Brigadetan ibilitakoak. 1944ko urrian Wehrmachten indarrek iparmendebaldera atzera egin zuten Balkanetan sobietarrek aurrera eraman zuten ofentsibaren ondorioz.

Behin Albania askatuta, Lëvizje Nacionalçlirimtare edo Nazio Askatasunerako Frontea Antifaxisten Batzarra sortu zuten, hasieran behin-behineko gobernua. Hoxka batzorde horren biltzar betearazlearen burua izango zen. Ordurako, herrialdearen iparraldeko eta mendebaldeko klan batzuek nazionalista eta komunismoaren aurkako erresistentzia sortua zuten; erresitentzia hori Balli Kombëtar izeneko aliantzaren forma hartu zuen. Aliantza horrek kanpoko laguntza gutxi zuen eta Nazio Askatasunerako Frontearen indarrari ezin izan zioten aurre egin. 1944ko amaierako antikomunisten erresistentzia garaituta zegoen eta Balli Kombëtar aliantzaren buru gehienak erbesteratu ziren, gehien batean Italiara.

Erregimen berria berehala hasi zen funtsezko aldaketak eragiten. Hasteko, ekonomia zentralizatua ezarri zuten eta nekazaritza erreformari ekin zioten. Lur gehienak familia gutxi batzuen eskuetan zeuden eta komunistek lur horiek nekazarien artean banatu zituzten. 1945eko bukaeran industriak eta jabegoak sozializatu ziren eta herrialde kapitalistekin zeuden harreman ekonomikoak moztu ziren. Laster eredu marxista ezarri zen, landetxe kolektiboak sortuz eta komerzioaren sozializazioarekin. Emakumeen eskubideak onartu ziren eta feudalismoari amaiera eman zitzaion. 1946ko urtarrilean monarkia ezabatu zen. Albania orduan ofizialki errepublika gisa aldarrikatu zen, Enver Hoxha presidentea izanik. Halaber, gerra berrien giroan, oposizioa esetsia izan zen.

### Harremanak Yugoslaviarekin 
Gerraren txikizioak berreskuratzeko lehen unetik Albaniak Titoren Yugoslaviaren laguntza izan zuen. Gerra aurretik Albaniaren egoera oso txarra baldin bazen, horri gerrak sortutako txikizioa gehitu zitzaion. Herrialdea berreraikitzeko lanetan Hoxkak teknikariak eta dirua behar zuen eta hori Yugoslaviak eman zion. Baina laster arazoak sortu ziren. Yugoslavian albaniar gutxiengo garrantzitsua zegoen, Kosovon alegia. Oinarri horrekin Albania Yugoslaviako federazioan integratzeko aukera aztertu zen; esaterako, Koçi Xoxek, Hoxkaren laguntzailea 1948ko apirilean proposamena babestu zuen.

Baina Yugoslaviaren ikuspuntutik Albaniak lehengaiak Yugoslaviarako ekoiztu behar zuen. Albaniarrak ez zeuden ados planteamendu horrekin eta beraien industria propioa landu nahi zuten. 1946 eta 1947an zehar Yugoslaviak diru asko eman zion Albaniari bai azpiegiturak berritzeko baita ere makinaria erosteko.

### Yugoslaviarekiko haustura 
1948ko ekainean, Kominform erakundeak Titoren erregimena salatu zuen. Haien ustez Titoren politika ideologikoki desbizionista zen. Ondorioz, Yulogoslaviaren eta Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren arteko harremanak moztu ziren. Horren aurrean, Enver Hoxhak ere ekonomikoki Yugoslaviarekin puskatu zuen eta Albanian Titoren aldeko politikariak baztertu zituen, adibidez, Koçi Xoxe; Xoxe gobernutik kanporatua izan zen eta 1949ko ekainean fusilatua izan zen. Bi herrialdeen arteko mugak 1990 arte itxi egin ziren. Albaniak erabili zituen argudioen artean Albania Yugoslaviaren zazpigarren errepublika bihurtzeko asmo militarra zegoen.

1950ean Yugolaviak bere ordezkari diplomatikoak Tiranatik atera zituzten. Hoxkaren alderdiak, bestetik, Stalinen aholkua jarraituz, izena aldatu zuen, Albaniako Alderdi Komunista izatetik Albaniako Lanaren Alderdia bihurtzeko. Hoxkaren erregimena estalinismoarekin lerrokatu zen, haren egiturak eta metodoak errepikatuz: Hoxkaren pertsonalitateari gurtza indartu zen, Sigurimi polizia politikoa indartu egin zen eta Mehmet Shehu Hoxkaren bigarrena bihurtu zen. Aldaketak, neurri batez, Albaniaren alde jokatu zuen zere eta sobietarrek diru gehiago zuten eta haien teknologia aurreratuago zegoen. Sobietarren laguntzarekin Albaniaren industrializazioak aurrera egin zuen, nekazaritza lurrak hobetu ziren, urtegiak eraiki ziren, osasun zerbitzuak hobetu ziren, analfabetismoarekin bukatu zen...

### Sobietar Batasunarekin haustura 
1953ko martxoan egoera erabat aldatu zen. Stalin hil ondoren Nikita Khrustxovek estalinismoarekin bukatu nahi zuen baina Hoxka prest zegoen bide horretan jarraitzeko. Dena dela, SESBren laguntza mantendu zen Albania haren eragin markoan mantentzeko helburuarekin. eta Ramiz Aliak Albaniako Alderdi Sozialistarekin irabazi zuen; alderdi hori Hoxkaren izan zenaren ondorengoa zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Enver Hoxha
* Albaniako Lanaren Alderdia

## Kanpo estekak