Leonor Zalabata

**Leonor Zalabata Torres** (Jewrwa, Cesar, 1954ko uztailaren 5a) edo ***Guneywya*** (arhuaco hizkuntzan, bere ama hizkuntzan), Kolonbiako politikaria, idazlea eta giza eskubideen defendatzailea da. Arhuaco herrikoa da, eta Kolonbiako iparraldean dagoen Santa Marta mendilerroan bizi da, Magdalena, Cesar eta La Guajiran. 2022an Gustavo Petro Kolonbiako presidenteak enbaxadore izendatu zuen NBEren aurrean.

## Biografia 
Leonor edo Guneywya Jewrwan jaio zen, Kwakumuke udalerrian, Cesar departamenduan, arhuaco herriaren erreserba batean. Odontologia sozialeko titulu laguntzailea du Medellingo Antioquiako Unibertsitatean.

### Aktibismoa 
Leonor Kolonbiako herri indigenen eskubideen defendatzailea da.  Bere bizitzaren gehiengoa herri indigenen ordezkaritza politikoa hobetzeko eta haien kultura garatzen eta babesten laguntzeko lan egin du. Antolakuntza prozesu hauek zuzendu ditu, besteak beste: Arhuaco herriaren erreserbaren sendotzea eta Giza Eskubideen Batzorde Nazionalaren eta Kolonbiako Lurralde Indigenen Batzordearen sorrera. Bere lanak nazioarteko errekonozimendua jaso du, hainbat sari irabaziz. 

Ordezkari eta lider indigena gisa hainbat rol bete ditu. Delegatua izan zen 1991ko Biltzar Nazional Konstituziogilearen barruko Indigenentzako Eskubideen lan taldeetan. Kolonbiako Arhuaco herriaren lehen osasun programa eta planak garatzeko delegatua ere izan zen, hauen tradizioak eta autonomia defendatuz.

Ibilaldi indigena baten buru ere izan zen 1996an, eta Kolonbiako Gotzainen Konferentziaren egoitza hartu zuten modu baketsuan, Bogotan; hilabete baino gehiagoren ondoren, indigenak defendatzeko mahai iraunkor bat sortu zuten, eta Kolonbian giza eskubide indigenak betetzen direla zaintzeaz arduratuko ziren hainbat bulego ere sortu zituzten.

Andres Pastranaren gobernuaren eta FARC-EPen arteko bake elkarrizketetan, Zalabatak elkarrizketetan parte hartu zuen, bere komunitatearen alde eginez. Izan ere, Santa Martako Sierra Nevadako arhuakoak gerrillaren biktimak izaten ziren sarritan, eta Leonorrek FARC-EPen ordezkariei eskatu zien indigenen kontrako erasoak eteteko. Eta lortu zuen.

Hala ere, 2002an, bake prozesua amaitu zenean, eta Alvaro Uribe presidentearen etorrerarekin, gerrillaren eta arhuakoen arteko elkarrizketek modu informalean jarraitu behar izan zuten. Izan ere, Uriberen gidalerro batek debekatu egiten baitzion gizarte zibilari FARC-EPekin negozitzia, gobernuaren baimenik eduki gabe. Zalabatak gobernuarekin eta talde paramilitarrekin ere elkarrizketak hasi zituen, bere komunitateak zuen autonomia onar zezaten.

Talde indigenak ordezkatu ditu beste hainbat eremutan ere. Adibidez, Aniztasun Biologikoaren Hitzarmenerako Konferentzian.

## Aintzatespenak 
Besteak beste, hauek dira Leonor Zalabataren sariak eta aintzatespenak:

* Giza Eskubideen Nazioarteko Anna Lindhs saria. 2007, Stockholmen emana, Suedian. 2007ko ekainaren 19an Suediako Gobernuak emandako saria.

* Rosarioko Unibertsitatearen aintzatespena, Diplomazia Indigenako emakume handien profilak (Bogota, 2009ko lehen seihilekoa).

* Merezimenduaren goraipamena eta domina, Ameriketako Emakume Indigenen VII. Topaketa Kontinentalean (ECMIA), Guatemala Hirian, 2015eko azaroaren 16tik 19ra.

* 2019an “Antonio Nariño” Giza Eskubideen Saria jaso zuen, lurraldea, ingurumena eta bizitzeko eskubidea defendatzeagatik, Bogotan, Kolonbian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak