open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
San Viator Kirol Elkartea

**San Viator Kirol Elkartea** Gasteizko San Viator ikastetxearen kirol taldea da. 

## Historia 
1982an sortu zen. Hasieran saskibaloia izan zuen kirol nagusi, gaur egun emaitza onenak futbolaren atalak ditu.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* **Denboraldiak Lehenengo Mailan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Bigarren Federazioan**: 0
* **Denboraldiak Hirugarren Federazioan**: 1

## Azken urteak 
## Palmaresa 
* Arabako Ohorezko Erregionala (1): 2024.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1914ko Montenegroko Parlamentuko hauteskundeak

Parlamenturako hauteskundeak 1914ko urtarrilaren 11n egin ziren Montenegron. Montenegroko Erresumako azken hauteskunde parlamentarioak izan ziren, 1918ko azaroan Serbiari deuseztatu eta erantsi zitzaion.

## Ikuspegi orokorra 
Zazpi urte baino gehiago debekatuta egon den Alderdi Popularrak hauteskundeak irabazi zituen Montenegro Serbiarekin bateratzeko plataformarekin, eta Benetako Alderdi Popularraren gobernatzaileak lau eserleku besterik ez zituen lortu. 

Alderdi Popularrak zuzendutako "Lan Blokearen koalizioak", botoen gehiengo absolutua eta 25 legebiltzarkide lortu zituenak, 44 eserlekuko gehiengo parlamentarioa osatu zuen "*Mijuškovićko-Jabučka grupa*"-rekin (Benetako Alderdi Popularreko kide ohiak elkartuta). Lazar Mijušković alderdiko buruzagi ohia), 17 eserleku lortu zituena, eta Marko Daković-en "Serbiar Gazteria Bateratua" zerrenda (2 eserleku).

## Emaitzak 
## Ondorioak 
Hauteskundeen ostean, Janko Vukotić Armadako jeneralak lehen ministro gisa jarraitzen du, oraingoan gehiengo parlamentario berri baten laguntzarekin, eta 1915eko uztailaren 16ra arte iraun zuen bere kabinete berriaren parte izango da eta Vukotić-ek dimisioa eman zuen. 

1915eko abenduaren amaieran, Lazar Mijušković-ek gobernu berri bat osatzea lortu zuen, 1916ko urtarrilaren hasieran eratu zena, Lehen Mundu Gerran Montenegroko kapitulazioa baino bi aste lehenago, kabineteak erbestean jarraitu zuen.

## Kanpo estekak
Benetako Alderdi Popularra

**Benetako Herri Alderdia** edo **Benetako Alderdi Popularra** (serbieraz: *Права народна странка*, erromanizatuz: *Prava narodna stranka*, laburduz *ПНС*/ *PNS*), ***Pravaši*** (eskuinekoak) izenez ere ezaguna, Montenegroko Printzerriko eta Montenegroko Erresumako alderdi politiko kontserbadore eta monarkista bat izan zen, 1907an sortua. Alderdiak gobernua ordezkatu zuen, Printzearen agintea eta geroago Nikolas I.a erregearen agintea. Benetako Alderdi Popularra Lazar Mijušković-ek zuzendu zuen eta alderdiko kide nabarmenak ziren Jovan S. Plamenac, Marko Đukanović, Ivo Đurović, Sekula Drljević, Filip Jergović, Krsto Popović, Mitar Martinović eta Milutin Vučinić. Alderdiaren existentziaren garaian Montenegroko politika oso zatituta zegoen Nikolas I.aren aginte absolutistari Montenegroren independentziari eusteko eta Karađorđević dinastiaren menpe Montenegro eta Serbia batzearen alde egiteagatik, oposiziok Alderdi Popularra (*NS*) defendatzen zuen moduan .

## Historia 
Alderdia 1907an sortu zuen Nikolas I.a Printzeak, garai hartako hauteskundeetan Alderdi Popularraren boikotaren ondorioz, Montenegroko gobernuak Serbiarekin zituen harreman txarren aurkako protesta gisa. Pravaši-ek Nikolas-en agintea onartzen zuen eta 1910ean errege izendatu zuten. 1914ko hauteskundeetan, bi alderdi montenegroarrek aurkeztu zuten eta Alderdi Popularrak Benetako Alderdi Popularra garaitu zuen, parlamentuko eserleku gehienak irabaziz. Gerra Handiaren ondorioz, Benetako Alderdi Popularreko kide batzuk Alderdi Popularrarekin bat egin zuten eta, ondoren, alderdiaren programa aldatu zuten Montenegro eta Serbiaren batasuna barne hartzeko. Alderdia 1918an desegin zen ofizialki, Podgoricako Batzarrak Montenegro Serbiarekin bateratzea aldarrikatu ostean.

## Hauteskundeen emaitzak 
## Kanpo estekak
Amy Sequenzia

**Amy Sequenzia** estatubatuar poeta, blogari eta pertsona autisten eskubideen aldeko ekintzailea da.

## Bizitza 
Autista izateaz gain, epilepsia, garun-paralisia, dispraxia eta insomnioa ditu. Ez du ahoz hitz egiten. Gainera, poesia idazten du.

*Autistic Self Advocacy Network* eta *Florida Alliance for Assistive Services and Technology* erakundeetako kidea da. 
Neuroaniztasunaren eta autisten eskubideen aldeko mugimenduetan parte hartzen du eta autismoaren eredu medikoa kritikatzen du. Pertsona autistak «sendatzeko» saiakeren aurka dago, autismoa nortasunaren parte banaezina dela uste baitu.

Ez du «autismoa duen pertsona» esamoldea erabiltzen eta ingelesez «autista» hitza letra larriz idazten du, identitatea baita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jim Sinclair

**Jim Sinclair** (Lamesa, Texas, Ameriketako Estatu Batuak, 1940) pertsona autisten eskubideen aldeko ekintzaile estatubatuarra da. Kathy Lissner Grant eta Donna Williamsekin batera, Autism Network International erakundea sortu zuten 1992an eta bertako lehen koordinatzaile bihurtu zen.

## Bizitza 
Jim Sinclairren esanetan, ez zuen hitz egin 12 urte arte. Pertsona intersexuala da eta neska bezala hazi zen. Pertsona ez-bitar eta asexual gisa identifikatzen du.

1998an, errehabilitazio aholkularitzako graduondoko ikaslea izan zen Syracuseko Unibertsitatean (New York estatua). Gainera, «autismoa duen pertsona» moduko esamoldeak baztertu dituen lehen pertsona autista dokumentatua da.

1993an, autistak «sendatzeko» saiakeren aurkako artikulua idatzi zuen, ''Don't Mourn for Us'' izenekoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elisabet Errumaniakoa

**Elisabet Errumaniakoa** (Elisabeth Charlotte Josephine Alexandra Victoria (, ; Sinaia, 1894ko urriaren 12a - Cannes, 1956ko azaroaren 14a) Greziako erregina ezkontidea izan zen 1922tik 1924ra.

Fernando I.a Errumaniakoa eta Maria Errumaniakoaren alaba izan zen. 1921ean Jurgi I.a Greziakoarekin ezkondu zen. 1922an, Greziatik etorri eta Greko-turkiar gerrako errefuxiatuei lagundu zien. Grezian izandako sentimendu iraultzailearen ondorioz, 1923ko abenduan utzi zuen herrialdea bere senarrarekin eta Bukarestera joan zen. Jurgi 1924ko martxoan kendu zuten kargutik.

1935ean senarrak dibortziatu egin ziren. Elisabetek Errumaniako komunistekin loturak ezarri zituen Bigarren Mundu Gerraren amaieran, eta bere iloba Mikel I.a Errumaniakoaren aurka konspiratu zuen, 1947an Herri Errepublika berriak herrialdetik kanporatu zuen arren. Zurichen kokatu zen eta, ondoren, Cannesen.
HMS Ark Royal (91)

**HMS** ***Ark Royal*** (91) Royal Navyko hegazkin-ontzi bat zen, Bigarren Mundu Gerran oso aktibo izan zena.

1934an diseinatu zuten, Washingtongo Itsas Itunaren mugetara egokitzeko. *Ark Royal* Cammell Lairdek eraiki zuen Birkenheaden (Ingalaterra), eta 1938ko azaroan osatu. Aurreko hegazkin-ontziekin alderatuta, diferentzia handiak zituen. *Ark Royal* izan zen hangarrak eta hegaldi-estalkia kroskoaren zati integrala ziren lehen ontzia, gehigarri bat edo gainegituraren zati baten ordez. Aireontzi asko garraiatzeko diseinatu zen, eta bi solairuko hangarra zuen. Lehen aldiz itsasontzietatik hegazkinen erabilera zabala ikusi zuen garai batean erabili zen; hauek garraiatzeko zenbait taktika *Ark Royal* ontzian garatu eta findu ziren.

*Ark Royalek* Bigarren Mundu Gerrako itsas-gerra aktiboenetako batzuetan hartu zuen parte. Gerra osoan hondoratutako lehenengo U-Boaten aurkako ekintzan hartu zuen parte, Norvegiako kanpaina aliatuan, *Bismarck* alemaniar korazatuaren bilaketan eta Maltako konboietan sartu zen. *Ark Royalek* hurbileko zenbait eraso gainditu zituen, eta "zorte-ontzi" gisa hartu zuen ospea. *U-81* itsaspeko alemaniarrak torpedoz eraso zuen 1941eko azaroaren 13an, eta hurrengo egunean hondoratu zen. Tripulazioko 1.488 kideetako bat hil egin zuten. Hondoratzean hainbat ikerketa egin ziren, garraiolaria nola galdu zen jakin nahi zuten ikertzaileekin, ontzia salbatu eta Gibraltarko itsas basera eramateko ahaleginak egin arren. Zenbait diseinu-akatsek galerak eragin zituztela ikusi zuten, eta garraiatzaile britainiar berrietan zuzendu zituzten.

Urpeko zundaketaren enpresa amerikar batek aurkitu zuen urperatzea 2002ko abenduan, itsaspeko ibilgailu autonomo batean muntatuta, BBCren kontratu baten bidez, ontziari buruzko dokumental bat filmatzeko. Gibraltarretik 30 itsas-miliara eta 1.000 metroko sakoneran aurkitu zuten.

## Kanpo estekak
Luxenburgoko Duke Handia

**Luxenburgoko Duke Handia** (luxenburgeraz: *Groussherzog vu Lëtzebuerg*) (edo **Luxenburgoko Dukesa Handia** (luxenburgeraz: *Groussherzogin vu Lëtzebuerg*), emakumea bada) Luxenburgoko estatuburua da, herrialdea monarkia parlamentarioa delako. Duke handiaren seme zaharrenak **Luxenburgoko Duke Handi Oinordeko** titulua jasotzen du. 1964az geroztik, Dukerri Handia Nassauko etxeari dagokio Joan Duke Handiaren borondatez, amaren abizena mantendu baitzuen dinastiaren abizen gisa aitaren (Bourbon-Parma) ez bezala.

Duke Handiari eta Familia Dukal Handiko beste kideei Nassau eta Borboi-Parmako printze eta printzesen duintasuna ematen zaie. 

Luxenburgon, monarkia duten beste herrialde batzuetan ez bezala, Dukale Handiko Familiako kide guztien tratamendua Errege Gorentasuna da, monarkarena ez baita bere seme-alaba edo bilobena ezberdina. Gauza bera gertatzen da Liechtenstein eta Monako Printzerriekin.

## Luxenburgoko Duke Handien zerrenda 
### Herbehereetako Erresuma Batua 
### Herbehereetako Erresuma 
### Nassau-Weilburg etxea 
1783ko Nassau Familia Itunaren arabera, itunaren garaian Germaniako Erromatar Inperio Santuan Nassau familiaren lurralde haiek (Luxenburgo eta Nassau) zuzenbide erdi-salikoari lotuak zeuden, zeinak emakumezkoen edo emakumezkoen leinuaren bidez oinordetza onartzen zuen desagertzean soilik. dinastiako gizonezko kideena. Gilen III.a hil zenean bere alaba Wilhelmina bakarrik oinordeko utziz, Herbehereetako koroa, familia itunari loturik ez zegoela, Wilhelminaren esku pasatu zen. Hala ere, Luxenburgoko koroa Nassau etxeko beste adar bateko gizonezko bati pasatu zitzaion: Adolfo, Nassauko duke desjabetuari eta Nassau-Weilburgeko adarreko buruari.

1905ean, Adolfo Duke Handiaren anaiorde gaztea, Nikolaus Wilhelm Nassauko printzea, hil zen, Georg Nikolaus seme bat utzi zuen, von Merenberg kondea, baina ezkontza morganatiko baten emaitza zena, eta, beraz, legez Ganberako kide ez zena Nassaukoa. 1907an, Adolforen seme bakarrak, Gilen IV.ak, Luxenburgoko Duke Handiak, bere alaba zaharrenak, Maria-Adelaida, tronuan izateko eskubidea berresten zuen lege baten onarpena lortu zuen, Ganberako gainerako gizon dinastikorik ez zegoelako Nassaukoa, hasiera batean Nassauko Familia Itunean ezarritakoaren arabera. Dukerri Handiko lehen emakumezko errege-erregina bihurtu zen 1912an bere aita hil zenean, eta 1919an bere abdikazioan, bere ahizpa gaztea Karlotak hartu zuen oinordekoa, Borboi-Parmako Felixekin ezkondu zena, Parmako Dukerri ohiko printze batekin. Karlotaren ondorengoek Nassauko dinastia jarraitua izan dute errege, eta Borboi-Parmako Etxearen kadeteen adar bat ere osatzen dute.

### Luxenburgo 
## Errferentziak 
## Kanpo estekak
U-29 (1936)

***U-29*** **itsaspeko alemana** VIIA-klaseko U-boot bat izan zen, Alemania Naziaren *Kriegsmarinek* kudeatuta, Bigarren Mundu Gerran.

1936ko urtarrilaren 2an ezarri zen, abuztuaren 29an jaurti eta azaroaren 10ean hasi zen maniobratan. Bere ibilbidean, *U-29k* zazpi gerra-patruilatan parte hartu zuen, *Kapitänleutnant* Otto Schuharteren agindupean. 12 merkantzia-ontzi eta gerraontzi bat hondoratu zituen. 1945eko maiatzaren 5ean Alemaniak berak hondoratu zuen, etsaien esku eror ez zedin.

## Kanpo estekak
Branko Crvenkovski

**Branko Crvenkovski** (; Sarajevo, 1962ko urriaren 12a) Ipar Mazedoniako Errepublikako 3. presidentea izan zen 2004tik 2009ra.

Mazedoniako Komunisten Ligako kide izan zen, eta 1990ean Mazedoniako Errepublika Sozialistako batzarkide aukeratu zuten Jugoslaviako alderdi anitzeko lehen hauteskundeetan. 1991n Mazedoniako Alderdi Sozialdemokrataren sortzaileetako bat izan zen.

Herrialdearen independentzia aldarrikatu ondoren, 1992ko irailean lehen ministro izendatu zuten. Agintaldiak 1998ra arte iraun zuen, eta 2002tik 2004ra bete zuen berriro kargua.

2004an hautatu zuten presidente, eta 2009an ez zen berriz hautatzen saiatu.
U-27 (1936)

'''*U-27* itsaspeko alemaniarra'* Alemania Naziko *Kriegsmarineren* VIIA-motako U-boot itsaspekoa zen, Bigarren Mundu Gerran zerbitzurako eraikia. Gila 1935eko azaroan ezarri zuten Bremenen. 1936ko abuztuan, *Korvettenkapitän* Hans Ibbekenekin itsasoratu zuten. 1937ko urriaren 4an, Johannes Francek ordezkatu zuen Ibbeken, eta 1939ko ekainaren 6ra arte gidatu zuen ontzia, Hans Georg von Friedeburgek hilabeteko agintea hartu zuenean. Uztailaren 8an Johannes Francek ordezkatu zuen berriro, eta 1939ko irailaren 20an galdu zen arte itsasontzia komandatu zuen.

*U-27*-k oso karrera laburra izan zuen, gerra-patruila bakarra eta bi ontzi etsai baino ez zituen hondoratuta. Irailaren 13an *Davara* eta irailaren 16an *Rudyard Kipling* bi arraste-ontzi britainiarrak hondoratu ondoren, *U-27*a Lewisen mendebaldean hondoratu zen, Eskozian, HMS *Fortune*, *Faulknor* eta *Forester'' suntsitzaile britainiarren sakonera-kargen ondorioz. 38 tripulatzaileek bizirik atera ziren eta preso izan ziren gerra amaitu arte.

## Kanpo estekak
Errusiako lehen ministro

**Errusiako Lehen Ministro** (errusieraz: *Премьер-министр России*; ''Prem'yer-ministr Rossii*) edo **Errusiako Gobernuko presidentea** (errusieraz: *Председатель Правительства Российской*; *Predsedátel Pravítelstva Rossíyskoi'') kargua 1905eko Iraultzatik sortu zen, zeinarekin Ministro Kontseiluko Presidente kargua sortuko zen, gaur egungo Errusiar Federakundera arte Errusiako Gobernuburu ugari egon dira.

Kargua herrialdeak bere historia zabalean hartutako erregimenen arabera ezarri zen. Behin, monarkia konstituzional autokratiko baten pean, **Ministroen Kontseiluko presidente** gisa. Errusiako behin-behineko gobernuak **Behin-behineko Gobernuko ministro-presidente** titulua zuen. Sobietar Batasunean, titulua **SESBeko Herriaren Komisarioen Kontseiluko presidente** izendatu zen, eta **SESBeko Ministroen Kontseiluko presidente** izendatu zuten. 1991n, Sobietar Batasuneko Estatu Kolpearen saiakeran, **SESBeko Lehen Ministro** kargua sortu zen laburki, Valentin Pavlov kolpistak bakarrik betetzen zuena. SESBen desegitean, **Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboko Lehen Ministro** postua sortu zen, Ivan Silaievek eta Oleg Lobovek hartu zuten, ESESF Errusiar Federakundera berrizendatu zen arte.

Egungo Errusiako Gobernuburua Mikhail Mixustinek okupatzen du, bere estatuburua Vladimir Putin da 2012ko maiatzaren 7tik.

## Errusiar Inperioa, 1905-1917 
### Ministroen Kontseiluko presidentea 
## Errusiako Behin-behineko Gobernua, 1917 
### Behin-behineko Gobernuko presidentea 
## Errusiar Errepublika, 1917 
### Errusiar Errepublikako Ministro-Presidentea 
## Errusiako Estatua, 1918-1920 
### Ministroen Kontseiluko presidentea 
## Errusiar Federakundea 
### Errusiar Federakundeko Gobernuko presidenteak, 1993tik 
## Kanpo estekak 
## Erreferentziak
Cortinarius vulpinus

***Cortinarius vulpinus*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da. Usain txarra du, ez du balio gastronomikorik.

Sinonimoak: *Phlegmacium vulpinum*, *Cortinarius rufoalbus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, ganbiletik ia laura eta erdigunea zertxobait deprimitua; ertz lausoa du  errezelaren ileengatik. Azala, itsaskor-likatsua hezetasunarekin eta satinatua lehorrarekin, haritsua, arre-laranja kolorekoa edo marroi-gorrixka (ante larrua, azeriarena).

**Orriak:** Adnatuak, hasieran zurixkak, ondoren gris-lila zurbil kolorekoak eta bukaeran marroi-herdoil kolorekoak.

**Hanka:** 7 eta 10 cm bitarteko garaierakoa, oinarrian loditua, lehorra, errezel-eraztuna flokosua eta goian, zuriagoa gainetik eta arreagoa azpitik, zahartzean koloregabetu egiten da.

**Haragia:** Zuri-gris kolorekoa, leuna, lodia, lizunaren usain txarra, galtzerdi hezearena, oin izerdituena. Espora jalkina, marroi-herdoil kolorekoa.

**Etimologia:** *Cortinarius* hitza, gortinatik dator, gortina eta guzti, errezelaren hondakin bereizgarriak direla eta. *Vulpinus* epitetoa kolore gorrixka duelako.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Cortinarius corrugatus* delakoarekin nahas daiteke, honen oinak ez du erraboilik.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Bakartia edo taldekoia. Hostogalkorren basoetan, nagusiki pagoetan.

### Banaketa eremua 
Quebec, Euskal Herria, Frantzia, Alpeak, Alemania, Austria, Danimarka, Suedia, Eslovenia, Hungaria, Italia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marko Đjukanović

**Marko Đjukanović** (serbieraz: *Марко Ђукановић*) politikari eta ingeniari montenegroarra izan zen. Ingeniari zibila prestakuntzaz, Đukanović Gerra ministroa izan zen 1911ko uztailaren 19tik 1911ko abuztuaren 10era, Estatu Kontseiluko presidentea eta Montenegroko Batzar Nazionaleko presidente Nikolas erregearen erregealdian.

## Biografia 
Đukanović-ak soldadu onak zirela frogatu zuten Vučji Don Kosovoko mendekatzaile gisa, garai hartan Montenegroko prentsak bataila horri buruz idatzi zuenez, Nikolas Printzeak Čevotik Nikšić-era eraman zituen, Montenegroko muga zabaldu berria zaintzeko. Milo Đukanović-en aitona-osaba da.

Batxilergoa eta eskola teknikoa amaitu zituen Parisen estatuko kadete gisa, Rada apezpikuaren biloba bezala faboratua, hau da bere ama apezpikuaren iloba zen. Montenegrora itzuli ondoren, funtzionarioan lan egin zuen ingeniari gisa. Barne Ministerioan eraikuntza saila ezarri zenean, sail horretako buru izendatu zuten ministerioko buru mailan, eta kargu horretan egon zen urte askotan. Garai hartan, estatuko errepideak eta zubiak eraikitzeko gizon baliotsu eta ingeniari onaren ospea jaso zuen. Montenegroko konstituzio garaian, estatuko aholkulari bihurtu zen eta pixka bat geroago Estatu Kontseiluko presidente. 1908an Batzar Nazionaleko presidente hautatu zuten, oposizioarekiko zuen desleialtasuna trebeki ezkutatuz. 1910ean, Barne ministro izan zen. Leporatu zioten bere ministerioan ustelkeria hasi zela Montenegron, eta horrek berari ere eragin zion. Batzarrean oposizioaren salaketak izan ziren, ingeniari gisa, etxe bat eraiki zuela beretzat eta bere koinatuentzat, baita bere lankide batentzat ere.

Ingeniari gisa, garai hartako eraikin esanguratsu asko diseinatu zituen Montenegron. Nikšić-eko monasterioa den Cetinjen errege-familiaren hainbat eraikinen eraikuntza zuzendu zuen, orduan Podgorica zenaren oinarriak ezarri zituen eta Nikolas erregearen tronuratzearen omenezko desfilea agindu zuen. Bere anaiak Blažo eta Milo Đukanović izan ziren, eta haien izena jarri zioten Milo Đukanović.

Montenegro erresuma alarrikatzean, Batzarreko presidente gisa, hitzaldia eman zuen Montenegroko Batzar Nazionalaren saioaren hasierako ekitaldian, eta bertan esan zuen, besteak beste:

Gabonetako Matxinada hasi baino lehen, bera (beste pertsona batzuekin batera) atxilotu zuten, Nikšić eta bere inguruetako Gabonetako Matxinadaren antolatzaileetako bat zelako. Austriako Montenegroko okupaziotik (1916–1918) askatu ondoren, erretiroa hartu eta Nikšić-en jarraitu zuen bere bizitza. Konbentzimenduz federalista zen. 1930ean hilko zen.

## Kanpo estekak
HX konboi

**HX konboiak** Ipar Atlantikoan Bigarren Mundu Gerran Atlantikoko batailan sortutako konboiak izan ziren, merkantziak modu seguruagoan eraman ahal izateko. Ekialderantz abiatzen ziren konboiak ziren, Halifaxen (Eskozia Berria) sortuak, handik Erresuma Batuko portuetara. Bermudetako BHX konboiak bidean batzen zitzaizkien. Geroago, Estatu Batuak gerran sartu ondoren, HX konboiak New Yorken hasi ziren.

Guztira 20.000 ontzi garraiatu zituzten 377 konboik kanpainan parte hartu zuten. Hogeita hamazortzi konboi eraso ziren (%10 inguru), eta 110 ontzi galdu ziren konboian; beste 60k lokailua galdu zuten, eta 36k, berriz, bananduta edo sakabanatu ondoren, itsas istripuek eta bestelako arrazoiek eragindako galerak izan ziren, 206 ontzi guztiz galdu baitziren, edo ontzi guztien %1, gutxi gorabehera.

## Kanpo estekak
Jose Maria Rementeria

**Jose Maria Rementeria Ibarluzea** (Etxebarria, Bizkaia, 1940ko apirilaren 23a - *ibidem*, 2023ko urriaren 3a) bizkaitar apaiz, euskaratzaile eta ohorezko euskaltzaina izan zen.

1961eko uztailaren 3an apaiztu zen Derioko apaiztegian. Ondoren, Teologian eta Katekesian diplomatu zen Salamancako Pontifize-Unibertsitatean.

## Liburuak 
* *Euskerazko dotrinak : kristau katekesia Trentoko Kontziliotik Vatikanoko II : kontziliora (1545-1962)* (2018, Labayru Fundazioa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gérard Murillo

**Gérard Murillo** (Paris, 1932ko otsailaren 9a - Ziburu, 2023ko urriaren 11) euskal herritar errugbi jokalari, teknikari eta sustatzailea izan zen. SA Mauleon, Saint-Jean-de-Luz Olympique, Aviron Bayonnais eta Stade Dijonnaisen jokatu zuen, erdiko eta hegaleko postuetan, eta bi aldiz Frantziako selekzioan.

Erretiratu ondoren, Saint-Jean-de-Luz Olympiqueko teknikaria (1962-1981), Espainiako selekzioko hautatzailea (1986-1992) eta Euskal Kostaldea-Landak batzordeko buru eta hautatzailea izan zen. Haren lana funtsezkoa izan zen euskal errugbiaren garapenean eta, besteak beste, Euskariansen sorrera sustatu zuen.

## Bizitza 
Parisen jaio arren, Maulen hazi eta bertan bilakatu zen errugbilari, aitaren eskutik. 17 urterekin, SA Mauleonekin hasi zen gazte mailako txapelketetan parte hartzen. 1951n, taldea utzi eta Dijon aldera jo zuen, Stade Dijonnaisen jokatzeko. 1956an Euskal Herrira itzuli zen, eta lau urte egin zituen Aviron Bayonnaisen. Jokalari ibilbidea Saint-Jean-de-Luz Olympiquen amaitu zuen, 1962an. Sei egun geroago, Europako Txapelketaren finala jokatu zuen, Erromako Stadio Olimpicon, Italiaren aurka; frantziarrak nagusitu ziren, 12 eta 39, eta berak bi entsegu egin zituen. Beste partida bat jokatu zuen talde nazionalarekin, Buenos Airesen, Argentinaren kontra.

1950eko eta 1960ko hamarkadetan, Michel Zelaia lagunarekin batera, lan handia egin zuen errugbia Hego Euskal Herrian sustatzeko. Bien ahalegin eskuzabala funtsezkoa izan zen Atletico San Sebastian eta Hernani CRE kluben hastapenetan.

Euskal Kostaldea-Landak batzordeko burua eta hautatzailea ere izan zen. Bera zen entrenatzailea 1990eko urriaren 30ean, Baionan, Zeelanda Berriko selekzioari 18 eta 12 irabazi ziotenean. 1985ean, berriz, Euskarians sortu zuen, Ipar eta Hego Euskal Herriko errugbilariak biltzen zituen selekzioa.

1986-1992 bitartean, Espainiako errugbi selekzioko hautatzailea izan zen. Urte horietan Espainiak partida bikainak jokatu zituen Italia, Errumania, Argentina edota Zeelanda Berriko maorien aurka, eta mauletarrak aztarna sakona utzi zuen ezagutu zutenengan. Zazpiko errugbiko selekzioaren sorrera ere bultzatu zuen. Esker onaren aitormen gisa, 2023ko abuztuaren 26an, Espainiako Errugbi Federazioko ohorezko kide izendatua izan zen.

## Erreferentziak 
## Oharrak 
## Kanpo estekak 
*  *Gerard Murillo es nombrado Miembro de honor de la RFER*, Ferugbytv, youtube.com
HMS Courageous (50)

'*HMS *Courageous'''* Lehen Mundu Gerran Royal Navyrentzat eraikitako bere izeneko klaseko hiru gerraontzien artean nagusia. Itsasoko Lehen Lord John Fisherrek zuzendutako Baltiko Proiektua babesteko diseinatua, ontzia zertxobait blindatuta eta arma astun batzuekin armatuta zegoen. *Courageous* 1916. urtearen amaieran amaitu zen eta gerra Ipar Itsasoa patruilatzera pasa zen. Heligoland Bighteko Bigarren guduan parte hartu zuen 1917ko azaroan eta bertan egon zen Itsas Zabaleko Flota Alemaniarra urtebete geroago entregatu zenean.

Gerraren ondoren, itsasontzia desegin zuten, eta 1920ko hamarkadaren erdialdean hegazkin-ontzi gisa berreraiki. 48 aireontzi garraia zitzakeen, *Furious'' itsasontzi erdi-bikiak eraman zitzakeen 36 hegazkinekin alderatuta. Berrabiarazi ondoren, Britainia Handian eta Irlandan eman zuen bere ibilbide gehiena. Laburki entrenamendu-ontzi bihurtu zen, baina bere ohiko zereginera itzuli zen 1939ko irailean Bigarren Mundu Gerra hasi baino hilabete batzuk lehenago. U-boot aleman batek hilabete beranduago torpedoz suntsitu zuen. Eskifaiako 514 pertsona hil ziren.

## Kanpo estekak
Julius van Zuylen van Nijevelt

**Julius van Zuylen van Nijevelt** (Dommeldange, 1819ko abuztuaren 19a - Haga, 1894ko uztailaren 1a) herbeheretar diplomazialari eta politikaria izan zen. Herbehereetako lehen ministroa izan zen 1866tik 1868ra.

Familia noble bateko kidea zen. Bere aita Pieter jenerala izan zen eta Waterlooko guduan borrokatu zuen. Julius diplomatiko izan zen Istanbulen 1855 eta 1860 artean. Kanpo Arazoetako ministroa izan zen bi aldiz, eta lehen ministro izan zen 1866tik 1868ra.
Xiang ibaia

**Xiang ibaia** Yangtze erdialdeko Dongting lakuaren drainatze-sistemako ibai nagusia da, Hunan probintziako (Txina) ibairik handiena. Yangtzeren 2. ibaiadarrik handiena da (Min ibaiaren ondoren), azaleko isurketari dagokionez eta 5. ibaiadarrik handiena arro hidrografikoa kontuan hartuta. Ibaiak, oro har, ipar-ekialderako norabidea du, Guangxi eta Hunan probintzietan barrena, Jiangxi eta Guangdong ibaiadarretan barrena.

## Kanpo estekak
Varsoviako setioa (1939)

**Varsoviako setioa** 1939an Alemaniako Armadak Varsovia inguratu zuenean libratutako gudua izan zen, Poloniaren inbasioaren baitan

1939ko irailaren 1etik aurrera Luftwaffek Poloniaren inbasioaren ondoren hasitako aireko bonbardaketa izugarriekin hasi zen. Lurreko borroka irailaren 8an hasi zen, Alemaniako lehen unitate blindatuak Wola barrutira eta hiriaren hego-mendebaldeko aldirietara iritsi zirenean. Alemaniarrek Varsovia harrapatu zutela dioten arren, hasierako etsaiaren erasoa aldaratu egin zuten eta, handik gutxira, Varsovia setiatu egin zuten. Guneak irailaren 28ra arte iraun zuen, Waleriano Czuma jeneralaren agindupean poloniar goarnizioa ofizialki errenditu zenean. Hurrengo egunean, gutxi gorabehera 140.000 soldadu poloniarrek hiria utzi eta gerra-preso hartu zituzten. Urriaren 1ean, Wehrmacht Varsovian sartu zen. Alemaniarren okupazioa etengabea izan zen 1945eko urtarrilaren 17an Varsoviako altxamendua gertatu zen arte.

Varsoviako 18.000 zibil inguru hil ziren setioan. Aireko bonbardaketen ondorioz, hiriko eraikinen %10 erabat suntsitu ziren eta %40 baino gehiago kalte larriak jasan zituzten.

1939ko aireko gerrari buruzko nazioarteko arauen arabera, Varsovia helburu militar legitimotzat hartu zuten, hiria lehen lerroan baitzegoen borrokaldietan eta Poloniako armadak gogor defendatu baitzuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laudelina de Campos Melo

**Laudelina de Campos Melo** (Poços de Caldas, Minas Gerais, 1904ko urriaren 12a &ndash; Campinas, São Paulo, 1991ko maiatzaren 12a) Brasilgo sindikalista, etxeko langileen eskubideen alde lan egin zuen emakume beltz aitzindari eta arrakastatsua.

## Heriotza eta legatua 
Hiltzean, *Sindicato dos Trabalhadores Domésticos*-i eskaini zion bere etxea. Brasilgo etxeko langileen lehenengo sindikatuaren sortzailetzat jotzen da, eta etxeko langileen lan-eskubideen aitorpenean aitzindari gisa. Gerora, antzeko erakundeak sortu ziren hainbat estatutan, eta funtsezkoa izan zen etxeko lana enplegu gisa onartzeko beharrekoak ziren aldaketak bultzatzeko, lan-zuzenbidearen eta gizarte segurantzaren alorrean.

## Sariak eta Aitortzak 
2020ko urriaren 13an, Googlek 116 urteurrena ospatu zuen Google Doodle batekin.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Pinto, Elisabete Aparecida (1993). Etnicidade, genero e educação: a trajetoria de vida de D. Laudelina de Campos Mello (1904–1991) [Ethnicity, gender and education: the life trajectory of D. Laudelina de Campos Mello (1904–1991)] (Master's) (en portugués). Campinas, São Paulo, Brazil: Universidade Estadual de Campinas. Archivado desde el original el 7 de enero de 2021. Consultado el 4 de enero de 2021. 
* Williams, Erica Lorraine (2016). «Melo, Laudelina de Campos (1904–1991)».  En Knight, Franklin W.; Gates, Jr, Henry Louis, eds. Dictionary of Caribbean and Afro–Latin American Biography. Oxford, England: Oxford University Press. ISBN 978-0-199-93580-2. 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Anna Löwenstein

**Anna Löwenstein** (1951ko martxoaren 8a) britainiar esperantista eta idazlea da.

## Bizitza 
Heinz Bernard aktorearen alaba da.

1977tik 1981era Esperanto Elkarte Unibertsalean lan egin zuen. 1979an, ***Anna Brennan*** izenagoitiaz, *Sekso kaj Egaleco* aldizkari feminista sortu zuen eta bertako zuzendaria izan zen 1988ra arte. ATEO esperantista ateoen erakundeko kide ere bada.

Ez-fikziozko liburu batzuk eta bi eleberri idatzi ditu. *The Stone City* (*La Ŝtona Urbo*) eleberri historikoa 1999an argitaratu zuen ingelesez eta esperantoz, eta geroztik frantsesera (2010) eta hungarierara (2014) itzuli dute. Bigarren eleberria, *Morto de artista*, esperantoz argitaratu zuen 2008an.

2019an Urteko Esperantista izan zen.

Renato Corsetti esperantistarekin ezkonduta dago. Lehen Italian bizi ziren, baina gaur egun Londresen bizi dira. Haien bi semeek txikitatik esperantoz hitz egiten dute.

## Lanak 
* *La Ŝtona Urbo* (1999)
* *Rusoj loĝas en Rusujo* (2007)
* *Morto de artisto* (2008)
* *Konciza klarigo pri la landonomoj* (2009)
* *La Memoraĵoj de Julia Agripina* (2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armada Iraultzaile Nazionala

**Armada Iraultzaile Nazionala** (), maiz **Armada Iraultzailea** gisa laburtua 1928 baino lehen (革命軍) eta **Armada Nazionala** gisa ondoren (國軍) Kuomintangen indar armatuak izan ziren 1925etik 1947ra bitarte, Txinan. Ondoren, Errepublikaren garaian KMTk boterea hartu zuenean 1928an, armada erregularra izan zen. 1947ko konstituzioan Txinako Indar Armatu ofizialak izan ziren. 

Hasiera batean Sobietar Batasunak lagundutako indarra izan zen, KMTri Txina osoa batzen laguntzeko Gerrako Jaunen Aroan. Armada Iraultzaile Nazionalak Iparraldeko Espedizioan hartu zuen parte Biyang Armadaren aurka, Bigarren Txina-Japonia Gerran (1937-1945) Japoniako Armada Inperialaren aurka eta Txinako Gerra Zibilean Askapeneko Herri Armadaren aurka. 

Bigarren Txina-Japonia Gerran, Txinako Alderdi Komunistaren indarrak nominalki Armada Iraultzaile Nazionalaren parte ziren, baina komando berezitua zuten. Gerra amaitu ostean biak banatu ziren. Txinako Errepublikako Konstituzioa 1947an egin zenean, eta KMT estatu-alderdia izateari utzi zionean, Txinako Errepublikako Indar Armatuak izena hartu zuten. Indar horien gehiengoak Taiwanera egin zuen atzera 1949an, eta Txinako Errepublikako Armada izena hartu zuen bertan. 

## Kanpo estekak
Remei Margarit i Tayà

**Remei Margarit i Tayà** (Sitges, 1935eko abenduaren 25a - Bartzelona, 2023ko urriaren 12a) psikologoa, kantautorea, irakaslea eta idazlea izan zen; Nova Cançó mugimenduan parte hartu zuen eta Els Setze Jutges kantari taldea sortu zuen 1961ean, Josep Maria Espinàs eta Miquel Porter i Moixekin batera, Lluís Serrahimak ere bultzatuta. Kantautore gisa bi disko grabatu zituen bere abestiekin.

Irakasle eta dokumentalista lanetan aritu zen, editore lanak egin zituen, noizean behin zutabeak idatzi zituen Diari de Barcelona, ​La Vanguardia edo El País egunkarietan eta literatura ere landu zuen: poesia, narrazioa eta saiakera argitaratu zituen.

2007an, kolektiboki, Ohorezko Domina jaso zuen -urrezko kategorian- Kataluniako Parlamentuak emana*, ELs Setze Jutges* taldeko kide eta sortzaile gisa egindako lanagatik.

## Argitaratutako liburuak 
* Narratiba laburra:
** *Aquells temps, aquells amors*. Premià de Mar: El Clavell, 2001
* Eleberria:
** *Estimat John*. Bartzelona: Columna, 1992 (Premis Literaris Ciutat de Badalona)
** *El viatge*. Premià de Mar: El Clavell, 1999
** *La confidència*. Lleida: Pagès, 2006
* Poesia:
** *De la soledat i el desig*. Barcelona: Ed. 62, 1988
* Prosa eta saiakera:
** *Acerca de la mujer* (2002)
** *La capsa dels fils. Coses del viure* (2013)
** *La gota de agua del colibrí* (recull d'articles periodístics, 2020)

## Diskografia 
* *Remei Margarit canta les seves cançons* (EP, Edigsa, 1962)
* *La violoncel·lista* (EP, Edigsa, 1964)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* El seu disc La violoncel·lista
* El seu disc Remei Margarit canta les seves cançons
Pauline Menczer

**Pauline Menczer** (Sydney, 1970eko maiatzaren 21a) australiar surflari ohia da.

Hamabi urterekin hasi zen surfean, eta 1988an amateur mailako munduko txapelketa irabazi zuen. 1991n eta 1992an bigarren amaitu ondoren Wendy Botharen atzetik, 1993an World Surf League txapelketa irabazi zuen. Hogei urteko lehiaketan txapelketako hogei proba irabazi zituen. 2018ko martxoan Australiako Surfaren Ospearen Aretoan sartu zen.
Willy Van Neste

**Willy Van Neste** (Zwevezele, 1944ko martxoaren 10a-), Belgikako txirrindulari ohia da, profesionala 1966tik 1976ra.

1967ko Frantziako Tourrean etapa bat irabazi eta elastiko horia egun batez jantzi zuen.
Kirol ibilbideko beste lorpen aipagarriak 1967ko Fourmiesko Sari Nagusia, 1970eko Dunkerqueko Lau Egunak eta 1972ko Züricheko txapelketa izan ziren.

## Palmaresa
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Vittorio Algeri

**Vittorio Algeri** (Torre de Roveri, 1953ko urtarrilaren 3a) italiar txirrindulari ohia da, profesionala 1977tik 1987ra.

Erretiratu ostean, kirol zuzendari lanetan aritu zen zenbait taldetan, Polti, Milram eta Orica-GreenEdge besteak beste. Bere anaia Pietro txirrindulari profesionala izan zen baita ere.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Escherichia coli O157:H7

**Escherichia coli O157:H7** Escherichia coli bakterioaren andui enterohemorragikoa da, janari-intoxikazio larria eragiten duena. 

Bi patologia nagusi eragiten ditu: kolitis hemorragikoa, eta sindrome hemolitiko-uremikoa. Lehenengo patologia beherako odoltsuekin garatzen da, eta bigarrenak giltzurrunak kaltetzen ditu, eta giltzurrun-gutxiegitasuna eragin . Infekzioaren iturburua bakterioarekin kutsatutako ur edo janariak dira, batez ere esnea eta haragia (pasteurizatu gabeko esnea edo gutxi kozinatutako haragiak, bereziki behi-haragiak) .

E. Coli O157:H7-aren infekzioa diagnostikatzeko gaixoaren gorotzetatik hartutako lagina hazkuntza-ingurune egoki batean erein behar da (koprokultibo). Koloniak hazten direnean proba serologikoen bidez O (antigeno somatikoa) eta H (flageloaren antigenoa) antigenoak identifikatu behar dira. 

## Birulentzia 
E. Coliren andui patogeno honek exotoxina indartsu bat ekoizten du, Shigella dysenteriae bakterioak ekoizten duenaren antzekoa (vero toxina). Toxina horrek heste-mukosaren zelulak apurtzen ditu, kolitis hemorragikoa agertuz .

Bakterioak plasmido bat ere badu, pO157, bere birulentzia areagotzen duena. Plasmido horren mekanismo patogenoa bakterioak sortzen duen katalasa periplasmiko batean datza 

## Patogenia 
E. Coli O157:H7-aren infekzioak beherako hemorragiko akutua sortzen du (hainbat kasutan beherakoa ez-hemorragikoa izan arren) , arranpa abdominalekin agertzen dena. Ez dago sukarrik. Gaitza berez sendatzen da kasu gehienetan 5-10 egunetan, disenteria bakteriarra baino arinagoa delako . Infekzioa ere asintomatikoa izan daiteke.

Antibiotikoen erabilera ez da gomendatzen kolitis hemorragikoa tratatzeko, gaitza berez sendatzen delako eta hainbat kasutan ondorio gaiztoak ekartzen dituelako.

Ume txikietan, bereziki, eta pertsona zaharrenetan infekzioak beste patologia larriagoa ekar dezake: sindrome hemolitiko-uremikoa. Bakterioaren toxina hesteetan xurgatzen denean eta giltzurrunetara iristen denean ager daiteke. Odoleko globulu gorriak apurtu eta giltzurrun-hutsegite eragiten du. Infekzioen %2-7 inguruk sindrome hori sortzen dute . Odol-transfusioak eta dialisia beharrezkoak izan daitezke.

Janari-intoxikazioa sortzen duenez, bakterio patogenoak agerraldi akutuak ere eragiten ditu tarteka. E. coli O157:H7-k sortutako eta identifikatutako lehenengo agerraldia AEBetan izan zen 1982an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
HMS Fortune (H70)

**HMS** ***Fortune*** 1930eko hamarkadaren erdian Royal Navyrentzat eraikitako F motako bederatzi destruktoreetako bat izan zen. Bukatutakoan Etxeko Flotari esleitu zitzaion arren, ontzia Flota Mediterraneora bidali zuten, 1936-39 Espainiako Gerra Zibilean Britainia Handiak eta Frantziak bi aldeei ezarritako arma-blokeoa betearazteko. 1939ko irailean Bigarren Mundu Gerra hasi eta aste batzuetara, *Fortunek U-27* itsaspeko alemana hondoratzen lagundu zuen. Ontziak Bigarren Mundu Gerraren lehen etapetan eskoltatu zituen ontzirik handienak, eta garrantzi txikiagoa izan zuen 1940ko Norvegiako Kanpainan. Ondoren, Gibraltarrera bidali zuten 1940. urtearen erdialdean, eta H Indarraren zati izan zen. Dakarreko guduan parte hartu zuen Vichyko frantziarraren aurka. Itsasontziak Maltako konboi asko eskolatu zituen 1940–41ean, Italiako bonbaketariek larriki kaltetu zuten arte 1941aren erdialdean.

Konponketak amaitu ondoren, *Fortune* Mediterraneoko flotari esleitu zioten labur-labur, 1942aren hasieran Indiako Ozeanoko Ekialdeko Flotara transferitu aurretik. Ontziak hegazkin-ontzi bat ikuskatu zuen Madagaskarreko guduan, urte horren amaieran, eta 1942ko gainerako denboretarako eta 1943ko hasierarako konboi-eskolta lanetarako izendatu zuten. Otsailean itzuli zen etxera, eskolta-destruktore bihurtzen hasteko. Ontzia Royal Canadian Navyra (RCN) transferitu zuten 1943ko erdialdean konpondu zutenean eta HMCS *Saskatchewan* izena hartu zuen. Hurrengo urtean, Ipar Atlantikoan konboiak eskoltatu zituen ontziak, Mantxako Kanalera itzuli baino lehen, 1944ko ekainean Normandiako lehorreratzean konboiak defendatzeko. *Saskatchewanek* patruila alemaneko ontzi batzuen aurka aritu zen hurrengo hilabetean, eta kalte pixka bat egin zioten. Kanadara bidali zuten konponketetarako eta doikuntza orokorrerako, eta 1945eko urtarrilera arte ez zen itzuli Erresuma Batura. Ontziak aurreko funtzioei ekin zien maiatzean gerra amaitu arte, eta, ondoren, tropak eraman zituen Kanadara zenbait hilabetez. *Saskatchewan* soberakina zela iritzita, txatarra gisa saldu zen 1946an.

## Kanpo estekak
Đoko Pavićević

**Đorđije "Đoko" Pavićević** (serbieraz zirilikoz: *Ђорђије "Ђоко" Павићевић*) Montenegroko Errege Armadako eta II. Mundu Gerrako Jugoslaviako Errege Armadako ofiziala izan zen, I. Mundu Gerran borrokatu zuena eta kide gisa. Jugoslaviako Partisanoak, eta geroago Jugoslaviako Herri Armadako koronela. Herri Heroiaren Ordenaren jasotzaile zaharrena izan zen.

## Biografia 
Pavićević 1872ko maiatzaren 6an jaio zen Do Pješivački-n, Danilovgrad ondoan eta familia militar montenegroar zahar batekoa zen. Berandu alfabetatu zen, beraz, 1906ra arte ez zen eskola militarrean matrikulatu. Janko Vukotić-en ofizial eta aldekoa zelarik, gatazkan sartu zen Mitar Martinović Gerra ministroarekin, eta horregatik ia urtebete eman zuen kartzelan Nikolas erregearen aurkaria zela leporatuta. Balkanetako Gerraren ostean, Serbiako Errege Armadan sartzea pentsatu zuen, baina, Đakovicako muga konpainiako komandante izendatu zuen. Lehen Mundu Gerran, Sandžak Armadaren baitan, 1914 eta 1915 bitartean, Bosniako serbo-montenegroar ofentsiban parte hartu zuen. Montenegroko austro-hungariarren okupazioan, Hungarian barneratu zuten, eta preso-esparru batean egon zen gerra amaitu arte.

Serbo-montenegroar sindikalismoaren aldekoa zelarik, Jugoslaviako Errege Armada berrian sartu zen, baina 1923an erretiroa hartu zuen berak hala eskatuta. Bigarren Mundu Gerra hasi arte Mokri Do herrian bizi izan zen, Nikšić ondoan. 

Italiako okupazioaren aurkako Montenegroko altxamenduan, lau seme-alabekin batera bi seme eta bi alaba, 69 urte zituela-, borrokan sartu zen. Gudari zahar gisa nabarmendu zen 1941eko udazkenean, matxinada baretu ostean, bere bi semeekin batera Jugoslaviako Partisanoekin bat egin zuenean. 1942. urtearen amaieratik, Hirugarren Greba Dibisioko komandantearen aholkularia izan zen, baita AVNOJren Lehen Bilkurako kontseilari eta Montenegroko eta Bokako ZAVNOko kide ere. 1943ko irailean Jugoslaviako Alderdi Komunistako kide onartu zuten. Vladimir Nazor idazleak Partisano jugoslaviar zaharrena deitu zion.

Gerra amaitu ondoren, koronel gisa desmobilizatu zuten, eta, denbora batez, Nikšić-eko Nazio Askapenerako Fronte Unitarioaren (NOF) Barrutiko Kontseiluko presidentea eta Montenegroko NOFko Batzorde Nagusiko kidea izan zen. Montenegroko Batzar Nazionaleko diputatu hautatu zuten. Bere seme nagusia Vojislav gerran hil zen, eta Branko gaztea Montenegroko Zientzia eta Arte Akademiako lehen presidentea izan zen. 1941eko Alderdien Oroigarrizko Dominaren titularra izan zen, eta Herri Heroiaren Ordena eman zioten 1953ko azaroaren 27an, 81 urte zituela, kondekorazio horren jabe zaharrena zelarik. 

Pavićević 1970eko ekainaren 4an hil zen 98 urte zituela.

## Kanpo estekak
Eddy Vanhaerens

**Eddy Vanhaerens** (Torhout, 1954ko otsailaren 23a) belgikar txirrindulari ohia da, profesionala 1977tik 1988ra.

## Palmaresa 
**1976**
* Omloop van de Westhoek
**1977**
* Kataluniako Voltako etapa bat
* 2. Schaal Selsean
* 2. Houtlandeko Zirkuituan
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden
**1978**
* Mendebaldeko Brabanteko Zirkuitua 
* 3. Flèche Hesbignonnen
**1979**
* 2. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan
**1980**
* Dunkerqueko  Lau Egunetako etapa bat 
* 2. Marcel Kint Sari Nagusian
* 3. Paris-Toursen
**1981**
* 3. Marcel Kint Sari Nagusian
**1982**
* Espainiako Vueltako bi etapa
* Herbehereetako Itzuliko etapa bat
* Aragoiko Itzuliko hiru etapa eta puntukako sailkapena
* Denaingo Sari Nagusia
* Houtlandeko Zirkuitua
* 2. Gante-Wevelgemen
* 2. Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 2. Zottegemeko Sari Nagusian
* 3. Flandrian Zeharrean
**1983**
* Aragoiko Itzuliko bi etapa eta puntukako sailkapena
* Gullegem Koerse
* 3. Marcel Kint Sari Nagusian
* 3. Houtlandeko Zirkuituan
**1984**
* Kataluniako Voltaiko etapa bat
* 3. Mugako Zirkuituan
**1985**
* Halle-Ingooigem
* Flandriako txapelketa
* 3. Nationale Sluitingsprijsean
* 9. Le Samynen
**1986**
* Danimarkako Itzuliko etapa bat
* 3. Halle-Ingooigemen
**1987**
* 8. Houtlandeko Zirkuituan
* 8. Nokere Koersen
* 9. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 10. Flandriako txapelketan
**1988**
* 4. Flandriako txapelketan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
HMS Forester (H74)

'*HMS *Forester'''* 1930eko lehen urteetan Royal Navyk eraikitako F klaseko bederatzi destruktoreetako bat izan zen. Bukatutakoan Etxeko Flotari esleitu zitzaion arren, Abisiniako krisian itsasontzia Mediterraneoko Flotan sartu zen 1935-36 bitartean. 1939ko irailean Bigarren Mundu Gerra hasi eta aste batzuetara, *U-27* itsaspeko alemana hondoratzen lagundu zuen, eta gero Narvikeko Bigarren guduan parte hartu zuen 1940ko Norvegiako Kanpainan. *Forester* Gibraltarrera bidali zuten 1940. urtearen erdialdean, eta H Indarraren zati izan zen; han, Vichyko ontzi frantsesen aurkako erasoan parte hartu zuen Mers-el-Kébirren, eta Dakarreko guduan. Bitartean, H Indarraren aire-konpainiak eskoltatzen aritu zen, Malta hornitzen zuten konboiak laguntzen. Denbora horretan, ontziak Alemaniako beste itsaspeko bat hondoratzen lagundu zuen.

Gerraren erdian eskolta-suntsitzaile bihurtuta, *Forester* hurrengo urte eta erdian Errusiarako konboiak eskoltatzeko izendatu zuten, eta gero Ipar Atlantikoan, 1944ko erdialdera arte. Itsasontziak beste itsaspeko aleman bat hondoratzen lagundu zuen, Mantxako kanalera eraman baino lehen, Normandiako lehorreratzeetan konboiak babesteko. *Forester''rek itsaspeko aleman bat hondoratzen lagundu zuen hilabete batzuetan Ipar Atlantikora itzuli aurretik. Ontzia konpontzen ari zen 1945eko lehen erdian, eta gero erreserba bihurtu zen azaroan, 1946ko hasieran desegin aurretik.

## Kanpo estekak
Maite Martín Valdivia

**María Teresa** (edo **Maite**)  **Martín Valdivia** (Jaén)  informatikan doktorea da. 1995etik Jaengo Unibertsitatean ari da lanean, Informatika Departamentuko Lengoaia eta Sistema Informatikoen arloko irakasle gisa. 2019tik, unibertsitateko katedraduna da. SINAI ikerketa-taldeko kidea da 2001ean sortu zutenetik, Informazioa Eskuratzeko Sistema Adimendunak ikertzen dituzte.

Andaluziako Ikerketa Planekoa. Bere espezializazio eremua Hizkuntzaren Prozesamendua da, eta, gaur egun, honako hauek ikertzen ditu: iritzien eta emozioen azterketa, testu-meatzaritza, ikasketa automatikoa eta biomedikuntzan informazioa berreskuratzea eta erauztea.

## Biografia 
Doktoretza-tesia egin zuen Informatikan Granadako Unibertsitatean .

2007tik SEPLN elkartearen aholku-batzordeko kidea da, eta 2007tik 2019ra arte SEPLNko zuzendaritza batzordeko kidea (diruzaina) izan zen.

Jaengo Unibertsitateko Ikerketa Idazkaritzako zuzendaria izan zen, 2017ko azaroaren 27tik 2019ko apirilaren 29ra arte. 2019ko apirilaren 30etik 2022ko urriaren 31ra Jaengo Unibertsitateko Unibertsitate Digitaleko errektoreordea izan da. Gaur egun, 2022ko azaroaren 1etik aurrera, IKT paneleko ikerketa-kudeatzailea da Espainia estatuko Ikerketa Agentziarentzat. 2021eko azarotik, kontseiluko kide da Andaluziako Agentzia Digitalaren aholkularia, Andaluziarako Adimen Artifizialaren estrategian parte hartu duena.

2016. urtean Jaén YottaCode SLko Unibertsitatearen spin-offaren bazkide sortzaileetako bat izan zen. Geroago, 2018an, YottaCode S.L. Europako PyME musika-tresnaren deialdiaren bidez 50.000 euroko finantziazioa lortu zuen.

## Sariak 
Maite Martin doktoreak bere bizitza profesionalean aintzatespen ugari jaso duen ikertzailea izan da

* 2021: Lehen saria "Neologismos y tecnicismos en el ámbito energético y medioambiental" hackathon-ean (Neologismoak eta teknologiak energia- eta ingurumen-arloan) , POEMA proiektuarekin
* 2018: Hizkuntza- Teknologien II. Hackathon saria, ‘Corpus Orokorra’ kategorian, ‘Gaixotasunen sakabanatze geografikoko monitorea’ prototipoagatik (Monitor de dispersión geográfica de enfermedades)
* 2016: ISCA Award for the best paper published in Computer Speech & Language 2012-2016, artikulu honengatik: “Ranked WordNet graph for sentiment polarity classification in Twitter”.
* 2014: Historias de Luz saria. “OpenBook: autismoa duten pertsonentzako irakurketa irisgarria” aplikazioagatik berrikuntzari emandako sarian finalistak.
* 2007: Best Poster Award MICA . Mexican International Conference on Artificial Intelligence and the Mexican Society of Artificial Intelligence.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arantza Diaz de Ilarraza
* Sociedad Española para el Procesamiento del Lenguaje Natural

## Kanpo estekak 
*  Blog de Maite Martin. Jaengo Unibertsitatea
*  Martín Valdivia, María Teresa, Departamento de Informática. Jaengo Unibertsitatea
*  Grupo SINAI (Sistemas Inteligentes de Acceso a la Información)
*  Maria-Teresa Martin-Valdiviaren argitalpenak Google Scholar (261 argitalpen, 2023)
*  Maria-Teresa Martin-Valdiviaren argitalpenak DBLP ComputerScience bibliography (47 argitalpen, 1990-2020)
Sep Vanmarcke

**Sep Vanmarcke** (Kortrijk, 1988ko uztailaren 28a-), Belgikako txirrindulari ohia da, profesionala 2008tik 2023ra.

## Palmaresa 
## Palmaresa
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
—: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Alberto Natusch

**Alberto Natusch Busch** (Beni, Bolivia, 1933ko maiatzaren 23a - Santa Cruz, Bolivia, 1994ko azaroaren 23a) Boliviako jenerala izan zen, 1979an *de facto* 55. presidente gisa aritu zena.

Natusch-ek jatorri alemaniarra eta frantsesa zuen , eta Germán Busch Boliviako presidente ohiaren iloba, karrerako ofizial militar bat izan zen, 1970eko hamarkadaren amaieran Boliviako Armadako koronel mailara igo zena. Urte askotan Hugo Banzer diktadore militarraren kabineteko konfiantzazko kidea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burdinazko Guardia

**Burdinazko Guardia** () mugimendu armatu faxista iraultzailea eta alderdi politikoa izan zen. 1927an Corneliu Zelea Codreanuk sortu zuen, **Mikel Goiaingeruaren Legio** gisa ('**) edo **Mugimendu Legionario** gisa (**'). Sakonki antidemokratikoa, antikapitalista, antikomunista eta antisemita zen. Garai hartako eskuineko Europako beste mugimendu batzuetatik desberdina zen, oinarri espirituala zela eta, Burdinazko Guardia erabat sartuta baitzegoen Errumaniako Eliza Ortodoxoaren mistizismo kristauan.

1930eko martxoan, Codreanuk Burdinazko Guardia Legioaren adar paramilitar gisa eratu zuen, eta 1935ean "**Totul pentru Țară**" izenera aldatu zuen alderdia, hitzez hitz: "Guztia Aberriarengatik". Bigarren Mundu Gerraren lehen zatian boterera iritsi zen. Kideei legionario deitu zieten, edo, mugimendutik kanpo, "alkandora berde", batez ere erabiltzen zituzten uniforme berdeengatik.

Ion Antonescu mariskala 1940ko irailean boterera iritsi zenean, Burdinazko Guardia gobernuan sartu zuen, Estatu Legionario Nazionala sortuz. 1941eko urtarrilean, legionarioen matxinadaren ondoren, Antonescuk armada erabili zuen mugimendua zapaltzeko, erakundea suntsituz; Horia Sima komandanteak, beste lider batzuekin batera, Alemaniara ihes egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak