Karl Vaino

**Karl Genrikhovitx Vaino** (estonieraz:  *Karl Vaino*; errusieraz: Карл Генрихович Вайно; **Kirill Voinov** ezizena, 1923ko maiatzaren 28a - 2022ko otsailaren 12a) Sobietar Batasunak okupatutako Estoniako politikaria izan zen. 1978-1988 urteetan Estoniako SESko Alderdi Komunistako buruzagi formala izan zen.

## Hasierako bizitza eta karrera 
Karl Genrikhovitx Vaino 1923an jaio zen eta Tomsk hirian hazi zen, Siberian, orduko Errusia sobietarrean. Bere aita Heinrich Vaino (geroago Genrikh bezala rusifikatua; 1889-1965) estoniar boltxebike aktiboa izan zen, 1918an Siberiara joan zena, Estoniako errusiar inbasio boltxebikeak 1918-1920ko Estoniako Independentzia Gerran porrot egin ondoren. Ama, Liidia née Savi, XX. mendearen hasieran Siberian bizi izan ziren etorkin estoniarren alaba zen. 1947an gaur egun Omsk Estatuko Garraio Unibertsitatea den horretan graduatu ondoren, Vaino sobietarrek okupatutako Estoniara joan zen, eta trenbideko ingeniaritzan eta lan teknikoetan hasi zen lanean. Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistan (SBAK) sartu zen 1947an. Alderdi Komunistako Tallinngo Eskualde Batzordeko idazkari izan zen 1948-1953 bitartean. 1960ko eta 1970eko hamarkadetan, Estoniako SESko Alderdi Komunistaren Batzorde Zentraleko idazkari ere izan zen. Urrutiko Goi Mailako Alderdi Eskolan graduatu zen 1957an.

## Estoniako SESko buruzagia 
Bere hasierako bizitza Errusian bizi izan zuenez, Vaino errusiar hizkuntzaren jatorrizko hiztuna zen. Ez zen gai estonieraz oso ondo hitz egiteko, eta errusiar azentu lodiarekin egiten zuen. Horretarako,  izena eman zioten. 1978ko uztailaren 26an, azken 28 urteetako lehen idazkari titularrak, Johannes Käbinek, indarrean zegoen Geldialdi Errusiartze Arorako moderatuegitzat jotzen zenak, kargua utzi behar izan zuen, eta Vainok ordezkatu zuen.

Lehen idazkari gisa, Vainok muturreko errusiazale fama hartu zuen. Estoniar hizkuntza eta kulturarekiko mespretxuzko jarrerarekin, ez zen ezaguna estoniarren artean. Hitzaldi publikoak errusieraz eman zituen gehienbat, salbuespen nabarmen bat Tartuko Unibertsitatearen 350. urteurrenean izan zen, non unibertsitateko langileei sariak eman zizkien, estonieraz hitz eginez errusiar azentu lodiarekin. 1979an, bere bizitzari buruzko arrakastarik gabeko saiakera bat egin zen.

## Behea jotze 
1988. urtearen hasieran, CPE nazional-komunistetan eta internazionalistetan banatu zen. Vaino izan zen azken honen buruzagia, eta lehenarena, berriz, Vaino Väljas Nikaraguako enbaxadore sobietarrak zuzendu zuen. Moskuko eliteak kontserbadoreegitzat jota, ia 10 urteren ondoren, Vainok kargua utzi behar izan zuen 1988ko ekainaren 16an, eta Väljasek ordezkatu zuen. Vaino Moskura joan zen gero, eta han bizi izan zen handik aurrera. Hala ere, ez zuen berriro Estonia bisitatu.

## Bizitza pertsonala eta heriotza 
Bere alaba Eleonora Kotxetova Vsevolod Kotxetov idazle sobietarraren erraina da, eta Eduard semea AvtoVAZeko Kanpo Harremanetarako lehendakariordea da. Bi biloba ditu, Anton Vaino politikari errusiarra eta Andrey Vaino Errusiako Barne Ministerioko funtzionarioa.

2022ko otsailaren 19an iragarri zen Vaino otsailaren 12an hil zela, 98 urte zituela. Otsailaren 14an lurperatu zuten Militarren Oroimenezko Hilerri Federalean.

## Sariak 
* 2 Leninen ordena (1981 eta 1983)
* Urriko Iraultzaren Ordena (1971)
* 3 Lanaren Bandera Gorriaren ordena (1959, 1965, eta 1973)
* Langile Goraipagarrien Domina (1950)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak