open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Speonomus lopezsellesi

***Speonomus lopezsellesi*** Leiodidae familiako *Speonomus* generoko kakalardo espezie bat da. Francesc Españolek deskribatu zuen, 1950ean, Tomás López Sellésekin batera Espotzko haitzulo batean jasotako lagin batetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Speocharidius

***Speocharidius*** Leiodidae familiako kakalardo genero bat da, René Jeannel bioespeleologoak sortua 1919an, Gipuzkoako kobazuloetan jasotako laginetatik.

## Espezieak 
Gaur egunean genero honetako lau espezie ezagutzen dira:

* *Speocharidius bolivari*
* *Speocharidius breuili*
* *Speocharidius galani*
* *Speocharidius vivesi*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Speocharidius bolivari

***Speocharidius bolivari*** Leiodidae familiako *Speocharidius* generoko kakalardo moduko bat da. René Jeannel bioespeleologoak deskribatu zuen, 1919an, Gipuzkoako haitzuloetan jasotako laginetatik. Izena Candido Bolivar Pieltainen omenez ezarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josettekia

***Josettekia*** Leiodidae familiako kakalardo genero bat da, Gipuzkoako eta Nafarroako kobazuloetan bizi dena.

Generoa Candido Bolivar Pieltain bioespeleologoak deskribatu zuen 1921ean.

## Espezieak 
Ondoko hauek aitortzen dira:

* *Josettekia angelinae*
* *Josettekia mendizabali*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teodora Inácia Gomes

**Teodora Inácia Gomes** (Empada, 1944ko irailaren 13a) gineabissautar politikaria eta emakumeen eskubideen aldeko ekintzailea da. Ginea Bissauko independentziaren aldeko borrokalari ohia ere bada.

## Bizitza 
Teodora Inácia Gomes, familiaren artean *Obono* ezizenez ezaguna, Empadan jaio zen 1944ko irailaren 13an. Aita Inácio Pedro Gomes zuen. Ahizpa bat (Joana Gomes) eta lau neba zituen. Familia kristau batean hazi zen eta eskola katoliko batean ikasi zuen. Mediku eta politika irakasle gisa ere lan egin zuen. Prestakuntza militarra ere egin zuen eta 95 emakumez osatutako unitate bat zuzendu zuen.

Politikari gisa, emakumeen eskubideak defendatu ditu bere ibilbidean zehar, besteak beste Ginea Bissaun emakumeen genitalen mutilazioa legez kanpo uzteko. Beste lege batzuk ere proposatu ditu: askatasunaren aldeko borrokalari ohien eskubideak babesten dituztenak, ugalketa-osasunaren ingurukoak, adingabeen salerosketaren aurkakoak, familia-plangintzaren ingurukoak eta emakumeen aurkako indarkeria debekatzen dutenak. Gobernuz kanpoko erakunde batekin ere lan egiten du, kontzientzia politikoa piztea eta gobernuko erakundetan emakume kopurua handitzea duena helburu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Digby (arraunlaria)

**Thomas William Kenelm Digby** (1998ko uztailaren 23a) britainiar arraunlari ospetsua da. Olinpiar txapelduna eta munduko txapelduna da birritan. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen zortziko ekitaldian.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Speocharidius breuili

***Speocharidius breuili*** Leiodidae familiako *Speocharidius* generoko kakalardo espezie bat da. René Jeannelek deskribatu zuen, 1919an, Gipuzkoako haitzuloetan jasotako laginetatik. Henri Breuilen omenez izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Speocharidius vivesi

***Speocharidius vivesi*** Leiodidae familiako *Speocharidius* generoko kakalardo espezie bat da. Francesc Españolek eta Xavier Bellesek deskribatu zuten 1980ean, Ekaingo kobazuloetan Eduard Vives bioespeleologoak jasotako laginetatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pentosano polisulfato sodiko

**Pentosano polisulfato sodikoa** konposatu organikoa da, C14H26O21S4 formula duena. Tronboak tratatzeko usatzen da. Estatu espainolean *Thombocid* markarekin saltzen da.
ezkerrera|thumb|170x170px|Pentosano polisulfato sodikoaren egitura

## Erabilera 
Pentosano polisulfato sodikoak odolbilduen sorrera prebenitzen du eta jada eratu diren tamaina txikiko tronboen erregresioa bultzatzen du. Besteak beste, gorputz-adarretako odol-irrigazioa hobetzen du, batez ere kapilarretan. Ukendu gisa administratzen da

Zistitis interstizialaren tratamenduan ere erabiltzen da. Ahoz administratzen da kasu honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gloria González Aseguinolaza

**Gloria Gonzalez Aseguinolaza** espainiar biologoa da, CIMAko ikertzailea, eta Wilsonen gaixotasuna tratatzeko terapia genikoko metodo bat diseinatu du. Malariaren aurkako txerto eta tratamendu berriak bilatzen lan egin zuen, eta, ondoren, Hepatitis biralen Terapia Genikoko laborategia zuzendu zuen.

## Bizitza 
Gloria Gonzalez-Aseguinolaza Zientzia Biologikoetan graduatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean, 1991n. 1997an doktoretza egin zuen Madrilgo Unibertsitate Autonomoan, Leishmaniasiaren aurkako txerto berrien bilaketan doktoretza tesia egin ondoren.

1998an hasi zuen doktoratu ondoko etapa New Yorkeko Unibertsitatean, Ruth Nussenzweig eta Moriya Tsuji doktoreen taldean lan eginez, malariaren aurkako txerto eta tratamendu berriak bilatzen aitzindari diren ikertzaileekin. 2001ean Espainiara itzuli zen ikertzaile gisa lan egiteko Ramón y Cajal kontratu bati esker, eta hepatitis biralen gene-terapiaren laborategian sartu zen ikertzaile nagusi gisa.

## Irakaskuntza eta ikerketa jarduera 
### Irakaskuntza 
Hamasei doktore-tesi eta gradu eta master amaierako hogei lan baino gehiago zuzendu ditu. Era berean, Francisco de Victoria Unibertsitatean, Santiago de Compostelako Unibertsitatean eta Zaragozako Unibertsitatean masterretako irakaslea izan da.

### Ikerketa 
110 artikulu zientifiko baino gehiago argitaratu ditu nazioarteko aldizkarietan. 

100 komunikazio baino gehiago aurkeztu ditu bere espezialitatearekin lotutako kongresu nazional eta nazioartekoetan.

Vivet Therapeutics konpainiaren sortzaileetako bat eta zuzendari zientifikoa

## Aintzatespenak 
Bere ibilbide profesionalean hainbat errekonozimendu jaso ditu, besteak beste.
* 2024an Rosalind Franklin Elkartearen Zientzietako Sari Berezia, Mary Ann Liebert Inc. eta Rosalind Franklin elkarteak emana.

## Berrikuntza 
Berrikuntza bere ibilbide profesional eta pertsonalean presente egon da hainbat ekimenetan parte hartuz, hala nola:

* *Vivet therapeutics* enpresaren sortzaileetako bat eta zuzendari zientifikoa.
* VTX801 metodoaren diseinuaren parte izan zen, Wilsonen gaixotasunaren jatorria zuzendu eta sintomak leheneratzen dituen bektore birala.
* Nafarroako Osasun Ikerketarako Institutuko terapia aurreratuen eta berrikuntza diagnostikoaren arloko koordinatzailea.
* Innovactoras Elkartean parte hartzen du, erreferente gisa medikuntzaren arloan, gaixotasun arraroentzako tratamenduak garatuz, Wilsonen gaixotasuna kasu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Opilo mollis

***Opilo mollis*** Cleridae familiako kakalardo espezie bat da, zientziarako Lineok 1758an deskribatu zuena. Europa mendebaldean eta erdialdean aurkitzen da eta Euskal Herrian ere bai.

## Deskribapena 
Kakalardo txikia da, 8,5 eta 13 mm artean neurtzen du. Gorputz luzea eta estua du, hanka luzeak eta antena finak. Gorputza marroi iluna da baina elitroetan orban argiak ditu gutxi gora beherako hiru lerro osatuz, goiko lerroak "V" itxura du eta lausoagoa da. Elitroetan puntuzko lerroak agertzen ditu.

## Bizi zikloa 
Helduak apirila eta uztaila artean ikusten dira. Uda aldean *Opilo mollis* ugari zuhaitz berean elkartzen dira eta kopula gertatzen da. Emeak bestelako intsektuen beldarrek enborrean egindako galerietan jartzen dituzte arrautzak, horrela beldarrak gainerako intsektuen beldarretaz elikatzen dira.

Udazkenean beldarrek galeriatan hibernatzen dute eta udaberrian pupa sortzen da, ondoren heldu bihurtuz.

## Iruditegia 

Irudi:Opilo mollis.jpg
Irudi:Opilo mollis (31329849674).jpg
Irudi:Opilo mollis 02.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boti ur-jauziak

**Boti ur-jauziak** () Ghana hego-ekialdean dagoen ur-jauzi bikote bat da. Koforidua hiritik 17 kilometrora aurkitzen dira, Boti herrixkan, eta Akkra hiriburutik 90 minutu ingurura, garraiobidearen arabera.

## Historia 
Ingurua esploratzen ari zen apaiz zuri katoliko batek aurkitu omen zituen Boti ur-jauziak basoaren erdian. 1960. hamarkadan oso ezagunak egin ziren eta Ghanako lehen presidentea izan zen Dr. Kwame Nkrumah han izan zen bisitan.

## Deskribapena 
Berez goiko eta azpiko Boti ur-jauziak badaude ere, ezagunak azpiko bikotea soilik dira. Azpiko bikote hori errekek sortzen dituzte. Ur-jauzi hauek 30 metrotako altuera dute.

## Inguruko bitxikeriak 
Ur-jauzien inguruan badira bi elementu bitxi, *Three-headed palm tree* ("hiru buruko palmondoa") eta *Umbrella rock* ("aterkin arroka").

## Iruditegia 

Irudi:Boti Falls (2).jpg|Boti ur-jauziak.
Irudi:Boti Falls, Ghana.jpg|Boti ur-jauziak.
Irudi:Three-headed palm tree Boti Falls 2.jpg|"Hiru buruko palmondoa".
Irudi:Umbrella Rock at Boti Falls 2.jpg|"Aterkin arroka".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Argentina antzokia

**Argentina antzokia**, , Italiako Erroma hiriburuan dagoen antzoki bat da, Largo di Torre Argentina plazan.

1731n Gerolamo Theodoli arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen. 1732ko urtarrilaren 11n Domenico Sarroren *Berenice* operarekin estreinatu zen.
Edgbaston

**Edgbaston**, Ingalaterrako Birmingham hirian dagoen auzune bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian.

2011n 42.295 biztanle zituen.
Consolate Sipérius

**Consolate Sipérius** (1989ko martxoaren 20a) burundiar-belgikar aktorea da.

## Bizitza 
Sipérius 1989ko martxoaren 20an jaio zen Burundin. 2012an, arteetan lizentziatu zen Monseko Errege Kontserbatorioan. Europako zuzendari ospetsu askorekin elkarlanean aritu da, hala nola: Dolorès Oscari (*Le Philosophe et le Perroquet*, 2011-2012), Sue Blackwell (*Voici Électre!*, 2013), Anne Thuot (*Flash Flow IV*, 2013), Céline Delbecq (*Éclipse totale*, 2014-2015), Guy Theunissen eta Brigitte Bailleux (*Georges Dandin in Afrika*), Frédéric Dussenne (''Crever d'amour*, 2015-2017), Milo Rau (*Mitleid : Die Geschichte des Maschinengewehrs*, 2015-2017) eta Christophe Sermet (*Les Enfants du soleil*, 2017). 2014an, Kritikaren Sarirako izendatu zuten *Éclipse totale* antzezlanean parte hartzeagatik.

Zineman ere antzezten du. 2016an debutatu zuen Rachid Boucharebek zuzendutako *La Route d'Istambul'' filmean.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Device Forts

**Device Forts**, , Ingalaterra eta Galesko kostaldean dauden gotorleku multzo bat da. 1539-1547 artean, Henrike VII.a Ingalaterrakoaren erregealdian, eraikiak izan ziren, Ingalaterrako Erresuma Espainiako Erresuma eta Frantziako Erresumaren erasoetatik defendatzeko helburuz.

Gotorleku sare hau Ingalaterrako hego-mendebaldeko Kornualles era Devon konderrien kostaldetik hasi eta hego-ekialdeko Essex eta Kent konderrien kostalderainoko eremu guztian daude, bai eta Galesko hego-mendebaldeko Pembrokeshire konderrian.

## Kanpo estekak
Pendennis gaztelua

**Pendennis gaztelua**, Ingalaterrako Falmouth udalerrian dagoen Device Forts multzoaren gotorlekuetako bat da, Kornualles konderrian.

1540-1542 artean John Killigrew arkitektoak eraikiarazi zuen.
Marie-Béatrice de Baye

**Marie-Anne-Béatrix Oppenheim** **de Chabert**, edo **Marie-Béatrice de Baye** edo **Bayeko baronesa**, bere senarrarengatik (Konstantinopla, 1859ko apirilaren 19a – Neuilly-sur-Seine, 1928ko azaroaren 3a) frantziar poeta izan zen.

## Bizitza 
Haren gurasoak Hermann Oppenheim baroia, Parisko bankaria (*Oppenheim, Alberti & Cie)* eta Persiako kontsul nagusia, eta Antoinette de Chabert izan ziren. Joseph Berthelot Baye baroiarekin, arkeologoa, ezkondu zen, 1877ko irailaren 6an, Parisko 8. barrutian.

Erizain boluntarioa Lehen Mundu Gerran, Ohorezko Legioko Zaldun izendatu zuten. Gerrako Gurutzearen titularra ere bazen, Akademiako ofiziala, Saint-Sépulcre Ordenaren dama.

Bayeko baronesak eman zien egunkariei eta irratiari abisu Gilen Prusiako printzeak familiaren gaztelua arpilatu ostean. 1914ko irailaren 29ko *Le Matin* egunkariko artikulu batek ''L'impérial* *cambrioleur* izenburua jarri zion gertakariari. *L'express du Midi* egunkariak, berriz, izenburu hau ezarri zuen: *Kronprinz opère lui-même*. Eugène Courboinen grabatu batek ere ilustratu zuen gertakari hura, *L'impérial cambrioleur* izenburupean hura ere.

Bayeko baronesa Parnassearen ahaidea zen.

Haren alabak, Yolande de Bayek, 1960an bere gurasoen gaztelua Georges Blard aitari eman zion, eta, haren bitartez, Oeuvre de Foyers de Charité komunitate katolikoari, Bayeko gazteluan kokatua.

## Sariak 
* Akademiako ofiziala
* Gerrako Gurutzea 1914–1918
* Frantziako Aintzatespenaren Domina
* Ohorezko Legioko Zalduna (1921)

## Lanak 
* *Le clavecin* (voir le manuscrit du poème conservé au Musée royal de Mariemont, Belgique, sous la référence);
* *Grisailles et pastels* (Lemerre, 1896);
* *Les heures aimées* (Lemerre, 1900);
* *L'âme brûlante* (Perrin et Cie, 1905) ouvrage couronné par l’Académie française;
* *Le temple du rêve* (Perrin et Cie, 1912);
* *C'est la vie, c'est l'amour (Revue des indépendants, 1920).''

## Ondoren 
Alphonse Séchék ohar bat utzi zuen Bayeko baronesari buruz, eta haren ondotik olerki batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniel Castro

**Daniel Castro** (As Pontes de García Rodríguez, 1997ko apirilaren 19a) arkularia da. Espainia ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elías Cuesta

**Elías Cuesta** (Jaén, 1985eko martxoaren 15a) arkularia da. Espainia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Fernández

**Antonio Fernández** (1991ko ekainaren 12a) arkularia da. Espainia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teresa Fernández

**Teresa Fernández** (Oviedo, 1949ko urriaren 15a) arkularia da. Espainia ordezkatu zuen 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patrícia Godinho Gomes

**Patrícia Alexandra Godinho Gomes** (Angola, 1972ko ekainaren 26a) gineabissautar historialari, idazle eta irakaslea da, emakumeen papera erresistentzia antikolonialean, Afrikako feminismoa eta generoa herrialde lusofonoetan aztertzen dituena.

## Bizitza 
Patrícia Godinho Gomes Angolan jaio zen 1972ko ekainaren 26an eta Ginea Bissaun hazi zen. Lisboako Unibertsitate Teknikoan ikasi zuen eta 1995ean lizentziatu zen Zientzia Politikoetan, Afrikako Ikasketetan espezializatuta. 2002an doktoretza lortu zuen Cagliariko Unibertsitatean eta 2006tik 2010era doktorego-ondoko ikasketak egin zituen unibertsitate berean. 2014tik 2018ra, Bahiako Unibertsitate Federalean irakatsi zuen.

Afrikako herrialde lusofonoetako emakumeen esperientziak eta kolonialismoaren aurkako erresistentzia aztertzen ditu batez ere. 2016an eta 2017an, emakume afrikar eta afro-brasildarren esperientziak aztertu zituen ikerketa konparatibo batean parte hartu zuen.

## Lan hautatuak 
* *A importância das Forças Armadas Revolucionárias do Povo (F.A.R.P.) na luta pela libertação da Guiné-Bissau* (2010)
* *A Mulher guineense como sujeito e objecto do debate histórico contemporâneo: Excertos da história de vida de Teodora Inácia Gomes* (2016)
* *Para além dos feminismos: uma experiência comparada entre Guiné-Bissau e Brasil* (Angela Figueiredorekin batera, 2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eileen Kramer

[thumb|261x261px|[Eileen Kramer eta Owen Allen, Canberra BOLD Australiako Dantza Jaialdia 2019ko martxoa]]
**Eileen Kramer** (Mosman Bay, Australia, 1914ko azaroaren 8a – Hegoaldeko Gales Berria, 2024ko azaroaren 15a) australiar dantzaria eta koreografoa izan zen. Ehun urtetik gorakoa izan zen eta 2021eko maiatzean jardunean zegoen.

## Bizitza 
Sydneyn hazi zen eta Conservatorium de Musican egin zituen musika ikasketak. 1939an, Gertrud Bodenwieser dantza-konpainia ikusi baino lehen, bere bizitza dantzari eskaintzea erabakia zuen. Indiara, Europara eta Amerikara bidaiatu zuen.  Australiara itzuli zen 99 urterekin "kookaburren beharra sumatzen zuelako".

2008an *Walkabout Bailarín* liburua argitaratu zuen (Trafford Editorial: ), non bere bizitza kontatu duen.

Bere karismak hainbat artistaren inspirazioa izan da, hala nola "*Un retrato de Kramer, La quietud interior de Eileen Kramer*", hau Andrew Lloyd Greensmith zirujau plastikoak egin zuen eta Archibald sarian finalista geratu zen 2017an.

2017an, 103 urte zituela, Kramerrek "*Una Mujer de Buda*" dantza-lana sortu zuen, Indiara egindako bidaietan oinarrituta. Bere bizitza luze eta aktiboa oroitarazten duen lan zabal baten parte da, Arteen Osasun Institutuak lagundu eta babestutakoa.

2017an, Kramerren beste erretratu bat Sue Healey zinemagileak egin zuen, Erretratu Digitalaren Sarian finalista izan zen (Erretratu Nazionalaren Galeria, Camberra) eta 65ean finalista, Blake Prize (Casula Powerhouse Sydney) 2018. urtean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: elkarrizketa Eileen Kramerrek 108 zuela.
* Bideoa: Eileen Kramer dantzan 100 urterekin
Newport gaztelua

**Newport gaztelua**, , Gales hegoaldeko Newport hirian dagoen gaztelu baten hondakinak dira.

XIV. mendean Hugh de Audley, Gloucesterko 1. dukeak eraikiarazi zuen.
Perichaena depressa

***Perichaena depressa*** *Trichiidae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Perichaena vaporaria*, *Trichia circumscissa*, *Perichaena depressa var. quadrata*.

## Deskribapena 
Esporangio pulbinatu-hondoratuak edo zapalak eratzen ditu, poligonalak, elkarren artean estu bilduta: 0,1 eta mm 1 bitarteko diametroarekin. Gaztaina kolore argitik arre-purpura ilunera doan kolorekoa edo ia beltza. Peridio bikoitza: lurrunketa-hondakinek kandifikatutako muturra, edo konkrezio kristalino karetsuek estalia, barne peridioari estuki atxikia. Dehiszentzia inguru banagarria. Kapilizioa harizpi horiekin, meheak eta ezten txikiekin. Espora jalkina hori iluna.

**Etimologia:** *Depresa* epitetoa bere forma zapalagatik du.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ralf Rienks

**Ralf Rienks** (1997ko irailaren 23a) Herbehereetako arraunlaria da. Zortziko gizonezkoen proban zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Olav Molenaar

**Olav Molenaar** (1999ko martxoaren 28a) Herbehereetako arraunlaria da. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte, eta zilarrezko domina irabazi zuen zortziko gizonezkoetan.

## Kirol lorpenak
Physarum virescens

***Physarum virescens*** *Physaridae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Physarum thejoteum*, *Didymium nectriaeforme*, *Lignydium virescens*.

## Deskribapena 
**Esporangioak:** Sesilak edo pendunkulo meheekin, esferikoak, obalak, luzangak, 0,2-0,4 mm, multzo txikietan elkartuta edo gainjarrita; hori edo berdexka kolorekoak, peridioa mehea, hauskorra, zimurtsua; kapillizio delikatua, nodulu horixka irregular txikiekin, kolumela gabe.

**Etimologia:** *Virescens* epitetoa latinetik dator, berdetzen, esan nahi duen “virescens” hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

## Sasoia eta lekua 
Goroldiotan edo eroritako hostoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Kolonbia, Brasil, Europa, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sander de Graaf

**Sander de Graaf** (1995eko ekainaren 13a) Herbehereetako arraunlaria da. Urrezko domina irabazi zuen 2020ko Europako Txapelketetan, eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen, biak gizonezkoen lemazain gabeko laukoan.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, ordea, gizonezkoen zortzikoan hartu zuen parte eta zilarrezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Ruben Knab

**Ruben Kab** (1988ko otsailaren 19a) bi aldiz arraunlari olinpikoa den Herbehereetarra da. 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan bosgarren amaitu zuen lemazain gabeko laukoan, eta berriz ere bosgarren amaitu zuen Tokion 2020an, gizonezkoen zortzikoan.

Domina bat irabazi zuen 2019ko Munduko Arraunketa Txapelketan. Tokio 2020an zortzikoak beraien seriea irabazi zuten, gero bosgarren bukatu zuten A finalean.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen gizonezkoen zortzikoan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Gert-Jan van Doorn

**Gert-Jan van Doorn** (1999ko otsailaren 3a) herbeheretar arraunlaria da. Zilarrezko domina irabazi zuen zortziko gizonezkoetan, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jan van der Bij

**Jan van der Bij** (1991ko irailaren 25a) Herbehereetako arraunlaria da. 2021eko uztaila eta abuztua bitartean Tokion ospatutako 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen. Munduko Arraunketa Kopan ere hartu du parte 2018tik.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen gizonezkoen zortzikoan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Mick Makker

**Mick Makker** (1993ko otsailaren 5a) Herbehereetako arraunlaria da. Zilarrezko domina irabazi zuen zortzikoan, 2023ko Munduko Arraun Txapelketan. Baita ere 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jacob van de Kerkhof

**Jacob van de Kerkhof** (1995eko urriaren 12a) herbeheretar arraunlaria da. Zortziko gizonezkoetan zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Dieuwke Fetter

**Dieuwke Fetter** (1991ko urtarrilaren 26a) Herbehereetako arraunlaria da. Herbehereak ordezkatu zituen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan eta zilarra lortu zuen gizonezkoen zortzikoan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Henry Hollingsworth (arraunlaria)

**Henry Hollingsworth** (1997ko irailaren 5a) AEBetako arraunlaria da. AEBen ordezkari izan zen 2024ko Udako Olinpiadetan brontzezko domina lortuz gizonezkoen zortzikoan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Nicholas Rusher

**Nicholas "Nick" Rusher** (1999ko ekainaren 10a) arraunlari estatubatuarra da. AEBen ordezkari izan zen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortuz gizonezkoen zortzikoan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Kaden Groves

**Kaden Groves** (Gympie, 1998ko abenduaren 23a) txirrindulari australiarra da, profesionala Alpecin–Deceuninck taldean.

## Kirol ibilbidea
Groves junior mailan nabarmentzen hasi zen, 2016ko Autraliako errepideko txapelketa irabaziz. Pixkanaka, hainbat etapa garaipen eskuratu zuen eta horrek 2022an jauzi handia emateko aukera eman zion. Urte horretan Kataluniako Voltako etapa bat eta Espainiako Vueltako beste bat lortu zituen. 

Emaitza on hauexen ondorioz, Alpecin-Deceuninck taldeak fitxatu zuen 2023an. Urte horretan bertan, besteak beste, Kataluniako Voltako bi etapa, Italiako Giroko etapa bat eta Espainiako Vueltako hiru etapa irabazi zituen.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Taldeak 
* St George Continental Cycling Team (2017-2018)
* Mitchelton-BikeExchange (2018)
* SEG Racing Academy (2019)
* Mitchelton/BikeExchange (2019ko abuztutik-2022)
** *Mitchelton-Scott* (2019-2020)
** *Team BikeExchange* (2021)
** *Team BikeExchange-Jayco* (2022)
* Alpecin–Deceuninck (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Wachirathan ur-jauziak

**Wachirathan ur-jauziak** () Thailandia iparraldean dagoen ur-jauzi multzo bat da. Doi Inthanon mendiaren maldatan kokaturik dago, izen bereko Parke Nazionalean, Chiang Mai hiritik hurbil.

## Izena 
*Wachirathan* izenak "diamantezko ibaiaren jauzia" esan nahi du.

## Deskribapena 
Granitozko aldapan erortzen ari den urak hainbat jauzi egiten ditu jarraian. Guztira 80 metrotako altuera hartzen dute ur-jauziek. Handik Mae Klang ibaia ateratzen da. 13 kilometrotara Mae Klang ur-jauzia aurkitzen da.

Ur-jauziak behelaino handia sortzen du eta horri esker inguruan landaretza oso handia hazten da. Horrez gain ur-jauziaren barrenean etengabeko ortzadarra ikusten da.

Euri sasoian, maiatza eta urria artean, ur-jauziak ur asko izaten du.

## Iruditegia 

Irudi:น้ำตกแม่ยะ อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์.jpg
Irudi:Wachirathan Waterfall.JPG
Irudi:น้ำตกวชิรธาร อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexio Komneno (enperadorekidea)

**Alexio Komneno** (; Balabista, 1106ko urria – Attalia, 1142ko uda) Bizantziar Inperioko enperadorekide izan zen 1119tik hil zen arte.

Joan II.a Komneno eta Piroska Hungariakoaren seme nagusia izan zen. Bere aitak enperadore koroatu zuen 1119an. Aita baino urtebete lehenago hil zen gaixotasunez.

Litekeena da bi aldiz ezkonduta egotea, lehena Dobrodjeja Mstislavna Kievekoarekin eta bigarrena Kata Georgiakoarekin.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Mónica del Raval

**Ramona Coronado García**, ezagunagoa **Mónica del Raval** gisa, (Villamanrique, 1964ko otsailaren 16a - Bartzelona, 2024ko irailaren 3a), Kataluniako prostituta eta aktorea izan zen. Jaiotzez Mantxakoa baldin bazen, urte asko Bartzelonan eman zituen. Gaur egun, kontrakulturaren, inkonformismoaren eta LGBT mugimenduaren ikono gisa aldarrikatzen zaio.

## Biografia 
Haurtzaroan Valentziako Alcàsser herrian bizi izan zen gurasoekin eta anai-arrebekin. Prostituta gisa Madrilen hasi zen lanean, Ballesta kale ospetsuan, Hiribide Nagusitik gertu. 18 urte zituen. Bartzelonara 1987an joan zen eta han "Mónica" izena hartu zuen. Aurretik ere beste izenak izan zituen: Marta Ibizan, Heidi Valentzian eta Carolina Alacanten. Urte asko Bartzelonako El Raval auzoan bizi izan zen; bertan oso ezaguna zen batez ere bere jazkeragatik: makillaje ugari eta plastikozko koroa bat; horregatik, «Ravaleko Erregina» ezizena jarri zioten. El Ravalen ere Carmen de Mairena ezagutu zuen. 

2008an Francesc Betriu zuzendariak egindako hari buruzko dokumentala plazaratu zen: *Mónica del Raval*. Horrek bere ospea zabaldu zuen. 2012an *Callejeros* telesailak kapitulu berezia eskaini zion. 2015ean, prostituzioa uzten zuela esan zuen; haren esanetan bere bizitzak 80.000 gizonezkoekin harremanak izan zituen. Hortik aurrera bere irudiaren inguruko merchandising komertzializatu zuen. Halaber film desberdinetan hartu zuen parte.

Bere bizitzaren amaieran gaixotu egin zen eta bizitza publikoa utzi zuen. Zahar-etxe batera joan zen bizitzera. 2018an, osasun-arazoak izan zituen, eta hilabeteak eman zituen ospitaleratuta. Azkenean, 2024ko irailaren 3an, bere lagun Samantha Ballentines drag queenek iragarri zuen 60 urterekin hil zela.

## Filmografia 
* *Mónica del Raval* (2009, berari buruzko dokumentala)
* *Nos parecía importante* (2016, tarotera gisa)
* *La maldita primavera* (2017, Mónica gisa)
* *Puta y amada* (2018, Mónica gisa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Primo de Riveraren direktorio zibila

**Direktorio Zibila** funtsezko etapa izan zen Miguel Primo de Riveraren diktaduran, Espainian, 1925eko abendutik 1930eko urtarrilera arte. Garai horren ezaugarri nagusia gobernu militar batetik zibil gehiago zituen batera igarotzea izan zen, nahiz eta militarrek paper garrantzitsua izaten jarraitu zuten.

## Testuinguru historikoa 
1923ko iraileko estatu-kolpearen ondoren, Primo de Riverak 1925era arte gobernatu zuen Direktorio Militar bat ezarri zuen. Denbora horretan, parlamentua desegin eta berme konstituzionalak eten ziren. Hala ere, Marokon izandako arrakasta militarrak, bereziki Alhucemasen lortutako garaipenarekin, Primo de Riverari bere erregimena egonkortzen saiatzeko konfiantza eman zion, laguntzarako base zibil bat sortuz.

### Direktorio Zibilaren eraketa 
1925eko abenduaren 3an, Primo de Riverak bere lehen gobernu zibila eratu zuen. Funtsezko postuek, hala nola Presidentziak eta Presidenteordetzak, militarren esku jarraitzen bazuten ere, ministro zibilak sartu ziren zorro garrantzitsuetan, hala nola Ogasunean, Lanean eta Sustapenean. Ministro zibilen artean, José Calvo Sotelo eta Guadalhorceko kondea nabarmentzen ziren.

### Helburuak eta politikak 
Direktorio Zibilaren helburu nagusia eraldaketa ekonomikoa eta Espainian legezko normaltasuna berrezartzea ahalbidetuko zuten legeak prestatzea zen. Horretarako, anbizio handiko hainbat politika sozioekonomiko ezarri ziren, "20ko hamarkada zoriontsuen" nazioarteko koiuntura ekonomikoa aprobetxatuz.

### Politika ekonomikoak 
Azpiegitura-proiektuak garatu ziren, hala nola errepideak eta trenbideak eraikitzea, eta industrializazioa sustatu zen. Gainera, Batzorde Paritarioak sortu ziren, Estatuaren arbitrajepean ugazabek eta langileek osatutako lan-hitzarmeneko organoak.

### Gizarte-politikak 
Gizarte-arloan, lan-baldintzak hobetzeko neurriak sustatu ziren, eta gatazka soziala murrizteko ahalegina egin zen. Hala ere, politika horiek ez zuten lortu herrialdeko tentsio sozial eta politikoak erabat ezabatzea.

### Aberri Batasuna eta Batzar Nazionala 
Erregimena instituzionalizatzeko, Primo de Riverak Batasun Patriotikoa sortu zuen, inspirazio faxistako alderdi bakarra. 1927an, Aberri Batasuneko kideek eta hainbat korporaziotako ordezkariek osatutako Batzar Nazionala deitu zuen. Batzar horren helburua konstituzio berri bat egitea zen, inoiz osatu ez zena.

### Direktorio Zibilaren gainbehera eta amaiera 
Erregimena sendotzeko ahaleginak egin arren, Direktorio Zibilak hainbat erronkari egin behar izan zien aurre. Herriaren babes faltak eta hainbat sektoreren kritika gero eta handiagoek, Alfontso XIII.a erregea bera barne, Primo de Rivera 1930eko urtarrilean dimisioa aurkeztera eraman zuten. Horrek diktaduraren amaiera ekarri zuen eta Berenguerren "dictablanda" -ri bide eman zion.

### Ondorioa 
Direktorio Zibila Miguel Primo de Riverak bere erregimena egonkortzeko egindako saiakera izan zen, zibilak gobernuan sartuz eta anbizio handiko politika sozioekonomikoak ezarriz. Aurrerapen batzuk lortu bazituen ere, ezin izan zituen gainditu herrialdeko tentsio sozial eta politikoak, eta, azkenean, erori egin zen.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Normandy (Surrey)

**Normandy**, Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Surrey konderrian.

2011n 2.981 biztanle zituen.
Gabriel Soares

**Gabriel Soares** (1997ko urtarrilaren 22a) arraunlari italiarra da.

Gruppo Sportivo della Marina Militare taldeko arraunlaria da Soares.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen Skull arin bikoitzean.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petros Gkaidatzis

**Petros Gkaidatzis** (; Tesalonika, 2000ko azaroaren 25a) arraunlari greziarra da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen skull arin bikoitzean.

## Kirol lorpenak 
## Kanpo estekak
Rebecca Cheptegei

**Rebecca Cheptegei** (Kenya, 1991ko otsailaren 22a - Eldoret, 2024ko irailaren 5a), Ugandako iraupen-korrikalaria zen. 2022ko igoeran eta jaitsieran mendiko lasterketetako munduko txapelduna izan zen, eta 2011ko Udako Munduko Joko Militarretan brontzezko domina irabazi zuen 5.000 metrokoan.  

2024ko Paris Joko Olinpikoetako maratoian parte hartu ondoren, hilabeteren buruan, 2024ko irailaren 5ean hil zen, bikotekidek su eman eta agonian hiru egin egin iraun ondoren.

## Ibilbidea 
Rebecca Cheptegei cross-country estiloan ilustratu zen atletismoan debuta egin zuenean. 2010eko munduko cross-country txapelketetan, Bydgoszczen, junior lasterketako hamabosgarren egin zuen, eta brontzezko domina irabazi zuen taldekako sailkapenean.

2011ko uztailaren 22an, 5.000 metroko proban parte hartu zuen Rio de Janeiroko Udako Munduko Joko Militarretan. Berak lasterketa sendoa egin zuen, eta brontzezko domina eskuratu, 16 minutu 0 s 26 denbora eginda, Barhaingo Shitaye Habtegebrel eta Tejitu Chalchissaren atzetik. Abenduaren 3an, Aranda de Dueron *Konstituzioko krosean* nagusitu zen, eta Paula Berodia espainiarraren aurretik eginda.

2013ko azaroaren 30ean, bere bigarren garaipena lortu zuen Espainiako *Konstituzioko krosean*, Dolores Checa eta Alessandra Aguilar espainiarrak mendean hartuta. Astebete geroago, Granollerseko crossean azkar abiatu zen, eta literalki hegan egin zuen burura. Irabazi egin zuen, 45 segundoko aldea aterata Marta Galimany espainiarrari.

2016ko uztailaren 7an, Ugandako 10.000 metroko txapeldun titulua irabazi zuen Kampalan, 35 min 5 s 3 denbora eginda.

2022ko apirilaren 24an, Paduako Maratona di Sant'Antonion abiatu zen. Anna Incerti faboritoari aurrea hartzea lortu zuen, eta 2 ordu 31 minutu eta 21 segundoko denbora egin. Azaroaren 6an, Txiang Main hasi zen mendi eta trail lasterketen munduko txapelketen igoera eta jaitsiera proban abiatu zen. Annet Chemengich Chelangat herrikideak gidatutako lasterketako gidari jarri zen, eta erritmo iraunkorra ezarri zuen. Allie McLaughlin estatubatuarrak bakarrik lortu zuen Ugandako bikoteari jarraitzea. Rebecca Cheptegeik buruan egin zuen lasterketa, eta herrikidearen aurrean titulua irabazi. Abenduaren 17an, Abu Dhabiko maratoiaren irteeran abiatu zen. Hasiera zuhurra eginda, bere lasterketa ziurtatu zuen, eta podiumean amaitu. Errekor pertsonala hobetu zuen, eta Ugandako distantzia errekor berria ezarri, 2 h 22 min 47 s denborarekin.

## Erailketa 
2024ko irailaren 1ean bere bikotekide ohiak eraso egin zion Trans-Nzoia konderrian (Kenya) kokatutako etxean. Dickson Ndiema erasotzaileak bost litroko gasolina bidoi bat hustu zion gainean eta su eman zion. Gorputzaren %80 erre zion, ospitalean egoera kritikoan uzteraino. Eragindako zaurien ondorioz Cheptegei 2024ko irailaren 5ean hil zen, 33 urte zituela. 

## Palmaresa 
### Ibilbidea/krosa 
### Pista 
### Mendiko lasterketa 
## Errekorrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Truls Möregårdh

**Truls Carl Eric Möregårdh** ( ahoskatua; Växjö udalerria, 2002ko otsailaren 16a) mahai tenisean aritzen den suediar kirolaria. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra irabazi zuen gizonezkoen banakako ekitaldian, baita 2021eko Mahai Teniseko Munduko Txapelketan ere. 2018an brontzea irabazi zuen Suediako taldearekin Taldeko Mahai Teniseko Munduko Txapelketan.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Félix Lebrun

**Félix Lebrun** (Montpellier, 2006ko irailaren 12a) frantziar mahai tenis jokalaria. 2023ko Europako Jokoetan urrezko domina lortu zuen eta 2023ko urrian ITTFren (Mahai Tenisaren Nazioarteko Federazioa) munduko rankingean lehen hamarretan lehen aldiz sartu zen. 2024ko abuztuaren 6tik aurrera, ITTFko munduko sailkapenean 5. postuan zegoen, eta, ondorioz, lehen mailako jokalari frantziarra eta europarra da. Estilo aldetik, bere teknika arraroa da gaur egungo jokalari onenen artean.Brontzezko bi domina irabazi zituen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, bata bakarka eta bestea taldean. Horrela, 17 urte zituela, ekitaldi horietako dominadunik gazteena bihurtu zen, baita mahai-tenis olinpikoan gizonezko dominadunik gazteena ere.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonios Papakonstantinou

**Antonios Papakonstantinou** (; 1999ko martxoaren 18a) arraunlari greziarra da. Skull arin bakarkakoan urrezko domina irabazi zuen 2022ko Europako Arraunketa Txapelketan. 

Greziako taldeko kidea da 2018tik, eta 2023an hasi zen Petros Gkaidatzisekin. 2023ko maiatzean, Europako Arraunketa Txapelketan Bleden, Eslovenian, Papakonstantinouk brontzea lortu zuen Petros Gkaidatzisekin batera skull arin bikoitzean. Hilabete horretan, Olinpiar Jokoetarako sailkapena lortu zuten Luzernan.

2024ko Udako Olinpiar jokoetan Parisen lehiatuta, finalera iristeko atariko erronden bidez lortu zuen bikoteak. Ondoren, brontzezko domina irabazi zuten.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Augrabies ur-jauziak

**Augrabies ur-jauziak** () Hegoafrika ipar-mendebaldean dagoen ur-jauzi multzo bat da. KaiǃGarib udalerriaren barruan daude eta inguruan Augrabies Falls Parke Nazionala eratu zen 1966. urtean.

## Izena 
Han bizi den Khoikhoi leinuak *Ankoerebis* izena jarri zioten, "zarata handiko tokia" esan nahi du. Hara iritsi ziren trekboer europarrek ulertutako izenetik "Augrabies" izendatu zuten.

## Deskribapena 
Orange ibaiak sortzen ditu ur-jauzi hauek. Arroka biluzizko arroilean behera erortzen diren ur-jauzi ugarik osatzen dute. 56 metrotako altuera

## Iruditegia 

Irudi:Augrabie, Waterfalls, South Africa.jpg
Irudi:Augrabies Falls, Augrabies Falls National Park (8722361583).png
Irudi:Augrabies Falls, South Africa (2418545642).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dámaso Berenguerren dictablanda

'*Dámaso Berenguerren *dictablanda'''* Espainiako historian aldi erabakigarria izan zen, 1930eko urtarrila eta 1931ko apirila bitartean garatu zena. Prentsak sortutako termino honek bere gobernuaren izaera anbiguoa islatzen du, Primo de Riveraren diktadurarekin jarraitu ez zuena eta 1876ko Konstituzioa erabat berrezarri ez zuena.

## Testuinguru historikoa 
1930eko urtarrilean Miguel Primo de Riverak dimisioa eman ondoren, Alfontso XIII.a erregeak Dámaso Berenguer jenerala izendatu zuen gobernuko presidente. Berenguerren misioa diktaduraren ondoren "normaltasun konstituzionala" berrezartzea zen, baina bere gobernuak erronka ugari aurkitu zituen

### Helburuak eta zailtasunak 
Berenguer iritzi publikoa baretzeko eta legezkotasun konstituzionala berrezartzeko neurri liberalizatzaileak ezartzen saiatu zen. Hala ere, bere geldotasunak eta babes politikorik ezak mesfidantza sortu zuten. Errepublikanoen oposizioak eta monarkiko batzuek Gorte Konstituziogileetarako hauteskundeak eskatzen zituzten, baina Berenguerrek ez zuen hori deitzea lortu.

### Ekintzak eta politikak 
Bere agintaldian, Berenguerrek Primo de Riveraren diktadurako neurri errepresiboenetako batzuk indargabetu zituen, eta egoera politiko eta soziala egonkortzen saiatu zen. Hala ere, bere gobernua inefikaztzat eta norabide argirik gabekotzat hartu zen.

## Ondorioak 
Berenguerrek herrialdeko arazoak konpontzeko eta Konstituzioa erabat berrezartzeko zuen ezintasunak nahigabe sozial eta politikoa areagotzea ekarri zuen. 1931ko otsailean, Juan Bautista Aznar-Cabañas almiranteak ordezkatu zuen Berenguer, eta haren gobernuak ere porrot egin zuen egoera egonkortzen, eta, azkenean, 1931ko apirilean, Bigarren Errepublika aldarrikatu zuen.

## Konklusioa 
Berenguerren *dictablanda'' krisi testuinguru batean trantsizio politikorako huts egindako saiakera baten adibidea da. Bere gobernuak, aldaketak ezartzen saiatu bazen ere, ez zuen lortu gero eta polarizatuagoa zen eta aldaketa sakon baten bila zebilen gizartearen eskaerak asetzea.

## Kabineteak 
### Berenguerren gobernua 
### Aznarren gobernua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paseoa (Macke)

***Paseoa*** () August Macke margolari alemanak 1913an egindako margolana da. Olio ohola gainean teknika erabiliz egina, Municheko Lenbachhaus galerian erakusten da gaur egun.

## Historia 
1913ko udazkenean, Macke, bere emazte eta semearekin batera, Suitzara joan zen bizitzera, Hilterfingenen, Thun aintziran, non zortzi hilabete igaro zituen, 1913ko irailetik 1914ko maiatzera arte. Han gogor lan egingo zuen. *Paseoa* garai horretan sortutako lehena da, eta lehenengoa non Mackek parke bateko pasealeku bat zubi batetik eta uretik gerturen gaia erabili zuen. Mackerentzat garaiko margolaritza frantsesaren eragina oso garrantzitsua izan zen, batez ere Robert Delaunayren lana. Mackerentzat pinturan argiaren eta kolorearen papera ulertzeko inflexio-puntua izan zen.

Bere emazte Elisabeth Erdmann-Mackeren arabera, bere azken pinturetan, "koloreen garrantzia, argitasun zoragarria, batez ere zuhaitzen tonu berdeetan, zeruko urdinaren gardentasuna, lurreko eguzki-orbanak, non distira hori batetik marroi gorri bizi batera aldatzen diren" ikus daiteke. 
Lan horretan kontraste zorrotzik gabeko pertsonen irudiak margotu zituen, eta ez zituen deskribatu, argi eta garbi definitutako ingerada batekin.

1910ean, Mackek bere lanaren helburua definitu zuen: "Natura goraipatzea". Hilterfingenen, bere pintura eta zirriborroen motibo zaharrek maila biziagoa hartu zuten. Mackek gizon modernoaren "paradisutzat" har zitekeena sortu zuen, hiriko kaleetan zehar ibilaldi lasaiak eginez, erlaxazio lasaia parkean, uretan.

## Deskribapena 
Konposizioaren erdian, traje dotorea eta udako kapela bat dituen gizon gazte bat dago, aterki bati eusten dion soineko gorria eta jaka urdina dituen dama batekin hizketan. Bikote hau ingurunetik isolatuta dagoela ematen du: ezz dirudi ezertaz ohartzen direnik. Aurpegi anonimoak dituzte, ez dute ezaugarri espezifikorik erakusten. Luma zuri bat duen kapela batekin buruan beste emakume bat dago, zubiko barandan bermatuta. Bi gizon daude, bere ezkerrean. Margolanak zoriontasun-sentsazioa sortzen du. Egun lasai eguzkitsu batean, pertsonek bai beren buruarekin, bai naturarekin, harmonian dirudite.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Promenade margolanaren fitxa Lenbachhaus galeriaren webgunean.
Anton Källberg

**Anton Sten Anders Källberg** (1997ko abuztuaren 17a) suediako mahai-tenislari profesionala da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra lortu zuen gizonezkoen taldekako ekitaldian.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Simon Gauzy

**Simon Gauzy** (1994ko urriaren 25a) Frantziako mahai-teniseko jokalaria da. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan lehiatu zen gizonezkoen bakarkako ekitaldian —hirugarren txandan kanporatu zuen Kou Leik—, eta Frantziako taldeko kide gisa gizonezkoen taldekako ekitaldian. Frantziako txapeldun nazionala da hiru aldiz bakarka. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan ere hartu zuen parte. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko lortu zuen gizonezkoen taldekako proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Tareka

**Maria Teresa Guerra Bastos Gonçalves de Morais Sarmento Ramalho**, telebistan ***Tareka*** eta literaturan ***Ângela Sarmento*** izengoitiz ezaguna, (Lisboa, 1927ko azaroaren 22a – *ibidem*, 2018ko urtarrilaren 2a) portugaldar aktore eta idazlea izan zen.

## Bizitza 
Guilherme Frederico Bastos Gonçalves (1898-1985) medikuaren eta Maria Helena Guerra Gonçalvesen (1897-1968) alaba zen. Bi ahizpa eta neba bat zituen: Maria Isabel Guerra Bastos Gonçalves (Isabel da Nóbrega idazlea), João Pedro Bastos Gonçalves eta Maria Leonor Bastos Gonçalves Martin.

Gaztetatik erakutsi zuen arte eta hizkuntzetarako talentua, eta 1957an bigarren mailako paper bat lortu zuen *Der schräge Otto* film alemaniarrean. Dantza eta marrazketa ikasi zituen Raquel Roque Gameiro irakaslearekin.

Haren lehen senarra António Caetano de Oliveira Martinho (1915-1957) medikua zen, Coimbrako Unibertsitateko medikuntza fakultatean ikasi zuena. Harekin hiru seme-alaba izan zituen: Tozé Martinho aktore eta gidoilaria, Ana Maria Magalhães idazlea eta Manuel Maria Bastos de Oliveira Martinho zirujau eta enologoa, Quinta da Silveira etxaldea kudeatzen duena.

1961eko abuztuaren 30ean bigarren aldiz ezkondu zen João José Morais Sarmento Ramalho abeltzainarekin. Bi alaba izan zituen harekin: Thereza Margarida Bastos de Morais Sarmento Ramalho (Thereza Ameal idazlea) eta Helena Rita Bastos de Morais Sarmento Ramalho. 1961etik aurrera, Quinta das Gatinheirasen bizi izan zen, Salvaterra de Magosen.

1977an, Tareka izen artistikoa erabili zuen lehen aldiz, Tozé Martinho semearekin batera *A Visita da Cornélia* telebista lehiaketan parte hartu zuenean, non biek abestu, dantzatu eta antzeztu zuten.

Estado Novoren garaian, Emakumeen Mugimendu Nazionalaren aldeko zezenketak antolatu zituen, eta zezenketen aurkako manifestazioak kritikatu zituen.

2018ko urtarrilaren 2an hil zen CUF ospitalean, Lisboan.

2019ko maiatzean, zezenketa bat egin zen haren omenez Salvaterra de Magosen.

## Lanak 
### Filmografia 
#### Zinema 
#### Telebista 
### Liburuak 
* *A Árvore* (1963)
* *Os Dias Longos* (1968)
* *À Beira da Estrada* (1974)
* *A Hora da Verdade* (2002)
* *Olha para mim* (2014)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alexis Lebrun

**Alexis Lebrun** (Montpellier, 2003ko abuztuaren 27a) frantziar mahai-tenislari profesionala da. 2024ko abuztuaren 6tik aurrera, Mahai Teniseko Nazioarteko Federazioaren (ITTF) munduko sailkapeneko 18. postuan dago. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen gizonezkoen taldekako proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
De Beauvoir Town

'''''', Erresuma Batuko Londres hiriburuaren iparraldean dagoen auzo bat da, Hackney barrutian.

## Leku nabarmenak 
* De Beauvoir Square

## Erreferentziak 
* Zerrenda:Londresko auzoak
Denmark Hill

'''''', Erresuma Batuko Londres hiriburuaren hegoaldean dagoen auzo bat da, Southwark barrutian.

## Erreferentziak 
* Zerrenda:Londresko auzoak
Dollis Hill

'''''', Erresuma Batuko Londres hiriburuaren ipar--mendebaldean dagoen auzo bat da, Brent barrutian.

2011n 14.425 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
* Zerrenda:Londresko auzoak
Dormers Wells

'''** edo **Dormer's Wells''', Erresuma Batuko Londres hiriburuaren mendebaldean dagoen auzo bat da, Ealing barrutian.

2011n 13.910 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
* Zerrenda:Londresko auzoak
Downe

'***, formalki **Down*', Erresuma Batuko Londres hiriburuaren hego-ekialdean dagoen udalerri bat da, Bromley barrutian.

## Erreferentziak 
* Zerrenda:Londresko auzoak
María Topete

**María Topete Fernández** (1900 - 2000) espetxe-funtzionarioa izan zen Francoren diktaduran,  San Isidro eta Ventas ama-espetxeko zuzendaria 25 urtez, Ekintza Katoliko eta Sección Femenina taldeetako kidea.

## Bizitza 
Angela Fernandez Vicuña eta Ramon Topete Arrietaren alaba izan zen, baita Topete almirantearen biloba ere, Salamanca auzoan bizi izan zen, eta Madrilgo aristokraziarekin loturak izan zituen.Bere familiarekin batera Igeldon egiten zuen uda, Satrustegi dorrean, eta Aznar, Ybarra eta de la Sota ontzijabeekin harremana izan zuen.Hamar neba-arreba izan zituen, eta, bera bezala, testuinguru kontserbadore, monarkiko, erlijioso eta militarrean hazi ziren.

1936an María Topete zazpi hilabetez egon zen kartzelan Torenoko Konde Plazako Kaputxinoen komentuan. Komentu hori emakumeen espetxe gisa prestatuta zegoen.

### San Isidroko ama-espetxeko zuzendaria 
Ondoren, 1939ko abuztuan, Ventaseko emakumeentzako presondegian hasi zen lanean, bitarteko laguntzaile gisa, eta 1940ko irailean, San Isidroko (gero Ermita del Santo pasealekua) ama-presondegira bidali zuten, espetxe berria antolatzeko. 1943ko otsailetik aurrera zuzendu zuen espetxe berri hori. Funtzionario hori haurren lapurretarekin lotuta dago, eta kartzelari krudelenetakotzat jotzen dute; besteak beste, Tomasa Cuevasek ekintzaile komunista eta Francoren aurkakoak hauxe aipatu zuen:«Bazkaltzeko alpiste bezalako zerbait ematen ziguten, zomorro ikaragarri batzuekin. Guk, adinekoak ginenok, ezin genuen jan; umeak, hori jartzen zietenean, garrasika hasten ziren eta ez zuten nahi. Eta Topetek orduan su txiki bat pizten zuen, besoetatik heldu eta ipurdia suaren ondoan jartzen zien, umeek garrasi ikaragarriak egiten zituzten... Gurekin bazkaltzen zuten jantokian, eta janaria nazkagarria zenez, ume horiei jateak nazka ematen zienean, botaka egiten zuten, eta María Topetek berriro janarazten zien.»Topetek 1965ean hartu behar zuen erretiroa, baina, Antonio Maria de Oriol y Urquijo Justizia ministroak eskatuta, bi urtez atzeratu zuen erretiroa.

## Literaturan 
Ana Ramirez Cañil kazetariak María Topeteren figura jorratzen zuten bi eleberri idatzi zituen: *La mujer del maquis* (2008) eta *Si a los tres años no he vuelto* (2011).

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1944an, Angel Sanzek, espetxeetako zuzendari nagusiak, Espetxe Merituaren Zilarrezko Domina eman zion.
* 1967ko uztailaren 18an Meritu Zibilaren Ordenaren Banda Handia eman zioten.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Chuqin

**Wang Chuqin** (,  ahoskatua; Jilin Hiria, 2000ko maiatzen 11a)  ITTFko munduko rankingean jokalari onena da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan bi urrezko domin lortu zituen. Taldeka eta binakako mistoen proban.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Downham (Londres)

**Downham**, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren hego-ekialdean dagoen auzo bat da, nagusiki Lewisham barrutian dago eta zati batzuk Bromley barrutian.

2011n 14.567 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
* Zerrenda:Londresko auzoak
Ealing (Londres)

**Ealing**, Erresuma Batuko Londres hiriburuaren mendebaldean dagoen auzo bat da, Ealing barrutian. West London barrutian dago.

2011n 85.014 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
* Zerrenda:Londresko auzoak