Armada Gorriaren Frakzioa

**Armada Gorriaren Frakzio**a (alemanez, *Rote Armee Fraktion*, laburtuta:  **RAF** edo *Baader-Meinhof Taldea*, kide nagusien deiturengatik), Mendebaldeko Alemaniako talde armatu ezagun eta garrantzitsuenetakoa izan zen, ezkerreko joera iraultzaile nabarikoa. Erakunde fokistatzat hartzen da, ikuspegi marxista batekin.

Erakunde armatu hori 1970ean sortu zen, eta 1993ra arte egin zituen ekintzak. Hego Amerikako hiriko gerrillen moduko erresistentzia talde armatua izan nahi zuen, Uruguaiko Tupamaroen antzera. Gerrillen guda Estatu Batuen inperialismoaren, kapitalismoaren eta sistemaren aurkako askapen borroka internazional moduan ulertzen zuten.

Taldearen ibilbide militarrean, 1977ko udazkena bereziki azpimarragarria da, RAFen ekinbide armatuaren gogortasunak estatu-krisi bat sorrarazi baitzuen Mendebaldeko Alemanian, *Alemaniar Udazkena* izenarekin ezagun egin zena. RAFek 1998an disolbatu zuen bere burua ofizialki, nahiz eta ordurako bost urte zeramatzan ekintza armaturik egin gabe. Ordura arteko borrokan, 34 lagun hil zituen eta, aldi berean, bere 20 militante galdu.

## Izenaren jatorriak 
1971n hartu zuten *Rote Armee Fraktion* izena, Japoniar Armada Gorria izeneko ezker politikoko talde paramilitar baten izenean inspiratuta; Sobietar Armada Gorria izenetik ere etor daiteke eta hortik hartuko du ikurra (Izar Gorria). Sarritan, "Armada Gorriaren fakzioa" itzulpena egin zaio, baina *Fraktion* hitza *frakzioa* da eta ezkerreko erakundeek marxismoaren borroka globalarekin zuten lotura adierazteko erabili zen.

## Historia 
### Aurrekariak 
thumb|300px|eskuinera|Ulrike Meinhof gaztea, kazetaria zenean
Aurrekariak 1960ko hamarkada amaierako ikasle protestetan aurki ditzakegu, legebiltzarrari aurre egingo zion oposizioa osatuz (Außerparlamentarische Opposition, APO). 1967ko ekainaren 2an, Alemanian, protestak iskanbila bilakatu ziren Irango Muhammad Reza Shah Pahlavik momentu hartan hiri zatitua zen Mendebaldeko Berlin bisitatu zuenean. Irandar erbesteratuek protesta bortitzak egin zituzten egun hartan eta alemaniar ikasleek haiekin bat egin zuten. Sha Berlingo operara joan zen eta, funtzioaren ondorengo gertaeretan, poliziak buruan emandako tiro batek Benno Ohnesorg alemaniar ikaslea hil egin zuen.

Poliziak erabilitako bortizkeriaren aurka eta Vietnamgo Gerrari muzin egin nahian, Thorwald Proll, Horst Söhnlein, Gudrun Ensslin eta Andreas Baader elkartu egin ziren eta hainbat denda erre egin zituzten. 1968ko apirilaren 2an, atxilotu egin zituzten eta, epaiak iraun zuen bitartean, Ulrike Meinhof kazetariak hainbat artikulu argitaratu zituen *Konkret* deituriko aldizkari politikoan.

Bitartean, 1968ko apirilaren 11n, Rudi Dutschke-k (*Rudi Gorria*, prentsa sentsazionalistaren arabera) ikasle protestetako buruzagi intelektualak bala-zauri bat jasan zuen buruan eta larri zaurituta geratu zen. Lortu zuen ekintzailetza politikora itzultzea, baina 1979an hil egingo zen zauriaren ondorioz. Erasotzailea Josef Bachmann izan zen, antikomunista. Ikasleek *Bild-Zeitung* egunkari sentsazionalistari egotzi zioten errua, *Geldiarazi Dutschke!* erako titularrak argitaratu zituelako. Hori zela-eta, prentsa kontserbatzailea —Axel Springer korporazioa, bereziki, Bild-Zeitung editatzen zuena— ezkerreko protestanteen jomuga berri bilakatu zen. Meinhof-ek horrela esan zuen:

### Sorrera 
Sutearen epaiketaren ondoren, Baaeer eta Ensslin-ek ezkutatzea lortu zuten baina, 1970eko apirilean, Baaeder, dokumentazio faltsuak gainean eta lapurtutako autoa gidatzen zihoala-eta, atxilotu egin zuten eta berriro epaileen aurrera joan beharrean izan zen. Hori gutxi balitz, baldintzapeko askatasuna ere bertan behera utzi zioten eta 4 urtetako kartzela-zigorra jasan beharrean izango zela zirudien.

Ulrike Meinhofen bidez, kolektiboak elkarrizketa eskatu zion Baaderri, gizarteko gertaeraz idatzi nahi zutelako. Alemaniar tribunalak baietza eman zion eta, 1970eko maiatzaren 14an, saioak hasi ziren Berlingo Dahlemgo Gai Sozialen Alemaniar Institutuan. Goiz hartan, Gudrun Ensslin, Irene Goergens, Ingrid Schubert eta Peter Homannek osatutako komando armatua institutuan sartu zen eta larri zauritu zuen George Linke zaindaria. Lehiotik salto egin eta Astrid Proll zain zegoen lapurtutako Alfa Romeon egin zuten ihes. Une horretatik aurrera, *Baader-Meinhof-Bande* izena ematen hasi zitzaizkien.

Urte bereko ekainaren 8an, Horst Mahler abokatua, Hans-Jurgen Bäcker, Monika Berberich, Brigitte Asdonk, Manfred Grashof eta Petra Schelmek osatutako taldea Ekialdeko Alemaniatik abiatu eta Beiruterantz joan zen, Ammango (Jordania) Al Fatah-en entrenamendu-esparru batera. Ekainaren 21ean, bigarren talde bat iritsi zen, Baader, Ensslin, Irene Georgens, Ingrid Schubert, Peter Homann eta Meinhof eta leku berean trebatu ziren, baina, azkenean, arauak eta diziplina ez zutela jarraitzen eta, palestinar gerrilarien entrenamendu-esparruetatik bota egin zituzten.

Mendebaldeko Alemaniara itzuli zirenean, *borroka antiinperialista*ri ekin zioten: dirua eta armak eskuratu ahal izateko bankuak sakeatu, AEBetako militar eraikuntzei, poliziei eta *Axel Springer* egunkariari erasoak egin edo epaile bat hiltzen saiatu.

Meinhofek idatzitako agiri batean erabili zuten lehenengoz RAF izena izar gorriaren ondoan eta Heckler & Koch MP5 metrailadorea. Ikerketa sakon baten ondoren, 1972ko ekainean, Baader, Ensslin, Meinhof, Holger Meins eta Jan-Carl Raspe atxilo hartu zituzten.

### Stammheimgo epaiketa 
thumb|300px|eskuinera|RAF-eko presoak atxilotzeko eraiki zuten kartzela
Horretarako eraiki berri zuten Stammheimeko segurtasun maximoko kartzelan sartu zituzten RAFeko kideak, isolatutako ziegetan, beren arteko harremanik izateko aukerarik gabe eta familiekin bi astez behin ikusteko aukeraz. Baina, horrela ere, Ensslinek informazio zirkuitua diseinatu zuen, kide bakoitzak goitizen bat: abokatuekin gurutzatzen zituzten gutunak izan ziren haien harreman bidea.

Kartzelako baldintza txarrak zirela-eta, koordinatutako gose-greba katea hasi zuten; azkenean, ordea, indarra erabiliz elikatu zituzten. Hala ere, 1974ko azaroaren 9an, Meins hil egin zen —1,86 metro luze zen arren, 39 kiloko pisua besterik ez zuen—. Hainbat protesta publikoren ondoren, gainerako kideen baldintzek hobera egin zuten.

Une horretan sortu zen *RAF-en bigarren belaunaldia*, Siegfried Haag-en ingurukoak eta kartzelan zeudenekin harremanik ez zutenak. Garbi geratu zen hori 1975eko otsailaren 27an Alemaniako Batasun Demokrata Kristauko kide eta Berlingo hautagai Peter Lorenz bahitu zutenean. *Ekainaren 2ko mugimendu*ko kideek egin zuten eta Gabriele Krocher Tiedemann bezalako RAFeko hainbat kide atxiloturen askatasuna eskatzeko xedean egin zuten. Inork ez zuen hilketa salaketarik eta Estatuak men egin zien eskaerei, atxilotuak libratuz (Geroxeago, Lorenz bera ere bai).

Behin aske, talde horrek RAF elikatu zuen. 1975eko apirilaren 25ean, RAFeko *Holger Meins* komandoak Alemaniako Enbaxadari eginiko erasoa bideratu zuen Suedian eta Hanna Krabbe, Bernard Rössner, Siegfried Hausner, Karl-Heinz Dellwo, Ulrich Wessel eta Lutz Taufer-rek han parte hartu zuten. Alemaniar kantziler Helmut Schmidtek ezezkoa eman zienean, bi bahituak hil egin zituzten eta, horrez gain, jende gehiago ere hil zen han, eraikuntzan ezarritako lehergailuek eztanda egin zutenean.

1975eko maiatzaren 21ean, Baader, Ensslin, Meinhof eta Rasperen aurkako Stammheimen epaiketa deiturikoari eman zitzaion hasiera. Alemaniako legebiltzarrak tentsio handiko epaiketa izango zela uste zuen eta kode penala aldatu berria zuen horri aurre egin nahian. Horren arabera, *bigarren belaunaldi*ko aktibistekin lotura izan zezaketen abokatuen ekinari ekidin zion.

Geroago etorri zen, 1975eko abenduaren 21ean, LPEEren (Lurralde Petrolio Esportatzaileen Erakundea) aurkako erasoa; Ilich Ramírezek, hau da, *Carlos*ek, lideratutako taldean Hans Joachim Klein eta Gabrielle Krocher Tiedemann ere bazihoazen eta hiru hilketa eragin zituzten, 42 pertsona bahitu ondoren -tartean, kide ziren herrietako hainbat ministro-.

1976ko maiatzaren 9an, Ulrike Meinhof hilik aurkitu zuten bere ziegan, eskuoihal batekin urkatua. Lehenengo ikerketek bere buruaz beste egin zuela esan zuen, baina asko izan ziren ez zutenak hori sinetsi. Bigarren autoptsia batek semena aurkitu zuen emakumearen azpiko arropan eta izterretan urradurak zituen, bortxaketa baten aukerari atea zabalduz. Bazen, gainontzeko taldekideetatik apartatu zutenean, ezin hori jasan eta, Ulrike Meinhofek bere buruaz beste egin zuela esaten zuena ere.

Epaiketaren garaian, ekintza gehiago ere izan zen; besteak beste, 1977ko apirilaren 7an, Günther Sonnenberg eta Stefan Wisniewskik osatutako RAF-eko *Ulrike Meinhof* komandoak Siegfried Buback fiskal federala eta bere eskolta eta txoferra hil zituen; semaforoan autoa zain zegoen bitartean, motoz gerturatu eta tiro egin zien.

Azkenean, 1977ko apirilaren 28an, 192 egun pasa eta gero, epaileak errudun aurkitu zituen bizirik zirauten hiru salatuak eta hilketak, hilketa saiakerak eta erakunde terrorista bateko kide izatea egotzi zizkien, biziarteko kartzela-zigorra bete behar izango zutelarik.

### *Alemaniar Udazkena* 
thumb|300px|eskuinera|Pistola kartzelan sartzeko erabilitako liburua

1977ko uztailaren 30ean, bahiketa saiakera batean, Dresdner Bankeko presidente Jürgen Ponto hil zuten. Brigitte Mohnhaupt, Christian Klar eta Susanne Albrecht tartean ziren (azkena Pontoren besoetakoa zen).

Ondoren, 1977ko irailaren 5ean, Alemaniar Industrien Elkarteko presidentea zen Hanns Martin Schleyer nazi ohia eta SS-ko ofiziala izandakoa bahitu zuten. Ume-kotxea agertu zen bat-batean autoaren aurrean eta txoferrak geratu beharra izan zuen. Hain azkar gertatu zen dena, atzean zetorren eskoltak ezin izan zuela gauza bera egin eta Schleyerren autoarekin talka egin zuen. 5 maskaratuk egin zien tiro poliziei eta txoferrari eta enpresaria eraman zuten. Gobernu Federalari bidalitako gutunak 11 atxilotuen askatasuna eskatzen zuen, Stammheimeko epaiketakoak tartean. Krisi-kabinetea bildu zen Bonnen, Helmut Schmidt kantzelaria buru eta ez zuten amore eman nahi izan, luzatzeko aitzakiak baizik, poliziak Schleyer aurkitu ahal izateko beta izan zedin. Aldi berean, Stammheimeko atxilotuak isolatu zituzten erabat eta gobernuko funtzionarien edo presondegiko agintarien bisitak besterik ezin izan zituzten jaso.

Krisia luzatu egin zen, hilabetea baino gehiago eta, bitartean, Bundeskriminalamt-ek (Ikerketa Kriminalerako Bulego Federala) inoiz izandako sarekada handiena egin zuen. 1977ko urriaren 13an, arazoak okerrera egin zuen, Palma Mallorcakoatik Frankfurt am Mainera zihoan Lufthansaren LH 181 hegaldia bahitu zutenean. Arabiar talde bat abioiaren jabe egin zen eta buruzagiak bere burua aurkeztu zuen bidaiarien aurrean; *Mahmud kapitaina* zen, gerora Zohair Youssef Akache zela jakin zena. Abioiak Erroman hartu zuen lur hornitzeko xedean eta bahitzaileek Schleyer-en harrapatzaileek egindako eskakizun berberak egin zituzten, Turkian preso zeuden 2 palestinarren askatasuna eta 15 milioi dolarreko multzoa erantsiz. Baina, oraingoan ere, krisi kabineteak uko egin zion eskaerari. Bahitutako hegazkina Dubaira (Arabiar Emirerri Batuak) joan zen, Txiprera lehenengo eta Omanera gero. Han, bahitzaileek hegazkineko kapitaina zen Jürgen Schumann *epaitu* zuten eta, laguntzeko grina handirik ez ziotenez ikusten, heriotza esleitu zioten. Urriaren 16a zen. Hegazkina berriro aireratu zen, orain Jürgen Vietor kopilotoaren agindupean, eta Muqdishorantz (Somalia) abiatu zen.

Schmidten ministro ohia zen Hans-Jürgen Wischnewski Bonnetik atera zen misio sekretuan eta alemaniar poliziaren eliteko unitatea gidatuko zuen. Urriaren 18ko goizeko bostetan, hegazkian hartzea lortu zuten 7 minutu besterik iraun ez zuen erasoan. 4 bahitzaileek jasan zituzten tiroak eta haietako 3 une berean hil. Bidaiariak, berriz, ez ziren larri zaurituta irten eta Wischnewskik Schmidti telefonoz deitu ahal izan zion operazioaren arrakastaz informatzeko. Orduerdi bat geroago, alemaniar irratiak erreskatearen xehetasunak eman zituen eta Stammheimeko atxilotuek ezkutuan zeukaten irratian entzun ahal izan zituzten albisteak. Gau horretan, Baader hilik aurkitu zuten, buruan tiroa. Ensslin, berriz, ziegan zegoen urkatuta eta Raspe ospitalera eraman behar izan zuten, hura ere tiroz, eta hurrengo egunean hil zen. Irmgard Möller ere zaurituta zegoen, baina bizirik atera zen eta, 1994an, askatu zuten.

Ikerketen arabera, taldean erabakitako suizidioak ziren, baina, berriro ere, asko izan ziren ez zutenak bertsio ofiziala sinetsi. Nola zeukan Baaderrek pistola segurtasun handiko ziega batean? Irmgard Möllerrek, berriz, 4 labankada zeuzkan bihotzaren ondoan eta zaila zen berak bere buruari hori eragitea. Baina, bazirudien orain ere abokatuek ardura asko izan zutela honetan denetan eta bide horretatik sartu zirela armak. Möller izan zen biziraun zuen taldekide bakarra eta, gero esan zuenez, alemaniar gobernuak antolatutako exekuzioak izan ziren heriotza haiek. Egia esan, benetako zailtasuna du bakoitza bere ziegan isolatuta zeudenek *suizidio kolektibo* hori gauzatzeko aukera izatea.

Biharamunean, 1977ko urriaren 19an, bahitzaileek Schleyer exekutatu zutela iragarri zuten.

1977ko udazkeneko gertaerak, beharbada Alemaniak Bigarren Mundu Gerratik jasandako jazoera kriminal eta politiko handiena, *Der Deutsche Herbst* (*Alemaniar Udazkena*) izenez ezagutzen dira maiz.

Heinrich Breloer-ek idatzitako eta *Todespiel* ("Heriotzaren jokoa") izeneko telesail labur batek gertaeren kontaketa zehatza ematen du, gaur egun berreraiki daitezkeen neurrian.

## Ekintzen kronologia 
### 1970ko hamarkada 
### 1980ko hamarkada 
### 1990eko hamarkada 
## Zineman 
2009ko martxoaren 13an, Uli Edel zuzendari alemaniarraren *Der Baader Meinhof Komplex* filma estreinatu zen.

## Ikus, gainera 
* Ulrike Meinhof
* Andreas Baader
* Gerrilla
* Palestinaren Askapenerako Herri Frontea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak