Dorothy Stang

**Dorothy Mae Stang** (Ohio, 1931ko ekainaren 7a - Pará, 2005eko otsailaren 12a) Namurko Ama Birjinaren Ahizpen misiolaria izan zen, estatubatuarra, brasildar nazionalizatua eta ezagutu zutenek giza eta gizarte eskubideen aldeko borrokalaritzat onartua, Pará-ko Hiritar titulua jaso zuen. 2005ean erail zuten, Amazoniako oihanean, Biblia irakurtzen ari zela, eliztarrekin bilera batera zihoala. Sikario batek hil zuen, *Cowspiracy* pelikula dokumentalean aipatzen den abeltzaintzaren eta nekazaritzaren lobbyaren aginduz.

## Bizitza 
Dorothy Mae Stang 1931ko uztailaren 7an jaio zen, Daytonen (Ohio, AEB). Une batean bere bizitza aldatzea erabaki zuen, hori dela eta, 1966an Brasilera aldatu zen eta fauna, flora eta oihaneko komunitateen eskubideak babestea bilatu zuen. 2004an, urteko Emakumea izan zen Paran.

### Ekintzaile 
Luiz Inácio Lula da Silvaren lehen agintaldian, Garapen Jasangarrirako lau Proiektu (PDS) sortu ziren Anapu eskualdean, eta, haien bidez, seiehun familia baino gehiago kokatu ziren Kolonizazio eta Nekazaritza Erreformarako Institutu Nazionalak (INCRA) 90eko hamarkadan ez-emankortzat jotako loteetan.       

Familia-nekazaritza erauzketa- eta bilketa-jarduerekin konbinatzeko pentsatuak izan ziren (Amazoniako itsasertzeko biztanleek egiten duten bezala). Eliane Brumen hitzetan, "lurra bertatik eta bertan bizi direnentzat bermatzen zuten nekazaritza erreforma proiektuak ziren, ingurumenaren kontserbazioaren kontzeptua txertatuz". Ordura arte, lur publiko horiek gutxi batzuen espekulaziorako eta irabaziak lortzeko erabili ziren, eta, PDSak iritsi zirenean, indarrez erreakzionatu zuten etorri berrien aurka, tiroketaz, erreketaz eta deforestazioaz.       

Dorothy Stangek eraso hauek dokumentatu eta salatu zituen eta agintarien presentzia exijitu zuen.      
thumb|Dorothy Stangen hilobia Anapun.
2005eko otsailaren 12an, goizean goiz jaiki zen Stang, Amazoniaren eskubideei buruz hitz egiteko asmoz.

### Hilketa 
Ciero, Stangek bilerara gonbidatu zuen baserritarra, berandu zetorren. Ciero Stang baino minutu pare bat atzerago zegoen, baina ikusi egin zuen eta atzean zituen bi gizon armatuengandik ezkutatu zen. Dorothyk aurrera egin zuen eta bi gizonek, Clodoaldo Carlos Batistak eta Raifran das Naves Salesek, blokeatu zuten. Armarik ba ote zuen galdetu zioten, eta hark esan zuen bere arma bakarra bere Biblia  zela. Horren ostean, zorionbideen pasarte bat irakurri zuen: "Dohatsu izpirituz behartsuak...". Emakumeak  urrats pare bat egin zituen, baina bat-batean atxilotu egin zuten Cierok "Arreba" deitu zionean, Raifranek apuntatu egiten baitzuen. Klodoaldok Stang-i tiro egitea ontzat eman zuenean, Raifranek sabelean tiro egin zion. Lurrera ahozpez erori zen. Raifranek beste tiro bat eman zion bizkarrean, eta gero beste lau balak bota zizkion buruan. 

Misiolariaren gorpua Anapuko paraje batean dago lurperatuta, eta bertan kristau emaginaren bertute heroikoak aitortzen dituzten hainbaten omenaldiak jaso zituen.

Clodoaldo eta Raifran espetxeratu egin zituzten baita askatu ere. Erail zutenetik 20 urtera Dorothyren hilketak ikertu gabe jarraitzen zuen.

### Legatua 
Namurko Andre Mariaren Ahizpen beste misiolari batzuek beren ondarearekin jarraitzen dute. 

Eliane Brum bezalako egileek diotenez, Stang "nekazarien begietan santa bihurtzen ari den martiria da". 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 2007, National Geographic-en urtarrileko zenbakiko artikulua
* 2005, Maryknoll-en uztaila/abuztuko kapituluko artikulua (maryknoll.org)
* 2008, Le Breton, Binka. The Greatest Gift: The Courageous Life and Martyrdom of Sister Dorothy Stang.. New York: Doubleday.
* 2008, Le Breton, Binka. A Maior Dádiva: A Vida e Morte Corajosas da Irmã Dorothy Stang.. São Paulo: Editora Globo.
* 2008, Le Breton, Binka. Audiobooka. The Greatest Gift: The Courageous Life and Martydom of Sister Dorothy Stang.. Binka Le Bretonen irakurketa. Cincinnati: St Anthony's Messenger Press.
* 2024, Brum, Eliane: Amazonia: munduaren erdira bidaia, Mercedes Vaquero Granadosen espainierazko itzulpena. Penguin Random House Grupo Editorial, Bogota.

## Kanpo estekak