open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bisan Owda

**Bisan Owda** (1997 edo 1998) palestinar zinemagilea da    Gazako Zerrendako (Palestina) gerra dokumentatzen duten bideoengatik da ezaguna, sare sozialen bidez hedatu dituen .

## Ibilbidea 
Owdak Nazio Batuen Erakundearekin lan egin du genero berdintasunaren arloan, NBE Emakumeak erakundearen Gazteen Genero Berrikuntzarako Agora Foroko kide gisa.

Owdak *Hakawatia* programa ekoitzi du, eta Roya TV bidez transmititzen da. Nazio Batuen Biztanleria Funtsarentzat (UNFPA) egiten du lan Owdak.

## Sarean 
2023ko urriaren 15era arte, Owdak 180.000 jarraitzaile baino gehiago zituen Instagramen. 2023ko azaroaren 20rako, bi milioi jarraitzaile zituen, eta 2023ko abenduaren 5erako hiru milioi jarraitzaile baino gehiago pilatuta zituen. 2023ko Israel eta Gazaren arteko gerran zibil palestinarrek izandako esperientziari buruzko Owdaren bideoak partekatu dituzte ABC News, Al Jazeera, BBC, *Le Monde* eta *Democracy* Now!-k.

2023ko azaroaren 2an, *The Jerusalem Post* egunkari israeldarrak Hamasen propaganda taldeko kide izatea leporatu zion Owdari, esanez haren argitalpenek «antisemitismoarekin eta konspirazio teoriekin lotutako figura ezagunen arreta jaso zutela, Shaun King-ena barne». Owdak urriaren 7an egin zuen Instagrameko argitalpen bat ere aipatu zuten: «Ekintza bakoitzeko, erreakzio bat dago. Horrek esan nahi du: Zer espero zen 75 urteko okupazioaren eta 17 urteko setioaren ondoren?», egun horretako Hamaseko erasoei eta Israelgo indarrek Al-Ahli ospitalea bonbardatu zutela eta «Israel hegoalderantz ihes egin zuten pertsonak hiltzen ari zela» zioen bere txostenari erreferentzia eginez.Plestia Alaqad eta Motaz Azaiza Gazatik ebakuatu ostean, Israelgo armadak palestinar biztanleria zibilaren aurka egindako erasoak sare sozialetan dokumentatzen eta partekatzen jarraitzen zuten kazetari bakanetakoa da Owda.2024ko maiatzean, Peabody saria irabazi zuen, kazetaritzaren munduko garrantzitsuenetakoa, Gazako gerrari emandako estalduragatik. Epaimahaiak honakoa nabarmendu zuen: *Zentro medikoaren kanpoaldean duen denda inprobisatutik informatuz, badaki zer esan nahi duen biziraupenak berarentzat eta bere ingurukoentzat, bere espiritu menderaezina erabiliz mundua Gazako eguneroko errealitateaz informatuta mantentzeko*.

## Bizitza pertsonala 
FDIk Gazako egoiliarrak ebakuatzeko agindu ostean, Owda eta bere gurasoak Beit Hanoundik Al-Shifa ospitalera eraman zituzten. Bere familiaren etxea eta Rimalen zuen bulegoa bonbardatu zituzten, bere filmazio ekipo guztia suntsituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Bol

**Nagmeldin "Peter" Bol** (Khartum, 1994ko otsailaren 22a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dorothy Levitt

**Dorothy Elizabeth Levitt**, jaiotzez **Dorothy Elizabeth Levi**, (Londres, 1882ko urtarrilaren 5a – *Idem*, 1922ko maiatzaren 18a) kazetari, idazle eta auto-lasterketan eta motonautikan aritu zen emakume aitzindaria. Automobilismoa emakumeengana hurbiltzeko gida bat idatzi zuen, non eskuko ispilu bat eramateko gomendatzen zien. Hori dela eta, atzeraispiluaren asmatzailea dela argudiatzen da. 

## Bizitza 
Jacob Levi (gerora, John Levit) juduren eta Julia Raphaelen alaba. Automobilismoan izandako parte-hartzeagatik ezaguna izan baino lehen, Levitt zaldizko ospetsua izan zen.

### Motonautika 
eskuinera|thumb|250x250px|Dorothy Levitt txalupa motore bat gidatzen, 1903
1903ko uztailean, *British International Harmsworth Trophy* Britainiar Trofeoaren inaugurazio lasterketa irabazi zuen Cork Harbourren, Irlandan. Ur gaineko munduko abiadura errekorra ezarri zuen (19,3 mph). 1903ko abuztuan, Levittek Napier txalupa azkarra maneiatu zuen Cowesen, eta lasterketa irabazi zuen. Hilabete berean, Trouvillera bidaiatu eta *Gaston Menier Cup* irabazi zuen*.* Urrian Trouvillera itzuli zen Napier txaluparekin, eta Championship of the Seas irabazi zuen.

### Automobilismoa 
1903ko apirilean, automobilismo lehiaketa batean parte hartu zuen lehen emakume ingelesa izan zen. Urriaren 2an, Levittek *Southport Speed Trialseko* abiadura proban irabazi zuen, 400 eta 550 libera esterlina arteko kategorian. 1904ko urrian bi domina irabazi zituen *Southport Speed Trials-en*.

### Hegazkinlaritza 
1909an Dorothy Levitt hegazkin-pilotu lizentzia lortzen saiatu zen Hubert Latham hegazkin-eskolan, Frantzian. Marie Marvingt eta Raymonde de Laroche baronesarekin batera saiatu zen, "Antoinette" markarekin hegazkinlari lizentzia lortu zuen emakume bakarra. Levitt *The Aero Club of the United Kingdom* elkarteko kidea izan zen.

1910etik aurrerako urteak ez daude dokumentatuta. Uste denez, Levitt 1922ko maiatzaren 17an hil zen ezkongabe, Marylebonen, bere ahizpa Elsieri 1922ko irailaren 27an emandako oinordetzaren eta heriotza-erregistroaren arabera.

## Lanak 
* The Woman and *the* Car: A Chatty Little Hand Book for Women Who Motor Want to Motor (1909).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New Orleanseko eraso terrorista (2025)

thumb|250px|Jabar Armadan 2013an.
**New Orleansen eraso terrorista** 2025eko urtarrilaren 1ean izan zen. Gutxienez hamasei lagun hil ziren erasoan, bi polizia-agente barne. Erasoa goizaldean izan zen, Euskal Herriko 10:00etan, Urte Berriaren ospakizunekin batera.  

## Gertakizunak 
Erasotzaileak hiriaren erdigunean zeuden ehunka lagunen aurka egin zuen, ziztu bizian autoan zihoala; hamabost pertsona hil zituen, eta 35 pertsona baino gehiago zauritu. AEBetako hedabideen arabera, Poliziak tirokatuta hil zuten erasotzailea. New Orleansko agintariek jakinarazi zutenez, erasotzaileak auto batean ziztu bizian zihoala egin zuen oinezkoen aurka, hiriaren erdialdeko Bourbon Street eta Canal Street kaleetan. Urte berriaren harira, ospakizun mordoa zeuden eremu horretan.

Ondoren, gidariak furgonetatik alde egin zuen, eta tiro egin zuen agenteek tiro egin aurretik. Susmagarriak Estatu Islamikoaren bandera bat zeraman kamionetan. Joe Biden AEBetako presidenteak bart prentsaurreko batean ziurtatu duenez, «lotura estua» dauka EI Estatu Islamikoarekin.

## Erreakzioak 
Nazioartean eragin handia izan du New Orleansen izandako erasoak. Munduko lider mordo batek egin dituzte horren inguruko adierazpenak. Erresuma Batuko lehen ministro Keir Starmerrek doluminak eman dizkie biktimen senideei, eta Erresuma Batuko Atzerri idazkari David Lammyk, halaber, eskua luzatu die AEBetako Poliziari eta FBIri. Antzera mintzatu dira Alemaniako kantziler Olaf Scholz eta Frantziako presidente Emmanuel Macron. «Terrorismoak New Orleans astindu du», esan du Macronek.

NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko idazkari nagusi Mark Ruttek eta Mexikoko presidente Claudia Sheinbaumek ere doluminak helarazi dizkiete biktimen senideei. Egiptok, Qatarrek eta Saudi Arabiak erasoa gaitzesteko komunikatuak zabaldu dituzte, nork bere aldetik; «indarkeria bidezko eta mota guztietako ekintza terrorista oro» deitoratu dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Harrapaketaren unea Youtuben.
Ralph Mann

**Ralph Mann** (Long Beach, Kalifornia, 1949ko ekainaren 16a – *ibidem*, 2025eko urtarrilaren 2a) estatubatuar atleta izan zen.

1969an NCAAko bere lehen txapelketa irabazi zuen 400 metro hesiduneko proban. Hurrengo urtean bigarren aldiz irabazi zuen txapelketa eta munduko errekor berria ezarri zuen.

1972ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen 400 metro hesiduneko proban, John Akii-Bua ugandarraren atzetik.

Biomekanikan graduatu zen Washingtongo Estatu Unibertsitatean eta irakasle eta ikertzaile izan zen Kentuckyko Unibertsitatean.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak 
## Kanpo estekak
Lola Casademunt

[thumb|250px|Lola Casademunt lantegiaren denda Donostian, [San Martzial kalea (Donostia)|San Martzial kalean.]]

**Lola Casademunt** (Cardedeu, 1931 - 2024ko abenduaren 30a) Kataluniako moda diseinatzaile eta enpresaria izan zen. Bere izena daraman marka sortu zuen. 93 urte zituelarik hil zen.

## Ibilbidea 
1981ean, Cardedeun, senarra hil ondoren, berrogeita hamar urte zituela, *Lola Casademunt* moda eta osagarrien marka familiarra sortu zuen. 2024an, hogeita sei herrialdetan zegoen enpresa, baita Euskal Herrian ere, eta lau frankitzia zituen. Urte horretan bertan, kamiseta solidarioak diseinatu zituen Gironako Printsesa Fundazioarentzat.

Lau seme-alabaren ama izan zen: Francesc, Pilar, Mar eta Maite Gasso. Hemeretzi urte zituela, bere alaba, Maite Gassó diseinatzaile eta enpresaria hasi zen enpresan lanean zuzendaritza eramateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Markaren webgune ofiziala.
Mireia Ros

**Lidia Sentías** **i Tamborero,** (Bartzelona, 1956ko abenduaren 3a) **Mireia Ros** izenez ezagunagoa, Kataluniako zinema, antzerki eta telebistako aktore, ekoizle eta zuzendaria da.

1970eko hamarkadaren amaieran, destape espainiarraren garaiko aurpegi ezagunenetako bat izan zen, *Los violadores del amanecer* eta ''Alícia a l'Espanya de les meravelles* pelikulekin. Ondoren, *La putapela*, *Hay que zurrar a los pobres*, *Las manos vacías* eta *[REC]³ Génesis*  filmetan hartu zuen parte.

1990eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, *La Monyos* eta *El triunfo* film luzeen, *El zoo d'en Pitus* telefilma eta *Barcelona, abans que el temps ho esborri* dokumentalaren zuzendari gisa nabarmendu zen, eta Gaudí sari bat irabazi zuen 2012an.

## Ibilbidea 
Espainiako Trantsizioko film pornografikoetan eta destape garaiko argazki-erreportajeetan hasi zuen bere ibilbide zinematografikoa, *Interviú*, *Fotogramas*, *Lib*, *Vale* eta *Party* aldizkarietan, besteak beste, eta genero horietako adierazgarririk handienetako bat gertatu zen. Une horretan hartu zuen *Mireia Ros* izena (baita *Mireya Ros* eta *Mireia Ross* ere zenbait argitalpenetan). 1970eko hamarkadaren amaieran egin zuen debuta, besteak beste, *Jill* pelikula erotiko homosexualean edota *Una loca extravagancia sexy* musikalean biak ala biak *Enrique Guevarak* zuzendu zituen 1978an.  Urtebete geroago, *Jordi Feliuk* zuzendutako *Alícia a l'Espanya de les meravelles*, Emilio Martinez-Lazaroren *Sus años dorados* eta Jordi Bayonaren *La putapela*. Aldi berean, *Gran Teatro*, *Cosas de dos* edota *Planeta Imaginario* bezalako telesailetan agertzen hasi zen.

1990eko hamarkadan, Rosek are gehiago dibertsifikatu zuen zinema eta telebista industrian zuen parte-hartzea bere lehen zuzendaritza lanekin. Aurretik, *Un adiós a Steve McQueen* film laburra zuzentzen egin zuen debuta. Bere lehen film luzeak, *La Monyos*

Aldi berean, **Bailando con Todos** ekoizpen enpresa sortu zuen Marta Figueras ekoizlearekin batera. 1992an abiatu zen enpresa hori, eta gerora egin dituen proiektu askotan parte hartu du. Kataluniako Telebistarekin elkarlanean, *Junts* eta *El zoo d'en Pitus*, hala nola *Sincopat*, *Las manos vacías* (2008ko Valladolideko Nazioarteko Zinema Asteko Urrezko Galburua izateko izendatua) eta *[REC]³ Génesis* eta sepia kolorean egindako *Barcelona, abans que el temps ho esborri*

Antzerkian *Assange, el poder de la información'' antzeslana zuzendu zuen Bartzelonako Gaudí antzokia.

## Bibliografia 
* Crusells Valeta, Magí. Directores de cine en Cataluña. De la A a la Z.  Edicions Universitat Barcelona, 2009. . 
## Erreferentziak
Guantánamoko badia

**Guantánamoko badia** () Guantánamoko probintzian dago, Kubakohego-ekialdeko muturrean. Uhartearen hegoaldeko porturik handiena da, eta muino aldapatsuek inguratzen dute. Muino horiek kokagune bat sortzen dute, bere berehalako eragin-eremutik bereizia.

Estatu Batuek bere gain hartu zuten Guantanamoko badiaren hegoaldeko zatiaren lurralde-kontrola, 1903ko Kubako eta AEBko Itunaren arabera. Estatu Batuek jurisdikzioa eta kontrola erabiltzen dute lurralde horretan, eta, aldi berean, Kubak behin betiko subiranotasunari eusten diola onartzen du. Kubako egungo gobernuak Estatu Batuak Guantanamoko badian legez kanpokotzat jotzea aipatzen du, eta Kubatar-estatubatuar ituna indarraren mehatxuaren bidez lortu zela eta nazioarteko zuzenbidea urratzen ari dela azpimarratu zuen. Guantanamoko Badia Basean dago Guantanamoko atxilotze eremua, AEBen kontrolpean.

## Klima 
## Galeria 

Looking west across Guantanamo Bay at its airport - 101025-A-6337P-022.jpg |Badiaren ikuspegia.
CGC TAMPA (WMEC 902) IN GUANTANAMO BAY DVIDS1071439.jpg | Estatubatuar *Tampa* itsasontzia badian.
Guantanamo sun at dusk.jpg |Egunsentia.
Honor Bound Guard Tower at JTF Guantanamo DVIDS356585.jpg |Guardia.
A CIA map of the guantanamo region, as of 1996.jpg |CIAren mapa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Placentia badia

**Placentia badia** (; ) Kanadako badia handia da, Ternua uhartearen hego-ekialdean dagoena. Mendebaldean Burin penintsulak eta ekialdean Avalon penintsulak osatzen dute badia.

Euskal Herriko baleazaleak Ternua eta Quebec aldean ibili ziren baleak harrapatzen, bereziki XVI. eta XVII. mendeetan. Horregatik euskal toponimoa du. Hasieran, badia Frantziarena zen, eta Placentian ezarri zuen hiriburua. Baina 1713an britainiarrek badiaren kontrola irabazi zuten Utrechteko Itunaren bidez.

Gaur egun, badian zehar dauden komunitate nagusiak Burin, Marystown eta Placentia dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abelon

**Abelón** herri bat da, Moral de Sayago udalerrian dagoena (Zamora, Espainia).

2013. urtean 114 biztanle zituen. 
Fitxategi:Abelón (Zamora) iglesia.jpg|Eliza
Fitxategi:Abelón (Zamora) iglesia 3.jpg|Elizaren atzealdea
Fitxategi:Abelón (Zamora) 2.jpg|Harrizko hormak eta artadiak
Fitxategi:Abelón (Zamora) ermita de San Vicente.jpg|San Bizente ermita, atzean Duero eta Esla ibaiak dituela
Akrilamida

**Akrilamida** konposatu organikoa da, CH2=CH-CONH2 formula duena, amiden familiakoa. Azido akrilikoaren amida da. Solido zuri eta usainik gabekoa da. Uretan eta ohiko disolbatzaile organikoetan, azetonatan adibidez, disolbatzen da. Urtzean leher daiteke eta berotzean ke narritagarriak ematen ditu.

Poliakrilamida polimeroa sintetizatzeko monomero gisa usatzen da batez ere. Sintesi kimikoan erreaktibo gisa baliatzen da.

## Sintesia 
Akrilamida sintetizatzeko akrilonitriloa hidratatzen da katalizatzaile egoki baten presentzian. Katalizatzailea kobrearen moduko metala edo azido sulfurikoa bezalako azido sendoa izan daiteke.

    CH2=CHCN + H2O -> CH2=CHC(O)NH2

## Toxikotasuna 
Akrilamida toxikoa eta narritagarria da, ahoz, arnastuz eta larruazalean zehar. Akrilamida kartzinogenoa da arratoi eta saguetan, baina gizakiengan hala denik ez dago frogatuta. Dena dela gizakiok akrilamida har dezakegu kuzinatutako jakien bidez.
thumb|313x313px|Aspagina eta glukosa duten elikagaiak kuzinatzean N-(D-glukos-1-il)-L-asparagina eratzen da eta horretatik akrilamida (gorriz).
Elikagaien Segurtasuneko Europako Agintaritzak jakien akrilamidaren auziari buruz azterketa egin zuen 2015ean. Hauek dira ondorio nagusiak:

* Zenbait elikagai 120 °C-tik gorako tenperaturan eta hezetasun txikian kuzinatzen direnean sortzen da akrilamida, batez ere asparagina eta azukre erreduzitzaileak dituzten elikagaietan.
* Akrilamida mailarik altuenak kafe solidoan eta kafea solidoaren ordezkoetan eta patata frijituetan ageri dira.
* Etxeko kuzinatze-ohiturek eragin nabarmena izan dezakete giza akrilamida dietetikoarekiko esposizioan.
* Ahotik hartu ondoren, akrilamida traktu gastrointestinaletik xurgatzen da eta organo guztietara banatzen da. akrilamida azkar metabolizatzen da, bereziki glizidamida sortuaz. Uste da glizidamidaren eraketa akrilamidaren kartzinogenikotasunaren bidea dela.
* Ondorio nagusi gisa: dietaren bidezko gizakion akrilamidarekiko egungo esposizio-maila ez da kezkatzeko modukoa.

## Erreferentziak
2025eko Cybertruck eztanda Las Vegasen

**2025eko Cybertruck eztanda Las Vegasen** 2025eko urtarrilaren 1ean izan zen. hilaren 20tik aurrera Etxe Zuriko maizter izango denaren, hau da, Donald Trumpen International Trump Hotel hotelaren aurrean. Tesla markako auto bat lehertu, pertsona bat hil, eta zazpi zauritu dira. Las Vegasko Poliziaren arabera, autoan gas zilindroak, kanpinerako erregaia eta kalibre handiko morteroak aurkitu dituzte. Bestalde, agintariek jakinarazi dute leherketak ez diola kalterik eragin ez hotelari ez inguruari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barravento

**Barravento** 1962ko film brasildarra da, Glauber Rochak zuzendutakoa. Cinema Novo mugimenduaren film garrantzitsuenetako bat da. Salvador da Bahian grabatu zuten 1959 eta 1960 urteen artean.

## Sinopsia 
Urte askoan kanpoan egon ondoren, arrantzale ohi bat bere herrira itzuliko da. Herrian Afrikako esklaboen ondorengoak bizi dira, candomblean oinarritutako erlijioa jarraitzen dutenak. Arrantzale ohiak erlijio hori kritikatuko du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Placentia (Ternua eta Labrador)

**Placentia** Kanadako Ternua eta Labrador probintziako hiria da, izen bereko badian dagoena. Bere barnean Placentia ("Townside"), Southeast Placentia, Freshwater, Dunville eta Jerseyside komunitateak eta Argentia Industrial Park biltzen ditu. 

## Historia 
Beothuk herriaren arabasoek aldizka bizi ziren bertan XVII. mendera arte. Euskal Herriko baleazaleak Ternua eta Quebec aldean ibili ziren baleak harrapatzen, bereziki XVI. eta XVII. mendeetan. Placentia bere operazioetarako egoitza bezala erabili zuen. Euskal marinel baten azken testamentua aurkitu zuten artxibo batean, non Domingo de Lucak zera eskatu zuen 1563an: "Nire gorpua Plazençiako portu honetan lurperatua izan dadila, hemen hiltzen direnak lurperatu ohi diren lekuan". Kanadan idatzitako jatorrizko dokumentu zibilik zaharrena dela uste da.

Egungo adituen arabera, Vinland Eskozia Berritik L'Anse aux Meadowseraino hedatzen zen eta zenbait kokapelu zituen; ziur asko Avalon penintsulan ere. "Placentia" toponimoa Soraluzeren erromantzezko toponimoaren antzekoa izanda, oso litekeena da euskaldunek sortua izatea. Latinezko *placentia* ("gozo") hitzetik ekarri omen zuten.

## Demografia 
### Historical demographics
## Herritar ospetsuak
* Rex Murphy, kazetaria
* Patricia Murphy, sukaldaria
* Greg Power, poeta
* Leonard J. Miller, enpresari eta politikaria
* Harry Verran, politikaria
* Alastair Ralphs, A-1, borrokalari professionala
* Shannon Tweed, aktorea
* Agnes Walsh, poeta
* Ray Guy, umorista

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Plestia Alaqad

**Plestia Alaqad** (Jan Yunis, Palestina, 2000 edo 2001) palestinar kazetaria da.

## Sarean 
2023ko Israelgo eta Gazako gerraren aurretik, Alaqadek erakusten zituen argitalpenak Ziprera eta Turkiara egindako bidaiei buruzkoak ziren, batez ere.Halere, online errekonozimendua irabazi zuen, Instagramen 2023ko gatazkan Gazako bizitza dokumentatzen zuten *bideoblogak* argitaratzen hasi ostean. Azaroaren 3ra arte, Alaqadek 2,1 milioi jarraitzaile zituen Instagramen; azaroaren 22an, ia 4 milioi. Alaqaden bideoak ABC, BBC, *Business Today*, *The Independent*, *The New York Times*, r, eta *The Washington Post* egunkariek partekatu dituzte. GB News kateko Breakfast Show-ean ere elkarrizketatu zuten Gazako baldintzei buruz.

2023ko azaroaren 22an, Gazatik atera zen Egiptorantz, Rafahko mugako bidegurutzetik. Bideo batean azaldu zuenez, aukeraketa zaila izan bazen ere, beldur zen bere erreportajeek familia arriskuan jarriko ote zuten.

2024ko abenduan, BBCko 100 emakumeren zerrendan sartu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bahía Blancako Euskal Etxea

**Bahía Blancako Euskal Etxea** Argentinako Bahía Blancan dagoen euskal etxe bat da, Buenos Aires probintzian. Lavalle kaleko 276. zenbakian dago. 2024an 200 bazkide zeuden. 

Beste izen hauek ere erabiltzen dira elkartea izendatzeko:  

* **Sociedad de Socorros Mutuos Euskal Etxea**
* **Unión Vasca**
* **Unión Vasca Eusko Etxea**
* **Unión Vasca Euskal Etxea**

## Historia 
1899ko urtarrilaren 29an *Sociedad Laurak Bat de socorros mutuos* elkartea sortu zen, gerora *Unión Vasca de Socorros Mutuos* izango zena. Argentinako bigarren Euskal Etxea izan zen Buenos Airesko Laurak Baten ondoren.

1914an inauguratu zen Egoitza Soziala Lavalle 284 helbidean. 1948an "Beti Aurrera" dantza taldea sortu zen eta 1950ean "Lagun Artean" abesbatza. Urte horretan bertan aurkeztu zen euskara irakasteko proiektua baina 1977an hasi ziren klaseak ematen. 1967an "Irrintzi" aldizkaria abiatu zen, gaur egun oraindik jardunean dirauena.

* "Beti Aurerra" dantza taldea
* Frontoian palaz jolasten da, batez ere.
* Euskaltegia

## 2025eko uholdeak 
Bahía Blancako uholdeek txikizio handiak eragin zituen, tartean Bahía Blancako Euskal Etxearen eraikina eta bazkideak egonik. EAJko afiliatu argentinarren arabera, "euskal komunitatearen zati batek dena galdu du eta askok kalte material handiak jasan dituzte. Unión Vascaren egoitza ere kaltetu da, ura 70 zentimetrora iritsi ostean". Hori zela eta EAJ alderdiak afektatuei laguntzeko diru bilketa egin zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Union Vasca Bahía Blanca, 2005 (2).jpg|Taberna.
Fitxategi:Union Vasca Bahía Blanca, 2005 (3).jpg|Zazpiak Bat mapa Ongi Etorriarekin.

## Munduko Euskal Etxeen mapa 
[[Fitxategi:Munduko_euskal_etxeak_-_Mapa_-_Wikidata_-_2025.png|erdian|thumb|380x380px|Ikus Munduko euskal etxeen mapa interaktiboa (Wikidatako datuekin, 2025)]]

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal diaspora
* Euskal Etxeak

## Kanpo estekak 
* 2025eko uholdeak euskal etxearen lokaletan.
* Bahia Blancako Euskal Etxearen webgune ofziala 
* Munduko euskaletxeen datuak Euskaletxeak.eus webgunean
Tesla Model S

**Tesla Model S** 5 ateko *sedan* motako ibilgailu elektrikoa da, Tesla Inc. fabrikatzaile estatubatuarrak ekoitzia.

2012an, oinarrizko modeloaren motorrak 60 kWh-ko bateriak 345 HP ekoizten zituen, 338 km-ko autonomiarekin eta orduko 0 eta 100 km bitartean 5.8 segundoko azelerazioarekin. 2019an, P100DL modeloak 100 kWh zituen, 0 eta 100 km/h bitartean azeleratzen zuen 2.3 segundotan, eta 555 kilometroko autonomia zuen EPAren arabera.

2020an, Long Range Plus bertsioak 647 kilometroko autonomia zuen, Ameriketako Estatu Batuetako Ingurumena Babesteko Agentziaren (EPA) arabera, serieko auto elektriko batentzat handiena zena.

2021eko ekainean, Plaid bertsioa serieko autoa izan zen, denbora gutxien izan zuena milia laurden batean, 9.34 segundorekin, eta 0 eta 100 km/h arteko azelerazioa 1.99 segundotan.

Aukeran, *Autopilot* izenarekin maneiatzeko laguntzak ditu, hobetu egiten direnak eta urruneko eguneratzeekin eguneratzen direnak, hala nola: TAO, *Over The Air Updates*, etab. Abiadura, aurreko ibilgailuarekiko distantzia, erreia, erreiz aldatzea, bidean adierazitako autopistako irteera hartzea eta aparkaleku batean jabearen tokiraino autonomoki joatea ahalbidetzen dute. Etorkizunean, semaforoak eta trafiko-seinaleak ere ikusiko ditu, eta horren arabera jardungo du erabateko "FSD" erabilera autonomoa lortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Avalon penintsula

**Avalon penintsula** (; ) Kanadako penintsula handia da, Ternua uhartearen hego-ekialdean dagoena. 242.875 pertsona bizi dira bertan, Ternuako biztanle guztien % 49, gutxi gorabehera.

Avalon penintsulak bost puntako izar baten forma du gutxi gorabehera, lau penintsulaz osatuta baitago eta gainerakoei Avalon istmoaren bidez lotuta baitago, 5 kilometroko zabalerakoa. Penintsulako ipar-ekialdean Saint John's dago, Kanadako Ternua eta Labrador probintziako hiriburua. Lau badia ditu: Trinity badia, Conception badia,  St. Mary badia eta Placentia badia.

Ikuspegi geologikotik, Avalon penintsula Kanbriarraurre garaiko arroka igneoz eta sedimentarioz osatuta dago. Ozeano Atlantikoa irekita dago gaur egun, 150 milioi urte lehenago, antzinako Kaledoniar katearen ondorioz, Aro Paleozoikoko sistema menditsua antzinako kontinente Laurentiaren (egungo Ipar Amerikaren aitzindaria) eta Baltikaren (iparraldeko Europako eskualdeen oinarria) elkarreraginetik sortu zena. Irekiera, ordea, ez dator guztiz bat jostura zaharrarekin. Fosilen azterketa batek erakusten du Avalon penintsula Gales, Espainia eta Afrikako iparraldearen antzekoa dela geologikoki. Beste era batera esanda, Avalongo penintsula Ternuako gainerako lurraldeetatik desberdina da, eta Europar Batasuneko lekuetako lurraldeen antzekoa. Izan ere, Avalon penintsula ere geologikoki desberdina da paleokontinente Baltikatik eratorritako lurretatik, eta ziurtzat jotzen du Avalonia izeneko auto-kontinente txiki batekoa izan zela. Richard Forteyk iradoki duenez, lehen ordobizkoan, Baltikako ozeano batek banandu zuen Avalonia, eta Tornquist izena jarri zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Christine Terhune Herrick

**Christine Terhune Herrick** (Newark, 1859ko ekainaren 13a – Washington, 1944ko abenduaren 2a) estatubatuar idazle eta kazetaria izan zen, batez ere etxeko ekonomiari buruzko liburuak eta artikuluak idatzi zituena.

## Bizitza 
Christine Terhune Newarken (New Jersey) jaio zen 1859ko ekainaren 13an. Edward Payson Terhune eta Mary Virginia Hawes Terhune (Marion Harland) idazleen alaba zaharrena izan zen.

1884an James Frederick Herrick (1851-1893) *Springfield Republican* aldizkariko editorearekin ezkondu zen. Hiru seme-alaba izan zituzten: Horace Terhune Herrick (1887-1948) zientzialaria, James Frederic Herrick eta hiru urterekin hil zen alaba bat. 1890 inguruan, The Outlook izeneko etxea eraiki zuen Pompton Lakesen (New Jersey), eta bertan bizi izan zen 13 urtez. Washingtonen hil zen 1944ko abenduaren 2an. 

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nélida Chela Fontora

**Nélida Chela Fontora** uruguaitar militante soziala da, Tranqueras herrian jaioa. Aita azukre kainabera moztailea zen eta ama garbitzailea, txikitan hasi zen lanean etxean laguntzeko.13 urterekin Partido Socialista de Pueblo Constitucionekin bat egin zuen, Salto hirian, eta han ekin zion bere aktibismo politikoari. Preso politikoa izan zen Uruguaiko diktadura zibiko-militarrean, eta aske atera zenean giza eskubideen aldeko erreferente bihurtu zen.

## Biografia 
14 urterekin, aitarekin batera, Montevideora egin zuen lehen ibilaldi kañeroan parte hartu zuen.
Orduko mutil lagunarekin Bella Unionera joan zen, eta han hasi zen lanean, azukre-asmamenetan, eta lehen erreferente sindikaletako bat izatera heldu zen.Raul Sendic-en ondoan militatu zuen, Bella Unioneko kañeroak UTAA sindikatuan antolatuz. Aldi berean, MLN-Tupamaros taldearen militantziara hurbilduz joan zen. Klandestinitatean iritsi zen Montevideora, 1970eko maiatzaren 9an, Indar Bateratuak etxera sartu eta atxilotuta eraman zuten. 1971ko uztailean Kabildoko espetxetik ihes egin zuen beste emakume preso batzuekin batera, Operación Estrella deiturikoan. 

Ihes egin ondoren, Paso de los Toros hirira joateko agindua eman zioten, eta Duraznora joan zen. Han atxilotu eta torturatu egin zuten, eta hiru hilabeteko haurdunaldia galdu zuen. Berriz ere 5 atxiloketa kuarteletatik pasa zen, azkenik Punta de Rielesen 8 urtez atxilotuta egon zen arte, 1985eko martxoaren 10era arte.

Kartzelatik irtetean, Kabildotik ihes egin ondoren ezagutu zuen bikotekidearekin eta lehen atxiloketaren aurretik familia baten ardurapean utzi zuen alabarekin bildu zen. Askatasunean hasi zen  Zerbitzu Ekonomiko eta Sozialean lanean, eta ez zuen alderdiko militantziarekin jarraitu.
alt=Chela sosteniendo la placa con la distinción, junto a la intendenta de Montevideo Carolina Cosse y rodeada de público asistente|thumb|Montevideoko Hiritar Ospetsuaren Adierazpena Chela Fontorari - 2023/12/7
Bi libururen egilea da: *Más allá de la ignorancia*, 1989an, El Fogónek argitaratua, eta *La llama no se apaga*, 2018an Pit-Cnt-ko Maiatzaren Lehena Argitaletxeak argitaratua eta 2021ean Ediciones Del Berretínek argitaratua.

2023ko abenduaren 7an Montevideoko Intendentziak Nélida “Chela” Fontora Hiritar Ospetsu izendatu zuen, bere borroka eta elkartasun ibilbide luzearen omenez.

Crysolen (Uruguaiko Politikari Ohien Elkartea) egiten du lan, memoria aldarrikatzeko eta Emakume Politikari Ohien Memoriala sortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
O Pagador de Promessas

**O Pagador de Promessas** Brasilgo filma da, Anselmo Duartek idatzia eta zuzendua, 1962an ekoiztu eta estreinatu zena.

Dias Gomes antzerkigilearen izen bereko antzezlanean oinarrituta dago. Urrezko Palma irabazi duen Brasilgo film bakarra da. Gainera,  Oscar Sarirako hautagai izan zen Hego Amerikako lehen filma izan zen, nahiz eta ez zuen irabazi.

Salvador da Bahia hirian grabatu zuten.

## Sinopsia 
Zé do Burro gizon apalak promesa bat egingo du candomblé tenplu batean: bere astoa osatzen bada, bere lurra pobreen artean banatuko du eta gurutze astun bat eramango du Salvador da Bahiako Santa Barbara elizara. Astoa osatzean, esandakoa betetzen du. Baina Santa Barbara elizako apaizak ez dio onartuko gurutzea, erritu pagano batean egindako promesa delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Genoveva Matute

**Genoveva Dizon Edroza-Matute** (1915eko urtarrilaren 3a – 2009ko martxoaren 21a) filipinar idazlea izan zen. 1951n, Ipuin Laburren Palanca Saria jaso zuen filipineraz idatzitako "Kuwento ni Mabuti" lanagatik, Tagalog-en hizkuntzaren ipuin antologizatuena bezala aipatua izan dena.

Filipinar izen honetan emakume ezkonduentzat, amaren familiako abizena Dizon da, jaiotzako abizena edota aitaren familiako izena Edroza da eta ezkontzako abizena Matute da.

## Haurtzaroa 
Manila-n jaio zen 1915eko urtarrilaren 3an, Anastacio Edroza eta Maria Magdalena Dizon, bere gurasoak izanik. *"The Story of the Boys"*  (Mutilen historioa)  50eko hamarkadako irratsaio eta telesail ezagunaren sortzailea da Matute.

## Hezkuntza-bizitza 
Manila North High School-en (orain Arellano High School), Philippine Normal School-en (orain Philippine Normal University) eta Santo Tomaseko Unibertsitatean ikasi zuen. 46 urtez Cecilio Apostol Lehen Hezkuntzan eta Arellano Bigarren Hezkuntzan irakatsi zuen, eta orduko Philippine Normal College-n Filipinetako Departamenduko presidente izan zen.

## Ibilbidea 
Bere ipuinetako batzuk Manila Post Sunday Magazine (Igandeko aldizkaria) -n eta Post Manila hilabetekarian argitaratutako *"Leave-taking"* (Agurtzen) eta *"Land of the Bitter"*  (Mingotzen lurraldea)  dira. Baina oso intrigatuta zegoen bere ideiengatik, psikologia eta irakaskuntzan izandako esperientziak aztertuz, hala nola, *"Eight Years,"* (Zortzi urte) *"Noche Buena,"* (Gau ona) *"The Story of the Good,"*  (Onaren historioa) and *"Sailing the Heart of a Child”* (Haur baten bihotza nabigatzen).  Haren antologiak ipuinak eta idatziak argitaratu zituen *"I Am a Voice"* "Ni ahots bat naiz" lanean, 1952an. Bilduma hauetako batzuk Ipuin Labur Hautatuetan daude 1939–1992; EDSAren Itzalean eta Beste Istorio batzuk, eta Sentimenduen Ahotsa  daude. Filipinetako Baloreak liburuetan ere argitaratu zuen senarrarekin: istorioak, idatziak, jokoak 1992an.

## Sariak 
* Bere idazkera eta irakaskuntzarako dedikazioa Don Carlos Palanca Oroitzapenezko Sarietan (1950.hamarkadan -1960.hamarkadan), PNS-PNC Ikasle Sari Nagusian (1966),  Arte eta Kulturako Manila Sarian (1967), Idazleen Batasun elkarteko Balagtas Ikasleen Sari Nazionalean (1988) eta Arteetako CCP Sarian (1992) aintzatetsi ziren.

## Heriotza 
94 urte zituela hil zen, 2009ko martxoaren 21ean, lotan zegoela. Manila iparraldeko hilerrian lurperatu zuten.

## Omenaldia 
2020ko urtarrilaren 3an, Googlek bere 105. urtebetetzea ospatu zuen Google Doodle batekin.

## Erreferentziak
Nancy Borwick

**Nancy Borwick** (1935eko martxoaren 20a - Halls Head, 2013ko azaroaren 24a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Boyce

**Peter Boyce** (Melbourne, 1946ko maiatzaren 14a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1968ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esteban Navarro

**Esteban Navarro Soriano** (Moratalla, 1965eko martxoaren 18a) espainiar idazlea da, bereziki nobela beltza eta polizia eleberri idazten espezializatua. 1994tik 2018ra bitartean Poliziako agente izan zen.

## Bizitza eta Heziketa 
Esteban Navarro Soriano 1965eko martxoaren 18an jaio zen Moratalla, Murtziako probintzian. 2001etik aurrera, Huescan bizi da. Poliziako agente lanetan aritu zen 1994tik 2018ra bitartean, baina literaturan bere ibilbidea hasi zuen aldi berean.

## Lan literarioa 
Navarro Soriano idazle oparoa da eta bere lan gehienak nobela beltza eta poliziakoa dira. Bere bigarren nobela, "La noche de los peones", Nadal saria sariaren finalista izan zen 2013an. Bere lan ezagunenetako batzuk honako hauek dira:

El reactor de Bering (2008) - Katharsis saria irabazi zuen laburmetraietan.

La casa de enfrente (2009) - Argitalpen digitalaren paradigma gisa hartzen da.

El buen padre (2012) - Saramago La Balsa de Piedra saria irabazi zuen.

La noche de los peones (2013) - Premio Nadal sariaren finalista izan zen.

Los crímenes del abecedario (2014) - Random Housek idazle handi bat bezala aitortu zuen.

Bere lanak ezagunak dira beren errealismoagatik eta poliziaren mundu barruko ikuspegi kritikoagatik. Navarro Soriano "Kindle Belarria" terminoaren sortzailetzat hartzen da, e-booken bidez argitaratzen diren idazleak biltzen duen terminoa.

## Bestelako jarduerak 
Navarro Sorianok literaturarekin lotutako hainbat ekitaldi antolatu ditu. Bere artean daude:

Polizia eta Kultura lehiaketa literarioa Espainian, hiru edizio bakarrik izan zituena.

Aragón Negro jaialdiko jarduerak Huescan.

Era berean, Diario del Alto Aragón, El Periódico de Aragón eta Diario 16-n kolaboratzailea izan da. Gainera, Amazon.comek idazle digitalen aitzindari gisa aitortu zuen.

## Kontrobertsiak 
Navarroren nobela batzuk polemikoak izan dira, bereziki "Una historia de policías", non Huescako komisariako bost agente ustelduta azaltzen dituen. 2017an liburua argitaratu ondoren, Huescako Poliziako komisariak kontrako salaketa egin zuen, eta honek hedabideetan oihartzuna izan zuen, baita nazioartean ere.

## Erreferentziak
Glizidamida

**Glizidamida** konposatu organikoa da H2NC(O)C2H3O formula duena. Egituran orpoz orpo amida eta epoxido funtzio-taldeak ditu. Likido oliotsu kolorgea da.

Glizidamida kirala da eta bi enantiomero ditu.

Bioaktiboa da eta akrilonitriloaren eta akrilamidaren metabolito kartzinogenoa dela uste da.

## Sintesia 
Glizidamida sintetizatzeko akrilonitriloa hidrogeno peroxidoarekin erreakzionarazten da. Nahaste errazemikoa eratzen da.

## Erreferentziak
Emilia Álvarez Mijares del Real

**Emilia** **Álvarez Mijares del Real**, sortzez **Emilia Alvarez Mijares Vázquez** (Oviedo, Asturias, 1834ko irailaren 13a – Madril, 1909ko ekainaren 25a) asturiar idazle autodidakta izan zen. Bere poemak *Revista de Asturias, La Ilustración Gallega y Asturiana* eta *La Voz de la Caridad* aldizkarietan argitaratu ziren.

## Bizitza 
Ezkondu aurretik bere izen osoa Emilia Alvarez Mijares Vázquez zen, baina ezkondu ostean azken abizen hori aldatu zuen, bere senarrarena hartuz, Timoteo García del Real Blanco idazlearena. Bi alaba izan zituen, Elena eta Matilde, biak idazleak.

Bi neskatoak jaio ostean, familia Espainiako hiriburura joan zen bizitzera arrazoi politikoengatik, eta han Emilia poetak ospe literario handia lortu zuen, Hiriko eta Gorteko egunkari eta aldizkarietan kolaboratzeaz gain.

## Idazle ibilbidea 
Emiliak ez zuen titulazio akademiko bat izateko aukera ematen zion ikasketarik egin, baina prestakuntza autodidakta bat egin zuen, eta horri esker argitaratu zuen, XIX. mendearen erdialdean, bere lehen poema-liburua, *Recuerdos y esperanzas* (Oviedo, 1850) izenekoa, eta hori izan zen argitaratu zuen liburu bakarra. Une horretatik aurrera, idazten zituen artikuluak bezala, Oviedoko *El Álbum de la Juventud* aldizkarian argitaratu ziten; edo *La Violeta* (Madril), non 1864ko apirilaren 3an "*El arrepentimiento*" izenburuko olerkia argitaratu zuen; *La Mujer Cristiana* (Madril); *Emakume kristaua* (Madril); *El Correo de la Moda* (Madril), non olerki hauexek argitaratu zituen: 1866an "A mi hija Matilde", 1868ko maiatzaren 26an "*La juventud*", 1868ko urriaren 19an "*A Santa Teresa de Jesús en el tercer centenario de su muerte*", eta 1868ko azaroaren 26an "*A un niño artista*"; *El Trovador del Ebro* (Zaragoza ), non "El mendigo" argitaratu zuen 1869ko azaroaren 15ean; *La Voz de la Caridad* (Madril) non poema eta prosako artikulu ugari argitaratu zituen; *La Ilustración Gallega y Asturiana* (Madril) eta *Álbum Ibero-Americano* (Madril). 

XIX. mendearen bigarren erdiko talde-lanetan ere parte hartu zuen, hala nola *El romancero español contemporáneo* (Madril, 1863), *Álbum para la abolición de la esclavitud*, *Poesías dedicadas a S. M. Isabel II al ceder a la Nación la mayor parte de su Real Patrimonio* (Madril: Ribadeneyra, 1865) eta *Novísimo romancero español* (Madril: Herri Entziklopedia Ilustratuaren Liburutegia, [s.a.]). 

Emilia Mijares del Realetik Asturias utzi zuenean idatzi zuen poema bat gordetzen da:

Agur, betiko agur. Orain, belo batekin,

mendiak nire bistatik ezkutatzen dira.

Nik hasperen egin dut zeru garbiagoaren alde.

etxe zoriontsuagoa.

Zer axola dit basati eta bedeinkatua izateak?

eta aberri osoko gizonik ospetsuenak,

niretzat, doluz jantzita.

begira geratzen natzaizu, eta afiliazioz!

Agur, jaioterria, baso hostotsuak,

beharbada, nik inoiz ikusiko ez ditudanak berriro !

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* XIX. mendeko emakume idazle espainiarrak: eskuliburu biobibliografikoa. Maria del Carmen Simon Palmer. Castalia argitaletxea, 1991. ISBN 84-7039-600-5.

## Kanpo estekak
Ilie Verdeț

**Ilie Verdeț** (Comănești, 1925eko maiatzaren 10a – Bukarest, 2001eko martxoaren 20a) errumaniar politikari komunista izan zen. Errumaniako lehen ministroa izan zen 1979tik 1982ra.

Hamabi urte zituenetik meatzari lanetan aritu zen eta 1945ean Errumaniako Alderdi Komunistan afiliatu zen. Bukaresteko Ikasketa Ekonomikoen Akademian ikasi ondoren, alderdiaren barruan igo zen. 1960ko hamarkadan, alderdiak Bukaresten duen bulego nagusian lan egin zuen, eta Gheorghe Gheorghiu-Dej hil ondoren, Nicolae Ceaușescu alderdiko idazkari nagusi bihurtzen lagundu zion.

Kargu garrantzitsuak izan zituen Estatuan, eta lehen ministrorde (1966-1974) eta lehen ministro (1979-1982) izan zen.

1989ko abenduan Ceaușescu erori ondoren, bere burua behin-behineko gobernuburu izendatu zuen, baina hogei minuturen ondoren Ion Iliescuk kargutik kendu zuen. 1990ean Lanaren Alderdi Sozialista sortu zuen.
Conocybe apala

***Conocybe apala*** *Cortinariaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus plinthochrus*, *Agaricus sphaerobasis*, *Galera lateritia*, *Galera apala*, *Galera sphaerobasis*, *Pluteolus apalus*, *Galera apala var. sphaerobasis*, *Derminus lateritium*, *Bolbitius apalus*, *Derminus apalus*, *Derminus lateritius*, *Galerula lateritia*, *Conocybe lateritia*, *Galera lactea f. semiglobata*, *Conocybe elegans*, *Conocybe huijsmanii*, *Bolbitius huijsmanii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Oso txikia, 2 edo 3 cm-ko diametrokoa, hasieran konikoa eta zorrotza, gero apur bat irekitzen da kanpai forma hartzeko, inoiz lautu gabe, ezta ganbil bihurtu ere. Zuri-esne kolorekoa batez ere gaztea denean, zahartzaroan zertxobait krema kolorekoa. Ertza zertxobait ildaskatua, eta kapelaren azala lehorra, euri-sasoian bakarrik lubrifikatua.

**Orriak:** Adnatuak eta nahikoa estu, gaztetan kolore zurbilekoa, azkar, esporak heltzean marroi bihurtzen dira. Irregular samarrak.

**Hanka:** Erdian eta zilindrikoa, erraboildun samarra oinarrian, eta kapelarantz mehetua, oso mehea eta hauskorra, zurixka eta luzetarako fibrilekin.

**Haragia:** Oso mehea eta gutxi, kolore zurikoa, belar usainarekin eta zapore mingots samarrarekin.

**Etimologia:** *Conocybe* terminoa grekotik dator, konoa, esan nahi duen “cono” hitzetik eta burua, esan nahi duen, “cybe” hitzetik. Apala epitetoa berriz latinetik dator, gutxi egositako arrautza, esan nahi duen “hapalus” hitzetik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Erraz ezagutzen den perretxiko bat da, bere kapela zuri-esne koloreko konikoagatik eta hanka meheagatik. *Conocybe pubescens* delakoak antz pixka bat izan dezake, honek oin laburragoa eta trinkoagoa du eta bere kapelak lautzeko joera du, *Conocybe apala* espeziearekin gertatzen ez dena.

## Sasoia eta lekua 
Batez ere udazkeneko hilabeteetan. Oso espezie arrunta da, abonatutako parke eta lorategietan maiz aurkitzen dena, belar artean.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hugueninia tanacetifolia

***Hugueninia tanacetifolia*** kruziferoen familiako landare belarkara da. Europako mendikateetao altuera handietan du jatorria, Kantauriar mendikatean, Piriniotan eta Alpeetan bizi da.

Generoaren *Higueninia* izena XIX. mendeko Auguste Huguenin botanikari frantsesaren omenez ezarri zen. Espeziearen *tanacetifolia* izenak adierazten du mota-belar (*Tanacetum*) landareen antzeko hostoak dituela. Generoaren espezie monotipikoa da.

Bi azpiespezie ditu:

* *Hugueninia tanacetifolia* subsp. *tanacetifolia* - Alpeetan
* *Hugueninia tanacetifolia* subsp. *suffruticosa* - Kantauri eta Piriniotan
Autore batzuek *Descurainia* (Webb & Berthel) generoan sartzen dute eta *Descurainia tanacetifolia* izendatzen dute.

## Deskribapena 
220px|thumb|*Hugueninia tanacetifolia*.
Landarearen oin lodi batetatik 120 cm altuera har dezaketen zurtoin ugari ateratzen dira. Zurtoian zuzenak eta zilindrikoak dira, kolore grisaxka dutenak.

Hostoak pinatisektatuak dira, 12 segmentu pare dituztenak eta ertza nahikoa zerradunak. Goiko aldeko hostoak txandakatuak izaten dira.. Kruziferoak direnez lau sepalo berde eta lau petalo hori bizi dituzte. Petaloek 4 mm luze eta 1,5 mm zabal dira. Sei estamine dituzte, haietatik bi laburragoak, eta pistilo bakarra.

## Habitata 
Mendialdeko landare espeziea da, 800 metrotik gora agertzen dena hau da, materia organikoa pilatzen den tokietan.

Euskal Herrian Aizkorri mendian soilik aurkitzen da. Piriniotan Benasqueko haranean inguruan soilik aurkitzen da.

## Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra da. Ekaina eta abuztua artean loratzen da. Fruituak urrirako heltzen dira eta leka luzetara bitan zabalduz askatzen dira haziak.

## Mehatxua 
Aizkorriko populazio bakar hori Kantauri mendikatearen eta Pirinioen arteko populazio isolatu bakarra da. Horregatik "kaltebera" zerrendan kokaturik dago.

## Iruditegia 

Irudi:Brassicaceae - Hugueninia tanacetifolia-001.JPG|Landarea.
Irudi:Descurainia tanacetifolia kz02.jpg|Landarea.
Irudi:Descurainia tanacetifolia-3953 - Flickr - Ragnhild & Neil Crawford.jpg|Lore multzoak.
Irudi:Hugueninia tanacetifolia suffruticosa (15470745269).jpg|Hostoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Heringer

**Anna Heringer** (Rosenheim, Alemania, 1977) emakumezko arkiteko alemana da, arkitektura eutsigarriko proiektuetan nabarmendu dena, garapen bidean dauden herrialdeetan bereziki hala nola Bangladesh edo Marokon.

## Biografia 
Rosenheimera jaio eta Austriako mugan dagoen Laufen herrira joan zen. Bigarren hezkuntza amaitzean, Salzburgoko Mozarteum Musika eta Arte Dramatikoen Unibertsitatean ikasi zuen urtebetez. 1999an, arkitektura-ikasketak hasi zituen Austriako Linz hiriko Arte eta Diseinu Industrialeko Unibertsitatean, eta 2004an graduatu zen han, karrera amaierako METI eskolako proiektuarekin, zeina Rudrapurren (Bangladesh) eskola bat eraikitzeko proiektua izan zen. Eraikina egin eraman ahal izateko dirua biltzeaz arduratu zen, eta herriko komunitateko kideek lagundu zuten eraikitze prozesuan. Lokatza eta banbua erabili zituzten, inguruko material tradizionalak, bertako eraikuntza sistemekin jarraitzeaz gain, hau guztia etorkizunera begira prestatuz. 2005ean amaitu zuten proiektua.

Bere beste proiektu batzu ere Bangladeshen egin zituen, hala nola DESI,  lanbide-heziketako eskola, 2008an amaitu zena. Eguzki-energiaz elikatzen da eskola eta ur korrontea duen buztinezko lehen egitura izateko ospea du. Marraketxen Iraunkortasunerako Trebakuntza Zentroa, 2010ean amaitu zuen lurra, zura eta zeramika erabiliz eraikitako ikastetxea. Lurra eta buztina, eta herritarren parte-hartze zuzena, baliatutako beste proiektu bat izan zen Wormseko katedraleko lurrezko aldarearena, 2018koa. 

## Iruditegia 

Fitxategi:Heringer desi centre.jpg|DESI formakuntza zentroa, Haripur, Rajshahi, Bangladesh.
Fitxategi:Meti School Exterior.jpg|METI eskola, Rudrapur, Bangladesh.
Fitxategi:Altarweihe durch Bischof Dr. Peter Kohlgraf (1).jpg|Lurrezko aldarearen sagaratzea, Wormseko katedrala, Alemania.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kepa Anabitarte

**Kepa Anabitarte Muxika**, "Eladio" izengoitiaz ezaguna, (Pasaia, 1934 - Donostia, 2025eko apirilaren 8a) Gipuzkoako euskal sozialismoaren sustatzaile, politikaria eta ELA-STVko militante historiko antifrankista izan zen; kooperatibismoarekin oso lotuta egon zen Jose Maria Arizmendiarrietaren laguna izanik.

## Biografia 
Familia euskaldun eta abertzale batean sortu zen Trintxerpe auzoan, langileen borroken eta zapalkuntza gogorraren testuinguruan. Gazte-gaztetatik ohartu zen Euskal Herriaren menderakuntzaz, eta berehala hartu zituen ardurak, herriaren askapena helburu. 

Eneko Bidegainen hitzetan "ELA ofiziala, 1936ko gerra ostean ihes egin zuena, Miarritzen zegoen. Eta Hegoaldeko enpresetan hasiak ziren modu klandestinoan ELA berreratzen. Kepa izan zen eraketa hartan zebiltzanetako bat. Artean EAJ eta ELA bat ziren". 1949an Anabitarte industria-langile gisa hasi zen lanean. 1955-1956an klandestinitateko Eusko Langileen Alkartasuna sindikatuan hasi zuen ibilbide militantea, eta kartzelan egon zen hargatik. Frankistek deitutako Municheko elkar hartze makurran, Europar Mugimenduaren IV. Biltzarrean, alegia, 1962ko ekainan parte hartu zuen. Batzarrean Iñaki Aginagarekin eta Jose Antonio Aiestaranekin batu zen. Kongresuaren ondoren, sindikatuaren lehen zatiketa handiaren eragileetako bat izan zen, herriaren askatasunera heltzeko bideei eta analisiei zegozkien funtsezko desadostasun politikoen ondorioz. Taldeak batzarra utzi zuen esanez aurretik dena lotuta zegoela eta,  frankismoa erori eta gero, bakarrik Kataluniarako onartzen zen gerra aurreko estatutua berreskuratzea.

Aldeak gero eta handiagoak ziren barruko eta erbesteko ELAren artean. Gazteek Espainiako Langileen Alderdi Sozialistaren jarraibideak betetzea leporatzen baitzioten erbesteko aparatuari. 1964ko abendutik 1965era haustura gertatu zen. Anabitarte ordutik ELA-berri taldeko arduradun izango zen. ELA berrian (Euskadiko Mugimendu Sozialista) Aiestaran eta Aginaga zeuden Anabitartearekin. Garai zailak ziren eta taldearen joera ideologikoa ez zen erreza: ETA kondenatzen zuten baina ez zuten onartzen ere EAJren politika. Talde berria herri mailan "Eladioak" izenarekin ezagutu ziren. Taldea 1970ean puskatu zen. *Gara* egunkaria argitaratzen duen EKHE (Euskal Herriko Egunkaria) prentsa elkarteko lehendakaria izan zen. Elkarte horrek, Josu Txapartegi, Maribel Prieto, Joselu Cereceda eta Jon Idigorasekin batera, 1999ko urtarrilaren 30ean, *Egin*-en itxiera administratiboaren ondoren *Gara* egunkaria plazaratzea sustatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iñaki Lasa: Elkarrizketa Anabitartearekin *Berria*n, 2012ko ekainaren 14a.
Poliakrilamida

**Poliakrilamida** polimero lineala da, (-CH2CHCONH2-)n formula duena, akrilamida polimerizatzen sintetizatzen dena. Ura xugartzeko gaitasun handia du eta gele moduko testura hartzen du.

## Sintesia 
Akrilamida erradikal-polimerizazioz polimerizatzen da eta erdietsitako polimeroa ataktikoa, sindiotaktikoa edo isotaktikoa izan daiteke. Kopolimeroak ere eratzen ditu.

Poliakrilamidaren erabilera industrial garrantzitsuenetako bat likido bateko solidoak malutatzea da. Prozesu hori ura tratatzeko erabiltzen da, baita papera fabrikatzeko ere. Poliakrilamida hautsetan edo likido moduan usa daiteke, eta likido moduan disoluzioan eta emultsioan banatzen da. Produktu horiei askotan "poliakrilamida" esaten zaien arren, asko akrilamidazko kopolimeroak dira, beste espezie kimiko bat edo gehiagorekin, hala nola azido akrilikoarekin edo horren gatz batekin.

## Ingurugiro-inpaktua eta toxikotasuna 
Aintzat hartuta poliakrilamidak erabilera oso handia duela, ez da harritzekoa toxikotasunaren eta ingurugiro-inpaktuaren ikuspegitik azterketa asko izan izana. Berez, toxikotasunik ez du, baina kontuan izanik, akrilamida toxikoa dela dela kezka egon izan da, monomeroz poluitutako poliakrilamida egon litekeela. Lan handia egiten da hori ekiditeko.

Poliakrilamida, normalean, amidasa entzimen eragipean partez degradatzen da, amoniakoa eta poliakrilatoak sortuz. Poliakrilatoak biodegradatzen zailak dira, ordea.

## Erreferentziak
Arka (argipena)

**Arka** terminoak hainbat adiera du:

* **Kutxa** edo ontzia da zentzu zabalean **arka** euskaraz.

Erlijiozko zentzuan bereziki:

* Biblian, **Noeren ontzia** edo **Noeren Arka**.
* Tradizio judeo-kristauan, **Itunaren arka, Aliantzaren arka,** edo **Itun-kutxa.**
* Italiako zenbait elizatan, arka (*arca*) da hilobi santu bat, aldare nagusi bezala ere erabilia, hala nola:
** **Arca di san Domenico**, Bolonian (Santo Domingo Guzmánen kutxa).
** **Arca di san Donato**, Arezzon (San Donatoren kutxa).
Bestelakoak:

* **Arka Gdynia,** Gdynia hiriko futbol taldea Polonian.