open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kau Kori Kura

**Kau Kori Kura** pop surrealista egiten duen Ordiziako musika taldea da.

## Biografia 
Mikel Aizpuruaren proiektua den arren Elurretan taldean kide izan zuen Ritxar Gomezek laguntzen dio. Kantu bereziak YouTubera igotzen hasi zen, aurrenekoa *Erronkariera* abestia izan zen, 2015eko apirilean. Dagoeneko bi disko kaleratu ditu. Abestien hitzak surrealistak dira, hona hemen abesti horien izenburu batzuk: *Errauskailua Txillidalekun*, *Atez-ahate*, *Barbie ETBn (eta non dago Ken?)*, *Atun burusoil*, *Gora hildakoak*, *Pollo-e*...

2018ko *Gaur ni, bihar zu* diskoan Maite Arroitajauregi eta Irati Mujikak abesti batzuetan kolaboratu dute.

## Diskografia 
* *2015-2017* (2017, autoekoizpena)
* *Gaur ni, bihar zu* (2018, autoekoizpena)
* *Andra-gixonak* (2018, autoekoizpena) - 3 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kau Kori Kura Bandcamp plataforman.
Alfred García

**Alfred García Castillo** (El Prat de Llobregat, Bartzelona, 1997ko martxoaren 14a), Alfred García edo Alfred izenez ere ezaguna, abeslari eta konpositore espainiarra da, 2017ko Operación Triunfo lehiaketan parte hartu zuen eta laugarren postuan geratu zen. Geroago, 2018ko Eurovisioneko festibalean parte hartu zuen Amaia Romerorekin batera.
 
Aukeratua izan zen *Eurovision Song Contest* 2018an Espainia ordezkatzeko `tu canción´ kantarekin, Amaia Romero bikotekidearekin abestu du, herritarren gehiengoaren laguntzari esker; hiru abesti finalisten artean botoen % 43 jaso zuen abestiak « Operación Triunfo» progamaren Eurovisioko galan.

## Biografia 
Alfred García 1997ko martxoaren 14an jaio zen El Prat de Llobregaten, Bartzelonan. Alfredo eta María Jesúsen semea da, Alfred Ikus-entzunezko Komunikazioko ikaslea da Kataluniako Nazioarteko Unibertsitatean. Jazz eta musika modernoaren goi mailako ikasketak Bartzelonako *Taller de Músics* estudioan egin ditu.

## Karrera musikala 
### Hasiera 
Musika tabernetan kantatzen hasi zen 2011ko udan, 14 urte besterik ez baitzituen Palafrugellen, Palamósen eta Castell d'Aron. 2012. urtean bere lehen diskoa argitaratu zuen *Beginning *izenarekin. 17 urterekin musika eta kulturala proiektuari esker "Capsa", grabatu zuen bere lehen bakarra, «She looks so beautiful». Berak osatua eta Esteban García musikari argentinarrak ekoiztu du, Ikusleen saria irabazi zuen Cara B jaialdian.

2016an, Alfred-ek Telecinco Espainiako telebista kateko *La Voz* musika-lehiaketan parte izan zuen entzuketa itsuetan non "Waiting on the World to Change" abestia kantatu ostean, ez zuen inork buelta eman aukeratzeko, lehiaketan ezin izan zuen jarraitu. Urte horretan bertan, INBLACK (Volume One) auto-argitaratu zuen, omenaldi akustiko diskoa.

#### 2017-2018: *Operación Triunfo* eta Eurovision 
2017an, Alfred Operación Triunfoko casting-era aurkeztu zen eta aukeratu zuten akademian sartzeko. Lehiaketaren amaiera arte iritsi zen, bi aldiz aldez aurretik publikoarena izan zena, eta bost finalistetatik laugarren sailkatu zuten.

Finalista izateagatik, kandidatua izan zen Espainia ordezkatzeko 2018ko Eurovision lehiaketan; bi gaiekin, bat bakarrik ‘Que nos sigan las luces’ eta beste bat Amaia Romerorekin ‘Tu Canción’, ‘Tu Canción’ abestiarekin Eurovisión lehiaketan parte hartu zuten eta 23. postuan geratu ziren.

## Diskografia 
### Albumak: 
* 2012: *Beginning*.
* 2016: *INBLACK*.
* 2018: *Lo Mejor de Alfred García*.
* 2014: *«She looks so beautiful»*.
* 2018: *«Tu canción»*.
* 2018:*«1016».*
* 2019: *1016/El Circulo Rojo (Reedición de 1016)*
Euskal Kostaldeko Geoparkea

**Euskal Kostaldeko Geoparkea** UNESCOk munduan izendatuta dituen 120 geoparkeetariko bat da. Gipuzkoan dago kokatua, 90 kilometro karratu inguruko azalera hartzen du, Deba, Zumaia eta Mutriku udalerrien artean, eta ia 20.000 lagun bizi dira bertan. Euskal Herriko geoparke bakarra da.

## Esparruak 
Bi zatitan bana daiteke Euskal Kostaldeko Geoparkea: batetik, kostaldeko zatia, eta bestetik, barrualdekoa. Itsasertzeko zatiak Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea eta bertako Flysch formazioak hartzen ditu nagusiki, 13 kilometroko itsaslabarrak. Barrualdeko zatia karstikoa da, eta Gipuzkoako kobazulo gehienak hartzen ditu. Horien artean daude Ekaingo kobazuloak (Deba) UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatua 2008tik. Harekin lotua dago Zestoan bisita daitekeen erreplika (Ekainberri).

## Ikus baita ere 
* Joaquín Gómez de Llarena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Geoparkea.eus.
Deanen zulo urdina

thumb|Deanen zulo urdina
**Deanen zulo urdina** () Clarence Towneko mendebaldeko badia batean kokatua dagoen zulo urdin bat da, Bahametako Long Islanden. 202 metrotako sakonerarekin, munduko bigarren zulo urdin sakonena da. Bertan apneako hainbat munduko errekor ezarri direlako ere ezaguna da.

## Formazioa prozesua 
Zulo urdinak euri uraren perkolazioaren bitartez sortzen dira. Ur hau kareharrien hausturetan sartuz itsasoak Pleistozenoko glaziazioetan izandako mailaraino iristean sortzen dira. Beste zulo urdin ezagunen sakontasuna 100 metro ingurukoa da, beraz Deanen zulo urdina nahiko berezia da, 202 metro baititu.

Deanen zulo urdina gutxi gorabehera zirkularra da azalean, 25 eta 35 metro arteko diametro batekin. 20 metrotako sakontasunean zulo nabarmenki zabaltzen da, 100 metroko diametroko harpe bat osatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osasunako 2018-2019 denboraldiko lehen taldeko kideak

Entrenatzailea:  Jagoba Arrasate (2018-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Osasuna Promesas taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak Neguan 
### Neguko merkatua 2019 
### Udako merkatua 2018 
### Estatistikak 
### Hamaikakoa 
*Konpetizio guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan gehien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zozo (musika taldea)

**Zozo** 2016an Astigarragan sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Zozo* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xabier Crehuet

**Xabier Crehuet Lisarri** kantautore eta musikari ordiziarra da. Estiloei dagokionez, pop, folk eta country estilo intimista batean sailkatzen dute. Bakarka jo ohi du betiere formatu akustikoan. Lehen hezkuntzako ingeles irakaslea da.

Bere lehen kontzertua 2016an eman zuen Ordiziako gaztetxean. Kontzertu gutxi batzuen ondoren, 2018an lehenengo diskoa kaleratu zuen, *Izaki Primitiboak* deiturikoa.

2019ko irailean, *Gautar* izeneko bigarren proiektuari eman zion hasiera album berriko bi abesti single moduan kaleratuz. Geroztik, beste kantak epeka publikatzen joan dira 2020ko abendura arte, non lan osoa kaleratu duen. Kanta independenteak biltzen dituen bilduma da hau.

2021ean Ekaitz Goikoetxea eta Aingeru Mayorrekin batera Popatik taldea sortu zuen eta 2022an atera zuen aurreneko diskoa.

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Izaki primitiboak* (2018, autoekoizpena)
* *Gautar* (2020, autoekoizpena)

### Popatik 
* *Maitatzeari...* (2022, autoekoizpena)

## Erreferentzia
Big Rip

**Big Rip** (ingelesez literalki *Urraketa Handia*) ala **behin betiko hedapenaren teoria**, unibertsoaren azken patua azaltzeko kosmologia teoria bat da, honen arabera, unibertsoaren materia, izar eta galaxietatik hasi eta atomo eta partikula azpiatomikoetaraino, eta baita espazio-denbora bera ere, unibertsoaren hedapenaren eraginez progresiboki bananduz doa. Infinitorako hedapen etengabe honek unibertsoaren behin betiko amaiera ekarriko luke.

## Aurreikuspena 
Big Rip eskenatokia emango balitz, Unibertsoaren amaiera izango litzateke, onartzen badugu energia ilunaren eredua w = -1,5 dela. Energia ilunaren dentsitatea -1 baino gutxiago bada, orduan Unibertsoaren espantsioak azeleratzen jarraituko du eta Unibertso behagarria gero eta txikiagoa izango da. Big Ripa baino 200 milioi urte lehenago, Talde Lokala bezalako galaxia klusterrak desegingo dira. Hirurogei milioi urte lehenago galaxia guztiak izarrak galtzen hasiko dira alboetatik eta guztiz desegingo dira 40 milioi urtetan. Big Ripa baino hiru hilabete lehenago izar sistema guztiek grabitatorioki lotuta egoteari utziko diote eta planetek azkar egingo dute hegan azkar hedatzen ari den unibertso baten baitan. Big Rip baino hogeita hamar minutu lehenago planetak, izarrak, asteroideak eta baita objektu dentsoagoak ere, neutroi izarrak eta zulo beltzak esaterako, ebaporatuko dira atomoetan zatituz. Big Ripa baino ehun zeptosegundo lehenago, atomoak berak ere apurtuko dira. Azkenik, Rip hori Plancken eskalara iristen denean, soka kosmikoak desegingo dira eta espazio-denboraren egitura bera desintegratuko da. Unibertsoa "rip singularitatean" sartuko da eta distantzia guztiak infinituki luzeak izango dira. "Crunch singularitate" batean materia guztia infinituki kontzentratua dagoen bezala, rip singularitate batean materia guztia infinituki sakabanatuta egongo da. Hala ere, Chandra X-izpi Behatokitik galaxia klusterren behaketek iradokitzen dute wren benetako balioa -0.991 dela eta, beraz, Big Ripa ez dela gertatuko.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Big Bang
* Big Crunch

## Kanpo estekak
Sébastien Ogier

**Sébastien Ogier** (Gap, Alpe Garaiak, 1983ko abenduaren 17a) frantziar rally gidari bat da. Bederatzi Munduko Rally Txapelketa irabazi du (2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2020 2021 eta 2025), Julien Ingrassia kopilotuarekin batera.
The Lawless Breed

**The Lawless Breed** (euskaraz *Legezkanpoko Arraza*) 1953ko Raoul Walsh estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. Rock Hudson eta Julie Adams aktoreek antzeztu zuten. John Wesley Hardin pistolariaren bizitzan oinarritua dago.

## Argumentua 
John Wes Hardin (Rock Hudson) bere burua defendatzearren burututako hilketa batengatik jazartua izango da. Hortik aurrera bere kriminal ibilbideari ekingo dio, azkean atzemana eta espetxetua den arte. Espetxean bere bizitzaren kontakizuna idatziko du, krimenarekin duen harreman zaila azalduz.

## Aktoreak 
* Rock Hudson: John Wesley Hardin
* Julie Adams: Rosie (kredituetan Julia Adams bezala)
* Mary Castle: Jane Brown
* John McIntire: J.G.Hardin/John Clements
* Hugh O'Brian: Ike Hanley
* Dennis Weaver: Jim Clements
* Forrest Lewis: Zeke Jenkins
* Lee Van Cleef: Dirk Hanley
* Tom Fadden: Chick Noonan
* Race Gentry: John Hardin gaztea
* Richard Garland: Joe Clements
* Glenn Strange: Ben Hanley
* William Pullen: Joe Hardin
* Emory Parnell: Tabernaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The History of the Decline and Fall of the Roman Empire

***The History of the Decline and Fall of the Roman Empire*** (ingelesetik euskarara emana*: Erromatar Inperioaren Gainbehera eta Erorketaren Historia*), sei bolumeneko historia lan inportantea da, 18. mendekoa, Edward Gibbon ingelesak idatzia. Izenburu laburtuagoarekin ere ezaguna da: ***Decline and Fall of the Roman Empire***, Erromatar Inperioaren Gainbehera eta Erorketa,

Liburua ez da bakarrik Mendebaldeko Erromatar Inperioaren erorketari buruzkoa, baizik eta zentzu zabalean Ekialdeko Inperioaren jarraipena aztertzen du, Bizantziorena alegia, honen amaierara arte (15. mendeko Konstantinoplaren erorketa)

Era horretan Mendebaldeko zibilizazioaren aztarnak aztertzen ditu Gibbonek liburuan, eta baita Islamiarren eta Mongolen zibilizazioen gorakadak eta konkistak.

Lehen liburukia argitaratu zen 1776 eta seigarren alearekin osatu zen lana 1789an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburua osorik hainbat formatutan, Gutenberg Proiektuan.
* Audio-liburua, ingelesez.
Elfyn Evans

**Elfyn Rhys Evans** (Dolgellau, Gwynedd, 1988ko abenduaren 28a) galestar rally gidari bat da. Munduko Rally Txapelketan lehiatzen da. Bere aita Gwyndaf Evans rally gidaria da.
Jenny Slate

**Jennifer Sarah "Jenny" Slate** (Milton, 1982ko martxoaren 25a) Estatu Batuetako aktore eta umorista da.

## Filmografia
Furious (2017ko filma)

**Furious** edota **Legend of Kolovrat**, errusieraz Легенда о Коловрате edota *Legenda o Kolovrate* (euskaraz *Sumindua* edota *Kolovrateko kondaira*) 2017ko Ivan Shurkhovetskiy errusiar zinema zuzendariak zuzendutako fantasia eta ekintza historia film bat da. Ilya Malakov, Polina Chernyshova, Aleksei Serebryakov, Aleksandr Ilyin Jr. eta Yulia Khlynina aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
## Aktoreak 
* Ilya Malakov: Evpaty Kolovrat
** David Melkonyan: Evpaty Kolovrat haurra
* Polina Chernyshova: Nastya
** Diana Pentovich: Nastya haurra
* Aleksei Serebryakov: Yuri, Ryazango printzea
* Aleksandr Ilyin Jr.: Karkun
* Yulia Khlynina: Lada
* Timofey Tribuntsev: Zakhar
* Igor Savochkin: Ratmir, Nastyaren aita
* Aleksandr Choi: Batu Khan
* Sergey Koltakov: Dobromir
* Andrey Burkovskiy: Rostislav
* Viktor Proskurin: Apaiza
* Olga Drozdova: Agrafena printzesa, Yuri printzearen emaztea
* Ilya Antonenko: Fedor, Ryazango printzea
* Mariya Fomina: Eupraxy printzesa, Fedor printzearen emaztea
* Darya Yartseva: Darya printzesa
* Marta Timofeeva: Zhdana, Evpaty Kolovraten alaba
* Artemiy Padalka: Ivan, Evpaty Kolovraten semea
* Gennady Solovyov: Nikifor
* Anton Shpinkov: Danila
* Sergey Yuyukin: Frol, menditarra
* Aleksey Vertkov: Nestor
* Sergey Shaydakov: Putyata
* Artem Bordovsky: Nikita
* Vladimir Lyubimtsev: Guryan Kurya

## Ikus gainera 
* ''Viking (2016ko filma)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gladiatore (argipena)

Euskaraz **gladiatore** da eta ez *gladiadore*. Hala ere, anbiguotasunak argitzeko:

* **Gladiatore**: Erromatarren zirko eta ikuskizunetako borrokalaria.
* ***Gladiator***: 2000. urtean Ridley Scottek zuzendutako filma da.
Fall of the Roman Empire (argipena)

***Fall of the Roman Empire*** () gaia duten artikulu hauek daude:

* *The History of the Decline and Fall of the Roman Empire*, historia liburua, 18. mendean Edward Gibbonek idatzia.
* *The Fall of the Roman Empire*, 1964ko filma, Anthony Mannek zuzendua.
Shock toxikoaren sindrome

**Shock toxikoaren sindromea** infekzio bakteriar baten ondorioz sortutako asaldura larria da, gehienetan Staphylococcus aureus bakterioaren exotoxina batek eraginda.

Infekzioa gizon zein emakumezkoengan gerta daitekeen arren, azken hauetan ohikoagoa da lotura estua duelako menstruazioarekin, gero aipatuko denez.

## Etiologia 
Staphylococcus aureusen andui berezi batzuk, sindrome horren toxina ekoizten dutenak, dira gaitzaren eragileak. Azpimarratu behar da, horrenbestez, Staphylococcus aureus gehienek ez dutela infekzio larri hori sortzen, ordezkari gutxi batzuek baizik.

Andui patogeno horiek gure mikrobiotako partaideak dira sarritan, eta traktu urogenitalean eta larruazalean egon daitezke, kopuru txikian. Erredura sakon baten ondorioz, ebakuntza baten ondorioz edo menstruazioan erabiltzen diren tanpoi oso xurgatzaileen ondorioz bakterio hori odolera irits daiteke eta bertan bere toxina beldurgarria askatu.

Garai batean (XX. mendeko 70ko hamarkadan) tanpoi higienikoak erabiltzen zituzten emakume batzuek shock toxikoa harrapatu zuten, tanpoi horiek oso xurgatzaileak zirelako eta baginan modu naturalean zeuden estafilokokoen hazkuntza sustatzen zutelako. Zenbat eta luzeagoa izan tanpoi bat baginan dagoen denbora orduan eta infekzioa harrapatzeko probabilitate handiagoa .

Staphylococcus aureusez gain, hainbat kasutan Streptococcus pyogenesek ere shock toxikoa eragin dezake.

## Sintoma klinikoak 
Toxina estafilokozikoak sintoma hauek eragiten ditu: sukar handia, hipotentsioa, exantema (larruazaleko orbanak), botagura eta beherakoak, buru-nahasmendua.... .

Gaitzaren eboluzioak hutsegite multiorganikoa eta heriotza ekar dezake.

## Tratamendua 
Shock toxikoaren sindromea larrialdi medikoa da, azkar tratatu beharrekoa. Bizi-funtzioak mantentzeko, beharrezkoa bada, dialisia (giltzurrun-arazoak badaude), presio arterialaren kontrola, aireztapen mekanikoa (arnasa hartzeko zailtasunak daudenean) eta infekzio puntuaren drainatzea ezarri behar dira. Zainketa intentsiboetako unitateetan burutzen dira prozedura horiek. Kontuan hartu behar da gaitza oso larria dela, eta infektatuaren erdia hil daitekeela .

Antibiotikoak eta gammaglobulinak zain barneko bidetik erabiltzen dira.

## Toxinaren ondorioak 
Staphylococcus aureusen exotoxinak super-antigeno moduan jarduten du: T linfozitoak (CD4+) suspertu eta aktibatzen ditu eta horrek ezohiko hantura-erantzuna eragiten du, zitokina asko askatzen baitira. Era berean, odol-hodien iragazkortasuna nabarmen areagotzen da, hipotentsioa eta hutsegite multiorganikoa ekar dezakeena.

## Gaitzaren intzidentzia 
Tanpoiekin lotutako gaitz honen kasuak asko jaitsi dira azken urteotan, emakumezkoek informazio gehiago dutelako eta tanpoi oso xurgatzaileak erabiltzen ez dituztelako. Horretaz gain, tanpoiak lehen baino gehiago aldatzen dituzte.

Europan gaitzaren intzidentzia 0,4-4,8 kasu 100.000 biztanleko da, urtero 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monte-Carloko kasinoa

**Monte-Carloko kasinoa** (frantsesez *Le casino de Monte-Carlo*), Monako printzerriko Montecarlo auzoan dagoen kasino bat da. Munduko kasino ospetsuenen artean dago, eta Monako hiriko eraikin nabarmenetakoa eta turismogune garrantzitsuenetako bat da.

1854an Florestan I.a printzeak jokoa eta apustuak legeztatu zituen.1856an portutik hurbil zegoen jauretxe batean lehenbiziko kasinoa inauguratu zen. 1858an gaur egungo eraikinaren eraikuntza lanei ekin zitzaien eta 1863an instalakuntza berriak ireki ziren.

## Iruditegia 

Image:
The Casino, Monte Carlo - panoramio cropped.jpg|Fatxada nagusia. 
Casino de Monaco - Décoration de Noël 3.jpg|Gaueko ikuspegia.
Monaco Casino de Monte Carlo Intérieur Atrium 3.jpg|Atrium 2021ean.
Casino de Monte-Carlo (49582351802).jpg|Joko areto bat. 
Monte Carlo Casino, The Main Salon.JPG|Areto nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgunea
Ez, eskerrik asko! Gladysen leihoa

***Ez, eskerrik asko! Gladysen leihoa***, Bertha Gaztelumendi zinema zuzendariaren dokumentala da.

Filma 80. hamarkadako mugimendu antinuklearrean eta Gladys del Estal Ferreñoren gertakarietan zentratzen da. 2019ko azaroan Bilboko Zinebi jaialdian aurkeztu zen.

## Sinopsia 
80ko hamarkada hasieran mugimendu antinuklearra puri-purian zegoen nazioartean, eta baita Euskal Herrian ere. Kostaldean eraikitzear ziren hiru zentralez gain (Lemoiz, Ea-Ispaster eta Deba), Arguedasen laugarren bat egiteko asmoa zegoen. Horren aurka protestatzeko, mobilizazioak antolatu ziren Tuteran.

Gladys del Estal Ferreño Tuterara joan zen, baina ez zen itzuli. Manifestazio baketsu hartan, Guardia Zibil baten tiroak hil zuen. Film honek, Gladysen gertakariaren harira, garaiko gizartearen onespena lortu zuen mugimendu sozialaren erretratu bat egin nahi du.

## Ezaugarri teknikoak 
## Sariak eta jaialdiak 
* Zinebi - Aurrestreinaldia (Bertoko Begiradak, 2019-11-12)
* Irudienea - Aurrestreinaldia (Durangoko Azoka, 2019-12-08)
* Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldia - Estreinaldia (Donostia, 2019-12-12)
* Argia Sariak 2020 - Ikus-entzunezko saria (Usurbil, 2020-02-03)
* Kuala Lumpur Eco Film Fest - Sekzio ofiziala (Kuala Lumpur, 2020-10-8)
* Bilboko Film Sozialak Zinema Ikusezinaren Nazioarteko 12. jaialdiaren selekzio ofiziala (Bilbo, 2020-11)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ez, eskerrik asko! Gladysen leihoa filmaren webgunea.
Industria Protokolo Komuna

**Industria Protokolo Komuna** edo **Protokolo Industrial Komuna** ( edo *CIP*) industria-automatizazio aplikazioetarako industria-protokoloa da. ODVA erakundearen babesa du.

Hasieran *Kontrol eta Informazio Protokoloa* ( izenez ezaguna, CIPak fabrikazio-automatizazio aplikazioei mezu eta zerbitzu sorta ulergarriak (kontrola, segurtasuna, sinkronizazioa, mugimendua eta informazioa) eskaintzen dizkio. Gainera, fabrikazio aplikazio hauek enpresa-mailako Ethernet sareetan eta Interneten txertatzeko aukera ematen die erabiltzaileei. Munduko ehundaka saltzailek sostengatzen dute eta ekoizlearekiko independentea da. Hortaz, CIPak fabrikarako komunikazio-arkitektura bateratua eskaintzen du. EtherNet/IP, DeviceNet, CompoNet eta ControlNet sareetan erabiltzen da.

ODVA CIP teknologia oinarri dituzten sareko teknologiak sostengatzen dituen erakundea da. Horrez gain, CIParen luzapenak ere sostengatzen ditu: *CIP Safety*, *CIP Motion*, *CIP Energy*, *CIP Sync* eta *CIP Security* esaterako.

## Kanpo estekak 
* ODVAren webgunea
Maddi Etxeberria

**Maddi Etxeberria Otaegi** (Andoain, Gipuzkoa, 1998) gipuzkoar idazlea da. 2018an bere lehen eleberria, *Zein usain dute oroitzapenek?* izenburukoa, argitaratu zuen Erein argitaletxean.

## Bizitza 
1998an jaio zen Andoainen. Txikitatik irakurzalea da, eta horrek piztu zion idazteko grina. Ipuinak idazten hasi zen. 2015ean XIX. Martin Ugalde ipuin lehiaketan bi sari eskuratu zituen D mailan "Sentitzen zaitut" eta "Hesituttako ametsak" idazlanekin. 2018ko ekainaren 5ean *Zein usain dute oroitzapenek?* izenburuko bere lehen eleberria argitaratu zuen.

Gaur egun Giza Nutrizioa eta Dietetika gradua ikasten ari da Gasteizen, Euskal Herriko Unibertsitatean.

## Liburuak 
### Eleberriak 
* *Zein usain dute oroitzapenek?* (2018, Erein, )

## Erreferentziak
2026ko Munduko Futbol Txapelketa

**2026ko Munduko Futbol Txapelketa** 2026an Ameriketako Estatu Batuak, Kanada eta Mexikoko hainbat hiritan ospatuko den nazioarteko futbol txapelketa izango da. 23. Munduko Futbol Txapelketa izango da.

Lehen aldiz 48 talde partaide izango ditu munduko txapelketak, aurreko edizioetako 32 taldeko formatua handituz.

### Ameriketako Estatu Batuak 

### Kanada 
### Mexiko 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leyre Monente

**Leyre Monente Aicua** (Logroño, 2000ko otsailaren 15a) espainiar futbolaria da, aurrelari postuan jokatzen duena. Gaur egun, Emakumezkoen Athletic B taldean jokatzen du.

Athleticekin debutatu zuen Lehen Mailan 2016ko azaroaren 5ean. 

2023ko maiatzean denboraldi amaieran futbolari agur esango ziola iragarri zen. 

## Estatistikak
Fernando Hierro

**Fernando Ruiz Hierro** (Vélez-Málaga, Málagako probintzia, 1968ko martxoaren 23 - ), **Fernando Hierro** gisa ezaguna, espainiar futbolari ohi eta entrenatzailea da. 2018ko ekainaren 13tik aurrera Espainiako futbol selekzio nazionalaren selekzionatzailea da, Julen Lopetegui kaleratu eta gero.

Bere futbolari garaietan Real Madrilekin aritu zen, baita Espainiako futbol selekzioarekin. Bietan izan zen kapitain. Hasiera batean erdilaria izan zen, baina denborarekin defentsan aritu zen, eta postu horretan irabazi zuen ospea. Europako defentsa onenenetako bat izan dela esaten da. Real Madrilen 601 partidu jokatu zituen, eta 127 gol eskuratu. Bost futbol liga, hiru UEFAko Txapeldunen Liga eta bi Kontinente arteko Futbol Kopa eskuratu zituen.

Hamahiru urtez selekzioan aritu zen, 1989 eta 202 artean, eta 1998 eta 2002 artean kapitain izan zen. 89 nazioarteko partidatan jokatu zuen eta 29 gol sartu zituen. Lau Munduko Futbol Txapelketa eta bi Europako Futbol Txapelketan jokatu zuen.

Futbolari karrera eta gero, Espainiako Futbol Federazioan aritu zen lanean, kirol-zuzendari gisa. Ondoren, Málaga Club de Fútbolen aritu zen, 2011tik 2012ra bitarte. Carlo Ancelotti Real Madrileko entrenatzaile zela, bigarren entrenatzaile gisa lan egin zuen.

## Erreferentziak
Shootenanny!

***Shootenanny!*** Eels taldeak estudioan grabatutako bosgarren diskoa da.

## Abestien zerrenda 
## Kanpo estekak
Amaia Aroma Lejarreta

**Amaia Aroma Lejarreta** (Abadiño, Bizkaia, 1936ko urriaren 21a) txistularia da. Euskal Herriko kontzertu batean txistua jo zuen lehen emakumea izan zen, borroka luze baten ondoren, 1959ko Bilboko Aste Nagusian.

## Bizitza 
Amaia Aroma Lejarreta Gerra denboran jaio zen. Aroma-Lejarreta familia Durangon bizi zen arren, ebakuazioan, Abadiñoko senitartekoen baserri batera joan ziren ihesi eta hantxe jaio zen Amaia, Bizketxe baserrian. Handik Kataluniara jo zuten eta ondoren Frantzian ibili ziren, harik eta Gerra Zibila amaitu arte.

Umetatik izan zuen musikarako zaletasuna. Solfeo eta piano ikasketak egin zituen Durangoko Santa Susana ikastetxean. Txistua jotzen ikasten hamazortzi urterekin hasi zen, sortu berria zen *Garbi Alaiak* dantza taldea laguntzeko asmoz. Antonio Urgoiti *Itzela* izan zen bere txistu irakaslea. Txistulari Elkarteko kide ere egin zen eta horrek Txistulari aldizkaria jasotzea ahalbidetu zion.

Txistu munduan murgildurik zegoenez, Bilboko Aste Nagusiko kontzertuan parte hartzeko izena ematea erabaki zuen. Txistulari Elkartetik ordea, ezezkoa jaso zuen. Emakumeek ezin zutela kontzertuan parte hartu erantzun zioten. Horren aurrean Amaiaren ahizpa Eskarnek gutun bat igorri zuen elkartera zergatia galdetuz eta desadostasuna azalduz. Tirabiraren ondoren, baimena lortu zuen eta 1959. urteko Aste Nagusian Bilboko Areatzako Kontzertuan parte hartu zuen. Euskal Herrian horrelako ekitaldi batean parte hartu zuen lehen emakumea izan zen.

## Txistulari ibilbidea 
Garbi Alaiak taldean hasi zen txistua jotzen. Tronperri dantza taldean hainbat urtez jo ondoren, Kriskitin dantza taldeko ikuskizun askotan ere aritu zen txistulari. Dantza taldeetako jardunaz gain, Durangaldeko Txistulari Egunetako kontzertuetan, hainbat urtez jo du txistua.

## Omenaldiak 
* 2015eko martxoaren 16an, Durangaldeko Txistulari Egunaren 60. urteurrenean omendu zuten, Durangon.
* 2015eko azaroaren 15ean “8.Deia Hemendik Sariak”.
* 2016ko martxoaren 8an, Emakume langileen egunean, Bilboko Indautxuko Eskolan omenaldia egin zioten bertako ikasleek lehen emakume txistularia izateagatik.
* 2017ko uztailaren 25ean, Tuterako Peña Beterrik eta Mugarik Gabeko Tuntxuneroek omenaldia egin zioten Tuterako Santa Ana jaietan.
* 2019ko martxoaren 23an domina jaso zuen Sestaoko Eusko Lorak dantza taldearen 62. urteurrenean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txistu (musika tresna)

## Kanpo estekak 
* (Bideoa) Arantza, Eskarne eta Amaia Aroma Lejarretari elkarrizketa. Durango 1936 Kultur Taldea
* (Bideoa) Juanan eta Amaia Aroma Lejarreta eta Esti Zurikarai Lejarretari elkarrizketa. Durango 1936 Kultur Taldea
Blinking Lights and Other Revelations

***Blinking Lights and Other Revelations*** Eels taldeak estudioan grabatutako seigarren diskoa da. DreamWorks Records ekoiztetxea laga eta Vagrant Records disko-etxearekin grabatutako lehen lana da.

## Abestien zerrenda 
## Kanpo estekak
Izeba Tula

**La Tía Tula** (1921, euskaraz: **Izeba Tula**) Miguel Unamunok 1907an idatzitako eta 1921ean argitaratutako eleberri ezaguna da. Bere gai nagusia amatasuna da. 2001an Espainiako *El Mundo* egunkariak XX. mendeko ehun eleberri onenen artean sartu zuen. Egileak eleberri hau *nivola* bezala sailkatu zuen.

## Edukia 
Unamunoren eleberrien artean ziur aski hau ezagunena da. Antzekoak diren beste eleberriekin konparatuta *Izeba Tula*k erotismo arina erakusten du, zenbait unetan nabaria. Bi ahizpak dira eta haietako bat, Rosa, hiltzen denean, garaiko ohitura jarraituz, besteak haren papera bete behar du, hau da, alargunarekin ezkondu behar da. Gertrudis, Tula, egoera horretan dago eta amatasunaren grina asetu nahi du. Liburuak hitzaurrea eta 25 kapitulu ditu.

## Laburpena 
Bi ahizpa, Rosa eta Gertrudis "Tula", txikitatik banaezinak izan dira. Aurrak zirenean gurasoak galdu zituzten eta haien osabarekin bizi ziren, Primitivo izeneko apaiza. Rosa neska ederra zen eta Ramiro izeneko gizon bat beraz maitemindu zen. Primitivok ezkondu zituen. Bikotea elkarrekin bizi ziren baina arrebarekiko lotura jarraitu zen, batez ere Rosa haurdun gelditu zenean. Erditzea oso gogorra gertatu zen baina gogorragoa oraindik bigarrena izan zen. Gertrudisek buru belarri bizitza ahizpa zaintzan ematen zuen. Gertrudis "Tula"k izaera gogorra du eta etxeko martxa zuzentzen zuen. Rosa berriro ere haurdun haurra erditzerakoan hil egin zen. Geroztik Tula ahizparen etxean gelditu zen, orduan iloben zaintzari emanda. Ondorioz ere, zebilen mutilarekin, Ricardorekin, puskatu zuen. Ramirok ere berarekin ezkondu nahi du eta Tulak urte beteko epea eskatzen dio ondo pentsatzeko. Gertaera horiekin Tularen hausnarketak indartu egiten dira: berak benetan gizonekiko mespretxu sentitzen du; haren nahi nagusia amatasuna da.

Orduan, Ramiro Manuela neskamearekin harremanetan hasi zen. Manuela gaztea zen, 19 urte, eta ez zen oso osasuntsua. Laster haurdun gelditu zen. Tulak neskamearen haurdunaldia ezagutu zuenean ezkontzera behartu zituen. Manuela seme bat izan zuen, haur ahula. Tulak Rosaren seme-alabak bezala onartu zuen. Manuela berriro haurdun gelditu zen eta, bitartean, Ramiro birikeriaz gaixotu zen eta hil egin zen. Azken unean biek elkarrekiko betiko maitasuna aitortu zuten. Manuelak alaba bat izanez gero hil egin zen ere bai. Tula, horrela, bost seme-alaben ama bezala gelditu zen.

Urteak aurrera, Rosaren semea, Ramirín, Caridadekin ezkondu zen, neurri handi batean izebaren eraginez. Tulak emaztea etxea eramateko esan zion eta Caridad beste alaba bezala hartu zuen. Baina Tularen osasuna okertzen ari da. Modu batez bere helburua bizitzan beteta dago edo horrela sentitzen zuen berak. Azkenean hil egin zen baina ordurako Manolitak, iloba gazteena, izebaren indarra eta espiritua jaso zuen: bera izango zen familiaren batasuna mantenduko zuenak.

## Liburua zineman 
1964an Miguel Picazok eleberria zinemara eraman zuen. Emaitza Espainiako 60.hamarkadako film garrantzitsuenetariko bat izan zen. Aktore nagusiak Aurora Bautista, Tularen paperean, Carlos Estrada eta Irene Gutiérrez Caba izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Eleberri osoa.
Bhumika Shrestha

**Bhumika Shrestha** (; Katmandu, Nepal, 1987ko urtarrilaren 11) nepaldar modeloa, aktorea, politikaria eta pertsona transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da.

## Bizitza 
Katmandun sortu zen klase ertaineko familia batean. Bere gurasoak Kumar Shrestha eta Numaya Shrestha dira. Bi neba-ahizpa ditu. Gizon jaio bazen ere, bere genero-nortasuna ez zetorren bat bere sexuarekin. Hau da, ez zegoen eroso egokitutako gorputzarekin eta horrek arazoak zekarzkion bere arazoa ulertzen ez zutenekin.

16 urte zituenean Nepalgo LGBTen eskubideen aldeko *Blue Diamond Society* elkarteko kide bat ezagutu zuen eta honek Shresthari bere bulegora joateko gonbita egin zion. Elkartera joaten hasi eta bera bezala Nepalgo gizartetik baztertuta zeuden beste lagun batzuk ezagutu zituen, dela sexualitateagatik, dela genero-nortasunagatik. Bakarrik ez zegoela ikusteak bere buruarengan segurtasuna indartu zion. 2007an hirugarren sexuko pertsonentzako Miss Pink edertasun-lehiaketan parte hartu zuen eta irabazle atera zen. Ondoren Thailandiako Miss International Queen edertasun-lehiaketan parte hartu zuen.

Edertasun-lehiaketa irabazteak fokuen erdigunean jarri eta kazetarien arreta bereganatu zuen. Bat-bateko ospeak politikarako ateak zabaldu zizkion. 50 hautagairen artean gutxiengoak ordezkatzeko Nepalgo Kongresu izeneko alderdi polititikoko kide hautatu zuten.

2015eko abuztuan Nepalek pasaportean jabearen sexua identifikatzeko dagokion atalean "beste bat" (ez gizon, ez emakume) jartzeko aukera ematea adostu zuen. Urte horretako urrian "beste bat" sexua zioen pasaportearekin atzerrira bidaiatu zuen lehen nepaldarra bihurtu zen Shrestha.

## Filmografia 
### Filmak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anbar gris

thumb|eskuinera|280px|Anbar grisa
**Anbar grisa** (; antzinako frantsesez: *ambre gris*) gai solido, argizarikara, sukoi eta usaintsua da, gris kolorekoa, kaxaloteen hesteetan sortzen dena. Finkatzaile gisa erabiltzen zen lurringintzan, perfumeen usaina luzaroan gordetzeko gaitasuna baitu, baina konposatu sintetikoek ordeztu dute gaur egun.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Faluka

thumb|Faluka pare bat Nilo ibaian, Luxor inguruan, Egipton

**Faluka** (arabieraz: فلوكة‎, “ontzi txikia”, seguruenik grezieratik eratorria, ἐφόλκιον, Epholkion, “ontzia”),  egurrezko belaontzi bat da, eta erabiltzen da Itsaso Gorriaren eta Mediterraneo Ekialdearen ur babestuetan, Egipton eta Sudanen (bereziki Nilo ibaian zehar), Maltan eta Tunisian, baita Iraken ere. Bela bat edo bi eduki ditzake, triangeluarrak, eta masta bat edo bi, branka aldera makurtuak. Hamar bat lagun eraman ditzake, eta bizpahiru lagun eskifaian.

Bere ezaugarriak direla-eta, itsasbazterreko nabigazioan eta ur babestuetan erabili izan da, ibai handietan, jeneralean arrantzan egiteko. Gaur egun, berriz, zaharkituak geratu dira, txalupa motordunak erabiltzen dira-eta helburu komertzialetarako. Hala ere, Egipton adibidez, asko ikusten dira, Aswan eta Luxor inguruetan kasu, turistak-eta eramateko.

Garai batean Sizilian erabili zen era horretako ontzia. Gaur egun ere, ezpata-arrainak harrapatzeko erabili ohi da, Messinako itsasartean.

## Iruditegia 

File:Felouque (1).JPG|
File:Felucca.jpg|
File:Felouque voile (2).JPG|
File:Felouqier.JPG|
File:Falúa.jpg|
File:Faluca Almariya 12.jpg|
File:Faluca Almariya 21.jpg|

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Muscat, Joseph (2003) The Gilded Felucca and Maltese Boatbuilding Techniques. Pubblikazzjonijiet Indipendenza, Malta. 

## Kanpo estekak
Monzako autodromo nazionala

**Monzako autodromo nazionala** (italieraz *Autodromo Nazionale di Monza*) Italiako Monza udalerrian dagoen lasterketa zirkuitu bat da, Lonbardia eskualdean. Gaur egun, bertan 1 Formula, MotoGP, 2 FormulaP, GP3, Italiar 4 Formula eta WTCR lasterketak burutzen dira.

1922tik aurrera Italiako Sari Nagusiaren lasterketa lekua da.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Tu cara me suena

***Tu cara me suena*** (euskaraz *Zure aurpegia ezaguna egiten zait*, ***TCMS*** siglez ere ezaguna) Antena 3 katean emititzen zen telebista-saioa da. Bertan parte hartzen dutenek, astero artista batez karakterizatu eta haren abestietako bat kantatu behar dute, jatorrizkoa ahalik eta ondoen imitatuz ahotsari eta mugimenduei dagokienez. 2011ko irailaren 28an estreinatu zuten eta Manel Fuentes da aurkezlea. 2014ko udazkenean umeen bertsioa egin zuten *Tu cara me suena mini* izenpean.

## Sasoiak 
### Aurkezlea 
### Epaimahaia 
:  Finkoa
:  Ordezkoa

## *Tu cara me suena* (2011) 
* 2011ko irailaren 28a - 2011ko azaroaren 30a.

## *Tu cara me suena 2* (2012-2013) 
* 2012ko urriaren 1a - 2013ko otsailaren 11.

## *Tu cara me suena 3* (2013-2014) 
* 2013ko urriaren 24a - 2014ko martxoaren 27a.

## *Tu cara me suena 4* (2015-2016) 
* 2015eko irailaren 18a - 2016ko urtarrilaren 29a.

## *Tu cara me suena 5* (2016-2017) 
* 2016ko urriaren 7a - 2017ko martxoaren 3a.

## *Tu cara me suena 6* (2017-2018) 
* 2017ko irailaren 29a - 2018ko martxoaren 2a.

## *Tu cara me suena 7* (2018-2019) 
* 2018ko irailaren 28a - 2019ko otsailaren 8a

## *Tu cara me suena 8* (2020) 
* 2020ko urtarrilaren 10a -

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tripaki

thumb|300px|Tripakiak
**Tripakia** baserriko animalia ezberdinen urdailaren estaldura jangarria da. Tripaki gehienak behiarenak eta ardiarenak dira.

## Kanpo estekak
Katalunia-Bartzelonako zirkuitua

**Katalunia-Bartzelonako zirkuitua** (katalanez eta ofizialki *Circuit de Barcelona-Catalunya*) Kataluniako Montmeló (1 eta 2 sektoreak) eta Granollers (3 sektorea) udalerrietan dagoen lasterketa zirkuitu bat da, Vallès Oriental eskualdean. Gaur egun, bertan 1 Formula, MotoGP, 2 FormulaP, GP3 eta Espainiar 4 Formula lasterketak burutzen dira.

Espainiako Sari Nagusia eta Kataluniako Motoziklismo Sari Nagusiaren lasterketa lekua da.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak
* MotoGPko zirkuituak

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Super Bowl LII

**Super Bowl LII** amerikar futboleko NFL ligako 2017ko denboraldiko garailea erabaki zuen partida finala izan zen, 2018ko otsailaren 4an Minneapolisko U.S. Bank Stadium estadioan jokatu zena. Bi talderen arteko norgehiagoka izan zen. Philadelphia Eagles Futbol Konferentzia Nazionaleko (NFC) txapelduna eta New England Patriots Amerikar Futbol Konferentziako (AFC) eta aurreko denboraldiko Super Bowl LIko txapelduna aritu ziren aurrez aurre. Philadelphia Eagles atera zen garaile norgehiagokatik New England Patriots 41 - 33 mendean hartu ondoren, bere historiako lehen Super Bowl titulua irabaziz.

## Kanpo estekak
Majed Abdullah

**Majed Ahmed Abdullah** (; 1959ko azaroaren 1a) Saudi Arabiako futbolari ohia da. Bizitza osoan Al Nassr Futbol Kluban aritu zen, baita Saudi Arabiako futbol selekzio nazionalarekin ere. Nazioarteko partiduetan gol gehien sartu dituen jokalarietako bat da, 115. Urteko Asiar Futbolariaren saria eskuratu zuen 1984, 1985 eta 1986an. Asiako Futbol Kopa irabazi zuen 1984 eta 1988an. Bere ligako goleatzailerik handiena izan zen sei aldiz. "Asiako Harribitxia" deitzen zuten.
Interneteko bot

**Interneteko bot**, **web robot**, **WWW robot** edo, besterik gabe, **bot** lan automatikoak egiten dituen programa informatiko bat da. Gehienetan software aplikazio, programa edo script nahiko sinpleak izaten dira bot horiek, eta ataza errepikakorrak egiteko programatzaile batek edo programatzaile talde batek prestatzen ditu, bestela eskuz oso neketsu edo errepikakor izango liratekeen lanak errazago eta azkarrago egiteko.

## Ikus, gainera 
* Wikipedia:Bot-ak.

## Kanpo estekak
Francine Garcia

**Francine Garcia** (Quezon Hiria, Filipinak, 1994ko abenduaren 4a) filipinar emakumezko aktore eta modelo transgeneroa da.

2015ean Thailandiako Pattaya hirian egin zen *Miss International Queen* emakume transgeneroentzako edertasun-lehiaketan parte hartu zuen.
 
## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Red Bull Ring

**Red Bull Ring**, Austriako Spielberg udalerrian dagoen lasterketa zirkuitu bat da, Estiria estatuan. Gaur egun, bertan 1 Formula, MotoGP, DTG eta ELMS lasterketak burutzen dira.

Austriako Sari Nagusia era Austriako Motoziklismo Sari Nagusiaren lasterketa lekua da.

## Ikus gainera 
* 1 Formulako zirkuituak
* MotoGPko zirkuituak

## Kanpo estekak
Spielberg (Austria)

**Spielberg**, Austriako Estiria estatuan dagoen udalerri bat da. 2016an 5.103 biztanle zituen.

1 Formulako Austriako Sari Nagusia burutzen den Red Bull Ring zirkuituaren kokalekua izateagatik ezaguna da.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Mondegreen

***Mondegreen*** bat da fenomeno psikolinguistiko unibertsal bat, abestien hitzak gaizki entzuteko dugun joera. Ezaugarri berezko eta bereziak dituen fenomenoa da: entzuleak behin forma jakin bat ematen dienean kantuaren hitzei, sistematikoki horrela entzungo du kantua errepikatzen zaionean. Era berean, *mondegreen* direlakoek logika gutxiko esamoldeak izateko ohitura bitxia dute; hau da, abestiaren gaiarekin zerikusirik ez duten esamoldeak izaten dira sarri.

## Adibideak 
Euskarazko *mondegreen* batzuk:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
François Tombalbaye

**François Tombalbaye** edo '''N'Garta Tombalbaye''' 1973tik (Bessada, 1918ko ekainaren 15a – N'Djamena. 1975ko apirilaren 13a) irakasle, politikari eta Txadeko lehen presidentea izan zen. 1975ean hil egin zuten estatu kolpean.
Dysonen esfera

[alt=|thumb|Irudian «Dysonen esfera» bat moztuta ageri da. [Unitate astronomiko|UA 1eko erradioa duen egitura bat irudikatzen da bertan.]]
**Dysonen esfera** 1960an Freeman Dyson fisikariak proposatutako megaegitura hipotetiko bat da. *Science* aldizkarian argitaratu zuen, «Search for artificial stellar sources of infra-red radiation» izena jarri zion artikuluari. Dysonen esfera forma esferikoa duen estalki bat da, dimentsio astronomikoak dituena (hau da, planeta-orbita baten baliokidea da bere erradioa), izar baten inguruan kokatzen dena, horrela, izarrak emandako argi eta bero-energia ahalik eta kopuru handienean aprobetxatzeko.

Ideiaren merituak Freeman Dysoni egozten zaizkion arren, 1937an antzeko proposamen bat plazaratu zen zientzia fikziozko lan baten bidez, Olaf Stapledonen *Izarren egilea* zen lan horren izena. Bere megaegiturari buruzko xehetasunak azaltzean, Dysonek ez zituen zailtasun asko hartu, baina egituraren ezaugarri termikoetan hainbat azalpen eman izan ditu. Azalpen hauen bidez, azken batean, Dysonek astronomoak berak proposatutako egiturak unibertsoan zehar bilatzera bultzatu izan ditu, hala, horrelako sorkuntza bat aurkituz gero, zibilizazio aurreratu bat atzemateko.

## Ikus, gainera 
* Kardashoven eskala
* Bizi estralurtarra
* Freeman Dyson
* Astronomia

## Kanpo estekak
William F. Lamb

**William Frederick Lamb** (1883ko azaroaren 21a - 1952ko irailaren 8a) arkitekto estatubatuarra izan zen, Empire State Buildingen diseinatzaile nagusia izandakoa. Columbia Unibertsitateko Arkitektura Eskolan eta Parisko Arte Ederretako Eskolan ikasi zuen, Art Deco estiloko eskala handiko arkitekturarekin interesa zuelako. Carrère & Hastings enpresan sartu zen 1911an eta 1925. urtean Shreve & Lamb konpainia sortu zuen, Richmond Shreve arkitektoarekin batera. Lau urte geroago, Arthur Loomis Harmonekin zabalduko zen, Data horretatik aurrera deitzeko, Shreve, Lamb & Harmon. William Frederick Lamb-ek nazio eta nazioarte mailan hainbat bereizketa eta sari lortu zituen.
Axel Voss

**Axel Voss** (Hameln, Alemania, 1963ko apirilaren 7a) politikaria eta europarlamentaria da. Alemaniako Batasun Demokrata Kristaua alderdiko kidea, eta Europako Alderdi Popularraren parte. Batez ere terrorismoari lotutako gaietan, kontsumo digitalaren inguruko legeetan eta copyright gaietan aritu da.
Kikara bat txokolate

***Kikara bat txokolate*** () Penthievreko dukearen familiaren erretratua da. Jean Baptiste Charpentierrek (1728 - 1806), 1768an egin zuen. Urteaz geroztik, margolariaren trebeziaz, taldearen erretratu eta genero eszenak konbinatzen ditu. Luis XV.-aren estiloa du egongela, familiak grazia eta izaera irudikatzen ditu, txokolatea dastatzen gozatuz.

Jean Baptiste Charpentierrek Rokoko estiloa erabiltzen zuen. Rokoko XVIII. mendearen hasieran, Luis XV.aren erregeordetzaren garaian (1715-1743), Parisen gorpuztu zen arte estiloa izan zen. Estilo barrokoaren amaiera ekarri zuen arte berri horrek; erabili zituen forma sentsualagoek, dotoreagoek eta bitxiagoek aristokraziaren molde intelektual eta gustu berriak irudikatzen zituzten.

Pintura honetan talde bat agertzen da. Kasu honetan Penthièvreko Dukearen familia da. Hau koadro errealista da. Errealista da errealitatea ahalik eta zehatzena irudikatzen saiatzen den pintura, argazki bat balitz bezala. Koadro hau kolore gutxi ditu.

## Kanpo estekak
Wood Strings (musika taldea)

**Wood Strings**, 2016 urtean Aretxabaletan sortutako rock akustiko taldea da.

## Ibilbidea 
Interneten bidez hainbat abesti zabalduz hasi zuten ibilbidea. *Lagun* izeneko bideoklipak arrakasta handia izan zuen, herriko hainbat jendek hartu baitzuen parte. 2019an aurreneko diskoa atera zuten, sei abesti dituen EPa. Bigarrena, *Isladak* izenekoa, 2021ean argitaratu zuten.

2024ko urriaren 11n eman zuen azkenengo kontzertua Aretxabaletan.

## Diskografia 
* *Bi* (2019, autoekoizpena) - EPa
* *Isladak* (2021, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Wood Strings-en bandcamp orrialdea
The Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society (filma)

**The Guernsey Literary and Potato Peel Pie Society** 2018ko Mike Newell ingeles zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Mary Ann Shaffer eta Annie Barrowsen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
1946, Londres, Juliet Ashton (Lily James) idazle gazteak gutun bat jasoko du, 1940-1945 arteko Anglo-normandiar uharteeko alemaniar okupazioan Guernesey uharteko "Guerneseyko Literatura eta Patata Azal Tartaren Elkarteak" bidalitakoa. Gutunean irakurri duenaz jakin-minez, Juliet uhartera joango da. Bertan, Dawsey Adams (Michiel Huisman) baserritar xarmagarria eta haren elkarteko kide xelebreak nahiz erakargarriak ezagutuko ditu, eta haiek gero eta hobekiago ezagutzen doan heinean gutunean jartzen dituen bizipenen eta ezkutuko sekretuen berri jakiten hasiko da.

## Aktoreak 
* Lily James: Juliet Ashton
* Michiel Huisman: Dawsey Adams
* Glen Powell: Mark Reynolds
* Jessica Brown Findlay: Elizabeth McKenna
* Katherine Parkinson: Isola Pribby
* Matthew Goode: Sidney Stark
* Tom Courtenay: Eben Ramsey
* Penelope Wilton: Amelia Maugery

## Ikus gainera 
* Anglo-normandiar uharteeko alemaniar okupazioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Raquel encadenada

**Raquel encadenada** (Rakel kateatua) Miguel Unamunoren antzezlana da. 1921ean idatzita, 1959 arte ez zen argitaratu. 1926an Bartzelonan, Tívoli antzokian lehen aldiz taularatu zen, Amatasunaren gai taularatu zuen; zentzu horretan *Izeba Tula* eleberriarekin badu lotura nabaria.

## Argumentua 
Protagonista, Raquel, ama ez izateagatik ezinegonean bizi da. Raquel biolin-jotzaile ezaguna da eta haren senarra, Simón, bere ordezkaria da. Raquelek Simón ez du maite. Gizonak, bestetik, emaztearen ibilbide artistikoaz pentsatzen ez du seme-alabarik nahi zeren eta, haren ustez, horrek bere karrera oztopatuko baitluke. Raquelek senarrari aurre egiten dio eta honek azkenik senargaiohi baten semea, Susín, zaintzea onartuko du. Umea gaixorik dago baina Raquelen zaintzei esker, osatuko da. Haur hori Aurelioren semea da eta haren ama erditzeko unean hil egin zen. Azkenean erabaki bat hartuko du: haren senarra utziko du eta Aurelio eta Susinekin alde egingo du. Eta, azkenik, nahiz eta ama izan, lanean jarraituko du.

## Lehen antzezpena 
Bartzelonako Tívoli antzokian izan zen, Matilde Rivera eta Enrique De Rosas argentinarren konpainiaren eskutik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chloe Dzubilo

**Chloe Dzubilo** (Connecticut, 1960 &ndash; New York, 2011ko otsailaren 18a) estatubatuar artista, abeslaria eta HIESaren aurkako eta pertsona transgeneroen aldeko ekintzaile transfeminista izan zen.

Transisters musika taldeko abeslaria izan zen.

## Bizitza 
Connecticuten jaio zen 1960an, errusiar jatorriko familia batean. Keith jaiotza izenez, gizonezko baten gorputzean jaio zen. 1982an New Yorkera bizitzera joan zen, non denbora-tarte labur batez Studio 54 diskotekan egin zuen lan.

Artea ikasi zuen New Yorkeko Parsons School of Design arte-eskolan. 1999an Genero Ikasketetan gradu elkartua eman zioten New York Hiriko Unibertsitatean.

1987an hiesa atzeman zioten bederatzi urtez bikotekide zuen Bobby Bradley Pyramid Clubeko sortzailea gaitz berak jota hil ondoren. Hiesa atzeman ziotenetik hiesdun pertsonen eskubide zibilak, osasun arreta eta duintasuna aldarrikatu zuen, baita pertsona transgeneroenak eta drogazaleenak ere. 1993an emakumerako trantsizioa egin eta Chloe izena hartu zuen.

2007an T de Long gizon transgeneroarekin ezkondu zen, Transisters musika taldeko gitarra-jotzailea.

2011ko otsailaren 18an hil zen New Yorken.

## Filmografia 
## Diskografia 
### Transisters 
* *The Goddesses of Pink Rock*

## Erreferentziak
Constanza Valdés

**Constanza Florencia Valdés Contreras** txiletar emakumezko abokatu, politikari eta pertsona transgeneroen aldeko ekintzaile transgeneroa da. Txileko Alderdi Piratako eta *Organizando Trans Diversidades* elkarteko kidea da. 2017ko ekainean inoiz Txileko koalizio politiko baten bozeramailea izandako lehen pertsona transgeneroa bihurtu zen.

2015ean Zuzenbidean lizentziatu zen Diego Perales Unibertsitateko Zuzenbide Fakultatean. 2016ko apirilaren 21ean erregistroan bere sexua eta izena aldatzea eskatu zuen.

## Erreferentziak
Maud Molyneux

**Maud Molyneux**, ezaguna ere **Louella Intérim** edo **Dora Forbes** eziznez, (Le Mans, 1948ko martxoaren 27a - Paris, 2008ko irailaren 16a) frantziar emakumezko aktore, kazetari eta zinema figuringile transgeneroa izan zen.

## Bizitza 
Le Mansen sortu zen 1948ko martxoaren 27an, *Marc Jean-Antoine Raynal* jaiotza-izenez, bere genero nortasunarekin bat ez zetorren gizonezko gorputzean harrapatuta. Ekintza iraultzaileko fronte homosexualeko (FHAR) mugimenduko kide eta ondoren *Gazolines* mugimenduko kide izanik, 1970eko eta 1980ko hamarkadetan ezagutzera eman zen.

Parisen hilik aurkitu zuten bere hilotza 2008ko irailaren 16an.

## Filmografia 
### Aktore 
### Figuringile
Álvaro Fernández Llorente

**Álvaro Fernández Llorente**, (Arnedo, Errioxa, ) errioxar futbolaria da.

## Biografia 
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), esku hartu, eta zilarrezko domina eskuratu zuen futbolean Espainia ordezkatuz; Brasilgo taldearen (urrezko domina) atzetik, eta Mexikoko taldearen (brontzezko domina) aurretik sailkatu zen Espainiako taldea. 

Tokion, honako hauek osatzen zuten Espainiako taldea: Unai Simón, Óscar Mingueza, Marc Cucurella, Pau Torres, Jesús Vallejo, Martín Zubimendi, Marco Asensio, Mikel Merino, Rafa Mir, Dani Ceballos, Mikel Oyarzabal, Eric García, Álvaro Fernández, Carlos Soler Jon Moncayola, Pedri, Javi Puado, Óscar Gil, Dani Olmo, Juan Miranda, Bryan Gil eta Iván Villarrek.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 28an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa