Uni

**Uni** etruskoen jainkosa nagusia da, triada sakratuko kidea.

## Deskribapena 
Panteoi etruskoaren jainkosa garrantzitsua da, eta, hala ere, bere izena latindar jatorrikoa da, eta litekeena da bere kultua ere latindar jatorrikoa izatea. Izan ere, tenplu asko Lazion eskaini zitzaizkion. Uniri, maiz, *Sospita* (Salbatzailea) epitetoa ematen zaio. Borrokalaria ere bada, Menrva/Athéna bezala, eta kasu horretan, bere irudiak armak eramaten ditu eta burua ahuntz-larru batez estaltzen zaio.

Pirgiren B tenplua berari eskainia dago, non fenizierazko *strt* (Astarte) izena eman zioten, zeruko jainkosa. Beste tenplu batzuk eskaini zitzaizkion hainbat herritan: Caeren, Veiin eta Perugian, besteak beste. Cortonako hiriaren jainkosa nagusia edo babeslea izan zitekeen eta bertan inskripzio bitxi bat aurkitu da:  "mi unial curtum" ("Cortonako Unirengan nago"). Izan ere, hirien babesa da Uniren eginkizunetako bat. 

Harreman kontrajarriak ditu Unik beste jainko etruriar batekin: Herclerekin. Haren aurka borroka daiteke, edo, ispiluen atzealdean agertzen denez, haren konpainian egon, baita bularra eman ere.
[thumb|Brontzezko ispilu baten atzealdea jainko-jainkosekin apaindua: [Laran (jainkoa)|Laran (gerraren jaikoa), Thalna (erditzeen jaikosa), Menrva (gerraren jaikosa), Tinia (jainko nagusia), Uni eta Maris (ugalkortsunaren artzaia). K.a. 400 - 200.]]
K.a. IV. mendearen erdialdearen ondoren, Uni-ren irudikapenek, sarritan, erdi biluzik erakusten dute eta horrek Turan jainkosarekin antzekotasunak izatera eramaten dute. Bestalde, Lazioko Gravisca aztarnategian (edo Porto Clementino), Tarquinian, Turan jainkosarekin tenpluko *naos*-a (kulturako gela nagusia) partekatzen zuela ikusi da.

Erromatar Junon eta greziar Herarekin parekatu ohi da. Aldi berean, zenbait alderdi komun ditu greziarren Leukoteo/Ino-rekin, geroago sortuko den Mater Matuta erromatarrarekin, eta erditzearen greziar jainkosa zen Ilithyie-rekin.[thumb|Uni [Hercle|Hercleri titia ematen Volterrako ispilu batean.]]Uni jainkoen erregina da, Tiniaren arreba eta emaztea eta Hercleren ama. Tinia jainkoarekin eta Menrva jainkosarekin batera triunbiratu boteretsua osatzen zuen.
## Erreferentziak 
## Bibliografia osagarria 
* Raymond Bloch, (1972) *« Héra, Uni, Junon en Italie centrale »*,  ''Comptes rendus des séances de l'Académie des Inscriptions et Belles-Lettres,* 1972 urtea, 116-2 lib. 2. zk., 384-396 or. 
*  Mauro Cristofani *Etruschi una nuova immagine'' éditions Giunti gruppo, Florence 1984 https://books.google.fr/books?id=m0SRJX9Jk3AC&pg=PA159&lpg=PA159&dq=etruschi+divinita+culto&source=bl&ots=DRm0IxlKEH&sig=teV97Ziewz0AkUSiMA9sErH6of0&hl=fr&ei=BC_OSoTqHOaJ4gaS6fmlAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1#v=onepage&q=&f=false 
*  Thomson de Grummond, Nancy (1985). "The Etruscan mirror". Source: Notes in the History of Art. 4 (2/3): 26–35. doi:10.1086/sou.4.2_3.23202423. JSTOR 23202423. S2CID 191384461.
*  Bonfante, L. (2006). Etruscan inscriptions and Etruscan religion. In Thomson de Grummond, N. & Simon, E (Eds.), Religion of the Etruscans(pp. 9-26), Austin, Texas: University of Texas Press.
*  Stevens, N. (2009). A New Reconstruction of the Etruscan Heaven. American Journal of Archaeology. 113(2), 113 or.

## Kanpo estekak