open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oulu

**Oulu** () Finlandiako hiria da, iparraldeko handiena eta herrialde osoko bosgarrena.

## Etimologia 
Oulujoki ibaiak ematen dio izena Ouluri. Izenak "uholdea" esan nahi du.

## Historia 
Aintzinatik populatua izan da Oulu kokaturik dagoen lur eremua, izan ere merkataritza gune historikoa baita. Hiria bera Karlos IX.a Suediakoak sortu zuen 1605eko apirilaren 8an, Linnansaari uharteko gotorlekuari aurre egiteko. Errusiarekiko bake itunak sinatu zirenean erasoen mehatxuak aldendu eta 1776an Ouluko probintzia eratu zen, Oulu bera hiriburu bihurtuz.

1822an sute handi batek hiria suntsitu zuen eta Carl Ludvig Engel arkitekto alemaniarrak berreraikuntza diseinatu zuen, aurrez Helsinki eta ondoren Turkurekin egin bezala. 1832an eraiki zuten Ouluko katedrala. Krimeako Gerra garaian flota britainiarrak Ouluko kaia eraso zuen, inguruko eraikinak eta itsasontzi guztiak suntsituz.

2009an Ouluko probintzia hainbat zatitan banatu zen eta Oulu *Ipar Ostrobothnia* probintziako hiriburu bihurtu zen.

## Geografia eta klima 
Botniako golkoan kokaturik dago, Oulujoki ibaiaren ahoan. Klimari dagokionez subartikoa da, negu elurtetsuekin eta uda epelekin.

## Ekonomia 
Garai batean izokin arrantzak eta mundrun ekoizpenean oinarritu bazen ere gaur egun teknologia berrien erdigunea da, eta "laborategi bizia" ezizena hartu du.

## Kultura 
Ouluren ekarpen kultural handiena Munduko "Air Guitar" txapelketa da, urtero ospatzen dena. Ouluko bideo musikal jaialdia eta Jaialdi irlandarra ere urterokoak dira.

## Kirolak 
Ouluko kirol jarraituena izotz-hockeya da. Oulun Kärpät taldeak zazpi aldiz irabazi du Finlandiako Liga eta Europako Txapelketako bi final jokatu ditu, titulurik lortu ez badu ere.

Bandyak ere indar handia dauka. Oulun Luistinseura taldeak 14 liga eta Oulun Palloseura taldeak 7 liga irabazi dituzte. 2001 urtean Munduko Bandy Txapelketako egoitza nagusia izan zen.

Oulun Tervahiihto 1889-tik aurrera urtero izaten den ski maratoi lasterketa da.

## Iruditegia 

Irudi:Oulu City Hall 2006 02 12b.JPG|Ouluko udaletxea.
Irudi:Oulu Cathedral.jpg|Ouluko katedrala.
Irudi:Oulu Market Hall 20070409.JPG|Merkatua.
Irudi:Oulu Museum of Art 20130506.JPG|Arte museoa.
Irudi:Oulu Lyseo Inner Court 2008 06 08.JPG|Lizeoa.

## Hiritar ezagunak 
* Ingeborg Malmström (1831-1919) poeta eta margolaria
* Keke Rosberg (1948-) 1 Formula gidaria

## Hiri senidetuak 
* **Hiri senidetuak:**
*  (1948)
*  (1948)
*  (1963)
*  (1968)
*  (1968)
*  (1978)
*  (1978)
*  (1993)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lahti

**Lahti** Finlandiako hiria da. 2022an Finlandiako zazpigarren hiri handiena da. Päijänne Tavastia eskualdeko hiriburua da eta Vesijärvi aintziraren ertzean dago. 

Lahtik nahiko berriki lortu zuen hiri izendapena, 1905ean, baina bere esistentzia ezagutzen da  1443 urtetik.  

Bere garapena trenbideari lotua dago, Helsinki San Petersburgorako bidea 1870an eraiki baitzen, eta geldiune inportantea izan zuen hemen. Sobietar Batasunaren eta Finlandiaren arteko Neguko Gerran errefuxiatu askoren kokalekua izan zen. 

1923. urtetik ezaguna da bere eski-saltoen tranpolina, eta kirol horretako mundu mailako lehiaketen tokia da Lahti.  

## Kanpo estekak
Raúl Fernández-Cavada

**Raúl Fernández-Cavada Mateos** (Bilbo, Bizkaia, 1988ko martxoaren 13a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Atezain moduan jolasten du. Athletic Clubeko harrobian hezitakoa da, Gorka Iraizozen ordezkoa izandakoa. 2024ko abuztuan Mirandesera heldu zuen, Bigarren mailan jokatzeko. Denboraldi bikaina burutu zuen talde gaztelarrak, lehen mailarako igoera lortzeko zorian egon zen. Bere denboraldi bikainaren ondorioz, Euskal Herrira bueltatu zen Alavesen jokatzeko lehen mailan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Jyväskylä

{{Finlandiako udalerri infotaula
| sorrera = 1837
| izena = Jyväskylä
| kolorea = #0000FF
| berezko izena = Jyväskylän kaupunki
| armarria = Jyväskylä.vaakuna.svg
| nongo = Jyväskyläko
| kodea2 = FIN
| eskualdea = Erdialdeko Finlandia eskualdea
| barrutia = Jyväskylä azpieskualdea
| alkatea = Markku Andersson
| kokapena = Jyväskylä.sijainti.suomi.2009.svg
| koordenatuak = {{Koord|62|14|25|{}|25|44|40|{}|kodea=CN|display=inline,title}}
| azalera = 1.466,46 km² 
| ur-azalera = 295,29 km² (%20,1)
| biztanleria = 130.857 (2010.10.31) 
| dentsitatea = 111,7 bizt/km²
| urtea = (2009) 
| besterik7 = Finlandiera
| besterik7balioa = % 96,6 (ofiziala)
| besterik8 = Suediera
| besterik8balioa = % 0,2 
| besterik9 = Besteak
| besterik9balioa = % 3,2
| besterik3 = Webgune ofiziala
| besterik3balioa =  
}}
**Jyväskylä** Finlandiako hiria da. 

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 
* Kuokkala zubia

## Herritar ospetsuak 
* Sofi Oksanen idazlea.
* Matti Nykänen eski jauzialea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuopio

{{Finlandiako udalerri infotaula
| sorrera = 1775
| izena = Kuopio
| kolorea = #0000FF
| berezko izena = Kuopion kaupunki
| armarria = Kuopio.vaakuna.svg
| nongo = Kuopioko
| kodea2 = FIN
| eskualdea = Ipar Savonia eskualdea
| barrutia = Kuopio azpieskualdea
| alkatea = Petteri Paronen
| kokapena = Kuopio sijainti Suomi.svg
| koordenatuak = {{Koord|62|53|33|{}|27|40|42|{}|kodea=CN|display=inline,title}}
| azalera = 1.728,53 km² 
| ur-azalera = 604,51 km² (%34,9)
| biztanleria = 93.333 (2010.10.31) 
| dentsitatea = 83,03 bizt/km²
| urtea = (2009) 
| besterik7 = Finlandiera
| besterik7balioa = % 97,6 (ofiziala)
| besterik8 = Suediera
| besterik8balioa = % 0,1 
| besterik9 = Besteak
| besterik9balioa = % 2,3
| besterik3 = Webgune ofiziala
| besterik3balioa =  
}}
**Kuopio** Finlandiako hiria eta udalerria da. Ipar Savonia eskualdean dago. 120.248 biztanle ditu eta Finlandiako zortzigarren hiri populatuena da.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goes

**Goes** () Herbehereetako Zeelanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 36.643 biztanle zituen.

## Herriak 
Goes honako herriek osatzen dute:

## Ikus, gainera 
* Zeelanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Candespinako gudua

**Candespinako gudua** 1111ko urriaren 26an Alfontso I.a Nafarroakoak eta bere emaztea zen Urraka Gaztelakoak Sepúlvedatik gertu dagoen Campo de la Espinan egindako gudua izan zen. Alfontsoren garaipena berriro aste gutxi barru Viadangosko guduan errepikatu zen.

## Historia 
Gudua Alfontso eta Urrakaren arteko botera lortzeko borrokaren zati bat izan zen. Urrakaren basailua zen Henrike I.a Portugalgoak (Borgoinako dukerrian soldaduak erreklutatzen ari zela) Alfontso aliatu zuen Galiziako Erresuma bitan zatitzearen truke

Gudua izan zenean, Urraka bere hiriburua zen Burgosen zegoen, guduzelaian bere maitalea zen Gomez Gonzalez izanik. Alfontsok garaipena lortu eta Henrike Portugalgoak Gomez Gonzalez gaztelarra hil zuen. Gudua eta gero Petri Gonzalez Larakoak Gomez Gonzalez ordezkatu zuen

## Data 
Guduaren data zehatza ezezaguna da
* *Historia Compostelana*k 1110ean zela dio.
* Luiz Gonzaga de Azevedo historialariak ere Gomez Gonzalezen heriotza urte hartako urriaren 15ean izan zela zioen.
* *Anales castellanos segundos* izeneko urtekariak honela deskribatu zuen gudua:

* *Annales Compostellani* izeneko urtekariak oraindik laburragoa da

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cinca

**Cinca** (aragoieraz *a Zinca*) Iberiar Penintsulako ipar-ekialdeko ibaia da Aragoiar Pirinioetako Pinetako zirkuan (Ordesa eta Perdidoko Parke Nazionala) jaio eta Segre ibaian ahoa dutena.

## Ibilbidea 
Pinetako zirkuan jaioa, ur-jauzi eta uhaitzen artean hasten du bere ibilbidea Tres Sorores izeneko mendizerran. Bertan La Larri ibaia etortzen zaio. Bielsan Barrosa ibaiadarra datorkio eta, pixka bat aurrerago, Cinqueta ibaia. Aínsan eskuinaldetik Ara ibaiaren urak etortzen zaizkio, Medianoko urtegia sortuz. Entremón haitzartea zeharkatu ondoren El Grado urtegia eraiki zuten. Urtegia pasa ondoren, ezkerraldetik Ésera ibaiadarra datorkio.

Eskuinaldetik Vero ibaia eta Monzónen Sosa ibaia datozkio. Eskuinaldetik Alcanadre hartu eta berehala, Massalcoreigen Segren du ahoa.

## Kanpo estekak
Nicole (Txileko abeslaria)

**Nicole**, jaiotzez **Denisse Lilian Laval Soza** (Santiago, 1977ko urtarrilaren 19a), Txileko abeslaria eta aktorea da.

## Diskografia 
### Albumak 
* 1989: Tal vez me estoy enamorando
* 1994: Esperando nada
* 1997: Sueños en tránsito
* 2002: Grandes éxitos
* 2002: Viaje infinito
* 2006: APT.
* 2009: 20 años de música

## Filmografia 
### Aktorea 
* 2003: The Miami friend
* 2005: Se arrienda

## Kanpo estekak
Julian Assange

**Julian Paul Assange** (Townsville, Queensland, Australia, 1971ko uztailaren 3a - ) australiar ikerketa-kazetaria, aktibista politikoa, Interneteko ekintzailea eta programatzailea da. Bereziki nabarmendu da WikiLeaks webguneko sortzaile, bozeramaile eta buruetako bat baita. Webgune horrek iturri anonimoetatik jasotako mundu osoko herrialdeen ezkutuko informazioa plazaratzen du, gobernu eta erakundeen legez kanpoko jarduerak sarean eskuragarri jarriz. Horregatik sari ugari jaso ditu Julian Assangek, hala nola: Amnistia Internazionalaren Komunikabide Saria (2009), Stuttgart Peace Saria (2020) edo Konrad Wolf Saria (2023).

Assange 2019tik dago Erresuma Batuan kartzelatuta. Aurreko zazpi urteetan Ekuadorrek Londresen duen enbaxadan hartu zuen babes. Suediak nazioarteko atxilotze agindu bat eman zuen 2010ean, bortxaketa saiakera bat egotzita. 2010eko abenduaren 6an, bere burua ingeles epaitegien esku jarri zuen, eta estradizioaren inguruko lege prozesua zabalik zela lortu zuen Ekuadorren babes politikoa, 2012ko ekainean. Baina, baldintzapeko neurriak urratzea egotzita, asilo politikoa kendu zioten zazpi urte geroago, eta Westminsterko Magistratuen Auzitegiko epaile batek espetxeratzea erabaki zuen ondoren. Horren berri eduki eta berehala eskatu zuen estradizioa AEBetako Gobernuak —Donald Trump zen orduan Etxe Zuriko maizterra—.
ezkerrera|thumb
AEBtako Gobernuaren salaketaren arabera, Assangek AEBtako dokumentu militar sekretuak legez kanpo eskuratu eta argitaratu zituen, eta horrela Ekialde Hurbileko eta Txinako espioien bizitzak «arriskuan» jarri zituen, baita AEBen beren «interesak» ere. Kazetariaren defentsarentzat, aldiz, «kriminalizatu» egin nahi dira «kazetaritza praktika arruntak», hala nola «interes publiko handia duen informazio klasifikatu egiatia argitaratzea». Nabarmendu izan du, bide batez, AEBen eta Erresuma Batuaren arteko estradizio hitzarmenak debekatu egiten duela arrazoi politikoengatik estraditatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marco Borsato

**Marco Roberto Borsato** (Alkmaar, Herbehereak, 1966ko abenduaren 21a - ) italiar jatorriko abeslari eta aktore holandarra da.

## Diskografia 
* *Emozioni* (1990)
* *Sento* (1991)
* *Giorno per giorno* (1992)
* *Marco* (1994)
* *Als geen ander* (1995)
* *De waarheid* (1997)
* *De bestemming* (1998)
* *Luid en duidelijk* (2000)
* *Onderweg* (2002)
* *Zien* (2004)
* *Symphonica in Rosso - Live CD* (2006)
* *Wit licht* (2008)
* *Dromen durven delen* (2010)
* *Duizend spiegels* (2013)
* *Evenwicht* (2015)

## Kanpo estekak 
*  Abeslariaren webgune ofiziala.
Aardenburg

**Aardenburg** Herbehereetako Zeelanda probintziako Sluis udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko urte hasierako erroldaren arabera 2.423 biztanle zituen.

## Ikus, gainera 
* Sluis

## Kanpo estekak 
*  Herriko elkarte kulturalaren webgunea.
Anno Domini

[frame|[Dionisio Eskasa, *Anno Domini* eraren asmatzailea]]

'''''*** (latinezko esaldia; euskaraz «Jaunaren urtean») —labur, **A.&nbsp;D.**— edo **Kristo ondoren(go)** —labur, **K.o.*'— Jesus Nazaretekoa jaio zenetik zenbatutako data dela erakusten duen egutegi-adierazgarria da, horixe baita kristau aroaren hasiera.

Juliotar eta gregoriotar egutegiek adierazgarri hau erabiltzen dute. Jatorrizko latindar esaera *Anno Domini Nostri Iesu Christi* gero *Anno Domini* izatera erraztu zuten.

## Historia 
Joanes I.a Aita Santuak 525ean Dionysius Exiguus fraide eta matematikariari eskatu zion Jesukristoren jaiotza urtea zehaztea kristau era finkatzeko. Tamalez, Dionisiok Herodes Handiaren erreinaldiaren data jartzean lau eta zapi urteen arteko hutsa egin zuen, Jesus 748 a.u.c.-en ordez 753 a.u.c. (*Ab urbe condita* edo Erroma eratu zenetik) urtean jaio zela esanez.

Mendebaldeko Europan VIII. mendean zehar onartu zuen sistema eta Ekialdean XVI. mendean eta handik mundu osora zabaldu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Anno Mundi*.
* *Before Present* (BP) (Oraina baino lehen).
* Gregoriotar egutegi.
* Hispaniar aro.
* Juliotar egutegi.
* Kristo aurreko. (K.a.).
* Oraingo Aroa eta Oraingo Aroaren Aurrekoa.

## Kanpo estekak
Sluis (herria)

**Sluis** Herbehereetako Zeelanda probintziako Sluis udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko urte hasierako erroldaren arabera 2.309 biztanle zituen.

Izen bereko udalerriari izena ematen dion herria da.

## Ikus, gainera 
* Sluis

## Kanpo estekak
Sluis (argipena)

**Sluis** esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

* Sluis, Herbehereetako Zeelanda probintziako udalerria.
* Sluis, aipaturiko udalerri horretako herria.
* Sluis, Belgikako herria.
Rubén Pardo

**Rubén Pardo Gutiérrez** (Rincón de Soto, Espainia, 1992ko urriaren 22a - ) errioxar futbolaria da. Bordeleko Girondins taldean jokatzen du erdilari gisa, frantziako futbol ligako lehen mailan.

Kalitate asko duen jokalari bat da, erdiraketetan eta falta jaurtiketetan aditua.

## Ibilbidea 
Errealakin gazte mailatan jokatu zuen 2009-2010 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Bigarren taldean 37 partidu jokatu zituen bi denboralditan, eta gol bat sartu zuen. Hurrengoan, 2012-2013 denboraldian Javier Ros nafarrarekin batera Real Sociedad taldearen lehen taldera igo zen, eta lehen taldean aukerak edukitzen hasi zen. Beti izan da jokalari baliotsu bat entrenatzaile guztientzat, baina inoiz ez da erabat garrantzitsua izan astebururo hamaikakoan izateko bezainbeste. Denera errealarekin 194 partidu jokatu ditu, 7 gol sartu eta asistentzia pila bat eman.

2016-2017 denboraldirarte partida dezente jokatzen zituen, baina denboraldi horretan bertan 3 partidu besterik ez zituen jokatu urtarrilerarte, eta Betisera utzi zuten. Han aukera gehiago izan zituen, eta hurrengo denboraldirako itzuli egin zen. Hala ere, denboraldi horretan ere 6 partidu eskas jokatu zituen, Eusebiok ez baitzion aukerarik eman. Entrenatzaile hau bota eta Imanol Alguacil entrenatzaile moduan jarri zenean, 2018-2019 denboraldian, berriro aukerak edukitzen hasi zen. 24 partidu jokatu zituen, eta pixkanaka konfiantza berreskuratzen hasi zen. Hala ere, hurrengo denboraldian berriz ere ez zuen aukerarik izan, kontratua amaitzen baitzuen eta Mikel Merinok, Ander Guevarak eta Igor Zubeldiak zelai erdia ondo baino hobeto hartua baitzuten. Neguko merkatuan, ordea, behin betiko kontratua moztea erabaki zuten bai jokalariak eta bai klubak, eta elkarri agur esan zioten. Ruben erronka berri baten bila joan zen frantziara.

## Estatistikak 
*2019ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila errealaren webgunean
Txomin Barcina

**Sergio Barcina Rodríguez** (Logroño, 1991ko otsailaren 16a - ) espainiar futbolaria da. Real Sociedaden bigarren taldean jokatzen du erdilari gisa.

Errealakin gazte mailatan jokatu zuen 2010-2011 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte.
## Estatistikak 
*2022ko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Profila errealaren webgunean
Joseba Beitia

**Joseba Beitia Agirregomezkorta** (Donostia, Gipuzkoa, 1990eko irailaren 29a) gipuzkoar futbolaria da. Erdilari lanetan aritzen da. Errelaren gazte taldean jokatu zuen 2009-2010 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Jon Errasti

**Jon Errasti Zabaleta** (Eibar, Gipuzkoa, 1988ko ekainaren 6a) futbolari profesional ohia da. Eibar taldearekin lehen mailan jokatu zuen. Erdilari lanetan aritzen zen. 

Errealaren gazte taldean jokatu zuen 2007/2008 denboraldian, bigarren taldean debuta egin arte. Gazte taldeetan jokatu baino lehen, Aitzgorrin jokatzen zuen. 2012an, herriko futbol taldera etorri zen, eta 2013-14 denboraldian lehen mailara igotzea lortu zuten.

Haren anaia gazteago Andoni ere futbolaria da.

## Ibilbidea 
*2022ko maiatzak 24an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Hispaniar aro

**Hispaniar aroa**, ***Aera Hispanica***, **Augustoren aroa** edo **Zesarren aroa** Iberiar Penintsulan XIV. mendera arte, noiz Anno Domini sistema ezarri zenean, data jartzeko sistema izan zen. Lehendabiziko urtea k. a. 38.a izan zen, ziur asko Zesar Augustok zerga bat ezarri zuelako. Edonola ere, urte hartan Hispanian *Pax Romana* hasi zen.

Egutegi gregorianoko data bat hispaniar arora bihurtzeko 38 urte gehitu behar da. Adibidez: "Era CMXLI" irakurtzen bada, horren parekoa litzateke "anno Domini [AD] 923", gregoriotar egutegiko 923. urtea..

Denbora horrela neurtzeko joeraren jatorria ongi ezagutzen ez bada ere, *Aera Hispanica*ren erabilera iberiar penintsulako lurraldeetan, Balear Uharteetan eta Pirinioetatik iparralderako hainbat lurraldetan zabaldu zen. Itzalaldia herrialdearen arabera aldatzen da:
* Katalunian Tarragonako kontzilio eta gero (Era MCCXVIII edo 1180) desagertu zen.
* Aragoin, Valentziako erresuman eta Mallorcan Jakue I.a Aragoikoaren erreinaldian (1217-1276) desagertu zen.
* Gaztelako Koroan, Joanes I.a Gaztelakoak bertan behera utzi zuen 1383ko Segoviako Gorteen eskaera eta gero (1384ko abenduaren 25ean)
Portugalen, Joanes I.a Portugalgoaren erreinaldian, 1422ko abuztuaren 22an (Era MCDLX) desagertu zen.
* Nafarroako Erresuman luzeago bizi izan zen, XV. mendeko bukaerara arte.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Anno Domini
* Juliotar egutegi
* Gregoriotar egutegi

## Kanpo estekak
Gurpil eszentriko

thumb|300px|Gurpil eszentriko baten funtzionamendua azaltzen duen animazioa
**Gurpil eszentrikoa** ardatza erdian eduki beharrean handik aldenduta daraman operadorea da. Higidura zirkularra txandakako higidura bihurtzen du. Lurrun motoreak erabiltzen du askotan eta horrela biratzen dagoen indar bat zuzena izatera igaro daiteke.

## Kanpo estekak
Espeka

160px|thumb|Espeka baten mugimendua.
160px|thumb|Espeka (urdinez nabarmendua).
160px|thumb|Espeka bi
**Espeka** tinko dagoen elementu bati ezker-eskuin eta gora eta beherako mugimenduak egiteko aukera ematen dion tresna da, gehienetan laua eta biribila. Automobiletako motorretan eta kutxa gotorrezko sarrailetan erabiltzen dira, eta baita ehungintzako inprimeriako makinetan ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espeka-ardatz
* Espeka-ardatz gabeko pistoi-motor

## Kanpo estekak
Kapelle

**Kapelle** () Herbehereetako Zeelanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 12.423 biztanle zituen.

## Herriak 
## Ikus, gainera 
* Zeelanda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Lewis

**Lewis** edota **Lewis uhartea** (ingelesez *Lewis* edo *Isle of Lewis*, eskoziako gaeleraz *Leòdhas* edo *Eilean Leòdhais*) Eskoziako ipar-mendebaldean dauden Kanpoko Hebridak uhartediko Lewis eta Harris uhartearen iparraldeko zati laua da, aldiz, uharte horretako hegoaldeko eremu menditsuari Harris deitzen zaio. Berez Kanpoko Hebridak uhartediko uharterik handiena da. Hegoaldeko zatia berriz Harris uhartea da. Udalerririk populatuena, bertako hiriburua eta portu nagusia Stornoway da.

## Iruditegia 

Irudi:UigLoch.jpg|Lewis uhartearen erdialdeko landaren ikuspegia
Irudi:Stornoway.jpg|Stornoway
Irudi:Callanish standing stones 1.jpg|Callanish zutarriak
Irudi:Fàilte gu Baile Ailein.jpg|Gaelerazko seinalea

## Kanpo estekak 
* Lewis uhartea Explorescotland.net webgunean ikusgai 
* Kanpoko Hebridetako Kontseiluaren webgunea
Trakzio

thumb|426x426px|Trakzioa ardatz bakarrean
**Trakzioa**, ingeniaritza eta egituren kalkuluan, gorputz batek jasaten duen barne-indarra da. Bi indar aurkako noranzkoan aplikatzen dira eta gorputza luzatu egiten da. Indar horiekiko elkarzuta den edozein sekziok dituen tentsioak, sekzio honekiko normalak dira eta gorputza luzatzen saiatzen diren indarrekiko aurkako noranzkoa dute. Konpresioaren aurkakoa da, indarrak barrurantz bultzatzen baitu.

## Deformazioak 
Trakzio-esfortzua jasaten duen gorputz batek deformazio positiboa (luzapena) izango du norabide jakin batean trakzioaren efektuarengatik. Hala ere, norabide horren luzapenak zeharkako norabidearen laburpena dakar; adibidez prisma mekaniko batean, trakzioak “X” ardatzean luzapen bat eragiten badu, aldi berean “Y” eta “Z” ardatzetan uzkurdura bat gertatzen da. Poisson-en koefizientearekiko (ν) proportzionala da uzkurdura hau.
 
Gorputz solidoetan deformazioak iraunkorrak izan daitezke: kasu honetan gorputzak bere isurpen-puntua gainditzen du eta portaera plastikoa hartzen du; hau da, trakzio-esfortzua etenda ere gorputzak luzapena izaten jarraitzen du. Deformazioak ez badira iraunkorrak, gorputza elastikoa da eta trakzio-indarra aplikatzeari uztean, gorputzak hasierako luzera berreskuratzen du.
Gorputzean aplikatutako trakzio-indarren eta bertan sorturiko deformazioen artean erlazioa dago; erlazio hau kartesiar ardatzdun diagrama batekin irudikatzen da. Diagrama honek prozesua irudikatu eta gorputzak duen portaera adierazten du.

## Trakzio erresistentzia 
Altzairu edo zuraren erresistentzia karakteristikoaren balioarentzat, trakzioz sorturiko nekea edo etenaldi-tentsioaren balioa erabiltzen dira, hau da, trakzioz materialaren etenaldi elastikoa eragin duen karga maximoaren eta materialaren hasierako zeharkako azaleraren arteko zatidura.
 
## Materialen portaera 
Prozesu mekaniko ezberdinetan material asko izaten dira trakzioaren eraginpean. Baina arkitekturan eta ingeniaritzan erabiltzen direnak arreta berezia behar dute. Esate baterako harria, zura, hormigoia, altzairua, hainbat metal…

Material bakoitzak trakzioarekiko portaera definitzen duten ezaugarri propioak ditu. Hona hemen adibide batzuk:

* elastikotasuna (Elastikotasun modulua)
* plastikotasuna
* harikortasuna
* hauskortasuna

Materialak ezaugarri ezberdinen arabera katalogatzen dira. Trakzio-indarrekiko portaera txarra dutenak harri ezaugarridun (naturalak zein artifizialak) materialak dira, adibidez, hormigoia. Horrelako kasuetan egituren kalkuluan ez da aintzat hartzen material hauen erresistentzia-balioa.
 
Altzairuzko barrek, aldiz, trakzio-esfortzu handiak jasaten dituzte. Horregatik material oso egokitzat hartzen da. Altzairua (irtenguneak dituzten barretan) eta hormigoia batera erabiltzen dira pitzadurak saihesteko. Trakzioa aplikatuz erresistentzia areagotzen da eta hormigoi armatua eratzen da. Hormigoi armatu hau eraikuntza gehienetan erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Barra (uhartea)

**Barra** edota **Barra uhartea** (; ) Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Kanpoko Hebridak uhartediko uharte bat da. Alboan duen populaturik gabeko Vatersay uhartea kendurik, Kanpoko Hebridetako uharte populatu hegoaldekoena da.

## Hizkuntza 
Biztanlegoaren gehiengoak gaeleraz mintzo da, uharte honetan 1.078 pertsona inguru bizi direlarik.

## Erlijioa 
Bertako erlijio nagusia uhartedi honetako iparraldeko uharte protestanteek ez bezala, katolizismoa da.

## Historia 
Historikoki MacNeil klanak uharte honekin lotura estua izan du, hauetako adar bat Irlandara igaro zen, hortaz Ulster eskualdeko MacNeiltarrekin ere lotura estua badute.

## Garraioa 
Barrako aireportua hondartza bat lurreratze eta aireratze pista gisa erabiltzen duen munduko aireportu bakarrenetakoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Castlebay and the Heaval.jpg|Castlebay udalerria eta Heaval mendia
Irudi:Kisimul Castle.jpg|Kisimul gaztelua
Irudi:Barra-Airport-Canthusus.JPG|Barrako aireportua
Irudi:Cille Bharra - from the west 20090608.jpg|Cille Bharra

## Kanpo estekak 
* Barra uharteko webgunea
Albert Heijn

**Albert Heijn** 1887an Herbehereetako Oostzaan hirian sortutako supermerkatu katea da. Gaur egun herrialde osoan zehar dago hedatua eta Ahold taldearen barnean dago. Enpresak lehen supermerkatua zabaldu zuen Albert Heijnen izena darama.

Ordainketak egiteko "Bonuskaart" izeneko txartela dago, eta produktu desberdinetan deskontuak eskaintzen ditu.

## Denda motak 
* Albert Heijn normalak, batetik bostera tamainaren arabera sailkatuta, gaueko bederatziak arte zabaltzen dute.
* AH to go, tren edo autobus geltokiak dauden tokietan egoten dira, eta janari prestatuak edo jateko errazak eskaintzen dituzte. Itxiera ordua goizaldeko ordu batak arte luza daiteke.
* AH XL
* Albert.nl, internet bidezko supermerkatua.

## Kanpo estekak 
*  Albert Heijn supermerkatuaren webgunea.
Maaskantje

**Maaskantje** Herbehereetako Ipar Brabante probintziako Sint-Michielsgestel udalerriko herria da. 2008ko erroldaren arabera 1.600 biztanle zituen eta 0,97 kilometro koadroko azalera.

2009an herria famatu egin zen, Comedy Central telebista katearen New Kids saioagatik.

## Ikustekoak 
* 1864an eraikitako De Pelikaan errota.

## Kanpo estekak
Benbecula

**Benbecula** (Eskoziako gaeleraz *Beinn na Faoghla*) Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Kanpoko Hebridak uhartediko uharte bat da. 2001eko erroldaren arabera 1.249 biztanle zituen, aldiz, bertako erlijio nagusia katolizismoa da. Uharte honetan lur lehorrarekin haiz gainontzeko uharteekin harremanak errazten dituen Benbeculako aireportua kokatzen da.

2001eko erroldaren arabera uharte honetako biztanleriaren %56-a gaeleraz mintzo da. Eremuka, gutxien mintzatzen den eramua %37-arekin Balivanich udalerria da, aldiz, gehien mintzatzen den eremua %74-arekin Liniclete, eta %62-arekin Gramsdale eta Uachdar idalerriak dira.

## Iruditegia 

Irudi:Benbecula Balivanich Aerial View.jpg|Balivanich airetik ikusita
Irudi:Floday Landscape Ruabhal.jpg|Ruabhalgo landa
Irudi:Benbecula Airport Buildings.jpg|Benbeculako aireportua
Irudi:UK Benbecula.PNG|Benbecula uhartearen kokapen mapa

## Kanpo estekak 
* Benbecula uharteari buruzko webgunea
Enlli uhartea

**Enlli uhartea** (galeseraz **Ynys Enlli** eta ingelesez **Bardsey Island**) Galesko ipar-mendebaldean dagoen Gwynedd eskualdean kokatzen den uharte bat da, hain zuzen ere Llŷn penintsularen azken muturrean dago. Pwllheli eta Aberdaron udalerrietako portuetatik uharte honetara doazen ontziak atera ohi dira.

## Historia 
560. urtean San Cadfanek monasterio bat eraiki zuen ondorioz erromesaldien lekuko izan zen. Antzina *20.000 santuen uhartea* izendapenaz ezaguna ere bazen.

## Biztanleria 
Nahiz eta 1925. urtean bertan 100 pertsona inguru bizi izan, piskana hustutzen joan eta gaur egun bertako biztanleria 10 biztanlekoa da.

## Iruditegia 

Irudi:Bardsey Main Road.jpg|Bardsey uharteko bide nagusia
Irudi:Bardsey Lighthouse.jpg|Bardsey uharteko itsasargia
Irudi:Capel Ynys Enlli.jpg|Kapera
Irudi:Bardsey Island - geograph.org.uk - 157482.jpg|Enlli uhartearen ikuspegia

## Kanpo estekak 
* Ynys Enlli edo Enlli uharteko webgunea
Jose Ignazio Orbegozo

**Jose Ignazio Orbegozo** (Azpeitia, 1945eko urriaren 1a), kirol munduan **Arria II.a** deitua, gipuzkoar aizkolari, gizon probalari, txingalari, arpanlari eta segalaria da.

## Bizitza 
Azpeitiko Mandiolatza baserrian sortu zen, aita Ignazio Orbegozo *Arriya* aizkolaria zuela. Haurtzarotik aizkora jokoa maite zuen eta eskola amaitu zuenean mendian hasi zen lanean. Sunbillako Ramon Latasa aizkolari handiarengana jo zuen; honekin oihaneko lanean aritu eta, astia zutelarik, entrenatu egiten zen. 1966ko Espainiako Binakako Txapelketan elkarrekin aritu eta irabazi zuten. Berehala aizkolari onenen aurkako apustuak jokatzen hasi zen. Hasieran, lan luzeetan, erditik aurrera bete egiten bazen ere, hobetuz joan zen eta 70eko hamarkadako aizkolari sarituena izan zen. Sekulako planta zuen (1,90 m luze, 92 kg) eta aizkoran oso azkarra zen.

1987an utzi zuen aizkora, 41 urterekin. 2018ko abuztuan, ordea, Ramon Latasaren Oroimenezkoan parte hartu zuen, aizkolari historikoen arteko lehian zehazki, eta baita nagusitu ere, Anjel Arrospiderekin batera, Mikel Mindegia eta Patxi Astibiaren aurka.

## Sariak 
* **Munduko Txapelketa** 4 aldiz Euskal Herriko taldearekin: 1976, 1979, 1981 eta 1982an.
* Espainiako Txapelketa (4): 1966an Ramon Latasa lagun zuela.
* Euskadiko Txapelketa (4): 1970 (*Vasco-navarro*), 1977, 1978, 1979.
* Gipuzkoako Txapelketa (1): 1986
* **Euskal Pentatloi Txapelketa** 1982an.
* **Euskal Tetratloi Txapelketa** 1984an Jose Mari Mendizabalekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Oiarzabal, Mailo: «Arriya II.a. Aizkolari mundiala», *Uztarria*, 2009-02.
Fibrina

**Fibrina** odolaren gatzapena eragiten duen proteina disolbaezina da.

Tronbina izeneko entzimak katalizatzen du fibrinaren sorrera, fibrinogenotik abiatuta. Fibrinogenoa disolbagarria da odol-plasman, eta fibrina disolbaezina. Sare tridimentsionala eratzen du fibrinak kristalizatzen duenean, odolbildua osatu eta odoljarioa ekiditen duena.

: Fibrinogeno → Fibrina

Odolean ez ezik, linfan eta odol-exudatu guztietan ere dago fibrina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patxi Astibia

**Francisco Astibia Olano** (Leitza, 1943ko urtarrilaren 24a), aizkoraren munduan **Patxi Astibia**, nafar aizkolaria da, historiako hoberenetako bat.

## Bizitza 
Patxi Astibia Leitzako Donmartinborda baserrian sortu zen. Luziano eta Pedro anaiak ere aizkolariak izan ziren. 14 urte zituenean mendiko lanean hasi zen. 16 urterekin Espainiako gazte mailako txapelketa irabazi zuen. 1963ko martxoaren 3an aurreneko apustua jokatu eta irabazi zuen, Legasako Esteban Sarratearen aurka. Handik aurrera aizkora serio hartu eta apustu franko jokatu zuen. 1968ko martxoaren 31n Ramon Latasaren aurkako apustu gogoangarria jokatu zuen Tolosako zezen plazan, kanako launa enbor moztera. Astibia nagusitu zen, ordu bat, minutu bat eta 9 segundoko denborarekin, 1960ko hamarkadan oso ezagun egin zen, TVEko *La unión hace la fuerza* saioan parte hartu zuelako.

## Lorturiko sariak 
* Espainiako Txapelketa (3): 1968, 1969, 1971
* Gazte mailako txapelketa (1): 1959
* Euskadiko Txapelketa (1): 1968

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lasarte, Manuel, Plaza-gizonak, 56-62. orrialdeak, Auspoa Liburutegia, euskaltzaindia.org
*  Astibia Olano, Francisco, Auñamendi Eusko Entziklopedia, aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus
Axel (herria)

**Axel** Herbehereetako Zeelanda probintziako Terneuzen udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera herriak 7.923 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Terneuzen

## Kanpo estekak 
*  Herriari buruzko estatistikak.
Biradera

[thumb|250px|eskuinera|[Zorrozkailu bat biraderakin .]]
**Biradera** lotuta dagoen ardatzari biraketa-higidura jarraitua transmititzen dion gider ukondotua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biela

thumb|Barne-konbustio motorrean erabilitako biela.
**Biela** txandakako mugimendu zuzena errotaziozko mugimendu bihurtzen  duen barra da.

ua txandakako mugimendu bihurtzen duen barra da.

Barne errekuntzako motorretan, errekuntzaren ondorioz pistoiak jasaten duen indarra birabarkiari transmititzen dio. Bere eginbeharra abiadura handian lortu behar duenez, batetik ahalik eta arinena izan behar du eta bestetik ahalik eta zurrunena. Hori lortzeko, asko zaintzen dira erabilitako lehengaiak (aluminioa, altzairua, burdinurtua, etab.), profilaren forma(H, I) eta fabrikazio prozesua (estanpazioa, mekanizatua).

## Atalak 
* Burua: Bielaren burua da birabarkiaren erroarekin lotzen dena. Orokorrean, muntaia errazteko, bielaren burua erdibituta dago. Bereizten den biela zatiari *txapela* esaten zaio.
* Gorputza: Burua eta oina lotzen ditu, eta orokorrean H itxurako ebakidura du, forma honek ematen baitu zurruntasunik haundiena.
* Oina: Pistoia eta biela lotzen den gunea da. Lotura buloi baten bidez egiten da.

## Kanpo estekak
Hulst

**Hulst** () Herbehereetako Zeelanda probintziako herria da. 2010eko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak 27.855 biztanle zituen.

## Herriak 
| width="15" | &nbsp; ||

|}

## Ikus, gainera 
* Zeelandar Flandria

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Terneuzen (hiria)

**Terneuzen** Herbehereetako Zeelanda probintziako Terneuzen udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera herriak 24.845 biztanle ditu.

Udalerriko gunerik jendetsuena, bertan bizi da biztanleriaren %60.

## Ikus, gainera 
* Terneuzen

## Kanpo estekak 
*  Terneuzengo udalaren webgunea.
Pont-Scorff

**Pont-Scorff** (bretainieraz *Pont-Skorf*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Port-Louis (Morbihan)

**Port-Louis (Morbihan)** (bretainieraz *Porzh-Loeiz*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Veolia Transport Nederland

**Veolia Transport Nederland**' Veolia multinazionalaren azpimendeko enpresa holandarra da. Herbehereetan hainbat garraiobide kudeatzen ditu, Zeelandan autobus lineak, herrialdearen hego-ekialdean tren lineak, eta Vlissingen eta Breskens elkartzen dituen ferry zerbitzua.

Veolia Nederland-ek kudeatutako lineetako bat, Breskens eta Brujas arteko 43.a bi herrialde zeharkatzen dituen bakarra da.

## Breskens - Vlissingen ferrya 
2003an jarri zuen martxan Veolia enpresa frantziarrak eta Zeelandako bi herri horiek batzen ditu. Aurretik bi herriak batzen zituen ferry zerbitzuak autoak garraiatzen zituen arren 2003an bidesaridun Westerschelde tunela zabaldu zenetik, tunela erabili behar dute autoek.

Ferryak, joaneko, joan-etorriko, asteko, hilabeteko edo urteroko bidaia-txartelak eskaintzen ditu, ikasle eta bizikleta erabiltzaileei prezio bereziak eskainiz.

## Argazkiak 

Fitxategi:Veolia transport 2.JPG|Autobusa Maastricht hirian.
Fitxategi:I-bus.jpg|Autobus geltokia.
Fitxategi:Veolia 6692 Zoetermeer.jpg|Autobusa Zoetermeerren.

## Ikus, gainera 
* Veolia Transport

## Kanpo estekak 
*  Veolia Transport Nederland-en webgunea.
Veolia Transport

**Veolia Transport**' mundu osoan garraio mota desberdinak eskaintzen dituen enpresa frantziarra da. Veolia enpresaren azpimendekoa da.

2009ko datuen arabera 83.654 langile eta 6.100 milioi euroko salmentak zituen.

## Hiriak 
* Asia: Mumbai, Seoul, Nanjing, Huainan eta Hong Kong.
* Europa: Paris, Marseille, Lyon, Bartzelona, Madril, Bilbo, Belgrado, Berlin, Frankfurt, Stuttgart, Copenhagen, Haga, Helsinki, Praga, Warsaw, Dublin eta Tyne & Wear.
* Ipar Amerika: Atlanta, Austin, Baltimore, Boston, Denver, Las Vegas, Los Angeles, Miami, New Orleans, Phoenix, Pittsburgh, Raleigh, Sacramento, San Diego eta Toronto.
* Hego Amerika: Bogota and Santiago.
* Ozeania: Sydney, Brisbane, Perth eta Auckland.

### Euskal Herrian 
2009ra arte Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioa kudeatu zuen, eta 2008tik Bilbobus autobus zerbitzuaren esleipena darama.

## Argazkiak 

Fitxategi:Hesburgerbussi.jpg|Helsinkiko autobusa.

Fitxategi:Veolia GTW front.JPG|Herbehereetako trena.

## Ikus, gainera 
* Veolia

## Kanpo estekak 
*  Veolia Transport Erresuma Batuan.
*  Veolia Transport Nederland
Olentzero and Company

***Olentzero and Company*** edo ***Olentzero & Co*** 2010. urtean egindako euskarazko musikala da, Oihan Vegak eta Txemi Etxebarriak egina. Euskaraz sortutako lehenengo musikala da, eta Euskal Herriko jendeak sortua, interpretatua eta eszenaratua den lehenengo musikala ere bai. Gabon kanta tradizionalak pop, rock, techno, dance eta tango doinuekin uztartu ditu.

## Istorioa 
Peru izeneko haurrari gurasoak hil zaizkio istripu batean, eta Olentzerori opari berezia eskatuko dio: zoriontasuna. Haatik, haurrak idatzitako eskutitza puskatu egingo du haren amaorde maltzurrak, eta Peruk Olentzeroren bila abiatzea erabakiko du Peruk. Bidean, euskal mitologiako hainbat pertsonaiaren laguntza izango du.

## Emanaldiak 
Guztira Hamar emanaldi eman ziren jendaurrean, 2010eko azaroan eta abenduan, Bergaran, Eibarren, Arrasaten eta Donostian. Bergarakoa entsegu jenerala izan zen, azaroaren 28an; aurre-estreinaldia Eibarren izan zen, abenduaren 2an; estreinaldia Arrasaten izan zen, abenduaren 11n; eta Donostiako emanaldia Kursaalean izan zen, abenduaren 30ean. 2011n beste hiru aldiz taularatu zen, abenduaren 8an Bilboko Campos Eliseos antzokian Bi aldiz eta hirugarren bat abenduaren 27an Iruñako Baluarte Aretoan

## Pertsonaiak 
Musikaleko pertsonai garrantzitsuenak Peru, Olentzero eta Peruren Izeba dira. Peruk basoan aurkitzen dituen pertsonaiak haueak dira: iratxoak, lamiak, Erreka Mari, Anbotoko Mari, Zaindaria. Eta Olentzero & Co lantegian Tasio ikazkina, Mari Domingi eta lantegiko umeak aurkituko ditu.

## Koreografia 
Musikalean dantzariak daude, eta Eibarko Biraka taldekoak dira. Josu Mujika da koreografoa, eta dantzarien koordinatzailea.

## Abesbatza 
Bergarako hiru abesbatza dabiltza musikalean: Bergarako Orfeoia, Aritzeta abesbatza eta Musika Eskolako Umeen Koroa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Musikalaren estreinaldiaren argazkiak.
* «Olentzero & Co musikalak Kursaala bete du», *EITB.com*, 2010-12-30.
Karrantzako ardi muturgorri

**Karrantzako ardi muturgorria** Euskal Herriko bertako ardi arraza bat da. Bere banaketa eremua bereziki Bizkaiko Karrantza haranean kokatzen bada ere, ardi hauek Euskal Herriarekin mugakideak diren Kantabriako zenbait herrietan aurkitu daitezke ere.

Karrantzako ardiak bi ekotipo dauzka. Karrantzako ardi muturgorria Karrantzako ardi muturbeltzaren gertuko ekotipoa da, baina ardi hauen kopurua askoz handiagoa da, eta arraza arriskutik kanpo dago.

## Ezaugarriak 
Karrantzako ardiak euskal-bearnotar ardien oso antzekoak dira zenbait abeltzainek biak nahastu arte, baina guztiz arraza ezberdinak dira.

Ardi latxaren esnearekin batera, karrantzako ardien esne gordina da idiazabalgo gazta egiteko onartzen den esne bakarra.

Garai batean ardi hauen esnearekin "Quesuco" izeneko gazta egiten zuten. Orain ia erabat galduta dago gazta mota hau.

## Errefentziak 
## Bibliografia 
* Razas ovinas Españolas. Antonio Sanchez Belda. Maria C. Sanchez Trujiñano. Ministerio de Agricultura, Pesca y Alimentación. 1987. 

## Ikus, gainera 
* Aari, Euskal mitologian ardiari buruzko kontuak jakiteko.
* Martak

## Kanpo estekak
Thunder in the Sun

***Thunder in the Sun*** 1959an Carrollton Inc eta Seven Arts Productionsek ekoiztutako eta Paramount Picturesek banatutako western-filma da. Russell Rousek zuzendua eta Clarence Greenek ekoiztua, gidoia Russell Rousek eta
Stewart Sternek idatzi zuten, James Hill eta Guy Trosperren istorio batean oinarrituak. Jatorrizko musika Cyril J. Mockridgek eta argazkilaritza Stanley Cortezek egin zuten.

Filmeko aktore nagusiak Susan Hayward eta Jeff Chandler ziren, bigarren mailako paperetan Jacques Bergerac, Blanche Yurka, Carl Esmond, Fortunio Bonanova, Alvaro Guillot eta Veda Ann Borg izanik.

Euskal Herrian *El desfiladero de la muerte* eta *Caravane vers le soleil* izenburuekin estreinatu zen bere garaian, gaztelaniaz edo frantsesez bikoiztua.

## Argumentua 
1847an Ipar Euskal Herriko emigratzaile talde bat Mendebalde Urrunetik barneratu zen bere mahatsondoak eskualde berri batean landatzeko asmotan. Kaliforniarako bidaia egiteko Missourin Lon Bennett (Jeff Chandler) izeneko gidari zurrutari eta misogino alokatu zuten. Laster Gabrielle Dauphinez (Susan Hayward) maiteminduko da.

Filmean zenbait euskal ohitura zahar erakusten dituzte, helburu ezberdina bazuten ere: xistera arma baten moduan erabiltzen zuten, irrintziak elkarren artean harremanetan jartzeko erabiltzen zituzten, eta abar.

## Aktoreak 
* Susan Hayward: Gabrielle Dauphin
* Jeff Chandler: Lon Bennett
* Jacques Bergerac: Pepe Dauphin
* Blanche Yurka: Louise Dauphin
* Carl Esmond: Andre Dauphin
* Fortunio Bonanova: Fernando Christophe
* Bertrand Castelli: Edmond Duquette
* Albert Carrier
* Felix Locher: Danielle
* Michele Marly
* Albert Villasainte
* Veda Ann Borg: Marie

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuiddorpe

**Zuiddorpe** Herbehereetako Zeelanda probintziako Terneuzen udalerria osatzen duten herrietako bat da. 2010eko erroldaren arabera herriak 956 biztanle ditu.

## Ikus, gainera 
* Terneuzen

## Kanpo estekak 
*  Herriaren XIX. mendeko mapa.
North Uist

**Iparraldeko Uist** (, ) Eskoziako ipar-mendebaldean kokatzen den Kanpoko Hebridak uhartedia osatzen duten uharteetako bat da. 2013ko erroldaren arabera 1.254 biztanle ditu.

## Geografia 
Eskoziako hamargarren uhartea da, Hegoaldeko Uist baino pixka bat txikiagoa. Bertako asentamendurik handiena Lochmaddy herria da.

## Historia 
Norvegiarren okupazioaren ondoren Macruari leinuaren eskutan gelditu zen uhartea. 1495ean Macdonald leinuak hartu zuen eta berak agindu zuen bertan 1855 arte. Highland Clearances garaian populazioak atzerakada handia izan zuen, 1821ean 11.009 baitzituen eta 1841ean 3.870. Gaur egun uhartearen gehiengoa Granville familiarena da.

## Biztanle ezagunak 
* Julie Fowlis (1978-), Eskoziako gaelerazko abeslaria eta musikaria.

## Iruditegia 

Irudi:Loch nam Madadh - geograph.org.uk - 1343318.jpg|Lochmaddy
Irudi:North Uist near Solas.jpg|Corran Aird a Mhorain
Irudi:Teampull na Trionad.png|Teampull na Trionad

## Kanpo estekak
Partzuergo (banaketa administratiboa)

thumb|200px|Nafarroako partzuergoak.

**Partzuergoa**, batzuen arabera **patzeria** ere deitua (nafar-aragoieraz eta gaztelaniaz: *faceria*; frantsesez: *passerie*), mugakide diren udalerriek larre eta basoen erabilera eta aprobetxamendua araupetzeko egindako ituna da.

## Erabilera 
Aragoin eta Biarnon ere sistema tradizionala izan arren, Euskal Herrian erabili zuten eta erabiltzen dute gehien.

Nafarroan egun 65 barruti daude partzuergo sistemapean. Adibidez, Urbasan 5.000 hektarea daude partzuergoan. Gipuzkoan ere Gipuzkoa eta Arabako Partzuergo Orokorra badago. Badaude Hegoalde eta Iparraldeko lurraldeen arteko itunak ere, adibidez, Baretoseko biztanleek Erronkariko zelaietan belar eta ura hartzearen truke urtero "hiru behien zerga" ordaintzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Las Facerías, *Curiosidades de Navarra* webgunean.
* Nafarroako Gobernuaren partzuergoen zerrenda
Roudouallec

**Roudouallec** (bretainieraz *Roudoualleg*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Le Saint

**Le Saint** (bretainieraz *Ar Sent*) Morbihan departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Eduskunta

**Finlandiako Parlamentua** (ofizialki: finlandieraz, *eduskunta*; eta suedieraz, *riksdagen*. Ipar samieraz, *riikkabeaivvit*) Finlandia herrialdeko parlametua da. Ganbera bakar hau berrehun ordezkariz osatua dago eta Helsinkiko Eduskuntatalo edo Riksdagshuset eraikuntzan biltzen da.

## Osaketa 
### Hauteskundeak 
a Merikukka Forsius ordezkaria Liga Berdearekin aurkeztu zen hauteskunde hauetara; hala ere, hurrengo urtean, bere alderdiarekin hautsi eta Koalizio Nazionalera igaro zen.b Ålandeko Gobernuak aukeratutako ordezkaria.

### Batzordeak 
### Eraikina 
### Parlamentuaren deuseztatzea 
## Historia 
XVII. mendetik Turkun Åbo Lantdag izeneko biltzarrak ospatzen ziren arren, **Parlamentua**ren aitzindaria, 1809. urtean lehenbizikoz ospatu zen Porvooko Biltzarra dugu. Finlandiako Gerraren erdian, lurraldea Errusiar Inperioaren esku zegoenean, lau estamentuak (aristokrazia, eliza, burgesia eta herri xehea) Porvoon biltzea erabaki zuten herrialdearen etorkizunari buruz eztabaidatzeko. Biltzar honek, urtarriletik uztailera arte iraun zuen eta finlandiarrek, 1772ko Konstituzioa errespetatuz gero, Alexandro I.a tsarra Finlandiako Duke Handitzat ezagutzea erabaki zuten.

Finlandiako Dieta ez zen 1863. urtera arte bildu berriz, eta Alexandro II.aren eskutik, Dieta ohiko biltzarra bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Man Hunt

***Man Hunt*** Fritz Langek 1941ean zuzendutako filma da, Walter Pidgeon eta Joan Bennett aktoreek antzeztua. Nazismoaren arriskuaren gaineko kontakizuna egokitu zuen Langek lan honetan, eta artean, 1941ean, AEBak Bigarren Mundu Gerran sartu barik zeuden.

## Argumentua 
1939ko uztaila da. Roger Thorndike (Walter Pidgeon) ehiztariak Hitler hiltzeko gai ote den jakin nahi du, eta Berchteegadengo gaztelura abiatzen da, hantxe baita diktadorea. Erriflearen miran izateaz batera atxilotu egingo dute, eta jarraian Gestapok torturatuko du. Ihes egitea lortuko du eta Londresera abiatzen da, nahiz eta bere atzetik naziak harrapatu nahian ibiliko zaizkion. Bitarte horretan Jenny (Joan Bennett) ezagutuko du, gerora alemanek hil egingo duten neskatoa. Rogerrek etsai guztiak garbitutakoan, berriro abiatuko da Hitlerren bila, oraingo honetan hutsik ez egiteko asmoarekin, mendekatze nahia erabatekoa baita.

## Aktoreak 
* Walter Pidgeon ... Thorndike kapitaina
* Joan Bennett ... Jenny
* George Sanders ... Quive-Smith
* John Carradine ... Mr. Jones
* Roddy McDowall ... Vaner
* Ludwig Stössel ... Medikua
* Heather Thatcher ... Lady Risborough
* Frederick Worlock ... Lord Risborough

## Kanpo estekak 
*  ***Man Hunt*** **IMDb** atarian
Alain Eizmendi

**Alain Eizmendi Blanco** (Beasain, Gipuzkoa, 1990eko ekainaren 10a) Euskal herritar futbolaria da

## Biografia 
Aurrelari gisa aritzen da, erdialdetik edota hegaletan. Eneko Eizmendi futbolariaren anai bikia da. Errealaren harrobian hezitakoa, 2008-2009 denboraldian lehen taldean debuta egin arte. 2011/2012 denboraldiaren hasieraz geroztik, Bilbao Athleticera batu zen.

## Kirol ibilbidea 
*2023ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Gaztelu Zahar gaztelua

**Gaztelu Zahar gaztelua** Gipuzkoako Irun udalerrian kokatzen den antzinako gaztelua da.

1997an Eusko Jaurlaritzak Balizko Arkeologia Guneen Aurretiazko Aitorpena egin zion eta 2010ean euskal Donejakue Bidearen zatiaren Monumentu Multzoaren zerrendan sartu zuen, Kultur Ondasun Sailkatua izateko espedientea hasiz.

## Historia 
1518an eraiki zuten Fernando II.a Aragoikoak muga nafar-frantziarren erasoen aurka defenditu nahi zuelako. Bide batez, artilleriako tresna astunak igarotzeko pasabide bakarra zaintzen zuen.. Gazteluak Behobia auzoa zuen kontrolpean eta orduan harresirik ez zuen Irun herria defendatzeko ere balio zuen. 1539an eraitsi zuten Karlos I.a Espainiakoak nafarrek Erresuma berreskuratzeko erabil ez zezaten. XVII. mendean toki berean eraikitzeko proposamenak izan ziren, baina birgaitze eta gotortze lanak izan ziren 1719 urtean Ondorengotza Gerraren ondorioei lotuak..

## Ezaugarriak 
Barne aldeko hormen egitura eta bastioietako baten traza besterik ez da mantentzen. Eraiki zenean oinplano triangeluarra zuen, angelu edo iskin bakoitzean kubo batekin eta hauetako baten gainean dorre bat zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basilika zisterna

**Basilika zisterna** (grezieraz Βασιλικὴ κινστέρνη / *Basilikè kinstérnè*), turkierazko izenarekin ere ezaguna **Yerebatan Sarnıcı** ("lurrazpiko uhaska"), Istanbulen dagoen lurrazpiko uhaska erraldoia da,
Hagia Sofiatik 150 m hego-mendebaldean kokatua, VI. mendean eraiki zen bizantziar enperadore zen Justiniano I.aren aginduz. Uhaskaren erabilera ur hornidura ziurtatzea zen, batez ere setio kasuan Valenteren akueduktua suntsitzen bazuten.

## Historia 
Lurrazpiko egitura honen izena Konstantinopoliseko lehen muinoan zegoen plaza handi batetik datorkio, *Stoa Basilica*, uhaskaren gainean zegoena. Antzinako testuen arabera, 7.000 esklabok lan egin zuten zisterna eraikitzeko.

Uhaskak Konstantinopoliseko Jauregi Handiaren eta beste eraikin batzuen ur hornidura ziurtatzen zuen, eta otomandarren konkistaren ondoren, Topkapi jauregiarena ere bai.

## Ezaugarriak 
thumb|320px|Uhaskaren oinplanoa

Oinplano laukizuzenekoa, Basilika zisterna 138 x 64,6 m luze-zabal da, eta honen edukiera 78.000 m³ da, Istanbuleko handiena. Kanpo hormak adreiluzkoa dira, 4m zabalekoak, eta zementuzko emokaduraz estaliak. Barnealdea 28 zutabedun 12 ilaraz osatua dago, guztira 336 zutaberekin. Zutabe monolitiko hauek, 8 m garai dira (Filoxenos uhaskakoak 12,4 m garai dira) eta adreiluzko arku eta gangak eusten dituzte. Gehienek korintiar ordenako kapitelak dituzte, baina inposta blokeak ere badira. Horietako biren oinarria berrerabilitakoak dira, Medusa buru zizelkatua baitute. Kolomartea 4,75 eta 5,10 m artekoa da.

## Irudiak 

Image:Yerebatan.jpg|Basilika uhaska
Image:Cisterna_basilica_capitol.jpg|Zutabea eta kapitela
Image:Cisterna_basilica_Medusa_1.jpg|Medusa burua berrerabilitako harri bloke batean
Image:Head of Medusa, Basilica Cistern, Constantinople 01.jpg|Zutabe oinarria Medusa buruarekin
Image:Basilica Cistern Constantinople 2007 011.jpg|Zutabe oinarria Medusa buruarekin
Image:Head of Medusa, Basilica Cistern, Constantinople 02.jpg|Zutabe oinarria Medusa buruarekin
Image:Basilica Cistern Constantinople 2007.jpg|Pauma begidun zutabea
Image:Carp at the Basilica Cistern, Istanbul 2007.JPG|Karpak uhaskan

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Teodosioren zisterna

## Kanpo estekak