Shadi Sadr

[thumb|260px|[Shadi Sadr "Iranen kartzelaratua" eztabaida, 2011.09.14]]
[thumb|260px|[Shadi Sadr eta historialari estatubatuar Arthur Waldron irakaslea, Andrew Khoo abokatu malaysiarra, Martin Elliott kirurgia kardiotorazikoko irakaslea, Sir Geoffrey Nice QC (presidentea), Nicholas Vetch enpresaburua, Paulshoadi abokatu irlandarra, 2018.12.08]]
**Shadi Sadr,**  persieraz شادی صدر (Teheran, Iran, 1974)  iraniar abokatua da, giza eskubideen defendatzailea, saiakeragilea eta kazetaria. Justice for Iran (JFI) sortu zuen 2010ean eta GKEko zuzendari exekutiboa da.

## Biografia 
Sadr zuzenbidean lizentziatu zen eta nazioarteko zuzenbideko maisutza lortu zuen, biak Teherango Unibertsitatean (1999). Unibertsitatean hasi aurretik, kazetari gisa aritu zen gazte-aldizkarietarako, baita hainbat aldizkari eta egunkarietarako ere.

Emakume ahulentzako lege-aholkularitzako Raahi izeneko zentroa zuzentzeaz gain, giza eskubideen aldeko abokatua aktiboa izan zen Iranen 2009ra arte. Gizarte zibilaren aurkako errepresioa handitu egin zen 2007an, eta Irango agintariek itxi egin zuten Raahi zentroa. Sadrek 2002an "Emakumeak Iranen" ere sortu zuen, emakumeen eskubideen aldeko ekintzaileei buruzko webgunea.  Meydaan-e-Zanan Women's Field talde feministaren kide sortzailea ere izan zen. Hainbat kanpaina hasi zituen, emakumeak estadioetan sartzeko debekua kentzeko kanpaina bat barne. Iranen egon zen bitartean, hiltzeagatik eta urkatzeagatik hiltzera kondenatutako zenbait emakume defendatu zituen, eta, bere jarduera zabalen ondorioz, hainbat aldiz kartzelaratu zuten, 2009an Europara erbesteratu baino lehen. Han, "Justice for Iran" (Justizia Iranerako) giza eskubideen erakundea sortu zuen.

## Ibilbide profesionala 
Iranen giza eskubideetan aditua den aldetik, Shadi Sadrek kanpaina eta erakunde asko zuzendu ditu, estatuak giza eskubideen urraketak eta abusuzko jokaerak desagerrarazten saiatu direnak. 

Jarduneko abokatu gisa, Shadi Sadrek arrakastaz defendatu ditu auzitegietako betearazpenera kondenatuak izan ziren zenbait ekintzaile eta kazetari. Kanpaina hori Women's Field-ek, emakumeen eskubide-taldeak egindako kanpaina zen, eta Sadr kide zen. Sadren bizitzaren atal hau Women in Shroud dokumentalean islatu zen. Mundu osoko giza eskubideen nazioarteko zinemaldian erakutsi zen. 

Bamek 2003an lurrikara izan ondoren, Bam eremuan emakume eta haurrentzako janari- eta hornidura-bilketa antolatzen lagundu zuen. Giza eskubideen hainbat defendatzaileren abokatua izan zen Sadr, Giza Eskubideen Erreportarien Batzordeko kide Shiva Nazar Ahari barne, eta 2009ko ekainaren 14an atxilotu zuten. 

2010ean, Shadi Amin-ekin, Shadi Sadr-ek Justice for Iran (JFI) erakunde berria sortu zuen, Irango Errepublika Islamikoko funtzionarioei beren herritarren aurkako giza eskubideen bortxaketa orokorrak egiteko eta haien ekintzen arduradun izateko ahalmena ematen dien zigorgabetasunari aurre egin eta hura desagerrarazteko. 

Iranerako Justiziako zuzendari exekutibo gisa (JFI), gutxiengo etniko eta erlijiosoen, LGBT emakumeen eta beren sinesmen politikoengatik jazartzen direnen eskubideen urraketa larriei buruzko zenbait ikerketa-proiekturen sorrera eta inplementazioa gainbegiratu ditu. *Crime and Impunity: Sexual Torture of Women in Islamic Republic Prisons* filmearen egilea ere bada. 

Shadi Sadr Nazioarteko Auzitegi Popularreko (IPT) 2015eko epaile-taldeko kide izan zen, Indonesian gertatutako krimenei buruzkoa, eta Myanmari buruzko Herri Auzitegia, 2017koa. 

## Atzipenaldia 
Shadi Sadr 2007ko martxoan atxilotutako 33 emakumeetako bat izan zen, Teherango auzitegi baten aurrean bildu ondoren, "sistemaren aurkako propaganda", "segurtasun nazionalaren aurka jardutea" eta "legez kanpoko manifestazio batean parte hartzea" leporatu zizkioten bost emakumeren epaiketaren aurka protesta baketsua egiteko, 2006ko ekainaren 12ko manifestazio batekin lotuta, emakumeen eskubideen alde. Sadr hamabost egunez atxiki zuten Evingo kartzelan, fidantza bidez askatu aurretik. 

2009ko uztailaren 17an, zibilez jantzitako milizianoek jo zuten Shadi Sadr, eta Teherango Unibertsitatera zihoala eraman egin zuten, 2009az geroztiko hauteskunde-protestetako batean parte hartzeagatik. Keshavarz bulebarrean zebilen, beste emakume-ekintzaile batzuekin, zibilez jantzitako pertsonak hurbildu zirenean eta beren ekintzak identifikatzeari edo justifikatzeari uko egin ziotenean, automobil batera igotzera behartu aurretik. Ihesaldi labur baten ondoren, lankideak bahitu egin zituzten, eta automobilera itzultzera behartu. Gero, leku ezezagun batera eraman zuten. 11 egun geroago askatu zuten, 2009ko uztailaren 28an. 

2010eko maiatzaren 17an, Teheraneko auzitegi iraultzaile batean bertan ez zegoela, zigorra ezarri zioten "segurtasun nazionalaren kontra egin eta ordena publikoa kaltetzeagatik", eta sei urteko kartzela-zigorra ezarri zioten, 74 zigor kolperekin.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Joaneko B saria. Wells ausardiaz kazetaritzan, 2004, Women's eNews-ek XXI. menderako 21 Lider sarietan,
* 2009: sari berezia, " Solidaridad ""poloniarraren liderra den eta 1983an Bakearen Nobel sariduna den Lech Walesak sortua.
* 2009: giza eskubideen Herbeheretako saria, Giza Eskubideen Defendatzaileen Tulipana. 
* 2010: Santa Klara Unibertsitateko Zuzenbide Fakultateko Alexander Saria, "emakume irandarren kausa defendatzeagatik eta bidegabeki salatutako eta kartzelaratutako pertsonak defendatzeko askatasuna arriskuan jartzeko etengabe egiten duen lanagatik". 
* 2010: International Women of Courage Award EE. AEB, Hillary Clinton, baina ez joatea erabaki zuen, eta saria Shiva Nazar Ahariri eskaini zion. 
* Harvard Lawko Emakumeen Nazioarteko Egunaren bosgarren urteko erakusketan omendua. 

## Ikus, gainera 
* Nooshin Ahmadi Khorasani
* Shadi Amin
* Parvin Ardalan
* Irango emakumeen mugimendua

## Erreferentziak 
= Kanpo estekak =

* Emakumeen eremua