open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fredric March

**Fredric March** (Racine, 1897ko abuztuaren 31 &ndash; Los Angeles, 1975eko apirilaren 14a) aktore estatubatuarra izan zen. Benetako izena **Ernest Frederick McIntyre Bickel** zuen eta Racinen, Wisconsinen, munduratu zen. Oinarrizko ikasketak eginda, Wisconsin-Madison unibertsitatean jardun zuen. Banku batean ekin zion lanari, baina apendizitis larri batek zer pentsatu eman zion eta bestelako beharra nahi zuela erabaki zuen. Figurazio eta estra lanetan ibili zen hainbat filmetan 1920an hasita, eta 1926an Broadwayra jo zuen, handik gutxira Paramount Pictures konpainiarekin sinatzeko.

## Lanak 
1930ean Oscar sarietarako lehen izendapena jaso zuen ( *The Royal Family of Broadway*), eta bi urte geroxeago lehenengoa irabazi: gizonezko aktore onenaren Oscar saria eman zioten *Dr. Jekyll and Mr. Hyde* filmean eginiko lanagatik. 1946an, ostera ere sari berori irabazi zuen: *The Best Years of Our Lives*.

Marchek zinemarako zein antzerkirako lanak osatu zituen bere ibilbidean, ezin bata edo bestea alde batera laga. Ez zuen estudioekin epe luzerako kontraturik sinatu, eta agian horregatik ez zuen, bere garaiko aktoreek egin ez zuten legez, hainbeste filmetan parte hartu.
Arthur Miller antzerkigilea Marchen auzokoa zen eta *Death of a Saleman* lana 1949an Elia Kazanek zinemara egokitu behar izan zuenean Fredric aritzea nahi zuen idazleak. Aktoreak, ordea, ezetz esan zion eskaintzari; eta beharbada damutu zitzaion, handik hiru urtera antzezlanaren bigarren bertsioan parte hartu baitzuen, 1951n Laslo Benedek-ek zuzendua. Oskar sarietarako izendatu zuten ostera ere.
ezkerrera|200px|thumb| *Inherit the Wind* (1960)

Azken aldiko lanik garrantzitsuena akaso Spencer Tracyrekin batera antzeztutako *Inherit the Wind* (1960) filma izan zen.

Florence Eldridge aktorearekin ezkondu zen 1927an eta Connecticut izan zuen bizileku. Ideia aurrerakoiak zituen, eta kritika nahikotxo jaso zituen Espainiako Gerra Zibila zenekoan jendaurrean errepublikanoen alde azaldu izanagatik.

Gaixo zela lan ederra egin zuen 1973ko *The Iceman Cometh* filmean. Prostatako minbiziak jota hil zen 1975ean.
 
## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Oscar Sarietarako izendapenak 
* 1952 Izendatua *Death of a Salesman*
* 1947 Irabazle *The Best Years of Our Lives*
* 1938 Izendatua *A Star Is Born*
* 1932 Irabazle *Dr. Jekyll and Mr. Hyde*
* 1931 Izendatua *The Royal Family of Broadway*

## Kanpo loturak 
* Fredric March IMDB atarian
* Fredric March: Argazkiak
Yi Xing Long

**Yi Xing Long** (Izar 1eko Dragoia) Dragoi Bola GT animeko fikziozko pertsonaia da. Hau, beste Dragoi Ilunak bezala, *Dragoi Bolen* bidez desio bat betetzean sortutako energia negatiboaren ondorio da.

**Yi Xing Long** *Dragoi Bolei* Freezer, Ziborrek eta Cellek hildakoak berpizteko eskarien ondorioz sortutako energia negatibaren ondorioz eratu zen. Honek dragoi guztietan indartsuena bilakatzen du (guztira 7 dira). *Dragoi Bola* guztiak xurgatuta eraldatu egiten da, Goku Super Saiya 4ren energiaz gainkargatu ostean.

## Omega Shenron 
7 *Dragoi Bolak* xurgatu ostean Dragoi Bolako erabateko etsai bilakatu zen. *Dragoi Bola* guztiak barnean zituenez, beste Dragoi Ilun guztien botereak bereganati zituen, 4 izarrekoarenak besteak beste. Bere azken erasoarekin *Energia Negatibodun Indar Bola*, Lurra txikitzen saiatu zen baina ez zuen lortu. Vegeta eta Goku aurka batera borrokatzeko bezain indartsua zen, biak Super Saiya 4 mailan zeudela. Beraz, hauek biak bateratzea beste biderik ez dute.

Dragoi honen indarra gainditu zezakeen bakarra Gogeta Super Saiya 4 mailan zen. Baina ez zuen helburua lortu, izan ere bere harrotasunaren ondorioz denbora alperrik galdu zuen (10 minutu baino ez zuen iraun bateraketak, bateraketa normal baten heren bat) iseka egiten eta jolasten egon zelako garaitu egin zezakeenean. **Yi Xing Long** azkenean Gokuren *Indar Unibertsalaren* eraso batekin akabatu zen. Eraso hori unibertso guztiko energiaz osatu zen (serieko eraso indartsuena).

## Kanpo estekak
UEFA Euro 2004

**UEFA Euro 2004**, **Eurokopa 2004** edo **UEFAren Europako Futbol Txapelketa 2004** Portugalen ospatu zen 2004ko ekainaren 12tik uztailaren 4ra. 16 selekzio nazionalek parte hartu zuten; Portugal zuzenean sailkatu zen txapelketaren antolatzailea izateagatik, eta beste 15 taldeek sailkapen fasea gainditu behar izan zuten.

## Egoitzak 
## Sailkapen fasea 
### Sailkatutako taldeak 
Sailkatutako hamasei taldeak honako hauek izan ziren:

## Epaileak 
Hamabi epaile hautatu zituzten txapelketa osorako:

## Emaitzak 
### Lehen fasea 
#### A multzoa 
#### B multzoa 
#### C multzoa 
#### D multzoa 
### Azken fasea 
#### Final laurdenak 
{{partidua
| data = 2004-06-24
| ordua = 19:45
| taldea1 = 
| taldea2 = 
| emaitza1 = 2 (6)
| emaitza2 = 2 (5)
| golak1 = Postiga Rui Costa 
| golak2 = Owen Lampard 
| estadioa = Estádio da Luz, Lisboa
| ikusleak = 65.000
| epailea = Urs Meier
| erreportajea =

**Penaltiak**
** 6 - 5 **
{
-
 align="right"  Simão 
 align="left"   Beckham
-
 align="right"  Deco 
 align="left"   Owen
-
 align="right"  Rui Costa 
 align="left"   Lampard
-
 align="right"  Ronaldo 
 align="left"   Terry
-
 align="right"  Maniche 
 align="left"   Hargreaves
-
 align="right"  Postiga 
 align="left"   Cole
-
 align="right"  Ricardo 
 align="left"   Vassell
}
}}
----

----
{{partidua
| data = 2004-06-25
| ordua = 19:45
| taldea1 = 
| taldea2 = 
| emaitza1 = 0 (4) 
| emaitza2 = 0 (5)
| golak1 =
| golak2 =
| estadioa = Estádio do Algarve, Faro-Loulé
| ikusleak = 30,000
| epailea = Ľuboš Micheľ
| erreportajea =

**Penaltiak**
** 4 - 5 **
{
-
 align="right"  Källström 
 align="left"   van Nistelrooy
-
 align="right"  Larsson 
 align="left"   Heitinga
-
 align="right"  Ibrahimović 
 align="left"   Reiziger
-
 align="right"  Ljungberg 
 align="left"   Cocu
-
 align="right"  Wilhelmsson 
 align="left"   Makaay
-
 align="right"  Mellberg 
 align="left"   Robben
}
}}

----

#### Finalerdiak 
----

#### Finala 
## Estatistikak 
### Goleatzaileak 
Euro 2004ko goleatzaileak 

### Golik azkarrena 
**2. minutuan**: Dmitri Kirichenko (Errusia vs Grezia)

### Sariak 
;UEFA Txapelketako talde ideala

;Urrezko bota
*  Milan Baroš

;UEFA Txapelketako jokalaririk onena
*  Theodoros Zagorakis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Florete

**Floretea** ezpata luzea da, malgua, altzairu herdoilgaitzezkoa, 500 gramoko pisua, 110 zentimetroko luzera eta laukizuzen sekzioa duena.

Ukitua, muturrarekin baino ez da lortzen. Hasieran, ezpatinarengandik zetorren entrenamenduko ezpata zen. Eskriman erabiltzen diren hiru armetako bat da. Florinete ere deitzen zaio.

## Floretearen historia 
Floretea XVII. mendean agertu zen, lore formako botoi batean amaitzen den orri malgudun arrisku gabeko arma, arriskurik hartu gabe, duelu baten itxurak egitea ahalbidetzen duena.

Antzina, emakumeek floretearekin baino ezin zuten tiratu, eta, armaren pisu txikia dela eta, umeentzat oso erabilia zen. Egun, floretearen printzipio garrantzitsu batzuekin ikasten hastea aholkatzen den arren, tiratzaileek, hiru armetatik edozeinekin hasten dira.

## Floretea kirol eskriman 
Floretea eskrimako hiru armetako bat da, sablea eta ezpatarekin batera. 110 zentimetroko luzera du eta bere pisua ez da 500 gramo baino gehiagokoa. Bere orriak laukiluze sekzioa du.

Floretez aritzean, ukitze tokia mugatua dago. Hau, segurantza ekipamenduak toki honetara mugatuta zeuden garaiaren oinordeko da: buruko ukituak arriskutsuak ziren, eta, beraz, baztertuak izan ziren. Ondoren, ukitze tokia gorputz enborrera mugatu zen. Hortaz, baliozko tokitik kanpo egindako ukitzeak, aparatuan itu bezala erregistratzen dira, borroka geratuz, baina punturik jaso gabe. Floretean, sablean bezala, debekatuta dago baliozko itu bat baliozkoa ez den beste batekin ezkutatzea (adibidez, armatu gabeko eskuarekin, baliozkoa ez den ukitze tokia, enborra (baliozko ukitze tokia) babestea).

Floreteko asaltuek, sablekoek bezala, konbentzio batzuk errespetatu behar dituzte. Ez da ukitze bikoitza existitzen, ezpatan bezala, eta, beraz, bi argi pizten badira, ukitzea lehentasuna zuen tiratzailearentzat da. Lehentasun hau arma frasea eta floretearen konbentzioen araberakoa da, baina, erasotzen ari denak, geldiketa batek kentzen dion arte, lehentasuna duela laburtu daitezke. Egia esan, gauzak pixka bat gehiago zailtzen dira eta zaila izan daiteke florete asaltu baten zatiak ulertzea, norberak arauak ondo ezagutzen dituen arte.

## Kanpo estekak 
*  Jesus Esperanza, Esgrima maisua
*  Espainiako Esgrimako Erret Federazioa
Enbrioi

**Enbrioia** garapenaren lehen etapetan dagoen organismo zelulanitza da. Sexu bidez ugaltzen diren organismoetan, espermatozoide eta obulu baten bateraketak, ernaltze prozesuan, zigoto baten eraketa adierazten du, bi "guraso"en DNAren konbinaketa bat du.

Bere eraketaren hurrengo pausoan, zigotoak zatiketa prozesu bat hasten du, zelula kopuruaren handitze bat bultzatzen duena, blastomero izena hartzen dutena. Geroago, ezberdintze zelular prozesu bat hasten da, gorputzeko organo eta ehun ezberdinak eratuko dituena, ezarritako patroi baten arabera, azken organismoan amaitzeko. Ezberdintze zelular prozesu honetan hiru etapa ezberdin daitezke: blastulazioa, gastrulazioa eta organogenesia.

Enbrioiaren garapena amaitzen denean, organismoak *umeki* izena hartzen du eta, erditze unerarte bere garapena jarraituko du.

## Giza enbrioiaren garapena 
[thumb|200px|9 asteko [gizaki|giza enbrioia.]]

Haurdunaldia, espermatozoide batek obulu bat ernaltzen duenean hasten da, eta zigoto bat sortzen da, emakumearen Falopioren tronpa izeneko obulu hodian gertatzen den prozesua. Zigotoa, lehenik, bi zelulatan banatzen da, ondoren, lau, zortzi, hamasei, hogeita hamabitan, laugarren egunean morulara iritsi arte. Zigotoak bere bidea jarraitzen du umetokian kokatzen den arte, ernaltzea gertatu eta handik 4tik 7 egunetara. Ernaltzea gertatu eta hogeita hamar ordura, zigotoak bere lehen zatiketa zelularra jasaten du.

Enbrioiak, hala deitzen baita une honetatik aurrera, zatitzen jarraitzen du Falopioren tronpa zeharkatzen ari den heinean. Umetokiaren paretan, gutxi gora-behera, ernalkuntza gertatu eta 6 egun geroago kokatzen da. Une horretan, disko erako enbrioi masa duen zelula esfera bat bihurtu da. Bigarren astean, plazenta eratzen hasten da, enbrioia elikatzen duena, hasierako hiru ehun mota ezberdinez osatua: endodermoa, mesodermoa eta ektodermoa. Hirugarren astean zehar, hodi neurala eratzen da, nerbio sistemaren aurrekaria. Enbrioiaren atzealdean somita edo somite izeneko gihar ehun masak eratzen dira, eta, hortik, organo eta guruin garrantzitsuenak sortuko dira. Odol hodiak, eta liseriketa barrunbearen lehen urratsak, aste honen azken aldera agertzen dira.

Lehen hilabetea amaitzen denean, organo garrantzitsu guztiak garatzen hasiak daude. Begiak, nabari daitezke, besoak eta hankak agertzen hasten dira, eta, lehen aldiz, lau barrunbetako bihotz bat punpaka hasten da. Prozesu honetan zehar, umetokian segmentatzen hasten da, eta blastula egoerara heltzen da. Blastozitoan gertatzen diren aldaketa batzuk ezberdintzea eta bi zelula mardultasunen eraketa zehazten du: bata, barrukoa, enbrioblastoa, enbrioiaren egitura propioak sortzen dituena, eta bestea, kanpokoa, trofoblastoa, plazenta eta enbrioiaren beste eranskinak eratzen dituena. Endometrioa elikatzen da eta blastozitoa har dezake, eta, behin han, hau, amaren odol hodiekin kontaktuan sartzen da. Enbrioia plazentara lotzen duen zilbor-hestea ere eratzen da.
Bigarren hiruhilekoan, fetua idarrez hasten da mugitzen.
Hirugarren hiruilekoan, fetua erabat garatzen da eta gizakion antzekoa da guztiz.

## Kanpo estekak 
*  Enbrioiaren zikloari buruzko orrialdea Medilineplusen
Lupetz

**Lupetza** material solte bat da, harea fina eta buztinaren arteko granulometriaduna. Sedimentu klastiko ez koherente bat da, ibaiek eta haizeak zintzilik garraiaturikoa, ur bideen ohantzean edo urpean hartutako lurretan metatzen dena. Honela sailkatzeko, partikulen diametroak 0.002 eta 0.06 mm artean egon behar du.

Oso tipikoa da Nilo ibaiak metaturiko lupetza, nekazaritzarentzat lur emankorra ematen zuten sarri gertatzen ziren uholdeen ondoren, Antzinako Egiptotik, isuri hau, Asuango Presaren bidez moztu zen arte.

Kohesiorik ez duenez, bertan eraikitzeko lur zaila izaten da, arazoak franko ematen dituena, eta, arkitektura edo ingeniaritza lanetan, zimentazio sistema bereziak hartu behar dira.

Lupetz organikoa: Buztina, lokatza, landare hondakinak.

Lupetz ez organikoa: Harkaitzen hautsa barneratuz. Mota honetan dago Pampako loessa: lupetz fina estratifikaziorik gabe.

## Kanpo estekak
Ausa Gaztelu

**Ausa Gaztelu** Aralarko mendilerroko mendi bat da, bi udalerriren arteko muga egiten duena: tontorretik ekialdera Abaltzisketako lurrak dira; eta mendebaldera, Zaldibiakoak. 901 metroko garaiera du. Bere izena, bertan egon zen gaztelu batetik datorkio. Gaztelu hark Enirioko galtzada babestea zuen xede. Galtzada hark, izan ere, Gipuzkoako Goierri eskualdea eta Nafarroako Irurtzun herria lotzen zituen. 

Ausa Gaztelu mendiaren tontorrean, oraindik ere ageri dira han izandako gazteluaren hondarrak. Mendiaren hegoaldean, Errekonta lepoa dago; Larraitzetik edo Zaldibiatik erraz hel daiteke hara. Lepo hartan hobi bat dago. Hobi hartan sartzen diren urak mendiaren beste aldean agertzen dira, Osinbeltzeko iturburuan, Errekontaren hego-mendebaldean.

## Historia 
Egun, aztarna batzuk besterik aurkitu ez daitezkeen arren, bertan nafar gotorleku garrantzitsua egon zen. 1199-1200. urteko kanpaina militarrean Alfontso VIII.a gaztelar erregeak mendean hartu zuen, artean denbora batez Nafarroak eta Gaztelak txandaka kontrolatu zuten arren.

## Irispideak 
thumb|ezkerrera|250px|Ausa Gazteluren gailurraren ikuspegia.
Zaldibiatik, Olako Zelaiara iritsi behar da. Han babesleku bat dago. Handik, Errekonta lepora igotzen da, Ausokoegi artzain bordatik igaroz; handik gertu dago tumulu bat. Beste bide bat ere badago, Arkaka txikian hasten dena. Zaldibiatik hel daiteke hara. Handik, Enirioranzko galtzada ospetsua hartzen da; Aitzarte igaro ondoren, Amiltzetako bordara igotzeko desbideratu behar da; ondoren, Errekontako lepora iritsiko gara.

Larraitzetik, Errekontarako bidea, Txindoki/Larrunarriranzko ohiko bidearen azpitik igarotzen da, eta ez du aparteko zailtasunik. Gaztesuiko langara iritsi behar da, eta bideari jarraitu, Larrunarriranzko bidea alde batera utzita. Ondoren, Gaztesuiko iturria dator, eta, bidea, Zapata zubia izeneko zubian amaitzen da, eraiki zuenaren omenez. Eta igotzen jarraitu behar da, Gongarretako borda eskuinetara utzita. Igoeratxo labur bat igaro ondoren, Errekontara heltzen da. Magaletik dagoen igoera gogorrak, Ausa Gazteluren tontorrera daroa.

## Berezitasunak 
Han, tontorretik ez oso urruti, Ausokoi trikuharria dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Almarada

**Almarada** arabiar jatorriko hitza da. Arma zuri bat da, laburra, orokorrean, altzairuzkoa, zurezko kirtena duena eta horri konkabodun puntzoi baten oso antzekoa. Ahorik gabe, muturrarekin bakarrik zauritzen du, kanpoaldetik odol isuri garrantzitsurik sortu gabe, baina, gorputzaren barnean, kalte handiak eraginez. **Odolzurrupari** ere deitzen zaio.

**Almarada** edo **almaraz** bezala, antzinaten oinetakoak josteko erabiltzen zen jostorratz mota bat ezagutzen da.

## Kanpo estekak
Bornita

**Bornita** Cu5FeS4 formula kimikoa duen mineral sufreduna da. Kobrea ateratzeko mea garrantzitsua da eta aski arrunta da porfiroen metaketetan, usuago agertzen den kalkopiritarekin batera.

## Kanpo estekak
Mesentzefalo

**Mesentzefaloa** entzefaloaren enborraren segmenturik altuena da. Entzefaloaren enborreko zubia, Varolioren zubi bezala ere deitua, eta zerebeloa dientzefaloarekin konektatzen ditu. Bere luzerako ardatza aurrerantz okertzen da, eta pedunkuluak erdialdetik aldentzen dira Pacchioniren foramenetik igotzen diren heinean, dagokion garun hemisferioan sartzeko. Entzefaloaren enborraren zubiarekin duen muga ondo adierazita dago, ildo pontomensentzefalikoaren aldetik, eta, gorengo muga zintatxo optikoek adierazten dute. Silvioren akueduktua izeneko hodi estu batek zeharkatzen du, likido zefalorrakideoak betetakoa. *tektum*ak, (sabaia), mesentzefaloaren zati dortsalean dagoena, eta tegmentuak, tektumaren azpian dagoen mesentzefalo zatiak osatzen dute. Egitura erretikulatuaren mutur errostralean, begien mugimenduak kontrolatzen dituen hainbat nukleo, akueduktuaren inguruko materia grisa (neuronen gorputz zelularrek osatutakoa), nukleo gorria (eta mugimendu sistemaren osagai garrantzitsu diren substantzia beltza) bere barnean hartzen ditu.

Honako hauek deskriba daitezke:

* Aurreko aurpegi bat, erdialdean sakonune oso sakon bat duena, pedunkulu arteko hobia, albo bakoitzean, garunaren pedunkuluak mugaturik dagoena, honela, goiko oinarridun hiruki formako espazio bat eratuz, zintatxo optikoek eta kiasma optikoak osatua. Aurrealdeko zatian, *tuber cinereuma* dago, eta, atzealdekoan, odol hodi txikiak dituen zulaturiko toki bat, grisaska kolorekoa, atzealdeko substantzia zulatua izena hartzen duena, goialdean, tuberkulu mamilarrak mugatzen dutena. Garun pedunkuluaren oineko erdialdean kokaturik dagoen ildotxo batean, du jatorria, itxura batean, begi mugimenduen nerbio arruntak, edo III. burezur pareak.
* Alboko aurpegi bat, nondik, norantza aurrealbokari batean goiko eta beheko beso konjuntibalak igotzen diren. Goiko beso konjuntibalak, aurreko tuberkulu kuadrigeminoa alboko edo kanpoko gorputz genikulatua eta zintatxo optikoekin konektatzen du. Beheko beso konjuntibalak, atzeko tuberkulu kuadrigeminoa erdiko edo barruko gorputz genikulatuarekin konektatzen du. Oso atzean, ildo sakon bat ikus daiteke, istmoaren alboko ildoa goiko pedunkulu zerebelosoaren beheko etza adierazten duena, eta garun pedunkulua bitan banatzen du: Bata aurrekoa edo oina eta, bestea, atzekoa edo kalota, hiruki formakoa eta Reilen hirukia osatzen du.
* Atzeko aurpegi bat non, lau tuberkulu kuadrigeminoak aurkitzen diren, eminentzia biribilduak, aurreko edo goiko pareetan (ikusmen erreflexuen zentroak) eta atzeko edo beheko pareetan (entzumen erreflexuen zentroak) banatutakoak gurutze formako ildoaren aldetik, zeinen, aurrealdeko muturra, epifisiarekin erlazionatuta dagoen, eta, atzekoa, berriz hiruki formako nerbio lamina argal baten erpinarekin, goiko pedunkulu zerebelosoetan 4. bentrikuluaren aurregoiko erpinean kokatua, *Vieussensen balbula* deritzonarekin erlazionatzen da. Maila honetan, atzeko tuberkulu koadrigeminoaren azpialdetik du bere jatorria nerbio patetikoak, troklearrak edo IV. burezur pareak.

## Kanpo estekak
Puntzoi

**Puntzoia** eginda dagoen moduaren arabera, erabilera ezberdinak izan ditzakeen esku tresna da.

Puntzoi batzuk zorrotzak dira, material bigunetan zuloak egiten hasteko (larruan, adibidez) zein material gogorretan grabatzeko (damaskinatuan, adibidez). Badaude, beste alde batetik, buru zilindrikoa duten puntzoiak, ardatzak ateratzerako orduan, hauei lotuta dauden piezetan egon daitezkeen pasagailuak ateratzeko erabiltzen direnak, batik bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barria

**Barria** Arabako herria da, Donemiliagako udalerrikoa. Narbaxako kontzejuan barrena dago. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, herriak hiru biztanle baino ez ditu.

## Mugakideak 
Iparraldean Elgeako mendilerroa, hegoaldean Zuhatzu Donemiliaga, ekialdean Narbaxa eta mendebaldean Axpuru mugakide ditu.

thumb|400px|erdian|Herriaren sarrera.

## Demografia eta biztanleria 
## Garraioa 
Araba Bus sareko lineak zerbitzua ematen dio herri honi:

## Ondasun nabarmenak 
**Santa Maria komentua**. Jatorrizkoa XII. mendekoa bazen ere, gaur egun ikus daitekeen eraikina XV. mendean eraiki zuten. Hainbat mendez zistertar ordenako Gaztelako San Bernardo kongregazioko lekaimeen komentu izana, gaur egun gazte eta umeentzako aterpetxe baten eremuaren barruan dago. Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen 2003an, *monumentu* sailkapenarekin.

## Ikus, gainera 
* Aguraingo Kuadrilla

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Barriako komentua euskadi.net webgunean
Hari

thumb|200px

**Haria** edo **piru**a ehun baten albainu luze eta meharra da, bereziki, josteko erabiltzen dena.

Ehun zuntz gehienek, zetak ezik, ez dute zentimetro batzuk baino gehiagoko luzerarik, eta, beraz, irute prozesua beharrezkoa da. Hariak, oso erabiliak dira ehungintza industrian, josteko, ehuntzeko...

## Ikus, gainera 
* Josteko hari

## Kanpo estekak
Jostorratz

thumb|320px|Jostorratza eta haria.
**Jostorratza** metalezko edo beste material gogorrezko ziria da, tamaina txikikoa, oro har zuzena, alde bata zorrotza duena, eta, bestea, begi batean amaituta, bertatik haria sartu ahal izateko. Historiaurretik, josteko erabili izan ohi da.

## Historia 
Jostorratza, duela 20 mila urte baino gehiagotik erabiltzen da. Historiaurrean, zurezkoak, harrizkoak edo hezurrezkoak egiten ziren, eta, ondoren, askoz beranduago, burnizkoak edo beste edozein metalezkoak egiten hasi ziren. Altzairuzko jostorratzak erabiltzen lehenak, txinatarrak izan zirela uste da, eta arabiarrak arduratu zirela Europara eramaten. 1730ean, Nuremberg herri alemaniarrean, bazeuden jostorratzgile garrantzitsuak, eta, Ingalaterrako Elizabeth I.aren erregealdian jada bazegoen, Ingalaterran, jostorratzgile asko. Garai hauetan, jostorratzak ez zuen begirik, haria lotzeko kako bat baizik.

Jostorratzari begi bat emateko, oso beharrezkoak izan ziren ondoren gertatu ziren garapenak. Zehazki, jostorratzaren begia, 1825. urteko asmakuntza da, baina, 1885. urterarte, makineria ez zen konpondua izan, jostorratzean begia ondo ezartzeko. Ondoren, josteko makinentzako jostorratzak irten ziren, ohiko jostorratz baten oso antzekoak baina begia behealdean zutelarik.

## Fabrikazioa 
Jostorratza, burdinaren edo beste metal baten forjatuaren prozesu bidez fabrikatzen da.

## Kanpo estekak
Beaskin

**Beaskin** Aralarko mendilerroan dagoen mendi bat da. Errenagako babeslekuetatik gertu dago, Gipuzkoa eta Nafarroa arteko mugan. Beaskin-Igaratza, mendilerroaren erdigunea da, eta bertan monumentu megalitiko asko aurki daitezke. Beaskineko tumulua eta harrespila, eta Igaratzako trikuharriak adibidez. Beste harrespila, tumulu eta monolito batek lagunduta daude.

## Kanpo estekak
Europako Ordoki Handia

**Europako Ordoki Handia ** Europako zati handi bat hartzen duen lautada da. Material sedimentarioz eta glaziazio garaian metaturiko arrokez osaturik dago. Kontinenteko lurzoru emankorrenetako batzuk ordoki honetan daude, loessak estalita aurkitzen baitira, haizeak garraiaturiko material bat, lurra oso emankor bihurtzen duena. Arku forman, Frantziako hego-mendebaldetik, iparralderantz eta ekialderantz zabaltzen da, Herbehereak, Alemania eta Polonian zehar, mendebaldeko Errusiaren barnealdera iritsi arte. Askoz zabalagoa da ekialdeko zatian. Ibai handi eta garrantzitsuek zeharkatzen dute eta oso populatua dago. Iparraldeko Frantziatik Ural mendietara doa.

## Kanpo estekak
Loess

thumb|250px|Loess
**Loessa** (Suitzako alemanieratik *lösch*) material geologiko sedimentario eolikoa da. 10 eta 50 mikrometro arteko tamaina duten partikula metaketen lupetz metaketek osatzen dute. Milaka urtean zehar, hauts erauntsiek garraiaturikoak dira. Hori kolorekoa da, labaingarria eta ez du estratifikaziorik. Batik bat silizioz, kaltzio karbonatoz (kareharria), detritu organiko finez eta buztinez eratuta dago. Nekazaritzarako, lurzoru sakon eta emankorra osatzen dute.

Klima idorreko lurraldeetan, loessaren metaketak eratzen dira landarediak, eskasa izan arren, bere finkatzea errazten duen tokietan. Klima hotzeko lurraldeetan, hautsa, lupetz ibai glaziareen bankuetatik erauzia izan da, eta, ondoren, glaziare inguruko lurraldeen elur geruza gainean utzia. Fenomeno honek, laugarren aroko glaziazio garaietan jarraitu duenez, 300 metrora arteko sendoera duten metaketa handiak sortu ditu europar lautada handian. Lurralde horretako tokirik emankorrena, hain zuzen ere, loessak eratuta dagoelako da hain emankorra.

Loess lurraldeetako hainbat tokitan, urak, metaketa hauen goiko geruzako karea disolbatu eta tarrasean eraman du denboran zehar, deskarbonatatu eta lehm bihurtuz.

## Kanpo estekak
Javi Ulla

**Javi Ulla** (Iruña Oka, 1965 - ) euskal artista da. Euskal filologia ikasi zuen, baina segituan egin zuen jauzi ikuskizunaren mundura. Aktore, aurrena. Argiztatzaile, gero. Hainbat zuzendari, koreografo, musikari, konposatzaile, aktore, idazle, eszenografo eta konpainiarekin egin du lan, eta bere diseinuek itsasoak zeharkatu dituzte. Irakurle eta zinemazale amorratua, autore asiarrek txundituta daukate.

## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa Javi Ullari Argia astekarian
Kasiterita

**Kasiterita** SnO2 formula kimikoa duen mineral oxido eztainuduna da. 

## Ezaugarriak 
Oxido motako minerala da eta rutile taldearen kidea da.  Oxido mineralaren formula kimikoa hau da: SnO2. Sistema tetragonalaren arabera sortzen ditu kristalak. Mohs eskalaren arabera duen gogortasunaren balioa 6 - 7 da. Normalean opakoa da, baina zati txikietan zeharrargitsua da. Bere lustreari eta osatzen dituen kristal aurpegi anitzei esker, harribitxien pareko harria da. Egun eztainua eskuratzeko mea nagusia da.

## Eraketa eta meatokiak 
## Kanpo estekak
Ohorezko Oscar Saria

**Ohorezko Oscar Saria** Estatu Batuetako *Zinemako Arte eta Zientzien Akademiak* zenbait alditan ematen duen saria da. Ematerakoan Akademiak ez du saritzen urte batean egindako lana, baizik eta karrera osoarena edo merituen kategorietan lekua ez duen lana.

Ohorezko sari hau ez dute akademiako kideek bozkatzen, Akademiako buruzagiek erabakitzen dute baizik.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Oscar Sariak

## Kanpo estekak
Gójar

**Gójar** Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 4.964 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Gójarko Udala
Pilaf

**Pilaf** (jatorrizko japonieraz ピラフ edo *Purafu ?*) Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da. Serieko lehen bilaua da. Ia inoiz ez zaizkio bi laguntzaile baino gehiago ikusi:

* Shu, ninja txakurra.
* Mai, emakume arriskutsua.

## Ezaugarriak 
Altuera txikiko munstro urdina da. Izaki despota bat da, besteak torturatzeko gauza bere flatulentziagatik. Musu bat airera botatzea pertsona batek egin dezakeen gauza erotikoena deritzo.

## Biografia 
**Pilafek** 34 urte zituen gutxi gorabehera *Dragoi Bolen* bila hastea erabaki zuenean, munduko errege absolutu izatea eskatu nahi baitzion Shenroni. Bere menpekoak *Dragoi Bolen* bila zebilen beste taldeari (Goku eta lagunak) hauek lapurtzen saiatu ziren, baina hauek lortzeko izan zuten era bakarra taldea bere gazteluan harrapatzea izan zen. Gokuk *Kame Hame Ha* batez paretan zulo txiki bat egin eta Oolong banpiro bilakatuta kanpora atera ahal izan zen **Errege Handiak** baino lehen desioa eskatzeko: kuleroak.

*Dragoi Bolak* berriz ere aktibatu zirenean hauen bila abiatu ziren untzi izugarri batean, eta nahiz eta Shuk Idi Deabru engainatzea lortu, Silver Koronelak behartu zituen *Dragoi Bola* ematera. Hala ere, ez zuten etsi.

Gokuk eta lagunek Upa berpizteko 6 *Dragoi Bola* zituztenean 7.a ezkutatu zuen kutxa berezi batean eta Babaren Jauregiko borrokan espiatu zituen. Hemen saiyaren ahulgunea zein zen jakin zuten: buztana. Baina 3 robot handirekin Gokuren aurka borrokatu zirenean buztanik ez zuela konturatu eta erraz garaituak izan ziren.

Etsita, Satan Bihotz Txiki askatzea erabaki zuen (garai batean izua zabaldu zuena munduan) berarekin batu eta mundua menperatzeko; baina honek ez zuen halako asmorik erakutsi eta hegazkinetik bota zituen. Antza bizirik iraun zuten.

Hamarkadetan zehar ez zen ezer berririk jakin beraietaz, 41 urte geroago Ahalguztidunaren Jauregira iristea lortu eta *Erabateko Dragoi Bolak* aurkitu zituzten arte. Beraien zoritxarrerako Goku Oobekin entrenatzen ari zen bertan. Honek aurkitu eta deskuiduan Shenron Gorriari Goku berriz haur bilakatzeko eskatu zion, hala erraz garaituko zutelakoan. Gero Gokuk 10 urteko baten gorputzaz erraz garaitu zituen.

## *Crossover-ak* 
**Pilafek** *Cross Epoch* istorioan agerraldi txiki bat du. Hau Akira Toriyama eta Eiichiro Odak idatzitako atal bakarreko istorio motza da. One Piece eta Dragoi Bolako beste zenbait pertsonaiarekin ageri da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guruin

[250px|eskuinera|thumb|Giza [guruin submaxilar|masailezurpeko guruina. Eskuinean albeolo mukosoak ageri dira eta ezkerrean, albeolo serosoak]]
**Guruin**a organo zelulabakar edo zelulaniztuna da, organismoak behar-beharrezkoak dituen gaiak (digestiorako urinak, entzimak, hormonak, esnea, etab.) sintetizatzen dituena, ondoren odolean (guruin endokrinoa), gorputzeko barrunbe baten barnean edo horren kanpoko azalean (guruin exokrinoa) askatzeko.

## Guruinen sailkapena 
Produktuak non isurtzen dituzten kontuan hartuta:
* Endokrinoak: euren produktuak (hormonak) odolean isurtzen dituzte.
* Exokrinoak: euren produktuak hodi jariatzaile batera jariatzen dituzte, eta horrek, aldi berean, bere produktua organo huts baten argitara zein azalera isurtzen du. Guruin mota horiek hiru taldetan banatzen dira:
** Apokrinoak: gorputzeko zelulen zati bat jariatzean galtzen da. Sarri, guruin apokrino hitz elkartea izerdi guruinak adierazteko erabiltzen da.
** Holokrinoak: zelula oso-osorik desegiten da bere substantziak jariatzeko, bilgor guruinetan bezala.
** Merokrinoak: zelulek euren substantziak exozitosi bidez jariatzen dituzte, mukosa eta serosa guruinetan bezala.
Zelula kopuruaren arabera:
* Zelulabakarrak
* Zelulanitzak: beste bi taldetan banatzen dira: trinkoak (hor, produktua —hormona bat, gehienetan—, zelulen barnean metatzen da, handiaraziz, eta besikalak (produktua zelulekin elkartutako folikuluetan metatzen da).
Guruin exokrino baten jariakina hiru mota hauetan bana daiteke:
* Serosoa: sarri, proteinetan aberatsa den produktu urtsua.
* Mukosoa: glikoproteina bezalako karbono hidratoetan aberatsa den produktu likatsua.
* Sebazeoa: produktu lipidoa.

## Guruin espezifikoak 
* Bartholinen guruina
* Gibela
* Malko guruina
* Ugatza
* Pankrea
* Guruin pineala
* Hipofisia
* Prostata
* Listu-guruina
* Bilgor guruina
* Izerdi guruina
* Giltzurrungaineko guruinak
* Tiroidea
* Parotida guruina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estibina

**Estibina** edo **antimonita** Sb2S3 formula kimikoa duen mineral sulfuroa da. Antimonioa eskuratzeko mea nagusia da. Su artifizialak, marruskaduraren aurkako aleazioak eta bateriak egiteko erabiltzen da.

Munduko estibina ekoizle nagusia Txina da.

## Kanpo estekak
Menezio

**Menezio** (grezieraz Μενοίτιος, *Menoítios*) greziar mitologiako hainbat pertsonaien izena da.

## Menezio, titana 
Menezio, titan bat zen. Japeto eta Klimene edo Asiaren semea zen, eta, beraz, Prometeo, Epimeteo eta Atlasen anaia. Zeusek Titanomakian bota zion tximista batek hil zuen eta Tartaroan giltzaperatua izan zen.

## Menezio, Patrokloren aita 
Menezio Aktor eta Eginaren semea zen, Eakoren anaiordea eta Polimelaren senarra. Honekin, Patrokloren aita izan zen. Opunten bizi izan zen eta Argonauta taldearen espedizioan joan zen. Bertsio batzuk, bere ama Damokrateia, Eginaren alaba bat zela diote, eta, Polimelaren ordez, bere emazteari Periapis edo Estenela deitzen diote

Patroklok, joko batzuetan, Anfidamanteren semea hil zuenean, Meneziok honekin ihes egin zuen Peleoren Ftiako gorterantz, eta bertan hezia izan zen. Menezio Heraklesen laguna izan zen

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk 
Zeutonirao, Plutoren idien zaintzailearen seme bat

## Kanpo estekak
Def Con Dos

**Def Con Dos** 1980ko hamarkadaren amaieran Vigo eta Madril artean sortutako rap metal musika taldea da.

## Historia 
Hasieran Public Enemy, Beastie Boys eta Run DMC taldeen eraginez errapeatzen hasi ziren Siniestro Total taldeko Julián Hernándezek egiten zizkien instrumentalekin. Bere bigarren diskoan, *Segundo Asalto*, hip hopa zen estilorik nabarmena, baina gitarren soinuak sartzen hasi ziren. Ondorengo diskoetan gitarrek garrantzi gehiago hartu zuten eta taldea rap metal estiloan sartu zen.

Taldearen izenak Pentagonoaren alerta sisteman du oinarria. DEFCON-2 agitazio globala esan nahi du, baina herrialdeen arteko gudarik gabe.

2017ko apirilean, César Strawberry urte bateko kartzela zigorrera kondenatu zuen Espainiako Auzitegi Gorenak. Twitterren 2013 eta 2014 urteen artean terrorismoa goratzea leporatu zioten.

Zenbait filmetarako abestiak egin dituzte, Alex de la Iglesiaren Acción Mutante eta El día de la bestia filmeetan entzun daitezke, esaterako.

## Taldekideak 
* Manolo Tejeringo (Gitarra).
* Peón Kurtz (Ahotsa).
* Kiki Tornado (Bateria).
* J. Al Ándalus (Bajo).
* Juanito Sangre (Ahotsa).
* Cesar Strawberry (Ahotsa).

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Primer Asalto* (1989, maketa)
* *Segundo Asalto* (1989, Dro East West)
* *Tercer Asalto* (*Primer Asalto* barne) (1991, Dro East West)
* *Armas pal pueblo* (1994, Dro East West)
* *Alzheimer* (1995, Dro East West)
* *Ultramemia* (1996, Dro East West)
* *De Poca Madre* (1998, Dro East West)
* *Dogmatofobia* (1999, Dro East West, CD bikoitza)
* *Recargando* (2004, Dro East West, Audio CDa eta DVDa)
* *6 Dementes Contra el Mundo* (2006, Dro East West) (Audio CDa eta DVDa)
**Hipotécate tú* (2009, Warner)
**La Culpa de todo la tiene Def con Dos* (2011, Warner) (zuzenekoa)
**España es idiota* (2013, Warner)
**Dos tenores* (2015)
**#trending_distopic* (2017, Rock Estatal Records)
**Gillip*llas no tiene traducción* (2020, Warner)

### Bideoak 
* *Videohistorias Vol.1* Dro East West, S.A. (1995) VHS
* *Videohistorias Vol.2* Dro East West, S.A. (1997) VHS
* *Videohistorias 2005* Dro East West, S.A. (2005) DVD

## Zinean 
* Alex de la Iglesiaren Acción mutante filmaren Soinu Bandan: Acción Mutante.
* Alex de la Iglesiaren El día de la Bestia filmaren Soinu Bandan: El día de la Bestia.
* Pedro L. Barbero eta Vicente J. Martínen Tuno negro filmean Tuno bueno, tuno muerto abestia.
* Felipe Jiménez Lunaren No digas nada filmean No digas nada.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Def Con Dosen webgune ofiziala
*  Def Con Dosen MySpace ofiziala
Ultramemia

**Ultramemia** Def Con Dos rapcore taldearen diskoa da. 1996an grabatu zuten eta Belgikako Jet Studios-en nahastu zuten. Diskoa gaztelaniaz da, baina galiziera, kataluniera eta euskarari ere lekua egin zioten: *Ultramemia (en gallego)*, *Ultramemia (en catalán)* eta *Ultramemia (en euskera)* abestietan hurrenez hurren.

Ultramemia hitza gaztelaniazko "*memo*" hitzetik (lelo, ergel edo memelo euskaraz) sortu zuten. Ultramemia abestiak egungo gizarte hierarkizatu, manipulatu eta gizatasunik gabekoari kritika egiten dio.

## Kantuen zerrenda 
# *Ultramemia*
# *Señores*
# *Que no te cojan*
# *Basta de nacimientos*
# *Doctor Tricornio*
# *Promiscuidad*
# *Trabajando para Dios*
# *A.M.V. (Agrupación de Mujeres Violentas)*
# *Menos yo*
# *Quemé el Liceo*
# *Tus monsergas*
# *Ultramemia (en gallego)*
# *Ultramemia (en catalán)*
# *Ultramemia (en euskera)*
# *Miedo a un planeta Def 96*

## Kanpo estekak
Beoin

**Beoin** Aralarko Malloetako mendi bat da, Egurbide eta Oa mendateen artean dagoena.

## Irispideak 
### Guardetxetik 
Hortik abiatzen da biderik erraz eta erosoena. Errenagako babeslekuak igaro behar dira Trikuarri izeneko leporaino iritsi arte. Ondoren, Intzako dorrearen eta Aldaonen bazterretik igaro behar da Egurbideko lepora iritsi arte. Hortik, Egurbide izeneko mendiaren tontorrera igo daiteke, eta, jaitsiera baten ondoren, mendiaren azken aldapak igotzen hasi behar da, tontorrera iritsi arte.

### Amezketatik 
Amezketatik, Arritzagako labarra igo behar da, Arritzagako txabolara iritsi arte. Hortik, Oa lepora iris daiteke, eta, hegoaldetik, gailurrez gailur igo Beoinera doan malda belartsua.

### Azkaratetik 
Azkaratetik edo Gaintzatik, Oa leporantz iristea zailagoa da eta askoz ahalegin handiagoa behar da, garaiera handiagora igo behar delako eta han ez dagoelako bidezidor argirik. Astunaldeko kanalaren oinarrira jo behar da. Horrek izen bereko mendatera iristea ahalbidetzen du. Ez da bertaraino igo behar, baizik eta, ezkerretara hartuta, Sonbelu izeneko zintzilikaturiko lautada bitxira joango gara. Pagaditik, beste lautada batetara iristen da, Aloixa Gañe izena duena. Iparmendebaldean, Axurda muinora heltzen da. Toki horretatik erraza da Oa lepora iristea, eta zailxeagoa Egurbea izeneko lepora irtetea, lehenengo aukera askoz egokiagoa izanik Beoin mendiaren tontorrera iritsi ahal izateko.

## Kanpo estekak
Cottage

eskuinera|thumb|300px|**Cottage** bat.
***Cottage***, ingelesez eta bereziki herrialde anglosaxoietan, landa tokietako etxebizitza bat da, material apalez egina, hirietan, estilo honetako etxebizitzak ere badauden arren.

Erdi Aroan, *cottage* hitzak (latinez *cotagium*) ez zuen bakarrik etxebizitza bat esan nahi, baizik eta etxebizitza bat (*domus*) eta etxalde bat (*grangia*) ate batek (*portum*) itxitako hesituriko lurrezko lurralde batetaz gain.

Honen adibide batzuk XV. mendeko epaitegietako biribilkietan aurki daitezke. Txabola erako etxebizitzak, latinezko izena sortu zuen: *domum dicti cotagii*, etxaldea *grangia dicti cotagii* deitua izan zen bitartean.

Denboran aurrerago, txabola hitzak, baso eta nekazaritza lurretako dependentziak hartzen zituzten etxalde txikiak adierazten omen zituen. Txabola batek, zentzu honetan, bere barnean, tipikoki, landutako lur akre gutxi batzuk baino ez zituen izango.

Denboran oraindik aurrerago, XVIII. mendetik aurrera, industriaren garapenak, ehungileen eta meatzarien txabolen garapena ekarri zuen.

Oxford ingeleseko hiztegiaren arabera, *cottage* hitza (txabola) Ipar Amerikan erabiltzen da udako etxebizitza bat adierazteko, zein, inguru urtsu batean dagoen. Edo, baita ere, osasuna edo gozamenarentzako leku bat, lehen aldiz, 1882an erabili zena, Maine estatuko Bar Harborrari erreferentzia eginez.

## Ikus, gainera 
* Borda
* Txabola

## Kanpo estekak
Devon uhartea

**Devon uhartea** Kanadako seigarren uharterik handiena da, Uhartedi Artikoan kokatutakoa. Nunavuten barruan sartuta dago administratiboki.

55.247 km2-ko azalera dauka eta populatu gabekoa da.

## Ikus, gainera 
* Devon (Ingalaterra)

## Kanpo estekak
Asura

**Asura** hainbat gauza esan nahi dituen hitz mitologiko bat da

## Erlijioan 
* Asura: Indiar mitologian aipaturiko izaki zerutiar arraza bat
* Asura (budismoa): budismoan aipaturiko jainko gerlari arraza bat

## Fikzioan 
* Asurak, Ziegak eta Herensugeak rol jokoaren edizio batzuetan, izaki kanpoplanarren arraza bat da.
* Naruto anime/mangan, Gaara pertsonaia asura baten omenez izendatua da.
* *One Piece* anime/mangan, Zoro Rolonoa pertsonaiak, Asuraren irudikapenetakoren baten itxura ematen dion teknika bat erabiltzen du, hiru aurpegi eta sei beso, honela, 9 ezpatekin aldi berean borrokatuz.
* Asura enperadorea Karmatron eta Transformagarriak komikian antagonista nagusia da.
* *Vagrant Story* bideo-jokoan, Asura, garaitzen zailenetakoa den etsaietako bat da.
* *Ragnarok Online* MMORPG jokoan Asura Strike bezala ezagutzen den teknika, jokoko erasorik indartsuenetako bat da
* *Guild Wars: Eye of the North* MMORPG jokoan, izaki txiki eta iletsu arraza bat dira, untxien antzekoak, oso abilak magiarekin.
* *Hack* bideo-jokoen sagan, hackerretako batzuk asuraren zaldun bezala izendatuak dira (Kite asuraren txingarra, Balmung asuraren zerukoa, Orka asuraren itsasoetakoa). Hauxe bera errepikatzen da hack//G.U. sagan.

## Ikus, gainera 
* Ashura eguna: Islameko jaialdi bat.
* Ahura: zoroastriar erlijioko jainko mota bat, Ahura Mazda jainko gorena barnean dela, hinduismoko Asura kontzeptuarekin harremana dutenak.

## Kanpo estekak
Espermatozoide

[200px|thumb|Ezpermatozoide bat [obuluan sartzen]]

**Espermatozoidea** edo **espermioa** zelula haploidea da, animalietan, arren ugalketa zelula edo gametoa dena. Espermatozoideak barrabilen barnean eratzen dira. Hoditxo hauen paretak, espermatogonia direlakoekin tapizatuak daude. Hauek, lehenengo, mitosi bidez, eta, ondoren, meiosi bidez zatitzen dira, zelula haploideak sorrarazteko, espermatida izena hartzen dutenak, ezberdintze bidez, azkenik, espermatozoideetan bihurtzen direnak.

Espermatozoideak ikusi ahal izan zituen lehena, Anton van Leeuwenhoek izan zen, 1679an, potentzia handiko lehen mikroskopioak asmatu zituena.

## Espermatozoidearen tamaina eta egitura 
Espermatozoideak, honako zati hauetaz osatuta daude:

* **Burua**. Hemen, pronukleoa dago, informazio genetikoa duena. Baita akrosoma Toki Peluzidoa, obozitoa inguratzen duen egitura glikoproteikoa narriatzen duen entzima hidrolitikoen edukiontzia, eta zitoplasma geruza argal bat, guztia, *lepo*arekin lotzen duen mintz plasmatiko batean bildurik. Bere batez besteko luzera 4-5μmkoa da.
* Lepoa. Estua eta laburra. Buruarengandik banatzen duen plaka basal bat du. Baita aldaturiko zentrioloak ere. Zentriolo horietako batetatik flageloa sortzen da.
* Erdiko zatia. Zati honek 4-5μmko luzera du. Gainera, helize formako "*leka*" batean, mitokondria mordo bat du. Mitokondri hauek, energia ematen diote espermatozoideari, ATPa sortuz
* Isatsa. Honek mugikortasuna ematen dio. Mintzez bakarrik estalita dagoen toki flageliko funtzionala da.

## Ezaugarri esklusiboak espeziearen arabera 
Harreman ez zuzen bat existitzen da eiakulazioaren bolumenaren eta espermatozoide kontzentrazioaren artean espeziearen arabera:

* Gizakietan, espermatozoideek 5-8 μmko burua eta 50 μmko isatsa dute
* Zerrietan, eiakulazioa 200 mililitro ingurukoa da, eta, bertan, milimetro kubiko bakoitzeko 100.000 espermatozoideko kontzentrazioa dago. Espermatozoideen luzera 90 μm ingurukoa da.

Ugaztun batzuetan, gizakiak barne, espermatozoideak, gorputzeko batez bestekoa dena baino tenperatura baxuagoan ekoitziak izan behar dira, gizakien kasuan, gorputzeko tenperatura baino 2 gradu gutxiagoan, horregatik daude gorputzetik kanpo.

## Espermatozoide ekoizpena 
Espermatozoideak, barrabiletako hazi hoditxoetan ekoizten dira, espermatogenesi deritzon prozesu batean. Prozesu honetan, espermatogonia izeneko zelula biribil batzuk zatitu eta ezberdindu egiten dira, espermatozoide bihurtu arte.

## Kanpo estekak 
*  Nature.com
*  Espermatozoidea
Deukalion

**Deukalion** (grezieraz Δευκαλίων) greziar mitologian, Ftiatik gertu dauden lurraldeetan errege dena da. Pirrarekin, Epimeteo eta Pandora, Zeusen giza ondorengoen alabarekin ezkontzen da.

Zeusek, Urrezko Aroa eurijasa handiarekin amaitzea erabaki zuenean, Deukalionek, Prometeo bere aitaren aholkuz, itsasontzi bat eraiki zuen, eta, barruan, behar zuen guztia sartu ondoren, Pirrarekin batera ontziratu zen. Zeusek, berebiziko eurijasa erorrarazi zuen zerutik, eta ia Helade osoa uraren azpian utzi zuen, honela, gizaki guztiak hiltzeko, gertuko mendien tontorretan babestu zirenak izan ezik.

Bederatzi egun eta beste hainbeste gau nabigatzen ibili ondoren, bikotea lur irmora itzuli zen, eta, Deukalionek, Temisen orakuluari, lurra nola birpopula zezaketen galdetzea erabaki zuen. Orakuluak, euren amaren hezurrak sorbalda gainetik botatzeko erantzun zion. Pirrak eta Deukalionek, euren ama Gea zela eta honen hezurrak arrokak zirela ulertu zuten. Eta, beraz, euren sorbalda gainetik arrokak bota zituzten, Deukalionek botatakoak gizon eta Pirrak botatakoak emakume bihurtuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Huétor Santillán

**Huétor Santillán** (edo ***Huétor de Santillán***) Granadako probintziako (Espainia) udalerria da. 2007an 1.798 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Huétor Santillángo Udala

thumb|ezkerrera|300px|Huétor Santillán
80. Oscar Sariak

**80. Oscar Sarien ekitaldia** 2008ko otsailaren 24an Hollywoodeko Kodak Antzokian egin zuten 2007. urtean zinemagintzan egindako lanik onenak saritzeko. Aurkezlea Jon Stewart izan zen eta Estatu Batuetan ABC telebistak eman zuen.

## Sari eta izendapen laburpena 
## Izendapen eta Sariak 
Garaileak letra lodian agertzen dira.

### Ohorezko Oscar Saria 
* **Robert Boyle**

## Agerraldiak ekitaldian 
### Sari aurkezleak 
### Izendatutako abestien abeslariak 
## Kanpo estekak
Southampton

**Southampton** (ingelesez  ahoskatua) Ingalaterrako kostaldeko hiria da, herrialdeko hegoaldean dagoen handiena dena eta Hampshire konderrian kokatutakoa dagoena.

## Klima 
## Herritar ezagunak 
* Alicia Catherine Mant (1788-1869), idazlea.
* John Everett Millais, (1829-1896), margolaria.
* Benny Hill, (1924-1992), umorista eta aktorea.

## Herri eta hiri senidetuak 
Southamptonek honako hiri senidetuak ditu::

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Iruditegia 

Irudi:Civic-Center Southampton England.jpg|Kultur-gunea
Irudi:St Mary's Stadium Southampton.jpg|Southampton F.C. taldearen St Mary futbol zelaia
Irudi:Southampton - Maison Tudor.JPG|Tudor garaiko etxea
Irudi:Queen Mary 2.JPG|RMS Queen Mary 2 ontzia Southamptongo portuan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Southamptongo Udal webgunea
Dragon World

thumb|300px|Dragon World-en mapa

**Dragon World** Dragoi Bola anime eta mangako fikziozko mundua da. Istorio gehienak bertan gertatzen dira. Hainbat Crossover kontuan hartzen baditugu badirudi Slump Doktorea eta Neko Majin Z serieetako mundua ere bera dela. Bertako biztanleek Lurra deitzen diote; ***Dragon World*** hitza serieari buruzko liburuetan eta kapituluen izenetan erabiltzen da.

## Ezaugarriak 
Munduak zientzia-fikzioa eta fantasiaren ezaugarriak nahasten ditu. Nahiz eta bere kronologiaren arabera seriearen hasieran 749. urtean egon, izugarrizko aurrerapen teknologikoak daude, baina baita humanoide eta dinosauroak ere.

Politikoki mundu osoa monarkia absolutu baten menpe dago eta geografikoki 43 eskualdetan dago banatuta. Kronologia ez ezik, bere egutegiak gregoriotar egutegia banaketa eta luzeera berdina dauzka. Txanpona Zenia da, Arte Martzialen Txapelketan aipatzen da batez ere.

## Biztanleak 
**Dragon World**-eko biztanleak hiru taldetan bana daitezke: 

### Gizakiak 
Biztanleen gehiengoa dira eta ilearen kolorea edo ezaugarri arrarorenbat (Krilin sudur gabeakoa da, Ten Shin Hanen hiru begiak) ez bada, Dragoi Bolako **gizakiek gizaki** errealen antza dute. Antzeko ezaugarriak dauzkatenez, **gizakien** eta saiyen arteko hibridoak jaio daitezke.

Dragoi Bolaren unibertsoko beste biztanle batzuekin alderatuta, **gizakiak** oso izaki ahulak dira. Haur saiya batek **Lurreko** gizateria guztia akabatu dezakeela esaten da. Hala ere, badaude besteak baino argiagoak diren **gizakiak**, Bulma eta Brief Doktorea esaterako eta beste batzuk indartsuagoak *ki* teknikak menperatzeko beste, gerlari bikain bilakatzen dituena.

### Humanoideak 
Nahiz eta gutxiago izan, Oolong bezala, badaude gizaki itxurako animalia adimentsuak ere. Hauek gizartean pertsona normal bezala tratatzen dira, nahiz eta serieak aurrera egin ahala gero eta gutxiago ikusten diren.

### Munstroak 
Talde txikiena berau, beste bi taldeetakoak ez diren izakiak dira. Munstroak naturaz gaindiko izakiak dira Babaren borrokalariak edo Pilaf bera esaterako.

## Erlijioa eta mitologia 
Erlijioak eta mitologiak garrantzia dute bai manga eta baita animean ere. Unibertsoan jainkoek hierarkia espezifiko bat dute:
* Planeta bakoitzak hil daitekeen Jainko bat du, ez dira ahalguztidunak eta planetan bertan bizi da. Seriean paper hau Kami-samak du, istripuz **Lurrera** iritsi zen Namektarra eta geroago Dende izeneko beste Namektar batek ordezkatuko du.
* Planeta bakoitzeko Jainkoaren gainetik 5 Kaito daude, bat 4 galaxia bakoitzeko eta guztiak kontrolatzen dituen beste bat: Kai Errege Handia.
* Kaitoen gainetik Kaio Shinak daude. Hauek beste 5 dira. Dragoi Bolan Ekialdeko Kaito Shin bakarrik ageri da, beste guztaik Boo Ahaltsuak akabatu edo xurgatu baitzituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dong Hoi aireportua

**Dong Hoi aireportua** (Vietnamez *Dong Hoi*) Vietnamko aireporturik handiena da, Dong Hoieko erdigunetik 6 kilometrora kokatuta dagoena. 2008an zabaldu zen.

## Hegaldiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Construction begins on new Quang Binh airport Viet Nam News, Irailak 1, 2004
* Airport & Ground Support Equipment (AGSE) in Vietnam by Le Son (11/25/2005)
Azurita

**Azurita** Cu3(CO3)2(OH)2 formula kimikoa duen mineral kobreduna da. Eguraldiaren eraginpean dauden kobre metaketetan sortzen da.

Kristaldurik edo zuntzezko multzoetan agertzen da. Kolore urdina du eta beira distira; malakita bilakatzen da ura hartuz eta anhidrido karbonikoa galduz gero.

Mineral hau antzinarotik ezagutzen da, jadanik Plinio Zaharrak aipatu baitzuen *kuanos* ("urdin sakona") izen greziarra erabiliz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak