Playa de Bakio itsasontziaren bahiketa

**Playa de Bakio itsasontziaren bahiketa** 2008ko apirilaren 20tik 26ra gertatutako gertakaria izan zen. Egun horietan, piratek Playa de Bakio euskal itsasontziaren tripulazioa atxiki zuten Somaliako kostaldean.

## Itsasontzia eta tripulazioa 
Bahitutako ontzia atunontzi izozkailu bat izan zen, egoitza Bermeon duen Pesquera Vasco Montañesa (Pevasa) enpresarena. Egitura sinpleko nabea da, mugimendu motelekoa, behealdean duen upategi izoztaile handiaren ondorioz. Modalitate horretako atuna inguratze arrantzako sarearekin arrantzatzen denez, itsasontziak garabiak izan behar ditu harrapaketa bakoitza igo ahal izateko, eta horrek ontziaren abiadura txikia dakar.

Bahiketaren unean, Playa de Bakio hondartzan 26 pertsona zeuden: 13 afrikar, 8 galiziar eta 5 euskal herritar. Itsasontzia apirilaren 15etik zegoen atuna arrantzatzen, bahitu baino 5 egun lehenagotik. Hasiera batean, upeltegiak nazioarteko uretan kargatzen zituzten hainbat egunez, eta, beteta zeudenean, kostaldera hurbiltzen zituzten lehorreratzeko eta berriro arrantzatzeko.

## Aurrekariak 
Espainiako prentsak Playa de Bakio ontziaren bahiketa irudikatzeko gehien erabili zuen aurrekaria frantziar yate bat, Le Ponant izenekoa, hamabost egun lehenago harrapatu izana izan zen. Gertakari horretan, hogeita hamar pertsona baino gehiago atxiki zituen Espainiako itsasontzia bahituko zutenen antzeko pirata talde batek. Kasu honetan, itsasontziko armadoreak bi milioi estatubatuar dolar inguruko erreskatea ordaindu behar izan zuen. Piraten erdiak atxilotu zituzten, eta diruaren zati bat berreskuratu.

Ez da zaila europar itsasontzien eta somaliar piraten arteko gatazken aurrekari gehiago aurkitzea. Horrelako gertaerak maiz gertatzen diren bi faktore daude: alde batetik, Somaliako egoera politiko txarrak horrelako talde paramilitarrak agertzea eragiten du; bestetik, Europako agintariek hain urrun dauden eremuetara joateko zailtasunak dituztenez, erreakzio-denbora handia da.

## Bahiketa 
Euskal atunontziaren bahiketa azkarra izan zen. Somaliako ordutegiari dagokionez, apirilaren 20ko arratsaldeko azken orduan, hiruzpalau pertsona zeramatzan txalupa txiki bat atunontzira hurbildu zen, eta granada-jaurtigailuz eraso zioten. Ondoren, komando horrek eraso egin zion, eta tripulazioa  azpiratu eta Playa de Bakio kontrolpean hartu zuen. Gainera, itsaslapurrek kanpo komunikaziorik gabe utzi zituzten marinelak, telefono mugikorrak kenduz. Hasierako uneak nahasiak izan ziren, zenbait orduz itsasontziarekiko lotura galdu baitzen.

Lehen eskuko berriak apirilaren 22an iritsi ziren, bahitzaileek atunontziko patroi Amadeo Álvarezi bere familiari dei egiteko aukera eman ziotenean. Álvarezen alabak prentsari helarazi zion elkarrizketa horretan, bahiketa nolakoa izan zen kontatu zen, familiak lasaitzen saiatu zen eta zauriturik ez zegoela ziurtatu zen. Bestalde, bahitzaileen asmoak agerian geratu ziren, erreskate baten bidez dirua lortzeko asmoa zutela ziurtatu baitzuten.

Bestalde, Espainiako Gobernua gertakariaren jarraipena antolatzen hasi zen. Hartu ziren lehen erabakiek Mendez Núñez fragataren desplazamendua ekarri zuten, Espainiako Itsas Armadako azkarrena, 48 ordu beharko zituena Somaliara iristeko. Horren arabera, Carme Chacón Defentsa ministroa, Miguel Ángel Moratinos Atzerri ministroarekin eta Elena Espinosa Ingurumen, Landa eta Itsas Inguruneko ministroarekin lankidetzan, NATOrekin harremanetan jarri dira laguntza eta informazioa biltzeko.

### Lehorrera iristea 
Hurrengo egunean, apirilaren 22an, bahitzaileek beste dei bat egiteko aukera eman zuten, oraingoan euskal tripulatzaileetako bati: Mikel Aranari. Bertan, marinelak bere egoerari buruzko informazioa eguneratu zuen, eta itsasontzia Somaliako kostaldean ainguratuta zegoela adierazi zuen. Gainera, Aranak itsasontziko talde harrapatzaileko kide berriak bertara sartu zirela, eta kopurua 10 piraten ingurukoa zela adierazi zuen.

Ondoren, nolabaiteko moteltzea gertatu zen gertaeren bilakaeran. Hiru egunez, Playa de Bakio itsasertzean ainguratuta egon zen, elikagaiak eta argibideak jasotzen. Aldi berean, Mendez Núñez fragata bertara iritsi zen. Apirilaren 24tik, jada ikus zitekeen bertan operatzen.

Jarraitutako estrategia nolabaiteko segurtasun-distantziara mantentzea izan zen, fragata piraten aurrean oharkabean igaro zedin, baina atunontziaren edozein mugimendu jarraitu ahal izateko.

Hala ere, piraten egoera ez zen espero izatekoa bezain ona izan, kostaldean ainguratuta zeudenean beste talde paramilitar batzuen presioa jasan baitzuten, itsasontzia erasotzeko eta bahituak «lapurtzeko» mehatxua egiten baitzuten. Horrek berehalako bi ondorio izan zituen: lehenengoak bahitzaileen jarrera hobetu zuen, bahiketari elkarrizketaren bidez irtenbidea bilatzeko; bigarrenak itsasontzia mugitzera behartu zituen.

### Itsas zabalera itzultzea 
Horrela, apirilaren 25ean, bahitutako itsasontzia itsaso zabalera itzuli zen. Dirudienez, Somalian bizi den islamista talde bat itsasontziari eraso egiteko eta bahituak harrapatzeko operazioak egiten hasi zen. Bahiketa egun batzuen ondoren, gogoa apaltzen hasi zen euskal atunontziko tripulazioaren artean. Hala jakinarazi zuen itsasontziko kapitainak, Amadeo Álvarezek, itsas zabalera itzuli baino egun bat lehenago.

Une horretako albisteen arabera, itsasontzia kostaldetik 160 bat kilometrora eraman zuten. Une oro, Mendez Núñez fragatak gertu samar jarraitu zituen Playa de Bakioko mugimenduak.

Puntu honetako informazio «ofiziala» urria da, eta zenbait komunikabidek, mandatari berezien bidez bertara eramanda, tokiko arrantzaleekin harremanetan jarri ziren. Horietako batek, Abduqadir Ahmedek, itsaso barrura itzuli baino lehen, janariaz ez ezik, botikez ere hornitu zirela esan zuen. Prentsaurreko horren arabera, askapena itsasontziko armadorearen eta Espainiako Gobernuaren artean egindako lan diplomatiko neketsuaren emaitza da.

María Teresa Fernández de la Vegak ez zuen inoiz aitortu erreskatea ordaindu zenik, baina hasiera-hasieratik agertu ziren halako zerbait gertatu zela zioten informazioak. Hau baieztatu zuten, ondoren, Andrew Mwangura, zonaldean galdutako itsasontziak aurkitzen dituen erakunde bateko zuzendariak eta Abdisalam Khalif Ahmed, Somaliako Haradhere herriko portuko agintaritzako presidenteak. Iturri gehienek diote 1,2 milioi estatubatuar dolar (770.000 euro) ordaindu zituela armadoreak. Abdisalam Jalif Ahmedek berak adierazi duenez, itsaslapurrek itsasontzia utzi zuten sakonera txikiko itsasontzi baten bidez erreskatearen ordainketa jaso ondoren.

Une horretan egindako bide-orriak, Mendez Núñezek lagunduta, Seychelleetara itzultzea planteatzen zuen, euskal atunontzien basea baitzen toki horretan, eta handik Iberiar Penintsulara itzultzea. Fragatan uneoro eskoltatuta nabigatu zuten arren, maiatzaren 4an, tripulazioa etxean zela, bahiketa egin zuen pirata talde batek Playa de Bakio itsasontzia Somaliatik aldentzen ari zela berriro harrapatzeko asmoa izan zuela ikusi zen. Antza denez, espainiar fragata militarraren presentziak uxatu zituen.

### Itzulera 
Horrela, apirilaren 29an iritsi ziren Seychelle uharteetara tripulazioko kide guztiak. Espainiako Indar Armatuen Boeing 707 bat arduratuko litzateke 26 marinelak Torrejón de Ardozko Aire Basera eramateaz. Hara iritsitakoan, tripulazioa bi hegalditan banatu zen: bat Galiziara eta bestea Euskal Herrira.

Apirilaren 30ean iristen ziren, azkenean, marinelak beren jatorrizko herrietara. Lehenengoak galiziarrak izan ziren, eta Emilio Pérez Touriño Galiziako Batzarreko presidenteak hartu zituen.

Bost euskal tripulatzaileak minutu batzuk geroago iritsi ziren Bilboko aireportura. Bertan, Ángel Fernández kontramaisuak, esaterako, adierazpen batzuk egin zituen Paulino Luesmak, Gobernuak Euskal Autonomia Erkidegoan zuen ordezkariak, harrera egin ondoren. Tripulatzaileak utzi ondoren, Boeing 707a Luxor hiri egiptoarrean gelditu zen, eta bertan geratu ziren 13 tripulatzaile afrikarrak.

## Lan diplomatikoak 
Playa de Bakioren bahiketari ikuspegi diplomatikotik heldu zioten bi frontetan. Alde batetik, Espainiak Kenyan zuen enbaxadore Nicolás Martín Cinto Somaliara joan zen apirilaren 22an, indarkeriarik gabeko konponbide batera iristeko asmoz. 

Martin Cinto diplomazialari gisa egindako ibilbide luzeagatik ez ezik, negoziatzaile gisa zuen dohainagatik ere bidali zuten hara; izan ere, mota guztietako terroristekin negoziazio-prozesuetan lagundu du, ETAko kideekin hasi eta 2007ko Kenyako krisiaren matxinadetan parte hartu zuen arte. Komunikabide batzuek, *El Imparcial* kasu, Playa de Bakioren askapenaren benetako egiletzat jotzen dute.

Bestalde, ordaindu beharreko erreskatea Londresko luxuzko hotel batean negoziatu zuten. Piraten taldeak britainiar mertzenarioekin harremana duelako aukeratu dute lekua, eta mertzenario horiek abokatu bulego britainiar baten bidez jartzen dira harremanetan agintariekin. Han finkatu ziren erreskatearen zenbatekoa, ordaintzeko modua eta itsasontzia uzteko baldintzak.

### NBEren ebazpena 
2008ko ekainaren 2an, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak ebazpen bat onartu zuen, atzerriko itsasontziei Somaliako uretan piraten ontziak jazartzeko baimena emateko, Somaliako agintariek baimena eman ondoren. Ebazpena Nazio Batuen Gutunaren VII. kapituluan babesten da; kapitulu horretan indarra erabiltzeko eskatzen da, Kontseiluaren erabakiak bete ahal izateko. 

Ebazpen horrek ez du zerikusi zuzenik Playa de Bakioren gertakariarekin, nahiz eta Espainiak NBEn duen enbaxadore Juan Antonio Yáñez Barnuevo talde informal bateko kide izan, Somaliako kostaldean arrantzatzen zuten itsasontziak babesteko neurriak hartzen laguntzeko.

## Ikus, gainera 
* Alakrana atunontziaren bahiketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak