Ekainaren 26

**Ekainaren 26**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hirurogeita hamazazpigarren eguna da, 178garrena bisurteetan. 188 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1536 &ndash; Andres Urdaneta eta bere alaba Grazia Lisboara iritsi ziren.
* 1873 &ndash; Bigarren Karlistaldia: Karlistek Udaben alfontsotarrak menderatu zituzten.
* 1978 &ndash; ETAk, Francisco Martínez Gonzalez polizia armatuko sarjentua erail zuen Donostian.
* 1979 &ndash; *Egin* egunkariko zuzendari Mirentxu Purroy eta zuzendari komertzial Mikel Lakasta atxilotu zituen Guardia Zibilak.
* 1985 &ndash; Ustezko ETAkide Santos Blanco Gonzalez "Aittitte" Baionan tiroz hilik.

### Mundua 
* 1409 &ndash; Mendebaldeko Zisma: Pisan hirugarren Aita Santu bat aukeratu zen (Alexandro V), Erromakoari (Gregorio XII) eta Avignongoari (Benedikto XII) gehituz.
* 1819 &ndash; Bizikleta patentatu zen
* 1945 &ndash; 50 herrialdek Nazio Batuen Sorrera Ituna sinatu zuten San Franciscon
* 1960 &ndash; Madagaskar Frantziatik independizatu zen.
* 1963 &ndash; John F. Kennedy estatubatuar presidenteak Mendebaldeko Berlinen burututako hitzaldi batean zehar *Ich bin ein Berliner* esaldi ospetsua aipatu zuen.
* 2016 &ndash; Espainiako Hauteskunde Orokorrak ospatu ziren.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
* 1887 &ndash; *La réveil basque* astekari errepublikanoa Joan Batista Elizanbururen *Piarres Adame* nobela zatika argitaratzen hasi zen.

### Mundua 
* 1925 &ndash; *The Gold Rush* ("Urrearen Sukarra") filma estreinatu zen, Charles Chaplinek zuzendu eta berak, Georgia Hale, Mack Swain, Tom Murray, Henry Bergman eta Malcolm Waite aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1979 &ndash; *Moonraker* filma estreinatu zen, Lewis Gilbertek zuzendu eta Roger Moore, Michael Lonsdale, Lois Chiles, Richard Kiel eta Bernard Lee aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1954 &ndash; Munduko lehen zentral nuklearra jarri zuten martxan, Errusiako Obninsk hirian. 2002ko apirilean itxi zuten.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1502 &ndash; Cristóbal Rojas Sandoval, gipuzkoar apaiz katolikoa, Sevillako artzapezpikua (h. 1580).
* 1585 &ndash; Juan Mendiaratz, gipuzkoar eskultorea (h. 1648).
* 1789 &ndash; Juan Antonio Guergué, nafar militara (h. 1839).
* 1805 &ndash; Cesar Duvoisin, frantsesez idatzi zuen lapurtar apaiz eta historialaria (h. 1869).
* 1817 &ndash; Ladislao Belasko, arabar politikaria eta idazlea (h. 1891).
* 1860 &ndash; Juan Santiago Aranburu, arabar musika-irakaslea eta organo-jolea (h. 1937).
* 1861 &ndash; Pablo Uranga, arabar margolaria (h. 1934).
* 1892 &ndash; Leon Barrenetxea, gipuzkoar eskultorea (h. 1947).
* 1901 &ndash; Juan David García Bacca, euskal venezuelar filosofo eta irakaslea (h. 1992).
* 1912 &ndash; Pablo Mandazen, *anaia Gines*, euskal maisua, biologoa, antropologoa eta apaiza (h. 2011).
* 1921 &ndash; Filipe Oihanburu, euskal herritar koreografoa eta idazlea (h. 2023).
* 1926 &ndash; Antonio Oteiza, gipuzkoar anaia kaputxino eta eskultorea (h. 2025).
* 1940 &ndash; José Luis Álava, arabar tiratzaile ohia.
* 1944 &ndash; David Barbero, gaztelar jatorriko euskal herritar idazle eta kazetaria, Grijalban.
* 1947 &ndash; Pilartxo Etxeberria, filologoa, EHUko irakaslea eta Euskaltzain urgazlea, Teruelen.
* 1950 &ndash; Mattin Larzabal, baxenafar kazetari eta euskaltzalea, Ipar Euskal Herrian erreferentea, *Gure Irratian* hogeita hamar urtez aritua (h. 2020).
* 1953 &ndash; Iñigo Iruin, gipuzkoar ezker abertzaleko politikari eta abokatua.
* 1954 &ndash; Luis Miguel Arconada, gipuzkoar futbolaria, Errealeko atezaina.
* 1957 &ndash; Antonio Troitiño, ETAkidea, Tariego de Cerraton (h. 2021).
* 1966 &ndash; Amaia Andrés, gipuzkoar atleta ohia, 800 metroko proban aditua.
* 1968 &ndash; Ramon Lazkano, Parisen bizi den euskal musikagilea.
* 1970 &ndash; Fernando Iglesias García, arabar soziologo eta politikaria.
* 1973 &ndash; Edu Zelaieta, EHUko irakaslea eta euskal idazlea.
* 1977 &ndash; Maider Mendizabal, gipuzkoar pilotaria, eskola kirol teknikaria eta entrenatzailea.
* 1984 &ndash;
** Anne-Lise Caudal, lapurtar golfaria.
** Francisco Javier Tarantino, bizkaitar futbolari ohia.
* 1986 &ndash; Beñat Urain, gipuzkoar txirrindulari ohi eta arraunlaria.
* 1987 &ndash; Sergio Manuel, bizkaitar saskibaloi arbitroa.
* 1991 &ndash; Haritz Azurmendi Arrue, gipuzkoar filosofoa eta ikertzailea.
* 1992 &ndash; Tania Calvo, arabar pistako-txirrindularia.
* 1997 &ndash; Xeber Alkain, gipuzkoar futbolaria.
* 2005 &ndash; Jon Andoni Gromaz, bizkaitar futbolaria.
* 2006 - Asier Larrion, nafar futbolaria.

### Mundua 
* 1452 &ndash; Rikardo III.a Ingalaterrakoa, Ingalaterrako erregea (h. 1485).
* 1726 &ndash; Viktor Amadeo III.a, Sardiniako erregea (h. 1796).
* 1730 &ndash; Charles Messier, frantziar astronomoa (h. 1817).
* 1760 &ndash; Joan I.a Josef Liechtensteingoa, Liechtensteingo printzea (h. 1836).
* 1817 &ndash; Branwell Brontë, ingeles margolari eta idazlea (h. 1848).
* 1821 &ndash; Bartolomé Mitre, Argentinako presidentea (h. 1906).
* 1824 &ndash; William Thomson, Lord Kelvin, britainiar fisikari eta matematikaria (h. 1907).
* 1838 &ndash; Bankim Chandra Chatterji, indiar eleberrigilea (h. 1894).
* 1860 &ndash; Coloma Antònia Martí i Valls, kataluniar moja klaratarra (h. 1899).
* 1866 &ndash; George Herbert de Carnarvon, ingeles aristokrata eta egiptologo zaletua (h. 1923).
* 1878 &ndash; Paul Guillaume, frantziar psikologoa, gestalt psikologiaren ordezkari nagusietariko bat (h. 1962).
* 1879 &ndash; Agrippina Vaganova, ballet errusiarreko maistra, dantzaria, koreografoa eta zuzendaria (h. 1951).
* 1891 &ndash; Ada Hitchins, britainiar kimikaria (h. 1972).
* 1892 &ndash; Pearl S. Buck, estatubatuar idazlea, 1938ko Literaturako Nobel Saria (h. 1973).
* 1898 &ndash; Willy Messerschmitt, alemaniar ingeniaria, lehen erreakzio-hegazkina egin zuena (h. 1978).
* 1899 &ndash; Maria Nikolaievna Romanova, Errusiar Inperioko Dukesa Handia eta Romanov Etxeko kidea (h. 1918)
* 1901 &ndash; Suzy Vernon, frantziar aktorea (h. 1997).
* 1904 &ndash; Peter Lorre, hungariar-estatubatuar aktorea (h. 1964).
* 1906 &ndash;
** Edward Akufo-Addo, Ghanako presidentea (h. 1979).
** Estrellita Castro, espainiar abeslari eta aktorea (h. 1983).
* 1908 &ndash; Salvador Allende, Txileko presidentea, munduko demokratikoki aukeratutako lehenengo presidente marxista (h. 1973).
* 1909 &ndash; Wolfgang Reitherman, Alemanian jaiotako estatubatuar animatzaile, zinema zuzendari eta ekoizlea (h. 1985).
* 1910 &ndash; Roy J. Plunkett, estatubatuar kimikaria, tefloiaren asmatzailea (h. 1994).
* 1911 &ndash;
** Juan Antonio Castro Izagirre, gipuzkoar militarra, Espainiako eta Frantziako itsas armadetan aritutakoa (h. 1994).
** Ernst Witt, alemaniar matematikaria (h. 1991).
** Babe Zaharias, estatubatuar kirolaria, historiako kirolaririk balioanitzekoetakotzat hartua (h. 1956).
* 1913 &ndash; Aimé Césaire, frantsesezko martinikar idazlea eta politikaria (h. 2008).
* 1914 &ndash;
** Shahpur Bakhtiar, Irango lehen ministroa (h. 1991).
** Laurie Lee, ingeles poeta (h. 1997).
* 1919 &ndash; Purificación Pérez Benavent, *Pura Arcos*, espainiar militante anarkista eta aktibista feminista (h. 1995).
* 1921 &ndash; Violette Szabo, SOEko britainiar kidea Bigarren Mundu Gerran, espioia eta Frantziako Erresistentziaren alde aritutakoa (h. 1945).
* 1922 &ndash; Eleanor Parker, estatubatuar aktorea (h. 2013).
* 1926 &ndash; 
** Milton Glaser, estatubatuar diseinatzaile grafikoa (h. 2020).
** Lúcia Lambertini, brasildar aktore, zuzendari, ekoizle eta gidoilaria (h. 1976).
* 1927 &ndash; Juan Velarde Fuertes, espainiar ekonomista (h. 2023).
* 1929 &ndash; Věra Kohnová, neskato judua, egunerokogilea (h. 1942)
* 1933 &ndash; Claudio Abbado, italiar orkestra-zuzendaria (h. 2014).
* 1934 &ndash; Dave Grusin, estatubatuar jazz eta jazz-fusio piano-jotzaile, moldatzaile eta musikagilea.
* 1937 &ndash;
** João Cutileiro, portugaldar eskultorea (h. 2021).
** Robert Richardson, estatubatuar fisikaria, 1996ko Fisikako Nobel Saria (h. 2013).
* 1938 &ndash; Maria Velho da Costa, portugaldar idazlea (h. 2020).
* 1941 &ndash; Takayuki Kuwata, japoniar futbolaria.
* 1942 &ndash;
** Gilberto Gil, brasildar abeslari eta musikagilea.
** Larry Taylor, estatubatuar musikaria (h. 2019).
* 1950 &ndash; Jaak Joala, estoniar abeslari, musika-irakasle eta musika-ekoizlea (h. 2014).
* 1952 &ndash; Simon Mann, britainiar mertzenarioa (h. 2025).
* 1954 &ndash; Catherine Samba-Panza, Afrika Erdiko Errepublikako bitarteko presidente ohia.
* 1955 &ndash;
** Maxime Bossis, frantziar futbolari ohia.
** Fabrizia Pons, italiar automobil-pilotu, rally-pilotu eta kopilotu ohia.
* 1956 &ndash;
** Sima Sami Bahous, NBE Emakumeak agentziaren zuzendari exekutiboa.
** Chris Isaak, estatubatuar rock abeslari eta gitarra-jotzailea.
* 1960 &ndash; Elza Dunkels, suediar zientzialaria eta ikertzailea da, pedagogian eta Interneten erabileran aditua.
* 1961 &ndash; Greg LeMond, estatubatuar txirrindulari ohia, Frantziako Tourra irabazten zuen lehen ez-europarra.
* 1963 &ndash; Marta Carrasco, bartzelonar dantzaria, koreografoa, aktorea eta antzerki irakaslea.
* 1966 &ndash; Dany Boon, frantziar umorista, aktore eta zinema zuzendaria.
* 1967 &ndash; 
** Benoît Hamon, frantziar politikaria.
** Francesc Ribera i Toneu, kataluniar abeslari, musikari eta politikaria.
* 1968 &ndash;
** Guðni Jóhannesson, Islandiako presidentea.
** Paolo Maldini, italiar futbolari ohia.
** Jovenel Moïse, Haitiko presidentea (h. 2021).
* 1970 &ndash;
** Paul Thomas Anderson, estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilea.
** Hanna Arsenych-Baran, ukrainar eleberrigile, olerkari, eskola-irakasle eta idazlea (h. 2021).
** Sean Hayes, estatubatuar aktorea.
** Chris O'Donnell, estatubatuar telebista eta zinemako aktorea.
* 1971 &ndash; Max Biaggi, italiar motoziklismoko pilotu ohia.
* 1972 &ndash; Patrícia Godinho Gomes, gineabissautar historialari, idazle eta irakaslea.
* 1977 &ndash; Quincy Lewis, estatubatuar saskibaloi jokalari ohia.
* 1981 &ndash; Panmela Castro, brasildar artista eta ekintzailea.
* 1984 &ndash;
** Indila, frantziar kantautore, abeslari eta musikaria.
** Aubrey Plaza, estatubatuar aktorea.
** Deron Williams, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalaria.
* 1985 &ndash; Fatoumata Kébé, frantziar astronomo, astrofisikari eta hezitzailea, espazioaren kutsaduran espezializatua.
* 1987 &ndash;
** Melissa Jiménez, belgikar-kataluniar kirol-kazetaria.
** Titica, angolar abeslari transgeneroa.
** Aminata Soucko, maliar aktibista.
* 1989 &ndash; 
** Pauline Étienne, belgikar aktorea.
** Daniela Schreiber, alemaniar igerilaria.
* 1992 &ndash; Jennette McCurdy, estatubatuar aktorea eta abeslaria.
* 1993 &ndash;
** Ariana Grande, estatubatuar abeslari, aktore eta kanta-idazlea.
** Amanda Sampedro, espainiar futbolaria.
* 1995 &ndash; Javiera Arnillas, perutar modeloa, aktorea eta pertsona transen eskubideen aldeko ekintzailea.
* 1997 &ndash; Jacob Elordi, australiar aktorea.
* 2001 &ndash; Ivan Litvinovitx, bielorrusiar gimnasta.
* 2005 &ndash; Alexia Herbehereetakoa, Herbehereetako printzesa.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1803 &ndash; Fermin Lasuen, arabar misiolari frantziskotarra (j. 1736).
* 1809 &ndash; Arnaud Jean Meillan, lapurtar politikaria (j. 1748).
* 1891 &ndash; Lorenzo Arrieta Maskarua, bizkaitar politiko eta diputatu tradizionalista (j. 1821).
* 1934 &ndash; Juan Bautista Istilart, Argentinako Tres Arroyos hirira bizitzera joandako euskal industrialari, ongile eta asmatzailea, Argentinan (j. 1867).
* 1937 &ndash; Alfredo Espinosa, euskal herritar politikari errepublikarra eta medikua, frankistek eraila (j. 1903).
* 1958 &ndash; Miguel Otamendi, gipuzkoar ingeniaria, Madrilen (j. 1878).
* 1965 &ndash; Zeferino Jemein, euskal politikari eta idazle abertzalea (j. 1887).
* 1970 &ndash; Veremunda Olasagarre, iruindar sozialista, UGTko burua (j. 1912).

### Mundua 
* 363 &ndash; Juliano Apostata, erromatar enperadorea.
* 822 &ndash; Saichō, Tendai-shū tradizioa sortu zuen japoniar monje budista (j. 767).
* 985 &ndash; Ramiro III.a Leongoa, Leongo erregea.
* 1026 &ndash; Santsa Santsez Gaztelakoa, noblea, Bartzelonako kondesa ezkontidea (j. 1006)
* 1541 &ndash; Francisco Pizarro, Peruko konkistatzailea (j. 1478).
* 1574 &ndash; Gabriel I.a Montgomerykoa, Henrike II.aren guardiaren kapitaina, torneo baten nahi gabe erregea hil zuena (j. 1530).
* 1653 &ndash; Juliana Morell, poeta, humanista eta domingotar moja (j. 1594).
* 1752 &ndash; Giulio Alberoni, italiar kardinala, Filipe V.a Espainiakoaren Lehen ministroa (j. 1664).
* 1793 &ndash; Karl Philipp Moritz, alemaniar argitaratzaile eta idazlea (j. 1756).
* 1795 &ndash; Johann Christoph Friedrich Bach, alemaniar musikagilea (j. 1732).
* 1810 &ndash; Joseph-Michel Montgolfier, frantziar industriagizon eta asmatzailea, bere anai Jacques-Etiennekin batera baloi aerostatikoaren sortzaileetako bat (j. 1740).
* 1811 &ndash;
** Juan Aldama, Mexikoko independentziaren aldeko matxinatua, fusilatua.
** Ignacio Allende, mexikar militarra, fusilatua (j. 1769).
* 1830 &ndash; Jurgi IV.a Erresuma Batukoa, Erresuma Batua eta Britainiar Jabegoen erregea (j. 1762).
* 1836 &ndash; Claude Joseph Rouget de Lisle, frantziar musikagilea eta militarra (j. 1760).
* 1861 &ndash; Pavel Josef Safarik, eslovakiar filologoa eta arkeologoa (j. 1795).
* 1878 &ndash; Maria de las Mercedes Orleanskoa, Espainiako erregina ezkontidea (j. 1860).
* 1885 &ndash; Metta Victor, estatubatuar idazlea (j. 1831).
* 1918 &ndash; Peter Rosegger, alemanezko idazle austriarra (j. 1943).
* 1922 &ndash; Alberto I.a, Monakoko Printzea (j. 1848).
* 1927 &ndash; Armand Guillaumin, frantziar margolari inpresionista (j. 1841).
* 1938 &ndash; James Weldon Johnson, estatubatuar idazle, poeta, kazetari, kritiko, abokatu eta antropologoa (j. 1871).
* 1939 &ndash; Ford Madox Ford, ingeles nobelagile eta editorea (j. 1873).
* 1943 &ndash; Karl Landsteiner, austriar-estatubatuar medikua, 1930eko Medikuntzako Nobel saria (j. 1868).
* 1947 &ndash; Richard Bedford Bennett, Kanadako lehen ministroa (j. 1871).
* 1951 &ndash;
** Peter Cheyney, ingeles eleberrigilea (j. 1896).
** Udny Yule, britainiar estatistikaria (j. 1871).
* 1957 &ndash;
** Alfred Döblin, alemaniar eleberrigilea (j. 1878).
** Malcolm Lowry, ingeles idazlea (j. 1909).
* 1961 &ndash; Hélène Dutrieu, belgikar-frantziar txirrindularia eta hegazkinlaria (j. 1877).
* 1967 &ndash;
** Françoise Dorléac, frantziar aktorea (j. 1942).
** Lorenzo Milani, italiar apaiz eta pedagogoa (j. 1923).
* 1975 &ndash; José María Escrivá, espainiar apaiza, Opus Deiaren eta Nafarroako Unibertsitatearen fundatzailea (j. 1902).
* 1978 &ndash; Salim Rubai Ali, Hego Yemengo estatuburua (j. 1934).
* 1979 &ndash;
** Akwasi Afrifa, Ghanako estatuburua, fusilatua (j. 1936).
** Fred Akuffo, Ghanako estatuburua, fusilatua (j. 1937).
* 1980 &ndash; Moisés Alves de Pinho, portugaldar artzapezpiku katolikoa (j. 1883).
* 1982 &ndash; Luis Morales Oliver, Espainiako Liburutegi Nazionaleko zuzendaria (j. 1895).
* 1985 &ndash; Elias Sarkis, Libanoko presidentea (j. 1924).
* 1987 &ndash; Henk Badings, herbeheretar musikagilea (j. 1907).
* 1988 &ndash; Hans Urs von Balthasar, suitzar teologo eta apaiz katolikoa (j. 1905).
* 1990 &ndash; Manuel de Pedrolo, katauniar idazlea (j. 1918).
* 1994 &ndash; Hollie Arnold, kirol egokituko paralinpiar atleta britainiarra, xabalina jaurtitzailea.
* 1996 &ndash; Veronica Guerin, irlandar kazetaria, eraila (j. 1958).
* 1997 &ndash; Israel Kamakawiwo'ole, hawaiiar musikaria (j. 1959).
* 2000 &ndash; Judith Wright, australiar poeta, ekologista eta aborigenen lurraldeen defendatzailea (j. 1915).
* 2001 &ndash; Gina Cigna, italiar soprano dramatikoa (j. 1900).
* 2002 &ndash; Dolores Gray, estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1924).
* 2003 &ndash; Isaac Schapera, britainiar antropologoa (j. 1905).
* 2004 &ndash; Naomi Shemer, israeldar musikari eta kantautorea, *"Israelgo kantu eta poesiaren lehen dama"* (j. 1930).
* 2005 &ndash; Grete Sultan, alemaniar-amerikar piano-jotzailea eta piano-irakaslea (j. 1906)
* 2010 &ndash; Algirdas Brazauskas, Lituaniako presidentea (j. 1932).
* 2012 &ndash; Nora Ephron, estatubatuar eleberrigilea, gidoigilea eta zinema-zuzendaria (j. 1941).
* 2015 &ndash; Jevgeni Primakov, Errusiako lehen ministroa (j. 1929).
* 2017 &ndash; Habib Thiam, Senegalgo lehen ministroa (j. 1933).
* 2018 &ndash; Henri Namphy, Haitiko presidentea (j. 1932).
* 2020 &ndash;
** Milton Glaser, estatubatuar diseinatzaile grafikoa (j. 1926).
** Jaroslav Pollák, eslovakiar futbolaria (j. 1947).
* 2021 &ndash; Mir Hazar Khan Khoso, Pakistango lehen ministroa (j. 1929).
* 2022 &ndash; Thue Christiansen, groenlandiar irakasle, artista bisuala eta politikaria, Groenlandiako banderaren diseinatzailea (j. 1940).
* 2023 &ndash; Lloyd Erskine Sandiford, Barbadosko 4. lehen ministroa (j. 1937).
* 2025 &ndash; Lalo Schifrin, judu jatorriko argentinar musikagile, pianojole eta musika zuzendaria (j. 1932).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Zaloa eta Zarimutz.
* Jaiegunak: San Pelaio: Zarautz

## Kanpo estekak 
Ekainaren 25 | Urteko egutegi | Ekainaren 27