open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Thomas Hill (margolaria)

**Thomas Hill** (Birmingham, 1829ko irailaren 11 – Raymond, Kalifornia, 1908ko ekainaren 30a) estatubatuar margolaria izan zen.

Ingalaterran jaio zen eta hamabost urte zituela Estatu Batuetara emigratu zuen familiarekin eta Massachusettseko Taunton hirian kokatu ziren. Edward Hill anaia txikia ere paisaien margolaria izan zen. Thomas 1851n ezkondu zen Charlotte Elizabeth Hawkesekin eta bederatzi seme-alaba izan zituzten. Norman Rockwell biloba ere margolaria izan zen.

24 urterekin gaueko eskoletara joaten hasi zen Filadelfiako Arte Ederren Akademian eta Peter Frederick Rothermelen ikasle izan zen. Hainbat aldiz bidaiatu zuen New Hampshireko Mendi Zurietara, Hudson ibaiaren eskolako beste kide batzuekin batera.

1856an San Frantziskora joan zen bizitzera. 1865ean egin zuen lehen bidaia Yosemite haranera, eta hurrengo urtean Europara eta Ekialdeko kostaldera bidaiatu zuen.

Bere lantokirik gogokoenak Yosemite eta Mendi Zuriak izan ziren. Kalifornian galeria bat eta arte-denda bat izan zituen, eta burtsan inbertitu eta bere lanak saltzeko diru-sarrerak izan zituen.

## Iruditegia 

Thomas Hill - Indian by a lake in a majestic California landscape.jpg|Indian by a lake in a majestic California landscape
Thomas Hill 001.jpg|thumb|*Mount Lafayette in Winter* (1870)
Thomas Hill - Great Canyon of the Sierra, Yosemite.jpg|*Great Canyon of the Sierra, Yosemite* (1872)
"The Driving of the Last Spike" painted by Thomas Hill.jpg|*The Last Spike* (1881)
Thomas Hill - El Capitan.jpg|El Capitan, Oakland Museum of California
Thomas Hill - Indians at Campfire, Yosemite Valley (c.1885).jpg|Indians at Campfire, Yosemite Valley (c.1885), Blanton Museum of Art, Austin, Texas
Thomas Hill. Muir Glacier, Alaska. Oakland Museum of California.jpg|Muir Glacier, Alaska, Anchorage Museum
The Davidson Glacier.jpg|Davidson Glacier

## Kanpo estekak
Luciogobius

***Luciogobius*** *Gobiidae* familiaren arrain generoa da, *Perciformes* ordenekoa.

## Espezieak 
Hauek dira:
* *Luciogobius adapel* Okiyama, 2001 
* *Luciogobius albus* Regan, 1940 
* *Luciogobius ama* (Snyder, 1909) 
* *Luciogobius brevipterus* Chen, 1932 
* *Luciogobius dormitoris* Shiogaki & Dotsu, 1976 
* *Luciogobius elongatus* Regan, 1905 
* *Luciogobius fluvialis* Kanagawa, Itai & Senou, 2011 
* *Luciogobius fonticola* Kanagawa, Itai & Senou, 2011 
* *Luciogobius grandis* Arai, 1970 
* *Luciogobius guttatus* Gill, 1859 
* *Luciogobius koma* (Snyder, 1909) 
* *Luciogobius pallidus* Regan, 1940 
* *Luciogobius parvulus* (Snyder, 1909) 
* *Luciogobius platycephalus* Shiogaki & Dotsu, 1976 
* *Luciogobius ryukyuensis* Chen, Suzuki & Senou, 2008 
* *Luciogobius saikaiensis* Dôtu, 1957 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mpule Kwelagobe

**Mpule Keneilwe Kwelagobe** (Gaborone, Botswana; 1979ko azaroaren 14a)  botswanar aktibista eta modeloa da, edertasun lehiaketetan jardun duena. Trinidad eta Tobagon egin zen Miss Unibertso 1999 ekitaldian erregina izatea lortu zuen, bere herrialdeko, Botswanako lehena sari hori lortzen. 

Miss Unibertso 1999 koroatu zutenetik, Mpule osasunerako giza eskubideen aktibistatzat hartu dute, batez ere GIB/HIESaren aurkako borrokarengatik eta ugaltze-hezkuntza eta zerbitzuak jasotzeko aukera handiagoa duten gazteak eta emakumeak sustatzeagatik.

## Biografia 
Zientzia Politikoetan (ekonomia politikoaren nazioarteko) lizentziaduna da Mpule, Columbiako Unibertsitatean, New Yorken.

### Miss Unibertso 1999 
Angela Visser-ek bezala, Mpule Kwelagobek 1 m 77 ingurukoa Miss Mundo lehiaketan parte hartu zuen (1997) lehen aldian, ez zuen lekurik izan; 1999ko maiatzean, ostera, bera izan zen Botswanako lehen Miss Unibertsoa eta Miss Unibertsoan parte hartu zuen lehen Miss Botswana. 

Besteak beste, Estatu Batuetako Kongresuan landu zen (Ordezkarien Ganbera eta Banku eta Finantza Zerbitzuen Batzordea).

Mpulek HIESak Afrikan zituen ondorio sozioekonomikoei buruzko testigantza eman zuen, eta HIESaren Prebentziorako Munduko Bankua (funts fiduziarioa) sortzeko lege-proiektua proposatu zuen. Hauexek ere zuzendu ditu:

* Nazio Batuen Gazteriaren Munduko Laugarren Gailurra (Dakar, Senegal)
* Nazio Batuen Batzar Nagusia (New York, Estatu Batuak)
* Garapen Jasangarriari buruzko Munduko Goi-bilera (Johannesburg, Hego Afrika)
* 3. Gutxien Aurreratutako Nazio Batuen Konferentzia (Brusela, Belgika)
* Barbara Lee kongresukideak gonbidatuta, HIESari buruzko panel bateko moderatzaile Kongresuko Caucus Negron.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Giza Eskubideen Osasunaren Jonathan Mann Saria jaso zuen HIESa Zaintzeko Medikuen Nazioarteko Elkartearen eskutik. Lieve Fransen Europako Batzordeko GIBaren programaren administratzaile nagusiarekin eta Bill Clinton Estatu Batuetako presidente ohiarekin batera ohorea izan zuen.

* 2003an, Munduko Ekonomia Foroak Biharko Lider Global (GLT) izendatu zuen, eta, hala, negozioen, politikaren, interes publikoko taldeen, komunikabideen eta arteen eta zientzien munduko beste 500 pertsona ingururekin elkartu zen, Bill Gates barne, Tony Blair lehen ministro britainiarra, Michael Dell eta Bono, 1993 programaren hasieratik hautatuak.
* 2006an, Munduko Ekonomia Foroak Lider Global Gazte gisa (YGL) hautatu zuen berriro. Lider Global Gazteen Foroa eratu berri zen komunitate bakarra zen, 40 urteko edo gutxiagoko munduko liderren alderdi interesatu ugari zituena, eta prest zeuden beren denbora eta energia etorkizun hobe baterako elkarrekin lan egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mpule Kwelagobe  artxibatuta,  UNFPA Goodwill Ambassador
* Young Global Leaders  artxibatua.
Villaseca (Errioxa)

**Villaseca** Fonzaleche udalerriko herri txiki bat da, toki entitate txikiaren kategoria duena. Errioxako Autonomia Erkidegoaren iparraldean dago eta Haroko Eskualdekoa da. Udal-hiriburutik 3,7 kilometrora dago.

## Geografia 
Obarenes mendien inguruan dago. Iparraldean Cellorigo eta Sajuela (Burgos) ditu mugakide, ipar-ekialdean Galbárruli, ekialdean Sajazarra eta ipar-ekialdean Foncea.

## Historia 
Herria *Villela* deitzen zen, Roganto ibaiaren urmaela lehortu zen arte. Miranda de Ebrorena (Burgos) izan zen jurisdikzioaren aldetik 1743. urtera arte. Urte hartan erregearen agindu batek emantzipatu zuen.

1833an herriak independentzia galdu zuen, Fonzaleche herriaren barruan geratu baitzen administrazio aldetik, bizilagun gutxi baitzituen. Gaur egun, Errioxako lau toki entitate txikienetako bat da.

Gerra Zibilean udalerria altxatutako bandoaren barruan geratu zen, eta Villasecako bi bizilagun fusilatu zituzten.

## Demografia 
2017ko urtarrilaren 1ean **Villasecak** 45 biztanle zituen.

## Ekonomia 
Villasecako ekonomia lehen sektorean oinarritzen da, eta nagusiki zereala (garia eta garagarra) eta mahatsondoa landatzen ditu, Errioxako ardoaren Jatorrizko Deituraren barruan dago. Mahasti gehienak herritik kanpo dauden upategietarako erabiltzen dira.

## Ondarea 
* **San Roman eliza.** Estilo erromaniko errioxarra (XII. mendearen amaiera edo XIII. mendearen hasiera).

Fitxategi:Iglesia-Villaseca-14848.jpg
Fitxategi:Iglesia-Villaseca-14846.jpg
Fitxategi:Villaseca - Iglesia San Roman.jpg
Fitxategi:Villaseca - Iglesia San Roman 5.jpg
Fitxategi:Villaseca - Iglesia San Roman 4.jpg
Fitxategi:Villaseca - Iglesia San Roman 3.jpg
Fitxategi:Villaseca - Iglesia San Roman 2.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Mendiri López

**Antonio Mendiri López** (Navarrete, Errioxa, 1861eko ekainaren 6a  &ndash; ?) mutilen maisu eta zuzendaria izan zen Begoñako errepublikako eskolan 1879tik  1830era arte. Begoñako kale batek maisu haren izena du.
Fitxategi:Gaceta Madrid 1911 Antonio Mendiri.png|Gaceta de Madrid (1911)

## Errekonozimenduak 
[thumb|Begoñako mapan (2024) "Mendiri Maisuaren Kalea" eta eskola zaharrak non zeuden. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* [Libe Altuna
* Julita Berrojalbiz

## Kanpo estekak
Castilseco

Castilseco Errioxako (Espainia) herri bat da, Galbárruli udalerriko. 2007an 18 biztanle besterik ez zituen. Roganto ibaiaren ondoan dago (Tirón ibaiaren adarra), Obarenes mendien magalean.

## Ondarea 
* **San Julian eliza**: XII. eta XIII. mendeen artean eraikia. 1983ko martxoaren 30ean Espainiako Interes Kulturaleko Ondasun izendatu zuten.

* **San Martin** labar-baseliza: Berriki egindako lanek gutxienez mozarabiar garaiko antzinatasuna iradokitzen dute. Ermita edo kobazulo artifiziala da, Errioxako beste batzuen antzera.

Fitxategi:Ábside de la iglesia de San Julián en Castilseco.jpg|San Julian eliza
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 8.jpg|San Julian elizaren ataria
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 7.jpg|San Julian elizaren absideko leihoak
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 6.jpg|San Julian elizako absideko leihoak
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 5.jpg|San Julian elizako absideko leihoak
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 4.jpg|San Julian elizako bataiarria
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 3.jpg|San Julian elizako barrualdea
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián.jpg|San Julian elizako barrualdea
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 2.jpg|San Julian elizako barrualdeko margoak
Fitxategi:Castilseco - Iglesia San Julián 9.jpg
Fitxategi:Ermita de San Martin-Castilseco19136.jpg|Labar ermita

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nkuwu a Ntinu (Kongo)

**Nkuwu a Ntinu** (portugesez: *Encu a Motino* bezala transkribatua) Kongoko Erresumako hirugarren edo laugarren manikongoa izan zen. XV. mendearen bigarren erdian, gutxi gorabehera 1470era arte gobernatu zuen. Nkuwu a Ntinu manikongoa Lukeni lua Nimiren semea zen, ahozko tradizioan Kongoko Erresumaren sortzailetzat jotzen zena.

## Biografia 
Nkuwu a Ntinuri buruz eta bere erregealdiaz datu gutxi ezagutzen da. Nkuwu a Ntinu erregea Nzinga a Nkuwuren aita izan zen, ondoren Joao I.a deitua, 1470. urtean bere oinordekoa izan zena eta herrialdean gobernatzen zuena portugaldarrak 1483an lehen aldiz sartu zirenean. Une horretatik aurrera, Kongo Europarekin eta mendebaldeko kulturarekin harremanetan jarri zen. Urte horretan, karabela portugaldar bat, Diogo Cão buru zuela, Kongo ibaiaren bokalera iritsi zen, Kongoko Erresumako kideekin harremanetan jarriz.

Nkuwu a Ntinu Kongoko aurrekristauen arteko azken erregea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joakin Elizondo Albizu

**Joakin Elizondo Albizu** (Iruñea,  - 1735eko abuztuaren 23a) Nafarroako Erresumaren sindikoa, Nafarroako Errege Auzitegietan abokatua eta Nafarroako Kontuen Ganberan entzulea. 

## Biografia 
Errege Auzitegietako abokatua zen Frantzisko Elizondoren eta Josefa Albizuren semea zen. Filosofia eta Zuzenbide ikasketak Huescako Sertoriar Unibertsitatean egin zituen. Iruñera itzuli zen 1685eko apirilean, eta han Diego de Yanozekin lan egin zuen. 1688ko otsailaren 23an, Kontseiluak odol garbiaren probak aurkeztu zirela ziurtatu zuen, letradu gisa onartua izateko. 
Onartu egin zuten eta Errege Auzitegietan abokatutzan jarduten hasi zen. 1692ko martxoaren 23an pobreen abokatu izendatu zuten bere aita Francisco de Elizondoren ordez.

Iruñeko Udaletxeko errejidore izendatu zuten 1695. urtean eta zortzi urte geroago, 1703ko abenduaren 4an, Nafarroako Diputazioko sindiko izendatu zuen, eta kargu horri eutsiko zion 1713ko maiatzaren 11ra arte. Iruñeko hiriaren izenean Gorteetako diputatu izendatu zuen Erriberriko 1709ko bilerara joateko. Gorteak amaitzean, unibertsitateen besoak Diputazioko kide gisa aukeratzen du. Denbora horretan gordailutegiko kontuak enkargatzen zaizkio. 1711-1712 urteetan Madrilera bidali zuten, Iribasekin batera, Diputazioaren ordezkari gisa, erregearekin hitz egiteko. Gortetik bidalitako gutunak eta Aldundiak agindutako jarraibideak gordetzen dira. 1713an Madrilera itzuli zen Aldundiko beste batzorde batekin.

1713ko maiatzaren 11n Nafarroako Kontuen Ganberan entzule izendatu zuten. Zuela gutxi hil zen Jose Etxauri ordezkatu zuen. Gutun bat idatzi zion Aldundiari Etxauriren heriotzaren berria jakinarazteko, eta karguaren zina egin aurretik dimisioa aurkeztu zuen diputatu eta sindiko gisa. 1716an Nafarroako Errege Kontseiluaren eta Diputazioaren artean sortu zen protokolo-gatazkan, Erregearen besamanoetara joateagatik, berak egin zuen egitateak azaltzen zituen zinpeko aitorpena.

Nafarroako Erreinuko Gorte Nagusiek 1512. eta 1716. bitarteko urteetan emandako lege guztiak bil zitzala agindu zioten Joaquín Elizondori. Lan handi hau *Novissima recopilación de las leyes del Reino de Navarra* izenburupean eman zen argitara 1735. urtean. 1726ko urriaren 8an Errege Kontseiluko oidore izendatu zuten, eta Jeronimo Navarroren heriotzagatik libre geratu zen postua bete zuen. Hamar urtez egon zen sail horretan, hil zen arte. Iruñean hil zen, 1735ean.

## Obra 
Elizondoren gutun eta idazki batzuk gordetzen dira. Izan ere bere lan nagusia bilduma hau izan zen:
*  *Novissima recopilación de las leyes del Reino de Navarra hechas en sus cortes generales desde el año de 1512 hasta el de 1716 inclusive*. Iruñea, 1735.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :José María Sesek idatzitako biografia Espainiako Errege Akademiaren webgunean.
Salomé Jiménez

**Salomé Jiménez** ( Zaragoza, Espainia, 1975eko otsailaren 22a ) Aragoiko aktorea da. *Tension sexual no resuelta* filmean Celeste papera egiteagatik ezaguna.  

## Biografia 
Kimikan lizentziaduna da (Zaragozako Unibertsitatea).

Ezaguna egin zen, Cuatro kanaleko *6 pack* saioko sei protagonistetako bat izateagatik.

Pilar Rubio kazetariak *Sé lo que hicisteis*, telebista saioa utzi zuenean lanpostu hori betetzeko egin zen casting-aren finalera iritsi zen Alba Lago eta Cristina Pedroche  kazetariekin batera. 

2014ko abuztuaren 16tik 23ra, epaimahai gisa parte hartu zuen Tarazona eta El Moncayoko Komedia Zinemaldian, Zaragozako Tarazona herrian.

Urte horretan bertan, *Me gusta Aragón* telebista-programaren gidari gisa agertu zen, Aragón TVn, Adriana Abenia ordezkatuz, non, *Luis Larroderarekin* batera, Aragoiko herrietan probak eginez eta bitxikeriak, ohiturak eta istorioak bilatuz ibiltzeaz arduratu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Film laburrak 
### Telebista 
### Internet 
* *Espasmus* (2010) (Web seriea)

## Antzerkia 
## Sariak eta izendapenak 
* 2014ean interpretazio onenaren Simon sarirako izendatua *Los últimos* filmagatik
* 2016an Buñuel-Calanda XII Nazioarteko Jaialdiko interpretazio onenaren saria *Refugios* filmagatik.
* 2016an Buenos Aireseko Arte Non Stop Fil jaialdiko lehen film luzeko emakumezko aktore onena *Refugios* filmagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wayne Bartholomew

**Wayne "Rabbit" Bartholomew** (Murwillumbah, Hegoaldeko Gales Berria, 1954ko azaroaren 30a) australiar surflaria da.

Hegoaldeko Gales Berrian jaio zen, eta Queenslanden hazi. Han, hamahiru urterekin hasi zen surfean. 1970eko hamarkadan lehiatzen hasi zen eta 1972an eskolako txapelketa irabazi zuen. 1977an profesional gisa hasi zen eta bigarren izan zen munduko txapelketan, Shaun Tomson hegoafrikarraren atzetik. 1978an munduko txapelketa lortu zuen eta 1987an txapelketatik erretiratu zen.

1985etik 1992ra Wayne Bartholomew Academy of Surfing zuzendu zuen eta 1992 eta 1994an Australiako surf taldeko entrenatzailea izan zen.

1976an World Surf League-ren sortzaileetako bat izan zen, eta 1977tik 1988ra Association of Professional Surfers-eko zuzendaria izan zen, eta 1989tik 1999ra bertako presidente izan zen. Munduko zirkuituko egungo lehiaketa formatuaren sortzailea izan zen.
Elizabeth Gutiérrez

**Elizabeth Gutiérrez Nevárez** (Los Angeles, Kalifornia, 1979ko apirilaren 1a) mexikar jatorriko estatubatuar aktorea eta modeloa da. *El Rostro de Analía* eta *El fantasma de Elena* telenobeletan antzezteagatik da ezaguna.

## Filmografia
## Kanpo estekak
Ella Rumpf

**Ella Rumpf** (Paris, Frantzia, 1995eko otsailaren 4a) suitzar aktorea da. 2016ko *Grave* beldurrezko drama filmean antzezteagatik ezaguna da, zeinarengatik Londresko Zinemaldiaren Sutherland Garaikurra irabazi zuen. Nabarmentzekoak dira ere 2017ko *Tiger Girl* eta *Die göttliche Ordnung* filmetan egin zituen antzezpenak.

## Filmografia
### Filmak
### Telebista
## Kanpo estekak
Ferdinand Gregorovius

**Ferdinand Gregorovius** (Neidenburg, 1821eko urtarrilaren 19a – Munich, 1891ko maiatzaren 1a) alemaniar historialaria izan zen.

Grzegorzewski izeneko bere arbasoak [[Polonia])tik Prusiara iritsi ziren. Familia Prusian bizi izan zen hirurehun urtez eta horien artean legelari, predikari eta artistak izan ziren.

Ferdinandek teologia eta filosofia ikasi zituen Königsbergeko Unibertsitatean. Urte askoan irakasle lanetan aritu ondoren, 1852an Erromara joan zen bizitzera. 1876an Erromako ohorezko hiritar izendatu zuten.

Bere lanik ezagunenak *Wanderjahre in Italien*, Italian zehar oinez egindako bidaiei buruzkoa, eta *Geschichte der Stadt Rom im Mittelalter*, Erdi Aroko Erromako historia dira. Alexandro VI.a aita santuaren eta Lucrezia Borgiaren biografiak ere idatzi zituen, baita Bizantzioren eta Erdi Aroko Atenasen istorioak ere, eta egile italiarrak alemanera itzuli zituen.

## Lanak 
* *Der Ghetto und die Juden in Rom*, Mit Einem Geleitwort von Leo Baeck, Im Schocken Verlag/Berlin, 1935
* *Der Tod des Tiberius*
* *Geschichte des römischen Kaisers Hadrian und seiner Zeit*
* *Siciliana* (1853)
* *Corsica* (1854); *Corsica*
* *Göthe’s Wilhelm Meister in seinen socialistischen Elementen entwickelt*. Schwäbisch Hall: E. Fischhaber, 1855.
* *Geschichte der Stadt Rom im Mittelalter* (1859–1872) Italica Press
* *Wanderjahre in Italien* (1856–1877)
* *Die Insel Capri* (1868); *The island of Capri*
* *Geschichte der Stadt Athen im Mittelalter. Von der Zeit Justinians bis zur türkischen Eroberung*
* *Lucretia Borgia und ihre Zeit*
** John Leslie Garner's trans. of the 3rd German edition
* *Die Grabmäler der Römischen Päpste* (Google books link), *Die Grabdenkmäler der Päpste* (Open Library link)(Google books link)
* *Die Insel Capri. Idylle vom Mittelmeer* (1897)
** M. Douglass Fairbairn's trans.

## Kanpo estekak
Jean-Christophe Napoléon

**Jean-Christophe Napoléon** (frantsesez: *Jean-Christophe; Napoléon printzea,* jaiotzez *Jean Christophe Louis Ferdinand Albéric Napoléon Bonaparte*; Saint-Raphaël, Frantzia, 1986ko uztailaren 11) monarkiaren aldeko batzuen ustez, Frantziako Etxe Inperial ohiaren buru da, «Napoleon VII» eta Frantziako Napoleon I.aren ondarearen oinordekoa, frantsesen enperadorea eta haien dinastiaren sortzailea.

HEC Parisen eta Harvard Unibertsitatean lizentziatua, kapital pribatuaren sektorean karrera egin zuen, Morgan Stanleyn eta Blackstonen esperientzia lortu zuen, biak New Yorken eta Londresen. Geroago Leon Capital sortu zuen, kapital pribatuko inbertsio enpresa bat.

Aitona Luis 1997an hil zenean, Jean Christophe biloba utzi zuen oinordeko gisa, Charles Napoléon seme zaharrenaren ordez. Harentzat, seme nagusiak gehiegi onartu zuen errepublikanismoa eta bere baimenik gabe berriro ezkondu zen. Charlesek, ordea, adierazi zuen ez dagoela polemikarik edo zatiketarik semearekin etxe inperialean ondorengotza-eskubidearen inguruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
He Zehui

**He Zehui**  edo **Ho Zah-wei** (txineraz,  何泽慧) (Suzhou, 1914ko martxoaren 5a - Pekin, 2011ko ekainaren 20a) Txinako fisikari nuklearra izan zen. Alemanian lan egin zuen Bigarren Mundu Gerran eta Frantzian gerra ostean. 1948tik aurrera, Txinan fisika nuklearra ikertzen eta garatzen lan egin zuen.

## Biografia 
### Jaiotza eta haurtzaroa 
He Zehui Suzhoun jaio zen 1914an. Suzhou No.10 Middle School-era joan zen. Bertan, berak hainbat gai landu nahi zituen eta boleiboleko taldean zegoen. Beijingeko Tsinghua Unibertsitatean 1936an graduatu zen fisikako lizentziatura batekin. Ondoren, Berlingo Unibertsitate Teknikoan hasi zen ikasten. Emakumeen generoari buruzko aurreiritziari aurre egin zion, bere ikasgelako ikasle onena izan baitzen, eta Qian Sanqiang senar izango zena gainditu zuen.

## Karrera 
Alemaniara bidali zuten alemaniarrek goi-mailako teknologian interesa zutelako. Fisika nuklearra ikasi zuen hainbat urtez Alemanian, Siemensentzat lanean, 1943an Heidelbergen Kaiser Wilhelm Institutura (orain Ikerketa Medikorako Max Planck Institutua) batu aurretik. (1945 Nature, Vol. 156 p 543) Bristolen Maier-Leibnitzekin eta Botherekin egindako lanari buruzko dokumentu bat aurkeztu ondoren, elektroien dispertsioko positroi baten lehen irudia jasotzen zuena. Hurrengo urtean He Zehuik hirugarren postua lortu zuen Txinako Zientzien Akademiak emultsio nuklearrak sortzeko lanagatik ematen duen zientzia-sarian.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Bere bizitzan zehar, energia handiko fisikan lan egiten jarraitu zuen.
* Txinako Zientzien Akademiako kide aukeratu zuten 1980an.
* Txinan pertsonaia ikoniko bat bihurtu zen.
* Bere lehengo eskolako zientzia-laborategiak bere omenez izendatu dituzte.

thumb|ezkerrera|Sanqiang eta He Zehui, bigarren eta hirugarren eskuinetik. 1946ko uztaila.

## Bizitza pertsonala 
He Zehuiren senarra 1992an hil zen. Hiru ume izan zituzten, bi neska eta mutil bat. Haien alaba zaharrena, Qian Zuxuan, Marseillako *Centre de physique des particules* zentroari atxikitako fisikari bat da. Bigarren alaba Qian Minxie Kimika irakaslea da Pekingo Unibertsitatean. Qian Sijin semeak ere Pekingo Unibertsitatean lan egiten du Fisikari gisa. He Zehui Beijingen hil zen 2011n, 97 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Defentsa Ministerioa (Serbia)

**Serbiako Errepublikako Defentsa Ministerioa** (serbieraz: *Министарство одбране*, erromanizatuz: *Ministarstvo odbrane*) Serbiako Errepublika barne eta kanpoko mehatxu militarretatik defendatzeaz arduratzen den Serbiako Gobernuko ministerioa da. Egungo ministroa Miloš Vučević da, 2022ko urriaren 26az geroztik.

## Ministroen zerrenda 
### Armadako Ministroak (1862–1918) 
Hau Serbiako Printzerriko eta Serbiako Erresumako Armadako Ministroen (eta bitarteko Armadako Ministroen) zerrenda da 1862an kargua sortu zenetik Lehen Mundu Gerraren ondoren Jugoslavia sortu zen arte, 1918ko amaieran. Jugoslaviako Defentsa Ministroen Zerrenda gisa jarraitzen du.

#### Serbiako Printzerria 
#### Serbiako Erresuma 
### Defentsa ministroak (1991–1993; 2006–gaur egun) 
Zerrenda honetan Defentsa Ministroak daude 1991tik 1993ra, eta 2006an Serbia eta Montenegroko Estatu Batasuna desegin ondoren. Aurreko ministroei buruz, ikus Defentsa Ministerioa (Jugoslavia).

## Kanpo estekak
Lego Builder's Journey

'''Lego Builder's Journey** puzzle-jokoa Light Brick Studiok garatu eta ***Lego*'* Gamesek argitaratu zuen. 2019ko abenduaren 19an lehen aldiz merkaturatu zenean, *Lego'' Builder's Journey joko esklusiboa izan zen hasieran Apple Arcaderen zerbitzurako, iOS, macOS eta visionOSen zegoen eskuragarri. Hala ere, jokoa gero Nintendo Switch-era eta Microsoft Windows-era eraman zen, 2021eko ekainaren 22an eskuragarri bilakatu zelarik. Xbox One-ra eta Xbox Series X/S-ra ere eraman zuten 2021eko azaroaren 25ean. 2022ko apirilaren 19an kaleratu ziren jokoaren PlayStation 4 eta PlayStation 5 bertsioak. ''Lego Builder's Journey-*ren eta *Lego Brawls* izan ziren Legok Apple Arcaderentzat egin zituen lehen bi jokoak. *Lego Builder's Joureny-''k iruzkin positiboak izan zituen oro har.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacques Doyen

**Jacques Doyen** (1943ko abuztuaren 21a) arkularia da. Frantzia ordezkatu zuen 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Léon Epin

**Léon Epin** (Ceintrey, 1858ko urriaren 30a - Montfermeil, 1928ko uztailaren 3a) arkularia zen. Frantzia ordezkatu zuen 1920ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñaxi Urbiztondo

**Iñaxi Urbiztondo Maiza** (Ataun, 1881eko urtarrilaren 31 - Donostia, 1975eko azaroaren 17a) bertsolaria izan zen, bertso zahar ugariren transmititzaile izateaz gain, bertso propioak sortu izan zituena. Euskara besterik egin ez zuen emakumea izan zen.

Iñaxi Urbiztondo Ataungo Aintzaundieta Txiki baserrian jaio zen 1881eko uztailaren 31n. Joxe Batixta Etxeberria Goikoetxearekin ezkondu zen eta senarraren Azarola (edo Azaola) baserrian finkatu ziren. Bost seme-alaba izan zituzten: Anttoni, Pakita, Joxepa, Juan eta Migel. Migel semeak Donostian (Herreran) elikagai-denda bat ireki zuelarik, hara aldatu zen denborarekin Iñaxi. 

Bere bertso sorten artean, memoria gisa idatzi zituenak, haurtzaroko gertakari larri baten inguruan. 1891eko negua oso gogorra izan zen, eta elur ekaitz batek harrapatuta, Aralarren hil zitzaion Joakin anaia: horri buruzkoak dira bertsoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pyre

***Pyre*** akziozko rol bideojokoa da, Supergiant Gamesek garatu eta argitaratu zuen. Microsoft Windows, Linux eta PlayStation 4rako kaleratu zuten, 2017ko uztailean, eta macOS-erako, berriz, 2017. urteko abuztuan. Kirol jokoetako elementuak jokoan sartu ziren. Supergiantek garatutako hirugarren jokoa izan zen*Transistor-en* ondoren (2014) , eta merkaturatzean iruzkin positiboak jaso zituen oro har.

## Istorioa eta jostagarritasuna 
Fantasia epikoan kokatzen da jokoa. Istorioa pantailan irakur daitezkeen pasarte narratiboen bidez kontatzen da. Pasarte horiek hiperesteka-motako sistema bat dute, jokalariak historia gehiago aztertzeko erabiltzen duena. Kirol-joko baten antza duten "Errituetan" erbesteratuak gidatzeaz gain, jokalariak ordezkatuko duen "Irakurle" protagonistak zehaztu behar du nola lagundu talde osoari, hainbat jarduera eginez, hala nola hornidurak bilatzea, munduko horri buruzko informazioa ikastea, edo beste erbesteratuen tutoretza, hauen trebetasunak hobetzeko.

Lurraldean zehar, protagonistaren taldeak beste erbesteratu batzuekin topo egiten du. Honela, hirukote bat beste baten aurka lehiatzen da, Erritu bezala ezagutzen direnetan, jokoaren borroka-sistema, IGNko Marty Slivak *D.O.T.A.*, *Rocket* League, eta Supergianten aurreko jokoa, Transistor izenekoa nahasten dituela dio. Errituak eremu batean gertatzen dira, bi sugar handi, kontrako muturretan, eta hiru erbesteratuak, ikuspegi bertikaletik erretratatutako hiru aurkariren aurrean. Talde bakoitzak kontrako sugar handia itzali nahi ditu, esfera itxura duen globo distiratsu bakarra jaurtiz. Jokalariak pertsonaia bakar bat kontrolatzen du aldi berean, esfera hiruen artean pasatuz, eta esfera duen pertsonaiak kontrolatzen du jokalaria. Esferarekin bidaiatzen duen pertsonaia zaurgarria da Errituetatik aldi baterako erbesteratua izateko, etsai baten aurak ukituz gero, eta horrek bere oinetan utziko luke esfera. Pertsonaiek hainbat trebetasun dituzte errituetan laguntzeko, hala nola korrikaldi azkarrak edo irismen handiko jaurtigaiak. Jokalariaren pertsonaia bakoitzak bere gaitasun pasiboak ditu, jolasteko erari eragiten diotenak; esate baterako, azkar mugi daiteke jolaslekuan, baina ez dio kalte handirik egiten aurkarien sugarrari, eta beste bat motela eta handia da, baina kalte handiena egin dezakeena.

Gailu berdinean bi jokalarirentzako multijokalaria den modu bat du jokoak, eta talde bereiziak kontrolatzen dituzten bi jokalariri lehia egiteko aukera ematen die. Supergiant ez zegoen ziur online bidezko modu multijokalaria garatzeko gai izango otez zen kaleratze egunerako, eta modu horri eustea erabaki zuen. Beraz, multijokalari lokala edo gailu berdinean egiten dena da mantendu zen multijokalari modu bakarra.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* Gamer Erauntsia - Pyre bideojokoaren euskarazko analisia.
Elaphomyces muricatus

***Elaphomyces muricatus*** *Elaphomycetaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako, bere usain gogorrak oreinak eta orkatzak erakartzen dituen arren.

Sinonimoak: *Elaphomyces variegatus*, *Elaphomyces reticulatus*, *Elaphomyces caelatus*, *Elaphomyces fuscensens*, *Elaphomyces scaber*, *Elaphomyces vulgaris*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 4 cm artekoa, azpiglobosoa, apur bat zapaldu-deprimitua. Exoperidioa banaezina, garatxoekin edo pikor puntazorrotzekin, okre-lehoi kolorekoa, arre ilunera biratzen. Endoperidio lodia (3 mm artekoa), jaspeztatua (marmol itxurakoa), ebakitzean hondo zuri bat ikusten da, non zain more-ardo koloreko bat nabarmentzen den. 

**Haragia:** Gaztetan trinkoa, gero desagertu egiten da. Gleba zuri-arrosa, hauts masa gris-beltza bihurtu aurretik. Usainik gabe hasieran, desatsegina gero.

**Etimologia:** *Elaphomyces* terminoa grekotik dator eta oreinen onddoa esan nahi du. *Muricatus* epitetoa berriz latinetik dator, oskol bizkarrezurra esan nahi duen “murex” “muricátus” hitzetik. Garatxo puntadunez estalitako gainazala duelako.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Elaphomyces granulatus* delakoak, endoperidio zuria eta leuna du. *Elaphomyces asperulus* espezieak espora desberdinak. *Elaphomyces decipiens*-ek kolore zurbila  hondo zurixkaren gainean garatxo lauez apaindutako peridioa eta mizelio-masa banaezin batez inguratua.

## Sasoia eta lekua 
Neguan, udaberrian, ia urte osoan. Nahiko arrunta. Sakonera txikiko hipogeoa, hostozabalen basoetan (haritza, pagoa, gaztainondoa) eta gutxitan koniferoen azpian.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Kolonbia, Europa, Errusia, Kaukasia, Japonia, Australia, Taiwan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma mammosum

***Entoloma mammosum*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Nolanea mammosa*, *Rhodophyllus mammosus*, *Agaricus mammosus*, *Latzinaea mammosa*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 2 eta 5 (8) cm bitarteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakoa, gero ganbil-lautua, titi biribil oso nabarmenarekin; arre iluna hezetasunean eta gardentasunez ildaskatua, okre-gris koloretik arre argira doan kolorekoa lehorrean; leuna edo erradialki zimurtua eta ertza barrurantz biribildua denbora askoan.

**Orriak:** Libreak, soberakoak, gris zurbilak, gero arrosa zikin kolorekoak.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 4 eta 12 cm bitarteko garaierakoa eta 0,1 eta 0,3 cm bitarteko diametrokoa, kapelaren kolorekoa, haritsua luzetara, zurixka-flokosoa goialdean, bilotsua oinarrian; tutu itxurakoa.

**Haragia:** Urtsua, gris-arrexka kolorekoa, lehorrean zurbila, irin zaharraren edo arrainaren usainarekin.

**Etimologia:** *Entoloma* terminoa grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. *Mammosum* epitetoa berriz latinetik dator, titia esan nahi duen “mamma” hitzetik. Kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Susmagarria.

## Sasoia eta lekua 
Batez ere udaberrian. Leku belartsuetan, hostozabalen edo koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sindiko

[thumb|280px|*Ohialegileen sindikoak*, [Rembrandt, 1662.]]

**Sindiko** ('**; **') lanbideak esanahi eta funtzio desberdinak ditu lurraldearen eta zuzenbidearen adarren arabera:
* Antzinako Erregimenean, biztanle-komunitate bat ordezkatzeko ardura zuen pertsona zen.
* Nafarroako Erresuman, Gorteetako eta Diputazioko eragile juridikoak ziren. 
* Bizkaian, Nafarroa Beherean eta Lapurdin, bestetik, botere exekutiboa herriaren ordez erabiltzeko hautatzen zen pertsona zen. 
* Porrot-prozedura judizialean hartzekodunen ordezkari gisa porrot-masa administratu, zaindu eta azken banaketarako eratzen den organo arduraduna da. Sindikoaren lana ordezkatuen interesak babesteko erakunde baten funtzionamendua fiskalizatzea izaten da.

## Zuzenbide pribatuan 
Zuzenbide esparruan funtzio desberdinak betetzen ditu.

### Konkurtso-zuzenbidean 
Hartzekodunen konkurtsoan edo porrotean, sindikoak likidatzen ditu zordunaren aktiboa eta pasiboa. Egoera deklaratu ondoren, izendatu egiten da, eta une horretatik aurrera administratzaile batek likidatuko den ondarearen gainean dituen ahalorde guztiak ditu. Hartzekodunen interesak babesteko betebeharra du, zordunaren ondasunetatik ahalik eta etekin handiena lortzen saiatuz, ahalik eta zor gehien ordaintzeko.

### Elkarteen zuzenbidean 
Elkarte zuzenbidean hainbat figura daude. Hona hemen adibide batzuk:
* Kooperatibaren sindikoa: erakundearen administrazioa fiskalizatzen du bazkideak babesteko helburuarekin.
* Obligazioak jaulkitzen dituzten sozietateen sindikoa: sozietate horiek fiskalizatzeko agertzen da, obligaziodunen interesak babesteko helburuarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Youssouf Ouédraogo

**Youssouf Ouédraogo** (Tikaré, 1952ko abenduaren 25a – Abidjan, 2017ko azaroaren 18a) Burkina Fasoko politikari eta diplomazialaria izan zen, lehen ministroa 1992tik 199ra.

Dijon, Clermont-Ferrand eta Lyongo unibertsitateetan marketina ikasi zuen eta Uagaduguko Unibertsitateko irakaslea izan zen 1982tik. Thomas Sankarak Plangintza eta Herri Garapeneko ministro izendatu zuen 1984an. 1987an Sankara hil ondoren, Blaise Compaoré presidente berriak Lankidetza ministro izendatu zuen. 1989an Ekonomia eta Gizarte Kontseiluko presidente izendatu zuten, eta 1992an Biltzar Nazionaleko kide, Demokrazia eta Aurrerabiderako Kongresua alderdiko hautagai. Compaorék 1992ko ekainean izendatu zuen lehen ministro. 1994ko urtarrilean CFA libera debaluatzeak krisi ekonomikoa eragin zuen, eta Ouédraogok dimisioa eman zuen, sindikatuekin soldaten igoerari buruzko akordiorik lortu ez zuelako.

Ondoren, enbaxadore izan zen hainbat herrialdetan (Belgika, Herbehereak, Erresuma Batua, Luxenburgo eta Europar Batasuna), 1999ko urtarrilean Kanpo Arazoetako ministro izendatu aurretik.
2007an diputatu hautatu zuten berriro, eta Garapeneko Afrikako Bankuko presidentearen kontseilari berezi izendatu zuten.
Richard Tandy

**Richard Tandy** (Birmingham, 1948ko martxoaren 26a – Albany, New York, 2024ko maiatzaren 1a) ingeles teklatu-jotzaile, *Electric Light Orchestra* taldeko kidea.

Mosley Schoolen ikasi zuen eta han Bev Bevan ezagutu zuen. Ondoren, 1968an, *The Move* taldean jo zuten elkarrekin, eta 1972an, Electric Light Orchestran. Hainbat musika-proiektutan parte hartu zuen Jeff Lyne taldeko buruarekin. Taldeko teklatu-jotzaile gisa, besteak beste, pianoa, Minimoog, Clavinet, Oberheim, Wurlitzer piano elektriko, Mellotron eta abar erabili zituen. 1985ean, Tandy Morgan Band taldea sortu zuen Dave Scott-Morgan eta Martin Smithekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meri Te Tai Mangakāhia

**Meri Te** **Tai Mangakāhia** (Hokianga, Zeelanda Berria, 1868ko maiatzaren 22a - Panguru, Zeelanda Berria, 1920ko urriaren 10a) emakumeen sufragismoaren aldeko Zeelanda Berriko ekintzailea zen.

## Biografia 
Meri Te Tai Mangakāhia Behe Waihoun jaio zen, Pangurutik gertu, Hokiangan. Iwiko Te Rarawako kidea zen, eta Rê Te Tai eragin handiko liderraren alaba. Ikasketak Aucklandeko St Mary's Convent-en egin zituen.

Hāmiora Mangakāhiaren emaztea zen Meri Te Tai, zeina, 1982an, Hawke's Bay eskualdeko Te Kotahitangako parlamentuko lehen ministro hautatu zuten. Hurrengo urtean, Meri Mangakāhia izan zen asanbleari zuzendu zitzaion lehen emakumea, emakumeen boto-eskubidearen eta emakumeen hautagarritasunaren aldeko mozioa aurkezteko. Emakume maoriak ondasunen jabeak zirela eta ez zirela ordezkaritza politikotik baztertu behar argudiatu zuen.

Ondoren, Kotahitanga mugimenduko emakumeen batzordearekin bat egin zuen, eta erakunde politikoetan eta ongintza maoriko erakundeetan parte hartzen jarraitu zuen.

Gripearen ondorioz hil zen, Pangurun, 1920ko urriaren 10ean, familiako kideen arabera. Lau seme-alaba izan zituen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Meri Mangakāhia, New Zealand history (en)
* (en) Angela Ballara, « Mangakahia, Meri Te Tai », dans Dictionary of New Zealand Biography, Te Ara - the Encyclopedia of New Zealand, 1993 (linean irakurgai).

## Ikus, gainera 
* Emakumeen sufragismoa

## Kanpo estekak 
* .
Benderreko altxamendua

**Benderreko Altxamendua** 1919ko maiatzaren 27an Bender hiriko talde boltxebikeek antolatutako matxinada izan zen, 1918ko abenduan Errumaniako Erresumak Besarabia (aitzinako Errusiar Inperioaren lurraldea) anexionatu zuenean. Bertako biztanle errusiarrek garatu zuten nagusiki. Guardia Gorriko unitateak lantegietako langileekin osatu ziren, Grigori Borisoven agindupean.Ukrainako Sobietar Armadaren 5. Dibisioaren 3. Brigadaren laguntzaz (150 tropa) matxinoek trenbidea, posta eta telegrafo bulegoa hartu zuten. Arratsalde hartan, ordea, Errumaniako Armada eta Frantziako tropa kolonialen unitate bat bertaratu ziren, eta berehala altxamenduarekin akabatu zuten. Matxino askok Dniester ibaiaren beste aldera ihes egin zuten arren, 150 inguru harrapatu eta exekutatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beñat Olea

**Beñat Olea Irureta** (Legazpi, Gipuzkoa, 1987) diseinatzaile grafikoa eta ilustratzailea da. 

## Ibilbidea 
Txikitan gustuko zituen komikiak, japoniar animazioak eta beldurrezko generoak. Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederretan lizentziatu ondoren, Bartzelonara joan zen ilustrazioan espezializatzera eta bere sormen-beharrak asetzera. Ipuinak, aldizkarietako azalak, komikiak eta bideo-jokoak marraztu zituen.

Elisava Bartzelonako Diseinu eta Ingeniaritza Fakultatean Ilustrazio eta Komikigintzako graduondoko ikasketak ditu. 

2D artista da, diseinatzaile grafikoa eta komikigilea. Modelo erotiko lanak ere egin ditu; bai eta aktore lanak ere, ''Because You're Mine* film laburrean.

Komikiekiko duen pasioa bideo-jokoetarako diseinu artistikoarekin konbinatzen du, Crystalizer Games enpresarekin lankidetzan.

Hysterical Minds nazioarteko artisten elkarteko kidea da 2011. urtetik.  

## Lanak 
* *Ajuar funerario.* 2018. Komikia. Irudiak. 
* *Eki en las nubes.* 2023. Komikia. Gidoia eta irudiak. 
* Elbereth musika taldearen *Karma* disko azala. 2017

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nagore Belastegi: "Beñat Olea, euskararen inguruko bideo batetik etorri zaio arrakasta Instagramen", *Gaur8'', 2025/03/09.
Depapepe

**Depapepe** (baita ere **DEPAPEPE** ) japoniar musika taldea da. 2002an sortuta bi partaide ditu: Miura Takuya "Depa" eta Tokuoka Yoshinari "Pepe". Estiloaren ikuspuntutik haien musika instrumentala eta akustikoa da. 
Depapepek ez du inoiz arrakasta komertzialik lortu, baina gaur egun gurtza-taldetzat hartzen da. Taldeak gitarra akustikoak baino ez ditu erabiltzen bere konposizioak egiteko.

## Estiloa 
Depapeperen estiloa dibertsifikatu egiten da musika instrumentalean eta musika akustikoan, eta rockaren estilo musikala ere badago taldearen eraginetan. Depapeperen musika animeko hainbat openingetan erabili izan da, ezagunenetako bat Honey and Clover animearena izanik.

## Partehartzaileak 
* Miura Takuya "Depa" - gitarra akustiko (2002 - gaur egun)
* Tokuoka Yoshinari "Pepe" - gitarra akustiko (2002 - gaur egun)

## Diskografia 
### Estudi albumak 
Depapeperen diskografia ugaria da eta ez dago zehaztuta zeintzu diren haien albumak. 

* 2005: ''Let's Go!!!* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2006: *Ciao! Bravo!!* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2007: *Beginning of the Road ～Collection of Early Songs～]]"* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2008: *Hop! Skip! Jump!* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2008: *Drive! Drive!! Drive!!!'* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2009: *Do!* (?)
* 2009: *Depacla II* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2011: *One* (?)
* 2012: *"Acoustic & Dining* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2017: *Colors* (Sony Music Entertainment Japan)
* 2018: *Pick Pop! ～J-Hits Acoustic Covers"* (Sony Music Entertainment Japan)

### EPak 
* 2005: *"Hi! Mode!!"* (minialbuma) (Sony Music Entertainent Japan)

### Bildumak 
* 2004: *Acoustic Friends*
* 2004: *Sky! Sky! Sky!*
* 2004: *Passion of Gradation*
* 2006: *6 Color Rainbow - Video Clips Vol. 1* (DVD)
* 2006: *Ciao! Bravo!! The Movie!!! - DEPAPEPE meets Digital Hollywood* (DVD)
* 2007: *ほろり二人旅 2007"* (japonieraz) (DVD)
* 2009: *DEPAPEPEデビュー５年記念ライブ「Merry 5 round」日比谷野外大音楽堂　2009年5月6日"'' (DVD)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Taldearen webgune ofiziala.
Laida Ruiz

**Laida Ruiz Juarros** (Lazkao, Gipuzkoa, 1996) artista eta ilustratzaile  gipuzkoarra da. 

## Ibilbidea 
Euskal Herriko Unibertsitateko Sorkuntza eta Diseinuko graduan lizentziatua eta Vigoko Unibertsitateko "Liburu ilustratuak eta animazio audibisuala" masterra ditu. 

2016an Goiart Sariaren irabazlea izan zen. Hau Azkena animazio taldeko kidea da eta Euskal Irudigileak elkarteko kidea. 

## Lanak 
### Film laburrak 
* *Abstinentzia* . 2017.  Hitzak Mugimenduan poesia topagunean aukeratua.
* *Handiak eta Txikiak.* 2019 Laburbira zirkuituan aukeratua. 
* Miraila eta Ilargia. Kimuak Euskadiko film laburren hautaketan aukeratua. 

### Ilustrazioa 
* *Zuhara Itsasoaren deia*. 2021 . Amaia Telleriaren testua. 
* *Zuhara Clionaren kanpaiak*. 2022. Amaia Telleriaren testua. 
* *Elur Gorrituaren Egunak.* 2024. Amaia Telleriaren testua. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esti Ansotegi Guruziaga

**Esti Ansotegi** **Guruziaga** (Zornotza, Bizkaia, 1976ko irailaren 11) psikologoa da.

## Biografia 
Esti Zornotzan 1976ko irailaren 11n jaio zen, bere gurasoak Juan Antonio Ansotegi Intxausti eta Carmen Guruziaga izanez eta hiru neba-arreba dira, Karmele, Jon eta Esti bera, gazteena.

Zornotzako Karmengo Ama Ikastetxean egin zituen haureskola, lehen hezkuntza eta DBH ikasketak.

Estik psikologia ikasketak egin zituen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), baita familia-orientazioa eta aholkularitza masterra ere.

### Lan ibilbidea 
Prebentzioa eta osasuna sustatzeko proiektuak koordinatzen ditu Ortzadar elkartean, 2012tik. 

Gipuzkoako Foru Aldundiko Gazteria departamentuak sustatuta, buru osasuna eta nerabezaroa gaiari buruzko hainbat hitzaldi eman zituen TREBA egistamokaren barruan,2024an herriz herri: Oiartzunen, Tolosan, Urretxun... 

DBHko ikasleei adikzioen arloko tailerrak ematen dizkie.

Osasunaren prebentzioari eta sustapenari buruzko prestakuntza ematen die irakasleei, familiei eta bestelako osasun-eragileei (gazteria-teknikariak, gizarteratzeko eta laneratzeko lantaldeak, gizarte- eta hezkuntza-arloko esku-hartzeko lantaldeak, gizarte-zerbitzuetako udal-langileak, kiroletako begiraleak, astialdiko begiraleak, etab).

Prebentzioko materialetarako edukiak diseinatzen eta lantzen ditu, bai ikasleentzat, bai irakasle eta familientzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Substantziarik gabeko mendekotasunen egungo egoera: ausazko jokoak eta kirol-apustuak' Euskadi.eus
* Elkarrizketa: Gazte asko, kirol apustu edo on- line jokoekiko adikzioagatik edo erabilera desegokiagatik laguntza eskatzen ari dira Euskadi.eus
Thomas Faucheron

**Thomas Faucheron** (Rennes, 1990eko otsailaren 23a) arkularia da. Frantzia ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astigar-tira

thumb|Gogortzen hasi bezain laster, zotz baten inguruan biribiltzen da, eta bola leun eta gozo bat eratzen du, hortzekin tiratu edo miazkatu dena.
[thumb|1956 [Quebec-en ateratako argazkia, bi umek astigar-tira jaten zutela.]]
**Astigar-tira** (''tire d'érable* frantsesez) Kanadako ekialdeko sukaldaritza-prestaketa da, Quebeceko gozoki bigun bat da, astigar-siropez egina.

## Deskribapena 
Astigar-tira astigar-jarabea berotzea da (113.5 °C), tira bihurtzeko, eta elurraren gainean botatzea, gozoki bigunak egiteko. Askotan, metodo bat erabiltzen da jakiteko ea prestaketa ondo egina dagoen: tira probatzea, elur trinkotuaren gainean isuriz; gainazalean geratzen denean, tira prest egoten da zerbitzatzeko.

Prestaketa itsaskorra da eta sarritan zurezko zotza edo koilara batekin jaten da.

## Alderdi kulturalak 
Elur-tira (*tire sur la neige* frantsesez) egitea Quebeceko espezialitate bat da. Azukreen denboraren tradizioetako bat da martxoaren erdialdetik apirilaren bukaera arteko aldia, hau da, astigarrak ustiatzea. Azukre-txabola gehienetan kontsumitzen da, hainbat azoka, eski-zentro edo Quebeceko kontratu publikok kioskoak jartzen dituzte elurra sasoian dastatzeko.

## Historia 
Teknika hori jada Amerindiarrek erabiltzen zuten, eta haien elikaduran astigar-uraren hainbat produktu sartzen ziren. Abenakiek astigarren izerdia lurruntzeko eta hainbat elikagai egiteko erabiltzen ziren azal-ontziak egiten zituzten. Atikamekwak aurkitzaileak izan ziren, iparramerikar paper-urkiaren azala (*Betula papyrifera var. papyrifera*, *wikwasatikw* atikamekweraz) kanoak, haur-eramaileak (*tikinagan''), saskiak, elikagaiak ontziratzeko erabiltzen da; lehen etxebizitzak estaltzeko, idazteko eta marrazteko erabiltzen zen. Urki egurra elur-erraketak, txirrista, arraunak, danbor-markoak, aizkora-kirtenak, makila, kanpin-denda eta izerditegietarako markoak egiteko erabiltzen da. Hostoak, azala, izerdia eta egurra medikuntza tradizionalean erabiltzen dira.

## Galeria 

Fitxategi:Maple toffee.JPG|thumb|Isuri tira berotua elurretara, eta sortu gozoki biguna.
Fitxategi:Some more (4068260268).jpg|Isuri astigar-tira trinkotutako elurrera.
Fitxategi:Maple syrup popsicle (6974621697).jpg|Birribildu zurezko zotzarekin.
Fitxategi:Sucrerie Blouin 004.jpg|Birribildu zurezko zotzarekin.
Fitxategi:Taffysicles (4068260392).jpg|Dagoeneko prestatuta tirak.
Fitxategi:Tire d'érable.jpg|Tiratu.
Fitxategi:Young woman wearing dark eyeglasses.jpg|Miazkatu.
Fitxategi:Tirederable-MapleTaffy4.jpg|Pankarta ''Tire d'érable sur neige'' (Elurraren gaineko astigar-tira).
Fitxategi:Tirederable-MapleTaffy5.jpg|Kioskoa Royal mendian, Montreal.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Astigargintza
* Astigar-ziropea
* Astigar-gurina
* Astigar-azukrea
* Azukre-astigarra
* Azukre-txabola

## Kanpo estekak
Riyo Mori

**Riyo Mori** (森 理世|, Mori Riyo; Aoi-ku, Shizuoka, Japonia, 1986ko abenduaren 24a) japoniar dantzaria eta modeloa da, edertasun lehiaketetan jardun duena. Ezaguna egin zen Miss Unibertso 2007 irabazi zuenean. Lehiaketa irabazi zuen bigarren japoniarra izan zen sari hori lortzen, 48 urte lehenagoko zortzigarren edizioan, 1959an, Akiko Kojimak ere lortu baitzuen.

## Biografia 
Haurtzaroan, Tokoha Gakuen eskolan lehen hezkuntza eta bhgarren hezkuntza egin zuen. Lau urte zituela hasi zen dantzan Riyo, amari balleta gustatzen zitzaion eta. Tokoha Gakuen eskolan graduatu ondoren, Ontariora, Kanadara, joan zen ballet klasikoa ikastera. 

Miss Unibertso gisa egindako lanaren barruan, Riyo Morik haurren, hispaniarren eta gay komunitatearen aldeko kanpainak babestu zituen, halaber, GIBarekin eta antzeko gaiekin zerikusia zuten azterlanak eta ikerketak.

### Miss Unibertso izan ostean 
Titulu hori irabazteak dakarren ospeari esker, modelo lanetan hasi zen. 2008an, Japoniara itzuli zenean,  hainbat arlotan lan egiteko aukera izan zuen.2009an I.R.M. ezarri zen. Akademia bere amarekin Shizuokan.

Masa-komunikabideen modelaketan eta beste arlo askotan aktiboki parte hartzen du, karitate-ekitaldiak barne, baita IMko zuzendari artistiko gisa ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Miss Unibertsoa 2007 Japoniaren webgune ofiziala
* Riyo Moriren bloga
Tone Sekelius

**Tone Sekelius** (Växjö, Suedia, 1997ko uztailaren 16a) suediar abeslaria eta sare sozialetako influencerra da.

## Bizitza 
Sekeliusen *Awakening* abestia Suediako Sverigetoplistan izeneko singleen zerrenda ofizialean 89. postuan sartu zen 2017ko otsailean.
 
2021ean *Aftonbladet* engunkariari egindako elkarrizketa batean, Sekelius emakume transgeneroa zela adierazi zuen eta esan zuen handik aurrerantzean Thomas deitzeari utziko ziola eta Tone izena hartuko zuela.
 
Sekelius Melodifestivalen 2022 jaialdian lehiatu zen *My Way* abestiarekin. Lehiaketako lehen interprete transgenero irekia izan zen. Lehiaketaren finalera heldu zen eta 5. postuan sailkatu zen 84 punturekin.

2023an, Sekelius pertsona ospetsu gonbidatua izan zen *Drag Race Sweden* reality showaren "Marathon Talent Hunt" atalean,  SVT1ek eta SVT Playek ematen dutena. Horrez gain, Melodifestivalen 2023an lehiatu zen *Rhythm of My Show* abestiarekin, eta finalean 12. postuan sailkatu zen 20 punturekin.

## Diskografia 
### Singleak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak