Elena Brockmann

thumb|Paradore bateko patioa (San Telmo museoa)
**Elena Francisca María Brockmann y Llanos** (Madril, 1865eko otsailaren 10a - Madril, 1946ko urtarrilaren 26a) margolari madrildar kostunbrista izan zen. Madrilgo San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikasi zuen. Arte Ederretako Erakusketa Nazionaletara joan zen historiako lehen margolaria izan zen. 1887an ohorezko aipamena jaso zuen eta 1892an hirugarren domina.

## Biografia eta ibilbidea 
Familia ospetsu eta aberats batean jaio zen. Leopoldo Brockmann González-Losada bide-ingeniariaren eta Isabel Beatriz de Llanos Keats idazle eta eleberrigileen oinordekoaren alaba.

Bere posizio sozialari esker arte eskola entzutetsu batean ikasi ahal izan zuen, San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian. Bizitza marrazteko klaseetan matrikulatu zen, eta erabaki horrek garai hartako inguru guztia harritu eta eskandalizatu zuen, diziplina horrek giza gorputzaren anatomiaren azterketa barne hartzen baitzuen, emakumeei prestakuntza artistikoan debeku apur bat ezarrita. 

Horren ondoren, Erromara joan zen, eta Jose Benlliure eta Gil eta Joaquin Sorollaren eskolak hartu zituen. Azken horrek eragin handia izan zuen bere obran. Gainera, Sebastian Gessaren ikaslea izan zen, bodegoiak sakon aztertzen, eta baita bere osaba Juan Llanos eta Keatsena ere.

Gaztaroan, maisulanen hainbat kopia egin zituen, eta, ondoren, historia-pinturan espezializatu zen. Genero horrek giza irudia menderatzea eskatzen zuen, eta gertaera historiko, mitologiko edo erlijiosoak ilustratzen zituen. Artista gutxi saiatu ziren, besteak beste, zailtasun handiagoa zutelako, eta eguneroko bizitza, natura hila edo paisaia marrazten saiatu ziren. Zailtasun guztiak gorabehera eta jasotako prestakuntza zabalari esker, Brockmannek pintura historikoa bikain egin zuen, bere gai eta konposizio konplexuengatik nabarmenduz. Brockmammek egin zuen beste alderdi bat, baina ez hain ezaguna, erretratugilearena izan zen.

### 1887ko Arte Ederren Erakusketa Nazionala 
Brockmannek 1887ko Arte Ederren Erakusketa Nazionalean parte hartu izanak nabarmen markatu zuen bere ibilbidea. *San Juan de los Reyeseko klaustrotik prozesio bat pasatzea. Toledo* erakusgai jarri zituen hiru obrengatik izan zen ezaguna, *La vuelta de la Caza* eta *La Chochara*.

Urte horretan, epaimahaiak artista talde batzuk nabarmendu zituen, horien artean erakusketariak, emakume artisten taldea deitua. Bere lanak saria merezi zuela aitortu arren, araudiak ez zion uzten. Elena Brockmann, haien artean zegoen.

Urte batzuk geroago, 1892an, Pintura Erakusketa Nazionalera aurkeztu zen, *San Juan de los Reyesen klaustrotik prozesio bat igarotzea* obrarekin. Gloria Martínez Leiva adituaren arabera, "anbizio handiko lana zen, oso ondo ezaugarritutako eta perspektibako arkitektura-esparru batean txertatutako giza irudi asko zituena. Margolari gisa dituen trebetasun handien erakusle, pintzelkada kementsu eta kementsu batekin, izaeraz betea ". Ezaugarri horiek guztiek bere garaikide eta margolarien aintzatespena eman zioten, eta "talentu handiko artista" gisa definitu zuten, Madrilen egindako erakusketen ondoren. Isidoro Fernández Flórez (Fernanflor) kritikariak "gizon bat bezala margotzen" duela esan zuen egileari buruz. Kritika edo konplimendua, horrelako iruzkinek autore honen eta bere estilo artistiko handiaren garrantzia agerian uzten dute.

*San Juan de los Reyeseko klaustrotik prozesio bat igarotzea* Estatuak saritu eta eskuratu zuen. Estatu Batuetan erakutsi zuten, 1893an, Chicagoko Erakusketa Unibertsaleko Emakumearen Pabiloian.

Erakusketek artisten lanak ikusarazteko balio izan zuten; izan ere, beren lana maila profesionalean egiten zuten eta nazioan eta nazioartean aintzatespena lortzen joan ziren. Hala ere, Estatuak ez zituen obra gehienak erosi, saririk eta dominarik ez zutelako, eta ez ziren erakunde publikoetan gorde, ezta museoetan ere. Zentzu horretan, Elena Brockmann salbuespena izan zen, Sustapen Ministerioari bere Patio de un parador obraren salmenta eskaini baitzion. Estatuak 1894an eskuratu zuen obra eta ordutik Prado Museoko bildumen parte da.

Elena Brockmann artista txiki edo zaletu soiltzat jo zuten, "gizonezko egile handiekin" alderatuta. Horren ondorioz, emakumeak kultura-esparruetatik kanpo geratu ziren. Artista madrildarrak bere lanak askotan erakustea lortu zuen, eta bere garaiko margolarien artean sariak eta ospea jaso zituen. *Felipe II .ak Armada Garaiezinaren galeraren berri jaso zuenean* (1895) trebetasun handia erakutsi zuen gai historiko bat irudikatuz, orain arte batez ere gizonek egina.  

Garai erromantikoan interes handia zegoen iraganeko garaiekiko, pintura historikoak zeinua aldatu zuen. Egileak historialariaren narrazioan eta arkeologoaren datuetan oinarritutako eszena bat zehatz-mehatz erreproduzitzen du. Kritikariek marrazketa-akats oro barkatzen zuten eszenako edozein anakronismo baino lehen.

Elena Brockmann honela definitu zuten *Bartzelona komikoan* aldizkarian: (...) "emakume artistikoek beren jeinua erakusteko egindako bidetik aldenduta, ohitura-kontuekin ekin dio bere karrerari, eta horietatik emaitza ohoretsu eta inbidiagarria ateratzen jakin du". (...) "bere talentuagatik eta merezimenduengatik beste inbidiagarri bat lortu du maisuki nagusi den artearen eremuan, eta horretan gorderik dauka bere etorkizuna".

XIX. mendearen amaieran, pinturan izandako moden aldaketaren ondorioz, obra historikoak ez ziren hain erreklamatuak edo aintzat hartuak. Horregatik, ospe artistikotik desagertu zen.

## Obrak 
Bere obra nabarmenen artean  *Paradore bateko patioa* eta *Prozesio bat San Juan de los Reyeseko klaustrotik igarotzea* daude, biak ere XIX. mendearen amaierakoak, bere garaiko erakusketetan oso ohikoa zen ohiturazko gaiekin. Artelan horiek Arte Modernoko Museo Nazionalak erosi zituen, baina Prado Museoarenak dira. *Paradore bateko patioa*, hiru metro luzeko horma-atala, Donostiako San Telmo Museoan dago ikusgai.

*San Juan de los Reyeseko klaustrotik prozesio bat igarotzeak* markatu zuen Brockmannen lasterketa. Bere erakusketan zalaparta handia sortu zuen tamaina txikiko koadro batek, baina ikusleen multzo handi bat zuen, emakume baten egile deigarriak eraginda.

*La Ciociara* (1887) erretratua da, non emakumeen irudiaren azterketa handia ikusten den, erregionalismoaren gaiaren barruan kokatua.

*Felipe II .a eskuadra garaiezinaren galeraren berri jasotzen* (1895) da bere lanik garrantzitsuena, historiako koadro bat margotzen zuen lehen emakume gisa sagaratu baitzuen. Koadroak, erregeak 1588an britainiarren esku zegoen espainiar flotaren porrotaren berri izan zuen unea irudikatzen du. Espainiako porrot militarra gertatu eta hirurehun urtera, Elena Brockmannek berriz ekin zion gaiari -kritikaren arabera-, margotu zuen garaian espainiar inperioak izan zuen gainbeherarekin zuen paralelismoagatik. Gaineratu dutenez, haren osaera nabarmendu zen, hondamendi militarrari buruzko adierazpen ironiko gisa eta anbizio politikoak izan zitzakeen ondorioez ohartarazteko.

Lan honekin, eta aurreko erakusketa nazionaletan hainbat sari irabazi ondoren, lehen mailako domina bat lortzeko ezaugarriak zituen, bere gai, tamaina eta bertuteengatik, baina XIX. mendearen amaieran margolan mota honek ospea galdu zuen.
Fitxategi:Elena_Brockmann_-_Philip_II_receiving_news_of_the_loss_of_the_Armada_-_1895.png|link=Archivo:Elena_Brockmann_-_Philip_II_receiving_news_of_the_loss_of_the_Armada_-_1895.png|Felipe II .a Armadaren galeraren berri jasotzen. 1895.
Fitxategi:Paso_de_una_procesión_por_el_claustro_de_San_Juan_de_los_Reyes_de_Toledo_(Museo_del_Prado).jpg|link=Archivo:Paso_de_una_procesión_por_el_claustro_de_San_Juan_de_los_Reyes_de_Toledo_(Museo_del_Prado).jpg|Prozesio bat San Juan de los Reyeseko klaustrotik igarotzea. 1892.
Fitxategi:El_patio_de_un_parador_(Museo_del_Prado).jpg|link=Archivo:El_patio_de_un_parador_(Museo_del_Prado).jpg|*Paradore bateko patioa. 1887.*

## Sariak 
* Ohorezko Aipamena Pintura Erakusketa Nazionala 1887an.
* Hirugarren domina, Pintura Erakusketa Nazionala 1892an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Prado Museoaren denboraren lerroa