open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikhail Botvinnik

**Mikhail Moisejevitx Botvinnik** (; Kuokkala, 1911ko abuztuaren 17a – Mosku, 1995eko maiatzaren 5a) sobietar xake jokalaria, Nazioarteko Maisu Handia eta Munduko Xake Txapelduna izan zen. Historiako xakelari onenetarikoa izan zen.

Bost aldiz irabazi zuen Munduko Xake Txapelketa 1948 eta 1963 artean. Sei aldiz irabazi zuen SESBeko Xake Txapelketa, eta 1954tik 1964rako Xake Olinpiada guztiak irabazi zituen Sobietar Batasuneko xake taldearekin.

Joko estilo posizionala zuen. Botvinnikek berrikuntza handia ekarri zuen xake profesionalera, eta jokoa sakonki aztertzeaz gain, xakelari profesional batek zentzu guztietan izan beharreko prestakuntzan arreta handia ipini zuen: ariketa fisikoa; partida-hasiera jakin batzuk oso ondo aztertuta izatea; iraganeko jokalarien, norbere eta aurkarien partidak aztertzea; aurkari sendoenen puntu sendoenak eta ahulguneak aztertzea; norbere puntu sendoen eta ahulguneen analisi zorrotza egitea. Lanketa berri horrek goi mailan 30 urtez mantentzea ahalbidetu zion. Prestakuntza modu horrek eragin handia izan zuen belaunaldi berrietan. Xakelarien prestakuntzarako xake eskola bat sortu zuen eta bere ikasle izan ziren hainbat xakelari ospetsu, haien artean munduko txapeldun izatera helduko ziren Anatoli Karpov, Gari Kasparov eta Vladimir Kramnik.

Ingeniari elektrikoa zen lanbidez; informatikaria ere izan zen, ordenagailurako xake-jokoak programatzen aitzindaria.

## Kanpo estekak 
*  Chessgames
Caviidae

**Caviidae** familia Hego Amerikako karraskariek osatzen dute, eta akuria eta kapibarak, bizirik dagoen karraskaririk handiena, barne hartzen ditu. Hego Amerikan zehar bizi dira, inguru irekietan, bai sabana hezean, bai arantza-basoetaraino, bai sastraka basamortuetan. Karraskari familia horrek besteek baino kide gutxiago ditu: hemeretzi espezie, hiru azpifamiliako zazpi generotan banatuta.

## Ezaugarriak 
Marak izan ezik —untxi itxura handiagoa dute—, caviidaeek gorputz motz eta astunak eta buru handiak dituzte. Gehienek ez dute isats ikusgarririk. Tamaina desberdinak dituzte: akuriak 22 cm-ko luze dira eta 300 gramoko pisua dute, baina kapibarak 106-134 cm arteko luze dira eta 35-66 kilogramo arteko pisua dute. Pliozenoan animalia are handiagoak ere egon ziren, hala nola Phugatheriuma, gutxi gorabehera tapir baten tamainakoa zena.

Belarjaleak dira, belar gogorrak edo hosto leunagoak jaten dituzte, espeziearen arabera. Hortz-formula beste karraskari batzuenaren antzekoa da: 1.0.1.3 / 1.0.1.3. Emeak bizpahiru kume iletsu eta aktiboz erdi dira, espezie gehienetan 50 eta 90 egun arteko haurdunaldiaren ondoren —kapibararen kasuan, 150 egun—. Espezie gehienetan, jaio eta hilabete gutxiren buruan heldutasun sexuala lortzen dute; kapibara, ordea, hemezortzi hil inguru arte ez da heldutasunera iristen.

Antolaketa oso aldakorra da taldeen artean. Akuri asko promiskuoak dira, ez dute talde iraunkorrik osatzen, espezie batzuetan arrek bi eme edo gehiagoko haremak mantentzen dituzten arren. Marak, aldiz, monogamoak dira, eta aldi baterako kolonia-zaindegiak eratzen dituzte, ama anitzen kumeak zaintzeko. Kapibarak hamar banako inguruko taldeetan bizi dira, eta batzuetan askoz gehiago halaber, bakoitzak ar nagusi bakarra duela, hainbat eme, menpeko ar eta gazte batzuekin.

## Sailkapena 
* **Caviinae** azpifamilia 
** *Cavia*
*** *Cavia aperea*
*** *Cavia porcellus*
*** *Cavia anolaimae*
*** *Cavia fulgida*
*** *Cavia guianae*
*** *Cavia intermedia*
*** *Cavia magna*
*** *Cavia nana*
*** *Cavia tschudii*
** *Galea*
*** *Galea musteloides*
*** *Galea monasteriensis*
*** *Galea spixi*
*** *Galea flavidens*
** *Microcavia*
*** *Microcavia australis*
*** *Microcavia niata*
*** *Microcavia shiptoni*
* **Dolichotinae** azpifamilia 
** *Dolichotis*
*** *Dolichotis patagonum*
** *Pediolagus*
*** *Pediolagus salinicola*
* **Hydrochoerinae** azpifamilia 
** *Hydrochoerus*
*** *Hydrochoerus hydrochaeris*
** *Kerodon*
*** *Kerodon rupestris*
*** *Kerodon acrobata*

## Kanpo estekak
Serafin Baroja parkea

**Serafin Baroja parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Lugaritz muinoan dago, Antigua eta Aiete auzoen artean, Donostiako apaiztegiaren atzean eta Luis Villasante parketik hurbil. Parkea hesituta dago eta gauean ixten da.

## Ezaugarriak 
Forma ia pentagonala duen parke historiko hau Apaiztegiaren eraikinaren atzean kokatzen da. Beraz, Kontxako badiaren gaineko talaia paregabea da. Planta handiko arboladi bat gordetzen du. Bertan ageri dira lizarrak, indi gaztainondoak, astigarrak, zedroak, izeiak, sekuoiak eta Himalaiako palmondoak. Zuhaitz horien artean magnolia ikusgarri bat nabarmentzen da, Udal Plan Orokorrak babestua. Onibarra, eta iraganean bertan zegoen jauregia, Monteleon de Castilblancoko Dukesarenak ziren. Horrenbestez, parkea izen horrekin ere  ezagutzen da. Serafin Baroja donostiar idazlearen omenezko izena darama.

## Iruditegia 

Image:
Seminario atzean.jpg|Donostiako Apaizgaitegiaren atzealdean dago.
Gailurra.jpg|Lugaritz muinoa.
Haur parkea.jpg|Haur parke bat dago.
Parkeko zuhaitzak.jpg|Orokorrean, zuhaitz gazteak dira parkekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luis Villasante parkea

**Luis Villasante parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Lugaritz muinoaren magalean dago, Aiete auzoan dago, Serafin Baroja parketik hurbil; Loreatik ere ikus daiteke.

Luis Villasante frantziskotar fraide, euskalari eta euskaltzainaren omenezko izena darama.

## Ezaugarriak 
Makurdura leuneko pasealeku lasai bat da, abeldar sastraka batek zedarritua eta bankuz hornitutako behatokiak dituena. Altueran hego-mendebaldeko baso ibar  bat inguratzen du, non zuhaitz eta zuhaixka begetazioko nahasketa heterogeneo bat elkarrekin bizi den. Eremu urbanizatutik hurbilen dagoen zonan espezie  aldetik aniztasun handia ageri da, besteak beste, itsas pinuak, erramuak, lizarrak, milazkak. Haatik, magalaren  azpiko zonan planta handiko zuhaixka eta zuhaitz autoktono ugari dituen zuhaizti eder bat mantendu da, non, besteak beste, haltzadiak, haritzak eta sahats hauskarak ageri diren. Ohikoa da pasealekuan paseriformeak ikustea; baita ere, inguruan, zapelatz arruntak eta hontz zuriak. 

Basoan ere ugaztunn txiki asko daude: erbinude arrunta, satitsuak, trikuak, satorrak...

Parkearen erdialdean, landaredian gordeta, Mariene izenarekin ezagutzen zen antzinako baserri zahar baten erorkinak daude.

## Arazoak 
* Inguruko urbanizazioek erabat mugatzen dute espazioa, hesi-eragina sortzen.
* Baratz klandestinoak.
* Beheko aldean Topoaren lanek beheko basoari zati bat kendu dio.
* Espezie inbaditzaileak: panpa-lezka, kanabera

## Iruditegia 

Villasante2.jpg|Villasante parkearen beheko aldea. Topoaren lanek zati handi bat kendu zioten basoari.
Luis Villasante parkearen paseoa.jpg|Basoa goitik paseabide batekin inguratuta dago.
Luis Villasante parkearen paseoa2.jpg|Basoa ikusteko begiratoki ugari daude.
Villasante parkeko bidexka.jpg|Bidexka baso barruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koldo Mitxelena parkea

**Koldo Mitxelena parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Ibaeta auzoko Berio auzunean dago, Marugame plaza alboan. Auzunea dagoen menditxoaren gailurrean dago.

Koldo Mitxelena errenteriar hizkuntzalari eta euskaltzainaren omenezko izena darama.
thumb|Ibaeta parketik ikusita.

## Kanpo estekak
Domeka (pertsona-izena)

**Domeka** euskal emakume-izen bat da, Erdi Aroko testuetan eta XVI-XVII. mendeetako agirietan maiz agertzen dena. Latineko ''* («Jainkoarena») kristau izenetik dator. 1555ean *Domeca Ortuzar* ageri da Arrasaten (Gipuzkoa), eta 1573-1574 urteetan *Domeca de Yrurre*, *Domequa de Ariçaleta* eta *Domeca de Tirapu* aurkitzen ditugu Ziraukin (Nafarroa Garaia). Aldaerak: **Domenga**, **Domenja**, **Domekoitza** eta **Domikutza**.

Gizonezkoentzako euskal izen baliokidea Domiku da. Inguruko erdaretako emakume izen baliokideak, berriz, *Dominga* (gaztelaniaz) eta *Dominique'' (frantsesez).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bilintx kalea (Donostia)

**Bilintx kalea** Donostiako Parte Zaharreko kale txiki bat da. Perujuantxo kalearen eta Lasala plazaren elkargunetik Kale Nagusiraino doa, Antzoki Zaharraren albo osoa hartuz.

## Izenaren historia 
1884ko otsailaren 6an erabaki zuen Donostiako Udalak kale honi "Bilintx" izena ematea, Indalezio Bizkarrondori eskaintzeko, haren heriotzetik zortzi urte igaro ondoren. Kale hau zen bere lantegitik gertukoena, eta horregatik erabaki zuten izen hori ematea: Bilintx Antzoki Zaharreko atezaina zen, eta bertan bizi zen. Haren heriotza ere bertan gertatu zen: antzokiaren gela batean zegoenean karlistek San Sebastian egunean Arratzain menditik botatako granada batek, leiho batetik sartu, eta larriki zauritu zuen Bilintx; handik sei hilabetera hil zen poeta. Frankismo garain "Vilinch" grafiaz idatzi zen. Euskarazko izendapena 2014ko urriaren 30an hartu zuen Udalak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Kalearen ezaugarriak Donostiako Udalaren webgunean.
Thomas Hunt Morgan

**Thomas Hunt Morgan** (Lexington, Kentucky,  – Pasadena, Kalifornia, ) estatubatuar biologoa izan zen.

Drosofilak erabiliz genetika ikerketak egin zituen; ikerketa horien bidez herentziaren geneen kokalekua aurkitu zuen. 1933an Nobel saria eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jack Dempsey

**William Harrison "Jack" Dempsey** (Manassa, Colorado, 1895eko ekainaren 24a - New York, 1983ko maiatzaren 31) estatubatuar boxeolaria izan zen. 1919-1926 bitartean pisu astunetako munduko txapelduna izan zen.

## Bizitza 
Coloradoko Manassa izeneko herri mormoian jaio zen. Familia apalekoa zen, eta gaztaroan laborari, meatzari eta cowboy jardun behar izan zuen. Anaia zaharrarekin ikasi zuen boxeatzen. Lehenbiziko borrokaldiak Salt Lake Cityren inguruko meatze-herrietan egin zituen. 1919ko ekainaren 4an, pisu astunetako munduko txapela lortu zuen, Jason Willardi KOz irabazita. Titulua zazpi aldiz defendatu zuen; Georges Carpentier frantziarraren eta Luis Ángel Firpo argentinarraren aurkako borrokaldiak mitikoak izan ziren. 1923-1926 bitartean ez zuen borrokarik egin egin, zinemagintzan lan egin zuelako. Azkenik, 1926ko irailaren 23an, Gene Tunneyk txapela kendu zion.
   
## Erreferentziak
Boris Spaski

**Boris Vasilievitx Spaski** (; Leningrado, 1937ko urtarrilaren 30a – Mosku, 2025eko otsailaren 27a) errusiar xake jokalaria izan zen, Nazioarteko Maisu Handia eta munduko xake txapelduna (1969tik 1972ra).

1956an Nazioarteko Maisu Handi titulua eskuratu zuen, Hautagaien Txapelketara sailkatzean. Une hartan, titulu hori lortzen zuen xakelari gazteena bilakatu zen. Bi aldiz irabazi zuen Sobietar Xake Txapelketa (1969an eta 1973an).

1965ean Hautagaien Txapelketa irabazi zuen Mikhail Talen aurka, 7 eta 4 (+4 −1 =6), baina 1966ko Munduko Xake Txapelketan Tigran Petrosianen aurka galdu zuen, 12½ eta 11½. 1968ko Hautagaien Txapelketa Viktor Kortxnoiren aurka irabazita (6½ - 3½), 1969an berriro izan zuen Munduko Xake Txapelketan leihatzeko aukera Petrosianen aurka, eta horretan irabazi egin zion, 12½ eta 10½.

Bobby Fischer estatubatuarraren aurka galdu zuen txapeldun titulua 1972an (8½ - 12½), Gerra Hotzaren testuinguruan presio politikoak tarteko, gogoratzen diren lehia ezagunenetako batean (*XX. mendeko Matcha* deitua). Segur aski, Boris Spaski lehia harengatik ezagunagoa da Munduko Txapeldun izanagatik baino. Hurrengo Hautagaien Txapelketako finalerdietan Anatoli Karpoven aurka galdu zuen. Titulua galdu ostean, zenbait torneo garrantzisu irabazi bazituen ere, Spaskiren joko mailak gutxika behera egin zuen, eta, jokalari sendoa izaten segitu zuen arren, goi mailako xaketik aldentzen joan zen, batez ere 1985etik aurrera. Ordurako Anatoli Karpov eta Gari Kasparov bezalako jokalari gazteak agertu ziren, hurrengo urteetan xakelari sendoenak izan zirenak, eta Spaski jada ez zen punta-puntako jokalaria.

1976an Sobietar Batasuna utzi eta Frantziara joan zen, eta frantziar naziotasuna eskuratu zuen 1978an; ordutik, txapelketetan Frantzia ordezkatu zuen.

1992an, Jugoslavian, Fischerrek eta Spaskik 1972ko lehiaren errebantxa jokatu zuten, lagunarteko erakustaldi moduan. 1972koarekin alderatuta egoera guztiz desberdina zen. Alde batetik, Sobietar Batasuna desegina zen eta, Gerra Hotza amaituta, ez zegoen tentsio politikorik; gainera, ordurako, Spaskik frantziar herritartasuna zuen. Bestalde, Fischerrek hogei urte zeramatzan xaketik aldenduta eta une hartan Spaski FIDEren zerrendan 106. postuan zegoen; horrenbestez, lehiak ez zuen 1972koaren mailarik izan, baina hainbeste urteren ostean Fischerren berragerpena izateak interesa piztu zuen. Lehia Fischerrek irabazi zuen 10 eta 5. Hura izan zen Spaskiren azkeneko agerpen nabaria.

2012an Frantzia utzi eta Errusiara itzuli zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Chessgames
Galina Kurliandskaia

**Galina Vladimirovna Kurliandskaia** (; Kirovgrad, ) errusiar fisikaria da, magnetoinpedantzia erraldoian aditua.

Uraletako Estatu Unibertsitatean ikasi zuen eta Zientzien Errusiar Akademian lan egin zuen. Doktoretza lortu ondoren, Uraletako Estatu Unibertsitatean aritu zen irakasle eta, egun, Euskal Herriko Unibertsitatearen irakaslea ere bada.
John K. Walton

**John Kimmons Walton** (Chesterfield, 1948) ingeles historialaria da. Oxford eta Lancasterko Unibertsitateetan ikasi eta gero, bigarrenean hasi zen lanean. Euskal Herriko Unibertsitatearen irakaslea da egun. Turismoaren garapenean aditua da.

## Lan hautatuak 
* *The British seaside: holidays and resorts in the twentieth century*. Manchester: Manchester University Press, 2000.
* *The playful crowd: pleasure places in the twentieth century*. New York: Columbia University Press, 2005. (Gary Crossekin batera)
* *Riding on rainbows: Blackpool Pleasure Beach and its place in British popular culture*. St Albans: Skelter Publishing, 2007.
* *Constructing cultural tourism: John Ruskin and the tourist gaze*. Bristol: Channel View, 2010. (Keith Hanleyrekin batera)
Charles Langbridge Morgan

**Charles Langbridge Morgan** (Bromley, Kent,  – Londres, ) ingeles eleberrigilea izan zen.

Itsas armadako kide izan zen. *Times* egunkariko antzerki kritikari izan zen. Eleberriak eta antzerki lanak idatzi zituen. Hilda Vaughan galestar idazlea ezkondu zuen.

Morgan Kenteko Bromley hirian jaio zen, familia britainiar batean, nahiz eta haren gurasoek Australiako loturak izan. Gaztetan Itsas Armadako ikasketak egin zituen, eta guardiamarina gisa aritu zen Txinako flotan 1913ra arte. Lehen Mundu Gerran berriro mobilizatu zuten, eta Anberes defendatzeko operazioetan parte hartu zuen. Garai hartan atxilotu eta Herbehereetan preso egon zen; esperientzia horrek eragina izan zuen bere ondorengo lan literarioetan.

Gerra amaitu ondoren, Oxfordeko Brasenose Collegen ikasi zuen. 1923an Hilda Vaughan idazlearekin ezkondu zen, eta bi seme-alaba izan zituzten. Literaturarekin batera, kazetaritzan ere jardun zuen: The Times egunkarian antzerki kritikari izan zen, eta artikuluak idatzi zituen The New York Times eta The Sunday Times egunkarietan.https://www.euskariana.euskadi.eus/euskadibib/eu/media/group/1132804.do

James Tait Black Memorial Prize (1940) bezalako literatur sariez gain, honoris causa doktoregoak jaso zituen Caengo Unibertsitatean eta Tolosako Unibertsitatean 1948an. https://en.wikipedia.org/wiki/Charles_Langbridge_Morgan https://www.wikidata.org/wiki/Q1065287

## Lan hautatuak 
### Eleberriak 
* *The Gunroom* (1919)
* *My Name is Legion* (1925)
* *Portrait in a Mirror* (1929)
* *The Fountain* (1932)
* *Sparkenbroke* (1936)
* *The Voyage* (1940)
* *The Empty Room* (1941)
* ''The Judge's Story* (1947)
* *The River Line* (1949)
* *A Breeze of Morning* (1951)
* *Challenge to Venus* (1957)

### Antzezlanak 
* *The Flashing Stream* (1938)
* *The River Line* (1952)
* *The Burning Glass* (1953)

### Saiakerak 
* *Epitaph on George Moore* (1935)
* *The House of Macmillan: (1843-1943)* (1943)
* *Reflections in a Mirror* (in two volumes 1944, 1946)
* *Liberties of the Mind* (1951)
* *The Writer and his World* (1960)
* "Dramatic Critic: selected reviews (1922-1939) selected and edited by Roger Morgan" (Oberon Books 2013)

### Poesia 
* *Ode to France* (1944)
* *The Collected Poems of Charles Morgan'' (2008)

## Erreferentziak 
Wikipedia Charles Morgan Ingelesez
Chronica Naierensis

(eusk. Naiarako Kronika) Naiarako Andre Maria Erreginaren monasterioan XII. mendeko azken laurdenean latinez idatzitako kronika da. Isidoro Sibiliakoaren lana eta *Corpus pelagianum* iturritzat harturik munduko historia azaltzen du, Hasieratik XII. menderaino.

Kronika hurrengo historiografiarako iturri bilakatu zen: *Liber regum*entzat, Rodrigo Semenez Arradakoaren *De rebus Hispaniae*rentzat, Lukas Tuikoaren *Chronicon mundi*rentzat edota Alfontso X.a Gaztelakoaren *Estoria de España*rentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garraxi Irratia

**Garraxi Irratia** Altsasuko irrati librea da, elebiduna eta FMko 101.9 frekuentzian emititzen duena.

Irratiaren sorrera Garraxi kolektiboak bultzatu zuen 1995eko azarotik. Lehenengo emisioa 1997eko martxoan egin zen.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Garraxi Irratiaren webgunea
Quebrada de Humahuaca

**Quebrada de Humahuaca** Argentinako ipar-mendebaldean dagoen Jujuyko probintzian kokatutako ibar menditsu, estu eta agorra da, Grande de Jujuy ibaiak zeharkatzen duena. Iparralde-hegoalderako norabidea dauka, eta 155 km luzeko korridore naturala eratzen du. Iparralde eta mendebaldean Altiplanoa dauka, ekialdean Andeen adarrak eta haran epelak hegoaldean. 10.000 urtetan zehar merkataritza bide garrantzitsua izan zen eta, besteak beste, historiaurreko ehiztari-biltzaileen, Inka Inperioaren (XV.-XVI. mendeak) eta Independentzia Gerraren aztarnak daude. Hori dela eta, 2003an Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mandasko dukearen jauregia

**Mandasko dukearen jauregia** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen jauregi bat da. Egia auzoko Kristinaenea parkean dago. Mandasko dukearen bizileku izan zen.

Gaur egun, eraikinaren beheko solairu Cristina Enea Fundazioaren egoitza dago, ingurumen eta garapen iraunkor arloan lan egiten duena.

## Historia 
1890an Jose Osinalde arkitektoaren diseinuen arabera eraiki zuten. Gaur egun beheko solairuan Cristinaenea Fundazioa dago.

## Eraikina 
Jauregiaren sarrera nagusitik harrera-gelara sartzen da, honetan goiko solairuetara doan egurrezko eskailera handi bat dago. Bigarren solairuan Mandasko dukaren bulegoa zena eta bi erakusgela daude. Eraikinak erakusketerako areto bat ere badu.

## Iruditegia 

Irudi:Gladys87.JPG|Jauregia.
Irudi:Gladys134.JPG|Jauregia.

## Kanpo estekak
Arbizketa parkea

**Arbizketa parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Igeldo mendiaren magalean dago, Antigua auzoan.

## Kanpo estekak
Orio parkea

**Orio parkea** edota **Errotaburuko parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Errotaburu auzoan dago.

thumb|Orio parkea Errotaburu auzunearen erdian dago.

## Kanpo estekak
Laturce

**Laturce** Errioxako mendia da, Clavijo udalerrian dagoena. 1.039 metro ditu eta tontorretik Logroñoko eskualdea ikus daiteke.

Basaerramuz beterriko mendi hau leku estrategiko paregabea da; bertan Clavijoko gudua (mitikoa) eta Laturce mendiko gudua (benetakoa) izan ziren.

Malda batean, 945 metroko altueran, Done Jakueren baseliza du, XVIII. mendean eraikia.

## Kanpo estekak
Basoerdi parkea

**Basoerdi parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Amara auzoan dago, Beloka pasealekuaren eta Amara kalearen artean.

"Villa Lolita" izeneko jauregia eraistean (1978) eta bere finka urbanizatzean sortu zen parke hau. Lehenago, Altxuene izeneko baserri bat zegoen finka horretako lurretan (Altxuene bideari izena eman ziona).

## Kanpo estekak
Castelao parkea

**Castelao parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Intxaurrondo auzoan dago. Auzo horretako Galizia pasealekua eta GI-20 autobidearen artean dago.
[ezkerrera|thumb|[Alfonso Rodríguez Castelao|Castelao]]
Alfonso Rodríguez Castelao galiziar idazle, politikari eta marrazkigilearen omenezko izena darama. Oroigarria dago parkean Castelaoren omenez, Galiziaren maparen perfila duen harrian, Castelaoren silueta eta autoerretratua ageri dira. 2006an inauguratu zen oroigarria, Gipuzkoako lehen Galiziako Etxearen 75. urteurrenean. "Joan zen baina geratu zen", dio inskripzioak, euskaraz, galizieraz eta gaztelaniaz.
erdian|thumb|Parkea azaroan.

## Kanpo estekak
Arkazieta parkea

**Arkazieta parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Intxaurrondo auzoan dago, Galizia pasealekua, Buztintxulo kalea eta Otxoki pasealekuaren artean.

## Kanpo estekak
Lau Haizeta parkea

**Lau Haizeta** edo **Lauhaizeta** parkea Astigarraga, Donostia eta Errenteriako udal mugen barruan eta San Marko-Txoritokieta mendigunean kokatzen den eremu naturala da. 1999an sortu zuen Gipuzkoako Foru Aldundiak, Lau Haizeta Antolatzeko Plan Bereziarekin. Halaber, 2015ean Eusko Jaurlaritzak Lau Haizetako paisaiaren ekintza plana bultzatu zuen.

Parkea Donostiako Egia auzotik Errenteriako Astigarragako Benta eta Zamalbideraino zabaltzen da eta Ametzagaina eta Larratxoko parkeak, San Marko eta Txoritokietako gotorlekuak eta Txoritokietako estazio megalitikoa barnebiltzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Donostiako Udalaren informazio gunea
* Errenteriako Udalaren informazio gunea
Helios Mendiburu

**Helios Mendiburu** (Madril, Espainia, , Berlin, Alemania 2024) eusko-alemaniar politikari eta ingeniari bat izan zen. 1990tik 2000ra bitartean, Berlingo Friedrichshain barrutiko alkatea izan zen.

## Bizitza 
Heliosen aita euskalduna eta komunista zen, eta Frantziako erresistentziako kide izanik borrokatu zen nazien aurka. Han hil zuten 1944an. Ama, María del Pilar, aitaren ideologia berekoa zen, eta 1946an, Ekialdeko Alemaniako Cottbus hirira ihes egin behar izan zuen Heliosekin eta beste bi semeekin.

Nahiz eta familiako guztiak komunistak izan, Helios sozialdemokrata da, Alemaniako SPD alderdikoa. Bere hitzetan, «nire sendiko ardi beltza naiz». Bere gaztaroko gertaerek finkatu zioten bere ideologia politikoa. 1956ko udazkenean, sobietarren tankeek 1956ko Hungariako Iraultza zapaldu zuten. Heliosek, orduan filologia erromanikoa ikasten ari zela, Brandenburgon protesta bat antolatu zuen. Poliziek gomazko borrekin disolbatu zuten manifestazioa. Polizien ikerketetan Mendiburuk SPDarekin zituen kontaktuak azaleratu ziren, eta bi urte eta erdiko espetxe zigorra jazo zuen, Estatuaren aurka egindako ekintzengatik.

Kartzelan egoera tamalgarrian izan eta gero, hainbat urtez politikan sartu gabe ibili zen, berriro atxilotuko zuten beldur. Horren guztiaren ondorioz, nahiz eta bere sendi osoa komunista izan, Friedrichshaineko Leninen estatua erraldoi ospetsua kentzearen aldeko botoa eman zuen.

Alemaniako Gernika elkartearen lehendakaria izan zen, 1998an sortu zenetik 2004 arte.

## Erreferentziak
Tigran Petrosian

**Tigran Vartanovitx Petrosian** (; ; Tbilisi, 1929ko ekainaren 17a – Mosku, 1984eko abuztuaren 13a) sobietar armeniar xake jokalaria izan zen, munduko xake txapelduna 1963tik 1969ra. Defentsako joko estilo sendoa zuen. Bere jokoa estilo kontserbakor horretan oinarritzen zuenez, ez zen oso ikusgarria, baina aurkariei izugarri zaila egiten zitzaien bere defentsa haustea.

Sobietar xake txapelketa lau aldiz irabazi zuen: 1959ean, 1961ean, 1969an eta 1975ean.

1963an Munduko Xake Txapelketa irabazi zuen Mikhail Botvinniken aurka (9½ - 12½). Titulua arrakastaz defendatu zuen 1966ko Munduko Xake Txapelketan Boris Spaskiren aurka (12½ - 11½). 1966ko Munduko Xake Txapelketan Spaski beraren aurka galdu zuen titulua (12½ – 10½).

Petrosianen lorpenek xakearekiko zaletasuna bultzatu zuten Armenian.

## Kanpo estekak 
*  Chessgames
Karlos I.aren hiribidea

thumb|250px|left|Sahiesbidearen eraikuntza, XX. mendeko 70. hamarkadan.
**Karlos I.aren hiribidea** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Amara Berri auzoan dago, Pio XII.a plaza eta Amarako tunelaren artean.

## Kanpo estekak
Gipuzkoako Bazkundea

**Gipuzkoako Bazkundea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen enpresen elkarte edo erakunde bat da. Benta Berri auzoan eta Tolosa hiribideko 75. zenbakian dago.

## Kanpo estekak 
* Gipuzkoako Bazkundearen webgunea
UTC±00:00

**UTC±00:00** honakoa da:
* Denbora unibertsal koordinatua (UTC), denbora zibileko estandarra.
* Mendebaldeko Europako Ordua (Irlanda, Portugal eta Erresuma Batua).

## Mendebaldeko Europako Ordua (Ipar Hemisferioko negua) 
* Europa
** Alderney
** Kanariak
** Faroeak
** Guernsey
** Herm
** Irlanda
** Man uhartea
** Jersey
** Portugal (Azoreak izan ezik)
** Sark
** Erresuma Batua (GMT / BST)

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
* Groenlandia - Ittoqqortoormiit inguruko eskualdea
* Portugal - Azoreak bakarrik

## Urteko osoko ordutegia 
### Mendebaldeko Afrika 
* Burkina Faso
* Boli Kosta
* Gambia
* Ghana
* Ginea
* Ginea-Bissau
* Liberia
* Mali
* Mauritania
* São Tomé eta Príncipe
* Senegal
* Sierra Leona
* Togo
* Mendebaldeko Sahara

### Atlantiko uharteak 
* Groenlandia - Danmarkshavn inguruko eskualdea
* Islandia
* Santa Helena, Ascension eta Tristan da Cunha

### Antarktika 
* Antartikako base batzuk
** Troll basea

## Kanpo estekak
Espatula (argipena)

**Espatula** hitzak adiera zenbait ditu:
* espatula (tresna), askotariko lanbidetan erabiltzen den tresna: artistek paletan margoen nahasketa egiteko erabiltzen duten tresna; laborategiko tresna, hautsezko osagaiak hartu, neurtu eta nahasteko erabiltzen dena; eraikuntzan, medikuntzan, zeramikagintzan eta abarretan, bakoitza bere forma zehatza edo forma zehatz bat baino gehiago duela erabiltzen da
* espatula, *Spathularia* generoko onddoak (espatula horia, esaterako);
* iktiologian, espatula arraina;
* espatula, (hobeto kata mihia edo mihia  sukaldeko ontzietako hondarrak garbitzeko erabiltzen den silikonazko tresna.
Clavijoko gudua

**Clavijoko gudua** () Errekonkista garaiko balizko gudua izan zen. Narrazioaren arabera, 844ko maiatzaren 23an, Ramiro I.a Asturiaskoa musulmanen aurka borrokatu zen Clavijo Errioxako herritik gertu. Bere ezaugarri mitikoei (Done Jakue apostoluaren esku-hartzea) eta XVIII. mendean Juan Francisco Masdeuk egindako kritika historiografikoari esker, egun kondairatzat hartzen da.

## Kontestu historikoa 
Rodrigo Ximenitz Arradakoa garestar artzapezpikuak aipatu eta zabaldu zuen guduaren berri, zenbait guduren datuak elkarrekin nahastuz, baina batez ere Laturce mendiko guduan oinarritu zen gudu horren berri kontatzeko. 1243 aldera aipatu zuen, bere *De rebus Hispaniae* idazlanean.

*Chronica naiarensis* edo Naiarako kroniketan, garai haietan, Ramirok musulmanen aurka zeramatzan kanpainak aipatzen ziren. Era berean, Abd ar Rahman II.aren garaiko kroniketan, Araban zehar gertatutako islamdar razziak aipatzen ziren. Edonola ere, Errioxa aldean bi gudu izan ziren:

* 851n, Musa ibn Musa qasitarren buruzagiak armada frankoak menderatu zuen Albeldako lehenengo guduan.
* 859an, Ordoño I.ak, Ramiro I.aren semea, setioa jarri zion Albeldari, eta Laturce mendiko guduan Banu Qasi eta iruindarren kontra borrokatu zen.

## Narrazioaren edukia 
Ramiro I.a Asturiaskoak uko egin omen zion arabiar Abd ar Rahman Kordobako emirrari zergak ordaintzeari, batez ere "Ehun dontzeilen zerga". Ramiro I.ak zuzendutako kristau armada Abd ar Rahman II.ak berak zuzendutako musulmanen bila atera zen, baina Naiara eta Albeldaraino iristean inguratuta zegoen. Kristauek Clavijoko gazteluan babesa bilatu zuten, Laturce mendian zegoena. Ramiro I.ari Done Jakue agertu omen zitzaion ametsetan, eta guduan esku hartuko zuela promes egin. Hurrengo egunean, Ramiro I.aren armadak, zaldi zuri baten gainean Donejakue apostolua buruan zuela, aurkariak menderatu zituen. Santiago Matamoros edo *Donejakue Mairu Hiltzaile* izeneko ikono mitikoa horrela sortu zen.

Urte hartako maiatzaren 25ean, Calahorran zegoelarik, erregeak Jakueren botoa eman zuen: Penintsula osoko kristauak Santiago de Compostelarantz erromes ibili behar izan ziren apostoluaren laguntza eskertzeko.

## Gerora sortutako kontakizuna 
Jatorrizko narrazioan, gudua 834. urtean gertatu zela adierazten da. Aldiz, Ramiro I.a ez zen errege une horretan. Gerora, 844 urtea eman zen guduaren urtetzat, kontraesan kronologiko hori zuritzeko. Ramiro erregeak ustez elizari egiten zion dohaintza ere ez da benetakoa: hori ezartzen duen gutuna XII. mende hasieran diseinatu zen Santiago de Compostelan.

## Ikus, gainera 
* Santiago Matamoros

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *De rebus Hispaniae*, gaztelerazko itzulpena
Madril hiribidea (Donostia)

**Madril hiribidea** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Amara Berri auzoan dago, Pio XII.a plaza eta Aita Donostia plazaren artean.

## Leku interesgarriak 
* Pio XII.a plaza
* Prebosteen plaza
* Olaeta plaza
* Aita Donostia plaza

Fitxategi:Iturria pio xii donostia 001.JPG|Pio XII.a plaza.
Fitxategi:Probestu plaza.JPG|Prebosteen plaza.

## Kaleak 
* Karlos I.aren hiribidea
* Filipe IV.aren hiribidea
* Eustasio Amilibia kalea
* Elisabet II.aren hiribidea

## Kanpo estekak
UTC+03:00

**UTC+03:00** UTC baino 3 ordu gehiago dituen ordu-eremua da.

## Urte osoko ordutegia 
### Europa 
### Muturreko Ekialdeko Europako Ordua (FET) 
* Errusia - Mosku eta, 2018ra arte, trenbide guztien ordutegi ofiziala, Sakhalingo trenbidea izan ezik.

### Ekialdeko Afrikako Ordua 
* Komoreak
* Djibuti
* Eritrea
* Etiopia
* Kenya
* Madagaskar
* Mayotte
* Somalia
* Hego Sudan
* Sudan
* Tanzania
* Uganda

### Arabiako Ordua 
* Bahrain
* Irak
* Jordania
* Kuwait
* Saudi Arabia
* Siria
* Turkia
* Yemen
* Qatar

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
### Ekialdeko Europako Ordua 
* Bulgaria
* Zipre (tartean Akrotiri eta Dhekelia eta Ipar Zipreko Turkiar Errepublika)
* Estonia
* Finlandia (tartean Åland)
* Grezia
* Letonia
* Lituania
* Ukraina
* Moldavia
* Errumania

### Ekialde Hurbila 
* Israel
* Libano
* Palestina

## Kanpo estekak
UTC+04:00

**UTC+04:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Europa 
### Ekialdeko Europa 
* Errusia - Samarako ordua
** Hegoaldeko Barruti Federala
*** Astrakhan oblasta
*** Volgako Barruti Federala
*** Samara oblasta
*** Saratov oblasta
*** Udmurtia
*** Ulianovsk oblasta

### Mendebaldeko Asia 
* Azerbaijan
* Georgia
** Abkhazia eta Hego Osetia izan ezik.
* Armenia
* Arabiar Emirerri Batuak
* Oman

### Afrika 
* Seychelleak
* Maurizio
* Frantzia
** Frantziaren Lurralde Austral eta Antartikoak
*** Crozet uharteak
*** Indiako ozeanoko uharte sakabanatuak
**** Glorioso uharteak eta Tromelin uhartea
** Réunion

## Kanpo estekak
UTC+02:00

**UTC+02:00** UTC baino bi ordu gehiago dituen ordu-eremua da. 

## Urte osoko ordutegia 
### Europa 
* Errusia - Kaliningrado

### Erdialdeko Afrikako Ordua 
* Botswana
* Burundi
* Kongoko Errepublika Demokratikoa: Kasai-Occidental, Kasai-Oriental, Katanga, Maniema, Nord-Kivu, Orientale, Sud-Kivu
* Lesotho
* Libia
* Namibia
* Rwanda
* Malawi
* Mozambike
* Hegoafrika
* Swazilandia
* Zambia
* Zimbabwe

### Iparraldeko Afrika 
* Egipto

## Urte osoko ordutegia (Ipar Hemisferioko negua) 
### Ekialdeko Europako Ordua 
* Bulgaria
* Zipre
* Estonia
* Finlandia (tartean Åland)
* Grezia
* Letonia
* Lituania
* Moldavia
* Errumania
* Ukraina

### Ekialde Hurbila 
* Israel
* Libano
* Palestina

## Erdialdeko Europako Ordua (Ipar Hemisferioko uda) 
* Albania
* Andorra
* Austria
* Belgika
* Bosnia-Herzegovina
* Kroazia
* Txekia
* Danimarka, Faroeak eta Groenlandia izan ezik
* Euskal Herria
* Frantzia
* Alemania
* Gibraltar
* Hungaria
* Italia
* Liechtenstein
* Luxenburgo
* Mazedonia
* Malta
* Monako
* Montenegro
* Herbehereak
* Norvegia
* Polonia
* San Marino
* Serbia
* Eslovakia
* Eslovenia
* Espainia – Kanariak izan ezik
* Suedia
* Suitza
* Vatikano Hiria

## Kanpo estekak
Soraluze kalea (Donostia)

**Soraluze kalea** gaur egungo Donostiako Parte Zaharreko kalea da, nahiz eta, berez, Ekialdeko Zabalgunearen kalea izan (Parte Zaharreko biztanleentzat "Ensantxea"). San Juan kalearen eta Zuloaga plazaren elkargunetik Salamanka pasealekuraino doa. Kale hau fisikoki Abuztuaren 31 kalearen jarraipena da, baina, bere balore historikoa hain handia ez izatearen ondorioz, Udalak beste izen bat ematea erabaki zuen.

## Nikolas Soraluze 
Nikolas Soraluze historialariak (Zumarraga, 1820 - Donostia, 1884) Donostiarekin lotura handia izan zuen eta Udalan alkateordea izan zen. Bigarren Gerra Karlistan bi aldetako presoak trukatzeko prozesuan oso paper aktiboa izan zuen. Jose Matia Calvoren ondarea gestionatzeko ere lan garrantzitsua egin zuen, bestetik. 1902ko otsailaren 13an, 1885ko apirilaren 13an Euskal Lore Jokoetan hartutako eskaerari jarraituz, Udalak oraindik eraikitzen ari zen kaleari bere izena eman zion. 

## Elkarteak 
Kale honetan Gipuzkoako Errioxa etxea elkartea dago. Urtetan ere kale honetan Unión Artesana elkarte ezaguna egon zen, gaur egun, aldiz, Euskal Herria kalean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Soraluze kalea Auñamendi Entziklopedian.
UTC+06:00

**UTC+06:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Iparraldeko Asia 
* Errusia - Omsk

### Erdialdeko Asia 
* Kazakhstan - gehiena (tartean Nursultan eta Almaty)
* Kirgizistan

### Ekialdeko Asia 
* *Txina - Xinjiang* (ez-ofiziala)

### Hegoaldeko Asia 
* Bhutan
* Bangladesh
* Indiako Ozeanoko Britainiar Lurraldea

### Antarktika 
* Antarktikako base batzuk.

## Kanpo estekak
UTC+07:00

**UTC+07:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Ekialdeko Asia 
* Mongolia (mendebaldea)

### Iparraldeko Asia 
* Errusia
**Siberiako Barruti Federala
***Altai kraia
***Altaiko Errepublika
***Khakassia
***Krasnoiarsk kraia
***Novosibirsk oblasta
***Tomsk oblasta
***Tuva

### Hego-ekialdeko Asia 
* Laos
* Vietnam
* Kanbodia
* Thailandia
* Indonesia - Erdialdeko Kalimantan, Java, Sumatra, Mendebaldeko Kalimantan
* Australia - Christmas uhartea

### Antarktika 
* Antarktikako base batzuk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UTC+05:00

**UTC+05:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Europa 
### Iparraldeko Asia 
* Errusia - Jekaterinburg

### Erdialdeko Asia 
* Kazakhstan (mendebaldea) - Aktobe probintzia, Atyrau probintzia, Mangystau, Mendebaldeko Kazakhstan
* Uzbekistan
* Tadjikistan
* Turkmenistan

### Hegoaldeko Asia 
* Pakistan

### Indiako ozeanoa 
* Maldivak
* Frantzia
** Frantziaren lurralde austral eta antartikoak
*** Amsterdam uhartea
*** Saint-Paul uhartea
*** Kerguelen uharteak
* Australia - Heard eta McDonald uharteak

### Antarktika 
* Antarktikako base batzuk.

## Udako ordutegia (Ipar Hemisferioko uda) 
### Ekialdeko Europa 
* Azerbaijan

## Kanpo estekak
Melodi parkea

**Melodi parkea** Gipuzkoako Donostia hiriburuan dagoen parke bat da. Aiete auzoan dago, Lugaritz pasealekuaren alboan, eta Morlans auzoaren gain.

## Kanpo estekak
Pedro Manuel Kollado kalea

**Pedro Manuel Kollado kalea** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Amara Berri auzoan dago, Errondo pasealekua eta Izostegi pasealekuaren arteko biribilgune eta Pio XII.aren plazaren artean. Jose Maria Salaberria kaleak gurutzatzen du.

## Leku interesgarriak 
* Usandizaga-Peñaflorida-Amara BHI
* Pio XII.aren plaza

Fitxategi:Iturria pio xii donostia 001.JPG|Pio XII.aren plaza.

## Kaleak 
* Errondo pasealekua
* Izostegi pasealekua
* Jose Maria Salaberria kalea
Zuaznabar kalea

**Zuaznabar kalea** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Amara Berri auzoan dago, Pio XII.aren plaza eta Bizkaia pasealekuaren artean, Jose Antonio Agirre zubia parean.

## Leku interesgarriak 
* Pio XII.aren plaza
* Amara Plaza hotela
* Jose Antonio Agirre zubia

Fitxategi:Iturria pio xii donostia 001.JPG|Pio XII.aren plaza.
Fitxategi:Amara Plaza Hotela 2.jpg|Amara Plaza hotela.
Fitxategi:Agirrelehendakaria amara 001.jpg|Jose Antonio Agirre zubia .

## Kaleak 
* Kortazar Arkitektoaren kalea
* Bizkaia pasealekua

## Kanpo estekak
Aiete pasealekua

**Aiete pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Aiete auzoan dago, Aldapeta, San Roke kalea eta Lazkano pasealekuaren arteko bidegurutzean hasi eta Oriamendi pasealekua eta Errondo gaina kalearen arteko biribilgunean amaitzen da.

## Leku interesgarriak 
* Aieteko parkea
* Aieteko jauregia

Fitxategi:Musika parkean aiete 2013 001.jpg|Aieteko parkea eta Aieteko jauregia.

## Kaleak 
* Aldapeta
* San Roke kalea
* Lazkano pasealekua
* Baenako Dukearen pasealekua
* Izaburu kalea
* Pio Baroja pasealekua
* Marañon Doktorearen kalea
* Munto kalea
* Lugaritz pasealekua
* Bera-Bera pasealekua
* Borroto kalea
* Oriamendi pasealekua
* Errondo gaina kalea

## Kanpo estekak
UTC+08:00

**UTC+08:00** UTC baino 8 ordu aurrerago doan ordu-eremua da. Munduko biztanleriaren %21 inguru, 1.708 milioi pertsona, ordu-eremu honetan bizi dira. Mundu ordu-eremurik populatuena da, eta baliteke ere etorkizuneko ASEANen ordu-estandarra izatea.

Txinera nagusia den eskualde guztietan erabiltzen da, eta honela Txinako komunikabideek ordutegi bakarra iragartzen dute.

## Urte osoko ordutegia 
*Hiri nagusiak*: Shanghai, Beijing, Guangzhou, Hangzhou, Suzhou, Xiamen, Shenzhen, Taipei, Taichung, Kaoshiung, Hong Kong, Macau, Kuala Lumpur, Singapore, Manila, Makassar, Denpasar, Manado, Perth, Irkutsk

### Iparraldeko Asia 
* Errusia - Irkutsk

### Ekialdeko Asia 
* Txina
* Hong Kong
* Macau
* Taiwan
* Mongolia (ekialdea)

### Hego-ekialdeko Asia 
* Filipinak
* Brunei
* Malaysia
* Singapur
* Indonesia - Ekialdeko eta Hegoaldeko Kalimantan, Sondako Uharte Txikiak eta Sulawesi

### Ozeania 
* Australia - Mendebaldeko Australia

### Antarktika 
* Antarktikako base batzuk.

## Kanpo estekak
Itsasargi pasealekua

**Itsasargi pasealekua** Gipuzkoako Donostia hiriburuko kale bat da. Antigua auzoan dago eta Igeldo mendiko malda sigi-saga igotzen du. Satrustegi hiribidean eta Funikular plazan hasi eta Igeldoko jolas-parkea eta Igeldo pasealekuan amaitzen da, tartean Igeldoko itsasargiaren albotik igaroz.

## Leku interesgarriak 
* Igeldoko funikularra.
* Igeldoko itsasargia.
* Igeldoko jolas-parkea.

Fitxategi:San Sebastián (RPS 14-09-2014) Funicular de Igueldo.png|Igeldoko funikularra.
Fitxategi:Donostia Igeldoko itsasargia.jpg|Igeldoko itsasargia.
Fitxategi:Igeldo jolas parkea 0001.jpg|Igeldoko jolas-parkea.

## Kaleak 
* Funikular plaza
* Satrustegi hiribidea
* Igeldo pasealekua

## Kanpo estekak
Nerea Perez

[thumb|300px|Nerea Perez [Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea#Emakumezkoen trainerua|Bateleren txopan, 2016ko Kontxako Banderan.]]

**Nerea Perez Plazas** (Tolosa, 1997ko abuztuaren 2a) traineru-patroia da, lau Kontxa eta lau Liga eskuratu dituena. 2023ko urri hasieran Patroi Onenaren EITB Saria jaso zuen Donostiarra traineruko tolosarrak Euskotren Ligan egindako lanarengatik.

## Kirol ibilbidea 
Tolosako Arraun Klubean aritu ondoren, 2013an trainerua gidatzen debuta egin zuen Zarautz Arraun Elkartean. Hurrengo urtean San Juanera joan zen eta 2014an estropada gutxi batzutan gidatu bazuen trainerua, 2015ean patroi titularra bihurtu zen eta taldearekin Liga eta Kontxa irabazi zituen. 2016an Inder Paredesekin banatu zituen lanak, baina bera izan zen Kontxako Banderan patroia. 2017an eta 2018an Kontxa eta Liga irabazi zituen. 

2018an San Juan taldea desegin zenean Hondarribiara joan zen eta bi denboraldiz aritu zen. 2021etik aurrera Donostiarra taldean ari da eta Euskadiko eta Gipuzkoako txapelketak irabazi ditu.

### Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Banderak (4): 2015, 2016, 2017, 2018.
* Emakumezkoen Ligak (4): 2015, 2016, 2017, 2018.
** Patroi onena (6): 2015, 2016, 2017, 2018, 2023, 2024.
* Euskadiko Traineru Txapelketak (4): 2016, 2018, 2023, 2025.
* Gipuzkoako Traineru Txapelketak (3): 2017, 2018, 2023.
* Gipuzkoako Liga (1): 2017.
* Zarauzko Ikurrina (4): 2015, 2016, 2017, 2018.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2023ko urri hasieran Patroi Onenaren EITB Saria jaso zuen Donostiarra traineruko tolosarrak Euskotren Ligan egindako lanarengatik, garaikurra eta 3.000 euroko txekea jaso zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sokamuturra etxartea

43°19'19.9"N 1°59'11.7"W

**Sokamuturra etxartea** Donostiako Parte Zaharreko kalexka bat da. Kanpadegi kaletik Mari kaleraino doa. Alde batean Goikoa jauregia du, eta bestean, berriz, Ogasunarena zen eta egun hotela bezala prestatzen ari den erikuntza.

## Militarrek hartutako kalexka 
Kalexka Espainiako militarrek urte luzetan itxita izan zuten, segurtasun arrazoiengatik eta biltegi bezala erabiltzeko. 1970. hamarkadatik Goikoa jauregia udalaren eskuetara igaro zen arte, hau da, gobernu militarra izateari utzi zion arte, kale hori bi hesiz itxita egon zen. Kalexka, Mari kalea aldean, eskilara batzuez bukatzen zen baina jauregiaren titularitatea aldatu zenean, berreskuratzeko lanak egin ziren, tartean eskilarak aldapa batez ordezkatuz. Orduan ere izena jarri zitzaion, Sokamuturra etxartea, historikoki inguruko kaleetan egiten zen sokamuturra gogorarazteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Satrustegi hiribidea

**Satrustegi hiribidea** Gipuzkoako Donostia hiriburuko hiribide edo etorbide bat da. Antigua auzoan dago, Kontxako pasealekua, Miramarreko tunela parean, eta Funikular plaza eta Itsasargi pasealekuaren artean.

Donostiako Udal Gobernuak 1918an izendatu zuen hiribide hau, Satrustegi familiaren “ekintza benefikoen” ondorioz. Beste negozio batzuen artean, Patrizio eta Joaquín Marcos Satrustegui Bris anaiek esklabuen trafiko klandestinoan aritu ziren.

## Leku interesgarriak 
* Miramarreko tunela.
* Kontxako pasealekua.
* Ondarretako lorategiak.
* Ondarreta hondartza.
* Igeldoko funikularra.

Fitxategi:Loretopea, Donostia. Euskal Herria.jpg|Miramarreko tunela eta Kontxako pasealekua.
Fitxategi:Ondarreta,_Euskal_Herria.jpg|Ondarreta hondartza eta Ondarretako lorategiak.
Fitxategi:San Sebastián (RPS 14-09-2014) Funicular de Igueldo.png|Igeldoko funikularra.

## Kaleak 
* Kontxako pasealekua
* Mikelete pasealekua
* Jose Matia kalea
* Zumalakarregi hiribidea
* Beatriz Infantaren kalea
* Kristina Infantaren kalea
* On Juan Infantearen kalea
* Wiesbaden kalea
* Eduardo Txillida pasealekua
* Igeldo pasealekua
* Itsasargi pasealekua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gurutze Santuaren eliza (Stirling)

**Gurutze Santuaren eliza** () Eskoziako Stirling hiriko eliza ezaguna da, Eskoziako elizari dagokiona. Eskoziako errege familiaren ohiko egoitza izan zen Stirlingeko gaztelua eta eliza honetan hainbat koroazio ekitaldi egin ziren, garrantzitsuena Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoaren koroazioa. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Eliza 1129an eraiki zen baina 1405ean izandako sute baten erruz hasierako egiturarik ez da mantentzen. 1414an hasi ziren eliza berria altxatzeko lnak eta 1480an bukatu. Presbiterioa eta dorrea 1530 urtekoak dira. Eskoziako errege familiaren ohiko egoitza izan zen Stirlingeko gaztelua eta 1567an Jakue I.a Ingalaterrakoa eta VI.a Eskoziakoaren koroazioa izan zen Gurutze Santuaren elizan.

1651eko Stirlingeko gazteluaren setioan mosketoi tiro ugarik jo zuten eliza eta orduko marakak ikusgai daude oraindik. 1851 urtean elizako patioa zabaldu egin zen eta XIX mendean beirate ederrak ezarri zitzaizkion. 1940an berriztatzen lanak egin ziren.

## Hilerria 
XVI mendetik aurrerako hilobiak aurkitzen dira bertan. Alexander Handyside Ritchie eskultorearen estatuak daude bertan.

## Iruditegia 

Irudi:Holy-Rude-Church.JPG|Gurutze Santuaren eliza.
Irudi:Church Of The Holy Rood 2013-09-03 22-28-40.jpg|Dorrea.
Irudi:Church of the Holy Rude - apse.jpg|Absidea.
Irudi:West window, Holy Rude Church, Stirling.JPG|Beiratea.
Irudi:Church of the Holy Rude 001.jpg|Hilerria.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Homo naledi

***Homo naledi*** (latinezko , «gizaki», eta sothoerazko , «izar») egungo Hegoafrikan bizi zen hominino iraungitua da.

2015ean Berger estatubatuar paleoantropologoak eta bere lankideek deskribatu zuten Johannesburgotik gertu dagoen Rising Star leizeko gela batean topaturiko 15 adin ezberdineko espezimenen fosil aztertu eta gero. Aztarnategian ia eskeletoko hezur guztiak topatu zituzten, Afrika osoan hominino beraren agerraldirik handiena izanik.

Bataz besteko altuera 1,50 metrokoa zen eta 45 kilo inguru zituen.

Hezur guztiak leize batean pilatuta aurkitu zituztenez, aurkikuntza egin duten adituek iradoki dute giza espezie horren 'pentsamendu sinbolikorako gaitasunaren' erakusgarri izan daitekeela hori; hain justu, gizaki haien hobi bat izan daitekeela pentsatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UTC+10:00

**UTC+10:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Iparraldeko Asia 
* Errusia - Vladivostok

### Ozeania 
* Ameriketako Estatu Batuak - Guam, Ipar Marianak
* Mikronesiako Estatu Federatuak
* Papua Ginea Berria
* Australia - Queensland

### Antarktika 
* Antarktikako base batzuk.

## Neguko ordutegia (Hego hemisferioko negua) 
### Ozeania 
* Australia - Australiako Hiriburuaren Lurraldea, Hegoaldeko Gales Berria, Tasmania eta Victoria

## Kanpo estekak
Puna

[thumb|310px|Punako paiasaia, [Peru]]
thumb|320px|eskuinera|Puna motak
**Puna** Andeetako estepetako lurralde garai eta idorrenei (3.000-5.000 metro bitartean) ematen zaien izena da. Tenperatura hotza, euri urri eta haize handia egiten du bertan, eta gorabehera handiko klima du. Nekazaritza pobrea da eta han hazten diren landareak abereen (llamen, ardien, alpaken) bazkarako erabiltzen dira. Oso jende gutxi bizi da, nomadak bereziki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UTC+12:00

**UTC+12:00** ordu-zonak honako eremua du:

## Urte osoko ordutegia 
### Iparraldeko Asia 
* Errusia - Txukotka eta Kamtxatka kraia

### Ozeania 
* Wake uhartea
* Marshall uharteak
* Kiribati - Gilbert uharteak eta Banaba
* Nauru
* Tuvalu
* Wallis eta Futuna

## Neguko ordutegia (Hego hemisferioko negua) 
### Ozeania 
* Fiji
* Zeelanda Berria (Chatham uharteak izan ezik)

### Antarktika 
* Antarktikako base batzuk.

## Aldaketa historikoak 
Kwajalein atoloia, Marshall Uharteetan, 24 ordu aurreratu zen Ekialdeko Hemisferioan sartuz, nazioarteko egun aldaketa lerroaren beste aldean. Honela, 1993ko abuztuaren 21a, larunbata, ez zen existitu bertan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UTC+11:00

**UTC+11:00** UTC baino 11 ordu gehiago dituen ordu-eremua da.

## Urte osoko ordutegia 
*Hiri nagusiak: Nouméa, Magadan, Honiara, Port Vila, Palikir, Weno, Buka, Arawa *

### Ipar Asia 
* Errusia – Magadan ordua
** Ekialde Urruneko Barruti Federala
*** Magadan Oblasta, Sakhalin oblasta eta Jakutia (Sakhako Errepublikaren ekialdea, Abiiski, Allaikhovskyi, Momskyi, Nizhnekolymski, Srednekolimsyi eta Verkhnekolimski barne); Oyansmiakki, Ust-Yanski eta Yer-Ansyansi-ko barrutiak.

### Ozeania 
#### Ozeano Barea 
##### Mikronesia 
* Mikronesiako Estatu Federatuak
** Kosrae
** Pohnpei

##### Melanesia 
* Frantzia
** Kaledonia Berria
*** Leialtasun uharteak
* Papua Ginea Berria
** Bougainville bakarrik (eskualde osoa izan ezik)
*** Bougainville Iparraldeko barrutia
*** Bougainvilleko barruti nagusia
*** Bougainvilleko hegoaldeko barrutia
* Salomon uharteak
* Vanuatu

## Udako ordutegi gisa (Hego hemisferioko uda) 
*Hiri nagusiak: Canberra, Sidney, Melbourne, Hobart*

### Ozeania 
* Australia – AEDT
** Australiako hiriburuaren lurraldea
** Jerviseko badiaren lurraldea
** Lord Howe uhartea
** Hegoaldeko Gales Berria (Broken Hill izan ezik)
** Tasmania
** Garaipena

## Denbora estandar gisa (Hego hemisferioko negua) 
*Hiri nagusiak: Burnt Pine, Kingston*

### Ozeania 
* Australia
** Norfolk uhartea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
UTC+13:00

**UTC+13:00** ordu-eremuak UTC orduarekiko 13 orduko aldea du. Hego Hemisferioan soilik existitzen da, Ipar Hemisferioan ez baitago lurrik eremu horretan.

## Urte osoko ordutegia 
### Ozeania 
* Kiribati - Phoenix uharteak
* Tokelau
* Tonga
* Samoa

## Udako ordutegia (Hego hemisferioko uda) 
### Ozeania 
* Fiji
* Zeelanda Berria

### Antarktika 
* Antarktikako base batzuk, bereziki McMurdo basea eta Hegoburua.

## Historia 
Kiribatik bere ekialdeko erdia orduz aldatu zuen 1994ko abenduaren 31n, UTC-11:00 eta UTC-10:00tik ordu eremu honetara eta UTC+14:00ra, horrela ekidinez nazioarteko egun aldaketa lerroak herrialde  erditik banatzea. 

Tonga urte luzez egon zen UTC+13:00 eremuan. Udako ordutegian erabili zuten 1999ko urritik 2002ko urtarirlera eta 2016ko abendutik 2017ko urtarrilera. 

2009ra arte Txukotka eta Kamtxatkako ekialdeko eremuetan ordu eremu hau erabili zen.

2011ko abenduaren 29an Samoak UTC-11:00 ordutegia kendu eta UTC+13:00 ordutegia hartu zuten, eta udako ordua UTC-10:00tik UTC+14:00ra mugitu zuten, nazioarteko egun aldaketa lerroaren beste aldean kokatuz. Samoaren ondotik Tokelau ere etorri zen, UTC-11:00tik UTC-13:00ra. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak