Orduen liburu

thumb|250px|Maria Nafarroakoa erreginaren Orduen liburuaren orria.
[thumb|250px|«Maiatza hilabetea». [Les Très Riches Heures du Duc de Berry liburuan, Limbourg anaiek egina, 1411-1416. Condé museoa, Chantilly, Frantzia.]]
**Orduen liburua** (baita ere **horarium** bezala ezaguna) otoitzak biltzen dituen eskuizkribu irudiztatu mota bat da. Erdi Aroan eta Pizkundean, XV. eta XVI. mendean batez ere, asko zabaldu ziren. Normalean liburu bakoitza nobleziaren pertsona zehatz batentzat egina zegoen. Edukian otoitzekin eta salmoekin batera, kristau debozioarekin lotutako miniatura ugari biltzen ziren. Artearen ikuspuntutik oso liburu baloratuak dira gaur egun.

## Historia 
Orduen liburuak erlijio-pertsonak ez zirenentzako lehenengo liburu liturgikoak izan ziren. Ezagutzen diren lehenengo liburuak XIII. mendekoak dira eta Frantzian zein Herbeheretan agertu ziren. Goi Erdi Aroan ohikoak ziren salterioak edo salmoen bildumak eta Orduen liburu hauek beste haiek ordezkatu zituzten. Europan XV. mendean zehar lortu zuten entzute nagusia. Estilo aldetik, poliki-poliki berditzen joan ziren eta aitoren semeetatik eta aitoren alabetatik aparte beste gizarte taldetara baita zabaldu ziren ere. Horretan liburuok xilografiaren bidez inprimatzeak asko lagundu zuen. Edukia ere zabaltzen joan zen, gero eta eduki aberatsago bilduz. Herrialdez herrialde, bestetik, desberdintasunak ikus daitezke.

## Edukia 
Jatorrizko Orduen liburuek eguneko eliz-orduekin lotutako otoitzak biltzen zituzten; liburu hauen izena hortik dator, alegia. Denbora aurrera joan ahala eskuizkribuak aberastu ziren, esaterako eguteki erlijioso eta sekularrekin. Orokorrean, Orduen liburua otoitz liburua da. Halaber, liburuan ere monasterioetan egiten zen liturgia biltzen zen.

Liburu hauek aitoren semeentzat eta alabentzat egiten ziren. Testu hauekin haien eguneroko bizimodua monasterioen bizitzarekin lotzen zuten, nolabait. Otoitzetatik at, abestiak ere biltzen ziren. Ohiko Orduen liburu batek elementu hauek zituen:
* Mariaren orduak, tartean hamabost salmoak.
* Hildakoen salmoak, tatean penitentzia egiteko zazpiak.
* Santuen letania.
* Oinarrizko otoitz hauekin beste otoitz berezi batzuk jasotzen ziren, eguneko ordueta une desberdinetan egiteko.

## Adibide ospetsu batzuk 
* Bedford Hours
* Howard Psalter and Hours
* Très Riches Heures du Duc de Berry
* Ana Bretainiakoaren Ordu Handiak
* Galeazzo Viscontiren Orduak
* Grandes Heures de Rohan
* Hours of James IV of Scotland
* Llanbeblig Book of Hours
* Belles Heures of Jean de France, Duc de Berry
* Farnese Orduak
* Joana Evreuxkoa Nafarroako erreginaren Orduen liburua.
* Maria Nafarroakoa erreginaren Orduen liburua.

## Iruditegia 

Fitxategi:Miniatura del Libro de horas de Carlos VIII de Francia fº7r.jpg|Karlos VIII.a Frantziakoaren XV. mendeko Orduen liburua.
Fitxategi:Joanna of Castile praying, accompanied by John the Evangelist, Hours of Joanna of Castile, Bruges, between 1496 and 1506, Additional 18852, f. 288 detail.jpg|Joana Gaztelakoa bere Orduen liburuan.
Fitxategi:Illuminated human alphabet.jpg|Ave Maria ''Heures de Charles d'Angoulême'' liburuan.

Fitxategi:Exit from Noah's Ark - British Library Add MS 18850 f16v (detail).jpg|Noeren ontzia Bedfordeko Orduen liburuan, XV. mendekoa.
Fitxategi:March- gardening and felling trees; and playing with rattles - The Golf Book (1520-1530), f.20v - BL Add MS 24098.jpg|Martxoaren orria Simon Beningen Golf booken, XVI. mendekoa.
Fitxategi:6 Jean Pucelle, Hours of Jeanne d'Evreux. 1325-28, Metropolitan Museum, New-York.jpg|Joana Evreuxekoaren Orduen liburua, XV. mendean Jean Pucellek egina.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orduen liturgia

## Kanpo estekak 
* :[Orduen liburu baten faksimila, Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Liburutegia(https://eu.wikipedia.org/wiki/Ameriketako_Estatu_Batuetako_Kongresuaren_Liburutegia).]
* :Orduen liburu identifikatuen katalogoa.