open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jaina Solo

**Jaina Solo** Star Wars film sagaren unibertsoko pertsonaia bat da, honen abenturak saga jarraitzen duten Unibertso hedatuko liburuetan topa daitezkeelarik.

Jaina Solo bi neba-arreben artean nagusiena da, Han Soloren eta Leia Skywalker Printzesaren seme-alabak. Bi neba ditu, bere anaia bikia Jacen Solo eta txikiagoa den Anakin Solo.

Yuuzhan vongen inbasioan, aktiboki parte hartu zuen Errepublika Berriaren defentsan. Lehenik Rogue Squadroneko pilotu bezala eta ondoren borroka ehiza-ontzi eskuadroi baten buru bezala. Bere gurasoen bizkartzain ere izan zen zenbait alditan.

Bere familia guztia bezala, Jedi bat izateko entrenatua izan zen. Jediei orain baimentzen zitzaienez (Errepublika Galaktikoaren garaian gertatzen ez zena), Hondar Inperialeko koronela zen Jagged Felez maitemindu zen (Soontir Felen semea), pilotua eta Chisstarren eskuadroiko buruzagia.

## Kanpo estekak
Andre Mariaren Jasokundearen eliza (Lekeitio)

**Andre Mariaren Jasokundearen eliza** edo **Lekeitioko basilika** —baita ere *Andra Mariaren Zeruratzea basilika* edo *Santa Maria eliza* izenez ezaguna— Lekeition dagoen parroki-eliza nagusia da, XV. mende azkenean amaituriko eraikin gotiko berantiarra, Ama Birjinaren omenez eraikia, Jasokundearen adbokaziopean. Ama Birjinaren irudi erromaniko zahar bat, Antiguako Ama izenez ezaguna herrian.

Basilika maila duen tenplua da; 1884an lortu zuen izendapen hori . Monumentu babestuaren kategoria du EAEko ondarean. 

## Ezaugarriak 
Euskal Herriko gotiko berantiarreko adibiderik ederrenetakoa da.  XV. mendean eraiki zen, aurretik bertan zegoen XIII. mendeko tenplu erromanikoaren gainean.

### Kanpoaldea 
Eraikinak hiru nabe ditu, eta haiek errematatuz girola bat. Oso deigarria da arbotanteek eta kontrahormek osatutako multzoa. Azken horiek eder apaindutako pinakuluek errematatzen dituzte. Mendebaldeko eliz ataria ere nabarmena da.

Ahozko tradizioaren arabera, duela mende asko atari nagusiaren aurrean dagoen elorri zuriaren gainean, orain dagoenaren antzeko elorri zuri baten gainean, leku horretan bertan, Andra Maria Birjina agertu zen.

Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 45.JPG|Ostiko-arku edo arbotanteak.
Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 48.JPG|Pinakulu eta garguilak ostiko-arkuetan.
Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 46.JPG|Eliz atari nagusia, mendebaldekoa.
Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 51.JPG|Elizpea.
Fitxategi:Lekeitioko elorri zuria.jpg|Lekeitioko Elorri Zuri zaharra 2026an.

### Barrualdea 
Barrualdean azpimarragarriak dira erretaulak (elizburuko erretaula nagusia eta pasioaren triptikoa), Cavallé-Coll organoa, harmoniuma, hilobi estaliak, kaperak, eta triforio apaindua.

Erretaulen multzo aipagarria du elizak, erretaila nagusiaz eta pasioarenaz gain, zenbait herriko seme Ignazio Ibarretxerenak:

* San Antolin eta Santa Maria Magdalenaren erretaula, 1735ko ingurukoa.
* Andra Mariaren erretaula, 1736.
* San Petriren erretaula, 1747.
* Kristoren erretaula, 1748.

Antiguako Ama 17. mendeko erretaula batean bildua dago halaber.

Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 25.JPG|San Petriren erretaula.
Fitxategi:Altaraosoa23.jpg|Erretaula nagusia.
Fitxategi:Pasiñu30.jpg|Pasioaren erretaula flandriarra, Kapera Santuan.
Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 08.JPG|Artieta almirantearen hilobia, 1500 urte ingurukoa.
Fitxategi:Lekeitio - Basilica Asuncion 21.JPG|Triforioa.
Fitxategi:Huida30.jpg|Egiptora ihesa, Kapera Santuan dagoen margolana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegoaldeko barrutia (Hong Kong)

**Southern barrutia** (txinera tradizionalez: 南區), Hong Kong osatzen duten 18 barrutietako bat da. Barrutiak 38,85 kilometro koadroko azalera eta 275.162 biztanle ditu azken erroldaren arabera.

Hong Kongen batez besteko dentsitatearen antzekoa dauka, 7.083 biztanle kilometro koadroko. Dena den, kontuan hartu behar da barruti gehiena babestutako basoek eta Aberdeengo portua dela.

## Ikus, gainera 
* Hong Kongen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Barrutiko gobernuaren webgunea.
Legazpi (argipena)

**Legazpi** euskal toponimo bat da. Toponimo gisa abizen izatera ere igaro da. Herrialde batzuetan **Legaspi** gisa transkribatua izan da.

## Geografia 
* Legazpi, Gipuzkoako herria
** Legazpiko geltokia, herrian bertan degoen tren geltokia
** Legazpi dorrea, Migel Lopez Legazpikoaren jaiotetxea
* Legazpi Hiria, Filipinetako hiria, Migel Lopez Legazpikoaren omenez izendatua

## Abizen gisa 
* Migel Lopez Legazpikoa, militar, esploratzaile eta konkistatzaile gipuzkoarra
* *Carlos Legazpi*, Mario Salegik batzuetan erabili zuen ezizena.
* Cesar Legaspi (1917–1994), Filipinetako artista nazionala.
* Ireneo Legaspi (-2006), Filipinetako golf jokalari profesionala.
* Leonardo Legaspi (1935-), Filipinetako artzapezkikua.
* Zoren Legaspi (1972-), Filipinetako aktore eta zuzendaria.
* Randy Gerard Legaspi Santiago (1960-), Filipinetako aktore eta abeslaria.

**Fictional characters:**
* Kim Legaspi, psychiatrist in TV medical drama series *ER*

## Kanpo estekak
Gerta Keller

**Gerta Keller** (Schaan, Liechtenstein, 1945eko martxoaren 7a) Chicxulubeko kraterra Alvarez hipotesiaren bidez Kretaziko-Tertziarioko desagerpen masiboa (dinosauroen desagerpena) eragin zuen meteoritoaren ustezko talka gune bezala ikertzen duen paleontologo estatubatuar bat da. Berak meteorito hau desagerpen masibo horren arrazoia ez zela izan dio. Keller gaur egun Lurraren Zientzien irakaslea da Princetongo Unibertsitatean. Kellerrek paleontologia eta geologia doktoratua lortu zuen 1978an Stanfordeko Unibertsitatean. Princetongo Unibertsitatean 1984an sartu zen eta urte batzuren ondoren K/T muga ikertzen hasi zen, Kretaziko-Tertziarioko sinadura geologikoa.
Galesezko Wikipedia

**Galesezko Wikipedia** (galesez *Wicipedia Cymraeg*) Wikipediaren galesezko bertsioa da. 2003ko martxoaren 15ean sortu zen eta 2006ko irailaren 15erako 16.000 artikulu zituen. 2009ko urriaren 6ean 24.819 artikulu zituen eta 59. postuan kokatzen zen.

## Kanpo estekak 
* Galesezko Wikipedia
Irlanderazko Wikipedia

**Irlanderazko Wikipedia** edo **Irlandako gaelerazko Wikipedia** (irlanderaz *Vicipéid*), Wikipediaren irlanderazko bertsioa da. 2003ko ekainaren 7an sortu zen, 2006ko urtarrilaren amaieraldera, 2.330 artikulu izanik, 63. Wikipedia zen artikulu kopuruaren aldetik. 2009ko urriaren hasieran 8.960 artikulu zituen eta 92.a zen. 2011ko urriaren hasieran 11.929 artikulu zituen eta 92.a zen.

## Kanpo estekak 
* Irlanderazko Wikipedia
Kwun Tong barrutia

**Kwun Tong barrutia** (txinera tradizionalez: 觀塘), Hong Kong osatzen duten 18 barrutietako bat da. Barrutiak 11,27 kilometro koadroko azalera eta 587.423 biztanle ditu azken erroldaren arabera.

Hong Kongen batez besteko dentsitatea baino gehiago dauka, 52.123 biztanle kilometro koadroko. Dentsitate gehien duen hiriko barrutia da.

## Auzoak 
* Kwun Tong (觀塘)
* Ngau Tau Kok (牛頭角)
* Kowloon Bay (九龍灣)
* Sau Mau Ping (秀茂坪)
* Pak Tin
* Yau Tong (油塘) eta Lei Yue Mun (鯉魚門)

## Ikus, gainera 
* Hong Kongen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Barrutiko gobernuaren webgunea.
Finduilas Dol Amrothekoa

**Finduilas** Tolkienen legendariumeko pertsonaia bat da. Bere istorio laburra Eraztunen Jauna eleberriaren eranskinetan kontatzen da. Dunadan bat da, Dol Amrotheko Adrahil printzearen alaba eta Imrahilen ahizpa, Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2950. urtean jaio zena. Tolkienek "edertasun handiko eta bihotz oneko emakume" bezala deskribatzen du.

Beranduago Gondorreko seneskal erregeordea izango zen Denethor II.arekin ezkondu zen Eguzkiaren Hirugarren Aroko 2976. urtean, bi seme izan zituztelarik: Boromir eta Faramir. Gondortarrek berari buruz Minas Tirithen sartuta gainbehera zihoala eta nostalgiarekin hegoalderantz begiratzen zuela zioten, itsasoa eta Dol Amroth zeuden tokia, hiriaren parean zegoen Mordorren itzalak izutu egiten baitzuen. Bere senarra seneskal bihurtu eta lau urtera, ustekabean hil zen eta Denethor are ilun eta isilago bihurtu zen.

Izen bereko beste pertsonaia bat dago Tolkienen legendariumean: Finduilas Nargothrondekoa

## Kanpo estekak
Bretainierazko Wikipedia

**Bretainierazko Wikipedia** Wikipediaren bretainierazko bertsioa da. 2004ko ekainean sortu zen. 2007ko otsailean 12.079 artikulu zituen eta 57. postuan zegoen. 2009ko urriaren 6ean 29.677 artikuluekin 52. postuan kokatzen zen.

## Kanpo estekak 
* Bretoierazko Wikipedia
662 Newtonia

**662 Newtonia** asteroide gerrikoan aurkitutako 662. asteroidearen izena da. 1908ko martxoak 30ean aurkitu zuen Joel Hastings Metcalf astronomo eta apaiz estatubatuarrak herrialde honetako Massachusetts estatuko Taunton izeneko herriko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1908 CW** zen. Bere izena Isaac Newtonen hiria zen Massachussettsgatik jasotzen du. Hasiera batean izena Isaac Newton beragatik eman zitzaiola uste izan zen, baina fisikari bikain honengatik ez dela frogatu da, baizik eta lehen aipaturiko hiriagatik. Princetongo Unibertsitateko behatokiko Zaccheus Daniel izan zen izena eman ziona.

## Kanpo estekak
Errepublika Berria

**Errepublika Berria** Star Warsen unibertsoko fikziozko gobernu bat da.

Errepublika Berria Aliantza Errebeldeak Inperio Galaktikoa Gerra Zibil Galaktikoan garaitua izan ondoren sortu zuen Errepublika Federal Parlamentario bat da. Errepublika Berriak galaxiako bakea mantendu zuen urte askoan yuuzhan vongek Galaxia inbaditu zuten arte. Yuuzhan vongak garaituak izan ondoren, Errepublika Berria Aliantza Galaktikoa bezala berrantolatua izan zen. Gainera Luke Skywalker Jedi Maisuak errepublika berri hau berrantolatu zuen, planeta batzuetara joanez, Indarra erabiltzeko gai diren pertsonak bilatuz eta hauek Yavin IV planetako tenpluan bilduz.

## Kanpo estekak
Kowloon

**Kowloon** () Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administrazio bereziko eskualdea osatzen duten guneetako bat da Hong Kong uhartea eta Lurralde Berriekin batera.

## Kokapena 
Kowloon, Hong Kong uhartearen iparraldean dago, eta Lurralde Berrietako gune nagusiaren hegoaldean.

## Demografia 
2006ko erroldaren arabera, Kowloonek 2.019.533 biztanle ditu eta 43.033 biztanle bizi dira kilometro koadroko.

## Ikus, gainera 
* Hong Kongen banaketa administratiboa
* Kowloongo harresi hiria

## Kanpo estekak 
*  Kowloon mendebaldeko guneari buruzko webgunean.
Lantau uhartea

**Lantau uhartea** (, literalki "Uharte handiko mendia") Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uhartea da.

## Kokapena 
Uharte gehiena Tsuen Wan barrutian dago, baina ipar-ekialdeko gune txiki bat Hong Kongeko uharteak barrutiaren barruan geratzen da.

## Ikus, gainera 
* Hong Kongeko uharteen zerrenda
* Tsuen Wan barrutia

## Kanpo estekak 
*  Lantauko baso parkeari buruzko webgunea.
Lurralde Berriak

thumb|250px|eskuinera|Lurralde Berrien kokapena Hong Kongeko mapan.

**Lurralde Berriak** edo **New Territories** (txinera tradizionalez: 新界), Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administrazio bereziko eskualdea osatzen duten guneetako bat da. Gainontzekoak Hong Kong uhartea eta Kowloon dira.

## Kokapena 
Lurralde Berriak Hong Kong hiriaren iparralde osoa hartzen dute, Britainia Handiak jatorrian ezarritako koloniaren iparraldean. Britainia Handiak lurralde berriak 1897an jaso zituen hiria handitzeko Txinaren eskuetatik, bertan 100 urtez bakarrik egoteko baldintzarekin.

Iparraldean Guangdong probintziako Shenzhen eta Dongguan hiriekin egiten du muga.

## Demografia 
Hiria osatzen duten hiru guneetatik jendetsuena da, bertan 3.573.635 biztanle bizi dira. Gunerik handiena da ere 953,48 koadroko azalerarekin, eta dentsitaterik txikiena duena 3.748 biztanle kilometro koadroko.

Lurralde Berrietan azken bi hamarkadetako auzo berri gehienak eraiki dira, hirian etxebizitza dorre berriak eraikitzeko tokia geratzen den toki banaketakoa delako.

## Ikus, gainera 
* Hong Kongen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Lurralde Berriak Txinak Britainia Handiari nola utzi zizkion zehazten duen dokumentua.
Kowloon penintsula

**Kowloon penintsula** (), Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen penintsula da.

## Kokapena 
Kowloon penintsula, hiriko Kowloon gunean dago, Hong Kong hiriaren erdigunearen aurrez aurre. Penintsulak gaur egun duen itxura, urteetan itsasoari irabazitako lurraren ondorio da.

Bertan, hiriko etxebizitza eta bulego konplexurik handienetakoa ezartzen da, Union Square delakoa.

## Ikus, gainera 
* Hong Kongeko penintsulak
* Kowloon

## Kanpo estekak
Garikoitz Azkue

**Garikoitz Azkue Laso** (Donostia, 1972ko apirilaren 13a - ) gipuzkoar arraunlaria ohia da.

Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Bartzelonan hain zuzen ere. Zilarrezko eta brontzezko dominak lortu zituen Munduko Junior Txapelketan.

Ur Kirolak eta Donostiarran ibili zen arraunlari gisa.

Entrenatzaile lanetan ere aritu da Donostiarrako gaztetxoen B traineruan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kakarraldo Rugby Taldea

**Kakarraldo Rugby Taldea** edo **Kakarraldo R.T.** Plentziako errugbi taldea da. Kluba, 1979an sortu zen.

## Ibilbidea 
Egoitza nagusia Txipio bidean dute. Taldeko arduradunek herriko gazteentzako errugbi eskola sortu nahi dute, kirolaren jarraipena bermatu ahal izateko.

2008an Kakarraldo Rugby Taldeak eta Mungia Rugby Taldeak bat egin zuten, Uribealdea Rugby Kirol Elkartea sortuz.

## Antzarrak 
Kakarraldo Rugby Taldeko amek Antzarrak taldea sortu zuten. 2024an Espainiako 3. Mater Series txapelketa irabazi zuten Bartzelonan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Kakarraldo Rugby Taldearen webgunea.
*  Taldeko beteranoei buruzko bloga.
Amor

**Amor** hitzak esanahi desberdinak ditu:

* **1221 Amor**: Asteroidea.
* **Amor**: Alemaniako auto modeloa.
* **Amor**: Abeslari desberdinek kantatutako abestiaren izena.
* **Amor**: Ricky Martin abeslariak 2000. urtean kaleratutako singlea.
* ***Amor***: Caravaggioren XVII. mende hasierako margoa.
* **Amor**, antzinako amortarren aberria izan zen.
* Eros greziar jainkoaren eta Kupido bere erromatar baliokidearen beste izena.
Terentzio

**Publius Terentius Afer** (c. K.a. 185 – K.a. 159), labur eta euskaraz **Terentzio**, Erromako Errepublika garaiko komedia idazle bai izan zen. Kartagon jaioa bide zen eta Terentius Lucanus erromatar senatariaren esklabo izan zen. Senatariak hezi eta bere bizkortasuna ikusirik, askapena eman zion. K.a. 160. urtean Greziara joan zen Erroman artean ezagunak ez ziren komediak jaso asmoz, lan hauek *komedia berriko* egileen antzerki lanetan zeuden oinarrituak, Menandro idazlearenetan batez ere. Askatasun handiz egokitu zituen obrak baina Plauto komediagile erromatarrak ez bezala, ez zen obrak erromatar giroan egokitzen saiatu eta Greziako kultura hartu zuen aintzat idazterakoan. Terentzioren lanak ikusle ikasiarentzat ziren eta agian horregatik ez zuten, bere garaian, arrakastarik lortu. Oinarritzat hartu zituen jatorrizko obretan bezala maitasunari buruzko arazo korapilotsuak erabili zituen gehienetan. Haatik, Erromara itzuli aurretik hil zen K.a. 159. urtean Greziako Estinfalo hirian.

## Idazlanak 
Idatzi zituen sei lanak osorik heldu dira gaurdaino. Orden kronologikoan hauek dira:

* *Andria*, K.a. 166. urtean antzeztua.
* *Eunuchus*
* *Hecyra*
* *Heauton Timoroumenos*
* *Phormio (satira)*
* *Adelphoe*, K.a. 160. urtekoa

## Erreferentziak
José Luis Agirre

**José Luis Agirre Arruti** (Orio, 1967ko martxoaren 8a - ) euskal arraunlari ohia da.

Behin hartu du parte Joko Olinpikoetan: Seulen hain zuzen ere. 1988 eta 1989an Europako Txapeldunordea izan zen.

Orio Arraun Elkartea izan zuen kluba. Bere traineruan bitan lortu zituen Kontxako Bandera (1996 eta 1997) eta behin Espainiako Traineru Txapelketa (1995).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lamma uhartea

**Lamma** (), Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uhartea da. Askotan **Pok Liu Chau** (), edo **Pok Liu** () izenekin izendatzen dute.

## Kokapena 
Uharte Hong Kongeko uharteak barrutiaren barruan dago. Uharteak 13 kilometro koadro inguruko azalera eta 6.000 bat biztanle ditu.

## Ezaugarriak 
Hong Kong uhartea eta Kowloon ez bezala, Lamma lasaia eta baketsua da, paisaia natural ugarirekin. Hiru altuera baino gehiagoko eraikinak debekaturik daude eta ez dago autorik, suhiltzaileenak eta anbulantziak, oso txikerrak, izan ezik. Materialak garraiatzeko orga motordunak erabiltzen badira ere, komunitatearentzat garraiobide bakarra oinez edo bizikletaz joatea da. 

Komunikazioa ferryen bitartez egiten da, eta bi nasa daude uhartean Hong Kongeko uhartearekin lotzeko, bi herri nagusietan kokatzen direnak: iparreko Yung Shue Wan eta ekialdeko Sok Kwu Wan. Azken horretan daude piszikulturarako plataforma nagusiak eta itsaskia eta arraina freskoa eskaintzen duten jatetxe asko.

Hiriko jendearentzat eta turistentzat ere aisiarako eta arnasa hartzeko ohiko tokia da, asteburutan batez ere. Hala ere hainbat azpiegitura industrial ere baditu, nagusiki zentral elektriko handi bat eta haize-sorgailu bat.

## Ikus, gainera 
* Hong Kongeko uharteen zerrenda
* Uharteak barrutia

## Kanpo estekak
Chek Lap Kok

**Chek Lap Kok** () Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uhartea da.

## Kokapena 
Uhartea Lantau uhartearen iparraldean dago, hiriaren hego-mendebaldean. Berez, Chek Lap Kok, bi uharte txikiagok osatzen zuten, baina 1990eko hamarkadan hiriko aireportu berria eraiki zenean, bi uharteak bat egin eta gaur egungo 12 kilometro koadroko uharte artifiziala sortu zen.

Gaur egun, uharte guztia Hong Kongeko Nazioarteko Aireportuaren pista eta bidaiarientzako terminalek hartzen dute.

## Ikus, gainera 
* Hong Kongeko uharteen zerrenda
* Hong Kongeko aireportua

## Kanpo estekak
Juan Maria Altuna

**Juan Maria Altuna Muñoa** (Hondarribia, 1963ko abuztuaren 8a - ), *Txisun* ezizenaz ezaguna, euskal arraunlari ohia da.

Behin hartu du parte Joko Olinpikoetan: Bartzelonan hain zuzen ere. 1983an Munduko Txapelduna izan zen Duisburgon.

Hondarribia Arraun Elkartea izan zuen kluba. Kirola utzi ondoren, politikari ekin zion eta EAJren zerrendetan jaioterriko zinegotzi hautatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bartolomé Alarcón

**Bartolomé Alarcón Vargas** (Barakaldo, 1963ko urriaren 19a - ) euskal arraunlari ohia da. Agustín bere anaia ere arraunlaria izan zen.

Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Seulen hain zuzen ere. 1981ean Munduko Junior Txapelketan brontzezko domina lortu zuen skull binaka mailan.

Itsasoko Ama izan zuen kluba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joxe Mari Segurola

**Joxe Mari Segurola Arregi** (Donostia, 1966ko apirilaren 27a - ) gipuzkoar arraunlari ohia da.

Behin hartu du parte Joko Olinpikoetan: Seulen hain zuzen ere. Europako Senior B Txapelketan zilarrezko domina lortu zuen.

Ur-Kirolak eta Hondarribia Arraun Elkartea izan zituen klubak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparraldeko barrutia (Hong Kong)

**North barrutia** (txinera tradizionalez: 北區), Hong Kong osatzen duten 18 barrutietako bat da. Barrutiak 136,61 kilometro koadroko azalera eta 280.730 biztanle ditu azken erroldaren arabera.

Hong Kongen batez besteko dentsitatea baino gutxiago dauka, 2.055 biztanle kilometro koadroko.

## Barrutiko uharteak 
* A Chau (鴉洲)
* Ap Chau Mei Pak Tun Pai (鴨洲尾白墩排)
* Ap Chau Pak Tun Pai (鴨洲白墩排)
* Ap Chau (鴨洲)
* Ap Lo Chun (鴨螺春)
* Ap Tan Pai (鴨蛋排)
* Ap Tau Pai (鴨兜排)
* Chap Mo Chau (執毛洲)
* Cheung Shek Tsui (長石咀)
* Fu Wong Chau (虎王洲)
* Fun Chau (墳洲)
* Hung Pai (紅排)
* Kat O Chau (吉澳洲)
* Ko Pai (高排)
* Kok Tai Pai (角大排)
* Lan Shuen Pei (爛樹排)
* Lo Chi Pai (鷀鸕排)
* Ngo Mei Chau (娥眉洲)
* Pak Ka Chau (筆架洲)
* Pak Sha Chau (白沙洲, Uharte biribila)
* Pat Ka Chau (筆架洲)
* Sai Ap Chau (細鴨洲)
* Sha Pai (沙排)
* Shau Kei Pai (筲箕排)
* Sheung Pai (雙排)
* Shui Cham Tsui Pai (水浸咀排)
* Siu Nim Chau (小稔洲)
* Ta Ho Pai (打蠔排)
* Tai Nim Chau (大稔洲)
* Tsing Chau (青洲)
* Wong Nai Chau (黃泥洲)
* Wong Nai Chau (黃泥洲)
* Wong Wan Chau (往灣洲, Uharte bikoitza)
* Wu Chau (烏洲)
* Wu Pai (烏排)
* Wu Yeung Chau Pai (湖洋洲排)
* Yan Chau (印洲)
* Yeung Chau (洋洲)

## Ikus, gainera 
* Hong Kongen banaketa administratiboa
* Hong Kongeko uharteen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Barrutiko gobernuaren webgunea.
Ángel Urrutia

**Ángel Urrutia** (Lekeitio, Bizkaia, 1945eko urtarrilaren 9a - ) euskal arraunlari ohia da.

Behin hartu du parte Joko Olinpikoetan: Mexikon hain zuzen ere.

## Erreferentziak
Courante

**Courantea**, **corrente**, **coranto** edo **corant** ere deitua, Pizkundearen amaierako eta Barrokoaren hasierako konpas hirutarreko dantza familia bati ematen zaion izena da.

Gaur egun aipaturiko izen ezberdinak erabiltzen dira kourante motak ezberdintzeko (italiar ahoskera jatorri horreko dantzarentzat, etab...) baina jatorrizko iturrietan ahoskera horiek ez ziren sendoak.

Pizkundearen amaieran, dantza hau bira eta jauzi azkarrekin dantzatzen zen, Thoinot Arbeauk deskribatzen duenaren arabera.

Bere erabilerarik arruntenean, barroko garaian, couranteak bi aldaera izan zituen: frantziarra eta italiarra. Frantziar estiloak azentu gurutzatu asko zituen eta dantza motela zen. Italiarra azkarragoa zen, garapen aske eta azkarrago batekin, baina ez dago batere garbi zeintzuk ziren Arbeauk deskribatutako courante frantziarrarekin zituen diferentzia esanguratsuak.

Barrokoko suitean, italiar zein frantziarrean, courantea ohi alemanda eta zarabandaren artean sartzen da, bigarren edo hirugarren musika mugimendu bezala.

## Kanpo estekak
Thoinot Arbeau

thumb|200px|Orchesographie (1588). Thoinot Arbeauren dantza tratatua
**Thoinot Arbeau** (Dijon, 1519ko martxoaren 17a - 1595eko uztailaren 23a) *Orchesographie* izeneko bere dantza gidaliburuarengatik gogoratzen den Langresko kanonigoa eta apaiz katolikoa zen *Jehan Tabourot* ezagutzen den anagrama da.

Aipaturiko eskuizkribua 1588an argitaratu zen lehen aldiz, eta 1589an eta 1596an berrinprimatua. Argibide xehatuak ditu dantza estilo ugarirentzat, branlea, gallarda eta pavana kasu, baita musika militarrari, danborrei eta martxei buruzko sekzio laburrak eta Morrisen Dantza, Canariea (Kanarietako dantza), alemanda, courantea eta bassedancea bezalako dantza forma alde batzuk ere.

*Orchesographie* Pizkunde garaiko dantzei buruzko informazio iturri nagusia da. Interneten faksimil eta testu bezala topa daiteke (frantsesezko jatorrizkoa) eta Mary Stewart Evansek eginiko ingeleserako itzulpenak daude.

Gidaliburu honek dantza eta musikari deskribapen ugari ditu. Baita pausuentzako argibideak musika notekin lotuta dauden dantza tabulazio asko ere (sarri edizio modernoetan erakusten ez dena), bere garaian dantzaren notazioari buruzko berrikuntza esanguratsu bat izan zelarik.

Musika Partituren Nazioarteko Liburutegi Proiektuan agertzen da.

## Kanpo estekak 
* Pizkundetar dantza
* Gidaliburuaren irudiak
* [Liburuaren faksimil osoa Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuko Liburutegian(https://eu.wikipedia.org/wiki/Ameriketako_Estatu_Batuetako_Kongresuaren_Liburutegia), AEB]
* Liburu osoa testu lauean
Ignacio Alkorta

**Ignacio Alkorta Azpiroz** (Donostia, Gipuzkoa, 1937ko irailaren 19a - 2022ko otsailaren 22a) arraunlaria izan zen. Donostiako Ur-Kirolak arraun klubean ziharduen. Beste garaipen batzuen artean, 1960ko Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen ontziko kide izan zen. Ur-Kirolak klubeko zortziko horrek Espainiako selekziotzat parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak
José Ibarburu

**José Ibarburu Urkola** (Donostia, 1928ko otsailaren 21a - 2018ko irailaren 22a) euskal arraunlaria izan zen. Manuel bere lehengusua ere arraunlaria zen.

Loiolatarra, Amaikak Bat eta Ur Kirolak izan zituen klubak. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen Ur-Kirolakeko ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Ibarburu

**Manuel Ibarburu Urrestarazu** (Donostia, 1937ko otsailaren 20a - 2021eko irailaren 22a) euskal arraunlari ohia da. José bere lehengusua ere arraunlaria zen.

Donostiako Ur Kirolak izan zuen kluba 1958 eta 1960 artean. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trinido Vaqueriza

**Trinido Vaqueriza Urkiola** (Donostia, 1929ko abuztuaren 6a - ) euskal arraunlari ohia da.

## Kirol ibilbidea 
Donostiako Ur-Kirolak klubeko arraunlaria zen. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan. 11 aldiz izan zen Espainiako txapelduna. 1955ean Mediterranear Jokoetan hartu zuen parte Bartzelonan.

## Donostiako kaiaren memoria 
Donostiako kaiko familia oso ezaguneko kidea izanik, bertako bizitzaren eta arrantza jardueraren memoria bizirik gordetzeko hainbat ekimenetako protagonista izan da helduaroan, Euskal Itsas Museoaren ekimenez: adibidez, *Trinido* arrantza ontziari buruzko artikuluan edo *Labore* programan.

## Erreferentziak 
## Bibliografia
Langres

**Langres** Frantzia ekialdeko udalerri bat da. Langreseko barrutiaren azpiprefektura da, Marne Garaia departamenduan eta Xanpaina-Ardena eskualdean. Izen bereko gaztagatik ezaguna den hiria da.

## Historia 
Langres barbaroek hartu eta arpilatu zuten 407an. Ordutik, bertako gotzainak sarri Dijonen bizi izan ziren.

San Gregorio, hiriko gotzaina izan zena 506 eta 538 bitartean, Gregorio Toursekoaren birraitona izan zen honen amaren aldetik.

## Pertsonaia ezagunak 
* Felipe Vigarny, Pizkundeko eskultorerik garrantzitsuenetako bat Espainian.

## Ikus, gainera 
* Via Francigena

## Kanpo estekak
Artikaberri

**Artikaberri** Berriobeitiko Artika kontzejuko enklabea da, udalerritik banatuta Berriozar eta Iruñeak inguraturik. Guztira, 1.800 etxebizitza eraiki dira eta Iruñerriko beste egitasmoetan ez bezala, Artika Berrian etxebizitza libreak nagusi dira, babes ofizialekoen ordez, Iruñerriko Sarriguren, Ardoi edo Erripagaña bezalako babes ofizialeko etxebizitzadun proiektuekin kontrajarriz.

Proiektuaren hegoaldera "Artiberri" izeneko auzo berria eraikitzea aurreikusten da, Artika Berria Iruñeko Buztintxuri auzoarekin elkartuz.

## Garraioa 
Auzo honetan Eskualdeko Hiri Garraioaren line bat da:

## Ikus, gainera 
* Iruñerria

## Kanpo estekak 
*  Auzo berriari buruzko albistea Diario de Navarra egunkarian.
José Antonio Almandoz

**José Antonio Almandoz Lekuona** (Donostia, 1940ko otsailaren 10a - ), *el peque* ezizenaz ezaguna, gipuzkoar arraunlari ohia da. José Luís bere anaia nagusia ere arraunlaria izan zen.

Behin hartu zuen parte Joko Olinpikoetan: Erroman hain zuzen ere.

Ur Kirolak izan zuen kluba.

## Erreferentziak
Langres (gazta)

**Langres** izenekoa Xanpaina-Ardena eskualdeko Marne Garaia departamenduan dagoen Langreseko ordokiko gazta frantziar bat da. Appellation d'origine contrôlée edo jatorri izendapena du 1991tik eta 1107/96 zenbakidun Europar Batasuneko araudiaren bidez Jatorri izendapen babestu europar bezala babestuta dago.

## Historia 
Langreseko ordokian jatorria duen gazta bat da. XVIII. mendetik ezagutzen da, Langres hiriko domingotarren prioreari esker. Baina gazta hau tokian merovingiar erregeen garaitik egin zela uste da. Bere merkataritza pixkanaka garatu zen: Langreseko merkatariek gazta freskoa erosten zuten eta euren upategi propioetan ontzen zuten, ondoren Paris edo Genovara bidaltzeko. Jatorri izendapena 1991n onartu zen. Livarotaren antzekoa, gehienbat modu lokalean jaten da. Etiketan logotipoa eraman behar du INAO laburdurarekin, eta AOCa duela adierazi behar du, baita gaztaren izena ere.

## Elaborazioa 
5 aste ematen ditu gutxienez heltzen. 1998ko ekoizpena 305 tonakoa izan zen, %1,61eko jaitsiera 1996koarekin alderatuz, %2 etxaldeetatik zetorrelarik.

## Ezaugarriak 
Langres pasteurizatu gabeko behi esnez eginiko gazta bat da. Zilindro forma eta 180 gramo inguruko pisua du. Bere koipe materia %45ekoa da. Penicillium candidum espezieko lizun zuri bateko azal bat du. Erdiko orea leuna da, krematsua kolorean eta nahiko erraz pirrintzen da. Usai sarkorra dario, bizia, baina ez époisses de Bourgogne gaztarena baino ahulxeagoa. Zaporea nahiko gogorra da, ahosabaia erretzen du, pixkat gazia delarik, baina ez bere lehiakide lokala den époisses de Bourgogne bezain mina.

Hobeto kontsumitzen da maiatza eta abuztua bitartean, bost aste heltzen utzi ondoren, baina bikaina da baita ere martxotik abendurarte. Gazta honi sekula ez zaio bueltarik ematen heltzen ari den bitartean, horregatik pixkat hondoratzen da erdian "iturria" (fontaine, curvette) izeneko hutsune bat eratzen den arte, bere ezaugarririk bereizgariena dena. Ezaugarri honetatik dator gazta hau jateko modu berezi bat, aipaturiko hutsune horretan xanpaina edo marc de Borgoña irauliz dena, ingeles batzuek stilton gaztarekin eta oportoarekin egiten duten bezala dastatzea ahalbidetzen duena. Soilik gaileta gaziekin eta frutarekin ere har daiteke. Marc de Bourgogne, Mercurey eta Nuits-Saint-Georges bezalako ardo zuriekin edo Médoc, Mercurey eta Nuits-Saint-Georges, Bordeleko edo Borgoinakoen gorputza duten ardo beltzak direnak, Andre Jacquart NV Cuvee Grand Cru, Cabernet Melot, Backsberg Estate 1999 ardo beltza, Sancerre, oportoa edo jereza bezalako ardo beltzekin laguntzen da.

## Kanpo estekak 
* Langres gazta - Webgune ofiziala
Stilton (gazta)

**Stilton** Ingalaterrako gazta bat da. Bi barietatetan ekoizten da: oso ospetsua den *blue* edo urdina eta hain ezaguna ez den *white* edo zuria. Ingalaterran "gazten erregea" (the king of cheese) deitua da. Bi barietateak Europako Batzordearen jatorri izendapenaren bidez babestuak daude. Soilik Derbyshire, Leicestershire eta Nottinghamshiren egiten den gazta (eta arauen arabera egina) dei daiteke "Stilton".

## Ezaugarriak 
Gazta urdin bat da. Behi esnez egina dago (%35,5eko koipe materia). Bere azala lizundua da. Heltze maila ezberdinetan hartzen da: xamurra, erdi-ondua eta ondua. Bere orea zuri edo laranja kolorekoa izan daiteke. Kaloriarik gehien duen gazta urdina da. Goilararekin jaten da. Xamurren kasuan, jaterakoan azala zulatzen da eta oportoa edo jereza sartu eta goilararekin jaten da. Torta del Casar eta Torta de la Serenarekin batera, aipaturiko moduan jaten den gazta gutxietako bat da.

## Kanpo estekak
Langres (argipena)

**Langres** esanahi desberdineko hainbat gauza izan daiteke:

* **Langres**: Frantziako Marne Garaian dagoen herria.
* **Langres**: Frantziako gazta baten izena.
Alternadore

**Alternadorea** energia mekanikoa energia elektriko bihurtzeko gai den makina elektrikoa da, korronte elektriko alternoa sortzeko erabiltzen dena, indukzio elektromagnetikoan oinarrituta, eroale elektrikoak imanetatik hurbil higitzen direnean gertatzen diren efektu elektrikoen bitartez.

Fitxategi:Altenadore.png

*1 Irudia*.- Alternadore arrunt baten elementuak
 

Alternadorea iman batetik hurbil biratzen duen haril edo hari eroale kiribilduak eratzen du. Eroalea imanaren eremu magnetikoaren barruan mugitzen dugunean, eroalearen barruan korronte elektrikoa sortzen da. Harilak bira erdi egiten duen bakoitzean, bere barruan sortzen den korronteak noranzkoa aldatzen du, eta, beraz, tresna honek sortzen duen korrontea alternoa da.

Harila eratzen duen hariaren muturretan delga edo segmentu izeneko eraztunak daude konektaturik. Delga horiek eskuilatxo batzuk ukitzen daude uneoro; eskuilatxo horiek dira elektrizitatea batzen dutenak eta, era berean, harilari aske biratzen uzten diotenak.

## Fundamentu fisikoa 
Fluxu magnetikoa **(Φ)** bobina osatzen duten espirek eta horiek eragindako eremu magnetikoaren intentsitatea **B**, espiraren gainazaletik **(s)** eta hau dagoen planoaren eta eremu magnetikoaren norantzaren angeluaren kosinuaren arabera definitzen da. Beraz, aldiuneko fluxu-magnetikoa:

  d\Phi=B\times ds\times cos\phi \,

Bestalde fluxu magnetikoaren aldaketa dagoenean I.E.E bat **(ε)** induzitzen da, orduan hau izango dugu,

\epsilon =-\frac{d\Phi}{dt}

**ε** letraren aurretik dagoen *minus* zeinuak Lenz-en Legearen arabera esaten digu, *korrente induzitua bere kausari kontrajartzen zaiola*.

Indar elektroeragile induzitua espira batean **ε**-ren berdina bada, indar elektroeragile osoa **(εosoa)** honen berdina da:

\epsilon_{osoa} = E\times N \,

**N** espira kopurua izanik.

## Kanpo estekak
Jose Mari Aristegi

**Jose Mari Aristegi Isasa** (Donostia, 1928ko abenduaren 22a - 2018ko urtarrilaren 29a) euskal arraunlaria izan zen.

Donostiako Ur-Kirolak klubeko arraunlaria izan zen 1949 eta 1960 bitartean. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak
AFI

**AFI** (*A Fire Inside*) 1991. urtean Ukiahn, Kalifornian, sortutako rock talde bat da. Hardcore punk motako kantak sortzen hasi zen, *The Misfits* edo *Dead Kennedys* taldeen eragina hartuz. Gainera, beren bigarren lanerako, *Very Proud of Ya*, AFI-k Nitro Recordsekin, AEBko punk rockeko diskoetxerik garrantzitsuenetariko batekin, kontratua izenpetu zuten. Hala ere, 1999an kaleratutako *Black Sails in the Sunset* lanarekin, taldeak musika landuagoa sortu zuen, 1980ko hamarkadako musika gotikora eta musika elektronikora joeraz. *The Art of Drowning* eta *Sing the Sorrow* lanekin, multinazional batekin izenpetu eta musika esperimentala lantzen hasi ziren.

## Kanpo estekak
Nafarroako zirkuitua

**Nafarroako zirkuitua** edo **Los Arcosko zirkuitua** Nafarroako Los Arcos herritik gertu dagoen automobil-zirkuitua da. Guztira 50 milioi euroko aurrekontua izan zuen, Nafarroako Gobernuak finantzatua. 2010eko ekainaren 19an inauguratu zuten MotoGP Inmotec GPI 10 talde aurkeztuz. 2010eko urriaren 23 eta 245an lehenengo lasterketa burutu zuten, Superleague Formula eta FIA GT Championship txapelketenak hain zuzen ere. 2017an Espainiako Itzuliaren banakako erlojupekoa bertan egin zuten.

## Kokapena 
Zirkuitua Lizarra eta Logroño bitarteko A-12 autobidearen ondoan dago, Errioxako hiriburutik 22 kilometro ipar-ekialdera, eta Nafarroa hego-mendebaldean.

## Zirkuitua 
Guztira bi ibilbide desberdineko pista nagusi bakarra eraiki da. Segurtasun dorrea eta zirkuitu baten azpiegitura guztiez gain, beste lau pista txikiago daude kart edo bestelakoetan aritu ahal izateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Zirkuituaren webgunea.
Kleopatra II.a Egiptokoa

**Kleopatra II.a Egiptokoa** (K.a. 185-K.a. 116) Ptolomeo V.aren eta Kleopatra I.a Egiptokoaren alaba eta Ptolomeotar dinastiako Egiptoko erregina izan zen.

Bere ama K.a. 175ean hil ondoren bere anaia Ptolomeo VI.arekin ezkondu zen K.a. 173an, eta biak, bere beste anaia Ptolomeo VIII.arekin batera Egiptoko elkargobernariak izan ziren K.a. 171 eta K.a. 164 bitartean.

K.a. 170ean Antioko IV.a Epifanes Siriakoak Egipto inbaditu zuen, azkenik Erromaren laguntzarekin Egiptok K.a. 168an irabazi zuen gudu bat eraginez.

Kleopatra bere seme Ptolomeo VII.aren erregeorde bihurtu zen bere senarra K.a. 145ean hil ondoren, eta hurrengo urtean bere anaia Ptolomeo VIII.a Fiskonekin ezkondu zen. Honek bere iloba eta semeordea zena hil eta bere burua errege izendatu zuen. K.a. 142an, Kleopatra II.agandik dibortziatu gabe, honen alaba eta bere iloba zen Kleopatra III.arekin ezkondu zen, tronura lotuz.

K.a. 131n Kleopatra bere anaia Ptolomeo VIII.aren aurkako matxinada baten buru izan zen, Egiptotik kanporatu ahal izan zuena Kleopatra III.arekin batera. Ondoren Ptolomeo VIII.aren 12 urteko semea zen Ptolomeo Menfitis izendatu zuen errege. Baina Ptolomeo VIII.ak bere semea hiltzea agindu zuen, honen ondoren Kleopatrak erregetza bakarrik hartu zuelarik. Tronua Seleuzidar Inperioko Demetrio II.a Nikatorri eskaini zion, baina Ptolomeo VIII.ak hau ere hiltzea agindu zuen eta Kleopatrak Sirian babestu behar izan zuen K.a. 127an. Ptolomeo VIII.a orduan Egiptora itzuli zen eta berarentzat aldarrikatu zuen tronua. K.a. 124an publikoki aldarrikatu zen bera eta Kleopatraren arteko baketze bat, eta ordutik biek eta Kleopatra III.ak batera gobernatu zuten Ptolomeo VIII.a K.a. 116an hil zen arte. Handik gutxira hilko zen Kleopatra II.a ere.
Tsing Yi uhartea

**Tsin Yi uhartea** () Txinako Herri Errepublikako Hong Kong administraturiko lurralde berezian dagoen uhartea da.

## Ezaugarriak 
Uharteak 10,69 kilometro koadroko azalera dauka, eta historian zehar itsasoari irabazitako azalerari esker handituz joan da. Horrela, Nga Ying Chau eta Chau Tsai antzinako uharteak, Tsin Yiri batu zaizkio.

## Zubiak 
* Tsing Yi zubia
* Tsing Yi iparraldeko zubia

## Ikus, gainera 
* Hong Kongeko uharteen zerrenda
* Kwai Tsing barrutia

## Kanpo estekak
Santiago Beitia

**Santiago Beitia Sarriegi** (Donostia, 1938ko abenduaren 28a - ) euskal arraunlari ohia da.

Donostiako Ur-Kirolak klubeko arraunlaria izan zen 1958 eta 1965 bitartean. Beste garaipenen artean, 1960an Espainiako zortziko (8+) txapelketa irabazi zuen ontziko kide izan zen. Ur-Kirolakeko 8+ horrek Espainiako selekzio gisa parte hartu zuen 1960ko Erromako Olinpiar Jokoetan. Mediterranear Jokoetan ere egon zen.

## Erreferentziak
San Miguel de Tucumán

**San Miguel de Tucumán** Argentinako ipar-mendebialdean dagoen hiria da, izen bereko probintziaren hiriburua dena eta herrialde osoko bosgarren populatuena dena.

## Pertsonaia ezagunak 
* Mercedes Sosa (1935-2009), abeslaria.

## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala

thumb|ezkerrera|Bertako gobernuaren egoitza.
Eskoziako gaelerazko Wikipedia

**Eskoziako gaelerazko Wikipedia** Wikipediaren Eskoziako Gaelerazko bertsioa da. 2005eko apirilaren 13an sortu zen. 2009ko urriaren 6an 7.640 artikulu zituen, eta artikulu kopuruaren aldetik Wikipedien artean 96.a zen.

## Kanpo estekak 
* Eskoziako Gaelerazko Wikipedia
Ianbo

Metrikan, **ianboa** batez ere grekerazko eta latinezko olerkigintzan maiz erabilitako bertso-oina da. Ianboa bi silabak osatzen dute: lehenengoa laburra da eta bigarrena luzea. Honela irudika daiteke, ianboak ematen duen erritmoa:

Silaben luzera ez, baizik eta azentua erabiltzen duten hizkuntzetan, ianboa azenturik gabeko silaba batek eta azentudun bere ondorengoak osatzen dute.

## Kanpo estekak
Katulo 85

***katulu 85*** (maiz, bere hasieragatik ezaguna: ***Odi et amo***, euskaraz ***Gorroto eta maite dut***) Katulo latinezko poetaren LXXXV. *carmina* edo olerkia da. Lesbia maitaleari eskainitako olerki laburra da. Honela dio oso-osorik:

*Odi et amo. Quare id faciam, fortasse requiris. 
Nescio, sed fieri sentio et excrucior.*

Euskarara itzulita:

*Gorroto eta maite egiten dut. Zergatik egiten dudan hau, galdetzen duzu akaso. 
Ez dakit, baina horrela sentitzen dut eta etsiak jotzen nau.*

Amodioak sortarazten dituen zirraren aurkakotasunaz aritzen da. Aurkakotasun hau gai errepikakorra izan da literaturan zehar. Katulo baino lehenago, Anakreontek ere honela kantatu zuen:

*Maite dut eta ez dut maite. Zoratzen naiz eta ez naiz zoratzen.*

Katulok bi sentimenduen aurkakotasuna adierazteaz gainera, horri aurre egiteko ezintasuna nabarmentzen du.

## Kanpo estekak
663 Gerlinde

**663 Gerlinde** asteroide gerrikoan aurkitutako 663. asteroidearen izena da. 1908ko ekainak 24an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behinñ-behineko izendapen zientifikoa **1908 DG** zen.

## Kanpo estekak
665 Sabine

**665 Sabine** asteroide gerrikoan aurkitutako 665. asteroidearen izena da. 1908ko uztailak 22an aurkitu zuen August Kopff astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1908 DK** zen.

## Kanpo estekak
Kornelio Nepote

**Kornelio Nepote**  (K.a. 100 - c. K.a. 25) latinezko idazle erromatar bat izan zen. *Gallia Cisalpina* delakoan jaioa, historia eta biografia generoak landu zituen batik bat. Bere idazlanen ezaugarri nagusia argitasuna da. Aitzitik, bere lanetan originaltasun, kritika eta zorroztasun eza egotzi izan zaizkio, beste egile batzuen lanak erabili baitzituen bere historia eta biografia kontakizunak osatzeko. Katuloren lagun mina izan zen eta Zizeronekin gainera gutun bidezko harremana izan zuen.

## Bizitza 
Biografiak idatzi zituen idazlearen bizitzari buruzko datu gutxi daude. Adopzioz idazle erromatar bat da, bera Galia Cisalpinan jaio baitzen K. a. 100. edo K. a. 99. urtearen inguruan. Ustez, Erroman bertan hil zen K a. 30. eta K. a. 24. bitartean. Nepoteri buruzko hainbat datu beste idazle batzuk emandakoen datuetatik ondorioztatzen dira. Adibidez, gaur egungo Pavia hirian jaio zela (Ticinunt), Plinio Zaharrak Po ibaiaren ertzean jaio zela esan baitzuen edo bere iloba batek Vibio Severori idatzitako gutun batean Tito Cacioren *municipium* berekoa zela jakinarazi baitzuen. 

## Lanak 
* *Chronica*, historia unibertsal bat hiru liburukietan, gaur galdurik. Lan hau aipatuz eskaini zizkion Katulok olerki bilduma bat, ironiaz dirudienez, *Chronica* lan zorrotza eta ikasia zela aipatuz.
* *De viris illustribus* (Gizon ospetsuak), gutxienez 16 liburukietan. Liburuki bakarra gorde da, *Excellentium Imperatorum Vitae* izenburukoa eta gehienetan general grekoen gainean. Horietatik biografiarik aipagarriena Altzibiades pertsonaiari buruzkoa da.
* *Exemplorum libri*, gaur galdurik.
* *De Vita Ciceronis (Zizeronen bizitza)*, gaur galdurik.
* *Epistulae ad Ciceronem* (Gutunak Zizeroni), zeinaren zati bat bakarrik gordetzen den.

## Estiloa 
Nepote historiografiaren barnean genero biografikoaren gutxiagotasunaz kontziente zen eta bere idazkien helburu nagusia didaktiko-moralizatzailea izan zen. Orduko modako gaiak landu zituen eta nahasi zituen anekdotak ugari erabiltzen dituen alexandriar genero biografikoa obrari egitura artistikoagoa eman nahi dion plutarkoarrarekin. Bien artean, kutsu anekdotikoa nagusitu zen bere estiloan. Izan ere, protagonisten bizitza pribatu eta publikoko pasarteak nahasten ditu, Zizeronek *genus tenue* deitu zuen diskurtso mota atizista definituz. Gainera, pertsonaien artean paralelismoak erabili zituen. Plinio Zaharrak kritikatu egin zuen bere informazioen sinesgarritasuna: izan ere, bere kroniketan inkoherentzia akatsak antzeman daitezke. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nepotek idatzitako Atikoren biografiaren itzulpena euskaraz Wikitekan , frantsesez eta jatorrizko testua latinez Perseus atarian.
* De vitis excellentium Imperatorum Cornelius Nepos ; breviariis, et notis hispanicis illustratus a P. Francisco Xaverio de Idiaquez ... ad usum scholarum ejusdem societatis. (Liburuklik)
* LATIN PODCAST to learn Latin - Litterae Latinae Simplices 25 - Cornelius Nepos
* Cornelio Nepote y su Vida de Aníbal: un ejemplo de biografía. Vitalino Valcárcel. (2013)
Telegonia

**Telegonia** troiar zikloko olerki galdu baten izena da. Egiletza Eugamon Zirenekoari eman zaio eta K. a. VI. mendean datatua izan da. Olerki hau idazteko erabili zen iturri nagusietako bat, hau ere galduta dagoen Tesprotida izan zela uste da. Laneko argumentua, berari buruz Proklok bere *Crestomatía* lanean egin zuen laburpenagatik ezagutzen da. Apolodoro Atenasekoak ere egin zuen galdutako lan honetan inspiratuta egon litekeen laburpen bat.

## Argumentua 
Lanak Peneloperen ezkongaiak hil ondoren gertatu zena kontatzen zuen. Odiseok bidaia bat egin zuen Elidera. Ondoren Tiresiasek Odiseako XI. kantuan adierazitako sakrifizioak ospatu zituen. Honen ondoren, Tesprotiarako beste bidaia bat egin zuen, non Kalidika erreginarekin ezkondu zen. Han Odiseok tesprotoe eta brigoen arteko gerra batean parte hartu zuen, non olinpiar jainko batzuk ere parte hartu zuten.

Kalidika hil ondoren Odiseoren seme zen Polipetesek oinordetu zuen erresuma, eta Odiseo Itakara itzuli zen. Telegonok, Odiseok Zirtze edo Kalipsorekin izan zuen semea zena, Itakara bidaiatu zuen bere aitaren bila eta uhartea arpilatu zuen. Odiseok beraren aurka borrokatu zuen eta hil egin zen. Telegono izan zuen akatsaz konturatu zen eta bere aitaren gorpua, Telemako eta Peneloperekin batera bere amarengana eraman zuen. Azkenik Telegono Peneloperekin ezkondu zen eta Telemako Zirtzerekin.

## Kanpo estekak
671 Carnegia

**671 Carnegia** asteroide gerrikoan aurkitutako 671. asteroidearen izena da. 1908ko irailak 21ean aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1908 DV** zen. Bere izena Andrew Carnegiegatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Albanierazko Wikipedia

**Albanierazko Wikipedia** Wikipediaren albanierazko edizioa da. 2003ko urrian jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 25.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 60.a zen.

## Kanpo estekak 
* Albanierazko Wikipedia
Alemanezko Wikipedia

**Alemanezko Wikipedia** Wikipediaren alemanezko edizioa da. 2001eko martxoaren 16 jarri zen abian, lehen artikulua sortu zuten 2001eko maiatzaren 17an. 2009ko urriaren hasieran 950.000 artikulu zituen, eta Wikipedien zerrendan bigarrena zen.

2016ko martxoan, aldiz, laugarrena zen eta 1.915.000 artikulu zituen. Gaur egun '''''' artikulu ditu.

## Kanpo estekak 
*  Alemanierazko Wikipedia
Arabierazko Wikipedia

**Arabierazko Wikipedia** Wikipediaren arabierazko edizioa da. 2001eko irailean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 103.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 27.a zen.

## Kanpo estekak 
*  Arabierazko Wikipedia
Aragoierazko Wikipedia

**Aragoierazko Wikipedia** Wikipediaren aragoierazko edizioa da. 2004ko uztailean jarri zen abian, eta 2014ko urriaren hasieran 30.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 72.a zen.

## Estatistikak 
## Kanpo estekak 
* Aragoierazko Wikipedia
Santanderreko metroa

thumb|400px|Santanderreko Metroaren etorkizuneko lineak.
250px|thumb|Rio de la Pila kaleko funikularra.
**Santanderreko Metroaren** proiektua 2006ko azaroan aurkeztutako *Mugikortasun Jasangarriaren Planaren* barnean kokatzen da eta bere garapen aldia 2007tik 2013ra luzatuko zela aurrikusten zen. Garraiobide honek metro eta tranbiaz Santander hiriaren erdigunea kanpoaldeko zenbait kokalekurekin lotuko du, lau linea izango dituelarik.
 
Etorkizuneko hiri garraioak jada 5. linea martxan du: Pila ibaia kalea eta Errejimentuaren futbol-zelaiaren arteko malda igotzen duen funikularra da, bere geldiguneak Pila ibaia kalea, San Sebastián kalea, Prado San Roque eta Dávila Jenerala kaleetan dituelarik. Funikularra 2008ko uztailaren 11n inauguratu zen.

## Etorkizuneko lineak 
## Kanpo estekak 
*  Santanderreko hiri garraioaren webgunea.
Ana Medici

**Ana Medici** (Florentzia, 1569ko abenduaren 31a - ?, 1584ko otsailaren 19a) italiar noble bat izan zen, Medici familiakoa. Cosimo I.a Mediciren seme eta oinordekoa izan zen Frantzisko I.a Toskanakoa duke handiaren eta Fernando I.a Habsburgokoa eta Ana Bohemia eta Hungariakoaren alaba zen Joana Habsburgo-Jagellonen artxidukesa austriarraren alaba zen. Ez zuen seme-alabarik izan.
Azerbaijanerazko Wikipedia

**Azerbaijanerazko Wikipedia** Wikipediaren azerbaijanerazko edizioa da. 2004ko abenduan jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 27.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 55.a zen.

## Kanpo estekak 
* Azerbaijanerazko Wikipedia
Bielorrusierazko Wikipedia

**Bielorrusierazko Wikipedia** Wikipediaren bielorrusierazko edizioa da, narkamauka izeneko aldaera estandarra erabiltzen duena. 2008ko urtarrilean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 21.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 65.a zen.

## Kanpo estekak 
* Bielorrusierazko Wikipedia
Tugaske (kraterra)

**Tugaske** izenekoa Marte planetan dagoen tamaina handiko talka krater bat da. Dinorwic kraterraren hegoaldean eta Wukari kraterraren ekialdean dago, 32,1º hegoalde eta 101,2º mendebalde koordenatuetan. Talkak 31 kilometroko diametroa duen zulo bat eragin zuen, 1,6 kilometroko sakonerara iristen dena. Izena 1991n onartu zuen Nazioarteko Astronomia Elkarteak Kanadako Saskatchewan estatuko izen bereko herriari erreferentzia eginez.

United States Geological Survey agentzia zientifikoaren datuen arabera, toki horren eta bere inguruen adina duela 3800 milioi eta duela 3500 milioi urte bitartean dago, Noetar aroaren amaieran.

## Kanpo estekak
Bulgarierazko Wikipedia

**Bulgarierazko Wikipedia** Wikipediaren bulgarierazko edizioa da. 2003ko abenduan jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 80.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 33.a zen.

## Kanpo estekak 
* Bulgarierazko Wikipedia
Cebuerazko Wikipedia

**Cebuerazko Wikipedia** Wikipediaren cebuerazko edizioa da. 2005eko ekainean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 40.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 48.a zen.
2016ko martxoan aldiz, hirugarrena zen eta 2.015.000 artikulu zituen.
## Kanpo estekak 
* Cebuerazko Wikipedia
Behe saxoierazko Wikipedia

**Behe saxoierazko Wikipedia** Wikipediaren behe saxoierazko edizioa da. 2006ko urtarrilean jarri zen abian, eta 2009ko urriaren hasieran 15.000 artikulu zituen eta Wikipedien zerrendan 73.a zen.

## Kanpo estekak 
* Behe saxoierazko Wikipedia