Mara Dierssen Sotos

**Mara Dierssen Sotos** (Santander, 1961eko abuztuaren 21a) Espainiar neurobiologoa, ikertzailea, unibertsitateko irakaslea eta zientzia-dibulgatzailea da. Downen sindromea duen munduko ikertzailerik nabarmenetakoa da. 

## Ibilbidea 
Guillermo Dierssen Gervás doktorearen alaba, alemaniar jatorriko neurokirurgialari bikaina, Santanderren jaio zen 1961ean. Medikuntzan lizentziatu zen Kantabriako Unibertsitatean 1985ean, eta neurobiologian doktoratu zen 1989an, neurofarmakologiari buruzko tesi batekin. 

1990etik 1993ra, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan egin zuen doktoretza ondoko ikerketa. Hasieran, adinari lotutako alterazio kognitiboa ikertzea aukeratu zuen, baina, azkenean, Down sindromea aztertzeari ekin dio, nazioartean aditutzat jotzen baitute. Bere interesa Jesús Flórez irakaslearen laborategian lan egiten zuenean hasi zen, Kantabriako Unibertsitatean. Jesus Down sindromea duen emakume baten aita da, eta ikerketarekiko grina duen zientzialari batek, Down sindromea kutsatu zion pasioak, azaldu zuen Madrilgo Down Sindromea Fundazioaren Jaime Blanco saria jasotzean. Bere aurkikuntza garrantzitsuenen artean, Down sindromeko animalia-ereduetako plastikotasunaren alterazioak aurkitu zituen, eta sindrome horretan lehen tratamendu prokognitiboa egin zuen, esperimentu-ereduetan egindako lanetatik saiakuntza bateraino eraman zuena.

1993tik 1997ra Kantabriako Unibertsitatera irakasle laguntzailea izan zen, eta ondoren ikertzaile senior gisa sartu zen Hospitalet de Llobregateko Ikerketa Onkologikoko Institutuan.

1997tik 2006ra Ramon Llull Unibertsitatean eskolak eman zituen.

2002tik 2007ra Erregulazio Genomikoko Zentroan lan egin zuen.

2007an Gaixotasun Arraroen Sareko Ikerketa Biomedikoko Zentrora (CIBERER) sartu zen, eta bertan lanean jarraitzen du.

2010ean, Madrilgo Down Sindromea Fundazioaren (FSDM) Jaime Blanco ikerketa-saria irabazi zuen, 'Down sindromearen neuropatologiaren oinarri molekularrak: DYRK1Aren inplikazioa' lanarengatik.

2014an, zentro horretan adimen-desgaitasuna duten pertsonen estimulazio kognitiborako bideojoko baten errealizazioa gidatu zuen.

2016ko apirilean, Neurobiologia Zelularreko eta Sistemen Neurobiologiako taldeko buru gisa, Journal of Neuroscience aldizkarian argitaratutako lan bat aurkeztu zuen. Bertan, Down sindromearekin lotutako gene bat garun-azaleko garun-erritmoen aldaketekin nola lotzen den azaltzen du, arrazoitzeko gaitasunaz, hizkuntzaz eta gizarte-portaeraz arduratzen den eskualdea. Dierssen ikerketaren ikertzaile nagusia da, Mavi Sánchez Vives doktorearekin batera.

2016ko ekainean, The Lancet Neurology aldizkari medikoan ikerketa bat argitaratu zuen, eta, bertan, Rafael de la Torre farmazialariarekin lankidetzan aritu da, te berdean dagoen konposatu bati buruz. Konposatu horrek, estimulazio kognitiboko protokolo batekin batera, kaltetuen gaitasun intelektuala hobetu dezake. Down sindromea duten 16 eta 34 urte bitarteko 84 pertsonak parte hartu zuten saiakuntza kliniko batean oinarritzen da azterlana. Neurobiologoak adierazi zuenez, saiakuntza klinikoa "ez da sendabidea, ezta gutxiagorik ere, baina bide berriak irekitzen dizkio Down sindromeko terapia farmakologikoari".

### Nazioarteko erakunde nazionalak 
2003tik 2006ra International Behavioral and Neural Genetics Society-ko presidentea izan zen, eta 2007tik 2009ra presidenteordea izan zen, eta 2013tik 2015era Neurozientziaren Espainiako Elkarteko presidentea. FENSeko (Federation of Neuroscience Association Societies) Kontseiluko kidea izan da.

Argitalpen-batzorde ugaritako kidea da, besteak beste, Genes, Brain and Behaviour, Frontiers in Neurosciences, Amino Acids, Down Syndrome Research and Practice nazioarteko aldizkarietakoa eta nazioarteko hainbat zientzia-aldizkaritako "ad hoc" berrikuslea.

2015ean eta 2016an, Ikerketa Zientifiko eta Teknikoko Asturiasko Printzesa Sarian epaimahaikide gisa parte hartu zuen. 

## Artista karrera 
Urte batzuetan musika barrokoko kontzertuetan aritu zen soprano gisa Santanderko koralarekin. Gaur egun, From Lost to the River pop-rock taldeko abeslaria da (ingelesetik "De Perdidos al Río" da haren itzulpena). Talde horren helburua gizartea kontzientziatzea da, kontzertu guztiek ongintzazko asmoa baitute ikerketa-proiektuak bultzatzeko. Realidad Paralelas musika-proiektuaren bultzatzailea ere bada, eta Down sindromea duten pertsonei ahotsa ematen dien disko bat sortu zuen. 

## Sariak 
* 2008 Pentsamenduaren eta Kultura Zientifikoaren Sari Nazionala, Kataluniako Generalitateak emana, "konpromiso sozialagatik eta Down sindromea duten pertsonen aldeko ekimen kulturalak abiatzeko eta gidatzeko gaitasunagatik".
* 2000 eta 2010 Madrilgo Down Sindromea Fundazioaren Jaime Blanco Saria (FSDM) irabazi zuen.
* 2008 Zientzia Dibulgazioko II. Laura Iglesias Saria. 
* 2004 Jérôme Lejeune Foundation
* 2003 eta 2007 Ramón Trias Fargas saria
* 2010 Sisley-Lejeune Award
* 2013 Top 100 Emakume Liderra
* 2013 Dr. A. Esteve Foundation Award
* 2014 David and Hillie Mahoney Award jaso zuen 
* 2016 Best Ideas Award
* 2016 Espainiako Zientzia Selekzioa
* 2017 Trique Social Impact of Healthcare Award
* 2017 Big Vang Medal
* 2018 Zientziarekin Konprometitutako Optimista Saria, Anoche Tuve un Sueño aldizkariak emana
* 2018 Hirusta Saria (Down Espainia) 
* 2019 WE Women Evolution award
* 2019 Kantabriako Medikuen Elkargoaren Zilarrezko Domina
* 2020 Unibertsitatea eta Gizartea Saria, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoa
* 2020 FIDEM saria
* 2020 Kantabriako Enpresarien Elkartearen aipamen berezia

## Dibulgazio-argitalpenak 
* 2016 Garun artistikoa. Sormena neurozientziatik, "Zientzia aurkitu" bildumakoa EL PAÍS eta Materia argitaletxea

* 2018 Garunak nola ikasten (eta gogoratzen) duen. Hezkuntzari aplikatzeko neurozientziaren printzipioak, "Neurozientzia & Psikologia" bildumakoak Editorial EMSE EDAPP, S.L.
* 2023 Memoriaren zientzia. Gure garunak ikasteko eta gogoratzeko duen modu liluragarria. Shackleton argitaletxea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Mara Dierssen, neurozientzialaria serietik kanpo
* Mara Dierssen Espainiako Zientzia Selekzioko kide aukeratu dute