open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sharon Stoner

**Sharon Stoner** 2001ean Oñatin sortutako musika talde bat da.

## Ibilbidea 
Hasiera batean, Sharon Stoner beste talde batzuen bertsioak (Kyuss, Qotsa, Natas…) egiteko aitzakia besterik ez zen. Pixkanaka konposizioak jorratzen hasi ziren, eta lau abestidun maketa grabatu zuten, plazaratu ez bazen ere.

Geldialdi baten ondoren, abesti berriak egiteari ekin zioten, maketa berria grabatzera sartu arte. Azken maketa horrek bost abesti zituen eta 2003ko otsaila eta martxoa artean grabatu eta nahastu zuten Eibarren, Legarreko Musika Elkartearen estudioan.
 
Miztura, Neubat, Kuraia, Surfin Kaos, Sorkun, Eraso, Fjord, Afrika, Los Coronas edo Astrid bezalako taldeekin jo ohi dute gaztetxe eta tabernetan batez ere.
 
Honetaz gain, 2003ko Euskadi Gazteko maketa lehiaketan parte hartu eta laugarren postua eskuratu zuten entzulegoaren botuen zerrendan. 2004an, Danbaka izeneko Debagoieneko lehen maketa lehiaketa irabazi zuten. Horren saria disko baten grabazioa izan zen. Hori dela eta, 2006an *3000 bira* izeneko diskoa plazaratu ahal izan dute. 2006an ere, Bilbo Hiria Pop Rock lehiaketan talde onenaren saria jaso zuten "Azkena Rock Festival" bezalako jaialdi garrantzitsu batean parte hartzeko aukera eskuratuz.
 
## Taldekideak 
* Iñigo Ibarrondo (baxua eta ahotsa)
* Mikel Zarketa (gitarra)
* Egoitz Olalde (bateria)

## Diskografia 
* *Sharon Stoner* (maketa, 2003)
* *3000 bira* (2006)
* *13 taupada* (2008)
* *Puntu bakar batean elkartzen diren ertzak* (2012)
* *Erraietatik* (2019, Almehuna)
* *Vol. 5* (2022)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika garaikidea

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
* Sharon Stoner, Bandcampen.
* Sharon Stoner, Instagramen.
The Dirties

**The Dirties**, 2000n sortutako durangaldeko rock talde bat da. Hasieran lau baziren ere, gehienak musikan hasiberriak, urte bete pasa ondoren, Artobixarrako Pellok bat egin zuen, bigarren gitarra bezala, ukitu rockeroago bat emanez.

2002ko neguan Berrizko estoldetan, haren lehen lana jaio zen: *Borroka´n´rolla*. Kantak, euskeraz zein ingelesez abesten dituzte, beti ere rockanrolla eta borroka uztartu nahian, abesti zikin eta zuzenekin. 2005ean bigarren diska atera zuten, *Hil dira zuen heroiak*.

## Diskografia 
* *Borroka´n´rolla* (2002)
* *Hil dira zuen heroiak* (2005)

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
Cracker

**Cracker** terminoak (ingelesetik *crack*, apurtu) zenbait adiera ditu.

* Cracker bat sistema informatiko baten segurtasuna urratu nahi duen pertsona da, hacker baten antzera; baina horrek ez bezala, onura pertsonalak edota sistema mintzea ditu helburu. Hitza "criminal hacker"-etik dator, eta hacker-en defentsa bezala 1985an sortu zen hitza, jendearen erabilera ezegokia zela eta. Cracker hauek egiten dituzten ekintzak mingarriak eta legez kanpokoak izan ohi dira.

* Cracker hitza crack informatikoak diseinatzen dituztenak definitzeko ere erabiltzen da. Crack hauek software edo hardwarearen berezko funtzionamendua aldatzeko balio dute, horren erabiltzailearentzako mingarriak izan gabe. Adiera hau hacker kontzeptutik gertu dagoela esan daiteke, pertsonak programa edo hardwarearen funtzionamendua ezagutzeko interesa duela kontuan izanez. Lan hauek normalean alderantzizko ingeniaritza bitartez egiten dituzte. Ezin da esan ekintza hauek legez kanpokoak direnik, nahiz eta crack hauek banatzea izan litekeen.

## Kanpo estekak
Samuel Vince

**Samuel Vince** (1749ko apirilaren 6a – 1821eko azaroaren 28a) Cambridgeko Unibertsitatean matematikari eta astronomoa britainiarra zen.

Matematikari gisa egindako lanean logaritmoen inguruan eta zenbaki irudikarien inguruan idatzi zuen.

*Observations on the Theory of the Motion and Resistance of Fluids** eta **Experiments upon the Resistance of Bodies moving in Fluids** garrantzitsuak izan ziren hegazkinen sorreran mende bat geroago.

**The credibility of Christianity vindicated, in answer to Mr. Hume’s objections; in two discourses preached before the University of Cambridge. By the Rev. S. Vince.*, Humeri erantzuna ere idatzi zuen, Samuel Vince apaiza baitzen.

1780. urtean Copley Domina eman zioten.
William Hyde Wollaston

**William Hyde Wollaston** (1766ko Abuztuaren 6a – 1828ko abenduaren 22a) kimikari ingelesa izan zen. Hainbat elementu kimiko aurkitu zituen eta platinoa nola landu aurkitu zuen.

## Egindako lanak 
Wollaston kimikari gisa da ezagun. Platinoa kantitate handietan ateratzeko lehenengo metodo fisiko-kimikoa aurkitu zuen eta prozesu horretan paladioa (Pd) aurkitu zuen 1803an eta Rodioa (Rh) 1804an. 1809an titanioa eta niobioa elementu kimikoak zirela frogatu zuen.

Elektrindarran ere lan handia egin zuen. 1801ean frikzioz sorturiko elektrindarra pila boltaikoetan sortzen zenarekiko identikoa zela frogatu zuen. Bere bizitzako azken urteetan hainbat aurkikuntza egin zituen motor elektrikoaren harremanetan jartzen dutenak.

1802an eguzkiko Fraunhofer lerroak aztertu zituen eta honek eguzkiaren konposaketaren aurkikuntzarekin harremanetan dago. *Camera lucida* asmatu zuen (1807), goniometroa (1809) eta Wolastonen prisma.

1819an sistema metrikoaren aurka jardun zuen.

1802an Copley Domina eman zioten.

Bere omenez wollastonita minerala izendatu zuen.
TFTP

**TFTP** edo **T**rivial **F**ile **T**ransfer **P**rotocol (euskaraz: **Fitxategi Arrunten Transferentziarako Protokoloa**), transferentzia protokolo sinple bat da, FTPren oinarrizko bertsio bat bailitzan. TFTP sare baten barruan fitxategi txikiak transferitzeko erabiltzen da.

## Ezaugarriak 
* UDP darabil (69 portuan) garraiorako protokolo bezala (FTPk ordea TCP 21 portua erabiltzen du).
* Ezin da direktorio baten edukia zerrendatu.
* Ez dago autentikazio edo kodetze sistemarik.
* Urruneko zerbitzari bateko fitxategiak irakurri edo idazteko erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Malerreka

**Malerreka** ([malereka]) edo **Bidasoa Garaia** ([biðas̺oa gaɾai.a]) Nafarroa Garaiko ipar-mendebaldeko eskualde bat da, Iruñeko merindadean dagoena. Euskararen Foru Legearen arabera, eremu euskaldunean kokaturik dago.

Hamahiru udalerrik osatzen dute, Doneztebe izanda herriburua.

## Geografia 
### Eskualde mugakideak 
Nafarroa Garaiko eskualdeak ditu mugakide alde guztietan: iparraldean Bortziriak, hegoaldean Ultzamaldea, ekialdean Baztan eta mendebaldean Leitzaldea.
alt=Malerreka eskualdearen inguruako mapa (OpenStreetMap)|thumb|Malerreka eskualdearen ingurua

### Ingurune naturala 
Mendaur (1.136 m) da eskualdeko mendirik altuena eta erreferentziazko tontorra, gainaldean baseliza bat eraiki zutelarik. Mendieder (1.071 m), Loitzate (1.048 m), Ekaitza (1.047 m) eta Irumugarrieta (1.044) bertze gailur aipagarri batzuk dira.

Bertzela, Ezkurra ibaiak eskualdea zeharkatzen du izen bereko herritik Donezteberaino. Bertan, bat egiten du Bidasoa ibai nagusiarekin.

## Udalerriak 
## Kultura 
### Euskara 
Eskualde honetako azpieuskalkia Iparraldeko goi nafarreraren aldaera da. Berez, ez da bloke homogeneo bat, udalerriaren arabera inguruetako Leitzaldea, Bortziriak eta Baztan eskualdeetako eraginak baititu, eta, bertzalde, udalerri bakoitzeko euskarak ere bere tokian tokiko berezko ezaugarriak baititu.

### Laxoa 
Laxoa pilota jokoaren aldaera bat da, gaur egun jokatzen direnen artean aldaerarik zaharrena. XX. mendean ia galdu zen, baina, gaur egun, Malerrekan eta Baztanen jokatzen da, 1960ko hamarkadan egindako berreskuratze ahaleginari esker; berreskuratze horretan, erabakigarria izan zen Jesus Jaimerena iruritar apaizaren lana. Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak laxoa kultura ondasun izendatu nahi du.

### Joaldunak 
Joaldunek edo zanpantzarrek eskualde honetan daukate jatorria, Ituren eta Zubieta herrietan. Bertako inauterietan ateratzen diren pertsonaiak dira. Urtarrilaren amaieran ateratzen dira kalera herri batetik bestera oinez eta joareak astinduz.

## Malerrekar ospetsuak 
* Ramon Latasa (1930, Sunbilla - 1991, Elizondo), aizkolaria.
* Juan Ignacio Retegi (1943, Eratsun), esku huskako pilotaria.
* Xabier Albistur (1944, Doneztebe), politikaria.
* Mikel Mindegia (1949, Ezkurra), aizkolaria.
* Juan Mari Bengoetxea (1953, Ezkurra), esku huskako pilotaria.
* Julian Retegi (1954, Eratsun), esku huskako pilotaria.
* Mikel Bengoetxea (1957, Ezkurra), esku huskako pilotaria.
* Koteto Ezkurra (1973, Doneztebe), erremonteko pilotaria.

## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko eskualdeak
* Ttipi-Ttapa

## Iruditegia 

Irudi:Mendaur Ermitage 002.jpg|Mendaur mendia eta Mendaurreko baseliza
Irudi:Jauregia Donamaria.JPG|Donamariako Jauregia dorretxea
Irudi:Ezkurra. Euskal Herria..JPG|Ezkurra
Irudi:Eratsun Euskal Herria.JPG|Eratsun
Irudi:Saldias Euskal Herria.JPG|Saldias
Irudi:Ituren-mairie 01.JPG|Iturengo udaletxea eta Herriko Ostatua
Irudi:Ituren Lasaga 01.jpg|Ituren
Irudi:Zubieta (1).jpg|Zubieta
Irudi:Ioaldunak 001.jpg|Joaldunak
Irudi:Ioaldun 002.jpg|Iturengo joaldunak

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Bidasoan gora* liburua

## Kanpo estekak 
* Malerrekako albisteak Ttipi-Ttapako webgunean
* "Nafar Away" saioan (11TB).
Xabier Silveira

**Xabier Silveira Etxeberria** (Lesaka, Nafarroa, 1976ko azaroaren 1a) nafar bertsolaria da. Nafarroako Bertsolari Txapelketa zazpi aldiz irabazi du, beste inork baino gehiagotan.

## Ibilbidea 
thumb|ezkerrera|Xabier Silveira 1992an.
1997, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009 eta 2013ko Nafarroako txapelketak irabazi zituen. 2008 eta 2010eko txapelketan ez zuen parte hartu, eta 2011koan bigarren bukatu zuen, Julio Sotok baino 5 puntu gutxiago lorturik. Euskal Herriko Eskolarteko Txapelketa irabazi zuen 1994an Maialen Lujanbioren aurretik.

## Estiloa 
Estilo probokatzailea dauka: inoiz, epaimahaikoen aurka bertsoak bota ere egin ditu esaterako, eta hainbatetan ez dio kasurik egin gai jartzaileak jarritako hizpideari. Jarrera horretan eta gainerako bertsolariekin nahiz ikus-entzuleekin noizbehinka duen jokabidean errespetu falta ikusten duenik bada. 2009ko Bertsolari Txapelketa Nagusian, Silveirak kartzelako gaian hiru poto egin zituen, eta bildutako puntu kopurua nabarmen jaitsi zion horrek (bigarren izatetik, bosgarren izatera igaro zen). Haserre, oholtzatik jauzi egin zuen Silveirak. Silveirak barkamena eskatu zien bertsokideei, entzuleei, epaileei, antolatzaileei «eta denei».

*Gara* egunkariaren iritzi orrialdeetan «Jo puntua» izeneko zutabea idazten du astero, batzuetan euskaraz, bestetan gaztelaniaz, beti probokatzaile.

## Lorpenak 
### Txapelketak 
* Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (2): 1993 eta 1994
* Euskal Herriko Eskolarteko Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (1): 1994
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (7): 1997, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2013
** Hirugarren (1): 2002
** Bosgarren (1): 2021
* Bertsolari Txapelketa Nagusia
** Finalaurrekoak (2): 2001 eta 2013

### Sariak 
* Xalto Saria (1): 1995

## Zaharrak Berri Xou 
*Zaharrak Berri Xou* bertso saio berezietan hartu zuen parte Fredi Paia eta Jokin Urangarekin batera.

## Eleberriak 
2007an, *A las ocho en el Bule* eleberria argitaratu zuen Txalaparta argitaletxearekin eta 2011n horren jarraipena den *A las nueve en el Faisán*. Bi liburu hauek gaztelaniaz idatzi izanak polemika sortu zuen euskaltzaleen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Silveiraren bloga
*  Bertsozale.com; Xabier Silveira
Aezkoako mendiak

**Aezkoako mendiak** Pirinioko mendebaldean daude, ekialdean dagoen Orhi mendia eta mendebaldean dugun Ibañetako mendatearen artean kokaturik. Tontorrik altuena Ortzantzurieta dugu.

Aezkoako mendiak hiru zatitan sailkatuko ditugu, iparraldetik hegoaldera.

## **Iparraldean** 
* Ortzantzurieta 1.570 m.
* Txangoa 1.471 m.
* Urkulu 1.419 m.
* Errozate 1.345 m.
* Mendilatz 1.337 m.
* Mendizar 1.323 m.
* Mozoloandi 1.255 m.

## **Erdialdean** 
* Auztarri 1.416 m.
* Berrendi 1.354 m.
* Latxaga 1.204 m.
* Pettuberro 1.096 m.

## **Hegoaldean** 
* Baigura 1.477 m.
* Corona-Bidausi 1.387 m.
* Bizkailuz 1.341 m.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak

## Kanpo estekak
OpenOffice.org

thumb|300px|OpenOffice.org Writer
**OpenOffice.org** (eta ez OpenOffice, marken arteko lehia bat zela-eta), LGPL lizentziapean kode irekiko bulegotika-suite bat sortzeko proiektu komunitario bat da, Sun Microsystemsen StarOfficen oinarrituta.

Microsoft Officen sortutako fitxategiak zuzenean irakurtzeko gai da, baina bere formatu propioa erabiltzen du, XMLn oinarrituta dagoena. Fitxategiak XML formatuan sortu eta gero, konprimatu egiten ditu, eta honi esker Microsoftenek baino leku gutxiago behar dute.

OpenOffice.org-ek Microsoft Windows, Linux, Solaris eta Mac OSerako bertsioak ditu. StarOfficen azken bertsioak ere OpenOffice.org-en oinarrituta daude.

## Barneratutako tresnak 
* Writer, WYSIWYG editore bezala balio dezakeen testu prozesagailua.
* Calc, kalkulu-orriekin lan egiteko.
* Draw, marrazkiak egiteko, SVG formatuan gordetzeko aukera eta guzti.
* Impress, aurkezpenak egiteko.
* Math, formula matematikoen editorea.
* Base, datubaseak kudeatzeko aplikazioa.

## Ikus, gainera 
* Gnome Office
* KOffice

## Kanpo estekak 
*  Apache OpenOffice proiektuaren webgunea.
*  Apache OpenOffice euskaraz deskargatzeko.
Bulegotika-suite

**Bulegotika-suite** bat bulegoko lanerako egokitutako programa informatikoen paketea da, bateratuta banatzen dira eta interfaze grafikoa erabiliz elkarren artean bateragarriak dira.

Ez dago bulegotika-suite batek izan behar dituen aplikazioentzako araurik, baina gehienek testu-prozesadore bat eta kalkulu-orrientzako aplikazioa. Honetaz gain, aurkezpenak egiteko aplikazioa, datu-baseak kudeatzeko aplikazioa, agenda eta posta-bezeroa ere izan ditzakete.

Merkatuan nagusitzen dena Microsoft Office da. Honek formatu propioak erabiltzen ditu dokumentuak sortzeko. Hori dela-eta, formatu irekiak darabilten beste suite batzuek Microsoft Officen formatu hau inplementatu behar izaten dute, irakurri eta idazteko arazoak ez izateko. Dena den gero eta gehiago erabiltzen dira software libreko LibreOffice eta online aplikazioak, besteak beste Google Drive eta Microsoft Live.

## Bulegotika-suite ezagunak 
[thumb|300px|[LibreOffice Writer]]
### Plataforma-anitzak 
* LibreOffice 
* OpenOffice.org
* Gnome Office
* StarOffice
* Corel WordPerfect Office
* Lotus SmartSuite
* Papyrus OFFICE

### Macintosh eta Windowserako 
* Microsoft Office
* ThinkFree Office

### Macintosherako bakarrik 
* NeoOffice
* MarinerPack
* iWork
* AppleWorks

### Windowserako bakarrik 
* EasyOffice
* Works

### Unix/Linuxerako bakarrik 
* Siag Office
* KOffice
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Apache OpenOffice suitea jaisteko helbidea
Microsoft Office

**Microsoft Office** Microsoftek sortutako bulegotika-suitea da, gaur egun gehien erabiltzen dena. Microsoft Windows eta Mac OS sistema eragileetarako bertsioak daude. Aplikazioak eskaintzeaz gain, Webean oinarritutako zerbitzariak eta zerbitzuak ere baditu.

Microsoft Officen lehiakideentzako arazo nagusia formatu propioa eta itxia erabiltzen duela da, eta zailagoa egiten du beronen dokumentuen tratamendua.

## Aplikazioak 
* Microsoft Word (testu prozesagailua)
* Microsoft Excel (kalkulu-orriak)
* Microsoft PowerPoint (aurkezpenak)
* Microsoft Access (datu-baseentzako)
* Microsoft Outlook (agenda eta posta-bezeroa)
* Microsoft Frontpage (WYSIWYG web editorea)
* Microsoft Photo Manager (argazki editorea)
* Microsoft Publisher
* Microsoft InfoPath
* Microsoft OneNote
* Microsoft Project
* Microsoft Visio
* Microsoft photoDraw
* Microsoft Draw
* Microsoft Communicator

## Kanpo estekak 
*  www.office.microsoft.com
Britania

**Britania**, edo *Provincia Britannia*, erromatarrek Britainia Handiko uhartetik 43 eta 410 bitartean konkistatu zuten zatia da. Probintzia horretan britoiak bizi ziren.

Burdin Aroan uharteak bazeuzkan harremanak kontinentearekin, baina erromatarrek nekazaritza, urbanizazioa, industria eta arkitektura eraman zituzten. Horren guztiaren aztarnak ikusgai daude gaur egun ere.

*Camulodunum* (Colchester), *Londinium* (London) eta *Eboracum* (York) hiri nagusiak izan ziren.

## Konkista 
Klaudio enperadorearen agintaldian Aulio Plauzio jeneralaren bidez 43. urtean burutu zuten. Aurretik, K. a. 55-54. urteen bitartean Julio Zesar enperadoreak porrotean amaitu zen konkista saiakera bat ere egin zuen. 40. urtean Kaligula enperadoreak ere Britania konkistatzeko saiakera antolatu zuen.

40.000 gudari inguru zituen gudarostea Galiatik abiatu zen gaur egungo Mantxako kanala zeharkatuz. Lau legiok osatzen zuten erromatar armada: II. Augustar Legioa, IX. Hispaniar Legioa, XIV. Geminar Legioa eta XX. Valeria Victrix Legioak.

Britoien lehen erresistentziaren buruzagiak Togodumno, Karatako eta Kunobelino izan ziren, eta Medway ibaia eta Tamesiseko inguruak izan ziren gudaleku nagusiak.

## Harresiak 
II. mendean Hadriano eta Antonino Pio enperadoreek harresi bana eraikiarazi zuten erromatar probintzia defendatzeko iparraldeko Kaledoniako biztanleen erasoetatik: Hadrianoren Harresia altxatu zuten 122 eta 132 urteen bitartean, 117 kilometrokoa zen eta muturrak mendebaldean Solwayko fiordoa eta ekialdean Tyneko estuarioa zituen. Herri nagusiak mugan *Pons Aelius* (Newcastle) eta *Maglona* (Carlisle) ziren. Gaur egungo Cumbria, Northumberland eta Tyne eta Weareko konderrietan zabaltzen zen.
 
Antoninoren Harresia bestela 142 eta 144 artean egin zuten iparralderago, Hadrianorena ordezkatzeko edo babesteko. Mendebaldean Clydeko fiordoa eta ekialdean Forthekoa zituen. Gaur egungo Mendebaldeko Dunbartonshire, Ekialdeko Dunbartonshire, Iparraldeko Lanarkshire eta Falkirk eskualde eskoziarrak hartzen zituen.

## Erreformak 
197an Septimio Severoren Erreformak lurraldea banatu zuen bi probintziatan: Britania Garaia (Ingalaterrako hegoaldea, Gales eta Ekialdeko Anglia) eta Britania Beherea (Ingalaterrako iparraldea). Dioklezianoren Erreformak, III. mendearen amaieran, lau probintzia sortu zituen: Britannia Prima (gaur egungo Exeter, Bath, Canterbury, Dover eta Chichester), Britannia Secunda (Gales), Maxima Caesariensis (Carlisle, Newcastle, York eta Manchester) eta Flavia Caesariensis (Leicester, Gloucester, Cambridge eta London). Bosgarren probintzia bat, Valentia, gehitu zuten IV. mendearen azken zatian, Hadriano eta Antoninoren harresien artean.

## Herriak eta hiriak 
C: Civitas.

## Ikus gainera 
* Ordovikoak
* Siluroak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* RADIO CEPOAT “Temporada 3 – Programa 12 – El escudo celta de Battersea y su relación con Julio Cesar” *CEPOAT: El canal de la Historia*
StarOffice

**StarOffice** Sun Microsystemsen bulegotika-suitea da, kode irekiko OpenOffice.orgen garapenean oinarrituta dagoena. Aldi berean OpenOffice.org Sun-ek babesten duen proiektua da.

Testu prozesagailu batek (Writer), kalkulu-orriak (Calc), datubaseak kudeatzeko aplikazio batek (Base), aurkezpenentzako beste batek (Impress), eta irudientzako beste batek (Draw) osatzen dute.

Kode irekiko bertsioak ez dituen ezaugarri gehigarri batzuk dituen, euskarri teknikoaz gain. CD baten edo webgunetik jaitsita eskuratu daiteke. Microsoft Windows, Linux eta Solariserako bertsioak daude.

Microsoft Officekiko abantaila nagusia merkeagoa dela liteke, are gehiago webgunetik jaitsiz gero.

## Kanpo estekak 
*  StarOfficen webgunea
Filosofo

[thumb|upright=1.35|[Rafaelen *Atenasko Eskola*, filosofo ezagunak irudikatzen dituen artelana.]]

**Filosofo** Filosofia gaietan aditua da, filosofia doktrina bat eratzen duen pentsalaria. Hitza antzinako grezierazko  (*philosophos*) hitzetik dator, "jakintzaren maitale" esan nahi duena. Bai "filosofo" bai "filosofia" terminoak Pitagoras greziarrak asmatu zituen.

Egun filosofiaren arlo nagusiak (estetika, etika, epistemologia, logika, metafisika, teoria sozial edo filosfia politiko) landu dituen edozein intelektual izendatuko dugu baina lehen zentsu zabalagoa zuen eta artez, historiaz, ekonomiaz, soziologiaz, psikologiaz, hizkuntzalaritzaz, antropologiaz, teologiaz edo politikaz arduratzen ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Filosofoen zerrenda

## Kanpo estekak
Erromatar Inperioko probintziak

thumb|244x244px|Erromatar agindupeko lurraldeak Errepublika gariaren amaieran K.a. 30 - K.o 6.
**Probintziak** Erromatar Inperioko lurralde banaketa administratiboak ziren. Eredua Errepublikatik hartua zuten, eta Inperioaren garian garatu zen sistema administratiboa, batez ere zabalkuntza handiena lortu zutelako.

Probintzia bakoitza "*imperium*" edo botere exekutiboa zuen magistratu erromatar baten aginpidean zegoen. Izena, hasieran, Italiako lurraldeei aplikatzen zitzaion, baita erromatar funtzionario batek, erromatar estatuaren izenean, agintea zerabilen beste edozein lurralderi ere. Geroago, izenak Italiatik kanpoko ondasun erromatarrak identifikatzeko erabili zen, zeintzuei zerga eskatzen baitzitzaien..

Konkista eta aldaketa ugari egon ziren Errepublikaren azken bi mendeetan eta amaieran probintzia hauek eratuta zeuden:

thumb|300px|Erromatar Inperioaren banaketa administratiboa K.o. 117. urtean.
## Goi inperioaren garaia 
Inperioaren garaian (K.a. 27an), probintziak bi motatan banatu ziren: probintzia senatorialak kontsul ohiek eta pretora  ohiek gobernatzen zituzten, biak *proconsul* deiturikoak eta urtebeteko agindua zutenak; probintzia inperialak enperadorearen ordezkariek gobernatzen zituzten (*legatus pro praetore*), mugagabe zerbitzatzen zutenak. Oro har, probintzia senatorialak baketsuagoak ziren eta legio gutxiago zituzten.

Denboraren joan-etorrian probintzien izenak eta hedadura aldatuz joan baziren ere, hona hemen erromatarren probintzia eta eskualdeen zerrenda bat:

## Behe inperioaren garaia 
III. mendeko krisiaren ondoren, eta urte haietan sortutako arazoei aurre egiteko, Tetrarkiak aldaketa ugari egin zituen inperioan, eta horien artean, urtetako altxamendu militarrak saihesteko, Dioclecianoren agintaldian (284-305) lurraldetasun-administrazio eredua aldatu zen: enperadoreak probintziak zatitu zituen txikiagoak izan zitezen. Inperioa 48/50 probintzietatik 100 inguru izatera pasa zen eta Italia bera ere probintziatan zatitu zuen, *corrector* baten gobernupean. Asia eta Afrika senatariek gobernatzen zituzten, baina gainerako probintzia guztietan, zaldunen klaseko *praesides* bana izendatu zituen. Gobernadoreei, konpetentzia militarra kendu zitzaien. Aldi berean, 12 diozesi sortu ziren, bakoitzean, hainbat probintzia sartzeko. Diozesiak ziren: Hispania, Britania, Afrika, Italia, Vienako Galia, Treveriseko Galia, Ekialdea, Ponto, Asia, Trazia, Mesia eta Panonia). Diozesi bakoitzaren burua zaldunen klaseko *vicario* bat zen.
erdian|thumb|471x471px|Diozesiak Dioklezianoren garaian.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak 
* Military, Civil Administration, Taxes, Politics and Economics of the Roman Republic and Empire. Place de Luxembourg.
Panonia

[320px|thumb|Panonia [Erromatar Inperioko probintziak|probintziaren kokapena Erromatar Inperioan, 120. urtean.]]
thumb|250px|Panonia I. mendean
**Panonia** () Erdialdeko Europako antzinako lurraldea da, iparralde eta ekialdetik Danubio ibaiak mugatzen duena. Gaur egungo Hungariako mendebaldea, Austriako ekialdea, Kroaziako iparraldea, Serbiako ipar-mendebaldea, Esloveniako iparraldea, Eslovakiako mendebaldea, eta Bosnia-Herzegovinako iparraldea hartzen zituen. Oso emankorra zen, eta larruak, artilea eta zura esportatzen zituen.

## Historia 
Daziarrak, iliriarrak, germaniarrak eta zeltak bizi izan ziren han. Erromatarrek konkistatu zuten K.a. 35. urtean eta Illyricum probintziaren zati izan zen K.a. 35-9 urteetan. K.a. 9. urtean, Augustok Panonia probintzia sortu zuen. Trajano enperadoreak bitan banatu zuen lurraldea: Goi Panonia (hiriburua Savaria) eta Behe Panonia (hiriburua Sirmium). V. mendean hunoen, ostrogodoen eta lonbardiarren mende egon zen, eta 568. urtean abaroek hartu zuten. Karlomagnoren Inperioaren parte izan ondoan, Moravia Handiaren barnean egon zen, eta magyarren eskuetan gertatu zen azkenik. Mendebaldeko Panonian finkatu ziren esloveniarrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mesia

**Mesia** Erromatar Inperioko probintzia bat zen, gaur egungo Serbia eta Montenegro eta Bulgarian kokatua. Erromatar garaian, traziarrak eta iliriarrak batik bat bizi ziren hor. Izena "moesi" tribu traziartik hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Moesia» *Tesauro historia antigua y mitología*.
* «Moesia». *Britannica*.
Galia Akitania

**Galia Akitania** (latinez *Gallia Aquitania*) edo **Erromatar Akitania** Erromatar Inperioko probintzia bat izan zen, gaur egungo Frantzian kokatua. Julio Zesarrek zioenez, Akitaniak Garona ibaia zuen muga. Hala ere, K.o. I. mendean, eta Augusto enperadorearen erreformen baitan, Akitaniako probintziako mugak Loira ibairaino zabaldu zituzten. Horrela, aurretik Gallia Zeltikoan zeuden hainbat herri galiar, probintzia berri horretan sartu zituen. Azkenean, Burdigalatik gobernatu zen (egungo Bordele).

Geroago, K.o. III. mendeko Tetrarkia garaian, Akitania zabal hori hiru probintziatan zatitu zuten:

* Akitania lehena edo *Aquitania prima* (Erdialdeko Mendigunea eta Berry)
* Akitania bigarrena edo *Aquitania secunda* (Charentes, Poitou eta Bordeleko eskualdeak)
* Novempopulania edo *Aquitania Tertia* (jatorrizko Akitania Pirinioen eta Garonaren artean)
Akitania Handia laster egin zen ospetsu bere aberastasunengatik, nekazaritzan eta merkataritzan oinarrituta. Ausonioren lanen eta aurkikuntza arkeologiko modernoen bidez, bereziki ongi ezagutzen dugu IV. mendeko goi klaseko bizimodu sofistikatua, lurjabe handiek beren denbora hirien eta hiribildu garestien artean banatzen zutenean. Bisigodoak Akitania Bigarrenean, K.o. 418an kokatzeak ezer gutxi egin bide zuen ondo errotatua zegoen kultura "galo-erromatar" hura aztoratzeko.

## Ikus, gainera 
* Akitaniar (antzinako herria)
* Akitania eskualdea
* Akitaniera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* . 1911 Encyclopædia Britannica
Valentinianotar dinastia

**Valentinianotar dinastiak** 364tik 392 arte Erromatar Inperioa gobernatu zuen, eta Mendebaldeko Erdia 425tik 455 arte.

Leinu honetako enperadoreak:

* Valentiniano I.a
* Valente
* Graziano
* Valentiniano II.a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teodosio I.a Handia

**Flavio Teodosio** (; 347ko urtarrilaren 11 &ndash; 395eko urtarrilaren 17a), Caucan (Hispania) jaio zen, eta 379tik hil zen arte erromatar enperadorea izan zen. Valentiniano I.aren bi semeekin batera gobernatu zuen, Teodosio ekialdean eta Valentiniano II.a eta Graziano mendebaldean. 392an, Teodosiok ekialdeko eta mendebaldeko zatiak batu egin zituen, eta azken enperadorea izan zen Erromatar Inperio osoa gobernatzen. Bera hil ondoren, Inperioko bi zatiak betirako banandu ziren. Erlijioa dela eta, ezaguna da kristautasuna Erromatar Inperioko erlijio ofizial egiteagatik.

## Biografia 
Valentiniano I.a enperadorearen jeneral baten semea zen, eta hari lagundu zion Europan egindako kanpainetan. Ospe handia lortu zuen Panonia eta Mesiako probintzietan sarmaziarrak garaitu zituenean, Danubio ibaiaren ondoan.

378. urtean Graziano enperadoreak augusto izendatu zuen, eta germaniarrek etengabe erasotzen zuten Inperioaren mendeko Balkanetako herriak babesteko ardura eman zion. Etsaiak armen bidez garaituko ez zituelakoan, haien indarrak zatitzeari ekin zion, eta horretarako, germaniar mertzenarioak bere gudarostean onartzeaz gainera, erresuma autonomoa eratzeko eskubidea eman zien godoei.

Erlijio-gaiei dagokienez, Teodosiok nizear trinitarismoa bultzatu zuen kristautasunaren baitan, eta kristautasuna Inperioaren baitan. 380an Inperioko erlijio legitimo bakartzat ezarri zuen kristautasun katolikoa, eta gurtza paganoak debekatu egin zituen. Milango Anbrosio apezpikuaren eraginpean, gero eta estuago eta jasangaitzago bilakatu zen erlijio-gaietan.

383. urtean, Graziano enperadorea hil zutenean, Inperioko mendebaldeko auzietan parte hartu behar izan zuen, eta 5 urte geroago, Graziano hil zuen Maximo enperadorea menderatu eta hilarazi ondoren, Grazianoren seme Valentiniano II.ari itzuli zion aginpidea. Valentiniano II.a artean haurra zenez, Teodosio bihurtu zen erresumako agintari nagusi, eta Milanen bizi izan zen, 391. urtean Konstantinoplara itzuli zen arte.

392. urtean Valentiniano II.a hil zenean, matxinada bat izan zen, eta Eugenio izendatu zuten mendebaldeko enperadore. Teodosiok ez zuen onartu, eta bere seme Honorio augusto izendatu zuen. Beste semea, Arkadio, ekialdeko Inperioko ondorengo egin zuen.
395. urtean, ordea, hil egin zen Teodosio eta, hala, ezin izan zen Inperioaren batasuna lortzeko amets hura gauzatu. Teodosio hil ondoren, Inperioko bi zatiak behin betiko banandu ziren.
Arkadio

**Arkadio** (; 377 &ndash; 408ko maiatzaren 1) 395etik hil zen arte ekialdeko erromatar enperadorea izan zen. Teodosioren seme zaharrena zen Arkadio. *Augusto* titulua jaso zuen 383an. Honorio anaiak, mendebaldeko enperadorea izatekoak, 393an jaso zuen titulu bera.

Agintean, Honorio Estiliko bandalo erromanizatuaren menpean zegoen. Arkadiok Rufinoren influentzia zeukan. Rufino hil zenean (badirudi Estilikoren aginduz), Eutropiok hartu zuen bere lekua. Eudoxia emazteak eragina omen zuen senarrarengan, eta haren iradokizunarengatik, Eutropiok postua galdu zuen 399an. Joan Krisostomo, Konstantinoplako patriarka, ere areriotzat jo zuen Eudoxiak, enperadorearen gaineko gehiegizko kontrola zuela leporatu baitzion patriarkak. 404an postutik kanpo botatzea lortu zuen Eudoxiak, baina urte berean hil zen.

Antemiok, pretoriar prefektuak, lekukoa hartu zuen Arkadioren gainean. 408an, enperadore hil zenean, kristau ona izateak arazo politikoek baino gehiago kezkatzen zuen Arkadio.

## Kanpo estekak
Estatu itsasgabe

|thumb|450px|eskuinera|Estatu itsasgabeen kokapena

**Estatu itsasgabeak** itsasertzik ez duten lurbarneko estatuak dira, hau da, itsasorako irteera naturalik ez dutenak.

Itsaso itxien ertzean kokatuta daudenak ere haietakoak dira, hau da, berez aintzira handiak diren baina *itsaso* izena dutenak (adibidez, Kaspiar Itsasoaren ertzeko zenbait estatu).

## Estatu itsasgabeak 
Mundu osoan, 45 estatu itsasgabeak dira:

* Afganistan
* Afrika Erdiko Errepublika
* Andorra
* Armenia
* Austria
* Azerbaijan
* Bielorrusia
* Bhutan
* Bolivia

* Botswana
* Burkina Faso
* Burundi
* Eslovakia
* Etiopia
* Hungaria
* Hego Sudan
* Kazakhstan
* Kirgizistan

* Kosovo
* Laos
* Lesotho
* Liechtenstein
* Luxenburgo
* Mazedonia
* Malawi
* Mali
* Moldavia

* Mongolia
* Nepal
* Niger
* Paraguai
* Ruanda
* San Marino
* Serbia
* Swazilandia
* Suitza

* Tajikistan
* Turkmenistan
* Txad
* Txekia
* Uganda
* Uzbekistan
* Vatikano Hiria
* Zambia
* Zimbawe

### Itsasgabe bikoitzak 
Haien artean badira bi estatu itsasgabe bikoitz: Liechtenstein eta Uzbekistan, estatu itsasgabez guztiz inguratua daudelako.

## Estatu erdi-itsasgabeak 
Hurrengo estatuak ia itsasgabeak dira, itsasertzak mugen zati txiki-txikiak baitira:

* Benin
* Bosnia-Herzegovina
* Eslovenia
* Gambia
* Kongoko Errepublika Demokratikoa
* Irak
* Jordania
* Togo

## Kanpo estekak
Teodosiotar dinastia

thumb|307x307px|Constanzio, Valentinianotar eta Teodosiotar enperadoreak
**Teodosiotar dinastiak** 379tik 455 arte Mendebaldeko Erromatar Inperioa gobernatu zuen, eta ekialdekoa 457 arte. Valentiniar leinuarekin lotura estuak zituzten Teodosiotarrek, Teodosio enperadorea Valentiniano I.aren alaba Galarekin ezkondu baitzen.

Leinu honetako enperadoreak:
* Erromatar Inperiokoa:
** Teodosio I.a Handia (379-395)
* Mendebaldekoak
** Honorio (395-423)
** Valentiniano III.a (423-455)
* Ekialdekoak
** Arkadio (395-408)
** Teodosio II.a (408-450)
** Martziano (450-457)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
RSS

eskuinera|thumb|RSS ikur estandarra

**RSS** XMLren familiako fitxategi formatu bat da, sarritan eguneratzen diren albisteen webgune eta blogetarako bereziki prestatua. Horren bidez, informazioa parteka eta beste webgune batzuetan erabil daiteke: horri sindikazioa deritzo.

Akronimoak hurrengo esanahiak izan ditzake:

* Rich Site Summary (RSS 0.91)
* RDF Site Summary (RSS 0.9 eta 1.0)
* Really Simple Syndication (RSS 2.0)

RSS jarioak irakurri eta aurkezten dituzten programak jario-irakurleak dira.

Sindikazio formatu horren erabilpen nagusia blogetan ematen da. Jario-irakurleei esker (RSS jarioak irakurtzeko programa edo guneak) nahi bezainbeste blogen eduki laburtua eskura daiteke posta elektronikoko aplikazioetan edo jario-irakurle gisan funtzionatzen duten aplikazio zein web orrietan. Ez da beharrezkoa web nabigatzailea ireki eta webgune guztiak banaka bisitatzea, harpidetuz gero informazio berria iritsiko baita, jario irakurleen bidez.

Baina garrantzitsuena informazioaren tratamendu horrek sortu duen balio-kate berria da. *Bloglines*, *Alesti*, *Netvibes*, *Feedly*, *My Yahoo*, *Newsgator*, *Bitty Browser*, *Feedster*, *Plazoo*, *Feedness*, *Retronimo*, *YourFeeds*, *Amazon*, *AllConsuming*, *NewsIsFree*, *sindic8*, *Blogdigger* eta beste ugari dira informazioaren erabilpen eta banaketarako metodo berriak aztertzen ari diren enpresak.

## Kanpo estekak 
* RSS-en inguruko bideoa ingelesez euskarazko azpitituluekin
San Agustin (argipena)

**San Agustin** santu izena da:
* San Agustin Hiponakoa: Filosofoa.
* San Agustin Canterburykoa: Apezpikua

Hauen ohorez, toki izen ugarik San Agustin dute:
* San Agustin Etxebarria: Elorrioko auzoa eta Bizkaiko lehenagoko herria.

* San Agustín: Teruelgo probintziako (Espainia) udalerria.
* San Agustín del Pozo: Zamorako probintziako (Espainia) udalerria.
* San Agustín del Guadalix: Madrilgo Erkidegoko (Espainia) udalerria.
Zilizia

**Zilizia** (grezieraz: Κιλικία; armenieraz: Կիլիկիա) antzinateko eskualdea da, askotan unitate administratiboa izan zena, Asia Txikiko hegoaldeko kostaldean kokatua. Egun, Turkiako Adana probintziaren barnean dago.

## Geografia 
Ziliziak muga hauek ditu: Taurus mendikatea iparraldean eta mendebaldean, Antitaurus mendikatea mendebaldean eta Mediterraneo itsasoa hegoaldean. Bi eskualde guztiz desberdinak bereizten dira: ekialde menditsua eta mendebalde laua. Hiri nagusiak Adana, Mersin, Tarso eta Issos dira.

## Historia 
K.a. XIII. mendean hititak jabetu ziren Ziliziaz. K.a. X. mendean mizenastar kolonoak kokatu ziren bertan. Gero, asiriarren, persiarren, mazedoniarren eta seleukotarren mende izan zen. K.a. I. mendeaz gero, erromatarrek hiri ugari eraiki zuten. VIII. mendean, Bizantzioren mendetik arabiarren eskuetara pasa zen. Armeniarrek erresuma bat sortu zuten eskualdean XI. mendearen amaieran. 1375ean Egiptoko mamelukoek beretu zuten, eta 1575ean otomandarrek. 1919an frantsesek eskuratu zuten, eta 1921ean Turkiari itzuli zioten.

## Ekonomia 
Egun, garia, kotoia eta azukre-kanabera dira nekazaritza gai nagusiak. Mea-ekoizpenak (zinka, beruna, kromoa). Petrolio-ustiaketa. Adanak industria indartsua du (zementua, ehungintza, tabakoa, elikagaiak).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sagarrondotik

**Sagarrondotik jaialdia** "Sagardoaren Kultura Sustatzeko Elkartea"k (SKSE), lukro nahiz aberastasun desiorik gabeko asoziazio kulturalak, sagardoa sustatzeko urtero Hernanin (Gipuzkoa) antolatzen duen jaialdi erraldoia da. SKSE, jende eta eragile desberdinen parte hartzearekin osatua dago, eta "Sagardoaren Lurraldea" deritzonaren lur eremuko pertsonek egokitzen dute bera, tabernari, komertziari, sagardogile, herritarrek...

Izaera eta funtzionamendu anitza du beraz. Eta helburu bakarra, amankomuna, Usurbil, Astigarraga, Hernani eta Urnietako udalerriak elkartzeko bide bat zabaltzea. Baita bere inguruan lanean diharduten elkargoak (sagardogileak, kofradiak, elkarteak..) fin berdin batean biltzea ere. Eta ahal delarik lurralde honen izaera, kultura eta bizimoldearen ispilua dena munduari erakustea. Kristal zati oso bat balitz bezala.

Sagardoaren munduko eragile gehienak elkartzea du helbururik behinena, bai, baina bere aniztasunezko filosofian oinarrituz eta kultur elkarte gisa, herritar ororentzat eskeintza koloretsu eta jai girokoak antolatzea du jardun gune, euskal espresio mota guztiak sustatuz, antzerkia, bertsoa, herri kirolak, olerkia, musika mota ezberdinak etab. eta bide horretan kokatzen da, elkarteak egiten dituen lanen artetik distiratsuena: Sagarrondotik jaialdia.

## Urtero, gaueko kontzertuetan parte harturiko musika taldeak 
### 2007 (Martxoak 16 eta 17) 
* Delorean
* Skalariak
* The James Taylor Quartet
* The Bon Scott Band
* La Inconsciencia de Uoho
* Obrint Pas
* Atom Rhumba
* Julieta Venegas
* Maneta de kamioneta + Raimundo Amador
* Zea Mays

### 2006 (Martxoak 17 eta 18) 
* THC
* Sorkun
* Chambao
* Loquillo y Trogloditas
* Pal Keli
* Morodo
* Berri Txarrak
* Celtas Cortos
* Hamlet
* Betagarri
* Living Colour
* O'funk'illo

### 2005 (Martxoak 4 eta 5) 
* The Wailers
* Kauta
* Def con Dos
* Martires del compas
* Berri Txarrak
* Barricada
* Marea
* Soziedad Alkoholika
* Banda Bassotti

### 2004 (Otsailak 27 eta 28) 
* Fito & Fitipaldis
* Su ta Gar
* Reincidentes
* Orisha's
* Fermin Muguruza
* Ojos de Brujo
* Kuraia
* Ari

### 2003 (Martxoak 21 eta 22) 
* Raimundo Amador
* Fundacion Tony Manero
* Desmond Dekker
* La Polla
* Gatibu
* Kiko Veneno
* Mallacan
* Kuraia
* Gari

## Kanpo estekak 
*  Sagarrondotik Jaialdiaren webgune ofiziala
Franz Ferdinand (musika taldea)

**Franz Ferdinand** Eskoziako indie rock musika taldea da, 2001ean sortutakoa. Haien musikak 1980ko hamarkadako post-punk, garage rock eta new wave estiloen eragina du, baina hip-hopean ere inspirazioa eta ekoizpen-teknika berriak bilatu dituzte.

## Diskografia 
* *Franz Ferdinand* (2004)
* *You Could Have It So Much Better* (2005)
* *Tonight: Franz Ferdinand* (2009)
* *Right Thoughts, Right Words, Right Action* (2013)
* *Always Ascending* (2018)
* *The Human Fear* (2025)

## Kanpo estekak 
*  Franz Ferdinand-en webgune ofiziala
*  Franz Ferdinand Fans
Franz Ferdinand

**Franz Ferdinand** hurrengo gauzak izan daitezke:
# Franz Ferdinand: Austria-Hungariako artxidukea.
# Franz Ferdinand: Musika talde eskoziarra.
Erretorromaniera

**Erretorromaniera** erromantze hizkuntzen multzo bat da. Alpe eta Adriatiko Itsasoaren artean.

Galbidean doan hizkuntza da: hainbat hizkuntzalariren ustez, dialekto guztiei batasuna eman liezaiekeen estandar idatzirik lortu ez izana arrazoi nagusietakoa da. Hala ere, hiztunek hizkuntza bat bera mintzatzearen kontzientzia dute. 

Erretorromanieraren aldaera edo dialekto nagusiak erromantxea (Suitzako lau hizkuntza ofizialetako bat), ladinoa (Italiako ipar-ekialdean egiten dena) eta friuliera (Italiako ipar-ekialdean mintzatua) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fedajin

**Fedajin** (arabieraz فدائي , "batasuna adierazten duena"), arrazoi politikoengatik borrokatzen dutenei deritze, singularra *fedai* delarik. *Gerrillari*, *komando* edota *miliziano* gisa itzuli ohi da. Mujahidinaren bertsio laikoa da, azken honek kausa erlijioso bat baitu. Hitza Palestinatik dator, bertako erakunde armatu batzuetako kideek beraien burua izendatzeko erabiltzen baitute.

## Kanpo estekak
Palestinaren Askapenerako Herri Frontea

**Palestinaren Askapenerako Herri Frontea** (PAHF, PFLP ingelesez, FPLP frantsesez eta gaztelaniaz) 1967an George Habashek sortutako talde
marxista-leninista palestinarra da.

PAHF Palestinaren Askapenerako Erakundearen sortzaileetariko bat izan zen, baina hainbat bider erretiratu eta itzuli egin da, PAEren buruzagitzarekiko eta batez ere PAEn nagusi den Al-Fatahren ildoarekiko oso kritikoa delako. Kritika gogor hori, besteak beste, 1974an eta 1993tik adierazi izan du PAHFek. 1993an PAEren eta Israelen arteko elkarrizketa sekretuen ondorioz Osloko Akordioa sinatu zuten Jassir Arafatek eta Isaak Rabinek. Osloko Akordioen bigarren zatia 1995ean sinatu zuten PAEk eta Israelek. 1993ko akordioaren ondorioz sortu zuten Palestinako Aginte Nazionala.

PAHFak borroka armatua erabili izan ohi du palestinar kausari buruzko arreta deitzeko. Hauek izan ziren bere lehen ekintzak:

* 1968: Erroma eta Tel Aviven arteko hegaldiaren bahiketa, Aljeriara saihestuz.
* 1969: Hegazkin israeldar bati erasoa Atenasko aireportuan.
* 1970: Bi hegazkinen bahiketa bateratua eta sei egun geroago beste batena, Jordaniara desbideratuz. Beste hegazkin bat bahitzen huts egin zuten, baino geroago beste bat Kairora saiestea lortu zuten. Kasu guztietan, bidaiariak askatuak izan ziren.

Azken ekintza hauek eta Jordaniako monarkiarekiko enfrentamenduen eta tentsioaren hazkundeak "Irail Beltza" delakoa eragin zuten, non Jordaniako Hussein erregeak Palestinaren Askapenerako Erakundea gogor jazarri zuen. Errefuxiatu guneak eta fedajin edo gerrillari palestinarren baseak bonbardatu zituen, eta zibil eta gerrillari ugari hil zituen. Hori dela eta, Jordanian zegoen PAEren buruzagitza handik atera eta Libanon ezarri zen, han zuen sekzioarekin elkartzeko.

## Ikus, gainera 
* Palestina
* Palestinako Aginte Nazionala
* Armada Gorriaren Frakzioa

## Kanpo estekak
Palestinako intifadak

**Palestinako intifadak** Zisjordania eta Gazan palestinar herriak Israelen okupazioaren aurka egindako bi intifada edo matxinaden izena da.

Bi intifada horiek palestinarren desobedientzia zibileko kanpainatzat hasi ziren; gero, gaiztotuz joan ziren, israeldarren eta palestinarren arteko bortizkeriazko gurpil zoro batean.

Lehenengo Intifada 1987an hasi zen, 1991n indarkeriak behera egin zuen, eta Osloko hitzarmenaren ondorioz, 1993an amaiera jarri zitzaion, Palestinako Aginte Nazionala sortuta.

Bigarren Intifada 2000ko irailean hasi zen eta, teorian, 2005eko otsailean bukatu.

## Kanpo estekak 
* Informazio orokorra (Intifada.com)
Galilea

:*Errioxako udalerrirako begiratu: Galilea (Errioxa)
[thumb|300px|alt=1=Kinneret (moshava) and Sea of Galilee|**Galilea** eskualdeko ekialdean dagoen [Galileako itsasoa.]]
**Galilea** (arabieraz الجليل *al-yalil*; hebreeraz: הגליל *habalil*; latinez: *Galilaea*; antzinako grezierazko *Galilaia*, hebreerako *galil*etik dator, *biribil'') erromatarren okupaziopean zegoen Palestina osatzen zuten hiru probintzietako bat zen. Besteak Samaria eta Judea ziren. Galilea iparraldean zegoen, Judea hegoaldean eta Samaria erdian. Itun Berriaren arabera, Jesus Galilean hezi zen, Nazaret izeneko herri txiki batean. Bertan sortu zen kristautasuna, eta Galileako herri eta hiri gehienak aipatzen dira Biblian (Kafarnaum, Magdala, Nazaret, Tiberiades). Gaur egun Israelgo ipar eskualdea osatzen du.

## Geografia eta ekonomia 
Mendebalean Mediterraneoa du, ekialdean Siria eta Jordania (Tiberiadeko aintzira), eta iparraldean Libano. Libanotik Sinaira doan mendikatea igarotzen da eskualde honetatik. Bi zati bereizten dira bertan: Galilea Garaia, Hule ibarretik mendietara, eta Libanoko mugatik Safedeko hegoaldera bitartekoa; eta Galilea Beherea, Bet Kerem eta Jezraelgo haranetara zabaltzen dena, aurrekoa baino menditsuagoa (Tabor mendia). Lurralde euritsua da, eta nekazaritza oparoa du (laboreak, mahastiak, fruituak, olibondoak, tabakoa). Arrantza eta arrain hazkuntza ere garrantzi handiko ekonomia jarduerak dira Galilean. Burdin mehatzak daude iparraldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dezimetro kubiko

**Dezimetro kubiko** bat litro baten baliokidea da bolumena luzera unitate kubikoetan emanda.

**Dezimetro kubiko** bat neurtzen duen kutxa kubiko baten alde bakoitzak dezimetro bat neurtzen du.

1 **dm3** = 0,001 m3

## Kanpo estekak
Metro kubiko

**Metro kubiko** bat (ikurra **m³**) mila litroren baliokidea da bolumena luzera unitate kubikoetan emanda.

Metro kubiko bat neurtzen duen kutxa kubiko baten alde bakoitzak metro bat neurtzen du.

Unitate erabilia da ur kantita handien trasbaseak egiten direnean edo urmaelen bolumena emateko.

## Kanpo estekak
Zentimetro kubiko

**Zentimetro kubiko** bat (**cm3**) mililitro baten baliokidea da bolumena luzera unitate kubikoetan emanda.

**Zentimetro kubiko** bat neurtzen duen kutxa kubiko baten alde bakoitzak zentimetro bat neurtzen du.

Unitate hau erabilia da motoreen kapazitatea neurtzeko.

1 **cm3** = 0,000001 m3 = milimetro 1

## Kanpo estekak
Kilometro kubiko

**Kilometro kubiko** bat milioi bat litroren baliokidea da bolumena luzera unitate kubikoetan emanda.

**Kilometro kubiko** bat neurtzen duen kutxa kubiko baten alde bakoitzak kilometro bat neurtzen du.

1 **km3** = 1000 m3 = 1.000.000 litro

## Kanpo estekak
Zentilitro

**Zentilitro** bat litro baten ehunena den bolumen unitatea da.

Hau da, **zl** 1 = 0,01 litro dira.

Zentilitro unitatea hainbat edarietan erabiltzen da (adibidez, ur botila askotan 1,5 litro jarri ordez 150 zl jarri ohi da)
Dezilitro

**Dezilitro** bat litro baten hamarrena den bolumen unitatea da. Hau da, **dl** 1 = 0,1 litro. 100 zentimetro kubikoren berdina da eta Nazioarteko Unitate Sisteman litroaren lehen azpimultiploa.

## Kanpo estekak
Mililitro

**Mililitro** bat litro baten milarena den bolumen unitatea da.

Hau da, **ml** 1 = 0,001 litro da.

**Mililitroa** hainbat likidotan erabiltzen da, adibidez ur botilatan edo, eta batez ere, botikatan.

## Kanpo estekak
Konstantzio III.a

**Konstantzio III.a** () erromatar jenerala, politikaria eta, 421ean Honoriorekin batera, mendebaldeko enperadorea izan zen. Aurreko urteetan tronuren atzeko boterea izan zen Konstantzio. Valentiniano III.aren aita zen.

Armadan mailak igotzea lortuta, Honorioren *magister militum* delakoa bihurtu zen. Barbaroen inbasioak geldiarazi zituen, eta Konstantino III.a usurpatzailearen matxinada bertan behera utzi zuen. Ondorioz, gero eta botere handiagoa eskuratu zuen enperadoreen gortean. 417an Honorioren arrebarekin ezkondu zen, eta 421ko otsailaren 8an enperadore titulua eman zitzaion. Mendebaldeko benetako gobernatzailea bilakatu zen.

Ekialdeko enperadoreak, Teodosio II.ak, ez zuen Konstantzioren posizioa onetsi. Haren kontrako kanpaina militarra prestatzen ari zela hil zen Konstantzio, irailaren 2an.
Valentiniano III.a

**Valentiniano III.a** (; 419ko uztailaren 2a - 455eko martxoaren 16a), 424tik hil zen arte mendebaldeko erromatar enperadorea izan zen.

Konstantzio III.aren semea eta Teodosio I.aren biloba zen. Zesar titulua 424an eman zitzaion Konstantinoplan. Gerra labur baten ostean, 425eko urriaren 23an Erroman kokatu zuten enperadore.

Hasiera batean, ama arduratu zen politikagintzaz, eta, 433z geroztik, Flavio Aetioren esku. Valentinianoren agintaldia Inperioko zatiketak markatu zuen. Izan ere, Afrika probintzia 439an konkistatu zuten bandaloek, eta mendebaldeko Mediterraneo Genserikoren pirataz bete zen; 446an Britania betiko utzi zen; barbaroek Hispania eta Galiako zati handiak konkistatu zituzten.

Aetiok, halere, hainbat garaipen lortu zuen. Atilaren kontrako lortutakoa oso garrantzitsua izan zen. Baina bisigodoen aurka ere aritu zen arrakastaz 426an, 429an eta 436an. Rhin eta Danubion ere inbaditzaileak geldiarazi zituen.

454an, Valentinianok Aetio hil zuen. Hurrengo urteko martxoaren 16an, ordea, Aetioren bi jarraitzaile germaniarrek enperadorea hil zuten.

## Kanpo estekak
Petronio Maximo

**Petronio Maximo** (; 396 &ndash; 455), erromatar aristokrata, eta 455ean mendebaldeko enperadorea izan zen.

Jatorri handiko familia batean jaioa, Maximo goi-mailako karguetan aritu zen bizitza osoan. Flavio Aetiok eta Maximok elkarrekiko harreman txarrak arazo asko sortu zuen. Antiokiako Joanek dioenez, Maximok Aetio eta Valentiniano III.a erailtzeko konspirazioetan parte hartu zuen.

Valentiniano III.aren heriotzaren ostean, ez zegoen ondorengo garbirik. Maximok beste arerioak garaitu zituen jauregia kontrolpean eduki zuelako. Lizinia Eudoxia enperadorearen emazte ohia berarekin ezkontzera behartu zuen.

Maximok Avito jenerala Tolosara bidali zuen bisigodoen babesa lortzearren. Alabaina, Avito iritsi orduko, Maximo hilik zegoen, eta misioak zentzu guztia galdu zuen. Izan ere, Genseriko, bandaloen erregea, Italiara ailegatu zenaren berri zabaldu zen Erroman zehar. Horren ondorioz sortu zen anabasan Maximo hilik suertatu zen.

Hiru egun geroago, Genseriko Erroman sartu zen. Bandaloek hiria arpilatu zuten, harik eta Leon I.a aita santuak gelditzeko eskariei kasu egin zieten arte.

## Kanpo estekak
IRC

[thumb|IRC [txatean aritzeko bat-bateko mezularitza sistema baten eskematxoa.]]
**IRC** edo **I**nternet **R**elay **C**hat Internet bidez txatean aritzeko bat-bateko mezularitza sistema ezaguna da. Komunikazioa batez ere taldeetara zuzenduta dago, jende askoren arteko solasaldietara, alegia. Dena den, bi solaskideren arteko elkarrizketa ere egin daiteke.

IRC 1988ko abuztuaren amaiera aldera sortu zuen Jarkko Oikarinen-ek, MUT (MultiUser talk) izeneko programa bat ordezteko OuluBox izeneko Finlandiako BBS batean.

## Kanpoko estekak 
[thumb|420x420px|Librezale.eus: Komunikazio eta elkarlanerako tresnak.(https://eu.wikipedia.org/wiki/Fitxategi:Komunikazio_eta_elkarlanerako_tresnak.png)]
* Librezale.eus: Komunikazio eta elkarlanerako tresnak.
*  RFC 1459 - IRC protokoloari buruzko informazio teknikoa.