Noris Salazar Allen

**Noris Salazar Allen** (Panama Hiria, 1947ko urtarrilaren 30a) Panamako biologoa eta botanikaria da, briologian espezializatua, Panaman aitzindaria goroldio, hepatika eta antozeroteen ikerketan. 2011n, Briodibertsitatearen Ikerketako Bikaintasunaren Riclef Grolle saria jaso zuen, Briologisten Nazioarteko Elkarteak emana, tropikoan edo esploratu gabeko eremuetan briofitak ezagutzan ekarpen esanguratsuak egiten dituzten zientzialariei.

Ikerketa Tropikaletako Smithsonian Institutuko ikertzaile elkartua da, eta Panamako Unibertsitateko Botanika saileko erretiratutako irakaslea. Bertan, herbarioaren briofita-bilduma zabaltzen lagundu zuen, 50 aletik 10.000 alera.

## Bizitza 
Panamako Unibertsitatean Botanika karreran sartu zen 1965ean. Bi urte geroago, Ameriketako Estatu Batuetan ikasi zuen, Benito Juárez bekari eta Amerikako Unibertsitateetako Latinoamerikako Beken Programari esker. 1969an, Biologia Orokorreko lizentziatura lortu zuen Washingtongo Trinity Collegen. KD 

1973an New Yorkeko Estatuko Unibertsitateko briologiako master batekin titulatu zen. Ikasketa horietan briofitez interesatu zen. Panamara itzuli zenean, irakasle laguntzaile izendatu zuten Botanika Sailean, eta Panamako Unibertsitateko Herbarioko Briologia eta Likenologia sailari ekin zion.

Mireya Correa botanikarekin batera egindako lanari esker, goi mailako ikasketa zentro horretako briofiten erregistroa handitu egin zen, Marshall Crosbyk (Missouriko Lorategi Botanikokoa) bildutako 50etik 10 mila aletara.

1986an Kanadako Albertako Unibertsitatean doktoratu zen. Bere tesia *Leucophanes* goroldio pantropikalaren azterketan oinarritu zen, Dale Vitten gainbegiradapean.

Bildu zituen espezimenak New Yorkeko Lorategi Botanikoko herbarioaren bildumaren parte dira. Gainera, berak bildutako beste espezimen batzuen DNA laginak Edinburgoko Errege Lorategi Botanikoan daude.

Hélène Bischler-ek hala iradokita, Amerikako *Cyathodium* gibel-espezieen azterketa sartu zuen bere ikerketetan. 2020an goroldio mota berri baten aurkikuntzari buruzko artikulu zientifiko bat argitaratu zuen: *Octoblepharum peristomiruptum*. Bere ikerketek krisi klimatikoak briofitoen komunitateetan nola eragiten duen ere aztertzen dute.

Ikerketa Tropikalen Smithsonian Institutuko ikertzaile elkartua eta Panamako Unibertsitateko irakasle erretiratua da. Bere karreran zehar lau espezie eta hiru briofita azpiespezie berri izendatu ditu mendebaldeko zientziarako.

## Aintzatespenak 
* 2011n, Riclef Grollek Briodibertsitatearen Ikerketako Bikaintasunari. (Briologisten Nazioarteko Elkartea)  

## Hautatutako obrak 
* Nelson, Jessica M., et al. *"Los genomas completos de cianobacterias simbióticas aclaran la evolución de la vanadio-nitrogenada"  ("Zianobakterio sinbiotikoen genoma osoek banadio-nitrogenatuaren bilakaera argitzen dute")* *Genome biology and evolution* 11.7 (2019): 1959-1964.
* Horwath, Aline B., et al. *"La composición isotópica estable, la diversidad y la biomasa de las briofitas definen la extensión de los bosques nubosos tropicales de montaña." ("Briofiten konposizio isotopiko egonkorrak, aniztasunak eta biomasak mendiko baso hodeitsu tropikalen hedadura definitzen dute").* Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences 286.1895 (2019): 20182284.
* Liu, Jian‐Wei, et al.  *"Los cloroplastos gigantes, incluyendo los bizocloroplastos, son comunes en las especies adaptadas a la sombra de la antigua familia de plantas vasculares Selaginellaceae." ("Kloroplasto erraldoiak, bizokloroplastoak barne, ohikoak dira Selaginellaceae landare baskularren antzinako familiaren itzalpean egokitutako espezieetan")* *American journal of botany* 107.4 (2020): 562-576.
* Allen, Noris Salazar, and Jose A. Gudiño. "*Octoblepharumperistomiruptum (Octoblepharaceae) una nueva especie de los Neotrópicos." ("Octoblepharumperistomiruptum (Octoblepharaceae), Neotropikoen espezie berri bat")* *PhytoKeys* 164 (2020): 1.
* Mežaka, Anna, et al.  *"Vida en una hoja: El desarrollo de la estructura espacial en las comunidades epifíticas de las hojas."  ("Bizitza orri batean: Espazio-egituraren garapena hostoen komunitate epifitikoetan.")* *Journal of Ecology* 110.3 (2022): 619-630.
* Allen, Noris Salazar, et al. *"Briofitas de manglares de Bocas del Toro, Panamá."  ("Panamako Bocas del Toroko mangladietako briofitak"* )*Bryophyte Diversity and Evolution* 45.1 (2022): 133-150.

## Beste obra batzuk 
* Amerika Tropikaleko Briofiten Gida. New Yorkeko Lorategi Botanikoaren memoria.
* Landare txikien liburua (Jardueren liburua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak