Yukio Mishima

—literatur ezizena; jatorrizko izen-deiturez, — (Tokio, Japonia,  — *ib.*, ) japonierazko idazlea, poeta, aktorea eta zinema zuzendaria izan zen. XX. mendeko japoniar idazlerik garrantzitsuenetakotzat daukate; hiru aldiz hautagai izan zen Literaturako Nobel Saria jasotzeko. Abangoardiazko haren lanak estetika tradizionala eta modernoa nahasten ditu, kultura arteko mugak hautsita, eta gai nagusiak sexualitatea, heriotza eta aldaketa politikoa dira. Porrot egindako estatu kolpe ahalegin baten ondoren seppuku errituzko suizidioa egin zuelako ere famatu da.

## Bizitza 
### Hasierako urteak 
thumb|Yukio Mishima, haurra zela (1931ko apirilaren inguruan).|alt=|ezkerrera|268x268pxMishima 1925eko urtarrilaren 14an jaio zen Tokion, Shizue eta Azusa Hiraoka Nekazaritza Ministerioko Arrantza idazkariaren semea. Hyogo probintzian zuen jatorria familiak baina Teitarok, Yukioren aitonak, Estatuko goi funtzionari izatera iritsi zen Tokion. Teitarok zenbait gorabeherarengatik lana galdu zuenean, familiaren gainbehera etorri zen. Natsu, amonak, gorroto zuen senarra, hark lanbidea eta bizitzako beste gai batzuk aurrera ateratzeko gai ez zelako eta emakume eta ardoarekiko zuen zaletasunagaitik. Natsuren kontsolamendurako Yukio aurreneko iloba izan zen.

Haurtzaroko lehen urteak Natsu amonaren itzalpean igaro zituen, hark eraman eta bere familiagandik banandu zuen hainbat urtez. Tokugawa garaiko samuraiarekin lotutako familia batetik zetorren Natsu, eta asmo aristokratikoak izan zituen beti. Izaera txarra eta indarkeriarako joera zituen amonak, baita eromenetik hurbil dauden joerak ere, geroago Mishimaren zenbait idazkitan erretratatuko direnak, aitaren aholkua jarraitu zuenaren seinale. Mishima errudun sentitu zen bizirik irauteagatik eta heriotza heroiko baten aukera galdu zuelako.

Ikasketak amaitzean, lan bat lortu zuen Finantza Ministerioan, eta etorkizun oparoa zuen. Goi funtzionari lana eta idazle lanak batera egiten zituen eta hain nekatuta amaitu zuen bere aita ados izan zela, 1949an bere lehen urtean, idazten jarduteko bere kargua uztearekin.

Mishima idazle disziplinatua eta bertsozalea izan zen. Eleberriak, serie herrikoien nobelak, kontakizun eta literatur saiakerak idatzi zituen, kabuki antzerkirako lan oso txalotuak eta Nō drama tradizionalen bertsio modernoak.

Bere idazkerak nazioarteko ospea eta Amerikan eta Europan jarraipen nabarmena eman zion eta bere lan ezagunenetako asko ingelesera eta Europako beste hizkuntzetara itzuliak izan ziren.

Asko bidaiatu zuen, atzerriko argitalpen askok bilatzen zutela, eta Literatura Nobel sarirako hiru aldiz proposatua izan zen, baina ez zuen lortu, ustez eskuin muturreko jarduera erradikalen ondorioz. Halaber, Mishimak Kawabatari saria utzi nahi izan ziola esan izan da, izan ere, 1940ko hamarkadan Tokioko literatura-zirkuluetara aurkeztu zuen gizonarekiko errespetuaren adierazle gisa. 1968an, Yatividad Kawabatak saria irabazi zuen eta Mishima etorkizun hurbilean saria beste egile japoniar bati emateko aukerak urriak zirenaz konturatu zen.

*Kinjiki*-en (1951) (*Kolore debekatuak*) lanean ari zela, Mishimak Japoniako gay tabernak bisitatu zituen. Mishimaren sexu orientazioak alarguna kezkatzen zuen arazoa zen, eta egilea hil ondoren beti ukatu zuen haren homosexualitatea. Jiro Fukushima idazleak, 1998an, Mishimarekin 1951ean izan zuen harremanari buruzko istorio bat argitaratu zuen, bera eta nobelagile ospetsuaren arteko hamabost gutun gehituz. Mishimaren seme-alabek Fukushima auzitara eraman zuten bere intimitatea eta copyrighta urratzeagatik.

1967an, 42 urterekin, Mishima Japoniako Autobabes Indarretan sartu zen (Japoniako armada) eta oinarrizko entrenamendua izan zuen. Urtebete geroago, Tatenokai (Ezkutuaren Elkartea) sortu zuen, batez ere ikasle abertzale gazteek osatutako milizia pribatua, borroka-arteen printzipioak eta diziplina fisikoak aztertzen zituena.

Hil zenean, gerraosteko Japoniako kritikari zuhurrenetako bat desagertu zen, eta Japoniako literatura garaikidearen historian norabidea markatu zuen artista bat.

Mishimak modu zorrotzean prestatu zuen bere heriotza, gutxienez lau urtez, eta Tatenokai taldeko kide ez zen inork ez zuen uste hura antolatzen ari zela. Mishimak bere gaiak ordenan zeudela ziurtatu zuen, eta, gainera, hil ez ziren Tatenokaiko hiru kideen defentsarako dirua uzteko aurreikuspena ere izan zuen.

## Sariak 
* Shincho Saria (1954), *Uhinen soinua* eleberriarengatik.
* Kishida Saria (1955).
* Yomiuri Saria (1957), *Urrezko pabilioaren tenplua* eleberriarengatik.
* Yomiuri Saria (1961), *Toka no kiku* drama hoberenarengatik.

Bere omenez, 1988an, Shinchōsha argitaletxeak Yukio Mishina Saria sortu zuen.

## Obrak 
### Lan nagusiak 
Yukio Mishimaren lan ezagunen zerrenda honetan izenburuak parentesi artean euskaratu dira, errazago identifikatzeko.

* *Arratsaldeko atoiuntzia* (午後の曳航 - *Gogo no eiko*, 1963) 
* *Hanazakari no mori* (花ざかりの森, 1944) (*Basoa loratua*)
* *Kamen no kokuhaku* (仮面の告白, 1949) (*Maskara baten aitormena*)
* *Ai no kawaki* (愛の渇き, 1950) (*Maitasunaren egarria*)
* *Kinjiki* (禁色, 1951) (*Kolore debekatuak*)
* *Manatsu no shi* (真夏の死, 1952) (*Udaren erdialdeko heriotza*)
* *Chiosai* (潮騒, 1954) (*Uhinen soinua*)
* *Kindai nōgaku shū* (近代能楽集, 1956)
* *Kinkakuji* (金閣寺, 1956) (*Urrezko pabilioaren tenplua*)
* *Kyōko no ie* (鏡子の家, 1959) (*Kyōko-ko etxea*)
* *Utage no ato* (宴のあと, 1960) (*Oturuntzaren ondoren*)
* *Kemono no tawamure* (獣の戯れ, 1961) (*Piztiaren jokoa*)
* *Utsukushii hoshi* (美しい星, 1962) (*Izar ederra*)
* *Gogo no eiko* (午後の曳航, 1963) (*Itsasoan grazia galdu zuen itsasgizona*)
* *Hōjō no umi* (豊饒の海 -) (*Emankortasunaren itsasoa*) tetralogia*: *
** *Haru no yuki *(春の雪, 1964) (*Udaberriko elurra*)
** *Honba* (奔馬, 1969) (*Zaldi iheslariak*)
** *Akatsuki no tera* (曉の寺, 1970) (*Egunsentiko tenplua*)
** *Tennin no gotsui* (天人五衰, 1970) (*Aingeruaren usteldura*)
* *Sado kōshaku fujin* (サド侯爵夫人, 1965) (*Madame de Sade*) antzezlana
* *Taiyō to tetsu *(太陽と鉄, 1968) (*Eguzkia eta altzairua*)
* *Hagakure nyūmon* (葉隠入門, 1967) (*Hagakure sarrera*)
* *Wakaki Samurai no tame no seishin kouwa* (若きサムライのための精神講話, 1968-1969) (*Samurai gazteentzako lezio espiritualak*)

### Euskaratuak 
* *Arratsaldeko atoiuntzia* (午後の曳航 - *Gogo no eiko*), Ibaizabal, 1994. Itzultzailea: Hiromi Yoshida. armiarma irakur daiteke on line.
* *Maskara baten aitortza* (仮面の告白 - *Kamen no kokuhaku*), Igela, 2023. Itzultzailea: Iker Alvarez. Gibel-solasa: Angel Erro. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Edurne Begiristain: "Samurai bat literaturan", Berria, 2025/01/12.
*  三島由紀夫文学館 Mishima Yukio Literatura Museoaren webgunea