Luge

thumb|300px|Matt Mortensen (goian) eta Preston Griffall (behean) Sochin.
[thumb|300px|Binakako luge, [Rupert Brüggler eta Tobias Angerer austriarrak.]]
thumb|300px|1937ko European Luge Championships.
**Luge** pertsona bat edo bi eraman ditzakeen lera txiki bat da. Luge lehiaketetan oinak aurretik jarrita eta aurpegia gorantz edukita jaisten da. Konpetizioko luge-ak 21 eta 25 kilogramo artean pisatzen du eta 1,45 m-ko luzera eduki behar du bakarkako lehiaketetan. Aldiz, bikote lehiaketetan luge-ak 25 eta 30 kilogramo artean pisatzen du eta 1,75 m-ko luzera eduki behar du. Kirolariek 140 kilometro orduko abiadura lortu dezakete lasterketan zehar. Lehiaketen helburua helmugara ahalik eta denbora laburrenean iristea da.

Luge kirola Suitzan jaio zen, alabaina, kirola bikingoen lera lasterketa mitikoetatik heldu dela uste da, lera baitzen muturreko klimekin lekualdatzeko zeukaten modurik azkarrena. Luge 1883 urtean tokian tokiko txapelketen bidez kirol ofiziala bihurtu zen. Hala ere kirol olinpikoa bihurtzeko 1964ko Innsbruckeko Neguko Olinpiar Jokoetaraino itxaron beharko da. Kirol diziplina hau bobsleigh izeneko kirolarekin lotuta dago, baina bobsleigh-aren kasuan, estaldura duen lera bat erabiltzen da eta kirolariak eserita doaz. Luge-n, aldiz, kirolariak lera lau baten gainean etzaten dira, inolako babesik gabe. Hala eta guztiz ere, bi diziplina hauek komunitate handia dute elur-kiroletan .

## Etimologia 
"Luge" hitza frantsesetik dator eta "lera arina" esan nahi du.

## Historia 
Leren arteko txapelketak oso zaharrak dira: antzinako dokumentuetan haiei buruzko erreferentziak aurkitu izan dira, batez ere Norvegian , eta XV. mendekoa da lehenengoa. XVIII. mendean ere lera txapelketei buruzko ebidentzia historikoa aurki daiteke. Mende horretan San Petersburgoko muino izoztuetan lehiaketa ugari egin ziren. Horretaz gain, garai horretan San Petersburgon eta Berlinen lehen pista artifizialak eraikitzen hasi ziren. Beranduago, diziplina Europa iparraldera zabaltzen hasi zen . Kirol antolatu gisa, arautegi baten arabera egina, XIX. mende amaieran agertu zen. Bestalde, lehen nazioarteko txapelketa 1883an Davos hiri suitzarrean egin zen; bertan zazpi estatuetako ordezkariak bildu ziren eta, osotara, 21 lehiakide bildu ziren. Lehiakideek Davos eta Klosters herriaren arteko 4 kilometroko errepide izoztu batean burutu zuten lasterketa .

1913an Internationale Schlittensportverband edo Lera Kirolen Nazioarteko Federazioa sortu zen Dresden (Alemania) eta 1935era arte kirola antolatu zuen. Geroago, LKNF erakundeak Fédération Internationale de Bobsleigh et de Tobogganing (FIBT) erakunde barnean sartu zen . Mundu mailako lehen txapelketak 1955a Oslon egin ziren. Luge Nazioarteko Federazioa 1957an sortu zen, bobsleigh federaziotik bereizita.1964an, Innsbruckeko Neguko Olinpiar Jokoetan olinpiar kirola gisa onartua izan zen, bai emakumezko baita ere gizoneko kategorian. Geroztik beti egon da jokoetan presente. Luge diziplina ekialdeko alemaniarrek menderatu zuten, 1964 eta 1988 bitartean eskuragarri zeuden urrezko 21 dominetatik 15 irabaziz. Lugeko maisuetako bat Georg Hackl izan zen, hiru aldiz jarraian urrezko domina irabazi zuena: Albertville 1992, Lillehammer 1994 eta Nagano 1998. Alemaniaz gain Austria eta Italia ere diziplina honetan nabarmentzen ziren, 22 eta 17 domina lortuz, hurrenez hurren .

Gaur egun, oraindik, jarraitzaile gutxi duen kirola izaten jarraitzen du. Oso instalazio gutxi daude eta horiek mantentzeko garestiak dira gainera. Beraz, herrialde gutxi batzuek kirol honen elitea sortu dute: Alemania, Austria, Italia eta Errusia dira nagusi. Horien artean banatzen dira domina garrantzitsuenak.

## Ezaugarriak 
Luge-n erabiltzen diren lerak armazoi txikikoak dira. Jatorriz zurezkoak ziren baina gaur egun metalezkoak dira. Azpian, patin zorroztuak dituzte. Lerak ez du balaztarik ez lemarik. Gidariak tresna erabiltzeko aurreko partean lotuta dauden uhal batzuk ditu, horiekin norabidea markatzen du. Gorputzaren mugimenduekin ere leraren kontrola indartzen du. Gidariak ahoz gora etzanda doa, oinak aurrean eta burua atzean, horren bidez, skeleton kiroletik bereizten da, kirol horretan ahoz behera eta aurrera begira jartzen baita gidaria. Bobsleighekin konparatuta, hemen irteera gidaria leran kokatuta dagoenean egiten da eta, horren ondorioz irteera geldoagoa da, bulkada besoekin egin behar dutelako eta ez hankekin. Leraren pisu nagusia bakarkakoa denean 23 kg-koa da, bikoteko lera, aldiz, 27koa. Partaideen pisua, bestetik, orekatua izaten saiatzen dira. Pisu handiena markatzen da eta hori baino gutxiago dutenek leran kilo artifizialak jar ditzakete; modu honetan irabazteko aukerak berdintzen dira.  

Bestalde, janzkerak garrantzi handia dauka aerodinamika hobea lortzeko garaian. Kirolariek gorputz osoko jantzi bat, kaskoa eta zapatila bereziak erabiltzen dituzte .

Lehiaketari dagokionez, lasterketa hasi aurretik zozketa bat egiten da lasterketaren irteera-ordena zehazteko. Atletei zenbaki bat ematen zaie, dortsal batean agertzen dena. Nazioetako eta nazioarteko ekitaldi nagusietan, gizonezko banakako zein binakako modalitatean lau lasterketa egiten dira. Emakumezkoen banakako zein binakako lehiaketetan, berriz, bi lasterketa egiten dituzte. Lasterketa guztietan lortutako denbora helmugako ordena zehazteko erabiltzen da. Lehenengo lasterketa egin ondoren, irteera-ordena aurreko lasterketaren emaitzaren arabera zehazten da, hau da, azken postuan dagoena hurrengo lasterketan lehendabizikoa izango da, azken-aurrekoa berriz bigarrena izango da, etab.. 

**Presidenteak:**

## Street luge 
Modalitate hau luge kiroletik dator eta, lugea bezala, arrisku kirol bat kontsideratzen da. Kirol hau, monopatin berezi baten gainean etzanda ibiltzean datza. Monopatin honen gainean abiadura handiak lortzen dira.   

Street Luge Kalifornian hasi zen, 70eko hamarkadan. Kirol hau, jaio zen jaitsierako monopatina egiten zuten pertsonak etzanda joatean abiadura handiagoak lortu ahal zituztela konturatu zirenean. Horren ondorioz, taula luzeagoak diseinatzen hasi ziren, jaitsieran zehar gorputzari eusten laguntzeko. Kirol ofizial bihurtzeko, 90eko hamarkadara arte itxaron behar izan zen. Hamarkada horretan, arau ofizialak ezarri ziren, federazio propioa sortu zen eta lehen lehiaketa ofizialak hasi ziren .
## Istripuak 
Kirol arriskutsua da eta, ondorioz, behin baino gehiagotan istripu larriak eman dira:

## Iruditegia 

Image:
Zentralbibliothek Zürich - Schlittelsport in den Alpen - 000012146.jpg|thumb|Lerak Alpe suitzarretan.
Racing sled.jpg|thumb|Pista naturaleko lera.
Young luger.jpg|thumb|left|Pista artifizialeko lera.
Yekaterina Lavrentyeva FIL European Luge Natural Track Championships 2010.jpg|thumb|left|Yekaterina Lavrentjewa errusiarra txapelketa batean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Skeleton
* Bobsleigh

## Kanpo estekak 
* :International Luge Federation.