open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Perth (Eskozia)

**Perth**,  eta , Eskoziako hiria da. 2012ko erroldaren arabera 47.180 biztanle ditu. Perth eta Kinross konderrian, herrialdeko erdialdean dago, Erdialdeko Eskoziako (*Central Scotland*) eskualdean kokaturik hain zuzen.

## Etimologia 
Piktoerazko *perth* hitzak "basoa" esan nahi du.

## Historia 
Tay ibaia gurutza zitekeen lautada alubialean kokatu ziren aintzinaroan lehenengo biztanleak. Duela 8.000 urteko mesolito garaiko ehiztari-biltzaileak izan bide ziren. K.a. 4000 urteko harri neolitikoak ere aurkitu izan dira.

Erdigunetik hiru kilometro eskasera dagoen Scone harrian Eskoziako erregeak koroatu ohi ziren Erdi Aroan, honek garrantzitsu bihurtu zuen Perth, Erresumako hiriburu izateraino. XII mendearen hasieran Gilen I.a Eskoziakoak errege burgo estatusa eman zion eta Eskoziako hiri aberatsena bihurtu zen, Frantzia, Herbehereak eta Baltikoko herrialdeekin harreman komertzialak eratu baitzituen.

1559an, John Knoxek protestantismo bultzatzeko bere lanak Perthen hasi zituen. Hurrengo mendeetan Jakobiten matxinadak ere ezagutu zituen, 1689, 1715 eta 1745ean herria okupatu zutelarik.

1760an Pertheko akademia sortu zen eta industrializazioa etorri zen, bereziki lihoa, larrua, zuriketa produktuak eta whiskia esportatzen hasi zen. Garai hartan 15.000 biztanle zituen.

Herri garrantzitusa izanik sarritan eskatu zuen hiri estatusa eta 2012ko martxoaren 14an Eskoziako zazpigarren hiria bihurtu zen.

## Kirolak 
St. Johnstone FC futbol taldeak Eskoziako Kopa irabazi zuen 2014 urtean.

## Ondasun nabarmenak 
* Scone harria
* Scone jauregia
* Balhousie gaztelua
* San Ninian katedrala
* Elcho gaztelua (hiritik 6&nbsp;km hego-ekialdera)

## Iruditegia 

Irudi:Stone of Scone replica.jpg|Scone harria.
Irudi:Scone Palace.jpg|Scone jauregia.
Irudi:Perth - Balhousie Castle.jpg|Balhousie gaztelua.
Irudi:Ice forming on the Tay - geograph.org.uk - 1638366.jpg|San Mateo eliza eta Tay ibaia izozten hasia.
Irudi:St Ninian's Cathedral, Perth.jpg|San Ninian katedrala.
Irudi:Perth St John's Kirk.jpg|San Juan eliza.
Irudi:Perth Museum and Art Gallery.JPG|Pertheko museoa eta arte galeria.
Irudi:Council Chambers, Perth.jpg|Udaletxea.
Irudi:Perth Sheriff Court.jpg|Epaitegia.
Irudi:North Inch.jpg|North Inch parkea.
Irudi:The River Tay and Friarton bridge.jpg|Tay ibaia.
Irudi:Elcho castle.jpg|Elcho gaztelua.

## Hiritar ezagunak 
* Ewan McGregor (1971-), aktorea.

## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
Sortaldeko Perla dorrea

**Sortaldeko Perla Dorrea** (), izen ofiziala: 东方明珠电视塔), Txinako Herri Errepublikako Shanghai hiriko telebista dorrea da, Pudong Barrutiko Lujiazui hegoaldean dago, Huangpu ibaiaren ondoan, eta Bundaren aurrez-aurre.

## Ezaugarriak 
Shanghai Modern Architectural Design Co. Ltd. arkitekto taldeko Jiang Huan Cheng arkitektoak diseinatu zuen, eraikuntza 1991ean hasi eta lau urte beranduago amaitu zuten, 1995ean. Asiako telebista dorrerik garaiena da amaitu zutenetik, eta munduko hirugarrena Torontoko CN Dorrea eta Moskuko Ostankino dorrearen atzetik. Hiriko eraikuntzarik garaiena izan zen 1995etik 2007ra. Urte artan Shanghai World Financial Center dorrearen 492 metroek gainditu zuten arte.

## Jakingarriak 
Lujiazuiko industria gune eraberrituan amaitu zuten lehen eraikin altua izan zen, gunearen eraberritzearen ikur izan zen ondorengo urteetan.

## Kanpo estekak 
*  Sartaldeko Perla dorrearen argazkiak.
* Dorrearen eraikuntza argazkia 1993an.
Shiji etorbidea

thumb|250px|Sortaldeko argia.

**Shiji etorbidea** edo **Shiji Dadao** (), Txinako Herri Errepublikako Shanghai hiriko Pudong Barrutian dagoen etorbidea da. Hiriko gunerik berrienean dago eta bertan Shanghai World Financial Center eta Jin Mao Dorrea bezalako eraikinak altxatzen dira.

## Garraioa 
Shanghaiko metroaren bigarren, laugarren eta seigarren lineek geltokia dute etorbidean, zehazki Century Avenue (世纪大道站) geltokian.

## Kanpo estekak
Guangdong probintziaren banaketa administratiboa

**Guangdong probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 21 banaketa:
* Prefektura mailako 19 hiri
* Azpiprobintzia mailako 2 hiri

## Konderri mailan 
Konderri mailako 86 banaketa:
* Konderri mailako 23 hiri
* 41 konderri
* 3 konderri autonomo
* 55 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 1585 banaketa:
* 457 herri
* 4 herrixka
* 7 herrixka etniko
* 429 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Guizhou probintziaren banaketa administratiboa

**Guizhou probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 9 banaketa:
* Prefektura mailako 4 hiri
* 2 prefektura
* 3 prefektura autonomo

## Konderri mailan 
Konderri mailako 88 banaketa:
* Konderri mailako 9 hiri
* 56 konderri
* 11 konderri autonomo
* 10 barruti
* 2 barruti berezi

## Herri mailan 
Herri mailako 1543 banaketa:
* 691 herri
* 506 herrixka
* 252 herrixka etniko
* 94 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Banaketa administratiboa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Hainan probintziaren banaketa administratiboa

**Hainan probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 2 banaketa:
* Prefektura mailako 2 hiri

## Konderri mailan 
Konderri mailako 86 banaketa:
* Konderri mailako 6 hiri
* 4 konderri
* 6 konderri autonomo
* 4 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 218 banaketa:
* 20 herri
* 181 herrixka
* 17 azpi-barruti

Sanya hiriaren kasua berezia da, hiriak zuzenean agintzen du hiriko azpibarruti eta herrixketan, eta erabakiak hartzeko gaitasun mugatua dute azpibarrutiek.

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Hebei probintziaren banaketa administratiboa

**Gansu probintzia** honako banaketa administratiboek osatzen dute:

## Prefektura mailan 
Prefektura mailako 11 banaketa:
* Guztiak Prefektura mailako hiriak

## Konderri mailan 
Konderri mailako 172 banaketa:
* Konderri mailako 22 hiri
* 108 konderri
* 6 konderri autonomo
* 36 barruti

## Herri mailan 
Herri mailako 2207 banaketa:
* barruti bulego publiko 1
* 937 herri
* 979 herrixka
* 55 herrixka etniko
* 235 azpi-barruti

## Prefekturak eta mapa 
## Ikus, gainera 
* Txinaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Ariobarzanes I.a Filorromano

**Ariobarzanes I.a Filorromano**, Kapadoziako izenezko erregea izan zen K.a. 93 eta K.a. 63 bitartean. Praktikan, ezin izan zuen bere erregealdia burutu, Pontoko Erresumako errege zen Mitridates VI.arekin zituen etengabeko gerren ondorioz, honek, Ariobarzanes, Kapadoziatik hiru aldiz bota zuelarik. Erromaren laguntzarekin beste horrenbeste alditan berrezarria izan zen tronuan, bere seme Ariobarzanes II.a Filopatorren mesedetan kargua utzi zuen arte, K.a. 63. urtean.

Herriak aukeratu zuen, Erromatar senatuak Ariarates IX.aren aldarrikapenak arbuiatu ondoren. Sila kontsulak babestua, Erromak protektoratutzat hartzen zuen erresuma baten kontrola hartu zuen.

Hiru aldiz kendu zuen kargutik Tigranes II.a Handia Armeniakoak, bere erresuma ziurtatu, eta, Ponpeiorekin, baita hedatu aurretik ere, Hirugarren Gerra Mitridatikoan. Bere seme Ariobarzanes II.a Filopatorren mesedetan kargua utzi zuen.
Jesusen Azken Afaria

Ebanjelioei jarraikiz, **Jesusen Azken Afaria** Jesusek hil aurretik bere apostoluekin egindako azken afaria izan zen. Ebanjelioetan, bereziki Joanen Ebanjelioan, garrantzia handiko unea da, eta historian artelan askoren inspirazio iturri izan da (ezagunenetakoa, Leonardo da Vinciren *Azken Afaria*). Jesusen Azken Afaria kristauentzat guztiz garrantzitsua izan da hasieratik, eta kristauek gaur egun Ostegun Santuan gogoan dute. Eukaristiaren oinarria da, ogia eta ardoa Jesukristoren gorputz eta odol bihurtzen diren sakramentu nagusiaren oinarria.

Bibliako testigantzarik zaharrena San Paulok Korintoko elkarteari egindakoa da. Lau Ebanjelio nagusietan agertzen da Azken Afaria astearen amaiera aldera gertatu zela, Jesus Jerusalemera sarrera arranditsua eta gero, eta Jesusek bere Apostuluekin afaldu zuela astearen bukaeraren aurretik, Gurutziltzatu zutenean. Afarian zehar Jesusek bertan zegoen Apostuluetako batek traizionatuko zuela esan zuela, eta Petrik hurrengo goiza iritsi aurretik bera ezagutzen zuela ukatuko zuela ere esan zuela ere jasotzen da testuetan.

Hiru Ebanjelio Sinoptikoek eta Korintiarrei Lehen Gutunak jasotzen dute Jesusek ogia hartu, hautsi eta Apostuluei "Hau nire Gorputza da" esan ziela. Joanen Ebanjelioak ez du atal hau jasotzen, baina esaten du Jesusek Apostoluen oinak garbitu zituela eta Mandamendu Berria eman ziela: "maita ezazue batak bestea nik zuek maitatu zaituztedan bezala". Joanen Ebanjelioak ere Jesusen hitzartze oso zehatz bat jasotzen du, Apostoluak "lagun" deituz eta bere heriotzerako prestatuz.

Ikertzaileek Azken Afaria kristauen Eukaristiaren oinarria dela uste dute, baina beste batzuen arabera Paulok berak deskribatu zuen 50eko hamarkadan, Eukaristia hori bera justifikatzeko modu gisa.

## Biblian 
.

## Azken Afaria artean 

File:Christ washes apostles' feet (Monreale).jpg|Bizantziar mosaikoa, Jesusek apostoluen oinak garbitzen ditu.
File:Italo-Byzantinischer Meister 002.jpg|Juda janariaren bila abiatzen da. c. 1100, Capua.
File:The Last Supper (San Marco).jpg|San Marko basilika, Venezia. Judaren janarira heltzen.
File:Giotto - Scrovegni - -29- - Last Supper.jpg|Giotto, Scrovegni Kapera, 1305.
File:Meister des Hausbuches 003.jpg|*Kriston apostoluen oinak garbitzen* Meister des Hausbuches, 1475; Judas da halorik ez duen bakarra.
File:Ottheinrich Folio040v Mt26D.jpg|Ottheinrich Folio, 40v orrialdea: Azken Afaria, Mt 26:20-29
File:Ghirlandaio, ultima cena di san marco.jpg|*Azken Afaria*, Domenico Ghirlandaio,1480. Judas bereiztua agertzen da.
File:Cenacolo di Fuligno, pietro perugino.JPG|*Azken Afaria*, Pietro Perugino, Judas bereiztua agertzen da.
|Leonardo da Vinciren *Azken Afaria*, 1498
File:Last Supper by Theophanes the Cretan.jpg|Judas janariaren bila hasten da, Teofanes Kretarra, XVI. mendea.
File:Das-Abendmahl-1565.jpg|Lucas Cranach Gaztearen bertsio protestantea.
File:Banquet in the House of Levi by Paolo Veronese - Accademia - Venice 2016 (2).jpg|Paolo Veronese, gaur egun *Leviren Etxeko Afaria* deitua, 1573

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simple Minds

***Simple Minds*** Eskozia aldeko pop-rock musika taldea da.

Glasgowko taldeak 40 milioi album baino gehiago saldu ditu, *The Breakfast Club* fimerako egindako ''Don't You (Forget About Me)* singleari esker ospea lortu zuenetik.

## Taldekideak 
### Egungo taldekideak 
* Jim Kerr - Ahotsa
* Charlie Burchill - Gitarra, Teklatua
* Mel Gaynor - Bateria (1982-91; 1997-98; 2002-)
* Eddie Duffy - Baxua (1999-)
* Andy Gillespie - Teklatua (2002-05; 2007-)

### Lehenagoko taldekideak 
* Brian McGee - Bateria (1977-1981)
* Derek Forbes - Baxua (1978-1985; 1997-1998)
* Mick MacNeil - Teklatua (1978-1989)
* John Giblin - Baxua (1985-1988)

## Diskografia 
* *Life in a Day* (1979)
* *Real to Real Cacophony* (1979)
* *Empires and Dance* (1980)
* *Sons and Fascination/Sister Feelings Call* (1981)
* *New Gold Dream (81-82-83-84)* (1982)
* *Sparkle in the Rain* (1984)
* *Once Upon a Time* (1985)
* *Live in the City of Light* (1987)
* *Street Fighting Years* (1989)
* *Real Life* (1991)
* *Good News from the Next World* (1995)
* *Neapolis* (1998)
* *Our Secrets are the Same* (2000)
* *Neon Lights* (2001)
* *Cry* (2002)
* *Black & White 050505* (2005)
* *Graffiti Soul'' (2009)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pekingo nazioarteko aireportua

**Beijingo nazioarteko aireportua** (txinera sinplifikatuaz: 北京首都国际机场; txinera tradizionalaz: 北京首都國際機場; pinyineraz: Běijīng Shǒudū Guójì Jīchǎng), (NAGE: PEK, NAZE: ZBAA), Beijingo aireportu nagusia da. Chaoyang Barrutian dago, hiriaren erdigunetik 32 kilometrora.

## Ezaugarriak 
1958an zabaldua, Txinako aireporturik handiena da, eta azken hamarkadan munduan gehien hazi dena. 2001ean 24 milioi bidariari garraiatu zituen eta handik zazpi urtera, kopuru hori 56 milioira hazi zen. 2008an aireportuak 431.670 hegaldi izan zituen, eta 1.365.768 tona zama garraiatu ziren bertatik.

Hazkunde horri aurre egiteko, terminal berria zabaldu zen 2008ko udaberrian, Beijingo Joko Olinpikoen aurretik. 2008an hasitako krisialdi ekonomikoak mundu mailako aireportu guztietan bidaiarien jaitsiera eragin badu ere, Beijingo aireportuak, Txinako aireportu guztiek bezala, ez du krisialdi hori nabaritu, eta 2009ko uztailean, esaterako, aireportuak inoiz baino bidaiari gehiago izan zituen (trafikoa % 22 emendatu zen.)

## Argazkiak 

Fitxategi:VM Beijing Airport - hallways 4350.jpg|Bigarren terminala barrutik ikusia.
Fitxategi:Beijing Capital International Airport 200908.jpg|Hirugarren terminaleko tren geltokia.
Fitxategi:Bcia overview.JPG|Lehen terminala eta kontrol dorreak.
Fitxategi:VM Beijing Airport Cathay Pacific aircraft 4347.jpg|Hirugarren terminaleko hegazkina.

## Hegaldiak 
thumb|900px|erdian|Aireportuak dituen nazioarteko hegaldien mapa.

## Estatistikak 

thumb|230px|Aireportuaren airetiko ikuspegia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako aireportuen zerrenda
* Txinako Herri Errepublikako aireportuak bidaiarien arabera

## Ikus, gainera 
* Munduko aireporturik erabilienak bidaiarien arabera

## Kanpo estekak 
* Aireportuaren webgune ofiziala
Ariobarzanes II.a Filopator

**Ariobarzanes II.a Filopator** (grezieraz Ἀριοϐαρζάνης Φιλοπάτωρ, Ariobarzánēs Philopátōr, "bere aita maite duena"), Kapadoziako errege bat izan zen. Bere aita Ariobarzanes I.a Filorromanoren oinordeko bihurtu zen K.a. 63. urtean, eta soilik K.a. 51 baino lehen hila izan zela ezagutzen da, urte horretan, bere oinordeko, bere seme Ariobarzanes III.a Eusebio Filorromano bihurtu zelarik.
Onchan

**Onchan** ( - "Zubiaren Amaiera" esanahiaz), Man uharteko izen bereko barrutiko herria da. 2006ko erroldaren arabera, 9.172 biztanle zituen eta nahiz eta herria izan, uharteko bigarren biztanle-gunerik populatuena da Douglas hiriburuaren atzetik.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Onchan herriaren webgunea
*  Man Uharteko 2006ko errolda.
Port St Mary

**Port St Mary** (), Man uharteko Rushen barrutiko herri bat da, uhartearen hegoaldean kokatua. 2006ko erroldaren arabera, 1.913 biztanle zituen.

Herriak St Mary Kaperatik hartzen du izena.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Man Uharteko 2006ko errolda.
Tokugawa Hidetada

Tokugawa shogunerriko bigarren shoguna izan zen, 1605etik, 1623an kargua utzi zuen arte gobernatu zuena. Tokugawa Ieyasuren hirugarren semea izan zen. Parte hartze garrantzitsu bat izan zuen bera aitarekin batera Sekigaharako guduan, eta Japoniako gobernari bihurtu zen 1605ean, bere aita Ieyasuk kargua utzi zuenean.

## Gaztaroa (1579-1593) 
Bere data zehatza ezagutzen ez den arren, Tokugawa Hidetada, Tokugawa Ieyasu eta honen ezkontideetako baten arteko harremanetik jaio zen 1579an. Handik gutxira, Hidetadaren amaordea (hau da, Ieyasuren emazte ofiziala) eta bere anaiorde Tokugawa Nobuyasu, Takeda Shingenekin batera, Ieyasu hiltzeko konplot baten susmopean exekutatuak izan ziren. Bere emaztea eta honen ustezko konplotkideak hiltzerakoan, Ieyasuk, argi eta garbi adierazten du Oda Nobunagaren buruzagitzapean dagoen Oda klanaren eta Takeda Shingenen buruzagitzapean dagoen Takeda klanaren arteko gatazkan duen posizioa.

Tokugawa klanak botere gehien zuen lurraldea, Mikawa probintzia zen. 1590ean, Japoniako gobernari berriak, Toyotomi Hideyoshik, Tokugawa Ieyasu zuzendu zuen Hojo klanaren domeinuak erasoz, Odawarako setioa bezala ezagutuko zenean. Hideyoshik, Ieyasu sartu zuen kanpaina horretan, bere kontrolpean zeuden bost probintziak, Kantōko zortzi probintziak eta Edo hiria hartzen zituen lurralde handiago bategatik trukatuko zizkiola aginduz. Hojo eta Tokugawa klanen artean harreman ona zegoela kontutan hartuta, eta Ieyasuk desertatzea eragozteko, Hideyoshik, bahitu bezala, Nagamaru hartu zuen, Ieyasuren semea, hamaika urte baino ez zituena. 1592an, Hideyoshik, bere adin nagusitasuna, bere haurtzaroko izena Hidetadagatik aldatuz aldarrikatzen duen zeremonia presiditzen du. Honen ondoren, Tokugawa familiaren oinordeko izendatua da, Ieyasuren seme nagusia izatera heltzeraino, baita bere gogokoena ere (bere seme nagusia hila izan baitzen). 1593an, Hidetada, bere aitaren ondora itzultzen da.

## Kanpo estekak
248 Lameia

**248 Lameia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 248. asteroidearen izena da. 1885eko ekainak 5ean aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik.

Bere izena, Lamiagatik jasotzen du, greziar mitologian Zeus jainkoaren maitale ugarietako bat izan zena.

## Kanpo estekak
249 Ilse

**249 Ilse**, asteroide gerrikoan aurkitutako 249. asteroidearen izena da. 1885eko abuztuak 16an aurkitu zuen Christian Heinrich Friedrich Petersek Clintonetik, eta bere izena, printzesa alemaniar mitiko bategatik jasotzen du. Beste asteroide batzuen artean, bere errotazio periodo motelagatik nabarmentzen da, 3,5 egunekoa dena.

## Kanpo estekak
Bosten lakua

**Bosten lakua** () Txinako Herri Errepublikako Xinjiang eskualde autonomoko, Bayin'gholin Mongoliar Prefektura autonomoan dagoen lakua da, Korla hiriburutik 57 kilometrora.

## Ezaugarriak 
Bosten lakuak 1.000 km² eta 8.000.000.000 m³ ur dauzka. Itsasoaren mailatik 1.048 metrora dago, gehienezko luzera 55 kilometro eta zabalera 25 kilometrokoa da.

Lakuaren batez-besteko sakonera 666 metrokoa da.

## Kanpo estekak
251 Sophia

**251 Sophia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 251. asteroidearen izena da. 1885eko urriak 4an aurkitu zuen Johann Palisak Vienatik.

Bere izena, Sophiagatik jasotzen du, Hugo von Seeliger astronomoaren emaztea zena.

## Kanpo estekak
252 Klementina

**252 Klementina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 252. asteroidearen izena da. 1885eko urriak 11n aurkitu zuen Henri Joseph Anastase Perrotinek Nizako behatokitik.

Asteroide honen izenaren jatorria, ez da ezagutzen, baina, uste denez, Perrotinen lehen katuaren izena izan liteke.

## Kanpo estekak
254 Augusta

**254 Augusta**, asteroide gerrikoan aurkitutako 254. asteroidearen izena da. 1886ko martxoak 31n aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik.

Augusta familiako asteroide bat da, eta, bere izena, Carl Ludwig von Littrow astronomoaren alargunagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Lotsaizuna (eleberria)

***Lotsaizuna*** (jatorrizko izenburua ingelesez: *Disgrace*) John Maxwell Coetzee idazle hegoafrikarrak argitaratutako zortzigarren eleberria da, jatorriz ingelesez idatzitakoa eta euskaratuta ere dagoena.

Halaber, izen bereko filma zinemaratu zuten 2008an, John Malkovichek pertsonaia nagusiarena egiten duena.

## Haria 
Literatura irakasle bat ikasle gazte batekin sexu harremanetan ibili ondoren, salaketa jaso eta unibertsitatetik bota dute. Mendi aldera doa hiria atzean utzita eta han zaintzaile beltz batekin bizi den bere alabarekin bat egiten du. Etxaldean eraso bat jasango dituzte alabak eta aitak gazte beltz batzuek egindakoa eta horrek aztarna mingarria utziz gain beldurra eurengan eta liskarra euren artean sortuko ditu. *Apartheid* osteko gizarte hegoafrikarraren zati baten isla da lan hau.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena "Elkar"ren webgunean
256 Walpurga

**256 Walpurga**, asteroide gerrikoan aurkitutako 256. asteroidearen izena da. 1886ko apirilak 3an aurkitu zuen Johann Palisak Vienatik.

Bere izena, Santa Walburgagatik jasotzen du, erlijio andre benitoar ingeles bat.

## Kanpo estekak
L'Aquilako probintzia

'''L'Aquilako probintzia'* (*Provincia dell'Aquila'' italieraz) Italiako Abruzzo eskualdeko probintzia da. Abruzzoko probintziarik handiena, menditsuena eta kilometro koadroko biztanle gutxien duena da.

L'Aquila hiria da probintziaren hiriburua.

## L'Aquilako probintziako udalerriak 
## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Herbert Clark Hoover

**Herbert Clark Hoover** (West Branch, Iowa, Ameriketako Estatu Batuak, 1874ko abuztuaren 10a - New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1964ko urriaren 20a) politikaria izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako presidente izan zen 1929ko martxoaren 4tik 1933ko martxoaren 4ra.

Meatzeetako ingeniaria zen, eta lanbideak herrialde asko ezagutzeko aukera izan zuen: Errusia, Txina, India, Australia. Lehen Mundu Gerran, Europarako elikadura-laguntzaren banaketaren ardura hartu zuen. 1921etik 1924ra Merkataritzako estatu-idazkaria izan ondoren, Alderdi Errepublikanoko presidentegaia izan zen 1928ko hauteskundeetan, bai eta irabazi ere.

Ekonomia- eta gizarte-garapenerako plan zabal bati ekin arren, Depresio Handiak deuseztatu zituen Hooverrek harturiko neurri guztiak. Japoniarrak Mantxurian sartzea galarazteko egin zituen ahalegin guztiak alferrik izan ziren (1931). Krisiak Europa jo zuenean, Lausanako itunean erabaki zelarik europarren gerra-zorrak ezabatzea, nazioarteko tentsioa areagotu egin zen, eta Hoover gero eta Europako herrietatik urruntzearen aldekoago agertu zen. Ondoko hauteskundeetan, Alderdi Demokrata nagusitu zen, eta Franklin Delano Rooseveltek beretu zuen lehendakaritza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
William Howard Taft

**William Taft** (1857ko irailaren 15 &ndash; 1930ko martxoaren 8) AEBetako 27. presidentea (1909-1913) eta geroago AEBetako 10. justizia-burua (1921-1930). Kargu biak izan dituen pertsona bakarra da, eta James Polkekin batera gobernu federalaren beste kargu bat izan duen bakarra (presidente bilakatu ziren presidenteordeak izan ezik).

## Kanpo estekak
Horus Krokodilo

**Horus Krokodilo**, ziuraski, Egiptoko aro protodinastikoko gobernari bat izango zen, historialarien artean eztabaidatzen den kontua den arren.

Horus Krokodilo, beharbada, egiptoar errege sistemaren sustraiak sortu ziren garain biziko zen, Naqada III kultura bezala ezagutzen den garaian. Garai honetan, *hesp* (nomo greziarren baliokideak) izeneko zenbait lurralde banaketa zeuden. Horietako bakoitzak, bere animalia edo landare sakratu propioa zuen, lurraldeko ikurra edo totema zena. Ikurra, tokiko buztingintzako gauzak eta pitxerrak apaintzeko erabiltzen zen.

Nomoek, halako batean, bi erresuma boteretsu sorrarazi zituzten, Goi Egipto eta Behe Egipto, lehenak hogeitabi nomo, eta, bigarrenak, hogei zituelarik. Estatu bakoitzak bere gobernari propioa zuen. Bata bestearen atzean, hamahiru gobernari egon ziren Nejenen, horietatik batzuk baino identifikatu ez direlarik. Interpretazio batzuen arabera, gobernari hauetako bat, Horus Krokodilo izan zitekeen.
William McKinley

**William McKinley** (Niles, Ameriketako Estatu Batuak, 1843ko urtarrilaren 29a – Buffalo, Ameriketako Estatu Batuak, 1901eko irailaren 14a), Ameriketako Estatu Batuetako hogeita bosgarren presidentea izan zen.

## Biografia 
Hainbatetan William Jennings Bryan aurkariarekin Alderdi Demokrataren buruzagitzagatik lehiatu ondoren, 1897an Estatu Batuetako lehendakari aukeratu zuten. 1900ean berriro irabazi zituen hauteskundeak. Bere agintaldian, Kubako auzian Espainiaren kontrako gerra hasi zuen; bake-negoziaketetan Filipinar uharteak Estatu Batuentzat eskatu zituen. Hawaiiko uharteak bereganatu zituen (1898). Estatu Batuetan, protekzionismoan oinarritutako politika ekonomikoa eraman zuen aurrera. 

### Heriotza 
1901eko irailaren 6an, AEBetako McKinley presidentea hil zuen tiroz Leon Czolgosz anarkistak. Zale bat zelakoan hurbildu zitzaion New Yorken hitzaldi baten hasieran, eta sabelera bi tiro egin zizkion. Leon Czolgosz urrian exekutatu zuten aulki elektrikoan, 28 urte zituen. Anarkisten aurkako jazarpena AEB osora zabaldu zen eta hainbat talde anarkistak bere ekintza gaitzetsi zuten, eta are, espioitzat ere jo zuten. Hala ere, bere ekintza anarkismoak XIX. mende hasieran erabili zuen estrategiarekin bat dator, mundu mailako pertsona esanguratsuen hilketa, anarkismoaren hedatzea eta eraldaketa soziala bilatu asmotan. Bere azken hitzak izan ziren: "Presidentea hil nuen jende onaren etsaia zelako, langile onen etsaia. Nire krimenaz ez naiz damutzen".

Theodore Roosevelt lehendakariordea izan zuen ondorengo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Warren G. Harding

**Warren Gamaliel Harding** (1865eko azaroaren 2a - 1923ko abuztuaren 2a) Ameriketako Estatu Batuetako 29. lehendakaria izan zen, 1921eko martxoaren 4tik 1923ko abuztuaren 2an hil zen arte. Alderdi Errepublikanoko kidea, Estatu Batuetako presidente ezagunenetako bat izan zen. Hil ondoren, hainbat eskandalu plazaratu ziren, hala nola Teapot Dome, baita Nan Brittonekin ezkontzaz kanpoko harremana ere, bere izen ona galtzera eraman zutenak.

Harding Ohioko landa-eremuan bizi izan zen bizitza osoan, zerbitzu politikoak beste leku batera eraman zuenean izan ezik. Gaztetan, *The Marion Star* erosi eta egunkari arrakastatsu bihurtu zuen. Harding senatari izan zen Ohio estatuan 1900etik 1904ra bitartean, eta gobernadoreorde bi urtez. Gobernadorearentzat garaitua izan zen 1910ean, baina Estatu Batuetako Senaturako hautatu zuten 1914an, estatuko kargu horretarako lehen zuzeneko hautaketa. Harding 1920an aurkeztu zen errepublikanoen hautagai-zerrendara, baina konbentzioaren aurretik urruneko aukeratzat hartzen zen. Hautagai nagusiek gehiengoa lortu ez zutenean eta konbentzioak porrot egin zuenean, Hardingen babesa handitu zuen, hamargarren bozketan izendatu baitzuten. Etxe atariko kanpaina egin zuen, batez ere Marionen, eta jendea harengana hurbiltzen utzi zuen. Lehen Mundu Gerraren aurreko aldiko normaltasunera itzuliko zela hitz eman zuen, eta James M. Cox demokratari nabarmen irabazi zion. Lehendakari hautatu zuten lehen senataria bihurtu zen.

Hardingek bere kabineterako errespetatutako hainbat pertsona izendatu zituen, hala nola Andrew Mellon Ogasunean, Herbert Hoover Merkataritzan eta Charles Evans Hughes Estatu Departamentuan. Kanpo-politikako lorpen garrantzitsu bat Washingtongo Itsas Konferentzia izan zen, 1921-1922koa. Bertan, munduko itsas potentzia nagusiek hamarkada bat iraun zuen itsas mugen programa bat adostu zuten. Lehen Mundu Gerraren aurka zeudelako atxilotu zituzten preso politikoak askatu zituen Hardingek. 1923an, Harding bihotzekoak jota hil zen San Frantziskon, mendebaldetik bira bat egiten ari zela. Calvin Coolidge lehendakariordeak hartu zuen bere kargua.

Harding-eko Barne Idazkaria, Albert B. Fall eta haren fiskal nagusia, Harry Daugherty, epaitu egin zituzten, karguan izandako ustelkeriagatik. Fall zigortu egin zuten, baina Daugherty ez. Eskandalu horiek eta beste batzuek kalte handia egin zioten Hardingen hil ondoko ospeari, Estatu Batuetako historiako presidente txarrenetakotzat jotzen baita.

## Kanpo estekak
250 Bettina

**250 Bettina**, asteroide gerrikoan aurktituako 250. asteroidearen izena da. 1885eko irailak 3an aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik.

Bere izena, Bettina von Rothschild baronesagatik jasotzen du, Vienako Albert von Salomon Rothschild bankari garrantzitsuaren emaztea, 50 £gatik, asteroidea izendatzeko eskubideak erosi zituena.

## Kanpo estekak
Chester A. Arthur

**Chester Alan Arthur** (Fairfield, Vermont, 1829ko urriaren 5a - New York, 1886ko azaroaren 18a) Ameriketako Estatu Batuetako presidentea izan zen (1881-1885). 1881ean James A. Garfielden presidenteorde izendatua, Garfield erail zutenean, presidente bilakatu zen. Bere agintaldian funtzionariotza erabat berregin zuen eta honek ospe ona eman zion.

## Kanpo estekak
Chietiko probintzia

**Chietiko probintzia** (*Provincia di Chieti* italieraz) Italiako Abruzzo eskualdeko probintzia da.

Chieti hiria da probintziaren hiriburua.

## Chietiko probintziako udalerriak 
## Pertsona ezagunak 
* Tanino Liberatore (1953-), komikigilea.

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
James A. Garfield

**James Abram Garfield** (Moreland Hills, Ohio, 1831ko azaroaren 19a - Elberon, New Jersey, 1881eko irailaren 19a) Ameriketako Estatu Batuetako politikaria izan zen. Estatu Batuetako hogeigarren lehendakaria izan zen. Ikasketak bere kabuz egin zituen, eta hizkuntza zaharrak irakatsi zituen (1857-1860). Estatu Batuetako Sezesio Gerran parte hartu zuen. Ohioko ordezkari zela, Alderdi Errepublikarreko buruzagi (1876) eta lehendakari izendatu zuten 1881ean. Sei hilabete eta hamabost egun iraun zuen karguan, 1881ko irailaren 19an tiroz hil baitzuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andrew Johnson

**Andrew Johnson** (Raleigh, Ipar Carolina, 1808ko abenduaren 29a - Carter's Station, Tennessee, 1875eko uztailaren 31a) Ameriketako Estatu Batuetako 17. presidentea izan zen.

Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuko diputatua (1843-1853), Tennesseeko gobernaria (1853-1857) eta senataria (1857) izan zen. Errepublikarekin bat egin zuen hegoaldeko estatuen zatiketaren aurka. Tennesseen gobernadore militar izendatu zuen Abraham Lincoln lehendakariak, eta 1864an lehendakariorde izendatu zuten. Lincoln hil zutenean, Johnson lehendakari bilakatu zen (1865eko apirilaren 15a-1869ko martxoaren 4a). Errusiak Estatu Batuetako Gerra Zibilean Lincolnekin izandako harreman onak aprobetxatuz, Alaska erosi zion Errusiari (1867ko martxoaren 30a).

Tirabirak izan zituen erradikalekin, ez baitzuen onartzen beltzen eta zurien arteko erabateko berdintasuna. Traidoretzat jo zuten baina epaiketan libre atera zen. Gerora, konstituzio gaietan aritu diren askok aldeztu izan dute Johnsonek kongresuan hartutako jarrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apolodoro Atenaskoa

**Apolodoro Atenasekoa** (; Atenas, K.a. 180-Pergamo, K.a. 119) gramatiko, historialari eta mitografo greziar bat izan zen, Apolodoro Gramatikoa ere deitua.

Atenasen jaioa, Alexandrian bizitzen jarri zen, non Aristarko Samotraziakoaren ikaslea izan zen eta K.a. 140ean loratu (floruit) zen. Epikuroren eskola filosofikoan aritu zen. K.a. 146an Alexandria utzi zuen eta Pergamon ezarri zen. K.a. 119an hil zen.

Antzinakoek, oker, Βιβλιοθήκη izenburudun eta Liburutegi mitologikoa bezala ezagutzen den prosazko mitologiazko epitome baten egiletza eman zioten, non olerkariek ematen zituzten mito bakoitzaren bertsio ezberdinak bateratzen saiatzen zen. Lan hau, zati batean baino ez da mantendu, baina greziar mitologiaren azterketarako iturririk nagusienetako bat da. Dirudienez, benetan, I. mendean edo II. mendean eginiko egile jakinik gabeko bilketa bat da.

*Jainkoei buruz* izeneko tratatu baten egilea bai izan zen, baita Iliadan txertatutako Itsasontzi katalogoari buruzko opuskulu batena ere, Estrabonen Geografia lanean iturri bezala erabili zena. Garrantzitsuak dira, baita ere, *Kronika* batzuk bertso ianboetan, non Greziaren historiaren kronologia ezartzen zen Troiaren erorketatik K.a. 144 arte, bertan, beste inon aurki ez daitezkeen Atenasko arkonteei buruzko datuak aurki baitaitezke. Gramatika eta kritikari buruzko zenbait lan ere idatzi zituen.

## Idazlanak 
Solo se conservan fragmentos de sus escritos, principalmente a través de los escolios a Homero.​ La siguiente es una lista incompleta de las obras de las que nos ha llegado al menos el título:

* Χρονικά (*Chronika*, «Kronikak»), e4 liburutan. Munduaren Historai Troiako gerratik K.a. 119 a. C. arte. .
* Περὶ θεῶν (*Peri theōn*, «Jainkoei buruz»), 24 libliburutan.
* Περὶ τοῦ νεῶν καταλόγου, «Homeroren itsaontzien katalogoari buruz», 12 liburutan.
* Περὶ τῶν Αθήνησιν ἑταιρίδων, «Atenastar heterei iburuz».
* Περὶ Ἐπιχάρμου, «Epikarmori buruz», en 10 libros.
* Περὶ Σώφρονος, «Sofroni buruz».
* Ἐτυμολογίαι, «Etimologiak».

## Erreferentziak
Millard Fillmore

**Millard Fillmore** (Summerhill, New York,  – Buffalo, New York, ) Ameriketako Estatu Batuetako 13. presidentea izan zen. Whig alderdiaren azken presidentea izan zen eta baita demokrata edo errepublikarra izan ez zen azkena ere. Zachary Taylorren presidenteordea, honen heriotzan ordezkatu zuen.

## Kanpo estekak
Martin Van Buren

**Martin Van Buren** (Old Kinderhook, New York, AEB, 1782ko abenduaren 5a - Old Kinderhook, NY, AEB, 1862ko uztailaren 24a) Ameriketako Estatu Batuetako zortzigarren presidentea izan zen.

## Biografia 
thumb|ezkerrera|180px|Martin Van Burenen erretratua (George PA Healy, 1858).

Familia holandar jatorrikoa zuen. Van Buren legegizona zen bizibidez, 1803tik.

Senatari (1821-1828), New Yorkeko gobernari (1829), estatu-idazkari (1829-1831), eta errepublikako lehendakariorde (1833-1837) izan zen, eta Estatu Batuetako zortzigarren lehendakaria 1837-1841 urteetan.

Jackson lehendakariaren politikari jarraipena eman zion. Bankuaren gerraren amaieran, krisi ekonomiko larria (*1837ko izua*), seminola indiarren aurkako bigarren gerra, eta Kanadaren eta Maineko estatuaren arteko mugari buruzko tirabirak izan zituen arazo nagusiak. Krisi ekonomikoak eta Texas Estatu Batuetan sartzeari uko egin izanak herriaren onespena galarazi zioten.

Esklabotzaren aurkakoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Martin Van Burenen biografia *american-presidents.com* webgunean
William Henry Harrison

**William Henry Harrison** (1773ko otsailaren 9a – 1841eko apirilaren 4a) Ameriketako Estatu Batuetako bederatzigarren presidentea (1841), AEBetako militarra eta politikaria izan zen, eta karguan bertan hil zen lehenengo presidentea. 68 urte eta 23 egun zituen hautatu zutenean. Izan ere, presidenterik zaharrena izan zen, 1980an Ronald Reagan aukeratu zuten arte, eta AEBetako Independetzia aurretik jaio zen azken presidentea. Kargua hartu eta 32 egunetara hil zen karguan (kargualdirik motzena), pneumoniaren ondorioek jota, AEB . Bere heriotzaren ondorioz presidentetzarako ondorengotzaren krisi bat sortu zen, baina hori zela eta, 25. Emendakinara arte (1967ko otsailaren 23an onartuta) erantzun gabeko galdera asko ebatzi zituzten.

## Kanpo estekak
John Tyler

**John Tyler** (Charles City konderria, Virginia, AEB, 1790eko martxoaren 29a - Richmond, Virginia, AEB, 1862ko urtarrilaren 18a) Ameriketako Estatu Batuetako presidentea izan zen. *1837ko izu*tik suspertzea eta, horri lotuta, Bankuaren gaia izan ziren bere presidentetzako erronka nagusiak.

## Biografia 
1825-1827 urteetan Virginiako gobernadorea izan zen, eta 1827-1830 urteetan senatari demokrata (errepublikar jeffersondarra). Aldiz, *Whig Party*an sartu zen ondoren.

Esklabotasunaren aldeko agertu zen Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren garaian.

## Agintaldia 
1840. urtean lehendakariorde hautatu zuten, eta 1841-1845 urteetan Estatu Batuetako hamargarren lehendakaria izan zen.

1841ean, Henry Clayren alderdia, Whig Party, nagusi zen kongresuan, eta Tyler alderdikidea kongresuan oinarritu zen. Clayren taldea Bankuari boterea itzultzearen aldekoa zen, eta Clayk bere taldearen (Whig Partyaren) menpekotzat zeukan Tyler presidentea. Aldiz, Tylerrek Bankuari monopoliorako baimena itzultzearen kontra egin zuen eta, ondorioz, Clayk hura berrezartzearen kontra ebatzi zuen.

Tylerren gobernu kabineteko ministroek bere bulegoan banaka-banaka dimisioa eman zuten (1841eko irailaren 11), Websterrek izan ezik. Berehala, Clayren Whig Partyko prentsak gogor astindu zuen Tyler, eta are, Tylerrek heriotza mehatxuak biltzen zituzten ehunka gutun jasan zituen. Tyler alderditik kanporatu zuten.
 
Tylerren agintaldian, Texas Estatu Batuetan sartu zen (1844).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Letitia Christian Tyler (John Taylorren lehen emaztea)
* Julia Gardiner Tyler (John Taylorren bigarren emaztea)

## Kanpo estekak 
*  John Tyler Etxe Zuriaren webgunean
Zachary Taylor

**Zachary Taylor** (Montebello, Virginia, 1784ko azaroaren 24a - Washington, 1850eko uztailaren 9a) Ameriketako Estatu Batuetako militar eta politikaria. Estatu Batuetako 12. lehendakaria izan zen (1849–1850). 1812. urtean ingelesen aurkako gerran parte hartu zuen, eta seminolen herriaren aurka garaipen bat lortu zuen Floridan. Texasen eta Mexikoren arteko gerraren garaian Monterrey hartu zuen (1846), eta Santa Anna mexikar jenerala menderatu zuen (1847). Garaipen horiei esker, Estatu Batuetako lehendakari izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Knox Polk

**James Knox Polk** (Ipar Carolina, 1795eko azaroaren 2a - Nashville, Tennessee, 1849ko ekainaren 15a) Ameriketako Estatu Batuetako XI. presidentea izan zen.

Abokatua zen, eta Tennesseko estatuko diputatu hautatu zuten Alderdi Demokrataren eskutik (1825-1839), estatu bereko ganberako lehendakari (1835-1839), Tennesseeko gobernadore (1839-1844) eta, 1825. urteaz geroztik, hegoaldeko estatuetako demokraten buruzagi.

Estatu Batuetako lehendakari hautatu zuten (1845-1849), eta mendebaldeko lurraldeen jabe egitera bideratu zituen bere ahaleginak. Texasko lurraldeaz jabetu zen 1845ean, eta Mexikoren aurkako gerra gidatu zuen 1846-1848 urteetan. Guadalupe-Hidalgo hitzarmenaren ondorioz, Mexikok Rio Grande ibaia onartu behar izan zuen Estatu Batuen eta Mexikoren arteko mugatzat. Polk lehendakariak Kuba erosi nahi izan zion Espainiari 1848. urtean; asmo hori, ordea, ezin izan zuen bete.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Andrew Jackson
* Estatu Batuetako historia

## Kanpo estekak
Teramoko probintzia

**Teramoko probintzia** (*Provincia di Teramo* italieraz) Italiako Abruzzo eskualdeko probintzia da.

Teramo hiria da probintziaren hiriburua.

## Teramoko probintziako udalerriak 
## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Tay ibaia

**Tay ibaia** (, ) Eskozia iparraldeko ibaia da, bertako luzeena eta Erresuma Batuko zazpigarren luzeena izanik.

## Ibilbidea 
Bere iturrian hainbat izen ezberdin ditu: hasierako milietan Connonish ibaia da; gero, Fillan ibaia du izena eta, azkenean, Killinen Tay aintzira bete baino lehen Dochart ibaia da. Ibaia Tay aintziraren hustubidea da Kenmoren

Hau da, ibaia Lur Garaietan du iturria. Handik Perth eta Dundee zeharkatzen ditu. Azken hiri honen hegoaldean dagoen Tayko fiordoan du ahoa.

## Ekologia 
Ibaiak biodibertsitate handia dauka eta horregatik *Site of Special Scientific Interest* (Interes zientifiko bereziko lekua) izendaturik dago. Espezie aipagarrien artean izokina, ur gezatako muskuilua eta igaraba arrunta daude. Europar kastorea ere aipatzekoa da.

Ur gezatako muskuilua Eskozian arrisku larrian dagoen espeziea da eta populazioaren bi herenak Tay ibaian daude.

Bestalde Tay ibaiak izokin arrantzarako nazioarteko sona du.

## Iruditegia 

Irudi:Loch Tay - geograph.org.uk - 1724768.jpg|Tay aintzira.
Irudi:Kinnoulltay.jpg|Kinnoull Hill parean, neguan.
Irudi:River Tay and bridge at Dunkeld - geograph.org.uk - 633058.jpg|Dunkeldeko zubia.
Irudi:Taybridge from law 02SEP05.jpg|Tay Rail Bridge.
Irudi:Dundee from Tay.jpg|Dundee.

## Kanpo estekak
Antibiograma

**Antibiograma** bakterio batek antibiotiko batekiko duen sentikortasuna ezagutzeko mikrobiologia klinikoan erabiltzen den teknika da. Antibiogramak informazio oso baliotsua ematen du, froga honi esker sendagileak jakiten baitu gaixotasuna sortu duen bakterio baten aurka zein antibiotiko erabili.

Mikrobiologia klinikoaren lan-esparruak bi dira: lehenengoa, gaixotasun infekzioso baten mikrobio eragilea identifikatzea, gaixoaren lagin batetik abiatuta, mikrobioaren kultura eginez edo beste prozedura batzuen bitartez (PCR, adibidez). Bigarrena, identifikatutako mikrobio horren puntu ahulak ezagutzea, hots, mikrobio horren aurka eraginkortasun handiena duen antibiotikoa bilatzea; antibiogramaren bidez jakiten da hori.

Ulertzekoa da antibiogramaren garrantzia, askotan gaitzaren tratamendua froga horrek ematen duen informazioan oinarritzen baita.

Antibiogramak aztertutako bakterioa hiru talde hauetako batean sailkatzen du: antibiotikoarekiko erresistentea (E), sentikorra (S) ala tartekoa (T).

## Antibiogramaren nondik-norakoak 
[thumb|Antibiograma. Diskoek [bakterio-kontrako|antibiotiko desberdinak dituzte. Aztertutako bakterioa sentikorra da bi antibiotikoekiko, bi diskotan inhibizio-ziskuak agertzen direlako.]]

Antibiograma bat egiteko gehien erabiltzen den hazkuntza-ingurua Müller-Hinton agarra da. Aztertu nahi den bakterioa (kultura purutik datorrena) aipatutako agarra duen Petri plaka batean erein egiten da, agarraren gainazal osoan. Gero, antibiotikoa duten disko txikiak jartzen dira plaka gainean. Diskoek duten antibiotikoa hedatu egiten da poliki plakatik, eta agarra inkubatu ondoren (18-24 ordutan) sortutako emaitza aztertzen da.

Bakterioa sentikorra bada antibiotikoarekiko, bakteriar-hazkuntza izanen da plaka osoan diskoen inguruan izan ezik. Hala, diskoen inguruan inhibizio-ziskuak agertuko dira, argigune nabariak (*ikus irudia*). Zenbat eta handiagoa izan antibiotikoarekiko sentikortasuna, orduan eta diametro handiagokoa izango da diskoaren inguruko argigunea.

Taula estandarrak erabiliz bakterio bakoitzarentzat antibiotiko batekiko sentikortasun-maila neur daiteke, inhibizio-ziskuaren diametroa (cm-tan) jakinda. Horrela baiezta daiteke bakterioa sentikorra, erresistentea ala tartekoa den antibiotiko horrekiko.

## Kanpo estekak
Barletta-Andria-Traniko probintzia

**Barletta-Andria-Traniko probintzia** Italiako Apuliako eskualdeko probintzia da. 2004. urtean eratu zen Bari eta Foggi probintzietako 10 udalerri batu zirenean, baina 2009ko ekaina arte ez zen burutu.

## Herriak 
Probintziak hiru hiriburu ditu, Barletta, Andria eta Trani.

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Spey ibaia

**Spey ibaia** (, ) Eskozia ipar-ekialdeko ibaia da, bertako bigarren luzeena izanik. Bere ertzetan izokinak harrapatu eta whisky ekoizten dute.

## Ibilbidea 
300 metroko altueran dagoen Corrieyairack basoan du ahoa, Lur Garaietako Loch Speyn, Fort Augustusetik 16 kilometro hegoalderantz. Bere ibilbidean Newtonmore eta Kingussie zeharkatzen du. Behin Loch Insh zeharkatua Aviemoren ipar-ekialderantz jotzen du 60 kilometroko ibilbidean. Morayko fiordoan du ahoa.

## Zeharkatutako herri eta udalerriak 
Hona hemen zeharkatutako herriak iturritik ahora:

* Laggan
* Newtonmore
* Kingussie
* Kincraig
* Inverdruie
* Aviemore
* Boat of Garten
* Grantown on Spey
* Speybridge
* Cromdale
* Mains of Dalvey
* Advie
* Ballindalloch
* Pitchroy
* Blacksboat
* Marypark
* Knockando
* Carron
* Speyview
* Aberlour
* Craigellachie
* Dandalieth
* Rothes
* Crofts
* Newlands of Dundercas
* Garbity
* Ordiequish
* Fochabers
* Upper Dallachy
* Stynie
* Garmouth
* Kingston on Spey
* Spey Bay

## Iruditegia 

Irudi:Garva Bridge (geograph 2180867).jpg|Garva zubia.
Irudi:Garmouth Spey Viaduct.jpg|Garmoutheko trenbide zubia.
Irudi:Broomhill Bridge over River Spey - geograph.org.uk - 308922.jpg|Broomhill zubia.
Irudi:River Spey at Kinchurdy - geograph.org.uk - 1732729.jpg
Irudi:Red Sandstone Pillars of Salmon beat 4, River Spey. - geograph.org.uk - 176166.jpg

## Kanpo estekak
Brindisiko probintzia

**Brindisiko probintzia** Italiako Apuliako eskualdeko probintzia da.

Probintziaren hiriburua Brindisi da.

## Brindisiko probintziako udalerriak 
## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Brindisiko gobernuaren webgunea.
Fresno (Kalifornia)

**Fresno (Kalifornia)** Ameriketako Estatu Batuetako Kalifornia estatuko hiria da.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Fresno ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
255 Oppavia

**255 Oppavia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 255. asteroidearen izena da. 1886ko martxoak 31n aurkitu zuen Johann Palisak Vienako behatokitik.

Bere izena, Opavagatik jasotzen du, Txekiar Errepublikako herria (garai hartan Austriar-Hungariar Inperioaren zati zena), eta Johann Palisaren jaioterria izan zena.

## Kanpo estekak
Benjamin Harrison

**Benjamin Harrison** (North Bend, Ohio, 1833ko abuztuaren 20a - Indianapolis, Indiana, 1901eko martxoaren 13a) Ameriketako Estatu Batuetako 23. presidentea zan zen.
Franklin Pierce

**Franklin Pierce**, (Hillsboro, New Hampshire, 1804ko azaroaren 23a - Concord, New Hampshire, 1869ko urriaren 8a) Ameriketako Estatu Batuetako presidentea izan zen.

Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokratako kidea izan zen, Jackson-en jarraitzailea; 1833tik kongresuko ordezkari izan zen, eta 1853an Estatu Batuetako 14. lehendakari izendatu zuten. Barne-politikari dagokionez, esklabotasunaren eta hegoaldeko estatuen alde agertu zen, eta bere jarrerarekin Kansasko Gerra Zibila sorrarazi zuen; kanpo-politikari dagokionez, inperialismoa bultzatu zuen: Kuba eta Nikaragua Ameriketako Estatu Batuetan sartzearen alde agertu zen, besteak beste. Abraham Lincolnen areriorik handienetakoa izan zen Sezesio Gerran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oakland

**Oakland** honakoetara egiten du erreferentzia:

##  
* Oakland (Manitoba)
* Oakland (Eskozia Berria)

##  
* Oakland (Kalifornia)
* Oakland (Florida)
* Oakland Park
* Oakland (Illinois)
* Oakland (Iowa)
* Oakland Acres
* Oakland (Kentucky)
* Oakland (Maine)
* Oakland (Maryland)
* Oakland (Masachusets)
* Oakland (Michigan)
* Oakland (Misuri)
* Oakland (Nebraska)
* Oakland (New Jersey)
* Oakland (Oklahoma)
* Oakland (Oregon)
* Oakland (Rhode Island)
* Oakland (Tennessee)
* Oakland (Wisconsin)

### Bestelakoak 
* Oaklandeko Unibertsitatea
* Oaklandeko nazioarteko aireportua
* Oakland konderriko nazioarteko aireportua
* Oakland-Troy aireportua
* Oaklandeko portua
Long Beach

**Long Beach** Ameriketako Estatu Batuetako Kalifornia estatuko hiria da. Hiriak 2009 urtean 492.682 biztanle zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Long Beach ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Long Beacheko Udalaren webgunea
Sorihuela del Guadalimar

**Sorihuela del Guadalimar** Espainiako Andaluzia erkidegoko Jaéngo probintzian dagoen udalerria da. 2008ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.270 pertsona bizi ziren bertan, 54 kilometro koadroko azaleran.

## Inguru naturala eta kokapena 
Herria probintziako hiriburutik 114 kilometrora dago Las Villas izeneko eskualdean, Jaéngo probintziaren ipar-ekialdean.

Guadalquivir eta Guadalimar ibaiek udalerria zeharkatzen dute, eta azken ibai honek izena ematen dio herriari.

## Ikus, gainera 
* Jaengo udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Las Villas eskualdearen webgunea.
Tweed ibaia

**Tweed ibaia** (, ) hegoaldeko Eskoziako eta iparraldeko Ingalaterrako ibaia da, Eskoziako laugarren luzeena eta Erresuma Batuko hamargarrena izanik. 27 kilometroz eta Berwick-upon-Tweed inguruan herrialde bien arteko muga osatzen du.

## Ibaiadarrak 
* Whiteadder erreka
** Blackadder erreka
* Till ibaia
* Eden erreka
* Teviot ibaia
* Leader ibaia
* Leithen erreka
* Quair erreka
* Eddleston erreka
* Manor erreka
* Lyne erreka
* Holms erreka
* Arts erreka

## Zeharkatutako herri eta udalerriak 
Hona hemen zeharkatutako herriak:
* Peebles
* Galashiels
* Melrose
* Kelso
* Coldstream
* Berwick-upon-Tweed

## Iruditegia 

Irudi:Tweed Bridge, Peebles.jpg|Tweed zubia, Peeblesen.
Irudi:Yair Bridge (6902313283).jpg|Yair zubia, Galashielsen.
Irudi:Crossing the Tweed on Braw Lad's Day, Galashiels.jpg|Braw Lads Gathering ekitaldia (Galashiels)
Irudi:Berwick Bridge.jpg|Berwick zubia.
Irudi:Berwick-upon-Tweed MMB 07 River Tweed.jpg|Berwick-upon-Tweed.

## Kanpo estekak
Forth ibaia

**Forth ibaia** (Eskoziako gaeleraz: *Uisge For* edo *Abhainn Dhubh*, euskaraz "Ibai Beltza" esan nahi duena) Eskozia ekialdeko ibaia da, erdialdea zeharkatzen duena.

## Ibilbidea 
Forth Loch Arden du ahoa, Trossachs muinoetan Stirlingetik 30 kilometrotara mendebalderantz. Ekialderantz jotzen du, Aberfoylerantz, non Duchray eta Kelty errekak datozkio. Teith eta Allan ibaien urak jaso ondoren, Stirling zeharkatzen du. Ekialderantz berriro eta Cambus, Alloa eta Airth zeharkatzen ditu. Kincardinera heldu baino lehen, bere bokaleak Fortheko fiordoa sortzen du.

## Kanpo estekak
Colorado Springs

**Colorado Springs** Ameriketako Estatu Batuetako Colorado estatuko hiria da. 2009 urtean hiriak 414.658 biztanle zituen.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Colorado Springs ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriaren webgune ofiziala 

ezkerrera|300px|thumb|Hiriaren ikuspegia.
Lecceko probintzia

**Lecceko probintzia** (*Provincia di Lecce* italieraz) Italiako Apuliako eskualdeko probintzia da. Probintziaren hiriburua Lecce da.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Age of Iron (Coetzee)

**"Age of Iron"** John Maxwell Coetzee idazle hegoafrikarrak argitaratutako seigarren eleberria da, jatorriz ingelesez idatzitakoa.

## Kanpo estekak