open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fiat Ducato

**Fiat Ducato** FCA Italiak eta PSA Taldeak (gaur egun Stellantis ) elkarrekin garatutako ibilgailu komertzial arina da, eta 1981az geroztik bi enpresen arteko Sevel *Sozietate taldeaniztunek* fabrikatzen du. **Citroën C25**, **Peugeot J5**, **Alfa Romeo AR6** eta **Talbot Express** gisa ere saldu da eta geroago Fiat Ducato, **Citroën Jumper** gisa (Relay lehen Erresuma Batuan eta gero Australian; Dispatch Australian aldaera laburrago gisa), eta **Peugeot Boxer** (Mexikoko zuzendaria), 1994tik aurrera. Ipar Amerikako merkatuan **Ram ProMaster** gisa sartu zen 2014ko maiatzean, 2015 urteko modelorako.

Europan, Sevel Sud fabrikan ekoizten da, Atessan, Italian. Brasilgo Sete Lagoas-eko Iveco lantegian, Turkiako Akçalar-eko Karsan lantegian, Mexikoko Saltilloko Fiat Chrysler Automobiles Saltillo Furgonetak eta Errusiako Elabugako Fiat-Sollers fabrikan ere ekoitzi da. 1981az geroztik, 2,6 milioi Fiat Ducatos baino gehiago ekoiztu dira.  "Ducato" izena dukataren erreferentzia da; Fiorinoren ondoren, hau izan zen txanpon zahar baten izena jaso zuen Fiaten bigarren merkataritza-ibilgailu arina.

2019ko uztailean, FCA Italiak garatutako Ducatoren bertsio elektrikoa aurkeztu zen, eta salmentak 2020an hasi ziren; modelo berritu bat 2024rako estreinatu zen.  Ipar Amerikako merkaturako bertsio elektriko bat, Ram ProMaster EV, 2024 hasieran aurkeztu zen. 

2021eko modelo-urteaz geroztik, Ducato-ri **Opel/Vauxhall Movano** gisa ere izendatu dute, aurreko Movano modeloa ordezkatuz, zeina 1998tik 2021era Renault Masterrean oinarrituta zegoen. Ducato Toyota Proace Max bezala ere izendatzen da. 

Ducato Europan gehien erabiltzen den autokarabana da; Ducato oinarria erabiltzen duten autokarabanen bi heren ingururekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* Fiat Ducato Owner's Manual (3rd generation)
Crich

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Derbyshire konderrian.

2001ean 2.821 biztanle zituen.
Mossley

'''''', Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Manchester Handian.

2011n 10.921 biztanle zituen.
Atletismoa 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan urriaren 2an lehiatu zen, Seulen. 98 atleta izan zituen, 60 herrialdetakoak. Proba Gelindo Bordin italiarrak irabazi zuen, bere herrialdeko lehen garaipena gizonezkoen olinpiar maratoian eta lehen domina proban 1924tik. Kenyak (zilarra Douglas Wakiihurirentzat) eta Djibutik (brontzea Hussein Ahmed Salahrentzat) bakoitzak bere lehen domina olinpikoa irabazi zuten gizonezkoen maratoian.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Brough (Ekialdeko Yorkshire)

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Yorkshire konderrian.

2011n 10.075 biztanle zituen.
Feng Bin

**Feng Bin** ( Penglai, Txinako Herri Errepublika, 1994ko apirilaren 3a) atletismoan lehiatzen den kirolaria da, disko jaurtiketan aditua.

Udako hiru Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, 2016. eta 2024. urteen artean: zilarrezko domina bat lortu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, disko proban, eta zortzigarren lekua 2016ko Rio de Janeiron, proba berean.

Munduko Atletismo Txapelketan bi domina irabazi zituen, 2022 eta 2023 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 4an lehiatu zen, Atlantan. 124 atleta izan zituen, 79 herrialdetakoak. 111 korrikalarik osatu zuten lasterketa, eta Abdul Baser Wasiqi afganiarrak, lesionatuta eta herrenka, azken postuan bukatu zuen 4:24:17ko denborarekin. Proba Josia Thugwane hegoafrikarrak irabazi zuen, 1912tik gizonezkoen olinpiar maratoian herrialdeko lehen garaipena. Lee Bong-ju hegokorearrak zilarra eskuratu zuen, eta Erick Wainaina kenyarrak brontzea. Martin Fiz euskal atleta laugarren geratu zen.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 9an lehiatu zen, Bartzelonan. 110 atleta izan zituen, 72 herrialdetakoak. 87 atletak osatu zuten lasterketa, Mongoliako Pyambuugiin Tuul azken postuan amaituz 4:00:44 denborarekin (1908tik 4 ordu baino gehiagotan amaitu zuen lehen maratoi olinpikoa). Hego Koreako Hwang Young-Chok irabazi zuen proba, herrialdeko gizonezkoen maratoiko lehen domina olinpikoa. Koichi Morishitaren zilarra Japoniako lehen domina izan zen proban, 1968tik. Alemaniako Stephan Freigangek brontzea eskuratu zuen, Alemaniarentzako lehen domina proban, nahiz eta Ekialdeko Alemaniak bi urre irabazi (biak Waldemar Cierpinskirenak) partizioan zehar.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eyam

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Derbyshire konderrian.

2001ean 926 biztanle zituen.
Bishop Burton

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen herri bat da, Ekialdeko Yorkshire konderrian.

2011n 699 biztanle zituen.
Amber Anning

**Amber Anning** (Londres, 2000ko azaroaren 18a) atletismoan lehiatzen den britainiar kirolaria da.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, brontzezko bi domina eskuratuz, 4 × 400 m-ko eta 4 × 400 m-ko mistoan probetan.

Brontzezko domina bat irabazi zuen 2023ko Munduko Atletismo Txapelketan eta zilarrezko domina bat 2019ko Pista Estaliko Europako Atletismo Txapelketan, biak 4 × 400 metroko proban.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joris Daudet

**Joris Daudet** (Saintes, 1991ko otsailaren 12a) frantziar txirrindularia da BMX modalitatean aritzen dena. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen.

## Ibilbidea 
2011n lortu zuen aurreneko aldiz Munduko txapelduna izatea, Kopenhagen hain zuzen ere. Ordutik ia ekitaldi guztietan izan da podiumean. 

2012, 2016 eta 2020ko Olinpiar Jokoetan parte hartu ondoren 2024ko Parisko Jokoetan lortu zuen podiumera iristea, BMX lasterketa kategorian, eta txapeldun olinpikoa izan zen.

## Nazioarteko domina taula 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UCI BMX Erakundeko fitxa
Stamford Bridge (Ekialdeko Yorkshire)

**Stamford Bridge**, Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Yorkshire konderrian.

2011n 3.528 biztanle zituen.

## Historia 
1066. urtean udalerri honetan Stamford Bridgeko gudua jazo zen.
Burstwick

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Ekialdeko Yorkshire konderrian.

2011n 1.924 biztanle zituen.
Francisca Crovetto

**Francisca Crovetto Chadid** (Santiago, 1990eko apirilaren 27a) txiletar kirol-tiratzailea da, plater-tiroketan aritzen dena. Lau Olinpiar Jokotan hartu du parte eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Parisen, azkenik txapeldun olinpikoa izan zen.

## Ibilbidea 
2010ean Hego Amerikako txapelduna izan ondoren 2012ko Londresko Olinpiar Jokoetan hartu zuen parte eta finaletik kanpo gelditu zen. 2013an Bolivartar Jokoetan urrezko domina berri bat irabazi zuen.

2023an Santiagon bertan Panamerikar Jokoetako txapelduna izan ondoren 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen, Txileko tiro kiroleko hirugarren domina da eta emakumezko baten lehenengoa.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Annette Echikunwoke

**Annette Nneka Echikunwoke** (Pickerington, 1996ko uztailaren 29a) atletismoan lehiatzen den estatubatuar kirolaria da.  

2024ko Parisko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta zilarrezko domina lortu zuen mailu jaurtiketako proban. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bugbrooke

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Northamptonshire konderrian.

2021ean 3.040 biztanle zituen.
Atletismoa 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 29an lehiatu zen, Atenasen. 101 atleta izan zituen, 59 herrialdetakoak. Stefano Baldini italiarrak irabazi zuen proba, 1988tik herrialdeko lehen garaipena izan zen eta bigarrena sailkapen nagusian. AEBak 1976tik lehen aldiz igo ziren podiumera Meb Keflezighiren zilarrarekin. Vanderlei de Limak brontzea eskuratu zuen, Brasilek gizonezkoen maratoian lortutako lehen domina.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chhatrapati Shivaji geltokia

**Chhatrapati Shivaji geltokia** Central Railways konpainiaren tren-geltokia da. Indiako Maharashtra estatuan dago, Mumbai hirian. Eraikinaren estiloa indo-sarrazenoa da. 2004an Gizateriaren Ondarea izendatu zuen Unescok. Babestutako ingurua 2'85 ha. du. Indiako tren geltokirik jendetsuenetako bat da.

## Historia 
Eraikinaren proiektura Fredrick Williams Stevens arkitektoa prestatu zuen. Diseinuak, nolabait, Londresko Saint-Pancras tren-geltokiarekin badu bere antza. Oinarri neogotikoarekin, eraikuntza 1887an hasi zen, Mumbaiko Bori Bunder aldean. Bori Bunder (edo «Bori Bandar») Mumbaiko ekialdeko kostaldearen lerroko eremuetako bat zen, hiritik inportatu eta esportatutako salgaien biltegi gisa erabili zena.

Victoria Erreginaren urrezko jubileua omendu nahi zuten lan honekin. 1888an inauguratuta, hasieran Viktoria Erresuma Batukoaren omenez Victoria Terminus izena eman zioten. 1996an izena aldatu zioten, «Chhatrapati Shivaji Terminus», Indiako erregea izan zen Chhatrapati Shivajiren omenez.

Geltokia osatzeko lanak hamar urte luzatu ziren, denbora luzea garaiko Indiako eraikin batentzako.

## Iruditegia 

Fitxategi:Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus at night, Mumbai, Maharashtra, India (2003).jpg|Les illuminations de Chhatrapati Shivaji geltokia gauean. 
Fitxategi:Victoriaterminus1903.JPG|Victoria Terminus, 1903. 
Fitxategi:Mumbai 03-2016 66 Victoria Terminus.jpg|Fatxada.
Fitxategi:Mumbai 03-2016 67 Victoria Terminus.jpg|Eskultura.
Fitxategi:Mumbai CST Entrance.JPG|Sarrera nagusia. 
Fitxategi:Mumbai CST interior.jpg|Barruko ikuspegia. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicole Yeargin

**Nicole Yeargin** (Bowie, Ameriketako Estatu Batuak, 1997ko abuztuaren 11) atletismoan lehiatzen den britainiar kirolaria da, errelebo lasterketetan aditua.

Udako Olinpiar Joko bitan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen Parisen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, 4 × 400 m-ko proban, eta bosgarren tokia Tokion 2020an, proba berean. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 24an lehiatu zen, Beijingen. 95 atleta izan zituen, 56 herrialdetakoak. Probako irabazlea Keniako Samuel Wanjiru izan zen, bi ordu, sei minutu eta 32 segundoko denborarekin errekor olinpikoa ezarri zuena. Kenyaren lehen garaipena izan zen gizonezkoen maratoian. Marokok bere lehen domina irabazi zuen proban 1960tik, Jaouad Ghariben zilarrarekin. Etiopiako Tsegay Kebedek brontzezko domina eskuratu zuen.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 12an lehiatu zen, Londresen. 105 atleta izan zituen, 67 herrialdetakoak. Proba Ugandako Stephen Kiprotichek irabazi zuen, herrialdeko lehen garaipen olinpikoa gizonezkoen maratoian eta herrialdeko domina bakarra 2012an. Kenyak bere laugarren eta bosgarren dominak lortu zituen bost Jokotan, Abel Kiruik zilarra eta Wilson Kipsangek brontzea lortuta.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 21ean lehiatu zen, Rio de Janeiron. 155 atleta izan zituen, 79 herrialdetakoak. Kenyako Eliud Kipchogek irabazi zuen proba, herrialdeko bigarren garaipena hiru Jokotan. Etiopiako Feyisa Lilesak zilarra eskuratu zuen, eta AEBetako Galen Ruppek brontzea. Tituluaren defendatzailea Stephen Kiprotich ugandarra zen.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak maratoia

**Emakumezkoen maratoia** 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 5ean lehiatu zen, Los Angelesen. Lehen aldia zen Olinpiar Jokoetan emakumezkoen maratoi bat egiten zela. 50 lehiakideak 28 herrialdetakoak ziren. 44k amaitu zuten lasterketa. Joan Benoit estatubatuarrak, munduko errekordunak, urrezko domina irabazi zuen, zilarrezkoa Grete Waitz norvegiarrarentzat izan zen, munduko txapelduna 1983an, eta brontzezkoa Rosa Mota portugaldarrarentzat.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belford (Northumberland)

**Belford**, Ingalaterrako ipar-ekialdeko kostaldean dagoen udalerri bat da, Northumberland konderrian.

2011n 1.258 biztanle zituen.
Belsay

'''''', Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen herri bat da, Northumberland konderrian.

2011n 436 biztanle zituen.
Atletismoa 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak maratoia

**Emakumezkoen maratoia** 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan irailaren 23an lehiatu zen, Seulen. 70 lehiakideak 39 herrialdetakoak ziren. Rosa Mota portugaldarrak irabazi zuen urrea, Lisa Martin australiarrak zilarra eta Katrin Dörre ekialdeko aldemandarrak brontzea.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laviai Nielsen

**Laviai Nielsen** (Londres, 1996ko martxoaren 13a) atletismoan lehiatzen den britainiar kirolaria da, errelebo lasterketetan aditua. Haren ahizpa bikia, Lina, kirol berean lehiatzen da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Parisen, bi brontzezko domina lortuz, 4 × 400 m eta 4 × 400 m-ko proba mistoan, eta bosgarren postua Tokion 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, 4 × 400 m-ko proban.

Lau domina irabazi zituen Munduko Atletismo Txapelketan 2017 eta 2023 urteen artean, brontzezko domina bat Pista Estaliko Munduko Atletismo Txapelketan 2024an, eta zilarrezko bi domina Pista Estaliko Europako Atletismo Txapelketan, 2017 eta 2019 urteetan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak maratoia

**Emakumezkoen maratoia** 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan abuztuaren 1ean lehiatu zen, Bartzelonan. 47 lehiakideak 31 herrialdetakoak ziren. 37 korrikalarik osatu zuten lasterketa, Zaireko Bakombo Kungu azken postuan amaituz 3:29:10ean. Garaipenerako tartea 8 segundokoa izan zen.

Valentina Jegorovak, talde bateratuko kirolariak, irabazi zuen urrea, Yuko Arimori japoniarrak zilarra eta Lorraine Moller zeelandaberritarrak brontzea. Laugarren amaitu zuen Madina Biktagirovak positibo eman zuen norefedrinan, eta lehenengo maratoilaria izan zen dopinagatik zigortua.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dimitrios Kiousopoulos

**Dimitrios Kiousopoulos** (Andritsaina, 1892ko azaroaren 17a – Atenas, 1977ko urtarrilaren 20a) greziar legegizon eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1952an.

Ibilbide juridikoa 1917an hasi zuen. Lehen Mundu Gerraren ondoren, Grezia iparraldetik musulman albaniarrak kanporatzea sustatzeaz arduratu zen fiskala izan zen. 1950etik 1951ra Auzitegi Goreneko fiskala izan zen.

Greziako lehen ministro izan zen 39 egunez, 1952ko urriaren 11tik azaroaren 19ra.
Silverstone

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Northamptonshire konderrian. Towcester eta Brackley udalerrien artean dago.

2011n 2.176 biztanle zituen.

## Kirola 
* Silverstoneko zirkuitua, 1 Formula
Anbroxido

**Anbroxidoa** edo **anbrox-a** konposatu organikoa da, C16H28O formula duena, terpenoideen klasekoa. Usain berezikoa da eta horregatik oso preziatua perfumegintzan.

Anbroxidoa naturan anbreinaren oxidazioz agertzen da. Anbreina kaxalotearen koprolitoen osagaietako bat da. Koprolitoa itsasora iristen denean oxidazio-prozesu bat pairatzen du atmosferako oxigenoa, itsasoko ura eta tenperatura medio. Prozesu horretan usainik ez duen anbreina eraldatu egiten da anbroxido bihurtuta.

## Sintesia 
Egun perfumegintzan usatzen den anbroxidoaren zati oso inportante bat sintetikoa da. Hainbat prozesu ezagutzen dira gehienak biomasaren hartziduran duten jatorria eta katalisi entzimatikoa baliatzen dute.

## Errefererentziak 
## Kanpo estekak
Wylam

'''''', Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen udalerri bat da, Northumberland konderrian.

2011n 1.924 biztanle zituen.

## Herritar nabarmenak 
* George Stephenson (1871-1848), ingeniaria, mekanikaria eta trenbide-garraioaren asmatzailea.
Barnburgh

'''''', Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.

2021ean 1.854 biztanle zituen.
Brampton Bierlow

'*** edo **Brampton*', Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Hegoaldeko Yorkshire konderrian.

2021ean 4.617 biztanle zituen.
Annesley Woodhouse

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Nottinghamshire konderrian.

2021ean 6.162 biztanle zituen.
Whalton

'''''', Ingalaterrako ipar-ekialdean dagoen herri bat da, Northumberland konderrian.

2011n 407 biztanle zituen.
Deeping St James

'''''', Ingalaterrako ekialdean dagoen udalerri bat da, Lincolnshire konderrian.

2021ean 7.253 biztanle zituen.
Asier Bonel

**Asier Bonel Aikua** (Kaparrotsu, Nafarroa Garaia, 2008ko urtarrilaren 17a) futbolari nafarra da,

## Biografia 
Osasunako harrobian hezia. Aurrelari lanetan aritzen da. Bere anai nagusia Aimar futbolaria da ere. 2025/26 denboraldirako Subizatik Osasuna Promesasera igo zen bere anaia nagusiarekin batera.

## Kirol Ibilbidea 
*2025ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Aimar Bonel

**Aimar Bonel Aikua** (Kaparrotsu, Nafarroa Garaia, 2006ko maiatzaren 19a) futbolari nafarra da, Osasunako harrobian hezia. 

## Biografia 
Erdilari defendatzaile lanetan aritzen da. Bere anai gaztea Asier futbolaria da ere. 2025/26 denboraldirako Subizatik Osasuna Promesasera igo zen bere anaia gaztearekin batera. 2026ko otsailean talde gorritxoa utzi eta Zaragozak fitxatu zuen Bigarren Federazioan zebilen bere bigarren taldean jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Highclere

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Hampshire konderrian.

2011an 1.606 biztanle zituen.

## Leku nabarmenak 
* Highclere gaztelua
Boris Baláž

**Boris Baláž** (Liptovský Mikuláš, 1997ko azaroaren 20a) arkularia da. Eslovakia ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Denisa Baránková

**Denisa Baránková** (Bratislava, 2001eko irailaren 7a) arkularia da. Eslovakia ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iryna Herastxenko

**Iryna Ihorivna Herastxenko** (; Kiev, Ukraina, 1995eko martxoaren 10a)  kirolaria da eta atletismoan lehiatzen da, altuera jauzian aditua.

Udako hiru Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Parisen, altuera jauziko proban; hamargarren izan zen 2016ko Jokoetan Rio de Janeiron, eta laugarren 2020ko Jokoetan Tokion.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Montagnea arenaria

***Montagnea arenaria*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez du balio sukalderako.

Sinonimoak: *Montagnites candollei*, *Agaricus radiosus*, *Montagnites candollei*, *Montagnea tenuis*, *Montagnea argentina*.

## Deskribapena 
Espezie bitxia, generoko eta familiako bakarra, *Agaricales* eta *Gasteromicetos*-en artekoa, itxura lehorrekoa, lasto itxurakoa, perretxiko zahar baten antzera.

**Kapela:** 5 cm artekoa, hauskorra, erdiko disko lehor eta pitzatu batez osatua, orri errudimentarioak inguratua.

**Himenioa:** Luzapen laminiforme beltzaxkaz osatua, oso hauskorrak.

**Hanka:** Oso luzea, 18 cm artekoa, zilindrikoa, lasto kolorekoa, ezkata ilun sakabanatuz estalia, gainerako oina baino zurkaragoa eta erresistenteagoa den oinarrian, zaku itxurako bolba esferikoarekin.

**Haragia:** Ez du.

**Etimologia:** *Arenaria* epitetoa latinetik dator, hareatakoa, hareatsua esan nahi duen “arenarius” hitzetik.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Montagnites dunalii* delakoa, kostaldeko dunetan agertzen da eta bere bolba ez da esferikoa.

## Sasoia eta lekua 
Udan. Basoetako soilgune eguzkitsuetan, baso mistoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Puerto Rico, Txile, Argentina, Maroko, Aljeria, Sudan, Israel Jordan, Arabiar Emirerri Batuak, India, Turkmenistan, Tajikistan, Uzbekistan, Kazakhstan, Mongolia, Europa, Errusia, Kaukasia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Metatrichia vesparium

***Metatrichia vesparium*** *Trichiaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Mucor pyriformis*, *Lycoperdon cinnabarina*, *Arcyria rubiformis*, *Hemitrichia vesparium*.

## Deskribapena 
**Esporofoboa:** Garapen indibidualekoa, nahiz eta hainbat banakoren fruitua substratu berean aurkitu ohi den, modu independentean garatzen dira. Goiko aldea gazteen kolore ilun, ia beltzezko hainbat buru mordotuk osatzen dute. Heltzen direnean, apurtu egiten dira, esporak askatuz, zulo marroi-gorrixka batzuk utziz, eta erleen abaraska gogorarazten duen itxurarekin. Tamaina milimetro gutxikoa da.

Esporekin batera, eta nolabait hedatzen lagunduz, kapilizio deritzona osatzen duten zuntz esteril luzanga batzuk daude. Genero honetako espezieetan, fibrila horiek luzangak dira eta gurutzatuta daude, baita arantzatsu samarrak ere.

**Hanka:** Hipotaloaren mucus-etik eratutakoa, granate kolorekoa, batzuetan gaizki konfiguratuta edo zirpildu itxurarekin, orokorrean kapillizioa baino laburragoa.

**Etimologia:** *Vesparium* epitetoa latinetik dator, liztorra esan nahi duen “vespe” hitzetik. Listorren habiaren forma izaten duelako karpoforoak.

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Trichia* generoko besteengatik bereiz daitekeen espeziea da, *Hemitrichia decipiens* bezala, oin beretik hasita, garatzen dituen buru anitzengatik.

## Sasoia eta lekua 
Hostozabalen egur usteletan sortzen da, eremu hezeetan.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak maratoia

**Gizonezkoen maratoia** 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan urriaren 1ean lehiatu zen, Sydneyn. 100 atleta izan zituen, 56 herrialdetakoak. Etiopiako Gezahegne Aberak irabazi zuen proba, 1960tik 1968ra hiru jarraian irabazi zituenetik herrialdeak proba horretan lortu zuen lehen garaipena. Gizonezkoen maratoian Etiopian lortutako laugarren urrezko dominari esker, Frantziarekin eta AEBekin lortutako berdinketa gainditu eta gizonezkoen maratoian urrezko domina gehien dituen herrialdea bihurtu zen. Hegoafrikak 1912an lortu zuenetik, gizonezkoen maratoian bi domina lortu dituen lehen herrialdea izan zen Etiopia, Tesfaye Tolaren brontzezko dominarekin. Kenyak bere hirugarren maratoi domina irabazi zuen lau Jokotan, Erick Wainainaren zilarrarekin. Horrela, Wainaina proban bi domina irabazi dituen seigarren gizona zen, 1996an brontzezko domina lortu ostean.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anbreina

**Anbreina** konposatu organikoa da, C30H52O formula duena, triterpenoen familiakoa. Ez du usainik. Kaxaloteen koprolitoa den anbar grisaren osagaietako bat da.

Kaxalotearen koprolitoa itsasora iristen denean oxidazio-prozesu bat pairatzen du atmosferako oxigenoa, itsasoko ura eta tenperatura medio. Prozesu horretan usainik ez duen anbreina eraldatu egiten da anbroxido bihurtuta. Molekula horixe da, hain zuzen ere, anbarrari usaina ematen diona, perfumegintzan horren preziatua dena.

Anbreina afrodisiako eta analgesiko gisa jo izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stow-on-the-Wold

'''''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian.

2011n 2.042 biztanle zituen.
Bibury

'''''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Gloucestershire konderrian. Cotswolds eremuan eta Cirencester udalerriaren ipar-ekialdean dago.

2021ean 627 biztanle zituen.

Landa eremuko herri atsegina, maiz Ingalaterrako herri ederrenen zerrendetako lehen postuan agertu ohi da.

## Iruditegia 

Irudi:Bibury Cottages.jpg|Landetxeak.
Irudi:Bibury Court Hotel (geograph 2856845).jpg|Bibury Court hotela.
Irudi:Bibury 2015 21.jpg|Santa Maria eliza.
Irudi:Bibury bridge and hotel.jpg|Zubia, Coln ibaia eta Swan hotela.
Lower Slaughter

'''''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Gloucestershire konderrian. Stow-on-the-Wold udalerriaren hego-mendebaldean eta Cotswolds eremuan dago.

2021ean 223 biztanle zituen.
Snowshill

'''''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Gloucestershire konderrian. Cotswolds eremuan dago.

2021ean 164 biztanle zituen.
Arlington (Gloucestershire)

**Arlington**, Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Gloucestershire konderrian. Cotswolds eremuan.

2016an 612 biztanle zituen.

Bertan, usadiozko arkitektura ederra mantendu duen Arlington Row etxaldea dago.
Amberley (Mendebaldeko Sussex)

**Amberley**, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian.

2011n 586 biztanle zituen.
Kingham

**Kingham**, Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Oxfordshire konderrian.

2011n 913 biztanle zituen.
Ripley (Iparraldeko Yorkshire)

**Ripley**, Ingalaterrako iparraldean dagoen herri bat da, Iparraldeko Yorkshire konderrian.

2011n 223 biztanle zituen.
Hale (Manchester Handia)

**Hale**, Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Manchester Handian.

2011n 15.315 biztanle zituen.
Tamirat Tola

**Tamirat Tola Abera** (1991ko abuztuaren 11) Etiopiako atleta bat da, distantzia luzeko lasterketetan aritzen dena. 2023an New Yorkeko maratoia irabazi zuen, errekorra eginez, eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen maratoian, errekor olinpikoa eginez.

## Kirol ibilbidea 
2013an egin zuen lehenengo aldiz maratoi erdia eta urte berean lehen maratoia, Dubaien. 2015ean Etiopiako kross lasterketako txapelduna izan zen. 2016an Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen 10.000 metrotako lasterketan.

2022an Munduko maratoi txapelketa irabazi zuen txapelketako errekorra ezarriz, 2:05:36. 2023an New Yorkeko maratoia irabazi zuen eta han ere errekorra ezarri zuen, 2:04:58. Parisko Olinpiar Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen, errekor olinpiko berria ezarriz, 2:06:26.

## Palmaresa 
### Markak 
*Maratoia - 2:03:39 (Amsterdam, 2021)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blythe Bridge

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Staffordshire konderrian.

2011n 5.931 biztanle zituen.
Audrey Mestre

**Audrey Mestre** (Saint-Denis, Frantzia, 1974ko abuztuaren 11a - Dominikar Errepublika, 2002ko urriaren 12a) Frantziako itsas biologo eta urpekaria izan zen, eta urpekaritza librea edo apnea izan zen bere espezialitatea.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta prestakuntza 
1974ko abuztuaren 11n jaio zen Saint-Denisen, Paristik gertu (Frantzia), urpekari-familia batean: aitona eta ama urpeko arrantzan aritzen ziren. 90eko hamarkadan, bere familia Mexikora joan zen bizitzera, eta han Itsas Biologia ikasi zuen. 1995ean aurkeztutako doktore-tesian, "urpekaritzaren fisiologiari" buruzkoan, sakonera handietan (urpekaritza askean) gizakiaren birikak plasmaz betetzen zirela frogatzen saiatu zen.

1997ko maiatzaren 29an bere lehen errekorra hautsi zuen Gran Caimán uhartean, Kubatik gertu, 80 metrora apnean murgilduz. Urtebete geroago, 1998ko ekainaren 6an, bere errekorra hautsi zuen, 115 m urperatu baitzen Ferrerasekin batera. Marka hori, ordea, ez zuten aintzat hartu, ez baitzioten inongo erakunderi abisurik eman Frantziakoaren errekorra homologa zezan. 

Hurrengo urtean, senarrak urperatze bera egin zuen bere emazte zenaren omenez, sakontasun berean, sinbolikoki lore-sorta bat emateko. James Cameron zinematografo ospetsuak grabatu zuen urperaketa.

Gaur egun, Audreyren gurasoak Mexikon bizi dira, bere ametsa herrialde horretan bizitzea zelako. Herrialde horrek liluratu egiten zuen, eta bertan ezagutu zuen Pipin senarra.

## Sariak eta aintzatespenak 
* Audrey Mestre erraustu zuten, eta haren errautsak itsaso zabalean sakabanatu zituen senarrak, Audreyren gurasoek lagunduta.
* 1997an Ferreras-ek sortu zuen nazioarteko urpekaritza libreko federazioak (International Association of Freedivers - IAFD) hil baino egun batzuk lehenago entrenamenduetan lortutako errekorra aitortu zuen. AIDAk ez du erregistro hau balioztatu.
* 2002an "Women Divers Hall of Fame" izenekoan sartu zuten, emakume urpekarien ohorezko koadroan.
* 2004ko abuztuan haren senarrak liburu bat argitaratu zuen bere istorioa kontatuz, *The Dive: A Story of Love and Obsession* () izenburupean. 2015eko urtarrilean, James Cameronek Francis Lawrencek zuzenduko zuen filma ekoiztuko zuela iragarri zen. Audrey Mestreren papera Jennifer Lawrencek interpretatzea aurreikusten zen.
* David M. Rosenthalen *Sous emprise* (*No Limit* ingelesezko bertsioan eta *Sin aliento* gaztelaniaz) filmak Audrey Mestre eta bere kirol ibilbidea omentzen ditu. Filma Netflix plataforman estreinatu zen 2022ko irailaren 9an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Audrey Mestreri buruzko artikulua *Aquanet* aldizkaria
Maria Berta Rohangoa

**Maria Berta Rohangoa** (frantsesez: Marie-Berthe Françoise Félicie Jeanne de Rohan), Rohaneko printzesa (Teplice, Austrohungariar Inperioa, 1868ko maiatzaren 21a – Viena, Austria, 1945eko urtarrilaren 19a), Arturo de Rohan printzearen eta bere emazte Gabriela de Waldstein-Wartenberg kondesaren bederatzigarren alaba (eta gazteena) izan zen. Berta Rohango printzesa eta Rohango Etxeko kidea izan zen jaiotzez. Karlos Maria Borboi Austria-Estekoarekin ezkonduta egon zen, Espainiako tronurako erregegai karlista.

## Ezkontza 
Maria Berta Karlos Maria  Borboi  Austria-Estekoaren  bigarren emazte bihurtu zen, Karlos lehen emazte Margarita Borboi-Parmakoaren alargun geratu ondoren.

Ezkontza 1894ko apirilaren 21ean izan zen, Bohemiako printze Primatuaren kaperan, eta hark bedeinkatu zuen ezkontza. Ez zuten seme-alabarik izan.

## Tituluak eta tratamenduak 
* 1868ko maiatzaren 21a – 1894ko apirilaren 28a: Berta Rohango printzesa.

* 1894ko apirilaren 28a – 1909ko uztailaren 18a: Madrilgo dukesa ezkontidea, Rohango printzesa.
* 1909ko uztailaren 18a – 1945eko urtarrilaren 19a: Madrilgo dukesa alarguna, Rohango printzesa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yapton

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Sussex konderrian. 

2011n 3.571 biztanle zituen.
Raimundo el Canastero

**Raimundo el Canastero** Nafarroa Garraiko musika taldea da. Lizarran sortu zen 2021ean. Lehenengo aldiz Lizarrako Sugarra gaztetxean jo zuten, gaztetxearen urteurrena probestuz. Hasiera batean, hura izan behar zen haien kontzertu bakarra, baina izan zuten arrakasta ikusita, kontzertu gehiago ematea erabaki zuten. Haren estiloari runba fusioa diote baina oso joera desberdinak eta hizkuntzak (gaztelania zein euskara) nahasten dituzte (saltsa, folk, cumbia, reggaeton). Letrak umoristikoak eta satirikoak izaten dira. Hasiera batean taldea 6 musikarik osatzen zuten. Denbora pasa ahala, musikari gehiago eta instrumentu gehiago sartzen joan ziren. Gaur egun, 14 musikarik baino gehiago osatzen dute taldea, baina tokien arabera partaide gehiago hartzen dute. Haren musikariaren oinarriak palmak, kaxoia, haizeak eta gitarrak dira. Publikoaren parte hartzeari garrantzi handia ematen diote.

## Eskuineko zentsura 
Nafarroako eskuinak ez du talde honen zentzu kritikoa onartzen eta, ondorioz, haien aktuazioak debekatzen saiatu dira. Esaterako, 2024an Lizarran, UPNko alkateak, Marta Ruíz de Alda, taldea salatu zuen eta taldeko abeslaria abuztuaren 2an atxilotua izan zen; deklaratu ondoren udaltzainek libre utzi zuten. Beste lau partaide Udaltzainen aurrean deklaratzera deituak izan ziren. Salaketaren funtsean festeei buruzko abesti kritiko bat dago, "Beff D' Alda" izenburukoa. Uda berean Tafallako festetan taldea UPNk zentsuratu nahi izan zituen nahiz eta abesteko kontratua sinatua izan; argudioa Lizarran izandako arazoa izan zen.

## Diskografia 
* *N.T.E.R. (No Todo Es Rumba)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkartasuneko kanpaina taldearekin 2025eko otsailan.
* :Elkarrizketa Deia egunkarian, 2024/05/02.
* [*N.T.E.R. (No Todo Es Rumba)(https://eu.wikipedia.org/wiki/N.T.E.R._%28No_Todo_Es_Rumba%29)* albuma Youtuben.]
* "Beff D' Alda" abestia Youtuben.
* :"UPN sigue forzando la máquina contra Raimundo el Canastero", Naiz agerkari digitalean, 2024/08/21.
Hayling uhartea

**Hayling uhartea**, , Ingalaterrako hegoaldeko kostaldean dagoen uharte bat da, Hampshire konderrian eta Mantxako Kanalan. Portsmouth hiritik ekialdera dago.

2011n 17.379 biztanle zituen. Bertako herri handiena Mengham da.
Mengham

'''''', Ingalaterrako hegoaldean dagoen herri bat da, Hampshire konderrian. Hayling uharteko herri nagusia da.
Carl Edvard Rotwitt

**Carl Edvard Rotwitt** (Hillerød, 1812ko martxoaren 2a – Kopenhage, 1860ko otsailaren 8a) danisr legegizon eta politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1859tik hil zen arte.

Fredericksborgeko Latindar Eskolan ikasi zuen eta 1833an azterketa juridiko bat gainditu zuen.

1836an fiskal bihurtu zen Thisteden, 1841ean lur-komisario eta 1842an fiskal Auzitegi Gorenean. 1849an Folketingeko kide hautatu zuten eta 1853tik 1859ra bertako lehendakari izan zen. 1853an Dannebrogeko Ordenarekin kondekoratu zuten.
St Martin's (Shropshire)

'''St Martin's**, galeseraz **Llanfarthin''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Shropshire konderrian. Gales-Ingalaterra mugan dago, Galesko Chirk udalerriarekin muga eginez.

2011n 2.693 biztanle zituen.
Indiako Atea (Mumbai)

**Indiako Atea** Indiako Mumbai hirian dagoen monumentua da. 1924ko abenduaren 4an inauguratu zen, beraz, Britainiar Rajen garaian. Eraikina basaltozko arku bat da, 26 metroko altuerakoa. Hiriko erakarpen turistiko nagusietako bat da.

## Kokapena 
Itsas pasealekuan dago, Apollo Bunder inguruan, Mumbaiko portuan, Arabiako itsasoaren parean.

## Historia 
Monumentua Erresuma Batuko Jurgi V.a Erresuma Batukoa erregeak eta haren emazte Maria Teckekoak 1911n Indiara egindako bisita ospatzeko eraiki zen. Lehenengo harria 1911ko martxoaren 31n jarri zen eta obra 1924an amaitu zen. Eraikuntzaren proiektua, estilo indo-sarrazeno batean, George Wittet arkitekto eskoziarrari zor zaio.

Amaitu zenetik, monumentua Mumbaiko erregeorde eta gobernadoreentzako Indiarako sarrera zeremonialeko atea izan zen. 2008an, eraso terrorista bat gertatu zen Taj Mahal Palace & Tower hotelean, Indiako Atearen inguruan.

## Iruditegia 

Fitxategi:Gateway of india a.jpg|Usoak ate aurreran.
Fitxategi:Gateway of India - 11 (Friar's Balsam Flickr).jpg|Lore apaingarriak.
Fitxategi:Gateway of india's look in evening.jpg|Atea argiztuta.
Fitxategi:Arch of Gateway of India.jpg|Arkua barrutik.
Fitxategi:Panoramic view of Taj Palace Hotel and Taj Tower with the iconic Gateway of India in the background (cropped).jpg|Atea Taj Mahal Palace & Tower ondoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Mumbai: Indiako atea".
2024ko Emakumezkoen Frantziako Tourra

**2024ko Emakumezkoen Frantziako Tourra** abuztuaren 12 eta 18 artean egin zuten. Rotterdamen hasi eta L'Alpe d'Huezen amaitu zen, tartean txirrindulariek ezarritako 8 etapa egin beharko dituztela. UCI World Tourreko 2.WWT mailakoa zen.

Lasterketako txirrindulari onena Katarzyna Niewiadoma (Canyon-SRAM Racing) izan zen. Niewiadomak horiz hasi zuen azken etapa, 1.17ren aldea zuen Demi Volleringekiko (Sd Worx). Baina Volleringek helmugarako ia 50 kilometroren faltan egin zuen eraso, etapa irabazi zuen eta erantzukizuna Niewiadomaregan utzi zuen. Canyoneko poloniarra, ordea, ez zen bete. Bere erritmoa hartu eta azken igoera bikaina osatu zuen. Lau segundogatik, elastiko horiari eutsi zion. Volleringek amaitu zuen nagusiko bigarren postuan eta Pauliena Rooijakkersek (Fenix), hirugarrenean.

## Taldeak 
## Parte-hartzaileak
### Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra *(Maillot Jaune)* 
### Puntukako sailkapena *(Maillot Vert)* 
### Mendiko sailkapena *(Maillot à Pois Rouges)* 
### Gazteen sailkapena *(Maillot Blanc)* 
### Taldekako sailkapena *(Classement par Équipes)* 
### Sailkapenen liderrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Northleach

'''''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian.

2011n 1.854 biztanle zituen.
Weston Rhyn

'''''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Shropshire konderrian. Gales-Ingalaterra mugan dago.

2011n 2.850 biztanle zituen.
Prees Higher Heath

'*** edo **Higher Heath*', Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Shropshire konderrian.

2021ean 1.224 biztanle zituen.
Pant (Shropshire)

**Pant**, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Shropshire konderrian. Gales-Ingalaterra mugan dago, Galesko Llanymynech udalerriarekin muga eginez.

2021ean 1.172 biztanle zituen.
Sutton (Herefordshire)

**Sutton**, Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Herefordshire konderrian.

2011n 925 biztanle zituen.
Kingsthorne

''** edo **King's Thorn''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen herri bat da, Herefordshire konderrian.

2021ean 677 biztanle zituen.
Hollywood (Worcestershire)

**Hollywood**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.

2011n 6.940 biztanle zituen.
Blakedown

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen herri bat da, Worcestershire konderrian.

2021ean 1.447 biztanle zituen.
Kataluniar runba

**Kataluniar runba** (katalanez eta ) 1950eko hamarkadaren erdialdetik Bartzelonako ijitoen eta andaluziarren komunitateak garatu duen musika-generoa da, flamenko runbatik eratorritako erritmoak hartuz, musika kubatarraren eta *rock & roll*aren eraginekin.

Gràcia auzoko Kataluniako ijito andaluziarren komunitateetan jaio zen, El Ravalgo Cera kalean eta Hostafrancsen. Auzo horietako ijito-komunitateak kokaleku historikoa du, hala nola Vic, Tàrrega, Lleida, Perpinyà, Camargue eta Frantziako hegoaldeko dozenaka herritan.

Generoaren oinarria aire arineko abesti katalano-andaluziarrak musika afrokubatarraren oinarrizko gakoekin bat egitean datza. Zeinu antropometrikoak 4/4ko erritmoa, sonaren eta guaracharen patroiak dira. Instrumentalki, espainiar gitarra, bongoak, güiro duten ahotsak eta txaloak ditu lagun, eta geroago tinbalak, kongak, perkusio txikiak, pianoa, haize-instrumentuak, baxu elektrikoa eta teklatu elektronikoak gehitzen zaizkie.

Bartzelonan hasi zirenetik generoa nabarmendu eta markatu duten hiru artistak honako hauek dira: Antonio González «El Pescaílla», Peret eta José María Valentí «Chacho». Ondoren, Los Amaya bikoteak, Las Grecasek eta Rumba Tres hirukoteak ospe handia izan zuten. 1970eko hamarkadan, Gato Pérezek kataluniar runba berregin zuen, generoan garai berri bat irekiz eta bere abestiekin bere historiaren parte bihurtuz, non generoa *salsa* eta *jazz*era hurbiltzen duen.

1980ko eta 1990eko hamarkadetan, Los Chichos, Azúcar Moreno edo Los Chunguitos bezalako artistak erreferente nagusi izango diren flamenko runbarekin atzeraelikadura bat dago. Hauek runba estilo hiritar eta marjinalekin nahasten dute. Halaber, Los Manolos eta, batez ere, Gipsy Kingsek, nazioartean, kemen berriak eman zioten kataluniar runbari aldi berean.

1990eko hamarkadaren amaieran kataluniar runbak beste buelta bat eman zuen, hainbat eragin musikal hartuz. Ai, ai, ai edo Sabor de Gracia bezalako taldeek estilorik tradizionalena eta aflamenkatuena mantendu zuten; hala ere, beste talde batzuk (Estopa, La cabra mecánica, Ojos de Brujo, Melendi edo Dusminguet) rumba eragin afrikar jatorria duten estilo mota guztiekin fusionatzen hasi ziren, hala nola reggae, swing eta ska estiloekin, eta cumbia bezalako erritmo latinoak barneratzen dituzte, orain fusioa deritzona sortuz. Metamorfosi hori, neurri batean, Manu Chao musikari franko-espainiarraren eta Mano Negra bere taldearen eklektizismoak Bartzelonako musika-kulturan uzten duen aztarnari zor zaio.

Azpigenero honetan, Flamenko Berriaren eragina ere jasotzen du (Kiko Veneno, Pata Negra, Mártires del Compás), eta talde katalanak nabarmentzen dira: La Familia Rústika, Muchachito Bombo Infierno, La Troba Kung-fú, Bonobos Música, La Pegatina, Bongo Botrako, Txarango, La Banda del Panda edo Vergüenza Ajena. Poparen eragina nabarmena ere izan da, adibidez, Óscar Casañas, El Chinchilla edota Joan Miquel Oliver artistengan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Felisa Munárriz Armendáriz

**Felisa Munárriz Armendáriz** (Iruñea, 1892ko maiatzaren 2a – Iruñea, 1977ko azaroaren 13a) iruindar soprano dramatikoa izan zen. 

## Bizitza 
Francisco Munarrizen eta Francisca Armendarizen alaba, bera Iruñeko arotza zen eta bera Tiebasekoa. Ezer gutxi dakigu abeslariaren bizitza pertsonalari buruz: ezkongabea zela eta Iruñeko Ziudadela kalean bizi zela eta Donostian ere bizi izan zela, ekonomiak huts egin zion arte. Iruñera itzuli zen Erruki-etxean hil zen .

Gaztetan, Iruñeko Orfeoia osatzen zuen lehenengo emakumeetako bat izan zen, Remigio Mugicaren zuzendaritzapean abesbatza misto bihurtu zenean. Aldaketa hori funtsezkoa izan zen berea bezalako ahots eta talentu berriak behar zituen errepertorio handiari ekiteko.

Felisa Munárriz Armendariz abeslari sopranoak Villavellarekin hasi zituen kantu ikasketak, Donostian, eta gerora Italian gehitu zituen.Milanera joan zen, eta han kantu-ikasketak hobetu zituen. 1924an, Bellunoko Sociale Antzokian (Veneto) debutatu zuen Santuzza interpretatuz Mascagniren Cavalleria Rusticana operan. Hainbat antzokitan aritu zen kontzertu artistikoak ematen, eta horietan oso harrera ona izan zuen, oso kritika onak jaso zituen eta arrakasta handia lortu zuen: Gran Casino (Donostia); Bergamoko  Nuovo  antzokia (Italia), non Toscarekin aurkeztu zen 1926an eta Italiako publikoari irabazi zion “spartito” pucciano ezagunarekin; Gran Kursaal,(Madril) etab.  .

Felisa Munarrizek bere ibilbidearen zati handi bat Italian igaro bazuen ere, azkenean penintsulara itzuli zen, eta Donostian finkatu zen 1930eko hamarkadan.

Madrilgo Gran Kursaalen “Tosca”ren erromantza bat interpretatu zuen, Granadosen tonadilla batez gain; kontzertuaren bigarren zatian, Falla, Granados eta Albenizen konposizio batzuk interpretatu zituen, baita Albenizen beste obra bat, kontzertuaren amaieran gehigarri gisa.

Munárriz abeslariak erromantza melodikoak, opera zatiak, espainiar abestiak eta abar interpretatzen zituen.

Iruñean Arrosadia (La Milagrosa) auzoan dagoen plaza batek bere izena darama.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
Custodia Plantón Meilán. (2005). *Nafarroako musikariak*. Mintzoa argitaletxea.
Selim al-Hoss

**Selim Ahmad al-Hoss** (Beirut, 1929ko abenduaren 20a – *ibidem*, 2024ko abuztuaren 25a) libanoar ekonomialari eta politikaria izan zen. Libanoko lehen ministroa izan zen lau aldiz.

Familia musulman suni batean jaio zen. Ekonomia ikasi zuen Beiruteko Amerikar Unibertsitatean, eta negozio eta ekonomia ikasketak zabaldu zituen Indianako Unibertsitatean.

Libanoko lehen ministroa izan zen lau aldiz. Lehen aldia, 1976 eta 1980 bitartean, Libanoko Gerra Zibilean izan zen. Bigarrenean, 1987 eta 1989 artean, gatazka konstituzional bat sortu zen 1988an, Amin Gemayel presidentearen agintaldia amaitu zenean. Gemayelek behin-behineko lehen ministro izendatu zuen Michel Aoun jenerala presidente berria aukeratzen ez zen bitartean, baina Hossek uko egin zion dimisioa emateari. Bi gobernuren arteko gatazka bortitza izan zen, eta 1990ean amaitu zen gerra zibila.

1989tik 1990era iraun zuen hirugarren agintaldiak, eta 1997tik 2000ra laugarrenak.

Behin behineko presidente ere izan zen 1988ko irailaren 22tik 1989ko azazaroaren 5era eta 1989ko azaroaren 22tik 1989ko azaroaren 24ra.
Hamish Kerr

**Hamish Kerr** (Dunedin, 1996ko abuztuaren 17a) gorako jauzilari zeelandaberritarra da, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuena.

## Ibilbidea 
2019an Ozeaniako Txapelketan urrezko domina irabazi eta Zeelanda Berriko errekorra ezarri zuen, 2,30m. 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 10. postuan gelditu zen.

2022an Munduko Indoor Txapelketan hirugarren egin zuen eta Commonwealth Jokoetan urrezko domina lortu zuen.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan finalera iritsi eta Shelby McEwen estatubatuarrarekin berdindu egin zuen. Berdinketa haustea erabaki zuten eta Hamish Kerr izan zen txapelduna. Marka pertsonala zuen gainera, 2,36m.

## Palmaresa 
### Markak 
* Aire librean: 2'36m (2024) 
* Pista estalian: 2'36m (2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mona McSharry

**Mona McSharry** (Grange, 2000ko abuztuaren 21a) igeriketan aritzen den kirolari irlandarra da. 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen 100 metro bularreko proban.

## Ibilbidea 
2017an Europako gazte mailako txapelduna izan zen 50 eta 100 m bularrean eta zilarrezko domina eskuratu zuen 200 metrotan. Urte berean munduko gazte mailako txapelketan urrezko domina eskuratu zuen 100 m bularrean eta brontzezkoa 50 metrokoan.

2019an Europako txapelketan brontzezko domina lortu zuen eta 2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan eta finalean sartu bazen ere zortzigarren amaitu zuen.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen, zilarrezko dominatik 5 ehunenekotara.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qiu Qiyuan

**Qiu Qiyuan** () (Fujian, 2007ko maiatzaren 24a) kirolari txinatarra da, gimnastika artistikoan lehiatzen dena. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan barra asimetrikoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Biografia 
Lau urte zituela hasi zen gimnastika egiten. 2022ko Txinako txapelketan oreka-barran urrezko domina eskuratu zuen. 2023an Munduko txapelduna izan zen barra asimetrikotan eta aparatu guztien sailkapenean laugarren egin zuen Anberesen. Ondoren Asiako txapelketan urrezko hiru domina lortu zituen, aparatu guztien sailkapenean, barra asimetrikotan eta taldekako kategorian.

## Palmaresa
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Westhoughton

'''''', Ingalaterrako iparraldean dagoen udalerri bat da, Manchester Handian.

2011n 24.974 biztanle zituen.
Atletismoa 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak maratoia

**Emakumezkoen maratoia** 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan uztailaren 28an lehiatu zen, Atlantan. 86 lehiakideak 51 herrialdetakoak ziren. Fatuma Roba etiopiarrak lortu zuen urrea, Valentina Jegorova errusiarrak zilarra eta Yuko Arimori japoniarrak brontzea.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak maratoia

**Emakumezkoen maratoia** 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan irailaren 24an lehiatu zen, Sidneyn. 53 lehiakideak 36 herrialdetakoak ziren. Naoko Takahashi japoniarrak irabazi zuen urrea, Lidia Simon errumaniarrak zilarra eta Joyce Chepchumba kenyarrak brontzea.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sevel

**Sevel SpA** ("Società Europea Veicoli Leggeri" akronimoa - "Société Européenne de Véhicules Légers" (*Ibilgailu Arinen Europako Konpainia*)) merkataritza-ibilgailu arinak ekoizten dituen italiar automobilgintza enpresa da. 1978an sortu zuten lehen aldiz Fiat S.p.A. eta PSA Group-ek.  Lehen, Alfa Romeo, Lancia eta Talbot ere joint venturearen parte ziren. Italiako Sevel Sud 1981ean hasi zen fabrikatzen. Frantziako Sevel Nord 1993an hasi zen. Fiatek Sevel Nord-en bere akzioak PSAri saldu zizkon 2012an eta 2021ean FCA eta PSAren bat-egitearen bidez Stellantisen sartu zen berriro .  Sevel Sud-erako joint venture luzapena bi autogileek adostu zuten 2019ko otsailean, bi konpainiak Stellantis-en batu aurretik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak