Karl Friedrich Schinkel

**Karl Friedrich Schinkel** (Neuruppin, Brandenburgo, 1781 martxoaren 13 &ndash; Berlin, 1841 urriaren 9) arkitekto eta margolari neoklasiko prusiarra zen.

## Bizitza 
1798 urtean Neuruppineko Lizeoa utzi eta Berlinera joan zen ikasketak jarraitzera. 1803an lehen bidaia egin zuen Italiara, baina itzultzean Napoleonek tropek Berlin hartua zuten. Frantziaren desegigoaren ondoren, Schinkel eraikitze kabinete prusiarreko arduraduna egiten da. Bere eginkizuna Berlin eraldatzea izango da, Prusiako hiriburu eredugarri bihurtzeko. Beste prusiar lurraldeetako ardura ere bazuen, Renaniatik hasi eta Königsberg hiriraino.

## Lana 
Schinkelen estiloa garairik emankorrenean arkitektura klasiko greziarrerako itzuleran datza, agian inbaditzaile frantziarren estilo erromatarretik aldentzeko. Bere eraikin ezagunenak Berlin eta inguruetan daude. Horien artean aipatzekoak dira *Schauspielhaus* (1819-1821), aurreko antzokia ordeztu zuena sute baten erre baitzen, eta Museo Zaharra edo *Altes Museum* (1823-1830), eraiki zenean Museo Berria zena..

Schinkelen garrantzia ez datza eraikitako lanetan bakarrik, baizik-eta lan teorikoan ere bai. Bere ideiak argi agertzen dira eraiki gabeko proiektuetan ere, hala nola Akropolia Errege Jauregi bihurtzeko lanetan eta Orianda Jauregiaren eraldaketan (Krimean). Proiektu hauek eta beste asko *Sammlung architektonischer Entwürfe* (Zirriborro Arkitektonikoen Bilduma 1820-1837 artean) eta *Werke der höheren Baukunst* (1840-1842; 1845-1846) liburuetan agertzen dira.

Askoren arabera, egoera politikoak (frantziarren okupazioa eta errege prusiarren gaitasun eza) Schinkel garapen osora iristea galarazi egin zuen, haren eskemek aurreikusten duten talentu eta gaitasunak etenez.

Hala ere, bere eragina garaiko Prusian eta oraingo Alemanian izugarria izan dela esan daiteke, Mies van der Rohe arkitektoarenganaino iritsi baita.

## Lan garrantzitsuak 
Eraikin gehienak garaiko Prusian egin zituen, oraingo Alemanian gutxi gorabehera.
* 1800 : Pomona tenplua Pfingstberg mendiaren gainean, Potsdam
* 1818 : Zaintza Berria (*Neue Wache*), Berlin
* 1818 : *Schauspielhaus* Gendarmenmarkt-en, Berlin
* 1824 : *Neues Museum* (orain Museo Zaharra edo *Altes Museum*), Berlin
* 1825 : Friedrich-Werdersche eliza, Berlin
* 1825 : Schöneberg eliza, Aachen ondoan
* 1826 : Charlottenhof jauregia, Potsdam
* 1830 : *Nikolaikirche* (San Nikola eliza), Potsdam
* 1831 : *Altstädtische Hauptwache*, Dresde
* 1832 : *Bauakademie* (eraikuntza akademia), Berlin
* 1832 : Udaletxea, Kołobrzeg / Kolberg, oraingo Polonia)
* 1833 : Bainu Erromatarrak, Potsdam
* 1834 : Babelsberg jauregia, Potsdam
* 1834 : Alt-Moabit, Wedding eta Gesundbrunnen auzoetako elizak, Berlin

Margolan gehienak Berlingo museoetan daude ikusgai, adibidez *Alte Nationalgalerie* museoko 3.05 gelan.

## Galeria 

Fitxategi:AltMuseum 1a.jpg|Altes Museum, Berlin
Fitxategi:Pc 150036 Nikolaikirche.jpg|Nikolaikirche, Potsdam
Fitxategi:Berlin, Neue Wache, exterior view, may 2006.jpg|Neue Wache, Berlin
Fitxategi:Konzerths 3a.jpg|300px|Schauspielhaus, Berlin
Berlin - Friedrichswerdersche Kirche, 2006 1.jpg|Friedrichswerdersche Kirche
Alexander Nevsky chapel, Peterhof, Schinkel.JPG|Alexander Nevsky kapera, Peterhof jauregia, Errusia
Schloss Stolzenfels 01 Koblenz 2015.jpg|Schloss Stolzenfels

Karl Friedrich Schinkel Gotischer Dom am Wasser.tif|*Gothic Cathedral by a River*, 1813
Schauspielhaus Berlin um 1825.jpg|Schinkel's building, the *Neues Schauspielhaus* ("New Theatre"), Berlin; now the Konzerthaus Berlin
1813 Schinkel Blick auf den Mont Blanc anagoria.JPG|*View of Mont Blanc*, 1813
Karl Friedrich Schinkel - Der Morgen - Google Art Project.jpg|*Morning*, 1813
Karl Friedrich Schinkel - Stage set for Mozart's Magic Flute - WGA21001.jpg|Karl Friedrich Schinkel's stage set for Mozart's *Magic Flute*, 1815
1815 Schinkel Mittelalterliche Stadt an einem Fluss anagoria.JPG|*Medieval City on a River*, 1815
Karl Friedrich Schinkel - The Gate in the Rocks - WGA20999.jpg|*Rock Arch*, 1818
Karl Friedrich Schinkel - Uranus and the Dance of the Stars.jpg|*Uranus and the Dance of the Stars*, 1834
Karl Friedrich Schinkel Allegorie auf Beuth, den Pegasus reitend, 1837.tif|Christian Peter Wilhelm Beuth, 1837 (Allegory of Prussia's industrial renewal)

## Kanpo loturak 
* Schinkelen jatorrizko marrazki bilduma luzea.
* Biografaa eta proiektuak SOLOarquitectura gunean
* Proiektuen zerrenda osoa archINFORM gunean