Franz Kafka

**Franz Kafka** (Praga, Txekia, 1883ko uztailaren 3a - Viena, Austria, 1924ko ekainaren 3a) bohemiar ipuin-idazle eta eleberrigile bat izan zen. Klase ertaineko familia aleman-judu baten jaio zen Pragan, Bohemiako Erresumako hiriburuan, orduan Austria-Hungariako Inperioaren zati zena, gaur egun Txekiar Errepublikako hiriburua. Abokatu gisan trebatu zen eta bere hezkuntza juridikoa amaitu ondoren, lanaldi osoz aritu zen aseguru konpainia batean eta idaztea bere aisialdira baztertzera behartu. Bere bizitzan, Kafkak ehunka gutun idatzi zizkien senideei eta gertuko lagunei, aitari barne. Hainbat emakumerekin izan zituen harremanak, baina ez zen inoiz ezkondu. 1924an hil zen 40 urte zituela, tuberkulosiak jota.

Alemanezko eleberrigile eta ipuin-idazle izan zen eta, oro har, XX. mendeko literaturako pertsonaia garrantzitsuenetakotzat hartzen da. Haren lanak errealismoaren eta fantastikoaren elementuak fusionatzen ditu. Normalean, protagonistak isolatuta agertzen dira, egoera bitxi edo surrealistetan, eta botere sozio-burokratiko ulertezinei aurre egin behar diete. Alienazioa, antsietate existentziala, erruduntasuna eta absurdoaren gaiak aztertzen ditu. Lanik ezagunenen artean, *Metamorfosia (Die Verwandlung), Prozesua (Der Process)* eta *Gaztelua (Das Schloss)* daude. "Kafkar" terminoa hizkuntza guztietan sartu da, haren idazlanetan agertzen direnak bezalako egoerak deskribatzeko.

Haren lan gutxi argitaratu ziren bizi zen artean: *Gogoeta* eta *Herriko medikua* ipuin bildumak, eta banakako ipuin batzuk, *Metamorfosia* esaterako. Literatura aldizkarietan argitaratu ziren, baina arreta txikia jaso. Testamentuan, Kafkak bere gordetzaile eta lagun Max Brodi amaitu gabeko lanak suntsitzeko agindu zion, besteak beste *Prozesua*, *Amerika* eta *Desagertutako gizona* eleberriak, baina Brodek ez zituen agindu horiek kontuan hartu. Haren lanak idazle, kritikari, artista eta filosofo ugarirengan eragina izan du, XX. eta XXI. mendeetan.

## Bizitza 
thumb|Hermann eta Julie Kafka gurasoak, 1913an.

### Gaztaroa 
Kafka 1883ko uztailean jaio zen Pragan, Bohemian, alemanez egiten zuen erdi mailako familia judu baten barnean. Aita Hermann Kafkak merkataritzako agente ibiltari gisa lan egin ondoren, azkenean arropa denda ezarri zuen, bertan hamabost pertsona enplegatzera iritsiz. Bi anaia, Georg eta Heinrich, haurtzaroan hil ziren, Franzek zazpi urte bete baino lehen; Gabriele, Valerie eta Ottilie arrebak ezkondu eta familiak osatu ondoren, Bigarren Mundu Gerrako Holokaustoan hil zituzten. Kafkak aitarekin izan zuen harreman nahasia agerikoa da ehun orrialde baino gehiagoko *Aitari eskutitzak* liburuan. Bertan, aitaren izaera autoritario eta zorrotzak eragin handia izan zuela salatzen du. Ama, aldiz, isila eta lotsatia zen. Kafkaren aitaren figura nagusiak eragin nabarmena izan zuen bere idazkeran.

Jatorrizko ama-hizkuntza alemana izan bazen ere, Kafkak txekiera ere ikasi zuen, aita Osek hiriko txekieraz egiten zuen komunitate juduko kidea zelako. Horren ondorioz, haren seme-alabek bai alemana eta bai txekiera ondo menperatzea nahi zuen. Kafkak frantsesa eta Frantziako kultura ere ezagutzen zituen. Izan ere, haren autore gustukoenetako bat Flaubert izan zen. Bestalde, Napoleon ere estiman zuen.
### Formakuntza 
1889tik 1893ra, Kafkak Lehen Mailako irakaskuntza (alemanez *Deutsche Knabenschule* delakoa) egin zuen Pragan. Hezkuntza judua hamahiru urterekin amaitu zen, *Bar mitzva* ospakizunaz. Kafkari ez zitzaion sinagogara joatea gustatzen eta aitarekin urtero lau jaiegunetan soilik joaten zen. Zortzi urtez ikasi zuen bertan, eta emaitza onak lortu. Txekieragatik laudorioak jaso zituen arren, inoiz ez zuen uste izan txekiera ondo menderatzen zuenik, eta berriz alemanez txekiar azentuarekin hitz egiten zuen. Errebalida (*Matura* alemanez) azterketak 1901ean amaitu zituen. Ikasketa horiek zirrararik egiten ez zioten arren, bere aita gustura uzteko lan aukera ugari eskaintzen zituzten. Gainera, zuzenbideak ikasketa luzeagoa eskatzen zuen eta denbora ematen zuen alemaniar ikasketetan eta artearen historian klaseak hartzeko.

Bertan, antzerki judu-alemanaren antolakuntza eta ekitaldien sustapena bultzatu zituen. Jendea txundituta geratzen zen haren itxura txukun, zorrotz eta ume-aurpegiarekin, haren jokamolde lasai eta idorragatik, baita haren adimen zein umoreagatik ere.

Ikasketen lehen urtea amaitzean, Kafkak zuzenbideko ikaskide Max Brod ezagutu zuen, bizitzako lagun mina bilakatuko zena.
### Lana 
1907ko azaroan, *Assicurazioni Generali* aseguru etxean kontratatu zuten, eta bertan ia urtebetez aritu zen, lan istripuetako agente gisa. Artean hasi zen idazten. Askotan lan hori "ogibidetzat” jo zuen, hots, dirua baino ez lortzeko lanbidea. Garai hartan izandako gutun trukeak adierazten du ez zegoela pozik lan ordutegiarekin, 8:00etatik 18:00ak arte, horrek zaildu egiten ziolako idazketan kontzentratzea, gero eta garrantzi handiagoa hartzen ari zen jarduera. 1908ko uztailean dimisioa aurkeztu zuen. Bi aste geroago, idazteko aukera errazagoa emango ziolako, Bohemiako Erresumako Langileen Istripuen Aseguruen Institutuan hasi zen lanean. Bertan industriako langileen kalte pertsonalengatik kalte-ordainak ikertu eta ebaluatu behar zituen. Hatzak edo gorputz-adarrak tarteko zituzten istripuak ohikoak ziren, garai hartan laneko segurtasun politika eskasa zelako. Bereziki gertatzen zen makina-tornuak, zulagailuak, lauzatzeko makinak eta zerra birakariak zituzten lantegietan, oso gutxitan izaten zituztelako segurtasun-neurriak.

Peter Drucker enpresa zuzendaritzako irakasleak Kafkari aitortu zion lehen kasko zibila garatu izana, Langileen Istripuen Aseguruen Institutuan lanean ari zela. Baina ez omen zuen bere enpresaburuak halako agiririk onartu. Aitak askotan semearen aseguru ofizial bezalako lana “ogia lortzeko lana” izenez aipatzen zuen, fakturak ordaintzeko soilik egiten zuelakoan. Kafkak berak askotan mespretxatzen zuela aldarrikatu zuen. Bizkor igo zuten mailaz, eta bere betebeharrak konpentsazio-erreklamazioak izapidetzea eta ikertzea, txostenak idaztea eta enpresak arrisku-kategoria handiegia zela uste zuten enpresarien baliabideak kudeatzea ziren, horrek aseguru-primetan gehiago kostatzen zielako. Halaber, aseguru institutuari urteko txostena osatu eta konposatzen zion, bertan lan egin zuen hainbat urtetan. Txostenok harrera ona izaten zuten nagusien artean.
### Bizitza pribatua 
thumb|Kafka 1910ean.
Kafka ez zen inoiz ezkondu. Broden arabera, Kafka "torturatuta" egoten zen sexu desioak eraginda, “FB andereñoa. Abuztuaren 13an Broden etxera iritsi nintzenean, mahaian eserita zegoen. Ez nintzen batere kuriosoa nor zen jakiteko, baizik eta berehala konturatu nintzen. Bere hutsunea argi zeraman aurpegi hezurdun eta hutsak. Eztarri garbia. Blusa jantzita. Oso etxeko soinekoa zirudien arren, ez zen inolaz ere hala. (Apur bat aldentzen naiz berarengandik, hain gertutik ez ikuskatzeko...) Sudurra ia apurtuta. Ilehoria, zuzen samarra, erakargarria ez dena, kokots sendoa. Nire eserlekua hartzen ari nintzela, lehenengo aldiz begiratu nion arretaz, eta eserita nengoenerako jada ezin hautsizko iritzia nuen.”

Bilera hori egin eta gutxira, *Epaia* ipuina gau bakarrean idatzi zuen, eta *Desagertu zen gizona* zein *Metamorfosia* idazlanetan era produktiboan aritu zuen. Kafka eta Felice Bauer gehienbat gutunen bidez komunikatu ziren hurrengo bost urteetan, noizean behin elkartuz, eta birritan batera biziz. Bizitza osoan emakumeak eta sexua behar zituen bezala, bere buruarekiko konfiantza gutxi zuen, sexua zikina zela sentituz, eta bere gorputza lotsagarria.

1920. urtearen hasieran, Milena Jesenská idazle eta kazetari txekiarrarekin eragin handiko harreman bat izan zuen, eta 1923an Berlinera joan zen denboraldi labur batez, bere familiaren eraginagandik urruntzeko eta bere obran zentratzeko asmoz. eta denboraldi horretan lau ipuin landu zituen, guztiak argitaratzeko asmoarekin, tartean *Gosearen artista*.
thumb|Kafka eta bere familia Pragako *Minutuaren etxean* bizi izan ziren 1889 eta 1896 artean. Haren hiru arrebak hor jaio ziren.
Brodek Heinrich von Kleistekin alderatu zuen, bi idazleek egoera zehaztasunez deskribatzeko gaitasuna zutela ohartuta. Broden iritziz, Kafka ezagutu zuen pertsona entretenigarrienetako bat zen, umorea lagunekin partekatzea gustatzen zitzaiolako, baina baita egoera zailetan aholku onekin laguntzen zielako ere. Bestalde, bere larritasuna 1913ko ekaineko egunerokoaren sarrera honetan ikus daiteke: "Buruan dudan mundu izugarritik, nola askatu neroni eta nola bera, zatikatu gabe. Eta nahiago dut mila aldiz zatikatzea, nigan gordetzea edo lurperatzea baino. Horregatik nago hemen, hori nahiko argi dut”.

Era berean, 50. zenbakiko Zürau aforismoan honakoa dio: "Gizakia ezin da bizi bere baitan suntsiezina den zerbaiten konfiantza iraunkorrik gabe, nahiz eta zerbait suntsiezin hori eta beregan duen konfiantza, betiko ezkutatuta egon daitezkeen". Joan Lachkar historiagilearen ustez *Metamorfosia* "mugako nortasunaren irudikapen bizia" bezala interpretatu daiteke, eta istorioa "Kafkaren utzikeria beldurrak, antsietateak, depresioak eta parasitoen mendekotasun beharrak deskribatzen dute. Mugako desio normal eta osasuntsuak, zerbait itsusia eta mespretxagarriarekin nahastearen beharra zuen".
### Ikuspegi politikoak 
Lehen Mundu Gerraren aurretik, Txekiako erakunde anarkista, antimilitarista eta antiklerikal bateko bileretara joaten zen. Hugo Bergmann, Lehen eta Bigarren Hezkuntzan Kafkaren ikastetxe beretara joan zena, azken ikasturtean (1900-1901) haserretu egin zitzaion, "haren sozialismoa eta nire sionismoa arrotzegiak zirelako. Kafka sozialista bilakatu zen, eta ni, sionista 1898an, sionismoaren eta sozialismoaren sintesia oraindik ez zegoen garaian.":

### Judaismoa eta sionismoa 
Kafka Pragan hazi zen, alemanez hitz egiten zuen judu gisa. Ekialdeko Europako juduek liluratzen zuten, bere ustez mendebaldeko juduetatik kanpo zegoen bizitza espiritual sendoa baitzuten. Haren egunkaria yiddishez idazten zuten idazleei buruzko erreferentziaz beteta dago. Hala ere, batzuetan judaismotik eta juduen bizitzatik aldenduta egoten zen. 1914ko urtarrilean, honakoa idatzi zuen bere egunkarian: "Zer kidetasun daukat juduekin? Ez daukat ia kidetasunik ezta neure buruarekin ere, eta oso geldi egon beharko nuke txoko batean, arnasten segitzen dudalako pozik". Garaikideen artean judu, txekiar eta alemaniar kulturarekiko sentikorrak ziren idazle judu, txekiar eta alemaniar ugari zeuden. Rothkirchenen arabera, "Egoera horrek ikuspegi kosmopolita zabala eta kontenplazio metafisiko transzendentalarekin muga egiten zuen, bere idazkiei eman zizkieten idazteko eratan. Adibide ospetsua Franz Kafka da".
### Heriotza 
thumb|200px|Kafkaren hilobia Pragan.

Kafkaren laringeko tuberkulosiak okerrera egin zuen, eta 1924ko martxoan Berlinetik Pragara itzuli zen. Dora Diamant maitaleak hein batean baino ez zituen bere nahiak bete, isilean gorde zituelako Kafkaren idatzi gehienak, hogei koaderno eta hogeita hamabost eskutitz barne. Idazle bezala aritu zen lehen urteetan, von Kleisten eragina izan zuen, eta Bauerri idatzitako eskutitzean haren lana beldurgarria zela esaten zion.

### Ipuinak 
[thumb|[Felice Bauer]]
Kafkak argitaratutako lehen lanak zortzi ipuin izan ziren, 1908an Hyperion literatura aldizkariaren lehen zenbakian, *Kontenplazioa* izenarekin agertu zirenak. "*Borroka baten deskribapena*" istorioa 1904an idatzi zuen. Brodi 1905ean erakutsi ondoren, idazten jarraitzeko aholkua eman zion, Hyperionera aurkezteko konbentzituz. Kafkak 1908an zati bat eta bi atal argitaratu zituen, guztiak Munichen. Istorioa Kafkaren lehen lan iraultzailetzat hartu ohi da. Semearen eta bere aita menderatzailearen harreman nahasia jorratzen du, semearen konpromisoaren ondoren egoera berri bati aurre eginez. Istorioa honakoa da: saltzaile ibiltari batek, esnatzen denean, piztia higuingarri batean bihurtuta aurkitzen du bere izaera. Kritikariek XX. mendeko fikziozko lan funtsezkoenetakotzat hartzen dute. Bestalde, *Zigor kolonian* ipuina, tortura eta exekuzio gailu landu bati buruz dena, 1914ko urrian idatzi zuen, 1918an berrikusi eta Leipzigen argitaratu zen 1919ko urrian. *Gosearen artista* ipuina “Die neue Rundschau” aldizkarian argitaratu zen 1924an, eta biktimizatutako protagonista deskribatzen du, epe luzez bere burua gosez hiltzeko estimazioan beherakada jasaten duena. Bere azken ipuinek, *Josefine abeslaria edo arratoien herria,* artista baten eta bere publikoaren arteko harremana lantzen dute.

### Eleberriak 
1912an hasi zuen bere lehen eleberria. Eleberriaren inspirazioa aurreko urtean yiddishezko antzezlanen publikoan igarotako denbora izan zen, bere ondarearen inguruko kontzientzia berri batera ekarri zuena. Horrek pentsarazi zion norberaren ondarearekiko berezko estimua, pertsona bakoitzaren barruan bizi dela. Ameriketara emigratu zuten senideen bizipenen xehetasun ugari erabiltzen ditu, eta Kafkak amaiera baikor batekin idatzi zuen lan bakarra da. Canettik Feliceri idatziko eskutitzak *Kafkaren Beste Prozesua* izendatu zituen, eskutitzen eta eleberriaren arteko harremana aitortzeko. The New York Times egunkariko berrikuspen batean Michiko Kakutani-k ohartarazi zuen Kafkaren gutunek "bere fikzioaren arrastoak dituztela: arreta urduri bera xehetasun txikiei; botere orekak aldatzearen kontzientzia paranoiko bera; itolarri emozionaleko giro bera, harrigarriro konbinatuz mutiko sutsuaren gozamen uneekin." Iluna eta zenbaitetan irreala, eleberria alienazioan, burokrazian, gizakiak sistemaren aurka egiteko saiakeren amaierako itxurazko frustrazioetan, eta lortu ezin den xede baten bilaketa hutsalean oinarritzen da. Hartmut M. Rastalsky adituak bere tesian honakoa adierazi zuen: "Ametsek bezala, bere testuek xehetasun 'errealista' zehatzak uztartzen dituzte zentzugabekeriekin, protagonisten arreta handiko behaketarekin eta arrazoibideekin, ahanztura eta arduragabekeria ulergaitzekin".

### Argitalpenen historia 
Kafkaren istorioak literatur aldizkarietan argitaratu ziren hasieran. Lehen zortziak 1908an inprimatu ziren bi hilean behineko *Hyperion* aldizkariaren lehen zenbakian. Franz Bleik 1909an bi elkarrizketa argitaratu zituen, eta "*Borroka baten deskribapena*"-ren zati bihurtu ziren. Halaber, *Franz Kfkaren istorioa* sartu zuten *Arkadia* poesia artistikorako urtekari literarioan. Urte berean, Wolffek *Sugilea* argitaratu zuen Jüngste Tag sailean, eta bertan hiru edizio izatera ailegatu zen. Brodek ez zion eskaera horri jaramonik egin, eta nobelak zein lanak bildu eta argitaratu egin zituen 1925 eta 1935 artean. Bestalde, argitaratu gabe zeuden idatzi ugari hartu zituen maletan 1939an Palestinara ihes egin zuenean. Halaber, Dora Diamant Kafkaren azken maitaleak ere, haren nahiei jaramonik egin gabe, 20 koaderno eta 35 eskutitz gorde zituen ezkutuan.

Brodek bere esku zituen idazkien zatirik handiena argitaratu zuenean, Kafkaren lanak arreta eta kritika onak erakartzen hasi ziren. Dena den, Brodek ezin izan zituen Kafkaren koadernoak ordena kronologikoan antolatu. Arazoetako bat zera zen, Kafka sarritan liburuaren atal desberdinetan hasten zela idazten; batzuetan erdian, eta beste batzuetan amaieratik atzera lan eginez. Bestalde, Brodek osatu gabeko lan asko amaitu egin zituen argitaratu ahal izateko. Adibidez, Kafkak *Prozesua* zenbakitu gabeko eta osatu gabeko kapituluekin utzi zuen, eta *Gaztelua* osatu gabeko esaldiekin eta eduki anbiguoekin. Brodek kapituluak berrantolatu zituen, testuak kopiatu eta editatu, eta puntuazioak aldatu. *Prozesua* 1925ean argitaratu zen *Verlag Die Schmiede*-n. Era berean, Kurt Wolffek beste bi eleberri argitaratu zituen, *Gaztelua* 1926an eta *Amerika* 1927an. Bestalde 1931an Brodek argitaratu gabeko prosa eta ipuinen bilduma liburua editatu zuen *Txinako Harresi Handia* izen bereko istorioan. Liburua *Gustav Kiepenheuer Verlag*-en agertu zen, eta Broden multzoei "Behin betiko edizioak" deitu ohi zaizkie.

1933. urtean berriz, idazlanak Gestapok konfiskatu egin zituen.

#### Edizio modernoak 
1961ean, Malcolm Pasleyk Kafkaren jatorrizko eskuz idatzitako lan gehienak Oxford Bodleian Librarytik eskuratu zituen. *Prozesua*-ren testua enkante bidez erosi zuen gero, eta Literatura Artxiboetan gordetzen da Marbach am Neckaren, Alemanian.
thumb|Kafka 1923an.

#### Argitaratu gabeko artikuluak 
Brod 1968an hil zenean, Kafkaren argitalpenik gabeko paperak, ustez milaka direnak, Esther Hoffe bere idazkariari utzi zizkion. Batzuk kaleratu edo saldu egin zituen, baina gehienak alabei, Eva eta Ruthi eman zizkien, eta horiek ere paperak besteei uzteari uko egin zioten. Eva bakarrik zegoen bizirik 2012an, eta Tel Aviveko familiako epaitegiak 2010ean emandako ebazpenaren arabera, idatziak askatu egin behar ziren. Gutxi batzuekin hori egin zen, aurretik ezezaguna zen istorio bat barne, baina borroka juridikoak aurrera jarraitu zuen. Eva Hoffesek zioen idatziak haien ondasun pertsonalak zirela, eta Israelgo Liburutegi Nazionalak, berriz, "judu herriaren ondasun kulturalak" zirela. Liburutegi Nazionalak iradokitzen zuen, baita ere, Brodek testamentuan idatziok berari legatu ziola. Azkenean, Tel Aviveko Familia Auzitegiak 2012ko urrian erabaki zuen idatziak Liburutegi Nazionalaren jabetzakoak zirela.

## Erantzun kritikoa 
### Interpretazio kritikoak 
Kritiko askok, Kafkaren lanari zentzua aurkitu ahal izateko, literatur kritika eskolen arabera interpretatu izan dute, hots, modernista, errealismo magikokoa, etab. Bere obran nagusi diren itxurako etsipen eta zentzugabekeria, existentzialismoaren enblematikotzat hartzen dira. Batzuk eragin marxista aurkitu nahi izan dute burokraziaren satirizazioan honelako obretan: Z*igor-kolonian*, *Prozesuan* eta *Gazteluan*. Beste batzuk, ordea, anarkismoa iradokitzen dute inspirazio oinarritzat Kafkaren indibidualismo anti-burokratikorako. Hala ere, beste batzuk judaismoaren ikuspuntutik abiatu dira, izan ere, Kafka judua zen eta kultura juduarekiko interesa agertu zuen, nahiko heldua zela landu zuen arren. Lana interpretatzeko beste bide bat Freudismoa izan da, jasandako familia-arazoak zirela-eta. Edota Thomas Mannek proposatu zuen teoria jarraituz, jainkoaren bilaketa metafisikoaren alegoria bezala.

Sarritan garrantzi handia ematen zaio alienazioari eta jazarpenari, eta enfasi horrek lotura handia zuen Gilles Deleuze eta Félix Guattari biografoen kontra-kritikekin. Kafkak larritasunaren eraginez idazten zuen, eta irudi bakartiaren estereotipoa baino gehiago zela usten zuten. Eta bere lana jakinaren gainean egindakoa zela, subertsiboa eta itxuraz ematen zuena baino “alaiagoa”. Biografoek diote Kafkak bazuela bere lagun hurbilenei idazten ari zen liburuko kapituluak irakurtzeko ohitura. Irakurketa hauetan bere alderdi umoristikoan, baina askotan ezezagunean, jartzen zuen gogoa.

Milan Kundera idazleak aditzera eman zuen Kafkaren umore surrealista Dostoievskik krimen batengatik zigortutako pertsonaien aurkezpenaren alderantzizkoa izan zitekeela. Kafkaren lanean pertsonaia bat zigortu egiten da, nahiz eta deliturik ez egin. Kunderak uste du bere egoeraren ezaugarrietarako inspirazioak familia patriarkal batean hazi, eta estatu totalitario batean bizitzetik etorri zirela. Bestalde, W. H. Auden poetak Kafka "XX. mendeko Dante" izendatu zuen, eta Vladimir Nabokov eleberrigileak XX mendeko idazle handienen artean kokatu zuen. Halaber, Gabriel Garcia Márquezek esan zuenez, *Metamorfosia* lana irakurtzeak “era desberdinean idatz zitekeela” erakutsi zion.

Adituak Kafkaren jatorri juridikoak eta legalak bere fikzioan izan zuten eragina identifikatzen saiatu ziren. Interpretazio gehienek zuzenbidearen eta legezkotasunaren alderdiek bere lanean garrantzitsuak izan zirela zioten,

Hala ere, James Hawesek *Prozesua*ren epaiketa judizialen deskribapen asko argudiatzen ditu, eta metafisikoak, absurdoak, harrigarriak eta amesgaiztoak ager litezkeen arren, garai hartako Alemaniako eta Austriako prozedura penalen deskribapen zehatz eta informatuetan oinarrituta zeuden, inkisitorialak zirelako aurkaritzakoak baino. Bere bulegoko idazkiak abiapuntutzat hartzen dituen XXI. mendearen hasierako argitalpen batean,

### Itzulpenak 
Kafkaren lanen ingelesezko lehen itzulpenak Edwin eta Willa Muirenak izan ziren, 1930ean *Gaztelua*ren lehen alemaniar edizioa itzuli baitzuten. Bestalde, 1941eko edizioek, Thomas Mannen omenaldia barne, Kafkaren ospea areagotu egin zuten Estatu Batuetan 1940ko hamarkadaren amaieran.

### Ingeleserako itzulpen arazoak 
Kafkak alemanaren ezaugarri bat maiz erabiltzen zuen, batzuetan orrialde osoko esaldi luzeak baimentzen dituena. Haren esaldiek ustekabeko inpaktua ematen dute puntua amaitu baino lehen, hau da, azken esanahian eta ardatzean. Hori alemanez menpeko perpausak eraikitzearen ondorioz gertatzen da, aditza perpausaren amaieran kokatzea eskatzen duelako.

## Ondarea 
### Eragina literaturan eta kulturan 
Idazle ospetsu asko ez bezala, Kafka gutxitan aipatzen dute beste batzuk. Horren ordez, gehiago nabarmentzen da bere ikuspegi eta perspektibagatik. Halaber, *Financial Times* egunkariko literatur kritikariak José Saramagori ere eragitea egozten zion, eta Al Silverman idazle eta editoreak J. D. Salingerrek Kafkaren lanak irakurtzea maite zuela zioen. 1999an jakintsu eta literatur kritikoz osatutako 99 egileren batzorde batek, *Prozesua* eta *Gaztelua* XX. mendeko alemanezko bigarren eta bederatzigarren eleberri esanguratsuenak izendatu zituen. Sandbanken ustez, Kafkaren zabaltasuna gorabehera, bere estilo enigmatikoa oraindik ez da imitatu. Neil Christian Pages, Alemaniako Ikasketen eta Literatura Konparatuaren irakaslea Binghamton Unibertsitatean, eta Kafkaren obran espezializatua dena, bere eraginak literatura gainditzen duela dio, eta ikusizko arteetan, musikan eta herri kulturan ere eragiten duela. Harry Steinhauer alemaniar eta judu literaturako irakasleak dio Kafkak "XX. mendeko beste edozein idazlek baino eragin indartsuagoa izan duela gizarte literarioan". Brodek esan zuen XX. mendea egunen batean "Kafkaren mendea" bezala ezagutuko zela. Pertsonaiak harrapatuta daude, nahasita, erruduntasunez beteak, zapuztuak eta beren mundu surrealista ulertu ezinik. Kafkaren osteko fikzioaren zati handi batek, batez ere zientzia fikzioak, Kafkaren unibertsoaren gaiak eta aginduak jarraitzen ditu. George Orwell eta Ray Bradbury egileen lanetan ikus daiteke hori, besteak beste. Kafkaren eszena bateko pertsonaiek askotan ez dute ekintza modu argian ikusten, labirinto egoeratik ihes egiteko. Elementu kafkiarrak maiz agertzen dira lan existentzialetan, baina terminoak literaturaren eremua gainditu du, eta bizitza errealeko gertakari eta egoera ulergaitz, konplexu, bitxi edo ilogikoei aplikatzen zaie.

### Oroitzapenak 
"3412 Kafka" asteroide gerrikoaren barruko eskualdeetako asteroide bat da, gutxi gorabehera sei kilometroko diametroa duena. 1983ko urtarrilean aurkitu zuten Randolph Kirk eta Donald Rudy astronomo estatubatuarrek, Kaliforniako Palomar Behatokian, eta Kafkaren izena jarri zioten.

Bestalde *Apatxe Kafka*, jatorriz 2011ko urtarrilean kaleratutako iturri irekiko korronteak prozesatzeko plataformari deitzen zaio.

Pragako Franz Kafka museoa hari eta haren lanari eskainita dago. Eta 2001ean sortu zen urteroko Franz Kafka saria, Pragako Hiriaren literatura saria. Literaturaren merezimenduak aitortzen ditu, "izaera humanistikoa eta kultura, nazio, hizkuntza eta erlijio tolerantziari egiten dion ekarpena, bere izaera existentziala eta betikoa, orokorrean gizakiaren baliozkotasuna eta gure garaiari buruzko testigantza emateko gaitasuna" dituena.

## Kafkaren idazlanen zerrenda 
### Bizian argitaratuak 
* 1909 – *Ein Damenbrevier*
* 1909 – *Gespräch mit dem Beter*
* 1909 – *Gespräch mit dem Betrunkenen*
* 1909 – *Die Aeroplane in Brescia*
* 1912 – *Großer Lärm*
* 1913 – *Kontenplazioa* (*Betrachtung*)
:* *Haurrak mendi bidean (Kinder auf der Landstraße)*
:* *Liluratzaile bat harrapatzea (Entlarvung eines Bauernfängers)*
:* *Bat-bateko paseoa (Der plötzliche Spaziergang)*
:* *Erabakiak (Entschlüsse)*
:* *Mendirako irteera (Der Ausflug ins Gebirge)*
:* *Mutilzaharraren zoritxarra (Das Unglück des Junggesellen)*
:* *Dendaria (Der Kaufmann)*
:* *Begirada oharkabetua lehiotik kanpora (Zerstreutes Hinausschaun)*
:* *Etxerako bidea (Der Nachhauseweg)*
:* *Oinezkoak (Die Vorüberlaufenden)*
:* *Bidaiaria (Der Fahrgast)*
:* *Soinekoak (Kleider)*
:* *Ezezkoa (Die Abweisung*
:* *Zaldizko zaldunek hausnar dezaten (Zum Nachdenken für Herrenreiter)*
:* *Kalera begira dagoen leihoa (Das Gassenfenster)*
:* *Indio izateko desioa (Wunsch, Indianer zu werden)*
:* *Zuhaitzak (Die Bäume)*
:* *Zoritxarreko izatea (Unglücklichsein*)
* 1913 – *Epaia* (*Das Urteil*)
* 1913 – *Sugilea* (*Der Heizer*) (galdua edo Amerika —*Der Verschollene*— idazlanaren zati bat)
* 1915 – *Metamorfosia* (*Die Verwandlung*)
* 1915 – *Vor dem Gesetz* (Prozesua —*Der Process*— idazlanaren zati bat)
* 1919 – *Zigor Kolonian* (*In der Strafkolonie*)
* 1919 – *Landa medikua* (*Ein Landarzt*)
:* Abokatu berria (*Der neue Advokat)*
:* Landa medikua (*Ein Landarzt*)
:* Galerian (*Auf der Galerie*)
:* Orrialde zahar bat (*Ein altes Blatt*)
:* Legearen aurrean (*Vor dem Gesetz*)
:* Txakalak eta arabiarrak (*Schakale und Araber*)
:* Bisita bat meategira (*Ein Besuch im Bergwerk*)
:* Herririk gertuena (*Das nächste Dorf*)
:* Enperadorearen mezua (*Eine kaiserliche Botschaft*)
:* Aita familiakoaren kezka (*Die Sorge des Hausvaters*)
:* Hamaika seme (*Elf Söhne*)
:* Senide-hilketa bat (*Ein Brudermord*)
:* Amets bat (*Ein Traum*)
:* Akademia batentzako txosten bat (*Ein Bericht für eine Akademie*)
* 1921 – *Der Kübelreiter*
* 1924 – *Gosearen artista* (*Ein Hungerkünstler*)
*- Lehen sufrimendua (Erstes Leid)*

*- Emakume txiki bat (Eine kleine Frau)*

*- Gosearen artista (Ein Hungerkünstler)*

*- Josefine abeslaria edo arratoien herria (Josephine, die Sängerin, oder Das Volk der Mäuse*)

### Hil ondoren argitaratuak 
* 1925 – *Prozesua (Der Process*) (zati batzuk falta dira)
* 1926 – *Gaztelua (Das Schloss*) (zati batzuk falta dira)
* 1927 – *Desagertutakoa edo Amerika* (*Der Verschollene*) (zati batzuk falta dira)

Bestalde, istorio bilduma asko publikatu dira, esaterako:
* Kafka, Franz (ed. Nahum N. Glatzer). *The Complete Stories*. New York: Schocken Books, 1971.

### Lan epistolarra, egunerokoak eta aforismoak 
* *Aforismoak, ikusmirak eta ametsak* (1917)
* *Koadernoak zortzigarrenean* (1917)
* *Egunerokoak* (1910-1923)
* *Idatzien gaineko idatziak* (1917)
* *Aitari gutuna* (1919)
* *Feliceri gutuna* (1967)
* *Milenari gutuna*
* *Ottlari gutuna*

### Elkarlanak 
* *Ricardo eta Samuel*. Nobela baten kapitulu bat, Max Brodekin idatzitako elkarlana. (Oharra: ez ziren gehiago publikatu)

### Kritika literarioak 
* *Gazteriaren nobela bat*
* *Anekdotak*
* *Hyperion*
* *Hegazkinak Brestzia*
* *Begiespenak*

### Euskaraz 
* *Prozesua* (*Der Process*) (1993). Elkar argitaletxea. Itzultzailea: Antton Garikano.
* *Metamorfosia* (*Die Verwandlung*) (2000). Hiria argitaletxea. Itzultzailea: Rufino Iraola Zaldiaran.
* Bizian argitaratuak (2008): *Epaia* (*Das Urteil*), *Sugilea* (*Der Heizer*), *Zigor kolonian* (*In der Strafkolonie*), *Kontenplazioa* (*Betrachtung*), *Landa medikua* (*Ein Landarzt*) eta *Gosearen artista* (*Ein Hungerkünstler*). Alberdania eta Elkar argitaletxeak. Itzultzailea: Naroa Zubillaga.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Austriar literatura
*  Literatura modernista
*  Idazle modernisten zerrenda

## Kanpo estekak 
* *The Trial*
*  *Metamorphosis*
*  The Kafka Project. Alemanez idatzitako Kafkaren testu guztiak online publikatzearren 1998. urtean sortutako proiektua.
*  Franz Kafka (1883-1924)
*  Kafka komedian