open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Melisos Samoskoa

**Melisos Samoskoa** (; ziurrenik K.a. 470) Samosko estatuburu eta itsas komandantea izan zen, Leuzipo eta Demokritoren atomismoan eragin nabarmena izan zuelarik. Samosko itsas armada zuzendu zuen K.a. 441. urtean, Atenastarrak garaitu zituztenean. Parmenidesen ikasle izan zen, bere filosofia hedatu zuelarik.

## Filosofia 
Bere idazkietatik iritsitakoa Sinpliziok gorde zituenak izan ziren Aristotelesek egotzi zizkiolarik Melisori, hauetan Parmenidesen doktrinaren defentsa sutsua egiten delarik. Jonikoz idatzi zituen bere lanak, hauek argudio zerrenda luzeetan zetzatelarik. Honen ustez *izatea* infinitua zen, hasiera eta amaierarik gabea, ondorioz jatorria **izate ezan** ezin zuelarik izan. Ezingo litzateke *izate* hau suntsitu *ez-izate* ezin bailiteke izan eta beste zerbaitetan bihurtuz gero ez litzatekeelako suntsituko, eraldatu baizik.

Sinplizioren arabera (Physika), Meliso ez zegoen Parmenidesek *izatea* eta *guztizko izatearen* artean egiten zuen desberdintasunarekin ados. Filosofoaren ustez *betiereko izatea* magnitude neurtezin bat izan beharra zuen, ondorioz aldaezina eta bakarra. Barne edo kanpoko edozein aldaketa pentsaezina litzateke beraz honen ustez, Parmenidesen Bakarra edo *errealitate batua* ezingo litzatekeela ez izaeran eta kopuruan aldatu inoiz. Ezin da aldaketarik egon batasunaren barnean, edozein banaketak *espazioa* edo *hutsa* egotea eskatzen baitu, baina hutsa ez da ezer, beraz ez da.

Zenon Eleakoaek azalduko zuen paradoxan datza bere logikaren zailtasuna, adimenak zentzumenak kontraesaten baititu. Argudio abstraktuak batasunaren barnean aldaketa ezinezkoa dela erakuste du, baina zentzumenek aurkakoa dute erakusten. Parmenidesen tesiak defendatzeko sorturiko argudioak azkenean honen aurka zihoazelarik.

## Bibliografia 
* Aguirre, Javier eta Juaristi, Felipe (2004): "Sarrera" in *Filosofo presokratikoak*, Bilbo, Klasikoak. 
* Aguirre, Javier (2008): "Filosofiaren sorrera: Presokratikoak" in Agustin Arrieta (et al.): *Filosofiaren historia*, Donostia, Elkar. 
* Iturriotz, Ander (2004): "Helendarren Filosofia (I): Presokratikoak" in Joxe Azurmendi (et al.): *Filosofiako Gida*, Bilbo, UEU. 
* Iturriotz, Ander (2007): *Lehen filosofia Heladen*, Donostia, Jakin. 

## Kanpo loturak 
* *Filosofo presokratikoak* EHUren webguneko *Klasikoak* bilduman.
Sinéad O'Connor

'''Shuhada' Sadaqat**, jaiotzez **Sinéad Marie Bernadette O'Connor** eta profesionalki **Sinéad O'Connor'* izenaz ezaguna (Dublin, 1966ko abenduaren 8a - Londres, 2023ko uztailaren 26a) abeslari irlandarra izan zen.

Estilo asko landutako egilea da, pop eta ingelesez nagusiki. Hala ere, *Sean-Nós Nua* bere zortzigarren diskoan gaelerazko abestiak ere sartu zituen, folk musikaren ukituekin batera.

## Polemikak 
Kantariaren inguruan hainbat polemika piztu izan dira behin baino gehiagotan: 1990ean uko egin zion Estatu Batuetako antzoki batean jotzeari, kontzertuaren aurretik ereserki nazionala ematen bazuten. Kantariaren arabera, ez zen egokia "gerra eta abertzalekeria garaietan erabiltzen ziren ekintzak" eta artea uztartzea.

1992an Saturday Night Live telebista saiorako zuzeneko batean zehar Eliza Katolikoaren kontrako kritika gogorrak zituen kantu bat abestu zuen (Bob Marleyren *War'' kantuaren bertsio bat), eta garaiko Aita Saindua zen, Joan Paulo II.aren argazkia kamaren aurrean zatikatu. Ekintza horiek hautsak asko harrotu zituen, eta handik gutxira Bob Marleyren omenezko kantaldi batean entzuleek txistu eta irainka hartu zuten.

Grammy Sariari uko egin zion, euren kutsu komertzialagatik protesta eginez, eta hainbat artistarekin ere ika-mikak izan zituen.

## Izen aldaketa 
2017an izena aldatu zuen, eta ofizialki Magda Davitt bihurtu zen. Arau heteropatriarkalei aurre egiteko egin zuen hautu hura. Geroago, islama erlijiotzat hartu zuenean, Shuhada' Davitt izen berria hartu zuen, eta 2019an abizena aldatu zuen, bere izen osoa Shuhada' Sadaqat izanik.

## Diskografia 
# 1987 *The Lion and the Cobra *
# 1990 ''I Do Not Want What I Haven't Got* 
# 1992 *Am I Not Your Girl?* 
# 1994 *Universal Mother* 
# 1997 *Gospel Oak* 
# 1997 *So Far... the Best of Sinéad O'Connor* 
# 2000 *Faith and Courage* 
# 2002 *Sean-Nós Nua* 
# 2003 *She Who Dwells in the Secret Place of the Most High Shall Abide Under the Shadow of the Almighty* 
# 2005 *Collaborations*
# 2005 *Throw Down Your Arms* 
# 2007 *Theology* 
# 2012 *How About I Be Me (and You Be You)?* 
# 2014 *I'm Not Bossy, I'm the Boss* 
# 2021 *Rememberings'' 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irlandako musika

## Kanpo estekak 
* Sinéad O'Connorren webgune ofiziala
Arrasate Press

**Arrasate Press** AED euskara elkartearen ekimenez eta lagun talde baten lanari esker Arrasaten sortutako euskara hutsezko aldizkaria zen, ostiralero herriko albisteak biltzen zituena. 1988an sortuta, euskara hutsean idatzitako lehen herri astekaria izan zen. 

## Historia 
Arrasate Press aldizkariaren lehen alea 1988ko abenduaren 2an kaleratu zen, lau lagunen artean euskarazko herri aldizkaria sortzearen ideia hura gauzatu ondoren. Aldizkariaren lehen erredaktore burua Joxe Aranzabal izan zen. Arrasateko Udala eta Eusko Jaurlaritzaren diru-laguntzei esker, eta herriko denden publizitateak emandako diru-sarrerei esker, euskarazko aldizkari bat mantendu ahal izatea oso zaila zen garai haietan aurrera eramatea lortu zuten. Garai hartan AED euskara elkarteak kudeatzen zuen aldizkaria, baina 1990ean, Arrasate Telebistaren sorrerarekin batera, Arrasate Komunikabideak (ARKO) elkartea sortu eta haren eskuetara pasa zen. Arrasatez gain, Aretxabaletan, Eskoriatzan, Bergaran, Oñatin eta Aramaion banatzen zen. Guztira 7.350 ale inguru banatzen ziren Arrasate eta Aramaioko herritarren artean, beti ere doan.

36 orrialde izaten zituen normalean, baina jaietan orri kopurua hazi egiten zen.

Beranduago, Goienkariaren eraberritzearekin batera, herriko aldizkari hauek haren atal izateari utzi zioten, eta desagertu egin ziren. Gaur egun, Goienkariaren 19.000 ale inguru banatzen dira, euskara hutsean, eskualde osoan zehar.

## Erreferentziak 
*  Arrieta, Deiane. Arrasate Press: Hamasei urte tokiko prentsaren aitzindaritzan. 2004.
*  Arrasate Pressi omenaldia
*  Arrasate Press eta euskarazko herri prentsa

## Kanpo estekak 
*  Joxe Arantzabal Arrasate Presseko sortzaileari elkarrizketa
*  Arrasate Pressek 20 urte bete ditu
*  Arrasate Pressen 20. urteurrena ospatzeko sortzaileek egindako afariaren kronika
Vesuvio

**Vesuvio** (; )  Italiako sumendia da, Napoliko golkoaren ekialdean dagoena, Napoliko probintzian, Campania eskualdean.  Napoli hiritik 9 kilometro ingurura dago, eta 1.281 metroko garaiera du. Europako kontinentean –ez uharteetan– azken 100 urteotan aktibo egondako sumendi bakarra da. 

Azken erupzioa 1944an izan zen; egun, sumendi arriskutsuenen artekotzat hartzen da, Napoliko badiaren inguruan hiru milioi pertsona bizi direlako. Sumendiaren inguruko deformazioak hobeto ezagutu eta hurrengo magma-jaurtialdiak iragarri ahal izateko, bulkanologoek tomografia lanetan dihardute TNT eztanda txikiek eragindako lurrikara txikien bilakaera aztertuz sumendiko maldetan.

## 79. urteko erupzioa 
Ezaguna da, batez ere, 79. urtean izandako erupzioagatik: orduko Ponpeia eta Herkulano hiri erromatarrak suntsitu zituen, eta gaur egun arte iritsi dira horien aztarnak, orduko gorpu eta etxeko zatiak aski ondo kontserbaturik geratu zirelako.

## Bestelako erupzioak 
Vesuvion plaka tektoniko afrikarrak eta euroasiarrak bat egiten dute. Haren jarduera bolkanikoa dorain dela 400.000 bat urte hasi zen, eta sumendia duela 25.000 urte eratu zen. Badakigu duela 18.000, 16.000 eta 11.000 urte pliniar erupzioak izan zirela, eta duela 3.800 urte Europak ezagutu duen erupzio bortitzenetakoa izan zen. Brontze Aroko hainbat herrixka suntsitu zituen. 2006an arkeologoek handik alde egindako gizaki eta animalien aztarna ugari aurkitu zituzten, baina hiru gorpuren arrastoak baino ez; beraz, biztanle gehienek ihes egitea lortu zuten.

472. eta 512. urteetan ere eztanda egin zuen. Eta 1631koak Ponpeia suntsitu zuen erupzioaren parekoa izan zen: fluxu piroklastikoa kraterretik hamabost kilometrora iritsi zen eta errauts hodei erraldoiak, besteak beste, Konstantinoplako zerua estali zuen. XIX. mendea bereziki aktiboa izan zen, sumendia zortzi aldiz lehertu baitzen. 1944an, berriro ere sumendia jardunean hasi eta San Sebastiano herriaren zati bat suntsitu zuen. Eta horixe izan da Vesuvioren azken erupzioa, oraingoz.

## Ikus, gainera 
* Sumendi erupzioak hildako pertsona kopuruaren arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Vesuvio sumendiak Pompeia suntsitu zuenekoa, animazio bidez (Bideoa, EN, 2013)
Gregorio XVI.a

**Gregorio XVI.a** (latinez *Gregorius PP XVI*), jaiotzaz **Bartolomeo Alberto Cappellari**, (Belluno, Veneziako Errepublika, gaur egun Italia, 1765eko irailaren 18a - Erroma, 1846ko ekainaren 1a) Eliza Katolikoko Aita Santua izan zen 1831ko otsailaren 2tik bere heriotza egunera arte.
thumb

## Monje urteak 
Veneziako jauntxo baten (Giovanni Battista Cappellari) eta bere emazte Giulia Pagani Gesaren semea. Oso gaztea zela beneditarren monasterio baten sartu zen monje izateko ikasketak egiteko. Gaztetatik hizkuntzak eta teologia ikasteko erraztasun handia erakutsi zuen, besteak beste 1799an janseniten aurkako tratatu famatu bat idatzi zuenean. Gotzaintza eskaini zioten arren, uko egin zion eta monasterioan bizitzen jarraitu zuen.

1807an ordenako buru izendatu zuten, baina Napoleonek Erroma okupatu zuenean berriz lehengo monasterioan babestu behar izan zuen. 1814an Erromara itzuli zen eta Elizaren hierarkian garrantzia handiko postuak bete zituen.

## Kardinal 
1825ean kardinal izendatu zuten. *Propaganda Fide* kongregazioko buru izan zen garai hartan, eta Pio VIII.a aukeratzeko 1829an egindako konklabean parte hartu zuen.

## Aita santu 
1831ko konklabean izandako istiluek Aita Santu izateko faborito zena (Giacomo Giustiniani) lehiatik kanpo utzi zuten. Horren ondoren otsailaren 2an izendatu zuten. Izendapen unean gotzain ez zenez, une horretantxe izendatu zuten gotzain ere.

Elizaren estatuetan egondako altxamenduen ondorioz Austria-Hungariako inperioari laguntza eskatu zion. Bere agintaldian, Aulki Santuak harreman diplomatikoak hautsi zituen Espainia, Portugal, Prusia eta Errusiarekin.

Teologia eta moral kontuetan oso kontserbadorea zen arren, behin baino gehiagotan esklabotza gaitzetsi zuen, bereziki Kuba, Puerto Rico eta Ameriketako Estatu Batuetan egiten zena.

Arteari bultzada handia eman zion, bereziki Harresiz Kanpoko San Pabloren basilika berreraikiz eta Museo Etrusko, Egiptiar eta Kristaua sortuz. Misioak ere bultzatu zituen, bereziki Hego Amerikan.

1846an hil zen eta San Petriko kriptan ehortzi zuten, baina 1853an monumentua egin zen San Petriko habearte batean kokatzeko, eta huraxe da bere hilobia harrezkero.

## Heriotza 
Erroman hil zen 1846ko ekainaren 1ean. Vatikanoko basilikan hilobiratu zuten.

## Erreferentziak
Bono (abeslaria)

**Bono**, benetako izenez **Paul David Hewson** (Dublin, 1960ko maiatzaren 10a - ) U2 taldeko kantaria da.

Izaera handikoa, musikan arrakastaz ibiltzeaz gain, hainbat gizarte egitasmotan parte izan du.

## Diskografia 
* *Boy* (1980)
* *October* (1981)
* *War* (1983)
* *The Unforgettable Fire* (1984)
* *The Joshua Tree* (1987)
* *Rattle and Hum* (1988)
* *Achtung Baby* (1991)
* *Zooropa* (1993)
* *Original Soundtracks 1* edo *Passengers* (1995)
* *Pop* (1997)
* ''All That You Can't Leave Behind* (2000)
* *How to Dismantle an Atomic Bomb'' (2004)

## Ikus, gainera 
* Irlandarrak

## Kanpo estekak 
* U2 taldearen webgune ofiziala
Duintasunez eutsi

**Duintasunez eutsi** Des-kontrol musika taldearen 4. diskoa da, 2006. urtean Oihuka diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

Disko hau 2006ko urtarrilean grabatu zen Elkar estudioetan, "Beldurra", "Potrotaino" eta "Lau hormen artean" kantuak izan ezik. Abesti hauek 2005eko abenduan zuzenean grabatu ziren, izatez aurreko diskoetako abestiak dira.

## Partaideak 
* Aritz (ahotsa).
* Markel (gitarra).
* Hodei (baxua eta koruak).
* Oier (gitarra eta koruak).
* Iker (bateria).

### Beste partaideak 
* Mireia (koruak "Duintasunez eutsi" abestian).
* Pepin (koruak "Freedom form my land" eta "Azken bolada hontan" abestietan).
* Peio (koruak "Freedom form my land" eta "Azken bolada hontan" abestietan).

## Kantuen zerrenda 
# Bizimoduaren bagoia
# Langabezian
# Mundu kaotikoa
# Gaztetatik
# Duintasunez eutsi
# Freedom for my land
# Azken bolada honetan
# Ez dugu nahi urrerik
# Kondenatuta
# Iraganeko kondaira
# Beldurra
# Potroetaraino
# Lau hormen artean

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
* "Duintasunez eutsi" abestiaren bideoklipa (Youtube)
*     Oihuka diskoetxearen webgunea
No te muevas

**No te muevas** RIP musika taldearen 2. diskoa da, 1987. urtean Basati Diskak diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

## Partaideak 
* Karlos Agirreurreta, "Mahoma" (ahotsa).
* Jul Bolinaga (gitarra).
* Eduardo Mancebo, "Portu" (baxua).
* Txerra Bolinaga (bateria).

## Kantuen zerrenda 
# Condenado
# Eskoria
# Policía no
# Última generación
# Incorruptible
# Odio a mi patria
# Revolución
# Txapelgorri
# Kaos
# Brigada criminal
# No hay futuro
# Antimilitar
# Terrorismo policial
# Mundo muerto
# Ahogate
# Presos
# Enamorado de la muerte
# Lepoan hartu ta segi aurrera

## Argitalpenak 
* **No te muevas** (LP) (1987ko abuztua, Basati Diskak)
* **No te muevas** + Zona Especial Norte (LP) (1993ko azaroa, Basati Diskak) (Eskorbutoren abestirik gabe)
* **No te muevas** (LP) (1995eko azaroa, Discos Suicidas)
* **No te muevas** + Zona Especial Norte (CD) (1995eko azaroa, Discos Suicidas) (Eskorbutoren abestirik gabe)
* **No te muevas** (LP, binilo beltzean eta binilo gorrian) (2014eko iraila, Guns of Brixton Records)

## Kanpo estekak 
*  Discos Suicidasen webgunea
A.C.A.B. (Des-kontrolen diskoa)

**A.C.A.B.** Des-kontrol eta Hell Beer Boys musika taldeen diskoa da, 2004. urtean Urban Revolt Records diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa. Des-kontrolen 3. diskoa da eta Hell Beer Boys-en 2.a.

## Partaideak 
### Des-kontrol 
* Aritz (ahotsa).
* Markel (gitarra).
* Oier (baxua eta koruak).
* Osoron (gitarra).
* Iker (bateria).

### Hell Beer Boys 
* Gorki (ahotsa).
* Iker (gitarra).
* Blasko (baxua).
* Leku (bateria).

## Kantuen zerrenda 
### Des-kontrol 
# Chicos del oi!
# Altxa gaitezen
# Euskadi
# Deskontrol

### Hell Beer Boys 
# Rebeldes
# En la calle
# Una vida punk
# Perros callejeros

## Kanpo estekak 
*  Des-kontrol taldearen webgunea
*  Hell Beer Boys taldearen webgunea
Jarraituko dugu

**Jarraituko dugu** Des-kontrol musika taldearen 1. single-a da, 2001. urtean Beltza Records diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

Single hau Gipuzkoako punk taldeen omenaldi bat da, izan ere atzeko azalean *"Tribute to the punk and Oi! from Gipuzkoa Vol. 2"* esaldia irakur daiteke. Disko honek dakartzan lau abestietatik bakarra da **Des-kontrol** taldearena, beste hirurak Vomito, RIP eta Puñetazo taldeen bertsioak dira. Single hau binilo zuria sendoan argitaratu zen, 500 kopia bakarrik egin zirelarik.

## Partaideak 
* Aritz (ahotsa).
* Markel (gitarra).
* Oier (baxua eta koruak).
* Osoron (gitarra).
* Iker (bateria).

## Kantuen zerrenda 
### A aldea 
# Ratas de ciudad (Vomito)
# Explotará (RIP)

### B aldea 
# Potrotaino
# Gazteak gara (Puñetazo)

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
*  Beltza Records diskoetxearen webgunea
Behin eta berriz

**Behin eta berriz** Des-kontrol musika taldearen 2. diskoa da, 2002. urtean Potencial Hardcore diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

## Partaideak 
* Aritz (ahotsa).
* Markel (gitarra).
* Oier (baxua eta koruak).
* Osoron (gitarra).
* Iker (bateria).

## Kantuen zerrenda 
# Behin eta berriz
# Rock & roll eta dirua
# Kolorezko telebista
# Oi! Oi! Oi!
# Potroetaraino
# Sucio poder
# Lau hormen artean
# M.C.D.
# Guda
# Putzu batean
# Outro

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
*   Potencial Hardcore diskoetxearen webgunea
Azorín

**Jose Augusto Trinidad Martínez Ruiz** —ezagunagoa ***Azorín*** ezizenaz— (Monóvar, Espainia, 1873ko ekainaren 8a - Madril, Espainia, 1967ko martxoaren 2a) gaztelaniazko idazlea izan zen. 98ko Belaunaldiko prosa idazle handienetakoa zen, eleberrigilea, saiakeragilea eta bere garaiko Espainiako literatura kritiko garrantzitsuenetarikoa. Bi gai nagusi agertzen dira behin eta berriro Azorínen lanetan: denbora iheskorrari buruzko gogoetak eta ikuspegien nagusitasuna. Lirismoz beteriko prosa da Azorínena, jario astitsukoa eta esaldi laburrekoa.

## Bizitza 
Zuzenbide ikasketak egin zituen, baina bizitza guztian kazetaritzan aritu zen. 1904tik aurrera *Azorín *ezizenaz izenpetu zuen (hasierako eleberrietako protagonistaren izena). Gaztetan, talde anarkistekin harremanak izan zituen; baina, mende aldaketarekin batean, eta Ramiro de Maezturekin eta Pío Barojarekin *Hiruen Taldea* osatu ondoren, kontserbadore bilakatu zen, eta zenbait aldiz diputatu hautatu zuten. Nolanahi ere, Azorínen ideia politikoek gorabehera franko izan zuten: Lehen Mundu Gerran Frantziaren aldekoa izan zen, Primo de Riveraren diktadura bultzatu zuten intelektual bakarrenetakoa, Errepublikaren aldekoa 1931n eta Francoren altxamenduaren aldeko 1939an.

## Idazlanak 
Azorínen lanean hiru atal bereiz daitezke: saiakera, eleberria eta antzerkia:

* Saiakera sail batean Espainiako bizitzaren irudiak eta oroipenak biltzen ditu: *Los pueblos *(1905), *La ruta de Don Quijote *(1905), *Castilla *(1912), *Una hora de España *(1924), etab. Beste sailean literatura saiakerak biltzen dira: *Lecturas españolas *(1912); *Clásicos y modernos *(1913); *Al margen de los clásicos *(1915); *Los clásicos redivivos. Los clásicos futuros *(1945), eta abar.
* Azorínen eleberrigintza oso berezia da: haren eleberriek ia ez dute argumenturik, giroen lotura edo pertsonaien euskarri soila baino ez dira. Izenburu batzuk: *La voluntad *(1902), *Antonio Azorín *(1903), *Las confesiones de un pequeño filósofo *(1904), *Don Juan *(1922), *Doña Inés *(1925), *El escritor *(1941), *María Fontán *(1943), *Salvadora de Olbena *(1944)..
* Antzerkiaren alorrean sinbolismoaz baliatu zen —*Lo invisible *(1928), *Angelita *(1930)—, arrakasta handirik gabe.

## Azorín, zineman 
* *Badaezpada: El vecino afectuoso* (2007); Pello Varela (zuzendari), Txema Blasco eta Rafa Martín (aktore).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Jose maria Urkia Etxabe: "El mundo vasco en Azorín", *Noticias de Gipuzkoa*, 2023ko abuztuaren 1a.
Noel Gallagher

**Noel Thomas David Gallagher** (Manchester, 1967ko maiatzaren 29a) pop-rock musikari eta abeslari britainiarra da, *Oasis* taldearen kide, gitarra-jotzaile eta bigarren abeslari.

Azken hamarkadako abesti idazle goraipatuenetakoa da.
Augsburg

**Augsburg** hegoaldeko Alemanian kokaturik dagoen hiria da. Suabia barruti administratiboko hiriburua eta hiririk handiena da. Augsburg Suabiako hiriburu historikoa da.

Augsburg hego Alemaniako industriagune garrantzitsuenetakoa da: ehungintza, industria mekanikoa (ibilgailuak, doitasun ekaiak) eta kimikoa.

## Historia 
Erromatarrek fundatua *Augusta Vindelicorum* izenarekin (*Vindelici* leinua bizi baitzen bertan), Augsburg Retia probintzia erromatarreko hiriburu bihurtu zen. Hiru alditan suntsitua izan zen eta hiruetan indartsuago bilakatu zen. Lehenengo aldian Hunoek V mendean, ondoren Karlomagnok VIII mendean eta azkenik Guelfoek X mendean.
thumb|250px|ezkerrera|Augsburgeko merkatu plaza 1550an

Augsburg *Hiri Inperial Askea* bihurtu zen 1276an eta bere apezpiku propia ere lortu zuen. XV. mendetik aurrera banka eta merkatugune guztiz garrantzitsua bihurtu zen Fugger eta Welser familiei esker. Erreforma garaian, berebiziko garrantzia hartu zuen hiriak (Augsburgoko Aitorpena, 1530, Luteroren jarraitzaileek Karlos V.ari aurkeztu zioten fede aitorpena; Augsburgoko Interima, 1548, Karlos V.ak Trentora bitartean protestante eta katolikoei eskatu zien luzapena [*interim*, bitartean]; Augsburgoko Bakea, 1555: *cuius regio eius religio *formularen arabera banatu zen Inperioa Luteroren jarraitzaileen eta katolikoen artean).

Hogeita Hamar Urteko Gerran suediar armada protestanteak hartu zuen hiria 1632an borrokarik gabe. 1634ean tropa katolikoek Augsburg inguratu arren suediarrek ez zuten errenditu nahi izan eta 1634-35 negua gogorra izan zen, hotzez eta izurritez biztanle ugari hil baitziren. Populazioa 70.000 ingurutik 16.000ra jaitsi zen.

Germaniako Erromatar Inperio Santua 1806. urtean sakabanatzean, Bavariak bereganatu zuen Augsburg hiria. Bigarren Mundu Gerran britainiarrek eta estatubatuarrek bonbakatu zuten Augsburg 1942ko apirilaren 17an lehenengo eta 1944ko otsailaren 25/26 bigarrenez. Amerikarrek eskuratu zuten hiria 1945ean eta beren okupazio eremuan gelditu zen. Soldadu estatubatuarrak bertan izan dira 1998 arte.
thumb|250px|ezkerrera|Udaletxea
## Ondasun nabarmenak 
* Eredu gotikoari jarraituz berritu zen katedral erromanikoa (923 -1430)
* Fugger familiaren hilobiak gordetzen dituen eliza gotikoa (Sankt-Anna)
* Pizkunde garaiko udaletxea (1620)
* Perlachturm kanpandorrea (989)
* Schaezlerpalais jauregi rokokoa
* Ulrich eta Georg Fugger bankariek behartsuentzat eraiki zuten langile auzoa (*Fuggerei*, 53 etxe sei karriketan banatuak).
* Augsburger Puppenkiste, txontxongiloen antzokia.

## Augsburgotar ospetsuak 
* Jakob Fugger (1459-1525), bankaria.
* Julius Schiller (1580-1627), legegizona eta astronomoa.
* Leopold Mozart (1719-1787), Wolfgang Amadeus Mozarten aita.
* Bertolt Brecht (1898-1956), idazlea.
* Bernd Schuster (1954-), futbolari ohia eta entrenatzailea.

## Hiri senidetuak 
Augsburg ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oasi

[eskuinera|thumb|250px|Libiako oasi bat, [Sahara]]
[eskuinera|thumb|250px|[Ubari oasia, Libia]]

**Oasi**a basamortu batean bakandurik dagoen landare gunea da, iturri edo antzeko ur sorburu baten inguruan hazten dena. Hitza grezierazko ὄασις *oasis* izenetik dator, zuzenean egiptoerazko *wḥ3t* edo demotikozko *wḥỉ*-tik mailegatua.

Haien kokalekuak berebiziko garrantzia du basamortu eskualdeetako garraio eta merkataritza bideetan. Karabanek oasiz oasi bidaiatu behar zuten, ur eta janariz hornitzen baitzituzten. Horregatik, oasien kontrol politiko edo militarrak merkataritza bideen kontrola esan nahi zuen. Adibidez, Awjila, Ghadames eta Kufra oasiek egungo Libian hil edo biziko garrantzia zuten Sahara ipar-hego eta mendebal-ekialde zeharkatzeko.

* Al-Hasa, Saudi Arabia, munduko oasi handiena
* Al-Qatif, Saudi Arabia, Persiar Golko kostako oasi handia
* Bahariya Oasis, Egipto
* Ein Gedi, Israel
* El Tour, Sinai penintsula
* Farafra Oasis, Egipto
* Gaberoun, Libia
* Ghardaia, Aljeria
* Herðubreiðarlindir, oasi antzeko gunea Islandiako mendigune izoztuan
* Huacachina, Peru
* Kufra, Libia
* La Cienega, Mexiko Berria, AEB
* Las Vegas Valley, Nevada, AEB
* Loulan, Txina
* Mzab, Aljeria
* Marin, Txina
* Niya, Txina
* Ouargla, Aljeria
* Safsaf, Egipto
* San Pedro de Atacama, Txile
* Siwa, Egipto
* Tabas, Iran
* Timimoun, Aljeria
* Tozeur, Tunisia
* Tuat, Aljeria
* Turfan, Txina
* Yarkand, Txina
* Zerzura, Libia edo Egiptoko oasi mitikoa

## Kanpo estekak
Frankonia Beherea

**Frankonia Beherea** (alemanez *Unterfranken*) Bavariako 7 eskualdeetako bat da, ipar-mendebaldean kokatuta. Frankonia Behereak hiru barrutirik gabeko hiri eta 9 landa-barruti ditu.

## Geografia 
### Mugakideak 
## Banaketa administratiboa 
Frankonia Beherea *Kreisfreie Städte* (barrutirik gabeko hiriak) eta *Kreise* (barrutiak) ditu.

### Hiriak (*Kreisfreie Städte*) 
* Aschaffenburg
* Schweinfurt
* Würzburg

### Barrutiak (*Landkreise*) 
* Aschaffenburg
* Bad Kissingen
* Haßberge
* Kitzingen
* Main-Spessart
* Miltenberg
* Rhön-Grabfeld
* Schweinfurt
* Würzburg

## Kanpo estekak
Enya

**Enya**, jaiotzez **Eithne Patricia Ní Bhraonáin** (Gweedore/Gaoth Dobhair, Donegal/Dhún na nGall, 1961eko maiatzaren 17a-) abeslari irlandarra da.

Folk musikaren arloan "Clannad" taldean parte hartu izan du, baina ezagunagoa bakarkako bere ibilbideagatik, New Age estiloan. Gaelerazko hiztuna izanda, bere jatorrizko hizkuntzaz egin izan ditu abesti mordoa, ugariagoak diren ingelesezkoekin batera.

Bere izen artistikoa, "Enya", Eithne bere jatorrizko izenaren transkripzio ingelesa da, nolabait.

## Diskografia 
# *Enya* (1987)
# *Watermark* (1988)
# *Shepherd Moons* (1991)
# *The Celts* (1992)
# *The Memory of Trees* (1995)
# *Paint the Sky with Stars* (1997)
# *A Day Without Rain* (2000)
# *Amarantine* (2005)
# *And Winter Came...* (2008)
# *The Very Best of Enya* (2009)
# *Drak Sky Island* (2015)

## Ikus, gainera 
* Irlandako musika
* Irlandarrak

## Kanpo estekak 
* Enyaren webgune ofiziala
Joaquín Costa

**Joaquin Costa Martínez** (Monzón, 1846eko irailaren 14a - Graus, 1911ko otsailaren 8a) espainiar idazle, politikari, legegizon, ekonomialari eta historialaria izan zen, Erregenerazionismoa izeneko XIX. mendeko higikunde intelektualaren burua.

## Bizitza 
Zuzenbide irakaslea izan zen Madrilgo unibertsitatean. 1898tik aurrera, Unión Nacional izeneko mugimendu politikoan jardun zuen, eta geroago alderdi errepublikarreko kidea izan zen. 1903-1905 bitartean diputatua izan zen Espainiako Gorteetan. Espainiako egoerari buruzko obra interesgarriak idatzi zituen.

## Idazlanak 
* *Derecho consuetudinario y economía popular de España*. Zaragoza: Editorial Guara, 1981.
* *La libertad civil y el Congreso de Jurisconsultos Aragoneses*. Zaragoza: Editorial Guara, 1981.
* *La vida del derecho: ensayo sobre el derecho consuetudinario*. Zaragoza: Editorial Guara, 1982.
* *Teoría del hecho jurídico individual y social*. Zaragoza: Editorial Guara, 1984.
* *Reforma de la fe pública*. Zaragoza: Editorial Guara, 1984.
* *Maestro, escuela y patria* (pedagogi oharrak). Madril: Biblioteca Costa, 1916.
* *Oligarquía y caciquismo como la forma actual de gobierno en España: Urgencia y modo de cambiarla*. Madril: Establecimiento Tipográfico de Fortanet, 1901.
* *Tutela de pueblos en la Historia*. Madril: Biblioteca Costa, [s. a.].
* *Historia, política social: patria*. Madril: Aguilar, 1961.
* *Oligarquía y caciquismo. Colectivismo agrario y otros escritos*. Madril: Alianza, 1967.
* *La fórmula de la agricultura española*. Madrid: Biblioteca Joaquín Costa, 1912.
* *La tierra y la cuestión social*. Madril: Biblioteca Costa, 1912.
* *Colectivismo agrario en España*. Zaragoza: Editorial Guara, 1983.
* *Política hidráulica (misión social de los riegos en España)*. Madril: Biblioteca J. Costa, 1911.
* *El arbolado y la patria*. Madril: Biblioteca Joaquín Costa, 1912.
* *Reorganización del notariado, del Registro de la Propiedad y de la Administración de Justicia*. Madril: Biblioteca Joaquín Costa, 1917.
* *Último día del paganismo y primero de... lo mismo*. Madril: Biblioteca Joaquín Costa, 1917.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erregenerazionismo

## Kanpo estekak 
* : Joaquín Costaren obra guztiak digitalizaturik, Biblioteca Digital Hispánica, bdh.bne.es
Adam Clayton

**Adam Charles Clayton** (Chinnor, Oxfordshire, 1960ko martxoaren 13a-), musikari ingelesa da, U2 taldeko baxu-jotzailea.

Dublinen aspalditik bizi arren, Erresuma Batuko hiritartasuna mantendu izan du.

## Diskografia 
* *Boy* (1980)
* *October* (1981)
* *War* (1983)
* *The Unforgettable Fire* (1984)
* *The Joshua Tree* (1987)
* *Rattle and Hum* (1988)
* *Achtung Baby* (1991)
* *Zooropa* (1993)
* *Original Soundtracks 1* edo *Passengers* (1995)
* *Pop* (1997)
* ''All That You Can't Leave Behind* (2000)
* *How to Dismantle an Atomic Bomb'' (2004)

## Kanpo estekak 
* U2 taldearen webgune ofiziala
Ilustrazio

**Ilustrazio** honakoa izan daiteke:
* Argien Garaia, pentsamendu **ilustratuaren** garaia.
* Ilustrazio, arte grafiko mota bat.
Ingolstadt

**Ingolstadt** (Bavarieraz **Inglstådt**) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiria da, Danubioko ibaiertzean kokaturik. Audi automobil ekoizlearen eta Media Markt saltokiaren egoitzak Ingolstadten daude. Munich hiritik 70 kilometro iparralderantz dago.

## Historia 
Ingolstadt hiriaren lehenengo aipamena Karlomagnoren 806 urteko dokumentu batean dago, bertan *Ingoldes stat* (Ingolden herria) izenaz agertzen delarik. 1250 inguruan hiri aske titulua eskuratu eta 1392 eta 1447 artean Bavaria-Ingolstadt dukerriko hiriburua izan zen. Luis VII.a Bavariakoak Bavaria-Landshut dukerriarekin elkartu zuen eta gaztelua eta unibertsitatea sortu zituen.

XVII mendean Hogeita Hamar Urteko Gerran suediarren setioa gainditu zuen lehenengo gaztelu alemana bihurtu zen Ingolstadt. Hala ere bertan hil zen armada inperialaren buru zen Johann Tserclaes, Tillyko kondea. Bestalde, *The Fig* kainoiak Gustavo II.a Adolfo Suediakoaren zaldia bete betean jo zuen eta honen hondarrak 400 urtez gorde dira hiriko museoan.

thumb|ezkerrera|200px| Kreuztor atea
1776an *Illuminati* (edo Bavariako Argiztatuak) elkarte sekretua sortu zen. 1800an Ingolstadteko Unibertsitate famatua Landshutera eraman zen eta gaur egun Munichen dago.

Lehen Mundu Gerran Charles de Gaulle kapitain frantziarra (gerora presidente izango zen) bertan egon zen preso. Bost aldiz ihes egiten saiatu bazen ere ez zuen lortu. Mikhail Tukhatxevski militar sobietarra ere bertan izan zen eta honek lortu zuen 1917an ihes egitea.

## Ondasun nabarmenak 
* '*St. Maria de Victoria (*St. Maria de Victoria Kirche*):*' *Asamkirche* izenaz ezagunagoa del eliza barrokoa da, izan ere Asam anaiek eraiki baitzuten 1732 eta 1736 artean. Sabai lauean margoturiko fresko handiena ikus daiteke barnean.
* '*Jauregi berria (*Neues Schloss*):** 1418an Luis VII.ak eraikitako jauregi gotikoa da.
* **Andre Mariaren eliza (*Liebfrauenmünster*):** 1425eko eliza gotikoa da. Ingolstadteko elizarik handiena da.
* **Kreuztor:** Garai batean izan zen harresiaren ateetako bat da. 1385ean eraiki zen adreilu gorriz estilo gotikoan. Harresiak 1546an erautsi baziren ere ateak zutik iraun du gaur arte.
* **Udaletxe zaharra (*Altem Rathaus*):*' XIV mendeko eraikin ederra da.

## Ekonomia 
Danubiotik datorren petrolioa moldatzeko findegiak daude Ingolstadten. Bestalde Audi autogintza enpresak bertan du bere egoitza, Munichetik gertu komunikaziorako toki egokia iritzi baitzion.

Elektronika lantzen duten lantegi ugari ere badago, eta bertan dago gainera Media Markt enpresaren egoitza.

## Literatura 
Mary Shelley idazle britainiarraren Frankenstein liburu ezagunaren istorioa Ingolstadten kokaturik dago. Bertako unibertsitateko medikuntza fakultate famatua zela eta aukeratu zuen Shelleyk Ingolstadt.

## Hiri senidetuak 
Ingolstadt ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Ingolstadt hiriko udal webgunea
Ratisbona

**Ratisbona**  (,  ahoskatua; ) Alemaniako Bavaria estatu federaleko hiri bat da, Palatinatu Garaiko (*Pfalz*) hiriburua. Danubio eta Regen ibaien bat-egitean kokaturik, erromatarren garrantzi handiko kokagunea izan zen, muga (*Limes Germanicus*) defendatzen baitzuen.

## Historia 
*Radasbona* hiri germaniarra Erromaren mendeko *Castra Regina* bihurtu zen, Marko Aurelioren kuartel nagusi. Geroago, Bavariako dukearen mende egon zen. 1207an hiri-gutuna jaso zuen, eta 1245. urtean Inperioko hiri askea izan zen. Hiri oparoa izan zen ibaian zehar egiten zen merkataritzari esker. Erreforma garaian dieta bat izenpetu zen bertan (1541). 1542an, Erreformaren alde jarri zen hiria. Maximiliano II.aren eta printze protestanteen arteko negoziazioak gauzatu ziren 1575ean Rodolfo erromatarra errege izendatzeko eta 1555. urteko Augsburgeko bakearen baldintzak bere horretan uzteko. Saxonia-Weimar-eko Bernardok hartu zuen hiria, eta Inperio santuaren egoitza bihurtu zen 1663. urtetik aurrera. 1684an, Ratisbonako su-etenaren ondorioz, Luis XIV.aren esku geratu zen Estrasburgo. 1809an frantsesek hartu zuten Ratisbona eta Bavariako estatura anexionatu zuten hurrengo urtean.

### Ratisbonako dieta 
1541. urtean Karlos V.a enperadoreak katolikoen eta protestanteen arteko batasuna bultzatzeko deitu zuen bilera. Johann Eck, Johann Gropper eta Julius von Pflug teologo katolikoak, eta Philipp Melanchton eta Martin Bucer protestanteak bildu ziren. Hasieran akordioa lortzetik gertu ibili arren, hautsi egin zen bilera. Bost urte geroago saiatu zen enperadorea berriro eta, huts egin ondoren, protestanteen aurkako gerrari ekin zion.

## Klima 
## Ekonomia 
Errepideen eta burdinbideen bidegurutze garrantzitsua da. Industria (industria kimikoa, janari-industria, larrugintza, tresneria elektrikoa, automobilgintza, zurgintza) da ekonomia-jarduera nagusia. Turismoak ere garrantzia du.

## Monumentuak 
Oso hiri zaharra da, eta garai bateko monumentu ugari gorde ditu. Aipagarriak dira XIII-XVI. mendeetako San Pedro katedrala, San Emerando monasterio erromanikoa (XVIII. mendean berritua), XIV. mendeko udaletxe gotikoa, Danubio ibaia zeharkatzen duen 1135. urteko harrizko zubia, domingotarren komentua (XIII-XIV. m.) eta beste etxe eta jauregi historikoak.

## Herri eta hiri senidetuak 
## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak
New Delhi

**New Delhi** (hindiz: नई दिल्ली, punjaberaz: ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, urdu: نئی دلی, euskarazko itzulpena: *Delhi Berria*) Indiako Errepublikako hiriburua eta Delhiko metropoliaren parte da. Metropoliak 18.980.000 biztanle ditu. Horrela biztanle gehien dituen Indiako hiria da, eta munduko bosgarrena.

## Klima 

## Historia 
1911 urtean britainiarrek Indiako hiriburua Kalkutan jarri zutenean Delhiko agintariek eremu bat sortu zuten agintarien egoitzak bertan eraikitzeko. Horregatik 1947an Indiak independentzia lortu zuenean New Delhi izendatu zuten hiriburu.

Edwin Lutyens arkitektu ingelesak diseinatu zuen hiri berria.

## Monumentuak 
* India Gate
* Laxmi Narayan hinduen tenplua
* Akshardham hinduen tenplua

## Jaiak 
Hiru jai nagusi ospatzen dira New Delhin.
* **Errepublikaren Eguna**: Desfile militar handia egiten da.
* **Independentziaren Eguna**: Forte Gorrian lehen ministroak hitzaldia ematen du eta New Delhiko biztanleek kometak altxatzen dituzte airera.
* **Gandhi Jayanti** (Gandhiren jaiotza): Bera erraustua izan zen Raj Ghatean ekintza erlijiosoak izaten dira.

## Kirolak 
Asiako Jokoen bi edizio izan dira New Delhin, 1951ean (lehenengo jokoak) eta 1982an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriaren gida
*  New Delhiko udala
Zorroaga

**Zorroaga** Donostiako auzune bat da, Miramon auzunearekin batera Miramon-Zorroaga auzo administratiboa osatzen du. Biztanle gutxien dituen auzoetako bat da, eta bertan, familia bakarreko etxebizitzak nagusi dira.

Auzoaren hirigintza, erliebearen malkartasunaren ondorio da. Malda handiegiak, hiriko beste guneetan eraikitako blokeak altxatzea ezinezko egiten du. Halere 2000ko hamarkadan goi maila ekonomikoa duten jendeen etxebizitza multzoak eraiki izan dira.

[erdian|thumb|600px|Zorroagagaina, [Zorroagako eliza eta Zorroagagaineko 11. zenbakiko eraikinaren ikuspegi panoramikoa.]]

## Eraikinak 
Auzoan, hiriko medikuntza azpiegitura garrantzitsuena dago, Donostia Ospitalea. Horrez gain, azken urteetan, zaharren egoitza bat eta klinika pribatu bat ezarri dira bertan.

Gaur egun Zorroaga Fundazioa izenez ezaguna den elkartea 1903 urtean inauguratu zuten Viktoria Erregina egoitza izeneko eraikinean kokatua dago.

Bestalde, Zorroagako eliza dago.

## Historia 
1980tik 1993ra arte EHUko Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea Zorroagan egon zen, eta fakultatearen izen arrunta '**Zorroaga**' zen orduan. 1993an fakultatea Ibaetako campusera eraman zutenean, Aranzadi zientzia -elkartearen egoitza bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Des-Kontrol (Maketa)

**Des-Kontrol (Maketa)** Des-kontrol musika taldearen 1. diskoa da, 1999. urtean Bronco Bullfrog diskoetxearen zigilupean argitaratutakoa.

Disko hau Des-kontrolen lehen lana da. Disko honek, berez, ez du izenik eta horregatik taldearen maketa bezala hartzen da, baina iraupen motzeko disko moduan katalogatzen da.

## Partaideak 
* Aritz (ahotsa).
* Markel (gitarra).
* Oier (baxua eta koruak).
* Osoron (gitarra).
* Iker (bateria).

## Kantuen zerrenda 
# Harmailetan
# Eguneroko bizitza
# Zer gara Oi! gabe?
# Faxismoa
# Beldurra
# Nostalgia del ayer
# Zipaio

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
*   Bronco Bullfrog Records diskoetxearen webgunea
Kaio

**Kaioak**, **antxetak**, **kalatxoriak**, **itsastxoriak** edo **itxasurtzoak** itsaso aldean bizi diren hegaztiak dira. *Sternidae* familiaren txenadekin eta, urrunagoa, zangaluzeekin lotura dute. Gehienak *Larus* generokoak dira. Tamaina ezberdineko hegaztiak dira, txikiena antxeta txikia (120 gr eta 29 cm) eta handiena kaio beltza (1,75 kg eta 76 cm) izanik.

Hego luze eta sendoak, oin palmatuak, hanka luzeak eta moko kurbatu samarra dute. Sabelalde eta buruko lumajea zuria da eta hegoak ilunagoak. Hondakin organikoak, intsektuak, zizareak eta muskuiluak jaten dituzte. Hegan egiten arinak dira; oinez ere ibiltzen dira, eta ondo egiten dute igeri. Itsasertzetan egoten dira gehienak, baina ibaietan eta aintziretan ere badira batzuk. Taldetan bizi dira, amildegietan edo lurrean egiten dituzten habia sendoetan.

## Taxonomia 
'''*Larus* generoa'*
* *Larus smithsonianus*
* *Larus armenicus*
* *Larus audouinii*
* *Larus belcheri*
* *Larus bulleri*
* *Larus ridibundus*
* *Larus crassirostris*
* *Larus brunnicephalus*
* *Larus maculipennis*
* *Larus californicus*
* *Larus cachinnans*
* *Larus canus*
* *Larus vegae*
* *Larus hyperboreus*
* *Larus glaucescens*
* *Larus marinus*
* *Larus ichthyaetus*
* *Larus hartlaubii*
* *Larus heermanni*
* *Larus argentatus*
* *Larus heuglini*
* *Larus glaucoides*
* *Larus dominicanus*
* *Larus fuliginosus*
* *Larus fuscus*
* *Larus minutus*
* *Larus melanocephalus*
* *Larus atlanticus*
* *Larus pacificus*
* *Larus scopulinus*
* *Larus relictus*
* *Larus delawarensis*
* *Larus saundersi*
* *Larus novaehollandiae*
* *Larus schistisagus*
* *Larus genei*
* *Larus hemprichii*
* *Larus thayeri*
* *Larus occidentalis*
* *Larus leucophthalmus*
* *Larus livens*
* *Larus michahellis*
*'*Leucophaeus* generoa'*
* *Leucophaeus scoresbii*
* *Leucophaeus modestus*
* *Leucophaeus atricilla*
* *Leucophaeus pipixcan*
*'*Chroicocephalus* generoa'*
* *Chroicocephalus philadelphia*
* *Chroicocephalus cirrocephalus*
* *Chroicocephalus ridibundus*
* *Chroicocephalus maculipennis*
* *Chroicocephalus serranus*
*'*Creagrus* generoa'*
* *Creagrus furcatus*
*'*Pagophila* generoa'*
* *Pagophila eburnea*
**Rissa* generoa'*
* *Rissa tridactyla*
* *Rissa brevirostris*
*'*Rhodostethia* generoa'*
* *Rhodostethia rosea*
*'*Xema* generoa'*
* *Xema sabini''

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Zerrenda:Animalien hotsak

## Kanpo estekak
Liam O'Flynn

'''Liam O'Flynn'* edo Liam Óg Ó Floinn, irlanderaz (Kill, Kildare/Contae Chill Dara, Leinster, 1945eko apirilaren 15a - 2018ko martxoaren 14a) musikari irlandarra izan zen. Irlandako gaitaren (*"Uilleann pipes"*) jotzailea izan zen, batez ere.

Bestela, musika ibilbideari dagokionez, Christy Moore, Andy Irvine eta Dónal Lunny musikariekin batera *Planxty* taldeko kidea izan zen. Urteekin, hainbat artista eta talderekin egin zituen kolaborazioak. Shaun Daveyrekin batera bikote musikala osatu zuen, batik bat.

Euskal Herrian, 1996an jo zuen Getxon "Oskorri" taldearen 25. urteurrena zela-eta, *"Gaztelugatxe"* abestia hain zuzen ere.

## Diskografia 
### Bakarka 
* *Liam O'Flynn* (1988)
* *The Fine Art Of Piping* (1991)
* *Out to an Other Side* (1993)
* *The Given Note* (1995)
* *The Piper's Call* (1999)

### Planxty-rekin 
* *Planxty* (1973)
* *The Well Below the Valley* (1973)
* *Cold Blow and the Rainy Night* (1974)
* *After the Break* (1979)
* *The Woman I Loved So Well* (1980)
* *Words and Music* (1983)
* *Planxty* (2004)

### Shaun Davey-rekin 
* *The Brendan Voyage*	(1980)
* *The Pilgrim* (1983)
* *Granuaile* (1985)
* *The Relief Of Derry Symphony* (1990)
* *May We Never Have To Say Goodbye* (2006)

## *Gaztelugatxe* abestia Oskorrirekin 
1996an Oskorriren *25. urteurrenean'' Liam O'Flynn irlandar musikariak lehenengo ahapaldia euskaraz deklamatu zuen, eta bigarrena Oskorrikoek irlanderaz kantatu zuten, E. Béhal eta S. Ó h'Eochagáin lagunek itzulita, honela:

[thumb|260x260px|[Oskorri taldea]]
[thumb|260x260px|[Gaztelugatxe]]

## Ikus, gainera 
* Irlandako musika
Gaita (xirolarrua)

[thumb|200px|eskuinera|*La Montaña* gaita-joleen musika taldea [Kantabria autonomia erkidegoan.]]
**Gaita** da xirolarruaren bertsio batzuek Iberiar penintsulan jaso ohi duren izena. Haize instrumentua alegia, batik bat folk musikaren esparruan erabilitakoa.

## Motak 
* **Asturiasko gaita**: Asturiasko eskualde gehienetan, Kantabriako mendebaldean eta Leongo iparraldean jotzen dute.

* **Aragoiko gaita**: Botoko gaita.

* **Galiziako gaita** (*"Gaita galega"*): Galizian ez ezik, Portugalgo iparraldean ("gaita minhota"), Asturiasko mendebaldean eta Bierzo (Leon) aldean ere bai.
**Gaita alistana*, Alisten (Zamora) erabiltzen dena.
**Gaita cabreiresa* edo *gaita llionesa*, Leon eskualdeko gaita. Desagertua baina berreskurapen fasean.
**Gaita de saco* edo *gaita de bota*, Errioxan (Euskal Herrian barne), Soria eta Burgosko parte batzuetan erabilia. Gaztelako erresuma zaharrean *gaita de fuelle* esaten zena hauxe bera izan liteke.
**Gaita sanabresa*, Sanabria eskualdekoa.
**Gaita transmontana* edo *gaita mirandesa* Trás-os-Montes erregioan erabilia,  Portugalen.
**Gaita gastoreña*, El Gastor herrikoa (Andaluzia).

## Gaita-jole ezagunak 
* Hevia (Asturias, 1967-).
* Carlos Nuñez (Galizia, 1971-).
* Cristina Pato (1980-).

## Ikus, gainera 
* Galiziako musika
*Xirolarrua.

## Kanpo estekak
Carlos Núñez

**Carlos Núñez** (Vigo, 1971ko uztailaren 16a) galiziar musikari ezaguna da.

Gaita eta bestelako haize instrumentuak jotzen ditu, mundu mailan hainbat kolaborazio eginez: Hala nola, "The Chieftains", Kepa Junkera, Liam O'Flynn, Dulce Pontes edo Sharon Shannonekin.

## Diskografia 
* *A Irmandade das Estrelas* (1996)
* *Santiago* (The Chieftains taldearekin, 1996)
* *Os amores libres* (1999)
* *Mayo Longo* (2000)
* *Todos os mundos* (2002)
* *Almas de Fisterra* (2003)
* *DVD Carlos Núñez & Amigos en casa* (2004)
* *Mar Adentro* (Alejandro Amenabar-en pelikularen soinu-banda, 2004)
* *Memories from Gedo Senki* (pelikularen soinu-banda, 2007)
* *Alborada do Brasil* (2009)

## Ikus, gainera 
* Galiziako musika

## Kanpo loturak 
* Carlos Nuñezen webgunea
Mexikar

**Mexikarrak** () Mexikoko herritarrak dira. Mexikoko gizartea multietnikoa da: egungo mexikarrak espainiar koloniatzaileen, bertoko amerindiarren eta XIX. eta XX. mendeko etorkinen ondorengoak dira. Izena Tenochtitlan hiri-estatua sortu zuen mexika herritik datorkie.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ennis

**Ennis** (irlanderaz *Inis*), Irlandako mendebaldean dagoen dagoen udalerri bat da, Clare konderrian. Konderri honetako hiriburua izateaz gain Irlandako Errepublikako seigarren hiririk handiena da.

Ennis udalerria Shannon aireportutik 19 kilometro eskasetara dago, baita Moherreko amildegiak, The Burren eremua, Dromoland gaztelua edota Bunratty gaztelua turismo gunetatik oso hurbil ere. 2005 urtean Irlandako hiri garbiena izendatu zuten. Ennisek 25.360 biztanle ditu (2011).

## Izena 
Irlanderazko *Inis* izenak "uhartea" esan nahi du, izan ere Fergus ibaiaren Clonroad uhartean altxaturiko frantziskotar monasterio baten inguruan sortu baitzen.

## Historia 
Thomond Erresumako agintari zen O'Brian familiak XII mendean Limerick utzi eta Clonroad uhartean beren egoitza eraiki zuten. 1240an lurrak eman zizkien frantziskotarrei bertan monasterioa altxa zezaten. Inguruko ikasleak monasteriora etortzen ziren Teologia ikasketak egitera eta inguruan herria eratzen hasi zen. Harresirik ez zeukanez merkatari katolikoak aske ziren bertara etortzeko, gainontzeko herri hesituetan ez bazuten bizitzeko baimenik lortzen. Honek herriari garapen handia eman zion, harik eta XVI mendeko Erreforma Protestantearen eraginek monasterioak itxi ziren arte.

Elisabet I.a Ingalaterrakoaren erregealdian Clare konderri izendatua izan zen eta Ennis aukeratu zuten hiriburu izateko. 1610tik aurrera feriak eta merkatua izateko eskubideak jaso zituen.

## Ondasun nabarmenak 
* **Alde zaharra:** Erdi Aroko kale estuek osatzen dute Ennisen alde zaharra eta muturrean San Pedro eta San Pabloren katedrala dago. Gaur egun hainbat kale peatonalizatu dituzte.
* **Dromoland gaztelua:** Ennistik 13 kilometro hego-ekialdera dagoen Newmarket-on-Fergus herriko gaztelu ederra da. 1835ean eraiki zuten.
* **Bunratty gaztelua:** Mac Namara familiak 1425ean eraikitako gaztelua da, hau ere Ennistik gertu, Bunratty herrian hain zuzen ere.

## Kirola 
Clare konderriko futbol gaeliko eta hurling kiroletako Clare GAA taldeak udalerri honetako Cusack Park estadioan egoitza eta jokalekua du.

## Fleadh Nuah, irlandar kulturaren jaialdia 
Urtero, maiatzean, udalerri honetan irlandar kultura eta musika herrikoia sustatzea helduru duen Fleadh Nua jaialdia izaten da.

## Hiritar ezagunak 
* William Mulready (1786-1863), margolaria.
* Harriet Smithson (1800-1854), aktorea.
* Tony MacMahon (1939-), akordeoi-jotzailea, irrati esataria eta telebista aurkezlea.
* Alan Griffin (1952-2023), Euskal Herrian bizi izandako folk musikaria, Alboka taldeko kidea izandakoa.
* Kieran Hanrahan (1957-), irlandar banjo tenore-jotzailea eta irrati esataria.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Iruditegia 

Irudi:Ennis 02.jpg|Daniel O'Connellen monumentua
Irudi:Ennis.jpg|Fergus ibaia Ennis zeharkatuz
Irudi:Ennis, Clare.jpg|Gauez
Irudi:Ennis Abbey3.JPG|Ennisko abadetxearen hondakinak
Irudi:Ennis, Parnell street, night view - geograph.org.uk - 296742.jpg|Parnell Street gauez.

## Kanpo estekak 
* Hiriko webgune ofiziala
Magna Graecia

Magna Graecia (latinez) edo **Grezia Handia** () Antzinaroan Italiar penintsula hegoaldean eta Sizilian kokaturiko eta K.a. VIII. mendean jaiotako *polis* edo hiri grekoek osatzen zuten lurraldeari zeritzon.

*Magna Graecia* erromatarrek erabilitako terminoa izan zen Graiatik (Γραία) etorritako immigrante helenoek sortu zuten greziar kolonizazio zonaldea deskribatzeko. Siziliako eta italiar penintsulako kolonizatutako zonaldeak termino horren esker ezagutu ziren.

Hain zuzen ere, Grezia eta greko hitzak eratorria dute *Magna Graecia* terminotik.

Gaur egun, hiri greko horien jaraunspen kulturala bide diren hizkuntza greziarrak mintzatzen dira han: grikoa eta grekokalabrera.

## Historia 
Kolonia berrietako askok hiri ahaltsu eta oparoetan bihurtu ziren, adibidez, Neapolis (Νεάπολις, Napoli) edo Sibaris (Σύβαρις). Sirakusa (Συρακούσσες), Akragas (Άκραγας, Agrigento), Selinonte (Σελινοΰς), Taras (Τάρας, Tarento), Locros (Λοκροί), Regis (Ρήγιον, Reggio di Calabria), Crotona (Κρότων), Turios (Θούριοι), Elea (Ελαία), Mesana (Messina), Taormina (Ταορμίνα) eta Himera (Ἰμερα) Magna Greziako beste polis edo hiri garrantzitsuak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mia Sarah

**Mia Sarah** Gustavo Ronek zuzendutako filma da, Galizian ekoiztu eta 2006ko abenduan estreinatu zena.

## Sinopsia 
Samuel 13 urteko nerabeak gurasoak kotxe istripu baten hil zirenetik agorafobia. Marina bere arrebak Samuelez arduratzen da, baina Samuel psikologo guztietatik begiratzen da.

## Aktoreak 
Verónica SánchezDaniel GuzmánFernando Fernán GómezManuel LozanoPhyllida LawDiana PalazónManuel MillánVíctor MosqueiraMaria Blanco-FafianMaría BlancoBarbara Goenaga (ahotsa)Álvaro GuevaraMarta Solaz

## Kanpo estekak 
*  Filmaren datuak IMDBn