Haririk gabeko komunikazio

thumb|354x354px|Hari gabeko sare baten funtzionamenduaren eskema.
**Haririk gabeko komunikazioa** da espazioan zehar uhin elektromagnetikoen modulazioa  erabiltzen duen komunikazioa, hedapen fisikorako erabili gabe. Gailu fisikoak seinalearen igorle eta hargailuetan baino ez daude, adibidez, antenak, ordenagailu eramangarriak, PDA, telefono mugikorrak, etab.

## Alderdi historikoa eta orokortasunak 
Hari gabeko komunikazioa irrati-maiztasuneko uhinen bidez egiten da, eta oso erabilgarria da ordenagailua kokapen finko batean ez dagoen lekuetan (biltegiak, hainbat pisutako bulegoak, etab.). Gaur egun jende guztiarentzat eskuragarri dagoen moduan erabiltzen da. Sare kableatuek abantaila dute haririk gabekoen aldean datuen transmisioari dagokionez. Kableatuek 1 Gbit/s arteko abiadurak ematen dituzte eta hari gabekoek 108 Mbit/s-rainoko abiadura ematen dute.

Haririk gabekoen eta kableatuen arteko nahasketa bat egin daiteke, honela funtziona dezaten: sistema kableatua zati nagusia izango da eta hari gabekoa, berriz, ekipoari eta operadoreari mugikortasuna emango diena, hainbat eremutan erraz mugitzeko.

Distantzia luzeko sareen adibide bat irrati bidezko kommutazio-sare publikoak dira. Sare horiek ez dute arazorik seinale galeretan, haien arkitektura datu-paketeak jasateko diseinatuta baitago, ahots bidezko komunikazioen ordez.

Gaur egun, hari gabeko transmisioak tresna eraginkorra dira ahotsa, datuak eta bideoa transferitzeko, kableatu beharrik gabe. Informazio-transferentzia hori irrati-uhinen emisioaren bidez lortzen da, eta bi abantaila ditu: mugikortasuna eta sistemaren malgutasuna.

## Alderdi teknologikoak 
Oro har, hari gabeko teknologiak potentzia txikiko irrati-maiztasuneko uhinak eta erabilera libreko edo pribatuko banda espezifiko bat erabiltzen ditu gailuen artean transmititzeko. Baimenik gabe erabiltzeko askatasun-baldintza horiei esker, haririk gabeko sareetara konektatzeko uhinak erabiltzen dituzten ekipoen kopurua, bereziki ordenagailuena, nabarmen handitu da.

## Erabilera-eremuak 
Mugikortasunerako joeraren ondorioz, gero eta gehiago erabiltzen dira hari gabeko sistemak. Helburua komunikazio mota guztietan kableak saihestea da, adibidez informatikan, telebistan, telefonian, segurtasunean, domotikan, etab.

Hari gabeko teknologiaren erabileraren ondorioz garrantzi handia hartu duen fenomeno bat haririk gabeko komunitateak dira. Horien helburua da sare komertzialen ordezko sareak zabaltzea, espainian ekimen horien adibiderik handiena RedLibre da.

## Hari gabeko teknologiarekin lotutako arazo batzuk 
Mikrouhin-labeek erabiltzen duten erradiazioa 2,45 GHz-eko espektroan dago. Horregatik, mota horretako labeek 2,4 GHz-eko espektroa erabiltzen duten haririk gabeko sare eta telefonoetan eragin dezakete, eta komunikazioetan interferentziak sor ditzateke.

Beste batzuetan, interferentzia-mota horiek akzidentalak ez diren iturri batetik etor daitezke. Seinale-inhibitzaile bat erabiliz, maiztasun-tarte jakin bateko komunikazioak zaildu edo eragotzi daitezke.

## Garapen historikoa 
Sare zelularraren fasearen hasieran edukiera ez zen funtsezko arazoa, erabiltzaile gutxi baitzeuden.

Oinarri estazioak gehieneko tartearen arabera kokatuta daude. Tarte hori ingurunearen ezaugarri fisikoen (programazio-maiztasuna eta antenaren onura) eta hedatzeko ekipoaren ezaugarri espezifikoen araberakoa da. Edukiera ez denez garrantzitsua, interferentzia arbuiagarriak dituzten talde handiak erabiltzen dira. Interferentzia hori kanal bera erabiltzen duten alboko taldeetatik dator.

Sarea helduz doan bitartean, edukiera handitzen hasiko da. Taldearen tamaina txikituz doa seinalearen interferentzia-ratioak (SIR) mantenduz, lotura-kalitatea onargarria bermatzen den bitartean. Lehen eta bigarren belaunaldiko sistemetan, Amerikan (sistema analogikoak) AMPS erabiltzen zen, eta Europan (sistema digitalak) GSM erabiltzen zen. Biek gelaxka handiak erabiltzen zituzten. 

Gelaxka horiek eraikin altuen gailurrean kokatutako antenak dituzte, non errenta-karga handia den. Oinarri estazioetarako guneen errenta gehigarri horiek saihesteko eta eraikinaren aldaketen lursaila egokitzeko, norabide bakarreko antenak norabide anitzeko antenekin ordezkatu ziren. Antena horiek gelaxkak sektoreetan banatzen dituzte. Sektorizazioak, Seinalearen interferentzia-ratioak handitzea eragiten du, eta horrek irrati-transmisioaren kalitatea hobetzen du. Sektorizazioa egitean ez bada taldearen tamaina aldatzen, oinarri estazio bakoitzak kanal kopuru bera izango du.

SIR minimo onargarria (SIR min bidez adierazia) sistema espezifiko bat da. Adibidez, FDMA sare sinple batean, behar den SIR batez bestekoa 18 dB ingurukoa izan da. Transmisio Diskontinuoak (DTX) erabiltzeak transmisioa gelditu egiten dela esan nahi du, erabiltzaile bat hitz egiten ari ez den bitartean edo eramaileen maiztasun-jauzia gertatzen denean. Horrek esan nahi du sistema horiek 9 dBko SIR min bat izan dezaketela. SIR min baxuek talde bakoitzeko gelaxka gutxi izatea ahalbidetzen dute.

### Mikrogelaxka 
Mikrogelaxkak sistema zelularretan erabiltzen dira, tamaina eta kostua murriztuz. Oinarri estazioak txikiak dira eta ez dira hain garestiak kablerik gabeko sistementzat. Europako kablerik gabeko telekomunikazio-sistemen (CT-2) eta kablerik gabeko telekomunikazio-sistema digitalen (DECT) kasua da, baina sistema horiek ez dira sare zelularretarako diseinatzen, ezta gaitasun handiko PCSetarako ere. 

Oinarrizko estazio bat kokatzeko, alde batetik, oinarrizko estazio horrek emango lukeen irrati-estaldura planifikatu behar da, askotan 20 dB baino gehiagoko galera-erroreekin. Bestalde, alokairuko jabetzak aurkitu behar dira, oinarrizko estazioa instalatzeko leku egokian daudenak. Uhinek mikrogelaxka duten hedapena kaleen eta eraikinen topologiak zehazten du. Gainera, mikrogelaxkak irregularrak dira kaleak irregularrak badira.

### Gelaxka mistoak 
Gelaxka mota asko daude, eta horien forma eta tamaina erradiazio-ahalmenaren mailak, antenaren kokapenak eta lekuaren garapen fisikoak zehazten dute. Oinarri estazioak eraikin altuenen gailurrean kokatuz, makrogelaxka bat sortzen da eta horiek ahalmen handia ematen diote sareari. 

Hainbat gelaxka mota bereizten dira erabileraren arabera; adibidez, eraikin batean metro gutxiko diametroa duten gelaxka txikiak, landa-eremu handi bateko gelaxkak edo megagelaxka satelitalak 500 km-tik gorako luzera izan dezaketenak. Horrez gain, gelaxka mota desberdinen konbinazioak egin daitezke, baldintza geografikoetara hobeto egokitzen diren gelaxka mistoak sortzeko.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Gralla, Preston (2007). *Cómo funcionan las redes inalámbricas*. Anaya Multimedia. .
* Engst, Adam (2005). *Introducción a las redes inalámbricas*. Anaya Multimedia. .

## Ikus, gainera 
* Bluetooth
* Wi-Fi
* Ingeniaritza
* Telekomunikazio
* Irrati-komunikazio
* Nikola Tesla

## Kanpo estekak