open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Best Damn Thing

**The Best Damn Thing** (euskaraz, *gauza madarikatu hoberena*), Avril Lavigne abeslari kanadiarraren hirugarren estudio albuma da. 2007ko apirilaren 17an plazaratu zen AEBn.

Aurreko bi diskekiko aldaketa handia suposatu zuen The Best Damn Thingek, Avril Lavignek bai bere irudi fisikoa bai bere abestien zentzu nahiz estiloa goitik behera birmoldatu baitzituen. Bere betiko fan ugari dezepzionatu bazituen ere, orain arte bere diska salduena izan da mundu osoan zehar.

Hauexek dira bilduma honetako lau singleak: Girlfriend, When You're Gone, Hot eta The Best Damn Thing. Girlfriend izan da, orain arte, Avrilen abesti ezagunena, salduena eta famatuena.

Aipatzekoa da Girlfriend abestiaren nahasketa arrakastatsu bat plazaratu zela, bideoklip eta guzti. *Remix* hau Avrilek Lil Mama hip hop abeslari estatubatuarrarekin batera gauzatu zuen.

## Abesti zerrenda 
# "Girlfriend" — 3:36 (Avril Lavigne, Lukasz Gottwald)
# "I can do better" — 3:17 (Avril Lavigne, Lukasz Gottwald)
# "Runaway" — 3:48 (Lavigne, Gottwald, Kara DioGuardi)
# "The Best Damn Thing" — 3:10 (Lavigne, Butch Walker)
# "When You're Gone" — 4:00 (Lavigne, Walker)
# "Everything Back But You" — 3:03 (Lavigne, Walker)
# "Hot" — 3:23 (Lavigne, Evan Taubenfeld)
# "Innocence" — 3:53 (Lavigne, Taubenfeld)
# "I Don't Have to Try" — 3:17 (Lavigne, Gottwald)
# "One of Those Girls" — 2:56 (Lavigne, Taubenfeld)
# "Contagious" — 2:10 (Lavigne, Taubenfeld)
# "Keep Holding On" — 3:59 (Lavigne, Gottwald)

## Tourra 
Album honi The Best Damn Tour deituriko mundu mailako tourra dagokio.

## Kanpo estekak
Under My Skin

**Under My Skin** (euskaraz, *nire azalaren azpian*), Avril Lavigne abeslari kanadiarraren bigarren estudio albuma da. 2004ko maiatzaren 25ean plazaratu zen AEBn. Lehenengo postua lortu zuen diskoarekin AEBn, Alemanian, Japonian, Australian, Kanadan, Mexikon, Argentinan, Espainian, Irlandan, Thailandian, Hego Korean eta Hong Kongen, gutxi batzuk aipatzearren. Lehenengo astean jada 380.000 ale saldu zituen AEBtan.

Bigarren diska hau ez zuen bere kontura atera, abestiak idazten Chantal Kreviazuk abeslariak lagundu baitzion, eta honenbestez Let Go-n erakutsitako pertsonalitatea aldatu zuen, ospea handiagotzeko oztopo izan ez bazen ere.

Bost single plazaratu zituen disko honetan: Don't Tell Me, My Happy Ending, Nobody's Home, He wasn`t eta Fall to pieces, baina lehenengo biek bakarrik lortu zuten merkatuko lehenengo postuetan kokatzea.

Let Gorekin baino sari gutxiago lortu zituen arren, lortutakoak garrantzitsuagoak izan ziren, eta gainera diska ale gehiago saldu zituen guztira munduan.

## Abesti zerrenda 
# "Take Me Away" (Lavigne/Taubenfeld) - 2:57
# "Together" (Lavigne/Kreviazuk) - 3:14
# "Don't Tell Me" (Lavigne/Taubenfeld) - 3:21
# "He Wasn't" (Lavigne, Kreviazuk) - 3:00
# "How Does It Feel" (Lavigne/Kreviazuk) - 3:44
# "My Happy Ending" (Lavigne, Walker) - 4:02
# "Nobody's Home" (Lavigne, Moody) - 3:32
# "Forgotten" (Lavigne/Kreviazuk) - 3:17
# "Who Knows" (Lavigne/Kreviazuk) - 3:30
# "Fall to Pieces" (Lavigne, Maida) - 3:28
# "Freak Out" (Lavigne, Taubenfeld, Brann) - 3:13
# "Slipped Away" (Lavigne/Kreviazuk) - 3:34

## Tourra 
Kanadan eta AEBn zehar tour arrakastatsu bat egin zuen bere diska aurkezteko: Mall Tourra.

Ondoren, nazioarteko tour globala ere gauzatu zuen, Bonez Tour deiturikoa.

## Kanpo estekak
FC Barcelonako ereserkia

**Fútbol Club Barcelonako ereserkia** (katalanez *Himne del Futbol Club Barcelona*, jatorrizko izenburua: *Cant del Barça*, euskaraz *Barçaren kanta*) Kataluniako FC Barcelona futbol taldearen ereserkia da. 1975ean taldearen 75. urteurrena ospatu asmoz Camp Nou estadioan estreinatu zen. Hitzak Jaume Picas eta Josep María Espinàs idazleek idatzi zituzten, aldiz Manuel Valls i Gorina musikar eta konposatzaileak musika moldatu zuen.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* Fútbol Club Barcelonaren ereserkia entzungai. Youtube.com
I'm Gonna Be (500 Miles)

'''I'm Gonna Be (500 Miles)'* zango (euskaraz *Izatera Noa (500 Milia)*) The Proclaimers eskoziar musika taldearen abesti bat da. 1988an *Sunshine on Leith* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Zinema 
1993ko *Benny & Joon* filmaren soinu bandaren abesti nagusia izan zen.

## Kanpo estekak 
* The Proclaimers musika taldearen bideoklipa *I'm Gonna Be (500 Miles)'' abestia abestuz. Youtube.com
Padróngo piperra

thumb|250px|eskuinera|Padróngo piperrak.

**Padróngo piperra** Galiziako Padrón udalerriko Herbón parrokian jatorria duen piper mota bat da.

## Ezaugarriak 
Neurri txikiko eta kolore berde horixka duen piperra da (5 eta 10 zentimetro artean). Zapore bizia dute, hauetako gutxi batzuk nahiko minak direlarik.

## Kanpo estekak 
* Pemento de HERBÓN, Consello Regulador da Denominación de Orixe Protexida.
Hjørring

**Hjørring**, Danimarkako Iparraldeko Jutlandiako eskualdean dagoen hiria da, Vendsyssel-Thy uhartean dagoen handiena.

## Historia 
Aztarna arkeologikoek duela 10.000 urte jadanik populatua izan zela diote. Hjørring noiz sortu zen ezaguna ez bada ere, berau aipatzen den dokumenturik zaharrena 1243koa da. 1459an Kristian I.a Danimarkakoak bere babesean hartu zuen hiria.

## Ekintzak 
* Dana Kopa: Munduko gazteen futbol txapelketa handienetakoa da, 25.000 partaide izaten baititu (jokalari, entrenatzaile eta abar kontutan hartuta). 1982an hasi zen jokatzen.
* Hjørring Revue: Udako antzerki, musika eta dantza jaialdia. 20. hamarkadatik ospatzen da.

## Kirolak 
Herriko kirol talde garrantzitsuena Fortuna Hjørring emakumezkoen futbol taldea da, Danimarkako 9 liga eta 8 kopa irabazteaz gain 2003an UEFA Emakumezkoen Kopako finalista izan baitzen.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Goodbye Lullaby

**Goodbye Lullaby** (euskaraz, *agurraren sehaska kanta*), Avril Lavigne abeslari kanadarraren laugarren eta, momentuz, azken estudio albuma da.

The Best Damn Thingen gauzatu zuen estilo aldaketari buelta ematen saiatu da azken plazaratze honekin. Bere lehen bi bildumetan zuen estiloa berreskuratzen saiatu da, hots. Lau diskoen artean, Goodbye Lullaby da akustiko eta melodikoena, dudarik gabe.

Momentuz, hiru single dauzkagu Goodbye Lullabyn: What The Hell, Smile eta Wish You Were Here .

## Abesti zerrenda 
# 	«Black Star» 	1:34
# 	«What the Hell» 	3:39
# 	«Push» 	3:01
# 	«Wish You Were Here » 	3:45
# 	«Smile» 	3:27
# 	«Stop Standing There» 	3:26
# 	«I Love You» 	3:59
# 	«Everybody Hurts» 	3:42
# 	«Not Enough» 	4:18
# 	«4 Real» 	3:28
# 	«Darlin» 	3:50
# 	«Remember When» 	3:29
# 	«Goodbye» 	4:30
# 	«Alice (Aliceren abenturak Lurralde Miresgarrian filmarentzat egina» 	5:00

## Tourra 
Orain dabil Avril Lavigne munduan zehar Goodbye Lullabyren tourra egiten, Black Star Tour deiturikoa.

## Kanpo estekak
Luis Fuente

**Luis Fuente Garate** (Donostia, 1950) euskal herritar margolaria da.

Autodidakta, 1977tik aurrera hainbat erakusketa egin ditu. Gipuzkoako Elkarte Artistikoaren presidente eta Donostiako Zinemaldiaren kartela hautatzen duen batzarraren kidea izan da.

## Erreferentziak
Carmelo García Barrena

**Carmelo García Barrena** (Bilbo, Bizkaia, 1926ko uztailaren 1a - Bilbo, Bizkaia, 2000ko uztailaren 24a) Euskal Herriko margolari inpresionista izan zen.

Gerrako umea zenez, Anberesen ikasi eta Bilbo eta Flandria artean bizi izan zen. Bilbon eta Anberesen egin zituen Pintura ikasketak. Espainian, Frantzian, Ingalaterran, Txekoslovakian, Mexikon, Polonian eta Iranen egin ditu erakusketak. Obra nagusi batzuk: *Arrasateko plaza*, *Susana*, *Toledo* eta *Natura hilak*.

## Irudi galeria 
## Erreferentziak
Erreologia

**Erreologia** materiaren deformazio eta jarioa aztertzen duen zientziaren adarra da. Eugene Binghamek 1929an sorturiko hitza da grekerazko *rheō* (isuri) eta *logos* (jakintza) hitzetatik.

Definizio modernoago baten arabera, jariakortasuna duten materialetan tentsio eta deformazioaren arteko erlazioa aztertzen duen fisikaren adarra litzateke. Ingurune Jarraien Mekanikaren barne hartzen da. Erreologiaren helburu garrantzitsuenetako bat materialen portaera modelizatuko duten ekuazioak topatzea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Limfjord

**Limfjord** () Jutlandiako penintsula eta Vendsyssel-Thy uhartea banatzen dituen ur kanala da. Ipar Itsasoan hasi eta Kattegat itsasartean bukatzen da. 180 kilometro luze da, oso ibilbide irregularra eta tartean uharteak, badiak dituelarik. Hiri eta kairik garrantzitsuena Aalborg da. Sakonera handiena 24 metrotakoa du, Hvalpsund herrian.

Limfjord antzina Ipar Itsasoarekin konektatuta zegoen. Kanuto *Handiak* ere zeharkatu omen zuen 1027an Ingalaterratik itzuleran. Baina Saxo Grammaticusek dioenez 1200 inguruan mendebaldean itxi egin zen. 1825eko otsailaren 3an izandako uholde batek Agger kanala sortu zuen eta 1862an bigarren kanal bat ireki zen, Thyborøn kanala.

Limfjord famatua da bertako muskuiluengatik.

## Kanpo estekak
Morokil

**Morokila** edo **drungulua** arto-irina uretan egosi eta irabiatuz egiten den ahi edo orea da. Euskal Herriko jaki tradizionala izan da urte askoz, baina gaur egun ez da horren arrunta. Azken aldian italierazko *polenta* hitza entzuten hasi da, morokilaren parekoa den janari italiar bat Euskal Herriko dendetan agertzen hasi den neurrian.

## Prestaketa 
Morokila egiteko, arto-irina ur eta gatzarekin egosten da, etengabe eragiten den bitartean, pikorrik ez sortzeko. Antzina, etxe aberatsetan uraren ordez esnea erabiltzen zen zuzenean morokila egiteko. Jateko orduan esnea eransten zaio, eta kasu batzuetan eztia ere bai. Hotza zerbitzatzen da, baina batzuek katiluan jaten zuten, ur edo esne beroa botata.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
José Luis Sanz-Magallón

**José Luis Sanz-Magallón Hurtado de Mendoza** (Zarautz, 1926ko urriaren 2a - Madril, 2000ko abuztuaren 7a) euskal herritar arkitekto eta margolaria izan zen.

Arkitektura ikasi ondoren, margolanak egiteari ekin eta, egun, bere lanak hainbat museotan daude, tartean Nafarroako museoan edota San Telmo museoan.

1967an San Adriango markes izendatu zuten.

## Erreferentziak
Mario Ángel Marrodán

**Mario Ángel Marrodán** (Portugalete, 1932 &ndash; Bilbo, 2005eko uztailaren 6a) euskal poeta izan zen.

## Biografia 
Madrilgo Unibertsitatean zuzenbidea ikasi zuen. Nazioartean hainbat sari lortu zituen, bere lanak hamabi hizkuntzetara itzuliak izanik.

## Lanak 
* *Ansia en vida* (1950)
* *Los pinceles de Vasconia* (1974)
* *Antología de la Ría y del Abra* (1977)
* *Creadores líricos vascos*. Bi liburuki. Bilbo: La Gran Enciclopedia Vasca, 1978.
* *Aurelio Arteta* (1979)
* *Arteta nuestro pintor* (1979)
* *El Baztán verso a verso* (1985)

## Erreferentziak
Joan Maiorga

**Joan Maiorga** (Donibane Garazi, Nafarroako Erresuma, 1533 &ndash; Tazacorte, Ozeano Atlantikoa, 1570eko uztailaren 15a), Iparraldeko nafar jesuita eta margolaria izan zen.

Gaztea zela, Zaragozara joan zen, non senideak zituen. Bertan margotzeari ekin eta nahiko ezagun bilakatu zen. 1568an Jesusen Lagundian sartu eta, oraindik ikaslea zela, Valentzian Inácio de Azevedok antolaturiko Brasilerako espedizioarekin bat egin zuen.

1570eko uztailaren 15ean, *Santiago* itsasontzia Tazacorte parean zegoela, Jacques de Sores normandiar kortsarioak abordatu zuen; bertan zeuden 40 misiolari jesuitak harrapatu, lepoa moztu eta itsasora bota zituzten denak. Tartean Eztebe Zudairikoa zegoen. Kortsarioek Maiorga zauritu eta kareletik bota zuten. Itota hil omen zen. 1854an Eliza Katoliko Erromatarrak 40 jesuitak dohatsu aitortu zituen.

Berria jakin zenean, Zaragozan eta Madeiran zituen margolanak erlikiatzat jo zituzten. Omen handiko santua da Donibane Garazin. Haren eguna uztailaren 15ean ospatzen da.

## Erreferentziak
Cuatro Vientos (argipena)

**Cuatro Vientos** izenak esanahi zenbait ditu:

* Cuatrovientos, Nafarroako Iruñeko auzune bat.
* Cuatro Vientos aireportua, Madrilgo aireportu bat;
* A los cuatro vientos, 1987 urtean Euskal Herrian eginiko filma.
* Cuatro Vientos zubia, Nafarroako Iruñea hiriburuko zubia.
Eztebe Zudairikoa

**Eztebe Zudairikoa** (Zegama etxea, Zudairi, 1548 &ndash; Tazacorte, 1570eko uztailaren 15a) euskal jesuita izan zen.

Lanbidez jostun izandakoa, 1567an Jesusen Lagundian sartu eta oraindik ikaslea zela, Valentzian Inácio de Azevedok antolaturiko Brasilerako espedizioarekin bat egin zuen.

Hala ere, 1570eko uztailaren 15ean *Santiago* bere itsasontzia Tazacorte parean zegoela Jacques de Sores normandiar kortsarioak abordatua izan zen eta bertan zeuden 40 misiolari jesuita erail zituzten. Tartean Joan Maiorga baxenafarra zegoen. Kortsarioek Eztebe bularrean zauritu eta kareletik bota zuten. Itota hil omen zen. 1854an Eliza Katoliko Erromatarrak 40 jesuita dohatsu aitortu zituen.

## Erreferentziak
Jesus Mari Lazkano

**Jesus Maria Lazkano** (Bergara, Gipuzkoa, 1960ko urtarrilaren 10a -) Euskal Herriko margolaria da.

## Biografia 
Arte ederretan doktorea da EHUn, eta bertan irakaslea da. Bere lanak hainbat museotan daude, horien artean, Guggenheim Bilbao Museoan.

Errealitatearen mugan diruditen paisaiak margotzen ditu gehienbat, horien bidez denborari buruzko hausnarketa eragin nahirik. Euskal Herrian eta Euskal Herritik kanpo ere maiz erakutsi ditu bere lanak. 1999an 1992tik 1999ra egindako lanez osatutako erakusketa eratu zuen Bilbon, *De los tiempos* izenburupean. Erakusketak, kronologikoki eraturik, Lazkanoren azken urteetako lanaren nondik norako nagusiak aurkezten zituen, negutegietako izadi hiletatik hasi eta Italiako aniztasun arkitektonikoan inspiratutako lanik berrienekin amaituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Girlfriend

***Girlfriend*** Avril Lavigne abeslari kanadatarraren pop punk abesti ezagunenetakoa da, The Best Damn Thing albumeko lehen abestia dena.

Orain arte, abeslariaren single salduena eta ezagunena da.

## Bideoklipa 
Girlfriend abestiaren bideoan, Avril Lavignek neska bati oztopoak jartzen dizkio, haren bikoteaz maiteminduta baitago. Aipatzekoa da Avril Lavignek berak interpretatzen dituela bai neska erasotzailearen, bai neska erasotuaren paperak bideoan. Hala eta guztiz ere, janzkerak bi pertsonaiak estereotipatu egiten ditu, erasotzaileak neska arrakastatsu eta errebeldea irudikatzen baitu, erasotuak neska zintzo eta inozentea irudikatzen duelarik. Honek kontrobertsia eta kritika ugari sortu zituen, bideoklipa bullyinga eta gazteen arteko biolentziaren apologiatzat hartu baitzuten zenbait kritikarik.

Bestalde, aipatzekoa da 2008ko irailaren 8an, bideo hau munduko bideorik ikusiena bilakatu zela YouTuben, 128.000.000 erreprodukzio baina gehiagorekin.

## Kanpo estekak 
* Ikusi "Girlfriend" abestiaren bideoa YouTuben: http://www.youtube.com/watch?v=Bg59q4puhmg
Frijitu

thumb|250px|**Frijituak**.

**Frijitzea** sukaldaritzako teknika bat da. Tenperatura altuan dagoen koipe ugaritan, osagaia edo elikagai bat bere horretan edo estalita (irineztatuta edo birrineztatua...) murgildu eta kozinatze motza emateari esaten zaio, kanpotik zarakar gorritua eta barrutik bigun eta hezea gelditzeko.

## Erabilera 
* Osagai txikiak, zatituak eta bigunak.
* Gisatu batzuetan, aurre lan gisa ere erabiltzen da.
* Oilasko zatitua, legatz zatitua, itsas xapo zatitua, untxia, kroketa, antxoa, barbarin txiki, txitxarro txiki, paneka, txipiroia, txibia xerra, solomoa...

## Aholkuak 
* Zarakarra egiteko osagaiak irineztatu, arrautzaztatu edo birrin daitezke edo orly eta tenpura oreetan estali,  frijitu aurretik. Osagaiak lehorrak badira, estalkirik gabe ere friji daitezke.
* Oliba edo ekilore olio garbia erabili.
* Gurinarekin egin nahiko bagenu, honi gazura kenduz argitu egin beharko litzateke, frijitzeko garaian berriz, tenperatura zaindu koipe hau lehenago erretzen baita.
* Beti azken momentuan frijitu eta azkar jan, bestela zarakarra bigundu eta karraska galduko du.
* Frijitzeko olio kopuruak handia behar du izan eta oso beroa. Ez sartu inoiz osagai ugari batera. Honek olioaren tenperatura azkar jaistea ekarriko baitu eta osagaiak ez dira gorrituko, zenbaitetan baita puskatu ere.
* Frijitzeko garaian, ez inoiz zulatu osagaia.
* Frijitu ondoren, osagaiak xukatzeko metodoa erabili. Paper xurgatzailea, zerbitzatuko ez dugun beste plater edo ontzi bat.

Teknika hau aplikatzen zaien prestaketak oso zaporetsuak izaten dira, baita kaloria askokoak ere.

## Tresneria 
* Frijigailu elektrikoa
* zartagina.

## Kanpo estekak 
* gastronomiavasca.net/
Deutsches Museum

**Deutsches Museum** edo **Deutsches Museum von Meisterwerken der Naturwissenschaft und Technik** (euskaraz *Alemaniar Museoa* edo *Natur Zientzia eta Teknologia Ereduen Alemaniar Museoa*) Alemaniako Bavaria estatuko Munich hirian dagoen museo bat da. Berez, gai honi buruzko mundu osoko museorik handiena da, urtero 1,5 milioi bisitari inguru bertaratzen direlarik. Museo guztian zehar ibili eta erakusketak ikusteko 8 egun inguru behar direla kalkulatu izan da.

## Asmoa 
Museo honen asmoa bisitari eta zaletuei zientzia, ingeniaritza eta teknologiaren inguruko argibide eta jakintzak erakustea da.

## Historia 
1903ko ekainaren 28an Oskar von Miller ingeniariak fundatu zuen eta 1906ean aldi batetarako erabili ziren areto batzuetako erakusketak jendeari ireki zitzaizkion. Eraikin nagusia 1925ean 10 urteko atzerapenaz ireki zen. 1932an liburutegiak jarraitu zion eta 1935ean biltzar etxeak.

Bigarren Mundu Gerran zehar kalte larriak jasan zituen, halere 1948. urterako berriz ireki zen. 1984an hegazkingintza eta zientzia espazialen inguruko areto berri bat ireki zen.

## Kanpo estekak 
* Deutsches Museum museoaren webgunea
Jerusalemgo Erresuma Latindarra

**Jerusalemgo Erresuma Latindarra** 1099 eta 1291 bitartean Ekialde Hurbilan ezarria egon zen erresuma kristau bat izan zen. 1099. urtean Lehen Gurutzadan Jerusalem hiriaren konkistarekin ezarri eta 1291n musulmanek Akre hiria konkistatzearekin batera amaitu zen.

## Errege-erreginen zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yago Lamela

**Yago Lamela Tobío** (Aviles, Asturias, 1977ko uztailaren 24a - 2014ko maiatzaren 8a) espainiar atleta izan zen. Lehenbizi jauzi hirukoitzean eta ondoren luzera jauzian espezializatu zen. 1999ean Japoniako Maebashi hirian 8.56 metro luze jauzi eginez luzera jauziko munduko txapeldunordea bilakatu zen, aldiz Sevilla hirian 8.40 metroko jauzia gauzatu zuen.

## Marka pertsonalak 
* Jauzi hirukoitza - 8,56 m (1999)
* Luzera jauzia - 16,72 m (1998)

## Kanpo estekak 
* Yago Lamelaren webgunea
Belleville (Ontario)

**Belleville** Kanadako hiri bat da, Hastings konderriko hiriburu dena eta Ontarioko probintziaren barne dagoena. Gutxi gora behera, 49.000 biztanle ditu, 91.000 baina gehiago haren metropoli eremua kontuan hartuz gero. Bellevilleren koordenatuak honako hauek dira: . Belleville 1789an eraikia izan zen.

Avril Lavigne abeslariaren jaioterria da Belleville.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.city.belleville.on.ca (ingelesez)
* www.bellevilleontario.ca (ingelesez)
Zombie (abestia)

**Zombie** The Cranberries irlandar musika taldearen abesti bat da. 1994an *No Need to Argue* diskoaren barnean kaleratu zuten. Taldeko abeslaria den Dolores O'Riordanek idatzi zuen.

## Gaia 
Abestiak gaitzat Ipar Irlandako gatazka hartzen du, eta bereziki 1993an Ingalaterrako Warrington udalerrian IRAk burututako atentatuen aurkako protesta gisa sortu zuten, bertan bi haur hil baitziren. Denborarekin The Cranberries musika taldearen abesti ospetsuenetakoa bilakatu da, eta 1990eko hamarkadako abesti entzunenen eta ezagunenetako bat ere bihurtu zen.

## Ikus gainera 
* Warringtongo atentatuak

## Kanpo estekak 
* The Cranberries musika taldearen *Zombie* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Urki dilindari

**Urki dilindaria** edo, batzuetan, **urki zilarkara** (*Betula pendula*, sin. *Betula verrucosa*) urkien (*Betula*) generoko hosto galkorreko zuhaitza da. Europan hedatuen den espeziea da, batez ere iparraldean, nahiz eta hegoaldeko mendialdean ere ageri.

Asia iparraldeko *Betula platyphylla* eta Asia erdialdeko *Betula szechuanica* hurbileko senideak dira eta, horregatik, botanista batzuek *Betula pendula* espeziearen barietatetzat hartzen dute, *B. pendula* var. *platyphylla* eta *B. pendula* var. *szechuanica* hurrenez hurren.

## Ezaugarriak 
Hosto-erorkorreko zuhaitza da eta 25 metro garai izatera irits daiteke. Adaburu estua eta kono formakoa du, adar zintzilikariekin. Zurtoina zuzena da. Azala zuria du, eta zeharreko lentizela arreak ditu tarteka.

Hostoak triangeluarrak, sinpleak, txandakatuak eta zintzilikariak dira, eta ertza zerraduna dute. 6 cm inguruko luzera dute eta herena pezioloak osatzen du.

Udaberrian loratzen da urkia. Loreak gerbak dira. Fruitua bi hegodun samara bat da, eta hegoak hazia bera baino zabalagoak dira. Uda-amaieran, edo udazken-hasieran heltzen dira eta hirunaka askatzen dira.

### Habitata 
Zuhaitz heliofiloa da urkia; hau da, argitasun handira moldatuta dago. Lurzoru aske eta hareatsuetan bizi da.

## Erabilerak 
Sarri parke eta lorategietan erabiltzen da, hainbat kultibar apaingarri erabiliz:
* *Betula pendula* 'Fastigiata', zutabe itxurako eitearekin (8-10 m)
* *Betula pendula* 'Dalecarlica', eite luzekara eta oso dotorearekin, adaxka zintzilikariekin (8-10 m)
* *Betula pendula* 'Tristis', indartsu eta bakarzalea, eite dotorearekin, bigarren mailako adar zintzilikariekin, gezi itxurako gailurrarekin (12 m)
* *Betula pendula* 'Youngii', bakarzalea, adar guztiak zintzilikaria, ez du gezi itxurako gailurra
* *Betula pendula* 'Purpurea', udaberrian hosto gorrindol iluna du, argiagoa udan eta gorria udazkenean (5-6 m)

Gainera, urkiak nitrogenoa ematen dio lurzoruari. Zenbait lekutan, lurra finkatzeko landatzen dira urkiak. Euskal Herrian, lursailen arteko mugarri izateko erabili izan dira, azala zuria dutenez beste zuhaitzen artean erraz erreparatzen direlako.

Propietate diuretikoak direla eta, hostoak sendabelar dira: hezueriaren eta artritisaren tratamenduetarako, esate baterako.

## Kanpo estekak 
*  Betula pendula tela-botanica.org webgunean
Anselmo Ginea

**Anselmo Ginea Ugalde** (Abando —gaur egun Bilbo—, Bizkaia, 1854ko apirilaren 1a - Bilbo, Bizkaia, 1906ko ekainaren 10a) margolaria izan zen.

Federico Madrazorekin Madrilen hasi ondoren, Parisera joan zen ikastera. Ignacio Zuloaga eta Manuel Losadarekin batera Bilboko Kurding Club eratu zuen. Pintura lanez gainera, eraikuntza publiko eta etxe asko dekoratu zituen. Sari ugari jaso zuen parte hartu zuen nazioarteko erakusketetan.

## Lan nabarmenduak 
* *Autorretrato* (1875).
* *Aurresku* -akuarela-, Arabako Arte Ederretako Museoan.
* *Jugadores de mus* (1881).
* *Jaun Zuria jurando defender la independencia de Bizkaia* (1882), Gernikako Batzarretxean.
* *La Tarantela * (1884), Bilboko Arte Ederren Museoan.
* *Pescadora* (1888).
* *A la sirga en el muelle*.
* *Arratianos* (1896)*.
* *¡Cristiano!* (1897). Bilboko Arte Ederren Museoan.
* *Responso* (1898), Kataluniako Arte Museo Nazionalean.
* *Alegoría de Bizkaia* (1900), beiratea Bizkaiko Foru Aldundiaren jauregian.
* *Puente de Roma* (1904), Bilboko Arte Ederren Museoan.
* *Recuerdos de Capri*.
* *El matrimonio de un faraón*.

## Galeria 

Fitxategi:Anselmo Guinea. Jugadores de mus 1881..JPG|*Jugadores de mus*, 1881
Fitxategi:Anselmo Guinea. Cristiano 1897. Palacio Foral Bilbao.JPG|*¡Cristiano!*, 1897 (Bilboko Arte Ederren Museoa [Xehetasuna])
Fitxategi:Anselmo Guinea - Group of People - Google Art Project.jpg|*Puente de Roma*, 1904 (Bilboko Arte Eder Museoa)
Fitxategi:Ibaigane 5.jpg|Beiratea Ibaigane jauregiaren barnealdean.
Fitxategi:Batzar Iparraguirre.jpg|*Iparragirreren erretratua* (Gernikako Batzarretxea), 1877

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Arenaza Urrutia, José María, *Anselmo Guinea, un pintor para la modernidad*, Bilbo, BBK, 2006. 
* Lertxundi Galiana, Mikel, "Anselmo Guinea 1855-1906): Los orígenes de la modernidad en la pintura vasca". [Cat. exp.], Bilbo, Bilboko Arte Ederren Museoa, 2012.
* Lertxundi Galiana, Mikel. "Anselmo Guinea (1855-1906): Las ilustraciones de un chimbo", Bilbo, BBK, 2012.
* Viar, Javier, *Bilbao en el arte'' (2. liburukia), Bilbo, 2000.
Gernikako piperra

[thumb|250px|eskuinera|Gernikako piperdun [baserria.]]

**Gernikako piperra** Bizkaiko Busturialdea eskualdean ereiten den piper mota bat da. 1997an Eusko Label kalitate zigilua zuen eta 2007an Jatorrizko Izendapena ere bereganatu zuen.

## Ikus gainera 
* Ezpeletako piperra
* Angeluko piperra
* Ibarreko piperra
* Pikilloko piperra

## Kanpo estekak 
* Gernikako piperra. Euskolabel.net
Kurding Club

**Kurding Club**, baita ere **El Escritorio** izenaz ezaguna, 1894an sortutako Bilboko elkarte kulturala izan zen. *Txoritoki* izeneko gazte klub bat ordezkatu zuen eta iraun zuen 14 urtetan 43 bazkide izan zituen. Lehendabiziko egoitza Zazpikaleetako Santa Marian eta bigarrena Arenal pasealekuan izan zuen.
  
Hasiera hasieratik liberalen alde egin zuen, zenbait bilbotarren atsekaberako. Izena gaztelaniazko *curda* (aitzurra) hitzaren anglizismo baldarra izan zen.
 
## Bazkideak 
Bazkide askok Bilboko bizitza kulturalean eragin handia izan zuten:
* Ignacio Zuloaga
* Manuel Losada
* Anselmo Ginea
* Jose Orueta
* Juan Basterra
* Francisco Igartua
* Juan Carlos Gortazar
* Ricardo Gaminde
* Eta abar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kinto Fabio Maximo Alobrogiko

**Kinto Fabio Maximo Alobrogiko** (latinez *Quintus Fabius Q. Aemiliani f. Q. n. Maximus Allobrogicus*) Erromatar Errepublikako politikari eta general bat izan zen.

Fabio Maximo Alobrogiko *Fabia* genseko kidea zen, patriziar jatorrikoa, Kinto Fabio Maximo Emilianoren semea, K.a. 145ean kontsul izan zena. Kontsul K.a. 121ean bihurtu zen, Luzio Opimiorekin batera. Kontsul bezala alobroge tribu galiarren eta hauen aliatua zen Bituitosen aurka borrokatu zuen, arvernien erregea zena, gaur egungo Auvernian eta Alpeen oinean bizi zen herria, eta erabat garaitu zituen. Bere garaipen honi esker, Erromara itzuli zenean garaipen bat ospatu zuen eta Alobrogiko agnomena gehitu zuen bere izenera.

*De Allobrogibus et Rege Arvernorum Betulto* izeneko bere garaipena eskaini zuen ikuskizunaren handitasunagatik bereiztu zen, arvernoen errege zen Bituitos barne bere gudu gurdian jarria eta guduan erabili zuen zilarrezko armajantzia zeramala. Auverniaren harpilaketarekin lortutako diruarekin *Formix Fabianus* delakoa eraiki zuen Via Apia zeharkatuz, Vestaren tenplutik gertu, eta bere estatua bat jarri zuen arku batean.

Fabio zentsore izan zen K.a. 108an. Erroman hizlari eta letragizon bikain bezala ezagutzen zen.

Bere osaba Publio Kornelio Eszipion Emiliano K.a. 129an hil ondoren, Maximo Alobrogikok oturuntza bat eskaini zion Erromako hiriari eta hitzaldia egin zuen hildako generalaren hiletan, hitzaldi horren zati bat oraindik kontserbatzen delarik.
Frederikshavn

**Frederikshavn**, Danimarkako Iparraldeko Jutlandiako eskualdean dagoen hiria da, Vendsyssel-Thy uhartean Hjørringekin batera dagoen ezagunena.

## Etimologia 
Aurretik *Fladstrand* (hondartza laua) izena zuen baina 1818an Frederik VI.a Danimarkakoak hiri izendatu zuen eta bere omenez jarri zitzaion *Frederikshavn* izena, zeinak Frederiken kaia esan nahi duen.

## Geografia 
Vendsyssel-Thy uhartearen mendebaldeko kostan kokaturik dago, Izotz Aroan duela 14.000 urte eraturiko morrena batean.

## Historia 
Aztarna arkeologikoek diotenez milaka urtetan bizi izan dira pertsonak inguru honetan. Badaude neolito vikingoaren aztarnak, bai eta Burdin Arokoak ere. Hiriko eraikin zaharrena, Fiskerklyngen, XVI mendekoa da baina etxerik gehienak XVIII eta XIX mendeetakoak dira.

Kai natural aproposa izateak eta Suedia eta Norvegiatik hain gertu egoteak garrantzia estrategikoa eman dio herriari, horregatik hainbat borroka ezagutu ditu. Bigarren Mundu Gerran alemaniar naziek berehala hartu zuten eta gogor defendatu ere bai.

Bestalde arrantza eta ontzigintza ere aktibitate ekonomiko garrantzitsuak izan dira Frederikshavnen. Sei kai desberdin ditu eta ferriek Oslo, Göteborg eta Læsø irla daniarrarekin lotzen dute.

## Ondasun nabarmenak 
* **Frederikshavn Kirke** eliza
* **Palm Beach**: 100 palmondo dituen hondartza berezia.
* **Skagen**: Frederikshavn udalerriaren iparraldeko puntan dagoen hiria da, Danimarka guztian iparralderen dagopena.

## Herritar ezagunak 
* Connie Nielsen (1965- ), Hollywoodeko aktorea.
* Lotte Kiærskou (1975- ), eskubaloi jokalaria 2000 eta 2004ean Joko Olinpikoetako urrezko dominaren irabazlea.

## Hiri senidetuak 
## Kanpo estekak
Publio Manilio

**Publio Manilio** (latinez *Publius Manilius*) Erromatar Errepublikako politikari eta militar bat izan zen, K.a. 120an kontsul izan zena Gaio Papirio Karbonekin batera.

Ez dago bere kontsulaldian egin zuenaren berri ematen duen erregistrorik.
Gernikako babarrun

**Gernikako babarruna** Bizkaiko Busturialdea, Lea-Artibai eta Enkarterriak eskualdeetan ereiten den babarrun mota bat da. Tolosako babarrunen oso antzekoak dira: beltzak, azal leunekoak eta oso mamitsuak.

## Ikus gainera 
* Arabako babarrun nabarrak
* Tolosako babarrunak

## Kanpo estekak 
* Euskal babarrunak. Euskolabel.net
Luis García-Ochoa

**Luis Gartzia-Otxoa Ibáñez** (Donostia, 1920ko martxoaren 18a - Madril, 2019ko otsailaren 20a) euskal herritar margolari eta grabatzailea izan zen.

Zortzi urte zituela, Madrilera joan zen, non ikasi eta bertoko Vallecasko Eskola sortu zuen. Madrilgo San Fernando Arte Ederretan, Parisen eta Italian egin zituen Margolaritza ikasketak. Akuarelan eta olio-pinturan nabarmendu zen batez ere.

Obra nagusiak: *Figuras*, *La pareja*, *Bodegón*, *Puerto*, *Impresión*, *Ciudad*, *Medina de las Torres*, *Jardín botánico*, *Calles y jardines*, *Tejados* eta *Sierra de Guadarrama*. Haren lanak hainbat museotan daude, tartean Bilboko Arte Eder Museoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Athleticen ereserkia

**Athletic Klubaren ereserkia** Bilboko Athletic Kluba futbol taldearen ereserki ofiziala da.

## Historia 
Musika Carmelo Bernaolak moldatu zuen 1982an, Aquino eta Retanaren *Alirón* eta Feliciano Beobideren *Altza Gaztiak* kalejira oinarri hartuta. Euskarazko hitzak Antton Zubikaraik idatzi zituen. Ereserkia 1983an grabatu zen. 1983ko martxoaren 30ean San Mames zelaian lehenbizikoz entzun zen.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Athleticen ereserkia entzungai Youtube.com
* Athleticen ereserkia Athletic Club.net
Enrique Nieto

**Enrique Nieto Ulibarri** (Zugaztieta, 1890eko urtarrilaren 7a - Bilbo, 1963ko ekainaren 2a) euskal herritar margolaria izan zen.

Bilboko Arte eta Ofizioen Eskolan ikasi ondoren, zaharberritzaile bilakatu zen. Jose Etxenagusia edo Anselmo Ginearen margolanak zaharberritu zituen. Bere lanetan euskal paisaiak landu zituen batez ere.

## Lan nabarmenduak 
* *Temporal en la costa*
* *Otoño*
* *Paisaje*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osasunaren ereserkia

**Osasunaren ereserkia** Nafarroako Osasuna futbol taldearen ereserki ofiziala da. Manuel Turrillas musikagileak konposatu zuen eta Los Iruña'ko taldeak grabatu zuen bere bertsiorik ezagunena, Osasunaren etxeko partidetan bozgorailuetatik entzuten dena, hain zuzen.

## Historia 
Turrillas maisuak ereserkia konposatu zuen eta 1960ko hamarkadan *Los Iruñako* musika taldeak grabaketa burutu zuen.

## Hitzak 
El "once" de Osasuna, valiente y luchador defiende
sus colores con brío arrollador
y por eso los hinchas le gritan sin cesar: Osasuna
¡aúpa! que tú sabes triunfar.

De tu blusa y tu bandera, fuerte y rojo es el color de
tu blusa y tu bandera,
como el roble montañés y el vino de la ribera vibra
en ti Navarra entera
en donde quiera que estés.

Artistas en el juego, dominan el balón derrochan
valentía y luchan con tesón
y el público entusiasta así suele gritar: Osasuna
¡aúpa! que tú sabes triunfar.

De tu blusa y tu bandera, fuerte y rojo es el color de
tu blusa y tu bandera,
como el roble montañés y el vino de la ribera vibra
en ti Navarra entera
en donde quiera que estés.

Osasuna valiente, no dejes de luchar que Navarra te
admira porque sabes jugar.
Osasuna valiente, juega con ilusión que jugando y
venciendo tú serás campeón.

## Kanpo estekak 
* Osasunaren ereserkia Osasunaren webgunea entzungai 
* Osasunaren ereserkia entzungai. Youtube.com
Skagen

**Skagen**, Danimarkan iparralderen dagoen herria da. Iparraldeko Jutlandiako eskualdean dago, zehazki Vendsyssel-Thy uharteko Frederikshavn udalerrian.

## Etimologia 
Ez da zehazki ezagutzen izenaren jatorria. Ingelesez *skeg* itsasuntzi baten gilaren luzapena, bestalde suedieraz *skägg* bizarra da.

## Geografia 
Skagerrak (zeinak Skagenetik hartzen duen izena) eta Kattegat itsasarteen arteko muga naturala da. Bien artean hareazko lurmutur bat ageri da, olatuek alde bietatik jotzen dutena, eta *Grenen* (adarra) izena du. Mendebaldera *Ålbæk Bugt* (Ålbæk badia) eta ekialderantz *Tannis Bugt* (Tannis badia) ditu.

## Deskribapena 
thumb|ezkerrera|200px| *Tilsandede kirke*, hareak irentsitako eliza
Etxe hori baxu tipikoak ditu. XIX menderarte duna mugikorrek ingurua desertifikatzeko arriskua zuten baina belar eta zuhaixken landaketa masiboak prozesua gerarazi zuen. Toki turistikoa da batez ere udan eta San Juan gaua (*Sankt Hans Aften*) hondartzan suak eginez eta musika eta dantzarekin ospatzen da.

## Historia 
I mendean Plinio Zaharrak jadanik aipatzen du bere IV Liburuan, *Promenturium Cimbrorum excurrens in maria longe paeninsulam efficit quae Tastris appellatur* (Zinbrioen lurmuturra itsasoan barneratzen da *Tastris* izeneko penintsula sortuz).

Skageneko itsasoak oso gaiztoa izatearen fama du marinelen artean. Horregatik daude garai desberdinetako lau itsasargi kostaldean. Zaharrena, *Vippefyr*, 1560koa a da, burdinezko ontzi batean eginiko sua baino ez zelarik.

1833an Martinus Rørby margolariak *Ekaitza dator Skageneko hondartza zaharrean* koadroa margotu zuen eta Skageneko argiaz liluratuta Danimarkako margolari garrantzitsuenak etorri ziren koadroak margotzera. 1908an Brøndrumsvej museoa fundatu zen eta 1830 eta 1930 artean Skagenen eginiko 1000 artelanetik gora erakusten ditu gaur egun ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Skagengo margolariak

## Kanpo estekak
Jacinto Olabe

thumb|eskuinera|260px|Margolariaren autorretratua

**Jacinto Olabe Azpiri** (Eibar, Gipuzkoa, 1877 – 1957ko irailaren 9a) margolaria izan zen, erretratuetan aditua. Argentinan eta Madrilen ikasi ondoren, jaioterrira itzuli eta hantxe geratu zen. Eskoletatik at lan egin zuen, euskal herritar margolari askoren aitzindaria izanik. Goiz agertu zituen margogintzarako dohainak; horrek Isasi markes andrearen babesa ekarri zion, Madrilgo San Fernando Eskolako ikasketak ordaintzeko.

thumb|ezkerrera|Olaberen *Piropoa* margolana.

Olabe ertilari arduratsua izan zen eta merkataritza-espekulaziotik nahiz ospe eta diru gose guztitik askaturik zegoen; bere margolanen kalitateaz gehiago arduratzen zen, berauen erakusketa aretoetara eramateaz baino. Ia inoiz ez zen bere jaioterritik irten, eta bere lantegia hortxe kokatu zuen, sormen-lana bere langintzaren irakaspenarekin txandakatuz. Marrazketa-zuzendari izan zen Udal Eskoletan, eta modelatua nahiz grabatua ere praktikatzen zuen. Bere lan bakarzalearen eta joera bakartiagatik ia ez zuen inork ezagutzen gertukoetatik kanpo. Eibarko Udal Aretoetan 1948an erakusketa handi bat eratu zitzaionean, halakoa izan zen bere lanen arrakasta, non, benetako aurkikuntzatzat hartu zen.

Olabek, batez ere, genero margogintza eta erretratua landu zituen. *Ama ona* oihalarekin bere errealismoa kutsu poetiko iradokitzaile batez gantzutua zegoela erakutsi zuen, irudiak hondoekin elkartuz, frantses sinbolistek tankeran. Armonia kromatiko bera sumatzen da *El piropo* ko gai eusgarriaren eta hondoko zeruko hodeien artean. Bistakoa da aldi bakoitzean aukera bat egin beharraren kontzientzia bazuela Olabek: oihalen batean margoaren egiazko leherketarik lagatzen bada, bere *Mutil kozkorra*, edo bere ia bodegoi guztietan, esaterako; *Kafe etxea* lanean aldiz, giro likitsa oso modu egokian azaltzen da, ia argirik eman gabe, baina balio-joko ausarditsua baliatuz. Disimulu kromatiko bera agertzen da bere *Isasiko aurriak* paisaian.

Eibarko ertilariaren talentua inon ikaragarri nabarmendu bazen, erretratuen generoan izan zen, zalantzarik gabe. Izan ere, horietan, ia ikusi ere egiten ez den marrazki perfektuen gainean pintzelkada luze eta askea margo-tonu asmatuari lotzen baitzaio. Aipa dezagun, landutako teknikagatik, Indalezio Ojangurenen erretratua, eta bere oroitzapen psikologikoagatik Arrillaga doktorearena, bai eta zenbait emakume erretratu ere, hala nola Garin Lasaren andrearena, eta margolariaren beraren emaztearena. Baina Olaberen maisulantzat hartzen da bere *Autorretratua,* zinez Rembrandten artea gogorazten baitu (Olabe familiaren bilduman dago).

thumb|ezkerrera|Olaberen *Ledaren eta zisnearen zirriborroa* margolana.
thumb|ezkerrera|Olaberen *Kafe etxea* margolana.

## Lan nabarmenak 
* *Neskato gaixoa*
* *Ama ona*
* *Piropoa*
* *Madina andrearen erretratua*
* *Mateo Orba jaunaren erretratua*
* *Autorretratua*
* *Estudioa*
* *Arrantzalea*
* *Mutikoa*
* *Kafe etxea*
* *Bizi*
* *Vabitat*
* *Ledaren eta zisnearen zirriborroa* (1948)
* *Autorretratua, txapelarekin* (1945)
* *Nire lehengusu Maria* (1890)
* *Feliz, Marina eta Juanita Larrañaga Arrese*
* *Frantzisko Sarasketa* (1905)

## Erreferentziak
Rafael Ortiz Alfau

**Rafael Ortiz Alfau** (Bilbo, 1935 - Bilbo, 2000ko urtarrilaren 28a) euskal herritar margolari eta ilustratzailea izan zen. Autodidakta.

1957. urtean parte hartu zuen lehen erakusketan, Madrilen. Parisen ikasi zuen Arte Modernoa 1961-1962 urteetan. Geroago ere, erakusketa ugari egin ditu, Euskal Herrian, Madrilen, Valladoliden, Porton eta Espainiako anitz hiritan. Akuarela eta olioa landu ditu batez ere.

## Lan nabarmenduak 
* *La Modelo
* *En la ruta de D. Quijote
* *Pescadora
* *Orio
* *Bilbao
* *Bermeo
* *Figura
* *Barcos
* *Paisaje
* *Desnudo

## Erreferentziak
Ramon Zubiaurre

**Ramon Zubiaurre Agirrezabal** (Garai, Bizkaia, 1882ko irailaren 1a - Madril, Espainia, 1969ko uztailaren 9a) euskal herritar margolaria izan zen.

## Biografia 
Valentin Zubiaurre Urionabarrenetxea musikagileak seme bi izan zituen, biak margolariak izandakoak: Ramon eta Valentin. Seme biak gor-mutuak izan ziren. Honek anaia bien arteko harremana sendotu zuen.

Madrilgo San Fernandoko Arte Ederretako Eskolan egin zituen pinturako lehen ikasketak. 1899. urtetik aurrera, Arte Ederretako erakusketa nazionaletan hasi zen parte hartzen. 1902. urtean, diru-laguntza eskaini zion Bizkaiko Aldundiak, Parisen ikas zezan, eta han bizi izan zen denboraldi luze batez. Estatu Batuetan lan egin zuen, New Yorkeko *The Hispanic Society of America* elkarteko kidea izanik. Europan eta Ameriketan erakusketa ugaritan jarri zituen bere koadroak ikusgai, eta sari ugari jaso zituen bizitzan zehar. Euskal giroko eta ohiturazko koadroak pintatu zituen batez ere, eta Holandako paisaiak eta hainbat erretratu.

## Lan nagusiak 
*Amor y juventud*, *Los remeros vencedores de Ondarroa*, *El marino vasco Shanti Andia el Temerario*, *Apoteosis de la pelota vasca*, *El santo del tío Ramón*, *Caridad*, *Mary*, *Nire herrixkaren agintariak*, *Viejos ondarreses*, *El requiebro*, *Bodas de oro*, *El primer hijo al regreso del pescador*, *Sagarrerreketarrat*, *Pícaros y mendigos*, *Nire herrixkaren intelektualak*, *La partida*, *Esperando la barca*, *El mercado*, *Danza vasca*, *Puesta del sol en Garay*, *Paisaje de Mañaria*, *El cabo Ogoño de Bermeo*, *Un caserío en Mañaria*, *Desde Ondarroa*, *Peña de Saturrarán*, *Autorretrato*, *La partida* eta J. Mayeas eta J. Gerrikabeitiari eginiko erretratuak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valentin Zubiaurre

**Valentin Zubiaurre** aita eta semea ziren artista bien izena da:
* Valentin Zubiaurre Urionabarrenetxea (1837-1914), musikagilea.
* Valentin Zubiaurre Agirrezabal (1869-1963), margolaria.
Alavesen ereserkia

**Alavesen ereserkia** Arabako Deportivo Alavés futbol taldearen ereserki ofiziala da. Alfredo Donnay musikari gasteiztarrak 1950eko hamarkadan idatzi zuen

## Hitzak 
Bravo equipo albiazul
que resurges potente otra vez
recordando la gloria
de aquel gran Deportivo Alavés
Vitoria ha puesto en ti
Su esperanza y su gran ilusión
de que llegues a ser
de tu grupo algún día campeón.

Animo, pues, valiente Deportivo.
Animo, pues, con entusiasmo hay
que luchar
para lograr de nuevo aquellos
triunfos
que dieron gloria al equipo y a la
ciudad.

Animo, pues, valiente Deportivo.
poned coraje y nobleza al pelear
Vitoria entera te aplaude y
acompaña
para poder el gran triunfo
alcanzar.

## Kanpo estekak 
* Alavesen ereserkia entzungai (1. bertsioa). Youtube.com 
* Alavesen ereserkia entzungai (2. bertsioa). Youtube.com
Valentin Zubiaurre Agirrezabal

**Valentin Zubiaurre Agirrezabal** (Madril, 1879ko abuztuaren 22a - *ibidem.*, 1963ko urtarrilaren 24a) bizkaitar margolaria izan zen.

Valentin Zubiaurre Urionabarrenetxea musikagileak seme bi izan zituen, biak margolariak izandakoak: Ramon eta Valentin. Seme biak gor-mutuak izan ziren. Honek anai bien arteko harremana sendotu zuen.

Madrilgo San Fernandoko Arte Ederretako eskolan pintura ikasketak amaitu ondoren Europa guztian zehar ibili zen eta Herbehereetako, Frantziako eta Italiako museorik ospetsuenetan izan zen. Europa eta Amerikako hiri garrantzitsuenetan jarri zituen bere koadroak ikusgai, baita Japonian ere, Tokion hain zuzen. Euskal herriko paisaiak eta ohiturak islatu zituen batez ere bere obretan, eta sari ugari jaso zuen. Madril eta Garai artean bizi eta lan egin zuen.

## Lan nabarmenak 
* *La fiesta de la Virgen*
* *Pescadores vascos*
* *Viejas leyes y nueva flor*
* *Versolaris*
* *Ofrenda en una ermita*
* *En tierra vasca*
* *Las tres cofrades*
* *Camino de Zamarramala*
* *Hilandera vasca*
* *Tipos segovianos*
* *A las doce*
* *El tio Saturio*
* *Paisaje vasco*,
* *Regatas*,
* *Segovianos*,
* *Paisajes de Garay*,
* *Paisaje de Mañaria*,
* *Altos Hornos*,
* *Cabo Machichaco*,
* *Un caserío de Vizcaya*,
* *Marina de Bermeo*,
* *Un mosquetero*,
* *Apuntes de Vizcaya*,
* *Amarretako*,
* *Euli y Pandeiros*,
* *Iruguisalde*,
* *Por las víctimas del mar*,
* * Euskotarrak*,
* *Viejas leyes y nueva flor*,
* *La fiesta de la Virgen*,
* *Día de fiesta*,
* *Procesión de Segovia*.

Erretratugile gisa ere ezagun egin zen: *Retrato de mi padre, Retrato de mi madre, Autorretrato, Tío Pachique, Retrato de don M. A.* eta *Retrato*.

## Erreferentziak
Andrea Corr

**Andrea Jane Corr** (1974ko maiatzaren 17a, Dundalk, Loutheko konderria) irlandar musikari, aktore eta abeslari bat da. Mundu mailan bere anai-arrebekin batera The Corrs musika taldeko abeslari eta kidea izateagatik ezaguna da.

## Kanpo estekak 
* Andrea Corr abeslariaren webgunea 
* The Corrs musika taldearen webgunea
Agustín Reche

**Agustín Reche Mora** (Guadix, 1954ko maiatzaren 28a) bilbotar margolari hiperrealista da.

Andaluzian jaio arren, 13 urtetik aurrera Bilbon bizi da. Arte Ederretan lizentziatua da EHUn eta bertan irakaslea da. Bere lanak hainbat museotan daude.

## Galeria 

Fitxategi:HPIM3852.JPG|*Euskalduna hacia La Misericordia
Fitxategi:Cartel de toros.JPG|*Cartel de toros de la Semana Grande
Fitxategi:Corte Inglés. 1987 50 x 70cm.JPG|*El Corte Inglés desde Alameda Urquijo hacia Gran Vía
Fitxategi:Arriaga. 1987 130 x 195cm.JPG|*Plano corto del Teatro Arriaga y la Ribera

## Erreferentziak
2005eko Paris-Roubaix

**2005eko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 103. edizioa izan zen. 2005eko apirilak 10ean ospatu zen eta 259 kilometroko ibilbidea izan zuen, garailea Tom Boonen belgikarra izan zelarik.

Flandriako Tourra ospatu eta aste betera, aipaturiko txirrindulari belgikarrak irabazi zuen Paris-Roubaix klasikoa, ihes eginda zihoazen beste biak ziren Juan Antonio Flecha espainiarra eta George Hincapie estatubatuarra esprintean garaituz. Hala, belgikar txirrindularia 2005eko UCI ProTourreko lider jarri zen. Magnus Backstedt, aurreko edizioko garailea izan zena, laugarren izan zen oraingoan.

Bitxikeria bezala, ibilbidetik Trouée d'Arenberg pabes zatia kendu zen bere egoera kaxkarraren ondorioz. Hurrengo urtean, baina, lasterketarako berreskuratu zen pabes zati hau.

## Talde parte-hartzaileak 
24 txirrindularitza taldek parte hartu zuten edizio honetan: ProTour mailako guztiak (euren parte-hartzea derrigorrezkoa baita), gehi Profesional Kontinental mailako (antolakuntzaren gonbidapen bidez) Ag2r La Mondiale, Landobouwkrediet-Colnago, Agritubel, Mr Bookmaker.com-SportsTech eta R.A.G.T. Semences taldeak. Taldeak honakoak izan ziren:

|valign=top|

|}

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Akisgrango katedrala

**Akisgrango katedrala** (alemanez *Aachener Dom* edo *Kaiserdom*, eta frantsesez ''Cathédrale d'Aix-la-Chapelle'') Alemaniako Akisgran hiriko katedrala da.

Akisgrango katedrala Europa iparraldeko katedral zaharrenatzat jo ohi da, bere jatorria VIII. mendean Karlomagnok eraikitzako Jauregiko Kaperan datza. Jatorrizko eraikinetik hasi eta mendeak iragan hala tenplua hazten eta handitzen joan zen, azkenik gaur egun ezagutzen dugun multzoan bilakatu zelarik, honetan arkitektura estilo ezberdinetako nahasketa bat ikus daitekelarik.

Akisgrango katedrala Gizateriaren Ondarearen zerrenda sailkatu ziren lehenbiziko hamabi lekuen artean dago.

## Iruditegia 

Irudi:AachenerDomOsten.jpg|Atzealdea.
Irudi:Aachen Kaiserdom 5.JPG|Albotik ikusita.
Irudi:Aachener Dom BW 2016-07-09 13-53-18.jpg|Karlomagnoren eserlekua.
Irudi:Aachener Dom BW 2016-07-09 16-20-40.jpg|Barnealdea.

## Ikus gainera 
* Akisgrango jauregia

## Kanpo estekak 
* Akisgrango katedralaren webgunea 
* Akisgrango katedralaren gida
Atalo (argipena)

**Atalo** honakoa izan daiteke:
* Atalo arraina (*Mola mola*)
* Atalo izena (Atalidar dinastiako erregeak):
** Atalo I.a
** Atalo II.a
** Atalo III.a
Akisgrango udaletxea

**Akisgrango udaletxea** (alemanez *Aachener Rathaus*) Alemaniako Akisgran hiriko udaletxea da. Akisgrango katedralatik hurbil dago.

Udaletxe hau 1353. urtean antzina Karlomagnok eraikitako Akisgrango jauregiaren hondakinen gainean eraiki zen. Antzinako karolingiar jauregia izan zen hartatik *Granusturm* dorrea eta zimentuetako zati bat mantentzen da.

[thumb|ezkerrera|150px| [Karlomagnoren estatua Akisgrango udaletxeko enperadorearen gelan.]]
Udaletxea nagusiki gotikoa da. Germaniako Erromatar Inperio Santuko 50 enperadoren egiazko tamainako eskulturak aurkitzen dira barnean, hauetako 31 gainera bertan koroatuak izan ziren. Gelarik aipagarriena enpèradorearen gela da, *Kaisersaal*, eta Karlomagnoren bizitzako une eta garaipen garrantzitsuenak agertzen dituzten freskoek apaindurik dago. Fresko hauek Alfred Rethelek margotu zituen XIX mendean.

Azkenik aipatzekoak dira intsignia inperialak, koroa, esfera eta ezpata. Orijinalak Vienan daude, Napoleonen gizonen harpilaketa sahiesteko hara eraman baitziren. Gaur egun oraindik ez dira itzuli eta arazoa Hagako Nazioarteko Justizia Auzitegira eraman da.

## Kanpo estekak 
* Akisgrango udaletxeari buruzko argibidea. Akisgrango Udal webgunea
Lancaster etxea

[thumb|250px|Lancaster leinuaren [arrosa (argipena)|larrosa gorria.]]

**Lancaster etxea** Ingalaterrako errege leinu bat izan zen. XV. mendean Ingalaterrako Gerra Zibilan York etxearen aurka borrokatu zen. Lancaster etxeko ikurra larrosa gorria zen. Familiak Lancaster izena Lancasterreko Dukea zen Joanes Gantekoa arbasoarengandik jaso zuen, hau Eduardo III.a Ingalaterrakoaren hirugarren semea izan zelarik.

Ingalaterrako Gerra Zibilan zehar Lancaster etxekoak euren senitartekoak ziren York etxekoei aurre egin zieten. Bi familia hauen arteko ezin ikusia 1399ean Joanes Lancasterkoaren semea zen Henrikek, bere lehengusua Rikardo II.a Ingalaterrakoa erregetzatik kanporatu zuenean hasi zen. Berez Henrike, Eduardo III.a Ingalaterrakoaren biloba zenez, berehala errege gisa onartua izan eta Henrike IV.a Ingalaterrakoa izenez koroatu zuten. Hasiera batean York etxekoek ere onartu zuten, baina gerora euren familia emakumeen bidez Rikardo II.aren bigarren semea izan zen Lionel de Clarence zenaren ondorengoa zela aldarrikatu eta eurak erregetza bereganatzeko eskubide handiagoa zutela aldarrikatu zuten.

Tudor etxea ere Lancaster etxearen ondorengoa zen, Tudor etxeko Margaret Beaufort zena Joanes Lancasterrekoaren birbiloba baitzen. Margaret Beaufort andrea Richmondeko kondea zen Edmundo Tudorrekin ezkondu zen, ondoren Henrike VII.a Ingalaterrakoaren ama izan zelarik.

## Lancaster etxeko erregeak 
* Henrike IV.a Ingalaterrakoa (1399-1413 bitartean)
* Henrike V.a Ingalaterrakoa (1413–1422)
* Henrike VI.a Ingalaterrakoa (1422–1461 eta 1470–1471)

## Kanpo estekak