Soro-muxar

**Soro-muxarra** (*Eliomys quercinus*) gliridae familiako karraskaria da, ipar eta, batez, ere, hegoaldeko Europan bizi dena. Begien inguruan mozorro modura dituen orban beltzak ezaugarri bereizgarriak dira animalia txiki honentzat. Ile zuri luzeekin amaitutako buztan luzea eta belarri garatuak ditu. Neguan hibernazio luzea egiten du. Gainera leku beroetan bizi deneko kasutan, lehorteagatik janari eskasia badago estibazioan sar daiteke, nahiz eta hemen ez jaitsi jarduera hibernazioko milaraino.

## Ezaugarriak 
thumb|ezkerrera|250px|Muturra.

Neurri ertaineko karraskaria da eta begi beltz irtenak inguratzen dizkion ile beltzdun orbanak dira bere ezaugarri bereizgarriena. Helduek bizkarralde arre-gorrixka dute eta sabelalde zuria. Buztan luzea du, ilez estalia eta ile zuri eta beltzez osatutako pintzel deigarri batekin amaitzen dena. Mutur luzanga eta belarri luzeak ditu. Gazteak erraz bereizten dira helduetatik bizkarraldean ilaje grisa eta azpialdean zurixka baitute .

Populazio desberdinetakoen pisuen artean alde nabarmena dago bizi diren inguruko elikagai eskuragarritasunaren arabera, 50-170 g artean pisatzen dute; Iberiar penintsularen iparraldean nekez iristen dira 60 g-ra .

## Banaketa 
Europa osoan aurkitzen da Britainiar Uharteak kenduta; Baltikotik eta Finlandia hegoaldetik Europa hegoalderaino, eta Uraletatik ozeano atlantikoraino. Mundu mailan gainera, Asia Txikian, Arabia iparraldean, Egipton eta Afrika iparraldean Sahararaino aurkitzen da .

Habiak zuhaitz edo zuhaixka zarratuen adarretan, paseriformeak ugaltzeko jarririko kaxatan... egiten ditu. Batzuetan hegaztiek utzitako habiatan, bereziki mikarenean, egiten du berea ; baina baita lurrean, harrien arteko hutsuneetan edo pinudietako azikulen pilaketetan ere . Ugaritasunari buruzko ikerketa gutxi daude, baina populazio sakabanatuak eta ez oso dentsoak dituela onartu da .

## Ugalketa eta ontogenia 
Soro-muxarren araldiaren iraupena baldintza klimatikoen araberakoa da eta hibernazioaren iraupenarekin alderantziz proportzionala; araldia hibernaziotik irten eta jarraian hasten da eta berau hasi baino 2-3 hilabete lehenago amaitzen da. Orokorrean, klima beroetako muxarrak emankorragoak dira, araldi luzeagoa izateagatik edo intentsitate ugaltzaile handiagoa izateagatik .

Ileberritzeari dagokionez hiru mota bereizten dira: bata hortzen aldaketarekin batera egiten duena, eta gazte-ilajea eskuratzen du; bestea heldu-ilajea eskuratzeko egiten duena, eta hirugarrena urterokoa, ilea berriztatzeko egiten duena .

Begiak eta belarriak 17-21 egunera irekitzen dituzte. 35-45 egunera gazte-ilajea dute dagoeneko eta adin honekin hasten dira lehenengo ibilaldiak egiten ere .

Hazkuntza-abiadura urteko garai aktiboaren iraupenaren araberakoa da, horregatik zonalde hotzetakoak dira hazkuntza-abiadura handiena dutenak baina denbora-tarte txikiagoan;hautespen-indar bat dago hibernaziora erreserba nahikoarekin iristeko beharragatik. Ez dirudi klima epelagoetako muxarrek estres ekologiko hau jasaten dutenik . Gainera, eguneko hainbat harrapariren dietan aurkitu da, beraz badu jarduera krepuskuluetan behintzat .

Hibernatzaileak dira eta beraz negua lo igarotzen dute, eta estibazioa ere egiten dute. Tenperatura baxuak eta elikagai-eskasia dira hibernazioa bultzatzen duten faktoreak, tokiko baldintzen arabera denbora-tarte desberdinean ematen da hibernazioa. Zonalde bero eta idorretan estibazioa edo udako loaldia egiten du, zenbaitetan negukoa baino luzeagoa izaten da eta antzeko ezaugarriak ditu; halere, jarduera ez da hibernazioan beste jaisten .

Bera hainbat mikrougaztunen harraparia da, basasagua (*Apodemus*) eta etxe-sagua (*Mus*) esaterako oso ohikoak dira bere dietan, eta baita paseriformeak -lo daudela ehizatzen ditu-, sugandilak... ere . Hegazti-harraparien artean, urubia (*Strix aluco*) eta hontz zuria (*Tyto alba*) oso ohikoak dira, baina ez dute kantitate handia ehizatzen. Badirudi zapelatza (*Buteo buteo*) dela eguneko hegazti-harraparien artean soro-muxarrak nahiko konstanteki ehizatzen dituen bakarra .

Barne-bizkarroien artean *Pseudophysaloptera, Kahmanni, Gongylonema pithyuensisi, Teronanema alcovery, Physaloptera sibirica* nematodoak, eta *Postorchigenes gymnesicus, Kahmannia eliomydis* trematodoak aurkitu dira. *Grammolichus eliomys* eta *Schizophthirus pleurophaeus* akaroak bere kanpo bizkarroiak dira .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EuskalNatura. CC-BY-SA lizentzia