Achilles Papapetrou

[thumb|[Erlatibitate orokorra eta espazio-denbora]]
[thumb|[Neutroi-izar|neutroi-izarra]]
**Achilles Papapetrou** (Greziarrez: Αχιλλέας Νικολάου Παπαπέτρου; 1907ko otsailaren 2a – 1997ko abuztuaren 12a) jatorri greziarreko fisikaria izan zen, erlatibitate orokorraren alorrean egindako ekarpenengatik ezaguna, bereziki grabitazio-eremuetako gorputzen dinamikaren teorian. Akiles Papapetrou 1907ko otsailaren 2an jaio zen Irakleia Serresen, Iparraldeko Grezian, Mazedonia probintziako zati batean . Bere aita irakaslea zen, eta bere familia Lehen Mundu Gerran deportatua izan zen, soilik gerra amaieran itzuliz. Ingeniaritza mekanikoa eta elektrikoa ikasi zituen Atenasko Unibertsitate Tekniko Nazionalean, eta 1930ean graduatu zen. Geroago, Stuttgarteko Unibertsitate Teknikoan, Paul Peter Ewalden agindupean, Egoera Solidoaren Fisikari buruzko graduondoko ikasketak egin zituen, 1935ean doktoretza lortuz, kristalen dendrito hazkundeari buruzko tesi batekin.

## Biografia 
Papapetrouren bizitza goiztiarrari buruz ezer gutxi dakigu, baina fisikarekiko duen interesak eta erlatibitatearen teoriak arlo horietan ikerketa aurreratuak egitera eraman zuten. Bere ikerketak erlatibitate orokorrean oinarritu ziren batez ere, hau da, Albert Einsteinek grabitatea eta espazio-denborarekiko erlazioa deskribatzeko egindako teorian.

Papapetrouk karrera aktiboa izan zuen ikerketan eta akademian, hainbat erakundetan lan eginez eta beste fisikari batzuekin elkarlanean. Erlatibitatearen eta fisika teorikoaren teoriari egindako ekarpenek ondare iraunkorra utzi dute. Bere izena ez da beste batzuk bezain ezaguna, baina bere lana garrantzitsua da oraindik espazio-denboraren erlatibitatea eta fisika aztertzen duten ikertzaileentzat.

Akiles Papapetrou Koularekin ezkonduta zegoen. 1997ko abuztuaren 12an hil zen Parisen, Frantzian. Bere legatuak fisika teorikoari egindako ekarpenen bidez irauten du, erlatibitate orokorraren esparruan bereziki, non bere lanak fisika modernoaren ikerketa inspiratzen eta informatzen jarraitzen duen.

## Karrera akademikoa 
Fisikan 1934an hasi zen Paul Peter Ewalden agindupean, Stuttgarteko Unibertsitate Teknikoan. Han zegoela, Helmut Hönlekin hasi zen lanean, eta hura erabakigarria izan zen erlatibitatearen teorian zuen interesa garatzeko. 1935ean, doktoretza lortu zuen bertan, kristalen dendritoen hazkundeari buruzko ikerketei buruzko hitzaldi batekin, eta, ondoren, Atenasko Unibertsitate Teknikora itzuli zen ingeniaritza elektrikoko laguntzaile gisa.

1940an. 1946 - Fisikako irakasle izan zen Atenasko Unibertsitate Tekniko Nazionalean. Bertan erlatibitatearen teoriari buruzko mintegiak eman zituen, eta isolamendu erlatiboan lan egin zuen herrialde horretako okupazio alemaniarrean. Gerra amaitu eta gero, gerra zibilaren hitzaurrean, kargu horretatik bota zuten, ezkerreko erresistentzia mugimenduarekiko errukiagatik. Ondorioz, 1946an, Dublingo Ikasketa Aurreratuen Institutura joan zen, Erwin Schrödingerrek gonbidatuta, eta harekin lan egin zuen teoria bateratuetan.

1948tik aurrera, Manchesterreko Unibertsitatean lan egin zuen, non Leon Rosenfelden lankide izan zen, eta erlatibitate orokorraren mugimendu-ekuazioetan lan egin zuen, baita partikulen mugimendu-ekuazioetan ere, spin-a duten patikulak erlatibitate orokorrean aztertuz.

1952-1961ean Ekialdeko Berlingo Zientzien Akademia Nazionaleko Matematika Ikerketa Institutuko ikertzailea izan zen, eta 1957tik aurrera Berlingo Humboldt Unibertsitateko irakaslea, non, besteak beste, Georg Dautcourt eta Hans-Jürgen Treder izan zituen ikasle.
[thumb|[Zulo beltz|zulo beltza]]
1960-61 bitartean erlatibitatearen talde teoriko bat bisitatu zuen, André Lichnerowicz eta Yvonne Choquet-Bruhat barne. 1962tik aurrera Parisko Henri Poincaré Institutuan (IHP) egon zen. Aldi berean, CNRSko (Ikerketa zientifikorako zentro nazionala) ikerketa zuzendaria zen. Besteak beste, uhin elastikoetan lan egin zuen grabitazio-erradiazio detektagailuetan, materiaren maskorretan eta haien grabitazio kolapsoan, Newmanean. Penrose formalismoa eta bere identitateak, eremu grabitatorio geldiak, axialki simetrikoak, eta erradiazio grabitatorio eta elektromagnetikoak.

1975ean Fisika Teorikoko IHP laborategiko zuzendari bihurtu zen, eta 1977an erretiroa hartu zuen, zientifikoki aktibo geratuz. Zientzialari bisitaria izan zen Princetonen (1964 – 65), Vienako Unibertsitatean (1970 – 71) eta Bostongo Unibertsitatean (1972). Geroago frantses hiritartasuna hartu zuen. 1971tik aurrera, erlatibitate orokorrari eta grabitazioari buruzko nazioarteko konferentzietako (GRG) batzorde antolatzaileetako bat izan zen.

Parisen hil zen, 1997ko abuztuaren 12an.

## Erlatibitate orokorrean egindako aportazioak 
Papapetrouren ikerketak eta erlatibitate orokorrari egindako ekarpenak aipagarriak dira. Hasteko, ezaguna da Mathisson-Papapetrou-Dixon ekuazioengatik, erlatibitate orokorrean saiakuntza partikulen biraketa mugimendua deskribatzen duten ekuazioengatik.  ere onartzen zaio, grabitate eremuaren ekuazioen soluzio estatikoa karga banaketa arbitrario baterako. Weyl-Lewis-Papapetrou, grabitatearen teoriaren koordenatuak ere bere aportazio dira. Koordenatu hauek, masa - energia banaketa axisimetriko bat inguratzen duen hutsuneko eskualdearen soluzioetan erabiltzen dira.

Papapetrouren lanak eragin iraunkorra izan du erlatibitate orokorrean eta fisika teorikoan. Bere argitalpen luzeek, liburuak eta ehun paper baino gehiago barne, kontzeptu eta Henri Poincaré fenomeno fisiko konplexuen ulermen sakona erakusten dute.

Papapetrou, beharbada, erlatibitate orokorrean hedatutako objektuentzako mugimendu-ekuazioen deribazioagatik da ezagunagoa, Papapetrou-Dixonen ekuazioak bezala ezagutzen direnak. Ekuazio horiek esparru bat ematen dute momentu angeluarra edo barne-egitura duten gorputzen mugimendua ulertzeko, eta funtsezkoak dira objektuak deskribatzeko, hala nola neutroi-izarrak eta zulo beltzak grabitazio-eremu indartsuetan.

Mugimendu-ekuazioei egindako ekarpenez gain, Papapetrouk Einsteinen ekuazioen soluzio zehatzak landu zituen eta grabitazio-eremuen eta beste eremu fisiko batzuen arteko elkarrekintza aztertu zuen. Bere lanak eragin handia izan du gorputzen dinamikaren azterketan eta erlatibitate orokorrean teoria aurreratuagoen garapenean.

## Lanak 
Bi liburu argitaratu ditu Achilles Papapetrou-k:

* A. Papapetrou, *Spezielle Relativitatstheorie*, VEB Deutscher Verlag der Wissenschaften, 1967
* A. Papapetrou, *Lectures on General Relativity*, D. Reidel, Dordrecht, 1974.

Gainera, hainbat dokumentu ere argitaratu ditu:

* H. Hönl and A. Papapetrou, *Über die Selbstenergie und das Gravitationsfeld einer elektrischen Punktladung*, *Z f Phys* **112** (1939) 65
* H. Hönl and A. Papapetrou, *Über die innere Bewegung des Elektrons. I.*, *Z f Phys* **112** (1939) 512
* A. Papapetrou and H. Hönl, *Über die innere Bewegung des Elektrons. II*, *Z f Phys* **114** (1939) 478
* H. Hönl and A. Papapetrou, *Über die innere Bewegung des Elektrons. III.*, *Z f Phys* *116* (1940) 153
* A. Papapetrou, *Gravitationswirkungen zwischen Pol-Dipol-Teilchen*, *Z f Phys* *116* (1940) 298
* Α. Papapetrou, E. Schrödinger, *The Point-Charge in the Non-symmetric Field Theory*, *Nature* **168** (1951) 40
* Α. Papapetrou, *A static solution of the equations of the gravitational field for an arbitrary charge distribution.*, *Proc. Roy. Irish Acad.* **A 51** (1948) 191
* A. Papapetrou, *Spinning test particles in general relativity.*, *I. Proc. R. Soc.* **A 64**, 248–258 (1952)
* A. Papapetrou, *Eine rotationssymmetrische Lösung in der allgemeinen Relativitätstheorie*, *Ann. Phys.* (Leipzig) **12**, 309–315 (1953)
* A. Papapetrou, *Quelques remarques sur les champs gravitationnels stationnaires.* *C. R. Acad. Sci. Paris* **257**, 2797–2800 (1963)
* A. Papapetrou, *Champs gravitationnels stationnaires à symétrie axiale.* *C. R. Acad. Sci. Paris* **285**, 90–93 (1964)
* A. Papapetrou, *Champs gravitationnels stationnaires à symétrie axiale.* *Ann. Inst. Henri Poincare* **IV**, 83–105 (1966)
* A. Papapetrou, *Eine rotationssymmetrische Lösung in der allgemeinen Relativitätstheorie,* *Ann. Phys.* (Leipzig) **12**, 309–315 (1953)
* A. Papapetrou, *Eine Theorie des Gravitationsfeldes mit einer Feldfunktion*, *Z f Phys* **139** (1954) 518

## Kanpo estekak 
* https://www.celebsagewiki.com/achilles-papapetrou
* https://dbpedia.org/page/Achilles_Papapetrou