open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pía León

**Pía León** (Lima, Peru, 1986ko abenduaren 7a) sukaldaria eta enpresaburua da, 2018. urtean Latinoamerikako emakumezko chef onenaren saria eta 2021ean Anberesen (Belgika) Munduko 50 onenen (*The World’s 50 Best)* zerrendako aurrez aurreko zeremonian munduko emakumezko chef onenaren saria irabazi zituena.

## Bizitza 
María Pía León 1986. urtean Peruko hiriburuan jaio zen, Liman. Bigarren hezkuntza bukatu ostean gastronomia ikastea erabaki zuen Limako Le Cordon Bleu eskolan graduatuz.

### Lan ibilbidea 
New Yorkeko Ritz Hotelean eta Astrid y Gastonen lan egin ostean, 2008. urtean Virgilio Martinez chefaren Central Restaurante taldean sartu zen, hotzen postuan. Astebetera, arlo horretako arduradun izendatu zuten. Hiru urte geroago, sukaldeburu postua lortu zuen. Funtzio hori tartekatu zuen Martínezekin –2014an ezkontidea– batera proiektu berriak irekitzearekin; tartean izan ziren Mayo eta Kjolle snack-taberna.

## Sariak 
* 2018. Latinoamerikako Emakumezko Chef Onena – The World´s 50 Best.
* 2020. “The Coolest Place To Eat” izendatu zuen Revista Forbesek Kjolle.
* 2020. Condé Nast Traveler-ek Kjolle munduko 40 jatetxe politenen artean sartu zen.
* 2021. Munduko Emakumezko Chef Onena – The World´s 50 Best.
* 2021. Chef gazte onena – Luces sariak.
* 2022. Autore sukaldaritza onena – Summum.
* 2023. Kjolle 8. postua Latinoamerikako sukaldari onenen zerrendan
* 2023. Madrid Fusion 'Restaurante Remoto a Mil'   delakoa eman zion.

## Filmografia 
* *Waffles + Mochi* (Netflix, 2021)

## Argitalpenak 
* Libro MIL Ed. Katapulta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irati Aranguren

**Irati Aranguren** (Usurbil, Gipuzkoa, 2007) errepideko txirrindularia da, ziklokrosean ere aritua. 2025eko azaroan Laboral kutxa-Fundación Euskadi taldearekin fitxatu zuen. 

## Bizitza 
Irati Aranguren Andoaingo Txirrindulari Eskolan ikasi zuen hasieratik eta errepideko txirrindularitzaz gain, ziklo-krosean nabarmendu zen.

Irati Arangurenek 2025ean aparteko ibilbidea egin zuen, eta sinadura horretarako abala. Gipuzkoarrak Espainiako Kopa eta Euskaldun Txapelketa irabazi zituen, eta Emakumezkoen Gipuzkoako Itzulia eta Iruñeko Itzulia ere irabazi zituen. Arrakasta nazional horiei Espainiako azpitxapelduna gehitu behar zaie (2024an lortutakoaren erreplika), baita nazioarte mailako emanaldi bikain bat ere, Bizkaikoloreetan bigarren postua lortuz eta Kigaliko (Ruanda) Munduko Txapelketetan eta Drôme-Ardècheko (Frantzia) Europakoetan parte hartuz.

2025ean, Arangurenek aurrera begira, ametsa egunen batean Olinpiar Joko batzuetan lehiatu ahal izatea. 

## Palmaresa 
Bestealk beste, lorpen hauek izan ditu:

### 2025 
* Espainiako Kopa link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px
* Euskaldun Txapelketa link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px
* Emakumezkoen Gipuzkoako Itzulia link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px
* Iruñeko Itzulia link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px
* Espainiako azpitxapelduna link=Archivo:Gold_medal_icon.svg|15x15px
* Bizkaikoloreetan 2. postua link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px
* Watersly Ladies Challenge 6. postua 

### 2024 
* Espainiako azpitxapelduna link=Archivo:Silver_medal_icon.svg|15x15px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniela Soto-Innes

**Daniela Soto-Innes** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1990eko abuztuaren 26a) igerilari ohia, sukaldaria eta enpresaburua da, 2019. urteko munduko sukaldari onenetakoa, pastelak egiten munduko pertsonarik ospetsuenetakoa. 20 urtera arte igerilari jardun zuen leheiaketetan. 

## Bizitza 
Daniela Mexikoko hiriburuan, Mexiko Hirian jaio zen 1990an. Txikitatik amonari laguntzen zion okindegi bat kudeatzen, ogia zelan laberatzen zuen ikusten zuen bitartean. Nerabezaroan bere familia Texasera joan zen bizitzera.

### Lan ibilbidea 
Texasen Le Cordon Bleu of Culinary Arts-en ikasi zuen, gero Ameriketako Estatu Batuetako eta Europako jatetxeetan lan egin zuen. Daniela sukaldaritzan mexikar herentzia goresteagatik bereizten da.

Mexikora itzuli zenean, Gerardo Vazquez Lugo eta Elena Lugoren Nicos izeneko jatetxeetan hasi zen lanean, eta handik gutxira, Pujol jatetxean. New York hirian *Atlas* eta *Cosme* izeneko jatetxeak zabaldu zituen Enrique Olverarekin batera. Jasotako aintzatepenen artean, besteak beste, *James Beard*, Chef Errebelazio Onenaren saria, *StarChefs Rising Stars Award* eta *The World’s Best Female Chef 2019*, The World’s 50 Best Restaurantsek emana.

## Argitaratutako liburuak 
Daniela Soto-Innes sukaldariak etxeko sukaldaritza tradizionala jorratzen duen *Tu casa mi casa* errezetategia liburuan Enrique Olvera sukaldari mexikarra izan zuen idazlekide.

## Sariak eta aintzatespenak 
* *James Beard*, Chef Errebelazio Onenaren saria,
* 2019an,  *StarChefs Rising Stars Award* eta *The World’s Best Female Chef 2019*, The World’s 50 Best Restaurantsek emana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Móric Esterházy

**Móric Esterházy** kondea (Majk, 1881eko apirilaren 27a – Viena, 1960ko ekainaren 28a) hungariar politikaria izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1917an.

Esterházy familia aristokratikoko kide izan zen, Zuzenbidea ikasi zuen Budapest eta Oxfordeko unibertsitateetan, eta 1905ean Magnateen Ganberan sartu eta errege txanbelan izendatu zuten. 1906an Batzar Nazionaleko diputatu hautatu zuten Alderdi Konstituzionalaren zerrendetan. Lehen Mundu Gerran errusiar eta serbiar fronteetako kapitain mailarekin borrokatu zuen.

Esterházy 1917ko ekainean izendatu zuen Karlos I.a Austriakoa enperadoreak lehen ministro, István Tiszaren dimisioaren ondoren, baina ezin izan zituen erreforma aurrerakoiak ezarri, bereziki boto-eskubidea zabaltzea, parlamentuko gehiengo kontserbadorea aurka zegoelako. 1917ko abuztuan dimisioa aurkeztu behar izan zuen.
Emazten fabore

***Emazten fabore*** (*Emakumeen alde*) Bernart Etxeparek *Linguae vasconum primitiae* lanean argitaratutako olerki bat da. Emakumeen eztabaida deitutako Europan Erdi Aroan eta Aro Moderno osoan zehar eman zen eztabaida filosofiko, politiko eta literarioari lotutako olerkia da. Poemak emakumeen paperari buruz hitz egiten du, eta etxea (*ez gizona ez etxea behin ere xahurik*), plazera (*Emazterik ez den lekuian ez dakusat plazerik*) eta ordenarekin lotzen ditu: *etxean den gauza oro gaizki erreglaturik*.

Olerkiak lantzen dituen gaien artean daude gizonek emakumeen aurka egindako biolentzia (*Emazteak ez dut entzun lehen gizona jaukirik, bana gizonek emaztea beti ere lehenik*), baita bortxaketa ere (*Nik ez dantzut emazteak bortxaturik gizona, bana bera zoraturik andreari darraika*). Gizon askok emakumeen aurkako bortxa erabiltzen dutela aipatzen du, baina kontrakorik inoiz ez duela ikusi, eta gizonen gaiztakeria aipatzen du.

## Testua 
## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Basque Poetry
* IbonRG artistaren bertsio musikatua
Bhogi

**Bhogi** lau egun irauten dituen Makar Sankranti jaialdiaren lehen eguna da. Indiako eguzki-egutegiko Agrahāyaṇa edo Mārgaśīrṣaren hileko azken egunean erortzen da; egutegi gregorianoaren arabera, urtarrilaren 13an. Indiako Andhra Pradesh, Telangana, Karnataka, Tamil Nadu eta Maharashtra estatuetan ospatzen den Makar Sankranti egunaren bezpera da.

Bhogin, jendea gauza zahar eta abandonatuetatik desegin eta aldaketak eragiten dituzten gauza berrietan kontzentratzen da. Egunsentian, jendeak sua pizten du zurezko enborrekin, beste erregai solidoekin eta etxean jada erabilgarriak ez diren zurezko altzariekin. Horrek markatzen du urteko kontuen amaiera eta kontu berrien hasiera uztaren lehen egunean, hurrengo egunean. Tamilek pongal jaialdian Indra jainkoa gurtzen dute euriak bedeinka ditzan eskatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nirmala Sitharaman

**Nirmala Sitharaman** (Madurai, 1959ko abuztuaren 18a) Indiako Alderdi Popularraren (BJP) politikari indiarra da, 2017tik Defentsa ministroa eta 2016tik Indiako Parlamentuko Rajya Sabha goi ganberako kidea. Sitharaman Indiako bigarren emakumezko defentsa ministroa da. Estatuko ministro izan da Finantza Gaietan eta Korporatiboetan, Finantza Ministerioaren pean, eta independente gisa, Merkataritza eta Industria ministro. Horren aurretik, BJPko bozeramaile nazionala izan da.

## Bizitza pertsonala 
Nirmala Madurain jaio zen, Tamil Nadun. Savitri eta Narayanan Sitharamanen alaba da. Bere aita, Narayanan, TiruchirappallikoMusirikoa zen. Amaren familia, berriz, Thiruvenkadu, Thanjavur eta Salem, Tamil Naduko barrutikoa. Bere aita *Indian Railwayseko* (Indiako tren-konpainia) langilea zen eta horregatik Nirmalak bere haurtzaroa Estatuko hainbat lekutan igaro zuen. Berak Madras eta Tiruchirappallin ikasi zuen. Nirmala UBL, unibertsitateko batxilergoa letretan lortu zuen ekonomian, *Seethalakshmi Ramaswamy* unibertsitatean Tiruchirapallin eta maisutasun bat Jawaharlal Nehru unibertsitatean, Delhin, 1984an.

Sitharamanek bere senarra ezagutu zuen, Parakala Prabhakar, Andhra Pradesheko Narsapuram herriko *Telugu Brahmin* bat,   *Jawaharlal Nehru* unibertsitatean ikasten ari zela. Nirmala BJP, Indiako Alderdi Popularrerantz lerratu zen bitartean, senarra Indiako Kongresu Nazionalaren aldeko familia batekoa zen. 1986an ezkondu ziren. Prabhakar Andhra Pradesheko Buruzagi ministroarentzako komunikazioetako aholkulari izan zen, bere izena Chandrababu Naidu zelarik.

## Ibilbide politikoa 
Nirmala Sitharaman 2008an batu zen BJPra eta alderdiko bozeramailea izan da. 2014an, Narendra Modiren kabinetean parte hartzera deitu zuten ministro gisa, eta 2014ko ekainean, Andhra Pradeshek Rajya Sabhako kide hautatua izan zen.

2016ko maiatzean, 2016ko ekainaren 11rako aurreikusitako Rajya Sabha hauteskundeetarako BJPk izendatutako 12 hautagaietako bat izan zen. Arrakastaz lortu zuen bere eserlekua Karnatakan. 2017ko irailaren 3an, Defentsa Ministro izendatu zuten, eta Indira Gandhiren ondoren, kargu hori betetzen bigarren emakumea izan zen.

## Politikatik kanpoko ibilbidea 
Sitharaman saltzaile gisa aritu zen Habitat-en, Londresko Regent kaleko etxeak apaintzeko denda batean. Ekonomialari laguntzailea izan da Erresuma Batuko Nekazaritza Ingeniarien Elkartean. Erresuma Batuan egon zen bitartean, Price Waterhouserako Zuzendari Seniorra (I+G) ere izan zen, eta, epe laburrez, BBCren Mundu Zerbitzuan.

Emakumeentzako Batzorde Nazionaleko kide ere izan da. 2017an, Hyderabadeko *Pranavako* zuzendari fundatzaileetako bat izan zen.

## Erreferentziak
Antonia Olivares

**Antonia Olivares** (Txile, XX. mendea) zinema- zuzendaria, zuzendaritzako laguntzailea, gidoilaria eta jarraipeneko gainbegiralea da.

## Bizitza 
Antonia Olivaresen bizitza artistikoa Frantzia eta Txile artean garatu da, eta ingelesa, frantsesa eta espainiera hitz egiten ditu. Hasierako prestakuntza Txileko Zine Eskolan egin zuen, gero Europako hainbat eskolatan ikastaroetan parte hartzeko.

### Lan ibilbidea 
Txileko Zine Eskolako hainbat formazio kroniken arabera, 2001 eta 2002 urteen artean filmatzen hasi ziren ikasleen bigarren belaunaldi handian parte hartu zuen. Belaunaldi horretan, Sebastián Lelio, Matías Bize, Andrés Mardones, Michel Bossy, Benjamín Echazarreta, Cote Concha, Marialy Rivas eta Coke Hidalgok parte hartu zuten, eta haiekin batera jardun zuen film-zuzendaritzan edo talde teknikoko kide lanetan.

## Filmografia 
* 1999, *Historias de sexo*, zuzendaria
* 2009, *La Cola de Moebius*, zuzendari laguntzailea.
* 2010,	''L' Arnacoeur*, bigarren zuzendari  laguntzailea
* 2011, *Bonsái*, jarraipeneko gainbegiralea
* 2017, *Una mujer fantástica'',  jarraipeneko gainbegiralea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Eugenia Pereira Rodríguez

**Eugenia Pereira Rodríguez** (O Carballiño, 1895eko apirilaren 3a - Bartzelona, 1984ko urtarrilaren 27a) Farmaziako lizentziatura 1910eko Legearen arabera lortu zuen espainiar farmazialaria izan zen. Manuela Barreiro Picok, bere aurrekoak, baimen berezi bati esker lortu zuen titulua.

## Ibilbidea 
Bere ama, Purificación Rodriguez, merkataria zen. Bere aita César Pereira Munín abokatu eta notarioak ez zuen onartu 1913ra arte.

1917an Farmazian matrikulatu zen Santiago de Compostelako Unibertsitatean, aukera librea eta ofiziala uztartuz. 1921ean amaitu zuen, aparteko sariarekin. 1923an Zientzia Fakultatean lizentziatu zen. Espainiako Fisika eta Kimika Elkartean sartu zen 1922an.

1924an, Ikasketa Zabalkuntzarako Batzordearen (JAE) beka bat lortu zuen Santiago de Compostelako Unibertsitateko Zientzia Fakultatearen bidez, 1923an enologiako ezagutzak zabaltzeko, Bordeleko École de Chimie-ra bidaiatuz. Beste beka bat ere lortu zuen, Parisko Pasteur Institutuan lan egiteko aukera eman ziona. Bartzelonako aduanako laborategi kimikoko buruaren postua lortu zuen, eta Vigon etorkizunean lanpostu bat sortzeko asmoz aurkeztu zen hara. Han bere laborategi propioa jarri zuen, hasieran Pemur izena hartu zuena eta gero Castelldefelsen zegoen Pereira. Eugeniak hortzetako pasta fabrikatzearekin lotutako hainbat patente erregistratu zituen bere izenean. Laborategi horretatik produktu asko sortu ziren, besteak beste, hortzetako pasta, kosmetikoak, oinetakoentzako tratamenduak, bolbora-prestakinak eta emakumeentzako sendagaiak, hala nola pilula zirkasiarrak.

Bartzelonan hil zen 1984ko urtarrilaren 27an.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Enrique Bande Rodríguez, *Institucións docentes e grandes mestres en Ourense*. 1846-2005, Galaxia, Vigo, pp. 338–339.
* Benso Calvo, M. Carmen; Cid Galante, Rosa María (2007). «Los expedientes de las estudiantes de bachillerato: una fuente básica para el estudio del alumnado femenino de los institutos. Ourense como ejemplo (1900-1930)». *Historia de la educación: Revista interuniversitaria* (26): 437-470. ISSN 0212-0267
* Cid Galante, R. M.ª (2003). «As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria (1900-1930) (I)». En Rosa María Cid Galante, ed. *Minius* (UVigo) (XI): 139-155. ISSN 1131-5989
* ————————— (2004). «As primeiras ourensás ante o reto da educación universitaria (1900-1940) (II)». *Minius* (UVigo) (XII): 73-102. ISSN 1131-5989
* Gurriarán, Ricardo (2011). «As viaxes científicas e a súa achega para a construción do pensamento en Galicia». *Viaxes e construción do pensamento*. pp. 93-126.
* Iglesias, Isabel (2012). *Proxecto de investigación e recuperación da memoria histórica das empresarias na Provincia de A Coruña*. FEDACEPE. .
* Pintos Barral, Xoana. (2016). As mulleres nos estudos experimentais na Universidade de Santiago: 1910-1960. [Tese de doutoramento]
* Pintos Barral, Xoana (2021). *Tiven a chave, a bicicleta e os catro libros*., Galaxia, Vigo.

## Kanpo estekak 
* Eugenia Pereira, zientzialari galiziarra eta farmaziako emakume aitzindaria  Gciencia
Francina Sorabji

**Francina Ford Sorabji** (jaiotzez **Santya**; Britainiar Raj, 1833 – Nasik, 1910eko urriaren 24a) indiar irakaslea izan zen.

## Familia eta haurtzaroa 
Francina Santya Indiako hegoaldean jaio zen. Gaztea zela, hinduismotik kristautasunera konbertitu zen eta misiolari kristauekin bizitzera joan zen. Hamabi urte zituela, britainiar bikote batek adoptatu zuen, Francis Ford baronetak eta haren emazte Cornelia Maria Fordek (Darlingek). Bere adopziozko amaren aita Ralph Darling zen, britainiar armadako ofiziala, Hegoaldeko Gales Berriko gobernadore polemikoa bihurtu zena.

## Ibilbidea 
Francina Sorabjik Victoria High School sortu zuen Poonan, hasieran bere etxean, eta geroago harrizko eraikin bereizi batean. Eskola mistoa zen eta adin guztietako ikasleak matrikulatzen zituen, haur txikietatik hasi eta unibertsitateko adineko gazteetaraino. Ospearen gailurrean, Victoria High Schoolek 400 ikasle zituen. Sorabjiren alabak lehen ikasleen artean zeuden. Beste bi eskola sortu zituen Poonan: bata (maratherazkoa) haur hinduentzat, eta bestea (urduzkoa) haur musulmanentzat; bere alabek, Zuleikak, Susiek eta Lenak, zuzentzen zituzten eskola hauek. Beste alaba batek, Mary Sorabjik, Poonako Indiar Nesken Bigarren Hezkuntzako Eskolan eman zituen klaseak. Bere ikasleak eta bere zazpi alabak goi-mailako hezkuntzara eta lan egitetara animatu zituen, besteak beste, zuzenbidea, medikuntza eta emagintza praktikatzera.

Francina Sorabjik irakasleentzako prestakuntza-programa bat ere zuzendu zuen. 1886an Ingalaterrara joan zen Poonan egindako lanerako dirua biltzera, eta Indiako hezkuntzari buruzko hitzaldi bat eman zuen britainiar batzorde baten aurrean. Umezurtzak hezi zituen eta alargunak eta haien seme-alabak bere etxean hartu zituen. 1896ko izurrite agerraldi batean, Poona inguruko herrietan osasun publiko prebentiboa eta saneamendu praktikak ezartzen lagundu zuen. Francina Ford Sorabji 1894an alargundu zen, 1906an erretiratu eta Nashikera joan zen bizitzera, eta 1910ean hil zen, 77 urte zituela. Richard Sorabji britainiar filosofoa bere biloba da, Richard 'Dick' Kaikushru Sorabjiren semea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krishna Hutheesing

**Krishna Nehru Hutheesing** (Allahabad, 1907ko azaroaren 2a - Londres, 1967ko azaroaren 9a) Indiako idazlea izan zen, Jawaharlal Nehru eta Vijaya Lakshmi Pandit-en ahizpa gaztea eta Nehru-Gandhi familiaren parte.

## Biografia 
[ezkerrera|thumb| Motilal Nehru (erdian eserita) bere familiarekin. Zutik (ezkerretik eskuinera) [Jawaharlal Nehru, Vijaya Lakshmi Pandit, Krishna Hutheesing, Indira Gandhi eta Ranjit Sitaram Pandit; Eserita: Swarup Rani, Motilal Nehru eta Kamala Nehru (1927 inguruan).]]
Krishna Nehru Mirganjen jaio zen, Allahabaden. Motilal Nehruren alaba, Indiako independentziaren aldeko ekintzailea eta Indiako Kongresu Nazionalaren burua zenaren alaba. Gunottam (Raja) Hutheesingekin ezkondu zen. Hutheesing Tenplua eraiki zuen Ahmedabadeko Jain familia batekoa.1950eko hamarkadaren amaieran, bere senarra Jawaharlal Krishnaren anaiaren kritikari bihurtu zen. Horren ondorioz, C. Rajagopalachari gobernadore nagusi ohia babestu zuen Rajak 1959an, merkatu librearen alde egiten zuen Swatantra alderdi politiko kontserbadoreko parte bihurtuz.
[thumb| Krishna Hutheesing Israelen, [David Ben-Gurion Israelgo lehen ministroarekin bilduz (1958)|ezkerrera|212x212px]]
Bera eta bere senarra Indiaren independentziaren alde borrokatu ziren eta denbora asko eman zuten kartzelan. Raja kartzelan egon zen garian hazi ziren Harsha Hutheesing eta Ajit Hutheesing, bi seme-alaba txikiak. 

1950ean, Krishna eta bere senarra Estatu Batuetan zehar ibili ziren hitzaldi bira batean. 1958ko maiatzaren amaieran, Krishnak hiru egun eman zituen Israelen. Anfitrioia Yigal Alon izan zen, urtebete lehenago Israelgo eta Indiako Adiskidetasunaren Liga sortu zuena. Alonek instituzio hori erabili zuen orduko gobernu indiarrak bi estatu hauen arteko harreman diplomatiko zuzenak ekiditeko zuen politika saihesteko tresna gisa.

Krishnak bere bizitza dokumentatu zuen, baita Jawaharlal anaiaren eta Indira Gandhi ilobaren bizitza ere, historia pasadizo pertsonalekin uztartzen duten liburu sail batean, *We Nehrus*, *With No Regrets - An Autobiography*, eta *Dear to Behold: An Intimate Portrait of Gandhi* barne.

Bere senarrak, Raja Hutheesingek, ere idatzi zituen liburuak: ''The Great Peace: An Asian's Candid Report on Red China* (1953), *Window on* China (1953) eta *Tibet fights for freedom: the story of the March 1959 uprising* (1960).

Krishnak "Voz de América" AEBetako irratiarekin kolaboratu zuen eta hainbat hitzaldi eman zituen. 

Londresen hil zen 1967an.

## Lanak 
* *With No Regrets - An Autobiography*, 1945.
* *The Bride's Book of Beauty*, 1947.
* *Shadows on the wall*, 1948.
* *The Story of Gandhiji*, 1949.
* *We Nehrus'', 1967.
* Dear to Behold: An Intimate Portrait of Indira Gandhi, 1969.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Krishna Nehru Hutheesing-i buruzko dokumentuak Soth Asian American Digital Archive-n (SAADA)
Alice Maude Sorabji Pennell

**Alice Maude Sorabji Pennell** (Belgaum, 1874ko uztailaren 17a – Findon, 1951ko martxoaren 7a) indiar mediku eta idazlea izan zen. Zientzietako lizentziatura lortu zuen lehen emakumea izan zen Indian.

## Gaztaroa eta ikasketak 
Alice Maude Sorabji Belgaumen jaio zen, Francina Sorabji eta Sorabji Karsedjiren alaba gazteena. Bere ama jatorri tribalekoa zen, ogibidez irakaslea, eta kristautasunera konbertitu zen hinduismotik, eta aita, berriz, parsi jatorriko misiolari kristaua zen. Cornelia Dorabuji abokatuaren eta Susie Sorabji irakaslearen ahizpa zen.

Bere familiak zuzendutako Victoria High Schoolen ikasi zuen Punen, eta gero Zientzietako lizentziatura lortu zuen Bombayko Wilson Collegen, Indian titulu hori lortu zuen lehen emakumea izanik. Londresen trebatu zen mediku izateko, Cornelia ahizpa zaharragoaren laguntzari eta ahaleginei esker, eta 1905ean amaitu zituen ikasketak. 1943an San Joanen Ordenako ofizial izendatu zuten.

Bere senar Theodore Leighton Pennell biografia bat idatzi zuen, hura hil eta gutxira argitaratua. Hainbat eleberriren egilea ere izan zen: *Children of the Border* (1925), ''The Begum's Son* (1928) eta *Doorways of the East'' (1931). Laugarren eleberria argitaratu gabe geratu zen. Indiako emakumeen goi-mailako hezkuntzaz ere ardutaru zen. Asko bidaiatu zuen eta Indiako emakumeei eta osasun gaiei buruzko hitzaldiak eman zituen.

## Bizitza pertsonala 
Alice Maude Sorabji Theodore Leighton Pennell medikuarekin ezkondu zen 1908an. Pennell 1912an hil zen septizemia baten ondorioz. Ezkontza horretan seme bat izan zuten. Alice Maude Sorabji Pennell 1951n hil zen, 76 urte zituela, Findonen, Sussexen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Antoinette Weber-van Bosse

**Anna Antoinette Weber-van Bosse** (Amsterdam, 1852ko martxoaren 27a - Eerbeek, 1942ko urriaren 29a) Herbehereetako botanikari eta fikologoa izan zen, itsas algetan espezializatua.

## Bizitza 
thumb|1899-1900 Siboga espedizioa
Txikitatik piztu zitzaion botanika eta zoologiarekiko interesa, Amsterdamgo zoologikora egindako ohiko bidaiek bultzatuta. 1880an Amsterdamgo Unibertsitatera joan zen, eta bertan laborategiko lana gizonezko ikasleengandik bereizita zegoen gela batean egin behar izan zuen.

## Argitalpen batzuk 
* 1942. *Jubileumdeel Voor Dr A.A. Weber-van Bosse*. Blumea 2: Supplement. Editor Rijksherbarium, 117 orr.
* 1928. *Liste des algues du Siboga*. 59. zk. E.J. editorea Brill, 533 or.
* 1911. ''Note sur les "Caulerpa" de l'île Taïti et sur un nouveau "Caulerpa" de la Nouvelle-Hollande*. Editor Masson, 8 orr.
* 1905. *Ein Jahr an Bord I. M. S."Siboga", von Frau A. Weber-Van Bosse. Beschreibung der holländischen Tiefsee-Expedition im niederländisch-indischen Archipel, 1899-1900. Nach der II. Auflage aus dem Holländischen übertragen von Frau E. Ruge-Baenziger...* E. Ruge-Baenzigerrek itzuli zuen. W. Engelmann editorea, 370 or.
* 1904. *Een Jaar Aan Boord H.M Siboga*. E.J.-k kolaboratu eta editatu zuen. Brill. 337 pp.
* 1904. *The "Corallinaceae" of the "Siboga"-expedition, by A. Weber-Van Bosse,... and M. Foslie,...* Editore E.J. Brill, 110 or.
* 1887. *Étude sur les algues parasites des paresseux*. Loosjes editorea
«Weber-van Bosse» laburdura Anna Antoinette Weber-van Bosse landareen deskribapen eta sailkapen zientifikoan autoritate gisa adierazteko erabiltzen da.

## Sariak eta aintzatespenak 
Hainbat sari jaso zituen bere lanagatik, besteak beste,

* *Chevalier de l'ordre d'Orange-Nassau'', herrialdeko ohore handienetako bat.

## Iruditegia 
Weber-van Bosse doktorearen Siboga espedizioaren irudiak (1899-1900).

Fitxategi:UvA-BC 300.426 - Siboga - de bemanning en de wetenschappelijke staf van de Siboga.jpg|
Fitxategi:Route of the Siboga Expedition.jpg|Siboga espedizioaren ibilbidea.
Fitxategi:UvA-BC 300.406 - Siboga - Tello-rivier bij Makassar.jpg|
Fitxategi:UvA-BC 300.054 - Siboga - Poeloe Barang, eilandje voor de kust bij Makassar (Pulau Barang).jpg|
Fitxategi:UvA-BC 300.319 - Siboga - inheemse bewoners van Timor samen met het echtpaar Weber en een ander lid van de expeditie aan de oostkant van het eiland.jpg|Timorreko bertako biztanleak Weber bikotearekin eta espedizioko beste kide batekin uhartearen ekialdean
Fitxategi:UvA-BC 300.177 - Siboga - Lithothamnion-knollen (knollen van kalkwieren) van de bank bij Haingsisi (Hainsisi) op Timor.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografía (nederlanderaz)
* Biografia laburra
* Siboga espedizioa  (ingelesez)
Las Loras Geoparkea

**Las Loras Geoparkea** () UNESCOk Espainiar estatuan izendatuta dituen 18 geoparkeetariko bat da. Palentziako eta Burgosko probintzien artean kokatuta dago, Kantauriar mendikatean.

2017ko maiatzaren 5ean sartu zen Europako Geoparkeen Sarean.

## Geografia 
Gaztela eta Leongo 16 udalerri hartzen ditu, handienak Palentziako Aguilar de Campoo eta Burgosko Villadiego eta Valle de Sedano dira.

## Ezaugarriak 
95.076 hektareatako azalera du eta natura, bioaniztasuna eta artea ditu erakargarri nagusi.

Kareharrizko mortu zabalak ibaien arroilek banatzen ditzute eta eremu karstikoak, egiturazko erliebeak, mesozoikoko paleoingurune sedimentarioak, arro euskokantabriarraren mendebaldeko mugako sekuentzia estratigrafikoak, banda tolestuko egitura alpinoak, failak, diapiroak, petrolio eremuak, eta jarduera geologiko aktiboak hartzen ditu barnean.

## Eremu natural aipagarriak 
* Covalagua: Revilla de Pomar herrian kokaturiko eremu natural babestua da. Jatorri karstikoa duten iturburuak daude.
* Las Tuerces: higadurak moldaturiko arroka formazioak, Aguilar de Campoo inguruan.
* Horadadako arroila: Pisuerga ibaiak egin duen arroila, Aguilar de Campoo inguruan.
* Orbaneja del Castillo: Ur-jauziz inguraturiko herria.
* Ebro Garaiko eta Rudróngo arroilen natura parkea
* Humada-Amaya haitza HBBE

## Iruditegia 

Irudi:Nacimiento del río Covalagua (29 de abril de 2018, Espacio Natural de Covalagua) 02.jpg|Covalagua.
Irudi:Las Tuerces increíbles formas naturales.jpg|Las Tuerces egiturak.
Irudi:Orbaneja del Castillo. Caída de la cascada en el Ebro.jpg|Orbaneja del Castillo.
Irudi:Rio Ebro (cropped).jpg|Ebro Garaiko eta Rudróngo arroila.
Irudi:PeñaAmaya004.JPG|Amaya haitza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Iñigo Letamendia

**Iñigo Letamendia** (1948, Donostia, Gipuzkoa - 2025eko azaroaren 20a, Donostia, Gipuzkoa), euskal herritar surflari historiko bat izan zen.

Euskal Herrian surf jardueraren hedapenean pertsonaia nabarmena izan zen. 1979an gaur egun surf munduan nazioartean erreferente garrantzitsua den Pukas marka sortu zuen.

Letamendiak euskal surflari nabarmen askorekin harreman estua izan zuen, tartean Ibon Amatriain, Aritz Aranburu edo Aitor Francesena.
Mangalagiri

**Mangalagiri** Andhra Pradesh estatuko (India) Guntur barrutian dagoen hiri eta udalerria da. 107197 biztanle ditu (2011). Gunturretik 23 km-ra dago eta Vijayawadatik 13 km-ra. 

## Demografia 
2011ko erroldaren arabera Mangalagiriko biztanleria 107197 biztanlekoa zen, horietatik 53.301 gizonezkoak eta 53.896 emakumezkoak. Mangalagirik %76,16ko batez besteko alfabetatze tasa du, estatuko batez bestekoa (%67,02) baino handiagoa. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emakume esklabo zuria (margolana)

***Emakume esklabo zuria*** () Jean-Jules-Antoine Lecomte du Nouÿ margolari frantsesaren pintura da, 1888an egina. 149,5 × 118,3 zm-ko olio mihise gaineko hau Nantesko Arte Ederren Museoan ikus daiteke. Orientalismoaren modan kokatu zen; irudikatutako eszena hau hemeretzigarren mendeko orientalismoaren maisulanen artean dago. Koadro honek erreprodukzio ugari ezagutu zituen.

## Moda bat 
Orientalismoa modan egon zen XIX. mendean zehar. Sarritan irudikatutako errealitateak asmatzen zituen, kasu honetan bezala. Emakumeentzat gordetako harenak eta hammamak antzezteak beren fantasia erotiko guztiak askatzeko aukera eskaini zien margolari orientalistei nahiz eta gezurrezko irudiak izan. Mendebaldeko imajinarioan XX. mendearen erdialdera arte izan ziren herri-nagikeria eta lizunkeriazko giroekin kontrastean, haren islamiarra etxeko ingurune hierarkizatu bat zen, non biluztasun osoa ezohikoa zen, baita bainu-uneetan ere.

## Deskribapena 
Margoak haren baten hammam txoko bat irudikatzen du, ingurune dotore batean. Luxuzko dekorazioaren xehetasun bakoitza ekialdeko magia gogora ekartzeko tresna da: atzealdean, eskuinean, bi zerbitzari beltzek, erabilitako arropak jasotzen dituzte bainuko plazerren garbitasuna eta sentsualtasuna gogorarazten dituen urmael baten aurrean. 

Esklabu biluziaren irudia, haren zuritasuna ez dator bat neskameen jantzi beltz eta distiratsuekin; hareneko emakume gehienak lurralde "fedegabeetatik" zetozela adierazten du, Konstantinoplako eta Ispahango esklabo-trafikatzaileek harrapatuak izaten baitziren.

Ezkerreko esklabu biluzi gazte ilegorriak eraztunak ditu harribitxi distiratsuekin. Bainuaren ondoren zerbait jateko zorian eserita dago, Ekialdea gogorarazten duten hainbat osagarriren aurrean, hala nola te edalontzia, laranja, datil sorta edo kuskus platera. Halaber, erretzen duen zigarroak eta ke-zurrunbiloek guztiz ekialdekoa den, atsegintasun alferra adierazten dute, amets-iturria. 

"Ala handia da" formula etengabe errepikatzen duen kaligrafia arabiarrarekin apainduta, urre-koloreko markoak ere parte hartzen du gezurrezko orientalismo fantasiatsu horretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Frantziako Plateforme Ouverte du Patrimoine webgunean.
Guntur

**Guntur** (), jatorrizko idazkera **Gunturu**, Indiako Andhra Pradesh estatuan dagoen hiri bat da eta Guntur barrutiko administrazio-egoitza. Hiria Andhra Pradesh hiriburu eskualdean dago eta Ekialdeko Kostaldeko Lautadetan dago, gutxi gorabehera 23 km Amaravati estatuko hiriburutik hego-mendebaldera. Indiako 2011ko erroldaren datuen arabera, Guntur-ek 743.354 biztanle zituen urte hartan, estatuko hirugarren hiririk populatuena bihurtuz, eta 159,46 km2 hartzen ditu. Hiria estatuaren bihotza da, Andhra Pradesh-en erdian kokatua eta eskualde desberdinak lotzen dituen erdigunea bihurtuz.

Hiriak hainbat estatu-gobernu bulego eta agentzia ditu. Barrutiko hiriburuaren parte da eta Amaravati estatu-hiriburutik gertu dago. Hiria New Delhi hiriburutik hegoaldera 1100 milia ingurura dago. Zazpigarren Ordainsari Batzorde Zentralaren arabera, *Y mailako* hiri gisa sailkatuta dago.  Munduko 24. hiririk populatuena da eta Indiako 11.a.  Guntur-ek gaur egun 0,9 milioi biztanle inguru dituela kalkulatzen da. 

Guntur pipermina, kotoia eta tabakoa esportatzeko gune garrantzitsua da, eta Asiako txilia-merkatu handiena du.  Garraio, hezkuntza, medikuntza eta merkataritza-jardueren gune garrantzitsua ere bada estatuan.  Hiritik gertu dauden antzinako tenplu eta guneen artean daude Kondaveedu gotorlekua, Amareswaraswamy tenplua eta Undavalli kobazuloak, eta Sri Bramarambha Malleswara Swamy tenplua Pedakakanin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon Otaola

**Simon Otaola Oiartzabal**, literaturan **Otaola** gisa ezaguna, () (Donostia, 1907, maiatzaren 1a - Mexiko Hiria, 1980ko apirilaren 15a) gaztelaniazko dazlea eta publizista izan zen. Juana Lizarraburu Egañarekin ezkondu zen. Espainiako Gerra Zibila amaitu eta gero, Mexikon erbesteratua hil zen.

## Biografia 
Hamar urte zituela, aita hil zitzaion tren istripu batean, eta familia, bizitzeko baliabideak aurkitzeko, Madrilera joan zen bizitzera. Espainiako hiriburuan ikasketak egin zituen. Afrikan egin zuen soldadutza, eta, ondoren, CAMPSA petrolio-banaketako enpresan hasi zen lanean. Enpresako sindikalista izan zen, UGT sindikatuan.

Gerra zibilean parte hartu zuen, Madrilen, hasieran, eta Teruelgo eta Lleidako fronteetan, ondoren. Guda amaituta, Frantziara ihes egin zuen. Han kontzentrazio-esparru batean (Septfonds) denboraldi labur bat egin ondoren, Mexikora bidean ontziratzea lortu zuen, Mexique itsasontzian, alegia, eta herrialde hartan eman zuen bizitza osoa. Hasieran Veracruzen, Guanajuaton gero, eta Mexiko Hirian bizi izan zen, azkenik. Ogibideari dagokionez, publizista moduan lan egin zuen. Halaber, kultur munduan aritu zen. Zenbait hedabidetan kolaboratu zuen, *Las Españas* eta *Umbral*. Tertulia Akelarreren sortzailetako bat izan zen eta, baita ere, handik sotu zen Aquelarre argitaletxean. 1980an hil zen, penintsura inoiz itzuli gabe.

## Garrantzia 
Erbesteko kronistatzat jotzen da Otaola, haren ia obra guztietan errepikatzen den gaia baita. Hala ere, ez dio ikuspegi politikorik ematen, Mexikon erbesteratuta zeudenen eguneroko bizitza erretratatzea baitzen bere helburua, zuzenean ezagutu zuen errealitatea erakustea, alegia. Eta horretarako, gainera, tonu umoristikoa eta burlatia erabili zituen, Ramón Gomez de la Serna idazlearen eragina nabarmena delarik.

## Obra 
Simon Otaolaren obren zerrenda ez da oso luzea: 
* *Unos hombres* (1950), erbesteratuen erretratu serie bat da. 
* *La librería Arana* (1952), Espainiarren erbestea Mexikon ezagutzeko nahitaezko obra. 
* *Los tordos en el Pirul* (1953) 
* *El cortejo* (1963) 
* *El lugar ese...* (1957)
* *De acuerdo te hablaré de Petrita* (1969) ipuinak.  
* *Tiempo de recordar* (1978) nobela autobiografikoa.

## Filmografia 
Raul Busteros zuzendari mexikarrak film bat eskaini zion 2000. uretan: *Otaola o la república del exilio*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paradeep

**Paradeep** edo **Paradip** Odisha estatuko (India) Jagatsinghpur barrutian dagoen hiri eta udalerria da. 68.585 biztanle ditu (2011). Bhubaneswarretik 92 km-ra dago eta Cuttacketik 88 km-ra.

## Demografia 
2011ko erroldaren arabera 68.585 biztanle zituen Paradipek, horietatik 37.300 gizonezkoak eta 31.285 emakumezkoak. Paradipek %85,93ko batez besteko alfabetatze-tasa du, estatuko batez bestekoa baino handiagoa (72,87): gizonen alfabetatzea %90,25ekoa da, eta emakumeen alfabetatzea %80,77koa.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
R. Chudamani

**Raghavan Chudamani** (; Madras, Tamil Nadu, 1931ko urtarrilaren 10a – 2010eko irailaren 13a) indiar idazlea izan zen, batez ere tamileraz idatzi zuena. Ipuin labur batzuk ingelesez idatzi zituen Chudamani Raghavan izenpean. Bere izena Choodamani bezala ere idazten da.

## Bizitza 
Madrasen (gaur egungo Chennain) jaio eta hazi zen. Desgaitasun fisiko batengatik etxean ikasi zuen. Bere lehen ipuina, *Kaveri*, 1957an eman zuen argitara, eta 1960an lehen eleberria plazaratu zuen *Manathukku Iniyaval* izenburupean. 1961eko *Iruvar Kandanar* antzezlanak, hainbat aldiz antzeztu denak, Ananda Vikatan saria jaso zuen. Bere idazlanak Indiako beste hizkuntza batzuetara itzuli dira. Chudamanik ere beste hizkuntza batzuetako liburuak tamilerara itzuli zituen.

1966an Tamil Naduko Gobernuaren Saria jaso zuen, 1992an Lilly Devasigamani saria. 2009an Kalagnar Mu Karunanidhi saria eman zioten Chennaiko Liburu Azokan.

## Lan hautatuak 
* *Pinju Mukham* (1959)
* *Punnagai Poongothu* (1965)
* *Iravuchchudar* (1974)
** *Yamini* (ingelesezko itzulpena, 1996)
* *Magalin Kaigal*
* *Pinju Mukham*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Badrinath

**Badrinath** Uttarakhand estatuko (India) herria da, 900 biztanle inguru ditu eta hinduistek leku sakratutzat hartzen dute. Che Dham eta Chota Cha Dham pelegrinazio ibilbidea osatzen duten lau lekuen artean garrantzitsuena da.  

## Kokapena 
Chamoli barrutian dago Badrinath, Uttarakhand estatuan, Indiako iparraldeko muturrean. Bere koordenatuak 30° 73’ N eta 79° 48’ E dira eta 3.415 m-ko batez besteko altuera du, Himalaiako mendietan baitago, Garhwal muinoetan, Alaknanda ibaiaren ertzean, mendikateen artean eta Nilkantha tontorraren azpian, 6.560 m-koa, Rishikesh-etik 350 km iparraldera eta Gaurikund errepidetik 3 km-ra.

## Esanahi erlijiosoa 
Badrinath IX. mendean ezarri zuen Adi Shankarak erromesaldirako leku gisa, Indiako lau puntu kardinaletako bakoitzean zegoen leku bat hartzen zuen Ches Dham izeneko erromesaldirako zirkuitu baten zati gisa. Badrinath iparraldean dago eta Nara Narayana forma dualean Visnuri eskainia dago. Kalkuluen arabera, 600.000 erromesek bisitatzen dute urtero, apirila eta azaroa bitartean, neguan zentroa itxi egiten baita eguraldi txarragatik. 

Badrinath *Bhagavata-puranan* aipatzen da, eta esaten da leku horretan Visnuren haragitze batek, Nara eta Narayana jakintsuek bezala, penitentzia handia jasan zuela aspaldidanik izaki bizidun guztien ongizatearen alde.

Sanskritoan, *badarī*-k leku horretan ugari hazten den baia jangarria ekoizten duen Jujubondoa (*Ziziphus jujuba*) esan nahi du, eta *nātha* hitzak ‘amo’ esan nahi du.

## Badrinatheko tenplua 
Tenplua da herri txiki honen erakargarri nagusia. Esaten da Shankarak leku honetan Badrinarayanen irudi bat (Visnu forma bat) aurkitu zuela shalagram shila zuen harri beltz batean eta kobazulo batean sartu zuela Garhwaleko erregeak XVI. mendean lekuz aldatu zuen arte.

Eguraldia eta elur-jausiak direla eta, tenpluak hainbat birmoldaketa jasan ditu. . mendean handitu zuten eta 1803ko lurrikararen ondoren, Jaipurko erregeak berreraiki zuen. 15 m-ko altuera du eta goialdean kupula txiki bat, urre-koloreko sabai batez estalia. Fatxada harrizkoa da, eta leiho arkudunak ditu. Tenplu budistaren forma du eta fatxada kolore biziz margotuta dago. Barruan mandapa dago, zutabez eutsitako gela bat, garbhagriha, *sancta* sanctorumera daramana.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.chardham-pilgrimage-tour.com/sri-badrinath.html
* http://www.chardhamyatra.org/badrinath/
* https://badrinathkedarnath.com/
William Leonard D'Mello

'''William Leonard D'Mello''' (Cascia, Mangalore, 1931ko martxoaren 24a – Mangalore, 2011ko uztailaren 19a) indiar elizgizon katolikoa izan zen, 1976tik 2007ra Karwarreko apezpikua izan zena.

## Bizitza 
D'Mello 1931ko martxoaren 24an jaio zen Cascian, Joseph eta Santana D'Melloren sei seme-alabetatik hirugarrena. Mangaloreko San Luis eskolan ikasi ondoren, Bangaloreko apaizgaitegi txikian sartu zen. Filosofia eta teologia ikasketak San Petri apaizgaitegi nagusian egin zituen eta 1957ko apirilaren 6an apaiz-ordenazioa jaso zuen orduko Bangaloreko artzapezpikua zen Thomas Pothakamurren eskutik.

1976ko urtarrilaren 24an, D'Mellok 44 urte zituela, Paulo VI.a aita santuak Karwarreko elizbarruti berriko lehen apezpiku izendatu zuen. 1977ko apirilaren 29an jaso zuen apezpiku-ordenazioa Duraisamy Simon Lourdusamy artzapezpikuaren eskutik, Packiam Arokiaswamy artzapezpikuak eta Ignatius P. Lobo apezpikuak lagunduta.

Erretiratu ondoren, Sandhya Vandanen bizi izan zen. Fr. Muller Medical College Hospitalen hil zen 2011ko uztailaren 19an, 80 urte zituela, eta Karwarreko elizbarrutiko Jasokundearen katedralean hobiratu zuten.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Jeronimo Murtrako monasterioa

**San Jeronimo Murtrako monasterioa**, , Kataluniako Badalona udalerrian dagoen San Jeronimoren ordenaren monasterio bat da, Barcelonès eskualdean.

1416an Bertran Nicolau bartzelonar merkatariak La Murtra landetxean gotiko estiloaz eraiki arazi zuen, Badalona eta Santa Coloma de Gramenet udalerrien artean.

1493an Kristobal Kolon itsasgizonak Amerikaren aurkikuntza egin eta itzultzean bertan Errege Katolikoekin bildu zen.
Costa Quebrada Geoparkea

**Costa Quebrada Geoparkea** () UNESCOk Espainiar estatuan dituen 18 geoparkeetariko bat da. Kantabriako kostaldean kokatuta dago eta 2025ean izendatu zen.

## Izena 
*Costa Quebrada* ("Hautsitako kostaldea") izenak Santander hiriburuan dagoen Magdalena penintsula eta Miengoko Cuchía hondartzaren arteko 20 kilometroko itsasertzari eman zaion izena da,

## Geografia 
Costa Quebrada Geoparkeak 345 km2ko azalera du, hauetatik 270km2 lurraldeari dagozkio eta gainerako 75km2-ak itsaso eremuari.

Zortzi udalerritan hedatzen da; Santander, Santa Cruz de Bezana, Piélagos, Miengo, Suances, Santillana del Mar, Polanco eta Camargo. Guztiak ere San Román-Santillana sinklinalaren egitura tolestuaren parte dira eta Goi Kretazeo eta Paleogeno garaiko materialak ditu.

## Ezaugarriak 
Arroken geruza inklinatuen eta itsasoaren eraginaren artean 20 kilometro dituen kostaldean egitura eta formazio aniztasun handia sortu da; labarrak, arkuak, uharteak, badiak, hondartzak, tonboloak, dunak, geziak eta estuarioak. 120 milioi urtetako jardueraren ondorio dira eta etengabe eraldatzen ari den paisaia da gainera.

Geologiaren ikuspegitik antzinako uharri tropikalak, hondartza fosil altxatuak eta ekosistema itsastar petrifikatuak ikusten dira eta baita haiek suntsitu zituzten gertakari geologikoak ere, hala nola kontinenteen arteko talkak, aldaketa klimatikoak eta iraungipen biologiko masiboak.

Ondare geologikoak eta gizakiaren jarduerak historian zehar izan duten harremana ere ikusten da, izan ere geoparkea ez da itsasertzera mugatzen, barnean hartzen ditu paleolito garaiko aztarnak, leizeetako labar artea eta historiaurreko tresnak. Costa Quebrada geoparkearen barnean daude Altamirako leizea (1985ean UNESCOk Gizateriaren ondare izendatu zuena) eta El Pendo leizea (2008ko zabalkundean sartu zena). Ipàrraldeko Donejakue bidea ere geoparketik igarotzen da.

## Ondasun aipagarriak 
* Liencresko Dunen Natura Parkea
* La Arnía hondartza eta itsasertza
* Pas ibaiaren estuarioa
* Portio, Conejera eta Mouro uharteen eremu itsastarra
* El Puntaleko dunak
* Miera ibaiaren estuarioa
* Pozo Tremeo aintzira
* Altamira, El Pendo, Peñajorao eta Rogería leizeak

## Iruditegia 

Irudi:Islotes de los Urros 001.JPG|Liencreseko La Arnía itsasertza.
Irudi:11.Dunas de Liencres-Cantabria.jpg|Liencresko Dunen Natura Parkea
Irudi:Abra del Pas.jpg|Pas ibaiaren estuarioa.
Irudi:Isladelosconejos.jpg|Conejera uhartea.
Irudi:Playa de El Puntal 12.jpg|El Puntaleko dunak.
Irudi:Pozo Tremeo 01.jpg|Pozo Tremeo aintzira.
Irudi:Techo de Altamira (replica)-Museo Arqueológico Nacional.jpg|Altamirako leizea.
Irudi:EL PENDO low.jpg|El Pendo leizea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Antony Anandarayar

**Antony Anandarayar** (Varadarajanpet, Tamil Nadu, 1945eko uztailaren 17a – Chennai, 2021eko maiatzaren 4a) indiar elizgizon katolikoa izan zen. 1997tik 2004ra Ootacamundeko apezpikua izan zen eta 2004tik 2021era Pondicherry eta Cuddaloreko artzapezpikua.

## Bizitza 
thumb|left|Antony Anandarayar artzapezpikuaren armarria.|209x209pxAntony Anandarayar Varadarajanpeten (Tamil Nadu) jaio zen 1945eko uztailaren 17an. Cuddaloreko Santa Aines apaizgaitegian eta gero Bangaloreko San Petri apaizgaitegian ikasi zuen. 1971ko abenduaren 21ean apaiztu zen. Ootacamundeko apezpiku izendapena jaso aurretik, Cuddaloreko San Jose barnetegian aritu zen laguntzaile gisa 1972tik 1976ra. 1981etik 1996ra Bangaloreko San Petri apaizgaitegiko irakasle, errektoreorde eta errektore gisa aritu zen.

1997ko urtarrilaren 2an, Joan Paulo II.a aita santuak Ootacamundeko apezpiku izendatu zuen. Urterrilaren 29an jaso zuen apezpiku-ordenazioa Ootacamundeko Santa Maria elizan, Duraisamy Simon Lourdusamy kardinalaren eskutik, James Masilamony Arul Das eta Savarinathan Michael Augustine artzapezpikuak lagunduta. Uztailaren 5ean hartu zuen kargua.

2021eko urtarrilaren 27an, Frantzisko aita santuak Anandarayarren dimisioa onartu zuen, 75 urte bete baitzituen.

2021eko apirilean, COVID-19 gaixotasuna hartu zuen eta Chennaiko San Tomas ospitalean ingresatu zuten. Geroago birusaren proba negatiboa eman bazuen ere, maiatzaren 4ko goizean, bere osasuna okerrera egin zuen oxigeno saturazio maila oso baxuak zirela eta. Egun bereko 21:30ean hil zen. Gorpua Puducherryko Sortzez Garbiaren katedralera eraman zuten hobiratzeko. Hileta hurrengo egunean egin zen, 16:00etan. Meza ostean, Anandarayar katedraleko hilerrian lurperatu zuten.

## Ondorengotza apostolikoa 
[thumb|[Benedikto XVI.a aita santua eta Antony Anandarayar artzapezpikua, 2008an.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rodrigo de Triana

**Rodrigo de Triana** (1469, Lepe? - 1535, Molukak), andaluziar itsasgizon bat izan zen.

Kristobal Kolonen karabeletako eskifaiaren kidetako bat izan zen, historiagrafiaren arabera, Amerikaren aurkikuntza burututako Kolonen lehen itsasbidaian behatzailea zela Mundu Berria lehenbizikoz ikusi zuen kidea izan zen.
Husn Banu Ghazanfar

**Husn Banu Ghazanfar** (darieraz: حسن بانو غضنفر‎;Balkh, 1957ko otsailaren 1a) Afganistango politikaria da. Aurretik Emakumeen Gaietarako ministroa izan zen. Idazle, poeta eta hizlaria izan zen.

## Bizitza 
Husn Banu Ghazanfar, Abdul Ghafarren alaba, Balkh-en jaio zen 1957ko otsailaren 1ean (herriko egutegiaren Bahmán 1336).  Husn Banu Ghazanfar etnia uzbekoz, dari (persieraz), paxtunera, uzbekera, errusieraz mintzo da jariotasunez, eta turkieraz eta ingelesez badaki pixka bat. Sultan Razia bigarren mailako eskolan graduatu zen Mazar-e-Sharif-en, eta Stavropol-eko Literaturan eta Soziologian lizentziatura eta masterra lortu zituen. 1983. urte inguruan Kabuleko Unibertsitateko Literatura Fakultateko programan parte hartu zuen. Bi urte inguru geroago, Petersburgora (Errusia) joan zen Filologiako doktoretza lortzeko. Doktoretza eskuratu eta herrialdera itzuli zen.

### Ibilbidea 
2003an, Letren Fakultateko zuzendari izendatu zuten. 2006ko uztailean, Afganistango Asanblea Nazionalaren (Parlamentua) konfiantzazko botoa jaso zuen Ghazanfarrek, 2006ko uztailetik 2015era Emakumearen Gaietarako Ministro izateko. Beste lan hauek ere egin ditu:

* Goi Mailako Hezkuntza Ministerioko Kontseilu Goreneko kidea.
* Esperantoko Emakumeen Nazioarteko Elkarteko kidea.
* Turk Zabanan Nazioarteko Elkarteko kidea.
* Hakim Nasir Khisro Balkhi Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kidea.

Husn Banu Ghazanfarrek 2011ko otsailaren 15ean iragarri zuen bere ministerioak Afganistango emakumeentzako babeslekuen kontrola kendu nahi ziela nazioarteko hainbat gobernuz kanpoko erakunderi, eta ministerioari eman. Geroago, eskaera atzera bota zen, eta horren ordez, gaiari buruzko batzorde paritario bat eratzea erabaki zen.

Artikulu zientifikoak eta saiakerak idatzi ditu, eta estatuko eta nazioarteko egunkarietan argitaratu dira. Poeta ere bada, eta literatura-lanak idazten ditu; "*Self Realization*" liburua berak itzuli zuen.

## Argitaratutako linuruak 
* *"Giza patua".*
* *"Harrapariak XXI. mendean".*
* *"Edertasunaren eta erakarpenaren sekretuak*".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografía del Dr. Husn Banu Ghazanfar
Kolonen lehen itsasbidaia

**Kolonen lehen itsasbidaia** edo **Aurkikuntzaren lehen itsasbidaia**, Errege Katolikoen zerbitzupeko Kristobal Kolon kapitainaren agindupeko espedizio bat izan zen, 1492ko abuztuaren 3an Palos de la Frontera (Espainiako Erresuma) udalerriko portutik itsasoratu zena.

Hiru ontziek parte hartu zuten: *La Pinta*, *La Niña* eta *Santa Maria*, bakoitza Martín Alonso Pinzón, Vicente Yáñez Pinzón eta Kristobal Kolonen buruzagitzapean.

Hiru ontziak 1492ko abuztuaren 3an Palos de la Fronteratik itsasoratu eta Kanarietara zuzendu ziren, bertan La Pintaren lema konpondu behar izan zuten. Irailaren 16an Sargazoen itsasora ailegatu ziren, eta urriaren 12an "Guanahani" uhartera iritsi ziren, ziur aski gaur egungo San Salvador uhartea (Bahamak) uhartea. Bertan, europarrek taíno amerindiar herritarrekin topo egin zuten.

## Kanpo estekak
Raphael Cheenath

**Raphael Cheenath** (Manalur, 1934ko abenduaren 29a – Mumbai, 2016ko abuztuaren 14a) indiar elizgizon berbita izan zen. 1974tik 1985era Sambalpurreko apezpikua izan zen eta 1985etik 2011ra Cuttack-Bhubaneswarreko artzapezpikua.

## Bizitza 
Raphael Cheenath 1934ko abenduaren 30ean jaio zen. Bigarren hezkuntza amaitu ondoren, Jainko Hitzaren Misiolarien kongregazioan sartu zen eta 1963ko irailaren 20an apaiztu zen.

1974ko otsailaren 28an, Paulo VI.a aita santuak Sambalpurreko apezpiku izendatu zuen. Urte bereko maiatzaren 18an jaso zuen apezpiku-ordenazioa Rourkelako Jesusen Bihotz Guztiz Santuaren elizan, Hermann Westermannen eskutik, Pius Kerkettak eta Joseph Robert Rodericksek lagunduta.

1985eko uztailaren 1ean, Joan Paulo II.a aita santuak Cuttack-Bhubaneswarreko artzapezpiku izendatu zuen.

2011ko otsailaren 11n, Benedikto XVI.ak bere dimisioa onartu zuen. 2016ko abuztuaren 14an hil zen koloneko minbiziaren ondorioz Mumbaiko Espititu Santuaren ospitalean.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak