open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikola Pilić

**Nikola Pilić** (Split, 1939ko abuztuaren 27a – Rijeka, 2025eko irailaren 22a) kroaziar tenislaria izan zen.

1968an hasi zen lehiatzen eta 1978an erretiratu zen. Sei txapelketa irabazi zituen bere ibilbidean eta Roland Garros txapelketako finala jokatu zuen, Ilie Năstaseren aurka galdu zuena. Bikoitzen espezialitatean Ameriketako Estatu Batuetako Irekiko txapeldun izan zen 1970ean, Pierre Barthès frantziarrarekin batera.

1973an Wimbledongo txapelketan parte hartzeko debekua jaso zuen. Tenislari batzuek orduan txapelketari boikota egin zioten eta horietako hamahiruk ATP sortu zuten.

Ondoren teniseko entrenatzailea izan zen eta Davis Kopa irabazi zuen hiru talde ezberdinekin: Alemania, Kroazia eta Serbia.
Loikaemie

**Loikaemie** Alemaniako Oi! musika taldea da, street punk generokotzat ere hartzen dena. 1994ko urrian sortu zen Plauen-en. 2014an desegin zen, baina 2022an berriro hasi zen jotzen.

## Ibilbidea 
Taldearen sorreran bi lagun egon ziren, Ronny Ewe eta Micha Perthel, ezagunen artean musikariak bilatzen ari zirenak. Hainbat partaide aldatu ondoren, taldea 1994/1995eko neguan finkatu zen. Taldearen lehen maketa 1995ean kaleratu zen, eta urtebete inguru geroago, lehen albuma: *Ihr für uns und wir für euch.* *Leidenschänder* eta *Perverse Sau*  abestiengatik indexatu egin zuten, eta 2000. urtean berriz argitaratu, abesti horiek gabe eta azal berriarekin.

Musikarien arteko desadostasunen ondorioz, Ronny Ewe taldearen sortzaileak 1997ko udazkenean taldea utzi zuen. 1999an, Loikaemiek Ben eta Dominik Reding zinemagile alemaniarrek zuzendutako *Oi!* *Warning* film saridunaren soinu bandan ere lagundu zuen. 2006an, Micha Perthelek taldea utzi zuen, eta Paulek hartu zuen honen lekua baterian, eta Eddie Mähne gitarrista baxuan jarri zen. Urte batzuetako etenaldiaren ondoren, 2011n, taldea formazio berriarekin jotzen hasi zen (Bruno Rockstroh-k hartu zuen bateria, Paul baxura itzuli zen eta Eddie Mähne gitarrara). 2014ko abenduan, azken bi kontzertuak eman zituzten Leipzig-eko Conne Island aretoan, sarrerak agortuta zirela.

COVID-19 pandemiaren ondoren, 2022an, taldea ostera ere martxan hasi zen, eta aldizka kontzertuak ematen.

## Edukia 
Letrek gehienbat "Oi! skinhead izatea" jorratzen dute, eta horrek dakartzan arazo eta abantailak, baita bizimodu horren oinarriak ere. Gainera, taldea skinhead balioak transmititzen ere saiatzen da (*Ein Skinhead ohne Stiefel*), politikoki distantzia hartzen (*Ihr für uns und wir für euch*, *Wir sind die Skins* edo *Good Night White Pride* ), eta gizartea eta gizarte-klase eta lanbide batzuk kritikatzen edo difamatzen ( *Haut dem Volk aufs Maul*). Taldearen letrak gorrotoari buruzkoak dira: jendearen ustezko ergelkeriari gorrotoa, prentsari gorrotoa (Wie *Ihr tut mir leid*, *Haut dem Volk aufs Maul)* eta gaixo dagoen gizarteari gorrotoa (*Ich komme auf die Welt*). *Das ist kein Leben* abestian taldeak  *Menschenfeind* filmeko protagonista misantropoa aipatzen du.

Loikaemie ez da neonazi skinhead taldea, eta ez du inoiz neonazien eszenan parte hartu. Thomas Wettermann abeslariak taldeari buruzko zurrumurruak gezurtatu zituen Pressure Magazine aldizkariari 2003an emandako elkarrizketa esklusibo batean. 
thumb|289x289px|Thomas Wettermann, 2024
## Diskografia 
### Albumak 
* *Ihr für uns und wir für euch* (1996 – 1999tik indexatua)
* *Wir sind die Skins* (2000)
* *III* (2002)
* *10 Jahre Power from the Eastside* (2005)
* *Loikaemie* (2007)
* *20 Jahre Das Fest der Abschied* (2016)
* *Menschen* (2023)

### EPak 
* *Demotape* (1995)
* *Oi! That’s yer lot* (1997)
* *Loikaemie / Smegma split: "Oi! The split!"* (1998)
* *Loikaemie / Menace split* (1998)
* *Lumpenmann* (2022)

### DVDak 
* *10 Jahre Power from the Eastside* (2005)

* *20 Jahre Das Fest der Abschied* (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala loikaemie.de helbidean
* https://www.discogs.com/de/artist/352394-Loikaemie
Honiarako artxidiozesia

**Honiarako artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren Salomon Uharteetako artxidiozesia da. 1897ko uztailaren 27an ezarri zen Salomon Uharte Ingelesetako prefetura apostoliko gisa, 1904ko urtarrilaren 21ean Hegoaldeko Salomon Uharteetako prefetura apostolikoa izena hartu zuen, 1912ko ekainaren 1ean bikariotza apostoliko mailara igo zen, 1966ko azarparen 15ean Honiarako elizbarruti egin zen eta 1978ko azaroaren 15ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Honiaran dago. Egun artzapezpikua Christopher Cardone da.

## Ordinarioak 
* Julien Vidal (1897-1903)
* Jean Ephrem Marie Bertreux (1903-1919)
* Louis-Marie Raucaz (1920-1934)
* Jean-Marie Aubin (1935-1958)
* Daniel Stuyvenberg (1958-1984)
* Adrian Thomas Smith (1984-2016)
* Christopher Cardone (2016-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Peter Kurongku (1978-1981)
* Adrian Thomas Smith (1983-1984)
* John Doaninoel (2011-2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
This Property Is Condemned

***This Property Is Condemned*** () 1966ko Sydney Pollack estatubatuarrak zuzendutako drama film bat da. Tennessee Williamsen 1946ko izenburu berdineko ekitaldi bakarreko antzezlanean oinarritua dago. Gidoia Francis Ford Coppola, Fred Coe eta Edith Sommerrek egokitu eta idatzi zuten. Natalie Wood, Robert Redford, Charles Bronson, Kate Reid eta Mary Badham aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
AEBak, Depresio Handiaren garaia, Mississippi estatuko Dodson herriko berezko giro sozial eta ekonomiko kaskarra Owen Legate (Robert Redford) burdinbideko funtzionariaren ailegatzearekin gehiago okertuko da, haren betebeharra bertako langile asko kaleratzea baita. Alva Starr (Natalie Wood) herriko neska gaztea eta kaskarina, gauza asko egin nahi ditu baina ez du nora joanik... Legate haren bizitzara iristen denean. Bien amodio harremanak Alvaren ama den Hazel Starr (Kate Reid) hotz eta axolagabearen haserrea eragin eta herritarren mendeku nahia piztuko du..

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Villbergako erretaula

**Villbergako erretaula** poliptiko flandestar bat da, Suediako Villberga elizan dagoena, Enköping udalerrian. 1510. urtearen inguruko inportazio lana da, Bruselako Borreman familiaren lantegian egina.

Jesusen jaiotza batetik, eta Nekaldia bestetik, bi motibo horiek dira ikonografian nabarmentzen direnak.

Borreman lantegiak egin zituen erretaula ugarien artean asko esportaziorako izan ziren, eta bat Euskal Herrian dago, Ama Birjinaren Koroatzearen erretaula, Errenteriako Jasokundearen elizan ikusgai dagoena. Adituek Errenteriakoaren eta Villbergakoaren antzekotasuna nabarmendu dute, bereziki polikromian. Hala ere, Suediakoak maegolanekin panelak ditu, ez Euskal Herrikoak. 
erdian|thumb|440x440px|Erretaula zabalduta. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agañako artxidiozesia

**Agañako artxidiozesia** (,  ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da, Guam uhartea barne hartzen duena. 1911ko martxoaren 1ean ezarri zen Guameko bikariotza apostoliko gisa, 1965eko urriaren 14an Agañako elizbarruti egin zen eta 1984ko martxoaren 8an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Hagåtñan dago. Egun artzapezpikua Ryan Jimenez da.

## Ordinarioak 
* Francesc Xavier Vilà i Mateu (1911-1913)
* Agustín José Bernaus y Serra (1913)
* Joakin Felipe Olaitz Zabaltza (1914-1933)
* Miguel Ángel Olano (1934-1945)
* Apollinaris William Baumgartner (1945-1970)
* Felixberto Camacho Flores (1971-1985)
* Anthony Sablan Apuron (1986-2018)
* Michael J. Byrnes (2019-2023)
* Ryan Jimenez (2024-)

## Artzapezpiku lagunkidea 
* Michael J. Byrnes (2016-2019)

## Apezpiku laguntzailea 
* Anthony Sablan Apuron (1983-1986)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barefoot in the Park (filma)

***Barefoot in the Park***, , 1967ko Gene Saks estatubatuarrak zuzendutako amodiozko koemdia film bat da. Neil Simon antzerkigilearen *1963ko izenburu berdineko antzezlanean* oinarritua dago. Robert Redford, Jane Fonda,  Charles Boyer eta Mildred Natwick aktoreek antzeztu zuten.

Mildred Natwick aktoreak Taldeko emakumezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
AEB, New York, Paul Bratter (Robert Redford) abokatu gazte, kontserbadore, serio eta zentzuduna da, aldiz, Corie Bratter (Jane Fonda) ongi pasatzea eta zertxobait eroskoa den emakume gazte alai eta maitekorra da. Biak elkar maitemindu eta berehala ezkonduko dira, baina Greenwich Village auzoko igogailurik gabeko apartamentu eraikin bateko bosgarren solairuan dagoen apartamentu txiki batean bizitzen jartzean errealitate latzak beren elkarren arteko pasioa eta armonian eragingo du.

## Aktoreak 
* Robert Redford: Paul Bratter
* Jane Fonda: Corie Bratter
* Charles Boyer: Victor Velasco
* Mildred Natwick: Ethel Banks
* Herbert Edelman: Harry Pepper
* Mabel Albertson: Harriet
* Fritz Feld: Jatetxeko jabea
* James F. Stone: Banatzailea
* Ted Hartley: Frank

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Washington Square Arch

**Washington Square Arch** edo **Washington Plazako Arkua**, AEBetako New York hiriko Washington Square Parken dagoen marmolezko oroimen arku bat da, Lower Manhattan eremuko Greenwich Village auzoan. George Washington AEBetako lehen presidentearen omenezkoa da eta Bosgarren etorbidearen hegoaldeko muturrean dago.

1892an William Rhinelander Stewart (1852-1929) filantropoak eraiki arazi zuen.
Sophie Cottin

[thumb|Sophie Cottinen hilobia Parisko [Père Lachaise hilerrian.]]

**Sophie Ristaud Cottin** (1770eko martxoaren 22a - 1807ko abuztuaren 25a) idazle frantsesa izan zen. Haren eleberriek ospe handia izan zuten, eta ingelesa eta gaztelania bezalako hizkuntzetara itzuli ziren XIX. mendean.

## Biografia 
1770eko martxoan jaio zen Tonneinsen (Lot-et-Garonne, Frantzia). Bere ezkongabeko abizena Ristaud izan zen. Aita, D. Boileauk zioenez, Bordeleko merkatari aberats bat izan zen, Frantziako Indietako Konpainiaren zuzendari gisa aritua.
Haurtzaroa Bordelen eman zuen, eta han amak irakatsi zion, arteen eta letren zalea izan baitzen, 1789an hila. Jean-Paul-Marie Cottin bankariarekin ezkondu zen. 1793an alargun geratu zen. Handik aurrera, Sophie Cottinek gogo biziz ekin zion idazteari.

Frantziako Iraultzaren garaian, seme-alabekin batera, Seine-et-Oiseko Champlan hirian ezarri zen. Garai hartan, ''Claire d'Albe* (1798) eleberriaren eskuizkribua liburu-saltzaile bati saldu zion, bere lagun batek iraultzaileen jazarpenetik ihes egiteko behar zuen dirua ordaintzeko.

Joseph-François Michaudek dio bere lanek arrakasta estimagarria izan zutela Ingalaterran; herrialde horretan bere lanak hainbat aldiz itzuli eta editatu ziren.

## Obra 
Cottinek bost eleberri erromantiko eta historiko idatzi zituen, gurutzaden garaian kokatuak:

* *Claire d’Albe*, 4 liburuki., in-12, Paris, Maradan, 1800.
* *Malvina*, 4 liburuki., in-12, Paris, Maradan, 1800.
* *Amélie Mansfield* , 4 liburuki, in-12, Paris, Maradan, 1802.
* *Mathilde ou Mémoires tirés de l’histoire des croisades*, 6 liburuki, in-12, Paris, Giguet et Michaud, 1805.
* *Élisabeth ou les Exilés de Sibérie*, 2 liburuki, in-12, Paris, Giguet et Michaud, 1808.
* *Œuvres complètes*, 8 liburuki, in-12, Paris, Foucault, 1817.
* *Œuvres complètes de Mme. Cottin*, 12 liburuki, Bellavoine, libraire, Paris, 1825.

### Argitaratutako gutunak 
* Sophie Cottin, *Correspondance complète. Tome I Lettres de jeunesse (1784-1794)*, Huguette Krief eta Mathilde Chollet (editoreak.), Paris, Classiques Garnier, coll. "Correspondances et mémoires" bilduma, 2021. 450 gutun en ligne.
* Sophie Cottin, *Correspondance complète. Tome II Le cercle de Sophie Cottin (1794-1798)'', Huguette Krief eta Mathilde Chollet (editoreak), Paris, Classiques Garnier, coll. "Correspondances et mémoires" bilduma, 2022. 332 gutun en ligne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belén (2025eko filma)

***Belén*** 2025eko Dolores Fonzi argentinar zinema zuzendarien drama judiziala da.

## Sinopsia 
2014ko martxoan, 24 urteko emakume bat haurdun zegoela jakin gabe eta sabeleko min handia zuela iritsi zen Argentinako Tucumán estatuko erietxe batera. Han, sendagileen eta erizainen axolagabekeriak lagunduta, nahita abortatu izana leporatu zioten, eta poliziek ohera lotu zuten esku burdinekin. Segidan etorri zena amesgaiztoa izan zen harentzat: atxilotu egin zuten, babestu behar zuen abokatuak ez zuen bere lana behar bezala bete, handik bi urtera epaitu egin zuten, eta, azkenik, zortzi urteko zigorra ezarri zioten. Baina, horrekin batera, eta Soledad Deza abokatuaren borrokari esker, emakumeen elkartasun olde bat ere eragin zuen auziak, eta apurka-apurka zabalduz joan zen.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chalan Kanoako elizbarrutia

**Chalan Kanoako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da, Ipar Marianak barne hartzen dituena. 1984ko azaroaren 8an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Chalan Kanoan dago, Saipan uhartean. Egun apezpikua Romeo Duetao Convocar da.

## Ordinarioak 
* Tomas Aguon Camacho (1984-2010)
* Ryan Jimenez (2016-2024)
* Romeo Duetao Convocar (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Louis Bérot

**Jean-Louis Bérot** (Akize, 1947ko uztailaren 28a – Saint-Laurent-de-Gosse, 2025eko irailaren 23a) frantziar hamabosteko errugbilaria izan zen, uztartze-erdilari eta zabaltzaile postuetan aritzen zena.

Talde mailan 1964tik 1973ra jokatu zuen Stade Toulousain taldean eta 1973-1974 denboraldian US Dax taldean.

Frantziako errugbi selekzioarekin 21 partida jokatu zituen 1968 eta 1974 artean. Zeelanda Berriko selekzioaren aurkako partida batean debutatu zuen eta bere azken partida Irlandaren aurka jokatu zuen.

Erretiratu ondoren, US Dax taldeko entrenatzailea izan zen eta taldeko presidentea ere izan zen 1993tik 2015era.

## Erreferentziak
Water for Elephants (filma)

***Water for Elephants***, , 2011ko Francis Lawrence estatubatuarrak zuzendutako amodiozko drama film bat da. Sara Gruen idazlearen *2006ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Reese Witherspoon, Robert Pattinson, Christoph Waltz eta Hal Holbrook aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Depresio Handiaren garaian, Jacob (Robert Pattinson) poloniar jatorriko albaitaritza ikasleak bere gurasoak istripu batean zendu ondoren ikasketak uztea erabakiko du. Noraezean ibili ondoren tren batera polizoi gisa igoko da eta orduan Benzini anaien zirkuan albaitari lanean hasi. Jacob gazteak Marlena Rosenbluth (Reese Witherspoon) amazona ezagutu eta hartaz maiteminduko da, baina August Rosenbluth (Christoph Waltz) zirkuko jabearekin ezkondua dago, karismatimoa bezain zitala den gizasemea.

## Aktoreak 
* Reese Witherspoon: Marlena Rosenbluth
* Robert Pattinson: Jacob Jankowski
:* Hal Holbrook: Jacob Jankowski zaharra
* Christoph Waltz: August Rosenbluth
* Tai: Rosie, Elefantea
* James Frain: Rosieren arduraduna
* Paul Schneider: Charlie O'Brien
* Ken Foree: Earl
* Tim Guinee: Joe "Diamond Joe"
* Mark Povinelli: Kinko / Walter
* Scott MacDonald: Blackie
* Jim Norton: Camel
* Richard Brake: Grady
* Sam Anderson: Hyde jauna
* John Aylward: Ervin jauna
* Brad Greenquist: Robinson jauna
* Uggie: Queenie, Terrier txakurra

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Carnage (2011ko filma)

***Carnage***, 2011ko Roman Polanski poloniarrak zuzendutako umore beltzeko film bat da. Yasmina Reza frantziarraren *Le Dieu du carnage* (2006) antzezlanean girotua dago. Jodie Foster, Kate Winslet, Christoph Waltz eta John C. Reilly aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York, Nancy Cowan (Kate Winslet) eta Alan Cowan (Christoph Waltz) eta Penelope Longstreet (Jodie Foster) eta Michael Longstreet (John C. Reilly) senar-emazteak azken bikotearen etxean bildu dira, hasieran zibilizatuki, oraintxuki beren semeek parkean izandako liskarraz hizketa egiteko, baina denbora pasatu hala eztabaida berotuz joan eta inork ustekabeko muturreraino iritsiko da.

## Aktoreak 
* Jodie Foster: Penelope Longstreet
* Kate Winslet: Nancy Cowan
* Christoph Waltz: Alan Cowan
* John C. Reilly: Michael Longstreet
* Elvis Polanski: Zachary Cowan
* Eliot Berger: Ethan Longstreet
* Julie Adams: Alanen idazkaria
* Roman Polanski: Bizilaguna
* Joseph Rezwin: Walter
* Nathan Rippy: Dennis
* Tanya Lopert: Ama

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Marina de Minica

**Marina de Minica** (Durango, Bizkaia, XV. mendea –  ibidem, 1500) heresea zela-eta, 1500. urtean Durangoko Uribarriko Andra Mariaren Basilikako arkupe aurrean bizirik erre zuten emakumeetako bat izan zen.  
## Bizitza 
Marina de Minica ezkongabea zen. Alde zaharreko 'Suso' (gero Goienkale) kalean bizi zen durangarra izan zen. Udal artxiboko dokumentuetan zehazten da zergak ordaintzen zituela—gutxienekoa, VI marabedi —. Bere izena herritarren erroldan ageri da. Ander Berrojalbiz durangar ikerlariaren esanetan litekeena da  "bere kabuz tributatzen zuen emakume independentea" izatea. Beharbada, horrexegatik jasan zuen inkisidoreen jazarpena.Erdi Aroko proletarioen artean, ehuleak ziren langile-masa zabalenetakoa. 1377an Ypres (Flandria) hiriko ehuleak nagusien kontra armatan altxatu zirenean, matxino legez ez ezik heretiko gisa ere erre zituen Inkisizioak. Beste askok eskumikua jaso zuten, iruleak esaterako, euren lana sasoiz ez betetzeagatik.

Durangaldeko merindadeko herritar gehienak, beste toki askotakoak bezala, Behe Erdi Aroko izurrite eta gosetean bizi ziren, eta sekulako botere politiko eta ekonomikoa pilatu zuten eliz agintariak, ostera, oparotasunean –euren ebanjelioak agintzen zuenaren kontra–. Hortaz, ez da harritzekoa ordena erlijioso desberdinetan Elizaren hierarkiaren kontrako mezuak zabaltzea eta “dena komuna izango zen” garai berri bat iragartzen hastea, Mella eta bere ingurukoek egin zuten legez.
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Herejeen alaba*. Ander Berrojalbiz / Joseba Sarrionandia. Pamiela argitaletxea, 2017 

* *Ni casadas ni sepultadas*. Amaia Nausia Pimoulier. Txalaparta argitaletxea, 2022 (Alargunak: erresistentzia femeninoaren historia bat)

* *Sorginak, emaginak eta erizainak.* Barbara Ehrenreich / Deirdre English. Katakrak argitaletxea, 2019

## Kanpo estekak 
* Bideoklipa: Haize-arrosa - Durangak *You tube*
Karolinetako elizbarrutia

**Karolinetako elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren elizbarrutia da, Mikronesiako Estatu Federatuak eta Palau barne hartzen dituena. 1905eko abenduaren 19an ezarri zen Karolinetako prefetura apostoliko gisa, 1911ko martzoaren 1ean Mariana eta Karolinetako bikariotza apostoliko egin zen, 1923ko maiatzaren 4an Mariana, Karolina eta Marshall uharteetako bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1946ko uztailaren 4an Karolina eta Marshall uharteetako bikariotza apostoliko egin zen, 1979ko maiatzaren 3an elizbarruti mailara igo zen eta 1993ko apirilaren 23an gaur egungo izena hartu zuen. Apezpikuaren egoitza Tannuken dago. Egun apezpikua Julio Angkel da.

## Ordinarioak 
* Salvador-Pierre Walleser (1912-1919)
* Santiago López de Rego y Labarta (1923-1938)
* Thomas John Feeney (1951-1955)
* Vincent Ignatius Kennally (1956-1971)
* Martin Joseph Neylon (1971-1995)
* Amando Samo (1995-2020)
* Julio Angkel (2020-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Martin Joseph Neylon (1969-1971)
* Amando Samo (1994-1995)
* Julio Angkel (2017-2020)

## Apezpiku laguntzailea 
* Amando Samo (1987-1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saida Rouane Nuñez

**Saida Rouane Nuñez** (Abadiño, Bizkaia, 1991) abeslaria eta arropa diseinatzailea da. Musika eta moda uztartzen ditu. Betizu taldean hasi zen abeslari eta 20 urte geroago, BBT 25 kontzertu berezia grabatu zuen Primeran plataformarako.  

## Bizitza 
Umetatik izan du abesteko grina. Oholtzara bost urterekin igo zen lehen aldiz. Lortu ez arren, urtebetetzeko opari eskatu zuen *Lluvia de Estrellas* saiora eramatea. ETB1en ikusi zuen castinga egingo zutela akademiako azken lekuak betetzeko, eta deitu egin zuen, ezkutuan. Deia bueltatu, castinga gainditu eta plaza lortu zuen. 12 urte zituela Betizu Taldean hasi zen abesten

Eivissan bizi da eta sarritan etortzen da jaioterrira, Abadiñora, familiarengana.   

## Ibilbidea 
### Abeslari 
Oso gaztea zela hasi zen Show BT saioan, 12 urte baino ez zituela. Akademiako azken hiru hileetan, bertan egoteko zortea izan zuen; irabazleetariko bat izan zen eta Betizu Taldean sartzea lortu zuen. Taldekideak ezagutu zituen, eta kantu eta dantza eskolak hartzeko aukera izan zuen gero. Show BTko bost irabazleak aukeratu ostean, kontzertuak ematen hasi ziren: Bilbon eta Donostian lehenengo. Taldeak udan kontzertu birak egin zituen. Gainera, telesailak grabatu zituen, film bat ere bai, eta lau disko. 12 urtetik 16 urtera bitartean jardun zuen Betizu Taldean, taldeak bere bidea bete zuela erabaki zuten arte. Eta bakoitzak bere bideari jarraitu zion.  

### Betizu ostean 
Saida moda munduan sartu zen. Miss Gipuzkoa lehiaketara aurkeztu zen eta lehenengo ohorezko dama aukeratu zuten. Bost bat urte eman zituen modelogintzan. 2022an  Le.Volv arropa marka sortu nuen.

Betizu Taldea desegin zenean, musika utzi zuen. 2021ean hasi zen berriz bere musika sortzen, pertsonalagoa.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amy Cokayne

**Amy Victoria Fiona Cokayne** (Ipswich, Suffolk, 1996ko uztailaren 11) Ingalaterrako errugbilaria da, orpokatzaile postuan aritzen dena. 2025etik Premiership Women's Rugbyko Sale Sharks Women taldean jokatzen du. 2015eko otsailaren 15ean egin zuen debuta Ingalaterrako selekzioarekin, Londresko Twickenham Stoop estadioan, Italiaren aurka.

## Palmaresa 
### Harlequin Football Club 
* Ingalaterrako txapelketa
** irabazlea: 2021
### Ingalaterrako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 2017, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023, 2024, 2025
* Munduko Errugbi Kopa
** finalista: 2017, 2021
* WXV
** irabazlea: 2023, 2024

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ozarks aintzira

**Ozarks aintzira**, , AEBetako Bagnell urtegia bidez Osage ibaiaren ura bilduz sortutako aintzira bat da, Missouri estatuan.

1930ean sortua izan zen.
Marco Rubio

**Marco Antonio Rubio** (Miami, 1971ko maiatzaren 28a) estatubatuar politikari kontserbadore eta diplomazialaria da. Alderdi Errepublikanoko kidea,  2025eko urtarrilaren 21etik aurrera Estatu Batuetako Estatu Idazkaria da, eta, beraz, herrialdeko presidentetzaren ondorengotza-lerroan laugarrena eta karguko lehen hispano bihurtuz.

Aldi berean kargu publikoak betetzeko hautatua izan den lehen politikari estatubatuarra ere bada: estatu-idazkaria, segurtasun nazionaleko kontseilaria, USAIDeko administratzailea eta Estatu Batuetako artxibozaina.

Floridako legebiltzarkidea izan da, eta Estatu Batuetako Kongresuko senatarietako bat izan zen. Rubio Alderdi Errepublikanoaren aurrehautagaia izan zen 2016ko hauteskunde presidentzialetan. Kubatik ihesi joandako migratzaileen semea da Rubio, eta 2010etik senatari. AEBetako Senatuko Atzerri Informaziorako Batzorde Bereziko burua izan zen, baita erakunde horretako Atzerriarekiko Harremanetarako Batzordeko kidea ere. Karguan Txinarekiko kritikoa ez ezik, Israelen defendatzailea ere bazen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
St. Francois mendiak

**St. Francois mendiak**, , AEBetako mendilerro bat da, Arkansas eta Oklahoma estatuen artean.

Taum Sauk mendia (540 m) punturik garaiena da.
Takahashi Korekiyoren gobernua

**Takahashi Korekiyoren gobernua** Japonian laburra izan zen, baina oso esanguratsua, batez ere testuinguru ekonomikoan. Japoniako lehen ministro izan zen 1921eko azaroaren 13tik 1922ko ekainaren 12ra, gerra arteko garaian, Taishō aroan. Hala ere, bere eraginik iraunkorrena Finantza ministro gisa izan zuen kargutik etorri zen, batez ere Depresio Handian.

## Lehen ministro gisa (1921–1922) 
* Agaldia: Sei hilabete baino gehiago.

* Testuingurua: Hara Takashi lehen ministroa hil ondoren izendatu zuten.

* Politika:

Teknokrata bat zen, ez politikari profesional bat.

Oinarri politiko sendorik ez zuen, eta horrek bere posizioa ahuldu zuen.

Bere administrazioa trantsizioan egin zen, egonkortasun politikoa mantentzean zentratuta.

* Kanpo harremanak:

Bere agintaldia Washingtongo Konferentziarekin (1921-1922) bat etorri zen, non itsas armamentuen mugak eta Ekialdeko Asiako politika eztabaidatu ziren.

Japoniak bere itsas armada murriztea onartu zuen, eta nazioartean ongi etorria izan zen, baina bertako militaristek kritikatu zuten.

## Gobernuaren amaiera 
1922ko ekainean dimisioa eman zuen, babes politikoa galdu ondoren, batez ere militarren eta alderdi politikoen arteko tentsioengatik.

## Finantza ministro gisa (hainbat aldiz, batez ere 1931tik 1936ra), 
Politika ekonomiko berritzailea:

* 1929tik aurrera Depresio Handiari aurre egin zion.

* 1931n, Japonia urre-patroitik kendu zuen, politika monetario malguagoa ahalbidetuz.

* Pizgarri fiskalak eta gastu publikoa ezarri zituen, batez ere azpiegituretan eta lan publikoetan.

* Japoniako Bankua erabili zuen defizita finantzatzeko, Keynesen antzeko politikak aurreikusiz (nahiz eta pentsamendu keynesiarrarekiko independenteak izan).

Emaitza:

* Japonia Depresio Handitik ateratzen lehen herrialdeetako bat izan zen.

* Bere politika oso arrakastatsua izan zen ekonomia aldetik.

Armadarekin gatazka:

* 1930eko hamarkadan gastu militarra handitu ahala, Takahashik gastu militar gehiegizkoak mugatzen saiatu zen inflazioa saihesteko.

* Horrek etsaiak irabazi zizkion armadan.

Hilketa:

* 1936ko otsailaren 26an hil zuten, otsailaren 26ko gertakarian, ofizial militar gazteek zuzendutako estatu-kolpe huts batean.

* Bere heriotzak aurrekontuaren gaineko kontrol zibilaren amaiera markatu zuen eta militarismoaren gorakada ekarri zuen Japonian.

## Ondarea 
* Japoniako politika ekonomiko modernoaren aita.

* Keynesianismoaren aitzindari kontsideratzen da.

* Bere heriotzak Taishō demokraziaren kolapsoa eta Japoniako politikan nagusitasun militarraren hasiera sinbolizatzen ditu, Bigarren Mundu Gerran amaituko zena.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Jan Lála

**Jan Lála** (Libická Lhotka, 1938ko irailaren 10a – 2025eko irailaren 20) txekiar futbolaria izan zen, atzelari postuan aritzen zena.

Bere ibilbide gehiena SK Slavia Praga taldean jokatu zuen, baina Dukla Pardubuce, Spartak Ústí nad Labem eta FC Lausanne-Sport taldeetan ere jokatu zuen.

Txekoslovakiako futbol selekzio nazionalarekin 37 partida jokatu zituen 1962 eta 1967 artean. 1962ko Munduko Futbol Txapelketan parte hartu zuen eta txapeldunordea izan zen.

## Palmaresa 
**Txekoslovakia**
* Munduko Futbol Txapelketa: 1962, txapeldunordea
Bentzoil peroxido

**Bentzoil peroxidoa** konposatu organikoa da C14H10O4 formula duena peroxido organikoen klasekoa. Solido zuria da. Disolbagarria da bentzenotan eta kloroformoetan. Etanoletan eta uretan disolbagarritasun oso txikia du. Narritagarria, lehergarria eta sukoia da.

## Sintesia 
Bentzoil peroxidoa sintetizatzeko hidrogeno peroxidoa bentzoil kloruroarekin baldintza alkalinoetan tratatzen da.

: 2 C6H5COCl + H2O2 + 2 NaOH → (C6H5CO)2O2 + 2 NaCl + 2 H2O

## Erabilera 
Bentzoil peroxidoa polimeroen industrian erabiltzen da hasarazle gisa kate-polimerizazioetan, etsenplurako, poli(metil metakrilato)a edo poli(binil azetato)a sintetizatzeko. Halaber, irina, argizariak, olioak eta koipeak zuritzeko usatzen da.

Azido salizilikoaren, eritromizina edo kllindamizinarekin nahasturik bentzoil peroxidoa aknea tratatzeko baliatzen da. Hortzak zuritezeko ere usatzen da NBEaren Funtsezko sendagaien zerrendan ageri da.

## Arriskuak 
Bentzoil peroxidoa potentzialki lehergarria da, beste peroxido organikoak bezala, eta suteak eragin ditzake kanpoko igniziorik gabe. Arriskua larria da material puruarentzat, eta, beraz, konposatua disoluzio edo pasta gisa erabiltzen da, oro har. Adibidez, kosmetikoek bentzoil peroxidoaren ehuneko txiki bat baino ez dute, eta ez dute leherketa-arriskurik.

## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Gyula Szapáry

**Gyula Szapáry** (Pest, 1832ko azaroaren 1a – Opatija, 1905eko urtarrilaren 20a) hungariar politikaria izan zen. Hungariako lehen ministroa izan zen 1890etik 1892ra.

Hungariako familia noble bateko kidea zen, Zuzenbidea ikasi zuen eta gobernuaren zerbitzura sartu zen. Honek Heves konderriko *vicecomes* eta gero *comes* izendatu zuen.

Bederatzi legealditan Hungariako parlamentuko kide izan zen, Alderdi Liberalaren ordezkari gisa. Barne ministro (1873), Finantza ministro (1878-1887) eta Garraio eta Nekazaritza ministro (1889-1890) izan zen.

1892an Szapáry lehen ministro izendatu zuten Kálmán Tiszaren ordez. Industria eta gizarte erreformako legeak onartu zituen eta zilarrean oinarritutako forinteko moneta urrean oinarritutako koroara aldatu zuen. Lehen ministro moderatu eta teknokrata izan zen, eta bere aurrekoaren politikei jarraitu zien. 1892an dimisioa eman zuen hauteskundeak galdu ondoren.
Hala Al-Abdallah Yacoub

**Hala Al-Abdallah Yacoub** (; Hama, Siria, 1956) siriar zinemagile, zinema-zuzendari, dokumentalista, aktore eta idazlea da, eta Parisen bizi izan ohi da. Bertan filmen ekoizlea da.

Aintzatespen eta errekonozimendu artistikoa lortu zuen, *Je suis celle qui porte les fleurs vers sa tombe*, *Comme si nous attrapions un cobra,* eta Besieged Like Me filmeengatik (2016)

## Biografia 
Gaztetan, politikan sartu zen, eta 20 urte zituela atxilotu zuten; 14 hilabete eman zituen kartzelan. Geroago, Parisera joan zen bizitzera, Youssef Abdelke senarrarekin. Han erabaki zuen zinematografian murgiltzea. 31 urte zituela hasi zen zinemagintzan lanean, Frantzia eta Siria artean. Hasiera batean kolaboratzaile artistiko gisa eta gero zuzendarikide. Gainera, Siriako Ramadfilm konpainiako ekoizlea eta gerentea da.

Parisen bizi ohi da eta bertan filmak ekoizten ditu; *Comme si nous attrapions un cobra* (2012) eta Besieged Like Me (2016), esate baterako.

## Lana 
### Zinematografia 
* *Mouhassaron mithli* dokumentala, 2016

* *Comme si nous attrapions un cobra* (Kobra bat harrapatu izan bagenu bezala) (2012)

* Hé! N'oublie pas le cumin (Aizu! Ez ahaztu kuminoa) (2008)

* Yolla, Un retour vers soi (Yolla, norberarengana itzultzea) (2008) France Culture-rentzat.

* I Am the One Who brings Flowers to Her Grave (Ni naiz hilobira loreak ekartzen dituena) (2006)

* ''L'homme aux semelles d'or* (Urre-koloreko zoladun gizona) (2000), Omar Amiralayrekin 

### Idatziak 
* 2016. *Mouhassaron mithli*, saiakera.

* 2006. *Ana alati tahmol azouhour ila qabriha*, saiakera.

## Bibliografia 
* Armes, Roy. *Arab Filmmakers of the Middle East''

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa idatzia, frantsesez, Alabdalla
* IMDb-ko bere fitxa
Enara Gaminde

**Enara Gaminde Sertutxa** (Laukiz, Bizkaia, 2007ko uztailaren 5a) esku-huskako pilotaria da. Atzelaria bada ere, aurrean ere jokatzen du. 2025 urtea biribila izan zuen: Emakume Master Cupeko binakako txapelketa, Plazandreak lehia, Udako Masterra, Hiru Hiriburuak torneoa, Nazioen Liga Euskal Selekzioarekin eta lau eta erdiko txapelak lortu zituen.

## Lorpenak 
### 2026 
* Emakume Master Cupeko Binakako txapelduna Alize Sagarduirekin, finalean Olatz Arrizabalaga eta Arrate Bergara 22-17 garaituta.

### 2025 
* Emakume Master Cupeko lau eta erdiko txapelketan txapelduna, finalean Amaia Aldairi irabazita.
* Nazioen Ligan, bakarka eta binaka urrezko domina Euskal Selekzioarekin.
* Plazandreak txapelketan binakako txapeldun, Aizane Ibarrolarekin batera, finalean Goiuri Zabaleta eta Nora Mendizabal 6-22 menderatuta. 
* Hiru Hiriburuak txapelketako irabazlea, Madalen Etxegarairekin batera, Goiuri Zabaletari eta Nora Mendizabali 17-22 irabazita. 
* Udako Emakume Master Cupeko Binakako txapelduna, Aizane Ibarrolarekin, Olatz Arrizabalagari eta Arrate Bergarari 7-22 irabazita. 
* Bankoa ABANCA-DV txapelketako lau eta erdiko txapelduna, Laia Salsamendiri irabazita. 

### 2024 
*Binakako Udako Torneoan txapelduna Madalen Etxegarairekin batera, Olatz Arrizabalagai eta Arrate Bergarari 12-22 irabazita.
*Emakume Master Cupeko San Fermin Torneoko txapeladuna, Aizane Ibarrolarekin batera, Amaia Aldairi eta Uxue Osesi 9-22 irabazita.

### 2023 
*Emakumezkoen Sanferminetako Master Cup Torneoaren irabazlea, Goiuri Zabaletarekin batera, Arrizabalaga-Oses bikoteari 22-17 irabazita. 

### 2022 
* Emakumezkoen eskuz binakako Master Laboral Kutxa txapelketan txapelduna, Olatz Arrizabalagarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enara Gaminde, historia egin ondoren:"Oraindik sinestu ezinik nago", elkarrizketa, eitb, 2025/12/22
Verdugo ibaia

**Verdugo ibaia**, Espainiako ipar-mendebaldean dagoen ibai bat da, Pontevedrako probintzian. 39,4 kilometro luze ditu.

Forcarei udalerrian dagoen Outeiro Grande mendiaren magalean jaio eta Pontevedra hiriko Ponte Sampaio parrokian Vigoko itsasadarran itsasoratzen da.
Ponte Sampaio (Pontevedra)

**Santa María de Ponte Sampaio**, Espainiako ipar-mendebaldeko Pontevedra hiriaren hegoaldean dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian. Vigoko itsasadarraren bihotzean dago.

2019an 1.030 biztanle zituen. Bertan, Verdugo ibaia itsasoratzen da.
Blanca Alva Guerrero

**Blanca Alva Guerrero** perutar historialaria da. Peruko Kultura Ondarearen Defentsako zuzendari nagusi gisa aritu zen 11 urtez.

## Bizitza 
Alva Guerrero gorra da umetatik. Peruko Unibertsitate Katoliko Pontifizean graduatu zen eta graduondoko ikasketak Ricardo Palma unibertsitatean egin zituen, museologian espezializatuz.

2006tik 2017ra Kultura Ministerioko Kultura Ondarearen Defentsako zuzendari nagusia izan zen. Peruko Kultura Ministerioarekin zuen lanaren baitan, ziurtatu zuen jendeak ez zuela objektu kulturalak zeuden lurrak saltzen eta ez zela eremu horietara joaten.

2010ean, Peruko Lan Ministerioak Lanaren eta Ekintzailetzaren Aitortza saria eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abd Al-Rahman Al-Gillani

**Qutb-ul Aqtaab Naqib Al Ashraaf Syed Abd ar-Rahman al-Qadri al-Gillani** (Bagdad, 1841eko urtarrilaren 11 – *ibidem*, 1927ko ekainaren 13a) irakiar politikaria izan zen, Irakeko lehendabiziko lehen ministroa 1920tik 1922ra.

1920an, Otomandar Inperioa desegin ondoren, ministroen kontseiluko buru izateko aukeratu zuten. Bere nortasunagatik eta britainiarrekin zituen harreman onengatik, Irakeko tronurako hautagaietako bat izan zen, baina nahiago izan zuen lehen ministro izan. Faisal I.a Irakeko errege hautatzearen aurka agertu zen, eta bere oposizioan porrot egin ondoren dimisioa eman zuen. Faisalek berriro lehen ministro izendatu zuen, baina botere txikiagoekin, eta britainiarrek ere ministroen izendapenean parte hartu zuten.

1922an lehen anglo-iraki ituna negoziatu zuen. Itunak Iraken independentzia nominala onartu zuen, baina britainiarrei armadaren eta kanpo arazoen kontrola eman zien. Al-Gillanik emaitza hauen aurka egin zuen eta dimisioa eman zuen, gainontzeko bizitza isolamenduan igaroz.
Inpernupeko meatze-trena

thumb|Zumaiako Inpernupe harrizko hondartza
**Inpernupeko meatze-trena** Zumaiako Arrangoleta eremua eta Inpernupe-Katuplaza parajean zegoen harrobia lotu zituen tren txikia izan zen. Zumaiako portuko harri-lubetak eraikitzeko harria garraiatu zuen.

## Historia 
thumb|Inpernupeko atea. Inpernupe aldera pasabidea irekitzeko egindako zuloa.
Trenbidea 1940 inguruan eraiki zuten, eta 8 urte geroago utzi egin zioten funtzionatzeari, trazaduraren zati bat lur-jausi baten azpian lurperatuta geratu zenean. Hasteko, tunel bat egiteko ideia alde batera utzita, Talaimendi eta Zumaiako itsasargiko muinoa lotzen zituen harrizko pareta beheraino moztu zen, kostalderako bidea irekiz. Zulo horri Inpernupeko atea deitu zioten eta handik mendebaldera eraiki zuten trenbidearen asentua, euriteen eta olatuen eraginez oso ezegonkorra zen lur batean.

1947an, portuko obrak egiteko meatze-trena ustiatzen zuen enpresaren (Ereño y Compañía) kontratua eten zen, eta trazadurak ez zien eutsi 1948ko udaberriko euriteei, haien ondorioz behin betiko lurperatuta geratu baitzen.

## Trenbidearen ezaugarriak 
Meatze-trenbideak 600 m luze eta 60 cm zabal zituen. Gainera, 165 m luze zen bide paralelo bat zegoen, haren gainean karga-garabi bat mugi zedin.

Segurua ez bada ere, tren-makina 1938. urteko SMDF (Sociedad Metalúrgica Duro Felguera) bat zen, aire zabalean lan egiteko bereziki prestatutakoa. Lokomotor horrek GMC markako 110 CVko diesel-motorra zuen, eta 8 eta 12 km/h bitarteko abiaduretan egiten zuen lan. Haren atzetik 5-6 bagoneta zeuden, eta bagoneta bakoitzak 2.000-2.700 kilogramo arteko karga eramaten zuen.

Harrobiaren ondoan, erreminten biltegi bat, langileen aldagelak eta garnizio militar batek zaindutako bolborategia zeuden. Beste muturrean, itsasadarrean, harrizko ontziraleku bat eta garabi bat zeuden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
A Canicouva (Pontevedra)

**Santo Estevo da Canicouva**, Espainiako ipar-mendebaldeko Pontevedra hiriaren hegoaldean dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2019an 242 biztanle zituen.
Eizeta

**Eizeta** Gipuzkoako erdialdeko mendi bat da, Murumendiko mendilerroan kokatua, , Beasainen  Goierri eskualdean. 808 metroko garaiera du. Murumendiren hego-mendebaldean dago eta Usurbe eta Murumendi arteko mendikatean laugarren gaina da. 

Bere ipar-mendebaldean , Murutxiki mendirantz luzatzen zaio gaina, belardi batek estalitako lepoa eratu arte.

## Ingurunea 
Eizetara joateko, Odetagoena mendiak eta beronek eratzen duen Urresparazko lepotik gorantz doan gurdi bidea hartzen da. Mendi honek eta Murumendiren arteko lepotik abiatuta ere igotzen da zuzenean bertara.

Bere iparraldeko mazelan kokaturiko sakanean, Murumendiko iturri deitua sortzen da, berrogeigarreneko hamarkadan Beasain­go mendizaleek egokitu zutena. Iturri hori da Erroitze erreka­ren sorburua eta bere beheranzko bidean, Murumendiko Dama­razulotik pasatu ondoren, Aratz-Matxinbetaraino iristen da.

Bere ekialdeko mazelan, Murumendira doan bidearen alboan, Arrapaitzko iturria sortzen da. Iturri hau tutu eta askaz hornitua dago.

Hego-ekialdeko mazelan bi mugarri daude eta beste neurri handiagoko bat Murumendira eramaten duen le­poan. Mugarri horiek denak, Beasain eta Itsasondoko udal-barrutiak mugatzen dituzte.

## Oharrak 
thumb|200x200px|Arrapaiz de Murua izendapena 1705ean.
Eizetari hainbat dokumentuetan Arrapaitz izena ematen zaio. 1705ean Arrapaiz de Murua landagunea aipatzen da Beasaingo 1705eko irailaren 23ko Beasain eta Itsasondo arteko mugen eta nekazaritza guneen banaketa dokumentuan. 1942ko irailaren 11n Beasainen jasotako mugen aktan Arrapaiz iturritik 32 pausotara eta gurdi bidearen 30 pausotara dagoen eremua dela aipatzen da.  

Bestalde, Urresparatz hainbat mapatan tontor izen bezala agertzen da, baina Eizeta eta Odetagoena mendien arteko lepoa da Oñatiko artxiboan 1946ko Beasaingo nekazal aberastasunaren banaketa dokumentuan jasota dagoenaren arabera.
## Argazki galeria 

Irudi:Urresparaz Amillanamiento 1946 Oñatiko artxiboan.jpg|1946ko Beasaingo nekazal aberastasunaren banaketa dokumentua (Oñatiko artxiboan)
Irudi:Arrapaitz Eizeta Beasaingo mendia1.jpg|Eizeta
Irudi:Arrapaiz (1942) Beasainko landa eremu aipamena.jpg|Arrapaiz Beasaingo landa eremuaren aipamena (1942)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tomeza (Pontevedra)

**San Pedro de Tomeza**, Espainiako ipar-mendebaldeko Pontevedra hirian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.

2017an 1.000 biztanle inguru zituen.
Mai Al-Kaila

**Mai Salem Hanna Al-Kaila** (Ekialdeko Jerusalem, 1955eko apirilaren 8a) palestinar mediku, diplomazialari eta politikaria da. Palestinako Osasun ministro lehen emakumea izan zen. Doktoretza egina du osasun publikoan eta osasun administrazioan. Palestinako Kontseilu Medikuaren buru izan zen, Osasun ministro gisa. Palestinako Aginte Nazionaleko kide ere bada, Mohammad Shtayyeh lehen ministroa buru duela.

## Biografia 
Mai Al-Kaila Ekialdeko Jerusalemen jaio zen 1955eko apirilaren 8an. Oinarrizko hezkuntza eta prestakuntza Birzeiteko eskoletan egin zituen eta Ramalako ikastetxe pribatuan bigarren hezkuntza osatu zuen. Ondoren, erizaintza ikasi zuen Jerusalemgo Augusta Victoria Ospitalean, eta bere heziketa osatu zuen Granadako Unibertsitatean, Espainian, medikuntza ikasiz. Bertan lizentziatura titulua lortu zuen. Ondoren, obstetrizia eta ginekologia arloan espezializatu zen Kaliforniako Unibertsitatean, San Frantziskon, Amerikako Estatu Batuetan. Osasun Publikoan eta Epidemiologian doktoretzaTxileko Unibertsitatean lortu zuen.

Jerusalemgo Palestinako Ilargi Gorriko Ospitalean mediku egoiliar gisa lan egin zuen, Obstetrizia eta Ginekologia programan. Bere lan ibilbidean hainbat lanpostutan aritu izan da, hala nola, Al-Quds Unibertsitatean irakasle Osasun Publikoko Departamentuan eta UNRWAn Amatasun eta Haurren Programako buru.

2005eko urriaren 31n Palestinako Estatuaren enbaxadore izendatu zuten Txilen. 2013ko urriaren 1era arte egon zen postu horretan, orduan izendatu baitzuten Palestinako Estatuaren Italiako enbaxadore. 2016ko abenduaren 4an Palestinako Kontseilu Iraultzailerako hauteskundeak irabazi zituen, Fatah erakundearen zazpigarren konferentzian egin zirenak, eta bertako kide izendatu zuten.

2019ko apirilaren 13an, Konstituzioa zin egin zuen Mahmud Abás Palestinako presidentearen aurrean, Mohammad Shtayyeh-en gobernuko Osasun ministro gisa.

## Sariak eta aintzatesnepak 
* 2017an, Normandiar Akademiaren urrezko domina jaso zuen, Italiako Aire Indarrarekin elkarlanean; sari hori jaso zuen palestinarren giza eskubideen aldeko aktibismoagatik eta defentsagatik.
* 2022ko ekainaren 7an, Sergio Mattarella italiar presidenteak, Italiako Izarraren Ordena eman zion  Italiako Kontsulatu Nagusiak antolatutako Ramala hiriko Egun Nazional Italiarraren ospakizunean, italiar-palestinar harremanak sendotzeko egin zituen ahalegin handiak aitortzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseba Etxebarria Uriarte

**Joseba Etxebarria Uriarte** (Larrabetzu, 1956-2025eko irailaren 22a) bizkaitar bertsozale, musikari eta bikoiztailea izan zen. 

Bertso munduan egin zen ezagun, batik bat bertso eskolen sortzaileetako bat izan zelako 1980ko hamarkadaren hasierako bueltan. Sorterriko eta inguruetako bertso eskolak sortzeko hamaika lan egin egin ondotik, 2000. urtean Bizkaiko Txapelketako antolatzaile taldean hasi zen lanean. Eta ez hori bakarrik, Bizkaiko Bertsozale Elkarteko Zuzendaritza batzordean ere aritu zen ondoko urteetan.
[thumb|*[Dragoi Bola|Dragoi Boako* Son Gokuren pertsonaiaren euskarazko ahotsa izan zen **Joseba Etxebarriarena**.]]
Horretan ez ezik, aktore lanetan ere aritu zen Etxebarria; hark jarri zion ahotsa, kasurako, *Dragoi Bola*-ko Son Gokuren pertsonaiari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Xosé (Pontevedra)

**San Xosé**, Espainiako ipar-mendebaldeko Pontevedra hirian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko Pontevedrako probintzian.
Atios (O Porriño)

**Santa Eulalia de Atios**, Espainiako ipar-mendebaldeko O Porriño udalerrian dagoen parrokia bat da, Galizia erkidegoko.Pontevedrako probintzian.

2020ean 2.287 biztanle zituen.
Kongjian Yu

**Kongjian Yu** —  — (Jinhua, Txina, 1963ko maiatzaren 12a - Aquidauana, Brasil, 2025eko irailaren 23a) txinatar paisaia-arkitektoa eta hirigilea izan zen. Pekingo Unibertsitateko irakaslea izateaz gain, Turenscape izeneko enpresaren sortzailea izan zen, paisaia-arkitekturan, hirigintzan eta berreskuratze ekologikoan espezializatua. Yu belaki-hirien kontzeptua sortzeagatik ezaguna da, naturan oinarritutako irtenbide bat hiri-urak kudeatzeko.

2025eko irailaren 23an hil zen hegazkin istripu batean Brasilgo Aquidauana hiriko landa-eremuan, 62 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alice Embleton

thumb|351x351px| Alice Embleton beste sufragista batzuekin batera argazkian, Barnsley, 1910ean
**Alice Laura Embleton** (Epsom, Surrey, 1876–1960) Cardiffeko Unibertsitatean zientziak ikasi zituen lehen emakumeetako bat izan zen. 1905ean Londresko Linneana Elkarteko kide izendatutako emakumeen lehen taldean egon zen. Biologoa eta zoologoa, Embletonek pestizidei buruzko lanak egin zituen laboreen ekoizpena hobetzeko. Sufragista nabarmena ere izan zen.

## Ibilbidea 
Embleton Epsomen jaio zen, Surreyn, eta Sutton High School for Girls eskolara joan zen. University College of South Wales and Monmouthshire unibertsitatean matrikulatu zen 1895ean, gaur egun Cardiffeko Unibertsitatea dena , eta 1899an graduatu zen zientzietako unibertsitate-batxiler batekin,  kalifikazio gorenarekin.

1900. urtean, 1851ko Erakusketaren Oroitzapenezko Beka irabazi zuen. Beka horrek hiru urteko ikerketa-beka bat ematen zien «zientzialari gazteei edo etorkizun handiko ingeniariei».

Bere beka Cambridgeko Newnham Collegeko Balfour Laborategian lan egiteko erabili zuen, eta Parisko Sorbonan jarraitu zituen ikasketak. Edith Mary Pratt-en ondoren, Copepodologiari  buruz argitaratu duen bigarren emakumetzat jotzen da.

1903an, Board of Agriculture-ko ohorezko zoologo izendatu zuten, eta Royal Society-ko Mackinnon beka irabazi zuen zientzia biologikoen ikerketarako.

Londresko Burlington Housen Linneana Elkartean hitz egin zuen lehen emakumeetako bat izan zen. Bere artikulua, 1903ko ekainaren 4an aurkeztua, honela titulatu zen: «Anatomy and Development of a Hymeropterous Parasite of a Scaly Insection (Lecanium Hemisphoericum)» («Anatomia eta intsektu ezkatatsu baten bizkarroi himeroptero baten garapena (Lecanium hemisphoericum)»). Beste hamabost emakumerekin batera, Linneana Elkarteko kide izendatu zuten 1905ean. Sozietatearen artxiboek Embletonek Elkartearekin zuen korrespondentzia gordetzen dute, 1917ra arte bertako kide izan zelarik.

1906an, «On the synapsis in amphibia» («Anfibioetan sinapsiaz») eta «On the origin of the sertoli» («Sertoliaren jatorriaz») artikuluak koeditatu zituen.
thumb| Alice Embleton Sutton High Schooleko onarpenen erregistroan sartu da
Geroago minbiziari buruzko ikerketak egin zituen South Kensington-eko Royal College of Science delakoan.

## Bizitza pertsonala 
Embletonek harremanak izan zituen zenbait sufragista nabarmenekin, hala nola, Evelina Haverfield, Vera Holme eta Celia Wray barne. 1911ko errolda batek erakusten du Embleton Wrayrekin bizi zela Fairfield Housen, Barnsleyn. Sufragista askok bezala, bi emakumeek erroldako dokumentua desitxuratu zuten, haien lanbidea «Emakumeentzako botoak lortzea» bezala erregistratzean.

Lau emakumeek euren artean “Liga Foosack” pribatua sortu zuten. Liga honen kide bakarrak emakumeak eta sufragistak ziren. Foosack Liga lesbianen zirkulu sekretua zela iradokitzen du ebidentziak. Women´s Library delakoak emakume hauen arteko korrespondentzia gordetzen du Lehen Mundu Gerran, non Embleton «Alick» bezala aipatzen den eta Wray «Mr Wary» bezala. Azken urteetan, Embleton Wrayrekin bizi izan zen The Elms-en , Saxmundhamen, Suffolken.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie Mesmeur

**Marie Mesmeur** (Landerneau, Bretainia, 1994ko abuztuaren 12a, emakume politikari frantsesa da. Frantzia Intsumisoa alderdiko partaidea da. 2024ko Frantziako hauteskunde legegileetan Ille eta Vilaineko lehenengo legegintza-barrutian diputatua aukeratu zuten.

## Biografia 
Jatorriz Saint-Divykoa, Finistère, ospitale publikoko erizain baten alaba da. Bresten ikasi zuen hezkuntza bereziko diploma lortzeko 2017ko ekainean, soziologiako master batekin jarraitu aurretik. 28 urterekin, doktore-tesi bat hasi zuen soziologian, eta haurren babesean espezializatu zen. 2024an Louis Boyardekin ezkondu zen.

Finistèreko Gazte Sozialisten Mugimenduarekin hasi zuen konpromiso politikoa, eta 2016an diruzain izan zen.

2018an, Une Alternative pour l 'UBO ikasleen sindikatua sortu zuen Bretainia Mendebaldeko Unibertsitatean; Bresten, 2022an, Union Pirate Finistérienne sindikatuaren sorreran parte hartu zuen, UBO alternatibaren zatiketa batetik sortutako sindikatua. 2019an, Une Alternative pour l'UBO L'Alternative-ren (gaur egun Ikasleen Batasuna) erakunde sortzaileetako bat izan zen. Marie Mesmeur erakundeko idazkari nazionala izan zen 2019tik 2022ra.

Union populaireko Parlamentuko kidea da, La France Insoumise-k 2022ko hauteskunde-kanpainan abiarazia. Azken urteetan palestinarren aldeko jarrerak defendatu ditu, Israel kritikatuz. 2025ean Global Sumud Flotillan hartu zuen parte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
L'Attachement

'''''L'Attachement''''' 2025eko Carine Tardieu frantziar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sandra 50 urte inguruko emakumea da. Liburu denda feminista baten jabea da, eta ez du ez haurrik, ez bikotekiderik. Gau batean, norbaitek bere atea joko du. Cecile da, pareko bizilaguna; haurdun dago, eta ospitalera joan behar du bere senar Alexekin. Cecilek badu 6 urteko seme bat, aurreko harreman batekoa, Elliot, eta Sandrari harekin gelditzeko mesedea eskatzen dio, ospitalean dauden bitartean zaindu dezan. Sandra ez dago batere eroso erantzukizun berriarekin, baina haurrarekin hitz egiten hasiko da, eta apurka haien arteko harremana estutuz joango da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak