open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alexandre von Fürstenberg

**Alexandre von Fürstenberg printzea** (**Alexandre Egon Prinz zu Fürstenberg** jaioa, 1970eko urtarrilaren 25a) Diane von Fürstenberg eta Egon von Fürstenberg printzea moda diseinatzaileen semea da.

## Bizitza goiztiarra eta hezkuntza 
Diane von Fürstenberg (Halfin jaioa) eta Egon von Fürstenberg diseinatzaileen semea da. Bere ama Belgikako familia judu batekoa da, jatorriz gaur egun Moldavia eta Grezia direnekoa; eta bere aita erdi alemana eta erdi italiarra da, Fürstenberg etxeko Tassilo printzearen semea eta bere lehen emazte italiarra, Clara Agnelli, Gianni Agnelli FIATeko buruaren ahizpa nagusia. Gurasoak 1972an dibortziatu ziren.

Printzea eta bere arreba Tatiana von Fürstenberg New Yorken hazi ziren. Alexandrek Brown Unibertsitatean ikasi zuen eta 1993an lizentziatu zen Artetan.

## Lana 
Alexandre von Fürstenberg-ek 1993an hasi zuen bere ibilbidea Allen and Company enpresako Risk Arbitrage Desk merkatari gisa. Gaur egun, Ranger Global Advisors, LLC enpresako Inbertsioen Zuzendaria da, sortutako familiako enpresa bat, baloratutako negozioetan inbertitzea helburu duena. Aurretik, Arrow Capital Management, LLC kudeatzen zuen.

Fürstenbergek bere amaren, Diane von Fürstenbergen, markan ere lan egiten du.

## Bizitza pertsonala 
Nerabea zenean Hotel Carlyle hotelean bizi zen, Robert Warren Miller enpresariaren eta bere familiaren azpian bi solairu; han ezagutu zuen bere alaba gazteena, Alexandra, bera baino hiru urte gazteagoa zena. 1995eko urriaren 28an ezkondu ziren New Yorkeko San Inazio Loiolakoaren elizan egindako ekitaldi katolikoan. Bi seme-alaba izan zituzten, Talita Natasha printzesa (1999ko maiatzaren 7a) eta Tassilo Egon Maximilian printzea (2001eko abuztuaren 26a). 2002an, banandu eta hurrengo urtean dibortziatu ziren. Ondoren, Ali Kay diseinatzailearekin konpromisoa hartu zuela iragarri zuen, bere hirugarren semea, Leon printzea, 2012ko uztailean, eta bere laugarren semea, Vito printzea 2020ko ekainean erditu zuenarekin.

## Alexandre von Fürstenbergeren zuhaitz genealogikoaren laburpena 
## Kanpo estekak
Freguesia

thumb|Lisboaren freguesiak.
**Freguesia** Portugalen eta portugesa hizkuntza duten herrialdetan, esaterako Brasilen, administratiboki unitate txikiena da, udaletxea edo *concelho* baino txikiago. Berez, kontzeptuak jatorri erlijiosoa du zeren eta parrokia edo eliztarrak adierazten du, baina gaur egun, kasuen arabera, ‘parrokia’, ‘pedanía’, ‘barrutia’ edo ‘auzoa’ izan daiteke. Adibidez, Lisboa hiria 24 freguesia ditu.

## Portugalen 
Portugalen 3 091 freguesia daude, 2013ko datuen arabera. Izan daitezke oso txikiak, hektarea gutxi batzukin, edo handiak, 100 km² edo gehiago. Biztanleriaren aldetik ere oso desberdinak dira: biztanle gutxi batzuk edo milaka biztanlekin. Freguesiak sortzeko proposamena udalen eskuetan dago; hauek Errepublikako Asanbladan aurkezten dute proposamena, beti legeak jarritako irizpideak betetzen badituzte. Freguesia gehiago zuen udala, 2013an, Barcelos zen, 61 freguesiekin.

Udal guztiek freguesia bat dute gutxienez; azken kasu horretan udala eta freguesia bat datoz. Salbuespen bakarra Vila Nova do Corvo da, Azore uhartetan non bertako autonomiaren legearen arabera unitate hori ez dago.

## Freguesiaren batzarra 
Freguesien erakunde exekutiboa *freguesiaren batzarra* da. Batzarraren partaideak freguesiaren asanbladek aureratzen dituzte, presidentea izan ezik: presidentea bozka gehiago bildu zituen zerrendaren burua da (*Presidente da Junta de Freguesia*). *Assembleia de Freguesia* edo asanblada bozken arabera antolatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuscoko Arma Plaza

**Cuscoko Arma Plaza** Peruko Cusco hiriko plaza nagusia da. Hiriaren erdigune historikoan dago, eta 1534an espainiarrek hiria fundatu baino lehenagoko gune publiko nagusia da.
C. A. Letourneur

eskuinera|thumb|200x200px|Donostiako geltokiko nasa 1920ean.
**CA Letourneur** XIX, mendeko frantziar tren-ingeniaria izan zen.

## Lanak 
Euskal Herrian egindako lanak honako hauek dira:

* Madril eta Irun arteko trenbidea.
* Donostiako Iparraldeko Geltokia .
* Gasteizko geltokia

## Kanpo estekak
Josef Albers

**Josef Albers** (Bottrop, 1888ko martxoaren 19a - New Haven, Connecticut, 1976ko martxoaren 25a) alemaniar artista eta irakaslea izan zen. Bauhausen, Blackmountain Collegen eta Yaleko Unibertsitateko diseinu sailean irakatsi zuen. XX. mendeko arte bisualetako irakasle eraginkorrenetako bat izan zen.

Munichen eta Weimarko Bauhausen ikasi zuen artea eta gero irakasle izan zen Dessauko Bauhausen. Naziek eskola itxi ondoren, Albers Ameriketako Estatu Batuetara joan zen. Philip Johnsonek lana eskaini zion Black Mountain Collegen eta bertan margolaritza programa zuzendu zuen 1949ra arte. 1950etik 1958ra diseinu saila zuzendu zuen Yale Unibertsitatean.

Artista gisa argazkigintza, tipografia, muralak eta grabatuak egin zituen. Bere margolan abstraktuengatik ezagutzen da batez ere.

1963an *Interaction of Color* argitaratu zuen, kolorea irakasteko eta ikasteko modu esperimental gisa.
thumb|Albers kolorearen eredua *Interaction of Color*-en.

thumb|Albers "Wrestling" (1977) Sydneyn
Gabriel Aguilar

**José Gabriel Aguilar y Narvarte** (* Huánuco, 1773ko martxoaren 18a - † Cusco, 1805eko abenduaren 5a ), mineralogista, meatzaritza enpresaria eta Peruko independentziaren aitzindaria izan zen. Manuel Ubalderekin batera, 1805ean, Peru Espainiatik independizatzeko eta inken monarkia berrezartzeko konspirazio bat zuzendu zuen. Altxamendua gertatu baino lehen salatua, preso hartu eta exekutatua izan zen.

## Biografia 
## Idazlanak 
## Erreferentziak
Brooklyn Nine-Nine

***Brooklyn Nine-Nine***, Dan Goorrek eta Michael Schurrek sortutako estatubatuar polizia-komedia telesaila da. Seriea 2013ko irailaren 17an estreinatu zen.

## Aktoreak 
* Andy Samberg: Jake Peralta
* Stephanie Beatriz: Rosa Diaz
* Terry Crews: Terry Jeffords
* Melissa Fumero: Amy Santiago
* Joe Lo Truglio: Charles Boyle
* Chelsea Peretti: Gina Linetti
* Andre Braugher: Raymond Holt
* Dirk Blocker: Michael Hitchcock
* Joel McKinnon Miller: Norm Scully

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norman Haworth

Sir **Walter Norman Haworth** (White Coppice, Lancashire, 1883ko martxoaren 19a - Barnt Green, Worcestershire, 1950eko martxoaren 19a) ingeles kimikaria izan zen. 1937ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen karbohidratoei eta C bitaminari buruz egindako ikerketengatik. Paul Karrer kimikari suitzarrarekin partekatu zuen saria. Haworth proiekzioa garatu zuen, hiru dimentsiotako azukre-egiturak bi dimentsiotako forma grafikoetara lekualdatzea ahalbidetzen duena.

Kimika ikasi zuen Manchesterreko Unibertsitatean eta ikasketak zabaldu zituen Göttingengo Unibertsitatean. 1912an Saint Andrewseko Unibertsitatera joan zen erakustera eta han karbohidratoen kimikaz interesatu zen. Lehen Mundu Gerran, gobernu britainiarrarentzat botikak ekoizteko laborategiak antolatu zituen.

1920an kimika organikoko irakasle izendatu zuten Durhameko Unibertsitatean eta 1925etik 1948ra Birminghamgo Unibertsitateko kimikako irakaslea izan zen. 1933an Nobel Saria eman zioten aurkikuntzak egin zituen bertan.
Sükhbaataryn Yanjmaa

**Sükhbaataryn Yanjmaa** (; jaiotza izena **Nemendeyen Yanjmaa**, ;  - ) mongoliar politikaria izan zen. Khural Handiako Estatuaren Presidiumeko Idazkari orokor gisa, munduko lehen emakumea izan zen estatu burujabe bateko estatuburu kargu ez-hereditarioan, eta bigarren estatu-burua Khertek Amirbitovna Antximaa-Toka Tannu Tuvako lehendakariaren ostean. Damdin Sükhbaatar mongoliar iraultzailearen alarguna zen.

## Biografia 
Yanjmaa 1893ko otsailaren 15ean jaio zen gaurko Ulan Batorretik gertu bizi zen abeltzain familia pobre batean. Sükhbaatarren talde iraultzailean mezulari gisa lan egin zuen 1919an. Bere senarrak Sobietar Batasunear bidaiatu zuen 1920an boltxebikeekin kontaktuan jartzeko, eta Yanjmaa Ulan Batorren geratu zen semearekin, txinatar ofizialen errepresiotik ihes egiten saiatzen. 1921an Khorloogiin Choibalsanek lagundu zien Kuyakhtara ihes egiten eta bertan Sükhbaatarrekin aurkitu ziren berriro ere.

Bere senarrak mongoliar partisanoen garaipena gidatu zuen 1921ko Mongoliako Iraultzan eta Yanjmaa Mongoliako Gazte Iraultzaileen Ligako kide bilakatu zen. Sükhbaatar 1923an hil zenean, "Sükhbaataryn" izena hartu zuen bere Nemedeyen patronimikoaren ordez, eta Mongoliako Herritarren Alderdian izena eman zuen 1924an. Alderdiaren Komite Zentralaren eta Presidiumeko kide gisa, alderdiaren ordezkaria izan zen Emakume Komunisten Hirugarren Nazioarteko Konferentzian (bertan ezagutu zituen Clara Zetkin eta Nadezhda Krupskaia) eta Cominternaren Bosgarren Munduko Konferentzian, biak Moskun 1924an. Mongoliako lehen sindikatua sortu zuen 1925an. 1927tik 1930ra bitarte Moskuko Ekialdeko Unibetsitate Komunistan ikasi zuen. 1933an alderdiaren emakumeen sekzio berria zuzendu zuen eta emakumeen hezkuntzan zentratu zen.

1940 eta 1954 bitartea Yanjmaa alderdiko politburoan egon zen eta alderdiaren Idazkaria izan zen 1941etik 1947ra bitarte. Mongoliako parlamentuko (Khural Handia) batzorde exekutiboko (Khural Txikia) presidiumeko kide izan zen 1940tik 1950era. Bigarren Mundu Gerran funtsak bilatu zituen SESB laguntzeko, eta horren ondorioz Lanaren Bandera Gorriaren Ordena ikurra eman zioten 1946an. 1945ean Emakumeen Nazioarteko Federazio Demokratikoaren kide hautatu zuten.

Yanjmaa Herriaren Khural Handiaren kide izan zen 1950etik 1962ra bitarte. Gonchigiin Bumtsend hil ostean, Mongoliako Presidentea izan zen trantsizio tartean, 1953ko irailaren 23tik 1954ko uztailaren 8ra bitarte. Tarte horretan izan zen munduan errepublika baten gidaritza izan zen lehen emakumea eta estatu burujabe bateko lehenengoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Portugalgo eskualde hidrografikoak

[thumb|250px|[Miño ibaiaren Ilha dos Amores, Vila Nova de Cerveiraren ondoan.]]
**Portugalgo eskualde hidrografikoak**, 2005eko abenduaren 29ko 58/2005 legearen arabera, hamar dira:
* Miño eta Limiako eskualde hidrografikoa
* Cávado, Ave e Leçako eskualde hidrografikoa
* Douroko eskualde hidrografikoa
* Vouga, Mondego, Lis e Ribeiras do Oesteko eskualde hidrografikoa
* Tejoko eskualde hidrografikoa
* Sado e Mirako eskualde hidrografikoa
* Guadianako eskualde hidrografikoa
* Ribeiras do Algarveko eskualde hidrografikoa
* Açoresko eskualde hidrografikoa
* Madeirako eskualde hidrografikoa

Arro hidrografikoen gestioa eskualde hidrografikoen administrazioen esku dago (ARH).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Portugalgo eskualde hidrografikoen informazioa eta mapa. 
* :Associação Portuguesa dos Recursos Hídricos.
* :«130/2012 legea». DR 120 SÉRIE I-A. Assembleia da República, 2002ko ekainaren 22a.
Biscainho

thumb|ezkerrera|Biscainhoko São João de Deus eliza 1960. hamarkadan.
**Biscainho** Portugalgo Coruche concelhoan dagoen freguesia da.

## Ezaugarriak 
80,83 km² zabalera du, 1.057 habitantes biztanleekin 2001an. Biztanle dentsitatea baxua du, 13,1 biz/km².

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Biscainho freguesiasdeportugal.com webgunean.
* : Gobernu Zibila eta admistrazio informazioa.
Apachetako gudua

**Apachetako gudua** 1814ko azaroak 9an gertatu zen Mateo Pumacahua brigadierraren tropa abertzaleen eta Arequipako goarnizio errealistaren artean, Francisco Picoaga mariskalaren agindupean, azken hau garaitua izan zelarik.

## Aurrekariak 
## Borroka 
## Kanpo estekak
Habanako gudua

**Habanako gudua** Hispanoamerikako independentzia-gerren (1809-1826) lehorreko kanpainetako azken borroka handia izan zen, eta amazonia kontinentaleko espainiar jabetzaren behin betiko amaiera ekarri zuen, eta errealisten agindupeko lurrak Peru-Ekuadorko mendilerroetara eta kostaldeetara murrizten ziren, horrela espainiarrak amazonia kontinentaletik kanporatuak izan zirelarik, gudua 1823ko irailaren 23an Habanan gertatu zen, San Martinen. Guduari, gaur egun, Hego Amerikako hispaniar herrialdeetako historialariek garrantzia kentzen badioten arren, hispanoamerikar independentzian rol garrantzitsua izan zuen, Ayacuchoko guduak izan zuen bezala, eta Maynasko Independentzia ekarri zuen, ondoren, San Martingo Protektoradora borondatez batzeko.

## Aurrekariak 
## Borroka 
### Abertzaleen etorrera Habanara 
### Abertzaleen etorrera Moyobambara 
## Kanpo estekak
Hasarazle

**Hasarazlea** erreakzio kimiko bat abiarazten duen eta erreaktiboetako bat ez den substantzia edo molekula da. Kate-polimerizazioetan usatzen dira, besteak bete.

Hasarazleak beroaren bidez edo erradiazio ikusgarri zein ultramorearen bidez aktiba daitezke. Bigarren multzokoei *fotohasarazle* esaten zaie.

Hasarazleek normalean lotura ahulak dituzte, hots, loturaren disoziazio-energia txikia izaten da.

## Hasarazle-motak 
Hasarazlea mota batekoa ala bestekoa izango da kate-polimerizazioaren izaeraren arabera. Hortaz, erradikal-polimerizazioetan hasarazlea erradikalarioa izango da eta ioi-polimerizaioetan, ioinikoa, anioia zein katioia.

### Hasarazle ioionikoak 
Anioi-polimerizazioan usatzen diren hasarazleak izaera basikoa dute, hala nola, alkohoxidoak,  metal hidroxidoak, fosfina edo metil litioaren moduko organometalikoak.

Katioi-polimerizazioan, aitzitik, protoia izaten da hasarazle ohikoena. Protoi horren iturria alkoholak, ura edo azido klorhidrikoa izan daitezke eta, normalen, alumino kloruroaren gisako Lewis azido batekin asoziatuta baliatzen dira.

### Erradikal-hasarazleak 
#### Haluroak 
Haluroek nahikoa erraz pairatzen duten homolisia. Kloroak esaterako bi kloruro erradikal (Cl•) sortzen ditu argi ultramorearen eraginez. Alkanoak kloratzeko usatzen da.

#### Konposatu azoikoak 
Konposatu azoikoak (R-N=N-R') bi erradikalen aitzindariak izan daiteke bai berotuz baita irradiatuz ere. Adibidez, azobisisobutironitriloak erreakzio hau pairatzen du:
 400x400px

#### Peroxido organikoak 
Peroxido organikoek bi oxigenotan zentratutako bi erradikal ematen dituzte. Hauek ez-egonkorrak direnez egonkorrago diren bi karbonotan zentratutako erradikal bihurtzen dira. Adibidez, di-tert-butil peroxidoa bi *tert-butoxi* erradikal (*t*-BuO•) sortzen ditu, zeintzuk metil erradikal (CH3•) bihurtzen diren segidan azetona askatuz.

: (CH3)3COOC(CH3)3 → 2 (CH3)3CO•
: (CH3)3CO• → (CH3)2CO + CH3•

#### Peroxido ez-organikoak 
Peroxido ez-organikoak organikoen moduan jokatzen dute. Adibidez, disoluzioan peroxidisulfatoa dizoziatu egiten da sulfato erradikalak formatuz. Estirenoa eta fluoroalkenoak polimerizatzeko baliatzen dira.

[O3SO–OSO3]2− ⇌ 2 [SO4]•−

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Icako gudua

**Icako gudua**, **Macaconako gudua edo hondamendia** ere deitua, Macacona etxaldearen inguruan gertatu zen, Ican, Peruko Independentzia gerran, 1822ko apirilaren 7an, Jaujatik zetorren José de Canterac jeneralak gidatutako errege armaden artean, La Serna erregeordeak bidalia, Domingo Tristán jeneralaren tropei bidea mozteko, Icatik Piscorantz erretiratzen zirenak, Limarantz, Valdesen indarrarekin, Arequipatik aurrera zihoana, borrokatzea saihesten saiatuz. Icako guduaren emaitza, Tristánen dibisioaren suntsiketa izan zen.

## Indar Errealistak 
## Indar Abertzaleak 
## Gudu zelaia 
## Mugimenduak guduan 
## Ondorioak 
## Bibliografia 
## Erreferentziak
Hugo Claus

**Hugo Maurice Julien Claus** (Brujas, 1929ko apirilaren 5a - Anberes, 2008ko martxoaren 19a) belgikar idazlea izan zen. Antzezlanak, eleberriak eta olerkigintza idatzi zituen. Margolaria eta zinema zuzendaria ere izan zen. Batez ere nederlanderaz idatzi zuen, baina baita ingelesezko olerkiak ere.

Belgikako alemaniar okupazioak eragin handia izan zuen. Irakasle asko nazismoaren jarraitzaile ziren nazionalista flandestarrak ziren eta Claus Flandriako Batasun Nazionalaren gazte-adarrera batu zen. Bere heldutasunean ezker politikoko kide izan zen eta Kubako sozialismoa goraipatu zuen.

Idazle belgikar garrantzitsuenetakotzat jotzen da.
Errealismoa eta tragikomedia uztartu zituen bere lanetan eta flandestar gizartearen tradizionalismoa eta probintzialismoa kritikatu zituen.

Margolaritzan, COBRA taldeko kide izan zen.

Alzheimerra izan zuen eta eutanasiagatik hil zen.

## Lan hautatuak 
### Antzerkia 
* *Een bruid in de morgen* (1955) *Andregai bat goizean*
* *Het lied van de moordenaar* (1957) *Hiltzailearen abestia*
* *Suiker* (1958) *Azukre*
* *Thyestes* (1966)
* *Vrijdag* (1969) *Ostirala*
### Olerkiak 
* *De Oostakkerse gedichten* (1955) *Oostakkerseko olerkiak*
* *Zwart* (1978), *Beltz* Karel Appel eta Pierre Alechinskyrekin batera.
* *Almanak* (1982) *Almanaka*
* *Alibi* (1985) *Alibi*
* *Wreed geluk* (1999) *Zoriontasun krudela*
### Eleberriak 
* *De Metsiers* (*Metsiersarrak*, 1950)
* *De hondsdagen* (*Kanikula*, 1952)
* *De koele minnaar* (*Maitale hotsa*, 1956)
* *De Verwondering* ('Harridura*, 1962).
* *Omtrent Deedee* (*Deedeeri buruz*, 1963)
* *Schola nostra* (1971)
* *Schaamte* (*Lotsa*, 1972)
* *Het jaar van de kreeft* (*Karramarroaren urtea*, 1972)
* *Jessica* (1977)
* *Het verlangen* (*Nahia*, 1978)
* *De verzoeking* (*Tentazioa*, 1980)
* *Het verdriet van België* (*Belgikaren nahigabea*, 1983)
* *Een zachte vernieling* (*Duntzipen gozoa*, 1988)
* *Belladonna* (1994)
* *De geruchten* (*Zurrumurruak*, 1996)
* *Onvoltooid verleden* (*Amaitu gabeko iragana'' , 1998)
Murrizte (jokaera)

[thumb|eskuinera|300px|[Orein buztanzuria hostoak murrizten, Enderby, Columbia Britainiarra.]]
**Murriztea** elikadura metodo bat da, zeinetan herbiboro batek muluen edo zuhaixken kimuak, hostoak edo fruituak jaten dituen. Herbiboroen beste elikadura modua larratzea da, alegia, landare belarkara txikiak jatea. Esate baterako, ahuntzak murriztaileak (edo kimujaleak) dira, eta ardiak larrekariak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trenbide-ingeniaritza

**Trenbide-ingeniaritza** trenbideak aztertzen dituen ingeniaritzaren adarra da. Trenen, material gurpildunaren, seinaleztapen sistemen eta trenbideen proiektua, plangintza, eraikuntza, ustiapena eta mantentze-lanak egiten ditu. Era berean, mugimendu-instalazioak eta lagungarriak, kontrol sistemak, trenbide- eta mantentze tailerrak eta mota guztietako laborategiak, obra zibila izan ezik, antolatzen eta ezartzen parte hartzen du. Egindako beste lanetako bat geltokiei eta trenbide-zabaltzari, lege, ekonomia eta finantza ingeniaritzako gaiei, arbitrajeei, azterlanei eta tasatzeei buruzko azterketa eta aholkularitza da, baita trenbideekin lotutako higiene, segurtasun eta ingurumen kutsadurari buruzkoa ere.

## Kanpo estekak
Corpahuaicoko gudua

**Corpahuaicoko,** **Corpaguayco** edo **Mataráko gudua** 1824ko abenduaren 3an Sucre jeneralaren Peruko Armada Batua Askatzailearen atzeguardiako indarren eta Gerónimo Valdésen agintepean zeuden Peruko Errege Armadaren indar aurreratuen artean gertatutako borroka bat izan zen.

## Kanpo estekak
Moqueguako gudua

**Moqueguako gudua** Peruko Independentzia gerrako gudu bat izan zen, 1823ko urtarrilak 21ean Moquegua hiribilduaren inguruan gertatu zena, izen bereko departamenduaren hiriburua, gudu honetan zehar Rudecindo Alvarado Argentinako jeneralaren agindupean zegoen Hegoaldeko Armada Askatzailea erabat suntsitu zuen Peruko Errege Armadak José de Canterac jeneralaren agindupean. Independentistentzat kalapita handia izan zen kanpaina honen amaieran, Limatik abiatu ziren 4.300 gizonetatik 1.500 inguru itzuli ziren.

## Kanpo estekak
Toratako gudua

**Toratako gudua** Peruko Independentzia gerrako gudu bat izan zen, 1823ko urtarrilaren 19an gertatu zena Toratako altueretan (Moqueguatik ipar-ekialdera dagoen herria) Rudecindo Alvarado jeneral argentinarraren agindupean zegoen Hegoaldeko Armada Askatzailearen eta Gerónimo Valdés brigadierraren agindupean zegoen Peruko Errege Armadaren artean. Guduaren emaitza abertzaleen porrota izan zen eta bere armada erabat suntsitua izango zen bi egun geroago Moqueguako guduan.
Cerro de Pascoko gudua

**Pascoko gudua** 1820ko abenduaren 6an izan zen, Peruko Independentzia gerran, Arenalesen mendilerrora egin zuen lehen kanpainan, indar independentistak O'Reillyren armada errealisten aurka borrokatuz, Limatik Pezuela erregeordeak bidalia Arenalesen tropei bidea mozteko kostaldera itzultzean. Guduaren emaitza O´Reillyren dibisioaren suntsiketa izan zen.
Diego O'Reilly

'''Diego O 'Reilly'* (j. Irlanda, 1775 - † itsaso zabalean, 1821) Irlandar jatorriko espainiar militarra zen, Peruko Independentzia Gerran armada erreialistan borrokatu zena.

## Biografia 
Urte luzez Espainiako erregearen zerbitzura borrokatu zuen noble irlandar baten semea zen. Gazte armadan sartu zen, eta Iberiar Penintsulako gerran parte hartu zuen. Frantziarrek preso hartu zuten, baina handik gutxira ihes egin zuen, ospe handia lortuz. Independentzia gerraren amaieran parte hartu zuen, eta brigadier mailara iritsi zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Cutolo, Vicente, *Nuevo diccionario biográfico argentino*, 7 volúmenes, Ed. Elche, Bs. As., 1968-1985.
* Roca, José Segundo, *Primera campaña a la Sierra del Perú*.
* Ruiz Moreno, Isidoro J., *Campañas militares argentinas'', Tomo I, Ed. Emecé, Bs. As., 2004. ISBN 950-04-2675-7
Enterococcus gallinarum

**Enterococcus gallinarum** Enterococcus generoko bakterioa da, gizaki eta animalia askoren hesteetan bizi dena. Infekzio nosokomialak sortzen ditu tarteka , meningitis eta bakteriemia eraginez, batik bat.

2018ko ikerketa batek agerian jarri zuen bakterio horrek heste-pareta zeharkatu eta odolera pasa zitekeela, gongoil linfatikoetara, gibelera eta barera iritsiz, gizakiengan eta saguengan gaixotasun autoimmunea sortuz. Enterococcus gallinarum aurkitu zen lupus eritematoso sistemikoa eta gaixotasun hepatiko autoimmunea (hepatitis autoimmunea eta kolangitis esklerosatzaile primarioa) zuten hainbat pertsonen gibeleko biopsietan. Erreakzio autoimmunea txerto bat edo muskulu barneko antibiotiko bat (bankomizina eta anpizilina) ematean saguengan ezabatzen zela frogatu zuen ikerketa horrek  .

Bankomizinari gero eta erresistentzia handiagoa garatu du Enterococcus gallinarum-ek. Mikrobio honek sortutako infekzioei aurre egiteko G penizilina, gentamizina eta teikoplanina erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gheorghe Gheorghiu-Dej

**Gheorghe Gheorghiu-Dej** (Bârlad, Vaslui konderria, 1901eko azaroaren 8a - Bukarest, 1965eko martxoaren 19a) errumaniar politikari komunista izan zen. Errumaniako buruzagi komunista izan zen 1947tik hil zen arte.

1930eko hamarkadaren hasieratik bere aktibismo komunista hasi zen. Bigarren Mundu Gerran Ion Antonescuren erregimenak kartzelatu egin zuen. Gerraren ondoren komunistek boterea lortu zuten. 1947ko abenduan, Gheorghiu-Dej eta Petru Groza lehen ministroak Migel erregearen abdikazioa behartu zuten. Une horretatik, *de facto* Errumaniako liderra izan zen eta Errumania Sobietar Batasunarekiko estatu satelite leialenetako bat bihurtu zuen.

Errumaniako Alderdi Komunistaren idazkari nagusia (1944-1965), Ministroen Kontseiluko presidentea (1952-1965) eta Estatu Kontseiluko presidentea (1961-1965) izan zen.
Konposatu azoiko

**Konposatu azoikoak** edo **azokonposatuak** diazenilo funtzio-taldea (R−N=N−R′) duten konposatu organikoak dira non R eta R' alkilo edo arilo izan daitezkeen. Diazenoaren deribatutzat jotzen dira.
thumb|123x123px|Diazenilo funtzio-taldea

## Ezaugarriak eta erabilera 
Konposatu azoikoek isomeria agertzen dute. Azobentzenoaren kasuan esaterako *trans* isomero moduan agertzen da egoera normalean, baina argiztatzen bada *cis* isomero bilakatzen da. Ariloa duten konposatu azoikoak egonkorrak eta kristalinoak izaten dira.

ezkerrera|thumb|220x220px|Metilo-laranja adierazlea

Diazenilo funtzio-taldea bi eraztun aromatikorekin konjugatuta dagoenen erradiazio elektromagnetikoa xurgatzen du espektro ikusgarrian eta, ondorioz, kolorea agertzen du. Kolorazio bizia izaten da. Hortaz industrian koloratzaile gisa usatzen dira esparru askotan: ehungintzan, papergintzan, elikagaien industrian eta abarretan.

Beste talde batzuk ere egoteak uhin-luzera desberdinak xurgatzea ekar lezake, kolore diferenteko konposatuak eratuz. Horietako talde batzuk, sulfonatoek esaterako, konposatu azoikoak uretan disolbagarri egiten dituzte.

Azo-konposatu batzuk azido-base bolumetrietan baliatzen dira adierazle moduan, metllo-laranja esaterako.

## Erreferentziak
Adierazle (kimika)

Kimikan **adierazle** esaten zaio ingurunearen aldaketa kimikoren baten arabera kolorez aldatzen den substantzia organikoari.

Disoluzio bati adierazle bat eransten bazaio analisi bat egiteko, hori pasatzen ari den bitartean aldaketa kimiko adierazgarri bat jazoten da, kolore-aldaketa gehienetan. Aldaketa horren intentsitatea edo indarra hainbat faktoreren arabera mudatuko da, azidotasun-konstantearen arabera esaterako. Kolorearen mudantzaren kasuan, aldaketa gertatzen da ionizatu gabeko substantziek kolore diferentea dutelako ionizatuarekin alderatuta.

## Adierazle-motak 
Lau adierazle-mota printzipal daude

* Azido-base edo pH adierazleak. Pharen mudantza adierazten dute.
* Erredox adierazleak titulazioetan usatzen dira.
* Konplexumetria-adierazleak, disolbatutako ioi metalikoak detektatzeko baliatzen dira.
* Hauspeatze-adierazleak, disolbagarritasuna baloratzeko erabiltzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boulazac Basket Dordogne

**Boulazac Basket Dordogne** (BBD) Frantziako txapelketako lehen mailan jokatzen duen eta Boulazac hirian duen saskibaloi klub frantsesa da.

## Erreferentziak
Juan Andrés Gómez

**Juan Andrés Gómez Almirón** (Curuzú Cuatiá, Corrientes, Argentina, 1971ko urtarrilaren 25a) Argentinako futbolari ohia da, atzelari eta erdilari gisa aritu zena. Bere maila txikietatik sortua, Argentinos Juniors taldean jokatu zuen, eta gero River Plate, Real Sociedad eta Atlético de Madrid taldeetara joan zen.

2003an erretiratu zen 2001eko ekainean eskuineko orkatilan lesioa izan ondoren, eta horrek zelaitik kanpo utzi zuen erretiroa hartu arte. Gaur egun entrenatzailea da eta Barraca de Curuzú Cuatía zuzentzen du, Barne Txapelketako kidea.

## Klubak 
## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxategia BDFAn
Couço

thumb|ezkerrera|Ikuspegi orokorra.
**Couço** Portugalgo Coruche concelhoan dagoen freguesia da.

## Ezaugarriak 
346,30 km² zabalera du, 3.180 biztanleekin, 2001an. Biztanle dentsitatea baxua du, 9,2 biz/km².

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Couço freguesiasdeportugal.com webgunean.
Azobisisobutironitrilo

**Azobisisobutironitriloa** (**AIBN**) edo **2,2′-Azobis(2-metilpropionitrilo)a** [(CH3)2C(CN)]2N2 formulako konposatu organikoa da. Alkoholetan eta disolbatzaile organiko ohikoetan disolbatzen den hauts zuria da. Apar-sortzaile edo hasarazle moduan baliatzen da polimeroen sintesian.

## Erreakzioak 
AIBNaren erreakziorik tipikoena deskonposatzea da zeinetan nitrogeno gasa libratzen den eta *bi 2-zianoprop-2-il* erradikal sortzen diren.
 409x409px
Erradikal horiek, maiz, hasarazle gisa baliatzen dira polimerizazio-prozesuetan. 40&nbsp;°C-tik gorako tenperaturetan gertatzen da, baina normalean 66-72&nbsp;°C bitartean egiten dira.

Polimerizazio-erreakzioetatik landara alkenoak halogenatzeko ere baliatzen da. Erreakzioaren lehen urratsean AIBN deskonposatu egiten da bi *2-zianoprop-2-il* erradikal sortuaz. Hauek hidrogeno bromuroaren hidrogenoa erauzten dute bromuro erradikala formatuaz. Segidan bromuro erradikala alkenoari eransten zaio. Prozesuak anti-Markovnikov erregioselektibitatea du.
 521x521px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Francisco Antonio de Zela

**Francisco Antonio de Zela y Arizaga** (Lima, 1768ko uztailaren 24a - Chagres, egungo Panama, 1819ko uztailaren 18a) 1811ko Tacnako Iraultzaren buru izan zen politikari perutar bat izan zen, Peruko Independentziaren heroietako bat bezala aitortua izan zelarik.

## Biografia 
thumb| Zela bustoa Limako Panteón de los Próceres- en.
Francisco Antonio de Zela, Alberto de Zela y Neyra espainiarraren eta Mercedes de Arizaga y Hurtado de Mendozaren semea zen, Callaokoa; Liman bizi zirenak. Seminario Conciliar de Santo Toribion ikasi zuen 1784ra arte, ondoren, bere aitak hala eskatuta, Tacnara joan zen, herri horretako errege kutxetako entsegugile eta galdatzaile bezala. Lanbide horretan gora egin zuen entsegugile izatera iritsi arte. Maria de la Natividad Siles y Antequerarekin (Tacneñarra) ezkondu zen, eta hamabi seme-alaba izan zituzten.

### Tacnako Iraultza 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus halaber 
* Perurko independentzia
* Huaquiko gudua
Juan Francisco Paillardelli y Sagardia

**Juan Francisco Paillardelli** (edo **Paillardelle**), (Marsella, 1781eko urriaren 10a - Lima, 1858ko abuztuaren 4a ), jatorri frantziarreko Peruko militarra. Peruko Independentziako heroia.

## Biografia 
Juan Maria Paillardelle mediku frantsesaren eta Eustaquia de Sagardia Villavicencio limarraren semea zen. Enrique Paillardelli eta Antonio Felipe Paillardelliren anaia. 15 urterekin Parisko Eskola Militarrean sartu zen kadete gisa, eta handik tenienteorde atera zen. Bere anaiek ere karrera militarra jarraitu zuten.

## Erreferentziak
Jean Monribot

**Jean Monribot** (Lalinde, 1987ko urriaren 11) hirugarren ilaran jokatzen duen frantziar errugbi jokalari bat da. 2019tik Aviron Bayonnais-en jolasten du

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan José Crespo y Castillo

**Juan José Crespo y Castillo** (Huánuco, 1747 &ndash; 1812) Peruko Independentziaren heroi bat izan zen,1812ko Huánucoko matxinadaren buruzagietako bat bezala nabarmendu zena, hiri horretako kreole gailenek eta inguruko herrietako alkate indiar talde batek antolatua, indiar masak erregeordetzako edo errealisten indarren aurka mobilizatu zituztenak. Garaitua, exekutatua izan zen.

## Biografia 
= 1812ko Huánucoko matxinada =
thumb| Crespo y Castilloren bustoa Limako Panteón de los Próceres- en.

## Kanpo estekak
2019ko Belgikako Itzulia

**2019ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 89. edizioa izan zen. 2019ko ekainaren 12 eta 16 artean ospatu zen, 682,9 kilometro eginez 5 etapatan. Garailea Remco Evenepoel izan zen.

### Taldeak 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2015eko Belgikako Itzulia

**2015eko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 85. edizioa izan zen. 2015eko maiatzaren 27 eta 31 artean ospatu zen, 744,15 kilometro eginez 5 etapatan. Garailea Greg Van Avermaet izan zen.

### Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
2014ko Belgikako Itzulia

**2014ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 84. edizioa izan zen. 2014ko maiatzaren 28 eta ekainaren 1 artean ospatu zen, 719,2 kilometro eginez 5 etapatan. Garailea Tony Martin izan zen.

### Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Sergio González Zarate

**Sergio González Zarate** () , ezagunago **Gio Zararri** izengoitiaz (Gasteiz, 1978), ingeniari informatikoa ikasketaz, autolaguntza liburuen egile ezaguna da. Bere lanen jatorria bera bere buruan bizi izandako arazoetaz aurkitu behar da. Coach gisa aurkeztua, batez ere hersturaz idazten du. Beste hedabide askoren artean *Cuerpomente* aldizkari espainiarrean idazten du. Bere pentsamenduaren funtsa arazo horiei botikak erabili gabe aurre egitea da.

## Obra 
Zalantzarik gabe ezagunena *El fin de la ansiedad: el mensaje que cambiará tu vida* izan zen, benetako best-seller bihurtuta.
* 2016: *El fin de la ansiedad: el mensaje que cambiará tu vida*. Bartzelona: Vergara. 208 or.
* 2018: *Yo después de ti: cómo mejorar tu vida tras una ruptura*. Independently published. 203 or.
* 2019: *El arte de cuidarte: Descubre las herramientas de la felicidad*. Bartzelona: Vergara, 296 or.
* 2019: *Supera tus fobias*. Independently published, 152 or.
* 2020: *Respuestas a tu ansiedad: Todo lo que necesitas para superar la ansiedad y el miedo*. Bartzelona: Vergara, 224 or.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Herstura

## Kanpo estekak 
* :Hersturari buruzko artikulua *Cuerpomente* aldizkarian.
* :Hersturati motei buruzko artikulua *Cuerpomente* aldizkarian.
* :Elkarrizketa Youtuben, 2020/07/09.
Juan Ignacio Gorriti

**Juan Ignacio Gorriti** (Horcones, Peruko erregeordetza, gaur Saltako probintzia, 1766ko ekainaren 10a - Sucre, Bolivia 1842ko maiatzaren 25a), apaiz eta politikari argentinarra, 1811ko Junta Grandeko eta 1825eko kongresu konstituziogileko kidea, Salta probintziako gobernadorea 1828ko martxotik 1832ko urtarrilera bitartean.

## Biografia 
Jujuyko lurjabe handi baten semea zen; Córdobako Unibertsitate Nazionalean ikasi zuen, non teologian doktoratu zen 1791n eta apaiz ordenatu zuten. Bere lehen apaiz-lana, Cochinoca eta Casabindo indiarren herrietakoa izan zen, Punan, ondoren, 1804an San Salbador Jujuykoaren jatorrizko elizako apaiz eta bikario izatera pasatzeko, kargu honetan hogeita bat urtez aritu zelarik. Hizlari sakratu eta aberkoi bezala nabarmendu zen; napoleonen inbasioaren berri izan zuenean, "Zuzenbide publikoko alegatu" bat idatzi zuen, boterea kolonien herrira itzuli behar zela frogatzeko.

1810ean, Jujuyko kabildoak Junta Grandeko diputatu izendatu zuen, eta abenduan hasi zen bertan. Behin eta berriz eskatu zuen Jujuy Salta probintziatik banantzea, borondate autonomista baten lehen agerpen publikoa izan zena, ondoren federalismoa ekarriko zuena. Bitxikeria gisa, Jujuy izan zen Argentinako XIX. mendeko hamalau probintzietatik azkena hiriburutik banatzen, 1834an egin baitzuen; eta Gorriti bera, geroago, unitarismoan militatuko zuen.

Juntako presidentea zen Cornelio Saavedraren alde egin zuen, eta zenbait hilabetez idazkari izan zen. Barrualdeko beste diputatuekin batera, Lehen Triunbiratuak kanporatu zuen 1811ren amaieran; Gorriti izan zen gehiegikeria honengatik protesta gehien egin zuena, eta probintziei ohartarazi zien etorkizunean hiriburuko prepotentziaren aurka aurre hartu beharko zutela. Herrialdearen etorkizunaren iragarpen borobila.

Jujuyra itzulita, Iparraldeko Armadarekin kolaboratu zuen, bereziki Manuel Belgrano bere komandantea izan zen garaian. Bere eskariz, lehen bandera nazionala bedeinkatu zuen 1812ko maiatzak 25ean, eta Iparraldeko Armadako kapilau titularra izan zen. Saltako katedraleko kalonje izendatua izan zen, hutsik zegoen gotzaindegiko bikario eta gobernari.

Martín Miguel de Güemes gobernadorearekin zituen harremanak, 1810eko hamarkadaren bigarren erdian zehar tirabiratsuak izan ziren. Bere anaia José Ignacio Gorriti Tucumango Kongresuan diputatua izan zen eta bere aginduetara ofizial hoberenetariko bat bezala nabarmendu zen. Bere anaietako beste bat, "Pachi" Gorriti, iparraldeko lantzerorik onena zen.

## Kanpo estekak
Delia Lauroba

**Delia Lauroba Yeregi** (Donostia, Gipuzkoa, 1909 - *ibidem* 2004ko urriaren 11) donostiar abertzalea izan zen, Emakume Abertzale Batza (EAB) taldeko kidea. Francoren kontrako euskal erresistentziaren Informazio-Zerbitzuan sartu zen 1937an. Haren lanari esker, bizitza asko salbatu ziren. 1940. urtean atxilotu egin zuten. 1944an geratu zen aske zigor-murrizketa ugariren eta indultuen ondoren.

## Biografia 
Frankismoaren aurkako euskal Erresistentziako Lehen Informazio Sarean sartu zen, Jose Azurmendi bere senarra, Eusko Abertzale Ekintzako kapitaina, atxilotuta zegoela. Geroago Larrinagan fusilatu zuten senarra. Laurobak jarraitu zuen Burgos eta Puerto de Santa Mariako espetxeetatik informazioa sartu eta ateratzeko lanean, 1940an sarea osatzen zuten gainerako guztiekin erori zen arte.

## Alava sarea 
Luis Alava Sautuaren omenez “Alava Sarea” deitu izan zaiona (hura izan zen kide nagusietako bat eta 1943an fusilatu egin zuten arrazoi hura zela eta) izan zen Euskadiko presoei babesa emateko eta orduan erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzaren eta Euskadiren artean informazioa transmititzeko ekimen garrantzitsuenetako bat. Sareak preso nazionalistei laguntza eman zien. Besteak beste, espetxeen eta kanpoaldearen arteko komunikazio-lerroak irekita mantendu zituen eta informazioa eman zion erbestean zegoen Eusko Jaurlaritzari zein enbaxada ugariri kartzelaratuek jasan behar zituzten egoeraren eta zigorren inguruan. Informazio hura funtsezkoa izan zen Europako herrialdeek kondenatuen zigorrak arintzeko (batez ere, heriotza-zigorra zutenen kasuan) eta espetxean bizi zituzten baldintzen berri emateko. Horrez gain, oinarrizkoa izan zen espetxe barruan zeudenei herrialdearen eta beren bizitzen bilakaeraren berri (horren inguruko informaziorik ez zutelako) edo kanpoko senideei buruzko albisteak emateko.

### **Alava sareko emakumeak** 
Sare horren barruan 4 emakumek bete zuten oinarrizko rola: Bittori Etxeberria nafarrak, Tere Verdes bizkaitarrak eta Itziar Mugika eta Delia Lauroba gipuzkoarrak. Emakumeen egitekoak honakoak izan ziren: kartzelen eta atzerrian zegoen gobernuaren arteko komunikazio-bideak mantentzea; arlo militar eta politikoko dokumentuak kanpoan ateratzea; erakundea sendotzea; presoei gerraren eta gerraostearen inguruko informazioa ematea, besteak beste.

### Atxiloketa 
1940an, Alemaniako Gestapok Eusko Jaurlaritzak Parisen, Marceau kalean, zuen egoitza okupatu zuen eta dokumentazio ugari konfiskatu zuen. Dokumentazio haien artean zeuden sareak eskaintzen zuen laguntza baliotsuari buruzko txostenak. Gestapok berehala eman zion informazioa gobernu frankistari eta, 1940ko abenduan, lehen atxiloketak egin zituzten. Guztiak heriotzara zigortu zituzten 1941ean. Huraxe izan zen auzitegi militar batek heriotzara zigortu zituen euskal emakumeen historiako lehen kasua. Dena den, Vatikanoaren esku-hartzeari esker, haien zigorrak ordezkatu egin zituzten. Delia, birritan epaitua, 1942ko ekainean 6 urtetako zigorra ezartzen diote 1944ko martxoan askatasuna lortuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Delia Lauroba "Alava Sarean" presoentzako arnasa Sabino Arana Fundazioa
Fagradalsfjall

**Fagradalsfjall** Islandiako mendi eta sumendia da, herrialdearen hego-mendebaldean dagoena, Reykjanesskagiren erdialdean. Sistema zabalago baten erdialdeko sumendia da, sumendi pitzadurak eta Keilir bezalako beste aho eruptiboak barne hartzen dituena. Ipar-mendebaldeko goi-ordoki luze bat da, 385 metroko altuera duena.

2020aren amaieratik aurrera jarduera sismikoak gora egin zuen. 2021eko martxoaren 19an eztanda egin zuen, lehen aldiz XII. mendetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irantzu Mendia Azkue

**Irantzu Mendia Azkue** (Gasteiz, 1976) irakasle, ikerlaria eta ekintzailea. Gatazka armatuak, bakegintza, justizia trantsizionala eta memoria historikoa jorratu ditu, ikerketa feministatik abiatuta. 2021etik Hegoa Institutuko zuzendaria da.

## Ibilbide akademikoa 
1998an, Soziologian lizentziatu zen eta ondoren, Nazioarteko Ekintza Humanitarioan eta (1999) Gatazken Konponbidean (2003) graduondoak eskuratu zituen. 2013tik Garapenerako Ikasketetan doktore da, hurrengo tesiari esker: *Gatazken osteko bakegintza: emakumeen erakundeen eta nazioarteko lankidetzaren arteko desberdintasunak El Salvadorren eta Bosnia-Herzegovinan*.

UPV/EHUko Soziologia eta Gizarte Langintza Saileko irakaslea da baita ikerlaria Hegoa Institutuan, UPV/EHUko Garapenerako eta Nazioarteko Lankidetzako Ikasketen Institutuan. Landa-lana jorratu du bai Euskal Herrian zein El Salvador, Bosnia-Herzegovina, Guatemala, Kolonbia eta Mendebaldeko Saharan.

## Obra 
### Ikerketa 
* *Genero-ikuspegia egiaren batzordeetan: Latinoamerikako eta Afrikako esperientziak* (2020, Hegoa Institutua)
* *Genero-ikuspegia gatazketan: bakegintzaren aldeko eta zigorgabetasunaren aurkako ekintza feministarekin bat egiten duen nazioarteko lankidetzarantz* (2019, Hegoa Institutua)
* Asfalto arteko loreak. Indarkeria matxisten kausak eta eraginak biziraun duten emakume biktimen bizitza (2017, Mugarik Gabe)
* *Trantsiziozko justizia inklusibo baten alde eragiteko ekintza feminista eta internazionalistarako agenda* (2017, Hegoa Institutua)
* *Generoa eta Trantsiziozko Justizia: Emakumeen mugimenduak zigorgabetasunaren aurka* (2017, Hegoa Institutua)
* *Trantsiziozko Justizia: Dilemak eta kritika feminista* (2012, Hegoa, Cuadernos de trabajo; 59)
* *Emakumeek bakeraren alde egiten duten aktibismoari buruzko oharrak* (2009, Hegoa, Cuadernos de trabajo; 48)

### Liburuak 
* *La división sexual del trabajo por la paz: género y rehabilitación posbélica en El Salvador y Bosnia-Herzegovina (2014, Tecnos).*
* *Género, rehabilitación posbélica y construcción de la paz: aspectos teóricos y aproximación a la experiencia en El Salvador (2010, Hegoa).*
* *Género y rehabilitación posbélica. El caso de Bosnia Herzegovina (2009, Cuadernos de Hegoa; 50).*

### Artikuluak 
* *Seguridad Humana. Aportes críticos al debate teórico y político* (2014, Revista Española de Derecho Internacional, Vol. 66, No. 1).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Beijingo Konferentzia (2018)
* Okupazio-prozesuan dauden emakumeen memoria historikoa berreskuratzea: emakume sahararrak (2017)
Bero-mapa

thumb|Normalean, magnitude handiak gorriz adierazten dira eta txikiak, urdinez
**Bero-mapa** (*heat map*, ingelesez) datuak bistaratzeko teknika bat da, fenomeno baten magnitudea bi dimentsioko koloreen bidez adierazten duena. Kolorearen aldakuntza tonu edo intentsitatearen bidez izan daiteke: fenomenoaren irakurketa errazteko helburua du.
Samuel Goñi Villava

**Samuel Goñi Villava** (Martzilla, ) nafar futbolaria da, aurrelari moduan aritzen dena.

## Kirol ibilbidea 
*2019eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*
Patxi Gorriti

**Patxi Gorriti Saratsola** (Loiola, Donostia, Gipuzkoa, 1943ko apirilaren 3a) donostiar futbolari ohia da, atzelari lanetan aritu zena. 

## Ibilbidea 
Haur askok bezala, Kontxako hondartzan egin zituen bere hastapenak. Beasaingo jubeniletan aritu ondoren, hiru denboraldi eman zituen Real Unionen.

Realean 1966-1967 denboraldian egin zuen debuta, Lehen mailara igo zen urtean. Hainbat urteetan taldeko kapitaina izan zen.

Eskuin hegaleko defentsa gisa jokatzen zuen, eta teknikoki nabarmentzen ez zen arren, jokaldiak aurreikusteko gaitasuna eta paregabeko kemena erakutsi zituen. Hala, erretiroa hartu zuenean, Realak urrezko domina eman zion.

## Klubak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Puertollanoko heroiak

## Kanpo estekak
Tacnako matxinada (1811)

**1811ko Tacnako matxinada**, 1811ko ekainean Tacnan gertatutako mugimendu autonomista bat izan zen, Peruko independentzia aldarrikatu zuena José Fernando de Abascal erregeordearen gobernu espainiarraren aurka, Tacna, 1811n altxatu zen lehen hiria eta bakarra izan zelarik, Argentinako armadek Peru Garaian (egungo Bolivia) aurrera egin aurretik. Ez zuen bandera propiorik izan eta ez zuen bandera argentinarra erabili.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Benjamin Vicuña Mackenna (1860). *Peruko independentziaren iraultza 1809tik 1819ra* . Lima: JM Monterolaren Inprimategia.
Manuel Sarratea

**Manuel Sarratea Altolaguirre**, (Buenos Aires, Peruko Erregeorderria, 1774ko abuztuaren 11 &ndash; Limoges, Frantzia, 1849ko irailaren 21a) politikari, militar eta diplomazialaria izan zen, Argentinaren independentzia prozesuan nabarmendu zena.

## Bizitza 
Manuel Sarratea 1774ko abuztuaren 11n jaio zen Buenos Airesen, Martin Simon Sarratea oñatiarraren eta Tomasa Altolaguirreren seme. Penintsulara bidali zuten heziketa osatzera eta, besteak beste, Bergarako Errege Mintegiko ikaslea izan zen. Zenbait urteren buruan sorterrira itzuli zen misio diplomatiko batean aritzera.
 
1825ean, Bernardino Rivadavia presidenteak Britainia Handira igorri zuen enbaxadore. Juan Manuel de Rosasen aginduz, berriz, Rio de Janeiron eta Frantzian jardun zuen. Limogesen hil zen, 1849ko irailaren 21ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolaievsk-na-Amure

**Nikolaievsk-na-Amure** (; ) Khabarovsk Kraiko hiria da, Errusiako ekialdeko muturrean kokatua. Amur ibaiaren bokalearen eta Okhotskeko  itsasoko kostatik oso gertu dago. 2010ean 22.300 biztanle zituen. 

## Historia 
### Erdi Aroa 
Erdi Aroan, Nivji, Oroch eta Evenki etnietako kideak bizi ziren inguruan. Mongoliako Yuan dinastiak espedizioak bidali zituen inguru horretara, Japonia konkistatzeko eta Sakhalingo ainuengandik defendatzeko oinarri gisa erabiltzeko helburuarekin.

### Errusiar garaia 
Guennadi Nevelskoi (1813-1876) esploratzaile eta nabigatzaile errusiarrak 1850ean sortu zuen zonalde eta Nikolas I.a Errusiako tsarraren (1796-1855) izena jarri zion. Herria Ozeano Bareko Errusiako inperioaren gune ekonomiko nagusietako bat azkar bihurtu zen, Petropavlovsk-Kamtxatski ordezkatuz. Hurrengo urteetan estatusa edo kategoria handitu zituen. Vasili Zavoiko almiranteak hiriko itsas basearen eraikuntza zuzendu zuen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Chastang

**Pedro Chastang Trebiño** (Eibar, 1876ko urriaren 16a - Paris, 1946ko urtarrilaren 30a) euskal sozialista aitzindaria izan zen. Bere jarduera sindikal eta politikoarengatik hainbat aldiz jazarria, kartzelaratua eta erbesteratua izan zen, eta bizitza osoan PSOE alderdi politikoaren zein UGT sindikatuaren hainbat kargu bete zituen.

## Bizitza pertsonala 
Bere familia jatorri frantziarrekoa zen, Orbea fabrikara lanera etorritakoa. Pedro ogibidez limaria izan zen. Eulogio Urrejola sozialista aitzindariaren koinatua izan zen (bere arreba Lorenza Chastangekin ezkondua zegoen).

## Ibilbide politikoa 
thumb|Euskal sozialistak Parisen, 1900 urteko Erakusketa Unibertsalean Eibarko langileen ordezkari joandakoak.
1897an Eibarko lehen talde sozialistaren sorreran parte hartu zuen (Agrupación Socialista de Eibar), 1901ean bertako lehendakaria izan zelarik.

1900 urtean Eibarko langileen ordezkaritzan Pariseko Erakusketa Unibertsala bisitatu zuen Aquilino Amuategi, J. Rufino Sande eta Pedro Gisasolarekin batera. 1909an Pariseko sozialista espainiarren taldea sortu zuen Antonio Fabra, Eduardo Garcia, Tomas Meabe eta Manuel Ciges-ekin batera. 1915-1916 artean Madrilen izan zen, hango talde sozialistan parte hartuz. 1917 inguruan Parisen zegoen, eta hango talde sozialistaren partaide izan zen Tomas Meaberekin; bertan Urrejola, Pepe Agarre, Angel Baza eta Indalecio Prietorekin kointziditu zuen, 1917ko greba iraultzailearen ondoriozko erbestealdian.

1936ko Gerra Zibilaren ostean Frantziara erbesteratu zen. Bertan, gerratik ihesi joandako errepublikazale espainiarren batzordean (JARE) lanean aritu zen, Urrejola eta Toribio Etxebarriarekin batera, nazien okupazioarekin batera batzordea indargabetu arte. 1945ko abuztuaren 30ean sortutako Komite Sozialistaren (PSOE) partaidea izan zen.

## Erreferentziak
Vasili Surikov

**Vasili Ivanovitx Surikov** (Krasnoiarsk, 1848ko urtarrilaren 24aGreg./urtarrilaren 12aJul. - Mosku, 1916ko martxoaren 19aGreg./martxoaren 6aJul.) errusiar margolaria izan zen. Historiako eszenak estilo errealista batean margotu zituen.

Don ibaiko kosaken familia batetik zetorren. Margolari gisa trebatu zen San Petersburgon eta Moskun kokatu ondoren, margolan historikoetan espezializatu zen.

## Iruditegia 

Vasily Surikov - Suvorov Crossing the Alps in 1799 - Google Art Project.jpg|*Suvorov Alpeak zeharkatzen*
Surikov streltsi.jpg|*Streltsien exekuzioaren goiza*
Vasily Surikov - Боярыня Морозова - Google Art Project.jpg|*Boyarina Morozova*
Surikov-Horseman2.jpg|*Brontzezko zalduna*
SurikovMenshikovBerezovo.jpg|*Menxikov Beriozovon*
SurikovSnowFortress.jpg|*Elur hiriaren harrapaketa*
Surikov_Pokoreniye_Sibiri_Yermakom.jpg|*Iermak Timofeievitxek Siberia konkistatzea*
Stenka Razin by Vasily Surikov 1906.jpg|*Stepan Razkin*

## Kanpo estekak
2020ko Flandriako Tourra

**2020ko Flandriako Tourra** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 103. edizioa izan zen. 2020ko apirilaren 5ean egitekoa zen baina COVID-19 pandemiaren ondorioz atzeratu eta, azkenean, urriaren 18an egin zuten Anberes eta Oudenaarde artean, 243,3 kilometroko ibilbidearekin. Ibilbidean 17 mendate igo zituzten. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Alexandre Calame

**Alexandre Calame** (Vevey, 1810eko maiatzaren 28a - Menton, 1864ko martxoaren 19a) suitzar paisaia-margolaria izan zen. Düsseldorfeko margolaritza eskolako kide izan zen. 1835ean bere margolanak erakusten hasi zen Parisen eta Berlinen. Geroago margolaritza irakatsi zuen Genevan. 1844an Italiara bidaiatu zuen eta margolan ugarirekin itzuli zen. Italiako natura nola ulertu zuen erakutsi zuen, nahiz eta bere espezialitatea Alpeak izan.

## Iruditegia 

Swiss Landscape-1830-Alexandre Calame.jpg|Suitzako paisaia, 1830
Calame Lake of the four Cantons.JPG|Lau kantonamenduetako aintzira, c. 1850
Alpine Mountain Scene by Alexandre Calame.jpg|Eszena alpetarra
Alexandre Calame - The Jungfrau, Switzerland - Walters 37108.jpg|Jungfrau, 1853-55
Alexandre-calame.jpg|Calameren monumentua, Geneva
Garazi Urkola

**Garazi Urkola Ezeiza** (Villabona-Amasa, Gipuzkoa, 1998) aktorea da. 2020ko *Akelarre* filmean Katalin izeneko pertsonaiarena egin zuen. Euskadiko Arte Dramatiko eta Dantzako Goi Mailako Dantzerti eskolan ikasi zuen. Telebistan *Go!azen 11* denboraldian hartu zuen parte, Oihane pertsonaia antzeztuz.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak