Louise Pearce

**Louise Pearce** (Winchester, AEB, 1885eko martxoaren 5a - New York, 1959ko abuztuaren 10a) Rockefeller Unibertsitateko patologo amerikarra izan zen eta loaren gaixotasunerako tratamendu bat garatzen lagundu zuen (trypanosomiasia). Loaren gaixotasuna izurrite hilgarri bat izan zen, 1900 eta 1906 bitartean Afrikako eremu handiak suntsitu zituena, Ugandako protektoratuko biztanleriaren bi heren hilez. Bere tratamendurako, Pearcek artsenikoan oinarritutako sendagaien garapenean eta saiakuntzan lan egin zuen Walter Abraham Jacobs eta Michael Heidelberger farmazialariekin eta Wade Hampton Brown patologoarekin batera. 1920an, Pearcek Kongo Belgikarrera bidaiatu zuen, non gizakiengan egindako saiakuntzetara bideratutako sendagaien proben protokolo bat diseinatu eta gauzatu zuen, triparsamidaren segurtasuna, eraginkortasuna eta dosi optimoa zehazteko. Medikamentuak epidemiaren aurkako borrokan emaitza onak lortzen zituela frogatu zuen, hilkortasuna % 80 murriztuz.

Loaren gaixotasunari buruzko ikerketagatik, Pearcek Belgikako Koroaren Ordena jaso zuen 1920an edo 1921ean. 1953an, Belgikak beste sari bat eman zion, lankideekin batera Lehoiaren Errege Ordenako ofizial izendatuz.

Pearcek triparsamida sifiliari aplikatzeko tratamendu-protokoloak ere arrakastaz garatu zituen. Bere karreraren zati handi bat animalien minbizi motak aztertzen eman zuen. 1907tik 1909ra Bostongo Unibertsitatera joan zen, eta 1907an Johns Hopkins Unibertsitateko Medikuntza Eskolan onartu zuten, maila aurreratuarekin. Johns Hopkins Ospitaleko William H. Welch doktoreak gomendatu zuen "etorkizun handiko mediku patologo gisa".

## Rockefeller Unibertsitatea 
1913an, Pearce Rockefeller Unibertsitatean ikerketa-postu bat bete zuen lehen emakumea izan zen. 

eskuinera|thumb| Kongo Belgikarreko trypanosomiasiaren bilakaera erakusten duen mapa, Yale Massey doktorea, 1907
1903an, ikertzaileek loaren gaixotasuna tripanosoma batek eragiten zuela zehaztu zuten, bizkarroi batek, bere giza gonbidatuen odolean eta tisula-jariakinetan modu estrazelularrean bizi eta ugaltzen zenak. Ikertzaileek ere bazekiten tripanosomak tse-tse euli moduko batek transmititzen zituela. Artsenikoaren prestakinak gaixotasuna tratatzeko baliagarriak izan zitezkeela iradoki zuten, baina une hartan oraindik ez zen tratamendu eraginkorrik aurkitu.

Rockefeller Unibertsitatean, Simon Flexnerrek artseniko konposatuak probatzeko talde bat antolatu zuen. Paul Ehrlichek Alemanian egindako lanean oinarrituta, sifiliaren tratamendurako Arsfenamina izeneko artsenikotik eratorritako farmakoa, Walter A. Jacobs kimikariak eta Michael Heidelberger immunologoak balizko 243 kuproartseniko, metilo talde, amida eta alboko kate konplexu sintetizatu zituzten.

Rockefeller Unibertsitateak 1920an Pearce Kinshasara, Kongo Belgikarrera, bidali zuen, triparsamida probatzera, "bere nortasun kementsuaz fidatuz, emakume mediku batentzat batere erraza ez den eta arriskutik kanpo ez dagoen lan bat egiteko". Bertan, tokiko ospitale eta laborategi batean lan egin zuen, gizakiengan saiakuntzak egiteko sendagaien proben protokolo bat diseinatzen eta gauzatzen, triparsamidaren segurtasuna, eraginkortasuna eta dosi optimoa ezartzeko. Lehen hilgarria zen gaixotasunaren ia kasu goiztiar guztiak arrakastaz tratatu ziren, eta paziente gehienak, baita loaren gaixotasunaren azken etapetan ere, salbatu ahal izan ziren. Gizakiengan egindako saiakuntzek beste konposatu arsenikal batzuen bigarren mailako efektu bat ere agerian utzi zuten, nerbio optikoari egindako kaltea eta ikusmenaren galera triparsamidaren dosi altuen edo errepikatuen ondorio izan zitezkeela.

Hala eta guztiz ere, triparsamida loaren gaixotasunaren kimioterapiarako aukeratutako botika bihurtu zen hainbat hamarkadatan. Konposatua nerbio-sistema zentralean sartzeko gai zen, eta ondorengo etapa batean loaren gaixotasuna tratatzeko erabili zen lehen substantzia bihurtu zen. Erraz ematen zen, azkar jarduten zuen eta pazienteen % 80 baino gehiago sendatu zituen. Gerora egindako ikerketen arabera, eraginkorragoa zen gaixotasunaren aldaera batean, *Trypanosoma brucei gambiense-n* eta gutxiago *Trypanosoma brucei rhodesiense-n.* Bere lankideak ere ohoratuak izan ziren beren ekarpenengatik.
* Fideikomisoa, Emakume eta Haurrentzako New Yorkeko Erizaintza, 1921
* Rockefeller Institutuko kide elkartua, 1923
* Amerikako Gizarte Higiene Elkartearen Aholku Kontseilu Nagusian izendatua, 1925
* Peiping Union Medical College-n sifilologia irakasle bisitaria izendatua, Txinan, 1931
* Ikerketa Kontseilu Nazionaleko kidea, 1931
* Philadelphia Women's Medical College-ko Korporazioko kontseiluko kidea, 1941.
* Unibertsitateko Emakumeen Elkarteko zuzendaria, 1945
* Pennsylvaniako Woman's Medical College-ko presidentea, 1946-1951
* Philadelphia Women's Medical College-ko Korporazioko presidentea, 1946; jubilatua, 1951

## Sariak eta aintzatespenak 
### Sariak 
* *Belgikako Koroaren Ordena* (1920 edo 1921).
* Honoris Causa Zientzian Doktorea, Sc. D., Bucknell Unibertsitatea (1950).
* Medikuntza Zientzietan doktorea honoris causa, LL. D., Skidmore College (1950).
* Medikuntza Zientzietan ohorezko doktorea, D.M.S., Pennsylvaniako Emakumeen Medikuntzako Unibertsitatea (1952).

## Bizitza pertsonala 
Urte askotan, Sara Josephine Baker doktorearekin eta Ida A. R. Wylie idazlearekin bizi izan zen Pearce. Heterodoxy-ko kideak ziren, hamabostean behingo eztabaida feministako klub bateko kideak, eta haietako asko lesbianak edo bisexualak ziren. 1930eko hamarkadaren erdialdean, Bakerrek erretiroa hartu ondoren, hiru emakumeak elkarrekin bizi izan ziren Trevanna Farm, Skillman, New Jerseyn.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Louise Pearce (1885@–1959), Smithsonian Erakunde artxiboak, Erretratua
* Pearce, Louise papers 1947-1957 Drexel Unibertsitateko Medikuntzako Artxiboak
* The Cure - Unsung Hero: Louise Pearce bideoa