open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aryness Joy Wickens

**Aryness Joy Wickens** (Bellingham, 1901eko urtarrilaren 5a - Jackson, 1991ko otsailaren 2a) AEBetako estatistika eta ekonomista izan zen. Estatu Batuetako Lan Estatistiken Bulegoko (Bureau of Labor Statistics) komisario gisa eta American Statistical Association elkarteko presidente gisa aritu zen, eta indize ekonomiko garrantzitsuak garatzen lagundu zuen.

## Biografia 
Washingtongo Unibertsitatean ikasi zuen, Phi Beta Kappan graduatu zen eta Chicagoko Unibertsitatean ekonomiako masterra lortu zuen.

1924tik 1928ra Mount Holyoke Collegen ekonomia irakatsi ondoren, Washingtonera joan zen Erreserba Federalaren Batzordean lan egitera.  Han, bere lanean industria-ekoizpenaren neurria sartzen zen. Kudeaketa eta Aurrekontu Bulegoko aitzindari batentzat ere lan egin zuen 1930eko hamarkadaren hasieran. 

1933an Bureau of Labor Statistics (BLS) erakundean sartu zen. Hasieran, American Statistical Association-eko aholku-batzorde batetako kide izan zen; ondoren, bulego horretako komisarioaren laguntzaile izan zen. Bere lanak, orduan, enpresa praktika monopolistak ikertzea eskatzen zuen. 1940an BLSeko sukurtsal-buru izatera igaro zen, eta prezioak eta bizitzaren kostua aztertzen zituen talde bat zuzendu zuen. Geroago, Joy bulegoko laguntzaile eta komisario atxiki bihurtu zen. Denbora horretan, Nazio Batuetan  eta nazioarteko biltzarretan, AEB ere ordezkatu zituen aholkulari gisa. 1961ean Lan Idazkaritzako aholkulari ekonomikoa izatera pasatu zen. 1970eko hamarkadaren hasieran erretiratu zen, nahiz eta Commission on Federal Paperwork delakora estatistika-ikerketen zuzendari itzuli zen.

Bureau of Labor Statistics  erakundean, Joy komisario lanetan aritu zen 1946an, eta berriro 1954-1955 bitartean. Jarduneko komisario gisa izan zuen bigarren agintaldian, 13.500 dolarreko soldatarekin, hobekien ordaindutako funtzionario federal bihurtu zen.

1952an, American Statistical Association elkarteko lehendakari bihurtu zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1937an, Joy American Statistical Associationeko akademiko hautatu zuten, bigarren emakumea bereizketa hori jasotzen (Kate Claghornen ondoren).
* 1960an, Estatu Batuetako Funtzio Publikoaren Batzordearen Emakumearen Sari Federalaren hartzaileetako bat izan zen.

## Bizitza pertsonala 
1935eko ekainaren 29an, Joy, David L.Wickensekin ezkondu zen. , ekonomialaria, Estatu Batuetako aireko armadako teniente koronela, arrantxo-jabea eta Hego Dakotako senatuko kidea, . Senarra 1970ean hil zen. Erretiratu ondoren, 1986an Mississippira joan zen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zvi Zamir

**Zvi Zamir**, jaiotzez Zvicka Zarzevsky, (Łodz (Polonia), 1925eko martxoaren 3a - Tel Aviv, 2024ko urtarrilaren 2a) militar eta espioi isrraeldarra izan zen. 1968tik 1974ra Mosadeko zuzendaria izan zen. Israelgo armadaren General Nagusia izatea lortu zuen.

## Biografia 
Polonian jaioa, Zamirrek zazpi hilabete besterik ez zituenean emigratu zuen familiarekin Palestinako Britainiar Mandatura. Hemezortzi urterekin, bere karrera militarra hasi zuen, lehenik Haganah armadarako soldadu moduan, Moshe Dayan eta Yitzhak Rabin bezalako geroko lider israeldarrak barne hartu zituen unitate batean.

1948ko Arabiar-Israeldar Gerran, Israelgo Defentsa Indar sortu berrietan (FDI) borrokatu zen infanteria pelotoiko buru gisa. Gerraren ondoren, aginte-katean gora egiten segitu zuen; azkenik, Hegoaldeko Komandoko komandante izatera igo zuten, Israelgo armadan izan zuen azken postua. 1966an Mosadeko zuzendari izendatu aurretik, Londresen agregatu militar izendatu zuten.

Mosadeko agintaldian, Jainkoaren Haserrea Operazioa egiten lagundu zuen, hau da, Municheko Sarraskiari Israelek emandako erantzuna. 1973ko Yom Kippur Gerraren aurreko eta ondorengo garaiaz arduratu zen. Alemaniako Gobernuak Municheko bahituen krisian talde israeldar bat onartzeari uko egin ondoren, Israelgo gobernuak Zamir edozein jarduera behatzera bidali zuten. Fürstenfeldbruck-eko aire-basean zegoen, erreskate saiakerak huts egin eta bederatzi israeldarrak hilda gertatu ziren gauean. Zamir, ondoren, sarritan kritikatu zuen bahiketaren amaitzeko alemaniarren ekintzak eta jarrerak.

Zahala auzoan bizi zen, Tel Aviv iparraldean.

2011n haren memoriak hebreeraz argitaratu ziren, *Begiak zabalik* izenburupean.

## Zineman 
* Steven Spielbergen 2005eko *Munich* filmean Zamirren papera Ami Weinberg aktoreak antzeztu zuen.
* Ariel Vromenen 2018ko *The Angel* filmean Ori Pfeffer aktoreak egin zuen haren papera.
* Guy Nattiven 2023ko *Golda* filmean Rotem Keinan aktoreak egin zuen haren papera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eitbnet

**Eitbnet, S.A.** Interneterako edukiak ekoizteko eta banatzeko enpresa izan zen, bai eta Eusko Jaurlaritzaren mendeko Euskal Autonomia Erkidegoko komunikazio-talde publikoaren komunikazio- eta zerbitzu-euskarri berriak ere. Sozietate anonimoaren figura juridikoa zuen, merkataritza-sozietatearen izaerarekin eta erregimen erkide pribatuarekin. Eusko Irratia-Radiodifusión Vasca S.A., Gasteiz Irratia-Radio Vitoria, S.A., irratia ekoitzi eta zabaltzeko sozietate publikoenekin batera, Euskal Telebista-Televisión Vasca, S.A., telebista emititu eta ekoizteko zena, Euskal Telebista-Televisión Vasca SA euskal komunikazio publikoko taldea osatzen zuen.

2003ko ekainaren 25ean sortu zuten, Eusko Jaurlaritzak hala erabakita, eta 2020an desegin zen, Euskal Telebista-Televisión Vasca, S.A.n sartzeko. Harrezkero, Eusko Legebiltzarraren eta Eusko Jaurlaritzaren mendeko euskal komunikazio-talde publikoa sortu zen, EITB Media, S.A.U. hain zuzen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
EiTB Euskal Kantak

**EiTB Euskal Kantak** EITB Media taldearen irrati katea da. 2019an sortua, euskaraz egindako musika garaikide esklusiboa ematen duena, genero mota askotakoa, eta, noizbehinka, euskal kultur arloko pertsonaia ospetsuen eskutik horiei buruzko apunte edo gogoeta pertsonalak. Internet bidez bakarrik emititzen duen taldearen kate bakarra da.

EiTBko irratien fonotekan badira 30.000 euskarazko kantu gehiago, horietatik 4.000 diskotik ateratako abestiak, alegia. Egunean, bataz beste, 400 abesti entzungo dira segidan. Hasiera batean, 3.000 kanta desberdinen bilduma osatu dugu, baina helburua denborarekin bilduma hori eguneratu, eta fonotekako uzta guztia, entzulearen eskuetan jartzea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marlen Haushofer

**Marlen Haushofer** (Frauenstein, Karintia, 1920- Viena, 1970), austriar idazlea izan zen. Steyr hirian (Austria Garaia) bizi izan zen, eta bertan idazten aritu zen: eleberriak, narrazioak, irati-gidoiak eta haur eta gazteentzako testuak.

Alemaniar filologia ikasi zuen Vienan eta Grazen. 1941ean ezkondu zen Manfred Haushoferrekin, 9 urte geroago banandu, eta 1957an harekin ezkondu zen berriz ere. 

Bigarren Mundu Gerra osteko alemanezko literaturaren erreferente nagusietakoa da. "Die Wand" ("Horma") bere libururik ezagunena izan zen. Naroa Zubillagak itzulita argitaratu zen euskaraz 2023an.

## Bibliografia hautatua
* *Das fünfte Jahr* (1952). "Bosgarren urtean". 
* *Eine Handvoll Leben* (1955). "Bizitza gutxi batzuk". 
* *Die Tapetentür* (1957). "Hormako paperezko atea". 
* *Wir töten Stella* (1958). "Stella hil genuen".
* *Die Mansarde* (1969). "Ganbara".
* *Die Wand* (1963). Euskarara itzulita: "Horma" (Erein, 2023).

## Erreferentziak
## Ikus, gainera
* Alemanezko literatura

## Kanpo estekak
Defentsa-kontratista

thumb| Itsas Operazioen Burua (CNO) Adm. Gary Rougheadek adierazpenak egin ditu Seattlen P-8A Poseidon abian jartzeko ekitaldian.
**Defentsa-kontratista** (batzuetan **kontratista militarra** ere deitzen zaio) gobernu bateko sailei produktuak edo zerbitzuak eskaintzen dizkien merkataritza-erakunde edo pertsona bat da. Produktuen artean hegazkin militarrak, itsasontziak, ibilgailuak, armak eta sistema elektronikoak daude. Zerbitzuak logistika, laguntza teknikoa eta komunikazio laguntza izan daitezte.

Gerrako kontratistak, oro har, ez dute zuzeneko laguntzarik ematen operazio militarrei. 1949ko Genevako Konbentzioen arabera, operazio militarren laguntza zuzenean parte hartzen duten defentsa-kontratistak eraso militar baten helburu legitimoak izan daitezke.

## Defentsa-kontratistak 
2017an munduko defentsako 12 kontratista handienak (2016ko datuetan oinarrituta), *Defense News-en* arabera: 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* British Library - defentsa industriari buruzko informazioa aurkitzea (ingelesez)
Andoni Aldekoa

**Andoni Aldekoa de la Torre** (Orozko, 1969ko maiatzaren 17a) bizkaitar kazetaria da.

2015eko urriaren 23tik 2017ko otsailaren 12ra Lehendakaritzako komunikazio zuzendaria izan zen. 2017 eta 2020 artean Euskalduna jauregia zuzendu zuen. 2020ko azaroaren 2an Euskal Irrati Telebistako zuzendari bilakatu zen. 2023ko azarotik aurrera CIRCOM europar erakundeko kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adriana Ocampo

**Adriana C. Ocampo Uria** (Barranquilla, 1955eko urtarrilaren 5a) kolonbiar geologo planetario eta NASAren zientzia-programaren zuzendaria da. Ocampo eta lankideak izan ziren satelite bidezko irudien bidez errauts-eraztun bat identifikatzen lehenak, Chicxuluben kraterraren azaleko inpresio bakarra. Ikerketa horrek asko lagundu zuen krater hori ulertzen. Gainera, 1996an, Ocampo eta bere kideek  Aorounga krater-katea aurkitu zuten Txaden. Talka-krater berrien bila jarraitzen du, eta, bere taldearekin, Calitik (Kolonbia) hurbil egon zitekeen krater baten berri eman zuen. Asteroide bat izendatu da bere izenarekin, espazioko esplorazioan egindako ekarpenen aitorpen gisa.

## Hezkuntza eta lehen urteak 
Adriana C. Ocampo 1955eko urtarrilaren 5ean jaio zen Barranquillan, Kolonbian. Ama Teresa Uría Ocampo da, eta aita Víctor Alberto Ocampo. Familia Buenos Airesera (Argentina) joan zen bizitzera, eta, gero, Pasadenara (Kalifornia) joan zen 1970ean, 14 urte zituela, eta han fisika eta kalkulua ikasi zituen. 1973an, Bigarren Hezkuntzan zegoela, udako lan bat egin zuen Erreakziorako Propultsioaren Laborategian eta bertan, Viking espazio-ontziak bidalitako irudiak aztertu zituen. 1980an, Ocampok AEBko herritartasuna lortu zituen Ocampo gero Kaliforniako Estatuko Unibertsitatera aldatu zen, eta han bere espezialitatea aldatu zuen. 1983an,Ocampok bere B.S. lizentziatura irabazi zue Geologian Kaliforniako Estatuko Unibertsitatean, Los Angelesen,  Erreakziorako Propultsioaren Laborategian lanean ari zela. 1983an, graduatu ondoren, denbora osoko lana onartu zuen Erreakziorako Propultsioaren Laborategian, zientzialari ikertzaile gisa.

## Karrera 
Ocampo planeta-zientzian hasi zen lanean, lehenik, Erreakziorako Propultsioaren Laborategian (JPL, ingelesezko siglen arabera), boluntario bezala udan. Handik denbora batera, unibertsitateko langilea bezala, NASAk planeta-zientziari buruz egindako hainbat proiektutan lan egin du, besteak beste, Juno zunda espaziala, Horizontes Nueva del Reero-REASTIROren misioa eta. NASAk Europako Espazio Agentziako Artizarrarekin lankidetzan aritzeko ardura duen zientzialaria ere bada. 

NASAko Nuevos Horizontes programaren zuzendari gisa esan du datorren hamarkadan mundu berriak esploratzeko aukera zabalduko dela zibilizazioarentzat.

## Sariak eta ohoreak 
1992an,  Los Angelesko Emakumezko Mexikar Batzordeak ,  zientziako urteko emakume gisa izendatu zuen Ocampo. 1996an Emakumeen Sarirako Kontseilu aholku-emailea eta 1997an Txikano Federazioaren Zientzia eta Teknologia Saria jaso zituen. 2022ko martxoan, Ocampo saria eman zioten Latin America Lifetime Awards sarietarako zeremonia birtualean, zientzialari gisa legatutako inspiratzaileari esker.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
BAE Systems

**BAE Systems plc** Farnborough hirian egoitza duen defentsa-kontratista britainiarra da, munduko bigarren handiena dena. Mundu osoan saltzen du, bereziki Ipar Amerikan, BAE Systems Inc bere filialaren bitartez. BAE 1999ko azaroaren 30ean eratu zuten, British Aerospace (BAe) eta Marconi Electronic Systems (MES), Marconi Electronic Systems (MES) enpresak bat-eginez. Bategitearen ondorioz, BAE Systems britainiar hegazkin eta defentsa sistema ospetsuenen oinordeko bilakatu zen. Hegazkinlaritza komertzialean ere lan egiten du, Airbus eta BAE Systems Regional Aircraft bitartez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hegazkin intertzeptore

[thumb| Bi [Lockheed F-104 Starfighter|F-104A Starfighter formazioan hegan, 1950eko eta 1960ko hamarkadetako intertzeptoreen adibidea.]]
**Hegazkin intertzeptorea** edo besterik gabe **intertzeptorea** etsaiaren hegazkinak atzemateko eta suntsitzeko bereziki diseinatutako ehiza-hegazkin mota bat da, batez ere bonbaketariak eta azterketa-hegazkinak, normalean abiadura handia erabiliz.  Gailu hauek Bigarren Mundu Gerra baino lehen hasi zen garai batean sortu ziren, eta 1960ko hamarkadaren amaierara arte iraun zuten, orduan galdu baitzuten helburua bonbardaketa estrategikoaren eginkizuna kontinente arteko misil balistikoei eman zitzaienean. Hala eta guztiz ere, gaur arte ehiza-hegazkinik eraiki ezin duten herrialdeek erabiltzen jarraitu zuten, Hego Amerikako eta Ekialde Hurbileko herrialdeek adibidez.

## Ezaugarriak 
Intertzeptore idealak oinarrizko bi ezaugarri izan behar ditu:

* Oso azkarra izan.
* Arma sendoak edukitzea.

Autonomiari dagokionez, erregai-biltegi osagarriak erabiliz areagotu daiteke.

Abionikaren hornidura osoa eta integratua izan behar da:

* Funtzio anitzeko (nabigazioa, erasoa, zaintza) radarra.
* Kontraneurriak eta kontra-kontraneurri elektronikoak.

### Armamentua 
Ehiza-hegazkin intertzeptore baten armamentua iraganean (XX. mendearen erdialdera arte) metrailadorez eta kalibre txikiko kanoiz osatuta zegoen. Gaur egun, aire-borroka ez da hurbiletik egiten eta beharrezkoa da hegazkineko radarrean kokatuta dagoenean, etsaiaren hegazkina aire-aireko misilak erabiliz botatzea. Kanoiak eta metrailadoreak misio honetarako kendu dira, baina ehiza-bonbaketarien horniduran jarraitzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcia Garbey

**Marcia Garbey** (Santiago (Kuba); 1949ko otsailaren 9a - Santiago (Kuba); 2024ko urtarrilaren 1a)  abiadura-lasterketan eta luzera-jauzian espezializatutako atleta kubatarra izan zen. Marcia Garbey kirolari ospetsuen familia bateko kidea zen, eta horien artean nabarmendu zen bere anaia, Rolando Garbey boxeolaria, duela gutxi Habanan hil zena.

## Karrera 
### Joko Olinpikoak 
Bere lehen agerraldia Mexikon 1968an izan zen luzera-jauziko proban, non finalerako sailkatu ez baitzen 27 parte hartzaileren artean 17. postuan amaitu ostean.  Bere bigarren agerraldia Munichen izan zem, 1972an, non luzera-jauziko finalera pasatzea lortu zuen, 11. postuan amaitu zuen 34 parte hartzaileren artean. 

### Joko Panamerikarrak 
1967tik 1975era Joko Panamerikarren hiru ediziotan parte hartu zuen, non Winnipeg-en 1967ko 4 x 100 metroko errelebo proban urrezko domina irabaztea lortu zuen Violetta Quesada, Cristina Echeverría eta Miguelina Cobiánekin batera.

### Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoak 
Erdialdeko Amerikako eta Karibeko Jokoen 1970 eta 1974ko edizioetan parte hartu zuen, eta luzera-jauzian urrezko domina irabazi zuen bietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ina Higgins

**Frances Georgina Watts Higgins Bournes**, ezagunagoa **Ina Higgins** izenez (Cork, Irlanda, 1860ko iraila – Killenna, Malverne, Victoria,  Australia, 1948) Australiako baratzezaina, paisaia-arkitektoa, ekintzailea eta feminista izan zen. Victoriako (Australia) lehen paisaia-arkitektoa izan zen.

## Biografia 
Ina Higgins John eta Anne (jaiotzez Bournes) Higginsen alaba izan zen. Cork konderrian jaio zen, Irlandan, 1860an. Irlandatik Melbournera (Australia) joan zen, *Eurynome* izeneko ontzian, 1870eko otsailaren 12an, amarekin eta lau neba-ahizpekin. Bai Ina bai haren ahizpa txikia, Anna, emakumezkoentzako Presbiterianoen Eskolara eta Melbourneko Unibertsitatera joan ziren. Henry Bournes Higgins neba Australiako Auzitegi Nagusiko epailea izan zen.

### Paisaia arkitekto 
1897an, Charles Bogue Luffmanek, Melbourneko Burnley Hortculturales College-ko zuzendariak, emakumeak hartu zituen bere erakundean ikasle gisa. Gertaera horrek eragin handia izan zuen paisaiaren arkitekturaren garapenean. Ina Higgins Burnley-n matrikulatu zen 1899an, eta, ondoren, Viktoriako lehen emakume profesional gisa ezarri zen (ez zegoen paisaia-arkitektorik Australian hirurogeiko hamarkadara arte), eta, aldi berean, aktibista politiko gisa paper nabarmena izan zuen. Murrumbidgee barrutian ereduzko bi hiri berri eratzeko planetan lagundu zuen, Hegoaldeko Gales Berriko Irrigazio Batzordeak gonbidatuta, lorategi pribatu nabarmenak diseinatu zituen eta emakumeek lanbidean parte hartzea defendatu zuen.

### Ekintzaile 
1891n, Victoriako parlamentuari 30.000 bat emakumek sinatutako eskaera bat aurkeztu zitzaion, une horretako Gobernuari emakumeek bozkatzeko eskubidea eskatzeko. Eskubide hori 1908. urtera arte lortu ez zen arren, eskaera Victorian emakumeen mugimendu sufragistaren indar-adierazpena zen. Ina Higginsek eskaera sinatu zuen eta, 1894tik aurrera, Emakumearen Kontseilu Batuko ohorezko idazkaria izan zen. 1900az geroztik bere batzorde exekutiboan eseri zen.

### Lehe Mundu Gerra 
Lehen Mundu Gerran, Ina Higgins, berrogeita hamarreko hamarkadan, aktibo zegoen lorezaintza paisajistikoan eta jarduera politikoan. 1914an, Hegoaldeko Gales Berriko Gobernuko Ureztatze Batzordeak gonbidatu zuen, Hegoaldeko Gales Berriko Murrumbidgeeko ureztatze-barrutietan bi udalerri berriak eraikitzeko planekin laguntzeko. 1915ean, emakume kooperatiben landetxe bat, The Women's Rural Industries Co. Ltd. (Emakumeen landa-industria), Mordialloc-en hasi zenean, Ina Higginsek parte hartu zuen. Emakumeen Elkarte Politikoko kide ere bazen.

### Heriotza 
1890az geroztik, Ina familiaren etxean bizi izan zen, Killenna, Malvernen (Victoria, Australia). Inoiz ez zen ezkondu eta bertan bizi izaten jarraitu zuen, 1948ko urriaren 26an hil zen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Eugenia Rodríguez Palop

**María Eugenia Rodríguez Palop** (Llerena, Badajoz, Extremadura, 1970eko martxoaren 9a) badajoztar legelaria eta politikaria da, Filosofia-zuzenbidea  irakasten du Madrilgo Karlos III.a Unibertsitatean.  Giza eskubideetan espezializatua dago. Europako Ezker Batuaren parte den Puede Cambiar Europa taldeko eurodiputatu aritu da.

## Biografia 
1970eko martxoaren 9an jaio zen Llerenan (Badajoz probintzia), familia aberats eta eskuinetik hurbil zegoen batean. María Isabel Rodriguez Palop  (Extremadurako Juntako Turismo Zuzendaritza Nagusiko komunikazio-arduraduna) eta Marisa Rodríguez Palop (Parisko TVEko korrespontsala) ditu ahizpak. 1993an zuzenbidean lizentziatu zen Comillasko Pontifize-Unibertsitatean (ICADE) eta 2000n espezialitate berean doktoratu zen Madrilgo Karlos III.a Unibertsitatean. Bi unibertsitate horietan irakasle gisa lan egin du, lehenik Zuzenbide Fakultatean (ICADE) 1998 eta 2004 urteen artean, eta UC3Mn, 2005az geroztik, Zuzenbidearen Filosofiako irakasle titular.
ezkerrera|thumb|2019ko maiatzean, Europako Parlamenturako hauteskundeetarako Ahal Dugu (Europa Aldatu) hautagai-zerrendaren aurkezpenean|237x237px
Rodríguez Palop Genero Azterlanen Institutuko eta UC3Mko Bartolomé de las Casas Giza Eskubideen Institutuko ikertzailea da, eta 2018ra arte zuzendariordea izan zen. Gainera, erakunde horretako Nazioarteko Harremanen arduraduna da, eta Unesco Katedra, «Indarkeria eta giza eskubideak: gobernua eta gobernantza», Terrorismoari eta haren biktimei buruzko azterketen «Antonio Beristain» katedra eta Azterlan Feministen Taldea ere izan ditu. Rodríguezek bere burua «feminista» eta «ekologista» deskribatzen du, eta 2018ko ekainean «proiektu politiko federal» bat bultzatzeko Espainiako 1978ko Konstituzioaren erreforma eskatzen zuen manifestu bat sinatu zuten 60 akademikoetako bat izan zen.

2019ko martxoan, Pablo Bustinduyk Espainian 2019ko Europako Ezker Batuaren parte zen Puede Cambiar Europa taldeko eurodiputatuak koalizioaren zerrendan buru izateari uko egin ziola iragarri zenean, Podemosek eta Bustinduyk ere jakinarazi zuten Rodríguez Palopek, independente gisa, Bustinduyren lekua hartuko zuela hautagaitzan. 2019ko uztailaz geroztik, Ezkerreko Taldeak eurodiputatu jardun zuen Europako Parlamentuan (GUE/NGL), eta Emakumeen Eskubideen eta Genero Berdintasunaren Batzordeko lehendakariorde lanetan.

## Lanak 
* — (2002). *La nueva generación de derechos humanos. Origen y justificación*. Madrid: Dykinson. 
* — (2011). *Claves para entender los nuevos derechos humanos*. Madril: Catarata. 
* — (2019). *Revolución feminista y políticas de lo común frente a la extrema derecha*. Icaria. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Mary Cowden Clarke

**Mary Victoria Cowden Clarke** (ezkondu aurretik **Mary Victoria** **Novello**) Londres, 1809ko ekainaren 22a - Italia, 1898ko urtarrilaren 12a) idazle ingelesa izan zen. Vincent Novelloren alaba zaharrena zen. 1828an, Charles Cowden Clarke, Alfred nebaren bazkidearekin ezkondu zen, eta harekin lan egin zuen Shakespeareri buruzko ikerketetan.

## Idazle ibilbidea 
Ezkondu eta hurrengo urtean, Mary Cowden Clarkek Shakespeareren obren komunztadura lan baliotsuari ekin zion. Lan hori, azkenean, hilero argitaratu zen hemezortzi emanalditan (1844 – 1845), ondoren, bolumen bakar batean 1845ean, *The Complete Comunance to Shakespeare* izenburupean. Poetaren obra dramatikoetako pasarte guztien ahozko indizea zen. Haren lanak antzeko lanak gainditu zituen, besteak beste, *Copious Index to*... Samuel Ayscoughen *Shakespeare* (1790) eta. Francis Twissen *Complete Verbal Index*  (1805–1807). 

## Lanak 
* ''Kit Bam's Adventures: or, The Yarns of an Old Mariner* 1849
* *Concordance to Shakespeare*  1846
* *The Girlhood of Shakespeare's Heroines* 1850
* *The Iron Cousin*  1854
* *Florence Nightingale*  1857
* *World-noted women; or, Types of womanly attributes of all lands and ages.*  1858
* *Memorial Sonnets* 1888
* *My long life: an autobiographic sketch* 1897

## Erreferentziak 
* Bleiler, Everett (1948). The Checklist of Fantastic Literature. Chicago: Shasta Publishers. p. 78. 
* Clarke, Mary Cowden. (1851). *The Girlhood of Shakespeare's Heroines*. WH Smith (berriz ere Cambridge University Press, 2009; ISBN ά1-108-00125-0)
* Clarke, Mary Cowden, arg. (1848). *Shakespeare Proverbs''. Londres: Chapman & Hall.
* "Clarke, Mrs. (Mary Victoria Novello, usually known as Mrs. Cowden Clarke)" The Century Cyclopedia of Names: A Pronouncing and Etymological Dictionary of Names in Geography, Biography, Mythology, Historology, etab. New York: Century Co, 1904.

## Kanpo estekak
Kirill Svexnikov

**Kirill Mikhailovitx Svexnikov** (San Petersburgo, 1992ko otsailaren 10a-) Errusiako txirrindulari ohia da. Pistan eta errepidean aritu zen. Pistan, 3. izan zen 2013ko Munduko txapelketan, eta 2012ean, 2. Europako txapelketan.

## Palmaresa 
**2010**
* 3. Besayako Itzulian etapa bat
**2011**
* A Coruñako Itzulia
* 3. Bidasoko Itzulian
**2014**
* Joaquim Agostinho Garaikurreko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Pol-Pol Mendi Elkartea

**Pol-Pol Mendi Elkartea** (ofizialki, Pol-Pol Mendizale Elkartea ) 1942. urtean Bergaran sortutako mendizale taldea da. Elkarteak Karakate-Irimo mendilerroan Kexeta-Goiegia mendiaren oinetan dagoen Pol-Pol (771m) muinotik hartzen du izena.  

Sei kirol atalek osatzen dute elkartea: gazteak, beteranoak, Mendia Bizirik sentsibilizazio eta biodibertsitatea sustatzeko saila, Hanka Luze trail taldea, eskalada eta mushing.

Gaur egun federatzeko aukera, antolatutako mendi irteeretan lehentasuna, rokodromoa erabiltzeko baimena, instalazioak doan alokatzeko baimena edo mendi argazki lehiaketan parte hartzeko aukera eskaintzen dute. 

## Historia 
36ko gerraren ostean langile batailoietatik, kartzeletatik edo soldaduskatik herrira bueltatu ziren gazteek aurkitu zuten hutsunerako betegarri izan zen mendizaletasuna. Lagun-taldeak igandetan mendira joaten hasi ziren eta beste herrietako lagunekin ere zaletasun hura partekatu zuten, Eibarko Club Deportivorekin, esaterako. Bergarako lagun-talde haiek bateratu eta elkarte bat sortu zuten, elkartea eratu eta legeztatzeko tramiteak hasteko erabakia hartu zuten zazpi lagunek, 1941. urtea zen. Luis Bikuña, Angel Jauregi, Periko Marko, Ignacio Muruamendiaraz, Alberto Osinaga, Antonio Raizabal bergararrak eta Manolo Zubia eibartarra atzetik 30-40 lagunen babesa izan zutelarik. 

## Ereserkia 
Miguel Gonzalez Bastidaren musikarekin eta Inazio Eizmendiren *“Basarri”* hitzekin elkartearen ereserkia oso ezaguna da Bergaran: 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Goienako komunitatean: https://goiena.eus/komunitatea/polpol
* Gazte saila Instagramen: https://www.instagram.com/polpolgazte/
Davide Piganzoli

**Davide Piganzoli** (Morbegno, 2002ko uztailaren 8a - ) Italiako txirrindularia da. Afizionatu mailako Euskal Herriko lasterketetan lehiatu zen, postu onak lortuz. Aipatzekoa da 2022ko Bidasoko Itzuliko garaipena.

## Pamaresa 
**2021**
* 4. Santikutz Klasikan
* 10. Giro Next Genean
**2022**
* Bidasoko Itzulia
* 2. Balentziaga Memorialan
* 2. Santikutz Klasikan
* 2. La Maurine Klasikoan
* 2. Manuel Sanroma Memorialean
* 5. Etorkizuneko Tourrean
* 10. Giro Next Genean
**2023**
* 2. Orlen Nations Sari Nagusian
* 3. Etorkizuneko Tourrean
* 9. Hungariako Itzulian
**2024**
* 3. Emiliako Giroan
**2025**
* 2. O Gran Camiñon
* 2. Route d'Occitanien
* 3. Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Alessandro Covi

**Alessandro Covi** (Borgomanero, 1998ko irailaren 28a-), Italiako txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2018**
* 2. Bidasoko Itzulian eta bi etapa
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat
* 4. Nafarroako Itzulian
**2019**
* Almar Saria
* 4. Giro Next Genean
**2020**
* 2. Apeninoetako Giroan
**2021**
* Trittico Lombardo
* 2. Bernocchi Kopan
* 3. Siziliako Giroan
* 3. Agostoni Kopan
* 5. Donostia Klasikoan
* 5. Venetoko Giroan
* 7. Getxoko Zirkuituan
**2022**
* Andaluziako Itzuliko Puntukako sailkapena eta etapa bat
* Italiako Giroko etapa bat
* Murtziako Itzulia
* 3. Laigueglia Sarian
**2023**
* 3. Laigueglia Sarian
**2024**
* 2. Matteotti Sarian
* 7. Murtziako Itzulian
**2025**
* Abruzzoko Giroko etapa bat
* 2. 15px Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 4. Apeninoetako Giroan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Adam Yates

**Adam Yates** (Bury, 1992ko abuztuaren 7a) txirrindulari profesional britainiarra da. Frantziako Tourreko podiuma lortu zuen, besteak beste.

Simon Yates txirrindulariaren anaia bikia da.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli handiak 
### Beste Itzuliak 
### Klasikoak eta Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lactarius alpinus

'''*Lactarius alpinus* '* *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Lactarius alpigenes*, *Lactarius luteus*, *Lactarius kuehneri*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, hasieran laua, gero hondoratua, azal ilaunduna, hori bizi koloretik okre antzeko kolorera edo ertzean laranja koloretik arre-oreinkume kolorerako eremuekin.

**Hanka:** 4 cm inguruko garaierakoa eta 0,5 cm inguruko lodierakoa, horixka, orriak eta haragia bezala. Usain ahula du, pixka bat frutarena, zaporea ez oso akrea.

**Etimologia:** *Lactarius'' terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean 

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Haltzen azpian mendian.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Alaska, Ekuador, Espainia, Frantzia, Alpeak, Errusia, Taiwan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon Gerrans

**Simon Gerrans** (Melbourne, 1980ko maiatzaren 16a-), Australiako txirrindulari ohia da, profesionala 2004tik 2018ra.
Hiru Itzuli Handietan etapa garaipenak lortu zituen.

## Palmaresa 
## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
—: ez zuen amaitu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Julian Mertens

**Julian Mertens** (Turnhout, 1997ko urriaren 6a-), Belgikako txirrindularia da.

## Palmaresa 
**2017**
* 3. Bidasoko Itzulian
* 8. Ardenetako Gezian
**2018**
* 3. Ronde de l'Isarden
* 6. Ville de Lillers Sari Nagusian
* 7. Lieja-Bastogne-Lieja (23 urtez azpikoa)
* 9. Ardenetako Gezian
* 10. Ardenetako Zirkuituan
**2019**
* 3. Lillehammer Sari Nagusian
* 4. Ardenetako Gezian
* 6. Paris-Troyes
* 7. Lieja-Bastogne-Lieja (23 urtez azpikoa)
* 8. Marbriers Sari Nagusian
* 10. Bretainiako Tourrean
**2022**
* 6. Ruddervoorde Koerse

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Lactarius aspideus

***Lactarius aspideus*** *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Ganbila, titi kamutsarekin, gero laua, erdian hondoratua, haragi gutxi, hauskorra, ertza gutxi biribildua beherantz; hasieran feltro itxurakoa. Lasto kolorekoa edo okre zurbila, ertzean argiagoa; eguraldi hezean likatsu glutinosua.

**Orriak:** Estu samar, meheak, urkilatuak, desberdinak; horixka zurbilak, arre-more koloreko latexarekin; itsatsi-dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak 

**Hanka:** 3 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,5 eta 1,5 cm bitarteko lodierakoa. Zilindrikoa, pixka bat eskrobikulatua, betea, gero barnehutsa, horixka, leuna, likatsua, gris-more kolorez lausotua 

**Haragia:** Zuria edo horia, ebakitzean lila kolorekoa; lehenbizi gozoa eta gero akrea. Latexa azkar herdoiltzen da lila kolorea hartuz, haragia bezala.

**Etimologia:** *Lactarius* terminoa "lac" "lactis", esnetik dator, esneari dagokio. Latexa jariatzen dutelako ebakitzean edo haustean. *Aspideus* epitetoa grekotik dator, ezkutu biribila, esan nahi duen, "aspis" hitzetik. Kapelaren formagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Lactarius flavidus* delakoarekin nahas daiteke, baina honek hostoerorkorren basoetan irteten du eta ez sahatsen azpian, eta batez ere kareharrizko lurretan. 

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Basoen ertzetan, sahatsen azpian, lurzoru buztintsu-karetsuetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Alaska, Europa, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Madsen-Mygdal

**Thomas Madsen-Mygdal** (Mygdal, Hjørring, 1876ko abenduaren 24a – Kopenhage, 1943ko otsailaren 23a) daniar politikaria izan zen. Danimarkako lehen ministroa izan zen 1926tik 1929ra.

Irakasle izan zen eta gero nekazaritza ikasi zuen. Venstre alderdiko kide izan zen eta 1920tik 1924ra Nekazaritza ministro kargua izan zuen Niels Neergaarden gobernuan. Lehen ministro izan zen 1926tik 1929ra, Herriaren Alderdi Kontserbadorearekin koalizio-gobernu baten buru. 1929an, gobernukidearen babesa galdu zuen, ez baitzien baliabide nahikorik eman militarrei aurrekontuan. Bere agintaldian Aarhusko Unibertsitatea sortu zen.
Janeene Vickers

**Janeene Hope Vickers-McKinney**, ezagunagoa **Janeene Vickers** izenez (Torrance, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1968ko urriaren 3a) estatubatuar atleta ohia da, 400 metro hesidun proban espezializatua. 1991n munduko txapelduna izan zen.

## Biografia 
Vickers Torrance-n (Kalifornia) jaio zen, eta Pomona Bigarren Hezkuntzako graduatua da. Bigarren Hezkuntzan karrera nabarmena izan zuen. Berak menderatu zuen California State Meet IFK, 1986an eta 1987an 100 metroko eta 300 metroko oztopoak irabaziz, eta 1987an 100 metroko titulua erantsi zion. Bera zen Track and Field News "Urteko Bigarren Hezkuntzako atleta" 1987an. UCLAraino jarraitu zuen, eta NCAAko hiru txapelketa irabazi zituen 400 metroko hesietan.

## Kirol ibilbidea 
Vickersek bere kirol bizitza onena lortu zuen 400 m oztopoetan Tokioko 1991ko Munduko Txapelketan, non brontzezko domina 53,47 segundotan irabazi zuen, Sobietar Batasuneko Tatyana Ledovskiren (53,11) eta Britainia Handiko Sally Gunnellen (53,16) atzetik,  baina Sandra Farmer-Patrick (53.95) eta Kim Batten (53.98) taldekideen aurretik heldu zen helmugara. Ekintza horren ondorioz, Vickersek denbora osoko munduko zerrendan zazpigarren postua lortu zuen eta bigarrena denboraldi osoko zerrendan AEBko une horretan. 2018tik aurrera, 14. postuan egon zen AEBn denboraldi osoko zerrendan. 

Vickersek brontze olinpikoko domina bat irabazi zuen Bartzelonako 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan, 54.31 segundoz, Gunnell (urrea 53.23) eta 1x-Patricken (zilarra 53.69) atzetik.

## Nazioarteko txapelketak 
## Ohoreak 
* 1x Joko Olinpikoak. Brontzezko domina irabazi zuen.
* 1x Brontzezko Munduko Domina Txapelketa.
* 1x U20 munduko txapelduna.
* 1x Top 8an, U20 Munduko Txapelketan.
* 2x NCAAko txapelduna.

## Aintzatespena 
2011ko azaroaren 4an, UCLAko Atletismoko Famaren Aretora eraman zuten Vickers (gero Vicfácil -McKinney).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txintxen jokoa

**Txintxen jokoa** mutilen trebezia-jolasa zen. Juan Garmendia Larrañaga etnografoak Eratsunen,  Nafarroa Garaian, jaso zuen jokoaren inguruko informazioa.

## Arauak 
Txintx izeneko jokoan mutilak ibiltzen ziren, urte guztiko igandeetan. Jokalariek bost xentimoko txanpona jartzen zuten lurrean, bata bestearen gainean. Lurrean uzterakoan txanponaren alde jakina gora begira jartzen zuten beti, lurrean egindako marratik hiruzpalau metrotara. Ondoren, aldez aurretik txotx eginda egokitutako txanda gordez, marra horretatik banaka botatzen zuten hamar zentimoko txanpona. Hamarreko txanponarekin bosteko txanpon-mordoxka jo eta lurrera botaz gero, aldi berean txanpon hauek buelta emanda utziaz, tiratzailearen sakelara joaten ziren. Botatakoan inork ez bazituen bostekoak jotzen, bere bost zentimoko txanpona hurbilen utzi zuenak berriz eskuan hartu eta pilatutako txanponak jotzen zituen, eta buelta emandakoak berarentzat izaten ziren. Honek aukera ematen zion bost zentimoko txanponei bigarren kolpea emateko -elkarren ondoan bazeuden behintzat-, eta buelta emandakoak berarentzat izaten ziren. Mutikoren batek jokoan huts egiten zuenean, bost zentikoko txanponetatik bere hamarrekoa hurbiltzen uzten zuen hurrengoak hartzen zion txanda. 

Jokoari hasiera emateko bost zentimoko txanponak elkarren gainean jartze ziren, eta aurrekoan irabazle gertatua izaten zen jokoaren hasiera-emailea ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Juan Garmendia Larrañaga: *Ume jolasak*, Eusko Ikaskuntza, 2007, 63-64.or.
Laccaria tortilis

***Laccaria tortilis*** *Hydnangiaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez kontsumitu, toxikoa izan daiteke eta haragi gutxi du. Generoan urria.

Sinonimoak: *Laccaria echinospora*. *Agaricus tortilis*. *Omphalia tortilis*. *Clitocybe* *tortilis*. *Laccaria tortilis var. clemenconii*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Oso txikia. 0,5 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, irregularki konfiguratua, hauskorra, ganbila, erdigune deprimitua, erradialki ildoekin, ertz ildaskatua eta izurtua (*tortilis* = bihurritua). Azal lehorra, leuna, okre-arrosa bizi kolorekoa edo marroi-arrosa kolorekoa, lila-laranja koloreko tonuekin eguraldi hezean. 

**Orriak:** Horizontalak, irregularrak, oso zabal, adnatuak (batzuetan zerbait eskotatuak edo dekurrenteak). More kolorekoak, zerrenda argiagoekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Laburra, 1 eta 2,5 cm bitarteko garaierakoa, zilindrikoa, okertua, fina, kapelaren kolorekoa, oinarrian mizelio zuriarekin.

**Haragia:** Oso fina, krema-arrosa kolorekoa, mintzezkoa, usaingabea eta zaporegabea. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Laccaria* terminoa Erdi Aroko latinetik dator, tindatzen, esan nahi duen "laccare" hitzetik. Kapelaren ertzean dituen ildaska txikiengatik. *Tortilis* epitetoa berriz, okertzea esan nahi duen, "tórqueo" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez du sukaldaritzarako balio.

### Nahasketa arriskua 
*Laccaria amethystina* delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da (2-4), urdin-more kolorekoa, basidio tetrasporikoa. *Laccaria laccata* ere handiagoa da (2-5), kapela eta oina leunak, basidio tetrasporikoa. *Laccaria proxima* espezieak kolore biziagoak diru, kapela ezkatatsua, oin ildaskatua, basidio tetrasporikoa. *Laccaria bicolor*-ek orriak eta oinaren oinarria urdinxka-lila kolorekoak ditu, basidio tetrasporikoa. *Laccaria affinis*, arrosa argi kolorekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean (urrian, batez ere). Euriarekin, baita udaberrian eta udan ere. Baso mistoetan (sahatsa, haltza, pagoa, pinua), artediak, bideak …, lur hezeetan, orbeletan edo belarretan. Txikia delako, ikusi gabe uzten da.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Alaska, Europa, Islandia, Svalbard, Kanariak, Errusia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika, Uruguai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xake partida (Lucas van Leyden)

***Xake partida*** () Lucas van Leyden Pizkundeko pintore holandarraren olio-pintura txiki bat da; 1509an egina, ordurako margolariak hamalau urte zituen. Holandako genero-margolanaren lehen erakusketetako bat gisa onartua izan da lau hau. Berlingo Gemäldegalerie museoan erakusten da. Koadroa nahiko maiz erreproduzitu da xakearen historiari buruzko lanetan.

## Deskribapena 
Xake partida bat irudikatzen du lanak, Alemanian XIII. mendean eta Herbehereetan XVI. mendearen hasierara arte sortutako aldaera batean. Eszenan dama baten eta aurkari baten arteko lehia agertzen da. Jokalarien inguruan zenbait behatzaile dago, horien artean beste dama bat, toka zuriarekin. Eskuinean eserita dagoen neska beltzekin jolasten ari da, gizon batek aholkatuta, ziurrenik bere aitak. Aurrean, atzera egiten duen bitartean begiak erdi itxita agure bat, ezkongai potentziala, irudi zuriekin jolasten ari da. Garai hartan, xakearen aldaera hura, *kurierspiel*, maitasun-segizioaren metafora bat zen. Piezen posizioaren azterketa moderno batek ondorioztatu zuen beltzak irabazten ari direla; neska gaztea aurkariari dorre batekin xakea ematear dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Partidaren azterketa.
Valdemar Gaztea

**Valdemar (III.a) Gaztea** () (c. 1209 – Refsnæs, 1231ko azaroaren 28a) Danimarkako erregekidea izan zen 1215etik hil zen arte. Bere aitarekin batera gobernatu zuen eta bera baino lehenago hil zen.

Valdemar II.a Danimarkakoaren eta Dagmar Bohemiakoaren seme zaharrena izan zen. 1215ean erregekidea aukeratu eta 1218an gantzutu eta koroatu zuten. 1223an bera eta bere aita Henrike I.a Schweringoaren preso erori ziren. Valdemar 1226an geratu zen libre, Alemanian Danimarkako lurraldeak uztearen eta diru-kopuru baten truke.

1229an Leonor Portugalgoarekin ezkondu zen. 1231n hil zen ehiza-istripu batean.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Germaine Van Parys

**Germaine Van Parys**, sortzez **Germaine Eberg** (Saint-Gilles**,** Belgika, 1893ko apirilaren 18a – Brusela, 1983ko otsailaren 22a) argazkilari belgikarra zen.

Belgikan, argazkilaritzan aitzindari eta prentsako lehen emakume argazkilaria izan zen, eta 1918 eta 1968 artean egindako argazki historikoen bilduma utzi zuen.

## Biografia 
Germaine Ebergek bere ametsa bete zuen *Le Soir* egunkari belgikarrarentzat argazkilari profesionala bihurtzean. Hala, Belgikako prentsako lehen emakume argazkilaria izan zen. Mende erdi batez, Belgikako hainbat eszenari atera zizkion argazkiak: Bruselako folklore-gertaerak, Brujaseko beginagea, Albert Einstein, errege-familia, gerrako errefuxiatuak, ehunka urteko jauregietan egindako agerraldiak.

Felix Van Parys prentsa-argazkilariarekin ezkondu zen. 1940 eta 1944 artean, nazien zaintzapean zeuden egunkarien eskaerei uko egin zien.

2012an, atzera begirako erakusketa egin zen Cinquantenaire Museoan. Johan Swinnen, Bruselako Unibertsitate Libreko artearen historiako irakaslea, izan zen komisarioa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Emakume argazkilarien zerrenda
* Emakumea argazkian

## Kanpo estekak
Líneas Interurbanas de Navarra

**Líneas Interurbanas de Navarra** (euskaraz: *Nafarroako Hiriarteko Lineak*) Euskal Herriko autobus Aldi Baterako Enpresa Elkarte bat da.

Líneas Interurbanas de Navarrak NAV-002 Nafarroako Gobernuko autobus-zerbitzuko emakida bat lan egiten du 2022. urtetik. 2023tik aurrera NAV-003 emakida ere lortu du, formula berarekin.

## Ikus, gainera 
* Hermanos Arriaga
* Interbus

## Kanpo estekak
Tatiana Ledovskaia

**Tatiana Mikhailovna Ledovskaya** (Shchyokino, Errusia, 1966ko maiatzaren 21a) errusiar atleta ohia da, 400 metroko hesietan aditua, eta Sobietar Batasuna ordezkatuz lehiatu zen. 

## Kirol ibilbidea 
Seulgo 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina irabazi zuen 400 metroko hesietan, DebraFlintoff-King australiarraren atzetik. Joko horietan urrezko domina ere irabazi zuen 4 x 400 metroko erreleboetan, munduko errekor berri batekin, 3:15,18 Tatiana Ledovskaya, Olga Nazarova, Mariya Pinigina eta Olga Bryzginak osatzen zuten sobietar taldea ordena horretan. Errekorrak indarrean jarraitzen du.

1990ean, 400 metroko hesien Europako txapelduna izan zen Spliten (Kroazia). 1991n, bere bakarkako arrakastarik handiena lortu zuen, Tokioko Munduko Txapelketetan urrea irabaziz, eta, gainera, 53,11ko marka egitea lortu zuen. Txapelketa horietan urrea ere irabazi zuen 4 x 400 metroko erreleboetan, Liudmila Dzhigalova, Olga Nazarova eta Olga Bryzginaren ondoan.

Bartzelonako 1992ko Udako Olinpiar Jokoetako gogokoenetako bat zen, baina, azkenean, laugarren postuarekin konformatu behar izan zuen. 

Hurrengo urteetan ez zuen arrakasta handirik lortu. 1993ko eta 1995eko mundialen finalerdietan kanporatua izan zen.

## Lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sporting Heroes: http://www.sporting-heroes.net/athletics-heroes/displayhero.asp?HeroID=851 http://www.sporting-heroes.net/athletics-heroes/displayhero.asp?HeroID=2105 http://www.sporting-heroes.net/athletics-heroes/displayhero.asp?HeroID=2106
Mir Tidorekoa

**Mir Tidorekoa** (izen osoz '''Amiruddin Iskandar Dulkarna'in'''**,** c. 1510-1551 ondoren) Moluka irletan kokaturiko Tidoreko Sultanerriko agintaria izan zen, bere aita Al-Mansur 1526an hil zenetik 1550eko hamarkadara arte. Portugal eta Espainiako Inperio kolonialei aurre egin behar izan zien bere bizitzan zehar, espezien merkataritzaren eta kristautasunaren zabalkundearen bitartez inperio haien eragina hazten ari zen garaietan. Mirren aitak marinel gaztelar eta euskaldunekin harremana izan zuen, eta sultanak portugalera, gaztelera eta euskara hitz egiten omen zituen.

## Bizitza 
Beherago txertatzen den Castanhedaren testigantzari esker, badakigu Mir marinel gaztelar, euskaldun eta portugaldarrez inguraturik hazi zela. Mirren aita, al-Mansur, gazte hil zen, eta bere semea 17 urterekin igo zen tronura. Igo eta berehala, bere erresumako nobleek portugaldarrekin zuten ituna haustera bultzatu zuten, eta haiekin gerra hasi zen berehala. Ondorioz, sultanak García de Loaysaren espedizio espainiarrarekin aliantza egin zuen. Sultanak portugaldarrekin eta espainiarrekin egin zuen aliantza bere bizitzan zehar, irlako hegemonian etsai zuen Ternateko erresumari aurre egiteko. Bere azken berria 1552. urtean Juan de Beira apaiz jesuitak Ignazio Loiolakoari idatzitako gutun batean aurkitzen dugu: bertan, jesuita kexu da Tidoreko sultana jesuitek kristautasunera bilakatu dituzten jende ugari islamera bueltan ekartzen ari delako.

## Sultan Euskalduna 
Fernâo Lopes de Castanheda kronikari portugaldarraren arabera (pertsonalki egon zen Moluketan 1528-1538 urteen artean), Mirrek gaztelera eta portugesaz gain euskara ere bazekien, Moluketara iritsitako Elkano moduko nabigatzaile euskaldunengatik ikasita:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Douglass Morgan

**Sandra Douglass Morgan** (Las Vegas, Ameriketako Estatu Batuak,1978ko apirilaren 10a) estatubatuar abokatua, exekutiboa eta kirol zuzendaria da. Futbol Liga Nazionaleko (NFL) Las Vegasko Raideretako presidentea izan da. Raiderekin izan zuen agintaldia baino lehen, Nevadako Estatuko Atletismo Batzordean aritu zen, eta Nevadako Jokoen Kontrol Batzordeko presidentea ere izan zen, besteak beste.

## Biografia 
Morganen aita, Gilbert, beteranoa da, AEBren aireko indarretik erretiratua. Ama, Kilcha, korearra da.

### Hezkuntza 
Las Vegasen hazi zen. Bigarren Hezkuntzako Eldorado Eskolan graduatu zen, eta Nevadako Unibertsitateko zientzia politikoetako eta komunikazioko lizentziatura lortu zuen. 1999an, Renon Nevadako Unibertsitatean graduatu zen; gero, 2003an, Las Vegas William S. Boyd School of Law zuzenbidean graduatu zen.

### Bizitza profesionala 
Defentsarako abokatua izan ostean, 2005etik 2008ra The Mirage-rako gatazka-abokatu bihurtu zen, eta 2008tik 2016ra hiriko abokatua izan zen Nevadako North Las Vegasentzat. Hala, Nevadan lan hori egin zuen lehen afroamerikarra izan zen, eta 2016. urtetik 2019ra AT&T Services-eko kanpo-gaietako zuzendaria izan zen. Nevadako Estatuko Atletiko Batzordearekin, Nevadako Joko Batzordearekin, eta, geroago, Nevadako Jokoak Kontrolatzeko Batzordearekin (2019) bat egin zuen, Steve Sisolak gobernadoreak izendatuta lehen presidente afroamerikarra izan zen. 

#### Kirol erreformak 
Bere agintaldian erreformak sartu zituen —hala nola ausazko jokoen konpainiei enplegatuekiko jazarpenaren eta diskriminazioaren aurkako politika idatziak ezartzeko eskaera, sexua, arraza, kolorea, genero-identitatea eta jatorria barne—, eta COGAren pandemian kasinoak itxi eta berriro irekitzeko ardura izan zuen. Tarte horretan Estatuko COVID-19 lantaldean ere aritu zen.

Behar baino arinago utzi ostean, kontrol-batzordea Caesars Entertainment-eko batzarrean sartu zen, baita Fidelity Investments, Allegiant Airlines eta Cerberus Cyber Sentinel batzarretan ere. Morgan Covington & Burling LLPko abokatu-enpresarekin elkartu zen 2021eko azaroan, eta Douglass Morgan LLC aholkularitza-zerbitzuaz ere arduratu zen. 2021eko abenduan, Morgan Las Vegasko  LVIII. Super Bowlerako Batzorde Anfitrioiko presidenteorde ere izendatu zuten, 2024ko otsailerako programatuta.

2022ko uztailaren 7an, Las Vegas Raiders-amerikar futbol taldeak presidente berria izendatu zuen Morgan. Morgan kontratatzeak Liga Nazionaleko emakumezkoen talde beltzeko lehen presidente bihurtu zuen. NFLren historian hirugarren emakume eta hirugarren afroamerikarra ere bada, NFLko talde bateko presidente izateko.

## Bizitza pertsonala 
Minnesota Vikings eta Arizona Cardinalseko Don Morgan segurtasunekoarekin ezkonduta dago Morgan. Bikoteak bi ume ditu, Dylan eta Dana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bio webgune pertsonala
Oinbular

**Oinbularra**, halaber **oin-lepoa**, oinaren gainaldea da, behatza eta orkatilaren artean dagoena.
## Kanpo estekak
Errainak

**Errainak** edo **gerruntzea** bizkarraren behealdea da, gutxi gora behera giltzurrunen parean dagoena.

## Kanpo estekak
Galtzazpi

**Galtzazpi**ak gerritik belaunetarainoko galtzamotz modukoak dira. Batzuetan barruko arropatzat erabiltzen direnei ere hala esaten zaie.

Fitxategi:Breeches (AM 1973.193-4).jpg
Fitxategi:Byxor till Vasaordens häroldsdräkt, 1800-tal - Livrustkammaren - 108338.tif
Fitxategi:French mens suit 1765 LACMA.jpg
Fitxategi:Breeches.jpg