Aromaterapia

[thumb|Botilatxo bat [olio lurrunkor eta barreiagailu bat.]]
**Aromaterapia** lurrinak –olio lurrunkorrak eta bestelako lurrin-nahasteak barne– erabiliz gogo eta gorputzaren ongizatea hobetzeko sendagintza osagarria da. Olio lurrunkorrak belar on, lore, hosto, hazi, azal eta fruituetakoak izaten dira, eta lurrun-destilazioz ateratzen. Sasizientziatzat jo izan dute, ez dagoelako hura eraginkorra dela baieztatzeko froga zientifiko nahikorik.

## Etimologia 
Aromaterapia hitza René-Maurice Gattefossé frantziar kimikariak erabili zuen lehenengo biderrez 1935ean. Hura grezieratik dator, *aroma* () lurrin edo usain gozo esan nahi duena, eta *therapeia* () sendaketa esan nahi duena.

## Historia 
Antza denez, antzinako zibilizazioek "aromaterapia" hainbat eratan eta helburu askotarako baliatzen zuten, adibidez, masajeetan, bainuetan, sendagai gisa, bai eta hilotzak gantzutzeko ere. Ziur antzean, aromaterapia jatorriz eta aldi berean Txinan, Antzinako Egipton, Ekialde Hurbilean eta amerindiar herrietan erabili zen, eta, geroago, erromatarrek Europara eraman zuten.

Gaur egungo aromaterapiaren bultzatzaile nagusia René-Maurice Gattefossé kimikaria izan zela esaten da. Hark olio lurrunkorren sendatzeko ahalmenak ikertzeari ekin zion XX. gizaldiaren lehenengo laurdenean, izpiliku-olioak hark eskuan zeuzkan erredura larriak sendatzen lagundu ziola oharteman ostean. 1937an arloari buruzko lehenengo tratatua argitaratu zuen: "Gattefosséren aromaterapia", oraindik ere irakurgai dagoena.

## Erabilera 
* Holistikoki, sarri masajeetan, emoziozko eta gorputzeko nahasmenduak tratatzeko.
* Klinikoki sendagintza ofizialaren tratamenduekin batera erabiltzeko.
* Estetikoki, erabilerarik hedatuena dena, olioak etxean erregailu edo barreiagailuen bidez erabiltzen dira edo bainuei eransten zaizkie.

## Funtzionamendua 
Aromaterapiak gizakien usaimenari eragiten dio, eta, xurgatzeaz, odol-zirkulazioari. Gutxi gorabehera arnastutako airearen % 15 sudurraren sabaira joaten da, eta han usain-errezeptoreek usainak sistema linbikora zuzenean garraiatzen dituzte. Sistema linbikoa senarekin, aldartearekin eta emozioekin lotuta dago, eta aromaterapiak estimula bide dezake burmuinari emozioak askatzen laguntzen dioten gai kimikoak askatzea. Izan ere, usainak berez gizabanakoei emozioak eragiteko gai dira, esaterako, malenkonia.

## Eraginkortasuna 
Aromaterapiak eraginik onuragarrienak ondoez txikietan, txegosteko arazoetan, hilekoaren aurreko sindromean, estresarekin lotutako gaixotasunetan eta larruazalaren arazo batzuetan edukitzen ei du. Olio lurrunkor batzuk ahalmen antiseptikoengatik oso erabiliak dira, teondo-olioa, kasu.

Arras gertagaitza da aromaterapiak gaixotasun garrantzitsuagoak sendatzea; horren ondorioz, kasu horietarako ez da komenigarria sendagintza ofiziala ordezteko baliatzea. Dena dela, patologia larri bat pairatzen dutenek jasaten duten estres psikologikoa arintzeko erabil daiteke.

## Olio lurrunkorrak eta euren erabilerak 
Etxean erabiltzeko olio lurrunkorrak lanpa-eraztuneko barreiagailuetan edo elektrikoetan balia daitezke, bainuan edo masajeetarako olio eramaile batekin nahasita. Lortu nahi den eragina zein den, honako hauek dira olio lurrunkor hedatuen erabilerarik ohikoenak:

* Lasaigarriak: izpilikua (antiseptikoa ere bai), kamamila, jasmin, intsentsu eta mirra (bitzuk narrita dezakete larruazalean ematen badira edo bainuan erabiltzen badira), neroli, laranja, mandarina, ylang-ylanga (larregi arnasteak buruko mina eragin dezake).
* Indargarriak: limoia (larruazala narrita dezake, bereziki eguzkitan jartzean), arabisagar-hazia, kanela, ipurua (ahalmen antiseptikoak ere badauzka), banilla, zaingorria, erromeroa.
* Estimulatzaileak: menda eta eukaliptoa (bitzuk arnastean kongestioa kentzeko balio dute, baina larruazala narrita dezakete). Beste olio batzuk, adibidez, teondoaren olioa haien ahalmen antiseptikoengatik zabaldu dira.

## Ikus, gainera 
* Medikuntza alternatibo
* Sasizientzia
* Olio lurrunkor

## Kanpo-estekak 
* https://www.sanitas.es/sanitas/seguros/es/particulares/biblioteca-de-salud/estilo-vida/san005126wr.html