open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
James Lennox Dawson

**James Lennox Dawson** koronela, VG (1891ko abenduaren 25a - 1967ko otsailaren 15a) Viktoria Gurutzea jaso zuen soldadu bat izan zen, Britainia Handiaren sari handiena.

Dawsonek 5. kamerundar dibisioan sartu zen 1914ko azaroan baina Ingeniari Errealen batailoian sartu zen 1915ko martxoan.

## VG jasotzeko meritodun ekintza 
23 urte zituen eta 187. konpainiako kaporala zen britainiar armadan, Lehen Mundu Gerran, zegoen hurrengo ekintza gertatu zenean; Loosko guduan, alegia.

1915eko urriaren 13an, Hohenzollerneko Gotorlekuan (Frantzian), gas eraso batean, lubakiak gizonez beteta zeudenean, Dawson kaporalak, etsaiaren suari beldurra izan gabe lubakitik altxatu zen eta bere zulatzaileei argibideak eman zien laguntzeko, baita infanteria gasa zegoen lubakien zatietatik alde egiten laguntzeko. Hiru jaurtigai aurkitu zituen gasa kanporatzen ari ziren bitartean eta bere erriflearekin zuloak egin zituen jaurtigaietan gas guztia kentzeko. Bere balentria ekintza honetan hainbat gizonen bizitzak salbatu zituen. 

## Geroko bizitza 
Erregearen Ingeniarien komisionatu bat bihurtu zen 1916ko abenduan eta 1919an Maior mailarekin desmobilizatua izan zen. Glasgowko unibertsitatean graduatu eta gero Armadaren Ikasketa Gorputzea sartu zen 1920an baina 1931an Indiara mugitu zen.

Aurrerago bizitzan Koronel maila lortu zuen.

Glasgowko Unibertsitateak jaso zuen bere Viktoria Gurutzea Dawson hil eta gero eta gaur egin Hunterian Museoan dago.

## Erreferentziak
En la palma de tu mano

***En la palma de tu mano*** Roberto Gavaldónek 1951n zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Karin, astrologoa eta okultista, bezeroen sineskortasunaz baliatzen den iruzurgile bat da egiaz. Bere maitale Clarak, apaindegiko langileak, lortzen dio iruzurra egiteko informazioa. Clarak jakinaraziko dio Vittorio Romano diruduna hil berri dela, emazteak, Adak, haren iloba Leónekin traizionatu duela jakin ondoren. Karin hiletara agertuko da, hildakoaren lagun minaren plantak egiten. Han, Adak aitortuko dio berak eta Leónek pozoitu zutela Vittorio, haren dirua lortzeko. Karin eta Ada León erailtzeko azpikeriatan hasiko dira.

## Aktoreak 
* Arturo de Córdova- Jaime Karín
* Leticia Palma-Ada Cisneros de Romano
* Carmen Montejo-Clara Stein
* Ramón Gay-León Romano
* Consuelo Guerrero de Luna-Señorita Arnold
* Enriqueta Reza - Carmelita

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio IX Hispana

**Legio nona Hispana** () erromatar legio bat izan zen. K.a. 58 baino lehen sortua, II. mendean desegin zuten. 120. urteaz ondorengo agirietan desagertu zen eta bere amaiera guztiz ezezaguna da. Theodor Mommsen historialariaren esanetan, 108. urtean desagertu zen iparraldeko Britainian borrokatzen ari zela. Teoria jendeartean ospetsu bilakatu da, batez ere 1954ko *The Eagle of the Ninth* eleberriari esker.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Laundromat

***The Laundromat*** 2019ko Steven Soderbergh estubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatiko filma da. Panamako paperen eskandaluaren buruzko Jake Bernstein kazetariaren *Secrecy World: Inside the Panama Papers Investigation of Illicit Money Networks and the Global Elite* liburuan oinarritzen da. Meryl Streep, Gary Oldman, Antonio Banderas, Jeffrey Wright, Matthias Schoenaerts, James Cromwell eta Sharon Stone aktoreek antzeztu zuten.

2019ko Veneziako Mostran estreinatu zen.

## Sinopsia 
Aseguru-iruzur bat ikertzen, Panama Hiritik finantza-munduaz baliatzen ari diren bi abokaturenganaino iritsiko da alargun bat.

## Aktoreak 
* Meryl Streep: Ellen Martin
* Gary Oldman: Jürgen Mossack
* Antonio Banderas: Ramón Fonseca
* Sharon Stone
* Alex Pettyfer
* David Schwimmer: Matthew Quirk
* Will Forte
* Matthias Schoenaerts
* Jeffrey Wright
* Chris Parnell
* James Cromwell
* Melissa Rauch
* Larry Wilmore
* Robert Patrick: Captain Perry
* Rosalind Chao
* Nikki Amuka-Bird: Miranda
* Nonso Anozie: Charles
* Amy Pemberton: Fetching
* Cristela Alonzo: Agent Kilmer
* Jay Paulson: Pastor Conners
* Charles Halford
* Shoshana Bush: Rebecca Rubinstein
* Norbert Weisser

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
El rebozo de Soledad

***El rebozo de Soledad*** Roberto Gavaldónek 1952an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Alberto Robles doktoreak porrot egin duela sentitzen du; izan ere, ezin izan zituen bete Medikuntza ikasten zebileneko ametsak, eta jaioterrira itzuli behar izan zuen lanera. Bertako jauntxoari aurka egiten dioten bi lagun ditu han: aita Juan eta Roque Suazo. Gau batean, Soledad izeneko emakume batek anaiarengana joateko eskatuko dio doktoreari, hark sukarra baitu. Emakumea berarekin maiteminduko da, eta, esker onez, egunero laguntzera etortzea erabakiko du. Roque Suazo ezagutzeak hankaz gora jarriko du Soledaden bizitza, eta tragedia ekarriko du guztien bizitzetara.

## Aktoreak 
* Arturo de Córdova: Alberto Robles doktorea
* Pedro Armendáriz: Roque Suazo
* Stella Inda: Soledad Anaya
* Carlos López Moctezuma: David Acosta
* Jaime Fernández: Mauro
* Domingo Soler: Aita Juan
* Rosaura Revueltas: ama

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La noche avanza

***La noche avanza*** Roberto Gavaldónek 1951n zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Marcos Arizmendi hainbat emakumerekin maite-jolasetan aritzera ohituta dagoen pilotari harroxko bat da. Baina apustu-artekari baten azpijokoek arriskuan jarriko dute bere bizitza.

## Aktoreak 
* Pedro Armendáriz: Marcos Arizmendi
* Ana Blanch: Sara
* Rebeca Iturbide: Lucrecia
* José María Linares Rivas: Marcial Gómez
* Julio Villarreal: Villarreal
* Armando Soto la Marina: "El chicote"
* Carlos Múzquiz: Armando
* Wolf Ruvinskis: Bodoques
* Francisco Jambrina: Luis doktorea
* Roberto Y. Palacios: Li Chan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Acuérdate de vivir (filma)

***Acuérdate de vivir*** Roberto Gavaldónek 1953an zuzenduriko film dramatikoa da. Donostiako Zinemaldiaren lehen edizioan parte hartu zuen.

## Sinopsia 
Yolanda piano-irakaslea hiriburura joango da, maite duen gizona ahizparekin ezkondu baita akats bat dela medio. Han, haurtzaindegi batean irakatsiko du, eta ikasleetako baten familiak hartuko du. Amak, gurpil-aulki batean dagoenez, haurrak hazteko laguntza eskatuko dio. Yolandaren ahizparekin ezkondu den gizonak, ordea, Yolandaren eta familiako aitaren, Manuelen, artean zerbait gehiago dagoela susmaraziko dio seme nagusiari.

## Aktoreak 
* Libertad Lamarque - Yolanda
* Carmen Montejo - Leonora
* Miguel Torruco - Manuel Iturbide
* Joaquín Cordero - Jorge - adult
* Elda Peralta - Marta
* Yolanda Varela - Silvia
* Luis Rodríguez - Andrés
* Tito Novaro - José Eduardo Pacheco
* Dolores Camarillo - Margarita
* Juan Orraca Jr. - Andrés (umea)
* Nicolás Rodríguez Jr. - Jorge (umea)
* Bárbara Gil - Esther
* Tito Junco - Ingeniero Raúl Fuentes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sombra verde

***Sombra verde*** Roberto Gavaldónek 1953an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Federicok Mexikoko konpainia batentzat lan egiten du, eta oihanera joan beharko du kortisonadun zuhaitza non hazten den bilatzeko. Oihanean galduta, azkenean jendegune batera iritsiko da, ur-jauzi batean alboan. Han harrera gaiztoa egingo dio Santosek, mundutik ihes egin duen izaki samindu batek. Zubia moztu, eta ibaira botako du. Yáscarak, Santosen alabak, salbatuko du, eta Federicorekin maiteminduko da, baina gizona ezkonduta dago. Gizon batzuek Federico erreskatatuko dute, eta Yáscara bakarrik geratuko da. Aitak esango dio maite badu itzuliko dela.

## Aktoreak 
* Ricardo Montalbán - Federico Gascón
* Ariadna Welter - Yáscara
* Victor Parra - Ignacio Santos
* Jorge Martínez de Hoyos - Pedro González
* Miguel Inclán - Máximo
* Jaime Fernández -Bernabé
* Roberto G. Rivera - Teniente
* Enriqueta Reza - Victorina
* Ana María Villaseñor

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aquí está Heraclio Bernal

***Aquí está Heraclio Bernal*** Roberto Gavaldónek 1958an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Jesús Bernalek bost seme ditu. Meatzariak dira, baina haietako bi eskolatuta daude, eta haien irakasleak ideia aurrerazaleak ditu. Bernaldarrek, zain bat aurkitu, eta beren jabetzapean erregistratuko dute, baina Frantziako konpainia batek kenduko die jabetza. Leherketa bat dagoenean, meategiaren jabeek ez dituzte erreskatatu nahiko harrapatutako langileak. Hortaz, enpresaren aurka matxinatuko dira anaiak.

## Aktoreak 
* Antonio Aguilar: Heraclio Bernal
* Elda Peralta: Ana Maria
* Rodolfo Landa: Epifanio Lomeli
* Ángel Infante: Antonio Bernal
* Domingo Soler: Don Ángel Bonilla
* José Ángel Espinosa 'Ferrusquilla': Vicente Bernal
* Hortensia Santoveña: Jacinta Bernal

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miércoles de Ceniza (1958ko filma)

***Miércoles de Ceniza*** Roberto Gavaldónek 1958an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Mexikon, Kristeroen Gerran (1920ko hamarkada), apaiz katoliko batek Victoria bortxatuko du; hala, erlijioaren eta, batez ere, apaizen etsai bihurtuko da. Horregatik, eta familian izan dituen bizipen tragikoengatik, oso emakume gogorra bilakatuko da. Familia onekoa izan arren, burdel baten jabe bihurtuko da. Baina egun batean Federico Lamadrid doktorearekin maiteminduko da, eta horrek zalantzan jarriko ditu lehenagoko uste eta aurreiritziak; batez ere, Federico apaiza ere badela jakiten duenean.

## Aktoreak 
* María Félix - Victoria Rivas
* Arturo de Córdova - Dr. Federico Lamadrid
* Víctor Junco - José Antonio
* Andrea Palma - Rosa
* María Rivas - Silvia
* María Teresa Rivas - Elvira
* David Reynoso - Enrique
* Carlos Fernández - Carlos
* Enrique García Álvarez - Aita Gonzalez
* Luis Aragón - Jeneral kristero
* Consuelo Guerrero de Luna - Prostituta
* Arturo Soto Rangel - Notario
* Cuco Sánchez - Soldadu abeslaria
* Rodolfo Landa - Bortxatzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autorretratua. Ordulariaren eta ohearen artean

***Autorretratua. Ordulariaren eta ohearen artean*** 1940-1943 artean Edvard Munchek egindako margolana da. Bere bizitzaren azken urtetako garrantzitsuenetariko bat izan zen. Gaur egun Munch Museoan ikus daiteke.

## Ezaugarriak 
Margolariak bere gela jaso zuen lan honetan. Gela argitsua da eta hormetan beste garaietako lanak ikus daitezke. Baina, kontrastean, bere burua horrela definitu zuen garai horretan: gizon zaharra eta zorigaiztoko naiz. Arazoa artistaren adina zen eta, horregatik, protagonistaren alboetan, denbora joatearen sinboloak agertzen dira. Ordulariak denbora markatzen du; ohea, bestetik, gizonaren amaiera adierazten du. Lan honen bidez Munchek zera azaldu nahi zuen: bere denbora amaitzear zegoen eta ertilariarentzat etorkizunik ez zegoen.

## Erreferentziak
Josiah Willard Gibbs

**Josiah Willard Gibbs** (New Haven, Connecticut, AEB, 1839ko otsailaren 11–New Haven, Connecticut, AEB, 1903ko apirilaren 28a) fisikari bat izan zen, termodinamikaren adarraren oinarrien finkatzaileetako bat.

James Clerk Maxwell eta Ludwig Boltzmann zientzialariekin batera, mekanika estatistikoen kontzeptua sortu eta termodinamikaren legeak azaltzeko baliatu zituen. Honela, lege hauek partikula ugariren elkarrekintzaren ondoriozko propietate estatistikoak zirela finkatu zuen.

Optikan ere ikerketak egin zituen, eta matematikaren arloan kalkulu bektorial modernoa garatu zuen (Oliver Heavisidek ere bere aldetik aztertua zuena).
Trazeria

thumb|Reimseko katedraleko leihoetako trazeria
**Trazeria** harlan apaingarria da, elementu geometrikoz osatua eta batez ere arkitektura gotikoko baoetan erabilia. Bao eta hutsarteak zatitzeko erabiltzen da, esaterako arrosa-lehio, arku eta triforioetan, eta askotan beirateak eusteko ere bai. Beste batzuetan, apaingarri hutsa da, esaterako pinakulu, frontoi edo zurlanean.

Hitzaren jatorria, eraikitzeko eratik dator, harria zizelkatu aurretik lurrean trazatzen edo marrazten baitira ereduak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tesaliako zaldi

**Tesaliako zaldia**, (), Greziako bertako zaldi arraza bat da. Arrazaren jatorria Tesalia eskualde aldean dago.
Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik Tesaliako zaldia ponien sailkapen taldean kokatzen da. Batzuentzat Tesaliako zaldia Pindoko poniaren aldarea besterik ez da.

Tesaliako zaldia Lipizzan zein arabiar zaldiekin gurutzatua izan da.

Arraza arraroa da, 2017. 1.000 abelburutik behera gerazten zen.

## Arrazaren historia 
Greziako bertako arraza bat da, antzinakoa.
Kondaira baten arabera, Bucefalo, Alejandro Magnoren zaldia, Tesaliako zaldi bat zen. Bonnie Lou Hendricks-en arabera, arraza Filipo II.a Mazedoniakoak eskualdera ekarritako Ferghana zaldien ondorengoa litzateke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El gallo de oro (1964ko filma)

***El gallo de oro*** Roberto Gavaldónek 1964an zuzenduriko film dramatikoa da. Juan Rulforen izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Dionisio Pinzón pregoilari xumeari hilzorian dagoen urrezko oilar bat emango diote. Zaindu, biziberritu, eta 'urrezko oilar' izena jarriko dio. Lorenzo Benavides oilar-hazle ospetsuaren oilarretako bati irabaziko dio, eta 'urrezko oilarra' lortzen eta Pinzónekin elkartzen tematuko da hura. 'Caponera'ren laguntzaz, Pinzónen bazkide bihurtuko da Benavides. Hala ere, tratuak ez du luze iraungo, eta azken oilar-borroka batean aurkaz aurka amaituko dute biek.

## Aktoreak 
* Ignacio López Tarso: Dionisio Pinzón.
* Lucha Villa: 'Caponera', Bernarda Cutiño.
* Narciso Busquets: Lorenzo Benavides.
* Carlos Jordán: Esculapio Virgen.
* Agustín Isunza: Secundino.
* Enrique Lucero: "El Chinaco".
* Agustín Fernández: "El Yaqui".
* Lina Marín.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosa Blanca (filma)

***Rosa Blanca*** Roberto Gavaldónek 1961ean zuzenduriko film dramatikoa da. Juan Rulforen izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
1937an, Rosa Blanca azienda Estatu Batuetako petrolio-konpainia bati saltzeari uko egingo dio jabeak. Konbentzitzeko, Estatu Batuetara gonbidatuko dute, eta han desagerraraziko dute. Handik gutxira, dokumentu faltsu bat erabiliz, jabetza bereganatuko du konpainiak; petrolio-eremu bihurtzeko suntsitu, eta bertako langileak esplotatzen hasiko dira. Azkenean, Lázaro Cárdenas presidenteak 1938an petrolio-industria nazionalizatzeko adierazpena egin zuela aipatuko du filmak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gau izartsua (Munch)

***Gau izartsua*** (norvegieraz *Stjernenatt*) 1893an Edvard Munchek egindako margolana da. Los Angelesen dagoen The J. Paul Getty Museumen ikus daiteke.

## Ezaugarriak 
Margoa olio-pintura oihal gainean teknika erabiliz egina dago. Gaueko ikuspegi honetan Oslotik gertu dagoen itsasbazterreko Åsgårdstrand herriko bainuetxe baten leihotik egindako lan espresionista da. Bainuetxe horrek garrantzi handia zuen egilearentzat zeren eta bertan maitemindu zen lehen aldiz. Artista 1880ko hamarkadaren amaieratik hotel horretan uda igarotzen zuen.

## Erreferentziak
Don Quijote cabalga de nuevo

***Don Quijote cabalga de nuevo*** Roberto Gavaldónek 1973an zuzenduriko komedia dramatikoa da. On Kixoteren egokitzapen askea da.

## Sinopsia 
On Kixote zalduntza ibiltariarekin eta zaldunen ohore-kodeekin obsesionatuta bizi da. Santxo Panza ezkutari bitxia duela lagun, zenbait abentura biziko ditu; haietan, isekak eta iruzurrak egingo dizkiete batzuek, eta zentzatzen laguntzen saiatuko du dira besteak. Baina ez On Kixotek ez Santxok ez diote ukorik egingo gizadia babesteari.

## Aktoreak 
* Mario Moreno "Cantinflas": Sancho Panza
* Fernando Fernán Gómez: Don Quijote de la Mancha / Alonso Quijano
* María Fernanda D'Ocón: Dulcinea del Toboso / Aldonza Lorenzo
* Paca Gabaldón: Altisidora
* Ricardo Merino: Sansón Carrasco batxillerra
* José Orjas: Juez
* Emilio Laguna: Dukea
* Laly Soldevila: Dukesa
* María Luisa Ponte: On Alonso Quijanoren ama
* Valeriano Andrés: Maese Nicolás
* Rafael Hernández: mutila
* Manuel Alexandre: mutila
* Javier Escrivá: Miguel de Cervantes

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La madrastra (1974ko filma)

***La madrastra*** Roberto Gavaldónek 1974an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Enpresari garrantzitsu bat Mercedes prostituta helduarekin ezkonduko da. Baina, handik gutxira, tisi larri baten ondorioz hilko da senarra. Orduan, gogoko dituen bi gizonak limurtzen saiatuko da Mercedes: bere semeorde gaztea eta haren pintura-irakaslea. Hala ere, bien artean amodio-harreman bat dagoela konturatuko da emakumea.

## Aktoreak 
* Amparo Rivelles: Mercedes
* John Moulder-Brown: Daniel
* Ramiro Oliveros: Álvaro
* Ismael Merlo: Marcos
* Milagros Leal: Amelia
* Eduardo MacGregor: Tirso
* María Luisa Ponte: Madam Juanita

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabi de la Maza

**Gabi de la Maza Alonso** edo **Txantxangorria** (Barakaldo, Bizkaia, 1956ko martxoaren 22a) euskal kantugintzako Karaoketekaren ekoizlea da. 2.500 baino gehiago dira Internet-atari horretan eskaintzen dituen abestien karaoke-bideoak. Irakasle izan zen 37 urtez, 2017an erretiratu arte; Plentziako Euskal Girotze Barnetegian jardun zuen gehienbat. Gorlizen bizi da, eta 2019an euskara zinegotzia da bertan.

## Ikasketak 
Lanbide Heziketan elektronika ikasi zuen. Bilbon goizez ikasten zuen bitartean, gero arratsaldean batxilergoa ikasten zuen Txurdinagako institutuan, eta gero euskara ikasten zuen Santutxuko Karmelon, gauez, kuadrillakoekin.

Batxilergoa bukatuta soldadutzara joan behar izan zuen Leonera. Handik itzulita, 22 urterekin taxilari lanean hasi zen Bilbon, eta aldi berean irakasle-ikasketak egin zituen. Irakasletza Bilboko irakasle Eskolan ikasi eta euskal filologian espezializatu zen.

Musika-formazioaren aldetik, txikitan, 11 urterekin, institutuko koruan kantatu zuen. Gero gaztetan Bilboko Jatorki abesbatzan kantatu zuen.

TBX.eus atariak euskarazko kanalek jaso dituzten bisitak zenbatzen ditu, eta egunean, astean, hilean, urtean… gehien ikusi diren euskarazko bideoak zein izan diren adierazten du. *2017an Txatxangorria-Euskal Karaokeak* laugarrena izan zen bisitatuenen artean.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2018: Interneten egindako lan onenaren Argia Saria jaso zuen.
* 2012: Omenaldia Gorlizko Euskararen egunean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oi Pello Pello

## Kanpo estekak 
* Txantxangorria.eus, Gabi de la Mazaren webgunea.
* Youtubeko kanala.
* @maza_gabi, Twitterreko kontua.
* Gabi de la Maza Alonso, Linkedin sare sozial profesionalean
* «Gabi de la Maza: “Euskal karaokeen frikia naiz”» Jon Gomez Garai, TTAP aldizkari digitala. (2019-05-10).
My Super Ex-Girlfriend

***My Super Ex-Girlfriend*** (euskaraz *Nire Super Neskalagun Ohia*), 2006ko Ivan Reitman eslovakiar-kanadar zinema zuzendariaren superheroi eta amodiozko komedia bat da. Uma Thurman, Luke Wilson, Anna Faris, Eddie Izzard, Rainn Wilson eta Wanda Sykes aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
New York, AEB. Matthew Sanders (Luke Wilson) gizaseme lasaia Jenny Johnson (Uma Thurman) itxuraz arrunta dirudien emakumeaz maitemindu da, baina ezkutuan G-Neska superheroia da. Matthewek neskalagun jeloskor eta manipulatzailearekin harremana haustean arazoak hasiko dira... neskalagun ohiak harremana eten ez dadin ahalegin guztiak egingo baiditu, bai eta haren bizitza infernu bat bilakatu ere.

## Aktoreak 
* Uma Thurman: Jenny Johnson / G-Neska
* Luke Wilson: Matthew "Matt" Saunders
* Anna Faris: Hannah Lewis
* Eddie Izzard: Barry Edward Lambert / Bedlam irakaslea
* Rainn Wilson: Vaughn Haige
* Wanda Sykes: Carla Dunkirk
* Stelio Savante: Leo
* Mike Iorio: Lenny
* Mark Consuelos: Steve Velard:
* Tom Henry: Banaketa gorriko neska
* Margaret Anne Florence: Tabernaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Macario (filma)

***Macario*** Roberto Gavaldónek 1960an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Macario laborari eta egurketari xumeak  (indioilar) oso bat jatearekin amets egiten du, baina bere familia oso egoera larrian bizi da. Egun batean, emazteak bat lapurtu, eta Macariorentzat prestatuko du. Basora joango da jatera, eta han Deabrua, Jainkoa eta Heriotza agertuko zaizkio. Hirurek proposatuko diote indioilarra partekatzea, baina Heriotzari onartuko dio soilik. Trukean, gaixotasun oro senda dezakeen likido bat emango dio Heriotzak botila batean. Hari esker, aberastu egingo da, eta ondorioz Inkisizioaren arreta bereganatuko du. Azkenean, Heriotzak hartuko du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Real Sociedad B 2019-2020

Entrenatzailea:  Xabi Alonso (2019-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa
*  22 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Berio taldeko jokalariak dira, eta beraz talde biekin jokatu dezakete partidak. Espainiar ferezadioaren arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 22-erako dortsalak eraman beharko dituzte, eta 3.atezaina egongo balitz 25 zenbakia eraman beharko du

#### Lagatakoak 
#### Baja Neguan 
### Neguko merkatua 2020 
### Udako merkatua 2019 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Días de otoño

***Días de otoño*** Roberto Gavaldónek 1962an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Luisa probintziako gaztea Mexiko Hirira iritsiko da, pastel-denda batean lan egitera. Han, pastelak apaintzeko talentu handia duela ikusiko du dendaren jabeak, On Albino alargunak. Bi haur adingaberen aita da, eta Luisak maitasuna hartuko die haurrei, baina uko egingo die On Albinok hurbiltzeko egingo dituen saioei, senargaia duelako. Baina, ezkontzaren eguna iristen denean, senargaia ez da agertuko. Atsekabetuta, pastel-dendara itzuli, eta guztiei ezkonduta eta haurdun dagoela sinetsaraziko die Luisak.

## Aktoreak 
* Pina Pellicer: Luisa
* Ignacio López Tarso: On Albino
* Evangelina Elizondo: Rita
* Adriana Roel: Alicia
* Luis Lomelí: Carlos
* Graciela Doring: pastel-dendaren saltzailea
* Hortensia Santoveña: doktorea
* Eva Calvo: pastel-dendaren bezeroa
* Guillermo Orea: argazkilaria
* Enrique García Álvarez: apaiza
* Ricardo Fuentes: Mario
* Joaquín Roche, Jr.: Manuelito
* Juan Antonio Edwards: On Albinoren semea
* José Chávez Trowe: taxista

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egon Zimmermann

**Egon Zimmermann** (Lech, Vorarlberg, 1939ko otsailaren 8a - *ibidem*, 2019ko abuztuaren 23a) austriar eskiatzailea izan zen. 1964ko Neguko Olinpiar Jokoan eski alpetarreko jaitsierako proban urrezko domina irabazi zuen. Gainera Munduko Txapelketan urrezko domina bat eta brontzeko domina bat irabazi zituen.
Nomads (1986ko filma)

***Nomads*** (euskaraz *Nomadak*), 1986ko John McTiernan estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Lesley-Anne Down, Pierce Brosnan eta Anna Maria Monticelli aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Los Angeles, AEB. Jean-Charles Pommier (Pierce Brosnan) frantziar antropologoak jipoia jaso ostean hiriko ospital batean zendu berri da, hiltzear zela frantziar esaldi batzuk aipatuz. Hil aurretik berau zaintzen duen Eileen Flax (Lesley Anne Down) doktoreari sekretu bat komunikatzen saiatuko da: deabruzko izaki batzuen izatea. Ordutik aurrera doktorea ikuskari arraroak izaten hasiko da.

## Aktoreak 
* Pierce Brosnan: Jean Charles Pommier, frantziar antropologoa
* Lesley-Anne Down: Eileen Flax doktorea
* Anna-Maria Monticelli: Veronique "Niki" Pommier
* Adam Ant: Bat Zenbakia, Nomada
* Mary Woronov: Mary Dantzaria, Nomada
* Nina Foch: AEBetako agentea
* Frances Bay: Bertril, erizaina
* Frank Doubleday: Razors, Nomada
* Josie Cotton: Silver Rlng, Nomada
* Jeannie Elias: Cassie
* Hector Mercado: Ponytail, Nomada

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Xeni Jardin

**Xeni Jardin** (jaiotzez **Jennifer Hamm,** Richmond, Virginia, AEB, 1970) estatubatuar blogari eta kazetaria, berezitua hedabide digitaletan, eta IKT alorreko kultura gaietan bereziki. *Boing Boing* agerkariko ko-editore da Cory Doctorowrekin batera.

Kolaboratu izan du halaber *Wired* aldizkariarekin. Estatu Batuetako NPR irrati publikoarekin, PBS telebista publikoarekin, eta agerpenak egin ohi ditu CNN, Fox News, MSNBC eta ABC bezalako telebistetan, teknologiari buruzko gaiak iruzkintzen.

Minbizia gainditu duen emakumea da, eta osasun zerbitzu publikoen alde egiten du borroka AEBetan. Teknologia digitalen alorrean MeToo mugimenduaren ahotsa zabaltzen ere lan egiten du, bereziki 2019an Jeffrey Epstein-en kasuak eztanda egin ondoren, ikusi baitzen Epsteinek lotura estuak zituela teknologia eta zientziako izen handi askorekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune pertsonal ofiziala, Xeni.net
* Xeni Jardin Boing Boing-en.
* Xeni Jardin Twitterren.
Flor de mayo (Topolobampo)

***Flor de mayo (Topolobampo)*** Roberto Gavaldónek 1959an zuzenduriko film dramatikoa da. Vicente Blasco Ibáñezen izen bereko eleberrian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Jim marinel estatubatuarra Topolobampora itzuliko da, Pepe lagun zaharrarekin elkartzeko eta sakonean izkirak arrantza ditzatela proposatzeko. Duela zenbait urte, Pepe gizon bat jotzeagatik espetxe-zigor laburra betetzen ari zela, haren emazte Magdalenarekin amodio-kontu bat izan zuen Jimek. Peperen ustez berea den semea, Jimena da egiaz. Arrantzale batek menturaz esandako zerbait susmo eta jelosia biziak piztuko ditu Peperengan, eta horrek eragina izango du semearengan eta familiaren bizitzan. Bitartean, berriz ere Jimekin harremanean hasiko da Magdalena.

## Aktoreak 
* María Félix: Magdalena Gamboa
* Jack Palance: Jim Gatsby
* Pedro Armendáriz: Pepe Gamboa
* Juan Múzquiz: Pepito
* Carlos Montalbán: Nacho
* Paul Stewart: Pendergrest
* Jorge Martínez de Hoyos: Rafael Ortega
* Emma Roldán: Carmela
* Domingo Soler: apaiza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lehenengo Boer Gerra

**Lehenengo Boer Gerra** (, , hitzez hitz «Lehenengo Askapen Gerra»), **Lehenengo Anglo-boer Gerra** edo **Transvaalgo Gerra** 1880 eta 1881 artean hegoaldeko Afrikan izandako gatazka izan zen.

Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batuak 1877an Transvaal konkistatu zuen. Luze zirauen boerren suminak lehertu zuen lurralde horretan 1880an.

Gatazka hasi bezain azkar amaitu zen Majuba muinoko borrokan (1881eko otsailaren 27an) boerrek lortutako garaipen erabakigarriari esker. Errepublikak independentzia berreskuratu zuen Hegoafrikar Errepublika izenpean. Paul Kruger, matxinadako buruetako bat, presidente bihurtu zen 1883an.

Bitartean, Majubako porrotak umiliatuta, britaniarrek Hegoafrikako koloniak federatzen bilatu zuten, eskualdeko gehiengo afrikanerren aurrean euren interes estrategikoak babestu nahian.

## Kanpo estekak
Peña Azagresa Kirol Elkartea

**Peña Azagresa Kirol Elkartea** Azagrako futbol taldea da, 1925ean sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1918 hasi ziren Azagran futbolean jokatzen eta 1925 urtean sortu zen *Peña Azagresa* taldea. Hainbat urte beranduago ibaiak gainezka egin eta zelaia suntsitzerakoan taldea desagertu zen. Hamarkada batzuk beranduago taldea birsortu zen, izen eta kolore berdinekin. 2008an aurreneko aldiz 3. mailara igotzea lortu zuen.

2019an Errege Kopako lehen itzulirako sailkatu da eta lehen mailako Vigoko Celtaren aurka jokatuko du.

## Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 6
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 0
* **Emaitzarik onena**: 15.a (Hirugarren Mailan 2009-10ean)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Nafarroako Preferentea (2): 2008, 2009

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Txantxangorriaren Karaoketeka

**Txantxangorriaren Karaoketeka** euskal kantugintzako 2.500 abesti baino gehiago karaokerako prestatuta eskaintzen dituen webgunea da.

Gabi de la Mazak irakasleak 2008an hasi zen sortzen bideo bilduma hau txantxangorri izengoitiarekin. 2005. urtetik aurrera. Euskarazko barnetegietan erabiltzeko hainbat karaoke sortuta zituen, ikasleekin egonaldietan erabiltzeko. 2008an, ikasleek eskatuta, Youtubera igotzen hasi zen. 2019an bi kanal zituen, eta bien artean 2.500 abesti baino gehiago daude. Lehenengo hamaika urtean, gune horrek milioi bat bisita baino gehiago jaso zituen, eta harpidedunak 80.000 mila baina gehiago dira bien artean.

TBX.eus atariak euskarazko kanalek jaso dituzten bisitak zenbatzen ditu, eta egunean, astean, hilean, urtean… gehien ikusi diren euskarazko bideoak zein izan diren adierazten du. *2017an Txatxangorria-Euskal Karaokeak* laugarrena izan zen bisitatuenen artean.

**Txantxangorriaren Karaoketekan** 2.500 abesti horien bideoak autorez, tituluz edo gaiaz lortu daitezke txantxangorri.eus atarian.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2018: Interneten egindako lan onenaren Argia Saria jaso zuen.
* 2012: Gabi de la Mazari omenaldia Gorlizko Euskararen egunean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Karaoke

## Kanpo estekak 
* Txantxangorria.eus, Gabi de la Mazaren webgunea.
* Youtubeko *Gabi de la Maza* kanala. 55.850 harpidedun 55.850 harpidedun
* Youtubeko *Euskal Karaokeak* kanala. 29.937 harpidedun (2019-08-23)
* @maza_gabi, Twitterreko kontua.
Náxara Club Deportivo

**Náxara Club Deportivo** futbol talde errioxarra da Naiara hirian sorturikoa.

## Historia 
1933an sortu zen taldea. 2004an 3. mailara igo zen eta ordutik bertan aritu da jokatzen. 2011 urtean txapelduna izan zen.

## Datuak 
2023-24 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**:0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 0
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 2
* **Denboraldiak 3. mailan**: 17
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 1
* **Ligako posturik onena**: 1.a Hirugarren mailan (2010-11n)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (1): 2011.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Club Deportivo Alfaro

**Club Deportivo Alfaro** futbol talde errioxarra da Alfaro hirian sorturikoa.

## Historia 
1922an sortu zen taldea eta 1959an 3. mailara igo zen. 1967 arte egon zen maila hartan eta ondoren 15 urte pasa zituen erregional mailan (1975-76 izan ezik). 1986tik aurrera 3. mailan jokatu du eta 2001 eta 2009 artean 6 denboraldi egin zituen 2. B mailan.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**:0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 6
* **Lehen maila RFEF**: 0
* **Bigarren maila RFEF**: 2
* **Denboraldiak 3. mailan**: 41
* **Hirugarren maila RFEF**: 2
* **Ligako posturik onena**: 9.a Bigarren B mailan (2003-04n)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (1): 2008

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Gartzia

**Gartzia** euskal jatorriko abizena dela uste da, gaztelerazko idazkerarekin (*García*) oso ohikoa Espainian ere, eta horrexegatik askok euskarazkotzat hartzen ez dutena. Euskaltzaindiak TZ-rekin idazteko gomendioa ontzat eman zuen 1994an, eta 1998an Euskal deituren izendegian sartu zuen.

Historikoki, euskarazko edo gaztelaniazko testuak agertu baino lehenagoko latinezko testuetan ere agertzen da deitura maiz, eta lehen aipuak Nafarroako Erresumakoak dira, 789. urtekoak eta Nafarroa Beherean, hain zuzen.

Deiturak badu ponte-izen gisako parekidea euskaraz: Gartzea.

## Etimologia 
20. mendearen hasieran Ramón Menéndez Pidal eta Antonio Tovar hizkuntzalari espainiarrek deituraren etimologia euskaran aurkitu behar zela uste zuten; baina, iturria *hartz* animalia izenean zetzala pentsatu zuten, **(h)artz** 'hartza', Bertsio zahaztuan *(h)artzea* da; eta antzinako forma *kartzea* izanen zukeen.

Uste hori okerra dela uste dute geroagoako etimologia adituek, eta abizenaren forma zaharragoan, Garzea/Gartzea, *gaztea* hitza dagoela pentsatzen dute. Alfonso Irigoienek defenditu zuen bereziki ideia hau. Horretara, latinezko *Iuvenis*, frantsesezko *Lejeune*, italierazko *Giovane*, ingelesezko *Young* edota alemanezko *Jung* deituren parekoa da.

Badira Gartziaren kognate gaskoiak, Gassie eta Gassion bezalakoak (Biarn, Gassio XIV. mendea, [10] Edith Piafen benetako izena, Edith Gassion jaioa).

Bertze teoria batzuen arabera, García germaniar jatorrikoa da eta gerretatik gerlari gaztea edo garxa eta garcha hitz bisigotikoak (printze graziatsua) atera daitezke.

## Aldaketak 
Aldaketa edo bariazio nagusiak, alfabetikoki, hurrengo hauek:

* Gacía.
* Gacías.
* Gació.
* Gaciot.
* Garcea.
* Garcés.
* Garces.
* Gárcez.
* Garceller.
* Garci.
* Garcia.
* Garcías.
* Garcias.
* Garsea.
* Garseand.
* Garsés.
* Garses.
* Garsinde.
* Gartzea.
* Gartzes.
* Gartzia.
* Garzea.
* Garzia.
* Garzón (kasu jakin batzuetan).
* Gasía.
* Gassía.
* Gassías.
* Gaztea.

Abizenak zenbait izen konposatu ditu Arabar jatorria dutenak: García de Vicuña, García de Madinabeitia, García de Zúñiga, García Orobio edo García de Guinea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gartzea

## Kanpo estekak
Heaviside funtzio

thumb|Heaviside funtzioaren irudikapena.
**Heaviside funtzioa**, edo **Maila funtzioa**, funtzio matematiko bat da. Oliver Heaviside matematikari eta fisikaria dela eta datorkio izena. Funtzioaren balioa 0 da aldagai negatiboentzat, eta 1 da zero edo handiagoa den edozein aldagairentzat.

Matematikoki, funtzioa honela definitzen da:

\forall x \in \R
   : \quad
   u(x) =
   H(x) =
\left \{
      \begin{array}{rcl}
         0 & \mathrm{baldin} & x 

Funtzioa oso erabilia da seinaleen prozesaketan eta kontrol ingeniaritzan. Une jakin batean aktibatu eta martxan mantentzen den seinale bat irudikatzen du.
## Kanpo estekak
San Joan baseliza (Telleriarte)

**San Joan baseliza**, Gipuzkoako Legazpi udalerriko Telleriarte auzoan dago. Telleriarte eta Brinkola arteko bidean dago, Elorregi jauregia eta Urola ibaiaren alboan.

Auzotarrek hala eskatuta eraiki zen, Legazpiko parrokia-eliza urrun baitzuten.

Ateburuan 1824an eraiki zela jartzen du, bi mende aurretik leku berdinean Elorregitarrek beste baseliza bat eraikia zuten, baina jada erabilgarria ez zenez, berria eraiki zen.

Gaur egun, baselizan San Joan Bataiatzailearen taila eder bat dago, Julio Beobidek egina.

## Kanpo estekak
Izko (Izko)

**Izko** Nafarroa Garaiko mendia da, 976 metro ditu eta Izkoko mendietan kokatuta dagoena.

Mendilerroan dagoen Izko mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
Naroa Gorostiaga

**Naroa Gorostiaga Barriola** (Euskal Herria, 1970eko ekainaren 7a) Euskararen Erakunde Publikoko hizkuntza kargudunetako bat da. Iparraldeko euskara agirien kudeaketan, hizkuntzaren baieztapenean eta euskara-gaitasuna lantzeko ikastaroak eta laguntzak antolatzen parte hartzen du, batez ere.

## Ikasketak 
Iparraldeko ikastolak biltzen dituen Seaskako lehen belaunaldietako ikasle izan zen, Etxepare lizeoraino. Zuzenbide ikasketak egin zituen. Txikitatik hizkuntza anitzak eta euskalki asko entzuteko moduan izan da.

## Kazetaria eta kulturgilea 
thumb|382x382px|Euskal Irratietako kideak: Naroa Gorostiaga, Dani Dualde eta Jose Luis Aizpuru (Euskaldunon egunkaria, 2002-12-12)
18 urtez irrati-lanean aritu izan zen. Hasieran irrati-lana Gure Irratian ezagutu eta ikasi zuen, han Anje Duhalde izan zuen irakasle. Gero, Radio France Pays Basque-n ibili zen. Geroago Radio France Pays Basque irratiko animatzailea izan zen, hango zazpi urteak baliatu zituen kazetari lanera formatzeko. Eta azkenean 1999an Euskal Irratietara joan zen erredaktore buru eta koordinatzaile izateko (Gure Irratian - Antxeta Irratia &ndash; Xiberoko botza &ndash; Irulegiko irratia).

Euskaltzaindiak, bere ehungarren urteurrena eta euskara batuaren berrogeita hamargarren urteurrena kari, antolatu mintzaldi sorta bat proposatu zuen Baionako Herriko Etxean Naroa Gorostiaga-ren hitzak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Konfederazioa

## Kanpo estekak 
* EEPren webguneko euskarazko bertsioa.
* Titto Betbeder EEPz Soziolinguistika Klusterrean
* Euskal Irratiak webgunea
* Naroa Gorostiaga. Euskaldunon Egunkariaren hemeroteka 1990-2002. (42 emaitza, 20 kolaborazio)
Legio X Equestris

**Legio decima Equestris** () erromatar legio bat izan zen. Julio Zesarrek K.a. 61an sortu zuen Hispania Ulteriorreko gobernadorea zela. Galietako Gerretan aritu zen eta k.a. 45ean desegin zuten. Bere soldaduak Legio X Geminan sartu ziren.

## Kanpo estekak
Legio X Fretensis

**Legio decima Fretensis** () erromatar legio bat izan zen. Zesar Augustok K.a. 40 inguruan sortu zuen gerra zibilean borrokatzeko. 410eko hamarkadan oraindik Ekialde Hurbilean koarteleratuta zegoen. Bere ikurrak zezen bat, itsasontzi bat eta basurde bat izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio X Gemina

**Legio decima Gemina** () erromatar legio bat izan zen. Julio Zesarrek K.a. 58an sortu zuen Galiako Gerretan borrokatzeko. 410eko hamarkadan oraindik Viena inguruan koarteleratuta zegoen. Bere ikurra zezen bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XI Claudia

**Legio undecima Claudia** () erromatar legio bat izan zen. Zesar Augustok K.a. 42an sortu zuen hiru urte aurrerago desegin zuten Legio XI berpiztuz. V. mendearen hasieran Danubion kuarteleratuta zegoen. Bere ikurrak Neptuno bat eta otseme bat izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XII Fulminata

**Legio duodecima Fulminata** () erromatar legio bat izan zen. Julio Zesarrek K.a. 58an sortu zuen Galietako Gerretan borrokatzeko. V. mendearen hasieran Eufratesen, Melitene inguruan, kuarteleratuta zegoen. Bere ikurra tximista bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XV Primigenia

**Legio quinta decima Primigenia** () erromatar legio bat izan zen. Kaligulak k.o. 39an sortu zuen Germanian borrokatzeko. Bataviar matxinadan guztiz suntsitu zuten.

## Kanpo estekak 
* Legio XV Primigenia. *Tesauro, Historia antigua y mitologia*
* Legio XV Primigenia. *Livius.org, Articles on ancient history*
Legio XVI Flavia Firma

**Legio sexta decima Flavia firma** () erromatar legio bat izan zen. Vespasianok k.o. 70ean sortu zuen Bataviar matxinadan borrokatzeko. 410eko hamarkadan oraindik Eufratesen koarteleratuta zegoen. Bere ikurra pegaso edo lehoi bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XVI Gallica

**Legio sexta decima Gallica** () erromatar legio bat izan zen. Zesar Augustok k.a. 40 inguruan sortu zuen gerra zibilean aritzeko. Bataviar matxinadan erabat suntsitu zuten eta Vespasianok bere ordez Legio XVI Flavia Firma sortu zuen. Bere ikurra lehoi bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Russian Five

**Russian Five**, **Red Army** edo **The Big Red Machine**, euskaraz *Bost Errusiarrak*, *Armada Gorria* edo *Makina Gorri Handia*, 1994-1998 artean, AEBetako NHLko Detroit Red Wings taldean jokatutako Sergei Fedorov, Slava Fetisov, Slava Kozlov, Igor Larionov eta Vladimir Konstatinov errusiar izotz hockey jokalariek jaso zuten ezizena da.

Aurrez, 1980ko hamarkadan, HC CSKA Mosku eta Sobietar Batasuneko izotz hockey selekzio nazional ia garaitezinean jokatuak ziren. Ondoren, 1991ko Sobietar Batasunaren desegitearekin batera AEBetara Amerikar ametsa betetzera joan ziren.

Hasiera batean, bost errusiarrek estatubatuar talde banatan jokatu zuten, beren joko dotorearengatik estatubatuar jokalari astarkirtenen artean andereak ziruditela, baina ez zuten emaitza onik ateratzen eta estatubatuar ikusleak ere ez zeuden "sobietar etsaiak" txalotzearen alde. Baina, Detroit Red Wings taldeak bostak fitxatu eta beren kaxara eta joko estiloan jokatzera lagatzea erabaki zuenean, gauzak goitik behera aldatu ziren, jada ez baizitzaien estatubatuar estiloa derrigorrean ezartzen. Errusiarrek estatubatuarrek ez bezala, izotz hockeyean jokatzeko askoz ere estilo teknikoagoa zuten, pastilla futbolean bezala alde batetik bestera eta jokalaratik bestera azkar mugituz eta arerioak engainatuz, azkenean atera jaurtiz. Aldiz, estatubatuarren estiloa askoz ere zuzen eta oldarkorragoa zen.

Honela, bost errusiarrek 1997ko Stanley Cup txapelketa nagusitasun osoz irabaztea lortu zuten.
Legio XIX

**Legio undevigesima** () erromatar legio bat izan zen. Zesar Augustok k.a. 40 inguruan sortu zuen gerra zibilean aritzeko. Teutoburgeko oihaneko guduan erabat suntsitu zuten eta bere arranoa ere galdu zuen. Sei urte geroago, Luzio Estertinioren soldaduek brukteroen eskuetatik arranoa berreskuratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XX Valeria Victrix

**Legio vigesima Valeria Victrix** () erromatar legio bat izan zen. Litekeena da Zesar Augustok k.a. 31 inguruan sortua izatea gerra zibilean aritzeko. 407an Konstantino III.ak Britainian erabili zuen. Bere ikurra basurde bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XXI Rapax

**Legio vigesima prima rapax** () erromatar legio bat izan zen. Zesar Augustok k.a. 31 inguruan sortu zuen izatea gerra zibilean aritzeko. Sarmaziarrek k.o. 92an guztiz suntsitu zuen. Bere ikurra akerraga bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XXII Deiotariana

**Legio vigesima secunda Deiotariana** () erromatar legio bat izan zen. Zesar Augustok k.a. 48an sortu zuen izatea gerra zibilean aritzeko. Bar Kokhbaren matxinadaren garaian desegin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XXII Primigenia

**Legio vigesima secunda primigenia** () erromatar legio bat izan zen. Kaligulak k.o. 39an sortu zuen izatea Germanian aritzeko. III. mendearen amaieran, Mogontiacumen, egungo Mainzen, kuarteleratuta zegoen. Bere ikurrak Herkules bat eta akerraga bat izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
García (argipena)

**García** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake.

## Onomastika 
Gazteleraz *García* idazten den izena euskal jatorrikoa da izatez, eta parekide hauek ditu euskaraz:

* **Gartzea**, ponte-izen gisa, Erdi Aroan ohikoa Nafarroan eta Iberiar penintsulako beste erresuma batzuetan.
* **Gartzia**, abizena.

## Leku izenak 
* **Garcia**, Kataluniako herria.
* **García**, Mexikoko hiria.
Legio XXX Ulpia Victrix

**Legio trigesima Ulpia victrix** () erromatar legio bat izan zen. Trajanok k.o. 100 inguruan sortu zuen izatea Daziar Gerretan aritzeko. V. mendearen hasieran, Rhinen kuarteleratuta zegoen. Bere ikurrak Neptuno bat, Jupiter bat eta akerraga bat izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alto de Juandomingo

**Alto de Juandomingo** Nafarroa Garaiko mendia da, 1010 metro ditu eta Izkoko mendietan kokatuta dagoena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendiak
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
* *luberri.net* webgunean
The Song of Names

***The Song of Names*** François Girardek 2019an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Europan, Bigarren Mundu Gerra betean, Martinek, bederatzi urteko haur batek, maitasuna hartuko dio bere anaia adoptatu berriari. Dovidl, haren adin bereko biolin-jotzaile miraria, Londresera iritsi berri da errefuxiatu gisa. Denbora luze baten ondoren, 21 urterekin lehen kontzertua eman aurretik, arrastorik utzi gabe desagertuko da Dovidl, eta lotsa eta hondamena ekarriko dio familiari. Handik urtetara, Martinek 56 urte dituenean, Dovidlek soilik irakats lekiokeen filigrana estilistiko bat erakutsiko dio biolin-jotzaile gazte batek.

## Aktoreak 
* Tim Roth: Martin
** Jonah Hauer-King: Martin (17-23 urte)
* Clive Owen: Dovidl
** Gerran Howell: Dovidl (17-23 urte)
* Catherine McCormack: Helen
* Saul Rubinek: Feinman
* Eddie Izzard: irrati-esataria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Concello de Bueu Bandera

**Concello de Bueu Bandera** Galiziako estropada da, Bueun jokatzen dena, O Morrazo eskualdean. Club de Mar Bueuk antolatzen du eta gaur egun Galiziako Traineruen Ligako estropada da.

TKE Ligako hiru estropada ere antolatu izan dira, hirugarrenean izan zen etxeko trainerua lehian.

## Galiziako Liga 
### Gizonezkoak 
* 2019. urtean lehen txanda jokatu ondoren ekaitz handia izan zen eta estropada bertan behera gelditu zen. Ez zen ligarako puntuagarria izan eta sariak lehen txandako taldeen artean banatu ziren.

### Garaipenak 
### B Liga: Praia de Pescadoira 
2025ean B Ligako estropada antolatu zen, *I Bandeira Praia de Pescadoira* izenekoa.

## TKE Ligako banderak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
2024an Euskotren Ligako estropada jokatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Das Vorspiel

***Das Vorspiel*** Ina Weissek 2019an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Anna Bronsky musikako institutu bateko biolin-irakaslea da. Gainerako irakasleak kontra agertu arren, eskolan mutil bat onar dezatela lortuko du Annak, talentu nabarmena duela sumatu baitu. Ordutik aurrera ardura handiz lan egingo du Alexanderrekin, eta azterketa partziala egiteko prestatuko du, bere seme Jonasi gero eta arreta gutxiago emanez. Gero eta gehiago urrunduko da bere senar Philippe Bronsky biolin-egilearengandik ere. Bere maitale eta lankide Christianek boskote batean sartzeko konbentzituko du. Kontzertuan huts egingo du, ordea, eta presioa handituko da. Orain Alexander bihurtu da Annaren tresna, eta betiere aurrerago eta gorago eramango du. Azterketaren eguna iristen denean, gertaerek tragediaren bidea hartuko dute…

## Aktoreak 
* Nina Hoss: Anna Bronsky
* Ilja Monti: Alexander
* Simon Abkarian: Philippe Bronsky
* Jens Albinus: Christian
* Serafin Gilles: Annaren semea
* Simon Abkarian: Philippe
* Sophie Rois
* Alexander Hörbe
* Thomas Thieme
* Winnie Böwe
* Mikayel Hakhnazaryan
* Jana Kuss
* William Coleman
* Oliver Wille
* Stephan Taubert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Legio XVIII

**Legio duodevigesima** () erromatar legio bat izan zen. Zesar Augustok k.a. 40 inguruan sortu zuen gerra zibilean aritzeko. Teutoburgeko oihaneko guduan erabat suntsitu zuten eta bere arranoa ere galdu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Proxima (filma)

***Proxima*** Alice Winocourrek 2019an zuzenduriko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sarah Koloniako Europako Espazio Agentzian entrenatzen ari den frantses astronauta bat da. Programa zorrotz horretako emakume bakarra da. Stellarekin bakarrik bizi da, zazpi urteko bere alabarekin. Sarah errudun sentitzen da alabarekin denbora gehiago eman ezin duelako. Haren maitasuna egundokoa da, aztoragarria. Sarah aukeratzen dutenean “Proxima” izeneko urtebeteko espazio-misio bateko tripulazioan parte hartzeko, kaosa sortuko da amaren eta alabaren arteko harremanean.

## Aktoreak 
* Eva Green : Sarah
* Matt Dillon : Mike
* Sandra Hüller : Wendy
* Lars Eidinger : Thomas
* Aleksey Fateev : Anton
* Nancy Tate : Naomi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blackbird (2019ko filma)

***Blackbird*** Roger Michellek 2019an zuzenduriko film dramatikoa da. 2014ko *Stille hjerte* daniar filmaren berregokitzapena da.

## Sinopsia 
Emakume batek familia osoa bilduko du, bizirik jarraitu nahi ez duela jakinarazteko. Horrek agerira ekarriko ditu familiako liskar ezkutuak, baina baita bi alabek amari dioten maitasuna ere.

## Aktoreak 
* Kate Winslet: Jennifer
* Mia Wasikowska: Anna
* Susan Sarandon: Lily
* Sam Neill: Paul
* Rainn Wilson: Michael
* Bex Taylor-Klaus: Chris
* Lindsay Duncan: Elizabeth
* Anson Boon: Jonathan

## Ikus, gainera 
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Il pleuvait des oiseaux

***Il pleuvait des oiseaux*** Louise Archambaultek 2019an zuzenduriko film dramatikoa da, Jocelyne Saucierren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Hiru ermitau zahar basoan gordeta bizi dira. Sute handi batek arriskuan jarriko du eremu hori, eta haien egunerokoa astinduko dute bi gertaerak: zaharrena, Boychuck, hil egingo da, eta laurogeitaka urteko emakume bat iritsiko da, bizitza osoan bidegabeki psikiatriko batean barneratuta egon ondoren. Emakumezko argazkilari batek haien ezkutalekua aurkituko du inguruko suterik larrienetan bizirik atera direnei elkarrizketak egitera datorrenean. Bi emakumeek Boychucken ehunka margolan aurkituko dituzte, hark sute horietan bizitako iragan tragikoaren lekuko.

## Aktoreak 
* Andrée Lachapelle
* Gilbert Sicotte
* Rémy Girard
* Eve Landry

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak