open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ophiura ophiura

***Ophiura ophiura*** Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdean bizi den ofiura bat da.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen 1758. urtean *Systema Naturae* liburuaren hamargarren edizioan. *Asterias ophiura* izena eman zion itsas izarren taldean sartuz, eta 1766an *Asterias ciliaris* berrizendatu zuen. 1801ean J. B. Lamarckek *Ophiura* generoa sortu zuen.

Izena latinezko *ophiurus* hitzetik dator eta hau antzinako grezierazko ὄφις (*óphis*, “sugea”) + οὐρά (*ourá*, “buztana”) hitzen elkarketatik. Izan ere ofiuraren besoek sugeen buztanen itxura baitute.

## Deskribapena 
35 mm inguruko diametroa duen disko zapal bat du, simetria pentagonala duena. Handik bost beso fin ateratzen zaizkio, 140mm inguruko luzera dutenak. 

Kolore marroi-gorrixka du, azpialdean apalagoa da, ia zuria. Diskoaren gainaldea eta azpialdea karezko plaka estalita daude. Besoak gainaldean lotzen zaizkio diskoari eta lau plakatxo dituzte lotunean. Hauetatik bik ertz borobildua dute eta 20-30 papila fin ditu bakoitzak.

Diskoaren azpialdean ahoa kokatzen da. Bost plakak inguratzen dute eta bakoitzak baraila du. Baraila bakoitzean hortz ilarak bertikalean kokatzen dira eta alboetan aho-papilak ditu.

## Banaketa 
Ozeano Atlantikoaren ipar-ekialdeko itsasoetan bizi da, Islandiatik eta Norvegiatik hasi eta Bizkaiko golkoan barrena Azoreak eta Madeira uharteetaraino. Mediterraneoan ere zabaldurik dago Itsaso Beltzeraino.

## Biologia 
250px|thumb|Ofiurak belaki baten gainean.
250px|thumb|Ofiuraren karezko plakak.

### Portaera 
Animalia oso aktiboa da, azkar mugitzen dena. Horretarako besoak mugituz igeri egiten du. Beso horiek erabilita itsas hondoko sedimentuetan zuloak egiten ditu eta egunez hondarretan ezkutatzen da. Gauez ateratzen da elikagai bila.

### Eikadura 
Sedimentuak iragaziz elikatzen da eta elikagai aniztasun handia du; itsas zizareak, krustazeoak (isopodoak eta anfipodoak), bibalbio txikiak, ofiura txikiagoak, larbak, nematodoak, arrain zatiak, diatomeak, landare hondarrak, materia organikotan aberatsak diren sedimentuak... Haragijalea eta detritiboroa ere izan daiteke.

*Parartotrogus richardi* kopepodoa ofiuren bizkarroia da.

Istripuz edo harrapari baten erasoaren ondorioz besoren bat galtzen badu berriz sor dezake, itsas izarren antzera.

## Gizakiarekin harremana 
Eskozian arrantzaleek ofiurak eta *Asterias rubens* itsas izarrak hartu zituzten nahigabe eta berehala uretara itzuli bazituzten ere 14 egunetan ofiura guztiak hil ziren, aldiz itsas izarren %4a baino ez.

Akuarioetan ohikoak dira ordea, ondo egokitzen dira eta materia organiko hilaz elikatzen direnez sedimentuak garbitzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Bravo

**Juan Bravo** (Atienza (Guadalajara), 1484 inguru-Villalar (Valladolideko probintzia), 1521eko apirilaren 24a) Gaztelako Komunitateen Gerran parte hartzeagatik ezaguna izan zen aitoren semea izan zen. Komuneroen buruzagietako bat, Joana I.a Gaztelakoarekin elkarrizketatu eta harrezkero haren izenean jokatu zutenetako bat izan zen. Villalarko gudua galdu eta preso hartu zuten. Heriotza-zigorra ezarri zioten eta Padilla eta Maldonadorekin batera lepoa moztu zioten.

## Biografia 
Juan Bravo behe nobleziakoa zen eta Atienzan jaio zen —gaur egungo Guadalajara probintzian—; han, haren aita Gonzalo Bravo de Lagunas gotorlekuko alkaidea zen. Amaren aldetik, Juan Bravo Maria Pachecoren lehengusua zen, Juan de Padillaren emaztea eta Mendoza familia ospetsuko kidea. 1505ean Catalina del Ríorekin ezkondu ondoren, Segovia hiriko patriziatuan sartu zen, eta hara joan zen bizitzera. Alargun geratu ondoren, 1519an bigarren aldiz ezkondu zen Bernardosen (Segovia) María Coronelarekin.

1519ko urrian Segoviako milizietako erregidore eta buru izendatu zuten. Karlos I.a erregeari Santiago eta A Coruñako Gorteetan zerbitzua eman zitzaiola eta 1520ko maiatzaren 29an Alemaniara joan zela jakitean, Rodrigo de Tordesillas prokuradorearen aurka matxinada bat zuzendu zuen, eta urkatu egin zuten. Matxinatuek hiria bereganatu zuten, eta Juan Bravok militarki antolatu zuen hiria, eta erregearen erregeorde Adriano de Utrecht kardinalak bidalitako Rodrigo Ronquilloren tropa errealistak Segovian sartzea eragotzi zuten operazioak zuzendu zituen. Hala ere, erregeren tropak Segoviako Alkazarrean indartu ziren, eta han egon ziren komuneroen matxinada amaitu arte. Bravok Komunitateen Gerran parte hartu zuten gainerako hiriekin harremanak izateaz arduratu zen, eta Tordesillasera joan zen Joana I.a erreginarekin parlamentatzera, baina haren laguntza ez zuen lortu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Juan Bravoren biografia Espainiako Historiaren Errege Akademiaren webgunean.
Mycena aurantiomarginata

***Mycena aurantiomarginata*** *Mycenaceae* familiako onddo espezie bat da, Ez du sukaldaritzarako balio.

Sinonimoak: *Mycena elegans*, *Agaricus marginatus*, *Agaricus aurantiomarginatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 0,8 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, hasieran ganbila, ondoren kanpai-itxurakoa. Ertza argiagoa, hori-laranja kolorekoa eta erradialki ildaskatua gardentasunagatik. Azal leuna, arre-grisaxka kolorekoa oliba antzeko islekin.

**Orriak:** Koska batez fin-fin dekurrenteak, orritxoekin, okre-horixka koloretik hori-laranjara doan kolorekoak, ertza ondo bereizia du, kolore biziagoa duelako.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 4 eta 8 cm bitarteko garaierakoa eta 0,2 eta 0,4 cm bitarteko lodierakoa, zilindrikoa, liraina, fistulosoa, kapelaren kolore berekoa, edo pixka bat argiagoa goialdean, leuna, pruinaduna goiko muturrean eta hori-laranja koloreko ile ugariz estalia.

**Haragia:** Arre-horixka kolorekoa, oso urria. Usain eta zapore nabarmenik gabea. Espora-jalkina zuria.

**Etimologia:** *Mycena* terminoa latinetik dator, perretxikoa, onddoa. *Aurantiomarginata* epitetoa ere latinetik dator, laranja kolorekoa, esan nahi duen "aurantius" hitzetik eta orlatua, esan nahi duen "marginatus" hitzetik. Orrien ertzak hori-laranja kolorea dutelako.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Mycena* txiki bat da, taldekoia, eta erraz ezagutzen da, orriek ertzean  laranja-gorri kolore eder bat izaten dutekako.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean. Urria. Koniferoen basoetan; baita hostozabaletan ere, leku heze edo goroldiotsuetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Alaska, Costa Rica, Guadalupe, Groenlandia, Islandia, Errusia, Europa, Turkia, Japonia, Australia, Zeelanda Berria, Gabon.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ninnan Santesson

**Ninnan Santesson**, jaiotzaz  **Gertrud Paulina Santesson** (Fjärås, 1891ko abenduaren 14a - Stockholm, 1969ko urtarrilaren 14a) eskultore eta marrazkilari suediarra zen. Santessonen eskultura monumentalak eta bere garaikideen erretratu intimoak izan ziren bere sorkuntza-arrakastarik handienak.

## Biografia 
### Gaztaroa eta prestakuntza 
Gertrud Paulina Santesson 1891ko abenduaren 14an jaio zen, familia aberats batean, Tjolöholmeko jauregian (gaur egun Tjolöholmeko gaztelua), Fjäråsetik gertu, Halland konderrian, Suediako Ondoren erakutsia izan zen, beste lan batzuekin batera, Engelbert Bertel-Nordström artista finlandiarraren lanekin batera, Stockholmeko Konstnärshuseten. Santesson eta Bertel-Nordströmat 1917an ezkondu ziren.. Bere tailerra aspaldiko lagunen topaleku bihurtu zen: ek zirriborroetan lan egiten zuen, Siri Derkert eskultoreez arduratzen zen, eta  modelo-lanetan aritzen zen. Santessonek egindako Bringen gorputz osoko eskultura maisulantzat hartzen da maiz. *Flicka med hund* ("Neska txakurrarekin"), bere azken lana, estilo librean diseinatuta dago. Mälarhöjdenen, Stockholmeko kanpoaldean, ezarri zuten, bera hil ondoan.

Ninnan Santenssonek banakako hainbat erakusketa egin zituen Stockholmen, Goteborgen, Uppsalan, Lunden eta Boråsen. Suediako eta Danimarkako erakusketa garrantzitsu ugaritan aurkeztu zituen bere lanak; besteak beste, Goteborgeko arte nordikoko erakusketan eta Liljevalchs konsthall-eko “Optimistak” erakusketan, baita Suediako Arte Elkarte Orokorrak antolatutako erakusketetan ere., Moderna Museet eta Göteborg, Malmö eta Boråseko  museoetan gordetzen dira.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  B. Brecht (trad. E. Santesson), *Betraktande av konst o konsten att betrakta: anteckn:ar till en skulptur av N S (otr ms)* [Begiradaren artea : NSren eskulturaren gaineko oharrak (otr ms)], KB.
* (sv) Maria Görts, « G Paulina (Ninnan) Santesson », Svenskt biografiskt lexikon, vol. 31, Stockholm, Kultura Ministerioa (Suedia), 2002 (linean irakurgai), p. 439. 
*  B. Hansson, *« Den otroliga verkligheten »: 13 kvinnliga pionjärer* [« Errealitate sinestezina » : 13 emakume aintzindari], éd. L Robbert, 1994.
*  B. Hansson, *Kamratporträtt* [Lagun baten erretratua], 1984.
*  R. Söderberg, *Den sv konsten under 1900-talet* [XX. mendeko arte suediarra], 1970.

## Kanpo estekak
Åsa Grennvall

**Åsa Beatha Grennvall** (Gränna, 1973ko urtarrilaren 1a), Suediako komikigilea da. 1999az geroztik zortzi liburu argitaratu ditu. Batez ere eguneroko errealismoaren eta genero autobiografikoaren gainean lan egiten du. *Sjunde våningen* (7. solairua) liburua finlandierara, italierara, grekora, ingelesera eta frantsesera itzuli zen.

## Biografia 
*Det känns som hundra år* bere lehen liburua 1999an argitaratu zen. Ordutik, beste zazpi eleberri grafiko idatzi ditu, eguneroko bizitzako elementu errealistetan eta elementu autobiografikoetan inspiratuak. OptiPress, Ordfront eta Galagok argitaratu zituzten.

1997 eta 2002 bitartean, Åsa Grennvallek Arte Ederrak ikasi zituen Stockholmeko Konstfack University College-n.

2003an, Åsa Grennvallek Seriefrämjandet-Komikiaren Sustapenerako Elkarte Suediarraren Urhunden saria jaso zuen *Sjunde våningen* lanarengatik. *Sjunde våningen* itzuli zuten finlandierara (2003), frantsesera (*7ème étage*, L'Agrume argitaletxea, 2013) eta italierara (2014ko urtarrila). Finlandierazko izenburua *Seitsemäs kerros* da (Suomen Yrityslehdet-ek argitaratua). Italierazko izenburua *7º piano* da (Hop! argitaletxea).

Galago, Aftonbladet, Bang, Dagens Nyheter eta Röd Press argitaletxeek ere argitaratu izan dituzte.

Åsa Grennvallek eguneroko errealistaren eta autobiografikoaren (eta erdiautobiografikoan) gainean egiten du lan batez ere. Askotan, bere bizitzako elementuak berreskuratzen ditu, baina baita beste pertsona batzuen bizitzako istorioak ere.

## Lanak 
* 1999 – *Det känns som hundra år*, Optimal Press
* 2000 – *Mie*, Optimal Press
* 2002 – *Sjunde våningen*, Optimal Press
** 2003 – *Seitsemäs kerros*, Suomen Yrityslehdet (finlandieraz)
** 2013 – *7e étage*, Paris, L'Agrume (frantsesez) 
** 2014 – *7° piano*, Hop! (italieraz)
* 2003 – *Det är inte värst sådär i början*, Optimal Press
* 2005 – *Ett familjealbum*, Optimal Press
*         2014 – *Album de famille*, Paris, L'Agrume (frantsesez) 
* 2006 – *Cynisk Romantiker*, Ordfront/Galago
* 2010 – *Svinet*, Ordfront/Galago
* 2011 – *Elfriede – en dystopi*, Optimal Press
* 2014- *Deras ryggar luktade så gott*

## Sariak 
* 2003: Suediako album onenaren Urhunden saria, *7. solairua* lanagatik
* 2017: Suediako album onenaren Urhunden saria *Jag håller* lanagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1969ko Espainiako salbuespen egoera

[thumb|250px|[Enrique Ruano espainiar poliziaren eskuetan hil zen.]]
**Salbuespen egoera**, ikasleen protesten aurrean, hiru hilerako ezarri zuen Francoren erregimenak **1969ko urtarrilaren 24an**, Espainia osoan. Aurreko urteko abuztuan Gipuzkoan ezarria zuten, ETAk Melitón Manzanas polizia torturatzailea hil ostean. Salbuespen egoera hori Espainia osoko bigarren aldarrikatua izan zen. Egoerak martxoaren 22 arte iraun zuen.

## Aurrekariak 
Espainiako zenbait unibertsitateko ikasleek borroka gogorra aurrera zeramaten. 1969ko urtarrilaren 17an, Bartzelonako Unibertsitatea itxi zuten. Itxiera ikasleek errektoretzaren aurkako matxinadaren erantzuna izan zen. Matxinada Francisco García-Valdecasas Santamaría errektoreak Ikasleen Sindikatu Demokratikoaren (SDEUB) aurka eramandako errepresio-politika salatu nahi zuen. Lau egun geroago, asaldura piztu zen berriro Unibertsitatean, aurreko egunean poliziaren Brigada Politiko-Soziala ikertzen ari zela eta, Enrique Ruano ikasle madrildarra eta Herri Askapenerako Fronteko antifrankistako kidea hil ondoren.

## Errepresioa 
Errepresio giro gogorra izan zen eta mugimendu antifrankistarekin lotura zuen edonor atxilotu zezaketen. Milaka izan ziren komisaldegietan torturatuak. Esaterako Madrilgo Unibertsitatean, 300 ikasle baino gehiago atxilotu zituzten eta Andaluzian ehun militante inguru atxilotu zituzten; horietako batzuek torturak jasan zituzten, beste batzuek Andaluziako mendilerroetako lekurik ezkutuenetara eraman edo deportatu zituzten, baita Mendebaldeko Saharara ere.

## Euskal Herrian 
Euskal Herrian salbuespen egoera horren aurka ekintza ugari burutu ziren, tartean otsailaren 4an Santa Agatako abesbatzek boikota egin zioten abesteari. Urtarrilaren 24tik Estatu osoan erregimen frankistak ezarritako salbuespen egoeraren aurkako protesta zen. Dena dela, Euskal Herriko egoera desberdina zen zeren eta egoera berezia 1968ko abuztuan ezarri zuten frankistek.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Atxilotu baten testigantza.
42. linea (Liejako aldiriak)

**Liejako aldirien 42. linea** (estilitzatua) sareko lau lineetako bat da. Lineak 9 geltoki ditu guztira eta Lierseko geltokia, Valoniako Herstal udalerrian dagoena, Flémalle-Haute lotzen ditu, Flémalle udalerrian.

2018ko irailaren 3an inauguratu zen, Liers eta Flémalle-Haute geltokien artean.

## Historia 
linea 2018ko irailaren 3an Liejako aldirien barruan dago. Hasieran, Lierseko geltokia eta Flémalle-Hauterekin lotzen zue.

2018 eta 2023 artean, zirkulazio-plana urtero eguneratu zen xehetasun txikiagoekin. Adibidez, 2020an Herstal-Lieja tartea aldatu zen 41. lineatik 42.era, eta 2021ean Lieja-Flémalle tartea 42. linearako bakarrik utzi zen. 2024tik aurrera, sarea Akisgranera iristen zen, Alemanian, eta 15 minuturo tren bat proiektatzen zen hiriburuko geltokien artean.

## Ibilbidea 
Lineak 9 geltoki ditu.

### Mapa 
## Erreferentziak 
* SNCB-NMBS. Liejako aldirien ordutegiak. 2020ko abendua.

## Ikus, gainera 
* Liejako aldiriak

## Kanpo estekak 
* Liejako Aldirietako webgune ofiziala
Bléreteko geltokia

**Bléret** Belgikako tren geltoki bat da,  udalerrian kokatuta dagoena.

Liejako aldiriak sarearen linean dago.

## Zerbitzuak 
## Ikus, gainera 
* Liejako aldiriak
* Infrabel
* SNCB-NMBS

## Kanpo estekak
Maya Zankoul

**Maya** **Zankoul** (; Hasbaya, 1986ko ekainaren 30a) libanoar idazlea, artista bisuala, blogaria eta telebistako pertsonalitatea da. Liburuetan eta komikien lineako blogean argitaratutako marrazkiengatik eta komikiengatik da ezaguna.

## Biografia 
Jiddan (Saudi Arabia) hazi zen, eta 2005ean bere jaioterrira itzuli zen. Han, Bachelor of Arts bat lortu zuen Diseinu Grafikoan 2007an, Notre Dame de Louaizé Unibertsitatean, Zouk Mosbehen (Libano).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Janire Etxabe

**Janire Etxabe** (Arrankudiaga, Bizkaia, 1979ko azaroaren 3a) eskalatzailea, dokumentalgilea eta dantzaria da, dantza bertikalean aditua.  

## Biografia 
Janire Etxabek Dimegaz elkartea sortu zuen 2017. urtean, eta proiektu horren barruan Harrobi Dantza Bertikala konpainia. Euskadiko naturguneetan esku-hartze artistikoak egiteko eta zabaltzeko helburuarekin.

Eskaladatik dantza bertikalera egin zuen jauzi, eta ordutik dantzan orduak ematen ditu arrokatik zintzilik. Anboto mendiko pareta da gehien gustatzen zaiona, baina kobazuloetan eta zuhaitzetan ere aztertzen du mugimendua.

ren ilustrazioa, 2025]]
2024an *Atxine* bakarkako lehenengo lanaren aurrestreinaldia egin zuen. Obra honetan haurtzaroan, nerabezaroan eta zahartzaroan sortzen diren emozioei erreparatu die.Batetik, musika eta instrumentu tradizionalak musika elektronikoarekin eta modernoarekin nahasten dira. Bestetik, jantzi tradizionalak eta burukoa. Espainiar inkisizioak emakumeen burukoa debekatu zuen. Horregatik, burukoaren bidez kulturak zer nolako karga duen gizartean transmititu nahi izan du Janirek. Benito Lertxundiren Altabizkar kantuan inspiratu da.

2023ko Durangoko Azokako inaugurazio ekitaldian MADA izeneko *working progress* bat egin zuen, Amaia Lejarretarekin.

Kultura eta mitologia ezinbestekoak dira Janirerentzat lan pertsonaletan zein Harrobi dantza konpainiarekin egiten dituenn lanetan. Memoria historikoa, kultura eta mitologia ekoizpen askotan daude, baina batez ere Geu(R)era ekoizpenean ikusten dira. Batik bat, Anbotoko Mari, antzinako sorgin ehiza eta gaur egun ere emakumeek bizi duten sorgin ehiza.
* *Atxine.*

* *Iretargi:* *la luna de Etxauri* dokumentalak  Nafarroara eraman zuen. Iretargik dantza bertikala eta eskalada uztartzen ditu. "Lamia bat dantzan, zintzilik, ilargia laztantzen", dio sekuentziaren sinopsiak. 

* *Haize lerroak* dokumentala*.* Janire Etxabek bere bi grina nagusiak proiektu bakar batean batzea lortu du: dantza bertikala eta natura. Euskal mendi enblematikoenetako batzuk, aldi berean, bere proiektuaren eszenatoki eta pertsonaia protagonista dira, Mendi Film Mendi eta Abentura Zinemaldiaren 2024ko edizioan aurkeztu zuen Haize Lerroak dokumentala.

### Bestelakoak 
Dantza klaseak eematen ditu Gautegiz-Arteagan eta Gernika-Lumon (Bizkaia). Gautegiz-Arteagako ikasleen batez besteko adina 30 urtetik gorakoa da; Gernikan, berriz, 14, 16 eta 18 urteko ikasleak ditu. Ikastaro intentsiboetan jende heldua izaten du, eta, urtero, ikastaro guztiak betetzen zaizkio. Jendea kanpoan ere gelditu izan da batzuetan. Iruditzen zaio gero eta erakargarriagoa dela dantza bertikala. 

## Sariak eta aipamenak 
* 2022an MAX antzerki sarietarako izendatuta egon zen zuzendaritza artistiko onenaren kategorian, Harrobi Dantza Bertik bere konpainiarekin egin zuen *Geurera* ikuskizunagatik.
* 2023ko Umore Azokako Epaimahaiak Aipamen Berezia ematen zion Harrobi Dantza Bertikala konpainia gazteari, “Geure(R)a” ikuskizunagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Haize lerroak trailerra YouTube
Chega

**Chega** Portugalgo alderdi politikoa da, ideologia populista, erradikala, nazionalista eta kontserbadorea duena, eta eskuin muturrean kokatzen dena. 

Gaur egun Portugalgo hirugarren indar politikoa da, eta Errepublikako Asanbladako hirugarren talde handiena dauka.

2019ko apirilaren 9an Portugalgo Auzitegi Konstituzionalak onartu zuen Chega alderdia alderdien erregistroan inskribatzea. 2019ko Portugalgo hauteskunde legegileetan diputatu bakarra lortu zuen, botoen %1,29arekin.

Basta! koalizioaren kide izan zen 2019ko Europako Parlamenturako hauteskundeetan, baina ez zuen eurodiputaturik lortu. 2020ko uztailean, Identity and Democracy (ID) Europako taldean sartu zen.

2022ko legegintzaldiko hauteskundeetan alderdiak Portugalgo parlamentuko eserlekuen kopurua handitu zuen (batetik hamabira), botoen %7,18 lortuta. 

## Historia 
Chega André Venturak sortu zuen Alderdi Sozialdemokrata barruko talde txikietatik. Venturaren ibilbidea nabarmendu egin zen hedabideetan salatu zuenean ijitoen komunitateak onura egoeran bizi zirela. Garai hartako bigarren alderdi politikoko kide zenez eta gainera futbol saioetako iruzkingile ere bazenez, haren hitzek oihartzuna izan zuten. 

2019a baino lehen, Portugal eta Malta ziren parlamentuan eskuin muturreko diputaturik ez zuten Europako Batasuneko herrialde bakarrak.

2020an beste alderdi batek, Partido Cidadania e Democracia Cristã alderdiak, Chegarekin bat egin zuen. Baina Auzitegi Konstituzionalak ez zuen onartu batasun hori, eta ondorioz alderdia desegin eta haren militante asko Chegan sartu ziren.

2020ko uztailean Chegak bat egin zuen Europako Identity and Democracy talde ultraeskuindarrarekin. 2021eko irailean Madrileko Gutuna sinatu zuen VOXekin batera.

## Ideologia 
thumb|311x311px|André Ventura
Ikerlarien esanetan, 1974ko apirilaren 25etik baztertua egon den eskuin erradikalaren sortze berri bat da. 
[thumb|[Santiago Abascal Conde|Santiago Abascal (VOX) eta André Ventura (Chega), Lisboan, 2021ean, Madrileko Gutuna erakusten.]]
2019ko hauteskundeetan aurkeztu zuen programan hezkuntzaren eta osasungintzaren pribatizazioa eskatu zuen. Eskoletan "LGTBI propaganda" egiten dela uste du eta hori debekatzearen alde azaldu da. Chegak uste du gaur egungo Portugalgo konstituzioa militarrek inposatutakoa dela eta kutsu marxista duela, eta hau aldatzea proposatzen du, bide batez sistema presidentzialista bat sortzeko. Mugetako kontrola zorroztearen alde dago, eta hainbat aldiz delitu txikiak egin dituzten etorkin legalak herrialdetik kanporatzearen alde ere badago. Inmigrazioa gutxitu nahi du eta asilo legeak gogortu nahi ditu. Europaren oinarri kristaua defendatzea eskatu du. Zergak gutxitzea defendatzen du, progresibitatea ezabatuz, eta hainbat neurrik aberatsak zigortzen dituztela salatu du. Alderdiaren esanetan, hauek dira komunitatearentzat aberastasuna sortzen dutenak. Ijitoen gaineko kontrol handiagoa ere eskatu du, eta gutxiengoen aldeko diskriminazio positiboarekin amaitzea ere aldarrikatzen du. NBE ere kritikatu du, "marxismo kulturala" zabaltzen omen duelako. Israelen aldeko jarrera ere badauka, eta enbaxada Jerusalemera eramatearen alde dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kurt Hamrin

**Kurt Hamrin** (Stockholm, 1934ko azaroaren 19a – Florentzia, 2024ko otsailaren 4a) suediar futbolaria izan zen.

Bere jaioterriko AIK Fotboll taldean hasi zuen bere kirol ibilbidea. 1956an Italiara iritsi zen eta Juventus FC, Calcio Padova, ACF Fiorentina, AC Milan eta SSC Napoli taldeetan jokatu zuen. Italiako Calcioko golegile nagusietako bat da. Azken denboraldian Suediara itzuli zen IFK Stockholmen jokatzeko.

Suediako futbol selekzio nazionalarekin 37 partida jokatu zituen 1953 eta 1965 artean. 1958ko Munduko Futbol Txapelketako txapeldunordea izan zen, eta finaletik bizirik atera zen azken jokalaria.

## Palmaresa 
**Fiorentina**
* Europako Futbol Errekopa: 1960–61
* Mitropa Kopa: 1966 
* Italiako futbol kopa: 1960–61, 1965–66

**AC Milan**
* European Cup: 1968–69
* Europako Futbol Errekopa: 1967–68
* Italiako Futbol Liga: 1967–68

**Suedia**
* Munduko Futbol Txapelketa txpeldunordea: 1958
Enrique Ruano

**Enrique Ruano Casanova** (Madril, 1947ko uztailaren 7a - Ibidem, 1969ko urtarrilaren 20a) zuzenbideko ikasle eta frankismoaren aurkako militante espainiarra izan zen. Erregimen frankistaren polizia politiko sekretuaren zaintzapean zegoela erail zuten. Haren hilketak protesta mugimendu handia eragin zuen eta, ondorioz, frankistek 1969ko Espainiako salbuespen egoera ezarri zuten.

## Enrique Ruanoren hilketa 
Enrique Ruano, Konplutentseko zuzenbideko ikaslea eta Frente de Liberación Popular alderdiko kidea, frankismoaren aurka Espainian borrokatu ziren talde politikoetako bat, 1969ko urtarrilaren 20an hil zuten, hiru egun lehenago atxilotu zuten Brigada Politiko Sozialeko (BPS) kideek Madrilen, orduko Mola Jeneralaren kaleko 60. zenbakiko (gaur egun Bergarako Printzearen kalea, 68) zazpigarren solairuko leihotik botata. Gertakarien unean, Francisco Luis Colino Hernández, Jesús Simón Cristóbal eta Celso Galván Abascal inspektoreekin zegoen. Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusiaren bertsioaren arabera, Enrique Ruano 1969ko urtarrilaren 17an atxilotu zuten, kalean "Langileen Batzordeen" propaganda zabaltzeagatik, eta polizia-etxera eraman zuten. Hiru egun geroago, Madrilgo Bergarako Printzearen kaleko eraikin batera eraman zuten, etxebizitza miatzera, eta han, bertsio ofizialaren arabera, zazpigarren solairuko leiho batetik behera bota zuen bere burua. Gertaera suizidio gisa aurkeztu zuten frankistek ofizialki. José María Mohedano abokatuak adierazi zuenez, orain badakigu polizietako batek tiro egin ziola leihotik bota aurretik. Ondoren, lepauztaiaren hezurra zerratu zuten bala ager ez zedin, eta autopsia faltsutu zuten.

Mugimendu antifrankista osoak erailketatzat jo zuen Enrique Ruanoren heriotza, eta hainbat mobilizazio egin ziren gertakariak salatzeko. 1969ko otsailean, Ruano hil eta hilabetera, atxilotu zuten hiru poliziek "zorionak" jaso zituzten "egindako zerbitzuengatik".

Frankismoaren azken urteetako panoramaren barruan, gertaera horrek unibertsitate-giroetan eragin handia izan zuen. Erregimenak ez zuten ikerketa seriorik egin, baina hainbat abokatuk salaketa jarri zuten gertatutakoa ikertzeko, baina ez zuten lortu. Azkenik, familiak lortu zuen Auzitegi Gorenak 1994an kasua berriro irekitzea agintzea. 1996an, 27 urte geroago, Enrique Ruanorekin zeuden hiru poliziak auzipetu zituzten. Madrilgo Probintzia Auzitegiak baztertu egin zuen suizidioaren hipotesia, eta absolbitu egin zituen hiru agenteak, froga faltagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Comcast

**Comcast Corporation** komunikabide eta entretenimendu estatubatuar konglomeratu multinazionala da, egoitza Filadelfian duena. Egun bere sektoreko bigarren konglomeraturik handiena da, AT&Tren atzetik.

2011tik, NBCUniversal konpainia multinazionalaren jabea da, eta antzerlanetara, kable bidezko telebistara eta telebista irekira bideratutako filmen eta telebista-programen ekoizlea da, hurrenez hurren.

Comcastek Xfinity dauka eta jarduten du, bezeroentzako zerbitzuen hornitzailea; Comcast Business, bezero korporatiboei zerbitzuak ematen dizkiena; Xfinity Mobile eta Verizonen MVNO. Enpresa, gainera, NBCUniversal subsidiarioaren bidez, NBC eta Telemundo bezalako telebista-kate nazional irekien jabea da eta ordainpeko operadoreen zenbait kanal esklusibo ditu, hala nola: MSNBC, CNBC, USA Network, Syfy, NBCSN y E!, besteak beste; Universal Pictures zinema-estudioa eta Universal Parks & Resorts parke tematiko eta resort dibisioa. 2014ko otsailean, konpainiak Time Warner Cablerekin bat egitea erabaki zuen, akzioak 45.200 milioi dolarren truke trukatzeko akordio batean. Akordioaren arabera, Comcastek Time Warner Cableren % 100 erosi zuen. Hala ere, 2015eko apirilaren 24an, Comcastek amaitutzat eman zuen akordioa.

2016ko abuztuaren 22an, NBCUniversalek DreamWorks Animation erosi zuen $3.800 milioiren truke, eta horrek animazio-estudioa Universal Filmed Entertainment Groupen atal bihurtzen du.

2019ko irailaren 17an, Comcastek Peacock izeneko streaming plataforma iragarri zuen, NBCUniversal dibisioaren bidez, streaming merkatura sartzen den azken konpainia mediatikoa izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Comcast konpainiaren webgunea
Paramount Global

**Paramount Global** (**Paramount** izen komertzialaz, edo, lehen **ViacomCBS, Inc.** komunikabide eta entretenimendu estatubatuar konglomeratu multinazionala da, egoitza New Yorken duena.

Korporazioa 2019ko abenduaren 4an CBS Corporationen eta Viacomen bigarren sorreraren bat-egitearen bidez eratu zen, 2005ean jatorrizko Viacomen zatiketatik sortu zirenak. Konpainiak interesa du filmetan, telebistan, argitalpenetan eta baliabide digitaletan.

Konpainiaren aktibo nagusiak honako hauek dira: Paramount Pictures zinema estudioa, CBS Entertainment Group (CBS marka duten propietateak- CBS bera barne- CBS Television Studios, CBS Television Stations, CBS Interactive eta % 50eko partaidetza The CWn), Media Networks (kable bidezko oinarrizko telebista-sareak eta premium estatubatuarra, MTV, Nickelodeon, BET, Comedy Central eta Showtime barne), Networks Networks International (ViacomCBS kate nazionalen nazioarteko bertsioak eta eskualdeko kate espezifikoak, Erresuma Batuko Channel 5, Australiako Network 10, Argentinako Telefe eta Txileko Chilevisión barne), Global Content Licensing (CBS Television Distributionek eta CBS Studios Internationalek osatua) eta Simon & Schuster argitaletxea.

Egoitza Midtown Manhattango One Astor Plaza eraikinean du. 170 sare baino gehiago erabiltzen ditu, eta gutxi gorabehera 700 milioi harpidedun ditu 160 herrialdetan. Merkatuan duen eragiketa- eta balio-tamainagatik, gaur egun Paramount Global munduko laugarren komunikabide eta entretenimendu enpresarik handiena da, 30.000 milioi dolar inguruko balioarekin, soilik The Walt Disney Company, Warner Bros. Discovery eta Comcast atzetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Paramount Global konpainiaren webgunea
Abkhaziako gatazka

**Abkhaziako gatazka** *de facto* errepublika independente bat den eskualde horretako georgiar eta abkhazen arteko gatazka etnikoa da. Zentzu zabalago batean, Georgia eta Abkhaziaren arteko gatazka Kaukasiako eskualdeko gatazka geopolitiko baten zatitzat har daiteke, XX. mendearen amaieran, Sobietar Batasuna desegin ondoren, areagotu zena.

Gatazka, sobietar osteko eremu odoltsuenetako bat, konpondu gabe dago oraindik. Georgiako gobernuak Abkhaziari behin baino gehiagotan autonomia handia eskaini zion. Hala eta guztiz ere, Abkhaziako gobernuak eta oposizioak Georgiarekin batzeko edozein modu baztertu zuten. Abkhaziak bere independentzia Georgiaren askapen gerra baten emaitza dela uste du; georgiarrek, berriz, historikoki Abkhazia Georgiaren parte izan dela uste dute. Gerraurreko Abkhazian, georgiarrek talde etniko garrantzitsuena- 1989an %45,7koa- osatzen zuten, baina orain Abkhazian geratzen diren georgiar gehienek Georgiatik independente izaten jarraitu nahi dute.

Gerran zehar, Abkhaziako mugimendu separatistak eskala handiko garbiketa etnikoko kanpaina bat egin zuen, georgiar etniako 250.000 pertsona baino gehiago kanporatzea eta 15.000 baino gehiago hiltzea ekarri zuena. Europako Segurtasun eta Lankidetzako Erakundeak (ESLA) georgiarren garbiketa etnikoa ofizialki onartu zuen. Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak su-etenerako deia egiten duten hainbat ebazpen onartu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abkhaziako Gerra (1992-1993)

**Abkhaziako Gerra** *de facto* errepublika independente bat den eskualde horretako georgiar eta abkhazen arteko gatazka etnikoa izan zen. Gerra, batez ere, Georgiako gobernuaren indarren eta Abkhaziako indar separatisten, gobernu errusiarraren indar armatuen eta iparraldeko Kaukasiako militanteen artean gertatu zen. Abkhazian bizi ziren georgiar etniko gehienak georgiar gobernuaren alde borrokatu ziren. Armeniarrek eta errusiarrek, Abkhaziako biztanleriaren barruan, abkhazei lagundu zieten neurri handi batean, eta asko haien alde borrokatu ziren. Separatistek Ipar Kaukasoko milaka militanteren, kosakoen eta bertan edo inguruan zeuden Errusiar Federazioko indarren babesa jaso zuten.

Georgiako gatazka zibilak (Zviad Gamsakhurdia boteretik kendutako Georgiako presidentearen aldekoen eta Eduard Xevardnadze buru zuen estatu kolpearen osteko gobernuaren artean) eta 1989ko Georgia-Osetiako gatazkak Abkhaziako gatazka areagotu egin zuten.

Giza eskubideen hainbat urraketa eta ankerkeriak izan ziren bi aldeetan, eta 1993ko irailaren 27an, Sokhumiko guduaren ondoren, gerra puntu gorenera iritsi zen. Borroka hori (Europako Segurtasun eta Lankidetzako Erakundearen arabera) Georgiako populazio etnikoaren aurkako eskala handikogarbiketa etnikoko kanpaina batek jarraitu zuen. NBEko idazkari nagusiak 1993ko urrian bidalitako ikerketa-misio batek abkhaziarrek eta georgiarrek egindako giza eskubideen urraketa ugari eta larrien berri eman zuen. Georgiar etniako 13.000 eta 20.000 pertsona artean eta 3.000 abkhaz inguru hil zituzten, 250.000 pertsona baino gehiago desplazatu edo errefuxiatu bihurtu ziren eta 2.000 desagertutzat jo ziren.

Gerrak kalte larriak eragin zizkion sobietar osteko Georgiari, kalte ekonomiko, humano eta psikologiko handiak jasan baitzituen. Borrokak eta liskarrek Abkhazia suntsitu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaël Fickou

**Gaël Fickou** (La Seyne-sur-Mer, 1994ko martxoaren 26a)  frantziar errugbi jokalaria da, erdiko postuan aritzen dena. Top 14ko Racing 92 taldean jokatzen du 2021etik. 2013ko martxoaren 16an egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin, 18 urte besterik ez zuela, Stade de Francen, Eskoziaren aurka.

## Ibilbidea 
* 2012-2018: Stade Toulousain
* 2018-2021 : Stade Français Paris
* 2021-: Racing 92

## Palmaresa 
### Frantziako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 2022, 2025
** Grand Slam: 2022

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izarren hiria

**Izarren hiria** (errusieraz: **Звёздный городок**, *Zviozdni gorodok* bezala transliteratua) Moskuko ipar-ekialdeko herri txiki bat da, Stxolkovo inguruan,  non Errusiako kosmonautak Gagarin Kosmonauten Prestakuntza Zentroan (CGEC) entrenatzen diren. Bere koordenatuak  .

1960ko hamarkadatik, kosmonauta guztiak espazio-misioetarako prestatzen ari dira bertan. Sobietar Batasunaren garaian, hiria isilpeko eta oso babestutako eremua zen, mundutik isolatua.  Sobietar garaitik, kosmonauta asko Izarren hirian bizi izan dira beren familiekin. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Amancio Borges Delgado

**Pablo Amancio Borges Delgado** (Baracoa, 1955eko otsailaren 10a) kubatar margolaria da. 

## Ibilbidea 
1968tik 1970era arte ikasi zuen San Alejandro Arte Ederren Akademia Nazionalean eta Artearen Goi Institutuan (ISA), Habanan.

80ko hamarkadan La Habanako “Versiones del Paisaje” taldeko kidea izan zen.

### Erakusketa pertsonalak 
1986an bere erakusketa pertsonala aurkeztu zuen, *"Grabados de Pequeño Formato"* . Kapitain Nagusien Museoa, La Habana.

1993an *"Uno más uno. Pablo Borges. Roger Aguilar. Encuentro de Grabado’93"* erakutsi zuen. Arte Galeria, Galiano eta Concordia, La Habana.

1997an Eduardo Roca (CHOCO)/Pablo Borges/Carlos del Toro-rekin batera egin zuen La Casonan, Fondo Cubano de Bienes Culturales, La Habana, Kuba.

### Talde erakusketak 
1975az geroztik *, "International Print Biennale Varna 81"* bezalako talde-erakusketetan parte hartu du. Varna, Bulgaria.

1983-1984 urteetan 7 Artistas Cubanos Contemporáneos-en agertu zen. Espainiako Arte Garaikideko Museoa, Madril, Espainia.

1984an 1. Habanako Bienalean parte hartu zuen. Arte Ederren Museo Nazionala, La Habana, baita 1986an Latinoamerikako eta Karibeko Grabatuaren San Juaneko VII. Bienalean ere. Armadaren Arsenala, San Juan, Puerto Rico eta *"I Bienal Iberoamericana de Arte Seriado"*-en. Arte Garaikideko Museoa, Sevilla, Espainia.

1988an Gráfica Cubana Contemporánea-rekin batera, Tokioko Metropolitan Museum-en ikusi zen eta 1991n *"Grabado Contemporáneo Cubano"* -n erakutsi zuen. Laugarren Habanako Bienalean.

1. Kubako Arte Garaikideko Aretoa. Arte Ederren Museo Nazionala, La Habana eta 1999an La Huella Múltiple 1999an parte hartu zuen. Ikusmen Arteen Garapenerako Zentroa/Centro de Conservación, Restauración y Museología (CENCREM), La Habana, Kuba.

## Bildumak 
Bere lanak Habanako Casa de las Américas-en bildumetan daude, Formatu Txikiko Grafikoen Museoan, Lodz, Polonian, La Habanako Arte Ederren Museo Nazionalean, La Habanako Revista Revolución y Culturan, Taller Experimental de Gráfica-n (TEG), La Habana, Kuba.

## Sariak 
* 1976 - Aipamena Grabatua Gazteriaren VI. Salon Nazionala, Arte Ederren Museo Nazionala, La Habana, Kuba.
* 1990 - Eskuratze Saria, *Erretratu, Marrazki eta Grafikoen Nazioarteko 6. Bienal Tuzla 90* ; Jugoslaviako Erretratu Galeria, Tuzla, Bosnia eta Herzegovina .
* 1990 - Lehen Saria, ''UNEAC '90 Arte Plastikoen Aretoa*, Arte Ederren Museo Nazionala, La Habana, Kuba.
* 1995 - *-Ex-aequo- Pilar Juncosa saria*, *Talleres Miro*, Pilar eta Joan Miró Fundazioa, Mallorca, Espainia .
* 1995 - Ohorezko Aipamena, *Latinoamerikako eta Karibeko Grabatuaren Lehen Bienalea*, Arte Ederren Fakultatea, Atlantikoko Unibertsitatea, Barranquilla, Kolonbia .
* 1998 - Lehen Saria, *Nazioarteko Mini-Print Triennial*, Tokio, Japonia.
* 1999 - *Kultura Nazionalaren'' Saripena, Kubako Kultura Ministerioa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Historia Naturalaren Museo Zibikoa (Milan)

**Historia Naturalaren Museo Zibikoa** () Milanen dagoen Natur Historia museoa da, Europar Batasunean mota honetakoa den museo garrantzitsuenetakoa. Milanen erdigunean kokaturik dago, Indro Montanelli parkearen ondoan.

## Historia 
XIX. mendeko Giuseppe de Cristoforis eta Giorgio Jan bildumagileek egindako donazioetan oinarrituta sortu zen 1838an. Gaur egungo eraikina 1888 eta 1893 artean eraiki zen estilo neorromanikoan.

Bigarren Mundu Gerraren barnean 1943. urtean estatubatuarren bonbaketek suntsitu egin zuten eta bildumaren erdia galdu zen.

## Erakusgaiak 
Turistak gehien erakartzen dituena ehun diorama inguru dira. Haietan munduko ekosistema nagusiak eta Italiako babesturiko eremu garrantzitsuenak irudikatzen dira. Diorama horietan animalia espezie ugari ikus aitezke.

Hiru milioi pieza inguru gordetzen ditu. Hainbat zientziatako bildumak ditu; mineralogia, paleontologia, botanika eta zoologia.
* Mineralogia atala: Erakusgai aipagarrienak munduko sulfre kristal handiena eta Brasilgo topazio bat dira. 
* Paleontologia atala: Paleozoologiaren eta paleobotanikaren oinarriak azaltzen dituzte fosilen bidez. Pieza aipagarrienak *Spinosaurus* baten muturra, bi elefante pigmeoren hezurdurak, existitzen den *Scipionix samniticus* teropodoaren fosil bakarra eta *Tyrannosaurus rex*-aren bosgarren hezurdura osoena.
* Gizakiaren historia naturalaren atala: Gizakiaren eboluzioa aztertzen da primate goiztiarrenetarretik *Homo sapiens*-era. Elementu aipagarriena *Australopithecus afarensis* baten hezurdura da.
* Ornogabeen zoologia atala: Bi gela ditu, lehenengoan moluskuak eta artropodoak, bertan txirla erraldoia eta bi japoniar karramarro erraldoi daude, eta bigarren gela entomologia gela da.
* Ornodunen zoologia atala: Kaxalote baten hezurdura eta diorama oso errealistak daude.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Peter Verbeken

**Peter Verbeken** (Deinze, 1966ko apirilaren 15a) belgikar txirrindulari ohia da. Collstrop taldean izan zen urte asko.

## Palmaresa 
**1992**
* Milk Raceko etapa bat
**1993**
* Gilen Tell Sari Nagusia
* Cote Picarde
**1994**
* DuPont Tourreko etapa bar
* Regio-Tourreko etapa bat
**1995**
* Gilen Tell Sari Nagusia eta etapa bat
**1996**
* 3. Flandriako txapelketan
* 6. Route Adélien
**1997**
* Flèche Hesbignonne 
* 2. Hasselt-Spa-Hasseltean
* 3. De Kustpijl Heistean
**1998**
* Flèche Hesbignonne

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stxolkovo

**Stxolkovo** (errusieraz: Щёлково) Errusiako Moskuko oblasteko hiri bat da. Moskutik 35 km ipar-ekialdera dago, Okaren ibaiadarra den Kliazmaren ertzean eta, beraz, Volgaren arroan. 125.634 biztanle zituen 2018an.

## Historia 
Stxolkovo Trinitate eta San Sergio monasterioaren jabetza izan zen 1520ko hamarkadatik. XVIII. mendetik aurrera, herria artisautza gune garrantzitsu bihurtu zen, batez ere zeta ehungintzarako. XIX. mendean iritsi ziren lehen lantegiak herrira. Horietako bat Luis Rabeneck (Elberfeld, Prusia) industrialariak sortu zuen. Oraindik existitzen da *Stxolkovski jlopchatobumaji kombinat imeni M. I. Kalinina* (Щёлковский хлопчатобумажный комбинат имени М. И. Калинина). Hiria 1925ean sortu zen, *Stxolkovo* herri zaharra eta inguruko hainbat herriren bat-egitetik.

## Demografia 
## Ekonomia eta garraioa 
Enpresa nagusiak ehungintzan (*Slavir* : kotoizko oihalak, soinekoak), kimikan eta eraikuntza mekanikoan daude.

Hiria trenbidez konektatuta dago Moskuko Iaroslavski geltokiarekin.

Izarren hiria, kosmonauten prestakuntza-zentroa aerodromo bat barne, hirian dago 1960tik.

## Hiri senidetuak 
* Talsi, Letonia
* Hemer, Alemania
* Brovary, Ukraina
* Lohja, Finlandia
* Hrodna, Bielorrusia
* Akhtubinsk, Errusia

## Pertsona ospetsuak 
* Mikhail Ilinski (1856-1941), kimikaria.
* Román Romanenko (*1971-), kosmonauta .
* Albert Shiriaiev (*1934-), matematikaria .
* Aleksandar Skvortsov (*1966-), kosmonauta.

## Kanpo estekak 
* Sitio web oficial
* Webgune ez ofiziala
* Stxolkovo-ri buruzko informazioa
Marc Lotz

**Marc Lotz** (1973ko urriaren 19a) herbehereetako txirrindulari ohia da. 1998ean, Rabobank taldearekin pasa zen profesionaletara eta han 7 denboralditan izan zen.

## Palmaresa 
**1997**
* Teleflex Tourreko etapa bat
* Circuito Montañesko etapa bat
* 3. Hasselt-Spa-Hasselt
**2002**
* 3. Almeriako Klasikan
**2004**
* Haut-Varko Tourra
**2005**
* 2. Flèche Brabançonnen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abkhaziako Gerra (1998)

**Abkhaziako Gerra** *de facto* errepublika independente bat den eskualde horretako georgiar eta abkhazen arteko gatazka etnikoa izan zen. Gerra Abkhaziako Galiko barrutian gertatu zen, eskualde horretan bizi ziren georgiarrek Sokhumiko gobernu sezesionistaren aurka eraso matxino bat egin ondoren. Gatazka honi **Abkhaziako Sei Eguneko Gerra** ere deitzen zaio, itxuraz denbora horretan iraun baitzuen, borrokak data hori baino lehen hasi baziren ere.

Abkhaz gobernuak Galiko barrutian 300 bat gerrillari sartu eta altxamendu handi bat prestatzen hasi zirela salatu zuen. Abkhaz iturrien arabera, georgiar egoiliarrak (batez ere emakumeak eta haurrak) beren etxeak aldi baterako uztera eta liskarrak hasiz gero ezkutuan egotera animatzen zituzten.

Udaberrian egoerak okerrera egin zuen Abkhazian. Legio Zuriak, Basoetako Anaiek eta beste talde georgiar batzuek Abkhaz Armadaren aurkako erasoak areagotu zituzten, azken hauek azkenean Galiko barrutiaren kontrola galtzea eraginez. Erasorik gogorrena 1998ko maiatzaren 18an gertatu zen: georgiar gerrillariek Repi herrian polizia-etxe bat suntsitu eta 17 agente hil zituzten.

## Sei Eguneko Gerra 
1998ko maiatzaren 20an, abkhaz tropak- T-72 eta T-55 tankeak, ibilgailu blindatuak eta 122 milimetroko artilleria zituzten 1.500 gizonez osatuta- Galiko barrutian sartu ziren. Georgiar gerrillek, arma labur, metrailadore eta granada-jaurtigailuekin bakarrik armaturik, lubaki-gerra bat hasi zuten georgiar etniako herriak defendatzeko. Borrokarik gogorrenak Jumushkurin, Zemo Barghebin, Sidan eta Saberion gertatu ziren.

Maiatzaren 26rako, abkhaz indarrek ia Galiko barruti osoaren kontrola hartua zuten. Abkhaz eta georgiar ordezkaritzek su-etena lortu zuten maiatzaren 25ean, Gagra hirian bilera bat egin ondoren. Itunaren arabera, bi aldeek euren indar armatuak erretiratuko lituzkete Galiko barrutitik maiatzaren 26ko goizeko 6etan. NBEko ordezkarien batzorde berezi batek eta nazioarteko beste erakunde batzuek su-etena gainbegiratu zuten. Gainera, bertako biztanleen 1.685 etxe erre zituzten. Georgiar iturrien arabera, abkhazen galerak askoz handiagoak izan ziren, gutxienez 300 hildako eta dozenaka zauritu zeudela esanez. Hala ere, familia asko azkar itzuli ziren, nahiz eta liskarrek 1.500 etxe ia hondatuta utzi zituzten, duela gutxi nazioarteko laguntzarekin birgaitu zirenak barne.

## Georgiaren parte-hartzea 
Georgiako gobernuak gerrillekin inolako loturarik ez zuela esan zuen.

1998ko maiatzaren 22an, Abkhaziako gatazkari buruzko ezohiko bilera bat egin zuten Tbilisien. Bertan, protokolo-zirriborro bat idatzi eta Sokhumik Galitik bere indarrak erretiratzeko eta Tbilisik bere aldeko gerrillak eteteko agindu zuten. Adituen arabera, gertaera horrek Georgiako agintariek gerrillak kontrolatzen zituztela baieztatzen zuen. Hala ere, Eduard Xevardnadzek, orduan Georgiako presidentea zenak, beste behin esan zuen gobernuak ez zuela zerikusirik Galiko georgiar gerrillarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bernicia

**Bernicia** () erresuma anglosaxoi bat izan zen, angloek sortua VI. mendean gaur egungo Eskoziako hego-ekialdean eta Ingalaterrako ipar-ekialdean.

Berniciako lurralde angloaren hedadura gaur egungo Northumberland, Tyne eta Wear eta Durham konderrien parekoa zen, baita Eskoziako Berwickshire eta Ekialdeko Lothian ere. Fortheko fiordoan hasten zen iparraldean eta Tees ibairaino hedatzen zen hegoaldean. VII. mendean Deirarekin batu zen, Northumbria sortzeko, eta bere mugak nabarmen handitu ziren. 

## Kanpo estekak
Orionen Gerrikoa

thumb|Orionen Gerrikoaren panorama.
**Orionen Gerrikoa** Orion konstelazioan dagoen asterismo bat da. Hiru izar distiratsuz osatuta dago: Alnitak, Alnilam eta Mintaka. Orionen Gerrikoa bilatzea da konstelazioa gauean aurkitzeko modurik errazena. Izarrak erlatiboki gertu daude elkarrekiko eta lerro ia-zuzena osatzen dute, eta horrek erraz egiten du aurkitzea ehiztariaren jantziko gerrikoa. Ipar Hemisferioan negua denean ikusten dira hoberen, gaueko 9:00ak aldera urtarrilean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Débora Nascimento

**Débora dos Santos Nascimento** (Suzano, 1985eko ekainaren 16a) brasildar aktore, bikoiztaile eta modeloa da, batez ere *Avenida Brasil* telenobelan Tessália antzezteagatik ezaguna.

## Bizitza 
thumb|Débora Nascimento 2013an
Suzano hirian jaio zen. Arbaso afrikarrak, italiarrak eta amerindiarrak ditu.

15 urterekin hasi zen lan egiten modelo gisa, Txile, Thailandia, Txina eta Afrikan zehar bidaiatuz. Sei urte geroago Brasilera itzuli zen eta Rede Globoko Aktoreen Tailerrean ikasten hasi zen. Zineman debuta egin zuen *Cérbero* film laburrean, eta telebistan *Paraíso Tropical* telenobelan.

2012an, Tessália antzeztu zuen *Avenida Brasil* telenobelan. Hurrengo urtean *Flor do Caribe* telenobelan agertu zen Taís gisa. 2014an, Maria Vergara aktorearen papera lortu zuen *Geração Brasil* telenobelan eta Sueliren papera *Alto Astral* telenobelan. 2016an, lehen aldiz protagonista antzeztu zuen *Êta Mundo Bom!* telesailean.

### Bizitza pertsonala 
2009an Arthur Rangel enpresaburuarekin ezkondu zen. 2012ko abuztuan dibortziatu ziren.

2015eko maiatzaren 19an, José Loreto aktorearekin ezkondu zen Abu Dhabin. 2018ko apirilaren 14an, alaba bat izan zuten, Bella Loreto Nascimento P. 2019ko otsailean banandu ziren.

Débora Nascimento bisexuala da.

## Lanak 
### Telebista 
### Zinema 
### Bideoklipak 
### Antzerkia 
## Sariak 
* 2012: Editora Três saria
* 2019: Aruanda jaialdiaren saria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trinculo (satelitea)

**Trinculo** Uranoren satelite natural irregular eta erretrogradoa da. 2001eko abuztuaren 13an aurkitu zuen astronomo talde batek, eta hasieran **S/2001 U 1** izena eman zioten.

Ondoren, **Uranus XXI** izan zen, eta azkenean William Shakespeareren *The Tempest* antzerkiko Trinculo pertsonaiaren izena eman zioten. Uranok dituen 27 ilargietatik bigarren txikiena da, Ferdinanden ostean. 18 kilometroko diametroa du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Keum Suk Gendry-Kim

**Keum Suk Gendry-Kim** (koreeraz: 김 금숙; Hego Jeolla, 1971) Hego Koreako komikigile eta itzultzailea da. Nazioartean ezagun egin da, batez ere, hainbat sari jaso dituen *Belarra* lanarekin.

## Bizitza 
Gendry-Kim Goheung-en jaio zen, Hego Jeolla probintzian, Hego Korean. Arrazoi ekonomikoengatik, bere familia landa eremutik Seul hiriburura joan zen bera haurra zenean; "*Le chant de mon père*" obran kontatzen du hau.

Mendebaldeko margolaritza ikasi zuen Sejong Unibertsitatean eta arte instalazioan. 1998an graduatu ondoren, beste urte betez bertan geratu zen ikasten jarraitzeko. Urte horretan zehar irakasle laguntzaile gisa lan egin zuen eta trukeko ikasle korearrei lagundu zien, eta bere graduondoko lana amaitu zuen.

1997an, Gendry-Kim-en amak denboraldi bat eman zuen Parisen eta egonaldi horretan ezagutu ahal izan zuen bere historia. Koreako Gerrak bere ama eta honen ahizpa banandu zituen eta komikigileak historia hau kontatu zuen "''L'Attente*" izeneko bere fikzio lanean.

Estrasburgoko eskola honetako egonaldiaren ondoren, atzerrian hainbat erakusketa eta egonaldi egin zituen, baina arazo ekonomikoak izan zituen. Beraz, lanaldi partzialeko lana hasi zuen komiki korearrak frantsesera itzuliz, eta honek generoarekiko interesa sortu zion. Keum Suk Gendry-Kim-ek ehun eleberri grafiko inguru itzuli ditu

2013an, biktimen testigantzetan oinarritutako "*Secret*" izeneko komiki labur batean lan egin zuenean, erabaki zuen komiki bat idaztea "kontsolamendurako emakume" izenez ezagutzen ziren gerrako esklabo sexualek bizi zuten egoera zailari buruz. Horren emaitza izan zen sari ugari irabazi dituen *Belarra'' lana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Keum Suk Gendry-Kim's bloga
Enki Catena

**Enki Catena** Ganimedesen dagoen krater-kate bat da, 161,3 kilometro luze dena. Enki uraren jainko sumertarraren izena darama.

13 kraterreko kate hori, ziur aski, Jupiterren grabitateak apurtutako kometa batek sortu zuen, planetatik oso gertu igarotzen zen bitartean hautsi zena. Haustura horren ondoren, 13 zatiak Ganimedesen aurka erori ziren segida azkarrean. Enkiren kraterrak lur distiratsuko eta lurzoru iluneko eremuen arteko muga estuaren artean eratu ziren, irudi honen erdigunean diagonalean doan lerro mehe batek mugatuta. Kraterren inguruko eiekzio-metaketak oso distiratsua dirudi lur distiratsuan. Krater guztiak ia aldi berean osatu ziren arren, zaila da eremu ilunean edozein eiekzio-biltegi bereiztea. Horren arrazoia izan daiteke eiekzioan material ilunez egindako eta nahastutako inpaktuak ez direla ageri hondo ilunean.

## Kanpo estekak