open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Berazategui (Buenos Aires)

**Berazategui** Argentinako Buenos Airesko probintziako dagoen udalerria da.

## Izena 
Bere izena José Clemente Berazateguirengandik dator, euskal emigranteen ondorengoa.

*Berazategui* abizena *Berastegi* udalerriarekin (Gipuzkoa) lotuta egon daiteke.

## Historia 
Berazategi hiriaren historia 1800. urtean hasi zen, garai hartan Quilmesen Alderdiko herri txiki bat zen. Gune hau 1872an hasi zen hazten, trenbidea iritsi zenean. José Clemente Berazategui tren geltokia eraiki zen lurren jabea zen, eta lurrak utzi zituen eraikitzeko, honek bere izena eraman zezan baldintzapean. Horrela, urte horretan Berazategi geltokia sortu zen, eta izen horretatik hasi zen zona deitzen. 1906an, trenbidearekin aurrera jarraitu zuen, hegoalderantz zabalduz, Villa España, Ranelagh eta Sourigues geltokiak sortuz.

1877ko abuztuaren 16an Narciso Francisco Lapridak Berazategi 1. Eskola sortu zuen.

1895ean, San Frantzisko Parrokia sortu zen, inguruko lehen eliza.

1909an, Enrique E. Soneyra eskribauak Erregistro Zibila ireki zuen.

1906an, Rigolleau kristaldegiaren etorrerak aldaketa ekonomiko eta sozial garrantzitsu bat ekarri zuen zonalderako, lanpostu asko sortu zituena. Pixkanaka-pixkanaka, abeltzaintza utzi zuen jarduera ekonomiko nagusi gisa, eta industriagune bihurtu zen.

1925ean etxerako elektrizitatea iritsi zen. 1930ean, Hudson Malteria ezarri zen, Hego Amerikako bere motako establezimendurik garrantzitsuena. 1932an, erdialdeko kale batzuk zolatu ziren. 1936an, Ducilo sustraitu zen, ehungintzan aritzen zena. 1949an beste ehungailu bat instalatu zen, Sniafa SA. 1957an, orain arteko garrantzitsuena zolatu zen: Mitre etorbidea, Berazategi eta Quilmes lotzen zituzten 35 ukuilu.

Zonaldeak, bere hazkuntza jarraitu zuen, eta, 50eko hamarkadaren amaieran, autonomia nahiak agertzen hasi ziren, eta Quilmesen Alderditik bereizitako barruti bezala hartuak izan ziren. Horrela, 1960ko azaroaren 4an Berazategi Alderdia sortu zen, gaur egun Berazategi hiria eta Villa España, Plátanos, Hudson, Ranelagh, El Pato, Juan María Gutiérrez, Sourigues eta Pereyra udalerriak hartzen dituena.

## Kokapena 
Berazategui Buenos Aires hiriburuaren hegoaldean dago. Buenos Aires hiritik 26 km-ra dago, La Platatik 36 km-ra, Rosariotik 333 km-ra, Córdobatik 732 km-ra, Posadasetik 1029 km-ra eta Ushuaiatik 3083 km-ra.

Rio de la Platako kostalde osoarekin egiten du muga, ekialdean; hegoekialdean Plátanos herriarekin, hegoaldean Ranelagh eta Villa Españarekin, hego-mendebaldean Souriguesekin, mendebaldean Florencio Varelarekin eta iparraldean Ezpeletarekin.

## Demografia 
2010ko estimazioen arabera 324 244 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berazategui hiriko historia bulegoa
Chavarría

**Chavarría** Argentinako Corrientesko probintziako San Roqueko departamentuan dagoen udalerria da.

## Izena 
Bere izena euskal emigranteen ondorengoa.

Santino Roman Chavarría doktorearen omenezko tren geltokiaren izena darama, garai hartan Lan eta Zerbitzu Publikoetako ministro izan zena.

Izena, *Xabier* bezala, *etxeberri* euskaratik dator, "etxe berria" esan nahi duena.

## Historia 
Probintziako Botere Betearazlearen 1910eko ekainaren 15eko Dekretuaren bidez Chavarríako Sustapen Batzordea sortu zen eta 1983an Lehen Udal Kontzejua eratu zen. Pedro Quiroz jauna eta Cleofe R. P. de Quiroz andrea, herria, plaza, eskola, elizaren eraikuntza, kanpaia eta San Pedro zaindariaren irudia, santuaren oineko plakak adierazten duen bezala.

## Kokapena 
## Demografia 
2010ko estimazioen arabera 2506 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enrique Irazoqui

**Enrique Irazoqui Levi** (Bartzelona,  - *ibidem*, ) aktore, ekonomilari, xake jokalari eta literatura irakaslea izan zen.

## Biografia 
Aita psikiatra euskal herritarra eta ama enpresaburu italiarra, Bartzelona izan zuen jaioterri. 1964an Italiara eginiko bidaia batek, ordea, haren bizitza aldatu zuen. 19 urte besterik izan ez eta ekonomia ikasten ari zela, kide zen Ikasleen Sindikatu Demokratikoarentzat —frankismo garaian legez kanpokoa— babesa lortzeko asmoz jo zuen herrialde hartara. Hala ezagutu zituen, besteak beste, Rafael Alberti eta Vasco Pratolini idazleak, eta batez ere, Pier Paolo Pasolini poeta eta zinema zuzendaria.

Zineman esperientziarik izan ez arren, *Il Vangelo secondo Matteo* (Pasioa Mateoren arabera) filmeko Kristo bihurtu zuen Irazoqui. Hainbatentzat Jesusen bizitza ondoen erakusten duen filma da Pasolinirena. Gazteak ez zuen aktore izateko bokaziorik, baina pelikularen arrakastak mundu berri baten ateak ireki zizkion, eta, gerora, beste hainbat pelikuletan ere hartu zuen parte, tartean, *Noche de vino tinto* (1966), *Dante no es únicamente severo* (1967).

Zinema utzita, AEBetara jo zuen, literatur ikasketak egitera. Horretarako, besteak beste, Pasoliniren, Jean-Paul Sartreren eta Simone de Beauvoirren gomendiozko gutunak aurkeztu zituen. Hala, literatur irakasle izan zen AEBetan, Mexikon eta Granadan (Espainia). Xakea gustuko, jokalarien eta makinen arteko partidak ardatz zituen hainbat txapelketa antolatu zituen, tartean, Vladimir Kramnik munduko txapeldunaren eta Deep Fritz ordenagailuaren arteko partida, 2002an.

Bere azken urteetan, berriz ere zinemara gerturatu zen, eta *A la soledat* (2008) eta *Cenestesia* (estreinatu gabea dago) pelikuletan hartu zuen parte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azcuénaga (Buenos Aires)

**Azcuénaga** Argentinako Buenos Airesko probintziako dagoen hiria da.

## Izena 
Bere izena euskal emigranteen ondorengoa.

Azkuenagako herriak Migel Azkuenagaren omenez jasotzen du izen hori. Migel Azkuenaga Lehen Gobernu Batzarreko kidea zen 1810ean, eta Argentinako historian ibilbide luzea izan duen militar bat. San Antonioren "Gustavo Chertudi" 2011ko urriaren 5etik aurrera, Haurren Lorategiak, 909 zk., "Miguel de Azcuénaga" izena darama, establezimenduaren Zilarrezko Ezteiak betetzean ezarritako izena.

## Historia 
Herriko lehen saltokietako bat, *Casa Terrrén* bezala ezagutzen den sorta orokorren biltegia izan zen, honen lehen izen soziala, Azkuenagan, José Terrén eta Félix Castrillo espainiarrek osatutako "Terrén y Castrillo" izan zelarik. 1885ean ezarri zen El Sol biltegiko sukurtsal gisa, gaur egungo Lujan hirian, non gaur egun Basilika Nazionalaren santeria altxatzen den.

Pedro Gaillardu euskal herritarra, errementaria, bere lehen biztanleetako bat izan zen. Bere Errementari eta Arotzeriak bere etxeko hondoetan zeukan. Zalgurdiak eraikitzen zituen (bolantak, berlinak, gurdiak, txatak). Jose Adolfo Gaillardu idazle kostunbrista, poeta eta kazetariaren eta Claudio Gaillardu bere semearen arbasoa da.

Fonda, biltegi, jatetxe eta hotel negozioak ere jarri ziren. Lehenengoa Carnigliako Fonda izan zen, gaur egun Apolo Kluba altxatzen den tokia, eta urte askoan mantendu zen beste bat Fonda "el Piamonte" edo "fonda de Sforzini" izan zen, non abeslari nazionalak, pailazoak eta artista transhumanteak aritu ziren.

## Kokapena 
Denbora luzez, Antxorena, probintziaren hego zati handi bat bezala, probintziatik oso bereizita egon zen. Bere harreman zuzenena Panpako herriekin zen, General Pico, Realicó, Victórica eta Santa Rosa kasu. Izan ere, azken hamarkadan, probintziako gobernuak ahalegin handia egin du ibilbide-sare igarokor bat eraikitzeko, landa-eremua elektrifikatzeko, etab., eta hori guztia eskualde horretako biztanleek sentitzen zuten marjinazio-sentsazio handia iraultzen hasi da. Antxorena San Luis hiriburutik 330 km-ra dago, Villa Mercedesetik 250 km-ra. 1902ko uztailaren 25ean, dekretu bidez, izena eman zitzaion 5 000 hektareatan. Josefa Antxorenak eta Juan Esteban Antxorenak emandako lurrak.

## Demografia 
2010ko estimazioen arabera 312 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Azcuénaga hiriko turismo bulegoa
2020ko Tirreno-Adriatiko

**2020ko Tirreno-Adriatiko** Tirreno-Adriatiko lasterketaren 55. edizioa izan zen. COVID-19 pandemiaren ondorioz atzeratu eta irailaren 7 eta 14 bitartean egin zuten. Lido di Camaiore eta San Benedetto del Tronto lotu zituen, guztira 1138,1 km eginez zortzi etapatan. 2020ko UCI WorldToureko ekitaldia izan zen.

## Talde parte-hartzaileak 
## Ibilbidea 
## Etapak 
### 1. etapa 
### 2. etapa 
### 3. etapa 
### 4. etapa 
### 5. etapa 
### 6. etapa 
### 7. etapa 
### 8. etapa 

## Azken sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
## Kanpo estekak
Aitziber Oliban

**Aitziber Oliban Gutiérrez** (Astrabudua, Bizkaia, 1980ko irailaren 29a) bizkaitar politikari jeltzalea da. 2019tik Erandioko alkatea da, udalerriko lehen emakume alkatea.

Politika Zientziak eta Administrazio Publikoan lizentziaduna da.

## Erreferentziak
Alberto Fernández

**Alberto Ángel Fernández** (1959ko apirilaren 2a) Argentinako politikaria, irakaslea eta abokatua da. Argentinako presidentea izan zen 2019tik 2023ra.
André Sogliuzzo

**André Sogliuzzo** (New York, 1966ko abuztuaren 10a) Estatu Batuetako aktore, bikoitaile eta umorista da.

## Filmografia 
* *Bilal: A New Breed of Hero* – Umayya
* *Elena and the Secret of Avalor* – Alakazar
* *Gnomes and Trolls: The Secret Chamber* – Fassa
* *Justice League: Gods and Monsters* – Cop, Mr. Guerra
* *Open Season* – Additional Voices
* *Open Season 3* – McSquizzy
* *The Polar Express* – Smokey, Steamer
* *The Lion King 1½* – Zebras
Heinz Fischer

**Heinz Fischer** (Graz, 1938ko urriaren 9a) Austriako 11. presidentea izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen Vienako Unibertsitatean eta zientzia politikoko irakaslea izan zen Innsbruckeko Unibertsitatean. Austriako Alderdi Sozialdemokratako (SPÖ) kidea eta zientziako ministro Fred Sinowatzen koalizio gobernuan izan zen. 2004 errepublikako presidente hautatu zuten eta 2010ean berriro hautatu zuten.

## Kanpo estekak
Holly Humberstone

**Holly Humberstone** (Grantham, Ingalaterra, 2000-) abeslari eta kantautore ingelesa da.

## Biografia 
Humberstone Grantham hirikoa da, Lincolnshire konderrikoa. 2019an Liverpool Institute for Performing Arts akademian ikasketak egiten ari zela Lewis Capaldi abeslari eskoziarraren biran abesti tartetan abestiak jotzen hasi zen. Berehala hartu zuen sona handia eta Glastonbury jaialdiko BBC-ren eskenatokian abestu zuen. Urtarrilaren 30ean aurreneko singlea atera zuen, *Deep End* izenekoa. Bigarren singlea *Falling Asleep at the Wheel* martxoaren 19an atera zen eta hirugarrena *Overkill* ekainaren 26an.

2020ko abuztuaren 14an EP bat kaleratu zuen, aurreko hiru singleez gain hiru abesti berri zituena.

## Diskografia 
* *Falling Asleep at the Wheel* (2000), EPa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pistoiako katedrala

**Pistoiako katedral** edo ***Duomoa*** (  edo *Cattedrale di San Zeno* ) Italiako erdialdeko Pistoiako (Toscana) *duomo* edo eliza nagusia da, hiriaren erdialdeko *Duomo plazan* kokatua. Pistoiako apezpikuaren egoitza da eta Veronako San Zenoni eskainia dago.

## Ezaugarriak 
Ziurrenik X. mendean eraikia, estilo erromanikoko fatxada du, Pistoiako beste eliza batzuetan inspiratuta (San Bartolomeo eta San Jacopo). Barnealdeak nabe bat eta alboko bi korridore ditu, presbiterio eta kriptarekin. 1952-1999 zaharberritze batek eliza jatorrizko egitura batzuetara itzuli zuen.

Kanpandorre handi bat du ondoan.

Barrualdean gordetzen dituen artelan piezen artean, Done Jakueren omenezko zilarrezko aldare ikusgarri bat dago. Done Jakueren erlikia batzuk gordetzeko egin zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:750PistoiaDuomo.JPG|Fatxada erromanikoa.
Fitxategi:Pistoia 200310 006.jpg|Fatxadako detailea.
Fitxategi:Andrea della robbia, cassettoni del duomo di pistoia, 1505 circa 00.jpg|Atariko apaindura zeramikoa, Andrea della Robbiarena.
Fitxategi:Pistoia -Duomo, interno- 1.JPG|Barrualdea.
Fitxategi:Altare argenteo di San Jacopo 01.jpg|Done Jakueren zilarrezko aldarea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patxoki

thumb|Patxokiko atea, pegatinaz emokatua, "Patxoki" idazkuna gainean duela.
**Patxoki**, Baiona Ttipian Upelgileen Karrikan (frantsesez, Tonneliers) dagoen egoitza da.

Aktibitate militanteak egiteko erabiltzen da. Ostatua ere bada eta gertakari berezi batzuen karietara irekitzen da.

Hastapenean (1987-1994), Patxa taldearen egoitza izan zen eta gaur egun, Bizi! mugimenduak kudeatzen du.

Elkarte batzuei prestatzen ahal zaie, beren jarduerak aterpetzeko edo besta batzuk antolatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* https://www.berria.eus/paperekoa/1736/034/001/2017-10-21/borroken-erakusleihoa.htm
* https://www.kazeta.eus/eu/info_kz/20190724/patxoki-ere-prest-da-baionako-bestak-errezibitzeko
Aiguabarreig (Mequinensa)

**Aiguabarreig**, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Mequinensa udalerrian dagoen naturagune babestu bat da, Sartaldeko Zerrenda eta Cinca Beherea eskualdean. Ebro, Segre eta Cinca ibaiak elkartzen diren lekuan dago, eta fauna migratzailearen ugalketa, neguko babesleku eta atsedenleku gisa garrantzia handia du.

Espainiako ibai elkargune handiena da eta Europako nagusienetakoa ere, horregatik biologia eta ingurumenari dagokionez interes handikoa tokia da.
Corfe gaztelua

**Corfe gaztelua**, ingelesez *Corfe Castle*, Ingalaterrako hegoaldeko kostaldeko izen berdineko udalerriaren gain dagoen gaztelu bat da, Dorset konderrian.

Aurrez, leku honetan anglosaxoiek gotorlekua eraikia bazuten, 978an Eduardo Martiria anglosaxoi erregea bertan hil zen. Gaztelua Gilen Konkistatzailea errege normandiarrak 1066-1087 artean eraiki zuen, eta 1645ean erautsia izan zen. Gaur egun hondakinak bakarrik daude.
Corfe Castle (udalerria)

**Corfe Castle**, Ingalaterrako hegoaldeko Dorset konderriko kostaldean dagoe udalerri bat da. 2011ko erroldaren arabera 1.355 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Corfe gaztelua
Wareham (Dorset)

**Wareham** edo **Wareham Town**, Ingalaterrako hegoaldeko Dorset konderriko kostaldean dagoen udalerri bat da.
Swanage

**Swanage**, Ingalaterrako hegoaldeko Dorset konderriko kostaldean dagoen udalerri bat da. 2011ko erroldaren arabera 9.601 biztanle zituen.

Poole hiritik 10 kilometro hegoaldera dago eta Dorchester konderriburutik 40 kilometro ekialdera.
Athabasca ibaia

**Athabasca ibaia**, Kanadako Alberta probintzian dagoen ibai bat da. 1.231 kilometro luze ditu, Jasper Parke Nazionaleko Columbiako izotz eremuan jaio eta urak Athabaska aintziran isurtzen ditu. Mackenzie ibaiaren arroaren barnean dago.
Fair Game (1995eko filma)

***Fair Game***, 1995eko Andrew Sipes estatubatuarrak zuzendutako amodiozko ekintza thriller film bat da. Paula Gosling idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. William Baldwin, Cindy Crawford, Steven Berkoff eta Christopher McDonald aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Miami, Max Kirkpatrick (William Baldwin) hiriko polizia saileko detektibeari Kate McQuean (Cindy Crawford) eskubide zibilen aldeko abokatu prestigiotsu eta erakargarria babesteko ardura eman zaio, Ilya Pavel Kazak (Steven Berkoff) sobietar enpresaburua buru den KGBko kide ohiez osatutako gaizkile talde batek hil egin nahi baitu.

## Aktoreak 
* William Baldwin: Max Kirkpatrick
* Cindy Crawford: Kate McQuean, abokatu zibila
* Steven Berkoff: Ilya Pavel Kazak kolonela, KGBko kide ohia
* Christopher McDonald: Meyerson tenientea, Maxen nagusia
* Miguel Sandoval: Emilio Juantorena
* Johann Carlo: Jodi Kirkpatrick, Maxen lehengusua
* Salma Hayek: Rita, Maxen emazte ohia
* John Bedford Lloyd: Louis Aragon detektibea, Maxen lankidea
* Jenette Goldstein: Rosa, Kazaken morroia basatia
* Paul Dillon: Leonid "the Hacker" Volkov, Kazaken morroia
* Olek Krupa: Zhukov, Kazaken morroia
* Gustav Vintas: Stefan, Kazaken morroia
* Marc Macaulay: Nabigatzailea, Kazaken morroia
* Dan Hedaya: Walter Hollenbach (krediturik gabe), Juantorenaren abokatua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Teima Onorio

**Teima Onorio** (Kiribati, 1963) kiribatiar politikaria da. 2003 eta 2016 bitartean Kiribatiko presidenteordea izan zen.

## Bizitza 
Rota Onorio kiribatiar politikariaren alaba da, 1982ko abenduaren 10etik 1983ko otsailaren 18ra Kiribatiko presidentea izandakoa. Onoriok Wellingtongo Victoria eta East Angliako unibertsitateetan ikasi zuen.

Onorio Kiribatiko legebiltzarkidea izan zen 1998tik 2002ra, Arorae hautes-barrutitik hautatua. 2003 eta 2007 bitartean Hezkuntza, Gazte eta Kirol Garapenerako ministroa izan zen. Ondoren, Merkataritza, Industria eta Kooperatiba ministroa izan zen 2008ra arte. Gero, Hezkuntza, Gazte eta Kirol Garapenerako ministro izan zen berriro 2008tik 2012ra.

Horrez gain, Kiribitako presidenteordea izan zen 2003tik 2016ra. Presidenteordetzan egon zen bitartean, Uhartetar Herrialde Txikien Aliantzaren ordezkari izan zen Nazio Batuen Erakundean, non berotze globalari buruz jardun zuen.
Joanne Gobure

**Joanne Ekamdeiya Gobure** (Denigomodu, Nauru, 1982ko apirilaren 26a) nauruar poeta da.

Poesia ingelesez idazten du gehienbat. Nahiz eta Gobureren lan gehienak Naurutik at oso ezagunak ez izan, *A Beautiful Prayer* du lanik ezagunena.
Nalini Krishan

**Nalini Krishan** (Suva, Fiji, 1977ko abuztuaren 30a) fijiar-australiar aktorea da.

Fijin jaio zen indiar eta nepaldar jatorriko familia batean, baina Australian hazi zen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Ksenia Kakhnovitx

**Ksenia Kakhnovitx** (Vladivostok, 1987ko urtarrilaren 29a) errusiar modeloa da. Errusiako *Ty - supermodel* (euskaraz: *Zu supermodelo*) telerrealitate lehiaketaren lehen edizioa irabazi zuen, Ameriketako Estatu Batuetako ''America's Next Top Model* lehiaketaren egokitzapena.

Lehiaketa irabazi ondoren, Parisera joan zen bizitzera. Harrezkero, munduko hainbat moda markarik ezagunenekin desfilatu du. Esaterako, *Versace*, *Gucci*, *Hermes*, *Louis Vuitton*, *Christian Dior* eta *Dolce and Gabbana'' markekin New Yorkeko, Parisko eta Milango pasarelatan.
Chacharramendi (Argentina)

**Chacharramendi** Argentinako Panpako probintziako Utracango departamentuko dagoen hiria da.

## Izena 
Bere izena euskal emigranteen ondorengoa.

Euskaldun nostalgikoak horrela deitua, Fernando Seijó, 1901ean izen hori () aukeratu zuena bere pulperia jarri zuen parajerako. Txatxarramendi Mundakako itsasadarrean (Bizkaia) dagoen uharte txiki baten izena da, gaur egun Sukarrieta hiribilduari zubi batek lotzen diona. Seijó Gernikakoa zen. Antonieta Bereterviderekin ezkonduta zegoen. Ondoren, Seijok bere negozioa espainiar bati saldu zion, Jose Feitori, zeinak, artileak, larruak eta ostruka-lumak erosiz, jatorrizko herriei eta postulariei egin zien aurrera. Biltegi hura inguruko bizitza sozial eta ekonomikoaren erdigunea izan zen, azaldu dio Miguel García arkitektoari, Panpako Ondare Historikoa Zaintzeko Planaren kontura, 1995ean lokala birziklatu baitzuen kultura-gune bat egiteko. Garcíak azaltzen du, gizon arretatsua, don Feitok bere Winchesterrak ezkutatzeko tronerak zituela pulperiako hormetan, gaizkileengandik babesteko ezarriak.

## Historia 
## Kokapena 
## Demografia 
2010eko estimazioen arabera 226 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jelena Jakovixina

**Jelena Dmitrievna Jakovixina** (; Petropavlovsk-Kamtxatski, 1992ko irailaren 17a) errusiar alpetar eskiatzailea da. 2014ko Sotxiko Neguko Olinpiar Jokoetan Errusia ordezkatu zuen alpetar eski kirol-modalitatean.

## Erreferentziak
Asthenes

***Asthenes*** Furnariidae familiako hegazti bat da. Hego Amerikako espezie asko barnebiltzen ditu, Kolonbia eta Venezuelatik Argentina eta Txileraino.

## Deskribapena 
Furnarido txikiak dira, normalean isats luzekoak, larre edo zuhaixka-eremu ireki edo erdi-irekietan aurkituak, batez ere Andeetan (espezie batzuk beste ingurune geografiko batzuetan gertatzen dira). Lurrean bizi dira, lotsatiak dira eta ongi behatzeko zailak, eta horrek are zailago egiten du bata bestearen antza duten espezie ugariak bereiztea.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q655569 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}

## Kanpo estekak
Asthenes usheri

***Asthenes usheri*** *Asthenes* generoko animalia da. Hegaztien barruko Furnariidae familian sailkatua dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Asthenes*
* Furnariidae

## Kanpo estekak 
* World Bird Names
Nadezhda Babkina

**Nadezhda Georgievna Babkina** (; Txorny Jar, Astrakhan oblasta, Errusia, 1950eko martxoaren 19a) sobietar eta errusiar folk eta pop abeslaria da. 1992an Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboko Herri Artista izendatu zuten. Asteroide bati 10684 Babkina izena jarri zioten bere omenez.

## Erreferentziak
Jelena Janku

**Jelena Janku** (), jaiotzaz **Jelena Jankuvukvuna**  (), (Intxoun, Txukotka, 1930 &ndash; 2003) margolari eta hezur-irarle txuktxia izan zen. 1977an Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboko Ohorezko Artista izendatu zuten.

## Erreferentziak
Rota Onorio

**Rota Onorio** (Arorae, Kiribati, 1919ko urriaren 26a - 2004ko irailaren 14a) kiribatiar politikaria izan zen.

## Bizitza 
Aroraen jaio zen 1919ko urriaren 26an.

1979an Kiribati Erresuma Batutik independizatu eta Kiribatiko Errepublika eratu ondoren, Kiribatiko Legebiltzarreko lehen presidentea izan zen. Legebiltzarreko presidente kargua bete zuen 1979 eta 1982 bitartean. Alabaina, Kiribatiko bitarteko presidentea izan zen 1982ko abenduaren 10etik 1983ko otsailaren 18ra, Ieremia Tabai presidenteak dimisioa eman eta gero, eta hauteskunde berriak egin bitarte.

Bere alaba Teima Kiribatiko presidenteordea izan zen 2003 eta 2016 bitartean.

## Kanpo estekak
Eneko Knörr

**Eneko Knörr de Santiago** (Gasteiz, 1975eko otsailaren 21a) teknologiaren munduko ekintzailea eta *business angel*a da.

Hostalia (Acens-Telefónicak erosia), Ludei (San Frantzisko, AEB) eta Onyze (Madril) sortu zituen, eta, besteak beste, Ticketbis, Housers, Cabify eta Habitissimo *startup*etan inbertitzailea izan da.

Henrike Knörr zenaren semea da, eta Gorka Knörren iloba.

## Ibilbidea 
Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzan lizentziatu zen 1998an, Euskal Herriko Unibertsitatean, eta Ohorezko Irakasle izendatu zuten 2017an. Bestalde, 2009an AMP bat egin zuen Madrilgo IE Business School-en, non gaur egun irakasle elkartua baita *blockchainekin*, kriptomonetekin eta ekintzailetzarekin lotutako irakasgaietan.

Onyze *startup*aren sortzailea da. Pheidon.capital, inbertsio funts bat bitcoinetan eta beste kriptomoneta batzuetan. Berak sortu zituen, orobat, Ludei (San Frantzisko, AEB) eta Hostalia, Espainiako bosgarren *hosting* enpresa handiena, gerora Acens (Telefonica) enpresak erosia.

*Business Angel* gisa egin duen ibilbidean, besteak beste, Cabify, Badi eta Housers startup-en inbertitzailea da, eta berak inbertituriko batzuk erosiak izan dira, hala nola Ticketbis, Habitissimo, Petcoach edo Captio.

Hizlari ohikoa da mundu osoko hitzaldietan, hala nola New York Summit (NYC, AEB), 4YFN-Mobile World Congress (Shanghai eta Bartzelona), Bizbarcelona (Bartzelona), Venture Days Barranquilla eta Webcongress Bogota (Kolonbia), South Summit (Madril eta Mexiko DF), European Blockchain Convention (Bartzelona).

*Expansión* egunkariaren arabera, Espainiak *blockchain* arloan duen eragin handieneko pertsonetako bat da, eta inbertitzailerik onena, berriz, 2017.eko *startup*etan, *El Confidencial* agerkariaren arabera, eta «Business Angel del Año 2018» Espainiako Business Angels Elkarteak (AEBAN). 2019an, "Investor of the Year" izendatua izen New York Summit kongresuan (New York City, AEB). Gainera, Interneteko Inbertsore eta Ekintzaileen Elkartearen (EEI) bazkide sortzailea eta SeedRocket-en mentorea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eneko Knörren webgune ofiziala.
Assimi Goïta

**Assimi Goïta** koronela (Bamako, 1983ko azaroaren 9a) Maliko ofizial militarra eta Herria Salbatzeko Batzorde Nazionaleko burua da, Ibrahim Boubacar Keïta presidente ohiari boterea bereganatu zion 2020ko Maliako estatu kolpean.

## Biografia 
Assimi Goïta 1983an jaio zen. Maliko Indar Armatuetako ofizial baten semea, Maliko militar akademietan trebatu zen eta, batez ere, Prytanée militaire de Kati eta Koulikoro Arma Bateratuen Eskola Militarrean parte hartu zuen.

Goïta koronel gisa aritu zen Indar Berezien Batailoian, Maliko Indar Armatuen indar berezien unitatean. Herrialde erdialdeko Maliko indar bereziak zuzentzen ditu koronel mailarekin. Horrela, Maliko matxinada jihadistarekin topo egin du. Goïta Herriaren Salbaziorako Batzorde Nazionaleko buru da, Ibrahim Boubacar Keïta ordezkatzeko hauteskunde berriak hasteko konpromisoa hartu duen matxino talde bat.

Goïtak Estatu Batuetako, Frantziako eta Alemaniako prestakuntza jaso zuen, eta esperientzia izan zuen Estatu Batuetako Armadako Indar Bereziekin lanean.
San Giovanni Fuorcivitas

**San Giovanni Fuorcivitas** (izen osoz, **San Giovanni Evangelista Fuorcivitas***)* eliza erromanikoa da Pistoian (Toskana, Italia). *Fuorcivitas* adjektiboak "hiritik kanpo" esanahia duen italiera eta latin nahastuan) kokapenari egiten dio erreferentzia, hiriko lehen harresi multzotik kanpo baitzegoen eraikina, Italian lombardiarren agintearen garaian sortu zenean.

## Ezaugarriak 
Jatorrizko lonbardiar eraikinaren aztarnarik ez da geratzen. Eliza aipatzen duen lehen dokumentua 1119koa da: Ildebrand apezpikuak eliza "ia hondarretan" zegoela deskribatu zuen. Egungo eraikina ziurrenik handik gutxira hasi zen. Eraikuntzak 14. mendera arte iraun zuen.

Itxura bereziko eliza da: errektangularra guztiz plantan, iparraldeko alde irekian du ate eta sarbidea, portale xumea beste askorekin konparazioan. Gainerako hormek kalexka estuetara ematen dute.

Barrualdea zenbait artelan nabarmentzen dira:

* Luca della Robbiaren "Bisitazio" bat zeramika beirazko zurian egina, 1445ean enkargatua Pistoiako Fioravanti familiak.
* Nabearen erdian dagoen ur bedeinkatuaren pontea XII-XIII mendeetakoa da, Giovanni Pisanori izan daiteke ponteko urontzia bera, non Bertute kardinalak irudikatzen diren; eta hari eusten oinarria, Bertute teologalak irudikatzen dituzten kariatideez osatua, zeina Nicola Pisanoren ikasle bati egozten zaion.
* Pulpitu ikusgarri bat, Guglielmo da Pisa eta Arnolfo di Cambio maisuen elkarlana izan daitekeena, 1270ean datatua.

## Iruditegia 

Fitxategi:Pistoia Chiesa di San Giovanni Fuorcivitas 2017.jpg|Kanpoaldea, detailean.
Fitxategi:Pistoia, San Giovanni Fuorcivitas, portale (1).jpg|Atea.
Fitxategi:San Giovanni Fuorcivitas, interno, visitazione di luca della robbia.JPG|Lucca della Robbiaren 'Bisitazioa'.
Fitxategi:Pistoia, San Giovanni Fuorcivitas, pulpito (1).jpg|Pulpitua.
Fitxategi:San Giovanni Fuorcivitas, interno, acquasantiera delle virtù, 01.JPG|Pontea, bertuteen irudikapenarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erich von Manstein

**Fritz Erich Georg Eduard von Manstein**, **von Lewinski** jaioa (Berlin, Prusiako Erresuma, Alemaniar Inperioa, 1887ko azaroaren 24a - Irschenhausen, Bavaria, 1973ko ekainaren 10a) alemaniar mariskala izan zen. Noblezia prusiarreko familia batean jaio zen. Lehen Mundu Gerran Mendebaldeko Frontean eta Ekialdeko Frontean borrakatu zuen. 1939an Poloniaren inbasioan parte hartu zuen Gerd von Rundstedten laguntzaile gisa. 1940 maiatzean Adolf Hitlerrek Guderianen plana erabili zuen Frantziaren inbasiorako. Bizargorri Operazioa, Sebastopoleko Setioan eta Leningradeko Setioan ere parte hartu zuen. Stalingradeko Guduan huts egin zuen erreskate bat egiten saiatu zen. 1943an Kharkoveko Hirugarren Gudua irabazi zuen eta Kurskeko Guduan komandanteetako bat izan zen. Hitlerrekin zituen desadostasunak kargugabetzea ekarri zuen 1944ko martxoan. Britaniarrek preso hartu zuten 1945eko abuztuan eta kartzelera kondenatu zuten eta 1953an askatu zuten. Ondoren, Alemaniako gobernuaren aholkulari militarra izan zen 1950eko hamarkadan.

## Lana 
* *Verlorene Siege* (1953) (*Galdutako garaipenak*)
Jeanine Áñez

**Jeanine Áñez Chávez** (San Joaquín, Bolivia, 1967ko abuztuaren 13a) boliviar abokatua, telebista aurkezlea eta politikaria da. Boliviako bitarteko presidentea izan zen 2019ko azaroaren 12az geroztik 2020ko azaroaren 8ra, Evo Moralesi presidente kargua ukarazi ostean, bere burua presidente izendatu eta gero.

## Erreferentziak
Winston Groom

**Winston Francis Groom Jr.** (Washington, 1943ko martxoaren 23a - Fairhope, Alabama, 2020ko irailaren 16a) estatubatuar idazlea izan zen. Alabama Unibertsitatean ikasi zuen eta Vietnamgo Gerran parte hartu zuen. Eleberriak eta ez-fikziozko lanak idatzi zituen. Bere eleberri ezagunena *Forrest Gump* da, izen bereko filma inspiratu zuena.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Better Times Than These* (1978)
* *As Summers Die* (1980)
* *Only* (1984)
* *Forrest Gump* (1986)
* *Gone the Sun* (1988)
* *Gump* and Co.* (1995)
* *Such a Pretty, Pretty Girl* (1998)
* *El Paso* (2016)
### Ez-fikziozkoak 
* *Conversations with the Enemy: the story of P.F.C. Robert Garwood* (1982, Duncan Spencerrekin) 
* *Shrouds of Glory: From Atlanta to Nashville: The Last Great Campaign of the Civil War* (1995) 
* *The Crimson Tide: An Illustrated History of Football at the University of Alabama* (2002)
* *A Storm in Flanders: The Triumph and Tragedy on the Western Front* (2002) 
* *1942: The Year that Tried Men's Souls* (2004) 
* *Patriotic Fire: Andrew Jackson and Jean Laffite at the Battle of New Orleans* (2006) 
* *The Crimson Tide: The Official Illustrated History of Alabama Football, National Championship Edition* (2010)
* *Kearny's March: The Epic Creation of the American West, 1846-1847 * (2011) 
* *Ronald Reagan: Our 40th President* (2012)
* *The Aviators: Eddie Rickenbacker, Jimmy Doolittle, Charles Lindbergh, and the Epic Age of Flight* (2013) 
* *The Generals: Patton, MacArthur, Marshall, and the Winning of World War II* (2015) 
* *The Allies: Roosevelt, Churchill, Stalin, and the Unlikely Alliance That Won World War I'' (2018)
Rakel San Sebastian

**Rakel San Sebastian Beristain** (Ordizia, 1975) Adinberriko elkarteko zuzendaria da. Bakardadea oso gai pertsonala bada ere, gizartean izugarrizko eragina duenez, horren aurkako estrategia bateratu bat sortu nahi dute hainbat sektoretako adituk: Adinberri, Gipuzkoako Foru Aldudiko Gizarte Politika eta Gobernantzako foru departamentua, Osakidetza, Donostiako Udala, Matia Fundazioa eta Itxaropen Telefonoa.

## Erreferentziak
Veronika Tsepkalo

**Veranika Tsapkala** (; irailaren 7an jaioa XX. mendean) edo **Veronika Tsepkalo** ( ) Bielorrusiako aktibista politikoa da.

Tsepkalo Microsoft-en lan egiten du negozio-garapenerako kudeatzaile gisa.  

## 2020ko hauteskundeetako aktibismoa 
Valery Tsepkalo senarrak 2020ko Bielorrusiako presidentetzarako hauteskundeetan parte hartuko zuela iragarri zuenean, Tsepkalo bidelagun izan zuen. 2020ko uztailaren 14an, Valeryri ukatu zioten Bielorrusian presidentetzarako hautagai gisa izena ematea. Handik gutxira, oposizioko hautagaien egoitzek beren kanpainak batu zituzten - Svetlana Tikhanovskaya, Valery Tsepkalo, Viktor Babariko . Kanpaina horiek bateratu zirenetik, Veronika bere senarraren ordezkari bihurtu zen Tikhanovskayako kanpainako elkarretaratzeetan, Valery eta bere seme-alabak herrialdearen segurtasunagatik beldurtu egiten ziren bitartean.  Gainera, kanpaina osoan zehar, Veronika etengabe egon zen gobernuaren presiopean: haurrek ikasten duten ikastetxean informazioa biltzetik. Natalia Leonyuk bere ahizpa Valery Tsepkaloren aurka deklaratzera deitu zuten. 

2020ko uztailaren 30ean, Minsken egindako elkarretaratzean, Veronikak bere familiaren arazo pertsonalen inguruan hitz egin zuen, eta garai hartan jada osasun egoera larrian zegoen amaren aurkako zigor espedientearen faltsutzea aipatu zuen. Jazarpen politikoaren ondorioz askatasuna galtzeko beldurrez, herrialdetik ihes egin zuen 2020ko Bielorrusiako presidentetzarako hauteskundeen bezperan, Moskun bere senarrarekin bat eginez. Moskun Bielorrusiako enbaxadan eman zuen botoa. 

Abuztuaren 9ko hauteskundeen ondoren, Alexander Lukashenko lehendakari titularrak iruzur salaketen artean garaipena aldarrikatu zuenean, Tsepkalok beste herrialdeei eskatu zien Tikhanovsakaya har zezaten Bielorrusiako legez hautatutako presidentetzat.

2020ko abuztuaren 19an jakinarazi zen Tsepkalo Polonian zegoela bere senarrarekin eta seme-alabekin. 

Irailaren 8an, Tsepkalo Ukrainan zegoela jakinarazi zuten. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ocañako Plaza Nagusia

**Ocañako Plaza Nagusia** XVIII. mendeko eraikina da, Espainiako Kultura Ondasunaren izendapenerekin 2002tik. 1777an hasi zen eraikitzen, Karlos III.a Espainiakoaren aginduz. Estetikoki barrokoaren estilokoa da. Herriaren gune nagusia da eta bertan udaletxea dago.

## Historia 
Beste plaza baten gainean eraiki zen. Proiektua XVI. mendetik eztabaidatzen ari zen baina lanak XVIII. mende arte ez ziren hasi, Karlos III.a Espainiakoaren aginduz eta Francisco Sánchez de Madrid zuzendaritzapean. Plaza Iberiar Penintsulako Gerran, Ocañako guduaren ondoren, 1809an, kalteak pairatu zituen, batez ere mendebaldeko aldean. Obrak mende eta erdi luzatu ziren. 1961an, nolabait plaza bukatu zuten , ekialdeko fatxada inauguratuz. 1969an zolua konpondu zen. 1981an Espainiako monumentu artistikoaren izendapena jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Plazan egindako azken aldaketak.
Versace

**Gianni Versace S.p.A.** Italiako luxuzko konpainia ospetsu bat da, modako artikuluak, maletak, erlojuak, perfumeak eta abar diseinatzen dituena. Gianni Versacek sortu zuen 1978an eta, egun Michael Kors Holdingsena da. Hainbat marka kudeatzen ditu, nagusienak Gianni Versace Couture, Versace Jeans Couture, Versace Home Collection eta Versace Collection izanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Armani

**Giorgio Armani S.P.A.** ( ahoskatua) Italiako luxuzko konpainia ospetsu bat da, modako artikuluak, maletak, erlojuak, perfumeak eta abar diseinatzen dituena. 1975ean Giorgio Armanik eta Sergio Galeottik sortu zuten. Hainbat marka kudeatzen ditu, nagusienak Giorgio Armani, Armani Collezioni, Emporio Armani, Armani Jeans, Armani Junior, Armani Exchange eta Armani Casa izanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Prada (argipena)

**Prada** izan daiteke:

## Toponimoak 
* **La Prada**, Valle de Tobalinako herria;
* **Prada de Valdeón**, Posada de Valdeóngo herria;
* **Prada**, A Veigako parrokia;
* **Can Prada**, Palau de Santa Eulaliako herria;
* **Prada de Conflent**, Ipar Kataluniako udalerria.

## Enpresak 
* **Prada**, italiar enpresa

## Zoologia 
* ***Prada***, tximeleten generoa.
Li Keqiang

**Li Kenqiang** ( ahoskatua; ; mandarinez: ; Hefei, 1955eko uztailaren 1a - Shanghai, 2023ko urriaren 27a) txinatar politikaria izan zen, Txinako Herri Errepublikako lehen ministro izendatua izan zena 2013. urtean. Ekonomialaria lanbidez, Li Txinako agintari gorenetako bat izan zen, Txinako Finantza eta Ekonomia Gaietako, Atzerriko Gaietako, Segurtasun Nazionaleko eta Erreforma Handietako partaide garrantzitsu izateaz gain. Gainera, Txinako Alderdi Komunistaren Idazmahai Iraunkorreko bigarrena izan zen, erakunde hori da *de facto* herrialdeko erabaki garrantzitsuenak hartzen dituena. Li "txinatar buruzagitzako bosgarren belaunaldiko" kide izan zen, Xi Jinping idazkari nagusiarekin batera. *Forbes*-ek Li munduko hamabigarren pertsonarik boteretsuena bezala sailkatu zuen 2015 eta 2016. urteetan.

## Kanpo estekak
Walter Bagehot

**Walter Bagehot** (Langport, Somerset, 1826ko otsailaren 3a - *ibidem*, 1877ko martxoaren 24a) ingeles kazetari, enpresaburu eta saiakeragilea izan zen. Gobernua, ekonomia, literatura eta arrazari buruz idatzi zuen. Matematika eta filisofia morala ikasi zituen eta 1852tik aurrera, bere familiaren itsasontzi- eta banku-negozioetan aritu zen. 1855ean *National Review* aldizkaria sortu zuen Richard Holt Hutton lagunarekin eta *The Economist* aldizkariaren editorea izan zen 17 urtez.

1867ko *The English Constitution* bere lanak Britainia Handiko konstituzioa, parlamentuaren eta monarkiaren funzionamendua eta AEBetako konstituzioarekiko ezberdintasunak aztertzen ditu. Lan honetan subiranoaren botereak definitzen ditu.

## Lan nabarmenak 
* (1848). "Principles of Political Economy," *The Prospective Review*, Vol. 4, No. 16, pp. 460–502.
* (1858). *Estimates of Some Englishmen and Scotchmen*.
* (1867; bigarren edizioa, 1872). *The English Constitution*. (online)
* (1872). *Physics and Politics* (online).
* (1873). *Lombard Street: A Description of the Money Market*. (online)
* (1875). "A New Standard of Value," *The Economist*, Vol. 33, No. 1682, pp. 1361–63.
* (1877). *Some Articles on the Depreciation of Silver and on Topics Connected with It*.
* (1879). *Literary Studies*.
** Vol I
** Vol III
* (1880). *Economic Studies*.
* (1881). *Biographical Studies*.
* (1885). *The Postulates of English Political Economy*.
* (1889). *The Works of Walter Bagehot*.

## Kanpo estekak
Izen arrunt

Biologian, **izen arrunta** espezie batek tokiko hizkuntzaz jasotzen duen izena da. Izen arrunt batzuk hizkuntzaren tradiziotik datoz; beste batzuk, berriz, espeziearen izen zientifikoaren itzulpena dira.

Profesionalak ez diren pertsonentzat, eurek ezagutzen dituzten espezieak izendatzeko, izen arruntak ulergarriagoak izaten dira latinezko izen zientifikoak baino.

## Euskarazko izen arruntak 
Euskaraz espezieen izen arruntak erabakitzeko erakunde ofizialik ez dago. Euskaltzaindiak izen generiko batzuk arautu ditu: *sahats*, *urki* edo *lizar*, adibidez. Espezie batzuen izenak UZEIren lanetan aurki ditzakegu, gaur egun Euskaltermen bilduak: *sahats ilun*, *urki iletsu* edo *lizar arrunt*. Horrez gain, Euskal Herri eta Euskal Autonomia Erkidego mailako taldeek euskal espezieen izen arrunten zerrenda batzuk osatu eta argitaratu dituzte, esate baterako, Euskal Batzorde Ornitologikoak edo Udako Euskal Unibertsitatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ocaña II espetxea

**Ocaña II espetxea** (), Ocañan (Toledon) dagoen espetxea da. 1980an eraiki zen. Ocaña 1 espetxe zaharraren ondoan dago. 23.788,00m2 eraikiak ditu 54.765,00m2ko lur sail batean. 349 ziega ditu eta 71 osagarriak. Guztira 430 presoentzako ireki zen. Inauguratu zen espetxe eredu berria izan nahi zuen: preso gazteak, 21 eta 30 artekoak, ez arriskutsuak eta bergizarterako ahalmenarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ocaña I espetxea

## Kanpo estekak 
* :Infoprision webguneko informazioa.
Magonidak

**Magonidak **antzinako Kartagoko dinastia politiko bat izan zen K.a. 550etik K.a. 340 arte. Dinastiaren lehen erregea Magon I.a izan zen, honen agintaldian, Kartago, mendebaldeko Mediterraneoan, feniziar koloniarik nagusiena bihurtu zen. Magonidekin, Kartagotar Inperioa Sardinia eta Libiara hedatu zen, baita Sizilia ere, ia hamarkada batez kontrolatu zuena.

## Magoniden agintaldia 
Kartagori buruzko aditu nagusiak eszeptiko agertu dira Kartagoren barne historia berreraikitzea posible den ala ez erabakitzeko orduan, eta hori kontuan hartu behar da Magonidei dagokienez. Magonidek eta bere ondorengoek, ziuraski, gutxiago gobernatu zuten errege gisa tirano edo gizon politiko indartsuak baino. Diodorok, hala ere, legalki errege balira bezala deskribatzen ditu, boterea eskuratzeko legezko prozedura bat zutela, ez hartze hutsa. Herodotok, esaterako, Hamilkar I.a *balioagatik errege* zela esan digu, hau da, oinordetzarik gabeko hautaketa.
K.a. 480an, Hamilcar I.a hil ondoren, erregeek boterearen zatirik handiena galdu zuten, zaharren kontseilu aristokratiko baten mesederako. K.a. 308an, Bomilkar I.a Kartagokoa, erabateko boterera berreskuratzeko, estatu-kolpe bat ematen saiatu zen, baina porrot egin zuen, Kartago, izen eta izatez, errepublika bihurtzera eraman zuena.

## Buruzagien zerrenda 
* Magon I.a: Justinok esaten digu jeneral aukeratua izan zela bere aurrekoa erregearen boterea bilatzeagatik boteretik kendu ondoren.
* Hannon II.a Kartagokoa: Himeran K.a. 480an hil zuten Hamilkarren semea. Hanno Nabigatzailea zela uste izan da.
* Himilkon I.a: (Sizilian) K.a. 460 – K.a. 410. C.
* Hannibal I.a: Hamilkarren biloba, eta Segestaren deiari erantzun zion laguntza bila K.a. 410ean.
* Himilkon II.a: Sirakusa setiatu zuen K.a. 396an.
* Magon II.a Kartagokoa: K.a. 396-375
* Magon III.a Kartagokoa: K.a. 375-344

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ilham Aliyev

**Ilham Heydar oglu Aliyev** (,  ahoskatua; 1961eko abenduaren 24a) azerbaijandar politikaria da, Azerbaijango laugarren presidentea.

## Kanpo estekak
NA-4240

edo **Ostitzko errepidea** Nafarroa Garaiko errepide bat da. Errepidea  errepide lokala eta  foru errepide lotzen du.

Errepidea 0,65 kilometrokoa da.

## Historia 
Errepide hori bat dator  errepidearen trazadura zaharrarekin, Odieta udalerrian (Ostitz eta Ziaurritz kontzejuen artean).

## Udalerriak 
Hauek dira errepideak zeharkatzen dituen udalerriak:
* Odieta

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 
* 
* Ostitz
* Nafarroa Garaiko errepideen sarea

## Kanpo estekak 
*Nafarroako errepideak, Nafarroako gobernuaren webgunean
Villenako espetxea

**Villenako espetxea** (), Villenan (Toledon) dagoen espetxea da, ia Albaceteko mugan. 2002an eraiki zen, nahiko berria izanik. 723 ziega ditu eta 122 osagarriak. 72.927,00m2 eraikiak ditu 308.150,00m2ko lur sail batean. 879 presoentzako pentsatuta zegoen eta gero beste 400entzako zabaldu zen.

## Historia 
Inaugurazio 2002an egin zen, bertan Mariano Rajoy izanik; garai haietan Rajoy Barne-ministroa zen. Espetxe honetan administrazioaren ikuspuntutik oso arriskutsuak diren presoak entzerratuak izan dira zeren eta Alcalá Meco eta Soto del Realekin batera, Espainiako espetxe seguruenetariko bat gisa kontsideratuta baitago. ETAko kide asko hemen egon dira entzerratuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Espetxe inguruko informazioa.
Émile-François Chatrousse

**Émile-François Chatrousse** (Paris, 1829-Ibidem, 1896) eskultore frantziarra, Frantziako Bigarren Inperioan garatutako artearen ordezkari garrantzitsua izan zen. Haren lanak Frantziako hiri askotan ikus daitezke.

## Biografia 
Alexandre Abel de Pujolen ikaslea izan zen eta 1848an saloi ofizialetan erakusketak egiten hasi zen. Nieuwerkerke-ko kondearen mezenasgoari esker, 1851an, François Rude-ren azken ikaslea izan zen. Hortense de Beauharnais erreginaren eta bere seme Luis Napoleonen talde eskultorikoaren igeltsua 1853ko Saloian agertu zen eta Napoleon III.ak 1855ean Parisko Erakusketa Unibertsalerako brontzezko iturri bat enkargatu zion. Ondoren, Tuileriak jauregian eta Parisko herriko etxean hainbat komisio publiko jaso zituen. Inperioa erori ondoren, gai abertzaleak landu zituen. Ondoren, bere estiloa sistema modernoago eta errealistago batera bideratu zen.

## Obra batzuk 
Hirien arabera hona hemen bere lan batzuk:
* Clermont-Ferrand, Roger-Quilliot Arte museoa: ''Jeanne d'Arc eta Vercingétorix*, 1870, igeltsu leundua.
* Grenoble, Grenobleko museoa: *La Petite vendangeuse*, 1863.
* Paris:
** Boulevard Saint-Marcel: *Joana Arc-ekoa*ri monumentua* edo *Joana Arc-ekoa Frantziako liberatzailea*, 1891, brontzez eginiko eskultura..
** Saint-Eustache eliza: *Etsipena*.
** Luxenburgoko lorategiak: *Iturria eta korrontea*, harri kalkareoz egindako taldea.
** Arte eta lanbideen museoa: *Industria*, 1879.
** Petit Palais: *Emakume paristarra*, 1876.
** Adolphe-Chérioux kalea: *Mendeurrena betetzen duen historia*, 1889.
* Rambervillers : Richard jeneralaren oroimenezko zutabea, 1900an inauguratuta.
* Vendôme, Arte Ederren Museoa: *Eloisa eta Abelardo]] (Sedukzioa)*, 1859.

## Iruditegia 

Fitxategi:Paris, Jeanne d'Arc Chatrousse 13e GP.jpg|*Joana Arc-ekoa*ri monumentua* Parisen.
Fitxategi:Christian art Chatrousse cour Carree Louvre.jpg|Arte kristauaren alegoria, Cour Carrée iparraldeko fatxada, Louvre.
Fitxategi:Emile Chatrousse - Les crimes de la guerre.jpg|*Gerraren krimenak*, Parisko 1876ko Saloian aurkeztutakoa.
Fitxategi:Le Petit Palais - Emile Chatrousse - Une Parisienne - 1876 - 002.jpg|*Emakume paristarra'' - 1876 - Petit Palais.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Costco

**Costco Wholesale Corporation** (**Costco** marka erabiltzen duena) estatubatuar jatorriko korporazio multinazionala da, deskontu-dendak kudeatzen dituena. Sol Pricek eta bere semeak sortu zuten 1976an. Bere egoitza nagusia Issaquahen dago, Seattletik gertu.

2019ko Fortune Global 500 zerrendaren arabera, munduko 14. korporazio publiko handiena da eta munduko txikizkari handienen artean dago.

## Kanpo estekak
V. Euskal Herria Txapela 2020-2021

=**V. Euskal Herria Txapela 2020-2021** Euskal Herria Txapela futbol txapelketaren bosgarren ekitaldia da.

## Sailkapena 
#### Finala 
## Denboraldiko emaitzak 
### Finala 
## Ekitaldi guztiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herria Txapela
* Emakumezkoen Euskal Herriko Futbol Kopa

## Kanpo estekak
Schwarz Gruppe

**Schwarz Gruppe** alemaniar jatorriko korporazio multinazionala da, Lidl eta Kaufland deskontu saltoki handien kateak kudeatzen dituena. Dieter Schwarzena da eta bere egoitza nagusia Neckarsulmen dago.

Munduko txikizkari handienen artean dago eta Europako handiena da.

## Kanpo estekak
Ruth Bader Ginsburg

**Ruth Joan Bader Ginsburg** (Brooklyn, New York, 1933ko martxoaren 15a - Washington Hiria, 2020ko irailaren 18a) estatubatuar epaile eta legelaria izan zen. 1993tik 2020ra Bill Clinton presidenteak izendatutako AEBetako Auzitegi Goreneko epailea izan zen. 1972an emakumearen eskubideen atala sortu zuen Askatasun Zibilen aldeko Estatu Batuetako Batasunean.

Ginsburgek ospe handia du Estatu Batuetan. Pop kulturaren ikono bihurtu da "Notorious R.B.G." ezizenarekin, eta erresistentzia publikoaren eta justiziaren sinbolotzat hartzen da.

2020ko irailaren 18an hil zen pankreako minbizi metastatikoagatik.

## Ibilbidea 
Bader Brooklynen jaio zen familia judu xume batean. Amak, Celiak, irakurtzera eta ikastera bultzatu zuen. Ruthek institutuan graduatu behar zuen egunean hil zen. Beka batekin ikasi zuen Cornelleko Unibertsitatean 50eko hamarkadan. Bere senarra izango zena ezagutu zuen orduan, Martin Ginsburg, eta zuzenbidea ikastera joan ziren elkarrekin Harvard-eko Unibertsitatera.

1972an, emakumeen eskubideen atala sortu zuen Askatasun Zibilen aldeko Estatu Batuetako Batasunean, eta handik hasi zuen emakumeen eta gizonen arteko berdintasunaren aldeko borroka legala. Sei kasu nagusiren buru izan zen Estatu Batuetako Auzitegi Gorenaren aurrean, eta horietatik bost irabazi zituen. 1971n, Gorenak lehen aldiz ebatzi zuen gizon bat ez zen emakume bat tratatzeak Konstituzioa urratzen zuela eta legez kanpokoa zela. Hau, *Reed v Reed* kasua bezala ezagutua izan zen.

1980an hasi zuen bere karrera judiziala, Jimmy Carter presidenteak Columbia Barrutiko Apelazio Auzitegiko epaile izendatu zuenean. 1993an, Bill Clinton presidenteak Auzitegi Goreneko epaile izendatu zuen Byron White epailea erretiratu ondoren. Senatuak bere izendapena berretsi zuen 96tik 3ra. Horrela, Sandra Day O 'Connorren atzetik, organo judizial honetako bigarren emakumea bihurtu zen; ondoren, Sonia Sotomayor eta Elena Kagan sartu ziren.

Ginsburg Auzitegi Goreneko alderdi liberaleko ahots nagusietako bat izan zen. Auzitegian eman zituen urteetan, Ginsburgek abortatzeko eskubidearen eta Nazioarteko Zuzenbideko zitazioaren alde bozkatu zuen Gortearen iritzietan. Gainera, heriotza-zigorraren aurka eta homosexualen eskubideen alde egin zuen.

Ginsburgek bi minbizi-diagnostiko baieztatu gainditu zituen bere bizitzan, eta milaka miresle izan zituen sare sozialetan. 2018ko azaroan, 85 urte zituela, ospitaleratu egin zuten, erortzean saihets-hezur batzuk hautsi baitzitzaizkion. Orduan biriketako minbizi-noduluak diagnostikatu zizkioten eta ebakuntza egin zioten. Osasun arrazoiak zirela medio dimititzeagatik, Donald Trump presidenteak epaile berri bat izendatzeko aukera zabaldu zen, baina Ginsburg lanera itzuli zen, 90 urte bete arte toga utziko ez zuela esanez.

## Zineman 
*On the basis of sex* film biografikoan, Felicity Jones aktoreak gorpuzten du Ginsburg, filmeko protagonista.

## Erreferentziak
Auchan

**Auchan** ( ahoskatua) frantziar jatorriko korporazio multinazionala da, deskontu saltoki handien kateak kudeatzen dituena. Gérard Mulliezek sortu zuen 1961ean. Bere egoitza nagusia Croixen dago, Norden.

354.851 langile ditu eta munduko txikizkari handienen artean dago.

## Kanpo estekak
Tesco

**Tesco plc** () ahoskatua) britainiar jatorriko korporazio multinazionala da, deskontu-dendak kudeatzen dituena. Jack Cohenek sortu zuen 1919an. Bere egoitza nagusia Welwyn Garden Cityn dago, Hertfordshiren.

450.000 langile baino gehiago ditu eta munduko txikizkari handienen artean dago.

## Kanpo estekak