open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Carlos Zabala Zabaleta

**Carlos Zabala Zabaleta** (Donostia, 1962 - ) euskal aktore, zuzendari eta gidoigilea da.

## Biografia 
Aktore gisan, *The Hit* (1984), *Rumbo norte* (1987), *Ánimo... ¡vaya papelón!* (1990), *Vacas* (1991) eta *Santa Cruz, el cura guerrillero* (1991) filmetan hartu du parte. Hainbat urtez Eneko Olasagastirekin elkarlanean aritu izan da lanean, eta horren emaitza dira Euskal Herrian ekoitzi diren telesaio arrakastatsuenetako batzuk, hala nola, *Bi eta Bat* eta *Jaun eta Jabe*. 1994. urtean, *Maité* filma elkarrekin zuzendu zuten, gidoia ere bien artean idatzi ondoren. 1999. urtean, Zabala-Olasagasti bikoteak *Sí, quiero* filmaren gidoia sortu eta zuzendu zuten. Urte hartan bertan, Eneko Olasagastik zuzendu zuen *Ertzainak* telesaileko atalen batzuetan ere aritu zen zuzendari lanetan. 2000. urtean, Carlos Zabalak *Etxaldeko erregea* animaziozko proiektu berritzailea zuzendu zuen, animazioko irudiak eta benetako pertsonaiak uztartu zituena, Gregorio Muro animazio-arduradunarekin batera.

Tentazioa ekoiztetxearen sortzailetako bat da. Konpainia horrentzat, *Ez da hain erraza* lana zuzendu du Fernando Bernuésekin batera.

## Filmagintza 
### Aktorea 
* *Cristobal Balenciaga* (2024)
* *Presunto culpable* (2018)
* *Kutsidazu bidea, Ixabel* (2006)
* *Torapia* (2004)
* *Martin* (2003), telebistarako
* *Ione, igo zerura*, 1998
* *Maité* (1994)
* *Behiak* (1992)
* *Santa Cruz, el cura guerrillero* (1991)
* *Ke arteko egunak* (1990)
* *El anónimo... ¡vaya papelón!* (1990)
* *Ander eta Yul* (1988)
* *Karlistadaren kronika 1872-1876* (1988)
* *Rumbo norte* (1987)
* *A los cuatro vientos* (1987)
* *Ehun metro* (1986)
* *Petit casino* (1986)
* *The Hit* (1984), Stephen Frearsek zuzenduta.
* *La venganza* (1983)
* *Txirula miresgarria* (1983)
* *Axut* (1976)

### Zuzendaria 
* *Bi eta bat* (2012)
* *Etxaldeko erregea* (2002)
* *Sí, quiero...* (1999)
* *Maité* (1994)
* *Bi eta bat* (1991) Telebistarako

### Gidoigilea 
* *Kutsidazu bidea, Ixabel* (2006)
* *Torapia* (2004)
* *Sí, quiero...* (1999)
* *Maité* (1994)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Idoia Sagarzazu

**Idoia Sagarzazu** (Irun, 1961 &ndash; Hondarribia, 2007ko uztailaren 1a) euskal aktorea izan zen. 2004an, EAJko hautagaia zen Espainiako Kongresurako.

## Filmagintza 
### Zinema 
* *Karramarro uhartea* (2000), ahotsa
* *Maité* (1994)
* *Maitasun arina* (1987)

### Telebista 
* *Periodistas* (2000)
* *Teilatupean* (2000)
* *Benta Berri*
* *Ertzainak*
* *Martin*

## Kanpo estekak 
* Euskadiko Filmategia
*
Behiak (filma)

***Behiak*** 1992 urtean Julio Medemek eginiko filma da.

## Sinopsia 
Hiru belaunalditan zehar, 1875 eta 1936 artean, Gipuzkoako haran txikiko familia bien (Irigibel eta Mendiluzekoak) arteko harremanak nahasiak dira, bortizkeriak, norgehiagoka higuingarriak eta grina sutsuek koskatuak. Baserri banatan bizi dira bi familiak eta baserrien artean muino bat eta baso bat baizik ez dago. Akzioa azken karlistalditik Gerra Zibilera doan denboran gertatzen da, eta familia horien hiru belaunaldien bitartez kontatzen da.

## Pertsonaiak 

* Emma Suárez: Cristina
* Carmelo Gómez: *Manuel, Ignacio* eta *Peru Irigibel*
* Ana Torrent: *Katalina*
* Karra Elejalde: *Ilegorri / Lukas*
* Klara Badiola: *Madalen*
* Txema Blasco: *Manuel*
* Kandido Uranga: *Karmelo* eta *Juan Mendiluze*
* Pilar Bardem: *Paulina*
* Miguel Angel Garcia: *Peru umea*
* Ane Sanchez: *Cristina umea*
* Magdalena Mikolajczyk: *Alaba umea*
* Enara Azkue: *Alaba umea*
* Ortzi Balda: *Ilegorri / Lukas umea*
* Elisabeth Ruiz: *Alaba heldua*
* Ramón Barea: *Epailea*
* Aitor Mazo: *Soldadu 1*
* Xabier Aldanondo: *Soldadu 2*
* Carlos Zabala: *Ofiziala*
* Antton Etxeberria: *Karlista 1*
* Alberto Arizaga: *Karlista 2*
* Niko Lizeaga: *Karlista 3*
* Patxi Santamaria: *Kazetari 1*
* Jose Ramon Soroiz: *Kazetari 2*

## Ezaugarri teknikoak 
## Sariak 
Julio Medemek 1993ko zuzendari berrien Goya Saria lortu zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
* Euskadiko Filmategia
Kandido Uranga

[thumb|260px|[Baleike aldizkaria (1995)]]

**Kandido Uranga Arakistain** (Zumaia, ) zinema, telebista eta antzerkiko euskal aktore eta bikoizketaile bat da. Ahots ozen eta fisiko sendoa dituenez, izaera nabarmeneko, eta maiz gogorreko, pertsonaiak antzeztu izan ditu. 

2026ko Goya sarietarako Bigarren mailako aktore onenaren izendapena jaso zuen, *Maspalomas* filmean egindako lanarengatik. 

## Biografia 
1979an hasi zen interpretazioaren munduan Luis Iturriren gidaritzapean, Leioako Unibertsitateko antzerki lantegian. 1980-1982 artean, Antzertin, Eusko Jaurlaritzaren Arte Dramatiko Eskolan, antzerki ikasketak burutu zituen. Orduz geroztik, antzerkian, zineman eta telebistan ari da lanean.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Bikoizlari 
* *Sagu Ausarta* (1981 - 1992) - K Koronela
* *Mamu Harrapatzaileak* (1984) - Polizi komandantea
* *Batman* (1989) - James Gordon Komisario
* *Doraemon eta jostailu-fabrika* (1997) - Ereilea (agure-ahotsa)
* *Sandokan* (1998 - 2006) - Suyodhana
* *One Piece* (1999 - ????)
* *Oilasko Ihesa* (2000) - Fowler
* *Pastel magikoa* (2000) - Osaba Wattleberry
* *El Cid-en kondaira* (2003) - Ben Yussuf/Yussuf Kalifa
* *Daltondarrak Lucky Lukeren aurka* (2004) - El Tarlo
* *Harry Potter eta Suaren Kopa* (2005) - Igor Karkaroff
* *Donkey Xote* (2007) - Avellaneda
* *Haragijaleen krisia* (2008) - Crevel
* *Ponyo itsaslabarrean* (2008)
* *Hurrak eta lapurrak* (2014) - Raccoon
* *Asterix: Jainkoen egoitza* (2014) - Ordralfabetix
* *Zikoinak* (2016) - Jasper
* *Asterix: Edabe magikoaren sekretua* (2018) - Ordralfabetix
* *LEGO filma 2* (2019) - Bizar Metalikoa
* *Pokémon: Pikachu detektibea* (2019) - Howard Clifford
* *Avatar: Azken Aire Maisua* (2024) - Gyatso

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kandido Urangari elkarrizketa Argia aldizkarian.
Ane Gabarain

[260px|thumb|[Gorka Aginagalde|Gorka Aguinagalderekin, 2016.]]
[thumb|260px|[Iñake Irastorza eta Ane Gabarain, Euskal Antzerki Topeketak, 2016]]
thumb|260px|Etxeko Saltsak, Euskal Antzerki Topeketak, 2017

**Ane Gabarain Gaztelumendi** (Donostia, 1963ko ekainaren 2a) euskal aktorea da. Sarritan telebistan lan egin badu ere, zinema eta antzerkia ere jorratu ditu. Euskal Herrian batez ere *Bi eta bat*, *Jaun ta Jabe* eta *Mi querido Klikowsky* telesailengatik da famatua. Espainia mailan paper txikiak egin izan ditu gehienetan, horien artean Álex de la Iglesiaren bi filmetan: *La Comunidad* eta *800 balas*.

2024ko otsailaren 10ean multzoko emakume aktore onenaren Goya saria jaso zuen Valladoliden, *20.000 especies de abejas* filmako Lurdes pertsonaiarengatik.

2024ko urriaren 2an Euskal Aktoreen Batasunak emanda emakumezko aktore onenaren saria jaso zuen, Estibaliz Urresolaren *20.000 erle espezie* filmeko interpretazioarengatik.

## Biografia 
Arte Dramatikoko Ikasketak egin zituen Antzertin eta Deklamazioa Donostiako Udal Kontserbatorioan.

### Aktore ibilbidea 
Interpretatzaile komikoa eta ezaguna da, batez ere Euskal Herrian. Bere ibilbide profesionalaren zatirik handiena ETBko hainbat telesailetan garatu du, hala nola *Bi eta bat* (1991-1993), *Jaun ta Jabe* (1995-1997) edo *Mi querido Klikowsky* (2005). Estatuan, oro har, noizbehinkako lanak egin ditu. Álex de la Iglesiaren bi filmetan (*La Comunidad* eta *800 balas*) esku-hartze txikiak egin ditu. Maritxuren papera ere interpretatu zuen, *Allí Abajo* (2015-2019) telesailean eta Miren izan zen *Patria* (2016) telesailetan. Fernando Arambururen izen bereko best seller-ean oinarritutako HBO telesaila da, eta Nazioarteko Emmy sari baterako izendatu zuten.

2023ko urrian Euskal Zine Bilerak Begirada saria eman zion Elena Iruretarekin batera, ikus-entzunezkoen alorrean egindako ekarpenengatik.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Gaua* (2025)
* *20.000 especies de abejas* (2023)
* *Agur Etxebesteǃ* (2019)
**La higuera de los bastardos* (2017)
**Fe de etarras* (2017)
* *Loreak *(2014)
* *Loco con ballesta* (2012)
* *Mystikal* (2010)
* *80 egunean* (2010)
* *Sukalde kontuak* (2009)
* *El coche de pedales* (2004)
* *800 balas* (2002)
* *La comunidad* (2000)
* *Pecata minuta* (1999)
* *40 ezetz* (1999)
* *Fuma y deja fumar* (1996)
* *Sálvate si puedes* (1995)
* *Adiós Toby, adiós* (1995)
* *Maité* (1994)
* *Maider* (1989)

### Telebista 
* *Intimitatean* (2026) (elkarrizketatua)
* *Innato* (2025)
* *Touré detektibea* (2024)
* *Amar es para siempre* (2021)
**Patria (2020)*
**VPO* (2018)
**Nekane Amaya* (2016)
* *Allí abajo* (2015)
* *Goenkale* (2013-2015)
* *Bi eta bat* (2012)
* *Sabin* (2011)
* *Mi querido Klikowsky* (2006)
* *Los Serrano* (2005)
* *Kilker Dema* (2002)
* *Periodistas* (2000-2001)
* *Policías, en el corazón de la calle* (2001)
* *7 vidas* (2000)
* *Jaun ta jabe* (1997)
* *Bi eta bat* (1990-1993)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2024ko otsailaren 10ean multzoko emakume aktore onenaren Goya saria, *20.000 especies de abejas* filmako Lurdes pertsonaiarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohs eskala

**Mohs eskala** gogortasunaren arabera sailkatutako hainbat mineralen zerrenda da, beste mineralen gogortasuna neurtzeko erabilia. Eskalaren oinarrizko ideia da goiko mailako materialak beheko mailakoa urra dezakeela. Friedrich Mohs mineralogoak sortu zuen 1812an, eta gogortasuna neurtzeko existitzen den neurrietako bat da. Haatik, metodoa bera zaharragoa da, Plinio Zaharrak K.a. 77. urtean idatzitako *Naturalis Historia* liburuan aipatu baitzuen.
 
## Eskalaren funtsa 
Mohsek erraz eskuratzen diren hamar mineraletan oinarritu zuen eskala. Modu naturalean existitzen den substantziarik gogorrena izanik, diamantea eskalaren goialdean dago. Mineral baten gogortasuna neurtzeko, aipatu mineralak urra dezakeen eskalako materialik gogorrena (edo minerala urratzen duen materialik bigunena) bilatzen da. Esaterako, minerala apatitoak urratzen badu, baina fluoritak ez, bere gogortasuna Mohs eskalako 4 eta 5 artean egongo da.

Mohs eskala, eskala ordinal hutsa da, alegia, mailen arteko diferentziek ez dute eredu jakinik jarraitzen. Esate baterako, korindoia (9 gogortasuna) topazioa (8 gogortasuna) baino 2 aldiz gogorragoa da, baina diamantea (10) korindoia baino ia lau aldiz gogorragoa da. Ondoko taulan Mohsen eskalako elementuak, haien formula kimikoa eta haien benetako gogortasuna adierazten dira.

## Kanpo estekak
Extremadurerazko Wikipedia

**Extremadurerazko Wikipedia** Wikipediaren extremadurerazko edizioa da. *Güiquipedia* izena erabiltzen du. 2008ko maiatzaren 26an jarri zen abian eta hurrengo egunean 116 artikulu zituen. 2022an 3400 artikulu zituen.

## Kanpo estekak 
* Extremadurerazko Wikipedia
Antzizar

**Antzizar** Beasaingo auzoa da. Herriaren hegoaldean mendi magal oso bat hartzen du. 4 biztanle baino ez ditu, Errezkarate baserrian.

2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 4 biztanle ditu.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Antzizar auzoa Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
Arriaran

**Arriaran** Beasaingo auzoa da. Udalerriaren mendebaldean dago, eta Ezkio-Itsaso eta Ormaiztegiko udalerriekin egiten du muga.

Arriaran errekaren bi aldeetan luzatzen da, Arriarango urtegiaren hegoaldean.   Ipar-ekialdean Garin auzoa du, hego-ekialdean Loinatz auzoa, eta hegoaldean Salbatore auzoa.

Itsasorekin batera, Areriako alkatetzaren parte zen. 1692an, Itsasok eta **Arriaran**ek udalerri bakarra osatu zuten. 1927an Beasaingo udalerriaren barrura pasatu zen.

2007ko urtarrilaren 1eko erroldan, auzoak 75 biztanle zituen.

## Demografia 
## Eraikinak 
Auzoan San Pedro eliza nabarmentzen da. 

Hona hemen Arriarango baserrietako batzuk: Ibarre baserria, Jauretxe baserria, Atorrajauregi baserria, Mendizabal Enea baserria, Erretoretxea baserria, Gure Kabia baserria, Biona baserria, Iturritza baserria, Itola baserria, Zabalondo baserria, Gure Ametsa baserria, Mugartegi Berri baserria, Olea baserria eta Lupasketa baserria.

## Kanpo estekak 
* Arriaran auzoa, Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
Arkamo

**Arkamo** Arabako iparraldeko mendi bat da. Barrundiako (Aguraingo Kuadrilla) udalerrian eta Elgeako mendilerroan dago.

Uribarri-Ganboako urtegiaren ondoan dago. Bere garaiera, 875 metrokoa da, eta, ohi, ez da oso bisitatua, ez baita batere ezaguna mendizaleen artean, Mugarriluze edo Aumategi ez bezala. Mendi honen ekialdean, Elgea edo Kondekortako lepoa dago. Lepo honek, Elgeamenditik banatzen du.

## Irispideak 
Arkamo mendiaren hego-ekialdean, Miritxa izeneko beste mendi ezezagun bat dago. Mendi honen ekialdeko magalean **Santa Marina** ermita dago, Elgeatik edo Marietatik errez hel daitekeena. Azken kasu honetan, aipaturiko ermitarantz abiatu behar da, ondoren, Kondekortako leporantz jarraitzeko, bertan trikuharri bat dagoelarik. Ezkerretik, muinoa jarraitu behar da, tontorreraino. Tontorrean, hainbat harri dago.

## Berezitasunak 
Tontorrean, harkaitz handi batean zizelkatuak, bi mugarri daude. Horietako batek, B hizkia du bertan. Besteak, berriz, testudun metalezko xafla bat.

## Ikus, gainera 
* Arabako mendiak
* Gipuzkoako mendiak
* Arkamoko mendilerroa

## Kanpo estekak
Arriaran (ibaia)

**Arriaran ibaia** Gipuzkoako hegoaldeko ibaia da, Goierri eskualdekoa. Gaur egun izen bera duen Arriarango urtegian sortzen da eta Eztanda ibaian isurtzen ditu urak. Erreka honen ibilguaren luzera, 2300 m ingurukoa da. 

Urtegia 1994. urtean eraiki zen,  aurretik  Arriaran erreka Leasain eta Argoien errekak elkartuta Bekoetxeko errekaren jarraipena zen eta Arriaran herrian sartu ondoren Arriaran izena jasotzen zuen. 

Gaur egun, urtegiko hormapean abitu bezain laster, Olea baserriaren albotik pasatzen da eta gero Arriaran auzoaren erdi erditik, jarraian Ibarre eta Lekuberri baserrien artetik pasatu eta Salbatore auzoan Eztanda ibaiari ezkerraldetik sartzen zaio.

Aipatutako Lekuberri baserriaren parean, Salbatoretik Arriarana zihoan gurdibide zaharreko zubia dago. Bide horretatik ateratzen zuten zerratu ondoren gurdietan, 1932. urtean Urte Zahar egunean botatako Arriarango intxaurrondo famatua. Intxaurrondo horrek, 4,2 m-ko zirkunferentziadun enborra zuen eta 13,66 metro kubiko zur eman zituen. 

Zubi zahar horretatik gertu, Arriaran errekak bere ezkerraldean Zabalondo errekako urak hartzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burgamendi

**Burgamendi** Elgeako mendilerroko mendia da, honen ekialdeko muturrean dagoena. Mendebaldean, Usabakotxenako pasabidea du, eta ekialdean, San Juango pasabidea. Bien artean dago Burgamendi.

Bere garaiera, 1.081 metrokoa da. Araba eta Gipuzkoako mugan bertan dago, Oñati eta Barrundia artean.

## Irispideak 
Araotzetik edo Larreatik hel daiteke. Bigarren kasu honetan, eliza ondotik abiatu behar da, hasieran, lehenengo metroetan, asfaltatua dagoen bide batetatik. **Larrakola** txabolara heltzeko handik gutxira, eta, berehala, Usabakotxena lepora, nahastezina, bertan dauden tentsio altuko elekttraindar posteengatik. Eskuinetik, lehenengo muinoa Mirubixkar da, baina, hurrengo leporaino jarraituz gero, Burgamendiraino hel daiteke

Hermuatik, Larreatik doan bidearekin bat egin daiteke **Abeletxeak** izeneko Hermuako txabolen bidez. Arabatik igotzeko beste bide bat Aspurutik doa, Askaizto labarretik San Juan edo Portuzarrako pasabidera irteteko. Hemendik gertu, mendiaren alde gipuzkoarrean, **Katilluiturriko iturria** dago.

## Berezitasunak 
Mendi honen tontorrean, postontzi bat eta hiru mugarri daude. Postontziak, gainaldean, gurutze bat du eta zirkulu batekin inguratuta dago.

## Kanpo estekak
Larretxeberria

**Larretxeberria** Ahetzeko auzoa da. Herrigune nagusiaren hego-mendebaldean kokaturik dago, kilometro bateko distantziara.

## Kanpo estekak
Irteera (Biblia)

**Irteera** edo **Exodoa** (; ) Bibliako bigarren liburua da. Moisesek Israel herria Egiptoko morrontzatik nola atera zuen eta Kanaango lurraldera (gaur egungo Israel-Palestina) nola iritsi ziren kontatzen du. Bidean Jainkoak Sinai mendian itun bat egin zuen herriarekin, Moisesen bitartez eta Legea edo Hamar Aginduak eman zizkion.

Tradizioaren arabera, Moisesek berak idatzi zuen liburu hau, baina gaur egun Biblian aditu direnek liburuak azken forma K.a. 450 urte inguruan hartu zuela uste dute, aurretik zeuden testu idatziak eta ahoz ahoko tradizioak bat egin zutenean. Liburuaren arabera, bertako gertaerak K.a. XIII. mendean gertatu ziren.

## Liburuaren atalak 
Irteera liburua lau ataletan bana daiteke:

### Irteera aurretik 
Israeldarrak Egiptoko faraoiaren morroi ziren. Gero eta gehiago zirenez, egiptoarrak beldurtu egin ziren eta horregatik jaioberri guztiak hiltzeko agindu zuten. Israelgo emakume batek semea izan eta Nilo ibaian utzi zuen saski batean. Faraoiaren alabak, umea ikusirik, beretzat hartu eta seme antzera hezi zuen, Moises izena jarriz (izen horrek "uretatik ateratakoa" esan nahi du).

Bien bitartean, israeldarrak gero eta zapalduago zeuden egiptoarren menpean. Moises faraoiaren aurka altxatu zen israeldarren kontra erabilitako metodo gogorrak gaitzetsiz eta honek basamortura erbesteratu zuen. Basamortuan Jainkoaren deia jaso zuen Israel herria aska zezan aginduz.

### Israelen askapena 
Moises Egiptora itzultzean faraoiaren aurrean aurkeztu zen israeldarrei Egiptotik irteteko baimena emateko eskatzera. Honek uko egin zion eskaerari eta israeldarren aurkako zapalkuntza gogortu zuen. Jainkoak, Moisesen bitartez, mirariak egin zituen Israelen alde eta Egiptoren aurka eta azkenean faraoiak amore eman zuen.

Israeldarrek jai egin zuten beraien askapena ospatzeko (juduen Pazko jaia, gaur egun ere ospatzen dute). Biharamunean Itsaso Gorria zeharkatu eta Sinaiko basamortuan zehar Kanaango lurraldera abiatu ziren.

### Sinaiko ituna 
Sinai mendira iristean, Jainkoak Hamar Aginduak eman zizkien israeldarrei, Moisesen bitartez. Israel Jainkoaren Herri Aukeratua bihurtu zen horrela. Legearen bitartez, Israel herrialde teokratiko bihurtu zen, Jainkoa baitzen bere buru.

### Jauretxeari buruzko aginduak 
Jainkoak israeldarrei gurtza egiteko arauak eman zizkien, itun-kutxa nola zaindu behar zuten azalduz.

## Kanpo estekak
Ska-P (albuma)

**Ska-P albuma** Ska-P musika taldeak 1994ean kaleraturiko diska da. Taldearen lehen diska izan zen eta ez zuen arrakasta handirik lortu.

## Abestien zerrenda 
## Ikus, gainera 
* Ska-P

## Kanpo estekak
Sungai Kedayan

**Sungai Kedayan** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, ur azpibarrutien taldean dagoena, beste bost mukim edo azpibarrutirekin batera. Eta, beste bostak bezala, herrialdeko hiriburu den Bandar Seri Begawanen bihotzean dago, Brunei ibaiaren uretan.

## Mugak 
Iparraldean eta ekialdean, Kianggeh mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, Burong Pingai Ayer mukim edo azpibarrutiarekin hegoaldean eta, azkenik, Tamoi mukim edo azpibarrutiarekin, hegoaldean eta mendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Sumbiling Lama (Ayer)
* Kampong Bukit Salat
* Kampong Sungai Kedayan A
* Kampong Sungai Kedayan B
* Kampong Ujong Tanjong
* Kampong Kuala Peminyak
* Kampong Pemancha lama

## Kanpo estekak
La madre muerta

***La madre muerta*** 1993 urtean Juanma Bajo Ulloak eginiko filma da.

Zuzendari gasteiztarraren bigarren filma da, Miranda de Ebro, Agurain eta Gasteizen grabatua.

## Sinopsia 
Ismael Lopez de Mataukok (Karra Elejalde) zenbait hilketa egin ditu; bata Leire, (Ana Alvarez) hilaren alaba, lekukoa zuela. Ismael neskaren salaketaz zeharo itsututa dago. Hori dela eta, hogei urte geroago neska bahitzea bururatu zaio ea oraindik amaren hilketa gogoratzen duen...

## Pertsonaiak 

* Karra Elejalde: Ismael Lopez de Matauko
* Ana Álvarez: Leire
* Lio: Maite
* Sílvia Marsó: Blanca
* Elena Irureta: Zuzendaria
* Ramón Barea: *Night Club* jabea
* Gregoria Mangas: Millas andrea
* Marisol Saez: Ama
* Raquel Santamaria: Leire umea
* Txarly Llorente: Zaindari
* Super Pake Pekao: Ijitoa
* Elena Armengod: Ijitoa
* Juan Ignacio Viñuelas: Sendagilea
* Miguel Olmedo: Erizaina
* José Sacristán: Erizaina
* Isaias Mojon: Erizaina
* Angel Planas: Erizaina
* Osane Ulloa: Auzokoa
* Rafael García Frejo
* Juantxo Lopez

## Ezaugarri teknikoak 
## Sariak 
* Juanma Bajo Ulloak 1993ko Montrealeko Zinema Jaialdiaren zuzendari onenaren Saria lortu zuen.
* Poli Canterok 1994ko efektu berezien Goya Saria lortu zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea imdb.com
* Euskadiko Filmategia
Patxi Santamaria

**Patxi Santamaria** (Zarautz, 1959ko abenduaren 21a - ) euskal aktorea da.

## Lanak 
### Zinema 
* *Bi anai* (2011)
* *Arriya* (2011)
* *Izarren argia* (2010)
* *Mystikal* (2010)
* *Escalofrío* (2008)
* *Kutsidazu bidea, Ixabel* (2006)
* *Para siempre* (2005)
* *Visionarios* (2001)
* *Hora cero* (2001)
* *Mi hijo Arturo* (2001)
* *Carretera y manta* (2000)
* *Compartiendo Glenda* (2000)
* *Requiem* (1999)
* *Ipar haizearen erronka* (1992)
* *Offeko maitasuna* (1992)
* *Vacas* (1992)
* *Santa Cruz, el cura guerrillero* (1991)
* *Maider* (1989)
* *Ander eta Yul* (1988)
* *Maitasun arina* (1987)
* *Petit Casino* (1986)
* *Kalabaza tripontzia* (1985)
* *Txirula miresgarria* (1983)
* *El Mayorazgo de Labraz* (1983)
* *Akelarre* (1983)

### Telebista 
* *Romi* (2025)
* *El internado: Las Cumbres* (2021-*orain*)
* *Patria* (2020)
* *Presunto culpable* (2018)
* *Aitaren etxea* (2015)
* *Euskolegas* (2009)
* *Qué vida más triste* (2008)
* *Martin* (2008)
* *Mi querido Klikowsky* (2005-06)
* *Balbemendi* (2006)
* *Goenkale* (2000 , 2013)
* *Jaun ta jabe* (1995-1997)
* *A ze parea*
* *Duplex*
* *Bai horixe*
* *Acacias 38

### Kontzertuak 
* *Mitoaroa II'' (2025)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Euskal Filmategia
*   Patxi Santamariak egindako filmeak Youtuben.
Txolarre Irratia

**Txolarre Irratia** Tolosaldeko (Gipuzkoa) euskara hutsezko herri irratia da. 2000ko abenduaren 26an eskaini zuen lehen emisioa.

Irratia, iturri propioetatik lortutako diruarekin, udalak emaniko diru-laguntzekin, publizitatearekin eta bazkideen laguntzari esker mantentzen da. 2003ko apirilean egoera ekonomiko larriagatik, irratiko arduradunek sinadura bildu zituzten lan egiten jarraitzeko asmoarekin.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Irratiaren webgunea
Mila Kunis

**Milena (Mila) Markovna Kunis** (; ; Txernivtsi, Ukraina, 1983ko abuztuaren 14a - ) aktore estatubatuarra da.

## Filmografia hautatua 
* 2012: *Ted: Lori Collins
* 2010: *Black Swan: Lily / Beltxarga Beltza
* 2010: *The Book of Eli* ... Solara
* 2008: *Max Payne* ... Mona Sax
* 2008: *Forgetting Sarah Marshall* ... Rachel Jensen
* 2007: *Moving McAllister* ... Michelle
* 1999 - 2008: *Family Guy* ... Meg Griffin
* 1997 - 2006: ''That '70s Show'' ... Jackie Burkhart

## Kanpo estekak 
*  IMDB
Dantxaria

**Dantxaria** Ainhoako (Lapurdi) auzoa da, Lapurdiren eta Nafarroaren arteko mugan kokaturik dagoena. Mugaz bestaldean Dantxarinea dago, Urdazubi udalerriko auzoa.

Dantxariak, Dantxarineak bezala, 1701ean Filipe V.a Espainiakoaren koroatzean dantzatu zen Joanes de Quirno Ainhoako baleazaleari egiten dio erreferentzia.

## Ikus, gainera 
* Ainhoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrikruzko kobak

**Arrikruzko kobak** Oñatin dauden leize karstikoak dira, 2007ko ekainean publikoarentzat zabalik daudenak.

Arantzazu eta Araotz artean kokatuta daude. Bertan lehoi baten hezurdura oso bat agertu zen, Europan aurkitu den gutxietako bat. Beste animalien arrastoak ere aurkitu dira bertan, hartzarenak adibidez. Estalaktita eta estalagmitaz gain badira beste osagai aipagarri batzuk haitzuloetan bertan, arku itxurako harri bitxi bat, bai eta eszentriko ikusgarri bat ere.

## Sandaili 
Ingurune honek Sandaili izena ere hartzen du, eta merkatari eta erromesek erabiltzen zuten Arabarako bide zaharrean dago. Tradizio horrek mitologia propioa sortu zuen, "Sandailiko kondaira" tartean.

## Baserriak 
Arrikrutz Garaikua, Arrikrutz Barrena, Gesaltza eta San Juan Artia izeneko baserriak topatu ditzakegu, Oñatiko zaharrenen artean daudenak.

## Kanpo estekak 
*  Kobei buruzko informazioa Oñatiko udal webgunean
Tamoi

**Tamoi** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, ur azpibarrutien taldekoa. Hau ere, besteak bezala, herrialdeko hiriburu den Bandar Seri Begawan hiriaren bihotzean dago, Brunei ibaiaren uretan bertan.

## Mugak 
Iparraldean, mendebaldean eta hegoaldean, Kianggeh mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, Sungai Kedayan mukim edo azpibarrutiarekin, ekialdean, eta, azkenik, Burong Pinggai Ayer mukim edo azpibarrutiarekin hegoaldean

## Herrixkak 
* Kampong Ujong Bukit
* Kampong Limbongan
* Kampong Bendahara Lama
* Kampong Pengiran Kerma Indera
* Kampong Pengiran Tajudin Hitam
* Kampong Tamoi Tengah
* Kampong Tamoi Ujong?

## Kanpo estekak
Sonya Hartnett

**Sonya Hartnett** (Box Hill, Victoria, Australia, 1968ko otsailaren 23a - ) idazle australiarra da.

Sonyak fikziozko liburuak idazten ditu haurrentzako, gazte helduentzako eta helduentzako. Hainbat sari irabazi ditu.

2008an haur literaturako Astrid Lindgren saria irabazi zuen.

## Liburuak 
* *Trouble All The Way* (1984)
* *Sparkle and Nightflower* (1986)
* *The Glass House* (1990)
* *Wilful Blue* (1994)
* *Sleeping Dogs* (1995)
* *Black Foxes* (1996)
* *The Devil Latch* (1996)
* *Princes* (1997)
* *All My Dangerous Friends* (1998)
* *Stripes Of The Sidestep Wolf* (1999)
* ''Thursday's Child* (2000)
* *Forest* (2001)
* *Of a Boy* (2002)
* *The Silver Donkey* (2004)
* *Surrender* (2005)
* *Landscape with Animals* (2006, Cameron S. Redfern izengoitiarekin sinatu zuen)
* *The Ghost's Child'' (2007)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sonya Hartnett
Amo

**Amo** Bruneiko Temburong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da. Barruti honen hegoaldean dago, erdialdetik gertu.

## Mugak 
Batu Apoi mukim edo azpibarrutiarekin egiten du muga iparrekialdean, Malaysiako Sarawak estatuarekin ekialdean eta hegoaldean, Bokok mukim edo azpibarrutiarekin mendebaldean eta, azkenik, Bangar mukim edo azpibarrutiarekin hegomendebaldean.

## Herrixkak 
* Pekan Bangar Lama
* Pekan Bangar Baru
* Perkemahan Bangar
* Kampong Menengah
* Kampong Sungai Sulok
* Kampong Sungai Tanit
* Kampong Sungai Tanam
* Kampong Balayang
* Kampong Semamang
* Kampong Buang Bulan
* Kampong Belingus
* Kampong Batang Tuau
* Kampong Seri Tanjong Belayang
* Kampong Puni
* Kampong Ujong Jalan

## Kanpo estekak
Estibaliz Gabilondo

**Estibaliz Gabilondo Cuéllar** (Donostia, Gipuzkoa, 1976ko azaroaren 16a) euskal aktore eta kazetaria da. Pedro Gabilondo kazetariaren alaba eta Iñaki Gabilondo kazetariaren iloba da.

Nafarroako Unibertsitatean Ikus-entzunezko komunikazio karreran lizentziatu ondoren, Madrilera abiatu zen William Layton Antzerki Laborategian antzezpena ikasteko.

2008tik La Sexta telebista-kateko *Caiga Quien Caiga* programako berriemailetako bat izan zen. Programa horretako lehendabiziko emakumezko erreportaria izan zen.

## Lanak 
### Filmak 
* *Slam* (2003)
* *El Calentito* (2005)
* *Locos por el sexo* (2006)
* *Casual Day* (2007)
* *Izarren argia* (2010)

### Film laburrak 
* *Teen Casting* (2004)
* *Traumalogia* (2007)

### Telebista programak 
* *Esto no es serio, ¿O sí?* (ETB 2, 2007)
* *Puntodoc* (Antena 3, 2008)
* *Caiga Quien Caiga (LaSexta, 2008-)

### Telesailak 
* *Kilker Dema* (ETB 1, 2002)
* *Policías* (Antena 3, 2002): atal batean.
* *Hospital central* (Telecinco, 2003): atal batean.
* *Paco y Veva* (La 1, 2004): hamasei ataletan.
* *Amar en tiempos revueltos* (La 1, 2007-2008): hogeita hiru ataletan.
* *Maitena: Estados alterados* (2009)
* *Alfonso, el príncipe maldito* (2010)
* *Vaya Semanita* (ETB 2, 2011)
* *Bandolera* (Antena 3, 2011)
* *El Príncipe* (Telecinco, 2014)
* *Espejo público*, Antena 3 (2014–2015)
* *Reiniciando'', #0 (2016)

## Kanpo estekak
Iñaki Aldekoa

**Iñaki Aldekoa** izenarekin pertsona ezagun hauek daude:

* **Iñaki Aldekoa Beitia**, euskal idazlea eta EHUko irakaslea.
* **Iñaki Aldekoa Azarloza**, Aralar alderdiko politikaria.
* '''Ignacio Aldekoa, gaztelaniaz idatzi zuen euskal idazlea.
Beasainmendi

**Beasainmendi** Beasaingo auzo bat da, herriaren iparraldean dagoen Usurbe mendian kokatua. Nahiko auzo aldapatsua da, eta zabalera handian sakabanaturik dauden baserriak ditu. Ekialdean Ordiziarekin egiten du muga.

Beasainmendiko jaia iraileko estreinako igandean egiten da; inguruko gazteek ospakizuna antolatzen dute Zormendik Usurberekin bat egiten duen tokian, Agorta mendi lepoan.

## Demografia 
## Ikus gainera 
* Erauskin auzoa

## Kanpo estekak 
* Beasainmendi auzoa, Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran.
Elgeamendi

**Albiturri** edo Elgeamendi Elgea mendilerroan dagoen mendi bat da. Mendilerro osoari izena ematen diona da. 943 metroko garaiera du eta mendilerroaren mendebaldeko muturrean dago, Arkamo eta Miritxa mendiekin batera.

## Irispideak 
Lehen bidea, Elgea herritik doana da, Hemendik, iparmendebalderantz doan bide bat hartu behar da. Bide hau, gorantz eta gorantz doa, tontorraren barrenean, beste bide batekin bat egiten duen arte. Hemendik, berehala heltzen da tontorrera.

Beste bide bat Arlaban mendatetik doa. Hemen, **Anguta** lepoaren tontorrera daroan bide bat hartu behar da. Hemendik, Arkamo mendiaren hegoekialdeko magala igo behar da, eta, mendi honen tontorretik pasa ondoren, pixkat jeitsi behar da, Elgeako lepora iritsi arte. Hemendik, bidexka baten bidez, tontorrera heltzen da

Arlabango mendatetik doan beste bide bat, Eskoriatzara daroan bidearen ondoan dagoen bide bat da, Deba ibaiaren labarra zeharkatzen duena. Orduan, Anguta lepopean aurkitzen gara, eta, ekialderantz, garaiera lortzen du **Urkitza**ko lepoaren tontorrera heldu arte. Hemendik, bidea jarraitu baino ez dago, Albiturriren tontorrera iristeko.

Azken bide bat, Marieta auzotik doa. Herrixka honen amaieran dagoen bide bat hartu eta erreka gurutzatuz, iparmendebalderanzko norantzan, Santa Marina ermitara heltzen da, Miritxa mendiaren magalean. Mendi hau eskuinetik igaroz, Elgeako lepora, eta, azkenik, mendiaren tontorrera hel daiteke.

## Ikustekoak 
Inguruko tokien artean nabarmentzekoak dira Uribarri Ganboako urtegia hegoaldean eta Dorletako santutegia iparraldean. Bestela, mendi honen inguruan "Elgea I" trikuharria eta "Elgea II" tumulua aipagarriak dira, iturriarekin batera. Azken hau Santa Marinako baselizaren ondoan dago, Marietatik gertu.

## Ikus, gainera 
* Arabako mendiak

## Kanpo estekak
Garin

**Garin** Beasaingo auzo bat da Beasainmendi eta Astigarreta artean kokatua, Mendi Motea eta Mallutz mendien artean dagoen bailaran.

## Historia 
ezkerrera|thumb|Garin, 1960an. Indalecio Ojanguren
1500-1550. urte ingurukoak dira Garin auzoko lehenengo berriak. 1647. urtean Garingo etxeak ziren: Argoin zar, Argoin berri, Garinarretse, Garin erdikoa, Garin bazterra, Garin agote eta Erleota. Guztira 7 etxe 11 familiarentzat.   

1809. urtean jendea bizi zen etxeak arestian aipaturiko 7 etxeak eta borda bat ziren, guztira 8. Baina beraietan bizi ziren familiak 25 ziren. 162 urte horietan etxe horietako familia kopuruak handitu besterik ez ziren egin.  

## Ondarea 
* Done Sebastian eliza.
* Bazterretxe baserria.
* Bekona baserria
* Bide Gain baserria
* Erdikoetxe baserria
* Larrarteko trikuharria
* Garin Arrese baserria

## Biztanleria 
2007ko irailaren 12an, 110 urterekin hil zen Plazida Insausti, Garingo Bazterretxe baserrian bizi izan zena, Euskal Herriko pertsonarik zaharrena 2007an.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Garingo auzoa Gipuzkoako Datu Espazialen Azpiegituran
Goiburu

**Goiburua** liburu edota pertsona-multzo baten helburuak laburbiltzen dituen esaldia da. Hainbat herrialde, unibertsitate edota enpresak ere beren goiburuak dituzte.

Heraldika arloan ere erabiliak dira.

## Goiburu ezagunak 
* *Eman ta zabal zazu* (EHU)
* *Zazpiak bat* (Euskal Herria)
* *Herrialde guztietako langileak, elkar zaitezte!* (Agiri Komunistaren amaieran agertzen dena. Komunismoaren ideologiaren oinarriak finkatu zituen agiri politikoan.
* *Jaun-goikua eta Lagi-zaŕa* (EAJ alderdiarena)
* *Liberté, égalité, fraternité* (Frantzia)
* *Make love, not war* (hippyen garaia)

## Ikus, gainera 
* Herrialdeen goiburuen zerrenda

## Kanpo estekak
Turmalina

**Turmalina** aluminioa, burdina, magnesioa, sodioa, litioa edo potasioa bezalako elementuekin osatutako mineral ziklosilikatoa da. Kolore askotakoa izan daiteke. Izena sinhalazko *turamali* edo *toramalli*-tik datorkio, izan ere, egungo Sri Lankan aurkitutako hainbat harribitxiri izen hori eman zitzaien.

## Turmalina motak eta aldaerak 
* Dravitak: Karintiako Drave barrutian eskuratutakoak
** Dravita hori ilunetik marroi belzkarara
* Txorloak:
** Txorlo urdinxka edo beltz marroixkatik beltzera
* Elbaitak: Elba uharteari Italia zor diote izena
** Errubelita (errubitik datorkio izena) arrosa
** Indikolita (indigotik datorkio izena) beltz iluna
** Brasileko zafiro urdin argia
** Berdelita edo Brasileko esmeralda berdea
** Akroita (grezierazko "garden" hitzetik dator) gardena

## Kanpo estekak
Elbarrena

**Elbarrena** hurrengo gauzak izan daitezke:

## Geografia 
### Gipuzkoa 
* **Elbarrena**: Adunako auzoa.
* **Elbarrena**: Ataungo auzoa.
* **Elbarrena**: Legazpiko auzoa.
* **Elbarrena**: Mutiloako auzoa.
* **Elbarrena**: Zaldibiako auzoa.
* **Elbarrena**: Zizurkilgo auzoa.
* **Elbarren**: Lizartzako auzoa.
Kristal-sistema erronboedriko

150px|eskuinera|Erronboedrikoa

**Sistema erronboedrikoa** (edo **trigonala**) kristalografian dagoen 7 sistema kristalinoetako bat da. Sistema erronboedrikoan, kristala luzera bereko bektoreez osaturik dago, eta horietatik hiru ez dira elkarrekiko ortogonalak.

*a* = *b* = *c*; \alpha = \beta = \gamma \neq  90^\circ

Zenbait sailkapenetan, sistema erronboedrikoa sistema hexagonal handiago baten barruan sailkatzen da.

Bravaisen sareta erronboedriko bakarra existitzen da.

## Adibideen zerrenda 
Hurrengo zerrendan sistema erronboedrikoan dauden taldeak adierazi dira, nazioarteko idazkeran eta Schoenfliesen idazkeran nola idazten diren adierazi da eta bakoitzaren adibideak jarri dira.

## Ikus, gainera 
* Kristal-egitura

## Kanpo estekak
Bangar

**Bangar** Bruneiko Temburong barrutian dagoen mukim edo azpibarrutia da, barrutiaren iparmendebaldean.

## Mugak 
Labu mukim edo azpibarrutiarekin egiten du muga iparraldean, Batu Apoi mukim edo azpibarrutiarekin ekialdean, Amo mukim edo azpibarrutiarekin hegoekialdean, Bokok mukim edo azpibarrutiarekin hegomendebaldean eta, azkenik, Malaysiako Sarawak estatuko Limbangekin mendebaldean eta iparraldean.

## Herrixkak 
* Pekan Bangar Lama
* Pekan Bangar Baru
* Perkemahan Bangar
* Kampong Menengah
* Kampong Sungai Sulok
* Kampong Sungai Tanit
* Kampong Sungai Tanam
* Kampong Balayang
* Kampong Semamang
* Kampong Buang Bulan
* Kampong Belingus
* Kampong Batang Tuau
* Kampong Seri Tanjong Belayang
* Kampong Puni
* Kampong Ujong Jalan

## Beste toki batzuk 
* Pulau Kibi

## Kanpo estekak
Batu Apoi

**Batu Apoi** Bruneiko Temburong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barrutiaren ekialdean.

## Mugak 
Labu mukim edo azpibarrutiarekin egiten du muga iparraldean, Malaysiako Sarawak estatuarekin ekialdean, Amo mukim edo azpibarrutiarekin hegoaldean eta, azkenik, Bangar mukim edo azpibarrutiarekin mendebaldean

## Herrixkak 
* Kampong Batu Apoi
* Kampong Sungai Radang
* Kampong Peliunan
* Kampong Sungai Bantaian
* Kampong Gadong Baru
* Kampong Luagan
* Kampong Negalang Iring
* Kampong Negalang Unat
* Kampong Lakiun
* Kampong Tanjong Bungar
* Kampong Lamaling
* Kampong Selapon
* Kampong Sekurop

## Kanpo estekak
Bokok

**Bokok** Bruneiko Temburong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barrutiaren mendebaldean.

## Mugak 
Bangar mukim edo azpibarrutiarekin du muga iparrekialdean, Amo mukim edo azpibarrutiarekin ekialdean, Malaysiako Sarawak estatuarekin hegoaldean, eta, Malaysiar estatu honetako Limbangekin mendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Buda-Buda
* Kampong Belais
* Kampong Belais Kecil
* Kampong Paya Bagangan
* Kampong Bokok
* Kampong Meniup
* Kampong Bakarut
* Kampong Simbatang
* Kampong Rataie
* Kampong Perpindahan Rataie
* Kampong Rakyat Jati
* Kampong Kenua
* Kampong Lepong Baru
* Kampong Lepong Lama
* Kampong Semabat Bahagia
* Kampong Semabat
* Kampong Temada

## Kanpo estekak
Labu

**Labu** Bruneiko Temburong barrutian dagoen bost mukim edo azpibarrutietako bat da, barruti honen iparraldean.

## Mugak 
Iparraldean, Bruneiko badia du, Malaysiako Sarawak estatua ekialdean, Batu Apoi mukim edo azpibarrutia hegoaldean, Bangar mukim edo azpibarrutia hegomendebaldean eta, azkenik, Malaysiako Sarawak estatuko Limbang mendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Labu Estate
* Kampong Senukoh
* Kampong Piasau-Piasau
* Kampong Payau
* Kampong Ayam-Ayam

## Beste toki batzuk 
### Uharteak 
* Pulau Selirong
* Pulau Selanjak
* Pulau Siarau
* Pulau Pituat

## Kanpo estekak
Keriam

**Keriam** Bruneiko Tutong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barrutiaren iparrekialdean.

## Mugak 
Iparraldean, Hegoaldeko Txinako itsasoa du, hegoekialdean, Brunei eta Muara barrutiko Sengkurong mukim edo azpibarrutia, hegomendebaldean, Brunei eta Muara barrutiko Pengkalan Batu mukim edo azpibarrutia, Kiudang mukim edo azpibarrutia hegoaldean eta, azkenik, Pekan Tutong mukim edo azpibarrutia mendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Keriam
* Kampong Bukit Panggal
* Kampong Luagan Dudok
* Kampong Sinaut
* Kampong Meragang
* Kampong Bukit Nenas
* Kampong Santul
* Kampong Kerakas Payau
* Kampong Sungai Kelugos
* Kampong Kupang
* Kampong Maraburong Batu 16
* Kampong Ikas/Bandong

## Kanpo estekak
Bidate iturria

**Bidate iturria**, Lizargarate lepotik Arlutz mendirantz doan bidean dagoen iturri bat da. Gorantz joanez gero, bidearen erdialdera edo, iturri hau aurki daiteke, inguruko mendietarantz heldu aurretik, bide hontan dagoen bakarra. Ingurua, pinudiz josia dago.

## Garaiera 
Mendiko iturri hau, 1.000 metrotik gorako garaieran dago.

## Inguruko tokiak 
Iturri honetatik gertu, inguruko baso baten argiune batean, txabola bat dago.

## Kanpo estekak
Kristal-sistema hexagonal

[thumb|200px|Kristal hexagonalen adibidea, [beriloa]]
thumb|150px|eskuinera|Hexagonala

**Sistema hexagonala** kristalografian dagoen 7 sistema kristalinoetako bat da. Oinarri hexagonala duen prisma erregularren simetria bera dauka. Bravaisen sareta hexagonal bakarra existitzen da.

Grafitoak sistema hexagonala jarraituz kristalizatzen da.

## Ikus, gainera 
* Kristal-egitura

## Kanpo estekak
Kristal-sistema kubiko

[thumb|200px|Kristal kubikoen adibidea, [halita]]
**Sistema kubikoa** edo **isometrikoa** kristalografian dagoen 7 sistema kristalinoetako bat da. Sistema honen unitatea kuboa da. Kristal metalikoetan dagoen formarik sinpleena eta arruntenetakoa da.

Sistema honetan hiru Bravaisen sareta osatzen dira:

Irudi:Lattic_simple_cubic.svg|Sinplea
Irudi:Lattice_body_centered_cubic.svg|Gorputzean zentratua
Irudi:Lattice_face_centered_cubic.svg|Aurpegietan zentratua

## Ikus, gainera 
* Kristal-egitura

## Kanpo estekak
Kiudang

**Kiudang** Bruneiko Tutong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barrutiaren ekialdean.

## Mugak 
Iparraldean, Keriam mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, Brunei eta Muara barrutiko Pengkalan Batu mukim edo azpibarrutiarekin, iparrekialdean, Malaysiako Sarawak estatuko Limbangekin, hegoekialdean, Lamunin mukim edo azpibarrutiarekin hegoaldean, Tanjong Maya mukim edo azpibarrutiarekin mendebaldean eta, azkenik, Pekan Tutong mukim edo azpibarrutiarekin iparmendebaldean.

## Herrixkak 
* Kampong Gay

## Kanpo estekak
Lamunin

**Lamunin** Bruneiko Tutong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barruti honen ekialdean dagoena.

## Mugak 
Iparraldean, Kiudang mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, ekialdean, Malaysiako Sarawak estatuko Limbangekin, hegoaldean eta hegomendebaldean, Rambai mukim edo azpibarrutiarekin, mendebaldean, Ukong mukim edo azpibarrutiarekin, eta, azkenik, iparmendebaldean, Tanjong Maya mukim edo azpibarrutiarekin.

## Herrixkak 
* Kampong Layong
* Kampong Kuala Abang
* Kampong Pengkalan Tangsi
* Kampong Belunu
* Kampong Pengkalan Dong
* Kampong Tanjong Dangar
* Kampong Lamunin
* Kampong Piasan
* Kampong Bukit Sulang
* Kampong Bentudoh
* Kampong Panchong
* Kampong Biong

## Kanpo estekak
Paul B. Preciado

thumb| LGBT filosofoa.
**Paul B. Preciado**, 2015ko urtarrilaren aurretik **Beatriz Preciado** (Burgos, Espainia, 1970eko irailaren 11 -), filosofoa, arte-komisarioa, idazlea eta queer aktibista da. Ezaguna da gorputz, genero eta sexualitate-politikei buruz egindako lanengatik.

## Ibilbidea 
Fulbright beka jasota, Filosofia eta Generoaren Teoria ikasi zuen New Yorkeko New School for Social Research-en, eta, bertan, Jacques Derrida-ren eta Agnès Heller-en ikaslea izan zen; gero, Princeton University-n Arkitekturaren Teorian egin zuen doktoregoa. Bartzelonako Museu d’Art Contemporani-n Programa Publikoen eta Ikasketa Independenteen Programaren zuzendaria izan da, baita Programa Publikoen komisarioa documenta 14 Kassel eta Atenasen ere, eta Taiwan-go Pabiloiaren komisarioa Venezian, Shu Lea Cheang artistarekin. Gorputzaren Filosofia irakasten du New Yorkeko Unibertsitatean, eta Europako beste unibertsitate batzuetan: Frantzian, Université Paris VIIIan Generoaren Teoria eta Gorputzaren Historia Politikoa irakasten ditu.
* Testo yonki (2008).
* El deseo homosexual (2009).
* Pornotopía. Arquitectura y sexualidad en «Playboy» durante la guerra fría (2011).
* Un apartamento en Urano. Crónicas del cruce (2019).
* Yo soy el monstruo que os habla (2020).

## Euskal Herrian 
2022an Preciado Azkuna Zentroan buruturiko “*Ahots bat Erausorentzat. Trans garai baterako epilogoa”* erakusketaren komisarioa izan zen.  Gizonez jantzita, Ameriketan hainbat abentura bizi izan zituen Erausoren irudiaren berrirakurketa  egin da «queer» ikuspegitik.«Gizon gisa jantzitako Erausoren erretratua arte errenazentistaren historiako lehen erretratu “trans” har daiteke»

«Maputxeen genozidioan inplikatuta egon zenez eta merkatu kolonialean izan zuen jarreraren ondorioz, figura deserosoa da trans historian»

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Beatriz Preciadori elkarrizketa Argia aldizkarian (2008-06-01)
*  Beatriz Preciadoren webgunea
Kristal-sistema tetragonal

[thumb|200px|Kristal tetragonalen adibidea, [wulfenita]]
**Sistema tetragonala** kristalografian dagoen 7 sistema kristalinoetako bat da. Sistema honen unitatea bere saretaren bektoreetan zehar luzatuta dagoen kuboa da, hau da, oinarri karratua duen prisma laukizuzena da.

Sistema honetan bi Bravaisen sare osatzen dira: tetragonal sinplea eta tetragonal zentratua.

Irudi:Tetragonal.png|Sinplea
Irudi:Tetragonal-body-centered.png|Gorputzean zentratua

## Ikus, gainera 
* Kristal-egitura

## Kanpo estekak
Triesteko probintzia

**Triesteko probintzia** Italiako ipar-ekialdean dago, Friuli-Venezia Giuliako eskualdean eta Esloveniarekiko mugan.

Trieste hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
Probintzia honako herriek osatzen dute.

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Udineko probintzia

**Udineko probintzia** Italiako ipar-ekialdean kokatuta dago, Friuli-Venezia Giuliako eskualdean eta Austria eta Esloveniarekiko mugan.

Udine hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
Probintziako herririk jendetsuenak honakoak dira:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Olano (argipena)

**Olano** hitzak adiera batzuk ditu.

## Geografia 
### Araba 
* Olano: Zigoitiko herria.
* Olano (1.082 m): Asparrenako mendia.

### Gipuzkoa 
* Olano: Abaltzisketako auzoa.

### Nafarroa 
* Gorrontz-Olano: Ultzamako kontzejua.

## Onomastika 
* Olano: euskal abizena.
### Euskal herritarrak 
* Abraham Olano: txirrindularia.
* Antxine Olano: aurkezlea.
* Antonio Olano bertsolaria.
* Joan Mari Olano: Amnistiaren Aldeko Batzordeen koordinatzaile nazionala.
* Markel Olano: Gipuzkoako Ahaldun Nagusia.
* Aitor Olano: txirrindularia.
* Juantxu Olano: Bilbon jaiotako musikaria.
* Ignacio Díaz Olano: Gasteizko margolaria.

### Beste herrialde batzuetakoak 
* Plinio Olano: Kolonbiako politikaria.
* Virgilio Olano: Kolonbiako idazle eta medikua.
* Antonio Ros de Olano: idazle espainiar-venezuelarra.

## Bestelakoak 
* Groupe Olano: Donibane Lohizunen egoitza duen enpresa.
* Germán Olano aireportua: Kolonbiako Vichada departamenduan; izen bereko militarraren omenez deitua.
* **Olano Etxea** edo **Casa Olano**, Bartzelonako etxea, erbesteko Eusko Jaurlaritzaren egoitza izan zena.
* **Olano Etxea (Azpeitia)**, babestutako ondare gisa izendatua.
Sungai Kebun

**Sungai Kebun** Bruneiko Brunei eta Muara barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, ur azpibarrutien taldekoa. Beste bost ur azpibarrutiak bezala, herrialdeko hiriburu den Bandar Seri Begawanen bihotzean dago, Brunei ibaiaren uretan.

## Mugak 
Saba eta Peramu ur mukim edo azpibarrutiekin egiten du muga iparraldean, Kota Batu mukim edo azpibarrutiarekin, ekialdean, Lumapas mukim edo azpibarrutiarekin, hegoaldean eta mendebaldean, eta, azkenik, Burong Pinggai Ayer ur azpibarrutiarekin mendebaldean eta iparraldean.

## Herrixkak 
* Kampong Bolkiah A
* Kampong Bolkiah B
* Kampong Setia A
* Kampong Setia B
* Kampong Sungai Siamas
* Kampong Ujong Kelinik
* Kampong Sungai Kebun

## Kanpo estekak
Pordenoneko probintzia

**Pordenoneko probintzia** Italiako ipar-ekialdean kokatuta dago, Friuli-Venezia Giuliako eskualdean.

Pordenone hiri nagusia eta hiriburua da.

## Herriak 
Probintzia honako herri edo kumunek osatzen dute:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Probintziako gobernuaren webgunea.
Errutilo

**Errutiloa** titanio dioxidoz (TiO2) osatutako minerala da. Errutiloa TiO2 konposatuaren forma natural arruntena da.

## Kanpo estekak
Granate (minerala)

**Granatea** Brontze Arotik harribitxi eta urratzaile gisa erabili diren mineralen multzo bat da. Granate asko gorriak dira, baina beste edozein koloretakoak izan daitezke.

## Kanpo estekak
Bihotz ondoko sekretuak

''***Bihotz ondoko sekretuak*** 1997 urtean Montxo Armendarizek eginiko film dramatikoa da.

Oscar Sarietarako lehendabiziko euskal film hautagaia zen.

## Sinopsia 
Oporretan, Javi (Andoni Erburu) eta Juan anaia (Álvaro Nagore) herriko etxera joan dira, mendian. Hantxe, Javi betirako itxitako gelaren sekretuak erakarrita da: aita hilik aurkitutako gela. Umearen jakingura asebeteta egongo da eta aurkikuntza izugarria egingo du.

## Pertsonaiak 

* Carmelo Gómez: Osaba Ignacio Zabalza
* Charo López: Maria
* Silvia Munt: Ama
* Vicky Peña: Rosa
* Andoni Erburu: Javier 'Javi' Zabalza
* Álvaro Nagore: Juan Zabalza
* Iñigo Garces: Carlos
* Joan Vallès: Aitona
* Joan Dalmau: Benito
* Chete Lera: Ricardo
* Manolo Monje: On Bautista
* Jose Mari Asin: On Alejandro
* Carlos Salaberri: Eskolazaina
* Iñaki Azkona: Mezamutila
* Raquel Sanchis: Carmen
* Goyo González: Eskolako zuzendaria
* Javier Fernández: Juanen laguna 1
* Jesus Torres: Juanen laguna 2
* Olaia Ezker: Julia
* Eduardo Martínez: Herriko apaiza
* Laura Rico: Pili
* Jose Manuel Acosta: Gutierrez
* José Ángel Rebolledo: Frantziskotarra
* Eduardo Rubio: Umea txakurrarekin
* Natalia Garcia Sanz: Neskato
* Javier Indurain: Mutiko klasean
* Vicente Setoain: Soinujolea
* Carlos Zirauki: Umea antzerki-taldean
* Juan Barberia: Umea
* Javier Garzaron: Umea antzerki-taldean
* Fermin Ilundain: Umea
* Jon Joven: Umea antzerki-taldean
* Ricardo Gil: Umea antzerki-taldean
* Alejandro Ibañez: Umea antzerki-taldean
* Pablo Zarraluki: Umea antzerki-taldean
* Manuel Montesino: Umea antzerki-taldean
* Roberto Rodriguez: Umea antzerki-taldean
* Cesar Ramos: Umea antzerki-taldean
* Marcos Ofizialdegi: Umea antzerki-taldean
* Ignacio Arrieta: Umea antzerki-taldean
* Guillermo Ubago: Umea antzerki-taldean
* Javier Eraso: Umea antzerki-taldean
* David Ibiriku: Umea antzerki-taldean
* Fernando Zarraluki: Umea antzerki-taldean
* Pablo Bidart: Umea antzerki-taldean
* Javier Villanueva: Umea antzerki-taldean
* Antonio Gimenez: Tramoiaria
* Vicente Perez: Tramoiaria

## Ezaugarri teknikoak 
## Sariak 
### Oscar Sariak 
### Goya Sariak 
### Berlinale 
## Kanpo estekak
Daerah

**Daerah** (arabieraz: دائرة , "zirkulu") Malaysia eta Bruneiko barrutiek hartzen duten izena da. "Lurralde" hitzaren baliokidea da, beste hizkuntza batzuetan. Indonesian, *daerah istimewa* hitzak, lurralde bereziei buruz hitz egiteko erabiltzen ohi da. Hau da Aceh eta Yogyakarta estatuen kasua.

## Kanpo estekak
Pekan Tutong

**Pekan Tutong** Bruneiko Tutong barrutian dagoen mukim edo azpibarruti bat da, barrutiaren iparmendebaldean.

## Mugak 
Iparraldean, Hegoaldeko Txinako Itsasoa du, iparrekialdean, Keriam mukim edo azpibarrutiarekin muga egiten du, hegoekialdean, Kiudang mukim edo azpibarrutiarekin, Tanjong Maya mukim edo azpibarrutia du hegoaldean eta, azkenik, Telisai mukim edo azpibarrutiarekin egiten du muga hegomendebaldean.

## Herrixkak 
* Pekan Tutong
* Bukit Bendera
* Kampong Suran
* Kampong Sungai Basong
* Kampong Panchor Papan
* Kampong Panchor Dulit
* Kampong Sengkarai
* Kampong Serambangun
* Kampong Penanjong
* Kampong Tanah Burok
* Kampong Kuala Tutong
* Kampong Penabai
* Binturan

## Beste toki batzuk 
### Uharteak 
* Pulau Selawat
* Tanjong Kuala Tutong

### Herriak 
* Pantai Seri Kenangan

## Kanpo estekak