open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vanessa Ferrari

**Vanessa Ferrari** (Orzinuovi, Italia, ) italiar gimnasta artistikoa da. 2006ko Munduko Gimnastika Artistiko Txapelketan munduko txapelduna izan zen, tresna guztien eremuan. 

## Olinpiar Jokoak
2008, 2012, 2016 eta 2020 Udako Olinpiar Jokoetan Italiaren ordezkaria izan zen. Tokio 2021ean, zilarrezko domina lortu zuen *Zorua* emakumezko kategorian. Lorpen horrekin, Italiak Udako Olinpiar Jokoetan gimnastikan bakarka lortzen zuen lehen domina izan zen, eta Italiak gimnastikan irabazten zuen lehenengoa 1928ko Udako Olinpiar Jokoz geroztik.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Nazioarteko emaitzak
Bost aldiz lortu ditu dominak munduko txapelketetan, eta zortzi aldiz Europako txapelketetan.

## Kanpo estekak
Mijaín López Núñez

**Mijaín López Núñez** (Pinar del Río, Kuba, 1982ko abuztuaren 20a) borroka greko-erromatarreko kirolari kubatarra da, inoiz txapelketa gehien irabazi dituena, bost aldiz txapeldun panamerikarra, bost aldiz munduko txapelduna eta bost aldiz txapeldun olinpikoa. Garai guztietako borrokalari greko-erromatar onena, uharteko ordezkari gisa parte hartu zuen 2010ean Hego Afrikako Gazteriaren eta Ikasleen Mundu Jaialdian. 2011n hautatu zuten, Panamerikar Kirol Erakundeko (ODEPA) Atleten Batzordea osatzeko. 

## Olinpiar Jokoak
2008an Pekingo Joko Olinpikoetan eta Londresko Joko Olinpikoetan, 2012an eta 2024an banderaduna izan zen.
* 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Pekin 2008an (Pekin), urrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean *130 kilo* kategorian, Kuba ordezkatuz, eta Mindaugas Mizgaitis garaitu ostean.
* 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, Londres 2012an (Londres), urrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean *130 kilo* kategorian, Kuba ordezkatuz, eta Heiki Nabi garaitu ostean.
* 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio de Janeiro 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean *130 kilo* kategorian, Kuba ordezkatuz, eta Riza Kayaalp garaitu ostean.
* 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina eskuratu zuen borroka greko-erromatarrean *130 kilo* kategorian, Kuba ordezkatuz, eta Iakobi Kajaia garaitu ostean. Diziplina berean elkarren segidako lau urre lotzen dituen seigarren kirolaria izan zen Joko Olinpikoetan, Paul Elvstrøm, Carl Lewis, Kaori Icho, Michael Phelps eta Al Oerterren ondotik.
* 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan Parisen urrezko domina eskuratu zuen 130 kg azpiko kategorian. Horrela, historiako lehen kirolaria izan zen proba berberean bost aldiz urrea lortzen. Parisen lehiatu ostean, bere zapatilak bertan utzi zituen, erretiratzen zela adierazteko. 

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karsten Warholm

**Karsten Warholm** (Ulsteinvik, Norvegia, 1996ko otsailaren 28a) norvegiar atleta da. 400 metro hesidunak kategorian espezialista, 2017ko eta 2019ko munduko txapelduna izan zen eta Tokioko 2020ko Jokoetan txapeldun olinpikoa.

## Ibilbidea 
2021eko abuztuaren 3an Udako Olinpiar Jokoetako urrezko domina irabazi zuen 400 metroko hesietan, baita munduko errekor berria ezarri zuen ere 45,94 segundoko markarekin.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valarie Allman

**Valarie Carolyn Allman** (Newark, Delaware, 1995eko otsailaren 23a) estatubatuar disko jaurtitzailea da. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina irabazi zuen.

Diamante Ligan lau urtetan jarraian izan da txapelduna, 2021 eta 2024 artean.

## Nazioarteko emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Pierre Melville

**Jean-Pierre Melville**, **Jean-Pierre Grumbach** jaioa (Paris, 1917ko urriaren 20a - *ibidem*, 1973ko abuztuaren 2a) frantziar zinema zuzendari eta aktorea izan zen.

Alsaziar juduen familia batean jaio zen. Frantziako erresistentzian parte hartu zuen Bigarren Mundu Gerran Melville ezizenarekin. Ondoren, ezizena erabiltzen jarraitu zuen bere lanean.

Zinemagile independentea izan zen bere filmaketa estudioarekin. Zinema beltz minimalistako filmak zuzendu zituen, Estatu Batuetako zinemaren eraginez. Alain Delon, Jean-Paul Belmondo eta Lino Ventura aktoreek euren filmetan antzeztu zuten. Frantziako Nouvelle Vague eta nazioarteko beste zuzendari batzuentzako inspirazioa izan zen.

## Filmografia 
### Zuzendaria 
* 1946 : ''Vingt-quatre heures de la vie d'un clown* (Film laburra)
* 1947 : *Le Silence de la mer*
* 1950 : *Les Enfants terribles*
* 1953 : *Quand tu liras cette lettre*
* 1955 : *Bob le flambeur*
* 1959 : *Deux hommes dans Manhattan*
* 1961 : *Léon Morin, prêtre*
* 1962 : *Le Doulos*
* 1963 : *L'Aîné des Ferchaux*
* 1966 : *Le Deuxième Souffle*
* 1967 : *Le Samouraï*
* 1969 : *L'Armée des ombres*
* 1970 : *Le Cercle rouge*
* 1972 : *Un flic*
### Aktorea 
* 1948 : *Les Drames du Bois de Boulogne*, Jacques Loewen film laburra
* 1950 : *Orphée* Jean Cocteau zuzendaria
* 1952 : *Au cœur de la Casbah* Pierre Cardinal zuzendaria
* 1957 : *Amour de poche* Pierre Kast zuzendaria
* 1959 : *Deux hommes dans Manhattan*
* 1960 : *À bout de souffle* Jean-Luc Godard zuzendaria
* 1960 : *Le Petit Soldat* Jean-Luc Godard zuzendaria
* 1962 : *Le Signe du Lion* Éric Rohmer zuzendaria
* 1962 : *Le Combat dans l'île* Alain Cavalier zuzendaria
* 1963 : *Landru* Claude Chabrol zuzendaria
* 1977: *Urgent ou à quoi bon exécuter des projets puisque le projet est en lui-même une jouissance suffisante'' Gérard Courant zuzendaria

## Kanpo estekak
Katrina Lehis

**Katrina Lehis** (Haapsalu, 1994ko abenduaren 19a) ezpata modalitateteko estoniar eskrimalaria da. Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan, urrezko domina lortu zuen taldean, eta brontzezkoa bakarka.
Tokion, honako hauek osatzen zuten taldea: Julia Beljajeva, Irina Embrich, Erika Kirpu eta Katrina Lehisek.

## Biografia 
Hamar urte zituela hasi zen eskrima praktikatzen. 2014an, Munduko txapelketa irabazi zuen gazteen mailan, eta Estoniako urteko atleta izendatu zuten. 2015ean, zilarrezko dominak lortu zituen taldekako lehiaketan, Europako txapelketan eta Europako Jokoetan. 2018an, Europako txapelduna izan zen bakarka ezpata modalitatean.

Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen bakarka eta ondoren Estoniako taldea gidatu zuen finaleraino eta urrezko domina eskuratu zuten, biak ala biak ezpata modalitatean

## Bizitza pertsonala 
2017an ama izan zen. Semea izan zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak
Judoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Talde mistoa

**Talde mistoa** judoko txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Nippon Budokanen, 2021eko uztailaren 31an. Lehen aldia da taldekako judo txapelketa bat egin zela Olinpiar Jokoetan.

## Emaitzak
### Finala
### Bigarren aukera
### A taldea
### B taldea
## Lehiak
### Lehen erronda
#### Alemania vs Errefuxiatuen Tlade Olinpikoa
#### Mongolia vs Hego Korea
#### Italia vs Israel
#### Herbehereak vs Uzbekistan
### Final-laurdenak
#### Japonia vs Alemania
#### ROC vs Mongolia
#### Frantzia vs Israel
#### Brasil vs Herbehereak
### Bigarren aukeras
#### Alemania vs Mongolia
#### Israel vs Brasil
### Semifinalak
#### Japonia vs ROC
#### Frantzia vs Herbehereak
### Brontzearen aldeko lehiak
#### Alemania vs Herbehereak
#### Israel vs ROC
### Urrezko dominaren lehia
#### Japonia vs Frantzia
## Taldeak
### Gizonezkoak
### Emakumezkoak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
*Zozketa
Judoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak 70 kg

**Emakumezkoen 70 kg**-ko judoko txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan egin zen Nippon Budokanen, 2021eko uztailaren 28an.

## Emaitzak 
### Hasierako fasea 
#### A taldea 
#### B taldea 
#### C taldea 
#### D taldea 
### Bigarren aukera 
### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madina (Oñati)

**Madina**, **Madiña** edo **Maiña** Oñatiko baserri-auzoa da, Araotz haranean kokatua eta Araozko auzo ere kontsideratu daitekeena. 

Araozko auzoetan iparralderago dagoena da, Oñatiko errepidetik eta Araotz ibaitik ekialdera, lautada garai batean.

## Izena 
Euskaltzaindiak ez du Madina izena arautu 2021 bitartean. Bertakoek Maiña edo Madiña darabilte, Gipuzkoako datutegi geografikoan Madiña agertzen da, eta baserrien izen ohikoak Madina formarekin idazten dira (Madina Azpiko Txikia edo Madina Azkoitien Haundia, adibidez). Euskal onomastikako Madina edo Madinabeitia deiturek, ohikoak Debagoieneko eskualde honetan, Madina forma iradokitzen dute.

thumb|centre|400px|Oñatiko artxibotik, 1972ko irudi bat, Madinako baserri bateko atea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ifugao

**Ifugao** (ifugao: Ipugo edo Ipugaw) Filipinetako probintzia bat da , bere hiriburua Lagawe da. La Cordillera eskualdean dago. Iparraldean La Montaña du mugakide, hegoaldean Bizkaia Berria, ekialdean Isabela eta mendebaldean Benguet.

## Administrazio-sailak 
Politikoki, bere 175 barangayak biltzen dituzten 11 udalerritan banatzen da. Kongresuko barruti bakarra du.

## Historia 
Espainiako gobernua Kianganen ezarri zen. La Montaña probintzia 1908ko abuztuaren 18an ezarri zen.  Ifugao, Amburayan, Apayao, Benguet, Bontoc, Kalinga eta Lepantorekin batera, probintzia berri honetan dago. Pedro Bulan kapitaina izan zen lehen gobernadorea.

1966ko ekainaren 18an, La Montaña probintzia Ilocos eskualdeko lau probintziatan banatu zen:

* Benguet.
* Mendia.
* Kalinga - Apayao.
* **Ifugao**.

### Ifugaoko azpiprobintzia 
ezkerrera|thumb|233x233px|Filipinetako Mankomunitatea.
Monte Polis (1.940 metro) iparraldean eta mendebaldean Benguet eta Lepanto azpiprobintziak daude mendebaldean eta Bontoc iparraldean.

Pulag mendia (2.924 metro) Luzongo tontorrik altuena da, eta Filipinetan Mindanaoko Apo mendiak bakarrik gainditzen du.

Mendiek mendebaldeko bi herenak estaltzen dituzte, ekialdeko herenean jaisten da, ia inor bizi ez dena, Magat ibairaino jaisten dela. Artxipelagoko leku emankorrenetako bat da Magat, tabakoa ekoizteko egokia, kristauak eta apaioak bizi dira bertan.

Azpiprobintzia horrek 2.012 km²-ko azalera zuen, eta 66.574 biztanle zituen 3 udalerritan eta 191 auzotan banatuta. Bere hiriburua Kiangan zen, 275 biztanlerekin. Gainerako udalerriak hauek ziren: Banaue eta Mayoyao.

## Arrozaren kultura 
Ifugao herriak eraikitako bankalak arroza landatzeko erabiltzen dira. Laborantza horren inguruan oraindik ere arroza eta barazkiak landatzen dituzte, herri honen kultura horren inguruan antolatzen da

Filipinetako mendikateetako terrazetako **arroz-soroak** Gizateriaren Ondare izendatu zituen Unescok 1995ean, eta 2001 eta 2012 bitartean arriskuan deklaratu zituen.

## Galeria 

Fitxategi:Rice terraces.png|Arroz-terrazak Banaue-n.
Fitxategi:Nagacadan Rice Terraces.jpg|Arroz-terrazak, Nagacadan.
Fitxategi:Banaue Rice Terrace Close Up (2).JPG|Arroz-terrazak, NBanaue.
Fitxategi:Batad.jpg|Arroz-terrazak, NBatad.
Fitxategi:Inside the Batad rice terraces.jpg|Batad harana.
Fitxategi:Batad Rice Terraces.jpg|Batad.
Fitxategi:IfugaoTerraces, Philippines.jpg|Arroz-terrazak, Ifugao.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bradly Sinden

**Bradly John Sinden** (1998ko irailaren 19a -) taekwondolari britainiarra da, eta urrea irabazi zuen 2019ko Munduko Taekwondo Txapelketan; horrela,  gizonezkoen taekwondoko lehen britainiar txapelduna bihurtu zen. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, finalera iritsi zen bere pisu kategorian, eta zilarrezko domina irabazi zuen, Ulugbek Rashitoven aurka 34-29 galdu ondoren.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ulugbek Rashitov

**Ulugbek Rashitov** (; 2002ko martxoaren 23a) Uzbekistango taekwondolaria da. 2021ean, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 68 kiloko proban, Tokion (Japonia) ospatu ziren 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta Paris 2024an berri izan zen txapelduna. 

## Ibilbidea 
2019an, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 58 kiloko proban, Wuhanen (Txina) ospatutako 2019ko Mundu Militarreko Jokoetan.

2019an ere, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen 55 kiloko proban, Asiako Junior Taekwondo Txapelketan.

2018an, zilarrezko domina irabazi zuen mutilen 48 kiloko proban, Buenos Airesen (Argentina) ospatutako 2018ko Udako Gazte Olinpiar Jokoetan.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Uzbekistan ordezkatu zuen Tokion (Japonia). Urrea irabazi zuen, finalean Britainia Handiko Brandly Sinden-i irabazita. 

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan urrezko domina berri bat eskuratu zuen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Suebaki (basoa)

[thumb|[Eretza mendiko **suebaki artifizial**a, basozainek egiten dituzten horietakoa.]]
thumb|Ibaiak naturak eskaintzen dituen **suebaki natural**ak dira.
**Suebaki**ak erregai gutxi duten eremuak dira; horrela, baso-suteak ezin dira barreiatu.

Badaude suebaki naturalak, lakuak, ibaiak, landare gutxiko eremuak... Badaude suebaki artifizialak edo sortuak ere bai. Suebaki naturalak landare gutxi edo ura duten eremuak dira. Suebaki artifizialak errepideak izan daitezke, aireportuak, kirol zelaiak... Badaude beren beregi sortutako suebakiak, basozainek egiten dituztenak edo suhiltzaileek suteak kontrolatzeko azkar egiten dituztenak.

## Irudiak 

Irudi:Contrasts - fire.jpg|Errepide batek suebaki lanak egiteko izan zuen eraginkortasuna erakusten duen irudia.
Irudi:2013-05-10 12 18 27 Freshly dug fire break along the Mount Misery Trail in Brendan T. Byrne State Forest.jpg|Baso batean azkar egindako suebaki estu bat.
Irudi:Firebreak on Black Fell - geograph.org.uk - 2061366.jpg|Gizakiek kudeatutako baso batean suebaki zabal bat, belarrez estalia.
Irudi:RockyPointTrailAsFirebreak.jpg|Mendiko bide bateti, suebaki den bide batetik oinezko batzuk.
Irudi:Firebreak by Stonecross Burn - geograph.org.uk - 873883.jpg|Suebakia belarrez eta sasiez betez gero, eraginkortasuna galduko da.
Irudi:Firebreak in Cairneywhin Wood - geograph.org.uk - 1892508.jpg|Suebakia belarrez eta sasiez betez gero, eraginkortasuna galduko da.
Irudi:Sheep and firebreak, Scobie Slack - geograph.org.uk - 394989.jpg|Suebakietan belarjaleen lanak lagundu dezake.
Irudi:Forestry Road and Firebreak Converge. - geograph.org.uk - 256514.jpg|Bide zabalek eta errepideek suebaki lanak egiten dute.
Irudi:Upper Rogue River, Rogue River Siskiyou National Forest (23825660472).jpg|Ibaia. Suebaki naturala.
Irudi:Parque Eagle River, Anchorage, Alaska, Estados Unidos, 2017-09-01, DD 02.jpg|Landare gutxi duten mendiak, lakuak, etab. suebaki naturalak dira.

## Kanpo estekak
Bea Larrañaga

**Bea Larrañaga Ibeas** (Errenteria, Gipuzkoa, 1975ko otsailaren 26a) aktorea eta klowna da.

## Biografia 
Bea Larrañaga 2004. urtean ekin zion arte eszenikoetako prestakuntzari. 2008. urtetik klownaren artean espezializatzen ari da. Arlo horretan prestakuntza jaso du, hainbat irakasleren eskutik: Antton Valen, Pep Vila, Ana Pérez, Gardi Hutter, Lila Monti, Èlise Ouvrier, Aitor Basauri, Leo Bassi.… 

Intujai Teatro konpainia sortu zuen, May Gorostiagarekin batera. Intujaik era askotako arloak jorratzen ditu, Antzerkiaren Naturaren bitartez bizia erein, polinizatu eta loratzeko helburu soilarekin. Hainbat antzerki-jaialdi antolatzen ditu: AHOZ AHO, Ahozkotasunaren Nazioarteko Jaialdia Tolosa eta Ordizia (Gipuzkoa). ZIKLOIA, Antzerki jaialdia Tolosan (Gipuzkoa). AMAROTZEKO ANTZERKI ASTEA, Antzerki jaialdia Amarotzen,Tolosa. ANTZEZTAUN, antzerki jaialdia Ataunen.

Gaur egun, prestakuntza eta laguntza jasotzen du eta klown ikuskizunak prestatzen ditu.

*Aire hemendik* eta *Hemendik Parisera* saioak egiten ari da 2021ean. Bestalde, pailazo eta berdintasun ikastaroak ematen ditu.

## Lanak 
* *A tomar viento fresco.*
**De aquí a París. Hemendik Parisera.*
**Aire hemendik*

* *Bonba bat naiz.Soy la Bomba*''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Selemon Barega

**Selemon Barega Shirtaga** (Gurage eremua, 2000ko urtarrilaren 20a) Etiopiako atleta, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuena 10.000 metrotako lasterketan.

## Kirol ibilbidea 
2016an hasi zen nazioarteko txapelketatan lehiaten eta uztailaren 23an 20 urtez azpiko munduko txapelketa irabazi zuen Polonian, 5.000 metrotan. 2017an 18 uztez azpikoa irabazi zuen 3.000 metrotan eta Munduko txapelketa absolutuan 5.000 metrotako lasterketan bosgarren egin zuen. 2018an Bruselan Munduko 20 urtez azpiko errekorra ezarri zuen, 5.000 metrotako lasterketa 12:43.02 denboran eginez eta azkenik Tokioko Jokoetan 10.000 metrotako lasterketa irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Markak 
* Aire librean: 
** 1500 metro – 3:32.97 (Doha 2020)
** 3000 metro – 7:26.28 (Eugene 2023)
** 5000 metro – 12:43.02 (Brusela 2018) (20 urtez azpiko munduko errekorra)
** 10000 metro - 26:44.73 (Hengelo 2022)
** Maratoi erdia - 57:50 (Valentzia 2023)
* Pista estalian:
** 1500 metro – 3:32.97 (Torun 2021)
** 3000 metro – 7:25.82 (Torun 2024)

## Euskal Herrian 
* Juan Muguerza Krosa (Elgoibar):
** Txapelduna (1): 2018
** Bigarrena (1): 2019

## Erreferentziak
Zhao Shuai

**Zhao Shuai** (; 1995eko abuztuaren 15a) txinatar taekwondolaria da. 2016ko Olinpiar Jokoetan eta 2017ko Munduko Txapelketan urrezko dominak irabazi zituen; 2015ean hirugarren postua lortu zuen. Txinako bandera eramailea izan zen 2018ko Asiako Jokoen inaugurazio ekitaldian, eta, gero, zilarrezko domina irabazi zuen.

Zhao, taekwondon, 2006an hasi zen. Gorputz hezkuntzan lizentziatua da Southwest Unibertsitatean.

2019ko Taekwondo Munduko Txapelketan, urrezko domina irabazi zuen gizonezkoen oilar pisu proban, Manchester-en (Erresuma Batua). 

## Bizitza pertsonala
Zhao 1995eko abuztuaren 15ean jaio zen Jiangsu probintzian dagoen Changzhou-n.

## Erreferentzia
## Kanpo estekak
*Zhao Shuai *Olympedian*
*Zhao Shuai *TaekwondoData.com*-en
*Zhao Shuai Sports Reference-n Artxibatua
Hakan Reçber

**Hakan Reçber** (1999ko abuztuaren 17a) taekwondolari turkiarra da. Zilarrezko domina irabazi zuen 2018ko Europako Taekwondo Txapelketan oilar pisuko (-63 kg) kategorian.

Hakan Reçberrek lehen domina eman zion Turkiari Tokyoko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, igandean. 21 urteko taekwondolariak hirugarren postua irabazi zion Nedzad Husic bosniarrari, Makuhari Messe ekitaldi aretoan. Reçberrek, lehen itzulian 14-5 irabazita, bikain hasi zuen borroka, baina bigarren eta hirugarren itzulietan 3-3 eta 5-5 berdindu zuten, hurrenez hurren. Hala ere, atleta turkiarrak, 22-13ko emaitzarekin, borroka bereganatzea lortu zuen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
*Hakan Recber  TaekwondoData.com-en
Étienne Bonnot de Condillac

**Étienne Bonnot de Condillac** (Grenoble, 1714ko irailaren 30a - Lailly-en-Val, 1780ko abuztuaren 3a) frantziar filosofo eta epistemologo izan zen. Psikologia eta adimenaren filosofia aztertu zituen.

Gabriel Bonnot de Mablyren anaia izan zen. Apaiz ordenatu eta Mureauko abade izendatu zuten. Bizitza osoa eman zuen pentsamendu espekulatiboan, Parmako gortean tutore izan zen aldi batean izan ezik. Parisen Denis Diderotekin harremanetan jarri zen eta Rousseauren laguna izan zen. Italiatik itzultzean, Frantses Akademiako kide hautatu zuten 1768an.

## Lanak 
* M. l'Abbé de Condillac (1786). Le commerce et le gouvernement considérés relativement l'un à l'autre.
* M. l'Abbé de Condillac (1780). La logique, ou Les premiers développements de l'art de penser.
* Condillac (1947–1951). Le Roy, Georges (ed.). Œuvres philosophiques de Condillac. Paris: Presses Universitaires de France.
* Etienne Bonnot, Abbé de Condillac (1987). Philosophical Writings of Etienne Bonnot, Abbé de Condillac. Hillsdale: Lawrence Erlbaum.
* Essai sur l'origine des connaissances humaines (1746);
* Traité des systèmes (1749);
* Traité des sensations (1754);
* Traité des animaux (1755);
* Cours d'études (1767–1773) 13 liburuki
* Le Commerce et le gouvernement, considérés relativement l'un a l'autre (1776);
* Logique (1781)
* Langue des calculs (1798).

## Kanpo estekak
Maksim Khramtsov

**Maksim Sergeievitx Khramtsov** (,  ahoskatua; 1998ko urtarrilaren 12a) errusiar taekwondolaria da; 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2017ko Munduko Taekwondo Txapelketan, urrezko dominak irabazi zituen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Krystsina Tsimanouskaia

**Krystsina Siarheieuna Tsimanouskaia** () edo **Kristina Sergeievna Timanovskaia**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esti Markez

**Esti Markez Iruretagoiena** (Aia, Gipuzkoa, 1999) abeslaria da. 

## Bizitza 
Esti Markezen aita Mikel Markez abeslaria da. Txikitatik izan du musikarako grina, etxean eta familian orduak ematen zituen kantari, bigarren eta hirugarren ahotsak bilatzen. Aitaren kantaldietan ere kolaborazioak egiten zituen. 

Osasun Larrialdietako, Diagnosi Irudiko eta Medikuntza Nuklearreko ikasketak burutu ondoren, Estik musika eta osasun-arloko lana uztartzen ditu. 

## Musika ibilbidea 
2020a arte, Mikel Markez aitarekin aritu da kantuan; urte hartako azaroan, baina, lehenengo bakarkako abestiak atera zituen, *Azal berritzen* diskoan. *Oroitzapenek esnatu naute* singlea ere kaleratu zuen 2020ko azaroan; eta *Printzesak eta printzeak*, bere bigarren bideoklipa, 2021eko martxoan.

2020ko konfinamenduan, etxean emandako orduetan sartu zen sorkuntzaren munduan. Kantuak sortzen hasi zen; eta, urte berean, bere aita Mikel Markezekin batera, *Azal berritzen* (AutoEkoizpena, 2020) diskoa argitaratu zuen. Abesti gehienen hitzak Estik eginak dira, eta hiru abestitan Alaia Martin eta Jon Martin bertsolarien hitzak erabili zituen. Mikel Markezen, Eñaut Elorrietaren eta Iker Laurobaren laguntza ere izan zuen. Kolaborazioak direla eta, Estik hau dio:

Musika *Spotify* eta antzerako plataformetan entzuten den sasoi honetan, Esti Markezek formatu fisikoan ere izan nahi zuen. Horregatik, azken diskoa CD formatuan atera du, horrela abestiek iraun egiten baitute. Gainera, lan hori baloratzeko modua ere bada. Bestalde, Durangoko Azokan ere agertu da. Azoka dela eta, hau dio:

## Diskografia 
* *Azal Berritzen* (2020, Mikel Markezekin, autoekoizpena)
* *Hitzekin jolasean* (2022, autoekoizpena)
* *Atenporal* (2024, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bideoa: Esti Markez: Hitzekin jolasean 

* Bideoa: Esti Markez eta Mikel markez- *Printzesak eta printzeak* (feat. Olatz Salvador & Sara Azurza)
* Esti Markez web orri ofiziala
Madina (argipena)

**Madina** izenak hainbat adiera du:

Toki izenak:

* **Madina (Oñati)**, Araotz haraneko auzo bat, Maiña eta Madiña izenekin ere ezaguna.
* **Medina** hiria Arabian, arabieraz,  Al-Madīna, Madīna edo Al-Madīna al-Munawwara.

Euskal deitura ere bada Madina, hainbat pertsonarena, adibidez:

* **Xabier Madina** (Bilbo, 1945 - Azpeitia, 2016), musikaria.
***Julen Madina** (Hernani 1955 - Donostia 2016).
* **Itziar Madina** (Cullera, 1974), idazlea.
* **Eduardo Madina** (Bilbo, 1976), politikaria.
Nesthy Petecio

**Nesthy Alcayde Petecio** (Santa Cruz (Davao del Sur), 1992ko apirilaren 11) boxeolari filipinarra da. Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen oilar pisuan eta Paris 2024ko Olinpiar Jokoetan brontzezkoa.

## Biografia 
Familia behartsu batean jaio zen. Anai-arrebek aitari laguntzen zioten oilo zirina jasotzen ongarri gisa saldu ahal izateko.

Zazpi urte zituela boxeoan erakutsi zien aitak autodefentsa gisa. 11 urte zituela boxeo borroka bat irabazi zuen bera baino handiagoa zen mutil baten aurka eta Celestino Rebamontek Filipinetako boxeo taldeko entrenatzailearekin harremanetan jarri zuen. 2007an Filipinetako boxeo taldean sartu zen.

2019an urrezko domina eskuratu zuen Munduko txapelketan eta Asia hegoekialdeko txapelketan eta Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen. Azken urteetan lehia gogorra izan du Sena Irie japoniarrarekin eta finalean ere hura gailendu zitzaion.

2023an Hegoaldeko Asiako txapelduna izan zen eta 2024ko Parisko Jokoetan brontzezko domina eskuratu zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak barra finkoa

**Gizonezkoen barra finkoa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 3ra bitarte. 70 gimnastek hartu zuten parte, 35 nazionalitatekoak.

Japoniako Daiki Hashimotok irabazi zuen, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetako bigarren domina eta bere hirugarren domina olinpikoa. Tin Srbić kroaziarrak zilarra irabazi zuen, bere lehen domina. ROCeko Nikita Nagornyyk irabazi zuen brontzea, bere bigarrena Jokoetan eta laugarrena osotara. 2016ko dominadunik ez zen izan txapelketan, denak erretiratuta baitzeuden. 

## Txapelketa 
Gizonezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten zortzi gimnastek parte hartu zuten finalean, herrialde bakoitzetik gehienez ere bi.

### Sailkapena 
; Erreserbak
Erreserban geratu ziren hiru gimnastak honakoak izan ziren:
# 
# 
# 

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Christine Mboma

**Christine Mboma**  (Divundu, 2003ko maiatzaren 22a) Namibiako atleta da 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan zirrezko domina eskuratu zuena 200 metrotako lasterketan. 18 urterekin 20 urtez azpiko 200 eta 400 metrotako munduko errekorrak egin ditu.

Testosterona maila natural altua izateagatik Mbomak eta herrialdekide duen Masilingik debekatua dute 400 metroko eta handik goragoko lasterketatan parte hartzea eta distantzia horretan ezin izan dute Olinpiar Jokoetan lehiatu. Polemika handia piztu duen erabakia izan zen.

## Kirol ibilbidea 
2019an 16 urte baino ez zituea Mbomak Cossasa Jokoetan 800 eta 1.500 metrotako lasterketak irabazi zituen (ez ofizialak). Uztailean Afrika hegoaldeko txapelketatan 800 metrotan brontzezko domina eskuratu zuen. 

2020an ekitaldiz ekitaldi marka hobetuz joan zen eta Windhoeken abenduaren 17an 400 metrotan 51.57koa ezarri zuen. 2021eko apirilaren 11n 20 urtez azpiko munduko errekorra lortu zuen, 49.24 hain zuzen ere. Ekainaren 30ean berriro jaitsi zuen marka, 48.54 egin zuen Polonian. Historian lortu den 12 marka absoluturik onena da.

Tokioko Olinpiar Jokoetarako 400 metrotan lehiatzeko debekua jaso ondoren 200 metrotan lehiatuko zela adierazi zuen. Finalera iritsi zen eta bigarren egin zuen Elaine Thompson-Herah jamaikarraren atzetik. 21.81 denbora lortu zuen, 200 metrotako 20 urtez azpiko munduko errekorra hain zuzen ere.

## Palmaresa 
### Txapelketak 
### Markak 
* 200 metro: 21.81 (Tokio, 2021) - 20 urtez azpiko munduko errekorra
* 400 metro: 48.54 (Bydgoszcz, 2021) - 20 urtez azpiko munduko errekorra
* 800 metro: 2:03.27 (Lusaka, 2021)

## Erreferentziak
Lisa Carrington

**Lisa Carrington** (Tauranga, 1989ko ekainaren 23a). 2012ko, 2016ko, 2020ko eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko dominak lortu dituen Zeelanda Berriko kanoalaria da, .

## Biografia 
2009an, Hungarian jokaturiko Munduko Kopan, brontzezko domina eskuratu zuen K-2 1000 metrotan, Teneale Hatton lagun zuela; bikote berak urrezkoa eskuratu zuen 2010ean, Frantzian. 2011n, K-1 200 metrotan, Munduko txapelduna izan zen bakarka, eta 2012ko Londresko Jokoetan, urrezko domina eskuratu zuen. 

Hurrengo urteetan, K-1 200 metrotan, nagusi izan da, munduko txapelketa ugari irabaziz eta Rioko Jokoetan eta Tokiokoetan urrezko dominak lortuz.

Zeelanda Berrian domina gehien eskuratu dituen kirolaria izan da, eta beste hainbat sari ere jaso ditu, hala nola 2012. urteko Māori kirolari onenarena, eta Zeelanda Berriko Merituaren Ordenean sartu dute.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charles Booth

**Charles James Booth** (1840ko martxoaren 30a – 1916ko azaroaren 23a) Britainia Handiko gizarte-ikertzailea, positibista eta erreformatzailea izan zen, ezaguna izan zena XIX. mendearen bukaeran Londresko klase langileari buruzko azterlan filantropiko berritzaileengatik.
[thumb|Liburuko irudi bat, [Whitechapel barrutia agertzen duena.]]

Haren lanik ospetsuena *Life and Labour of the People in London* da (*Jendearen bizitza eta lana Londresen*), lehendabiziko edizioan bi liburukitan argitaratu zena 1889-1891 bitartean, baina hamazazpi liburukitan hirugarren ediziorako, 1902-1903 bitartean. Obra horretan, XIX. mendearen bukaerako Londresko klase langilearen bizitzak eta lanbideak aztertu zituen, eta aberastasuna eta pobrezia mailakatu kalez kale.

Pobreziaz egin ikerketak direla-eta, administrazio sozialaren gurasoetakotzat hartu izan da Charles Booth. Izan ere, haren lanak eragintza handia izan zuen XX. mendearen hasieran pobreziaz hartu ziren politiken gainean, eta lagundu zuen abian jartzen zaharraroko pentsioak eta doako otorduak eskoletan.

## Kanpo estekak
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak barra paraleloak

**Gizonezkoen barra paraleloak 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 3ra bitarte. 70 gimnastek hartu zuten parte, 35 nazionalitatekoak.

Zou Jingyuan txinatarrak irabazi zuen urrezko domina, lehenengoa bere ibilbidean. Lukas Dauser alemniarrak zilarra irabazi zuen eta Ferhat Arıcan turkiarrak brontzea. Turkiaren lehen domina izan zen gimnastika artistikoan, historian. Oleg Verniaiev, aurreko dominadunak, ez zuen parte hartu dopingaren ondorioz debekatua baitzuen. 

## Txapelketa 
Gizonezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten zortzi gimnastek parte hartu zuten finalean, herrialde bakoitzetik gehienez ere bi.

### Sailkapena 
; Erreserbak
Erreserban geratu ziren hiru gimnastak honakoak izan ziren:
# 
# 
# 

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak zaldi arkuduna

**Gizonezkoen zaldi arkuduna 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 1era bitarte. 70 gimnastek hartu zuten parte, 35 nazionalitatekoak.

Max Whitlockek titulua defendatu zuen eta bere hirugarren urrea irabazi zuen, baita seigarren domina ere. Lee Chih-kai taiwandarrak zilarrezko domina irabazi zuen, historiako lehenengoa Taipe Txinatarrarentzat gimnastikan. Kazuma Kaya japoniarrak brontzea eskuratu zuen. 

## Txapelketa 
Gizonezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten zortzi gimnastek parte hartu zuten finalean, herrialde bakoitzetik gehienez ere bi.

### Sailkapena 
; Erreserbak
Erreserban geratu ziren hiru gimnastak honakoak izan ziren:
# 
# 
# 

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak banaka aparatu guztiak

**Gizonezkoen aparatu guztien 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 1era bitarte. 70 gimnastek hartu zuten parte, 35 nazionalitatekoak.

Daiki Hashimoto japoniarra, 19 urterekin, bilakatu zen historiako aparatu guztien txapelketako urrezko dominadunik gazteena. Era berean, urrezko domina lortu zuen gimnasta maskulinoen artean bigarren gazteena izan zen, Kōhei Uchimura baino bost egun zaharragoa baitzen lortzerakoan. Xiao Ruotengek zilarra lortu zuen, bere lehen domina olinpiko indibiduala. Nikita Nagornyy errusiarrak brontzea eskuratu zuen. Alexei Nemovek lortutako urretik, 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan, lehen domina izan zen errusiar gimnasta batentzat gizonezkoen banakako aparatu guztien txapelketan. 

## Txapelketa 
Gizonezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten 24 gimnastek parte hartu zuten finalean. Finalera pasa ziren gimnastek berriro ere ariketa bana egin zuten aparatu bakoitzean, eta aurreko puntuazioa ez zen kontuan hartu.

## Sailkapena 
;Erreserbak
# 
# 
# 
# 

Herrialde bakoitzeko bi gimnastarik onenek baino ezin zuten finalera pasa. Hori dela eta, gimnasta hauek kanpoan geratu ziren, nota ona lortu arren:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bey

**Bey** edo **bei** (turkieraz ***bey***, antzinako turkieraz ***beg***) turkiar jatorriko titulua da. Otomandar Inperio zaharraren lurraldean hainbat gobernari-motak hartzen zuten, eta Tunisiako monarken titulua ere izan zen. Turkiar jatorriko beste titulu batzuk bezala, izenaren ondoren adierazten zen, hala nola Hasan bey Aghayev izenean.

## Historia 
Jatorrian, Turkiako tribuek erabiltzen zuten titulu bat, buruzagiak izendatzeko. Orkhon inguruko inskripzio zaharretan agertzen da, non nobleak izendatzen dituen, Khan nagusiari loturako pertsonaiak, honen anairen edo koinatuaren bidez. Ilkhanerriko turkiarren artean emakume titulua ere bazen *begum* forman, eta titulu Indiara eramana izan zen.

Otomandar monarkek *bey* izendapena erabili zuten 1394 arte, non Bayezid I.ak titulu garaiagoa hartu zuen beretzat, sultanarena. Bey titulua probintzietako gobernadoreak izendatzen hasi zen orduan, eta batzuetan Istanbulekiko ia independenteak izatera iritsi ziren, adibidez, Bursa eta Edirnekoak 1453 baino lehen. Beyek, sarritan, beren banderak izaten zituzten.

1705ean, Tunisiako subiranoa izendatzeko *bey* edo *dey* terminoa erabiltzen hasi zen.

Leku batzuetan, hala nola Albanian, herrietako alkateei *beg* esaten zitzaien.

Bey titulua ohorezkoa ere bazen. Otomandar garaian, ingelesen *sir* hitzaren antzeko tratamendu gisa erabiltzen zen batzuetan. Turkiako Errepublika aldarrikatu ondoren, demokratizatu egiten da erabilera, eta 'jauna' esanahia har dezakeelarik testuinguru formal batean, edozein gizoni aplika dakioke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak jauzi-zaldia

**Gizonezkoen jauzi-zaldia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 2ra bitarte. 20 gimnastek hartu zuten parte, 15 nazionalitatekoak.

Shin Jea-hwan hegokorearrak Denis Ablyazin errusiarrarekin lehiatu zuen berdinketa hausteko. Shinen lehen urrea izan zen eta Alyazinen hirugarren zilarra. Berdinketa zailtasunik handiena egin zuen gimnastak hautsi zuen. Artur Davtyan armeniarrak brontzea irabazi zuen, bere lehenengoa eta bere herrialdearen lehenengoa gimnastika artistikoan. Davtyanen domina Armenia 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan lortutako lehenengoa izan zen.  

## Txapelketa 
Gizonezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten zortzi gimnastek parte hartu zuten finalean, herrialde bakoitzetik gehienez ere bi.

### Sailkapena 
; Erreserbak
Erreserban geratu ziren hiru gimnastak honakoak izan ziren:
# 
# 
# 

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kristóf Milák

**Kristóf Milák** (Budapest, 2000ko otsailaren 20a) hungariar igerilaria da, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan bi domina eskuratu dituena, bata urrezkoa eta bestea zilarrezkoa. 200 metro tximeletako munduko errekorra du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko bat lortu zuen.

## Biografia 
2017an Munduko txapelketetan hartu zuen parte 100 metro tximeletan eta finalerdietan munduko junior errekorra egin zuen. Ondoren finalean bigarren egin zuen eta berriz gainditu zuen munruko junior errekorra, 50.62 segundutan utziz. 2018an Europako txapelduna izan zen eta Gazteen olinpiadetan hiru urrezko domina eta zilarrezko bat eskuratu zituen.

2019ko Munduko txapelketatan urrezko domina eskuratu zuen 200m tximeletan, eta hori gutxi balitz 10 urtetan mantendu izan zen Michael Phelps historikoaren errekorra hautsi zuen. 1:50.73 denbora **ME** egin zuen, 19 urte baino ez zituela. COVID-19 pandemiak erasan zuen 2020an eta positibo eman zuenez ezin izan zuen Nazioareko Igeriketa Ligan parte hartu.

Tokioko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen 200 metro tximeletan eta 1:51.25 denbora markatu zuen, errekor olinpikoa **OE** hain zuzen ere. 100 metro tximeletan ere hartu zuen parte eta zilarrezko domina kolkoratu zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak
Toni Kanaet

**Toni Kanaet** (1995eko irailaren 4a) taekwondolari kroaziarra da. Urrezko domina irabazi zuen 2018ko Europako Taekwondo Txapelketan, eta zilarrezkoa 2016koan, biak 74 kg pisuko kategorian. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan (Tokio), brontzezko domina lortu zuen 80 kiloko kategorian

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
*"Toni Kanaet" TaekwondoData.com
Zoé Héran

**Zoé Héran** (1999ko otsailaren 2a) frantziar aktorea da.

## Biografia 
Haurtzaroan bere lehen papera Julie Granieren *Les Amis de Mimi* film laburrean izan zen, 2006an estreinatua, France Television-eko telesail batentzat arrazakeriaren aurka egiten zuen film laburra.

Céline Sciamma zuzendariak haurrentzako modelo agentzia batean ikusi zuen eta 11 urte zituela, *Tomboy* bere lehen film luzean aritu zen. Mutila zela erakusten zuen neska bat antzeztu zuen film honetan. Filmak arrakasta handia lortu zuen estreinatu zenean.

Film laburretan eta film luzeetan aritu izan da. *Max* filmarekin, mekanikaz arduratzen den emakume gazte baten istorioarekin, auto bateko garaje batean praktikatzen zuena, Cabourg film jaialdian, film laburren hautaketan, aktore onenaren saria irabazi zuen 2019an.

## Filmografia 
### Film laburrak 
* 2006 : Julie Granier-en *Les amis de Mimi*
* 2014an : Isabelle Schapiraren *Avec Lou*
* 2016. urtea : Guillaume Tordjmanen *Mr Gaspacho*
* 2017. urtea : *Fruit défendu* Marion Jhöanerren eskutik
* 2019 : *Max* by Florence Hugues
* 2019 : Louis Sevestre-ren *Puella Malum*

### Film luzeak 
* 2011: Céline Sciamma-ren *Tomboy*.
* 2017: Julien Hallard-en *Comme des garçons*.
* 2019: Fabienne Godet-en gure *Nos vies formidables*.

### Serieak 
* 2019: Frédéric Garciaren *Mortal*.
* 2020: *Stalk* Simon Bouisson-en eskutik

## Sariak eta aipamenak 
### Aipamenak 
* Emakumearen errebelazioaren argia 2012, *Tomboy*-rentzat.
* Artista Gazteen Saria kategorian 2012ko nazioarteko film luze baten protagonista, *Tomboy* filmean egindako lanagatik.

### Sariak 
* Aktore onenaren saria, film laburren lehiaketan, 2019ko Cabourg zinema jaialdian, *Max* filmean egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak
Sena Irie

(Yonago (Tottori), 2000ko urriaren 9a) boxeolari japoniara da. Tokio 2020ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen luma pisuan.

## Biografia 
Boxeolari amateurra da. Nazioartean, 2019ko apirilaren 19an egin zuen debuta Thailandian bertakoa den Nesthy Petecioren aurka eta irabazi egin zuen. Hurrengo lehia Errusian izan zuten eta han thailandiarra gailendu zen. 

Tokioko 2020ko Olinpiar Jokoetan finalerdietan Karriss Artingstall britainiarra 3-2 garaitu ondoren finala Nesthy Petecioren aurka egokitu zitzaion eta nagusitasun osoz gailendu zen, 5-0.

## Palmaresa 
## Erreferentziak
Santa Colomako eliza (Santa Coloma d'Andorra)

**Santa Coloma parrokia-eliza** Andorrako Santa Koloman, Andorra La Vellan dagoen eliza bat da. Haran osoko eraikinik interesgarrienetako bat da.

## Historia 
Jatorri prerromaniko andorratarreko tenplua da, Valira ibaiaren eskuinaldean kokatua, Sant Julià de Lòria eta Andorra La Vella artean. Azken honen parrokian dago.
Printzerriko eliza zaharrenetako bat da, La Seu d'Urgell-eko (Lleida) katedraleko 1040ko sagaratze-aktetan aipatua baitago.

## Deskribapena 
Hasierako tenplu prerromanikoak aldaketa ugari izan ditu historian zehar.

Tenpluak nabe angeluzuzeneko oinplanoa du, abside laukizuzena ekialdera begira, eta portada eta arkupea nabearen hegoaldeko horman. 

Oinplano zirkularreko kanpandorrea du, 17,5 metroko altuerakoa eta lau solairukoa; solairu bakoitzean bi leiho biki pare ditu, dekorazio lonbardiarrez hornitua. Dorreak teilatu konikoa du.

Nabearen egitura zurezko armaduraz egina dago eta teilatuak arbelezkoak dira. Tenplura sartzeko, puntu erdiko arkua duen ate bat dago, zerra-hortzekiko arkibolta batez eta giltzarriaren gainean harrizko gurutze batez apaindua.

## Barrualdea 
Elizak barruko dekorazio aberatsa izan zuen, baina gaur egun Agnus Dei delakoa besterik ezin da ikusi bertan. Gainerako margolanak Berlingo Kultura Museo Prusiar Estatalean eta bildumagile partikularren artean banatuta daude. Absidearen inguruan agertzen ziren irudiak Ama Birjina, apostoluak, Maiestas Domini delakoa eta uso bat  ziren.

Tenpluaren barruan, XIII. mendeko Erremedioetako Andre Mariaren irudi bat dago, zur polikromatuan egina.

## Galeria 

Iglesia de Santa Coloma de Andorra, Santa Coloma, Andorra, 2013-12-30, DD 01.JPG|Hegoaldetik ikusita.
Iglesia de Santa Coloma de Andorra, Santa Coloma, Andorra, 2013-12-30, DD 02.JPG|Arkupea eta kanpandorrea.
Iglesia de Santa Coloma de Andorra, Santa Coloma, Andorra, 2013-12-30, DD 06.JPG|Kanpandorrea.
Església de Santa Coloma - 35.jpg|Barrualdea.
Església de Santa Coloma - 39.jpg|Aldare nagusiko erretaula.
111 Santa Coloma (Andorra la Vella), Mare de Déu del Remei.JPG|Ama birjinaren irudia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak zorua

**Gizonezkoen lurreko ariketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** Ariake Gimnastika Zentroan egin zen 2021eko uztailaren 24tik abuztuaren 1era bitarte. 70 gimnastek hartu zuten parte, 35 nazionalitatekoak.

Artem Dolgopyat israeldarrak irabazi zuen Rayderley Zapatarekin berdinketa lortu ostean, baina ariketa zailagoarekin. Bientzat lehen domina izan zen, eta israeldarraren domina gimnastika artistikoan Israelek lortutako lehen domina izan zen eta historiako bigarren domina. Xiao Ruoteng txinatarrak brontzea eskuratu zuen, bere hirugarren domina olinpikoa. 
## Txapelketa 
Gizonezkoen sailkapen fasean notarik onena izan zuten zortzi gimnastek parte hartu zuten finalean, herrialde bakoitzetik gehienez ere bi.

### Sailkapena 
; Erreserbak
Erreserban geratu ziren hiru gimnastak honakoak izan ziren:
# 
# 
# 

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clifford Dupont

**Clifford Walter Dupont** (Londres, 1905eko abuztuaren 6a - Salisbury, 1978ko ekainaren 28a) rhodesiar politikaria izan zen. Rhodesiako lehendabiziko presidentea izan zen 1970etik 1976ra.

Londresen jaio zen eta zuzenbidea ikasi zuen Cambridgeko Unibertsitatean. Bigarren Mundu Gerran Afrikako iparraldeko artilleriako ofizial gisa parte hartu zuen. Hego Rhodesia 1947an bisitatu zuen lehen aldiz, eta gero hara joan zen, baserri bat martxan jarri zuen lekura.

Politikan 1958an sartu zen eta Rhodesiako Fronteko kide izan zen. 1964an, Ian Smithi boterera iristen lagundu zion eta Smithek lehen ministrorde izendatu zuen. Dupont Rhodesiaren aldebakarreko independentzia aldarrikapenaren sinatzaileetako bat izan zen 1965eko azaroaren 11n, nahiz eta aldarrikapenak ez zuen nazioarteko aitorpenik jaso. 1970ean errepublika aldarrikatu zen eta parlamentuak Dupont presidente aukeratu zuen. 1976an dimisioa eman zuen osasun arrazoiengatik.
Paola Rey

**Paola Andrea Rey Arciniegas** (Bucaramanga, Kolonbia, 1979ko abenduaren 19a) kolonbiar aktorea eta modeloa da. *Pasión de gavilanes* telenobelan Jimena Elizondo pertsonaiarena egiteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Danna García

**Danna María García Osuna** (Medellín, Kolonbia, 1978ko otsailaren 4a) kolonbiar aktorea eta abeslaria da. *Pasión de gavilanes*, *Un gancho al corazón*, *Bella Calamidades* eta *Qué bonito amor* telenobeletako protagonista izateagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vladislav Larin

**Vladislav Vladimirovitx Larin** (,  ahoskatua; 1995eko urriaren 7a -) Errusiako taekwondolaria da, Munduko eta Europako txapelduna eta bost aldiz Sari Nagusiko serieen irabazlea.

Tokioko 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan esku hartu, eta urrezko domina lortu zuen +80 kiloko sailean. Bakun jokatutako Europako 2015eko jokoetan zilarrezko domina lortu zuen +80 kiloko sailean. 

2015 eta 2019 artean, hiru domina lortu zituen Taekwondoko Mundu Txapelketan, eta, 2016 eta 2019 artean, Taekwondoko Europako Txapelketan hiru domina. 

## Bizitza goiztiarra
Vladislav Larin 1995eko urriaren 7an jaio zen Kareliako Kotkozero herrian. Bost urte zituela, bere familia Petrozavodskera joan zen bizitzera, Kareliako hiriburura. 5 urte zituela, eskuko lesio luze bat jaso aurretik, gimnasia artistikoa landu zuen, eta bertan behera uztea eskatu zuen. 2002an taekwondora aldatu zen, Petrozavodsk Estatuko Unibertsitateko Kultura Fisikoko, Kiroletako eta Turismoko Institutura joan, eta ikasketak amaitu zituen; bertan taekwondoa praktikatzen zuen.

## Bizitza pertsonala
2020ko abuztuaren 16an, bederatzi aldiz taekwondo-poomseko Errusiako txapeldun izandako Anastasia Karnovitx errusiarrarekin ezkondu zen. Haien ezkontza Karelian izan zen.

## Nazioarteko emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Gimnastika 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan - Gizonezkoak artistikoa taldeka

**Gizonezkoen gimnastika artistikoko talde txapelketa 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan** 2021eko uztailaren 26an egin zen, Ariake Gimnastika Zentroan.

Sailkapen fasearen ostean, Japonia, Txina eta ROC hiru hamarrekorekin aldearekin zeuden, baina azkkenean ROCek irabazi zuen, Japoniari hamarreko bat hartuta. 1996ko Udako Olinpiar Jokoetatik Errusiak lortutako lehen domina izan zen diziplina honetan. Txinak brontzea eskuratu zuen berriro ere, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan bezala. 

Hurrengo egunean emakumezkoen talde artistikoaren garaipenarekin, Errusia izan zen titulu bera gizonezkoetan eta emakumezkoetan urte berean irabazi zuen lehen herrialdea Txinak berdina egin zuenetik 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan. 

## Sailkapena 
Sailkapen fasean emaitzarik onena izan zuten zortzi taldeek aurrera egin zuten finalera. Amaieran, bakoitzak hiru gimnasta aukeratu behar zituen aparatu bakoitzean lehiatzeko. Emaitzaren baturaren arabera erabakiko zen amaierako nota.

## Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soufiane El Bakkali

**Soufiane El Bakkali** (; Fez, 1996ko urtarrilaren 7a) atleta marokoarra da. Tokio 2020ko eta Paris 2024ko Olinpiar Jokoetan txapelduna izan zen.

## Kirol ibilbidea 
2014an hasi zen lehiatzen eta Munduko gazte mailako txapelketan laugarren egin zuen 3.000 metroko oztopo lasterketan. 2015ean krosean ere aritu zen eta gazte mailako munduko txapelketa jokatu zuen, baina 7. egin zuen. Ordutik aurrera 3.000 metro oztopotan espezializatu da.

2016an Rioko Olinpiar Jokoetan bere marka hobetu bazuen ere 4. postuan sailkatu zen. 2017an Munduko txapelketan zilarrezko domina eskuratu zuen eta 2018an Mediterraneoko Jokoetan nagusi izan zen. 2019an Afrikako eta Munduko txapelketatan brontzea eskuratu zuen.

2020ko Olinpiar Jokoetan urrezko domina lortu zuen. 1987. urtetik aurreneko atleta ez keniarra da proba honetan irabazten duena, hala Olinpiar Jokoetan nola Munduko txapelketan.

2022 eta 2023an munduko txapelduna izan ondoren 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan berriz ere urrezko domina eskuratu zuen.

## Palmaresa 
### Txapelketak 
### Markak 
* **3.000 metro oztopoak – 7:56.68 (Rabat 2023)**
* 2.000 metro oztopoak - 5:14.06 (Zagreb 2022) - Afrikako errekorra
* 1500 metro - 3:31.95 (Doha 2021)
* 3000 metro – 7:33.87 (Doha 2023)
* 5000 metro – 13:47.76 (Rabat 2014)

## Erreferentziak
Myriam Sienra

**Miriam Lidia Catalina Sienra Zavala** (Concepción, Paraguai, 1939ko martxoaren 27a - 2020ko abenduaren 10a), **Myriam Sienra** izenez ezaguna, paraguaitar aktorea eta kazetaria izan zen. Erromako Silvio D'Amico Arte Dramatikoko Akademia Nazionalean ikasi zuen.

Antzezpen ugari egin zituen 75 antzezlan baino gehiagotan eta hainbat film luzetan.

## Ibilbide artistikoa 
Bere herrialdean eta nazioartean ezagunak diren *Miss Ameriguá* (1994), *O Toque do Oboé* (1998), *Miramenometokei* (2003) eta *7 cajas* (2012) filmetan antzeztu zuen.

Antzezlanetan egindako antzezpenei dagokienez,  hauek zituen nabarmenenak: *Velada de Aregúa* (1974), *La casa de Bernarda Alba* (1983), *Las troyanas* (1984), *Las viudas* (2015), *Casi, casi una familia normal* (2017) eta *El hijo de la novia* (2018).

Horrez gain, lau disko argitaratu zituen poemekin eta musika jesuitarra eta indigenarekin.

## Kanpo estekak
An San

**An San** (Gwangju, 2001eko otsailaren 27a) arkulari hegokorear bat da. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan urrezko hiru domina irabazi zituen emakumezkoen taldekako proban, talde mistoetan eta banakakoan. Errekor olinpiko bat ere ezarri zuen, 680 puntu markatuta emakumezkoen banakako arkularitzan.

An-ek sareko jazarpena jaso du eta eraso matxistak egin dizkiote antifeministek, ile laburra daramalako eta Gwangjuko Emakumeen Unibertsitatean ikasten duelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saleh El-Sharabaty

**Saleh Salah El-Sharabaty**, arabieraz صالح صلاح الشرباتي (1998 irailaren 12a) Palestinako jatorria duen taekwondolaria, eta Jordaniako taekwondo taldeko kidea da, zeina -80 kiloko pisuan lehiatzen den. Tokio 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarra irabazi zuen, eta, beraz, domina olinpikoa lortzen zuen bigarren jordaniarra zen. Aurretik, brontzezko domina irabazi zuen welter pisuan (80 kg), 2018ko Asiako Jokoetan, Jakartan (Indonesia).

Zazpi urte zituela hasi zen taekwondoan, Jabal Amman zentroan. Marketinean lizentziaduna da Zientzia Aplikatuen Unibertsitatean. 
## Lorpenak
Zilarrezko domina Moskuko 2018ko Taekwondo Sari Nagusian Urrea 2018ko Asiako Txapelketan Brontzea 2016ko Asiako Txapelketan Brontzea 2018ko Asiako Jokoetan Jakartan, Brontzea 2017ko Asiako Barne eta Arte Martzialetako Jokoetan Ashgabaten (Turkmenistan).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mickaël Mawem

**Mickaël Mawem** (Coublevie, 1990) kirolari frantziarra da, eskaladan lehiatzen dena. Urrezko domina irabazi zuen 2019ko Europako Eskalada Txapelketan, blokeen proban. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuen, lehen aldiz kirol eskalada sartu zenean.

Bassa Mawemen anaia da, hau ere kirol eskalatzailea eta Jokoetan parte hartu zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak