Gasteizko Hiri Garraioa

**Gasteizko Hiri Garraioa** Gasteiz arabako hiriburuan dagoen hiriko autobus sarea da. Sareak Gasteizkoko hiri-eremu osoa hartzen du. Eraztun Berdearen barruko auzo guztietara iristen da, eta Gasteizko tranbiak osatzen du (Euskotren Tranbia). 2022ko martxoaren 1ean, 16 linea ditu: 9 egunekoak, 5 gauekoak eta 3 bereziak.

Sarea 1967ko urtarrilaren 1ean inauguratu zuten, eta hainbat birmoldaketa izan ditu ordutik. Berrienak 2009 eta 2015ekoak izan ziren, sarearen egungo egoera zehaztu zutenak.

## Identitatea 
Bi autobus mota daude. Gehienak antzinako eredukoak dira, non autobusak erabat grisak diren. Aurrealdean, TUVISA enpresaren logotipo zaharra ageri da. Alboetan logotipoa eta Gasteizko Udalako armarria daude.

Azken urteotan, sarearen irudia berritu egin da. Horrela, autobus berriak berdez eta zuriz margotuta daude. Aurrealdeak, bai eta alboen goialdeak ere, kolore berdea jasotzen dute, eta atzealdeak eta alboen behealdeak, berriz, zuria. Halaber, TUVISAren logo berritua autobusetan ere agertzen da, baina diskretuagoa: behealdean, ezkerraldean, eta gidariaren leihatilaren gainean.

## Historia 
Gasteizko autobus sarea TUVISAk ustiatu izan du beti, 1967ko urtarrilaren 1an sortu zenetik.

Bere historian zehar, hainbat aldaketa jasan zituen, lineak sortu, ezabatu, desbideratu, handitu, moztu eta abar zirelarik. Nabarmenena 13. linea kentzea izan zen, 2008ko abenduaren 23an, tranbiaren inaugurazioaren ondoren.

Hauxe zen sarearen egoera 2009ko urriaren 29an:

### Sare berria 
2009ko urrian Gasteizko Udalak autobus zerbitzua berregituratu zuen, lehen zeuden lineak, gehien bat auzoetatik hiriko erdigunera joateko zirenak, guztiz ezabatuz eta egitura ortogonal baten antz gehiago zuen sarea osatuz 9 linearen bidez (horietako 4, izatez, aurkako noranzkoan doazen 2 linea dira). Sare berriaren ezarpenak 3 helburu bete nahi zituen: maiztasunak handitzea (20-30 minututik 10 minutura igaro ziren), auzoetan sartuko ez ziren linea zuzenagoak eratzea autobusen abiadura komertziala handitzeko, eta metro sare baten modura funtzionatuko zuen sare bat osatzea.

Sarea, beraz, honela geratu zen:

2010eko urrian berriro egin ziren aldaketak sarean. Kasu hartan moldaketak txikiagoak izan ziren, hamasei hain zuzen, batez ere herritarrek egindako hainbat eskaerari erantzuteko. Horregatik, Aldaian anezka bat sartu zen.

2012ko irailean, Abetxukurako tranbia zerbitzuan jarri zela aprobetxatuz, zenbait berrikuntza egin ziren Salbururako lineetan.

2013an, autobus-zerbitzua Larrein (otsailean, rekin) eta Borinbizkarra eta Elejalde (irailean, rekin) auzoetara hedatu zen.

2014an, zerbitzua Arabako Unibertsitate Ospitaleko eraikin berrira luzatu zen, '***linearen eskutik. Gainera, linea (Katedral  Zaramaga) kendu zen, bere ibilbidearen zati handi bat lineak hartuz. Gainera, **E2** linea (Alde Zaharra) ere desagertu egin zen.

2015eko otsailaren 27tik lineak (Aldaia  Larrein) Aldaiako anezka ordezten du.

2022ko martxoaren 1etik aurrera, ***'lineak zerbitzua emateari utzi zion, Bus Elektriko Iraunkorra (BEi) ordezkatu baitzuen.

### Flota berritzea 
2017an, TUVISAk asmo handiko plan bat garatu zuen bere flota berritzeko. Plan horrek autobus berriak sartzea aurreikusi zuen, egungoen ordez, modu iraunkorrean. Horrek esan nahi du hortik aurrera autobus hibridoak baino ez dituztela erosiko, eta hori nahiko berria da flota zaharkitu samar batean, Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioa bezalako beste garraio-sare batzuekin alderatuta.

Enpresak merkatuan eskuragarri dauden autobus-eredu ugari aztertu zituen, eta honako eredu hauek nabarmendu zituen:

Urte horretako abenduan, administrazio kontseiluak Vectia nafar enpresaren ereduaren alde egin zuen, horrela, udal sarean MAN markaren 20 urteko nagusitasunari amaiera emanez. TUVISAk Vectiaren alde egiteko erabilitako argudioen artean daude erregaia aurreztea edo beste hiri batzuetan sendotzea, Iruñean, esaterako. Izan ere, eskualdeko garraio-sareak eredu horretako 9 autobus zituen 2017an, horietatik 6 erabat elektrikoak.

Planarekin jarraituz, 2018ko irailean 5 autobus iritsi ziren, eta 2019an beste 5; horrela, flotaren % 51 edo gehiago hibridoa edo elektrikoa izateko bidea erraztu zen 2025ean.

## Sarea 
### Egunezko lineak 
Hiru lineak hiriaren iparraldea eta hegoaldea lotzen dute, eta beste hiruk ekialdea eta mendebaldea. Gainerako hirurek hiria inguratzen dute (bik erdigunetik hurbilago eta besteak kanporagotik), gainontzeko lineak elkarrekin lotuz. Egitura hau bidaiariek linea aldaketak egin ditzaten errazteko pentsatuta dago.

Lineak 9 dira:

### Gauezko lineak 
Gauez aritzen diren lineei dagokienez, *Gautxori* deritzon sistema dago indarrean. 30 edo 60 minutuko maiztasuna daukaten 5 linea daude:

### Linea bereziak 
Gainera, bi linea berezi daude, hainbat arrazoirengatik aktibatzen direnak eta sarearen eskaintza osatzen dutenak:

## Ustiapena 
Sarea Gasteizko Udalarena da eta TUVISAk ustiatzen du.

### Flota 
### Tarifak 
Eskudirutan edo BAT txartelekin ordain daiteke. Gasteizko tranbia bezala, BARIK eta MUGI txartelak Gasteizko Hiri Garraioa sarean erabili daitezke, prezio berdinetan.

## Bidaiariak 
## Irudiak 

Fitxategi:77 Tuvisa - Flickr - antoniovera1.jpg|'***ko autobusa Zabalgunean
Fitxategi:86 Tuvisa - Flickr - antoniovera1.jpg|****ko autobusa Zabalgunean
Fitxategi:Vectia Veris.12 ya en marcha en el barrio de Lakua.jpg|****ko autobus berria Lakuan
Fitxategi:69 Tuvisa - Flickr - antoniovera1.jpg|****ko autobusa Alde Zaharran
Fitxategi:Vitoria 05 2012 EuskoTran & TUVISA bus 1843.jpg|***'ko autobusa Lovainan

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gasteizko garraiobideak
* Araba Bus
* Eskualdeko Garraioa
* Gasteizko tranbia
* Gasteizko BEi

## Kanpo estekak 
* Gasteizko Hiri Garraioa sareko webgune ofiziala