Francisco Romero Robledo

**Francisco Romero Robledo** abokatu eta politikari espainiarra izan zen, Sustapen ministroa Amadeo I.aren erregealdian, Agintaritza ministroa Alfontso XII.aren erregealdian, eta Itsasoz Haraindiko ministroa eta Grazia eta Justizia ministroa Maria Kristinaren erregeordetzan. Hauteskunde-iruzurraren arduraduna izan zen Agintaritza ministro izan zenetik, eta lehia gogorra izan zuen Francisco Silvelarekin, kontserbadoreen artean.
[alt= |thumb|Romero y Robledo gazte bat, [Espainiako Barne Arazoetako Ministerioa|Agintaritza ministroa (*La Ilustración Española y Americana*, 1875). ]]

## Biografia 
[alt=|thumb|Romero Robledo jauna, [Borrero jeneralarekin, lagunez inguraturik Zirkulu Romerista Berriaren inaugurazio gauean. Manuel Compañyren argazkia (c. 1900). ]]
alt= |thumb|Romero Robledo, bere bizitzako azkenetan.
Antequera herrian, Malagan, jaio zen 1838ko martxoaren 8an, familia aberats batean.

Zuzenbidean lizentziatu zen 1862an; urte horretan bertan lortu zuen Batasun Liberaleko lehen diputatu akta, Malaga ordezkatuz, 1866 arte eserlekuari eutsiz. Isabel II.a tronutik kendu zuen 1868ko Iraultzan aktiboki parte hartu zuen, Madrilgo Batzorde Iraultzaileko kide zela. Sagastako Alderdi Konstituzionalean militatu zuen, 1869tik 1872ra bitarteko hauteskundeetan Malagako barrutitik eserlekua lortuz, eta 1871n Agintaritzako idazkariorde eta Sustapen ministro izendatu zuten 1872ko otsailaren 20tik maiatzaren 26ra bitartean.

Hogeita hemezortzi urte bete arte ez zen ezkondu, 1875ean Zulueta merkatari kubatar baten alabarekin ezkondu zenean, esklaboen trafikoan interesak zituena.

1873an I. Errepublika aldarrikatu zenean, Leonek diputatu hautatu zuen berriro, eta erregimen errepublikarraren aurkakoen artean kokatu zen, politikoki Cánovasengana eta borboien berrezarpena lortzeko ideiara hurbilduz. 1876an sufragio unibertsalaren aurka agertu zen parlamentuko hitzaldi batean.

[alt= |thumb|«*La vuelta del hijo pródigo*» (Blanco y Negro, 1891). Cillaren karikatura, Romero Robledo [Alderdi kontserbadorea (Espainia)|Alderdi Kontserbadorera itzuli zela irudikatuz. ]]
Berrezarpena lortuta, diputatu izaten jarraituko du 1898ko hauteskundeetara arte, eta hiru aldiz izango da Agintaritza ministro: 1874ko abenduaren 31tik 1879ko martxoaren 7ra bitartean, Cánovas eta Soler jenerala hurrenez hurren buru izango zituzten gobernuetan; 1879ko abenduaren 9tik 1881eko otsailaren 8ra bitartean, eta 1884ko urtarrilaren 18tik 1885eko uztailaren 13ra bitartean, Antonio Cánovas buru izango zuen kabinete banatan.

Alfontso XII.a hil ondoren Sagasta eta Cánovasen artean Pardoko Itunean adostu zen liberalei boterea lagatzeak Cánovasekin haustea eragin zuen. 1886an, López Domínguez jeneralarekin batera, Alderid Liberal-Erreformista sortu zuen, alderdi biko dinamika haustea lortu ez zuen alderdi iragankor bat, baina 1890. urtean Alderdi Kontserbadorearen lerroetara itzuli zen, eta etapa berri bati ekin zion, non Itsasoz Haraindiko ministerioa hartuko zuen, 1891ko azaroaren 23tik 1892ko abenduaren 11ra bitartean, eta Grazia eta Justiziakoak, 1895eko martxoaren 23tik abenduaren 14ra bitartean, bi kasuetan Cánovas presidente zela.

1893an, ministro gisa ziharduen Cánovas kabinetea erori ondoren, Alemaniara joan zen sudurrean zuen sarkoma baten ebakuntza egitera; ebakuntzak aurpegi desitxuratu samarra utzi zion, protesi batekin disimulatu zuena.

1897an Cánovas hil zenean, Silvelak kontserbadoreen kontrola hartzea lortu zuen, Romero Robledoren igoera blokeatuz. Honek, alderdiaren buruzagitza hartzeko gai ez zena, bere fakzio propioa sortu zuen bertan, "erromerista" bezala ezagutzen dena, 1903tik 1905era Kongresuko buru izatera iritsiz, garai horretan hiru zentsura-botori aurre egin behar izan zielarik.

1906ko martxoaren 3an hil zen, Madrilen.

## Pertsona ospetsu eta ikuspegi politikoak 
[alt=|thumb|1881eko abuztuaren 28an argitaratu zen Romero Robledoren karrera politikoari buruzko *El Motín* karikatura *auca* forman, [Cánovasen gobernua erori eta hilabete gutxira. Bikoteetako batek dio: "Hauteskunde-iruzurretan/utzi Posada pixoihaletan". ]]
«Antequerako oilaskoa» ezizena zuen — «Hautesle Handia» ere esaten zitzaion —, eta otoitz egiteko dohain nabarmenak eta dandismoa zituen. Horrek izugarri elikatu zuen bere ospea, eta lagun eta atxikimendu ugari bereganatu zituen Espainiako garaiko gizartean. Bere baldintzarik gabekoak "husar" bezala ezagutzen dira.

Romero Robledoren figurak, José Ayala Pérezentzat canobismoari ekarpen ideologiko nabarmenik egin ez ziona eta, oro har, Berrezarkuntzaren arkitektoak ezarritako jarraibideekin bat egin zuena, Manuel Suárez Cortinaren ustez, Berrezarkuntzaren eremu kontserbadorearen barruan azpikultura propioa mamitzen lagunduko zuen, pragmatismoa, jatorrizko moderantismotik edo erregenerazionismo silvelistatik bereizia. Azkenean, Francisco Silvelaren nemesi gisa eratu zen mende aldaketaren Espainiako hondar politikoan.

Florentino Porterok dioenez, Romero Robledo, «kazike-jauntxokeri» handi samarra, bereziki baliagarria zen Cánovasentzat, Agintaritza Ministeriotik hauteskunde-hitzorduak kontrolatzeko izapide desatsegina eskuordetzen baitzion. Ministerio horretatik hainbat trikimailu erabiliz hauteskunde-iruzurraren orkestratzaile izan zen, eta 1879an lehen aldiz erabili zituen barrutian lurreratzen ziren boto-emaileen «eskuaira hegalariak» deiturikoak, botoan hutsik zeuden hautesleen ordez, haiek ez zeudelako edo hil zirelako. Ramón de Campoamor poeta eta diputatuari honako erantzuna ematen zaio diputatu zein barrutitan hautatu zuten galdetuta: «Zergatik... Romero Robledo».

XIX. mendearen bigarren erdian, Kuban eta Puerto Ricon esklabotzaren abolizioari buruzko eztabaida politiko oso bizia garatu zen Espainian. Romero Robledo abolizioaren aurkari nagusia izan zen. Kubako azukre-negozioan interes pertsonalak zituen, eta esklabo-kopuru handiak erabiltzen zituen eskulan gisa, Julian Zulueta Kubako oligarka nagusietako baten alabarekin ezkonduta zegoelako. Kubako uharteari dagokionez izan zuen rolari dagokionez, Raymond Carr hispanistak paralelismo bat marraztu kako politikariaren eta Joseph Chamberlain politikari britainiarraren rolaren artean, Irlandarantz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak