Kostaren kudeaketa

thumb|Oosterscheldekering dikea Holandan**Kostaren kudeaketa** uholdeen eta higaduraren aurkako defentsa da. Itsas mailaren aldaketaren ondorioz, hondartzen eta kostaldeko sistemen kalteak gero eta handiagoak izatea aurreikusten da, eta itsasertzeko sedimentuak aldatuko dira, mareen energiagatik.

Kostaldeko eremuek lurraren % 15 baino gutxiago hartzen dute, eta munduko biztanleriaren % 40 baino gehiago. Ia 1.200 milioi pertsona bizi dira 100 km kostan eta 100 m itsas mailan, batez besteko dentsitatea populazioaren batezbesteko globala baino 3 aldiz handiagoa izanik. 

Kostaldeko eskualdeek baliabide aberatsak dituzte ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko, eta merkataritza- eta industria-jarduera gehienak hartzen dituzte.
## Historia 
**Kostaldeen ingeniaritza**, portuei dagokienez, antzinako zibilizazioen garapenarekin hasten da, itsas trafikoarekin batera, agian K. a. 3500 inguru. Olatu-hormak eta portuko beste lan batzuk eskuz eta eskala handian eraiki ziren.

Gaur egun, antzinako portuko lan batzuk oraindik ikusgai daude portu gutxi batzuetan; beste batzuk, berriz, duela gutxi aztertu ditu urpeko arkeologiak. Antzinako portuko lan asko desagertu egin dira Erromatar Inperioa erori ondoren.

Antzinako lan asko portu-egituretara zuzenduta zeuden. Veneziako bizitza kostaldeko babesen mende zegoen. Italia, Ingalaterra eta Herbeheretako kostaldeetako babesak gutxienez VI. mendera arte arakatu daitezke. Antzinatean, Mediterraneoko korronteak eta patroi eolikoak bezalako fenomenoak ulertu ziren, baita haizeen eta olatuen arteko kausa-efektu lotura ere.

Erromak berrikuntza iraultzaile ugari sartu zituen portuen diseinuan. Urpeko hormak eraikitzen ikasi zuten, eta olatu-horma sendoak eraiki zituzten, erabat agerian zeuden portuak babesteko. Gainazaleko olatu-horma baxuak ere erabili zituzten olatuak hausteko, olatu handiek harrapatu aurretik. Holandan izan ziren lehenak olatu-hormak egiten, portua Velsenen mantendu ahal izateko.

### Erdi Aroa 
Itsasotik eraso egiteko mehatxuek kostaldeko hiri asko eta haien portuak uztea eragin zuten. Beste portu ako galdu egin ziren arrazoi naturalen ondorioz, hala nola lohiz betetze azkarra, kosta-lerroaren aurrerapena edo atzerakada, etab. Veneziako aintzira izan zen kostaldeko eremu bakanetako bat, bere garapenarekin eta kostaldea babesteko lanekin jarraitu zuena. Zientzia- eta ingeniaritza-ezagutzek bizirik iraun zuten ekialdean, Bizantzion, non ekialdeko Erromatar Inperioak seiehun urtez iraun zuen, mendebaldeko Erroma gainbehera zihoan bitartean.

### Aro Modernoa 
Leonardo da Vinci itsasertzetako ingeniaritzaren aitzindaritzat har daiteke, maiz ideiak eta konponbideak eskaini baitzituen, kostaren ingeniaritzaren onarpen orokorra baino hiru mende lehenago. Zientzian aurrerapausu asko egiten ziren bitartean, Pizkundearen ondoren, portuen eraikuntza gutxi hobetu zen erromatarren metodoekin alderatuta. XIX. mendearen hasieran, lurrun-makinaren etorrerak, lurralde eta merkataritza-bide berrien bilaketak, Britainiar Inperioaren kolonien bidezko hedapenak eta beste eragin batzuek, itsas merkataritza biziberritzen lagundu zuten eta portuko lanetan interesa berpiztu zuten.

### XX. Mendea 
Kostaldeko babesak bilakaera bat izan zuen, eta defentsa-egituren eraikuntzatik hondartzen birsorkuntzara igaro zen. 1950. urtea baino lehen, kostaldeko higaduraren aurka edo denboraleen ondorioen aurka babesteko egitura gogorrak erabiltzen ziren. Egitura horiek, normalean, kostaldeko armadurak izaten ziren, olatu-hormak adibidez. Leku batzuetan, egiturak ugaritu egin dira, eta babesak galarazi egiten du gaur egun hondartzak aisialdirako erabiltzea. Bestalde, hondarraren higadurak aurrera jarraitu zuen, hondartzaren azalera galduaraziz eta egitura horien goraldiak eta kostuak 1940ko hamarkadaren amaieran eta 1950eko hamarkadaren hasieran metodo berri eta dinamikoago baten bilaketa ekarri zuten. Ondorioz, ingeniaritza ikuspegi gisa egonkortutako hondartza artifizialak eta dunak erabiltzea ekonomikoki bideragarria eta ingurumenaren aldetik lagunkoiagoa izan zen olatuen energia uxatzeko eta kostaldeko garapenak babesteko.

Azken ehun urteetan, tokiko agintarien ezagutza txikiagatik, kostaldeko higadurari aurre egiteko neurri desegokiak hartu izan dira. Askotan, neurri horiek tokian-tokian konpondu dute kostaldeko higadura, baina areagotu egin dituzte beste kokaleku batzuetako higadura-arazoak, edo beste ingurumen-arazo batzuk sortu dituzte.

## Kostaren kudeaketaren egungo erronkak 
Kostaldea aldaketa naturalen eta giza erabileraren eremu dinamikoa da. Lurraren azaleratik % 15 baino gutxiago hartzen duen arren, munduko biztanleriaren % 50 baino gehiago hartzen du (uste da 3,1 mila milioi pertsona baino gehiago bizi direla itsasotik 200 kilometro baino gutxiagora). Munduko biztanleriaren hiru laurdenak 2025erako kostaldean biziko direla espero denez, lurralde zati txiki horretan sortutako giza jarduerek presio neurrigabea eragingo diote sistema globalari. Kostaldeko eremuek aberastasuna dute ondasunak eta zerbitzuak ekoizteko baliabideetan, eta merkataritza- eta industria-jarduera gehienak hartzen dituzte. Europar Batasunean, egungo biztanleriaren ia erdia itsasotik 50 kilometro baino gutxiagora bizi da, eta kostaldeko baliabideek aberastasun ekonomiko gehienak sortzen dituzte. Kostaldeko babesak itsasoaren eta lurraren arteko egitura estatikoak izan ziren, higadura eta uholdeak aurreikusteko. Aldi honetarako, teknika edo politika lagunkoi berriak garatu dira ingurumena zaintzeko. Oraindik ere garrantzitsuak dira babesa behar duten herrialdeak. Adibidez: Venezia, New Orleans, Herbehereak edo Kaspiar itsasoa.

XXI. mendean itsas mailaren igoeren aurkako babesak garrantzi berezia hartuko du, gaur egun itsas mailaren igoera bizkortzen ari den heinean. Hori kostaldea kudeatzeko erronka bat izango da, dikeak eta olatu-talkak, oro har, eraikitzeko oso garestiak direlako, eta, beraz, itsas mailaren igoerari begira babesak eraikitzearen kostuak izugarriak izan daitezkeelako.

Itsas mailaren aldaketek hondartzetan eta itsasertzeko sistemetan egokitzapen zuzenak eragiten dituzte, itsas mailaren jaitsieraren ikus daitekeen bezala. Itsasoaren mailak gora egiten duenean, olatuak eta mareak kostaldeko sedimentuak partzialki gorantz desplazatzen dituzte. Horren ondorioz, igoeraren eraginen eredu dinamiko bat sortzen da, sedimentuen etengabeko desplazamenduekin. Eredu hori ez da bateragarria datu topografikoetan soilik oinarritzen diren eredu estatikoekin.

## Plangintza planteamenduak 
Kostaldeko defentsarako bost estrategia orokor daude: Blackpool (1986-2001), Lincolnshire (1992-1997) eta Wallasey (1983-1993). Blackpool eta Cronularen kokalekuak biak bisitatu daitezke Google Earth eta tokiko web kameren bidez (Cronulla, Cleveleys). Adibide interesgarriena Sandwich Kent-eko horma da.

Ziur asko, hormak dira kostaldearen kudeaketan erabiltzen den bigarren metodorik tradizionalena.

Kalkulatutako kostua £800 eta £5.000  artekoa da metro linealeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Itsasertzeko geomorfologia
* Itsasertzeko Eremuetako Kudeaketa Integratua

## Kanpo estekak 
Informazioa
* Deltaworks Online - Coastal Defenses in the Netherlands.
* Coastal Zone Management Policy and Politics Class.
* Safecoast.
* Encora Coastal Wiki.
Bideoak
* Free Educational Videos about Coastal Policy and Zone Management Archivado el 12 de abril de 2008 en Wayback Machine.
* The Future of Coastal Policy textbook overview
Argazkiak
* Coastal protection works at Lyme Regis beach in Dorset, 2006