Charan Singh

**Chaudhary Charan Singh** (1902ko abenduaren 23a - 1987ko maiatzaren 29a) Indiako politikaria, nekazari liderra, idazlea eta independentziaren aldeko aktibista izan zen, eta Indiako lehen ministro gisa laburki aritu zen 1979ko uztailetik 1980ko urtarrilera.   Singh batez ere lur eta nekazaritza erreformaren aldeko ekimenengatik zen ezaguna, eta Baghpateko Parlamentuko kidea (MP) izan zen. Lehen ministro gisa, Janata Alderdikoa (Laikoa) izan zen. Uttar Pradesh-eko ministro nagusi izan zen Bharatiya Kranti Dal alderdiko kide gisa. Indiako lehen ministroorde gisa ere laburki aritu zen 1979ko urtarriletik 1979ko uztailera arte, Janata Alderdiko kide gisa. Singh "Nekazarien Txapeldun" bezala hartzen da, nekazarien ongizatea eta eskubideak defendatzera dedikatua. 

Singh Meerut barrutian jaio zen, Agra eta Oudh Probintzia Batuetan. 1923an Agra Collegen graduatu zen Zientzietako lizentziatura batekin, eta ondoren, 1925ean, Historiako Arte masterra egin zuen. 1927an Zuzenbideko lizentziatura (LLB) amaitu zuen Meerut Collegen.

Singh politikan sartu zen Mahatma Gandhik bultzatutako Indiako independentzia mugimenduaren garaian. Singhek Gandhiri jarraitu zion Britainia Handiko Gobernuarekiko independentziaren aldeko borroka ez-bortitz batean, eta hainbat aldiz espetxeratu zuten. 1930ean, britainiarrek 12 urtez espetxeratu zuten gatz legeak urratzeagatik. Berriro espetxeratu zuten urtebetez 1940ko azaroan, Satyagraha mugimendu indibidualagatik. 1942ko abuztuan britainiarrek berriro espetxeratu zuten Indiako Defentsa Arauen (DIR) pean eta 1943ko azaroan askatu zuten. Bizitza gehienean Kongresuko kide izan zen, eta geroago bere Lok Dal alderdia sortu zuen.   Indiako Kongresu Nazionaletik kanpo Indiako iparraldean gobernua osatu zuen lehen buruzagia da eta Uttar Pradesh-eko ministro nagusi bihurtu zen.  Bharat Ratna eman zioten hil ondoren 2024an.

## Biografia 
Singh 1902ko abenduaren 23an jaio zen, Mir Singh eta Netar Kaurren semea, Meerut barrutiko Nurpur herrian, Agra eta Oudh Probintzia Batuetan. Bere aita Jat Tewatia klaneko nekazaria zen.   Singhek lehen hezkuntza hasi zuen Meeruteko Jani Khurd herrian. 1921ean egin zituen matrikulazioa eta erdi mailako ikasketak Gobernuaren Bigarren Hezkuntzako Eskolan, eta gero Agra Collegera joan zen Zientzietako lizentziatura egitera 1923an, eta Historiako Arte Masterra (britainiarra, europarra eta indiarra) 1925ean. Ondoren, Zuzenbideko lizentziatura (LLB) egin zuen Meerut Collegen 1927an. Singhek Europako eta Indiako historiaren ezagutza zuen, baita Britainiar Indiako lege zibilen ezagutza ere, herrietako jendearen bizitzan eragina izan baitzuen. 
thumb|Charan Singh-en gurasoak, Singh eta Netar Kaur 1955ean
Singh politikan sartu zen Mahatma Gandhik bultzatutako Indiako Independentzia Mugimenduaren parte gisa. 1931tik aurrera Ghaziabad barrutiko Arya Samaj-en eta Meerut barrutiko Indiako Kongresu Nazionalean aritu zen, eta horregatik britainiarrek bi aldiz espetxeratu zuten. Independentzia baino lehen, 1937an hautatutako Probintzia Batuetako Legegintzako Batzarreko kide gisa, herriko ekonomiarentzat kaltegarriak ziren legeetan interes handia izan zuen eta poliki-poliki bere jarrera ideologikoa eta praktikoa eraiki zuen lurjabeek lur-nekazariak esplotatzearen aurka.

1952 eta 1968 artean, "Kongresuko estatu-politikako hiru lider nagusietako" bat izan zen. 1950eko hamarkadatik aurrera, Uttar Pradeshen nabarmendu zen, orduko Govind Ballabh Pant ministro nagusiaren gidaritzapean Indiako estatu guztietako lur-erreformako lege iraultzaileenak idatzi eta onartzea bermatzeagatik; lehenik Parlamentuko idazkari gisa eta gero Lur-erreformen arduradun Diru-sarreren ministro gisa. 1959tik aurrera, eszenatoki nazionalean nabarmendu zen, Nagpurko Kongresuko saioan Jawaharlal Nehru lehen ministro eta buruzagi zalantzagabearen lur-politika sozialista eta kolektibisten aurka publikoki agertu zenean. Uttar Pradeshko Kongresuan, fakzioz jositakoan, bere posizioa ahuldu bazen ere, une horretan hasi ziren Ipar Indiako kasta guztietako nekazari-komunitateek bozeramaile eta, geroago, buruzagi zalantzagabe gisa ikusten. Singhek gobernuaren gastu murrizketaren alde egin zuen, funtzionario ustelen ondorioak ezarri zituen eta "gobernuko langileen soldata eta diru-laguntzak handitzeko eskaerei aurre egiteko esku irmoa" defendatu zuen. Aipatzekoa da, halaber, Uttar Pradesh-eko Kongresu fakzionalean, bere politika eta balio argiak artikulatzeko zuen gaitasunak bere lankideengandik nabarmendu zuela. Aldi horren ondoren, Charan Singh Kongresutik alde egin zuen 1967ko apirilaren 1ean, oposizioko alderdira batu zen eta UPko lehen ministro nagusi ez-kongresukoa bihurtu zen.  Garai horretan, Kongresukoak ez ziren gobernuek indar handia izan zuten Indian 1967tik 1971ra.

Janata koalizioko kide garrantzitsu bat zen Bharatiya Lok Dal alderdiko buruzagi gisa, 1977an Jayaprakash Narayanek Morarji Desai aukeratu zuenean lehen ministro izateko zuen anbizioan etsita geratu zen.

1977ko Lok Sabha hauteskundeetan, oposizio zatikatua hauteskundeak baino hilabete batzuk lehenago Janata Alderdiaren banderapean batu zen, Chaudhary Charan Singh ia bakarrik borrokan ari baitzen horretarako 1974tik. Raj Narainen ahaleginei esker bihurtu zen lehen ministro 1979an, nahiz eta Raj Narain Janata Alderdi Laikoaren presidentea izan eta Charan Singhi lehen ministro izendatuko zuela ziurtatu zion, 1967an Uttar Pradesh-eko lehen ministro izaten lagundu zion bezala. Hala ere, karguan 23 egun besterik ez zituela eman zuen dimisioa, Indira Gandhiren Kongresuko Alderdiak gobernuari babesa kendu zionean. Singhek esan zuen dimisioa eman zuela Indira Gandhiren larrialdi-egoerako auzi judizialak erretiratzeko xantaia jasotzeko prest ez zegoelako.  Hauteskunde berriak sei hilabete geroago egin ziren. Charan Singh-ek Lok Dal oposizioko buru izaten jarraitu zuen 1987an hil zen arte.

## Independentzia aurreko India 
Charan Singh-en arbasoa 1857ko Indiako matxinadako buruzagi nabarmena izan zen, Ballabhgarh-eko (gaur egungo Haryana) Raja Nahar Singh. Nahar Singh Delhiko Chandni Chowk-eko urkamendira bidali zuten. Britainiar Gobernuaren zapalkuntzatik ihes egiteko, Maharajaren jarraitzaileak, Charan Singh-en aitona barne, ekialderantz joan ziren, Uttar Pradesh-eko Bulandshahr barrutira. 

Arte Masterra (MA) lortu zuen 1925ean eta Zuzenbideko lizentziatura 1926an Agra Unibertsitatean. Abokatu zibil gisa hasi zen lanean Ghaziabad-en 1928an. 

1937ko otsailean, Chhaprauliko (Baghpat) hauteskunde-barrutitik hautatu zuten Probintzia Batuetako Legegintzako Batzarrerako, 34 urte zituela.  1938an, Nekazaritza Produktuen Merkatuaren Lege Proiektua aurkeztu zuen Batzarrean, eta Delhiko The Hindustan Times egunkarian argitaratu zen 1938ko martxoaren 31n. Lege Proiektuaren helburua nekazarien interesak merkatarien gutiziaren aurka babestea zen. Indiako estatu gehienek onartu zuten lege proiektua, Punjab izanik hori egin zuen lehen estatua, 1940an. 
thumb|Charan Singh (azken ilaran ezkerretik bosgarrena) Arya Samaj- eko kideekin 1930ean
Charan Singh-ek Mahatma Gandhi jarraitu zuen Britainia Handiko Gobernuarekiko independentziaren aldeko borroka ez-bortitzean, eta hainbat aldiz espetxeratu zuten. 1930ean, britainiarrek 12 urtez espetxeratu zuten gatz legeak urratzeagatik. 1940ko azaroan berriro espetxeratu zuten urtebetez Satyagraha mugimendu indibidualagatik. 1942ko abuztuan britainiarrek berriro espetxeratu zuten DIRren pean eta 1943ko azaroan askatu zuten 

## India independentea 
Charan Singh Jawaharlal Nehruren aurka agertu zen sobietar estiloko erreforma ekonomikoetan. Charan Singhen ustez, kooperatiba-ustiategiek ez zuten arrakastarik izango Indian. Nekazari baten semea izanik, Charan Singhek uste zuen jabetza-eskubidea garrantzitsua zela nekazaria nekazari izaten jarraitzeko. Nekazari-jabetza sistema bat mantendu eta egonkortu nahi zuen.  Charan Singhen ibilbide politikoa kaltetu egin zen Nehruren politika ekonomikoa irekiki kritikatzeagatik.

Singh nekazarien aldeko legedia bultzatzeagatik da ezaguna, hala nola 1953ko Ustiategien Bateratze Legea eta 1952ko Uttar Pradesh Zamindari eta Lur Erreforma Legea. Azken horrek zamindari sistema indargabetzea ekarri zuen estatuan. Zorrotza izan zen 1953ko 'Patwari greba krisia' kudeatzeko orduan ere. Lur erreformek nekazariak ahalduntzea eta lurrik gabekoei lurren jabetza ematea ekarri zuten. Nekazarien gizarte eta ekonomia sustapenerako giro egokia sortu zuen. 1966-1967ko lehortean, Singhek merkatuko tasak baino askoz prezio handiagoa eskaini zien nekazariei. Ezarri zuen azpiegiturak Gutxieneko Laguntza Prezioaren mekanismoa ekarri zuen. 

Charan Singh-ek Kongresuko alderdia utzi zuen 1967an, eta bere alderdi politikoa sortu zuen, Bharatiya Kranti Dal . Raj Narain eta Ram Manohar Lohiaren laguntzarekin, Uttar Pradesh-eko ministro nagusi bihurtu zen 1967an, eta geroago 1970ean. 1975ean, berriro espetxeratu zuten, baina oraingoan Indira Gandhi Indiako lehen ministroak, bere Nehru arerio ohiaren alabarenak. Larrialdi-egoera ezarri eta bere aurkari politiko guztiak espetxeratu zituen. 1977ko hauteskunde orokorretan, Indiako biztanleriak kanporatu egin zuen, eta Chaudhary Charan Singh buruzagi nagusi zen oposizioko alderdia boterera iritsi zen. Morarji Desaik zuzendutako Janata gobernuan lehen ministroorde, Barne ministro eta Finantza ministro izan zen.

### Uttar Pradesh-eko lehen ministro gisa lehen agintaldia (1967–1968) 
Charan Singh lehen aldiz Uttar Pradesh-eko ministro nagusi bihurtu zen 1967ko apirilaren 3an, Samyukta Vidhayak Dal koalizioaren laguntzarekin.  Samyukta Vidhayak Dal Guptaren ministerioaren osaerari buruzko Charan Singh eta Chandra Bhanu Guptaren arteko negoziazioek porrot egin ondoren sortu zen. Singhek nahi zuen bere aliatu batzuk, hala nola Jai Ram Varma eta Udit Narain Sharma, kabinetean sartzea eta kabineteko gizon batzuk kentzea. Negoziazioen porrotaren ondorioz, Charan Singh bere 16 diputatuekin Kongresutik alde egin zuen. 

Samyukta Vidhayak Dal koalizioa izan zen, Kongresukoak ez diren alderdien laguntzarekin osatutakoa, hala nola Bharatiya Jana Sangh, Samyukta Alderdi Sozialista, Indiako Alderdi Komunista, Swatantra Alderdia, Praja Alderdi Sozialista, Indiako Alderdi Errepublikanoa eta Indiako Alderdi Komunista (Marxista) .  Gobernua eratu eta hilabete gutxira, gatazkak sortzen hasi ziren SVD koalizioan. Samyukta Alderdi Sozialistak, koalizio honetako osagaietako bat, lurren diru-sarrerak erabat ezabatzea eskatu zuen, edo gutxienez lur ez-ekonomikoak ezabatzea, baina Charan Singhek eskaera hori ez zuen onartu, diru-sarreren sorreraz eta baliabideez kezkatuta zegoelako.  Praja Alderdi Sozialistak, koalizio honetako beste osagai bat, grebengatik prebentziozko atxiloketan zeuden gobernu-langileak askatzea eskatu zuen, baina eskaera hau ere Singhek ez zuen onartu. 

Charan Singh eta Samyukta Alderdi Sozialistaren arteko gatazkak publiko egin ziren SSPk *Angrezi Hatao* (ingelesera libratu) mugimendu bat abiaraztea erabaki zuenean, eta mugimendu horretan zehar, bere bi ministro atxilotu egin zituzten.   SSP koaliziotik erretiratu zen 1968ko urtarrilaren 5ean. 1968ko otsailaren 17an, Charan Singhek dimisioa aurkeztu zion Bezawada Gopala Reddy gobernadoreari, eta 1968ko otsailaren 25ean, presidentearen agintea ezarri zitzaion Uttar Pradeshi .  

### Uttar Pradesh-eko ministro nagusi gisa bigarren agintaldia (1970) 
Kongresuko alderdia zatitu ondoren, Chandra Bhanu Gupta ministro nagusi kargua utzi zuen 1970eko otsailaren 10ean.  1970eko otsailaren 18an, Charan Singh Uttar Pradesh-eko ministro nagusi bihurtu zen bigarren aldiz , Indira Gandhiren Kongresuko (R) alderdiaren laguntzarekin.   Bharatiya Kranti Dal-eko hiru Rajya Sabha kidek Indira Gandhik *Privy Purse* ezabatzeko hartutako erabakiaren aurka bozkatu ondoren, Kamalapati Tripathi-k Kongresuak (R) Singh-en gobernuarekiko zuen babesa erretiratuko zuela iragarri zuen.  Charan Singhek 14 Kongresuko (R) ministroren dimisioa eskatu zuen, baina hauek uko egin zioten dimisioari. 1970eko irailaren 27an, Bezawada Gopala Reddy gobernadoreak ministroen dimisioa onartu zuen, baina Charan Singhi dimisioa emateko eskatu zion. 

### Barne Arazoetako ministroa (1977–1978) 
Charan Singh Morarji Desai gobernuko Kabineteko ministro bihurtu zen eta Barne Arazoetako ministro kargua hartu zuen 1977ko martxoaren 24an.   Barne ministro gisa, Charan Singhek Kongresuaren menpe zeuden estatu-batzar guztiak desegiteko erabakia hartu zuen. Argudiatu zuen batzar horiek ez zutela jada beren estatuetako hautesleen borondatea ordezkatzen.   Charan Singhek bederatzi ministro nagusiri idatzi zien gutuna, beren gobernadoreei beren estatu-batzarrak desegiteko aholkatzeko.  Estatu horietako ministro nagusiak Auzitegi Gorenera joan ziren desegite honen aurka, baina kaleratzeak Auzitegi Gorenak balioztatu zituen.  

1977ko urriaren 3an, Charan Singhek Indira Gandhi atxilotu zuen Willingdon Crescent kaleko 12. zenbakiko bere etxebizitzan.    Bere aurkako karguak hauek ziren: 1977ko hauteskundeetan bere kargua gaizki erabili zuela hauteskunde kanpainetarako jeepak lortzeko, eta beste kargu bat ONGCren eta CFP frantziar petrolio-enpresaren arteko kontratuarekin lotuta zegoen.   Baina agertu zen epaileak askatu egin zuen, atxiloketa justifikatzeko frogarik ez zegoela adieraziz.   1978ko abenduan, Singhek Janata Alderdia desegin nahi zuen eta koalizio gobernua nahi zuen Janata Alderdiaren gobernuaren ordez.  1979ko urtarrilaren 24an, Singh kabinetera itzuli zen eta bi zorro izan zituen: lehen ministroordea eta Finantza ministroa . 

## Indiako lehen ministroa (1979–1980) 
thumb|150x150px|Charan Singh Indiako lehen ministro gisa
Janata Alderdiak 1977ko hauteskunde orokorretan irabazi ondoren, bere diputatuek lehen ministroa hautatzeko ardura Jayaprakash Narayan eta Acharya Kripalani eskuordetu zuten. Morarji Desai lehen ministro aukeratu zuten eta ondoren Charan Singh izendatu zuten Indiako Barne ministro. Hala ere, Desairekin desadostasunak zirela eta, Singhi dimisioa emateko eskatu zioten 1978ko uztailaren 1ean. Geroago, 1979ko urtarrilaren 24an berrezarri zuten lehen ministroorde. 1979rako, Janata Alderdiak barne zatiketak izan zituen, batez ere kide batzuen alderdiarekiko eta Rashtriya Swayamsevak Sangh-ekiko (RSS) leialtasun bikoitzagatik.  

Singh-ek, aurretik Indira Gandhi eta Sanjay Gandhi Barne ministro gisa atxilotzeko agindua eman zuenak, gero eta handiagoa zen desadostasunaz baliatu zen Indira Gandhiren Kongresuko (I) alderdiaren babesa bilatzeko. Janata Alderditik Singh-en fakziora transferentzia nabarmenak egin ondoren, Morarji Desaik lehen ministro kargua utzi zuen 1979ko uztailean. Ondoren, Neelam Sanjiva Reddy presidenteak Singh izendatu zuen lehen ministro , Indira Gandhik eta Sanjay Gandhik Kongresuko (I) kanpoko laguntza ziurtatu ondoren baldintza batzuen pean. Singh lehen ministro kargua 1979ko uztailaren 28an zin egin zuen, Kongresuko (Sozialista) alderdiko Yeshwantrao Chavan lehen ministroorde gisa aritu zelarik.  
[thumb|150x150px|[Neelam Sanjiva Reddy|Neelam Sanjeeva Reddy presidenteak Singh lehen ministro kargua hartu du]]
Singh lehen ministro kargua laburra izan zen. 1979ko abuztuaren 15ean, bandera nazionala altxatu zuen Gotorleku Gorrian Independentzia Egunean, historia eginez nazioari zuzendutako hitzaldiarekin. Bere hitzaldian, osotasunaren garrantzia azpimarratu zuen, honakoa adieraziz:

«Helburu nobleak lortu ahal izateko, zure bitartekoak ere berdin nobleak izan behar dira... Jendea ustela den herrialde batek ez du inoiz aurrera egingo, alderdiko buruzagia, edozein dela ere, edo jarraitzen duen programa sendoa edozein dela ere.»
thumb|150x150px|Charan Singh lehen ministroak nazioari zuzendutako hitzaldia Gotorleku Gorrian, 1979ko abuztuaren 15ean
Hala ere, Charan Singh gobernuak laster atzerapauso handi bat izan zuen. Indira Gandhiren babesa baldintzatuta zegoen beraren eta Sanjay Gandhiren aurkako kargu guztiak erretiratzearen mende. Singh-ek uko egin zion akordioari, eta Kongresuak (I) bere babesa erretiratu zuen Lok Sabhan gehiengoa frogatu behar zuen baino lehen. Ondorioz, lehen ministro kargua utzi zuen 1979ko abuztuaren 20an, karguan 23 egun besterik ez eman ondoren, Parlamentuan inoiz aurkeztu ez zen Indiako lehen ministro bakarra bihurtuz. 

Dimisioa eman ondoren, Singhek Reddy presidenteari Lok Sabha desegiteko aholkatu zion. Janata Alderdiko buruzagi Jagjivan Ramek mugimendu horren aurka egin zuen eta denbora bilatu zuen babesa lortzeko, baina desegitea aurrera jarraitu zuen. Singh lehen ministro karguan egon zen 1979ko abuztuaren 21etik 1980ko urtarrilaren 14ra arte, hauteskunde berriak egin ziren arte. 

Azken urteak

1979ko irailaren 26an, Lok Dal sortu zuen Janata Alderdia (Laikoa), Alderdi Sozialista eta Orissa Janata Alderdia batuz. Lok Daleko presidente hautatu zuten eta Raj Narain hautatu zuten laneko presidente. 1982ko abuztuan, zatiketa handi bat gertatu zen Lok Dalen, Charan Singhen fakzio batekin eta beste batekin Karpoori Thakur, Madhu Limaye, Biju Patnaik, Devi Lal, George Fernandes eta Kumbha Ram Arya.

1984ko urriaren 21ean, Singhek alderdi berri bat sortu zuen, Dalit Mazdoor Kisan Alderdia, Lok Dal, Hemwati Nandan Bahugunaren Alderdi Sozialista Demokratikoa, Ratubhai Adaniren Rashtriya Kongresua eta Janata Alderdiko buruzagi batzuk, hala nola Devi Lal, batuz.  Geroago, izena aldatu zuen berriro Lok Dal izatera. 

## Irudi publikoa 
Singh-en irudi publikoa batez ere nekazarien defendatzaile sutsuarena zen, eta horrek "Nekazarien Txapelduna" eta "Chaudhary Sahab" ezizenak eman zizkion.  Lur erreformetan egindako ahaleginek, hala nola UP Zamindari Abolizio eta Lur Erreforma Legeak, 1952an, nekazariak ahalduntzea eta lurrik gabekoei lurren jabetza ematea helburu zutenek, nabarmen handitu zuten bere ospea landa-komunitateen artean, batez ere Uttar Pradesh mendebaldean, eta nekazarien mesias bihurtu zuten.  Bere bizimodu xumeak eta osotasunak, askotan eskuz ehundutako Khadi arropak janzteak eta abstinente izateak nabarmenduta,  are gehiago hobetu zuten landa-garapenarekin konprometitutako lider etiko gisa zuen irudia. 
thumb|Singh-ek Khadin dhoti eta kurta egin zituen
Singh kasta-sistemaren aurkako jarreragatik ere ezaguna zen, gizarte-berdintasunaren alde egiteagatik eta kasta-oinarritutako diskriminazioa kritikatzeagatik, eta horrek bat egiten zuen landa-taldeak eta baztertutako taldeak hobetzeko zuen ikuspegi zabalagoarekin.  

2018an, BBCk idatzi zuen Chaudhary Charan Singh pertsonaia politiko, nekazarien defendatzaile, alderdi politiko bateko buruzagi edo lehen ministro ohi bat baino gehiago zela; filosofia eta pentsamolde oso bat gorpuzten zuela. 

*Chaudhuri Charan Singh: An Indian Political Life* liburuan, Paul Brass zientzia politiko estatubatuarrak idatzi zuen Singh landa-garapenarekin eta nekazarien ongizatearekin konprometitutako lider ikuskaria zela. Brassek Singhen lorpen legegileak nabarmentzen ditu, hala nola 1953ko Ustiategien Bateratze Legea, 1952ko Uttar Pradesh Zamindari eta Lur Erreforma Legea, eta Gutxieneko Laguntza Prezioaren (MSP) sarrera, nekazariak ahalduntzen eta kasta banaketak jorratzen zituena. Singh printzipiodun nazionalista gisa aurkezten da, industrializazioaren gainetik nekazaritzaren alde egiten duena, nahiz eta anbiziotsua eta Kongresuko politika fakzionaletan nahastuta egon, batez ere Nehrurekin talka eginez. Brassek Singhen babes sendoa azpimarratzen du Uttar Pradesh- eko Jat eta atzerako kasten artean, bere gizarte-justizia ekimenak, hala nola kasta arteko ezkontza pizgarriak, eta zerbitzu publikoarekiko duen dedikazioa aberaste pertsonalik gabe. Singhen fitxategi pertsonaletatik eta elkarrizketetatik abiatuta, Brassek aurrera begirako politikari gisa aurkezten du, eta bere politikek gobernu modernoan eragina izan zuten. 
[thumb|[Mohammad Hamid Ansari, orduko Indiako presidenteordea, eta H. D. Deve Gowda, Indiako lehen ministro ohia, Paul Brassek Charan Singhi buruz idatzitako liburuaren hindi itzulpena kaleratu zuten New Delhin.]]
Urteetan zehar, politikari garaikide eta moderno askok izan dituzte Charan Singh-en inguruko iritziak. 2024ko otsailean, Charan Singh-en Bharat Ratna iragarri zuenean, Narendra Modi lehen ministroak haren ekarpenak goraipatu zituen. Honela adierazi zuen: "Gure gobernuaren zorte ona da Chaudhary Charan Singh lehen ministro ohia Bharat Ratna sariarekin ohoratzea. Ohore hau herrialdeari egindako ekarpen paregabeari eskainia dago". Modik gehiago azaldu zuen: "Bere bizitza osoa nekazarien eskubideei eta ongizateari eskaini zion. Larrialdiaren aurka ere irmo mantendu zen. Gure nekazariei emandako dedikazioa eta larrialdi garaian demokraziarekiko zuen konpromisoa inspiratzailea da nazio osoarentzat".   R. Venkataramanek, orduan Indiako presidenteak, Singh "Indiako nekazarien kausaren aldeko txapeldun" gisa deskribatu zuen hil osteko omenaldi batean 

## Bizitza pertsonala 
1925ean, Singh Gayatri Devirekin (1905–2002) ezkondu zen, geroago lider politiko bihurtu zena, Uttar Pradesh-eko Legegintzako Batzarreko kide gisa aritu zen Iglas- etik (1969) eta Gokul-etik (1974) Uttar Pradesh-en, eta Lok Sabhako diputatu gisa Kairana-tik (1980). 

Bikoteak sei seme-alaba izan zituen: bost alaba - Satyawati, Vedwati, Gyanwati, Sharda, Saroj eta seme bat, Ajit Singh (1939–2021). Ajit, IBMko langile ohia, IIT Kharagpur eta Illinois Institute of Technology-ko tituluak zituena, politikan sartu zen 1986an, eta geroago Rashtriya Lok Dal (RLD) sortu zuen. Batasuneko ministro gisa aritu zen eta Baghpat ordezkatu zuen Lok Sabhan zazpi agintaldiz. Ajitek Radhika Singh-ekin ezkondu zen 1967an, eta seme bat eta bi alaba izan zituzten. COVID-19aren ondorioz hil zen 2021eko maiatzean.  

Charan Singh-en biloba, Jayant Chaudhary (1978an jaioa), Ajiten eta Radhikaren semea, 2009an Mathurako 15. Lok Sabha-rako hautatu zuten, baina 2014an Hema Maliniren aurka galdu zuen. 2014an Baghpateko hauteskundeak ere aurkeztu zituen, BJPko Satyapal Singh-en aurka galduz. Jayant RLDko presidente bihurtu zen aitaren heriotzaren ondoren eta 2022an Uttar Pradesh-eko Rajya Sabharako hautatu zuten. Charu Singh-ekin ezkonduta dago, eta bi alaba ditu harekin.  
[thumb|Singh [Gayatri Devi|Gayatri Devirekin]]

## Sariak eta ohoreak 
*  India:
** 50x50px Bharat Ratna (2024ko otsailaren 9a, hil ostekoa)

## Heriotza 
Singh-ek hasieran iktusa izan zuen 1985eko azaroaren 29an. Ez zen egoera horretatik sendatu, 1986ko martxoan Estatu Batuetako Johns Hopkins Ospitalean artatu zuten arren. 1987ko maiatzaren 28an, Jai Pal Singh doktorea, New Delhiko RML Ospitaleko beste mediku nagusi batzuekin batera, bere etxera iritsi zen 23:35ak (IST) aldera, arnasketa "ezegonkor" zuela ikusi ondoren.  Singhi oxigeno laguntza eman zioten, baina berpizteko ahaleginak huts egin zuten eta goizeko 2:35ean hilda deklaratu zuten&nbsp;1987ko maiatzaren 29an, 85 urte zituela " bihotz-geldialdi " baten ondorioz 

Hil ondoren, Indiako Gobernuak lau eguneko dolua eta estatu-hileta iragarri zituen. 1987ko maiatzaren 31n, Singh-i estatu-hileta bat eman zioten Delhin. Raj Ghateko Kisan Ghat-en erraustu zuten, New Delhin. Buruzagi asko Tuglaq errepideko Singh-en egoitzara joan ziren azken agurra ematera, hala nola orduko lehen ministroa Rajiv Gandhi, Natwar Singh, Neelam Sanjeeva Reddy presidente ohia, Bansi Lal, Devi Lal, Ram Niwas Mirdha, N. D. Tiwari. 

## Legatua 
thumb|Manmohan Singh lehen ministroak lore-eskaintza egiten Charan Singh lehen ministro ohiari, bere jaiotzaren 104. urteurrenean, 2006ko abenduaren 23an, Delhiko Kisan Ghat-en.
Singh, askotan *Nekazarien Txapeldun* gisa goraipatua, Indiako nekazaritza-paisaia inspiratzen eta moldatzen jarraitzen duen ondare aberatsa utzi zuen. Nekazarien eta landa-komunitatearen ongizatean egindako ekarpenak sakonak eta anitzak izan ziren.

Singh-en nekazarien eskubideen aldeko defendatzaile gisa hasi zen nekazarien aldeko legedia bultzatzeko izan zuen paper erabakigarriarekin, hala nola 1950eko Uttar Pradesh Zamindari Abolizioaren eta Lurren Erreformaren Legea, lurrak zamindarrei nekazariei birbanatzeko helburua zuena, eta 1953ko Ustiategien Bateratze Legea, nekazaritza-lurren zatikatzea saihesteko helburua zuena. 

Singh Uttar Pradesh-eko lur erreformen arkitekto nagusia izan zen, eta funtsezko eginkizuna izan zuen 1939ko Zorren Amortizazio Legearen formulazioan eta amaieran.  Lege honek arindu handia ekarri zien landa-zordunei, nekazaritza-komunitatea aspalditik kaltetu zuten zorren zama arinduz. 
thumb|208x208px|Charan Singh-en estatua
UPko ministro nagusi gisa, Singh-ek funtsezko lana egin zuen 1960ko Lurren Jabetzaren Legea onartzeko. Lege horren helburua lurren jabetzaren muga jaistea zen, estatu osoan uniformea izan zedin, horrela lurren banaketa bidezkoagoa sustatuz eta lurren jabetzaren arteko desberdintasunak konponduz. 

Singh-en urtebetetzea, abenduaren 23a, *Kisan Diwas* edo *Nekazarien Eguna* izendatu zuten 2001ean. Egun hau Indian zehar ospatzen da haren oroimena eta nekazaritza-komunitatearekiko zuen dedikazio irmoa omentzeko.  Bere heriotzaren bigarren urteurrena gogoratzeko, Indiako Gobernuak posta-zigilu bat jaulki zuen 1990eko maiatzaren 29an. Zigiluak nazioaren errespetua sinbolizatzen du Indiako 5. lehen ministro eta nekazarien eskubideen defendatzaile gisa egindako ekarpenengatik.  Nekazaritza-sektorearekiko zuen konpromisoa are gehiago hilezkortu zen Kisan Ghat 1987an sortu zenean, New Delhiko monumentu hau leku lasai gisa balio baitu, non jendeak Nekazarien Txapeldun gisa aipatzen zen gizonari errespetua adierazten dion. 
thumb|Narendra Modi lehen ministroak omenaldia egiten Charan Singh lehen ministro ohiaren erretratuari, bere jaiotzaren 113. urteurrenean, Parlamentuan, 2015eko abenduaren 23an
Hainbat monumentu eta erakunde izendatu dituzte Singh-en omenez, haren ondarea omentzeko, besteak beste, Meeruteko (Uttar Pradesh) Chaudhary Charan Singh Unibertsitatea eta haren omenez izena aldatu zioten Chaudhary Charan Singh Nazioarteko Aireportua . 2023ko abenduaren 23an, Yogi Adityanath Uttar Pradeshko ministro nagusiak Singh-en 15 metroko estatua bat inauguratu zuen Bilari-n, Moradabad barrutian, Singh-en jaiotzaren urteurrenarekin bat eginez. 

2024ko martxoaren 30ean, Singh-i Bharat Ratna saria eman zion hil ondoren, Indiako sari zibil gorena, Droupadi Murmu presidenteak emana, nekazaritza sektoreari egindako zerbitzu eta ekarpen bikainagatik, batez ere Uttar Pradeshen. Singh-en nortasun polifazetikoak abertzale, administratzaile, estadista eta osotasun eta balio humanistako gizon gisa jardun zuen.  

## Kultura herrikoian 
*Kisan Kranti Ke Praneta – Ch. Charan Singh* 1996ko Ashok Vaziranik zuzendutako eta Indiako Filmen Dibisioak ekoitzitako film dokumental labur bat da, lehen ministroaren bizitza eta lorpenak biltzen dituena , Indiako nekazaritza sektorean egindako ekarpenak barne.   Charan Singh Anwar Fatehanek ere antzeztu du 2013ko *Pradhanmantri* (lit. 'Lehen ministroa') telesailean , Indiako lehen ministroen agintaldiak biltzen dituena,  Sundaramek 2019ko *NTR: Mahanayakudu* filmean, N. T. Rama Rao aktore-politikari indiarraren bizitzan oinarrituta dagoena,  eta Govind Namdeok 2021eko *Main Mulayam Singh Yadav* filmean, Mulayam Singh Yadav Uttar Pradeshko lehen ministro ohiaren bizitza kontatzen duena. 

## Liburuak 
* *Abolition of Zamindari* (1947) 
* *Whither Co-operative Farming* (1956) 
* *Agrarian Revolution in Uttar Pradesh* (1957) 
* *Joint Farming X-rayed* (1959) 
* ''India's Poverty and Its Solution* (1964) 
* *India's Economic Policy – The Gandhian Blueprint* (1978) 
* *Economic Nightmare of India: Its Cause and Cure* (1981) 
* *Land Reforms in UP and the Kulaks* (1986) 
* *Peasant Proprietorship or Land to the Workers*
* *Prevention of Division of Holdings Below a Certain Minimum''

## Irakurketa gehiago 
* Paul R Brass (2012). An Indian Political Life: Charan Singh and Congress Politics, 1957 to 1967. SAGE Publications.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Public archives on Charan Singh