open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Milos Krivokapić

**Miloš Androv Krivokapić**  () Cuce tribuko montenegroar duke bat izan zen.

## Biografia 
Aita Andro Šunjov zuen, eta ama Rosa Pejović. Txikitatik ikasi zuen borrokatzen. Turkiar indigenen aurkako guduetan eta 1838tik 1843ra Grahovoko guduetan nabarmendu zen. Urte horietan, Njegošek bere taldean onartu zuen. 1852an, Danilo printzeak Cucko tribuko kapitain izendatu zuen, eta urtebete geroago, Montenegroko Cucko serdar eta senatari. Kučako guduaren lekukoetako bat izan zen, non montenegriarren eta Mirko dukearen haserretik haur baten bizitza salbatu zuen. Mirko Petrović ez bezala, jarrera zibilizatuagoa zuen Brđan tribu honekin. 1858ko maiatzaren 1ean Grahovaceko guduan parte hartu zuen, Cucko batailoia serdar gisa zuzendu zuenean, eta guduaren ondoren duke maila eman zioten. Okasio hartan, Uzun Mirka labana jaso zuen, jatorriz Ivo Radonjićek erosia, eta ondoren Danilo printzeak 120 urrezko taleroren truke erosi eta Miloshi eman zion. Grahovaceko guduan, Montenegroko armada atzera egiten ari zen turkiarren aurrean, eta Miloš dukeak harri batean eseri eta esan zuen: *"Zatoz, agur esan eta hemen utzi nauzula esan* ". Orduan, bere armada desegin zen eta heroismo mirariak egin zituen. Spasovdanen lortutako garaipen horri esker, Montenegro nabarmen hedatu zen Herzegovinako eremuan. Jolo Piletićekin senidetuta zegoen. 88 urte zituela hil zen eta Nikšić ondoan lurperatu zuten, Riđani -n.

Bere heriotzaren harira, Glas Crnogorca-k hildakoari buruzko artikulu laudagarri bat argitaratu zuen, besteak beste: *Kooperatiba pobre baina heroiko batean jaio eta hazia - Vojvoda Milošek gaztetatik hasi zen Chetnik eskola krudel hura ikasten, bere sorterrian biziraupena bermatzen zuena, bere sorterria foku gisa jartzen zuena, serbiar lurralde zatituaren bidegurutzean itsasargi garai gisa...* Bere hiletan, Mijuško Mijuškovićek ohorezko hitzaldia eman zuen, eta besteak beste, esan zuen: *Hiru Montenegroko jaunen, lehenengo Petar II Petrovic Njegoš jaunaren eta Serbiako jenioaren, zalduntasunez zerbitzatu zenuen heroia zara...* *Eta Garhovacen Serbiako zaldunaren eta Montenegroko Danilo printzearen tximista koroa eta ezpata zorrotza zerbitzatu zenituen.* Estatuaren kontura lurperatu zuten. Mirko Petrović printzea hiletan egon zen, eta bere aita, Nikola printzea, Novak Ramov Jovovićek ordezkatu zuen.

## Familia 
Emaztea izan zuen, Raduša, semea, Drago, alabak, Mara, Ružica eta Milosava, eta anaia, Janko. 1907an 15 biloba izan zituen: Boža, Mata, Milutin, Đura, Marko, Jovo, Blaža, Vlada, Boža, Dušan, Dobrana, Stana, Petrana, Milica eta Zlatan. Bere ondorengoak Nikšić, Bar eta Belgradon aurkitzen dira gaur egun .

## Sariak 
Miloš Krivokapićek hainbat kondekorazio jaso zituen bere meritu militar eta heroismoagatik.

* Danielen Gurutzea, Daniel printzearen kondekorazioa
* Santa Ana Ordena, Alexandro II.a Errusiako enperadorearen kondekorazioa
* Frantzisko Josefen Bigarren Mailako Gurutzea, Frantzisko Josef Austria-Hungariako Enperadorearen kondekorazioa
* Sultanaren Izarra
* Domina ugari.
* Ausardiarako domina.
* Ausardiarako domina.
* Mirko Apostolovićen Uzunen ezpata

## Kanpo estekak
Bilgune (eskalada)

thumb|Parabolt motako bi ainguraketaren bidezko harrian finkatutako bilgunea. Bi xaflak katearekin konektatuta daude, eta ez aplikatzeko puntu bakarra erredundantea da.
Eskaladan, **bilgunea** edo **elkargunea** eskalatzen ari den bidearen luze baten amaieran dagoen puntu zehatza da. Bertan, soka-talde bateko kideak biltzen dira hurrengo luzeari ekin aurretik. Bilguneen helburu nagusia eskalatzaileak sortutako indarra jasatea da, dela jaitsiera rapelatuz egiten duenean, dela eroriz gero. Bilguneei ematen zaien beste erabilera bat karga estatikoa mantentzea da, adibidez, erabiltzen ez den unean eskalatzeko materiala. Ainguraketak dira bilerako funtsezko piezetako bat, material guztia ingurunearekin lotzen duten elementuak baitira, harria edo izotza.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Qassiarsuk

**Qassiarsuk** Groenlandia hegoaldeko Kujalleq udalerriko establezimendua da. 2020an 20 biztanle zituen. Gizateriaren ondarearen parte da, Kujataa izeneko baserri-paisaiaren barruan baitago.

Brattahlíð Narsarsuaq-etik bost kilometro mendebaldera dago, Tunulliarfik fiordoan, lautada emankorren erdian. Erik Gorriaren jabetzakoa izan zen Ekialdeko Establezimenduaren garaian. Eraikin batzuen aurriak kontserbatzen dira, hala nola etxebizitzenak, aletegienak eta elizarenak.

Gaur egungo herria leku berean sortu zen 1924an, Groenlandiako lehen ardi-etxalde gisa.
REAS Euskadi

**REAS Euskadi** **Ekonomia Alternatibo eta Solidarioaren Sarea** irabazi asmorik gabeko elkarte bat da, ekonomia solidarioarekin lotutako hainbat erakundek osatua, ekonomia jasangarriago, bidezkoago eta inklusiboago bat eraikitzeko.

## Historia 
1997an sortu zen, ekonomia bere alderdi guztietan (ekoizpena, finantzaketa, merkataritza eta kontsumoa) aldarrikatzeko, bizitzaren jasangarritasunaren zerbitzura dagoen bitarteko gisa -eta ez helburu gisa-.

## Egoitza 
REAS Euskadiren egoitza Bilboko San Frantzisko auzoko Harrobia plazako 4. zenbakian dago, Ekonopolon, Bilboko Udalak eta REAS Euskadik bultzatutako Ekonomia Sozial eta Solidarioaren Poloan.

## Jarduerak 
Beste erakunde eta plataforma batzuekin lankidetzan, prestakuntzan eta sentsibilizazioan, gizarte- eta erakunde-elkarrizketan eta sareko lanean aritzen da. Era berean, merkatu sozial alternatibo bat hazteko ekimenak eta tresnak bultzatzen ditu, baita erakunde bizigarriak eraikitzea ikuspegi feministatik, auditoretza sozial propioa ezartzea, politika publiko eraldatzaileak sustatzea edo ekintzailetza sozial eta kooperatiborako zerbitzuak garatzea.

## Bazkideak 
REAS Euskadi hainbat forma juridiko dituzten 125 erakunde bazkidek osatzen dute: kooperatibak, elkarteak, gizarteratze-enpresak, sareak, etab., ekonomia solidarioarekin eta kontsumo arduratsuarekin lotutakoak.

## Sariak eta aitorpenak 
* 2016 Elkarlan Saria “Merkatu Soziala, bizitza hobe baterako beste ekonomia bat” proiektuagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web orri ofiziala
* Instagram
Ann Axtell Morris

**Ann Axtell Morris** (Omaha, 1900eko otsailaren 9a - Boulder, 1945eko apirilaren 1a) arkeologo aitzindaria eta ilustratzailea izan zen, eta Mexikoko Yucatán eta Estatu Batuetako hego-mendebaldeko herri indigenak aztertu zituen. 

## Bizitza 
Ann Axtell Omahan jaio zen 1900ean. Sei urte zituela, adinekoa zenean zer izan nahi zuen galdetu zioten, eta honela erantzun zuen: «lurperatutako altxorren bila induskatu, indiarren artean arakatu, koadroak margotu, arma bat eraman eta unibertsitatera joan». Hogei urte geroago, lehenengo emakume arkeologoetako bat bihurtu zen. 1922an Smith Collegen graduatu ondoren, Historian espezializatua,  Frantziako Historiaurreko Arkeologia Eskola Amerikarrean sartzea eskatu zuen arkeologian trebatzeko. Bertan, lurrean lan egiteko teknikak ikasi zituen. Bere helburu profesionala Ameriketako hego-mendebaldeko gune arkeologiko aberatsenetako bat, Four Corners, ikertzea eta industea zen, lau estatuk bat egiten duten tokia: Arizona, Colorado, Mexiko Berria eta Utah. 

Morristarrek aztarnategi ugaritan lan egin zuten denbora horretan, Coloradoko Mesa Verde eta Mexiko Berriko azteken hondakinak barne.

Hala ere, Annen lana askotan senarraren izena zeramaten edo inolako krediturik ematen ez zioten artikuluetan ezkutaturik geratu zen. Publiko orokorrari zuzendutako bi liburu ezagunen egilea izan bazen ere, askotan kobratu gabe lan egiten zuen eta senarrari eskaintzen zitzaizkion aukerak bera alde batera uzten zuten. Meritu propioz arkeologoa izan zen, baina «arkeologo baten emazte gisa» aipatzen zen sarritan, emakume arkeologoen taktika gisa, sexismo instituzionalari iskin egin eta haientzako lekua aurkitzeko.

Bere marrazki koloretsuek petroglifo eta piktogramen informazioa harrapatu zuten, garai hartan hain ezaguna zen zuri-beltzeko argazkiarekin galdu egingo ziratekeenak. Adibidez, Hildakoaren Arroilan zegoela, kobazuloaren eta kivaren horma-pinturen akuarelak egin zituen, ehunka piktografia gehienak kanoiaren galeriako hormetan zehar koloretan, eta zehaztasunez, kopiatzeko. 1929an, *Antelope House*, *Pictograph Cave* eta *Standing Cow* Ruins-en antzinako artea ilustratu zuen. Pintura horiek Museo Amerikarrean erakutsi ziren. anasazi herriari buruzko pentsamolde konbentzionala aldatu zuena; eta *Digging in Yucatan: Archaeological Explorations* 1934an. Obra horiek haurrentzako liburu gisa merkaturatu ziren, editoreek ez baitzuten onartu emakume batek helduei zuzendutako arkeologia-lanei buruzko liburuak argitaratzea, nahiz eta lan horiek oso informazio baliotsuak dituzten, eta ez bakarrik haurrei edo gazteei zuzenduak. 

Chichén Itzá-n egin zuen lana oso garrantzitsua izan zen, arkeologo eta ilustratzaile gisa. Bere ilustrazioei esker, Gudarien Tenplua zutabeetan eta hormetan pinturaz estalita zegoela ezagutzen da. Bere akuarela gehienak Harvardeko Peabody Museoko Artxiboan daude. Morrisen bizitzari buruzko filma, Abigail Breslin eta Tom Felton protagonista dituena.
* 2020an, «Pasioaren eta irmotasunaren adibideak: emakume bidaiariak, esploratzaileak eta arkeologoak Yucatanen XIX. eta XX. mendeetan» artikuluan aitortua izan zen, *Americae*, 5.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Roman Inscriptions of Britain

eskuinera|thumb| Harri gaineko idazkuna, gorriz markatuta
***Roman Inscriptions of Britain*** (Britainia Handiko Erromatar Inskripzioak) erromatar garaiko Britainia Handian aurkitutako 3 liburukiko inskripzioen corpusa da. Erreferentzia-lan garrantzitsua da erromatar Britanniaren inguruan ikertzen duten akademiko guztientzat. Obra monumental hori Francis J. Haverfieldek (1860-1919) hasi zuen, bere koadernoak Oxfordeko Unibertsitateari utzi zizkionean. Lehenengo liburukia,  *Inscriptions on Stone* (Inskripzioak harrian), R. G. Collingwood eta R. P. Wrightek editatu zuten, Roger Tomlinen gehigarri batekin. 1965ean argitaratu zen lehen aldiz, eta berriz, 1995an edizio berri batan.

II. liburukiak, oro har, *instrumentum domesticum* (etxetresnak) delakoetan aurkitutako inskripzioak biltzen ditu.
[thumb|Antzinako erromatar ekipajeko etiketa  VIII > TITIANI (cohortis) viii (centuria) Titiani; 8 kohortea, Titianoren zenturia) RIB. 2-1, 2410,07 . Berunean idatzia eta [Antoninoren Harresia|Antoninoren harresiko barrakoi bnatean aurkitua. > itxura duen sinboloa atzekoz aurrera idatzitako C bat da, zenturia adierazteko. Grosvenor Museums Chester (Ingalaterra).]]
III. liburukia (R.S.O. Tomlin, R.P. Wright eta M.W.C. Hassallek argitaratua) I. liburukiaren jarraipena da, I. liburukiaren itxiera-datatik, 2006ko abenduaren 31ra arte aurkitutako harri gaineko inskripzio guztiak biltzen dituena.

Liburukietako aurkibideak ere argitaratu izan dira, adibidez, *nomen* eta *cognomen*en zerrendak pertsonen izenen edo familia izenen bidez bilatzeko, unitate militarren bidez, titulu inperialen bidez, enperadoreen eta kontsulen izenen bidez, jainko-jainkosen izenen bidez eta abar. Sarrerak ere gurutzatzen dira *Corpus Inscriptionum Latinarum* (CIL) eta behar diren beste indize eta aldizkariekin.

## Online bertsioa 
RIB (Online) (EpiDoc-en oinarritutako corpusa, Scott Vanderbilt-ek konpilatua).

## Erreferentziak 
* Collingwood, R. G. eta Wright, R. P. (1965). *The Roman Inscriptions of Britain*, I, *Inscriptions on Stone*. Oxford, Clarendon Press.
* Tomlin, R. S. O. (1995). *Addenda and Corrigenda* to *RIB* I, in Collingwood and Wright 1965 (edizo berria: 1995). Stroud, Alan Sutton Publishing Ltd.
* Collingwood, R. G. eta Wright, R. P. (1990–95). *The Roman Inscriptions of Britain*, II: *Instrumentum Domesticum* (zortzi faszikulutan), Frere, S.S. eta Tomlin, R. S. O. (arg.). Oxford.
* Tomlin, R. S. O., Wright, R. P., and Hassall, M. W. C. (2009). *The Roman Inscriptions of Britain, III:* *Inscriptions on Stone, found or notified between 1 January 1955 and 31 December 2006*. Oxford, Oxbow Books.

## Kanpo estekak
Ilerkaboiak

thumb|Gandesako (Tarragona) Coll del Moro herrixka iberiarreko aztarnategi arkeologikoa
**Ilerkaboiak** herri iberiarra ziren, gaur egungo Teruel ekialdean, Castelló iparraldean eta Tarragonako hegoaldean zeudenak. Iparraldean zesetanoak eta ilergeteak eta hegoaldean edetaniarrak zituzten mugakide. Lehen aldiz aipatzen dira Bigarren Gerra Punikoan, Hasdrubal Barkak haien lurraldean kanpamendua altxa zuenean, inguru hartako  bere aliatuen fideltasuna ziurtatzeko, K.a. 217. urtean. Sertorioren gerran (K.a. 82-72) zein Gerra Zibilean (K.a. 49-45) parte hartu zuten, Julio Zesarren ondoan. 

Bere hiririk garrantzitsuena Dertosa (Tortosa) izan zen, Ebroko deltan, Augusto enperadorearekin eta Tiberiorekin txanponak egin zituena, latinezko idazkera erabiliz. Horren aurretik, berezko txanpon bat izan zuten, gehienbat Sigarra hirian (Els Prats del Rei) agertu dena.

Seguruenik ilergeteekin zerikusia izango zuten, Ebroren arroan bere bizilagunak izan baitziren ipar-mendebaldean.

“Ilercavonia ”Erdi Aroko dokumentuetan ere aipatzen da oraindik.  

Aztarnategi garrantzitsuenak Tivisako Castellet de Banyoles eta Gandesako "El Coll del Moro" dira. Hiriak baziren Tortosan, gaur egungo Sudako gazteluaren azpian. Miravet herrian ere, Tenplarioen gazteluaren behealdean, oraindik, ilerkaboien aztarnak daude. 

Erromatartu ziren, eta, hasieran beren sustraiak mantendu bazituzten ere, denborarekin Erromatar Inperioan disolbatu eta desagertu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo-loturak 
* La Ruta de los Iberos: El Montsià, tierra de ilercavones. *Patrimoni cultural*
* Luciano Pérez Vilatela (1991) “Ilercavones, celtíberos y cartagineses en 218-217 a.C” Caesaraugusta, ISSN.: 0007-9502, 68. 1991,  205-228. or.
Koke Resurrección

**Jorge Resurrección Merodio** edo **Koke** (Madril, 1992ko urtarrilaren 8a) espainiar futbolaria da. Erdilari gisa jokatzen du eta 2009tik bere taldea Espainiako Lehen Mailako Atlético de Madrid da, kapitaina izanik.

## Ibilbidea 
### Beheko kategoriak 
Koke eta bere anaia Borja Resurreccion 6 urterekin aurkitu zituzten Atletico Madrilen eskolako partida batean, eta horrek 9 urterekin alebin mailan jokatzera eraman zuen, Keko bezalako beste futbolari batzuekin aldagela partekatuz. Kimuetan debuta egin eta hurrengo urtean, bi lesiok bere jarraipena oztopatu zuten eta Brunete Futbol Txapelketa Nazionala jokatzea eragotzi zuten. Jubenil mailan Ohorezko "B" mailan David de Gea edo Cedric bezalako beste jokalari atletiko batzuekin aldagela partekatu zuen. Atletico Madril "B"ra pasatzean, non jokalari gehienek adina ateratzen zioten, berehala hamaika titularrean tartea irabazi zuen eta bertan egon zen hiru urtez. 

### Atletico Madril 
Bigarren taldean zegoelarik, debuta egitea lortu zuen 2009an lehen taldean, Abel Resinoren eskutik Futbol Club Barcelonaren aurka Camp Nou zelaian.

Hurrengo denboraldian, Quique Sanchez Floresen eskutik, lehen taldearekin zuen parte-hartzea are gehiago handitu zen, Getafe C. F. taldearen aurkako partida baten 90 minutuak jokatzera ere iritsi zelarik. Denboraldi horretan, lehen taldearekin entrenatuko zuela jakinarazi zitzaion, eta Lehen Mailako partidetan bere agerpenak Kike Sanchez Floresek eskatuz gero bakarrik izango zirela. 2010. urtearen hasieran, neguko merkatua amaitu ondoren, lehen taldean hasi zuen bere ibilbidea, modu iraunkorrean.

Koke taldea berregituratzeko prozesuan egon zen 2011-2012 denboraldian; Diego, Adrian, Courtois, Turan edo Falcao bezalako gizon garrantzitsuak heldu zirenean, taldearen erreforma hasi zen, eta madrildarra funtsezko pieza bihurtu zen gaur arte kapitaina izanez.

Lehen taldearekin, bi Liga, Kopa bat, Espainiako Superkopa bat, Europako bi Superkopa eta Europa Liga bi lortu zituen, eta Txapeldunen Ligan bi azpitxapeldun lortu zituen. 2022ko urrian klubaren historia osoan partida gehien jokatu zituen jokalaria bihurtu zen. 2023ko otsailean Adelardo gainditu zuen beste errekor batean, klubeko kamisetarekin, orain ligan jokatutako partidetan.

## Selekzioa 
Espainiako selekzioarekin jokatzen du 2013tik, eta 2014an, 2018an eta 2022an Munduko Futbol Kopa eta 2016ko eta 2020ko Eurokopak jokatu ditu harekin. Aurretik, Espainiako Selekzioaren beheko kategoriekin, 2013ko 21 urtez azpiko Europako txapelketa irabazi zuen.

Goi mailako selekzioarekin ez du selekzioarekin titulurik irabazi. Azpi 21-eko selekzioarekin Eurokopa lortu zuen.

## Estatistikak 
*2026ko otsailaren* 21ean jokatutako *azken partidara eguneratua*.

* **Iturria**: Transfermarkt.es - BDFutbol

## Palmaresa 
### Titulu nazionalak 
### Nazioarteko tituluak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La Liga-ko fitxa
Héraulteko arroilak

**Héraulteko arroilak** (), Ganges et Aniane udalerrien artean dagoen izen bereko ibaiak sortutako arroila sakona da.

«Saint-Guilhem-le-Désert eta Héraulteko arroilak» () izenpean, Grand site de France nabarmendu zuten 2010eko ekainean.

Héraulteko haraneko herri-komunitatea arduratzen da multzo hori kudeatzeaz. Bertan dago Deabruaren zubi ospetsua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orb (ibaia)

**Orb** (frantsesez  ahoskatua; ,  ahoskatua) Okzitaniako ibaia da, Valras-Plage parean, Mediterraneon itsasoratzen dena. Frantziako Erdialdeko Mendigunean du iturburua, Aveyron departamenduaren ondoan dagoen Eskandorgue mendigunean hain zuzen ere. 145 km-ko luzera du, eta 1.400 km²-ko arroa, gutxi gorabehera.

Hérault eta Aveyron artean muga egiten duen tarte labur bat izan ezik, bere ibilbidea Hérault departamenduan sartzen da. Bere ibilbideko hiri nagusiak Bédarieux eta Béziers dira.

Arroilak ditu (*Gorges de l’Orb* edo Orbeko arroilak izeneko bi talde daude, bata Le Bosquet-d’Orb inguruan eta bestea Roquebrun inguruan). Erregimen irregularra du. Hori erregulatzeko, Avèneko urtegia eraiki zuten.

Toponimo zelta da.

## Ibaiadarrak 
*Jaur 
*Lirou 
*Mare 
*Taurou 
*Vernazobre 
*Rieutort 
*Héric 

## Zeharkatutako udalerriak 
Udalerri hauek zeharkatzen ditu:
* Ceilhes-et-Rocozels
* Avène
* Le Bousquet-d'Orb
* La Tour-sur-Orb
* Bédarieux
* Hérépian
* Lamalou-les-Bains
* Le Poujol-sur-Orb
* Roquebrun
* Cessenon-sur-Orb
* Lignan-sur-Orb
* Béziers
* Sauvian
* Sérignan 
* Valras-Plage

File:Pont de Cazouls.jpg|Zubia Cazoulsen
Image:Roquebrun vue orb.JPG|Orb Roquebrunen
Image:River Orb viewed from Beziers.JPG|Orb Béziersen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ardècheko arroilak

**Ardècheko arroilak** ()  izen bereko ibaiak sortutako arroila sakona da, bertokoek Europako arroila handia deitua. Ardèche departamenduan daude, Vallon-Pont-d'Arc eta Saint-Martin-d'Ardèche arteko hogeita hamar kilometroko arroila batean. Haitzartearen behealdea Ardèche eta Gard departamenduen arteko muga da. Arroila erakarpen turistiko bat da, urtean milioi bat bisitari baino gehiago erakartzen dituena, eta gainera aztarnategi historiko eta arkeologiko aberatsa.

Arroila gehiena babestua dago, Ardècheko arroiletako natura-erreserbak () delakoak gobernatzen du. Arroilan zehar dauden ikuspegi nabarmenen artean Pont d'Arc dago, arroilaren hasieran, 60 metroko zabalera eta 54 metroko altuera duen arku naturala. Arroilaren zati handi bat ezin da iritsi, urez izan ezik, eta piraguismoa eta kayaka herri kirolak dira ibaian. Gauez kanpatzea debekatuta dago, bi babesleku bikoitzetan izan ezik.

Labarrek habitata eskaintzen diete Bonelliren arranoa bezalako espezimen bakanei. (2013tik aurrera bi bikote baino ez zeuden Ardèchen, eta hogeita hamar baino gehiago ez Frantzia osoan)

Gizakiak inguruko kobazuloetan duela 300.000 urte baino gehiagotik bizi izan dira. 2.000 kobazulo baino gehiago daude haitzartean, horietako batzuk margotuta; haitzarteko leizerik ezagunena Chauvetekoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paul Poirier

[250px|thumb|Paul Poirier eta [Piper Gilles, 2019an.]]
**Paul Poirier** (Ottawa, Kanada, 1991ko azaroaren 6a) izotz gaineko patinaje artistikoan lehiatzen den kirolari kanadarra da, izotz gaineko dantza modalitatean. 2026ko Milan-Cortinako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen Piper Gillesekin batera.

## Kirol ibilbidea 
2021 eta 2025 urteen artean, lau domina irabazi zituen Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Munduko Txapelketan, eta 2014 eta 2025 urteen artean, bost domina Izotz gaineko Patinaje Artistikoko Lau Kontinenteetako Txapelketan.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
2018 eta 2026 urteen artean, hiru Neguko Olinpiar Jokotan parte hartu zuen. Italiako Milan-Cortina d'Ampezzon 2026an brontzezko domina bat lortu zuen izotz gaineko dantza proban. Hego Koreako Pyeongchangen 2018an zortzigarren postua lortu zuen eta  Txinako Pekinen 2022an zazpigarrena proba berean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sobietar jatorriko izenak

**Sobietar jatorriko pertsona-izenak** Sobietar Errepublika Sozialisten Batasunaren hasierako historian agertu ziren, hitz berrien eraketa intentsiboaren garaiarekin bat eginez, «gizartearen eraldaketa iraultzailea» deiturikoaren parte izanik, neologismo eta akronimoen modarekin batera. Richard Stites historialariak irudimen berbalen bidez errealitate berri bat sortzeko ikuspegi utopiko gisa deskribatu zuen prozesu hori., eta batzuetan bielorrusiar eta ukrainarrengan, baita Sobietar Batasun ohiko gutxiengo etniko batzuengan ere (adibidez, tartaroengan).

## Historia 
Izen berrien eraketa areagotu egin zen *oktiabriny* izeneko «sobietar erritu berri» baten hedapenarekin, haurrak bataiatzeko ohitura zaharra dogma marxista-leninista ofizialarekin ordezkatuz.

Santutegitik izenak hartzeko tradizio zaharraren aurka, jaiegunetan oinarrituta, izen asko naturatik eratorri ziren, konnotazio patriotikoa, iraultzailea edo aurrerakoia zutelarik: *Berioza* (, 'Urki', Errusiaren ikurra), *Gvozdika* (, 'Krabelin', iraultzaren ikurra), *Granit* (, 'Granito', indarraren ikurra), *Radi* (, 'Radio', aurrerapen zientifikoaren ikurra). Izendapen berriaren berezitasun bat garai hartako fraseologia iraultzailean oinarritutako neologismoak ziren, hala nola *Oktiabrin*/*Oktiabrina*, Urriko Iraultza oroitzeko, edo *Vladlen* Vladimir Leninen omenez.

Izen horietako gehienak hizkuntza-bitxikeria laburrak izan ziren, baina batzuek denbora luzez iraun zuten.

## Sobietar jatorriko izen ohikoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wendy Ashby

**Wendy Ashby** (1950–2015) britainiar hizkuntzalaria eta Glosa nazioarteko hizkuntza laguntzaile eraikiaren kodatzailea izan zen, Ron Clarkekin elkarlanean garatu zuena. Komunikazio sistema sinplifikatu eta kulturalki neutraletan egindako ekarpenengatik eta Glosa hezkuntza- eta nazioarteko baliabide gisa sustatzeko egindako ahaleginengatik ezaguna da.

## Glosari buruzko lana 
Ashbyren Glosari buruzko lana 1970eko hamarkadan hasi zen, berak eta Ron Clarkek Interglossa berpiztu eta zabaldu zutenean. Azken hau Lancelot Hogben zientzialari britainiarrak 1940ko hamarkadan jatorriz proposatutako hizkuntza-sistema sinplifikatu bat zen. Glosa hizkuntza logiko gisa eta hiztegian oinarrituta diseinatu zen, gramatika minimoarekin eta erregulartasun fonetikoarekin, greko eta latinezko erroetatik asko edaten duena —batez ere terminologia zientifikoan eta medikoan ohikoak direnetatik—.

Ashbyk funtsezko papera izan zuen hizkuntzaren egitura formalizatzen eta oinarrizko testu batzuen egilekide izaten. Nabarmentzekoa da obra hauen egilekidea izan zela:
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Glosa 6000: 6000 Greek and Latin words and roots which occur in the Euro-languages and international scientific terminology*. London: 1983 (48 pp.)
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Glosa 1000*. Richmond: Glosa, 1984
* Ashby, Wendy: *18 steps to fluency in Euro-Glosa*. Glosa, 1989 (2nde edition)
* Ashby, Wendy & Clark, Ronald: *Introducing Euro-Glosa*. Richmond: Glosa, 1990 (36 pp.)
Bere ekarpenak irisgarritasunean eta erabilera-erraztasunean zentratu ziren, aurreiritzi linguistikorik gabe mundu osoan onar zitekeen hizkuntza-zubi bat sortzeko helburuarekin.

## Lankidetza artistikoa: *Qo Akti?* 
Bere hizkuntza-lanaz gain, Wendy Ashbyk diziplina anitzeko proiektu artistiko batean parte hartu zuen Mathilde ter Heijne artista alemaniarrarekin, *Qo Akti?* filmean lagunduz. Film esperimental honek, erritu feministen eta hizkuntzaren esplorazio zabalago baten parte zena, bere gidoiaren Glosa hizkuntzako itzulpen bat barne hartzen zuen, hizkuntza lan artistikoaren esparru kontzeptualean integratuz.

Ashbyren parte-hartzeak Glosa arte garaikidearen eremura eraman zuen, eta hizkuntzak testuinguru adierazkor eta sinbolikoetan duen moldagarritasuna ere erakutsi zuen. Proiektua ter Heijneren errituari, feminismoari eta lankidetzari buruzko lan-bildumaren parte gisa aurkeztu zen.

## Ikus, gainera 
* Glosa
* Interglossa
* Hizkuntza artifizial

## Erreferentziak
Aingeruen zati

200px|thumb|Horma eta leiho belztuak Aingeruen zatiaren ondorioz.
**Aingeruen zatia** upeleratutako edari alkoholdun batean zahartze-prozesuan zehar lurruntzen den bolumenari deritzo. Esamolde hau koñakarekin, armagnacarekin, whiskiarekin eta antzeko edari alkoholdunekin erabiltzen da, batez ere.

Esamolde hau hizkuntza ezberdinetako hainbat lanen izenburutan agertzen da. Esaterako:

## Literaturan 
* *La Part des anges* Hubert Monteilheten polizia-eleberria, 1990ean argitaratua, koñakaren fabrikazioa zehaztasun handiz azaltzen duena;
* *La Part des anges* Alain Bertrand belgikar idazlearen eleberria, 2000n argitaratua;
* *La Part des anges* Jean-Luc Sarré frantziar poetaren olerki bilduma, 2007an argitaratua ;
* *La Part des Anges* Bordele aldeko argitaletxe baten izena.

## Zineman 
* ''The Angels' Share''. Ken Loach zinema-zuzendariaren 2012ko filma whiskiari buruzkoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Biagio eliza (Altamura)

**San Biagio eliza** edo kapera (San Blas Sebastekoaren eliza), Italiako Apuliako Altamurako gurtza katolikoko eliza bat da, hiriko kale nagusian, Corso Federico II di Svevian, kokatua. 

## Historia 
San Biagio eliza 1628an eraiki zen hipogeo zahar baten hondakinen gainean.  Fatxadako inskripzio batean jasotzen den bezala, eliza 1742an zaharberritu zen. 

Elizaren lehen garaietan, ondoan den San Nicola dei Greci elizak bezala, San Biagiok erritu katoliko grekoa zen. 

Altamuran ezaguna da eliza baita bertako seme Saverio Mercadante konpositoreak haurra zela txirula jo ohi zuelako eliza hobetako atarian. 

## Ezaugarriak 
Bere bereizgarri nagusia eliz atariaren ondoan dago: bost metroko altuerako fresko bat da, San Kristobal Jesus haurra eramaten irudikatzen duena, Niccolò Maramonte artista altamurarrak margotua 17. mendean. 

Sarrerako atariaren gainean, San Blasen estatua ikusten da, eta eskuinean kanpandorre bat dago. Beste aldean, arrosa-leiho itsu bat ikusten da, zuzenean Corso Federico II.ra begira dagoena.

## Iruditeria 

Fitxategi:Altamura Chiesa 659 (fresco, Niccolò Maramonte).jpg|San Kristobal eta Jesus haurra, kanpoko freskoan,
Fitxategi:Cappella_di_San_Biagio_(Altamura)_-_3.jpg|Barrualdea.
Fitxategi:Cappella_di_San_Biagio_(Altamura)_-_Statue.jpg|San Blasen estatua
Fitxategi:Cappella_di_San_Biagio_(Altamura)_-_Outside.jpg|Arrosa leiho itsua
Fitxategi:Cappella_di_San_Biagio_(Altamura)_-_Entrance_-_Inside_view.jpg|Ataria barrutik ikusia.
Fitxategi:Cappella_di_San_Biagio_(Altamura)_-_Gate_-_1.jpg|Atearen xehetasuna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfredo Liechtensteingoa

**Alfredo Erroman Liechtensteingoa** (Viena, 1875eko apirilaren 6a – Waldstein bei Peggau, 1930eko urriaren 25a) liechtensteindar printze izan zen. Liechtensteingo bitarteko lehen ministroa izan zen 1928ko ekainetik abuztura.

Alfredo Luis Liechtensteingoa printzearen eta Henriketa Liechtensteingoa printzesaren semea izan zen. 1893an Austria-Hungariako armadara batu zen eta kapitain graduarekin parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran, non zauri larriak jaso zituen.

Joan II.ak 1928ko ekainean izendatu zuen bitarteko lehen ministro, Gustav Schädlerrek Banku Nazionalean funtsak desbideratzeko eskandalu baten ondorioz dimisioa eman ondoren. Hauteskunde orokorrak egin ondoren, abuztuan Josef Hoopek ordezkatu zuen.
2016ko Lombardiako Giroa

**2016ko Lombardiako Giroa** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 110. edizioa izan zen. 2016ko urriaren 1ean egin zuten Como eta Bergamo artean, 240 kilometroko ibilbidearekin. Proba hau UCI World Tour 2016ko egutegiaren 27. lasterketa izan zen. 

Garailea Orica-BikeExchange taldeko Esteban Chaves kolonbiarra izan zen. Podiumera Diego Rosa italiarra eta Rigoberto Uran kolonbiarra ere igo ziren.

Lehenbiziko euskalduna Igor Anton bizkaitarra izan zen, hogeita zazpigarren amaitu zelarik.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala  
* 2016ko Lombardiako Giroa - *ProCyclingStats*
Airenosinoak

[alt=ILVRBERRIXO / ANDEREXO|thumb|'*[Akitaniera|Akitanieraren lekukotza: *ILVRBERRIXO / ANDEREXO* Aran harenako Escunhau herriko elizan topatutako testua. (Gaur egun ikusten dena, Escunhauko elizan aurkitu zuten jatorrizkoaren testuaren kopia da).**]]
**Airenosinoak*' (antzinako grezieraz, *Αἰρηνοσίους* -transkribatuta: *Airenosioi*- eta latinez *Aerenosi*) Pirininio  ekialdeko erromatarren aurreko herri bat zen. Aipatzen dituen idazle eta bakarra, Polibio da, bere Historiak idazlanean.Deskribapen horretan, Hanibalen armadek Pirinioetan egindako bidea deskribatzen da, eta uste da igarobidea Segre ibaiari jarraituz egin zuela, Lleidako lautadetatik Noguera eta Urgel Garaia eskualdeetan zehar eta Cerdanyako goi-lautadara iritsiz, non erromatar aurreko herri horiekin harremana izan zuen.

Lleida eta bertako ilergeteen iparraldera, bargusiarrak Urgel Garaiko hegoaldean eta ekialdeko beste eremu batzuetan kokatua egongo ziren, agian Bergaren jatorri etimologikoarekin zerikusia dutenak; are iparralderago **airenosinoak**, Urgel Garaiaren erdialdean, Pallars Sobirà bailararekin lotutakoak, seguruenik, eta etimologikoki Aran haranarekin lotutakoak. Litekeena da **airenosinoen** lurraldea ez mugatzea gaur egungo Arango bailaretara bakarrik, baita inguruko bailaretatik ere, hala nola Pallars eta Garona igarotzen den beste bailara batzuetatik. Ekialdean, andosinoak zituzten mugakide.

Beste ikerlari batzuek uste dute Arango harana urrunegi dagoela Hanibalek hartu zuen bidetik eta beste kokapen batzuk proposatu izan dituzte.

Salustio historialari erromatarrak aipatutako *Aresinarii* direlakoekin identifikatzen saiatu dira batzuk, berriro ere izenen arteko antzekotasuna beste arrazoirik gabe; hala ere, identifikazio horrek ez dirudi gertagaitza denik, Salustioren testutik argi eta garbi ondorioztatzen baita Aresinariitarrak kostaldean bizi ziren herri bat zirela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Timple

**Timplea** Kanariar uharteetan jatorria duen musika tresna bat da, kordofonoen taldekoa. Bost soka dituen mandolina baten antzekoa da.

## Izena 
Aurrez bazen *tiple* izena zuen sokazko musika tresna bat. Espainian eta Portugalen erabiltzen zen. 1752. urtean Pablo Minguetek tiplea jotzeko ikasketa metodo bat argitaratu zuen. Kanarietan XX. mendean agertu zen timple izena, ziurrenik kanariarrek "m" hori gehitu zioten.

## Hedapen geografikoa 
Kanarietan sortu zen eta han erabiltzen bada ere Hego Amerikan badira timplearen oso antzekoak diren hainbat musika tresna, adibidez Peruko charangoa, Venezuelako cuatroa eta Mexikoko bihuela.

Portugesen cavaquinho tresnarekin ere lotu izan da eta sarritan ukulelearekin nahasten dute.

Tamaina desberdineko, eta beraz afinazio desberdineko, timpleak existitzen dira gaur egun:

* Timple sopranoa: 38 cm-tik beherako eskala luzera du.
* Kontzertuko timplea: 39 cm-ko eskala luzera du.
* Timple tenorea: 43 cm-ko eskala luzera du.
* Timple baritonoa: 45, 46.2 edota 48 cm-ko eskala luzera du. Soinu grabe eta indartsua duenez modan dagoen timplea da.

## Teknika 
Pultsatutako hari instrumentua da. Afinazioa Re, La, Mi, Do, Sol da.

## Historia 
Timplea XX. mendearen hasieran Lanzarote uhartean sortu zuen Simón Morales Tavío arotzak. Morales berak eta José María Gilek ohitura zuten itsasontzien urperatzetatik kostaldera iristen ziren egur zatiak hartu eta mandolina, gitarra edo laute antzeko musika tresnak egiekoa. Egun horietako batean zedro egurrezko mandolina txiki bat egin zion semeari eta hori bihurtu zen timplea, Kanarietako musika tresna tradizionalena. 1940. hamarkadarako Simón Moralesen teimpleen fama uharte guztietan zabaldu zen eta García Escámez kapitainak "Artisautza eskola" Lanzaroten sortzea erabaki zuen, Teguise herrian, Simon MOralesen herrian hain zuzen ere. 1953. urteko Artisautza Nazionalaren Erakusketan timple bikain bat aurkeztu zuen Simón Moralesek, garai hartan 10.000 pezeta balio zituena.

XX. mendean zehar timplea garatuz joan zen eta Jesús Machín eta Juan Molina luthierrek aurreneko timple elektroakustikoa sortu zuten.

Hasiera batean laguntzarako musika tresna zenak gaur egun garrantzia handia du. Garai batean timple-jotzailea entzute htsarekin jakin zitekeen Kanarietako zein uhartetakoa zen, gaur egungo timplistek punteo, arpegio eta rasgeo nahasketa egiten dute.

## Musikari ezagunak 
* Totoyo MIllares
* José Antonio Ramos
* Domingo Rodríguez Oramas "El Colorao"
* Benito Cabrera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Soinueneako fitxa
Gregor Townsend

**Gregor Peter John Townsend** (Galashiels, 1973ko apirilaren 26a) eskoziar entrenatzaile eta hamabosteko errugbilari ohia da, zabaltzaile, erdiko eta atzelari postuetan aritzen zena.

1990etik 2007ra iraun zuen lasterketa batean, Gala RFC, Warringah Rugby Club, Northampton Saints, CA Brive, Castres Olympique, Border Reivers, Sharks, eta Montpellier taldeetan jokatu zuen.

Eskoziako errugbi selekzioarekin 82 partida jokatu zituen 1993 eta 2003 artean. 1997an British and Irish Lions taldeak Hegoafrikara egindako biran parte hartu zuen.

Hainbat taldetako entrenatzailea izan zen eta 2017tik Eskoziako selekzioko hautatzailea da.
Caroline Kennedy

**Caroline Bouvier Kennedy** (New York, AEB, 1957ko azaroaren 27a) estatubatuar abokatu eta diplomazialaria da, John Fitzgerals Kennedy Ameriketako Estatu Batuetako 35. presidentearen eta Jacqueline Kennedy (gero Onassis) haren emaztearen alaba. Alderdi Demokratako kidea, Estatu Batuetako enbaxadore gisa jardun zuen Japonian 2013ko azaroaren 13tik 2017ko urtarrilaren 18ra arte, Barack Obamaren bigarren presidentetzan. 2022ko ekainaren 15etik 2024ko azaroaren 28ra Ameriketako Estatu Batuetako enbaxadore izan zen Australian, Joe Biden presidente zela.

## Bizitza 
Caroline New Yorken jaio zen 1957an, gurasoek jaiotzean hil zen Arabella alaba izan eta urtebetera. 1960an, aita AEBko presidente hautatu zutenean, bera familiarekin 1961ean Etxe Zurira joan zen bizitzera. Bere lehen hezkuntza amak antolatutako klase plan batean jaso zuen. 1963an, seigarren urtebetetzea baino bost egun lehenago, aita hil zuten Dallasen. Etxe Zuria utzi eta gero, bera, ama eta neba gaztea Georgetownera (Washington Hirira) joan ziren bizitzera, baina bertan bizitza deserosoa egin zitzaienez,  Manhattango Bosgarren etorbideko *penthouse* batera aldatu ziren.

1975eko urriaren 23an, Londresen arte ikastaro bat egiten ari zela, Irlandako Armada Errepublikazalearen (IRA) atentatu terrorista baten biktima izan zen ia.

Bere izeba Caroline Lee Radziwillen (1933-2019) izena jaso zuen, bere amaren ahizpa. Haurrideak Arabella (jaio zen egun berean hil zen, 1956ko abuztuaren 23an), John Fitzerald Kennedy, Jr. (1960-1999) eta Patrick Bouvier Kennedy (1963an jaio eta hil zen) izan ziren. Edwin Arthur Schlossberg-ekin ezkondu zen, eta bikoteak hiru seme-alaba izan zituen: Rose Schlossberg (1988ko ekainaren 25a), Tatiana Schlossberg (1990eko maiatzaren 5a) leuzemia baten ondorioz2025eko abenduaren 30ean hil zena , eta John Schlossberg (1993ko urtarrilaren 19a).

### Ibilbide politikoa 
2008ko abenduan, Carolinek Hillary Clintonek AEBko Senatuan zuen eserlekuari buruzko interesa adierazi zuen, Estatu idazkari berri izendatu baitzuten. David Paterson New Yorkeko gobernadoreak ordezko bat aukeratu behar izan zuen kargurako 2010eko bozketaren aurretik, 2012ra arte beste hautetsi bat izango  zen eta. Hurrengo urteko urtarrilaren 22an, hainbat txostenetan gogor kritikatu ostean, Carolinek Senatuko postua lortzeko borrokatik erretiratzeko erabakia hartu zuen.  

2009ko apirilean, Egoitza Santuaren aurrean Amerikako Estatu Batuen enbaxadore gisa egindako proposamen informal batean agertu zen, nahiz eta Egoitza Santuak ofizialki debekatu zuen, —aurreko bi proposamenetan bezala— karrerako diplomatikoa izatea eskatzen baitzuen, eragindako abortuari eta zelula amen ikerketari buruz zituen ikuspuntuengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clermonteko artxidiozesia

**Clermonteko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren frantziar artxidiozesia da. III. mendean ezarri zen elizbarruti gisa eta 2002ko abenduaren 8an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Clermont-Ferranden dago. Egun artzapezpikua François Kalist da.

## Ordinarioak 
### Clermonteko apezpikuak 
### Clermonteko artzapezpikuak 
* Hippolyte Simon (2002-2016)
* François Kalist (2016-)

## Apezpiku lagunkideak 
*Jean-Pierre Boyer (1878-1879)
*Jean-François Marnas (1919-1921)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Pierre d'Albo (1518)
* Jean de Mallevaud (1648-1682)
* Joseph Rozier (1971-1973)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naiara Albizua

**Naiara Albizua** (Durango, Bizkaia, 1996) arkitektoa da.

## Bizitza 
Durangon jaio zen arren, Naiara Albizua Katalunian trebatu zen. Bartzelonako Arkitekturako Goi Eskola Teknikoan (ETSAB) egin zituen ikasketak eta Bartzelonan dihardu lanean.

2025ean Kataluniako Arkitektura Gaztearen Bienaleko komisarioa izatera heldu zen Carmen Salasekin batera, esperientzia profesionala eta diziplina arteko ikerketa uztartzen dituzten arkitektoak. AJAC Kataluniako Arkitekto Gazteen Taldeak deitu zuen, deialdi ireki batera aurkeztu eta irabazi egin zuten. Elkarrekin, arkitektura-jarduera hiriarekin, materialekin, prozesuekin eta gizarte-testuinguruekin lotzen zuen ikuspegia garatu zuten. Naiararen iritziz arkitektura on batek gizartea hobetzen lagundu dezake. Garaian garaiko beharrei erantzun behar die eta*.* Ikuspegi hori CODAren programazio osoan islatu zuten urriaren 2tik 16ra, erakusketa, eztabaida eta diziplinaren etorkizunari buruzko hausnarketa uztartu zituen egitaraua. 

2026an Arkitektura estudio bat ireki zuen: *Objet A* izenekoa*.*

Naiararen esanetan:*Arkitektura politika da, eta egiten duzun guztian dago*

## Erreferentziak 
## Kanpo etekak
Sarmientoko gaztelua

**Fuentes de Valdeperoko gaztelua** edo **Sarmientoko gaztelua**, Espainiako Fuentes de Valdepero udalerrian dagoen gaztelu bat da, Gaztela eta Leon erkidegoko Palentziako probintzian, Palentzia eta Monzón de Campos gaztelutik hurbil.

1442-1465 artean Diego Pérez Sarmiento jauntxoak eraiki araztea agindu zuen.
Le Puy-en-Velayko elizbarrutia

**Le Puy-en-Velayko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren frantziar elizbarrutia da. III. mendean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Le Puy-en-Velayn dago. Egun apezpikua Yves Baumgarten da.

## Ordinarioak 
## Apezpiku lagunkideak 
* Just de Serres (1616-1621)
* Jean-Pierre Dozolme (1960)

## Apezpiku laguntzailea 
* Étienne de Pressuris (1517)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mariama Jamanka

**Mariama Jamanka** (Berlin, Alemania, 1990eko abuztuaren 23a) *bobsleigh* modalitatean lehiatzen den kirolari alemaniarra da. Dominadun olinpikoa da.

## Kirol ibilbidea 
2017 eta 2019 urteetan, bi urrezko domina irabazi zituen Munduko Bobsleigh Txapelketan eta Europako Bobsleigh Txapelketan 2017 eta 2022 urteen artean sei domina.

### Neguko Olinpiar Jokoak 
2018 eta 2022 urteen artean, bi Neguko Olinpiar Jokotan parte hartu zuen eta bi domina lortu zituen proba bikoitzean. Lehenengoa urrea izan zen Hego Koreako Pyeongchangen 2018ko Jokoetan (Lisa Buckwitzekin batera). Bigarrena, zilarrezko domina izan zen Txinako Pekinen 2022ko Jokoetan (Alexandra Burghardtekin batera). 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phylicia George

**Phylicia George** (Toronto, Kanada, 1987ko azaroaren 16a) atletismoan (abiadura-lasterketak) eta bobsleighean (modalitate bikoitza) lehiatzen den kirolari kanadarra da. Dominadun plinpikoa da.

## Kirol ibilbidea 
### Udako Olinpiar Jokoak 
2012 eta 2016 urteen artean, bi Udako Olinpiar Jokotan lehiatu zen atleta gisa, bosgarren postua lortu zuen Londresen 2012ko Jokoetan (100 metro hesietan) eta hurrengo jokoetan zazpigarren postua Rio de Janeiron 2016koetan (4 × 100 metro erreleboan).

### Neguko Olinpiar Jokoak 
Hego Koreako Pyeongchangen  2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta brontzezko domina bat lortu zuen bobsleigh modalitateko proba bikoitzean (Kaillie Humphries-ekin batera). 

## Nazioarteko palmaresa 
### Bobsleigh 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucas Abadamloora

**Lucas Abadamloora** (Chiana, 1938ko abenduaren 22a – Bolgatanga, 2009ko abenduaren 23a) ghanatar elizgizon katolikoa izan zen, 1994tik hil zen arte Navrongo-Bolgatangako apezpikua izan zena.

## Bizitza 
Lucas Abadamloora 1938ko abenduaren 22an jaio zen Chianan, Ghanako ekialdeko Navrongotik gertu dagoen herri batean, eta familiako zazpi seme-alabetatik zaharrena zen. Bere gurasoak, Charles eta Joanna Abadamloora, Chianako lehen katolikoen artean izan ziren.

1948an, zortzi urte zituela, Navrongoko San Paulo barnetegian ikasten hasi zen. Ondoren, bi urte eman zituen Santa Maria bigarren hezkuntzako eskolan. 1956tik 1962ra Tamaleko San Karlos Borromeo apaizgaitegi txikian ikasi zuen, eta ondoren sei urtez Gobernuaren Bigarren Hezkuntzako Eskolan. Tamaleko San Viktor apaizgaitegi nagusian jarraitu zituen bere ikasketak. 2009ko abenduaren 23an hil zen Bolgatangako ospitalean, 71 urte zituela.

## Lanak 
* *Ghana in the Wake of the Revolution: An Urgent Need for Christian Social Principles* (1982)
* *Types of Mystical Experiences and Their Practical Aspects with Certain Allusions to the African Context* (1986)

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maitane Ortuzar Delgado

**Maitane Ortuzar Delgado** (Zornotza, Bizkaia, 1992ko maiatzaren 25a) medikua da.

## Bizitza 
### Haurtzaroa eta hezkuntza 
Maitanek  bere lehen hezkuntza eta Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza (DBH) Zornotzan egin zuen Karmengo Ama Ikastetxean eta ikasle ona, partehartzailea eta arrakastatsua zen. Karmelo ikastetetxean jarraitu zuen ikasten. 2008 -2009an Amorebieta futbol taldean jokatu zuen aurrelari gisa. Euskal Herriko Unibersitatean (EHU) jarraitu zuen medikuntza ikasten.

## Ibilbidea 
2013an Euskal Herriko Unibertsitatean medikuntzako ikasle zela Gambiako Bijila herrira joan zen, Veronica Hormaetxea getxotarrak zuzendutako "Sunu Buga Buga Growing in the Gambia" Gobernuz Kanpoko Erakunde (GKE) txiki batekin lankidetzan. Zauri txikien, sukarraren, konjuntibitisaren edo azaleko infekzio batzuen aurkako tratamendu errazak eskaintzen saiatu zen bere egonaldian,. Umeen sufrimendu-gaitasuna harrigarria iruditu zitzaion. Txikitatik, Bijilo komunitateko haurrek helduen erantzukizunak beren gain hartzen dituzte. Neskatoek neba-arreba txikiak zaintzen dituzte eta baratzean lan egin behar dute, janaria prestatu, barazkiak edo beste produktu batzuk saldu... Zaila da ospitalera joatea, eta asko ohituta daude mina jasatera. Sunu Buga Buga GKE ("Gustatzen zaiguna" esan nahi du wólof hizkuntzan) lehen laguntzako postu bihurtu da horietako askorentzat.

Bizkaiko Medikuen Elkargoko 484812445 zenbakidun kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eric Dane

**Eric William Dane**, **Melvin** jaioa (San Frantzisko, 1972ko azaroaren 9a – Los Angeles, 2026ko otsailaren 19a) estatubatuar aktorea izan zen.

Grey's Anatomy telesailean Mark Sloan doktore pertsonaia antzezteagatik eta Euphoria telesailean Cal Jacobs pertsonaiarena egiteagatik ezaguna da.

2025ean AEA diagnostikatu zioten eta hurrengo urtean hil zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Vasconia. Cuadernos de Historia-Geografía

**Vasconia. Cuadernos de historia - geografía** aldaizkari akademiko bat da, urtean behin Eusko Ikaskuntzak argitartzen duena.

Lehenengo "Cuadernos de Sección. Historia-Geografía" alea 1983an argitaratu zen, eta izenburu horrekin plazaratu ziren lehen hogeita hiru aleak (1983-1995). Hogeita laugarrenetik aurrera (1996), izenburua berria izan zuen: Vasconia. Cuadernos de Historia-Geografía.

Eusko Ikaskuntzaren Saileko Koadernoetako bat da, beste batzuekin batera (hartara, Ondare, arte plastikoak eta monumenaleei bruzkoa, Isturitz, arkeologia eta hisotirurreari bruzkoa) 1982an sortu ziren, sailkako argitalpen gisa, Sail Zientifikoetako ikertzaileek buruturiko ikerketak eta lanak ezagutzera ematearren. Era berean, koaderno horietako batzuek ale monografikoak biltzen dituzte, eta horietan jardunaldien aktak, ikerketa bekak eta omenaldiak agertu ohi dira. Koadernoak dagozkien jakintza alorreko ikertzaileei, unibertsitate iksaleei eta interesdunei zuzendtzen zaizkie. Idazketa Batzorde abtek zuzentzen du argitalpen sail bakoitza.

2012tik hasi zen formato digitalean argitaratzen eta artikuluak, doan irakurri eta deskargatu daitezke PDF formatuan. 2018. urtetik, OJS plataformaren bitartez kudeatzen da aldizkaria. Dialnet artikulu akademikoen bilatzaile datu basean ere idexatuta dago.

## Erreferentziak
Ainhoa Sarasua Laskarai

**Ainhoa Sarasua Laskarai** (Baiona, Lapurdi, 1997ko martxoaren 4a) bertso-irakaslea eta bertso-epailea da.

## Bizitza 
Ainhoa Baionan jaio bazen ere, Itsasun bizi izan da beti. Aitor Sarasua aretxabaletar bertsolaria zenaren eta Maiana Laskarai itsasutar irakaslearen alaba da. Maddi bertsolaria eta irakaslea du ahizpa nagusia. 

Baionako Benat Etxepare Lizeoan egin zituen ikasketak Ainhoak, Aisialdiko begirale titulua ere badu. 2014an hainbat elkarrizketa egin zituen *gazteak.ahotsak.eus*-erako Leire Laskarai Urmeneta (1998) eta ahizparekin batera.

## Ibilbidea 
Aitarengandik jaso zuen bertsoa jolas gisa etxean. Gaztetxotan Kanbo eta Baionako bertso eskoletan egon zen lagunarte giroan. 2018an Ipar Euskal Herriko ikastetxe eta bertso eskoletan hasi zen bertso irakasle.

### Epaile 
Hainbat txapelketatan jardu du bertso epaile, besteak beste:
* 2022ko Bertsolari txapelketa nagusian bertso epaile lanean jardun zuen.
* 2025eko Xilaba bertsulari txapelketan ere bertso epaile lanean aritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heavy Trip

***Heavy Trip***, 2018ko Juuso Laatio eta Jukka Vidgren finlandiarrek zuzendutako komedia film bat da. Johannes Holopainen, Samuli Jaskio, Max Ovaska, Antti Heikkinen, Minka Kuustonen, Ville Tiihonen, Chike Ohanwe eta Rune Temte aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Finlandiako iparraldeko herri txiki batean, 25 urteko Turo Moilanen (Johannes Holopainen) gaztea herrialdeko heavy metal talde ezagunenetakoa denaren, Impaled Rektum, abeslaria izanik bere beldur pertsonalak gainditzen saiatzen ari da, taldekideek Norvegiako heavy metal jaialdi ospetsuenan jotzeko asmoa badute. Bidai ero horretan zehar, heavy metala, hilobien lapurketa, zeru bikingoa eta Finlandia eta Norvegia arteko gatazka armatu bati aurre egin beharko diote.

## Aktoreak 
* Johannes Holopainen: Turo Moilanen
* Antti Tuomas Heikkinen: Jyrki Kalevi 'Jynkky' Pätsi
* Minka Kuustonen: Miia
* Max Ovaska: Pasi / Xytrax
* Samuli Jaskio: Lotvonen
* Ville Tiihonen: Jouni Tulkku
* Chike Ohanwe: Oula
* Pirjo Lonka: Pirjo
* Sinikka Mokkila: Mama Lotvonen
* Martti Syrjä: Papa Lotvonen
* Pertti Sveholm: Bæjarstjórinn
* Rune Temte: Frank Massegrav
* Torstein Bjørklund: Christensen
* Helén Vikstvedt: Anette Dokken

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Verdon (ibaia)

**Verdon** (frantsesez  eta okzitanieraz  ahoskatua) hego-ekialdeko Frantziako ibai bat da, Durance ibaiaren ezkerraldeko ibaiadarra dena. Itsas mailatik 2.500 metrora du iturburua, Alpeetan, La-Foux-d’Allostik gertu, Proventza Garaiko Alpeak departamentuan. Cadarache urtegian Durance ibaira isurtzen da, Proventza Garaiko Alpeak, Var, Vaucluse eta Rodanoren Ahoak departamenduen elkargunean. 172 km-ko luzera eta 2295 km²-ko arroa ditu.

Bere arroilengatik da ezaguna Verdon ibaia, XX. mendera arte esploratu ez ziren tarte batzuk dituztelarik. Proventza-Alpeak-Kosta Urdina eskualdeko ur-erreserba handia da, eta haren ibilguan bost presa daude. Presa horiek funtzio hauek betetzen dituzte: elektrizitatea sortzea, Var eta Itsas Alpeetarako edateko ura hornitzea, ureztatzeko ura batzea, eta Cadarache eta etorkizuneko ITER instalazio nuklearrak hozteko ere erabiltzen dira.

## Zeharkatutako udalerriak 
* Proventza Garaiko Alpeak: Allos, Colmars, Saint-André-les-Alpes, Castellane
* Var: Vinon-sur-Verdon

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak