open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Monnaie

**Monnaie (21)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Luxembourg (6) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 6.185 biztanle zituen.

Izena auzo honetan dagoen Monnaie de Paris finantza erakundeari zor dio.

## Ondarea 
* Monnaie de Paris
* Frantziako Institutua

## Kanpo estekak
Mundua astindu zuten hamar egunak

**Mundua astindu zuten hamar egunak**, , 1919an John Reed estatubatuar kazetariak idatzitako kazetaritza-kronika generoko idazlan bat da. Idazlean 1917ko Errusiako Iraultzan kazetariak bizitako gertakari eta bizipenak erreportaje moduan agertzen ditu.

Nagusiki, boltxebike komisarien erabakiak eta beren jarraipen "panoramikoa" egiten da, tartean Grigori Zinóviev eta Karl Radek buruzagiena, bai eta Armada Gorria edo Iraultzailearen buruzagien jarduerarena ere, Errusiako Iraultzan parte hartu zuten ahal bezainbeste pertsonaia aurkeztuz.

Liburua Errusiako Iraultza munduan ezagutarazteko garrantzitsua izan zen, bereziki ingeles hiztun herrialdeetan.

John Reed 1920an hil zen, liburua amaitu eta gutxira, eta Moskuko Kremlinan ehortzia izan zen.

## Ikus gainera 
* *Urria* (Sergei Eisenstein, 1928)
* *Gorriak* (Warren Beatty, 1981)

## Kanpo estekak
Jardin-des-Plantes

**Jardin-des-Plantes (18)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Panthéon (5) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 11.661 biztanle zituen.

Izena auzo honetan dagoen Jardin des plantes lorategiari zor dio.

## Ondarea 
* Jardin des plantes

## Kanpo estekak
San Fermín (Madril)

**San Fermín**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Usera barrutian. Hiriko 123. auzoa da. 2009an 23.028 biztanle zituen.

1954ko uztailaren 31rarte auzoa Villaverde udalerriko zati izan zen, urte honetan Madrilgo auzo izatera igaro zen.

## Kanpo estekak
Almendrales

**Almendrales**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Usera barrutian. Hiriko 124. auzoa da. 2009an 22.562 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Felix II.a (antipapa)

**Felix** (? - Porto, Erroma, ) italiar elizgizona izan zen, antipapa 355 eta 356 bitartean. Konstantzio enperadoreak, Liberio erbesteratuaren ordez izendatua. Kontzilio bat antolatu zuen, eta bertan Konstantzioren dotrina eta arrianismoa kondenatu zituen. Liberio itzultzean, Campaniara ihes egin eta han hil zen.

## Erreferentziak
Amadeo VIII.a Savoiakoa

**Amadeo VIII.a Savoiakoa** (Chambéry,  - Ripailleko gaztelua, Thonon-les-Bains, ) italiar elizgizona izan zen, antipapa 1439 eta 1449 bitartean. Basileako Kontzilioak Aita Santu izendatu zuenean (1439), hartu zuen izena. Savoiako konde (1391-1416) eta duke (1416-1440) izan zen; Piemontea Savoiarekin lotu zuen 1429an. Aita Santu izendatu ondoren, Nikolas V.ari bere mendekotasuna eskaini zion (1449), eta hark kardinal izendatu zuen. Hura izan zen azken antipapa.

## Erreferentziak
Benedikto X.a (antipapa)

'*Joan *Mincius*** (Erroma, ? - 1073 edo 1080) italiar elizgizona izan zen, **Benedikto X.a*' izenaz antipapa 1058 eta 1059 bitartean. Tusculum familiak indarrean ezarri nahi izan zuen antipapa, kardinalek legez aukeraturiko Nikolas II.aren aurka (1058-1059)

## Erreferentziak
Bernard Garnier

**Bernard Garnier** ( - 1430eko hamarkada) frantziar elizgizona izan zen, **Benedikto XIV.a** izenaz antipapa 1424 eta 1429 bitartean. Antipapa aukeratu zuten Peñíscolan Klemente VIII.aren aurka.

## Erreferentziak
Helsinkiko Unibertsitatea

**Helsinkiko Unibertsitatea** ( edo *HY*;  edo *HU*) Finlandiako unibertsitaterik handiena da ikasle eta fakultate kopuruari dagokionez. Turku hirian (Turkuko Akademia) sortu zuten, 1640. urtean, nondik Helsinkiko hiriburu berrira aldatu zuten 1828an. 2008an, unibertsitateak 11 fakultate, 35.000 ikasle eta 7.900 langile zituen.

## Kanpo estekak 
* Helsinkiko Unibertsitatea  - Webgune ofiziala
* Helsinkiko Unibertsitateko eraikin gehienak 
* Helsinki.fi  - Hiriko ataria
Jalouse (filma)

***Jalouse*** 2017ko David et Stéphane Foenkinos frantziar zinema zuzendarien filma da.

## Sinopsia 
Nathalie Pecheuxek frantsesa irakasten du, bananduta dago, eta ia egun batetik bestera bere sentimenduak aldatu egingo dira. Lehen, maitagarria zen 18 urteko Mathilde alabarekin; orain, ordea, jeloskor sentitzen hasi da. Mathilde liraina da, eta ballet klasikoko dantzaria.

## Aktoreak 
* Karin Viard : Nathalie
* Anne Dorval : Sophie
* Thibault de Montalembert : Jean-Pierre
* Anaïs Demoustier : Mélanie
* Dara Tombroff : Mathilde
* Bruno Todeschini : Sébastien
* Marie-Julie Baup : Isabelle
* Corentin Fila : Félix
* Stéphane Foenkinos : yoga irakaslea
* Éric Frey : zuzendaria
* Yves Heck : historia irakaslea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Magnavox Odyssey

**Magnavox Odyssey**, 1972an Magnavox konpainiak merkaturatutako bideokontsola bat izan zen. Magnavox konpainia Philips herbeherear elektronika multinazionalaren AEBetako saila da. Lehen belaunaldiko bideokontsola da. Merkaturatu bezain laister salmenta kopuru handiak eta izugarrizko arrakasta izan zuen, 350.000 unitate inguru salduz.

Aurrez, 1968an Ralph Baer alemaniar ingeniariak garatu eta lehenbiziko bideokontsolatzat ho ohi den "Brown Box" ("Kaxa Marroia") eredu aintzindarian oinarritu zen.

## Ikus gainera 
* Pong

## Kanpo estekak
Atari Lynx

**Atari Lynx**, 1989an Atari enpresak merkaturatutako 8 biteko bideokontsola eramangarri bat da. LCD pantaila koloreduna izaten lehenbizikoa izan zen. Ezaugarri eta ahalmenei dagokionez, bere lehiakideak ziren Nintendoren Game Boy eta Segaren Game Gear kontsolen gainetik egon arren, kontsumitzaile gehienen poltsikoetarako bere salneurria garestiegia, tamaina handia eta bateriak azkar agortzen zitzaizkiola eta, ez zuen arrakasta gehiegirik izan.

Bere kartutxoen edukiera 128KBkoa zen. Erretoargiztatua zen eta soinu esteroa zuen.

## Kanpo estekak
Asteroids

***Asteroids***, 1979ko azaroan Atari estatubatuar enpresak merkaturatutako arkade bideo-joko bat da. Bideo.jokoa bektore soil batzuez osatua zegoen. Helburua espazio-ontzi batera hurbilduz zihoazen asteroideei tiro egin eta suntsitzea zen, haiek espazio-ontziarekin talka egin ez zezaten. Arkade jokoen Urrezko Aroko bideo-joko arrakastatsuenetako bat izan zen.

1962ko Spacewar! jokoan oinarritua dago.

Bideo-joko honen berrikuntzetako bat gaur egun oraindik bideo-jokoetan mantentzen den jokaldi bakoitzaren errekorrak erregistratzeko norberaren inizialen idazketa da.

## Kanpo estekak
Spacewar!

**Spacewar!**, , 1962an Steve Russell estatubatuar ingeniari eta zientzialariak eta Massachusettseko Teknologia Institutuko hainbat ikaslek garatutako bideo-joko bat da. PDP-1 modeloko konputagailu batean garatu zuten.

1958ko Tennis for Two jokoarekin batera historiako lehenbiziko bideo-jokoa izatearen izendapenarengatik lehia dago, hura lehenagokoa izan arren, osziloskopioa erabiltzen zuelako eztabaidatua baitago.

1972an honetan oinarrituz Asteroids bideo-joko arrakastatsua merkaturatu zuten.

## Kanpo estekak
Lucas Torreira

**Lucas Torreira** (Fray Bentos, 1996ko otsailaren 11-) uruguaitar futbolaria da. UC Sampdorian jokatu zuen, aurrelari gisa.

Torreira bere futbola futbola hasi zen Fray Bentosen 18 de Julioan. 2013an, Montevideo Wanderers taldeko gazte taldera sartu zen. Italiara joan zen bizitzera eta Pescara taldeko gazte taldera sartu zen.

2015eko uztailaren 1ean, Torreira Sampdoriara 1,5 milioi euroren truke pasatu zen, baina Pescaran 2015-16 denboraldirako maileguan geratu zen lehen taldeko esperientzia irabazteko.

Pescararen mailegua iraungi zenean, jokalariak Sampdoriara itzuli zen 2016. urteko uztailaren 1ean. 2016ko abuztuaren 21ean, Torreirak bere Serieko debuta egin zuen Empoliren aurka, Carlo Castellani estadioan. Partida hasi eta 90 minutuko osotasunean jokatu zen eremuan.
Txanpon-makina

200px|thumb|*Tequila sunrise* txanpon-makina.

**Txanpon-makina** txanpon apustuen truk joko denbora bat eta noizbehinka diru saria ematen dituen makina bat da. Makina hauek kolore, argi eta soinu deigarri eta erakargarriak dituzte, jendearen ikusmina eta jokatzeko gogoa pizteko nahitan diseinatuak baitaude. Zenbait kasutan jokorako adikzio larria eta berezko jokorako joera duten erabiltzaileen diru galera handiak sor ditzakete.

Makina mota hauek bitan sailkatzen dira:

# Programatuak: makina hauetan saria makinaren barne programaren araberakoa da, hortaz, jokaldi kopuru baten ondoren ordurako makinan sartutako diruaren kopuru bat itzultzeko programatua dago. Makina hauek joko aretoetan ohikoa dira, eta herrialde askotan baita taberna eta kafetegietan ere.
# Zorizkoak: makina hauetan saria zoria edo halabeharraren araberakoa da. Makina hauen sari banaketa portzentajeak jakiteko estatistika eta probabilitatera joan beharra dago. Kasinoetan joko aretoetan bakarrik daude.

## Kanpo-estekak
Tennis for Two

***Tennis for Two***, , 1958ko urriaren 18an William Higginbotham estatubatuar fisikariak garatutako bideo-joko bat da, horretarako Brookhavengo Laborategi Nazionaleko osziloskopio bat konputagailu bati konektatua erabili zuen. Berez, historiako lehenbiziko bideo-jokotzat jo ohi da. Tenis kirolean oinarritua dago.

Jokoa jokalekua adierazten zuen marra berde luze horizontalaz eta jokalekuaren erdian sarea adieraziz zegoen marra txiki bertikal batez osatua zegoen. Jokalariek pilota aterako zen angelua hautatu eta jo egin beharra zuten.

## Kanpo estekak
Gotele

thumb|eskuinera|250px|Gotele teknikaz margotutako horma.
**Gotelea** (frantsesezko *goutte* edota *gouttelette* hitzetatik eratorria, "tanta" ala "tantatzar") tenpera pintura ohikoa baina lodiagoa banatzean datzan teknika bat da, modu honetan pintura ematean tanta ugariren itxurako geruza fin bat osatuz. Teknika hau bereziki hormen inperfekzioak disimulatzeko erabilia da.

## Kanpo estekak
Saint-Thomas-d'Aquin (Paris)

'''Saint-Thomas-d'Aquin (25)''', Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Palais-Bourbon (7) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 12.661 biztanle zituen.

Izena auzo honetan dagoen San Tomas Akinokoa elizari zor dio.

## Ondarea 
* San Tomas Akinokoa eliza

## Kanpo estekak
Invalides

**Invalides (26)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Palais-Bourbon (7) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 6.276 biztanle zituen.

Izena auzo honetan dagoen Hôtel des Invalides eraikinari zor dio.

## Ondarea 
* Hôtel des Invalides
* Rodin Museoa

## Kanpo estekak
Gros-Caillou

**Gros-Caillou (28)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Palais-Bourbon (7) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 25.156 biztanle zituen.

Izena auzo honetan dagoen Saint-Pierre-du-Gros-Caillou elizari zor dio.

## Ondarea 
* Eiffel dorrea
* Marteren Zelaia
* Esplanade Habib-Bourguiba
* Saint-Pierre-du-Gros-Caillou eliza
* Trinitate Santuaren eliza ortodoxoa

## Kanpo estekak
Ulia mendiko aireko tranbia

**Ulia mendiko aireko tranbia** pertsonen garraiorako sortutako lehendabiziko aireko tranbia izan zen. 1907ko irailaren 30ean inauguratua,
Leonardo Torres Quevedo asmatzaile espainiarrak sortu zuen eta Donostiako Ulia mendiaren hegian kokatu zen. Proiektuaren helburua turismoa erakartzea zen. 1912an deaagertu zen, Igeldoko funikularra eta parkea martxan jartzearekin batera.

## Ezaugarriak 
thumb|300px|eskuinera|Aireko tranbia funtzionamenduan.
thumb|300px||eskuinera|Talde bat aireko tranbian.
Leonardo Torres Quevedok 1887an bere lehenengo teleferikoa egin zuen. Proiektu hartan behi pare baten indarraz 200 metroko luzerako eta 40 metroko garaiera aldea gainditzea lortu zuen. Esperimentu horretan oinarrituta 1907an Uliako proiektuari ekin zion. Proiektuaren egitearen ardura Bilboko Sociedad de Estudios y Obras de Ingeniería enpresarena izan zen; enpresa honek munduko beste transbordadore asko egin zituen.

Uliako tranbia honek 280 metroko luzera eta 40 metroko garaiera aldea zuen. Bidaiak hiru minutu ingurukoa zen eta bidaia bakoitzean saski handi batean 18 pertsona eraman zezakeen. Tranbia Ategorrietatik ateratzen zen. Segurtasunaren gaiari garrantzi handia eman zioten. Horretarako Torres Quvedok kable-euskarrien sistema bitxi bat asmatu zuen, alde bateko ainguratzeak kontrapisuekin aldatuz. Diseinua indartsua zen eta kable baten bat puskatzea arazorik gabe jasan zezakeen. Ingeba elkarteak horrela deskribatu du:
"Irteerako geltokia egurrezko etxolatxoa zen, hiru metroko altura zuen plataforma baten gainean. Lotura sei kable metalikoz osatuta zegoen, hiru kableko bi serietan banatuta. Kableak erraila gisa funtzionatzen zuten, eta horietatik, gurpildun plataforma bat zebilen. Plataformatik ontzitxo bat zintzilik zeraman, eta, bertan, hamazortzi bidaiari garraia zitezkeen. Kable amaigabe batek plataforma eta ontzitxoa eramaten zituen, 12 ZP-ko indarra zuen motor elektrikoaren bidez."

## Uliako parkea 
Turistei eskainitako parke honen elementu nagusia aireko tranbia hau zen. Goiko partean, bestetik, hiriaren panoramika ederra zuen jatetxea zegoen, batetik, eta Arranoaren aitza, Baleontziaren haitza, baserri bat, e.a.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tansbordadorearen inguruko iritziak Ahotsak proiektuan.
* :Web torresquevedo.org
Turkuko Errege Akademia

**Turkuko Errege Akademia** (, ; ) Finlandiako lehen unibertsitatea izan zen, eta Finlandiako unibertsitate bakarra, herrialdea oraindik Suediako zatia zenean. 1809an, Finlandia Dukerri Handia bihurtu ondoren, errusiar Tzarren subiranotasunaren azpian, *Turkuako Akademia Inperiala* berrizendatu zuten. 1828an, Turkuko Sute Handiaren ondoren, erakundea Helsinkinera eraman zuten, Dukerri Handiko hiriburua lekualdatu zutenean. Azkenean, Helsinkiko Unibertsitatea berrizendatu zuten, Finlandia 1917an estatu nazional subirano bihurtu zenean.

## Historia 
Akademia Kristina Suediako erreginak sortu zuen 1640. urtean, Per Brahe kondearen proposamenarekin, Åboko katedralaren ikastetxean (1276. urtean sortu zen). Suediar Inperioko hirugarren unibertsitatea zen, Uppsalako Unibertsitatea (1477. urtena sortua) eta Gustaviana Akademia (gaur egun Tartuko Unibertsitatea, Estonia) (1632).

Finlandiako lehen inprimategia 1642an ezarri zen akademian. inprimatzailea Peder Walde izan zen.

Turku (edo Åbo Suedieraz) Finlandiako hiririk handiena izan zen, eta Suediako hiru handienetako bat, Suediako subiranotasunpean. 1809an Finlandia Errusiari eman zion eta Finlandiako Dukerri Handiko hiriburua Helsinkinera aldatu zuten 1812. urtean, Turku San Petersburgotik urrunegi zegoelako eta Stockholmetik oso hurbil. 1827an, Turkuko Sute Handiaren ondorioz, hiria suntsitu zutenean, geratzen ziren gobernuko bulegoak, azkenik, hiriburu berrira eraman zituzten, eta, beraz, unibertsitatea ere. Horrek Helsinkin jarraitu zuen, lehenik *Finlandiako Alexandro Unibertsitate inperiala* izenarekin, eta, Finlandiak 1917an independentzia lortu ondoren, Helsinkiko Unibertsitatea da.

Turkun bi unibertsitate daude gaur egun: Åbo Akademi Unibertsitatea suediar hizkuntzan (1918an sortua) eta Turkuko Unibertsitatea finlandiar hizkuntzan (1920), zeinek batzuetan tradizio akademikoa XVII. mendean kokatzen duten. mende bateko hutsartea izan arren.

## Kanpo estekak
Orcasur

**Orcasur**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Usera barrutian. Hiriko 122. auzoa da. 2009an 13.202 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Urriaren 12ko ospitalea

## Kanpo estekak
Bala zauri

**Bala zauriak** arma edo munizioen deskarga baten bidez egiten dituzte. Trauma honen kausa arruntena suzko armen erabilera da.

## Kanpo estekak
Risto Ryti

**Risto Ryti** (Huittinen, 1889ko otsailaren 3a – Helsinki, 1956ko urriaren 25a) Finlandiako 5.a presidentea izan zen.

Ibilbide politikoa arlo ekonomikoan hasi zuen, eta nazioarteko harreman ugari lortu zituen bankuen munduan eta Nazioen Ligaren esparruan. Lehen ministro izan zen 1939-1940ko Neguko Gerran eta 1940-1941eko Bitarteko Bakean. Ondoren, Jarraipenaren Gerran presidente izan zen 1941etik 1944ra. Gerra amaitu ondoren, hamar urteko espetxe-zigorra ezarri zioten gerraren arduradun gisa, nahiz eta 1949an barkatu egin zioten.

## Kanpo estekak
Tannenbergeko gudua (argipena)

**Tannenbergeko gudua** zenbait adiera ditu:

* Tannenbergeko lehenbiziko gudua edo Grunwaldeko Gudua
  
* Tannenbergeko bigarren gudua edo Tannenbergeko gudua (1914)
Bigarren Karlistaldia (argipena)

**Bigarren Karlistaldia** zenbait adiera zenbait ditu:
* Euskal Herrian Bigarren Karlistaldia delako gerra.
* Euskal Herritik kanpora eta bereziki Espainiako historiografian Euskal Herrian Matinerren Gerra moduan ezagutzen den gerra.
Piotr Krasnov

**Piotr Nikolajevitx Krasnov** (; 1869ko irailaren 22agreg./irailaren 10ajul. - 1947ko urtarrilaren 16a), **Piotr Krasnov** moduan ere ezaguna, errusiar jeneral kosako tsarista izan zen.

## Biografia 
### Kornilov afera eta Urriko Iraultza 
Armada tsaristan karrera egin ondoren, Lehen Mundu Gerran, jeneral tituluarekin, zaldizko batailoi kosako batzuk zuzendu zituen. Errusiako Behin-behineko Gobernuaren garaian Kornilov aferan parte hartu zuen eta Urriko Iraultza Sozialista gertatzerakoan, Kerenskik armadako komandante goren izendatu zuen jaiotzen ari zen Iraultza zapal zedin eta boterea Kerenskiri itzul ziezaion (“Kerenski-Krasnov matxinada”). Boltxebikeek preso hartu bazuten ere, Krasnovek Iraultzaren aurka borrokatuko ez zuela hitza eman ostean aske utzi zuten. Hala ere, hitza jan egin zuen.

### Matxinadan parte hartzaile 
1918an, Don Eskualdeko Kosakoen Hordako buruzagi izendatuko zuten eta Don Eskualdean matxinada kosako antisobietar bat piztu zuen. 1919an, bere armada kosakoa Denikin jeneralak Ukrainan eta Errusiako Hegoaldean zuzentzen zuen Armada Zuriaren hierarkia pean jarri zuen; hala ere, Armada Zuriarekin desadostasun politiko sakonak izango zituen (itxuraz, Krasnovek “nazionalismo kosakoa” defendatzen zuen, eta hori Armada Zuriko errusiar inperialistek ez zuten ondo ikusten) eta urte horretantxe Alemaniara erbesteratu zen.

### Erbestean 
Bertan, zenbait jarduera propagandistiko antisobietarretan sartu zen, Bigarren Mundu Gerra iritsi arte. Guda horretan bere aberriari traizio egin zion eta Sobietar Herria eraso zuten faxista alemaniarren zerbitzura jarri zen; Wehrmachtrako eta Waffen-SSrako kosako antikomunistez osatutako dibisioak eratu zituen. Bigarren Mundu Gerran SESBk Alemania garaitu ondoren, sobietarrek Krasnov bere traizioagatik epaitu, hiltzera kondenatu eta exekutatu egin zuten.

## Bestelakoak 
Erbestean zegoela idatzi zuen *Bi buruko arranotik bandera gorrira* eleberria Literaturako Nobel Sarian hautagai izendatu zuten.

## Erreferentziak
Lorrenako gudua

**Lorrenako Gudua** (1914ko abuztua) Lehenengo Mundu Gerrako guda bat izan zen. Liskarraren hasieran Alemaniarrek Schlieffen Plana erabili zuten Frantzian sartzeko, Frantziarrak ez ziren gai izan alemaniar armada geldiarazteko. Honi aurre egiteko frantziar armadak XVII Plana erabili zuen, Alsazia-Lorrenatik Alemania barnerantz sartzeko.

## Frantziar ofentsiba 
Frantziar gudu garrantzitsuena mendebaldean Lorrenakoa izan zen, abuztuaren 14an hasia. Frantziarrak Mulhousen sartuta zeuden abuztuaren 8tik, geroago atzean utziko zutena. Auguste Dubailen I. armadaren helburua Saarburgerantz aurreratzea zen, bitartean, Edouard Noël de Castelnauren II. armada Morhangerantz abiatu zen. Abuztuaren 17an Foch jeneralaren XX. Armadaren gorputza Château-Salins hiria hartu zuen, Morhangetik hurbil. Saarburg 18an okupatu zuten. Alemaniar armada egun hauetan lurra utzi zien Frantziarrei baina Rupprecht Bavariakoa printzearen VI eta VII armadak kontraeraso bat hasi zuten. Abuztuaren 20an alemaniarrek, metrailadore eta artilleriarekin hornituta Frantziar infanteria sarraskitu zuen.

## Alemaniar kontraerasoa 
Rupprecht printzea bere nagusiei kontraeraso bat hasten uztea eskatu zuen. Abuztuaren 20an hasi zuen ofentsiba eta Noël de Castelnau jeneralak Morhangetik erretiratu zen (Morhangeko gudua). Hau ikustean Auguste Dubail jeneralak Saarburg uztea agindu zuen (Saarburgeko gudua); Frantziarrek 150 kanoi galdu zituzten, baita 20.000 soldadu alemaniarrak preso hartu zituztenak. Alemaniarrak ez ziren mugan gelditu, Nancy hiria hartu nahi zuten baina Ferdinand Fochen armada ondo defendatu zuen hiria. Hegoalderantz, Frantziarrak Mulhouse hartu zuten berriro.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Charleroiko gudua

**Charleroiko gudua **(), **Sambre ibaiaren gudua** ere deitua, 1914ko abuztuaren 21ean gertatutako bataila bat izan zen Lehen Mundu Gerraren testuinguruan, Alemaniar eta Frantziar armadak borrokatu ziren. Frantziarrek ibaiaren ertzetik erasotzea planifikatzen zeuden Alemaniarrek kargan agertu zirenean; Alemaniarrek garaile atera ziren.

## Gudua 
Alemaniarren Frantziako inbasioa Lehenengo Mundu Gerraren hasieran, 1914ko abuztuaren 20an, Lanrezac frantziar jeneralak Sambre ibaiaren ertzean 40 kilometroko luzeran armada kokatzen hasi zen, haren ezkerrean zalditeria zegoen, Sordet jeneralaren agindupean eta Britainiar Armada Espedizionarioa (BAE) Monsen. Momentu horretan Lanzerac-ek alemaniarren 38 dibisioen kontra topo egin zuen, Karl von Bülow jeneralaren agindupean.

Alemaniar 2. Armada hasi zuen Sambre ibaiko posizioen kontra. Lanrezac jeneralak zuzendutako V. Armada gehiegi aurreratu zen aurreko egunetan, ekialdean gertatzen ari ziren porroten informaziorik gabe. Estatu Nagusitik Joffrek Lanrezac aurrera egitera bultzatzen ari zen, baino azken honek bazekien Britainiarren BAE taldea laguntza gabe ezingo zuela eraso zuzen bati aurre egin. BAE-k ekialdeko hegalean kokatuta zegoen, baino haren ahultasuna oso argia zen. Abuztuaren 22an Bülowek 3 dibisioekin Frantziar V. Armada erasotu zuen aurrez aurre. Erasoa latza izan zen bi aldeentzat, eta frantziar III. armada-gorputzak "galera ikaragarriak" jasan zituen. Ofizial frantsesen artean nagusiki nabaritu ziren galerak. Alemaniarren artileriaren nagusitasuna nabaritu zen; denbora batez Mosa ibaia erasotzen 340 kanoi tiroka aritu ziren. Borroka Abuztuaren 23ra arte iraun zuen, frantziarrak erretiratu zirenera arte. Bitartean alemaniarren 3. Armada Mosa ibaia gurutzatu zuen frantziarren eskuineko hegala aurrez-aurre erasotzeko. Lanrezac jeneralak erretiratzeko agindu zuen, Joffreren nahien aurka, Alemaniarren erasoa haien hornidura-bideak moztuko zituela uste zuelako. Frantziar atzerakada porrot handiago batengatik salbatu zituen, Schlieffen plana zioenez Alemaniarrak Frantziarrak Belgikaren hego-ekialdean inguratu behar baitzituzten eta mugimendu honekin ez zuten lortu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kauhaneva–Pohjankangas Parke Nazionala

**Kauhaneva–Pohjankangas Parke Nazionala** (), Finlandia hego-mendebaldeko parke nazional bat da, Kauhajoki eta Karvia udalerrietan dagoena, Hego Ostrobotnia eta Satakunta udalerrien artean. Ramsarko hitzarmenaren barnean dago, bai eta Natura 2000 sarean ere.

## Geografia 
Zingirek eta zohikaztegiek osatzen dute parkea. Lurzorua porfiro eta granitoz osaturik dago eta gainean zohikatza du. Eremu nahiko laua da, iparraldea 170 metrotako altueran dago eta hegoaldea 160 metrotako altueran itsas mailatik.

## Iruditegia 

Irudi:Kauhaneva 9.JPG
Irudi:Kauhaneva 24.JPG
Irudi:Kauhaneva 12.JPG
Irudi:Kauhaneva 15.JPG
Irudi:Kauhaneva 35.JPG

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Parkearen webgune ofiziala
The Crucifixion

***The Crucifixion*** 2017ko Xavier Gens frantziar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Moja bat hiltzeaz akusatuko dute Anton apaiza Errumanian, eta kartzelatu egingo dute. Ustez exorzismo bat egiten ari zirela hil zuen moja. Nicole Rawlins kazetari estatubatuarra gaia lantzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Sophie Cookson: Nicole Rawlins
* Corneliu Ulici: aita Anton
* Brittany Ashworth: Vaduva
* Matthew Zajac: Gornik gotzaina
* Diana Vladu: moja
* Florian Voicu: Tavian
* Radu Bânzaru: Amanar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Berkhout

**John Berkhout** Oiartzunen sorturiko rock psikodeliko, elektro-pop eta antzeko beste hainbat estilo jorratzen dituen musika taldea da.

## Diskografia 
* *John Berkhout* (2013, Warner Music)*
* *Bloo Mind* (2016, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Sauli Niinistö

**Sauli Niinistö** (Salo, Finlandia, 1948ko abuztuaren 24) Finlandiako 12. presidentea izan zen 2012tik 2024ra.

Zuzenbidea ikasi zuen Turkuko Unibertsitatean. Koalizio Nazionalaren Alderdia zentro eskuindarreko kidea, alderdiko presidentea (1994-2001), Justizia ministroa (2005-2006), Finantza ministroa (1996-2003), lehen ministrordea (1995-2001) eta Parlamentuko presidentea (2007-2011) izan zen.

2012ko hauteskunde presidentzialak irabazi zituen eta 2018an hautatu zuten berriro.

## Kanpo estekak
Entrevías

**Entrevías**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Puente de Vallecas barrutian. Hiriko 131. auzoa da. 2006an 37.060 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Noissevilleko guda

**Noissevilleko guda **Franco-Prusiar Gerrako konfrontazio bat izan zen, 1870eko abuztuaren 31n hasi eta irailaren 1ean bukatu zena. Prusia garaile atera zen.

Metztik bidaiatzen, François-Achille Bazaine mariskalaren agindupean zeuden armadak Prusiako lerroa apurtzen saiatu ziren. Hasieran frantziar armadak arrakasta apur bat izan zuen baina irailaren 1.ean frantziarrak Metzera bultzatuak izan ziren berriro.

## Kanpo estekak
Faubourg-du-Roule

**Faubourg-du-Roule (30)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Élysée (8) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 10.038 biztanle zituen.

## Ondarea 
* Parisko Garaipen Arkua
* Saint-Philippe-du-Roule eliza
* Saint-Alexandre-Nevsky eliza ortodoxoa
* Hôtel Salomon de Rothschild

## Kanpo estekak
Madeleine (Paris)

**Madeleine (31)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Élysée (8) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 4.614 biztanle zituen.

Izena auzo honetan dagoen La Madeleine elizari zor dio.

## Ondarea 
* La Madeleine eliza
* Eliseo jauregia
* Hôtel de Beauvau
* Hôtel de Charost
* Ameriketako Estatu Batuetako Enbaxada Frantzian

## Kanpo estekak
Europe (Paris)

**Europe (32)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Élysée (8) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 18.606 biztanle zituen.

Izena auzo honen erdigunean dagoen Europa plazari zor dio.

## Ondarea 
* Europa plaza
* Monceau parkea
* Square Marcel-Pagnol
* Saint-André-de-l'Europe eliza
* San Agustin eliza
* Cernuschi museoa
* Jacquemart-André museoa
* Nissim-de-Camondo museoa

## Ikus, gainera 
* Europe (Parisko metroa)

## Kanpo estekak
Matematikarien Nazioarteko Biltzarra

**Matematikarien Nazioarteko Biltzarra** (ICM) matematika gaiari buruzko biltzar handiena da. Lau urtean behin biltzen da, Nazioarteko Matematika Batasunak (IMU) antolatuta.

Fields Dominak, IMU Abacus Saria, Gauss Saria eta Chern Domina biltzarraren inaugurazio ekitaldian ematen dituzte. Biltzar bakoitza ekitaldien akta inprimatu multzo batekin ospatzen da, dokumentu akademikoak erregistratzen dituena, interes orokorreko gaur egungo gaiei dagokienez gonbidatutako hitzaldietan oinarrituta. 

ICMn hitz egiteko gonbidapena izateak "ospearen aretorako sarrera […] baliokidea" deitu izan zaio.

## Biltzarren zerrenda 
1893an, Matematikaren Nazioarteko Biltzarra bat antolatu zen Chicagon (Ameriketako Estatu Batuak), 1893ko Chicagoko Erakusketa Unibertsalarekin batera. Bertan, Felix Kleinek "Matematikaren egungo egoera" izeneko irekiera-hitzaldia eman zuen. Lau urte geroago, 1897ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra ospatu zen. 

Lehen Mundu Gerraren ondoren, Aliatuek hala eskatuta, Estrasburgoko 1920ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra eta Torontoko 1924ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra kanpo utzi zituzten Potentzia Zentraletako kide izandako herrialdeetako matematikariak. Horrek eztabaida sortu zuen, oraindik konpondu gabe dagoena, Estrasburgoko eta Torontoko biltzarrak benetako Matematikarien Nazioarteko Biltzarratzat hartu behar diren ala ez. 

Zürichen ospatutako 1932ko Matematikarien Nazioarteko Biltzarra inaugurazioan, Hermann Weylek honako hau esan zuen: "Ezohiko gertakari nekez baten lekuko gara hemen. Ireki berri den Matematikarien Nazioarteko Biltzarrari dagokion n zenbakirako, 7 ≤ n ≤ 9 ezberdintza dugu; zoritxarrez, gure oinarri axiomatikoak ez dira nahikoak adierazpen zehatzago bat emateko". Eztabaida horren ondorioz, 1932ko Zuricheko biltzarretik aurrera, Matematikarien Nazioarteko Biltzarrak ez dira zenbatzen.

## Erreferentziak 
## Oharrak 
## Kanpo estekak
Sakkarako txoria

thumb|eskuinera|Sakkarako txoria.
**Sakkarako txoria**, baita ere *Sakkarako planeatzailea* izenez ezagututa, basapiku zuhaitzaren egurrez egindako objektua da. 1891an Pa-di-Imenen hilobian aurkitua izan zen, Sakkarako nekropoli egipziarrean. Objetkuak hegazkin baten antza erakuste du eta, ondorioz, batzuek hegazkin motor gabeko baten miniatura dela esan dute. Aurkitzaieleek gurtza-objektuaz jo zuten. K. a. 200 urtekoa da, Ptolomeotar dinastian. Gaur egun Kairoko Egiptoar Museoan erakusten da.

## Deskribapena 
Objetktu txikia da, 15 zm.koa, 18,30 zm.ko hego luzera eta 39 gramu pisatzen du. Hasieran zapelatz baten antzera margotua izan zen.
 
## Esanahia 
thumb|eskuinera|Objektuaren beste ikuspegia.
Ez dakigu ze helburuarekin egin zuten Sakkarako txoria; objektuari buruzko dokumentazioa ez dago eta zabaldu diren interpretazio guztiak hipotesiak dira.
* Agian ideia zabalduena gurtze-objektu bezala aztertzen duena izan daiteke. Hegaztien irudian Antzinako Egiptoan jainko desberdinekin lotzen zen, batez ere Horusekin.
* Beste espezialisten arabera goi mailako haur baten jostailua izan zitekeen.
* Haize orratza.
* Ehizarako erabiltzen zen boomeranga, bereziki ur-hegaztiak harrapatzeko.
* parapsikologo batzuek hegazkin motor gabeko aparatua ikusi dute objektu horretan. Horren arabera oopart (out of place artifact) edo garaitik kanpoko objektu bat izan daiteke ere bai.

## Antzeko irudiak 
Egipton antzeko objetuen marrazkiak aurkitu izan dira, haize orratzenak, alegia. Adibidez, Karnakeko Khonsu tenpluan, Egiptoko Inperio Berriaren marrazkietan Opet jaialdietan erabiltzen ziren itsasontziak agertzen dira eta haien hiruren mastetan antzeko hegaztiak ikus daitezke: bat Ramses III.aren itsasontzian, beste bat Herihorren erregealdiko itsasontzi batean eta, azkena, Meri-Amonen itsasontzian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ptolomeotar dinastia
* Egiptologia
* Oopart

## Kanpo estekak 
* :Parapsikologiaren interpretazioa.
Champs-Élysées (Paris)

**Champs-Élysées (29)**, Frantziako Paris hiriburuan dagoen auzo bat da, Élysée (8) barrutian. 1999ko erroldaren arabera 4.614 biztanle zituen.

Izena auzo honetan dagoen Eliseo Zelaien hiribideari zor dio.

## Ondarea 
* Eliseo Zelaien hiribidea
* Grand Palais
* Petit Palais
* Concorde plaza eta Luxorreko obeliskoa
* Port de la Conférence eta Port des Champs-Élysées.

## Kanpo estekak
Mapa politiko

[thumb|[Kosovo eta Serbia bereizten dituen XXI. mendeko mapa politiko bat.]]
**Mapa politiko**a mapa mota bat da. Garai jakin bateko antolaketa politikoaren berri ematen du. Mapa politiko batek antolaketa politikoaren berri ematen du, normalean kolore biziekin eta lekuen izenen etiketekin. Mapa politikoetan eskualdeak, probintziak, erkidegoak, Estatuak-eta irudikatzen dira.
[thumb|[Maroko eta Mendebaldeko Sahara erakusten dituzten XXI. mendeko 4 mapa politiko.]]
Mapa politikoak antolaketa politikoetan ematen diren aldaketen arabera aldatu ohi dira. Gerta daiteke ikuspegi politiko ezberdinetatik mapa politiko ezberdinak ekoiztea.

Mapa politikoen bilakaera historikoa jasotzen dira atlas historikoetan.

## Ikus, gainera 
* Mapa
* Burdinbide mapa
* Errepide mapa
* Hizkuntza mapa
* Mapa geologikoa
* Mapa fisikoa'''
* Mapa hidrografikoa
* Mapa plubiometrikoa
* Mapa turistikoa

## Kanpo estekak
Hexen

**Hexen** (alemanieraz "sorginak" esan nahi du) Bizkaiko punk taldea da, bost neskak osatzen dutena. Ingelesez abesten dute.

## Ibilbidea 
Virginiak 2015ean Facebooken iragarki bat jarri zuen nesken punk talde bat sortzeko. Jone, María, Garazi eta Vicky-k erantzun zuten. Bakoitza aurrez beste talde batzuetan aritua zen; Virginia (Awaking the north), Jone (Octopussys) eta Vicky eta Garazi (Las Klitorix). 2016an Garazik utzi eta Ainhoa sartu zen.

2016an bertan Bergarako *Northern Drunkens* estudiotan lau abestitako EP bat grabatu zuten, *Die Frauenjagd*.

Hainbat bira egin dituzte, hala estatuan nola Europa aldean ere.
 	
## Diskografia 
* *Die Frauenjagd* (2016, Bird Trouble).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sin Mala Intención

**Sin Mala Intención** 2015. urtean sortutako gipuzkoako pop rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Esas Cosas* (2016, Rock CD Records)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea
Erokomeri

**Erokomeri** trikiti musikako talde bat da, 2014ko abenduan Azpeitian (Gipuzkoa) sortua.

## Ibilbidea 
Taldea hiru azpeitiarrek, usurbildar batek eta lasartear batek osatua da, hasiera batean Arrasateko ingeniaritzako ikasleen jaian jotzeko helburuaz. Erromeriaz erromeria aritu ondoren, 2017an beren lehenengo diskoa kaleratu zuten: *Izan*. Diskoa hamar abestiz osatuta dago, eta kolaborazioak ditu letra eta ahotsei dagokienez. Kolaboratzaileetako batzuk dira Ane Labaka, Mikel Etxaburu, Jon Gurrutxaga, Ekhine Eizagirre, Jose Mari Agirretxe, Aiora Zulaika.

## Diskografia 
* *Izan* (2017, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izu Nauk

**Izu Nauk** 2006 urtean Zumaian sortutako heavy taldea da.

## Ibilbidea 
Taldea 2006an sortu zuten Iker, Jurgi, Lu, Lutxi eta Gorritik. 2008an maketa grabatu zuten eta 2012an lehenengo diska, *Metamorfosia*. Lan honetako kanta ezagunena *Denbora* izan zen. 2013an Lu eta Ikerrek taldea utzi eta Zarauzko Andoni sartu zen. 2014 urtean bigarren diska bat kaleratu zuten, oraingoan trash estilotik gertuago zegoen.

## Diskografia 
* *Izu nauk* (2008, autoekoiztua) - maketa
* *Metamorfosia* (2012, autoekoiztua)
* *Herri baten oihua* (2014, autoekoiztua) - 6 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pehr Evind Svinhufvud

**Pehr Evind Svinhufvud af Qvalstad** (Sääksmäki, Finlandiako Dukerri Handia, Errusiar Inperioa, 1861eko abenduaren 15a - Luumäki, Finlandia, 1944ko otsailaren 29a) Finlandiako 3. presidentea izan zen 1931tik 1937ra.

Abokatu, epaile eta politikaria izan zen Finlandiako Dukerri Handian, errusiarren menpe, eta funtsezko papera jokatu zuen finlandiar independentziaren aldeko mugimenduan. Finlandiaren Independentzia Aldarrikapena parlamentura aurkeztu zuenetako bat izan zen. Finlandia independenteko lehen estatuburua izan zen 1917-18 bitartean, lehenik senatuko presidente eta ondoren estatuko babesle edo erregeorde.

Kontserbadorea eta nazionalista izan zen, eta komunismoaren aurkakoa. Lehen ministro izan zen 1930etik 1931ra, eta 1931n hautatu zuten presidente. Bere agintaldian matxinada komunista eta Lapua erakunde antikomunistarena saihesten jakin zuen. 1937an ez zuten berriro hautatu, sozialdemokraten eta Nekazaritza Alderdiaren aurkako botoengatik.

## Kanpo estekak
Falta Taldea

**Falta Taldea** 2016. urtean Hazparnen sorturiko post-rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Falta* (2017, autoekoizpena) - 4 abesti
* *Falta #2* (2018, autoekoizpena) - 6 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grijalva (ibaia)

**Grijalva** (, Juan de Grijalvaren omenez) edo **Mezcalapa** Erdialdeko Amerikako ibaia da, Guatemalan sortu eta Mexiko hego-ekialdea zeharkatzen duena. 600 kilometro luze da, eta 57.958 kilometro koadroko eremua drainatzen du (Usumacinta kontuan hartu gabe), %90 Mexikon. Ahoa Mexikoko golkoan du.

## Geografia 
Grijalva ibaiak Guatemalako Cuchumatanes mendilerroan du iturburua; Mexikoko Chiapas estatuan sarturik, Tuxtla Gutiérrez hiria inguratzen du. Beherago, Chiapas eta Tabascoren arteko muga egiten du eta, azken estatu horretan barneraturik, Villahermosatik igarotzen da. Itsasoratu aurretik Usumacintarekin bat egiten du. Mexikoko golkora isurtzen da, Frontera herriaren ondoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kurjenrahka Parke Nazionala

**Kurjenrahka Parke Nazionala** (), Finlandia hego-mendebaldeko ertzean dagoen parke nazional bat da, Turku hiriaren ondoan.

## Historia 
Harri Aroko ehiztari-biltzaileak izan ziren eremu honetako aurreneko populatzaileak. Brontze eta Burdin Aroko aztarnak ere aurkitu dira. Dena den ez dirudi asentamendu iraunkorrik izan zenik XVIII mendearen erdialderarte. Lehendabiziko herria Savojärvi aintziraren ertzean sortu zen.

XIX mendean bi etxaldek erosi zituzten eremu honetako lurrak eta baso guztiak moztu zituzten, uharte batzutan gelditu zirenak ezik. XIX mendearen bukaeran Estatuak erosi zuen lurraldea.

1978 urtean dagoeneko Gobernuak erabaki zuen Parke Nazionala sortzea baina 20 urte luzatu zen prozesua eta 1998an ezarri zen azkenean.

## Flora eta fauna 
Zohikaztegiek osatzen dute parkea baina berezko basoa ere aurkitzen da aipaturiko uharteetan, azken 150 urtetan gizakiaren erabilerarik izan ez duena. Ipar-katamotza aurkitzen da bertan, ohikoa da hartz arreak eta otsoak ikustea ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Parkearen webgune ofiziala
Honorio II.a (antipapa)

**Pietro Cadalo** (Verona ondoan,  - 1072) italiar elizgizona izan zen. **Honorio II.a** erlijio izenaz antipapa izan zen 1061 eta 1072 bitartean. Parmako apezpikua zela (1044), Inperioak izendatu zuen antipapa, ez baitzuen onartzen Alexandro II.a Aita Santutzat. Erroma hartu zuen (1062), baina alemaniar printzeak alde batera utzirik, bere barrutira erretiratu behar izan zuen.

## Erreferentziak
Klemente VII.a (antipapa)

**Roberto Genovakoa** (; Annecyko gaztelua, 1342 &ndash; Avignon, ) suitzar elizgizona izan zen. **Klemente VII.a** erlijio izenaz antipapa izan zen 1378 eta 1394 bitartean. Sartaldeko zismako lehenengo antipapa, Urbano VI.a Aita Santua gaitzetsi zuten kardinalek izendatu zuten Aita Santu 1378an. Europako erreinuak bi Aita Santuen artean banatu ziren. Klemente VII.ak Frantziaren babesa izan zuen.

## Erreferentziak
Silvestre IV.a (antipapa)

**Maginulfo** (Erroma,  - *ib.*, 1111) italiar elizgizona izan zen. **Silvestre IV.a** erlijio izenaz antipapa izan zen 1105 eta 1111 bitartean. Erromako herriak Aita Santu hautatu zuen 1105eko azaroan, Paskoal II.a Aita Santu zela. Handik gutxira, ihes egin behar izan zuen. 1111n Paskoal II.aren aita santutza onartu zuen.

## Erreferentziak
2017ko Kataluniako azaroko greba orokorra

**2017ko Kataluniako azaroko greba orokorra** edota **A-8**, azaroaren 8an Katalunia osoan burututako greba orokor bat izan zen. Intersindical-CSC kataluniar sindikatuak «eskubide sozialen murrizketa», lan prekarietatea eta Espainiako 2017/15 Errege-Legea salatzeko deialdiaren ondorioz burutu zen.

Bestalde, espetxeratutako Kataluniako Generalitateko kontseilarien eta ANC eta Òmnium erakundeetako Jordi Sànchez eta Jordi Cuixart lehendakarien askatasuna ere eskatu zen.

## Ikus gainera 
* 2017ko Kataluniaren independentzia erreferenduma
* 2017ko Kataluniako urriko greba orokorra
* 2017ko Espainiako krisialdi konstituzionala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paskoal III.a (antipapa)

**Guido Cremakoa** (Crema,  - Erroma, ) italiar elizgizona izan zen. **Paskoal III.a** erlijio izenaz antipapa izan zen 1164 eta 1168 bitartean. Viktor IV.aren ondorengoa izan zen. Frederiko I.ak izendatu zuen, Alexandro III.a aita santuaren aurka.

## Erreferentziak
Kalisto III.a (antipapa)

**Giovanni Morson** (1183ko urriaren 19 baino lehen hila) italiar elizgizona izan zen. **Kalisto III.a** erlijio izenaz antipapa izan zen 1168 eta 1178 bitartean. Federiko Bizar Gorrik lagundurik Alexandro III.a Aita Santuaren kontra jarri zen, baina 1178an onartu zuen.

## Erreferentziak
Numancia (Madril)

**Numancia**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Puente de Vallecas barrutian. Hiriko 136. auzoa da. 2016an 45.941 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Gregorio VIII.a (antipapa)

**Maurice Bourdin** (Euburia, Limousin - La Trinità della Cava, Cava de' Tirreni, 1137) ozkitaniar elizgizona izan zen. **Gregorio VIII.a** erlijio izenaz antipapa izan zen 1118 eta 1121 bitartean. Mauritius edo Burdinus izenaz ere ezaguna. Bragako artzapezpiku ohia, enperadorearen aldeko antipapa, Gelasio II.aren kontra (1118). Wormseko konkordatuaren ondoren (1122) kartzelan sartu zuten.

## Erreferentziak
Horcajo (Madril)

**Horcajo**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moratalaz barrutian. Hiriko 142. auzoa da. 2016an 6.500 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Media Legua (Madril)

**Media Legua**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moratalaz barrutian. Hiriko 144. auzoa da.

## Kanpo estekak
Fontarrón

**Fontarrón (145)**, Espainiako Madril hiriburuko auzo bat da, Moratalaz barrutian. Hiriko 145. auzoa da.

## Kanpo estekak
Luxorreko obeliskoa

**Luxorreko obeliskoa**, jatorriz, Antzinako Egiptoko Luxorreko tenpluan zegoen granito arrosazko obelisko bat da. 1835. urtetik Paris hiriko Concorde plazaren erdigunean dago. K.a. 1290ean eraiki zen, 23 metro garaiera eta 250 tonako pisua ditu.

2010ean Zahi Hawass egiptologoak obeliskoa Egiptora itzularazteko kanpainia bati ekin zion, eta berarekin batera beste hainbat pieza ezagun ere, tartean Rosetta harria, Denderako zodiakoa eta Ramses II.aren estatua bat.

## Ikus gainera 
* Concorde plaza

## Kanpo estekak
Alfred Molina

**Alfred Molina** (Londres, 1953ko maiatzaren 24a) ingeles zinema eta telebistako aktore bat da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Bideo-jokoak 
## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Dick Bruna

**Hendrik Magdalenus Bruna**, ezagunagoa **Dick Bruna** bezala (Utrecht, Herbehereak,  -*Ibidem*, ), herbeheretar idazle, diseinatzaile eta ilustratzaile bat izan zen.

Bruna ezaguna egin zen haurrentzat idatzi zituen liburuengatik eta bertan egin zituen ilustrazioengatik, orotara, 200dik gora. Bere sorkuntzarik ezagunena Miffy untxia da (), 1955ean sortua, itxuraz minimalista, kolorez zuria eta buru handikoa. Ere berean, Brunak beste zenbait pertsonaientzako istorioak sortu zituen ere, hala nola, Lottie, John baserritarra eta Hettie Hedgehog.

Haur literaturaren gainean egindako lanez gain, Brunak diseinua, ilustrazioa eta edizioarekin lotutako zenbait lan egin zituen: liburu azalak, posterrak eta promoziorako materialak, besteak beste. Miffyrekin izan zuen arrakastarekin, ordea, 85 milioitik gora liburu saldu zituen 40 hizkuntzatan. Bere jaioterrian, Ultrecht, haren omenezko museoa eta plaza publikoak daude.

## Bizitza 
Dick Bruna, A. W. Bruna editorearen eta de J. C. C. Erdbrinken bigarren semea eta Henk Brunaren iloba izan zen. Bigarren gerraten mundialean zehar, familian e Loosdrechten (Wijdemeren) ezkutu behar izan zen aita atxilotu eta Alemaniara langile bezala bidali ez zezaten. Gerra ostean, Dick eskolan hasi zen baina laster utziko zuen. Harengandik espero zen aitaren eta aitonaren bide berdina hartuko zuela, eta horrela, editore bihurtuko zela. Horretan trabatzeko, Londresen eta Parisen ibili zen. Azken horretan, mota guztietako museoak bisitatu zituen eta horrek artista izateko gogoa piztu zion. Herbeheretara itzuli zenean, Amsterdameko Arte Ederren Akademian ikasteko eman zuen izena baina bertan behera utzi zituen ikasketa horiek ere. Editore bezala aitarekin lanean jarri beharrean, diseinatzaile bezala hasi zen, eta horrek, familiako ardi beltzaren antzerako zerbait bihurtu zuen. Alta, bere arrakastaren zati handi bat Herbehereetako kioskoetan haren libururen salgai beti egoteari zor zaio.

## Erreferentziak
Barriga (Lausa Harana)

**Barriga** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2010ean 11 biztanle zituen.
thumb|284px|Airetiko ikuspegia

## Kanpo estekak
Baró (Lausa Harana)

**Baró** Lausa Haraneko herri hustua da, Burgosko probintzian. Herriko parrokia Santa Maria eliza da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Castresana

**Castresana** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2008an 25 biztanle zituen.

Herriko parrokia Santa Luziaren baseliza da.

## Kanpo estekak
Lastras de la Torre

**Lastras de la Torre** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 14 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Mambliga

**Mambliga** edo **Mambliga de Losa** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 10 biztanle zituen. Arabako Gaubeatik gertu kokatuta, herri hustu bilakatzekotan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quincoces de Yuso

**Quincoces de Yuso** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 237 biztanle zituen. Jerea ibaiaren ertzean kokaturik, udalerriko herri nagusia da.

## Kanpo estekak
San Pantaleón de Losa

**San Pantaleón de Losa** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2007an 13 biztanle zituen.

Gorobelen hegoaldean eta Jerea ibaiaren haranean kokaturik, 1931n Espainiako gobernuak bertoko baseliza Bien de Interés Cultural izendatu zuen. Herri hustu bilakatzekotan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irakli Tsereteli

**Irakli (Kaki) Tsereteli** (;  I*rakli Georgievitx Tsereteli*; Kutaisi, Errusiako Inperioa (egun, Georgiako Errepublika) 1881eko abenduaren 2agreg./azaroaren 20ajul. - New York, AEB1959ko maiatzaren 20a) georgiar mentxebikea izan zen.

## Ideologia 
Bere filosofia politikoa mentxebike ortodoxoa zen: hau da iraultza demokratiko burgesa izatera mugatzearen aldekoa zen, sozialismoa berehala ezartzea “hondamendia” omen zatekeelako, beraz marko burges hori gainditzearen aldeko edozein mugimenduren kontrakoa zen. Sobieten barnean langile iraultzaren aurkako eta Errusiako Behin-behineko Gobernuaren aldeko jarrera erakutsi zuen, joera honen aldeko pertsonalitaterik garrantzitsuena bilakatuz; bere ustez, Sobieten lana ez zen boterea hartzea, baizik eta burgesia demokraziarantz presionatzea, eta burgesiarekin “koalizioa” osatzea (“botere bikoitza” Sobieten menpekotasunaren optikatik ulertzearen aldeko nagusia zen); eta hala, “arazo nagusi” guztietan (gudaren jarraipena, botere politikoa, lurren birbanaketa…) burgesiaren ikuspuntua babestu zuen eta Sobietek ere babes zezaten saiatu zen.

## Biografia 
### Hasierako urteak 
1903ean errusiar marxistei batuko zitzaien, segituan mentxebikeen alde egin zuelarik. 1905eko Errusiako Iraultzaren ostean “likidatzaileen” ildoan (boltxebikeengandik erabat urrundu eta alderdiaren aparatu klandestinoa “likidatu” eta alderdi legal bihurtu nahi zuten aldean) kokatu zen. 1907ean Dumako diputatu aukeratua, baina urte horretan atxilotu zuten.

### Lehen Mundu Gerran 
1914ean Errusiak Lehen Mundu Gerran parte hartzearen kontrakoa izan zen, baina 1917ean Gobernu liberal-demokratikoa ezarrita, guda onetsi zuen, “demokraziaren aldeko guda” bezala, eta postura horretara lotu zituen mentxebike gehienak. 1917eko otsailean Petrogradeko Sobietaren zuzendaritzaren parte izan zen, eta praktikoki, Sobiet honen gehiengoa kontziliatzailea zen artean (otsailetik irailera), Sobietaren bozeramaile gisa jardun zuen (1917eko ekainean, Errusia Osoko Sobieten Lehen Biltzar Nagusian, Errusiako Sobieten Komite Exekutiboko kide aukeratu zuten).

### Otsaileko Iraultza ondoren 
Ekainean, Petrogradeko Sobietak Kronstadteko Sobieta aintzatespenik gabe uzteko adierazpenaren bultzatzailea izan zen, eta are boltxebikeak legez kanpo uztea proposatu zuen, arrakastarik gabe (uztailean antzeko neurri batzuk hartu zituen Gobernutik). Otsailetik aurrera, praktikoki Alderdi Mentxebikearen alderdiburu izan zen. Maiatzean, Posta eta Telegrafo Ministro bezala gobernuan sartu zen, eta Uztaileko Egunak igaro ostean Barne ministroa izan zen, beraz hilabete horretan boltxebikeen kontrako errepresioa zuzendu zuen, “konplot” eta “altxamendu” akusaziopean hainbat boltxebike atxilotuz (Lenin ere atxilotzen saiatu zen, baina hau ihes eginda zegoen) eta salbuespen lege bat onartuz. Abuztuan Gobernua utzi zuen. Urriko Iraultzaren erabat aurkakoa zen; Georgiako gobernu mentxebike kontrairaultzailean parte hartuko zuen. Iraultza Georgiara zabaldu zenean, Frantziara ihes egin zuen.

## Erreferentziak
Quintanaseca

**Quintanaseca** Fríasko herria da, Burgosko probintzian (Espainia). Ebroko haranean, herriburutik hiru kilometrotara, kokaturik, Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 1950ean 76 biztanle zituen eta 2007an 25.

## Kanpo estekak
Cabañes de Oteo

**Cabañes de Oteo** edo **Cabañes** Lausa Haraneko herri hustua da, Burgosko probintzian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fresno de Losa

**Fresno de Losa** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Arabako Gaubeatik gertu kokatuta, Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2016an 20 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llorengoz

**Llorengoz** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2016an 11 biztanle zituen. Gorobel mendizerraren hegoaldean kokaturik, Orduñako mugatik gertu dago. Herri hustu bilakatzekotan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quincoces de Suso

**Quincoces de Suso** Lausa Haraneko herri hustua da, Burgosko probintzian. Quincoces de Yusoren ondoan dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Llorente

**San Llorente** Lausa Haraneko herria da, Burgosko probintzian. Espainiako Estatistika Institutuaren arabera, 2016an 29 biztanle zituen.

## Kanpo estekak