open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ōsu Kannon

Nagoia hirian dagoen tenplu budista bat da, Aichi prefeturan. Ofizialki *Kitanosan Shinpuku-ji Hōshō-in* izena dauka.

## Historia 
Owari probintziako Ōsu-gō herrixkan eraiki zen 1333 urtean Go-Daigo enperadoreak sustatuta, gaur egungo Hashima (Gifu) hiria dagoen lekuan. Shōnin Nōshin izan zen lehenengo apaiza eta honek Kannon jainkoarekin egin zuen amets (errukiaren buda) eta hortik tenpluaren izen herrikoia, *Ōsu Kannon*.

Sarritan urak hartzen zuenez Tokugawa Ieyasuk 1612an tokiz aldatu zuen gaur egun dagoen lekura. 1820 urtean tenpluaren zati handi bat suak erre zuen eta 1970k hamarkadan berreraiki zen.

## Bitxikeriak 
Tenpluko eraikin nagusiak paperezko linterna erraldoia dauka. Baina bereziki aipagarria da tenpluak gordetzen dituen 15.000 artelan japoniar eta txinatarrak. Hauen artean Kojiki liburuaren esku-izkribu zaharrena dago.

Hilabetero 18. egunean merkatua egiten da tenplura doan kalean.

## Iruditegia 

Irudi:Osu Kannon 1.jpg
Irudi:Osu Kannon 10.jpg
Irudi:Osu Kannon 6.jpg
Irudi:Osu Kannon 8.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Naka-ku (Nagoia)

Nagoia hiriko auzo administratiboa da. 2011ko erroldaren arabera 79.410 biztanle ditu.

## Geografia 
Nagoia hiriaren erdigunean dago. Sakura-dōri (桜通り), Ōtsu-dōri (大津通り), Fushimi-dōri (伏見通り) eta Tsurumai-dōri (鶴舞通り) kaleen artean dago eta Sakae merkatal eremua dauka barnean, 5 km²-ko azalera duen aire girotudun denda eremua.

Honetaz gain Naka auzoan daude Nagoiako eraikin ezagunenetakoak; Nagoiako gaztelua, Ōsu Kannon tenplua, hainbat museo eta parke.

## Historia 
1908 urtean Nagoia hiria eratu zuten hasierako lau auzoetako bat da. Bigarren Mundu Gerrako bonbaketek ia erabat suntsitu zuten eta berreraikitzerakoan auzoa birplanifikatu egin zen kale zabalak eraikiz suari aurre egiteko. Honen adibide da Sakaeko 100 metroko kalea (100メートル道路), horrela deitua 100 metrotako zabalera duelako.

1980 arte debekatua egon zen 6 solairutik gorako eraikinak altxatzea.

## Ondasun nabarmenak 
* Nagoiako gaztelua
* Ōsu Kannon tenplua
* Nagoya TV Tower

## Iruditegia 

Irudi:Nagoya Sakae area from Midland Square.JPG|Sakae eremua.
Irudi:Nagoya Castle Tower in Spring.jpg|Nagoiako gaztelua.
Irudi:Osu Kannon 2.jpg|Ōsu Kannon tenplua.
Irudi:River park5.jpg|Hisaya Ōdori parkea.
Irudi:Nagoya Terebi-tō.JPG|Nagoya TV Tower.

## Kanpo estekak 
*  Naka auzoaren webgune ofiziala
Oreochromis niloticus

**Niloko tilapia** (*Oreochromis niloticus*) Cichlidae familiako arrain espeziea da, Iparraldeko Afrikako eta Ekialde Hurbileko ibai eta ur gezako aintziretan bizi dena. Akuikulturan asko erabiltzen da.

## Banaketa 
Israelgo kostaldeko ibaiak, Nilo arroa, Kivu eta Tanganyika aintzirak, Awash ibaia eta Etiopiako aintzira batzuk, Omo ibaia, Baringo eta Turkana aintzirak eta Suguta ibaia (Kenya).
.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Oreochromis*
* Cichlidae

## Kanpo estekak 
* “Legatza eta bakailoaren arteko zerbait da Niloko tilapia arraina: Nerbreen.”, elkarrizketa Euskadi Irratiko *Hiri Gorrian* saioan, 2019ko maiatzak 23, eitb.eus
* FishBase.org
Oreochromis leucostictus

***Oreochromis leucostictus*** Cichlidae familiako arrain espeziea da, Kongoko Errepublika Demokratikoan eta Ugandan jatorria duena.

## Banaketa 
Eduardo, George eta Albert aintzirak dira arrain honen jatorrizko bizilekuak, eta baita laku horietan ahoa duten ibaiak ere. Victorian eta Ekialdeko Afrikako beste aintzira batzuetan sartua izan da. Sartze horiek eragin ekologiko kaltegarria izan dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Oreochromis*
* Cichlidae
Oreochromis spilurus

***Oreochromis spilurus*** *Oreochromis* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Cichlidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Oreochromis*
* Cichlidae

## Kanpo estekak 
* FihsBase.org
Coptodon rendalli

***Coptodon rendalli*** Cichlidae familiako arrain espeziea da, Saharaz hegoaldeko Afrikako ur gezako aintzira eta paduretan bizi dena.

## Banaketa 
Kongo ibaiaren goiko arroa, Kasai ibaiaren arroa, Tanganyika eta Nyassa aintzirak, eta Zambezi, Limpopo, Okavango eta Kunene ibaien arroak ditu jatorrizko bizilekuak. Leku askotan sartu izan da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Tilapia*
* Cichlidae

## Kanpo estekak 
* FihsBase.org
Coptodon zillii

***Coptodon zillii*** Cichlidae familiako arrain espeziea da, Afrikako eta Ekialde Hurbileko ibai, aintzira eta paduretan bizi dena. Leku askotan sartu izan da.

## Banaketa 
Maroko hegoaldea, Niger-Benue sistema, Senegal ibaia, Boli Kosta (Sassandra eta Bandama ibaiak), Txad aintzira, Ubangi (Kongoko Errepublika Demokratikoa), Turkana eta Albert aintzirak, Nilo eta Jordan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Tilapia*
* Cichlidae

## Kanpo estekak 
* FishBase.org
Midland Square dorrea

, ofizialki  Japoniako seigarren etxe orratz garaiena da. Nagoia hirian dago, Nakamura-ku auzoan.

## Egitura 
Hainbat konpainiatako bulegoak daude bertan, garragtzitsuena izena ematen dion Toyota da. Merkatalgune bat ere badu, eta auto erakuslekuak, jatetxeak eta zinema.

47 solairu ditu eta beste sei lur barnean. Goian daukan obserbatorioa Japoniako aire libreko obserbatorio altuena da. Igogailuek 40 segundutan egiten dute goranzko bidea.

## Historia 
Eraikuntza lanak 2003 urtean hasi ziren eta lau urteren buruan, 2007an, inauguratu zen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Henry V (1944ko filma)

**Henry V** (eusk: *Henrike V.a*) 1944ko Laurence Olivier ingeles zinema zuzendari eta aktorearen drama filma bat da. Izenburuak ongi adierazten duen modura William Shakespeare antzerkigileak idatzitako izen berdineko *Henrike V.a* antzezlanean oinarritua dago. Bertan, Laurence Olivier, Renée Asherson, Robert Newton eta Leslie Banks aktoreek antzeztu zuten. Technicolor sistemaz filmatu zen.

Berez, *Hamlet* (1948) eta *Rikardo III.a* (1955) filmeekin batera Olivierek Shakespearen antzezlanen zinemarako egokitzapenen trilogia osatzen du.

## Argumentua 
Ehun Urteko Gerra. Bizimodu libertinoa izan ondoren, Henrike V.ak (1413-1422) Ingalaterrako Erresumako tronua oinordekotzan jaso eta bere erantzukizun eta arduraz jabetzen da. 1415ean 30.000 gizonez osatutako gudarostea bildu eta Frantziako Erresumaren aurkako gerrari berrekiten dio. Urte hartan bertan Azincourteko guduan frantziarrak garaitu eta Normandia eta Paris hiriaz jabetu delarik.

## Aktoreak 
* Laurence Olivier: Henrike V.a Ingalaterrakoa
* Robert Newton: Pistol
* Renée Asherson: Catherine
* Felix Aylmer: Canterburyko artzapezpikua
* Leslie Banks: korua
* Leo Genn: kondestablea
* Harcourt Williams: Karlos VI.a Frantziakoa
* Esmond Knight: Fluellen
* John Laurie: Jamy kapitaina
* Niall MacGinnis: MacMorris
* Ralph Truman: Montjoie
* Valentine Dyall: Filipe, Borgoinako dukea
* Freda Jackson: Quickly

## Sariak 
### Irabazia 
* 1947: Ohorezko Oscar Saria (Laurence Olivier): *"Henrike V.a" filmako bere zuzendari, ekoizle eta aktore lan nabarmenarengatik*.

### Izendapenak 
* 1947: Film onenaren Oscar Saria
* 1947: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Laurence Olivier)
* 1947: Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (William Walton)
* 1947: Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Paul Sheriff eta Carmen Dillon)

## Kanpo estekak 
* *Henrike V.a* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Henrike V.a* filmaren hasiera ikusgai. Youtube.com
Mode Gakuen Spiral Towers

Nagoia hiriko etxe orratz bat da. Nakamura-ku auzoan dago.

## Egitura 
170 metrotako garaiera duen etxe orratza da. 36 solairu ditu eta beste hiru lur barnean. Lanbide heziketako hiru eskola daude bertan, Nagoya Modo Gakuen, HAL eta Nagoya Nagoya Isen.

## Historia 
2005ean hasi zituzten lanak eta hiru urte beranduago, 2008an, izan zen inaugurazioa.

## Kanpo estekak
Macbeth (1948ko filma)

***Macbeth*** 1948ko Orson Welles estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizlearen drama film bat da, William Shakespeare antzerkigilearen *Macbeth* antzezlanean oinarritua. Orson Welles, Jeanette Nolan, Dan O'Herlihy eta Roddy McDowall aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Eskoziako Erresuma, Erdi Aroa. Macbeth (Orson Welles) eskoziar zaldun bat da. Egun batez, erregearen mesedea irabazi duen gudu batetik etxerako bidean doalarik hiru sorginekin topo egiten du, Hiru Sorginek etorkizunean Eskoziako Errege bilakatuko dela iragartzen diotelarik. Sorginen beste bi iragarpen bete ondoren, Macbethek bere buruari hirugarren iragarpena nola beteko ote den etengabe galdegiten dio, Duncan erregea (Erskine Sanford) oraindik bizirik baitago, eta gainera bere bi seme oinordekoak ere badituelarik. Baina, Macbethek sorginen iragarpenak entzun bezain azkar, bere buruan Duncanen hilketa behin eta berriz otutzen zitzaion, nahiz eta hasiera batean ideia horri uko egin. Halere, Macbethen emazte handiguraren (Jeanette Nolan) botere irrikia senarrarena baina askoz ere sendoagoa denez, senarrak hilketa burutu dezan bultzaraztea lortuko du.

## Aktoreak 
* Orson Welles - Macbeth, eskoziar kapitaina eta gerora Eskoziako erregea
* Jeanette Nolan - Lady Macbeth eta gerora Eskoziako erregina
* Dan O'Herlihy - Macduff, Fifeko baroia
* Peggy Webber - Lady Macduff / Hiru Sorginetako bat
* Christopher Wells - Macduffen semea
* Erskine Sanford - Duncan I.a Eskoziakoa, Macbethek erailtzen du
* Roddy McDowall - Malcolm, Duncanen seme zaharrena
* Edgar Barrier - Banquo, eskoziar kapitaina eta Macbethen adiskidea
* Jerry Farber - Fleance, Banquoren semea
* Alan Napier - Aita Santua (apaiza)
* John Dierkes - Ross, eskoziar jauntxoa
* Keene Curtis - Lennox, eskoziar jauntxoa
* Lionel Braham - Siward, ingeles komandatea
* Archie Heugly - Siward gaztea, Siwarden semea
* Morgan Farley - Lady Macbethen medikua
* Lurene Tuttle - Lady Macbethen neskamea / Hiru Sorginetako bat
* Brainerd Duffield - Hiltzailea / Hiru Sorginetako bat (Duffield, trabesti pertsonaia antzeztu zuen filma honetako aktore bakarra izan zen)
* William Alland - Bigarren hiltzailea
* George Chirello - Seyton, Macbethen morroia
* Gus Schilling - Macbethen gazteluko atezaina

## Iruditegia 

Irudi:Orson Welles as Macbeth.jpg|Macbeth (Orson Welles) eta Lady Macbeth (Jeanette Nolan).
Irudi:Edgar Barrier in Macbeth.jpg|Banquo (Edgar Barrier).

## Kanpo estekak 
* *Macbeth* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Macbeth* filmaren hasiera ikusgai. Youtube.com
Rikardo III.a (1955eko filma)

**Rikardo III.a** (ingelesez *Richard III*) 1955eko Laurence Olivier zinema zuzendari eta ekoizlearen drama filma da. William Shakespeare antzerkigilearen izenburu bereko *Rikardo III.a* antzezlanean oinarrituta dago. Bertan, Laurence Olivier, Ralph Richardson, Claire Bloom, Cedric Hardwicke, John Gielgud, Laurence Naismith eta Norman Wooland aktoreek antzeztu zuten.

Berez, *Henrike V.a* (1944) eta *Hamlet* (1948) filmekin batera Olivierrek Shakespearen antzezlanen zinemarako egokitzapenen trilogia osatzen du.

Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Laurence Olivier), filma onenaren eta aktore onenaren BAFTA Sarien izendapenak eta atzerritar film onenaren Urrezko Globo Sariaren izendapenak ere bai.

## Argumentua 
XV. mendea, Ingalaterrako Erresuman gerra zibila piztu berri da: Bi Arrosen Gerra (1455-1485), bertan Lancaster etxea (arrosa gorria) eta York etxea (arrosa zuria) elkarren artean borrokan dabiltza; azken finean, erregearen absolutismoa eta nobleziaren arteko azken lehia da. Mortimer Crosseko garaipenak Lancastertarrak zokoratu eta Eduardo IV.a Yorkekoa (Cedric Hardwicke) errege izendatu da. Errege berriak garaipen horretan bere bi anaiak lagun izan zituen: Rikardo Gloucesterreko dukea (Laurence Olivier) eta George, Clarenceko dukea (John Gielgud). Rikardoren pertsonaia iluna -desitxuratua, beti ilunpean eta azpijokoan- Ingalaterrako historiaren orrialde ilunenetako bat da

## Aktoreak 
### York etxea 
* Laurence Olivier: Rikardo Gloucesterreko dukea; gerora, Rikardo III.a Ingalaterrakoa
* Cedric Hardwicke: Eduardo IV.a Ingalaterrakoa
* John Gielgud: George, Clarenceko dukea
* Paul Huson: Galesko printzea
* Andy Shine: Richard Shrewsburykoa, Yorkeko dukea
* Helen Haye: Cécile Neville, Yorkeko dukesa
* Pamela Brown: Jane Shore (erregearen maitalea)
* Ralph Richardson: Henry Stafford, Buckinghamgo dukea
* Alec Clunes: William Hastings, lord Hastings
* Laurence Naismith: Thomas II.a Stanley Manekoa

### Lancaster etxea 
* Mary Kerridge: Elisabeth Woodville, Ingalaterrako erregina
* Clive Morton: Anthony Woodville
* Dan Cunningham: Richard Grey
* Douglas Wilmer: Thomas Gray
* Claire Bloom: Ana Neville
* Stanley Baker: Henry Richmondekoa (gerora Henrike VII.a Ingalaterrakoa, Tudor etxeko lehenbiziko erregea)

;Gainontzeko aktoreak:
* John Laurie: Lovel
* Esmond Knight: Sir Richard Ratcliffe
* Norman Wooland: Catesby

## Kanpo estekak 
* *Rikardo III.a* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Rikardo III.a* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
JR Central dorreak

Japoniako zazpigarren etxe orratz garaiena da. Nagoia hirian dago, Nakamura-ku auzoan.

## Egitura 
51 solairu ditu eta 2000 urtean inauguratu zen. Nagoiako tren geltoki nagusia hartzen du barnean eta beraz munduko tren geltoki garaiena da.

## Iruditegia 

Irudi:Nagoya Station (West Exit).JPG
Irudi:Nagoya station & Nagoya Castle.jpg|Dorreak eta barrenean gaztelua.
Irudi:View from Nagoya Castle 2010-10-03.jpg
Irudi:JR Central Towers from west.jpg

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Acestrocephalus anomalus

***Acestrocephalus anomalus*** *Acestrocephalus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Acestrocephalus*
* Characidae

## Kanpo estekak 
* FihsBase.org
Nakamura-ku (Nagoia)

Nagoia hiriko auzoa da. 2011ko erroldaren arabera 136.067 biztanle ditu.

## Geografia 
Nagoia hiriaren mendebaldean kokaturik dago. Bertan daude hiriko etxeorratz altuenak; Midland Square, JR Central dorreak (tren geltokia) eta Mode Gakuen Spiral Towers besteak beste.

## Historia 
Toyotomi Hideyoshi daymioaren jaiolekua da. Auzoa bera 1937ko urriaren 1ean eratu zen.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Midland Square-1.JPG|Midland Square dorrea.
Irudi:JR Central Towers01.JPG|JR Central dorreak.
Irudi:Mode Spiral Towers in Nagoya02.JPG|Mode Gakuen Spiral Towers.

## Kanpo estekak 
*  Nakamura auzoaren webgune ofiziala
Txekoslovakiako zela poni txikia

**Txekoslovakiako zela poni txikia** garai bateko Txekoslovakia bertako zaldi arraza moderno bat da. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Poni arraza berri samarra da. Joan den mendearen 80.en hamarkadan garatzen hasi ziren Nitra hiriko nekazaritza unibertsitatean, bereziki haurrentzako zela zaldia izateko.

Arraza zaildua da eta zelatzeko erreza. Gaur egun 150 abere inguru daude eta haien kopurua etengabe emendatuz doa.

## Arrazaren historia 
Arrazaren sorrera 1980. urtean hasi zen Nitrako Nekazaritzako Unibertsitatean, gaur egungo Eslobakian kokaturik dagoena.

Samaldaren aurreneko abereak entrenamendu handia jaso zuten eta 1984. urtean zaldiketaren lehendabiziko aurreneko afrogan parte hartzeko baimendu zitzaien. Gehienek aforga gainditu zuten eta arrazaren hazteak jarraitu zuen. 1986. urtean Nitrako unibertsitatean konferentzi bat antolatu zuten arrazaren etorkizunaz eztabaidatzeko. Ordura arteko lanak arrakastatutzat hartu zituzten eta programarekin lanean jarraitzea erabaki zuten.Zortzi eta hamasei urteren arteko haurrentzako poni oso egokiak zirela ondorioztatu zuten eta mosalak hazteko behorren kopurua zabalu zuten 70tik 100ra.

Zaldi merkea zen, eta horrekin erregimen sozialistak zaldiketa langile humilenei hurbildu nahi zien, mantenu errez eta kostu gutxiko poniak eskaintzen.

Gaur egun 150 poni inguru dago, gehienak Txekia eta Eslobakia artean banatuta. Hala ere arraza Europako beste hainbat lurraldetara heldu da ere.

Beste aldetik asmoa dago arraza kudeatzeko elkarte propio bat sortzeko partikularrek ere arraza hazteko.

## Arrazaren ezaugarriak 
* Alturea soin gurutzera: 135 cm inguru.
* Koloreak: edozein kolore onartzen da.
* Hankak: apatx gogorrekoak dira, eta hau dela eta azkotan ez dituzte ferratu behar.
* Izaera eta zaldiketarako gaitasuna: Txekoslovabiako zela zaldia errez gobernatzen den aberea da. Beti erne dagoena baina aldi berean lasaia da. Poni gogorrak dira, mantentzeko errezak. Jausirako aproposak dira. Bereziki haurrentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
http://www.theequinest.com/breeds/czech-sm-horse/
Patuxent herria

**Patuxent herria** Ipar Amerikako amerindiar herria izan zen, Chesapeake Badiaren mendebaldean bizi zena. Algonkin hizkuntza bat hitz egiten zuten, eta Piscatawayek maila txikian kontrolatzen zituzten.

Andrew Whitek ebanjelizatu zituen lehen herrietako bat izan zen.

## Kanpo estekak
Patuxet leinua

**Patuxet leinua** Wampanoag leinu konfederazioaren parte zen amerindiar leinu bat izan zen. Plymouthen inguruan bizi ziren, eta gaur egun desagerturik daude.

Patuxet leinua izurrite ezberdinen ondorioz desagertu zen, XVII. mendearen hasieran. Ingalaterra Berrian eta Kanadako Itsas Probintzietan 1614tik 1620ra hedatutako gaixotasunek herri batzuetako biztanleen %100a desagertzera eraman zuen. *Aita Erromesak* iritsi zirenerako, 1620an, Squanto ez ziren beste indiar guztiak hilik zeuden. Ziurenik baztanga eta leptospirosia izan ziren gaixotasun nagusiak.

## Kanpo estekak
Wampanoag herria

**Wampanoag herria** (batzuetan **Massasoit** edo **Wôpanâak**) Ipar Amerikako amerindiar herri bat da. Gaur egun federalki onartutako bi leinuren parte dira: Mashpee Wampanoag leinua eta Gay Headeko Wampanoag leinua. Era berean Massachusettseko estatuak onartutako beste lau leinutan banatzen dira.

## Historia 
XVII. mendearen hasieran, ingelesekin harremanetan hasi zirenean, Wampanoag herria Massachusettseko hego-ekialdean eta Rhode Islanden bizi ziren. Martha's Vineyard eta Nantucketen ere hedatzen ziren. Euren biztanleria handia zen, milaka, eta artoa eta babarrunak ereiten zituzten. Bakarrik Martha's Vineyarden hiru mila Wampanoag bizi ziren.

1616tik 1619ra epidemia jasan zuten, ziurrenik baztanga edo leptospirosiarena. Asko hil ziren eta euren jendarte-antolaketa ia deuseztatu zuen. Ikerlari batzuen arabera Massachusettseko Badiaren kolonia ezartzeko garrantzitsua izan zen gaixotasun honek sortutako hildako kopuru handia izatea. Felipe Erregearen Gerra ingeles kolonoen aurka egin zutenean, 1675-1676 urtetan zehar, euren biztanleriaren % 40 hil zen. Bizirik atera ziren gizon gehienak Mendebaldeko Indietan saldu zituzten esklabo eta emakume asko Ingalaterra Berrian.

Leinua XVIII. mendean erregistro gehienetatik desagertu bazen ere, herritarrak hor ziren, eta euren kultura eta hizkuntza mantentzeko gaitasuna izan zuten. Beste batzuekin ezkondu eta ekonomia eta kultura aldatzen hasi ziren. XX. mendearen hasieran Wôpanâak hizkuntza jada desagertua zegoen, baina 1993tik aurrera lanketa egon da hizkuntza berreskuratzeko eta eskolatan ikasi ahal izateko.

Wampanoag herria konfederazio gisa antolatzen zen, nagusi gisa *sachem* bat zutelarik, eta bere inguruan beste hainbat *sachem*. Guztira 50 talde baino gehiagok osatzen zuten konfederazioa.

## Kanpo estekak 
* : Mashpee Wampanoag Nationaren webgune ofiziala.
* : Plimoth Plantationen webgune ofiziala.
* : Wampanoag Herria.
* : Wôpanâak Language Reclamation Project.
* : Wôpanâak Language Reclamation Projecti buruzko artikulua.
Carticasi

**Carticasi** Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.

## Erreferentziak 
* INSEE

## Kanpo estekak
Parterre

thumb|300px
**Parterrea** lore, landare eta soropila dituen lorategi bateko zati mugatu bat da, bereziki forma geometriko erregularra badu.

## Etimologia 
*Parterre* hitza frantsesetik dator, eta "lurretik" esan nahi du.

## Kanpo estekak
Stenopterygii

**Stenopterygii** arrain teleosteoen goiordena da, gehienak itsaso sakonekoak. Barnean bi ordena autopomorfikoak ditu,Ateleopodiformes eta Stomiiformes, baina badaude monotipikoa dena esaten dutenak. Hauen ustez, Protacanthopterygiien senide hurbilak dira.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roeboides dayi

***Roeboides dayi*** *Roeboides* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Characidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Roeboides*
* Characidae

## Kanpo estekak 
* FihsBase.org
Osteoglossomorpha

**Stenopterygii** arrain hezurdunen goiordena da.

## Sistematika 
Osteoglossomorpha goiordenaren kide gehienak iraungiturik daude egun. Bi ordena baino ez dira geratzen:

***incertae sedis*** ()
* Juiquanichthyidae familia Ma, 1984
* Kuyangichthidae familia Liu, Ma & Liu, 1982
* Lycopteridae familia Liu, Su, Huang & Chang, 1963
* *Jiaohichthys* generoa
* *Jinanichthys* generoa
* *Liaoxiichthys* generoa
* *Nierrkunia* generoa
* *Suziichthys* generoa
**Ichthyodectiformes** ordena Bardeck & Sprinkle, 1969 – ()
* *incertae sedis*
** *Ascalabothrissops* generoa Arratia, 2000
** *Chiromystus* generoa
** *Occithrissops* generoa
** *Pachythrissops* generoa
** Allothrissopidae familia Patterson & Rosen, 1977
** Thryptodontidae familia
* Ichthyodectoidei subordena Romer, 1966
** Ichthyodectidae familia
**Hiodontiformes** ordena
* *incertae sedis* ()
** *Chetungichthys* generoa Chang & Chou, 1977
** *Plesiolycoptera* generoa
** *Yanbiania* generoa
* Hiodontidae familia

**Osteoglossiformes** ordena
* *incertae sedis* ()
** *Tanolepis* generoa
** *Xixiaichthys* generoa
** Huashiidae familia Chang & Chou, 1977
* Notopteroidei subordena
** Gymnarchidae familia
** Mormyridae familia
** Notopteridae familia
** Ostariostomidae familia Schaeffer, 1949 ()
* Osteoglossoidei subordena
** *Aokiichthys* generoa Yabumoto, 1994 ()
** *Chauliopareion* generoa ()
** *Eurychir* generoa ()
** *Genartina* generoa ()
** *Musperia* generoa ()
** *Paralycoptera* generoa Chang & Chou, 1977 ()
** *Phareoides* generoa Taverne, 1973 ()
** *Singida* generoa ()
** *Yungkangichthys* generoa Chang & Chou, 1977 ()
** Heterotididae familia
** Osteoglossidae familia
** Pantodontidae familia
** Phaerodutidae familia ()

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Blenheimgo gudua

**Blenheimgo gudua** (herrialde batzuetan **Höchstädteko bigarren gudua** bezala ezagutua) 1704. urteko abuztuaren 13an gertaturiko bataila garrantzitsu bat izan zen, Espainiako Ondorengotza Gerraren barnean.

Bertan, Aliantza Handiko kideak (Ingalaterra, Austria, Probintzia Batuak, Prusia, Danimarka, Hesse eta Hannoverrek osatua) Marlboroughko Dukea eta Savoiako Eugenio Printzeak gidatuak izan ziren. Frantziar eta Bavariarren aldetik, Marsineko Kondea, Tallardeko dukea eta Bavierako hautesleak izan ziren gidatze lanetan.

Höchstädtekoa garaipen garrantzitsua izan zen aliatuen bandoarentzako, Frantziak 40 urtetan jasandako porrot handiena zelako eta Viena franziar-bavariar ejertzitotik babestu zuelako. Guda honen ondoren Eguzki Erregeak Europa osoa menpean hartzeko zuen ametsa bertan behera geratu zen. 30.000 pertsona inguru zendu omen ziren bataila honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarbosaurus

***Tarbosaurus*** dinosauro teropodoen generoa izan zen. Kretazeo Berantiarrean bizi zen Asia aldean. Ipar Amerikako *Tyrannosaurus* generoa senide hurbila (edo agian genero berekoa) dute adituen ustetan.

## Kanpo estekak
Toyota (Aichi)

, Japoniako Aichi prefeturako bigarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera, 419.538 biztanle ditu. Ia 9 milioi biztanle dituen Chūkyōko metropoli eremuaren barnean dago.

## Geografia 
Aichi pefeturako azalera handiena duen hiria da. Ez du ordea kostalderik eta iparraldean 1000 metrotako garaiera hartzen duen mendilerroa dauka. Hiria bera lurraldearen hegoaldeko lautadan zabaltzen da, betidanik nekazaritzarako erabili den eremuan.

## Historia 
Historikoki Koromo (挙母市 Koromo-shi) izena izan du baina Toyota konpainiarekin izan dituen loturak direla eta izena bera ere aldatu du.

Eremua paleolito garaian dagoeneko populatua izan zen. Mononobe leinua izan zen bertan nagusi. Edo Aroan Tokugawa shogunerriaren menpeko Koromo probintzia osatu zuen. Tokugawa herrixka (Tokugawa Ieyasuk bere izena bertatik hartu zuen) Toyotaren lurraldean kokaturik dago.

Meiji berrezarkuntzan zeta ekoizpenarengatik egin zen ezagun. Baina merkatuaren gainbeheraren ondorioz 1930tik aurrera hiriak berak ere gainbehera izan zuen. Honen aurrean Kiichiro Toyoda enpresariak Toyota automobil konpainia fundatu zuen.

1951 urtean Koromo hiri bihurtu zen eta Toyotak hartu zuen garrantziaz baliatuz 1959an izena aldatu zuen. 1960an bertan Estatu Batuetako Detroit hiriarekin senidetu zen gainera.

2005eko Aichiko Erakusketa Unibertsalaren egoitzetako bat bertan egon zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Asuke Hachimangu tenplua.
* Heishou-ji tenplua.
* Kōjaku-ji tenplua.
* Himori santutegia.
* Toyotako arte museoa.
* Toyotako "Gezien zubia".

## Iruditegia 

Irudi:Asuke Hachimangu, Asuke-cho Toyota 2012.JPG|Asuke Hachimangu tenplua.
Irudi:Heishou-Ji, Ayado-cho Toyota 2012.JPG|Heishou-ji tenplua.
Irudi:Koujaku-ji, Asuke-cho Toyota 2012.JPG|Kōjaku-ji tenplua.
Irudi:Himori Jinja, Kozaka-cho Toyota 2012.JPG|Himori santutegia.
Irudi:Toyota Municipal Museum of Art, Kozakahon-machi Toyota 2012.JPG|Toyotako arte museoa.
Irudi:Toyota Arrows Bridge02.jpg|Toyotako "Gezien zubia".

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Toyotako webgune ofiziala
Hamlet (1948ko filma)

**Hamlet** 1948ko Laurence Olivier ingeles zinema zuzendari eta ekoizlearen drama filma bat da. William Shakespeare antzerkigilearen *Hamlet* antzezlanean zinemarako egokitzapena da. Bertan, Laurence Olivier, Basil Sydney, Eileen Herlie, Jean Simmons eta Stanley Holloway aktoreek antzeztu zuten.

Berez, *Henrike V.a* (1944) eta *Rikardo III.a* (1955) filmeekin batera Olivierek Shakespearen antzezlanen zinemarako egokitzapenen trilogia osatzen du.

## Argumentua 
Erdi Aroa, Danimarka, Helsingør hiria. Ofeliaz (Jean Simmons) maitemindutako Hamlet (Laurence Olivier) printzearen aita, Danimarkako erregea (Harcourt Williams), erregearen anaia Klaudiok (Basil Sydney) isilpean erail du, honela tronua bereganatu eta erregearen alarguna den Gertrudis (Eileen Herlie) erreginarekin ezkonduz. Hamlet printzeak eraildako aitaren mamuaren bisita jasoko du, bere erailketa eta egilea aitortzen dizkiolarik. Hamletek mendeku egarriz, aktore ibiltari talde bat topatu eta errege gortean antzezlan bat antzeztu dezaten kontratatuko ditu, bertan erregea bere anaiak erailtzen azaltzen delarik, hain zuzen ere, Hamleten aita Klaudiok erail zuen modu berean... honela Hamletek Klaudioren erreakzioa ikusiz haren errua baieztatzeko itxaropena duelarik.

## Aktoreak 
* Laurence Olivier: Hamlet, Danimarkako printzea
* Jean Simmons: Ofelia
* Basil Sydney: Klaudio, erregea
* Eileen Herlie: Gertrudis, erregina
* Peter Cushing: Osrik
* John Laurie: Frantzisko
* Esmond Knight: Bernardo
* Anthony Quayle: Martzellus
* Niall MacGinnis: kapitaina
* Harcourt Williams: lehenbiziko aktorea
* Patrick Troughton: erregea antzezten duen aktorea
* Tony Tarver: erregina antzezten duen aktorea
* Stanley Holloway: lurperatzailea
* Russell Thorndike: apaiza
* Norman Wooland: Horatio, Hamleten laguna
* Felix Aylmer: Polonius, Lord Chamberlain
* Terence Morgan: Laertes, Poloniusen semea
* Christopher Lee: lantzaduna (ez da kredituetan agertzen)

## Sariak 
Filma honek 7 Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, azkenean 4 irabaziz: Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Laurence Olivier), Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Roger K. Furse eta Carmen Dillon), Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Roger K. Furse) eta Film onenaren Oscar Saria.

Veneziako Mostran Urrezko Lehoia irabazi zuen. Bi BAFTA Sari eta bi Urrezko Globo Sari ere irabazi zituen.

## Kanpo estekak 
* *Hamlet* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Hamlet* filmaren "Izan ala Ez Izan" pasartea ikusgai
Warwickeko Unibertsitatea

**Warwickeko Unibertsitatea** (), **Warwick University** edo **Warwick** soilik bezala ere ezaguna, Ingalaterrako Coventry hirian kokatuta dagoen ikerketa unibertsitate publikoa da. 1965ean sortu zen, goi mailako ikasketak areagotzeko helburuarekin.

Warwickeko unibertsitatea Erresuma Batuko 10 unibertsitate nagusien artean agertu ohi da ranking nagusietan, eta Oxford eta Cambridgekin batera lehen 10en artean inoiz sailkatu ez den fakultate anitzeko instituzio bakarra da.

## Kanpo estekak 
*  Warwickeko Unibertsitatearen webgunea
Oviraptor

***Oviraptor*** (literalki *arrautza lapurra*) Goi Kretazeoan Asian bizi izan zen dinosauro Oviraptoridae familiako genero bat da. Lehen fosilak Mongoliako Djadokhta Formaziotik jaso ziren 1923an, Roy Chapman Andrewsek zuzendutako espedizio paleontologiko batean, eta hurrengo urtean Henry Fairfield Osbornek izendatu zituen ***Oviraptor philoceratops*** mota eta generoa. Generoaren izenak arrautzak lapurtzeko ohituren hasierako ideiari egiten dio erreferentzia, eta izen espezifikoak iritzi hori indartu nahi zuen, Ceratopsiaren arrautzak jateko nolabaiteko lehentasuna dutela adieraziz. Generoari espezie asko aipatu esleitu arren, holotipotzat hartzen den eskeleto partzial bakar batetik bakarrik ezagutzen da *Oviraptor*, baita hamabost bat arrautzako habia batetik eta gazte baten zenbait zati txikitatik ere.

*Oviraptor* lumaz estalitako oviraptorido bat zen, 1,6-2 m luze eta 33-40 kg bitartekoa. Behe-baraila zabala zuen, ziurrenik gandorra izango zuen burezur batekin. Goiko eta beheko barailek ez zuten hortzik, eta moko hezurtsu bat garatu zuten, elikaduran erabiltzen zutena, beheko barailen morfologia sendoarekin batera. Besoak ondo garatuta zeuden eta luzatuta, eta atzapar okertuekin bukatzen zuten hiru hatzetan. Familiako beste batzuek bezala, *Oviraptor*rek ere atzeko hanka luzeak zituen lau behatzekin, lehena murriztua. Buztana ez zen oso luzea izango, eta luma handiak zituen pigostilo batean amaitzen zen.

*Oviraptor*ren hasierako harremanak ez ziren oso ezagunak eta jatorrizko deskribatzaileak, Henry Osbornek, Ornithomimidae familian sartu zuen. Hala ere, Rinchen Barsboldek egindako azterketek erakutsi zuten *Oviraptor* familia banandu bat justifikatzeko bezain desberdina zela, Oviraptoridae sortuz. Lehen aldiz deskribatu zenean, *Oviraptor* dinosauro arrautzen lapur gisa interpretatu zen, arrautzak jaten zituen izaki bat, holotipoak dinosauroen habiekin aurkitu zelako. Hala ere, familiako kide ugari aurkitu dira habia egiteko jarreretan, eta horrek frogatu du espezimen hori habia zaintzen zuela eta ez zela arrautzak lapurtzeaz elikatzen. Gainera, gazte txiki edo txita baten gorpuzkiak aurkitu dituzte espezimen holotipoarekin batera, eta horrek are gehiago laguntzen du guraso-zaintzaren hipotesia.

## Taxonomia 
Hona hemen Fantik 2012an proposaturiko kladograma.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anas

***Anas*** hegazti anatidoen genero bat da. ITISek 42 espezie dituena dioen arren, IUCNek 46 onartzen ditu.

## Espeziea 
* *Anas acuta*
* *Anas americana*
* *Anas aucklandica*
* *Anas bahamensis*
* *Anas bernieri*
* *Anas capensis*
* *Anas carolinensis*
* *Anas castanea*
* *Anas chlorotis*
* *Anas clypeata*
* *Anas crecca*
* *Anas cyanoptera*
* *Anas diazi*
* *Anas discors*
* *Anas eatoni*
* *Anas erythrorhyncha*
* *Anas falcata*
* *Anas flavirostris*
* *Anas formosa*
* *Anas fulvigula*
* *Anas georgica*
* *Anas gibberifrons*
* *Anas gracilis*
* *Anas hottentota*
* *Anas laysanensis*
* *Anas luzonica*
* *Anas melleri*
* *Anas nesiotis*
* *Anas penelope*
* *Anas platalea*
* *Anas platyrhynchos*
* *Anas poecilorhyncha*
* *Anas puna*
* *Anas querquedula*
* *Anas rhynchotis*
* *Anas rubripes*
* *Anas sibilatrix*
* *Anas smithii*
* *Anas sparsa*
* *Anas strepera*
* *Anas superciliosa*
* *Anas undulata*
* *Anas versicolor*
* *Anas wyvilliana*

## Kanpo estekak
Ancistrus centrolepis

***Ancistrus centrolepis*** *Ancistrus* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Loricariidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ancistrus*
* Loricariidae

## Kanpo estekak 
* FihsBase.org
Pavo

***Pavo*** faisanidoen familiako genero bat da. Generoak bi espezie besterik ez ditu egun.
* *Pavo cristatus* edo pauma
* *Pavo muticus*

Kongon bizi den *Afropavo congolensis* senide hurbila du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Phoca

***Phoca*** itsas txakurren generoa da.

## Espezieak 
Egun bi kide besterik ez ditu:
* *Phoca largha*
* *Phoca vitulina*

Baina, lehen, *Phoca* moduan zenbait espezie sailkatu zituzten:
* *Histriophoca fasciata*
* *Pusa caspica*
* *Pusa hispida*
* *Pusa sibirica*
* *Pagophilus groenlandica*

## Kanpo estekak
Irlandako Unibertsitate Nazionala (Galway)

**Irlandako Unibertsitate Nazionala, Galway** (,  eta ) Irlandako Errepublikako Galway hirian dagoen unibertsitatea da, 1908. urtea ezkerotzik Irlandako Unibertsitate Nazionalaren barnean dagoelarik. 1845an sortua izan zen.

Unibertsitatea Galway hirian eta Corrib ibaiaren ertzean dago. Campus guztiko eraikin antzinakoena eta nabarmenena John Benjamin Keanek diseinatutako Quadrangle () delakoa da, eta Oxfordeko Unibertsitateko fakultateetako bat den Christ Church eraikinaren erreplika bat da.

Unibertsitate hau hiriko erakunde garrantzitsuenetakoa da, bere izaera abegikor eta irekiari esker bost kontinenteetako ikasleak bertatatzen direlarik. AEBtako unibertsitateekin eta Erasmus programarekin hitzarmenak dituelarik.

## Antolaketa 
Unibertsitatea bi ikastetxeetan egituratuta dago:

* *Arts, Social Sciences, & Celtic Studies* - Humanitateak, Zientziak, eta Zelta Ikasketak
* *Business, Public Policy, & Law* - Enpresa Zientziak, Politika Publikoak eta Zuzenbidea
* *Engineering & Informatics* - Ingenieritza eta Informatika
* *Medicine, Nursing, & Health Sciences* - Medikuntza, Erizaintza eta Osasun Zientziak
* *Science* - Zientzia Puruak

## Iruditegia 

Irudi:Quadrangle 1490249817 74dac6a1c0 o.jpg|Quadrangle eraikina
Irudi:Health Science NUIG.jpg|Osasun Zientzien ikastetxea.
Irudi:Galway 2011-12-27 14.jpg|Eraikina.
Irudi:Engineering NUIG.jpg|Ingeniaritza ikastetxea.

## Kanpo estekak 
* Galwayko Irlandako Unibertsitatea Nazionalaren webgunea
Ursus

***Ursus*** hartzen familiako generoa da. Egun lau espezie besterik ez ditu: hartz arrea, zuria, beltza eta asiar hartz beltza. Haren izenak latinez *hartz* esan nahi du.

## Espezieak 
* *Ursus americanus* (Hartz beltza)
* *Ursus arctos* (Hartz arrea)
** *Ursus arctos arctos* (Europar hartz arrea)
** *Ursus arctos horribilis* (Grizzly hartza)
** *Ursus arctos middendorffi* (Kodiak hartza)
** *Ursus arctos nelsoni* (Mexikar Grizzly hartza)
** *Ursus arctos syriacus* (Siriako hartza)
** *† Ursus arctos crowtheri* (Atlaseko hartza)
** *Ursus arctos isabellinus* (Isabel hartza)
** *Ursus arctos stickeenensis*
* *† Ursus etruscus*,
* *† Ursus minimus*
* *† Ursus deningeri*
* *† Ursus dolinensis*
* *Ursus maritimus* (Hartz zuria)
* *† Ursus spelaeus* (Leize-hartza)
* *Ursus thibetanus* (Asiar hartz beltza)

## Kanpo estekak
Dodge City (1939ko filma)

**Dodge City** 1939ko Michael Curtiz estatubatuar zinema zuzendariaren western filma bat da. Robert Buckneren istorio batean oinarritua dago eta Technicolor sistemaz filmatu zen. Bertan, Errol Flynn, Olivia de Havilland, Ann Sheridan, Bruce Cabot eta Frank McHugh aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1866. urtea, Kansas. Kanpotar batek (Errol Flynn) trenaren etorrerak oparo bilakatu duen Dodge City herrian berdintasuna eta justizia ezartzeko asmoa du, herria bertako Jeff Surrett (Bruce Cabot) jauntxoa eta bere pistolarien menpe baitago. Asmos horretan kanpotarrak Irving (Henry Travers) herriko medikuaren Abbie Irving (Olivia de Havilland) izeneko hilobaren laguntza izango du.

## Aktoreak 
* Errol Flynn: Wade Hatton
* Olivia de Havilland: Abbie Irving
* Ann Sheridan: Ruby Gilman
* Bruce Cabot: Jeff Surrett
* Frank McHugh: Joe Clemens
* Alan Hale: Rusty Hart
* John Litel: Matt Cole
* Henry Travers: Irving doktorea
* Henry O'Neill: Dodge kolonela
* Victor Jory: Yancey
* William Lundigan: Lee Irving
* Guinn 'Big Boy' Williams: Tex Baird
* Bobs Watson: Harry Cole
* Gloria Holden: Cole andrea
* Douglas Fowley: arrain-saltzailea
* Ward Bond: Bud Taylor
* Clem Bevans: Charley (bizargina)

## Kanpo estekak 
* *Dodge City* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Dodge City* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Brubaker

**Brubaker** Stuart Rosenberg estatubatuar zinema zuzendariaren 1980ko espetxe drama da, Tom Murton eta Joe Hyams idazleen 1969ko *Accomplices to the Crime: The Arkansas Prison Scandal* ("Krimenerako eskuhartuak: Arkansaseko espetxe eskandalua" liburuan oinarritua. Espetxe batean egiaz gertatutako eskandalu baten xehetasunak azalerazten dira. Robert Redford, Yaphet Kotto, Jane Alexander eta Morgan Freeman aktoreek antzeztu zuten. Morgan Freeman aktorearen lehen antzezpenetako bat izan zen, preso gisa.

Jatorrizko gidoi onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen: W.D. Richter (gidoia/istorioa) eta Arthur A. Ross (istorioa).

## Argumentua 
XX. mendean eraikia, Arkansas estatuko Wakefield espetxeko hormen artean 300 preso baina gehiago dira. Urteak igaro ahala, haien egoerak okerrera egin du: eraso sexualak, tortura, egoera txarrean dagoen janaria, osasun aseguruari iruzurra... Droga trafikoaren leku zikina eta bertako zaindarien artean ustelkeria nagusi da. Hori dela eta, zuzendaria aldatu da. Brubaker (Robert Redford) eta Bullen (David Keith) preso berriak espetxera iritsi berri dira, baina preso batzuk Bullen bahitu dute. Bahitzaileek egoera konpontzeko zuzendari berriarekin hitz egitera eskatu dutenean, Brubakerrek bere burua aurkeztu du, zuzendari berria dela esanez, espetxeko errealitatea ikertzeko ezkutuan etorria. Kargua hartu duen une beretik, presoen artean zela zuzenean ikusi ahal izan duen egoera latza eta presoen egoera txarrari amaiera ematen saiatu da...

## Aktoreak 
* Robert Redford: Henry Brubaker
* Yaphet Kotto: Dickie Coombes
* Jane Alexander: Lilian Gray
* Murray Hamilton: John Deach
* David Keith: Larry Lee Bullen
* Morgan Freeman: Walter
* Matt Clark: Purcell
* Tim McIntire: Huey Rauch
* Richard Ward: Abraham Cooke
* Jon Van Ness: Zaranska
* M. Emmet Walsh: C. P. Woodward
* Albert Salmi: Rory Poke
* Linda Haynes: Carol
* Everett McGill: Caldwell
* Val Avery: Wendell
* Ronald C. Frazier: Willets
* David D. Harris: Duane Spivey
* Joe Spinell: Birdwdell
* James Keane: Pinky
* Konrad Sheeham: Gleen Eldwood
* Roy Poole: Gregory doktorea
* Nathan George: Leon Edwards
* Don Blakely: Jerome Boyd
* Lee Richardson: Renfro
* John C. Martin: Hite senataria
* Alex A. Brown: Fenway Park
* John Chappell: Cleaves kapitaina
* Harry Groener: Campbell doktorea
* Noble Willingham: Fenster doktorea
* Wilford Brimley: Rogers
* Jane Cecil: Bea Williams
* Ebbe Roe Smith: Pavitch
* Young Hwa Han: Leonard
* Vic Polizos: Billy Bailock
* J. C. Quinn: lehenbiziko bizargina
* Jerry Mayer: bigarren bizargina
* Ivy Feathersone: Peterson
* Kent Broadhurst: Whitley
* Hazen Gifford: Partridge
* Elane Rower Richardson: Ackroyd
* John R. Glover
* Bill McNulty: Richard

## Kanpo estekak 
* *Brubaker* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Brubaker* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
2013ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa

**2013ko Nafarroako Bertsolari Txapelketa** Nafarroako Bertsolari Txapelketaren 41. edizioa izan zen. 2013ko otsailaren 2 eta martxoaren 23 bitartean ospatu zen. Bertan, 31 bertsolarik hartu zuten parte eta guztira 9 saio ospatu ziren, horietatik 5 kanporaketa, 3 finalaurreko eta finala. Finala martxoaren 23an ospatu zen Iruñean.

Xabier Silveirak jantzi zuen txapela zazpigarren aldiz, eta bere atzetik, Julio Soto txapeldunorde eta Erika Lagoma hirugarren geratu ziren.

## Parte-hartzaileak 
31 bertsolarik hartu zuten parte.

### Bertsolariak 
### Finalaurrekoak 
#### Atarrabia 
Lehenbiziko finalaurrekoa, Atarrabiako Kultur etxean jokatu zen 2013ko martxoaren 2an.

#### Etxarri Aranatz 
Bigarren finalaurrekoa, Etxarri Aranatzeko Kultur etxean jokatu zen 2013ko martxoaren 3an.

#### Elizondo 
Hirugarren eta azken finalaurrekoa, Elizondoko Lur aretoan jokatu zen 2013ko martxoaren 9an..

### Finala 
Finala Iruñean ospatu zen, Anaitasuna kiroldegian, 2013ko martxoaren 23ko 17:00etan .

Lehenbiziko lau sailkatuek Bertsolari Txapelketa Nagusirako txartela eskuratu zuten.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Finantza-aktibo

**Finantza aktiboak** dirua, bankuetako kontuak, bonuak, akzioak, maileguak, obligazioak eta antzeko aktibo ukiezinak dira, oro har bi aldeen artean adostutako kontratu batez gauzatzen direnak. Kontratu horren arabera, finantza aktiboetan erosleak edo inbertitzaileak, finantza aktiboa duenak alegia, aktiboaren jaulkitzaileak onartutako ordainketak jasotzen ditu etorkizunean, jaulkitzaileak une batean jasotako ditu kopuru baten trukean oro har. Diru kopuru horri esker, jaulkitzailea finantzatu egiten da. Finantza aktibo baten ezaugarri nagusiak likidezia, likidezia-arrisku eta errentagarritasuna dira.

Finantza aktiboen bidez gordailuak aurreztaileengandik inbertitzaileengana bideratzen dira. Finantza aktibo hauek inbertitzaileek jaulkitzen dituzte eta aurreztaileek eskuratu. Horren ondorioz inbertitzaileek ordainketa batzuk egingo dizkie aurreztaileei etorkizunean. Horrela aktibo hauek aberastasun bat sortuko diete beren edukitzaileei eta pasibo bat bere jaulkitzaileei. Aktibo eta pasibo finantzarioak txanpon beraren bi aurpegiak direnez ez dute nazio bateko aberastasun erreala handiagotzen laguntzen, ekonomia itxi batean behintzat, baina finantza baliabideen transmisioa errazten dute. Adibidez, ibilgetu erreal bat, demagun
etxebizitza bat, eskuratzea zaila izango da ez baldin badago aktibo finantzario baten laguntza, hau da, mailegu hipotekario bat.
 
Aurreztaile eta inbertitzaileen arteko gordailu transakzioak ahalbidetzeaz gain aktibo finantzarioek beste funtzio bat dute: arriskuaren transferentzia ahalbidetzea agente ekonomikoen artean. Aktibo finantzarioen eskuratzaileek etorkizunean jasoko dituzten sarrerak aktibo hauen jaulkitzaileen jardueraren bilakaeraren menpe egongo dira. Beraz, aktibo finantzarioak eskuratzeak bere jaulkitzailearen arriskuaren zati bat onartzea dakar. Transferitzen den arrisku maila aktibo finantzarioen ezaugarriekin lotua dago. Aktibo finantzarioen ezaugarrietako bat da arriskua, besteak errentabilitatea eta likidezia izango dira.

Aktibo finantzario baten likidezia honela definitzen da: balio galerarik jasan gabe diru likidoan bihurtzeko duen erraztasuna. Aktibo finantzario baten errentabilitatea honela definitzen da: aktibo finantzario batek bere jabeei errendimenduak sortzeko duen gaitasuna gordailuak utzi eta arriskua jasatearen ordainetan. Errendimendu hauek forma ezberdinak dauzkate, horrela, errenta finkoko aktiboez hitz egiten ari garenean kupoiak izango dira eta errenta aldakorreko aktiboetan dibidenduak;
errendimendu hauek modu zuzenean lortzen dira. Aldiz, zeharkako moduan errendimendu hauek eskurapena zergatzen duen sistema zergatzailearen bidez lortuko ditugu.

Arriskua, likidezia eta errentabilitatea elkarren artean oso erlazionaturik daude. Orokorrean, zenbat eta likidezi gutxiago eta arrisku handiagoa izan, orduan eta errentabilitate altuagoa izango dugu, hau da, errentabilitatea likideziari uko egin eta arriskua asumitzeagatik sari bat izango da. Hala ere, gerta daiteke finantza aktibo baten errentabilitatea ez izatea bere arrisku
eta likidezi mailei dagokiena.

## Kanpo estekak
Casalta

**Casalta** (korsikeraz '''A Casalta d'Ampugnani''') Frantziako administrazioaren menpeko Korsika Garaia departamentuko udalerri bat da, Korsika eskualdean kokatua.

## Erreferentziak 
* INSEE

## Kanpo estekak
Amblyceps apangi

***Amblyceps apangi*** *Amblyceps* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Amblycipitidae familian.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Amblyceps*
* Amblycipitidae

## Kanpo estekak 
* FihsBase.org
Amia calva

***Amia calva*** **Amiiformes** ordenako arrain bakarra da, Actinopterygii taldean. Mesozoikoaren bukaeran mundu osoan zehar aurki zitezkeen, baina gaur egun espezie bakarra existitzen da. Fosil bizi gisa izendatzen da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lantzoi txiki

**Lantzoi txikia** (*Ammodytes tobianus*) *Ammodytes* generoko animalia da. Arrainen barruko Actinopterygii klasean sailkatzen da, Ammodytidae familian.

## Banaketa 
Zooplanktonez elikatzen den arrain hau ipar-ekialdeko Ozeano Atlantikoan bizi da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Ammodytes*
* Ammodytidae

## Kanpo estekak 
* FihsBase.org
Aurrekontu-defizit

**Defizit publikoa** (edota **defizit fiskala**, **aurrekontu-defizita**) estatu baten diru sarrerekin konparatuz egiten den gehiegizko gastu publikoa da. Zero defizitaren aurkakoa da, aurrekontuen orekaren aurkakoa alegia. Defizit publikoa Barne Produktu Gordinarekin (BPG) portzentajean neurtzen da, eta adierazle ekonomikoen artean garrantzia handienekoa da, inflazioaren igoeran eragina duen lehena baita.

Defizit publikoa Europako Batasunean sartzeko zorrotz zaintzen egiten den irizpideetariko bat da. Europako Batasunaren barneko herrialdeek BPGren gaineko %3ko defizit publikoa ez gainditzeko konpromisoa dute. Gobernuek defizit publikoari aurre egiteko modu ezberdinak dituzte: zor publikoaren bidez saihestea (letrak, bonuak eta obligazioak).

Zorraren igorpenaren berehalako ondorioa diruaren prezioaren igoera da, eta beraz, inflazioarena. Diru sarrerek gora egin dezakete, baina ez da oso neurri popularra; izan ere, zergen igoera dakar eta beraz, familiak dirua inbertsio eta kontsumoan erabiltzeko duen gaitasuna lermatzen du.

Azkenik gastuak murriztu ditzakete, nahiz eta ez den baliabiderik ohikoena; izan ere, popularrak ez diren erabakiak hartzera behartzen du gobernua: funtzionarioen soldata jaistea, gizarte laguntzak murriztea edo azpiegituretan inbertsioak gutxitzea esaterako.

*Defizit fiskala*ri buruz hitz egiten da, ekonomia itxi batean, gobernuak ez daukanean zor publikoa jaulkitzeko aukerarik, ez herrialde barnean ez kanpoan, eta bere gordailuak amaituta daudenean. Horregatik, banku zentralarekin zorretan geratzea da daukan aukera bakarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urubi

**Urubiak** (*Strix*) hontzen ordenaren barneko gaueko hegazti harraparien generoa da.

## Espezieak 
* *Strix aluco*
* *Strix butleri*
* *Strix chacoensis*
* *Strix davidi*
* *Strix fulvescens*
* *Strix hylophila*
* *Strix huhula*
* *Strix leptogrammica*
* *Strix nebulosa*
* *Strix nigrolineata*
* *Strix occidentalis*,
* *Strix ocellata*
* *Strix seloputo*
* *Strix rufipes*
* *Strix uralensis*
* *Strix varia*
* *Strix virgata*
* *Strix woodfordii*

## Kanpo estekak
Kiyosuko gaztelua

Japoniako Aichi prefeturan dagoen japoniar gaztelua da. Nagoia hiriaren ondoan dagoen Kiyosu hirikoa da.

## Historia 
Kiyosuko gaztelua 1394 eta 1427 artean eraiki zen Kamakura, Kyoto eta Ise santutegi handia elkartzen zituzten *Nakasendō* eta *Minoji* errepideek bat egiten zuten toki estrategikoan. 1478ko gerra zibilean Orizu gaztelua suntsitua izan zenean Kiyosuko gaztelua bihurtu zen Oda leinuaren egoitza eta bertatik kontrolatzen zuen Owari probintzia osoa. 1555 urtean Oda Nobunaga handiak bere gain hartu zuen gazteluaren ardura eta bertan egin zuen aliantza ituna Tokugawa Ieyasurekin.

Oda Nobunaga hil eta handik gutxira Tokugawak gaztelua eraitsi eta bertako harri ugari erabiliz estrategikoki toki hobea zen Nagoiako gaztelua altxatu zuen. Meiji berrezarkuntza hasi zenerako Kiyosuko gazteluaren aztarna gutxi gelditzen zen.

1989an Kiyosu hiriaren mendeurrena ospatzeko gaztelua berreraiki zuten. Ez da ordea erreplika zehatza, garai hartako erreferentziazkoa den Inuyama gaztelua hartu baitzuten eredu.

## Iruditegia 

Irudi:Kiyosu Castle.JPG|Dorre nagusia.
Irudi:Kiyosujo2.JPG|Gaztelua sakura garaian.
Irudi:Otebashi Bridge in front of Tenshu of Kiyosu Castle.JPG|Otebashi zubia.
File:Oda Nobunaga statue in Kiyosu park.jpg|Oda Nobunagaren brontzezko estatua.
Irudi:Ngy csl from kys csl.jpg|Nagoiako gaztelua Kiyosuko gaztelutik ikusita.

## Kanpo estekak
Bubo

***Bubo*** Strigidae familiako hontzen generoa da. Hegazti harrapari hauek Amerikan eta Eurasian bizi dira.

## Espezieak 
* *Bubo africanus*
* *Bubo ascalaphus*
* *Bubo bengalensis*
* *Bubo blakistoni*
* *Bubo bubo*
* *Bubo capensis*
* *Bubo cinerascens*
* *Bubo coromandus*
* *Bubo scandiacus*
* *Bubo shelleyi*
* *Bubo sumatranus*
* *Bubo lacteus*
* *Bubo leucostictus*
* *Bubo nipalensis*
* *Bubo philippensis*
* *Bubo poensis*
* *Bubo virginianus*
* *Bubo vosseleri*

## Kanpo estekak
Asio

***Asio*** Strigidae familiako hontzen generoa da. Hegazti harrapari hauek kontinente guztietan bizi dira, Antartika eta Australia izan ezik.

## Espezieak 
* *Asio abyssinicus*
* *Asio capensis*
* *Asio flammeus*
* *Asio madagascariensis*
* *Asio otus*
* *Asio stygius*

## Kanpo estekak
Plateosaurus

***Plateosaurus*** dinosauro sauropodoen genero bat izan zen. Triasiko Berantiarrean bizi zen, duela 214-204 milioi urte. 8-10 metro inguru zituen eta belarjalea zen.

## Kanpo estekak