Mozambikeko Independentzia Gerra

**Mozambikeko Independentzia Gerra** ( (Mozambiken) eta *Guerra da Independência de Moçambique* (Portugalen) Mozambikeko Askapen Fronteko (FRELIMO) indar gerrillarien eta Portugalen arteko gatazka armatua izan zen. Gerra 1964ko irailaren 25ean hasi zen ofizialki, eta 1974ko irailaren 8an amaitu zen, su-eten batekin.

Portugalek bere lurralde afrikarretan gerrilla independentisten aurka izan zituen gerrak 1961ean hasi ziren Angolan. Matxinatuek, urruneko Angolako plantazioetan egindako ustekabeko eraso batzuetan, nekazari portugaldarrak eta euren familiak hil zituzten, emakumeak, haurrak eta langile beltzak barne. Mozambiketarren populazioaren zati handi bat ere Portugalgo politiken aurka zegoen, bertakoen aurka, eta horrek diskriminazioa eragin zuen, bizimodu tradizionala zailduz eta hezkuntza-sistemarako eta lanpostu kualifikatu jakin batzuetarako sarbidea mugatuz. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Afrika osoan autodeterminazioa defendatzen zuten hainbat mugimendu arrakastaz hedatu ziren. Mozambiketar asko pixkanaka independentista bihurtu ziren, eta frustrazioa areagotu egin zen atzerriko gobernu baten aurrean zegoen etengabeko menpekotasunaren ondorioz. Bestalde, Portugalgo Mozambikeko gizarte-antolaketan erabat integratuta zeuden biztanle askok, batez ere hiriguneetan bizi zirenek, kezka eta mesfidantza nahastuz erantzun zieten independentzia-eskaerei. Portugaldarrek, hauen artean buruzagi gehienak zeudelarik, militarren presentzia areagotuz eta garapen proiektu azkarrekin erreakzionatu zuten.

Inguruko herrialdeetan atzerriratutako intelligentsia politikoko talde handi batek babeslekuak eman zituen, non mozambiketar erradikalek ekintzak antolatu eta euren jatorrizko herrialdean ondoez politikoa sustatu ahal izan zuten. FRELIMO mozambiketar gerrillaren eraketak eta Sobietar Batasuna eta Kuba bezalako herrialde sozialisten babesak, armak bidaliz eta laguntza logistikoa emanez, hamarkada bat baino gehiagoz iraun zuen indarkeriaren eztanda ekarri zuen.

Ikuspuntu militar batetik, Portugalgo armada erregularrak abantaila izan zuen gerrilla independentistaren aurkako gatazka osoan zehar. Esaterako, 1970ko uztailaren 1ean, Portugalgo armadak Nó Górdio operazioa abiatu zuen Mozambiken. FRELIMO gerrilla antikolonialista ahuldu asmoz 35.000 soldadu bidali zituen herrialdera. Aire-bonbardaketek lagunduta FRELIMOk askatutako lurraldeetan zituen gotorlekuak suntsitu eta Tanzaniako mugako igarobideak itxi zituen. Zazpi hilabete iraun zuen erasoak bere helburuak bete arren, porrot egin zuen, FRELIMOri aukera eman baitzion atzera egin, berriro elkartu, estrategia birdiseinatu eta armada kolonialari berriro erasoa jotzeko.

FRELIMOren aurkako borrokan portugaldar armadak zibilen aurkako sarraski handiak egin zituen. Ezagunenetakoa Wiriyamukoa da. Herrixkako 400 biztanle inguru hil zituen eta etxeei su eman zien. Hiru egunez inguruetan egon ziren, biziraun zutenak bilatu eta hiltzeko.

Dena bere aurka izan arren, FRELIMOko matxinatuek garaipena lortu zuten, ezker indarrek Lisboan estatu-kolpe bat eman (Krabelinen Iraultza) eta Portugalen aldaketa politiko sakon baten ondoren. Mozambikek 1975eko ekainaren 25ean independentzia lortu zuen, ekialdeko Afrikako eskualde horretan 470 urteko portugaldar nagusitasun kolonialari amaiera emanez. Iraultzaren historialarien arabera, Portugalgo tropek Mozambikeko biztanleei ematen zieten tratuaren aurkako protestek metropolian kolpe militarra bultzatu zuten. Hala ere, Lisboan estatu-kolpea gidatu zuten militar portugaldar matxinatuen taldean gero eta eragin komunista handiagoa izatea eta, bestalde, nazioarteko komunitateak Portugalgo Gerra kolonialaren bilakaeran oro har egindako presioa azken emaitzaren arrazoi nagusiak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak