open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The War of the Worlds filmak (argipena)

**The War of the Worlds** eleberriari buruz hainbat film egin dira:

* The War of the Worlds: 1953ko filma.
* The War of the Worlds-Next Century: 1981ean egindako filma.
* War of the Worlds: 2005ean Steven Spielbergek zuzendutako pelikula.
* H.G. Wells' The War of the Worlds, Timothy Hinesek 2005ean zuzendua.
* H.G. Wells' War of the Worlds, David Michael Lattek 2005ean zuzendua.
* War of the Worlds 2: The Next Wave, Aurreko filmaren bigarren zatia.
Gongshu Barrutia

**Gongshu Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 拱墅区; pinyineraz: Gǒngshù Qū), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 288.000 biztanle bizi ziren 87,73 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Hangzhouren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Gongshu barrutiko gobernuaren webgunea.
The Concorde ... Airport '79

'''''The Concorde: Airport '79''''' David Lowell Richek zuzendutako 1979ko filma da, eta 1970ean hasitako hegazkinen lau hondamendi filmetatik azkena izan zen Airport, Airport 1975 eta Airport '77 filmen atzetik. Ameriketako Estatu Batuetan 1979 abuztuaren 17an estreinatu zen.

## Ikus, gainera 
* Hondamendi filmen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Filmearen fitxa IMDB.com webgunean.
Lin'an

'''Lin'an Hiria''' (txinera sinplifikatuz: 临安; pinyineraz: Lín'ān), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 519.000 biztanle bizi ziren 3.126,8 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Hangzhouren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Lin'an hiriko gobernuaren webgunea.
Fuyang Hiria

**Fuyang Hiria** (txinera sinplifikatuz: 富阳市; pinyineraz: Fùyáng), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 628.000 biztanle bizi ziren 1.831,2 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Hangzhouren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Fuyang hiriko gobernuaren webgunea.
Tonglu konderria

**Tonglu konderria** (txinera sinplifikatuz: 桐庐县; pinyineraz: Tónglú Xiàn), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 395.000 biztanle bizi ziren 1.825,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Hangzhouren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Tonglu konderriko gobernuaren webgunea.
10.5: Apocalypse

**10.5: Apocalypse** John Lafiak telebistarako 2006. urtean zuzendutako filma da, eta lurrikara amaigabeek AEBetako mendebaldeko kostaldean eta herrialdearen erdi osoan sortutako hondamendia kontatzen du. Ameriketako Estatu Batuetako NBC telebistak 2006ko maiatzaren 21an estreinatu zuen.

Bi urte lehenago filmaren lehen zatia estreinatu zen *10.5*

## Aktoreak 
* Kim Delaney : Samantha Hill
* Dean Cain : Brad Malloy
* David Cubitt : Jordan Fisher
* Oliver Hudson : Will Malloy
* Frank Langella : Earl Hill
* Garcelle Beauvais : Natalie Warner
* Carlos Bernard : Miguel Garcia
* Carly Pope : Laura Malloy
* Barbara Eve Harris : Stacy Warner
* Peter Outerbridge : Alec Becker
* Beau Bridges : Paul Hollister
* Francis Xavier McCarthy : Al Roberts
* Russel Yuen : Ian
* Tamara Hope : Amy Hollister
* Tyrone Benskin : Jackson
* Melissa Sue Anderson : Megan Hollister

## Ikus, gainera 
* Hondamendi filmen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Filmearen fitxa IMDB.com webgunean.
Yilan

*Yilan konderria*' Txinako hainbat toki desberdin izan daiteke:

* Yilan konderria: Taiwan ipar-ekialdean dagoen konderria.
* Yilan konderria: Harbin hiriko konderria.
* Yilan ibaia, Taiwango ibaia.
Abraham Maslow

**Abraham Maslow** (Brooklyn, AEB, 1908ko apirilaren 1 &ndash; Palo Alto, Kalifornia, 1970eko ekainaren 8a) psikologo humanista izan zen Estatu Batuetan. Ezaguna da Maslow piramidea izeneko teoria asmatzeagatik, non gizakiaren beharrak sailkatzen dituen.

## Biografia 
Bere gurasoak errusiar etorkinak ziren eta New Yorken bizitzea erabaki zuten bere zazpi seme-alabekin. Abraham, hauetako zaharrena zen. Maslowren gurasoek bere sendiarentzako onena nahi zuten eta Maslowri bere ikasketatan asko exijitu zioten, arrakasta handia izateko. Horrela, Maslow ume bakartia izan zen eta liburuetan babesten zuen bere burua.

Bere gurasoen nahiak betez, lehenik New Yorkeko City Collegen (CCNY) ikasi zuen. Gero, hiru hiruhileko pasa ondoren, Cornellen egon zen ikasten eta, ondoren, CCNYra bueltatu zen.

Bere gurasoak aurka egon arren, Berta Goodmanekin, bere lehengusina zaharrenarekin, ezkondu zen eta bi alaba izan zituzten. Ondoren, Wisconsinera joan ziren bizitzera, bertan, Maslow hango unibertsitatera joan zedin. Hemen hasi zen psikologian interesa jartzen eta bere lanek hobekuntza handia jaso zuten. Bertan, Harry Harlowkin lan ugari egin zuen. Harry Harlow oso ezaguna zen garai horretan, tximu mota ezberdinekin hainbat esperimentu egin zuelako, hauen portaera ulertu nahian.

Batxilergoa 1930ean bukatu zuen, maisu izan zen 1931n eta 1934an doktoretza bukatu zuen, psikologian, Winsconsineko Unibertsitatean. Urte horretan, *Maslowren beharren jerarkiaren teoria* proposatu zuen, hau da, gizakiaren motibazioari buruzkoa teoria. Graduatu eta urtebetera, New Yorkera itzuli zen E. L. Thorndikerekin Columbiako Unibertsitatean lan egiteko eta, bertan, sexualitateari buruzko ikerketa batean saiatu zen.

Brooklyn Collegen klaseak ematen hasi zen eta, bere bizitzako aldarte honetan, Estatu Batuetara, eta bereziki Brooklynera, zetozen europar etorkin askorekin elkartu zen; Alfred Adler, Erich Fromm edo Karen Horney izan ziren hauetako batzuk eta Gestalt edo Freuden inguruko hainbat psikologo ere bai.

1951n, Brandeisen, Psikologiako departamentu buru izatea iritsi zen, horrela hamar urtez bertan lanean aritu zelarik eta Kurt Goldstein ezagutu zuen; honek bultzatu zuen *autoerrealizazio* kontzeptuaren garapenera eta Maslow bere teoria propioa lantzen hasi zen. Psikologia humanistikoaren alde egin zuen eta garrantzi handia izan zuen osatzen joango zen teorian.

Psikologiako hirugarren tendentziaren sortzaile kontsideratzen zaio, beste biak Freuden psikoanalisia eta Watsonen konduktismoa hartzen direlarik.

Bere azken urteak erdi erretiratua iragan zituen Kalifornian; 1970eko ekainaren 8an, hil zen, urteetan gaixo egon ondoren, miokardio infartu baten ondorioz.

## Bibliografia 
* 2005ean *Management-a, Maslowren iritziz: gaurko enpresarako ikusmira humanista*, Paidós Ibérica Ed.
* 2001ean *Etorkizunerako ikusmirak*, Kairós Ed.
* 1998an *Gizaki autoerrealizatua: Izatearen psikologia baterantz*, Kairós Ed.
* 1994an *Nortasun sortzailea*, Kairós Ed.
* 1991ean *Motibazioa eta Nortasuna*, Díaz de Santos Ed.

## Ikus gainera 
* Maslow piramidea

## Kanpo estekak 
* George Boeree: Abraham Maslow
Milton Friedman

**Milton Friedman** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1912ko uztailaren 31 &ndash; San Francisco, Ameriketako Estatu Batuak, 2006ko azaroaren 16a) Ameriketako Estatu Batuetako ekonomialari eta intelektual famatua izan zen. Merkatu librearen nahiz neoliberalismoaren defendatzaile sutsua eta monetarismo neoklasikoaren ordezkaria Chicagoko Ekonomia Eskolan izan zen. Hurrengoa adierazi zuen *Free to Choose* (1980) liburuan:

Makroekonomia, mikroekonomia, ekonomiaren historia eta estatistikan lan nabarmenak egin zituen. 1976an Ekonomiako Nobel Saria eman zioten kontsumoaren analisian eta txanponen historia eta teorian egindako lanak zirela eta. Estabilizazio politikak konplexuak zirela demostratu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Reaganomics

## Kanpo estekak
Ten Million Slaves

**Ten Million Slaves** (euskaraz *Hamar Milioi Esklabu*) Otis Taylor blues musikariaren abesti bat da. Abesti honek 2008an argitaratutako *"Recapturing the Banjo"* (*Banjoa berreskuratzen*) bilduma osatzen du.

2009an Public Enemies filmaren soinu bandaren abestietako bat bilakatu zen, beharbada ikuslegoarentzat gogoangarri eta gustokoena izan zelarik. Abesti hori filmaren hasieran Christian Bale aktoreak antzezten duen Melvin Purvis FBIko agenteak ihes egin berria den presoa baso batean zehar atzetik jarraitu eta hiltzen duenean entzun daiteke.

## Kanpo estekak 
* Ten Million Slave abestiaren jatorrizko bertsioa entzungai 
* Ten Million Slave abestiaren banjozko bertsio akustikoa entzungai 
* Ten Million slave abestiaren hitzak ikusgai 
* Otis Taylo musikariaren webgune ofiziala
Nangang Barrutia (Harbin)

**Nangang Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 南岗区; pinyineraz: Nángǎng Qū), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 990.000 biztanle bizi ziren 182,87 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Nangang barrutiko gobernuaren webgunea.
Nangang

**Nangang Barrutia** Txinako hainbat toki izan daiteke:

* Nangang Barrutia: Heilongjiang probintziako Harbin hiriko barrutia.
* Nangang Barrutia: Taiwan probintziako Taipei hiriko barrutia.

Horrez gain, bestelako gauzak hauek izan daiteke:

* Nangang linea: Taipei hiriko garraio sareko linea.
* Nangang tren geltokia: Guangdong probintziako Guangzhou hiriko tren geltokia.
Pingfang Barrutia

**Pingfan Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 平房区; pinyineraz: Píngfáng Qū), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 160.000 biztanle bizi ziren 98,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Japoniarrek gai biologikoekin esperimentuak egiteko Pingfangen izan zuten egoitzari buruzko informazioa.
Shangzhi

**Shangzhi Hiria** (txinera sinplifikatuz: 尚志市; pinyineraz: Shàngzhì shì), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 598.000 biztanle bizi ziren 9.000,0 kilometro koadroko azaleran.

Harbin hiriaren erdigunetik 127 kilometrora dago.

## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
Shuangcheng

**Shuangcheng Hiria** (txinera sinplifikatuz: 双城市; pinyineraz: Shuāngchéng shi), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2004ko erroldaren arabera, 810.000 biztanle bizi ziren 3.112,3 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Shuangcheng Hiriko gobernuaren webgunea.
Wuchang Hiria

**Wuchang Hiria** (txinera sinplifikatuz: 五常; pinyineraz: Wǔcháng shi), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 1999ko erroldaren arabera, 945.668 biztanle bizi ziren.
## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Wuchang Hiriko gobernuaren webgunea.
Wuchang

**Wuchang** Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:

* Wuchang Barrutia: Hubei probintziako Wuhan hiriko barrutia.
* Wuchang Hiria: Heilongjiang probintziako Harbin prefekturako hiria.

Eta bestelako hauek:

* Wuchang altxamendua: XX. mendearen hasieran Qing dinastiaren erortzea eragin zuen altxamendua.
* Wuchango ingeniarien taldea: Txinako ejerzitoko Wuchango taldea.
Fangzheng konderria

**Fangzheng konderria** (txinera sinplifikatuz: 方正县; pinyineraz: Fāngzhèng Xiàn), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 230.000 biztanle bizi ziren 2.993,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Fangzheng konderriko gobernuaren webgunea.
Xiacheng Barrutia

**Xiacheng Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 下城区; pinyineraz: Xiàchéng Qū), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 405.000 biztanle bizi ziren 31,46 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Hangzhouren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Xiacheng barrutiko gobernuaren webgunea.
Chun'an konderria

'''Chun'an konderria''' (txinera sinplifikatuz: 淳安县; pinyineraz: Chún'ān Xiàn), Hangzhou osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 453.000 biztanle bizi ziren 4.427,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Hangzhouren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Chun'an konderriko gobernuaren webgunea.
Daoli Barrutia

**Daoli Barrutia** (txinera sinplifikatuz: 道里区; pinyineraz: Dàolǐ Qū), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 727.000 biztanle bizi ziren 517,2 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Daoli barrutiko gobernuaren webgunea.
Fernando Mariaka

**Fernando Mariaka González de Artaza** (Gopegi, 1959ko maiatzaren 30a - ) euskal haltera ohia da, 67,5 kiloko kategorian aritu zuena. Espainiako errekorduna, 1988an dopingarekin loturiko eskandalo bat jasan zuen.

Los Angeles, Seul eta Bartzelona Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. 1986an Munduko Txapelketan ere izan zen.

## Erreferentziak
Baiyun barrutia (argipena)

**Baiyun barrutia** Txinako Herri Errepublikako hainbat tokiren izena da:

* Baiyun barrutia: Guangdong probintziako Guangzhou hiriko barrutia.
* Baiyun barrutia: Guizhou probintziako Guiyang hiriko barrutia.

## Ikus, gainera 
* Guangzhou Baiyun nazioarteko aireportua: Guangzhou hiriko aireportua.
* Baiyun aireportua: Guangzhou hiriko aireportu zaharra.
Jesús Rodríguez

**Jesús Rodríguez** pertsona askoren izena izan daiteke:
* **Jesús Rodríguez Lafuente** (1933-) euskal haltera;
* **Jesús Rodríguez Magro** (1960-2018), txirrindulari espainiarra;
* **Jesús María Rodríguez Orrantía** (1948-), euskal herritar politikari sozialista;
* **Jesús Rodríguez**, (1955-), politikari eta Argentinako ekonomia ministroa;
* **Jesús Rodríguez Rodríguez** (1960-), txirrindulari espainiarra;
* **Jesús Rodríguez Tato** (1983-), futbolari espainiarra;
Jesús Rodríguez Lafuente

**Jesús Rodríguez Lafuente** (Bilbo, 1933ko azaroaren 15a - Lezama, 2018ko apirilaren 13a) euskal haltera izan zen, 83 kiloko kategorian aritu zuena.

Erromako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, non 21. postuan sailkatu zen.

## Erreferentziak
Jon Tecedor

**Jon Tecedor Aginaga** (Donostia, 1975eko irailaren 16a - 2008ko ekainaren 15a) euskal haltera izan zen, pisu super-astunak kategorian aritu zuena.

## Biografia 
Lasartearra, lanbidez teknikari elektrikoa izan zen.

Danena-Olaederra taldekoa, 1998ko Munduko Txapelketetan 7.a izan zen bere kategorian. Espainiako txapelduna ere askotan izan zen.

Sydneyko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, non 13. postuan sailkatu zen.

2008ko ekainaren 15ean hil zen, moto istripu baten ondorioz, Euskadiko Halterofilia Txapelketara zihoala eta kamioi batek jo zuenean.

## Erreferentziak
Pedro Villuela

**Pedro Villuela Cuesta** (Barakaldo, Bizkaia, 1971ko ekainaren 13a) grekoerromatar borrokan aritzen den kirolari bat da, 1990eko hamarkadan oso goi mailan ibili zena. Behin hartu zuen parte Olinpiar Jokoetan: Bartzelonan, hain zuzen ere. Bigarren errondan kaleratu zuten. 1991n Munduko Txapelketetan 23.a eta Europakoetan 4.a izan zen.

## Erreferentziak
Francisco José Sánchez

**Francisco José Sánchez Moreno** (Bilbo, 1970eko abenduaren 5a -) euskal kirolaria da, borroka librean aditua.

## Kirol ibilbidea 
Behin hartu zuen parte Olinpiar Jokoetan: Bartzelonan hain zuzen ere. Bigarren errondan kaleratu zuten.

Hona hemen lortutako emaitzarik onenak nazioarteko txapelketetan:

## Erreferentziak
Xihu

**Xihu** Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:

* Xihu Barrutia: Jiangxi probintziako Nanchang hiriko barrutia.
* Xihu Barrutia: Zhejiang probintziako Hangzhou hiriko barrutia.
* Xihu Barrutia: Liaoning probintziako Benxi hiriko barrutia.
* Xi lakua: Hangzhoun dagoen lakua.
San Mamés de Aras

**San Mamés de Aras** Kantabriako Voto udalerriko herrietako bat da. 2008ko erroldaren arabera, 121 herritar zituen, hala ere, uda garaian jende gehiago egoten da turismoa dela eta.

## Inguru naturala eta kokapena 
Itsas mailatik 40 metrotara dagoela, San Mamés de Aras Laredoko hondartzatik gertu dago, zehazki 12 kilometrora. Zenbait mendik eskualde hori inguratzen dutenez, mendizaletasunaz gozatzeko aukera dago.

Eskualde horretako herri nagusia (Bádames) ere oso hurbil dago, 200 metrora. San Mamés de Aras Bilbotik 60 kilometrora eta Santandertik 53,5 kilometrora dago.

## Historia 
Azken urteetan aldaketa handiak gertatu dira herri hontan. 2009an mediku kontsulta ireki zuten eta San Mamés de Aras eta inguruetako herriak batzen dituzten errepideak asko hobetu zituzten, San Mamés de Aras haiekiko hurbilduz.

## Jaiak eta ospakizunak 
Herriko jaiak abuztuaren 6-7 bitartean izan ohi dira eta hurbil dagoen futbol zelaia txosnaz betetzen da; kontzertuak eta bestelako ekitaldiak ospatzen dira bertan. Festa ez ezik, urtero herritar guztiak batzen dira denok batera bazkaltzeko edo afaltzeko.

## Ikus, gainera 
* Voto

## Kanpo estekak
Chang'an

'''Chang'an''' Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:

* Chang'an Barrutia: Shaanxi probintziako Xi'an hirian dagoen barrutia.
* Chang'an Barrutia: Hebei probintziako Shijiazhuang hirian dagoen barrutia.
* Chang'an Hiria: Dongguan hiriko banaketa administratiboa.
* Chang'an etorbidea: Beijing hiria ekialdetik mendebaldera zeharkatzen duen etorbidea.
* Chang'an: Gaur egun Xi'an kokatzen den toki berdinean zegoen txinako hiriburu zaharra.

Eta bestelako hauek:

* Chang'an Motors: auto eraikitzaile txinatarra

## Ikus, gainera 
* Chang'an Barrutia
Yinzhou Barrutia

**Yinzhou Barrutia** Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:

* Yinzhou barrutia: Zhejiang probintziako Ningbo prefektura mailako hirian dagoen barrutia.
* Yinzhou barrutia: Liaoning probintziako Tieling hirian dagoen barrutia.
Bin konderria

**Bin konderria** Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:

* Bin konderria: Heilongjiang probintziako Harbin hirian dagoen konderria.
* Bin konderria: Shaanxi probintziako Xianyan hirian dagoen konderria.
Yilan konderria (Harbin)

**Yilan konderria** (txinera sinplifikatuz: 依兰县; pinyineraz: Yīlán Xiàn), Harbin osatzen duten barrutietako bat da. 2005eko erroldaren arabera, 390.000 biztanle bizi ziren 4.672,0 kilometro koadroko azaleran.

## Ikus, gainera 
* Harbinen banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Yilan konderriko gobernuaren webgunea.
Baionako eta Euskal Herriko Institutu Unibertsitario Teknologikoa

thumb|300px|Errobiko campus berriko eraikinak, Antoine Stinco arkitektoarenak.

**Baionako eta Euskal Herriko Institutu Unibertsitario Teknologikoa** (**IUT de Bayonne et du Pays Basque**) Akitaniako Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitatearen (UPPA) zati den unibertsitatea da, 1985ean sortua. Baiona Ttipian du egoitza, Paul Bert plazan, Angelun beste campus bat badu ere. Urtero 900 bat ikasle berri jasotzen ditu. 2008-2009 ikasturtean denera 2.600 ikasle zituen. 2008an eskola, jangela eta liburutegi berriak ireki zituzten Errobiko kasernan.

Guztira hamabi titulazio eskaintzen ditu, teknologia diploma unibertsitarioak eta diploma unibertsitarioak. Horien artean, gizarte zientziei loturiko ikasketak dira nagusi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Baionako eta Euskal Herriko IUT-ren web gune ofiziala
Errekorren Guinness Liburua

**Errekorren Guinness Liburua** edo **Munduko Errekorren Guinness Liburua** (euskaraz *Guinness World Records*, 2000. urterarte *The Guinness Book of Records* bezala ezaguna) urtero argitaratu ohi den mundu mailako erreferentzia liburua da. Munduan zehar gizakien ekintza eta naturaren muturreko gertakariei buruzko errekor bilduma bat da. Liburuak berak bere berezko errekorra du, garai guztietako egile-eskubideak dituen libururik salduena baita. Bitxikeri modura, Estatu Batuetako liburudenda eta liburutegietan libururik lapurtuena dela aipatu daiteke.

## Historia 
Guinness World Records erakundeak bere buruaz dioenez, 1951ko egun batean sortu omen zen, garaiko Guinness garagardotegiko sir Hugh Beaver zuzendariak bere lankideekin batera ehizera joan zenean. Aldi hartan, txirri urreztatua Europako ehiza txoririk azkarrena ote zenaz ezatabaidan hasi ziren. Beaverrek fidagarria zen erantzunik ez zuen aurkitu ahal izan, hortaz mota honetako gaiak bilduma batean erregistratuta zituen liburu bat oso saldua izango zela gogoeta egin zuen.

Beaverren ideia egi bilakatu zen: Guinness garagardotegiko Christopher Chataway langileak Norris eta Ross McWhirter ikasle bikiei eginkizun hori eskaini zien, hauek bitxikeri eta gertakari bilaketan trebea zen Londoneko agentzia batetara zuzendu ziren. McWhirter anaiak 1954ko abuztuan argitaratu zen Guinness Book of Records liburua bildumatu eta idazteko arduradunak bihurtu ziren.

Londoneko Fleet Street kaleko 107. zenbakian Guinness Book of Records argitaletxea sortu ondoren, 1955ko abuztuaren 27an 197 orrialde zituen lehen argitalpena kaleratu zuten eta urte hartako gabonetarako Britainia Handiko liburu salduenen zerrendaren barnean kokatu zen. "Gure burua iragartzeko modu bat zela suposatzen zen, ez diru iturri bat" aipatu omen zuen Beaverrek. Hurrengo urtean Estatu Batuetan 70.000 kopia saldu ziren. Laster, munduko errekorren informazio iturri fidagarriena bilakatu zen.

Liburua bera berezko errekor bihurtu da. Guinness Errekorren liburuak 100 herrialdeetan zehar 100 milioi gorako salmentak lortu ditu eta 37 hizkuntzerara itzulia izan da.

2009ko Guinness World Record liburuan datozen betaurrekoekin bertan dakartzan hiru dimentsiotan (3D) hautatutako irudiak ikus daitezke.

## Ikusi 
* Arthur Guinness
* Guinness garagardoa

## Kanpo estekak 
* Webgune Ofiziala
Putetxe

[thumb|250px|[Jean-Louis Forain margolariaren lan bat, bezero bat putetxe batean aukerako emakumeak begiratzen ari dela irudikatzen duena.]]
thumb|250px|Hego Euskal Herrian prostituzioa alegala izanik, putetxeak *klub* edo *pentsio* izena hartzen duten lokaletan ezkutatzen dira. Irudian, Bidaniako **putetxe** bat.

**Putetxea** prostituzioa egiten den tokia da, gehienetan emakumeen (oso gutxitan gizonezkoen) sexu zerbitzuak diru edo beste zerbaiten truke eskaintzen dituen tokia. Maiz, putetxeetan bi gune bereizten dira: taberna giroko toki bat, non bezeroek, lagun artean edo bakarrik, putetxeko emakumezkoak, askotan erdi biluzik, ikusi eta haiekin hizketan hasten diren; eta gelak, non bezeroek aukeratu duten emakumearekin adostu eta aurrez ordaindutako sexu harremana burutzen duten. Historian zehar, putetxeek *andere* bat zuten buru, bezeroei emakumezkoak erakutsi eta zerbitzuagatik eskatutako dirua kobratzeaz arduratzen zena. Egun ordea, putetxeak mafien eta proxeneta direlakoen esku daude kasu askotan.

## Kanpo estekak
Petronio

**Gaio Petronio Arbitro**, latinez *Gaius Petronius Arbiter*, (Massilia, c. 20 - 65) Erromatar Inperioko politikari eta idazle bat izan zen, Neron enperadorearen agintepean. Seguru asko *Satyricon* izeneko satira sozialaren egilea delako da ezaguna. Urtetan Neronen konfiantzako gizona izan arren, Neronen aurkako Pisonen zimarkua dela eta, bere buruaz beste egitera bultzatu zuten, Tazitok kontatzen duenez. Bazkari handi bat antolatu, eta gero zainak ebaki zituen denen aurrean. Petroniok latinez idatzi zuen: Petronio eta Apuleio greziar erako prosan aritu ziren, nobelaren sorreraren eragile, baina latinez idatzi zuten biek ala biek.

### *Satyricon* idazlana 
***Satyricon*** obra latinezko prosako libururik harrigarrienetako bat da. Liburua ez zaigu osorik iritsi, zatika baizik. Zati batzuek lotura handia dute elkarren artean, baina beste askotan haria etenik geratzen da, eta, beraz, kontakizun osoaren trama ilun samar dago. Kontakizun bitxia da, gertakizun anitzez eta ondorio harrigarriz betea.

Deskripzio komiko zein satiriko asko ageri da, eta ekintza ustekabeko egoeraz josirik dago, gero eta erritmo biziagoz. Pertsonaia nagusiak hiru dira: Enkolpio, gertakizunak lehen pertsonan kontatzen dituena; Giton, Enkolpioren maitale gaztetxoa; eta Aszilto, bien adiskidea; azkeneko hau desagertu egiten da, eta haren ordez Eumolpo poeta agertzen. Italia hegoaldean dabiltza, bizimodua ateratzen, eta, batez ere, gozamen bila; horretarako edonoiz eta edonon iruzurra, trikimailua, besteen nortasuna hartzea, eta era guztietako nahaskeriak erabiliko dituzte. Egoera anitzetan gertatzen da hori: filosofia-eskola batean, Trimalzion aberats berriaren gehiegikeriaz beteriko oturuntza batean, ontzia hondoratuz amaituko den itsas bidaian...; pasadizo asko korapilatzen dira, umorea eta karikatura-giroan, eta maiz sinesgarritasunaren mugatik oso harantz doa. Lizunkeria, inolako lotsarik eta mugarik gabe ageri da, gehiegikeriarik handienetaraino eramanez.

Petroniok parodia egiten du hein handi batean; hots, maitasun garbia erakusten duen greziar nobela txukunaren kontrako parodia, eta beste zenbait idazlerena. Azkenik, kontakizunaren barruan poemak tartekatzen ditu, eta baita istorio herrikoiak ere (otso bihurtzen den gizonarena, likantropoarena, adibidez).
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erisipela

**Erisipela** dermisaren eta ehun konjuntiboaren gainaldeko geruzen hantura, *estreptokoko* izeneko bakterioen eraginez sortua (nagusiki, *Streptococcus pyogenes* izaten da eragilea). Batez ere azalean sortzen dituen gorriune urtsuak, sukarra, egonezina eta buruko mina ditu ezaugarri nagusiak. Gehienetan hanketan agertzen da, baina nonahi ager daiteke, baita aurpegian ere. Kutsakorra da oso. Gaizki sendatuz gero, septizemia baten eragile izan daiteke. Beste garai batean eritasun beldurgarria bazen ere, gaur egun erraz sendatzen da antibiotikoekin eta eragile kimikoekin.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diuretiko

**Diuretikoa** irentsi ondoren gernuaren bidez organismoko ur eta sodioaren galera eragiten duen substantzia da.

Diuretiko naturalen artean hainbat elikagai eta edari aurkitzen dira: tea, kafea, anana, zainzuriak eta alkohola besteak beste. Hauek diuretiko arinak diren arren, gehiegizko kontsumoak deshidratazioa, hipotentsioa eta alkalosi hipokalemikoa sor ditzake.

Farmako diuretikoak nefronaren gune desberdinetan eraginez diuresia bultzatzea helburu duten sendagaiak dira. Gune desberdinetan eragin dezaketen arren, eragina beti bera da, ura kanporatzea eta batez ere sodioaren birxurgapena inhibitzea.

Farmako hauek medikuntzan batez ere hipertentsio arteriala murrizteko, bihotz gutxiegitasun kongestiboan, egoera edematosoetan eta giltzurrun gutxiegitasunean erabiltzen dira.

Diuretiko hauek eragina duten nefrona gune eta ekintza mekanismoaren arabera sailkatzen dira:
* Henle-lakioko diuretikoak
* Diuretiko tiazidikoak
* Diuretiko potasio aurreztaileak
* Diuretiko osmotikoak

## Kanpo estekak
Jiangbei barrutia (argipena)

**Jiangbei barrutia** Txinako Herri Errepublikako hainbat toki izan daiteke:

* Jiangbei barrutia: Chongqing udal probintzian dagoen barrutia.
* Jiangbei barrutia: Zhejiang probintziako Ningbo hirian dagoen barrutia.
* Jiangbei barrutia: Guangdong probintziako Meizhou hirian dagoen barrutia.

## Ikus, gainera 
* Jiangbei
Jānis Blūms

**Jānis Blūms** (Saldus, 1982ko apirilaren 20a -) Letoniako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Ibilbidea 
2003an bere herrialdeko Ligaren All-Star hartu zuen parte eta 2006an Batikoko Ligarenean. Letoniako selekzioarekin ibilitakoa, 2005 eta 2007ko EuroBasket txapelketetan izan da.

## Klubak 
* Broceni Riga/BK Skonto Riga (LBL/BBL): 2000-2003
* Anwil Włocławek (PLK): 2003-2004
* BK Ventspils (LBL/BBL): 2004-2006
* Lietuvos Rytas (LKL/BBL): 2006-2007
* S.S. Basket Napoli (LEGA): 2007-2008
* Iurbentia Bilbao Basket (ACB): 2008-2012
* Panathinaikos BC (A1 Ethniki): 2014-2015

## Palmaresa 
* Letoniako Liga (2004/05 eta 2005/06, BK Ventspils)
* Baltikoko Liga (2006/07, Lietuvos Rytas)

## Erreferentziak
Salvador Guardia

**Salvador Guardia Ramos** (Valentzia, 1974ko maiatzaren 18a -) Espainiako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Ibilbidea 
A.D. San José, Ferrys Llíria eta CAI Zaragozako harrobietan izan ondoren, ACB Ligan 1992an debutatu zuen orduko Natwest Zaragoza taldean.

Zaragozako frankizia Fuenlabradak erosi eta han eman zituen bost urte. 2001ean Sevillako Caja San Fernando fitxatu eta 2003an CB Granadan eman zuen denboraldi erdia.
2003an, berriro, Jabones Pardo Fuenlabradak eta 2007/08 denboraldira arte izan zen, kapitaina izan ere. 2008/09 denboraldirako Bilbao Basketek fitxatu zuen.

## Palmaresa 
### Tituluak 
* LEB Liga bi (1997/98 eta 2004/05, Baloncesto Fuenlabrada)
* LEB Kopa (2004/05, Baloncesto Fuenlabrada)
* Mediterranear Jokoak: urrezko domina (2001, Tunis).

## Errekorrak ACB Ligan 
* Puntuak: 29 (2007/08 denboraldiko 16. jardunaldia)
* Erreboteak: 17 (2002/03 denboraldiko 27. jardunaldia)
* Asistentziak: 5 (2001/02 denboraldiko 9. jardunaldia)
* Balorazioa: 34 (2007/08 denboraldiko 16. jardunaldia)
* Erasoan errebote gehien lortuak: 13 (2002-2003 denboraldiko 27. jardunaldia)

## Erreferentziak
OpenSuSE

**openSUSE** Novell enpresak sortutako linux banaketa da. SUSE Linux-en alternatiba askea da.
openSUSE-k SUSE Linux erosi zuen 2004ean. Lehenengo bertsioa SUSE Linux 10.0 izan zen, 2005eko urrian. Azken bertsio egonkorra 42.1 da, 2015eko azaroan argitaratua.

## Ezaugarriak 
openSUSE-k ezaugarri berdintsuak ditu SUSE Linux Enterprise-rekin alderatuta:
* AppArmor: Softwarearen sistemako baimenak kontrolatzen ditu.
* YaST: Softwarea administratzeko balio duen programa. Orokorrean programak instalatzen eta desinstalatzen laguntzen du.
* KDE eta GNOME: openSUSE-ren mahaigain inguruneak dira.
* Xen: Birtualizazioak egiteko programak.
* Compiz: 3 dimentsiotako efektu bisualak, Xgl behar du.

## Kanpo estekak
Renaldas Seibutis

**Renaldas Seibutis** (Mažeikiai, 1985eko uztailaren 23a -) Lituaniako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Ibilbidea 
Bere herrialdeko KK Sakalai Vilnius izan zuen harrobia. 2005ean Olympiacosek fitxatu zuen. Hala ere, denboraldi bat eman ondoren, Maroussiri utzi zioten non batez besteko 13,5 puntu lortu zituenez, berriro Olympiacosek berreskuratu zuen.

2007ko *draft*ean Dallas Mavericksek aukeratu zuen bigarren errondan, guztira 50.a izan zen.
Mavericksen Udako Liga Las Vegasen jokatu zuen 2007an eta 2008an. Bere emaitza txarrak zirela eta ez zuten fitxatu.

2008ko abuztuan Bilbao Basketek fitxatu zuen. Bertan batez besteko 6,4 puntu eta 1,7 errebote lortu ditu.

## Klubak 
* 2002-03: Palangos Naglis (Lietuvos Krepšinio Lyga)
* 2003-05: Vilnius Sakalai (Lietuvos Krepšinio Lyga)
* 2005-06: Olympiacos (A1 Ethniki)
* 2006-07: Maroussi (A1 Ethniki) *(*utzita)*
* 2007-08: Olympiacos (A1 Ethniki)
* 2008-egun: Bilbao Basket (ACB Liga)

## Palmaresa 
* 20 urtetik beherako FIBA Europako Txapelketa: txapeldunordea (2005)
* 21 urtetik beherako FIBA Munduko Txapelketa: txapelduna eta Jokalari Baliotsuenaren Saria (2005)

## Erreferentziak
Zorionak zuri

thumb|280px|*Zorionak zuri* abestia sarritan zorioneko tarta bat urtebetze festako mahaira eraman eta urteak betetzen dituen pertsonak tarta honetako kandelei putz egin baino lehenagotik abestu ohi da.

***Zorionak zuri*** urtebetetze ospakizunean abestu ohi den abesti herrikoia da, ingelesezko *Happy birthday to you* abestiaren euskarazko bertsioa.

Ingelesezko abestien artean ospetsuena da *Happy birthday to you* (halaxe dago jasota *Errekorren Guinness Liburua*n), hizkuntza askotara itzulia izan da, eta ingeles hiztunak ez diren herrialdeetan ere jatorrizko ingeles hitzekin abesten da askotan. Jatorrizko abestia 1893an Patty Hill eta Mildred Hill estatubatuar ahizpek sortu eta idatzi zuten. Biak lanbidez irakasle zirenez, abestia ikasleek ikasgelan agurra egin ziezaieten sortu zuten. Jatorrizko izenburua *Good morning to all* («Egun on denoi») izan zen.

Abestia domeinu publikoan dago Ameriketako Estatu Batuetan eta Europar Batasunan. Warner Chappell Music saiatu zen lizentzia zuela aldarrikatzen, baina 2015ean egindako epaiketa batean ez zieten arrazoia eman eta 14 milioi dolar itzuli behar izan zituen.

## Hitzak 
thumb|250px|Neskatotxoa, bere urtebetetze tartaren aurrean.

### Euskarazko bertsioa 
:Zorionak zuri,
:zorionak beti,
:zorionak, Edurne,*
:zorionak beti.

Urteak egin dituen pertsonaren izena

### Ingelesezko bertsioa 
#### Ezagunena: *Happy Birthday* 
:*Happy Birthday to You,
:*Happy Birthday to You,
:*Happy Birthday, Mr. President,*
:*Happy Birthday to You.

Urteak egin dituen pertsonaren izena

#### Jatorrizkoa: *Good Morning to All* 
:*Good morning to you,
:*Good morning to you,
:*Good morning, dear children,
:*Good morning to all.

## Aldaerak 
1934an jaiotako Peter Heidrich alemaniar konposatzaileak *Zorionak zuriren aldaerak* izenburuarekin sokazko laukoterako egokitzapen bat sortu zuen, osagai hauek nahasita: Bach, Haydn, Wolfgang Amadeus Mozart, Beethoven, Schumann, Brahms, Wagner, Antonín Dvořák eta Max Reger musikarien musika, Vienako musika, Hollywoodeko musika, jazza, tangoa eta hungariar musika.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Zorionak*, Kaxiano lizartzar musikariaren abestia.

## Kanpo estekak
Akelarre (argipen)

**Akelarre** sorginen bilerei ematen zaien izena da, eta horretaz gain beste hauei ematen die izena:
* **Akelarre** bi filmen izena da:
** ***Akelarre*** (1984)
** ***Akelarre*** (2020)
* **Akelarre** musika taldea.
* **Akelarre** antzerki taldea.
* **Akelarre** informatika prozesua.
* **Akelarre**, Pedro Subijana sukaldariak Donostian duen jatetxea.
* ***Akelarrea***, Goyaren margolan bat, 1798koa.
* ***Akelarrea***, Goyaren beste margolan bat, 1823koa.

## Toponimia 
* **Akelarre**, Gipuzkoako mendia da, Irukurutzetako mendilerroan.
* **Akelarre**, Gipuzkoako mendia da, Satuiko mendilerroan.
Fermín Calbetón

**Fermín Cándido Calbetón Blanchón** (Donostia, 1853ko irailaren 4 &ndash; Madril, 1919ko otsailaren 4), donostiar politikari liberala izan zen XIX. eta XX. mende bitartean. Donostiako Parte Zaharreko Puiuelo kalean, gerora bere izena eramango zuen horretan, jaio zen. Joaquín Kalbeton aita ere politikaria izan zen, eta Donostiako alkatea ere izan zen epe labur batez.

## Karrera politikoa 
Zuzenbidean lizentziatua, Habanako unibertsitatean katedradun izan zen 1882-1886 urte bitartean. Bertan, Matanzasko diputatu ere hautatu zuten. Euskal Herrira itzulita, 1887an Itsasosteko ministerioko zuzendari eta Donostiako diputatu hautatu zuten. 1898an Gipuzkoako senatari izendatu zuten eta 1903. urtetik aurrera biziarteko senatari kargua hartu zuen. 1910. urtetik aurrera Sustapen ministro kargua hartu zuen. Ogasun ministroa ere izan zen beranduago denbora labur batez, kargua hartu eta bi hilabetera hil baitzen. Pio X.aren garaian, Espainiako enbaxadore izan zen Vatikanon.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* La Sociedad Patriótica de San Sebastián
Henle-lakioko diuretiko

250px|thumb|Henle-lakioko zenbait diuretikoren egitura kimikoa.
**Henle-lakioko diuretikoak** ekintza gunea nefronaren atala den Henleren lakioaren goranzko adarrean duten farmakoak dira. Eragin diuretiko handiena duten farmakoak ere badira.

## Ekintza mekanismoa 
Henleren lakioaren goranzko adarrean sodioa, potasioa eta kloroa xurgatu eta odolera eramaten dituen Na+/K+/2Cl- ponpa dago. Sodioarekin batera ura birxurgatzen da eta beraz, gernuaren edukia murriztu egiten da. Farmako hauek ponparen funtzionamendua inhibitzen dute, sodio eta ur birxurgapena murriztuz.

Ponpa honen bitartez besteak beste kaltzioa eta magnesioa ere birxurgatzen dira eta bere funtzionamendua inhibitzean xurgapen hau oztopatuta geratzen da.

## Eragin farmakologikoak 
Diuretiko hauen eraginez, gernuan sodio, kloro, potasio, magnesio, kaltzio eta hidrogeno kontzentrazioak gora egiten du eta aldiz, azido urikoarenak behera. Gainera, bihotzeko aurrekarga jaisten da basozabalkuntza benosoa eraginez.

Giltzurrunetan protaglandinak askatuko dira eragin lokala emanez. Fluxu arteriala handitu egingo da eta basozabalkuntza arteriala emango da. Ondorioz, presio arterialak behera egingo du, odol bolumena murriztu egingo da eta edema arinduko da.

Diuresiaz gain, ondorio farmakologiko nagusien artean hain onak ez diren beste batzuk ere badaude: ototoxikotasuna, hipopotasemia, hipomagnesemia, alkalosi metabolikoa, hiperurizemia, hipobolemia, besteak (hipergluzemia, hiperlipidemia).

## Erabilgarritasun terapeutikoa 
Diuretikoak kasu hauen tratamenduan erabiltzen dira:
* Egoera edematosoetan
* Bihotz gutxiegitasun kongestiboa
* Giltzurrun gutxiegitasuna
* Hipertentsio arteriala
* Hiperkaltzemia
* Garezur barneko hipertentsioa

## Elkarrekintza farmakologikoak 
Henle-lakioko diuretikoak farmako hauekin batera ematean elkarrekintza farmakologikoak eman daitezke.
* Digitalikoak. Arritmiak sortzen dira.
* AIEEak. Ekintza diuretikoa murrizten dute eta prostaglandinen sintesia inhibitzen da.
* Aminoglukosidoak. Ototoxikotasun arriskua handitzen da.

## Zenbait Henle-lakioko diuretiko 
* Furosemida
* Bumetadina
* Azido etakrinikoa
* Torasemida

## Ikus, gainera 
* Diuretikoak

## Kanpo estekak
712 Boliviana

**712 Boliviana** asteroide gerrikoan aurkitutako 712. asteroidearen izena da. 1911ko martxoak 19an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1911 LO** zen.

## Kanpo estekak
713 Luscinia

**713 Luscinia** asteroide gerrikoan aurkitutako 713. asteroidearen izena da. 1911ko apirilak 18an aurkitu zuen Joseph Helffrich astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1911 LS** zen. C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

## Kanpo estekak
711 Marmulla

**711 Marmulla** asteroide gerrikoan aurkitutako 711. asteroidearen izena da. 1911ko martxoak 3an aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1911 LN** zen.

## Kanpo estekak
Katalasaren proba

**Katalasaren proba** laborategian bakterioak identifikatzeko erabiltzen den teknikaren bat da.

## Oinarria 
Bakterio batzuek ur oxigenatua uretan eta oxigenoan azkar deskonposatzen duen entzima bat dute, katalasa izenekoa.

Katalasa bakterio aerobio eta zitokromoak dituzten anaerobio fakultatibo gehienetan dago.

Proba honek, besteak beste, *Streptococcus* generoa (katalasa negatiboa) eta *Staphylococcus* generoa (katalasa positiboa) bereizten ditu.

## Prozedura 
Ereite-euskarri batekin agarrean hazitako kolonia baten inokulua hartu, eta saiodi batean dagoen ur oxigenatuarekin kontaktuan jarri. Burbuilen agerpenak inokuluan katalasaren presentzia adierazten du.

* katalasa (+): burbuilak agertzen dira bakteriar inokuluan

* katalasa (-): ez dira burbuilak agertzen

## Kanpo estekak
715 Transvaalia

**715 Transvalia** asteroide gerrikoan aurkitutako 715. asteroidearen izena da. 1911ko apirilak 22an aurkitu zuen Harry Edwin Wood astronomoak Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1911 LX** zen. Bere izena, 1910 eta 1994 bitartean Hego Afrika banatuta egon zen lau probintzietako bat zen Transvaalgatik jasotzen du.

1920ko apirilak 23an 1920 GZ izeneko objektua aurkitu zen, 933 Susi bezala izendatuz. 1928an objektu bera zela ikusi zen eta Transvaalia izena mantendu zitzaion, 933 Susi izena Karl Wilhelm Reinmuthek 1927ko otsailak 10ean aurkitu zuen 1927 CH objektuari emanez.

## Kanpo estekak
Witwatersrand

**Witwatersrand** (, ), **Rand** ere deitua, Hegoafrikako ipar-ekialdeko mendilerroa da, Gauteng probintzia mendebalde-ekialde norabidean zeharkatzen duena. 100 kilometro luze da eta 20 kilometro zabal.

## Geografia 
Batetik Ozeano Atlantikora isurtzen diren Vaal eta Orange, eta bestetik Indiako ozeanoan ahoa duen Limpopo ibaien banalerroa da.
Tokiko kliman eragin nabarmena du, haizealde-haizebe efektua sortzen baitu; hori dela eta, Johannesburgeko iparraldeko aldiriak hezeagoak dira hegoaldekoak baino.

*Witwatersrand* eta *Rand* izenekin ezagutzen da Johannesburg Handiko Metropoli Eremua ere, Randfontein eta Carletonvilletik Springseraino hedatzen dena. East Rand, West Rand eta Sowetoko eremu zabalak ere hartzen ditu.

## Ekonomia 
Bertan daude munduko urre hobirik handienak. Izan ere, Witwatersrand izan da noizbait lurretik ateratako urre guztiaren &nbsp;%40aren iturria. Halaber, uranio, platino, harrikatz eta fosfato hobiak ere oparoak dira. Mineral ugaritasun horregatik, Rand izena eman zitzaion Hegoafrikako txanponari 1961ean.

Johannesburg, Germiston, Benoni, Springs eta Roodepoort hirietan metalurgia sare zabala osatu zen mineralok lantzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damir Markota

**Damir Omerhodžić-Markota** (Sarajevo, 1985eko abenduaren 26a -) Kroaziako saskibaloi jokalaria da, ACBko Bilbao Basket taldean aritu zena.

## Ibilbidea 
Markotaren familiak Bosniatik Suediara ihes egin zuen, non saskibaloiari lotu zion. Stockholmen Maciej Lampe izan zuen taldekide 14 urte zituela Kroaziara itzuli arte. Bertan KK Cibonak fitxatu eta KK Zabok eta Karlovac Šanac utzi zien 2003/04 denboraldian. Orduan kroaziar herritar bihurtu zen, Suediako selekzioari uko eginez.
 
Orduko Markota festa zaletzat zuten eta 2004an NBAren *draft* utzi egin behar zuen. Ordutik aurrera bi urte eman zituen lan eginez eta aitaren abizena Omerhodžić Markota amaren ordez aldatu zuen.

2006an NBAren *draft*aren bigarren errondan San Antonio Spursek aukeratu zuen 59. postuan. Berehala Milwaukee Bucksi saldu zioten eta 2007ko otsailean, Bucksek NBDLko Tulsa 66ers taldera utzi zioten.

2007ko udan, Markotak Milwaukee Bucks utzi eta Europara itzuli zen. Spartak St.Petersburgo eta Žalgiris Kaunas taldeetan izan zen.

2008/09 denboraldian, ViveMenorcak fitxatu zuen baina 5 partida baino ez zituen jokatu. 2009ko hasieran, Bilbao Basketek fitxatu zuen Frédéric Weis ordezkatzeko.

## Klubak 
* 2001-2002: KK Zabok
* 2002-2003: Karlovac Šanac
* 2003-2006: KK Cibona
* 2006-2007: Milwaukee Bucks
* 2007: Tulsa 66ers
* 2007: Milwaukee Bucks
* 2007-2008: Spartak St.Petersburgo
* 2008: Žalgiris Kaunas
* 2008: KK Cibona
* 2008-2009: ViveMenorca
* 2009-2010: Bilbao Basket

## Palmaresa 
* Baltikoko Liga (2007/08, Žalgiris Kaunas)

## Erreferentziak
Diuretiko tiazidiko

**Diuretiko tiazidikoak** ur eta sodioaren birxurgapena eragotziz diuresia lortzea helburu duten farmakoak dira. Beren ekintza gunea Henleren lakioko urruneko hodi bihurgunetsua da.

## Ekintza mekanismoa 
Henleren lakioaren urruneko hodi bihurgunetsuan dagoen Na+/Cl- kogarraiatzailea inhibitzen dute, sodio eta kloroaren xurgapenaz arduratzen dena hain zuzen ere. Ondorioz, sodio eta uraren birxurgapena oztopatzen dute.

## Eragin farmakologikoak 
Farmako hauen ondorioz gernuan sodio, kloro, potasio, magnesio eta hidrogeno kontzentrazioak gora egingo du eta azido uriko eta kaltzioarenak behera.

Horretaz gain, bihotzaren postkarga murriztu egingo da basozabalkuntza arteriolarra eta hipotentsioa agertuz.

Albo ondorioen artean hiperurizemia, hipopotasemia (arritmiak), alkalosi metabolikoa, hiperkaltzemia (kalkuluak), hipotentsio ortostatikoa, hipergluzemia eta hiperkolesterolemia azalduko dira.

## Erabilgarritasun terapeutikoa 
Diuretiko tiazidikoak kasu hauetan dira erabilgarriak:
* Hipertentsio arterialean
** Kasu arin eta moderatuetan
** Kasu larriagoetan laguntzaile gisa β-blokeatzaileekin batera
* Bihotz gutxiegitasun kongestiboan
* Giltzurrun kaltean
* Hiperkaltziurian
* Diabetes geza nefronikoan
** (V2 hartzaileen gabezia dela eta hormona antidiuretikoak (ADH) eragin gutxiago du. Diuretiko tiazidikoek ADH-ren funtzioa betetzen dute eragin antidiuretikoa erakutsiz).

## Zenbait diuretiko tiazidiko 
* Klorotiazida
* Hidroklorotiazida
* Politiazida

## Ikus, gainera 
* Diuretikoak

## Kanpo estekak
Chris Warren

**Christopher Levour Warren** (Garland, 1981eko urtarrilaren 19a -) Estatu Batuetako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Ibilbidea 
Aita Eduardo Popo Warren saskibaloi jokalari panamarra du. Lakeview Centennial High School eta Collin County CC izan zuen ikastetxeak South Carolina Universityra joan arte. Bertan urte bi, 2001 arte, eman zuen NBAren taldeen interesa piztu gabe.

2003an Mexikora joan zen LNBP Liga Panteras de Aguascalientes taldean irabazteko. Txilen Universidad Católica de Santiago taldean izan zen berriro Panteras de Aguascalientes taldera itzultzeko. 2005ean, lehendabizikoz, Europara joan eta Portugalgo Basquetebol Oliveirense taldean izan zen. Serbian Železnik Belgradok fitxatu zuen.

2005ean berriro Mexikora itzuli zen CiBaCoPan lehiatzeko. Bertan Mineros de Cananea eta Tiburones Mazatlán zituen taldeak.

2006an KK Cibonak fitxatu eta hiru urte eman zituen Kroazian non bitan irabazi zituen Liga (2005-06 eta 2006-07).

Nazioartean ondo egin zuenez, 2008ko udan AIR Avellino taldeak fitxatu zuen. 2009ko ekainaren 23an Bilbao Basketek fitxatu zuen.

## Selekzioa 
Bere anaia Jamahr bezala, Panamako selekzioan aritu da. Selekzio harekin, 2004an, brontzezko domina lortu zuen Erdialdeko Amerikako txapelketetan.

## Klubak 
* 2003-2004: Panteras de Aguascalientes
* 2004: Universidad Católica Santiago
* 2005: Basquetebol Oliveirense
* 2005: Železnik Belgrado
* 2006: Mineros de Cananea
* 2006: Tiburones Mazatlán
* 2006-2008: KK Cibona
* 2008-2009: AIR Avellino
* 2009-: Bilbao Basket

## Palmaresa 
* Mexikoko LNBP Liga 1 (Panteras de Aguascalientes)
* Kroaziako Liga 2 (2005-06 eta 2006-07, KK Cibona)

## Erreferentziak
Drakensberg

**Drakensberg** (afrikaansez: *Drakensberge*, "Herensugearen mendiak"; , "Lantzen hesia";  eta, Lesothon sartzen den sektorea, *Maluti*) edo **Drakensberg mendiak**

## Kokapena 
Hegoaldeko Afrikako ekialdeko zatian daude, 1.000 kilometro inguruko luzeran, orokorrean hego-mendebaldetik ipar-ekialdera, ipar-mendebaldean Lesotho eta Hegoafrikaren arteko muga eratzen duen kurba bat eginez. Mendikate honetatik mendebaldean Vaal ibaia eta Orange ibaia jaiotzen dira, eta ekialdean eta hegoaldean zenbait ibai txikiago, hauetatik handiena Tugela ibaia. Mendikateak KwaZulu-Natal probintzia Estatu Askea probintziagandik banatzen du, gertuko Nataleko kostaldera hurbilduz.

Mendirik garaiena Thabana Ntlenyana da (3.482 m, Lesothoko garaiena ere bada). Beste mendi nabari batzuk Mafadi (3.450 m, Hegoafrikako garaiena), Makoaneng (3.416), Njesuthi (3.408), Champagne Castle (3.377), Ntabayikonjwa edo Giant's Castle (3.315) eta Ben Macdhui (3.001) dira, guztiak Lesothoko muga inguruan daude; Lesothotik iparraldera, mendikatearen altuera pixkanaka jaisten doa eta ez da hain malkartsua, Mpumalangan sartu arte; hor, Transvaaleko Drakensbergen kuartzitazko mendiak pitzatuagoak dira eta eskalatzaile zein txangozaleentzako erronka dira.

## Ezaugarriak 
Geologikoki Drakensberg mendiak jatorrizko afrikar ordokiaren hondar bat dira. Mendiak 1.500 metroko sendoera izatera irits daitekeen basaltozko geruza batez koroatuta daude; beherago, hareharria dago eta magal malkartsu eta tontor maldatsuzko konbinaketa sortzen du. Leize-zuloak ohikoak dira hareharrian eta horietako askok san herriaren labar margoak dituzte.

Mendi haietako asko mendizaletsaunerako erronkak dira. Nagusi guztiak konkistatuak izan dira, baina txikiago batzuk oraindik igo gabeak dira. Oinezko ibilaldiak ere jarduera ezagunak dira. Txango luzeetako ibilbidean, sarri, GPSaren laguntza erabiltzen da, baita KZN Faunak (*KwaZulu-Natal Wildlife*) arruntki banatutako mapena ere, Cape Datum erabiltzen duena erreferentzia geodesiko bezala.

Turismoa Drakensbergen garatzen ari da, maldetan sortzen diren hotel eta gune turistiko ugariei esker. Hegoafrikar mendikatearen zatirik garaienetako gehienak faunaren babesgune edo ehiza babesleku izendatu dira. uKhahlamba edo Drakensberg Parke Nazionala, KwaZulu-Natalen, Lesothoko mugatik gertu, UNESCOk 2000n Gizateriaren Ondarearen zerrendan jarri eta 242.813 hektareako hedadura hartu zuen. Parkea Nazioarteko Garrantzidun Hezeguneen Zerrendan ere badago (Ramsarreko hitzarmenaren arabera).

Drakensberg mendietako parke nazionalik ezagunena Natal Real Parke Nazionala da. Han dago Tugela ibaiaren iturria, baita ibai horren Tugela izeneko ur-jauzia ere, 947 metroko altuera duena, mundu osoko bigarren ur-jauzirik garaiena. Erdialdeko mendiek turistei Kambergen san herriaren labar margoak ikusteko eta ibilaldiak bidezidor anitzetatik handienerako sarrerarik hoberena eskaintzen diete.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Thabana Ntlenyana
* Mafadi
* Mont-Aux-Sources

## Kanpo estekak
708 Raphaela

**708 Raphaela** asteroide gerrikoan aurkitutako 708. asteroidearen izena da. 1911ko otsailak 3an aurkitu zuen Joseph Helffrich astronomo alemaniarrak Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1911 LJ** zen.

## Kanpo estekak
Javier Rodríguez Pérez

**Javier Rodríguez Pérez** (O Porriño, 1979ko apirilaren 22a -) Espainiako saskibaloi jokalaria da, egun ACBko Bilbao Basket taldean dabilena.

## Ibilbidea 
## Selekzioa 
2003an Espainiako selekzioarekin debutatu zuen Belgikaren aurka. Hiru puntu lortu zituen.

## Palmaresa 
* 1995 Eurobasket Junior. Zilarrezko domina. Lisboa.
* 2001 Mediterranear Jokoak. Urrezko domina. Tunis.
* 2006-07 LEB Liga (Ricoh Manresa)

## Erreferentziak
710 Gertrud

**710 Gertrud** asteroide gerrikoan aurkitutako 710. asteroidearen izena da. 1911ko otsailak 28an aurkitu zuen Johann Palisa astronomo austriarrak Vienako behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1911 LM** zen.

## Kanpo estekak