open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Angela Kang

**Angela Kang** (1976ko martxoaren 23a) telebista-idazle estatubatuarra, AMCren *The Walking Dead* beldurrezko telesaileko azken hiru denboraldietarako *showrunner* gisa jardun duelako da ezaguna.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Magela Baudoin

**Magela** **Baudoin** (Caracas, 1973ko urtarrilaren 3a) idazle eta kazetari boliviarra da. Artikuluak, erreportajeak, elkarrizketak eta zutabeak argitaratu ditu Boliviako zein nazioarteko komunikabide idatzietan, besteak beste: *La Razón*, *La Prensa* edo *Nueva Crónica*-n.

## Biografia 
Salamancako Unibertsitatean Idazketa Kreatiboko masterra egin zuen. Komunikazio Estrategikoko Rodríguez eta Baudoin enpresaren sortzaileetako bat izateaz gain, *El* *Ansia* literatura-aldizkariko zuzendaria da, eta Giovanna Rivero idazlearekin batera *Mantis* argitaletxea zuzentzen du, Hispanoamerikako idazleen literatura-lanak zabaltzen espezializatua. Azkenik, Santa Cruzeko Unibertsitate Pribatuko (UPSA) Idazketa Sortzailearen programaren sortzailea eta koordinatzailea da.

Haren ipuinak antologia eta aldizkari inprimatu eta digitaletan bildu izan dira, hala nola, Kolonbiako *Malpensante*, Espainiako *The Short Story*, Revista Ñ, Argentinako *Escritores del* *mundo* eta Mexikoko *Círculo de Poesía*.

## Lanak 
* *Mujeres de costado* (Editorial Plural, 2010).
* *El sonido de la H* (Editorial Santillana, 2014).
* *La composición de la sal* (Editorial Plural, 2014).
* *Vendrá la muerte y tendrá tus ojos* (Editorial Plural, 2021).
* *Solo vuelo en tu caída* (Odelia, 2023).
## Sariak eta aitortzak 
* 2014an, Boliviako *"*Alfaguara" eleberri sari nazionala *El sonido de la H* liburuagatik 
* 2015ean, *La composición de la sal* ipuin-liburuagatik Gabriel García Márquez Hispanoamerikako ipuin-saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Josefa Sacko

**Josefa Sacko**, jaiotzaz **Josefa Leonel Correia Sacko** ( Angola, XX. mendea) angolar agronomoa, ekonomialaria eta enbaxadorea da. 

## Ibilbide profesionala 
Ingurumen Ministerioaren aholkularia izan zen, eta Klima Aldaketarako Borondate Onaren enbaxadorea izan zen. Nekazaritza Ministerioaren aholkulari ere izan zen, Nekazaritza eta Landa Garapenaren arloan, Elikagaien Segurtasuna, Gosea Errotik Kentzea eta Pobrezia Murriztea fiskalizatzaile gisa.     

Nekazaritza Ministeriotik lekualdatu zuten, eta  Nazioarteko Trukerako Bulegoko zuzendari izendatu zuen Kafearen Estatu Idazkari ohiak. Bertan, Munduko Merkataritza Antolakundearen (MME) eta Kafearen Nazioarteko Erakundearen arteko merkataritza-akordioen negoziazioetan parte hartzen hasi zen, eta Kafearen Nazioarteko Erakundea, non, alde anitzeko lankidetzaren arloan, Europar Batasunarekin, Nekazaritzarako eta Elikadurarako Nazio Batuen Erakundearekin (FAO), Merkataritza eta Garapenari buruzko Nazio Batuen Konferentziarekin (UNCTAD), Afrikako Garapen Erkidegoarekin (SADC beste banku batekin) lan egin zuen.    

Eskualdeko eta mundu mailako beste erakunde batzuetan ere egin du lan, besteak beste, Munduko Merkataritza Erakundean (MME), Afrikako Garapenerako Bankuan (AfOD), Afrikako Esportazio eta Esportazio Bankuan (AFREXIMBANK), Elikadura eta Nekazaritzarako Nazio Batuetan (FAO), Afrikarako Nazio Batuen Batzorde Ekonomikoa (UNECA) eta Afrikaren Batasunaren Garapenerako Aliantza Berria (NEPAD) programa. 

Genero-ahalduntzea defendatzeko eta Afrikako nekazari txikien zeregina indartzeko xedearen barruan, eskualdeko ekonomia-komunitateekin lan egin du, hala nola Hego Afrika Australeko Garapen Komunitatearekin (SADC), Ekialdeko eta Hegoaldeko Afrikako Merkatu Bateratuarekin (COMESA), Mendebaldeko Afrikako Estatuetako Ekonomia Komunitatearekin (ECOWAS) eta Ekialdeko Afrikako Erkidegoa (EAC).
* 2020 Crans Montana Foroko Ohorezko Batzordeko kide izendatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Óscar Iván Zuluaga

**Óscar Iván Zuluaga Escobar** (Pensilvania; Kolonbia, 1959ko otsailaren 3a), kolonbiar ekonomialari, enpresaburu eta politikaria da. Ogasun ministro izan zen Álvaro Uribe Velezen bigarren agintaldian (2006 - 2010) 2010eko abuztuaren 7ra arte  Halaber, Caldaseko bere udalerriko Pensilvaniako zinegotzia (1988-1990) eta alkatea (1990-1992) izan da, 2002-2006 aldian enpresaburu, sindikatu eta Errepublikako senataria. Senatari gisa Partido de la U-ren sortzailekidea izan zen.

2014an, Kolonbiako Errepublikako Lehendakaritzarako hautagai izan zen Zentro Demokratikoko Alderdiko , lehenengo itzulian lehen postua lortuz, baina bigarren itzulian Juan Manuel Santosen aurka galdu zuen.

Geroago Zentro Demokratikoko Alderdiko Zuzendari Nazionala izan zen, dimisioa eman eta Nubia Stella Martínez abokatuak ordezkatu zuen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Oscar Iván Zuluaga webgunea
* CIDOB-en Óscar Iván Zuluagaren biografia
Pontificia Universidad Javeriana

**Pontificia Universidad Javeriana** (**PUJ**) Kolonbiako unibertsitate pribatu bat da, egoitzak Bogotan eta Calin dituena. 1623an sortu zen eta bere izena San Frantzisko Xabierkotik dator. San Ignacio Unibertsitate Ospitalea duela gutxi Kolonbiako hirugarren ospitale onena sailkatu zen, Osasun eta Gizarte Babes Ministerioaren arabera. 2020an, Medikuntza Fakultatea herrialdeko onena bezala sailkatu zuen *Dinero* aldizkariak , ICFESek egindako Sabre Pro proben emaitzak kontuan hartuta. Azken urteotan, Ekonomia eta Administrazio Zientzien Fakultatea herrialdeko bigarren negozio eskola onena bezala kokatu da, Frantziako Eduniversal rankingaren arabera.

Times Higher Education aldizkari britainiarrak bost urtez jarraian (2018-2022) Kolonbiako unibertsitate onena bezala sailkatu du. QS World University Rankings-en 2023ko edizioan, Quacquarelli Symondsen eskutik, 13. postuan sailkatu zen Latinoamerikan eta hirugarrena sendotu zen Kolonbian.

Unibertsitatea Kolonbiako elitearen prestakuntza zentroa izan da . Bere tituludunen artean, honako hauek nabarmentzen dira: Henry Krieger, Riyad al-Maliki, Ignacio Martín-Baró, Rodolfo Llinás, Vanessa de la Torre, Jorge Enrique Abello, Óscar Iván Zuluaga, Daniel Samper Pizano, Marta Lucía Ramírez, Jorge Alfredo Vargas, Paulina Vega eta Ernest Samper. 

Jesusen Lagundiak zuzentzen du eta Kolonbiako unibertsitate zahar eta tradizionaletako bat da.  Latinoamerikako Jesusen Lagundiaren esku utzitako Unibertsitateen Elkartearen (AUSJAL), 30 unibertsitatek osatutako sare baten parte da, eta Jesuiten Unibertsitateen Elkartearen (International Association of Jesuit Universities), munduan 167 unibertsitate dituena. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pontificia Universidad Javeriana (Bogotá)
Kriptoginia

**Kriptoginia** fenomeno errepikaria da, historian zehar eta kultura gehienetan, emakumeak eta erreferente femeninoak gizarteko hainbat esparrutan ezkutatzen dituena, bereziki ospe handia dutenean.

Praktika hori izendatzeko, Begonya Pozo poeta eta filologoak eta Carles Padilla filologoak, Valentziako Unibertsitateko bi irakasleek, “kriptoginia” terminoa asmatu zuten, eta jendaurrean zabaldu zuten lehen aldiz 2020ko otsailaren 5ean, egunkari digital batean argitaratutako artikulu batean. Urte bereko azaroaren 27an, Valentziako Hiztegi Arauemaileak sartzea onartu zuen. Geroago, 2021eko martxoaren 8an, *Elhuyar Hiztegiak* euskal *kriptoginia* egokitzapena sartu zuen. 

Kriptoginia terminoa bi lexema grekok osatzen dute: *crypto* ('esconder, ocultar') eta gyné ('mujer'), beste hitz batzuen parte direnak, oro har, kultismoak, katalana eta beste hizkuntza batzuk. Hain zuzen, italierazko baliokidea (substantiboa eta dagokion adjektiboa: *kriptoginia* edo *crittoginia* eta kriptogina) biologiako zenbait testutan aurki daiteke, emea edo emakume-organoak kanpotik ikusten ez diren espezieei dagokienez. Adibidez, *Suturaspis archangelskyae* kotxinilla «kriptogeno» gisa deskribatzen da, eta *Panlessico Italiano* hiztegiak, 1839koak, *crittoginia* ( *criptoginia* sinonimoarekin) terminoa zuen uretako iratze bat deskribatzeko, non esporangioa ezkutuan geratzen den. 

Esparru zientifikoan, ikertzaileek egindako ikerketa eta aurkikuntzak minimizatzea edo ezkutatzea, "Matilda efektua" izenekoa, kriptoginia kasu bat da. Terminoa asmatu zutenean, Pozok eta Padillak zientziaren historian eta emakumearen historian oso ezaguna zen fenomeno bati izena eman nahi izan zioten, *«gizarte-kontzientzia ekintza eta omisioekin, isiltasunekin eta hitzekin osatzen delako: itxuraz hiztegian sartzen ez dena ez da existitzen»*. Haien ustez, emakumeen lorpenak ezkutatzea edo haien gutxiespena indarkeria sinbolikoa izan da, eta denboran zehar jarraitu du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcus Rashford

**Marcus Rashford** (Manchester, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1997ko urriaren 31) britainiar futbol jokalaria da, aurrelari gisa jokatzen duena Ingalaterrako Premier League-eko Aston Villan. 2025ean Bartzelonan jokatzen hasi zen utzita.

Ingalaterrako selekzio nazionalean ere jokatzen du.

## Estatistikak klubetan 
## Kanpo estekak
San Servando gaztelua

thumb|300px|Gazteluaren dorre bat.
**San Servando gaztelua** Toledon dago, Espainian, Tajo ibaiaren ibaiertzaren gainean eta Infanteriako Akademiaren ondoan. Gaur egun aterpea eta unibertsitate aretoa da.

## Historia 
Kokapen estrategikoagatik, kokaleku hori laster gotortu behar izan zen, zubi-buru gisa edo galtzada eta ubide erromatarra kontrolatzeko. Geroago monasterio bisigodoa eta gotorleku arabiarra egon behar ziren. 1024an, Alfontso VI.aren garaian, hasi ziren  Servandori eta Germano santuei eskainitako monasterio gisa eraikitzen. Monasterioak urte oparoak bizi izan zituen erregeek ematen zizkioten jabetza etengabeekin, 1099an almorabideen lehen erasoa jasan zuen arte.

Eraso berriek monasterio izateari utzi zion. Navas de Tolosako batailaren (1212)  ondoren, bestetik, garrantzi estrategikoa galdu zuen. Petri I.a Gaztelakoa eta Henrike II.a Gaztelakoaren arteko borrokekin (XIV. mendea), berriz ere garrantzi militarra hartu zuen eta Tenorioko Artzapezpikuak berreraikitzea agindu zuen. Lanak 1386an amaitu ziren, eta garai horretakoak dira iritsi zaigun eraikina. 1857an bolborategi bihurtu zen. 1873an enkantean jarri zen eta, eraisteko arriskua zegoenez, 1874an Monumentu Historiko Artistiko Nazional izendatu zuten, izendapen hori izan zuen lehen gaztelua izan zelarik. XXI. mendean, gaztelua erabat zaharberrituta dago, eta, hurrenez hurren, Gaztela-Mantxako Gorteen egoitza eta unibertsitate-egoitza izan ondoren, orain aterpetxe eta ikastaroak eta hitzaldiak egiteko leku gisa erabiltzen da.

Gaztelutik, Toledo hiriaren eta Tajo ibaiaren ikuspegi panoramikoa ikus daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Gazteluaren inguruko hamar bitxikeri.
* :Gazteluaren ezaugarriak.
The Pale Blue Eye

**The Pale Blue Eye** misterio-suspensezko film estatubatuarra da, 2022koa, Scott Cooperrek idatzia eta zuzendua, Louis Bayarden izen bereko 2003ko eleberritik egokitua. Aktore ezagunak ditu filmak hala nola Christian Bale, Harry Melling, Gillian Anderson, Lucy Boynton, Charlotte Gainsbourg, Toby Jones, Harry Lawtey, Simon McBurney, Timothy Spall eta Robert Duvall ditu filmak. 

Fikzioa izan arren, Edgar Allan Poe gazte bat da tramaren protagonistetako bat, West Point Estatu Batuetako Akademia Militarrean kadete militar gaztea izan baitzen.

## Sinopsia 
West Point da gertaeren eszenarioa, AEBetako akademia militar ezaguna, eta 1830 urtea, esklabutza oraindik legala den garaia. Ustezko suizidio bat (eta ondoren gorpuaren profanazioa) gertatu da eskola militarrean, eta gertu bizi den Augustus Landor detektibe beteranoa deituko dute ikertzera. Landorri eskolako ikasle kadete gazte batek lagunduko dio: Edgar Allan Poe du izena.

## Bitxikeriak 
Traman okultismoarekin loturak ageri dira, eta aipu bitxi bat horien artean, Pierre de Lancre inkisidore frantziarrari egiten zaiona, "600 (sic) euskaldun sorginkeriagatik" hil zituenari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pensilvania (Caldas)

**Pensilvania** Kolonbiako udalerri bat da, Caldas departamenduan dagoena. Ekialdeko Perla bezala ezagutzen da bere edertasun naturalagatik eta bertako biztanleen giza kalitateagatik.

## Historia 
Pantagora indigenak, karibeen ondorengoak, gaur egun Pensilvania udalerria den eskualdean bizi ziren, Caldasko departamendutik ekialdean. Haien domeinuak 4.000 km-ra hedatzen ziren Guarinó eta La Miel ibaien ertzeraino, klima eta ezaugarri geografiko anitzek ezaugarritzen zuten eremu batean, meatzaritza eta arrantzarako aproposa, haiek baitziren bizirik irauteko jarduera nagusiak.

1540tik 1550era bitartean Espainiako hainbat espedizio-talde iritsi ziren lurralde hauetara, besteak beste, Gonzalo Jiménez de Quezadak bidalitako Baltasar Maldonado eta Jorge Robledo mariskalak bidalitako Álvaro de Mendoza, eskualde hau kolonizatzeko saiakeretan porrot egin zutenak. lur hauek ezaugarritzen zituen izaera menderaezina; horrela, gaur egun Pensilvania den lurraldea biztanlerik gabe geratu zen 300 urtez.

Urte batzuk geroago, 1860an, Antioquiako merkatari talde bat, Isidro Mejía eta Manuel Antonio Jaramillo barne, garai hartan Antioquia la Grande izenez ezagutzen zen hainbat tokitatik heldu ziren, bide laburrago baten bila Salaminatik Hondara.

## Ekonomia 
Eskualdeko ekonomia, batez ere, kafea, azukre-kanabera lantzearen menpe dago; Horrez gain, mandioka, platanoa, artoa, babarrunak eta barazkiak landatzen dira. Zuhaitzen eta abereen mozketa ere garatzen da; Pensilvaniak 16.000 abelburu ditu.

Abeltzaintzako jarduera behi, txerri, zaldi eta hegazti ustiapenean islatzen da.

## Geografia 
530 km-ko hedadura du, klima termiko guztiak ditu 670 m-tik 3800 m-rako altuerak dituenez.

Bere ibaietako batzuk hauek dira:

* Arma.
* Quebrada Negra.
* Samaná Sur.
* Dulce.
* El Salado.
* La Miel.
* Tenerife.
* pensilvania ibaia

## Kanpo estekak
1989ko Bost Nazioen Txapelketa

**1989ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen 60. ekitaldia izan zen (guztira 95. ekitaldia). 1989ko urtarrilaren 21ean hasi eta martxoaren 18an bukatu zen. Frantziak 9. txapelketa eskuratu zuen, laugarrena jarraian. 

Serge Blanco lapurtarra izan zen entsegu gehien egin zituen jokalaria, lau entsegu hain zuzen ere.

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**6**||4||3||0||1 || 76 || 47 || +29
|-
| 2 ||align=left|  Ingalaterra||**5**||4||2||1||1 || 48 || 27 || +21
|-
| 3 ||align=left|  Eskozia||**5**||4||2||1||1 || 75 || 59 || +16
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**2**||4||1||0||3 || 64 || 92 || -28
|-
| 5 ||align=left|  Gales ||**2**||4||1||0||3 || 44 || 82 || -38
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1989 arteko bakarkako garaipenak

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1988ko Bost Nazioen Txapelketa

**1988ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen 59. ekitaldia izan zen (guztira 94. ekitaldia). 1988ko urtarrilaren 16an hasi eta martxoaren 19an bukatu zen. Galesek eta Frantziak berdinduta amaitu zuten eta biak izendatu zituzten txapeldun.

Txapeldunak bi talde izan zireneko azken aldia izan zen, 1994. urtean egoera hau ekiditeko puntuen diferentzia kontutan hartzeko araua ezarri baitzen eta ordutik aurrera ez da berdinketarik izan. 

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Gales** ||**6**||4||3||0||1 || 57 || 42 || +15
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**6**||4||3||0||1 || 57 || 47 || +10
|- 
| 3 ||align=left|  Ingalaterra||**4**||4||2||0||2 || 56 || 30 || +26
|-
| 4 ||align=left|  Eskozia||**2**||4||1||0||3 || 67 || 68 || -1
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**2**||4||1||0||3 || 40 || 90 || -50
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1988 arteko bakarkako garaipenak

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
1883ko Home Nations Txapelketa

**1883ko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen lehenengo ekitaldia izan zen. 1882ko abenduaren 16an hasi eta 1883ko martxoaren 3an bukatu zen. Ingalaterra izan zen txapelduna.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Sarturiko "goal"-ak hartzen ziren kontutan, dela entseguen gauzatzea, dropa edo zigor kolpea. "Goal"-ik sartu ezean eginiko entseguak erabili ziren partidako irabazklea izendatzeko. Entsegurik ez egotekotan partiduaren emaitza berdinketa izan zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Txapelketa erabaki zuen partida Ingalaterrak eta Eskoziak jokatu zuten Edinburgon. "Goal"ik ez zen izan. Ingelesek bi entegu egin zituzten eta eskoziarrek bakarra.

Ingalaterrak gainerako taldeak garaitu zituenez Koroa hirukoitza eskuratu zuen, 1894 artean izen hori erabili ez bazen ere. Partida guztiak irabazteak dakarren Slam Nagusiaren lehen ekitaldia 1908an izan zen.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**6**||3||3||0||0 || 3 || 0 || +3
|-
| 2 ||align=left|  Eskozia||**4**||3||2||0||1 || 4 || 1 || +3
|-
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**0**||2||0||0||2 || 0 || 2 || -2
|-
| 3 ||align=left|  Gales ||**0**||2||0||0||2 || 1 || 5 || -4
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1883 arteko bakarkako garaipenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Iker San Vicente

**Iker San Vicente Markinez** edo futoblean **Sanvi** bezala ezagunagoa, (Iruña, Nafarroa Garaia, 2001eko apirilaren 3a) Euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari gisa jokatzen du. Osasuna, Barça eta Athleticen harrobietan hazia, Baskonian bukatu zuen bere aro zurigorria. 2025ean Cacereñorekin Lehen Federazioan jokatzeko igoera lortu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Vera Daves

**Vera Daves**, jaiotzaz **Vera Esperança dos Santos Daves De Sousa** (Luanda, Angola, 1984ko maiatzaren 18a) angolar politikaria eta ekonomialaria da, eta Angolako Gobernuko Finantza ministro izendatu zuten 2019an.

## Biografia 
Luandan jaio zen 1984an eta Ekonomian graduatu zen Angolako Unibertsitate Katolikoan. 

### Ibilbide profesionala 
Tokiko banku bateko ikerketa-burua izan zen 2011n, eta finantzei eta ekonomiari buruzko telebistako ohiko iruzkingile bihurtu zen. Kapitalen Merkatuko Batzordeko buruak, Archer Mangueirak, telebistan ikusi zuen eta Batzordean parte hartzera gonbidatu zuen. Batzordeko administratzaile exekutiboa izan zen 2014. urtetik 2016. urtera, eta Mangueira ordezkatu zuen 2016. urtean batzordeburu gisa.  

Alves da Rocha ekonomi-irakaslearekin finantza publikoei buruzko liburu baten egilekidea da. 

Angolako Finantza eta Altxorreko Estatu Idazkaria izan zen, João Lourenço presidenteak 2019ko urriaren 8an Finantza ministro izendatu baino lehen, 35 urte zituela. Kargua hartu zuen lehen emakumea izan zen. Izendatu baino lehentxeago, MPLA alderdi agintariaren Buro Politikoarekin bat egin zuen kongresu berezi batean. "*Oso teknika diziplinatua, ondo prestatua eta trebea*" dela esaten da.

Kargua hartu zuenean, Afrikako bosgarren handiena zen herrialdeko ekonomia berregituratzeko agindu zioten. 2020ko martxoan iragarri zuen herrialdea atzeraldian zegoela, eta Ogasun Ministerioa Estatuko Aurrekontu Orokorrak berrikusten ari zela, COVID 19ren pandemiaren eraginagatik. Apirilean iragarri zuen bertan behera uzten zirela petrolioaren prezio murriztuak eta pandemiak finantza publikoetan zuen eraginak bermatzen ez zituzten kontratu guztiak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eloísa del Pino Matute

**María Eloísa del Pino Matute** (Soria, 1969) espainiar zientzialari soziala eta ikertzailea da. 2022ko ekainaz geroztik, Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Nagusiaren (CSIC) buru da.

## Biografia 
Zientzia Politikoetan lizentziaduna da Madrilgo Complutense Unibertsitatean (UCM) eta Zuzenbidean lizentziaduna Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalean (UNED), eta Zientzia Politikoan doktore da Madrilgo Complutense Unibertsitatean tesi honekin: *Las percepciones y las preferencias de los ciudadanos sobre las administraciones públicas, las políticas y los servicios públicos en España* eta Ortega y Gasset Ikerketa Institutua (IUIOG). Halaber, Antolaketako Masterra du (ESIC).

## Ibilbidea 
IUIOGeko Gobernu eta Administrazio Sailean (1994-1998) ikertzailea izan da, Zientzia Politikoko eta Administrazioko irakaslea Juan Carlos Erregea Unibertsitatean (1995-2007) eta geroago Madrilgo Unibertsitate Autonomoan (2007-2008). *Revista Española de Ciencia Política* aldizkariaren erredakzio-idazkaria 2005 eta 2007 artean, Gestión y Análisis de Políticas Públicas aldizkariaren zuzendaria eta Agenda Publikoaren editorea da. 2007az geroztik, CSICeko Politika eta Ondasun Publikoen Institutuko (IPP) zientzialari titularra da. Ikertzailea edo irakasle bisitaria izan da hainbat zentrotan, eta graduondoko ikasketak eman ditu Ikasketa Politiko eta Konstituzionalen Zentroan, IUIOGn, Administrazio Publikoaren Institutu Nazionalean, UCMn, URJCn, Administrazio eta Politika Publikoen Nazioarteko eta Iberoamerikarako Fundazioan edo Karlos III.a Unibertsitatean.

2018tik 2020ra bitartean, María Luisa Carcedo Osasun, Kontsumo eta Gizarte Ongizateko ministroaren kabineteko zuzendaria izan zen. 2022ra arte Analisi Instituzionaleko zuzendariorde izan zen Erantzukizun Fiskaleko Agintaritza Independentean (AIReF).

2022ko ekainaren 21ean Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (CSIC) lehendakari izendatu zuten, Rosa Menéndez ordezkatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paula Dapena Sánchez

**Paula Dapena Sánchez** (Pontevedra, Galizia, 1996ko azaroaren 26a) galiziar futbolaria da eta zelai erdiko jokalaria da.

## Biografia 
Gorputz eta kirol jardueretako teknikaria, Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientziak ikasi zituen Vigoko Unibertsitatean.

## Kirol-ibilbidea 
2012an hasi zen jokatzen Atlético Arousanan. 2014. urtean Sárdoma CF eta 2016. urtean Umia FC taldeekin fitxatu zuen. 2020an, Lehen Mailako Talde Nazionaleko 1A taldean jokatzen zuenPortonovoko (Sangenjo) Viajes Interrías FF taldearekin fitxatu zuen.

## Aktibismo feminista 
2020ko azaroan, bere taldearen eta Deportivo de La Coruñaren arteko lagunarteko partida batean (Abegondo), uko egin zion Diego Armando Maradonari omenaldia egiteari, aste horretan bertan hil baitzen. Ezezkoaren arrazoia izan zen omenaldi-deialdia portaera matxistak zituen futbolari bati egiten zitzaiola, eta, beraz, ez zuela matxismoaren biktimek lortu ez zuten omenaldirik jaso behar.

2022ko ekainean, Pontevedrako Harrotasunaren ibilbidean, pankarta bat eraman zuen, Podemosek proposatutako Trans Legearen bidez genero-autodeterminazioari buruz legeak egiteko saiakera kritikatzeko. Bere iritziz, legeak genero-estereotipoak betikotzen ditu eta genero-indarkeriaren legearen aurka egiten du, edozein gizon emakume gisa autodeterminatzea ahalbidetzen baitu. Gainera, kolektiboaren homofobia kritikatu zuen, emakume transek erakartzen ez zutelako transfobiatzat hartzeagatik. 

## Sariak eta aintzatespenak 
* Pontevedra Hiria 2020 saria jaso zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sari Arponen

**Sari Arponen**, jaiotzaz **Sari Marjaana Arponer** (Ruokolahti, Finlandia, 1977) finlandiar medikua da, unibertsitateko irakaslea, ikertzailea eta mikrobiotan aditua den dibulgatzailea.

## Biografia 
Ruokolahtik jaio zen, Finlandiako hego-ekialdean, 1977an. 11 urte zituela, Espainiako Murtziako kostaldera joatea erabaki zuten gurasoek. Espainian Bigarren Hezkuntzako ikasketak amaitu ondoren, Medikuntza ikasi zuen Murtziako Unibertsitatean. Medikuntza ikasi zuen txikitatik biokimikak liluratzen baitzuen. Gehiago interesatzen zitzaion ikerketa, eta Biokimikako bigarren ziklora pasatzea pentsatzen zuen Medikuntzako 3. kurtsoaren ondoren, baina pazienteekiko harremanen ondorioz hirugarren kurtsoan iritzia aldatu zuen eta, azkenik, mediku egin zen, eta Barne Medikuntza aukeratu zuen bokazio orokorrarengatik.

Murtziako Unibertsitatean Medikuntza eta Kirurgian lizentziatu ondoren, Madrilera joan zen La Princesako Unibertsitate Ospitalean Barne Medikuntzako espezialitatea egitera. Eritasun infekziosoak (infektologia) aztertu eta tratatu zituen. Zientzia Biomedikoetan doktorea da Madrilgo Complutense Unibertsitatean. Haren doktore-tesia *GIBak eta C hepatitisak eragindako koinfekzioa-*ri buruzkoa izan zen.

Barne Medikuntzan espezializatu zen Madrilgo La Princesako Unibertsitate Ospitalean. Masterra du Gaixotasun Infekziosoetan eta beste bat GIBean, hiru urteko graduondoa Psikoneuroinmunologia Klinikoan Salamancako Unibertsitate Pontifizioan eta beste bat Nutrizio Genomikoan eta Zehaztasunean.

## Ibilbide profesionala 
Mediku gisa trebatu zenean, nutrizioan, mikrobiotan, medikuntza ebolutiboan eta psikoneuroinmunologia klinikoan interesatu zen.

2000. urtetik Espainiako osasun publikoan lan egin du. Madrilen bizi izan zen, Erkidegoko ospitale askotan lan eginez (La Princesa, Carlos III.a, Fuenlabrada, Gregorio Marañón, Santa Cristina, Vallecas, Torrejón de Ardoz, Virgen de la Torre…).

### Dibulgatzaile 
Unibertsitateko irakaslea ere bada, eta mikrobiota edo heste-floraren eta bizitza-estiloko medikuntzaren arloko prestakuntzan eta dibulgazioan aritzen da. Bi lankiderekin batera, *Slow Medicine Revolution* sortu zuen, osasunari eta bizimoduari buruzko dibulgazio-plataforma bat, izen bereko *podcast* batean oinarritua.

## Lanak 
## Bizitza pertsonala 
Espainian bizi izan arren, Finlandiako nazionalitatea mantendu du. Finlandiarra, madrildarra eta valdemoreña sentitzen da aldi berean. 2010ean, Vallecasko ospitalean lanean ari zela, bere bikotekidearekin bizitza-proiektua partekatzeko leku baten bila, Valdemorora iritsi ziren, eta han bizi-kalitate ona aurkitu zuten Madrileko erdiguneko zurrunbiloaren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Slow Medicine Revolution - Podcast
* Entiende y protege el SISTEMA INMUNE // Psiconeuroinmunologia con la Dra Sari Arponen en Emotion Me
* El sistema inmunitario por fin sale del armario - *Más que Palabras*, EITB 2022ko ekainaren 22a
ASPEGI elkartea

**ASPEGI - Gipuzkoako Emakume Profesional eta Entrepresari Elkartea** (Donostia, Gipuzkoa, 1998) Gipuzkoako Emakume profesionalen, enpresaburuen eta zuzendarien elkartea da. Irabazi-asmorik gabeko elkartea da, eta ekonomia-, gizarte- eta lan-arloan aukera- eta eskubide-berdintasuna lortzen laguntzea du helburu.

## Historia 
Elkartea 1998an hasi zen lanean sei bazkiderekin, eta bi hamarkada geroago, 2019an 650 bazkide baino gehiago zituen. Emakumeen jabekuntza ekonomikoa lortzeko, genero-desberdintasunak murrizteko eta esparru ekonomikoan berdintasuna sustatzeko sortu zen, baita emakumeek etxetik enpresetara eta gobernuetara erabakiak hartzen parte har dezaten lortzeko ere.

2007. urteaz geroztik, EMEKIN Gipuzkoako Foru Aldundiaren ekimena da, eta EMEKIN emakumeen ekimena eta enpresak sortzeko programa gauzatzen ari da.

2009an, emakumezko enpresaburuen topaketa-ziklo bat jarri zuten martxan, Gipuzkoako Foru Aldundiak diruz lagundua.

2014az geroztik urtero antolatzen du Aspegi Foroa, hausnarketa sustatzeko, hainbat pertsona ospetsuren esku-hartzearen bidez, gizartea eraldatzen jarraitzeko.

2016. urtean Aspegi Elkarrizketak egiten hasi ziren, hainbat sektoretan (kirola, osasuna, zientzia eta teknologia, ekonomia eta finantzak, besteak beste) erakundeak zuzentzen eta kudeatzen dituzten emakume profesionalei aurpegia eta ahotsa jartzeko urteroko ekitaldia.

2016. urteaz geroztik, ASPEGI sariak ematen dituzte, emakumeek ekonomia- eta enpresa-arloan egiten duten lana aitortzeko.

2018az geroztik, garapenerako lankidetza-proiektuak egin dituzte Tanzaniako, Senegalgo eta Mozambikeko emakumeekin.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2019. urtean, Gipuzkoako Foru Aldundiak Urrezko Domina eman zien, erakundearen goren-gorenekoa, berdintasunaren alde egindako ekarpenagatik.

## Erreferentziak
Clownhouse

***Clownhouse*** (euskaraz *Pailazo Etxea*), 1989ko Victor Salva estatubatuarrak zuzendutako slasher film bat da. Nathan Forrest Winters, Brian McHugh, Sam Rockwell eta Michael Jerome West aktoreek antzeztu zuten.

1989ko Sundanceko Zinemaldian estreinatu zen, eta zinemetan 1990eko uztailaren 20an. Filmak polemika handia izan zuen, filmatu zen garaian 12 urte zituen Wintersek Salva zuzendaria haurren aurkako sexu-abusuarengatik salatu baitzuen.

## Argumentua 
Casey (Nathan Forrest Winters), Geoffrey (Brian McHugh) eta Randy (Sam Rockwell) anaiak etxe batean gaupasa egitera doaz. Baina gau hartan bertan eroetxetik hiru psikopata hiltzaileek (Michael Jerome West, Bryan Weible eta David C. Reinecker) ihes egin eta Cheezo, Bippo eta Dippo pailazoei beren jantziak lapurtuz eta haietaz mozorrotuz etxe hartan bertaratuko dira. Anaie haietako batek pailazoei izua die eta une hartatik aurrera bere amesgaiztoa zena egi bilakatuko da.  

## Aktoreak 
* Nathan Forrest Winters: Casey
* Brian McHugh: Geoffrey
* Sam Rockwell: Randy
* Michael Jerome West: Cheezo eroa
* Bryan Weible: Bippo eroa
* David C. Reinecker: Dippo eroa
* Timothy Enos: Benetako Cheezo
* Frank Diamanti: Benetako Bippo
* Karl Heinz Teuber: Benetako Dippo
* Viletta Skillman: Ama
* Gloria Belsky: Patu iragarlea
* Tom Mottram: Eraztunen jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Bolborategi

thumb|300px|Amerikar estiloko bolborategi bat Frantzian.
**Bolborategia** erabilera militarreko eraikina da, bolbora eta bolboraz egindako munizioak edo lehergaiak biltzen dituena. Bolborategietan ere elementu horiek prestatzen eta egiten dira.

## Istripuak 
Erabiltzen dituzten lehergaiak eta, oso ohikoak izan dira istripuak, askotan ondorio lazgarriekin. Esaterako, Donostian egokitutako bolborategiek arazo handiak sortu dituzte hiriaren historian. 

* 1688ko abenduaren 7an: Urgulleko bolborategi tximista batek bertan jo ondoren eztanda egin zuen herrian beldurra eragiten. Guztira 15 pertsona hil ziren, gehienak militarrak. 
* 1813ko abuztuaren 31n Napoleon enperadore frantsesaren soldadu taldeek Donostia hartuta zeukaten. Espainian, berriz, ingelesen eta portugesen laguntzaz frantsesak menderatzea lortu zuten. Frantsesen eskuetan herri gutxi gelditzen ziren, horietako bat Donostia. Donostiarantz jo zuten bada, ingelesek, portugesek eta espainolek elkartuta. Bonbardaketa luze baten ondorioz, harresietan tarte handiak egin ziren eta hortik sartu ziren Donostian talde elkartuak. Frantsesek harresi ondoan bolborategi bat zuten eta hori bere gisa lehertu egin zen. Eztanda handi hark frantsesen artean izugarrizko nahasketa sortu zuen eta Urgull mendian dagoen gaztelura erretiratu behar izan ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bolbora

## Kanpo estekak
Return to Monkey Island

***Return to Monkey Island*** (euskaraz *Itzulera Monkey Islandera*), 2022ko Terrible Toybox taldeak diseinatu eta Devolver Digital konpainiak argitaratutako abentura grafiko bat da. Ordenagailuetarako macOS, Windows eta Linux sistema eragileentzako bertsioa merkaturatu zen, bai eta Windows, Nintendo Switch, PlayStation 5 eta Xbox Series X/S kontseolentzako bertsioak ere. 

Monkey Island saila nahiz LucasArts abentura grafikoen zaleek 30 urte luzez eskatu eta zain egon ziren jarraipena izan zen.

Ron Gilbert estatubatuar bideo-joko diseinatzaileak sortutako Monkey Island (1990) bideo-joko sail ezagunaren abentura grafikoetako bat da eta Monkey Island 2: LeChuck's Revenge (1991) abentura grafikoaren jarraipena. 1992an LucasArts konpainia utzi zuenetik Gilbertek sortutako lehen Monkey Island abentura grafikoa da. Aurreko bi abentura grafikoetan Guybrush Threewood protagonistari ahotsa jarri zion Dominic Armatok ere honako jarraipenean parte hartu zuen.

## Argumentua 
Jada heldua eta seme baten aita den Guybrush Threepwood protagonista jende arriskutsuak gobernatutako uharteetan iraganeko bere adiskideminekin nahiz aurpegi berriekin topatuko da. Guybrushek loriaren bilaketan itsasbidaiak burutu eta puzzle eta igarkizunak asmatu eta egoera xelebreei aurre egin beharko die.  

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1884ko Home Nations Txapelketa

**1884ko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen bigarren ekitaldia izan zen. 1884ko urtarrilaren 5ean hasi eta apirilaren 12an bukatu zen. Ingalaterra izan zen bigarren aldiz txapelduna.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Sarturiko "goal"-ak hartzen ziren kontutan, dela entseguen gauzatzea, dropa edo zigor kolpea. "Goal"-ik sartu ezean eginiko entseguak erabili ziren partidako irabazklea izendatzeko. Entsegurik ez egotekotan partiduaren emaitza berdinketa izan zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Txapelketa erabaki zuen partida Ingalaterrak eta Eskoziak jokatu zuten Londresen. Ingelesek sarturiko "goal"-a biziki protestatu zuten eskoziarrek. Erreklamazioa ere jarri zuten baina ez zen ontzat hartu. Hurrengo edizioan istiluek jarraitu zuten eta 1886an Nazioarteko Errgubi Federazioa sortu zen arauak behin betiko finkatzeko.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**6**||3||3||0||0 || 3 || 1 || +2
|-
| 2 ||align=left|  Eskozia||**4**||3||2||0||1 || 3 || 1 || +2
|-
| 3 ||align=left|  Gales ||**0**||3||1||0||2 || 2 || 2 || 0
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**0**||3||0||0||3 || 0 || 4 || -4
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1884 arteko bakarkako garaipenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Eugène Tisserant

**Eugène Tisserant** (Nancy, 1884ko martxoaren 24a - Albano Laziale, 1972ko otsailaren 21a) frantziar kardinala izan zen.

Nancyko seminarioan ikasi zuen eta 1907an apaiztu zen. Erromatar Ateneo Pontifizioko irakaslea eta Vatikanoko Liburutegiko kontserbatzailea izan zen. Lehen Mundu Gerran Frantziako armadako inteligentzia ofiziala izan zen.

Pio XI.a Aita Santuak kardinal izendatu zuen 1936an, eta 1939, 1958 eta 1963ko konklabeetan parte hartu zuen. Kuria Erromatarrean hainbat kargu izan zituen eta Ekialdeko Elizen Kongregazioa, Bibliako Batzordea eta Zeremonia Batzordea zuzendu zituen. Vatikanoko liburuzain eta Artxibo Sekretuen artxibozain ere izan zen.

1939an, Pio XII.a Aita Santuari entziklika bat argitaratzeko eskatu zion, kristauei estatu totalitarioei aurre egitea eskatzeko.

1953an, Kolegio Kardenalizioko dekano bihurtu zen, eta Pio XII.a eta Joan XXIII.a aita santuen hileta-elizkizunetako buru izan zen. 1961ean Frantses Akademiako kide hautatu zuten. 1962an Jerusalemgo Hilobi Santuaren Zaldun Ordenako Maisu Handi bihurtu zen.
1885eko Home Nations Txapelketa

**1885eko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen hirugarren ekitaldia izan zen. 1885eko urtarrilaren 3an hasi eta otsailaren 21ean eten egin zen. Ez zen beraz txapeldunik izendatu.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Sarturiko "goal"-ak hartzen ziren kontutan, dela entseguen gauzatzea, dropa edo zigor kolpea. "Goal"-ik sartu ezean eginiko entseguak erabili ziren partidako irabazklea izendatzeko. Entsegurik ez egotekotan partiduaren emaitza berdinketa izan zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Aurreko edizioko istiluek jarraitu zuten eta Eskoziak eta Ingalaterrak elkarrekin jokatzeari uko egin zioten. Horretaz gain Eskozia eta Irlandaren arteko partida eten egin zen eguraldi txarragatik eta ondoren errepikatu egin zuten, baina Irlandan izan beharrean Edinburgon.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**4**||2||2||0||0 || 1 || 1 || 0
|-
| 2 ||align=left|  Eskozia||**3**||2||1||1||0 || 1 || 0 || +1
|-
| 3 ||align=left|  Gales ||**1**||2||0||1||1 || 1 || 1 || 0
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**0**||2||0||0||2 || 0 || 1 || -1
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1885 arteko bakarkako garaipenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Fabiola Gutiérrez

**Fabiola Gutiérrez Escobar** (Santa Cruz de la Sierra, 1989) boliviar ikertzaile, kazetari eta idazlea da. *Trapiche Lab*, *Sembra Media* eta *Civic Media Observatory* bezalako ekimenetan parte hartu du. Ramona Cultural eta rascacielos bezalako aldizkari digitaletan argitaratu du. Landu izan dituen gaien artean, lodifobia, aniztasun funtzionala, feminismoa, internet eta herri indigenak daude.

## Lanak 
* Ciudadana XXL

## Sariak eta Aitortzak 
* 2015ean, Ohorezko Aipamena Boliviako "Pedro Rivero Mercado" Kazetaritza Kronikako II. Sari Nazionalean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lodifobia

## Kanpo estekak
Yola Mamani

**Yolanda Mamani** (Santa María Grande, Omasuyos probintzia, 1984) boliviar aktibista, esataria, irrati ekoizlea, youtuberra, etxeko langilea eta langileen eskubideen aldeko aktibista da. *Soy trabajadora del hogar, con orgullo y dignidad* irratsaioa, *Ser chola está de moda* bloga eta *Chola Bocona* youtubeko kanalaren bitartez ezaguna.

## Biografia 
Bederatzi urte zituela, Yola Mamani La Paz hirira iritsi zen izeba batekin. Orduan, aimara baino ez zuen hitz egiten. Hamabi urterekin etxeko langile hasi zen. Lehen enplegu horrekin eskola-ikasketak amaitzea lortu zuen. Hamahiru urte zituela, bere jantzi tradizionala bertan behera uzteko eskatu bazioten ere, uko egin eta bere nortasunari eutsi zion. Unibertsitatera joan nahi zuela esan zuenean, kaleratu egin zuten.

Boliviako Soldatapeko Etxeko Langileen Federazio Nazionalaren kide egin zen (FENATRAHOB), eta han *Mujeres Creando* talde feminista boliviarra eta haren Irrati Eskola, *La voz de mi deseo* ezagutu zituen.

### Emakume indigenen aldeko komunikatzaile eta aktibista 
2009ko uztailetik eta zazpi urtez, S*oy trabajadora del hogar, con orgullo y dignidad* irratsaioa gidatu zuen. 2019an *Warminya tiyawinakapa* programa zuzentzen hasi zen, Radio Deseoren emakumeen albistegia.

Bestetik, 2015etik *Ser chola está de moda* blogean idazten du

## Sariak eta Aitortzak 
* 2012an, *Puestos de venta convertidos en mingitorios* erreportajeari esker Kazetaritzako Udal Saria irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ser chola está de moda (Blog)

* Chola Bocona (YouTube)
Badmintona 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan

Parisko Udako Olinpiar Jokoetako badminton-txapelketak uztailaren 27tik abuztuaren 5era lehiatzeko programatuta daude Porté de la Chapelle Arenan. Guztira, badmintoneko 172 jokalari, gizonen eta emakumeen kopuru berarekin, lehiatuko dira bost domina-ekitalditan (bi sexuzka bananduta eta proba misto bat) joko horietan, aurreko ekitaldietako kopuru bera.

## Sailkapena 
Paris 2024rako badminton-kuotan 172 plaza daude, gizonen eta emakumeen arteko banaketa berdinarekin; NOCak, gehienez ere, badmintoneko zortzi jokalariren artean sar daitezke bost domina-ekitalditan (gizon eta emakumeen bakarkakoan; gizonen, emakumeen eta mistoen binakakoetan). Frantzia herrialde anfitrioiak leku bana gordeko du gizon eta emakumeen bakarkakoetan, bakoitzari dagokion badminton-jokalariari ofizialki esleitzeko. Lau tokik (sexu bakoitzeko bi), berriz, badmintoneko jokalariak izateko interesa duten NOCak eskuratzeko eskubidea dute. Paris 2024n lehiatuko dira, unibertsaltasun-printzipioaren arabera.

Badmintoneko gainerako jokalariek zuzeneko sailkapen-prozesu bat egin behar dute Paris 2024rako beren kategorietan lekua ziurtatzeko, Badmintoneko Munduko Federazioak prestatutako "Pariserako lasterketa" sailkapen-zerrendaren bidez. Kalifikazio-aldia 2023ko maiatzaren 1ean hasi eta 2024ko apirilaren 28an bukatuko da, hautagarritasunaren azken zerrenda argitaratuta, epea bukatu eta bi egun geroago.

## Partaideak 
Guztira, 49 naziotako 173 parte-hartzaile:

## Egutegia 
 

## Dominak 
### Dominen taula 
### Dominalariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1887ko Home Nations Txapelketa

**1887ko Home Nations Txapelketa** Errugbi txapelketa honen bosgarren ekitaldia izan zen. 1887ko urtarrilaren 8an hasi eta martxoaren 12an bukatu zen. Eskoziak lehenengo txapelketa eskuratu zuen.

## Txapelketa 
### Puntuazio sistema 
Sarturiko "goal"-ak hartzen ziren kontutan, dela entseguen gauzatzea, dropa edo zigor kolpea. "Goal"-ik sartu ezean eginiko entseguak erabili ziren partidako irabazklea izendatzeko. Entsegurik ez egotekotan partiduaren emaitza berdinketa izan zen.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

### Historia 
Aurreko edizioan Ingalaterrarekin garaipena elkarbanatu ondoren Eskoziak aurreneko txapelketa lortu zuen. Galesen aurkako partidan George Campbell Lindsayk bost entsegu egin zituen, oraindik gainditu ez den errekorra da. Ingalaterrak partida bakar bat irabazi gabe azken postuan amaitu zuen.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Eskozia** ||**5**||3||2||1||0 || 6 || 0 || +6
|-
| 2 ||align=left|  Gales ||**3**||3||1||1||1 || 1 || 4 || -3
|-
| 3 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**2**||3||1||0||2 || 2 || 3 || -1
|-
| 3 ||align=left|  Ingalaterra||**2**||3||0||2||1 || 0 || 2 || -2
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1887 arteko bakarkako garaipenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Amancio Amaro

**Amancio Amaro Varela** (Coruña, 1939ko urriaren 16a - Madril, 2023ko otsailaren 21a) espainiar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

*El Brujo* ezizena jarri zioten. Real Club Deportivo de la Coruña eta Real Madril taldeekin jokatu zuen eta Europako Futbol Kopa irabazi zuen 1966an.

42 partida jokatu zituen Espainiako futbol selekzio nazionalarekin eta 1964ko Europako Futbol Txapelketa irabazi zuen.

2022an Real Madrileko ohorezko presidente izendatu zuten.

## Palmaresa 
**Real Madril**
* Espainiako Futbol Liga: 1962–63, 1963–64, 1964–65, 1966–67, 1967–68, 1968–69, 1971–72, 1974–75, 1975–76
* Espainiako Futbol Kopa: 1969–70, 1973–74, 1974–75
* Europako Kopa: 1965–66

**Espainia**
*Europako Futbol Txapelketa: 1964

**Banakoa**
* Pitxitxi saria: 1968–69, 1969–70

## Kanpo estekak
María del Carmen Árraga

**María del Carmen Árraga** (Montevideo, 1840ko maiatzaren 14a - ezezaguna) margolari uruguaitarra izan zen, José Gervasio Artigasen lehen erretratuetako baten sortzailea, pertsonaia itzaltsua hil eta 15 bat urtera egina.

## Biografia 
Irakaskuntza artistikoa Juan Manuel Blanesengandik jaso zuen, eta bere ibilbide artistikoaren hasieran paisaia batzuk sortu zituen. Geroago, 1869an erakutsi zituen erretratuen eta izadi hilen sorkuntzan zentratu zen.  1869an, Uruguaiko Batzar Nagusiari eskainitako Joaquín Suárezen koadro bat margotu zuen, eta horri esker, Uruguaiko Senatuak artistari 1.000 pesoko saria emateko erabakia hartu zion. Sari hori bere arte ikasketekin jarraitzeko Europara joateko beka batekin ordezkatzea eskatu zuen Árragak. Dena den, familia arazoak zirela eta, artistak ezin izan zuen beka baliatu eta 1882an Senatarien Ganberari eskatu zion hasierako esleipen-ebazpenera itzultzeko, zeina hurrengo urtean eman zioten. 

Orain arte iraun duten lanen artean, garai hartako hainbat politikari eta pertsona ezagunen erretratuak aipa daitezke, hala nola Venancio Flores, Tomás Gomensoro eta Alejandro Chucarro. Halaber, Museo Historiko Nazionalak oihalaren gainean bi oleo ditu, Juan Méndez Caldeirori eta José Gervasio Artigasi eskainiak. Azken erretratu hori izan zen independentziaren pertsonaia itzaltsuaren ezagutzen den lehenengoetako bat, eta Árragak margotu zuen 1863 inguruan.

Margolari honen heriotza data eta lekua ezezaguna da, nahiz eta bere figura Luis Montero artista peruarrak 1866an Montevideon egin zuen egonaldian egindako erretratu bati esker ezagutu daitekeen 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
MacConkey agar

**MacConkey agarra** mikrobiologiako laborategietan erabiltzen den hazkuntza-ingurune solidoa da, eskakizun nutritibo apalak dituzten bakterio Gram negatiboak (enterobakterioak, batez ere) hazteko erabiltzen dena.

Alfred Theodore MacConkey mikrobiologo britainiarrak 1905ean erabili zuen estreinakoz bere izena daraman hazkuntza-ingurunea.

Hazkuntza-ingurune hautakorra eta bereizgarria da hau. Hautakorra, kristal morea koloratzailea eta behazun-gatzak dituelako, bakterio Gram positiboen hazkuntza galarazten dutenak. Eta bereizgarria, gorri neutro koloratzaileari esker laktosa hartziten duten eta ez dutenen arteko bakterio enterikoen bereizketa egiten duelako (hartzitzaileek kolonia arrosak eratzen dituzte, eta besteek kolorerik gabeko koloniak) .

MacConkey hazkuntza-ingurunearen elikagaien iturri nagusia peptonak dira.

## Osaketa 
MacConkey hazkuntza-ingurunearen osagarriak hauek dira :  

* Gelatinazko peptona - 17 gr.
* Haragi-peptona - 1,5 gr.
* Laktosa - 10 gr.
* Behazun-gatzak - 1,5 gr.
* Sodio kloruroa - 5 gr.
* Gorri neutroa - 0.03 gr.
* More kristala - 0,01 gr.
* Agarra - 13,5 gr.

## Laktosaren hartzidura 
thumb|right|250px|MacConkey agarrean Lac+ koloniak ikusten dira (ezkerrean) eta Lac- (eskuinean).

* Laktosa hartzitzen duten enterobakterioak (Lac+): Laktosa hartzitzerakoan, bakterio hauek ingurunea azidotzen dute, Ondorioz, gorri neutro koloratzaileak kolore arrosa-gorria hartzen du (kolonia arrosak). Talde honetan Escherichia coli, Enterobacter, Klebsiella, Citrobacter....daude.

* Laktosa hartzitzen ez duten enterobakterioak (Lac-): Inguruneko pHa ez da aldatzen, beraz koloratzaileak ez du aldaketarik ere (kolorerik gabeko koloniak). Talde honetan Salmonella, Shigella, Proteus eta Yersinia, besteak beste, daude .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak