open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Qutub Minar

**Qutub Minar** (batzuetan *Qutb Minar*) munduko adreiluzko minarete altuena da. Delhiko monumentu islamdarrik zaharrena ere bada.

## Historia 
Delhiko lehenengo errege musulmana izan zen *Qutb-ud-din Aibak*-ek hasi zuen eraikuntza 1193an. Afganistanen dagoen Jamgo minaretearen antzekoa izatea nahi zuen, baina oinarria egitea baino ez zuen lortu. Bere ondorengoa zen Shamsu'd-Din IItutmish-ek hiru solairu gehitu zizkion. Minaretea Firuz Shah Tughluq-ek bukatu zuen 1368an.

## Egitura 
Hareharri gorriz eginiko dorrea da, eta tailaturiko Koranaren berset eta irudi ederrak ditu. 72'5 metrotako altuera dauka eta diametro zabala, oinarrian 14'3 metrotakoa eta puntan 2'7 metrotakoa. Sei solairu ditu eta solairu bakoitzaren bukaeran balkoia dago perimetro osoan.

## Qutub Minar konplexua 
Qutub Minarren konplexuan aipatzeko beste elementu batzuk ere badaude:
* *Quwwat-ul-Islam* meskita: 1198an altxatu zuten. *Delhiko sultanerrian* eraikitako lehenengo meskita da. Qutub Minar bere minaretea izango zen, baina askoren ustetan defentsa dorrea edo garaipenen baten omenez sorturiko dorrea izan zitekeen.
* Burdinezko zutabea: 7 metroko altuera duen zutabea da. Oso zaharra da, IV. mendean Chandragupta Vikramaditya erregeak jarri zuela uste baita. Udako solstizioan zutabearen itzala Vishnuren irudiaren norabidean dago, horregatik uste da Vishnu jainkoaren omenez eraikia izan zela. Tradizioak dioenez besoekin zutabea inguratzen duenari eskatutako desioa beteko zaio.
* Iltutmish-en hilobia.
* Imam Zamin-en hilobia.
* Alauddin Khilji-ren madrasa eta hilobia.

## Kanpo estekak
1539 Borrelly

**1539 Borrelly** asteroide gerrikoan aurkitutako 1539. asteroidearen izena da. 1940ko urriak 29an aurkitu zuen André Patryk Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1940 UB** zen. Bere izena Alphonse Louis Nicolas Borrellygatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Laxmi Narayan tenplua

**Laxmi Narayan tenplua** (), **Birla Mandir** izenaz ezagunagoa, New Delhin kokaturik dagoen tenplu hindua da.

## Etimologia 
Lakshmi jainkosa hindua eta Lord Narayan (Vishnu) jainko hinduaren omenezko tenplua da.

## Historia 
Vir Singh Deo rajputak eraiki zuen 1622an eta Prithvi Singh-ek berriztu 1793an. XX menderako tenplua egoera txarrean zegoen eta Birla familia aberatseko Baldeo Das Birlak tenplu berria eraiki behar zela erabaki zuen eta lanak 1933an hasi ziren, hortik tenpluari Birla Mandir deitzea. Mahatma Gandhik inauguratu zuen 1939an. Gandhik baldintza bakarra jarri zuen, sarrera hinduentzat bakarrik ez zedila izan eta batez ere edozein kastatako jendea sartu ahal izan zedila.

## Egitura 
Ia 50 metrotako altuera du erdiko sikhara dorreak. Hindu mitologiaren pasartez horniturik dago tenplua, horretarako Varanasiko tenpluetako eskultoreak ekarri zirelarik. Bi estatua handienak Lakkshmi eta Narayan jainkoei dagozkie baina kapera txikiagoetan Shiva, Ganesh eta Hanuman jainkoak ere badaude. Bitxikeriatzat, Budaren omenezko kapera txiki bat ere badu tenpluak. Tenpluaren oinarriak 30.000 m² hartzen ditu.

## Gallery 

File:Janamashtami festival in Sri Laxminarayan temple, New Delhi, India (2008).jpg|Tenplua apaindua, Krishna jaunaren jaiotza ospatzeko
Image:Birlamandirdelhi.JPG|
File:Lakshmi Narayan Temple in Delhi.jpg|Xehetasuna.

## Kanpo estekak
Yantra Mandir

**Yantra Mandir** ezagunagoa **Jantar Mantar** izenarekin, Jai Singh II-ak Indiako Jaipur hirian XVIII. mendean eraikitako behatoki astronomiko erraldoia da.

## Etimologia 
*Yantra* edo *Jantar* hitzek tresna esan nahi dute eta *Mantar* hitzak aldiz kalkulatu. Beraz Jantar Mantar "kalkulatzeko tresna" izango litzateke.

## Historia 
Jai Singh II-ak bost behatoki astronomiko eraiki zituen Indian, famatuenak Delhikoa eta Jaipurrekoa izanik. Delhikoa izan zen eraiki zuen lehena eta ondoren 1727 eta 1734 artean Jaipurkoa egin zuen. Azken hau da hobekien mantentzen dena.

## Deskribapena 
14 instrumentu talde daude bertan eta hauekin denboraren neurketak, eklipseen iragarpenak, izarren kokapenak, planeten deklinazioak eta argizagien garaierak neur daitezke besteak beste.

### Samrat Yantra 
Jantar Mantarreko tresnarik ikusgarriena da. 27 metroko altuera duen eguzki erlojua da. Harriz eta marmolez egina dago eta azpiko diskoak marmol eta brontze plakak daude. Izugarri zehatza da, izan ere hain handia izanik itzala segundoko milimetro bat mugitzen da. 1901ean berriztu zen eta 1948 Indiako monumentu nazional izendatu zuten.

## Irudiak 

File:For each constellation, Jaipur.jpg|Jantar Mantar
File:JaiPrakashYantraJaipur20080213-3.jpg|Jai Prakash Yantra
File:Sundial Close-up at the Jantar Mantar.jpg|Eguzki erloju bat
File:NarivalayaYantraJaipur20080213-1.jpg|Narivalaya Yantra

## Kanpo estekak
TortoiseSVN

** TortoiseSVN** Subversion bezero bat da, Windowsen shell-aren hedapen gisa inplementatuta dagoena. Software askea da, GNU GPL lizentziapean askatua.

## Ezaugarriak 
* Windowsen komandoen lerroarekin integrazioa.
* Garapen-ingurunerik gabe erabili ahal da.
* Irudi txikiek fitxategien ikonoak apaintzen dituzte, gordetegira bidali behar diren fitxategi edo direktorioak erakutsiz.
* 28 hizkuntzatan dago.
* Officen dokumentuen ezberdintasunak erakusten ditu, adibidez, Microsoft Wordekin sortutakoak.

## Ikus, gainera 
* Subversion
* TortoiseCVS

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Datu-base eskema

thumb| Datu-base eskema konplexu baten diagrama.

**Datu-basearen eskemak** (ingelesez Database Schema) datu-basearen egitura deskribatzen du datu-base kudeaketa sistema (DBKS) batek onartzen duen lengoaia formal batean. Datu-base erlazional batean, eskemak hauek definitzen ditu: taulak, taula bakoitzaren eremuak eta hauen datu-motak.

Eskema, orokorrean, datu-hiztegi batean gordetzen da. Oro har datu-base lengoaia baten bidez definitzen bada ere, **datu-base eskema** terminoa
Aunque generalmente el esquema es definido en un lenguaje de Base de datos, el término se usa a menudo para referirse a una representación gráfica de la estructura de base de datos.

## Datu-base eskemaren mailak 
* eskema kontzeptuala, kontzeptuen eta beraien arteko harremanen mapa;
* eskema logikoa, entitate, atributu eta horien arteko harremanen mapa bat;
* eskema fisikoa, eskema logiko baten aplikazioa.
* objektu-eskema.

## Ikus, gainera 
* Arkitektura oinarrizko datu-ereduak
* Datuen modelatzea

## Kanpo estekak
Humayun

**Nasiruddin Muhammad** ezizenez **Humayun** (Kabul, 1508ko martxoaren 6a - Delhi, 1556ko urtarrilaren 27a), Indiako Mogol Inperioaren bigarren gobernatzailea izan zen. Bere aita Baburrek antolatzeko astirik izan ez zuen inperio baten buru izan zen.

## Historia 
1530eko abenduaren 30ean koroatu zuten eta berehala hasi behar uen noble afganiarren erasoetatik babesten. Ekialdeko Bihar estatuan zegoen Sher Shah Suriren armadaren erasoak izan ziren lehenengo. 1532an hauek garaitu zituenean mendebaldetik Bahadur Shahek eraso zion eta hauen kontra borrokan ari zela aprobetxatuz Sher Shahek Bengala eremu osoa eskuratu zuen. Humayunek Bengala berreskuratu nahi izan zuenean porrot handia jasan zuen 1539an eta Agrara erretiratu zen. Ondorengo porrotek gero eta mendebalderago eraman zuten Sindheraino iritsi arte. bertan jaio zen bere seme eta ondorengo Akbar.

Atzerakada horretan Persiara iritsi zen. Persiako Shak tropak eskaini zizkion India berreskuratu ahal izateko eta 1544ean birkonkistari ekin zion. 1545ean Sher Shah Kalinjarreko setioan hil zen eta bere seme Islam Shah Suri-k hartu zuen inperioaren tronua. 1554ean Humayun Indian sartu zen eta hurrengo urtean Lahore eta Delhi eskuratu zituen berriz ere enperadore bihurtuz.

Hainbeste gerratan ibili ondoren bere liburutegiko eskaileretatik erortzean hil zen Humayun 1556an, enperadore urtebete eskas egina zuenean. Hamida Begum alargunak mausoleoa eraiki zion Delhin.

## Ikus, gainera 
* Mogol Inperioa
Partizio editore

[thumb|300px|[Gparted: partizioak lantzeko editore ospetsu bat.]]

** Partizio editore** bat biltegiratze sistemetako (disko gogor, USB memoriak edo biltegiratze beste sistema batzuetako) diskoaren partizioak ikusi, sortu, aldatu eta ezabatzeko tresna bat da.

Partizio bat biltegiratze sistema baten atal edo zati bat da. Gailu bat zenbait partiziotan segmentatzean posiblea da datu batzuk besteekiko isolatzea, eta aldi berean hainbat sistema eragile izatea.

Unitate bat hainbat partizioetan zatitu ahal da, edo hainbat unitatte partizio bakar batean elkartu. Partizio-editoreak partizio bat txikiagotzeko erabili ahal dira, edo hainbat partizio ezberdin bakar batean batzeko.

## Ikus, gainera 
* Diskoaren partizioa
* GParted
* KDE Partition Manager
*  Partizioak egiteko softwarearen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Parted Magic - Bootable OS on CD with an emphasis on partition editing.
* Gparted - GNOMEren partizio-editorea. Linux sistema eragilerako eskuragarri dagoena (LiveCD-n edota USB Memorietan ere.
Biltegiratze optiko

** Biltegiratze optikoa ** XX. mendearen bukaeran sortutako biltegiratze informatikoaren aukera bat da. Irakurketa eta idazketa argi-sorten bidez egiten da, hauen emisioetan sortzen diren errefrakzioak interpretatuta. Biltegiratze mota hauek erabiltzen dituzten euskarriak hauek dira: Compact Disc, Digital Versatile Disc, Blu-Ray Disc, UMD eta HD-DVD.

## Ikus, gainera 
* Disko optiko
* Disko magneto-optiko

## Kanpo estekak
Object Query Language

**Object Query Language** (OQL)objektuei orientatutako datu-baseentzako galdeketa-lengoaia estandar bat da, gerora SQLz moldatua. OQLObject Data Management Group delakoak (ODMG) sortu zuen. Bere konplexutasuna dela medio, OQL ez du ezein software-sortzailek guztiz inplementatu. OQLk beste galdeketa-lengoaia berri batzuen diseinuan eragina izan du, hala nolaJDOQL etaEJBQL, baina horiek ezin dira OQLren bertsiotzat hartu.

## Kanpo estekak
KISS printzipioa

** KISS printzipioa** (ingelesez: *Keep it Simple, Stupid*) sistemak ahal den sinpleenak diseinatzean datza. Espresuki baztertzen du beharrezkoak ez diren elementuak erabiltzea; eta aukera dagoenean, beti errazenaren alde, sinpleenaren alde, egiten du.

Akronimoan agertzen den *stupid* adjektiboak («ergela», euskaraz) ematen dion zentzu bikoitz eta adar-joleagatik, akronimoaren bestelako azalpenak ere agertu dira ingelesez, *Keep It Simple, Short*, kasu.

Termino hau 1960ko hamarkadan erabiltzen hasi zen Estatu Batuetan. Euskaraz, sare informatikoen arloko agirietan hasi zen agertzen.

## Ikus, gainera 
* Hitchensen printzipioa.
* Ockhamen labana.
* 5S.

## Kanpo estekak
Musikaren deskarga

** Musikaren deskarga** fitxategi musikalen transferentzia da Interneteko zerbitzu batetik ordenagailu batera edo beste gailu lokal batera. Terminoak barne hartzen du bai deskarga legalak bai egile-eskubideen jabeen baimenik gabe egiten direnak.

Musika online saltzen duten denden artean, single-ak eta albumak, Apple-ko iTunes eta Napster daude. Askotan, deskarga digitalak DRMrekin kodetuak daude, horrela zailtzen baita musikaren kopia gehiago egitea edota konpetentziak sortutako gailuetan aditzea.

Fitxategi musikalak deskargatzeko beste bide bat * peer-to-peer* programen erabilera da hala nola BitTorrent, eMule, eta 1999 eta 2001 artean Napster, itxi eta berriro ireki baino lehen egun den ordainpeko zerbitzu gisa.
Thien Duong

**Thiên Đường** (, paradisu haitzuloa) Vietnamgo haitzuloa da, Phong Nha-Kẻ Bàng Parke Nazionalean dagoena, Dong Hoi hiritik 60 km-tara ipar-mendebaldean. *British Cave Research Association* elkartearen britainiar talde batek aurkitu zuen 2009an. Adituen ustez, Asia osoko haitzulorik luzeena da.
Tokiko gizon batek aurkitu zuen koba hau 2005ean. Britainiar zientzialariek aztertu zuten 2005etik 2010eraino. 2010. urtean haitzuloak 35 km zituela iragarri zuten. Duen edertasunagatik paradisu deitu zuten. Turistentzat 2010eko irailaren 3an ireki zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hizkuntzaren ingeniaritza

** Hizkuntzaren ingeniaritza**, **hizkuntzalaritzari aplikatutako informatika** ere esaten zaiona, edota ** hizkuntzaren teknologia** ere, diziplina bat da, diziplina anitzeko izaera ere duena. Hizkuntzaren ingeniaritza bi arlotan garatu den ezagutzaz aprobetxatzen da, lengoaia naturalaren prozesamenduaren arlo informatikoan batetik, eta itzulpengintza, terminologia eta hizkuntzalaritza konputazionala, diziplinez elikatzen den hizkuntzaren arloan bestetik, bai alderdi teorikoan bai eta aplikatuan.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntzaren prozesamendu
* Hizkuntzalaritza konputazionala
* Lerrokatzaileak
* Analizatzaile sintaktikoak
* Zuzentzaile ortografikoak
* Terminologiaren kudeatzaileak
* Lematizatzaileak
* Ordenagailuz lagundutako itzulpen

## Kanpo estekak 
* Hizkuntzalaritza konputazionala atala Sareko Euskal Gramatikan (SEG)
* UEUko "Hizkuntzalaritza konputazionala" liburua deskargatu.
* Ixa taldea. EHUko ikerketa taldea.
* HAP masterra. EHU-ko *Hizkuntzaren Azterketa eta Prozesamendua* masterra.
* Berbatek. Hiru urterako (2009-2011) ikerketa estrategikoko proiektu bat da, eta Elhuyar Fundazioak, EHUko Ixa eta Aholab ikerketa-taldeek eta Vicomtech eta Robotiker teknologia-zentroek osatzen dute proiektu hori gauzatzeko partzuergoa.
* Langune hizkuntzen Industriaren alorreko Euskal Herriko enpresen elkartea da. Elkarte hau 2010an sortu da eta itzulpengintza, edukiak, irakaskuntza eta hizkuntzen teknologiaren alorreko 30 enpresatik gora elkartzen ditu.
1992ko Paris-Roubaix

**1992ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 90. edizioa izan zen. 1992ko apirilak 12an ospatu zen eta Gilbert Duclos-Lassallek irabazi zuen bakarrean. Probak 267 kilometro izan zituen.

## Sailkapena 
[thumb|200px|[Gilbert Duclos-Lassalle, edizio honen garailea.]]

## Kanpo estekak
Fatehpur Sikri

**Fatehpur Sikri** (hindiz फ़तेहपुर सीकरी, Urduz فتحپور سیکری) Akbar enperadorean Indiako Uttar Pradesh estatuan jasotako jauregi multzoa da, 1986an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuena.

## Etimologia 
*Fateh* hitzak "garaipena" esan nahi du, *Pur* "hiria da eta *Sikri* jauregiak eraiki ziren muinoaren izena. Fatehpur Sikri beraz, Sikriko Garaipenaren Hiria izango litzateke.

## Historia 
Kondairak dioenez Akbarrek hamarkiak izan zituen baina jaio eta berehala hamarrak hil egin ziren. Sikriko leize batean bizi zen Sheikh Salim Chishti santu sufiari aholkua eskatu zion eta honek beste seme bat izango zuela esan zion. 1569an jaio zen Akbarren semea eta Salim izena ipini zion santuaz gogoratuz. Salimek bizirik iraun zuenez santuaren omenez palazio bat eraiki eta Mogol inperioko hiriburu izendatuko zuela erabaki zuen.

Akbar enperadoreak orduko hiriburua zen Agratik 35 kilometrotara eraiki zuen 1571 eta 1585 artean, bertara bizitzera joatean Inperioaren hiriburu izan zelarik. Baina Sikri muinoan uraren presentzia eskasa zen eta hainbat lapurreta ere izan ziren eta segurtasun ezak berriz ere Agrara itzuli zuen enperadore familia, Fatehpur Siri bertan behera utziz.

## Egitura 
Bi eremu bereizten dira jauregien konplexu honetan:

### Eremu zibila 
* Diwan-i-Aam: Enperadoreak audientzia publikoak egiten zituen eraikina. Patio zabala dauka aurrean.
* Diwan-i-khas: Enperadoreak audientzia pribatuak egiten zituen jauregia.
* Panch Mahal: Bost solairutako jauregia. Erreginaren eta zerbitzari zituen emakumeen jolaserako eraikia. Badirudi bertatik datorrela "partxis" jokoaren izena.
* Sultan turkiarraren etxea: Hareharria hain ongi landuta dago egurra ematen duela.

### Erlijio eremua 
* Jami Masjid meskita: Bereziki aipagarria da 54 metrotako altuera duen *Buland Darwaza* atea, Akbarrek Gujarat konkistatu izanaren omenez eraikia. Sheikh Salim Chishti santuaren hilobia dago bertan, marmol zuriz egina.

thumb|erdian|700px|Fatehpur Sikri jauregiaren ikuspegi panoramikoa

## Kanpo estekak
Étoile de Bessèges

**Étoile de Bessèges** (), 2.1 mailako txirrindularitza lasterketa bat da, 1971n sortu zena eta Frantziako Bessèges herri inguruan korritzen dena.

Otsaila hasieran ospatua, Frantziako txirrindularitza denboraldia abiarazten du etapatan banatutako lasterketei dagokienez. Etenik gabe ospatzen da 1971tik.

## Palmaresa 
## Palmaresa herrialdeka 
## Kanpo estekak
Jo Planckaert

**Jo Planckaert** (Deinze, 1970eko abenduak 16) txirrindulari ohi belgiar bat da.

Willy Planckaert txirrindulari ohiaren semea eta Walter Planckaert, Eddy Planckaert eta Francesco Planckaert txirrindulari ohien iloba da.

1992 eta 2004 artean izan zen profesionala.

Paris-Roubaix bezalako lasterketetan nabarmendu zen, non bigarren amaitu zuen 1997an, soilik Frederic Guesdonek gainditua, eta bosgarren 1999an.

## Palmaresa 
**1992**
* 2. Limburgoko Itzulian

**1993**
* Andaluziako Itzuliko etapa 1
* Murtziako Itzuliko etapa 1
* Delta Profronde

**1995**
* Denaingo Sari Nagusia
* Suediako Itzuliko etapa 1
* Nokere Koerse
* 2. Almeriako Klasikan
* 2. Houtlandeko Zirkuituan
* 2. Gullegem Koersen

**1996**
* 3. Gullegem Koersen

**1997**
* Galiziako Itzuliko etapa 1
* 2. Paris-Roubaixen
* 2. Schaal Selsean
* 3. Zottegemeko Sari Nagusian

**1998**
* Étoile de Bessèges eta etapa 1
* Jef Scherens Sari Nagusia
* Omloop Mandel-Leie-Schelde
* 2. Schaal Selsean

**1999**
* Étoile de Bessègeseko etapa 1
* Kuurne-Brusela-Kuurne

**2000**
* Étoile de Bessèges
* Tro Bro Leon
* Andaluziako Itzuliko etapa 1
* Valoniako Tourreko etapa 1
* Limousingo Tourreko etapa 1
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden

**2001**
* Zottegem Hiriko Sari Nagusia
* 2. Omloop Mandel-Leie-Schelden
* 3. Kuurne-Brusela-Kuurnen

**2002**
* 2. Rund um den Henninger-Turmean
* 3. Flandrian Zehar

**2003**
* Étoile de Bessègeseko etapa 1

**2004**
* 2. Marseillesa Sari Nagusian
* 3. Nokere Koersen

## Emaitzak Frantziako Tourrean 
* 1997: Abandonatu egin zuen.

## Taldeak 
* **1992** : Panasonic - Sportlife
* **1993 à 1994** : Novemail - Histor
* **1995** : Collstrop - Lystex
* **1996** : Ceramiche Refin - Mobilvetta
* **1997 à 1999** : Lotto- Mobistar
* **2000 à 2003** : Cofidis
* **2004** : MrBookmaker.com - Palmans

## Kanpo estekak
Sarnath

**Sarnath** () edo **Sārnātha** (batzuetan **Mrigadava**, **Migadāya**, **Rishipattana**, **Isipatana**), Varanasin dagoen herria da, gaur egun aztarnak baino gelditzen ez direlarik. Budistentzako lau toki sakratuetako bat da.

## Etimologia 
Gaur egun Sarnathen aurkitu diren aztarnak antzinako Isipatana hiriari dagozkio. Isipatana izenak "gizon sakratuak lurrera erori ziren tokia" esan nahi du, izan ere kondairak dio gizon sakratuek Himalaia mendikatetik salto egin eta bertan erori zirela.

## Historia 
Budak bertan eman zuen bere lehen sermoia, *Dharma*ri (erlijioari) hasiera emanez eta lehenengo *Sangha* (komunitate budista) sortuz. Idatziek diotenez Buda hil eta bi mendetara 12.000 monje budista bizi ziren Isipatanan, ondoan zegoen Varanasiri esker hiria nabarmen aberastu eta hazi zen. Xuanzang erromes txinatarrak VII mendean esan zuen 30 monasterio budista ikusi zituela bertan, bai eta hainbat hindu eta jainista ere.

XII mendean musulman turkiarrek eraso zuten hiria eta arpilatu ondoren erabat suntsitu zuten. Isipatanaren bila aritu ziren XIX mendeko arkeologoak eta Alexander Cunningham ingelesak aurkitu zuen Varanasitik 13 kilometrotara, gaur egungo Sarnath herrian.

## Egitura 
Hainbat eraikin ikus daitezke Sarnathen:
* **Dhamek estupa**: Sarnatheko eraikin garrantzitsuena da. 500. urtean eraiki omen zen Asoka enperadoreak k.a.249an eraikia zuen beste baten gainean. Buda eta bere ikasleen erlikiak dauzka barnean. Adreilu eta harrizko zilindro handi bat da, 43 metroko altuera eta 28 metroko diametroa duena. Oinarria oso dekoratua dago eta oraindik ondo mantentzen dira irudiak.
* **Dharmarajika estupa**: Ashokaren aurreko estupa baten aztarnak dira.
* **Chaukhandi estupa**: Budak bere lehenengo ikasleak aurkitu zituen tokian dagoen estupa da. IV. eta VI. mendeen artean eraiki zen.
* **Ashokaren zutabea**: k. a. III mendean Asokak hainbat zutabe eraiki zituen gainean lehoien irudia zeukatenak. Sarnathekoa berezia da, hiru lehoi agertzen baititu. Gaur egun Indiako sinbolo nazionala bihurtu da.

## Kanpo estekak
Nokere Koerse

thumb|Marc Van Cauwenberghe.
[thumb|upright=1.3|2015 : [Scott Thwaites (3), Kris Boeckmans (1) & Justin Jules (2).]]

**Nokere Koerse** (euskaraz *Nokereko lasterketa*)  txirrindularitza proba belgiar bat da, Mendebaldeko Flandriako probintziako Nokere herri inguruan ospatzen dena. Lehen aldiz 1944an ospatua, UCI Europe Tourreko zati da UCI Zirkuitu Kontinentalak 2005ean sortuak izan zirenetik, eta 1.1 mailan dago. Zirkuitu hauen aurretik, 1.3 eta 1.4 mailako lasterketa izan zen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Berrehun eta hirurogeita bat

**Berrehun eta hirurogeita bat** (261) berrehun eta hirurogeiaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita biaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita bi

**Berrehun eta hirurogeita bi** (262) berrehun eta hirurogeita bataren ondoren eta berrehun eta hirurogeita hiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita hiru

**Berrehun eta hirurogeita hiru** (263) berrehun eta hirurogeita biaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita lauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
1936ko Italiako Giroa

**1936ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 24. edizioa izan zen. 1936ko maiatzak 16 eta ekainak 7 artean ospatu zen 3766 kilometroko ibilbidea eginez 19 etapatan banatuta, horietako bi bikoitzak, garaileak batez beste 31,279 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Milanen hasi eta amaitu zen.

89 txirrindularik hasi zuten proba eta 45ek amaitu zuten.

Gino Bartali, hiru etapa eta mendiko sailkapena irabazi zituena, izan zen edizio honetako garailea, korritutako etapa gehienen garaipenak Raffaele di Paco eta Giuseppe Olmoren artean banatuz, lehenak bost eta bigarrenak hamar lortuz.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita lau

**Berrehun eta hirurogeita lau** (264) berrehun eta hirurogeita hiruaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita bost

**Berrehun eta hirurogeita bost** (265) berrehun eta hirurogeita lauaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita seiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita sei

**Berrehun eta hirurogeita sei** (266) berrehun eta hirurogeita bostaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Marc Madiot

**Marc Madiot** (Renazé, Mayenne, 1959ko apirilak 16) txirrindulari ohi eta kirol zuzendari bat da.

## Biografia 
Txirrindulari profesionala 1980 eta 1994 artean, Paris-Roubaix irabazi zuen 1985 eta 1991n. 1997an Française des Jeux taldea sortu zuen, berau zuzentzen duelarik. Ligue National de Cyclismeko (LNC) presidentea da. Bere anaia Yvon Madiot ere txirrindulari profesionala izan zen, eta Française des Jeuxeko kirol zuzendaria da.

Beste txirrindulari askok bezala, bere karreran zehar anfetaminak hartu zituela onartu zuen, alabaina, sekula ez zuen positibo eman.

2007ko apirilean Ohorezko Legioko zaldun izendatua izan zen.

## Palmaresa 
**1979**
* Boucles de la Mayenne

**1981**
* Limousingo Tourra eta etapa 1
* 2. Tour du Tarnen
* 3. Paris-Bourgesen

**1982**
* 20px Frantziako Ziklokros txapelduna
* 2. Boucles de l'Aulnen
* 3. Mendebaldeko Flandriako Hiru Egunetan

**1983**
* Polynormande
* 2. Paris-Bourgesen
* 3. Sardiniako Giroan eta etapa 1
* 3. Étoile des Espoirsen
* 8. Frantziako Tourrean

**1984**
* Eskalatzaileen garaikurra
* Flèche finistérienne
* Tirreno-Adriatikoko etapa 1
* Tour de l'Audeko etapa 1
* Frantziako Tourreko etapa 1
* Boucles de l'Aulne

**1985**
* Paris-Roubaix
* Mauleongo Sari Nagusia
* Plumelec-Morbihango Sari Nagusia
* Valoniako Sari Nagusia
* Paris-Nizako etapa 1
* 2. Pino Cerami Sari Nagusian
* 2. Boucles de l'Aulnen
* 3. Polynormanden

**1987**
* 20px 15px Frantziako errepideko txirrindularitza txapelketa
* Etorkizunekoen Tourra eta etapa 1
* Polynormande

**1988**
* 2. Frantziako errepide txirrindularitzako txapelketan

**1989**
* Nazioarteko Kriteriumeko etapa 1
* 3. Paris-Nizan eta etapa 1

**1991**
* 1991ko Paris-Roubaix
* 3. Eskalatzaileen garaikurran

**1992**
* Eskalatzaileen garaikurra
* Dunkerqueko Lau Egunetako etapa 1

## Emaitzak itzuli handietan 
### Frantziako Tourra 
Marc Madiotek Frantziako Tourraren bederatzi ediziotan parte hartu zuen. 1984koan etapa bat irabazi zuen eta sailkapen nagusian zortzigarren izan zen 1983an.
[thumb|Marc Madiot eta [Jean-Luc Vandenbroucke]]

* 1982: 30.
* 1983: 8.
* 1984: 35. eta etapa garaipen bat
* 1985: 26.
* 1987: 47.
* 1988: 66.
* 1989: 34.
* 1991: 115.
* 1992: 70.

### Italiako Giroa 
* 1982: 34.
* 1988: 12.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Marc Madioten webgune ofiziala
India Gate

**India Gate** (euskaraz *Indiako atea*), Indiako monumentu nazionala da. New Delhi hiriburuan dago eta jaiegunetan inguruko lorategiak jendez gainezka egoten dira.

## Historia 
Lehen Mundu Gerran eta 1919ko Afganistango gerretan britaniar armadarekin hil ziren 90.000 soldadu indiarrei omenaldia egiteko eraiki zen monumentua. Lehenengo harria Connaughtko Dukeak ezarri zuen 1921ean baina 1931 arte ez zen bukatu. Hasiera batean Jurgi V.a Erresuma Batukoaren estatua bat zegoen azpian baina 1947an Indiak askatasuna lortzerakoan errege britainiarraren irudia kendu egin zuten. 1971etik aurrera sekula itzaltzen ez den su bat ezarri dute, hindiz *Amar Jawan Jyoti* (gerlari hilezkorraren sua), India eta Pakistanen arteko gerretan hildako soldaduen omenez.

## Monumentua 
42 metrotako altuera du eta kale garrantzitsuen arteko bidegurutzean dago. Monumentuaren goialdean honako esaldi hau irakur daiteke:

*Indiako armadetan hildakoen omenez, ohore guztiz erori baitziren Frantzian, Flandrian, Mesopotamian eta Pertsian, Afrika ekialdean, Gallipolin eta ekialde urrun zein hurbileko edozein tokitan, eta baita ere Indian erortzean beren izena memoria sakratuan idatzita utzi zutenak edota Hirugarren Gerra Afganiarrean ipar-mendebaldeko mugan eroritakoak*

## Kanpo estekak
Etienne De Wilde

**Étienne De Wilde** (Wetteren, 1958ko martxoaren 23a) txirrindulari belgiar bat izan zen, profesionala 1980 eta 1999 artean, denbora horretan 72 garaipen lortu zituelarik.

1996an Atlantako Olinpiar Jokoetan eta 2000n Sydneykoetan parte hartu zuen, azken honetan.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Splendor (1980-1981)
* La Redoute (1982-1984)
* Safir (1985)
* Hitachi (1986)
* Sigma (1987-1988)
* Histor (1989-1991)
* Team Telekom (1992-1993)
* Collstrop (1994)
* Vosschemie (1995)
* RDM (1996-1997)
* SPAR-RDM (1998-1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita bederatzi

**Berrehun eta hirurogeita bederatzi** (269) berrehun eta hirurogeita zortziaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita hamar

**Berrehun eta hirurogeita hamar** (270) berrehun eta hirurogeita bederatziaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Zatoiako leizea

**Zatoia** Abaurregainean (Nafarroa Garaia) dagoen haitzuloa da. Leizea 1950eko hamarkadan aurkitu zuten, errepidea zabaltzeko harria ateratzen ari zirenean. 1975etik aurrera Ignacio Barandiaranek eta Ana Cavak zuzendutako indusketek informazio ugari eman dute Goi Paleolitotik Neolitorako igarotzeaz.

## Arkeologia 
Zatoiako giza okupaziorik zaharrena orain dela 28.870+760–690 urtekoa da. Garai hartan inguru hau Aurignaciar edo Gravettiar kulturako ehiztarientzako udako ehizalekua izango zen. Harrapakinak, batez ere, sarrioak eta oreinak izaten ziren, eta baita zaldi eta basahuntz batzuk ere. Bigarren okupazio aldia 15.000 urte geroago gertatu zen, Magdaleniar aurreratuan (duela 12.205±90 urte). Hirugarren okupazioa Azken Magdalen edota Azil aldikoa izan zen (datatzeak duela 11.840±240, 11.620±360 eta 11.470±270 urtekoak dira). Azkenik Mesolito (duela 8.260±550 urte) eta Neolitoko (duela 6.320±280 urte) aztarnak ere daude.

## Biologia 
1930ko hamarkadan, Zatoian lasotako lagin biologiko batetik intsektu espezie berria deskribatu zen: *Aphaenops (Geaphaenops) ludovici.* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Auñamendi Eusko Entziklopedia: Zatoia
1994ko Euskal Herriko Itzulia

**1994ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 34. edizioa izan zen. 1994ko apirilak 4 eta 8 artean egin zuten, 868,8 kilometroko ibilbidea eginez 5 etapatan banatuta. Garailea, aurreko bi urteetan bezala, Tony Rominger suitzarra izan zen.

## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak 
* 1994ko Euskal Herriko Itzuliko sailkapenak
* 1994ko Euskal Herriko Itzulia
Lif eta Lifthrasir

[thumb|Lif eta Lifthrasirren adibide bat (1895) [Lorenz Frølichena.]]
Eskandinaviar mitologian, **Lif eta Lifthrasir** (antzinako eskandinavieraz Líf ok Lífþrasir, bi hitzak bizitzarekin lotuak) Ragnarökean biziraungo duen gizaki bikote bakarra da, eta mundua birpopulatuko dute. Elkarrekin, Baldurrek gobernatutako euren jainko panteoi berria gurtuko dute. Bi gizaki dira, gizadi berria hasi eta jarraituko dutena, munduaren suntsipenari ihes eginez Yggdrasil zuhaitzaren zur barnean sakon ezkutatuz (batzuek Hodmimir basoan diote), non Surten ezpatak ez duen suntsipen ahalmenik.

## Kanpo estekak
Ask eta Embla

[thumb|Ask eta Embla [Feroe uharteetako zigilu batean, 2003an, Anker Eli Petersenek egina.]]
Eskandinaviar mitologian, **Ask eta Embla** jainkoek sortu zituzten lehen bi gizakiak izan ziren, erlijio judukristauetako Adam eta Ebaren parekoak.

Odinek eta bere anaia Ve eta Vilik eskandinaviar mitologiako bederatzi munduak sortu zituzten. Beranduago, hondartza batean bi enbor hazten ikusi zituzten, bata lizarraren eta bestea zumarrarena, eta giza forma eman zieten (beste bertsio baten arabera, Odinekin batera Hoenir eta Loki jainkoak zeuden). Odinek bizi hatsa eman zien, Vilik irudimena eta emozioak eman zizkien; Vek zentzumenak eta hizketa (edo, alternatiboki, Odinek bizitza fisikoa eta arima, Hoenirrek adimena eta zentzumenak eta Lokik odola eman zizkien). Ask (lizarra, gizonezkoa) eta Embla (zumarra, emakumezkoa) Midgarden bizi izan ziren eta gizadiaren sortzaileak izan ziren.

## Interpretazioak 
### Sinbolismoa 
Lehen gizakiak zuhaitz enborretatik sortuak izan zirenaren ideia, dirudienez, nozio ziklikoen zati bat da, non argia eta iluntasuna txandakatu egiten diren, egunsenti eta ilunabarreko iluntasunaz bananduak.

Guztiok ezagutzen ditugu ilunabarreko ilusio optikoak, non objektu baten soslaiak gizaki bat, animali bat edo nolabaiteko izaki bizi bat dirudien. Baina gertuagotik ikusita, objektu hori zuhaitz bat, harri bat edo beste halako gauzaren bat dela ohartzen gara.

Jainkoen funtzioa mundu ikusgarriaren sortzaile bezala argia eta iluntasuna ekartzea da. Nolabaiteko argitasuna dagoenean harri bat edo zuhaitz bat izaki bizi bat dela, zergatik ez pentsatu alderantziz eta lehen gizakiak, jatorrian hondartza batean zeuden enbor batzuk zirela?

## Ikus, gainera 
* Lif eta Lifthrasir

## Kanpo estekak
Black kostaldea

**Black kostaldea** Antartikako penintsularen zati bat da, hego-ekialdeko kostaldean dagoena, Palmer Lurraldean, Weddell itsasoan, Wilkins kostaldearekin muga den Boggs lurmuturra eta Lassiter kostaldearekin muga den Mackintosh lurmuturraren artean. Antartandeek Black kostaldea penintsula antartikoaren mendebaldean dagoen Rymill kostaldeagandik banatzen dute.

Black kostaldea Ameriketako Estatu Batuetako Zerbitzu Antartikoko kideek aurkitu zuten, nortzuk airetik argazkitu zuten 1940ko abenduak 30ean. Jatorrian *Richard Black Coast* izenarekin izendatua izan zen, Este Basetik aurkikuntza hegaldia lideratu zuen Richard Blackburn Black komodoroaren omenez, baina 1956an bere izena *Black Coast*era laburtu zen.

Black kostaldearen parean Dolleman uhartea, Steele uhartea eta Butler uhartea daude.

## Lurralde aldarrikapenak 
Argentinak Black kostaldea Suaren Lurraldea, Antartika eta Hego Atlantikoko Uharteak probintziako Argentinar Antartika departamendu barnean sartzen du, Txilerentzat Magallanes eta Txileko Antartika eskualdeko Txileko Antartikako Probintziako Antartika hiriaren zati da, eta Erresuma Batuarentzat Britainiar Antartikaren zati. Aldarrikapen hauek Itun Antartikoaren baldintzek mugatzen dituzte.

Herrialde aldarrikatzaileen izendapenak:

* Argentinak *costa Black* deitzen du.
* Txilek *Costa Black*
* Erresuma Batuak *Black Coast*

## Kanpo estekak
Berrehun eta hirurogeita zazpi

**Berrehun eta hirurogeita zazpi** (267) berrehun eta hirurogeita seiaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Azotobacter

**Azotobacter** generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, bazilo itxura dutenak. Bakterio handiak dira (4&nbsp;µm luze, 2&nbsp;µm zabl), legamien antzeko neurriak izanik. Aerobio hertsiak dira eta heterotrofoak. Genero honetako bakterio gehienak mugikorrak dira (bere flageloek kokapen peritrikoa edukiz), eta ez dute benetako esporarik sortzen.

Beste bakterioen aldean berezko bi ezaugarri ditu Azotobacter-ek:
* gai da nitrogenoa finkatzeko, nitrogenasa entzima baitu. Egoera librean finkatzen dute nitrogenoa genero honetako bakterioek, ez baitute landareekin sinbiosia egin behar (beste bakterio batzuen moduan)
* esporen antzeko egitura erresistenteak sortzen dituzte, kiste izenekoak. Kiste horiek gai dira lehorteak eta erradiazioak jasateko, baina benetako esporen aldean ez diote erresistentzia handirik beroari. Kisteek poli-beta-hidroxibutirato (PHB) dute barnean.

Martinus W. Beijerinck zientzialari holandarrak aurkitu zuen XX. mendearen hasieran lehenengo Azotobacter, nitrogenoaren finkapena ikertzen ari zela.

Genero honetako bakterioak lurzoruan bizi dira, batez ere pH neutro edo alkalinoa duten lurzoruetan.

Laborategian isolatzeko gluzidoak (karbono eta energia-iturria) eta nitrogenorik gabeko materia inorganikoa duten hazkuntza-inguruak erabiltzen dira, kulturak ilunpean eta aerobiosian jarriz. Baldintza horietan Azotobacteren hazkuntza gailentzen zaio gainontzeko bakterioenari.
Berrehun eta hirurogeita zortzi

**Berrehun eta hirurogeita zortzi** (268) berrehun eta hirurogeita zazpiaren ondoren eta berrehun eta hirurogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Reichsführer

**Reichsführer** (euskaraz *Inperioaren Burua*) alemanezko izendapen bat da. Hirugarren Reich garaian izendapen hau Schutzstaffel edo SS indar armatuen buruzagia izendatzeko bakarrik mugatua zegoen. Reichsführer kargua titulu gisa hiru pertsonek bakarrik izan zuten, aldiz, beste bi pertsonek SS indar armatuetako aginte mailaaren izendapen gisara izan zuten. Denera honako bost hauek izan ziren:

* Julius Schreck (1925 - 1926)
* Joseph Berchtold (1926 - 1927)
* Erhard Heiden (1927 - 1929)
* Heinrich Himmler (1929 - 1945)
* Karl Hanke (1945)

## Iruditegia 

Irudi:Kfz-Stander für den Reichsführer SS.svg|*Reichsführer* tituluaren ibilgailuentzako ikurra.
Irudi:Reichsführer-SS Collar Rank.svg|1933-1945 bitartean Reichsführer-SS tituluaren lepokoa.
Irudi:HH-SS-Reichsfuhrer-Shoulder Strap.jpg|Reichsführer-SS tituluaren sorbalda gaineko domina.

## Kanpo estekak
Baroi

thumb|300px|Baroiaren koroa.

**Baroia** Europako monarkek zenbait pertsonai esker ona erakusteko eskaini ohi dizkien noblezia tituluak dira. Titulu honen maila herrialdearen arabera alda daiteke.

## Tituluen maila 
Tituluen ohiko maila nagusienatik hasi eta apaleneraino, honako hau da:

* Enperadore
* Errege
* Printze
* Infante
* Duke
* Markes
* Konde
* Bizkonde
* Baroi
* Jaun

## Ikus, gainera 
* Noblezia titulua

## Kanpo estekak
Itzuli handi

**Itzuli handiak** hiru astez jokatzen diren etapez osatutako hiru txirrindularitza itzuli hauek dira:

*  Frantziako Tourra
*  Italiako Giroa
*  Espainiako Vuelta

## Hiru Itzuliak irabazi dituzten txirrindulariak 
Gaur egun, zazpi txirrindulari hauek lortu dute sailkapen orokorreko garaipena hiru Itzuli handietan:

Bernard Hinault eta Alberto Contador dira hiru Itzulietan garaipena errepikatu duten bakarrak.

Gimondik, Merckxek eta Hinaultek  hiru Itzuliez gain, Munduko Errepideko txapelketa ere eskuratu zuten.

Inork ez du lortu hirurak urte berean irabazterik.

## Garaipen gehien lortu duten txirrindulariak  
Honako hau da, lau garaipen baino gehiago lortu duten txirrindularien zerrenda:

## Kanpo estekak
Identi.ca

**Identi.ca** Status.net erabiltzen duen mikroblogintza zerbitzua da, OpenMicroBlogging zehaztapenetan oinarritzen dena. Twitterren egiten den moduan 140 karakteretako mezuak bidali daitezke erabiltzaileen artean.

## Kanpo estekak
StatusNet

**StatusNet** kode irekiko mikroblogintza zerbitzari bat da, PHP lengoaian idatzia dagoena. OStatus estandarrean oinarriturik dagoenez gune ezberdinetako erabiltzaileen artean mezu trukatze zuzena ahalbidetzen du. Zerbitzua nahi eran instalatu eta bere edukiak kontrolpean edukitzeko aukera ematen du. StatusNet erabiltzen duen gunerik ezagunena Identi.ca da. Euskaraz martxan da status.blogsoviet.com sarea.

## Ezaugarriak 
* XMPP protokolo bidez erabiltzeko aukera Jabber/Google Talk.
* OpenID autentifikazioa.
* OStatus protokoloa onartzen duten beste sareetako oharretara harpidetzeko aukera.
* SMS bidezko eguneraketa eta oharrak.
* Twitterrekin interakzioan aritzeko APIa.
* Hashtagak.
* Interfazea euskeraz eta beste hizkuntzetan.
* Taldeak (Bangtagak).
* URL laburtze automatikoa.
* Geolokalizazio eta mapak.
* Fitxategi erantsiak.
* Youtube, Vimeo, Flickr, Twitpic, Yfrog eta gisa bereko guneetako eduki txertatuak.
* 140 karakteretik gorako mezuak idazteko aukera.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
* Blogsoviet Status euskerazko StatusNet saiakera.
Ulrike Meinhof

**Ulrike Marie Meinhof** 1934ko urriaren 7an jaio zen (Oldenburg) eta 1976ko maiatzaren 9an hil zen (Stuttgart). Kazetari bezala lan egiten zuen Alemaniako ezker erradikaleko militantea izan zen. Armada Gorriaren Frakzioaren (RAF) sortzaileetariko bat izan zen. "Anna" edo "Ranna" goitizenak erabiltzen zituen.

Filosofia, pedagogía, soziologia eta alemaniera ikasi zituen Marburgoko eta Münsterreko Unibertsitateetan Ikasle Sozialisten Mugimenduko (Sozialistischer Deutschen Studentenbund) kide izanik.

Gero, nuklearren aurkako mugimenduan inplikatu zen, ezker erradikaleko *Konkret* aldizkariko erredaktorea zelarik. 1970 urte inguruan, ezker marxistak erabiltzen zituen ohiko borroka neurrien eraginkortasun ezaren aurrean, Andreas Baader espetxetik ihes egiten lagundu zuen, eta ondoren, bankuen desjabetzetan (lapurretan) eta lantegi eta Ameriketako Estatu Batuen base militarren aurkako bonba bidezko atentatuetan parte hartu zuen. Alemaniako prentsak "Baader-Meinhof" taldea bezala izendatu zuen mugimendu hura. Taldeak egin zituen saiakera eta manifestu ugari Ulrikek berak idatzi zituen, hiriko gerrilla kontzeptua teorizatuz, gizaki komunaren esplotazioa eta sistema kapitalistaren inperialismoa borrokatzeko erabilia.

1972an atzemanda Langenhagenen, 8 urteko espetxe zigorra ezarri zioten. Behin betiko epaiketa garatzen ari zen bitartean, non fiskalak biziarteko zigorra eskatzen zuen, 1976ko maiatzaren 9an (Bigarren Mundu Gerran nazien porrotaren urteurrena) hilda aurkitu zuten bere gelaxkan, teilatuan urkaturik. Gobernu alemandarrak bere buruaz beste egin zuela argudiatu zuen, ikerketa batzorde batek tesi hori bultzatu zuelarik. Izan ere, oraindik kasuarekiko zalantza ugari dago eta baliteke Gobernuaren erailketa bat izatea.

## Erreferentziak 

## Ikus, gainera 
* Armada Gorriaren Frakzioa
* Andreas Baader
* Gerrilla
* Biografia. *Jutta Ditfurth-*ek idatzia*,*
Javier de Andrés

**Javier de Andrés Guerra** (Gasteiz, Araba, 1967ko urriaren 3a) PP alderdiko politikaria da, 2011-2015 bitartean Arabako ahaldun nagusi izana. 2017an Espainiako Gobernuaren ordezkaria bilakatu zen Euskal Autonomia Erkidegoan.

2011ko hauteskundeen ondoren Arabako Foru Aldundiko ahaldun nagusi izendatu zuten, bere alderdiaren eta PSE-EE alderdiaren botoei esker.

2015eko hauteskundeetan boto gehien jaso zituen alderdia PP izan zen arren, EAJk prokuradore bat gehiago lortu zuen, eta ondorioz De Andresek eta haren alderdiak Foru Aldundiaren gobernua galdu zuten.

2017ko urtarrilean Euskal Autonomia Erkidegoko Espainiako Gobernuaren Ordezkaria izendatu zuten.

## Erreferentziak
Andreas Baader

**Andreas Bernd Baader** edo "Hans" (Munich, 1943ko maiatzaren 6 &ndash; Stuttgart, 1977ko urriaren 18) ikuspegi marxista eta hiriko gerrilla praktikatzen zuen Armada Gorriaren Frakzioa izeneko talde armatu alemandarraren lehenengo liderra izan zen, Baader-Meinhof Taldea bezala ezagutua.

Stuttgarteko Stammhein espetxean preso zegoelarik, Gudrun Ensslin eta Jan-Carl Raspe RAFeko kideekin hilda agertu zen, eta Irmgard Möller kidea zauriturik bizirik atera zen. Nahiz eta iturri ofizialek bere buruaz beste egin zutela aipatu, ahots kritikoek Estatuak eta Gobernuak berak erail zituztela argudiatzen dute.

## Ikus, gainera 
* Armada Gorriaren Frakzioa
* Ulrike Meinhof

## Kanpo estekak 
* http://www.baader-meinhof.com/ (Ingelesez)
Josu Urrutia

**Josu Urrutia Telleria** (Lekeitio, Bizkaia, 1968ko apirilaren 10a) euskal herritar futbolari ohi bat da. Erdilari postuan jokatu ohi zuen. Bere ibilbide profesional osoan Bilboko Athletic Kluban jokatu zuen.

2011ko uztailaren 7an Athletic Klubaren lehendakaritza hauteskundeak ospatu ondoren, futbol talde honetako presidente hautatu zuten, honela talde honetako 31. presidentea bilakatu zelarik.

## Estatistikak 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Josu Urrutiaren Athleticen presidente hautagaitzaren webgunea  
* Josu Urrutiaren fitxa Athleticen webgunean ikusgai
Hohenzollernbrücke

**Hohenzollernbrücke** Alemaniako Kolonia hiriko zubia da, 688 metroz Rhin ibaia zeharkatzen duena. Hiriko ospetsuena da, eta baita herrialde osoko ezagunenetakoa ere. Alboan Koloniako katedrala dauka. Köln Hauptbahnhof eta Köln Messe/Deutz tren geltokiak lotzen ditu, eta batez beste 1.220 tren igarotzen dira bertatik egunean.

## Historia 
1907-1911 bitartean eraiki zen, aurretik leku berean zegoen Dombrücke zubia eraitsi ondoren. Elkarren alboko hiru zatiz osaturik zegoen, eta lau trenbide eta errepide bat hartzen zituen. Bigarren Mundu Gerrako bonbardekek kalte arinak baino eragin ez bazioten ere, 1945eko martxoaren 6an Wehrmachtek suntsitu zuen, aliatuen iritsiera oztopatzeko. Gerra ostean berreraikia izan zen; 1948an ireki zen oinezkoentzat, eta 1959an amaitu ziren lanak.

thumb|erdian|800px|Zubiaren ikuspegi panoramikoa

## Maiteminduen ohitura 
Erromako Milvio zubian bezala, 2008. urtetik aurrera maitemindu bikoteek zubiaren hesian giltzarrapoak zintzilikatzeko ohitura dute zubi honetan ere; milaka eta milaka giltzarrapo hauek ikusgai daude zubia igarotzen duen edozein oinezkoentzat.

## Iruditegia 

Irudi:Hohenzollernbr.jpg|Egunez, atzealdean Koloniako katedrala duela.
Irudi:Hohenzollernbrücke Köln.jpg|Arratsean.
Irudi:Koeln hohenzollernbruecke.jpg|Gauez.
Irudi:NRW, Cologne - Hohenzollernbrucke 03.jpg|Maitemindu bikoteek lagatako giltzarrapoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1540 Kevola

**1540 Kevola** asteroide gerrikoan aurkitutako 1540. asteroidearen izena da. 1938ko azaroak 16an aurkitu zuen Liisi Otermak Turkuti. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 WK** zen.

## Kanpo estekak
1541 Estonia

**1541 Estonia** asteroide gerrikoan aurkitutako 1541. asteroidearen izena da. 1939ko otsailak 12an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1939 CK** zen. Bere izena Estonia herrialdeagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1542 Schalén

**1542 Schalén** asteroide gerrikoan aurkitutako 1542. asteroidearen izena da. 1941eko abuztuak 26an aurkitu zuen Yrjö Väisäläk Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1941 QE** zen.

## Kanpo estekak
1543 Bourgeois

**1543 Bourgeois** asteroide gerrikoan aurkitutako 1543. asteroidearen izena da. 1941eko irailak 21ean aurkitu zuen Eugène Joseph Delportek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1941 SJ** zen.

## Kanpo estekak
Bristolgo Temple Meads tren geltokia

**Bristol Temple Meads** Ingalaterrako Bristol hiriko tren geltoki zahar eta handiena da. Londres erdialdeko Paddington geltokitik 190 kilometro mendebaldera dago. Ingalaterrako ondarearen I mailako eraikinen zerrendan dago.

Bristoleko garraio erdigune handia da, tren geltokiaz gain autobus geltokia ere badelako, hauek hiriko eta barrutiko auzoak lotzen ditu, bai eta aireportua eta ferria ere. Ingalaterraren hego-mendebaldeko geltoki nagusia da.

## Izena 
*Temple Meads* du izena. Alboan zegoen Temple elizak ematen dio izena, Bigarren Mundu Gerran suntsiturik gelditu zena. 1870. urtean Francis Foxek handitu egin zuen eta 1930 eta 1935ean zabalkunde berria izan zuen  Percy Emerson Culverhouseren eskutik.

## Iruditegia 

Irudi:Bristol Temple Meads, from south.jpg|Ikuspegi panoramikoa.
Irudi:Bristol Temple Meads interior.jpg|Barnealdea.
Irudi:Hauptbahnhof Bristol.jpg|Kanpoaldea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bristolgo Temple Meads tren geltokia nationalrail.co.uk webgunean 
* Bristolgo Temple Meads tren geltokia visitbristol.co.uk webgunean
41P/Tuttle-Giacobini-Kresak

**41P/Tuttle-Giacobini-Kresák** gure eguzki-sistemako aldikako kometa bat da. Horace Parnel Tuttlek, Michel Giacobinik eta Ľubor Kresákek aurkitu zuten 1858ko maiatzak 3an, 1907an eta 1951n hurrenez hurren. Jupiter kometa familiako kide da. 2006an ikusi zen azken aldiz.

## Kanpo estekak
Ľubor Kresák

**Ľubor Kresák** (Topoľčany, 1927ko abuztuak 23-Bratislava, 1994ko urtarrilak 20) eslovakiar astronomo bat izan zen.

Bi kometa aurkitu zituen: 41P/Tuttle-Giacobini-Kresak aldikako kometa eta C/1954 M2 (Kresak-Peltier) ez aldikako kometa. Gainera, 1978an, Tunguskako gertakaria eragin zuena Encke kometaren zati bat izan zela iradoki zuen.
Cardiffko tren geltokia

**Cardiffko tren geltokia** (galeseraz **Caerdydd Canolog** eta ingelesez **Cardiff Central railway station**) Galesko Cardiff hiriburuko tren geltoki garrantzitsuena da. Hiri honen erdigunean dago, Millennium Stadium errugbi zelaiaren aurrealdea.

## Kanpo estekak
Invernessko tren geltokia

**Invernessko tren geltokia** (ingelesez *Inverness railway station* eta Eskoziako gaeleraz *Stèisean-Rèile Inbhir Nis*) Eskoziako Inverness udalerriko tren geltokia da.

## Kanpo estekak
1993ko Paris-Roubaix

**1993ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 91. edizioa izan zen. 1993ko apirilak 11n ospatu zen eta Gilbert Duclos-Lassallek irabazi zuen bigarren aldiz jarraian. Probak 267 kilometro izan zuen eta Duclos-Lassallek esprintean irabazi zion Franco Ballerini italiarrari soilik zortzi milimetrogatik. Buruko bikote honek Olaf Ludwig buru zuen zazpikote jazartzaile bati bi minutu baino gehiago atera zizkion helmugan.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
Penzanceko tren geltokia

**Penzanceko tren geltokia** Ingalaterrako Kornualles eskualdean dagoen Penzance udalerriko tren geltokia da. Ingalaterra eta Erresuma Batuko hego-mendebaldeena dagoen tren geltokia da, bertan trenbidea amaitzen delarik.

## Kanpo estekak
St Ivesko tren geltokia

**St Ivesko tren geltokia** Ingalaterrako Kornualles eskualdean dagoen Saint Ives udalerriko tren geltokia da.

## Kanpo estekak
Kyle of Lochalsheko tren geltokia

**Kyle of Lochalsheko tren geltokia** Eskoziako Highland eskualdean dagoen Kyle of Lochalsh udalerriko tren geltokia da. Skye uhartea bisitatzeko abiapuntu bikaina ere bada.

## Kanpo estekak
Paddington geltokia

**Paddington tren geltokia** Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen Paddington barrutiko tren eta metro geltoki bat da. Tren eta metro trafikoari dagokionez, Londresko zazpigarren geltoki gisa sailkatzen da.

## Ikus gainera 
* Londresko metroa

## Kanpo estekak
Köln Hauptbahnhof

**Köln Hauptbahnhof** edo **Koloniako Geltoki Zentrala** (laburbildura: **Köln Hbf**) Alemaniako Kolonia hiriko tren geltoki nagusia da. Hiri horren erdigunean kokatzen da, Koloniako katedralaren aurrealdean, eta Hohenzollernbrücke zubiaren eta Rhin ibaiaren alboan.

## Iruditegia 

Irudi:Köln Hauptbahnhof - Empfangsgebäude bei Nacht (8132-34).jpg|Aurrealdea.
Irudi:Koelner Hauptbahnhof 001.jpg|Sarrera aretoa.
Irudi:Köln Hauptbahnhof.jpg|Barnealdea.
Irudi:Hauptbahnhof undDom (Flight over Cologne).jpg|Koloniako Geltoki Zentrala, Koloniako katedrala, Rhin ibaia eta Hohenzollernbrücke zubia.

## Kanpo estekak 
* Koloniako Geltoki Zentrala Alemaniako tren geltokien webgunean ikusgai
Horazio Argarate

**Horazio Argarate** (Eibar, 1966ko ekainaren 9a) Arrasateko parrokoa da 2009 urteaz geroztik. 2006 urtean apaiztua, Usurbil herrian jardun zuen Arrasatera joan aurretik. Lehenago, Ziortzako monasterioan fraide izan zen.