open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Semeru

thumb|300x300px|Semeru, 2004ko uztaila
**Semeru** (indonesiera: **Gunung Semeru**), Javan (Indonesia) dagoen sumendia da. Java uharteko mendirik altuena da. Estratosumendi horri **Mahameru** ere esaten zaio, *Mendi Handia* esan nahi duena.
Hindu-budisten mendi mitikotik datorkio izena: Meru edo Sumeru, jainkoen bizilekutik.

## Geologia 
Ekialdeko Javaren kostaldeko planoen gainean dago, gailur handi bat duela. Kraterraren gailurrean lerro baten bidez eratutako kraterraren aintzira ikus daiteke. Semeru Tengger-eko Konplexu Bolkanikoaren hegoaldeko muturrean dago.

## Erupzio-historia 
Semeruren erupzio-historia nahiko zabala da. 1818tik 55 aldiz sartu da erupzioan (horietatik 10etan heriotzak eragin ditu), laba-ibaiekin eta piroklastoekin. Semeruk izan dituen erupzio guztiak jaso eta sailkatu dira.

Semeru etengabe erupzio egoeran egon da 1967tik gaur arte. Erupzio txiki horiek 20 minutu inguru irauten dute.

Semerua turistek eskalatu ohi dute, Ranu Paneko herritik iparralderantz hasita. Aditu ez direnentzat oso arriskutsua izan daiteke hori. Soe hok Gie, 1960ko hamarkadako indonesiar ekintzailea, 1969an hil zen gas pozoitsuak arnasteagatik Semerua eskalatzen ari zela.

2021eko abenduaren 4an urtean bigarren aldiz eztanda egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Subfilum

Zoologiako nomenklaturan, **subfilum** bat filum mailatik beherako maila taxonomikoa da.

Onddo eta landareen taxonomiako "subdibisio" maila taxonomikoa taxonomia zoologikoko "subfilumaren" parekoa da. Landareen taxonomista batzuek subfilum-maila ere erabili dute, adibidez, monokotiledoiak  Angiospermaeren subfilum gisa, ornodunak filum Chordata-ren subfiluma den bezala. 

## Maila taxonomikoa 
Subfiluma da:

# filumaren mendekoa.
# infrafiluma gainekoa.

Komeni denean, subfiluma ere infrafilum gisa bana daiteke; era berean, **infrafilum** hori hierarkiako edozein klase edo superklaseren gainetik egongo litzateke.

## Adibideak 
Faunaren filum guztiak ez daude subfilumetan banatuta. Besteak beste: 

* Artropoda: Trilobitomorpha, Chelicerata, Myriapoda, Hexapoda eta Krustazeoetan banatua,
* Brakiopodoak: Linguliformea, Craniformea eta Rhynconeliformea subfilumetan banatzen da da.
* Chordata: Tunicata, Zefalokordatu eta haren subfilum handiena den Ornodunak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Henri Grégoire

**Henri Jean-Baptiste Grégoire**, **Grégoire apaiza** (Vého, 1750eko abenduaren 4a - Paris, 1831ko maiatzaren 28a) frantses apaiz katoliko, Bloisko apezpiku konstituzionala eta buruzagi iraultzailea izan zen.

1782an apaiztu zen. 1783an bere saiakerengatik saritua izan zen. 1789an Frantziako Estatu Orokorretako kide hautatu zuten eta Frantziako Iraultzaren aldekoekin kokatu zen.

1790ean Bloiseko apezpiku konstituzional aukeratua izan zen eta bertan egon zen 1801era arte. Monarkia indargabetzearen eta erregea epaitzearen aldekoa izan zen, baina ez haren exekuzioaren aldekoa. Ondare erlijiosoa zaintzearen alde borrokatu zen eta euskalkiak ezabatzea eta frantsesa bateratzea bultzatu zuen.

Abolizionista eta sufragio unibertsalaren aldekoa izan zen. 1795ean Bostehunen Kontseiluko kide hautatu zuten eta Brumaireko estatu-kolpearen aurka agertu zen. Frantziako Lehen Inperioa eta noblezia inperiala sortzearen aurka ere agertu zen.

Bureau des longitudes, Frantziako Institutua eta Conservatoire National des Arts et Métiers erakundeetako sortzailea izan zen.

## Lanak 
* *De la littérature des nègres, ou Recherches sur leurs facultés intellectuelles, leurs qualités morales et leur littérature* (1808)
* ''Histoire des sectes religieuses, depuis le commencement du siècle dernier jusqu'à l'époque actuelle* (a vols., 1810)
* *Essai historique sur les libertés de l'église gallicane* (1818)
* *De l'influence du Christianisme sur la condition des femmes* (1821)
* *Histoire des confesseurs des empereurs, des rois, et d'autres princes* (1824)
* *Histoire du manage des primes en France* (1826).
* *Grégoireana, ou résumé général de la conduite, des actions, et des écrits de M. le comte Henri Grégoire'', Cousin d'Avalonek egindako sarrera biografiko batekin (1821)
* *Mémoires ... de Grégoire*, H Carnotek egindako sarrera biografiko batekin (1837) (2 liburuki).

## Kanpo estekak
Seberiano Aiastui

**Seberiano Aiastui Errasti** (Aretxabaleta, Gipuzkoa, 1914ko urtarrilaren 7a - Madril, 2007ko azaroaren 8a), apaiz eta misiolari aretxabaletarra izan zen. 

Togon (Afrikan) eta Argentinan ibili izan zen eta bigarren honetan herri indigena pobreak bisitatzeko oinez egiten zituen ibilaldi luzeengatik ***apaiz ibiltaria*** ezizena jaso zuen ().

## Biografia 
### Hastapenak 
Seberiano Aiastui Aozaratza auzoko Otala Zelai baserrian jaio zen 1914an. Zazpi anai arrebetan gazteena zen eta 11 urte zituela Marianisten seminarioan sartu zen. 1946an Friburgon (Suitza) ordenatu zen apaiz eta hurrengo urteetan toki batetik bestera ibili zen. 1969an misiolari Afrikara joatea erabaki zuen, Togora. Hamabi urte egin zituen bertan eta Euskal Herrira itzuli zen. Oihanean sakabanatuta bizi ziren wichí leinuko indigena komunitateak zeuden bertan eta asentamenturik handiena Comandancia Frías izeneko herrixka txikia zen. Aiastuik bere ebangelizazio prozesuan komunitate guztiak bisitatzeko erronka hartu zuen eta ibilgailurik ez zuenez poltsa batean beharrezkoa zuena hartu eta kilometroak egiten zituen oinez. Hasiera batean bertako biztanleek mesfidati hartu zuten, ez baitzen ohikoa apaiz bat oinez ikustea, baina beherala *El cura caminador* ("apaiz ibiltaria") ezizena jarri eta onartu egin zuten.

### Heriotza 
Azken urteetan Cosquín (Córdoba, Argentina) herrian dagoen Marianisten egoitzan bizi izan zen zen erretiroa hartuta. 2007an Madrilera joan zen gaixorik zeukan anaia bisitatzera. 93 urte zituen ordurako eta Chacora itzuli gabe bertan hil zen. 2015eko martxoan Aretxabaletan ere egin zuen aurkezpena idazleak.

2014ko irailean Comandancia Fríasen "" ospitalea inauguratu zen''.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Darlene Hard

**Darlene Ruth Hard** (Los Angeles, 1936ko urtarrilaren 6a - *ibidem*, 2021eko abenduaren 2a) estatubatuar tenislaria izan zen.

Grand Slameko lau txapelketa irabazi zituen: Roland Garros txapelketa bat 1960an eta bi AEBerako Irekia (1960 eta 1961). Gainera, Grand Slameko hamahiru txapelketa irabazi zituen binakako kategorian (3 Roland Garros Txapelketa, 1955, 1957, 1960; lau Wimbledon Txapelketa 1957, 1959, 1960, 1963; sei AEBerako Txapelketa 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1969) eta bost txapelketa binakako mistoen kategorian (bi Roland Garros Txapelketa, 1955, 1961 eta hiru Wimbledon Txapelketa, 1957, 1959, 1960)
Aritmomania

**Aritmomania** nahaste obsesibo-konpultsibo gisa ikus daitekeen buru-nahaste bat da.  Nahaste hori duten pertsonek beren inguruko ekintzak edo objektuak kontatzeko premia handia dute.

Adibidez, eraikin batetik igotzen ari diren bitartean eskailera-mailak zenbatzeko edo hitz baten letrak kontatzeko beharra senti dezakete. Askotan, ekintza jakin bat egin behar izaten dute, bestela zorigaiztoko zerbait gertatuko dela uste dute. Beste adibide batzuk dira zoruko edo sabaiko azulejuak, errepideko lerro-kopurua, edo, besterik gabe, zenbat aldiz arnasten edo dir-dir egiten duten, edo zenbait gauza ukitzea, hala nola ateko eskulekua edo mahaia, zenbat aldiz. 

Aritmomaniak sistema konplexu bat ere sor dezake, zeinean hura pairatzen dutenek zenbait balio edo zenbaki esleitzen baitizkiete pertsonei, objektuei eta gertaerei, koherenteak izan daitezen.

Zenbaketa ozenki egin dezakete, edo beren barrurako

*Errementari* filman, Patxi Errementariak garbantzuak botatzen ditu lurrera demonioa zigortzeko, kontatu beharra duela esanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Curuzú Cuatiá

**Curuzú Cuatiá** Argentinako Mesopotamiako Corrientes probintziako hegoaldean dagoen hiria da. 34.000 biztanle inguru zituen 2010eko erroldan, eta Curuzú Cuatiá departamenduko hiriburua da.

Eremuak lur ondulatu bat du, mendebaldean Paraná ibaira edo ekialdean Uruguai ibaira isurtzen diren ibai eta erreka txiki askorekin. Klima subtropikala hezea da, batez beste, 1.200 mm urteko prezipitazio uniformean banatuta. Batez besteko tenperatura 14,5 °C-koa da (neguan) eta 26 °C (udan), &#x2212; 3 °C eta 44 °C-ko muturrak erregistratuta, hurrenez hurren.

Hiria aireportu batek zerbitzatzen du , kokatua: .

## Historia 
*Curuzú Cuatiá* izena guaraniera jatorrikoa da eta "Gurutze Grabatua" esan nahi du. Hasierako kolonoek (Espainiako *konkistatzaileak* eta Uruguaiko misiolari jesuitak) *Posta de Cruz* deitzen zioten gune hori bidegurutze bat zenez, inskripzio batekin gurutze handi batek markatuta.

Argentinak Espainiatik independentziaren aldeko borrokari hasiera eman zion Maiatzeko Iraultzaren ostean, Manuel Belgrano jeneralak zuzendutako armada pasa zen. Belgranok eskualdeko gobernu gatazka bat konpondu zuen Corrientesko *Cabildoari* eskumena emanez*.* 1810eko azaroaren 16an hiriaren fundazio ofiziala agindu zuen, zeina (biztanleriaren nahiak eta sinesmenak errespetatuz) *Nuestra Señora de Pilar de Curuzú Cuatiá* ("Curuzú Cuatiáko Pilarko Andre Maria") izendatu zuen.

Borroka zentralista-federalistaren garaian hainbat borroka garrantzitsu izan ziren eremuak, aipagarriena Pago Largoko gudua (1839ko martxoaren 31) Juan Manuel de Rosasen Entre Ríos-eko aldekoen aurkakoa izan zen.

Herriari 1852ko urriaren 9an ofizialki herri (*villa*) kategoria esleitu zitzaion, eta 1888ko urriaren 25ean hiri bihurtu zen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akrofobia

**Akrofobia** (antzinako grezierazko κρος-etik, *akros* ‘altua’, eta φόβοος-etik, *fobos* ‘beldurra’) edo, gaizki izendatua, **bertigoa**, altuerekiko beldurra da. Hainbat egoeratan esperimentatu daiteke, hala nola eskailerak jaistean, balkoi batetik begiratuta, zubiak gurutzatzen, eraikin baten leihora joz, hegazkin batera igotzean edo muturreko kirolak egiten, hala nola tirolina, jausgailua edo parapentea. Beste fobia batzuk bezala, akrofobiak ere antsietate, beldur, etsipen, estres eta urduritasun maila handiak sortzen ditu hura jasaten duten pertsonengan, eta horrek egoera horiek saihestea edo urruntzea eragiten du.

Pertsona asko deseroso samar senti daitezke leku garaietan daudenean, eta esperientzia hori ez da gizakietara mugatzen, beste ugaztun batzuek ere gogaikarri egiten baitute altuera batera iristen badira. Izan ere, uste da altuerekiko beldurra berezkoa dela, gu erortzeko eta min hartzeko beldurra adierazten baitu; hala ere, fobia bihurtzen da antsietateak maila onartezinak eta kontrolaezinak lortzen dituenean, eta horrek kalte egiten dio pertsonaren bizitzari.

## Arrazoiak 
Fenomeno hori azaltzeko teoria nagusiek iradokitzen dute ezen, fobia guztiak bezala, beldurra kontrolaezina bihurtu zela haurtzaro goiztiarrean gertaera traumatiko baten ondoren.

### Traumak 
Frogatuta dago haurtzaroko zenbait esperientzia traumatikok altuerekiko beldurra eragin dezaketela, hala nola, leku goratu batetik erortzea haurra denean, beste norbait nola erortzen den eta minez nola sentitzen den ikustea, edo, batzuetan, altuerak arriskutsuak direla entzutea. Orduan, pertsona hazi egingo da edozein leku altutatik urrundu behar duelako ustean, bere bizitzarako arriskua baitakarte.

### Alterazio fisiologikoak 
Bestalde, akrofobia bertigoa bezalako gaixotasunen edo orekako asalduren ondorio ere izan daiteke. Beste animalia batzuek erakutsi dutenez altuerari beldurra dioten seinale batzuk dituztela, orain ikertzaileek proposatzen dute beldurrak zerikusia izan dezakeela oreka-uhinen barne-zentzuarekin. Horrek iradokiko luke jendea gai izatea begiak ixtean beldurra gainditzeko eta egonkortzeko oreka naturalean konfiantza izateko (barne-belarria). 

Era berean, bertigoak segurtasun falta eta beldur handia eragiten du erortzeko aukeraren aurrean, eta erortzera irits daitekeen hirugarren batek ere senti dezake. Norbaitek bertigoa sentitzen duenean, oreka aldatu egiten zaio, eta mugimendu birakariaren sentsazioak baldintzatzen du. Sentsazio hori organismoan bertan nahiz inguruan duen edozein objektutan hauteman daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dux Internacional de Madrid

**Dux Internacional de Madrid** Madrilgo Erkidegoko Villaviciosa de Odón hiriko futbol taldea da.

## Datuak 
2022-23 denboraldia barne.
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 1
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 3
* **1. maila RFEF**: 2
* **2. maila RFEF**: 0
* **Denboraldiak 3. mailan**: 8
* **Ligako posturik onena**: 5.a Bigarren mailan (2020-21ean)

### Azken urteetako ibilbidea 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Lilla Värtan

**Lilla Värtan** () itsaso Baltikoko badia bat da, Stockholmgo uhartedian, izen bereko konderrian, Uppland probintzia historikoaren hegoaldean.

## Kokapena 
Lilla Värtanek ipar-mendebaldean Stocksund eta Djursholm auzoak ditu; hegoaldean Norra Djurgården auzoa, Värtahamnen portua, Hundudden lurmuturra, Södra Djurgården uhartea eta Nacka hiria; eta iparraldean Lidingö uhartea.

Iparraldean, badia Stora Värtanekin ("Värtan Handia") lotzen da; ipar-mendebaldean Edsviken sargunearekin, eta mendebaldean Saltsjön badiarekin. Isbladsviken izeneko parajean,, Djurgårdsbrunn kanalaren urak Lilla Värtanera isurtzen dira.

## Izena 
Badia honen aurreko izenak *Långfjärden* ("badia luzea") edo *Långsundet* ("estugune luzea") ziren. Geroago, Stora Värtan-i kontrajarriz gaurkoa eman zitzaion. 

## Enpresak eta eraikinak 
Lilla Värtan inguruan azpiegitura handiak daude: Loudden petrolio biltegia, Stockholmeko portu librea, Värtahamnen portua, Ropsteneko errepide-bidegurutzea eta Lidingöko zubiak. 1921-1952 bitartean, Lindarängen aireportua ere egon zen, gaur egun populazio gune handia den hegoaldeko ertzean.

## Historia 
XVII.mendean, Lilla Värtaneko badia luzeagoa zen, Norra Djurgården-en adar batekin: Husarviken-en hasi eta Laduviken, Lillsjön eta Uggleviken aldera jarraitzen zuen. Zoruaren mugimendu tektonikoen eraginez, gaur egun Husarvikeneraino bakarrik ailegatzen da.

## Irudiak 

Fitxategi:TUG bogserbåt 2013a 02.jpg|Tug atoiontzia Lilla Värtanen
Fitxategi:Hundudden 2007.jpg|Hundudden lurmuturra
Fitxategi:Lilla Värtan från Parkudden, 2016.jpg|Lilla Värtan Parkuddenetik ikusita
Fitxategi:Lilla Värtan, Loudden, 2016a.jpg|Loudden petrolio biltegia Lilla Värtanen
Fitxategi:Lidingöbroarna.JPG|Lidingöko zubiak

## Kanpo estekak
Strandvägen (Stockholm)

**Strandvägen** Stockholmeko (Suedia) Östermalm barrutiko kale bat da, XX. mende hasierako harrizko etxez osatua, zuhaitzez landatutako bulebar eta lautada batekin. 1,3 km inguruko luzera du, eta *Strandvägskajen* izeneko kaiko pasealekua ere bai.

## Historia 
thumb| Strandvägen mendebaldean, 1897an, Djurgårdsbron zaharra lehen planoan.
Strandvägen-en aurreko izena *Ladugårdslands Strandgata* zen. Garai horretan, kalea estalpez eta ruinaz betea zegoen, eta zaila zen bertaraino ailegatzea: buelta handia eman behar zen, edo txalupaz joan.  Ladugårdslandet auzoa eraberritu zenean, ingurua erabat aldatu zen eta kalea hiriburuko etorbide nagusietako bat bilakatu zen.   

1877an, Strandvägen Stockholm  Djurgårdenekin lotutako tranbien lehen geltokietako bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
École nationale supérieure des mines de Saint-Étienne

**École nationale supérieure des mines de Saint-Étienne** Frantziako unibertsitatea da, ingeniaritza eskola handi bat, 1816an sortua, Saint-Étiennen kokatua. Unibertsitateak ezarritako helburuen artean, ikasleen eta enpresen garapenean laguntzea dago hainbat ikastaro eta ikerketa-esparruren bidez, ingeniari orokorren *ingénieurs civils des mines* hasierako prestakuntzatik, doktoretza irakastera arte; Materialen zientzietatik mikroelektronikara prozesuen ingeniaritza, mekanika, ingurumena, ingeniaritza zibila, finantzak, informazioaren teknologia eta osasun ingeniaritzatik igaroz.

Eskola 1816ko abuztuaren 2an sortu zen, Luis XVIII.aren aginduz.

## Lizentziatu ospetsuak 
* Mahamadou Issoufou, nigertar politikaria da

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Racing Rioja Club de Fútbol

**Racing Rioja Club de Fútbol** futbol talde errioxarra da, Logroño hirikoa.

## Datuak 
2024-25 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**:0
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 3
* **1. maila RFEF**: 0
* **2. maila RFEF**: 2
* **Denboraldiak 3. mailan**: 1
* **3. maila RFEF**: 2
* **Ligako posturik onena**: 1.a Hirugarren mailan (2020-21ean)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Hirugarren Maila (1): 2021.

## Kanpo estekak
Hemofobia

**Hemofobia** edo **hematofobia** odolarekiko eta zauriekiko beldurra da. Odolarekiko fobia duten pertsonak zaurien, ebakien eta xiringen beldur dira. Fobia horrek besteengandik bereizten duten ezaugarri batzuk ditu, gorputzak odolaren aurrean duen erantzuna gainerako fobien aldean desberdina baita, erantzun bifasikoa baita.

Hemofobia duen pertsona odolaren presentzian dagoenean, erantzun kardiobaskularra areagotu egingo da, eta, hala, bihotz-taupadak eta arteria-presioa handitu egingo dira. Hala ere, areagotze hori bortizki murrizten da, eta goragalea, zorabioak, izerdiak, zurbiltasuna eta, batzuetan, zorabioa eragiten ditu. Horregatik, horrelako fobia duten pertsonek behin eta berriz gertatzen diren zorabio-gertaeren istorioa kontatzen dute.

Odolarekiko fobia duten pertsonak odolari berari edo xiringei berari baino beldur gehiago izaten diote erantzunari, hau da, zorabioa gerta daitekeela eta izan dezaketek zorabio eta goragaleen sentsazio desatsegina. Aurrea hartze horrek beldur handia eragiten die, eta, ondorioz, odola izeneko likido gorriarekin zerikusia duen edozein egoera ekiditen dute. Pertsona batzuek ere sentsazioak dituzte lepoan, fobia hori dela eta.

## Kanpo estekak
Storgatan (Stockholm)

**Storgatan** Stockholmeko (Suedia) Östermalm barrutiko kale bat da.

## Historia 
1640ko hamarkadako dokumentuetan kalea *Stora Gatan* ("Kale Handia") bezala aipatzen da. Ladugårdslandet zeharkatzeko lehen errepidea izan zen, gero Östermalm auzoa izango zena. 1733ko Tillæus mapan eta 1841eko *Stockholmeko Wägvisare-n* *,* kaleari Stora gatan edo Hegoaldeko Humlegårdsgatan deitzen zaio.

1935ean eginiko hiri-planean, Storgatan 12 metrotatik 18 metrora zabaltzea aurreikusi zen.  Hala ere, Storgatan iparraldeko eraikin askok kale-lerro zaharra jarraitzen dute oraindik.

## Iruditegia 

Fitxategi:Storgatan_2008.jpg|Storgatan ekialdean Hedvig Eleonora elizarantz .
Fitxategi:Näringslivets_hus_2012-01-28b.jpg|Storgatan mendebaldean Näringslivets eraikina .
Fitxategi:Stadens_norra_kasern_01.JPG|Östermalm 1:17 eraikina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nudofobia

**Nudofobia** (latinezko *nudus*-etik, biluzik, eta grekozko *fobos*etik, beldurretik) norberaren eta besteen biluztearekiko beldurra da, antsietatea sortuz.

Psikoanalisten arabera, nudofobia norberaren nahiaren eta ondorioen beldurraren arteko gatazkaren sintoma da.

Nudofoboek antsietatea izaten dute biluzik daudenean, nahiz eta konturatu beldur irrazionala dutela. Beldur hori sexualitateari buruzko antsietate orokorretik, fisikoki itxura okerra izateko beldurretik edo biluztasunak agerian eta babesik gabe uzteko beldurretik etor daiteke. Jazarpenaren ondorioz biluzik egoteagatik ere gerta daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Mugica

**Carlos Francisco Sergio Mugica Echagüe** (Buenos Aires, 1930eko urriaren 7a &ndash; Villa Luro, Buenos Aires ; 1974ko maiatzaren 11) apaiz eta irakasle argentinarra izan zen, Hirugarren Mundurako Apaiz Mugimenduarekin, eta 1960ko eta 1970eko hamarkadetan Argentinako herri borrokekin lotutakoa.

Mugicaren apostolutza "pobreen aldeko lehentasunezko aukera" izan zen, herriaren Teologiaren oinarrizko printzipioa. Bere komunitateko lan gehienak Retiroko Villa 31n egin zituen, non *Cristo Obrero* parrokia sortu zuen, *Curas villeros* bezala ezagutzen den mugimenduaren sortzaileetako bat izanik.

Carlos Mugica tiroz hil zuten Villa Luroko San Frantzisko Solano elizan meza ospatu ostean.  2012 eta 2016 artean, justiziak ezarri zuen Triple A eskuin muturreko talde parapolizialak hil zuela. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Akuafobia

**Akuafobia** edo **hidrofobia** esaten zaio urarekiko beldur iraunkor eta irrazionalari. Akuafobia berariazko fobia da, pazientearen kontroletik haratago doan eta bere eguneroko bizitzan eragin dezakeen beldur maila. Era askotara jasan dezakete akuafobia gizakiek, baita jakinik itsasoko ura, ibaia edo bainuontzia ez direla berehalako mehatxua. Fobia hori duten pertsonek nabigatu edo igeri egitea bezalako jarduerak saihestu ohi dituzte, baita igeriketaren oinarrizko nozioak hartu ere.

## Prebalentzia 
Fobiak dira antsietate-nahasteetan ohikoenak. NIMHren ikerketa batek frogatu zuen AEBetako biztanleen %8,7 eta %18,1 artean fobiak dituztela. Adinaren eta generoaren arabera banakatuta, aztertu zuen fobiak direla emakumeengan talde guztietan ohikoenak diren gaixotasun mentalak, eta 25 urtetik gorako gizonen artean gehien agertzen den bigarren gaixotasun mentala.

Fobia sinpleen artean, akuafobia da ohikoenetako bat. Antsietate-nahasteei buruzko artikulu batean, Lindalek eta Stefanssonek iradokitzen dute Islandiako biztanleria orokorraren %1,8 inguruk, 50 pertsonatik batek, gutxi gorabehera, pairatzen duela.

## Arrazoiak 
Medikuek adierazten dute akuafobia pertsona batengan ager daitekeela, esperientzia espezifikoen edo arrazoi biologikoen ondorioz. Pertsona batzuek fobia hori urarekin lotutako esperientzia traumatiko baten erreakzio gisa garatu dezakete, hala nola itotzeko zorian egotea, urperatze bat edo itota dagoen ahaide bat hiltzen ikustea. Beste kasu batzuk faktore kulturalen ondorio izan daitezke, hala nola basamortuan hazitako pertsonen kasuan. Bat-bateko erreakzioak izaten dituzte ura tartean duten ustezko jardueren aurrean, hala nola igeri egitea, eta etengabeko ondoeza eragiten diete. Beste gaixo batzuek ondoeza senti dezakete aurreko kategorietan sartu gabe.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aleksi II.a Moskukoa

**Aleksi II.a Patriarka** (), **Aleksei Mikhailovitx Ridiger** () jaioa; (Tallinn, 1929ko otsailaren 23a - Peredelkino, Mosku, 2008ko abenduaren 5a) Moskuko eta Errusia guztietako XV. patriarka izan zen 1990tik hil zen arte.

Balto-germaniar familia noble batean jaio zen. 1950ean apaiz ordenatu zuten Errusiako Eliza Ortodoxoan. 1958an artzapez mailara igo zen eta 1960an monje gisa tonsuratu zuten. 1961ean Tallinn eta Estoniako gotzain hautatu zuten, 1964an artzapezpiku eta 1971n metropolitar mailara igo zen. 1964tik Europako Elizen Konferentziako presidenteetako bat izan zen. Errusiar batzuek haren ekumenismoa kritikatu zuten.

1990ean Moskuko Patriarka eta Errusiako Eliza ortodoxoaren burua izendatu zuten Pimen Patriarka hil ondoren. Sobietar garaiko azken patriarka izan zen, eta agintari komunisten esku-sartzerik gabe hautatua izan zen lehena.

Elizaren eskubideak, hezkuntza erlijiosoa eskoletan eta kontzientzia askatasuna defendatu zituen. 1991ko Moskuko estatu-kolpearen aurka agertu zen.
Zakuaren gizona

eskuinera|thumb|394x394px|Zakuaren gizonaren irudikapena (XVI. m.).
**Zakuaren gizona** () Espainiako haur-folkloreko pertsonaia da. Kalez kale ibiltzen den gizon gisa irudikatzen da, galdutako haurren bila ilundu duenean, zaku handi batean sartuta leku ezezagun batera eramateko. Pertsonaia hori haurrak izutzeko sortua da, eta argudio gisa erabiltzen da haurrak izutzeko eta ordu goiztiarrean etxera itzultzera behartzeko. Kokoaren eta *sacamantecas*en antzekoa da.

## Infantizidak 
*Zakuaren Gizona*ren irudimenezko irudiak benetako harremana du haurrak bahitu eta hiltzeagatik ezagun egin diren hainbat kriminalekin. Horietako batzuetan, pertsonaiaren jatorria ikusi nahi izan da, nahiz eta berez ez den gertaera jakin batean oinarritzen (nahiz eta denek «berresten» duten). 

## Kanpo estekak
Joseph Erlanger

**Joseph Erlanger** (San Frantzisko, Ameriketako Estatu Batuak, 1874ko urtarrilaren 5a - Saint Louis (Missouri), Ameriketako Estatu Batuak, 1965eko abenduaren 5a) fisiologoa izan zen. 1944ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Herbert Spencer Gasserrekin batera, axoietan egin daitezkeen ekintza potentzialei buruz egiten duen lanagatik.

Alemaniar jatorriko judu familia batean jaio zen. Kimika ikasi zuen Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn eta Johns Hopkins Unibertsitateko Medikuntza Eskolan amaitu zituen ikasketak. Graduatu ondoren, unibertsitate hartako laborategian lan egin zuen.

1906an Wisconsin-Madisongo Unibertsitateko irakasle izendatu zuten eta 1910ean Washingtongo Unibertsitatea Saint Louisengo irakasle. Unibertsitate honetako laborategian Herbert Spencer Gasser ezagutu zenuen. Bigarren Mundu Gerran, shockaren ondorioak ikertu zituzten. Ondoren, neuronak aztertu zituzten eta, axoiei buruz egindako aurkikuntzekin, Nobel Saria irabazi zuten.
Hidrofobia

link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8c/Dew_2.jpg/220px-Dew_2.jpg|thumb|ihintz-tanta bat kutikula batean (landare batekoa), hidrofoboa
Substantzia bat **hidrofoboa** da (grezieratik, υδρο, hydro = ura, eta *Φόϐος,*, phobos = beldurra),  propietate fisiko gisa urarekiko afinitaterik ez duenean edo ura aldarazten duenean.
Molekula hidrofoboak ez-polarrak izateko joera dute, eta, beraz, nahiago dituzte disolbatzaile neutroak edo ez-polarrak. Uretako molekula hidrofobikoak elkartu egiten dira maiz, eta onddoen antzeko mikelioak eratzen dituzte. Gainazal hidrofobikoetako urak ukipen-angelu handia du. Molekula hidrofobikoen adibideak dira, besteak beste, alkanoak, olioak eta koipeak. Material hidrofoboak olioa eta bestelako koipeak ateratzeko, koipe-isuriak kontrolatzeko eta konposatu polarrik gabeko konposatuak ateratzeko bereizketa kimikoko prozesuak egiteko erabiltzen dira. Hidrofobikoa eta lipofilikoa antzera erabiltzen dira (*koipea gustatzen zaio*); hala ere, bi terminoak ez dira sinonimoak. Substantzia hidrofobikoak, eskuarki, lipofilikoak izaten dira; baina badira salbuespenak, esaterako**,** silikonak eta fluorokarboniak.
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Drops_I.jpg/220px-Drops_I.jpg|ezkerrera|thumb|Ur-tantak belar hidrofoboen azalean

## Ikuspuntu kimikoa 
Termodinamikaren arabera, materia energia-egoera baxuan egon nahi da, eta loturek energia kimikoa murrizten dute. Ura elektrikoki polarizatuta dago, eta hidrogeno-loturak sortzen ditu barruan, eta horrek bere propietate bereziak ematen dizkio. Baina hidrofoboak elektrikoki polarizatuta ez daudenez eta, gainera, hidrogeno-loturak sortzeko gai ez direnez, urak aldaratu egiten ditu hidrofoboak, eta elkarrekin lotu. Horrek eragiten du interakzio hidrofoboa. Horrela, bi fase nahastezinak (hidrofoboaren kontrako hidrofiloa) aldatu egingo dira eta fasearteko azalera minimoa izango da. Efektu hori fase-bereizketa deritzon fenomenoan ikus daiteke.
thumb|Ur-tantak  gainazal hidrofobiko batean (ezkerraldean)

## Superhidrofobotasuna 
Loto-landareen hostoen gisako gainazalak oso zailak dira bustitzen. Tanta ultrapasoen ukipen-angelua 150°-koa da, eta transbordo-angelua 10°-tik beherakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Proteinen hidrofobikotasuna kalkulatzeko eta zehazteko tresna baten web gunea.  Artxibatuta 
* Hidrofobotasunari buruzko berriak eta ezagutza biltzen dituen webgunea
Garraldako udaletxea

**Garraldako udaletxea** Garralda nafar udalerriko udaletxea da.

Garraldako Udalaren egoitza da eta erdialdean kokatuta da.

## Eraikina 
Udaletxea eraikin moderno eta bakartua da. Mendi-mazel batean dago eta bi solairuko harrizko egitura du. Bost arkuz osatutako atari zabala dauka, eta balkoi handi bat lehen solairuan. Balkoiaren gainean harriz eginiko udal armarria dago. Hirugarren solairuan ganbara dago; bertan leiho txikiak eta erlojua daude.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Garralda

## Kanpo estekak
Matrizidio

thumb|300px|Hiru eriniak, Orestes zigortzen
thumb|250px|Goñiko Teodosiok bere gurasoak hiltzen ditu (P. Burguiren liburu batetako grabatua).
**Matrizidio** edo **Ama-hiltzea** () norberaren ama berari hiltzearen ekintza da. Oso delitu larria da kultura guztietan eta mitologia guztietan adibideak aurki daitezke. Egileari *matrizida* esaten zaio.

## Matrizidioa mitologitetan 
* Antzinako Greziako mitologian Klitemnestra, Agamenonen emaztea, bere seme-alabek Orestes eta Elektra hiltzen dute. Orestes, horregatik, Eriniaken jarraipena pairatuko du.
* Euskal Herrian: Teodosio Goñikoak aita eta ama hil zituen, bere emaztea amorantearikn zirela pentsatuz.

## Matrizidioa historian 
* Antzinako Egipton Antioko VIII.a Grifo bere ama, Kleopatra Thea, hil zuen. Horretarako pozoia hartzera behartu zuen. Krimenaren helburua Siriako tronuarekin egitea zen.
* Antzinako Erroman Neronek Agripina Gaztea bere ama hil zuen. Horrekin Neronek Agripinaren manipulazioekin bukatu nahi zuen. Vitelio enperadoreak ere, bestetik, bere ama hil zuen, dirudienez iragarpen baten ondorioz.

## Literaturan 
Eleberri asko gai horren inguruan eraiki dira. Esaterako Camilo José Cela espainiarraren *Paskual Duarteren sendia.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Parrizidio

## Kanpo estekak
Néstor Martinena

**Néstor Gabriel Martinena** (Necochea, Buenos Aires probintzia, Argentina, 1987ko urtarrilaren 22a) argentinar futbolaria da. Erdiko aurrelari gisa jokatzen du.

## Jardunbidea 
Lehen mailan debuta egin zuen La Platako Gimnasia eta Eskrima Klubean 2008ko maiatzaren 11n, River Plateren aurka, bigarren zatiko 31. minutuan ordezko aulkitik sartuz. Maiatzaren 24ko partidan, futbolari gazteak bere lehen gola sartu du Argentinako futboleko lehen mailan Racing Club taldearen aurka. Ekainaren 1ean, bere hirugarren partida ofizialean, bigarren zatian 43. minutuan sartu eta bere taldeari Club Atlético Vélez Sarsfielden aurka garaipena eman zion gola sartu zuen.

2010aren erdialdean Europako Futbolera transferitu zuten, zehatzago, Albaniako Dinamo Tiranan, non 13 gol sartu zituen, 5 partida ofizialetan eta 8 lagunartekoetan Europako klub ezberdinen aurka. Bertan jokatu zuen denboraldi batez.

2011n, Defentsa eta Justizia Gizarte eta Kirol Klubara iritsi zen, eta 5 gol sartu zituen B Nazionaleko 2011-2012 denboraldian. Gutxi jokatu zuen arren, Lehen B eta Lehen B Nazionaleko hainbat klubek fitxatu nahi izan zuten etorkizunean hura izateko. Azkenik, 2012. urtearen erdialdean, Lehen B metropolitarreko Club Atlético Platense klubarekin sinatu zuen, eta bertatik eten zuen kontratua erakunde horrekin batera adostuta, ez baitzuen behar besteko jarraipena. 2013an, Txileko Lehen Mailako Cobresal-ek fitxatu zuen, Promozio Ligaren bitartez Txileko futbolaren kategoria goreneko postuari eutsi berri dion taldeak, herrialde bereko Lehen Bko Barnechea harrigarria garaitu ostean. 2013an Corrientesko Boca Unidosek fitxatu zuen 2013/2014 denboraldirako.

## Klubak 
## Kanpo estekak 
* Fitxategia BDFAn
* Fitxategia transfer.com webgunean
Imanol Zeziaga

**Imanol Zeziaga Arizaga** (Arrasate, 1929ko otsailaren 3a - *ibidem*, 2010eko urtarrilaren 15a) gipuzkoar futbolaria izan zen.

 J.D. Mondragon (1939-42), Real Sociedad (1942-43), Deportivo Alavés (1943-44), Maestranza Aérea (1945-46), Racing (1946-49), Gimnástica (49-50), Real Jaén (50-51), Gimnástica (50-52) eta CD Mondragon (1952-54) taldeetan jokatu zuen.

## Erreferentziak
Oscar Ustari

**Oscar Alfredo Ustari** (1986ko uztailaren 3a) Argentinako futbolari profesionala da, CF Pachuca Mexikoko klubeko atezain gisa jokatzen duena.

Independienten hasi eta gero Espainian eman zuen bere ibilbide profesionalaren zatirik handiena, batez ere Getaferekin, eta han lesioek hondatu zuten. Mexikoko Liga MXn ere hainbat denboraldi jokatu zituen.

Ustari Argentina ordezkatu zuen 2006ko Munduko Kopan, eta urrezko domina irabazi zuen herrialdearekin 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Kinza Clodumar

**Kinza Godfrey Clodumar** (Boe barrutia, Nauru, 1945eko otsailaren 8a - 2021eko azaroaren 29a) nauruar politikaria izan zen. Nauruko presidentea izan zen 1997ko otsailaren 13tik 1998ko ekainaren 18a.

Legebiltzarreko kide izan zen hiru alditan (1971-79, 1983-89, 1995-2003). Bernard Dowiyogo eta Kennan Adeang presidenteen gobernuetan ministro izan zen. 1986ko abenduan Legebiltzarreko presidente ere izan zen.

Herrialdeko presidente izan zen urtebete baino gehixeago eta zentsura-mozio batean kargutik kendu zuten.
Hoysala Inperioa

**Hoysalako Inperioa** Indiako azpikontinenteko indar bat izan zen, Kannada hizkuntza drabidiarreko eta erlijio hinduko erresuma bat izan zen, gutxi gora-behera gaur egungo Karnatakan agindu zuena 10. eta 14. mendeen artean. Hoysala erresuma hiriburua Belurren kokatu zen hasieran, baina gero Halebidura joan zen.

## Historia 
Hoysalako agintariak Mendebaldeko Ghat eskualde garaietako menditarrak ziren jatorriz, eta XII. mendean gailendu ziren politikoki Mendebaldeko Chalukya Inperioaren eta Kalyani Kalachuri dinastiaren arteko gerra aprobetxatuz. XIII. mendean, Karnataka, Tamil Nadu, Andhra Pradesh eta Telanganaren mendebaldeko zatiak gobernatzen zituzten Dekkango mesetan.

### Errege zerrenda 
* Nripa Kama II	(1026–1047)
* Vinayaditya	(1047–1098)
* Ereyanga	(1098–1102)
* Veera Ballala I	(1102–1108)
* Vishnuvardhana	(1108–1152)
* Narasimha I	(1152–1173)
* Veera Ballala II	(1173–1220)
* Vira Narasimha II	(1220–1235)
* Vira Someshwara	(1235–1263)
* Narasimha III	(1263–1292)
* Veera Ballala III	(1292–1343)

Azken erregea, Veera Ballala hirugarrena, hil zen Maduraiko sultan musulmanarekin borrokan, baina orduan jauntxo berri bat sortu zen Hoysala agintearen ingurutik, Harihara Raya delakoa (1342–1355), zeinak Hoysala erresumako eskualde gehienak batzea lortu zuen aginte forma berri batekin, eta Vijayanagara Inperioa sortuz horrela.

## Arkitektura 
Hoysala aroa garai garrantzitsua izan zen Indiako hegoaldean artea, arkitektura eta erlijioa garatzeko. Gaur egun, batez ere Hoysala arkitekturagatik gogoratzen da inperioa. Bizirik irauten duten ehun tenplu baino gehiago daude Karnatakan sakabanatuta.

Oparotasun eskultorikoan nabarmentzen diren eraikinak dira Chennakeshavako tenplua (Belur),  Hoysaleswarako tenplua (Halebidu) eta Chennakesavako tenplua (Somanathapura) barne hartzen dituzte. Hoysalako agintariek arte ederrak babestu zituzten, eta literatura sustatu Kannada hizkuntzan eta Sanskritoan.

Fitxategi:The exterior of Chennakesava temple, Somnathpura, Karnataka, India 14.jpg|Chennakesava tenplua, Somnathpura, Karnataka.
Fitxategi:Hoysala emblem.JPG|Hoysala boterearen enblema, agintaria lehoia garaitzen, Belur hiriko tenplu batean.
Fitxategi:1150 CE Hoysaleswara temple Halebidu Karnataka, Mahisasuramardini.jpg|Halebidu hiriko tenplu bateko irudia.
Fitxategi:Intricate art in multi-tiered tower over shrine in Veeranarayana temple at Belavadi.jpg|Belavadi hiriko tenplu baten gainaldea.

## Kanpo estekak
Garaioako udaletxea

**Garaioako udaletxea** Garaioa nafar udalerriko udaletxea da.

Garraldako Udalaren egoitza da eta erdialdean kokatuta da.

## Eraikina 
1913an eraiki zuten. Aurri-egoeran zegoenez, 1976an berreraiki zuten. Fatxadak harlangaitzezkoak dira, eta zokaloetan, eskantzuetan eta ate eta leihoen janbetan egindako harrizko xaflez aberastuta daude.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Garaioa

## Kanpo estekak
Charles Lescat

**Charles Lescat** (1887ko otsailaren 19a - 1948) argentinar herritarra izan zen, Frantzian ikasi eta *Je suis partout* aldizkarian idatzi zuena, Robert Brasillachek zuzentzen zuen aldizkari ultra-kolaborazionista.

## Biografia 
**Carlos Hipólito Saralegui Lesca** bezala jaioa Buenos Airesen, Frantziako Armadako boluntario aritu zen Lehen Mundu Gerran . Bertan, Lescat Charles Maurrasen lagun pertsonala bihurtu zen, *Action française* (AF) mugimendu monarkistaren buru. AFko partez*, Je suis partout-*eko administrazio kontseiluko buru izan zen, eta berrikuspen honen editore-buru izan zen denbora batez. 1941ean *Quand Israël se venge* (Israel mendekua hartzen duenean) liburu antisemita argitaratu zuen, Éditions Grasset argitaletxearen bitartez.

Parisen liberazioaren ostean Alemanian errefuxiatu zen Espainia frankistara bidaiatu aurretik. 1946an heldu zen Uruguaira, eta gero Juan Peronen Argentinan kokatu zen. Bertan, kolaboratzaileek eta nazien iheslariek erabiltzen zituzten ratlineetako bat antolatu zuen. Lescatek Pierre Dayeri lagundu zion Argentinan aterpea aurkitzen.

1947ko maiatzean heriotza zigorra *in absentia* ezarri zion Parisko Auzitegi Nagusiak, baina, Frantziak estradizio eskaerak egin zituen arren, Lescat, bertako argentinar herritarra, ez zuten inoiz estraditatu. Argentinan hil zen 1948an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Pandaleimonos monasterioa (Athos)

**San Pandeleimonos monasterioa** edo **San Pantaleon** (grezieraz : Μονή Αγίου Παντελεήμονος,   edo **errusiar monasterio** gisa ezaguna (Ρωσσικόν / Rossikon), nahiz eta Konstantinoplako patriarkatupean jarraitu. Athos Mendi Santuko Errepublika Monastiko Autonomoko hogei monasterioetako bat da, eliza ortodoxoaren monasterioa, zeinen horien sailkapen hierarkikoan 19. postua duen. 

Penintsulako mendebaldeko kostaren erdialdean dago, eta Nikomediako San Pandaleimonos edo Pantaleon medikua izandako martiriari eskainia dago, bere jaia uztailaren 27an ospatzen delarik.

1990ean 35 fraide baino gehiago ez ziren; eta  2006an fraide kopurua 50 ingurura igo zen, gehienbat errusiarrak. Itsaso ondoan kokatuta, hainbeste eraikin sortu direnez inguruan, herrigune oso baten itxura hartu du.

## Historia 
1051ean athonita fraideek sortu zuten lehen monasterio errusiarra. Monasterioa, gaur egungo egiturari dagokionez, 1765ekoa da.

XIX. mendearen bigarren erdian, monasterioan bostehun monje bizi ziren, horietatik laurehun errusiarrak eta gainerakoak greziarrak. Talde bakoitzak bere hizkuntzan eta bere erritual bereziarekin jarraitzen zuen kultua. Vogüék kontatu zuenez, abade edo 'higumenoaren' aukeraketan agerian geratu zen gatazka hori, errusiarra izatera igaro baitzen.

1874an, otomandarrek Athos menditik botako zutelakoaren beldur, 1877-1878ko gerra errusiar-turkiarrak mehatxatzen zuen bitartean, monasterio horretako monjeek komentu berri bat sortu zuten Athos Berrian Abkhazian.

Silouane Athonita saindua bertan bizi izan zen 1892tik hil zen arte, 1938ko irailaren 24an.

2005eko irailaren 9an, Vladimir Putin Errusiako presidentearen bisita jaso zuen monasterioak; orduan ospatzen baitzen Juliotar egutegiaren arabera, Kieveko kobazuloetako fraide santu guztien sinaxiaren beila.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Athos mendia
* Athos Berriko monasterioa

## Kanpo estekak
Ratlines

**Ratlines** () Bigarren Mundu Gerraren ostean Europatik ihesi zihoazen nazien eta beste faxisten ihesbide sistema bat izan zen. Ihes-bide hauek, batez ere, Latinoamerikako paradisuetara bideratzen ziren, bereziki Argentinan, baina baita Paraguain, Kolonbian,  Brasilen, Uruguain, Mexikon, Txilen, Perun, Guatemalan, Ekuadorren eta Bolivian, baita Estatu Batuetan, Espainian eta Suitzan ere.

Bi bide nagusi zeuden: lehenengoa Alemaniatik Espainiara zihoan, gero Argentinara; bigarrena Alemaniatik Erromara Genovara, gero Hego Amerikara. Bi ibilbideak modu independentean garatu ziren baina azkenean elkartu ziren.  Ratlineak Eliza Katolikoko klero polemiko batzuek lagundu zituzten, eta geroago Estatu Batuetako Inteligentziako ofizialek erabili zituzten.  

Ospe handiko jakintsuek aho batez Adolf Hitler buruzagi naziak gerraren amaieran Berlinen bere buruaz beste egin zuela uste duten arren, hainbat konspirazio-teoriek gerratik bizirik atera eta Argentinara ihes egin zuela diote.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiriberriko udaletxea

**Hiriberriko udaletxea** Hiriberri nafar udalerriko udaletxea da.

Hiriberriko Udalaren egoitza da eta erdialdean kokatuta da.

## Eraikina 
Eraikina 1958an eraiki zuten ikastetxe gisa. Beheko solairua, goiko solairua eta ganbara ditu. Lau fatxada eta lau isurkiko estalkiak ditu. Fatxada nagusian zokaloa, izkin-katea eta bao-markoa ditu, harriz egina; gainerako paramentua zarpiatuta eta margotuta dago. Arkupea du, arku batez osatua. Arkitektura inguruko ohiko arkitekturan integratzen da. Eraikinean eskola bat eta etxebizitzak sartzen dira. Aurreko egoitza hiru solairuko beste eraikin batean izan zuen, kontsultategi medikoa eta gazteen kluba egiteko.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Hiriberri

## Kanpo estekak
Valentin Serov

**Valentin Alexandrovitx Serov** (; San Petersburgo, 1865eko urtarrilaren 19aGreg./urtarrilaren 7aJul. -  Mosku, 1911ko abenduaren 5aGreg./azaroaren 22aJul.) errusiar margolaria izan zen.

Aita Aleksandr Serov musikagile eta musika kritikaria izan zen. Valentinek margolaritza ikasi zuen Parisen, Moskun eta San Petersburgon. Moskun Ilya Repinen ikaslea izan zen eta haren margolaritza errealistaren eragina jaso zuen. Mikhail Vrubel eta Konstantin Korovin margolariek ere eragin zioten.

Serov erretratugile gisa nabarmendu zen eta 1890eko hamarkadan arrakasta lortu zuen. Aktoreak, artistak eta idazleak erretratatu zituen. Inpresionismoaren ezaugarri batzuk hartu zituen, eta azken aldian modernistagoa izan zen bere estiloa  eta eszena mitologikoak margotu zituen.

## Iruditegia 

Serov devochka s persikami.jpg|*Mertxikadun neskatoa* (1887), errusiar inpresionismoaren inauguraxio-margolana.
Girl in the Sunlight. Portrait of Maria Simonovich. 1888. Oil on canvas. The Tretyakov Gallery, Moscow, Russia..jpg|*Neska eguzkitan*, (1888)
Lilacs in Vase.jpg|*Liliak loreontzi batean* (1887)
1893 Levitan - Porträt von Serow.jpg|*Isaak Levitan* (1893)
Iphigenia in Tauris by V.Serov (1893).JPG|*Ifigenia Taurisen* (1893)
Walentin Alexandrowitsch Serow 004.jpg|*Nikolai Rimsky-Korsakov* (1898)
Walentin Alexandrowitsch Serow Children.jpg|*Umeak* (1899)
SerovElizabethDepartingOnAHunt.jpg|Petri I.aren irteera eta Elisabet Petrovna enperatrizaren ehizaldia
Mika Morozov.jpg|*Mika*, Margarita Morozovaren semea (1901)
Zinaida Yusupova by V.Serov (1900-1902, GRM).jpg|*Zinaida Yusupova printzesa* (1900-1902)
Nicholas II of Russia by V.Serov (1902, Royal Scots Dragoon Guards Museum).jpg|*Nikolas II.a* (1902)
Валентин А. Серов - Купание лошади.jpg|*Zaldi baten bainua* (1905)
Portrait of the Writer Maxim Gorky.jpg|*Maxim Gorki* (1905)
Valentin Serov - Портрет Г.Л.Гиршман - Google Art Project.jpg|*Henriette Hirschmann* (1907)
Portrait of Ivan Morozov2.jpg|*Ivan Morozov* (1910)
Valentin Serov - Похищение Европы - Google Art Project.jpg|*Europaren bahiketa* (1910)
Portrait of Ida Rubenstein1.jpg|*Ida Rubinstein* (1910)
Valentin Serov - Portrait of Princess Olga Orlova - Google Art Project.jpg|*Olga Orlova printzesa* (1911)
Anna Benois by V.Serov (1908).jpg|*Anna Benois, Alexandre Benoisen emaztea* (1908)
Portrait of Lialia (Adelaida) Simonovich.jpg|*Lialia (Adelaida) Simonovitx* (1880)
Portrait of Maria Akimova.jpg|*Maria Akimova* (1908)

## Kanpo estekak
4000

**4000** honakoa izan daiteke:

* Lau mila (4000 zenbakia)
* K.a. 4000
* Azken urtea 4. milurtekoan

## Ikus, gainera
**4000* zenbakiarekin hasten diren artikuluak
Adolf Hitlerren heriotza

[thumb|1945eko maiatzaren 2an, AEBetako Indar Armatuen [Stars and Stripes (egunkaria)|Stars and Stripes egunkariaren lehen orrialdea]]
Adolf Hitler, Austrian jaiotako alemaniar politikaria, Alderdi Naziaren buruzagia, Alemaniako kantziler 1933tik 1945era eta Alemania naziko *Führer* ('Liderra') 1934tik 1945era, tiroz bere buruaz beste egin zuen 1945eko apirilaren 30ean, Berlingo bere *Führerbunkerren*. Eva Braunek, egun bateko emazteak, bere buruaz beste egin zuen berarekin zianuroa hartuz. Bere idatzizko eta hitzezko jarraibideen arabera, arratsalde hartan haien aztarnak eskaileretan gora eraman zituzten bunkerraren larrialdi-irteeratik, gasolinaz busti eta Reich Kantzilertzako lorategian su eman zuten bunkerraren kanpoaldean.  

Sobietar artxiboetako erregistroek Hitlerren eta Braunen erretako gorpuzkia 1946ra arte hainbat lekuetan berreskuratu eta lurperatu zirela adierazten duten arren, eta 1970ean berriro atera eta erraustu egin zirela, oso zaila dela frogatu da, lekukoek deklaratu baitute ez zela berez gorpuzkik geratu erre ondoren, errautsak besterik ez. Gorpuak hainbat aldiz lurpetik atera eta lurperatu zituztela iradokitzea, Iosif Stalinen aginduz, Hitlerren heriotzari buruzko nahasmena sortzeko sobietar desinformazio kanpaina baten zati bezala hartzen da. 

Hitlerren heriotzaren kausari buruz, lekuko ez zen batek dio pozoiz bakarrik hil zela, baina bere buruaz beste egin eta berehala Hitlerren gorpua ikusi zuten lekukoek deklaratu zuten norberak eragindako tiro baten ondorioz hil zela, eta hori frogatu da. Lokian tiro bat izan zela ezarri dela. Otto Günsche, Hitlerren laguntzaile pertsonalak, bi gorpuak maneiatu zituenak, deklaratu zuen Braunenak erretako almendra usain handia zuela –zianuroagatiko intoxikazioaren adierazle–. Hitlerren gorpuan ez zegoen halako usainik, bolbora usaina baitzuen.  Lorategiko lurzorutik bahetutako hortz-hondarrak Hitlerren hortz-erregistroekin parekatu ziren 1945ean.   Historialari garaikideek kontakizun alternatiboak arbuiatu dituzte sobietarren propaganda izateagatik edo begietako lekukoen deskribapen apur bat desberdinak adiskidetzeko konpromiso saiakera izateagatik.

Hitlerren heriotzaren berria 1945eko maiatzaren 1ean jakinarazi zioten Alemaniari, gertatu eta biharamunean.  Arrazoi politikoengatik, Sobietar Batasunak Hitlerren heriotzari buruzko hainbat konspirazio teoria aurkeztu zituen.   Gerra ondorengo urteetan ez zegoela hilda, ihes egin zuela eta Mendebaldeko aliatu ohiek babesten ari zirela esan zuten.  

## Ikus, gainera 
* Der Untergang

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Caulobacter

**Caulobacter** generoa bakterio Gram negatiboz osatuta dago, morfologia oso berezia dutenak. Izan ere, genero honetako bakterioek giltzurrun itxurakoak dira eta pedunkulu bat dute mutur batean, zitoplasmaren luzapena dena (ikusi irudia). Pedunkulu honen bitartez (prosteka, edo *stalk*, ingelesez) substratu bati atxikitzen diote .

Caulobacter kimiorganotrofo aerobioa da, eta materia organiko gutxi duten uretan bizi da (geza zein gazietan).

Aparteko beste ezaugarri bat du Caulobacterrek, bakterioen artean oso ohikoa ez dena: dimorfikoa da, hots, bi morfologia ezberdinak ditu, bere bizi-zikloaren unearen arabera:

* zelula flageloduna eta pedunkulurik gabekoa (*swarmer*), uretan mugikorra dena. Flagelo bakarra du, polarra.

* zelula pedunkuluduna, substratu bati lotua bizi dena (*stalked*). Pedunkuluaren muturrean graparen antzeko egitura du (*holdfast*, ingelesez), substratuari ainguratzeko balio duena. Substratua partikula solidoa izan daiteke, landare-materiala edo beste mikrobio bat.

Ugalketa erdibiditze prozesuaren bidez gertatzen da, eta zelula pedunkuludunetan besterik ez da gertatzen. Erdibiditzeko prozesuan bakterioaren mutur batean flagelo bat sortzen da, eta beste muturrean pedunkulua (erdibiditze desorekatua deitzen zaio prozesuari)

Caulobacter *erroseta* izeneko egiturak sortzen ditu genero honetako bakterio batzuk pedunkuluen bidez elkar lotzen dutenean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orbarako udaletxea

**Orbarako udaletxea** Orbara nafar udalerriko udaletxea da.

Orbarako Udalaren egoitza da eta herrigunean kokatuta da.

## Eraikina 
Enparantzan dago, eraikin independentea da, harriz egina eta solairu bakarrekoa, eta ataripe txiki bat du sarreran. Eraikinean, egongela-taberna bat eta mediku-kontsultategia daude.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orbara

## Kanpo estekak