open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bepi De Marzi

**Giuseppe** De Marzi, **Bepi** ezizenagatik ezagunagoa (Arzignano, Italia, 1935eko maiatzaren 28a), konpositore, organista, orkestra-zuzendari eta koru-zuzendari italiarra da. Bepi ezizena Giusepperen diminutiboa Veneziako euskalkian

## Biografia 
Giuseppe De Marzik (**Bepi De Marzi** gisa sinatzen du batzuetan) 1958an Arzignanoko *I Crodaioli* abesbatza maskulinoa sortu zuen. 1978tik 1998ra bitartean organojolea eta klabezinjolea izan zen Claudio Scimonek zuzendutako *I Solisti Veneti* taldean. Eskolak eman ditu Paduako kontserbatorioan.

Konpositore gisa abesbatza-errepertoriorako ehun bat abestiren musika eta hitzak idatzi ditu. Bere lanik ezagunena, *Signore delle cime*, hizkuntza askotara itzuli da eta mundu guztiak abesten du. 1958an konposatu zuen, mendian tragikoki desagertu zen Bepi Bertagnoli lagunaren oroimenean. 

2018an, Italiako Errepublikako Merituaren Ordenako komendadore izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Bepi De Marzik *Signore delle Cime*, *Youtube*
Hodei-itsaso

[thumb|Hodei-itsasoa [Tenerifen.]]
**Hodei-itsasoa** hodei-geruza baten gainaldearen itxura da, anplitude desberdinetako uhin nabarmenak (olatuen antzekoak) dauzkala dirudienean.

Hodei-itsaso bat altuera baxuko estratokumuluen metaketa horizontala da (500 eta 1.500 m artean, gutxi gorabehera), beheko sektorean hezetasunez betetako itsas haizeek eragindakoa. Horrek azaltzen du inbertsio termikoaren fenomenoa, zeinaren bidez 1.500 metroko kotatik gorako tenperatura altuagoak erregistratzen baitira hodeiek estalitako beheko zatian baino.

Garaiera jakin batean eta eguneko aldi jakin batzuetan, hodei-itsasoak kolore urdinxka hartzen du, hain ohituak ez diren txangozaleek itsasoarekin nahasten dituztelako eta, oker, benetako garaiera baino beherago daudela uste dutelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lohi-euri

[thumb|*[Schefflera* generoko ale honek lohi-euriaren aztarnak ditu, Parisetik gertu.]]
**Lohi-euria** harea- eta hauts-zatikiak dauzkan euria da. Zatiki horiek oso urruneko eskualdeetatik etorriak izan daitezke. Burdin oxidozko hautsa edukitzearen ondorioz kolore gorrixka duen euriari **odol-euria** diote.

## Banaketa geografikoa 
Lohi-euria ohiko fenomenoa da Mediterraneo mendebaldean eta hegoaldean, eta Afrika iparraldetik igarotzen diren sakonune atmosferikoek emandako hautsa iristen da bertara. Basamortuko hauts-iturri nagusiak Iberiar penintsulara eta Balearretara iristen dira, haizeak garraiatutako hauts moduan edo buztinezko euri moduan, Saharako basamortutik, Atlas mendikatetik eta erdialdeko Aljeriatik.

Lohi-euriak nahiko ohikoak dira, eta 1990eko hamarkadaren hasieran ugaritzen ari ziren Mediterraneoko arroan.

Halaber, fenomenoa Ipar Amerikako basamortu-eskualdeetan ere gertatzen da, hala nola Texas mendebaldean edo Arizonan, eta, batzuetan, larreetan, 2008ko martxoaren 18an Texasko Bexar konderrian gertatu zen bezala.

## Osaera 
[thumb|[Plubiometro batean 2015eko abuztuaren 12an hartutako lohi-euriaren lagina, Castelltallat mendizerra.]]
Lohi-euria oso alkalinoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izotz-prismak

[thumb|250px|Izotz-prismak [Inarin, Finlandian. Hezetasun erlatiboa: %80 inguru, tenperatura: °C]]
**Izotz-prismak** izotz-kristalen prezipitazioa da. Kristalak adarkatu gabeak, orratz-, zutabe- edo plaka-formakoak izaten dira, eta batzuetan airean esekita daudela dirudi, oso meheak izaten baitira. Mota horretako kristalak hodei batetik nahiz zeru oskarbitik eror daitezke.

Fenomeno meteorologiko honi izotz-kristal diote eta METAR kodean IC du ikur. Izotz-prisma, oro har, bestela garbi edo ia garbi egongo liratekeen zeruen azpian sortzen da, eta, beraz, batzuetan zeru garbiaren prezipitazioa esaten zaio. Izotz-prismak sarriago ikusten ditugu Antartikan eta Artikoan, baina edozein lekutan gerta daiteke izozte-puntutik oso beherako tenperaturak daudenean. Lurraren eremu polarretan, izotz-prismak egun batzuetan iraun dezake etenik gabe.

## Sorrera 
Izotz-kristal horiek, oro har, gainazalean tenperatura-alderantzikatze bat dagoenean sortzen dira, eta lurraren gaineko aire beroena aire hotzenarekin nahasten da gainazaletik gertu. Aire beroenak aire hotzenak baino ur-lurrun gehiago duenez, nahasketa horrek ur-lurruna garraiatu ohi du airera lurrazaletik gertu, eta, ondorioz, gainazaletik gertu dagoen airearen hezetasun erlatiboa handitzen da. Lurrazaletik gertu hezetasun erlatiboa handitzea nahikoa handia bada, izotz-kristalak sor daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sulfoxidazio

Kimika organikoan **sulfoxidazio** bi erreakzio-mota desberdinei esaten zaie.

Batetik, sulfoxidazio esaten zaio alkanoak sufre dioxidoz eta oxigenoz tratatzeari azido sulfoniko alkilikoak sintetizatzeko. Erradiazio ultramorea usatzen da katalizatzaile gisa.

 RH +  SO2 + 1/2 O2 -> RSO3H

Bestetik, sulfoxidazio ere esaten zaio tioeterrak sulfoxidora oxidatzeari normalean hidrogeno peroxidoa erabiliz.

: R2S  + 1/2 O2 -> R2SO

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izotz kristal

thumb|280px|Izotz kristal baten sorrera.
thumb|250xpx|Izotz kristalak
**Izotz kristalak** izotz solidoaren zatiak dira, ordenamendu atomikoa hainbat luzera-eskalatan dutenak. Bere barnean zutabe hexagonalak, plaka hexagonalak, kristal dendritikoak eta izotz-prismak daude.

## Sorrera 
Forma oso simetrikoak deposizioaren hazkundearen ondorio dira, hau da, ura zuzenean lurruntzen da izotz-kristalaren gainean. Giro-tenperaturaren eta hezetasunaren arabera, izotz-kristalak hasierako prisma hexagonaletik forma simetriko askotara gara daitezke. Izotz-kristaletarako forma posibleak zutabeak, orratzak, plakak eta dendritak dira. Kristalak ingurumen-baldintza desberdinak dituzten eskualdeetara migratzen badu, hazkunde-eredua alda daiteke, eta azken kristalak eredu mistoak erakuts ditzake. Izotz-kristalak beren ardatz nagusia horizontalean lerrokatuta dutela erortzen dira, eta, beraz, radar meteorologiko polarimetrikoetan ikus daitezke, erreflektibitate diferentzialeko balio hobetuekin (positiboak). Izotz-kristalen elektrifikazioak horizontalaren lerrokadura desberdinak eragin ditzake. Elektrifikatutako izotz-kristalak ere ondo detekta daitezke radar meteorologiko polarimetrikoen bidez.

Tenperaturak eta hezetasunak forma kristalino ezberdin asko baldintzatzen dituzte. Izotz-kristalak atmosferako hainbat gertakari optikoren erantzuleak dira.

Izotz-hodeiak izotz-kristalez osatuta daude; nabarmenenak zirru-hodeiak eta izotz-lainoa dira. Troposferan izotz-kristalek eragindako zeru urdin argi baten zuritze arina fronte bat (eta euria) hurbiltzen den seinale bat izan daiteke, aire hezea maila altuetara eramaten baita eta izotz-kristaletan izozten baita.

## Geometria 
Tenperaturan eta giro-presioan, ur-molekulek V forma dute. Hidrogeno-atomo biek bat egiten dute oxigeno-atomoarekin 105°-ko angeluan.

Izotz kristal arruntak simetrikoak dira eta hexagono-patroi bat dute.

centro

### Izotz-kristal karratuak 
Izotz kristal karratuak giro-tenperaturan garatzen dira, grafenozko bi geruzaren artean konprimitzen direnean. Materiala izotzaren kristaltze-fase berri bat da, beste 17rekin bat eginez. Ikerketa aurreko aurkikuntzaren ondorio izan zen, alegia, ur-lurruna eta ur likidoa grafeno oxidozko xafla ijeztuetatik pasa zitezkeela, helioa bezalako molekula txikiagoetan ez bezala. Efektua Van der Waalsen indarrak bultzatzen duela uste dute, 10.000 presio atmosfera baino gehiago izan baititzake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izotz-laino

[thumb|Izotz-lainoa Bow ibaian, [Calgaryn. Tenperatura -20 °C, 2015eko urtarrila]]
**Izotz-lainoa** edo **laino izoztua** izotz-kristal ñimiño askoren aireko esekidura da, lurraren azalean ikuspena murrizten duena. Hezetasun erlatiboa % 100era hurbiltzen denean eta airearen tenperatura 0 °C-tik beherakoa denean sortzen da, atmosferan kristalak sortzen hasiz, eta depresio batek osatutako haize katabatikoa agertzen da. Udazkeneko, neguko eta udaberriko hilabeteetan mendietan ohikoa den fenomenoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lainobera

[right|280px|thumb|Egunsentiko lainobera Swifts Creeken, [Australian. ]]
**Lainobera** edo **lanbroa** ur-tanta mikroskopikoen edo zatiki higroskopiko bustien aireko esekidura da, lurraren azalean ikuspena murrizten duena. Berez eguraldiren edo jarduera bolkanikoaren zati gisa gertatzen da. Ohikoa da aire epelaren azpiko atmosfera hotzean. Halaber, aerosol-ontziak erabiliz, lainoa artifizialki eragin daiteke, hezetasun-baldintzak egokiak badira.

Lainoberaren eta lainoaren arteko alde bakarra partikulen intentsitatea da, ikuspen terminoetan adierazten dena: Fenomeno meteorologikoak 1 km edo gutxiagoko ikuspena ematen badu, lainotzat hartzen da; eta 1 km baino gehiagora ikusten uzten badu, fenomenoa lainoberatzat hartzen da. Distantziara begiratuta, lainoberak gehiago hartzen du airearen tonalitatea (grisaxka/urdinxka), eta lainoa, berriz, zurixeagoa da.

Lainoberak eguzki-izpiak ikusarazten ditu; aitzitik, lainoak, partikula dentsitate handia duenez, ez ditu eguzki-izpiak ikusten.

## Konparaketa beste fenomeno meteorologikoekin 
## Ikur meteorologikoak 
----

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dagbani

**Dagbani** (edo **Dagbane**), **Dagbanli** eta **Dagbanle** izenez ere ezaguna, Ghanan hitz egiten den Gur hizkuntza da. Hiztunak 3.160,000 inguru direla kalkulatzen da. Dagbon Erresumako lehen eta bigarren hezkuntzako eskolan nahitaez landu beharreko hizkuntza da. Hizkuntza honek Dagbon Erresumako eskualdearen ekialdea hartzen du. Dagbani Ghanako iparraldean gehien hitz egiten den hizkuntza da.

Mampelle hizkuntzarekin estuki lotuta dago, -hiztunek elkar ulertzen dute ia-ia-, iparraldean ere hitz egiten baita, Ghanan. Dagbani eskualde horretan hitz egiten diren azpitalde bereko beste hizkuntzen antz handia dauka: Dagaare eta Waala hizkuntzak, Ghanako Goi Mendebaldean hitz egiten direnak, eta Frafra hizkuntza, Ghanako Goi Ekialdeko eskualdean hitz egiten dena.

## Fonologia 
## Bokalak 
Dagbani hizkuntzak **hamaika bokal** bereizten ditu: sei bokal labur eta bost bokal luze:

6 bokal labur

+ 5 bokal luze

## Kontsonanteak 
## Idazketa-sistema 
eskuinera|thumb|250x250px|Maisu bat 'Bizitzaren Eskolan', Ghanako iparraldeko proiektu bat
Dagbani alfabeto latindarrean idazten da, apostrofoaren laguntzaz, eta letra bikoteekin, digrafoekin. Alfabetatze-tasa %2tik %3ra baino ez zen izaten. Ehuneko hori handitzea espero da, Dagbani derrigorrezko irakasgaia baita orain Dagbon osoko lehen eta bigarren hezkuntzan. Gaur egun erabiltzen den ortografia (Ortografia Batzordea /d(1998))) bereizketa alofoniko batzuk dira. Hizkuntzan bereizten diren tonuak ez dira grafikoki markatzen.

## Gramatika 
Dagbani Hizkuntza eranskaria da, baina atzizkien fusioa eta guzti. Dagbaniren esaldi laburren ordena ohikoena, eskuarki, subjektu-aditza-objektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Murom

thumb

**Murom** (errusieraz: *Муром*, antzinako norvegieraz: *Moramar*) Errusiako Vladimir oblasteko hiria da. Oka ibaiaren ezkerraldean dago, Moskutik 300 bat km ekialdera.

## Galeria 

Fitxategi:Troitsky sobor.jpg||
Fitxategi:Murom downtown.jpg||
Fitxategi:Murom-na-pereprave-cherez-oku.JPG||
Painting of Murom city by Ivan Semenovich Kulikov (1914).jpg|

## Erreferentziak
## Kano estekak
Atxinsk

**Atxinsk** () Krasnoiarsk Kraia-ko hiria da; Errusian, Siberia hegoaldean, Txulim ibaiaren eskuin ertzean dago, Ob ibaiaren ibaiadarrean, aintziraz jositako taiga eskualde batean; Krasnoiarsk, *kraiaren* hiriburua, mendebaldetik 160 km-ra dago, eta, 2009an, 110.336 biztanle zituen.

## Historia 
Atxinsk Raioneko historiako kokaleku zaharrenetako batean egindako ikerketek erakutsi dute jendea K.a. 28.000-20.000 urteen inguruan bizi zela han. Gordailu horietako batzuk hiriaren ekialdetik 2 km eskasera daude.

Egungo hiria 1683ko uztailaren 25ean sortu zen Chulim ibaiaren gaineko pasabidearen puntu bat defendatzeko. Tokiaren izena *Atxi* edo *Atxigi* tribu turkiarrengatik dator. Lehenengo gotorlekua (*ostrog*) egurrezko oholesi altuak zituen plaza karratu gisa eraiki zen. Txokoetan, talaiak zeuden. Hasieran, soldadu-taldeak 15 kosako zituen. 1710ean, gotorleku berria eraiki zuten Atxinka ibaiaren eskuinaldean, Txulimekin bateratzean. 1782an, hiri estatusa jaso zuen. Garrantzi handia hartu zuen transiberiar trenbidearen eraikuntzarekin, Txinarekin negozio gune garrantzitsu bihurtuz. Ondorengo garapena, neurri batean, inguruko lignito-gordailuen ustiapenari eta trenbide-pasagune gisa duen posizioari zor dio. 1930ean, dekulakizazio prozesuan, Atxinsk ingurua deportazio lehen lekuetako bat izan zen.

### Armategi militarraren eztanda 
2019ko abuztuan, herriak leherketa bat jazo zuen armategi militar batean (), Kamenka herritik gertu.

## Demografia 
## Ekonomia eta garraioa 
Hiriko enpresa nagusiak aluminio ekoizteko fabrika eta petrolio findegi bat dira.

Hiria komunikazio gune bat da, transiberiar trenbidearekin, eta *M51*, Novosibirsk - Irkutsk, errepide nazionalean dago. Atxinsken hasten da Khakasia Errepublikara doan autobidea. Bigarren mailako bi trenbide abiatzen dira Atxinsketik: bata, hiriaren iparraldeko eskualderako, Lesosibirsk aldera, egurra garraiatzeko, eta, bigarrena, Abakanekin, Khakasia hiriburuarekin, lotzen duena.

Hiriak ibai portua eta aireportua ditu. 1967az geroztik, Atxinsk hiru lineadun tranbia sare batek zerbitzatzen du.

## Galeria 

Chulym.png|Atxinsk (А́чинск) Chulim ibaiaren mapan,
Achinsk station.jpg|Atxinskeko tren geltokia
069 Пассажирское здание на ст Ачинск (cropped).jpg|Geltokia, 1890eko hamarkadan

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hiriaren webgunean 
* Atxinski buruzko informazioa
Gurenera

**Gurenɛ** hizkuntza, **gurenera,** **(frafra** edo **farefari** hizkuntzetako bat) Ghanako iparraldeko gurene herriaren hizkuntza da, bereziki Ghanako Goi Ekialdekoa eta Burkina Fasoko hegoaldekoa. Fafra hizkuntzen dialekto nagusitzat ere jo izan da. Ghanako hizkuntza nazionala da, eta lotura estua du Dagbanirekin eta Ghanako iparraldeko beste hizkuntza batzuekin, eta Mossi hizkuntzarekin ere badu zerikusia, Mooré izenez ere ezaguna, Burkina Fasoko hizkuntza nazionalarekin. Ghanako hizkuntzen artean Dagbani hizkuntza da hiztun gehien dauzkana.

Frafra hizkuntzak, gurene hizkuntzak hiru  dialekto nagusi ditu: *gurenɛ* (aldaera batzuekin ere idazten dena *gurunɛ,* *gudenne, gurenne, gudeni, zuadeni*); nankani (*naane, nankanse, ninkare* aldaerekin ere idatzia) eta boone dialektoa. Nabit eta Talni hizkuntzak frafraren dialektoak direla idatzi da inoiz baina hizkuntzalariek kontrakoa uste dute.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  M.E. Kropp Dakubu, S. Awinkene Antintono, and E. Avea Nsoh, *A Gurenɛ–English Dictionary and accompanying English–Gurenɛ Glossary*
*  Ninkare Frafra Dictionary
*  Bodomo, Adams, Hasiyatu Abubakari & Samuel Alhassan Issah (2020): *Handbook of the Mabia Languages of West Africa*. Glienicke: Galda Verlag

## Kanpo estekak 
*
Borgen

**Borgen** izan daiteke:

* ***Borgen***, daniar telesaila.
* **Borgen**, Kopenhageko Christiansborg jauregiaren izengoitia 

## Biografiak
*Johan Borgen, norvegiar idazlea;
*Gustav Borgen, norvegiar argazkilaria.
Altxevsk

thumb|Donbass Estatuko Unibertsitate Teknikoaren eraikin nagusia

**Altxevsk** (errusieraz: Алчевськ) Ukrainako udalerria da, Luhanskeko oblastan.

Itsas mailatik, 231 m-ko altueran dago.

## Demografia 
Kalkuluen arabera, 2010ean, 115.484 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susana Dalmás

**Susana Elida Dalmás Garcén** (Montevideo, Uruguai, 1948ko uztailaren 18a - Ib., 2012ko abenduaren 31) Frente Amplioko kidea, irakasle eta politikari uruguaitarra izan zen.

## Biografia 
Octavio Dalmas eta Elida Garcénen alaba. Hiru seme-alaba izan zituen: Fernando, María eta Francisco. Bigarren aldiz ezkondu zen Milton Antognazzarekin.

Erakunde publikoetan egin zituen lehen eta bigarren hezkuntzako ikasketak, baita Artigas Irakasleen Institutuan egindako Historiako ikasketak ere.

Ikuskatzaile gisa lan egin zuen ANTELen zortzi urtez, 1979an arrazoi politikoengatik kargutik kendu zuten arte (Uruguaiko diktadura militarraren aurka baitzegoen). 1985ean itzuli zen demokrazia eta erakundera bueltatu zen.

Aldi berean, I.P.A.ko ikasle zentroko kide izan zen. Telekomunikazioen Sindikatu Bakarreko lehendakaria izan zen, eta PIT-CNTko ordezkaritza-mahaiko kide, aldi horretan bertan. 

Frente Amplioko eta Uruguaiko Asanbladako aldetik Errepublikaren senataria izan zen, Danilo Astori Ekonomia ministroa buru zela. 1995ean hasi zen, eta bost urte geroago amaitu. 

2005ean senatura itzuli zen alderdi eta sektore beragatik, eta 2009an berriz hautatu zuten 2010-2015 aldirako.

2012ko abenduaren 23an, garuneko odoljario meningeo masiboa izan zuen, eta, gero, infartu larria miokardioan; horregatik, zainketa intentsiboetan sartu zuten, eta 2012ko abenduaren 31n hil zen.

Dalmas nabarmentzen da, “emakumeen berdintasunaren eta diskriminaziorik ezaren aldeko etengabeko borrokagatik”. Buruzagi sindikala izan zen, SUTELeko lehendakaria eta enpresa publikoak ez pribatizatzearen aldeko plebiszituko lider nabarmena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zheleznogorsk

**Zheleznogorsk** (errusieraz: Железного́рск) Errusiako Kursk oblasteko herria da, Kursketik 130 kilometro ipar-mendebaldera dagoena. Biztanleria: 95.049 (2010eko errolda); 95.528 (2002ko errolda); 85.192 (1989ko errolda).

## Historia 
Zheleznogorsk 1950ean sortu zen arma nuklearrak fabrikatzeko helburu bakarrarekin. Zheleznogorsk etorbide-sare handien hiria da. Garai batean, hiri sekretua zen. Sobietar mapetan, ez zen agertzen. 1992ra arte, bere existentzia ez zen ofizialki baieztatu. Zheleznogorsk oraindik itxita dago, eta bere sarbidea, oraindik ere, oso mugatuta dago.

## Administrazio eta udal estatua 
Zatiketa administratiboen esparruan, Zheleznogorsk Zheleznogorsk barrutiko administrazio-zentroa da, haren parte ez den arren. Zatiketa administratibo gisa, Zheleznogorsk Oblast garrantzitsua den hiri gisa sartzen da, bereizita, barrutien egoera bera duen administrazio-unitatea. Udal zatiketa gisa, Zheleznogorsk oblast garrantzitsua den hiria Zheleznogorsk Hiri Okrug gisa sartzen da.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
La del Soto del Parral

***La del Soto del Parral***  (euskaraz: Parraleko sotokoa) zartzuela bat da, bi ekitalditan eta hiru koadrotan banatua. Libretoa Luis Fernández de Sevilla eta Anselmo C. Carreño-renak dira eta musika Reveriano Soutullo eta Juan Vert-ena. Madrilgo La Latina antzokian estreinatu zen 1927ko urriaren 26an, eta hain arrakastatsua izan zenez urte bereko abenduaren 15ean Apolo Antzokian ere jarri zuten denboraldi luze baterako 

## Musika-saioak 
* Preludioa

* I. ekitaldia 
** Abesbatza: “Voz de la campana”
** Bakarrekoa: "No hay en tierras de Segovia"
** Abesbatza: "No hay un tonto"
** Germanen erromantza: “Ya mis horas felices”
** Catalina eta Damianen bikote komikoa: “Que soy la más linda”
** Maiteminduen txanda (Ronda de enamorados): “¿Dónde estarán nuestros mozos?”
** Aurora eta Miguelen duoa: “Mintió su cariño”.
** Lehenengo ekitaldiaren amaiera - lehenengo koadroa: "¡Paso Aurora!"

* II. ekitaldia: 
** Kontsultaren abesbatza: “¿A la consulta se puede entrar?”
** Miguelen erromantza: "Fuerza que me vence"
** Aurora eta Germanen duoa: “Ten pena de mis amores”
** Kontzertantea – Bigarren koadroaren amaiera:  “¿Qué buscas, qué quieres de mi? (“Zer bilatzen duzu, zer nahi duzu niretzat?)
** Galak: “En la cumbre nace el agua”.
** Lanaren amaiera: "En la cumbre nace el agua" 

## Pertsonaia nagusiak 
* **Aurora**: Nekazaria, Germanekin ezkondua. Sopranoa
* **German**: Nekazaria, Aurorarekin ezkondua. Baritonoa.
* **Miguel**: Germanen laguna eta Angelaren mutil-laguna. Tenorea.
* **Katalina**: Moza graziatsua eta zerbait menderatzailea, Damianen neska-laguna. Triple komikoa (Alhambraren bertsioan izan ezik: Teresa Berganzak papera kantatzen du.)
* **Damián**: Mutil alperra eta Catalinaren mutil-laguna. Tenore komikoa.
* **Osaba Sabino**: Petrikilo eta "matasanos". Aktore abeslaria.
* **Osaba Prudentzio**: Romancero y correveidile. Aktorea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bisk

**Bisk** (errusieraz Бийск) Errusiako Altai Kraiko hiria da. 1989ko erroldaren arabera, 233.238 biztanle zituen; 2002an, 218.562; eta 2010ean, 210.115 ziren. Horrek adierazten du bere biztanleriaren % 10 galdu duela, gutxi gorabehera, Berlingo harresia erori zenetik, nahiz eta kraiko bigarren hiririk populatuena izaten jarraitzen duen, Barnaul hiriburuaren ondoren, hain justu. Bisken, Biya eta Katun ibaiek bat egiten dute, Ob ibai handia osatuz, Errusiako bigarren luzeena (Jenisei ibaiaren ondoren) eta munduko zazpigarren luzeena.

## Geografia 
Bisk Siberiako hego-mendebaldean dago, Biya ibaian, Katun ibaiarekin bat egiten duen lekutik oso gertu. Hiria Altai mendilerroen ate bezala hartzen da bere posizio geografikoa dela eta, mendi horietatik ez oso urrun. Txuiski trakt errepidea, Mongoliako mugatik oso gertu pasatzen dena, Bisken hasten da.

## Historia 
Hiria 1709an sortu zen gotorleku gisa, Pedro I. Handia Errusiako enperadorearen aginduz, baina urtebete inguru geroago, tribu nomada batek erre zuen, eta, 1718an, berreraiki behar izan zuten. Pixkanaka-pixkanaka, base militar gisa zuen eginkizuna galduz, merkataritza gune garrantzitsu bihurtu zen 1782an.

## Ekonomia 
Hiriko industria azkar hazi zen, batez ere Bigarren Mundu Gerran mendebaldeko Sobietar Batasunetik lantegi batzuk lekuz aldatu ondoren. Geroago, hiria armamentua garatzeko eta ekoizteko gune garrantzitsua izan zen, eta, oraindik ere, industriagune garrantzitsua da.

## Biztanleria 
## Garraioa 
Biskek tren geltokia du; Biya ibaian, portua, eta Bisk-eko aireportuak zerbitzatzen du. Novosibirsk-Bisk-Taxanta autobide federalak hiria zeharkatzen du.

## Hezkuntza eta kultura 
Bisk hezkuntza eta kultura zentroa da; irakasleen unibertsitatea, institutu teknikoa eta beste hainbat hezkuntza erakunde ditu, besteak beste, antzerki eskola bat (1943an sortua), tokiko tradizioen museoa, etab.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Jules Bastien-Lepage

**Jules Bastien-Lepage** (Damvillers, 1848ko azaroaren 1a - Paris, 1884ko abenduaren 10a) frantziar margolari naturalista izan zen.

Alexandre Cabanelen ikaslea izan zen Arte Ederren Goi Eskola Nazionalan. 1870. urtean Frantzia-Prusia Gerrann borrokatu zuen.

Bere lehen erakustaldiak 1870 eta 1871ko Aretoetan egin zituen. Lehen arrakastak lortu ondoren, Frantzian eskola naturalistako buruzagi izendatu zuten. 1880 eta 1883 artean Italian lan egin zuen.

## Iruditegia 

JoanOfArcLarge.jpeg|*Joana Arc-ekoa
Jules Bastien-Lepage - The Annunciation to the Shepherds - Google Art Project.jpg|*Artzainentzako deikundea*, 1875, National Gallery of Victoria
Achilles and Priam.jpg|*Akiles eta Priamo,'' 1876
Jules Bastien-Lepage - Hay making - Google Art Project.jpg|Belar ondua pilatzen, 1877, Musée d'Orsay
Jules Bastien-Lepage - October - Google Art Project.jpg|*Urria*, 1878, National Gallery of Victoria
§§Bernhardt, Sarah (1844-1923) par Jules Bastien-Lepage (1848-1884) - 1879.jpg|Sarah Bernhardten erretratua, 1879
BastianLepage.jpg|*Neska gaztea*, 1881
Bastien-Lepage, Jules ~ Pauvre Fauvette, 1881.jpg|*Fauvette gaixoa*, 1881
Marie Samary of the Odéon Theater.jpg|*Marie Samary Odéon Antzrkikoa,* c. 1881, Cleveland Museum of Art
Jules Bastien-Lepage-Ophélie-Musée des beaux-arts de Nancy.jpg|*Ofelia*, 1881, Museum of Fine Arts of Nancy
Jules Bastien-Lepage - Pas Mèche (Nothing Doing) - Google Art Project.jpg|*Pas Mèche*, 1882, Scottish National Gallery
Bastien Lepage LAmour au Village.jpg|''L'Amour au Village*, 1882, Pushkin Museoa
Going to School - Jules Bastien-Lepage - ABDAG002288.jpg|*Eskolarako bidea* 1882, Aberdeen Art Gallery
Jules Bastien-Lepage 001.jpg|*Santu guztien eguna*, c. 1882
Jules Bastien-Lepage 1884.jpg|*Autoerretratua'', 1884

## Kanpo estekak
Egoitz Arana

**Egoitz Arana Aizpurua** (Zarautz, Gipuzkoa, 2002ko otsailaren 19a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Atezain lanetan aritzen da. Zarautz eta Errealaren harrobietan hazia da. Igoera fasea hasi baino lehen bere kontratua beste denboraldi baterako berritu zuen. Berion jokatu zuen, baita Anaitasunan lagaturik ere. Hirugarren talde txuriurdinaerkin Bigarren Federazioan jokatu zuen Sansera igo baino lehen. 2023an talde txuriurdinak ez zion kontratua berritu eta San Fernandora joan zen. Denboraldi bat geroago Sansera bueltatu zen eta 2025eko ekainean Bigarren mailarako igoera lortu zuen.

## Ibilbidea 
*2025eko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila, Errealaren webgunean
Shih Tzu

**Shih Tzu** txakurra jatorriz Tibeteko konpainia-txakurren arraza da, teoria batzuen arabera gurutzaketa bidez sortua pekindarren eta Lhasa Apso txakurren artean.

Shih Tzu bat ezagutzen ahal da da bere mutur motzaatik eta begi biribil handiengatik, baita etengabe hazten den ilaje luzeagatik; belarri motzak ditu, eta zutunik burua altxatuta egoteko postura tinkoa erakutsi ohi du. Tamaina txikikoak izan arren, oso ezagunak dira beren izaeragatik, neurri handi batean dibertigarria eta ludikoa, eta izaera lasaia eta atsegina dute.

Zeta-antzeko luzeak lurrera iristeko joera duena, egunero eskuilatu behar da, ile matazak saihesteko. Azkar hazten den ilea dela eta, beharrezkoa eta garrantzitsua da garbiketa erregularra egitea..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osvaldo Moles

thumb|right|140px|Osvaldo Moles 1950
**Osvaldo Moles** (Santos, Brasil, 1913ko martxoaren 14a - São Paulo, Brasil, 1967ko maiatzaren 14a) brasildar kazetari eta irrati-esataria izan zen.

Ekarpen garrantzitsuak egin ditu kazetaritzan eta musika idazketan, Adoniran Barbosarekin batera "*duo*", "*Tiro ao Álvaro*" eta "*Joga a chave*" bezalako abesti ugariren letrak.

1967an hil zen bere buruaz beste eginda eta prentsak, diktaduran ohikoa zen bezala, isilarazi zuen gertaera. Prentsaren isiltasun horrek bere lana baztertua izaten lagundu zuen gaur egun.

## Bibliografía 
* MICHELETTI, B. D. . Piquenique classe C y Brás, Bexiga e Barra Funda : Osvaldo Moles como successor de António de Alcântara Machado. In: Edición a cargo de Fidel López Criado; CILEC. (Org.). LITERATURA, CINE Y PRENSA: EL CANON Y SU CIRCUNSTANCIA. 1ed.Santiago de Compostela: Andavira, 2014, v. 1, p.&nbsp;641-650.
* MICHELETTI, B. D. Osvaldo Moles - o legado do radialista. Tese de Mestrado (Comunicação) - PPGCOM-UNIP, São Paulo, 2015.
* MOLES, O. Piquenique classe C: Crônicas e flagrantes de São Paulo. São Paulo: Boa Leitura, 1962.
* MOURA, F.; NIGRI, A. Adoniran Barbosa: Se o senhor não tá lembrado. São Paulo: Boitempo, 2002.
* MUGNAINI Jr., A., Adoniran - Dá Licença de Contar..., A Girafa, 2002.
* CAMPOS JR., C. Adoniran: uma biografia. 2. ed. São Paulo: Globo, 2009.
* LUSO JR., J. DE A.; CASTRO, J. V. DE. Laudo Natel: biografia do governador. São Paulo, 1971.
* HOHLFELDT, A. Rádio e imprensa: como as duas mídias se encontraram e se fortaleceram em Moçambique. In: Conferência Internacional Império Português . Lisboa: Instituto de Ciéncias Sociais da Universidade de Lisboa, 2013.

## Premios 
* 1950 - Roquette Pinto - Programador / Roquette Pinto - Redator Humorístico
* 1952 - Saci Saria de Cinema - Melhor Argumento / Roquette Pinto - Programador Popular
* 1953 - Prêmio Governador do Estado - por Roteiro de "Simão, o caolho"
* 1955 - Roquette Pinto - Programador Geral / Os melhores paulistas de 55 - Manchete RJ, Categoria Rádio.
* 1956 - Roquette Pinto - Programador Geral
* 1957 - Prog. Alegria dos Bairros de J. Rosemberg - 04/08/1957 - Produtor Rádio Record / PRF3-TV Os Melhores da Semana, homenagem dos revendedores Walita
* 1958 - "Tupiniquim" - Produtor / Dr. Paulo Machado de Carvalho - Associação Paulista de Propaganda - Melhor programa.
* 1959 Revista RM Prêmio Octávio Gabus Mendes – Produtor (Rádio) / Grau de Comendador da Honorífica Ordem Acadêmica de São Francisco / "Tupiniquim" - Prod. Rádio / Roquette Pinto - Prog. Hum. Rádio / Diploma de Burro Faculdade São Francisco
* 1960 - Roquette Pinto - Especial
* 1964 - Jubileu de Prata (Associação dos profissionais de imprensa de São Paulo en ocasiòn de su 25° aniversario)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Audiodocumentario sobre Osvaldo Moles
Erik Werenskiold

**Erik Theodor Werenskiold** (Eidskog, 1855ko otsailaren 11 &ndash; Bærum, 1938ko azaroaren 23a) norvegiar margolari eta ilustratzailea izan zen.

1873an Julius Middelthun eskultorearen arte-eskolak jasotzen hasi zen eta 1875ean Axel Enderren estudioan denbora bat eman zuen. Ondoren, Munichen, Parisen eta Italian ikasi zuen. 1888-1889an Léon Bonnaten ikaslea izan zen.

Nekazariak eta paisaiak margotu zituen eta garai hartako norvegiar nabarmenenak erretratatu zituen. Norvegiako ipuin folklorikoen eta sagen ilustratzailea ere izan zen.

## Iruditegia 

På slätten - Erik Werenskiold.JPG|Lautadan (1883)
Erik Werenskiold - September - Google Art Project.jpg|Iraila (1883)
Gjetere Tåtøy.jpg|Artzainak Tåtøyn (1883)
Landscape-with-a-Lake.jpg|Paisaia aintzirarekin (1895)
ErikWerenskiold-858985.jpg|Familiaren lurretan (c.1900)
Erik Werenskiold - Erika Nissen.jpg|Erika Nissen (1892)
Godt Nytaar!, Werenskiold 1890.jpg|Godt Nytaar! (Urte berri on!, 1890)
Werenskiold trolls 1895.jpg|Trolak (1895)
Portrait of Bjornstjerne Bjornson by Erik Werenskiold - Statens Museum for Kunst - DSC08280.JPG|PBjørnsterne Bjornson (1895)

Knut Hamsun by Erik Werenskiold.jpg|Knut Hamsun (1889)
Gunnar Heiberg.JPG|Gunnar Heiberg  (1878)
Bjørnstjerne Bjørnson by Erik Werenskiold.jpg|Bjørnstjerne Bjørnson (1895)

## Kanpo estekak
Tribune Tower

**Tribune Tower** eraikin neogotikoa North Michigan Avenueko 435. zenbakian dago, Chicagon, Illinoisen (AEB).  *Chicago Tribune* eta Tribune Companyren egoitza da. WGN irratiak (720 kHz) eraikinetik emititzen du, eta beheko solairuan ditu estudioak, Pioneer Court eta Michigan Avenue hurbilekoen ikuspegiekin. CNNk Chicagon duen bulegoa ere eraikinean dago. Chicago Landmark gisa katalogatuta dago, eta Michigan–Wacker Barruti Historikoaren zergadun jabetza da.

## Kanpo estekak 
*Chicago Tribune tower
*La propuesta de Saarinen
*Tribune Tower could be for sale&nbsp;– Chicago Tribune, June 25, 2008
*Lehiaketako proposamenen eragina etxe orratz diseinuan
Arrazoimen hutsaren kritika

***Arrazoimen hutsaren kritika*** () Immanuel Kant filosofo prusiarraren lan nagusia da. 1781ekoa da lehen edizioa, Kant-ek berak zuzendu zuen, eta 1787an bigarren edizioa argitaratu zuen. Ibon Uribarrik 1995ean euskaratu zuen. 

Ikerketa transzendentala giza ezagutzaren baldintza epistemikoei buruzko ikerketa da, eta helburu nagusia metafisika zientzia gisa har daitekeen ala ez behin betiko erantzutea da. 

Besteak beste, Kant-ek David Humek kausaltasun-printzipioaren (eta, beraz, jakintza zientifikoaren) oinarri epistemologikoari egindako kritika gainditzen saiatzen da, ez baitzuen erantzun egokirik bere garairaino.

Lanean, arrazionalismoa eta enpirismoa uztartzen saiatzen da Kant, objektua ezagutza-iturri gisa hartzen zuten bi korronte filosofikoen kritika eginez. Filosofia ulertzeko moduari «biraketa kopernikarra» eman zion, subjektua objektuaren ezagutza eraikitzen duen iturri gisa aztertuz, subjektuak objektuaren irudikapenaren bidez, objektuaren izaerari dagokion sentsibilitatearen bidez.

Lanak aurkitu zituen erresistentzien artean aipa daiteke Pio VIIIk, Aita santua izatera iritsi aurretik, debekatu egin zuela *Arrazoimen hutsaren* *kritikaren* irakurketa (1827ko uztailaren 8ko dekretua), eskumiku mehatxupean.

thumb|thumbtime=174|start=169|center|**Arrazoimen hutsaren kritika** liburuan lantzen diren ideiak azaltzen dituen bideoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antoine Dieuzayde

**Antoine Dieuzayde** (Tolosa Okzitania, 1877ko ekainaren 13a - Bordele, 1958ko uztailaren 13a) frantziar jesulagun eta Frantziako Erresistentziaren kidea izan zen.

1899an Jesusen Lagundian sartu zen eta 1914an Frantziako Gazteen Elkarte Katolikoko kapilau izendatu zuten. Scout mugimenduko kapilau ere izan zen. Pirinioetan gazteen hezkuntzarako udaleku bat eta Bordelen gazteria katolikoarentzako zentro bat sortu zituen.

Gogor inplikatu zen Espainiako Gerra Zibilean ihes egin zuten euskal ume errefuxiatuei harrera egiten.

Frantziako Erresistentzian ere parte hartu zuen nazien okupazioaren aurka. Jade-Amicol sarearekin bat egin zuen.

## Bibliografia 
* *Exilio y solidaridad. La Liga Internacional de Amigos de los Vascos.* Jean Claude Larronde, Bidasoa. Instituto de Historia Contemporánea. Hegoa, Milafranga (1998).
Durangaldeko Teila

**Durangaldeko Teila** Gerediaga Elkarteak bi urterik behin banatzen duen saria da.

## Historia 
1997an eman zen lehenengoz saria eta ordutik bi urterik behin banatzen da. Merinalde Egunaren testuinguruan banatzen da eskerron saria eta 1875eko abenduaren 27an Gerediagako baseliza aurreko foru zelaian, Merinaldeko azken batzarra egin zela oroitzen du."Teila dugu euskal kulturan etxekotasuna adierazten duen ikurra eta, saria eskuratzean, omenduak bere lanagatik herriko esker ona jasotzen du"
* Juanjo Moreno, jesuita (2014).
* Jon Pertikari, dantzazalea (2017).
* Dorita Ruiz, irakaslea (2019).

## Erreferentziak
Joany Kane

**Joany Kane** (Massachusetts, AEB, XX. mendea) estatubatuar gidoilaria da. OTT streaming-plataformaren, *Passionflix*-en, ideia bururatu zitzaion, URLa lortu zuen, eta 2017an Tosca Musk-ekin eta Jina Panebiancorekin batera sortu zuen. 1991n idatzi zuen lehen gidoia. Ebook erromantikoak ere idazten ditu.

### PassionFix 
2015. urtean, Joany Kanek film erromantikoak elikatzeko streaming plataforma bidez ekoiztetxe bat sortzeko ideia izan zuen. 2016ko otsailean, Jina Panebianco eta Tosca Musk-i kontatu zien ideia. Urte eta erdian negozio plan bat sortu zuten, finantziazioa lortu zuten, egileekin komunikatu ziren, plataforma diseinatu, eraiki eta eduki-lizentziak negoziatu zituzten estudio handiekin. Eleberri erromantikoetan oinarritutako eduki originalak ere filmatu zituzten.

Toscak Alessandra Torreren *Hollywood Dirt*, Sylvia Dayren *Afterburn/Aftershock*, Rachel van Dykenen ''The Matchmaker's Playbook*, K. Brombergen *Driven* eta Jodi Ellen Malpas-en The Protection filmak zuzendu zituen plataformarako. 2017an, Tosca Musk-ek, Jina Panebianco produkzio-etxeak eta Joany Kane idazleak *Passionflix* streaming-plataforma sortu zuten. Pantailan gehien saltzen diren nobela erromantikoak ditu plataformak. Estatu Batuetan nobela erromantikoa fikziozko bigarren liburu-genero salduena zen. Tosca PassionFlix-eko CEO da. Dana Guerin, Patrick Cheung, Jason Calacanis, Bill Lee, Lyn eta Norman Lear inbertitzaileek (*All in the Family* eta telebistako beste klasiko batzuk ekoitzi zituzten) eta Kimbal Musk-ek, besteak beste, 4.75 milioi usd-ren inbertsioarekin sortu zuten Passionflix.

PassionFlix-en katalogoan, *Amelie*, *Pride and* Aurrediceren (*Pride and Prejudice/* Orgullo eta aurreiritzia) 2005eko bertsioa, *Moonstruck*, *Crown Affai*r, *Clueless*, *Last Holiday*, *Overboard*, *BabyBoom, Roman Holiday, Strictly Ballroom, Love Story, Like Water for Chocolate (Txokolaterako ur gisa), Bride and Prejudice, Jane Eyre, Mansfield Park, Kate & Leopold, She’s All That, Sabrina* y *Wuthering Heights* (*Gailur ekaiztsuak*). PassionFlix-ek ere ekoizten ditu bere filmak, milioi bat USD kostatu ohi direnak, ez baitute izarrik kontratatzen haiek interpretatzeko. Film edo telesail berri bat egiten dute bi hilabetean behin. 
; Gidoiak

* *The Christmas Card*
* *A Christmas Kiss*
* *Moonlight and Mistletoe*
* *The Will*
* *Christmas Magic*

; Liburuak

* *The Remote Seduction*
* *Operation Naughty*
* *The Memory Agent & Fool Me Once*
* *Miss Annie And The Chief*
* *A Villain's Kiss*
* *The Realm Warrior''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alessandra Torre

**Alessandra Torre** (Tallahassee, Florida, AEB, XX. mendea) Estatu Batuetako idazlea, nobelagilea da, uneko maitasun istorioengatik ezaguna. *New York Times*, USA Today, *Wall Street Journal* eta Amazon Internationalen gehien saltzen den nobelagilea da Torre. Alessandra kosmopolitarentzako logelako blogaria da. Huffington Post, RT Book Review jaialdirako zutabegile gonbidatua izan da, eta *Elle* Magazinen aurkeztu zuten.

2015ean, The Girl in 6E eleberria EuropCorp-ek aukeratu zuen. 2017an, bere eleberria, Hollywood Mugre, luzera osoko film gisa estreinatu zuen Malgua Flix-ek.

### Nobelak zinemara eramanda 
Tosca Musk zinemagileak Alessandra Torreren *Hollywood Dirt*  izeneko filma zuzendu zuen Passionflix plataformarako. Plataforma hori 2015. urtean, Joany Kaneri film erromantikoak elikatzeko streaming plataforma bidez ekoiztetxe bat sortzeko ideia bururatu eta 2017 inguruan martxan jarri zuen Jina Panebianco eta Tosca Muskekin batera. 

## Eleberri independenteak 
## Seriea 
## Erotikoa 
* 2014:- Just the Sex: Erotic Shorts

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* Facebook
Alfred Domett

**Alfred Domett** (Camberwell, Surrey, 1811ko maiatzaren 20a - Londres, 1887ko azaroaren 2a) zeelandaberritar idazle eta politikaria izan zen. Zeelanda Berriko premierra izan zen 1862tik 1863ra.

Ingalaterran jaio zen eta Estatu Batuetan, Kanadan eta Mendebaldeko Indietan bidaiatu ondoren, 1841ean Zeelanda Berrira emigratu zuen. 1855etik 1866ra Parlamentuko kide izan zen eta kolonian beste kargu batzuk izan zituen, hala nola Idazkari Koloniala eta Kontseilu Legegileko kidea. Zeelanda Berriko laugarren premierra izan zen 1862ko abuztuaren 6tik 1863ko urriaren 30era.

Robert Browning olerkiaren laguna izan zen. Zeelanda Berrian *Nelson Examiner* egunkariaren editorea izan zen, eta estatistikei eta koloniaren lege-testuei buruzko tratatuak argitaratu zituen. *Ranolf and Amohia, a South Sea Day Dream* poema epikoaren eta beste olerkigintza liburu batzuen egilea ere izan zen.
Mato Grosso do Suleko lehen dama

**Mato Grosso do Suleko lehen dama** Mato Grosso do Sulgo gobernadorearen emazteari emandako titulua da.

Kargua izan zuen lehenengoa Amélia Santana izan zen, Harry Amorim Costa lehen gobernadorearen emaztea, gaur egun Fátima Azambujak, Reinaldo Azambujaren emazteak. 2023ko urtarrilaren 1etik aurrera, Mônica Riedelek okupatuko du, Eduardo Riedelen emazteak.

Orokorrean, Mato Grosso do Sul-eko lehen dameek dute euren lana, estatuko azafata izateaz eta gobernadoreak ekitaldietan laguntzeaz gain, euren lana aktibismoa da, biztanleria eta estatuko zenbait estatutan bezala. Brasil lehena -Andereñoek lan hau dute.

## Zerrenda 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mato Grosso do Sulgo gobernadore

**Mato Grosso do Sulgo gobernadorea** Mato Grosso do Sul estatuko buruak betetzen duen kargua da.''' 

Mato Grosso do Sulgo egungo gobernadorea Reinaldo Azambuja da, 2014ko urriaren 26an hautatua eta 2015eko urtarrilaren 1ean zin egin zuena . 2023ko urtarrilaren 1ean Eduardo Riedelek hartuko du kargua.

## gobernadoreen zerrenda 
1982az geroztik, Mato Grosso do Sulek gobernadore izateko hauteskunde zuzenak egin ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaspisk

thumb|Kaspisk

**Kaspisk** (avareraz, dargineraz eta errusieraz: Каспийск; lakeraz: Ккасппи) Errusiako Dagestango Errepublikako hiria da. Kaspiar itsasoaren ertzean dago, Makhatxkalatik 15 km hego-ekialdera. 2010ean, 84.132 biztanle zituen.

## Historia 
Kaspisk 1932an sortu zen, eta Dagestanen sortutako berrienetako bat da. Hasieran, *Dvigatelstrói* (Дви́гательстро́й) izeneko langileen kokagunea izan zen, literalki «makina-eraikina» esan nahi duena. Koagune hori ontzigintzarako motorrak eraikitzeko toki baten beharrarengatik eraiki zen, hasieran, gehienbat, dieselarenak. Bestalde, Bigarren Mundu Gerraren hasierak azkar bihurtu zuen herria armak ekoizteko gune garrantzitsu batean. 1947an, hiri estatusa, eta Kaspisk izena jaso zituen.

Gerraostean, Kaspisk industria gune eta Makhatxkala auzo langile gisa garatu zen. Bere biztanleria hazi, eta, 1959an, 25.200 biztanle inguru izatetik 49.400 izatera pasatu zen 1979an.

1990eko eta 2000ko hamarkadetan, Kaspiskek, lehen eta bigarren Txetxeniko gerretan, erasoak jasan zituen: 1996ko azaroaren 16an, ustez txetxeniar gerrillariek eginiko etxe militarren bonbardaketak 68 hildako eragin zituen, eta, 2002ko maiatzaren 9an, Garaipen Eguneko desfilean, bonba batek 43 lagun hil zituen.

Errusiako Armadako biltegi handi bat dago hirian, aerolabaingailu eta ekranoplaneak gordetzen dituena.

## Demografia 
### Konposizio etnikoa 
2002an, Kaspiskeko biztanleriaren osaera honako hau zen:

* Darginarrak: 20,66 %
* Lezgindarrak: 17,97 %
* Lakarrak : 15.12 %
* Avariarrak: 13.14 %
* Errusiarrak : 13.17 %
* Kumiarrak : 9,91 %
* Tabasararrak : 5,18 %

## Ekonomia eta garraioa 
Hiriko enpresa nagusiak hauek dira:

* *AOOT Dagdizel* (АООТ Дагдизель), 1935ean sortua, motor diesel eta elektrikoak, torpedoak eta beste ekipamendu batzuk fabrikatzen ditu Errusiako Itsas Armadarako.
* *OAO Zavod Tochnoi Mejaniki* (ОАО Завод точной механики), 1952an sortua, nabigazio-ekipoak fabrikatzen ditu militar, merkataritza eta arrantza itsas armadarako.

Adreilu fabrika eta harria prozesatzeko fabrika ere garrantzitsuak dira.

Hiriaren iparraldean, portua dago. Makhatxkalarako noranzkoan trenbidearekin eta *M29* errepide nagusiarekin lotura dago.

## Kirolak 
* FK Dagdizel, 1949an sortutako futbol taldeak Errusiako Bigarren Mailan jokatzen du.

## nortasunak 
* Gaidarbek Gaidarbekov (*1976), boxeolaria.
* Sultan Ibragimov (*1975), boxeolaria.
* Albert Selimov (*1986), boxeolaria.
## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea (errusieraz)
* Kaspisk-i buruzko informazioa (errusieraz)
Rebekah Dawson

**Rebekah Dawson** Estatu Batuetako astrofisikaria eta Pennsylvaniako Unibertsitateko astronomia eta astrofisikako irakasle elkartua da. Bere ikerketa exoplaneten orbita eta konposizioen bilakaera simulatzean oinarritzen da, planeta-sistemak nola sortzen diren hobeto ulertzeko.

## Karrera 
2009an Dawsonek astrofisikako gradua jaso zuen Wellesley Collegen. Orduan, Harvardeko Unibertsitatean astronomian master bat lortu zuen 2011n, eta astronomian eta astrofisikan doktoretza, Ruth Murray-Clayren begiradapean 2013an. Zientziako Oinarrizko Ikerketarako Miller Institutuan egin zuen doktoratu ondoko ikerketa, 2013tik 2015era. 2016ko urtarrilean, astronomia eta astrofisikako irakasle laguntzaile gisa hasi zen lanean Pennsylvaniako Estatu Unibertsitatean. 2020ko urrian "Shaffer Career Development Professor" izendatu zuten Zientzia arloan eta 2021eko uztailean irakasle elkartu mailara igo zen.

## Sariak 
* 2017an, *Annie Jump Cannon saria* jaso zuen astronomian, planeta anitzeko sistemetan exoplaneten interakzio dinamikoak modelatzen egindako lanagatik.
* 2018an, Dawson Alfred P. Sloan Fundazioko Ikerketa Bekadun izendatu zuten.
* Dawsoni *2020ko Harold C. Urey saria* eman zion Zientzia Planetarioen Dibisioak; planeten dinamika, planeta-sistemen sorrera eta exoplaneten karakterizazioari buruzko bere ikerketa aitzindaria eskertuz.
* 2021ean American Astronomical Society-k berriro saritu zuen *Astronomiarako Helen B. Warner sariarekin;* planeten sorreran eta dinamikan egindako ekarpen garrantzitsuengatik, bereziki Jupiterren exoplaneta eta planetaren konposizioaren eta egitura orbitalaren arteko loturagatik".

## Erreferentziak
Illinois Center

**Illinois Center** Chicago (Illinois, AEB) hiriguneko erabilera mistoko hiri-garapen bat da, Michigan Avenue kaletik ekialdean dagoena. Aipagarria da bertatik igarotzen diren kaleek hiru maila dituztelako. Chicagoko beste toki batzuetan, kale batzuek bi maila dituzte, beheko maila trafikorako eta zerbitzurako ibilgailuentzat eta goiko maila tokiko beste trafikorako. Illinois Zentroan, beheko maila banatu da, erdiko maila batekin trafikorako eta baxuagoa zerbitzu ibilgailuentzat.

Garapena Illinois Central Railroad-ek antzina trenbide-zabaltzarako erabiltzen zuen lurretan eraiki zen, 1999an Canadian National Railway-rekin bat egin zuen . Lehen eraikina One Illinois Center da Ludwig Mies van der Rohe-k diseinatu eta 1970ean amaitu zuen . Trenbide-zabaltzaren mendebaldeko erdia eraiki zuten lehenik; ekialdeko erdia aldi baterako golf zelai bat bihurtu zen beheko mailan, trenbide-zabaltzak egon ziren tokian. Harrezkero golf zelaia parke bihurtu da, gaur egun *Lakeshore East* izeneko eraikin altuko hiri-herrixka batek inguratuta.

One Prudential Plaza, Two Prudential Plaza eta Aon Center zati nagusiaren hegoaldeko blokeetan daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Mathieu Ospital

**Mathieu Ospital** (Baiona, 1993ko uztailaren 29a) lapurtar trinketa pilotaria da. Goizeko Izarra klubekoa, profesionala da. Aurrelari bizia da.

## Kirol lorpenak 
* Buruz buruko txapelduna: ez
** txapeldunordea: 2017, 2018, 2019.
* Binakako txapelduna: ez.
** txapeldunordea: ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wilson Kiprugut

**Wilson Chuma Kiprugut** (Kericho, 1938 - *ibidem*, 2022ko azaroaren 2a) kenyar atleta izan zen

1964ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 800 metroko lasterketan eta zilarrezko domina irabazi zuen proba berean 1968ko Jokoetan. Domina olinpiko bat irabazi zuen lehen kenyarra izan zen.
Aritz Erkiaga

**Aritz Erkiaga Zumelaga** (Ispaster, ) bizkaitar puntista profesionala da, aurrelari aritzen dena. 2007an debutatu zuen Markinako Unibertsitatean. 2013 eta 2022an banakako txapeldun bilakatu zen.
[thumb|300x300px|Zesta-puntako euskal selekzioa ([Zesta-Puntako Nazioen Liga|Nazioen Liga, Gernika-Lumo, 2025).

Aritz Erkiaga, Imanol Lopez, Eñaut Urreisti, Unai Lekerika, Elaia Gojenola (Berriatua Zesta Puntakoa), Helena Barrenetxea (DUJA Durango Jai Alai taldekoa), Maia Goikoetxea eta Maialen Aldazabal.]]
2025ean txapeldun izan zen Imanol Lopezekin Zesta-Puntako Nazioen Ligan. Gernikako txapelketa hartan lehen aldiz partu hartu zuen Euskal Selekzioak Nazioarteko Euskal Pilota Federazioak antolatutako txapelketa batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daveren araua

**Dave-ren araua** etxetik ibiltzeko txantxa bat zen Silicon Valleyren hasierako garaietan. Horrelaxe esaten zuten: 

Txistea Silicon Valleyren genero-arrakala ezagunaren erreferentzia da.

Kontzeptua Carnegie Mellon School of Computer Science-n erabiltzen zen,  "Dave-to-girl ratio" or "Dave-to-female ratio", txantxetako araua gutxienez 1999ra arte erabili zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raffaella di Girolamo

**Raffaella di Girolamo**, jaiotzaz **Raffaella Frigerio di Girolamo** (Santiago, Txile, 1978ko urtarrilaren 18a) txiletar psikologoa, sexologoa eta idazlea da.

## Bizitza pertsonala 
Claudia di Girolamo aktore ezagunaren eta Ismael Frigerio artista plastikoaren alaba da. Antonio eta Pedro Campos di Girolamo aktoreen arreba. Gainera, Claudio di Girolamo Carliniren biloba da eta Mariana di Girolamoren lehengusina.

Álvaro Henríquez konpositore eta kantari ezagunaren bikotekidea izan zen. Musikagileak *Raffaella* kantu instrumentala eskaini zion, izen bereko bakarkako albumean.

## Formazioa eta ibilbidea 
Saint George's College eta UNIACCen egin zituen ikasketak. 

2009an, telebistako panelista hasi zen Txileko Telebista Nazionaleko *Buenos días a todos* saioan. 2013. urtean, *Sexualidad diario íntim*o liburua argitaratu zuen FILSAn.

SUBELA online irratian parte hartu du "*Terapia grupal con Raffa di Girlamorekin*" saioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantziako Errugbi Kopa

**Frantziako Errugbi Kopa** () Frantziako errugbi txapelketa bat izan zen, garai eta era desberdinetan jokatu zena.

## Historia 
[thumb|300px|1937ko finala Languedoc-Roussillon (iluna) eta Côte basque (zuria) taldeen artean. Irudian [Édouard Ainciart|Ainciart lapurtar orpokatzailea erasoan.]]
Frantziako Errugbi Kopa 1937an sortu zen, *Coupe nationale* izenarekin, eta 1944 arte eskualde-taldeek parte hartu zuten. Kluben arteko Frantziako Errugbi Kopa, berriz, 1943an abiatu zen. 1951ko finalean izandako istiluak zirela-eta, Ingalaterrako federazioak galdatu zion Frantziakoari txapelketa bertan behera uzteko. Beraz, 1952tik aurrera, Yves du Manoir challengeak hartu zuen haren lekua.

1984an 1985ean eta 1986an bi txapelketak jokatu ziren, Frantziako Errugbi Kopa eta Yves du Manoir challengea.

1996tik aurrera, bi lehiaketek bat egin zuten, Frantziako Errugbi Kopa - Du Manoir saria izenarekin.

## Palmaresa 
### 1937-1944 
### 1943-1951 
### 1984-1986 
[thumb|300px|1985eko finalean [Racing Club de Narbonne Méditerannée|RC Narbonne 28 eta 27 nagusitu zitzaion Stade Toulousaini]]

### Frantziako Errugbi Kopa - Du Manoir saria (1997-2000) 
## Garaipenak 
## Kanpo estekak
Northwestern Memorial Hospital

**Northwestern Memorial Hospital** (NMH) Chicagoko (Illinois, AEB) Magnificent Mile-ko osasun-zentroko ospitalea da. Ipar-mendebaldeko Unibertsitateko Feinberg Medikuntza Eskolako irakaskuntza ospitalea da.

Prentice Emakumeen Ospitalearekin eta Psikiatriako Harri Institutuarekin batera, ospitaleak 894 gaixo-ohe ditu guztira. Ospitaleak 1.600 mediku baino gehiago ditu Northwestern Memorial-eko mediku-langileen taldean, eta Feinbergekin fakultateko hitzorduak ere egiten dituzte.  Estatu Batuetako hirugarren ospitalerik altuena eta munduko bosgarren ospitalerik altuena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak