open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Elena Loyo

**Elena Loyo Menoyo** (Zuia, Araba, ) arabar atleta da, iraupen-lasterketan aditua. Modelo ere aritu zen, 2005ean Miss Araba izan izan zen.

## Biografia 
Nerabe zelala, lasterketa bat korritu zuen herrian, eta, entrenatu gabe, bigarren egin zuen. Gasteizko atletismo talde bat zegoen, eta haiekin entrenatzen hastea proposatu zioten. Baina autobusean hara eta hona ibili behar izateazama handia zen. Gero, gainera, unibertsitatean hasi zen, eta nahikoa lan zuen ingeniaritza ikasketekin. Ingeniaritza tekniko mekanikoa ikasi zuen. Karrera ikasten ari zela, zerbitzari gisa lan egin zuen, klase partikularrak ematen zituen eta modelo gisa lan egin zuen independentzia ekonomikoa lortzeko.

2010ean hasi zen korritzen, 27 urte zituela, Gasteizko andre guztiak ordezkatu nahi izan zituzten: «*Hiriari ekarpena egiten saiatzen garen andreak gara. Keinu hauek oraindik beharrezkoak dira.*»

### Korrikalari ibilbidea 
2020an Bilbao Atletismo Santutxu klubeko korrikalariaren ametsetako bat, Tokioko Olinpiar Jokoetara joatea zen. Tokioko Olinpiar Jokoetako maratoian aritzeko gutxieneko marka: 2.28.25. lortu zuen 2020ko abenduan, Valentzian (Herrialde Katalanak). 2020an Erregetako Nazioarteko Krosa ere irabazi zuen, denbora 33:46.

2021eko abuztuaren 7an Olinpiar Jokoetako maratoia, Sapporon (Tokio), 29. postuan amaitu zuen. Peres Jepchirchirrek irabazi zuen lasterketa. Marka ez zen garrantzitsuena, indarrak ondo neurtzea baizik. Loyo 45.a zen 15. kilometroan, 47.a maratoi erdian, 35.a zenbaki bereko kilometroan, eta 29. helmugaratu zen. Haren marka: 2.34.38, batez beste 3.40 minutu kilometro bakoitza egiteko.

2022ko urrian Basque Teameko atleta arabarrak Donostiako maratoi erdia irabazi zuen.

## Palmaresa 
2019an Espainiako maratoi erdiko txapelduna.

2020an Espainiako maratoi erdiko txapelduna.

2020an Erregetako Nazioarteko Krosa irabazi zuen.

2021eko abuztuaren 7an Olinpiar Jokoetako maratoia, Sapporon (Tokio), 29. postuan amaitu zuen.Denbora: 2.34.38, batez beste 3.40 minutu kilometro bakoitza egiteko.

2022ko urrian Donostiako maratoi erdia irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa :Keinu hauek oraindik beharrezkoak dira  Berria, 2022.08.05
Daniel Redondo

**Daniel Redondo** (Bilbo, 1940) ilustratzailea da. Komikigilea da, bereziki marrazkilari gisa.

## Biografia 
1980. hamarkadan, Erein argitaletxean, *Jon eta Mirka* komiki sorta editatu zuen, Gregorio Muro "Harriet" komikigilearekin batera.
Jon umezurtzaren eta Mirka extralurtarrara dira protagonistak. Biek, Zopix errobotarekin batera, zenbait abentura biziko dituzte munduan zehar, baita beste planeta batzuetan ere.
Bere lana gazteleraz eta katalanez argitaratu zen.

## Lan Literarioa 
Bi atal izan dira argitaratuak: Espedizio Galdua eta Bihotz Izoztuak. 2016an edizio osoan berrargitaratu zituen Harriet Ediciones argitaletxeak. .

## Erreferentziak
Mary Reilly (filma)

***Mary Reilly***, 1996ko Stephen Frears ingeles zinema zuzendariaren beldurrezko film bat da. Valerie Martin estatubatuar idazlearen *1990eko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago, eta era berean hura, Robert Louis Stevenson eskoziar idazlearen *Dr. Jekyll eta Mr. Hyde* (1886) eleberrian oinarritua. Julia Roberts, John Malkovich, George Cole eta Michael Gambon aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Mary Reilly (Julia Roberts) irlandar neskame leiala da, beti bere nagusia den Henry Jekyll (John Malkovich) doktoreari laguntzeko prest. Neska gazte lasai eta xaloa izan arren, izaera indartsua ezkutatzen du, horri esker oinazea eta bortizkeriaz beteriko iragana gaindutzeko gai izan da. Jekyll esperimentu berri batean buru-belarri dabil, eta Mary neskamea Hyde jaunarekin diskretua izan dadin nahi du. Neska gaztea beti Jekyllen zerbitzupean lan eginez, Hydekiko erakarpena sentituko du. Baina Maryk Hyde indartzen doan heinean, Jekyll ahulduz doala ikusiko du.

## Aktoreak 
* Julia Roberts: Mary Reilly
** Sasha Hanau: Mary Reilly gaztea
* John Malkovich: Henry Jekyll doktorea / Edward Hyde jauna
* Michael Sheen: Bradshaw
* George Cole: Poole jauna
* Kathy Staff as Mrs Kent
* Bronagh Gallagher: Annie
* Glenn Close: Farraday andrea
* Michael Gambon: Reilly jauna
* Linda Bassett: Reilly andrea
* Henry Goodman: Haffinger
* Ciarán Hinds: Sir Danvers Carew
* Tim Barlow: Bikarioa
* Stephen Boxer: Inspektorea
* Bob Mason: Polizia
* Isabella Marsh: Neska ohiularia
* Richard Leaf: Wendy Nottingham, Neska ohiulariaren gurasoa
* Ellie Crockett, Robbi Stevens, Kadamba Simmons, Evelyn Doggart, Pui Fan Lee, Mimi Potworowska, Samantha Hones eta Julia Hagen: Farraday neskak

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Joaquín Ignacio Barrenetxea

**Joaquín Ignacio Barrenetxea Erkiñigo** (Bilbo,  - Haga, ), Portuko markesa, euskal diplomatikoa izan zen. Erreginaren maiordomoa, Ogasun Kontseiluko kontseilaria, Soissonseko kongresuan ministro ahalguztiduna eta enbaxadorea izan zen Zazpi Herbehere Batuen Errepublikan.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Bilboko merkatarien familia garrantzitsu batean jaio zen. Bere aita Fernando Barrenetxea izan zen, Bilboko alkatea eta 1666an Bizkaiko Ahaldun Nagusia izan zena. Bere ama María Erkiñigo izan zen, Bilboko Probestu Nagusiaren Tenientea eta Abusuko parrokia bateko patronoa. Denbora bat berarekin egon eta gero, Espainiako erregearen zerbitzura hasi zen lanean, Espainiako Ondorengotza Gerran Borboi etxearen alde. Urte batzuk bertan pasa eta gero Bizkaiko kontrabandoaren eta komertzioaren inspektore lanetan hasi zen. 1710etik aurrera Jose de Grimaldo eta Montehermosoko markesaren babespean Filipe V.a Espainiakoaren gortean hasi zen.

1741eko apirilaren 12an ministro ahalguztidun izendatu zuten Suedian. 1746an Danimarkarako ministro ahalguztidun izendatu zuten, baina ez zuen kargua inoiz hartu. Ondoren, Probintzia Batuetako enbaxadore izendatu zuten.

1730eko abuztuaren 6an María Montmorency Macoyrekin ezkondu zen Parisen, baina ez zuten seme-alabarik eduki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nebraska (filma)

***Nebraska*** 2013ko film bat da; komediako dramatiko bat Bruce Dern eta Will Forte protagonista dituena, eta Alexander Paynek zuzendu zuena.

2013ko Cannesko Zimenaldian estreinatu zen, non Bruce Dernek irabazi zuen aktore onenaren saria. Halaber, Oscar sarien 6 sarirako izendatu zuten 2014an baina ez zuen batere lortu.

## Argumentua 
Propaganda postala jaso du agure zahar batek, sustapen ekintza batean milioi bat dolar tokatu zaiola esaten diona. Letra txikiz betetako iruzur propagandistiko bat besterik ez da, baina gizona enpeinatuta dago Montanatik irten eta Nebraskaraino joan behar duela saria jasotzera. Nola semeak ez duen eramaten Nebraskara, aita etxetik irten eta abiatzen da oinez, behin baino gehiagotan, ehundaka kilometro ibilian egingo dituelakoan... Azkenean, semeak bidaia absurdo horretan lagunduko dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bunyoro

**Bunyoro** mendebaldeko Ugandako erresuma da. XIII. eta XIX. mendeen artean erdialdeko eta ekialdeko Afrikako erresumarik boteretsuenetariko bat izan zen. Bere erregeei *omukama* diete eta egungoa Solomon Iguru I.a da.

Bertokoei nyoro edo bunyoro (sing.: munyoro) diete eta nyoroeraz egiten dute. Gehienak kristauak dira eta lehen ehizatzaileak baziren ere egun nekazariak dira.

Ugandak 1962an askatasuna lortu zuenean Bunyorok nolabaiteko autonomia izan bazuen ere, ezabatua izan zen 1967an, 1993an berrezarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mohamed Boudiaf

**Mohamed Boudiaf** (); Ouled Madhi, M'Silako Probintzia, 1919ko ekainaren 23a - Annaba, 1992ko ekainaren 29a), **Si Tayeb el Watani** izengoitiz ere ezaguna, aljeriar politikaria izan zen.

Messali Hadjen Herri Aljeriarraren Alderdiaren kidea izan zen. Gero MTLD (Askatasun Demokratikoen Garaipenerako Mugimendua)rekin eta haren adar paramilitarra (OS, Antolaketa Berezia)rekin elkartu zen. 1954an Nazio Askatasunerako Fronteko buruzagi izan zen. 1956an frantziarrek Ahmed Ben Bellaren eta beste lider batzuen ondoan bidaiatzen zuen hegazkina bahitu zuten. Frantzian kartzelatu zen eta ez zen askatu 1962ra.

Aljeria independentean oposizio alderdi bat sortu zen eta Marokora erbesteratzera behartu zen. 1992ko otsailaren militarrek Estatu Kontseiluaren buru izatea eskaini zioten. 1992ko ekainaren 29an bizkartzain batek hil zuen.
Busoga

**Busoga** Ugandako erresuma bantu tradizionala da, egun erakunde kulturala dena. Bere erregeei *Isebantu Kyabazinga* diete eta egungoa William Gabula da.

Bertokoei soga edo basoga (sing.: musoga) diete eta sogaz egiten dute. Bere hiriburua Bugembe da. Ugandak 1962an askatasuna lortu zuenean Busogak nolabaiteko autonomia izan bazuen ere, ezabatua izan zen 1967an, 1993an berrezarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rubén Arozena

Rubén Arozena Expósito (Elgoibar, Gipuzkoa, 1966 &ndash; 2005eko abenduaren 30) euskal komikigilea da. 

## Bizitza 
Ikasketak Valentzian egin zituen. Azken urteetan Bilbon bizi zen.
Erein argitaletxean hasi zen komikigile 17 urte zituela, Ipurbeltz komunikabidean kolaborazioak egin zituen. 1983.urtean.
Beste argitalpenetan ere agertu da bere lana: Habe, Habeko Mik, eta Hemen (desagertutako aldizkarian). El Víbora, Tmo, La Comictiva eta Elgoibarren Kokoe elkartearen fanzinean parte hartu du. Nazioarteko mailean Erromako Nuova Frontiera argitaletxean publikatu du.

2005eko abenduaren 30ean, Ruben Arozena "Ruben" komikigilea bihotzekoak jota zendu zen, 39 urte zituela. 

* Trikilitraskili pertsonai ospetsua sortu zuen. Beranduago Bi Luma sortu zuen eta biak batu ziren Triski eta Bi Luma bezala agertu ziren. 2005era arte
* Brans izeneko detektibearen abenturak 1988-1989 birartean argitaratu ziren.
* Aigar eta Pello gerlariak, 1989tik 1994ra
Beste argitalpenetan agertu da ere: El Víbora, Tmo, La Comictiva eta Elgoibarren Kokoe elkartearen fanzinean.
Ikertzaile eta teoriko gisa idatzi zuen bere tesi doktorala komikigintzari buruz, “La escritura en la imagen y la imagen de la escritura: interacciones en el cómic”. 

## Lan literarioa 
* 1998, Ipurbeltz, 245, 19 orr.
* 1999- , “La escritura en la imagen y la imagen de la escritura: interacciones en el cómic”. EHU, 1999, ISBN: 84-8373-180-0
* 2007- El Balanzin, 3. Zkia APIE-EIEP

## Bibliografia 
* 1999- “La escritura en la imagen y la imagen de la escritura: interacciones en el cómic”. EHU, 1999, ISBN: 84-8373-180-0 (Tesia)
* 2002- "Patrimonio industrial, cultura visual y educación artística" Honetan: Fabrikart: arte, tecnología, industria, sociedad, ISSN 1578-5998, 2002,2. zkia, 44-51 orr.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Ruben Arozena Expósito Dialneten
Kayak surf

**Kayak surfa** itsasoko olatuetan egiten den kirola da, piraguismoren modalitatea, surfaren antza duena, eta bereziki waveski-ski surf modalitatearen antza duen. Uhinetan irristatzea da koska, sufean bezala baina kayak batekin.

Euskal Herriko selekzioa nazioartean ofizialki lehiatzen diren kiroletako bat da. Euskaraz, gaztelaniaz eta frantsesez *Kayak surf* terminoa erabiltzen da, eta ingelesez *Surf kayak* edo *Surf kayaking.*

## Lehiatzeko modua 
Txapelketak bakarka jokatzen dira, baina talde edo selekzioen sailkapenak ere egiten dira, horietako kideek lortutako emaitzak batuta. Bi kategoria daude:

* piragua laburrekoa edo HP (High Performance), 2,70 metrotik beherako kayakarekin egiten dena. Kayak hauek gila daukate, eta surf taula txikiekin ibiltzea bezalakoa da, konparaziorako.
* piragua luzekoa edo IC (International Classic). 2,70 metrotik gora daudenak, gilarik gabeak, surfeko longboard-aren modukoak dira, klasikoagoak.

15 eta 20 minutuko txandak dituzten kanporaketak lehiatzen dira lehendabizi, horietan lau palistak parte hartzen dute, eta bi hoberenak sailkatzen dira. Partaideek txanda bakoitzean hamar olatu bitarte hartu ditzakete, eta bi olaturik onenetan lortutako puntuazioa hartzen da kontutan.

Surfaren maniobra berdintsuak egiten lehiatzen dira kayakistak kirol honetan. Saio batean olatu gehiago errazago hartu ohi dituzte arraun palek lagunduta egiten baitute: abiadura handiko ariketa azkarra da, beraz. Aldiz, aireko maniobrak egitea zailagoa da, kayakaren pisuagatik:

* Argentina
* Australia
* Costa Rica
* Danimarka
* Eskozia
* Estatu Batuak - Mendebaldea
* Estatu Batuak - Ekialdea
* Euskal Herria
* Frantzia
* Gales
* Galizia
* Ingalaterra
* Ipar Irlanda
* Irlanda
* Jersey / Kanaleko uharteak
* Kanada
* Man uhartea
* Peru
* Portugal
* Suedia

Munduko txapelketak bi urtean behin egiten dira, eta ospatu izan dira honako tokietan:

* 2019 - Peru
* 2017 – Portrush, Ipar Irlanda
* 2015 – Pantin, Galizia
* 2013 – Sunshine Coast, Australia
* 2011 – Nags Head, Ipar Karolina, AEB
* 2009 – Ocean Spirit, Portugal
* 2007 – Mundaka eta Bakio, Euskal Herria
* 2005 – Esterillos Oeste, Costa Rica
* 2003 – Easky, Irlanda
* 2001 – Santa Cruz, Kalifornia, AEB
* 1999 – Barra da Tijuca, Rio de Janeiro, Brasil
* 1997 – Thurso, Eskozia
* 1995 – Boca Barranca, Costa Rica
* 1993 – Santa Cruz, Kalifornia, AEB
* 1991 – Thurso, Eskozia

Banakako zein taldekako domina ugari lortu ditu euskal selekzioak lehiaketa horietan. Euskal kayakistak Euskal Kanoe Federazioko partaideak dira, eta modalitate honetan 50 lagunetik gora daude federatuta. Euskal kayakisten ordezkaria Edu Etxeberria da WSKA erakundean, bertako zuzendaritzakoa izanik. Munduko txapeldun izan da Etxeberria zenbait aldiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* World Surf Kayak Association (WSKA)
* Euskal Herriko Kayak Surf Selekzioa (Facebook-en, 2013tik eguneratu gabea, 2019-06-23a bitartean)
Dreamcatcher (2003ko filma)

***Dreamcatcher*** (euskaraz *Amerts-Harrapatzaile*), 2003ko Lawrence Kasdan estatubatuar zinema zuzendariaren zientzia-fikzio eta beldurrezko film bat da. Stephen King idazlearen *2001eko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Thomas Jane, Jason Lee, Damian Lewis, Timothy Olyphant, Morgan Freeman, Tom Sizemore eta Donnie Wahlberg aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Maine. Jonesy (Damian Lewis), Henry (Thomas Jane), Pete (Timothy Olyphant) eta Beaver (Jason Lee) herri bateko haurrak zirela, Duddits (Donnie Wahlberg) izeneko haur bitxi bat gainontzeko umeengandik salbatzeko heroi moduan jokatu zuten. de la crueldad de otros niños. Orduan, Duddits beren lagun taldeko kidea bilakatu eta elkarren artean estuki lotu zituzten ahalmen arraroak pasarazi zizkien.

20 urte geroago, lauek bizitzan bide ezberdinak hartu dituzte, baina beren heroi ekintza gogoan dute, nahiz eta jaso zituzten ahalmenak, dohaia baino, karga bat izan. Haietako bat istripu izugarri batean hiltzeko puntuan egon arren, ez dira Dudditsek bakarrik sor zezakeen giroaz jabetuko. Handik gutxira, elkarrekin bildu, eta urtero legez, iparraldeko basoetan dagoen etxola batera zuzenduko dira, eta bertan heriotzaren hurbiltasunak ezustekoan harrapatuko ditu.

## Aktoreak 
* Morgan Freeman: Abraham Curtis kolonela
* Thomas Jane: Henry Devlin doktorea
* Damian Lewis: Gary «Jonesy» Jones
* Jason Lee: Joe «Beaver» Clarenden
* Timothy Olyphant: Pete Moore
* Tom Sizemore: Tinent Owen
* Donnie Wahlberg: Douglas «Duddits» Cavell
* Mikey Holekamp: Henry, nerabea
* Reece Thompson: Beaver, nerabea
* Giacomo Baessato: Jonesy, nerabea
* Joel Palmer: Pete, nerabea
* Andrew Robb: Duddits, nerabea
* Eric Keenleyside: Rick McCarthy
* Rosemary Dunsmore: Roberta Cavell
* Michael O'Neill: General Matheson
* Ingrid Kavelaars: Trish
* Jon Kasdan: Defuniak

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Toro (Uganda)

**Toro** mendebaldeko Ugandako erresuma bantu tradizionala da. Bere erregeei *abakama* esaten diete.

Bertokoei batoro esaten zaie eta rutoroz hitz egiten dute. Ugandak 1962an askatasuna lortu zuenean Torok nolabaiteko autonomia izan bazuen ere, ezabatua izan zen 1967an, 1993an berrezarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ankole

**Ankole** hego-mendebaldeko Ugandako erresuma bantu tradizionala da. Bere erregeei *mugabe* edo *omugabe* zieten. Ugandak 1962an askatasuna lortu zuenean Ankolek nolabaiteko autonomia izan bazuen ere, ezabatua izan zen 1967an, eta, beste erresumena ez bezala, harrezkero ez dute berrezarri.

Bertokoei ankole diote eta runyankorez egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José María Loma

**José María Loma Argüelles** (Gesaltza Añana,  - ?, ), Oriako I. markesa, arabar militarra izan zen. Liberala, Lehen Karlistaldian isabeldarren alde egin zuen. 1845ean marokoarrak borrokatu zuen Wad-Ras haranean eta teniente-koronel bilakatu zen.

Bigarren Karlistaldian ere parte hartu zuen, Andoain aldean Santa Kruz apaiza eta Antonio Lizarragaren kontra borrokatuz. Bilboko setioan zauritu zuten. Gerra ondoren, kapitain-jeneral izendatu zuten. 1890eko Bizkaiko greba orokorrean ere aritu zen.
Münsterreko Ituna

[thumb|300px|*Münsterreko Itunaren berrestea 1648an*, [Gerard ter Borchen margolana (1648).]]
[thumb|300px|Europa [Westfaliako Bakea ondoren, 1648an]]
**Münsterreko Ituna** Espainia eta Zazpi Herbehere Batuen Errepublika artean, egungo Alemaniako Ipar Renania-Westfalia hirian, 1648an, sinatu zen ituna izan zen. Itun historikoa izan zen zeren eta horri esker Espainiar Inperioak Zazpi Errepubliken independentzia onartu baitzuen. Ituna Westfaliako Bakearen barruan eman zen eta horrekin Hogeita Hamar Urteko Gerra eta Laurogei Urteko Gerra amaitu ziren. 1648ko urtarrilaren 30ean sinatu zen.

## Herbeheretarren matxinada 
Herbeheretarren matxinada edo Laurogei Urteko Gerra (1566-1647), Habsburgotarren Espainiar Inperioaren aurka Espainiar Herbehereen altxamendua izan zen. Hasiera batean matxinatuen aurkako borrokan Inperioak arrakasta izan zuen. Dena dela, 1572an herbeheretarrek Brielle konkistatu zuten eta horrek mugimendua indartu zuen. Zazpi Probintzien iparraldea independentzia lortu zuen eta, ondorioz, haien arrakasta ekonomiko eta ezientifikoa indartu egin zen; hegoaldea, aldiz, Luxemburgo, Belgika eta egungo Frantziaren zati bat, Habsburgotarren menpe gelditu ziren. Hegoaldean borroka aurrera jarraitu zuen baina, nahiz eta frantziarren laguntza izan, ez zuten espainiarrak kanporatzea lortu. 1648an Espainiar Herbehereen lurralde asko Inperioaren eskuetan zeuden. Horren aurrean eta nahiz eta garaipen batzuk izan, jende askok, esaterako Andries Bicker eta Cornelis de Graeff, bakea nahi zuten.

## Bakearen negoziazioak 
Borrokan zeuden bi aldeen arteko lehenengo negoziazioak 1641an hasi ziren, Münster eta Osnabrück, biak egungo Alemanian. Negoziazioen ondorioak berehala ikusi ziren: Iberiar penintsularekin nederlandarrek zuten komertzioa indartu zen. Laster, itsasontzi merkeen jabeak eta borroken geldialdiari esker, ordura arte merkatari ingelesek menperatzen zuten merkataritza, herbeheretarren eskuetara pasa zen. Herbeheretarren gailentze horretan beste faktore lagundu zuen: Ingalaterrako Iraultza. 

Ituna sinatzeko egin ziren bileretan, nahiz eta nederlandar errepublika politikoki onartua ez izan, parte hartu zuen eta Espainiar Inperioak onartu behar izan zuen. 1646ko urtarrilean, herbeheretarren zortzi ordezkari negoziazioak aurrera eramateko, Münsterrera joan ziren. Beste aldean Filipe IV.a Espainiakoaren ordezkariak zeuden: Gaspar de Bracamonte, Peñarandako kontea, eta Antoine Brun. Urtarrilaren 30ean testu bat adostu zuten eta Hagara zein Madrilera bidali zuten, han sinatua izateko. Urte bereko maiatzaren 15ean bakea lortua zen. Bakearekin Herbehereen independentzia lortua zen.

Testu originalaren kopia bat Hagako Rijksarchief, artxibategi nazionaletan gordetzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Westfaliako Bakea
* Hogeita Hamar Urteko Gerra
* Laurogei Urteko Gerra

## Kanpo estekak 
* :Itunaren testua gaztelaniaz.
Elena Cajaraville

**Elena Cajaraville** Gipuzkoako artista bat da. Telmo Esnal zuzendariaren Dantza filmean zuzendari artistikoa izan zen 2018an. Alkizako Ur Mara Museoaren sortzaileetako bat da.

## *Dantza* filmeko zuzendari artistikoa 
[thumb|300x300px|[Dantza (filma)|Dantza pelikulako soinekoetako batzuk]]
*Dantza* filma ez da ohiko film bat, istorio bat kontatzen digu euskal dantza tradizionalen bidez. Gizakiaren eta naturaren arteko harremanen berri emanez biziaren metafora bat da, hazia ereiten denetik fruitua jasotzen den arteko zikloa, sortzetik heriotzarainoko bidea; lana, amodioa eta festa ere ukitzen dituela. iro horetan guztietan pelikulako Jantzien eta atrezzoaren atzean zen Elena Cajaraville, Koldobika Jauregik diseinaturiko janzkerak gauzatzen.
alt=Sagar dantza (Xabier Artola Zubillaga, artzubi.eus)|thumb|300x300px|Sagar dantzako jantziak (Argazkia: Xabier Artola Zubillaga, artzubi.eus)

## Alkizako Ur-Mara museoa 
[thumb|300x300px|Dantza filmaz solasaldi batean Elena Cajaraville, [Koldobika Jauregi, Telmo Esnal, Iñaki Agirre, Juan Antonio Urbeltz eta Xabier Artola ]]
Elena Cajaraville Ur Mara museoaren sortzaileetako bat izan zen. Koldobika Jauregirekin, bere senarra, bost urtez parte hartu zuten Alemaniako Insel Hombroich Museoan Karl Henrich Muller mezenasek gonbidatuta “Artea eta Natura parean“ proiektuan. Esperientzi hartan ikusi eta ikasitakoarekin sortu zuten Ur mara museoa geroago. Aipagarriak dira museoko atal hauek:

### Museoaren erakusketa iraunkorra 
Neurri handiko 30 eskulturek osatzen dute, Markina eta Lasturko euskal marmolez eginak.

### Basoa 
Museoko gela nagusiak bertako basoko txokoak eurak dira: pagoak, haritzak, gaztaina, urki eta etnografi-arrastoak, karobi zahar bat garai bateko harrobi baten ondoan, gaur egun auditorio bat bihurtua.

### Thoreau espazioa 
1992an sortu zuten museoko gune berezi hau Henry David Thoureau-ren omenez (Concord, Massachusetts, 1817- 1862). Naturgile eta filosofoa zen bera, ”Walden “izeneko liburua idatzi zuen hiru urtez naturan bizi ondoren “*Desobedientzi zibilaren manifestua*” ere idatzi zuen. Gaur egun gune hau “*Hitzaren babesa*“ pentsamendu libreaekin eta poesiarekin lotuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Ur Mara museoa Webgune ofiziala.
* Elena Cajaravilleren hainbat bideo Ur-Mara museoaz Youtuben
* Dantza filmaren webgunea. Txintxua films
* Filmaketako hirugarren begia. Andoni Imaz (Berria, 2019-01-19). Filmari buruzko "Kameren aurrean dantzari: 'Dantza' filmeko argazki sorta bat" argazki-erakusketaz, Xabier Artolarena.
* "Ederra. Zorionak.Mila esker koadrila". Zakilixut, *Dantza* filmaz. (berria, 2019-01-13).
Nansana

**Nansana** Uganda erdialdeko hiria da. Wakiso barrutian dago, Kampalatik 12 kilometro ipar-mendebaldera. 365.857 biztanle zituen 2014an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala, nansana.go.ug
Wakiso (barrutia)

**Wakiso** Uganda erdialdeko barrutia da, Victoria aintziraren bazterrean kokaturik dagoena. Kampala, errepublikako hiriburua, zati batean inguratzen du. Bertan daude Ugandako hiri jendetsuenetako batzuk, hala nola, Nansana, Kira eta Makindye Ssabagabo.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anaglifo (erliebea)

**Anaglifoa** osagai arkitektoniko bat da; eraikinetan uzten den tamaina handiko harria, zizelkatu gabe uzten dena. Xedea, geroago irudiak zizelkatzea da.

Beste alde batetik, anaglifo ere esaten zaio behe erliebean zizelkatutako irudiari.
## Kanpo estekak
Rwenzururu

**Rwenzururu** mendebaldeko Ugandako erresuma bantu tradizionala da, Rwenzori mendietan dagoena. Bere erregeei *omusinga* diete eta egungoa Charles Mumbere da.

Bertan bakonjo eta amba herriak bizi dira, hurrenez hurren konjoz eta ambaz egiten dute. Bere hiriburua Kasese da. Ugandak 1962an askatasuna lortu zuenean Rwenzururuk nolabaiteko autonomia izan bazuen ere, ezabatua izan zen 1967an, 1993an berrezarria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ride the High Country

***Ride the High Country*** (euskaraz *Kabalkada Lur Garaiera*), Erresuma Batuan ***Guns in the Afternoon*** (*Pistolak Arratsaldean*), 1962ko Sam Peckinpah estatubatuar zinema zuzendariaren western film bat da. Randolph Scott, Joel McCrea, Mariette Hartley, Edgar Buchanan, James Drury, Warren Oates eta Ron Starr aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
XX. mendearen lehenbiziko urteak, bi adiski zahar Lur Garaieko meatzetatik bankura urrea daraman kargamentu bat eskoltatzeko elkartuko dira. Horietako lehena, Steve Judd (Joel McCrea), beren lana ahal bezain ongien burutzea nahi duen gizon zintzoa da, bigarrena aldiz, Gil Westrum (Randolph Scott), eskrupulurik gabea da, eta karga baliotsua lapurtzea otu zaio.

## Aktoreak 
* Randolph Scott: Gil Westrum
* Joel McCrea: Steve Judd
* Mariette Hartley: Elsa Knudsen
* Ron Starr: Heck Longtree
* Edgar Buchanan: Tolliver epailea
* R. G. Armstrong: Joshua Knudsen
* Jenie Jackson: Kate
* James Drury: Billy Hammond
* L.Q. Jones: Sylvus Hammond
* John Anderson: Elder Hammond
* John Davis Chandler: Jimmy Hammond
* Warren Oates: Henry Hammond
* Byron Foulger: Abner Sampson (krediturik gabe)
* Frank Hagney: Miner (krediturik gabe)
* Percy Helton: Luther Sampson (krediturik gabe)
* Don Kennedy: Kaleko polizia (krediturik gabe)
* Jack Kenny: Miner (krediturik gabe)
* Michael T. Mikler: Hank (krediturik gabe)
* Carmen Phillips: Salooneko neska

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Deadly Companions

***The Deadly Companions*** (euskaraz *Konpainia Hilkorra*), 1961eko Sam Peckinpah estatubatuar zinema zuzendariaren western film bat da. A. S. Fleischman idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Maureen O'Hara, Brian Keith, Steve Cochran eta Chill Wills aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Yellowleg (Brian Keith) Batasuneko serjentu ohiak Turk (Chill Wills) Konfederazioko iheslaria eta Billy Keplinger (Steve Cochran) pistolariabanku lapurreta bat antolatzeko konbentzituko ditu. Lapurretan zehar, beste lapur talde bat agertu eta bi taldeen arteko tiroketa jazoko da. Tiroketa izugarri honen ondorioz tartean zegoen bederatzi urteko mutiko bat hilik suertatuko da. Mutikoaren heriotzak atsekabeturik, mutikoaren hil berriaren Kit Tilden (Maureen O'Hara) ama alarguna eta semetxoaren gorpua Siringora eskoltatuko dituzte, Kitek mutikoaren gorpua aitaren hilobiaren alboan lurperatu nahi baitu, Siringo apatxeen lurraldean dagoen urruneko herria da.

## Aktoreak 
* Maureen O'Hara: Kit Tilden
* Brian Keith: Yellowleg
* Steve Cochran: Billy Keplinger
* Chill Wills: Turk
* Strother Martin: Parson
* Will Wright: Acton doktorea
* Jim O'Hara: Cal, General Store
* Peter O'Crotty: Hila Cityko alkatea
* Billy Vaughan: Mead Tildon Jr.
* Big John Hamilton: Apustularia (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Giovanni Battista Langetti

**Giovanni Battista Langetti**, baita ere **Giambattista Langetti** (Genova, 1635 – Venezia, 1676ko urriaren 22) barroko berantiarraren margolari italiarra izan zen. Genovan, Erroman eta, batez ere, Venezian lan egin zuen. Biolentzia haien margoen ezaugarria da.

## Biografia 
Genovan jaioa han Gioacchino Assereto artistarekin ikasi zuen. Ondoren, Erroman, Pietro da Cortonarekin. 1650. hamarkadan Napolitik pasa omen zen; han José de Ribera, Francesco Fracanzano eta Luca Giordanoren obra ezagutuko zuen. Riberaren eragina zenbait lanetan nabaria da, esaterako *San Jeronimoren bisioa* (Clevelandeko Arte-museoa). 1656an izurritea Napolin jo zuen eta Langetti, ziur aski Luca Giordanoren aholkua jarraituz, Venezian babestu zen. Venezian Genovako Giovanni Francesco Cassana, bigarren mailako margolariarekin, haren ikasketak burutu zituen.

Bi hamarkadetan Venezian Langettik margolan asko egin zituen. Haren estiloa Caravaggioren tenebrismotik gertu zegoen. Lan ilunak eta biolentoak ziren. 120 daude katalogatuta baina gehiago ari dira aurkitzen. Venezian Johann Karl Loth eta Antonio Zanchi margolarien eragina ezagutu zuen.

## Obra ezagunena 
Bere lan gehienak gorputz erdiko irudiak dira, gehienak biluztuak. Bezeroak Veneto eta Lombardiako aberatsak zire. Hauek dira margolan ezagun batzuk:
* *Katonen buruaz bestea* (Sao Paulo, bilduma pribatua)
* *Ixionen tortura* (Puerto Rico, Ponce Arte Museoa)
* *Maria Magdalena gurutzearen oinean* (Santa Teresa, Venezia)

## Iruditegia 

Image:
Giovanni_Battista_Langetti_-_The_Torture_of_Ixion.jpg|*Ixionen tortura*.
The_Vision_of_St._Jerome_Giovanni_Battista_Langetti_(Italian,_1635-1676).jpeg|*San Jeronimoren bisioa*.
Archimede_-_Langetti.jpg|*Arkimedes*.
(Venice) Samson by Giovanni Battista Langetti - Gallerie Accademia.jpg|*Sanson edaten*.
Tizio_-_Langetti.jpg|*Tizio*.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :[Langettiren biografia.](http://www.treccani.it/enciclopedia/giovan-battista-langetti_(Dizionario-Biografico)/)
Twins of Evil

***Twins of Evil*** (euskaraz *Gaizkiaren Bikiak*), 1971ko John Hough britainiar zinema zuzendariaren eta Hammer Film Productions eskiztetxearen beldurrezko film bat da. Sheridan Le Fanu irlandar idazlearen *Carmilla* (1872) eleberrian oinarritua dago. Peter Cushing, Dennis Price, Mary Collinson, Madeleine Collinson, Damien Thomas eta Katya Wyeth aktoreek antzeztu zuten.

* Karnstein Trilogia* osatzen duten filmeetako hirugarrena da, *The Vampire Lovers (1970) eta *Lust for a Vampire'' (1971) filmeekin batera.

## Argumentua 
XIX. mendea, Erdialdeko Europa. Karstein kondeak (Damien Thomas) satanismoan duen jakinminak Mircalla Karnstein (Katya Wyeth) kondesa berpiztera bultzaraziko du, hura banpirismoan hezituz. Ordutik aurrera, hilketak etengabe jazoko dira. Gustav Weil (Peter Cushing) "Anaikidetza" deritzon talde puritanoaren buruak bere gizonak Gaizkia bilatu eta suntsitzeko bidaliko ditu. Frieda (Madeleine Collinson), Gustaven hilobetako bat, banpiro bilakatua izan da.

## Aktoreak 
* Peter Cushing: Gustav Weil
* Kathleen Byron: Katy Weil
* Mary Collinson: Maria Gellhorn
* Madeleine Collinson: Frieda Gellhorn
* David Warbeck: Anton Hoffer
* Damien Thomas: Karnstein kondea
* Katya Wyeth: Mircalla kondesa
* Roy Stewart: Joachim
* Isobel Black: Ingrid Hoffer
* Harvey Hall: Franz
* Alex Scott: Hermann
* Dennis Price: Dietrich
* Shelagh Wilcox: Zaldi gurdiko anderea
* Inigo Jackson: Baso mutila
* Judy Matheson: Baso mutilaren alaba
* Kirsten Lindholm: Oholkatutako neska
* Luan Peters: Gerta
* Peter Thompson: Kartzelazaina

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
2001eko Eurovision Abesti Lehiaketa

**2001eko Eurovision Abesti Lehiaketa** urtero ospatzen den Eurovision Abesti Lehiaketaren 46. edizioa izan zen. Kopenhageko Parken estadioan ospatu zen, Danimarkan, maiatzaren 12an. Aurkezleak Natasja Crone Back eta Søren Pilmark izan ziren.

Garaileak Estoniako Tanel Padar eta Dave Benton izan ziren, 2XL taldearekin batera, "Everybody" abestiarekin. Estoniaren lehen garaipena izan zen.

Hogeita hiru herrialde izan ziren partaide. Aurreko ediziotik kanpo geratu ziren bost herrialde itzuli ziren: Bosnia-Herzegovina, Eslovenia, Lituania, Polonia eta Portugal. Grezia ere itzuli zen, bi urteko eten baten ostean. Bestalde, aurreko bost urteetan batezbesteko emaitza txarrenak zituzten zazpi herrialdeak lehiaketatik kanpo uztea erabaki zuen Europako Irrati-Telebista Batasunak: Austria, Belgika, Errumania, Finlandia, Mazedoniako Errepublika, Suitza eta Zipre.

## Lehiaketa 
## Kanpo estekak 
*  Eurovision webgune ofiziala
Passaroko Lurmuturreko itsas gudua

**Passaroko Lurmuturreko itsas gudua** Siziliako Passaron eman zen Espainia eta Britainia Handiaren artean 1718ko abuztuaren 11n. Lauko Aliantzaren Gerraren barruan.

Lauko Aliantza sortu berria zen 1718ko abuztuaren 2an Germaniako Erromatar Inperio Santuaren , Britainia Handiaren, Frantziaren eta Probintzia Batuen artean, denak Espainiaren aurka Filipe V.ak Korsika eta Sardinia inbaditu zituelako Utrechteko Ituna hautsiz.

Antonio Gastañetak zuzentzen zuen Espainiako ontzidia Messina inguruan zegoen oso sakabanatuta, eta britainiar ontzidia hurbildu zenean ez zuen arriskurik ikusi gerra-deklarazioa ez zegoelako formalki egina. Hala ere, britainiarrek amarrua baliatuz ontzidiaren ontzi garrantzitsuenen aurka jo zuten eta Espainiako ontzidi nagusia garaitu zuten.

## Kanpo estekak
Robert the Bruce (filma)

***Robert the Bruce***, 2019ko Richard Gray australiar zinema zuzendariaren historia drama film bat da. Roberto I.a Eskoziakoa erregearen bizitzan oinarritua dago. Angus Macfadyen, Jared Harris, Anna Hutchison eta Patrick Fugit aktoreek antzeztu zuten.

Zenbait iragarkietan *Braveheart* (1995) filmaren jarraipen bezala ***Braveheart 2*** izenburupean ere iragarri izan da, izan ere, film horretako istorioaren ondorengo gertakari historikoak azaltzeaz gain, Macfadyen aktore protagonistak film hartan ere antzeztu zuen.

2019ko ekainaren 23an Edinburgheko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
XIV. mendea, Eskoziako Erresuma. Robert the Bruce ezkoziar buruzagiak ingelesak borrokatu eta erresuma horretako errege bilakatu zen.

## Aktoreak 
* Angus Macfadyen: Robert the Bruce
* Jared Harris: John Comyn
* Anna Hutchison: Morag
* Patrick Fugit: Will
* Zach McGowan: Brandubh
* Gabriel Bateman: Scot
* Talitha Bateman: Iver
* Emma Kenney: Briana
* Shane Coffey: Finley
* Kevin McNally: Sean
* Melora Walters: Ylfa
* Diarmaid Murtagh: James Douglas
* Daniel Portman
* Brandon Lessard

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
101 Dalmatians (1996ko filma)

***101 Dalmatians*** (euskaraz ), 1996ko Stephen Herek estatubatuar zinema zuzendariaren komedia eta abentura film bat da. *One Hundred and One Dalmatians* (1961, "101 Dalmaziar") marrazki bizidun filmaren berregokitzapena da, biak ere Dodie Smith ingeles idazlearen *The Hundred and One Dalmatians* (1956) eleberrian oinarrituak daude. Glenn Close, Jeff Daniels, Joely Richardson, Joan Plowright, Hugh Laurie, Mark Williams eta Tim McInnerny aktoreek antzeztu zuten.

*102 Dalmatians* (2000) jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Cruella de Vil (Glenn Close) moda linea berri bat sortzeko dalmaziar txakurren benetako larruazala bereganatzearekin obsesionatua dago, eta hori lortzeko ez du ezerk geldituko. Cruellari bere diseinatzaile onenetakoa den Anitak (Joely Richardson), berak eta Roger (Jeff Daniels) senarra oso pozik daudela aipatuko dio, beren Pongo eta Perlita dalmaziarrek kumeak izan behar dituztelako, ondorioz Cruella zitala bere helburua lortzeko kume horiek nola bereganatu ditzakeen gogoeta egiten hasiko da.

## Aktoreak 
* Glenn Close: Cruella de Vil
* Jeff Daniels: Roger Dearly
* Joely Richardson: Anita Campbell-Green-Dearly
* Joan Plowright: Nanny
* Hugh Laurie: Jasper
* Mark Williams: Horace
* Tim McInnerny: Alonzo
* John Shrapnel: Skinner jauna
* Hugh Fraser: Frederick
* Zohren Weiss: Herbert
* Dorin Pascu: Pongo eta Perdy (ahotsa)
* Brian Capron: Telebistako albistegietako aurkezlea

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Top Hat

***Top Hat*** (euskarazko *Kopazko Kapela*), 1935eko Mark Sandrich estatubatuar zinema zuzendariaren komedia musikal film bat da. Sándor Faragó antzerkigilearen *Scandal in Budapest* eta Aladar Laszlo antzerkigilearen *A Girl Who Dares* antzezlanetan oinarritua dago. Fred Astaire eta Ginger Rogers aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako lau izendapen jaso zituen: Film onenaren Oscar Saria, Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria (Carroll Clark eta Van Nest Polglase), Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria (Irving Berlin, "Cheek to Cheek") eta Dantza zuzendaritza onenaren Oscar Saria (Hermes Pan, "Piccolino" eta "Top Hat").

## Argumentua 
Jerry Travers (Fred Astaire) estatubatuar musikal komediaren izarra Londresera iritsi eta bere musikalaren ekoizlea den Horace Hardwicken (Edward Everett Horton) gelan ostatu hartu du. Halabeharrez, beheko gelan ostatu hartu duen Dale Tremont (Ginger Rogers) modelo ederra ezagutuko du. Neska, nahastu, eta Hardwick dela pentsatuko du, eta ezkondua dagoela jakitean, benetan, eta hark jakin ez arren, bere laguna den Madgekin (Helen Broderick), Jerryri ezezkoa eman eta bere nagusia den Alberto Beddini (Erik Rhodes) jostunarekin Veneziara bidaiatuko du, bertan harekin ezkonduz.

## Aktoreak 
* Fred Astaire: Jerry Travers
* Ginger Rogers: Dale Tremont
* Edward Everett Horton: Horace Hardwick
* Erik Rhodes: Alberto Beddini
* Helen Broderick: Madge Hardwick
* Eric Blore: Bates
* Lucille Ball: Loredendako langilea
* Gino Corrado: Veneziako hoteleko harreragilea
* Leonard Mudie: Lore saltzailea
* Dennis O'Keefe: Igoigailu erabiltzailea / Dantzaria
* Tom Ricketts: Nervous Thackeray Clubeko zerbitzaria *(krediturik gabe)*

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Iskandar Johorrekoa

**Al-Muttawakil Alallah Sultan Iskandar ibni Almarhum Sultan Ismail Al-Khalidi** (Johor Bahru, 1932ko apirilaren 8a - ibidem, 2010eko urtarrilaren 22a) Johorreko sultana eta Malaysiako erregea (Yang di-Pertuan Agong) izan zen. 1981ean Ismail Johorrekoa bere aitaren ondorengoa izan zen Johorren sultangoan. Malaysiako erregea 1984 - 1989 aldirako aukeratu zuten. Ibrahim Johorrekoa bere semea Johorreko sultan bezala bere ondorengoa izan zen.
Kattalin Agirre

**Kattalin Agirre** (Sara, Lapurdi, 1897ko abuztuaren 28a - Ziburu, Lapurdi, 1992ko uztailaren 22a)
mugalaria eta Frantziako Erresistentziako kide izan zen, Bigarren Mundu Gerran.
thumb|Comète Sareko pasabideak|310x310px
thumb|250px|Kattalin Agirre Karrika
## Bizitza 
Kattalinen berezko abizena **Lamothe** zen, baina Pierre Agirrerekin ezkondu ostean Kattalin Agirre izen-deiturez egin zen ezagun. 13 urte zituela hasi zen lanean, Ziburuko Euskalduna hotelean, haren tantaren jabetzakoa. Gero, Parisera joan zen neskame.

30 urte zituela, Pierre Agirre arrantzale ziburutarrarekin ezkondu zen. Alta, goiz hil zen Gerra Handiko zaurien ondorioen kausaz. zutabe bilakatu zen. Kattalinek eta bere alaba Josephine Fifinek Ziburuko etxean hartzen zituzten Bidasoa zeharkatu bezperan aterpea behar zuten hegazkinlari aliatuak.  Florentino Goikoetxea izan zuten ama-alabek ezinbesteko bidaide abentura arriskutsu horretan. Kattalinek ezin besteko rola izan zuen erreskate sare horretan. Besteak beste, 1985eko uztailaren 14an Frantziako Ohorezko Legioko domina jaso zuen.
 
### Kattalin Aguirre kalea 
* Kattalin Aguirre izeneko kalea edo karrika dago Ziburun, ekintzailearen omenez.

### Askatasunaren bidea 
* Askatasunaren Bidea izeneko ibilbidea antolatzen du 1999 urtea geroztik Comète sareak erresistentzian jardun zuen ekintzaileen omenez.  

## Ikus, gainera 
* *Bidasoan gora* liburua

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* http://aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus/eu/aguirre-kattalin/ar-154382/
The Vampire Lovers

***The Vampire Lovers*** (euskaraz *Banpiro Maitaleak*), 1970eko Roy Ward Baker ingeles zinema zuzendaria eta Hammer Film Productions ekoiztetxearen beldurrezko film bat da. Sheridan Le Fanu irlandar idazlearen *Carmilla* (1872) eleberrian oinarritua dago. Peter Cushing, Ingrid Pitt, Madeline Smith, Kate O'Mara eta Jon Finch aktoreek antzeztu zuten.

* Karnstein Trilogia* osatzen duten filmeetako lehena da, *Lust for a Vampire* (1971) eta *Twins of Evil* (1972) filmeekin batera. Hiruek ere banpiroen gaiaz gain lesbianismoa ukitzen dute.

## Argumentua 
1790eko hamarkada, Austria, Estiria. Hartog (Douglas Wilmer) zaldun gaztea bere arreba (Kirsten Lindholm) mendekatzeko asmoz Karnsteindarren gaztelura joan da, banpiroek hil baizuten. Bertan, banpiroetako baten hil-ohiala bereganatu ostean berarengana erakarriko du. Baina izuak geldiarazi, eta bere lepoan zintzilik daraman gurutzeak bakarrik salabatu ahal izango du. Orduan, emakume banpiroaru burua moztuko dio...

## Aktoreak 
* Ingrid Pitt: Marcilla/Carmilla/Mircalla Karnstein
* Peter Cushing: Spielsdorf jenerala
* George Cole: Roger Morton
* Dawn Addams: Kondesa
* Pippa Steel: Laura
* Madeline Smith: Emma Morton
* Kate O'Mara: Perrodot andrea (gobernadorea)
* Douglas Wilmer: Joachim von Hartog baroia
* Jon Finch: Carl Ebhardt
* Ferdy Mayne: Doktorea
* Kirsten Lindholm: Lehen banpiroa
* John Forbes-Robertson: Beltzezko gizona
* Shelagh Wilcocks: Etxeko nagusia
* Janet Key: Gretchin
* Harvey Hall: Renton
* Charles Farrell: Lurjabea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
102 Dalmatians

***102 Dalmatians*** (euskaraz *102 Dalmaziar*), 2000ko Kevin Lima estatubatuar zinema zuzendariaren komedia eta abentura film bat da. Glenn Close, Ioan Gruffudd, Alice Evans, Tim McInnerny eta Gérard Depardieu aktoreek antzeztu zuten.

*101 Dalmatians* (1996) filmaren jarraipena da, *One Hundred and One Dalmatians* (1961, "101 Dalmaziar") marrazki bizidun filmaren berregokitzapena, biak ere Dodie Smith ingeles idazlearen *The Hundred and One Dalmatians* (1956) eleberrian oinarrituak daude.

## Argumentua 
Cruella de Vilek (Glenn Close) dalmaziar txakurren larruazalekin egindako berokiekin duen obsesioa sendatuarazi diola dirudien tratamendua jaso ondoren espetxetik atera da. Baina denbora igaro hala, bere benetako zaletasun eta perbertsioak berriz ere beren bikaintasunean azaleratuko dira, batez ere orbainik gabeko txakur kume eme bat agertzen denean, 102.a.

## Aktoreak 
* Glenn Close: Cruella de Vil
* Ioan Gruffudd: Kevin Shepherd
* Alice Evans: Chloe Simon
* Tim McInnerny: Alonzo
* David Horovitch: Pavlov doktorea
* Ian Richardson: Torte QC jauna
* Gérard Depardieu: Jean-Pierre LePelt
* Eric Idle: Waddlesworth (ahotsa), Loroa
* Carol MacReady: Agnes
* Ben Crompton: Ewan
* Kerry Shale: LePelten laguntzailea
* Ron Cook: Button jauna

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Izarra Kirol Elkartea 2019-2020

Entrenatzailea:  Pablo Álvarez (2019-Egun)  Unai Jauregi (9.jardunaldirarte)
* 15px|Kapitain = Kapitainak
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa

#### Bajak 
### Neguko merkatua 2020 
### Udako merkatua 2019 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmilla

***Carmilla***, 1872ko Joseph Sheridan Le Fanu irlandar idazlearen beldurrezko eleberri gotiko bat da, banpiroei buruzko lehenbiziko idazlanetako bat, Bram Stoker irlandar idazlearen *Drakula* (1897) eleberri ospetsua baina 26 urte lehenagotik argitaratu baitzen. Horretaz gain, lesbianismoaren gaia ere jorratzen du.

## Sipnosia 
Austriar Inperioa, Estiria, bere aitaren gaztelu zahar eta zurrunean isolatua, Laurak konpainia eta lagunak izatea amesten du. Egun batez, bere aitak emakume bidaiari misteriotsu bati gazteluan ostatu emango dio, hain zuzen, Laurak behar duen laguna izan daiteke. Halere, neska gaztearen bihotzean emakumearen benetako aurpegia ikustean erakarpena eta beldurra elkar nahastuko dira: aurpegia, Laurak haurtzaroan sei urte zituela jazotako agerpen batekin bat egiten baitu.

## Kanpo estekak 
* *Carmilla* eleberria ingeles irakurgai, Guttemberg Proiektua
Bingling Tenplua

**Bingling Tenplua** () Txinako Gansu probintzian dauden leize ezagunak dira.

Lanzhou hiritik 100 kilometro hego-ekialdera daude, Ibai Horiak eraturiko arroilaren ertzean.

## Historia 
Aurreneko leizea 420 urtean eraiki zen, Mendebaldeko Qin erresumaren amaieran. Lanek mila urtetan zehar jarraitu zuten Wei, Sui, Tang, Song, Yan, Ming eta Qing dinastietan zehar. Zetaren Bidean zihoazen monje budistek egin zituzten eskulturak. Garai bakoitzean dinastiari zegokion estiloan egin ziren eskultrak.

Mendeetan zehar izan diren lurrikarek eta higadurak leizeak eta eskulturak kaltetu egin dituzte.

## Deskribapena 
183 leize daude eta hauetan harrizko 694 eskultura eta buztinezko beste 82 gelditzen dira oraindik. Ibaiaren mendebaldeko ertzeko 60 metrotako altuera duen horman eraiki dira leize eta eskulturak eta 200 metrotako luzera hartzen dute. Arroilaren hasieran dauden leizeetan erliebe eskulturak eta irudi budisten freskoak aurkitzen dira.

### Leizerik esanguratsuenak 
Honako hauek dira leize aipagarrienak:

* **169. leizea:** Maitreya Budaren estatua erraldoia dago, 27 metrotako altuera duena. Tang dinastiaren garaian eraiki zen.
* **126. leizea:** 3 metrotako altuera eta 2'9 metrotako sakonera duen leizea da. Bertan 112 eskultura aurkitzen dira, beste inon baino gehiago. Inskripzio batek 513 urtean eraiki zela adierazten du.
* **6. leizea:** Bi Buda daude aurrez aurre, baina aipagarrienak margolanak dira. Bertan altxorraren zuhaitza, mila budak eta Tximu erregearen istorioa irudikaturik dago.
* **3. leizea:** Pagoda baten itxuran erikitako leizea da.

## Nola iritsi 
Bingling tenpluko eskultura eta margolanek mundu guztiko turista ugari erakartzen dituzte baina tokia nahiko ezkutatua dago eta urez baino ezin da iritsi bertara. Liujiaxia urtegiaren ertzean hainbat moila daude eta bertatik txalupak ateratzen dira uda sasoian. Gainerako urtaretan ez dago tenplua bisitatzerik, ez baitago errepiderik inguruan.

## Iruditegia 

Irudi:Bingling Temple 03.jpg|Buda erraldoia.
Irudi:Bingling01.jpg|Eskulturak.
Irudi:Bingling Temple 04.jpg|Margolanak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Brides of Fu Manchu

***The Brides of Fu Manchu*** (euskaraz *Fu Manchuren Emaztegaiak*), 1966ko Don Sharp australiar-britainiar zinema zuzendariaren thriller film bat da. Sax Rohmer idazleak sortutako Fu Manchu pertsonairen eleberrietan oinarritua dago. Christopher Lee, Marie Versini eta Tsai Chin aktoreek antzeztu zuten.

*The Face of Fu Manchu* (1962) aurrekaria eta *The Vengeance of Fu Manchu* (1967), *The Blood of Fu Manchu* (1968) eta *The Castle of Fu Manchu* (1969) jarraipena dauzka.

## Argumentua 
1924, Fu Manchu (Christopher Lee) megalomanoak hamabi zientzialari nabarmenen alabak bahitu eta urruneko uharte batera bidaliko ditu. Berengatik diru-ordaina eskatu beharrean, Fuk nesken aitek mundua bereganatzeko balioko dion izpi hilkor bat asma dezaten nahi du. Baina haren etsaio porrokatua den, Nayland Smith (Douglas Wilmer) Scotland Yardeko ikertzaileak hori eragozten saiatuko da.

## Aktoreak 
* Christopher Lee: Fu Manchu
* Douglas Wilmer: Nayland Smith
* Heinz Drache: Franz Baumer
* Marie Versini: Marie Lentz
* Howard Marion-Crawford: Petrie doktorea
* Tsai Chin: Lin Tang
* Rupert Davies: Jules Merlin
* Kenneth Fortescue: Spicer sarjentua
* Joseph Furst: Otto Lentz
* Roger Hanin: Pierre Grimaldi inspektorea
* Harald Leipnitz: Nikki Sheldon
* Carole Gray: Michèle Merlin
* Burt Kwouk: Feng

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Xiguan meskita

**Xiguan meskita** (), Txina ipar-mendebaldeko Lanzhou hirian dagoen meskita da.

Lanzhou bertako musulmanentzako ezezik kanpotik datozenentzako ere meskita garrantzitsua da, hala erlijio ikasketak egitera datozenentzat eta baita urtero errezatzera etortzen diren milaka musulmanentzat ere.

## Historia 
Lanzhou hiriaren Xiguan kalearen mendebaldeko muturrean eraiki zuen Ming dinastiako Wanli enperadoreak XVI eta XVII mendeen artean. Qing dinastian zehar (1644-1911).

1990 urtean arabiar estiloko kupula gehitu zitzaion.

## Deskribapena 
Arabiar estiloa eta txinatar estilo klasikoa konbinatzen ditu meskitak. 467 m2-ko azalera du, hauetatik 141 m2 errezutarako aretoak hartzen ditu. Areto nagusiaz gain Imanaren gela, eskola, logelak, biltegia eta idatzien gela ere badaude. Emakumezkoek errezatzeko gela bat ere badu.

Meskitak lau solairu ditu eta eraikinaren altuera 37 metrotakoa da. Lau minarete ere baditu erpin banatan. Errezutarako areto nagusia zirkularra da eta eraikina bera ere bai. 17 metrotako altuera duten 20 arkuk inguratzen dute erabat. Eraikin guztia kolore zurikoa da baina fatxadan irudi geometriko berde eta urdinak ageri ditu.

Meskita erauikinez inguratuta dago. Denda eta hotel ugari aurkitzen dira meskitatik gertu.

## Iruditegia 

Irudi:Lanzhou Xiguan Mosque.jpg|Meskita.
Irudi:West Cross Mosque, Langzhou, China.jpg|Mendebaldeko sarrera.
Irudi:Flickr - Omar A. - West Cross Mosque, Langzhou, China (1).jpg|Areto nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak