open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Birila

**Birila** (Tiermas, Iruñeko Erresuma  - Leireko monasterioa, ) nafar monjea izan zen, X. mendean Leireko abadea izandakoa.

## Kondaira 
Donejakue bidean leku askotan adierazten duten kondaira baten protagonista da. Tradizioaren arabera, ez zuen zeruko betikotasuna eta zoriontasuna oso ondo ulertzen. Behin, urretxindor baten txioak erakarrita basora joan eta 300 urtez egon zen txoriari begira; bera unetxo bat baino pasatu ez zelakoan zegoen, baina monasteriora itzuli zenean ez zuen inor ezagutzen eta ez zuen inork ezagutu. Ondoren, Jaungoikoa agertu omen zitzaion, zoriona txoriaren kantua baino handiagoa zela esanez. Horren ondorioz monasterioko fraideek Birila santutzat hartu zuten.. Kondairaren aldaera baten arabera, garaiko abadeek pentsatu zuten bere eguneroko paseoan piztia batzuek jan zutela.

Jada Antso Nagusiaren garaian gurtua, agirietan Alodia eta Nunilorekin batera agertu zen. Zistertarrek bere santuen zerrendan sailkatzen dute.

Kondaira hau Ero de Armenteiraren bertsioan ere kontatzen da Galizian, noblea zelako aldaerarekin. Eroren kondaira Alfontso X.a Gaztelakoak jaso zuen Cantigas de Santa Mariaren 103. cantigan.

## San Birilaren bidea 
Leiretik gertu dagoen iturri batek *San Birilaren iturri* izena hartzen du, eta bertara doan bidea kondaira honen eta erromesaldien parte dira. Bidea ondo markatuta dago baina ez da egokia aulkiekin egiteko. mendi zati batzuk baititu. Bidea egiteko 30 bat minutu behar dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iniidae

**Iniidae** zetazeoen ordenako familia bat da.

## Taxonomia 
Egun, genero bakarra du: *Inia* hain zuzen ere. Gainera hiru iraungitako genero ditu:

* Inioidea superfamilia
** Iniidae familia
*** †*Goniodelphis* generoa
**** *G. hudsoni*
*** *Inia* generoa
**** *Inia araguaiaensis*
**** *Inia boliviensis*
**** *Inia geoffrensis*
***** *I. g. geoffrensis*
***** *I. g. humboldtiana*
*** †*Meherrinia* generoa
*** †*Ischyrorhynchus* generoa (syn. *Anisodelphis*)
**** *I. vanbenedeni* (syn. *Anisodelphis brevirostratus*)
*** †*Saurocetes* generoa (syn. *Saurodelphis*, *Pontoplanodes*)
**** *S. argentinus* (syn. *Pontoplanodes obliquus*)
**** *S. gigas*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Inia geoffrensis boliviensis

***Inia geoffrensis boliviensis*** Inia generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Iniidae familian sailkatuta dago.

Aditu batzuk espezietzat (*Inia boliviensis* izenpean) izan arren, gehienek- IUCNek tartean- Amazonasko *Inia geoffrensis* espeziearen azpiespezietzat jotzen dute.

2012ko irailean, Evo Morales Boliviako presidenteak herrialdeko ikur izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iniidae

## Kanpo estekak
Inia araguaiaensis

***Inia araguaiaensis*** Inia generoko animalia da. Artiodaktiloen barruko Iniidae familian sailkatuta dago.

2014ra arte bere kideak Amazonasko *Inia geoffrensis* espeziean sailkatzen zuten. Brasilgo Araguaia–Tocantins ibaien arroan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iniidae

## Kanpo estekak
Lev Theremin

**Lev Sergeievitx Termen** (**Léon Theremin** frantsestua, , San Petersburgo, 1896ko abuztuaren 15a – Mosku, 1993ko azaroaren 3a) asmatzaile errusiar judua izan zen. Theremin izeneko lehen musika instrumentu elektronikoaren asmakuntzagatik da ezaguna.

Lev Theremin San Petersburgon jaio zen. 1919an, Errusia komunista eta monarkikoen arteko gerra zibil baten erdian zegoela, theremina (*thereminvox *ere deitua) asmatu zuen.

Gaztetatik pasioz ikertu zituen musika eta elektrizitatearen esparruak. Biolontxeloarekin izandako esperientzien ondotik, antzeko erregistrodun instrumentu bat asmatu nahi izan zuen, baina honek zituen muga fisikoak deuseztatuz, hala nola arkua sokekin igurzteko beharra eta hatzak mastatik mugitzekoa. Bere saiakeratatik ordura arteko musika tresna guztiengandik desberdina zen instrumentu bat atera zen, eterofono edo theremina.

1920an mekanika fakultateko bere kideei aurkeztu zien, eta ondoren Sobietar Batasuneko hainbat lekutan eman zuen ezagutzera, Lenin berarekin elkarrizketatzera iritsi zelarik. 1921 patente eskaera aurkeztu zuen, hiru urte geroago eskaini zitzaiona. Errusian oihartzun garrantzitsua izan zuen asmakizunak. Gobernuak argindarraren eta elektromagnetismoaren esparruak ikertzen jarraitzeko eskatu zion, energia berriztagarriren bat lortzeko esperantzaz, garai hartan Sobietar Batasuna modernizatu nahi baitzen elektrizitatea leku orotara eramanda. Einstein zientzialaria, Eisenstein zinemagilea edo Robert Moog ingeniaria ezagutu zituen .

Europa eta Estatu Batuetan zehar aurkeztu zuen bere asmakizuna, New Yorkeko Filarmonikarekin jo zuen 1928an, eta orduan bere izan frantsestu zuen: León Thérémin izenarekin egin zen ezagun, eta izen hori eman zitzaion bere musika tresnari ere. Urte hartan, Clara Rockmore ezagutu zuen. Lituaniar musikari gazte hau thereminaren birtuoso bat bilakatu zen, eta tresna jotzeko teknika oso bat garatu zuen.

Bizitza guztian zehar tresna garatuz joan zen Lev, eta hainbat aldaera sortu zituen. 1929an patentatu zuen bere asmakizuna (US1661058) eta gerora RCAri eskaini zizkion produkzio eskubideak.

Asmatzaileak laborategi bat antolatu zuen New Yorken 30eko hamarkadan. Bertan theremina eta beste instrumentu elektroniko batzuk garatu zituen, *Rhythmicona *barne, Henry Cowell konpositoreak enkargatua. 1930 hamar thereminlarik Carnegie Hallen jo zuten, eta bi urte geroago, Levek lehen eta azken orkestra elektroniko zuzendu zuen, biolontxeloaren antzeko instrumentu bat eta guzti.

Moskun hil zen 1993an. Yuri Linnik kazetari errusiarra palindromo bat sortu zuen bere ohoretan: *Termen nìe umriot*,  *Termen ez da hilko*.
Iruñeko autobus geltoki zaharra

**Iruñeko autobus geltoki zaharra** Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen eraikin bat da. 2007an Iruñeko autobus geltoki berriak ordezkatu zuen arren, gaur egun eraikinaren barnean plaza publiko bat dago eta urtean zehar hainbat kutur jarduera, erakusketa eta erakustazoken kokalekua da.

Bestalde, erabilerarik gabe gelditu zen eremurako -taberna eta konpainietako bulegoak-, REAS Nafarroak proposatu zuen ekonomia sozial eta solidarioaren toki erreferentziala bihurtzea. Urte batzuk igaro ondoren, Iruñeko Udalak bere egin zuen proiektua, eta eragile askoren ahaleginari esker errealitate bihurtu zen, 2018an ateak ireki baitzituen Geltoki izeneko guneak.

## Kokalekua 
Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Oliveto kondearen etorbidearen 6. zenbakiko behe solairuan eta Bakearen plazaren parean. Oliveto kondearen etorbidea, Tutera kalea, Gartzia Ximenez kalea eta Yanguas Miranda kalearen artean.

Sarbide bat Oliveto kondearen etorbidetik du eta bestea Tutera kaletik.

## Historia 
1934ko azaroaren 17an inauguratu zen. Iruindar eta nafar ugariren bihotzean dagoeneta oroitzapen sakon eta onak dakarzkien eraikina da, autoak urri ziren garaian, nafar eta bisitari ugariren hiribururako sarbide eta irtenbide nagusia baitzen.

2007an hurbil dagoen Iruñeko autobus geltoki berriak ordezkatu zuen eta eraikinari beste erabilera berriak eman zitzaiozkion.

Gaur egun bertan urtero eta negu eta Eguberri denboraldian izotz-lerratoki bat ipini ohi dute.

## Zerbitzuak 
* Haurgunea (erdialdeko geralekua): jolasak, jokuak, kolunpioak eta 2 solairuko autobus erraldoia, bai eta kale-elementuak ere (iturriak. eserlekuak, txirrindu-aparkalekua, zaborrontziak eta babes-barandilak). 3-12 urteko haurreri zuzendua.

* Gaztegunea (Gartzia Ximenez kaletik hurbilena dagoen geralekua): hiru metroko errokodromoa, pong pongeko hiru mahai. bi futbolin eta xake nahiz jokoanitzetan jolasteko hiru mahai, bai eta kale-elementuak ere (eserlekuak, txirrindu-aparkalekuak eta zaborrontziak). 12 urtetik gorako gaztetxoei zuzendua.

* Gune publikoa eta aisialdi eremua (Oliveto kondearen etorbidetik hurbilena dagoen geralekua): 1.500 m2-ko azalera duen plaza publikoa eta aisialdi. atseden eta biltoki eremua, lau zuhaitz. Lau zuhaitz, 80 eserleku, 50 lorategi txiki, 8 zaborrontzi eta doaineko wifigunea ditu.

## Zinema 
1997ko Montxo Armendariz nafarrak zuzendutako *Bihotz ondoko sekretuak* (*"Secretos del corazón"*) filma ospetsuko autobus geltokiaren eszena hementxe filmatu zen.

## Ikus gainera 
* Iruñeko autobus geltokia

## Kanpo estekak
Physeteridae

**Fiseterido** (**Physeteridae**) zetazeoen ordenako izen bereko familiako itsasoko ugaztunez esaten da. Oso buru handia izaten dute; goiko barailan hortzik ez eta behekoan, aldiz, asko izaten dituzte. Bular-hegats txikiak eta bizkar hegatsa edo txikia dute edo ez dute izaten. Oso handiak dira: 25 m luze dira inoiz. Zefalopodoak janez elikatzen dira. Adibidez, kaxalotea fiseteridoa da.

## Taxonomia 
Fiseteridoek hainbat genero iraungi dituzte, batzuk zalantzazkoak direnak:

* **Genero basalak**
: ?*Dinoziphius* †
: ?*Ferecetotherium* †
: ?*Helvicetus* †
: ?*Ontocetus* †
: ?*Preaulophyseter* †
: ?*Plesiocetopsis* †
: ?*Brygmophyseter* †
: ?*Orcopsis* †
: ?*Physotherium* †
: ?*Ziphioides* †
: ?*Leviathan* †

* **Hoplocetinae subfamilia** †
: *Scaldicetus* †
: *Idiorophus* †
: *Diaphorocetus* †
: *Hoplocetus* †
: ?*Paleophoca* †
: *Zygophyseter* †
: *Naganocetus* †

* **Aulophyseterinae subfamilia** †
:* *Aulophyseter*

* **Physeterinae subfamilia**
: ?*Balaenodon* †
: ?*Priscophyseter* †
: ?*Prophyseter* †
: ?*Physetodon* †
: ?*Thalassocetus* †
: *Placoziphius* †
: *Orycterocetus* †
: *Idiophyseter* †
: *Physeterula* †
: *Physeter*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Musteloidea

**Musteloidea** ugaztun haragijaleen goifamilia da, garezur eta hortzetan ezaugarri komunak dituztenak. Musteloideek pinipedioekin arbasoak partekatzen dituzte.

Zalantzan dago Musteloidea talde monofiletikoa den ala ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Platanistoidea

**Platanistoidea** zetazeoen ordenako goifamilia bat da, ibai-izurdez osaturik. Itxuraz izurdearen antzekoak dira; muturra ordea haiek baino luzeagoa dute. Lepagaineko ornoak libreak dituzte eta lepoa burutik eta gorputzetik ia bereizten ez dena. Bular-hegalak laburrak eta zabalak dituzte. Arrainak eta oskoldunak janez elikatzen dira. Ibai zabaletako bokaleetan bizi dira, Indiako, Txinako, Argentinako eta Brasilgoetan batez ere.

## Sailkapena 
### Riceren sailkapena (1998) 
* Platanistoidea superfamilia
** Platanistidae
** Iniidae
** Lipotidae
** Pontoporiidae

### *Mammal Species of The World*en sailkapena 
* Platanistoidea superfamilia
** Platanistidae
** Iniidae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monotelismo

**Monotelismo** (grezierazko  edo 'borondate bateko doktrina' hitzetik ekarria) VII. mendeko heresia izan zen, Kristorengan jainkozko eta gizonezko izaera eta borondatea onartzen dituen arren, jainkozko borondateak agintzen duela aldarrikatzen duena. Monotelismok hirukoiztar kristautasun eta monofisismoaren arteko konponketa izatea bilatzen zuen.

Sergio I.a Konstantinoplakoak bultzatua, hiri horretako III. kontzilioak gaitzetsi zuen, Jesukristorengan bi borondate eta bi pertsona biltzen direla (jainkozkoa eta gizatiarra), baina ez daudela elkarren arteko lehian adierazi zuena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Laterango Kontzilioa (649)

## Kanpo estekak
Julian Arteaga

**Julian Arteaga Saenz** (1850, Arbeitza, Allin &ndash; 1921eko urtarrilaren 4a, Iruñea) nafar arkitekto bat izan zen. Bere lanbidea nagusiki Iruñean burutu zuen.

Madrilgo Arkitektura Eskolan Arkitektura ikasketak burutu eta amaitu ondoren Tuteran bizitzen egon zen, 1988. urterarte bertako udal arkitekto karguan jardunez, urte horretatik aurrera Iruñean postu berdinean aritu zen. Bestalde, hiriko Arte eta Lanbideen Eskolan irakasle ere aritu zen.

Nafar hiriburuan hainbat proiektu garrantzitsu eta eraikin nabarmenen egilea izan zen, esate baterako Lehen Zabalgunearen (1889) eta Bigarren Zabalgunearen (1909) aurreproiektuak, Sarasate pasealekuan dagoen atari modernista duen eraikina (1908), Justizia Jauregia (1892, gaur egungo Nafarroako Parlamentuaren egoitza edo eraikina) eta Frantzisko Deuna Ikastetxe Publikoa (1902).

## Kanpo estekak 
* Julian Arteaga Sanz. Nafarroako Entziklopedia Handia
Frantzisko Deuna Ikastetxe Publikoa (Iruñea)

**Frantzisko Deuna Ikastetxe Publikoa** Nafarroako Iruñea hiriburuan dagoen ikastetxe publiko bat da. Iruñeko Udal Eskolen eraikinean dago.

## Kokalekua 
Alde Zaharrean dago, Kale Berriaren 28. zenbakian, eta fatxada nagusia San Frantzisko plazan du.

## Historia 
1905eko maiatzaren 9an inauguratu zen, Julian Arteaga arkitektoak diseinatutako eraikinean (Nafarroako Parlamentua dagoen eraikinaren egilea ere), ordurarte frantziskotarren komentua zegoen orubean.

## Ikastetxea 
* Hezkuntza mota: haurtzaindegia eta lehen mailako hezkuntza.
* Hizkuntza ereduak: D (euskaraz eta gaztelania ikasgai gisa), A (gaztelaniaz eta euskara ikasgai gisa) eta G (gaztelania).
* Zerbitzuak: jantokia eta talde psikopedagogikoa (orientatzailea, logopeda eta irakasle laguntzailea).
* 800 metro karatuko kirol instalakuntzak, bertan hezkuntza fisikoa eta eskolako kirolen jarduerak burutzen dira. Gimnasia erritmikako Udal Kirol Eskola. Helduentzako mantenimendurako gimnasiaren Udal Egitaraua. Eskolako ordutegitik kanpo derrigorrezko tasaren ordainketa burututa erabilgarriak.
* Estalitako instalazioak: Gimnasioa.
* Estalirik gabeko instalakuntzak: eskubaloi jokalekua, aretoko-futbol zelaia eta bi minisaskibaloi jokalekuz osatutako kiroldegi pista.
* Kirolak: eskubaloia, futbitoa, saskibaloia eta minisaskibaloia.
* Elkarteak: Frantzisko Deuna Ikastetxeko Gurasoen Elkartea eta Haur eta Lehen Mailako Hezkuntzako Frantzisko Deuna Ikastetxeko Ikasle Ohien Elkartea.

## Ikus gainera 
* San Frantzisko plaza (Iruñea)
* San Frantzisko Asiskoaren monumentua (Iruñea)

## Kanpo estekak 
* Frantzisko Deuna Ikastetxe Publikoaren webgunea
Ailuridae

**Ailuridae** ugaztun haragijaleen familia da. Egun kide bakarra du, panda gorria hain zuzen ere.

1825ean Frédéric Georges Cuvierrek lehendabizikoz *Ailurus* Procyonidae familian sailkatu zuen baina hasieratik zalantzan jarri zuten sailkapena.

## Sailkapena 
Hona hemen azken sailkapena:
* **Ailuridae familia**
** *Protursus* generoa (†)
*** *Protursus simpsoni*
** **? Amphictinae subfamilia**
*** *Viretius* generoa (†)
**** *Viretius goeriachensis*
*** *Amphictis* generoa (†)
**** *Amphictis aginensis*
**** *Amphictis antiqua*
**** *Amphictis borbonica*
**** *Amphictis prolongata*
**** *Amphictis schlosseri*
**** *Amphictis wintershofensis*
** **Simocyoninae** subfamilia (†)
*** *Alopecocyon* generoa (†)
**** *Alopecocyon leardi*
*** *Simocyon* generoa (†)
**** *Simocyon batalleri*
**** *Simocyon diaphorus*
**** *Simocyon hungaricus*
**** *Simocyon primigenius*
** **Ailurinae subfamilia**
*** *Magerictis* generoa (†)
**** *Magerictis imperialensis*
*** *Pristinailurus* generoa (†)
**** *Pristinailurus bristoli*
*** *Parailurus* generoa (†)
**** *Parailurus* sp.
**** *Parailurus hungaricus*
**** *Parailurus anglicus*
*** *Ailurus* generoa
**** *Ailurus fulgens* – panda gorria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zornotzako Udala

thumb|300px|Zornotzako udaletxea.
**Zornotzako Udala** Zornotza udalerriko administrazioak eta hautetsiek osatzen dute. Zornotzako udaletxea da egoitza nagusia.
## Udalbatzaren osaera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grafestesia

**Grafestesia** ( "idaztea" eta  "antzematea") norbaitek beste baten larruazalean ukimenez (eskuarekin, zotz batekin edo tresna batekin) batez idatzirikoa begiak itxita ulertzeko ahalmena da. Arazo neurologikoak hautemateko proba bat da.

## Kanpo estekak
Euskal herrizaletasun

**Euskal herrizaletasuna**, **euskozaletasuna** edo, batzuetan gutxiesgarria, **baskismoa** Euskal Herriarekiko nahiz euskal kulturarekiko zaletasun, maitasun edota atxikimendu sentipenari deritzo, ideia politikoak begiratu gabe.

Antzeko sentipena da euskaltzaletasuna. Euskaltzaletasunak euskararekiko —eta, oro har, euskal kulturarekiko— konpromisoa eta zaletasuna adierazten ditu; euskal herrizaletasunak, ostera, euskararekiko eta euskal kulturarekiko zaletasunaz gainera, erdararekiko eta Euskal Herriko erdal kulturarekiko atxikimendua ere barne har dezake.

Euskal herrizaletasunaren aldekoari esanahi neutroarekin **euskal herrizale** (edo **euskalerrizale**) edo **euskozale** deritzo. Bestalde, eskuarki, *baskista* hitza euskaraz gutxiesgarritzat erabiltzen da, Euskal Herriarekiko atxikimendua agertu bai baina euskara eta euskal kultura bazterrean uzten dituztenak izendatzeko. Berebat, *euzkozale* eta *euzkotar* gaitzesgarritzat erabili izan dira, euskalduna ez den abertzalea izendatzeko.

## Politikan 
Euskal herrizaletasuna alderdi abertzale nahiz ez abertzaleek euren historian bere egin duten pentsamolde edo adar ideologikoa da; esate baterako, Euskal Autonomia Erkidegoan Ezker Batua, Ahal Dugu eta PSE alderdiek (azken honetan Jesus Egiguren, Odon Elorza edo Gemma Zabaleta politikariak nabarmentzen dira).

Aldiz, Nafarroako Foru Erkidegoan, PSNek kontraesan garbian UPN eta NPPren eskuindar nabarrismoaren eraginez edo presiopean 1970eko hamarkadako amaieran erakutsi zuen hasierako jarrera euskal herrizaleari muzin egin dio. Geroa Bai (Nafarroa Bai), EH Bildu, Eusko Alkartasuna, EAJ, Aralar, Batzarre, Ahal Dugu edota Nafarroako Ezker Batua izan dira nabarrismo nagusiki aurrerakoia eta euskal herrizaletasuna uztartu dituzten alderdiak. Geroa Baik *Euskal Herri zaletasun nafartarra*'. Salbuespen gisa, CDN alderdia legoke, 1990eko hamarkadan arrakasta handirik gabe nabarrismoaren eta euskal herrizaletasunaren artean kokatzen saiatu zen alderdia.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskaltzaletasuna
* Nabarrismoa
* Euskal abertzaletasuna
* Euskotar (hitza)
* Euskadi (terminoaren historia)

## Kanpo-estekak
Orreaga etorbidea (Iruñea)

**Orreaga etorbidea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen etorbide bat da.

## Izena 
Izena Orreaga udalerriaren omenez darama.

## Kokapena 
Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Amaia kalean hasi, Iruñeko zezen plazaren parean, eta San Ignazio etorbidea, Gartzea Semenez kalea eta Emilio Arrieta kalearen arteko elkargunean amaitzen da. Honako kaleek berarekin bat egin edota zeharkatzen dute: Karlos III.a etorbidea eta Paulino Caballero kalea.

Bestalde, Nafarroako Gorteak kalea eta Emilio Arrieta kalearekiko paraleloki doa.

## Ondarea 
Kale honen inguruan honako eraikin edo leku nabarmenak daude:

* Iruñeko zezen plaza
* Nafarroako Kutxaren egoitza nagusia
* Entzierroaren monumentua
* German Rodriguezen oroitarria
* Francisco Bergamín kalearen 2. zenbakiko etxea
* Aurora eraikina
* Vasco-Navarra eraikina
* Uranga etxea

Irudi:Plaza_de_Toros_de_Pamplona.JPG|Iruñeko zezen plaza.
Irudi:CajaNavarra.JPG|Nafarroako Kutxaren egoitza nagusia.
Irudi:Monumento_al_Encierro.JPG|Entzierroaren monumentua
Irudi:Estela_Germán_Rodriguez.JPG|German Rodriguezen oroitarria.
Irudi:Pamplona,_Segundo_Ensanche,_Víctor_Eusa.jpg|Francisco Bergamín kalearen 2. zenbakiko etxea.

## Kanpo estekak
Iruñeko bandera

**Iruñeko bandera** Euskal Herriko Nafarroa lurraldearen Iruñea hiriburuko bandera ofiziala da. Erdian Iruñeko armarria duen 2:3 proportzioko ohial berde batez osatua dago.

Gaur egungo bandera 1923tik aurrera erabiltzen hasi zen, hain zuzen ere, hiriaren Batasun Pribilegioaren 500. urteurrena bete zen datan.

Fitxategi:Pendón_de_Pamplona_(según_el_privilegio_de_la_unión).svg|1423ko Batasun Pribilegioan deskribatutakoaren araberako bandera.
Fitxategi:Bandera de Pamplona (antigua)3.svg|1923. urterarte Iruñeko bandera zena.

## Ikus gainera 
* Iruñeko armarria
* Nafarroako armarria
* Nafarroako bandera
* Arrano Beltza

## Kanpo estekak
Integrazio etengabe

**Integrazio etengabea** (*continuous integration* ingelesez) Martin Fowler-ek
lehenik proposatutako eredu informatiko bat da.
Software baten *integrazio automatikoak* sarri egiteak garapenaren neurrian akatsak detektatzeko eta zuzentzeko aukera ematen du.
Integrazioaren osagai nagusiak konpilazioa eta softwarearen testak dira.

Prosezua horrela funtzionatzen da : Softwarearen bertsioen kontrolatzeko sistematik (adibidez CVS, Git, Subversion) iturburuak deskargatu eta gero, programa konpilatzen da,
testak exekutatzen dira eta emaitzen txostena sortzen da.

Hori egiteko aplikazio hauek erabil daitezke :
* Jenkins.
* Solano CI,
* Bamboo,
* Continuum,

Hauek exekuzioka kontrolatzen dituzte beste tresnen bidez (Javaz idatzitua proiektuetarako Ant edo Maven erabil daitezke , C/C++ idatzitako
proiektuetarako Make edo Cmake) ; Konpilazioak, testen saoiak eta emaitzen txostenak ere egiten dituzte.
Dubitazio

**Dubitazioa** baieztapen bati buruz zalantza agertzen duen estilo-figura da, paradoxikoki baieztapen hori indartzeko, horren aurkako diskurtsoari aurrea hartuz. Adibidez, *Lan ona egiten ari gara. Akaso ni ez nago boladarik onenean, eta distira apur bat falta zait erasoan, baina asko ikasten ari naiz Barriolaren ondoan.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarita III.a Flandriakoa

**Margarita Dampierrekoa** (1350eko apirilaren 13a - Arras, 1405eko martxoaren 16a) Flandriako kondesa izan zen 1384-1405 bitartean (**Margarita III.a**), eta Borgoinako dukesa ezkontidea 1369-1404 bitartean.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1357an, 7 urte besterik ez zituela, Filipe I.a Borgoinakoarekin (1346-1361) ezkondu, eta 1361ean, 11 urterekin, alargundu zen.

1369ko ekainaren 19an. Filipe II.a Borgoinakoarekin ezkondu zen. 10 seme-alaba izan zituzten, baina 7 bakarrik iritsi ziren heldutasunera:
* Joan Beldur Gabea (1361-1419), Flandriako konderria eta Borgoinako dukerria oinordetu zituena.
* Margarita (1374-1441)
* Katalina (1378-1426)
* Bona (1379-1399)
* Maria (1380-1428)
* Antonio (1384-1415)
* Filipe (1389-1415)

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak
Bikario jeneral

**Bikario jenerala** edo **bikario nagusia** Eliza katolikoaren hierarkiaren barruan, gotzainaren laguntzaile bat da, honek izendatzen duena eta elizbarrutia gobernatzen laguntzen diona. Bikario guztien moduan, haren funtzioak aldakorrak dira, zeren eta gotzainaren nahiaren baitan baitaude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Albert Demangeon

**Albert Demangeon** (Cormeilles, Eure, -Paris, ) frantziar geografo bat izan zen. Eskualdeetako geografia eta giza geografiaren ikerketetan egindako lan berritzaileengatik da ezaguna.

1911tik aurrera Sorbonako unibertsitatean aritu zen geografiako atalean. 1925ean geografia ekonomikoaren katedra lortzen du eta hauxe izango da bere lanbidea eta bere plaza 1940rarte, bera hil arte.

Ekonomiaren *Annales* aldizkariaren partaide izan zen eta Paul Vidal de la Blache izan zuen ereduetako bat bere metodologiarako. Jean Gottmann eta Pierre Vilar bere ikasleak izan ziren.

''Le déclin de l'Europe* liburuxkan (1920) (euskaraz "Europaren gainbehera"), Europaren nagusitasunaren amaiera aurreikusi zuen.

Lucien Febvrerekin batera, *Le Rhin. Problèmes d'histoire et d'économie'' (1935) idatzi zuen.
Errioxako Parlamentua

**Errioxako Parlamentua** (gaztelaniaz *Parlamento de La Rioja*) Errioxako autonomia erkidegoko lurralde parlamentua da. Legebiltzar honetako parlamentariak lau urteko eperako hautatzen dira sufragio unibertsalez eta hauteskundeak zirkunskripzio bakarrean ospatzen dira.

Errioxako Parlamentuaren egoitza, Logroñoko *Convento de la Merced* delakoaren eraikinean kokatzen da.

## Presidentzia 
**Errioxako Parlamentuko Presidenteak:**

## Osaketa 
Errioxako Parlamentuak 33 diputatu ditu, 2019ko Errioxako Hauteskundeen ondoren. Honela banatzen dira:

## Inbestidura Saioa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Errioxako Parlamentuaren webgune ofiziala
Ruben Ruiz

**Ruben Ruiz** (Gasteiz, Araba, 1973) euskal idazlea da. Gasteizen irakasle ikasketak egin zituen, eta Psikopedagogiakoak Donostian. 2005-2012 urteetan *Behinola* Haur eta Gazte Literatura aldizkariko koordinatzailea izan zen; Galtzagorri Elkarteko zuzendaritza batzordeko kidea ere izan da hainbat urtean. Gaur egun, Lehen Hezkuntzako irakaslea da Nafarroan. 

## Literatur ibilbidea 
Bere obra Euskarazko Haur eta Gazte Literaturan kokatzen da, eta album ilustratua, poesia eta ipuina landu ditu. Lan horiek bere ikasleen adineko haurrei zuzenduta daude, eta haurren esperientzietatik abiatuz, haien errealitatera hurbiltzea lortzen du.

Bere lehenengo obra 2002. urtean argitaratu zuen, *Itsasoaren lezioa*, Enrique Morente euskal ilustratzailearekin batera. Handik urtebetera, irudigile berarekin *Azken giltza*; urte berean *Txokolatezko atzamarra* eta *Eta txorimaloa mintzatu zen* ere argitaratu zituen. Azken hori Elena Odriozolaren kolaborazioarekin. 2006an Jokin Mitxelenaren ilustrazioek lagunduta *Nora joan da argia* idatzi zuen, I. Etxepare Saria eskuratuz. 2007an lehenengo poesia liburua plazaratu zuen, *Sekretuak belarrira*. Beste liburuek, ipuinak izanagatik ere, autorearen estilo poetikoa nabarmena dute.

Bere literatur-ibilbidean *Anekdotak* liburuarekin jaso ditu sari nagusienak, Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria (2009) eta Zarauzko Udalak antolatutako XXVI. Lizardi Saria (2008). Ipuin oso laburrak biltzen dira bertan, mundura eta bizitzara irekitzen den begirada poetikoa eskainiz. Epaimahaiak autorearen estilo intimista eta minimalista nabarmendu zuen saritzerakoan, euskal Haur eta Gazte Literaturako zenbait idazle ezagun gogora ekartzen gaituen estiloa, hain zuzen, Mariasun Landa edo Juan Kruz Igerabide kasu; betiere autorearen unibertso pertsonalari uko egin gabe. Ilustrazioei dagokionez, Eider Eibarren estilo pertsonalak ere atmosfera intimo hori sortzen laguntzen du.

## Lanak 
* *Itsasoaren lezioa* (2002, Desclee)
* *Txokolatezko atzamarra* (2003, Erein)
* *Eta txorimaloa mintzatu zen* (2003, Aizkorri)
* *Azken giltza* (2003, Desclee)
* *Nora joan da argia?* (2006, Aizkorri)
* *Sekretuak belarrira* (2007, Aizkorri)
* *Anekdotak* (2008, Pamiela)
* *Gure etxea* (2012, Erein)
* Oihartzun isilak (2017, Erein)
* Beti mugan (2022, Elkar)
* Pellokeriak (2024, Elkar)

## Sariak 
* I. Etxepare Saria, 2004, *Nora joan da argia* lanagatik.
* XXVI. Lizardi Saria, 2007, *Anekdotak* lanagatik.
* Haur eta Gazte Literaturako Euskadi Saria, 2009, *Anekdotak* lanagatik.
* IBBYren (International Board on Books for Young People) Ohorezko Zerrenda, 2010, *Anekdotak* lanagatik.
* XIV. Mikel Zarate Saria, 2024, Pellokeriak lanagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Naiz* egunkariko artikulu bat
* Euskal literaturako 10 liburu, haur eta gazteentzakoak
Urtebete itsasargian

**Urtebete itsasargian** (2006, Elkar), Miren Agur Meabe euskal idazleak 1936ko gerrari buruz idatzitako liburu historiko nahiz fikziozkoa da.

## Argumentua 
Jon 13 urteko gaztetxo bilbotar bat da eta gerraren ondorioz, Garraitzeta izeneko herrira bidaliko dute Alejandro izeneko bere osaba farozainarekin bizitzera. 

Urtebetez egongo da Jon bere osabarekin bizitzen, eta bitarte horretan gerran jazotzen ari denaren inguruko gertaera nagusiak ezagutuko ditu irakurleak bere ikuspegitik. Gertaera hauek, modu ezberdinetan jasoko ditu Jonek, batzuk irakurri edo entzunak izango ditugu eta beste batzuk berak biziko ditu... Gerraren gertaera nagusiak ezagutzeaz gain, euskal kulturan garrantzitsuak izan diren gertaera eta pertsona batzuen izenak ere agertzen dira: Lauaxeta, Erkiaga, Zubikarai, Aitzol... 

## Egitura 
Liburua bi zatitan banatua dago. Lehen zatian Garraitzetara iritsi ondorenekoa da, bertara iritsi eta gurasoengandik banatuta egotean sentitzen duena eta pertsonaia berrien aurkezpena egiten du: Paulo, Mirra, Katalin... Bigarren zatian, gertaerak hilabeteka kontatzen dira; lehen zatian bezala, Jon eta Mirraren artekoa kontatzen jarraitzen du eta gerra modu hurbilago batean kontatzen hasten zaigu. Izan ere, denbora aurrera joan ahala gero eta gertuago dago gerra euren herritik eta euskaldunen guztientzat garai gogorrak izango dira. 

## Sariak 
Liburu honekin, Miren Agur Meabek 2007ko Euskadi Literatura Saria irabazi zuen.  Honez gain, Galtzagorri elkarteak ematen duen Liburu Gaztea saria ere irabazi zuen hurrengo urtean. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Last Train from Hiroshima

***The Last Train From Hiroshima: The Survivors Look Back*** liburua ***To Hell and Back: The Last Train From Hiroshima*** liburuaren bigarren argitalpen berraztertua da, Charles R. Pellegrinok egina eta 2010ean argitaratua. Best seller bihurtutako saiakera da eta Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak ditu mintzagai, zehazki Hiroshimakoa.

## Edukia 
Hiroshimako bonba atomikoaren eztandaren lekukoen testigantzak biltzen dira; esaterako, Joseph Fuccorena. Fuccok, ustez, bonba jaurti zuen Enola Gay hegazkinarekin batera zihoan beste hegazkin bateko ingeniaria ordezkatu zuen. Baina Fucco ez zela Hiroshiman izan frogatu zen. Hala ere, Pellegrinoren liburuaren egiazkotasuna auzian jarri zen eta James Cameron zuzendariak lana zinemara eramateko zeukan asmoa bertan behera utzi zuen.

Beste lekukoetako bat Yamaguchi zen, Mitsubishi Industria Astunen langilea, Hiroshiman zegoen lan bidaia batean 1945ko abuztuaren 6an, Enola Gay hegazkinak *Little Boy* bonba atomikoa zuenean, hipozentrotik kilometro gutxitara. Gaua hiriko suntsipenean igaro ondoren biziraun zuten beste askorekin batera Nagasakira bueltatu zen trenean, bertan gertaturikoa bere Mitsubishiko nagusiei komunikatu zielarik.

Pellegrino follows what could have been as many as 165 double survivors in what Dwight Garner of *The New York Times Book Review*called a "sober and authoritative new book" that stands as "a firm, compelling synthesis of earlier memoirs and archival material" that could be described as "John Hersey infused with Richard Preston and a fleck of Michael Crichton".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Murtziako Eskualdeko Biltzarra

**Murtziako Eskualdeko Biltzarra** (gaztelaniaz *Asamblea Regional de Murcia*) Murtziako autonomia erkidegoko lurralde parlamentua da. Legebiltzar honetako parlamentariak lau urteko eperako hautatzen dira sufragio unibertsalez eta hauteskundeak zirkunskripzio bakarrean ospatzen dira.

Murtziako Eskualdeko Biltzarraren egoitza ez dago Murtzia hirian, Cartagenan baizik.

## Osaketa 
Murtziako Eskualdeko Biltzarrak 45 diputatu ditu. Honela banatzen dira:
*  22 diputatu
*  13 diputatu
*  6 diputatu
*  4 diputatu

## 1992ko sutea 
1992ko otsailaren 03an, Murtziako Eskualdeko Biltzarrak su hartu zuen 2.000 langileren protesta batekin hasitako istiluetan. Enpresen itxiera eta lanpostu askoren galera zela eta, haserrea nabarmena zen langileen artean, eta Biltzarraren inguruan batu ziren. Polizia gogor oldartu zen, istiluak eraginez. Molotov koktel baten eraginez lehen solairua erre zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Murtziako Eskualdeko Biltzarraren webgune ofiziala
Nieuwerkerken

**Nieuwerkerken**, Belgikako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena, Hasseltik gertu. 2013ko urtarrilaren 1ean 6.691 biztanle zituen. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Binderveld, Wijer, Kozen eta Nieuwerkerken.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Pluto (Disney)

**Pluto** 1930an Walt Disney ekoiztetxeak sortutako txakur bat irudikatzen duen marrazki bizidunetako pertsonaia bat da. Berez, eta Disneyren marrazki bizidun ugari ez bezala Plutok ez du gizaki itxurarik, nahiz eta inoiz hitz egiten ez duenez bere aurpegikoarekin txakurrek egin ohi ez dituzten gizakien antzerako keinu eta imintzio asko egin ohi dituen. Mickey Mouse saguaren maskota da, ofizialki arraza nahasiko txakurra, bere lehenbiziko agerpena Mickey Moosen *The Chain Gang* filmean burutu zuen.

Izaera zintzo eta leialeko txakurra da, noizbehinka baldar eta nagi xamarra, baina aldi berean oso griñatsua ere bai. Betiere alai eta umore onekoa. Fisikoki txakur ihar eta mehea da, kafesne kolorekoa, eta belarri luzeak eta sudurra beltzak ditu. Bere lepoa lasa uzten duen lepokoa darama. Maiz txakurren ohitura den legez mingaina ateraz agertzen da.

Mickey Mouse, Minnie Mouse, Donald Ahatea, Daisy Ahatea, Scrooge McDuck eta Goofy txakurrarekin batera Disneyren marrazki bizidunetako pertsonaia ospetsuenen zazpikotea osatzen du.

## Kanpo estekak
Goofy

[thumb|250px|Goofy, [Disneyland Parisen, 2007. urtean.]]

**Goofy** 1932an Disney ekoiztetxeak sortutako gizaki itxurako txakur bat irudikatzen duen marrazki bizidunetako pertsonaia bat da. Jatorrizko ingelesezko bertsioan Estatu Batuetako Hegoaldeko ahoskeraz mintzatzen da.

Fisikoki garaia da, begi zuri-beltz, belarri beltz luzeak, haragi koloreko mutur luzea eta aho txikia ditu, bai eta buru gainean kapelatik ateratzen zaizkion hiruzpalau iletxo beltz ere. Jazkerari dagokionez, lepo estaliko jertse nabarra, txaleko beltza, kapela berdea, galtza urdinak, eskularru zuriak eta zapata marroiak daramatza.

Antiheroiaren pertsonaian oinarritua dago eta umore zuriko gertakizun barregarriak bizi ohi ditu: erorketak, gaizki ulertuak eta haur txantxak. Maiz moral onaren aholkuak emateko joera du. Izaera onbera, oso baldarra eta xaloa ditu, batzutan pertsonai gaiztoek nahiz ikusleek ergel edo inozotzat hartzerako adinekoa.

Mickey Mouse, Minnie Mouse, Donald Ahatea, Daisy Ahatea, Scrooge McDuck eta Pluto txakurrekin batera Disneyren marrazki bizidunetako pertsonaia ospetsuenen zazpikotea osatzen du.

## Kanpo estekak
Esteghlal FC

thumb|250px|2016ko taldea.
thumb|250px|Azadi Stadiuma.
**Esteghlal Tehran Football Club** (, *Independentzia*) Irango futbol talde ezaguna da, Teheran hiriburukoa. Irango futbol liga zortzi aldiz irabazi du eta bi aldiz izan da Asiako txapelduna.Esteghlal Irango talderik ezagunena da.

## Historia 
Hiru ofizial militar irandarrek sortu zuten taldea 1945eko irailaren 20an Teheranen. Hasiera hartan txirrindularitza jorratu zuten bereziki, hortik *Docharkhe Savaran* ( دوچرخه سواران‎‎) izena, "txirrindulariak". Dena dela **Taj** ("koroa") izenaz ezagutzen zen taldea eta hasieratik Irango talde indartsuena bihurtu zen. 70. hamarkadan era bikainean hasi zuen, 1970an Hapoel Tel Aviv FC talde israeldarra 2-1 emaitzaz garaitu eta Asiako txapelduna bihurtu zen.

1979an Irango Iraultza gertatu zen eta Gobernuak taldea konfiskatu zuen. Izena aldatu zion gaur egungo *Esteghlal* bihurtuz, izan ere "Taj" izenak aurreko monarkiari erreferentzia egiten baitzion. 1990 arte ez zuen liga berririk irabazi baina 1991 urtean berriz ere Asiako txapeldun izatea lortu zuen, oraingoan Liaoning FC txinatarra gaindituz. Urte berean final berri bat jokatu zuen baina penalti jaurtiketatan galdu zuen Saudi Arabiako Al-Hilal FC taldearen aurka. 1999an jokatu zuen orain arteko azken finala baina Japoniako Júbilo Iwatak lortu zuen Asiako txapela.

XXI mendean Irango talde indartsuenetakoa izaten jarraitu du eta lau liga eta lau kopa eskuratu ditu.

## Palmaresa 
### Iranen: 29 
* Irango liga (9): 1971, 1975, 1990, 1998, 2001, 2006, 2009, 2013, 2022.
* Irango kopa (7): 1977, 1996, 2000, 2002, 2008, 2012, 2018.
* Irango Superkopa (13): 1950, 1952, 1958, 1960, 1961, 1962, 1964, 1971, 1972, 1973, 1984, 1986, 1992.
* Irango Txapelketa Kopa (1): 1957.

### Nazioartean: 3 
* Asiako Txapeldunen Liga:
** Txapeldun (2): 1970, 1990-91.
** Finalista (2): 1991, 1999
* Kaspiar Kopa (1): 1996.

## Kanpo estekak
Daisy ahatea

**Daisy ahatea** (ingelesez *Daisy Duck*) 1940an Walt Disney ekoiztetxeak sortutako emakumezko itxurako ahate bat irudikatzen duen marrazki bizidunetako pertsonaia bat da. Donald ahatearen neskalaguna da.

Izaera bere Donald ahatea mutilagunaren antzekoa du, baina hark ez bezala bere jenioa kontrolatzeko askoz ere gaitasun handiagoa du, eta Donald baino askoz ere pinpirin, xarmant eta sofistikatuagoa da. Bere multilagunaz oso maitemindua dago eta harekiko miresmen handia sentitzen duela maiz adierazten du.

Fisikoki mutilagunaren antzera laranja koloreko moko, hanka eta oinak ditu, gainera begiek itzal urdin argizko makilajea daramala iradokitzen dute. Jazkerari dagokionez, bere gorputzaren beheko lumek gona bat daramala iradokitzen dute, blusa, takoidun oinetakoak eta ileko txirikorda urdin argiak dauzka.

Mickey Mouse, Minnie Mouse, Donald Ahatea, Scrooge McDuck, Pluto eta Goofy txakurrarekin batera Disneyren marrazki bizidunetako pertsonaia ospetsuenen zazpikotea osatzen du.

## Kanpo estekak
Scrooge McDuck

**Scrooge McDuck** (euskaraz *McDuck Zekena*) 1947an Walt Disney ekoiztetxeak sortutako gizonezko itxurako adineko eskoziar ahate bat irudikatzen duen marrazki bizidunetako pertsonaia bat da. Donald ahatearen osaba aberatsa da.

Jatorrizko ingelesezko bertsioetan eskoziar ahoskera arinaz mintzatzen da.

## Izena 
Ezizena Charles Dickens ingeles idazlearen *Eguberri kanta* ipuineko Ebenezer Scrooge pertsonaia zeken eta diruzalearengandik datorkio, mundu angolsaxoian "zeken" edo "diruzale" esanahiarekin igaro den hitza. Aldiz, McDuck abizenak bere eskoziar jatorria azpimarratzen du, jatorrizko ingelesezko bertsioan eskoziar ahoskeran arinaz mintzatzen baita; gainera, horri kultura angolsaxoian eskoziarrek duten zeken edo dirua muturreraino aurreztaeren zaleak diren estereotipoa eta bere iloba Donaldek izen eskoziarra duela ere gehitu behar zaizkio. Bestalde, Donaldek baino oraindik izarea petsal eta haserrekoiagoa du, maiz bere diruzalekeriaren ondorioz ozpindua ere bai. Iloba ez bezala, osaba argi eta garbi mintzatzen da eta erraz ulertzen zaio.

Hego Euskal Herrian gaztelaniazko bertsioen eraginez. *Osaba Gilito* gisa ezaguna da, aldiz Ipar Euskal Herrian frantsesaren eraginez, *Balthazar Picsou* edota *Osaba Picsou* gisa.

## Izaera eta itxura 
Haren izenak izaera erabat deskribatzen dio, thumb | eskuineraadindun ahate aberats eta zinikoa da, diruz lepo eta soberan, baina oraindik diru gehiago nondik irabaziko eta daukana ere ahalik eta gutxien xahutzeko beste asmorik ez du bizitzan.

Itxura fisikoari dagokionez, Donaldenaren antzerako jazkera du, baina aurpegi alboetan adinekoa dela adierazten duten bizar zuriak ere baditu. Noizbehinka betaurrekoekin edota eskoziar gonarekin ere agertu izan da.

## Kanpo estekak
Pascual Madoz kalea (Iruñea)

**Pascual Madoz kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

## Izena 
Izena Pascual Madoz (1806-1870) iruindar idazle eta politikariaren omenez darama.

## Kokapena 
Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Media Luna kalea eta Aralar kalearen artean dago.

Julio Ruiz de Alda kalea eta Cipriano Olaso kalearekiko paraleloki doa.

## Kanpo estekak
Paulino Caballero

**Paulino Caballero Ruiz** (Iruñea, 1839 &ndash; Donostia, 1933) nafar eta euskal herritar kimikari, fisikari, irakasle eta katedradun bat izan zen.

1865. urteaz geroztik Tutera, Bergara eta Donostiako institutuetako Fisika eta Kimika espezializateetako katedraduna izan zen. 1865ean hiru fundazio eta sari eratu zituen, honako izen zehatzekin: "Arte eta Lanbideetako Eskola Sariak", horretarako 42.00 pezetako ondarea lagaz, "Institutuko Ikasleen Sariak", 72.200 pezetako kapitalarekin, eta "Musika Eskolako Ikasleen Sariak", 57.000 pezetako diru-sariarekin.

Aipatutako fundazioetako aginte organuetan Nafarroako Foru Aldundia, zuzendaria eta Erakunde bakoitzeko irakasle bana ordezkatuak zeuden.

## Kaleak 
* Paulino Caballero kalea, Iruñeko Alde Zaharra.

## Kanpo estekak 
* Paulino Caballero. Nafarroako Entziklopedia Handia
Neerpelt

**Neerpelt**, Belgikako ipar-ekialdean dagoen hiria da, Flandriako Linburgo probintzian dagoena, Hasseltik gertu. 2012ko urtarrilaren 1ean 16.686 biztanle zituen, horietatik 3.090 atzerritarrak, gehien bat ondoan dauden Herbehereetakoak.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Paulino Caballero kalea (Iruñea)

**Paulino Caballero kalea** Nafarroako hiriburua den Iruñeko Bigarren Zabalgunean dagoen kale bat da.

## Izena 
Izena Paulino Caballero (1839-1933) iruindar kimikari, fisikari, irakasle eta katedratikoaren omenez darama.

## Kokapena 
Iruñeko Bigarren Zabalgunean dago, Nafarroako Gorteak kalean hasi, San Ignazio elizaren parean, eta ipar-hegoalderunzko norabidean jonaez, Agoitz kalean amaitzen da, Eroritakoen monumentuaren parean. Honako kale hauek batu edo zeharkatzen dute: Orreaga etorbidea, Emilio Arrieta kalea, Leire kalea, Nafarroa Behereko etorbidea, Navarro Villoslada kalea, San Fermin kalea, Tafalla kalea, Felipe Gorriti kalea, Amaiurko Gaztelua kalea eta González Tablas kalea.

Bestalde, Karlos III.a etobidea eta Francisco Bergamin kalearekiko paraleloki doa.

## Ondarea 
Kale honen inguruan honako eraikin eta leku nabarmenak daude:

* San Ignazio eliza
* Merindadeen plaza
* Aurora eraikina
* Gurutz plaza
* San Migel eliza
* Rodeznoko Kondearen plaza
* Eroritakoen monumentua

Irudi:Pamplona_-_Iglesia_de_San_Ignacio_(PP_Redentoristas)_01.jpg|San Ignazio eliza.
Irudi:Pamplona-Merindades-unaipascual-01.jpg|Merindadeen plaza.
Irudi:Pamplona_-_Iglesia_de_San_Miguel_07.jpg|San Migel eliza.
Irudi:Monumentoeloscaidos.JPG|Rodeznoko Kondearen plaza eta Eroritakoen monumentua.

## Kanpo estekak
Brachyrhaphis

***Brachyrhaphis*** arrain genero bat da. Poeciliidae familiaren barruan sailkatzen dira.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q138441 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
Tetra Brik

thumb|250px|eskuinera|Tetra Brik edukiontzia eskuetan duen emakumea.
**Tetra Brika** Tetra Pak suediar enpresak ekoiztutako kartoizko produktu bat da. Paralelepipedo itxura du eta hainbat geruzez osatuta dago. Tetra Brik edukiontzia alde handiz Tetra Pak enpresaren produktu zerrendako salduena da, ondorioz, jende askok Tetra Brika produktu generiko bat dela uste du, baina erregistratutako marka bat da.

1950eko hamarkadako Tetra Pakeko Ruben Rausing enpresaburuak jatorrizko edukiontzia esnea gal ez zedin eta gehiago iraun zezan sortu zuen. 1963an lehenbizikoz merkaturatua izan zen.

## Osaketa 
Tetra Brikak edukiontzi arin eta konpaktuak dira, inongo tresnaren beharrik gabe ireki daitezke, eta elikagaiak isolatu eta baldintza egokietan kontserbatzea ahalbideratzen du. Orokorren euren artean itsatsiak eta gainezarriak dauden honako geruzez osatua dago, kanpotik barrura:

# Aluminio geruza.
# kraft papera.
# Polietileno plastikozko geruzak.

## Kanpo estekak
Maria Borgoinakoa

**Maria Borgoinakoa** (Brusela, Brabanteko dukerria, 1457ko otsailaren 13a - Brujas, Flandriako konderria, 1482ko martxoaren 27a) Borgoinako dukesa izan zen 1477 eta 1482 bitartean.

## Bizitza 
1477ko urtarrilean, 19 urte zituela, Borgoinako dukerria jarauntsi zuen, aita, Karlos Izukaitza, Nancyko guduan hil ondoren. Horren ostean, Luis XI.a Frantziakoak, Mariaren dinastiaren etsai amorratuak, Borgoina inbaditu zuen. 1477ko otsailean, Ganten bildutako Herbehereetako Estatu Orokorrek *Pribilegio Handia* sinarazi zioten Mariari; horren arabera, Flandriak autogobernua eta antzinako pribilegioak berreskuratu zituen.

Luis XI.ak bere seme Karlosekin uztartu nahi izan bazuen ere, 1477ko abuztuan Maximiliano Austriakoarekin ezkondu zen. Maximilianok hartu zuen Borgoina defendatzeko ardura, eta 1479an frantziar armada azpiratu zuen Guinegatteko guduan. 1482ko martxoaren 27an, Maria zaldi gainetik erori eta hil egin zen.

## Ezkontza eta seme-alabak 
1477ko abuztuaren 19an Maximiliano Austriakoarekin ezkondu zen. Hiru seme-alaba izan zituzten:
* Filipe (1478-1506), Borgoinako dukea eta, Joana Gaztelakoarekin ezkondu ostean, Gaztelako errege ezkontidea.
* Margarita (1480-1530), Joan Aragoikoarekin (1478-1497), Fernando II.a Aragoikoaren eta Elisabet I.a Gaztelakoaren semearekin, ezkondu zena. Joan hil ostean, Filiberto II.a Savoiakoarekin ezkondu zen.
* Frantzisko (1481eko iraila – 1481eko abendua).

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak
Donald ahatea

**Donald ahatea** (ingelesez *Donald Duck*) 1934ko ekainaren 9an Walt Disney ekoiztetxeak sortu eta gizaki itxura eta laranja koloreko mokoa, hankak eta oinak dituen ahate txuri bat irudikatzen duen marrazki bizidunetako pertsonaia bat da. Normalki marinel kamiseta eta kapelaz nahiz gorbata gorri batez jantzirik doa.

Fikziozko pertsonaia honen ezaugarri nabarmen eta ospetsuena bere ahoskera ulergaitz eta bitxia da, ahate baten moduko soinuaz nahastuta mintzatzen baita, bai eta bere izaera petral, odolbero, zalapartari eta bihurria. Izaeraz onberagoa eta lasaiagoa den bere adiskide Mickey Mouse saguarekin batera garai guztietako marrazki bizidunetako pertsonaia ospetsuenen arteak sailkatu ohi dira.

Mickey Mouse, Minnie Mouse, Daisy Ahatea, Scrooge McDuck eta Goofy eta Pluto txakurrekin batera Disneyren marrazki bizidunetako pertsonaia ospetsuenen zazpikotea osatzen du.

## Kanpo estekak
Eskoziako ingelesa

**Eskoziako ingelesa**, **eskoziar ingelesa** edota **ingelesaren eskoziar ahoskera** Eskozian ingelesa mintzatzerakoan dauden ahoskera multzo ezberdinak dira. Eskozian mintzatzeko garaian ingelesaren ahokera ezberdinak dauden arren, nagusiki Eskoziako Lur Garaiak eta Eskoziako Behe Lurren arteko banaketa eta Eskoziako gaelera, eskoziera eta antzinako eskandinavieraren eraginez sortuak, zinema eta folklorean islatutako eskoziar ahoskera estandar edo orokor bat badago, natzutan benetazko eguneroko ahoskeraren islada da, bain maiz eta batez ere filmetan benetazko ahoskeratik oso urrundua edota jatorrizko ahoskeraren parodia hutsa.

Eskoziako ingelesaren ahoskera mundu anglosaxoian nabarmenenen eta ezagutzeko errazenen artean dago, baita ingeles maila baxua duten atzerritar edota ikasleeek ere, oso ahoskera nabaria baita. Maiz, Ipar Irlandako ahoskeraren hainbat ahoskera eta esaldien doinuarekin antzekotasunak ditu, nagusiki hurbiltasun geografikoa, eskoziera eta Ulsterko eskoziera bera, eta batez ere XVI. mendetik aurrera Ulsterko kolonizazioan ezarritako eskoziar kolono eta Ipar Irlandan gaur egun bizi diren haien ondorengoei esker ere bai.

## Ezaugarriak 
### Errotizazioa 
Ziurrenik, Eskoziako ingeles ahoskeraren ezaugarri nagusi eta entzutean nabarmena dena, ahoskera errotikoa da, hots, ingeles ahoskera arrunteko -r hizkia -rr gisa ahoskatzea: adibidez, "never" eta "every" hitzak "neverr" edota "everry" ahoskatuz. Ezaugarri hau batipat Eskoziako gaelera hiztunen artean ematen da, mendebaldean eta ipar-mendebaldean, baina baita gainontzeko Eskozia osoan ere. Eskoziatik kanpo ere ematen den ezaugarria ere bada, adibidez, Irlandako mendebaldeko irlandera hiztunen eremuetan eta Galesko ipar eta ipar-mendebaldeko gales hiztunen eremuetan ere bai, haien ama hizkuntzetako ahoskera ingelesez nabarmen gelditzen baita.

### Doinua 
Beste ezaugarri nabarmen bat, esaldiaren tonalitate berezia da, esaldiaren amaierari goranzko doinu emanez, Eskozia osoan ematen den fenomenoa, Glasgow hirian eta inguruetan aski nabarmena, ahoskera honekin oso nabarmen mintzatzen diren pertsona ezagunen artean Billy Connolly umorista eta Sean Connery aktorea daude, biak ere glasgowtar kalekume peto-petoak. Ipar Irlandan ere esaldiak antzeko doinuaz ahoskatzen dira, gainontzeko Irlandako ingeles ahoskeratik ezberdintzen duen ezaugarria da, Ipar Irlandako hiztunak gainontzeko herrialde osoan nondik datozen nabarmentzen duen "Iparraldekoen" ezaugarria, horren adibide jaiotzez Belfast hirikoa den Gerry Adams politikaria da.

## Kanpo estekak 
* Billy Connolly eskoziar aktoreari AEBtako telebistan egindako elkarrizketa, bertan Eskoziako ahoskera eta estatubatuar ahoskeraren arteko ezberdintasunak oso nabarmen entzun daitezke
Salmenta kostuak

Aktibo baten salmentari zuzenean egotz dakizkiokeen kostu gehigarriak dira, enpresak saltzeko erabakia hartu izan ez balu egingo ez liratekeenak, gastu finantzarioak eta mozkinen gaineko zergak kenduta, baina aktiboaren jabetza transferitzeko egin beharreko legezko gastuak eta salmenta komisioak sartuta.
Negozio

[thumb|[Estatubatuar dolar, munduan negozioak egiteko gehien erabiltzen duten dibisa.]]
**Negozio**, **salerosi** edo **salerosketa** produktu, zerbitzu edo garatu nahi den edozein jardueraren truke dirua lortzeko edo prestatzeko metodo bat da.

Adibidez, Interneteko negozio bat ekoizpen eta salmenta jarduerak Internet bidez egitean datza. Negozio mota horrek jendeari begira duen leihoa salgai dauden produktu edo zerbitzuak erakusteko erabiltzen den webgune bat da; maiz, orri horiek kreditu-txartelekin transakzioak egiteko aukera ematen dute.

Laburbilduz, negozio oro transakzio bat da, zeinaren bidez bi alderdi edo gehiagok ondasunak eta zerbitzuak trukatzen dituzten prezio jakin edo zehatz baten truke. Ondasun edo zerbitzu bat beste batekin trukatzeari, trukea esaten zaio. Ikuspegi juridikotik, negozio oro kontratu baten bidez formalizatzen da, eta salerosketa-negozioa da negozio juridiko nagusia.
Gambusia aestiputeus

***Gambusia aestiputeus*** *Gambusia* generoko animalia da. Arrainen barruko Poeciliidae familian sailkatzen da. Kolonbiako endemismo bat da.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* FishBase.org

## Ikus, gainera 
* *Gambusia*
* Poeciliidae