open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aliénor Poitierskoa

thumb|250px|Aquitaniako Eleanor-ren irdia Poitiers-ko Katedralaren leiho batean
**Aliénor Poitierskoa** (1444/1446 - 1509ko martxoak 14) Burgundiar gortesau eta idazlea zen, ezaguna egin zena *Les Honneurs de la Cour* idazteagatik, gorte frantsesetan eta bere gortesau bezalako esperientziatan oinarritua.

## Biografia 
Aliénor Jean de Poitiers Xanpainakoa noblearen eta Elisabet Sousakoaren alaba zen, ez-legitimoaren parte zen. Bere gurasoak Filipe III.a Borgoinakoa eta Elisabet Portugalgoa, Burgundiako dukesaren gortearen parte ziren. Ama, Elisabet, Flandriara joan zen 1429an erregina Elisabeten jarraigoaren parte bezala eta zehazki ezagutzen zituen gorte portugaldar eta burgundiarraren artean. 

7 urte zituenetik gortean hazi zen bere amarekin batera, garaian erreginaren laguntzaileen artean maila altuena zuena. Aliénor Elisabet Borboikoaren ''demoiselle d'honneur* bihurtu zen 1458an.

1462an Guillame Stavelekoarekin ezkondu zen, Veurneko bizkondea (d. 1469). Hiru seme-alaba eduki zituzten; seme bat, Guillaume (1465-1474), eta bi alaba Adrienne (1467-1525) eta Antoine (1469- 1494). 25 urte zituela alargun gelditu zen, ezkondu eta bederatzi urte geroago eta ez zer berriro ezkondu. 1496an, Borgoinako dukesa berri Joana I.a Gaztelakoaren *dame d'honneur'' izendatu zuten, hau Filipe I.a Nafarroakoarekin ezkondu ostean. 1509ko martxoaren 14an hil zen, 65 urte zituelarik, eta bere senarrarekin batera lurperatu zuten Stavele Parish elizan.

## Erreferentziak
Emakumea Antzinako Grezian

[thumb|thumbtime=35|start=0|Nor izan zen [Safo?]]
Antzinako Grezian, gizarte egitura ezberdinak zeuden, gobernu forma eta lege ezberdinekin, hiri estatu bakoitzaren arabera (polis). Espartan, **emakumeak** berdintasuna zuen gizonaren aurrean, bai heziketan, atletikoan eta artistikoan, bai berdintasun juridikoan, eta pribilegio berezia ere bazuen jabetzekiko, errege eta erreginen gobernu-sistema baten pean, diarkia bezala ezagutzen dena.

Epopeia homerikoetan, *polis* batzuk gizarte patriarkal bezala deskribatzen dira. Hiria K. a. VIII. mendean garatu zen bitartean. K. a. II. mendean, bazterketa-irizpideetan oinarritutako bi talde sozial handi ezarri ziren: "Hiritarren zirkulua", atzerritarrak (metekoak) eta esklaboak baztertzen zituena, eta "gizonen kluba", emakumeak baztertzen zituena, aldi berean, euren kluba bananduta zutenak. Bizitza sozialari dagokionez, emakumeen artean, heteren sektoreak parte hartzen zuen aktiboki, izadian ospe handia zuten kortesauak ziren, funtzio desberdinak zituzten iturri klasikoen arabera, eta pribilegioak zituzten politikako gaietarako, hezkuntzarako eta zergak ordaintzeko eskubidearekin, edozein herritarrek bezala. Gainerakoan, emakumeek, Antzinako Grezian, ezin konta ahala lanbide zituzten: tenpluetako apaizak (pitiak), poetiak, antzerki-aktoreak, koristak, eskultore-ereduak, zientzietako irakasleak, hala nola erretorika, logografia (Aspasiako kasua). Lesbos uharteko Safo olerkaria ere nabarmentzen da artearen alorrean, nolabaiteko errekonozimendua izatera iritsi zen.

Platonek, Errepublikaren V. liburuan, emakumeak onartzen ditu zaindarien klasean, eta VII. liburuaren amaieran, gobernari filosofoak existitzeko aukera onartzen du. Aristotelesek (Politika, III) hiritartasuna botere politikoan parte hartzeko aukera bezala definitu zuen; horrela, emakumea botere horretan parte hartzeko aukeratik urrunen zegoen gizarte sektorea zen, meteko eta esklaboak ez bezala, ezin baitzen inoiz hiritar bihurtu. Aristoteles ez zegoen ados Platonekin emakumeak hezi beharko liratekeen edo ez, baina biek uste dute emakumeak gutxiagokoak direla.

Heleniar garaira arte itxaron behar izan zen emakume irudi handiak greziar munduan agertzen ikusteko, jada gainbeheran, Alexandro Handiaren heriotzaren ondoren, Berenize, Arsinoe edo Kleopatra bezalako erreginen kasua. a

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gibelokre hankazuri

**Gibelokre hankazuria** (*Russula ochroleuca*) *Russulaceae* familiako onddoa da. Russula trinko samarra da, kapelaren ertza leuna eta haragia zapore garratz samarrarekin. Bere kolorea, inoiz tonalitate berdexkak izan ditzake. Ez du kalterik egiten baina ez da jangarria.

Sinonimoak: *Agaricus georgii*, *Agaricus ochroleucus*, *Agaricus pectinatus var. γ ochroleucus*, *Hypophyllum luteoalbum*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 5 eta 10 cm arteko diametrokoa, ganbila, gero laua, ez oso hondoratua eta ertza nahiko lodia, makurtua, uhindua eta pixka bat ildaskatua. Hori-okre kolorekoa da, baina hori-okre oliba samarra ere izan daiteke. Azala erdiraino bereiz daitekeena.

**Orriak:** Itsatsiak, meheak, estu samar, krema-zuri kolorekoak, orban marroi-gorrixkak dituzte askotan.

**Hanka:** Zuria, baina arrez edo arrosaz zikinduta egoten da oinarrian eta kolore grisaxka hartzen du, batzuetan orban gorrixkekin.

**Haragia:** Zuria, tindu grisaxka hartzen du. Ia usaingabea da, zapore gozo samarrekoa eta gero garratz samarra. Sulfato ferrosoarekin erreakzio laranja zurbila.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako russula generoko espezie askok. *Ochroleuca* epitetoa grekotik dator, "ochros" hitzetik, hau da, horixka, okrea eta zuria esan nahi duen "leukos" hitzetik. Bere okre zurbil koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Russula pectinata* delakoarekin nahas daiteke, baita oinaren oinarria gorrixka duen *Russula insignis* espeziarekin eta *Russula sororia* perretxikoarekin ere.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean agertzen da, hostozabalen eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Uruguai, Islandia, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Japonia, Taiwan, Australia, Gabon.

## Galeria 

Fitxategi:Gibelokre hankazuria azpitik.jpg|gibelokre hankazuria azpitik.
Fitxategi:Gibelokre hankazuria goitik.jpg|Gibelokre hankazuria goitik.
Fitxategi:Russula ochroleuca 3.jpg
Fitxategi:Russula ochroleuca 4.jpg
Fitxategi:Russula ochroleuca 5.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gibelubel iodousain

**Gibelubel iodousaina** (*Russula turci*) *Russulaceae* familiako onddoa da. Perretxiko hau atzamar bat kapelaren erdian bermatzean antzematen da. Jasotzean, harizpi likatsuak itsatsiko zaizkio, bere muki bereizgarriagatik. Oinaren oinarrian duen iodoformo usaina ere beti dago presente. Kapela gisatua nahiko jangarri ona da, baina oina baztertu egin behar da, ezin baita jan bere mingotsagatik eta oinarrian duen iodoformo usainagatik.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 10 cm arteko diametrokoa, hasieran ganbila, gero laua, kolore aldakorrekoa: lila-grisaxka, morexka, marroi-morexka, erdiguneen  zirkulu more-beltzarekin. Azala zati batean bereiz daiteke, Zerbait likatsua diskoan, baina berehala lehortzen da.

**Orriak:** lehenik estu, gero tarte gehiagorekin, gaztetan krema kolorekoak, gero okre.

**hanka:** 3 eta 7 x 1 - 2 cm-koa, zuria edo arrosa samarra, pruina pixka batekin.

**Haragia:** Zuria, horitu daiteke apur bat. Zapore gozoa. Iodo usaina oinaren oinarrian. Gayac-arekin erreakzio motela eta intentsitate gutxikoa.

**Etimologia:** *Turci* epitetoa, Turco-Lazzari baronesaren omenez da, margolaria eta gastronomoa. Onddo askoren ilustrazioen egilea. Bresalodaren "Iconographia micologica"-n erreproduzituak.

## Jangarritasuna 
Jangarri erdipurdikoa, baina oina kendu egin behar da iodo usainagatik.

### Nahasketa arriskua 
Oinaren oinarriaren iodo-usain ezaugarria duen espeziea. Eta ale tipikoenetan kapela ertz morexka batez apainduta duelako.

*Russula amethystina* delakoak antzeko usaina du, baina pixka bat leunagoa eta ez oinaren oinarrian bakarrik.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean taldeak osatzen ditu pinudietan. Ez da oso arrunta.

### Banaketa eremua 
Europa, Errusia, Kanada, Ameriketako Estatu Batuak eta Kanariar uharteak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gibelgorri hankagogor

**Gibelgorri hankagogorra** (*Russula lepida*) *Russulaceae* familiako onddoa da. Nahiko erraz identifikatzen den Russula da, haragiaren gogortasun eta sendotasun handiagatik, kolore gorri biziagatik, oinaren tindu arrosengatik eta zapore mentolatuagatik. Sukaldaritzako balio txikiko jangarria.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 14 cm arteko diametrokoa, haragitsua eta gogorra, hasieran globo itxurakoa, gero denbora askoan ganbila eta amaieran zabaldua eta apur bat hondoratua. Azala itsatsia, lehorra, pixka bat belusatua, gorri-andere-mahats koloretik gorri-karmin kolorera, ertzetan argiagoa eta batzuetan asko kolorgetzen da, zuri horixka den *lactea* aldaeran bezala.

**Orriak:** Itsatsiak, estu eta meheak, kolore zurixkakoak edo krema zurbilekoak, eta ertzak batzuetan gorrixkak kapelaren ertzetik hurbil.

**Hanka:** Sendoa, gogorra, apur bat puztua oinarrian eta sarritan okerra. Pruinaduna eta zuria da, baina arrosaz tindatzen da.

**Haragia:** Gogorra eta itxia, zuria, baina tonu grisak hartzeko joera du, mentol eta fruta usainekoa eta zapore gozokoa, nahiz eta batzuetan zerbait mingotsa eta desatsegina izan. Sulfato ferrosoarekin erreakzio oso arina.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, russus-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako Russula generoko espezie askok. *Lepida* epitetoa ere latinetik dator, "lepidus" hitzetik, graziosoa, atsegina esan nahi du. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jangarria da, baina baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Russula rubra* delakoak antz handia du kapelaren kolorean, baina oina biguna du eta haragia oso garratza eta ezti usainekoa. Txikiagoa da eta hostozabaletan bizi da. *Russula amarissima* eta *Russula pseudointegra* espeziekin ere nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hostozabalen eta koniferoen basoetan agertzen da, batez ere pagadietan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, India, Himalaiako mendikatea eta Japonia.

## Galeria 

Fitxategi:Russula lepida 2.jpg
Fitxategi:Russula lepida 3.jpg
Fitxategi:Russula lepida 4.jpg
Fitxategi:Russula lepida 5.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koziyat rog

***Ahuntz adarra*** () 1972ko Metodi Andonov bulgariar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

Espainian bere eszena erotikoei esker film arrakastatsua izan zen: zineklubetan eman zuten eta zentsura frankista saihestea lortu zuen.

## Sinopsia 
XVII. mendea. Inbaditzaile otomandarrek Ivanen emaztea bortxatu eta hil dute. Alargunak orduko gizonen borrokaren artean trebatuko du alaba. Neskak ahuntz adar zorroztua erabiliko du, amaren hilketagatik mendeku hartzeko.

## Aktoreak 
* Katya Paskaleva: Maria
* Anton Gorchev: Karaivan
* Milen Penev: Ovcharyat
* Todor Kolev: Deli
* Kliment Denchev: Turchin
* Stefan Mavrodiyev: Mustafa
* Nevena Andonova: Maria kato malka
* Marin Yanev: Nasilnik
* Krasimira Petrova: Lyubimata na Mustafa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
¿Qué te juegas?

***¿Qué te juegas?*** 2019ko Inés de León espainiar zinema zuzendariaren amodiozko film komikoa da.

## Sinopsia 
Roberto eta Daniela anai-arrebek enpresa handi eta errentagarri bat jaso dute herentzian familiarengandik, eta hori kudeatzea tokatuko zaie, baina gauzak ikusteko modu zeharo desberdinak dituzte. Biak gauza batean jarriko dira ados: Isabelekin maiteminduko dira.

## Aktoreak 
* Leticia Dolera: Isabel
* Amaia Salamanca: Daniela Allende-Salazar
* Javier Rey: Roberto Allende-Salazar
* Mariam Hernández: Alexia
* Daniel Pérez Prada: Fernando
* Brays Efe: Brays
* Santiago Segura: Luis
* Walter Orellana: Yuma

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unga Astrid

***Unga Astrid*** (, ) 2018ko Pernille Fischer Christensen daniar zinema zuzendariaren film biografikoa da.

## Sinopsia 
Filma Astrid Lindgren idazle suediarraren biografia da, Pippi Galtzaluzeren sortzailearena. Mundu mailan ospea eskuratu aurretik, kazetari lanetan ibili zen. 1941ean, gaixorik zegoen semeari ipuinak kontatzen zizkion, eta hortik sortu zen haren pertsonaiarik ezagunena. Haren istorioek mundu guztian izan zuten oihartzuna.

## Aktoreak 
* Alba August: Astrid Lindgren
** Maria Fahl Vikander: Astrid zaharra
* Maria Bonnevie: Hanna Ericsson
* Magnus Krepper: Samuel August Ericsson
* Henrik Rafaelsen: Reinhold Blomberg
* Trine Dyrholm: Larsen ama
* Björn Gustafsson: Sture Lindgren
* Li Brådhe: Landlord
* Mira Mitchell: Berta
* Sofia Karemyr: Madicken

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Assassination Nation

***Assassination Nation*** 2018ko Sam Levinson estatubatuar zinema zuzendariaren suspensezko film komikoa da.

## Sinopsia 
Salem ez da garai bateko herria. Gaur egun, hackinga eta informazio lapurreta dira sorginkeriaren molde berriak. Zibereraso bat egotzita, lau neska atxilotuko dituzte.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
I Am the Night (telesaila)

***I Am the Night*** 2019ko estatubatuar telesaila da, Sam Sheridanek TNTrentzat egina.

## Sinopsia 
Arrazismoak, Hollywooden alderik ilunenak, Black Dahlia hilketak eta iraganeko mamuak gainditu nahian dabilen detektibeak bat egingo dute girotze iluneko istorioan.

## Aktoreak 
* Chris Pine: Jay Singletary
* India Eisley: Fauna Hodel
* Jefferson Mays: George Hodel
* Jamie Anne Allman: Tamar Hodel
* Connie Nielsen: Corinna Hodel
* Leland Orser: Peter Sullivan
* Yul Vazquez: Billis
* Jay Paulson: Ohls
* Theo Marshall: Detective Cuddy
* Golden Brooks: Jimmie Lee Greenwade
* Monique Green: Nina
* Shoniqua Shondai: Tina
* Justin Cornwell: Terrence Shye
* Dylan Smith: Sepp

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gibelokre konpotausain

**Gibelokre konpotausaina** (*Russula fellea*) *Russulaceae* familiako onddo espezie bat da. Perretxiko berantiarra da, ertaina baina sendoa, zapore garratzeko haragia eta sagar konpotaren usainekoa, karpoforoaren kolorea ia uniformea da. Oso ohikoa da Euskal Herriko pagadietan. Ez da jangarria, oso mina da.

Sinonimoak: *Agaricus ochraceus,* *Agaricus felleus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 9 cm arteko diametrokoa, hasieran ganbila, ondoren laua eta hondoratua, ertza kamuts samarra, mehea, makurra eta lerro laburrez markatuta, eguraldi hezearekin likatsu samarra du azala, krema-okre-hori ezti kolorekoa, ilunagoa edo laranjatuagoa erdian, baina karpoforo guztia kolore uniforme samarrekoa izaten da.

**Orriak:** Itsatsiak, meheak, gaztetan estuago zahartzaroan baino eta krema-okre kolorekoak, erreflexu laranjekin.

**Hanka:** Hasieran betea, baina laster hutsa, oinarrian pixka bat puztuta eta hori-okre kolorekoa, kapela baino zurbilagoa eta orrien antzeko kolorekoa.

**Haragia:** Lodia eta itxia, hasieran zurixka eta gero okre kolorez zikindua. Zapore oso garratza du, eta sagar-konpotaren usain gogorrarekin, gero, arrain usaina izatera pasatzen da, sardinzar ustelen usaina bezalakoa. Sulfato ferrosoarekin erreakzio ia nulua.

**Etimologia:** Latinetik dator *Russula* hitza, *russus*-etik, gorriaren txikigarritik: apur bat gorrixka, kolore gorria daukatelako *Russula* generoko espezie askok. *Felleus* epitetoa ere latinetik dator eta behazunarekin dauka zer ikusia. Bere zapore pikanteagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria. Oso mina da.

### Nahasketa arriskua 
*Russula ochroleuca* delakoarekin nahas daiteke eta baita *Russula claroflava* zapore gozokoarekin eta *Russula lutea* fruta usaineko eta zapore gozokoarekin.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean koniferetan eta hostozabaletan, pagoetan gehien.

## Banaketa eremua 
### Banaketa eremua 
Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Zimbabwe.. Ez dago Ipar Amerikan non lotura estua duen *Russula simillima* delakoa dago.

## Galeria 

Fitxategi:Russula fellea 1.jpg
Fitxategi:Russula fellea 2.jpg
Fitxategi:Russula fellea 3.jpg
Fitxategi:Russula fellea 4.jpg
Fitxategi:Russula fellea 5.jpg
Fitxategi:Russula fellea 6.jpg
Fitxategi:Russula fellea 7.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
After Life (telesaila)

***After Life*** 2019ko britainiar telesaila da, Ricky Gervaisek Netflixentzat egina.

## Sinopsia 
Emaztea galdu berri du Tony Johnson protagonistak. Heriotza horrek depresioa eragingo dio, eta, horren ondorioz, jarrera zinikoa hartuko du bere egunerokoan. Lankideak eta lagunak behin alaia zen gizonaren tristuraz ohartuko dira, baina bere erantzun gogorrak ez dira lagungarri izango egoerari buelta emateko.

## Aktoreak 
* Ricky Gervais: Tony
* Tom Basden: Matt
* Tony Way: Lenny
* Diane Morgan: Kath
* Mandeep Dhillon: Sandy
* Ashley Jensen: Emma
* David Bradley: Tonyren aita
* Kerry Godliman: Lisa
* Paul Kaye: psikologoa
* Tim Plester: Julian
* Joe Wilkinson: Pat postaria
* Tommy Finnegan: George
* Thomas Bastable: Robbie
* Penelope Wilton: Anne
* David Earl: Brian
* Jo Hartley: June
* Roisin Conaty: Daphne

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The OA

***The OA*** 2016ko estatubatuar telesaila da, Brit Marling eta Zal Batmanglijek Netflixentzat egina.

Proposamen artistiko ezin pertsonalagoa du oinarri, eta kontakizunak emakume itsu bat, naturaz gaindiko ahalmenak eta gatibutasuna uztartzen ditu.

## Aktoreak 
* Brit Marling: Prairie Johnson / The OA
* Emory Cohen: Homer Roberts
* Scott Wilson: Abel Johnson
* Phyllis Smith: Elizabeth "Betty" Broderick-Allen ("BBA")
* Alice Krige: Nancy Johnson
* Patrick Gibson: Steve Winchell
* Brendan Meyer: Jesse
* Brandon Perea: Alfonso "French" Sosa
* Ian Alexander: Buck Vu
* Jason Isaacs: Hunter Aloysius "Hap" Percy
* Will Brill: Scott Brown
* Sharon Van Etten: Rachel
* Paz Vega: Renata Duarte
* Kingsley Ben-Adir: Karim Washington

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ricky Gervais

**Ricky Dene Gervais** ( ahoskatua;Reading, Berkshire, ) ingeles umorista, aktore eta gidoigilea da.

2001. urtean *The Office* plazaratu zuenetik, komediarekin lotu izan da. Telesaila kultuzko telesail bilakatu zen mundu zabalean, eta Gervais bera, sortzaile ez ezik aktore ere izanik, umore garratzaren ikur bilakatu zen. Geroztik, bide berari eutsi dio, eta hamaika proiektutan parte hartu du, telebistan, zineman, bakarrizketetan edota bideo-jokoetan.

## Filmografia 
## Erreferentziak
The Office (britainiar telesaila)

***The Office*** britainiar umorezko telesaila da, Ricky Gervais eta Stephen Merchantek sortua. BBCk eman zuen 2001 eta 2003 artean eta hainbat sari lortu zituen.
Enpresa bateko salmenta bulegoan lan egiten zuen taldearen inguruko erretratua kultuzko telesail bilakatu zen mundu zabalean, eta Gervais bera, sortzaile ez ezik aktore ere izanik, umore garratzaren ikur bilakatu zen.

## Aktoreak 
* Ricky Gervais: David Brent
* Martin Freeman: Tim Canterbury
* Mackenzie Crook: Gareth Keenan
* Lucy Davis: Dawn Tinsley
* Patrick Baladi: Neil Godwin
* Ralph Ineson: Chris Finch
* Stirling Gallacher: Jennifer Taylor-Clarke

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kharkivko Okupazioa (1917)

**Kharkivko okupazioa** Ukraina-Sobietar Batasuna Gerrari hasiera eman zion gertaera izan zen. Okupazioa 1917ko abenduak 23an gertatu zen, Boltxebike armadak Kharkivko kanpoaldean borrokatu eta ukrainar armada garaitu eta gero. Ukrainar agintariak ez zuten hiria berreskuratu lortu eta azken ukrainar erregimentuak errenditu ziren 1918ko Urtarrilak 10ean.

## Gertaerak 
Hasieran Armada Gorriaren sarrera Ukrainan sobietar tropek trenbideak zituzten lurrak okupatzeko beharra zeukatela esanez justifikatu zuten. Mugimendu honen arrazoia Aleksei Kaledinek Abenduak 15ean Rostov Doneko hiria hartu zuelako eta Armada Zuriaren presentzia Ukrainan asko handitu zelako. 1917ko Abenduan Armada Gorria ez zegoen UPRren kontra egiteko prest oraindik.

Garai hartan Kharkiv hiria anarkia osoan zegoen eta hiriko Boltxebikeak, Kharkivko Dumaren laguntzarekin armada gorriko alderdi bortitzena kanporatzea erabaki zuten.

Urtarrilak 10eko gauean Kharkivko Guardia Gorriak UHRren bi erregimentu (2700 baioneta) armagabetu zituen. Erregimentu hauek hiriko bi botereak (UHRa eta Boltxebikeak) kontrolpean izaten saiatzen egon ziren 20 egunez. 300 UHR soldatuak Armada Gorrian sartzeko nahia erakutsi zuten, eta Kosako Gorrien erregimentuan sartu ziren.

Kharkiv Ukrainako Herri Sobietarren Errepublikaren hiriburua bihurtu zen 1918ko Apirilak 19ra arte, Alemaniar Inperioaren armada hirian sartu zenean.

## Erreferentziak 
* Гавриленко О. А., Логвиненко І. А. Більшовицький переворот у Харкові: як це було // Наукові записки кафедри українознавства Харківського ун-ту. Вип. 1. — Харків, 1994. — С.48-55;
* Первая война большевиков против Украинской Народной Республики (декабрь 1917 — февраль 1918) (рос.)
## Kanpo estekak
Alukah

**Alukah** zaldi-izaina esan nahi duen hebreerazko hitza da, animalien lepoetatik elikatzen den izain mota.

Aditu biblikoek dioetnez, "odol grinako munstroa" edo banpiro esan nahi dezake. Lehen aldiz aipatzen da Bibliako 30.garren Esaera Zaharren liburuan (Prob. 30:15).

Alukahren deskribapen zehatzena Sefer Hasidimean agertzen da, non otsora itxuraldatu daitekeen izakia bezala adierazten den.

Bere ile luzea askatuz hegan egin dezake eta denbora nahikoz odolez elikatzea ekiditen bazaio hil daiteke. Behin hilda, ahobete lur lurperatzen badira deabru bilakatzea ekiditen da.

Salomonek "Alukah" deabru emeari buruz diardu bere saera Zaharren liburuko igarkizunetan, Alukahren hazidun umetokiak madarikatzeko gaitasunari buruz. Historikoki, Alukah Lilithekin estuki erlazionatuta egon da, agian Lilith bera edo bere ondorengoa izanik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katia Paskaleva

**Katia Paskaleva** (; Petrich,  - Sofia, ) bulgariar aktorea izan zen. *Koziyat rog* filmean egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia hautatua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aysheaia

230px|eskuinera|thumb|*Aysheaia*-ren interpretazio artistikoa.
230px|eskuinera|thumb|*Aysheaia*-ren SD interpretazioa.
***Aysheaia*** Kanbriar garaian bizi izan zen animalia genero bat da, gaur egun iraungita dagoena. Espezie bakarra ezagutzen da, *Aysheaia pedunculata*.

## Etimologia 
Fosila aurkitu zen Burgess Shale aztarnategitik gertu dagoen Wapta glaziarraren iparraldean *Ayesha* izeneko mendi tontorra dago. XX mendearen hasieran *Aysha* izena zuen, horrela ikusten da 1904 urteko mapa batean.

## Aurkikuntza eta taxonomia 
Charles Doolittle Walcott paleontologo estatubatuarrak aurkitu eta deskribatu zuen 1911 urtean. Berehala hartu zion zizare itxura, fosilari burua falta zitzaiola uste zuen arren. Onikoforoen taldean sartu zuen. Harry B. Whittingtonek 1978an onikoforoetatik bereizitako filum propio batean kokatu zuen, Lobopodoen taldean.

1990. hamarkadan Txinan aurkituriko fosil berrien ikerketetan *Aysheaia* eta antzeko fosilak artropodo eta onikoforoen lerro filogenetikotik garai goiztiar batean aldenduriko izakiak zirela ondorioztatu zuten.

*Aysheaia pedunculata*-ren fosil gehienak Burgess Shale aztarnategian aurkitu dira, 20 hain zuzen ere. Munduko beste leku batzuetan 19 baino ez dira aurkitu. Utah estatuko Wheeler formazioan bigarren espezie bat agertu zela uste izan zen, *Aysheaia prolata*, baina Stanleycaris anomalocarididoaren luzakin bat zela forgatu zen beranduago. Txinako Maotianshan Shales aztarnategian antzerako animaliak aurkitu izan dira.

## Deskribapena 
*Aysheaia* beldarraren itxurako animalia bat da. Gaur egungo onikoforoen antz handia zuen baina ez zeukan ez antena ez barailarik. 1 eta 6 zentimetroko luzera duten fosilak aurkitu dira. *Aysheaia*-ren gorputzak hamar segmentu zituen eta bakoitzetik hanka pare arantzatsu eta eraztunduna ateratzen zitzaion. Ez zuen buruaren itxurako egiturarik. Ahoaldean hanka bezala erabil zitzakeen bi hanka luze zituen eta ahoaren inguruan hatz itxurako sei luzakin.

## Bizimodua 
Belakietatik gertu aurkitu izan da eta hauetaz elikatzen zela pentsatzen da. Harraparietatik ihes egiteko belakien artean ezkutatuko zen. Bere hanketako erpeak belakiei gogor eusteko erabiliko zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Smithsonian Instituzioko webgunea
Tullia d'Aragona

'''Tullia d'Aragona** edo **Tullia Aragoikoa'* ( – 1556) XVI. mendeko olerkari, idazle eta filosofo italiarra zen. Aitaren partez, Fernando I.a Napolikoa birraitona zuen.

## Lanak 
* *Rime della signora Tullia d'Aragona e di diversi a lei* (1547)
* *Dialogo dell'Infinità d'Amore* (1547)
* *Il Meschino, o il Guerino'' (1560)
Tuchulcha

**Tuchulcha**, mitologia etruriar edo etruskoan infernuko jainkoa da, demonio ktoniko hau azpimunduan, Aita bezala ezagutua, bizi da.

## Kanpo estekak
Laura Mancinelli

**Laura Mancinelli** (Udine, Italia, 1933ko abenduaren 18a - Turin, Italia, 2016ko uztailaren 7a) idazlea, germanista eta Erdi Aroaren arloko aditua izan zen. Emakumea, unibertsitateko irakaslea, itzultzailea, saiakeragilea (Erdi Aroko historiari buruzkoak hainbat saiakera idatzi zituen) eta eleberri historikoen egilea.

## Bizitza 
Laura Mancinelli Udinen jaio zen, 1933an. Eskolako ikasketak eta ikasketak egin ondoren, 1956an Turineko Unibertsitatean lizentziatu zen literatura alemanez lizentziatu zen literatura modernoan zentratuta.

Bere doktoregoaren ondorengo urteetan, Erdi Aroko Alemaniako kulturaren grina utzi gabe irakatsi zuen. 1969an saiakera idatzi zuen *The Song of the Nibelungs. Problems and values*.

Hirurogeita hamarreko hamarkadan, filologia germanikoa Sassari Unibertsitatean irakatsi zuen, eta gero Veneziako Ladislao Mittner alemaniarra deitu zitzaion. 1976an Alemaniar Hizkuntzaren Historia Katedra eskuratu zuen Ca'Foscari Unibertsitatean.

Bere lankide eta adiskide Claudio Magrisek emandako aholkuei jarraituz, 1972an, *Nibelungoen* liburuaren jatorrizko liburua argitaratu eta itzuli zuen, *Tristan* de Godofredo-k 1978an eta ondorengo *Gregorius* eta *Heinrich gizarajoa* de Hartmann Von Aue-k 1989. urtean jarraian.

Turinera itzuli zen Filologia Alemaniako Unibertsitateko katedrako buru izatearen ondoren, Laura Mancinelli fikzioan debuta egin zuen 1981ean, Einaudi, *I dodici abati di Challant* ("Hamabi abadeak Challant") emanez, 1968an idatzi zuen egileak hasi zuen eleberri historikoa emanez. *Il fantasma di Mozart* ("Mozarten mamua") 1986an eta *Il miracolo di santa Odilia* ("Odiliako miraria") 1989an.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *I dodici abati di Challant* (1981)
* *Il fantasma di Mozart* (1986)
* *Il miracolo di santa Odilia* (1989)
* ''Gli occhi dell'imperatore* (1993)
* *I tre cavalieri del Graal* (1996)
* *Il principe scalzo* (1999)
* *La musica dell'isola* (2000)
* *Attentato alla Sindone'' (2000)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Moore Grimké

**Sarah Moore Grimké** (1792ko azaroak 26 – 1873ko abenduak 23) abolizionista, idazle eta sufragista estatubatuarra zen. Hego Carolinan jaio eta hezi zen, lur-jabea zen familia aberats batean. Gerora, 1820ko hamarkadan, Filadelfia, Pennsylvaniara joan zen bere ahizpa gazteenarekin (Angelina Grimké), kuakero edo dardartiari bilakatu zenean eta biak mugimendu abolizionistaren parte bilakatu ziren. Bi ahizpak hitzaldi abolizionisten zirkuituan hitz egiten hasi ziren, gai politikoei buruz beste hainbat emakumek egin zuten moduan kolonoen garaitik: Susanna Wright, Hannah Griffitts, Susan B. Anthony, Elizabeth Cady Stanton, eta Anna Dickinson. Beren lehen eskuko esperientziak eta abolizioaren grina konpartitzeaz gain, emakumeen eskubideen abokatu bilakatu ziren.
Shub-Ad Urkoa

**Puabi** (akadieraz: "Aitaren hitza") edo **Shubad** (Sir Charles Leonard Woolleyren interpretazio oker baten ondoriozko izena) zibilizazio sumertarreko Ur hiriko erregina bezala ezaguna (nahiz eta bere maila ez dagoen argi) Ur-eko lehen dinastiaren garaian ( K. a 2600).
Oriana Sabatini

**Oriana Gabriela Sabatini** (Buenos Aires, ) argentinar modelo, aktore eta abeslaria da. *Aliados* telesailean egindako lanari esker, ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria

**Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria** Lapurdi, Behe Nafarroa eta Zuberoako herriak (Eskiula eta Jeztaze salbu) biltzen dituen Euskal Hirigune Elkargoko burua da.

Egun, Euskal Hirigune Elkargoko lehendakaria Jean Rene Etxegarai beskoiztarra da.

Lehendakariak, besteak beste, lehendakariordeak hautatzeko eskumena du eta beraz, hauek bete beharko dituzten funtzio zein eginkizunak zehaztekoa. Horretaz gain, Elkargoko biltzarrak zuzentzeaz arduratzen da. Hirigune Elkargoaren biltzar nagusia, Kontseilu Eragilea, Lehendakariak berak, lehendakariordeek eta kontseilari delegatuek osatzen dute, bertan, esparru guztiak koordinatzeaz arduratzen dira.

## Lehendakarien zerrenda 
Euskal Hirigune Elkargoa 2017an sartu zen indarrean eta lehen lehendakaria, Jean Rene Etxegarai, 2017ko urtarrilaren 23an izendatu zuten Ipar Euskal Herriko erakunde politikoaren buruzagi.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Hirigune Elkargoa
* Ipar Euskal Herria
* Eusko Jaurlaritzako lehendakaria
* Nafarroako Gobernuko lehendakaria

## Kanpo estekak
Mar Saura

**María del Mar Gómez Saura** (Bartzelona, ), **Mar Saura** izen artistikoz ezaguna, kataluniar modelo, aktore eta telebista aurkezlea da. Telebistan egindako lanari esker, ospetsu bilakatu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
The Naked Gun 2½: The Smell of Fear

***The Naked Gun 2½: The Smell of Fear*** (euskaraz *Pistola Biluzia 2½: Beldurraren Usaina*), 1991ko David Zucker estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. *Police Squad!* umorezko telesailan oinarritua dago. Leslie Nielsen, Priscilla Presley, George Kennedy, O. J. Simpson eta Robert Goulet aktoreek antzeztu zuten.

*The Naked Gun: From the Files of Police Squad!* (1988) aurrekaria eta *Naked Gun 33⅓: The Final Insult* (1994) jarraipena izan zituen.

## Argumentua 
Frank Drebbin (Leslie Nielsen) polizia baldar eta despistatua hiria salbatzeko itzuli da. Baina honakoan energia industriako gaizkileei aurre egin beharko die.

Mainheimer doktorea (Richard Griffiths) eta zientzialari garrantzitsua etorkizunean geldituko diren energia erreserbei buruzko txosten bat aurkeztera doa, eta bere aurreikuspen ezkorrek petrolio, ikatz eta zentral nuklear industriako enpresaburuei kalte egiten die. Hortaz, kaltetiak sentitzen diren enpresaburuek Mainheimer bahitu eta Mainheimerren itxura fisiko berdina eta beren interesen aldekoa den Earl Hackerrengatik ordezkatuko dute. Drebbinek Jane Spencer (Priscilla Presley) elkarrizketatu beharko du, Mainheimer doktorearen idazkaria, eta bien arteko iraganeko maitasun pasioa berriz piztuko da.

## Aktoreak 
* Leslie Nielsen: Frank Drebin tenientea
* Priscilla Presley: Jane Spencer
* George Kennedy: Ed Hocken kapitaina
* O. J. Simpson: Nordberg detektibea
* Robert Goulet: Quentin Hapsburg
* Richard Griffiths: Albert S. Meinheimer doktorea/Earl Hacker
* Jacqueline Brookes: Anabell Brumford komisionatua
* Anthony James: Hector Savage
* Lloyd Bochner: Terence Baggett
* Tim O'Connor: Donald Fenswick
* Peter Mark Richman: Arthur Dunwell
* Ed Williams: Ted Olsen
* John Roarke: George H. W. Bush, AEBetako lehendakaria
* Margery Ross: Barbara Bush, AEBetako lehen andrea
* Peter Van Norden: John Sununu, AEBetako Gobernuko pertsonal saileko burua
* Gail Neely: Winnie Mandela
* Colleen Fitzpatrick: Blues Singer, Blue Note Clubean
* Sally Rosenblatt: Redmond andrea
* Alexander Folk: Crackhouse polizia
* "Weird Al" Yankovic: Polizia estazioko kankailua
* Gina Mastrogiacomo: Sex Shopeko langilea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Claudine Guérin de Tencin

**Claudine Alexandrine Guérin de Tencin** Literatura-areto bat antolatu zuen idazle frantsesa izan zen. Bere bizitza nahiko ezaguna da, gutxienez bost biografia idatzi direlako berari buruz. Grenoblen jaio zen, bere aita, *Antoine Guérin*, Chambéryko Parlamentuko presidentea zen lekuan. Bere ama *Buffévent-eko Louise* izan zen.

Claudine moja izatera iritsi zen, baina sekularizatu egin zen Klemente XI.a aita santuaren baimen formalarekin. Ustez, maitasun-harremana izan zuen, Arthur Dillon soldadu irlandar erbesteratuarekin, artean moja zela. Parisen elkartu zen ahizparekin, eta han literatur areto bat ezarri zuen laster.   

Bere literatur aretora famatuen tropela joaten zen, berak bere *basapiztiak* edota *ménagerie* bezala ezagutzen zituenak: Bernard le Bovier de Fontenelle, Helvétius eta Charles de Secondat pentsalariak.hainbat Frantziako idazle ezagun joan ohi ziren, besteak beste Bernard Le Bovier de Fontenelle ta Charles Louis Secondat, Montesquieu baroia pentsalariak,  Pierre de Marivaux komediagilea, Antoine François Prévost elaberrigilea, Émilie du Châtelet matematikaria, Jean-François Marmontel entziklopedista edota René Antoine Ferchault de Réaumur entomologoa. 

Bere maitale eta ongile ugarien artean aipatzekoak dira *Louis-Camus Destouches*, zeinekin seme ez-legitimo bat izan zuen: Jean le Rond d'Alembert filosofo eta entziklopedista ezaguna izango zena, eta *Guillaume Dubois*, geroago lehen ministro eta artzapezpiku izango zena. Bere maitaleetako batek, *Charles-Joseph de la Fresnaye,* bere buruaz beste egin zuen bere etxean eta Claudinek denbora bat igaro behar izan zuen kartzelan, baina gerrora errugabetzat jo zuten.

## Idazlanak 
* *Mémoires du Comte*  *de Comminge.* Elaberria. Hainbat hizkuntzetara itzulia eta argitaratua, ingelesez (1746), italieraz (1754) eta gazteleraz (1828).
* *Le Siège* *de Calais, Nouvelle Historique.* La Haya, pero París, chez Jean Néaulme, 1739, 2 liburuki, urte berean bi aldiz argitaratua.
* *Les Malheurs de l’amour. Insano nemo in amore sapit, Propert.*  1747, 2 liburuki. 
* *Anecdotes de la cour et du règne d’Édouard II, Roi d’Angleterre. Par Mde L.M.D.T., & Mde E.D.B.*, 1776.
* *Correspondance du cardinal de Tencin, ministre d’État, et de  Madame de Tencin sa sœur, avec le duc de Richelieu, sur les intrigues de la cour de France depuis 1742 jusqu’en 1757, et surtout pendant la faveur des dames de Mailly, de Vintimille, de Lauraguais, de Châteauroux et de Pompadour*, 1790. 
* *Lettres de Mme. de Tencin au duc de Richelieu*, Paris, L. Collin, An XIII - 1806. (9 gutun) 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Voltaire
* Madame d'Aulnoy
* Jeanne-Marie Leprince de Beaumont
Naked Gun 33⅓: The Final Insult

***Naked Gun 33⅓: The Final Insult*** (euskaraz *Pistola Biluzia 33⅓: Azken Iraina*), 1991ko Peter Segal estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. *Police Squad!* umorezko telesailan oinarritua dago. Leslie Nielsen, Priscilla Presley, George Kennedy, O. J. Simpson eta Fred Ward aktoreek antzeztu zuten.

*The Naked Gun: From the Files of Police Squad!* (1988) eta *The Naked Gun 2½: The Smell of Fear* (1991) aurrekariak izan zituen.

## Argumentua 
Frank Drebin (Leslie Nielsen) poliziatik erretiratua da eta orain etxekogizon lanetan jarduten du, aldiz Jane Sepencer (Priscilla Presley) abokatua da. Baina polizia, Rocco Dillon (Fred Ward) gaizkile presoaren eraso egitasmo berri bat geldirazteko Franken beharrean dagoenean, iraganeko poliziak bere emazteak beste kasurik ez onartzeko egindako eskakizuna desobeditzeko beldur izango da. Azkenean, Tania (Anna Nicole Smith) izeneko susmagarri bati buruz ikertzea onartuko du.

Etxera itzultzean, Janek bere senarra poliziara itzuli dela ohartuko da, berarekin haserretu eta etxetik aldegingo du. Orduan, Frank gertatutakoarekin atsekabetu eta ekintzara itzuliko da. Honakoan, espetxean barneratu eta presoaren papera eginez Roccok zein egitasmo zehatz duen jakiten saiatu beharko da, zein lekutan erasotu eta nola egingo duen. Hasieran Drebin eta Roccoren harremana ez da oso ona izango, baina biak espetxetik ihes egitea lortzean, Roccok Frankenganako eskerrona izango du. Roccoren jauretxera iristean, Frank haren egitasmoa ekitaldi garrantzitsu bat erasotzea izango dela jabetuko da: Oscar Sarien ekitaldia.

## Aktoreak 
* Leslie Nielsen: Frank Drebin tenientea
* Priscilla Presley: Jane Spencer Drebin
* George Kennedy: Ed Hocken kapitaina
* O. J. Simpson: Nordberg detektibea
* Fred Ward:Rocco Dillion
* Kathleen Freeman: Muriel
* Anna Nicole Smith: Tanya Peters
* Ellen Greene: Louise
* Ed Williams: Ted Olsen
* Raye Birk: Papshmir
* James Earl Jones: Bere burua antzeztua
* Olympia Dukakis: Bere burua antzeztua
* Raquel Welch: Bere burua antzeztua
* Joe Grifasi: Zuzendaria
* Bill Erwin: Gidaria
* "Weird Al" Yankovic: Bere burua antzeztua
* Vanna White: Bere burua antzeztua
* Pia Zadora: Bere burua antzeztua
* Mary Lou Retton: Bere burua antzeztua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Blade: Trinity

**Blade Trinity**, ***Blade III*** edo ***Blade III: Trinity***, 2004ko David S. Goyer estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko ekintza filma bat da. Marv Wolfman eta Gene Colan komikigileen *Blade* komikian oinarritua dago. Wesley Snipes, Kris Kristofferson, Jessica Biel, Ryan Reynolds, Parker Posey, Dominic Purcell eta Triple H aktoreek antzeztu zuten.

*Blade* (1998) eta *Blade II* (2002) aurrekariak izan zituen.

## Argumentua 
Urte luzez, Blade (Wesley Snipes) munduak gauez kalezuloetan jazotzen zenaz ohartu gabe banpiroen aurka borrokatu da. Baina orain, FBIko sareetan erori ostean, egun argira ateratzera eta ordurarte bere izateaz ezjakitunak ziren gizaki banpiro-ehiztariekin elkarlanean jardutera derrigortua egongo da, Nightstalkers direlakoak. Abigail (Jessica Biel) eta Hannibalen (Ryan Reynolds) laguntzaz, Bladek atzetik jarraika izan duen Antzinaroko izaki baten aztarnak jarraituko ditu, jatorrizko banpiroa: Drakula (Dominic Purcell).

## Aktoreak 
* Wesley Snipes: Eric Brooks / Blade
* Jessica Biel: Abigail Whistler
* Ryan Reynolds: Hannibal King
* Dominic Purcell: Drakula / Drake
* Kris Kristofferson: Abraham Whistler
* Parker Posey: Danica Talos
* Callum Keith Rennie: Asher Talos
* Triple H: Jarko Grimwood
* Natasha Lyonne: Sommerfield
* Haili Page: Zoe
* Mark Berry: Martin Vreede buruzagia
* John Michael Higgins: Edgar Vance doktorea
* Patton Oswalt: Hedges
* James Remar: Ray Cumberland, FBIko agentea
* Michael Anthony Rawlins: Wilson Hale, FBIko agentea
* Christopher Heyerdahl: Caulder
* Scott Heindl: Gedge
* Cascy Beddow: Flick
* Paul Anthony: Wolfe
* John Ashker: Campbell
* Eric Bogosian: Bentley Tittle
* Ron Selmour: Dex
* Françoise Yip: Virago
* Kett Turton: Dingo
* Michel Cook: SWATeko kidea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxz irakurgai
Once Upon a Time in Hollywood

***Once Upon a Time in Hollywood*** (euskaraz *Bazen Behin Hollywooden*), 2019ko Quentin Tarantino estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilariak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako drama eta misterio film bat da. Leonardo DiCaprio, Brad Pitt eta Margot Robbie aktoreek antzeztu zuten.

Cannesko Zinemaldian estreinatu zen 2019ko maiatzaren 21ean. 92. Oscar Sarietan, hamar izendapen lortu zituen, eta hauetatik bi sari eskuratu zituen: Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Brad Pitt) eta Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria.

## Argumentua 
1969, Hollywood. Estatubatuar zinemagintza klasikoen ezaugarrietatik aldentzen hasia den garaia. Telebistako western generoko Rick Dalton (Leonardo DiCaprio) izarra bere bikoiztailea den Cliff Boothekin (Brad Pitt) batera garai berrietara egokitzen saiatzen ari da. Halere, Daltonen bizitza Hollywooden sustraietara errotua dagoela dirudi, Sharon Tate (Margot Robbie) aktore eta modeloaren bizilaguna baita, urte horretako abuztuan Charles Mansonen (Damon Herriman) *Familiaren* biktima izango dena.

## Aktoreak 
* Leonardo DiCaprio: Rick Dalton
* Brad Pitt: Cliff Booth
* Margot Robbie: Sharon Tate
* Al Pacino: Marvin Schwarz:
* Dakota Fanning: Lynette "Squeaky" Fromme
* Damian Lewis: Steve McQueen
* Bruce Dern: George Spahn
* Emile Hirsch: Jay Sebring
* Scoot McNairy: Business Bob Gilbert
* Luke Perry: Wayne Maunder
* Damon Herriman: Charles Manson
* Austin Butler: Charles "Tex" Watson
* Lena Dunham: Catherine Share
* Nicholas Hammond: Sam Wanamaker
* Spencer Garrett: Allen Kincade
* Mike Moh: Bruce Lee
* Timothy Olyphant: James Stacy
* Maurice Compte: Land Pirate Mao
* Lew Temple: Land Pirate Lew
* Lorenza Izzo: Francesca Cappucci
* Rafał Zawierucha: Roman Polanski
* Costa Ronin: Wojciech Frykowski
* Samantha Robinson: Abigail Folger
* Rumer Willis: Joanna Pettet
* Dreama Walker: Connie Stevens
* Margaret Qualley: Kitty Kat
* Victoria Pedretti: Lulu
* Madisen Beaty: Katie
* Maya Hawke: Flower Child
* Clifton Collins Jr.: Ernesto "Mexikarra" Vaquero
* Zoë Bell: Bikoiztaileen korrodinatzailearen emaztea
* Keith Jefferson: Land Pirate Keith
* Eddie Perez: Land Pirate Eddie

Honako aktoreek kameo edo antzezpen labur gehigarriak burutu zituzten: Tim Roth, Kurt Russell, Michael Madsen, James Marsden, Michael Vincent McHugh, Julia Butters, James Remar, Martin Kove, Brenda Vaccaro, Nichole Galicia, Craig Stark, Marco Rodríguez, Ramón Franco, Raul Cardona, Danny Strong, Sydney Sweeney, Clu Gulager, Mikey Madison, Inbal Arimav, Natalie Cohen, Rachel Redleaf, Kansas Bowling, Parker Love Bowling, Daniella Pick, Rebecca Gayheart, Rebecca Rittenhouse eta Harley Quinn Smith.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Nothing Breaks Like a Heart

***Nothing Breaks Like a Heart*** (euskaraz *Ezer Ez Da Hausten Bihotz Bat Bezala*), Mark Ronson britainiar musikariak konposatu eta Miley Cyrus estatubatuar abeslariak abestutako country-disco-pop generoko abesti bat da. *Late Night Feelings* (2019) diskoan argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Nothing Breaks Like a Heart* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
Wherever You Will Go

***Wherever You Will Go*** (euskaraz *Edonora Zoazela*), The Calling estatubatuar musika taldearen rock abesti bat da. *Camino Palmero* (2001) diskoan argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* *Wherever You Will Go* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai, Youtube.com
The Calling

**The Calling** (euskaraz *Deia*), AEBetako post-grunge talde bat da. 1996an Los Angeles hirian sortu zen, 2005ean desegin eta 2013an berriz berrelkartu zen. Gaur egungo taldekideak Alex Band, Daniel Damico eta Daniel Thomson dira.

Beren abestirik ezagunena *Wherever You Will Go* (2001) da.

## Diskografia 
* *Camino Palmero* (2001)
* *Two* (2004)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arte Abstraktu Espainiarraren museoa (Cuenca)

**Arte Abstraktu Espainiarraren museoa**, gaztelanaiz **Museo de Arte Abstracto Español** Espainiako Cuenca hirian dagoen museo ezaguna da. Fernando Zóbel (1924-1984) artistarekin lotura zuzena du. Cuencako etxe eseki batean dago kokatuta. Juan March Fundazioak gestionatzen du. 1980an Espainiako Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina eman zioten.

## Historia 
1961an Fernando Zóbelek, artista ezaguna, arte abstraktuaren museo bat irekitzeko toki bat bilatzen hasi zen. 1963an, beste artista batek, Gustavo Tornerrek, Cuencako etxe esekietan jartzeko ideia eman zion. Hiru urte geroago, 1966ko uztailaren 1an, ireki zen museoa. Eraikinaren jabegoa udalarena da eta prezio sinboliko batez alkatu zion Zóbeli. Museoak, aurretik, zaharberritzeko lanak eskau zituen; lan hori Fernando Barja eta Francisco León Meler udal arkitektoek egin zuten.

Museo berriaren zuzendaritzan Zóbel eta Torner jarri ziren eta kontserbatzailearen lanak Gerardo Ruedaren eskuetan gelditu ziren. Ruedak garrantzi handia izan zuen instituzio berriaren gestioan. Hasieran museoaren funtsak nahiko mugatuak zien, gehienak Zóbelek berak bildutakoak. 1978an, Fernando Barjak zuzenduta, museoa handitzeko lanak egin ziren. Urte berean, azaroaren 28an, museoaren berrinaugurazioa egin zen. Bi urte geroago, 1980an, Espainiako Kultura Ministerioak Arte Ederretako Merituaren Urrezko Domina eman zion. Urte berean Juan March Fundazioak funtsen eta gestioaren ardura hartu zuen. Urtero 40.000 pertsona inguru museora hurbiltzen dira.

## Funtsak 
Museoak 15.500 obra baino gehiago ditu. Horietako 515 margolanak edo eskulturak. Halaber, liburutegi espezializatua du; Fundazioak hartu zuenean 3.500 liburu eman zituen liburutegi hori hobetzeko.

## Argitaletxea 
Arte Abstraktu Espainiarraren museoak ere, hasiera-hasieratik, argitalpen lanak egiten ditu. Horri esker bilduma garrantzitsu bat sortu du. Lan grafiko handia plazaratu du horrelaHasieran Abel Martín zen lan horren arduraduna. Serigrafia alorrean garrantzitsua izan zen, ondoren, Javier Cebriánen lana. 1994tik museoak gela berezia du horrelako lanak erakusteko.

## Bilduma iraunkorreko artistak 
## Iruditegia 

Image:
Museo de Arte Abstracto Español en Cuenca.jpg|Sarrera nagusia.
MuseoCuenca.jpg|Museoa kanpotik ikusita.
Museo de Arte Abstracto Cuenca.jpg|Barrualdeko ikuspegia.
Nandozobel.jpg|Fernando Zóbel.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Fernando Zóbel
* Cuencako etxe esekiak
* Arte abstraktu

## Kanpo loturak 
* :Museoaren webgune ofiziala.
* :Gaztela-Mantxako turismo bulegoaren webguneko informazioa.
Nyabarongo

thumb|ezkerrera|Nyabarongo
**Nyabarongo** ekialdeko Afrikako ibaia da, Kagera ibaira urak isurtzen dituen artean nagusiena dena. 297 kilometroko luzera du eta bere iturburua Nyungweko ohianean dago, Niloko iturririk urrunena dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iparraldeko probintzia (Ruanda)

**Iparraldeko probintzia** (; ) Ruandako bost probintzietako bat da. 2006an sortu zuten Gobernuak herrialde berrantolatu zuenean.

Musanze du hiriburua. Honako barrutitan banaturik dago: Burera, Gicumbi, Gakenke, Musanze eta Rulindo.

## Kanpo estekak
Ruandaren banaketa administratiboa

thumb|350px|Ruandako probintziak 2006ko urtarriletik aurrera
Ruanda, egun, 5 probintziatan (*intara*) banaturik dago. Era berean, hauek 30 barrutitan (*akarere*) eta barrutiak 418 udalerritan (*umujyi*) banaturik daude. Hona hemen egungo *intara*k:

* Ekialdeko probintzia
* Hegoaldeko probintzia
* Iparraldeko probintzia
* Kigaliko probintzia
* Mendebaldeko probintzia

2006ko urtarrila baino lehen, Ruanda 12 *intara*tan, 160 *akarere*tan, 1545 *umujyi*tan eta 9165 herritan banaturik zegoen. Orduko *intara* honakoak ziren:

* Butare
* Byumba
* Cyangugu
* Gikongoro
* Gisenyi
* Gitarama
* Kibungo
* Kibuye
* Kigali
* Kigali Landatarreko probintzia
* Ruhengeri
* Umutara

## Kanpo estekak
Philomena (filma)

***Philomena***, 2013ko Stephen Frears ingeleszinema zuzendariak zuzendutako komedia-drama film bat da. Martin Sixsmith britainiar idazlearen *The Lost Child of Philomena Lee* (*Philomena Leeren Haur Galdua*) liburuan oinarritua dago. Judi Dench eta Steve Coogan aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako lau izendapen jaso zituen, Film onenaren Oscar Saria, Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria (Steve Coogan), Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Judi Dench) eta Soinu banda onenaren Oscar Saria (Alexandre Desplat).

Lau BAFTA Sarien eta hiru Urrezko Globoen izendapenak ere jaso zituen.

## Argumentua 
1951, Irlandako Errepublika. Philomena Lee neska nerabea haurdun gelditu eta haren aitak Roscrea udalerriko Sean Ross Abadetxearen bidali du. Erdibitu eta haurra izan ostean, bere semetxoa adopzioan ematera eta mojen barnetegi batean arropa-garbitzaile bezala lan egitera derrigortu zuten.

Berrogeita hamar urte beranduago, Philomenak bere alabari iraganean bere haurtxoa adopzioan eman beharra izan zuela aitortuko dio, eta bere istorioa jakitera eman eta semetxoa topatzeko asmoz BBC kateko Martin Sixsmith (Steve Coogan) kazetariarekin kontaktuan jarriko da.

## Aktoreak 
* Judi Dench: Philomena Lee
* Steve Coogan: Martin Sixsmith
* Michelle Fairley: Sally Mitchell
* Barbara Jefford: Ahizpa Hildegarde
* Anna Maxwell Martin: Jane
* Mare Winningham: Mary

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Cuencako udaletxea

**Cuencako Udaletxea** hiriko udalaren egoitza da. Hiri harresitu historikoaren Plaza Nagusian dago XV. mendetik baina egungo eraikina 1760-1762 artean altxatu zen. Barroko estiloko Cuencako erain garrantzitsuena da.

## Historia 
XVI. mendearen erdialdean Udaletxea oso egoera kazkarrean zegoen. Horrek zaharberritze handia egitera behartu zien kuenkatarrei. Konponketa hori Pedro de Alviz arkitektoa zuzendu zuen. Mende amaieran Plaza Nagusiaren sarreran zegoen etxea erosi zen baina hori ere lasten txikia gelditu zen; 176an udalatxearen ondoan zegoen beste etxe bat erosi zuten, atxikitzeko. Baina XVIII. mendearen hasieran udaletxea erortzeko arriskuan zegoen eta hustu eta hesitu behar izan zuten. Azkenian, bota egin zuten toki berean udaletxe berria kokatzeko asmoz. 1760 arte lanak ez ziren hasi. Proiektua Jaime Bort arkitektoa egina zen. Borten esanetan proiektuak eraikinaren simetria bilatzen zuen nahiz eta topografikoki oso toki zaila izan. Lorenzo de Santa María lanen zuzendaritza hartu zuen eta 1762an bukatuta zegoen. 1788an eraikina handitzeko beharra ikusi zen eta lana Mateo López arkitektoari enkargatu zioten.

## Ezaugarriak 
Barroko estiloan eraikia, oinplanta laukizuzen du, bi gorputzez bai alboetan. Bi alde horiek hain garrantzitsuak dira, dokumentuetan bi udaletxe aipatzen direla. Eraikina hiru solaitu ditu, goikoa behekoa baino altura gutxiagorekin. Atzealdeko fatxadak estilo klasikoagoa du.

Egun eraikinaren arazo nagusia azpitik igarotzen den errepidea da. Errepide bera alde zahar osoa zatitzen du, Plaza Nagusia barne.

## Iruditegia 

Image:
Detalle Arcos Ayuntamiento de Cuenca.jpg|Udaletxearen arkupeak.
Cuenca - Casa Consistorial 2015-11-20.jpg|Gaueko ikuspegia.
Fachada trasera del ayuntamiento.JPG|Atzealdeko fatxada.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak