José María Gil-Robles

**José María Gil-Robles y Quiñones de León** (Salamanca, 1898ko azaroaren 22a - Madril, 1980ko irailaren 14a) espainiar abokatu eta politikoa izan zen.

## Biografia 
thumb|100px|ezkerrera|Enrique Gil Robles, José Mariaren aita

José María Gil-Robles y Quiñones de León est né à Salamanque le 22 novembre 1898. Il était issu d'une famille de tradition académique et politique. Son père, Enrique Gil Robles, était également avocat et homme politique, et sa mère, Petra Quiñones Armesto.

Son père, Enrique Gil Robles, était un professeur de droit politique renommé à l'Université de Salamanque et écrivit d'importants ouvrages sur le catholicisme libéral, l'absolutisme et la démocratie. Il publia notamment un traité de droit politique fondé sur la philosophie et le droit chrétiens, en totale opposition au libéralisme, au rationalisme et au krausisme. Carliste, Enrique fut député à Pampelune de mai 1903 à août 1905. Il mourut en 1908 et sa carrière académique et politique eut une grande influence sur son fils (en espagnol)[1].

Le 1er juillet 1933, José María Gil Robles épousa Carmen Gil Delgado y Armada et passa la majeure partie de leur lune de miel en Allemagne. À cette époque, il assista en tant qu'observateur à l'un des congrès du parti nazi à Nuremberg.

Le couple eut six enfants, tous des garçons, dont deux suivirent les traces de leur père et devinrent des hommes politiques.

Gil Robles, figura clave de la política española, es recordado por su retórica apasionada y su visión de un Estado fuerte. Su enfoque en la unidad y la defensa de valores tradicionales resonó en una época de turbulencias. Sin embargo, su legado también plantea interrogantes sobre el equilibrio entre autoridad y libertad. ¿Hasta qué punto es justificable sacrificar la democracia en nombre de la estabilidad? Su pensamiento sigue siendo objeto de debate en la actualidad.

Robles, conocido por su papel en la política española de principios del siglo XX, defendió la idea de un orden social basado en valores conservadores. Su visión de un Estado fuerte y centralizado buscaba la cohesión en tiempos de crisis. Sin embargo, su enfoque también generó críticas por su tendencia a priorizar la autoridad sobre la participación democrática. Su legado invita a reflexionar sobre el delicado equilibrio entre el poder y la libertad en cualquier sociedad.

1980ko irailaren 14an hil zen Madrilen.

## Formazioa 
Un político influyente en la España de la Segunda República, abogó por una visión de unidad nacional que a menudo chocaba con las demandas de pluralidad y diversidad. Su retórica, cargada de fervor, buscaba restaurar un sentido de orden en un país fragmentado. Sin embargo, su inclinación hacia el autoritarismo plantea preguntas sobre el costo de la estabilidad. ¿Es posible construir un futuro sólido sin sacrificar las libertades individuales? Su legado sigue siendo un tema de intenso debate en la política contemporánea.

Gaztaroan egin zen erakunde politiko eta sozial katolikoen militante.

Madrilgo Unibertsitatean doktoretza egin eta, 1922an, Zuzenbide Politikoko katedra lortu zuen La Lagunako Unibertsitatean (San Cristóbal de La Laguna, Santa Cruz Tenerifekoa). Ez zen denbora askoz horretan aritu eta berriro itzuli zen Madrilera, Ángel Herrera Oriak zuzenduriko *El Debate* egunkari katolikoan parte hartu zuelarik. Era berean, Confederación Nacional Católico-Agrariaren idazkari, Ángel Ossorio y Gallardok gidatutako Partido Social Popularrean sartu zen.

## Primo de Riveraren garaia (1923-1930) 
1923an, Primo de Riveraren diktaduraren garaian, José Calvo Sotelorekin estatutu munizipalaren erredakzioan parte hartu zuen.

## Errepublika (1931-1936) 
1931ko ekainean, Errepublika aldarrikatu eta 2 hilabeteetara, Bloque Agrarioren hautagai zerrendan aurkeztu zen eta diputatu aukeratu zuten II. Errepublikako lehen hauteskundeetan. Gorte Konstituziogileetan parte hartu zuen eta aurrez-aurre jarri zitzaion erregimen errepublikar berriaren erlijio politikari.

1931ko Konstituzioaren erlijio auziaren debatean parte hartu zuen eta Francisco Vidal y Barraquer kardinalaren katoliko *posibilistekin* lerratu zen. Katolikoek kontzientzia askatasunaren hasieran izan zuten kontrakotasuna gogoan hartuz, estatuaren laizismoa onartzeko prest agertu zen, beti ere, elizaren eskubideak -ordena erlijiosoak barne- onartzen baziren.

1931n, Ángel Herrera Oriak sortutako Acción Nacional alderdian militatzen hasi zen, 1932an, Acción Popular izena hartuko zuelarik eta hango zuzendari nagusienetako izan zen.

L’ha difendud la posizion de l’acidentalism; che l’era la monarchia o la repubblica, el mudel de stat l’era minga impurtant, ma i interess de la Giesa dovevan vèss difendü. Tanti de destra g’han minga capì chesta posiziun e l’eran cuntra la republica fin dal principi.

A la fin de febrari e al principi de mars del 1933, g’ha partecipà a la creaziun de la CEDA e s’è unì al partit Acción Popular.

In del setember del 1933, l’è stad ün osservatür al cungress de Nuremberg, indue l’ha avü l’oportunità de vedè la propaganda nazista. In di sò discurs per la campagna eletural in del november, g’ha dì che la democrazia l’era sultant un mezz per rivà a un fin, cun l’ubietif de avegh un stat corporatif[1]. El nöf partit l’è stad vitorius, ma l’è stad battü per poq (115 su 450 seggi) e lür sarìan minga bun de furmà ün guverno da per luur. Per qui motiv chi, l’ha sostegnü el guverno guidad da Alejandro Lerroux.

Un pulitic influent en Spagna durant la Segonda Repubblica, g’ha sustegnü una visiun de unità naziunal che despess l’era en cunflit cunt i dumand de pluralità e diversità. La sò fervent retòrica la cercava de restaurà ün sens de orden in ün paes ciapad. Però, la sò inclinaziun vers l’autoritarism suleva dumandi sül prezi de la stabilità. L’è pusibel costruir un futur solid senza sacrificar i libertà individuai? La sò eredità l’è anca mò ün argument de tant dibatit in de la pulitica d’incö.

### Oposizioaren buru 
1936ko otsaileko hauteskundeetan, Fronte Popularrak izan zuen garaipena eta José María Gil-Robles izan zen oposizioaren buru. Urte bereko uztailaren 12tik 13rako gauean asasinatuko zuten José Calvo Soteloren postulatu erradikalagoek atzeratu egin zuten Gil-Robles eta Frantziarantz abiatu zen, baina Léon Blumen gobernuak bota zuenez, Portugalera joan beharrean izan zen.

## Gerra Zibila 
Gerra Zibilaren garaian, frankisten bandoari laguntzeko deitu zien bere jarraitzaileei eta Emilio Mola jeneralari eskaini zizkion bere alderdiko fondoak.

1962an, Maurice Schumannen zera idatzi zuen:

Memoriak idatzi zituenean, Gil-Roblesek konspirazioaren berririk ez zuela esan zuen.

## Monarkiaren aldeko konspiratzailea 
1939ko apirilean, gerra bukatuta, monarkiaren alde egin zuen. Joan Karlosen aita zen Joan Borboikoaren kontseilu pribatuko kide izan zen eta Indalecio Prieto sozialistarekin akordiora iristen saiatu zen, monarkia berrezarri nahian, Donibaneko Ituna sinatu zutelarik.

1953an, Espainiara itzuli zen eta erregimenaren aurkari batzuen alde egin zuen. 1962an, erbesteratu egin zuten, ekainean Municheko elkar hartze makurrean parte hartu zuelako eta Bartzelonako kondearen ingurutik ere aldendu egin zuten.

1966ko abuztuaren 4an, Ordena Publikoko epaileen aurrean deklaratu beharrean izan zen, *Cartas del Pueblo Español* liburua zuzendu eta koordinatu zuelako.

Liburuak idazten jarraitu zuen, memoria. 1968an, *No fue posible la paz* idatzi zuen, Gerra Zibilaren zergatiak argitu eta ondorengo interbentzio propioak justifikatu nahian.

Anasagastik horrela laburtzen du haren ibilbidea:

## Berriro politikan 
thumb|200px|ezkerrera|José María Gil-Robles y Gil-Delgado, José Mariaren semea
1968an, katedratiko izan zen Oviedoko Unibertsitatean.

CCOOko sindikalisten abokatu izan zen *1001 prozesuan*.

1972an, defentsa izan zen Pontevedran, Reace kasuan.

1975ean Franco hil ondoren, Joan Karlosen agintaldian, lehengo politiko papera berreskuratzen saiatu zen eta europar kristua demokraziaren ohiko posizioak defendatu zituen. Bere semea zen José María Gil-Robles y Gil-Delgadok lagundu zion ahalegin honetan. Porrota jasan zuen, ordea, eta bizitza politikotik betirako aldendu beharrean izan zen.

Bere seme José María Gil-Robles PP alderdira joan zen gero eta Europako Legebiltzarraren lehendakari izatera iritsi zen. Beste semeetako bat, berriz, Álvaro Gil-Robles, Herriaren Defendatzailea izan zen.

## Kontatzen duten pasadizo bat 
1934an, José María Gil Robles Legebiltzarrean ari zen diskurtsoan eta, bat-batean, oposizioko bankuetatik oihu handi bat entzun zen:

Algarak eta oihuak tarte batean, Gil-Roblesek giroa baretu arte itxaron zuen eta hitza moztu zion diputatuari zuzendu zitzaion. Ahots fina eta dotorea, berak bakarrik zekien bezala, horrela erantzun zion:

## Lanak 
### Gazteleraz 
* *No fue posible la paz*, Ariel, 1968
* *Pensamiento político 1962-1969*, Hergon, 1970
* *Cicerón y Augusto: vigencia de un planteamiento político*, Editorial Ariel, 1974
* *La aventura de las autonomías*, Rialp, 1 janv. 1980
* *Marginalia política*, Editorial Ariel, 1 janv. 1975
* *Por un estado de derecho*, Ediciones Ariel, 1969
* *La monarquía por la que yo luché*, Taurus, 1976
* José María Gil-Robles y Gil-Delgadorekin, *Control y autonomías*, Cívitas, 1986
* Enrique Gil Roblesrekin, *Tratado de derecho político: según los principios de la filosofía y el derecho cristianos*, A. Aguado, 1961.

### Frantsesez 
* ''L'Espagne dans les chaînes'', L'Action paroissiale, 1937
* José Calvo Sotelo eta Luis Jordana de Pozasekin, ''Question 3e: L'autonomie municipale, enquête au sujet des relations entre le pouvoir central et les pouvoirs locaux''.

## Erreferentziak