open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teleobjektibo

**Teleobjektiboa** urruti dauden gauzen argazkiak ateratzeko edo irudiak filmatzeko erabiltzen den objektiboa da.

Haren aplikazioa urruneko objektuei argazkiak ateratzea da, eta, itxuraz, argazki-irudi batean perspektiba konprimatzea, subjektu jakin bat kokatzean distantzia handitu behar delako.

Aurrekoa foku-luzera luzeko objektiboaren definizioari dagokio; teleobjektiboa, berez, leiar dibergenteak dituen diseinu optikoa duen edozein objektibo da. Horrela lortzen da irudia ikusten den angelua, hau da, argia foku-planora iristeko angelua, izena duen objektiboaren angelu bera izatea, baina tamaina, pisu eta prezio txikiagoarekin. Hau da, 500 milimetroko foku-luzera duen teleobjektibo batek metro erdi baino dezente gutxiago neurtuko du, baina foku-distantzia horren objektibo batekin lortuko genukeen irudi bera sortuko du.

Izan ere, gaur egungo objektibo superangeluarrak teleobjektibo alderantzikatuak baino ez dira. Prismatiko batzuetatik alderantziz begiratzen dugunean gertatzen den gauza bera gertatzen da: ikuseremu (ikusangelu) askoz handiagoa hartzen dugu, eta, beraz, objektuek, txikiak direnez, urrun dirudite.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Objektibo normal

Argazkigintzan, **objektibo normala** foku-distantzia irudia erakusten den formatuaren diagonalaren berdina duen objektiboa da . Horrela, 46º inguruko ikusangelua lortzen da, eta hori giza begi geldiaren ikuseremutik nahiko hurbil dago.

Objektibo normal batekin egindako argazki bat ikustean, perspektiba natural baten inpresioa lortzen dugu, lerroen distortsiorik gabe, objektibo angeluhandietan bezala.

Formatu txikiko kameretan (35mm), objektibo normal baterako erabiltzen den foku-distantzia 50 mm-koa izaten da, nahiz eta formatuaren diagonala, 24x36mm, 43,3mm-koa izan. 55 mm-koak ere badaude, eta marka batzuek 60 mm-ko foku-distantziara arteko objektiboak saltzen dituzte objektibo normaltzat. Bestalde, formatu txikiko kamera konpaktu batzuetan 38 eta 45 mm arteko distantzia fokalak erabiltzen dituzte.

6x4,5 irudi-formatua duten formatu ertaineko kameretan, foku-distantzia normal bat 75 mm-koa izango litzateke, 6x6 cm² foku-distantzia normala 80mm-koa izango litzateke, 90mm-koa 6x7rako eta 105mm-koa 6x9cm²-ko formatuetarako (diagonala = 10,8cm); foku-distantzia hori pixka bat angeluarra izango litzateke 9x12cm²-ko formatuan.

Formatu handiko kameretan, objektibo normaltzat honakoak erabiltzen dira : 150mm-ko foku-distantzia 4x5erako (10x12.5cm2), 210mm-ko foku-distantzia 5x7rako eta 300mm-ko foku-distantzia 8x10erako.

Era berean, argazki-kamera digitaletan irudi-sentsorearen diagonala hartu behar da kontuan, pixel kopurua kontuan hartu gabe. Adibidez, APS-C sentsorea duen kamera batean objektibo normala 30 mm. izango litzateke, eta Full Frame sentsorea duen kamera batean 35 mm-ko film baten objektibo formatua mantenduko litzateke, hau da, 50 mm.

Foku-distantzia objektibo normalean baino txikiagoa duten objektiboei angeluhandiak esaten zaie, eta foku-distantzia handiagoa dutenei teleobjektiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ernesto Amorín Larrañaga

**Ernesto Amorín Larrañaga** (Rocha, 1920ko maiatzaren 2a &ndash; 2000ko uztailaren 1a) Alderdi Nazionaleko abokatu eta politikari uruguaitarra izan zen.

## Biografia 
Errepublikako Unibertsitatean egin zituen ikasketak, eta Zuzenbidean eta Gizarte Zientzietan Doktore titulua lortu zuen, 1948ko abenduaren 23an. Familia Laguntzetako funtzionarioa ere izan zen, aholkulari juridiko funtzioa betez, kargua bete zuen diktadurak kaleratu zuen arte. Rocha departamentuko Lizeoan Zuzenbidearen Sarrera, Ohiko Zuzenbidea eta Historiako irakaslea.

Oso gaztetatik Nazionalismo Independentearen militantea izan zen, 1966an zerrenda Diputatuen Ganberan integratuta, Carlos Julio Pereyra kargudunaren ordezko gisa. zinegotzia izan zen hainbat alditan, 4 urtez jarraian (1963-1967) Departamentuko Kontseiluko buru izan zen.

Rochako Mugimendu Nazionalaren sortzaileetako bat izan zen. 1966ko hauteskundeetan Rocha departamenduko diputatu hautatu zuten, 1967an kargua hartuz. Hala, 1990eko hamarkada hasierara arte iraungo zuen ibilbideari ekingo zion.

1973an Ganberako lehen presidenteordea izan zen; 1985ean, laugarren presidenteordea, eta 1988an, bereko presidentea. 1990 eta 1995 artean, Senatari eserlekua izan zuen ordezko gisa. 

## Familia 
Juan Tomás Amorín Sosa eta Leonor Larrañagaren semea zen.

Sylvia Astigarraga Bennatirekin ezkonduta, 4 seme-alaba izan zituzten: Beatriz, Juan José, Ernesto eta Alejandro.

Bere anaia Julio Lan ministroa izan zen Juan Maria Bordaberryren lehendakaritzaren lehen hilabeteetan. Julioren semea José Amorín Batlle Coloradoko politikaria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo García de Zúñiga

**Eduardo García de Zúñiga**, (Montevideo, 1867ko irailaren 30a &ndash; Progreso, 1951ko apirilaren 2a) ingeniari zibil etairakasle uruguaitarra da, zubi eta errepideetan espezializatua.

## Jarduera akademikoa 
Ingeniari gisa lizentziatu zen Errepublikako Unibertsitatean 1892an.  Europara bidaiatu zuen eta hainbat herrialde bisitatu zituen, goi-mailako matematikan, portuen eraikuntzan eta materialen saiakuntzan espezializatuta, Charlottenburgeko ( Berlin 1904-1905) Goi Eskola Teknikoan dagozkien ikastaroak jarraituz.

Ingeniaritza Fakultatean Goi Aljebra, Analisia eta Kalkulu Infinitesimaleko ikastaroak eman zituen.  Ingeniaritza Fakultatean, Dekano izan zen hiru alditan eta funtsezko zutabea izan zen liburutegiaren bildumaren eraketan.  Errepublikako Unibertsitateak Honoris Causa doktorea izendatu zuen 1941ean eta Ingeniaritza Fakultateak, ad-Honorem irakaslea. 

## Lanbide-jarduera 
Jarduera tekniko luze eta emankorra izan zuen Herri Administrazioan, Ingeniarien Sail Nazionalean, Trenbideen Ikuskapen Orokorrean, Errepideen Administrazio Orokorrean, Portuen Administrazio Nazionalean, etab. Juan Storm ingeniariaren proiektuan parte hartu zuen, Rosario iaiaren gainean kokatua, Colonia departamenduko Villa La Paz-en (Uruguai), herrialdeko lehen altzairuzko autobide-zubia eraikitzeko. Ameriketako Estatu Batuetatik egitura metalikoa ekarria eta Monumentu Historiko Nazional izendatu zuten 2002an, aipatutako zubiaren ehungarren urteurrenean. Uruguaiko Ingeniarien Elkartearen sortzailea  eta Uruguaiko Institutu Historiko eta Geografikoko kidea izan zen . 

## Lanak 
* Supresión de pasajes a nivel. Ingeniaritza Biltzar Nazionalean argitaratua: Centennial 1930 (Montevideo: 1931ko martxoaren 14-21).
* Leibniz, matemático. Fac. aldizkarian argitaratua. Gizakia. eta Zientziak, liburukia. 1, ez. 1947ko apirilaren 1a.
* Sobre coordinación de transportes.. Ingeniaritza aldizkarian argitaratua, liburukian. 32, zk. 1938ko 2a.
* Lección inaugural del curso de cálculo de probabilidades. Fak Buletinean argitaratua. Ingeniaritza, liburukia. 3, ez. 1938ko 5a.
* Newton. Unibertsitateko Batzar Aretoan 1940ko irailaren 18an irakurritako Biltzarrean argitaratua.
* Montevideoko Portuaren historia. José M. Fernández Saldañarekin elkarlanean. Ingeniaritza Fakultateko Liburutegiaren Katalogoa.
* Montevideoko Portuaren handitze proiektua. Uruguaiko Ingeniari eta Arkitektoen Elkargoaren aldizkarian argitaratua, liburukia. 6, ez. 47, 1912.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azucena Arbeleche

**Azucena María Arbeleche Perdomo** (1970eko irailaren 29a) uruguaiar ekonomialaria, funtzionarioa, politikaria eta irakaslea da.  Gaur egun, Uruguaiko Ekonomia eta Ogasun ministro gisa ari da 2020ko martxoaren 1az geroztik, Luis Lacalle Pou buru zuen gobernuan.  

## Biografia 
1970ean jaio zen, Theresita Perdomo eta Beltran José Arbelecheren alaba.  Bere aitona Beltrán Arbeleche zen, Montevideoko eraikin enblematikoen diseinuagatik ezaguna den arkitektoa, hala nola Banco de Seguros del Estadoren egoitza nagusia, Portuen Administrazio Nazionalaren Eraikina eta Burtsa.    The British Schools-en ikasi zuen.  1996an ekonomialari lizentziatu zen Errepublikako Unibertsitateko Ekonomia Zientzien eta Administrazio Fakultatean.  Makroekonomia aplikatuko masterra du Txileko Unibertsitate Katolikoan.  Gizarte lana egin zuen, auzo zaurgarrietan irakasle eta katekista arituz. 

## Ibilbidea 
Unibertsitateko laugarren mailan zegoela, Plangintza eta Aurrekontu Bulegoan lan egin zuen.  1995eko martxoa eta 1996ko abendua bitartean, kolaboratzaile gisa lan egin zuen BGV Corredores de Bolsa-n eta 1998 eta 2000 artean Santiagoko (Txile) Ekonomia eta Finantza Ikerketa Zentroan. 

2001ean, Ekonomia eta Ogasun Ministerioko Aholkularitza Makroekonomikoko Departamentuan sartu zen, Isaac Alfie irakasleak eskatuta, garai hartan ministro gisa ari zena.  Kargu horretan, 2002ko krisiaren aurkako neurrien diseinuan eta ezarpenean parte hartu zuen, eta zor publiko osoaren berregituraketa prozesuan 2003ko maiatzean  

2005 eta 2010 bitartean, Ekonomia eta Ogasun Ministerioko Zorra Kudeatzeko Unitateko aholkulari gisa aritu zen, orduko sailburu Danilo Astorik eskatuta.  2011tik 2014ra zuzendu zuen, Luis Lacalle Pouren presidentetzarako kanpainan kontseilari ekonomiko gisa sartzeko dimisioa eman zuenean.   2015 eta 2019 bitartean Nazioarteko Diru Funtsaren, Munduko Bankuaren eta FONPLATAren bitartez atzerrian zorra kudeatzeko aholkularitza independentea egiten aritu zen.  Era berean, Alderdi Nazionalaren Azterketa Zentroko zuzendari kargua izan zuen. 

Irakasle gisa aritu da Errepublikako Unibertsitatean, Andrés Bello Unibertsitatean, Uruguaiko Unibertsitate Katolikoan eta Montevideoko Unibertsitatean.  

### Esparru politikoa 
Alderdi Nazionaleko kidea   Luis Lacalle Pouren presidentetzarako kanpainetako gai ekonomikoen arduraduna izan zen 2014 eta 2019an 

2019ko abenduaren 16an, Lacalle Pou presidente hautatuak Ekonomia ministro gisa iragarri zuen formalki.  2020ko martxoaren 1ean, Ekonomia eta Ogasun Ministerioaren jabetza hartu zuen, zorroaren buru izan zen lehen emakumea bihurtuz.  Harekin batera Alejandro Irastorza dago idazkariorde karguan. 

Ekonomiaren sailaz jabetu eta egun batzuetara, COVID-19 pandemia Uruguaira iritsi zen. Urte erdian, Uruguaiko ekonomia berraktibatzeko eta enplegua sustatzeko erronkari aurre egiten dio. 

## Bizitza pribatua 
Juan Alzugaray ingeniari kimikoarekin ezkonduta dago  eta hiru seme-alaben ama da: Txilen jaiotako bi mutil eta Ameriketako Estatu Batuetako Bostonen jaiotako neska bat. 

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
*
Pantaleón Astiazarán (politikaria)

**Pantaleon Astiazarán** (Sarandí del Yí, 1895eko irailaren 5a &ndash; 1985) Alderdi Nazionaleko mediku eta politikari uruguaitarra izan zen.

## Biografia 
Errepublikako Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean doktore titulua lortu zuen 1920an .

Alderdi Nazional Independentearen kidea zen; 4 alditan diputatu izan zen: 1930-1933, 1942-1946, 1946-1950 eta 1950-1954. Gabriel Terraren diktaduran preso politikoa izan zen, eta hilabete batzuetan egon zen preso Isla de Floresen, garai hartan espetxe gisa funtzionatzen zuena.

1954an, Alderdi Nazionaleko Berreraikuntza Zuriaren mugimenduan sartu zen, eta Gobernu Nazionaleko Kontseilurako hautagaien zerrenda buru izan zen.

1958ko hauteskundeetan Duraznoko diputatu aukeratu zuten.

1962an gutxiengo zerrenda bat zuzendu zuen Gobernu Kontseilu Nazionalerako, eta boto eskasa lortu zuen. Rochako Mugimendu Nazionalaren sorrerako gutunean sinatzaile gisa parte hartu zuen.

UTUak eta bere herriko kale batek bere izena daramate. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrain-begi objektibo

Argazkigintzan, **arrain-begi objektiboa** angelu oso zabaleko leiarra duen objektiboa da, irudi panoramiko edo esferikoa ateratzeko erabiltzen dutena. Arrain-begi objektiboek ikusangelu oso zabalak lortzen dituzte. Perspektiba-lerro zuzenak (irudi zuzenak) dituzten irudiak sortu beharrean, arrain-begi objektiboak mapaketa berezi bat erabiltzen du (adibidez, angelu ekisolidoa), irudiei itxura ganbil ez-zuzen bat ematen diena.

"Arrain-begia" izena Robert W. Wood asmatzaile eta fisikari estatubatuarrak 1906an sortu zuen, arrain batek ur azpitik ikuspegi hemisferiko ultra zabal bat (Snellen leihoa izeneko fenomeno ezaguna) nola ikusiko zuen oinarri hartuta. Bere lehen erabilera praktikoa 1920an izan zen meteorologian hodeien eraketa aztertzeko, non "zeru osoko leiar" izena eman zien. Arrain-begi objektibo baten ikusangelua, normalean, 100 eta 180 gradu artekoa izaten da, eta foku-luzerak, berriz, diseinatuta dauden film-formatuaren araberakoak izaten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epifanio Salaminakoa

**Epifanio Salaminakoa** (; c. 310–320 – 403) Salaminako apezpikua izan zen IV. mendearen amaieran, Zipren. Ekialdeko Eliza Ortodoxoaak eta Eliza Katolikoak santu eta Elizaren Aita izendatzen dute. Ortodoxiaren defendatzaile sutsu bezala ezagun egin zen bere garaian. *Panarion* izeneko bilduma idatzi zuen, laurogei heresia biltzen dituen lan bat, erlijio paganoek eta sistema filosofikoek defendatutakoak barne. Ernst Kitzingerren arabera, badirudi bera izan zela kristautasunaren barruan irudi erlijiosoen afera serioski hartu zuen lehen apaiza, baina eztabaida handiago ea Bizantziar ikonoklastek berari egotzitako esaldiak berak esan ote zituen. Hala ere, argi dago bere garaian elizetan irudiak erabiltzearen aurka zegoela. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Duarte

**Carlos Pablo Duarte Couto** (Melo, 1967ko uztailaren 1a) Teknika Kardiologiko ez inbaditzaileetan trebatutako medikua eta Alderdi Nazionaleko politikari uruguaitarra da.

## Biografia 
María Eugenia Marquisarekin ezkonduta dago eta Aparicio, Juan Pablo eta Gervasioren aita da.

Errepublikako Unibertsitatean lizentziatua da kardiologia ez-inbaditzaileen tekniketan espezializatua. CAMCELen, Meloko Ospitalean eta American Sanatorioan eman zituen bere osasun zerbitzuak.

Sergio Botanaren administrazioan, 2010etik 2019ra bitartean, Gizarte Kudeaketa zuzendaria eta Telemedikuntza proiektuaren aitzindaria izan zen lehen aldian. Gero, idazkari nagusia izan zen bere bigarren agintaldian, 2019ko uztailera arte 

Cerro Largoko alkatea 2019ko uztaila - 2020ko otsaila aldian.

Medikua izateaz gain, Bañado de Medinako landa-ekoizlea eta erlezaina da. Ekintza politikoan hasi zuen 1980an ACF taldearekin batera, "Aurrerantz fedearekin", gero Rochako Mugimendu Nazionalarekin batera. Ondoren, Botanako José Gervasio Artigas Elkartean (3. zerrenda) jardun zuen, nazio mailan Alianza Nacional mugimenduei atxikita (2005-2015), eta 2014ko Deliberazio Organo Nazionalerako praktiketan bere zerrenda aurkeztu zuen, eta Herrialde Onena (2018-2019).

2019ko barne hauteskundeetan, Duartek Enrique Antía Lehendakaritzarako eta Sergio Botanak Senaturako hautagaitzaren alde egin zuen, eta udal hauteskundeetarako hautagaitzarako garaipena lortu zuen "Cerro Largo Cerro Largo izaten jarrai dezan" azpileloarekin.  Departamenduko lehiaketarako aste gutxi falta direnean, barnekoa oso gertu dago bere lehiakide José Yurramendi Pérez-ekin.  Azkenean Yurramendik garaitu zuen 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wisdom (argipena)

**Wisdom** izenak hainbat adiera du:

* **3402 Wisdom** asteroidea.
* **Wisdom**, hegazti ezagun bat, albatros ospetsu bat.
* **Wisdom**, Montana, AEBetako herri bat.
Michael Cheika

**Michael Cheika** (Sydney, 1967ko martxoaren 4a) australiar errugbi jokalari ohia eta entrenatzailea da, libanoar jatorrikoa. Jokalari ibilbidea Australian eta Frantziako Castres Olympiquen (1989-1991) eta CASG Parisen (1991-1992) egin zuen, hirugarren lerroko erdiko postuan. Zelaietatik erretiratu ostean, entrenatzaile hasi zen. 2014-2019 bitartean, Australiako selekzioa zuzendu zuen, eta hamahiruko errugbiko Libanoko selekzioa 2021eko munduko txapelketan. 2022an, Argentinako selekzioko entrenatzaile-buru izendatu zuten.

## Entrenatzaile palmaresa 
### Randwick DRUFC 
* Shute Shield
** irabazlea: 2004
### Leinster 
* Celtic League
** irabazlea: 2008
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** irabazlea: 2009
### Waratahs 
* Super Rugby
** irabazlea: 2014
### Australiako selekzioa 
* The Rugby Championship 
** irabazlea: 2015
* Munduko Errugbi Kopa
** finalista: 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean-Philippe Dojwa

**Jean-Philippe Dojwa** (Elbeuf, 1967ko abuztuaren 7a) frantziar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1990**
* Correzeko Tourra
* Frantziako Route
**1991**
* 3. Sartheko Zirkuituan
**1992**
* Luxenburgoko Tourra 
* Côte Picarde
* 2. Etorkizuneko Tourrean
**1993**
* 4. Dauphiné Libérén
* 5. Limousingo Tourrean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maarten den Bakker

**Maarten den Bakker** (Abbenbroek, 1969ko urtarrilaren 26a) herbehereetar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan eta Munduko txapelketan 
—: Ez zuen parte hartu
UT: Utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicola Loda

**Nicola Loda** (Brescia, 1971ko uztailaren 27a) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**1999**
* Danimarkako Itzuliko etapa bat
* 3. Regio-Tourrean
* 5. Bernocchi Kopan
* 5. Bernako Tourrean
* 7. Dunkerqueko Lau Egunetan
**2000**
* Dekra Open Stuttgart eta etapa bat
* Midi Libreko etapa bat
* 3. Luxenburgoko Tourrean eta etapa bat
* 2. Euskal Bizikletako etapa batean
* 5. Bernocchi Kopan
**2002**
* Riviera Ligure Ponente Giroko etapa bat 
* Mediterraneoko Tourreko etapa bat
**2003**
* Luxenburgoko Tourreko etapa bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Matteo Carrara

**Matteo Carrera** (Alzano Lombardo, 1979ko martxoaren 25a) italiar txirrindulari ohia da.

## Palmaresa 
**2000**
* Medio Brenta Giroa
* Mainfranken Tourra
**2003**
* Austriako Itzuliko etapa bat
* Quinhai Lakuko Itzuliko bi etapa
**2004**
* 3. Laudioko Sari Nagusian
**2005**
* 3. Urkiolako Igoeran
* 3. Japoniako Itzulian
**2006**
* 2. Cimurri Memorialean 
* 6. Lombardiako Giroan
* 10. Milan-San Remon
**2007**
* 3. Brixia Tourrean
* 4. Suitzako Itzulian
**2008**
* 10. Dauphiné Libérén
**2009**
* Circuit de Lorraine
**2010**
* Luxenburgoko Tourra
* 3. Circuit de Lorrainen
**2012**
* 8. Kataluniako Voltan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gert-Jan Theunisse

**Gert-Jan Theunisse** (Oss, 1963ko urtarrilaren 14a-), herbehereetako txirrindulari ohia da, profesionala 1984 eta 1995 artean.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Makroargazkilaritza

[|thumb|upright=1.2|[Inurri gorri baten makrofotografia bat.]]
**Makroargazkilaritza** edo **makrofotografia** tamaina handiko argazkiak egitea da, erreprodukzio-eskala kontuan hartu gabe — hau da, argazkian agertzen den subjektuaren benetako tamainaren eta argazkiaren benetako tamainaren arteko erlazioa kontuan hartu gabe —, baina izen horrekin argazki-irudi motari egiten zaio erreferentzia, non argazkia egiten zaion subjektua bere irudiak filmean duen tamaina edo sentsore elektronikoa bezain txikia edo txikiagoa den. Aplikazio batzuetan, horrela deitzen zaio subjektu fotografikoak erreala adinako tamaina edo handiagoa duen azken erreprodukzioari. Normalean, objektu oso txikien argazkiak egiteko erabiltzen dute, edo tamaina handiagoko objektuen xehetasunak beharrezkoak direnean. Oso erabilera nabarmena dute ikerketa biologikoan, horiekin posible baita hainbat espezieren (animaliak zein landareak) ezaugarriak dokumentatzea eta aztertzea. Horrez gain, tamaina txikiko artikuluen argazkietan ere, hala nola bitxiak, txanponak eta zigiluak, besteak beste, erabilgarria da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xavier Jan

**Xavier Jan** (Dinan, 1970eko ekainaren 2a-) frantziar txirrindulari ohia da, profesionala 1996tik 2002ra.

## Palmaresa 
**1991**
* 2. Bidasoko Itzulian
**1994**
* Ronde de l'Isard
**1995**
* 3. Ronde de l'Isarden
**1997**
* 2. Polymultiplee de l`Hautilean
* 3. A travers le Morbihanean
* 4. Milan-Turinen
* 7. Japoniako Kopan
**1998**
* 5. Isberguesko Sari Nagusian
**1999**
* 4. Japoniako Kopan
**2001**
* Ster Elektrotoer
* 3. Tour du Finistèren
**2002**
* Marseillesa Sari Nagusia
* 7. Algarveko Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli handietan eta Munduko txapelketan 
-: ez zuen parte hartu
UT: utzi, ez zuen amaitu

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Beenakia fricta

***Beenakia fricta*** *Clavariadelphaceae* familiako onddo espezie bat da. 

## Deskribapena 
**Kapela:** 19 eta 36 mm bitarteko diametrokoa, ganbila, konkorduna, ertz inkurbatua. Azal leuna, lehorra, okre antzeko kolorekoa tonu berdexkekin eta pruina zurixkarekin ale gazteetan.

**Himenioa:** Ezten subdekurrentez osatua, zenbait aleetan dekurrenteak oin osoan zehar, kapelaren kolorekoak.

Ezten dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** 27 eta 46 mm bitarteko garaierakoa eta 5 eta 8 mm bitarteko lodierakoa, erdian edo eszentriko, bihurgunetsua, trinkoa, zurixka okre tonuekin.

**Haragia:** Zurixka tonu okre eta berdexkekin. Usain atsegina.

### Banaketa eremua 
Espainia, Mexiko, Kamerun, Kongoko Errepublika, Kongoko Errepublika Demokratikoa.

## Espeziearen egoera 
Aranzadi Elkartearen arabera, *Beenakia fricta* desagertzeko arriskuan dauden onddoen eusko-kantauriar Zerrenda Gorrian dago. Azken urteotan mikologia adituek onddo batzuen beherakada kuantitatibo eta kualitatibo handia egon dela ohartarazi dute. Adituen esanetan, egoera honek hainbat eragile ditu, tartean klima aldaketa, pestiziden erabilera eta bilketa masiboak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ubre Blanca

**Ubre Blanca** (1972 - 1986), gaztelaniaz *Errape Zuri*,  esne-ekoizpen miresgarriagatik ezagun egin zen behi kubatarra izan zen. Kubako Iraultzaren ondoren, Fidel Castrok Kubako nekazaritza modernizatzeko egindako ahaleginak sinbolizatu zituen behiak, beste adibide batzuekin batera: kafe-landaketetan hobekuntza, André Voisinen abeltzaintza arrazionalareko sistema eta mikrojet ureztatzeak.

## Behiaren lorpenak 
Fidel Castrok Ubre Blancaren ekoizpen miresgarria aipatu izan zuen zenbait hitzalditan, komunismoak abereen hazkuntzan emaitza hobeak lortzen zituela erakusten duelako froga gisa. Gainera, Ubre Blancaren lorpenak sarritan albiste izan ziren Kubako hedabideetan. 

Kubako agintarien arabera, Ubre Blancak 109,5 litro esne (lau bider behi arrunt baten ekoizpena) ekoitzi zituen 1982ko urtarrileko egun batez. Ubre Blancak 24.268,9 litro esne ekoiztea lortu zuen 305 egunetan (edoskitze aldi bat), 1982ko otsailaren amaieran. Bi balentriak errekorren Guinness Liburuak munduko errekor izendatu zituen. Behia Holstein zezen baten eta zebu eme baten arteko gurutzaketa zen.

1985ean, Ubre Blanca 13 urte inguruko adinarekin hil zen, eragindako heriotzarekin. *Granma* Alderdi Komunistaren egunkariakorrialde nekrologiko osoa eskaini zopm. Taxidermista kubatarrek Albaitaritzako Zentro Nazionaleko atariko erakusteko kontserbatu zuten gorpua. Bere jaioterrian, Nueva Geronan, marmolezko estatua bat eraiki zuten behiaren omenez. Behia hil zenetik, zientzialari kubatarrak arrakastarik gabe saiatu dira Ubre Zuria klonatzen, izoztutako ehunaren laginak erabiliz. 

Sobietar Batasuna desagertu ondorengo kolapso ekonomikoan, 1989tik aurrera, Kubako abelburuak 1980ko 10 milioi abelburuko kopurutik erdira jaitsi ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1965eko Nafarroako Itzulia

**1965eko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko VI. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia (lehenengoa bi sektoreetan banandua), ibilbidea Tuteran hasi eta bukatu zen. 

Sailkapen orokorreko garailea Mariano Díaz izan zen, hirugarren urtez jarraian.

## Taldeak
* Fagor
* Ferrys
* Olsa
* Mantova
* Munguía
* Touring
* Arenal
* Oro y Norte
* Iberia-Arquero
* Horno San José
* Calzados Tiberio
* Grupo Independiente

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan María Azkue

**Juan María Azkue Bidaurrazaga** (Getxo, 1943ko urriaren 23a) bizkaitar txirrindulari ohia da, profesionala 1967tik 1971ra.

## Palmaresa 
**1964**
* 3. Nafarroako Itzulian
**1965**
* 5. Nafarroako Itzulian
**1966**
* 3. Santikutz Klasikan
* 6. Nafarroako Itzulian
**1967**
* 3. Pascuas Sari Nagusian
**1968**
* Cuprosan Sari Nagusia
* 4. Levanteko Itzulian
**1969**
* Altsasuko Saria

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
-: Ez zuen parte hartu

## Taldeak 
* Ferrys (1967-1968)
* Karpy (1969-1971)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
*
Emmanuel Magnien

**Emmanuel Magnien** (Sedan, 1971ko maiatzaren 7a) frantziar txirrindulari ohia da. Errepidean eta Ziklo-Krosean aritu zen.

## Palmaresa 
### Errepidean 
**1993**
* Aingo Tourra
* Vaucluse Tourreko etapa bat
* Etorkizuneko Tourreko etapa bat
**1994**
* Dauphiné Libéréko bi etapa
* Route Adélie
* Dunkerqueko  Lau Egunetako etapa bat
* Armoriqueko Tourra
**1995**
* Etorkizuneko Tourra eta lau etapa
* 2. Eskalatzaileen garaikurran
**1996**
* Aragoiko Itzuliko etapa bat
* 3. Denaingo Sari Nagusian
**1997**
* Mediterraneoko Tourra
* Étoile de Bessègeseko etapa bat
**1998**
* Sabatini Kopa
* Polymultiplee de l`Hautil
* Nazioarteko Kriteriumeko etapa bat
* 2. Milan-San Remon
* 2. La Panneko Hiru Egunetan
* 3. Haut-VarkoTourrean
* 3. Kuurne-Brusela-Kuurnen
* 4. Milan-Turinen
**2000**
* Marseillesa Sari Nagusia
**2001**
* Paris-Brusela
**2003**
* Mediterraneoko Tourreko etapa bat

### Ziklo-Krosean 
**1992**
* 3. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan 
**1993**
* 2. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan
**1995**
* 3. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan
**1996**
* Ziklo-kroseko Frantziako Txapelketak
**1998**
* 3. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan
**1999**
* 2. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa

**2023ko Junior Eurovision Abesti Lehiaketa** edo **Junior Eurovision 2023** (ofizialki ingelesez **Junior Eurovision Song Contest 2023**) urtero ospatzen den Junior Eurovision Abesti Lehiaketaren hogeita batgarren edizioa izan zen. Azaroaren 26an ospatu zen, Nizako Palais Nikaïa aretoan. Frantziak bigarrenez antolatu zuen ekitaldia, aurreko urteko edizioa irabazi ondoren.

Garailea Frantziako Zoé Clauzure izan zen, "Cœur" abestiarekin. Frantziaren hirugarren garaipena izan zen, bigarren garaipena ondoz ondo. Frantziak Georgiaren garaipen kopuru errekorra berdindu zuen horrela.

Hamasei herrialde izan ziren partaide guztira. Estoniak lehen agerpena egin zuen, eta Alemania lehiaketara itzuli zen urte bateko eten baten ostean. Bestalde, Kazakhstan eta Serbiak uko egin zioten lehiaketari.

## Kokapena 
thumb|200px|Palais Nikaïa, lehiaketaren egoitza.
2023ko apirilaren 3an, lehiaketa Niza hirian egingo zela iragarri zuen Europako Irrati-Telebista Batasunak (EBU), Palais Nikaïa kontzertu aretoan. Aretoak 9.000 ikusle har ditzake.

## Lehiaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Junior Eurovision webgune ofiziala
Llavero

**Llavero** Karrikiri ganadutegi nafarreko zezen suhar bat izan zen, 1860ko zezenketa batean ospetsu bihurtu zena. 

1860ko urriaren 14an, Isabel II.a Espainiako erreginaren omenezko zezenketa batean irten zen, Nazario Karrikiriren ganadutegiak Zaragozan hornitu zuen zezenketa batean. Juan Manzano *El Nili* toreatzaileak toreatu behar zuen, baina zaldien akuiluen txandan sekulako triskantza eragin zuen Llaverok: 53 akuilu-sastakada jaso eta 14 zaldi hil zituen. Publikoaren eskariz zezena indultatu egin zuten; hau da, toreatzaileak ezpataz hiltzetik libratu zuten, baina zauriengandik egunean bertan hil zen zezen plazako ukuiluetan. 

Llaveroren burua, disekatuta, Iruñeko Zezenzaleen Klubean dago ikusgai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Agote (Buenos Aires)

**Agote** Argentinako Buenos Aires probintziako udalerri bat da. Mercedes barrutian dago, barrutiko hiriburutik 9 km-ra eta Gowlandetik 2 km-ra. 

San Martingo trenbide geltokiaren inguruan sortu zen.

## Biztanleria 
Bere biztanleria azken bi erroldetan sartuta dago, Gowland herriaren barruan. 1,738 biztanle (2010), aurreko erroldako 1,288 biztanle (2011) ditu, % 35eko hazkundea suposatzen duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Koordenatu geografikoak eta irudiak NASA, Google
Amenábar (Santa Fe)

**Amenábar** Argentinako Santa Fe probintziako General López departamenduan dagoen udalerri bat da. Ruta 33 errepide Nazionalaren (Argentina) alboan dago, Venado Tuertotik 69 kilometrora eta Rufinotik 31 kilometrora dago.

## Biztanleria 
1,821 biztanle (2010), eta horrek % 15,3ko hazkundea suposatzen du aurreko erroldako 1,694 biztanleekiko (2001). 

## Lekuak 
* Colonia Falucho
* Venado Tuerto

## Zaindaria 
* "Lourdesko Ama Birjina”, jaieguna: otsailaren 11n

### Kokapen geografikoa eta eguraldiaren datuak 
* Koordenatu geografikoak
* Koordenatu geografikoak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Probintziako Ondare Inkesta
* Gune Federala (IFAM) Udal Gaietarako Institutu Federala
Fisika molekular

[thumb|[Diamante baten egitura.]]
**Fisika molekularra** fisikaren adarra da, eta materiaren egitura atomikoarekin eta ingurunearekin, hau da, materiarekin edo argiarekin, duen elkarreraginarekin zerikusia duten arazoak aztertzen ditu.

Adibidez, dinamika eta erreakzioak, sakabanaketa, eremu elektromagnetiko estatiko eta dinamikoekiko interakzioak, atomoen hoztea eta harrapatzea, interferometria atomikoa, ioi- eta atomo-sorten elkarrekintzak gainazal eta solidoekin. Gainera, lotura ugari ditu biologiarekin, fisiko-kimikarekin, materialen zientziekin, optikarekin, atmosferaren fisikarekin, plasmaren fisikarekin eta astrofisikarekin, besteak beste. Funtsezko zeregina du atomoen eta molekulen azterketan ebatzi gabeko funtsezko galderak ebazteko.

Fisika molekularrak tratamendu klasikoak nahiz kuantikoak ditu, bere arazoak ikuspuntu mikroskopiko edo makroskopikoetatik trata ditzakeelako.

## Kanpo estekak
Ana Zumarán

**Ana Zumarán** Argentinako Cordoba probintziako Unión departamenduan dagoen udalerri bat da.

Córdoba hiritik 174 km hego-ekialdera dago, PR 2 errepidean eta Villa María hiritik 13 km-ra.

Herriko jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza da eta ondoren abeltzaintza da, labore nagusia soja izanik.

Bi gaztandegi, farmazia, lehen hezkuntza eskola, eraikin komunala, polizia postua, eliza eta kiroldegia daude herrian.

## Biztanleria 
98 biztanle (2010), aurreko erroldako 52 biztanleekiko (2001)    % 88ko hazkundea suposatzen duena.

## Kanpo estekak 
* Koordenatu geografikoak
Anasagasti (Buenos Aires)

**Anasagasti** Argentinako Buenos Aires probintzian dagoen Navarro barrutiko landa eremua da.

## Biztanleria 
INDEC 2001 eta 2010eko errolda nazionaletan, landa-biztanleria sakabanatuta zegoen.

## Ikus, gainera 
* Anasagasti geltokia

## Kanpo estekak
Anasagasti geltokia

**Anasagasti**, Argentinako Buenos Aires probintzian, izen bereko landa eremuan dagoen tren geltokia da, Navarro barrutian. Usurpatua eta kontserbazio egoera txarrean dago.

## Historia 
Buenos Aires probintziako Compañía General de Ferrocarriles-ek eraiki zuen 1908an, urte berean Patriciosera iristen zen trenbidearen barruan.

1993tik ez du bidaiarientzako zerbitzurik eskaintzen.

## Kanpo estekak
Zygon

**Zygon** *Doctor Who* zientzia fikziozko telesail britainiarreko fikziozko arraza extralurtarra da. Beste izakien itxura hartzeko gaitasuna dute. 1975. urtean azaldu ziren lehenengo aldiz.

## Deskribapena 
Robert Banks Stewart idazleak eta James Acheson diseinatzaileak sortu zuten pertsonaia. Espaziontzi organiko batean bidaiatzen dute, harengandik elikatzen dira eta poltsatan jaiotzen direnez enbrioi erraldoi baten itxura eman nahi izan zieten. 

Zygonak hermafroditak dira. Jaiotzerakoan zurixkak dira, estilizatuak eta bentosa gabeak, ondoren laranja kolorea hartzen dute eta azkenik kolore arroxa-gorria dute eta muskulotsuak eta bentosa ugarikoak dira. Zygon gerlariak esterilizatu egiten dituzte erasokorragoak izan daitezen. Dirudienez "Denboraren gerrak" eragin zuen eztanda hori. Ihesaldian Broton gerra jaunaren espaziontzia Ness aintziran urperatu zen oso antzina. Zygonek Skarasen izakiak erabili zituzten bizirauteko. Inguruko gizakiek *Ness aintzirako munstroa* izena eman zioten.

2013ko "Doktorearen eguna" atalean ikusten da Isabeldar aroko Ingalaterran zygon eskuadroi bat iritsi zen eta lozorroan sartu ziren. 2013an esnatu eta Londresko dorreko "artxibo beltzean" sartzen ahalegintzen dira, han baitago UNIT taldeak gordeta duen teknologia extralurtarra. Hamargarren, hamaikagarren eta gerrako doktorearen ekimenez saiakera deuseztu eta gizakien eta zygonen arteko ituna ahalbidetzen dute.

Itunaren arabera gizakiek zygonei utziko diete Lurrean bizitzen baina gizaki itxura hartu behar dute eta bakean bizi behar dute. Zygon helduek onartzen dute baina gazteek inposaketa dela irizten diote eta matxinatu egingo dira 2015ean. Gizakien itxura hartzeko gaitasuna dutenez UNITeko taldekideen familiakoen antza hartzen dute eta haien zaila egiten zaie familiakoa hiltzea. Atalaren amaieran UNITeko liderra eta zygon errebeldeen liderra Londresko dorreko artxibo beltzean aurrez aurre daudela hamabigarren doktoreak konbentzitzen ditu irtenbide egokiena bakean jarraitzea dela.

## Zygonen eragina 
BBV kateak 2008an ''Zygon: When Being You Just Isn't Enough* filmea atera zuen, Docotr Who-ren spin-offa dena.

2019an aurkuituriko liztor espezie berri bati *Choeras zygon'' izena jarri zioten. Liztor bizkarroia da. Bizirik dauden beldarren barruan arrautzak jartzen dituzte eta haien larbak beldarra jaten du barrutik kanpora.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frantzisko I.a Liechtensteingoa

**Frantzisko I.a** (Franz de Paula Maria Karl August; Liechtenstein gaztelua, 1853ko abuztuaren 28a - Feldberg, 1938ko uztailaren  25a) Liechtensteingo printzea izan zen 1929tik hil zen arte.

Luis II.a eta Franziska Kinsky Wchinitzekoa eta Tetraukoa kondesaren semea izan zen. Viena eta Pragako unibertsitateetan ikasi ondoren, San Petersburgon enbaxadore izan zen 1894tik 1898ra. Elisabeth von Gutmannekin maitemindu zen, katolizismora bihurtutako juduarekin, eta 1919an harekin ezkondu zen ezkutuan. Ez zuten seme-alabarik izan.

1929ko otsailaren 11n Liechtensteingo printze bihurtu zen bere anaia Joan II.a hil ondoren. Aste batzuk geroago, Txekoslovakiako gobernuak familiaren lurrak bereganatu zituen.
Anschlussaren ondoren, bere iloba Frantzisko Josef izendatu zuen erregeorde 1938ko martxoaren 31n.

Frantzisko Txekoslovakiara joan zen eta 1938ko uztailaren 25ean hil zen familiaren gazteluetako batean.

## Genealogia
Arnaud Labbe

**Arnaud Labbe** (Creil, 1976ko azaroaren 3a) frantziar txirrindulari ohia da. Ziklo-Krosean aritzeagatik da esaguna naiz eta errepidean ere lehiatu zen. 2013. urtean taldeak ez zion errenobatu eta hurrengo bi urteak afizionatu mailan egin zituen.

## Palmaresa 
### Ziklo-Krossa 
### 2003 
3. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan

10. Munduko Ziklo-Kros Txapelketan

### 2004 
2. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan 

### 2005 
Igorreko Ziklo-Krossa

3. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan

### 2008 
3. Frantziako Ziklo-Kros Txapelketan

### 2010 
Ispasterko Udala Sari Nagusia 

### Errepidean 
### 2003 
Montamise Sari Nagusia

Frantziako Flandria Sari Nagusia

### 2014 
Viene Classic

### 2015 
Aquitaniako Txapelketa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Enith Salón

**Enith Salón Marcuello** (Montcada, Valentzia, 2001eko irailaren 24a) valentziar futbolari profesionala da. Atezain jokatzen du Espainiako Lehen Mailako Valencia C.F. taldean.  2022tik Espainiako selekzioak erabateko nazioartekoa da.

2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketan Espainiako selekzioaren partaide izan zen Australian eta Zeelanda Berrian. Espainiako emakume futbolariek bere historian lehen aldiz Munduko Txapeldunak izatea lortu zuten finalean Ingalaterrari irabazita. 

## Ibilbidea 
Valencia CF azpiko aldeetan trebatu zen, eta lehen taldera pasatu zen 2018an. 2023ko urtarrilean berritu zuen klubarekin zuen kontratua.

### Hautaketa nazionala 
2022an Espainiako selekziorako lehen aldiz deitu zuten. 2023ko Munduko Koparako deitu zuten.

## Munduko Txapeldunak 2023 
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketan Espainiako selekzioaren partaide izan zen Australian eta Zeelanda Berrian. Espainiako emakume futbolariek bere historian lehen aldiz Munduko Txapeldunak izatea lortu zuten finalean Ingalaterrari irabazita. Jokalari hauexek izan ziren munduko txapeldunak: finalean jokatu zuten Cata Coll,  Ona Batlle, Irene Paredes, Laia Codina (73. min, Ivana Andrés), Olga Carmona; Teresa Abelleira, Aitana Bonmati; Jenni Hermoso, Alba Redondo (60. min, Oihane Hernandez), Mariona Caldentey (90. min, Alexia Putellas) eta Salma Paralluelo; baita Rocío Gálvez, María Pérez Rabaza, Esther González, Athenea del Castillo, Eva Navarro, Enith Salón, Irene Guerrero, Misa Rodriguez eta Claudia Zornoza ere.

## Estatistikak 
Taula honetan, Enith Salónen partida ofizialaren estatistikak laburtzen dira, jokalari profesional mailan  egindako ibilbidean. Espainiako Kopako partidak ez dira sartzen.

## Klubak 
### Munduko Kopetako partaidetzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enith aretoa Soccerwayn
* Enith aretoa BDFbolan
* Enith aretoa Instagramen
Atocha (Salta)

**Atocha** Argentinako Salta probintziako Hiriburuko departamenduko udalerri bat da.

## Biztanleria 
564 biztanle (2002), eta horrek %12,8ko hazkundea suposatzen du aurreko erroldako 500 biztanlerekiko (1991). Gaur egun, auzo berriak eraiki dira, beraz, biztanle kopuruak gora egin du. Beraz, populazioa oraindik ez da zehatz-mehatz kalkulatu.

Herriak 20 ha eta 3.441 metro karratuko azalera du, Salta hiritik 6 km-ra dago, nekazaritza, abeltzaintza eta hiri sektorea duen erdi-landa eremua da.

Hegazti hilerri jakin bat dago. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larramendy

**Larramendy** Argentinako Buenos Aires probintzian dagoen Pehuajó barrutiko landa eremu txiki bat da.

## Kokapena 
Pehuajó hiritik ipar-mendebaldean dago, 38 km-ra. 226. Errepide Nazionaletik ateratzen den landa-bide baten bidez sar daiteke.

## Biztanleria 
INDEC 2001 eta 2010eko errolda nazionaletan, landa-biztanleria sakabanatuta zegoen.

## Ikus, gainena 
* Larramendy geltokia
Arenaza (Buenos Aires)

**Arenaza** Argentinako Buenos Aires probintzian dagoen Lincoln barrutiko herri bat da.

Lincoln hiritik 35 kilometrora dago, RN 188 eta RP 68 errepideen bidez.

1903ko urtarrilean "*Los Altos*" tren geltokia prestatu zen, zeinaren inguruan herria eratu zen. 1906ra arte herria Los Altos deitzen zen eta urte horretako irailaren 26an geltokia Arenaza deitzen zen eta horregatik herriak ere izen berria hartu zuen.

Herriko bizilagunak, Osvaldo Mendizábal ingeniariak, "Mendicrim" gazta krema famatua sortu zuen, herrialdean oso ezaguna.

## Historia 
1880. urtean, José María eta Carmelo Arenaza euskaldunek, Lincolneko barrutian, hiru legoa eta erdi zelai eskuratu zituzten Manuel Solana jaunarekin lankidetzan. 1892an, Manuel Solana jaunak bere zatia Arenaza anaiei saldu zien, eta 1897an Carmelo Arenazak bere anaia José Maríari saldu zion, lur horien jabe bakarra bihurtuz. Arenaza eremu honetan finkatzen da bere nekazaritza jarduera garatzeko. XIX. mendeko aurrerapen teknikoak, eskualdeen eta hirien arteko komunikazio handiagoa eskatzen zuen, motela orokorrean, gurea bezalako herrialde batean baldintzatua, denbora eta distantziaz, aukera argia zen, trenbidea mundu osoan azkar inposatu zen garraiobide bat. Argentinan trenbidea hedatzen hasi zen, 1893. urtearen erdialdean Lincoln hirira iritsi zen, 1902an hasi zen eremu honetarako aurrerapena, eta bertan José María Arenazak Buenos Aireseko Mendebaldeko Trenbideari 239.152 karratuko lurra eman zion. geltoki bat sortzeko xedea zuen lursaila, 1903ko urtarrilaren 5ean, tren konpainiak ofizialki inauguratu zuen LOS ALTOS geltokia, aurreko geltokiekiko eremu altxatu batean kokatuta zegoelako hartutako izena. Burdinazko bide horrek aurrerapena, kontsumo iturriak eta kolonizazioa ekarri zituen, beraz, Arenaza jaunak Carlos Rodríguez de La Torre ingeniariari enkargatzea erabaki zuen, geltokiaren ondoko 36 blokez osatutako auzo baten neurketa plana egitea, eta gainera, gainontzeko eremuak zatitan banatu zituen. 1904ko lehen hilabeteetan lursailen salmentak egin ziren, lehenengoak Katastroko Erregistroan inskribatu ziren, 1904ko apirilaren 23an. José María Arenazak eta bere emazteak Eugenia Sotak plazarako dagokion blokea eta eraikin publiko guztientzat beste bat eman zuten. Izena José María Arenazari zor zaio, bera izan baitzen herria sortzeko lurrak eman zituena.

## Biztanleria 
1,328 habitantes (2010), eta horrek %1,3ko igoera apur bat suposatzen du1,311 biztanle (2001) aurreko erroldarekiko.

## Hiriko xehetasunak 
* Etorbide nagusia Ingeniero Osvaldo Luis Mendizábal da, gutxi gorabehera 800 metro luze.

## kirolak eta sozialak 
### Bertako kluba 
* Arenaza Kirol eta Gizarte Kluba. 1939ko azaroaren 28an sortua. Arropa horia eta beltza tartekatuta kanabera bertikalak dituen jaka da.
* Bertako klubarekin bat egiten duten Arenazako biztanleak Chaperos bezala ezagutzen dira.

1997ko abenduaren 6an sortu zen Arenaza Museo Historikoa, erakunde horrek herriko historiaren zati handi bat gordetzen du.

## Kanpo estekak 
* *Arenazako* koordenatu geografikoak eta satelite bidezko irudiak
* Arenazako "Fabian Ferrari" Museo Historikoaren orrialdea
Samana

**Samana** Laosko preso politikoentzako birheziketa-esparruen sistema izan zen 1989ra. Kontzeptua Vietnametik ekarri zen, non antzeko sistema zegoen. Izena eufemikoa da eta *seminar* ingelesezko hitzetik dator.

Bazegoen beste esparru bat Muang Khouan, eta beste batzuk Laosen erdialdean eta hegoaldean.

Gutxiengo etniko asko ere espetxeratu zituzten esparru horietan: besteak beste, gutxi gorabehera 2.000 edo 3.000 hmong Samana esparruetara bidali zituzten.

Esparru asko Vietnamgo mugatik gertu dagoen Houaphan probintzian zeuden. Probintzia honetan, Sisavang Vatthana azken erregea 1977az geroztik preso zegoen, han desagertu  eta ustez hil zen.

Ez dago datu ofizialik Samana esparruetara bidalitako pertsonen kopuruari buruz, kanpalekuen sarea ezkutuan gordeta zegoelako. Informazio bakarra preso ohiek eta haien familiek eman zuten. Argitaratutako hainbat kalkuluren arabera, 30.000, 37.600 edo 50.000 preso egon ziren. Zenbat pertsona han hil ziren jakin ez arren, asko ez ziren itzuli.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arocena

**Arocena** Argentinako Santa Fe probintzian dagoen San Jerónimo departamenduko udalerri bat da. Santa Fe hiritik 54 km-ra eta Rosariotik 100 km-ra dago.

1891. urtean sortu zen, Lucio eta Clodomiro Ledesma anaiek tren geltokia ahalbidetzeko lurrak dohaintzan eman zituztenean, zeinaren inguruan biztanleria ezarriko zen, eta bera irekitzea, ekainaren 15a, fundazioaren eguntzat hartzen da. . Bere izena Rosario Arocena de Ledesma sortzaileen amari omenaldia da. 

Bere egungo presidente komunala Osvaldo Enrique Lombardi da garaipenaren frontea alderdikoa, eta agintaldia 2021ean amaitu zen.

## Biztanleria 
2.410 biztanle (2010), aurreko erroldako 1.932 biztanle (2001), % 19ko hazkundea suposatzen duena.

## Ekonomia 
Ekonomia jarduera nagusiak nekazaritzari lotutakoak dira, batez ere soja, garia, artoa eta marrubiaren laborantza.  Arocena, Coronda eta Desvío Arijónekin batera, garrantzitsua da korondinar marrubi ezagunak hazteko eremua izateagatik. 

Kostaldeko eskualdean ere landa-abeltzain postuak daude, eta, berriz, Corondako aintziran, arrantzale-familiak kokatu ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* foru gunea
* Probintziako Ondare Azterketa Gunea
* Gune Federala (IFAM) Udal Gaietarako Institutu Federala
* Koord. *Arocenaren* irudi geografikoak eta sateliteak
* Koord. geografikoa
2023ko Kontxako Bandera

**2023ko Kontxako Bandera** gizonezkoentzat Banderaren 128. ekitaldia izan zen, eta emakumezkoentzat Banderaren 16.a. Urte honetako irailaren 3an eta 10ean jokatu zen eta gizonezkoetan Bermeo-Urdaibaik zazpigarren bandera eskuratu zuen, bigarrena jarraian, eta emakumezkoetan Donostiako Arraun Lagunak taldeak bigarrena. Gorka Aranberri patroiak zortzigarren bandera eskuratu zuen. 

## Lehiaketa 
Sailkatze estropadan ez zen ezustekorik izan ez gizonezkoetan ez eta emakumezkoetan ere, Ligako onenak sartu baitziren. Gizonezkoetan Ondarroak lortu zuen sartzea eta emakumezkoetan ETE Ligako aurreneko biek galiziarrak kanporatu zituzten. Zumaiak egindako laugarren postua izan zen aipagarriena.

Gizonekoei dagokionez lehenengo jardunadia oso lehiatua izan zen eta zortzi segunduren barruan sartu ziren aurreneko bost taldeak. Bigarren jardunaldiko lehen txandan Zierbenak denbora oso ona egin zuen eta bigarren amaitu zuen. Bermeok bigarren txanda aise irabazi zuen, Zierbenaren denbora lau segundutan hobetuz eta bigarren izan zen txandakideari 29 segundu atereaz. Aipatzekoa da bigarren jardunaldiko lehen txandan Ondarroak arraun egin zuela baina aurrez deskalifikatu egin zuten traineruaren osaketa epe barruan aurkeztu ez izanagatik, eta ondorioz ez zitzaion denbora ofizialik eman.

Emakumezkoen kasuan Tolosaldeak eman zuen sorpresa lehen jardunaldia irabaziz. Lau traineru sailkatu ziren bost segundutan. Bigarren jardunaldian ordea Donostiako bi traineruen arteko lehia izan zen eta Arraun Lagunakek erraz irabazi zuen zazpi segunduren aldeaz. Talde donostiarrak errekorra ezarri zuen bigarren igandean, jardunaldi bakarrekoa eta bi jardunaldietakoa.

## Gizonezkoak 
### Parte-hartzaileak 
### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Bermeo-Urdaibai
** Entrenatzailea: Iker Zabala
** Patroia: Gorka Aranberri
** Arraunlariak: Mikel Azkarate, Iñaki Goikoetxea, Jon Etxaniz, Gentza Zubiri, Ander Zabala, Jon Unanue, Alain Kolunga, Carlos Mañas, Oscar Andres Medina, Iker Portugues, David Iglesias, Yeray Cayon, Diego Perez, Mikel Calleja.

### Sailkapen estropada 
## Emakumezkoak 
### Parte-hartzaileak 
### Emaitzak 
### Tripulazio irabazlea 
* Donostia Arraun Lagunak‎
** Entrenatzailea: Juan Mari Etxabe
** Patroia: Andrea Astudillo
** Arraunlariak: Aiora Belartieta, Marcia R. Larrea, Nahikari Azkue, Eli Pescador, Alejandra Ríos, Lorea Etxabe, Ane Sanchez, Beatriz Piñeiro, Garazi Lasarte, Lucia Canal, Maider Bereau, Ania Perez, Xubane Urribarrena, Laura Jaramillo.

### Sailkapen estropada 
## Ikus, gainera 
* Kontxako Bandera
* Emakumezkoen Kontxako Bandera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* donostiakultura.com
Larramendy geltokia

**Larramendy** utzitako tren geltoki bat da, izen bereko landa eremuan kokatua, Pehuajó barrutian, Buenos Aires probintzian, Argentinan.

## Historia 
1911n inauguratu zuen Buenos Aires probintziako Tren Konpainia Nagusiak. Haien zerbitzuak 1961ean eten ziren Larkin Planaren ondorioz. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1964ko Nafarroako Itzulia

**1964ko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko V. ekitaldia izan zen. Urte honetan, zazpi etapaz osatu zen Itzulia, ibilbidea Tuteran hasi eta bukatu zen. 

## Taldeak
* Kas
* Muskaria-Super Ser
* Ferrys
* San Gabriel-Duward
* J.O.O.C. Vidaurreta
* Touring-Mobilette
* Anís La Praviana
* Balearetako selekzioa
* Horno San José
* Zumos Juniors

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendiolaza

**Mendiolaza** Argentinako Cordoba probintzian dagoen Colón departamenduan dagoen hiria da. Sierras Chicasen ekialdeko isurialdearen eta aldameneko ordokiaren artean dago, Villa Allende hiritik 4 km iparraldera eta Córdoba hiritik 23 km ipar-mendebaldera, E 53 eta E 57 bideen bidez lotuta eta Córdoba Handiaren zati bat osatuz. Don Francisco Javier Eusebio de Mendiolaza-ri zor dio izena, 1786an bere izena eman zion baserri bat erosi zuen eta bertatik hasi zen bizilekua eraikitzen. cc vv bb nn mm xxxxx ccc

Mendiko kokapena dela eta, turismorako eta asteburuko etxeak, landetxeak edo auzo pribatuak eraikitzeko erakargarri bikaina da herria.

Mendiolazak hazkunde demografiko esponentziala izan du 1990eko hamarkadatik hona, komunitate itxi ugari ezarri direlako. Hamarkada 1.536 biztanlerekin hasten da udalerria (1991ko errolda nazionala), eta neurketa berri bakoitzean biztanleria handitzen joan da: 2.390 biztanle (1996ko errolda probintziala), 4.204 biztanle (2001eko errolda nazionala), 8.126 biztanle 2008, 8.126 biztanle (1996), eta 10.855 biztanle (2010eko errolda nazionala). Azken biztanleriaren mugarri horri esker herria hiri izendatu zuten 2012an.

2016an, 697/2016 Ordenantzaren bidez, Auzo Batzordeak sortu ziren udal komunetan herritarrek parte hartzeko modu gisa. Auzo bakoitzak Batzarreko hautetsietan bilduta zazpi kidek osatutako Zuzendaritza Batzordea, bi urteko epean haien ordezkari izango direnak.

## Historia 
1786an On Francisco Javier Eusebio de Mendiolazak Retiro del Rosario ganadutegia erosi zuen, gero bere izena hartuko zuena. Haren inguruan eraiki ziren etxeek gaur egun hiria osatzen duten auzo ezberdinak moldatzen ari ziren. 

XX. mendearen hasieran, 1901eko urriaren 30ean, lurrak Pedro Diez jaunak eskuratu zituen, eta 1929an banatu zituen bere oinordekoei emateko. 1930 inguruan bere seme Pedro Diezek etxe handi bat girotu zuen, denboraren poderioz egungo udal egoitza bihurtuko zena.

Herria 1914an trenbide sarearen bidez lotu zen Kordobarekin, tren geltokia irekiz eta 1921ean "Domingo Faustino Sarmiento" lehen hezkuntzako eskola inauguratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak