open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ortherri

**Ortherri** (gaskoiz: ; ) Ozkitaniako lurralde historikoa da, Gaskoiniako *parçan*etako bat. Egungo Peirahoradako kantonamenduan (Landak, Akitania Berria) kokaturik, Antzinako Erregimenean hamaika parrokiaz osaturik zegoen: Òrta Vièla (*Orthevielle*), Igás (*Igàas*), Lanas (*Port-de-Lanne*), Sent Estiene (''Saint-Étienne-d'Orthe*), Belús (*Bélus*), Orist, Sent Lon (*Saint-Lon-les-Mines*), Pei (*Pey*), Sièst (*Siest*), Canhòta (*Cagnotte*) eta Casordita (*Cazorditte*). Parrokia horiez gain, lurraldeari Caunelha (*Cauneille*) eta Ueire Gave (*Oeiregave*) herriak gehitu behar zaizkio, Orthako bizkonterrikoak ez baziren ere, bizkondeen baronia pertsonalak zirenak. Gaur egun, gainera, Peirahorada (Pèira Horada / *Peyrehorade*) dago, Igásen oinordekoa.

Iparraldean Maremne eta Shalòssa, mendebaldean país de Gòssa (*pays de Gosse*), Lapurdi eta Nafarroa Beherea, hegoaldean Nafarroa Beherea eta ekialdean Shalòssa ditu.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
* Chameau, B. (2005). *Le pays d'Orthe*. Le Festin.
* *Autrefois en pays d'Orthe''. J&D Atlantica Eds.

## Kanpo estekak 
* Ortherriko turismo bulegoko webgune ofiziala
* Ortherriko kultur-zentroko webgune ofiziala
Arabarba

**Arabarba** (*Rheum rhabarbarum*) poligonazeoen familiako landare belarkara eta bizikorra da, jatorriz asiarra dena. Bere sustrai eta errizomak medikuntzan libragarri modura erabili izan dira.

Britainia Handia eta Frantzian arabarba oso ezaguna da. Hostoen pezioloak baino ez dituzte erabiltzen. Hostoen linboek azido oxaliko gehiegi dute eta toxikoak dira. Arabarbaren pezioloekin marmelada eta pastelak egiten dira. Benetako fruitua ez izan arren, sukaldaritzan horrela erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kala (argipena)

**Kala** izan daiteke:
* **Kala (arrantza),** itsas zabalean arraina hartzeko tokia, antzinatik hautatua.
* **Kala (landarea)**, arazeoen familiako belar landare erraboilduna.
* **Kala**, badia txikia, **senadia**, bereziki Meditarraneoko mendebaldeko ***cala*** edo *calanca* direlakoak.
* **Kala-azar** edo dumdum sukarra, *Leishmania donovani* protozooak eragiten duen gaixotasuna.
* **Kāla**, hinduismoaren panteoiko pertsonaia.
* **El Kala**, Aljeriako udalerria.
Ikus halaber:

* **Cala (argipena)**
Kala (landarea)

**Kala** (*Zantedeschia aethiopica*) arazeoen familiako belar landare erraboilduna da, Lesothon, Hegoafrikan eta Swazilandian jatorria duena.

Oso zurtoin laburra, hosto zabal luzeak eta erorkorrak, eta gider luzeko lorea, lore-hosto bakarrekoa eta kono itxurakoa izaten dute. Hosto berde ilunak, luze zabalak eta lore zuria ditu eta metro bete inguru luzea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zantedeschia elliottiana

**Kala horia** (*Zantedeschia elliottiana*) arazeoen familiako belar landare erraboilduna da, Hegoafrikako Mpumalanga probintzian jatorria duena.

Oso zurtoin laburra, hosto zabal luzeak eta erorkorrak, eta gider luzeko lorea, lore-hosto bakarrekoa eta kono itxurakoa izaten dute. Hosto berde orbain zurikoak, luze zabalak, kala zuriak baino biribilagoak, eta lore horia ditu, 0,6-1 m luzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Retiroko Kristalezko Jauregia

**Retiroko Kristalezko Jauregia** Espainiako Madril hiriburuan dagoen kristal eta metalezko egitura bat da.

## Kokalekua 
Retiro barrutiko izen berdineko Retiroko parkean dago. Eraikina aintzira artifizial baten ondoran dago, eta indigaztainondoz inguratua.

## Historia 
1887an Ricardo Velázquez Bosco arkitektoak eraiki zuen, 1851ean Londres hiriko Hyde Parkean Joseph Paxton arkitektoak eraiki zuen The Crystal Palace eraikinean oinarrituz, Filipinak Uharteetako Erakustazokan aurkezteko asmoz.

Bere egitura osoki metalezkoa da eta kristalezko plantxez estalia dago, hortik datorkio izena. Friso txikietan eta erremateetan erabilitako zeramikazko apaingarriak Daniel Zuloagak egin zituen.

Irudi:Interior Palacio de cristal.jpg|Barnealdea.
Irudi:Le_Palais_de_cristal_(Madrid)_(4647983013).jpg|Jauregia eta aintzira.
Irudi:Parque_del_Buen_Retiro_PalacioCristal03.jpg|Eraikina.
Irudi:Palacio_de_Cristal_(Retiro,_Madrid)_04.jpg|Gauez.

## Ikus gainera 
* Retiroko parkea
* The Crystal Palace

## Kanpo estekak 
* Bisita birtuala. Google Art Project
Prudencio Muguruza

**Prudencio "Pruden" Muguruza** **Guerrero** (Gasteiz, 1956ko otsailaren 1a) hasiera bankako langilea bazen, laster lan hori utzi zuen, parapsikologiaren munduan murgiltzeko eta ufologian; gaur egun telebista saio batean tarot irakurtzen du. Haren ospea, batez ere, Otxaten, 1981ean egin zituen argazkien ondorioa da. Bera izan zen Otxate fenomenoa zabaldu zuen ikerlaria. Muguruza Juan Jose Benítez eta Iker Jiménez idazleen kolaboratzailea izan da.
 
## Bibliografia 
* "OVNI en Trebiño. Luces en la puerta secreta", *Mundo Desconocido*, 67.zk., 1982ko apirilean.
* *La verdad de Ochate. El pueblo maldito*. Amazon ebook, 2014, 102 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : https://web.archive.org/web/20160622191622/http://www.ochate.com/articulo.php?Id=66 Muguruzari buruzko komentarioa Ochate.com webgunean.
* : https://www.youtube.com/watch?v=d7U_E_cpUnc Prudencio Muguruza ETB2an, 2011ko abenduaren 13an.
Kala-azar

**Kala-azar** edo **dumdum sukarra** *Leishmania donovani* protozooak eragiten duen gaixotasuna da. India, Txina, Mediterraneo, Sudan eta Hego Ameriketako zenbait herrialdetan gaixotasun endemikoa da. Zakurren bitartez kutsatzen da batez ere. Haurren artean sarriago gertatzen da pertsona larrien artean baino. Protozoo bizkarroia gaixoaren arean, gibelean, hezur muinean eta giltzurrunean ugaltzen da, eta anemia eta ahuleria ekartzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Pardoko Errege Jauregia

**El Pardoko Errege Jauregia** Espainiako Madril hiriburuan dagoen jauregi bat da. Gaur egun Espainiako Errege Etxearen egoitzetako bat da, iraganean Francisco Franco diktadorearen egoitza eta bizilekua izan zen.

## Kokalekua 
El Pardo auzoan edo herrian dago.

## Historia 
1405ean Henrike III.a Gaztelakoak El Pardo mendia dagoen leku honetan *El Pardo* izeneko Errege Etxea eraikitzea agindu zuen.

1547-1558 artean Luis de Vega arkitektoak eraiki zuen, Karlos I.a Espainiakoak gaztelua jauregi bilakatzeko agindua jaso eta gero. 1604ean sute batek ia eraikin guztia kiskaldu zuen. Filipe III.a Espainiakoak Francisco de Mora arkitektoari berreraikitze lanei ekitea agindu zion. 1772an Karlos III.a Espainiakoak Francesco Sabatini italiar arkitektoari jauregiaren hobekuntza lanen ardura eman zion. 1885ean Alfontso XII.a Espainiakoa jauregi honetantxe hil zen.

Behin Espainiako Gerra Zibila amaitu ostean, Francisco Franco diktadoreak jauregiaren zaharberritze lanak burutzea agindu eta bere egoitza eta bizileku bilakatu zuen.

Francoren diktadura amaitu ondoren, jauregia berriz ere Espainiako Errege Familiaren jabetzara igaro zen, eta Espainiako Erresuma bisitatzen zuten goi agintari eta estatuburuei ostatu emateko eraldatua izan zen.

Irudi:Palacio del Pardo, 1885, por Juan Comba.jpg|1885ean.
Irudi:Palacio_de_El_Pardo_fachada_lateral.jpg|Austriarren Patiora sarrera ematen duen alboko fatxada.
Irudi:Palacio del Pardo - 04 despacho.JPG|Bulegoa.

## Kanpo estekak 
* El Pardoko jauregia. Espainiako Ondare Nazionala
Benedikto Anianekoa

**Benedikto Anianekoa**  (; ; Septimania, 747 aldean - Kornelimünsterko abadia, Akisgran, 821eko otsailaren 12a), jaiotza izena **Witiza**, beneditar lekaidea izan zen. Elizak santutzat gurtzen du. Jaieguna, otsailaren 12an ospatzen da.

## Bizitza 
774 edo 775ean, Saint-Seineko abadian sartu zen. 782an, Anianeko abadia sortu zuen Hérault ibaiaren ertzean, Montpelliertik 26 km mendebaldera. San Benedikto Nursiakoaren araudia finkatu eta berriro ezarri zuen Karlomagnoren inperioaren garaian; bi puntu nagusi hartu zituen oinarri: mundutik erabat berezirik bizitzea eta fraideen ohitura batasuna.

## Erreferentziak
Toledoko atea

**Toledoko atea** (gaztelaniaz *Puerta de Toledo*) Espainiako Madril hiriburuko monumentu bat da.

## Kokalekua 
Erdialdea eta Arganzuela barrutien artean dago, izen bereko Toledoko biribilgunean.

## Historia 
Madril hirian eraiki zen azken ate-monumentua izan zen. 1813-1827 artean Antonio López Aguado nafar arkitektoak eraiki zuen. Fernando VII.a Espainiakoaren omenezko garaipen arku eta Espainiaren Frantziaren okupazio ondoren independentziaren oroigarri gisa eraikia izan zen.

Irudi:Puerta_de_Toledo_-_Sur_(2011).JPG|Iparraldetik ikusita.
Irudi:Puerta de Toledo, en el Diccionario geográfico-histórico-estadístico de Madoz.jpg|1850eko grabatua.
Irudi:La Puerta de Toledo unida a la cerca que rodeaba Madrid. Fotografía de J. Laurent (1865).jpg|1865eko argazkia.
Irudi:Puerta_de_Toledo_-_Escudos_Central.JPG|Espainia eta Probintzien alegoria.

## Ikus gainera 
* Alcaláko atea

## Kanpo estekak 
* Toledoko atea. Madrilgo Arkitektoen Eskola 
* Toledoko atea. Monumentamadrid.es
Alfontso XII.a Espainiakoaren monumentua

**Alfontso XII.a Espainiakoaren monumentua** Espainiako Madril hiriburuan dagoen monumentu bat da.

## Kokalekua 
Retiroko parkean dago, urmaelaren ertzean.

## Historia 
1902an Alfontso XII.a Espainiakoa zenaren omenezko monumentu bat eraikitzeko lehiaketa aurkeztu zen, José Grases Riera arkitektoaren proiektuak irabaziz. Estatua ugariz inguratutako erregearen zaldizko monumentu itzelaz osatua zegoen.

José Grases Riera hiltzean Teodoro Anasagasti bermeotarrak eraikuntza lanen zuzendaritzarekin jarraitu zuen, proiektuari inongo aldaketarik egin gabe. 1922ko ekainaren 6an monumentua inauguratu zen.

Multzo guztiak garaieraz 30 metro, luzeraz 86 metro eta zabaleraz 58 metro ditu, eta bere eraikuntzan hogei eskultore baino gehiagok parte hartu zuten, tartean Mariano Benlliure, Josep Clarà eta Mateo Inurria.

Irudi:Monumento Alfonso XII desde estanque.jpg|Monumentua urmaeletik ikusia.
Irudi:Monumento a Alfonso XII (Madrid) 09.jpg|Lehoien eskulturak eta urmaela.
Irudi:Buen Retiro Alfonso XII 02.jpg|Zutabedia.
Irudi:Monumento a Alfonso XII (Madrid) 01f.jpg|Gauez.

## Kanpo estekak 
* Alfontso XII.a Espainiakoaren monumentua. Unaventanadesdemadrid.com 
* Alfontso XII.a Espainiakoaren monumentua. Viendomadrid.com
Zibeles plaza

**Zibeles plaza** (gaztelaniaz *Plaza de Cibeles*) Espainiako Madril hiriburuan dagoen plaza bat da.

## Kokalekua 
Erdialdea barrutian dago, Alcalá kalea eta Recoletos pasealekuaren elkargunean.

## Plaza 
Plazaren erdigunean izena ematen dion eta 1782an Ventura Rodríguez arkitektoaren diseinu bat oinarritzat hartuz egin zen Zibeles iturri ospetsua dago.

Plaza honetako lau izkinetako bakoitzean XVIII. mendearen amaieratik XX. mendearen hasiera bitartean eraikitako eraikin bana daude:

* Linaresko jauregia (ipar-ekialdeko izkina)
* Komunikabideen jauregia (hego-ekialdeko izkinan)
* Espainiako Bankuaren egoitza (hego-mendebaldeko izkinan)
* Buenavistako jauregia (ipar-mendebaldeko izkinan)

Irudi:Palacio_de_Linares_-_01.jpg|Linaresko jauregia.
Irudi:Edificio de Correos, actual Ayuntamiento de Madrid, Madrid, España.JPG|Komunikabideen jauregia.
Irudi:Banco_de_España_(Madrid)_06.jpg|Espainiako Bankuaren egoitza.
Irudi:Palacio de Buenavista.JPG|Buenavistako jauregia.

## Kirol ospakizunak 
Gaur egun Real Madrid futbol taldeak txapelketaren bat irabazten duen aldiro bere zaletuak ospatzera biltzen diren leku nagusia da.

## Kanpo estekak 
* Zibeles plaza. Disfrutamadrid.com 
* Zibeles plaza. Queverenmadrid.es
Fitotroi

**Fitotroia** landareen garapenean klima baldintzek (urak, janariak, tenperaturak, argiak, haizeak, etab.) duten eragina aztertzen duen laborategia da. Izena Millikanek sortua da, ziklotroi hitzarekin ereduari jarraiki. Ziklotroi laborategiak atomoaren barnea aztertzen duen bezala, fototroi laborategiak landare bizitzaren mekanika aztertzen du. Gela girotu batean, klimaren halako baldintza jakin batzuk sortuz, landareek baldintza horietara egokitzeko duten gaitasuna aztertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Atlético Cirbonero

**Club Atlético Cirbonero** Cintruénigoko futbol taldea da, 1943an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1943an sortu zen baina 1983-84 arte ez zuen Hirugarren mailan debutik egin. 1988 arte bertan aritu zen. 2004an berriz igotzea lortu zuen eta ordutik hirugarren mailan ibii da. Emaitzarik onena 2016ko bigarren postua izan du.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 1
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 22
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 3
* **Emaitzarik onena**: 2.a (Hirugarren Mailan 2015-16an)

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hippolyte Fizeau

**Armand Hippolyte Louis Fizeau** (Paris, Frantzia, 1819ko irailaren 23a - Épernay, Frantzia, 1896ko irailaren 18a) frantses fisikaria. Foucaulten lankidea izan zen eta fisikako irakaslea Parisko eskola politeknikoan. Optikari buruzko azterketak egin zituen, eguzki espektroaren nukleo infragorriari buruzkoak batez ere. Eguzkiaren aurpegiaren lehen dagerrotipoa egin zuen (1845). Argiaren lastertasuna neurtu zuen lehena izan zen. Doppler efektua argi uhinen kasuan ere betetzen zela ikusi zuen; horrela aurkitu ahal izan ziren izar bikoitzak eta aztertu ahal izan zen Saturnoren eraztunen errotazio mugimendua. Frantziako Zientzia Akademiako zuzendari eta Britainiako Errege Elkarteko kidea izan zen.

## Ikus gainera 
* Fizeauren esperimentua

## Erreferentziak
Fizeauren esperimentua

eskuinera|thumb|350x350px|Fizeauren esperimentuan erabilitako gailua.
**Fizeauren esperimentua** optikan argiaren lastertasuna kalkulatzeko egiten den esperimentua; *n* errefrakzio maila duen eta *v* lastertasunaz mugitzen den gai batetik argia zein lastertasunez igarotzen den kalkulatzeko egiten da. 1851n egin zuen Fizeauk lehenengo esperimentua baina historian zehar beste saio asko egin dira tresna aurreratuagoak erabiliz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cortes Kirol Elkartea

**Cortes Kirol Elkartea** (gazteleraz *Club Deportivo Cortes*) Cortesko futbol taldea da, 1927an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1927an sortu zen baina 1995 arte ez zuen Hirugarren mailan debutik egin. Hiru urte egin zituen bertan Erregional mailetara itzuli arte. 2011etik aurrera Hirugarren mailan dabil.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 14
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 4
* **Emaitzarik onena**: 4.a (Hirugarren Mailan 2012-13an)

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak
Pausu (Urruña)

**Pausu**, maiz **Behobia** ere deitua (frantsesez *Behobie*) Lapurdiko Urruña udalerrian dagoen auzo bat da.

## Kokalekua 
Bidasoa ibaiaren ertzean dago, Behobiako zubiaren parean, eta Lapurdi eta Gipuzkoako mugan. Berez, Urruñaren lursailetan egon arren herrigunetik oso urruti dago, Hendaiako mugan, eta Bidasoaren beste bazterrean Irungo Behobia auzoa parez-pare duela. Bestalde, auzo honetan Urruña, Hendaia eta Biriatu udalerrietara doazen errepideak elkartzen diren biribilgunea dago.

## Xaia ostatua
Xaia 1920an sortutako taberna da, zubia, frontoia eta bidegorriaren ondoan kokatuta. Azken hamarkada hauetan, erreferentziazko kulturgunea da, euskal kantak konpartitzeko, kontzertuak eta bertzelako ekitaldiak eskaintzeko. 

Irudi:Irún - Puente internacional de Behobia 1.jpg|Pausu auzoaren ikuspegia Behobiako zubitik.

## Ikus gainera 
*  Behobia, Irun, Gipuzkoa

## Kanpo estekak 
* Joseba Aurkenerena: Xaia ostatua, pausuarrak lekuko. https://zuzeu.eus/euskal-herria/xaia-ostatua/
Ardoi Kirol Elkartea

**Ardoi Kirol Elkartea** Zizur Nagusiko futbol taldea da, 1987an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1934tik aurrera baziren hainbat talde Zizurren, *Club Tradicionalista* eta *Club de fútbol San Andrés* besteak beste. 1965ean beste talde bat sortu zen Boscos Txapeketan aritzeko baina ez zuen asko iraun.

1987an *Agrupación Deportiva Ardoy* sortu zen, oraingo taldearen aurrekari zuzena. 1993an onartu ziren *Club Deportivo Ardoi*-ren estatutuak baina Elkarte bezala 2003an izan zen kontsideratua. 2007an Hirugarren Mailara igo zen eta hiru denboraldi egin zituen bertan. 2014an Nafarroako Preferentea irabazi zuen eta ordutik Hirugarren Mailan dabil.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 1
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 11
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 3
* **Emaitzarik onena**: 6.a (Hirugarren Mailan 2015-16an)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Nafarroako Preferentea (2): 2006, 2014

## Emakumezkoen taldea 
Nafarroako Ligan hasi zen jokatzen eta 2014an Espainiako Bigarren mailara igo zen.

## Saskibaloi taldea 
Ardoi saskibaloi taldea 1988an sortu zen. Gizonezkoen taldea EBA Ligan ari da jokatzen eta emakumezkoen taldea 2018an Estatu mailako 2. mailara igo zen.

### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Kanpo estekak
Burlades Kirol Elkartea

**Burlades Kirol Elkartea** (gaztelaniaz *Unión Club Deportivo Burladés*) Zizur Nagusiko futbol taldea da, 1987an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1920. hamarkadan baziren hainbat talde Burlatan, hala nola, *Athletic Burladés*, *Arenas de Burlada*, *River Arga* besteak beste. 1950an *La Unión* izeneko taldea sortu zen eta azkenik 1964an *Unión Club Deportivo Burladés*.

Hirugarren mailarako lehen igoera 1980an izan zuen eta ordutik aurrera maila honetako klasiko bihurut da, 30 denboraldi baino gehiago egin baititu bertan.

## Datuak 
204-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 36
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 4
* **Emaitzarik onena**: 3.a (Hirugarren Mailan 1994-95 eta 2003-04an)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Nafarroako Preferentea (1): 2011

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Baionako setioa (1374)

**Baionako setioa** 1374. urtean Lapurdiko Baiona hiriburuan eta Ehun Urteetako Gerran zehar jazo zen gudu bat izan zen. Garai horretan Baiona Guiena lurraldeko zati zen eta Ingalaterrako Erresumaren menpe zegoen.

## Aurrekariak 
1373an Joanes Gantekoa Gaztela inbaditzeko asmoz Calaiseko portutik gudaroste handi batekin itsasoratu zen, baina udazkenean Bordelera iristean gizon gehienak galdu eta bere asmoa bertan behera utzi behar izan zuen. 1374an, Eduardo II.a Ingalaterrakoak kontinentean Calais, Bordele, Baiona eta Dordoinako inguruko zenbait udalerri besterik ez zituen.

1374ko ekainean Henrike II.a Gaztelakoak Luis I.a Anjoukoak hala eskatuta Guiena erasotzea erabaki zuen, Tolosan zegoen okzitaniar erregea gaztelarrei Baionan elkartu eta hiria bereganatuko zutela esan baitzion.

## Setioa 
Henrike II.a Gaztelakoak eta tartean 1.200 zaldun eta 5.000 peoiz osatutako 20.000 soldaduko gudarosteak Bidasoa ibaia zeharkatu eta behin Donibane Lohizune bereganatu ostean, Baiona itsaso eta lurrez setiatzeari ekin zioten, hiria Nafarroako Erresuma eta Ingalaterrako Erresumaren arteko loturagune garrantzitsua baitzen. Baina Luis I.a Anjoukoa ez zen bertaratu, Tolosa hiria ingelesen eraso batetik defendatzen gelditu beharra izan baitzuen. Baionarrek William Elmham buruzagiaren gidaritzapean buruturiko erresistentzia izugarria eta frantziarrek gaztelarrei batere laguntzarik ez eskaintzearen ondorioz, gaztelarrak setioa altxatzera derrigortuak egon ziren, ekintza militar honetan 12.000 gizon galduz.

## Ondorioak 
Henrike II.a Gaztelakoa Burgos hirira itzuli zen, bertan gudarostea Joan errege-semearen ardurapean utzi zuen, soldadu batzuei erretiroa eman, eta Sevillara zuzendu zen, andaluziar hirian Fernando Sánchez de Tovarren gidaritzapeko hamabost gaztelar eta bost portugaldar galerez osatutako itsas gudarostea antolatu eta Jean de Vienneren frantziar itsas gudarostearekin elkartu ondoren Britainiar Uharteak itsasoz erasotzera zuzendu ziren.

1369-1375 artean frantziarrek aurretik ingelesei ematera derrigortuak egon ziren lurralde gehienak berreskuratu zituzten, Calais, Cherbourg, Brest, Bordele, Baiona eta Erdialdeko Mendiguneko zenbait gotorleku salbu, eta Bordelen Trompette gaztelua eta Baionan Gaztelu Berria eraiki zituzten. 1375 eta 1377ko negoziazioak ez ziren ezertara iritsi.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Ctjzacq, Rene. Bayonne au Moyen Age. Le siege de 1374. Mont-de-Marsan, 1952. 

## Kanpo estekak
Liriako jauregia

**Liriako jauregia** Espainiako Madril hiriburuan dagoen jauregi bat da. Alba Etxearen Madrileko egoitza da, bai eta euren artelan bilduma itzela eta artxibo historikoarena ere.

## Kokalekua 
Erdialdea barrutiko Printzesa kalearen 20. eta 22. zenbakietan dago.

## Izena 
Izena Carlos Bernardo Fitz-James Stuart y Silva, Liria eta Jéricako IV. dukea zena, Valentziako probintzian dagoen Llíria udalerrian jaio zelako du.

Irudi:Palacio_de_Liria_(Madrid)_01.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Palacio de Liria (Madrid) 03.jpg|Xehetasuna.

## Historia 
Jauregiaren eraikuntzan Louis Guilbert eta Ventura Rodríguez arkitektoek parte hartu zuten, baina eraikuntzaren bultzatzaileak ez ziren Alba de Tormesko Etxeko senideak izan, britainiar jatorriko Berwickeko dukeak baizik. Hamarkada batzuk geroago izan zen jauregia Albako Etxearen egoitza bilakatu zen garaia, hain zuzen ere, Berwick Etxearekin ezkontza bidez elkartu zenean.

1767an jauregia eraikitzen hasi ziren, baina 1771an hainbat urtetako atzerapenak jasaten ari zen. Gainera eraikinaren zenbait akatsen ondorioz, nahiz arkitektoraren gain zeuden diru xahuketaren susmoak zirela-eta, ordurarte eraikuntza lanen arduraduna zen Louis Guilbert frantziarra kaleratua izan zen. Ventura Rodríguez arkitektoak ordezkatu eta akatsak zuzendu ondoren, 1785ean jauregia eraikitzez amaitu zen.

1905ean Edwin Lutyens arkitektoak zenbait eraldaketa egin zizkion, baina 1936an eraikinaren barnealdea kiskaldu zuen suteak susntsitu zituen. Ondoren, ingeles arkitektoaren diseinuei jarraituaz jauregia zaharberritua izan zen.

## Artelan nabarmenak 

Pietro Perugino 015.jpg|*Jaiotza*, Peruginoren margolana
El Gran Duque de Alba..jpg|*Albako Duke Handi gaztea*, Rubensek margotutako jatorrizko Tizianoren margolanaren kopia
Peter Paul Rubens - Charles V and the Empress Isabella - WGA20379.jpg|*Karlos V.a Espainiakoa eta Elisabet Enperatrizaren erretratua*, Rubensek margotutako jatorrizko Tizianoren margolanaren kopia
Rizi-cazador.jpg|*Erregearen otsozaina*, Francisco Riziren margolana
Don Fernando de Silva Álvarez de Toledo, XII duque de Alba.jpg|*XII. Albako dukearen erretratua*, Mengsen margolana
Duchess of Huescar by Mengs.jpg|*Huéscarko dukesaren erretratua*, Mengsen margolana
Rosalia Ventimiglia di Grammonte Duchessa di Berwick.jpg|*Rosalía Ventimigliaren soina, Berwickeko Dukesa*, Lorenzo Bartolinik egina
Bibliadealba banquetedebaltazar3.jpg|*Baltasarren festa*, *Albako Bibliaren* ilustrazioa.

## Ikus gainera 
*  Arbaizenea jauregia, Donostia, Euskal Herria

## Kanpo estekak 
* Albako Etxea Fundazioaren webgunea 
* Liriako jauregia. Madrilgo Arkitektoen Eskola 
* Liriako jauregia. Monumentamadrid.es
River Ega Kirol Elkartea

**River Ega Kirol Elkartea** (gaztelaniaz *Club Deportivo River Ega*) Andosillako futbol taldea da, 1926an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1926an sortu zen eta 2004an lortu zuen Hirugarren Mailara igotzea.

## Datuak 
2023-24 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* **Denboraldiak Lehen maila RFEFn**: 0
* **Denboraldiak Bigarren maila RFEFn**: 0
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 11
* **Denboraldiak Hirugarren maila RFEFn**: 0
* **Emaitzarik onena**: 9.a (Hirugarren Mailan 2004-05 eta 2015-16an)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Nafarroako Preferentea (1): 2015

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Tamesisen estuarioa

**Tamesisen estuarioa**, Tamesis ibaia Ipar Itsasorarekin bat egiten duenean sortzen den estuarioa da.

Ez da erraza estuarioaren mugak definitzea . Nahiz eta fisikoki *Sea Reach *itsasmuturra edo *Kent/Essex Itsasartea*, Canvey uhartearen hegoaldean,  iparraldeko (Essex) kostaldean, mendebaldeko muga adierazten duen, itsasgoraren marka osoa ere estuarioaren barruan har daiteke; hego-mendebaldeko Londresen hasten da,  Teddington/Ham-en. 1882-9ko Ikerketa Hidrologikoaren arabera, estuarioaren ekialdeko muga Noth Foreland-en (Margate, Kent) hasi eta *Kentish Knock itsasargi*an (Harwich, Essex) amaitzen den lerro imajinarioan dago, izatez, lerro honetatik aurrera hasten baitira estuarioetan ohikoak diren hareatzak. 

Estuarioa Britainia Handiko handienetakoa da eta itsas-trafiko gehien duen itsas-bideetako bat da. Urtean zehar izaten diren milaka mugimenduen artean, petrolio-ontzi handiak, edukiontziak garraiatzeko itsasontziak, 	solteko gaien itsasontziak eta ro-ro ontziak aurkitzen dira, estuarioan sartu eta Londresko portura eta Medwayko Sheerness, Chatham eta Thamesport  portuetara joaten direnak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Debodeko tenplua

**Debodeko tenplua** Espainiako Madril hiriburuan dagoen Antzinako Egiptoko monumentu bat da. 1968an Egiptok Espainiari eman zion. Beste hiru estatuek ere jaso zituzten antzeko opariak: Estatu Batuek, Italiak eta Herbehereek.

## Kokalekua 
Moncloa-Aravaca barrutiko Espainia plazan dago, Rosales Margolariaren pasealekuaren alboan, eta Pio Printzea Mendia izeneko gain batean.

## Historia 
2.200 urte inguruko antzinakotasuna du, bere erdialdeko zatia Ptolomeo IV.a faraioaren garaian eraiki zen, eta ondoren, K.a 200-180 urte inguruan Meroeko Adikhalaman numibiar erregeak apainduarazia, eta Amon Debodekoa (Kush hizkuntzaz *Amani*) eta Isis jainko-jainkosei sagaratua.

1968an Egiptok Espainiari egindako oparia da, Unescok Aswango urtegiaren eraikuntzaren ondoriozko Nubiako monumentuak salbatzeko nazioarteko kanpaina tarteko. Nagusiki Abu Simbel berreraikitzen lagundu zion Espainiako Estatuakk Egiptori eta emandako laguntzaren trukean eraldatu zen tenplu hau Madrilera. Tenplu honetaz gain, Egiptok beste hiru tenplu oparitu zituen: AEBei Dendurko tenplua (gaur egun Metropolitar Arte Museoa, New York), Herbehereei Ellesiyako tenplua (gaur egun Leidengo Antzinaroko Museoa, Leiden) eta Italiari Taffako tenplua.

## Egoera txarrean 
Egiptok, monumentu horiek Europari ematen zizkionean, gutxienez sabai batek babes zitzala eskatu zuen. Espainiaren kasuan ez zen horrela egin eta ondorioak nabarmenak dira dagoeneko. Bandalismoa, kutsadura eta klimatologia dira tenplua hondatzeko arrazoi nagusiak. Zahi Hawass egiptologoak, munduko aditu handienetako batek, 2020an adierazi zuen Espainiak zaintzen zuela tenplua, edo Egiptora itzuli behar zuela.

## Iruditegia 

Image:
Templo de Debod, Madrid 6.jpg|Fatxada nagusia.
TempelMadrid.jpg|Ilunabarrean.
Maqueta Debod2.jpg|Maketa.
Madrid (49191777686).jpg|Bandalismoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Debodeko  :
* : Tenpluaren egoerari buruzko artikulua.
Zekale-aino

**Zekale-aino** (*Claviceps purpurea*) zekalea loratzean horren obulutegietan sartzen den onddo askomizetoa da, haztean leka beltz baten itxura hartzen duena. Berez pozoitsua da. Onddo hori duen zekalea (Secale cornutum) hainbat botika egiteko biltzen da.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Esklerozio luzanga edo zilindriko batetik sortzen da, leuna edo marra xumeekin, more kolorekoa, tamaina, parasitatzen duen landarearen araberakoa da. Hainbat fruktifikazio ugal daitezke esklerozio berean.

**Fruktifikazioak:** Zurtoin luzez osatutakoak, 10 mm-ko luzera erraz gainditzen dutenak, marroi ilun kolorekoak tonu gorrixkekin edo lila kolorekoekin, eta horren amaieran buru txiki bat dago, batzuetan makroskopikoki ia ikusten ez dena, mm batzuk besterik ez ditu, okre-horixka kolorekoa, nahiz eta ostioloak osatzen dituzten puntu batzuek markatuta egon.

**Haragia:** Hutsala.

**Etimologia:** *Purpurea* epitetoa latinetik dator, purpura esan nahi duen, “purpureus” hitzetik. Koloregatik.

## Toxikotasuna 
Toxikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Sclerotia clavipes Microlepiota* aipatuko dugu, belar ezberdinen hazietan hazten dena.

**Oharrak:** Perretxiko honek substantzia toxikoak eta are haluzinogenoak ditu.

Historikoki, Salem-en gertatutako gertaeren atzean dagoela uste da, non emakume asko exekutatu baitzituzten sorginkeria leporatuta *Claviceps purpurea* delakoarekin kutsatutako zekale-ogia jan ostean, eta Erdi Aroan ergotismo epidemia famatuak  Europa suntsitu zuenean.

## Sasoia eta lekua 
Udaberrian eta udan oso kaltegarria da. Erabat parasito hazten da hainbat belarren zurtoinetan, zekaleetan bakarrik ez.

### Banaketa eremua 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paradisuko melia

**Paradisuko melia** (*Melia azedarach*) meliazeoen familiako zuhaitza da, Indotxinan eta Australasian bizi dena. 7 eta 12 metro arteko altuera du, baina 45 metroko espezimenak ere topatu dituzte. Bere zura preziatua da eta gizakientzat landare toxikoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aino

**Aino** (*Claviceps*) onddo askomizetoen genero baten izen arrunta da.

Gehienetan eremu tropikaletan bizi diren 50 espezie inguru ditu barnean, ezagunena zekale-ainoa (*Claviceps purpurea*) delarik. Espezie honen alkaloideak ergotismo izeneko gaixotasunaren sortzaileak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, geinera 
* *Puccinia graminis*.

## Kanpo estekak
Erruda

**Erruda** (*Ruta*) errutazeoen familiako genero baten izen arrunta da, Mediterraneon, Makaronesian eta hego-mendebaldeko Asian jatorria duena. 8 eta 40 espezie inguru ditu barnean, ezagunena erruda usainduna izanda.

Sendabelar ezagunak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biznaga

**Biznaga** (*Ammi visnaga*) Apiaceae familiako landarea da, Europan, Asian eta iparraldeko Afrikan jatorria duena.

## Deskribapena 
Urteroko landare bat da, 80 cm arteko altueratun zurtoinak ateratzen dituen. Azpialdetik ateratzen diren hostoek 20 cm-ko luzera hartzen dute. Zurtoinaren puntan lore txikiz osaturiko infloreszentzia ateratzen du, aterkin itxura hartzen duena.

Fruitua txikia da, 3 mm ingurukoa, arrautzaren itxurakoa eta ile pixkat du.

## Erabilera 
Giltzurruneko harriak tratatzeko biznagaren fruituez egindako infusioa erabili izan zen Antzinako Egipton.

Gaur egun bularreko angina tratatzeko ere erabiltzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ferocactus

***Ferocactus*** kaktusen genero bat da, gaztelaniaz  deitua.

Mexikon izaten da eta garai bateko indiarrek haren arantzak erabiltzen zituzten ospakizunetan.

## Espezieak 
* *Ferocactus acanthodes*
* *Ferocactus alamosanus*
* *Ferocactus californicus*
* *Ferocactus chrysacanthus*
* *Ferocactus cylindraceus*
* *Ferocactus diguetii*
* *Ferocactus echidne*
* *Ferocactus emoryi*
* *Ferocactus flavovirens*
* *Ferocactus fordii*
* *Ferocactus glaucescens*
* *Ferocactus gracilis*
* *Ferocactus hamatacanthus*
* *Ferocactus haematacanthus*
* *Ferocactus herrerae*
* *Ferocactus histrix*
* *Ferocactus johnstonianus*
* *Ferocactus latispinus*
* *Ferocactus lindsayi*
* *Ferocactus macrodiscus*
* *Ferocactus peninsulae*
* *Ferocactus pilosus*
* *Ferocactus pottsii*
* *Ferocactus rectispinus*
* *Ferocactus recurvus*
* *Ferocactus reppenhagenii*
* *Ferocactus robustus*
* *Ferocactus santa-maria*
* *Ferocactus schwarzii*
* *Ferocactus stainesii*
* *Ferocactus townsendianus*
* *Ferocactus viridescens*
* *Ferocactus wislizenii*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Migale armiarma

**Migale armiarma** (*Theraphosidae*) armiarmen familia baten izen arrunta da, barnean 900 espezie baino gehiago dituena.

**Theraphosidae** (grezierazko *thera*, animalia basatia, piztia + *phos* argia) herrialde tropikaletako jatorrizko armiarma migalomorfoen familia bat dira. Amerikako gaztelaniadun herrialdeetan, **tarantula** eta **txita armiarma** bezala ezagutzen dira, *Dipluridae* familiako kideak bezala. Hala ere, ez dira nahastu behar *Mundu Zaharreko* tarantulekin, oso familia ezberdinekoak baitira (*Lycosidae*), zeinarengandik sortu baitzen *tarantula* izena.

## Ezaugarri orokorrak 
Terafosidoak armiarma migalomorfo handiak dira, gorputza *zeta* izeneko ileez estalita dutenak. Hego Amerikako, Estatu Batuetako hego-mendebaldeko, Erdialdeko Amerikako, Asiako, Europako hegoaldeko, Afrikako eta Australiako eskualde tropikaletatik epeletaraino bizi dira.

## Generoak 
## Kanpo estekak
Karakala babarrun

**Karakala babarruna** (*Cochliasanthus caracalla*) Fabaceae familiako landarea da, Hego Amerika eta Ertamerikako eremu tropikaletan jatorria duena. ***Cochliasanthus*** genero monotipikoaren kide bakarra da, lehen *Vigna* generoan sailkatu bazuten arren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacques de Molay

**Jacques de Molay** (Molay, 1243 aldean - Paris, 1314) Tenpluko Ordenako 23. eta azken maisu nagusia izan zen, 1298tik 1312an Klemente V.ak ordena indargabetu zuen arte. Sutan erre zuten.

## Erreferentziak
Limako babarrun

**Limako babarruna** (*Phaseolus lunatus*) Fabaceae familiako landarea da, Andeetan eta Mesoamerikan jatorria duena. Bi fasetan etxekotu zuten: lehendabizikoa K.a. 2000 inguruan izan zen Andeetan (lima motakoa), eta bigarren 800 inguruan gertatu zen Mesoamerikan (Sieva motakoa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Segoviako zubia

**Segoviako zubia**, antzina **Segoviar zubia** deitua, Espainiako Madril hiriburuan dagoen zubi bat da. Manzanares ibaia zeharkatzen du eta gaur egun arte osorik iritsi den hiriko zubirik zaharrena da.

## Kokalekua 
Arganzuela barrutiko Imperial auzoko Segovia kalean dago.

## Historia 
Filipe II.a Espainiakoak bere arkitekto gogokoena zen Juan de Herrerari eraikitzeko agindu eta 1582–1584 artean eraiki zen. 1648an José de Villarreal arkitektoak goialdeko taularen konponketa lanak zuzendu zituen. Urte berean, Teodoro de Ardemans arkitektoak multzoari ikusgarritasun gehiago emateko asmoz ate apaingarri bat gehitu zion.

1936an, Espainiako Gerra Zibila zela eta, errepublikarrek Yagüe jeneralaren gudaroste faxista hirian sar ez zedin zubia suntsitu zuten. Gerra ondorenean katorrizko diseinuari eraldaketa batzuk eginez berreraikia izan zen.

Irudi:13542_Vista_del_Alcázar_Real_y_entorno_del_Puente_de_Segovia.jpg|*Errege Alkazarra eta Segoviako zubiaren inguruaren ikuspegia*, 1670, egile ezezaguna
Irudi:Edificio Glorieta del puente de Segovia.jpg|Zubia eta Manzanares ibaia.

## Kanpo estekak 
* Segoviako zubia. Monumentamadrid.es
Juan Carlos I hotela

**Juan Carlos I hotela** Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen luxuzko hotel bat da. Joan Karlos I.a Espainiakoaren omenezko izena darama.

## Kokalekua 
Les Corts auzoan dago, Avinguda Diagonal etorbidearen 661-671. zenbakietan.

## Historia 
1992an inauguratu zen, 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoak hasteko hilabete batzuk lehenago. Carlos Ferrater bartzelonar arkitektoak diseinatu zuen.

## Hotela 
Hotelak 433 gela eta suite ugari ditu, hasi junior suite delakotik presidentzial suiteraino. Fitness Klubak 5000 m²-ko instalazioak osatzen du.

## Kanpo estekak 
* Juan Carlos I hotelaren webgunea (eleanitza)
Ale udalerria

**Ale** Suediako udalerria da. Västra Götalandeko konderrian kokatua dago. 332,13 km² ditu eta 28.914 biztanle ditu.

## Mugakideak 
Honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
300: Rise of an Empire

**300: Rise of an Empire** (euskaraz *300: Inperio Baten Sorrera*) 2014ko Noam Murro israeldar zinema zuzendariak zuzendutako fantasiazko gerra film bat da. Sullivan Stapleton, Eva Green, Lena Headey, Hans Matheson, David Wenham eta Rodrigo Santoro aktoreek antzeztu zuten.

Frank Miller komikigileak argitaratu gabeko *Xerxes* komikiaren zinemaratzea da; era berean, komikigile berberaren izenburu bereko komikian oinarritutako 2006ko *300* filmaren jarraipena da.

## Argumentua 
Mediar Gerrak (500-479 a.C.): Temistokle (Sullivan Stapleton) atenastar jeneralak Antzinako Greziako hiri-estatuen batasuna lortu nahi du. Pertsiar Inperioaren agintari gorena den Xerxes jainko-erregeak (Rodrigo Santoro) Grezia nola edo hala bereganatu nahi du, horretarako bera eta Artemisia (Eva Green) buru duen milioi inguru gizonez osatutako gudaroste erraldoi eta izugarria Greziara iritsi da. Temistokle greziar gudarostearen buru da eta pertsiarrei aurre egin eta gelditzeko azken aukera.

## Aktoreak 
* Sullivan Stapleton: Temistokle
* Eva Green: Artemisia
** Caitlin Carmichael: Artemisia 8 urterekin
** Jade Chynoweth: Artemisia 13 urterekin
* Lena Headey: Gorgo, Espartako erregina
* Rodrigo Santoro: Xerxes erregea, Pertsiako "jainko-erregea".
* Jack O'Connell: Kalisto
* Hans Matheson: Eskilo
* Callan Mulvey: Eskilias
* David Wenham: Dilios
* Andrew Tiernan: Efialtes
* Yigal Naor: Dario I.a Pertsiakoa
* Andrew Pleavin: Daxos
* Ben Turner: Artafernes jenerala
* Ashraf Barhom: Bandari jenerala
* Peter Mensah: Artemisiaren hezitzailea / Pertsiar mezularia
* Gerard Butler: Leonidas, Pertsiako erregea (iraganeko eszenak)
* Michael Fassbender: Stelios (iraganeko eszenak)

## Ikus gainera 
* *300* (2006)

## Kanpo estekak 
* *300: Rise of an Empire* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* *300: Rise of an Empire* filmaren IMDBko fitza irakurgai
Hispano-Americano hotela

thumb|left|Hotela 1914an.

**Hispano-Americano hotela** Donostiako hotel ospetsua izan zen nahiz eta maila nagusikoa ez izan. 1913an irekita 1973an ateak itxi zituen. Eraikuntzak gaur egun zutik dirau Prim kalearen eta San Martin kalearen izkinan, Donostiako zonalde erromantikoaren etxe enblematiko bat izanik.

## Historia 
Hotelaren lehenengo diseinua Manuel Domínguez Barros arkitektoak 1909an egin zuen. Badarik ere, 1919an, Ramon Cortazarren gidaritzapean bi solairu gehitu zitzaizkion. 1913an ireki zen. Eraikuntzaren estiloak Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren arabera oinarri klasizista du baina eklektikoki apainduta. Hotelen artean, luxuzkoa ez bazen, hasieran lehen mailakoen artean kokatzen zen baina, urteen poderioz, jaisten joan zen. 1973an, itxi egin zenean bakarrik bi izar zituen. Itxi ondoren, 1982an, 80 milioi pezeta ordainduta, Gipuzkoako Foru Aldundiak erosi zuen, bertan Ogasuna kokatzeko asmoz. Ogasunak 1986an ireki zen baina eraikuntzaren antolaketa ez zen oso egokia eta, 1995an, bulego horiek Errotaburuko dorreetara eraman zituzten. Gaur egun hotela izan zenak erabilera komertzialak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : http://www.diariovasco.com/20070901/san-sebastian/compran-hispano-americano-20070901.html Hotela Ogasunaren bulegoa bihurtu zeneko oroimenaren berria.
Odon Clunykoa

**Odon Clunykoa** (Toursetik gertu, 878 aldean - Tours, 942ko azaroaren 18a) Clunyko bigarren abadea izan zen 926-942 bitartean. San Benediktoren Ordena eraberritu zuen. Eliza katolikoak eta ortodoxoak santutzat gurtzen dute. Jaieguna, azaroaren 18an ospatzen da.

## Erreferentziak
Abaris

**Abaris** (grezieraz: , *Abaris Hyperboreios*) mitologian Apoloren apaiza izan zen. Jainko horrek urrezko gezia eman zion, eta noranahi joan zitekeen horren bidez; etorkizuna iragartzen zuen eta gaixotasunak sendatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abasia

**Abasia** (grezieraz: *a*, gabe eta *basia*, urrats) medikuntzan ibiltzea eragozten duen nerbioetako eritasuna da. Nahiz eta etzanda egonik oinen mugikortasuna galdu ez, eria zutik dagoenean ez da ibiltzeko gauza.

[thumb|250px|[Karl Petrén izan zen 1901an Abasia gaixotasun deskubritu zuena.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Quod natura non dat, Salmantica non præstat

[thumb|200px|[Salamancako Unibertsitatearen fatxada.]]

''''''''* (euskaraz *Naturak ematen ez duena, ez du Salamancak ematen*) latinezko esapide bat da. Bere esanahia naturak norberari eman ez diona unibertsitate batek ez diola emango da, alegia, adimena, oroimena edota ikasketetarako gaitasuna, ez direla unibertsitate batek bere ikasleei eskaini diezazkiekeen irakasgaiak, aldiz, ikasleei, berez edo jaiotzez, naturak emanak direla.

Modu okerrean esaldi hau Salamancako Unibertsitatean jatorria duela uste izan da, unibertsitateen leloak ikasketetarako bultzatzaileak, jakintza eta zientzien hedatzaileak edo moralistak baitira. Salamancako Unibertsitatearen leloa honakoa da: *«Omnium scientiarum princeps Salmantica docet»'', «Salamancako Unibertsitatea zientzia guztien irakaskuntzan lehena da».

Leloa, Salamancako Unibertsitateko adingabeen eraikinean bisitariei harrera egiten dien atarian harri landuan zizelkatua dago.

## Kanpo estekak
Hasparren AC

**Hasparren Athlétic Club** Hazparneko errugbi taldea da. Kolore berdez jokatzen dute. Fédérale 3 taldean ari da jokatzen.

## Historia 
1959an sortu zen eta lehenengo 15 urtetan Jean Goicoetchea izan zen lehendakaria. 1969an Euskal kostaldeko txapelduna izan zen eta 1970an Fédérale 3 mailara igo zen. 1990an nesken taldea osatu zuen **Gorostiak** izenarekin.

2015-16an Fédérale 3-ko 9. multzoko txapelduna izan zen baina final hamaseirenetan kanporatua izan zen urte bietan eta ez zuen Fédérale 2-ra igotzerik lortu. 2016-17an bigarrena izan zen eta orduan lortu zuen mailaz igotzea.

## Azken urteak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
US Mouguerre

**Union Sportive Mouguerre** Mugerreko errugbi taldea da. Kolore berdez jokatzen dute. Fédérale 3 taldean ari da jokatzen.

2009 eta 2013 artean Fédérale 2 mailan aritu zen eta emaitzarik onena fase erregularreko 6.a izan zuen (2011 urtean). 2015-16an Fédérale 3-ko 9. multzoko bigarrena izan da baina final hamaseirenetan kanporatua izan da eta ez du mailaz igotzerik lortu.

## Azken urteak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Inthalatz Larressore

**Inthalatz Rugby Larressore** Larresoroko errugbi taldea da, Inthalatzea auzoan egoitza duena. Kolore berdez jokatzen dute. Fédérale 3 ligan ari da jokatzen.

## Historia 
1974an sortu zen. Errugbi eskola bat ere badu 80 haurretik gora dituelarik.

2015-16an Fédérale 3-ko 9. multzoko txapelduna izan da baina final hamaseirenetan kanporatua izan da eta ez du Fédérale 2-ra igotzerik lortu.

## Azken urteak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
US Saint-Palais Amikuze

**Union Sportive Saint-Palais Amikuze** Donapaleuko errugbi taldea da. Kolore urdinez eta zuriz jokatzen du. Fédérale 3 taldean ari da jokatzen.

Euskal Herriko talde zaharrenetakoa da, 1911 urtean sortua baita.

## Azken urteak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Avenir de Barcus

**Avenir de Barcus Rugby** Barkoxeko errugbi taldea da. Kolore urdinez eta zuriz jokatzen du.

## Azken urteak 
## Kanpo estekak
Madrilgo Errege Postetxea

**Errege Postetxea** (gaztelaniaz *Real Casa de Correos*) Espainiako Madril hiriburuan dagoen eraikin bat da. Gaur egun Madrilgo Erkidegoko presidentetzaren egoitza da. Urte luzez, bertan kokatu zen Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusia. 

## Kokapena 
Erdialdea barrutian dago, Puerta del Sol plazan.

## Historia 
1760-1768 artean Jaime Marquet eta Ventura Rodríguez arkitektoek eraiki zuten. Frankismoaren garaian, Trantsizioan eta espainiar Demokraziaren lehen urteetan, bertan kokatu zen Segurtasuneko Zuzendaritza Nagusia eta, geroago, Poliziaren Zuzendaritza Zentroa, atxilotze eta tortura zentro ezaguna.   

Funtzionarioak inpunitate osoz jokatzen zuten bertako ziega eta tuneletan amaitzen zuten erregimenaren kontrako aktibista eta militante ugariekin, haietako asko euskal herritarrak. Bertan torturatu eta hilik atera zen azken atxilotua Santiago Corella *El Nani* izan zen (1983). Bi urte lehenago, Joxe Arregi euskaldun etakidea heriotzaraino torturatu zuten bertan.   

## Urtezahar gaua 
Urtero legez, eraikin honetako erlojuak Espainia aldean urtezaharreko gauerdia eta urteberriaren hasiera ofiziala adierazten du, ondorioz ekitaldi hau espainiar telebista kateek zuzenean eman eta Puerta del Sol plaza bera ere jendez lepo egon ohi da.

Fitxategi:Plaza Puerta del Sol, Casa de Correos.jpg|Puerta del Sol plazako iturria eta Errege Postetxea.
Fitxategi:Real_Casa_de_Correos_-_03.jpg|Erlojua, 1866ean José Rodríguez Losada erlojugileak egina.
Fitxategi:Real_Casa_de_Correos_-_01.jpg|Aurrealdea.

## Ikus gainera 
* Puerta del Sol

## Kanpo estekak 
* Madrilgo Errege Postetxea. Madrilgo Arkitektoen Eskola 
* Madrilgo Errege Postetxea. Monumentamadrid.es
Gertrudis Helftakoa

**Gertrudis Helftakoa** (; Eisleben, 1256ko urtarrilaren 6a - Helftako abadia, Eisleben, 1301 edo 1302ko azaroaren 17a), **Gertrudis Handia** ere deitua, alemaniar lekaimea eta mistika idazlea izan zen. Helftako beneditarren monasterioan egin zituen teologia eta mistika ikasketak. *Exercitia* eta *Legatus divinae pietatis* lanak idatzi zituen. Eliza katolikoak santutzat gurtzen du; jaieguna, azaroaren 16an ospatzen da.

## Erreferentziak
Babarrun loregorri

**Babarrun loregorria** (*Phaseolus coccineus*) Fabaceae familiako landarea da, Ertamerikako mendietan jatorria duena. Batzutan, landare apaingarritzat hazten dute baina Gaztelan 'Judión de la Granja' izeneko errezetaren osagai nagusia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pikondo itotzaile

**Pikondo itotzailea** (*Ficus aurea*) Moraceae familiako landarea da, Karibe inguruan jatorria duena. Sendabelar, landare apaingarri eta bonsai moduan erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Echinospartum horridum

***Echinospartum horridum*** Fabaceae familiako zuhaixka da, Frantziako Erdialdeko Mendigunean eta Pirinioetan jatorria duena. Euskal Herrian Leotzen eta Erronkarin bizi da. Kareharrizko harrietan eta larretan bizi da eta bola arantzadun baten itxura du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacobaea adonidifolia

***Jacobaea adonidifolia*** Asteraceae familiako landarea da, Juran eta Pirinioetan jatorria duena. Lore horiak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Palaemonoidea

**Palaemonoidea** ganbak goifamilia handi bat, ia 1.000 espezie biltzen da.

## Familia 
* Anchistioididae Borradaile, 1915
* Desmocarididae Borradaile, 1915
* Euryrhynchidae Holthuis, 1950
* Gnathophyllidae Dana, 1852
* Hymenoceridae Ortmann, 1890
* Kakaducarididae Bruce, 1993
* Palaemonidae Rafinesque, 1815
* Typhlocarididae Annandale & Kemp, 1913

## Kanpo estekak
Salvia lavandulifolia

***Salvia lavandulifolia*** Lamiaceae familiako landare belarkara da, iparraldeko Iberiar penintsulan eta hegoaldeko Frantzian jatorria duena. Harrietako zuhaixketan, erromero, izpiliku eta isatsekin batera topa dezakegu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdera (Trazia)

**Abdera** () Traziako kolonia grekoa izan zen, Egeo itsasoan. Demokrito, Anaxagoras eta Protagorasen jaioterria izan zen. Filosofia eskola atomistaren egoitza bertan egon zen. Gaur egun *Balastra* du izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pteriomorphia

**Pteriomorphia** itsas bibalbioen azpiklase bat osatzen dute.

## Ordenak 
* Arcoida
* Limoida
* Mytiloida
* Ostreoida
* Pterioida

## Kanpo estekak
Ranunculus amplexicaulis

***Ranunculus amplexicaulis*** Ranunculaceae familiako landare belarkara da, iparraldeko Iberiar penintsulan eta hegoaldeko Frantzian jatorria duena. Urrebotoi hau 1.500 metroko altuera baino garaiak diren larretan hazten da, udaberriaren amaieran loratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cochem

**Cochem**, Alemaniako Renania-Palatinatua estatuko udalerria da, Cochem-Zell izeneko barrutiko handiena eta bertako hiriburua dena. 2009an, hiriak 4.940 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak 
* Cochemgo gaztelua: Hohenstaufen leinuaren egoitza inperiala izana.
Subiza Kirol Elkartea

**Subiza Kirol Elkartea** Subitzako futbol taldea da, 1984an sortua. Hirugarren Mailan dabil.

## Historia 
1984an sortu zen baina 2002 arte ez zuen Hirugarren mailan debutik egin.

## Datuak 
2024-25 denboraldia barne.
* Denboraldiak Lehenengo Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren Mailan: 0
* Denboraldiak Bigarren B Mailan: 0
* Denboraldiak Lehen Federazioan: 0
* Denboraldiak Bigarren Federazioan: 1
* Denboraldiak Hirugarren Mailan: 10
* Denboraldiak Hirugarren Federazioan: 3
* **Emaitzarik onena**: 10.a (Hirugarren Mailan 2015-16an)

### Azken denboraldiak 
## Palmaresa 
* Hirugarren Federazioa (1): 2024
* Nafarroako Preferentea (1): 2012

## Kanpo estekak