Maria Antonia Canals i Tolosa

**María Antònia Canals i Tolosa** (Bartzelona, 1930eko azaroaren 15a - Girona, 2022ko apirilaren 29a) matematikari kataluniarra izan zen. Aisialdiko Matematika eta haren erabilera ludikoa landu zituen, Canals proiektuaren oinarri izan zirenak. .

Creu de Sant Jordi (2006) eta Bartzelona Hiriaren Ohorezko domina (2009) jaso zituen.

## Biografia 
Canalsek 1950ean amaitu zituen Magisteritza ikasketak eta, hiru urte geroago, Zientzia zehatzetako lizentziatura lortu zuen Bartzelonako Unibertsitatean. Ondoren, Lizeo Frantsesean eta Talitha Eskolan hasi zen lanean eta bertan, 1956 eta 1962 artean, metodo bat jarri zuen praktikan Haur hezkuntzan berrikuntza pedagogikorako, Montessori metodoari jarraituz. 
ezkerrera|thumb
Zeregin horren barruan hasi zen sortzen 'Joko matematikoen' esparruan behar zen material guztia. 1962ko urrian, Bartzelonan lanean zebilela engaiamendu handiagoa eskatzen zuen zonalde batean, non ikasle etorkinak eta bizi baldintza txar-txarrak zeuden, “Ton i Guida” eskola sortu zuen Verderón auzoan; 42 ikaslerekin hasi zen eta 1975ean 400 zituen. Une zailak igaro zituen eskolak, batez ere bere burua finantzatzeko, baina 1972 eta 1975 artean 400 ikasle baino gehiago izan zituen, eta eredutzat jotzen zuten. 1979ra arte zuzendu zuen eskola hau. Zenbait maisu-maistra eta irakasle talderen sortzailea ere izan zen, "Perímetre" irakasle taldearena, adibidez.

1965ean Marta Mata, Pere Darder, María Teresa Codina eta beste batzuekin, Rosa Sensat maisu-maistren Elkarteko fundatzailea izan zen.
[ezkerrera|thumb|252x252px|Maria Antonia Cannals [Irene Balaguer Felip|Irene Balaguerrekin]]
Maisu-maistren hasierako prestakuntzan lan egin zuen, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Sant Cugateko Maisu-maistren Eskolan eta Vic-eko Unibertsitatean Matematiken Didaktikako irakasle gisa. 1982an Gironako Maistren Eskolako irakasle izan zen, erretiroa hartu zuen arte. Rosa Sensateko Udako Eskoletan eta Espainiako estatu osoko ikastaro eta mintegietan ere parte hartu zuen.

2001. urtean erretiroa hartu zuen eta harrezkero Eskolako Matematikarako Materialen eta Ikerketaren Kabinetea (Gamar) zuzendu zuen. 2002an, Gironako Unibertsitatean, matematikaren irakaskuntzari buruzko hausnarketa-, esperimentazio- eta dibulgazio-gune bat sortu zuen eskolan, Haur Hezkuntzan eta Bigarren Hezkuntzako lehen zikloan, adibidez, zenbaki-regleten erabilera sustatuz. 2014an Rosa Sensat-en CAÀREM (Hezkuntza Matematikorako Jarduera eta Gogoeta Zentroa) sortzea ere bultzatu zuen.

## Fondo pertsonala 
Gironako Unibertsitateko Liburutegiak M. Antònia Canals Fondoa dauka, 500 liburuki inguruz osatua, batez ere matematikari eta bere irakaskuntzari eta ikaskuntzari buruzkoa. M. Antònia Canalsek irakasle, irakasle prestatzaile eta sortu dituen material didaktiko ugari prestatzeko bere ibilbide luzean bildu dituen liburuak dira, matematika haurrei eta publiko orokorrari hurbiltzeko asmoz.

## Argitalpenak 
* Educación matemática, FESPM, 2009
* thumb|260x260px|Maria Antonia Canals bere metodoarekin laneanVivir las Matemáticas, Octaedro, 2007
* Colección Los cuadernos de Maria Antònia Canals
* Primeros números y primeras operaciones
* El trabajo de las fracciones
* Estadística, combinatoria y probabilidad
* Lógica a todas las edades
* Superficies, volúmenes y líneas
* Transformaciones geométricas
* Problemas y más problemas
* Medidas y geometría
* Números y operaciones II
* Las regletas
* Los libros divermat

## Sariak eta merezimenduak 
thumb|Premio Mestres 68 (1994)

* Medalla al Mèrit al Treball (1986)

* Premio Mestres 68 (1994)
* Insígnia d'Or de la Universitat de Vic (2000)
* Jaume Vicens Vives Unibertsitateko Irakaskuntzaren Kalitatearen Saria (2001)
* La Creu de Sant Jordi (2006)
* Gonzalo Sánchez Vázquez saria (2007)
* Medalla d'Honor de la Ciutat de Barcelona (2009)
* Xarxa Vives d'Universitats-en Ohorezko Domina (2012)
* Gironako Unibertsitateko Gobernu Kontseiluak M. Antònia Canals Matematika Irakaskuntza Katedra sortzea onartzen du (2021)
* Tabla Periódica de las Científicas. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maria Antònia Canals, matematikaren pedagogoa
* Maria Antònia Canals zenbaki-erregeletak: zer diren eta nola erabili haur eta lehen hezkuntzan
* Canals-ekin haur-blogetatik lan egiten
* Ezagutza logiko-numerikoa Haur Hezkuntzan. Canalsen hitzaldia Bilboko irakasle eskolan
* Maria Antònia Canals, 83 urte: "Sigo para alentar a los maestros", La Vanguardiako elkarrizketa