Cabrera lursagu

**Cabrera lursagua** (*Microtus cabrerae*) cricetidae familiako karraskaria da, Iberiar penintsulan bizi dena.

Izena Ángel Cabrera espainiar naturalistatik datorkio.

## Deskribapena 
Arvicolino sendoa da hau, bere generoko handienen artean dago. Gorputzaren neurriak, burua gehi gorputzaren luzera: 116.0-130.0 mm; buztanaren luzera: 33.0-46.0 mm; atzeko oinaren luzera: 20.0-22.0 mm; belarriaren luzera: 13.0-16.0 mm; pisua: 40.0-68.0 gramo. Ez dago dimorfismo sexualik gorputzean edo garezurraren neurrietan, nahiz eta bi sexuek pelbisaren neurrietan desberdintasunak dituzten. Ilea luzea eta lodia da, arrea edo gris-oliba kolorea bizkarrean eta krema zikina  sabelaldean. Oinak arrexkak dira, behatz zurixkekin, eta isatsa gainaldean gris-arrexka da eta azpialdean horixka. Gazteek ilea uniformeagoa dute, bizkarrean eta sabelean grisaxka kolorekoa. Lau ugatz pare dituzte, bi pektoral eta bi iztarteko. Garezur-morfologiari dagokionez, goiko profil ganbila du, sudur-hezurrak diastema baino luzeagoak eta atzealdean zabalagoak (bi ezaugarri hauek bereizten dute Cabrera lursagua, beste lursagu espezieetatik), masailezur oso sendoa, apofosis digastrico oso garatua duena. Hortz-formula: 1.0.0.3/1.0.0.3. Kromosoma kopurua (2n) = 54.

## Banaketa 
Iberiar endemismoa. Fosil aztarnak Frantzia hegoaldean eta Espainiako ekialdean aurkitu dira, beraz, gaur egun relikto eremu bat okupatzen duela uste da. Bere egungo banaketa hainbat eremu nagusitan zatituta dago: Pirinio Aurrekoak (Huesca eta Zaragoza), Iberiar Sistemaren hegoaldea (Cuenca eta Teruel), Mendi Betikoak (Albacete, Jaén, Granada eta Murtzia), Sistema Zentrala (Madril, Toledo, Ávila, Cáceres, Salamanca eta Segovia) eta Zamorako probintziako zenbait eremu. Portugalgo hegoaldeko erdian ere badago.

## Aldaera geografikoa 
1910ean, *M. c. dentatus* azpiespeziea deskribatu zen Sierra del Seguran (Albacete), gorputz-tamaina handiagoa eta morfologia bereizgarria zuelako izendatutako formarekin alderatuta. Hala ere, ondorengo analisi morfologiko eta genetikoek erakutsi dute populazioen arteko bereizketa-maila ez dela nahikoa esanguratsua *M. cabreraren* barruan azpiespezifikoki banatzeko.

## Habitata eta altuera tartea 
Klima mediterraneoko eremuetan bizi da soilik, eurosiberiar klimak saihestuz. Espezie honek urte osoan berde mantentzen den belar-estaldura behar du, beraz, maila freatiko altua duten lekuetan finkatzen da: ihitegiak, belar iraunkorrenak eta, neurri txikiagoan, lezkadiak eta errepide bazterreko landaredi nitrofiloa. Koloniak meso eta supramediterraneoko bioklima-eremuetan aurkitzen dira. eta haien altitude-tartea 250 eta 1500 m bitartekoa da, nahiz eta gehienak 500 eta 1500 m artean  kokatuta egon. Altitude-mugak banaketa-eremuetan aldatu egiten dira klima-baldintzen arabera; Sistema Zentraleko populazioak  Iberiar Sistemako eta Mendilerro Betikokoekin alderatuta altitude baxuagoetan aurkitzen dira. 

## Ugalketa 
Cuencan  aztertutako populazio basatietan, eme aktibo eta haurdunak urte osoan aurki daitezke. Ugalketa-garaia urtez urte alda daiteke, Cabrera-ko lursaguaren ugalketa-zikloa klima-baldintzen eragin handia baitu, eta euri gutxiko aldietan  eten egiten da. Ernaldiak 23-24 egun irauten du. Populazio basatietan kumeen batez besteko tamaina (harrapatutako emeen enbrioi kopuruaren arabera kalkulatuta) 4,9 enbrioi da eme bakoitzeko (tartea: hiru eta zazpi), gatibutasunean (kume bizien kopuruaren arabera) batez besteko tamaina lau da (tartea: hiru eta bost), jaiotzean 2,9 eta 4.2 gramo artean pisatzen dute. Bederatzi egunerako gazteek ilea guztiz garatuta izaten dute eta hamaika egunerako zentzumen eta mugimendu trebetasunak.Titia kentzea 15 egunetan gertatzen da. Edoskitze garaian kumeen hazkuntza-tasa nahiko baxua da beste lursagu batzuenarekin alderatuta. Cabrera-ko lursagua ugalketa eta hazkuntzari buruzko datu globalek adierazten dute K motako ugalketa-estrategia duen espezie gisa sailkatu behar dela.

## Elikadura ohiturak 
*M. cabrerae*-ren dieta batez ere hainbat belar espezieren hostoz, zurtoinez eta haziez osatuta dago, ihiekin eta, neurri txikiagoan, belarkara dikotiledoneoekin osatuta. Ornogabe txikiek oso ekarpen txikia egiten diote espeziearen dietan eta noizean behin bakarrik kontsumitzen dira. Belar espezie hobetsiak *Briza, Bromus, Holcus, Agrostis, Brachypodium* eta *Poa* generoetakoak dira, eta dikotiledoneen artean, *Plantago lanceolata* eta konposatuen hainbat espezie.

## Ugaritasuna 
Ez dago ebidentziatik populazioek beste lursagu espezie batzuk ezaugarritzen dituzten  urte anitzeko dentsitate ziklo sendoak jasaten dituztenik. Populazio-dentsitateak moderatuak dira beste arvikolidoekin alderatuta, eta hektareako 17 eta 350 banako artekoak izan daitezke.

## Antolaketa eta portaera 
Gorputzaren neurrietan sexu-dimorfismorik ez egoteak eta barrabilen tamaina nahiko txikiak espeziearen antolaketa monogamoa iradokitzen dute. Helduek bikoteak osatzen dituzte eta lurralde esklusiboak okupatzen dituzte, sexu bereko beste helduengandik bereizita, non haien ondorengoak bizi diren heldu txikien mailara iritsi arte. Lurrean ibiltzen da batez ere (egunez zein gauez), non arrasto bereizgarriak uzten dituen, nahiz eta lurpeko  habiak ere eraiki ditzakeen landaredi belarkara urria duten eremuetan.

## Harraparitza 
Hontz zuri eurasiarra *(Tito alba)* eta  zapelatz arrunta *(Buteo buteo)* bezalako harrapari hegaztiek eta ugaztun haragijaleek, hala nola azeri arrunta *(Vulpes vulpes),* Amerikar bisoia *(Mustela vison)* basakatua *(Felis silvestris)* eta ipurtatsa *(Mustela putorius)* harrapariak jaten ditu.

## Mehatxuak eta kudeaketa neurriak 
Cabrerako lursaguarentzat habitat egokiak nekazaritza eta abeltzaintzako eremuekin bat datoz askotan, eta horrek espezie honen koloniak batzuetan oso zaurgarriak bihurtzen ditu. Habitat galeraren arrazoi nagusiak hauek dira: lezkadiak eta belardiak garbitzea laboreen hedapenerako, errepideen eraikuntza (ohikoa kolonien ondoan), lezkadiak eta belardiak erretzea larreak ekoizteko edo ibaiertzeko landaredia garbitzea, lursail itxietan artzaintzaren gehiegizko presioa eta hondakinak eta zaborra kolonien ondoan botatzea. Populazio hauen desagerpena saihesteko, beharrezkoa litzateke  haien habitata zorrotz babestea, batez ere nekazaritza-eremuetan, eta inpaktu-azterketak egitea espeziearen banaketa-eremu potentzialetan errepideak eraiki aurretik. Populazioaren biziraupena bermatzeko mikro-erreserbak sortzea proposatu da. Cuencako Ingurumen Serbitsuak liburuxka bat argitaratu du espeziearen berri emateko eta bere habitaten babesa sustatzeko.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
Ayarzagüena eta López-Martinez (1976), Cabrera (1914), Fernández-Salvador (1998), Fernández-Salvador *et al.* (2001), Landete-Castillejos *et al.* (2000), San Miguel (1992), Soriger eta Amat (1988), Ventura *et al.* (1998)