Irailaren 12

**Irailaren 12**a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta berrogeita hamabostgarren eguna da, 256.a bisurteetan. 110 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1594 &ndash; Ipar Euskal Herrian zenbait herritar sorginak salatzen hasi ziren.
* 1895 &ndash;  Espainiako agintariek Euzkeldun Batzokija itxi eta ikurrina konfiskatu zuten. Zuzendaritza batzordea atxilotu zuen, baita elkarteko 100 bazkideak prozesatu ere. Handik gutxira *Bizkaitarra* aldizkaria itxiarazi zuten agintari espainiarrek. Bi aste lehenago Sabin Arana atxilotua izana zen.
* 1948 &ndash; CNTko hainbat kidek hegazkinez Francoren aurkako atentatua antolatu zuten. Ezin izan zuten burutu.
* 1998 &ndash; Hainbat alderdi politiko abertzale, sindikatu, eragile eta Ezker Batuak sinatu zuten Lizarrako Akordioa.
* 2007 &ndash; Josu Jon Imaz EAJko EBBko buruak politikagintza utziko zuela iragarri zuen hainbat hedabideri bidalitako gutun baten bidez.
* 2008 &ndash; Euskarazko Wikipedia Sexu artikuluarekin 30.000. artikuluara ailegatu zen.

### Mundua 
* 1789 &ndash; Jean-Paul Maratek ''L'ami du peuple* liburuaren lehen alea argitaratu zuen.
* 1974 &ndash; Haile Selassie Etiopiako enperadore kargutik kendu zuten.
* 1977 &ndash; Steve Biko Hego Afrikako aktibista poliziaren eskuetan hil zen tratu txarren ondorioz.
* 1980 &ndash; Turkiako Armadak estatu-kolpe baten bidez Kenan Evren agintean ezarri zuen.
* 1990 &ndash; ETAk bonba-auto bat Cartagenako kuartel-etxean eztandarazi zuen.
* 1992 &ndash; Abimael Guzman atxilotu zuten Liman, Peruko Alderdi Komunistaren gerrilla maoistako burua.
* 2006 &ndash; Benedikto XVI.a aita santuak Islamari buruz egindako hitzaldi batek haserrea eta indarkeria sorrarazi zuten herrialde musulmanetan.
* 2007 &ndash; Juan Moral Espainiako Auzitegi Nazionaleko fiskalak 10 eta 15 urte bitarteko kartzela zigorrak eskatu ditu Udalbiltzako arduradunen aurka.
* 2011 &ndash; Frantziako Marcoule eremu nuklearrean leherketa bat egon zen, zabor erradioaktiboen biltegian egondako sute baten ondorioz. Pertsona bat hil zen eta lau zauritu egon ziren.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1945 &ndash; *Roma, città aperta* ("Erroma, hiri irekia") filma estreinatu zen., Roberto Rossellinik zuzendu eta Anna Magnani, Aldo Fabrizi, Marcello Plagiero, Nando Bruno eta Harry Feist aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1982 &ndash; *Cheers* telesaila NBC katean estreinatu zen.
* 1997 &ndash; *The Game* ("Jokoa") filma estreinatu zen, David Fincherek zuzendu eta Michael Douglas eta Sean Penn aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1998 &ndash; *Ronin* filma Veneziako Zinemaldian estreinatu zen, John Frankenheimerek zuzendu eta Robert De Niro, Jean Reno, Natascha McElhone, Stellan Skarsgård, Sean Bean eta Jonathan Pryce aktoreek antzeztu zutelarik.
* 2005 &ndash; *North Country* ("Iparraldeko Herrialdea") filma estreinatu zen, Niki Carok zuzendu eta Charlize Theron, Frances McDormand, Sean Bean, Richard Jenkins, Michelle Monaghan, Jeremy Renner, Woody Harrelson eta Sissy Spacek aktoreek antzeztu zuten.
* 2008 &ndash; *The Boy in the Striped Pyjamas* ("Marradun Pijamako Mutikoa") filma estreinatu zen, Mark Hermanek zuzendu eta Asa Butterfield, Jack Scanlon, David Thewlis, Vera Farmiga eta Amber Beattie aktoreek antzeztu zutelarik.
* 2014 &ndash; *The Drop* ("Ematea") filma estreinatu zen, Michaël R. Roskamek zuzendu eta Tom Hardy, Noomi Rapace eta James Gandolfini aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 2012 &ndash; Kongoko oihan tropikaletan topaturiko Lesula izeneko primate espezie berria aurkeztu zuten.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
* 2018ko Espainiako Itzuliko 17. etapa edizio honetan Euskal Herritik pasa zen bakarra izan zen. Getxo eta Oiz Mendiaren artean ospatu zen.

### Mundua 
## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1670 &ndash; Karlos III.a Beltzuntze, baxenafar militarra (h. 1737).
* 1813 &ndash; Joaquina Lopez de Madariaga, arabar poeta eta antzerkigilea (h. 1876).
* 1884 &ndash; Fernando Espinosa de los Monteros, gipuzkoar politikari eta diplomazialaria (h. 1937).
* 1888 &ndash; Leoncio Urabaien, nafar idazlea eta irakaslea (h. 1968).
* 1901 &ndash; Tomas Garbizu, gipuzkoar organojole, txistulari eta musika-konpositorea (h. 1989).
* 1912 &ndash; Pierre Apestegi, euskal zinema zuzendari, gidoigile eta idazlea (h. 1972).
* 1916 &ndash; Jesús Romeo, nafar politikari eta enpresaria (h. 2001).
* 1917 &ndash; Juanito Lope, gipuzkoar eskultorea eta marrazkilaria (h. 1981).
* 1922 &ndash;
** Maria Luisa Alberdi, gipuzkoar erraketista (h. 2017).
** Fermin Ezkurra, Osasunako presidentea 23 urtez (h. 2018).
* 1924 &ndash;
** Jeanne Monteil, lapurtar olerkaria (h. 1999).
** Jan Piarre Soudre, *Ixtilarte-Larreko*, lapurtar bertsolaria (h. 2013).
*1926 &ndash; Maricusa Ornes, dominikar aktibista (h. 2018)
* 1932 &ndash; Modesto Carriegas, bizkaitar politikaria (h. 1979).
* 1936 &ndash; Ignacio Astigarraga, bizkaitar txirrindulari ohia.
* 1940 &ndash; José Antonio Gaiarre, nafar nekazari eta politikaria.
* 1943 &ndash;
** Patxi Ezkiaga, gipuzkoar idazlea eta La Salleko anaia (h. 2018).
** Maite Gonzalez, gipuzkoar idazle eta itzultzailea.
* 1950 &ndash; Anje Duhalde, lapurtar musikaria.
* 1958 &ndash; Koldo Royo, gipuzkoar sukaldaria.
* 1964 &ndash;
** Olatz Beobide, gipuzkoar aktore eta zuzendaria.
** Patxi Telletxea, Nafarroa Baiko politikaria.
* 1965 &ndash; Andoni Aiartza, bizkaitar futbolari ohi eta kirol-kazetaria.
* 1973 &ndash; Ainhoa Latatu Nuñez, bizkaitar biologoa eta UEUko unibertsitate-mailako prestakuntzaren arduraduna.
* 1974 &ndash; Cristina Torrens, nafar tenislari ohia.
* 1977 &ndash; Sebastian Gonzalez, lapurtar pilotari ohia.
* 1978 &ndash; Mikel Etxabe Loiti, gipuzkoar futbolari ohia.
* 1988 &ndash; Diego Arana, bizkaitar belar hockey jokalari ohia.
* 1996 &ndash; Gorka Gurutzeta, gipuzkoar futbolaria.

### Mundua 
* 1492 &ndash; Lorenzo II.a Medici, Florentziako burua eta Urbinoko dukea (h. 1519).
* 1494 &ndash; Frantzisko I.a Frantziakoa, Frantziako erregea (h. 1547).
* 1590 &ndash; María Zayas, espainiar idazlea, Espainiako XVII. mendeko hiru emakume idazle handietako bat (h. 1661?).
* 1725 &ndash; Guillaume le Gentil, frantziar astronomoa (h. 1792).
* 1740 &ndash; Johann Heinrich Jung-Stilling, alemaniar idazlea (h. 1817).
* 1800 &ndash; Pierre Charles Fournier de Saint-Amant, frantziar xakelaria (h. 1872).
* 1803 &ndash; Aogust Brizeug, bretainierazko poeta (h. 1858).
* 1810 &ndash; Ernest Courtot de Cissey, Frantziako lehen ministroa (h. 1882).
* 1816 &ndash; Aurora von Qvanten, suediar idazle, itzultzaile eta margolaria (h. 1907).
* 1827 &ndash; Robert Robert, kataluniar idazlea (h. 1873).
* 1829 &ndash; Anselm Feuerbach, alemaniar margolari klasizista (h. 1880).
* 1838 &ndash; Arthur Auwers, alemaniar astronomoa (h. 1915).
* 1951 &ndash; Carmina Serrano Hernández, asturiar psikologoa
* 1852 &ndash; Herbert Henry Asquith, Erresuma Batuko lehen ministroa (h. 1928).
* 1857 &ndash; George Hendrik Breitner, herbeheretar margolari eta argazkilaria (h. 1923).
* 1858 &ndash; Fernand Khnopff, belgikar margolari sinbolista (h. 1921).
* 1885 &ndash; Heinrich Hoffmann, alemaniar argazkilaria, Adolf Hitlerren argazkilari pertsonala (h. 1957).
* 1888 &ndash;
** Maurice Chevalier, frantziar aktore eta abeslaria (h. 1972).
** Carl Hilpert, Bigarren Mundu Gerrako alemaniar jenerala (h. 1947).
* 1893 &ndash; Giuseppe Castellano, italiar jenerala (h. 1977).
* 1894 &ndash; Friedrich Ebert junior, alemaniar politikaria (h. 1979).
* 1896 &ndash; Marguerite Laugier, frantziar astronomoa (h. 1976).
* 1897 &ndash; Irène Joliot-Curie,frantziar fisikari eta kimikaria, 1935eko Kimikako Nobel Saria (h. 1956).
* 1898 &ndash; Ben Shahn, errusiar-estatubatuar margolaria (h. 1969).
* 1900 &ndash; Haskell Curry, estatubatuar matematikaria (h. 1982).
* 1901 &ndash; Ramón Serrano Súñer, espainiar politikari frankista (h. 2003).
* 1902 &ndash; Juscelino Kubitschek de Oliveira, Brasilgo presidentea (h. 1976).
* 1904 &ndash; Euros Bowen, galestar poeta (h. 1988).
* 1907 &ndash;
** Roger Bonvin, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1982).
** Louis MacNeice, irlandar idazlea (h. 1963).
* 1913 &ndash; Jesse Owens, estatubatuar atleta, Hitlerren garaiko Olinpiar Jokoetan 4 urrezko domina irabaztearren ospetsua (h. 1980).
* 1914 &ndash; Desmond Llewelyn, galestar aktorea (h. 1999).
* 1921 &ndash; Stanisław Lem, zientzia fikzioko poloniar idazlea (h. 2006).
* 1924 &ndash; Amílcar Cabral, Ginea Bissauko politikaria, Afrikak XX. mendean eman duen iraultzaile nagusietakoa (h. 1973).
* 1926 &ndash;
** Maricusa Ornes, dominikar aktibista (h. 2018).
** Germán Sánchez Ruipérez, espainiar enpresaburua eta mezenasa (h. 2012).
* 1927 &ndash; Freddie Jones, ingeles aktorea (h. 2019).
* 1930 &ndash; Akira Suzuki, japoniar kimikaria, 2010eko Kimikako Nobel Saria.
* 1931 &ndash;
** Ian Holm, ingeles aktorea (h. 2020).
** Roger Planchon, frantziar antzerki-zuzendaria eta antzerkigilea (h. 2009).
* 1933 &ndash; José Fernández Arteaga, elizgizon mexikarra, Chihuahuako artzapezpikua (h. 2021).
* 1934 &ndash; Jorunn Aanderaa, norvegiar idazlea (h. 2025).
* 1935 &ndash;
** Rafael Anson, madrildar enpresaburua, RTVEko zuzendari nagusia.
** Harvey J. Alter, estatubatuar mediku, ikertzaile eta birologoa, 2020ko Medikuntzako Nobel Saria.
* 1936 &ndash; Guillermo Gómez Rivera, filipinar idazle eta hizkuntzalaria.
* 1937 &ndash;
** Henri Lopes, Kongoko Errepublikako lehen ministroa (h. 2023).
** Teresa Rita Lopes, portugaldar idazlea (h. 2025).
** Ana María Rodas, guatemalar poeta, narratzailea, kazetaria, irakaslea eta literatur kritikaria.
* 1938 &ndash; 
** Rafael Leónidas Felipe y Núñez, dominikar apezpiku katolikoa (h. 2025).
** Florência, portugaldar abeslaria (h. 2025)
** Tatiana Troyanos, estatubatuar mezzo-sopranoa (h. 1993).
* 1939 &ndash; Nobuyuki Oishi, japoniar futbolaria.
* 1942 &ndash; Tomás Marco Aragón, espainiar musikagilea.
* 1943 &ndash;
** Juan de Dios Doval Mateo, Donostiako Zuzenbide Fakultateko irakaslea eta politikaria (h. 1980).
** Michael Ondaatje, kanadar eleberrigile eta poeta.
* 1944 &ndash;
** Yoshio Kikugawa, japoniar futbolaria (h. 2022).
** Leonard Peltier, amerindiar ekintzailea, preso politikoa eta Amerikar Indiar Mugimenduko kidea.
** Barry White, estatubatuar abeslaria (h. 2003).
* 1945 &ndash; Richard Thaler, estatubatuar ekonomialaria, 2017ko Ekonomiako Nobel Saria.
* 1947 &ndash;
** Darryl DeLoach, estatubatuar musikaria, *Iron Butterfly* taldeko kidea (h. 2002).
** Diana Lebacs, curaçaotar hezitzailea, aktorea eta idazlea.
* 1949 &ndash; Irina Rodnina, errusiar patinatzaile artistiko eta politikaria.
* 1950 &ndash; Alberto Bustamante Belaúnde, Peruko lehen ministroa (h. 2008).
* 1951 &ndash;
** Bertie Ahern, Irlandako Taoiseacha.
** Ray Gravell, galestar errugbilaria (h. 2007).
* 1953 &ndash; Nan Goldin, estatubatuar argazkilaria.
* 1954 &ndash;
** Vicente Belda, espainiar txirrindulari ohia.
** Robert Gober, estatubatuar eskultorea.
** Héctor Luis Morales Sánchez, mexikar apezpiku katolikoa.
* 1957 &ndash; Hans Zimmer, alemaniar musika konposatzaile eta ekoizlea, nagusiki zinemarako soinu bandak konposatzen dituena.
* 1958 &ndash; Marina Geli, gironar medikua eta politikaria.
* 1959 &ndash; Hisashi Kaneko, japoniar futbolari ohia.
* 1961 &ndash;
** José Benedito Cardoso, brasildar apezpiku katolikoa.
** Mylène Farmer, frantziar abeslaria.
** Malva Flores, mexikar poeta, narratzailea eta saiakeragilea.
* 1965 &ndash; Silke Hörner, Ekialdeko alemaniar igerilari olinpikoa.
* 1966 &ndash;
** Anousheh Ansari, iraniar-estatubatuar ingeniaria, lehenengo emakume espazio-turista.
** Dorit Chrysler, austriar theremin jotzaile, musikagile, ekoizle eta abeslaria.
* 1967 &ndash; Jolanda Čeplak, Jolanda Čeplak.
* 1969 &ndash; Mariana Carbajal, argentinar kazetaria.
* 1971 &ndash; Alejandra Kindelán, venezuelar ekonomialaria eta bankaria.
* 1973 &ndash;
** Tarana Burke, estatubatuar aktibista, Me Too mugimenduaren sortzailea.
** Paul Walker, estatubatuar aktorea (h. 2013).
* 1974 &ndash; Oleg Pashinin, uzbekistandar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1976 &ndash; Maciej Żurawski, poloniar futbolari ohia.
* 1977 &ndash;
** Mohamed El Yaagoubi, marokoar futbolaria.
** Pia Tjelta, norvegiar aktorea.
* 1981 &ndash; Jennifer Hudson, estatubatuar aktore eta abeslaria.
* 1982 &ndash; Zoran Planinić, kroaziar saskibaloi jokalari ohia.
* 1983 &ndash; Sergio Parisse, italiar errugbi jokalaria.
* 1984 &ndash; Akiko Niwata, japoniar futbolari ohia.
* 1985 &ndash; Hiroki Mizumoto, japoniar futbolaria.
* 1986 &ndash;
** Yuto Nagatomo, japoniar futbolaria.
** Emmy Rossum, estatubatuar aktorea.
* 1987 &ndash; Anna Jagodzińsk, poloniar modeloa.
* 1989 &ndash;
** Álvaro Cervantes, kataluniar aktorea.
** Rafał Majka, poloniar txirrindularia.
* 1991 &ndash; Raquel Santanera Vila, kataluniar poeta eta irakaslea.
* 1992 &ndash; Mahmood, italiar abeslari eta musikagilea.
* 1994 &ndash;
** RM, hegokorear raperoa, dantzaria, konpositorea, ekoizlea eta modeloa.
** Elina Svitolina, ukrainar tenislaria.
* 1995 – Belén Aguilera, kataluniar abeslaria.
* 1996 &ndash; Joshua Cheptegei, ugandar atleta, distantzia luzeetan aditua.
* 1997 &ndash; Sydney Sweeney, estatubatuar aktorea.
* 2001 &ndash; Maike van der Duin, herbeheretar txirrindularia.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1622 &ndash; Tomas Zumarraga, Japoniara misiolari joan zen arabar domingotarra, Nagasakin (j. 1577).
* 1700 &ndash; Pedro Bardezi, bizkaitar frantziskotar misiolaria, Txileko Santiagon (j. 1641).
* 1804 &ndash; Dominique Beltzuntze, baxenafar aitonen semea, Gothan (j. 1726).
* 1860 &ndash; Fernando Norzagarai, euskal militar eta politikaria (j. 1808).
* 1924 &ndash; Jose Migel Iturriotz, gipuzkoar pilotari eta Beasaingo alkatea (j. 1869).
* 1937 &ndash; Joxe Mendiaga, euskal idazlea, Montevideon (j. 1845).
* 1955 &ndash; Javier Ibarra Murillo, nafar historialaria (j. 1876).
* 1967 &ndash; Kandido Izagirre, gipuzkoar lexikografoa (j. 1913).
* 1984 &ndash; Odon Apraiz, gasteiztar hizkuntzalaria eta Euskaltzaindiaren sortzailea (j. 1896).
* 1999 &ndash; Begoña Sopelana, bizkaitar maistra eta soziologoa, emakume aitzindaria lankidetzan (j. 1944).
* 2006 &ndash; Dionisio Txoperena, *Dio'', Estatu Batuetara emigratutako euskaldun artzaina, AT&T konpainiaren iragarki-kanpaina batean parte hartzeagatik ospetsua, Kalifornian (j. 1954).
* 2007 &ndash; Plazida Insausti, 110 urte eta 342 egun bizi izandako beasaindarra (j. 1896).
* 2012 &ndash; Jesús Felipe Armendaritz, bizkaitar politikari eta sindikalista, Bartzelonan (j. 1945).
* 2013 &ndash; Carlos Blanco Aginaga, gipuzkoar irakaslea, idazlea eta frankismoak erbesteratutako intelektual ezkertiarra, Kalifornian (j. 1926).
* 2017 &ndash; Maria Luisa Alberdi, gipuzkoar erraketista (j. 1922).
* 2019 &ndash; Jon Barberena, nafar idazlea eta bertsolaria (j. 1979).
* 2024 &ndash; Blanca Estrella Ruiz Ungo, bizkaitar maistra eta Clara Campoamor elkartearen sortzailea eta presidentea (j. 1944).

### Mundua 
* 1185 &ndash; Androniko I.a Komneno, Bizantziar Inperioko enperadorea (j. c. 1118).
* 1362 &ndash; Inozentzio VI.a, aita santua.
* 1612 &ndash; Vasili IV.a Errusiakoa, Errusiako tsarra (j. 1552).
* 1683 &ndash; Alfontso VI.a Portugalgoa, Portugalgo erregea (j. 1643).
* 1691 &ndash; Joan Jurgi III.a Saxoniakoa, Saxoniako hauteslea (j. 1647).
* 1739 &ndash; Reinhard Keiser, alemaniar musikagilea eta opera-idazlea (j. 1674).
* 1764 &ndash; Jean-Philippe Rameau, frantziar musikagile, organista, klabe-jotzaile eta musikaren teorialaria (j. 1683).
* 1819 &ndash; Gebhard Leberecht von Blücher, prusiar mariskala (j. 1742).
* 1836 &ndash; Christian Dietrich Grabbe, Vormärz garaiko alemaniar antzerkigilea (j. 1801).
* 1874 &ndash; François Pierre Guillaume Guizot, frantziar politikari eta historialaria (j. 1787).
* 1889 &ndash; Numa Denis Fustel de Coulanges, frantziar historialaria (j. 1830).
* 1905 &ndash; John Rogan, akromegaliaren ondorioz 2,60 metro garai izatera heldu zen afro-amerikarra (j. 1868).
* 1907 &ndash; Ilia Txavtxavadze, georgiar idazlea eta politikaria (j. 1837).
* 1917 &ndash; 
** Azalaïs d'Arbaud, okzitaniar poeta (j. 1834).
** Maria Bonaventura Forteza-Maura Cortès, mallorcar enpresaburua (j. 1826).
* 1918 &ndash; George Reid, Australiako 4. lehen ministroa (j. 1854).
* 1919 &ndash; Leonid Andreiev, errusiar idazlea (j. 1871).
* 1923 &ndash; Jules Violle, frantziar fisikaria eta asmatzailea (j. 1841).
* 1928 &ndash; Mary Richmond, Gizarte-langintzaren aintzindaria eta soziologo estatubatuarra (j. 1861).
* 1929 &ndash; Rainis, letonierazko olerkaria (j. 1865).
* 1934 &ndash; Jekaterina Brexko-Brexkovskaia, errusiar militante eserista, *iraultzaren amona* deitua (j. 1844).
* 1936 &ndash; Gonzalo Acosta, galiziar politikaria, fusilatua (j. 1888).
* 1939 &ndash; Fiodor Raskolnikov, errusiar militante boltxebikea (j. 1892).
* 1950 &ndash; René de Saint-Périer, frantziar arkeologoa, Goi Paleolitoan aditua (j. 1877).
* 1956 &ndash; Hans Carossa, alemaniar poeta eta eleberrigilea (j. 1878).
* 1977 &ndash;
** Steve Biko, apartheidaren aurkako hegoafrikar ekintzailea, poliziak egindako torturen ondorioz (j. 1946).
** Robert Lowell, estatubatuar olerkaria (j. 1917).
* 1979 &ndash; Laly Soldevila, kataluniar aktorea (j. 1933).
* 1981 &ndash; Eugenio Montale, italiar olerkaria, 1975eko Literaturako Nobel Saria (j. 1896).
* 1982 &ndash;
** Federico Moreno Torroba, espainiar musikagilea (j. 1891).
** Mercedes Rodrigo, psikologo eta pedagogoa, Espainian psikologian trebatu zen lehen emakumea (j. 1891).
* 1984 &ndash; Lola Anglada, kataluniar haur-literaturako idazle, komikilari eta ilustratzailea (j. 1892).
* 1986 &ndash;
** Ernst Haas, austriar argazkilaria (j. 1921).
** Jacques Henri Lartigue, frantziar argazkilaria (j. 1894).
* 1992 &ndash; Anthony Perkins, estatubatuar aktorea (j. 1932).
* 1993 &ndash; Raymond Burr, estatubatuar aktorea (j. 1917).
* 1995 &ndash; Jeremy Brett, ingeles aktorea (j. 1933).
* 1996 &ndash; Ernesto Geisel, Brasilgo presidentea (j. 1907).
* 2001 &ndash; Victor Wong, estatubatuar aktorea (j. 1927).
* 2003 &ndash; Johnny Cash, estatubatuar country, gospel, rock and roll eta rockabilly egile abeslari eta gitarrista, historiako handienetakoa (j. 1932).
* 2008 &ndash; David Foster Wallace, estatubatuar idazle eta irakaslea (j. 1962).
* 2009 &ndash; Norman Ernest Borlaug, estatubatuar agronomoa, *iraultza berdea*ren bultzatzaile nagusia eta 1970eko Bakearen Nobel Saria (j. 1914).
* 2010 &ndash; Claude Chabrol, frantziar zinema zuzendaria (j. 1930).
* 2014 &ndash; Ian Paisley, Ipar Irlandako erreberendoa eta politikari unionista, DUP alderdiko burua (j. 1926).
* 2015 &ndash; Ron Springett, ingeles futbolaria (j. 1935).
* 2017 &ndash; Xohana Torres, galiziar poeta, dramaturgo eta idazlea (j. 1929).
* 2018 &ndash; Rachid Taha, Frantzian bizi izandako aljeriar abeslaria eta ekintzailea (j. 1958).
* 2019 &ndash;
** Cynthia Cockburn, britainiar akademikoa, feminista, ekintzaile antimilitarista eta bakezalea (j. 1934).
** ʻAkilisi Pōhiva, Tongako lehen ministroa (j. 1941).
* 2022 &ndash; Beatriz Susana Cougnet de Roederer, argentinar zientzialaria, ikertzailea eta fisikari aitzindaria (j. 1930)
* 2023 &ndash;
** Dominique Colonna, korsikar futbol atezaina (j. 1928).
** Esmeralda Mallada, uruguaitar astronomo eta irakaslea (j. 1937).
** Vicenta Fernández-Montesinos, granadar idazlea (j. 1930)
* 2024 &ndash; John Haglelgam, Mikronesiako Estatu Federatuetako presidentea (j. 1949).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Iratze, Ira, Iratz, Iratxe, Gentzane eta Gentza.

## Kanpo estekak 
Irailaren 11 | Urteko egutegi | Irailaren 13