Katalanezko literatura

thumb|eskuinera|200px|Salvador Espriu 1980ean.

**Katalanezko literatura** hizkuntza hartaz egindakoa da, edozein dialektotaz. Historikoki, lau aro nagusi ditu: Erdi Aroko loraldia, *Decadència* edo gainbehera (arrazoi politikoengatik eta espainol literaturaren Urrezko Aroarengatik, katalanaren erabilerak beherakada handia izan zuen kultura hizkuntza gisa), *Renaixença* eta literatura garaikidea.

Katalunieraz idatzi izan duten egile klasikoen artean, nabarmentzekoak dira Ramon Llull eta Ausias March. Idazle garaikide ezagunenak Salvador Espriu, Terenci Moix eta Quim Monzó dira.

## Organyako homiliak 
*Organyako homiliak* dira katalanez idatzitako dokumentu literariorik zaharrena. Ebanjelioaren predikura bideratutako sermoi-liburu bateko atala dira, eta Iberiar Penintsulako edozein hizkuntzatan idatzitako testurik zaharrena ere. Adituen arabera, *Organyako homiliak* XI. mendekoak dira, eta zehatzago 1080-1095 bitartekoak.

## Idazle klasikoak 
[thumb|100px|eskuinera|"Tirant lo Blanc" liburuaren azala ([1511ko itzulpena gaztelerara.]]

### XIII.-XV. mendeak 
Erdi Aroan, loraldia etorri zen trobadoreen bidez lehenik, eta bestela Kataluniako Printzerritik kanpoko hiru egile klasiko nabarmendu ziren:

Balear Uharteetan, Ramon Llull (1235 - 1315) idazle emankor, filosofo eta teologoa katalanezko literaturaren sortzailetzat jotzen dute adituek. 250 liburu inguru idatzi zituen katalan, latin edo arabieraz. Obra ezagunena *"Fèlix (Llibre de meravelles)"*da.

Valentziako Erresuman, ''Segle d'Or valencià* ordezkatu zuten batik bat Ausias Marchek (1397-1459; *"Cants d'Amor"*) eta Joanot Martorellek (1413?-1468; *"Tirant lo Blanc"*), Pizkundean.

### XIX. mendea 
thumb|eskuinera|100px|Verdaguer.

XIX. mendean, Renaixença piztu zen katalanezko kulturan orokorrean eta literaturan zehazki, aurreko mendeetan pairatutako *Decadència* garaiaren ostean.

Bartzelonako probintzia edo hiriburukoak izan ziren gailendu ziren hiru idazle nagusiak: Jacint Verdaguer (1845-1902; *L'Atlàntida*), Joan Maragall (1860-1911, *Visions & Cants*) eta Santiago Rusiñol (1861-1931; *El jardí abandonat'').

Valentzian, bitartean, Constantí Llombart, Teodor Llorente eta Josep Bernat i Baldoví azpimarratzekoak dira.

## XX.-XXI. mendeak 
thumb|eskuinera|100px|Rodoreda.

* Eugeni d'Ors. (Bartzelona, 1881 - 1954): *"La ben plantada"*.
* Josep Pla (Girona, 1897 - 1981): *"El quadern gris"*.
* Mercè Rodoreda (Bartzelona, 1908-1983) *"La plaça del Diamant"*.
* Salvador Espriu (Gironako probintzia, 1913-1985)_ *"El cementiri de Sinera"*.
* Manuel de Pedrolo i Molina (Lleida, 1918-1990): *"Mecanoscrit del segon origen"*.
* Joan Fuster (Valentzia, 1922-1992): *"Nosaltres, els valencians"*.
* Jordi Sarsanedas (Bartzelona, 1924-2006): *"Cor meu, el món"*.
* Carmelina Sánchez-Cutillas (Valentzia, 1927-2009)_ *"Matèria de Bretanya"*.
* Miquel Martí i Pol, (Roda de Ter, 1929-2003)_ *"Estimada Marta"*.
* Jesus Moncada (Sartaldeko Zerrenda, 1941-2005)_: *"Camí de sirga"*.
* Terenci Moix (Bartzelona, 1942-2003): *"Món mascle"*.
* Josep Piera (Valentziako probintzia, 1947-): *"El cingle verd"*.
* Quim Monzó (Bartzelona, 1952-): *"Vuitanta-sis contes"*.
* Maria de la Pau Janer (Balear Uharteak, 1966-): *"Lola"*.
* Tina Vallès López (Bartzelona, 1976-): *"El parèntesi més llarg"*.
* Irene Solà (Osona, 1990-): *"Canto jo i la muntanya balla"*.

## Ikus, gainera 
* Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC)
* Galeusca
* Gaztelerazko idazle kataluniarrak

## Kanpo estekak 
*  Catalan literature on-line