open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1986–87ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1986/1987ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid
* Europako Errekopa: Real Sociedad
* UEFA Txapelketa: Atlético de Madrid, Sporting de Gijón, FC Barcelona, RCD Espanyol
* 2. mailara jaitsierak: Racing de Santander, Cádiz CF
* 2. mailatik igoerak: Valencia CF, CD Logroñés y Celta de Vigo

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1987–88ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1987/1988ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid
* Europako Errekopa: FC Barcelona
* UEFA Txapelketa: Atlético de Madrid, Real Sociedad, Athletic de Bilbao, Osasuna
* 2. mailara jaitsierak: Real Mallorca, UD Las Palmas y CD Sabadell
* 2. mailatik igoerak: Elche CF, Málaga CF y Oviedo

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1988–89ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1988/1989ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid
* Europako Errekopa: FC Barcelona
* UEFA Txapelketa: Atlético de Madrid, Valencia CF, Real Zaragoza, Valladolid
* 2. mailara jaitsierak: Betis, Real Murcia, RCD Espanyol eta Elche CF
* 2. mailatik igoerak: Real Mallorca, Rayo Vallecano, CD Castellón eta CD Tenerife

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1989–90eko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1989/1990ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid
* Europako Errekopa: FC Barcelona
* UEFA Txapelketa: Atlético de Madrid, Valencia CF, Sevilla FC eta Real Sociedad
* 2. mailara jaitsierak: Rayo Vallecano eta Celta de Vigo
* 2. mailatik igoerak: Burgos CF, Betis eta RCD Espanyol

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1990–91ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1990/1991ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Resultados 
* Txapeldunen Liga: FC Barcelona
* Europako Errekopa: Atlético de Madrid
* UEFA Txapelketa: Real Madrid, Osasuna, Sporting de Gijón, Oviedo
* 2. mailara jaitsiera: Betis, CD Castellón
* 2. mailatik igoera: Albacete Balompié, RC Deportivo

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1991–92ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1991/1992ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: FC Barcelona
* Europako Errekopa: Atlético de Madrid
* UEFA Txapelketa: Real Madrid, Valencia CF, Real Sociedad, Real Zaragoza
* 2. mailara jaitsiera: Valladolid, Real Mallorca
* 2. mailatik igoera: Celta de Vigo, Rayo Vallecano

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1992–93ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1992/1993ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: FC Barcelona
* Europako Errekopa: Real Madrid
* UEFA Txapelketa: RC Deportivo, Valencia CF, CD Tenerife
* 2. mailara jaitsiera: Cádiz CF, Real Burgos, RCD Espanyol
* 2. mailatik igoera: UE Lleida, Valladolid, Racing de Santander

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1993–94ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1993/1994ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: FC Barcelona
* Europako Errekopa: Real Zaragoza
* UEFA Txapelketa: RC Deportivo, Real Madrid, Athletic Bilbao
* 2. mailara jaitsierak: Osasuna, Lleida
* 2. mailara igoerak: RCD Espanyol, Betis, SD Compostela

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1994–95eko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1994/1995eko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid
* Europako Errekopa: RC Deportivo y Real Zaragoza
* UEFA Txapelketa: Betis, FC Barcelona, Sevilla FC
* 2. mailara jaitsierak: CD Logroñés
* 2. mailatik igoerak: UD Salamanca, UD Mérida, Rayo Vallecano

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
Francisco Escudero

**Francisco Escudero Garcia de Goizueta** (Zarautz, Gipuzkoa, 1912ko abuztuaren 13a - Donostia, Gipuzkoa, 2002ko ekainaren 7a) euskal musikagilea zen.

## Biografia 
[eskuinera|thumb|300px|[Francisco Escuderoren omenezko monumentua Zarauzko Villa Munda edo Zeleta Berri jauregiko lorategian.]]
Donostiako Musikaren Udal Ikastegian hasi zen musika ikasten beranduago Madrilen amaitzeko. 1930ko hamarkadan, Parisera joan zen Paul Dukas eta Paul Le Flem-ekin ikastaro bat egitera Munich-en amaitzeko, Albert Wolf zuela irakasle. 1937an, Espainiako Arte Ederretako saria jaso zuen, *Trío bucólico* lanarekin. Gerra Zibilaren garaian, Frantziara joan zen, gerora itzultzeko.

1945ean, Bilbora joan zen bizitzera. Bertan, Bilboko Koralaren zuzendari izendatu zuten Escudero. 1947an, *Pinceladas vascas* piano eta orkestrarako lanarekin saria jaso zuen. 1948an Zarautzera bueltatu zen Donostiako Musikaren Udal Ikastegiaren zuzendari izatera. 1957an, Espainiako Musika Sari Nazionala irabazi zuen *Arantzazu* eta *Evocación en Itziar* obrekin. 1960an, Donostiako Banda sortu zuen. Bilbon aurkeztutako *Zigor* opera-lanarekin, berriz ere, Espainiako Musika Sari Nazionala jaso zuen.

Azkenengo urte hauetan, Bilboko eta Galiziako Orkestra Sinfonikoek jo dituzte bere lanak. Escudero familia, konpositoreak estreinatu gabeko lanak estreina daitezen saiatzen ari da urteotan. 2002an hil zen, eta oroigarri bezala, Donostiako Udalak hiriko plaza bati ezarri zion Francisco Escudero izena. 2004an, Donostiako Musika Udal Ikastegia edo Kontserbatorioaren izena aldatu zen, gaur Francisco Escudero Kontserbatorioa izena duelarik.

## Monumentua 
Gaur egun Zarautzen, musika kontserbatorioa kokatzen den Villa Munda edo Zeleta Berri jauregiko lorategian Escuderoren omenezko monumentu bat kokatzen da.

## Ezagututako lanak 
* *Pinceladas vascas*
* *Zigor* (opera)
* *Gernika* (opera)
* *Eusko Salmoa*
* *Sinfonía mítica*
* *Illeta* (oratorioa)
* *Aránzazu* (poema sinfonikoa)
* *Evocación en Itziar*
* *Concierto Vasco para piano y orquesta*
* *Concierto para violoncello y orquesta*
* *Sinfonía Sacra*
* *Fantasía geosinfónica*

## Sari eta goraipamenak 
* Gipuzkoako Foru Aldundia eta Donostiako Udalaren dominak
* Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kide
* Manuel de Falla Saria
* Arte Ederretan Merituari urrezko domina
* Sociedad General de Autores y Editoreseko urrezko domina (1997)

## Ikus, gainera 
* Zarauztar ospetsuen zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Zigor!-en sorketa
*  Espainiako Arte Eszeniko eta Musikaren Institutu Nazionalaren banku biografikoa (Espainiako Kultura Ministerioa)''
Uhinak Irratia

**Uhinak Irratia**, 1999an Aiaraldean jaio zen irrati aske bat da. Aiaraldera euskaraz zein gaztelaniaz igortzen dute. Uhinak Irratiak ez ditu irratsaio guztiak ekoizten, Hala Bediko irratsaio batzuk igortzen baititu.

## Frekuentzia 
* **96.5 FM**, Aiaran.
## Programazioa 
Programazioak hainbat irratsaio ezberdin ditu, ordutegi ezberdinetan.
* Egunon Aiaraldea
* Gauerdiko balkoia
* En el punto de mira
* Berandu gabiltza
* La lista negra
* Musik on
* Gorobeleko artzaina
* Insertkoin
* A caraperro
* Ojo d'agila
* Kirikika
* Altxorraren uhartea
* Mur mur
* Sub·gaua

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* aiaraldea.eus

* Euskarazko irrati kateak

## Kanpo estekak 
* Uhinak irratiaren webgunea 2007ko irratsaioak, artxibatua.
* Uhinak irratiaren erreferentzia aiaraldea.eus atarian
Le Journal du Pays Basque

***Le Journal du Pays Basque*** (*Euskal Herriko Kazeta*) Ipar Euskal Herrian argitaratutako egunkari bat izan zen. Urruñako Baigura Communication SARL enpresak kaleratzen zuen, 2001etik. 2013ko abenduaren 21ean plazaratu zen azken alea. Erronka zaila zen horrelako egunkari bat plazaratzea, eta 12 urtez irautea lortu zuten.

Frantsesez zetozen idatzirik orrialde gehienak, euskaraz artikuluren bat ere bazegoen arren. Ostegunero *Mintza* izeneko euskarazko gehigarria argitaratzen zuen.
[thumb|306x306px|[Mertxe Aizpurua|Mertxe Aipurua eta Hur Gorostiaga (2002)]]
Lehen zuzendaria Hur Gorostiaga izan zen, lehenago Euskaldunon Egunkarian zortzi urtez kazetaria izan zena. Azken zuzendaria Antton Etxeberri izan zen,

Lerro editorialak funtsean bat egiten zuen Hego Euskal Herriko *Gara* egunkariarekin.

## Internet bidez 
Egun Naiz taldearen barruan dago, 2008an kazeta.info izenarekin sortu zen, baina 2015tik  Ipar Euskal Herrirako berriak argitaratzen dituen atari da kazeta.eus izenarekin. Atari horrek euskara hutsez ateratzen ditu berriak. 

Bestalde, Mediabask 2014an sortu zen Le Journalen hutsunea betetzeko asmoz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Egunkariaren webgunea
* Itxieraren berri ematen duen Kazeta.infoko albistea
Asma

**Asma** edo **txurruna** arnas gaixotasun kronikoa da. BGBK («Biriketako Gaixotasun Kroniko Butxatzailea») ez bezala, asma eritasun itzulgarria da, hau da, tratamenduaren bidez konpondu ahal dena.

## Epidemiologia 
Euskal Herrian, orokorrean, asmak jotzen ditu helduen %5a eta umeen %10a gutxi gora-behera.

2001–2002an egindako ISAAC («*Internacional Study of Asthma and Alergies in Childhood*») ikerketaren arabera, 6-7 urteko umeen %8.5a Gipuzkoan eta %12.2a Bizkaian asmatikoak ziren, bai eta 13-14 urteko %12.8a eta %13.8a ere, hurrenez hurren.

## Eragileak 
* Alergenoak: katuak, lore- eta belar-hautsak, etxeko hautsak, hezetasuna, keak (tabakoaren barne) eta abar.
* Infekzioak.
* Farmakoak: Tipikoki, aspirina.
* Estresa: lanekoa, emozionala, kirola.

## Sintomak 
Lehendabiziko sintomak 1. urte aurretik agertzen dira. Agerpen ohikoa da gauez eztula eta arnasestua edukitzea eta txistualdiak entzutea toraxen. Askotan, urtaroen arabera gaixotasuna agertzen edo okertzen da, udaberrian batik bat.

Asmaren ezaugarri da behin eta berriz episodio hauek izatea: arnastean txistu hotsa, arnasestua, bular-estua eta eztula.

## Zeinuak 
Auskultazioan, tipikoak dira txistu-hotsak eta espirazio luzatua gaixotasuna kontrolaturik ez dagoenean.

## Laborategia 
Proba erradiologikoetan, ez da ezer berezirik ikusten. Proba analitikoetan, aldiz, E immunoglobulina (Ig E) eta eosinofilo altuak ikusten dira odolean.

## GINA 
GINA edo «*Global Iniciative for Asthma*» mundu mailan gaixotasunaren inguruan adostutako arauak dira.

## Tratamendua 
* Eragileak saihestea.
* Inhalagailuak erabiltzea.
* Kortikoideak hartzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* GINA programaren webgunea
Exèrcit Popular Català

**Exèrcit Popular Català (EPOCA)**, euskaraz *Kataluniako Herri Armada*, Kataluniaren nazio askapena helburu zuen talde armatu bat izan zen, 1970 eta 1971 bitartean agertua.

Erakundea sortzeko saiakera bi izan ziren lehenago, 1964 eta 1968an. Militantzia gehiena, *Front Nacional de Catalunya*-tik etorritakoa zen. Jaume Martínez Vendrell, *Front Nacional de Catalunya*ko adar militarraren arduraduna, EPOCA erakundeko berrogeita hamar bat militanteak militarki prestatzeaz eta formazio praktiko nahiz teorikoa emanteaz arduratu zen. Armak Sporri goitizena zuen kataluniar-suitzar baten bidez lortu zituzten. Berrogeita hamar militante hauek berrehun pertsona inguruko azpiegitura legala zuten, militante bakoitzeko lau.

Erakundearen ekintzarik entzutetsuenetako bat Josep Maria Bultó industrial eta Bartzelonako alkate frankista ohiaren erailketa izan zen.

1979an EPOCA desegin zen eta militante asko Terra Lliure talde armatura pasatu ziren.

## Kanpo estekak
Calp

**Calp** (valentzierazko izena; gaztelaniaz: *Calpe*; ofiziala: *Calp*) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Marina Alta eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua. 2005ean 25.190 biztanle zituen, horietatik erdia baino gehiago atzerritarrak.

Bere kostaldean Penyal d'Ifac dago, 332 metroko altuera duen arroketako bat.

Batazbesteko tenperatura 12 gradutik 18ra doa eta klima horrek turismoa laguntzen du.

## Demografia 
## Kanpo estekak
El Campello

**El Campello** (valentzieraz eta ofizialki; gaztelaniaz: *Campello*) Valentziar Erkidegoko udalerria da, Alacantí eskualdean eta Alacanteko probintzian dagoena. Alacantekin mugakidea dago, honetatik 18 kilometrotara eta hiri honetako gune metropolitarraren parte da.

Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen.

## Demografia 
## Iruditegia 

Image:El_Campello,_Costa_Blanca,_Spain.jpg|El Campello
Image:El Campello, Alicante, Spain (RLHPA150011).JPG|El Campello
Image:El_Campello_Moors.jpg|Mairuak
Image:El_Campello_Christians.JPG|Kristauak
Image:El_Campello_Tower.jpg|Campelloko dorrea
Image:La Isleta (Campello).jpg|*La Isleta*

## Kanpo estekak
Crevillent

**Crevillent** (gaztelaniaz *Crevillente*) Valentziako Erkidegoko udalerria da, Baix Vinalopó eskualdean eta Alacanteko probintzian kokatua. Azken erroldaren arabera  biztanle zituen.

Elx eta Santa Polarekin batera osatzen du eskualdea, eta Vinalopó ibaiaren arroan dago.

## Demografia 
## Hizkuntzak 
**Crevillenteko** tokiko hizkuntza katalana da, udalerriko hegoaldean dauden hiru auzotan izan ezik: El Realengo/el Realenc, Las Casicas/les Casiques eta San Felipe Neri/Sant Felip Nerin, Baix Segurako hainbat auzo-herritan bezala, berkolonizazioen ondorioz espainiera da hizkuntza nagusia. San Felipe Nerin berezko nortasun hori indartsu bizi dute eta Crevillentetik bereizteko eskaera bultzatzen ari dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garmendia Otaola

thumb|250px|GarmendiaOtaolaren irudia.
**Antonio Garmendia Otaola** (Beasain, Gipuzkoa, 1905eko maiatzaren 4a – Deustu, 1971ko urtarrilaren 25a) jesuita izan zen.

Beasainen jaio zen, gaur egun Nafarroa etorbideko 13. zenbakia duen etxean. 1971ko urtarrilaren 25ean hil zen, 65 urte zituela, Jesuiten Deustuko egoitzan. Irakasle eta zine kritikaria ere izan zen, bai eta hainbat kultura elkartetako kide ere.

## Ikasketak 
Lehen ikasketak herrian egin zituen. Ondoren Jesusen Lagundian sartu zen. Jadanik jesulaguna zela, Filosofiako doktoretza egin zuen Erromako Unibertsitate Gregoriarrean, eta Pedagogia eta Psikologiakoak, berriz, Tolosako Unibertsitatean eta Lovainako Unibertsitatean. Areagoko ikasketak ere egin zituen, Europako hainbat unibertsitate eta goi-mailako ikastetxetan.

## Irakaskuntza 
Irakasle izan zen Colombiako Paston, eta Ekuadorko Riobamban eta Quiton.

Pedagogiako katedra izan zuen Gijongo Lan Unibertsitatean, Santanderko Nazioarteko Unibertsitatean eta Salamancako Pontifize Unibertsitatean.

Psikologo gisa, Garmendia Otaolak Norabide eta Aukeraketa profesionalerako hainbat laborategi-bulego sortu zuen Malagan, Sevillan, Bilbon, Gasteizen, eta abar.

## Idazlanak 
Zinemari eta beste gai batzuei buruzko hainbat liburu idatzi zituen.

Haren libururik nabarmenena da *Beasain, patria de San Martín de Loinaz. Biografía de un Pueblo y un Santo*. 1962an Japoniako 26 martirien santu aitortzearen lehendabiziko mendeurrena zela-eta argitaratu zen Loinazko San Martinen biografia hori.
Thierry Harizmendi

**Thierry Harizmendi**, pilota arloan **Harizmendi** deituraz ezaguna (Donamartiri, Nafarroa Beherea, 1982ko urtarrilaren 27a) esku huskako pilotari profesionala da. Atzelari jokatzen du. Aspe enpresarekin aritu zen, ezker paretako pilotalekuetan lehiatzen zenean. Estatistika ofizialen arabera, 1,80 m luze da, eta 80 kg pisatzen du. Profesionaletako estreinako partida 2004ko abuztuaren 20an jokatu zuen, Logroñoko Adarraga pilotalekuan. 2008az geroztik trinketean lehiatzen da, EPB enpresarekin.

## Oharrak 
## Erreferentziak
Unai Apeztegia

**Unai Apeztegia Petrirena**, pilota arloan **Apeztegia** deituraz ezaguna (Ituren, Nafarroa Garaia, 1975eko urtarrilaren 13a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, 1,81 m luze da, eta 91 kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 1996ko apirilaren 13an jokatu zuen, Elizondoko pilotalekuan. 2008ko abenduaren 31n erretiratu zen, enpresak ez baitzion kontratua berritu.

Pilota profesionala agurtuta, Elizondon (Nafarroa Garaia) dituen oilo eta oilarren bi haztegitan lan egiten du.

## Bigarren mailako buruz buruko finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
Enpresako fitxa
Rasta

thumb|Rastadun gaztea.
**Rasta txirikorda** edo **rasta** () ile saretuz eta ehunez osatutako orrazkera mota bat da, rastafarien bereizgarria. Batzuetan, rastak daramatzaten pertsonak rastafariak dira, baina orrazkera ez da zuzenean rastafari kulturarekin lotu behar, talde etniko askotako pertsonek rastak erabili baitituzte historian zehar, antzinako talde asko barne, Ekialde Hurbileko eta Asia Txikiko herri semitak, Zeelanda Berriko maoriak, ekialdeko Afrikako masaiak eta India, Nepal eta Pakistango zenbait sādhu eta fakirrak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Auxkin Perez de San Roman Alkorta

**Auxkin Perez de San Roman Alkorta**, pilota arloan **Auxkin** izenaz ezaguna, (Oiartzun, Gipuzkoa, 1974ko urtarrilaren 17a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Aspe enpresakoa. Estatistika ofizialek diotenez, 1,85 m luze da, eta 82 kg pisatzen zuen. Pilotari gisa Lizarrako (Nafarroa Garaia) San Miguel klubean hezia. Profesionaletako estreinako partida 1998ko maiatzaren 1ean jokatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Azkena, berriz, 2007ko martxoaren 19an, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan. Orain Irunen (Gipuzkoa) bizi da, eta suhiltzaile lan egiten du.

## Estatistikak 
Bere pilotari ibilbide osoan, zenbaki hauek izan zituen Auxkinek, Aspe enpresaren webgunean ageri denez:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iosu Baleztena

**Iosu Baleztena Iruretagoiena**, pilota arloan **Baleztena** deituraz ezaguna (Eratsun, Nafarroa Garaia, 1982ko abenduaren 13a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Aurrelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Estatistika ofizialen arabera, profesionaletan ziharduenean 1,81 m luze zen, eta 83&nbsp;kg pisatzen zuen. Profesionaletako estreinako partida 2001eko apirilaren 1ean jokatu zuen, Eibarko Astelena pilotalekuan.

Profesionaletan sei urte egin ostean, 2007ko irailaren 30ean Aspe enpresak ez zion kontratua berritu. Tarte horretan 257 partida jokatu eta 132 irabazi zituen.

Ordutik jokamoldez aldatu eta erremontean jokatzen hasi da atzelari moduan. Erremontista profesional gisa 2008ko otsailaren 24an jokatu zuen lehen aldiz Huarteko Euskal Jai pilotalekuan.

## Kanpo estekak 
* Aspe enpresako fitxa
* Erremonteko estatistikak
Asier Arruti

**Asier Arruti Mendizabal**, pilota arloan **Arruti** deituraz ezaguna (Usurbil, Gipuzkoa, 1984ko uztailaren 27a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari jokatzen zuen, Aspe enpresarekin. Profesionaletako estreinako partida 2006ko uztailaren 30ean jokatu zuen, Zarauzko Aritzbatalde pilotalekuan, eta hantxe jokatu zuen azken partida ere, 2013ko ekainaren 30ean; eskuetako lesioek behartu zuten artean gazte eta sasoiko zela erretiratzera. Ez zen jo handikoa, eta profesionaletan ez zuen titulu nabarmenik lortu, baina esanekoa eta zintzoa zen, eta enpresak jarritako partida guztiak jokatu ohi zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «Asier Arruti», *Diario Vasco*
1995–96ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1995/1996ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Atlético de Madrid
* Europako Errekopa: FC Barcelona
* UEFA Txapelketa: Valencia CF, RCD Espanyol, CD Tenerife
* 2. mailara jaitsiera: UD Mérida, UD Salamanca, Albacete Balompié
* 2. mailatik igoera: CF Extremadura, CD Logroñés, Hércules CF

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1996–97ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1996/1997ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid
* Txapeldunen Ligarako sailkatzeko aukera: FC Barcelona
* Europako Errekopa: Betis
* UEFA Txapelketa: Deportivo, Valladolid, Atlético de Madrid, Athletic Bilbao||
* 2. mailara jaitsiera: CF Extremadura, Rayo Vallecano, Sevilla FC, Hércules CF, CD Logroñés
* 2. mailara igoera: UD Mérida, UD Salamanca, RCD Mallorca

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
Abel Barriola

**Abel Barriola Ezkurra**, pilota arloan **Barriola** deituraz ezaguna, (Leitza, Nafarroa Garaia, 1978ko maiatzaren 18a) esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen. Hastapenetan, 1998tik 2003raino, Asegarce enpresarekin zuen kontratua; eta, 2003ko urtarriletik 2017ko maiatzean erretiratu zen arte, Asperekin. Esku huskako pilotarien artean, hiru txapelketa nagusiak (buruz burukoa, binakakoa eta lau eta erdikoa) irabazi dituzten bakanetakoa da. Izaeraz apala eta langilea, oso maitatua da hala pilotarien nola zaleen artean.

## Kirol ibilbidea 
Profesionaletan, estreinako partida 1998ko otsailaren 22an jokatu zuen, Tolosako Beotibar pilotalekuan. Hurrengo urtean, bigarren mailako buruz buruzko txapeldunordea eta binakako txapelduna izan zen. Gorabehera handiko bi urteren ondoren, 2001ean lehen mailako bere lehen txapela jantzi zuen, lau eta erdiko txapelketa irabazita. Bere joko sasoi onarekin jarraituz, hurrengo urtean lortu zuen bere karrerako garaipenik garrantzitsuena, buruz buruko txapelketa nagusian. Urte hartan bertan, 2002an, Nafarroako lau eta erdiko txapela ere jantzi zuen. 2007an eta 2008an ere buruz buruzko txapelketaren finalera iritsi zen, baina batean Olaizola II.a eta bestean Bengoetxea VI.a nagusitu zitzaizkion.

2011n, Binakako Txapelketa Nagusiko finala jokatzeko eskubidea lortu zuen, baina eskubide hori ukatu zioten enpresek. Xalarekin batera Abel Barriolak jokatu beharko zukeen final hura, baina enpresek Barriolari ez zioten astebeteko atzerapena eman, lesio batetik sendatzeko. Aurretik eta ondoren izan diren finalista lesionatuei, ordea, onartu diete halako atzerapena, eta Barriola horrela baztertu izanak haserre handia sortu zuen pilotazaleen artean.

2014an, Binakako Txapelketa Nagusia irabazi zuen, Juan Martinez de Irujo aurrelaria lagun.

## Kirol lorpenak 
* Lau eta erdiko txapelduna (1): 2001ean.
* Buruz buruko txapelduna (1): 2002an.
* Binakako txapelduna (1): 2014an.
* Lau eta erdiko txapeldunordea: 2002, 2004, 2006, 2007 eta 2010ean.
* Buruz buruko txapeldunordea: 2007 eta 2008an
* Nafarroako lau eta erdiko txapelduna: 2002an.

### Buruz Buruko Txapelketa Nagusiko finalak 
### Binakako Txapelketa Nagusiko finalak 
(1) Finalean Beroitzek Barriola ordezkatu zuen, azken hori min hartuta zegoelako eta enpresek atzerapenik onartu ez ziotelako (nahiz eta 1990az geroztik finalista lesionatu guztiei atzerapena onartzen zitzaien).

### Lau eta Erdiko Txapelketa Nagusiko finalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enpresako fitxa
* «Abel Barriola: "Aukera iristen denean arriskatzea da nire filosofia"» (*Argia*, 2007-06-10).
* "Azken sakea: Barriola vs Abel".
1998–99ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1998/1999ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid, FC Barcelona
* Txapeldunen Ligara sailkatzeko aukera: RCD Mallorca, Valencia CF
* UEFA Txapelketa: Celta de Vigo, Deportivo y Atlético de Madrid
* 2. mailara jaitsiera: Villarreal CF, UD Salamanca, CF Extremadura, CD Tenerife
* 2. mailatik igoera: Sevilla FC, Numancia, Málaga CF, Rayo Vallecano

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
2000–01eko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 2000/2001eko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Resultados 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid, Deportivo
* Txapeldunen Ligara sailkatzeko aukera: RCD Mallorca, FC Barcelona
* UEFA TxapelketaA: Valencia CF, Celta de Vigo y Real Zaragoza
* 2. mailara jaitsierak: Racing de Santander, Numancia, Oviedo
* 2. mailatik igoerak: Sevilla FC, Betis, CD Tenerife

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1999–2000ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1999/2000ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Deportivo, FC Barcelona eta Real Madrid
* Txapeldunen Ligara sailkatzeko aukera: Valencia CF
* UEFA Txapelketa: Real Zaragoza, Alavés y RCD Espanyol
* 2. mailara jaitsiera: Sevilla FC, Betis, Atlético de Madrid
* 2. mailatik igoera: UD Las Palmas, Osasuna, Villarreal CF

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
2001–02ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Valencia CF, Deportivo, Real Madrid
* Txapeldunen Ligara sailkatzeko aukera: FC Barcelona
* UEFA Txapelketa: Celta de Vigo, Alaves, Betis
* 2. mailara jaitsierak: Real Zaragoza, CD Tenerife, UD Las Palmas
* 2. mailatik igoerak: Atlético de Madrid, Huelva, Racing de Santander

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
1997–98ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 1997/1998ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: FC Barcelona eta Real Madrid
* Txapeldunen Ligara sailkatzeko aukera: Athletic Bilbao
* Europako Errekopa: RCD Mallorca
* UEFA Txapelketa: Real Sociedad, Celta de Vigo, Atlético de Madrid, Betis
* 2. mailara jaitsiera: SD Compostela, UD Mérida, Sporting de Gijón
* 2. mailatik igoera: Villarreal CF, CF Extremadura, Alaves

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
2002–03ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 2002/2003ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Real Madrid, Real Sociedad
* Txapeldunen Ligara sailkatzeko aukera: Deportivo, Celta de Vigo
* UEFA Txapelketa: Valencia CF, FC Barcelona y RCD Mallorca,
* 2. mailara jaitsierak: Rayo Vallecano, Alavés, Huelva
* 2. mailatik igoerak: Real Zaragoza, Albacete, Murcia

## Máximos goleadores 
## Kanpo estekak
Beñat Dardo

***Beñat Dardo*** Joxan Oiz idazlearen nobela bat da, 2006an argitaratua. Susa argitaletxeak kaleratu zuen lehen aldiz 2006. urtean. Liburu hau Joseba Jaka V. Bekako sariduna izan zen.

*Beñat Dardo* liburuak birsorkuntza literario bat egiten du Bernart Etxepare, euskarazko lehen liburu inprimatuaren egilearen bizitzaz. Etxepare gaztearen gorabeherak, sufritutako kartzelaldiaz eta *Linguae Linguae vasconum primitiae* (Bordele, 1545) inprimatu ahal izateko bizi izan zituen pasadizoen gaineko fikzioa da.

## Kanpo estekak 
*  *Beñat Dardo* nobela osoa, Susa argitaletxearen webgunean.
*  *Beñat Dardo*, Google Books webgunean.
*  Bob Herrschaft: *Beñat Dardo* liburuaren iruzkina, ingeles hiztunentzat.
Barrendiolako urtegia

**Barrendiolako urtegia** Gipuzkoako Legazpi udalerriko Brinkola auzoan dagoen urtegia da. Urtegia urteko 2.355.000 m³ko kontsumoa betetzeko eraikia, Urola Garaiko 26.382 biztanleren beharrizanak beteko ditu. Zehazki, honako udalerriena: Legazpi, Urretxu, Zumarraga, Ezkio eta Itsaso.

Barrendiolako urtegia porlan konbentzionalezkoa da. Urtegiaren uharkak 48 metroko altuera dauka, 130 l/s inguruko erregulazio-ahalmena eta 10 m²-ko isurketa-arroa.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko urtegien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Gipuzkoako Ur-Kontsorzioaren webgunea.
Arriarango urtegia

**Arriarango urtegia** Beasaingo (Gipuzkoa) Arriaran auzoan dagoen urtegia da. 1993an bukatu zuten eraikitzen, Gipuzkoako Foru Aldundiak sustatuta. Urteko 2.355.000 m³-ren kontsumoa asetzeko eraikia, Goierriko 33.971 biztanle hornitzen ditu urez. Zehazki, ondorengo udalerri hauetakoak: Ormaiztegi, Segura, Idiazabal, Olaberria, Beasain, Ordizia, Lazkao, Itsasondo, Arama, Altzaga, Orendain, Gaintza, Baliarrain eta Legorreta.

Arriarango urtegia porlan konbentzionalezkoa da. Urtegiaren uharkak 57 metroko altuera dauka, 250 l/s inguruko erregulazio-ahalmena, eta 11&nbsp;km²-ko isurketa-arroa.

Urtegiaren uhatean Nestor Basterretxearen eskultura bat dago.

## Iruditegia 

Irudi:Arriarango urtegia, Mandubitik.jpg|Urtegia, Mandubitik ikusia.
Irudi:Arriaran3.jpg|Nestor Basterretxearen eskultura.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko urtegien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Gipuzkoako Ur-Kontsorzioaren webgunea.
Ibai-Ederko urtegia

**Ibaieder urtegia** edo **Nuarbeko urtegia** Gipuzkoako Azpeitia udalerriko Nuarbe auzoan dagoen urtegia da. Urteko 6.598.000 m³ko kontsumoa betetzeko eraikia, Urola erdialdea, Beherea eta Urola Kostako 61.173 biztanleren beharrizanak betetzen ditu. Zehazki, honako udalerriena: Azkoitia, Azpeitia, Zestoa, Zumaia, Getaria, Zarautz eta Orio

Ibai-ederko urtegia porlan konbentzionalezkoa da. Urtegiaren uharkak 66 metroko altuera izango du du, 700 l/s inguruko erregulazio-ahalmena eta 29 m²-ko isurketa-arroa.

250px|ezkerrera|thumb
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko urtegien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Gipuzkoako Ur-Kontsorzioaren webgunea.
Lalibela

**Lalibela** (, antzinean **Roha**) monasterio-hiria da, Etiopiako bihotzean kokatua 2700 metroko garaieran, Amhara eskualdean. Bere izena Gebre Mesqel Lalibela erregearen ohorez da (1172-1212), kristautu ondoren hainbat eliza eta monasterio eraikiarazi eta Etiopiako Eliza Ortodoxoak kanonizatu baitzuen.

Etiopiako kristauen hiri santua da, mundu osoan ezaguna haitzean industutako Erdi Aroko hamaika elizak direla-eta. Ezagunena *Bete Giorgis* (San Jurgi) eliza da.

Herria *Gizateriaren Ondare* izendatu zuten 1978an.

## Etiopiako Jerusalem 
Etiopia 330. urtea inguru kristautu zen, Arabiako gizatalde judu-kristauen fedea etxekotuz. Lalibela "Etiopiako Jerusalem" bihurtu zen, Etiopiako kristauen hiri santua.

Hamaika elizen eraikuntza, haitzean zulatuak inolako zur edo morterorik gabe, XII. mendean hasi zen. Gadla erregeak hartu zuen erabakia, Saladin agintari musulmanak Jerusalem bereganatu ondoren, Bigarren Jersualem egiteko asmoz.

Elizek "*Bet*" (*etxe*) izena hartzen dute. Bi multzotan ageri dira, Yordanos ubideak banatuak, Jordan ibaia irudikatzen duena. Tokiaren antolaketa eta topografia Lur Santuaren irudikapen sinbolikoa jarraituz bururatua dago.

thumb|180px|ezkerrera|*Bete Giorgis* (San Jurgi) eliza

Ubidearen iparraldean:
* *Bet Medhame Alem* - Munduaren Berreroslearen Etxea, handiena eta garaiena, Aksumgo Santa Maria Siongoaren elizaren antzera eraikia (V. mendean eraikia eta XV.ean suntsitua.)
* *Bet Maryam* - Mariaren Etxea, freskoz apaindua dagoen bakarra. *Bet Meskel* eremita leizeetara lotua dago.
* *Bet Danaghel* - Birjina Martirien Etxea.
* *Bet Debre Sina*, baita ere ''Bet Mika'el* - Sinai Mendiaren Etxea.
* *Bet Golgotha* - Gologota Etxea, emakumeei debekatua.
* *Bet Giorgis* - San Jurgiren Etxea, elezaharraren arabera santuak berak eraikuntza-lanak zuzendua. Greziar gurutzeko itxura argien duena da.
* *Sellassié kapera* - Hirutasunaren Kapera, Etiopiako Enperadorea soilik sar zitekeena. Bertan dago *Adamen hilobia*, Lalibelako fundatzailea lurperatuta dagoen tokia eta, elezaharraren arabera, Jesukristoren hilobiaren itxurakoa.

Hegoaldean:
* *Bet Amanuel* - Emanuelen Eliza.
* *Bet Merkorios* - San Merkurioren Eliza.
* *Bet Abba Libanos* - Abba Libanosen Etxea.
* *Bet Gabrie-Rufa'el'' - Goiangeruen Etxea.

## Iruditegia 

Fitxategi:Lalibela Bet Meskel (28397475172).jpg|Biete Maskal
Fitxategi:Lalibela Rock-Hewn Churches.jpg|Biete Golgotha Mikael
Fitxategi:Bete Maryam 01.jpg|Biete Mariam
Fitxategi:Lalibela-Biet Emmanuel (2).jpg|Biete Amanuel
Fitxategi:BietMercureosLalibela.JPG|Biete Qeddus Mercoreus
Fitxategi:Church of Bet Abba Libanos, Lalibela, Ethiopia (3328424359).jpg|Biete Abba Libanos
Fitxategi:Ethiopie-839.JPG|Biete Gabriel Raphael

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guardia Piemontese

**Guardia Piemontese** () Calabriako (Italia) komuna bat da. 21&nbsp;km2 ditu, eta 1.867 biztanle.

XIV. mendean, Piemonteko Okzitaniako haranetatik etorritako jendeak okzitaniera ekarri zuen toki horretara, eta orduz geroztik herri horretako hizkuntza da. La Gàrdia, beraz, okzitanieraren barrendegi bat da, hizkuntza italikoen artean (italiera, napoliera, siziliera...).

## Mugakideak 
Guardia Piemontesek honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Guardia Piemontese komunaren webgunea
2003–04ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 2003/2004ko denboraldi**ko sailkapena eta goleatzaile nagusien informazioa.

## Sailkapena 
## Emaitzak 
* Txapeldunen Liga: Valencia CF, FC Barcelona
* Txapeldunen Ligara sailkatzeko aukera: Deportivo, Real Madrid
* UEFA Txapelketa: Sevilla FC, Athletic Bilbao y Real Zaragoza
* 2. mailara jaitsierak: Valladolid, Celta de Vigo, Murcia
* 2. mailatik igoerak: Levante, Getafe, Numancia

## Goleatzaile nagusiak 
## Kanpo estekak
Urdu

**Urdua** (urduz: ; *lashkari zaban* edo *lashkari zuban* —«Armadaren hizkuntza»— estatuetan.

Pakistandar gehienek bigarren edo hirugarren hizkuntza gisa dute. Urdua eta hindia (Indiako hizkuntza nagusia) gertukoak dira, forma mintzatuan bereziki, eta lingua franca orokor bat osatzen dute Indiako eta Pakistango lurralde askotan: *hindustanera* izena erabili ohi da hizkuntza hedatu handi hori izendatzeko.

Alde nagusia idazkera da: urdua persiar alfabetoren bitartez idazten da; eta hindia, devanagari alfabetoaz.

## Historia 
Indiako parterik gehienak dinastia musulmanek konkistatu zutelarik, zenbait mendez persiera izan zen administrazioaren eta agintarien hizkuntza; baina lingua franca gisa hindia garatu zen. Honen aldaera bat, hego-erdialdeko Dekkan eskualdean, *dekkani* izenaz zen ezaguna, eta garatu zen batez ere Hyderabad hiriaren eskualdean, Nizamen gortean. Bertan *ghazal* izeneko poesia forma  bat garatu zen 1700 urtearen geroztik, hasieran persieraz idazten zena, baina pixkanaka hindiera islatzera pasatu zena: mailegu persiarrekin, eta idazkera arabiar-persiarra erabiltzen zuena. Forma berri honek 1780. urtearen inguruan urdu izena jaso zuen. Turkiar hizkuntzetako mailegu gutxi batzuk ere baditu urduerak, eta arabierazkoak nagusiki erlijioarekin lotuak.

Britainiar Rajaren garaian, hindia eta urdua hizkuntza bat beratzat hartu zituzten konkistatzaileek, eta indiarrek ere halakotzat zituzten. 19. mendetik eta India zatitu zen arte, Indiako Iparraldeko familia hindu elitekoen artean, ohikoa zen mutilak eskolaratzea pertsiera eta urdua idazten (alfabeto berean), eta neskak aldiz devanagariz hindiera idazten trebatzea. Sikh aberatsenen artean ere, berdintsu, semeak urduz eta persieraz eskolaratu, eta alabak aldiz punjabera hizkuntzan, gurmukhi alfabetoan, sikhen liburu santua idatzia zegoen eran.
thumb|Seinalea hiru hizkuntzatan: urduera goian, hindiera erdiam. eta ingelesa behean.
Pakistan sortu zenean, bi herrialde banatu ziren, egungo Pakistan mendebaldean, eta bengaleraz mintzo zen Ekialdeko Pakistan. Ekialdeko lurralde horietan urduak bazuen presentzia bat ere, 19. mendetik edo 20. mende hasieran idazle nabarmenak ere bazituena; baina Pakistanen independentziarekin, mendebaldeko Pakistanekin eta Islamabadeko agintearekin antagonismoa sortu zen, eta urduera zapalkuntza horren seinaletzat hartu zen, independentzia gerra gertatu zenean eta Bangladesh sortu zenean.

21. mendean Pakistanen ohikoa da urduaren eta ingelesaren arteko *code-switching* egitea, hizkuntza nahasketa handi bat, *urdish* terminoa garatu delarik (urdu + english), hala nola euskañola hedatu den Euskal Herrian. Izatez, Pakistango gobernuak Urdish delakoari babesa ere adierazi dio, hezkuntzan erabiltzeko urratsak iragarri direlarik.

Pakistanen hedabideetako eta zineko hizkuntza nagusia da urduera, baina ez bakarra. Lahore da Pakistango zinearen zentroa, eta punjeberaren aurretik, urduerazko filmak ekoizten dira han batez ere.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
 Mohan, Peggy (2022). Wanderers, Kings, Merchants: The Story of India through Its Languages. (Viking India, 2022). 

## Ikus, gainera 
* Hindia

## Kanpo estekak
Ibiurreko urtegia

**Ibiurreko urtegia** Gipuzkoako Baliarrain herrian dagoen urtegia da. Urtegia urteko 6.000.000 m³ko kontsumoa betetzeko eraiki zuten, Ibiur ibaiak eta bere ibarreko errekastoek urez hornitzen dute. Tolosaldeko 56.103 biztanleren beharrizanak betetzeko. Zehazki, honako udalerriena: Belauntza, Irura, Anoeta, Billabona, Asteasu, Zizurkil, Hernialde eta Andoain.

Ibiurko urtegia porlan konbentzionalezkoa da. Urtegiaren eraikuntzarako Baliarraingo etxebizitza batzuk eraitsi behar izan ziren. Urtegiaren uharkak 70 metroko altuera du, 500 l/s inguruko erregulazio-ahalmena eta 25 m²-ko isurketa-arroa.

2013an osorik bete zen lehen aldiz.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Ibiurko urtegia 01.jpg
Fitxategi:Ibiurko urtegia 03.jpg
Fitxategi:Ibiurko urtegia 05.jpg
Fitxategi:Ibiurko urtegia 06.jpg
Fitxategi:Ibiurko urtegia 08.jpg
Fitxategi:Ibiurko urtegia 09.jpg

Fitxategi:Ibiurreko urtegia bideoa.webm|Dronarekin egindako bideoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko urtegien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Gipuzkoako Ur-Kontsorzioaren webgunea.
Arpitania

**Arpitania** edo **Arpetania** frankoprovenzera edo arpitanaren lurraldea da. Alpeen mendebaldean kokatutako kultur lurralde bat da, hizkuntzari dagokiona bereziki. "Arpitania" hitza *Arpes*-etik dator, hau da, Alpeak arpitanez. Gaur egun, Arpitania ondoko estatuetan banandurik dago: Frantzia, Italia eta Suitza.

Arpitania ondoko eskualdeek osatzen dute:

* Frantzian: Savoia (*Savouè*) -Savoia Garaia (*Hiôta Savouè* edo ''Savouè d'Amont*) eta Savoia Beherea (*Savouè d'Avâl*)-, Franche-Comté (*Franche-Comtât*), Charolais (*Charolês*), Beaujolois (*Biôjolês*), Bugey (*Bugê*) eta Dofinerria-ren (*Dôfenâ*) iparraldea, Forez (*Forêz*), Mâconnais (*Mâconês*), Bresse (*Brêsse*), Lyonnais (*Liyonês*) eta Dombes (*Domba*) eta Borgoinaren zati bat (*Borgogne*).
* Suitzan: ia Romandia osoa (hau da, Suitzako alde frantsesduna).
* Italian: Aostako Harana (*Vâl d'Août*) eta Piemonteren (*Piemont*) Alpeen aldea, arpitanez *Vâlades Arpitanes du Piemont* deituak.

Roanne eta Mâcon arteko aldea, frantsesa eta arpitanaren arteko trantsiziozko zonaldea da, *Francisca* edo, frantsesez, *Francisé* deritzona.

Apuliako eskualde italiarrean, Apuliako frankoproventzera hitz egiten da, Celle di San Vito eta Faeto herriak sartzen diren hizkuntza enklabean.

## Historia 
thumb|100px|ezkerrera|Mugimendu Arpitanistaren bandera
Arpitania, arpitanaren lurralde linguistiko-kulturala bezala ulertuz, Erdi Arotik exisitzen da. VII. eta IX. mendeetan jada arpitanaren hizkuntz domeinuaren izatea baiezta daiteke, iparrekialdean eta ekialdean oil hizkuntzarekin -egungo frantsesaren ahaidea- eta hegoaldean oc hizkuntzarekin -egungo okzitaniera- muga eginez. Arpitanak, era berean, iparrekialdetik alamanen hizkeraren eragina jaso zuen, ekialdetik piemontera eta lonbardera hizkuntza italikoen eragina jasotzen zuen bitartean.

1789tik aurrera, Frantziako estatuaren garapenak arpitanaren ahultzea ekarri zuen, hiri inguruneetan batez ere.

*Harpitanya* toponimoa 1970eko hamarkadan sortu zuen Jozé Harrieta aostarrak, Mont Blanc mendia eta Rodano ibaiaren ingurunea izendatzeko. Kontzeptua, hala ere, Italiako aldean ari zen alderdi politiko txiki bati lotu zitzaion: *Mouvement Harpitany*. Ondoren, Suitzan lehendabizi eta Frantzian geroago, Arpitania kontzeptua berriz hartuko da, kutsu politikoaren gainetik kutsu geografiko eta kulturala gailenduz.

## Bibliografia 
* Jozé Harrieta, *La lingua arpitana*, 1976.
* Mikael Bodlore-Penlaez, «Savoie et Aoste, coeur du peuple arpitan» in *Atlas des nations sans état en Europe: Peuples minoritaires en quête de reconnaissance'', Yoran Embanner 2010. 
* Mikael Bodlore-Penlaez, «Savoy and Aosta, heart of the Arpitan people» in Atlas of Stateless Nations in Europe: Minority People in Search of Recognition, Y Lolfa, 2011. 

## Kanpo lotura 
* Amics d'Arpitània

## Kanpo estekak
Pakistanen banaketa administratiboa

thumb|200px|Pakistanen banaketa administratiboa
Pakistan lau probintziaz osatutako federazio bat da, hiriburu lurralde bat eta federalki kudeatutako eskualde tribalak. Pakistanek *de facto*zko juriskikzioa du Kaxmirreko mendebaldean, bi entitate politikotan banatuta eta Indiak ere aldarrikatzen duena.

2001ean Gobernu Federalak *Banaketa* edo *Dibisio* entitatea desagerrarazi zuen, eta horren ordez laugarren mailako banaketak ziren *Barrutia*k ezarri zituen azpibanaketa gisa. Guztira 107 barruti dira.

### Probintziak 
# Balutxistan*
# Khyber Pakhtunkhwa*
# Punjab
# Sindh

''Oharra: Balutxistan eta Khyber Pakhtunkhwa, tribu probintziak dira.

### Lurraldeak 
:5. Islamabadeko Hiriburu Lurraldea
:6. Administrazio Federalpeko Tribuen Eremua

### Kaxmir 
:7. Azad Kashmir
:8. Iparraldeko Eremuak

## Kanpo estekak
Balutxistan (Pakistan)

**Balutxistan** Pakistango probintzia bat da. Balutxistan, gainera, zabalagoa den eskualde bateko partea da, Iranen eta Afganistanen ere izen bereko eskualdeak baitaude. Horrekin duen mugaz gain, iparraldean Administrazio Federaleko Tribu Eremuak, eta ekialdean Punjab eta Sindh probintziak ditu mugakide. Hegoaldean Arabiako itsasoa dago.

Pakistango lau probintzietatik handiena da, 347.190 km2rekin, baina biztanleria txikiena du, 6,3 milioi 1994an. Hegoaldeko aldeak Makran izena du eta erdialdekoak Kalat. Hiriburua Quetta da, Afganistango mugatik gertu dago eta Kandaharrekin lotura duen errepidea du.

## Historia 
Balutxistanen aurkitu dira Asiako hegoaldeko lehenengo nekazaritza-guneak, horietatik lehena Mehrgarh (K. a. 6500 urtekoa).

1958 arte, Muskat eta Omango Sultanerriaren mende izan zen Balutxistango kostaldeko Gwadar hiria; urte hartan, Pakistanek milioi bat estatubatuar dolarrean erosi zuen barrendegi hori.

1970etik aurrera Balutxistango mugimendu nazionalistak indarra hartu zuen, National Awami Party alderdia buru izanik.

2013an Txinari eman zitzaion Gwadarko portua kudeatzeko ardura, kontratuz, eta merkataritza portu handi bat garatzen ari dira txinatarrak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pakistanen banaketa administratiboa
* Balutxistan

## Kanpo estekak
Kriptologia

**Kriptologia** kriptosistemak ikertzen duen zientzia da. Kriptosistema komunikaziorako baliabide seguruak eskaintzen dituen sistema da, non mezua bidali baino lehenago igorleak mezua zifratzen du hartzaile baimenduak bakarrik (edo inork ere) deszifra dezan.

**Kriptologia** bi zientzia antagonikotan eta nagusitan banatzen da: Kriptografia eta kriptoanalisia, baina Esteganografia ere sartzen da. Etimologikoki, hitz hauek greko klasikotik datoz. Kriptografia, “ezkutuan idaztea” bezala itzuli daiteke (Criptos, ezkutuan; graphos, idatzi). Aldiz kriptoanalisia kriptografiari kontrajartzen zaio, eta kriptografiaren bitartez lortutako mezu zifratua desegitea helburu duen zientzia da.

Kriptologia informazio seguruaren arlotik aparte beste esparrutara hedatu da. Hauen artean informazio digitala kautotzea da, sinadura digitala alegia.

Datuak ulergaitzak egiteko (zifratzeko) algoritmo baten bitartez egiten da, zifratze algoritmoa alegia. Zifratze algoritmoak gako bat erabiliz mezu originala (mezu gargia) desordenatzen duen prozedura da, mezu garbia ulergaitza bihurtuz. Kasu askotan deszifratze algoritmoa dago eta bere zeregina desordenatuta dagoen mezua ulergarri bihurtzea da.

Datuak eraldatzeak, datu maneiatzeren segurtasun arazo biri irtenbidea ematen die, Pribatutasuna eta kautotzea alegia. Datuak eraldatzean ez baimendutako pertsonek transmisio-bidetik mezua erauztea edo aldatzea eragozten da.

Zifratze metodoak bi taldetan banatu dira: ordezkapen eta lekuz aldatzeko zifratzaileak.

Ordezkapen zifratzaile batean letra bakoitza beste letraren edo letra multzoren ordez aldatzen da. Caesar kriptosistema da ordezkapen zifratzailerik zaharrena.

Ordezkapen zifratzaileetan karaktereen ordena mantentzen da baina edukia itxuraz aldatzen da. Aldiz lekuz aldatzeko zifratzaileek letrak desordenatzen dituzte baina ez dira aldatzen.

## Zifratzaile ezagunenak 
:* Zesar kriptosistema
:* Vigenere kriptosistema
:* Verman kriptosistema
:* Vigenere kriptosistema
:* DES
:* RSA
:* ElGamal
:* McEliece kriptosistema

## Ikus, gainera 
* Kriptografia simetrikoa
* Kriptografia asimetrikoa
* Kriptoanalisia
* Zifratze algoritmo
* Kriptograma
* Esteganografia
* PGP
* Password Crack
* Spoofing
* Hijacking
* Sniffing
* Troyako zaldi
* Birus
* SSL

## Kanpo estekak 
*  UEU-ren kurtsoa: Segurtasuna Aplikazio Informatikoetan 
*  Kriptopolis Webgunea
Belceblues

**Belceblues** Bergaran 2005. urtean sortutako Blues/Rythm & Blues musika taldea da.

## Historia 
Musika talde eta estilo ezberdinak garatu izan ondoren, Ibon eta Asier bergararrak, 2.005. urtean sortutako taldea da.

Urte bereko uztailean eman zuten lehenengo kontzertua.

Bluesa oinarritzat hartuta, soinu indartsuagoak eta ahotsak lantzen dituen taldea da. Esan daiteke musika beltza eta zuriaren ezaugarriak nahasten dituztela.
Zuzenekoetan, ingelesez abestutako kantu propioak eta blues estandarren bertsioak taularatzen dituzte: Steve Ray Vaughan, Jimmy Hendrix, Jeff Healey…
2006. urtean Danbakan, Debagoienako musika lehiaketan, parte hartu zuten, finalera heltzea lortuz. 2008an beren diska bakarra plazaratu zuten, "Infer".

## Diskografia 
* *Infer* (2008, Gaztelupeko Hotsak)

## Kanpo estekak
Kiribatiko bandera

**Kiribatiko bandera** 1979ko uztailaren 12an erabakitakoa da. Marra urdin eta txuriek ozeano Barea errepresentatzen dute eta eguzkiak eta beraren gaineko hegaztiak itsasoaren indarra.

## Kanpo estekak
Balutxistan

**Balutxistan** honako lurralde edo banaketa hauek izan daiteke:

* Balutxistan eskualdea Pakistan hego-mendebaldea, Afganistan hego-mendebaldea eta Iran hego-ekialdea hartzen duen eskualde handia da.
** Balutxistan (Pakistan) probintzia baten izena da, Pakistan hego-mendebaldean kokatua.
** Balutxistan (Iran) eskualde baten izena da, Irango Sistan eta Balutxistan probintziaren zatia.
Sindh

**Sindh** (Sindhiera: سنڌ, Urdu: سندھ) Pakistango lau probintzietako bat da eta Sindhi herriaren eremua. Gainera Muhajirrak ere bizi dira. Mendebalde eta Iparraldean Balutxistan dago, Punjab iparraldean eta Rajastan (India) ekialdean. Hegoaldean Arabiar itsasoa eta Gujarat (India) daude. Hizkuntza nagusiak Sindhiera eta Urdua dira. Izena Indo ibaitik dator, antzina *Sinh-ka-bab* izeneko lehoi batetik jaiotzen zela uste baitzuten. Sanskritoz *Sindhu* izena eman zitzaion, ozeano esan nahi duena. Asiriarrek (K.a. VII. mendean) Sinda moduan ezagutzen zuten eskualdea, pertsiarrek Abisind, greziarrek Sinthus, erromatarrek Sindus, txinatarrek Sintow eta arabiarrek Sind.

Sindh izan zen lehenengo eskualdea Hegoaldeko Asian Islama agertzen, Muhammad bin Qasim jeneralaren etorrerarekin.

## Ikus, gainera 
* Pakistanen banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak