open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erich Mendelsohn

**Erich Mendelsohn** (Allenstein, Prusia, gaur egun Olsztyn, Polonia, 1887ko martxoaren 21a - San Frantzisko, 1953ko irailaren 15a) alemaniar arkitektoa izan zen. 1920ko hamarkadan arkitektura espresionistagatik eta zinema eta saltoki handietarako proiektuen funtzionalismo dinamikoagatik da ezaguna.

Familia judu batean jaio zen. Merkataritza ikasten hasi zen eta gero arkitekturarekin jarraitu zuen Berlinen eta Munichen.

1918an Berlinen hasi zen lanean eta arrakasta lortu zuen bi eraikinekin: Potsdameko Einstein Dorrea eta Luckenwaldeko kapela fabrika.

1924an *Der Ring* arkitektura taldea sortu zuen Ludwig Mies van der Rohe eta Walter Gropiusekin batera. Eraiki zituen saltoki handiak Weimarko Errepublikaren kontsumismoaren isla dira, sobietar sozialisten esperimentuak ere erakarri zuen. Moskun Bandera Gorria ehungintza fabrika eraiki zuen.

1933an naziengandik ihes egin eta Ingalaterran kokatu zen. Bertan De la Warr pabiloia bezalako lanak eraiki zituen, art deco estilokoak.

Bere lagun Chaim Weizmannek hainbat eraikin eskatu zizkion Palestinan. Nazioarteko estiloko eraikin horiek eragin handia izan zuten tokiko arkitekturan.

1941etik hil arte Kalifornian bizi izan zen eta Berkeleyko Unibertsitatean irakatsi zuen.

## Iruditegia 

Einsteinturm 7443.jpg|Potsdameko Einstein Dorrea
Power Station of the Red Banner Textile Factory SPB.jpg|Bandera Gorria fabrika.
De la warr front view.jpg|De La Warr Pavilion, Bexhill on Sea.
PikiWiki Israel 11659 Yad Chaim Weizmann.JPG|Weizmann egoitza, Weizmann Institute of Science, Rehovot.
Luckenwalde HatFactory Facade.jpg|Luckenwaldeko kapela fabrika.
Luckenwalde HatFactory inner view.jpg|Kapela fabrikaren barruko ikuspegia
Berlin, Mitte, Schuetzenstrasse, Mosse-Zentrum 05.jpg|Mossehaus, Berlin
DH Kameleon.jpg|Petersdorff saltoki handiak, Wrocław
Kaufhaus Schocken in Chemnitz 2014.jpg||Estatuko Arkeologia Museoa, Chemnitz.

## Idazlanak 
* Erich Mendelsohn: *Amerika. Bilderbuch eines Architekten* (1976) Berlin: Nachdruck Da Capo Press, 
* Erich Mendelsohn: *Rußland - Europa - Amerika. Ein architektonischer Querschnitt*. (1929) Berlin
* Erich Mendelsohn: *Neues Haus - Neue Welt. Mit Beiträgen von Amédée Ozenfant und Edwin Redslob* (1932) Berlin.

## Kanpo estekak
Gaga: Five Foot Two

***Gaga: Five Foot Two*** (euskaraz: *Gaga: Bost Oin eta Bi Hazbete*) 2017an kaleratutako dokumental bat da, Lady Gaga abesle-kantugile estatubatuarraren inguruan, non Gagaren bosgarren estudio-albumaren, *Joanne*ren, zein bere SuperBowl-eko LI. edizioko erdi-atsedenaldiko aktuazioaren inguruko gertakizunak kontatzen dira. Dokumentala, Chris Mourkabel artistak zuzendutakoa, 2017ko *Toronto International Film Festival*ean eduki zuen bere debuta, 2017ko irailaren 22an Netflix bidez mundu osoan kaleratua izan baino lehen. Era berean, emanaldiaren aurrean, Europan ospatutako Joanne World Tour-aren testuinguruko kontzertu guztietan ere erakutsi zen.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Severino Zuazo

**Severino Zuazo Ugalde** (Bilbo, 1889ko maiatzaren 19a - 1980ko uztailaren 20a) Bilboko Athletic Klubeko jokalaria izan zen, aurrelari moduan aritu zena. Secundino Zuazo arkitektoaren anaia izan zen.

## Biografia 
Severino 1908ko abenduaren 6an debuta egin zuen Club Ciclista San Sebastiánen aurkako lagunarteko partida batean. 1911n Errege Kopako jokalaririk nabarmenetariko bat izan zen, bi gol erdietsiz. 1913ko abuztuaren 21ean, San Mames futbol zelaia inauguratu zuen Racing de Irúnen aurkako partida jokatu zuen. Erdialdetik lehen pasea egin zuen lehena ere bazen.

1914ko urtarrilaren 18an San Mamesen  lortu zuen bigarren futbolaria izan zen, Irun Sportingen kontrako Iparraldeko Txapelketaren partida horretan Félix Zubizarretak bost gol egin baitzuen. 1914ko maiatzean Errege Kopa lortzeko ezinbestekoa izan zen, txapelketan bost gol (horietatik bi Bartzelonako Fútbol Club Españaren aurkako finalean) lortu baitzuen.

Hil zenean, Athletic Clubeko bazkiderik zaharrena zen.

## Ibilbidea 
### Tituluak 
### Eskualdeko Txapelketak 
### Errege Kopak 
## Erreferentziak
Sanni Franssi

**Sanni Maija Franssi** (Riihimäki,  - ) futbolari finlandiarra da, Europako hainbat ligatan tituluak lortu dituena eta gaur egun Errealean jokatzen duena.

## Biografia 
Finlandiako PK-35 Vantaa taldean hasi zen jokatzen eta hiru liga eta bi kopa irabazi zituen. 2016an ligako jokalari onena izendatu zuten. 2017an Juventus FC-k fitxatu zuen eta 2018an Danimarkako Fortuna Hjørring taldeak.

2020an Errealean hasi zen jokatzen.

## Taldeak 
### Klubak 
### Selekzioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dismutazio

**Dismutazio** esaten zaio konposatu baten 2A → A' + A motako erreakzioari, normalean erredox erreakzio bat dena. Erreakzioaren ondorioz, bi substantzia desberdin edo gehiago ematen ditu (A).

## Adibideak 
Ur oxigenatuaren dismutazioaren adibide ohikoa da.

2 H2O2 -> 2 H2O + O2

Bromotik abiatuta bromuroa eta hipobromitoa eratzea.

2 Br2 + 4 OH- -> 2 Br- + 2 BrO- + 2 H2O

Azido fosforosotik abiatuta azido fosforikoa eta fosfina eratzea

4 H3PO3 -> 3 H3PO4 + H3P 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julián Ruete

**Julián Ruete Muniesa** (Madril, 1887ko urtarrilaren 29a-Bartzelona, 1939ko martxoaren 15a) espainiar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

## Bizitza 
1904 eta 1910 artean Madrid Foot-Ball Clubeko futbolari, bazkide eta idazkaria izan zen baina taldea utzi eta Athletic de Madridera pasa zen. Erdilaria, garai hartan Athletic Clubeko sukurtsala zenez, Bilboko taldearekin ere jokatu zuen. 1912 eta 1920 artean, Athletic de Madrideko presidentea izan zen eta klubaren independentzia bultzatu zuen.

Arbitro eta entrenatzailea, Atlético eta Nacional zuzentzeaz gain, 1921 eta 1922an Espainiako hautatzailea izan zen.

## Erreferentziak
Ikaskuntza-kurba

**Ikaskuntza-kurba** pertsona batek zeregin batean duen gaitasun-mailaren eta daukan esperientzia-kopuruaren arteko erlazioaren irudikapen grafikoa da. Domeinua (ardatz bertikalean neurtuta) handitu egiten da esperientziaren gehikuntzarekin (ardatz horizontala), hau da, zeregin bat zenbat eta gehiago egin, orduan eta hobeto egiten da bertan .

"Ikaskuntza-kurba nabarmen bat" esamolde arrunta termino okerra da, jarduera bat ikasteko zaila dela iradokitzen duena eta ahalegin handia egiteak gaitasuna asko handitzen ez duela iradokitzen duena, nahiz eta hasiera nabarmeneko ikaskuntza-kurba batek benetan aurrerapen azkarra adierazten duen. Izan ere, bihurgunearen gradienteak ez du zerikusirik jarduera baten zailtasun orokorrarekin, baizik eta ikaskuntza-abiadura aldatzeko espero den tasa adierazten du. Oinarrizkoa ikastea erraza den baina gaitasuna lortzea zaila den jarduera bat "ikaskuntza-kurba nabarmena" duela deskriba daiteke.

Ikaskuntza-kurbak zeregin espezifiko bati edo ezagutza-multzo bati buruzkoak izan daitezke. Hermann Ebbinghausek, lehen aldiz, 1885ean deskribatu zuen ikaskuntza-kurba ikaskuntzaren psikologiaren arloan, izena 1903ra arte erabili ez zen arren.1936an, Theodore Paul Wrightek, ikaskuntzak industria aeronautikoko ekoizpen-kostuetan duen eragina deskribatu zuen.Forma honetan, kostu unitarioa, ekoizpen kurbatuaren ordez, batzuetan esperientzia bihurtzen da.

## Kanpo estekak
Chris Argyris

**Chris Argyris** (1923ko uztailaren 16a - 2013ko azaroaren 16a) estatubatuar enpresa-teorialaria (greziar jatorrikoa) eta Harvard Business Schooleko irakasle emeritua izan zen. Argyris, Richard Beckhard, Edgar Schein eta Warren Bennis bezala, erakunde garapenaren sortzaileetako bat bezala ezagutzen da, eta ikaskuntza erakundeei buruz egiten duen seminario-lanagatik.

## Bibiografia 
Argyris bikia -Thomas S. Argyrisekin batera (1923-2001) - Izan zen, New Jerseyko Newark hirian. Argyris Irvingtonen (New Jersey) eta Atenasen (Grezia) hazi zen Bigarren Mundu Gerran Estatu Batuetako Armadako Seinaleen Kidegoan . 1947an bere maisutasuna lortu eta Kansasko Unibertsitatean sartu zen, non Psikologia eta Ekonomiako maisutasuna lortu zuen 1949an. 1951n Cornelleko Unibertsitatean doktoratu zen, William F. Whyteren zuzendaritzapean antolaketaren portaerari buruzko tesi batekin.

1951n, Argyrisek Yaleko Unibertsitatean hasi zuen bere karrera akademikoa, Yaleko Lantoki eta Kudeaketa Zentroaren esparruan, non bere zuzendariaren eta bere lehen eraginetako baten zuzendaritzapean lan egin zuen, E. Wight Bakke En Yale, geroago, kudeaketa zientzietako irakasle izendatua izan zen. 1971n Harvardeko Unibertsitatera joan zen, eta han Hezkuntza eta Antolakuntza Portaera irakaslea izan zen, erretiroa hartu zuen arte. Argyris Monitor aholkularitzako zuzendaria izan zen Cambridgen, Massachusettsen.

Argyrisek Torontoko Unibertsitateko Honoris Causa Doktore titulua jaso zuen 2006an eta Yaleko Unibertsitateko Zientzien Doktore titulua 2011n.

Argyris 2013ko azaroaren 16an hil zen, 90 urte zituela, eta Linwoodeko hilerrian lurperatuta dago, Westonen (Massachusetts).

## Lanak 
Argyrisen lehen ikerketek antolamendu-egitura formalek, kontrol-sistemek eta kudeaketak gizabanakoengan zuten eragina aztertu zuten, baita horiek nola erantzuten eta egokitzen ziren ere. Ikerketa hauek Personality and Organization (1957) eta Integrating the Individual and the Organization (1964) liburuak ekarri zituzten. Ondoren, antolaketa-aldaketan zentratu zen, bereziki erakundeetan goi exekutiboen portaeraren esplorazioan, Interpersonal competence and Organizational Effectiveness (1962) eta Organization and Innovation (1965) lanetan.

Hortik aurrera, gizarte zientzialariak ikerlari eta aktore bezala zuen papera ikertzera pasa zen (Teoria y método de la intervención (1970), Contradicciones interior de la investigación rigurosa (1980) eta Ciencia de la acción (1985) - Robert Putnam eta Diana McLain Smithekin). Bere laugarren ikerketa eta teorizazio arlo handia, zati handi batean Donald Schönekin abiarazia, bakarkako eta antolakuntzako ikaskuntza izan zen, eta giza arrazoibidea, eta ez portaera bakarrik, diagnostikoaren eta ekintzaren oinarri bihur daitekeen neurria (Theory in Practice (1974); Organizational Learning (1978); Organizational Learning II (1996) -guztiak Donald Schön-ekin). Pentsamendu hori Overcoming Organizational Defenses (1990) eta Knowledge for Action (1993) lanetan ere garatu du.

## Kanpo estekak
Monte (Funchal)

**Monte**, lehen **Nossa Senhora do Monte** Funchal udalerriaren edo concelhoaren freguesia da, Portugalen. 18,65 km²ko zabalera du eta 7.444 biztanle 2001ean. Biztanle dentsitatea 399,1 bizt/km²koa da.

## Ondarea 
* Igreja de Nossa Senhora do Monte (Mendiko Andre Mariaren eliza)
* Madeirako Lorategi Botanikoa
* Monte Palaceko Lorategi Tropikala
* Monte Palace museoa
* Nossa Senhora da Conceição baseliza

## Kanpo estekak
Luna Schaller

**Luna Baptiste Schaller** (Berlin, 2001eko azaroaren 15a) aktore alemaniarra da. Maxi Böhm (1916-1982) aktore austriarraren biloba da. Hainbat iragarki ere egin zituen. "Dinner for all" iragarkian Bob Geldof musikari irlandarrarekin egin zuen lan.

2016 eta 2017 urteetan Berlingo Academy eskolak abesti, dantza eta aktore ikasketak egin zituen. 2019tik aurrera *How to Sell Drugs Online (Fast)* telesailean Gerda-ren rola betetzen du.

## Filmografia 
* 2010: *Wenn Bäume Puppen tragen*
* 2012: *Oma wider Willen*
* 2018: *Shh*
* 2019: *Caraba*
* 2019: *Nackte Tiere*
* 2019: *How to Sell Drugs Online (Fast)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Donald Schön

**Donald Alan Schön** (1930eko irailaren 19a - 1997ko irailaren 13a) Massachusettseko Teknologia Institutuko irakaslea izan zen, filosofia, hiri plangintzako eta pedagogia arloak jorratu zituen.

## Hezkuntza eta ikasketak 
Bostonen jaio eta Massachusettsen hazi zen, Brookline eta Worcesterren. Yale Unibertsitatean lizentziatura egin ondoren, filosofiako master eta doktorego ikasketak egin zituen Harvard Unibertsitatean. Bere tesia John Deweyren ikerketaren teoriari buruzkoa izan zen. Parisko Sorbonan ere ikasi zuen eta goi mailako musika ikasketak egin zituen (pianoa eta klarinetea).

Urte askoan, Schön-ek Arthur D. Little aholkularitza enpresa handian lan egin zuen, Raymond Hainerrekin batera, bere ideietan lan egin zuelarik, bere lehen mintegiko lana izan zena, kontzeptuen desplazamendua. Izan ere, jatorrizko lan hau, garai guztietako ideien historiari buruzko interpretazio berri bat zen, Thomas Kuhnen obraren osagarri bat, baita asmakuntzaren dinamikari begirada zehatzago bat ere. Haren ondorengo lanek bizitza oso interesgarria iragarri zuten prozesu sotilengatik, aldaketa teknologikoak eta bestelakoak gizarte-sistemek xurgatzen baitituzte (edo ez). 1970ean BBCrako Reith Konferentziak egin zituen, etengabeko aldaketa-egoeran dauden erakunde eta gizarteetan ikaskuntza nola gertatzen den azaltzeko. Hitzaldi hauek, ondoren, bere *Beyond the Stable State* lanean argitaratu ziren.

Donald Schön irakasle bisitari bihurtu zen Massachusettseko Teknologia Institutuan 1968an, eta 1972an Hiriko eta Hezkuntzako irakasle Ford izendatu zuten , non 1997an hil zen arte iraun zuen. Hamarkada horietan, Chris Argyris helduen hezkuntzan/antolaketa-portaeran adituarekin izan zuen lankidetza luzeak funtsezko ezagutzak eman zituen erakundeak misio kritiko horietan nola garatzen, egokitzen, ikasten edo porrot egiten duten jakiteko. Bere lankidetzak bi liburu sortu zituen 1970eko hamarkadan: *Theory in Practice* (Teoria praktikan) eta *Organizational Learning* (Antolakuntza ikaskuntza), azken hau erabat berrikusia eta 1996an argitaratua *Organizational Learning II* bezala.

## Lanak 
*  *The Displacement of Concepts*. London: Tavistock, 1963.
*  *Technology and change: The new Heraclitus*. Oxford: Pergamon, 1967.
*  *Beyond the Stable State*. Harmondsworth: Penguin/ New York: Norton, 1973.
*  (C. Argyris-ekin batera) *Theory in practice: Increasing professional effectiveness*. San Francisco: Jossey-Bass, 1974.
*  (C. Argyris-ekin batera) *Organizational learning: A theory of action perspective*. Reading, MA: Addison-Wesley, 1978.
*  *The Reflective Practitioner: How professionals think in action*. London: Temple Smith, 1983.
*  *Educating the Reflective Practitioner*. San Francisco: Jossey-Bass, 1987.
*  (argitaratzaile lanetan) *The Reflective Turn: Case studies in and on educational practice*. New York: Teachers College (Columbia), 1991.
*  (M. Rein-ekin batera) *Frame Reflection: Toward the Resolution of Intractable Policy Controversies*. New York: Basic Books, 1994.
*  (M. Rein-ekin batera) *Organizational learning II: Theory, method and practice*. Reading, MA: Addison Wesley, 1996.

## Kanpo estekak
Parsons The New School for Design

**Parsons The New School for Design** (**Parsons School of Design** edo, besterik gabe, **Parsons)** New York hiriko The New School unibertsitateko arte eta diseinu eskola da. Mundu mailan arte eta diseinu unibertsitate ospetsuenetako bat dela aitortzen da. New Yorkeko Greenwich Villagen dago. Parsons *Arte eta Diseinu Eskolen Elkarte Nazionaleko* (NASAD) eta *Arte eta Diseinu Unibertsitate Independenteen Elkarteko* (AICAD) kidea da.

## Historia 
Parsons 1896an sortu zuen William Merritt Chase margolari eta irakasle inpresionista estatubatuarrak *The Chase School* izenarekin. Chase-k New York League of Art Students-etik alde egin zuen progresista talde txiki bat zuzendu zuen artearen adierazpen indibidualago, dramatiko eta askeago baten bila. *Chase School-*ek izena aldatu zuen 1898an *New York School of Art-ra*.

1904an, Frank Alvah Parsons Chasen sartu zen eta sei urte geroago eskolako presidente bihurtu zen.

1909an, eskolak *New York School of Fine and Applied Art izena hartu zuen*; Parsons 1911an administratzaile bakarra bihurtu zen, 1930ean hil arte mantenduko zuen kargua. William M. Odom, *Paris Ateliersen* sortzailea 1921ean, eskolako presidente izan zen; 1936an eta Parsons-i egindako omenaldian, funtsezko pieza izan zen erakundearen garapenaren norabidean, bai eta arte bisualetan hezkuntzaren eraketan ere mundu osoko artea eta industriaren arteko loturari buruzko teorien bidez. Eskolak izena aldatu zuen *Parsons School of Design* izenarekin.

1970ean, *New School for Social Research-en* (gaur egun The New School) dibisio bihurtu zen; 1972an, kanpusa Sutton Place-tik Greenwich Villagera aldatu zen.

2005ean, jatorriko unibertsitateak izena aldatu zuenean, *Parsons School of Design-*ek *Parsons The New School for Design* izena hartu zuen.

### Aurreko izenak 
* *Chase School* (1896-1898)
* *New York School* Of Art (1898-1909)
* *New York School Of Fine And Applied Art* (1909-1936)
* *Parsons School Of Design* (1936-2005)

## Nabarmendutako ikasleak 
* Magdalena Atria
* Adolph Gottlieb
* Marc jacobs
* Donna karan
* Tom ford
* Alexander Wang
* Steven Meisel
* Anna Sui
* Stephen Dwoskin
* Ai Weiwei
* Julie Umerle
* Barbara kruger
* Jasper johns
* Angela Gisela Brown
* Narciso Rodriguez

## Ikus, gainera 
* The New School

## Kanpo estekak
Jean-Baptiste Greuze

**Jean-Baptiste Greuze** (Tournus, 1725eko abuztuaren 21a - Paris, 1805eko maiatzaren 4a) frantziar margolaria izan zen. Erretratuetan, genero eszenetan eta historia margolaritzan espezializatu zen.

Borgoinako merkataritza-hiri batean jaio zen. Lyongo artistarekin trebatu zen, eta Lyonera lagundu zion, eta gero Parisera. Han ospea hartu zuen eta erakusten hasi zen. 1765ean bere ospearen punturik gorenera iritsi zen eta hamahiru obra erakutsi zituen Akademian.

## Iruditegia 

Jean-Baptiste Greuze, Gitarzysta.jpg|Gitarra-jotzailea, 1757
Jean-Baptiste Greuze The White Hat 2120759508.jpg|Kapela zuria, 1870
Jean-Baptiste Greuze - Portrait of Benjamin Franklin.jpg|Benjamin Franklinen erretratua, 1777
Jean-Baptiste Greuze 001.jpg|Hautsitako katilua
Jean-Baptiste Greuze - The lazy boy.jpg|*Mutil alferra*, 1755
Mme Georges Gougenot de Croissy, née Vïrany de Varennes.jpg|Mme Georges Gougenot de Croissy, née Vïrany de Varennes, 1757
Jean-Baptiste Greuze (French - The Laundress (La Blanchisseuse) - Google Art Project.jpg|*Arropa-garbitzailea*, 1761
Comte d'Angiviller.jpg|''Comte d'Angiviller*, 1763
Mozart painted by Greuze 1763-64.jpg|W. A. Mozart, 1763-64. Yale University
Jean-Baptiste Greuze - Septimius Severus and Caracalla - WGA10673.jpg|*Septimio Severo eta Karakala*. 1769, Louvre
La_malediction_paternelle.jpg|*Aitaren madarikazioa*, 1770
Greuze, Jean-Baptiste - Portrait of Count Stroganov as a Child - 1778.jpg|*Txikitako Pavel Alexandrovich Stroganoven erretratua*, 1778
Broken Eggs MET DP-12952-001.jpg|*Hautsitako arrautzak*, 1756, Metropolitan Museum of Art
Lille_PdBA_greuze_psyche_amour.JPG|*Kupido Psikek koroatua*, 1785-1790
Nicolas-Pierre-Baptiste Anselme, called Baptiste aîné by Jean-Baptiste Greuze (1725 - 1805).jpg|*Nicolas-Pierre-Baptiste Anselme*, c. 1790
Greuze jeune fille ruban bl.jpg|*Neska gaztea zinta urdinarekin*
Portrait of Marquise de Chauvelin - Jean Baptiste Greuze.png|*Chauvelingo markesaren erretratua*
Greuze-Le petit mathématicien.JPG|*Matematikari txikia*
Jean-Baptiste Greuze The Hermit, Or The Distributor Of Rosaries.jpg|*Ermitaua''

## Kanpo estekak
Avenida Palace hotela (Lisboa)

**Avenida Palace hotela** Lisboako eraikin historikoa da. XX. mende amaieran eraikia, frantses kutsuko estilo eklektikoa du. Portugalgo hotel ospetsuenetariko bat da.

## Historia 
1890 eta 1892 artean Companhia dos Caminhos de Ferro Portugueses erakundeak altxatu zuen, 1888an eraiki zen Rossioko geltokiaren osagarri gisa. Geltokia ere konpainia horrena zen. Eraikinaren estiloa eklektikoa da, frantses estiloko elementu askorekin. Arkitektoa José Luis Monteiro izan zen. 1977tik interes publikoaren izendapena du.

## Bezero ospetsuak 
* 1924an, Hirohito enperadorea bere eztei-bidaiaren hiru egun hotel honetan eman zituen.
* Bigarren Mundu Gerran bitartean Aliatuen alde espioi lanak egin zituen Juan Pujolek, "Garbo" ezingoitiaz ezaguna. Garbo Adolf Hitlerri engainatu zion gizona gisa ezaguna da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Hotelaren webgune ofiziala.
* :Hotelaren informazioa Ondare Arkitektonikoaren webgunean.
Mateo Pumacahua

**Mateo García Pumacahua Chihuantito** (Chinchero, Cuzco, 1740ko irailaren 21a - Sicuani, Cuzco , 1815eko martxoaren 17a) Peruko erregeordetzako militar eta funtzionario indigena bat izan zen, honen parte hartzea Tupac Amaru II.aren aurka erabakigarria izan zelarik honen matxinadaren porroterako. Urte batzuk beranduago, Angulo anaien kausa askatzailearekin bat egin zuen, 1814ko Cuscoko matxinadaren liderrik nabarmenena izan zelarik, eta, horregatik, Peruren independentziaren heroitzat hartzen da.

## Biografia 
thumb| Pumacahua-ren efigea Limako Próceres-eko Panteoian.
1740an jaio zen eta Chinchero (bere jaioterria), Maras, Huayllabamba, Umasbamba eta Sequecanchako kuraka kargua heredatu zuen.

Milizia indigenen buruzagitzan, José Gabriel Condorcanqui (Tupac Amaru II.a) jazarri zuen 1780 eta 1781eko matxinadan, eta kausa errealistan lagundu zuen, lanabesez eta gizonez. Aldi berean, noblezia inkaren artean ospea lortu zuen, 1802an Indios Nobles del Cuzcoko Errege alferez hautatua izan zelarik.

## Bibliografia 
* *Atlas departamental del Perú*, varios autores, Ediciones Peisa S.A., Lima, Perú, 2003 
* *Apellidos y fisonomía moral de Pumaccahua*, Luis Antonio Eguiguren Escudero, Tall. Graf. P.L. Villanueva, Lima, Perú, 1959.
* *El Perú en los tiempos modernos*, Julio R. Villanueva Sotomayor, Ediciones e Impresiones Quebecor World Perú S.A., Lima , Perú, 2002.
* *Historia de la República del Perú*, Jorge Basadre Grohmann, Diario "El Comercio", Lima, Perú, 2005. 
* *Nuevo Atlas del Perú y el Mundo*, Juan Augusto Benavides Estrada, Editorial Escuela Nueva S.A., Lima, Perú, 1991.
Cuscoko matxinada

eskuinera|thumb|236x236px| 1814ko Cuscoko matxinoek kolore zuria eta urdina zituen bandera bat diseinatu zuten, Mercedesetako Ama Birjinaren soinekoaren bereizgarriak, bere armen zaindari izendatu zutena.
**1814ko Cuscoko matxinada** Peruko Independentzia Gerraren pasarte bat izan zen, Cusco probintziaren zati handi baten matxinada eragin zuena, —Cuscoko, Huamangako, Arequipako eta Punoko intendentziak—, baita Charcas probintziaren zati bat ere. Bertan, Cuscoren autonomia eta autogobernua aldarrikatua izan zen, bai atzerriko edozein botererena, bai Peruko erregeordetzarena, José Fernando de Abascal y Sousa erregeordeak gobernatua. Gobernu batzordeak Buenos Airesen ekintza autonomistak bultzatu nahi zituen. 1814 eta 1815 urteetan gertatu zen, eta Peruko erregeordetzako indar errealistek itota amaitu zen.
Nitroso

thumb|210x210px|Nitroso konposatua
Kimika organikoan **nitroso** deritze —N=O funtzio-taldea substratu organiko bati lotuta duten konposatuei. Nitroso konposatuak nitrokonposatuak erreduzituz edo hidroxilaminak oxidatuz prestatzen dira. 2-metil-2-nitrosopropanoa eta nitrosobentzenoa dira familia honen adibide tipikoak.

## Erreferentziak
Bad Trip (filma)

***Bad Trip*** 2019ko Kitao Sakurai zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Bi lagun, ibilgailu arrosa bat eta kamera ezkutu bat. Bidaia berri bati ekin diote lagun horiek, eta errepidean aurrera egin ahala, txantxa umoretsuak egingo dizkiete pertsona ezezagunei, eta kamera ezkutu batekin grabatuko dituzte.

## Aktoreak 
* Eric André: Chris Carey
* Lil Rel Howery: Bud Malone
* Tiffany Haddish: Trina Malone
* Michaela Conlin: Maria Li

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2-metil-2-nitrosopropano

**2-metil-2-nitrosopropanoa** (CH3)3CNO formulako konposatu organikoa da nitroso deribatuen familiakoa. Erradikalak harrapatzeko baliatzen da hainbat teknika espektroskopikotan.
ezkerrera|thumb|134x134px|2-Metil-2-nitrosopropanoa

## Prestakuntza eta ezaugarriak 
2-Metil-2-nitrosopropanoa prestatzeko erreakzio-kate honi jarraitzen zaio:

: (CH3)3CNH2 → (CH3)3CNO2
: (CH3)3CNO2 → (CH3)3CNHOH
: (CH3)3CNHOH → (CH3)3CNO

Destilatu berritan likido hegazkor urdina da. Gela-tenperaturan uzten bada, likido urdina solido kolorge bihurtzen da dimerizatu delako. Disoluzioan dimeroa laster bihurtzen da monomero.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Calls (telesaila)

***Calls*** franko-estatubatuar telesaila da, Timothée Hochetek Canal+ eta Apple TV+entzat egina.

## Sinopsia 
Bederatzi istorio indibidualek osatzen dute lana, eta atal guztiek gauza bat dute komunean: telefono deiak. Pikutara joateko zorian dauden harremanen erretratu dira elkarrizketa horiek. Pixkanaka, ordea, telefonoaren alde banatara gatazkan dauden pertsonak ohartzen hasiko dira oraina ez dela gauza berbera denentzat: iraganetik hitz egingo dio maitale batek besteari; etorkizunetik, berriz, semeak amari.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Generation (telesaila)

***Generation*** (normalean ***Genera+ion*** idatzia) estatubatuar telesaila da, Zelda eta Daniel Barnzek HBO Maxentzat egina.

## Sinopsia 
Identitate sexuala komunitate kontserbadore bateko institutuan: giro hori du ordu erdiko atalez osaturiko telesailak. Bizitza, maitasuna eta familiaren funtsa zeintzuk diren aztertu du 19 urteko neska gazte batek bere lehen lanean.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nitrosobentzeno

**Nitrosobentzenoa** C6H5NO formulako konposatu organikoa da. Nitroso konposatuen adibide tipikoa da. Nitroso funtzio-taldearen ezaugarria da espezie berde ilunak orekan daudela kolore hori hitseko beren dimeroekin. Monomeroa zein dimeroa diamagnetikoak dira.

## Monomero-dimero oreka 
Nitrosobentzenoa eta beste nitrosoarenoak monomero-dimero oreka baten partaide dira. Normalean dimeroak solidoak dira eta monomeroak disoluzioan edo tenperatura altuetan agertzen dira. Dimeroaren formula honela ager daiteke: Ar(O)N=N(O)Ar. Nitrogenoen arteko lotura bikoitzaren ondorioz *cis*- eta *trans*-isomeroak sortzen dira. cis-trans isomeria monomeroa bitartekoa dela gertatzen da.
ezkerrera|thumb|193x193px|Nitrosobentzenoaren dimeroa

## Prestakuntza 
Adolf von Baeyer-ek prestatu zuen lehen aldiz nitrosobentzenoa difenilmerkurioa eta nitrosil bromuroa erreakzionaraziz,

(C6H5)2Hg + BrNO → C6H5NO + C6H5HgBr

Sintesi modernoan nitrobentzenoa fenilhidroxilaminara (C6H5NHOH) erreduzitzen da eta segidan sodio dikromatoz (Na2Cr2O7) oxidatzen da.

Halaber, presta daiteke anilina azido peroximonosulfurikoz oxidatuz.

## Erreakzioak 
Nitrosobentzenoa dienoekin erreakzionatzen du Diels-Alder erreakzioaren bidez. Anilinarekin kondentsatzen denean azobentzenoa sintetizatzen da. Bestetik, nitrosobentzenoa erreduzituz anilina lortzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sky Rojo

***Sky Rojo*** () espainiar telesaila da, Álex Pina nafarrak eta Esther Martínez Lobato soriarrak Netflixentzat egina. Prostituzioaren eta krimenaren inguruan josi du *road movie* estiloko istorio berri hau.

## Aktoreak 
* Verónica Sánchez: Coral
* Miguel Ángel Silvestre: Moisés
* Asier Etxeandia: Romeo
* Lali Espósito: Wendy
* Yany Prado: Gina
* Enric Auquer: Christian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jumbo (2020ko filma)

***Jumbo*** 2020ko Zoé Wittock belgikar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Jeanne neska gazte bat da, eta amarekin bizi da. Jolas parke batean lan egiten du, eta denbora asko igarotzen du bere logela maitean. Amak esaten dio gizon bat ezagutu beharko lukeela, baina Jeanne, berriz, liluratuta dago jolas parkeko atrakzio batekin, eta Jumbo izena jarri dio.

## Aktoreak 
* Noémie Merlant : Jeanne Tantois
* Emmanuelle Bercot : Margarette
* Bastien Bouillon : Marc
* Sam Louwyck : Hubert

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Garnica

**Manuel Garnica Serrano** (Madril, 1891-Pont de Molins, 1939ko otsailaren 7a) espainiar futbolari eta abokatua izan zen.

## Bizitza 
1907 eta 1917 artean Athletic de Madrideko futbolaria izan zen. Aurrelaria, garai hartan Athletic Clubeko sukurtsala zenez, Bilboko taldearekin ere jokatu zuen. Horrexegatik, Club Deportivo Españoli 1911ko Errege Kopako finala irabazi zion.

Futbola utzi ondoren, Teruelen abokatu gisa lan egin zuen. Gerra Zibilean errepublikarrek atxilotu eta erail zuten. 2000. urtean bere beatifikazio prozesua hasi zen.

## Erreferentziak
Hipoklorito

**Hipoklorito** deritze bai azido hipoklorosoaren anioiari ( ClO−) baita horren gatzei ere. Azido hipoklorosoaren esterrei ere hipoklorito esaten zaie, adibidez, tert-butil hipokloritoa.

Hipoklorito puru gehienak ez-egonkorrak izaten dira eta, ondorioz, ur-disoluziotan maneatzen dira. Beren aplikazio nagusia desinfektatzaile eta dekoloratzaile moduan eta uraren tratamenduan izaten da. Etxeko lixiba sodio hipokloritozko disoluzioa da. Halaber, klorazio eta oxidazio erreakzioetan ere erabiltzen da.

## Prestakuntza 
### Hipoklorito-gatzak 
Hipokloritoak kloroa eta metal hidroxidoak uretan erreakzionarazten prestatzen dira. Kloroak (0 oxidazio-egoera) dismutazioa pairatzen du: kloruro ioia (-1 oxidazio-egoera) eta hipoklorito ioia (+1 oxidazio-egoera) eratuz. Giro-tenperaturan egin behar erreakzioa kloratoak eratzea nahi ez bada.

: Cl2 + 2 NaOH → NaCl + NaClO + H2O
: 2 Cl2 + 2 Ca(OH)2 → CaCl2 + Ca(ClO)2 + 2 H2O

Sodio hipokloritoa elektrokimikoki ere ekoizten da. Gatzuna elektrolizatzen da kloroa eratzeko zeinek dismutazioa pairatzen duen. Baldintza ez-azidoetan egin behar da erreakzioa, kloroak disoluziotik burbuila moduan ihes egin ez dezan.
thumb|147x147px|Tert-butil hipokloritoa

### Hipoklorito-esterrak 
Hipoklorito-esterrak alkoholetatik abiatuz prestatzen dira hainbat erreaktibo baliatuz: kloroa, azido hipoklorosoa, dikloro monoxidoa eta hipoklorito-gatzak.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kloruro
* Klorito
* Klorato
* Perklorato

## Kanpo estekak
Irizar ie

[thumb|283x283px|[Tram'Busa|Tram'Bus sareko 18 metroko ie.tram ibilgailu bat Baionan]]
[thumb|283x283px|[Gasteizko Bus Elektriko Iraunkorra|Bus Elektriko Iraunkorra sareko 18 metroko ie.tram ibilgailu bat Gasteizen]]
**Irizar ie** 100% elektriko autobus-eredu da, Irizar euskal eraikitzaile diseinatua eta egina 2014tik.

## Ereduak 
### Autobus 
* ie.bus (10,8 m)
* ie.bus (12 m)
* ie.bus (15m)
* ie.bus (18 m)

### Igarotze azkarreko autobusa 
* ie.tram (12 m)
* ie.tram (18 m)

## Ezaugarriak 
### Dimentsioak 
## Erabiltzen duten sareak Euskal Herrian 
* Tram'Busa
* Gasteizko Bus Elektriko Iraunkorra

## Erreferentziak 
* Irizar enpresako katalogoa

## Ikus, gainera 
* Irizar
* Igarotze azkarreko autobus

## Kanpo estekak
San Mamesko arkua

**San Mamesko arkua** Athleticen estadio zaharra zen San Mamesen 1952tik 2013an eraitsi zen arte eserlekuen estalkia mantentzen zuen egitura arkitektonikoa zen. Ingeniaritzaren lorpentzat hartzen da, zutaberik gabeko estalkiak ikusgarritasun handiagoa ematen baitzien ikusleei

## Eraikuntza 
Athleticek San Mamesen jokatu zuen 1913tik aurrera, baina hasierako harmailek berrikuntza eta handitzea behar zuten. Horrela, 1950ko hamarkadan lehiaketa bat deitu zen estalpea eraiki eta harmaila hendaitzeko. Carlos de Miguel Gonzalez, Ricardo Magdalena Gayan eta Jose Antonio Domínguez Salazar arkitektoek eta Carlos Fernandez Casado ingeniariak irabazi zuten lehiaketa hori.

Obra 1952ko urtarrilaren 23an hasi zen, eta 1953ko maiatzean amaitu zen.

## Arkua gaur egun 
thumb|San Mamesko arkua, Lezaman|ezkerrera
Arkua gaur egun Lezamako kirol instalakuntzatan dago, Bilbao Athletic bigarren taldeak jokatu ohi duen zelaiaren albo batean.

Arkua elementu arkitektoniko babestua zen Bilbon, maila goreneko babesarekin. Baina 2006ko maiatzaren 12an D mailara jaitsi zuten, bertatik kentzeko aukera ematen zuena, Herria Aurrera hautes-plataformaren oposizio bakarrarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cecilio Ibarretxe

**Cecilio Ibarretxe Aranburu** (Bilbo, 1892ko apirilaren 14a - *ib.*, 1961eko maiatzaren 2a) Bilboko Athletic Klubeko jokalaria izan zen, atezain moduan aritu zena.

## Biografia 
1913ko martxoaren 17an Real Madriden aurkako Kopako partida batean debutatu zuen. Horrela Luis Astorkia ordezkatu zuen. Urte hartako abuztuaren 21ean, San Mames futbol zelaia inauguratu zuen Racing de Irúnen aurkako partida jokatu zuen.

Bost urtez aritu zen Athleticen. Guztira 47 partida ofizial jokatu zituen, garai amateurrerako oso luzea dena.

## Ibilbidea 
### Tituluak 
### Eskualdeko Txapelketak 
### Errege Kopak 
## Erreferentziak
German Etxebarria

**German Etxebarria Usaola** (Bilbo, 1896 &ndash; 1984ko urtarrilaren 2a), **Maneras** izenez ezaguna, Bilboko Athletic Klubeko jokalaria izan zen, hegaleko moduan aritu zena.

## Biografia 
1913ko azaroaren 23an debuta egin zuen, Deportivo Bilbaori bi gol sartuz. Handik gutxira lehen bi titulu erdietsi zituen. 1926ra arte jokatu zuen Domingo Gómez-Acedo eta gero 100 partida baino gehiago jokatu zituen bigarren futbolari izanda.

## Ibilbidea 
### Tituluak 
### Eskualdeko Txapelketak 
### Errege Kopak 
## Erreferentziak
Fernando Egiluz

**Fernando Egiluz** (Bilbo) mendi bizikletako txirrindularia da. Euskal Herriko Txapelduna izan da bi aldiz.

## Palmaresa 
### 2003 
* Euskal Herriko Txapelketa.
* Labastida (Euskadiko Open).
* 2. Euskadiko Open-eko Sailkapen Nagusian.

### 2004 
* Euskal Herriko Txapelketa.

### 2012 
* 2. Puentedey.
* 3. Getxo (Euskadiko Maratoi Open).

### 2013 
* Munduko Suhiltzaile Txapelketa.

* Padrones de Bureba.

### 2014 
* 2.Mozares.

## Kanpo estekak
Beatie Edney

**Beatrice Edney** (Londres, 1962ko urriaren 23a) Ingalaterrako aktorea da, *Highlander* filmean Heather MacLeod-en rola betetzeagatik ezaguna.

## Biografia 
Sylvia Syms aktorearen alaba da. Zortzi urterekin *A Day at the Beach* filmean hartu zuen parte. 1986an *Highlander* egiteko aukeratua izan zen eta 1993an *In the Name of the Father* filmean azaldu zen. Ordutik aurrera telebistan egin du lana gehienbat.

## Filmografia 
### Filmeak 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Santa Luzia (Funchal)

**Santa Luzia** Madeira uhartearen Funchal udalerriaren edo concelhoaren freguesia da, Portugalen. 1,34 km²ko zabalera du eta 6.695 biztanle 2001n. Biztanle dentsitatea 4996,3 bizt/km²koa da.

## Kanpo estekak 
* :Freguesiaren webgunea.
Sé (Funchal)

**Sé** («apezpikuaren egoitza») Portugalgo Madeira uharteko Funchal udalerri edo concelhoko freguesia bat da. 2.148 biztanle zituen 2001ean, eta 3,67 km² ditu. Administratiboki, Sé udalerriaren barruan sartuta daude Selvagens uharteak, hirigunetik 280 kilometro hegoalderago kokatuak.

## Kanpo estekak
Elisabeth Dmitrieff

**Elisabeth Dmitrieff** (errusieraz : Елизавета Дмитриева, *Jelizaveta Dmitrieva*), jaiotzaz Jelizaveta Lukinitxna Kuxeleva (errusieraz: Елизавета Лукинична Кушелева) 1851 azaroaren 1ean jaio zen Voloken, Toropets ujezdeko herrian (Pskoveko gobernaritza, Errusiako Inperioa), eta 1910 edo 1918an hil zen, politikaria, militante feminista, sozialista eta komuneroa izan zen.

## Biografia 
Familia aristokratiko batean jaio zen eta hezkuntza pribilegiatua jasotzeko aukera izan zuen, baina emakume, atzerritar eta alaba ez-legitimo izaerak, aristokrazia errusiarrean baztertua izatera eraman zuen, egoerak marxismoaren filosofia eta Nikolai Txernishevskiren ideia erradikalen inguruko interesa piztu ziotelarik. Txernishevskiren *Zer egin?* eleberrian irakurritakoak praktikara eraman nahian, *artel* ereduan (ekoizpen kooperatiba errusiarrak) oinarritutako errota kooperatiboa sortzen saiatu zen San Petersburgon, bertako zirkulu sozialistetan parte hartzen zuen bitartean.

Familiarengandik ihes egiteko ezkondu, eta Genevara joan zen ikastera; han, *La Cause du Peuple (Narodnoie Dielo)* egunkari sozialista zuzendu zuen, eta Langileen Nazioarteko Elkartearen atal errusiarraren sorreran parte hartu zuen. Lehen Internazionaleko harreman sarearen bitartez Genevatik Londresera joan eta Karl Marx ezagutu eta Errusiako instituzio komunalen (artel eta obstxinak) eta sozialismoaren inguruko eztabaida eta lanketa intelektuala burutu zuen. Londresen zegoela, Pariseko langileen altxamendua jakin zuenean, Parisera joan zen Internazionaleko kide bezala.

1871ko Parisko Komunako eragile nagusietakoa izan zen. Apirilaren 11an *Parisen Defentsa eta Zaurituen Zaintzarako Emakumeen Batasuna* sortu zuen, emakumeen eskubideak sustatzeko eta emakumeen lan-baldintza duinak defendatzeko Frantziako lehen elkartea. Emakumeen Batasunaren bitartez auzoz auzo kontsumo eta ekoizpen kooperatibak sortu zituzten, emakumeen autonomia baldintzak, lanaren burujabetza eta baldintza material duinak sortzeko asmoz.Komunako abagunea hainbat ideia praktikan jartzeko lana Versallestarren errepresioaren hasierak eten zuen. Parisko erresistentzian modu aktiboan borrokatu zuen, Aste Odoltsua bezala ezagun egin zen sarraskian.

Aste Odoltsuan biziraun ondoren, Genevara ihes egin zuen, eta handik Errusiara itzuli zen. Han Ivan Davidovskirekin ezkondu eta hau Siberiako erbestera kondenatua izan zenean, erbestera lagundu zion. Identitatea gordetzera behartua egon zen, polizia frantses, suitzar eta errusiarra bila zuelarik, eta ondorioz bere iragan komuneroa gorde behar izan zuen, bere bizitzako azken urteetan gertaera hauek ahanzturan utzi zituelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yune Nogueiras

**Yune Nogueiras** (Bergara, Gipuzkoa, 1998ko urriaren 24a) gipuzkoar aktorea da.

2020an egin zuen debuta zinema aktore lanetan *Akelarre* filmean, zeinean María izeneko pertsonaia antzeztu zuen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
### Kontzertuak edo zuzeneko emanaldiak 
## Sariak 
* Besarkada Saria - 2022 Errebelazio saria emakumezko aktoreen atalean - Intimidad (Euskal Aktoreen Batasuna).

## Musika 
Indai taldeko kidea da, indie abesti ezagunen bertsioak egiten dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Yune Nogueiras «Gaur egun, zoritxarrez, Kattalin bezalako emakume asko daude gizartean». *Naiz.eus,* 2025eko azaroa
* Elkarrizketa Galdegazte 21 *Goiena*, 2021.03.18
Giuseppe Baini

**Giuseppe Baini** (Erroma, 1755eko urriaren 21a-Ibidem, 1844ko maiatzaren 21a) musikagile eta abesbatza-zuzendari italiar ospetsua izan zen.

## Biografia 
Cappella musicale pontificia sistinaren zuzendaria, Kapera Pontifikaleko zuzendaria, Giovanni Pierluigi da Palestrinaren hizkuntza kontrapuntistikoaren eta estiloaren jarraitzaile sutsua izan zen. Giuseppe Bainik pieza ugari konposatu zituen, bereziki liturgian erabilerarako edo zerbitzu erlijiosoetarako pentsatuta. Halaber, musikaren inguruko ikerketak biltzen dituzten lan asko idatzi zituen.

## Obrak 
* *Miserere*
* *Dies iræ*
* *Panis angelicus*

## Idazlanak 
Liburu ugari plazaratu zituen, asko beste hizkuntzetara itzuliak. Hona hemen batzuk:
* ''Saggio sopra l'identità de' ritmi musicale e poetico* (1820, Florentzia). Frantsesez: *Trattato della fuga sul canto fermo*.
* *Memorie storico-critiche della vita e delle opere di Giovanni Pierluigi da Palestrina, cappellano-cantore, e quindi compositore della cappella pontificia, maestro di cappella delle basiliche Vaticana, Lateranense e Liberiana, detto il principe della musica* (1828, Erroma). Frantsesez: *Mémoires sur la vie et les œuvres de Palestrina* (1828).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Théodore Nisard, *L'Abbé Joseph Baini'', 1867.

## Kanpo estekak
Maryam Yusuf Jamal

**Maryam Yusuf Jamal** (  ;  ) ( **Zenebech Tola** jaioa) (1984ko irailaren 16a) Bahraineko distantzia ertaineko korrikalaria da. Emakumeen 1500 metroko lasterketan, Londresko 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan, olinpiar domin bat irabazi zuen lehen atleta bahraindarra da, urrea (jatorriz brontzea, baina geroago dopatutako bi atleta deskalifikatu zituzten). Golkoko estatu bat ordezkatzen zuen emakumeen arteko lehen dominadun olinpikoa izan zen. Etiopian jaioa, 2005ean bere lehen denboraldi osoa izan zen. Errekor nazionala lortu zuen eta urteko 3000m azkarrena egin zuen, 8:28,87 denborarekin Osloko lasterketa batean. Jamal 1500 m-etan munduko txapeldun izan zen bi alditan, 2007an eta 2009an Atletismo Munduko Txapelketan irabazi ondoren.

Bahrainen ordezkaria izan zen Pekinen egin ziren 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, eta 150m-tan bosgarren amaitu zuen finala.  Jamalek ere arrakasta handia izan du eskualdeko lehiaketetan: 2006ko Asiako Jokoetan urrezko bi domin irabazi zituen 2007ko eta 2009ko Asiako Kros Txapelketez gain.
eskuinera|thumb|504x504px| Jamal FBK Jokoetan 2007an

## Marka Pertsonalak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tour Michelet

**Tour Michelet** (euskaraz: "Michelet dorrea"), Frantziako Puteaux hiriko La Défense finantza barrutian dagoen bulego eraikin bat da. Jatorrizko etxeorratza 1985an eraiki zen eta 127 metro zituen.

Bereziki Total enpresa hartzen du.

1985ean amaitu zenean, 127 metroko altuera zuen bulego dorrea La Défense negozio barrutiko bederatzigarren altuena zen. Eraikinak 34 solairu ditu eta gutxi gorabehera 75.750 metro koadro ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Tour Michelet
Thomas Hughes

**Thomas Hughes** (Uffington, Berkshire, 1822ko urriaren 20a - Brighton, 1896ko martxoaren 22a) ingeles legegizon, epailea, politikari eta egilea izan zen. ''Tom Brown's School Days* eleberri erdiautobiografikoagatik da ezaguna, Rugby Schoolen kokatua.

Rugby Schoolen ikasi zuen, Thomas Arnoldek zuzentzen zuena, bere aitaren laguna. Han kiroletan nabarmendu zen, batez ere kriketean.

Erreformista soziala izan zen eta mugimendu sozialista kristauaren parte izan zen. Sindikatuez eta kooperatibez ere interesatu zen.

Alderdi Liberaleko kide eta legebiltzarkide 1865 eta 1874 artean izan zen. Han kooperatiben aldeko legedia sustatu zuen. Opioaren aurkako mugimenduko kide ere izan zen.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Tom Brown's School Days* (1857)
* *The Scouring of The White Horse* (1859)
* *Tom Brown at Oxford* (1861)

### Saiakerak 
* *Religio Laici* (1861)
* *A Layman's Faith* (1868)
* *Alfred the Great* (1870)
* *Memoir of a Brother* (1873)
* *The Old Church; What Shall We Do With It?* (1878)
* *The Manliness of Christ* (1879)
* *True Manliness* (1880)
* *Rugby Tennessee* (1881)
* *Memoir of Daniel Macmillan* (1882)
* *G.T.T. Gone to Texas* (1884)
* *Notes for Boys* (1885)
* *Life and Times of Peter Cooper* (1886)
* *James Fraser Second Bishop of Manchester* (1887)
* *David Livingstone* (1889)
* *Vacation Rambles* (1895)
* *Early Memories for the Children'' (1899)

## Kanpo estekak
Ana Labordeta

**Ana Labordeta de Grandes** (Teruel, Aragoi, 1965eko uztailaren 19) aragoar aktorea da. 2009. urtean bigarren mailako aktore onenaren saria jaso zuen *Amar en tiempos revueltos* telesaieko pertsonaiarengatik. 

## Biografia 
Aita, José Antonio Labordeta idazlea, abeslaria eta politikaria zuen. Ama, berriz, Juana de Grandes. Bi ahizpa ditu: Ángela Labordeta idazlea eta kazetaria; eta Paula Labordeta. 

Filologia Hispanikoak ikasten aritu zen, eta utzi egin zuen aktore izateko. Bokazio berantiarrekoa izan da, eta antzerkiaren munduan oinarritzen da bere ibilbide profesionala, nahiz eta film eta telesail batzuetan ere parte hartu duen.

## Aktore ibilbidea 
2003an *23 centimetros* lanean Carlota pertsonaia lanarekin SGAEren Miguel Mihura saria irabazi zuen. Espainiako autoreren batek sortutako obra bateko aktore onenari ematen zaio sari hori. 

2009an, bigarren mailako aktore onenaren saria irabazi zuen, TVEko *Amar en tiempos revueltos* telesailean egindako lan handiagatik, Moroccoko Rosario gerentea interpretatuz. 

2010ean, Max Antzerki Sarietarako izendatu zuten, Aktore Onenaren kategorian, *Noviembre* antzerki-muntaian egindako lanagatik.

2023. urtean Lola Herrera eta Lola Baldrichekin *Adictos* lana egiten aritu da.

## Lanak 
Hauexek dira bere lan batzuk:  

### Telebista 
### Filmak 
### Film laburrak 
### Antzerkia 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2003an SGAEren Miguel Mihura saria *23 centimetros* laneko Carlota pertsonaiarengatik. 
* 2009an Bigarren mailako aktore onenaren saria irabazi zuen, TVEko *Amar en tiempos revueltos* telesailean Moroccoko Rosario gerentearen interpretazioarengatik.
* 2010ean Max Antzerki Sarietarako izendatu zuten, Aktore Onenaren kategorian, *Noviembre* antzerki-muntaian egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Literatura faltsifikazio

[thumb|250px|*Les Chansons de Bilitis* (1894) liburuaren azala. [Pierre Louÿsen Antzinako Greziako poesia erotikoaren frantsesezko sasi-itzulpena izan zen.]]
**Literatura faltsifikazioa** iruzur mota bat da, eta egiten da iruzurrezko testu bat, normalean eskuizkribua, egiazko eta original moduan aurkezten denean. Desberdindu behar da plagioa eta faltsifikazioa. Plagioan egile baten testua kopiatu egiten da beste idazle batek propio gisa aurkezten du, egiazko jatorria ezkutatuz; plagioa edukiarekin dago eztabaida, hau da, nork sortu duen. Faltsifikazio kasuan (kasu honetan literarioa) testua aurkezten da idazle edo garai jakin batena balitz bezala. Normalean garaiko edota idazlearen estiloa, prozedura, gaiak… imitatzen dira, iruzurra sinesgarria bilakatzeko nahian. Egiazko egilea itzalpean geratzen da. Batzuetan faltsifikazioaren oinarri fisikoa oso zainduta egoten da (paperaren, tintaren eta abarren ezaugarriak zainduz), gezurrezko testua onargarri ager dadin. Literatura faltsifikazioak normalean idazle ezagunekin lotzen dira, eta hauen atzean helburu ekonomikoa egoten da, honelako dokumentu baten salmentan oinarritua. Beste batzuetan motibazio ideologikoak, politikoak edota erlijiosoak egon daitezke iruzurraren oinarrian.

Literatura faltsifikazioaren adibide dugu *Altabizkarko kantua*.
Pamela Jelimo

**Pamela Jelimo** (1989ko abenduaren 5a) distantzia ertaineko kenyar atleta da, 800 metrotan espezializatua. Urrezko domina lortu zuen 800 metrotan Pekingo 2008ko Olinpiar Jokoetan, 18 urte zituela. Urrezko olinpiar domina irabazi zuen lehen keniar emakumea da eta Urrezko Ligako Jackpot-a irabazi zuen lehen keniarra ere bai. Munduko junior mailako errekorra eta Afrikako senior errekorra lortu zuen 800 metrotan.

## Lorpenak 
### Marka Pertsonalak 
### Nazioarteko Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Conor-Saltoki (Iturrotz)

**Conor-Saltoki (Iturrotz)**, mendi bizikletako taldea da. Iturrotz taldea zen lehen, baina 2003. urtean Decathlon-Iturrotz izan zen eta 2004. urtetik aurrera, **Conor-Saltoki** bezala ezagutzen da, Elite eta Sub-23 mailean. Gurean dagoen talde garrantzitsuenetakoa izan da beti, Orbea taldearen atzetik. Saltoki iruñeako enpresaren babespean, 2004. urteko denboraldirako, Patxi Cia txirrindulari handia fitxatu zuten.

Euskadiko Open-a eta Diario de Navarra Open-a zenbaitetan irabazi du.

## Taldeak 
### 2004 
Patxi Cia

Felix Arraztoa

Iker Villanueva

Ander Elizagarai

Ivan Larretxea

Oskar Vergara

### 2005 
Patxi Cia

Ander Elizagarai

### 2008 
Diego Latasa

Jesus Bacaicoa

Ander Villanueva

### 2009 
Diego Latasa

Jesus Bacaicoa

### 2010 
Ismael Ruiz de Loizaga

Raul Serrano

Alexander Ordeñana

Jesus Bakaikoa

### 2011 
Ismael Ruiz de Loizaga

Alexander Ordeñana

Aitor Begino

Asier Juanbeltz

Luis Grasa

Marcos Dominguez

Raul Serrano

Diego Latasa

### 2012 
Alex Ordeñana

Diego Latasa

Ismael Ruiz de Loizaga

Luis Grasa

Jesus Bakaikoa

Asier Juanbeltz

Daniel Aristu

Marcos Dominguez

Ander Villanueva

Raul Serrano

Javier Bernard

### 2013 
Alex Ordeñana

Jesus Bakaikoa

Diego Latasa

Ismael Ruiz de Loizaga

Luis Grasa

Asier Juanbeltz

### 2014 
Diego Latasa

Jesus Bakaikoa

Federico Garcia-Brag

### 2015 
Mikel San Juan

Ion Roldan

Diego Latasa

Jesus Bakaikoa

Adrian Marin

Mikel Irigoyen

Luis Grasa

Pablo Carabantes

### 2016 
Ander Bengoa

Mikel San Juan

Diego Latasa

Jesus Bakaikoa

Ander Elizagaray

Javier Larrea

Xabier Irisarri

### 2017 
Iñigo Gomez

Javier Larrea

Ion Roldan

Javier Izquierdo

Jaime Garcia

### 2018 
Iñigo Sagardoy

Mikel Merino

Javier Larrea

Javier Guillorme

Ion Roldan

Manu Elgezabal

Mikel Iosu Iribarren

Ander Bastarrika

### 2019 
Iñigo Sagardoy

Mikel Merino

Gorka Indurain

Javier Guillorme

Javier Larrea

Tasio Izu

Alex Perez

Aitor Ameztoi

### 2020 
Iñigo Sagardoy

Estibaliz Sagardoy

Unai Tabar

Ion Roldan

Javier Lopez

Javier Larrea

Mikel Merino

Pablo Bustingorri

Unai Llorente

Tasio Izu

Javier Guillorme

## Palmaresa 
### 2004 
Euskadiko Open

### 2005 
Euskadiko Open 

Diario de Navarra Open

Orbea Saria

Bicihobby Saria

Lizarra Klasikoa

### 2006 
Bicihobby Saria

### 2008 
Diario de Navarra Open

Orbea Saria

Dicastillo Saria

### 2009 
Diario de Navarra Open

Orbea Saria

Peña Ciclista Lukin Saria

### 2010 
Virgen del Yugo Klasikoa

Peña Ciclista Lukin Saria

Lizarra Klasikoa

Zurukuain Saria

### 2011 
Diario de Navarra Open

Virgen del Yugo Klasikoa

Peralta Saria

Camping de Acedo Klasikoa

Cendea de Olza Sari Nagusia

Peña Ciclista Lukin Saria

Lizarra Klasikoa

### 2012 
Euskadiko Open

Caja Rural btt Kopa

Galtzagorri Saria

Virgen del Romero Saria

Tudela

Ceramicas Egurza Saria

Tafalla

Arazuri

### 2013 
Euskadiko Open

### 2017 
Euskadiko Open

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak