Safiya Noble

**Safiya Umoja Noble** (AEB, XX. mendea) UCLAko irakaslea da, eta UCLA Center for Critical Internet Inquiry enpresaren sortzailea eta zuzendaria. Algorithms of Oppression-ren autorea da, eta, bi liburukiren koeditorea da: *The Intersectional Internet: Race, Sex, Class and Culture* and *Emotions, Technology & Design* Oxfordeko Unibertsitateko ikerketa laguntzailea da. Oxford unibertsitateko Oxford Internet Institute-ko ikerlaria da.  Oxfordeko Unibertsitate Batzordeko komisario izendatu zuten AI eta Gobernu Onari buruz 2020an. 2020an Global Future Council of Artificial Intelligence for Humanity Fundazioan izendatu zuten.

## Gaztaroa eta ikasketak 
Noble Fresnon hazi zen, Kalifornian, eta Roosevelt Arte Eskolan ikasi zuen. Soziologia ikasten jarraitu zuen Kaliforniako Estatu Unibertsitatean, Fresno, ikasketa afro-amerikarretan eta ikerkuntza etnikoetan zentratuta. Fresnon zegoela, Noble "campus political scene" barruan sartuta zegoen eta apartheidaren aurka protesta eta arraza eta genero berdintasunaren aldeko kanpaina egin zuen. Associated Students, Inc. eta Kaliforniako Estatuko Ikasleen Elkarteko kidea izan zen.  Graduatu ondoren, Noblek hamarkada bat baino gehiago egin zuen lan kultura anitzeko marketinean, publizitatean eta harreman publikoetan.

Noble Urbano-Champaigneko Illinois Unibertsitatera joan zen graduatu ondoko ikasketetan maisutza eta doktoretza lortu zituen Liburutegian eta Informazio Zientzietan. Bere 2012ko tesian, Neska beltzen bila: tradizio zaharrak baliabide berrietan, generoa eta arraza plataforma teknologikoetan nola agertzen hausnartu zuen.

## Karrera 
Noble Hiri-Champaigneko Illinois Unibertsitatean irakasle laguntzaile izendatu zuten ikasketa afro-amerikarren sailean, Komunikabide eta Zinema Ikasketen sailean eta Komunikazio Ikerketarako Institutuan. Noble Kaliforniako Unibertsitatera (Los Angelesko Informazio Ikerketa Sailera) elkartu zen 2014. urtean. Los Angeles Early Career Award saria jaso zuen Los Angelesen, 2016. urtean. Urte berean, Hellman Fellow-eko kide izendatu zuten, informazio publiko ez-komertzialaren indexazio-sistema baten ikerkuntzan. 2018an, irakasle elkartura igo zuten UCLAn.

Noble Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitatera gehitu zen 2017tik 2019ra, irakasle laguntzaile bisitari gisa. USCn, komunikabide digitalen plataformen ardura politikoetan eta giza eskubideetan eta zibiletan zentratu zen eta horrek barne hartzen du arazo horien integrazioa STEMen eta ingeniaritzaren gaineko hezkuntza.

2020ko irailaren 25ean, Facebooken gaineko ikuskapen-talde independente bat denaren, "Real Facebook Oversight Board"-ren kide izendatu zuten. MacArthur Fellowship Saria eman zioten 2021ean.

## Ikerketa 
Noble-ren ikerketak generoa, teknologia eta kultura ditu ardatz, baita hauek Interneten diseinuan eta erabileran duten eragina ere. 2016. urtean, *Emotions, Technology & Design* and *The Intersectional Internet: Race, Sex, Culture and* *Class Online* editatu zuen. *Emotions, Technology & Design and The* *Internet: Race, Sex, Culture and* *Class Online*-ren helburua pertsonak sare globalen arteko metodo berrietan pentsatzera bultzatzeko testu bat eskaintzea da. Hainbat aldizkari akademiko eta kontsulta-batzordetako kidea da; besteak beste, Tabú: The Journal of Culture and Education eta Journal of Critical Library and Information Studies.

### Algorithms of opression 
Nobleren lehen liburua,  *Algorithms of Oppression,* 2018an argitaratu zen*.* Internet bidez arrazakeria, bereziki beltzen aurkako arrazismoa, nola sortu eta mantentzen den aztertzen du. Liburuan, Noblek bere kezka erakusten du komunitate beltzaren  enpresa teknologiko ahaltsuetako merkaturatzeko eran. Google eta Facebook bezalako enpresak ditu ardatz, baita "black-box" informazio algoritmoak ere. Bilaketa-termino bat sartzen denean, ez dago argi nola lortzen diren bilaketaren emaitzak. Bere itxaropena da gizarte-injustiziarekin amaitzea eta teknologiaren bidez baztertutako pertsonen pertzepzioa aldatzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak