Elizabeth McCombs

**Elizabeth Reid McCombs**, jaiotzaz **Henderson,** ( Kaiapoi, Zeelanda Berria, 1873ko azaroaren 19a – Christchurch, Zeelanda Berria, 1935eko ekainaren 7a) politikari aitzindaria eta emakumeen aldeko ekintzailea izan zen. 1933. urtean Zeelanda Berriko Parlamenturako aukeratutako lehen emakumea izan zen. Zeelanda Berriko emakumeek 1893an lortu zuten boto-eskubidea, baina ez zitzaien utzi Ordezkarien Ganberara aurkezten 1919 hauteskundeetara arte.

## Biografia 
[ezkerrera|thumb|[Stella Henderson, Kathleen eta Elizabeth Henderson 1890eko hamarkadan]]

### Lehen urteak 
McCombs Kaiapoin jaio zen, Canterbury eskualdea, Zeelanda Berrian. Alice eta Daniel Hendersonen bederatzi seme-alabetako bat izan zen. Familiak urte batzuk eman zituen Ashburtonen bizitzen, baina 1882an familia Christchurchera joan zen bizitzera. Aktibismoarekiko grina zuen familiak, neba-ahizpak ekintzaile nabarmenak baitziren. McCombs-en bi ahizpa, Stella Henderson eta Christina Henderson, jendaurrean ari ziren; Stella Zeelanda Berriko egunkari garrantzitsu baterako idazten, eta Christina sufragioaren mugimenduaren alde.
1886an, aita alkoholikoa hil egin zen, eta familia finantza-arazoetan utzi zuen aldi baterako.

## Politikari 
McCombs sozialismoaz interesatu zen bere ahizpa nagusien eraginarengatik, Elkarte Liberal Progresistan sartuta baitzeuden, sozialismora bideratutako talde txiki batean. Elkarte Liberal Aurrerakoiaren helburuetako bat emakumeen eskubide politikoak areagotzea zen. McCombs elkartean sartu zen, eta horren osagarri gisa, Zeelanda Berriko Emakumeen Tenperantziako Batasun Kristauarekin, Kate Sheppard Zeelanda Berriko sufragistak zuzendua. Elizabeth McCombs-ek hainbat kargu izan zituen Temperantziako Batasunean bizitza osoan, diruzain nazionalarena barne.

1903an, James McCombs-ekin ezkondu zen, Elkarte Liberal Aurrerakoiarekin ere zerikusia izan zuen sozialista indartsu batekin. Bi seme-alaba izan zituzten, eta beste bi adoptatu egin zituzten. James McCombs urrutiko zirkulu politikoetan zegoen aktibo, eta geroago Alderdi Sozialdemokratako diputatu bihurtu zen. Alderdi Laborista 1916an sortu zenean, lehen presidente bihurtu zen. Aldi berean, Elizabeth McCombs hautatu zuten alderdiko exekutiborako, Sarah Snowekin batera.

1921ean, McCombs-ek Christchurcheko Udalerako hauteskundeak irabazi zituen, bigarren emakumea zian zen. Bera kontseiluko kide izan zen 1935 arte, alde egitea erabaki arte. Denbora horretan, beste erakunde askotan ere egon zen aktibo, ospitaleetako batzarretan eta ongintzako erakundeetan barne. Haren lana 1926an ezagutu zuten, "Bakearen justizia" delakoa egin zenean.

1928ko hauteskundeetan, McCombs Kaiapoiko hautesleari aurkeztu zitzaion (arrakastarik gabe), Alderdi Laboristako lehen hautagaia gisa. 1931ko hauteskundeetan, zalantzan jarri zen Christchurch Northen egoitza, arrakastarik gabe.

### Karrera parlamentarioa 
1933ko abuztuan McCombs-en senarra, James, hil zen, 1913tik Lytteltonen legebiltzar-aulkian egon zena. Orduan, Elizabeth McCombs bera izan beharko zatekeen Lytteltonen posturako Alderdi Laboristaren hautagai berria. Alderdiko kide batzuek hasieran zalantzak izan zituzten, baina azkenean hautagai laborista hautatu zuten. 1933ko hauteskundeak irailaren 13an egin zirenean, McCombs-ek irabazi egin zuen nabarmen: 1931ko hauteskundeetan 32 boto baino ez zituen jaso Jamesek, baina Elizabethek 2600 boto jaso zituen, eta Parlamentuko lehen emakume diputatu hautatu zuten. 

Lehen hitzaldia irailaren 28an eman zuen.  

### Landutako gaiak 
Parlamentuan, McCombs-ek zenbait gairi buruz hitz egin zuen, eta horietako askok emakumeen eskubideak eta ongizatea barne hartzen zituzten. Berak sustatutako arrazoien artean hauexek zeuden:

* Emakumeen ordainsari berdintasuna.
* Langabezia-politikako aldaketak, gizonezko langabeentzat emakumezko langabeentzat baino ugariagoak.
* Polizian emakumeak izatea.
* Ezkontzeko adina handitzea (gero 12 neskentzat eta 14 mutilentzat).

1926an Christchurch The Press egunkarian argitaratutako artikulu batean, McCombs honelaxe deskribatua izan zen: "langileekiko pazientzia gutxikoa da, bere interes onenak ordezkatzen ditu eta ez nahitaez bere iritziak. Berak langabeen ordezkari zen diputatu bati "jendetza ilogikoa" deitu zion, lan egin nahi zutela esan zutenean, baina laguntza karitatiboaren bidez lan egin beharra kritikatu zuten".

## Eritasuna eta heriotza 
Gero eta osasun eskasagoa izateak zaildu egin zuen McCombs-ek politikan bete-betean parte hartzea. Christchurchen 1965eko ekainaren 7an hil zen, parlamentuan sartu eta bi urte baino gutxiagora.

1935ean, King George V erretiro-domina jaso zuen. Parlamentuan karrera laburra izan arren, emakumeek arrakastaz aukera zezaketela erakutsi zuen, eta handik lasterrera beste emakume bat (Catherine Stewart, 1938an, Wellington Westerako hautatua) parlamentuan izan zen. Lytteltoneko hautesleen artean, Terry McCombs semea  Lehen Gobernu Laboristan Hezkuntza ministroa izan zen 1947-1949 bitartean. Terry McCombs izan zen Lytteltoneko eserlekuan 1951ra arte, eta, azkenean, 38 urteko familia-atxikipena izan zuen. 

## Aintzatespenak 
* 1935ean, King George V erretiro-domina jaso zuen. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Elizabeth McCombs da Mujeres como nosotros obraren pertsonaia nagusia. Wayback Machine-n (1993) *artxibatu* zen lan hori, Helen Varley Jamiesonek idatzi eta Centenary Trust-ek es''*katuta.
* 1966ko biografia *Zeelanda Berriko entziklopedia*
* Obituario en The Press, 1935eko ekainaren 8a. James Oakley Wilson, liburuzain burua, Batzar Nagusiko liburutegia, Wellington.
* *Mujeres en la vida parlamento 1970–1990'': Conferencia Hocken 1993 de Marilyn Waring, or. 32–33 (Hocken liburutegia, Otagoko Unibertsitatea, 1994)

## Kanpo estekak 
* Christchurch hiriko liburutegia: Elizabeth McCombs
* Elizabeth McCombs-en marrazki bizidunak Parlamentuan sartzen, gizonezko diputatuak arrastean
* "Elizabeth Reid McCombs: Dedikatua, Emakumearen Interesen Txapelduna" NZ Truth, 1156 zenbakia, 1928ko urtarrilaren 26a, 6. orrialdea