open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Éloïc Peyrache

**Éloïc Peyrache** (Mumbai, 1975eko urriaren 24a) ekonomialari frantziarra da. 2008az geroztik, HEC Parisko zuzendariordea eta *Grande École* programako zuzendaria izan zen, ondoren HEC Parisko zuzendari nagusi interino 2020ko urrian, eta azkenik HEC Parisko zuzendari nagusi eta dekano 2021eko urtarrilean.

## Biografia 
1995ean ENS Cachanen 12. maila gainditu ondoren (D2 lehiaketa, ekonomia-metodo kuantitatiboak-kudeaketa), Éloïc Peyrachek ekonomia-kudeaketa agregazioa gainditu zuen 1998an. Ekonomian doktoregoa lortu zuen Tolosako Ekonomia Eskolan 2003an, "Seinaleen teoria ekonomikoari buruzko saiakerak: lan eta ziurtagiri merkatuetan aplikazioak" tesia Tolosa I Capitoleko Unibertsitatean defendatu ondoren.

Éloïc Peyrache 20035ean sartu zen HEC Parisen, eta bertan kudeaketa ekonomia eta sare ekonomia irakasten ditu. 2004tik GREGHECeko (CNRS) kidea da. 2004tik 2005era CEMS programaren zuzendaria izan ondoren, 2009an irakasle elkartu bihurtu zen. Peter Todden mediku arrazoiengatik alde egin ondoren, 2020ko urrian HEC Pariseko zuzendari nagusi interino bihurtu zen.

Bere ikerketak kontratuen teorian, industria-ekonomian eta lehia-politikan oinarritzen dira. Amerikako Ekonomia Elkarteko eta Ekonometria Elkarteko kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hang Thuk Hak

**Hang Thuk Hak** (; Stueng Trang, 1926ko abuztuaren 2a – Phnom Penh, 1975eko apirilaren 18a) kanbodiar antzerkigile eta politikaria izsn zen, Khmer Errepublikako lehen ministroa 1972tik 1973ra.

Parisen antzerkia ikasi zuen eta Keng Vannsak zuzendutako ikasle erradikalen taldeko kidea izan zen. Haietako asko Kanputxeako buruzagi komunistak izan ziren gero. 1951n itzuli zen bere herrialdera eta Siang Reap inguruko basoetatik borroka antikolonialean parte hartu zuen. 1953an itzuli zen bizitza publikora, herrialdearen independentzia baino pixka bat lehenago.

Antzerki Eskola Nazionalean irakatsi zuen eta bere lana funtsezkoa izan zen Kanputxeako antzerki modernoaren garapenerako. Arte Ederretako Errege Unibertsitateko zuzendaria izan zen 1965ean sortu zenetik. Bere antzezlan askok gobernuaren ustelkeriari eraso zioten eta satira politikoa sartu zuten.

Lon Nol jeneralak errepublika aldarrikatu zuen 1970ean estatu-kolpe baten ondoren. Hang Alderdi Sozialista Errepublikanoko buruzagia zen eta 1972an izendatu zuten lehen ministro. Norodom Sihanoukekin eta Khmer Gorriarekin negoziatzen saiatu zen, eta apirilaren 1ean Lon Nolek herrialdetik ihes egin ondoren, su-eten bat negoziatzen saiatu zen komunistekin.

Khmer Gorrien garaipenaren ondoren herrialdea uzteari uko egin zion, baina bere familia salbu jarri ahal izan zuen. 1975eko apirilaren 18an exekutatu zuten.
Martti Helde

**Martti Helde** (Rootsi, Kohila, 1987ko abuztuaren 23a) estoniar zinema zuzendaria eta gidoigilea da.

2015ean Estoniako Musika eta Antzerki Akademian graduatu zen antzerki-lider espezialitatean (estonieraz: *näitejuhtimine*).

## filmografia 
* 2013 "Superbia" (film laburra; zuzendaria eta gidoilaria)
* 2014 "Ristuules" (film luzea; zuzendaria eta gidoilaria)
* 2015 "Kontakt" (film luzea; zuzendaria)
* 2017 "Kümme, üheksakümmend" (film dokumentala; zuzendaria)
* 2018 "Seltsimees laps" (film luzea; eszena masiboen zuzendaria)
* 2019 "Skandinaavia vaikus" (film luzea; zuzendaria eta gidoilaria)
* 2024 "Vara küps" (film luzea; zuzendaria)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rootsi (Rapla konderria)

Rootsi Kohila landa-udalerriko herrixka bat da, Raplako konderrian, Estoniako ipar-mendebaldean. Herri honek populazio apala du, azken urteetan zertxobait hazi dena. Erroldako datuek erakusten dutenez, 2000. urtean 26 egoiliar izatetik 2021erako 39 izatera igaro da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kohila

**Kohila** Rapla konderriko (Estonia) Kohila udalerriko hiriburua da, eta 2011. urtearen amaieran 3346 biztanle zituen. 

Konderriaren iparraldean dago, Harju konderriaren mugatik gertu.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Mikel Gardoki

**Mikel Gardoki Azpiroz** (Andoain, 1950 - Astigarraga, 1975eko apirilaren 24a) ezker abertzalearen militantea, Espainiako Poliziak hil zuen tiroz. Donostian kale baten bidez oroitzea eragotzi zuten gero. Odon Elorza alkate zela, epai honen aurka egin zuen Donostiako Udalak, militantzia hori ez zegoela ofizialki frogatuta salatuz, baina erabakia berretsi egin zuten espainiar auzitegiek. 

## Biografia 
Donostiako Ategorrieta auzoan bizi zen. 

1975eko apirilaren 24an, Espainiako Poliziak Mikel Gardoki hil zuen Astigarragan segada batean. Propaganda garraiatzen ari zen 25 urteko andoaindarra, Juan Migel Goiburu "Goiherri"rekin batera. Ergobia auzoko taberna batean sartu zirenean, Polizia frankistak irteera inguratu zuen eta posizioak hartuta, atera zirenean tiro egin zieten. "Goiherri" atxilotu eta torturatu zuten, eta biharamunean salbuespen egoera ezarri zuten Gipuzkoan eta Bizkaian, ETA behin betiko desartikulatu asmoz. Ehunka pertsona atxilotuta ere, ez zuten lortu. 1979ean Donostiako Udalak kale bat eman zion Gardokiri, baina 2008an EAEko Auzitegi Gorenak izena aldatzeko agindu zuen.

Bertsio ofizialak ETAren aurkako operazioa zela zabaldu zuen. Gardokik Maiatzaren Lehenaren testinguruan propaganda politikoa zeraman autoan, hori baino ez. Lekukoek esan zutenez, ihes egiteari ekin zioten Gardokik eta berarekin zihoan Juan Migel Goiburu "Goiherri"k, eta orduan akabatu zuten polizikideek lehena eta besoan zauritu bigarrena. Han 22-23 polizikide zirela azaldu zuen Goiburuk; honekin agerian gelditzen da atxilotzeko aukera bazegoela, baina tiroka hastea erabakita zuten. Goiburu espetxeratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1998ko Lieja-Bastogne-Lieja

**1998ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 84. edizioa izan zen. 1998ko  apirilaren 19an jokatu zen Lieja eta Ans artean, 265,5 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, Asics taldeko Michele Bartoli italiarra izan zen, helmugara bakarrik heldu zelarik. Podiumean Laurent Jalabert frantziarra eta Rodolfo Massi italiarra alboetan izan zituen.

Lehenbiziko euskalduna, Jon Odriozola gipuzkoarra izan zen, hogeitaseigarren sailkatu zena.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tonduff

**Tonduff**, , "Gain Beltz", Irlandako ekialdean dagoen mendi bat da, Wicklow konderrian. 642 metroko garaiera du.

Wicklow mendien ipar-ekialdeko zatian dago. 

Bere mendebaldeko magalean Liffey ibaia jaiitzen da eta hegoaldekoan Dargle ibaia.
1992ko Lieja-Bastogne-Lieja

**1992ko Lieja-Bastogne-Lieja** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 78. edizioa izan zen. 1992ko  apirilaren 19an jokatu zen Lieja eta Ans artean, 262 kilometroko ibilbidearekin.

Garailea, Gatorade-Chateau d'Ax taldeko Dirk De Wolf belgikarra izan zen, helmugara bakarrik heldu zelarik. Podiumean Steven Rooks nederlandarra eta Jean-François Bernard frantziarra aldameneetan izan zituen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Poulaphouca urtegia

**Poulaphouca urtegia**,  edo ''Poll a' Phúca'', "Pucaren Zuloa", eta , Irlandako ekialdean dagoen urtegi bat da, Wicklow konderrian. 

1937-1940 artean eraiki zen eta Liffey ibaiaren urak bilduz egin zen. Izena Poulaphouca ur-jauziari zor dio.

Vartry urtegiarekin batera, Dublin hiriburua urez hornitzen duten bi urtegi nagusiak dira.
Dromina

**Dromina**, , Irlandako herri eta townland bat da, Cork konderrian.

2016ko erroldaren arabera 275 biztanle zituen.
Deel ibaia

**Deel ibaia**, , Irlandako ibai bat da, Cork konderrian eta Limerick konderrian. 63,2 kilometro luze ditu.

Cork konderrian, Dromina herriaren inguruan jaio, eta Limerick konderrian Shannon ibaian urak isurtzen ditu, Shannongo estuarioan.
Inny ibaia (Leinster)

**Inny ibaia**, , Irlandako ibai bat da, Meath konderrian, Westmeath konderrian eta Longford konderrian. 88,5 kilometro luze ditu.

Meath konderrian, Oldcastle eta Loughcrew herrien inguruan jaio, eta Longford konderrian Ree aintziran urak Shannon ibaian isurtzen ditu.
Maigue ibaia

**Maigue ibaia**, , Irlandako ibai bat da, Cork konderrian eta Limerick konderrian. 62,36 kilometro luze ditu.

Cork konderriaren iparraldean jaio, Milford herriaren inguruan, eta behin Limerick konderrira igaro eta Bruree, Croom eta Adare herriak pasatu ondoren, Shannon ibaian urak isurtzen ditu, Shannongo estuarioan.
Suck ibaia

**Suck ibaia**, , Irlandako ibai bat da, Roscommon konderrian, Offaly konderrian eta Galway konderrian. 133 kilometro luze ditu.

Roscommon konderrian jaio, O'Flynn aintziran, eta Offaly, Roscommon eta Galway konderrien mugan, Shannonbridge herrian, Shannon ibaian urak isurtzen ditu.
Amaiur Luluaga

**Amaiur Luluaga Redondo** (Anoeta, Gipuzkoa, 1991) trikitilaria eta dantzaria da, modalitate klasikoan eta garaikidean trebatua. Trikitilari bezala, hainbat txapelketa irabazi ditu.

## Bizitza 
Tolosaldea eskualdeko Anoeta udalerrian jaioa, euskal dantzak ikasten hasi zen hiru urteko neskatoa zela eta, hamar urte beranduago, dantza klasikoaz eta baita garaikideaz egin zuen topo. 19 urte zituen Haatik Dantza Konpainian hasi zenean eta taldearen partaide izaten jarraitzen du. Alurr eta Arineketan Dantza Taldeekin ere kolaboratu izan du. 

## Dantzari 
Bartzelonako Àrea Espai de Dansa i Creació eskola hautatu zuen dantza garaikidean formatzeko eta Kataluina aldetik itzulita, Haatik taldeari lotuta jarraitzeaz gain, egitasmo desberdinetan parte hartzeari ekin zion.

Iñaki Plaza eta Eñaut Zubizarreta musikariekin kolaboratzen du eta Clàudia Gòmezekin batera Pyrene 430 lana sortu zuen.

Dantza irakaslea da eta Haatik-etik profesionalentzat ikastaroak ematen ditu ere.⁹

## Lanak   
Haatik, Alurr zein Arineketan Dantza Taldeetako dantzari edota sortzaile gisa, ikuskizun desberdinetan parte hartu izan du, besteak beste:

* 2012an *Errimak Oinetan*, bertsolaritza eta mugimenduaren arteko uztarketa 
* 2012an *Izanak dirau 1512*, Nafarroako Erresumaren inbasioaren urteurrenaren harira sortutakoa
* 2014an *Ilargiaren Malkoa*, galeren ondorioz hausnartzen du, dolutik pasatzeko moduak esploratzen dituena
* 2015an *Itsaslapurrak*, euskal piraten istorioak eszenatokira ekartzen dituena
* 2016an *Hormek Diote*, hormen isiltasuna dantzaren bidez interpretatzen dira bertan
* 2018an *Lau Eme*, andrazkoen inguruko lana, euskal tradizioak eta gaur egungo errealitateak uztartzen dituena
* 2019an *Errimak bi Oinetan*, bertsolaritza eta mugimendua uztartzen dituena taula gainean
* 2019an *J-AhO!* ikuskizuna, Clàudia Gómez eta  Montse Álvarez katalanekin batera dantzatua
* 2020an *J-AhO! II* aurreko ikuskizunaren jarraipena
* 2021ean *Ur*, naturaren eta gizakiaren arteko harremana esploratzen duen ikuskizuna.
* 2022an *Ur bizitan*, Uraren eta bizitzaren zikloak ardatz dituen ikuskizun poetikoa
* 2022an *AMAraun*, Oihana Iguaran bertsolariarekin batera, amatasuna ardatz hartzen duen ikuskizuna 
* 2024an *OTS*, “Herri gogoa” diskoetxearen istorioan inspiratutako lana
* *Sua,* Lapurdin jauntxoen eta herritar xumeen arteko talkei bizitza ematen diena
* *Oinazez*, aurrera egin nahi duen pertsonaia baten istorioa taularatzen duena 
* *Bi Punturen Artean*, lerro eta bideen inguruan jolasten dabiltzan bi artista, patuak elkartu dituela eszenifikatzen du

Marta Espar eta Maiol Virgilik zuzendutako *Bailar la locura (Eromena dantzatu)* dokumentalean parte hartu zuen,  J-AhO! Ikuskizunaren sorrerarekin paraleloan sortutakoa. 

## Sariak 
* 2007an, Gasteizko Ama Zuriaren jaietako Txikitixa txapelketa irabazi zuen Nerea Lertxundi aiarra panderoan lagun 
* 2008an, Hernaniko Kriskitiña dantza taldeak antolatutako Trikitixa txapelketa irabazi zuten Nerea Lertxundik eta biok

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dialil disulfuro

**Dialil disulfuroa** konposatu organikoa da, C6H10S2 formula duena, organosufre konposatuen familiakoa, disulfuroen klasekoa. Likido kolorgea da, baratxuri usainekoa. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarria etanoletan, hexanotan eta ohiko disolbatzaile organikoetan. Toxikoa eta sukoia da.

Diallil disulfuroa produktu naturala da. Baratxurian eta *Allium* generoko beste espezie batzuetan aurkitzen da. Tipula mozteak eragiten duen negarraren erantzuleetako bat da.

## Sintesia 
Industrian alil disulfuroa alil bromuroa edo alil kloruroa sodio disulfuroarekin tratatuz, atmosfera geldoan eta 40-60 Ctan, sintetizatzen da. Prozesuak % 88ko etekina du, baina aldi berean beste alilo-sulfuro batzuk ere sintetiza daitezke dialil trisulfuroa esaterako. Hauek bereiztea zaila da ezaugarri fisiko antzekoak dituztelako.

459x459px|Diallyldisulfid formation

## Erabilera 
Dialil disulfuroa aromatizatzaile gisa usatzen da elikagai-industrian bereziki zaporeak indartzeko, zopetan esaterako. Europar Batasunean erabiltzea onartuta dago. Nekazaritzan nematizida natural gisa baliatzen da.

Halaber, begiak eta mukosak narritatzen ditu eta horrek sortzen du tipula mozteak eragiten duen negarra.

## Erreferentziak
Roman Matsov

**Roman Voldemarovitx Matsov** (errusieraz: ; 1917ko apirilaren 27a, Petrograd – 2001eko abuztuaren 24a, Tallinn) sobietar eta estoniar biolinista, pianista eta orkestra-zuzendaria izan zen.

Udako ikastaroak egin zituen Berlinen, Georg Kulenkampff (biolina) eta Walter Gieseking (pianoa) maisuekin. 1940an Tallinngo Kontserbatorioan graduatu zen biolin eta pianoan, eta Estonia SESBeko kide izan baino lehentxeago Leningradoko Kontserbatorioan sartu zen, Estoniako zenbait orkestra sinfonikoren kontzertu-maisua izaten jarraitzen zuen bitartean.

Gerra hasi zenean boluntario aurkeztu zen frontean eta teniente bilakatu zen, baina 1941ean larriki zauritua izan zen. 1943an zuzendu zuen lehen aldiz, Yaroslaven, hustutako Estoniako kolektibo artistikoarekin. 1946an jaso zuen lehen zuzendari-saria. Matsovek Sobietar Batasuneko Orkestra Zuzendarien Lehiaketaren saria jaso zuen 1948an. 1950ean Estoniako Irrati eta Telebista Orkestra Sinfonikoko ohiko zuzendaria eta zuzendari nagusia izan zen. Estoniako konpositoreen obra askoren estreinaldiak eman zituen, Stravinsky, Hindemith, Schoenberg eta Webernekin batera, eta azkar egin zuen gora.

Bigarren Mundu Gerran bere familiak Australiara emigratu zuen eta Australian zuen ahizpak kontzertu baten berri ikustean bakarrik bizirik jarraitzen zuela jakin zuen.

Hala ere, geroago Mahlerren lanak programatzeagatik kritikatua izan zen.

## Xostakovitxekiko adiskidetasuna 
Roman Matsovek Dmitri Xostakovitxekin kolaboratu zuen konpositorearen musikak bizirik iraun zezan, baina Maria Yudinari bezala atzerrira bidaiatzea debekatu zioten, eta musika-agintari ofizialek espoliatu egin zuten. Hil eta hiru urtera, 2004an, Gramophone-k honako hau idatzi zuen: "Xostakovitxen milaka eskuizkribu eta grabazio bilatzen ari dira, oraindik bildumaren jabe izandako Roman Matsov zuzendariaren Estoniako apartamentuan gordeta daudenak".

## Grabazioak 
* LP Estoniako Irratiko Orkestra Sinfonikoa, Roman Matsoven zuzendaritzapean

## Sariak 
* Izar Gorriaren Ordena (1945)
* Estoniako SESko artista omendua (1954)
* Lanaren Bandera Gorriaren Ordena (1956)
* Estoniako SESko herri-artista (1967)
* Gerra Abertzalearen Ordena, 2. klasea (1985)
* Izar Zuriaren Ordena, 3. klasea (2001)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gaizki ulertua (eleberria)

***Gaizki ulertua*** () Irène Némirovsky franko-ukrainar idazlearen eleberria da. 1924ko udan idatzi zuen Hendaian, «euskal udaz maiteminduta».

1926ko otsailean argitaratu zuen *Œuvres libres* hilerokoan. Arrosa usaineko istorioan, emakume egozentriko batek gizon gazte txiro batengana duen maitasunak aurrez aurre egiten du diruak ezarritako aurrebaldintzekin. Geroko liburuen istorioak era batera zein bestera zipriztinduko zituen gai nagusietako batekin plazaratu zuen Irène Némirovskyk.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andeloteko Ituna

**Andeloteko Ituna** (edo **Andeloteko** **paktua**) Andelot-Blanchevillen sinatu zen, 587. urtean, Gontran Borgoinakoa erregearen eta Brunilda Austrasiakoa erreginaren artean. Akordioaren arabera, Guntranek Brunildaren seme Txildeberto II.a oinordekotzat hartzea eta Txildebertekin *leude* matxinoen aurka aliatzea lortu zuen. Gregorio Tourskoak bere *Historia Francorum* liburuan Txildeberto II.aren hamahirugarren urtean honek Metzetik Chalonsera enbaxada batekin mugitu zela idatzi zuen, Gontranen bila. Honek argudiatu zuen aurreko promesak hausten ari zirela, batez ere Senliseko banaketari buruz. Ituna nagusiki garrantzitsua izan zen Gregoriorentzan bertan Tours Guntranen eskuetatik Txildeberto II.aren eskuetara pasatu zelako. Ituna idatziz gorde zen, eta Gregoriok beste kopia bat egin zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konstantzio Galo

**Flavio Klaudio Konstantzio Galo** (326 – 354) Erromatar Inperioko ekialdeko probintzietako gobernaria izan zen, Zesar mailan, 351tik 354ra, bere lehengusu zen Konstantzio II.a Augusto enperadorearen menpean. Konstantzio Kloro enperadorearen (293-306) eta Flavia Maximiana Teodoraren biloba eta Julio Konstantzio eta Galaren semea zenez Konstantinotar dinastiaren kide zen. Bere osaba Konstantino Handiaren erregealdian jaioa (306-337), Konstantinoren heriotzaren ondorengo purgetan bizirik iraun zuen familia inperialeko gizonezko bakanetakoa izan zen bere anaia Juliano (aurrerago enperadorea izango zena) eta Nepotianorekin batera. Konstantzio II.aren garaian Galo enperadoreorde izan zen, Antiokian bizi zen eta Konstantzioren arreba Konstantinarekin ezkondu zen. 351-352 urteetan juduen matxinada bat jazartu zuen. Galo, azkenean, Konstantziorekin etsaitu zen eta exekutatua izan zen, bere anaiorde Julianok Zesar bezala ordezkatua izan zelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dantzaldia (eleberria)

***Dantzaldia*** () Irène Némirovsky franko-ukrainar idazlearen eleberri laburra da.

## Sinopsia 
Kampf senar-emazteak eta Antoinette alaba Parisen bizi dira luxuzko etxe batean. Dantzaldia antolatu dute eta berrehun lagun baino gehiago gonbidatu dituzte. Baina Antoinetteri debekatu egin diote dantzarako sarrera, oraindik gazteegia delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Friedrich von Flotow

**Friedrich von Flotow** (Teutendorf, 1812ko apirilaren 27a – Darmstadt, 1873ko urtarrilaren 24a) alemaniar musikagilea izan zen.

Familia aristokratiko batean jaio zen eta hezkuntza frantsesa jaso zuen. Anton Reicharen ikasle izan zen Parisko Kontserbatorioan, eta Daniel Auber, Gioachino Rossini, Giacomo Meyerbeer, Gaetano Donizetti, Fromental Halévy eta geroago Charles Gounod eta Jacques Offenbach musikarien eragina jaso zuen. Bere operan Frantziako opera komikoen ezaugarriak agertzen dira.

1830eko Uztaileko iraultzan Alemaniara itzuli zen eta ganbera-musika eta operetak konposatu zituen Parisera itzuli ahal izan zen arte. 1835ean amaitu zuen bere lehen opera eta 1839an iritsi zitzaion arrakasta *Le Naufrage de la Méduse* lanarekin. Bere lanik ezagunena *Martha* opera da.

1848ko Iraultzarekin Alemaniara itzuli behar izan zuen. 1856 eta 1873 artean gorteko antzokian kargu bat izan zuen Schwerinen.
[thumb|upright|Friedrich von Flotowren hilobia, "Alter Friedhof" [Darmstadt]]

## Lanak 
### Operak 
* *Die Bergknappen* (1833)
* *Alfred der Große* (1835)
* *Pierre et Catherine* (1835)
* *Rob Roy*
* *Sérafine* (1836)
* *Alice* (1837)
* *La Lettre du préfet* (1837)
* *Le Comte de Saint-Mégrin* (1838)
* *Lady Melvil* (1838)
* ''L'Âme en peine* (1846)
* *L'Eau merveilleuse* (1839)
* *Le Naufrage de la Méduse* (1839)
* *Les Pages de Louis XI* (1840)
* *L'Esclave de Carmoëns* (1843)
* *Alessandro Stradella* (1843)
* *Martha* (1847)
* *Sophie Katharina oder Die Großfürstin* (1850)
* *Rübezahl* (1852)
* *Albin oder Der Pflegesohn* (1856)
* *Herzog Johann Albrecht von Mecklenburg oder Andreas Mylius* (1857)
* *Pianella* (1857)
* *La Veuve Grapin* (1859)
* *Naida ou le Vannier* (1865)
* *Zilda ou la Nuit des dupes* (1866)
* *Der Königsschuß* (1864)
* *La Châtelaine* (1865)
* *Am Runenstein* (1868)
* *Die Musikanten* (1887)
* *L'Ombre* (1870)
* *La Fleur de Harlem* (1876)
* *Rosellana* (1876)
* *Sakuntala*

### Balletak 
* *Lady Harriet ou la Servante de Greenwich* (1844)
* *Die Libelle* (1856)
* *Die Gruppe der Thetis* (1858)
* *Der Tannkönig, ein Weihnachtsmärchen* (1861)

### Musika instrumentala 
* *Concerto pour piano et orchestre nº 1 en ut mineur*
* *Concerto pour piano et orchestre nº 2 en la mineur''

## Kanpo estekak
Birjinak eta beste kontakizun batzuk

***Birjinak eta beste kontakizun batzuk*** () Irène Némirovsky franko-ukrainar idazlearen kontakizun argitaragabe edo aurkiezinen bilduma da.

Horietako zazpi Okupazio garaian idatziak dira. Satirarena da bere idazteko artea, mingostasunez eta kezkaz tindatuta badator ere. Jadanik esaneko ez den patuak eraitsitako emakumeak ageri dira, beren garaipenez indarrez gabetutako gizonezkoak, joandako denboren nostalgian hondoratutako amak, herentziaren madarikazioak oinazeturiko seme-alabak... Némirovskyren ironiak hondamendia eragiten du kontakizun hauetan, denboraz aurretik ohartarazten gaitu hondamendiaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hilda Ram

**Maria Mathilda Ramboux**, jaiotzez **Hilda Ram** (Anberes, 1858ko urriaren 31 – 1901eko uztailaren 12a) flandriar idazlea izan zen. Flandriar mugimenduan eta mugimendu feminista katolikoan ekintzailea izan zen.

## Biografia 
### Gaztaroa eta ikasketak 
Maria Mathile Ramboux 1858ko urriaren 31n jaio zen Anberesen, zortzi seme-alaba zituen familia aberats batean. Aita soldadua zen. Flandriako Wavre-Notre-Dameko irakasleentzako eskolan ikasi zuen. Ondoren, Britainia Handira joan zen, Uptoneko Ursulinen Institutuan, Londrestik gertu, ingelesa ikastera.

### Karrera 
Ikasketak amaitutakoan, Ramek irakasle gisa lan egin zuen Anna Bijns ikastetxean, baina lana utzi behar izan zuen haren osasun ahulak eraginda. Ondoren, idazteari ekin zion. Bere lehen olerki bildumak —*Een Klaverken uit ’s Levens Akker*, 1884an Hilda Ram ezizenarekin argitaratua— harrera ona izan zuen. 1890ean Staatsprijs voor Poezie saria lortu zuen *Gedichten* liburuagatik. Hilda Ramen mentoreak, beste batzuen artean, Pol de Mont eta Jan van Droogenbroeck idazle flandriarrak izan ziren.

1894 eta 1899 artean, Ramek "*Wonderland*" argitaratu zuen Maria-Elisabeth Belpairerekin batera, gazteentzako kontakizun laburrak eta maitagarrien ipuinak jasotzen zituen bost liburukiko bilduma. 1897an, Ramek eta Belpairek emakumeek sarbide izan zezaketen *Extension universitaire pour les femmes* izeneko unibertsitate-mailako ikastaroa sortu zuten. 1899an Constance Teichmann Zirkulua sortu zuten, klase aberatseko emakumeen artean flandriar hizkuntzaren erabilera sustatzeko. Horrez gain, *Dietsche Warande* literatura-aldizkaria  sortu zuten Belforten, eta Ram-ek lehen argitalpen-batzordean parte hartu zuen. Haren osasunak, baina, okerrera egin zuen, eta ezin izan zuen egunkarian kolaboratzen jarraitu.

Minbiziak jota hil zen 1901eko uztailaren 12an Anberesen. Hiri bereko Berchem barrutiko hilerrian lurperatu zuten.

Argitalpenak

Hilda Ramek poemak, antzezlanak, oratorio bat eta prosa narratiboa idatzi zituen. Bere ibilbidea poeta gisa hasi zuen bilduma hauekin:

* *Een Klaverken uit ’s Levens Akker* [Levens Akkereko hirusta] (1884)
* *Bloemen en Bladeren* [Loreak eta hostoak] (1886)
* *Verhuizen* [Aldatzeak] (1888)
* *Gedichten* [Poemak] (1889), in 1890 vijfjaarlijkse Staatsprijs voor Poëzie.
* *Nog een Klaverken* [Beste hirusta bat] (1894)
* *Wat zei wat zong "dat kwezeltje"* [] (1898)
* *Heidekoniginnetje* [Zer esan zuen, zer kantatu, buruberoak?] (1902)
* *Gedichten* [Poemak] (1906)

Maria E. Belpairerekin maitagarrien ipuin originalak eta itzuliak eta bestelako ipuinak bildu zituen *Wonderland*-en [Mirarien Herria] (1894-1899).

Prosaz idatziriko lanak:

* *De Familie Schrikkel*, [Schrikkel familia] eleberria (1899)
* *Slachtoffers voor Transvaal* [Transvaal-eko biktimak] (1901)
* *Schetsen, novellen, vertellingen* [Oharrak, eleberriak, kontakizunak] (1903)

Edgar Tinel-en *Godelieve* operaren libretoa idatzi zuen (1892)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kevin Pollak

**Kevin Elliot Pollak** (1957ko urriaren 30a, San Frantzisko, Kalifornia), estatubatuar aktore eta umorista bat da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Fede-jauzi

**Fede-jauzia**, gehien erabiltzen den esanahian, zerbait ukiezina edo gertagaitza edo ebidentzia enpirikorik gabea sinestea edo onartzea da. Erlijio-sinesmenarekin lotutako ekintza da, erlijio askok fedea errukiaren funtsezko zatitzat jotzen baitute.

Esamoldea Søren Kierkegaardi egozten zaio, nahiz eta berak ez zuen inoiz hitza horrela erabili, sinesmenerako jauzi gisa baizik. Kierkegaarden arabera, fede-jauzi batek arrazoiketa zirkularra eskatzen du, fedeak jauzia egiten duen bitartean.

*Begrebet Angest* liburuan definizio horren erdigunea deskribatzen du: jauzia. Adam eta Evaren kontakizuna erabiliz egiten du, zehazki Adam bekaturantz jauzi eginez. Jauzi horrek koalitate batetik besterako aldaketa esan nahi du, bekatu bat edukitzearen nolakotasuna bekatu bat edukitzearen nolakotasunerantz. Kierkegaardek dio ezaugarri batetik besterako trantsizioa jauzi baten bidez bakarrik gerta daitekeela. Trantsizioa gertatzen denean, pertsona zuzenean mugitzen da egoera batetik bestera, une batean ere bietan egon gabe.

Garrantzitsua da ulertzea Kierkegaarden jauzia kristau testuinguruan sartzen dela, kristautasunean dauden paradoxak direla eta. *Philosophiske Smuler* liburuan, Kierkegaardek kristautasunak aurkezten dituen paradoxetan sakontzen du.

## Konnotazioak 
Fede-jauziaren inplikazioak, testuinguruaren arabera, konnotazio negatiboa edo positiboa izan dezake, adibidez, norbaitek bertutetzat sentitzen badu ebidentziarik ez duen zerbaitetan sinesteko gai izatea, beste batzuek erotuta dagoela uste duten bitartean. Kontzeptu teologiko eta filosofiko gisa erantzundako gaia da. Esate baterako, "fede itsuaren" eta erlijioaren arteko lotura arrazoimena eta logika Jaungoikoarengan sinesteko oinarria eratzeko agerkundea eta tradizioa baino gehiago erabiltzearen alde egiten dutenen artean eztabaidatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Mist (eleberria)

***The Mist***, , 1980ko Stephen King estatubatuar idazlearen beldurrezko eleberri bat da. 

## Argumentua 
AEB, Maine, Bridgton udalerria, ekaitz elektriko baten ondoren Laino arraro bat herriaz jabetuko da. 

Bertako merkatalgunea Lurra inbaditu berri duen etsai izugarri baten surkako gizateriaren azken gotorlekua bilakatuko da.

## Zinema 
* *The Mist* (2007)
Kintino

**Kintino** IV. mendeko erromatar jenerala izan zen, Teodosio enperadorearen garaian (378-395) jardun zuena. Magno Maximo (383-388) usurpatzailearen *magister militum* bezala, Rhin ibaian Markomerren frankoen aurkako espedizio bat gidatu zuen 388. urtean. Nannieno jeneralari laguntza eskatu zion, baina honek uko egin zion. Jarraian Kintino segada batean erori eta garaitua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aile Asszonyi

**Aile Asszonyi** (1975eko uztailaren 22an jaioa) nazioarteko karrera egin duen soprano estoniarra da, Pucciniren Turandot, Wagnerren Senta eta Richard Straussen Elektra paper dramatikoengatik ezaguna.

## Biografia 
Asszonyi 1975eko uztailaren 22an jaio zen. Estoniako Musika eta Antzerki Akademian ikasi zuen Tallinnen, Matti Pelo eta Helin Kaptenekin, eta 2002an graduatu zen. Gehiago ikasi zuen Herbehereetako Opera Nazionalaren estudioan 2002tik 2004ra, eta Carlo Bergonzi Accademia Verdianan Busseton. Prix des Donateurs saria irabazi zuen Elisabet Erregina Lehiaketan, Bruselan, 2004an.

Asszonyik Estoniako Ganbera Koru Filarmonikoan abestu zuen lehen aldiz. 2000. urtean egin zuen debuta eszenatokian, Tartuko Vanemuine Antzokian, Mozarten *Così fan tutte-n* Despina gisa. Isidora Žebeljanen *Zora D* eta *Dve glave i devojka* operen mundu mailako estreinaldietan parte hartu zuen. Estoniako Opera Nazionaleko kidea izan zen 2010etik. Bere paperak Haydn-en Armida, Mozart-en Fiordiligi, Donna Anna eta Donna Elvira *Don Giovanni-n*, Adina Donizetti-ren L'elisir d'amore-n, Verdi-ren Violetta eta Giovanna d'Arco dira. Gero paper dramatikoagoetan menturatu zen, Beethovenen Fidelio filmean paper nagusia izan zuen bezala, eta Wagnerren *Tannhäuser* filmean Elisabeth eta Venus bezala. Europan, Dallapiccolaren *Il prigioniero* obran Amaren paperak interpretatu zituen Grazeko Operan 2016an, Prothoe Schoecken *Penthesilean* Bonneko Operan eta Abigaille Verdiren *Nabuccon* Ratisbonako Antzokian. Fata Morgana bezala agertu zen Coblenza Antzokian Prokofieven *Hiru laranjen maitasuna* lanean, Wagnerren Isolda eta Pucciniren Turandot bezala Sarrebruck Antzokian, eta Senta bezala Wagnerren *Holandar alderraia* lanean De Nederlandse Reiseoperekin. Besteak beste, Neeme Järvi, Paavo Järvi eta Dirk Kaftan zuzendariekin eta Dmitry Bertman, Michiel Dijkema, Stefan Herheim, Roman Hovenbitzer, Tobias Kratzer, Peter Konwitschny, David Pountray, Daniel Slater, Nicola Raab eta Andrejs Žagars zuzendariekin abestu du.

2023an, Richard Straussen Electraren paper nagusian agertu zen Asszonyi, Claus Guthek zuzendu eta Sebastian Weiglek zuzendutako Frankfurteko Operan. Kritikari batek adierazi zuenez, sinesgarria izan zen hasieratik, bai «ahots kementsu, bolumen handiko eta dramatiko» batengatik, bai eszenatokian egon zelako, erotzear dagoen emakume traumatizatu baten moduan jokatuz. *Frankfurter Allgemeine* Zeitung-eko (FAZ) Jan Brachmann-ek bere pertsonaiarekin identifikatuz eta bere bakarrizketan maitatzeko gaitasuna ez zuen emakume bat erretratatuz esperimentatu zuen.

Sofiya Gubaidulinaren *Über Liebe und Hass* / Maitasunaz eta gorrotoaz oratorioaren mundu mailako estreinaldian parte hartu zuen Tallinen zein Trondheimeko Olavsdagene Jaialdian.

Asszonyi 2007. urteko musikari onena izendatu zuen Estoniako Musika Kontseiluak, eta Estoniako Antzerki Saria jaso zuen 2009an, opera interpretaziorik onenari dagokiona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Odolaren sua

***Odolaren sua*** () Irène Némirovsky franko-ukrainar idazlearen eleberria da.

## Sinopsia 
Baserri giroko Frantziako herri txiki batean gertatzen da dena, 1930eko urteen hasieran. Silvio narratzaileak dirutza gastatu du munduan zeharkako bere ibilaldietan. Hirurogei urterekin eta familiaren kargarik gabe, patxada ederrean Frantziako txoko horretan giza kondizioaren behatzaile izatea tokatzen zaiola ematen du. Halako batean, ordea, patxada hori trakestu egiten da, herrian heriotza lazgarri bat gertatzen baita. Gizarte itxi eta hieratiko hori urratzen hasten da eta iraganeko sekretuak hasten dira azaleratzen, odolaren suak, gaztetasunaren grinak, bizitza hankaz goratu dezakeela demostratzeraino. Aitortza bat bestearen atzetik dator, azken sorpresak erabat aztoratuta uzten gaituen arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arimen maisua

***Arimen maisua*** () Irène Némirovsky franko-ukrainar idazlearen eleberria da.

## Sinopsia 
Dario Asfar, Krimeako mediku gaztea, Nizara iritsiko da emaztearekin eta seme jaioberriarekin. Zorrez kezkaturik, Dario etsipenez borrokatzen da bezero bat lortzeko, baina bere jatorri altxatuak mesfidantza eta arbuioa besterik ez du sorrarazten. Familiaren egoera eskasak miseriatik ihes egiteko eskaintzen zaion bide bakarrari ekitera bultzatzen du: psikoanalisiaren gorakada gero eta handiagoaz baliatuz, Dario bat-bateko terapeuta bihurtzen da, burges aberatsei hainbeste irrikatzen duten arimaren sosegua eta zoriona eskaintzeko prest dagoen berriketa moduko bat. Hala eta guztiz ere, arrakasta eta zori irrikatuak ondorio ustekabekoak izango ditu harentzat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laura Carreira

**Laura Carreira** (Porto, 1994) portugaldar zinema zuzendaria da, Eskozian bizi dena. Hainbat sari jaso ditu. Tartean, Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra.

## Biografia 
Laura Carreira 1994an jaio zen, Porto hirian. 

Lisboan egin zituen ikasketak, António Arroio Arte Eskolan, Ikus-entzunezko Komunikazio arloan. Ondoren, Edinburgoko Unibertsitatera joan zen ikasketak jarraitzera, eta zinemagintzan lizentziatu zen. 

## Sariak eta errekonozimenduak 
Sight & Sound nazioarteko zinema aldizkariak *Red Hill* film laburra Clermont-Ferrand Nazioarteko Jaialdiaren 2019ko edizioko zazpi onenetakotzat jo zuen. Film honekin, New Visions saria irabazi zuen Edinburgoko 73. Nazioarteko Zinema Jaialdian, eta BIFA sarietarako eta BAFTA Scotland Awards sarietarako izendatu zuten. 

*2024an, On Falling* bere lehen film luzearekin,  Zuzendari Onenaren Zilarrezko Maskorra irabazi zuen Donostiako Zinemaldiaren 72. edizioan. Urte berean BFI London Film Festival- en emandako sari nagusietako bat jaso zuen, Lehen Lan Onenaren Sutherland Saria.

## Filmografia 
* 2018 – *RED HILL,* film laburra

* 2020 - *The Shift,* film laburra 
* 2024 - *On Falling*, film luzea 

## Kanpo loturak 
* On falling filmaren kritika, Berrian.
* On falling filmari buruzko erreportajea, Berrian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dáithí Ó Conaill

**Dáithí Ó Conaill** (1938ko maiatza, Cork konderria - 1991ko urtarrilaren 1a, Dublin), irlandar errepublikazale bat izan zen.

Ipar Irlandako gatazkaren hasieran  Behin-behineko IRAren Armada Batzordeko kidea eta Sinn Féineko kidea izan zen, ondoren, 1986an, Sinn Féin Errepublikazaleko kidea eta 1991an zendu arte Jarraipeneko Irlandako Armada Errepublikazalearen lehen buruzagia ere bai.
Guillermo Zapata

**Guillermo Zapata** atleta da. Kolonbia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesús Villegas

**Jesús Villegas** (1946ko abuztuaren 23a) atleta da. Kolonbia ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lifeboat (filma)

***Lifeboat***, 1944ko Alfred Hitchcock britainiarrak zuzendutako biziraupen film bat da. John Steinbeck idazlearen kontakizun batean oinarritua dago. Tallulah Bankhead, William Bendix, Walter Slezak, Mary Anderson, John Hodiak, Henry Hull, Heather Angel, Hume Cronyn eta Canada Lee aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerran zehar, Ipar Ozeano Atlantikoan, itsaspeko baten itsasontzi bat torpedeatu eta hondoratzean eskifaiatik biziraun duten zortzi kidek ontzi txiki batean elkarbizi beharko dute. Itsasotik itotzear zegoen alemaniar bat ere erreskatatuko dute, gertaera honek ontziko kideen artean hika-mikak sortuko ditu.

## Aktoreak 
* Tallulah Bankhead: Constance "Connie" Porter, kazetari zutabegilea
* William Bendix: Gus Smith, zauritutako gizona
* Walter Slezak: Willi, alemaniar kapitaina
* Mary Anderson: Alice MacKenzie, erizaina
* John Hodiak: John Kovac, eskifaiako kidea
* Henry Hull: Charles J. "Ritt" Rittenhouse Jr., enpresaburu aberatsa
* Hume Cronyn: Stanley "Sparks" Garrett, irratilaria
* Canada Lee: Joe Spencer, zaindaria
* Heather Angel: Higley andrea, britainisr ama gaztea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mississippi Delta (eskualdea)

**Mississippi Delta**, AEBetan nagusiki Mississippi estatuaren ipar-mendebaldea eta Arkansas eta Louisianako zati batzuk barne hartzen dituen eskualde bat da, Mississippi ibaia eta Yazoo ibaiaren artean.

Eskualde honi "AEBetako Lekurik Hegoaldekoena" leloaz izendatu izan zaio, ez zentzu geografikoan, Hegoaldeko Estatu Batuen zentzu kultural, sozial, historiko eta ekonomikoan baizik.

Musikalki, Delta blues estiloaren sorlekua da.
Yazoo ibaia

**Yazoo ibaia**, , AEBetako Mississippi estatuko ibai bat da. 303 kilometro luze ditu.

Tallahatchie ibaia eta Yalobusha ibaiaren elkartzetik sortzen da, Greenwood hirian, eta Mississippi ibaian urak isurtzen ditu, Vicksburg udalerrian.
Yalobusha ibaia

'''''', AEBetako Mississippiko ibai bat da. 370 kilometro luze ditu. Izenak Choctaw hizkuntzaz "zapaburutxo" esan nahi du.

Chickasaw konderrian jaio, Houston udalerriaren ipar-mendebaldean, eta Leflore konderrian Tallahatchie ibaiarekin elkartuz Yazoo ibaia sortzen dute.
Hando Runnel

**Hando Runnel** (Liutsalu, Järvako konderria, 1938ko azaroaren 24a) estoniar poeta eta argitaratzailea da. Estoniako Zientzien Akademiako kidea da 2012az geroztik.

## Bizitza 
Lehen mailako ikasketak Jalgseman, Amblan eta Järva-Jaanin egin zituen

Hando Runnel Estoniako Idazleen Batasuneko kidea da 1969az geroztik, eta hainbat aldiz hautatu dute zuzendaritza batzorderako. 1990-1992 urteetan Estoniako Kongresuko kide izan zen, eta 1991-1992 urteetan Konstituzio Batzarreko kide. Tartuko Unibertsitateko Identitate Nazionalaren Sariaren sortzaileetako bat eta sari-batzordeko kidea da. Tartuko Unibertsitatean jarduten duen Ernst Jacobson Fundazioko beka-batzordearen lanean parte hartu du.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1966: Eduard Vilde saria
* 1983: Juhan Smuul saria
* 1988: Estoniako SESko Meritu Oneko Idazlea
* 1989: Eduard Vilde saria
* 1989: A. H. Tammsaare saria
* 1993: Henrik Visnapuu saria
* 1993: Juhan Liiv saria
* 1997: Armarri Nazionalaren Ordena (IV. klasea)
* 2000: Estoniako Kultura Fundazioaren Urteko Literatura Saria
* 2004: Karl Eduard Sööt saria
* 2006: Izar Zuriaren ordena (II. klasea)
* 2006: Estoniako Kultura Nazionalaren Fundazioaren saria
* 2007: Gustav Suits saria
* 2008: Rukkiräägu saria
* 2013: Tartuko Unibertsitatearen domina
* 2017: Independentziaren berreskurapenagatik esker oneko harria
* 2019: Identitate Nazionalaren Saria
* 2022: Aino Järvesoo Fundazioaren saria
* 2023: Arnold eta Heli Susi saria
* 2023: Juhan Liiv saria
* 2024: Wiedemann Hizkuntza Saria
* 2025: Armarri Nazionalaren Ordena (I. klasea)

## Lanak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tallahatchie ibaia

'''''', AEBetako Mississippiko ibai bat da. 370 kilometro luze ditu. Izenak Choctaw hizkuntzaz "uren harkaitza" esan nahi du.

Tippah konderrian jaio eta Leflore konderrian Yalobusha ibaiarekin elkartuz Yazoo ibaia sortzen dute.
Aldako baserria (Oiartzun)

**Aldako**  Oiartzungo baserri bat da, Gurutze auzokoa,  bere garaian dorretxe izandakoa.

## Ezaugarriak 
XV. mendeko defentsako dorretxe militarraren ezaugarriak gorde ditu bere arkitekturan. Baserriaren hegoaldean, harlanduzko hormen aztarnak kontserbatzen dituen eraikin bat dago. Bertan, XV. edo XVI. mende hasierako arku zorrotzeko sarrera bat nabarmentzen da. Beheko solairuan arku zorrotzeko sarbide handi bat dago eta albo batean mota bereko beste arku bat ere bai. Barroko garaian eraikina eraberritu zen, egurrezko eta adreiluzko bilbadurazko fatxada bikain bat eraikiz, zeina 1988 eta 1989 urteen artean berritu zen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Aldako 48527 1063030.jpg|Zaharberritze lanen hasiera 1988an.
Fitxategi:Aldako atea 1988 1063031.jpg|Atariko arkua.
Fitxategi:Aldako atea 48530 1063033.jpg|Arku zaharra duen beste ate bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
III motako hipersentiberatasun

**III motako hipersentiberatasuna** antigenoek eta antigorputzek  osatutako konplexu immuneak gorputzeko ehunetan eta organoetan pilatzen direnean agertzen den hipersentiberatasun mota bat da. Organoetan pilatutako konplexu immune horiek hainbat gaixotasun autoimmuneren atzean daude.

II motako hipersentiberatasunaren antzera, III motako hipersentiberatasunean pertsona baten antigorputzak (Ig-G eta IG-M, eskuarki) antigeno propioekin erreakzionatzen dute (autoimmunitatea). Baina III motako hipersentiberatasun erreakzioetan antigeno propio horiek ez daude zelula edo ehun bati atxikituta, odolean baizik . Ondorioz, antigorputzei lotzerakoan, disolbagarriak diren eta odolean aske eta mugikorrak diren konplexu immuneak sortzen dira, geroago ehunetara zuzendu eta bertan pilatuko direnak.

Immunokonplexuak ehunetan pilatzen direnean hanturazko prozesu bat abiatzen da, bi arrazoiengatik: alde batetik, immunokonplexuek konplementua aktibatzen dute, eta bestetik opsonizazioa ere eragiten dute. Hantura ez ezik, ehun-kaltea ere sortzen da, gaitz autoimmuneen ohiko bi sintomak. 

Eskuarki immunitate-sistemaren fagozitoek konplexu immuneak desegiten dituzte. Baina antigeno-antigorputzen arteko proportzioetan ez-ohiko kopuruak daudenean (hainbat  patologia autoimmuneren kasuan), konplexu horiek ehunetan pilatzen dira eta hor konplementuaren aktibazioa eragiten dute, eta fagozitoak erakarri.  Hori da prozesu patologikoaren abiapuntua.

## Hipersentiberatasun honi lotutako hainbat gaitz 
Lupus eritematosoa da III motako hipersentiberatasun erreakzioek sortzen duten gaixotasun autoimmuneetako bat. Gaitz honetan, immunitate-sistemak gorputzeko hainbat osagairen aurkako antigorputzak (autoantigorputzak) sortzen ditu kopuru handian (ANA izenekoak, adbidez), odolean dauden antigenoekin konbinatzen direnak eta konplexu immune ugari sortzen dituztenak . Immunokonplexu horiek, odolean daudenak, toki askotan pila daitezke, batez ere odolez oso irrigatuta dauden ehunetan (giltzurrunetan, larruazalean, artikulazioetan...), Gero, konplementua eta fagozitoak aktibatzen dituzte, hanturazko prozesu kronikoa abiatuz, ehunak eta organoak kaltetzen dituena.

Artritis erreumatoidea da immunokonplexuek sortzen duen beste patologia autoimmune bat. Kasu honetan, G immunoglobulinaren aurkako autoantigorputzak ekoizten ditu immunitate-sistemak. Sortzen diren Ag-Ac konplexuak artikulazioetako ehunetan biltzen dira, hantura eraginez eta kartilagoa kaltetuz.

Kanpoko antigeno batzuek ere III motako hipersentiberatasuna piztu dezakete. Hori gertatzen da serumaren gaixotasunarekin. Terapia batean animalia baten seruma jasotzean (seroterapiaren mota bat) serumaren gaixotasuna ager daiteke, hartzaileak serum horren proteinen aurkako antigorputzak sortzen dituenean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sakamoto Ryōma

**Sakamoto Ryōma** (坂本龍馬 edo 坂本竜馬, 1836ko urtarrilaren 3a - 1867ko abenduaren 10a) japoniar samurai bat izan zen, shishi bat eta Bakumatsuko pertsonaia eragingarria, eta Japoniar Inperioaaren ezarpena Edo Aroaren amaieran.
## Kanpo estekak
Peter Todd

**Peter Todd** 1962an Burnabyn jaioa, Kanadako akademikoa da. HEC Parisko zuzendaria izan zen 2015etik 2020ra.

## Biografia 
Peter Toddek McGill Unibertsitatean (lizentziatura, 1983ko promozioa) eta British Columbiako Unibertsitatean (doktoregoa) ikasi zuen.

Peter Toddek lehenik Queen's unibertsitatean (Ontario) eta Bauer College of Business-en (Texas) Houstongo Unibertsitatean eman zituen klaseak. 2001ean, Virginiako Unibertsitateko McIntire Negozio Eskolan sartu zen dekano elkartu gisa, graduondoko programen arduradun, eta ondoren negozio eskolako dekano elkartu nagusi gisa. 2005ean, McGill Unibertsitateko Desautels Kudeaketa Fakultateko dekano izendatu zuten; 2014ko apirilean alde egin zuen. 2012an, McGill Unibertsitateko Alumni Elkartearen David Johnson saria jaso zuen "diru-bilketan egindako lan eredugarriagatik".

2015eko irailaren 1ean, ofizialki HEC Parisko zuzendari izendatu zuten. Eskola hau munduko hamar negozio eskola onenen artean bihurtu nahi du.

2020ko urriaren 5ean iragarri zuen HEC Parisetik irtetea arrazoi medikoengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trachycarpus

**Trachycarpus** palmondoen familiako bederatzi landare espezie dituen generoa da (Arecaceae). Asiakoa da jatorriz, Himalaiatik Txinako ekialdera. Generoa Hermann Wendlandek deskribatu zuen eta *Bulletin de la Société Botanique de France* (8: 429. 1863) aldizkarian azaldu zuen.

## Habitat 
Trachycarpus generoaren banaketa naturala Indiako iparraldeko, Nepalgo, Thailandiako iparraldeko eta Txinako eskualde menditsuak dira. Beren habitat naturalean, espezie batzuk mendietako basoetan bizi dira itsas mailatik 2500 metrora arte, eta neguan elurrak estaltzen ditu.

Trachycarpus fortunei espezierik ezagunenaren ordezkaria da. Sarritan egoten da Europako lorategietan, eta ugaria da parke eta lorategietan, Euskal Herrian ere bai. Naturan ere badago, Suitzako Ticino eskualde menditsuan esaterako, eta bertan ugaltzen eta zabaltzen da berez.

## Ezaugarriak 
Trachycarpus generoa dioikoa da, tamaina ertaina du eta oso erresistentea da. Hostoak palmatuak dira, gogorrak, berde ilunetik berde argira, batzuetan urdinxkak. Trachycarpus espezieak elikatzeko erabiltzen dituzte lepidoptero espezie batzuen larbek, *Paysandisia archon* barne.

## Espezieak 
* *Trachycarpus fortunei* edo Txinako palmondo (Hook.) H.Wendl. (1861). 
* *Trachycarpus geminisectus* Spanner et al. (2003). 
* *Trachycarpus latisectus* Spanner (1997). 
* *Trachycarpus martianus* (Wall. ex Mart.) H.Wendl. (1861). 
* *Trachycarpus nanus* Becc. (1910). 
* *Trachycarpus oreophilus* Gibbons y Spanner (1997). 
* *Trachycarpus princeps* Gibbons (1995).
* *Trachycarpus ravenii*
* *Trachycarpus takil* Becc. (1905).
* *Trachycarpus ukhrulensis*
* *Trachycarpus wagnerianus*

## Iruditegia 

Image:
Trachycarpus_fortunei1.jpg|*Trachycarpus fortunei* espeziearen fruitua.
Trachycarpus_martianus.jpg|*Trachycarpus martianus*.
Trachycarpus_oreophilus_-_Val_Rahmeh_-_DSC04398.JPG|*Trachycarpus oreophilus*.
Trachycarpus_nanus_Plant,_Düsseldorf,_Germany.jpg|*Trachycarpus nanus*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anija (landa-udalerria)

**Anija** Estoniako Harju konderriaren ekialdean dagoen landa-udalerria da.

Landa-udalerriaren hiriburu administratiboa Kehra herria da, Egviidu auzoak eta Alavere herria ere aipagarriak diren arren. Guztira, 33 etxaldek osatzen dute udalerria.

## Demografia 
## Irudi galeria 

Fitxategi:Väike_Kalajärv,_Kakerdaja_raba_lähedal.JPG|Väike Kalajärv, Kõrvemaa Parke Naturaleko aintzira
Fitxategi:Tarvasjõgi_dets_2013.JPG|Tarvasjõgi ibaia Kõrvemaa Parke Naturalean.
Fitxategi:Soodla_sild.jpg|Soodla zubia
Fitxategi:Nelijärve_Vahejärv.jpg|Vahejärv aintzira
Fitxategi:Nikerjärv.JPG|Nikerjärv aintzira
Fitxategi:Raudoja_veehoidla._05.jpg|Raudoja urtegia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (estonieraz soilik)
Nastassja Martin

**Nastassja Martin** (Grenoble, Frantzia, 1986) antropologoa da. Bere *Croire aux fauves* liburuagatik da ezaguna.

## Bizitza 
Nastassja Martin Alpeetan hazi zen Frantziako hiriburura, Parisera ikastera joan baino lehen. Antropologia ikasi zuen École des hautes études en sciences sociales.

### Ibilbidea 
23 urterekin Alaskako kutchin herri ehiztari-biltzailean bizi izan zen, Philippe Descolaren zuzendaritzapean doktore tesia egiteko. 2016 urtean *Las* *Âmes sauvages* argitaratu zuen, komunitate horrekin Alaskan izandako esperientziaren kontakizuna.

2015 urteko abuztuan, Siberiako Kamchatka mendietan ebensekin azterketa antropologikoa egiteko zegoela, hartz batek eraso egin zion Martini. Animaliak aurpegia desitxuratu eta masailezur zati bat kendu zion. Esperientzia horretatik abiatuta, 2019 urteko urrian *Croire aux fauves* izenburupean argitaratu zen istorioa idatzi zuen, non animaliarekin izandako topaketa, berpizkundea eta munduari buruzko bere ikuspegi animista kontatu zituen.

2020. urtean, eskiatzeko domeinua La Grave eta Massif des Écrins mendiguneraino zabaltzeko proiektuaren aurkako azterketa-batzorde batean parte hartu zuen. 2022 urtean argitaratu zuen *Al este des rêves* liburuak pentsamendu kolonialaren estigmak gainditzea bilatu zuen, eta antropozentrismoan oinarritu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loksa (landa-udalerria)

**Loksa** Estoniako iparraldeko herri eta landa-udalerri bat da, Harjumaan dagoena, Tallinnetik gertu. 2.964 biztanle zituen 2012an eta gehienbat errusiar hiztuna da.
[thumb|200x200px|Loksa udalerria (gorriz), [Harjumaa|Harjumaan (horiz).]]

## Geografia 
Estoniako hiririk iparraldekoena, Loksa Pärispea penintsulan dago,  Itsaso Baltikoko kostaldean, Tallinndik 60 km ekialdera. 3,82 km2ko azalera du.Harako badian itsasoratzen den Valgejõgi ibaiak zeharkatzen du.

Loksak Lahemaako Parke Nazionalarekin egiten du muga.

## Demografia 
Irudi galeria
Fitxategi:Loksa_bussijaam.jpg|link=Fichier:Loksa_bussijaam.jpg| Autobus geltokia
Fitxategi:LoksaLV.JPG|link=Fichier:LoksaLV.JPG| Udaletxea
Fitxategi:Loksakirik.JPG|link=Fichier:Loksakirik.JPG| Andre Mariaren eliza.

thumb| 2022ko Loksaren drone bidezko bideoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak