open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joaquín López Puigcerver

thumb
**Joaquín López Puigcerver** espainiar abokatu eta politikaria izan zen, Ogasun ministroa, Herri Lanetako ministroa, Grazia eta Justizia ministroa eta Barne Arazoetako ministroa izan zen Maria Kristina Habsburgo-Lorrainekoaren erregeordetzan, eta berriro ere Grazia eta Justizia ministroa Alfontso XIII.aren erregealdian.

## Biografia 
Joaquín María López e Ibáñezen semea zen, Carleteko abokatua, 1857an Madrilen kokatu eta Espainiako Auzitegi Goreneko magistratu bihurtuko zena. Joaquín López Puigcerverrek zuzenbidea ikasi zuen Madrilen, non 1862an graduatu eta Segismundo Moret y Prendergast-en tutoretzapean jarri zen.

1870ean Nicolás María Riveroren Alderdi Demokratan sartu zen, eta 1871n Alderdi Erradikalera joan zen, eta horrekin batera, Santa Fe barrutiko (Granada) diputatu hautatu zuten (udal kontu-hartzailea izan zen bertan) 1872ko abuztuko Espainiako hauteskunde orokorretan. 1872ko abenduan, José de Echegaray Ogasun ministroaren Ekarpenen Zuzendari Nagusia izan zen.

Espainiako Lehen Errepublikaren aldarrikapenaren alde bozkatu bazuen ere, politika aktibotik aldendu zen, nahiz eta 1874ko urtarrilean berriro Ekarpenen Zuzendari Nagusia izan. 1879tik aurrera, Tarifen Defentsarako Elkarteko kide izan zen, merkataritza libreko politika defendatuz. Politikara itzuli zen 1881eko Espainiako hauteskunde orokorretan Getafe barrutiko eserlekua lortu zuenean Moreten (geroago Izquierda Dinástica) talde monarkiko demokratikoarekin. Ogasun idazkariordea izan zen José Gallostra y Frauren ministerioan (1883-1884).

1884ko eta 1886ko Espainiako hauteskunde orokorretan, Almeria eta Murtziako Alderdi Liberal Fusionistako diputatu hautatu zuten. 1891ko Espainiako hauteskunde orokorretatik 1905ekoetara arte, berriro ere Getafeko barrutian diputatu ziurtagiria lortuko zuen.

Ogasun ministroa izan zen 1886ko abuztuaren 2tik 1888ko abenduaren 11ra eta 1897ko urriaren 4tik 1899ko martxoaren 4ra. Bere agintaldian, nekazaritzaren gaineko zergak murriztu zituen kontsumo-zerga jaitsiz, nekazaritzaren gaineko zerga-zama industria eta merkataritzara eramanez. 1887an Tabako Alokairu Konpainia sortu zuen (geroago Tabacalera SA) eta 1888an alkohola eta edari alkoholdunak zergapetzen zituen zerga sortu zuen.

Hiru aldiz izan zen Grazia eta Justizia ministroa ere: 1890eko urtarrilaren 21etik uztailaren 5era, 1902ko azaroaren 15etik abenduaren 6ra eta 1905eko urriaren 31tik abenduaren 1era. Barne Arazoetako ministroa ere izan zen 1893ko urriaren 14tik 1894ko martxoaren 12ra eta, azkenik, Herri Lanetako ministroa izan zen 1894ko azaroaren 4tik 1895eko martxoaren 23ra. Garai hartan, Moret bere tutoreari babesa emateari utzi eta Eugenio Montero Ríosen alde egin zuen.

Ministerio karguez gain, Hipoteka Bankuko administratzaile eta abokatua ere izan zen 1892tik, Jurisprudentzia eta Legegintzako Errege Akademiako kidea 1891tik, Espainiako Azukre Elkarte Nagusiko presidentea 1903tik hil zen arte eta Espainiako Estatu Kontseiluko kidea 1905etik.

## Kargu politikoak 
## Kanpo estekak
Weapons (2025eko filma)

***Weapons*** () 2025eko Zach Cregger estatubatuarrak zuzendutako misterio eta beldurrezko film bat da. Josh Brolin, Julia Garner, Cary Christopher, Alden Ehrenreich, Austin Abrams, Benedict Wong eta Amy Madigan aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
Klase bateko ikasle guztiak —irakaslea eta ikasle bat izan ezik— gau berean eta ordu berean, goizeko 02:17an, desagertu egiten dira. Gertaera lazgarri eta misteriotsu horrek komunitate txiki baten oinarriak astinduko ditu, eta herritarren artean zabalduko diren zurrumurru, beldur eta sentimenduen eraginez tentsioa gero eta handiagoa izango da.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sadako San Roke Jaietako Saria

**Sadako San Roke  Jaietako Saria** () 1986 eta 1999 artean Galizian jokaturiko estropada izan zen, Sadan, Coruñako probintzian. 

## Palmaresa 
### Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Beñat Larrea

**Beñat Larrea Martín** (Antzuola, Gipuzkoa, 2006ko otsailaren 12a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari lanetan aritzen da. 2023ko udan Athleticen harrobira batu zen. Gazte mailan talde zurigorriarekin bikain aritu zen. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Simon Gartzia

**Simón Gartzia Vicente** (Korella, Nafarroa Garaia, 2007ko apirilaren 19a) Euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Atezain gisa aritzen da. Aita Mario García Zaragozako atezain ohia da. 2020ko uztailean Athleticek fitxatu zuen Tudelanotik. Baskoniarekin Bigarren Federaziorako igoera lortu zuen 2024/25 denboraldian. 2025ko irailean Athletic-en Champions League-eko B zerrendan sartu zen.

## Ibilbidea 
*2025ko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Penang uhartea

**Penang uhartea**, malaieraz *Pulau Pinang*, Malaysiako uharte bat da, Malakako itsasartearen iparraldean eta Penang estatu federalean.

Malaysiako penintsulara bi zubien bidez elkarlotua dago. 

2020ean 794.313 biztanle zituen eta bertan George Town hiria dago.
Archie Panjabi

**Archana Kaur Panjabi**, **Archie Panjabi** izenaz ezaguna (1972ko maiatzaren 31an Londresen jaioa), zinema eta telebistako aktore britainiarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* 
* *Yasminen* kritika ()
* Brunel Universityko ikasleen zerrenda (Panjabi 16. orrialdean agertzen da)
Cocaine Bear

***Cocaine Bear***, , 2023ko Elizabeth Banks estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko komedia film bat da. *Cocaine Bear* benetako gertakarian arinki oinarritua dago. Keri Russell, O'Shea Jackson Jr., Christian Convery, Alden Ehrenreich, Brooklynn Prince, Isiah Whitlock Jr., Margo Martindale, Jesse Tyler Ferguson eta Ray Liotta aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1984, AEB, Georgia, polizia, gaizkile, turista eta nerabeez osatutako talde hetereogeneo batek basoan elkarrekin topo egin eta erori berri den narkotrafikatzaile batzuen hegazkinak zeraman kokaina karga irentsi eta erotu den 500 libretako hartz beltz bati aurre egin beharko diote.

## Aktoreak 
* Keri Russell: Sari
* Alden Ehrenreich: Eddie
* O'Shea Jackson Jr.: Daveed
* Ray Liotta: Syd
* Isiah Whitlock Jr.: Bob
* Brooklynn Prince: Dee Dee
* Christian Convery: Henry
* Margo Martindale: Liz rangerra
* Jesse Tyler Ferguson: Peter
* Kristofer Hivju: Olaf (Kristoffer)
* Hannah Hoekstra: Elsa
* Ayoola Smart: Reba ofiziala
* Aaron Holliday: Kid (Stache)
* J.B. Moore: Vest
* Leo Hanna: Ponytail
* Kahyun Kim: Beth
* Scott Seiss: Tom
* Matthew Rhys: Andrew Thornton

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lander Astiazaran

**Lander Astiazaran Escabias** (Donostia, Gipuzkoa, 2006ko apirilaren 7a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari lanetan aritu ohi da. Ostadar eta Errealaren harrobietan hezia, Berion eta Sansen jokatu du. Bigarren talde txuriurdinarekin 2025eko ekainean Bigarren mailarako igoera lortu zuen. 2025eko abenduaren 16an lehen talde txuriurdinarekin egin zuen debuta Nuevo Pepico Amat futbol zelaian, Eldenseren aurkako Kopa neurketan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Nicasio Montes Sierra

**Nicasio de Montes y Sierra** espainiar soldadu eta politikaria izan zen, parlamentuko kidea, senataria eta hainbat probintziatako gobernadore zibila.

## Biografia 
Antonio Montes lurjabearen eta Magdalena Sierraren semea, Administrazio Militarreko Akademian sartu zen 1863ko abuztuaren 20an. 1866ko ekainaren 22an San Gil sarjentuen altxamendua zapaltzeko borroketan parte hartu zuen. Urte berean, administrazio militarreko ofizial izendatu zuten eta Granadako Intendentzia Militarrera bidali zuten. 1868ra arte, San Ildefonso Ospitale Militarreko administrazioan lan egin zuen.

1868 eta 1873 artean, Madrilen lan egin zuen.

Urte berean, bigarren mailako ofizial izendatu zuten eta Kubako uhartera bidali zuten. Urte horretako azarotik hurrengo apirilera arte, operazio militarretan parte hartu zuen Penintsulara itzuli zen arte. Joaquín Jovellar y Solerren agindupean, Erdialdeko Armadarekin, *Maestrazgo*-ra joan zen eta karlisten aurka borrokatu zen. 1875ean Berrezarkuntza iritsi zenean eta Jovellar Gerra Ministro bihurtu zenean, Nicasiok Ministeriora lagundu zion.

2. mailako Gerra Komisario izendatu zuten eta Errege Kuartelean zerbitzatu zuen. Urte hartako operazio militarretan ministroarekin egon zen. Abenduaren 18an, dohain berezi baten bidez, zalditeriara aldatu zen maior mailarekin. Jovellar laguntzaile izendatu zutenean, harekin joan zen Kubara 1876an. Urte berean, Carina Jovellar y Cardonarekin ezkondu zen. 1878an, teniente koronel maila eta Meritu Militarreko 2. mailako Gurutze Gorria eman zioten. Urtea amaitu zuen Jovellarrekin Espainiara itzuliz. 1880an, Kuban baimen pertsonalean zegoela, hainbat operazio militarretan parte hartu zuen. 1881 eta 1883 artean, Jovellarren laguntzaile kargua utzi eta Madrilgo probintziara bidali zuten. Filipinetan egonaldi labur bat egin ondoren, Gerra Ministerioan lan egin zuen, 1885ean Badajozeko gobernadore zibil izendatu zuten arte.

Geroago, Zaragozako eta Sevillako gobernadore zibil gisa aritu zen jarraian, 1890era arte, eta orduan berriro Joaquín Jovellarren laguntzaile izendatu zuten. Kargu hori izan zuen jenerala 1892an hil zen arte.

Urte hartan, koronel izendatu zuten. 1893an, lehen aldiz hautatu zuten parlamenturako. 1896an jeneral izendatu zuten, eta 1897an Gorteetako kide izan zen Alhama de Granada barrutian. Kargu politiko horiek Armadako hainbat lanekin uztartu zituen.

Geroago, jeneral nagusi izendatu zuten.

Granadako probintziako senatari izan zen 1907-1908 eta 1910-1911 legegintzaldietan. 1912an, Armadatik erretiratu zen. 1914an, biziarte senatari izendatu zuten.

## Kanpo estekak
Montanako Estatu Unibertsitatea

**Montanako Estatu Unibertsitatea** (, **Montana State** edo **MSU** ere deitua) AEBetako Montana estatuko unibertsitate publikoa da.

MSUk 60 diziplinatan eskaintzen ditu tituluak, 68 diziplinatan masterrak eta 35 diziplinatan doktorego-tituluak, bere bederatzi collegeen bitartez. 2019ko udazkenean 16.700 ikasle baino gehiago zituen. 796 irakasle oso ditu,eta 547 lanaldi partzialean.

Bozemango hegoaldean kokatua, unibertsitateko 470 hektareako campusa Estatuko handiena da. Bozemango unibertsitateko campus nagusian KUSM telebista, KGLT irratia eta Mendi Harritsuen Museoa daude. MSUk zerbitzu zabalak eskaintzen dizkie herritarrei eta estatu osoko komunitateei, nekazaritza-esperimentaziorako duen estazioaren eta 60 bulego konderriko eta erreserben hedapenaren bidez.

## Ikasle eta irakasle ospetsuak 
* Jan Stenerud, amerikar futboleko jokalaria
* Brian Schweitzer, Montanako gobernadorea
* Sarah Vowell, idazlea
* Bill Pullman, aktorea
* Jack Horner, paleontologoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Jim Lovell

**James Arthur Lovell Jr.** (Cleveland, 1928ko martxoaren 25a – Lake Forest, Illinois, 2025eko abuztuaren 7a) estatubatuar astronauta, itsas hegazkinlaria, proba-pilotua eta ingeniari mekanikoa.

1952an Annapolisko Itsas Akademian graduatu zen. 1958ko urtarrilean proba pilotuen entrenamendu ikastaro bat egin zuen. Radar bidezko proba elektronikoetan hasi zen lanean, eta geroago Itsas Armadako McDonnell Douglas F-4 Phantom II hegazkin-programaz arduratu zen. 1961ean, hegaldi-irakasle eta segurtasun-ofizial bihurtu zen, eta hegaldi-segurtasuneko ikastaro bat amaitu zuen Hego Kaliforniako Unibertsitatean.

1962ko irailean astronauten bigarren taldean aukeratu zuten Gemini eta Apollo programetarako. 1965ean Gemini 7 misioan parte hartu zuen eta 1966an Gemini 13 misioan.

1968an, Apollo 8 misioaren komandantea izan zen, eta Frank Borman eta William Andersekin batera, ilargira hegan egin eta ilargiaren inguruan orbitatu zuen lehen hiru gizonetako bat izan zen.

1970ean Apollo 13 ilargiko misioaren komandantea izan zen. Hegaldian gertatutako akats kritiko bat gorabehera, lurrera itzuli ahal izan ziren kalterik gabe.

Lovell 1973an erretiratu zen NASAtik. Space Medal of Honor eta Askatasunaren Domina Presidentziala jaso zituen.
Rosa Miren Pagola

**Rosa Miren Pagola Petrirena** (Iruñea, 1949ko apirilaren 26a) nafar filologoa da.

## Biografia 
Deustuko Unibertsitatean Euskal Filologian doktorea, bertoko Euskal Ikaskuntzen Institutuan katedraduna da. Irakasle ikasketak amaitu ondoren, Iruñeko lehen ikastolan lan egin zuen.

Euzko Alderdi Jeltzalean afiliatua, 1986ko hauteskundeetan Nafarroako zerrendaburu izan zen.

Eusko Ikaskuntzaren Bizkaiko buruordea, euskaltzain urgazle izendatu zuten 1991ko urtarrilaren 31n eta ohorezko, 2021eko azaroaren 26an.

Linguamedia (Eusko Jaurlaritza) ikerketa-taldean parte hartzen du, eta Tesitek eta Fonetiker (Deustuko Unibertsitatea) taldeak zuzentzen ditu.

## Lan nabarmenak 
* *Euskal fonetika Nafarroan* (1992)
* *Bonaparte ondareko eskuizkribuak* [zuz.] (1992-1999)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Utahko Estatu Unibertsitatea

**Utahko Estatu Unibertsitatea** (, **Montana State** edo **USU** ere deitua) AEBetako Utah estatuko unibertsitate publikoa da, campus nagusia Logan hirian duena.

1888an sortu zuten, Anthon H. Lundek bere sorrerarako lege-proiektu bat aurkeztu ondoren. Jatorrian **Utahko Nekazaritza Eskola** bezala ezagutzen zuten, bere izena geroago **Utah Estatuko Nekazaritza Eskola** izatera aldatu zen, eta 1957an bere egungo izena hartu zuen. 2006ko udazkenean unibertsitateak 23.000 ikasle baino gehiago zituen matrikulatuta, eta Ipar-mendebaldeko Eskola eta Unibertsitate Batzordearen akreditazioa zuen. Gaur egun, ikerketa aeroespazial zabalak gidatzen ditu Defentsa Sailarekin eta NASArekin batera.

USUk ikerketak gidatzen ditu nekazaritzako eta baliabide naturalen hainbat diziplinatan. USUk 7 eskola akademiko eta 47 sail indibidual ditu, eta graduak eta 200 maisu-maistra baino gehiago eskaintzen ditu.

Bere campus zentraletik haratago, Unibertsitatearen sistema estentsiboak baliabide akademikoak eta laguntza-baliabideak ematen dizkio Estatu osoari, Etengabeko Hezkuntzako programa barne. 1907an sortutako programak USUk Brigham City, Tooele eta Uintahko arroan dituen eskualdeko campusak barne hartzen ditu, baita Moab, Ogden, Price eta Salt Lake Cityn dituen zentroak ere. USUren hedapen-zentroek estatuko 29 konderrietako bakoitzean ere jarduten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Transhimalaia

**Transhimalaia** edo **Gangdise - Nyentxen Tanglha mendilerroa**, txineraz : 冈底斯-念青唐古拉山脉 eta pinyineraz *Gāngdǐsī-Niànqīngtánggǔlā Shānmài*, Tibeten hegoaldean eta India eta Nepalgo mugatik hurbil dagoen mendilerro bat da, mendebalde-ekialdeko norantzan eta Himalaiari paraleloki.

Yarlung Tsangpo ibaiaren iparraldea eta Tibeteko goi-lautadaren hegoaldearen artean hedatzen da.

Nyenchen Tanglha (7.162 metro) mendirik garaiena da.
Elizabeth Strout

**Elizabeth Strout** (Portland, Maine, AEB, 1956ko urtarrilaren 6a) fikziozko idazlea da. 2009 urtean Fikziozko Pulitzer Saria irabazi zuen *Olive Kitteridge* eleberriarekin, Maineko kostaldean emakume bati, bere hurbileko familiari eta lagunei buruzko kontakizun bilduma. Liburua HBO Ameriketako Estatu Batuetako telebista kateak egokitu zuen eta miniserie bat egin zuen. Miniserie horrek 2015ean sei Emmy sari irabazi zituen.

## Bizitza 
Strout Portlanden jaio zen, Maine estatuan, eta Maine eta New Hampshireko hiri txiki batzuetan hazi zen. Aita zientzia-irakaslea izan zen eta ama prestaketa-irakaslea. Bates Collegetik egresatu ostean, Stroutek urtebete eman zuen Oxforden (Ingalaterra), eta gero Zuzenbide ikasketak egin zituen urtebetez. 1982 urtean ohorez graduatu zen, eta Sirakusako Unibertsitateko legeetan gradua jaso zuen. 

### Lan ibilbidea 
Garduatu zen urte horretan bertan, 1982an, kaleratu zuen bere lehen ipuina *New Letters* literatur aldizkarian.

Strout New York hirira joan zen bizitzera. Literatur aldizkarietan kaleratu ziren ipuinak idazten jarraitu zuen, baita *Redbook* eta *Seventeen* izeneko aldizkarietan ere.

Sei-zazpi bat urte eman zituen bere lehen eleberria osatzen, *Amy e Isabelle*, kaleratu ostean 2000. urtean Orange Sarirako aurrehautatua eta fikziozko Faulkner sarirako izendatua izan zena. *Amy eta Isabelle* telebistarako film gisa egokitu zuten, Elisabeth Shue protagonista eta Oprah Winfreyk ekoiztua.

Strout NEHko (Humanitateen Funts Nazionala, ingelesez) irakaslea izan zen Colgate Unibertsitatean 2007 urteko udazkenean. Sormenezko idazkera irakatsi zuen han, hasierako mailetarako eta maila aurreratuetarako. Arte Ederretako Masterrean ere parte hartu zuen Ipar Carolinako Queens de Charlotte Unibertsitatean.

2009 urtean, *Olive Kitteridge-k* Fikziozko Pulitzer Saria eman zion Strout-i. 2019 urtean kaleratu zuen *Luz de febrero* eleberria *Olive* Kitteridge-ren jarraipena da.

## Argitaratutako liburuak 
* *Amy e Isabelle*. Itzulpena: Juan Tafur. Seix Barral, 2017. , (jatorrizkoa ingelesez: *Amy and* Isabelle,1998).
* *Abide With Me* (2006).
* *Olive Kitteridge* (2008).
* *Los hermanos Burgess*. Itzulpena: Rosa Pérez Pérez. Seix Barral, , (jatorrizkoa ingelesez: *The Burgess Boys*, 2013).
* *Me llamo Lucy Barton*. Itzultzailea: Flora Casas Vacas. Duomo argitaletxea, , (jatorrizkoa ingelesez: *My Name Is Lucy Barton*, 2016).
* *Todo es posible*. Itzulpena: Flora Casas Vacas, Duomo argitaletxea,  (jatorrizkoa ingelesez: *Anything is Possible*, 2017).
* *Luz de febrero*. Itzultzailea: Juanjo Estrella, Duomo argitaletxea, , (jatorrizkoa ingelesez: *Olive, Again*, 2019).
* *Lucy y el mar*. Itzulpena: Flora Casas Vacas, Alfaguara, 2023, 9788420466057, (jatorrizkoa ingelesez: *Lucy by the Sea*, 2022).
* *Cuéntamelo Todo*. Itzulpena: Flora Casas Vacas, Alfaguara, 2025, 9788410299023, (jatorrizkoa ingelesez: *Tell me Everything*, 2024)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2009an, Fikziozko Pulitzer Saria *Olive Kitteridge* lanarekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vieirasa Bandera

**Vieirasa Bandera** Galiziako estropada izan zen, Vigon 1997 eta 2001 artean jokatu zena, Pontevedrako probintzian. Vieirasa arrantza enpresak babestu zuen.

## Gizonezkoak 
## Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Ferroatlántica Bandera

**Ferroatlántica Bandera** Kantabriako El Astillero herrian bi urtez jokatu zen estropada da.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Enbor (musika taldea)

Euskal folkak 70eko hamarkadaren erdialdetik aurrera izan zuen bilakaeraren adibide esanguratsuenetakoa izan zen Enbor taldea. Garaiko beste talde batzuek bezala (Haizea, Izukaitz), Ingalaterratik zetorren folk eta rock progresiboaren eragina jaso zuen, eta hori euskal herri musikarekin eta jazz ukituekin uztartu zuen. Ibilbide laburra egin zuen, baina argitaratutako bi diskoak, ***Enbor*** (Xoxoa, 1979) eta ***Katebegiak*** (Xoxoa, 1980), pieza preziatuak bilakatu dira denborarekin bildumazaleen artean.
San Pedroren erretaula (Urduña)

**San Pedroren erretuala** Urduñako Andra Mari elizan gorde den 16. mendeko erretaula flandestar bat da, Brabanteko eskualdean jatorria duena, eta 1516. urtearen inguruan datatua.

## Historia 
Erretaula kokatua dagoen kapera 16. mende hasierakoa da, eta 1516. urtean amaitu zen eraikuntza, hain zuzen haren babesle Juan Saenz de Herran Fernandez de Arbietok testamentua utzi zionean, kapera zaindu zedin mahasti batek emandako errentekin: ordurako erretaula han zela adierazten du horrek. Saenz de Herran eta Fernandez de Arbieto familiaren armarria agertzen da erdiko laukian San Petriren ondoan.

Olaso familiak 1898. urtean erosi zuen kapera. 1906. urtean kapera zaharberritu egin zen Jose Maria Basterra arkitektoaren proiektu bati jarraiki.

San Petriren bizitza eta Kristorena konparatzen dira erliebeetan, lehen gorputzean apostoluarenak, eta bigarrenean Jesusenak, Nekaldian, Gurutziltzaketan eta Piztueran zentratuak. Erdiko laukian, aurreratuta altzarian, San Petri dago.

Beheko banku edo predelan erdiko posizio nabarmena San Gregorioren mezak hartzen du, eta alboetan daude Joan Ebanjelaria, San Andres, San Paulo eta Santa Katalina Alexandriakoa. 

Polikromia eta urreztatzea aberatsa eta ikusgarria da, eta Flandriako jatorria agerikoa da irudien egikeran.

## Iruditegia 

Fitxategi:Orduña - Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción, Retablo gótico de la Capilla de San Pedro 3.jpg|San Petriren erdiko laukia.-
Fitxategi:Orduña - Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción, Retablo gótico de la Capilla de San Pedro 7.jpg|San Gregorioren meza. Saenz de Herran Fernandez de Arbietotarren armarria gainean.
Fitxategi:Orduña - Iglesia de Nuestra Señora de la Asunción, Retablo gótico de la Capilla de San Pedro 2.jpg|Petri apostolu arrantzalearen eta Jesusen bizitza (Kalbarioa) konparatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Venezuelako dependentzia federalak

**Venezuelako dependentzia federalak** Venezuelako Karibe itsasoko eta Venezuelako golkoko uharte gehienak hartzen ditu barne, Nueva Esparta estatua osatzen duten uharteak eta inguruko estatuekin integratutako Karibeko kostaldeko uharte batzuk izan ezik. Uharte hauek, 342 kilometro koadroko azalera osoarekin, biztanleria gutxikoak dira – 2011ko erroldaren behin-behineko emaitzen arabera, 2.155 pertsona baino ez dira bizi bertan modu iraunkorrean, eta beste ehun bat Margarita uhartetik bizi dira arrantzan aritzeko sasoiko. Tokiko gobernua ofizialki Caracasko gobernu zentralaren menpe dago, nahiz eta *de facto* boterea lurraldeak apaintzen dituzten komunitate urriko eta isolatu samarretako buruek izan askotan.    

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Uharteko Lurraldea
* Los Roques Comunidad  Archived,  n
* Dependencias Federalen mapa
* Dependencias Federalesen bizi-kostua  n Archived
Estanislao Esteban Karlic

**Estanislao Esteban Karlic** (Oliva, 1926ko otsailaren 7a – Paraná, 2025eko abuztuaren 8a) argentinar elizgizon agustindarra izan zen. 1986tik 2003ra Paranáko artzapezpikua izan zen, eta 2007an kardinal izendatu zuten.

1977ko ekainaren 6an, Paulo VI.a aita santuak Castrumeko apezpiku titular eta Córdobako apezpiku laguntzaile izendatu zuen Karlic. Abuztuaren 15ean Raúl Francisco Primatesta kardinalak apezpiku ordenatu zuen, beste kontsakratzaileak Alfredo Disandro eta Cándido Rubiolo izanik. 1983ko urtarrilaren 19an Paranáko artzapezpiku lagunkide eta administratzaile apostoliko izendatu zuten, eta azkenean artzapezpiku kargua hartu zuen 1986ko apirilaren 1ean. 1986tik 1992ra, Eliza Katolikoaren Katekismo berria idazteko batzordeko kide izan zen. 1999an, Karlicek Mendebaldeko hemisferioko herrien arteko batasunaren eta nazio txikien kulturen errespetuaren alde egin zuen. Bi agintaldi jarraian Argentinako apezpiku-konferentziako presidente izan zen (1996-1999, 1999-2002), 2003ko apirilaren 29an Paranáko artzapezpiku kargua utzi aurretik.

2005az geroztik, San Agustinen Ordenako kide izan zen.

Karlic kardinala teologikoki moderatua eta Argentinako elizako alderdi kontserbadore eta liberalen arteko adiskidetzaile gisa ikusten zen. Uste zuen «familia maitasunaren eta bizitzaren santutegia» dela eta «giza komunitateak anaitasunerako patua» duela.

2013ko urriaren 11n, Santa Feko Unibertsitate Katolikoak *honoris causa* doktoretza eman zion, José María Arancedo Argentinako apezpiku-konferentziako presidenteak zuzendutako ekitaldi batean.

2022ko abuztuaren 15ean apezpiku sagaratzearen 45. urteurrena ospatu zuen. Erretiroa hartu ondoren, Paranáko Ama Birjinaren beneditarren monasterioan bizi izan zen, Aldea María Luisan. 2025eko abuztuaren 8an hil zen, 99 urte zituela, bere osasunak denbora batez okerrera egin ondoren.

## Ondorengotza apostolikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo Uribe Holguín

**Guillermo Enrique Lázaro Uribe Holguín** (Bogota, Cundinamarca; 1880ko martxoaren 17a - ibidem, 1971ko ekainaren 26a) kolonbiar musikagile, biolinista eta musika irakaslea izan zen.

Kolonbiako historiako musikaririk garrantzitsuenetakotzat jotzen da, ez hainbeste bere musika-lanagatik, baizik eta Kolonbiako Kontserbatorio Nazionalaren eta Kolonbiako Orkestra Sinfonikoaren sortzaile gisa, bere klaseko lehena herrialdean, eredu frantsesean inspiratua, gauzatu zituen lorpen instituzionalengatik.

## Biografia 
### Jatorria 
Guillermo Uribe Holguín Bogotan jaio zen 1880ko martxoaren 17an, hiriburuko elitearen etxe eroso batean.

### Ikasketak eta ibilbidea 
Ikasketak Bogotan hasi zituen 11 urterekin, Narciso Garayrekin, Bogotako Musika Akademian. Berehala bereganatu zuen irakasten zitzaiona, bere distira eta erraztasunagatik nabarmentzen baitzen. Ondoren, biolin irakasle izendatu zuten akademia horretan, 15 urterekin.

1905ean, New Yorkera egindako bidaia labur batean, hainbat kontzertu eta operatara joateko aukera izan zuen. Orkestra sinfoniko bat ikusi zuen lehen aldiz, eta horien artean, Richard Straussen zuzendaritzapean, Richard Wagnerren Kneisel Laukotea eta Parsifal aurkeztu zituen, Richard Straussek atentzioa eman ziolarik. Urte horretan bertan itzuli zen Kolonbiara orkestra bat osatzeko erabakiarekin eta garai hartako prekarietateak gorabehera, musikari eta instrumentu gutxirekin, gerora Kolonbiako Orkestra Sinfonikoa izango zenaren oinarriak finkatu zituen *Kontzertu* Elkartearen bitartez.

1907an Frantziara joan zen Kolonbiako Gobernuaren beka bati esker, Parisko Schola Cantorum-en Vincent d'Indy-rekin ikasteko, eta han jarraitu zituen biolin ikasketak Armand Parent-ekin. 1910ean “élevè titulaire du composition” tituluarekin graduatu zen, eta 3 urte baino ez zituen behar izan pensumaren baldintzak betetzeko; normalean, 5 urte behar izaten zituen horretarako. Bere biolin teknika Bruselan Cesar Thomsonekin batera perfekzionatu zuen. Urte bereko otsailaren 24an Lucía Gutierrez Samper pianistarekin ezkondu zen. Bogotara itzulita, bi aldiz izan zen Kontserbatorio Nazionaleko zuzendari (1910-1935/1942-1947)

1941ean Guillermo Uribe Holguínek *Vida de un músico colombiano* autobiografia argitaratu zuen. Horrez gain, Kolonbiako hiriburuko XX. mendeko lehen hamarkadetako eszena artistiko, sozial eta politikoaren gertaeren kontaketa da.

1971ko ekainaren 26an hil zen Bogotan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lajos Batthyány

**Lajos Batthyány de Németújvár** kondea (Pozsony, 1807ko otsailaren 10a – Pest, 1849ko urriaren 6a) hungariar iraultzaile eta politikaria izan zen.

Hungariako nobleziako familia batean jaio zen. Gurasoen dibortzioaren ondoren, Vienara joan zen amarekin eta anaiarekin.

Zagreben ikasi eta Italian egon ondoren teniente mailara igo eta zuzenbidean graduatu zen. 1830ean Hungariako parlamentuko goi ganberan jarauntsiko pare bihurtu zen eta 1834an Antonia Zichy kondesarekin ezkondu zen.

1834tik aurrera politikan inplikatzen hasi zen eta István Széchenyirekin batera noblezia buru zuten mugimendu erreformistak zuzendu zituen. 1843an Lajos Kossuthekin hasi zen lanean.

Batthyány 1843-1844an parlamentuko oposizioaren buru bihurtu zen eta Habsburgotarren monarkiaren barne eta kanpo politika kritikatu zuen.

1847an hondoratutako elkarte ezkertiarren buruzagi bihurtu zen. Kossuthi moralki eta finantzarioki lagundu zion. 1847ko parlamentuan Kossuth oposizioko burua izan zen behe ganberan eta Batthyány goi ganberan.

1848ko martxoaren 17an Batthyányk lehen hondoratze parlamentua sortu zuen Fernando I.a Austriakoa enperadorearen baimenarekin. Martxoaren 23an Batthyány Hungariako lehen ministro bihurtu zen. Indar armatuak eta tokiko gobernua antolatu zituen. Maiatzean Hungariako Armada Iraultzailea antolatu zuen.

Austriako monarkiaren eta hungariar separatisten arteko borrokaren erdian kokatu zen. Irailean dimititu zuen Hungariak kroaziarrak inbaditu ondoren.

Handik gutxira, lehen ministro kargura itzuli zen. Austriaren aurkako matxinada iragarri zuen eta Eztebe Austrakoari zuzentzeko eskatu zion. Enperadoreak ez zuen gobernu berria ezagutu, eta Batthyány Vienara joan zen konpromiso batera iristeko. Hori lortu ez zuenez, urriaren 2an dimisioa eman zuen gobernuan eta legebiltzarrean. Hilabete horretan Kroaziako armadaren aurka borrokatu zen soldadu soil gisa.

1849ko urtarrilean Batthyány Peten harrapatu zuten. Hungariako armadak hainbat saiakera egin zituen askatzeko, baina Batthyány abuztuan exekutatu zuten.
Leptura annularis mimica

***Leptura annularis mimica*** *Leptura* generoko kakalardo moduko bat da, Cerambycidae familiakoa, Lepturini tribuan kategorizatua, Lepturinae azpifamiliakoa. Bates-ek deskribatu zuen zientifikoki 1884an. 12-23 mm. neurtzen du. 

## Hedapena 
* Errusiako Sakhalin uhartean, Txinan eta Japonian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurice Berthe

**Maurice Berthe** (Prada de Conflent, Ipar Katalunia, 1935eko martxoaren 29a — Tolosa Okzitania, 2015eko azaroaren 21a) historialaria izan zen.

## Biografia 
Hamabost urterekin Tolosara iritsi zen, Lycée Lakanal institutuan (gaur egun Fermat) bigarren hezkuntzako ikasketak egiteko. Tolosako Unibertsitateko Letren Fakultatean jarraitu zuen, eta bertan ezagutu zuen Marie-Claire emaztea.

Bere maisuaren urratsak jarraituz, Behe Erdi Aroko historia ekonomiko eta sozialaz interesatu zen, baina landa-historia bat, jada hiritarra ez zena. Bere lana demografian, ekonomian, lurzoruaren erabileran eta populazioan oinarritu zen Frantziako hegoaldean eta Espainiako iparraldean. *Le comté de Bigorre, un milieu rural au bas Moyen Age* (1976 – bere doktore-tesia izan zen) eta *Famines et épidémies dans les campagnes navarraises à la fin du Moyen Âge* (1984) liburuen egilea da.

Hil zenean Erdi Aroko Historiako irakasle emeritua zen Toulouse II - Jean Jaurès Unibertsitatean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carolina Vásquez Uribe

**Carolina Vasquez Uribe** (Medellín, 1869ko abenduaren 4a - Medellín, 1955eko maiatzaren 12a) Kolonbiako enpresaburua izan zen, Kolonbiako lehen dama 1922 eta 1926 artean, Pedro Nel Ospina presidentearekin ezkontzeagatik.

## Biografia 
Carolina Vásquez Uribe Medellinen jaio zen, Kolonbiako politikari eta enpresari familia garrantzitsu bateko kidea. Antioquiako hego-mendebaldeko kolonizazioaren sustatzaile garrantzitsutzat jotzen da.

Lehenik eta behin, bere aitona Pedro Vásquez Calleren etxalde batzuk jaso zituen oinordetzan. 1922an bere senarra, Pedro Nel Ospina politikari kontserbadorea, Kolonbiako Presidente bihurtu zen, eta ondorioz, Vasquez Uribe izan zen herrialde horretako lehen dama 1926ra arte. Senarra hil zenean, 1927an, bere negozioak oinordetzan hartu zituen eta, besteak beste, Monteria ondoko Marta Magdalena abere-etxaldearen jabe bihurtu zen. 1933an, bere aitaren, Eduardo Vásquez Jaramilloren, herentzia ere jaso zuen; urte berean, Sinuko nekazaritza elkartearen akzio guztiak erosi zituen, garaiko abeltzaintza-enpresa handienetako bat.

1948an, *Vásquez* S.A. eta Ganados e Inversiones Ltda sozietateak sortu zituen. Sozietate horiek hainbat enpresatan zituzten akzioak, besteak beste, Acerías Paz del Río S.A.n. Bogotan etxebizitzak eraikitzen ere inbertsio handiak egin zituen.

1940an Nutibara hoteleko konpainia garrantzitsuko akziodun nagusi bihurtu zen. Medellingo Zerga Bulegoaren arabera, 1942rako hiriko pertsonarik aberatsena zen, $1.651.240ko kapitalarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo Gaviria Echeverri

**Guillermo Gaviria Echeverri** (Frontino, 1923ko irailaren 10a - Medellin, 2014ko irailaren 2a) Kolonbiako enpresaburu, ingeniari, kazetari eta politikaria izan zen. *El Mundo* egunkariko zuzendaria izan zen.

## Biografia 
Guillermo Gaviria Jesus Maria Gaviria Benjumea eta Sofia Echeverri Ariasen semea zen. Medellingo San Ignacio Ikastetxean ikasi zuen, ingeniaritza zibila eta meatzeak ikasi zituen Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean. Bere bizitza profesionalean enpresa hauek sortu zituen: Colanta, Uniban eta Carbocol. 1962an, Aeronautika Zibileko zuzendaria izan zen, geroago kazetaritza karreran sartu zen.
1974an Alderdi Liberalak Errepublikako Senatari izendatu zuen 1978ra arte. 1979an Julio César Turbayren gobernuan Aeronautika Zibileko Administrazio Saileko burua zen.

1985ean El Mundo egunkariko zuzendari hautatu zuten hil arte. 2014ko irailaren 2an hil zen, Medellinen.

Bere omenez Medellin eta Karibeko kostaren arteko ibilbidea laburtzen duen tunelari bere izena jarri zioten Uraban, kontinenteko tunelik luzeena.

## Bizitza pertsonala 
Guillermo Gaviria Echeverrik Adela Correarekin ezkondu zen 1961ean eta zortzi seme-alaba izan zituzten, horien artean Guillermo Gaviria Correa politikariak, bere seme zaharrena, Antioquiako gobernadore zela FARC-EPek bahitu eta hil zuena; Aníbal Gaviria, Medellingo alkatea eta bi aldiz Antioquiako gobernadore izandakoa; Sofía Gaviria, errepublikako senatari eta Suitzako enbaxadore gisa aritu zena; eta Irene Gaviria kazetaria. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anibal Gaviria

**Anibal Gaviria Correa** (Medellín, 1966ko urtarrilaren 16a) Kolonbiako administratzaile eta politikaria da. Medellingo alkate izan zen 2012 eta 2015 artean, eta Antioquiako gobernadore bi agintalditan: 2004an eta 2007an, eta 2020tik aurrera, bigarrena. 2021eko martxoan utzi zuten kargutik, baina urte bereko irailean itzuli zen.

Kolonbiako Alderdi Liberalekoa da. 2009an, 2010eko hauteskunde presidentzialetan parte hartzeko hautagaia izan zen, baina Rafael Pardo Ruedak garaitu zuen, eta 2010ean Errepublikako Presidentetzarako kanpainan sartu zuen presidenteordetzarako hautagai gisa.

## Biografia 
Guillermo Gaviria Echeverri enpresaburu, kazetari eta politikariaren eta Adela Correa Uriberen semea; Guillermo Gaviria Correa Kolonbiako Alderdi Liberaleko buruzagi nabarmenaren anaia txikia; Antioquiako departamenduko gobernadorea zela, 2002an bahitu zuten FARCek, eta handik urtebetera hil zuen gerrilla horrek, gatibualdian. Claudia Marquez Cadavidekin ezkonduta dago, eta lau seme-alaba ditu (Emiliana, Guillermo, Adela eta Ismael).

Negozio Administrazioa ikasi zuen Medellingo EAFIT Unibertsitatean, eta 1988an lortu zuen titulua. Duela gutxi, Harvardeko Unibertsitateko Hedapen Eskolan zenbait gairi buruzko ikasketak aurreratu zituen, eta erakunde bereko John F. Kennedy Gobernu Eskolako hainbat ikastarotan *fellow* gisa parte hartu du.

2011n Medellingo alkate aukeratu zuten 2012-2015 eperako eta 2019ko hauteskundeetan berriz ere Antiokiako gobernadore aukeratu zuten 2020-2023 eperako.

2020ko ekainaren 5ean, Nazioko Fiskaltza Nagusiak Anibal Gaviria etxean atxilotzeko eskatu zuen, Antioquiako gobernadore izan zen aurreko agintaldian Bakearen Tronkalan egindako obren kontratazioan irregulartasunak egiteagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Twitter
Le Samouraï

***Le Samouraï*** () 1967ko Jean-Pierre Melville frantziar zinema zuzendariaren film beltza da.

## Sinopsia 
Jef Costello soldatapeko hiltzailea da, bere tradizioak zuzentzen du eta ohorearen eta isiltasunaren kodeak dira nagusi. Ez lituzke inoiz bere nagusiak traizionatuko, baina hauek ez dute konfiantza bera jarri harengan, eta "enkargu" bati ekin eta poliziak atxilotu ondoren desagerrarazteko unea bilatzen dute.

## Aktoreak 
* Alain Delon : Jef Costello
* François Périer : komisarioa
* Nathalie Delon : Jane Lagrange
* Cathy Rosier : Valérie
* Jacques Leroy : l'homme de la passerelle 
* Michel Boisrond : Wiener
* Robert Favart : barmana
* Jean-Pierre Posier : Olivier Rey
* Catherine Jourdan : emakumea
* Roger Fradet : 1. inspektorea
* Carlo Nell : 2. inspektorea
* Robert Rondo : 3. inspektorea
* André Salgues : autozaina
* André Thorent : polizia
* Jacques Deschamps :polizia
* Georges Casati : Damolini
* Jack Léonard : Garcia
* Pierre Vaudier : polizia
* Maurice Magalon : polizia
* Gaston Meunier : hoteleko jabea
* Jean Gold : 1. bezeroa
* Georges Billy : 2. bezeroa
* Ari Aricardi : poker-jokalaria
* Guy Bonnafoux : poker-jokalaria
* Humberto Catalano : inspektorea
* Carl Lechner : Jefen sosia
* Maria Maneva : emakume gaztea
* Maurice Auzel : gizona (kredituetan agertu gabe) 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
3,4 metilendioxi-N-metil-α-etilfeniletilamina

'*3,4-metilendioxi-*N*-metil-α-etilfeniletilamina** edo **MBDB*' konposatu organiko aromatikoa da, C12H17NO2 formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Solidoa da. Narritagarria da.

3,4-metilendioxi-*N*-metil-α-etilfeniletilamina molekula kirala da eta bi enantiomero ditu (*R*)-MBDB eta (*S*)-MBDB.

3,4-metilendioxi-*N*-metil-α-etilfeniletilamina haluzinogenoa da, entaktogenoen taldekoa.

## Historia 
MBDB David E. Nichols farmakologo eta kimikariak sintetizatu zuen lehen aldiz eta ondoren Alexander Shulgin-ek probatu eta PiHKAL bere liburuan deskribatu zuen.

MBDB, hasiera batean, entaktogeno ez-psikodeliko gisa garatu zen. Dopamina-sisteman eragin txikiagoak ditu beste entaktogeno batzuekin alderatuta, hala nola MDMArekin. MBDBk MDMAren antzeko efektu arin asko eragiten ditu, bereziki oztopo eta inhibizio sozialak jaistea, enpatia eta erruki-zentzau indartzea, eta euforia arina. MBDBk euforia, psikodelia eta estimulazio gutxiago sortzeko joera du MDMArekin alderatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Idaho Estatuko Kapitolioa

**Idaho Estatuko Kapitolioa** ({{lang-en|Idaho State Capitol) Idaho estatuko gobernuaren egoitza da. Boise hirian dago. Hasiera batean, 1863an Idahoko lurraldea eratu zenetik, Lewiston hiriburu izan zen baina 1864ko abenduaren 24an lurralde-legegintzaldia egin eta Boisera eraman zuten hiriburutza.

Eraikinaren lehen zatiaren eraikuntza 1905eko udan hasi zen, Idahok estatu maila lortu eta hamabost urtera. Arkitektoak John E. Tourtellotte eta Charles Hummel izan ziren. Tourtellotte Connecticutn jaiotakoa zen, bere karrera Massachusettsen hasi eta Boisera joan zenean arrakasta lortu egin zuena. Hummel etorkin alemaniarra zen, eta 1901ean elkartu zen Tourtellotterekin.

Eraikinaren azken kostua 2 milioi dolar pasatxokoa izan zen; 1920. urtean osatu zen. Arkitektoek askotariko materialak erabili zituzten, eta haien diseinua eredu klasikoetan oinarritu zen.

Eraikina 1976ko maiatzaren 12an sartu zen Toki Historikoen Erregistro Nazionaleko Boiseko Kapitolioaren Eremuko Barrutiaren zerrendan.

## Iruditegia 

Image:
RenovatedIdahoCapitolRotunda5907.jpg|Berritutako kupula.
ScagliolaIdahoCapitol 6027.jpg|Barruko ikuspegia.
House_of_Representatives_Chamber,_Idaho_State_Capitol.jpg|Ordezkarien Ganbera.
2018-07-16 Idaho State Capitol 06.jpg|Kanpoko Askatasunaren Kanpaiaren erreplika.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guillermo Hincapié Orozco

**Guillermo Hincapié Orozco** (Tamesis 1926 – Medellín, 2018ko abenduaren 26a) Kolonbiako ingeniari zibil eta politikoa izan zen. Medellingo alkate izan zen 1977ko uztailaren 15etik 1978ko irailera.

## Biografia 
Hincapié Tamesis hirian (Antioquia) hazi zen eta bertan lehen hezkuntzara joan zen. Ondoren, ingeniaritza ikasi zuen Medellingo Ingeniaritza Zibileko Unibertsitate Nazionalean. Beste 80 eskatzailerekin lehiatu behar izan zuen unibertsitatean onartua izateko. Hincapiék arazo ekonomikoak gogoratu zituen unibertsitatean egon zenean, baina azterketa bakar bat ere ez zen falta izan ikasle garaian. Hilabete bukaerara iristeko, Antiokiako Trenbidean lan bila ibili zen, baina ez zioten onartu.

Hincapiek 1977ko uztailaren 15ean hartu zuen Medellingo alkate kargua, Sofia Medina de Lopez alkate ohiak karguari uko egin ostean. Hamabost hilabetez izan zen hiriko alkate. Horazio Toro zubia Hincapiéren gobernuan inauguratu zen.

Hincapié 2018ko abenduaren 26an hil zen Medellingo Ospitalean, arnas akats baten ondorioz, 92 urte zituela. Arnas gaixotasun bat izan zuen egunetan ospitalean egon zen. Bere emaztea, Maria Teresa Uribe irakasle eta soziologoa, sei egun geroago hil zen: 2019ko urtarrilaren 1ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Suede

**Suede** Ingalaterrako pop-rock musika banda da, Londonen taldekide hauek sortua 1989an: Brett Anderson abeslaria, Justine Frischmann gitarra-jolea eta Mat Osman baxu-jolea. Glam rocketik zabalduz post-punkera, Suede izendatu zuen "Melody Maker" aldizkariak "Britainia Handiko musika talde berririk onena"-tzat 1992an.

1994rako, Suede-k osatzen zuen Britpop-aren *"big four"* laukotea, Oasis, Blur eta Pulp-ekin batera.

## Albumak
**"Suede"* (1993)
**"Dog Man Star"* (1994)
**"Coming Up"* (1996)
**"Head Music"* (1999)
**"A New Morning"* (2002)
**"Bloodsports"* (2013)
**"Night Thoughts"* (2016)
**"The Blue Hour"* (2018)
**"Autofiction"* (2022)
**"Antidepressants"* (2025)

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Taldearen webgune ofiziala.
Tolosa-Jean Jaurès Unibertsitatea

**Tolosa-Jean Jaurès Unibertsitatea** (,  ahoskatua, lehen known as *Université de Toulouse-Le Mirail*-  ahoskatua- eta egun **Toulouse II** edo **UT2J** deitua) Frantziako hego-mendebaldeko Tolosako hiru unibertsitateetako bat da. Tolosako Unibertsitatearen ordezkarietako bat da.

## Historia 
Tolosa-Jean Jaurès Unibertsitatea presaka sortu zuten hiriko eraikin originalen saturazioaren eta 1968ko maiatzeko gertaeren ondorioz. Garai hartan, Tolosako Unibertsitatea hirutan banatzea erabaki zen: Zuzenbide Fakultatea Tolosa-Capitole Unibertsitatea bihurtu zen, unibertsitateko eraikin zahar guztiak okupatuz, Humanitate fakultatea Université de Tolosa II–Le Mirail bihurtu zen, bere kokapen berriagatik izendatua, eta zientzia eta medikuntza sailak Tolosa III -Paul Sabatier Unbiertsitatea bihurtu ziren. 1969an laugarren unibertsitate bat sortu zen Tolosan, Institut national polytechnique de Toulouse, ingeniaritza eskola bat. Tolosa II–Le Mirail Tolosa II –Jean Jaurès izena hartu zuen Jean Jaurès politikari ospetsuaren omenez.

## Campusa 
Campusa, 1960ko hamarkadako Tolosako proiektu arkitektoniko handian kokatua, Le Mirail, Candilis, Josic, Woods arkitektoen taldeak sortu eta eraiki zuen.

Luzapen asko ireki ondoren (horietako bat kuartel militarrean zegoen), hiriko erdiguneko unibertsitatea askatzeko, Le Mirailgo campusak tarte bat ireki zuen 1971tik aurrera, eta transferentzia 1973an amaitu zen. 11.000 ikaslerentzat pentsatua, unibertsitatea bere arrakastaren biktima da gaur egun, 27.500 ikasle inguru dituena.

## Kanpo estekak 
* UT2Jko webgunea
Metilona

**Metilona** edo '*3,4-metilendioxi-*N*-metilkatinone**  edo **MDMC*' konposatu organiko aromatikoa da,C11H13NO3 formula duena feniletilamina ordezkatuen klasekoa. Solidoa zurixka da. 

Metilona molekula kirala da eta bi enantiomero ditu (*R*)-metilona eta (*S*)-metilona.
ezkerrera|thumb|300x300px|(*R*)-metilona (goian) eta (*S*)-metilona (barrenean)
Metilona haluzinogenoa da, entaktogenoen taldekoa.

## Historia 
Metilona Peyton Jacob III-ak eta Alexander Shulgin-ek sintetizatu zuten lehen aldiz 1990eko hamarkadaren erdialdean, eta 1996an deskribatu zen lehen aldiz literaturan. Jacob eta Shulginek patentatu zuten antidepresibo eta parkinsonaren aurkako agente potentzial gisa, baina ez zen inoiz garatu edo merkaturatu erabilera horietarako.

Metilona aisialdirako droga gisa erabiltzen zela aurkitu zen 2004an. Herrialde askotan debekatutako substantzia da.

MDMAren antzera, trauma osteko estresaren nahasmendua tratatzeko garatzen ari da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Brown Bunny

***The Brown Bunny*** 2003ko Vincent Gallo estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

2003ko Cannesko Zinemaldian estreinatu ondoren, filmak arreta mediatikoa jaso zuen, batez ere Sevignyk Gallori felazio esplizitua egiten dion eszena batengatik, eta Galloren eta Roger Ebert kritikari ospetsuaren arteko liskarragatik. Izan ere, Ebertek hasiera batean adierazi zuen *The Brown Bunny* Cannesen historiako filmik txarrena zela, baina leundu egin zuen bere kritika, handik denbora batera, filmaren berrargitalpenaren ondoren.

## Sinopsia 
Bud Clay motoziklistak lasterketa bati ekin dio Kalifornian. Daisy bere maitale zaharraren oroitzapenek atsekabetzen dute denbora guztian. Bere bidaian hiru emakume ezagutzen ditu, baina Bud arima galdua dela dirudi, eta ezin du haiekiko lotura emozionalik izan.

## Aktoreak 
* Vincent Gallo: Bud Clay.
* Chloë Sevigny: Daisy.
* Cheryl Tiegs: Lilly.
* Elizabeth Blake: Rose.
* Anna Vareschi: Violet.
* Mary Morasky: Lemon andrea.
* Rick Doucette: motoziklista.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Stone Roses

**The Stone Roses** Ingalaterrako musika banda bat izan zen, Manchesterren sortua 1983an. "Madchester" izeneko mugimenduaren partaideak izan ziren, Happy Mondays, The Charlatans eta Inspiral Carpets bandekin batera. MDMAren demaseko erabilerarekin oso lotuta egon zen korrontea.

Ondoren etorriko zen Britpoparen aurrekaritzat jotzen dute, halaber.

## Taldekideak
* Ian Brown (1963-): ahotsa.
* John Squire (1962-): gitarra.
* Gary Mounfield "Mani" (1962-2025): baxua.
* Alan Wren "Reni" (1964-): bateria.

## Diskografia
# *"The Stone Roses"* (1989): *"I Wanna Be Adored"*, *"She Bangs the Drums"*, *"I Am the Resurrection"*, *"Waterfall"* eta *"Made of Stone"* abestiekin, besteak beste. 
# *"Second Coming"* (1994): *"Love Spreads"*, *"Begging You"*, *"Ten Storey Love Song"*.

## Kanpo estekak
*Bandari buruzko infoa "All Music" webgunean.
Intimacy (2001eko filma)

***Intimacy*** () 2001eko Patrice Chéreau frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Londresko musikari porrokatu batek emakume bat ezagutuko du astebetean, bizitzako errealitateetatik aldentzeko sexu-harreman bortitz batzuetan. Baina hartaz galdetzen hasten denean, bere harremana arriskuan jartzen du.

## Aktoreak 
* Mark Rylance - Jay 
* Kerry Fox - Claire 
* Susannah Harker - Susan
* Alastair Galbraith - Víctor 
* Philippe Calvario - Ian 
* Timothy Spall - Andy 
* Marianne Faithfull - Betty 
* Fraser Ayres - Dave 
* Michael Fitzgerald - tabernaria
* Robert Addie - tabernaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kerry Fox

**Kerry Lauren Fox** (Wellington, 1966ko uztailaren 30a) zeelandaberritar aktorea da. Jane Campionek zuzendutako *An Angel at My Table* filmean Janet Frameren papera egiteagatik da ezaguna. New Zealand Film and Television sarietako emakumezko aktore onenaren saria irabazi zuen.

2001ean, emakumezko aktore onenaren Zilarrezko Hartza saria irabazi zuen, Berlingo Zinemaldian Claire *Intimacy* (Patrice Chéreauk zuzendua) lanagatik. Film honetan, benetako felazio bat antzeztu zuen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Proteus vulgaris

**Proteus vulgaris** Proteus generoaren eta Morganellaceae familiaren bakterio Gram negatiboa da, patogenoa izan daitekeena. Giza zein animalien hesteetan bizi ohi da, baina baita era askean ere, uretan edo lurzoruan.

Bere ezaugarri biokimiko nagusiak honako hauek dira :

*katalasa: (+)
*indol: (+)
*nitratoak erreduzitzen ditu
*laktosaren hartzidura: (-)
*metilo gorria: (+)
*gelatinaren hidrolisia: (+)

Proteus vulgaris mugikorra da, dituen flageloei esker. Mugikortasun berezia du, hazkuntza-ingurune solidoetan bere higidura ahalbidetzen duena. 

Gustav Hauser mikrobiologo alemanak estreinakoz deskribatu zuen Proteus vulgaris 1885ean, Nurenbergeko unibertsitatean.

Mikrobio oportunista da, infekzioak sortuz immunitate-sistema ahula dutenengan, bereziki. Gernu-infekzioak sortzen ditu batik bat, baina Proteus mirabilis-ek baino askoz gutxiago . Zauriak ere infekta ditzake. 

Hainbat antibiotikoren aurrean erresistentea denez, tratamendua ezarri aurretik antibiograma bat egitea gomendatzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Déborah Révy

**Déborah Révy** (Lyon, 1987ko martxoaren 10a) frantziar aktore eta modeloa da.

## Biografia 
Déborah Révyk zineman debutatu zuen *Réminiscence* film laburrarekin. Urte horretan bertan, *X Femmes* telesail erotikoaren atal bateko protagonista izan zen. 2009ko *The Lesson und Privation* film laburretan ere agertu zen. 2011n, emakumezkoen rol nagusietako bat jokatu zuen *Q* film erotikoan. *Les Saveurs du palais* film luzeko eszenak azken muntaiatik kendu zituzten. 2015ean, bigarren mailako rola jokatu zuen *Love* drama erotikoan.

## Filmografia 
* 2008: *Reminiscence* (film laburra)
* 2008: *X Femmes* (telesaila, 1x06 atala)
* 2009: *The Lesson* (film laburra)
* 2009: *Privation* (film laburra)
* 2011: *Xanadu* (telesaila, 2 atal)
* 2011: *My Little Princess*
* 2011: *Q*
* 2012: *Augustine*
* 2012: *Les Saveurs du palais*
* 2013: *La fille du 14 juillet*
* 2013: *Les mauvaises têtes* (telefilma)
* 2015: *Love*
* 2020: *Voyeur(s)* (film laburra)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Saveurs du palais

***Les Saveurs du palais*** 2012ko Christian Vincent frantziar zinema zuzendariaren film komikoa da. Danièle Mazet-Delpeuch, 1988 eta 1990 artean François Mitterrand presidentearen sukaldaria izan zenaren bizitzan oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Hortense Laborie Périgorden bizi den sukaldari ospetsua da. Bere harridurarako, presidenteak Eliseoko jauregiko otordu pertsonalen arduradun izendatzen du. Sukalde zentraleko buruen jelosiak gorabehera, Hortense gailentzen da bere izaeragatik. Bere sukaldearen benetakotasunak berehala liluratzen du Errepublikako presidentea, baina boterearen lerroetan oztopoak ugariak dira.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak