André Dassary

**André Dassary**, benetako abizenaz **Eiherasarri** (*Deyhérassary*) (Biarritz, 1912ko irailaren 10a -*ib.*, 1987ko uztailaren 7a) kantari lapurtarra da. Gehienbat frantsesez aritu zen.

## Biografia 
Hastapenean ostalaritzan aritu zen, (Biarrizko Villa Hélianthen, Londresko hotel batzuetan edo Donostiako Maria Cristina hotelean ikasle izanik. Kirolzalea zenez (atletismoan nahiz errugbian arituta) masaje-emaile profesionala bihurtu zen; lan honetan Frantziako ordezkaritza 1937ko Olinpiar Joko unibertsitarioetan lagundu zuen. Bordeleko eskualdeko Kontserbatorioan Kantu, Opereta eta Opera komikoan Lehen Saria eskuratuta, bere benetako karrera musikala Ray Venturaren *Collégiens* orkestraren barruan hasi zuen; bertan 1938-1939 urteetan ibili zen.

Bigarren Mundu Gerraren hasieran Alemanian preso hartua, askatua izan ostean alemaniarren Okupazio garaian hasi zen bere ospea zabaltzen, batez ere ''L'Auberge qui chante* ("Kantatzen duen ostatua", 1941) operetarekin; hortik aurrera *Le Ténor à la voix d'or* ("urrezko ahotsa duen tenorea") ezizena emango zaio. Pétain marexalaren omenezko *Maréchal, nous voilà* ("Marexal, hemen gauzkazu") kanta polemikoa -leloak bertsio ironikoak izan ditu- abestu izana gerraren ostean beti aurpegiratuko zaio baina horrek ez du hurrengo urteetan lortuko duen sona eragotziko.

Pariseko music-hall areto ugaritan ariko da, bereziki ABC izenekoan non Yves Montanden hastapenak ikusiko dituen.

Arrakastarik gehien lortuko dutenen artean *Ramuntcho* ("Ramuntxo", 1944) dago, Vincent Scottoren musika eta Jean Rodor-en hitzak zituena. 1954an Pariseko Châtelet Antzokian Francis Lopez eta Raymond Vincyk ekoiztutako *La Toison d'or* ("Urrezko ahari-larrua") operetaren izarra izan zen. 1952an "Urrezko disko" bat (saldutako miloi bat kopia) erdietsi zuela ahaztu gabe.

Urte luzeetan, iganderoko kirol-irratsaioetako kanta moduan **André Dassaryren** *La Marche des Sports* ("Kiroletako martxa") abestu zen eta estatu osoan oso ezaguna bihurtu zen.

Quebec ere bere arrakastaren lekuko da: hiru urtez bertan aritu zen eta bere familia bera ere hor bizi izan zen denbora honetan

thumb|ezkerrera|250px|Dassaryren kartelak bere omenezko erakusketan

## Errepertorioa 
600 titulutako errepertorio itzela du, opera nahiz operetetarako doinuek edota *variété* kantek osatua. Gehienak frantsesez baziren ere, bakan batzuk euskaraz ere interpretatu zituen: *Ara nun diran*, *Aurtxo seaskan*, *Boga boga*, *Guernikako arbola*, *Lili bat ikusi dut*, *Adios, ene maitia*, *Ikusten duzu goizean / Nere etxea*...

### Operetak 
Bere bizitzan zehar hainbat operetatan esku hartu zuen:
* *L'Auberge qui Chante* ("Kantatzen duen ostatua", 1941).
* *Valses de France* ("Frantziako valsak", 1943).
* *L'Ingénue de Londres* ("Londresko inozoa", 1946).
* *Chanson Gitane* ("Ijito kanta", 1946).
* *Symphonie Portugaise* (1949).
* *La Grande Duchesse de Gérolstein* (1950).
* *La Toison d'Or* ("Urrezko ahari-larrua", 1954).
* *La Route qui Chante* ("Kantatzen duen bidea", 1957).
* *Rose de Noël* ("Gabon larrosa", 1958).
* *Saute aux Prunes* ("Jauzia aranetan", 1964).

### Diskografia 
30 *long-play* disko argitaratuak ditu, hainbeste *single* eta 2009an opereta (3 CD) edo denetariko nahiz argitaratu gabeko materialez (4 CD) osatutako bildumak atera dira.

### Filmak 
Zenbait filmetan parte hartu zuen:
* Ray Venturaren *Collégiens* taldearekin bitan: *Feux de joie* ("Poztasun-suak", 1938) eta *Tourbillon de Paris* ("Parisko zirimola", 1939).
* *Le mariage de Ramuntcho* ("Ramuntxoren ezkontza", 1946) frantses estatuan kolore naturalekin egin zen lehen filma izan zen.
* *Paris chante toujour* ("Parisek beti kantatzen du", 1952).

[thumb|300px|Dassaryren omenezko erakusketa [2009an Biarritzen]]

## Biarritzek gogoan 
Pertsonaia ezaguna, **Dassary** bere jaioterriko Herriko Etxeko kontseilaria ere izan zen. Bera omentzeko 1994an bere izena daraman biribilgunea (*rond-point André Dassary*) inauguratu zen J.F. Kennedy etorbidean.

2009ko abenduaren 12tik 20ra Biarritzen *Hommage au Ténor Basque André Dassary* ("André Dassary euskal tenoreari omenaldia") izeneko erakusketa burutu zen *Colisée'' aretoan, Jacqueline Van Breedstraeten kantariaren Fan Club-eko presidente azkaindarrak prestatua.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Francis Lopez
* Biarriztar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak 
 Webgune ofiziala.