Abanto

**Abanto** (edo —Aragoiko Abanto herritik bereizi behar denean— **Abanto Bizkaia**; ofizialki **Abanto y Ciérvana-Abanto Zierbena**) Bizkaiko Meatzaldea eskualdeko udalerri bat da,  biztanle zituena . urtean. Burdin esplotazio ugari eduki zituen. Hirigunea Gallarta auzoan kokatuta dago. 1995. urtean Zierbenako portua Abantotik banandu zen. Zaragoza probintzian jadanik ofizialki *Abanto* izena zuen herria bazegoenez, eta Espainiako legeek Estatu horren barruan izen bereko bi herri izatea galarazten dutenez, herriaren izen ofiziala *Abanto Zierbena* da oraindik ere.

## Geografia 
### Inguru naturala 
Abantoren inguruko herriak honakoak dira: mendebaldean Muskiz; iparraldean Zierbena eta Santurtzi; eta ekialdean Ortuella. Abanto Serantes eta Triano mendien artean dago. Trianoko mendiek, udalerriaren hegoaldean kokaturik, Abantoren historian zehar garrantzi handia izan dute, bertan daude herria aberastu zuten meategiak. Euren artean, Bodovalle meategia da aipagarria, Euskal Herriko sakonena baita. Izan ere, meategiaren erdigunea 100 metrora dago itsasoaren mailaren azpitik.

### Auzoak 
[thumb|250px|eskuinera|[Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoa|Meatzaritza Museoaren kanpoaldeko erakusketa]]
Udalerriak herrigunetik kanpoko auzo asko dauzka. Erdigunea Gallarta da eta bertan udaletxea dago. Gallartan Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoa dago, eskualdeko jarduera tradizionalaren historia biltzen duen museoa.

Hona hemen auzoen zerrenda eta biztanleria 2007ko erroldaren arabera:

* **Goiko Abanto**
** **Abanto**: 59 biztanle.
** **Campillo**: 32 biztanle.
** **Gallarta**: 5.107 biztanle (udalerriko auzoburua).
** **Balastera**: 68 biztanle.
** **Florida**: 9 biztanle.
** **Las Calizas**: 44 biztanle.
** **Picón**: 21 biztanle.
** **Santa Juliana**: 146 biztanle.
** **Triano**: 52 biztanle.
* **Beheko Abanto**.
** **Cotorrio**: 154 biztanle.
** **Las Carreras**: 1.814 biztanle.
** **Las Cortes**: 7 biztanle.
** **El Once**: 3 biztanle.
** **Olabarrieta**: 55 biztanle.
** **Murrieta**: 51 biztanle.
** **Putxeta**: 269 biztanle.
** **San Pedro Abanto**: 46 biztanle.
** **Sanfuentes**: 1.675 biztanle.

## Demografia 
1996an Zierbenak independentzia lortu zuen; beraz, hortik aurrerako datuek ez dute Zierbenako biztanleria kontuan hartzen

## Politika 
### Udal hauteskundeak 
2015eko maiatzaren 24ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Maite Etxebarria Azpiolea (EAJ) hautatu zuten Abantoko alkatea, aurreko agintaldiko alkatetza berrituta; izan ere, 2013tik da udalerriko alkate. Etxebarriak alkatetza berritu zuen bere taldearen baiezko botoei esker, gehiengo osoz.

2019ko udal hauteskundeen ondoren ere, Etxebarriak alkatetzan jarraitu zuen.

### Endoreak, hautetsiak edo izendatuak, 1842. urtetik 
[thumb|250px|[Abantoko udaletxea, Gallartan.]]

* 1842ko urtarrila – 1843ko urtarrila: Andres Jose San Martin
* 1843ko urtarrila - 1843ko uztaila: Emeterio del Alisal
* 1843ko uztaila - 1844ko martxoa: Benigno Ruiz Murga
* 1844ko martxoa – 1846/01/01: Jose Mª Aretxabaleta
* 1846/01/01 – 1847/01/03 Juan Francisco del Merro
* 1847/01/03 – 1850/01/01 Miguel Eskutza
* 1850/01/01 – 1854/01/01 Pablo de los Heros
* 1854/01/01 – 1854/10/02 Francisco Robledo
* 1854/10/02 – 1857/03/12 Jose Gonzalez El Cerro
* 1857/03/12 – 1859/01/01 Cosme Allende
* 1859/01/01 – 1861/01/01 Miguel Eskutza
* 1861/01/01 – 1865/01/01 Jose Aranguren
* 1865/01/01 – 1867/01/01 Ruperto Lexartza
* 1867/01/01 – 1869/01/01 Manuel Garai Laza
* 1869/01/01 - 1872/03: Agapito Sasia
* 1872/03 – 1873/09: Antonio Hurtado
* 1873/09 – 1874/01: Agustin Iarto
* 1874/01 – 1875/01/01 Antonio Eskutza (errejidorea)
* 1875/01/01 – 1876/01/01 Maximino Uriarte
* 1876/01/01 – 1876/03/07 Manuel Chave (behin-behinekoa)
* 1876/03/07 – 1876/04/11 Juan Angel Allende
* 1876/04/11 – 1877/04/01 Jose Antonio Eskutza
* 1877/04/01 – 1879/07/01 Mamerto Bermeosolo
* 1879/07/01 – 1881/07/01 Juan Angel Allende
* 1881/07/01 – 1885/07/01 Mariano Olabarria
* 1885/07/01 – 1890/01/01 Calisto Lopez
* 1890/01/01 – 1891/07/01 Eugenio Solano
* 1891/07/01 – 1894/01/01 Agustin Iza Errementeria
* 1894/01/01 - 1900/10: Calisto Lopez
* 1900/11/03 – 1904/01/01: Agustin Iza Errementeria
* 1904/01/01 – 1906/01/01: Agustin Garmendia
* 1906/01/01 – 1910/01/01: Bernardo Ruiz Elizondo
* 1910/01/01 - 1912/01: Alejo Eguzkitzaga Bilbao
* 1912/01 - 1914/01: Manuel Asla
* 1914/01 – 1916/01/01 Jose Salcedo Zubaran
* 1916/01/01 – 1918/01/01 Luis Sanjines
* 1918/01/01 – 1920/01/01 Fabriciano Torrontegi
* 1920/01/01 – 1923/10/01 Antonio Pujana Meabe
* 1923/10/01 – 1924/03/26 Dionisio Ureta Balparda
* 1924/03/26 – 1930/03/12 Tomas Quintana Martin
* 1930/03/12 – 1931/01/31 Dionisio Ureta Balparda
* 1931/01/31 – 1931/04/15 Francisco Uribe Urioste
* 1931/04/15 – 1931/04/28 Nemesio Merodio Ramos (behin-behinekoa)
* 1931/04/28 – 1934/11/14 Antonio Pujana Meabe
* 1934/11/14 – 1936/02/23 Jose Colon Laza
* 1936/02/23 – 1937/07/02 Antonio Pujana Meabe
* 1937/07/02 – 1938/02/09 Luis Sanjines Renovales
* 1938/02/09 – 1952/05/03 Jose Colon Laza
* 1952/05/03 – 1955/08/29 Eugenio Mendikote Mardones
* 1955/08/29 – 1959/12/05 Juan Ramón Sanchez-Serrano Mugika
* 1959/12/05 – 1964/08/26 Francisco Garaigordobil Barrutia
* 1964/08/26 – 1969/12/14 Tomas Alonso Garcia
* 1969/12/14 – 1974/09/10 Jose Antonio Romero Onaindia
* 1974/09/10 – 1979/04/19: Luis Andres Merodio Garcia
* 1979/04/19 – 1983/05/23: Francisco Puerto Balmisa
* 1983/05/23 - 1987/07: Luis Mª Vallejo Lopez
* 1987/07 – 1991/06/15: Francisco Puerto Balmisa
* 1991/06/15 - 1995: Luis Mª Vallejo Lopez
* 1995 - 2003: Juan Jose Mezkorta Puertollano 
* 2003 - 2013: Manuel Tejada Lanbarri 
* 2013 - (karguan): Maite Etxebarria Azpiolea
thumb|Las Carrerasko ikuspegi orokorra

## Azpiegiturak 
### Garraioa 
#### Errepideak 
* [[AP-8|]] **&nbsp;E-70&nbsp;**: Kantauriko Autobidea 
* [[N-634|]]: Irun - Santiago Compostelakoa

#### Trena 
Bilboko Renfe Aldirien C-2 lineak bi geltoki ditu herrian:
* Gallartako geltokia
* Putxetako geltokia

Astelehenetik ostiralera 20 minutuko maiztasunaz ibiltzen da trena ordu gorietan, eta 30 minutukoaz egunaren gainontzeko orduetan. Larunbat eta igandeetan maiztasuna 30 minutukoa da. Horrez gain, ostiral eta larunbat gauetan *gau jaia* gaueko zerbitzuak eskaintzen dira.

#### Autobusa 
Bizkaibus hiri-arteko zerbitzuko hurrengo lineak udalerria zeharkatzen dute:

* A3333 Santurtzi - Gallarta
* A3334 Santurtzi - Balmaseda
* A3335 Sestao - Muskiz 
* A3336 Bilbo - Muskiz (Ortuellatik)
* A3337 Bilbo - Muskiz (N-634 errepidetik)
* A3338 Muskiz - Barakaldo - Areeta
**Encartaciones S.A.**
* A3345 Bilbo - Castro Urdiales (N-634 errepidetik)
**La Unión-La Burundesa**
* A3718 Gallarta - Gasteiz

## Ondasun nabarmenak 
Hona hemen udalerriaren monumentuak:
* Abanto-Zierbenako udaletxea.
* San Pedro eliza (Las Carreras).
* San Pedro eliza (San Pedro Abanto).
* Abantoko Santa Juliana eliza (XV. mendea baino lehenagokoa, Abanto).
* Santa Luzia eliza (Sanfuentes).
* Barco familiaren dorretxea (XVII. mendea, Sanfuentes).
* San Lorenzo baserria (pizkundetarra).
* Matiena etxea (XIX. mendea, Las Carreras).
* Villa Casuso (Las Carreras).
* Ambrosio de los Heros 14 eraikina (Las Carreras).
* Udal hiltegia (Gallarta), gaur egun Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoa.

## Argazki galeria 

Irudi:San Pedro Abanton erortzeko zorian dagoen eliza.jpg|San Pedro Abantoko eliza.
Irudi:Foto Museo de la Minería del País_Vasco.jpg|Euskal Herriko Meatzaritzaren Museoa, Gallartan.
Irudi:Ambrosio de los Heros 14 eraikina.jpg|Ambrosio de los Heros 14 eraikina, Las Carrerasen.
Irudi:Sanfuentes - Barco dorrea.jpg|Barco dorrea, Sanfuentesen.
Irudi:Abanto-Zierbena (Sanfuentes) 06.jpg|Meatze-jarduera gogoratzeko bagoneta baten erreprodukzioa Sanfuentesen.

## Abantar ospetsuak 
* Amalia González Astobiza (1882-1976) Las Carreraseko eskolako maistra, Askartza-Isusi eskola ondoko parkeak bere izena jaso zuen
* Dolores Ibarruri (1895-1989), politikari komunista.
* Isaac Puente (1896-1936), mediku eta teorilari anarkista.
* Manuel Sarabia (1957), futbolaria eta entrenatzailea.
* Asier del Horno (1981), futbolaria.
*Margarita Bilbao opera abeslaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Abantoko Udalaren webgunea.
* Euskal Herriko Meatzaritzaren museoa 
* Abantoko euskarari buruzko erreportajea, *Argia*, 2009-02-22.