open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Azpurotz

**Azpurotz** (ofizialki: *Aspurotz*) Lizoainibar-Arriasgoiti udalerriko Lizoainibar ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

XIII. mendean jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *azpurotzarrak* ziren.

## Izena 
*Azpurotz* toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Azpuroz* (1534)
* *Azpuroz* (1800)
* *Aspurotz* (1996)
* *Azpurotz* (2011)

## Historia 
Bertan Tibalt I.a erregeak Tota Abarka herentziak eman zizkion, Roderiko Abarkaren alaba 1234an. Mende berean hustu behar izan zuen. Gaur egun, Erredingo jauregiaren titularra den Gendulaingo kondearena izan zen. XIII. mendearen hasierako “Nafarroako alkatearen” “posaduetako” batekin identifika daiteke.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lizoainibar
* Lizoainibar-Arriasgoiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak 
* Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalako webgune ofiziala
Belokain

**Belokain** Lizoainibar-Arriasgoiti udalerriko Lizoainibar ibarreko herri hustu bat da, Euskal Herriko Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta, Pirinioaurrea eskualdean.

Ez dakigu noiz jada despopulatu bezala agertzen zen. Bere lurrak Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalara pasa ziren.

Bertako biztanleak *belokaindarrak* ziren.

## Izena 
*Belokain* toponimoa hainbat modutan agertu da historian zehar:

* *Belocoain* (1534)
* *Belocain* (1800)
* *Belokain (1)* (1996)
* *Belokain* (1996)

## Historia 
Ia ez dago herri honi buruzko informaziorik. Zehaztu gabeko garai batean jenderik gabe geratu zen. Gaur egungo lurraren orografiaren ezaugarriek zalantzazkoa egiten dute haren identifikazio zehatza, nahiz eta ezagutzen den zein eremutan dagoen. Baliteke uholde handi batek herria lur tonatan lurperatzea.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lizoainibar
* Lizoainibar-Arriasgoiti
* Pirinioaurrea
* Zangozako merindadea
* Nafarroa Garaia

## Kanpo estekak 
* Lizoainibar-Arriasgoitiko Udalako webgune ofiziala
Trinitateko baseliza

**Galdurozko Trinitateko baseliza** Arriasgoitiko Galdurotz kontzejuan Erdi Aroko kristiau baseliza bat da.

## Eraikina 
Eraikuntza erromaniko sinplea, Arriasgoitiko beste batzuen antzekoa. Barruan, gotikorako trantsizioko erretaula bat du, Mikel Aurizperrik egina. Bertan, Jakue Zebedeorenaren irudia eta Santa Barbararen erliebea nabarmentzen dira. Iruñeko Elizbarrutiko Museoan, herri horretako Ama Birjinaren eta Haurraren tailu gotikoa dago.

## Erreferentziak 
* Galdurotz. Nafarroako Entziklopedia Handia.

## Ikus, gainera 
* Galdurotz

## Kanpo estekak
San Martin Tourskoaren eliza (Urritzelki)

**San Martin Tourskoaren eliza** Arriasgoitiko Urritzelki lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Harriz egindako eraikina da, Erdi Arotik sortua izan daitekeena, eta oso aldatuta dago behin eta berriz berreraikiz, gaur egungo egiturara iritsi arte. Nabe bakarra du, burualde zuzeneko burualdea eta oinplano angeluzuzeneko kanpandorrea, oinaldean dagoen tenpluko elementurik zaharrena. Atea epistolaren aldeko horman dago, zirkuluerdiko arkua du eta berriki eraikitako arkupez babesten da. Alde berean, burualdearen ondoan, sakristia dago, presbiterioarekin komunikatzen duena eta ate dinteldua duena. Estalkiak burualdea eta nabea ditu, laua da, egurrezko bilbaduraz hornitua, oinaldean izan ezik, non korua baitago, hau da, dorrearen beheko aldean eta kanoi-gangaz estalita.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Urritzelki

## Kanpo estekak
Chase Kalisz

**Chase Tyler Kalisz** **, Chase Kalisz** izenez ezagunagoa, Bel Air, Maryland (AEB) 1994ko martxoaren 7a) Igeriketa estiloen kategorian espezializatutako igerilari estatubatuarra da, batez ere 400 metroko estiloetan dominak lortu baititu.

2016ko Rio de Janeiroko eta 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan domina lortu zuen.

## Kirol ibilbidea 
2013ko Bartzelonako Munduko Igeriketa Txapelketan, Kaliszek zilarrezko domina irabazi zuen 400 m estilo proban. Daiya Setok bakarrik gainditu ostean. Kaliszek 4.09,22ko denbora egin zuen.

Urte horretan bertan, Georgia Bulldogs taldearekin, unibertsitateko txapeldun ere izan zen 400 yarda-estiloetan 3:38.05 denborarekin.

2014an, brontzezko domina irabazi zuen 2014ko Pan-Pacific Txapelketan, 400 metro estiloak proban; 2015eko Kazan-eko Munduko Igeriketa Txapelketan, berriz, kolore bereko domina lortu zuen.

2016an, zilarrezko domina lortu zuen 2016ko Rio de Janeiroko Olinpiar Jokoetan, Kosuke Haginok bakarrik gainditu eta 4.06.75eko denbora lortu ostean.

2017an, oso paper nabarmena izan zuen Budapesteko 2017ko Munduko Igeriketa Txapelketan, non urrezko bi domina lortu zituen 200 eta 400 m estilotan. 200 m estilotan 1.55,56ko denbora lortu zuen, eta 400 m. estiloak 4.05,90 denbora kudeatu zuten.

2018ko Pan-Pacific Igeriketa Txapelketan, urrezko bi domina lortu zituen; bat, 400 metroko proban, eta, beste bat, 200 metroko proban.

## Emaitzak 
## Erreferentziak
Mexiko Berriko Unibertsitatea

**Mexiko Berriko Unibertsitatea** (; **UNM** izenez ere ezaguna) Albuquerquen (Mexiko Berria, Ameriketako Estatu Batuak) dagoen unibertsitate publikoa da. 2012an estatuko ikasle kopuru handiena duen Mexiko Berriko ikerketa-erakunde liderra da, eta estatuko enpresa handienetako bat da. 

1889an sortua, UNM-k graduko ("bachelor"), masterreko, doktoregoko eta lanbide heziketako programak eskaintzen ditu hainbat arlotan. Albuquerqueko campusak 20 hektarea baino gehiago ditu gaur egun eta campusak ditu Gallup, Los Alamos, Rio Rancho, Taos eta Los Lunasen . 

UNM RU/VH (ikerkuntza-jarduera oso altua) ikerketa-unibertsitatetzat hartzen da "Goi Mailako Hezkuntzako Instituzioen Carnegie Sailkapenean", hiru Nobel saridun dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* UNM Athletics-en webgunea
Nerea de Diego

**Nerea de Diego** (Iruñea, 1974) artista eta kultur kudeatzailea da. Era berean, Arte Garaikideko Uharte Zentroko zuzendarietako bat izana da.

## Biografia 
Euskal Herriko Unibertsitatearen Leioa-Erandioko kanpusean Arte Ederrak ikasi zituen eta, ondoren, Ikerketa eta Sormena artean masterra gauzatu zuen unibertsitate berean. Gainera, Arte Ederretan doktoratua da eta, 2016 urtetik aurrera, Arte Garaikideko Uharte Zentroko zuzendarietako bat da.

Gaur egun, sorkuntza artistikoa irakaskuntza eta kultur kudeaketarekin uztartzen du. 

Bere lan artistikoa marrazkia, argazkilaritza, eskultura, instalazioa, bideoa eta interbentzio artean kokatzen da. Bere ibilbide artistikoan zehar, sari ugari jaso ditu, baita nazioarteko egonaldiak egiteko zeinbait beka ere (Mexikon, Pekinen edo Austrian esaterako). Era berean, erakusketa askotan egon da bere lana ikusgai, kolektiboki zein indibidualki. Azken horien kasuan, azpimarratzekoak dira, besteak beste, Moises Peréz de Albeniz galerian, Mexiko Hiriko May Moré eta ArtSpace-n edota Iruñeako zitadelan izan dituen erakusketak.

## Ekoizpen artistikoa 
Italian egindako egonaldi artistiko baten ondorioz, 1996 urtean, aldare eta monumentu marianoei buruzko interesa izaten hasi zen. Interes horrek, herri-kultuari eta erlijioari buruzko hausnarketak egitera eraman du bere artelan askotan. Eta, ideia horiekin erlazionatuta, bildumazaletasunaren gaiaren inguruan ere egin izan du Nerea de Diegok gogoeta, bere doktore tesian kasu.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Nerea de Diego, Mirando al cielo.jpg|Nerea de Diego, "Mirando al cielo" (2013)
Fitxategi:Nerea de Diego, Schöne arbeiten.jpg|Nerea de Diego, "Schöne arbeiten" (2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nerea de Diegoren webgunea
*Uharte zentroko webgunea
San Joan eliza (Zalba)

**San Joan eliza** Arriasgoitiko Zalba lekuan Erdi Aroko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
Burualde zuzena duten lau ataleko eraikin angeluzuzena da. Bolaz apaindutako mentsuletan bermatzen diren parpain-arkuen bidez bereizitako ilargixka-gangak estaltzen du; oinaldean, arku eskartzanoaren gainean, teilatu dintelduko korua altxatzen da. Portada erdi-puntukoa da eta hiru arkibolta ditu. Epistolaren aldeko bi kontrahormen artean dago. Azken atalaren gainean, Erdi Aroan hasi eta XVII. mendean amaitutako dorrea dago. Multzoak Erdi Aroko estilo eta kronologia du, 1600. urtean egindako moldaketekin. Barrualdean, XVIII. mendeko erretaula nagusi barrokoa dago; bankuaren gainean, gorputz artikulatu bat dago, zutabez bereizitako hiru kalez artikulatua, eta muturrekoak atzeraemanda daude. Fusteak girlandekin ornatuta daude eta, alboetan, zintzilik daude. Hostoen dekorazioa ere badago. Teilatupe batean errematatzen da, ostiko eta hosto-hegalen artean. Burua San Joan da, tailu erromanista. Dena birmargotu zen gero.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Zalba

## Kanpo estekak
Zalbako zubia

**Zalbako zubia** Arriasgoitiko Zalba lekuan Erdi Aroko harrizko zubi bat da.

## Zubia 
Harrizko pilare handiez osatuta dago, non egurrezko estruktura bat finkatuta dagoen. Zuhaixka bat nabarmentzen da, baina nahiko hondatuta dago. Ibai honen ezkerreko ertzean Zalba herria dago.
  
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Zalba
* Erro ibaia

## Kanpo estekak
Zuntzarrengo jauregia

**Zuntzarrengo Armagintzako Kaporalgo jauregia** Arriasgoitiko Zuntzarren lekuan Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
Jauregia armagintzako kabo gisa agertzen da Nafarroako Erresumako nomina ofizialean. Kuartelak oso antzinatik bidaltzen zituzten; 1430. urtean Antso Zuntzarreni eman zioten, kaparea izateagatik eta erregearen zerbitzura armak eta zaldia mantentzeagatik. 1600. urtean, Juan Zuntzarrenek 100 dukateko oheratzea zuen, eta beneditar gisa aritu izanagatik, Diego anaiari eman zion. 1616an Martin Zuntzarrenek jauregiaren jabe gisa pleitatu zuen, erremisio-gutuna lortzeko. Katalina Zuntzarrenek 1705. urtean borroka eskatu zuen. 1723ko Kontuen Ganberaren arabera, data horretan Migel Frantzisko Olondiritzena zen. 1767an, Kattalin Olondirit eta Gurutzate alabak beste errebate bat eskatu zuen, bere senar Jose Fermin Artetakoa batera, eta 1778an, bere oinordeko Fermin Silvestre Artetakoak ere eskatu zuen.

Armarriaren Liburuan agertzen denez, armarria XVI. mendekoa zen, kuarteldua: lehena eta laugarrena zuria, urdinezko lehoi arrapaladun batekin; bigarrena eta hirugarrena urrezkoa, bi zerrenda gorria horzdun.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Zuntzarren

## Kanpo estekak
Dorleta eraikina

**Dorleta eraikina** Eskoriatzako ikastetxe bat da, Mondragon Unibertsitatearen baitako Huhezi fakultatearena. Ondoan duen Otadui etxearekin (eraikin historikoa) unibertsitate horren Eskoriatzako kanpusa osatzen du.

1976an eraikitako ikastetxe bat izan zen hasieran, baina 21. mendean eraldaketak izan zituen, eta beste eraikin-hedapen batzuk ere bai: 1.800 metro koadroko lokal gehigarri bat. 2020ko irailean inauguratu zen Dorleta eraikin berritua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dorleta (argipena)

**Dorleta** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake:

Lekuak:

Leintz Gatzagako eta Leintz haraneko zenbait tokik dute **Dorleta** izena:

* **Dorletako santutegia** Andre Mariaren irudi bat (Dorletako Ama) gurtzen den Leintz-Gatzagako tenplu bat da.
* **Dorletako Gatzagak**, Leintz Gatzagan gatza sortzen den tokia, zeinean **dorla** izeneko galdara batzuk erabili izan diren.

Toponimo horiei lotuta, bereziki santutegikoari, halaber:

* **Dorleta (izena)**, emakumezko izen ohikoa euskaraz.
* **Dorletako Ama Saria**, txirrindularitzako lasterketa bat.
* **Dorleta eraikina**, Eskoriatzan, Mondragon Unibertsitatearen eraikin bat.

Pertsona izenakː
* Dorleta Eskamendi emakumezkoen euskal txirrindularia. 
* Dorleta Urretabizkaia  gipuzkoar aktore[1] eta eleberrigilea.
* Dorleta Alberdi euskalaria, euskaltzain urgazlea...
* Dorleta Zorrilla txirrindularia.
Malcolm Turnbull

**Malcolm Bligh Turnbull** (Sydney, 1954ko urriaren 24a) australiar kazetari, abokatu, enpresaburu eta politikaria da. Australiako 29. lehen ministroa izan zen 2015etik 2018ra.

Arte eta Lege ikasketak egin zituen Sydneyko Unibertsitatean eta, ondoren, Oxfordeko Unibertsitatean. Hogei urtez kazetari, abokatu eta bankari lanetan aritu zen. 1993tik 2000ra Australiako Mugimendu Errepublikanoaren lehendakaria izan zen.

Alderdi Liberaleko kide izan zen eta 2004an diputatu federal hautatu zuten lehen aldiz. 2007an Ingurumeneko eta Uraren ministro izan zen John Howarden gobernuan. Urte horretan Alderdi Liberaleko buruzagi hautatu zuten eta oposizioko buru bihurtu zen. 2009an alderdiko lidergoa galdu zuen Tony Abbotten aurka. Hasiera batean politikatik erretiratzea pentsatu ondoren, azkenean politikan jarraitzea erabaki zuen eta 2013an Abbottek Komunikazio ministro izendatu zuen.

2015ean Abbotten aurka egin zuen eta bozketa batean Alderdi Liberaleko buruzagi berria aukeratu zuten. Ondorioz, Australiako lehen ministro bihurtu zen. Zientzia, berrikuntza eta azpiegiturak izan zituen lehentasun. 2006ko hauteskundeak irabazi ondoren, berdintasunezko ezkontzaren legea lortu zuen. 2008an bere alderdiko diputatu batzuek aurre egin zioten eta Scott Morrison aukeratu zuten alderdiko buruzagi eta lehen ministro.

Turnbull presbiteriano gisa aritu zen eta katoliko batekin ezkondu ondoren katolizismora bihurtu zen.
Kultura Ministerioa (Frantzia)

**Kultura Ministerioa** () Frantziako ministerio bat da, herrialdeko ondare kulturalaz arduratzen dena, baita museo, liburutegi edo monumentu gisa erlazionatutako erakundeez ere. Bere helburu nagusia Frantziako kultura-politika gisa ezagutzen den politika mantentzea da, hainbat arte (bisuala, plastikoa, antzerkikoa, musikala, dantza, arkitektura, literatura, telebista eta zinematografia) sustatuz eta babestuz, bai herrialdean, bai mundu osoan. Bere aurrekontua, batez ere, artxibo nazionalen (sei egoitza nazional eta ehun instalazio deszentralizatu) eta kultura-zentro () gisa ezagutzen diren eskualde-erakundeen kudeaketara bideratzen da. Bere egoitza nagusia Palais-Royalen dago.

## Ministroen zerrenda
Hona hemen Bostgarren Errepublikako ministroen zerrenda:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mirandela

**Mirandela** Portugaleko hiria da Bragança barrutian dagoena, Iparraldeko Eskualdean, Terras de Trás-os-Montes azpieskualdea, Duero ibaiaren eta Tua ibaiaren ertzean dagoena, baina batez ere Tua ibaian. 11.852 biztanle bere hiri perimetroan. 

Mirandela udalerriaren egoitza da 658,96&nbsp;km² azalera  eta 23 850 biztanle ditu (2011), 30 freguesietan banatuta.  Udalerria iparraldean Vinhais udalerria dago, ekialdean Macedo de Cavaleiros, hego-ekialdean Alfândega da Fé, hegoaldean Vila Flor, hego-mendebaldean Carrazeda de Ansiães eta Murça eta mendebaldean Valpaços .

## Biztanleria 
## Geografia 
ezkerrera|thumb| Mirandelari *Princesa do Tua* deitzen diote, hori da iturri honen izena.
Mirandela hiria Tua ibaiaren haranean dago , olibondoak lantzen diren lurzoru oso emankorreko eremu lauan. Inguruan, mendi asko daude eta, hori dela eta, Mirandelan  uda leuna eta epela duen mikroklima bat dut *, Transmontanako lurralde beroa* ezizena ematen diona.

Hiria  210 eta 280 metro arteko garaieran dago. Mirandela ko lurzorua nagusiki eskistoz osatua dago.

### Klima 
Mirandelak Csa motako klima mediterraneoa du, hau da, uda beroak ditu. 30° C-tik gorako egunak oso ohikoak dira, batez beste urtean 68 inguru, eta udak lehorrak dira. Neguak hotzagoak eta euritsuagoak dira, 0° C-tik beherako egunak maiz gertatzen dira, urtean 45 inguru.

## Historia 
*Caladunum* egungo Mirandela hiriaren izen zaharra zen.  

Afonso III.a erregeak 1250eko maiatzaren 25ean eman zion forua Mirandela herriari. 1984ko maiatzaren 16an hiri bilakatu zen. 

## Freguesiak 
eskuinera|thumb|444x444px| Mirandela udalerriko fraguesiak.
2013an lurraldeko freguesien berrantolaketa administratiboarekin, Mirandelako freguesiak 37tik 30era pasa ziren. Hauek dira: 

* Abambres
* Abreiro
* Aguieiras
* Alvites
* Avantos e Romeu
* Avidagos, Navalho e Pereira
* Barcel, Marmelos e Valverde da Gestosa
* Bouça
* Cabanelas
* Caravelas
* Carvalhais
* Cedães
* Cobro
* Fradizela
* Franco e Vila Boa

* Frechas
* Freixeda e Vila Verde
* Lamas de Orelhão
* Mascarenhas
* Mirandela
* Múrias
* Passos
* São Pedro Velho
* São Salvador
* Suçães
* Torre de Dona Chama
* Vale de Asnes
* Vale de Gouvinhas
* Vale de Salgueiro
* Vale de Telhas

Mirandelako freguesia zaharrak, 2013an desagertuak:

* Avantos
* Avidagos
* Barcel

* Franco
* Freixeda
* Marmelos

* Navalho
* Pereira
* Romeu

* Valverde da Gestosa
* Vila Boa
* Vila Verde

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
San Roman eliza (Zuntzarren)

**San Roman eliza** Arriasgoitiko Zuntzarren lekuan XVII. mendeko kristiau eliza bat da.

## Eraikina 
San Roman elizaren jatorriak Erdi Arokoa dirudien arren, babesten dituen mentsula lobulatuen arabera, lunetoen estalkia barroko garaikoa da. Estilo berekoa da zilarrezko gurutze bat.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Zuntzarren

## Kanpo estekak
Fraser Stoddart

Sir **James Fraser Stoddart** (Edinburgo, 1942ko maiatzaren 24a – Melbourne, 2024ko abenduaren 30a) eskoziar-estatubatuar kimikaria izan zen. 2016ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Jean-Pierre Sauvage eta Ben Feringarekin batera molekulak erabilita munduko makinarik txikienak garatzeagatik.

Zientzia eta filosofia ikasketak egin zituen Edinburgoko Unibertsitatean. Kimikako irakaslea da Ipar-mendebaldeko Unibertsitatean. Kimika supramolekularraren eta nanoteknologiaren arloan lan egiten du.
Ben Feringa

**Bernard Lucas "Ben" Feringa** (Barger-Compascuum, Emmen, 1951ko maiatzaren 18a) herbeheretar kimikaria da. 2016ko Kimikako Nobel Saria jaso zuen Fraser Stoddart eta Jean-Pierre Sauvagerekin batera molekulak erabilita munduko makinarik txikienak garatzeagatik. Nanoteknologia molekularrean eta katalisi homogeneoan espezializatuta dago eta zientzia molekularretako irakaslea da Groningeneko Unibertsitatean.
Cuscoko Eskola

[thumb|405x405px| *Karmeleko Ama Birjina Purgatorioan arima salbatzen,* Diego Quispe Titoren zirkulua, XVII. mendea, [Brooklyn Museum|Brooklyn Museoaren bilduma]]
**Cuscoko Eskola** (**Escuela cuzqueña**) Peruko Cuscon (Inka Inperioaren antzinako hiriburua zena) koloniar garaian, XVI., XVII. eta XVIII. mendeetan, kokatutako tradizio artistiko erromatar katolikoa izan zen. Ez zen Cuscora soilik mugatzen, Andeetako beste hirietara hedatu zen, baita gaur egungo Ekuador eta Boliviara ere.

Cuscoko Eskola kolonialaren margolan asko gordetzen dira, gehienak gaur egun Cuscon, baina baita Peruko beste gune batzuetan, Calamarca hirian (Bolivia) eta Brasil, Estatu Batuetako eta Ingalaterrako museoetan ere.

## Kanpo estekak
Multzo ekipotente

Bi multzo, A eta B, **ekipotenteak** izango dira baldin eta bien arteko bijekzio bat existitzen bada, hau da, gutxienez A eta B erlazionatzen dituen funtzio bat existitzen bada aldi berean injetktibo eta supraiektiboa dena. Multzo ekipotenteak kardinal (elementu kopuru) berdina izango dute. A eta B ekipotenteak direla hurrengo eran adierazten da:

A\approx B
 edo A\thicksim B
 edo \left\vert A \right\vert = \left\vert B \right\vert

## Baliokidetasun erlazioa 
A eta B multzoak ekipotenteak izateak erlazio bat definitzen du bi multzo horien gaienan, baliokidetasun erlazioa hain zuzen ere. Beraz, erreflexiboa, simetrikoa eta trantsitiboa izango da.

#### Erreflexiboa 
A multzoaren identitate funtzioa funtzio bijektiboa da A-ren gainean. Ondorioz, multzo guztiak ekipotenteak dira bere buruaren gainean: A\thicksim A

#### Simetrikoa 
A eta B multzoaren arteko bijekzio bat existitzen bada, orduan existitu egingo da alderantzizko funtzioa bat B eta A-ren artean bijektiboa izango dena. Ondorioz: A \sim B \Rightarrow B \sim A

#### Trantsitiboa 
A\thicksim B

 eta B\thicksim C
 \Rightarrow A \sim C . Hau da existitzen badira f: A \rightarrow B
 eta g: B \rightarrow C
 bijektiboak, orduan bi funtzio horien arteko konposizioa ere bijektiboa izango da, g \circ f: A \rightarrow C
, eta beraz A eta C ere ekipotenteak izango dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ballad of a White Cow

***Ballad of a White Cow*** () 2020ko Behtash Sanaeeha eta Maryam Moqadam irandar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Iran. Gaur egun. Minaren bizitza irauli egingo da senarrari heriotza zigorra ezarri diotela jakitean. Bakarrik geratuko da, eta alaba du zaintzeko eta hezteko. Urtebete geroago, agintariek deituko dute, eta esango diote senarra ez zela errudun; bien bitartean gizon misteriotsu bat azalduko da haren bizitzan. Hildakoaren laguna dela dio, eta harekin zor bat duela...

## Aktoreak 
* Maryam Moqadam: Mina
* Alireza Sani Far: Reza
* Pouria Rahimi: Babaken anaia
* Avin Poor Raoufi
* Farid Ghobadi: Rezaren laguna
* Lili Farhadpour: Minaren auzokoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The North Water (telesaila)

***The North Water*** britainiar telesaila da, Andrew Haighek BBC Two katerako sortua.

## Sinopsia 
Britainia Handiko armadako mediku bat da istorioko protagonista, porrot egin duena. Espedizio berri batean sartuko da iraganeko mamu pertsonalengandik ihesi, eta bertan topatuko du bere balioak hankaz gora jarriko dituen hiltzaile gupidagabe bat. Funtsean, gizakiaren bi dimentsioren arteko talka jorratzen du istorioak, arrazionaltasunaren eta basakeriaren arteko talka, zientziaren eta sinesmenaren artekoa.

## Aktoreak 
*Colin Farrell: Henry Drax
*Jack O'Connell: Patrick Sumner
*Stephen Graham: Arthur Brownlee
*Tom Courtenay: Baxter
*Sam Spruell: Michael Cavendish
*Peter Mullan: apaiza
*Roland Møller: Otto
*Kieran Urquhart: Jones
*Philip Hill-Pearson: McKendrick
*Nive Nielsen: Anna
*Jonathan Aris: Corbyn
*Lee Knight: Stevens
*Gary Lamont: Webster
*Eliza Butterworth: Hester
*Mark Rowley: Bain

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Last Night in Soho

***Last Night in Soho*** 2021eko Edgar Wright ingeles zinema zuzendariaren beldurrezko filma da.

## Sinopsia 
Londresera iritsi berria den diseinu ikaslea da Eloise, 1960ko hamarkadako musika, zinema, moda eta abarrak oso gustuko dituena. Bizitzeko logela bat alokatuko du, eta amets zein irudipen bitxiak izaten hasiko da, hain gustuko duen garaira bidaiatzea ahalbidetuko diotenak, eta kantari izan nahi duen Sandie emakume gaztea ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Anya Taylor-Joy: Sandy
* Thomasin McKenzie: Eloise
* Matt Smith: Jack
* Terence Stamp: Jack (agurea)
* Diana Rigg: Miss Collins
* Rita Tushingham: Peggy Turner
* Michael Ajao: 
* Synnøve Karlsen: Jocasta
* Jessie Mei Li: Lara
* James Phelps: Harvis
* Oliver Phelps: Jarvis
* Michael Jibson: detektibea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Udo Zimmermann

**Udo Zimmermann** (Dresde, 1943ko urriaren 6a - ibidem, 2021eko urriaren 22a) alemaniar musikagile eta orkestra zuzendari garaikide ospetsua izan zen. Bereziki ezagunak dira egin zituen operak 

## Biografia 
1954tik 1962ra Zimmermann Dresdner Kreuzchorren partaidea izan zen. Ondoren, Dresdeko Musika Eskolan jarraitu zituen bere ikasketak. Johannes Paul Thilmanekin konposizioa ikasu zuen; abestea ere ikasi zuen. Bi urtetan, Walter Felsenstein orkestra zuzendariaren laguntzailea izan zen. 1970 Dresde estatuko operaren aholkularia izendatu zuten. 1978an, Dresdner Musikhochschulen konposizio irakasle izendatu zuten. 1986an, Dresdeko Musika Garaikidearen Zentroa sortu zuen; zentro horrek ikerketa eta kontzertu zein jaialdien antolaketa bultzatzen du. 1990tik 2001era, Zimmermann Leipzigeko Operaren zuzendari artistikoa izan zen. 

## Operak 
* *Die Weiße Rose* (Arrosa zuria) — 1967ko ekainaren 17a
* *Die zweite Entscheidung* — 1970
* *Levins Mühle* — 1973ko martxoaren 23a
* *Der Schuhu und die fliegende Prinzessin* — 1976ko abenduaren 30a
* *Die wundersame Schusterfrau* — 1982ko apirilaren 25a
* *Weiße Rose* (bigarren bertsioa) — 1986ko otsailaren 27a
* *Die Sündflut* — 1988

## Idazlanak 
* *Man sieht, was man hört* (Batek entzuten du ikusten duena), Udo Zimmermannen musika eta antzerkia, Frank Geißler, Leipzig 2003.

## Grabazioak 
Zimmermann's recordings are held by the German National Libraryn dauden Zimmermannen grabazioak:
* *Zimmermann: Die Weisse Rose* (1988) Munich Instrumental Ensemble, Udo Zimmermannek zuzendua, Lutz-Michael Harder eta Gabriele Fontanarekin, Orfeo, 162871.
* *Musik in Deutschland 1950–2000 – Geistliche Oratorien* (2005) Udo Zimmermannen musika eta beste egile batzuena, Pfalz Evangelical Youth abesbatza, Pfalz Landeskirche Chamber Orchestra, Motettenchor Pforzheim, zuzendari desberdinekin: Heinz Markus Göttsche, Rolf Schweizer, Wolf-Dieter Hauschild, Hans Zender, eta abeslari hauekin: Gerd Türk, Christiana Baumann, Wolfgang Dallmann, Albrecht Ostertag, RCA 73570.
* *Zimmermann, U: Pax Questuosa* (2005) Udo Zimmermann (zuzendaria), Edith Wiens, Roland Hermann, Siegmund Nimsgern, William Cochran, Col Legno 20085.
* *Musik in der D.D.R. Vol I – Orchestral Music* (2005), Udo Zimmermannen eta beste batzuen konposizioak, Kurt Sanderling, Herbert Kegel, Günther Herbig, eta Siegfried Kurzek zuzenduta, Berlin Symphony Orchestra, MDR Leipzig Radio Symphony Orchestra, Staatskapelle Dresden, Berlin Classics 9069 (3 diska)
* *New Music in the DDR Vol 1 – Zimmerman: Der Schuhu Highlights* (2006) Helga Termer, Günter Neef, Hajo Müller, Armin Ude, Peter Gülke (zuzendaria), Berlin Classics 1301.
* *Musica Viva 18 – Carter, Zimmermann: Cello Concertos* (2010) Bavarian Radio Symphony Orchestra, Kristjan Järvik zuzenduta, Neos 11014.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Udo Zimmermann Breitkopf & Härtel
* :Discogs webgunean.
* :Udo Zimmermann  Akademie der Künste Berlin
* :Udo Zimmermann Sächsische Akademie der Künste
* :Udo Zimmermann Archiv für Zeitgenössische Komponisten der SLUB Dresden
* :Oper im 20. Jahrhundert Springer 978-3-47-603796-1
Law & Order: Organized Crime

***Law & Order: Organized Crime*** estatubatuar telesail dramatikoa da, Dick Wolf, Ilene Chaiken eta Matt Olmsteadek NBCerako sortua.

NBC Estatu Batuetako kateak 1990ean estreinatu zuen New Yorken jazotako krimenen inguruko fikzioa. Poliziak eta epaileak ziren protagonista; hogei denboraldi izan zituen, eta sekuela andana. Horien artean berriena da *Organized Crime*; kontatzen du nola itzultzen den Elliot Stabler detektibea azken hamarkadan goitik behera eraldatu den hiri, departamentu eta sistema judizialera.

## Aktoreak 
* Christopher Meloni: Elliot Stabler
* Danielle Moné Truitt: Ayanna Bell
* Ainsley Seiger: Jet Slootmaekers
* Tamara Taylor: Angela "Angie" Wheatley
* Dylan McDermott: Richard Wheatley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Unusual Suspects (telesaila)

***The Unusual Suspects*** australiar telesaila da, 	Jessica Redenbachek SBSerako sortua.  Telesailak 1995eko *The Usual Suspects* kultuko filmetik hartu ditu izena eta inspirazio dramatikoa.

## Sinopsia 
Iduneko milioidun baten lapurreta da lau ataleko dramedia honen abiapuntua. Filipinetako emakumezko enpresaburu baten bizitza eredugarria hankaz gora jarriko du gertakari horrek, eta kontakizunean nahasiko dira polizia ikerketa, ezkutuko negozioak eta amodio debekatuak.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Invasion (2021eko telesaila)

***Invasion *** estatubatuar zientzia-fikziozko telesaila da, Simon Kinberg eta David Weilek Apple TV+erako sortua.

## Sinopsia 
Estralurtarren eraso batek kinka larrian jarriko du gizateriaren etorkizuna, eta munduko kontinente ezberdinetan bizi diren bost pertsonaren begietatik ezagutuko dute ikusleek muturreko gertakari horren ondotik sorturiko errealitate kaotikoa.

## Aktoreak 
* Golshifteh Farahani: Aneesha Malik
* Shamier Anderson: Trevante Ward
* Shioli Kutsuna: Mitsuki Yamato
* Firas Nassar: Ahmed "Manny" Malik
* Tara Moayedi: Sarah Malik
* Daisuke Tsuji: Kaito Kawaguchi
* Sam Neill: Sheriff John Bell Tyson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Uhate

**Uhate** bat ubide, presa edo beste egitura hidraulikoren batean ur-jarioa kontrolatzeko eraikitzen den elementua da. Erabilpen ohikoenak izan daitezke gainezkabide baten isurketa kontrolatzea edo ubideetan emaria kontrolatzea. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chilling Adventures of Sabrina (telesaila)

***Chilling Adventures of Sabrina*** estatubatuar telesaila da, Simon Kinberg eta David Weilek Apple TV+erako sortua. Roberto Aguirre-Sacasaren izen bereko komikian oinarrituta dago.

## Sinopsia 
Sabrina Spellmanek erdi sorgin eta erdi hilkor bezala aurre egin behar dio bere izaerari, bera, bere familia eta gizakiak bizi diren mundua mehatxatzen duten gaizkiaren indarren aurka borrokatzen den bitartean.

## Aktoreak 
* Kiernan Shipka: Sabrina Spellman
* Chance Perdomo: Ambrose Spellman
* Miranda Otto: Zelda Phiona Spellman
* Lucy Davis: Hildegarde Antoinette "Hilda" Spellman
* Michelle Gomez: Mary Wardwell / Lilith / Madam Satan 
* Ross Lynch: Harvey Kinkle
* Tati Gabrielle: Prudence Blackwood
* Jaz Sinclair: Rosalind Walker 
* Adeline Rudolph: Agatha Night
* Richard Coyle: Faustus Blackwood
* Lachlan Watson: Theo Putnam 
* Gavin Leatherwood: Nicholas Scratch

## Kanpo estekak
Ken Salazar

**Kenneth Lee** "**Ken**" **Salazar** (Alamosa, Colorado, 1955eko martxoaren 2a) estatubatuar politikaria da, 2009 eta 2013 artean Estatu Batuetako Barne idazkaria, Obamaren Administrazioan. Alderdi Demokratikoko kidea, Salazar Coloradoko Estatuko senataria izan zen 2005 eta 2009 artean. Mel Martínez errepublikanoarekin batera, 1977tik lehen senatari hispanoetako bat izan zen  Senatari hautatu aurretik, Salazar Coloradoko fiskal nagusia zen.

Barne Idazkari gisa, Salazar Estatu Batuetako baliabide naturalak ez ezik parke nazionalen administrazioa eta gobernu federalak komunitate indigenekin zituen harremanak ere kudeatzeaz arduratu zen.  2012an, Shell petrolio konpainiari Artikoan ustiatzeko baimenak emateko erabakiak hainbat ingurumen-erakunderen aldarria piztu zuen,  meatzaritza eta nekazaritzako negozioen sektorearekin lotura estuak zituela leporatu ziotelarik.  2016ko abuztuaren 16an, Salazar Hillary Clintonen trantsizio taldeko buru izendatu zuten, azken hori presidente hautatuko balitz.

2021eko ekainean, Estatu Batuetako Mexikon enbaxadore izendatu zuen Joe Biden administrazioak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ameriketako Estatu Batuetako Kongresuaren Direktorio Biografikoa
Mercedes (Uruguai)

**Mercedes**, Uruguaiko hego-mendebaldeko hiria da. Rio Negroren ezkerreko (hegoko) ertzean dago, eta Montevideotik 274 kmra. Soriano departamenduko hiriburua da. 2011n 41.975 biztanle zituen.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bowe Becker

**Bowe Becker** (Chicago, AEB, 1997ko uztailaren 7a) estatubatuar igerilari profesionala da.

Urrezko domina irabazi zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan; 4x100 m estilo libreko erreleboaren barruan, aurrekanporaketan eta finalean egin zuen igerian. Nazioarteko Igeriketa Ligan, Tokyo Frog Kings taldean egiten du igeri.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
Becker Las Vegaseko Faith Lutheran High School-en graduatu zen. Igeriketa hark NCAAko ekitaldiko laugarren igerilari azkarrena izatera eraman zuen Florida Gators-eko taldeko Caeleb Dressel, USC Trojans taldeko Vladimir Morozov eta Farrisen atzetik.

### 2021 
#### 2020ko AEBetako proba olinpikoak 
Becker bosgarren sailkatu zen 100 m estilo librean 2020ko AEBko Olinpiar Taldeen Probetan, 48,22ko denborarekin, eta horrek 2020ko Olinpiar Jokoetarako sailkatu zuen 4x100 m libreko erreleboan. Ekainaren 20an jokatutako finalean, 50 m estilo librekoan, 21,78ko denbora egin zuen, eta laugarren postuan sailkatu zen, orokorrean, hirugarren postuan sailkatutako Nathan Adrian-en denboratik bost ehunenekora.

#### 2020ko Udako Olinpiar Jokoak 
Beckerrek 2020ko Tokioko (Japonia) Udako Olinpiar Jokoetan 4x100 m libreko erreleboko atariko faseetan aritu zen Zach Apple, Brooks Curry eta Blake Pieronirekin batera, bigarren postuan sailkatuz eta finalera pasatuz. Finalean, Caeleb Dresselek Curry ordezkatu zuen, eta erreleboak 3.08,97ko denborarekin, lehen amaitu, eta urrezko domina irabazi zuen, Beckerrek 47,44koa eginez bere txandan. Erreleboaren azken denbora, historiako probako hirugarren igeriketa azkarrena izan zen.

## Gainerako garaipenak 
### Ibilbide luzekoak (50 m-ko igerilekua) 
### Ibilbide laburrekok (25 m-ko igerilekua) 
## Sariak eta ohoreak 
* Urrezko Betaurrekoen sarirako hautagaia; Urteko Erreleboaren Emanaldia: 2021 (4x100 m estilo libreko erreleboa)

## Erreferentziak 
 
## Kanpo estekak
William Grenville (Grenvilleko I. baroia)

**William Wyndham Grenville, Grenvilleko I. baroia** (Wotton Underwood, Buckinghamshire, 1759ko urriaren 25a - Burnham, Buckinghamshire, 1834ko urtarrilaren 12a) britainiar politikaria izan zen. Erresuma Batuko lehen ministroa izan zen 1806tik 1807ra.

George Grenville lehen ministroaren semea eta William Pitt Gaztearen lehengusua izan zen.

Komunen Ganberako kide hautatu zuten 1782an, eta bere lehengusu Pitten aliatu izan zen. Komunen Ganberako lehendakaria izan zen 1789an, Barne Idazkaria 1789tik 1791ra eta Kanpo Arazoetako Idazkaria 1791tik 1801era.

1806an Pitt hil ondoren Grenvillek koalizio gobernu bat zuzendu zuen. Ezin izan zuen Frantziarekin bakea lortu, ezta katolikoen emantzipazioa lortu ere. Lorpenik garrantzitsuena 1807an esklaboen merkataritza deuseztatzea izan zen.

Oposizioan egon zen bitartean, Lord Greyri eta whigei babesa eman zien eta Iberiar Penintsulako Gerraren aurka agertu zen. Hurrengo urteetan Toriesera hurbildu zen eta Lord Liverpoolen gerra-politika babestu zuen. 1810etik 1834ra Oxfordeko Unibertsitateko kantziler izan zen.
Belén Nevado

**Belén Nevado Méndez** (Badajoz, Extremadura, 1969ko ekainaren 16a) antzerki aktorea da, hainbat konpainiatan lan egiten du eta emakumeak ahalduntzeko proiektuak garatzen ditu.

## Biografia 
Belén Nevado Badajozen jaio zen 1969an. 1994an, interpretazio ikasketak  amaitu zituen Arabako Foru Aldundiaren eta Eusko Jaularitzaren Gasteizko Arte Eszenikoen Tailerrean. Hainbat antzerki konpainietan lan egin du aktore gisa. 1999an “Detritus teatrus” konpainia sortu zuen Javier Hueterekin.

2020an, azaroaren 25eko kanpaina zela eta, bideoklip bat grabatu zuen Araian, Arabako Lautadako udalerrian, La Xeta Paxote-ko kide ohiekin eta Aintzira Gorosabelekin.

Mikro-antzerkiko ikuskizunak, tailerrak eta piezak sortzen ditu, eta horietan antzerki-teknikak lantzen dira, emakumeak ahalduntzen laguntzeko esaterako, "Oprimidako antzerkia".

## Lanak 
* 2000 – *Gu gu txupete*
* 2001 – *Tritus Corazón.*
* 2002 – *Las punkis también lloran.*
* 2011 – *Johny & Jane*
* 2013 *– Ovarios verdes fritos*.
* 2017 – *Pecadoras*: 4 piezas de micro-teatro (Confieso que he fingido, Dejarme sola, Hola mundo cruel, ‘Hot Flash’).
* 2019 *– Levántate y mea de pie.*
* 2020 *– Sofocos.*
* 2020 *– Sola en un bar* (vídeo musical).
* 2021 *– Que corra la sangre.*
*2021 *–*  *No me toques la flora*.

## Sariak eta aintzatespenak 
* *Tritus Corazón*, Ciudad de Logroño kafe-antzerki lehiaketan saritua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Belén Nevado. Facebooken
* Belén Nevado "No me toques la flora"YouTube
* Belén Nevado: Las punkis también lloran, YouTuben, AmokAudiovisual igota, 2012ko azaroaren 17an.
Psycho (1998ko filma)

***Psycho*** (euskaraz *Psikosia*), 1998ko Gus Van Sant estatubatuarrak zuzendutako slasher film bat da. Vince Vaughn, Julianne Moore, Viggo Mortensen, William H. Macy eta Anne Heche aktoreek antzeztu zuten.

Alfred Hitchcockek zuzendutako *1960ko film ezagunaren* berregokitzapena da, biak ere Robert Bloch idazlearen *1959ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua.

## Argumentua 
AEB, Arizona, Marion Crane (Anne Heche) idazkariak Phoenix hiriko bere lantokitik 400.000 dolar lapurtu ondoren ihes egin eta Arizonan Norman Batesen (Vince Vaughn) motelean ostatu hartuko du, bere biktimak haren amaren sare misteriotsuetan erortzen diren gizaseme iluna. Marion hurrengo biktima izango da. Marionen desagerpenak Lila Crane (Julianne Moore) ahizpa eta Milton Arbogast (William H. Macy) detektibeak haren bilaketari ekitea ekarriko du. 

## Aktoreak 
* Vince Vaughn: Norman Bates
* Anne Heche: Marion Crane
* Julianne Moore: Lila Crane
* Viggo Mortensen: Sam Loomis
* William H. Macy: Milton Arbogast detektibea
* Robert Forster: Simon Richmond doktorea
* Phillip Baker Hall: Al Chambers sheriffa
* Anne Haney: Eliza Chambers
* Rance Howard: George Lowery
* Chad Everett: Tom Cassidy
* Rita Wilson: Caroline
* James Remar: Errepideko polizia
* James LeGros: Charlie.
* Mike "Flea" Balzary: Bob Summerfield.
* Rose Marie: Norma Batesen ahotsa (krediturik gabe)

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Josu Hernández

**Josu Hernández Asurmendi** (Iruñea, 1983ko abenduaren 27) abeslari nafarra da. Bereziki ezaguna da jotak eta rantxerak abesteagatik. Urtetan Voces Navarras eta, ondoren, Raíces Navarras taldeetan ibili zen. Gaur egun, abeslari eta talde desberdinekin aritzen da.

Batez ere Espainiako Iparraldean ezaguna da Jotas Navarras, Estampas de Manuel Turrillas eta Rancheras kantatzeagatik. Gaur egun, Iruñeko Escuela de Jotas Manuel Turrillas-en zuzendaria eta sortzailea da eta horrekin hainbat jaialdi antolatzen ditu.

Hogei disko grabatu ditu. Biak bakarrik eta Chuchin Ibañez, Alberto Gurrea, Roberto Urrutia, Esther Vidondo edo Carlos Palos aragoiarrekin elkarlanean.

Osasunaren mendeurreneko Himnoan ere parte hartu nuen "Los Tenampas" taldeko Mikel eta David Artuchekin batera, Roberto Urrutia, Pedro Tres...

## Diskografia 
Hauek dira bere grabazioak:

### Bakarka 
* Aúpa La Jota Navarra 2012 
* Viva La Jota Navarra 2012
* *Celebrando mis 20 años con amigos*, 2019
* Las Que Siempre Quise Grabar En Estudios K 2021
* Cumpliendo Sueños 2022
* Mis Jotas, mis Rancheras y mis Pasodobles favoritos 2023

### Taldetan 
* Secuencias Mexicanas 2008 de Chuchin Ibañez Josu Hernández Colaboración
* Suena La Jota Navarra 2008
Con Jesús Román Ecay 
* La Jota Entre Amigos 2010 Vol 1°
* La Jota Entre Amigos 2010 Vol 2°
* Te Vas A Quedar Con Las Ganas 2010 de Roberto Urrutia Josu Hernández Colaboración
* Pamplona Orgullo De Nuestra Tierra 2011 Raíces Navarras
* Corazón Navarro 2013 Raíces Navarras
* Navarra Y México En El Corazón 2013 
* Un Paso Más 2015 de Roberto Urrutia Josu Hernández Colaboración
* Cantó A Mi Tierra 2015 Raíces Navarras
* Aragón Y Navarra El Mejor Camino 2016 Josu Hernández y Carlos Palos 
* Y La Jota Nos Unio 2016 Josu Hernández y Roberto Urrutia. Colaboran Arantxa Hernández y Ana Ganuza 
* Vintage 2016 de Chuchin Ibañez Josu Hernández graba la Jota para Chuchin 
* Ay Navarra 2017 de Alberto Gurrea colabora Josu Hernández 
* Ustedes Mandan 2017 de Roberto Urrutia. Colabora Josu Hernández
* Mi Nuevo Viaje 2018 de Chuchin Ibañez. Colabora Josu Hernández en un Homenaje a Enrique Celaya con Pandereta
* Acariciando Fronteras 2018 Josu Hernández con Roberto Urrutia 
* 20 Años de Carretera, Canciones y Emociones 2019 Josu Hernández Colaboración
* Celebrando Mis 20 Años Con Amig@s 2019 Varias Colaboraciones 
* Pasión Ranchera 2019 de Roberto Urrutia Colaboración Josu Hernández
* Unidos Por La Música Ranchera 2020 Varios Artistas. Colaboración Josu Hernández
* Las Que Siempre Quise Grabar En Estudios K 2022

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Iosu Hernándezen blog ofiziala. 
* :Turrillas maisuari omenezko jota.
Six Days, Seven Nights

***Six Days, Seven Nights*** (euskaraz *Sei Egun, Zazpi Gau*), 1998ko Ivan Reitman kanadarrak zuzendutako abenturazko komedia film bat da. Harrison Ford, Anne Heche, David Schwimmer eta Temuera Morrison aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Ozeano Barearen hegoaldea, Polinesia Frantsesa, Robin Monroe (Anne Heche) New York hiriko argitaratzaile handigura eta Frank Martin (David Schwimmer) mutilagun Makatea uhartean oporrak igarotzen daudela,alboko uharte bati buruzko erreportajea burutzeko lana onartuko du. Uhartean eskuragarri dagoen hegazkin bakarra Quinn Harris (Harrison Ford) gizaseme edanzale eta zakarrak pilotatzen du. Baina Robinek ez du beste aukerarik eta Quinnek ere dirua behar duenez elkarrekin batera hegaldiari ekingo diote. Baina istripua izan eta uharte hustu batean biak bakarrik eta nola edo hala bizirauten amaituko dute. 

## Aktoreak 
* Harrison Ford: Quinn Harris
* Anne Heche: Robin Monroe
* David Schwimmer: Frank Martin
* Jacqueline Obradors: Angelica
* Temuera Morrison: Jager
* Allison Janney: Marjorie
* Douglas Weston: Philippe Sinclair
* Cliff Curtis: Kip
* Danny Trejo: Pierce
* Ben Bodé: Tom Marlowe
* Derek Basco: Ricky
* Amy Sedaris: Robinen idazkaria
* Kerry Rossall: Kirol-ontziaren jabea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ameriketako Estatu Batuetako indigenak

thumb|250x250px| Amerindiarren aglomerazio eremuak, 1990eko AEBetako erroldaren arabera.
**Ameriketako Estatu Batuetako indigenak**, ***native American*** **(amerikar indiarra)** izenez ere ezagunak, Ameriketako Estatu Batuetan bizi diren amerindiar hizkuntzak hitz egiten dituzten talde etniko amerindiarrak dira, beren bizimodu eta kopuru sozioekonomikoagatik bereizten direnak. Estatu Batuetan estatu federalean onartutako 570 tribu edo nazio indigena baino gehiago bizi dira, eta horietatik erdia inguru amerindiar erreserbekin lotuta daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Bureau of Indian Affairs*. AEBetatako gobernua
* *Indian Americans:  A Survey Data Snapshot*. Pew Research  Center
* National museum of American Indians Smithsonian
* *National Congress of American Indians (NCAI)*
No Mercy (1986ko filma)

***No Mercy*** (euskaraz *Gupidarik Gabe*), 1986ko Richard Pearce estatubatuarrak zuzendutako thriller film bat da. Richard Gere eta Kim Basinger aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New Orleans, Eddie Jillete (Richard Gere) Chicagoko polizia aurrez hirira hiltzaile batzuk atzemateko helburuz joan den eta erail duten lankide bat mendekatzeko bertaratu da. Hiltzaile horien bilaketan Louisianako zingiretan haiekin zerikusia duen Michel Duval (Kim Basinger) cajun emakume erakargarria ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Richard Gere: Eddie Jillette
* Kim Basinger: Michel Duval
* Jeroen Krabbé: Losado
* George Dzundza: Stemkowski kapitaina
* Gary Basaraba: Joe Collins
* William Atherton: Allan Deveneux
* Terry Kinney: Paul Deveneux
* Ely Pouget: Julia Fischer
* Bruce McGill: Hall tenientea
* Ray Sharkey: Angles Ryan
* Marita Geraghty: Alice Collins
* Aleta Mitchell: Cara
* Fred Gratton: Quiet
* Dionisio: Pinto
* Kim Chan: Asiar Gizon Zaharra
* George Dickerson: Reblue
* Charles S. Dutton: Sandy sarjentua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Lowrider

thumb| 1962ko Pontiac Catalina bat, karrozeria baxua duena, lowrider estiloan.
**Lowrider** edo **low rider** karrozeria apalduta duen auto pertsonalizatua da.  Pertsonalizatutako ibilgailu hauek, oro har, banaka margotuta daude diseinu korapilatsu eta koloretsuekin, harizko  gurpilen gainean ibiltzen dira horma zuriko pneumatikoekin. Lowrider-eko hagunak, oro har, jatorrizko gurpilak baino txikiagoak dira, 330 mm. Gainera, hidrauliko edo aire-poltsa sistemak dituzte, altuera erregulagarria den esekidura ahalbidetzen dutenak, non ibilgailua altxatu edo jaisten den jabearen aginduz.  Ezaugarri zehatz hauek kontuan hartuta, lowrider bat beti baxatutako autoa den bitartean, baxatutako autoa ez da beti lowrider bat. Terminoa ibilgailu-klase bat deskribatzeko erabiltzen da, ez soilik lurretik txasiserako altuera.

*Lowrider* terminoak autoaren gidariari ere erreferentzia egin diezaioke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lowriders, NMAAHC
* Lowrider: Mexiko-Amerikar erresistentziaren ahots bihurtu zen DIY autoen aldizkaria, The Guardian
Carlos Alberto Torres

**Carlos Alberto Torres** (Rio de Janeiro, 1944ko uztailaren 17a - *ibidem*, 2016ko urriaren 25a) brasildar futbolari eta entrenatzailea izan zen.

Hemeretzi urterekin egin zuen debuta Fluminense Football Cluben, eta hiru denboraldi eman zituen bertan. 1966tik 1974ra Santos FCen jokatu zuen eta Pelé izan zuen laguntzaile. 1974an Fluminensera itzuli zen eta 1977an Flamengo talde aurkariak fitxatu zuen. New York Cosmosen ere jokatu zuen Estatu Batuetako ligan.

53 partida jokatu zituen Brasilgo futbol selekzio nazionalarekin eta selekzio munduko txapeldunaren kapitaina izan zen 1970ean.

Erretiratu ondoren, hainbat taldetako entrenatzailea izan zen.
Zirkulu beltza

***Zirkulu beltza*** Kazimir Malevitx artista suprematistak 1924an margotutako margolan bat da. 1910eko hamarkadaren erdialdetik aurrera, honek estilo figuratiboa edo errepresentatiboa abstrakzio hutsaren alde utzi zuen. Zirkulu beltz monumental eta perfektu bat da, hondo zuri eta leun batean flotatzen duena. Urte bereko *Karratu beltza*rekin batera, bere lan suprematistarik ospetsuenetako bat da, bere lehen koloreetako irudi geometriko puruekin. Errusian dago, San Petersburgoko Estatu Museoan.

## Ezaugarriak 
Motiboa, 1915eko abenduan erakutsi zen "*0:10 Margolanen Azken Erakusketa Futurista*" izeneko erakusketan, San Petersburgoko Dobitxina Galerian, bere beste lan abstraktuetako 34rekin batera. Erakusketa bat etorri zen Kubismotik suprematismora manifestuarekin, mugimendu artistiko erradikal suprematismoaren hasiera izan zena.

Malevitxek koadroa deskribatu zuen, baita *Karratu Beltza* eta *Gurutze beltza* ere (biak 1915ekoak), espiritualki. Arte modernoaren estetikarako "ikono berriak" deitu zituen, eta haien argitasunak eta sinpletasunak errusiar erruki tradizionala islatzen zutela uste zuen.

Nozio hauetan, bere artea eta bere ideiak geroago boltxebikeenekin erresonatuko ziren. Hala ere, bere lanek intelektualen artean harrera ona izan zuten bitartean, ez zuen jende askorengan eragin, ondorioz, Malevitxek onarpen orokorra galdu zuen.

Bere manifestuan, Malevitxek koadroak "artea mundu objektibotik askatzeko borroka desesperatu" bezala deskribatu zituen, forma hutsean soilik zentratuz. Denek ulertzen zituzten obrak margotzen saiatu zen, baina, aldi berean, erlijio-lanen pareko eragin emozionala zutenak.

1924an, Veneziako Bienalaren hamalaugarren edizioan erakutsi zuten obra, Gurutze Beltza eta Karratu beltzarekin batera. Malevitxen lanak eragin nabarmena izan zuen XX. mendeko artean, bereziki 1920ko eta 1930eko hamarkadetako argazkigintzan eta 1960ko hamarkadako *op art* mugimenduan.

Malevitx 1934an hil zenean, Nikolai Suetin errusiar suprematistak apaindutako hilkutxa batean lurperatua izan zen, buruan karratu beltz bat eta oinak zirkulu beltz batekin.

## Galeria 

Fitxategi:Malevich's black suprematist paintings (GRM) by shakko 01.jpg
Fitxategi:Malevich.black-square.jpg
Fitxategi:Black Cross.jpg
Fitxategi:Black and White. Suprematist Composition (Malevich, 1915).png

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joy Ride (2001eko filma)

***Joy Ride***, 2001eko John Dahl estatubatuarrak zuzendutako beldurrezko thriller film bat da. Steve Zahn, Paul Walker eta Leelee Sobieski aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Oporraldia hasi denez, Lewis Thomas (Paul Walker) mutil gaztea eta bere ametsetako neska den eta mutilagunarekin hautsi berri duen Vennak (Leelee Sobieski) AEBetako Mendebaldean barna bidaiatzea erabaki dute. Baina Lewisek Fuller (Steve Zahn) anai gataskatsua Salt Lake City hirian heurekin batera jasotzean arazoak hasiko dira, autoko irratiaren bidez Rusty Nai (Ted Levine/Matthew Kimbrough) deritzon kamiolari bati adarra jo eta haserrerazi eta bidaian zehar jazarpena egiten hasiko baizaie. 

## Aktoreak 
* Paul Walker: Lewis Thomas
* Steve Zahn: Fuller Thomas
* Leelee Sobieski: Venna
* Ted Levine: Rusty Nairen ahotsa
* Matthew Kimbrough: Rusty Nai
* Jessica Bowman: Charlotte
* Jim Beaver: Ritter sheriffa
* Stuart Stone: Danny, Lewisen gelakidea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai