Douglas Adams

**Douglas Noel Adams** (Cambridge, Ingalaterra, 1952ko martxoaren 11 &ndash; Santa Barbara, Kalifornia, AEB, 2001eko maiatzaren 11) ingeles idazlea, umoregilea eta dramagilea izan zen. Haren lanik ezagunena ''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* eleberri seriea da, 1978an irratsaio bezala sortua, 5 eleberriz osatutako "trilogia" batean bihurtu arte. Bere heriotzaren unean, serie honen hamabost milioi ale baino gehiago izan ziren salduak. Douglas DNA bezala ezaguna zen, bere izenaren inizialengatik, eta —bere sinadura irakurtezinagatik— Bop Ad edo Bob bezala ere.

Adams ingurugiroaren aldeko ekintzailea izan zen, teknologiaren maitalea eta "ateo debotoa".

## Biografia 
Adams 1952ko martxoaren 11an jaio zen Cambridgen, Janet (ezkongabetan Donovan; 1927-2016) eta Christopher Douglas Adams (1927-1985) guraso zituela.

Zazpi urte zituela, Adams bere amarekin Brentwoodera, Essex, joan zen bizitzera, bere gurasoak 1957an banandu ondoren eta, bertan, bere arreba Suerekin hazi zen. 1974ean ikasketak amaitu zituen idazle izateko asmo argiarekin.

Hasieran arrakasta apala izan zuen idazle bezala. Bestalde, Monty Python taldeko Graham Chapmanekin batera lan egin zuen. *Monty Python Flying Circus*en 42. atalean, *The Light Entertainment War*, hasieran agertze labur bat izan zuen eta 44.enean *Pepperpot* gisa agertu zen. Azken atalean, *Party Political Broadcast on Behalf of the Liberal Party*, gidoilari gisa aritu zen.

Adamsen hasierako irrati lan batzuk *The Burkiss Way* 1977an eta *The News Huddlines*erako sketchak izan ziren.

#### *Doctor Who* 
Adamsek *Doctor Who*ren ekoizpen bulegora *HHGG* programa pilotuaren gidoia bidali zuen 1978an, eta *The Pirate Planet* idazteko enkargua jaso zuen. Aldez aurretik, *Doctor Who and the Krikkitmen* izeneko filma potentzial baten gidoia ere bidaltzen saiatu zen, beranduago *Life, the Universe and Everything* (*Hitchhiker's Guide*ren hirugarrena) bihurtu zena. 1979. urtean Adamsek gidoi editore bezala lan egin zuen, hamazazpigarren denboraldian. Guztira, *Doctor Who*ren hiru atal idatzi zituen, Tom Baker Doctor gisa zegoenean:

* *The Pirate Planet* (hamaseigarren denboraldian)
* *City of Death* (Graham Williams ekoizlearekin, David Fisher idazlearen jatorrizko historia batean oinarritua)
* *Shada* (guztiz filmatu gabea; ez zen telebistaratu industriaren tirabirak zirela eta baina, ondoren, animazioarekin bete eta *Doctor Who: The Lost Episode* izenburupean BBC Americak 2018ko uztailaren 19an eman zuen).

*Shada* eta *City of Death* atalen elementu batzuk Adamsen azken nobelan berreabili ziren, *Dirk Gently's Holistic Detective Agency*, Chronotis irakaslearen pertsonaian bereziki.

2012ko gabonetako *Doctor Who* atala, *The Snowmen*, Steven Moffatek idatzi zuen Adamsen istorio batean inspiratuz, *The Doctor Retires*.

#### *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* 
[thumb|Marvin, [androide paranoidea, *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* eleberriko pertsonai bat.]]
*The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* 1977an Adams eta Simon Brett irrati ekoizleak sortutako ideia bat izan zen, BBC Radio 4rako zientzia fikziozko komedia serie bat egiteko. Adamsek pasarte piloturako zirriborro bat eta beste zenbait ideia idatzi zituen, hauek gerora seriean erabili ahalko zirenak.

Adamsek zioenez, Innsbruckeko (Austria) zelai batean izarrei begira mozkortuta zegola, etorri zitzaion tituluaren ideia. *Hitch-hiker's Guide to Europe* (Europako auto-stop egileentzako gida) gidaren kopia bat zuen, eta "norbaitek Galaxiako auto-stop egileentzako gida bat idatzi behar zuela" bururatu zitzaion.

Jatorrizko eskema bat izan arren, Adamsek istorioak idatzi ahala asmatzen zituela esan zen. John Lloydi laguntza eskatu zion lehen serieko azken bi pasarteentzako. Lloydek *GiGax* izeneko zientzia fikziozko liburu argitaratu gabe baten zatiak ekarri zituen seriera, Adamsek seriearen bost eleberri idatzi zituen, 1979, 1980, 1982, 1984 eta 1992an argitaratuak. Liburuak beste egokitzapenetarako oinarria izan ziren, esate baterako, komiki egokitzapena, testu eta abenturazko ordenagailu joko interaktibo bat eta 1994ean argitaratutako argazkiz ilustratutako edizio bat.

1980an, Adamsek Hitchhikerren lehen eleberria filmean bihurtu nahian hasi zen, Los Angelesera bidaiak egiten eta Hollywoodeko estudioekin eta ekoizle potentzialekin lan egiten. Hurrengo urtean, irrati seriea telebistako miniserie baten oinarria izan zen. Kalifornian hil zenean 2001ean, berriro ere Disneyrekin saiatzen ari zen filma egin zezan, 1998an eskubideak erosiak bai zituen. Karey Kirkpatrickek Adams hil ondoren gidoia berridatzi zuen eta 2005ean argitaratu zen filma.

#### *Dirk Gently* 
1985etik aurrera, Adamsek beste bi eleberri idatzi zituen pertsonaia berriekin. *Dirk Gently's Holistic Detective Agency (*Dirk Gentlyren Detektibe Holistikoen Agentzia) 1987an argitaratu zen, eta egileak "epopeya antzeko bat, beldurrezkoa, detektibeena, bidaiena, aintzinakoa, komedia erromantikoa, batez ere lokatza, musika eta mekanika kuantikoarekin lotua" bezala deskribatu zuen. Terry Jonesek jokoarekin batera atera zen *Douglas Adams' Starship Titanic* izeneko liburua idatzi zuen, biak egiteko Adams ordenagailu-jokoarekin lanpetuegi zegoelako. 1999ko apirilean, Adamsek lankidetzako h2g2 idazketa proiektua abiarazi zuen, *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* benetazkoa bihurtzeko saiakera esperimentala eta Interneteko komunitatearen ahalmen intelektual kolektiboa aprobetxatzeko. BBC Online-en egon zen 2001etik 2011ra, bertan, Tom Baker "software agente" moduan erakusten zuen eta Ted Nelsoni, hipertestuaren asmatzailea eta hitza asmatu zuena, egindako elkarrizketak aurkeztu zituen. Adams hipertestua hartu eta defendatu zuen lehenetakoa izan zen.

## Sinesmen pertsonalak eta aktibismoa 
### Ateismoa 
Adams "ateo erradikal" gisa deskribatu zuen bere burua, "erradikala" azpimarratzeko gehituz, ez ziezaioten galdetu ea agnostikoa esan nahi zuen. Putzu sentibera bat imajinatu zuen goizean esnatu eta pentsatzen, "Hau da, mundu interesgarri batean aurkitu dut neure burua, zulo interesgarri batean, ondo egokitzen zait, ezta? Egia esan, izugarri ondo egokitzen zait, beraz, niretzat egina izango da!" bere iritziz Jainkoaren Unibertso egokituaren argumentu hori iruzur bat zela erakusteko.

Erlijioarekiko liluratuta zegoen giza arazoetan zuen eraginagatik. "Gustatzen zait hori egiten eta zirikatzen jarraitzea, horregatik pentsatu dut hainbeste urteetan lilura hori nire idazketan zabaldu nahi dudala".

Richard Dawkins, eboluzio biologo eta ateistak, Adamsen eragina erabiltzen du ez sinestearen argudioen adibidea gisa 2006ko *The God Delusion* liburuan. Dawkinsek liburua eskaini zion Adamsi, txantxetan "zihurrenik, ateismora [nire] aldatu bakarra" izendatuz, eta bere heriotzari buruz idatzi zuen "zientziak lagun bat galdu du, literaturak argi bat galdu du, gorilek, mendiek eta errinozero beltzek defendatzaile bizia galdu dute".

### Ingurumen aktibismoa 
Adams ingurumenarekiko ekintzailea ere izan zen eta arriskuan dauden espezieen aldeko kanpainari ekin zion. Aktibismo horrek *Last Chance to See* fikziozko irrati saioa ekoiztera eraman zuen, non Mark Carwardine naturalistak eta berak espezie arraroak bisitatzen zituzten, hala nola kakapua eta baikia, eta izen bereko liburua argitaratzera ere.

Adams eta Mark Carwardinek *Last Chance to See*ko *'Meeting a Gorilla''' pasartearekin lagundu zuten *Tximino handia Proiektua* liburuan. Paola Cavalieri eta Peter Singerek argitaratutako liburu honek 1993an eskala handiko proiektua abiarazi zuen. Honek, berdintasun moralaren hedapena eskatzen du, tximino handi guztiak, gizakiak izan ala ez, bertan sartzeko.

1994an Kilimanjaro mendiko eskalada batean parte hartu zuen, errinozeroz mozorrotuta. £100.000 inguru bildu ziren ekitaldi horren bidez, Kenyako eskolen eta Tanzaniako errinozero beltzaren kontserbazio programaren onurarako. Adams, Dian Fossey Gorilla Fund-en aldeko partaide aktiboa izan zen.

2003az geroztik, "Save the Rhino"-k urtero Douglas Adams Memorial Konferentzia ospatzen du bere urtebetetze garaian ingurumen-kanpainentzako dirua biltzeko.

### Teknologia eta berrikuntzak 
thumb|Adams, Macintosh erabiltzailea izan zen.
Adamsek 1982an erosi zuen bere lehen testu prozesadorea, 1979az geroztik hausnartu ondoren.

Adams Macintosh erabiltzailea izan zen hau 1984an lehen aldiz atera zenetik 2001ean hil zen arte. Europan Mac bat erosi zuen lehen pertsona izan zen (bigarrena Stephen Fry). Adams "Apple Master" ere izan zen, Applek beren produktuen bozgorailutzat erabili zituen ospetsuak (besteak beste, John Cleese eta Gregory Hines). Adamsek egindako ekarpenen artean rock bideo bat dago, iMovieren lehen bertsioa erabiliz egina, bere alaba Pollyren irudiekin. Adams Mac OS X-en lehen bertsioa instalatu eta erabiltzen hasi zen hasi zen hil aurreko asteetan.

Adamsek posta elektronikoa erabili zuen Steve Meretzkyrekin harremanetan jartzeko 1980ko hamarkadaren hasieran, ''The Hitchhiker's Guide to the Galaxy*ren Infocomen bertsioan eginiko lankidetzan. Adams 2001eko apirilean San Frantziskon, Sistema Integratuen Konferentzian hizlari nagusia izan zen, sistema integratuen ingenieritzari buruzko hitzaldi tekniko nagusietako bat.

## Toallaren eguna 
[thumb|Toallaren Eguna ospatzen [Arkhangelsk-en (Errusia)]]

**Toallaren eguna** maiatzaren 25ean ospatzen da urtero Douglas Adams idazlearen omenez. Egun horretan, bere jarraitzaileek toalla bat eramaten dute berarekin, *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* eleberrian aipatzen den bezala, egileari eta idazleari gorazarre egiteko. Lehen aldiz 2001eko maiatzaren 25ean ospatu zen, Adamsen heriotza eta bi astera.

## Lanak 
### Eleberriak 
#### *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy,* eleberriak 
* *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* (1979)
* *The Restaurant at the End of the Universe* (1980)
* *Life, the Universe and Everything* (1982)
* *So Long, and Thanks for All the Fish* (1984)
* *Mostly Harmless* (1992)

#### Dirk Gently 
* *Dirk Gently's Holistic Detective Agency* (1987)
* *The Long Dark Tea-Time of the Soul* (1988)

### Beste 
* *The Private Life of Genghis Khan* (1975), Adamsek Graham Chapmanekin elkarkidetzan (istorio laburra)
* *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* (1978) (irrati seriea)
* *The Pirate Planet* (1978), Doctor Who seriea
* *City of Death* (1979), Doctor Who seriea
* *Shada* (1979–1980), Doctor Who seriea

* *The Meaning of Liff* (1983), John Lloydekin
* *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy* (1984), Steve Meretzkyrekin (ordenagailu jokoa)
* *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy: The Original Radio Scripts* (1985), Geoffrey Perkinsekin
* *Young Zaphod Plays It Safe* (1986), (istorio laburra)
* *A Christmas Fairly Story* (1986),Terry Jonesekin)
* *Supplement to The Meaning of Liff* (1986), John Lloyd and Stephen Fryrekin)
** *The Utterly Utterly Merry Comic Relief Christmas Book* (1986)
* *Bureaucracy* (1987) (ordenagailu jokoa)
* *The Deeper Meaning of Liff* (1990) John Lloydekin
* *Last Chance to See* (1990), Mark Carwardinekin
* *The Illustrated Hitchhiker's Guide to the Galaxy* (1994)
* *Douglas Adams's Starship Titanic* (1997), Terry Jonesek idatzia, Adamsen idia batean oinarritua
* *Starship Titanic* (1998), (ordenagailu jokoa)
* *h2g2* (1999), (Internet proiektua)
* *The Internet: The Last Battleground of the 20th century* (2000) (irrati seriea)
* *The Hitchhiker's Guide to the Future* (2001) BBC Radio 4rako azken proiektua hil aurretik (irrati seriea)
* *Parrots, the universe and everything* (2001)
* *The Salmon of Doubt* (2002), bukatu gabea(11 kapitulu), istorio laburrak, saiakerak eta elkarrizketak
* *The Hitchhiker's Guide to the Galaxy'' (2005) (filma)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Toallaren eguna

## Kanpo estekak