open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bielorrusia eta Lituania arteko muga

**Bielorrusiaren eta Lituaniaren arteko muga** ia 679 km-ko luzera duen nazioarteko muga bat da, Bielorrusiako Errepublikaren (IEBko kidea) eta Lituaniako Errepublikaren (EBko kidea) artekoa, eta Europar Batasunaren eta Estatu Independenteen Erkidegoko ekialdeko mugaren arteko muga ere bada. Muga bi herrialdeen arteko 1995eko otsailaren 6ko itunak definitzen du. Mugako lur-eremua 2007an markatu zen.

Mugatik 380 km lehorrean daude; 299, berriz, uretan, aintzirak zeharkatzen dituzte, esate baterako, Drūkšiai lakua eta zenbait ibai jarraitzen dituzte, hala nola Dysna eta Niemen. Muga Lituaniako SESaren eta Bielorrusiako SESaren arteko mugan oinarritzen da, Sobietar Batasunaren barruan zegoena, eta ia egonkor mantendu zen 1940tik.

2004az geroztik, muga Europar Batasunaren kanpoko muga izan da, eta 2007az geroztik, Schengen eremuarena. Garapen horiek mugako kontrol handiagoak eta betekizun zorrotzagoak ekarri zituzten bi herrialdeen artean gurutzatzeko, nahiz eta 2010ean sinatutako akordio baten arabera mugatik 50 kilometrora bizi diren pertsonentzako bidaia sinplifikatuak egin behar diren. EBren kanpoko muga gisa, Bielorrusiako muga da Lituaniako muga zeharkatzeko saiakera ilegalik gehien egin dituena, 2010ean 246 saiorekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liu Shiwen

**Liu Shiwen** txineraz 刘 诗雯 *Shiwen Liu*, (Fushun, Liaoning (Txina), 1991ko apirilaren 12a) mahai-tenisean lehiatzen den kirolari txinatarra da.
## Olinpiar Jokoak
2016ko Udako Olinpiar Jokoetan, Rio 2016an (Rio de Janeiro), urrezko domina eskuratu zuen Txinako taldearekin, *taldekako* modalitatean, Alemaniako (zilarrezkoa) eta Japoniako (brontzezkoa) hirukoteen aurretik sailkatuz. Hauek osatzen zuten Txinako hirukotea: Liu Shiwen, Li Xiaoxia eta Ding Ning-ek. 

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), zilarrezkoa eskuratu zuen Txina ordezkatuz, Xu Xin herrikidearekin, *binakako mistoa* modalitatean, Japoniako bikotearen (urrezkoa) atzetik eta Taipei txinatarrekoaren (brontzezkoa) aurretik sailkatuz.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Bielorrusia eta Letonia arteko muga

**Bielorrusia eta Letoniaren arteko muga** 172,912 km luze den nazioarteko muga bat da. Lituaniarekin duen puntu hirukoitzetik Errusiarekin dueneraino hedatzen da.

Bielorrusiako eta Letoniako (EBko kidea) errepubliken arteko egungo muga Sobietar Batasuna desegin ondoren ezarri zen, eta muga ezartzeari buruzko 1994ko otsailaren 21eko akordio baten bidez berretsi zen; akordio hori 2013ko apirilaren 10ean amaitu zen, mugaren funtzionamenduari buruzko itunean.

Daugava ibaian barna egiten ditu 16,6 km inguru. Rychy lakua eta bertan dagoen irla ere gurutzatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Ángel Odriozola

**Miguel Ángel Odriozola Odriozola** (Colonia departamendua, 1921eko urtarrilaren 29a - 2003ko azaroaren 30a) uruguaiar arkitekto eta hirigilea izan zen.

Colonia del Sacramentoko gune historikoaren kontserbazio eta zaharberritze lanen ikerketan eta proiektuan emanaldi bikaina izan zuen. Haren esku-hartzeari esker, UNESCOk 1995ean dekretatu zuen Gizateriaren Ondarearen aipamena lortu zuen auzo honek. Hori dela eta, Koloniako Hiritar Ilustrearen saria jaso zuen.

## Argitalpenak 
* *Colonia del Sacramento* (1984), Omar Moreira-rekin batera egina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lin Yun-ju

**Lin Yun-ju**, txineraz 刘 诗雯 *Yun Ju Lee*, (Yuanshan (Taiwan), 2001ko abuztuaren 17a) mahai-tenisean lehiatzen den kirolari taiwandarra da.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), brontzezkoa eskuratu zuen Taipei txinatarra ordezkatuz, Cheng I-Ching herrikidearekin, *binakako mistoa* modalitatean, Japoniako bikotearen (urrezkoa) eta Txinakoaren (zilarrezkoa) atzetik sailkatuz. Kontuan izan, Txinak jarritako baldintzak direla eta, 1979an NOBek (Nazioarteko Olinpiar Batzordea) Nagoia-n (Japonia) hartutako erabakiak Taiwanek Olinpiar jokoetan (bere izenean eta bere banderapean) esku hartzea galarazten duela; beraz, Taipei txinatarraren izenean aritzen da.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ira Levin

**Ira Marvin Levin** (New York, 1929ko abuztuaren 27a - *ibidem*, 2007ko azaroaren 12a) estatubatuar eleberrigile, antzerkigile eta abesti egilea.

Filosofia eta ingeles ikasketak egin zituen New Yorkeko Unibertsitatean. Irrati eta telebistarako gidoilari lanetan aritu zen eta 1956an bere lehen antzezlana idatzi zuen. Bere eleberrietako batzuk zinemarako egokitu dira. Horien artean ezagunena ''Rosemary's Baby* izan zen, Roman Polanskik zuzendua.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *A Kiss Before Dying* (1953)
* *Rosemary's Baby* (1967)
* *This Perfect Day* (1970)
* *The Stepford Wives* (1972)
* *The Boys from Brazil* (1976)
* * Sliver* (1991)
* * Son of Rosemary* (1997)
### Antzezlanak 
* *No Time for Sergeants* (1956)
* *Interlock* (1958)
* *Critic's Choice* (1960)
* *General Seeger* (1962)
* *Dr. Cook's Garden* (1968)
* *Veronica's Room* (1974)
* *Deathtrap* (1978) 
* *Break a Leg: A Comedy in Two Acts* (1979)
* *Cantorial* (1982)
* *Footsteps* (2003)
### Musikal 
* *Drat! The Cat!* (1965)
### Bere eleberrietatik egokitutako filmak 
* *A Kiss Before Dying* (1956)
* *No Time for Sergeants* (1958)
* *Critic's Choice* (1963)
* *Rosemary's Baby* (1968)
* *The Stepford Wives* (1975)
* *The Boys from Brazil* (1978)
* *Deathtrap* (1982)
* *A Kiss Before Dying* (1991)
* *Sliver* (1993)
* *Footsteps* (2003)
* *The Stepford Wives* (2004)
**Rosemary's Baby'' (2014)

## Kanpo estekak
Roberto Cámara

**Roberto Cámara Moreno** (Durango, Bizkaia, 1977ko otsailaren 1a) kazetaria, egun, 2012tik, Navarra Televisión katearen zuzendaria da.

## Ibilbidea 
Camarak hedabide ugarietan kolaboratu du: Onda Cero, Radio Euskadi (*Ganbara* saioaren kolaboratzaile gisa 2015tik 2019ra), Canal 6 Navarra, Canal 4 Burgos, Gaztela eta Leongo telebista, Antena 3… Irratian ere eskarmentua badu, SER katean (Burgos) zein Cadena Dialen. Nafarroako Kazetarien Elkartearen partaidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonín Zápotocký

**Antonín Zápotocký** (Zákolany, 1884ko abenduaren 19a - Praga, 1957ko azaroaren 13a) txekoslovakiar politikari komunista izan zen. Txekoslovakiako presidentea izan zen 1953tik hil zen arte.

Aita Ladislav Zápotocký Txekiar Alderdi Sozialdemokrataren sortzaileetako bat izan zen. Antonín alderdiko ordezkaria izan zen bigarren Comintern-en 1920an. 1921ean Txekoslovakiako Alderdi Komunista sortu zuen Bohumir Šmeralekin batera eta 1922tik 1925era idazkari nagusia izan zen. 1940 eta 1945 artean Sachsenhausen kontzentrazio-esparruan barneratuta egon zen.

1946an Batzar Nazional Konstituziogileko kide izan zen. 1948ko ekainaren 15ean Klement Gottwald ordezkatu zuen lehen ministro karguan. 1953ko martxoan Txekoslovakiako presidente bihurtu zen Gottwalden heriotzaren ondoren. 1953ko maiatzeko nekazarien protesten ondoren, Antonín Novotný alderdiko idazkari nagusiak egin zuen botere efektiboa.

Zenbait eleberri idatzi zituen, eta horietako bi (*Rudá záře nad Kladnem* eta *Vstanou noví bojovníci*) filmatu zituen.

## Kanpo estekak
Limoi-tximeleta

**Limoi-tximeleta** (*Gonepteryx rhamni*) Pieridae familiako tximeleta da. Eskandinavia hegoaldetik hasi eta Afrikaraino hedatzen da. Euskal Herrian ere ohiko tximeleta da.

## Etimologia 
Lineok 1758. urtean deskribatu zuen tximeleta eta *Papilio rahmni* izena eman zion. Espezieari *rahmi* karraskilatan (*Rhamnus alaternus*) bizi zikloa osatzen duelako jarri zitzaion.

## Deskribapena 
Hegoak gainaldean horiak dira, hortik bere izena, azpialdean berdexkagoak dira, hosto artean kamuflatzeko balio diotenak. 48-54 mm-tako luzera dute. Krisalida hesilaharretan ezartzen dute. Zazpi hilabete pasatzen ditu lozorroan eta apirilean heldua ateratzen da.

## Iruditegia 

(MHNT) Gonepteryx rhamni - Foret de Bouconne France - female dorsal.jpg|*Gonepteryx rhamni* ♀
(MHNT) Gonepteryx rhamni - Foret de Bouconne France - female ventral.jpg |*Gonepteryx rhamni* ♀ △
Irudi:Zitronenfalter Gonepteryx rhamni.jpg|Limoi-tximeletaren hegoen azpialdea (arra).
Irudi:Common brimstone (Gonepteryx rhamni) female underside.JPG|Emea.
Irudi:Gonepteryx rhamni - caterpillar 01 (HS).jpg|Beldarra.
Irudi:Gonepteryx rhamni - pupa 04 (HS).jpg|Krisalida.
Irudi:Rhamnaceae - Rhamnus alaternus - Alaterno.JPG|Karraskila.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peru Rodríguez

**Peru Rodríguez Larrañaga** (Antzuola, Gipuzkoa, 2002ko apirilaren 3-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari moduan jokatzen du. Besteen artean, Bergaran eta Errealaren harrobian hazi zen, txuriurdinen kasuna 2015etik. Beriorekin 2.federaziorako igoera lortu zuen 2020/21 denboraldian. Hurrengoan, Bigarren mailan zebilen Sansen egin zuen debuta. Taldeko kapitaina bihurturik,Bigarren mailarako igoera lortu eta bere kontratua berritu zuen talde txuriurdinarekin. Naiz eta taldeko jokalaririk garrantzitsueneteraikoa izan, 2026ko urtarrilean talde txuriurdinak jokalaria saldu egin zuen Cultural Leonesara.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Riquet (Parisko metroa)

**Riquet** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 19. barrutian dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 7. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Petri II.a Petrović-Njegoš

**Petri II.a Petrović-Njegoš** ; Njeguši, 1813ko azaroaren 13aGreg./azaroaren 1aJul. - Cetinje, 1851ko urriaren 31Greg./urriaren 19aGreg.) Montenegroko apezpiku-printze, olerkari eta filosofoa izan zen.

Serbiar monasterio batzuetan hezi zen, eta bere osaba Petri I.a Petrović-Njegoš hil ondoren montenegroarren buru espiritual eta politikoa bihurtu zen. Barne oposizioa ezabatu zuen eta tribu ezberdinak batu eta estatu zentralizatua lortu zuen.

Sartu zuen zerga-politika ez zen oso onartu izan. Otomandar Inperioaren aurka etengabeko borroka politiko eta militarra izan zuen. Serbiarrak batzea eta askatzea proposatu zuen eta Jugoslaviaren ideiaren oinarriak ezarri zituen.

Serbiako folkloreaz, poesia lirikoaz eta Bibliako istorioez idatzi zuen. Bere poema epikoa *Gorski vijenac* Serbiako literaturako maisulantzat hartzen da.

## Lanak 
* Glas kamenštaka (1833)
* Lijek jarosti turske (1834)
* Ogledalo srpsko (1835)
* Luča mikrokozma (1845)
* Gorski vijenac (1847)
* Lažni car Šćepan mali (1851)
* Slobodijada (1854).

## Kanpo estekak
Itzandegia

**Itzandegia** Orreaga udalerriko XIV. mendeko zuzkidura-eraikin bat da, gotiko estiloan.

Orreagako lehen ospitalea izan zitekeen, Orreagako egungo kokalekuan eraikia, Ibañetako aurrekoari jarraituz.

Gaur egun erromesen aterpetxe gisa balio du.

## Historia 
Itzandegia izenez ezagutzen den eraikinaren itxura zaharrak, bidearen beste aldean kokatua, gutxi gorabehera Done Jakueren elizaren parean, kondairazko narrazioak sorrarazi zituen antzinatik. Tradizio zahar baten arabera, Andre Mariaren irudia Ama Birjinaren Iturrian agertu zen, bere oinetan. Jakina, albiste honek ez du inolako oinarri historikorik, tenpluaren irudi titularra Andre Mariaren elizaren oso ondorengoa baita.

XVI. mendetik aurrera, lastategi, zalditegi, ospitaleko morroien etxebizitza eta karabineroen egoitza gisa erabili izan da. XX. mendean, ukuilu eta aletegi gisa erabili zuten beheko solairuan, eta gela gisa goikoetan (orduan murruak handituta zituen). 1903an, jatorrizko eraikuntzako hiru barne-arku handi bota zituzten. Gaur egungo egoera XX. mendearen amaieran egindako zaharberritze-esku-hartze baten emaitza da; izan ere, kontrahorma indartsuz eutsitako zeharkako arkuen gainean egurrezko armaduraz estalitako nabe bakarra berreskuratu du (iparraldeko horman bi zeuden bistan, eta hegoaldean bat). Tarte bakoitzean gezileihoak irekitzen dira, nahiz eta anarkikoki banatutako baoak berandu ireki. Mendebaldeko fatxadan dagoen arku beheratuko ate handi batetik sartzen da; ate hori hormatuta eta aldatuta zegoen. Iparraldeko fatxadaren bigarren atalean bigarren ate dinteldu bat dago.

Eraikin tipologia oso ohikoa izan zen Erlijiokoak ez diren eraikinetan (ospitaleak, logelak, jantokiak, biltegiak) Erdi Aro osoan zehar. Nabe bakarrak dira, bi isurialdeko egurrezko teilatu xume bati eusten dioten harrizko zeharkako arkuz estaliak. Horregatik proposatu dira Itzandegiarako jatorrizko erabilera desberdinak, ospitale-nabetik (gogora dezagun XIII. mendeko *La Preciosa poemak* gizonei eta emakumeei eskainitako etxeak bereizten zituela, eta 1203ko dohaintza batek ospitale zahar eta berriez hitz egiten zuela) biltegiraino. Atxikipen kronologiko argia duten eraikuntza-elementurik ez dagoenez, ez da erraza eraikuntzarako datazio bat amaitzea.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orreaga
* Donejakue bidea

## Kanpo estekak
Medina Dixon

**Medina Dixon**, (Boston, Massachusetts ; 1962ko azaroaren 2a &ndash; 2021eko azaroaren 8a)  estatubatuar saskibaloi jokalaria izan zen.

## Kirol karrera 
Dixonek bere kirol ibilbidea hasi zuen, 1981-82 denboraldian Hego Carolinan unibertsitateko ikasle gisa egin zuen lehen urtean, hamasei puntu eta zortzi errebote batez beste lortuz. Ondoren, Old Dominion (ODU) taldearekin fitxatu zuen, eta harekin jokatu zuen bere azken hiru denboraldietan. Batez beste hamazazpi puntu eta zortzi erreboterekin amaitu zuen unibertsitateko ibilbidea. ODUrekin, 1983ko emakumezkoen Final Four (finalerdietan Louisiana Tech Bulldogs-en aurka galdu zuen) eta 1984ko Elite Eight ( Pensilvaniako Cheyney Unibertsitateko taldearekin galdu zuen) jokatu zituen. Geroago, 1985eko NCAAko finala irabazi zuen, 70-65 Georgiako Unibertsitatearen aurka. Dixonek hemezortzi puntu eta hamabost errebote izan zituen txapelketa horretan. 

Bere unibertsitate-ibilbidearen ostean, hamar urte jokatu zituen profesionalki, Milanen, Japonian eta Errusian izandako denbora barne, eta denboraldi labur bat American Basketball League ABL-n Columbus Quest-ekin. Estatu Batuetako Selekzio Nazionalean parte hartu zuen. 

Estatu Batuekin parte hartu zuen 1990eko Malaysia Emakumeen Saskibaloi Munduko Kopan, zortzi puntu gehituz zelaitik % 60ko eraginkortasunarekin eta taldearen % 80 onena jaurtiketa libreko lerrotik (15etik 12). Bere ekarpenarekin Estatu Batuek lortu zuten urrea.

1991n, Kuban ospatutako Panamerikar Jokoetan Ameriketako Estatu Batuetako selekzioarekin brontzea irabazi zuen eta azkenean Estatu Batuetako Olinpiar Taldearekin parte hartu zuen 1992ko Bartzelonako Olinpiar Jokoetan, non bere taldea zuzendu zuen partidako batez beste 15,8 puntu lortuz, % 67,3k zelaitik jaurtitzen eta brontzezko beste domina bat irabazi zuen. 

Dixon Cambridge Rindge & Latin High School-eko ikasle ohien Ospearen Aretoan sartu zen 1997an, eta 2011n bere elastikoa erretiratu zuen zazpigarren Lady Monarch izan zen. 2017ko azaroan, ODU Atletismoaren Ospearen Aretoan ere sartu zen Norfolk taldean inoiz jokatu duen emakume handienetako bat bezala.

2021eko azaroaren 8an hil zen, 59 urte zituela, pankreako minbiziaren ondorioz. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Birjina uharteko itsasargia

**Birjina uharteko itsasargia** (; ) Birjina uhartean dago, kostatik 1,5 kilometrora, Finisterre departamenduan, Frantzian. Munduan harrizko dorrerik altuena duen itsasargia da.

## Deskribapena 
Frantziako itsas agintariak ez zeuden gustura 1845ean eraikitako Birjina uharteko lehen itsasargiaren ikuspen eskasarekin. Hainbat proiektu egin ziren, ahalik eta 1896ko apirilaren 22an Ministerioak beste itsasargi bat eraikitzeko baimena eman zuen arte. Lanak 1897ko apirilaren 24an hasi ziren eta 1902ko martxoaren 1ean bukatu ziren.

82,5 metroko altuerako dorrea uharteko granitoarekin eraiki zen. Barruan, 360 mailako eskailera kiribilduna dago. Munduko harrizko dorrerik altuena duen itsasargia da. Argi bereizgarria zuria da, 5 segundotik behin dirdira egiten duena. 25 milia nautiko bereiz daitezke. 

2010az geroztik, instalazioak automatizatuta daude eta ez dute etengabe langilerik esleituta. Itsasargia jendearentzat irekita dago.

### Hornidura elektrikoa 
Bi sorgailu eolikok energia elektrikoa eman zioten itsasargiari 1959tik 1994an erretiratu zen arte. Fidagarritasun handiagoa lortzeko, 2008tik bi talde elektrogeno eta potentzia txikiko hiru sorgailu eoliko daude.

## Irudiak 

La Vierge b.jpg|
Phare de l' Ile Vierge.jpg|Itsasargia kontinentetik.
Phare de l'Ile Vierge.jpg|Eskailera espirala.
Phares ile vierge.jpg|Bi itsasargiak 2006an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orreagako kolegiatako kripta

**Orreagako kolegiatako kripta** Orreagako multzo monumentalean kokatua dagoen kripta da, konplexuko elizaren pean kokatuta. Kriptak Andre Mariaren Errege Kolegio-elizakoa da eta XIII. mendeko horma-pinturen bilduma eskaini ditu.

## Kapera 
XIII. mendean egungo kolegiatako elizaren jatorrizko eraikuntzatik bizirik dirauten elementuetako bat da, eta eliza eraiki zen lursailean zegoen desnibela gainditzeko diseinatu zen, Orreagako lautadaren hasieran eraikia. Horregatik, kriptak leihoak ditu kanpora begira. Karitateko Ospitaletik gertu altxatu zen, ekialderantz, « Donejakue Bideko galtzadarako tartea » utziz.

Burualde pentagonala duen gela da, atal bat, elizako gurutzadurari dagokiona, kanoi-gangaz estalita dago, eta burualdea, berriz, oihalezko gangaz. Burualdeko gangaren erdiko plementuetan erdi-puntuko arkuez osatutako leihateak irekitzen dira. Kriptarako sarrera pasillo luze batean zehar egiten da, desnibel handiko eskailera batekin. Eskailera horren sarrera elizaren ebanjelioaren aldeko horman dago. Kriptaren neurriek (7,15 m zabal eta 7,20 m luze) horma lodiak (2,65-2,85 m luze) antolatzeko aukera ematen dute, eta, horri esker, habearte nagusia 8,40 m zabal duen elizaren zutabeei eusten zaie.

## Horma-pinturak 
Kriptako elementu aipagarri bat XIII. mendekoak diren baina oso hondatuta dauden horma-pinturak dira. Pintura horiek babesteko, kripta urte askoan publikoari ixtea erabaki zen, baina duela urte gutxi batzuk ireki zuten eta gaur egun bisita daiteke.

Pintura-multzo xumea bada ere, « Erabilitako motiboak ez dira errepikatzen penintsulako beste tenplu batzuetan, eta, beraz, eliza eraiki zuten artista frantsesen taldeak egin zituela pentsa daiteke ». Aldi berean, « Lehen Gotikoko Nafarroako horma-pintura multzo bakarra da, eta kalitate handiagoko nafar Erdi Aroko pintura ez figuratiboaren errepertorioa eskaintzen digu ».

## Irudiak 

Fitxategi:Cripta de la Colegiata de Roncesvalles 01.jpg|Ikuspegia
Fitxategi:Cripta de la Colegiata de Roncesvalles 03.jpg|Sabaia
Fitxategi:Cripta de la Colegiata de Roncesvalles 04.jpg|Sabaia
Fitxategi:Cripta de la Colegiata de Roncesvalles 02.jpg|Ikuspegia
Fitxategi:Cripta de la Colegiata de Roncesvalles 06.jpg|Eskailera-sarbidea

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orreaga
* Orreagako kolegiata

## Kanpo estekak
Haritza Kanblong

**Haritza Kanblong Ruiz** (edo **Haritza Camblong**)''''* (Baiona, Lapurdi, 1972ko urtarrilaren 31) Euskal Herriko Unibertsitateko irakasle eta ikerlaria da Gipuzkoako Ingeniaritza Eskolan, baita Bidarteko ESTIA Ingeniaritza Unibertsitate-Eskolako ikerlaria ere.

Eusko Alkartasuna alderdiko kidea eta zinegotzia Hendaian.

## Ikasketak (ingeniaria) 
Seaska ikastola sarean ikasi zuen euskaraz; hain zuzen, haren aita, Ramuntxo Kanblong, Seaskako sortzaileetako bat izan zen. 

Fisika ikasi zuen titulua jaso zuen Paueko Unbertsitatean, Frantzian, 1994an. Ingeniaritza Elektrikoko lizentziatura ENSIEG Eskolan, Grenobleko Unibertsitatean, lortu zuen 1996an, eta Automatika Doktoregoa Bordeleko unibertsitatean ENSAM zentroan eta Mondragon Unibertsitatean 2003an.
## Energiaren ikertzailea 
[thumb|270x270px|[ESTIA eskola Bidarten.]]
1996an Ikerlanen, Arrasaten, MCC industria-taldearen ikerketa zentroan, aritu zen bi urtez mekatronika aplikazioetan. Geroago, MSI kooperatiban lan egin zuen Andoainen, beste bi urtez. 2001ean, Bidarteko ESTIA ingeniaritza-eskolan sartu zen. Bertan EneR-GEA ikerketa taldea sortu zuen.
[thumb|270x270px|[Gipuzkoako Ingeniaritza Eskola]]
2008ko azarotik aurrera, Euskal Herriko Unibertsitateko (UPV/EHU) irakaslea da  Sistemen Ingeniaritza eta Automatika sailean eta Donostiako SI + E ikerketa-taldeko kidea da. hauek dira bere ikergaiak: aerosorgailuen kontrola, Adimen Artifizialaren bidezko energia-kudeaketa eta kontsumo elektrikoaren iragarpena, energia fotovoltaikoaren autokontsumo partekatua, sare adimendunak eta metatze-sistemak. 

Bestalde hitzaldiak eta artikuluak idatzi ditu energia berriztagarriei buruz, energia eolikoa, bateria elektrikoen zahartzeaz, baita Euskal Herriko energia eta sare elektrikoei buruz. 

2019an Baionan antolatu zen Ikergazte kongresuko edizioan Batzorde Zientifikoan parte hartu zuen ingeniaritzako atalean.

## Argitalpenak 
* *Automatismoak eta kontrola*. Camblong Ruiz, Haritza; Barroso Moreno, Nora; Ezeiza Ramos, Aitzol. (2014). UEU arg  eta Elhuyar ISBN 978-84-8438-484-7.
*Lopez Ibarra, Jon Ander; Goitia Zabaleta, Nerea; Gaztañaga, Haizea; Camblong Ruiz, Haritza.  (2019). *Bateriaren Zahartzeaz Kontziente den Energiaren Kudeaketako Estrategiaren Sentsibilitate-Analisia.* Ikergazte - Udako Euskal Unibertsitatea

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ramuntxo Kanblong
* ESTIA
* Izarbel
* Gipuzkoako ingeniaritza Eskola
* Jurgi Kanblong
* Joana Kanblong

## Kanpo estekak 
* Haritza Kanblog Google Scholar datu basean *(323 argitalpen zientifiko)*  
**Automatismoak eta kontrola*. Camblong Ruiz, Haritza; Barroso Moreno, Nora; Ezeiza Ramos, Aitzol. (2014). UEU arg  eta Elhuyar ISBN 978-84-8438-484-7.
**Bateriaren Zahartzeaz Kontziente den Energiaren Kudeaketako Estrategiaren Sentsibilitate-Analisia.* Lopez Ibarra, Jon Ander; Goitia Zabaleta, Nerea; Gaztañaga, Haizea; Camblong Ruiz, Haritza  (2019). Ikergazte - Udako Euskal Unibertsitatea.
* *50-Haritza-KANBLONG-2015.  VI.'' irakurraldi publikoa (Noiz kontsultatua: 2021-11-13).
Orreagako kolegiatako klaustroa

**Orreagako kolegiatako klaustroa** Orreagako multzo monumentalean kokatua dagoen klaustroa da, Andre Mariaren Errege Kolegio-elizako erdialdean kokatuta. Klaustroa inguraturik dago: konplexuko eliza, San Agustinen kapera, eraikineko gelak eta Orreagako museoa.

## Klaustroa 
Klaustroa oinplano karratukoa zen, Epistolaren aldetik elizari atxikia, eta aurrekoa ordezkatu zuen, 1600. urtean elurte batek suntsitu baitzuen. Huarte Lizentziatuaren kronikak bere dekorazio bikaina Iruñeko Katedraleko klaustroarekin alderatzen du. Badirudi ahaidetasun hori sinesgarria dela, bi tenpluen arteko sortze-harremana dela eta. Gaur egungo klaustroa 1606. urtetik dago dokumentatuta. Urte horretan enkargatu ziren trazak, baina lanak ez ziren 1615. urtera arte hasi, eta 1661. urtera arte iraun zuten gutxienez.

Klaustroak oinplano karratua baina irregularra du, eta irregulartasun hori altxaeretara ere transmititzen da. Altxaerek solairu bakarra dute, zabalera desberdineko hormarteekin, tamaina eta kopuru desberdineko horma-bularrekin eta argi desberdineko arkuekin. Hiru hegaleko estalkia teilatu laua da, zurezko habeak eta ebakidura angeluzuzeneko arku fajoi zorrotzak dituena. Estiloari dagokionez, arku horiek aurreko mendeetara igortzen dute, nahiz eta sendotasuna edozein gorabeheraren aurrean erresistentea den egitura bat lortzeko ahaleginean oinarritzen den. Ekialdeko hormartea, zeinari San Agustinen kapera irekitzen zaion, zirkuluerdiko fajoiak dituen gurutze-ganga sinple batez estalita dago.

Klaustroaren hormetan sartuta, arku zorrotzeko hilobi batzuk aurkitu dira, antzinako klaustro gotikoaren aztarnak.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orreaga
* Orreagako kolegiata

## Kanpo estekak
2021eko Xilaba Bertsulari Xapelketa

**2021eko Xilaba Bertsulari Xapelketa** Zuberoa, Nafarroa Beherea eta Lapurdiko bertsolariak biltzen dituen Xilaba Bertsulari Xapelketaren edizioa izan zen. Finala 2021eko azaroaren 13an izan zen eta Amets Arzallusek lortu zuen txapela, Miren Artetxerekin buruz burukoan lehiatu eta gero. Amets Arzallusen laugarren Xilabako txapela izan zen.

## Parte-hartzaileak 
Guztira 24 bertsolarik hartu zuten parte 2021eko txapelketan, txapel gehien irabazi zituen Amets Arzallus barne.

## Txapelketaren formatua 
Txapelketak lau kanporaketa, hiru finalerdi eta final bat izan zituen, Donibane Lohizunen 2021eko azaroaren 13an ospatuz ena. Kanporaketa bakoitzean puntu gehien lortu zuen bertsolaria hurrengo fasera pasa zen, eta puntu gehien lortutako hurrengo 14ak.

### Kanporaketak 
#### Irailak 18, Makea 
#### Irailak 25, Muskildi 
#### Urriak 2, Hiriburu 
#### Urriak 9, Gabadi 
### Finalerdiak 
#### Urriak 16, Maule 
#### Urriak 23, Bardoze 
#### Urriak 30, Izpura 
### Finala 
Finala azaroaren 13an ospatu zen Donibane Lohizuneko Jai Alain. Sailkatuak Amets Arzallus Antia, Maddalen Arzallus Antia, Maddi Ane Txoperena Iribarren, Miren Artetxe Sarasola, Odei Barroso Gomila eta Patxi Iriart Hiribarren izan ziren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Xilabaren webgunea
Maindi Murua

**Maindi Murua Berra** (Azkaine, Lapurdi, 1989 - ) lapurtar bertsolaria da. Bere familian bertsolari giroa ezaguna da, Xumai Murua eta Ortzi Murua anaiak baititu. Donibane Lohizuneko bertso eskolan hasi zen, Ernest Alkhat eta Karlos Aizpurua irakasle izan zituela. 2010ean lehen aldiz hartu zuen parte Xilaba Bertsulari Xapelketan, eta ondoren hainbatetan hartu du parte.

Ikasketaz, arkitektoa da, eta Bordelen bizi da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hypomesus

***Hypomesus*** arrainen osmeriformesen generoa da, *Osmeridae* familiakoa.

## Espezieak 
Espezie hauek onartu dira: 
* *Hypomesus chishimaensis*
* *Hypomesus japonicus*
* *Hypomesus nipponensis*
* *Hypomesus olidus*
* *Hypomesus pretiosus*
* *Hypomesus transpacificus*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orreagako Andre Maria eliza

**Orreagako Andre Maria eliza** Nafarroako eliza katolikoa da, Orreagako multzo monumentalean kokatua dagoena. Andre Mariaren Errege Kolegio-elizako nabe nagusia eta kolegiataren gune neuralgikoa da, eta bertan ospatzen dira zeremonia eta erritu erlijiosoak. Aldarean Orreagako Andre Mariaren irudia dago.

## Eraikina 
Gaur egun, elizak hiru habearteko oinplanoa du, erdikoak alboetakoen zabalera bikoitza du, eta bost ataletan banatzen dira. Erdiko habeartean, burualde pentagonala erantsi behar zaie; alboetakoak, berriz, zuzen amaitzen dira. Euskarri-sistema pilare zilindrikoz osatuta dago. Pilare horiek lodiera alternoko nabeak bereizten dituzte, harroin batean bermatzen dira eta tratamendu oso sinpleko crochet zerrenda bikoitzeko kapitel dekoratuan errematatzen dira. Pilareek formero-arku zorrotzei eta estalkiei eusten dieten zutabetxoei eusten diete. Arku formeroen gainean triforioa dago. Erdiko habeartearen atal bakoitzean lau arkutxo zorrotz daude zutabetxoen gainean, kapitel mota berekoak. Galeria horrek ez du bereizten arku zorrotzen sekuentzia bat duen okulua. Burualdean leihate handiak daude, Alemanian egindako beirate koloreztatu modernoekin ornatuta.

Fatxadan, hiru arkiboltak dituen atearen baoa baino ez da jatorrizkoa. Hasiera batean, fatxada oso sinplea zen, ate zorrotz bat zuen, alboetan arrosa-leihoak zituela, eta leiho zorrotz bat atearen gainean.

Orreagako Andre Mariaren eskultura bikaina da tenpluaren buru. Zurezko tailu bat da, zilarrez forratua, gotikoa, XIV. mende erdialdekoa eta Tolosa Okzitanian egina. Hurbiltasunari, naturalismoari eta etxekotasunari dagokionez, espiritu gotikoa bikain transmititzen du.

Elizak kripta pentagonala du, burualdea eta gurutzaduraren zatia hartzen dituena. Lehen atala kanoi-erdi zorrotzeko gangaz estalita dago, eta burualdea horma-atalez. Burualdearen erdiko horma-ataletan erdi-puntuko leihateak irekitzen dira. Dekorazio piktorikoak eta harlandu gotikoaren atalak oraindik diraute, nahiz eta oso hondatuta egon.

Elizaren eskuinaldeko nabean ere leku txiki bat dago, *Santukristoren kapera* bezala ezagutzen dena. Esparru hau XVII. mende hasieratik burdin hesi batez itxita dago eta XIX. mendeko tamaina naturaleko gurutziltzatua du buru. Bere azpian, XVII. mendeko bustozko Nekaneko Ama Birjinaren eskultura bat dago.

## Irudiak 

Fitxategi:Collégiale Sainte Marie de Ronceveau 3.jpg|Atea
Fitxategi:Collégiale Sainte Marie de Ronceveau 5.jpg|Erdiko nabea
Fitxategi:Nave of Saint Mary church in Roncesvalles.jpg|Aurrealdea
Fitxategi:Nafarroako ikurra-Eliza-Orreaga.jpg|Zutabeak
Fitxategi:Orreaga-Eliza-Aldare nagusia eskuinaldetik.jpg|Andre Mariaren irudia
Fitxategi:PM 071374 E Roncesvalles.jpg|Orreagako armarria
Fitxategi:Arrano beltza-Eliza-Orreaga.jpg|Arrano beltza eta beirateak
Fitxategi:Main cross of the altar of Saint Mary church in Roncesvalles.jpg|Aldarreko gurutzifika

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orreaga
* Orreagako kolegiata

## Kanpo estekak
Amalia Aguilar

**Amalia Isabel Rodríguez Carriera** (Matanzas, 1924ko uztailaren 3a &ndash; Mexiko Hiria, 2021eko azaroaren 8a), **Amalia Aguilar** izenez ezaguna, kubatar dantzari, vedette, abeslari, aktore eta umorista izan zen, mexikar nazionalizatua. Rumberas zinemaren parte izan den artistetako bat da.  

Aguilar txikitan hasi zuen bere karrera Kuban. 1944an, Julio Richard dantzari kubatarrak aurkitu zuen, eta ospea lortu zuen Mexikon. 1946an egin zuen debuta zineman *Perverttda* filmarekin. Bere lanen artean nabarmentzen da zintetan parte hartzea; *Calabacitas tiernas* (1949), *Ritmos del Caribe* (1950), *Al son del mambo* (1950), *Las tres alegres comadres* (1952) y *Mis tres viudas alegres* (1953).  *A Night at the Follies* (1947) Hollywoodeko film musikalean ere parte hartu zuen. "Bomba atómica" izenez bataiatu zuten dantza egiteko modu bereziagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elsa Schiaparelli

**Elsa Schiaparelli** (Erroma, 1890eko irailaren 10a - Paris, 1973ko azaroaren 13a) italiar moda-diseinatzailea izan zen.

Bera eta bere aurkari handia Coco Chanel izan ziren modaren munduko diseinatzaile nagusiak bi mundu gerren artean. Schiaparelliren diseinuek Salvador Dalí eta Jean Cocteau kolaboratzaileen surrealismoaren eragina jaso zuten. Ez zen egokitu Bigarren Mundu Gerraren ondoren gertatutako aldaketetara, eta 1954an itxi zuen bere enpresa.
[thumb|upright|Schiaparellik diseinatutako jantzia, [Alberto Giacomettik zizelkatutako botoi handiekin, 1938-39]]
Estiria Beherea

**Estiria Beherea** (, , latinezko  izenetik eratorriak biak) Estiriako dukerri zaharraren hegoaldeko herena da, eta Esloveniako ipar-ekialdeko eskualdea da. Antzinako dukerriaren iparraldeko beste bi herenak gaur egun Austrian daude eta Estiria izena normalean horko parte horri esan ohi zaio.  

## Kokapena 
Estiriako Dukerria 1918an zatitu zen, Lehen Mundu Gerraren ondoren, Jugoslaviako Erresuman geratu zen. 

Esloveniak independentzia lortu zuelarik 1991n, harrezkero estatu independente horren parte da.

Hala ere, Estiria Behereak ez du inolako estatus ofizialik administrazio-unitate gisa Eslovenian, nahiz eta ohikoa den probintzia termino informalarekin () izendatzea.

Estiria Behereko hiriburua Maribor () da. Badira beste hiri batzuk ere, hala nola Celje, Velenje eta Ptuj. Eskualdea famatua da ardo zuriagatik.

## Kanpo estekak
Gastón Ciarlo

**Gastón Ciarlo** (Montevideo, 1945eko irailaren 30a - Dolores, 2021eko azaroaren 7a)  abeslari, gitarrista eta konpositore uruguaitarra izan zen. **Dino** izenez ere ezaguna, 1960an bere hastapen artistikoetatik ibilbide musikal nabarmena landu zuen, beat, candombe edo rock musika talde desberdinak integratuz, baita bakarkako jardunbide luzea ere.

Uruguaiko kultura-arloan 40 urte baino gehiagoko ibilbideak herrialde horretako herri musikaren erreferente garrantzitsuenetako bat bihurtzen du.

## Erreferentziak 
## kanpo estekak 
* Dinoaren biografia duen orrialdea
* Uruguaiko rock taldeei eta 60ko eta 70eko hamarkadetako diskoei buruzko informazioa jasotzen duen orrialdea
Bart van der Leck

**Bart van der Leck** (Utrecht, 1876ko azaroaren 26a - Blaricum, 1958ko azaroaren 13a) herbeheretar margolari, diseinatzaile eta zeramikaria izan zen. De Stijl taldeko sortzaileetako bat izan zen.

Beirateak egiten ikasten hasi zuen bere ibilbidea. Theo van Doesburg eta Piet Mondrian ezagutu eta haiekin De Stijl taldea sortu ondoren, haren estiloa abstraktuagoa bihurtu zen. Barrualdeak eta erakusleihoak diseinatzeko enkarguak jaso zituen. Letra mota bat ere sortu zuen.
Marcos Celorrio

**Marcos Celorrio Yécora** (Logroño, Errioxa, 1997ko otsailaren 19-) errioxar futbolaria da. Aurrelari moduan jokatzen du.

## Estatistikak 
*2019ko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Spencer (filma)

***Spencer*** 2021eko Pablo Larraín txiletar zinema zuzendariaren biopic dramatikoa da.

## Argumentua 
Lady Dik Charles printzearekin zuen harremana etetea erabaki zuen, eta beste bide bat hartzea. Filmak kontatzen du nolakoak izan ziren Sandringham House etxean igaro zituen azken Gabonetako oporraldiko hiru egun.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xabier Auzmendi

**Xabier Auzmendi Arruabarrena** (Segura, Gipuzkoa, 1997ko maiatzaren 1-) euskal herritar futbolaria da. Puntaerdian jokatzen du. Errealan hazi zen futbolari moduan.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Daniel Santafé

**Daniel Santafé Mena** (Valtierra, Nafarroa Garaia, ) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari moduan aritzen dena. Osasunako harrobian hazi zen. Bere aro gorritxoa bukatuta Greziara joan zen jokatzera. Denboraldi bat talderik gabe egon ondoren SD Logroñesek fitxatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 8an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Memoria (2021eko filma)

***Memoria*** 2021eko Apichatpong Weerasethakul thailandiar zinema zuzendariaren fantasiazko film dramatikoa da.

## Argumentua 
Kolonbian egonkorturik dagoen botanikaria da Jessica. Gau batean, soinu arrotz batek esnatuko du. Soinu horren jatorriaren peskizan, ibilaldia abiatuko du oihanean barrena, eta ingurunearen memoria biltzen duen gizonarekin topo egingo du.

## Aktoreak 
* Tilda Swinton: Jessica Holland
* Elkin Díaz: Hernán Bedoya (zaharra)
* Jeanne Balibar: Agnes Cerkinsky
* Juan Pablo Urrego: Hernán Bedoya (gaztea)
* Daniel Giménez Cacho: Juan Ospina
* Agnes Brekke: Karen Holland
* Jerónimo Barón: Mateo Ospina
* Constanza Gutiérrez: Dr. Constanza

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joana Kanblong Ruiz

**Joana Kanblong Ruiz** (edo **Joana Camblong**)'''''' (Baiona, Lapurdi, ?)  Seaskan biologia irakaslea da, Piarres Larzabal kolegioan.

## Ikasketak 
Seaska ikastola sarean ikasi zuen, euskaraz; hain zuzen, haren aita, Ramuntxo Kanblong, Seaskako sortzaileetako bat izan zen.

## Liburuak 
* Jardueren kaiera  : Zientziak. CM2. 5. urtea Tavernier sailetik Pantxo Mitxelenak itzulia, IKASeko lankideen, eta Joana Camblong irakasleen esku hartzearekin eta Jean-Louis Davant euskaltzainaren gainbegiradarekin  - Uztaritze   : Ikas  , 2008  - 66 or.   : ir   ; 27  cm  - Tavernier .

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ramuntxo Kanblong
* Jurgi Kanblong
* Haritza Kanblong

## Kanpo estekak
École nationale de la statistique et de l'administration économique

'''École nationale de la statistique et de l'administration économique'* (ENSAE), Frantziako elite unibertsitate selektibo eta entzutetsuenetako bat da, grandes écoles izenez ezagutzen dena eta IP Parisko (*Institut polytechnique de Paris'') kidea da. ENSAE Paris Pariseko Politeknikoko adar eskola bezala ezagutzen da estatistikan, datuen zientzian eta ikaskuntza automatikoan. Frantziako estatistika- eta ekonomia-prestakuntza-eskola nagusietako bat da.

## Lizentziatu ospetsuak 
* Alain Desrosières, frantziar estatiskaria izan zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dexter: New Blood

***Dexter*** estatubatuar telesail laburra da, *Dexter* telesailaren jarraipena dena. 2021eko azaroaren 7an estreinatu zuten Showtime telebista-katean.

## Sinopsia 
"Remember the Monsters?" azken ataleko ihesalditik hamar urtera girotu dute telesail berria. Giro latindarrez zipriztinduriko Miami eguzkitsua atzean utzi, eta New Yorkeko mendialdeko herrixka elurtu batean ezkutatu da Dexter, James Lindsay izen faltsua erabilita. Armen saltoki batean egiten du lan; maitatua da komunitatean, eta bikote harreman bat du polizia agente batekin. Hala ere, ez du lasaitasunik topatu: norbait zelatan ari zaiola sentitzen du etengabe.

## Pertsonaiak 
* Michael C. Hall: Dexter Morgan / James Lindsay
* Jack Alcott: Harrison Morgan / Randall
* Julia Jones: Angela Bishop
* Johnny Sequoyah: Audrey
* Alano Miller: Logan
* Jennifer Carpenter: Debra Morgan
* Clancy Brown: Kurt Caldwell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dimisio Handia

**Dimisio Handia**, (ingelesez *Big Resignation* eta *Big Quit* izenez ezaguna) langileek beren lana borondatez uzteko etengabeko joera da, 2021eko udaberritik gaur egunera arte, neurri handi batean Ameriektako Estatu Batuetan. Dimisioaren arrazoien artean aipatu dira COVID-19 pandemiari erantzuna, AEBko Gobernuak behar besteko langileen babesa eskaintzeari uko egin diola, eta soldatek gora ez egitea, bizi-kostuek gora egin duten arren. Ekonomialari batzuek Dimisio Handia greba orokor gisa deskribatu zuten, *Striketober* izeneko fenomenoa aipatzen dutela, 2021eko urrian AEBn izandako greba olatua.

*Dimisio Handia* terminoa Anthony Klotz-ek sortu zuen ziurrenik, Texas A&M Unibertsitateko Mays Business School-eko kudeaketa-irakasleak, eta hark iragarri zuen exodo masibo hori 2021eko maiatzean etorriko zela.

## Aurrekariak 
2000ko abendutik 2020an COVID-19 pandemia hasi zen arte, Estatu Batuetako dimisio-tasak ez zuen hileko lan-indar osoaren %2,4 gainditu. Aitzitik, langabezia handiko aldietan, dimisio-tasak jaitsi egiten dira kontratazio-tasak jaitsi ahala. Adibidez, Atzeraldi Handian, Estatu Batuetako uzte-tasa %2,0tik %1,3ra jaitsi zen, kontratazio-tasa %3,7tik %2,8ra jaitsi zenean. Kaleratze eta dimisio gehienak emakumeek bultzatu zituzten, pandemiari lotutako itxierek gehien kaltetu zituzten industrietan, hala nola zerbitzu-industrietan eta haurren zainketan.

Hala ere, pandemiak aurrera egin ahala, paradoxikoki, langileek lan egiteari utzi diote. Eskulanaren eskasia etengabea eta langabezia handia izan arren.

## Arrazoiak 
COVID-19 pandemiaren ondorioz, langileek beren karrerak, lan-baldintzak eta epe luzeko helburuak berraztertu ahal izan dituzte. Lantoki asko langileak presentzialki egotea saiatzen ziren bezala, langile askok etxetik lan egiteko askatasuna nahi zuten pandemia garaian. Telelanarekin ordutegiaren malgutasuna ere etorri zen, hori izan baitzen Bankratek 2021eko abuztuan aztertutako gehienen enplegu berria bilatzeko arrazoi nagusia. Gainera, langile asko, bereziki talde gazteagoetan, lanaren eta bizitzaren arteko oreka hobea lortzen saiatzen ari dira.

Jatetxeak eta hotelak, aurrez aurreko interakzioak behar dituzten industriak, dimisio-boladek gehien eragin dietenak izan dira. COVID-19 pizgarri-ordainketei eta langabezia-prestazioen igoerari esker, bizirik irauteko soldata txikiko enpleguen mende daudenak etxean geratzen dira, nahiz eta langabezia-prestazioak murriztu ziren lekuetan ez zen enplegu-sorkuntza nabarmenik izan.

Adobek egindako azterlan baten arabera, Milurtekoak eta Z Belaunaldia exodoa bultzatzen ari dira, beren lanarekin gustura ez egoteko joera handiagoa baitute. Z Belaunaldiaren erdiak baino gehiagok esan zuen datorren urtean enplegu berri bat bilatzeko asmoa zuela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dopesick (telesaila)

***Dopesick*** estatubatuar telesail laburra da, Beth Macyren *Dopesick: Dealers, Doctors and the Drug Company that Addicted America* liburuan oinarrituta. 2021eko urriaren 13an estreinatu zuten Hulu telebista-katean.

Opiazeoek hainbat komunitate suntsitu dituzte AEBetan azken hamarkadetan, eta adikzio krisiari buruzkoa da zortzi ataletan banatutako istorio hau.

Gaixo batzuen bizipen personalez gain, OxyContin oxikodona marka merkaturatu zuen Sackler familiako pertsonaiak ere agertzen dira telesailean.

## Pertsonaiak 
* Michael Keaton: Dr. Samuel Finnix
* Peter Sarsgaard: Rick Mountcastle
* Michael Stuhlbarg: Richard Sackler
* Will Poulter: Billy Cutler
* John Hoogenakker: Randy Ramseyer 
* Kaitlyn Dever: Betsy Mallum
* Rosario Dawson: Bridget Meyer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Shrink Next Door

***The Shrink Next Door*** estatubatuar telesail laburra da, Joe Noceraren izen bereko podcastean oinarrituta. 2021eko azaroaren 12an estreinatu zuten Apple TV+ telebista-katean.

## Sinopsia 
Paziente batekin harreman estua eraiki zuen; haren etxean bizitzen hasi zen, eta, azkenerako, familiaren enpresako presidente izendatzeko konbentzitu zuen.

## Pertsonaiak 
*Will Ferrell: Martin "Marty" Markowitz
*Paul Rudd: Dr. Isaac "Ike" Herschkopf
*Kathryn Hahn: Phyllis Markowitz
*Casey Wilson: Bonnie Herschkopf
*Cornell Womack: Bruce

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Devin Booker

**Devin Armani Booker** (Grand Rapids, Michigan (AEB) 1996ko urriaren 30a) NBAko (National Basketball Association) saskibaloi jokalari estatubatuar profesionala, eta Phoenix Suns taldeko Melvin Booker saskibaloi jokalari ohiaren semea da.

Veronica Gutiérrez kosmetologoa eta Melvin Bookerren semea da Booker. Bere aita Continental Basketball Association-en, Grand Rapids Hoops-en, saskibaloian jokatzen ari zela ezagutu zuten elkar gurasoak, Gutiérrezen jaioterrian, Grand Rapids-en, Michigan. Booker Grand Rapidsen jaio, eta hazi zen; mexikar eta puertorrikar jatorrikoa omen den bere amarekin bizi zen, bere aitak, afroamerikarra, nazioartean saskibaloi karrera profesionala egiten zuen bitartean. Udan, maiz joaten zen aita bisitatzera. 12 urte zituela, Milanera bisitan zihoala, Danilo Gallinarirekin bat bateko bat jokatu zuen. Bookerri, bere aitak atletismorako zaletasuna bezain garrantzitsua zela saskibaloirako adimena izatea irakatsi zion. Erdi mailako eskolan zehar, Booker D'Angelo Russell eta Tyler Ulis etorkizuneko NBAko jokalarien lagun egin zen.

Kentucky Wildcats-ekin, unibertsitateko saskibaloian denboraldi bat jokatu ondoren, Booker Phoenix Sunsek aukeratu zuen 2015eko NBAko zirriborroa|2015eko NBAko hautaketako lehen itzuliko 13. hautaketan. 2017ko martxoaren 24an, partida batean 60 puntu baino gehiago lortu zituen (Boston Celticsen aurka 70ekin amaituz), eta hori lortzen zuen NBAko jokalaririk gazteena bihurtu zen. 2019ko martxoan, 22 urte zituela, partida batean 50 puntu jarraian lortzen zuen NBAko historiako jokalaririk gazteena ere bihurtu zen Booker. 2020an eta 2021ean, NBAko All-Star-erako hautaketak jaso zituen ordezko jokalari gisa.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, Tokio 2020an (Tokio), urrezko domina irabazi zuen AEBko taldearekin Frantziako (zilarrezkoa) eta Australiako (brontzezkoa) taldeak garaituz. Hauek osatzen zuten taldea: Bam Adebayo, Devin Booker, Kevin Durant, Jerami Grant, Draymond Green, Jrue Holiday, Keldon Johnson, Zach LaVine, Damian Lillard, JaVale McGee, Khris Middleton eta Jayson Tatum-ek.
## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* «Devin Booker» Wikipedia
Max Verstappen

**Max Emilian Verstappen** —nederlanderazko ahoskera: /ˈmɑks vɛrˈstɑ.pə(n)/— (Hasselt, Belgika, 1997ko irailaren 30a) automobilismoko pilotua da. Belgikan jaioa, Herbehereetako nazionalitatea du. 2013an Karting Munduko Txapelketa irabazi zuen, eta FIAren 3 Formulako Europako Txapelketan hirugarren amaitu zuen, eserleku bakarreko ibilgailuetan debuta egin zuenean. 2015etik, 1 Formulan lehiatzen da, debuta Toro Rosso taldearekin eginda. 2016tik, Red Bull Racing taldearentzat gidatzen du. 2019an eta 2020an, bi hirugarren postu lortu zituen, eta 1 Formulako Munduko Txapelketako txapeldun izan da lau aldiz :txapeldun bihurtuz 2021ean, 2022an, 2023an eta 2024an.

Max Verstappen Formula 1eko historian irabazpen gehien dituen hirugarren pilotua da, 67 garaipenekin; podium gehien dituen laugarrena: 121; pole position gehien dituen bosgarrena: 46; bira azkarren gehien dituen seigarrena: 35; eta Grand Chelem gehien dituen bigarrena, Lewis Hamiltonekin berdinduta: 6.

2014ko urriaren 3an, Toro Rosso taldeko erreserbako pilotua zela, parte hartu zuen 2014ko Japoniako Sari Nagusiko lehen entrenamendu saio ofizialean, 17 urte eta 3 egun zituela; horrela, Formula 1eko Sari Nagusiko asteburu batean parte hartu duen pertsonarik gazteena bihurtu zen. Beste errekor batzuen artean, nazionalitate herbeheretarreko lehen pilota izan zen kategoria honetan podiumeko lehen postuan igotzen: hori 2016ko Espainiako Sari Nagusian egin zuen, Red Bull-ekin izan zuen lehen lasterketan.

Formula 1eko pilotu gazteenaren hainbat errekor ditu:

(1) Sari Nagusi batean parte hartzea: 17 urte eta 166 egun zituela egin zuen debuta, 2015eko Australiako Sari Nagusian, Scuderia Toro Rosso taldearekin.

(2) Puntuak lortzea: 2015eko Malaysiako Sari Nagusian, 17 urte eta 180 egun zituela.

(3) Sari Nagusi bat irabaztea.

(4) Podiumean igotzea. 3. eta 4. puntuetako errekorrak 18 urte, 7 hilabete eta 15 egun zituelarik lortu zituen, 2016ko Espainiako Sari Nagusian.

(5) Bira azkarrena entrenamendu saio batean: Mexikoko Hermanos Rodríguez Autodromoan egin zuen, 2017ko urriaren 28an, hirugarren entrenamendu librean.

(6) 2021eko Austriako Sari Nagusian, 128 Sari Nagusi, 50 podium eta 15 garaipen igaro ondoren, bere lehen Grand Chelem lortu zuen, 23 urte, 9 hilabete eta 4 egun zituela.

(7) 100 podium lortzea: 26 urte, 5 hilabete eta 9 egun zituela lortu zuen, 2024ko Saudi Arabiako Sari Nagusian.

## Kanpo estekak
Burdaria

**Burdaria** da landagune edo auzo bat Muxikako udalerriaren erdialde-hegoaldean kokatuta dagoena, Muxikak mugak zabaldu aurretik Ibarruriko parte zena. 

Zazpi baserri ditu, zabalgune batzuk dituen bide baten inguruan kokatuta daudenak, eta bide hori da auzoaren esparru publikoa eratzen duen elementu biltzailea. Baserriak dira Berango, Beitia, Auzokoa, Etxebarri, Goiti edo Goitixe, Garai eta Etxetxu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irazabal

**Irazabal** (Euskaltzaindiak araututako forma) edo **Izebale** (forma ofiziala, eta bertako ahoskera nagusia) Muxikako auzo bat da, Muxikako hiru herriek 1966an bat egin aurretik Ibarruriko parte zena. **Izebal**, **Izabale** eta** Egizabal** formak ere jasoak daude *Muxikako toponimoen mapa eta kale izendegian***. **

Auzoko baserrien artean, Eguskitze/Eguzkitza, Pozuandi, Ligorreta/Legorreta, Etxezarra/Irazabalbekoa, Etxebarri...

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irazabal (argipena)

**Irazabal** izenak hainbat adiera du:

* **Irazabal** edo Izebale, Muxikako auzoa, Bizkaian.
* **Irazabal**, monumentu megalitikoa, Baztanen, Nafarroan.
* Irazabal (611 m), Okoroko mendilerroko mendia, Nafarroan;
* Irazabal (363 m), Arnoko mendilerroko mendia, Bizkaian;
* **Irazabal**, euskal deitura, adibidez Wikipedian dauden pertsona hauena:
**Ione Irazabal (Elorrio, 1963), aktorea.
**Ane Irazabal (Arrasate, 1984), kazetaria.
**Amaia Irazabal (Santurtzi, 1990), aktorea.
**Aritz Irazabal (Ugao, 1991), aizkolaria.
**Jon Irazabal (Bilbo, 1996), futbolaria
**Jean Irazabal (1851-1929), militar baxenabartarra.
**Jean Irazabal (Larresoro, 1941), errugbilaria.
Txangurru betea donostiar erara

**Txangurru donostiar erara** Donostiako gastronomiaren plater ezagunetariko bat da.

## Prestaketa 
Hau da David de Jorgek proposatzen duen errezeta:
Grilla piztu. Erregosi 45 minututan. tipula + gurina + gatza. Bitartean, txangurruetako oskolak eskuilaz, harraskan. Errailatu tomateak bol batean. Gehitu sueztitzeari brandya eta flambear + tomatea + tomate saltsa + arrain zopa, gisatu 10 minutu. Gehitu arrain-zopa eta irakin. Gehitu txangurruko haragi zuria eta berotu gutxi lehortu ez dadin. Arteztu garaia + piperratu. Sartu betegarria oskoletan + ogi birrindua + gurinezko dadotxoak. Gratinatu kostra gustagarri bat egin arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Txoriene saioaren errezeta.
* :[Karlos Argiñano(https://eu.wikipedia.org/wiki/Karlos_Argi%C3%B1ano)ren errezeta bideoaz.]