open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Derwen

'''''', Galesko iparraldean dagoen baserri giroko udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Corwen eta Ruthin udalerrien artean dago, Clwyd ibaiaren iparraldeko ertzean. Udalerrian Erdi Aroko zelta gurutze bat dago.

2011ko erroldaren arabera 426 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llansanffraid Glyndyfrdwy

'''''', Galesko iparraldean dagoen parrokia zibil bat da, Denbighshire eremuan. Corwen komunitatearen barnean dago, eta Carrog udalerria barne hartzen du.

## Kanpo estekak
Llantysilio

'''''', , Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Corwen eta Llangollen udalerrien artean dago.

2011ko erroldaren arabera 421 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanychan

'''''', Galesko iparraldean dagoen parrokia bat da, Denbighshire eremuan. Llandyrnog udalerrian dago. St Asaph elizbarrutiko parrokiarik txikiena da. Ruthin udalerritik 3 milia ipar-ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Llanynys

'''''', Galesko iparraldean dagoen herri eta komunitate bat da, Denbighshire eremuan. Clwyd Haranan dago, Ruthin udalerritik milia batzuk iparraldera.

2011ko erroldaren arabera 762 biztanle zituen, horietako %47,8a galesaz mintzatzen zen.

## Kanpo estekak
Guadalupe paper-fabrika

**La Guadalupe** paper-fabrika 1872an Baldomero Ollok sortu zuen Tolosako Ezama auzoan, Oria ibaiaren alboan Anoetako zubiaren parean, bertan zegoen Don Bernardino Abello Llanoren *Fábrica de alambres y puntas de París* fabrika aprobetxatuz.

## Historia 
Garai hartan papergintzaren industriaren oso hedatua zen Tolosaldean eta inguruko herrialdeetara zabaltzen ari zen. Baldomero Ollok, **La Guadalupez** gain, beste paper-fabrika batzu erosi edo sortu zituen, hala nola, *La Tolosana*, *La Guipuzcoana* etab. 1892rako ordea, bai Euskal Herrian eta bai Espainian paper-fabriken kopurua handitzen krisialdi bat bizi izan zuten eta Baldomerok urte hauetan eraikitakoa galdu zuen. *La Guadalupe* Vicente San Gilen agintaritzapean geratu zen.

70-80ko hamarkaden krisialdiaren ondorioz itxi zen fabrika 

## Eraikuntza 
*La Guadalupe* beste fabrika baten gainean eraiki zen eta 1928an beste pabiloi batekin handitu zuten. 1932 eta 1934ean bi etxebizitza eraiki zituzten alboetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Galina Flakserman

**Galina Konstantinovna Flakserman** (; Jaroslavl, 1888- Mosku, 1958) militante boltxebike errusiar judua izan zen.

## Biografia 
1902an, 14 urte zituela, bere neba atxilotu zuten, eta ondorioz, Galina Flaksermanek bere bidea jarraituko zuela erabaki zuen. Familia iraultzaile batean jaioa, laster ezagutu zituen ideia marxistak. 1905ean, 17 urterekin, Alderdi Boltxebikearen kide egin zen. 1906an, 1907an eta 1908an atxilotua izan zen, eta azken atxiloketaren ondorioz 1910. urtea arte Vologda probintziara deportatu zuten.

1913an *Sovremennik* (“Egungoa”) aldizkari literarioan lanean hasi zen, eta 1915 eta 1917 artean *Letopis* (“Kronika”) aldizkarian egin zuen lan; bi aldizkariak Maksim Gorki idazleak lagunduta eta inspiratuta zeuden. 1917an, Alderdi Boltxebikearen Komite Zentralaren laguntzaile (Jelena Stasovaren gertuko laguntzailea izan zen) eta Sobieten egunkari *Izvestia* (“Berriak”) egunkariko langile izan zen. Komite Zentraleko kide izan ez arren, Komite Zentralaren urriaren 10eko bilera ospetsua, boltxebikeek iraultza armatura jotzea erabaki zutena, berak antolatu zuen bere etxean.

Urriko Iraultzaren ondoren, Errepublika Sobietarraren Lanerako Herri-Komisariotzan lan egin zuen, propaganda buru bezala. 1919 eta 1921 artean, kargu berri bat izan zuen: Alderdi Boltxebikearen Komite Zentraleko barne-aferetarako departamenduaren burua izan zen. 1921 eta 1925 artean Sobietar Estatuaren Argitaletxean lan egin zuen (berriz ere Gorkirekin batera), eta 1925etik aurrera, Internazional Sindikal Gorriaren ordezkaria izan zen Alemanian eta Italian.

1928 eta 1930 artean Marx-Lenin Institutuaren idazkaria izan zen. Ordutik aurrera berriz, argitalpenetan egin zuen lan; arlo honetan lanik aipagarrienak 1936 eta 1938 urteen artean Sobietar Zientzia Akademiarentzat, eta 1944 eta 1951 artean *Maiakovski*ren lanen argitalpen postuak izan ziren. 1942 eta 1944 artean, Aberri Guda Handian, Uraletan teknologia departamenduan egin zuen lan. 1951tik 1952ra berriz, Sobietar Zientzien Akademiarentzat, literatura departamenduan. 1952an erretiratu zen, eta 1958an hil zen.

1938an, 1917an bere etxea zena, V.I. Lenin museoa bihurtu zen.

## Bitxikeriak 
Galina Flakserman Nikolai Sukhanov mentxebikearekin ezkondua zegoen. 1917ko urriaren 10eko bilera Sukhanov enteratu gabe antolatu behar izan zuen Flaksermanek.

## Erreferentziak
Teodoroko Printzerria

**Teodoroko Printzerria** () edo **Gotnia** () Erdi Aroko printzerri txiki bat zen, Krimeako penintsulan kokatua.

## Errepaso historikoa 
Teodoroko Printzerria Krimeako penintsulan sortutako Gotniar estatuaren jarraipena izan zen,garai hartan Krimeako Gotiarra hitz egiten zen, antzinako Germanikoko geratzen zen azken hizkuntza, XVI. mendera arte. Eskualde hau eragin kultural handia jaso zuen, Bizantziar Inperioaren parte alde batetik eta Behe erdi arotik aurrera Genovako kolonizatzaileak ere.

Politikoki Teodoroko Printzerria Trabizondako Inperioaren aliatu handi bat izan zen. XVI mendearen hasieran, egintzen zegoen dinastiaren adar bat Errusiara emigratu zuen, han famatuak egin ziren Fiódor Golovín y Avtonom Golovín.

1475ko Maiatzean Otomandar burua Gedik Ahmet Pasha Caffa konkistatu zuen eta hilabete batzuk ondoren, Doros hiria (handik aurrera Mangup).
Krimeako zati handi bat Krimeako Janatoaren azpian geratu zen, baina Teodoroko Printzerria osatu zuten lurrak Istanbul/Konstantinoplaren azpian geratu ziren.

## Teodoroko Printzeak 
* Demetrios (1362 baino lehen — 1368)
* ?
* Basilio
* Esteban, Basilioren semea, (?—1402)
* Alexios , Basilioren semea, (1402—1434)
* Alexios II, Alexiosen semea, (1434—1444)
* Jon (Turkiarrak "Olubey" deitzen zuten),  Alexiosen semea (1444—1460)
* ?
* Isaac, Alexios I.enaren semea, (1471—1474)
* Alexander,  Alexios II.aren semea, (1475ko ekainatik abendura)
## Kanpo estekak
Boqueróngo departamendua

**Boqueróngo departamendua** edo **Boquerón** () Paraguaiko ipar-mendebaldean dagoen departamendua da. Mugakide ditu iparraldean Paraguai Garaiko departamendua, ekialdean Hayes presidentea departamendua, hegoaldean Argentina eta mendabaldean Bolivia. 91.669 km²ko azalerarekin herrialdeko departamendurik handiena da. Biztanle-kopuruari dagokionez, ordea, 63.011 biztanlerekin 2017ko estimazioaren arabera, herrialdeko biztanle gutxien duen bigarren departamendua da. Filadelfia du hiriburu.

## Banaketa administratiboa 
Boquerón hiru barrutitan banatuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moncalieriko gaztelua

**Moncalieriko gaztelua** () Savoiako errege etxearen egoitzetako bat da, Unescok Gizateriaren ondare izendatua 1997. urtean. 823-015 kodea du eta Piazza Baden Badenen dago Moncalierin (Turingo probintzia, Piemonte, Italia).

## Kanpo estekak
Loggerheads (Denbighshire)

**Loggerheads**, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Alyn ibaiaren ertzean dago, Flintshire konderriaren mugan.

## Kanpo estekak
Meliden

'''''', , Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Prestatyn eta Dyserth udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Hayes presidentea departamendua

**Hayes presidentea departamendua** edo **Hayes presidentea** () Paraguaiko hamazazpi departamenduetako bat da. Mugakide ditu iparraldean Paraguai Garaiko departamendua, ekialdean Concepción, San Pedro, Cordillera, Erdialdea eta Asunción, hegoaldean Argentina eta mendabaldean Boqueróngo departamendua. Denera 72.907 km²ko azalera du eta herrialdeko hirugarren departamendurik handiena da. Biztanle-kopuruari dagokionez, ordea, 121.075 biztanlerekin 2017ko estimazioaren arabera, herrialdeko biztanle gutxien duen laugarren departamendua da. Villa Hayes du hiriburu eta hiririk populatuena.

Ameriketako Estatu Batuetako Rutherford Birchard Hayes presidentearen omenez eman zitzaion izena departamenduari. Hayes presidenteak Aliantza Hirukoitzaren Gerra osteko Paraguairen eta Argentinaren arteko muga-gatazkan arbitratu zuen. Hain zuzen ere Hayesen laudoak eman zion amaiera liskarrari.

## Banaketa administratiboa 
Hayes presidentea zortzi barrutitan banatuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nantglyn

'''''', Galesko iparraldean dagoen baserri giroko udalerri eta komunitate bat da, Denbighshire eremuan. Denbigh udalerritik 7,2 kilometro hego-mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 323 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pwllglas

'*** edota **Pwll-glas*', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Ruthin udalerritik hurbil dago. Bala eta Corwen udalerrien artean hedatzen den A494 errepidean dago.

2011ko erroldaren arabera 238 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pentrecelyn

'''''', Galesko iparraldean dagoen baserri giroko udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Ruthin eta Wrexham udalerrien artean hedatzen den A525 errepidean dago.

## Kanpo estekak
Rhewl (Llanynys, Denbighshire)

**Rhewl**, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Clywedog ibaiaren alboan dago, Ruthin eta Denbigh udalerrien artean hedatzen den A525 errepidean.

## Kanpo estekak
Tafarn-y-Gelyn

'''''', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Moel Famau muinoaren pean dago, Llanferres udalerritik hurbil, eta Ruthin eta Mold udalerrien artean hedatzen den A494 errepidean.

## Kanpo estekak
Trefnant

'''''', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Dyffryn Clwyd haranan dago, St Asaph (iparraldean) eta Denbigh (Llanelwy, hegoaldean) artean, A525 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 1.581 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Tremeirchion

'***, iraganean **Lleweni*', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. B5429 errepidean dago, Denbigh (ipar-ekialdean) eta St Asaph (ekialdean) artean.

2011ko erroldaren arabera 636 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Rhuallt

'''''', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Prestatyn udalerritik 8 kilometro hegoaldera eta St Asaph udalerritik 3,2 kilometro ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Druid (Denbighshire)

**Druid**, , Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. A5 eta A494 errepideen arteko elkargunean dago, Corwen udalerritik 2 milia mendebaldera, Gwynedd konderriaren mugatik hurbil.

## Kanpo estekak
Llanrhaeadr-yng-Nghinmeirch

'''''', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. A525 errepidean dago, Denbigh eta Ruthin udalerrien artean dago.

2011ko erroldaren arabera 1.856 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Commins

**Commins Coch**, Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Ruthin udalerritik 4 kilometro iparraldera dago.

## Kanpo estekak
Dyserth

'''''', , Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan.

2011ko erroldaren arabera 2.269 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Eryrys

'''''', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Mold udalerritik 5 milia hegoaldera dago.

## Kanpo estekak
Llanrhydd

'*** edota **Llanrhudd*', Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Ruthin udalerritik milia erdi edo milia bat hego-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Maeshafn

'''''', Galesko iparraldean dagoen udalerri txiki bat da, Denbighshire eremuan. Mold udalerritik hainbat milia hego-mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Madama jauregia (Turin)

**Madama jauregia** () gune arkitektonikoa eta historikoa da, erdiguneko gazteluko plazan (piazza Castello) dagoena, Turinen (Piemonte), Italiako ipar-mendebaldean. Savoiako errege etxearen egoitzetako bat da, Unescok Gizateriaren ondare izendatua.

## Kanpo estekak
Rhug

'''''', , Galesko iparraldean dagoen udalerri bat bat da, Denbighshire eremuan. Corwen udalerritik 2 miliatara eta Bala udalerritik 10 milia ipar-ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Aduanako Zaintza-gorputza (Irun)

**Aduanako Zaintza-gorputza** Irungo Behobia auzoan dagoen instalazio militarra da. Arkitektoa Juan de Angulo komandantea izan eta 1849 eta 1853 urte artean eraiki zen. Eraikina estilo neoklasikoa da. Bere ezaugarri nagusia ataria da: lau zutabe dorikoak entablamendua eusten dute. Zutabeak harearriz eginaz daude, kareharrizko oinarrien gainean. Paretak harri lanezko hormak dira. Jatorriz, erdiko eraikina zen bakarra. 1952an, E. Colás arkitektoaren zuzendaritzapean berreraiki egin zen, alboetan beste bi alde eginez. Eraikin hau Behobiako garrantzitsuena da.

Egun konpontze lanak egiten ari dira bertan eta 1952an gehitutako eraikinak kendu nahi dituzte. Etorkizunean, behin berreskuratzeko lanak bukatuez gero, zaharren biltoki bezala erabili nahi dute. Lanen amaiera 2018rako dago aurreikusita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Afonwen

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. A55 autobidean eta Mold-Denbigh udalerrien arteko A541 errepidean dago.

2011ko erroldaren arabera 1.319 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Flint (Flintshire)

**Flint**, , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Dee ibaiaren estuarioan dago.

2011ko erroldaren arabera 12.953 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Errege jauregia (Turin)

**Errege jauregia** () Turingo (Piamonte) erdialdeko gazteluko plazan dago (Piazza Castello), Italiako iparraldean. Izenak dioen bezala, Savoiako etxearen errege jauregia zen. UNESCOk Gizateriaren ondare izendatutako "Savoiako errege etxearen egoitzetako" lehena eta garrantzitsuena da.

## Kanpo estekak
Bagillt

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Dee ibaiaren estuarioan dago, Holywell udalerritik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 4.165 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Buckley

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. A549 autobidea eta A55 errepidean dago, Mold udalerritik 3,2 kilometrora, eta Ewloe, Alltami eta Mynydd Isa udalerrien alboan.

2011ko erroldaren arabera 15.665 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Caerwys

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Mold-Denbigh arteko A541 autobidetik milia batera dago.

2011ko erroldaren arabera 1.283 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Connah's Quay

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Dee ibaiaren estuarioan zehar hedatzen den Deeside hirigunean dago, Ingalaterrako mugan. Chester hiritik 9,7 kilometro mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 16.774 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Waen

'''''', , Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Clwyd ibaiaren ertzean dago, St Asaph udalerritik 4,3 kilometro ekialdera dagho, Mold udalerritik 24,8 kilometro ipar-mendebaldera, Denbigh udalerritik 8,2 kilometro iparraldera eta Ruthin udalerritik 19,2 kilometro iparraldera.

2011ko erroldaren arabera 241 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanfair Dyffryn Clwyd

'''''', Galesko iparraldean dagoen udalerri eta komunitate bat da, Denbighshire eremuan. Dyffryn Clwyd haranan dago, Ruthin udalerritik milia bat hegoaldera.

2011ko erroldaren arabera 1.053 biztanle zituen, horietako %46,9 galesaz mintzatzen zen.

## Kanpo estekak
Ewloe

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Hawarden eta Buckley udalerrien alboan dago, eta Queensferry eta Shotton udalerrietatik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 5.420 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Saltney

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian. Deeside hirigunea dago, Dee ibaitik hurbil eta Ingalaterra eta Cheshire konderriaren mugan, bai eta Chester hiriaren mendebaldean ere. 

Udaletxea dagoen herrigunea osoki Galesen egon ondoren, Ingalaterran dauden ekialdeko udalerri eremuak ere baditu.

2011ko erroldaren arabera 5.132 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Shotton (Flintshire)

**Shotton**, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Deeside hirigunean dago, Dee ibaiaren estuarioan, Connah's Quay udalerriaren alboan eta Ingalaterrako mugatik hurbil. Chester hiritik 8 kilometro mendebaldera dago.

2011ko erroldaren arabera 6.663 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Queensferry (Flintshire)

**Queensferry**, , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian. Dee ibaiaren ertzean dago, Ingalaterrako mugatik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 2.109 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
MIG/MAG soldadura

derecha|thumb|300px|1. Soldaduraren norantza 2. Kontaktu tutua 3. Haria 4. Gas babesle atmosfera 5. Fusio bainua 6. Soldadura lokarria 7. Oinarrizko metala.
**MIG/MAG soldadura** ( edo *Metal Active Gas*, euskaraz *Gas Geldozko Metala* edo *Gas Aktibozko Metala*), batzutan **GMAW** (*Gas Metal Arc Welding*, *Arku Bidezko Gas Metal Soldadura*), gas babesle eta eta elektrodo kontsumigarria erabiltzen dituen arku bidezko soldadura mota bat da. Arkua etengabeko hari baten eta soldatu beharreko piezen artean sortzen da, sortutako piezen arteko soldadura edo lotura atmosferatik gas geldo batek (MIG soldadura) ala gas aktibo batek (MAG soldadura) babesten du.

## Kanpo estekak
Graianrhyd

'''''', , Galesko iparraldean dagoen udalerri bat da, Denbighshire eremuan. Llanarmon-yn-Iâl komunitatean dago, Eryrys udalerriaren hegoaldean.

## Kanpo estekak
Andoni Gorosabel

**Andoni Gorosabel Espinosa** (Arrasate, Gipuzkoa, 1996ko abuztuaren 4a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Eskuin edo ezker atzelari moduan jokatzen du. Urte gehienak Errealan jokatu ditu. 2023ko udan  Alavesek fitxatu zuen. Berriz, 2024ko udan Athleticekin sinatu zuen 2028rarte. 2024ko Abuztuaren 15ean egin zuen debuta Athleticekin San Mamesen Getaferen aurkako ligako lehen neurketan.

## Ibilbide profesionala 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 19-20 Kopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Soldadura oxiazetileniko

thumb|Oxiazetileno soldadura burutzeko lanpostua.
 thumb|Amoniako tanke baten konponketa soldadura autogenoa erabiliz.
**Soldadura oxiazetilenikoa**, soldadura autogeno mota bat da. Soldadura homogeneoa edo soldadura heterogeneoa bezala gauzatu daiteke, ekarpen materiala oinarrizko materialaren antzekoa den arabera, edota material ekarpenik gabe soldadura autogeno gisa.

Erregarri bezala oxigenoa eta erregai moduan azetilenoa baliatzen dituen soldagailua erabiltzen da. Honetan, 3500&nbsp;°C-ko tenperatura har dezaken urdin-txurixka koloreko garra sortzen da.

Kobrea, altzairua, aluminioa, letoia eta abar soldatu daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saratsu (argipena)

**Saratsu** izenak hainbat adiera ditu:
* Saratsu, Trebiñu udalerriko (Araba) herria;
* Saratsu, Trebiñu udalerriko (Araba) ibaia;
* Saratsu, euskal abizena, beste aldaera hauek ere badituena: euskaraz Saratsua, eta gaztelaniaz Sarasua eta Sarazua.

Gainera, Lantaron udalerriko (Araba) Salcedo herriari ere Saratsu esan izan zaio azkenaldian, nahiz eta Euskaltzaindiaren Onomastika Batzordeak onartutako forma bakarra Salcedo izan.
Crookes hodi

**Crookes hodia**, anodo bat eta bi katodo dituen beirazko kono bat da. XIX. mendeko William Crookes zientzialariaren asmakizuna eta berrikuntza bat da, Geissler hodiaren garapenaren bilakaera bat ere bada.

## Deskribapena eta erabilera 
Beirazko hodi huts batean datza, honetan haibat gas dabiltz, hauei elektrizitatea ezartzean fluoreszentzia bereganatzen dute, hortik fluoreszenteak deitzea. 1895eko asmakizun honetatik abiatuta, Crookesek aipatutako fluoreszentzia izpi katodikoei zegokiela ondorioztatu zuen, alegia, mugimenduan dauden elektroiak, hortaz, atomoetan elektroien izatea ere topatu zuen.

Beirazko konoaren amaieran, elektrikoki berotutako katodo izeneko zerrenda bat dago, elektroien sortzailea dena. Aurkako muturrean, estalitako fosforozko pantaila batek anodoa osatzen du, honi tentsioaren terminal positiboa konektatua dago (ehunen bat voltio), aldiz polo negatiboa katodoari konektatua dago.

## Kanpo estekak
A'ana

'''A'ana''' Samoako barruti bat da. Upolu uhartearen mendebaldean dago eta Aiga-i-le-Tai barrutiak inguratutako Satuimalufilufi herria ere hartzen du barne. Barrutiak 193 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 20.167 biztanle. Leulumoega da barrutiko herrigune nagusia.

## Kanpo estekak
Carignano jauregia

**Carignano jauregia** () Turingo (Piemonte) Zientzietako Akademiaren kalean (Via Accademia delle Scienze) dago, Italiako iparraldean. UNESCOk Gizateriaren ondare izendatutako "Saboiako errege etxearen egoitzetako" bat da. Jauregia Guarino Guarini italiar arkitektoak diseinatu zuen.

## Kanpo estekak
Kataluniaren Independentzia Aldarrikapena

**Kataluniaren Independentzia Aldarrikapena**, , Kataluniako Errepublikaren eraketa, Estatu independiente, burujabe, zuzenbidezkoa, demokratikao eta soziala bezala, aldarrikatzen duen testu politiko bat da. Aldarrikapen honek Kataluniar Errepublikaren iragankortasun juridikoa eta sortzearen legea indarrean jartzea ere aurreikusten du, bai eta prozesu eratzaile, demokratiko, hiritar oinarriko, transbertsal, partehartzaile eta lotesle baten hasiera ere. 2017ko urriaren 27ean, Kataluniako Parlamentuan, gehiengo independentistak sinatu zuen (70 parlamentari), aste batzuk lehenago Urriaren 1eko independentzia erreferendumean «Baiezkoak» irabazi ondoren.

Berehala, Carles Puigdemont lehendakariak Espainiako Gobernuarekin negoziaketa aldi bati ekiteko asmoz aldarrikapena etenda gelditzen zela iragarri zuen.

## Espainiako Gobernuaren jarrera 
Espainiako Gobernuak, Mariano Rajoy buru zuela ez zuen Kataluniarekin ezer negoziatu ez eta eztabaidatzeko aukerarik eman. Are gehiago konstituzio espainiarra aipatu zuen behi da berriro eta konstituzioaren ondorioz elkarrizketa ere ezinezkoa zela esan ziurtatu zuen.

Nahiz eta ofizialki Puigdemontek bi hilabeteko epea eman elkarrizketa posible izan zedin, Rajoyk 155. artikulua indarrean jartzearekin erantzun zuen. Generalitateak hitz egiteko aukerarik ez zituenez, 2017ko urriaren 27an alde bakarreko independentzia aldarrikapena egin zuen Kataluniako Legebiltzarraren gehiengoak, gehienbat Junts pel Sí eta CUPeko parlamentariak. 70 parlamentarik edo katalanez conseller direlakoek Errepublikaren alde bozkatu zuten, 10 aurka eta 2 zuri bozkatu zuten. Kontuan hartzekoa da bozketa hasi baino zertxobait lehenago, PP, PSC eta Ciutadans alderdiko diputatuek (guztira 52 parlamentari) Legebiltzarretik ateratzea erabaki zutela. Kontuan izan behar da baita ere egon ziren bi boto zuriak independentisten estrategia bat izan zela, izan ere Espainiako Gobernuak independentziaren alde bozkatzen zutenen pertsona zehatzen aurkako neurri zorrotzak egongo zirela ziurtatu zuelako. Ondorioz, independentistek boto sekretua erabili zuten eta beraien arteko bik boto zuria izan zen. Izan ere independentziaren aurkakoek beraien botoa publikora erakutsi baitzuten botoen kutxara sartu baino lehen.

Espainiako gobernuak 155. artikulua hurrengo egunean ezarri zuen. Kataluniako Jaurlaritzak ez zion honi aurre egin. Marta Rovira eta Puigdemonten arabera, Espainiako Gobernuaren aldetik bortizkeria mehatxuak egon ziren. Puigdemontek esan zuen arabera, Espainiako Gobernuak beranduago CUP alderdiari egotziko zizkion bortizkeriaren ardura guztia eta "hildakoak" egon ahalko ziren.

Arazoak arazo, kataluniar independentismoaren mugarri bat bihurtu zen eta de jure existitu zen (eta batzuentzat gaur egun existitzen den) Kataluniaren Errepublikaren jaiotzaren eguna bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* 2017ko Kataluniaren independentzia erreferenduma
* Kataluniar Errepublikaren iragankortasun juridikoa eta sortzearen legea

## Kanpo estekak 
* Kataluniaren Independentzia Aldarrikapena
Aiga-i-le-Tai

**Aiga-i-le-Tai** Samoako barruti bat da, Upolu uhartearen mendebaldeko lur eremu txiki batek eta Manono, Apolima eta Nu'ulopa uharteek osatuta. Barrutiak 27 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 4.508 biztanle zituen. Hortaz, Aiga-i-le-Tai herrialdeko hautesbarrutirik txikiena izateaz gain, biztanle-kopuru gutxien duen bigarren hautesbarrutia da.

Historian zehar Manono uhartea barrutiaren gune nagusia izan zen. Gaur egun, aldiz, Mulifanua herria da barrutiko herrigune nagusia. Bertan baitago Savai'i eta Upolu uharteak elkar lotzen dituen ferry-terminala.

*‘aiga i le tai* hitzek itsasondoko familia esan nahi dute samoeraz.

## Iruditegia 

File:Nu'ulopa island beach - Samoa.jpg|Bisitaria Nu'ulopa uhartean.
File:ApolimafromFerry.jpg|Apolima uhartea.
File:Fale on Manono Island.jpg|''Faleo'o'' izeneko falea Manono uhartean.

## Kanpo estekak
Atua

**Atua** Samoako barrutirik zaharrena da. Upolu uhartearen ekialdean kokatua, ia ekialdeko lur gehienak hartzen ditu. Barrutiak 193 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 21.168 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Chesterko katedrala

**Chesterko katedrala** () Ingalaterrako izen bereko hirian dagoen katedral anglikanoa da.

Estilo erromaniko eta gotikoa duen eraikina da, 1093tik XVI. menderarte eraldaketa ugari izan ditu, eta XIX. mendean zaharberritze handi bat ere bai.

Elizkizunez gain, bertan erakusketak eta kontzertuak ere egiten dira.

## Habeartea 
Katedralaren nabea 1461 eta 1490 artean osatu zuen William Redichek. Katedralaren azken eremua izan zen berreraikia, eta XIV. mendearen erdialdera atzeratu zen, Izurri Beltza zela eta. Aurreko koruarekin alderatuta, goraguneak sinpleak eta zorrotzak dira, triforio-arkurik gabeak, eta soilik argi-istorioko leihoen behealdean dauden panel zuriak, sareta ireki baten ordez. Arkupeko kanpoaldeko leihoek trazeria lerromakurra erakusten dute, bi argi pare bakoitza arku konopialetan amaitzen delarik, tinpanoetan lore-diseinuak osatuz.

Habearteko egungo egurrezko ganga George Gilbert Scottek eraiki zuen 1868-1876ko Viktoriar zaharberritzean. Ganga haritzez eraiki zen, azpian zeuden hareharri gorriko pilareak gehiegi ez kargatzeko. XV. mendeko lotura-ganga tipikoa da. Kontrahormetatik abiatzen diren guraizeak ditu, eta erdiko habe baterantz eta leiho-buruen arteko zeharkako ganda-nerbioetarantz zabaltzen dira. Hexagono lierneak ditu, erdiko habea eta zeharkako nerbioak estaltzen dituzte, eta sare-patroiak eratzen dituzte kai-tarteen artean. Nerbioen elkarguneak giltzarri handiz estalita daude, 1997an garbitu eta urreztatu zirenak. Gangaren zurak eta urreak azpiko hareharri gorria osatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ken Robinson

**Ken Robinson**, **Sir Ken Robinson** edo **Sir Kenneth Robinson** (Liverpool, 1950eko martxoaren 4a - Los Angeles, 2020ko abuztuaren 21a) idazlea, saiakeragile eta hizlari ezaguna da munduan, batez ere hezkuntza alorrean egin izan dituen ekarpenengatik.

Hezkuntzaren mundua sormena askoz gehiago landu behar dela izan da bere tesietan ezagunenetako bat. Hainbat gobernu, unibertsitate eta erakundetan aholkularitza lanak, hitzaldiak eta beste ekarpen mota batzuk egin izan ditu. Esaterako *Arts in Schools Project* (1985–89) egitasmoa zuzendu zuen. University of Warwick (1989–2001) unibertsitatean ibili zen irakasle, eta bertan irakasle emeritu legez daukate.

2003. urtean Ingalaterrako erreginak *Sir* izendatu zuen hezkuntza eta batez ere artearen hezkuntzan egindako lana saritzeko.

Liverpooleko familia langile bateko semea. Bere aita tetraplegiak jota geratu zen lan istripu baten ondorioz. Kenneth Robinson lau urte zituelarik poliomielitis gaixotasuna sufritu zuen. Denbora batean, arazo fisiko edota psikologikoak zituzten ume "atzeratuentzako" eskola berezi batera joan zen.

## Lanak 
* 1977 *Learning Through Drama: Report of The Schools Council Drama Teaching Project* with Lynn McGregor and Maggie Tate. UCL. Heinemann. 
* 1980 *Exploring Theatre and Education* Heinemann 
* 1982 *The Arts in Schools: Principles, Practice, and Provision,* Calouste Gulbenkian Foundation. 
* 1984 *The Arts and Higher Education.* (editor with Christopher Ball). Gulbenkian and the Leverhulme Trust 
* 1986 *The Arts in Further Education.* Department of Education and Science (UK)
* 1998 *Facing the Future: The Arts and Education in Hong Kong,* Hong Kong Arts Development Council ASIN B002MXG93U
* 1998 *All Our Futures: Creativity, Culture, and Education (The Robinson Report)*. 
* 2001 *Out of Our Minds: Learning to Be Creative*. Capstone. 
* 2009 *The element : how finding your passion changes everything. Viking Press
* 2013 *Finding your element : how to discover your talents and passions and transform your life*. Viking Press
* 2015 *Creative schools: the grassroots revolution that's transforming education*. Viking
* Robinson, Ken (2018). *You, your child, and school : navigate your way to the best education*
* Robinson, Ken (2022). *Imagine If... Creating a Future for us All. Penguin. 

## Erreferentziak
Florentziako kantziler

thumb|Nikolas Makiavelok postua bete zuen.
**Florentziako kantziler** () Florentziako Errepublikaren magistraturaren kargu nagusia zen. Botere politikorik ez zuen.

Beste pertsonalitateen artean hauek bete zuten kargua:
* Coluccio Salutati (1375tik)
* Leonardo Bruni (1410tik)
* Carlo Marsuppini (1444tik - 1453ra)
* Poggio Bracciolini (1453tik -1459ra)
* Benedetto Accolti, *il vecchio* ("zaharra", 1459tik)
* Bartolomeo Scala (1465tik - 1497ra)
* Marcello Virgilio Adriani (1498tik)
* Nikolas Makiavelo

## Ikus, gainera 
* Kantziler
* Florentzia

## Kanpo estekak
Valentinoko gaztelua

**Valentinoko gaztelua** () Savoiako errege etxearen egoitzetako bat da, Unescok Gizateriaren ondare izendatua 1997an. 823-012 kodea du eta Viale Mattioli 39an dago Turinen (Piamonte, Italia). Valentinoko parkean dago Po ibaiaren ertzean, eta Turingo Politeknikoko Arkitektura Fakultateko egoitza da.

## Kanpo estekak
Villa della Regina

**Villa della Regina** Savoiako errege etxearen egoitzetako bat da, Unescok Gizateriaren ondare izendatua 1997an. 823-013 kodea du eta Strada S. Margherita, 40an dago Turinen (Piemonte, Italia). Turingo muinoan dago.

## Kanpo estekak
Venariako gaztelua

**Venariako Gaztelua** () Savoiako errege etxearen egoitzetako bat da, Unescok Gizadiaren ondare izendatua 1997an. 823-016 kodea du eta Piazza della Repubblica 4an dago Venaria Realen (Turingo probintzia, Piemonte, Italia).

## Kanpo estekak
Stupinigiko ehiza pabiloia

**Stupinigiko ehiza pabiloia** (), Stupinigi auzoan dagoen rokoko estiloko jauregia da, Nichelino udalerriko auzo batean dago, Turindik (Piemonte) 10 kilometrora hego-mendebaldean, Italiako iparraldean. Savoiako errege etxearen egoitzetako bat da, Unescok Gizateriaren ondare izendatua. XVIII. mendearen hasieran eraiki zen errege ehiza pabiloia izateko.

## Kanpo estekak
Supereon

**Supereona**, geologian, denbora neurtzeko unitaterik handiena da, eona baino handiagoa, horregatik, supereonak hainbat eonetaz osaturik daude. Gaur egun supereon bakar bat dago, Kanbriarraurrea. Supereon horren izendapena, Kanbriarraurreari buruzko informazio faltak ekarri du, gaur egun oso informazio eta datu gutxi baitaude garai haiei buruz. Kanbriarraurreak, guztira Lurreko historiako denboraren %88 biltzen du.
thumb|Balizko paisaia, Kanbriarraurre supereonaren hasieran; hau da, Hadear eonean.
Kanbriarraurrea deritzon supereona hiru eonetan banatzen da:

#### Hadearra 
Lurraren sorreran hasten da, eta duela 4000 milioi urte bukatu.

#### Arkearra 
Hadear eonaren amaierarekin hasten da, eta 1500 milioi urte irauten du; hau da, duela 2500 milioi urte arte.

#### Proterozoikoa 
Arkearraren amaieran hasi eta duela 542 milioi urte arte irauten du, hau da, Fanerozoikoaren hasieraraino.

## Ikus, gainera 
* Lurraren historia
* Eon
* Kanbriarraurrea
* Garai geologiko

## Kanpo estekak
1492ko argien ikustaldia

**1492ko argien ikustaldia** Kristobal Kolonen lehen bidaian 1492ko urriaren 11ko gauean gertatutako fenomenoari ematen zaion izena da. Santa Maria itsasontziko marinel batzuek, Pintako beste batzuek eta, baliteke Niñan zeudenek ere, argi arraroak ikusi zituzten zeruan, hurrengo egunean Guanahanin lur hartu baino lehen. Argi hauek Kolonen egunerokoan agertzen dira, baita Fernando Kolonen *Vita del Ammiraglio* liburuan, *Pleitos colombinos* epaiketa luzeko aktetan eta beste iturri batzuetan ere bezala deskribatzen du fenomenoa. Ikustaldi hau dela eta erregearen saria jaso zuen. Bere seme Fernandok ere gora eta behera zihoan kandela bat zela idatzi zuen.

## Egoera 
Bartolomé de las Casasen Kolonen bitakoraren laburpenean honela aipatzen du: "Rodrigo de Triana marinelak ikusi zuen lehenengo lurra, nahiz eta Almiranteak, gaueko 10etan, popako gazteluan zegoenean, argi bat ikusi zuen, nahiz eta oso gauza margula zen eta, beraz, ez zuen ziurtatu nahi izan lurra zenik. Baina Pedro Gutierrez deitu zuen (...), eta esan zion argi bat zegoela iruditzen zitzaiola, eta berak ere begiratzeko: eta hori egin eta ikusi zuen". Bioluminiszentzia ere izan zitekeela proposatu da, bereziki Mouchoir Bank izeneko lekuan biltzen diren protozooena. Bermudatan ere *Odontosyllis enopla* izeneko izaki bioluminiszenteak bizi dira, baina ez da oso probablea hauek bakarrik ilargi betea dagoenean dutelako distira eta, gau hartan, ilgorara iristen zeuden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linum narbonense

***Linum narbonense*** Linaceae barruan sailkatzen den landare loredun bat da, *Linum perenne*ren antzekoa. Europan du jatorria.

50 zentimetroko altuera hartu dezake, eta 30 zentimetroko zabalera. Bere gainaldean hamar bat lore urdin daude, bost petalokoak, 2-2,5 zentimetroko diametrokoak. Udaren hasieran kukuluak sortzen ditu. Hazien biltegia txikiak eta beige kolorekoak dira.

*Coleophora benedictella* espeziearen larbek jaten duten landare bakarra da.

Askotan liho izen generikoa ematen zaio, baita liho urdin. Hala ere, espezie gehiagok dute izen arrunt hau.

## Kanpo estekak
Coleophora striolatella

***Coleophora striolatella*** Coleophoridae familiako sits bat da. Frantziako hegoaldetik Italiaraino eta Hungariatik Espainiaraino aurki daiteke.

Bere larbek *Linum narbonense* landarea baino ez dute jaten. Helduak apiriletik maiatzera bitarte aurki daitezke.

## Kanpo estekak
Periodo (geologia)

**Periodoa**, geologian, garai geologikoen taulan erabiltzen den unitate geokronologiko bat da, denbora neurtzeko. Hainbat periodok, aroak osatzen dituzte eta periodoak garaietan banatzen dira. Gauer egun, guztira 22 periodo daude ofizialki onartuta garai geologikoen taulan, 12 Fanerozoikoan eta 10 Proterozoikoan. Esandako bi eonen artean, periodo guztiek ez dute iraupen berdina, adibidez, Fanerozoikoko periodoek 30-80 milioi urte irauten dute eta Proterozoikokoek 200 milioi urte irauten dute, datu gutxiago baitaude aipatutako eonean. thumb|Garai geologikoen espirala, Eon Aro eta periodoak ageri dira, besteak beste.

## Eskala kronoestratigrafikoan ageri diren periodoak 
Jarraian dituzue gaur egun garai geologikoen taulan onartuak dauden periodoak. Esan beharra dago Eon Arkearrean eta Hadearrean ez dagoela momentuz periodorik informazio faltarengatik.

## Definizioa 
Gaur egun Fanerozoiko eonean onartzen diren hamabi periodoak Nazioarteko Estratigrafia Batzordeak ezartzen ditu, munduan dauden estratu erreferente batzuk oinarri hartuta. 2004an Ediacarar periodoa, Kanbriaurreko azkena, modu berberean definitu zen, eta, honela, azken 130 urteotan definitu zen periodo bakarra izan zen.

Definizio honen ondorioz, Fazerozoikoko periodoen hasiera eta amaiera denborak alda daitezke denborarekin, aukeratzen den arroka sekuentziaren adin absolutua zehaztasun gehiagorekin jakiten denean. 

Periodo batean sortutako arrokei (sedimentario, igneo edo metamorfiko) **sistema** deitzen zaio. Adibidez, "Sistema Jurasiko" esaten bada, "Periodo Jurasikoan" sortutako arrokak dira, orain dela 201 eta 145 milioi urte artean. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Garai geologikoen taula
* Geologiaren Historia
* Lurraren Historia (egun bakar batean)
* Biziaren jatorria

## Kanpo estekak 
* http://www.euskara.euskadi.eus/r59-luredir/eu/contenidos/articulo/c0404/eu_d0404001/0404001.htmlEuskal Herriko geologiari buruzko artikulua
* http://zientzia.eus/artikuluak/lurraren-adina/Lurraren adinaren inguruko informazioa
Gelechioidea

**Gelechioidea** (*Gelechia* generotik, "lurrean atseden hartzea") hainbat sits biltzen dituen Lepidoptera goifamilia bat da. Oso talde handia da, Ditrysia kladoaren lerro basaletako bat. Hala ere, ez da oso ondo ezagutzen bere sailkapena.

1990ko hamarkadan goifamilia honetan 1.425 genero eta 16.250 espezie zeuden. Hala ere espezieen %25 baino ez dela ezagutzen uste da. Estimazio hau egokia bada, Lepidoptera barruko goi-familiarik handienen artean egongo litzateke.

Ezpainetako palpoak ondo garatuak daude, baina ez dira lodiak, eta protrusio kurbatu baten itxura dute. Euren proboszidea ondo garatua dago, luze bizi diren imagoak garatzeko aukera emanez; proboszidearen alde proximala ezkatatsua da. Gelechioidearen barnean, hala ere, ohitura zabalak daude; gehienek hegal txikiak dituzte, lits iletsuekin, nahiz eta ez diren ikusteko errezak bizirik dauden animalietan, hegalen azpian geratzen baitira. Gorputza nahiko konprimatua izan ohi da, dortsobentralki edo lateralki.

## Sailkapena 
Gelechioidearen sailkapena eta filogenia eztabaida handiko eremua da. Garai batean, adibidez, Elachistidae familia erabiltzen zen beste inon sartzen ez zirenak sailkatzeko, baina ez da monofiletikoa. Hauetako asko Oecophoridaeren barrura mugitu dira, baina ziurrenik egongo dira beste familia batzuk.

Ikerketa molekularraren arabera, familia hauek izendatu dira, behin-behinean:
* Autostichidae Le Marchand, 1947
* Lecithoceridae Le Marchand, 1947
* Xyloryctidae Meyrick, 1890
* Oecophoridae Bruand, 1850
* Depressariidae Meyrick, 1883
* Cosmopterigidae Heinemann in Heinemann & Wocke, 1876
* Gelechiidae Stainton, 1854
* Elachistidae Bruand, 1850
* Coleophoridae Bruand, 1850
* Batrachedridae Heinemann & Wocke, 1876
* Scythrididae Rebel, 1901
* Blastobasidae Meyrick, 1894
* Stathmopodidae Meyrick, 1913
* Momphidae Herrich-Schäffer, 1857
* Pterolonchidae Meyrick, 1918
Eta beste bi familia ez oso argi:
* Schistonoeidae Hodges, 1998
* Epimarptidae Meyrick, 1914

Lehenago, beste sailkapen hau erabiltzen zen, eta oraindik ere ikus daiteke maiztasunez:
* Agonoxenidae
* Batrachedridae
* Blastobasidae
* Coleophoridae
* Cosmopterigidae
* Elachistidae
* Ethmiidae
* Gelechiidae
* Glyphidoceridae
* Holcopogonidae
* Lecithoceridae
* Metachandidae
* Momphidae
* Oecophoridae
* Pterolonchidae
* Schistonoeidae
* Scythrididae
* Symmocidae
* Xyloryctidae

## Kanpo estekak
Laokoon (Grekoa)

***Laokoon*** (gaztelaniaz, *Laocoonte*) Grekoa margolariak egindako margo mitologiko ezaguna da. 1609an egina, ez da oso gai ohikoa bere obran, batez ere gai erlijiosoetan zentratuta. Washingtongo Arte Galeria Nazionalean erakusten da. Grekoaren azken obretariko bat izan zen, eta 1614ko apirilean bukatu gabe utzi zuen. Dirudienez, Jorge Manuel Theotocópulik, Grekoaren semeak, margolana egiten lagundu zuen.

## Gaia 
Lan honetan Grekoak Laokoonen mitoa azaltzen du. Laokoon Poseidonen eskutik zigorra jaso zuen. Haren okerra akaziarrek Troia aurrean utzitako egurrezko zaldiaren aurrean mesfidati agertzea eta tranpa bat zela erakusteko zaldia jotzea eta erretzen saiatzea. Dena dela, atzealdean ikusten den paisaia ez da Troiakoa, Toledokoa baizik; tradizio baten arabera Toledo troiatarren bi ondorengoek sortu omen zuten, Telamon eta Bruto.

## Azterketa 
Obra honek biolentzia trasmititzen du. Hori lortzeko margolariak irudibildu gogorrak erabiltzen ditu. Argiak, bestetik, dramatismo handia ezartzen dio eszenari: lehen planoak argi fantasmagorikoa erakusten du.

## Bibliografia 
* José Álvarez Lopera: *El Greco*, Madril, Arlanza, 2005, «Descubrir el Arte» bilduma. .

## Kanpo estekak 
*  «Laocoonte» ArteHistoria.com.
Liho (argipena)

**Liho** honakoa izan daiteke:
## Landare izenak 
* ***Linum bienne
* ***Linum catharticum
* ***Linum narbonense
* ***Linum usitatissimum***, oihalgintzan erabiltzen dena
* ***Linum suffruticosum***.
* ***Hypericum linariifolium'''* Hypericaceae familiako oihalgintzako landarea.

## Materialak 
* Oihalgintzan erabiltzen den *Linum usitatissimum'' landarearekin egiten den **ehun-lihoa**
Arantzate dorretxea

**Arantzate dorretxea** Irungo Meaka auzoan dagoen XV. mendeko dorretxea da. Historikoki balore handia du zeren eta etxea Pedro Urdanibiarena izan baitzen. Dorretxean ikusten den armarria Urdanibia jauregian eta Urdanibiako Ospitalean ikusten den bera da. Gaur egun etxebizitza moduan dago egokituta. Izen bereko burdinolaren ondoan dago kokatuta.

## Ezaugarriak 
Egungo eraikuntza, dorretxea izanik, planta txikikoa da. Beheko solairua ukuilu bezala egotituta zegoen. Beste bi solairu eta ganbara ditu. Teilatua egurrezkoa eta lau isurkikoa da. Eraikuntza bi eraikuntza-garaiak ikusten dira: lehenengoan behekoa eta lehenengo solairua egin zen, XVI. mendeko erdian egina; bigarrenean goiko bi solairu eta hutsarte batzuk egin ziren, XVII. mendeko erreforman. Ondoren beste lan txikiagoak ere egin ziren. Oinarrizko kuboa, lehenengo garaikoa, hargilanez eta harlanduez egin zen. Hormak lodiak ditu, 120 zm.koak. Behehko solairuan fatxada bakoitzean bi saietera ikus daitezke; gainera, lehengo solairuan, izkin batean, beste saietera, elementu arraroa inguru honetan.

## Babespena 
Etxebizitzak egiteko aldaketa batzuk egin dira eta horrek bere kontserbazioa kaltetu du. Dorretxea monumentu bezala definituta dago eta, 1997an, Balizko Arkeologia Guneen Aurretiazko Aitorpena egin zitzaion (1997/09/11 ko erabakia (EHAO 208.zk., 1997ko urriaren 30). Herri mailako ondarea, 2008ko Irungo Ondarearen Katalogoan jasota.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Meaka portal del parque natural de Aiako Harria. El valle de Meaka como antesala del parque. Aproximación al patromonio rural.* Aranzadi Elkartea, 1999.

## Kanpo estekak
Linum

***Linum*** 200 bat espezie biltzen dituen landare loredun genero bat da, Linaceae familiaren barruan. Munduko gune epel eta azpitropikaletan bizi dira. Genero honetan sailkatzen da *Linum usitatissimum* espeziea, ehun-lihoa ekoizteko erabiltzen dena. Era berean bere hazietatik linazi olioa ekoizten da.

Espezie gehienetako loreak urdinak edo horiak dira, batzuetan gorria, zuriak eta larrosak. 6 eta 10 hazi inguru egoten dira fruitu bakoitzean.

*Linum* espezie ezberdinak Lepidoptera espezie batzuen bazka dira. *Coleophora striolatella* espeziea *Linum narbonense*tik bakarrik jaten du.

## Espezieak 
{{Wikidata list
|sparql=SELECT ?item WHERE { ?item wdt:P105 wd:Q7432 . ?item wdt:P171 ?sub0 . ?sub0 (wdt:P171)* wd:Q161100 }
|sort=P225
|columns=number:#,P225:Espeziea,P18:Irudia,P141:Egoera
|row_template=Zutabe_formatoa/Espezie_zerrenda
|thumb=100
|links=red
}}
Autostichidae

**Autostichidae** Gelechioidearen barruan sailkatzen den sits familia bat da.

## Azpifamiliak 
* Autostichinae Le Marchand, 1947
* Deocloninae Hodges, 1998
* Glyphidocerinae Hodges, 1998
* Holcopogoninae Gozmány, 1967
* Oegoconiinae Leraut, 1992
* Symmocinae Gozmány, 1957

## Kanpo estekak
Alltami

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Buckley udalerriarne ipar-mendebaldean eta Mold udalerriaren ipar-ekialdean dago, Ellesmere Port udalerritik Dolgellau udalerrira doan A494 errepidean.

## Kanpo estekak
Aston Park (Flintshire)

**Aston Park** edota **Aston**, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Hawarden eta Shotton udalerrien artean hedatzen den 494 errepidean dago.

## Kanpo estekak
Bretton (Flintshire)

**Bretton**, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Ingalaterrako muga eta Chester hiritik hurbil dago, bai eta Broughton udalerritik ere.

2001eko erroldaren arabera 5.791 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Broughton (Flintshire)

**Broughton**, , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Ingalaterrako muga eta Chester hiriaren mendebaldean dago, Bretton udalerritik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 5.974 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Mynydd Isa

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Mold eta Buckley udalerrien artean dago, Argoed komunitatean.

2011ko erroldaren arabera 5.837 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Brynford

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Holywell udalerriaren hego-mendebaldean dago, A55 autobidetik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 1.059 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cadole

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Gwernymynydd eta Mold udalerrien mendebaldean, Gwernaffield udalerriaren hegoaldean eta Clwydian mendikatearen ekialdean dago.

## Kanpo estekak
Saski Baskoniaren historia

Saski Baskonia da euskal saskibaloiaren erreferentziazko taldea.

## Izenak 
* '*1952-1976: *Club Deportivo Vasconia***
* **1976-1988: *Club Deportivo Basconia'''*
** 1976: *Basconia-Schweppes*
** 1984: *Caja de Álava*
** 1987: *Taugrés Baskonia*
* *'1988-egun: *Saski Baskonia S. A. D.*'*
** 1988: *Taugrés Baskonia*
** 1997: *Tau Cerámica Baskonia*
** 2009: *Caja Laboral Baskonia*
** 2013: *Laboral Kutxa Baskonia*
** 2016: *Baskonia Vitoria Gasteiz*
** 2017: *Kirolbet Baskonia*
** 2020: *TD Systems Baskonia*
** 2021: *Bitci Baskonia*
** 2022: *Cazoo Baskonia''

## Ibilbide historikoa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vaisigano

**Vaisigano** Samoako barrutirik mendebaldekoena da, herrialdeko Savai'i uhartean kokatua. Barrutiak 178 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 6.643 biztanle zituen. Asau du hiriburu eta horregatik maiz *Asauko barrutia* () deritzo samoeraz.

Hainbat kontserbazio-eremu daude, haien artean nagusienak, Auala herriko dortoken habitata eta uharteko mendebaldeko Falealupo herriko oihan-erreserba dira.

## Kanpo estekak
Taino

**Taino** hitzarekin honakoak adierazten dira:
* Taíno, Kolonaurreko Ameriketan bizi zen herria.
* Taino (udalerria), Italiako udalerria
Fa'asaleleaga

'''Fa'asaleleaga''' Samoako barruti bat da, herrialdeko Savai'i uhartearen ekialdean kokatua. Barrutiak 178 km²ko azalera du eta 2001eko erroldaren arabera 12.949 biztanle zituen. Safotulafai du hiriburu tradizionala.

Sapapali'i garrantzia historikoa duen beste herri bat da. Samoara kristautasuna eraman zuen John Williams misiolaria han porturatu baitzen 1830ean.

## Kanpo estekak
Gaga'emauga

'''Gaga'emauga''' Samoako Savai'i uhartearen iparraldean kokatua dagoen barrrutia da. Saleaula da barrutiko herrigune nagusia. Barrutiaren izenak *mendiaren hurbileko aldea* esan nahi du samoeraz.

George Pratt, Londresko Misiolaritza Sozietatearen britainiar misiolaria, Matautun bizi izan zen 1839 eta 1879 bitartean. Prattek *A Grammar and Dictionary of the Samoan Language, with English and Samoan Vocabulary* izenburudun samoerazko lehen gramatika eta hiztegia argitaratu zuen 1862an.

## Kanpo estekak
Taíno

**Taínoak** Bahamen, Antilla Handien eta Antilla Txikien iparraldeko eremuan bizi ziren amerindiarrak ziren, Kristobal Kolonen iritsieraren aurretik. Hego Amerikatik etorritako herri bat zen, Orinokoaren itsasoratzetik iparralderantz, uhartez uharte, lehenago bizi ziren guanajatebeye eta ciguayo herriak asimilatuz. Tainera makroarawak hizkuntza-familiaren parte zen, gaur egun Hego Amerikatik Kariberaino hedatzen den familia.

Kolon 1492an iritsi zenean, bost kazikerritan zegoen banatuta taínoen lurraldea Hispaniola uhartean (gaur egungo Haiti eta Dominikar Errepublika), bakoitza kazike batek zuzenduta. Puerto Ricon ere hainbat kazike zeuden. Kazikea leinuko nagusia zen, eta ondasunak eman behar zitzaizkion. Kazikeek *guanin* izeneko urrezko zintzilikarioak zeramatzaten, etxe karratuetan bizi ziren obalatuetan beharrean, eta egurrezko aulkiak zituzten gonbidatuak jasotzeko. Espainiaren konkistaren garaian taínoen herririk handienek 3.000 bat biztanle zituzten. Taínoen etsaiak ziren karibe herriak, hauek ere Hego Amerikatik etorritakoak. Bi taldeen arteko harremanak ikerketa luzeen gai izan dira.

XVIII. mendean taínoen gizartea guztiz deuseztatua izan zen, europarrek ekarritako gaixotasunak direla eta, bereziki baztanga. Ezkontza mistoak eta Espainiak Karibean ezarritako plantazio-ekonomia derrigortuak ere lagundu zuen euren desagerpenean eta, ondorioz, Afrikako esklaboak ekarri ziren. Hispaniolan egondako lehen baztanga krisia 1518ko abendutik 1519ko urtarrilera arte hedatu zen. Hala ere, hainbat herri indigenek XIX. mendera arte iraun zuten Kuban.

## Ikus gainera 
* Taínoen genozidioa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak