Oviedo

**Oviedo** (asturieraz **Uviéu** eta ofizialki **Oviedo/Uviéu**) Asturiasko Printzerriko (Espainia) eta izen bereko eskualdearen hiriburua da. Udalerriak 220.074 biztanle zituen 2007ean, eta hiriak 214.883.

Negozioen eta merkataritzaren hiriburua da, Oviedoko elizbarrutiko egoitza eta Asturiasko gune administratibo eta unibertsitarioa.

## Klima 

## Historia 
### Erdi Aroa 
* VIII. mendean Fruela I.a asturiar erregeak Oviedo sortu zuen. Alfontso II.ak hiri hau Asturiasko Erresumaren hiriburutzat hartu zuen data ezezagunean, baina 812. urtea baino lehen edozein modutan. Halaber, gotzain-hiri eta gotorleku bihurtu zuen, eta jauregi, eliza eta bestelako eraikinak eman zizkion. Hiria babesten zuen harresiak, gaur egun ia erabat desagertuta, zirkulu itxura zeukan eta muinoari egokitzen zitzaion. 11 hektareako azalera zeukan eta barne 6.000 pertsona inguru babesten zuen 3 auzotan banaturik: "La Villa", eraikinik zaharrenak barne hartzen zituena; "Cimadevilla", merkataritza eta erromesaldiekin lotua eta azkenik "Socastiello".
[thumb|ezkerrera|200px|Oviedoko katedral [arkitektura gotikoa|gotikoa]]
* IX. mendean, Ramiro I.aren erregealdian, Santa María del Naranco eta San Miguel de Lillo eraiki zituzten, gaur egungo monumentu famatuak direnak.
* X. mendean, Errekonkistaren garaian, León hiriburu bilakatu zen. Hala ere, 1075. urtean Alfontso VI.a Gaztelakoak Oviedori garrantzia berreskuratu zion gaur egungo katedralaren ondoan dagoen Areto Santuan erlikiak eta harribitxiak direla-eta.
* 1388an Joanes I.a Gaztelakoak Asturiasko Printzerria sortu eta Oviedo hiriburu izendatu zuen.

### Aro Modernoa 
* 1521ean sute batek hiria suntsitu zuen eta horren ondorioz kaleen egitura aldatu behar izan zuten.
* XVIII. mendean kultura mugimendua handia zen, eta bertan nabarmentzekoa da Benito Jerónimo Feijoo. Halaber, "Sociedad Económica de Amigos del País" elkartea eta Oviedoko Unibertsitatea sortu zituzten. Orduan 8.000 pertsona bizi ziren gutxi gora-behera, hiriaren zabalkundeari esker.

### Azken mendeak 
* 1850etik aurrera hiriak garapen industrial handia bereganatu zuen, bai eta meategietatik eta itsas portuetatik etorritako ondasunak kudeatzeko gune bihurtu ere. Komertzioak aurrerago hartu zuen indarra, XX. mendearen lehenengo zatian, eta Uria kalean kontzentratu zen bereziki. Garraiobideak ere asko garatu ziren, trenbide eta autobusak alegia.
* Asturiasko Iraultza delakoaren garaian Areto Santua dinamitatu egin zuten, 1934an, eta beste hainbat eraikin historiko kaltetuta gelditu ziren. Francoren kolpearen ostean, Aranda koronelaren eskuetan gelditu zen hiria, Espainiako iparraldean frankisten menpe hasieratik egon zen bakarra, 90 eguneko setioa pairatu zuen arren.
* 1981etik Oviedon ematen dituzte Asturiasko Printzearen Sariak, Campoamor antzokian zehazki. 1991tik bestela Gabino de Lorenzo (PP) alkatea dabil boterean.

## Ondasun nabarmenak 
* Areto Santua, katedralari atxikitako IX. mendeko eraikina.
* Santa María del Naranco eta San Miguel de Lillo, hiriaren inguruetan dauden arkitektura asturiarreko elizak.
* Campoamor antzokia.
* Printzerriaren Batzar Orokorra.
* "Casa de la Rúa" (XV. mendekoa).
* Fontán enparantza.
* Arma fabrika.
* Gas fabrika.

## Banaketa administratiboa 
Oviedo 30 parrokiek osatzen dute eta gaur egun biztanleriaren %80 hiriaren erdigunean bizi da:

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.9)

ImageSize = width:600 height:300
PlotArea = left: 60 bottom: 30 top: 20 right: 20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:250000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:25000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:5000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=

  bar: 1842 text: 1842
  bar: 1860 text: 1860
  bar: 1877 text: 1877
  bar: 1887 text: 1887
  bar: 1900 text: 1900
  bar: 1910 text: 1910
  bar: 1920 text: 1920
  bar: 1930 text: 1930
  bar: 1940 text: 1940
  bar: 1950 text: 1950
  bar: 1960 text: 1960
  bar: 1970 text: 1970
  bar: 1980 text: 1980
  bar: 1991 text: 1991
  bar: 2001 text: 2001
  bar: 2010 text: 2010

PlotData=
  color:barra width:20 align:center

  bar: 1842 from:19610 till: 0
  bar: 1860 from:28225 till: 0
  bar: 1877 from:34460 till: 0
  bar: 1887 from:42716 till: 0
  bar: 1900 from:48103 till: 0
  bar: 1910 from:53269 till: 0
  bar: 1920 from:69375 till: 0
  bar: 1930 from:75463 till: 0
  bar: 1940 from:82548 till: 0
  bar: 1950 from:106002 till: 0
  bar: 1960 from:127058 till: 0
  bar: 1970 from:154117 till: 0
  bar: 1980 from:190123 till: 0
  bar: 1991 from:204276 till: 0
  bar: 2001 from:200411 till: 0
  bar: 2010 from:225155 till: 0

PlotData=

  bar: 1842 at: 19610 fontsize:S text: 19.610 shift:(0,5)
  bar: 1860 at: 28225 fontsize:S text: 28.225 shift:(0,5)
  bar: 1877 at: 34460 fontsize:S text: 34.460 shift:(0,5)
  bar: 1887 at: 42716 fontsize:S text: 42.716 shift:(0,5)
  bar: 1900 at: 48103 fontsize:S text: 48.103 shift:(0,5)
  bar: 1910 at: 53269 fontsize:S text: 53.269 shift:(0,5)
  bar: 1920 at: 69375 fontsize:S text: 69.375 shift:(0,5)
  bar: 1930 at: 75463 fontsize:S text: 75.463 shift:(0,5)
  bar: 1940 at: 82548 fontsize:S text: 82.548 shift:(0,5)
  bar: 1950 at: 106002 fontsize:S text: 106.002 shift:(0,5)
  bar: 1960 at: 127058 fontsize:S text: 127.058 shift:(0,5)
  bar: 1970 at: 154117 fontsize:S text: 154.117 shift:(0,5)
  bar: 1980 at: 190123 fontsize:S text: 190.123 shift:(0,5)
  bar: 1991 at: 204276 fontsize:S text: 204.276 shift:(0,5)
  bar: 2001 at: 200411 fontsize:S text: 200.411 shift:(0,0)
  bar: 2010 at: 225155 fontsize:S text: 225.155 shift:(0,5)

**Iturria:** Instituto Nacional de Estadística de España

## Kirolak 
Real Oviedo hiriko futbol talde nagusia da, 1926an sortua eta 2001 arte tarteka Espainiako futbol ligako lehen mailan ibilitakoa, guztira 38 denboralditan. Urte hartan krisialdi ekonomikoak jota taldearen gainbehera hasi zen. Bigarren B mailan aritu ondoren 2025ean lehen mailara itzultzea lortu zuen.

Real Oviedok errugbiaren atala ere badu, Real Oviedo Rugby du izena. Ohorezko B mailan jokatzen du.

## Oviedotar ezagunak 
* Eloína Suárez Suárez (1922-2024), politikaria.
* Enrique Castro "Quini" (1949-), futbolaria.
* Jorge Egocheaga (1966-), alpinista.
* Samuel Sánchez (1978-), txirrindularia.
* Fernando Alonso (1981- ), 1 Formulako gidaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Oviedoko Udalaren webgunea
*  "Principe de Asturias" Sarien webgunea