open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agorregiko burdinola

**Agorregiko burdinola** instalazio hidrauliko historikoa da, Pagoetako natura parkean dagoena, Aian. Konplexu berean atxikia du errota bat, nahiz eta egun batek ere ez duen funtzionamendurik, burdinola XIX. mende arte egon baitzen indarrean. Egun irauten duen eraikina 1754koa da, burdinola hiru mende lehenago sortua zen arren. Egun, zaharberrituta dago eta turista, ibiltari eta ikasleei harrera egiten die.

## Historia 
Erdi Aroaz geroztik erabili izan da ura energia sortzeko eta, agirietan jasota dagoenez, XV. mendekoa da Agorregi burdinola ere, Laurgaingo jaurerrian kokatuta. XVI. mendean, burdinolak funtzionamendu betean ziren euskal kostaldeko arrantza eta itsas merkataritza jarduerei lotuta.

1754an, Joakin Lardizabal burdinolaren jabeak plano berriak egiteko agindu zion Frantzisko Iberori. Azken honek urari albait probetxu handiena ateratzeko, sistema burutsu bat diseinatu zuen, inguruko erreketatik bost ur-hartune jarriz. Mailakatze sistema baten bitartez, uraren indarra behin eta berriz baliatzen zen, gabia mugiarazteko, gero errota, etab. Hau burdinola nagusia zen, beste txikiago batzuk baitzeuden; hemen, burdina ateratzen zuten, eta gero beste burdinola txikiagoetara bidaltzen, hor burdina lantzeko.

## Iruditegia 

Irudi:Agorregi Burdinola 2.jpg|Antapara edo andel bat
Irudi:Agorregi_Burdinola_3.jpg|
Irudi:Agorregi burdinola - Aia.jpg|

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mirandaola burdinola
* El Pobaleko burdinola
The Chronicles of Riddick

**The Chronicles of Riddick** (euskaraz *Riddicken Kronikak*) 2004ko David Twohy estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko eta abenturazko film bat da. Vin Diesel, Thandie Newton, Karl Urban, Colm Feore, Linus Roache, Keith David, Yorick van Wageningen, Alexa Davalos, Nick Chinlund eta Judi Dench aktoreek antzeztu zuten.

*Izenburuko sailaren* film bat da. *Pitch Black* (2000) filmaren jarraipena da, era berean, *Riddick* (2013) izeneko jarraipena izan zuen.

## Argumentua 
Riddick (Vin Diesel) azken bost urtean galaxian harat-honat ibili da, atzetik jarraika dituen mertzenarioetatik ihesi. Orain, Helion planetan da, gizarte aurrerakoi eta kulturanitz baten bizilekua. Baina Lord Marshalek (Colm Feore) inbaditu berri du, bere Nekromonger gerlarien gudarosteekin gizakiak menpean hartu dituen tiranoa.

## Aktoreak 
* Vin Diesel: Richard B. Riddick
* Colm Feore: Lord Marshal
* Thandie Newton: Dame Vaako
* Judi Dench: Aereon
* Karl Urban: Lord Vaako
* Alexa Davalos: Jack/Kyra
* Linus Roache: Purifier
* Yorick van Wageningen: The Guv
* Nick Chinlund: Alexander Toombs
* Keith David: Imam
* Kim Hawthorne: Lajjun
* Christina Cox: Eve Logan
* Alexis Llewellyn: Ziza
* Peter Williams: Presoa

## Kanpo estekak 
* *The Chronicles of Riddick* filmaren iragarkia ikusgai 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Àngel Colom

**Àngel Colom i Colom** (Rupit i Pruit, Osona, Katalunia, 1951ko abenduaren 22a) politikaria eta irakaslea da. ERC (1996 arte) eta Partit per la Independència (1996-1999) alderdietako kidea izan da; gaur egun (2000az geroztik), Kataluniako Konbergentzia Demokratikoa alderdiko kidea da. 1989-1996 artean ERC alderdiko presidentea izan zen.

1989-1999 artean Kataluniako Parlamentuko parlamentaria eta 1995-1999 artean Espainiako Senatuko senataria izan zen.
Josep Antoni Duran i Lleida

**Josep Antoni Duran i Lleida** (Alcampell, Huescako probintzia, 1952ko martxoaren 27a) kataluniar politikari eta abokatu bat da.

1974an Kataluniako Batasun Demokratikoa alderdiko kide egin eta 1977an Unió de Joves gazte erakundeko presidentea izan zen.

1987-2016 artean Kataluniako Batasun Demokratikoa alderdiko presidentea izan zen. 1999-2001 artean Kataluniako Generalitateko Gobernazio Saileko kontseilaria izan zen. 2004-2016 artean Espainiako Parlamentuan CIU alderdiaren parlamentaria eta bozeramailea izan zen.
Marta Rovira

**Marta Rovira i Vergés** (Vic, Osona, 1977ko urtarrilaren 25a) kataluniar politikari eta abokatua da. Alaba baten ama da halaber.

Pompeu Fabra Unibertsitatean Zuzenbidean lizentziatua eta Kataluniako Unibertsitate Irekian Politika zientzian eta Administrazio publikoan lizentziatua da.

2004an ERC alderdiko kide egin eta 2011tik alderdi horretako lehendakaria da. 2012tik Kataluniako Generalitateko parlamentaria ere bada.

Kataluniako prozesu independentistaren alde egindako lanagatik, espainiar botere politiko eta judizialak auzipetu zuten 2018ko martxoan. Hala ere, erbesterako bidea hartu eta Suitzan errefuxiatu zen.

## Ikus, gainera 
* Kataluniaren independentziarako 2017ko erreferenduma

## Kanpo estekak 
*  Webgune pertsonala
Joan Ridao

**Joan Ridao i Martín** (1967ko uztailaren 27a, Rubí) kataluniar politikari, abokatu eta irakasle bat da.

ERC alderdiko kidea da, 2008-2011 artean baita alderdi horretako lehendakaria ere. 2008-2011 artean Espainiako Parlamentuan ERCko parlamentaria eta bozeramailea izan zen. 1995-2008 artean Kataluniako PArlamentuko parlamentaria izan zen.

Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan Zuzenbidean lizentziatu eta Zientzia Politikoan eta Administrazioa doktoratu zen. Zzuenbide Konstituzionaleko irakaslea da.
San Clodio (Ribas de Sil)

thumb|Ribas de Silgo udaletxea

**San Clodio** herria Galizian, Ribas de Sil udalerriko hiriburua da, Lugo probintziakoa. 1833an kapitala Torbeotik San Clodiora aldatu zuten.

637 biztanle ditu, Galiziako Estatistikako Institutuaren arabera (IGE). Sil ibaiaren ondoan dago, Quiroga herritik 2 km-ra.

1883an trenbidearen etorrera herriaren garapenari lagundu zion, herri fisonomia, negozioak eta industria txikiak eginez. San Clodio-Quiroga geltokia Lugo probintziako garrantzitsuenetakoa da, egunero Bartzelona, Madrilera,Bilbora eta Galiziako hiri nagusietarako zerbitzuekin.

## Kanpo estekak 
* San Clodioko ibaiko hondartza

## Erreferentziak
Caergwrle

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Wrexham hiritik 5-6 miliatara dago, A541 errepidean.

2011ko erroldaren arabera 1.611 biztanle zituen. Berta, Caergwrle gaztelua dago.

## Kanpo estekak
DNAren konpontze

[frame|eskuinera|Kalteak [DNAn, kromosometan haustura moduan adieraziak.]]
**DNAren konpontzea**, zelula batek genoma kodifikatzen duten DNAaren molekuletan kalteak identifikatzeko eta zuzentzeko dituen prozesu multzoa da. Gizakien zeluletan, bai metabolismoaren jardueretan, nahiz izpi ultramoreak edo erradiaktibitatea bezalako ingurumen faktoreetan, DNAk kalteak jasan ditzake, egunero zelula bakoitzeko milioika zauri eragitera irits daiteke. Zauri hauetako askok DNAren molekulen egituretan kalte larriak eragin ditzakete, eta kaltetutako DNA kodifikatzen duen genea transkribatzeko zelularen gaitasuna aldatu ala desegin dezake. Beste zauri batzuk zelularen genoman oso kaltegarriak diren mutazioak gauza ditzakete, horrek mitosiaren unean beren «zelula alaben» biziraupenean eragin dezake. Hortaz, DNAren banaketa prozesua konstanteki aktiboa da, DNAren egituraren kalteei erantzunez:

DNAren konpontze abiaduran baldintza ugarik eragin dezakete, tartean zelula mota, bere adina eta giro extrazelularra. DNAn kalte kopuru handia bereganatu duen edota bere DNAn eragindako kalteak mondu eraginkorrean konpontzeko gai ez den zelula honako hiru egoeretan sar daiteke:

# Gelditasun atzeraezineko egoera, seneszentzia deitua.
# Suizidio zelularra, apoptosia edota heriotz zelular programatua deitua.
# Kartzinogenesia, edota minbiziaren sorrera.

DNAren konpontze gaitasuna genomaren segurtasunerako ezinbestekoa da, eta hortaz, bere eta organismoaren funtzionamendu normalerako ere bai. Bizitzaren luzapenean eragiten dutela frogatutako gene askotako kasuan, gerora DNAren konpontzean eta mantentzean paper nabarmena duela ikusi ahal izan da. Gametoak osatzen dituzten zelulen molekuletako kalteak konpontzeko ez gaitasunak beren ondorengoen genoman mutazioak sar ditzake, eboluzioaren erritmoan eraginez.

## Kanpo estekak
Carmel (Flintshire)

**Carmel**, Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderria. Holywell udalerriaren kanpoaldean dago.

## Kanpo estekak
Calcoed

'''''', Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderria. Holywell udalerriaren hego-mendebaldean eta Brynford udalerriaren ipar-mendebaldean dago, A55 errepidean.

## Kanpo estekak
Cefn-y-bedd

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. A541 errepidean dago, Abermorddu udalerriko A550 errepidearen elkargunean.

## Kanpo estekak
Coed Talon

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Leeswood eta Treuddyn udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Cymau

'''''', Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderria. Llanfynydd komunitatean dago.

## Kanpo estekak
Deeside

'''''', , Galesko iparraldeko industrialgune eta hirigune bat da, Flintshire konderria. Dee ibaiaren itsasadarran zehar dago, Gales eta Ingalaterrako mugan.

2011ko erroldaren arabera 53.568 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Flint Mountain

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Chester hiritik 12 milia mendebaldera dago, Mold eta Flint udalerrien artean dago.

2011ko erroldaren arabera 1.985 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cilcain

'''''', Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Flintshire konderria. Mold udalerritik hurbil dago. Komunitatearen barnean Rhydymwyn udalerria dago.

2011ko erroldaren arabera 1.378 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
A-76

**A-76** edo **Ponferrada-Ourense Autobia** Espainiako errepide bat da, Ponferrada (Gaztela eta León) eta Ourense (Galizia) hiriak lotuko dituena.

## Tarteuneak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gwernaffield

'*** edota **Gwernaffield-y-Waun*', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Mold udalerritik 3 milia mendebaldera dago, Clwydian mendikatearen ekialdean.

2011ko erroldaren arabera 1.941 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Ffynnongroyw

**Ffynnongroyw** edota **Ffynnongroew**, Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. A548 errepidean eta Dee ibaiaren itsasadarraren bokalean dago, Prestatyn udalerritik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 1.808 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Sergio Francisco

**Sergio Francisco Ramos**, **Sergio Francisco** izenez ezagunagoa (Irun, Gipuzkoa, Euskal Herria, 1979ko martxoaren 19a) futbol-entrenatzailea eta jokalari ohia da. Aurrelari moduan aritzen zen. Gaur egun, Real Sociedad B taldearen entrenatzailea da, Lehen Federazioan. 2025eko uztailaren 1etik aurrera, Real Sociedad-en lehen taldea zuzenduko du.

## Ibilbidea 
### Jokalari 
*2020ko maiatzak 7an eguneratua**. Datu ofizialak**.*

### Entrenatzaile bezala 
Jokalari izatetik erretiratzean Real Unión taldera joan zen tekniko bezala. 2012ko udaran bertako bigarren entrenatzailea bihurtu zen, Imanol Idiakezen azpian. Hurrengo urtean lehen entrenatzaile bihurtu zen. 2014. urtean taldetik abiatu egin zen, eta 2017an Real Sociedad C-ko entrenatzaile nagusia bihurtu zen.

## Kanpo estekak
Daniel Rodríguez Pérez

**Daniel Rodríguez Pérez** (Donostia, ), "Txiki" ezizenaz ezaguna, gipuzkoar futbolari ohia da, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Daniel Rodríguez

**Daniel Rodríguez** izan daiteke:

* **Plácido Daniel Rodríguez Rivero** (1876-1939), venezuelar medikua.
* **Daniel Rodríguez Moya** (1976-), granadar poeta.
* **Daniel Rodríguez Pérez** (1977-), donostiar futbolaria.
* **Daniel Rodríguez García** (1984-), kataluniar saskibaloi jokalaria.
* **Daniel Rodríguez Vázquez** (1988-), galiziar futbolaria.
Camprodongo zubi berria

**Camprodongo Zubi Berria**, , Kataluniako Camprodon udalerrian dagoen zubi bat da, Gironako probintzian. Ter ibaia zeharkatzen du. Udalerri honetako ikurretako bat da. Harriz egina dago eta bi malda ditu.

Ziurrenik 1196-1226 artean eraiki zen, XIV. mendean Cerdanyara zihoan perra-bidea igarotzeko eraldatua izan zen. 1930ean ziurrenik Jeroni Martorellek zaharberritu zuen.

## Kanpo estekak
Manuel Aldai

**Manuel Aldai Martikorena** (Donostia,  - ) gipuzkoar mediku eta futbolaria izan zen, aurrelari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Gwernymynydd

'''''', Galesko iparraldeko herri eta komunitate bat da, Flintshire konderrian dagoena. Mold udalerriaren mendebaldean dago.

2011ko erroldaren arabera 1.141 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Joan Gascó

**Joan Gascó** edo **Joan Navarro** (Tafalla, ? - Vic, 1529) nafar margolaria izan zen. XVI. mendearen hasieran, Vicen ezarri zuen bere tailer eta erretaulak margotzeari ekin zion. Bere bizitzaren azken hamarkadan Perot Gascó semearekin lan egin zuen.
José Luis Redrado

**José Luis Redrado Marchite** (Fustiñana, ) nafar apaiza da. Salamancako Pontifize-Unibertsitatean ikasi ondoren, apaiz bilakatu zen. Erroman lan egin eta 1998ko abenduaren 5ean Ofenako apezpiku izendatu zuten.
Juanjo Valencia

**Juan José "Juanjo" Valencia de la Serna** (Donostia, Gipuzkoa, ) gipuzkoar futbolari ohia da, atezain moduan aritzen zena.

## Ibilbidea 
*2015eko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Deva Victrix

**Deva Victrix** edota soilik **Deva**, Erromatar Inperioko Britania probintzian zegoen legionarioen hiri-gotorleku bat izan zen. 74. urtean kokaleku soil bat bezala sortua, gaur egungo Chester hirian bilakatu zen. II Adiutrix Legioaren kokalekua izan zen, Britainiaren iparraldean bizi zen brigantiar herriaren erasoei aurre egiteko asmoz.

Gotorlekuaren hainbat ezaugarrik etorkizunean Hibernia (Irlanda) uhartea inbaditzeko base militarra ere izan zela iradokitzen dute, halere halako inbasiorik ez zen inoiz eman izan. Ezaugarri horien artean inperial gotorlekuek zuten elipse egitura izatea da, bai eta inguruko gotorlekuek baina %20 handiagoa izatea ere.

## Kanpo estekak 
* Richard Stillwell, William L. MacDonald, Marian Holland McAllister, Stillwell, Richard, MacDonald, William L., McAlister, Marian Holland, Ed.: *DEVA or Deva Victrix (Chester) Cheshire, England*. The Princeton Encyclopedia of Classical Sites.
* Deva Victrix – The Legionary Fortress. Heritage Daily.
* 'Chester: a Virtual Stroll Around the Walls'

* An Archaeological Research Framework for Chester (PDF)
Alberto Alcocer Ribacoba

**Alberto Alcocer Ribacoba** (Urduña,  - Madril, ) bizkaitar abokatu eta politikaria izan zen. Bitan izan zen Madrilgo alkatea: 1923 eta 1924 artean (Primo de Riveraren diktaduran) eta 1939 eta 1946 artean (frankismoan). 1949an Espainiako Bankuaren zuzendari izendatu zuten.
Kremailera-tren

thumb|150px|Kremailera-tren baten trenbidea.
thumb|150px|Piñoi eta kremaileraren funtzionamendua.
[thumb|150px|[Núriako kremailera-trena.]]
**Kremailera-tren** esaten zaio burdinbide mota jakin bati, zeinean trena trenbideari mekanikoki akoplatzen zaion kremaileradun hirugarren errail baten bidez.

## Aplikazioak 
Aipatutako disposaketak ahalbidetzen du aldapa handiko guneetan erabiltzea, %8 baino gehiagokoak, eta zeinetan gurpil eta errailak itsaspen bidez funtzionatzea ezinezkoa den, marruskadura faltagatik.

Oro har mendi-trenetan erabiltzen da, turistentzako lineetan eta baita errusiar mendietan hasierako igoeran eta bestelako igoera handietan.

## Asmakuntza 
1812an John Blenkinsop ingeniari ingelesak lokomotor batentzako kremailera trenbideak eraiki zituen. Geroago, 1862an Niklaus Riggenbach mekaniko suitzarrak kremailera hirugarren errail batean jarri zuen.

## Engranaje sistemak 
Engranaje sistema ezberdinak esistitzen dira. Ezagunenak hurrengoak dira: Marsh, Riggenbach, Strub, Abt, Locher eta Lamella (von Roll izenez ere ezaguna).

Gaur egun kremailera-tren gehienek Abt sistema erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Larrungo tren ttipia
* Montserrateko kremailera-trena
* Núriako kremailera-trena
* Funikular

## Kanpo estekak
Pedro Gimon

**Pedro Gimon Egiguren** (Ondarroa,  - Bilbo, 1939) euskal arkitekto garrantzitsua izan zen. Haren bizitzari buruzko datu gutxi ezagutzen dira eta hark eraikitako eraikin asko dagoeneko desagertu dira. Modernismoaren ordezkari nagusietarikoa izan zen baina azken urteetan arrazionalismoaren aldeko garapena egin zuen. Euskal baserria aztertuz, bestetik, egungo arkitekturan haren estetika txertatzeko ahaleginak egin zituen.

## Biografia 
Pedro Gimonek Bartzelonako Arkitektura Eskolan ikasi zuen, 1902 arte. Han Lluís Domènech i Montaner irakaslea ezagutu zuen eta haren eragina jaso zuen. Lluís Domènech Modernismoaren eta katalanismoaren aurrekaria izan zen. Aurretik, Bilbon, Anselmo Ginea eta Antonio Lekuonaren obra ezagutu zuen. 1902tik 1906 arte Bizkaiko Diputazioak baserrietako eraikinak aztertzeko beka bat eman zion. 1908an, *Euzkadi* egunkaria, baserriaren estiloaren defentsan eta haren erabilera arkitektonikoaren aldeko saiakera idatzi zuen. Europako herrialde desberdinak ezagutu zituen: Italia, Belgika, Holanda, Alemania, Austria, Suitza eta Erresuma Batua. Estilo desberdinekin esperimentatu zituen, "euskal-andaluziarra" sortuz, esaterako. Euskal Herrian eraikin desberdinak planifikatu zituen. 1920an, Iruñean ospatu zen Eusko Ikaskuntzaren Bigarren Kongresuan, langile-etxeei buruzko lan bat aurkeztu zuen. Gerra Zibila ondoren Pedro Gimonek arkitektura esparruan izan zuen parte hartzea askoz txikiago bazen ere, azken eraikin batzuk bukatuta utzi zituen, tartean Bilboko erdiguneko zabalgunetako etxebizitza multzoak. Arkitekturari buruzko artikulu asko idatzi zuen.

## Estiloaren garapena 
Historizismoa eta eklektizismoa nagusiak ziren garaian, Gimonek eta garaiko beste arkitekto bizkaitar batzuk -Mario Camiña, Teodoro Anasagasti, Emiliano Calixto Amann, Severino Atxukarro, Ismael Gorostiza, Ricardo Bastida, azken hau Pedro Gimonen lehengusua-, Europan arrakastatsua izaten ari zen Art Nouveua estilo berri baten aldeko apustua egin zuten. Zehatz-mehatz, Gimonek Belgikan, Frantzian eta Katalunian garatu ziren modernismoaren alde egin zuen. Baina arkitekto ondarroarrak batzuetan modernismoaren alde egin bazuen ere, bestetan eklektizismoa eta historizismoa jorratu zituen, beste batzuetan neoeuskalduna estiloarekiko apustua ere eginez, eta azkenik, modernotasuna eta arrazionalismoa jorratu zituen baita ere.

## Obra 
* Bilboko Begoñako Batzokia (eraitsia).
* Artxandako kasinoa (eraitsia).
* Bergarako Idarreta Hotela.
* Ondarroako Arrantzaleen Kofradia.
* Ondarruko Maskulo Etxea.
* Algortako Trinitarioen eliza.
* Vega hotel eraikina.
* Bilboko La Salve garagardo etxea (eraitsia).
* BBVA eraikina Bilbo
* Poza Lizentziatuaren kaleko etxebizitzak.
* Kaiobia, Arrigunagan, Algortan (eraitsia).
* Zuloaga museoa, Zumaian.
* Larreta etxea, Mar del Plata (Argentina).
* Oribe Laborategiak Logroñon.

thumb|Vega hotel eraikina Ondarroan.

## Bibliografia 
* Gimon Egiguren, Pedro: *El caserio: conferencia pronunciada en en Centro Vasco* / Pedro Guimón. Bilbo : Lit. Ugarte, 1907. — 32-64 or.
 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Jose Jabier Fernández Altunaren Pedro Gimonen biografia Auñamendi Entziklopedian.
* :Gimonen biografia.
Martin de Barcos

**Martin de Barcos** edo **Martin Barkosekoa** bezala ere aipatua (Baiona, 1600 &ndash; Saint-Cyran-en-Brenneko abadia, 1678) lapurtar teologo jansenista izan zen. Jean Duvergier de Hauranneren iloba, osaba ordezkatu zuen Saint-Cyrango abade moduan.

Joxe Azurmendik jaso duenez Lucien Goldmann filosofo errumaniarrak Martin Barkosekoa Kant, Hegel, Marx eta Lukácsekin batera aipatzen du "dialektiko tragiko" handien zerrendan.

## Lanak 
* Jacques Sirmond *Praedestinatus* liburuaren zentsura (1644).
* ''De l'autorité de saint Pierre et de saint Paul* (1645),
* *Grandeur de Église de Rome qui repose sur l'autorité de saint Pierre et de saint Paul* (1645).
* *Éclaircissements sur quelques objections que l'on a formées contre la grandeur de Église de Rome* (1646).
* *Quae sit Sancti Augustini et doctrinae eius auctoritas in ecclesia?* (1650)
* *Exposition de la foy de Église romaine touchant la grâce et la prédestination'' (1696)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Arteta Group

**Alberto Arteta Group** Alberto Arteta saxofi-jotzaile nafarrak sorturiko boskotea da, jazz musika jorratzen duena.

## Diskografia 
* *BAT* (2014, Moskito Records)
* *The Legacy* (2016, Gaztelupeko Hotsak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alberto Artetaren webgunea
Ander Garcia (musikaria)

**Ander Garcia** jazz musikari bilbotarra da. Dagoeneko hainbat diska plazaratu ditu.

## Diskografia 
* *Ttun Kurrun* (2013, Errabal Jazz)
* *Ander Garcia Quintet LIVE* (2015, Errabal Jazz)
* *Hiru* (2017, Errabal Jazz)

## Erreferentzia 
## Kanpo loturak 
* Ander Garciaren webgunea
Animal Blues

**Animal Blues** Nafarroako blues musika laukotea da.

## Historia 
Taldearen sorrera 2013an dago iruñean. Jaime Alvarellos-ek abiatu zuen proiektua, hasieran hirukotea izango zena Kike Arza eta Juanma Urrizarekin. Lehenengo ontzertua Iruñeko Garazi tabernan eman zuten eta han ikusle zegoen Alejandro Mingot. Jaime eta Alejandrok kontzertu batzuk emateko bikotea osatu zuten baina 2013ko azaroan dagoeneko lau musikariek osatzen zuten Animal Blues taldea. 2015 urtean Beasaingo Pottioko Estudioan grabatu zuten *Animal Blues* diska.

## Diskografia 
* *Animal Blues* (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Animal Blues-en webgunea
Jesús Narro

**Jesús Narro Sancho** (Tolosa,  - *ib.*, ) gipuzkoar futbolaria izan zen, erdilari moduan aritzen zena.

## Ibilbidea
Arean

**Arean** hiru musikari bizkaitarrek sorturiko rock taldea da. Bere ibilbide laburrean bi diska atera zituen.

## Diskografia 
* *Arean* (2004, Gaztelupeko Hotsak)
* *Higakorra* (2005, Gaztelupeko Hotsak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Norodom Sihamoni

**Norodom Sihamoni** (Phnom Penh, 1953ko maiatzaren 14a) Kanbodiako erregea da 2014ko urriaren 14tik. 

## Bizitza 
Norodom Sihanouk erregearen eta Norodom Monineath (Monique Izzi jaioa) erreginaren semea da. 1962an, aitak Pragara bidali zuen, eta han egin zituen ikasketak. 1975ean, dantza klasikoan eta musikan graduatu zen. 1975etik 1977ra, zinema ikasi zuen Ipar Korean, eta gero Kanbodiara itzuli zen. Han bi urte eman zituen etxean atxilotua, Vietnamdar inbasiora arte. 1981ean, Parisen jarri zen bizitzen, balleta irakasteko, eta han bizi izan zen hogei urtez.

Haren aitak abdikatu egin zuen 2004ko urriaren 7an, eta Sihamoni errege berri aukeratu zuten urriaren 14an. Ezkongabe dago eta ez du seme-alabarik.

## Genealogia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epoka (geologia)

**Epoka**, geologian, denbora neurtzeko erabiltzen den unitate geokronologiko formal bat da. Epoka baten iraupenak, serie geologiko baten iraupena ere adierazten du. Hainbat epoka geologikok periodo geologikoak osatzen dituzte, eta epoka geologikoak edade geologikoetan banatzen dira.

Gaur egun, 38 epoka geologiko daude ofizialki onartuta Fanerozoikoan. Aurrekanbriarrean, ezin izan da epokarik ezarri, datu eta informazio faltarengatik. Epokaen arteko bereizketak, normalean, epoka batetik bestera dauden harrien kosnposizioarengatik zehazten dira. Epoka bakoitzak, gutxi gorabehera, 13 eta 35 milioi urteko iraupena du.

Epoka batzuen izena leku baten izenetik dator: Guadalupearra eta Lopingiarra adibidez. Beste batzuena, denbora horretan izan zen faunatik dator: Paleozenoa, Eozenoa, etab. Baina epoka geologiko gehienen izena haien periodoaren barnean duten posizioari dagokio, adibidez, Jurasiko Berantiarra edota Jurasiko Goiztiarra.

## Denbora neurtzeko erabiltzen diren unitateen taula 
Jarraian, geologian, Lurraren historia azaltzeko erabiltzen diren unitateen taula.

## Ikus, gainera 
* Geologiaren historia
* Lurraren historia
* Epoka geologikoen taula
* Lurraren historia egun bakar batean

## Kanpo estekak
Arrain-sardexka

[thumb|[XIX. mendea|XIX. mendeko mahai-tresnen zati bat, non **arrain-sardexka** behealdean ikus daitekeen.]]
**Arrain-sardexka** mahai gainean erabiltzen den tresna da, hiru hortz edo gehiago dituena, arrainen hezurrak eta atalak bereizteko erabiltzen dena. Bere ezaugarri nagusietako bat da ohiko sardezkak baino lauagoa dela. Mahai-tresnetan arrain-ganibetarekin batera erabiltzen da.

## Mahai gainean jartzea 
Sardexka hau mahaiaren gainean jartzeko araua oso sinplea da, haragirako edo arrainarako den ala ez kontuan hartu gabe, beti plateraren ezkerraldera joango da. Mahaia jartzea dastatuko den menuaren menpe dago, tresnak erabiliko diren ordenaren arabera jartzen dira, kanpokoena lehenago jango den platerena izanik. "Kanpotik barrura".

## Ikus, gainera 
* Arrain-ganibeta

## Kanpo estekak
Greenfield (Flintshire)

**Greenfield**, , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderria. Holywell udalerriaren kanpoaldean dago, Dee ibaiaren estuarioaren hegoaldeko mendebaldeko ertzean.

2001eko erroldaren arabera 2.741 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
The Elders (erakundea)

**The Elders** (), mundu mailan nabarmenak diren adineko estatugizon, bakezale eta giza eskubideen aldeko abokatu eta ekintzaileez osatutako nazioarteko eta gobernuz kanpoko erakunde bat da. Beren buruak "elkarrekin batera bakea eta giza eskubideen alde lan egiten duten lider independiente globalak/ deskribatzen dituzte. 2007ko uztailaren 18an Nelson Mandelak elkartu zituen.

Erakunde honen helburua mundu mailako arazoak eta nazioarteko gatazkak konpontzen laguntzea da, "pilatutako 1000 urte baina gehiagoko eskarmentuaren" bidez itxuraz konponezinak diruditen arazoei erantzun asmoz. Arzo horien artean, berotze globala, HIESa, gosea eta pobrezia daude, bai eta "beren independentzia politikoa munduko gatazka zailenak konpontzen laguntzeko erabiltzea".

## Kideak 
### *The Elders* 
# Martti Ahtisaari
# Kofi Annan (Lehendakaria)
# Lakhdar Brahimi
# Gro Harlem Brundtland (Lehendakari ordea)
# Hina Jilani
# Graça Machel
# Mary Robinson
# Ernesto Zedillo
# Ricardo Lagos
# Ban Ki-moon

### *Elders* emerituak 
# Desmond Tutu
# Jimmy Carter
# Fernando Henrique Cardoso
# Ela Bhatt

### Iraganeko kideak 
* Nelson Mandela
* Muhammad Yunus
* Aung San Suu Kyi
* Li Zhaoxing

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Josep Irla

**Josep Irla i Bosch** (Sant Feliu de Guíxols, 1874ko urriaren 24a - Saint-Raphaël, Proventza, 1958ko irailaren 19a) kataluniar enpresaburu eta politikari bat izan zen. ERC alderdiko kidea izan zen.

Kataluniako Generalitateko 124. presidentea izan zen, erbestean (1940–1954).

## Ikus, gainera 
* Kataluniako Generalitateko presidenteen zerrenda
Matamá

**San Pedro de Matamá**, euskeraz, Matama, Vigoko udalerriaren mende dagoen parrokia bat da. Espainiako estatuko Galiziako autonomia erkidegoan dago kokaturik, zehazki Pontevedrako probintzian.

## Datu nagusiak 
Matamak, 3939 biztanle ditu 2010ean egin zen erroldak dioenez, 24 zonaldeetan banaturik. 4,67 km2-ko azalera du eta Vigoko erdialdean kokaturik dagoen zabaldi handi baten jabe da, bertan ditu etxe gehienak. Matamak, Castrelos, San Andres de Comesaña, Valladares, Bembrive eta Vigoko erdigunea parrokiekin egiten du muga.

## Geografia 
Mataman, garrantzi handiko hainbat eraikin historiko daude, adibidez, arkeologikoki garrantzia handia duen brontze aroko hainbat eraikin, 2 castro garrantzitsu eta hainbat arropa garbitzeko toki eta ur errota. Bestalde, XVIII. mendearen amaieran eraiki zen San Pero de Matamá eliza, nahiz eta, bertan aurkitu daitekeen erretaula askoz zaharragoa den.

## Bizilagunen elkartea 
Galiziako parrokia gehienetan bezala, Matamak ere badu bere bizilagunen elkartea. Bertan hainbat ekintza sozio-kultural egiten dituzte eta kirol elkarte bat ere badute. Bizilagunen elkarte honek, musika talde bat ere badu, hainbat sari irabazi dituena.

## Ikus, gainera 
* Vigo
* Galizia
* Bembrive eta Beade
* Parrokia (zibila)

## Kanpo estekak 
*  Matamako bizilagunen elkartearen webgunea
Bill Skarsgård

**Bill Istvan Günther Skarsgård** (Vällingby, Stockholm, 1990eko abuztuaren 9a) zinema eta telebistako suediar aktore bat da. Stellan Skarsgård aktorearen semea eta Alexander Skarsgård, Gustaf Skarsgård eta Valter Skarsgård aktoreen anaia da.

Nagusiki *It* (2017) filmean Pennywise, pailazo dantzaria antzezteagatik ezaguna da. Bestalde, *Simple Simon* (2010), *Anna Karenina* (2012), *The Divergent Series: Allegiant* (2016), and *Atomic Blonde* (2017) filmeetan eta *Hemlock Grove* (2013–2015) telesaila ere antzeztu ditu.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arrain-ganibet

[thumb|[XIX. mendea|XIX. mendeko zilarrezko **arrain-ganibet** eta sardexka zizelkatuak]]
**Arrain-ganibeta** edo **arrain-aiztoa** mahai gainean arraina jateko erabiltzen den ganibet mota da.

Ganibeta deitzen zaio, baina ahorik ez izateagatik eta formagatik, errealitatean paleta mota bat da (horregatik batzuetan **arrain-paleta** ere deitzen zaio). Oro har, otorduan erabiltzen da, arrainaren hezurrak eta atal ezberdinak bereizteko (inolaz ere ez da erabiltzen mozteko).

Metalez egina dago: altzairu herdoilgaitza, alpaka eta zilarra. Mahaian beti plateraren eskuinean (beste ganibetekin batera) jarriko da, eta koilarak dauden kasuan, eskuinaldeko taldearen barneko aldean kokatuko litzateke, koilarak kanpoan utziz (araua: kanpotik barrura).

## Kanpo estekak
Kalena Rios

**Kalena Rios** (Belém, Brasil, 1983ko urtarrilaren 12a) brasildar emakumezko aktore pornografiko ohia eta modelo transexuala da.

2004an, 19 urte zituenean, hasi zen zinemagintza pornografikoan. Bere ibilbidean zehar 140 film pornografiko baino gehiagotan hartu du parte.

2015ean industria erotikoa utzi zuen.

## Sariak 
## Erreferentziak
Heribert Barrera

**Heribert Barrera i Costa** (Bartzelona, 1917ko uztailaren 6a - *ib.*, 2011ko abuztuaren 27a) kataluniar politikari eta kimikaria izan zen.

Martí Barrera i Maresma kataluniar politikari eta sindikalistaren semea zen. Bizitza osoa Kataluniako Errepublikaren alde borrokatzeari eskaini zion, horregatik kataluniar independentismoaren erreferente historikoetako bat bilakatu da,

1980-1984 artean, Kataluniako Parlamentu ezarri berriko lehenbiziko lehendakaria izan zen. Bestalde, 1991-1995 artean ERC alderdiko lehendakaria ere izan zen.

## Biografia 
Barrera Bartzelonan jaio zen, 1917an, baina gurasoek Girona aldean zituzten sustraiak, Empordà eskualdean . Aita Martí Barrera, sindikalista ezaguna izan zen, eta baita ERCko kidea ere bere sorreratik (1931).

Gazte zelarik, 1935ean, ERCren gazte erakundean sartu zen. Bartzelonako unibertsitatean hasi zituen Kimika ikasketak, Espainiako gerra zibilak eten zituenak. Boluntario gisa izena eman zuen eta fronte batzuetan borrokatu zen. Gerra galduta, Frantziako erbestera joan zen eta Okzitaniako Montpellierren finkatu , beste intelektual eta politikari katalan batzuekin (Pompeu Fabra, Roviri i Virgili, Carles Riba, etab.) . Montpellierren bukatu zituen Kimikako ikasketak eta, geroago, Parisko Sorbonan Fisikan doktoratu zen.

1952an Kataluniara itzuli zen frankismoaren aurkako erresistentzian aritzeko. Bartzelonako unibertsitateko ateak itxi zitzaizkion, Francoren aldeko derrigorrezko atxikimendua sinatu ez zuelako, eta enpresa pribatuan jardun zuen kimikari gisa. 1968an, baina, Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan sartu zen, eta 1970ean katedra bat eskuratu zuen bertan, Kimika Inorganikoaren arlokoa.

1976an ERCko idazkari nagusia izendatu zuten, eta 1977an Espainiako Kongresuaren diputatu bihurtu zen. Espainiako Konstituzioaren eztabaidetan parte hartu zuen, eta aurrera atera ez ziren zuzenketa batzuk aurketu zituen, Kataluniako eskubide nazionalak defendatzeko 

1980 eta 1984 urteen artean, Kataluniako parlamentuaren lehendakaria izan zen, eta europarlamentaria 1991 eta 1994 artean, Herrien Europa koalizioan (EAk, ERCk eta PNGk osatua).

Haren azken agerpen publikoa 2010eko uztailaren 10eko manifestazio erraldoian izan zen, Bartzelonan antolatua ("Som una nació, nosaltres decidim") Espainiako Auzitegi Konstituzionalak Kataluniako estatutuaren proiektu berriaren artikulu garrantzitsu batzuk indargabetu zituenean. Manifestazio jendetsu horren buruan egon zen 

## Erreferentziak
Xavier García Albiol

**Xavier García Albiol** (Badalona, 1967ko abenduaren 8a) kataluniar politikari bat da.

2017ko martxoaren 25etik aurrera Kataluniako Alderdi Popularreko lehendakaria da. Aurrez, 2011-2015 artean Badalona jaioterriko alkatea izan zen.
Enza Anderson

**Enza Anderson** (Toronto, Kanada, 1964a) kanadar kazetari, politikari eta transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da.

Toronton sortu eta hazi zen. Jaiotzean gizonezko sexua esleitu bazioten ere, bere burua emakumetzat dauka.

York Unibertsitatean geografia ikasteari ekin zion, baina hasi eta gutxira ikasketak utzi zituen gaiak ez ziolako gehiegi ardura eta ama gaixotu zitzaiolako. Urtebeteko pausa ondoren, ingeniaritza zibila eta teknologiak ikasi zuen Seneca Collegen.

Hainbat alditan aurkeztu du bere burua Torontoko alkate izateko.
Sasha Clements

**Sasha Nicole Clements** (Toronto, Ontario, Kanada, 1990ko martxoaren 14a - ) kanadar aktorea da.

## Filmografia
Alejo Vidal-Quadras

**Alejo Vidal-Quadras Roca** (Bartzelona, 1945eko maiatzaren 20a) kataluniar politikari eta fisikari bat da.

## Ibilbidea 
### Katalunian 
Kataluniako Alderdi Popularreko kidea da, 1991-1996 artean baita alderdi horretako lehendakaria ere. 1987-1991 artean Bartzelonako Udaleko zinegotzia izan zen. 1988-1996 artean Kataluniako Parlamentuko diputatua izan zen.

### Espainian 
1996-1999 artean Espainiako Senatuan senataria izan zen.

### Europan 
1999-2014 artean Europako Parlamentuan Espainiako Alderdi Popularraren europarlamentaria izan zen, eta 2004-2014 artean Europako Parlamentuaren lehendakari ordea ere bai.

### Ondoren 
2014an Alderdi Popularra laga eta Vox eskuin muturreko alderdi politikoaren kide egin zen, baina 2015ean alderdi politiko hori eta Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia eta Herritarrak - Herritarron Alderdia alderdien arteko hurbiltzearen alde agertu ostean, Vox alderdia utzi zuen.
Diane Rodríguez

**Diane Marie Rodríguez Zambrano** (Guayaquil, Ekuador, 1982ko martxoaren 16a) pertsona transexualen eskubideen aldeko ekintzailea da. Gay, lesbiana, bisexual, transexual eta transexualen eskubideen aldeko Silueta X elkartearen presidentea da.

Gizon jaio arren, bere burua emakumetzat dauka. 2009an Ekuadorko erregistro zibilari salaketa jarri zion bere gizonezko *Luis Benedicto* izena emakumezko *Diane Marie* izenarengatik alda ziezaion.

2013ko Ekuadorko hauteskunde orokorretan bere burua hautagai aurkeztu zuen Ruptura 25 alderdiarekin. Ekuadorko lehenengo hautagai transexuala bihurtu zen. Hala ere, ez zuten hautatu.

2014ko irailaren 19an Ekuadorko lehenengo bikote transexuala eratu zuen bere bikotekide transexualarekin, biak izatezko bikoteen erregistroan sartu zituztenean. Gutxira, baina, banandu ziren.

2015eko urtarrilean transexualitateari buruzko haurrentzako ipuina argitaratu zuen, *Benedicto se siente niña* izenburukoa eta bere bizipenetatik idatzia. 2015eko irailean Ekuadorko LGBT Erakundeen Federazioko lehendakari izendatu zuten. Gainera, urte berean, Front Line Defendersen saria irabazteko bost hautagaietako bat izan zen.

2015eko abuztuan, Fernando Machado, bere mutil-laguna haurdun zegoela adierazi zuen. Nazioartean, haurra erditzeko zain egondako aurrenetako bikote transexualetako bat bihurtuz.
Marokoko gerra

Espainiako historiografian, **Marokoko gerra** honakoak izan daitezke:
* **Afrikako Gerra** (1859-1860);
* **Margalloren gerra** (1893-1894);
* **Melillako gerra** (1909);
* **Rifeko Gerra** (1911-1927).
Kabila

[200px|thumb|[Marokoko Protektoratu Espainiarra|Marokoko Protektoratu Espainiarreko kabilak.]]

**Kabila** (singularrez , *qabīla*, pluralez , qabāʾil) berbere edo beduinoen tribua da.

Marokoko Protektoratu Espainiarrean, kabilak egitura politiko-administratiboaren oinarria izan zen. Kaid batek gobernatzen zuen nahiz eta batzutan administratzaile militar bat izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zeramika-ganibet

thumb|300x300px|Zeramika-ganibeta
**Zeramika-ganibeta** edo **ganibet zeramikoa** ganibet mota bat da, zeinaren xafla, altzairua izan beharrean, zeramikazko materialez (askotan zirkonio dioxidoa) eginda dagoen. Ganibet mota honek bere ahoa askoz denbota gehiagoz mantentzen du altzairu herdoilgaitzezko xaflakoek baino. Horregatik esan ohi da ez direla zorroztu behar. Baina ezaugarri negatiboak dituzte, oso hauskorrak dira eta hausten dira erortzen direnean. Ganibet hauek ez dira % 100 zeramikazkoak metal nahikoa baitute metal detektagailuak detektatu ahal izateko ezkutuko arma gisa erabiltzea saihesteko.

## Ezaugarriak 
Zirkonio dioxidozko ganibetak oso gogorrak dira, esate baterako, zeramikazkoak, 8.5raino iritsi arte Mohs eskalan, eta altzairuzkoak 6aren inguruan mugitzen diren bitartean.

Zeramikazko ganibetak ez dira porotsuak, eta elikagai desberdinak moztu ditzakete zaporeak batetik bestera eraman gabe.

## Kanpo estekak
Ajita Wilson

**Ajita Wilson** (Brooklyn, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1950eko urtarrilaren 12a - Erroma, Italia, 1987ko maiatzaren 26a) estatubatuar zinema-aktore eta aktore pornografikoa zen. Hainbaten arabera Ajita emakume transexuala zen, George Wilson jaiotza-izenekoa. Wilson 1987ko maiatzaren 26an hil zen garuneko odoljario baten ondorioz.

## Filmografia nabarmena 
* *The Nude Princess* (1976)
* *Mavri Aphroditi* (1977)
* *Proibito erotico* (1978)
* ''L'amour chez les poids lourds* (1978)
* *Follie Di Notte* (1978)
* *Los Energéticos* (1979)
* *Escape from Hell* (1980)
* *The Smugglers* (1980)
* *Sadomania* (1981)
* *Apocalipsis sexual* (1982)
* *El regreso de Eva Man* (1982)
* *Macumba sexual* (1983)
* *Orgia stin Kerkyra* (1983)
* *Anomaloi erotes sti santorini*(1984)
* *Diakopes Stin Idra* (1984)
* *Savage Island* (1985)
* *Bocca Bianca Bocca Nera'' (1986)
Hawarden

'''''', , Galesko iparraldeko herri, komunitate eta hautes-barruti bat da, Flintshire konderrian dagoena. Deeside hirigunean eta Ingalaterrako mugan dago.

2011ko erroldaren arabera 1.887 biztanle zituen. Bertan, Hawarden gazteluaren hondakinak daude.

## Kanpo estekak
Higher Kinnerton

'''''', , Galesko iparraldeko herri eta komunitate bat da, Flintshire konderrian dagoena. Lower Kinnerton udalerriaren alboan dago, Ingalaterrako Cheshire konderriaren mugan.

2011ko erroldaren arabera 1.697 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Karen Ulane

**Karen Frances Ulane** (Chicago, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1941eko abenduaren 10a - DeKalb, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak, 1989ko maiatzaren 22a) estatubatuar airelinea pilotua zen. Ezaguna bihurtu zen Eastern Airlines airelineak bidegabeki lanetik bidali zuelako, Ulanek sexua berresleitzeko ebakuntza jaso eta gero. *Ulane v. Eastern Airlines* (Ulane Eastern Airlinesen aurka) delako auziak lege-aurrekari federala ezarri zuen pertsona transexualek legearen aurrean zeukaten egoeran, 1964ko Eskubide Zibilen Legeari helduz.

## Biografia 
Chicagon jaio zen eta St. Ignatius College Prep eskolan ikasi zuen. Ondoren Ameriketako Estatu Batuetako Armadan izena eman zuen. 1964tik 1968ra borroka hegaldiak egin zituen Vietnamgo Gerran. Ondoren, Eastern Airlines airelineako pilotu bihurtu zen. 1980ko apirilean emakumerako sexu-trantsizioa egin zuen, Karen Frances izena hartuz eta Kenneth jaiotza-izenari uko eginez.

1981eko apirilaren 24an T.R. Buttion Hegaldi Operazioen Zuzendariorde Seniorrak kaleratze-eskutitza luzatu zion. Gutunean, Buttionek Ulaneren trantsizioa gogor gaitzesten zuen.

Hori zela eta, Ulanek bereizkeriagatiko salaketa jarri zuen Enplegurako Aukera Berdinen aldeko Batzordean. Salaketa auzi zibil batean ebatzi zen. Ulanek auzia irabazi bazuen ere, Ameriketako Estatu Batuetako Zazpigarren Zirkuiturako Apelazio Gorteak epaia atzera bota zuen.

Ulane 1989ko maiatzaren 22an DeKalbetik 5 kilometrora izandako hegazkin-istripu batean hil zen. Gidatzen ari zen Douglas DC-3 hegazkina lurrera erori zen eta harekin zihoazen beste bi lagun ere hil ziren.
Hope (Flintshire)

**Hope**, , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena. Ingalaterrako mugatik 4,5 kilometrora dago, Alyn ibaiaren ertzean.

2011ko erroldaren arabera 4.224 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Leeswood

'''''', , Galesko iparraldeko komunitate, hautes-barruti eta udalerri txiki bat da, Flintshire konderrian dagoena. Mold udalerritik 4 miliatara dago.

2011ko erroldaren arabera 2.135 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanfynydd (Flintshire)

**Llanfynydd**, Galesko iparraldeko udalerri, komunitate eta hautes-barruti bat da, Flintshire konderrian dagoena. Komunitate honen barnean, Llanfynydd bera, Cymau eta Ffrith udalerriak daude.

2011ko erroldaren arabera 1.850 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Llanasa

'''''', Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Flintshire konderrian dagoena. Komunitatearen barnean Gronant, Gwespyr, Kelston, Golden Grove, Picton, Trewaelod, Axtyn eta Trelogan udalerriak daude.

2011ko erroldaren arabera 4.353 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Gwespyr

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena. Point of Ayr lurmuturraren gain dago, Dee ibaiaren estuarioaren bokalean.

2001eko erroldaren arabera 289 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Trelogan

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena. Mostyn eta Trelawnyd udalerrien artean dago, eta Berthengam udalerriaren alboan.

200 biztanle inguru ditu.

## Kanpo estekak
Mancot

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena. Queensferry eta Hawarden udalerrietatik milia bat ingurura dago, eta Chester hiritik 6 miliatara.

2011ko erroldaren arabera 3.496 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Melillako gerra

**Melillako gerra** () edo **Marokoko gerra** Rifeko tribuek Espainiar Inperioa inperio kolonialaren aurka 1909an izandako borroka izan zen.

## Aurrekariak 
1898ko Espainia-Estatu Batuak Gerran menderatua izan ondoren, Espainiak bere nazioarteko izena bultzatu nahian iparraldeko Afrikan zituen lurraldeak zabaltzeari ekin zion. Espainiak Yilali Mohamed el-Yusfi ez-Zerhuni "Bu Hamara" xerifearekin itun bat sinatu zuen Melilla inguruko meategiak ustiatzeko baina Abdelaziz sultana eta beste kabilak aurka zituen. 1908ko abuztuaren 8an erriftarrek meategiak eraso eta "Bu Hamara" atxilotu zuten. "Bu Hamara" Fezeko espetxean hil zen. Inguruko eremutan aliaturik ez zituenez, José Marina Vega jeneralak, Melillako gobernadore militarra berak, Madrili errefortzuak eskatu zituen meategiak babesteko. Ez zuen ezer lortu eta 1909ko uztailaren 9an riftarrek berriro eraso eta sei espainiar burdinbideetako langile erail zituzten.

## Gerra 
Eraso honen ondorioz, Antonio Maura presidenteak Melillako garnizioa handitzea erabaki zuen eta 5.000 lagunetatik 22.000ra pasa ziren. Soldadu berri guztiak soldaduskan zeuden, garai hartan Espainiak profesionalak edo gudaroste indigenak ez zituen eta. Gainera, gutxi prestaturik eta horniturik zeuden eta ez zuten ezta mapa sinpleak ere. Sistema hau istiluak sortu zituen penintsulan, nagusiena Bartzelonako Aste Tragikoa izanda baina baita Tuteran ere.

Hurrengo egunean, riftar frankotiratzaileek Melilla inguruan eraso zuten. Marina jeneralak Ait Aixan sei konpainia kokatzea erabaki zuen Álvarez Cabrera koronelaren agindupean. Iluntzean Melilla utzi baina galdu eta hurrengo egunean Alfer izeneko trokartean zeuden non sarraskituak izan ziren. Cabrera koronel bera eta 26 lagun hil eta 230 zauritu izan zituzten.

Uztailaren 26an, Otsoaren Amildegian bigarren porrota jasan zuten, Marinak Pintos jenerala Bigarren Kaseta izeneko eremua babestera bidali zuenean. Riftarrek Pintos jenerala eta 153 soldadu hil eta 599 zauritu zituzten.

Plan berriak egitea beharrezko bilakatu eta Espainiak operazio guztiak gelditu zituen. 35.507 laguneko armada bildu eta artilleria astuna eraman zuten Espainiatik. Abuztuaren amaierako prest ziren eta Gurugu mendi inguruko eskualdea eraso zuten. Irailaren 26rako Nador hartu zuten eta hurrengo egunean Selouane. Hurrengo hilabetetan beste istilu izan ziren eta azken helburuak azaroaren 26an bete zituzten. Azkenean ekialdeko kabilek status quo berria onartu eta espainiarrek Tres Forcas lurmuturra eta Mar Chicako hegoaldeko uhartetxoak bereganatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mostyn

'''''', Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderrian dagoena. Dee ibaiaren estuarioan dago, Holywell udalerritik hurbil.

2011ko erroldaren arabera 1.844 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Nannerch

'''''', Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena.

2011ko erroldaren arabera 496 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Deba bōchō

thumb|331x331px|Tamaina ezberdineko* Deba bōchō-*ak
eskuinera|thumb|250x250px|b) bi aldeetatik angeluduna da, (a) eta (c) alde bakar batean, non (a) eskuineko eskuaz erabiltzeko dena eta (c) ezkerreko eskuaz erabiltzeko.
**Deba bōchō** (japonieraz: 出 刃 包 丁, literalki "zatikatzeko puntadun ganibeta") japoniar motako sukaldeko ganibetak dira, nagusiki arrainak mozteko erabiltzen direnak, haragia ere mozteko erabiltzen diren arren. Tamaina desberdinetakoak dira, batzuetan 30 cm-ko luzera (12 hazbete) dute. Deba bōchō lehengoz Edo Aroan agertu zen Sakain. Arrainak lepo eta xerrak egiteko diseinatuta dago. Bere lodiera, eta sarritan, orpoaren atzealdeko angelu kamutsagatik, arrainen buruak moztu egiten ditu kalte gabe. Ondoren, xafla erabiltzen da arrain hezurrak kentzeko eta xerratan bereizteko. Tradizionalki, karbonozko altzairuzkoak dira, mantentze arrunta eta lubrifikazioa behar du herdoiltzea prebenitzeko. Hala ere, ganibet moderno asko altzairu herdoilgaitzez ere eskuragarri daude, eta ontzi-garbigailuan seguru egon daitezke. Karbonoaren altzairuzko xaflen ahoa asko zorroztu daitezke. 
Deba ez dago prestatuta diametro handiko hezurrak mozteko.

## Kanpo estekak
Nercwys

'''''', Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Flintshire konderrian dagoena. Mold udalerritik 3 miliatara dago.

2011ko erroldaren arabera 585 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Northop

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri eta komunitate bat da, Flintshire konderrian dagoena. Chester udalerritik 12 milia mendebaldera dago, Mold eta Flint udalerrien artean.

2011ko erroldaren arabera 3.049 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Aneika Ara

**Aneika Ara** 2011 urtean sortutako rock musika taldea da. Bizakieraz "hamaika era" esan nahi du.

## Diskografia 
* *Aneika Ara* (2013, Gaztelupeko Hotsak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xavier Ouellet

**Xavier Ouellet** (Baiona, ) kanadiar izotz hockey jokalaria da, atzelari moduan aritzen dena. Robert Ouellet montrealdar Hormadi Elite jokalariaren semea, Terrebonnen hazi eta bertan hazi zuen bere kirol ibilbidea.

## Emaitzak
Angie Zapata

**Angie Zapata** (Brighton, Colorado, Ameriketako Estatu Batuak, 1989ko abuztuaren 5a - Greeley, Colorado, Ameriketako Estatu Batuak, 2008ko uztailaren 17a) jipoituta eraila izan zen estatubatuar emakumezko transexuala zen. Bere hiltzaileari, Allen Andraderi, lehen mailako hilketa burutzea eta gorroto krimena — Andradek Zapata transgeneroa zela baitzekien — karguak egotzi zizkioten. Lehenengo aldia izan zen Ameriketako Estatu Batuetako auzitegi batek pertsona transgenero bat biktimatzat zuen hilketa bati gorroto krimena zeritzola.
Turandot

***Turandot***, Giacomo Puccini musikagilearen eta Giuseppe Adami eta Renato Simoni libretisten 3 ekitaldiko opera bat da. Pucciniren heriotzaren ondorioz amaitzeke gelditu zenez, Franco Alfano musikagileak amaitu zuen. Carlo Gozzi idazlearen *Turandot* eleberrian oinarritua dago.

1926ko apirilaren 25ean, Italiako Milan hiriko La Scala antzokian estreinatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pantymwyn

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderrian dagoena. Mold udalerritik 4 milia mendebaldera dago, eta Chester hiritik 16 milia mendebaldera.

## Kanpo estekak
Pantasaph

'''''', Galesko iparraldeko udalerri txiki bat da, Flintshire konderrian dagoena. Holywell udalerritik 2 milia hegoaldera dago, Whitford komunitatean.

## Kanpo estekak
Penyffordd

'''''', , Galesko iparraldeko udalerri bat da, Flintshire konderrian dagoena. Buckley udalerriaren hego-mendebaldean dago, eta Chester hiriaren mendebaldean.

2011ko erroldaren arabera 3.874 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Muniellosko natura erreserba integrala

**Muniellosko natura erreserba integrala** () Asturiasko hego-mendebaldean kokatutako natura erreserba da, Cangas del Narcea eta Ibias kontzejuen artean, Narcea, Degaña eta Ibiasen iturrietako parke naturalaren barnean. 59,7 kilometro koadroko gunea da, hiru mendirekin: Muniellos mendia, La Viliella eta Valdebois mendia. 680 metroko latuera du bere gunerik baxuenean eta 1640 metrokoa Candanosa tontorrean. Muniellos mendia da natura erreserbaren bihotza, izen bereko ibaiaren jaiolekuan.

Erreserba honek Espainiako hariztirik handiena eta Europako kontserbatuenetako bat babesten du.

## Kanpo estekak