Pietraperzia

**Pietraperzia** (/pjɛtraperˈʦia/; *Pitra* galo-italikoz eta *Petrapirzìa* in sizilianoz) Italiako udalerri bat da. Ennako probintzian kokatuta dago, Sizilia eskualdean.  biztanle ditu,  kilometro koadroko azaleran banatuta.
 
## Mugakideak 
Pietraperziak honako udalerri hauekin egiten du muga:
 

## Etimología 
Pietraperzìa toponimoa, *i* bokalean ahoskatua, beharbada frantsesezko *pierre percée* hitzetik dator. *harri zulatua*, aldi berean, izen arabiar baten molde bat, Idrisi geografoak frogatua eta *harri zulatua* esan nahi duena ere.

## Historia 
Jatorrian, Pietraperzian eta Himera hegoaldeko haran osoa (gaur egun Salso ibaia) sikanoak bizi ziren. Herria, muino batean kokatua eta Sabucina eta Capodarsori begira zegoena, defendagarria eta estrategikoa zen alderdi askotan. Ondoren, sikuloak iritsi zirenean, K.a. II. milurtekoaren amaiera aldera, sikanoek Pietraperzia utzi eta hegoaldeko Himera ibaitik haratago joan behar izan zuten.

Sikuloak, K.a. XII-XI. mende inguruan, Italiako erdialdetik iritsi ziren Siziliara, Brutziatik barrena, eta sikanoak baino aurreratuago eta hobeto antolatuta zeuden. Iragan epiko eta loriatsu bat zuten, itsasoz, nekazaritzaz, gerraz eta hiriez osatua. Siziliarrek garia lantzen zuten eta uztaren jainkosatzat Demeter zuten.

Batzuen arabera, Pietraperzia, antzinako Petra izan zitekeen, Zizeronek *Ad Verrem* aipatutakoa, eta, gainera, dio bere izena erromatarrei zor diela.

Bere historia eta eboluzioagatik normandiarrak garrantzitsuak eta esanguratsuak izan ziren, Barresi familia nobleak gidatuak. Abbo Barresik, Barresi familiaren gurasoak, Pietraperziaren gaztelu normandiarra eraiki zuen.

1523an, Antonello Gagini eskultoreak, Barresi familiarentzat, marmolezko sarkofagoak sortu zituen, Pietraperziako Santa Maria Maggiore Elizaren ezkerreko habeartean kontserbatuak, eta, 1527an, gaztelurako oso preziatuak ziren marmolezko artelan batzuk ere, baina gaur egun degradazio prozesuan daude.

## Gune arkeologikoak 
5.000 urte baino gehiagoko giza kokalekuak agertu dira lurralde osoan sakabanaturik, eta historiaurreko 50 gune dokumentatu dira. Antzinatik datozen kokalekuen artean, ''Cuddaru d'Crastu'' (Tornabé-Mercato d'Arrigo), neurri batean harriz landutako gotorlekua, Castelluccio kulturaren zeramika duena. Berriki egindako ikerketen arabera, toki hau, antzinako Krastos hiriari dagokio.

## Demografia 
Erroldatutako biztanleak

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:650 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:15000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1861 text:1861
  bar:1871 text:1871
  bar:1881 text:1881
  bar:1901 text:1901
  bar:1911 text:1911
  bar:1921 text:1921
  bar:1931 text:1931
  bar:1936 text:1936
  bar:1951 text:1951
  bar:1961 text:1961
  bar:1971 text:1971
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  bar:2020 text:2020

PlotData=
  color:barra width:20 align:left
  bar:1861 from:0 till:10607
  bar:1871 from:0 till:10106
  bar:1881 from:0 till:11312 
  bar:1901 from:0 till:13025
  bar:1911 from:0 till:12190
  bar:1921 from:0 till:12164
  bar:1931 from:0 till:12564
  bar:1936 from:0 till:12753
  bar:1951 from:0 till:13886
  bar:1961 from:0 till:13226
  bar:1971 from:0 till:11026
  bar:1981 from:0 till:10996
  bar:1991 from:0 till:8015
  bar:2001 from:0 till:7340
  bar:2011 from:0 till:7227 
  bar:2020 from:0 till:6631
PlotData=
  bar:1861 at: 10607 fontsize:S text:10.607 shift:(-8,5)
  bar:1871 at: 10106 fontsize:S text:10.106 shift:(-10,5)
  bar:1881 at: 11312 fontsize:S text:11.312 shift:(-10,5)
  bar:1901 at: 13025 fontsize:S text:13.025 shift:(-10,5)
  bar:1911 at: 12190 fontsize:S text:12.190 shift:(-10,5)
  bar:1921 at: 12164 fontsize:S text:12.164 shift:(-10,5)
  bar:1931 at: 12564 fontsize:S text:12.564 shift:(-10,5)
  bar:1936 at: 12753 fontsize:S text:12.753 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 13886 fontsize:S text:13.886 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 13226 fontsize:S text:13.226 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 11026 fontsize:S text:11.026 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 10996 fontsize:S text:10.996 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 8015 fontsize:S text:8.015 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 7340 fontsize:S text:7.340 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 7227 fontsize:S text:7.227  shift:(-10,5)
  bar:2020 at: 6631 fontsize:S text:6.631 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
Iturria: ISTAT*

## Ekonomia 
Pietraperziaren ekonomia, behin nekazaritzan oinarritu zen. Hortik gari kopuru handiak, babak, almendrak, olibak, mahatsak, pikuak, pistatxoak, ardoa eta olioa lortzen eta merkaturatzen ziren, baita gaur egun ere. Pietraperziako lurraldea, hurbileko Barrafranca, Mazzarino, Riesi eta Enna eskualdeko beste herri batzuekin, Caltanissetta, Agrigentoko Libero udal partzuergoa eta Palermo hiri metropolitarra (Siziliako barnealdea osatzen dutenak), Italiako zereal-barruti nabarmena da, non gari gogorraren ekoizpena oraindik ere oso garrantzitsua den.
Tamalez, gazteen enpleguaren etengabeko krisiak sendotu egin du horien emigratzearen ideia. Hala ere, tokiko nekazaritza-enpresaburu batzuk lortu dute nekazaritza-produktuen ekoizpen handia eta askotarikoa duten finkak sortzea. Hori dela eta, gazte askok erabaki dute ez emigratzea, ohiko produktuak eta tokiko gastronomia sustatuz.
Klimaren eta paisaiaren testuingurua Siziliako osasuntsuenen eta abegitsuenen artean egon da beti, eta urteko edozein urtarotan landetan eta inguruko barrutietan ibilaldiak eta txangoak egiteko ideiak eskaintzen ditu.

Pietraperzian honako kreditu-erakunde hauek daude: Caltanissetta eta Pietraperziako San Michele Kreditu Banku Kooperatiboa. Enpresen artean aipatzekoak dira: adreiluak eta eraikuntzako beste produktu batzuk fabrikatzen dituztenak; inguruko eremuan ehotzeko plantak eta ardi-haztegiak. Azken horien ekoizpenetik, tokiko industriek eta artisautzako gozotegiek erabiltzen dute rikota egiteko, Siziliako produktu tipikoak egiteko. Artisautza ia erabat desagertu da, tapizatzaileak, burdinaren artisauak eta marmolaren artisauak izan ezik.

## Bibliografia 
* CARUSO,Gio Battista Caruso (1716): *Memorie Istoriche" di quanto è accaduto in Sicilia dal tempo dei suoi primieri abitatori sino alla coronazione del re Vittorio Amedeo*, Palermo.
* EMANUELE E GAETANI, Francesco Maria Emanuele e Gaetani (1754): *Della Sicilia Nobile*, Palermo .
* NICOLETTI, Rosario; LALOMIA,Antonio (1982): *Storia del territorio di Pietraperzia dalle origini agli Aragonesi*, Caltanissetta.

## Kanpo estekak 
* Ponte Capodarso
* Bruttians
* Livepietraperzia
* Ricotta (it)

## Erreferentziak