open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zaragozako taifa

**Zaragozako taifa** edo **Zaragozako erresuma** (arabieraz: طائفة سرقسطة, *ṭāʾifa Saraqusta*), beste taifa erresumen moduan, 1018an Iberiar Penintsulako ipar-ekialdean eratutako erresuma musulmana izan zen.

Kordobako kaliferriaren ondorengo erresuma hau lehendabiziko hiru hamarkadetan (1018–1038) Banu Tujibi leinuak gobernatua izan zen. Banu Hud leinuak ordezkatuak, hauek Valentzian zegoen El Cid eta Gaztelako Erresuma aliatu zituzten almorabideen aurka burujabetasuna mantentzeko. 1100ean El Cid hil zenean, almorabideek Valentzia konkistatu zuten eta Ebroko haranean dagoen Barbastroraino ailegatu ziren. Banu Hud leinuak maiatzera arte eutsi zuen. Azken erregea zen Abd-al-Malik *Imad ad-Dawla*k Alfontso I.a Nafarroakoa aliatu zuen eta, zenbait urtez, Rueda de Jalónen mantendu zuen bere taifa.

Bere jaraunspen nagusia, arte munduan, Aljaferia jauregia izan zen eta, filosofia arloan, berriz, lehendabiziko andalustar eskola sortu zuten, bertokoa zen Avempacek zuzenduta.

## Emirren zerrenda 
### Banu Tujibi 
* Al-Mundhir I.a al-Tuybi al-Mansur: 1013-1021/2
* Yahya al-Muzaffar: 1021/2-1036
* Al-Mundhir II.a: 1036-1038/9
* Abd Allah: 1038/9

### Banu Hud 
* Suleiman Al-Mustain I.a ibn Hud: 1038/9-1046
* Abu Yafar Ahmad al-Muqtadir: 1046-1081 edo 82/3
* Yusuf al-Mutaman: 1081 edo 82/3-1085
* Ahmad II.a al-Mustain: 1085-1110
* Abd al-Malik Imad ad-Dawla (1110etik aurrera Rueda de Jalónen): 1110-1130
* Abu Djafar Ahmad Zafadola (Rueda de Jalónen): 1130 edo 1131 - 1146

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Châteaulin

**Châteaulin** (bretainieraz *Kastellin*) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da, Bro Kernev lurralde historikoan dagoena.

2013ko erroldaren arabera 5.177 biztanle ditu. Herri txikia izan arren 1.804 km²-ko azalera duen izen bereko barrutiaren hiriburua da.

## Geografia 
Hegoaldean Quimper eta iparraldean Brest ditu. Aulne ibaiaren etzean dago eta Nantes eta Brest arteko ubideak zeharkatzen du.

## Historia 
Aurrehistoriatik populatua izan da eremua. Erromatarren garaian Osimes leinu zeltiarra zen bertan eta erromatarren bi errepideren bidegurutzea izanik herri bat sortu zuten.
X mendean gaztelu bat eraiki zuten eta inguruan herria haziz joan zen. Gaur egun gazteluaren hondarrak baino ez dira gelditzen. XII mendean prioretxe bat ere izan zen, hau ere bertan behera utzia.

## Ekonomia 
Harrobiak (arbel preziatuak) eta izokin arrantza.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Donjon chato.jpg|Gazteluaren hondarrak.
Irudi:Chateaulin chap notre dame.jpg|Châteaulingo Notre-Dame kapera.
Irudi:044 Châteaulin La mairie.JPG|Udaletxea.
Irudi:1040 Châteaulin.jpg|Alde zaharra.

## Herri senidetuak 
* Clonakilty, 
* Grimmen, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zitomegalobirus

**Zitomegalobirusak** Herpesbirus mota bat dira, gizakia infektatzen oso ohikoak direnak (AEBetan, esaterako, biztanleriaren erdia baino gehiago infektatua izan da inoiz birus hauengatik). Zitomegalobirusek, baina, birulentzia gutxi dute, eta infekzio gehienak asintomatikoak dira; pertsona immunogutxituengan (immunitate-sistema ahulduta dutenengan, alegia), ordea, oportunista gisa jarduten dute, osasun arazo larriak sortuz.

Harizpi bikoitzeko DNA da birus hauen material genetikoa. Bestalde, herpesbirus guztien antzera, infekzioa burutu ondoren sor egoeran gera daitezke organismoan luzaro.

Epidemiologiari dagokionez ohiko transmisio-bideak aho eta sexu bidez dira, eta -hein txikiago batean ere- odol transfusioak edo organoen transplanteen bidez. Izan ere, birusa likido eta jariaketa organikoetan dago: gernua, listua, semena, odola, malkoak, esnea....Fomiteek ere parte hartzen dute birusaren hedadura eta kutsaduran.

Aipatu den bezala, pertsona osasuntsuengan zitomegalobirusen infekzioek ez dute aparteko arazorik sortzen; zenbait kasutan mononukleosi infekzioso arin baten sintomak eragiten dituzte, edo hepatitis batenak. Larriagoak dira ondorioak HIESa dutenengan edo transplantatuen kasuetan, haien immunitate-sistema ahulak ezin baitio aurre egin birusaren birulentzia txikiari.
Bjørn Tore Kvarme

**Bjørn Tore Kvarme** norvergiako futbolari ohia da. Europako hainbat ligetan jokatu zuen, defentsa gisa.

## Ibilbidea 
Kvarme Rosenborgen hasi zen profesionalki jokatzen. Klub honetan sei denboraldiz egon zen liga bost aldiz irabazten. 1997an Liverpoolgo jokalaria bilakatu zen eta Premier Leaguean bi denboraldiz egon zen. AS Saint-Étienneen 1999tik 2001era jokatu zuen, kapitaina gisa. Honen ondoren Real Sociedadera pasa zen, klub gipuzkoarrean hiru denboraldi jokatuz. Rosenborgera itzuli baino lehen Bastian egon zen denboraldi erdiz. Bera ibilbide profesionala 2008an bukatu zen, Rosenborgen.

## Kanpo estekak
Carhaix-Plouguer

**Carhaix-Plouguer** (bretainieraz *Karaez-Plougêr*) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da, Bro Kernev lurralde historikoan dagoena. 2013ko erroldaren arabera 7.397 biztanle ditu.

## Geografia 
Poher eskualdean kokaturik dago, Bretainiaren barnealdeko Arréeko mendietan.

## Historia 
Aurrehistoriatik populatua izan da eremua. Erromatarren garaian Osimes leinu zeltiarra zen bertan eta lautada egokia izanda erromatarrek herri bat sortu zuten.

Gaur egungo herriaren lehen aipamena XII mendekoa da, *Carahes* izenarekin. Berehala bihurtu zen Poher eskualdeko hiri nagusia. Bretainiako dukeek ere toki estrategikotzat zuten eta hainbat eliza ere eraiki ziren.

XVIII. mendean herria berrantolatu zen Moreau injeniariaren diseinua oinarri hartuta. 1830ean Nantes eta Brestarteko ubidea ireki zen eta Carhaiseko nekazal produktuek irteera izan zutenez herriak garapen ekonomikoa ezagutu zuen. horretarako kaia eraiki zuen.

## Kultura 
Urtero uztailaren erdian *Vieilles Charrues Festival* ("Goldari zaharren jaialdia") ospatzen da. Europako musika jaialdi handienetakoa da, urtero 200.000 bisitari izaten dituena.

Bretoi hizkuntzari dagokionez 2008an lehen hezkuntzako haurren %21'49ak hezkuntza elebiduna jasotzen zuen.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Carhaix-Plouguer (29) Église Saint-Trémeur 03.JPG|Saint-Trémeur eliza.
Irudi:Carhaix-Plouguer (29) Église Saint-Pierre de Plouguer 03.JPG|Saint-Pierre eliza.
Irudi:Carhaix 22 Maison ancienne devenue syndicat d'initiative.jpg|Alde zaharreko etxea.
Irudi:Carhaix-Plouguer - Château de Kerampuil 02.JPG|Kerampuil jauregia.

## Herri senidetuak 
* Carrickmacross, 
* Dawlish, 
* Oiartzun, 

## Kanpo estekak
Basamortua (eleberria)

***Basamortua*** (frantsesez, *Désert*) Le Cléziok, 2008ko Literaturako Nobel saridunak, 1980an idatzitako eleberria da. 2009an Luis Berrizbeitiak euskaratu eta Elkar argitaletxeak argitaratu zuen.

## Argumentua 
Basamortua eleberrian, Le Cléziok bi istorio independente kontatzen ditu:
* Nurren eta basamortuko nomaden istorioa, A narratiba deiturikoa. 1909an milaka *basamortuko gerlari* eta bere ahaideak, Afrika iparraldeko tribuetakoak, Saguia el-Hamra eskualdean elkartu ostean eta, Ma el-Ainin *cheij*ak edo tribuko buruak gidatuak ibilaldi nekeza eta luzea hasi ziren frantziar armadari aurre egiteko asmoz. Ordea, basamortuko nomada haiek frantziar armadako osteek deuseztatu zituzten Mendebaldeko Sahararen kolonizazioaren bitartean, 1909 eta 1912 artean. Nur gaztea tragedia horren lekuko izan zen.
* Lallaren istorioa, B narratiba deiturikoa. Zenbait hamarkaden ondoren, 1960 eta 1970 artean, basamortuko nomaden mende hasierako kondaira lazgarri hura guztiek ia ahaztuta zeukatela, baita Lallak ere, gertatzen da istorio hori. Lalla neskatoa Saharako *gizon urdinen* ondorengo da, eta izeko Aammarekin bizi da Mediterraneoko hiri handi baten inguruan, basamortutik hurbil. Eguzkia eta haizea gogorrak izanagatik ere, Lallak dunak, isiltasuna eta, batez ere, askatasuna maite ditu. Zoriontsua da bere izekok eta Namán arrantzale zaharrak kontatzen dizkioten istorioak entzunez, eta legartzetan korrituz Hartani artzainaren ondoan, zeinekin maitasuna aurkitzen duen. Baina, mundu horri agur esan behar dio eta Marseillara itsasontziratu behar da, non emigratzaile askorekin batera bizimodua atera behar duen. Argazkilari batek, Lallaren edertasun arraroaz ohartuta, bizimodua hobetzea eskaintzen dio. Hala ere, basamortuko alaba denez gero, Lalla jaiolekura itzultzen da, bere benetako jatorrira. Zoriontasuna eta bizitzeko gogoa nabarmentzen dira.

## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak
Esku zikinen problema

Etika eta politikan, **esku zikinen problemak** politika helburuetarako norberaren moralaren aurka jokatzea zilegi den aztertzen du. Problema Makiavelok aztertu zuen XVI. mendearen hasieran *Il principe* bere liburuan. Konsekuentzialismotik, jokabideen balorazio normatiboa jokabide horrek ekarriko dituen ondorioei begira soilik egin behar da, "helburuak bitartekoak justifikatu" egiten dituela baieztatuz. Beste batzuen iritziz, gizalegea aparteko eta muturreko kasuetan soilik baztertu behar da. Problemak etikaren eta politikaren mugak gainditu eta herritarren artean ere zabaldu da, egun gizarteak politikagintzari buruz dituen iritziei eraginez.

## Kanpo estekak
Loki (gailua)

thumb|300px|F motako hormako lokia.
**Lokia** (edo **loki elektrikoa**) gailu elektrikoak hornidura elektrikora lotzen dituen gailua da. Atal ar eta emea du, bata bestean sartzen dena (ohikoena arra gailu elektrikoari kable bidez lotua eta emea horman atxikia). Atal emeari **hartunea** deritzo eta atal arrari **larakoa**.

## Arra eta emea 
**Loki emea**, baita ere **hartune** (**elektriko**) deritzona, horman atxikia izan ohi da eta argindar iturria da. Loki arren ziriak bertan lotzen dira, tokiko motaren arabera. Atal irisgarriak isolatzaile elektrikoaz osatuak daude, kontaktu elektrikoak zuloen barnean baitaude, batzuetan estaltzailez babestuak segurtasun arrazoiengatik. Mota batzuetan, ziri metaliko bat atal nagusitik irteten da, loki ar eta emearen arteko lehen ukitua ziurtatuz. Kasu hauetan lurrerako eroalea izaten da.

**Loki arra**, baita ere **larako** (**elektriko**) deritzona, loki emean barneratzen den gailua da, tresna elektrikoari kable batez lotua. Metalezko ziriak ditu, ohikoenak letoizkoak, baina nikelezkoak ere bai. Ziri hauek fase bat edo gehiago, neutro bat eta batzuetan lurrerakoa izaten dira. Mota askotan, monofasikoan adibidez, ez dago fasearen eta neutroaren arteko alderik.

## Loki motak 
thumb|300px|Loki motak estatuka

Loki elektrikoak itxura eta tamaina desberdina dute herrialdearen arabera. Ez dago lokien nazioarteko sailkapenik, baina badago AEBetako sailkapena bat, jatorrizko herrialdearen eta zirien araberakoa.

Gainera, ezin da guztiz ziurtatu bi loki, mota berekoak baina herrialde desberdinetakoak, bateragarriak direnik. Tentsioak eta babesak desberdinak izan daitezke. Ohikoa da europar lokiekin, ezen nahiz eta bata bestarekin ongi lotu, lurrerako konexioa desberdina izan daitekeen.

Image:CEE 7-17 plug.jpg|CEE 7/17

Image:Schuko plug and socket.png|F mota
Image:C plug.jpg|CEE 7/16 (C mota)
Image:Israeli-type-H-plugs-and-socket.jpg|Israel
Image:OutletPlug.jpg|Japonia
Image:Domestic AC Type B USA.jpg|AEB (B mota)
Image:M plug.jpg|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Polizoiaren problema

Ekonomian, **polizoiaren problema** edo **bizkarroiaren problema** estatu edo komunitate batetik eskaintzen diren zerbitzuak jaso, baina estatu edo komunitateari trukean ezer eskaintzen ez duten pertsona edo eragileen kasua aztertzen du. Adibidez, garraio publikoa txartela ordaindu gabe erabiltzen duten pertsonak (polizoiak, alegia) daude: pertsona guztiek berdin egingo balute, garraio publikoaren zerbitzua bertan behara utzi beharko litzateke. Problema ikuspuntu ekonomikotik aztertu da gehineb ta, joko-teoriaren tresnak erabiliz, problema eragileen arteko kooperazio eta lehia moduan azal baitaiteke. Soluzio praktiko moduan, kooperazioa ukatzen duen pertsonari isunak jarri edo ordainketa egitera behartzea (zergak ezarriz, adibidez) planteatu dira.

## Kontsumitzaile parasito 
Pertsona batzuk ez daude prest onuragarriak zaizkien ondasun edo zerbitzu kolektibo batzuengantik ordaintzeko: *kontsumitzaile parasito* esaten zaie. Hau da kontsumitzaile parasitoaren ezaugarri bereizgarria: ez du ondasun bat kontsumitzeagatik ordaintzen, zerbitzu hori erabiltzetik kanpo ezin delako utzi, eta nahiago izaten du besteek ordaindutakoaz baliatu. Beraz, gainerakoak parasitatuta suertatzen dira. Kontsumitzaile parasito edo bizkarroi horiek merkatua desitxuratu egiten dute, Estatuak beren onurarako jardutea lortzen baitute, ondasun kolektiboak kontsumitzen dituztelako.

Demagun jabekide batzuen gehiengoa ados dagoela pista asfaltatu bat finantzatzeko ekarpena egiteko. Gehienak prest daude behar den dirua jartzeko, baina bik ez dute nahi, eta pista eginez gero, ezin zaie ukatu pista hori erabiltzea. Denen adostasunik gabe obra ezin daitekeenez egin, sektore publikoari presioa egiten diote azkenean, hark eraiki dezan, horrek dakartzan ondorioekin: pistarako dirua premia handiagoko beste zerbaiterako erabil zitekeen, batetik, eta denbora asko itxaron behar izan da sarbidee hori eraikitzeko, bestetik.

## Kanpo estekak
Jon Gaztañaga

**Jon Gaztañaga Arrospide** (Andoain, Gipuzkoa, 1991ko ekainaren 28a-) futbolari gipuzkoar bat da. 

## Biografia 
Errealaren harrobian hezitakoa. Erdilari edo erdiko atzelari gisa aritu ohi da. Espainiako gazte mailako zenbait talderen parte izan da. 2008an, Espainiako 17 urtez azpiko selekzioarekin irabazi zuen Europako txapelketa, finalean 90 minutu jokatuz. Espainiako 18 urtez azpiko selekzioan ere aritu da.

2013-14 denboraldian lehenengo taldean jokatzen hasi zen, liga, kopa eta *Champions-*en minutuak izan zituela. 2015eko urtarrilean SD Ponferradinara laga zuen Real Sociedadek, denboraldiaren bukaera arte. Udan berriz ere laga zuen Errealak, denboraldiaren bukaera arte CD Numanciara.

2025eko udan Bigarren Federaziora igotzea lortu zuen Beasainekin.

## Kirol ibilbidea 
*2024ko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila errealaren webgunean
Bulego obala

thumb|250px|eskuinera|Bulego obala goitik ikusita.

**Bulego obala** (ingelesez *The Oval Office*) Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen bulego ofiziala da. Etxe Zuriaren Mendebaldeko Hegalean kokatzen da. Bulegoa itxura obalatuz diseinatua izan zen, Resolute idazmahaiaren atzealdean kokatzen diren eta hegoaldera begira dauden hiru leiho garai dituelarik. Iparraldean tximinia bat ere badu.

Bulego obalak lau ate ditu: ekialdeko ateak Arrosen lorategira jotzen du; mendebaldeko ateak berriz ikasgela pribatu batetara jotzen du; honek era berean Etxe Zuriko Langileen Buruzagiaren bulegora daramalarik; ipar-mendebaldeko ateak Mendebaldeko Hegalaren pasabide nagusira sartzeko aukera eskaintzen du; eta azkenik, ipar-ekialdeko ateak Presidentearen idazkariaren bulegora zuzentzen du.

## Kanpo estekak
Mount Alvernia

**Mount Alvernia** edo **Como Hill** (63 m) Bahametako mendirik altuena da. Karibeko uhartedi eta estatu honetako Cat uhartean dago. Apaiz batek 1940an lehen izena jarri baino lehen muino honen izen bakarra bigarrena zen. Gaur egun zenbait iturrik "Como Hill" mendi osoa eta "Mount Alvernia" tontorra izendatzeko desberdintasuna markatzen dute.

## Jakingarriak 
Mendiska uhartearen hegoaldean dago.

Muino honi izena eman ziona tontorrean ermita bat eraiki zuen John Hawes apaiz katolikoa izan zen. *Fra Jerome* ezizenaz ezagutzen zen ingeles horrek Bahametan 17 urte eman zituen. 1956an hil zen ia 80 urterekin eta baselizatik hurbil dagoen leize batean Hawesek berak bere buruarentzat prestatu zuen hilobian ehortzi zuten.

Guildford (Ingalaterra) eta Singapurreko ospitale batzuk edota Montego Bay (Jamaika), Brisbane (Australia), Pittsburgh (Pennsylvania) eta Newton (Massachusetts) hirietako eskola batzuek **Mount Alvernia** izena daramate; gehienak erlijio katolikoarekin, bereziki Frantziskotarrekin zerikusia duten instituzio pribatuak dira. Mendiaren izendapen berria, beraz, kongregazio honekin zerikusi zuzena du: *Monte Alvernia* edo *La Verna* deitzen zen Frantzisko Asiskoak bere fedea berreskuratu omen zuen mendia.

## Igoera 
Tontorrera igotzea atrakzio turistikoa da Hawesek eraikitako *The Hermitage* baseliza oso bisitatua delako; harrizko eskailera batzuek bide aldapatsua errazten dute. Igotzeko lekurik hurbilena New Bight herriska da; mendebaldeko kostaldean dago. Igoera herriko ''Queen's Highwayn* dagoen Konplexu Administratiboaren hegoaldean abiatzen da, Armbrister plantazioaren aztarnen iparraldean.

Mendira joateko dagoen arazo nagusia, beraz, Cat uharteak duen azpiegitura turistikoen eskasia da; uhartea bisitatzen duten gehienak bahamarrak dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bahamak
* Frantziskotar

## Kanpo estekak 
*  Mendia Peakbagger webgunean.
*  *Bahamas visitors guide''.
Javier Ros

**Javier Ros Añón** (Tutera, Nafarroa, 1990eko otsailaren 16a-) futbolari nafarra da. Iñigo Ros futbolariaren anaia gaztea da.

11 urtekin hasi zen errealan eta 2009an egin zuen debuta lehenengo taldearekin, Salamancan aurka, bigarren mailan. 2010eko urtarrilean Eibarrera joan zen mailegu moduan. Lehenengo mailan jokatu zuen txuriurdin taldean. 2009ko maiatzean kontratua berritu zuen 2014 urte arte. 2014ko udan errealarekin zeukan kontratua amaitu egin zen. Berehala RCD Mallorcarekin sinatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2023ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila errealaren webgunean
Uharte-estatu

thumb|Munduko uharte nazioak
**Uharte-estatu** bat uharte batek edo gehiagok osatzen duten estatua da. Munduan 48 uharte estatu daude, eta bi taldetan bana daitezke. Alde batetik, uharte estatu handiak eta erlatiboki biztanle asko dituztenak; eta bestetik, uharte estaturik txikienak.

Uharte estatu handienak kontinente batetik hurbil egon ohi dira, eta normalean kontinente horrekin kultura antzekotasunak izaten dituzte. Indonesia da uharte estaturik handiena. Australia ere talde honetako kide da; hala ere, hainbat ikerketek Ozeaniako sektore kontinentaltzat hartzen dute.

Uharte estaturik txikienak kontinenteetako estatuekin alderatuz ezberdinak izan ohi dira (batez ere kulturari dagokionez). Txikiak direnez, uharte estatu hauek natura baliabide urriak izan ohi dituzte. Gaur egun uharte estatu txikietan turismoak gero eta garrantzi handiagoa dauka. Talde honetan; besteak beste, Zipre, Bahamak, Tonga eta Maldivak daude.

Uharte estatu batzuk uharte batez edo biz osatuta daude (Erresuma Batua, adibidez); beste batzuk ehundaka edo milaka uharte hartzen dituzte barne (Maldivak, adibidez); eta herrialde batzuek beste batzuekin partekatzen dituzte uharteak (Haiti eta Dominikar Errepublikaren kasua, esaterako)

## Uharte estatuen zerrenda 
## Ikus, gainera 
* Uharte
* Uhartedi

## Kanpo estekak
Arabako armarria

thumb|250px|Egungo armarri ofiziala.
Egungo **Arabako armarria** 1993ko maiatzaren 5eko 14/1993 Foru Arauak- ikurrinari, Arabako lurralde historikoaren armarriari eta Foru Aldundiaren komunikazio-logotipoari buruzkoa- ezarri zuen. Hirugarren artikuluak honela deskribatzen du:

## Historia 
[thumb|250px|[Maria Sortzez Garbiaren katedrala|Maria Sortzez Garbiaren katedralean dagoen Arabako armarria.]]
Armarriak Arabako Ermandadean jatorria du, izan ere, bere zigilu edo armarria XV., XVII., XVIII eta XIX. mendeetako agirietan agertzen da. XVII. mendeko agiri batean Zabalateko auzoko batek bere hiribilduko zigilua deskribatu zuen: «haitza bat, tontorrean dorretxe bat, eta bere parean, zorrotik ateratako ezpatudun beso eta eskua. Dorrearen behealdean bere oinetan etzandako lehoi bat, atzaparrak ezpatan zituena». Herrialdeko beste hiribildu eta herri askok Zabaletako forua hartu eta armarria ere onartu zuten.

Armarria denboraren poderioz aldatuz joan zen:
* Armadun besoa batzuetan haitzetik irten da eta bestetan gazteluaren leihotik.
* Lehoiak, batzuetan besoa erasotzen du eta bestetan bizkarra eman.
* «Justicia» (justizia) hitza ez zen XVIII. mendera arte agertu. Hasieran ermandadeak gaizkileen aurkako justizia zuen lema, gero, XVI. mendean, Elorriagako batzarraren garaian, handiagotze hitza agertuz.
* Koroa 1671n agertu zen, tinbre, lantzak, banderak eta kanoiekin batera.

Aditu batzuen ustez, ikur hauek Gaztela eta Leongo erresumetatik zetozen. Zabaletako armarriaren garaikidea zen Fernando III.a Gaztelakoak ere ikur berberak erabiltzen zituen eta gazteluak defentsa eta lehoiak erasoa irudikatzen dituzte.

## Arabako Ahaldun Nagusiaren armarria 
14/1993 Foru Arauaren 7. artikuluak Arabako Ahaldun Nagusiaren armarria deskribatzen du:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arabako bandera
* Gasteizko armarria
* Gasteizko bandera

## Kanpo estekak
Coat-Méal

**Coat-Méal** (bretainieraz *Koz-Meal*) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da.

## Kanpo estekak
Collorec

**Collorec** (bretainieraz *Koloreg*) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da.

## Kanpo estekak
Kiss Alive! 1975-2000

***Kiss Alive! 1975–2000*** Kiss hard rock talde amerikarraren zuzenezko grabazioen bilduma da. 2006ko azaroaren 21ean argitaratua izan zen Universal Musicen eskutik.

The Millennium Concert (Vancouverreko, Canada, BC Place Stadiumean 1999ko abenduaren 31n grabatua) Alive IV moduan argitaratzekoa zen 2000 urtean, baina Kissen diskografika zen Mercury Universal/Vivendi taldeak hartu zuenez, Alive Iv alde batera utzi zuten. Geroago Universalek onartu zuen Kissek Mercury erabiltzea Alive IV kaleratzeko baina The Millenium Concert izenarekin. Baina behin behineko modu baten alde batera utzi zuten eta Symphony: Alive IV argitaratu zuten Kiss Records/Sanctuary Recordsekin 2003an.

Diskekin datorren 72 orrialdeko liburuxkan akats bat dator: "Cold Gin" abestiko idazle kredituak Paul Stanleyri eman zizkioten Ace Frehleyri eman beharrean.

## Abesti zerrenda 
# ***Alive!***
# ***Alive II*** bonus track batekin, "Rock and Roll All Nite" abestiaren irratirako bertsioa.
# ***Alive III*** bonus track batekin, "Take it Off" abestiaren zuzeneko bertsioa.
# ***Alive! The Millennium Concert*** (Alive IV izango zena):

### *Alive! The Millennium Concert*ko abesti zerrenda 
Rock and Roll All Nite The Millennium Concertko kantu bakarra da Alive! bilduma aurretik argitaratua izan dena, taldearen 2001ko The Box Setean agertzen baita.
2,000 Man eta God of Thunder Best Buy edizioan agertzen dira, eta Detroit Rock City iTunes edizioan.

## Zerrendak 
**Albuma**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bondy

**Bondy** Sena Saint-Denis departamenduan dagoen udalerria da, Parisko ipar-ekialdeko aldirietan, Porte de Pantin-etik 9 kilometrora.

Herriaren leloa *Heureux sous son ombre* da (*"Zoriontsu haren itzalpean*"), antzinako Bondyko basoari dagokiola.

## Biztanleria 
Bondy bi kantonamendutan banatua dago:
* Bondy-Nord-Ouest, 24.953 biztanle (1999)
* Bondy-Sud-Est, 21.873 biztanle (1999)

Iturria: INSEE.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Larako

thumb|Zurezko larako bat
**Larako** edo **kabila**, burdinazko edo zurezko pieza da, iltzearen antzekoa, zulo batean sartzen dena edo bi osagai zulodun elkartzeko erabiltzen dena. Ebenisterian askotan erabiltzen dute aurrefabrikatutako altzarietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikons

***Ikons*** 4 CD dituen bilduma da, Universal Music Groupek argitaratua, Kiss hard rock talde amerikarrak grabatutako materiala duena. Bildumako CD bakoitza taldekide original bakoitzaren izena du, eta taldekide bakoitzaren ekarpenak biltzen ditu.

## Abesti zerrenda 
### 1. Diska (Gorria): The Demon 
# "God of Thunder", * Destroyer* albumetik
# "Almost Human" from *Love Gun* albumetik
# "Calling Dr. Love", *Rock and Roll Over* albumetik
# "Ladies Room", *Rock and Roll Over* albumetik
# "Christine Sixteen", *Love Gun* albumetik
# "Deuce", * Kiss* albumetik
# "Rock and Roll All Nite", * Dressed to Kill* albumetik
# "Cold Gin", *Kiss* albumetik
# "Parasite", *Hotter Than Hell* albumetik
# "Larger Than Life", *Alive II* albumetik
# "Love 'em and Leave 'em", *Rock and Roll Over* albumetik
# "Plaster Caster", *Love Gun* albumetik
# "Radioactive", * Gene Simmons* albumetik
# "Charisma", * Dynasty* albumetik

### 2. Diska (Morea): The Starchild 
# "Detroit Rock City", *Destroyer* albumetik
# "Love Gun", *Love Gun* albumetik
# "Take Me", *Rock and Roll Over* albumetik
# "Strutter", *Kiss* albumetik
# "C'mon and Love Me", *Dressed To Kill* albumetik
# "Hotter Than Hell", *Hotter Than Hell* albumetik
# "100,000 Years", *Kiss* albumetik
# "Rock Bottom", *Dressed To Kill* albumetik
# "Do You Love Me?", *Destroyer* albumetik
# "All American Man", *Alive II* albumetik
# "Mr. Speed", *Rock and Roll Over* albumetik
# "I Stole Your Love", *Love Gun* albumetik
# "Wouldn't You Like to Know Me", *Paul Stanley* albumetik
# "I Was Made for Lovin' You", *Dynasty* albumetik

### 3. Diska (Urdina): Space Ace 
# "New York Groove", *Ace Frehley* albumetik
# "Shock Me", *Love Gun* albumetik
# "2,000 Man", *Dynasty* albumetik
# "Rocket Ride", *Alive II* albumetik
# "Snow Blind", *Ace Frehley* albumetik
# "Speedin' Back to My Baby", *Ace Frehley* albumetik
# "Talk to Me", *Unmasked* albumetik
# "What's on Your Mind", *Ace Frehley* albumetik
# "Rip It Out", *Ace Frehley* albumetik
# "Save Your Love", *Dynasty* albumetik
# "Hard Times", *Dynasty* albumetik
# "Two Sides of the Coin", *Unmasked* albumetik
# "Dark Light", *Music from "The Elder"* albumetik
# "Into the Void", *Psycho Circus* albumetik

### 4. Diska (Berdea): The Catman 
# "Hard Luck Woman", *Rock and Roll Over* albumetik
# "Baby Driver", *Rock and Roll Over* albumetik
# "Hooligan", *Love Gun* albumetik
# "Beth", *Destroyer* albumetik
# "I Can't Stop the Rain", *Peter Criss* albumetik
# "Black Diamond", *Kiss* albumetik
# "Mainline", *Hotter Than Hell* albumetik
# "Don't You Let Me Down", *Peter Criss* albumetik
# "Dirty Livin'", *Dynasty* albumetik
# "Getaway", *Dressed To Kill* albumetik
# "Strange Ways", *Hotter Than Hell* albumetik
# "That's The Kind of Sugar Papa Likes", *Peter Criss* albumetik
# "Easy Thing", *Peter Criss* albumetik
# "I Finally Found My Way", *Psycho Circus* albumetik

## Kanpo estekak 
* NEW KISS CD SET at KissOnline.com
* *Ikons* at KissFAQ.com
Sowetoko altxaldia

**Sowetoko altxaldia** () ikasle beltzen manifestazio eta protestaldi sail bat izan zen, 1976ko ekainaren 16ko goizean Soweton hasi zirenak, Hegoafrikan. 20.000 gazte inguru parte hartu zuten agerraldi horietan. Poliziak haien aurka erabili zuen bortizkeriaren ondorioz, gutxienez 176 pertsona hil ziren eta ehunka zauritu.

## Protesten arrazoiak 
1948. urtetik 1980ko hamarkadaren bukaera arte Hegoafrikan indarrean izan zen apartheid sistemak zuriak beste arrazako herritarrengandik banantzea zuen helburu. Bereizketa sistema horren arauetako bat 1953ko Bantu Heziketa Legea zen, beltzen "izaera eta beharretara" egokituriko hezkuntza ezarri zuena. Natiboen Aferetako ministro Hendrik Verwoerdek era honetan azaldu zuen legearen helburua: "natiboei txikitatik irakatsi behar zaie europarrekiko berdintasuna ez dela beraientzat". Ehunka lagun zauritu zituzten. Ikasleen matxinada beste hiri batzuetara hedatu zen, Pretoria, Durban eta Lurmutur Hirira besteak beste, eta Hegoafrikan inoiz izandako indarkeria olde handiena bihurtu zen.

Egun hartan bertan, Hegoafrikako Gobernuak larrialdi egoera ezarri zuen. Indarrean egon zen 13 urteetan gutxienez beste 750 gazte erailak izan ziren, 10.000 atxilotuak eta anitz torturatuak.

## Memoriala 
2002an, 26. urteurrena betetzean, ekainaren 16 hartako gertaeren inguruko museo bat ireki zuten Soweton. Argazki eta bideoen bitartez, Hegoafrikaren historia aldatu zuten jazoerak azaltzen dira. Agiri grafikoen artean Hector Robertsen 13 urteko haurraren heriotza jasotzen duen irudia dago ikusgai apartheidaren polizia zuri batek hura
tirokatu zuen lekutik gertu eraikitako memorialean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *S. Africa marking Soweto uprising*, BBC News, bbc.co.uk
*  Antoinette Sitholek (Pieterson) Sowetoko altxaldian grabatutako audioa, download.guardian.co.uk
*  *The student uprisings on the 16th of June 1976 and related events*, sowetouprisings.com
* Pohlandt-McCormick, Helena, *"I Saw a Nightmare..." Doing Violence to Memory: The Soweto Uprising, June 16, 1976*, Columbia University Press, 2005, gutenberg-e.org
Crozon

**Crozon** () Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da, Bro Kernev udalerrian dagoena. 2013ko erroldaren arabera 7.634 biztanle ditu.

Île Longue, Frantziako Itsas Armadako itsaspekoen basea, bertan dago.

## Geografia 
Bretainia mendebaldeko Crozon penintsulan kokaturik dago eta inguruko herri handiena da. Penintsula osatzen duten beste udalerriak Camaret-sur-Mer, Roscanvel, Lanvéoc, Landévennec eta Telgruc-sur-Mer dira.

## Historia 
Lostmarc'h eta de Ty-ar-C'huré eremuetako multzo megalitikoek eskualdea aintzinatik populatua izan zela erakusten dute.

1543an René I.a Rohangoak eta Ambroise Parék penintsula gotortu zuten Bretainia ingelesen balizko erasoetatik babesteko.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:20110824 Crozon (13).jpg|Saint-Pierre eliza
Irudi:Front de mer de Morgat-CROZON.jpg|Etxe koloretsuak itsasertzean.
Irudi:Le port de Morgat - 001.JPG|Morgateko kaia.
Irudi:Morgat 8006.jpg|Morgat hondartza.
Irudi:Bretagne - Finistère - cap de la chèvre 010.JPG|Chèvre lurmuturra.
Irudi:050 La Pointe de Dinan.JPG|Dinan lurmuturra.
Irudi:Anse de Morgat - 002.JPG|Kostaldea.
Irudi:Menhirs de Lost Marc'h-CROZON.jpg|Lostmarc'heko Menhirra.

## Hiri senidetuak 
* Sligo, 
* Pralognan-la-Vanoise, 

## Kanpo estekak
Dinéault

**Dinéault** (bretainieraz *Dineol*) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da.
[erdian|thumb|[Brigantia (jainkosa)|Brigantia irudikatzen omen duen eskulturako zatiak. K.o. I. mendea. Bretainiako museoa.]]

## Kanpo estekak
Le Drennec

**Le Drennec** (bretainieraz *An Dreneg*) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da.

## Kanpo estekak
Ergué-Gabéric

**Ergué-Gabéric** (bretainieraz *An Erge-Vras*) Bretainiako eta Finistère departamenduko udalerria da.

## Kanpo estekak
Eliseo jauregia

**Eliseo jauregia** —frantsesez '''palais de l'Élysée'''— Frantziako Bigarren Errepublikaren garaitik aurrera Frantziako Errepublikako presidentearen egoitza ofiziala da.

Paris hiriburuko 8. barrutiko Faubourg-Saint-Honoré karrikako 55. zenbakian kokatzen da. 1718 - 1722 artean eraikia izan zen, arkitektoa Armand-Claude Mollet izan zelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Facade jardin Palais de l'Élysée.JPG|Jauregiko lorategiaren aurrealdea
Irudi:Salle des fetes elysee 4.JPG|Ospakizunen aretoa
Irudi:Salon des portaits 2.JPG|Presidentearen bulego pribatua
Irudi:Salon Pompadour 2.JPG|Pompadour aretoa

## Ikus gainera 
* Hôtel Matignon

## Kanpo estekak 
* Eliseo jauregiaren webgune ofiziala
March On, Bahamaland

**March On, Bahamaland** Bahametako ereserkia da.

## Jakingarriak 
Musika eta hitzak Timothy Gibsonek egin zituen.

1973ko uztailaren 10ean onartu zen ereserki nazionaltzat, hau da uharte nazio honek independentzia lortu zuenean. Lehiaketa baten irabazlea izan zen.

## Hitzak 
:Lift up your head to the rising sun, Bahamaland;
:March on to glory, your bright banners waving high.

:See how the world marks the manner of your bearing!
:Pledge to excel through love and unity.

:Pressing onward, march together
:to a common loftier goal;

:Steady sunward, tho' the weather
:hide the wide and treachrous shoal.

:Lift up your head to the rising sun, Bahamaland,
:'Til the road you've trod lead unto your God,
:March on, Bahamaland.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bahamak

## Kanpo estekak 
*  *Bahamas National Anthem: March On Bahamaland*, *The Bahamas guide* webgunean.
*  Ereserkia *Musicnotes.com* webgunean.
Bizkaiko armarria

eskuinera|240x240px|Bizkaiko armarria.
**Bizkaiko armarria** Jatorrizko Bizkai-Lurraldearen Nortasun-Adierazgarriei buruzko abenduaren 15eko 1986/12 Foru Arauaren hirugarren idazpuruen laugarren atalak ezarri eta 2007an ukituak eman zizkioten:

Armarria Bizkaiko jaunen armarrian oinarrituta dago. Hala ere, 1986an tradizionalak ziren zenbait osagai desagertu ziren: Haroko leinuaren ikurra ziren arkume batez gizenduriko otsoak eta goikaldean agertzen zen lehoia hain zuzen ere. 1894an, Sabino Aranak, esan zuen otsoak jauntxoen ordezkari zirela, eta hark «elementu exotikotzat» hartzen zituela Bizkaiko benetako tradizio historikoan.
Sabindar proposamenak lehoiaren burua ere ezabatzen zuen, «espainiarren sinboloa delako». Denbora aurrera joanda XX. mendean aldaketa hauek onartu ziren.

Nahiz eta batzuk haritza Gernikako arbola dela esan, haritza betidanik Bizkaiko Jaurerriaren armarrian izan da.

Fitxategi:Escudo histórico de Vizcaya s XV a XX.svg|XV.-XIX. mendeetakoa
Fitxategi:Escudo de Vizcaya.svg|1986-2007koa

## Zerikusia duten armarriak 

Fitxategi:Ph seal nueva vizcaya (new render).png|Bizkai Berria estatuko (Filipinak) armarria
Fitxategi:Coat of arms of Durango.svg|Durango estatuko (Mexiko) armarria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko bandera
* Bilboko armarria
* Bilboko bandera

## Kanpo estekak
Bizkaiko bandera

thumb|200px|eskuinera|Bizkaiko bandera
**Bizkaiko bandera** Foru Aldundiak Bizkaiarako ofizialki onartutako bandera da. Jatorrizko Bizkai-Lurraldearen Nortasun-Adierazgarriei buruzko abenduaren 15eko 1986/12 Foru Arauaren bigarren idazpuruen bigarren atalak ezarri zuen:

Jatorrizkoa karmin-kolorea zen, askotan Gaztelako Koroaren inguruan zebiltzan Erdi Aroko erakundeek (tartean Arabak) erabiltzen zuten. Lehendabiziko aipamenak XVI. mendekoak dira, antzinena 1559ko azaroaren 23koa, noiz korrejidoreak sindikoak gorde zezala eskatu zuen. Bizkaiko armarria betidanik erdi-erdian izan du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko armarria

## Kanpo estekak
E pluribus unum

[thumb|***E pluribus unum***, Estatu Batuetako nazio zigilu ofizialean ageri den [goiburua.]]

***E pluribus unum*** (euskaraz «anitzen artetik, bat») latinezko lokuzio bat da, Estatu Batuetako *Seal of the United States* nazio-zigiluan ageri dena, eta 1956 urte arte, *de facto*, Estatu Batuetako nazio goiburu nagusia izan zena. Goiburuak Estatu Batuen sorrerari egiten dio erreferentzia, XVIII. mendean 13 koloniak Erresuma Batuaren mendekotasunari aurre egin eta independentzia deklaratzea erabaki zutenean.

## Kanpo estekak
Brian Blessed

**Brian Blessed** (Mexborough, Yorkshire konderria, 1936ko urriaren 9a) aktore, idazle eta abenturazale ingeles bat da. Bere ahots ozen eta boteretsua eta presentzia bikainarengatik ezaguna da. Antzerki nahiz zineman izaera indartsu eta biziko pertsonaiak antzeztu izan ohi ditu.

Ziurrenik Euskal Herrian ETB telebista katean emititutako Blackadder nahiz beste hainbat britainiar telesailetan agertu izanagatik ezaguna izango da, horien artean, Ni, Klaudio telesailan Zesar Augustoren papera antzeztu zuen.

1991ko *Robin Hood: Prince of Thieves* filma ospetsuan ere Lockxleyko jaunaren papera antzeztu zuen.

Bere zaletasuneko bat bidaiatzea da, horregatik bidai dokumental ugariren aurkezlea ere izan da. Haurrentzako ipuinetan ere bikoiztaile gisa bere ahotsa jarri izan ohi du.

## Kanpo estekak 
* Brian Blessed aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
.mobi

.mobi ICANNek (Internet Corporation for Assigned Names and Numbers) sortutako goi mailako domeinu orokor bat da, babestutako domeinu gisa. Gailu mugikorretara eta tresna hauetarako zerbitzuak eskaintzen dituzten enpresetara mugatua izango da. Estará restringido para dispositivos móviles y páginas que provean servicios para estos en páginas a las que se pueda acceder mediante estos mismos dispositivos. Google, Microsoft, Nokia, Samsung, Ericsson, Vodafone, T-Mobile, Telefónica Móviles, Telecom Italia Mobile, Orascom Telecom, GSM Association, Hutchison Whampoa, Syniverse Technologies, eta VISA konpainiek osatutako multzoak babestua izango da..

Domeinu honetako zerbitzu asko erabil litzaketen tresna asko sakelako telefonoak izan daitezkeenez, nolabaiteko gainjarpena gerta liteke domeinu honek eta txanda berean ICANNek sortutako .tel domeinuak izango luketen merkatu esparruen artean.

## .mobi domeinuaren abantailak 
.mobi domeinuen garapenak gutxieneko hainbat estandar bete behar ditu, hala nola XHTML-MP (WAP 2.0) soslaia mugikorra izatea, framerik ez erabiltzea, "div" erabiltzea taulen ordez, zerbitzaria konfiguratzea bigarren mailako domeinuari erantzuteko ("www" idatzi gabe erantzutea) eta edukia, batez ere, irudiak, gailuaren ezaugarrietara moldatzea gomendatzen da.

Honela, garatutako WAP guneak pantaila txikietan eta kode arazorik gabe ikustea bermatzen da.

## Kanpo estekak
Maritxu, nora zoaz?

***Maritxu, nora zoaz?*** euskal abesti herrikoi bat da. ***Mariya, nora zoaz?*** izenez dator testu zaharrenetan, eta **Maria nora zoaz** izena ere erabili izan da.

Oso bertso ezaguna da. Bertsolaritzan oso sarritan erabiltzen da. Bertsolaritzaren Datu-Basean bat-bateko saioetako grabazioetan 20tik gora erreferentzia agertzen dira.

Doinua zortziko txikiko bertsokeraren ohiko adibidea izaten da, eta Bertsozale Elkartearen datu basean jasota dago, noski. 

## Partitura eta audioa 
Honela hasten da abestia:
\relative d' 
{\time 2/4 \key g \major  
 d8 g8 g4 fis8 g8 a8 b8 
 g8 a8 b8 c8 b4 a4

 d,8 g8 g4 fis8 g8 a8 b8 
 c8 d8 b8 c8 a4 g4

 b8 c8 d4 e8 d8 c8 b8
 g8 a8 b8 c8 b4 a4

 d,8 g8 g4 fis8 g8 a8 b8 
 c8 d8 b8 c8 a4 g8 r8
}
\addlyrics 
{  
—Ma -- ri -- txu, no -- ra zo -- az 
e -- der ga -- lant ho -- ri?
—I -- tu -- rri -- ra, Bar -- to -- lo, 
nahi ba -- de -- zu_e -- to -- rri.
—I -- tu -- rri -- an zer da -- go?
—Ar -- do -- txo txu -- ri -- a.
—Bi -- ok e -- dan -- go du -- gu
nahi de -- gun guz -- ti -- a.
}

## Hitzak 
Abestia bi pertsonaren arteko elkarrizketa da: lehenik, Bartolo mintzo da; gero, Maritxu.

Abestiaren jatorrizko bertsioak lau ahapaldi ditu, baina lehena da kantatuena eta ezagunena:

Fitxategi:Maritxu nora zoaz antzerkia 3.jpg|link=|alt=
Fitxategi:Hortense Haudebourt-Lescot - Couple of Italian lovers.jpg|link=|alt=
Fitxategi:“Erromerian”, Aurelio Arteta.jpg|link=|alt=
Fitxategi:Couple at sunset on the beach.jpg|link=|alt=
Fitxategi:Idilio en los campos de sport.jpg|link=|alt=

## Bertsioak 
Abestiaren hainbat bertsio daude. Jatorrizkotzat bildu zen bertsioaz beste, ezagunenetako bat Drindots musika taldearena da, 1990eko hamarkadan moldatua, oinarritzat hartuta alde batetik jatorrizko bertsioa, eta bestetik Lou Reeden eta Velvet Underground musika taldearen *Sweet Jane* ("Jane goxoa") abestiaren doinua.

Zabalkundea izan duen beste bertsio bat Urkorena da.

## Zortziko txikia 
Zortziko txikiko neurria duten beste bertso asko eta asko zuzen zuzenean kanta daitezke *Maritxu nora zoaz* doinuarekin, euskarazkoak eta nazioartekoak ere bai. Esate baterako, hauek:

* ''Annie's Song (John Denver, 1974)* 
* *Behin batean Loiolan (Bilintx)*
* Internazionala (Pierre Degeyter*, 1888)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Maritxu nora zoaz?* abestiaren bertsio klasikoa, Youtube webgunean.
* Drindots musika taldearen *Maritxu nora zoaz?'' abestiaren bertsioa, Youtube webgunean.
Metodo hipotetiko deduktibo

**Metodo hipotetiko-deduktiboa** zientziak bere teoria eta legeak eratzeko ereduetako bat da, Karl Popper zientziaren filosofoak proposatu, aztertu eta zehaztu zuena. Metodo induktiboan ez bezala, non egitateak eta behaketak ikerketa zientifikoaren hasiera eta amaiera diren, metodo hipotetiko-deduktiboan ikerketa zientifikoak zientzialariak proposatzen dituen hipotesietatik abiatzen da. Hipotesi horiek zientzialariak planteatu dituen problemetan dute jatorri; dedukzioa erabiliz, beste hipotesi zenbaitetara helduko da, jasoko diren behaketei buruz ondorioak aurresango dituztenak; amaieran behaketa horiek izango dira, hain zuzen, hipotesietatik abiatuta eratu diren teoriak eta legeak baieztatzen dituztenak.

## Kanpo estekak 
* Metodo hipotetiko-deduktiboa, Gizapedian.
Partiketa (matematika)

thumb|220px|Zirkuluaren partiketa 6 zatitan {A1, ... , A6}.
Matematikan, {Ai: *i* ∈ I} azpimultzoen familia A multzoaren **partiketa** bat izan dadin hauek dira betebeharrak:

# A_i \neq \emptyset i \in I guztietarako.
# \bigcup_{i\in I} A_i = A.
# A_i \cap A_j \neq \emptyset \Rightarrow A_i=A_j.

Beraz, estalki bat da non familiako azpimultzoak, binaka hartuta, disjuntuak diren (hau da, haien ebakidura hutsa da).

## Adibide batzuk 
* Edozein elementu bakarreko multzok {*x*} partiketa bat baino ez du: { {*x*} }.
* Edozein multzo ez-hutsetarako *X*, *P* = {*X*} *X*-ren partiketako bat da.
* { 1, 2, 3 } multzoak 5 partiketa hauek ditu:
** { {1}, {2}, {3} }, batzuetan, 1/2/3 idazten da.
** { {1, 2}, {3} }, batzuetan, 12/3 idazten da.
** { {1, 3}, {2} }, batzuetan, 13/2 idazten da.
** { {1}, {2, 3} }, batzuetan, 1/23 idazten da.
** { {1, 2, 3} }, batzuetan, 123 idazten da.
* Kontuan izan:
** { {}, {1,3}, {2} } ez da partiketa bat (multzo hutsa baitauka).

## Multzo finitu batek dituen partiketen kopurua 
*Bell*en zenbakia *B**n*, Eric Temple Bellen omenez hala deiturikoa, *n* elementuko multzo batek dituen partiketa desberdinen kopurua da. *Bell*en lehenengo zenbakiak hauek dira: *B*0 = 1,
*B*1 = 1, *B*2 = 2, *B*3 = 5, *B*4 = 15, *B*5 = 52, *B*6 = 203 OEIS:segida

*Bell*en zenbakiek honako formula errepikari hau betetzen dute: B_{n+1}=\sum_{k=0}^n {n\choose k}B_k.

## Kanpo estekak
Petxa

[thumb|250px|[Nekazaritza|Laborariak igitan. XIV. mendeko irudia (*Tacuinum sanitatis*)]]
**Petxa** zerga edo kontribuzioa zen, nekazari bilauek erregeari edo lurraren jabeari ordaintzen ziotena. Kapareak, elizgizonak eta frankoak salbuetsirik zeuden.

## Petxak Nafarroako Erresuman 
Erdi Aroan Nafarroako lurra erregeren (gehiena), nobleen eta elizaren (katedrala, abade-etxe eta monasterio handiak...) eskuetan zegoen. Nekazariek lurraren jabeari uztaren parte bat (petxa) ordaintzen zioten, jatorrian %5 eta %10en artekoa. Esate baterako, 1307ko agiri baten arabera, Tafallan eta Anuen %5 zen. XI. mende amaieran eta XII. mendean, maiz *opilarinzada* izeneko petxa, gari eta ardotan ordaintzen zena, ezartzen zitzaien nekazariei. Horrez gain, astean egun batez errege edo jaunarendako lan egin behar izaten zuten.

XII. mende amaieratik aurrera, Antso VI.a laborarien zerga guztiak bateratzen hasi zen, urteko petxa bakarra ezarriz. Abeltzaintza nagusi zen iparraldeko haranetan petxak dirutan paratu zituen (3-4 sueldo etxe bakoitzeko) eta hegoaldean petxa mistoak (Basaburuan adibidez, 1192an, 4 sueldo eta 6 erregu olo etxeko) Beste batzuetan, petxa laborari bakoitzari ezarri beharrean, herri edo haran osoari ezarri zitzaion (*petxa finkoa*). Dena dela, bateratzea ez zen erabatekoa izan, eta beste petxa batzuek iraun zuten, hala nola eiurdea (mendian bazkatzen ziren zerriengatik ordaintzen zena) edo *afaria*.

Antso VII.ak petxak bateratzen jarraitu zuen. Petxa finkoak herri eta haran askotan ezarri zituen eta erregeari zor zitzaizkion lan-egunak zehaztu zituen. Biztanleria handitu edo gutxitu arren, herri bakoitzaren petxa finkoak urtez urte aldatu gabe irauten zuen. Beraz, biztanleriaren eta ekonomiaren oparoaldietan, petxeroentzako onuragarria zen sistema hau. Errege ogasunak ere onurak ateratzen zituen, hala nola petxak errazkiago kobratzea eta diru sarrerak aurreikustea.

Karlos II.aren erregealdian sistema horrek porrot egin zuen. Batetik, inflazioak dirutan kobratutako petxen balioa galarazten zuen eta, bestetik, Izurri Beltzak petxero askoren heriotza ekarri zuen. Beraz, zeuzkan gastu handiei erantzuteko, Karlos II.ak ohiz kanpoko zergak onartzeko eskatu behar izan zien Gorteei. Handik aurrera, ohiz kanpoko zergak izan ziren Nafarroako errege ogasunaren diru sarrerarik garrantzitsuena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erdi Aroko krisialdia Euskal Herrian

## Kanpo estekak
Jakintza ikastola (Donostia)

**Jakintza** Ikastola Donostiako Antigua auzoan kokaturik dagoen D ereduko ikastetxe publiko bat da. Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Saila da ikastetxearen titularra. Gaur egun, bi eraikuntzatan banatuta dago. Haur Hezkuntza eta Lehen Hezkuntzako 6. maila arteko ikasleak jasotzen ditu. Jakintza ikastetxea 1963. urtean sortu zen.

## Historia 
### Aurrekariak 
Euskaraz irakasteko euskal eskola autonomoak —edo ikastolak— han eta hemen jaio baziren ere, euskara eta euskal kultura sustatzeko helburuz, frankismoak ezabatu egin zituen ikastolak. Debeku zorrotzen artean, 1944an, guraso talde batek eta Elbira Zipitria irakasleak ezkutuko ikastola bat ireki zuten haren etxean, Donostiako parte zaharrean. Zipitriaren lana funtsezkoa izan zen, gerra aurreko tradizioarekiko lotura gorde zuelako eta pedagogi ikuspegi aurreratuak erabili zituelako.

1950eko hamarkadan, beste andereño batzuek ikastolak zabaldu zituzten Donostian eta 1960ko hamarkadako loraldia zela eta, ikastolak Euskal Herri osora zabaldu ziren.

### Sorrera 
Testuinguru hartan, 1963-1964 ikasturtean sortu zen Antiguako Jakintza Ikastola. Hasieran, Erregezain kaleko etxebizitza batean, Aintzane Astiazaranek eskolak ematen zizkien auzoko haur batzuei. Urte batzuk maileguz eskatutako lokaletan kokatu ondoren, 1967an Jakintza Kultur Elkartea sortu zen eta Mikeleteen pasealekuko egoitza erosi zuen ikastolak. Garai hartan, ahalegin handia egin behar izan zuten familiek eta Antiguako bizilagun askok, egoera ekonomiko larriari eta frankismoak ezarritako jazarraldiari erantzunez, ikastola aurrera ateratzeko.

Jakintza handitzen eta sendotzen joan zenez, 1970-1971 ikasturtean, aurretik maileguan erabilitako lokal batzuk erabili behar izan zituen berriz ere. Horrela, 1973an, Heriz pasealekuko San Rafael ikastetxeko lau gela alokatu zituen 110 ikaslerentzat, baina Hezkuntzako Lege Orokorra garai hartantxe ezarri berria zenez, debekatuta geratu zen eskola bat eraikin batean baino gehiagotan egotea. Beraz, Jakintza Kultur Elkarteak egoitza bakar bat aurkitzeko irtenbide bila hasi zen.

1974an, Donostiako elizbarrutiak salgai jarri zuen San Sebastian Martir ikastetxea eta salneurria Jakintzako kideentzat gehiegizkoa izan arren, erostea erabaki zuten, lege antolamendu berriak oso egoera larrian jarri baitzuen ikastola.

1974ko irailaren 14an, eraikina erosi eta Lugaritz Berri SA sortu zuten jabetza kudeatzeko.

## Hezkuntza proiektua 
Jakintza Ikastetxearen hezkuntza proiektua honako printzipio edo balioetan oinarritzen da:

* Euskalduna eta euskal kulturan errotua,
* auzokoa,
* akonfesionala,
* eleaniztuna, berritzailea,
* parte hartzailea,
* inklusiboa,
* garapen integralaren aldekoa,
* elkarbizitzan, berdintasunean eta hezkidetzan oinarritua,
* ingurunearekiko arduratsua
* teknologia berrien bultzatzailea.

Bestetik, Irakaskuntza prozesuaren ezaugarriak: jakin-mina, espiritu kritikoa, berdintasun eraginkorra, osasuna, metodologia aktiboa, autoestimua, autonomia, begirunea, askatasuna eta elkarbizitza dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jakintza ikastolako webgunea
Nafarroako bandera

**Nafarroako Foru Erkidegoko bandera** Nafarroako Foru Eraentza Berrezarri eta Hobetzeari buruzko abuztuaren 10eko 13/1982 Lege Organikoaren 7.2 artikuluak ezarri zuen:

Armarria aurreko atalak deskribatzen du:

## Historia 
Egungo bandera lehendabizikoz 1910ean deskribatu zuten hiru euskaltzalek: Kanpion, Altadill eta Oloritzek hain zuzen ere. Haiek kolore gorria aukeratu zuten, armarriaren zelaiaren kolorea zelako.

Nafarroako Erresuman ez zegoen berez Erresumaren bandera baizik eta erregearen ikurra. Hala ere, Martin Larraiotzek esanetan, jadanik XIV. mendean Paris konkistatzea saiatu zuten Karlos II.a Nafarroakoaren soldaduek txapela gorriak zeramatzaten. 1512an ere, Nafarroako konkistaren garaian, Fadrique Álvarez de Toledo Albako Dukearen kronista zen Luis Correak ere horrela zioen: *aurrekaldean inoiz babesik gabe uztea zin egindako eta zenbait urrezko xarpak zituen bandera gorriztadun hirurehun lagun inguru zutik itxoiten zeuden*.

## Bandera ofizialak 

Fitxategi:Bandera_de_Navarra_(1931-1937).svg|Espainiako Bigarren Errepublikakoa (1931-1937)
Fitxategi:Bandera_de_Navarra_(1937-1981).svg|Frankismo eta Trantsiziokoa (1937-1981)

## Bandera historikoa 

Fitxategi:Bandera de Reino de Navarra.svg|Nafarroako errege-erreginen ikurra. Bandera hau oso erabilia da talde abertzaleen artean, bereziki koroarik gabeko bandera bat irudikatu nahi denean. Nafarroa Beherean ere erabiltzen da, Nafarroa Garaian erabiltzen denarekin kontrajarrita.
Fitxategi:Bandera Navarra.svg|Nafarroako errege-erreginen ikurra (bertsio modernoa)
Fitxategi:EstandNavarra.png|Nafarroako errege-erreginen ikurra (bertsio zaharra)

## Beste banderak 

Fitxategi:Nafarroako bandera, kororik gabea.png|Koroa eta armarrik gabeko bandera, ezker abertzaleak erabilia.
Fitxategi:Bandera Nabarra Independentzia.svg|Nafar independentistek erabilitako bandera, batzuetan "INDEPENDENTZIA" hitza gehituz.
Fitxategi:Bandera navarra.svg|Euskal Herria Bilduk erabilitako Nafarroako bandera
Fitxategi:Grand Royal Coat of Arms of France & Navarre.svg|Nafarroako bandera (edo zutoihal heraldikoa) Frantziako erregeen armarrian (1589-1790) 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroako Ikurren Legea
* Nafarroako armarria
* Arrano Beltza
* Ikurrina
* Euskal Herriko armarria

## Kanpo estekak