open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alyssa Monks

**Alyssa Monks** (Ridgewood (New Jersey), 1977ko azaroaren 27a) margolari estatubatuarra da. Oliozko koadro handiak egiten ditu eta foto-errealistak. Giza erretratuak egiten ditu aurpegiak urez, lurrinez edo biniloz erdi estalita agertzen direnak, eta horregatik da ezaguna Amerikan zein Europan. 

## Biografia 
Zortzi anai-arreben artean gazteena da. Amak zeramika egiten zuen eta beti sustatu du alabaren artearekiko interesa. Zortzi urterekin hasi zen arte eta margolaritza klaseak jasotzen.

1995ean Immaculate Heart Academyn graduatu zen, ondoren The New School (New Yorken), Montclair unibertsitatean eta azkenik Boston Collegen jarraitu zuen. Italian ere izan zen, Lorenzo de' Medici akademian, Florentzian, eta ondoren Estatu batuetara itzuli zen, New York Academy of Art-en eta Kaliforniako Fullerton Collegen ikasketak jarraitzera. Estiloa eboluzionatuz joan da eta erretratuek garrantzia hartu dute. Margolanak ahalik eta errealistenak egin nahi izan ditu, ia argazkia izaterainokoak.

Ezagun egin da erretratu horiek beira, binilo, ur edo lurrunak erdi estalita irudikatu dituelako.
* Elizabeth Greenshields Foundation beka birritan irabazi du, 2003an eta 2006an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alyssa Monksen webgune ofiziala
* Alyssa Monsk, TED hitzaldia
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketa** Nazioarteko Futbol Federazioak lau urtean behin antolatzen duen Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketaren bederatzigarren edizioa da. Txapelketa Australian eta Zeelanda Berrian jokatzen ari da uztailaren 20a eta abuztuaren 20a bitartean. Edizio honetan nazioarteko 32 selekzio arituko dira lehian eta horrenbestez, ordura arte inoiz baino talde gehiagoren parteidetza izan duen munduko kopa da. Gainera, herrialde bat baino gehiagoren artean egin den lehen edizioa ere bada. 

Hasierako partida, Zeelanda Berriaren eta Norvegiaren arteko norgehiagoka, 2023ko uztailaren 20an jokatu zen Aucklandeko Eden Park estadioan eta etxeko taldeak lortu zuen garaipena bat eta hutseko emaitzarekin. Txapelketari amaiera ematen dion finalari dagokionez, Sydneyko Stadium Australia 2023ko abuztuaren 20an jokatuko da. Txapelketaren irabazleak talde fasea, final zortzirena, final laurdena, finalerdia eta finala gainditu beharko ditu. Ameriketako Estatu Batuetako selekzioak titulua defendatu beharko du aurreko bi edizioetako (2015 eta 2019) munduko txapeldun gisa. 

Munduko txapelketa honetan hiru euskal jokalarik hartuko dute parte: Irene Paredes eta Oihane Hernandez Espainiako selekzioarekin eta Damaris Egurrola Herbehereetakoarekin.

## Egoitzak eta estadioak 
## Talde fasea
### A taldea 
----

----

### B taldea 
----

----

### C taldea 
----

----

### D taldea 
----

----

### E taldea 
----

----

### F taldea 
----

----

### G taldea 
----

----

### H taldea 
----

----

## Erreferentziak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako B taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako B taldea** 2023ko uztailaren 20tik 31ra bitarte jokatuko da. Taldean Australia, Irlandako Errepublika, Nigeria eta Kanada daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* B taldeko irabazlea D taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* B taldeko bigarrena D taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Partiden ordutegiak jokaleku bakoitzari dagokien ordu-eremuaren araberakoak dira..

### Australia vs Irlandako Errepublika

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Nigeria vs Kanada

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Kanada vs Irlandako Errepublika

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Australia vs Nigeria

### Kanada vs Australia

### Irlandako Errepublika vs Nigeria

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako C taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako C taldea** 2023ko uztailaren 21etik 31ra bitarte jokatuko da. Taldean Espainia, Costa Rica, Zambiako eta Japonia daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* C taldeko irabazlea A taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* C taldeko bigarrena A taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Ordutegiak Zeelanda Berriko Ordu Estandarraren arabera dira (UTC+12)..

### Espainia vs Costa Rica

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Zambia vs Japonia

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Japonia vs Costa Rica

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Espainia vs Zambia

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Japonia vs Espainia

### Costa Rica vs Zambia

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako A taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako A taldea** 2023ko uztailaren 20tik 30era bitarte jokatuko da. Taldean Zeelanda Berria, Filipinak, Suitzako eta Norvegia daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* A taldeko irabazlea C taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* A taldeko bigarrena C taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Ordutegiak Zeelanda Berriko Ordu Estandarraren arabera dira(UTC+12)..

### Zeelanda Berria vs Norvegia

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Filipinak vs Suitza

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Zeelanda Berria vs Filipinak

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Suitza vs Norvegia

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Suitza vs Zeelanda Berria

### Norvegia vs Filipinak

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
Camila Zuluaga

**Camila Inés Zuluaga Suárez** (Bogotá, 1985eko maiatzaren 18a) irrati eta telebistako kazetari eta aurkezle kolonbiarra da. 

Politika Zientzien ikasketak egin zituen eta oso txikitatik ezaguna egin zen aktore, telebista eta irratiko esatari gisa, gero ikerketa kazetaritzan lantzeko  W Radio Colombia kateko La W albistegian Julio Sánchez Cristorekin batera.

2018ko abenduaz geroztik, Blu Radio lan-mahaiaren parte da Mañanas Blu-n 10:30ean eta Caracol Code-n Noticias Caracol-en aurkezten du 19:00etako emankizunean.

## Karrera 
Colegio San Patricio-n ikasi zuen, gero Politika Zientziak Universidad de los Andes-en. Canal Uno-ko Padres e Hijos telesailean hasi zuen bere karrera antzezten, Andrea Cortésen paperean, 1999 eta 2000 artean. Canal 13-n emititutako Play Tv eta Súper Play programen aurkezlea izan zen. 2005ean, Caracol Radio-ko Los 40 Principales gazte kateko DJ-a izan zen, eta W Radio Colombia albistegiaren lan-mahaiaren parte izan zen Noticiero W-n eta asteburuetan. 2006an, MTV albistegietako taldean izan zen eta MTV Latinoamérican programa bat antolatu zuen lehen kolonbiarra izan zen.

2008an Julio Sánchez Cristorekin batera La W-n sartu zen ikerketen eta salaketen arloan. Telebistara itzuli zen Claro Televisión-eko Día TV kateko "Puntos Cardinales" programaren zuzendari eta aurkezle gisa. 2011n El Pueblo de Cali egunkarian eta Nuevo Liberal de Popayán egunkarian zutabe bat idazten hasi zen. El Espectador-en ere kolaboratu zuen asteartero argitaratzen zen elkarrizketa berezi batekin.

2012an, Círculo de Periodistas de Bogotá-ren (CPB) kazetaritza saria jaso zuen "Urteko errebelazio kazetaria" kategorian. 2013an, Álvaro García kazetariak deitu zion RED Más Noticias proiektuari hasiera emateko, Claro Televisión-eko Día telebista kateko albistegia, eta bertan egon zen hiru urtez. 2015eko urrian, Simón Bolívar Kazetaritza Sari Nazionala jaso zuen irratiko albiste onenaren kategorian "El robo público y privado de la UNP" lanagatik.

2016an, New Yorkera bidaiatu zuen Columbiako Unibertsitatean Administrazio Publikoko Masterra egitera, La W-ko korrespontsala izanik 

2018an, Blu Radio eta Noticias Caracol-en sartu zen Mesa Bluren aurkezle gisa, Mañanas Blu-n 10:30 AM-en Colombia está al aire izenpean eta Noticias Caracol-eko Código Caracol sailetik, María Lucía Fernández ordezkatuz.

## Bizitza pertsonala 
2006an, Antonio Casale kirol kazetariarekin ezkondu zen, baina 2015ean dibortziatu ziren La W-ko barne mahaian iskanbila handi baten ostean, kazetaria irrati bereko beste emakume lankide batekin lotuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  W Radio Colombia
*  MTV Latinoamérica
*  Los 40 Principales Colombia
*  Canal 13: El Canal Joven de Colombia
Ehun Eguneko ofentsiba

**Ehun Eguneko Ofentsiba** (1918ko abuztuaren 8tik azaroaren 11ra) Lehen Mundu Gerra amaitu zuen eraso Aliatua izan zen. Mendebaldeko Frontean Amienseko guduan (abuztuak 8 – 12) hasita, aliatuek Alemaniako Armada Inperialari atzera eragin zioten, Udaberriko Ofentsiban *(Kaiserschlacht)* lortutako lurrak askatuz.

Alemaniarrek Hindenburg lerrora atzera egin zuten, esparru gotortua, baina Aliatuek zenbait garaipen lortu zituzten, irailaren 29an Saint Quentin kanaleko gudutik hasita. Porrot militar jarraituek, Alemanian gertatu zen Azaroko iraultzarekin batera, Estatu Nagusiari armistizioa eskatzera behartu zuen 1918ko azaroak 11n, gerra garaipen Aliatuarekin amaitu zuena. "*Ehun Eguneko Ofentsiba*" terminoak ez du eraso edo estrategia zehatzik aipatzen, baizik eta aliatuen garaipen segida azkarra, denbora esparru zehatz batean eman zena.

## Kanpo estekak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako E taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako E taldea** 2023ko uztailaren 22tik abuztuaren 1a bitarte jokatuko da. Taldean Ameriketako Estatu Batuak, Vietnam, Herbehereak eta Portugal daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* E taldeko irabazlea G taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* E taldeko bigarrena G taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Ordutegiak Zeelanda Berriko Ordu Estandarraren arabera dira (UTC+12)..

### Ameriketako Estatu Batuak vs Vietnam

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Herbehereak vs Portugal

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Ameriketako Estatu Batuak vs Herbehereak

### Portugal vs Vietnam

### Portugal vs Ameriketako Estatu Batuak

### Vietnam vs Herbehereak

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
Exidia thuretiana

***Exidia thuretiana*** *Auriculariaceae* familiako onddo espezie bat da. Bere trinkotasun erdi-gelatinakara eta likatsuaz gain, bere itxura nahiko higuingarria da, giza mukia gogorarazten duena.

Sinonimoak: *Tremella albida*, *Gyraria albida*, *Exidia albida*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Globo-itxurakoa, gorputz fruktifero hedatuak osatzeko joera du, Tuberkulu-garun itxurarekin eta trinkotasun erdi-gelatinakararekin. Kolorea zuri-urdinxkatik gris-zurixkara joan daiteke.

**Etimologia:**

## Jangarritasuna 
Ez du interes gastronomikorik.

### Nahasketa arriskua 
*Tremella mesenterica* hori bizi kolorekoa da eta txikiagoa. *Myxarium nucleatum* edo *Entoloma nucleata* arrosa kolore gehiago du eta gardenagoa da, eta masa kristalinoak eratzen ditu barruan.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean eta neguan oso ohikoa, batez ere pagoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Brasil, Azoreak, Europa, Errusia, Iran, Himalaiako eremua, Australia, Zeelanda Berria, Hegoafrika, Ruanda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako F taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako F taldea** 2023ko uztailaren 23tik abuztuaren 2ra bitarte jokatuko da. Taldean Frantzia, Jamaika, Brasil eta Panama daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* F taldeko irabazlea H taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* F taldeko bigarrena H taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Partiden ordutegiak jokaleku bakoitzari dagokien ordu-eremuaren araberakoak dira..

### Frantzia vs Jamaika

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Brasil vs Panama

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Frantzia vs Brasil

### Panama vs Jamaika

### Panama vs Frantzia

### Jamaika vs Brasil

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako D taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako D taldea** 2023ko uztailaren 22tik abuztuaren 1a bitarte jokatuko da. Taldean Ingalaterra, Haiti, Danimarka eta Txina daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* D taldeko irabazlea B taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* D taldeko bigarrena B taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Partiden ordutegiak jokaleku bakoitzari dagokien ordu-eremuaren araberakoak dira..

### Ingalaterra vs Haiti

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Danimarka vs Txina

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Ingalaterra vs Danimarka

### Txina vs Haiti

### Txina vs Ingalaterra

### Haiti vs Danimarka

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako G taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako G taldea** 2023ko uztailaren 23tik abuztuaren 2ra bitarte jokatuko da. Taldean Suedia, Hegoafrika, Italia eta Argentina daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* G taldeko irabazlea E taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* G taldeko bigarrena E taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Ordutegiak Zeelanda Berriko Ordu Estandarraren arabera dira (UTC+12)..

### Suedia vs Hegoafrika

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"ft|

|}

### Italia vs Argentina

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"ft|

|}

### Argentina vs Hegoafrika

### Suedia vs Italia

### Argentina vs Suedia

### Hegoafrika vs Italia

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako H taldea

**2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako H taldea** 2023ko uztailaren 24tik abuztuaren 3ra bitarte jokatuko da. Taldean Alemania, Maroko, Kolonbia eta Hego Korea daude. Lehen bi taldeak igaroko dira 2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasera.

## Emaitzak
2023ko Emakumezkoen Munduko Futbol Txapelketako kanporaketa fasean lehenengo biak sailkatuko dira:
* H taldeko irabazlea F taldeko bigarrenarekin lehiatuko da.
* H taldeko bigarrena F taldeko irabazlearekin lehiatuko da.

## Partidak
Partiden ordutegiak jokaleku bakoitzari dagokien ordu-eremuaren araberakoak dira..

### Alemania vs Maroko

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

### Kolonbia vs Hego Korea

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"ft|

|}

### Hego Korea vs Maroko

### Alemania vs Kolonbia

### Hego Korea vs Alemania

### Maroko vs Kolonbia

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Webgune ofiziala
Bixente Mitxelena

**Bixente Mitxelena Arbelaitz** (Oiartzun, 1967) gipuzkoar kirolaria da, sega-jokoan nabarmendu dena. Euskal Herriko txapelduna izan zen bost aldiz eta Munduko txapelkduna ere bai birritan Euskal selekzioarekin.

## Ibibidea 
Euskadiko eta Gipuzkoako txapelketatan bosna garaipen lortu zituen. 2013an eta 2017an ere hartu zuen parte eta 2023an Eslovenian arituko da.

Aipatzekoa da alemaniarrekin jokatutako desafioa. Jexux Mari Goenagarekin batera garaipena lortu zuten Alexander Schmit eta Stefan Heinz alemaniarren aurka.

## Palmaresa 
* Euskal Herriko Sega Txapelketa (6):
** Ohiko eran (5): 1994, 1999, 2000, 2001, 2004
** Nazioarteko eran (1): 2006
* Gipuzkoako Sega Txapelketa (5):
** Ohiko eran (5)
* Munduko Sega Txapelketa (2): 
** Taldeka (2): 2006, 2009.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Club Remeros del Eo

265px|thumb|Club Remeros del Eo elkartearen egoitza.
**Club Remeros del Eo** Asturiasko Vegadeo herriko arraunketa taldea da.

## Historia 
1954. urtean sortu zen elkartea eta urte berean Eo ibaiko batel jeitsiera antolatzen hasi zen. 1964an Espainiako batel txapelketan brontzezko domina eskuratu zuen Remeros del Eo taldeak. 1970. hamarkadan klubak ez zuen jarduerarik izan.

1980an izen berarekin elkartea eratu zuten herriko hainbat gaztek eta tostarteko arrauna eta olinpikoa jorratzen hasi ziren. Traineruan estropada oso bakan batzuk jokatu izan ditu Asturiasen; Asturiasko Printzearen bandera 1984an eta 1985ean eta 2001ean bi estropada, Avilesen eta Gijonen. Avilésko estropadan bigarren egin zuen Castropolen atzetik eta Luancoren aurretik.

## Palmaresa 
* Espainiako Batel Txapelketa (0): brontzezko domina 1964an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* www.facebook.com
Jesus Zarate

**Jesús Zárate Moreno** (Málaga, Kolonbia, 1915 &ndash; Bogota, Kolonbia, 1967) kolonbiar idazlea, kazetaria, abokatua eta diplomazialaria izan zen.

Espainian, Estatu Batuetan, Kuban, Mexikon eta Suedian karguak izan zituen bere herrialdeko misio diplomatikoetan. 1972an, ospea hartu zuen bere bigarren eleberriaren hil osteko agerraldiarekin, *La cárcel*, ezohiko Eleberriko Planeta saria irabazi zuena. Gertaera horren ondorioz, argitaletxeak lehiaketaren oinarriak aldatzea erabaki zuen eta, horrela, hildako idazle espainiar edo latinoamerikar baten hil osteko lanak etorkizunean saria irabaztea eragotzi zuen. Sariaren zenbatekoa bere seme-alabek jaso zuten, eskuizkribu argitaragabea lehiaketara bidali baitzuten. Jesús Zárate Morenok lau ipuin liburu argitaratu zituen Kolonbian hil aurretik.

## Lanak 
**Ipuina**

* *La cabra de Nubia*
* *Un zapato en el jardín*, (1948) ipuinak
* *El viento en el rostro*, (1953) ipuin laburrak
* *El día de mi muerte*, (1955) ipuinak
* *No todo es así*, (1982) ipuin laburrak

**Eleberria**

* *El Cartero*, (1973) eleberria
* *La cárcel*, eleberria ( Planeta saria 1972), hil osteko saria.

**Antzerkia**

* *Tres piezas de teatro*, (2003) Antzerki lanak
* *Antzerki piezak: El único habitante, Automóvil en noche de luna, Cuando pregunten por nosotros, La flecha y la espada, Nuestra adorada cárcel*, Antzerki lanak.

## Kanpo estekak
Gautieria mexicana

***Gautieria mexicana*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 2 cm bitarteko diametrokoa, globo-itxurakoa, hasieran, denbora gehiago edo gutxiago irauten duen peridio batek estaltzen du, ondoren, substratu arre argi kolorekoa agerian utziz, lupa baten laguntzaz, kanpoko gleba kontaktuan jartzen duten gelaxka estuak ikusten dira. Oinarrian errizomorfo ugari izaten ditu, zuriak, oin baten itxura ematen diotenak.

**Gleba:** Hori-arre kolorekoa, koral-formakoa, gelatinakara-kartilaginosoa, globo formako gelaxka edo luzangaz osatua, zain zuriekin (columela). Usain desatsegina.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria 

### Nahasketa arriskua 
*Gautieria morchellaeformis* delakoarekin nahas daiteke, hau handiagoa da, eta gelaxka handiak ditu, oso nabariak, eta normalean hostozabalen azpian ateratzen da. Urria.

## Sasoia eta lekua 
Udan. 8-10 aleko taldetan erdi lurperatuta hasten da, pinuen azpian. Urria.

### Banaketa eremua 
Mexiko, Ameriketako Estatu Batuak, Euskal Herriak, Alpeak, Pirinioak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1981eko Nafarroako Itzulia

**1981eko Nafarroako Itzulia**, Nafarroako Itzuliko XX. ekitaldia izan zen. Urte honetan, sei etapaz osatu zen Itzulia, ibilbidea Garden hasi eta Iruñean bukatu zen.

## Taldeak
* Corcho-Zeus
* Algologie-Pahuart
* Baqué-Zeus  
* Benotto
* Cantolagua-Montejo
* Kelme
* Cafés La Brasileña
* La Casa del Café
* Merckx-Flower
* G.D. Reynolds
* Transportes Azkar

## Etapak  
## Sailkapen nagusia 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garazi Martin

[thumb|300px|[Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea#Emakumezkoen trainerua|San Juango *Batelerak* 2016ko Kontxako Banderarekin.]]
**Garazi Martin Arias** (Sestao, ) bizkaitar arraunlaria da. San Juango traineruarekin Kontxako Bandera eta Liga Nagusia launa aldiz irabazi ditu.

## Ibilbidea 
Herriko taldean, Kaikun, hasi zen arraunean. 2012an Hondarribian aritu zen eta 2014an San Juanek fitxatu zuen. Lau urte egin zituen pasaitarren traineruan eta lau urte haietan ia dena irabazi zuen, Kontxako Banderak eta Ligak.

Lanbidez nutrizionista denez hainbat arraun taldetan dietista lanetan ere aritu da staff medikuan.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Bandera (4): 2014, 2015, 2016, 2017.
* Emakumezkoen Traineru Liga (4): 2014, 2015, 2016, 2017.
* Txapelketak:
** Euskadiko Txapelketa (2): 2014, 2016.
** Gipuzkoako Txapelketa (3): 2012, 2014, 2017.
** Euskadiko distantzia luzeko traineru txapelketa (1): 2017.
* Zarauzko Ikurrina (4): 2014, 2015, 2016, 2017.
* Getxoko Bandera (4): 2014, 2015, 2016, 2017.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarai Lizaso

[thumb|300px|[Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea#Emakumezkoen trainerua|San Juango *Batelerak* 2016ko Kontxako Banderarekin.]]
**Sarai Lizaso Mitxelena** (Usurbil, ) gipuzkoar arraunlaria da. San Juango traineruarekin Kontxako Bandera eta Liga Nagusia launa aldiz irabazi ditu.

## Ibilbidea 
Orioko harrobian hasi zen arraunean. 2013an San Juanera joan zen eta traineru arrosaren garai historikoan titularra izan zen. 2018 artean izan zen elkarte pasaitarrean (2017an ezik) eta ia dena irabazi zuen, 2018an taldea desegin zen arte.

2021ean itzuli zen arraun egitera Zarautzera, ETE Ligan.

Bestalde, 2014an El conquistador del fin del mundo telebista lehiaketan hartu zuen parte.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Bandera (4): 2014, 2015, 2016, 2018.
* Emakumezkoen Traineru Liga (4): 2014, 2015, 2016, 2018.
* Txapelketak:
** Euskadiko Txapelketa (2): 2014, 2016.
** Gipuzkoako Txapelketa (3): 2012, 2014, 2018.
* Zarauzko Ikurrina (4): 2014, 2015, 2016, 2018.
* Getxoko Bandera (5): 2013, 2014, 2015, 2016, 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irati Larrañaga

[thumb|300px|[Pasai Donibane Koxtape Arraun Elkartea#Emakumezkoen trainerua|San Juango *Batelerak* 2016ko Kontxako Banderarekin.]]
**Irati Larrañaga Zabala** (Tolosa, ) gipuzkoar arraunlaria da. Kontxako lau bandera eta bost Liga irabazi ditu, Getaria-Tolosa, Zumaia eta San Juango traineruekin.

## Ibilbidea 
Tolosako harrobian hasi zen arraunean eta 2009an Getaria-Tolosa talde indartsua sortu zen. Harekin elkarteen arteko lehenengo liga irabazi zuen. 2013an taldea desegin zen eta Irati Zumaiara joan zen. Kontxako bandera irabazi zuen eta baita bi Liga ere.  

2016an Zumaiak ez zuen trainerurik atera eta San Juanek fitxatu zuen. Hiru denboralditan ia dena irabazi zuten, harik eta Pasai Donibanen ere 2018an taldea desegin zen arte. 

2020an Donostiarra taldera joan zen eta bi denboraldi egin zituen bertan.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Bandera (4): 2013, 2016, 2017, 2018.
* Emakumezkoen Traineru Liga (5): 2011, 2013, 2016, 2017, 2018.
* Txapelketak:
** Euskadiko Txapelketa (6): 2009, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016.
** Gipuzkoako Txapelketa (6): 2009, 2011, 2013, 2015, 2017, 2018.
** Euskadiko distantzia luzeko traineru txapelketa (2): 2017, 2018.
* Zarauzko Ikurrina (5): 2011, 2013, 2016, 2017, 2018.
* Getxoko Bandera (4): 2011, 2016, 2017, 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fátima Torrado

**Fátima Torrado Treus** (Boiro, 1983) traineru estropadetako arraunlaria da. Kontxako 4 Bandera eta 2 Liga irabazi ditu besteak beste.

## Ibilbidea 
Boirokoa izanik Cabo da Cruz arraun taldeko harrobian hasi zen. 2008an Galiziarren traineru indartsua osatu zen eta Kontxako lau bandera jarraian irabazi zituzten.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Banderak (4): 2008, 2009, 2010 eta 2011.
* Espainiako Traineru Txapelketak (2): 2010 eta 2011.
* Galiziako Traineru Txapelketak (1): 2010.
* Emakumezkoen Ligak (2): 2009 eta 2010.
* Galiziako Ligak (2): 2009 eta 2010.
* Zarauzko Ikurrina (1): 2010.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Piñeiro Fungueiriño

**Sandra Piñeiro Fungueiriño** (Esteiro, Boiro, ) traineru estropadetako arraunlari ohia da eta mendi korrikalaria. Kontxako 2 Bandera eta 2 Liga irabazi ditu, besteak beste.

## Kirol ibilbidea 
Boirokoa izanik Cabo da Cruz arraun taldeko harrobian hasi zen. 2017an Náutico de Riveira taldera joan zen eta bi urte egin zituen han. Galiziako trainerurik onena izan zen eta Kontxako Banderarako ere urte bietan sailkatu zen, 2018an sailkapen estropada bera irabaziz. Urte bietan hirugarren postua eskuratu zuen. 

2019an Oriok fitxatu zuen eta Kontxako Bandera eta Liga irabazi zituen. Hiru denboraldi egin zituen talde gipuzkoarrean. Ezagun egin zen arraunaren toleta hautsita arraunik gabe lanean jarraitu zuen bideoa. 2020an ere Kontxan eta Ligan garaile izan zen eta 2021ean denboraldi bikaina egin arren bigarren postuak lortu zituzten, Ligan puntutan berdinduta izan bazen ere.

2021eko denboraldia amaitzerakoan arrauna uztea erabaki zuen osasun arazoak zirela eta. Urte hartan *Remando en la oscuridad* (Editorial Punto Rojo Libros, 2021) liburua argitaratu zuen, bertan kontatzen du anorexiaren aurka izan zuen borroka.

## Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Banderak (2): 2019, 2020.
* Emakumezkoen Ligak (2): 2019, 2020.
* Galiziako Liga (2): 2015, 2016.
* Txapelketak:
** Galiziako Traineru Txapelketak (3): 2015, 2017, 2018.
** Euskadiko Txapelketa (1): 2019.
* Teresa Herrera Bandera (3): 2016, 2017, 2018.
* Zarauzko Ikurrina (3): 2019, 2020, 2021.
* Getxoko Bandera  (2): 2019, 2020.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kuzia jainkoaren sekta

**Kuzia jainkoaren sekta** () erregistratu gabeko erlijio-mugimendu sasi-ortodoxo suntsitzailea da, Errusian (batez ere Moskun) 1990eko hamarkadaren amaieratik edo 2000ko hamarkadaren hasieratik diharduena, *Kuzma Alekseiev*.

## Historia 
### Andrei Popoven bizitza 
Andrei Popovi buruz ezer gutxi dakigu. 1977an jaio zela jakinarazi ohi da, ikusmen urritasuna duela, nahiz eta guztiz itsua dela dioen. Dolgoprudnyn jaio zen, haurtzaroan zoo batekin amesten zuen eta papagai bat eta karramarro bat zituen etxean. 14 urterekin jainkoa zela erabaki zuen.

### Sektari buruzko lehen mezuak 
Iturri batzuen arabera, Kuzia jainkoaren sekta 1990eko hamarkadaren amaieran edo 2000ko hamarkadaren hasieran sortu zen.

Andrei Popoven jarduerei buruzko lehen berrietako bat Andrei Kuraiev protodiakonoaren webguneko eztabaida izan zen 2008an, non «Roman (Popov) apezpikua»-ren gaia eztabaidatu zen.

Popoven lehen hitzaldiak Dokutxaiev Lurzoru Zientzien Institutuan egin ziren 2009 baino lehen. Popovek berak liturgia egin zuen Lobniako etxe pribatu bateko eliza inprobisatu batean. Kuziak idatzi zuen hiru izaera dituela: Jainkoa — % 82,5 (Espiritua, Arima), gizakia — % 2,5 (gorputza, energia sortzailea), maitasuna — % 15 (Ama Birjina). Jesukristo %60 Jainkoa eta %40 gizakia dela ere idatzi zuen.

### Hierarkia 
Sei zirkulutan banatu zituen Popovek bere jarraitzaileak eta Zhanna Froluxkina; beste iturri batzuen arabera, lau emazte ditu.

2015eko irailaren 10ean, sektaburua eta laguntzaile hurbilenetako batzuk iruzurgatik atxilotu zituzten. Miaketetan, 43 milioi errublo eta 100 mila dolar baino gehiago atzeman zizkieten, baita animalia arraroak eta haur-pornografia.

2015eko azaroaren 2an, Moskuko Administrazio Zentraleko Barne Zuzendaritzako ikertzaileak beste auzi penal bat hasi zuen Popoven aurka, herritarren eskubideak urratzen dituen irabazteko asmorik gabeko erakunde bat sortzeagatik.

2018ko uztailaren 16an, erruduntzat jo zuen iruzurrengatik eta herritarren bizitza eta osasuna urratzen duen erakunde erlijiosoa sortzearen epaitegiak, eta bost urteko espetxe-zigorra ezarri zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geastrum campestre

***Geastrum fornicatum*** *Geastraceae* familiako onddo espezie bat da. Sukaldaritzarako baliorik gabea. Urria babestu beharrekoa *Geastrum campestre*. Ez da jangarria.   

Sinonimoak: *Geastrum pseudomammosum*, *Geastrum asperum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 3 cm bitarteko diametrokoa; eguraldi hezean, izar forman irekia, lazinia kopuru aldakorrarekin, normalean, 8 edo 9,  denbora lehorrean barrurantz itxita; beraz, higroskopikoa da.

**Exoperidioa:** Ez oso lodia, belzteko joera duen arre kolorekoa, gainazala pitzatu samarra izaten du. Kanpoaldeak harea pikorrak izaten ditu itsatsita.

**Endoperidioa:** Krema eta grisaren arteko kolore batekoa, gainazalean lupa baten laguntzaz pikor nabarmenak ikusten dira. Goialdean peristoma puntazorrotz arrexka bat nabarmentzen da, hamabi toles inguru dituena eta zirkulu batek argi eta garbi mugatzen duena. Oinarrian apofisi bat du, normalean gutxi ikusten dena. Denari oin labur batek eusten dio, baina hautemangarria.

**Etimologia:** Geastrum terminoa grekotik dator, lurra, esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Geastrum pseudostriatum* delakoarekin nahas daiteke, honek ere endoperidio pikortsua du, erregularki tolestutako peristoma bat, higroskopikoa ez izateagatik mikroskopikoki bereizten den oin ez oso nabariarekin, endoperidioko pikorrak erliebean edukitzeagatik (ukitzean hauteman daitezke, luparik gabe)  eta oso apofisi nabarmena izateagatik.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, talde txikietan. Leku belartsuetan edo hareatsuetan. Urria.

### Banaketa eremua 
Ipar Amerika, Brasil, Txile, Europa, Errusia, Georgia, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Sefidari Huici

**María Sefidari Huici** (Madril, 1982ko uztailaren 19a) psikologoa, irakaslea eta Espainiako komunikazio eta kultura digitalean aditua da. Interneteko kudeaketa kooperatiboan eta kultur ekoizpenean aditua eta ezagutza eta kultura libreko aktibista. 2018ko uztailaren 20tik Wikimedia Fundazioko Administrazio Kontseiluko presidentea da. 2020ko martxoan, Sefidarik lau hilabeteko baimena eskatu zion Kontseiluari, bere amatasunerako prestatzeko, eta, beraz, Nataliia Tymkivek ordezkatu zuen karguan, Kontseiluko bitarteko presidenteorde gisa.    

## Prestakuntza 
Psikologian lizentziatu zen Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean, eta bertan ere Merkataritza eta Turismoko Maisutza ikasi zuen. 2014an *Techweek Women’s Leadership Fellows* programako bekaduna izan zen, negozioetan eta teknologian emakumeen lidergoa babesteko. 2015etik, Juan Carlos Erregea Unibertsitateko Komunikazio Digitaleko, Kulturako eta Herritartasuneko Maisutza programako irakaslea izan zen. 2020an, Asturiasko Printzesa sarien epaimahaikide izan zen, Komunikazioa eta Humanitateak kategorian. 2022an doktore tesia aurkeztu zuen Juan Carlos Erregea Unibertsitatean: *Wikipedia y el reto de la equidad de conocimiento: un análisis de los sesgos y la perpetuación de desigualdades en la representación del contenido destacado de la enciclopedia.*

## Ezagutza eta kultura librea 
Sefidari, Wikipedian Raystorm izenez ezaguna, ezagutza eta kultura libreari buruzko Wikimedia proiektuetan laguntzen hasi zen 2006an. Elkarrizketa batzuetan azaldu duenez Wikipedia aurkitu zuen ahizpa txikiak azaldu zionean edonork idatz edo edita dezakeen webgune bat zegoela. Handik gutxira eta ingelesezko Wikipedian antzeko proiektu batean inspiratuta, *Wikiproyecto LGBT* atera zuen, kolektibo horiek ikusarazteko eta gaiarekin lotutako edukiak hobetzeko eta antolatzeko.
* 2015ean, *Wikimujeres* elkarteko lehendakariordea. Talde hau Wikimediako erabiltzaile-taldea da eta emakumeak ikusaraztea eta Wikipedian genero-arrakala ezabatzea ditu ardatz. Wikimedia mugimenduan hainbat gobernu-batzordetako kide izan zen, besteak beste, Afiliazio Batzordekoa eta Kontseiluaren Gobernantza Batzordekoa, bertako lehendakari izan zelarik.
* 2013an Wikimedia Fundazioaren Batzordeko kide aukeratu zuten eta bertan jardun zuen 2015era arte.
* 2016an Wikimedia Fundaziora itzuli zen lanpostu huts bat betetzeko, eta erakundearen lehendakariordea izan zen.
* 2017an bigarren agintaldirako lehendakariorde izendatu zuten. Urte hauetan ezagutza ireki eta libreari buruzko hainbat prestakuntza-ikastaro eta ekitalditan parte hartu du, tartean, Wikipediako edukietan aniztasuna eta genero-berdintasuna txertatzeari buruzko prestakuntza ikastaro eta ekitaldi askotan. 
* 2018ko uztailean, Wikimedia Fundazioko lehendakari hautatu zuten Wikimaniako 14. topaketan.

Nazioarteko hainbat hitzalditan hizlari izan da Wikimedia proiektuei, sareko lankidetzari eta mundu osoko komunitate birtualen gobernantzari buruz, besteak beste, Hong Kong, Argentina, Mexiko, Berlin eta Londres.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Maria Sefidari - "Wikipedia y la aplicación práctica de la equidad de conocimiento" (WikInvisibles, 2023)
Thérèse Clerc

**Thérèse Clerc** (Parisko 9. barrutia, 1927ko abenduaren 9a &ndash; Montreuil (Sena Saint-Denis), 2016ko otsailaren 16a) Frantziako aktibista feminista izan zen.

Clerc, 1968ko maiatzean, Abortuaren eta Kontrazepzioaren Askatasunaren aldeko Mugimenduko (MLAC) kide zen. 1970eko hamarkadaren erdian Montreuil-era (Sena -Saint-Denis) bizitzera joan zen, eta han, bere etxean bertan, doako abortu klandestinoak egin zituen. Herri berean sortu zuen, 2000. urtean, «Maison des femmes» etxea, eta gero, «Maison de Babayagas» egoitza, adineko emakumeentzako zentro autogestionatua.

## Biografia 
### Erlijioa 
Thérèse Clerc Parisko burgesia txikiko familia batean jaio zen. Txikitan Bagnolet-en bizi izan zen. Aitak *Pari mutuel urbain* apustu-enpresan egiten zuen lan. «Marx ezagutu nuen Charonne kaleko elizan», esan zuen. Abortu klandestinoak egiten zituen Montreuilgo etxeko egongelako mahaian,

### 1980-1990eko hamarkadak 
1990ean Golkoko Gerraren aurkako «Appel des 75» adierazpena sinatu zuen.

### Ekintzailea Montreuilen 
Thérèse Clerc-ek 2000n, Montreuilen, «Maison des femmes» egoitza sortu zuen indarkeria jasaten zuten emakumeei harrera egiteko, eta gizarteratzeko edo bergizarteratzeko laguntza emateko. Tamalez, azken momentuan, Sena Saint-Denis-eko Kontseilu Nagusiak bertan behera utzi zion proiektuan parte hartzeari 2015. urtean, etxea eraikiko zen lekua xedatu zuten, Convention kalean.

Zahartzaroari buruzko Ezagutzaren Unibertsitatea ere sortu zuen (Unisavia).

Thérèse Clerc Sébastien Lifshitz-en *Les Invisibles* dokumentalean agertu zen, 2012an. Bertan, hirurogeiko hamarkadan Frantziako gizarteak homosexualekiko zuen intolerantzia agerian jarri zuen, garai hartan homosexualitatea "gaitz sozialtzat" jotzen baitzen. Bere azken urteetan, argi eta garbi hitz egin zuen bere homosexualitateaz, eta zahartzaroan ere izan zituen harremanez. hilzorian dagoen gorputzari buruzko tabua desakralizatzeko ahaleginean.

### Bizi-amaiera 
Thérèse Clerc minbiziaz hil zen bere Montreuileko etxean, 2016ko otsailaren 16an,

## Kondekorazioak 
* Chevalier de la Légion d'honneur (2008)  *(2000ko hamarkadaren hasieran uko egin zion sariari.**)*.
* Officier de l'ordre national du Mérite (2014)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Danielle Michel-Chich, *Thérèse Clerc, Antigone aux cheveux blancs*, Éditions des femmes, 2007 
* Jacky Durand, « Flamme forte », *Libération*, 2008ko ekainaren 11
* Pénélope Bagieu, « Thérèse Clerc, utopiste réaliste », Culottées 2 - Des femmes qui ne font que ce qu'elles veulent, Gallimard, 2017 (ISBN 9782075079846) (komikia)

## Kanpo estekak 
* Thérèse Clerc France Inter webgunean
* Thérèse Clerc, Laure Adler-en gonbidatua, France Culture 2014ko apirilaren 18a (43 min) [audio] [MP3]
* Thérèse Clerc, utopiste réaliste, Pénélope Bagieu-ren  « Les Culottées » bloga.
Yavuz Sultan Selim zubia

**Yavuz Sultan Selim zubia** (), hasieran *Bosforoko hirugarren zubia* izenarekin ezagututa, Bosforoko lehen zubitik 19 km iparraldera dago. Zubi eseki bat da, trenbideak eta motordun ibilgailuak ibiltzeko egokia, Bosforoaren gainean, Bosforoko zubiaren iparraldean, Istanbulen, Turkian. Lehen harria jartzeko ekitaldia 2013ko maiatzaren 29an izan zen. 2016ko abuztuaren 26an inauguratu zen.

## Ezaugarriak 
Zubia Garipçe (Sariyer barrutia alde europarran), eta Poyrazkoy (Beykoze barrutian alde asiarran) artean dago. 322 metrorekin munduko zubi eseki garaiena da. Millauko biaduktuaren ondoren, munduko edozein zubi garaiena da. Munduko zubi eseki zabalena ere bada, 58,5 metroko zabalerarekin.

## Eraikuntzaren etapak 

Fitxategi:Yavuz Sultan Selim Bridge p3 Jan 2014.JPG|Poyrazköyko piloiak, 2014ko urtarrilan. 
Fitxategi:Yavuz Sultan Selim Bridge p7 Jan 2014.JPG|Poyrazköyko piloiak, Garipçetik ikusita, 2014ko urtarrilan.
Fitxategi:2 Yavuz Sultan Selim Bridge July 2015.jpg|2015eko uztailan. 
Fitxategi:Poyrazköy'den 3. köprü.jpg|Poyrazköytik, 2015eko uztailan
Fitxategi:Yavuz Sultan Selim Bridge Istanbul.jpg|Yavuz Sultan Selim zubia, 2016ko abuztuaren 24an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazioa *Structurae* webgunean.
Rachid Sfar

**Rachid Sfar** (Mahdia, Tunisiako Protektoratu Frantsesa, 1933ko irailaren 11 &ndash; 2023ko uztailaren 20a) tunisiar politikaria izan zen. Tunisiako lehen ministroa izan zen 1986tik 1987ra.

Jatorri urruneko turkiarra zuen, Habib Bourguibaren hiri berean jaio zen. Zuzenbidea eta ekonomia ikasi zituen Tunisian eta Parisen.

Independentziaren ondoren, karguak izan zituen Finantza Ministerioan. 1977an Bourguibak Industria, Meatze eta Energia ministro izendatu zuen. 1982an Osasun Publikoko ministro izendatu zuten eta 1984tik 1986ra Ekonomia ministro izan zen. 1986ko uztailean lehen ministro izendatu zuten doikuntza makroekonomikoko plan bat aurrera eramateko. 1987ko urrian Zine El Abidine Ben Alik ordezkatu zuen.
Karl von Piloty

**Karl Theodor von Piloty** (Munich, 1826ko urriaren 1a - Ambach, 1886ko uztailaren 21a) alemaniar margolaria izan zen. Alemaniako eskola errealistaren ordezkari nabarmena izan zen, eta gai historikoak margotu zituen batez ere.

Municheko Akademiako ikaslea izan zen. Genero margolaritzan arrakastaz hasi zen eta 1954an gai historikoekin hasi zen. Bavariako erregearen noblezia titulua jaso zuen eta margolaritza irakasle ere izan zen.

## Iruditegia 

Heinrich und anna boleyn Piloty.jpg|*Henrike VIII.a  eta Anne Boleyn*
Image:Karl Theodor von Piloty 001.jpg|*Wallensteinen heriotza*.
Image:Carl Theodor von Piloty Thusnelda im Triumphzug des Germanicus.jpg|*Thusnelda Germanikoen garaipenean*.
Karl Theodor von Piloty Murder of Caesar 1865.jpg|*Zesarren hilketa*.
The_Death_of_Alexander_the_Great_after_the_painting_by_Karl_von_Piloty_(1886).jpg|*Alexandro Handiaren heriotza*.

## Kanpo estekak
Aingeru negartia

**Aingeru negartia** () *Doctor Who* zientzia fikziozko telesail britainiarreko fikziozko arraza estralurtarra da. Aingeru hegodun itxura duen harrizko estatua da, azkar mugitu eta gizakiak erasotzen dituena.

2007an agertu ziren lehenengo aldiz eta *Doctor Who* telesaileko munstro beldurgarrienetakoak bihutu dira.

## Pertsonaiaren sorrera 
Steven Moffatek sortu zuen aingeru negartia eta 2007an atera zen lehen aldiz "Blink" atalean. Haien jokaera haur-jolas batean oinarriturik dago, "estatuen jolasa". Lehiakideek azkar mugitu behar dute zaintzailea harrapatu arte. Honek ordea mugitzen harrapatzen baditu jokotik kanporatuta gelditzen dira.

Aingeru negartiak berehala bihurtu ziren *Doctor Who* telesaileko pertsonai beldurgarrienak. 2007an *Doctor Who Adventures* aldizkarian egindako inkesta batean %55ak aukeratu zituen beldurgarrienekotzat, The Master eta daleken aurretik.

## Deskribapena 
Doktoreak dioenez "unibertsoa bera bezain zaharrak dira baina inork ez daki non duten jatorria".

### Itxura eta jokaera 
Victoriar aroko hilerrietan ohikoak diren aingeruen estatuen itxura dute. Soinekoz jantzirik egon ohi dira eta bi hego handi izaten dituzte bizkarrean. Gizaki bat ukitzerakoan lehenaldira bidaltzen dute eta orduan sortzen den denbora-potentzial energiaz elikatzen dira. Inork zuzenki begiratzen diotenean espazio-denboran toki kuantikora loturik gelditzen dira eta harrizko bihurtzen dira. Begiratzeari uzterakoan ordea abiadura handian hurbiltzen dira. Begiak kliskatzea ere nahikoa da aingeru negartia mugitzeko. Hurbiltzen direnean haien itxura aldatu egiten da; deabru itxura hartzen dute, ahoa irekiz, banpiroen hortzak erakutsiz, eta eskuetan erpeak agertzen zaizkie.

Taldeka erasotzen dute. Kontuz ibili behar dira, izan ere bi aingeru elkarri begira jarriz gero ezingo dira mugitu egoera aldatuko duen kanpoko indarrik ez badago. Egoera hauek ekiditeko eskuak jartzen dituzte aurpegiaren aurrean eta negarrez ari diren itxura hartzen dute, hortik pertsonaiaren izena.

### Kasu bereziak 
Aingeru negartiek gizakiaren burmuinean haien irudiaren inpresioa ezarri dezakete eta haren bidez biktima kontrolatu. Orduan haien ahotsa erabiliz ingurukoekin hitzegin dezakete. Ordurako gizakia jadanik hilik dago.

Bizirik dauden gizakietatik energia ateratzea nahiago badute ere gai dira aparailu elektrikoetako argindarraz elikatzeko ere.

"The Angels Take Manhattan" atalean kerubinak ere azaldu ziren, eta aingeruak ixilak badira hauek zaratatsuak dira eta haurren jokaera dute.

## Iruditegia 

Irudi:Don't blink! (3132292275).jpg|Aingeru negartia.
Irudi:Doctor Who Experience (13081058084).jpg|Aingeru negartia kateatua.
Irudi:Don't blink! (3132270141).jpg|Aingeru negartia erasoan.
Irudi:Blink and you're dead! (3174078948).jpg|Aingeru negartia erasoan.
Irudi:010413-078 CPS (8642856965).jpg|Kerubinak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Málaga (Santander)

**Málaga** Kolonbiako udalerri bat da, García Rovira probintziako hiriburua Santander departamenduaren hego-ekialdean kokatua Troncal Central del Norte-n etaBucaramanga hiritik 124 km urrun.

Hiru klima mota daude: paramoa, epela eta beroa.

1542ko martxoaren 10ean Jerónimo de Aguayo espainiar konkistatzaileak sortu zuela jotzen da. Denborarekin indioen herri bihurtu zen; Geroago, 1695ean, berriz ere parrokia gisa sortu zen, eta 1700. hamarkadatik sakramentu-artxiboak gordetzen dira, baita bertako parrokoak, ohiturak eta tradizioak ere.

## Ekonomia 
Nekazaritza da jarduerarik garrantzitsuena udalerriko herri eta landa eremu ezberdinetan. Malaga udalerriko jarduera ekonomiko garrantzitsuenak eskualde osoko turismo, merkataritza, industria eta finantza sektoreetan daude.

Abeltzaintza eta behi jarduerak potentzial handia ematen dio García Rovira probintzia osoko ekonomiari. Udalerriaren kanpoaldean adreilua eta kare hidratatua fabrikatzea eskualdeko landa-industrien parte da.

## Testuinguru geografikoa 
Andeetako ekialdeko mendilerroan kokatuta, klimak 19° C-ko batez besteko tenperatura du. Geologikoki Santander mendigunearen hegoaldeko muturrean (ekialdeko ertzean) dago, Almorzaderoko paramoko hegoaldean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* 
* Malagavive.com
Gardena mendatea

**Gardena mendatea** edo **Gardena pasabidea**, , , ladinoz *Ju de Frara* edo *Jëuf de Frea*, Italiako Hego Tirol eskualdean dagoen mendate bat da, Dolomitak mendikatean.

2.136 metroko garaieran dago, eta Val Gardena haraneko Sëlva eta Val Badia haraneko Corvara udalerriak elkarlotzen ditu.
Geastrum pectinatum

***Geastrum pectinatum*** *Geastraceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarria.

Sinonimoak: *Geastrum plicatum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Tamaina aldakorrekoa, ertainetik handira; 6 eta 10 cm bitarteko diametrokoa. 

**Exoperidioa:** Sakonera handiagoan edo txikiagoan urratua, izar-punten forman (4tik 9ra), eta, hezetasuna galdu ahala, kupula moduko bat sortuz. Ez da higroskopikoa.

**Endoperidioa:** Globo-itxurakoa, leuna, 2,5 cm-ko diametrokoa, hasieran, pruina gris batez estalia, gero arre iluna. Goialdean peristoma bat izaten du, hasieran konikoa, gero zilindriko samarra, ildaskatua, ia mugatu gabea. Oinarri aldean, ildaskatu samarreko apofisis bat ikusten da, eta handik oin nabaria sortzen da.

**Gleba:** Arre ilun kolorekoa.

**Etimologia:** *Geastrum* terminoa grekotik dator, lurra, esan nahi duen "gé" hitzetik eta izarra esan nahi duen "áster" hitzetik. *Pectinatum* epitetoa berriz latinetik dator, orrazkera, esan nahi duen, "pectinatus" hitzetik. Apofisis-a ildaskatua duelako 

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Geastrum pseudostriatum* delakoarekin nahas daiteke, honek endoperidio oso pikortsua du. *Geastrum campestre* espeziearekin ere bai, honek ere pikortsua du, baina exoperidio higroskopiko batekin.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Koniferoen azpian. Ez da ohikoa.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar. Habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geoglossum fallax

***Geoglossum fallax*** *Geoglossaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat jotzen 

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 4 cm bitarteko garaierakoa, albotik konprimitutako klaba itxuran, eta erdialdean luzetarako depresio batekin, gutxi-asko agerian. Arre-beltzaxka edo ia beltza.

**Hanka:** Zilindrikoa, 1 eta 3 cm bitarteko garaierakoa eta 2 eta 3 mm bitarteko lodierakoa, burua baino argixeagoa. 

**Haragia:** Grisaxka  beltzaxka.

**Etimologia:** *Geoglossum* terminoa grekotik dator, lurra, esan nahi duen "ge" hitzetik eta mihia esan nahi duen "glossa" hitzetik. Lurretik ateratzen den karpoforoaren itxura bitxiagatik. *Fallax* epitetoa berriz, iruzur egin, esan nahi duen "fallo" hitzetik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Beste *Geoglossum* batzuekin nahas daiteke; batzuetan zaila da bereiztea, eta, horretarako, ezinbestekoa da ezaugarri mikroskopikoak aztertzea.

## Sasoia eta lekua 
Azaroan eta abenduan. Nahiko ohikoa larreetako belarretan eta basoko belardietan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Txile, Europa, Errusia, Georgia, Txina, Korea, Japonia, Hegoafrika, Madagaskar, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Sebestyen

**Márta Sebestyén** (Budapest, 1957ko abuztuaren 19a-) hungariar abeslari, musikagile eta aktorea da.

Zoltán Kodály musikagile ezagunaren ikaslea izan zen. Muzsikás folk musika taldearen sortzaileetakoa da, 1973an abiatu zena. Besteak beste, Alboka musika taldearekin elkarlanean aritu izan da.

2010ean UNESCOk izendatu zuen Bakearen aldeko artistatzat.

## Diskografia hautatua
* *Népművészet Ifjú Mestere* (1975)
* *Márta Sebestyén and Muzsikás* (1987)
* *Nívódíj a Magyar Kultúráért* (1988)
* *Apocrypha* (1992)
* *A Magyar Köztársasági Érdemrend tisztikeresztje* (1994)
* *Kismet* (1996)
* *The English Patient* pelikularen soinu-banda (1996)
* *Bolgár Kultuszminiszter kitüntetése a bolgár kultúra népszerűsítéséért* (2005)
* *A Magyar Köztársasági Érdemrend középkeresztje* (2005)

## Erreferentziak
## Ikus, gainera
* Folk musika

## Kanpo estekak
*Marta Sebestyenen webgunea.
*Muzsikás taldearen webgunea.
José Antonio Osorio Lizarazo

**José Antonio Osorio Lizarazo** (Bogotá, 1900eko abenduaren 30a &ndash; 1964ko urriaren 12a) kolonbiar eleberrigilea, ipuin idazlea, literatura kritikaria, saiakeragilea, politikaria eta kazetaria izan zen. Bere lana giza miseriaren eta momentuko hainbat arazo sozialen inguruan jorratzen du, batez ere herrialdeak bizi zuen modernizazio prozesu gatazkatsu tekniko eta ekonomikoa. Estetikoki, bere lanak errealismoaren eta naturalismoaren eraginak erakusten ditu. Latinoamerikako lehen idazleetako bat izan zen hiri-eleberriaren generoan ausartu zena   eta Bogotá literatura-espazio gisa asko arakatu zuen. *La Prensa* etaBarranquillako *El Heraldo* egunkarietako zuzendaria izan zen. Ameriketako hainbat herrialdetan bizi izan zen, eta Juan Domingo Perónen Argentinako gobernuaren eta Dominikar Errepublikako  Rafael Leónidas Trujilloren diktaduraren kolaboratzaile estua izan zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Beltran, Margarita. *Eltiempo.com* Beste hiriko istorioak. 2003ko abuztuaren 31. 2012ko martxoan kontsultatua.
* Forero Baron, Fabian. *Eltiempo.com* José Antonio Osorio, Bogotako kronista ahaztua. 2003ko apirilaren 17a. 2013ko azaroan kontsultatua.
* Jaramillo Baron, Vespasiano. *Ciudadviva.gov.co* "Idazle ahaztu baten oroitzapenak". 2012ko martxoan kontsultatua.
* Gomez Dugand, Alejandro. *Cerosetenta.uniandes.edu.co* "Barranquilla 2132"-ren berrikuspena. 2012ko urtarrilaren 3a. 2012ko martxoan kontsultatua.

## Kanpo estekak