Dunlop gazta

**Dunlop** Eskoziako Ekialdeko Ayrshiree-ko Dunlop herrian jatorria duen behi-esnezko gazta leuna da. Testura leuneko cheddarren antza du. Bigarren Mundu Gerra amaitu eta denbora batera, ospea galdu zuen, nahiz eta gaur egun preziatua den hainbat errezetatan, eta bakarrik edo whisky kopatxo batekin batera kontsumitzen den.

## Historia 
[thumb|Gazta-prentsa zahar bat [Kindrogan House|Kindrogan Housen, Strath Ardle-n.]]
XVIII. mendearen hasieran Barbara Gilmourrek ordu arte Eskozian ezezaguna zen gazta mota bat egitea lortu zuen, Ayrshire behi-esne osoarekin egina. Auzokideek metodoa kopiatu zioten, eta horrela sortu zen Dunlop gazta. Iradoki izan da gazta beste barruti batzuetara zabaltzearen arrazoia, hein handi batean, Dunlop parrokiatik iritsitako baserritarrei zor zitzaiela. Are gehiago, William Cobbettek berak esan zuen «kalitate aldetik Cheshire, Gloucestershire edo Wiltshireko edozein gaztaren berdina» zela.

Gilmour ia ebanjelaria zen esne osoarekin (gaingabetu gabe) egiten zen gaztaren ekoizpenean, eta bere izaera zintzo eta kementsuarekin asko bidaiatu zuen bere Dunlop gazta egiten irakasteko, horrela herrialde osoan eskaria bultzatuz. Eskari horrek Cunninghame bisitatu, Dunlop gazta erosi eta *Lowlands* erdigune osoan saltzera bultzatu zituen merkatariak. Kirktoungo bertako gazta merkatariek ere erosten zuten eta Glasgowra eramaten zuten merkatuetan saltzeko.

Gazta egiteko sistema berri hori asko kopiatu zen eta Eskozia osoko eskualde askotara zabaldu zen XVIII. mendearen amaierarako, baita tradizioz ardi-esnez egindako gaztetara ere. Barruti horretan gazta egiteko, aurrez esne gaingabetua besterik erabili ez zenez, mendebaldeko konderrietan modu bertsuan egindako gazta guztiari «Dunlop» izena eman zitzaion, eta 1837an *Ayrshire Statistical Account* erakundeak erregistratu zuen 25.000 stone (159.000 kg inguru) ekoizten zirela urtero parrokia horretan.

Dunlop gazta leuna da, gozoa, gurin-zaporea du, eta gaztetan testura erdi-lehorra du. Zenbait hilabetez zahartuta egon ondoren, gogortu egiten da. Dunlop gazta leuna da, eta zapore gutxi du moldeetan jartzen denean; 6-12 hilabete behar ditu ontzeko. Zapore arin eta dotorea eta usain berezia lortzeko, gaztak leku lehor batean egon behar du, eta maiz irauli behar da, goitik pixka bat tiratzen duen hartzidura arin bat jasaten baitu. Dunlopak badu eragozpen bat: New Cheddar lehiakiderik zuzenena lehorra eta gogorra denez, gordeta dagoen bitartean bere pisuari eusten dio, eta, horrez gain, ebakita dagoela erakusteko prest dago.

Askotan, Saltcoats gatzagetako gatza erabiltzen zen Dunlop gazta egiteko. Magnesioa eta Epson gatzak zituen, eta horrek zapore atsegina eta bereizgarria ematen zion. Hainbesteraino, non eztabaidatzen baitzen inportatutako meatze-gatz merkeagoarekin egindako gaztari «Dunlop» dei ote ziezaiokeen.

Historikoki, garraio txarrak gurina eta gazta esne freskoarekin egitea bultzatu zuen, oso galkorrak zirelako. XIX. mendean trenbidea agertu zenean, ordea, baserritarrek beren esnea merkatu handiago batera garraiatu eta saldu ahal izan zuten, eta askoz esne gutxiago geratu zen eskuragarri gazta egiteko. Paterson-ek 1866an erregistratzen du Dunlop gaztaren ordez hein batean cheddarra erabiltzen zela.

Barbara Gilmour-en gaztari erretzeko eman zitzaion balio handia oso mugatuta egon zen Ayrshire-n. Han, olo-opilezko *farl* bat edo gazta erreaz bustitako *scone* fin bat, eta katilu bat esne, gazur, te edo ur hotz, jaki zaporetsu eta mamitsuak ziren, eta familia askok ez zuten hirugiharra erabiltzen gosaltzeko. Erresuma Batuko herritar gehienek ogi xerra batekin soilik jaten zuten gazta «gordina», ziapearekin igurtzita normalean, eta garagardo pitxer saihestezinarekin lagunduta. Horretarako, cheddar ondua eta gazta amerikar ondua eta gazia ziren gustukoenak. Horrek egarria pizten zuenez, garagardoa behar zuten.

## Egungo ekoizpena 
Bertako Dunlop gazta ekoizpena 1940. urtean eten zen, eta Bigarren Mundu Gerraz geroztik bakarrik izan da noizbehinkakoa. Hala ere, Dunlop eta beste gazta batzuk gaur egun West Clerkland Farm-ek egiten ditu Dunlop Road-eko Stewarton kanpoaldean, baita Arran, Islay eta beste hainbat lekutan ere.

## Oharrak 
## Bibliografia 
*  Boyle, Andrew (1990). «Dunlop Cheese and Ayrshire Bacon». Ayrshire Heritage. Alloway Pub. Co. ISBN 9780907526490. 

## Kanpo estekak 
* *The Village of Dunlop*, lekuaren historia (ingelesez)
* Dunlop, ikuspegi historikoa Ordnance Gazetteer-en eskutik (ingelesa)
* Dunlop gaztari buruzko fitxa Gourmet Britainen (ingelesez)