open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
City Slickers

**City Slickers** 1991ko Ron Underwood estatubatuar zinema zuzendariaren western komedia film bat da. Billy Crystal, Daniel Stern, Bruno Kirby eta Jack Palance aktoreek antzestu zuten.

Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria (Jack Palance) irabazi zuen.

## Argumentua 
Zahartzeak gero eta gehiago atsekabetzen du Mitch. Bere bi lagun onenak ere arazoetan daude: Phil bere emazte menderatzaileak oinaztatzen du, eta Ed, modelo eder batekin ezkon berria, konpromezua mantentzeak arduratzen du. Egoera ikusita, bi astez Mexiko Berrira oporretan joatea erabakitzen dute hiru lagunek, cowboyak bezala azienda gidatzera.

## Aktoreak 
* Billy Crystal: Mitch Robbins
* Daniel Stern: Phil Berquist
* Bruno Kirby: Ed Furillo
* Patricia Wettig: Barbara Robbins
* Helen Slater: Bonnie Rayburn
* Jack Palance: Curly Washburn
* Noble Willingham: Clay Stone
* Tracey Walter: Cookie
* Jeffrey Tambor: Lou
* Josh Mostel: Barry Shalowitz
* David Paymer: Ira Shalowitz
* Bill Henderson: Dr. Ben Jessup
* Phill Lewis: Dr. Steve Jessup
* Kyle Secor: Jeff
* Dean Hallo: T.R.
* Karla Tamburrelli: Arlene Berquist
* Yeardley Smith: Nancy
* Robert Costanzo: Sal Morelli
* Walker Brandt: Kim Furillo
* Molly McClure: Millie Stone
* Jane Alden: Mrs. Green
* Lindsay Crystal: Holly Robbins
* Jake Gyllenhaal: Danny Robbins
* Danielle Harris: ikaslea
* Eddie Palmer: ikaslea
* Howard Honig: Skycap
* Fred Maio: doktorea
* Jayne Meadows: Mitchen ama (ahotsa)
* Alan Charof: Mitchen aita (ahotsa)

## Kanpo estekak 
* *City Slickers* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Per Olov Enquist

**Per Olov Enquist** (Sjön, Hjoggböle, 1934ko irailaren 23a - Vaxholm, 2020ko apirilaren 25a) suediar kazetaria, antzerkigilea eta eleberrigilea izan zen. Nazioarteko ospetua jaso zuen *Livläkarens besök* (*Erregearen medikuaren bisita*) eleberriagatik. Pellen Konkistatzailea filmaren gidoian ere parte hartu zuen.

## Lanak 
### Eleberriak eta ipuinak 
* *Kristallögat*. Eleberris. Norstedts, Stockholm 1961.
* *Magnetisörens femte vinter*. Eleberria. Norstedts, Stockholm 1964.
* *Legionärerna. En bok om baltutlämningen.* Norstedts, Stockholm 1968.
* *Sekonden. Eleberria. Norstedts, Stockholm 1971.
* *Berättelser från de inställda upprorens tid*. Ipuinak. Norstedts, Stockholm 1974.
* *Musikanternas uttåg*. Eleberria. Norstedts, Stockholm 1978.
* *Nedstörtad ängel*. Eleberria. Norstedts, Stockholm 1985.
* *Kapten Nemos bibliotek*. Eleberria. Norstedts, Stockholm 1991.
* *Livläkarens besök*. Eleberria. Norstedts, Stockholm 1999.
* *Lewis resa*. Eleberria. Norstedts, Stockholm 2001.
* * Boken om Blanche och Marie*. Eleberria. Norstedts: Stockholm, 2004.
* *Liknelseboken*. Eleberria. Norstedts, Stockholm 2013.
### Antzezlanak 
* *Tribadernas natt*. 1975
* *Chez Nous*. Anders Ehnmarkekin batera. 1976
* *Till Fedra*. 1980
* *Från regnormarnas liv*. 1981
* *I lodjurets timma*. 1988
* *Bildmakarna*. 1998.
### Saiakerak 
* *Katedralen i München*. Norstedts, Stockholm 1972.
* *Kartritarna*. Norstedts, Stockholm 1992
### Autobiografia 
* *Ett annat liv.'' Norstedts, Stockholm 2008.
Justyna Kowalczyk

**Justyna Maria Kowalczyk-Tekieli** (Limanowa, Polonia, 1983ko urtarrilaren 19a) poloniar iraupen eskiatzaile ohia da.

2006 eta 2018 bitartean, lau aldiz parte hartu zuen Neguko Olinpiar Jokoetan. Guztira bost domina olinpiko lortu zituen.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Bagdadeko hiri borobila

**Bagdadeko hiri biribila**, abbastarren garaian **Bakearen Hiria** () deitua, Bagdadeko mendebaldean 767 eta 912 urteen artean eraikitako antzinako hiria da. Bertan Jakintzaren Etxe ospetsua zegoen.
Sodio karbonato

**Sodio karbonatoa** Na2CO3 formula kimikoko gatz zuri eta zeharrargi bat da, xaboia, beira eta tinduak egiteko erabiltzen dutena. Normalean natron, Solvay soda, Ash soda, soda errauts eta soda karbonato anhidro1 bezala ezagutzen dute (ez da soda kaustikoarekin nahastu behar, kaustifikazio bezala ezagutzen den prozesu baten bidez sortutako sodio karbonatoaren deribatu bat dena). Antzinatik ezagutzen eta erabiltzen den substantzia alkalinorik ohikoena da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eusko Jaurlaritzako Informatika Enpresa

**Eusko Jaurlaritzako Informatika Enpresa** (**EJIE**) Eusko Jaurlaritzaren informatika-elkartea da, sektore publikoak herritarrari eman behar dizkion zerbitzu digitalak eskaintzen dituena.

Guztira 1.200 zerbitzari fisiko edo birtualizatu zeuden aktibo 2020ko hasieran eta 1.500 TBko biltegiratze-gaitasuna zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EJIE webgune ofiziala
* EJIEren albisteak
* Sociedad para la Promoción y Reconversión Industrial, Auñamendi entziklopedia, Jesús María Valdaliso Gago,
* spri.eus, webgune ofiziala
¿Qué culpa tiene el niño?

***¿Qué culpa tiene el niño?*** (*Zer erru du umeak?*, ingelesezko bertsioan, '''''Don't Blame the Kid''''') 2016ko mexikar film bat da. Gustavo Lozak zuzendu zuen eta Adicta Filmsek egin zuen zabalpena. Karla Souza, Ricardo Abarca, Biassini Segura,​ Rocío García eta Fabiola Guajardo dira aktore nagusiak.

## Argumentua 
Filmak Maruren (Karla Souza) bizitza eroa azaltzen du, klase altuko gazte bat, Arthur (Mauricio Barrientos) eta Lauraren (Sofía Sisniega) ezkontzan bere lagunik onenekin mozkortzen dena, Dani (Fabiola Guajardo) eta Pau (Rocío García). Mozkor, bera baino askoz gazteagoa den gizon batekin harremanak ditu. Gazteari "La Rana" izena ematen diote (Ricardo Abarca).

## Kritikak 
Filmak kritika gorabeheratsuak izan zituen, baina ikusle asko. Mexikoko zinema berrian diru gehien egin duen filmeetako bat da. IMDbn 6,7/10etik dauka eta FilmAffinityn hamar izarretik bost.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xiaowei

**Xiaowei**, Tencent enpresaren laguntzaile birtuala da, WeChat aplikazioa kudeatzen duen enpresa txinatarra, mila milioitik gora erabiltzaile omen dituen mezularitza-aplikazioa eta Txinako teknologiako ekosistemako aplikazio nagusietako bat.

Xiaowei eguraldiaren berri, trafiko arazoen albiste eguneratuak, musika eskaerak, albisteen laburpenak eta abar eskaintzen ditu. Badauka ahots bidezko ezagutze eta aurpegi-ezagutzea, eta "Gaitasunen plataforma" SDK hardware garatzaileak bertan sartzeko.

## Erreferentziak
Urdail-hesteetako odoljario

**Urdail-hesteetako odoljarioa** traktu gastrointestinaleko hemorragia mota bat da, hestegorri, urdail, duodeno, heste mehar, kolon eta ondestean sor daitekeena. Odol gorria edo beltza (hematemesia), gorozkien bidez odol gorria kanporatzea (errektorragia) edo gorotz beltzak (melenak) dituzten okadek adierazten dute.

Sintomak aldakorrak dira galdutako odol-bolumenaren arabera, odoljario larriek larruazalaren zurbiltasuna, arnasestua eta konortea galtzea eragiten dute. Odoljario jarraitu txikiek anemia ferropenikoa eta nekea eragin dezakete. Batzuetan sintomak arinak dira edo oharkabean pasatzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Susako medina

**Susako medina** Susaren bihotz historikoan kokaturiko Tunisiako medina bat da. 1988an UNESCOk Gizateriaren Ondarean inskribatua izan zen.
Susa hiria Magrebeko konkista islamiarreko lehen hirien adibide tipikotzat hartzen da. Honela, kasbah (gotorlekua), Mezkita Handia, ribat eta Bu Ftata meskita kontserbatzen ditu, eraikin militar eta erlijioso bat.

Tunisiako Medina ere munduko ondarearen zerrendan dago.

Mediterraneoaren ertz bien arteko borroka amaitu zenean, eta gerra tekniken bilakaerarekin, ribatek euren paper militarra galdu zuten, eta hezkuntza eta espiritualtasunera jo zuten, erlijio eskola bihurtuak, baina euren estiloa, Tunisiako amaordeak eraikitzeko inspirazio bezala erabili zen.

## Historia 
Susako medina Tunisiako Sahelen dago eta toki arkeologiko aparta da. Hau, nagusiki, zibilizazio islamiarraren egunsentian eraiki zelako izan zen, eta, beraz, Magrebeko konkista islamiarren ondorengo lehen eraikuntzetako bat da. Medinaren kokapenagatik ere izan zen, pirateriaren eta arpilatzearen aurkako babesa behar izan zuen toki bat.

Bere esparruko eraikuntzak konkistaren ondorengo lehen zibilizazioen lekuko izan ziren. Bere estilo arkitektonikoa, aglabtarren garaitik, garai hartako kostaldeko eraikuntza militarren adierazgarria da, pilotuak eta indartsuak izan daitezen, etsaiak saihesteko.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Medina_of_Sousse-130323.jpg
Fitxategi:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(33).jpg
Fitxategi:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(06).jpg
Fitxategi:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(02).jpg
Fitxategi:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(24).jpg
Fitxategi:Remparts_de_la_m%C3%A9dina_de_Sousse,_23_septembre_2013_(26).jpg
Fitxategi:Medina_of_Sousse-130324.jpg

## Erreferentziak
Melena

**Melena** digestio-aparatuko lekuren batean gertatutako odoljario baten ondorioz uzkitik eginkari beltz, biskoso eta likatsuak botatzea da. Odol-kanporatzea noizbehinka soilik edo eginkariekin batera agertzen denean, errektorragia esaten zaio. Melenak sortzeko gutxienez 50 eta 80 mililitro odol galdu behar dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Izaskun Arriaran

**Izaskun Arriaran Mendialdua** (Aramaio, Araba, 1977) giza eskubideen aldeko aktibista arabarra da.

## Ibilbidea 
Lanbidez erizaina da eta Osakidetzan lan egiten du. Itsas Salbamendu Humanitarioa gobernuz kanpoko erakundeko kidea da.

2017an erakundeak argitaratutako iragarki batean migratzaileen kanpamentuetarako sanitarioak behar zituztela ikusi, eta horietako batean hilabeteko misio bat egitera animatu zen, eta modu horretan hasi zuen ibilbidea. Ondoren, Kiosko (Grezia) migratzaileen kanpamenduko proiektuaren koordinatzailea izan da. Migratzaileei laguntzeko Aita Mari itsasontziko tripulazioko kidea izan da eta eskifaiako bozeramailea izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kalpar

thumb|eskuinera|250px|Kalpar luzeko zaldia.

**Kalparra** edo **txima** zenbait ugaztunen eta bereziki lehoiaren lepo inguruan hazten den ile luze eta ugaria da. Bere luzera eta lodiera genetikaren ondorioz aldatzen da. Kalpardun animalia ezagunenak zaldia, etxekotuta dena, eta lehoia dira. Animalia barietate handi batek melena bat darama: ñua, hiena, zebra, itsas lehoia, astoa, jirafa, bisontea edo baita *Chrysocyon brachyurus* ere.

Kalparra animalia intsektuetatik babesteko erabil daiteke, gorputzeko giharrak dardararazten dizkion mugimenduari esker, adibidez, zaldietan. Lehoiaren kasuan, aurkarien arteko liskarretan atzaparretatik babesteko modu bat izan daiteke, edo hotzaren aurkako babes bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Vega Pervís

'''''', () Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Amieva udalerrian dagoen herri bat da. 
Mián parrokian dago, Amieva udalerrian. Cangas de Onís herritik hamar kilometrotara dago, Sella ibaiaren ezkerreko ertzean. Amievako kulturetxea herrixka horretan dago. Herriko festa abuztuaren bigarren larunbatean ospatu ohi dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuloak

**Zuloak** Fermin Muguruzak egindako dokumentala da, 2012ekoa eta Talkak ekoiztua. Fikziozko lana, existitu ez den musika talde bati buruzkoa, emakumeek bakarrik osatutakoa. 

Arrate Rodriguez, Tania de Sousa, Ainhoa Unzueta, Naiara Goikoetxea eta Izaskun Muruaga dira protagonistak, Mai Bass, Alba Burgos eta Ursula Strongek (Niña Coyote) lagunduta. Gidoia Eider Rodriguezek eta Fermin Muguruzak berak idatzi zuten.

Hasieran fikziozkoa izanagatik, dokumentalak hauspotuta, *Zuloak* taldea eratu zen, eta itzuliak egiten hasi ziren, Euskal Herrian ospea hartuz.

## Abestiak 
* Zuloak riot
* Malenkonia
* American Dick
* Beti jai
* Damutu igandean
* Ez duzu ulertu deus
* Jeloak Jota
* Celebrity Fan Bat
* Artzai Ona
* Zoaz behera
* Botak jantziko ditut
* Atera eta sartu

## Ikus, gainera 
* Dokumentalak Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* "Zuloak" (Fermin Muguruza, 2012).
* Proiektuaren webgunea.
Traktu gastrointestinal

**Traktu gastrointestinala** elikagaiak kontsumitzen dituzten, energia eta mantenugaiak ateratzeko digeritzen dituzten eta geratzen diren hondakinak kanporatzen dituzten animalia zelulaniztunen organo-sistema da. Traktu gastrointestinalaren funtzio nagusiak irenstea, digestioa, xurgapena eta iraizpena dira.

Traktu gastrointestinala funtsean ezberdina da animalia batetik bestera. Adibidez, animalia batzuek ganbera bat baino gehiagoko urdailak dituzte, eta beste batzuek, berriz, ganbera bakarreko urdailak. Gizaki heldu arrunt baten kasuan, traktu gastrointestinalak 6,5 metroko luzera du gutxi gorabehera, eta goiko traktu gastrointestinala eta beheko heste-traktua dira. Heste-traktua aurreko, erdiko eta atzeko hesteetan ere bana daiteke, heste-traktuaren segmentu bakoitzaren jatorri enbriologikoa islatuz. Odoljario gastrointestinalak traktuan gertatzen diren odoljarioak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Regina Spektor

**Regina Ilinitxna Spektor** (; Mosku, Errusia, 1980ko otsailaren 18a), **Regina Spektor** bezala ezaguna, abeslari, musikagile eta piano-jotzaile estatubatuarra da, jatorri errusiarrekoa. Bere musika New Yorkeko anti-folk eszenarekin lotzen da.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *11:11* (2001)
* *Songs* (2002)
* *Soviet Kitsch * (2004)
* *Begin to Hope* (2006)
* *Far* (2009)
* *What We Saw from the Cheap Seats* (2012)
* *Remember Us to Life* (2016)
* *Home, Before and After* (2022)

## Erreferentziak
Anti-folk

**Anti-folka** (edo **antifolka**) musika genero bat da, punkaren azpi-generoa, punk rock eta folk musika amerikarraren elementuak nahasten dituena. Mugimendua 1980ko hamarkadan sortu zen New Yorken.
Irina Shayk

**Irina Valerievna Xaikhlislamova** (; Jemanzhelinsk, Errusia, 1986ko urtarrilaren 6a), ezagunagoa **Irina Shayk** izenez, errusiar modeloa da.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Irina Shayken webgunea
Adats

thumb|Ilajedun gizona.

**Adatsa** buruko ileen multzoa, bereziki luzea dena. Gizakietan, bizkarrean erortzen den ile luze etzaneko multzoa da.

## Historia 
Hebrearrek ile luzeak zeramatzaten eta apaizek bakarrik mozten zituzten. Antzinako greziarrek ere oso luzeak eramaten zituzten eta kopetan kizkurtzen zituzten tupe (*koinbioi*) bat osatuz. Emakumeei dagokienez, oso orrazkera konplikatua eta nagusiki artistikoa erabiltzen zuten, Erekteionen indusketetan aurkitutako zurezko estatua arkaikoetan ikusgaia denez.

Antzinako erromatarrek ile luzeak eraman zituzten k.a. 299ra arte, baina, ondoren, motzak eraman zituzten, eta ile luzeak, emagizontze seinale bihurtu ziren.

Galiar eta frankoen artean, ile luzeak noblezia esan nahi zuen. Germaniar herri askok, bere ile luzeak, buruaren atzeko txirikorda batean lotzen zituzten. Euren artean, antzinako beste herri batzuetan bezala, buru kaskar bat esklabotzaren seinalea izaten zen, eta hortik dator Wamba erregearen abdikazioa, jakina denez, lo zegoela ileak moztu baitzizkioten.

Frantzian, ile luzeak eraman zituzten Frantzisko I.aren erregealdiraino, eta honek, buruko zauri bat sendatzeko asmoz, motzak eramateko moda sartu zuen. Luis XIII.ak moda honekin amaitu zuen, gero, Luis XIV.aren erregealdian garapen handia lortu zuten ileordeen erabilera sartu zuelarik. Luis XV.aren garaian, hautseztatutako ileordeen eta koletaren erabilera hasi zen, XVIII. mendearen amaiera arte erabiltzen zena, garai honetan, Titoren orrazkera Erromako oroitzapen klasikoen omenez agertu zelarik, eta jarraian, moda bezala jarri ziren gaur egun erabiltzen diren orrazkera ezberdinak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cabanas (Abegondo)

**San Xián de Cabanas**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abegondo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruña probintzian. 2018an 153 biztanle zituen.
Crendes (Abegondo)

**Crendes**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abegondo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruña probintzian. 2016an 716 biztanle zituen.
Rocío Dúrcal

**María de los Ángeles de las Heras Ortiz** (Madril, 1944ko urriaren 4a - Torrelodones, 2006ko martxoaren 25a), **Rocío Dúrcal** izen artistikoaz ezaguna, espainiar aktorea eta abeslaria izan zen. Rantxeren erreginatzat hartua, disko gehien saldu duten artista gaztelaniadunetako bat da. 2005ean Musika Bikaintasunaren Grammy Latino saria jaso zuen.

## Diskografia 
## Filmografia 
### Zinema 
### Telesailak 
## Kanpo estekak
Leiro (Abegondo)

**Santaia de Leiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abegondo udalerrian dagoen parrokia bat da, Coruña probintzian. 2018an 167 biztanle zituen.
Piazza del Campo

**Piazza del Campo** Toskanako Siena herriko alde historikoaren erdigunea da. Europako Erdi Aroko plaza garrantzitsuenetariko bat da. Mundu osoan ospetsua da bere ederatasuna eta oreka arkitektonikoari esker. Plazak maskorra itxura du eta bertan, *Palazzi signorili* (jauretxeak) batzuekin batera, Mangiako dorrea eta Palazzo Pubblicoa daude. Ipar-ekialdean Fonte Gaia iturria dago. Plaza honetan uztailero Sienako Palioaren zaldi-lasterketa egiten da.

## Historia 
Hiriko bizitza publikoaren ardatz izan zen eta izaten jarraitzen du. Plaza XIII. mendearen aurretik sortu zen merkatu gisa. Siena osatzeko elkartu ziren hiru muinotan banatuta bizi ziren komunitateen topagune gisa izan zen, ondoko malda batean; komunitateak hauek ziren: Castellare, San Martino eta Camollia. Sienak agian etruskoen lehenagoko asentamenduak izan zituen, baina ez zen erromatarren kokapen garrantzitsua izan; ondorioz, piazza ez dago garai bateko foro erromatar baten gunean, batzuetan iradokitzen den bezala. 1349. urtean adreilu gorriekin zolatu zen. Adreilu horetan arrain hezurren marrazkiak egin ziren; halaber, trabertinoz, hamar lerro marraztu ziren. Hamar lerro horiek enparantza bederatzi sailetan banatzen dute, puntu batetik sortuak: Palazzo Pubblico aurrean dagoen isurbidetik edo *gavinone*. Zenbaki horrek Noveschiren araua sinbolitzaten dituzte; *Noveschi*ak, Bederatziak, edo *Governo dei Nove*, Sienako urrezko garaian, 1292tik 1355era, gobernatu zuten eta urte haietan enparantza diseinatu zuten.

## Plazako monumentuak 
Enparantza eraikin dotoreez inguratuta dago:

* Palazzo Pubblico
* Andre Mariaren kapera
* Fonte Gaia
* Mangiako dorrea
* *Palazzi signorili*, enparantzaren inguruan daude, guztiek garaiera antzekoarekin. Familia desberdinakoak ziren: Sansedoni, Piccolomini, Saracini...
erdian|upright=4|thumb|Piazzaren ikuspegi panoramikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irudiak.
* :Informazio turistikoa.
* :Plazari buruzko bideoa.
Rouge

**Rouge** Brasilgo pop musikako taldea izan zen. Bost kide zituen: Aline Wirley, Fantine Thó, Karin Hils, Li Martins eta Lu Andrade. 2002an eratu zen Popstars talent showaren bitartez, SBT eta Disney Channel telebista kateek emititu zutena. Kideak 30.000 hautagaien artean aukeratu zituzten eta Sony Music-ekin kontratua sinatu zuten.

## Diskografia 
* *Rouge* (2002)
* ''C'est La Vie* (2003)
* *Blá Blá Blá* (2004)
* *Mil e Uma Noites* (2005)
* *Les 5inq'' (2019)

## Kanpo estekak
Jessie Fauset

**Jessie Redmon Fauset** (Snow Hill, Camden County, New Jersey, 1882ko apirilaren 27a - 1961eko apirilaren 30a ) afroamerikar editorea, poeta, saiakeragilea eta eleberrigilea izan zen. Harlem-eko Errenazimenduko idazle oparoenetakoa.

## Bizitza eta lana 
Jessie, Anna Seamon eta Redmon Fauset presbiteriar elizako artzainaren alaba izan zen. Fauset oraindik oso gaztea zela hil zen ama.

Jessie Fausetek "Philidelphia High School for girls"en egin zituen ikasketak eta graduatu zen ikasle beltz bakarra izan zen. 1905ean Cornell Unibertsitatera joan zen, Phi Beta Kappa-n, graduatu zen lehen emakume beltza izanik. 1912an, *The Crisis* egunkarirako lanetan hasi zen, garai hartan egunkariak 16 urte baino ez zeramatzan inprimatzen. 1919 eta 1926 artean, *The Crisis* literatur editorea izan zen WEB Du Bois editore-arduradun gisa izanik.

Argitaratutako bere 77 lanetatik 58 egunkari honetan agertu ziren. Lau eleberri idatzi zituen, horien artean *Plum Bun* (1928) eta *The Chinaberry Tree: A Novel of American Life* (1931).Poemak, narrazio laburrak eta saikerak ere idatzi zituen.

Fausetek urte asko egin zituen irakasle lanetan, 1944an erretiroa hartuz.1961ean hil zen bihotzeko akats baten ondorioz.

## Lanak 
### Eleberiak 
* *There Is Confusion* (1924) ()
* *Plum Bun: A Novel Without a Moral* (1928) (a further study of the passing phenomenon; )
* *The Chinaberry Tree: A Novel of American Life* (1931) ()
* *Comedy, American Style* (1933)

### Poemak 
* "Rondeau." *The Crisis*. April 1912: 252.
* "La Vie C'est La Vie." *The Crisis*. July 1922: 124.
* "'Courage!' He Said." *The Crisis*. November 1929: 378
* "Dead Fires"

### Narrazio laburrak 
* "Emmy." *The Crisis*. December 1912: 79-87; January 1913: 134-142.
* "My House and a Glimpse of My Life Therein." *The Crisis*. July 1914: 143-145.
* "Double Trouble." *The Crisis*. August 1923: 155-159; September 1923: 205-209.

### Saiakerak 
* "Impressions of the Second Pan-African Congress." *The Crisis*. November 1921: 12-18.
* "What Europe Thought of the Pan-African Congress." *The Crisis*. December 1921: 60-69.
* "The Gift of Laughter." In Locke, Alaine. *The New Negro: An Interpretation*. New York: A. and C. Boni, 1925.
* "Dark Algiers the White." *The Crisis*. 1925–26 (vol. 29–30): 255–258, 16–22.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berpizkundearen Beltza Washingtonen
* Jessie Redmon Fauset - Ahotsak hutsuneetatik
O Loureiro (Abegondo)

**O Loureiro**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Abegondo udalerrian dagoen herri bat da, Abegondo parrokian eta Coruña probintzian. 2016an 186 biztanle zituen.
Agra (Agolada)

**Agra**, Espainiako Galizia autonomia erkidegoko Agolada udalerrian dagoen parrokia bat da, Pontevedra probintzian. 2013ko erroldaren arabera 13 biztanle zituen.
Güemes (Bareyo)

**Güemes**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bareyo udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 277 biztanle zituen.
Ajoko itsasargia

**Ajoko itsasargia**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoaren kostaldean dagoen itsasargi bat da, Ajoko lurmuturran. Bareyo udalerriko Ajo herrian dago.

1930ean eraiki zen.
1915eko Londresko Ituna

**1915eko Londresko Ituna**,  eta , 1915eko apirilaren 24ean sinatutako itun bat izan zen. Honetan, Italia Lehen Mundu Gerran Entente Hirukoitzaren alde borrokatzera sartzera adostu zen, trukean Italiak Hego Tirol, Eslovenia, Kroazia, Bosnia Herzegovina eta Albaniako mediterranear kostaldeko hainbat lurralde eta uharte eta Dodekaneso uhartedia bereganatzea hitzeman zitzaion. Ituna sekretupekoa zen eta honako herrialdeek sinatu zuten: Italiako Erresuma, Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua, Frantzia eta Errusiar Inperioa.
Tupe

thumb|250px|Elvis Presleyren tupe.
**Tupe** (frantsesezko  hitzetik eratorria) edo **kalpatsa** 1950eko hamarkadan bere distira izan zuen orrazkera estilo bat da, gizon eta emakumeek berdin erabilia eta orokorrean rockabilly, doo wop eta rhythm and blues musikekin lotua. Bere lehen berritzaileetako batek, Elvis Presleyk, tupearekin hasi zuen bere musika ibilbidea.

Kalpatsa garondoan oso motza den ile-mozketa da, apur bat luzeagoa alboetan eta atzeko goiko aldean eta askoz luzeagoa aurreko goiko aldean. Horrela, ilea moldeatu egiten da eta laka, gomina, brillantina edo beste finkatzaileren batek lagunduta, kopeta-ilea altxatuta eta atzerantz orraztuta eramatea ahalbidetzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pie de Concha

**Pie de Concha**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bárcena de Pie de Concha udalerriko herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 104 biztanle zituen.
Pujayo

**Pujayo**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bárcena de Pie de Concha udalerriko herri bat da. 2017ko erroldaren arabera 64 biztanle zituen.
Francisco Guterres

**Francisco Guterres**, (Ossu, Viqueque, 1954ko irailaren 7a), **Lu-Olo** ezizenez ezagutua, timortar gerrillari ohi eta politikaria da, Ekialdeko Timorko presidentea 2017tik. Ekialdeko Timorko Independentziarako Fronte Iraultzaileko (Fretilin) burua, presidentetzarako hautagaia izan zen 2007, 2012 eta 2017an. Azken urte horretako hauteskundeak irabazi zituen, lehen itzulian, botoen %&nbsp;57,08 lortuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richard Manuel

**Richard George Manuel** (Stratford, Ontario, 1943ko apirilaren 3a - Winter Park, Florida, 1986ko martxoaren 4a) kanadar musikaria izan zen, *The Band* taldeko piano-jotzailea eta abeslari nagusia. 18 urterekin *The Hawks* taldearekin bat egin zuen, non Rick Danko, Levon Helm, Robbie Robertson eta Garth Hudsonekin jo zuen. Beraiekin sortu zuen *The Band* taldea, Bob Dylanekin batera bere kontzertuetan. Richard Manuel taldean egon zen 1986an bere buruaz beste egin zuen arte.
Yvonne Strahovski

**Yvonne Jaqueline Strzechowski** (Australia, 1982ko Uztailaren 30a), **Yvonne Strahovski** izen artistikoaz ezaguna, australiar aktorea da. *Chuck*, *Dexter* eta *24: Live Another Day* telesailetan antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
### Bideo-jokoak 
## Kanpo estekak
Dave "Squatch" Ward

**David "Squatch" Ward** (Glasgow, 1957ko urtarrilaren 14a), Eskozian jaiotako kanadar ahots-aktore, abeslari eta musikaria da.
Levon Helm

**Mark Lavon "Levon" Helm** (Elaine, Arkansas, 1940ko maiatzaren 26a - New York, 2012ko apirilaren 19a) estatubatuar musikari eta aktorea izan zen. *The Band* taldeko bateria-jotzaile eta abeslaria izan zen. *The Hawks* taldean hasi zen, non Rick Danko, Richard Manuel, Robbie Robertson eta Garth Hudson ezagutu zituen. Haiekin sortu zuen gero *The Band* taldea. Musikari lanaz gain, hainbat filmetan ere antzeztu zuen (''Coal Miner's Daughter*, *Shooter*, *In the Electric Mist*, *The Three Burials of Melquiades Estrada*, *The Right Stuff'').
Plater-tiroketa

[thumb|Cuxhavengo tiro-eremua, [Alemania]]
**Plater-tiroketa** edo **plater-tiroa** tiro olinpikoan sartzen den modalitate bat da, jaurtigailu batek jaurtitzen dituen plater moduko batzuei eskopetaz tiro egitean datzana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolas Mugika

**Nikolas Mugika Errasti** (Bergara, 1885eko abenduaren 6a - Donostia, 1948ko martxoaren 1a) euskal margolari izan zen. Paisai landu zuen batez. Zarautzen bizi izan zen aldi batez baina batez ere Amerikan lan egin zuen eta han daude bere artelan gehienak.

## Biografia 
Bergarako San Pedro kaleko 21.ean (gaur egun 19.a denean) jaio zen. Alejandrino Irureta maisuarekin hasi zen pinturaren munduan eta diru arrazoiak tarteko, dekorazio lanetan hasi behar izan zuen. Beste lan interesgarri batzuen artean, Bergarako hirian ospatu ziren Euskal Jaietan antzeztu zen "Txanton Piperri" antzezlaneko dekoratuak egin zituen. 1914an Eibarko Armeria Eskolaren inaugurazioan paisajista gisa aurkeztu zuen bere burua. Urte batzuk geroago, 1922. urtean hain zuzen ere, itxi egin zuen dekorazioko tailerra buru-belarri pinturaren munduan sartzeko asmoz eta Zarautzera joan zen bizitzera eta estudioa ireki ondoren, bertan bizi izan zen denboraldi batez. 1924an, Madrilgo museotan ikastera joateko Gipuzkoako Diputazioaren Beka bat lortu zuen.

Paisajista bikaintzat hartu du nazioarteko kritikak. Bere lanak Euskal Herrian egin zituen eta haiekin arrakasta artistiko eta ekonomiko handiak lortu zituen Ameriketan. Erakusketarik onenak Argentinako Errepublika, Txile, Mexiko, Uruguai eta abarretan egin zituen eta ia bere koadro guztiak herrialde horietan daude, bilduma partikularretan. Euskal Herrian, Bergarako Udalak gordetzen ditu artista honen 20 margolan, haren alabak dohaintzan utzita.

Madrileko Arte Ederren Nazioarteko Erakusketan hartu zuen parte (1926-1932). 1936-39 urteen artean beste lan garrantzitsu bat ere egin zuen, Donostiako Karmeldarren Elizaren pintura-dekorazioa hain zuzen ere; eta 1948ko martxoaren 1ean hil zen Gipuzkoako hiriburuan.

## Bere artelana 
Bere obrari buruz, Cabanas Oteiza, Dunixi, Iñigo de Andia, José Francés, Adolfo Larrañaga eta Juan de la Encinak (izatez, Ricardo Gutiérrez Abascal) idatzi zuten besteak beste.

Muxikaren pinturan Cabanas Oteiza, Dionisio Azkue eta Arteta berarekiko harreman sintomatikoa antzeman daiteke, baina aldi berean, kutsu liberala, autodidakta eta herrikoia dario bere lanari, eta eklektizismo guztietatik aske dago horri esker. "Eguzki sarrera Getarin", "Isaspimendi", "Aizkorri gaiñak", "Aloñamendi" eta batez ere "Isaspi" izeneko paisaiak dira Nikolas Muxikaren izaera poetiko eta sotila adierazten duten obretako batzuk, eta malenkonia liriko handiko ezusteko uneak lortzen ditu.

"Margolari fin eta zorrotza" da Dunixik dioenez eta topiko errazetatik ihesi, tinten totalizazio sekretuaren bitartez, azkenean lortzen duen armonia bilatzen du.

Azkenik, Juan de la Encinak, garai hartako ikerle-kritiko garrantzitsuenetakoak, egoki definitu zituen Nikolas Mujikaren figura eta lana: *"Vasco decidido y valiente, junto a paisajes insignificantes, presenta otros finos y delicados, discretos y bien construidos... Múgica es un vasco decidido y valiente".*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Muxika Errasti, Nikolas, Bergarako udal webgunea
* Múgica Errasti, Nicolás, Bernardo Estornés Lasa funtsa. Auñamendi Eusko Entziklopedia.
Audimetro

**Audimetro** bat telebista batzuetara konektatzen den eta audientzia etengabe eta automatikoki neurtzen duen tresna da; haren datuak datu estatistikoak sortzeko erabiltzen dira. Izenak *audire* (latinez entzutea) eta *metro* (neurgailua) ditu jatorri. Aparatua ezin da erosi, eta pertsona batek ere ezin du bere borondatez eskaini aparatua aztertzeko. Enpresa arduradunak dagozkion azterlanak egin eta estatistikoki esanguratsua den pertsona talde bati eskaintzen dizkio.

Gaur egun, audientzia-azterketetan parte hartzen duten etxeetako telebistetan jarritako audiometroen bidez, pertsona bakoitzak telebistaren aurrean egiten duen erregistro jarraitua egiten da.Azken hori, parte hartzen duen etxean egindako banakoen aldez aurreko katastroari eta telebista ikusten den bitartean urrutiko kontrolarekin hautatu beharreko kode bati esker. Gaur egungo meter-ek datuen transmisioa denbora errealean egiteko aukera ematen dute, telebista panelean ikusten ari den “zer” eta “nor” bilduz.

Robert F. Elderrek eta Louis Woodruffek asmatu zuten, 1936an, *Massachusettseko Teknologia Institutu*ko bi irakasleek, Estatu Batuetan. Hasieran, gailu horren funtzioa piztutako irrati-aparatu kopurua neurtzea eta erregistratzea zen.

The Nielsen Company izan zen neurketa-sistema horretan aritu zen lehen enpresa, berrogeiko hamarkadan. Enpresako teknikariek egunero jasotzen zituzten paper-biribilkiak aztertzeko, eta horien ordez berriak jartzen zituzten. Aurrerago, paper-biribilkien ordez 16 mm-ko pelikulak jarri ziren, eta horrek erraztu egiten zuen birjartzeko lana eta nabarmen murrizten zuen gastu ekonomikoa. Gainera, audiometroaren erabiltzaileek berek jar zitzaketen.

## Kanpo estekak
Bárcena de Cicero (herria)

**Bárcena de Cicero**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bárcena de Cicero udalerrian dagoen herri bat da.
Cicero (Kantabria)

**Cicero**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Bárcena de Cicero udalerrian dagoen herri bat da. 2011an 1.413 biztanle zituen.
Tretoko zubia

**Tretoko zubia**, **Zubi Birakaria** edo **Burdinezko Zubia**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoan dagoen burdinezko zubi bat da. Limpias ibaia zeharkatzen du, Colindres eta Bárcena de Cicero udalerriak elkarlotuz.

1897-1904 artean Eduardo Miera ingeniariak eraikiarazi eta 1905ean inauguratu zen. 161,74 metroko luzera du.
Berodia

**Berodia**, Espainiako Asturias autonomia erkidegoko Cabrales udalerrian dagoen parrokia bat da. 2011ko erroldaren arabera 194 biztanle zituen.
Nafarroako Erresumaren inbasioa

**Nafarroako Erresumaren inbasioa** Euskal Herriko erresuma horretan behin baino gehiagotan izandako okupazio militarra da, hauei egin diezaieke erreferentzia:

* Nafarroako Erresumaren zatiketa (1076)
* Nafarroako Erresumaren inbasioa (1199-1200)
* Nafarroako Erresumaren inbasioa (1512), Nafarroako Erresumaren konkistaren baitan
Sabelaldeko barrunbe

**Sabelaldeko barrunbea** edo **abdomeneko barrunbea** gorputzeko barrunberi handiena da gizakiengan eta beste animalia askorengan, eta errai gehienei eusten die. Barrunbe torazikoaren azpian dago, eta barrunbe pelbikoaren gainetik. Bere sabaia, ganga formakoa, diafragma torazikoa da (biriken azpian muskulu geruza fin bat duena), eta bere zorua sarrera pelbikoa da (pelbisaren goiko irekidura). Barrunbe abdominopelbikoaren zati bat da, pleura-barrunbearekin (torazikoa) ondo konektatuta dagoena.

Sabelaldeko barrunbearen egituraren organoen artean urdaila, gibela, behazun xixkua, barea, pankrea, heste meharra, giltzurrunak, heste lodia eta giltzurrun gaineko guruinak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barrunbe toraziko

**Barrunbe torazikoa** edo **bular-barrunbea** bular-kaiolaren barneko espazioa da. Diafragmak mugatzen du behetik, bular-paretek alboetatik eta lepoak goiko aldetik. Barrunbe torazikoaren erdiko konpartimentua mediastinoa da. Barrunbe torazikoaren bi irekidura daude, sarrera toraziko bezala ezagutzen den goiko irekidura toraziko bat eta beheko beheko irekidura toraziko bezala ezagutzen den beheko irekidura toraziko bat.

Barrunbe torazikoan tendoiak eta sistema kardiobaskularra daude, bizkarrean, bizkarrezurrean edo lepoan kalteak jaso ditzaketenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Behazun-hodi komun

**Behazun-hodi komuna** edo **hodi koledokoa** behazuna hestean isurtzen duen hodia da; hodi hepatiko komunaren eta zistikoaren elkarketaz dago eratuta.

Eskuineko goiko koadrantean, saihets-ertzaren azpian, aldizkako sabelaldeko mina sor daiteke behazun-hodi komunean txertatutako behazun-harrien ondorioz. Besikularen kalkuluei kolelitiasi diote, eta koledokoaren kalkuluei edo bertan txertatuei, berriz, koledokolitiasi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hodi zistiko

**Hodi zistikoa** edo **bide zistikoa** behazun-hodi komuna eratzeko hodi hepatiko komunarekin elkartzen den behazun-maskuriko hodia da. Hodi kistikoa behazun-besikularen iraizpen-eroanbidetzat har daiteke, eta, horren bidez, behazuna ezabatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hodi hepatiko komun

**Hodi hepatiko komuna** edo **gibel-hodi komuna** gizakiarengan eta beste ornodunetan, behazuna gibeletik ateratzen duen hodia da; hodi zistikoarekin elkartzen da behazun-hodi komuna eratzeko. Hodi horrek normalean 6 cm luze eta 6 mm diametro ditu gizaki helduetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azido permanganiko

**Azido permanganikoa** (**HMnO4**) edo stock nomenklaturan **manganiko (VII) azidoa** lau oxigeno atomo, manganeso atomo bat eta hidrogenozko beste batez osatuta dagoen konposatu inorganikoa da. Permanganato gatzen azido konjokatua ere bada. Argitalpen gutxi egin dira azido honen inguruan eta bere ezaugarrien inguruko jakintza nahiko mugatua da, erabilera gutxi aurkitu baitzaizkio.

## Prestaketa eta egitura 
Azido permanganikoa prestatzeko modurik ohikoena azido sulfurikozko disoluzio bat prestatzea da, zeinaren solutua bario permanganatoa den. Produktutzat ateratzen den bario sulfato disolbagaitza iragazketa bidez erauzi beharra dago ostera:

Ba(MnO4)2 + H2SO4 -> 2 HMnO4 + BaSO4

Esan bezala, azido sulfurikoak disolbatu egin behar da; azido sulfuriko kontzentratuek permanganatoekin erreakzionatzean anhidridoak eta manganeso heptaoxidoak ekoizten dituzte.

Bestalde, azido permanganatoa azido hidrofluorosilizikoaren eta potasio permanganatoaren arteko erreakzio bidez ere sor daiteke, elektrolisi bidez, edo manganeso heptaoxidoaren hidrolisi bidez. Azken aukera horrek ordea sarritan leherketak eragiten ditu.

Azido permanganiko kristalinoa tenperatura baxuetan prestatzea lortu da, dihidrato moduan: HMnO4*2H2O

Egiturari dagokionean, azido permanganatoak azido perklorikoaren egitura tetraedriko bera hartzen duela onartzen da, baina ez da azterketa espektroskopiko edo kristalografikorik egin esandakoa ziurtatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lilies of the Field

**Lilies of the Field** 1963ko Ralph Nelson estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatiko film bat da. William Edmund Barrett idazlearen izen bereko eleberrian oinarritzen da. Sidney Poitier, Lilia Skala, Stanley Adams eta Dan Frazer aktoreek antzestu zuten.

Lan honengatik, Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen Sidney Poitierrek, aktore nagusi bezala Oscarra irabazten zuen lehen afro-amerikarra bihurtu zelarik.

## Argumentua 
Arizonako basamortuan zehar doala, Homer Smith langile ibiltariak estu bizi diren bost mojekin egiten du topo. Bere komunitateko mandioaren teilatua konpondu ondoren, Ama Gorenak lana ordaindu ez ezik, kapera bat eraiki dezan nahi duela ezagutzen du Homerrek.

## Aktoreak 
* Sidney Poitier: Homer Smith
* Lilia Skala: Ama Maria
* Lisa Mann: Ahizpa Gertrude
* Isa Crino: Ahizpa Agnes
* Francesca Jarvis: Ahizpa Albertine
* Pamela Branch: Ahizpa Elizabeth
* Stanley Adams: Juan Acalito
* Dan Frazer: Aita Murphy
* Jester Hairston: Homer Smith abesten (izendatu gabe); "Amen" abestiaren egilea
* Ralph Nelson: Mr. Ashton (izendatu gabe)

## Kanpo estekak 
* *Lilies of the Field* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Behazun-hodi

**Behazun-hodia** gibelean sortutako behazuna duodenoaren bigarren zatian amaitzen den hodi intra eta estrahepatikoen multzo bat da.

Gibeleko zati bakoitzak bere behazun-hodia du (eskuinekoa eta ezkerrekoa); biak hodi hepatiko komun batean urtzen dira, behazun xixkutik datorren hodi zistikoari lotuz, behazuna duodenoaren beheranzko zatiraino eramateko ardura duen hodi koledokoa osatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nerea Reparaz

**Nerea Reparaz Beaskoetxea** (Iruñea, 1992ko apirilaren 10a) Gaur Egun eta Teleberri saioetarako Pariseko berriemailea den kazetari arbizuarra da. Pello Reparaz musikariaren lehengusina da.

## Ikasketak 
Euskal Herriko Unibertsitatean egin zuen kazetaritzako gradua 2010.     urtetik 2014. urtera. Tartean Aarhusen (Danimarka) egin zuen urte bat DMJX (*Danish School of media and journalism*) unibertsitatean kazetaritza multimedia eta telebista landuz.

## Ibilbide Profesionala 
Bere ibilbide profesionala graduko 3. urtean hasi zuen, praktikak eginez Euskadi Irratiko Mezularia saioan. Ordutik, irratian jarraitu izan du Euskadi Irratian eta Radio Euskadin.

2016ko irailetik 2020ra arte Pariseko ETB-ko berriemailea izan zen. Bere ibilbidean zehar, Frantziar herrialdeko gai asko jorratu izan ditu: Hauteskundeak, Eraso terroristak… bai zuzeneko konexioetan bai erreportajeetan. Horretaz gain, gaurkotasunak agindu izan duenean, Alemanian eta Eskozian aritu da.

Gaur egun, 2021. urtetik aurrera, ETB 1-eko Egun On Euskadi saioan ari da aurkezle modura lanean.

## Beste agerpen batzuk 
Nerea Reparaz Pello Reparazek aurkezten zuen Euskalonski saioan agertu zen 2018. urteko irailaren 3an.

## Erreferentziak
Cheb Hasni

**Hasni Chakroun** —— (Oran, Aljeria, -*ib.*, ), **Cheb Hasni** () izen artistikoz ezaguna, raï estiloko aljeriar egile abeslaria da. Magrebeko musika modernoaren historian egile mitikoa da. Abesteaz gain, sintetizadorea, akordeoia eta oud ere jotzen zituen. Orandik bere ospea Aljeria osoan zehar hedatu zen eta itsasoa ere zeharkatu zuen Parisko *banlieu*etara (aldirietara) iristeko.

## Diskografia 
### Albumak 
### Bildumak 
* 1994: *Rani mourak*
* 1997: *Lovers Ra*i
* 2000: *Salam Maghreb*
* 2001: *Hasni*
* 2002: *8 ans déjà*
* 2003: *Khatfet galbi*
* 2003: ''Le Coffret d'or*
* 2006: *Best of''
Soazig Aaron

**Soazig Aaron** (Rennes, Bretaina, 1949) frantsesez idazten duen idazlea da.

## Biografia 
Historia ikasi ondoren, Soazig Aaronek urte batzuk Parisko liburu denda batean lanean eman zituen. Bretainian bizi da gaur egun. *Le Non de Klara* bere lehen eleberria izan zen; 2002. urtean argitaratu zuen. Egilea, judua ez dena, fikziozko egunerokoan kontatzen du Auschwitzen bizi izan zen Klara juduaren patua eta nola 1945ean Parisera itzuli zena, haren bizitza normala berreskuratzeko asmoz. Lan honekin Soazig Aaronek 2002an Lehen eleberriari Goncourt saria eta Blois hiriko Emmanuel-Roblès saria eskuratu zituen. Bi sari hauek egile baten lehen eleberria saritu zuten. 2002an, Prix du Roman de la Ville de Carhaix saria ere irabazi zuen. 2004an, *Le Non de Klara*k Grand Prix des Libraires saria jaso zuen. Alemanian, eleberriak Geschwister-Scholl-Preis saria jaso zuen.

Bere bigarren eleberria, *La Sentinelle calme sous la lune*, Gallimard argitaletxeak argitaratu zuen, 20104an.

## Obra 
* *Le Non de Klara*, Maurice Nadeau argitaletxea, 2003, ISBN:2-86231-172-3, eta Pocket, 2004.
* *La Sentinelle tranquille sous la lune*, Éditions Gallimard, 2010.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txulpan Khamatova

**Txulpan Nailevna Khamatova** () edo **Txulpan Nail kyzy Khamatova** () (Kazan, Errusia, 1975eko urriaren 1a) errusiar aktorea da. *Txulpan* izenak Artizarra esan nahi du tatareraz.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
## Erreferentziak
Bustablado (Cabezón de la Sal)

**Bustablado**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de la Sal udalerrian dagoen herri bat da. 2014ko erroldaren arabera 61 biztanle zituen.
Lehen eleberriari Goncourt saria

**Lehen eleberriari Goncourt saria** 2009an sortu zen sari literarioa da. Goncourt Sariaren markoan urtero ematen da. Aurretik, 1990etik, «borses Goncourt» edo bekak ematen ziren. Sari hau emateko Goncourt Akademiak Parisko udalaren laguntza du. Udaberriaren hasieran sariduna publikoa egiten da.

## Irabazleen zerrenda 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Goncourt Akademia
* Goncourt Saria
* Poesiaren Goncourt saria
* Eleberri laburraren Goncourt saria

## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Xanana Gusmão

**José Alexandre Gusmão** (Manatuto, 1946ko ekainaren 20a), **Xanana Gusmão** ezizenez ezaguna, timortar politikari eta idazlea da. Ekialdeko Timorko presidentea izan zen 2002-2007 bitartean, eta lehen ministroa 2007tik 2015era eta 2023tik.

## Bizitza 
1946ko ekainaren 20an jaio zen, Manatuto hirian. Jesuitekin ikasi zuen lehenbizi, eta Diliko Institutuan gero. Portugalgo Armadarekin hiru urteko soldaduska egin ondotik, administrazio kolonialean egin zuen lan. 1974an Ekialdeko Timorko poesia saria irabazi zuen. 1975 arte Australian izan zen, Fretilin alderdi independentistako kide. Indonesiak Timor inbaditu eta berehala borroka armatuari lotu zitzaion Falintil gerrillarekin, eta erreboltarien buruzagi izan zen urte askoan. 1992an atxilotu zuen Indonesiak eta heriotzara zigortu. Gero, 20 urteko espetxera jaitsi zioten zigorra. 1999an utzi zuten aske.

2002an, aise nagusitu zen Ekialdeko Timorren independentziaren ondoan egindako lehenbiziko hauteskundeetan, botoen %82,69 lortuta. Ondorioz, herrialdeko lehenbiziko presidente bilakatu zen. 2007an, uko egion zion presidentetzarako hauteskundeetan aurkezteari eta, urte bereko abuztuan, lehen ministro hautatu zuten. 2015eko otsailean utzi zuen kargua.

2023ko uztailean lehen ministro kargura itzuli zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rania Jordaniakoa

**Rania Jordaniakoa**, **Rania Al-Abdullah** () ezkon-izenez eta **Rania Al-Yassin** jaiotza-izenez, (Kuwait, 1970eko abuztuaren 31) Jordaniako erregina ezkontidea da, Abdullah II.a Jordaniakoa erregearen emaztea.

Kuwaiten jaio arren, gurasoak palestinarrak ditu. Administrazioan tituluduna da Kairoko Amerikar Unibertsitatean. 1992ko abuztuan Abdullah bin Al-Hussein ezagutu zuen. 1993ko ekainaren 10ean ezkondu ziren, eta lau seme-alaba dituzte:

* Hussein (1994ko ekainaren 28an jaioa).
* Iman (1996ko irailaren 27an jaioa).
* Salma (2000ko irailaren 26an jaioa).
* Hashem (2005eko urtarrilaren 30ean jaioa).
Aniezo

'''''', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de Liébana udalerrian dagoen herri bat da. 2009ko erroldaren arabera 33 biztanle zituen.
San Andrés (Cabezón de Liébana)

**San Andrés**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de Liébana udalerrian dagoen herri bat da. 2008ko erroldaren arabera 36 biztanle zituen.
Somaniezo

'''''', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de Liébana udalerrian dagoen auzo bat da. 2008ko erroldaren arabera 27 biztanle zituen.
Areños (Camaleño)

**Areño**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Camaleño udalerrian dagoen herri bat da. 2008an 52 biztanle zituen.
Zaragozako Alde Zaharra

**Zaragozako Alde Zaharra**, Espainiako Aragoi autonomia erkidegoko Zaragoza hiriburuko alde zaharra eta auzo bat da. 2015ean 46.821 biztanle zituen.
Gamonal (Burgos)

**Gamonal**, Espainiako Gaztela eta Leon autonomia erkidegoko Burgos hirian dagoen auzo bat da. 2006an 60.000 biztanle inguru zituen.

2014an Gamonalgo gatazkaren lekuko izan zen.
Poesiaren Goncourt saria

thumb|250px|Claude Roy lehen saritua izan zen, 1985ean.
**Poesiaren Goncourt saria** (), 2018an **Robert Sabatier Poesiaren Goncourt saria**, aurretik «bourse Goncourt de la poésie» edo Goncourt beka, Frantzian urtero Goncourt Akademiak ematen duen saria da. Lehen aldiz 1985ean eman zen, Adrien Bertrand-ek, 1914an Goncourte saria jaso zuenak utzitako legatuari esker. Sari hau idazle bati eman da baina ez lan zehatz bat saritzeko bere obra osoa baizik; horrek beste Goncourt sarietatik bereizi egiten du. 2018an Luxenburgoko idazle bati eman zitzaion, Anise Koltz idazleari.

## Saria jaso duten idazleak 
1985etik 2023 arte hauek izan dira:

* 1985 : Claude Roy;
* 1986 : urte horren saria hurrengo urterako utzi zen;
* 1987 : Yves Bonnefoy;
* 1988 : Eugène Guillevic;
* 1989 : Alain Bosquet;
* 1990 : Charles Le Quintrec;
* 1991 : Jean-Claude Renard;
* 1992 : Georges-Emmanuel Clancier;
* 1993 : eman gabe;
* 1994 : eman gabe;
* 1995 : Lionel Ray;
* 1996 : André Velter;
* 1997 : Maurice Chappaz;
* 1998 : Loránd Gáspár;
* 1999 : Jacques Réda;
* 2000 : Liliane Wouters;
* 2001 : Claude Esteban;
* 2002 : Andrée Chedid;
* 2003 : Philippe Jaccottet;
* 2004 : Jacques Chessex;
* 2005 : Charles Dobzynski;
* 2006 : Alain Jouffroy;
* 2007 : Marc Alyn;
* 2008 : Claude Vigée;
* 2009 : Abdellatif Laâbi;
* 2010 : Guy Goffette;
* 2011 : Vénus Khoury-Ghata;
* 2012 : Jean-Claude Pirotte;
* 2013 : Charles Juliet;
* 2014 : eman gabe;
* 2015 : William Cliff
* 2016 : Le Printemps des Poètes (Quebecen sortutako ekimena)
* 2017 : Franck Venaille
* 2018 : Anise Koltz
* 2019 : Yvon Le Men
* 2020 : Muchel Deguy
* 2021 : Jacques Roubaud
* 2022 : Jean-Michel Maulpoix
* 2023 : Laura Vazquez
* 2023 : Christian Bobin (hil osteko sari berezia)
* 2024 : Louis-Philippe Dalembert
* 2025 : James Sacré

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Goncourt Akademia
* Lehen eleberriari Goncourt saria
* Goncourt saria

## Kanpo estekak
Nervión (Sevilla)

**Nervión**, Espainiako Andaluzia autonomia erkidegoko Sevilla hiriburuan dagoen auzo bat da, Nervión barrutian. 16.129 biztanle dauzka.

## Ondarea 
* Ramón Sánchez Pizjuán estadioa
Ontoria

'''''', Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabezón de la Sal udalerrian dagoen herri bat da. 2015eko erroldaren arabera 543 biztanle zituen.
Ilunbeko aparkalekua

**Ilunbeko aparkalekua**, Gipuzkoako Donostia hiriburuaren hegoaldeko Miramon-Zorroaga barrutian dagoen aparkaleku bat da. Illunbe kirol pabilioiaren alboan dago. Doako aparkalekua da, eta bertan, auto nahiz autobusentzako aparkalekua dago.

Anoeta estadioan partiduak daudenean txuri urdin zaletuen ohiko aparkalekua izaten da, N-1 autobidea oinzubi baten bidez gainetik zeharkatuz gero Anoetako kirolgunea eta estadiotik bertatik bertara baitago.

Aparkaleku honetatik hiriaren hegoaldearen ikuspegi bikaina dago, bertatik Amara Berri auzoa ikusteaz gain, urrutira Urgull eta Ulia mendiak ere ikus daitezke.
Valle (Cabuérniga)

**Valle**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Cabuérniga udalerrian dagoen herri bat da. 2013an 148 biztanle zituen.
Iparburu magnetikoa

thumb| Iparburu magnetikoa eta iparburu geomagnetikoa, 2017. urtean.

**Iparburu magnetikoa** edo **ipar polo magnetikoa** Lurraren ipar hemisferioko azaleko puntu mugikor bat da, non planetaren eremu magnetikoak beherantz jotzen duen bertikalki (hau da, iparrorratz magnetiko baten orratzari ardatz horizontalean biratzen uzten bazaio, zuzen beherantz seinalatuko du). Hori toki bakar batean gertatzen da, iparburu geografikotik eta iparburu geomagnetikotatik hurbil (baina bi horietatik bereizita).

Iparburu magnetikoa denborarekin mugituz doa, Lurraren nukleoan gertatzen diren aldaketa magnetikoen eraginez. 2001ean, Kanadaren Geologia Ikerketak zehaztu zuen iparburu magnetikoa Ellesmere uhartearen mendebaldean zegoela, Kanada iparraldean,  koordenatuetan. 2005ean,  koordenatuetan zegoen. 2009an, oraindik Kanadako artikoaren barruan zegoen,  koordenatuetan, Egindako proiekzioek ziotenez, 2019 urtetik aurrera iparburua Kanadako artikotik kanpo egotekoa zen,  koordenatuetan.

Iparburu magnetikoaren hego hemisferioko kidekoa hegoburu magnetikoa da. Lurraren eremu magnetikoa guztiz simetrikoa ez denez, ipar eta hego buru magnetikoak ez dira antipodalak, hau da, batetik bestera marraztutako lerro zuzen bat ez da Lurraren erdigune geometrikotik igaroko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iparburua

## Kanpo estekak 
* 
*