open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cacia bispinosa

***Cacia bispinosa*** *cacia*  kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Per Olof Christopher Aurivillius ikerlariak 1911n deskribatu zuen. Borneon aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Madrazo

**Jon Madrazo Gutiérrez** (Ortuella, Bizkaia, 1993ko urtarrilaren 15a) Euskal Herriko futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari lanetan aritzen da, ezker hegalean normalean. Leioaren harrobitik irtenda, talde bizkaitar ezberdinetan aritu zen. UD Logroñésen jokatzen zegoelarik Athleticen aurka aritu zen Kopa ko final hamaseirenetan. 2025eko udan Euskal Herrira bueltatu zen Sestao Riverren jokatzeko Bigarren Federazioan. 2026ko urtarrilean futbola utzi behar izan zuen lan arrazoiengatik. 

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Suzanne Madden

**Suzanne Madden** (Ameriketako Estatu Batuak, XX. mendea) astronomo estatubatuarra Saclay Ikerketa Nuklearreko Zentroan (Paris, Frantzia) ari da lanean ikertzaile gisa. Estatu Batuetako Elkarte Astronomikoak Annie Jump Cannon saria eman zion 1995ean. 

Maddenek galaxia nanoak eta izarren arteko ingurunea aztertu ditu beste galaxia batzuetan. Herschel Espazio Behatokian denbora bermatua du. 

Suzanne Nazioarteko Batasun Astronomikoko kide aktiboa izan da, eta  Galaxiak eta Unibertsoa VIII. Dibisioan afiliatu (2012ra arte) eta 28 Galaxia Batzordean (2015era arte). Egungo afiliazioen artean daude H dibisioa, Izarrarteko Materia eta Tokiko Unibertsoa, eta J Galaxia dibisioa eta Kosmologia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2008ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak

**2008ko Azpeitiko Euskal Antzerki Topaketak** gertakari honen 26.Edizioa izan zen. Azaroaren 1etik 30era ospatu zen Izarraitz Pilotalekuan. Hala ere, gaztetxean, udaletxean eta ikastetxeetan ere antzezlan eta ekintza batzuk egin ziren.

Edizio honetan herriko antzezle Pilar Aizpitarteri Txalo Saria eman zitzaion Azpeitiko udaletxean, urteetan antzerkigintzari egindako ekarpenagatik. 

Topaketei *"egun berezia"* deituriko sail bat gehitu zitzaien eta bertan antzerki talde profesionalek haurrentzako antzerki lanak eskaini zituzten herriko ikastetxeetan. Antzerki amateurraren asteburua ere izan zen topaketen barruan, non hiru antzezlan egon ziren. Gainera, I.azoka eguna antolatu zen, non programatzaileak, sortzaileak eta antzerki taldeak elkartu ziren.

2008ko Ikusleen saria Kukai Tanttaken *"Hnuy Illa"* lanak jaso zuen kartelaren egilea Maialen Azkue izan zen, lehiaketa bidez.
thumb|255x255px|XXVI.EUSKAL ANTZERKI Topaketen aurkezpena
thumb|254x254px|I.AZOKA EGUNA, Mahai Ingurua

## Antzezlanak 
## Eskola antzerkiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Negoiu

**Negoiu haitza** (, ) Errumaniako mendia da, bigarren altuena, 2535 metro dituena. Hegoaldeko Karpatoetako Făgăraș mendietan dago. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jôf di Montasio

**Jôf di Montasio** (, ) Italia iparraldeko mendi bat da, Udineko probintzian dagoena. 2.754 metrotako garaiera duenez Juliotar Alpeetako bigarren altuena da.

## Historia 
Erdi Aroan Montasio mendilerroak Karintiako dukerriaren eta *Domini di Terraferma* veneziar eskualdearen arteko muga markatu zuen. Lehen Mundu Gerran Italiako frontea osatu zuen Sella Nevea pasabideak, baina ez zen istilurik izan bertan Austro-Hungariar armadarentzako aldapa oso malkartsua baitzen.

Lehenengo igoera Hermann Findenegg eta Antonio Brussoferro mendizaleek egin zuten 1877ko abuztuaren 18an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Juliotar Alpeak

## Kanpo estekak
Parângu Mare

**Parângu Mare** Errumaniako mendia da, hirugarren altuena, 2519 metro dituena. Hegoaldeko Karpatoetako Parâng mendietan dago, mendilerroko garaiena da, horregatik izenak errumanieraz "Parâng Handia" esan nahi du. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cacia flavoguttata

***Cacia flavoguttata**** cacia* kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Per Stephan von Breuning ikerlariak 1968an deskribatu zuen. Laosen aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cacia albocancellata

***Cacia albocancellata*** *cacia*  kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Per Stephan von Breuning ikerlariak 1974an deskribatu zuen. Filipinetann aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cacia tonkinensis

***Cacia tonkinensis*** *cacia*  kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Maurice Pic ikerlariak 1926an deskribatu zuen. Vietnamen aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cacia nigricollis

***Cacia nigricollis*** *cacia*  kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Heller ikerlariak 1923an deskribatu zuen. Filipinetann aurkitzen da. 12 mm.ko luzera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martirien Mausoleoa (Polloe)

**Martirien Mausoleoa** Donostiako Polloeko hilerrian frankistek altxatu zuten eraikina da. Mausoleoan, Aranzadi Zientzia Elkartearen arabera, 36ko gerran hildako hainbat militar frankistaz gain (euren izen-abizenak dituzten hilobiak daude han), gutxienez hamazazpi miliziano antifaxista daudela, hamazazpi gorpu horiek identifikatu baitzituzten. Ordea, mausoleoan beste 70-80 gorpu daude identifikatu gabe, eta litekeena da gorpu horiek ere errepublikanoenak izatea. 1936ko uztailaren 22tik 25era bitartean hil ziren guztiak, matxinatuek Donostiako hiriburua militarki okupatu aurreko borroketan.

2022ko maiatzean, Oroimen historikoaren Legea betez, mausoleoko plaka frankista kendu zuten. Han testu hau irakurtzen zen: "A la memoria de los asesinados por defender sus ideales, de Dios y España. Una oración por sus almas”. 

Urte bereko irailean, frankistek Donostia hartu zutenetik 86 urte bete zirenean, iragarri zuten gunearen esanahia aldatuko zutela: Eusko Jaurlaritzak, Gogora Institutuaren bidez, hamazazpi miliziano horien izenak izango dituen plaka bat jarriko duela; udalak, bere aldetik, eskultura bat jarriko du. HB Bilduk, bestetik monumentua eraistea eskatu zuen, “ikur frankista bat delako”. Miliziano horiek ideologia desberdinetakoak ziren: sozialistak, anarkistak, komunistak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gogora Institutuaren informazioa.
Elena López Riera

**Elena López Riera** (Orihuela, Espainia, 1982) espainiar zinema zuzendaria eta artista da. Genevan eta Parisen bizi da.  

## Ibilbidea 
Elena López Rierak Ikus-entzunezko Komunikazioa ikasi zuen Valentzian (Espainia), eta ondoren doktoretza egin zuen Genevan. 

*Pueblo* bere film laburra 2015ean estreinatu zen Canneseko Quinzaine des réalisateurs aretoan.  *Las vísceras* *(Erraiak)* (2016) eta *Los que desean (Desiratzen dutenek* ) bere beste film laburrak Locarnoko jaialdian estreinatu zituen, eta bigarrenari berehala eman zioten film labur onenaren saria eta Europako Zinema Sarirako izendatu zuten. 

Cinéfondation-eko artisten egonaldian parte hartu zuen *El Agua (Ura)* bere lehen film luzearen gidoiarekin; filma Canneseko Quinzaine des Réalisateurs-era ere gonbidatu zuten 2022an. 

Elena López Rierak eskolak ematen ditu, besteak beste, Genevako HEAD Zientzia Aplikatuen Unibertsitatean, Genevako Unibertsitateko zinema eta literatura konparatuaren sailean.  

## Filmografia 
* 2015: *Pueblo*
* 2016: *Las vísceras* *(Erraiak)*
* 2018: *Los que desean* *(Desioa dutenak)*
* 2022: *El agua* *(Ura).*

## Sariak 
*Los que desean* (2018) laburmetraiarekin  (2018) hainbat sari eskuratu zituen, besteak beste:

* Laburmetraia onenaren *Pardino d’Oro* Locarnoko zinemaldian
* Epaimahaiaren aipamen berezia Donostia-Zabaltegi zinemaldian.
* Bilboko Zinebi Sari Nagusia.
* Vila do Conde Sari Nagusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elena López Rierari elkarrizketa: *Uraren indarra, barruan* Berria, 2022-09-20

* Interview mit Elena López Riera zu El Agua auf Arte
Carlijn Achtereekte

**Carlinj Achtereekte** (Lettele, Herbehereak, 1990eko urtarrilaren 29a) izotz gaineko abiadura-patinajea egiten duen patinatzaile holandarra da, distantzia luzeetan espezializatua. Pyeongchangen 2018ko Neguko Olinpiar Jokoetan urrea irabazi zuen 3.000 metrotan.

## Biografia 
thumb|Carlijn 2018ko olinpiadetan
Achtereekte Deventerreko Etty Hillesum Lyceum-en lizentziatu zen eta gero Gorputz Hezkuntzako Akademian (Zwolleko Windesheim Zientzia Aplikatuen Unibertsitatea) ikasi zuen.

### Patinaje karrera 
2009ko Holandako Supersprint Txapelketan IJsbaan Twenten, Achtereektek brontzezko domina irabazi zuen junior kategorian 2009ko martxoaren 28an, Enschedeko errekorra ezarri zuen 3.000 metroko proban. 2009/2010 denboraldian 3.000 metrorako distantzian sailkatu zen Herbehereetako Txapelketan, hamazazpigarren postuan amaituz.

Bere benetako aurrerapena 2010/2011 denboraldian izan zen, 5.000 metroko Holandako Distantzia Txapelketan zilarrezko domina irabazi zuenean, distantzia horretako lehen Munduko Kopako lasterketarako ere sailkatu zen.

Achtereekte Team Ligarekin elkarrizketetan izan zen 2011n, baina taldearen aldeko apustua egin zuen, orduan oraindik babeslerik gabe, gero Team Op = Op, Voordeelshop bihurtu zena. Beranduago, Jillert Anemaren talde berrirako aldaketa egin zuen; Clafis taldea. 2014ko abenduaren 5ean, errekor pertsonal berri batera joan zen: 4: 00.80. Denbora horrekin patinaje femeninoko rankingaren zazpigarren postuan jarri zen, bere marka pertsonala 7 segundu hobetuz. 2015/2016 hasieran Munduko Kopako lehen serierako sailkatu ezinik, eztarriko ebakuntza bat egitea erabaki zuen goiz .

Desly Hill-ek zuzendutako Victorie taldean egon ostean, LottoNL-Jumbo-ra aldatu zen 2017ko apirilean. 2018ko otsailaren 10ean, Achtereekte patinatu zuen Gangneung Oval-eko 3.000 metroko urre olinpiakoa hartzeko, Ireen Wüst eta Antoinette de Jong-en aurretik, 3: 59,21.

### 2018 / 2019 
2018ko azaroaren 2an, Munduko Kopako sailkapenean, 1.500 metroko proban 20. postua lortu ostean, txapelketako gainerako zatiak uztea erabaki zuen sabeleko. Herbehereetako Txapelketetako distantziak aldera, Inzelllen Distantzia Munduko Koparako eta Calgaryko Allround World Cuperako sailkapen denboraldiaren bigarren zatirako anbizioa adierazi zuen.

## Marka pertsonalak 
## Dominak 
## Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cacia cretifera

***Cacia cretifera*** *cacia*  kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Hope ikerlariak 1831n deskribatu zuen. Asiako herrialde desberdinetan aurkitzen da:  Txina, India, Laos, Birmania, Nepal, Pakistan, Filipinak eta Vietnam.  9 eta 17,5 mm. artean dituzte, Hegaldia, apirilan, maiatzan, ekainan eta abuztuan egiten dute.​

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cacia guttata

***Cacia guttata*** *cacia*  kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Per Olof Christopher Aurivillius ikerlariak 1927an deskribatu zuen. Javan eta Moluketan aurkitzen da.

## Azpiespezieak
* *Cacia guttata aberrans* Breuning, 1939
* *Cacia guttata guttata* (Aurivillius, 1927)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anne-Marie Lagarde

**Anne-Marie Lagarde** (Liginaga, Zuberoa, 1944) idazlea, ikertzailea eta feminista da. 

## Bizitza 
Anne-Mariek haurtzaroa artzain eta dantzarien familian igaro zuen.Ibilbide akademikoa berriz, luzea du bizkarrean. Literatura eta Letra Modernoak ikasi zituen Paueko Unibertsitatean, Psikologia Orokorra eta Soziala Bordeleko Unibertsitaten, Euskal Ikasketak Baionan. Txomin Peillen eta Mari-Jean Saureten zuzendaritzapean idatzi zuen doktorego tesia: *Universe psychique des basques: une instauration de la symétrie des sexes.(Euskaldunen univer psikikoa: sexuen simetriaren ezarpena)*  L’Harmatan argitaletxeak laburturik argitaratu zion atzera, *Les basques: societé traditionnel et symétrie des sexes* (*Euskaldunak: gizarte tradizionala eta sexuen simetria*) izenburupean. 

Antropologiaren arloko makina bat artikuluk darama zuberotarraren sinadura, baita bi eleberrik ere (*Grand-Mère Soleil: Eguzki amanderea* eta *Au chemin de Maia*). Euskal tradizioko parekidetasun ereduez eta gizarte modernoko ezberdintasunen jatorriaz hainbat ikerketa egin ditu.

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* *Les basques: societé traditionnel et symétrie des sexes.*  L’Harmatan argitaletxea.

* *Grand-Mère Soleil: Eguzki amanderea.*
* *Au chemin de Maia*

### Aldizkarietan 
* 2001: *Euskal gizarte tradizionalaren izaera*, *La mujer en Euskal Herria*, Basandere, Donostia/St Sébastien.
* 2006: *Loi de prohibition et statut traditionnel de la femme basque*, Bulletin du Musée Basque, hors série, Bayonne.
* 2015*. Parekidetasuna eta sexu-identitateen eraketa euskal artzain-nekazari jendartean.* Uztaro: giza eta gizarte-zientzien aldizkaria,  1130-5738, zenb. 92, 2015, orriak. 5-24.
* 2016: *La fabrique du nom dans le monde ancien basque.*1e partie, Bulletin du Musée Basque 186 zk., Bayonne.
* 2017: *La fabrique du nom dans le onde ancien basque* 2e partie, BMB 188, Bayonne.

* 2017: *Egalitarianism and Gender in the Traditional Basque Country", in The Basque Moment*, Argitaratzailea Xabier Arregi Gordoa Andreas Hess, Center For Basque Studies, University of Nevada, Reno, Nevada, USA.

## Hitzaldiak 
Hainbat hitzaldi ere eman ditu, besteak beste: 

* *Hi eta ni parekide hitanoan.* Euskara eta feminismoa uztartu zituen Bizitokik 2013an Behauzeko egoitzan (Nafarroa Beherea). Anne Marie Lagardek euskal jabekidetasuna azaldu zuen, toka-noka alokutiboaren bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Anne-Marie Lagarderi elkarrizketa: *Euskal gizarteak ez zizun emaztea apaltzen* Berria, 2019.05.12
* Anne-Marie Lagardek bere aitari buruzko kontakizun bat aurkeztu zuen Sarako idazleen biltzarrean. "Au chemin de Maia" izena du eta l'Harmattan argitaletxean editatu du.2020.09.09
* Zer da patriarkatua?YouTube
* Anne Marie Lagarde: “Amaren zuzenbidea, Euskal Herrian, sexuen eta belaunaldien arteko berdintasuna izan da.” Gure Berriak, 2022.03.23
* Pays basque: sur la trace du matriarcat basque avec Anne-Marie Lagarde 2022-04.20
Branwell Brontë

**Patrick Branwell Brontë ** (Thornton, 1817ko ekainaren 26a - Haworth, 1848ko irailaren 24a) ingeles margolari eta idazlea izan zen.

Brontë familiako kidea, bere arrebak Emily, Charlotte eta Anne izan ziren.

Aitak zorrotz hezi zuen etxean, eta Bronwell olerkigintzan eta lan klasikoen itzulpenetan nabarmendu zen. Hainbat aldiz aldatu zuen lana, eta erretratuak margotzen irautea lortu zuen. Hogeita bat urteko tuberkulosiarekin hil zen, alkohol eta droga mendekotasunak areagotuta.

## Lanak 
### Olerkiak 
* "Lines Spoken by a Lawyer on the Occasion of the Transfer of This Magazine"
* "On Caroline"
* "Thorp Green"
* "Remember Me"
* "Sir Henry Tunstall"
* "Penmaenmawr"
### Juvenilia 
(Arrebekin idatzitakoak)
* Battell Book
* *The Glass Town*
* *The Revenge A Tradgedy*
* *The History of the Young Men from Their First Settlement to the Present Time* (1829–1831)
* *The Fate of Regina*
* *The Liar Detected*
* *Ode on the Celebration of the Great African Games*
* *The Pirate A Tale*
* *Real Life in Verdopolis,*
* *The Politics of Verdopolis*
* *An Angrain Battle Song*
* ''Percy's Musings upon the Battle of Edwardston*
* *Mary's Prayer*
* *An Historical Narrative of the War of Encroachment*
* *An Historical Narrative of the War of Agression*
* *Angria and the Angrians*
* *Letters from an Englishman* (1830–1832)
* *Life of Warner Howard Warner*
* *Tales of Angria''

## Iruditegia 

Painting of Brontë sisters.png|Bere arreben erretratua
Emily Brontë cropped.jpg|Emily edo Anneren erretratua

## Kanpo estekak
Michael Joseph Savage

**Michael Joseph Savage** (Tatong, Victoria, 1872ko martxoaren 23a - Wellington, 1940ko martxoaren 27a) zeelandaberritar politikaria izan zen. Zeelanda Berriko lehen ministroa izan zen 1935etik hil zen arte.

Australian jaio eta Zeelanda Berrira emigratu zuen 1907an. Mugimendu sindikalistan oso aktiboa izan zen eta 1916an Alderdi Laboristaren sorrera bultzatu zuen.

Parlamentuko kidea 1919tik, Alderdi Laboristaren buru izan zen 1935eko hauteskunde orokorretako lehen garaipenean. Gobernuan, susperraldi ekonomikoko politikak eta gizarte-ongizateko programa bat gauzatu zituen. 1938an laboristen hauteskunde-garaipena zabaldu zuen eta 1939an Alemaniari gerra deklaratu zion. Hurrengo urtean hil zen karguan, eta Peter Fraserrek hartu zuen lehen ministro postua.

Lehen ministro izan zen hiru erregeren erregealdian: Jurgi V.a, Eduardo VIII.a eta Jurgi VI.a.
Hur Gorostiaga

**Hur Gorostiaga Barriola** (Donostia, Gipuzkoa, 1972ko abuztuaren 4a) kazetaria da, eta Seaskako zuzendaria 2008tik.

Kanboko Xalbador ikastetxean eta Baionako Bernat Etxepare  Lizeoan  ikasi zuen.

## Kazetaria 
### *Euskaldunon Egunkaria* agerkarian (1993-2002) 
*Euskaldunon Egunkaria*n zortzi urtez lan egin zuen 1993tik 2001ra arte. Urte horietan i milatik gora albiste idatzi zituen egunkarian.
[ezkerrera|thumb|[Mertxe Aizpurua eta Hur Gorostiaga (2002)]]

### *Le journal du Pais Basque / Euskal Herriko kazeta* agerkarian (2001-2008) 
2001ean Euskal Herriko egunkari-zuzendaririk gazteena bihurtu zen, *Le journal du Pais Basque / Euskal Herriko kazeta* egunkaria sortu zutenean. Ipar Euskal Herrian argitaratutako egunkaria izan zen. Urruñako Baigura Communication SARL enpresak plazaratu zuen, 2001etik. 2013ko abenduaren 21ean plazaratu zen azken alea. Erronka zaila zen horrelako egunkari bat plazaratzea, eta 12 urtez irautea lortu zuten.

Frantsesez zetozen idatzirik orrialde gehienak, euskaraz artikuluren bat ere bazegoen arren. Lehen zuzendaria Hur Gorostiaga izan zen, eta azkena Antton Etxeberri. Lerro editorialak funtsean bat egiten zuen Hego Euskal Herriko *Gara* egunkariarekin.

## Seaskako zuzendaria 
[thumb|300x300px|Seaskako [Bernat Etxepare Lizeoa|Etxepare Lizeoa (2017)]]
2008an Seaskako zuzendari izendatu egin zuten. Kargua bere gain hartu zuen, Pantxika Ibarboure-ri lekukoa hartuta.

Iparraldeko ikastolen federazioa da Seaska. Lapurdin, Behe Nafarroan eta Zuberoan haurren euskarazko hezkuntza segurtatzea du helburu. 1969an sortu zenetik 16 lehendakari izan ditu, eta hauek izan dira Seaskako hiru zuzendariak:[thumb|300x300px|**Seaskako** lehendakari izandakoei omenaldia [2019|2019an Bernat Etxepare Lizeoan ikasturte hasierako ekitaldian egin zitzaien omenaldian.]]
* 1992-2000: Estebe Eyherabide
* 2001-2008: Pantxika Ibarboure
* 2008tik: Hur Gorostiaga

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Seaska
* Euskara hezkuntza sistemetan
* Ikastolen Elkarteko ikastolen zerrenda
* Kaskarotenea ikastolaren auzia
* Jasone Salaberria
* Jurgi Kanblong
* Haritza Kanblong
* Joana Kanblong

## Kanpo estekak
Irati Martin

**Irati Martin Rodriguez** (Durango, Bizkaia, 2003ko uztailaren 6a) bizkaitar futbolaria da, aurrelari jokatzen du. 2021-2022 denboraldia sekulakoa egin zuen Euskal Ligan, eta mailako *Pitxitxia*, golegile nagusia izan zen. 18 urterekin Eibarko lehenengo taldean hasi zen. 2024an Atheticen bigarren mailako taldean hasi zen.

## Biografia 
### Futbolari ibilbidea 
Landako eskolan eman zizkion lehenengo ostikadak baloiari. Handik Ezkurdi klubera pasatu zen eta kadete adina zuenetik, 2019tik, Eibarren ibili da.  2021eko ekainaren 19an egin zuen debuta lehenengo taldeaz, Malen Olañeta eta Uxue Guezalarekin batera. 

2021-2022 denboraldian mailako golegile nagusia izan zen Euskal Ligan, Pitxitxia, 25 gol sartuta. Horrek lehenengo talderako atea zabaldu zion 18 urterekin. 

ezkerrera|thumb|200px|Irati Martin Rodriguez zelaian, 2022 iraila
2022-2023 denboraldiaurrea gogorra izan zen, baina beteranoen babesa izan zuen Jujuba Cardozo zelaitik kanpo eta Sheila Elorza, Ane Pérez, Noelia García eta Ane Camposek zelai barruan. Azken horiek taldearekin bat egiten lagundu zioten. Eibar taldearen helburua lehenengo Mailara bueltatzea da. Gainera formatua aldatu berri dute, estatu osorako multzo bakarra baitago eta urrutiago bidaiatu beharko baitute: Andaluziara, Galiziara… Eibarrek entrenatzaile berria du aurten,  Antiguoko mutilen taldea entrenatzetik etorritako 29 urteko Yeray Martin andoaindarra. 

Golerako sena duen Irati Martineren ustez, badu zer hobetu:*“Fisikoki asko hobetu behar dut, kategoria batetik bestera dagoen alderik handiena horixe delako. Eta baloia dudanean azkarrago pentsatzen eta gauzak arinago egiten ahalegindu behar dut.”*SD Eibarrek utzita, Bigarren RFEF mailako Racing Femeninas taldean ibili ondoren, 2024an Athleticen bigarren mailako taldean hasi zen Jonathan Ledesmarekin entrenatuta.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2021-2022 denboraldiko Euskal Ligako *Pitxitxia.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila Ligan
Le Loi

**Le Loi** (Hà Nam Ninh, Annam, 1385eko irailaren 10a - Dong Kinh, 1433ko irailaren 5a) Vietnamgo erregea izan zen, Lê dinastiaren sortzailea. 1418-1428 urteetan agindu ondoren, enperadore izendatu zuen bere burua (1428-1433). Txinatarren aurka borrokatu zen, erresumako administrazioa berriro antolatu zuen eta Dai Viêt izena eman zion egungo Vietnami.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rodrigo Sanz

**Rodrigo Sanz Garro** (Erriberri, Nafarroa Garaia 1993ko martxoaren 29a) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari gisa jokatzen du. Peña Sporten harrobian hazi zen, bere lehen taldearekin debuta eginez 2011n. Osasuna Promesas, Angeluko Isatsak, Tudelano eta Atlético Cirbonero izan dira bere taldeak Euskal Herrian. Gimnástica Segovianarekin jokatu ondoren Lehen Federazioan 2025eko udan Barbastrok fitxatu zuen Bigarren Federazioan jokatzeko.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Cala (senadia)

[thumb|Mallorcako kalak, eta irudiaren azpialdean, [Cala Mondragó|Mondragó izenekoa.]]
**Cala** (katalanez) Meditarraneoko mendebaldeko senadiek hartzen duten izena da, *kala* gisa ere idatzia sarri 21. mendeko euskaran. Katalanez *cala*, *ansa* edo *calanca* (*cala* txikia) esaten da, okzitanieraz *calanca*, frantsesez *calanque* eta gaztelaniaz *cala* edo *caleta*.

Balearretako eta Kataluniako Costa Brava eta Costa Blancako calak oso ezagunak dira eta erakarpen turistiko handia dute, bai era ere Marseilla eskualdeko calanques direlakoak, zeinen inguruan Senadietako Parke Nazionala osatu den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Odriozola (argipena)

**Jon Odriozola** pertsona desberdinen izena da:

* Jon Odriozola Gómez, euskal kazetaria
* Jon Odriozola Mugarza, euskal txirrindularia
Mudumalai Parke Nazionala

**Mudumalaiko parke nazionala eta bizitza basatiaren santutegia** Indiako parke nazionala da, Tamil Nadu estatuan kokatua. Tigrearen erreserba ofizial izendatua dago halaber. Nilgiri mendien ipar-mendebaldean dago, Nilgiri barrutian, Kongu Nadu eskualdean. Bere mugak Karnataka eta Kerala estatuekin partekatzen ditu. Parke nazionala bost mendikatetan banatuta dago: Masinagudi, Thepakadu, Mudumalai, Kargudi eta Nellakota.

Eremu babestuan galzorian dauden edo kalteberak diren hainbat espezie bizi dira, besteak beste indiar elefantea, Bengalako tigrea, gaur idiak eta indiar lehoinabarra. Era berean, 266 hegazti-espezie daude, galzori larrian dauden bi putre barne: bizkar zuriko putrea (*Gyps bengalensis*), eta moko zorrotzeko putrea (*Gyps tenuirostris*).

Nilgiri mendiak, Mendebaldeko Ghat mendien barruan, 6.000 kilometro koadrokoa eskualdea da, Mudumalaiko parke nazional osoa barne, eta UNESCOren Gizateriaren Ondare izateko hautagaia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jon Odriozola (kazetaria)

**Jon Odriozola Gómez** (Barakaldo, 1955-Bergara, 2022ko irailaren 22a) euskal kazetari eta idazlea. komunista errepresaliatu politikoa izan zen. *Egin* eta *Gara* egunkarietan lan egin zuen.

## Biografia 
Odriozola ODEA ikasle erakundeko eta Bizkaiko PCE(r)ko militantea izan zen, eta errepresio politikoa jasan zuen 1977an. Bere emaztea Maite Aristegi zen eta bi alaba zituen. Minbiziaz hil zen 2022an. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bhitarkanika Parke Nazionala

**Bhitarkanikako parke nazionala** Indiako parke nazionala da, Kendrapara barrutian, Odisha estatuan, herrialdearen ekialdean dagoen. Parkeak 145 kilometro karratuko gune bat hartzen, oihan eta mangladiak nagusiki, Brahmani, Baitarani eta Dhamara ibaien deltek osatzen duten hezegune multzoa.

Parke nazionala 1998ko irailean sortu zen, Bhitarkanikako bizitza basatiaren santutegiaren eremu nagusiaren barruan. Santutegi delakoa 1975ean sortu zen, eta 672 kilometro karratuko babesgunea markatzen du. Santutegia Indiako bigarren mangladi-ekosistema handiena da.

Indiakoak bertakoak diren hiru krokodilo espezieak (zingira-krokodiloa, gabiala eta itsas krokodiloa), hiruak aurki daitezke parke honetan, puntu bakarra hori gertatzen dea Indian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los reyes del mundo

***Los reyes del mundo*** () 2022ko Laura Mora kolonbiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Filmak urte hartako Zinemaldiko Urrezko Maskorra irabazi zuen.

## Sinopsia 
Rá, Culebro, Sere, Winny eta Nano Medellíngo bost kale-mutil dira. Erresumarik, legerik eta familiarik gabeko bost errege lur aginduaren bila abiatuko dira. Klan basati eta maitagarri baten bidez kontatutako ipuin subertsiboa, errealitatearen eta eldarnioaren artekoa.

## Aktoreak 
* Carlos Andrés Castañeda
* Brahian Stiven Acevedo
* Davidson Andrés Flores
* Cristian David Campaña
* Cristian Camilo David Mora

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karmele Soler

**Karmele Soler Bontigui** (Donostia, ? - ) donostiar makillatzailea da.

## Ibilbidea 
Aita futbolari profesionala zuen, eta ama estetizista; hark kutsatu zion makillajerako zaletasuna. Jaioterrian ikasi zuen estetika, eta bi urte geroago Madrilera jo zuen, Juan Pedro Hernández makillatzailearekin makillaje profesionala ikastera Estudio 24n. Alfredo Landaren eskutik Romana González makillatzailearen merezidun izatea lortu zuen José Luis Garciren *Sesión continua* (1984) filmean. Geroago, Zinemarako Makillajea espezialitatea egin zuen Parisko Societé Française de Maquillage delakoan. Bere lehen pauso profesionalak Miramongo EITB Donostia estudio hasi berrietan egin zituen, eta harrezkero ez dio inoiz etxe horretan lan egiteari utzi.

2015ean euskal zinemagintzako pertsona baten ibilbidea saritzen duen Zinemira Saria jaso zuen. Ibilbide luzea egina du zinemaren munduan Solerrek, eta titulu ugari jasoak. 2012. urtean Goya sari bat eskuratu zuen Pedro Almodovarren *La piel que habito* filmean egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hudson Austin

**Hudson Austin** (Grenada, 1938ko apirilaren 26a - Saint George's, 2022ko irailaren 24a) grenadar militar eta politikaria izan zen.

New Jewel alderdiko kidea izan zen eta entrenamendu militarrak jaso zituen Guyanan, Trinidad eta Tobagon eta Sobietar Batasunean. 1979an Maurice Bishopen zuzendaritzapean Herri Gobernu Iraultzaileak ezarri zuen iraultzan parte hartu zuen. Iraultzaren ondoren, Grenadako armada zuzendu zuen.

1983ko urriaren 14an Bernard Coarden estatu-kolpea eta Maurice Bishopen kargugabetzea eta hilketa babestu zituen. Bost egun geroago, Coard lehen ministro berria kargutik kendu eta Kontseilu Militar Iraultzailea eratu zuen.

Gobernu militarrak sei egun iraun zuen, 1983ko urriaren 25ean Estatu Batuek uhartea inbaditu zuten arte. Austin atxilotu zuten eta 1986an heriotza-zigorra ezarri zioten, baina 1991n zigorra biziarteko kartzela-zigorrarekin konmutatu zuten. Azkenean, 2008ko abenduan askatu zuten.
Anatz Elizondo

**Anatz Elizondo Emazabel** (Donostia, 2000ko martxoaren 17a-) euskal herritar futbolaria da. Erdilari lanetan jokatzen du. Real Union eta Errealeko harrobietan ibili da.

## Ibilbidea 
*2022ko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak
Janet Akyüz Mattei

**Janet Akyüz Mattei** (Bodrum, Turkia, 1943ko urtarrilaren 2a – Boston, AEB, 2004ko martxoaren 22a) turkiar-estatubatuar astronomoa izan zen. Izar Aldakorreko Behatzaileen Ameriketako Elkarteko (AAVSO) zuzendari izan zen 1973tik 2004ra arte.

Hezitzaileentzako datu basea eta astronomo ez profesinalek  Hubble espazio-teleskopikoan sartzea lortu zuen. Estatu Batuetara joan zen unibertsitate-ikasketak egitera. Walthameko, (Massachusetts), Brandeis Unibertsitatera joan zen,  beka bati esker. Ikasketak amaitu ondoren, Massachusettseko Nantucketeko Maria Mitchell behatokian Dorrit Hoffleitekin lan egitea eskaini zioten.

Leander McCormick Behatokian lan egin zuen Charlottesvillen, Virginian, 1970etik 1972ra, eta Virginiako Unibertsitateko Astronomiako Maisutza jaso zuen 1972an. Bere gradua jaso ondoren, Mike Matteirekin ezkondu zen. Egeoko Unibertsitateko Astronomiako bere Ph.D.a Izmirren (Turkia) jaso zuen 1982an.

### Karrera 
30 urtez baino gehiagoz AAVSOko zuzendari gisa aritu zenean, mundu osoko astronomo amateurrek egindako izar aldakorren behaketak jaso zituen. Astronomo amateurren eta profesionalen arteko behaketa-programa garrantzitsu asko koordinatu zituen. Hezkuntzan ere interes handia erakutsi zuen, adibidez, Hands-On Astrophysics (HOA) proiektuaren bidez. Proiektu horrek astrofisikan interesa piztu zien hezitzaileei eta ikasleei, eta zientzia horrekin lotutako eskola-proiektu ugari sortu zituen. Bere zuzendaritzapean, hezitzaileentzako elkartearen datu-basea egin zen eta, horrez gain, astronomo ez-profesionalak Hubble espazio-teleskopioan sartzea lortu zuen.

## Sariak 
* 1987: Frantziako Elkarte Astronomikoaren Mendeurreneko Domina
* 1993: Estatu Batuetako Astronomia Elkartearen George Van Biesbroeck saria
* 1993: Liga Astronomikoko Leslie Peltier saria
* Giovanni Battista lehen saria, astronomo amateurrekin egindako lankidetzagatik
* 1995: Italiako Astronomo Amateurren Batasunaren Saria
* 1995: Real Sociedad Astronomicaren Jackson-Gwilt domina
* Eponimia: 11695 asteroidea. Mattei, bere omenez izendatua. Iberoamerikako Astronomia Ligako (LIADA) hainbat hitzarmenetan parte hartu zuen

## Heriotza 
Leuzemiaz hil zen Bostonen 2004ko martxoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurice Bishop

**Maurice Rupert Bishop** (Aruba, Holandarren Antillak, 1944ko maiatzaren 29a - Fort Rupert, Saint George's, 1983ko urriaren 19a) grenadar politikaria izan zen. Grenadako lehen ministroa izan zen 1979tik 1983ra.

Guraso grenadarren semea Aruban jaio zen eta sei urte eman zituen bertan. Guraso grenadindarren semea Aruban jaio zen eta sei urte eman zituen bertan. 1970ean Grenadara itzuli zen eta 1973an New Jewel Mugimenduaren sortzaileetako bat izan zen. 1976an parlamentuko kide hautatu zuten eta 1976tik 1979ra oposizioko buru izan zen.

Eric Gairy lehen ministroa kargutik kendu eta bere burua lehen ministro izendatu zuen. Gobernuan Kubarekin harremanak izan zituen eta nazioarteko aireportu bat eraikitzen hasi zen. Langileen eta emakumeen eskubideak defendatu zituen eta arrazakeriaren eta apartheidaren aurka borrokatu zen. Aldiz, ez zuen hauteskunderik egin eta prentsa librea eta oposizioa zapaldu zituen.

1983ko urriaren 16an Bernard Coardek estatu kolpe batean kanporatu zuen eta hiru egun geroago exekutatu egin zuten.
Cacia yunnana

***Cacia yunnana*** *cacia*  kakalardo generoa da, *Cerambycidae* familiakoa. Stephan von Breuning ikerlariak 1938an deskribatu zuen. Txinan aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salma Solaun

**Salma Solaun** (Gasteiz, Araba, 2005eko martxoaren 2a) gimnasia erritmikoan, banakako zein taldekako modalitatean, lehiatzen den kirolaria da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen. 

## Kirolari ibilbidea 
Salma Solaun txiki-txikitan hasi zen gimnasia erritmikoan. Hiru urte besterik ez zituen, Gasteizko Beti Aurrera Klubean sartu zenean. Espainiako txapelduna izan zen, bere lehen estreinaldian (2015), Espainiako Taldekako txapelduna urte horretan bertan, eta Espainiako txapeldun absolutua, Alebinetan, 2016. urtean. eta zilarrezko domina bat 2022ko Gimnasia Erritmikoko Europako Txapelketan. 

Munduko Kopako hainbat domina ere irabazi zituen.

2025ean, taldeak urrezko bi domina lortu zituen apirileko Sofiako Munduko Kopan, sailkapen orokorrean eta ariketa mistoan, eta beste hiru domina Portimaoko Munduko Kopan, maiatzean Portugalen jokatutakoa. Bertan, zilarrezko domina lortu zuten sailkapen orokorrean, beste zilar bat bost zintako finalean eta brontzezko domina uztai eta piloten ariketa mistoan.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Atsekabetik indartuta itzuli da Salma Solaun*. *Berria* 2026.06.26

* Salma Solaun zenbait ariketatanYouTube
* Salma Solaun. Extramadura, 2021Youtube
* Salma Solaun, eskolarteko lehiaketanYouTube
Lauren Beukes

**Lauren Beukes** (Johannesburg, 1976ko ekainaren 5a) hegoafrikar nobelagile, ipuin-idazlea, kazetaria eta telebistako gidoilaria da.

## Ibilbidea 
Johannesburg-en Roedean Eskolara joan zen, eta Lurmutur Hiriko Unibertsitateko sormen-idazketako titulu bat dauka. Kazetari independente gisa aritu zen hamar urtez, horietarik bi AEBetan, New Yorken eta Chicagon.

2022 artean, bere arrakasta handiena *Shining Girls* eleberria izan da, denboran bidaiatzen duen serieko hiltzaile bati buruzko nobela. 2022an izen bereko telesaila ekoitzi zen liburuan oinarrituta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitor Arantzabe

**Aitor Arantzabe Etxabe** (Zaldibia, Gipuzkoa, 1998ko ekainaren 28a -) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Ezker hegalean aritzen da oro har. Errealaren harrobian hezia 2013tik, Berion eta Sansen jokatu du. 2023ko udan Sestao Riverrek fitxatu zuen. Bere lehen denboraldian Lehen Federaziorako igoera lortu zuen ezkerraldeko taldearekin. 2025eko udan Real Unionekin maila galdu eta gero Ourense CFk fitxatu zuen.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Alabortza

**Alabortza** Pasaiako badian dagoen senadi eta hondartza txiki bat da, Alabortza ibaiak urak badiara isurtzen duen tokian dagoena, badiaren ezkerrenaldean. Hondarra itsasbehera denean bakarrik ageri da. 

2005etik pasaitarrek egun bat antolatzen dute hondartza garbitzeko.

## Erreferentziak
Loto

**Loto** izan daiteke:

## Botanika 
* Orokorrean, **Nelumbonaceae** familiako izen arrunta.
** Zehazki, ***Nelumbo nucifera***, loto sakratua.
* **Lotus** generoko kideak.
* **Loto-lorea** (*Nymphaea lotus*).

## Espiritualtasuna 
* **Lotoko sutra**, testu budista.
* **Loto-jarrera**, meditazioan.
Platanus

***Platanus*** Ipar Hemisferioan bizi diren hiru zuhaitz espeziez osatutako generoa da. Egun Platanaceae familiako kide bakarra da.

Lehenengo aleak Paleozenon agertu ziren.

## Espezieak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nelumbo

***Nelumbo*** lore ikusgarriak dituen uretako landareen generoa da. Kideei loto deitzen zaie eskuarki, nahiz eta "loto" izena beste landare eta landare-multzo batzuk izendatzeko erabiltzen den, *loto* generoa barne, zeinarekin ez duen inolako loturarik. Kanpoko itxuragatik, Nymphaeaceae (igebelarrak) familiakoen antzekoak dira, baina *Nelumbo* ez da Nymphaeaceae-ren ahaidea. "Nelumbo" hitza sinhalazko  *neḷum* hitzetik dator, bertoko lotoa- *Nelumbo nucifera*- duen izen herrikoitik hain zuzen ere.

Gaur egun bi loto-espezie daude: ekialdeko, hegoaldeko eta hego-ekialdeko Asiako *Nelumbo nucifera*, bietan ezagunena dena. Eskuarki landua da; elikagai gisa jaten eta txinatar medikuntza tradizionalean erabiltzen dute. Espezie hau India eta Vietnamgo lore nazionala da.

Bestea *Nelumbo lutea* da, Ipar Amerikako eta Karibeko espezie bat hain zuzen ere. Bi espezie alopatriko horiek gurutzatuz hibridoak sortu dira.

Kretazeoko, Paleogenoko eta Neogenoko estratuetan hainbat espezie fosil daude Eurasia osoan eta Ipar Amerikan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendebaldeko platano

**Mendebaldeko platanoa** (*Platanus occidentalis*) Platanaceae familiako zuhaitz-espeziea da, ekialdeko Ipar Amerikan jatorria duena. 30-40 metroko altuera ere izan dezake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko plantano

**Ekialdeko platanoa** (*Platanus orientalis*) Platanaceae familiako zuhaitz-espeziea da, hego-ekialdeko Europan eta hego-mendebaldeko Asian jatorria duena. 30-40 metroko altuera ere izan dezake. Ibaien ertzetan aurkitzen dugu maiz modu naturalean, beste zuhaitz-espezie batzuekin batera, haltzak, sahatsak eta makalak, esaterako, baina lur lehorretan behin ezarriz gero arrakastazko biziraupena izateko kapaza da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erretze

thumb|190px|Emakume bat erre egiten
**Erretzea** erre aditzari dagokion ekintza da. Erretzean, substantzia bat erre egiten da (normalean, tabako, baina, besteak beste, opio edo marihuana ere izan daiteke), eta, jarraian, haren kea probatu edo arnasten da, batez ere errekuntzaren bidez substantzia aktiboak askatzen direlako (nikotina, adibidez), eta substantzia horiek biriken bidez gorputzak xurgatzen dituelako.

Erretzeko ekintza erritual desberdinen parte izan daiteke, trantzeren bat eragin dezake edo "argiztapen espirituala" lortu dezake, substantzia motaren arabera.

## Erretzeko metodoak 
Gaur egun, zigarreten bidez erretzen da gehien, batez ere industrialki manufakturatutako zigarreten bidez, baina eskuz biltzeko formatuan ere badaude (tabako bildua). Erretzeko beste modu batzuk, hain arruntak ez diren arren, pipak, zigarroak, nargileak eta bongak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raúl Chasco

**Raúl Chasco Ruiz** (Burlata, Nafarroa Garaia, 2003ko irailaren 13a) Euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Ezker atzelari gisa jokatzen du. Kimuetatik Txantrearen harrobian hasi zen futbolean. 2019an Athleticen harrobira batu zen. 2023an Bilbao Athleticekin maila galdu eta gero, bere kontartua desegin zuen talde zurigorriarekin eta Valladolidera joan zen bere bigarren taldean jokatzeko.. 2024/25 denboraldian lehen talde zurimorearekin debuta egin zuen lehen mailan. 2024ko irailaren 27an 8.jardunaldian izan zen, Mallorcaren aurkako Valladoliden 1-2 porrotean. Denboraldia bukatuta, Euskal Herrira bueltatu zen Lehen Federazioan zegoen Osasuna Promesasen jokatzeko. 2025eko urriaren 29an lehen talde gorritxoarekin egin zuen debuta Son Malferit Futbol Zelaian, Sant Jordiren aurkako Kopa kanporaketan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
George Burns

**George Burns**, **Nathan Birnbaum** jaioa (New York, 1896ko urtarrilaren 20a - Beverly Hills, 1996ko martxoaren 9a) estatubatuar komiko,  aktore, idazle eta abeslaria izan zen.

Bere karrerak vaudeville, zinema, irratia eta telebista hartu zituen.  Gracie Allen emaztearekin lan egin zuen "Burns eta Allen" bikotea osatuz. 1975ean taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen *The Sunshine Boys* filmean egindako lanagatik.

## Filmografia 
**The Big Broadcast* (1932), bere burua
**International House* (1933), Doctor Burns
**College Humor* (1933), bere burua
**Six of a Kind* (1934), George Edward
*''We're Not Dressing* (1934), bere burua
**Many Happy Returns* (1934), bere burua
**Love in Bloom* (1935), bere burua
**Here Comes Cookie* (1935), bere burua
**The Big Broadcast of 1936* (1935), bere burua
**The Big Broadcast of 1937* (1936), Mr. Platt
**College Holiday* (1936), George Hymen
**Winterset* (1936)
**A Damsel in Distress* (1937), bere burua
**College Swing* (1938), George Jonas
**Honolulu* (1939), Joe Duffy
**The Solid Gold Cadillac* (1956), narratzailea
**The Sunshine Boys* (1975), Al Lewis
**Oh, God!* (1977), Jaungoikoa
**Movie Movie* (1978), bere burua
**Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band* (1978), Mr. Kite
**Just You and Me, Kid* (1979), Bill
**Going in Style* (1979), Joe
**Oh, God! Book II* (1980), Jaungoikoa
**Two of a Kind* (1982), Ross "Boppy" Minor
**Oh, God! You Devil* (1984) Jaungoikoa / Satan
**18 Again!* (1988) as Jack Watson / David Watson
**A Century of Cinema* (1994) (dokumentala)
**Radioland Murders* (1994), Milt Lackey

;Film laburrak:

**Lambchops* (1929), George the Boyfriend
**Fit to Be Tied* (1930), Tie Customer
**Pulling a Bone* (1931), Man with a Bone
**The Antique Shop* (1931), Customer
**Once Over, Light* (1931), Barbershop Customer
**100% Service* (1931), George
**Oh, My Operation* (1932), New Patient
**The Babbling Book* (1932), George
**Your Hat* (1932), Hat Salesman
**Let's Dance* (1933), George, a Sailor
**Hollywood on Parade No. A-9* (1933) bere burua
**Walking the Baby* (1933), George
**Screen Snapshots: Famous Fathers and Sons* (1946), bere burua
**Screen Snapshots: Hollywood Grows Up* (1954)
**Screen Snapshots: Hollywood Beauty* (1955), bere burua
**All About People* (1967), narratzailea
**A Look at the World of Soylent Green* (1973), bere burua
**The Lion Roars Again'' (1975), bere burua

## Kanpo estekak
Martina Zuricalday

thumb|260px|Txokolategian
**Maria Ramona Martina de Zuricalday** **Eguidazu** (Bilbo, Bizkaia, 1839ko azaroaren 11 - ib., 1932ko otsailaren 17a) bilbotar enpresaburua izan zen, pasteltxoen -txokolategien aitzindaritzat hartua Euskal Herrian.

## Biografia 
Martina de Zuricalday 1839ko azaroaren 11n Bilbon, artean 10.000 biztanle zituen herrian, jaio zen. Artxiboen arabera, egun berean bataiatu zuten Santiago parrokian. Aitaponteko Tomás de Letona izan zen eta aitaren moduan txokolategilea zen. Eugenio de Zuricaldayren eta Vicenta de Eguidazu Tipularren alaba izan zen. Urte batzuk lehenago, 1930ean, Bilboko Correo kalean gozotegia eta txokolate-fabrika ireki zituen emaztearekin batera, familia-etxebizitzaren eraikinaren etxabeetan. Martinak ez zuen bakarrik txokolatea egin, gozoak eta opilak ere egin baitzituen.  Bere egunean Alfontso XII.a Borboikoa eta Maria Kristina Austriakoa errege-erreginek gonbitatuak zituztenerako txokolateak eta azukarilloak eskatzen zituzten, gero Alfonso XIII.ak ere bai. Bere errezetak gaur arte mantendu dira. Horietako bat *sokonusko* turroia, adibidez, Bilboko turroia, Gabonetako turroi desiratuena izaten jarraitzen du, baita mantekilazko bolloak eta arroz pastela ere, 200 urte inguru pasatu badira ere, ospetsuak izaten jarraitzen dute.  

## Lan Oinarrien Erregelamenduko 9. artikulu 
II. Errepublikako denboraren “Chocolates Bilbainos" (Bilbo, Verdes) Sozietate Anonimoaren Lan Oinarrien Erregelamenduko 9. artikuluak beste zentro batzuen antzeko lan-diziplina ezartzen zuen:*"Debekatuta dago lanorduetan egunkariak edo liburuak irakurtzea, ozenki hitz egitea edo horretarako arrazoirik ez dagoenean, jatea, kantatzea edo isiltzea, eztabaidatzea, lanpostua arrazoi justifikaturik gabe uztea, hitz itsusiak blasfematzea edo ematea, lankideei edo nagusiei hitzez edo egitez huts egitea".*Orduan, Jose Antonio Agirre buruzagi nazionalistaren familiarena zen, eta araudi berean ikusten da familia-soldataren sistema hartua zuela. Etekinetan, erretiroetan, istripu-, gaixotasun- eta amatasun-aseguruetan parte hartzea ere goraipatu zuen Eusko Langileen Alkartasuna–Solidaridad de Obreros Vascos elkarteak. Enpresa zahar hori eta haren sortzailearen izena *M. de Zuricaldayren bilobak* gozotegien izenean iraun du.

## Bibliografia 
* Celaya Barturen, Beatriz (2007). Martina de Zuricalday pastel eta txokolate ontzia, 1839-1932. Bilbo: Bilbao Bizkaia Kutxa. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lamiinae

**Lamiinae** koleoptero *Chrysomeloidea* subfamilia da, *Cerambycidae* familiakoak. 20.000 baino espezie gehiago da, 3000 genero inguru, 80 tributan. Mundu osoan daude baina dibertsitate handiena tropikoetan erakusten dute.

## Tribuak 
Tribuen taxonomia aldatzen ari da. Hemen agertzen diren batzuk egun sinonimoak dira.
* Acanthocinini - Acanthoderini - Acrocinini - Aerenicini - Agapanthiini - Agniini - Ancylonotini - Anisocerini - Apodasyini - Apomecynini - Astathini - Batocerini - Calliini - Ceroplesini - Colobotheini - Compsosomatini - Cyrtinini - Desmiphorini - Dorcadionini - Dorcaschematini - Elytracanthini - Eupromerini - Falsamblestiini - Gleneini - Gnomini - Gyaritini - Hecyrini - Hemilophini - Hippopsini - Homonoeini - Hyborhabdini - Lamiini - Laticraniini - Mauesini - Megabasini - Mesosini - Moneilemini - Monochamini - Morimopsini - Nyctimenini - Onciderini - Onocephalini - Parmenini - Phacelini - Phrissomini - Phrynetini - Phytoeciini - Pogonocherini - Polyrhaphidini - Pretiliini - Ptericoptini - Pteropliini - Rhodopini - Saperdini - Tapeinini - Tetraopini - Tetropini - Tmesisternini - Xenoleini - Xylorhizini.

## Genero batzuk 

*Acanthocinus*
*Aegomorphus*
*Anoplophora*
*Astylopsis*
*Ataxia*
*Callimetopus*
*Coenopaeus*
*Cyrtinus*
*Dectes*
*Dorcaschema*
*Ecyrus*
*Eupogonius*
*Goes*
*Hemierana*
*Hippopsis*
*Hyperplatys*
*Leptostylopsis*
*Leptostylus*
*Lepturges*
*Liopinus*
*Mecas*
*Microgoes*
*Moneilema*
*Monochamus*
*Neoptychodes*
*Nyssodrysina*
*Oberea*
*Oncideres*
*Oplosia*
*Palausybra*
*Plectrodera*
*Plectrura*
*Pogonocherus*
*Psenocerus*
*Pseudonemophas*
*Saperda*
*Spalacopsis*
*Sybra*
*Synaphaeta*
*Tetraopes*
*Urgleptes*
*Urographis*

## Iruditegia 

Image:
Pseudonemophas versteegi.jpg|thumb|*Pseudonemophas versteegi* (Ritsema, 1881)
Anoplophora_elegans.jpg|*Anoplophora elegans*
Exocentrus_(Pseudocentrus)_guttulatus_(Bates,1873)_Acanthocinini_(16220617398).jpg|*Exocentrus (Pseudocentrus) guttulatus* (Bates, 1873)
Cyrtinus_pygmaeus_(50242679761).jpg|*Cyrtinus pygmaeus*
Lamia_textor.jpg|*Lamia textor*
Tmesisternus_marmoratus_Guérin-Méneville,_1835_(3408976947).jpg|*Tmesisternus marmoratus*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/eng/atlceind.htm Cerambycidaeak Errusian.
* Lamiaires du Monde Lamiinae katalogo frantsesa; irudi onak dituzte.
Karen Masters

**Karen Masters** (Birmingham, Erresuma Batua,  1979) astrofisikako irakasle elkartua da, galaxiaren eraketan interesa duena eta Haverford Collegen (Pensilvania) lan egiten duen astronomoa. Galaxy Zoo herri-zientziaren proiekturako proiektu-zientzialaria da, eta sailkapenak erabiltzen ditu galaxien bilakaera aztertzeko.

## Biografia 
### Hezkuntza 
Masters Birminghamen jaio zen eta Nuneaton King Edward VI Collegen izan zen. Oxfordeko Unibertsitatean Fisikan graduatu zen 2000n. Astronomiako doktoretza Cornell Unibertsitatean jaso zuen 2005ean, "*Galaxy flows in and around the Local Supercluster"* izenburupean, Martha P. Haynes eta Riccardo Giovanelliren zuzendaritzapean.

## Ikerketa 
2005ean, Masters Harvard Unibertsitatera joan zen doktoratu ondoko ikertzaile gisa lan egitera John Huchrarekin, tokiko unibertsoaren mapa osoa egiteko proiektu batean. Masters-ek "inoiz sortu ez den 3-D mapa aurkitu zuen tokiko unibertsoan (380 milioi argi-urtera arte)" 2011n, Estatu Batuetako Elkarte Astronomikoaren 21. bileran. Two-Micron All-Sky Surveyren datuak erabiliz sortu zen mapa.
thumb|260px|Galaxia espirala
2008ko urrian Portsmoutheko Unibertsitateko Kosmologia eta Grabitazio Institutura joan zen. Gruber Foundation-ek IAU bekadun izendatu zuen 2008an. 2010ean, Mastersek Carrera Temprana Leverhulme beka jaso zuen, "*Do bars kill spiral galaxies?*" izeneko proiektuarengatik. Maila handiagoko irakasle numerario seniorra izan zen 2014. urtean, eta irakasle elkartua 2015. urtean. Galaxiaz kanpoko astronomian aritu da lanean, eta 2018an Pensilvaniako Haverford Collegek irakasle elkartu izendatu zuten.

Masters Zientzialari Bozeramailea da, eta Sloan Digital Sky Survey-rako Hezkuntza eta Konpromiso Publikorako zuzendaria.

## Konpromiso publikoa 
Masters-ek Galaxy Zoo iturri kolektiboko galaxiak sailkatzeko proiekturako zientzialari ikertzaileak koordinatzen ditu. BBC Sky At Night-en agertu zen.

Galaxy Zoorako She's An Astronomer orria koordinatu zuen, emakume astronomoen istorioak bilduz.

## Sariak 
* 2014 urtean, Etorkizuneko Emakumeak zientzia-saria irabazi zuen Masersek.
* 2014an BBCko zerrendan 100 emakume onenen artean agertu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibai Sanz

**Ibai Sanz Bancalero** (Barakaldo, Bizkaia, 2003ko abuztuaren 13a) Euskal Herriko futbolaria da. Aurrelari moduan jokatzen du Bilbao Atheltic-ken, lehen federazioan. 

## Biografia 
Athletic eta Barakaldoko harrobietan ibili da. Sestao Riverren eta Gernikan lagaturik ibili ondoren Bilbao Athleticera itzuli zen.Barakaldo CF beheko taldeetan hasi zen eta 2019-20 denboraldian Athletic Clubek fitxatu zuen. Sestao Riverren eta Gernikan lagaturik ibili ondoren Bilbao Athleticera itzuli zen. Ohorezko mailatik hasi eta euskal taldearen bigarren taldera arte, atea ikusteko erraztasun handia du, non 2025ean, 15 gol egin zituen.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 29an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Antonio Salado

**Antonio Jesús Salado Góngora** (Sestao, Bizkaia, ) bizkaitar futbolaria da, 

## Biografia 
Erdilari moduan aritzen da, Athletic harrobian hezia. Bere anai bikia Rubén futbolean aritzen da ere. 2025eko maiatzean, 10 hilabete talderik gabe egon ondoren 1.federaziora igoberria zen Barakaldora itzuli zen. Talde horibeltzarekin entrenatzen zebilen aste batzuk lehenagotik. Mailari eutsi ondoren, 2025eko udan talde horibeltzak ez zuen bere kontratua berritu.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus