Zoom (sofwarea)

**Zoom**, Zoom Video Communications-ek garatutako bideotxat software-programa bat da. Programa honek bi plan eskaintzen ditu erabiltzaileentzat, doakoa eta ordainketa plana. Doako planak bideotxat zerbitzua eskaintzen du 40 minutuko denbora muga eta 100 parte-hartzaile mugarekin.

Muga horiek ez izateko eta prestazio gehiago izateko ordainketa plana dago, non 30 orduko muga eta aldi berean 1000 parte-hartzaile onartzen ditu.

COVID-19 pandemian, hazkunde handia eman zen telelanetarako, online bileretarako eta erlazio sozialetarako sarean erabiltzen diren programetan. Zoom-en kasuan hazkunde honek 2020an munduan gehien deskargatutako bosgarren aplikazio mugikorra izatera iritsi zen, 477 milioi deskargekin.

## Historia 
Zoom-en beta bertsio bat, bideoan parte hartzen duten 15 lagunentzako hitzaldiak har zitzakeena, 2012ko irailaren 10ean kaleratu zen. 2013ko urtarrilaren 25ean, programaren 1.0 bertsioa habiaratu zen, eta konferentziako parte-hartzaile kopurua 25era handitu zen. Lehen hilabetearen amaieran, Zoom-ek 400 000 erabiltzaile lortu zituen, 2013ko maiatzean milioi batera igo zirenak. 2020ko otsailean COVIDen pandemia hasi ondoren, Zoom-ek 2,22 milioi erabiltzaile irabazi zituen 2020an, 2019an metatutakoak baino erabiltzaile gehiago, eta konpainiaren parte-hartzea %35ean handitu zen.

WebSocket teknologiaz baliatzen zen Zoom bideo-deietarako, baina geroago WebRTC-ra (STUN/TURN zerbitzaririk gabe) aldatu zen.

2021eko urtarrilean, Zoom Irlandan hasi zen langileak kontratatzen, enpresarentzat urrutitik lan egiteko.

## Ezaugarriak 
Zoom bateragarria da Windows, macOS, iOS, Bluetooth, Chrome OS eta Linux-ekin. Interfaze sinpleagatik eta erabiltzeko erraztasunagatik nabarmentzen da. Zoom-ek eskaintzen dituen zerbitzuak honako hauek dira: banakako bilerak, taldeko bideokonferentziak, pantaila partekatuak erabiltzea, nabigatzailearen luzapenak eta, bilerak grabatu eta transkribatzeko gaitasuna. Konputagailu eta sistema eragile batzuetan, bileraren atzealdea aldatu dezakezu, beste toki batean zaudela simulatzeko.

Plataforma erabiltzea doakoa da 100 parte-hartzaile arteko bideokonferentzietarako, eta gehienez 40 minutu iraun dezake bi parte-hartzaile edo gehiago badaude. Funtzio gehiago dituzten hitzaldi luze edo handiagoetarako, harpidetza pagak daude eskuragarri, USD 15 - 20 hileko balio dutenak. Negozioetarako hitzaldietarako diseinatutako funtzioak, hala nola Zoom Rooms, 50 - 100 hileko balio dute. Zoom-ek hainbat maila ditu: Basic, Pro, Business eta Enterprise. Parte-hartzaileek ez dute aplikazioa deskargatu behar Google Chrome edo Firefox erabiltzen ari badira; esteka batean klik egin eta nabigatzailetik lotu besterik ez dute egin behar. Zoom ez da bateragarria Safarirekin Mac-erako.

Zoom-en segurtasun-ezaugarrietan hurrengoak sartzen dira: babestutako bilerak pasahitzarekin, erabiltzaileen autentifikazioa, itxarongelak, blokeatutako bilerak, parte-hartzaileen pantaila partekatua desgaitzea, ausaz sortutako identifikazioak eta anfitrioiak jendea ezabatzeko duen gaitasuna.

2020ko uztailetik aurrera, Zoom Rooms eta Zoom Phone ere eskuragarri egon ziren zerbitzuko hardware-produktu gisa. Zoom Phone telefono zerbitzu nazionalerako erabilgarri dago munduko 40 herrialdetan 2020ko abuztutik aurrera. Zoom for Home, etxean erabiltzeko diseinatutako produktua, 2020ko abuztuan erabilgarri jarri zen.

2020ko irailean, Zoom-ek irisgarritasun funtzio berriak gehitu zituen, gorrek, entzumen edo ikusmen arazoak dituztenek aplikazioa errazago erabil dezaten. Ezaugarri berriek barne hartzen dute galeriaren ikuspegiko bideo leihoetatik mugitzeko gaitasuna, bideo leihoak ainguratzea nabarmentzeko, teklatu-lasterbide hobetuak, azpitituluen testuaren tamaina doitzeko tresna berriak, eta orain seinale hizkuntzako interpretatzaileen leihoak hizlariaren ondoan zuzenean jar daitezke.

## Erabilerak 
Zoom mundu osoko banku, eskola, unibertsitate eta gobernu-agentziek, Erresuma Batuko Parlamentuak, telemedikuntzarako osasun-profesionalek etab. hainbat zerbitzu ezberdin eskaintzeko erabili dute. Zoom 1 Formula txapelketarekin elkartu zen klub birtual bat sortzeko, fanatikoak eszenaren atzetik joan eta Zoom-en bidez jarduera birtualetan parte hartu ahal izateko. 2020ko uztailean *San Francisco Chronicle*-n argitaratutako artikulu batek joera berri bat adierazi zuen San Frantzisko eta Oakland-eko onibarren merkatuan. Joera horren arabera, etxebizitzen oharretan txoko eta gelei buruzko informazioa eransten da, «atractivos fondos para Zoom» gisa, telelanerako joera eta «oficina en casa»ren aurkezpen onaren beharra kontuan hartuta.

Richard Nelson-en antzezlana: *What Do We Need to Talk About?* Zoom-en gertatzen da, pertsonaia nagusiak sarean biltzen dira koronabirusaren pandemian, Zoom erabiliz. Nelson-ek idatzi eta zuzendu zuen pieza, eta New Yorkeko The Public Theatre enpresak agindu zuen. 2020ko apirilaren 29an estreinatu zen YouTuben, ongintzazko funtzio gisa. *The New Yorker* «the first great original play of quarantine» deitu zion. ''Oprah's Your Life in Focus: A Vision Forward* zuzeneko esperientzia birtual bat izan zen, Oprah Winfreyk Zoom-en antolatua, 2020ko maiatzaren 16tik ekainaren 6ra eman zena. *Source Material* *In These Uncertain Times*-en obran, Samantha Shay zuzendari dela, pertsonaiak Zoom bidez komunikatzen dira. Lana Zoom-en estreinatu zen 2020ko uztailaren 25ean. 2020an Zoom-en anfitrioian oinarritzen da aurkitutako metraje generoko Host beldurrezko film britainiarra. Rob Savagek zuzendutako filma, non gazte-talde batek Zoom saio bat egiten dute espirituekin komunikatzen saiatzeko. *Streaming* Shudder plataforman estreinatu zen 2020ko uztailean. Kristoffer Diazen 2009ko Zoom buruzko irakurketa *The Elaborate Entrance of Chad Deity* , Play-PerView-en transmititu zen 2020ko abuztuaren 15etik 20ra. 2021eko Doug Limanek zuzedutako *Locked Down'' filmean, pertsonaiak Zoom bidez komunikatzen dira.

Uztailaren 3tik 4ra, Zoom eskaintzen duen Webinar erabiliz, Zuzenbide Konstituzionaleko Nazioarteko Elkarteak eta Alma Mater Europaeak «round-the-clock and round-the-globe» izeneko lehen ekitaldia antolatu zuten. Ekitaldia ordu-eremu desberdinetan egin zen, 28 herrialdetako 52 hizlarirekin. Handik gutxira, mota honetako hitzaldi hauek joera bihurtu dira, non horietako batzuk zenbait egun irauten dute.

2020ko irailaren 17an, Dane Cook-ek Fast Times at Ridgemont High 1982ko gidoiaren zuzeneko irakurketa aurkeztu zuen, Brad Pitt, Jennifer Aniston, Julia Roberts, Sean Penn eta Matthew McConaughey bezalako artistekin, non helburua dirua biltzea zen, COPE erakundearentzako. Jimmy Kimmelek aurkeztutako 72 Primetime Emmy Awards sarien transmisioan, 2020ko irailaren 20an, Zoom-en bidez hautatutako pertsonek parte hartu zuten.

## Pribatutasuna 
Zoom bere pribatutasun politiko eta datu korporatiboen trukaketengatik kritikatua izan da, eta, bideotxaten sortzaileak deietan zeuden erabiltzaileen pribatutasuna bortxatzeko aukera zutelako. Horretaz gain, arazoak egon daitezke baimendu gabeko ikasleen zaintzarekin eta bortxaketa posibleak ikasleen eskubidetan Familiaren pribatutasunaren eta heziketa-eskubideen legea (FERPA) legearen pean. Konpainiak dio, bideoen zerbitzuak FERPA araudia betetzen dute eta bakarrik biltzen eta biltegiratzen dituztela erabiltzaileen datuak oinarri teknikoetarako.

2020ko martxoan, Motherboard aldizkariak artikulu batean aurkitu zuen iOS konpainiak hasieran Facebooki bidaltzen ari zizkiola analisi datuak erabiltzaileen gailuetatik, zerbitzuarekin Facebook kontu bat erabiltzen ari bazen kontuan izan gabe eta erabiltzaileari jakinarazi gabe. Zoom-ek erantzun zuen arazoaren berri duela gutxi izan zutela eta aplikazioa adabaki zutela SDK ezabatzeko. Enpresak aditzera eman zuen SDK-k erabiltzailearen gailuko espezifikazioei buruzko informazioa (hala nola, modeloen izenak eta sistema eragileen bertsioak) biltzen zuela zerbitzua optimizatzeko eta ez zuela informazio pertsonala biltzen. Hilabete berean, Zoom auzitara eraman zuen erabiltzaile batek Estatu Batuetako auzitegi federalean legearen kontra eta sekretuki datu pertsonalak bidali zituelako hirugarrengo bati, Facebook barne. Zoom-ek ordea ondorengoa erantzun zuen: «Ez ditu inoiz erabiltzaileen datuak saldu iraganean eta ez duela intentziorik etorkizunean erabiltzaileen datuak saltzea».

2020ko apirilean, automatikoki erabiltzaileen datuak eta posta elektronikoko helbideak LinkedIn-era bidaltzen zituen Zoom-eko funtzio bat aurkitu zen datuen erauzketa ahalbidetzen zuena, erabiltzaile batzuei beste parte-hartzaileen LinkedIn profileko datuak atzitzea ahalbidetzen zieten. Enpresak integrazio hori desgaitu zuen. 2020ko maiatzean, Merkataritzako Batzorde Federalak Zoom-eko pribatutasun praktikak ikertzen ari zituela adierazi zuten. Batzordeak kexa batean argudiatu zuen gutxienez 2016tik, «Zoom-ek giltza kriptografikoak mantendu zituela bere bezeroen bileren edukietara sartu ahal izateko, ez zuela puntutik punturako zifraketa hornitzen, faltsuki baieztatu zuen HIPAA-ren betetzea, ZoomOpener web zerbitzua instalatu zuen baimen egokirik gabe, Zoom aplikazio ezabatuz gero ez zuen web zerbitzari hori ezabatzen eta bere Zoom-eko bilerak agindutako zifraketa maila baino maila baxuago batekin aseguratu zuen». 2020ko azaroaren 9an, konpainiak segurtasun ezaugarriak aldatzeari uzteko hitzarmen batera ailegatu zen, informazioaren segurtasun programa bat sortzea, sei hileko bakoitzeko ebaluazio bat hirugarrengo batetik jasotzea eta segurtasun neurri gehigarriak inplementatzea.

## Segurtasuna 
2018ko azaroan, segurtasun-ahultasun bat aurkitu zen, eta, horri esker, kautotu gabeko urruneko erasotzaile batek UDP mezuak faltsifitkatzeko aukera zegoen. Mezu horien bidez, erasotzaileak bileretako morroiak kendu, erabiltzaileen mezuak faltsifikatu edo pantaila partekatuak bahitzea lortzen zuen. Denbora gutxira Zoom Video Communications ahultasuna aurkitu eta konpondu zuen.

2019ko ekainan, Jonathan Leitschuh segurtasunaren ikerlaria ezagutarazi zuen zero eguneko zaurgarritasun bat edozein webguneri ahalbidetzen diona macOS erabiltzaile bati Zoom dei batera sartzea derrigortzea. Zoom bezeroa macOS-en ezabatzeko saiakerak softwareari automatikoki berriro instalatzeko eskatuko zion atzeko planoan. Kritika publikoak jaso eta gero, Zoom-ek zaurgarritasuna eta ezkutuko web zerbitzaria ezabatu zuen, ezabatze osoa ahalbidetuz.

2020ko apirilean, segurtasuneko ikerlariek zaurgarritasunak aurkitu zituzten non Windows-eko erabiltzaileen egiaztagiriak ikusgai egongo ziren. Horretaz gain, kamera eta mikrofonora sartzeko aukera ematen zuen beste zaurgarritasun bat aurkitu zen. Zoom-ek 2020ko apirilean zuzentasun bat ezarri zuen. Hilabete horretan, «Zoombombing», desiratzen ez zen erabiltzaile bat bilera batean sartu zen etenaldiak sortzeko, FBI-aren ohartarazpen bat sortu zuen. Motherboard aldizkariak informatu zuen bi zero eguneko zaurgarritasun gertatu zirela Zoom-en macOS eta Windows-erako, hauek 500 000 USD-gatik saldu egin ziren 2020ko apirilaren 15ean. Segurtasun erroreen artekariek Zoom-en erabiltzaileen konputagailuetara urruneko atzipena ahalbidetzen zuten segurtasun hutsuneetarako atzipenak saltzen zituzten. 2020ko apirilaren 20an, The New York Times-ek informatu zuen Dropbox-eko ingeniariak bi urte baino gehiagoz gero Zoom-eko segurtasun zaurgarritasunen arrastoari jarraitu ziotela, Zoom-i presioa eginez arazo horiek ahalik eta lasterren konpontzeko pirata informatiko hoberenei ordainduz Zoom softwarearen arazoak aurkitzeko. Artikulu berdinean, The New York Times markatu zuen segurtasun ikerlariek Zoom goraipatu zutela erantzun denborak hobetu zituztelako, eta errore berriak azkar zuzendu eta pribatutasunean arriskua eduki zezaketen funtzioak ezabatu baitzituztelako. 2020ko apirilean, segurtasun konfigurazio gehienak konfigurazio lehenetsiak bihurtu eta erabiltzaileei Zoombombing ekiditeko moduak aholkatu zizkien Zoom-ek. Konpainiak «Zoom erabiltzaile bati berri eman» botoia sortu zuen, Zoombombing erasoen atzean daudenei harrapatzeko. 2020ko uztailaren 1ean, izozketaren bukaeran, konpainiak 100 segurtasun ezaugarri berri jaurti zituela esan zuen 90 egun horietan. Honek erabiltzaile guztientzat puntutik punturako enkripzioa ekarri zuen, bileren pasahitzak modu lehenetsi batean aktibatzea, zein zentroetatik bideratzen diren deiak aukeratzeko kapazitatea eman erabiltzaileei, segurtasun adituekin kontsultatzeko aukera, CISO kontseilu bat sortzea, errore sarien programa hobetu bat, eta segurtasuna hirugarrengoekin probatzea lan egiteko ahalmena. Horretaz gain, Yuanek esan zuen Zoom transparentzia txosten bat partekatuko zuela aurrerago.

2020ko azaroaren 16an, bilera batean zehar etenaldiak ekiditeko segurtasun funtzio bat iragarri zuen Zoom-ek. Funtzio berri hori lehenetsia zen doan eta ordaindutako erabiltzaileentzako eta eskuragai egongo zela Mac, PC eta Linux-eko Zoom erabiltzaileentzat, bai eta mugikorreko aplikazioan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak