Franz Xaver Messerschmidt

**Franz Xaver Messerschmidt** (1736ko otsailaren 6a &#x2013; 1783ko abuztuaren 19a) eskultore alemaniar-austriar bat izan zen, bere "pertsonaia-buruak", muturreko adierazpenetan okertutako aurpegiak dituzten bustoen bildumagatik ezaguna.

## Hasierako urteak 
1736ko otsailaren 6an jaio zen Wiesensteig hego-mendebaldeko herrian, Alemaniako Baden-Württemberg eskualdean. Messerschmidt Munichen, bere osaba eta lehen maisua, Johann Baptist Straub eskultorearen etxean hazi zen. Bi urte eman zituen Grazen, bere amaren beste osaba Philipp Jakob Straub eskultorearen tailerrean. 1755aren amaieran Vienako Arte Ederren Akademian matrikulatu zen, non Jacob Schlettererren ikasle izan zen. Lizentziatua, arma inperialen bilduman lana lortu zuen. Bertan, 1760-63an eraikinaren aretoan egin zituen ezagutzen diren lehen artelanak, bikote inperialaren brontzezko bustoak eta koroaren oinordekoa eta bere emaztea irudikatzen zituzten erliebeak. Lan hauekin bat egin zuen Barroko Berantiarreko irudikapen gorteko artearekin, Baltasar Ferdinand Moll-en eragin erabakigarrian zegoena. Joera horri dagozkio bikote inperiala irudikatzen duten eztainuzko tamaina naturaleko beste bi estatua, Maria Teresa Austriakoak aginduak eta 1764 eta 1766 artean exekutatuak. Beste erretratu batzuez gain, gai erlijiosoa duten lanak ere egin zituen. Savoiako printzesak enkargatutako hainbat estatua ere iraun dute.

## Heldutasuna 
[thumb| Pertsonaia-burua 23, *Usain Bizia*-ren aldaera, 1770-1781 inguruan. Austriatik, Pressburg, gaur egun Eslovakiako Bratislava. [Victoria and Albert Museum, Londra]]
ezkerrera|thumb|301x301px| *Fedea*, hilobi-monumentu batetik. 1783
Bere obraren garai barrokoa 1769an amaitu zen Gerard van Swieten gorteko medikuaren busto batekin, enperatrizak enkargatua. Aldi berean, bere lehen obra neoklasikoak agertu ziren, bereziki Akademiarentzat eginak. Lan horiei eta ondorengoei, 1765ean, Erromara egindako ikasketa-bidaian jasotako esperientzia ugari aplikatu zituen. 1769-70 urteetako buru goiztiar eta soil horietako batek, erretratu errepublikar erromatarren eraginez, Franz Anton Mesmer mediku ezaguna irudikatzen du. Garai berean, gutxi-asko, 1770-72an, Messerschmidt bere pertsonaien buruak lantzen hasi zen, eta argudiatu da (bereziki Ernst Kris) ideia paranoiko eta haluzinazioekin lotuta zeudela, 1770eko hamarkadaren hasieran maisua horrelakoak jasaten hasi baitzen. Messerschmidt-ek gero eta kontraesan handiagoa zuen bere ingurunearekin. Horren egoera okerrera egin zuen, non 1774an, 1769az geroztik irakaskuntzan ari zen Akademiako irakasle nagusi baten kargu huts berria eskatu zuenean, lortu beharrean, irakaskuntzatik kanporatu zuten. Enperatrizari bidalitako gutun batean, Kaunitz kondeak Messerschmidten gaitasunak goraipatu zituen, baina bere gaixotasunaren izaerak («buruan nahasmena» deitzen zitzaionak) izendapen hori erakundearentzat kaltegarria izango zela iradoki zuen.

## Geroago urteak 
Mingotsa, Viena utzi zuen, bere jaioterrira, Wiesensteigara, joan zen bizitzera, eta handik urte berean, gonbit bat onartuz, Munichera. Hemen agindutako komisio bat eta Gortean lan finko bat izateko bi urte zain egon zen. Itxoiten nazkatuta, 1777an Pressburgera (gaur egun Bratislava) joan zen non bere anaia, Johann Adam, eskultore gisa lan egin zuen. Hemen ia erretiroan eman zituen bere bizitzako azken sei urteak, herriaren kanpoaldean. Bere pertsonaia-buruei dedikatzen zen batik bat. 1783an Crohnen gaixotasunak jota hil zela uste da.

## Pertsonaia-buruak (*Charakterköpfe*) 
Pertsonaia-buruak Messerschmidten proiektu personala zen. Bere hasierako asmoa 100 bustoko serie egietea zen  "aurpegiera kanonikoak" bustoetan irudikatzen zuena, 69 gauzutu zituen azkenean eta horietatik 49 besterik ez dira gurera iritsi (batzuek erreprodukzioen bidez ailegatu arren). Busto batzuei buruzko egin zituen aldaerak 49 horiei gehitu behar zaie.
thumb|462x462px| Matthias Rudolph Toma-k argitaratutako litografia, Messerschmidten "Pertsonaia-buruak" irudikatzen dituena (1839)
1781ean, Friedrich Nicolai idazle eta editore alemaniarrak Messerschmidt bisitatu zuen Pressburg-eko bere estudioan eta, ondoren, haien elkarrizketaren transkripzioa argitaratu zuen. Nicolaik bileraren kontakizuna baliabide baliotsua da, Messerschmidten bere pertsonaia-buruen exekuzioaren atzean dagoen arrazoibidea zehazten duen dokumentu garaikide bakarra bait da. Nicolairi bere prozedura azaldu zion. Ispilu baten aurrean, "hemen eta han zimikatzen zen". Zimiko horien xedea Proportzioaren Espiritua menperatzea zen. Espiritu horrek bere gorputz atal desbertinetan mina eragiten zion, eskultoreak giza proportzioaren eremuan egindako aurkikuntza harrigarriek (haren sekretua Hermes Trimegistoren eskutik zekiena) kausatutako jeloskortasuna medio.  

thumb|*Pertsonaia-burua 4: Bigarren Buru Mokoduna*. Alabastroa. 43cm
Elkarrizketan zehar, Messerschmidt nekromantzian eta arkanoan zuen interesa eta nola horrek bere pertsonaia-buruak ispiratzen zituen asaldu zuen. Messerschmidt Hermes Trismegistoren dizipulu zorrotza zen (Nicolai-k adierazi zuen Messerschmidten tailerrean zipriztindutako ondasun gutxien artean Trismegistok agertzen zuen ilustrazio baten kopia bat zegoela) eta "oreka unibertsala" bilatzeari buruzko bere irakaspenak bete zituen: Urrezko proportzioaren printzipioen aitzindari bat. Ondorioz, Messerschmidtek esan zuen bere pertsonaien buruek "Proportzioaren Espirituaren" (ezagutza hori babesten zuen antzinako izakia) haserrea piztu zutela. Izpirituak gauez bisitatu zuen, eta tortura umiliagarriak jasatera behartu zuen. Messerschmidten buru ospetsuenetako bat (*Bigarren Buru* *Mokoduna*) elkartze tamalgarri horietako batean inspiratu omen zen.
Fitxategi:Messerschmidt, Yawning.jpg|Pertsonaia-burua 5: Aharrausi Egiten Duena
Fitxategi:Emotions III.jpg|Pertsonaia-burua 19: Larri Zauritutako Gizona
Fitxategi:Franz Xaver Messerschmidt - Character head No. 24 - Weepy Old Man (Josef Wlha, 1906).jpg|Pertsonaia-burua 24: Agure Negartsua
Fitxategi:Franz Xaver Messerschmidt. Character head.jpg|Pertsonaia-buruak 25: Urkatua
Fitxategi:Nuremberg Germany 516 Germanisches Nationalmuseum (26) (5967818936).jpg|Pertsonaia burua 26: Satirikoa
Fitxategi:Franz Xaver Messerschmidt - Character head No. 28 - The Incapable Bassoonist (Josef Wlha, 1906).jpg|Pertsonaia-burua 28: Fagotista ezgaia
Fitxategi:1775 Messerschmidt Ein mit Verstopfung Behafteter anagoria.JPG|Pertsonaia-burua 30: *Hotzeriak jota*
Fitxategi:Messerschmidt Charakterkopf BNM 73-205.jpg|Pertsonaia-burua 38: Umore Txarreko Gudaria
Fitxategi:A Hypocrite and a Slanderer MET DP225514.jpg|Pertsonaia-burua 39: Hipokrita eta Kalumniatzailea
Fitxategi:Emotions X.jpg|Pertsonaia-burua 44: Barrean Gordetako Barre-algara
Fitxategi:Passion Leidenschaft-Messerschmidt-Innerlich verschlossener Gram DSC7379.jpg|Pertsonaia-burua 47: Barruan Gordetako Mina

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Albert Ilg (1885), "Messerschmidt, Franz Xaver", *Allgemeine Deutsche Biographie* (ADB) (alemanieraz), 21, Leipzig: & Humblot, 497-499 or.
* Michael Krapf, Almut Krapf-Weiler, *Franz Xaver Messerschmidt*, Hatje Cantz Publishers,, 2003.
* Maria Pötzl-Malikova (1994) "Messerschmidt, Franz Xaver", *Neue Deutsch Biographie* (alemanieraz), 17, Berlin: Duncker & Humbolt, 219-220 orr. (testu osoa online)   
* Maria Pötzl-Malíková. " Messerschmidt, Franz Xaver. " Grove Art Online-n. Oxford Art Online, (2012ko urtarrilaren 10ean eskuratua; harpidetza behar da).
* Maria Pötzl Malikova, *Franz Xaver Messerschmidt*, Jugend and Volk argitaletxea, 1982.ISBNa&nbsp;3-7141-6794-3 . Itzulpena ingelesera: Herb Ranharter, 2006
* Theodor Schmid, *49 Köpfe*, Theodor Schmid Verlag,, 2004.
* *Franz Xaver Messerschmidt 1736-1783.* *From Neoclasicism to Expressionism*. Maria Pötzl-Malikova eta Guilhem Scherfek zuzendua, Officina Libraria/Neue Galerie/Musée du Louvre,, 2011.
* Eric R. Kandel, *The Age of Insight: The Quest to Understand the Inconscious in Art, Mind, and Brain, Vienna 1900 to Present*, Random House Publishing Group,, 2012.
* *Franz Xaver Messerchmidt. Monografie und Werkverzeichnis / Monograph and Catalogue Raisonné.* (alemaneraz eta ingelesez) Maria Pötzl-Malikova. Belvedere Wien, 2015, 
* Michael Yonan, ''Messerschmidt's Character Heads: Maddening Sculpture and the Writing of Art History'', Routledge,, 2018

## Kanpo estekak 
* Franz Xaver Messerschmidt- en sarrera Artista Izenen Batasunaren Zerrendan
* Franz Xaver Messerschmidt, Hakan Topal-en film dokumentala
* Eslovakiako galeria nazionalean egindako bustoen bilduma
* Web Gallery of Art- eko Franz Xaver Messerschmidt-en biografia
* Messerschmidt-i buruzko webgunea bibliografia zabalarekin
* Messerschmidt-i buruzko Forbes-en artikulua Getty Museoan
* Neue Galerie eta Louvren Messerschmidten lanen 2010-11ko erakusketari buruzko informazioa