open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bi Bala

**Bi Bala** Ataungo Aitzol Barandiaran eta Orioko Iñaki Gurrutxaga bertsolariek sortutako rock taldea izan zen. 2013an sortua, 2018an argitaratu zuten beren agurra.

Hiru disko plazaratu zituzten eta 2016an Euskadi Irratiko *Hiru Erregeen Mahaia* saiorako kanta grabatu zuten Tolosako Bonberenea etxe okupatuan, *Ezpatak buru gainean* abestia hain zuzen ere.

## Diskografia 
* *Wasabi* (2014, autoekoizpena)
* *Gure eroyak* (2015, Bonberenea Ekintzak)
* *Arazo modernoak* (2017, Bonberenea Ekintzak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Liudmila Stal

**Liudmila Nikolaievna Stal** (; Dnipro, 1872ko martxoaren 14a - Mosku, 1939ko apirilaren 23a) Ukrainan jaiotako boltxebikea izan zen.

## Biografia 
1897tik politikan murgildua, eta 1899an Errusiako Langileen Alderdi Sozialdemokratako kide izan zen, eta 1903tik aurrera, fakzio boltxebikearekin lerratu zen. Dnipro (orduan, Jekaterinoslav), Mykolaiv, Odesa, Kursk, Mosku eta San Petersburgon lan politikoa egindakoa izan zen, eta tsarismoaren garaian, hainbat aldiz atxilotua izan zen; hori dela eta 1907an erbesteratu behar izan zuen. Erbestean Parisen ibili zen.

Stalinen gertuko laguntzailea izan zen. 1912an *Pravda* egunkarian lanean hasi zen. 1914an *Rabotnitsa* (“Emakume Langilea”) aldizkari boltxebikearen sortzaileetako bat izan zen. 1917an, Errusiara itzuli zen. Lenin zekarren trenari ongi-etorria egin zion Finlandia eta Errusiaren arteko mugan, emakumeen ordezkaritza baten buru zelarik. Apirilean Alderdi Boltxebikearen konferentzian parte hartu zuen, eta abuztutik aurrera, Kronstadteko Komite Boltxebikeko eta Kronstadteko Sobietaren Komite Exekutiboko kide izan zen, eta han ere kazetaritzan jarraitu zuen, Kronstadteko boltxebikeen *Proletarskoie Dielo* (“Kausa Proletarioa”) aldizkarian lanean.

Urriko Iraultza Sozialistaren ostean, 1918 eta 1920 artean, Armada Gorrian hezitzaile politiko gisa ibili zen. Kirov eta Ufa hirietako Alderdi Komunistaren Komiteetako kide izan zen. 1921 eta 1923 artean, Kominterneko Emakumeen Nazioarteko Departamenduaren kide izan zen. 1924tik aurrera *Kommunistka* (“Emakume Komunista”) egunkariaren edizioan parte hartu zuen, Sobiet Batasunako Alderdi Komunistaren Komite Zentralaren emakumeen departamenduko kide gisa. GOSIZDATen (Estatu-Argitaletxean) ere lan egin zuen, emakumeei zuzendutako propagandaren departamenduan. 1928an SESBko Iraultzaren Museoan irakasle lana hartu zuen. Stalinen Lan Osoen bilduma editatzen lan egin zuen. Leninen ordena irabazi zuen. 1939. urtean hil zen.

## Erreferentziak
Nicasio Landa

**Nicasio Landa Álvarez de Carvallo** (Iruñea, 1830eko urriaren 11 - Iruñea, 1891ko apirilaren 11) nafar mediku bat izan zen. XIX. mendean jazotako Espainiako kolera izurriteetan nabarmendu zen. Zirujau eta osasun militarreko estratega bat izan zen. Nazioarteko Gurutze Gorriaren espainiar ordezkaritzaren sortzaileetako bat izan zen, Joaquín Agulló, Ripaldako markesarekin batera, eta ondorean Espainiako Gurutze Gorriarena.

Nafarroako Euskal Elkargoko kidea, elkartearen agerkaria zen *Revista Euskararen* lehen zuzendaria izan zen.

1962an, Iruñea, bere omenezko izena daraman lehen hekuntzako ikastetxe bat izendatu zen.

## Kanpo estekak 
* Nicasio Lanadaren biografia. Auñamendi Eusko Entziklopedia
Luigi Lilio

**Luigi Lilio** (1510-1576), **Luigi Giglio** edo **Aloysius Lilius** ere deitua, italiar medikua, filosofoa, astronomo eta kronologoa izan zen. 1582. urtean hartutako egutegi gregorianoaren oinarria osatu zuen proposamenaren (aldaketak egin ondoren) "egile nagusia" izan zen.

Lilius Ilargiko kraterra, bere ohoretan izendatua izan zen. Informatika-zientzian, **Liliar data** 1582ko urriaren 15ean egutegi gregorianoa hartu zenetik igarotako egun kopurua da.

## Bizitza eta lana 
Oso gutxi dakigu bere gaztaroari buruz. Calabrian edo Ciròn jaio zela uste dugu. Medikuntza eta astronomia ikasi zuen Napolin eta ikasketak amaitu zituenean, Carafa kondearen zerbitzura sartu zen. Lilio Veronan bizi izan zen eta 1576an hil zen. Ez zuen pertsonalki aurkeztu bere egutegia aldatzeko proposamena, nahiz eta, garai hartan, Lilio oraindik bizirik zegoen.

2010ean, Lilioren jaiotzaren 500. urteurrena ospatu zen, hainbat jarduera antolatu ziren (bereziki astronomo italiarrek), bere lan bikaina aitortzeko asmoz.

## izen-emailea 
* Lilius Ilargiko kraterrak izen hori hartzen du bere oroitzapenean.
* 2346 Lilio asteroideak ere bere izena oroitzen du.

## Erreferentziak
Amulleta etxea

**Amulleta etxea**, Gipuzkoako Errenteria udalerriko Eliz kalean dagoen, barroko estiloko, XVII. mendeko etxea da.

## Historia 
Etxe honetan amuak egiten omen ziren bere historiaren momenturen batean eta hortik datorkio izena.

XX. mendearen hasieran ordea, Errenterian ugari ziren sagardotegietako bat zen, Galarraga sendiak kudeatuta. Antonio Zavalaren ''Errenteria'ko bertsolari zaarrak'' liburuan ere aipatzen da Amulleta etxea jatetxe edo sagardotegi moduan.

2005eko urtarrilaren 26an Kultura Ondasun izendatu zen Errenteriako Hirigune Historikoa, Monumentu Multzo izendapenean.

## Ezaugarriak 
Oinplano angeluzuzena du eta, altueran, behekoa eta bi solairu ditu. Etxe hau etxadi-burua izanik, hiru etxaurre ditu, Goiko eta Eliz kaleetara eta Jaurtakol plazara ematen dutenak. Goiko eta Eliz kaleen arteko malda dela eta, Eliz kaleko atariak beheko solairuan du sarrera eta Goiko kalekoak lehenengoan. Eliz kaleko etxaurrea da nobleena; hareharrizko harlandua erabili zen eraikuntzan eta bi platabanda ditu. Ataria tatxonatua eta dintelduna da. Goiko kaleko etxaurreak pisu bat galtzen du eta, goiko pisuan, zurezko bilbadura eta adreiluz egina da. Zurezko ataria eta eskailera interesgarriak ditu.
thumb|300px|eskuinera|Goiko kaleko etxaurrea.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseba Arregi Magariño

**Joseba Arregi Magariño** (Azpeitia, Gipuzkoa, 1974ko otsailaren 7a) euskal futbolari profesional ohi bat da. Aurrelari postuan jokatu zuen.

## Jokalari ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Joselu Anayak

**Joselu Anayak** 1977 urtean Araian sorturiko folk-rock talde ezaguna da. Euskal Herriko berbenetan jo izan dute baina diska ugari ere plazaratu dute.

## Taldea 
Javier, Andoni, Félix, Jesús eta Joselu Ruiz de Gordoa anaiek sortu zuten taldea. Hasiera batean berbenetan aritzeko asmoa zuten baina kanta propioak egiten hasi ziren eta 1989an lehen diska plazaratu zuten, *Araiatik Jaliskora*. 1991 urtean bigarrena etorri zen, *Ondo ibili* eta hurrengo urteetan berriak kaleratu zituzten, 2000an *Ibili hadi* egin arte.

Hamazazpi urteko hutsunearen ondoren 2017an, *Beti eta Betiko* plazaratu zuten, taldearen 40. urteurrena ospatzeko. Ez diote ordea kontzertuak emateri utzi denbora guzti honetan eta gogotsu azaldu dira etorkizunerako ere.

### Taldekideak 
* Jesús Ruiz de Gordoa: piano eta gitarra jotzailea, baita taldeko kamioaren gidaria; Araian jaioa.
* Félix Ruiz de Gordoa: bateria jolea. Araian jaioa.
* Andoni Ruiz de Gordoa: baxu jolea eta tronboi jolea.
* Javier Ruiz de Gordoa: teklatu jolea eta trikitrilaria.
* Joselu Ruiz de Gordoa: musikaria eta konpositorea, talde honen burua da; gitarralaria, tronpetalaria, trikitrilaria, piano jolea, eta ahotsa.

## Diskografia 
* *Araiatik Jaliskora* (1989, Elkar)
* *Ondo ibili* (1991, Elkar)
* *Pausorik pauso* (1992, Elkar)
* *Laugarren dantza* (1993, Elkar)
* *Hator hi ere* (1995, Elkar)
* *Gau jaiak* (1996, Elkar)
* *Ibili hadi* (2000, Elkar)
* *Beti eta Betiko* (2017, Elkar)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseba Arregi (argipena)

**Joseba Arregi** izen-deiturez pertsona hauek dira ezagunak:

* '*Jose Mari Arregi Laka, *Altzu''** (1934-2020), bertsolaria.
* **Joseba Arregi Aranburu** (1946-2021), politikaria eta idazlea, Rikardo Arregi kazetari, saiakeragile eta euskaltzalearen anaia.
* **Joseba Arregi Erostarbe**, (1946-) etakide ohia.
* **Joseba Arregi Magariño** (1974-), futbolaria.

**Joxe Arregi** izen-deiturez pertsona hauek dira ezagunak:

* **Joxe Arregi Izagirre** (1951-1981), etakide ohia, poliziaren torturaz eraildakoa. **Joseba Arregi** izen-deiturez ere aipatua sarritan.
* **Joxe Arregi Olaizola** (1952-), frantziskotarra eta idazlea.
* **Joxe Arregi 'Joxe Alkiza'''' euskal letretan, elizgizon eta idazlea.
San Gotardo pasabidea

**San Gotardo pasabidea**, ; ), Lepontiar Alpeetan eta Suitzan, Andermatt (Uri) eta Airolo (Ticino) udalerriak elkarlotzen dituen mendate bat da. 2.109 metroko garaiera du. Mendate gainean aterpea eta museoa daude.

Hizkuntz eremuen arteko muga ere egiten du, mendatearen iparraldean alemanez eta hegoaldean erromantxeraz eta italieraz mintzatzen baita.

Antzinarotik ezaguna eta erabilia izan den pasabidea da, Milanera zihoan ibilbidean. Halere, XIII. mendera arte ez zen modu zabalean erabilia izan, Reuss ibai emaritsua zeharkatu beharra suposatzen baitzuen, Andermatt ibarreko Schöllenen arroilan, udaberrian neguko goi mendietako elurrak urtu ondoren urez gainezka zegoen ibaia. Horrek, inguruko herrietako kontakizunen arabera, apirila eta maiatzaren artean ibaia zeharkatzen saiatzen ziren bidaiari asko itota hil izana ekarri zuen.

Ibaia segurtasunez zeharkatu ahal izateko, 1220an, *Deabruaren zubia* (*Teufelsbrücke*) izenekoa eraiki zen. Europan izen berdina duten zubi ugaritan bezala, honi buruzko kondaira ugari ere badaude.

## Ikus, gainera 
* San Gotardoko base-tunela
Schöllenen arroila

**Schöllenen arroila** () Suitzako Uri kantonamenduan dagoen arroila bat da, Reuss ibaiaren goi arroan eta Lepontiar Alpeetan. Göschenen (iparraldean) eta Andermatt (hegoaldean) udalerrien artean dago.

Bertatik, San Gotardo mendatera doan errepidea igarotzen da, hain zuzen ere, Reus ibaia zeharkatzen duen *Teufelsbrücke* edo *Deabruaren Zubia* gurutzatuz.

Granitozko horma gogorrezko mendiez inguraturik dagoenez, arroila honetara errepide edo burdinbidez iristeko hainbat tunel eta zubi igaro beharra dira.

Fitxategi:2007-10-02_Schöllenen_02.jpg|Schöllenen arroilaren ikuspegi panoramikoa (2010).
Fitxategi:Teufelsbruecken_Schoellenen_01_11.jpg|*Deabruaren zubia*

## Kanpo estekak
En Marea

**En Marea** (euskaraz *Itsasaldian*) Galizako hainbat ezkerreko alderdi politikoen koalizio bat da. Ahal Dugu, Esquerda Unida, Anova-Irmandade Nacionalista, Marea Atlántica, Compostela Aberta, Marea Pontevedra, Ferrol en Común, Encontro por unha Marea Galega eta Ourense en Común alderdiek osatzen dute.

2015eko azaroan sortu zen eta Luís Villares buru du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Arrambidenea etxea

**Arrambidenea** etxea Errenteriako Orereta kalean dagoen, barroko estiloko, XVII. mendeko etxea da.
2005eko urtarrilaren 26an Kultura Ondasun izendatu zen Errenteriako Hirigune Historikoa, Monumentu Multzo izendapenean.

## Ezaugarriak 
Herriko erdialdeko kanpoaldean dagoen etxea da, Torrekua dorretxearen ondoan. Hasieran exentoa zen arren, gerora beste eraikin batzu gehitu zaizkio alboan, hiru etxeaurrekoa izanik gaur egun. Oinplano angeluzuzena du, behekoa eta bi solairu eta teilatuak lau aldetara ematen du. Solairu bakoitza material desberdinez eraikia dago; behekoa hareharrizko harlanduz, lehenengoa harlangaitz luzituez eta bigarrena adreiluz. Etxea berriztatzean etxeaurre nagusian harria estalia geratu da lehenengo eta bigarren solairutan. Ezkerreko aldean beheko solairua atxikia duenez ez dira bertako leihoak ikusten baina lehenengo eta bigarren solairuetan balkoiak ditu.
Teilatu hegala dentikuluduna da landutako zuburuak ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Salbador Odol Isuriaren eliza

**San Salbador Odol Isuriaren eliza**, , Errusiako San Petersburgo hirian dagoen eliz bat da. Griboiedov kanalaren alboan dago, Errusiar Museoa eta Nevski etorbidetik hurbil. Tenpluaren izen ofiziala **Kristoren Berpizkundearen Katedrala** da, .

1883an, Alexandro III.a Errusiakoaren erregealdian eraikitzen hasi, eta 1907an amaitu zen. Eliza haren aita Alexandro II.a Errusiakoa zenaren omenez eraiki zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Errusiar Museoa

**Errusiar Museoa**, , Errusiako San Petersburgo hirian dagoen museo bat da. Mikhaylovsky jauregian dago. Errusiar artistei osoki eskainia dago. Mosku hiriburuko Tretiakov Galeriarekin batera espezialitate honetako garrantzitsuena da.

1895eko apirilaren 13an Nikolas II.a Errusiakoak inauguratu zuen, bere aita Alexandro III.a Errusiakoa zenaren omenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Nike (mitologia)

[thumb|250px|eskuinera|Nike jainkosaren greziar erliebea, [Efeso, Turkia.]]
**Nike** (antzinako grezieraz Νίκη) greziar mitologian garaipenaren jainkosa da. Maiz, Zeus edo Atenea bezalako, beste jainko-jainkosa ahaltsuago baten eskuan dagoen estatua txiki hegaldun gisa irudikatua da, bai eta ereinotz koro bat daraman hegaldun andere bat bezala ere. 

Garaipenaren pertsonifikazioa, bai guduetan, borroketan, kirol lehiaketetan nahiz bizitza zibilean ere, eta kirol eta militar ekitaldien buru zen.

Nike estatubatuar kirol marka ezagunak jainkosa honen izena darama.

Bere baliokidea erromatar mitologian Victoria zen, honekin Atenea txikitan hazi zela uste zelarik.

## Kanpo estekak 

## Erreferentziak
Giza Eskubideen Europako Hitzarmena

**Giza Eskubideen eta Oinarrizko Askatasunen Europako Hitzarmena** Europan giza eskubideak eta oinarrizko askatasunak babesteko nazioarteko hitzarmen bat da. 1950eko azaroaren 4an onartu zuen orduan sortu berria zen Europako Kontseiluak, eta 1953ko irailaren 3an sartu zen indarrean. Norbanakoen eskubideak judizialki kontrolatzea ahalbideratzen du.

Aipagai du Giza Eskubideen Aldarrikapen Unibertsala, 1948ko abenduaren 10ean Nazio Batuen Batzar Nagusian aldarrikatua. Giza eskubideen gaineko kontrol eraginkorra lortzeko asmoz, hitzarmenak Giza Eskubideen Europako Auzitegia sortu zuen.

## Eskubideak 
Hitzarmenaren lehenbiziko artikuluetan aipatutako eskubideak hauek dira:

* Bizitzeko eskubidea
* Torturaren debekua
* Esklabotza eta lan derrigortuen debekua
* Askatasunerako eskubidea
* Segurtasun pertsonalerako eskubidea
* Epaiketa justu baterako eskubidea
* Bizitza pribatua eta intimitaterako eskubidea
* Pentsamendu, adierazpen eta erlijio askatasunaren eskubidea
* Elkarretaratze askearen eskubidea
* Ezkondu eta familia bat sortzeko eskubidea
* Diskriminazioren debekua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nevski etorbidea

**Nevski etorbidea** () batzuetan literalki **Nevski ikuspegia** bezala itzulia, Errusiako San Petersburgo hiriko etorbide bat da.

Lau kilometro luze izanik, bere ibilbidean zehar kontraste ugari erakusgai ditu. bertan mundu modernoaren oparotasuna nahiz txirotasuna topa daitezke. Hiriaren merkatal nahiz gau giroko bizitzaren zati handi bat etorbide honen inguruan dago, eta usadioz, hiriko eremu garestiena da.

Petri I.a Errusiakoaren garaian Novgorod eta Moskura joateko errepide gisa planifikatua, etorbidea norantza zuzenean San Perterburgoko almirantegoan hasi eta Mosku geltokian amaitzen da.

## Kanpo estekak
Sosigenes Alexandriakoa

**Sosigenes Alexandriakoa** astronomo eta filosofo Alexandriar bat izan zen, Julio Zesarrek agindutako (K.a. 45, Erromako sorreratik 707. urtea ) erromatar egutegiaren erreforman esku hartze nabaria izan zuena.

## juliotar egutegia 
Astronomo honen kalkuluen arabera, eguzkiaren biraketa 365 egunetan eta sei orduetan ezarri zuten, hurbilketa handia izan zen, errore-marjina oso txikiarekin, garai hartako instrumentu rudimentarioak kontuan hartuta, akats absolutua urteko 11 minutu eta 9 segundokoa besterik ez baitzen. Hau da, egun bateko segundo bat baino gutxiago.

Horrela jaio zen juliatar egutegia deiturikoa, dagoeneko eguzkialdikoa, 365 eta 1/4 (6 ordu) eguneko iraupenarekin, lau urteren buruan egun osagarri bat (zenbaketa doitzeko) otsailaren 25etik 24ra bitartean tartekatzen zuena , eta 24a "sextus kalendas martii" izateagatik egun gehigarriari "bis sextus" deitu zitzaion; bertatik, urte bisustu izena dator.

Erromatar Inperioan ofiziala izan zen egutegi hau, eta Eliza Katolikoak bere kalkuluak egiteko hartu zuen, baina dagoeneko ohartarazi zuen Nizeako I. kontzilioan (325) Sosígenesen kalkuluak okerrak zirela, nahiz eta ez zen bere erreformaren erabakia hartu. Izan ere, kristautasunaren jai nagusiaren ospakizunaren data kalkulatzen jarraitu zuen, Piztueraren Pazkoa (udaberriko ekinokzioaren ondoren lehenengo ilbetearen lehen igandea, data finko gisa hartuz, martxoaren 21a), haren arabera.

## Izen-ematea 
* Sosigenes Ilargiko kraterra izen hori darama bere oroitzapenean.

## Ikus, gainera 
* Egutegi gregoriano
* Christophorus Clavius

## Erreferentziak
Aintzilako bide-gurutzea

**Aintzilako bide-gurutzea**, Aintzilan (Nafarroa Beherea), dagoen kalbario moduko gurutzea da, Maldarroko bidearen eta Oxharreko bidearen artean dagoena. 1986ko abenduaren 12tik monumentu historiko izendapena du.

Gurutzea garai batean Santiago de Compostelara joaten ziren erromesek erabiltzen zuten hiru bideren bidegurutzean dago. Itxura denez, Aintzila herria bera ospitale baten inguruan eraikia da. Gurutzea bere jatorrizko tokitik kendu eta bidearen bestaldera mugitu zuten. Hiru mailako oinarri baten gainean dago. Zutarri laukizuzen gainean jarri dago, nahiz eta zutarri horren ertzak biribilduak izan diren. Gurutzea monolito bat da eta aurrealdean kristo bat dauka zizelkatua, eta haren inguruan, marko gisa, hiru gurutze hexagonal. Gurutzearen muturrak zabalagoak dira eta figurentzat lekua uzten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saitō Tatsuoki

Mino probintziako japoniar samuraia eta daimyōa izan zen Japoniako historiako Sengoku Aroan.
Tatsuoki Yoshitatsu bere aitaren Saitō klana heredatu zuen 14 urterekin. Oda Nobunagarekin lehia handia izan zuen, 1564an galdu zuenean, nahiz eta bere bizitza salbatzeko gai izan. Tatsuoki ere Nobunagaren lehen emaztearen (Nōhime) iloba zen.

## Erreferentziak 
* Turnbull, Stephen (1998). 'The Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co.
Saitō Yoshitatsu

Japoniako historiako Sengoku Aroko samurai japoniarra izan zen.

## Bizitza 
Yoshiatsu Mino probintzian jaio zen 1527an Toki Yoshiyoriren semea eta Saitō Dōsanek adoptatua.

Yoshitatsuk estatu kolpea bat deitu zuen bere aitaordearen aurka honek oinorderik gabe uzten saiatu zenean, 1556an Nagaragawako guduan garaituz. Yoshitatsuk klanaren edozein aurkaritza deuseztatu zuen, eta daimyō izendatu zion bere buruari.

## Ondorioak 
Yoshitatsu bere aitaren gaineko garaipenak hainbat Daimyo ernegatu zituen, hala nola, Oda Nobunaga, bere gazteluak erasotu eta Minorako sarbidea mugatu zuena.

Yoshitatsu legenarrez hil zen 1561ean, eta Saitō Tatsuoki gazteak Saitō klanaren kontrola hartu zuen.

## Erreferentziak 
* Turnbull, Stephen (1998). 'Samurai Sourcebook'. London: Cassell & Co. 

## Kanpo estekak
Bandera Negra (talde armatua)

**Bandera Negra** edota **Santa Germandat Catalana**,  edota «Kataluniar Anaitasun Santua», Kataluniako Estat Català alderdi politiko independentistaren sekretupeko talde armatu bat izan zen. 1925eko maiatzaren 13an, Bartzelonan sortua izan zen. Izena 1713-1714ko Bartzelonako Setioan kataluniarrek erabilitako Bandera Beltzaren omenez zeraman.

Buruzagitza eta kide arrunten artean dozenaren bat kidez osatua zegoen, buzuzagi nabarmenenak Marcel·lí Perelló i Domingo, eta Jaume Compte i Canelles ziren (azkena baita CADCIko kide ere). Bestelako kide nabarmenak: Miquel Badia i Capell, Daniel Cardona i Civit (kanpo buruzagia), Ramon Xammar, Emili Granier Barrera, Jaume Julià, Joan Bertran i Deu eta Jaume Balius i Mir.

1925an Garrafeko konplota zeritzonan Alfontso XIII.a Espainiakoa hiltzen saiatzeagatik ezagunak egin ziren.

## Kanpo estekak
Garrafeko konplota

[thumb|400px|Marcel·lí Perellóren askatasuna ospatzeko ekitaldietako bat, [1930ko apirilaren 1a. Perelló bera argazkiaren erdian agertzen da, Edelmira Valls emaztegaiarekin batera.]]
**Garrafeko konplota**, 1925eko maiatzaren 26an, Kataluniako Bandera Negra talde armatu independentistak Alfontso XIII.a Espainiakoa hiltzeko burututako atentatu saiakera izan zen. Bandera Negra zelakoa Estat Català alderdi politiko independentistaren azpitalde armatua zen, Marcel·lí Perelló i Domingo buruzagi zuena.

Atentatua espainiar erregeak Bartzelona hiria bisitatzera zihoan egunean burutzea aurreikusi zen. Berau hiltzeko arrazoia errege horrek Primo de Riveraren diktaduraren ezarpena babestu eta diktadurak katalanismoaren aurka egin eta kataluniar ikurrak legezkanpo utzi zituelako izan zen.

Lehenbiziko egitasmoa Bartzelonatik hurbil zegoen trenbideko tunel batean lehergailua jarri eta erregearen trena igarotzean eztandaraztea izan zen. Garai hartan Bartzelonatik hurbilena zegoen tunel bakarra Garraf eta Sitges udalerrien artean zegoen. Lehergailua jartzeko hainbat saiakeretan huts egin ondoren, tartean lanabez desegokiak izan, inguruetan guardia zibil gehiegi egoteak edota talde armatuko kideek geltokian trena galtzeagatik, jatorrizko egitasmoa alboratu egin zuten.

Azkenean, Joan Terrés kide infiltratuak, ezizenez Josep Talavera, gainontzeko taldekieak salatu eta poliziak honako taldekideak atxilotu zituen: Jaume Compte, Miquel Badia, Deogràcies Civit, Emili Granier, Jaume Balius, Marcel·lí Perelló, Ramon Fabregat, Antoni Argelaguet, Jaume Julià, Josep Garriga, Francesc Ferrer, Pere Manén, Narcís Compte, Antoni Guillamet, Jaume Balius, Ramon Xamar, Josep Papasseit, Vicenç Colominas, Anton Macià, Jaume Macià, Jaume Pons, Lluís Tort, Jaume Pallàs, Josep Marfany, Josep M. Planas, Josep Folch, Raimon Peypoch eta Mateu Sust.

Espainiar poliziak Estat Català alderdiari atentatuaren atzean egotea leporatu eta diktadurak katalanismo osoaren aurk jazarpena egiteko aitzakitzat hartu zuen, Estat Català alderdiko kideak atxilotzeaz gain, ustez moderatuagoak ziren Acció Catalana eta Unió Catalanista alderdietako kideak ere atxilotuz.

1925ean Jaume Compte, Marcel·lí Perelló, Jaume Julià, Miquel Badia, Deogràcies Civit, Francesc Ferrer, Josep Garriga, Emili Granier, Ramon Fabregat eta Antoni Arguelaguet epaituak izan ziren. Azken hiruak fiantzapeko askatasunean laga eta ihes egin zuten. Epaiketa espainiar militarren esku jarri zen, hauei prozedura judiziala ez errespetatzea leporatu zitzaien, bai eta atxilotuak torturatzea eta epaiketan hainbat irregulartasun burutu eta kontsaesanetan oinarritzea. Jaume Compte taldeko buruzagia izatea egotzi zitzaion, eta Perelló, Julià eta Garrigarekin batera garrote bidezko heriotzera zigortuak izan ziren. Halere, beren zigorrak bizi guztirako espetxealdiaz ordezkatuak izan ziren. Badia, Civit eta Ferrer 12 urteko espetxealdira zigortuak izan ziren. 1930ean, Primo de Riveraren diktadura amaitzean, preso guztiak amnistia jaso eta aske gelditu ziren.

## Kanpo estekak
Bernardino Poccetti

**Bernardino Poccetti** (Florentzia, 1548ko abuztuaren 26a - *ib.*, 1612ko urriaren 10a), **Barbatelli** izenez ere ezaguna, italiar margolari eta akuaforte-grabatzaile manierista izan zen.

## Bizitza 
Florentzian jaio zen, hasiera batean, fatxaden eta sabaien dekoratzaile gisa trebatu zen, 1570. urtean Florentziako margolarien gremioan izena emanez, Accademia delle Arti del Disegno (Arte Dramatikoko Akademia). Bernardino Barbatelli edo Bernardino delle Grottesche, Delle Facciate, edo Delle Muse ere deitzen zaio. Hasieran Michele Tosiniren dendan hasi zen lanean, eta 1580ko hamarkadan Santa Maria Novellako Chiostro Granderen askoren arteko dekorazioan parte hartu zuen. 1583-85ean Palazzo Capponiko pintore fresko panegirikoak apaintzeko lagundu zuen. San Pierinoko San Pier Maggioren freskoak ere osatu zituen.

1592-93 urteetan, *San Bruno-ren Bizitza eta Heriotzaren* inguruko Certosa di Galluzzo freskoetan lan egin zuen. Annunziatako Servitarren Komentuaren sortzailearen bizitzako eszenak marraztu zuen. San Antonioren bizimoduaren (freskoa) eszenak margotu zituen San Marcorako. Cosimo I.aren bizitzaren freskoak margotu zituen, Pitti Jauregiko Areto Nagusiko dekorazio gisa. Pisako eta Sienako beste etxe batzutan ere lan egin zuen. Freskoak ere margotu zituen, bere maisu margolana, Cappella del Giglio (Cappella Neri, 1599) Santa Maria Maddalena dei Pazzi-n.

## Galeria 

Bernardino poccetti, strage degli innocenti e scene di vita dello spedale, 1610, 01.jpg
Bernardino Poccetti - Ceiling fresco - WGA17987.jpg|
Bernardino Poccetti - Tuscan Landscape - WGA17988.jpg|
Bottega di Bernardino Poccetti, Certaldo.JPG|
Bernardino poccetti, sant'agostino, santo spirito, firenze.jpg|
Santa trinita, Cappella Strozzi 03 poccetti.JPG|Capella Strozzi, Santa Trinita

### Santa Apollonia 

Bernardino poccetti, ultima cena tra angeli e due sante, 1611, 01.jpg|
Bernardino poccetti, ultima cena tra angeli e due sante, 1611, 14 giuda.jpg|

### Ospedale degli Innocenti, Florentzia 

Hospital dels Innocents de Florència, volta amb frescos.JPG|
Bernardino Poccetti, marte regge lo stemma mediceo tra putti, 1612, 01.JPG|

### Santissima Annunziata, Florentzia 

Ss annunziata, chiostro grande, n02 bernardino poccetti, bernardino poccetti, fondazione del monastero di monte senario.JPG|Monte Senario Monasterioaren sorrera
Ss annunziata, chiostro grande, n05 bernardino poccetti, vocazione alla vita eremitica.JPG|Klausurako Bizitzaren bokazioa
Ss annunziata, chiostro grande, e01 bernardino poccetti, morte di s.alessio falconieri.JPG|San Alessio Falconieriren heriotza
Ss annunziata, chiostro grande, s05 bernardino poccetti, morte di san bonagiunta manetti.JPG|San Bonagiuntaren heriotza
Banco de Santander eraikina (Santander)

**Banco de Santander eraikina**, Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen eraikin bat da. Banco de Santanderren egoitza soziala da, eta Pereda pasealekuan dago, Pereda lorategien parean.

1923an Javier González de Riancho kantabriar arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.

## Kanpo estekak
Gran Casino Sardinero

**Gran Casino Sardinero**, , Espainiako Kantabria autonomia erkidegoko Santander hiriburuan dagoen kasino bat da. El Sardinero auzoko Italia plazan dago.

1916an Eloy Martínez del Valle kantabriar arkitektoak diseinatu eta eraikiarazi zuen.

## Kanpo estekak
Joyce Country

[250px|thumb|**Joyce Country** eskualdearen jatorrizko hedadura berdez, berde argiz eskualdearen hedadura zabalena; gorriz [Connemara eskualdearen jatorrizko hedadura, eta larrosaz gaur egungo mendebalde eta iparralderako hedadura zabalagoa.]]
**Joyce Country** eta irlanderaz **Dúiche Sheoighe**, , Irlandako Galway konderria eta Mayo konderriaren artean dagoen eskualdea da. Eskualde honetako zati bat Gaeltacht eremua dago, alegia, irlandera hiztunen eremuan. Izan ere, eskualde honetako 2.000 biztanle inguru, eskualdeko populazioaren %25a, irlandera hiztuna da. Joyce Country eskualdea Lough Mask aintziraren mendebaldean dago, eta Galway konderriaren iparraldeko muinoz beteriko lurraldea eta Mayo konderriko haran berde eta errepide bakartiz osaturriko lurraldearen artean hedatzen da.

XIII. mendean, Eduardo I.a Ingalaterrakoaren erregealdian, eskualde honetan Joyce abizeneko, irlanderaz *Seoige*, galestar jatorriko familia ezarri zen, hortik bere izena. James Joyce idazle ospetsua bera familia horretako oinordekoa zen.

## Kanpo estekak
Veneziako Batzordea

thumb|
 Kidea Bazkidea Behatzailea Kooperatzaile estatus berezia
**Veneziako Batzordea**, zuzenbide konstituzionalean espezializatutako aditu independienteez osatutako Europako Kontseiluko aholku-organu bat da. 1990eko maiatzaren 10ean sortua izan zen, Berlingo harresiaren erorketaren ondoren, Erdialdeko Europa eta Ekialdeko Europan laguntza konstituzionala beharrezkoa zitekeelakoan. Batzordearen izen ofiziala **Zuzenbidearen Demokraziarako Europar Batzordea** da, baina urtero Venezian biltzartzen denez, nagusiki Veneziako Batzordea esaten zaio.

## Egitekoak 
Gai hauen inguruko ebazpenak eman ohi ditu Batzordeak:
* Konstituzio erreformak.
* Behin-behineko edo larritasunezko gobernuak.
* Federalismoa eta erregioen aferak.
* Nazioarteko legeei dagozkien gaiak.
* Barne-segurtasun indarrei eta indar armatuegi dagozkien gaiak.
* Oinarrizko eskubideen babesa; horien artean, erlijio, elkarretaratze eta asoziazio eskubideak.
* Gutxiengoen babesa, eta diskriminazioen ebitatzea.
* Sistema judizialaren eta parlamentuen funtzionamenduaren behaketa.

## Kanpo estekak
Bidebarrieta (Bilbo)

**Bidebarrieta kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan, besteak beste Txakur kalearekin bat egiten du. 1483an egin zuten Bilboko hazkunde demografikoaren ondorioz, Bilbok kale eta eraikin gehiagoren beharra baitzuten.

Fitxategi:Bidebarrieta 3-5.jpg|Bidebarrietako Udal Liburutegia
Fitxategi:Bilbao - Edificio Calle Bidebarrieta 12 - 3.jpg|Bidebarrieta 12 eraikina
Fitxategi:Bidebarrieta 1 plaka.jpg
Fitxategi:Bidebarrieta 1.jpg
Fitxategi:Bilbao - Calle Bidebarrieta 4.jpg|Mazarredo jauregiaren armarria

## Kanpo estekak
1991ko Viceko atentatua

**1991ko Viceko atentatua**, maiatzaren 29an, ETAk Kataluniako Vic udalerriko guardia zibilaren kuartelaren aurka bonba-autoz burututako atentatua izan zen. ETAren *Bartzelona taldeak* burutu zuen.

Leherketak 9 pertsona hil eta 44 zauritu zituen (2 guardia zibil eta kuartelean bizi ziren haien senideak). Harmargarren hildako bat ere egon zen, atentatuaren ondoren bertaratutako anbulantzia batek harrapatuta hildakoa.

Dirudienez, 1992ko Bartzelonako Udako Olinpiar Jokoen harira, ETAk Katalunian nazioartean nabarmena izango zen guardia zibilaren aurkako atentatu handia burutzeko helburua izan zuen. Hilabete batzuk lehenago, *Bartzelona taldea* berak Sabadell udalerrian 6 polizia nazional hil zituen.

Atentatua jazo eta hurrengo egunera, Lliçà d'Amunt udalerrian espainiar poliziek *Bartzelona taldeko* kideak topatu eta ondorengo tiroketan bi ETAkide hil eta hirugarren atxilotu zuten. Tiroketa berberean, guardia zibil bat zauritua izan zen.

## Kanpo estekak
Askao (Bilbo)

**Askao kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan, Bidebarrieta kalearen ertz batean dago.

Fitxategi:Askao 27.jpg
Fitxategi:Askao 25.jpg
Fitxategi:Askao 23.jpg
Fitxategi:Askao 11.jpg

## Kanpo estekak
Andra Mari kalea (Bilbo)

**Andra Mari kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan. Antzineko Burtsa eraikinetik Ibaizabalerantz doan kalea da.

Fitxategi:Andra Mari 11.jpg
Fitxategi:Andra Maria 11.jpg

## Kanpo estekak
Posta kalea (Bilbo)

**Posta kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan.

Fitxategi:Allende Salazar jauregia.jpg|Allende Salazar jauregia
Fitxategi:Gortazar jauregia.jpg|Gortazar jauregia
Fitxategi:Bilboko Posta kalea 7.jpg
Fitxategi:Bilboko Posta kalea 4.jpg

## Kanpo estekak
Dorrea kalea (Bilbo)

**Dorrea kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan.

Fitxategi:Zazpikaleak, Dorrea,10.jpg

## Kanpo estekak
İstanbul Başakşehir FK

**İstanbul Başakşehir FK** (izen osoa, *İstanbul Başakşehir Futbol Kulübü*) Turkiako futbol taldea da, Istanbul hirikoa.

## Historia 
Taldea Istanbulgo ur konpainiak 1990 urtean sortu zuen *ISKI SK* izenarekin. 1991 urtean *İstanbul Büyükşehir Belediyespor* (Istanbul BB) bihurtu zen eta 2014an hartu zuen gaur egungo izena. Historia laburra duen arren 2011 urtean Kopako finelare iritsi zen eta 2-2 egin ondoren Beşiktaş-ek penalti jaurtiketatan garaitu zuen. Azken urteetan ligako goiko postuetan ibili da, 2017an bigarren, 2018an hirugarren eta 2019an berriz ere bigarren. 2020an aurreneko liga irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Turkian: 1 
* Turkiako Liga:
** Txapelduna (1): 2020.
** Bigarrena (2): 2017, 2019.
* Turkiako Kopa (0): finalista 2011n eta 2023an.
* Turkiako Superkopa (0): finalista 2020an.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Loteria kalea (Bilbo)

**Loteria kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan.

Fitxategi:Loteria 2.jpg
Fitxategi:Loteria 3.jpg
Fitxategi:Loteria 3 armarria.jpg

## Kanpo estekak
Jardines kalea (Bilbo)

**Jardines kalea** Bilboko alde zaharraren kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan.

Fitxategi:Jardines 7.jpg
Fitxategi:Jardines 6 zk.jpg
Fitxategi:Jardines 8.jpg

## Kanpo estekak
Gurutze kalea (Bilbo)

**Gurutze kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan.

Fitxategi:Gurutze kalea 1 San Joan elizako ataria.jpg
Fitxategi:Gurutze kalea 1 San Joan eliza.jpg
Fitxategi:

## Kanpo estekak
Zamudioko atea (Bilbo)

**Zamudioko atea kalea** Bilboko alde zaharreko kale historiko bat da.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpi kaleeetan.

Fitxategi:Zamudioko atea zenbaki gabea.jpg
Fitxategi:Zamudioko ataria zenbaki gabea Zazpikaleak.jpg
Fitxategi:

## Kanpo estekak
Erriberako arkupeak

**Erriberako arkupeak** Bilboko alde zaharran, Erribera kalean dauden arkupe historikoak dira.

## Kokalekua 
Bilboko Zazpikaleetan.

Fitxategi:Erriberako arkupeak barruan kioskoa.jpg
Fitxategi:Erriberako arkupeak barruko sabaia.jpg
Fitxategi:Erriberako arkupeak Bilboko Zazpikaleak.jpg
Fitxategi:Erriberako arkupeak barrutik.jpg

## Kanpo estekak
Rosa etxea (Bilbo)

**Rosa etxea** Bizkaiko Bilbo hiriburuan dagoen jauregi bat da.

## Kokalekua 
Zazpikaleetan dago, Bidebarrieta kalearen 10. zenbakian.

## Kanpo estekak
FC Lugano

**FC Lugano** Suitzako Lugano hiriko futbol taldea da.

## Historia 
1908 urtean sortu zen eta urrezko garaia 1938 eta 1952 artean izan zuen, hiru aldiz liga irabazi eta beste hirutan bigarren egin baitzuen. Kopa bat ere irabazi zuen eta beste bi final ere jokatu zituen. Ondoren beste bi kopa irabazi zituen, 1968 eta 1993an.

2004an diru arazo larriengatik jeitsiarazia izan zen eta taldea birsortu behar izan zen. Azken urteetan berriz ere puntako postuetan ibili da.

## Palmaresa 
### Suitzan: 7 
* Suitzako Super Liga (3): 1938, 1941, 1949
* Suitzako Kopa (4): 1931, 1968, 1993, 2022

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
Erasoa

***Erasoa*** (; ) edo ***Barcelona 1902*** Ramon Casasek 1899 eta 1902 artean margotutako tamaina handiko margolan bat da. Gaur egun Oloteko Garrotxako museoan ikusgai dago. Eskenak ez du benetako gertakari bat irudikatzen, baina Industria Iraultzan Bartzelonan zegoen giro nahasiaren irudikapen bat da. Casasek 1896ko ekainaren 7an Bartzelonako Canvis Nous kaleko atentatuagatik atxilotutako anarkistengan hartu zuen inspirazioa. Gertakari horiek Montjuiceko prozesuan epaitu ziren.

## Kanpo estekak
Natalia Astrain

**Natalia Astrain** (Iruñea, Nafarroa, 1976) nafar futbol-entrenatzailea da.

UEFAk ematen duen UEFA Pro Lizentzia delako entrenatzaile-karneta lortu zuen lehen emakumea izan zen Espainian. 2017ko maiatzean Iberdrola Liga irabazi zuen Atlético de Madrideko bigarren entrenatzaile.

2017ko uztailean Ameriketako Estatu Batuetako Rise Soccer Clubak fitxatu zuen eta bertan dabil emakumezkoen taldeen zuzendari.

## Kanpo estekak 
* Natalia Astrainen webgunea
Susquedako urtegia

**Susquedako urtegia**, Kataluniako La Selva eskualdean dagoen urtegi bat da, Ter ibaian. Urtegiaren horma Girona probintziako Osor udalerriaren lursailetan dago, eta urtegia bera Susqueda eta Sant Hilari Sacalm udalerrien lursailetan hedatzen da, zati txiki bat Osor udalerriaren lursailetan kokatuz. Neurri ertaina eta erdi mailako ur mineralizatuez osatutako urtegia da.

1968an eraiki zen. Bere ur maila garaiena 357 metrotan dago eta baxuena berriz 252 metrotan.

Urtegiaren inguru guztiak flora eta fauna aldetik interesekoa da. Urtegian arraunketan eta belaontziekin edo 3 korapilo baina abiadura txikiagoko motordun ontziekin nabigatu daiteke.

## Kanpo estekak
Bermeoko frantziskotarren eliza eta klaustroa

**Frantziskotarren eliza eta klaustroa** Bermeoko ondare nabarmen bat da. 1357ko urtarrilaren 30ean eraiki zen Bermeoko harresietatik kanpo eta Bizkaiko komenturik zaharrena da. Komentua eliza gotiko batek, klaustro batek eta etxebizitza batek osatzen dute. Urte batzuk geroago, garaiko aita santuak komentua itxi nahi izan zuen baina ez zuen lortu.

## Eliza 
Elizak laukizuzen itxura du, eta 12 metro zabal, 48 metro luze eta 21 metro garai da. XVI. mendeko nabe gotiko bakarra du. Nabeak zazpi tarte ditu gurutze-gangez osatuak, eta hainbat kapera ere baditu. Haren erretaula barrokoa da. Abesbatzaren lekuan (koruan) 1914ko organoa eta dimentsio txikiko arrosetoia daude. XIX. mendean ingelesek erre zuten, eta berreraiki egin behar izan zen.

## Klaustroa 
Lekurik aipagarriena da eta 14&nbsp;x&nbsp;14 metroko lauki batek osatzen du. Eliza baino zaharragoa, elementurik zaharrena da eta politena ere bai. Edena irudikatzen duen lorategia arkupe ojibal batez dago inguratuta. Gangak izan beharrean, goiko solairuak sostengatzen dituzten egurrezko xaflak besterik ez du. Mendeetan zehar, etxebizitzak eraldaketa ugari izan ditu kuartela, eskola nautikoa, epaitegia... izan dela, bertan merkatua ere egin izan da. Orain dela urte batzuk, udalak erosi eta eraberritu egin zuen. Bertan katekesi klaseak ere ematen dira gaur egun, goiko pisuan elizgizonentzako zaharren egoitza dagoen bitartean.

1929an azoka gisa erabiltzeko moldatu zen. Bilboko Done Jakue katedralarekin batera gaur egunera iritsi den Bizkaiko klaustro gotiko bakarra da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Campi Flegrei

**Campi Flegrei** Napoli hiritik mendebaldera eta Pozzuoliko golkoan dagoen eremu handi bat da, antzinatik ezaguna bere aktibitate bolkaniko handiagatik; izan ere, izena grezieratik datorkio (Φλέγραιος, *phlegraios*, "sutan nago" esan nahi duena).

Geologiari dagokionez, eremu guztia supersumendi lokartu bateko galdara da, 12-15 km-ko diametrokoa. Perimetro horren barruan, hainbat krater eta esparru bolkaniko daude (gutxienez hogeita lau), haietako batzuk gas-irteera handiekin (Pozzuoliko Solfatara edo sufretegia) edo agerpen hidrotermalekin (Agnano, Pozzuoli, Lucrinoko aintzira); aipagarria da, orobat, bradisismo delako fenomenoa ere, lur-mailaren gorakada edo beherakada, alegia, inguru horretako itsasertzaren marra asko aldatu duena denboran zehar.

Eremu guztian, jatorri bolkanikoa duten deposituak ikus daitezke, hala nola Campaniako toba grisa edo toba horia. Era berean, jatorri bolkanikoko zenbait aintzira ere badaude (Avernoko aintzira) eta lur-barrak agertu izanaren ondorioz sortutako itsasertz-aintzirak (Lucrino aintzira, Fusaro aintzira eta Miseno aintzira).

2003. urtean, Campi Flegreiko parke erregionala eratu zuen Campaniako gobernu erregionalak. Arrisku bolkaniko handiko eremua izanik, Vesuvioko Behatokiaren zaintzapean dago uneoro.

Ikuspuntu biologiko eta naturaletik, balio handikoak dira Miseno lurmuturra, Baiako urpeko parkea, Monte Nuovo mendia eta Cratere degli Astroni deritzona. Campi Flegrei eremua zenbait udalerriren artean banatuta dago: Bacoli, Monte di Procida, Pozzuoli, Quarto, Giugliano in Campania eta Napoli. Lehen hirurak ia osorik sarturik daude Campi Flegrei eremuan, ia Quarto, berriz, zati handi batean; Napoli hiriari dagokionez, mendebaldeko zati bat sarturik dago eremu honetan, Bagnoli, Fuorigrotta, Pianura, Posillipo, Soccavo auzoak eta Agnano Terme (Bagnoli auzoko zati bat) eta Pisani (Pianura auzoko zatia).

Orobat, Campi Flegrein sarturik daude (nahiz jatorrizko kraterretik kanpo kokatuta egon) baita Ischia, Procida eta Vivara uharteak. Berauek historia eta kronologia desberdina dute. Bestetik, hainbat krater aurkitu dira Pozzuoliko golkoan, urpean.

## Arestiko historia 
1970 eta 1972 bitartean, bradisismoak 170 cm goratu zuen Pozzuoliko kaiko zorua; 1984ko bukaeran, beheranzko fase bat hasi zen 2005era arte, eta geroztik goranzko mugimendua hasi da berriro. Aipagarria da 1982-84 bitartean 10.000 lurrikara baino gehiago gertatu zirela, haietako batzuk jendeak nabarmentzeko modukoak.

2009an argitaratutako artikulu batek esan zuen galdararen goranzko mugimendua hamarkada baten buruan gertatuko zen erupzio baten iragarpena izan zitekeela.

2012an, *Deep Drilling Project* (CFDDP) delakoa jarri zen abian Campi Flegrei aldean, ICDP (*International Continental Scientific Drilling Program*) izendapenarekin Europan egiten ari den zulaketa kontinentalen nazioarteko programa zientifikoaren barruan; egitasmo honen bidez, 3.5 km-ko putzu bat egin nahi da Bagnoli aldean, Posillipoko muinotik hurbil, beheko kamera magmatikoa monitorizatzeko eta lur-azalaren bertako estratigrafia ikertzeko..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Les Guilleries

**Les Guilleries**, Kataluniako ipar-ekialdean dagoen mendilerro bat da, Itsasertz Aurreko Mendilerroa eta Zeharkako Mendilerroaren artean, bien zati izanez. Girona probintziako La Selva eta Bartzelona probintziako Osona eskualdeetan dago, Sant Hilari Sacalm udalerria inguratuz, eta mendebaldean Viceko lautada duela.

Mendilerro honetan mediterranear ezaugarrietako arteak eta artelatzak, eta eurosiberiar ezaugarrietako haritzak eta pagoak daude. Mendirik garaiena Sant Miquel de Solterra da (1.204 m.).

## Kanpo estekak
Udal Etxea (Praga)

**Udal Etxea**, , Txekiar Errepublikako Praga hiriburuan dagoen auditorio bat da. Náměstí Republiky auzoan dago, Bolboraren dorretik hurbil. Txekiar modernismoaren eraikin nabarmenetakoa da.

1902-1915ean Osvald Polívka eta Antonín Balšánek arkitektoek diseinatu eta eraikiarazi zuten, musika areto gisa. Bertan, 1918ko Txekiar Errepublikaren Aldarrikapena irakurri zen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Sauko urtegia

thumb|250px|eskuinera|Sauko urtegia.
**Sauko urtegia**, Kataluniako Osona eta Selva eskualdeetan dagoen urtegi bat da, Ter ibaian. Bartzelona probintziako Vilanova de Sau udalerriaren lursailetan dago, Les Guilleries mendilerroan. Vilanova de Sau, les Masies de Roda, Tavertet eta Santa Maria de Corcó udalerrien lursailetan hedatzen da.

17 kilometro luze eta 3 kilometro zabalera, eta gehienezko 151,3 hm³-ko edukiera ditu. Ur kirol jardueren kokalekua ere bada.

Susquedako urtegia eta Pasteralgo urtegiarekin batera, Bartzelona probintziako Osona eta Girona probintziako Selva eskualdeak elkarlotzen dituzten hiru urtegien multzoa osatzen dute.

1962an inauguratu zen, Sant Romà herria urperatuz. Gaur egun, XI. mendeko eliza erromanikoaren kanpandorrea ur maila baxuarekin begi bistara agerian agertzen da.

## Kanpo estekak
Leihotik jaurti

[thumb|eskuinera|250px|[Pragako leiho jauritzeak, Matthäus Merianen lana]]
**Leihotik jaurtitzea** ala **leihotik botatzea**, norbait leihotik jaurtiz unean bertan hiltzeko edo zauritzeko asmoz burututako ekintza da. Norbaitek bere buruaz beste leihotik jaurtiz egiten duenean ere erabiltzen den esapidea da.

## Historia 
Erdi Aroan, Europan, maiz eman zen gertakaria da, adibidez, Hogeita Hamar Urteko Gerrari hasiera eman zieten Pragako leiho jauritzeak.

## Zinema 
1995eko *Braveheart* film ospetsuan, Eduardo "Hankaluzea" I.a Ingalaterrakoak (Patrick McGoohan) bere seme Eduardo printzearen (Peter Hanly) maitalea ezustean lepotik hartu eta gaztelu bateko leihotik jaurtiz hiltzen du, nahiz eta benetazko historian ez zen halako gertakari latzik jazo.

Eduardo printzeak bazuen Piers Gaveston izeneko gaskoi zaldunarekin adiskidetasun handi eta estua, baina ez zegoen filmean iradokitzen den bien arteko harreman homosexualik, aldiz, Eduardo I.ak Gaveston gogokoa ez izatearen arrazoia zalduna eta erregegaiaren arteko mailen desberdintasunean zetzan, bai eta zaldunak zuen adimena, jatortasuna eta trebeziak bere semearentzako adiskide desegokia izatea zela pentsatzeak ere, azken aldian semeak ohitura txarrak hartzen ari zela iruditzen baizitzaion. Printzeak bere adiskideari erregeek bakarrik jaso zezakeen titulua eskeini nahi izatean, Erregeak zalduna gortetik kanporatu zuen, baina inolaz ere ez hil.

## Kanpo estekak
Valdespina jauregia

**Valdespina jauregia** Ermuan dagoen XVII. mendeko jauregia da. Gaur egun herriko udaletxea da.

Biz­kaiko ar­kitek­turako al­txorretako bat da. Andrés Orbe Larreategi ar­tzapez­pikuak bere jaioterrian eraiki behar zen jauregi baten diseinua Loiolako santutegiko eraikuntza‑la­netan itzal handiko maisu nagusi gisa aur­kituko dugun Sebastian Lekuona ar­kitek­toari eskatu zion, berehala Elgoibar­ko udale­txearen diseinugile modura ere gogoratu behar­ko dugun honi, alegia. Loiolako lanetan buru‑belarri ari zelarik Orbe go­tzainak (1729) deitu zion bere jauregiaren eta Ermuko elizaren dorrea eraiki zi­tzan. Egitasmo honetan, 1733ko abenduan zendu zen arte jardun zuen Lekuonak, ardura honetan bere koinatua zen Jose Zuaznabarrek ordez­katu zuelarik.

## Ezaugarriak 
Ermuko jauregia, jauregi solte handi bat da, oinplano karratua eta hiru solairutako al­txaera, ganbara gainean duela. Paramentuak hondar‑harri errez egina ditu, bere fa­txada nagusian ia dena harlandu isodomoz eta gainerako fa­txadak harlangaitz zarpeatuz, er­tzetan kuxinduriko harlanduak dituztela. Lau isurial­deko teilatuz eta linter­nadun kupulaz estal­tzen da. Fa­txada nagusiari ate burudun bat ikusten zaio, lerronahasiz­ko baketoiez apaindua eta saihe­tsetan mol­duraturiko bi leiho; goieneko bi solairuetako bost kaleetan mol­durez, gir­nal­daz eta oxkar zatituz zoragarriro apainduriko ukondoetan eskoratuta daude bal­koiak. Fa­txada honen er­tzetan Orbe eta Larreategitarren bi armarri berdin‑berdin daude. Harriz­ko erlai­tzetan landare gaiak dituzten harburuak ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Palacio Marqués de Valdespina.jpg|Ikuspegi orokorra.
Irudi:Ermua - Ayuntamiento (Palacio de Valdespina) 4.JPG|Armarria.
Irudi:Ermua - Valdespina jauregia (1).jpg|Eskailerak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Huskarl

[240px|thumb|Huskarla [saxoiak Bayeuxko tapizan irudikatuak, Hastingseko gudua (1066). Ezkerrean lurreratutako gizona usadioz Harold II.a Ingalaterrakoa dela adierazten da.]]
**Huskarlak** (antzinako eskandinavieraz *húskarl* eta antzinako ingelesaz *huscarle* edota *houscarl*, literalki "etxeko gerlariak" esan nahi du), Antzinaro eta Erdi Aroan, Eskandinaviako errege-erreginak defentsa pertsonalaren eliteko gudarostea osatzen zuten gerlari zailduak ziren. Hortaz, beren jatorria errege etxe bakoitzak beren buruak defendatzeko sorturiko soldatapeko gerlari taldeak ziren.

Ingalaterrako Erresuman Kanuto II.a Handia Danimarkakoaren inbasioarekin 3.000 huskarla inguru ekarri zituenean sartu ziren. Parte hartu zuten azken gudu garrantzitsua, 1066an, Hastingseko gudua izan zen, Harold II.a Ingalaterrakoa errege anglosaxoiaren alde, eta Gilen I.a Konkistatzailearen normandiar gudarostearen aurka borrokatuz. Halere, handik aurrera Europako beste leku batzuetan mertzenario gisa lan eginez bizi izan ziren, bai Bizantziar Inperioan Baregoen Guardia osatuz, nahiz Moskuko Printzerrian, Druzhina zelakoa osatuz ere.

## Kanpo estekak
Jordi Cuixart

**Jordi Cuixart i Navarro** (Santa Perpètua de Mogoda, Katalunia, 1975eko apirilaren 22a) kataluniar enpresaburu bat da, gaur egun Òmnium Cultural erakundeko lehendakaria.

1996tik Òmnium Culturaleko bazkidea da, erakunde honetan diruzain eta bigarren lehendakari orde karguak izan ditu. 2015eko abenduaren 19an lehendakari aukeratua izan zen, Quim Torra ordezkatuz.

Sabadell udalerrian bizi da eta Aranow Packaging Machinery enpresako zuzendari nagusia da, bai eta Centre Metal·lúrgic erakundeko kidea eta FemCAT. kataluniar enpresarien erakunde pribatuaren sortzaileetako bat ere. Murtziar ama eta bartzelonar aitaren semea, hainbat erakunde eta proiektutetako bazkidea da, tartean Can Capablanca eta Coop57 kooperatiba. Beste gauzen artean, derrigorrezko espainiar soldaduskari intsumisoa, aisialdiko monitore eta katalan hizkuntzaren aldeko ekintzailea ere bada.

2017ko irailean, Espainiar Estatuak Anubis Operazioan jazotako protestaldiak zirela eta, bera eta Assemblea Nacional Catalana erakundeko Jordi Sànchez i Picanyol lehendakariari sedizioa egitea leporatu eta urriaren 16an espetxeratu egin zituen. Ondorioz, Katalunia eta leku askotan beren berehalako askatasunaren aldeko protestaldiak eta manifestapenak burutu ziren, tartean Euskal Herrian ere bai.

Amnistia Internazionalak ere beren berehalako askatasuna eskatu zuen baina egun batzuk beranduago preso politikoak ez zirela ziurtatu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Preso politikoa
* Kataluniako prozesu subiranistaren kontrako auzia

## Kanpo estekak 
* Jordi Cuixarti egindako elkarrizketa irakurgai. 2017ko irailaren 30a, Berria.eus
Ferrugem

***Ferrugem*** Aly Muritiba brasildarraren 2017ko filma da. Tifanny Dopke eta Giavanni di Lorenzi aktoreak ziren antzezle nagusiak.

*Zinea Eraikitzen* saria eskuratu zuen 2017ko Donostiako Zinemaldian.

## Sinopsia 
Tatik eta Renetek argazkiak, bideoak eta musika trukatu zituzten beren mugikorretan, eta eskolako azken txangoan begietara begiratu zioten elkarri.

## Aktoreak 
* Tifanny Dopke
* Giavanni di Lorenzi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak