Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea

[thumb|alt=|[Deba eta Zumaia arteko mareartea]]
[thumb|[Gipuzkoako kostaldeko flyschen egitura|alt=]]
**Deba eta Zumaia arteko marearteko zabalgunea** edo **Deba-Zumaia flyscha** euskal kostaldeko marearteko zabalgune bat da, flysch batean eratua, ingurune garrantzitsua bertako biodibertsitateagatik eta mundu mailako erreferentzia geologikoa izateagatik. Zortzi kilometrotako itsaslabar tartea du, eta hauek abrasio plataformez osaturiko oinarriak dituzte. Ekosistema hau elementu geologiko, paisajistiko eta natural bereziek osatzen dute. Bertako flyschak garrantzi geologiko handia du, bertan ondo ikus baitaiteke Paleozeno-Eozeno muga eta K-T muga. Paleozeno garaiaren zabalera osoa hoberen ikusten den munduko lekua izendatu zuen Nazioarteko Estratigrafia Batzordeak. Horretaz gain, dano-selandiar eta selando-thanetiar mugek ere bertan dute euren estratotipoa..

Ingurune honetan aurkitutakoen artean nabarmentzen dira *Rotundusichnium zumayensis*, zeinaren interpretazioak eztabaidagai dira oraindik (izakia bera barik, haren mugimenduak edo bizi-ohiturek utzitako arrastoa da iknofosila). Munduan aurkitutako *Saerichnites abruptus* alerik handiena ere da itsaslabarrotakoa da. Beste iknofosil batzuk: Zoophycos, Chondrites, Lorenzinia, Scolicia, Helminthopsis, Helminthoida laberyntica, Tapherminthiopsis, Subphylocorda, Belorharpe, Cosmorharpe, Megagrapton, Paleodictyon, eta abar.

## Turismoa 
Deba eta Zumaia artean aurkitzen den zabalgune honek milaka turista erakartzen ditu urtero.

### Flyscha pantailetan 
Gipuzkoako kostako eremu hau telebista eta zinema munduko hainbat produkzioren parte izan da. Produkzio hauen boomak turisten etorrera areagotu du azkenengo urteetan. Proiekturik esanguratsuenak *Game of Thrones* telesaila eta *Ocho Apellidos Vascos* filma izan dira.[ezkerrera|thumb|[Itzurun|Itzurungo hondartza|alt=|299x299px]]

* **Telebistan:** Nazioarteko ospea duen *Game of Thrones* telesailaren zazpigarren denboraldiko eszena batzuk Zumaiako flyschean grabatu zituzten. 2016ko urriaren 3an, telesailaren produkzio taldea azpiegitura-lanetan hasi zen Zumaian. Urriaren 26an  grabazioari hasiera eman zioten, eta aste oso batez Itzurun hondartza guztiz itxita egon zen. Telesailaren zazpigarren denboraldiko hainbat eszena Zumaian filmatu ziren, Bermeon eta Barrikan bezala.

* **Zineman:** 2014an Espainia mailan diru-bilketa handiena izan zuen *Ocho Apellidos Vascos* filma estreinatu zen. San Telmo ermitan, Zumaiako lekurik esanguratsuenetariko batean, pelikularen amaierako eszenetako bat grabatu zen. Arrantzaleen ermita txiki hau flyschen arroka laminen gainean eraikita dago. 1540. urtean, eraikin hau bertan zegoen jada.

*Game of thrones* eta *Ocho apellidos vascos* produkzioez gain, Zumaia beste hainbat filmazioen eragin-gune izan da. Esaterako,  *Zipi y Zape 2*, *Handia* edo *Lasa eta Zabala*.

Proiektu artistiko hauen grabaketek bisiten igoera eragin dute. Zumaiako turismo bulegoaren arabera, 2017ko Aste Santuan 2.252 pertsonen bisita jaso zuten 10 egunetako oporraldian. Horretaz gain, aipatzekoa da ere Geoparkea osatzen duten hiru herriek antolatutako bisita gidatuen igoera. 57 bisita egin ziren eta guztira 1.416 pertsonek hartu zuten parte; 2016an baino 893 gehiago.

### Ibilbideak 
thumb|Flyscheko ibilbidea|alt=|372x372px
Zumaia eta Deba arteko paisai bukoliko eta muino berdeez gozatzeko, hainbat ibilbide daude txangozaleentzat. Famatuena Zumaiako San Telmo ermitatik Debako hondartzaraino doana da. Ibilbide honen zailtasun bakarrak distantzia eta etengabeko maldak dira. Bideak egokiak dira eta marka txuri eta gorriz bereiz daitezke. Gezi horiak ere aurki daitezke. 13,1 Km-ko ibilbidea da eta 5 ordutan egin daiteke.

### Nola iritsi 
Marearteko zonalderako ekialdeko sarrera Zumaiako San Telmo baseliza azpian dagoen Algorriko kalatik egin daiteke. Zumaiara A8 autobidea hartuta irits daiteke, eta behin herrian sartuta Itzurun hondartzarako bidea hartu behar da (ondo seinaleztaturik dago). Hondartzaren ezkerraldean dago ermita, amildegiaren gainean, eta are ezkerrerago Algorrira daraman bidexka. Algorrira eskailera batzuetatik jaitsi daiteke. Bertan dago, hain zuzen, Kretazikoa eta Tertziarioa bereizten dituen K/T mugaren arrastoa.

#### **Elorriagatik** 
Elorriagatik naturagunearen erdira irits daiteke. Zumaia eta Deba arteko N-634 errepidea hartu behar da, Elorriaga auzora iristeko. Arroatik 3 km ingurura dago Elorriagarako bidegurutzea. Autoa auzoan bertan edo aurrerago dagoen parkean utz daiteke. Hain zuzen, pare horretatik irteten da Endatara jaisten den bidea.

#### **Sakonetatik** 
Sakonetako hondartzara iristeko Itziarko Itxaspe auzorako bidea hartu behar da (N-634 errepidean dago bidegurutzea, Itziarren bertan), eta auzora iritsi aurretik eskuinera hartu. Errepidea trenbideraino iristen da, eta handik aurrera jarraitzea debekatuta dago. Bertan bada autoa uzteko lekua. Handik hondartzara 5 minutu inguru daude oinez.

## Kutsadura 
Itsasoen kutsadurak Gipuzkoako kostaldea ere ukitu izan du hainbat momentutan. 2018ko urrian flyschetan pilatutako zabor guztia erakusten zuen bideo bat zabaldu zen sare sozialetan.

Gipuzkoako Foru Aldundiaren ingurumen zuzendaritza 2016tik Life Lema izeneko proiektuan murgilduta dabil, Surfrider eta Aztirekin batera. Itsasoaren garbiketan eta kontzientziazio hiritarrean lan egiten dute. Azkenengo datuen arabera, hondakinen bilketa %18 bat jaitsi da populazioaren laguntzari esker.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Flysch
* Euskal Herriko geologia
* Euskal Herriko kostaldea

## Kanpo estekak 
* Flyscharen Geoparkea
* *Zumaia.eus*: Euskal Kostaldeko Geoparkea.
* Algorri, Zumaiako Natur baliabideen interpretazio zentroa
* Flysch, Haitzen Hitza dokumentalaren orrialdea