Obiageli Ezekwesili

**Obiageli** "**Oby**" **Ezekwesili** (Lagos estatua, Nigeria, 1963ko apirilaren 28a) nigeriar aditua da ekonomia-politikan. Gardentasuna, kontu-ematea, gobernantza ona eta giza kapitalaren, kapital humanitarioaren eta ekintzailearen garapena babesten ditu. 2007 eta 2012 bitartean, lehendakariordea izan zen Munduko Bankuaren Afrikako eskualdean, Nazioarteko Gardentasuna erakundearen fundatzailea eta zuzendaria, #BringΛOurGirls mugimenduaren sortzaileetako bat, eta bi aldiz izan da ministro Nigerian. #FixPolitics Initiative ikerketaren sortzailea da, hiritarrek, School of Politics Policy and Gobernance (SPPG) erakundeak eta Human Capital Africa erakundeak zuzendua.

Women Political Leaders-en (WWF) eta Fundacao Dom Cabral-en administrazio-kontseiluko kidea da. Ehizua Hub kontseiluko lehendakaria da.

Ezekwesili kontularitzako analista publikoa da eta Anambra estatuko aholkulari ekonomiko nagusia.

## Biografia 
Ezekwesili Lagos estatuan jaio zen. Gurasoak Benjamin Ujubunuren (1988an hil zen) eta Cecilia Nwayiaka Ujubunuren ziren. Ezekwesilik Nigeriako Nsukka Unibertsitatean lizentziatu zen. Nazioarteko Zuzenbideko eta Diplomaziako masterra du Lagosko Unibertsitatean eta Administrazio Publikoko beste bat Harvard Kennedy Eskolan. Deloitte and Touche enpresan trebatu zen eta kontu-ikuskatzaile graduatu zen.

Nigeriako gobernuarentzat lan egin aurretik, Ezekwesilik Jeffrey Sachs irakaslearekin lan egin zuen Harvardeko Centre for International Development-en, Harvard-Nigeria Estrategia Ekonomikoaren Proiektuaren zuzendari lanetan.

## Ibilbidea 
2006ko ekainean, Ezekwesili Hezkuntzako ministro izendatu zuten, eta kargu hori bete zuen 2007ko maiatzetik 2012ko maiatzera arte, Munduko Bankuko Afrikako dibisioko lehendakariorde kargua hartu zuen arte.

### 1999-2007 
Ezekwesili Olusegun Obasanjoren gobernuan hasi zen lanean, Aurrekontuen Kontrolerako Unitateko zuzendari gisa (Due Process Unit ere deitzen zaio). Postu horretan, "Behar den Prozesuaren Andrea" (euskarara itzulita) ezizena jaso zuen, Nigeriako erosketa eta kontratazio publikoak onbideratzen dituen profesional-talde baten buru aritzeagatik. Kontratazio Publikoko Bulegoaren legediaren, Nigeriako Erauzketa Industrien Gardentasunerako Ekimenaren legediaren (NEITI) eta Mineralen eta Meategien legedi berriaren egilea izan zen, gobernuan egon zen sei urte eta erdiko etapan.

#### Mineral Solidoen ministroa 
2005eko ekainean, Mineral Solidoen (Meatzeak eta Altzairua) ministro izendatu zuten Ezekwesili. Bertan, erreforma-programa bat zuzendu zuen, eta Nigeria meatzeetan inbertitzeko leku sinesgarri gisa aitortu zuten mundu osoan. NEITIko lehendakaria ere izan zen, eta petrolioaren, gasaren eta meatzaritzaren sektorean gardentasunari buruzko arau eta printzipio globalen lehen nazio-aplikazioaren burua izan zen.

#### Hezkuntza ministroa 
Ezekwesili Mineral Solidoen ministroa izan zen, eta, ondoren, Hezkuntzakoa. 2007ko maiatzetik 2012ko maiatzera bitartean, Afrika aldeko Munduko Bankuaren lehendakariordea izan zen. Bere hurrengoa Makhtar Diop izan zen.

Bere agintaldian, Ezekwesilik Hezkuntza Ministerioaren berregituraketa eta birorientazioa zuzendu zituen, Guztiontzako Hezkuntzaren (EpA) helburuak eta Milurtekoko Garapen Helburuak lortzeko. Hezkuntza-zerbitzuak emateko itun publiko-pribatuak ere sartu zituen, Ikuskaritzako Zerbitzu Federala berritu zuen kalitatea bermatzeko tresna gisa, eta gardentasun-mekanismoak eta kontu-emateak sartu zituen, aurrekontua hobeto gobernatzeko.

### Munduko Bankuko Afrikako eskualdeko lehendakariordea 
2007ko martxoan, Paul Wolfowitz Munduko Bankuko presidenteak Ezekwesili izendatu zuen Afrika eskualdeko presidenteorde, 2007ko maiatzetik 2012ko maiatzera.

## Ondorengo lanak 
George Sorosek sortutako talde baten (Open Society) aholkulari ekonomiko nagusia Ezekwesilik erreformarekin konprometitutako Afrikako bederatzi estatu-bururi aholkuak ematen dizkie, Ruandako Paul Kagame eta Liberiako Ellen Johnson-Sirleaf barne.

### Zuzendaritza-batzordeetako kidea 
2012ko urriaren 1ean, munduko telekomunikazio-enpresa nagusietako batek, Bharti Airtel-ek (20 herrialdetan aritzen da), Ezekwesili izendatu zuen bere administrazio-kontseiluko zuzendari. Gainera, World Wildlife Fund (WWF), Europako Erdialdeko Unibertsitateko Politika Publikoen Eskola, Harold Hartog Gobernu eta Politika Eskola, *New African* aldizkaria, Emakume Buruzagi Politikoak, Fundacao Dom Cabral eta Unibertsitateko Center for Global Leadersfhip kontseiluetan ere badago. 2020ko apirilean, Dokumentazio Fiskalaren Nazioarteko Bulegoko administrazio-kontseiluko kide izendatu zuten, eta garatzen ari diren ekonomiak nola hedatzen diren gainbegiratzen laguntzen du. Munduko Ekonomia Foroko Afrikako Eskualdeko Administrazio Batzordeko lehendakaria ere bada.

2019ko urtarrilean, Washington Hiriko Nexfordeko Unibertsitateko Zuzendaritza Batzordeko aholkulari izendatu zuten. Ondoren, Nigeriako emakumeentzako beka-programa bat antolatu zuen. 2021eko abenduan, Nexfordeko Unibertsitateak bere zuzendaritza-batzordeko kide izendatu zuen.

Halaber, Afrikako Garapen Ekonomikorako Politiken Ekimenaren aholkulari ekonomikoa da eta Institute for State Effectiveness-eko aholku-batzordeko kidea ere bai.

### #BringΛOurGirls kanpaina 
2014ko martxoan, Ezekwesilik hitzaldi bat eman zuen Progresista Guztien Kongresuko (APC) goi-bilera nazionalean, Nigeriako oposizioko alderdi nagusian. Gobernadore asko kritikatu zituen eta "*elkarrizketa sakonagoa izateko eskatu zion alderdiari, PDP boteretik nola kanporatu pentsatzeaz gain*".

Boko Haram talde militante islamistak ia 300 neska bahitu zituen Chiboken, gehienak kristauak. Ondoren, Bring Back Our Girls (BBOG) defentsa-taldea erabili zuen Ezekwesilik, Nigeriako ipar-ekialdeko terroristek bahitutako pertsona guztien egoera zailari buruzko munduko arreta erakartzeko. Oso garrantzitsua izan zen Nazioarteko joera izan zen *#Advocacy eta #BringΛOurGirls Campaign* kanpaina biralaren hasieran. Apirilaren 23an, UNESCOren irekiera-ekitaldi baten, non Port Harcourt hiria nabarmendu zen, 2014ko liburuaren mundu-hiriburu gisa, nigeriarrei eskatu zien ez zitezela 'txitatzera' mugatu, baizik eta aktiboki parte har zezatela "euren neskak berreskuratzeko" ahaleginetan.

2014ko uztailean, BBCren *Hard Talk* saioan agertzeko British Airwayseko hegaldi batean hegazkineratu eta Londresera zihoala, atxilotu egin zuen Nigeriako zerbitzu sekretuak, SSSk, eta pasaportea ere konfiskatu zion. Geroago, goiz horretan bertan askatu zuten.

RedCardMovement-en sortzailea eta koordinatzailea da.

## 2019ko lehendakaritzarako hauteskundeak 
Ezekwesili Nigeriako lehendakaritzarako hautagai aurkeztu zen Allied Congress of Nigeria plataforman (ACPN). Nigeriako independentziaren 58. urteurrena ospatzeko ekitaldi batean, Tunde Bakare elizgizonak jakinarazi zuen lehendakari izateko defendatuko zuela. Kanpainaren aginduetako bat 80 milioi nigeriar pobreziatik ateratzea zen.

2019ko urtarrilaren 24an, Ezekwesili presidente hautaketatik erretiratu zen, bere alderdi politikoarekin balio eta ikuspegi desberdinak zituelako. Fela Durotoyek Ezekwesili goraipatu zuen koalizio bat eraikitzeko ekimenean parte hartu zuelako eta 2019ko hauteskundeetarako hautagai adostu bat aurkeztu zuelako, #APCPDPren gobernua amai zedin.

2019ko otsailaren 4an, Ezekwesilik prentsaurrekoa antolatu zuen NICON Luxury Hall-en (Abuya). Nigeriako lehendakari izateko kanpainan Nigeriako Kongresu Aliatuaren Alderdiarekin (ACPN) egindako bidaia politiko gogorraz hitz egin zuen. Hitzaldi hunkigarria ere eman zuen, 2019ko lehendakaritza-kanpaina utzi zuenean.

2019ko otsailaren 7an, Ezekwesilik bere kanpainako kontuak argitaratu zituen. Txostenak erakutsi zuen 48 milioi nairas gastatu zituela 2018ko urriaren 1etik 2019ko otsailaren 2ra bitartean.

## Bizitza pertsonala 
Jainkoaren Eliza Kristauko (RCCG) Chinedu Ezekwesili eliz gizonarekin ezkonduta dago eta hiru seme-alaba ditu: Chinemelum, Chinweuba eta Chidera.

2021eko apirilean, Ezekwesilik eskaera aurkeztu zion Poliziako ikuskatzaile nagusiari Japhet Omojuwaren aurka, bere Alpha Reach Company Limited enpresako zuzendari izena iruzurrez erabiltzea leporatuta.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2006an, Ezekwesilik Errepublika Federaleko Ordenako komandantearen sari nazionala jaso zuen.
* 2012ko abenduan, New *African* aldizkariak eragin handieneko 100 afrikarretako bat izendatu zuen.
* 2013. eta 2014. urteetan BBCko 100 emakumeetako bat izateko hautatu zuten.
* 2014ko abenduan, New African aldizkariak berriro izendatu zuen 2014ko *afrikar* garrantzitsuenen artean (gizarte zibila eta aktibismoa).
* 2016ko martxoan, Nueva África 2016 emakumearentzako saria irabazi zuen.
* Erresuma Batuko Essex Unibertsitateko ohorezko graduondoko titulua jaso zuen 2016ko uztailean, eta hitzaldi hunkigarria eman zien ikasleei.
* 2019ko martxoan, Forbes Woman Africa Social Influencer Award saria irabazi zuen, #BringΛOurGirls kanpainan sare sozialetan egindako lanarengatik.
* 2019an, Richard Von Weizsäcker beka bat jaso zuen Berlingo Robert Bosch Akademian.
* 2020ko Lidergoko Sari Orokorretarako hautatu zuten. Halaber, 3D *Genius: 100 Visionary Thinkers*l liburuan agertzen diren 100 liderretako bat da. Montrealen (Kanada, 2017an) argitaratu zuen Albert Einstein's Foundationsek.
* 2020an, munduko lider izendatu zuten Vital Voices Global lidergo-sarien bidez.
* *Time* aldizkariak bere 100 pertsonarik garrantzitsuenetakotzat hartu zuen eta *New York Times* 2015. urteko 25 emakumeetako bat bezala.
* Robert F saria lortu zuen. Kennedy de Harvard Gobernu Eskolako Zerbitzu Publikoko Bikaintasunerako Kennedy saria eta Tuft-eko Unibertsitateko Jean Meyer EPIIC Saria. Demokraziaren enbaxadorea da - Nazioarteko IDEIA, eta 2018ko Bakearen Nobel sarirako izendatu zuten.
* Genius 100 Foundation-ek onartutako 100 Genius Visionaries-etako bat da.
* 2021eko abuztuan Yaleko Unibertsitateko Gai Globalen Jackson Eskolarekin bat egin zuen kide nagusi gisa.
* 2022ko maiatzaren 20an, urteko emakume zirraragarrienaren saria jaso zuen, Women of inestimable values (Balio estimaezineko emakumeak) fundazioak antolatuta, mundu osoko inpaktu-sortzaileak omentzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak