open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Biandizko mendilerroa

**Biandizko mendilerroa** Gipuzkoa eta Nafarroa Garaia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Bianditz mendia da, 844 metrorekin. 

Mendilerroan dagoen Bianditz mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Bianditz, 844 m  (Nafarroa Garaia)
# Galtzarrieta, 813 m  (Nafarroa Garaia)
# Errenga, 794 m  (Nafarroa Garaia eta Gipuzkoa arteko mugan)
# Munagirre, 780 m  (Gipuzkoa)
# Bidango Gaña, 776 m  (Nafarroa Garaia)
# Utxa, 744 m  (Nafarroa Garaia)
# Exkax, 727 m  (Nafarroa Garaia)
# Putrarrita, 712 m  (Nafarroa Garaia)
# Erroiarri, 633 m  (Nafarroa Garaia)
# Basate, 630 m  (Gipuzkoa)
# Zaria, 625 m  (Gipuzkoa)
# Zumarrako Gaina, 604 m  (Nafarroa Garaia)
# Otraitzeko Gaina, 502 m  (Gipuzkoa)
# Urmendi, 494 m  (Gipuzkoa)
# Arritxurietako Gaina, 456 m  (Gipuzkoa)
# Elorrietako Kaskoa, 398 m  (Gipuzkoa)
# Lanberri, 362 m  (Gipuzkoa)
# Pagolarre, 331 m  (Gipuzkoa)
# Arraskuelarre, 198 m  (Gipuzkoa)
# Altamiralarre, 177 m  (Gipuzkoa)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Sollubeko mendilerroa

**Sollubeko mendilerroa** Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Sollube mendia da, 684 metrorekin. 

Mendilerroan dagoen Sollube mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
Hauek dira mendilerroaren 3 tontor altuenak:
# Sollube, 684 m 
# Iturrieta, 661 m 
# Irungana, 622 m 

# Sollube, 684 m 
# Iturrieta, 661 m 
# Irungana, 622 m 
# Munarrinagusi, 540 m 
# Atxazpi, 505 m 
# Garbola, 477 m 
# Burgoa, 451 m 
# Magaltza, 447 m 
# Kurtzimendi, 443 m 
# Aznabarra, 434 m 
# Mañuko landa, 429 m 
# Arkotxamendi, 417 m 
# Truende, 416 m 
# Magaltza, 393 m 
# Ikazgarai, 392 m 
# Añetu, 377 m 
# Olabarrieta, 371 m 
# Loparria, 367 m 
# Itzurigana, 354 m 
# Obargana, 351 m 
# Katillotxu, 337 m 
# Arribieta, 332 m 
# Larragoaga, 315 m 
# Kurtzezarre, 280 m 
# Etxoleta edo Ibarreko Gana, 275 m 
# Domikagana, 274 m 
# Kriton edo Andramarietagan, 271 m 
# Gazadikogan, 242 m 
# Saramuzalde, 241 m 
# San Kristobal Mendia, 218 m 
# Agirregana, 210 m 
# Gorostiaga, 197 m 
# Martogana, 197 m 
# Atxapunta, 197 m 
# Gaintxu, 193 m 
# Apartola, 177 m 
# Kastillo, 175 m 
# Betrokolo, 171 m 
# Poiuburu, 159 m 
# Ganeta, 138 m 
# Basabe, 126 m 
# Doñomendi, 120 m 
# Arkotxa, 115 m 
# Aketx, 105 m 
# **Gaztelugatxe**, 79 m 
# Zarragoiti, 78 m 
# Atxulo, 36 m 
# Tontorra, 85 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
8K bereizmen

thumb|300px|thumb|eskuinera|Bereizmen ezberdinen arteko alderaketa.
**8K bereizmena** edota **8K UHD**, telebista digital eta zinema digitalean ultra goi bereizmenaren mailarik garaiena da. 8K izendapenak 7,680 pixeleko bereizmen horizontala adierazten du, irudiaren guztiereko (7680×4320) dimentsioak osatuz, 4320p bezala ere ezagutzen da.

8K UHD bereizmenak bai horizotalki nahiz bertikalki 4K UHD bereizmenak baina pixel kopuru bikoitza du. Hortaz, denera 4K bereizmenak baina lau aldiz pixel kopuru gehiago du, eta Full HD bereizmenak baina hamasei aldiz gehiago.

## Ikus gainera 
* 4K bereizmena
* Full HD

## Kanpo estekak
Annihilation (filma)

**Annihilation** (euskaraz *Deuseztapena*) 2018ko Alex Garland ingeles zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako zientzia-fikzio eta suspensezko film bat da. Jeff VanderMeer estatubatuar idazlearen *2014ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Natalie Portman, Jennifer Jason Leigh, Gina Rodriguez, Tessa Thompson, Tuva Novotny eta Oscar Isaac aktoreek antzeztu zuten.

*Stalker* (1979) sobietar filmaren nahiz berau oinarritzen den *Piknik na obochine* (*"Estralurtar piknika"*) eleberriaren argumentuaren antzekotasun handia du.

## Argumentua 
Bere senarra misio sekretu batean desagertu eta ezertaz oroitzen ez dela itzultzen denean, Lena (Natalie Portman) biologoa AEBek islatutako eskualde misteriotsu batera doan espedizio batera batuko da. Taldea 5 emakume zientzialariz osatua da eta X eremua delakoa ikertuko du, estraluartar indar boteretsu batek kontrolatutako eta jakin-mina eragiten duen lekua. X eremua beste hainbat espedizio bertaratu baina haietako bat bera ere itzuli ez den lekua da.

## Aktoreak 
* Natalie Portman: Lena
** Kristen McGarrity: Lenaren ordezkoa
* Jennifer Jason Leigh: Ventress doktorea
* Gina Rodriguez: Anya Thorensen
* Tessa Thompson: Josie Radek
* Tuva Novotny: Cassie "Cass" Sheppard
* Oscar Isaac: Kane
* Benedict Wong: Lomax
* Sonoya Mizuno: Katie
** Mizuno: Humanoidea
* David Gyasi: Daniel
* Sammy Hayman: Mayer
* Josh Danford: Shelley
* John Schwab: Paramedikua

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sterling Hayden

**Sterling Hayden**, jatorrizko izenez **Sterling Relyea Walter** (Upper Montclair, New Jersey, 1916ko martxoaren 26a – Sausalito, Kalifornia, 1986ko maiatzaren 23a) estatubatuar aktore eta idazlea izan zen.

## Filmografia 
* Virginia, 1941
* Bahama Passage, 1942
* Blaze of Noon, 1947
* El Paso, 1949
* Manhandled, 1949
* The Asphalt Jungle, 1950
* Journey into Light, 1951
* Flaming Feather, 1952
* Denver and Rio Grande, 1952
* Hellgate, 1952
* The Golden Hawk, 1952
* Flat Top, 1952
* The Star, 1952
* Fighter Attack, 1953
* So Big, 1953
* Take Me to Town, 1953
* Kansas Pacific, 1953
* Crime Wave, 1954
* Arrow in the Dust
* Johnny Guitar, 1954
* Naked Alibi, 1954
* Prince Valiant, 1954
* Suddenly, 1954
* Battle Taxi, 1955
* Timberjack, 1955
* Shotgun, 1955
* The Eternal Sea, 1955
* Top Gun. 1955
* The Last Command, 1955
* The Come On, 1956
* The Killing, 1956
* Crime of Passion, 1957
* 5 Steps to Danger, 1957
* Gun Battle at Monterey, 1957
* Valerie, 1957
* Zero Hour, 1957
* The Iron Sheriff, 1957
* Ten Days to Tulara, 1958
* Terror in a Texas Town, 1958
* A Carol for Another Christmas, 1964
* Dr. Strangelove, 1964
* Hard Contract, 1969
* Ternos Caçadores, 1970
* Loving, 1970
* Le Saut de l'ange, 1971
* The Godfather, 1972
* Le Grand départ, 1972
* The Long Godbye, 1973
* The Final Programme, 1973
* Deadly Strangers, 1974
* Is It Any Wonder?, 1975
* Cipolla Colt, 1975
* Novecento, 1976
* King of the Gypsies, 1978
* Winter Kills, 1979
* The Outsider, 1980
* 9 to 5, 1980
* Gas, 1981
* Venom, 1981

## Bibliografia 
* *Wanderer*, 1963
* *Voyage: A Novel of 1896*, 1976
Amhara

**Amhara** izan daiteke:
* Amhara (Bihar), Indiako hiria
* Amhara (herria), Etiopiako talde etnikoa
* Amharera, afro-asiar hizkuntza
* Amhara Eskualdea, Etiopia
Aksumgo obeliskoa

**Aksumgo obeliskoa** () IV. mendean eraikitako 24 metroko obeliskoa da, Etiopiako Aksum hirian dagoena. Oinarrian bi ate faltsu ditu eta alde guztiak apaindu zituzten. Bigarren Italia-Etiopia gerra zela eta, italiarrek 1937an gerra-sari moduan eraman zuten Erromarantz eta 2005era arte ez zuten itzuli.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amhara (herria)

**Amhara** (, *Āmara*; , *ʾÄməḥära*), baita ere **abisiniar** deitua, iparraldeko eta erdialdeko Etiopiako goi-lautadan bizi den talde etniko bat da, herrialdeko biztanleriaren %26,9a osatzen duena. Amhareraz egiten duen herri honek Salomon erregea aldarrikatzen du arbasotzat eta Etiopiako Eliza Ortodoxoaren jarraitzaileak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Somaliar

**Somaliarrak** (, ) Afrikako Adarrean bizi den talde etniko bat da. Zentsu modernoan, Somaliako herritarrak dira.

Gehiengoa somalieraz egiten du eta musulman sunita da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oromo (herria)

**Oromo** (; , *’Oromo*) Etiopian, Keniako iparrean zein Somaliako zenbait tokietan bizi den talde etniko bat da. Etiopiako biztanleriaren %34,5a osatzen dute, 45 milioi inguruko populazioa hain zuzen ere.

Oromoeraz egiten duen herri honek gertuko herriekin izandako gerren ondorioz migrazio historikoak jasan ditu.

## Izena 
Herri honen izen egokia Oromo da. XIX. eta XX. mendeetan gainerako etiopiarrek eta europar kolonizatzaileek "Gala" edo "Galla" izenak erabili zituzten baina gaur egun mespretxuzko izena kontsideratzen da.

## Historia 
Aditu batzuek diote Afrikako Adarrean sortu eta milaka urtez bizi izan zirela, beste batzuek diote Etiopiako hegoaldean bizi izan direla gutxienez mila urtez. 

Oromo herriak inguruan zituen amhara eta sidama herriekin bat egin zuen. Historikoki oromoarrak eta somaliarrak lur oparoak eskuratzeko borrokan ibili izan dira.

XIX. mendean Etiopiako hainbat errege izan ziren oromoak eta 1913-1916 artean Lij Iyasu enperadorea ere oromo izan zen. Guzti honek ekarri zuen Etiopiako noblezia oromo bihurtzea. Etiopiak izan duen enperadore handiena, Haile Selassie, jatorri mixtokoa zen, oromo eta amhara. 1930 eta 1974 artean agindu zuen Etiopian.

1973an Oromia lurraldearen indpendentzia aldarrikatzen zuen Oromoko Askatasun Frontea sortu zen. 2025eko hauteskundetan ONC koalizioak hart zuen parte.

## Demografia 
Oromo herria gaur egun Etiopiako talde etniko handiena da. Gehienak nekazariak eta abeltzainak dira, eta gutxi batzuk bizi dira hirietan. Bizimodu tradizionalari eusten diote.

Historikoki haien erlijioa mantendu izan dute. Erabili izan den "galla" ezizenak arabieraz "ez-musulman" esan nahi du. Waaq da haien erlijioko jainko nagusia. Gaur egun ordea oromoak bizi diren lurraldean %47,5 musulmanak dira eta %30 kristau protestanteak.

## Iruditegia 

Irudi:Irrecha,2015.jpg|Oromo emakumeak, jantzi tradizionalekin.
Irudi:Oromo Cultural dressing.jpg|Oromo gizonezkoak, jantzi tradizionalekin.
Irudi:Afran Qallo women (1886) from the Djarso,Nole, and Ala oromo tribes.jpg|Oromo emakumeak, 1886ko argazkia.
Irudi:March for oromia 2007 054.jpg|Oromia lurraldearen independentziaren aldeko martxa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dakhla (Egipto)

**Dakhla** (Egiptoko , *El Daḵla*, “Barnealdeko oasia”) Egiptoko Mendebaldeko basamortuko zazpi oasietako bat da. Farafra eta Kharga oasien artean dago, Nilotik 350 kilometro mendebaldera, eta Kairotik 800 kilometro hego-mendebaldera. 80 kilometro luze da, mendebaldetik ekialdera, eta 25 kilometro ditu tokirik zabalenean. 75.000 biztanle zituen 2002an. Nekazaritza da ekonomiaren oinarria.

## Klima 
Dakhlak basamortuko klima beroa du, *BWh*, Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aizkolegiko mendilerroa

**Aizkolegiko mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Aizkolegi mendia da, 841 metrorekin. 

Mendilerroan dagoen Aizkolegi mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Qattara sakonunea

**Qattara sakonunea** (, *Munḫafaḍ al-Qaṭṭārah*) Egipto ipar-mendebaldeko sakonune endorreikoa da, Mendebaldeko basamortuaren barnean dagoena. 19.605 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta punturik sakonena itsas-mailaren azpitik 133 metrora dago. Gatz-lautadak eta aintzira gaziak daude. Bigarren Mundu Gerrako El-Alameingo lehen eta bigarren guduetan, igaroezina izan zen tanke eta gainerako ibilgailu militarrentzat. Horretaz baliatu zen britainiar armada Erwin Rommelen erasoaldiari aurre egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manbiki Kazoku

2018ko Hirokazu Koreeda japoniar zinema zuzendariak zuzendu eta idatzitako film dramatikoa da.

2018ko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen, eta Urrezko Palma eskuratu zuen.

## Istorioa 
Ohi bezala lapurretan aritu eta gero, hotzez uzkurtutako neskato bat aurkituko dute Osamuk eta haren semeak kalean. Hasieran, Osamuren emazteak ez du neskatoa haiekin geratzerik nahiko, baina azkenean hartaz errukituko da. Familia zailtasunez ateratzen da aurrera, lapurreta txikiak eginez, baina hala eta guztiz ere zoriontsu dira, ustekabeko gertakari batek haien arteko loturak proban jartzen dituen arte.

## Aktoreak 
* Lily Franky: Osamu Shibata
* Sakura Ando: Nobuyo Shibata
* Mayu Matsuoka: Aki Shibata
* Sosuke Ikematsu: 4 ban-san
* Kairi Jō: Shota Shibata
* Miyu Sasaki: Yuri
* Kirin Kiki: Hatsue Shibata
* Naoto Ogata
* Yoko Moriguchi
* Yūki Yamada
* Moemi Katayama
* Kengo Kora: Takumi Maezono
* Chizuru Ikewaki: Kie Miyabe
* Akira Emoto

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arzabaltza paper-fabrikako zubia

**Arzabaltza paper-fabrikako zubia**, Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen zubi bat da, Oria ibaia zeharkatzen du.

## Kokalekua 
Tolosako hegoaldean dago, alde banatan Arzabaltza paper-fabrika eta N-1 autobidearen ditu.

## Historia 
XX. mendean hormigoiez eraikitako zubia da, Arzabaltza paper-fabrika eta antzinako N-1 errepidea elkarlotzeko helburuz. Paper-fabrikaren itxierarekin bere funtzioa betetzetik utzi zuen, horregatik gaur egun oraindik zutik dirauen arren, itxia dago eta ez du inongo erabilpenik.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Tolosako zubiak

## Kanpo estekak
Arzabaltzako zubia

**Arzabaltzako zubia**, Gipuzkoako Tolosa udalerrian dagoen zubi bat da, Oria ibaia zeharkatzen du.

## Kokalekua 
Tolosako hegoaldean dago, N-1 autobidearen hegoaldeko loturagunean, eta alde banatan Usabal eta Aldaba Txiki auzoak ditu.

## Historia 
Antzinako N-1 errepideak zubi hau zeharkatzen zuen, baina 1990eko hamarkadaren hasieratik zubiaren alboan eta paraleloki biaduktu bat eraiki zen, hartan Gasteizera doan trafikoa pasatzen da, eta zubi honetan berriz Donostiara doana.

Nahiz eta hormigoiez egina egon, gaur egun oraindik antzinako zubiaren harrizko trazak mantentzen ditu.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Tolosako zubiak

## Kanpo estekak
Alegiako zubia (Tolosa)

**Alegiako zubia**, Gipuzkoako Tolosa eta Alegia udalerrietan dagoen zubi bat da. Oria ibaia zeharkatzen du.

1990eko hamarkadaren hasiera arte, harri eta hormigoiez eraikitzako zubi honek Tolosa eta Alegia udalerriak antzinako N-1 errepidearen ibilbidetik lotzen zituen, baina autobide berria eraikitzearekin bat itxi zuten, eta gaur egun zentral elektrikoaren alboan bere hartan mantentzen da, trafikoari itxita eta erabilerarik gabe.

Gaur egun A-1 autobidearen eta Madril-Hendaia burdinbidearen artean dago.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Tolosako zubiak

## Kanpo estekak
Smokey and the Bandit

**Smokey and the Bandit** (euskaraz *Keatua eta Bidelapurra*) 1977ko Hal Needham estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintza eta komedia film bat da. Burt Reynolds, Sally Field, Jackie Gleason, Jerry Reed, Pat McCormick, Paul Williams eta Mike Henry aktoreek antzeztu zuten.

*Smokey and the Bandit II* (1980) eta *Smokey and the Bandit Part 3* (1983) jarraipenak izan ditu, bai eta 1994ko *Bandit Goes Country*, *Bandit Bandit*, *Beauty and the Bandit* eta ''Bandit's Silver Angel* telefilmak ere.

AEBetan sekulako arrakasta izan zuen filma da, horren froga gisa, 1977an herrialde hartan diru etekin gehien irabazi zuen bigarren filma izatea, *Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria'' ahalguztidunaren ondoren. Gainera, estatubatuar bi belaunaldiei filman agertzen den Pontiac Trans Am auto modeloa erosteko irrikia ere sartu zien.

## Argumentua 
Bo "Bidelapur" Darville (Burt Reynolds), errepidean jaun eta jabe den kamiolaria da. Honakoan erronka bati aurre egin beharko dio, Texarkana hirian garagardo-kamioi bat jaso eta 48 orduko epean, Georgia estatuan barna gidatuz, edari guzti hori hurbilen dagoen eta legalki sal daiteken lekura garraiatzea.

Diru saria? 80.000 dolar. Emaitza? Inoiz ikusi gabeko auto jarraipen eta istripu basatienak. Zergatia? Buford "Keatu" T. Justice (Jackie Gleeson) sheriffa "Bidelapur" harrapaezina atzematearekin obsesionatua dagoelako, Justice Junio (Mike Henry) semearen Carrie "Igel" (Sally Field) neskalagunak hura utzi eta "Bidelapur" errepidearen erregearekin aldegin baitzuen.

## Aktoreak 
* Burt Reynolds: Bo Darville ("Bidelapur")
* Sally Field: Carrie ("Igel", dantzaria denez jauziak emateko duen ohiturarengantik jarritako ezizena)
* Jerry Reed: Cledus Snow ("Elurrezko panpin")
* Jackie Gleason: Buford T. Justice sheriffa ("Keatu", kamiolariek bere kapelarengatik jarritako ezizena)
* Mike Henry: Junior Justice, Buforden semea
* Pat McCormick: Enos Burdette Handi
* Paul Williams: Enos Burdette Txiki
* Macon McCalman: B jauna
* Susan McIver: Galtza Bero
* George Reynolds: George Branford sheriffa
* Laura Lizer Sommers: Kastore Txiki
* Michael Mann: Branforden udaltzaina
* Lamar Jackson: Azukrezko Hartz
* Ronnie Gay: Georgiako soldadua
* Quinnon Sheffield: Alabamako soldadua
* Alfie Wise: Alabamako patrullaria
* Pat Hustis: Kamiolaria
* Ingeborg Kjeldsen: Putatxoa
* Ben Jones: 1. kamiolaria
* Joe Klecko: 2. kamiolaria
* Hank Worden: 3. kamiolaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Zubizahar (Alegia)

**Zubizahar** Alegian (Gipuzkoa) dagoen zubi bat da, Oria ibaia zeharkatzen duena.

Ziurrenik, XVII. mendearen amaiera aldera eraiki zen eta harlanduz (pilareen azpialdea eta arkupeak) eta hargin lanez egina dago. Itxura konkorduna du eta arinki ezberdinak diren bi begiak. Antzina, Alegia eta Amezketa lotzen zituen errepidea bertatik igarotzen zen.

Zubiaren erdian Kalbario batena den harrizko gurutze bat dago; gurutze bide hori Orendainera eta Abaltzisketara igotzen den bidean zehar luzatzen da.

Irudi:Alegia_08.JPG|Zubia.
Irudi:Alegia 07.JPG|Ezkerreko bazterretik ikusia.
Irudi:Alegia 12.JPG|Eskuineko bazterretik ikusia.
Irudi:Alegia 09.JPG|Kalbarioaren harrizko gurutzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ikaztegietako zubia (Tolosa)

**Ikaztegietako zubia**, Gipuzkoako Ikaztegieta eta Tolosa udalerrietan dagoen zubi bat da, Oria ibaia zeharkatzen du. Tolosako Aldaba auzoa eta Ikaztegietaren lursailak elkarlotzen ditu. Harginlanez egina dago.

Tolosako herrigunetik oso urruti eta hegoaldera dago, Ikaztegietako herrigunearen iparraldeko sarbidean eta Donostia-Altsasu trenbidea paraleloki duela. Berez, Tolosak Oria ibaiaren ibilbidean hegoalderako norantzan duen azken zubia da. 1990eko hamarkadaren haisera arte N-1 errepidea zubi honetatik igarotzen zen eta trafiko astun ugari jasaten zuen, baina gaur egun Ikaztegietako herrigunea sahiesten duen autobidea eraiki zenetik bertatik trafiko arina igarotzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Tolosako zubiak

## Kanpo estekak
The Nightingale (2018ko filma)

***The Nightingale*** () 2018ko Jennifer Kent australiar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako abenturazko drama eta thriller film bat da. Aisling Franciosi eta Sam Claflin aktoreek antzeztu zuten.

2018ko Veneziako Zinemaldian lehiatu zen.

## Argumentua 
1825, Tasmania. Clare (Aisling Franciosi) irlandar naskato presoa da, Hawkins (Sam Claflin) britainiar ofizialaren bila Tasmanian barna abiatu da, bere familiaren heriotza mendekatzeko asmoz. Bidean, Billy (Baykali Ganambarr) izeneko aborigen ibiltariarekin topo egingo du, hura ere bortizkeriaz beteriko bere iraganaz traumatizatua.

## Aktoreak 
* Aisling Franciosi: Clare
* Baykali Ganambarr: Billy
* Sam Claflin: Hawkins
* Damon Herriman: Ruse
* Ewen Leslie: Goodwin
* Harry Greenwood: Jago
* Michael Sheasby: Aidan
* Luke Carroll: Archie
* Charlie Shotwell: Eddie

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Arrotzak (musika taldea)

**Arrotzak** 2015ean sortutako Donostiar punk taldea da.

## Diskografia 
* *Arrotzak* (2016, autoekoiztua)
* *Lurzoru hotzetik* (2018, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Cannonball Run

**The Cannonball Run** (euskaraz *Cannonball Lasterketa*) 1981eko Hal Needham estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako ekintzazko komedia film bat da. Burt Reynolds, Roger Moore, Farrah Fawcett, Dom DeLuise, Dean Martin, Sammy Davis Jr., Adrienne Barbeau, Jamie Farr, Terry Bradshaw, Mel Tillis, Jackie Chan eta Michael Hui aktoreek antzeztu zuten.

*Cannonball Run II* (1984) eta *Speed Zone* (1989) jarraipenak izan zituen.

## Argumentua 
Cannon Ball lasterketa Connecticut estatuan hasi eta AEBetan barna herrialde osoa kostatik kostara autoz zeharkatzea helburu du, gainera inongo araudik gabeko lasterketa da. Hortaz, partaideek lasterketa irabazteko edozer gauza egiteko prest agertuko dira eta beren arerioak gainditu edo lasterketaz kanpo uzteko mota guztietako azpijoko, amorru eta trikimailuak erabiliko dituzte.

## Aktoreak 
* Burt Reynolds: J.J. McClure
* Dom DeLuise: Victor Prinzim / Kaos kapitaina
* Farrah Fawcett: Pamela Glover
* Dean Martin: Jamie Blake
* Sammy Davis Jr.: Morris Fenderbaum
* Roger Moore: Seymour Goldfarb Jr.
* Jack Elam: Nikolas Frank Einstein doktorea
* George Furth: Arthur J. Foyt
* Adrienne Barbeau: Marcie Thatcher
* Tara Buckman: Jill Rivers
* Jamie Farr: Xekea
* Jackie Chan: Bere burua antzeztuz
* Bert Convy: Bradford Compton
* Michael Hui: Subaru autoaren bigarren gidaria
* Terry Bradshaw: Terry
* Mel Tillis: Mel
* Rick Aviles: Mad Dog
* Alfie Wise: Batman
* Warren Berlinger: Shakey Finch
* Peter Fonda: Motorzaleen buruzagia
* Molly Picon: Amatxo Goldfarb
* Jimmy 'The Greek' Snyder: Bere burua antzeztuz
* Bianca Jagger: Xekearen arreba
* Robert Tessier: Motorzalea
* Johnny Yune: Telebista saioaren aurkezlea
* Valerie Perrine: Lamborghini autoa geldiarazten duen eskotedun emakume polizia (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hunter S. Thompson

**Hunter Stockton Thompson** (Louisville, Kentucky, 1937ko, uztailaren 18a – Woody Creek, Colorado, 2005eko otsailaren 20a) estatubatuar kazetari eta idazlea izan zen.

## Lanak 
* *The Rum Diary* (1959).
* *Hells Angels: The Strange and Terrible Saga of the Outlaw Motorcycle Gangs* (1966).
* *Fear and Loathing in Las Vegas: A Savage Journey to the Heart of the American Dream*. (1971).
* ''Fear and Loathing: On the Campaign Trail '72*. (1973).
* *Gonzo Papers, Vol. 1: The Great Shark Hunt: Strange Tales from a Strange Time*. (1979).
* *The Curse of Lono* (1983).
* *Gonzo Papers, Vol. 2: Generation of Swine: Tales of Shame and Degradation in the '80s*. (1988).
* *Gonzo Papers, Vol. 3: Songs of the Doomed: More Notes on the Death of the American Dream*. (1990).
* *Screw-jack:and other stories*. (1991).
* *Gonzo Papers, Vol. 4: Better Than Sex: Confessions of a Political Junkie*. (1994).
* *The Fear and Loathing Letters, Vol. 1: The Proud Highway: The Saga of a Desperate Southern Gentleman 1955–1967*. (1997).
* *Fear and Loathing in America: The Brutal Odyssey of an Outlaw Journalist 1968–1976*. (1997).
* *Kingdom of Fear: Loathsome Secrets of a Star-Crossed Child in the Final Days of the American Century*. (2003).
* *Hey Rube: Blood Sport, the Bush Doctrine, and the Downward Spiral of Dumbness Modern History from the Sports Desk''. (2004).
Polybius (musika taldea)

**Polybius** 2016an Zestoan sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Polybius* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larry Bird (musika taldea)

**Larry Bird** 2012an Bilbon sortutako rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *Demo* (2013, autoekoizpena)
* *3 abesti* (2015, autoekoizpena) - 3 abesti
* *Hirugarren fasean* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rolan Garcés

**Rolan Garcés** (Iruñea, Nafarroa, 1973) euskal musikari eta abeslaria da. Rock, blues eta country estiloak jorratzen ditu. 2018an atera du lehenengo diska.

## Diskografia 
* *Rolan & Loop abestiak* (2018, GOR Diskak)

## Erreferentziak
Ceesepe

**Carlos Sánchez Pérez**, arte munduan **Ceesepe** bezala ezaguna, (Madril, 1958ko maiatzaren 7a - Ibidem, 2018ko irailaren 7a), margolari, marrazkilari, komikigile espainiarra. Haren estiloa pop art barruan koka daiteke. La movida madrileña mugimenduaren artista ezaguna izan zen.

## Izengoitia 
Ceesepe izena berez akronimo bat zen: **C**arlos: *ce*, **S**ánchez: *ese*, **P**érez: *pe* = "Ceesepe".

## Biografia 
Carlos Sánchez Pérez Madrilen jaio zen, 1958an. Underground komiki munduan hasi zen 70. hamarkadan; urte horietan Max, Nazario eta Javier Mariscal ezagutu zituen eta haiekin Bartzelonan lan egin zuen. *Slober* saila *Star* eta *Bésame mucho* aldizkarietan argitaratu zuen. Garai horren lan ezagunetariko bat Pedro Almodóvar zuzendariaren *Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón* (1980) lehen luzemetraiaren kartela izan zen. Geroago ere, 1987an, Almodovarren *La ley del deseo* filmaren kartela ere egin zuen.

Ceeseperen lehenengo bakarkako erakusketa 1979an antolatu zen, Madrilgo Buades galerian. 1982an Menéndez Pelayo Unibertsitateak haren obraren erakusketa antolatu zuen bestetik. 1984ko ARCO erakusketan gehien saldu zuenetariko egilea izan zen. Madrilgo Udalak plazaratu zuen *Madriz* aldizkarian lanean hasi zen; hedabide honetan Blas Piñar, Franco, Marx, Mao eta beste politikarien aurkako lanak plazaratu zituen. Ondorioz, Alianza Popular eskuineko alderdiak, egungo Partido Popular alderdiaren aurrerakaria, aldizkariaren eta egilearen aurkako kritika gogorrak zabaldu zituen.

Komikiaren mundua utzita, margolaritzari ekin zion buru-belarri. Herrialde askotan egin ditu erakusketak: Amsterdam, Paris, Angouleme, Ginebra, Bali, New York, Madril. Azken urtetan *Rolling Stone* edizio espainarraren azalak diseinatu ditu. 2011ko apirilean Espainiako Ministroen Kontseiluak Arte Ederren Meritoari Urrezko Domina eman zion. 

60 urte zituelarik, 2018an, leuzemiaz hil zen.

## Estiloa 
Ceesepe berezko estiloa garatu zuen. Modu batez bere obra eragin askoren ondorioa izan zen, batez ere Peter Phillips eta Peter Blake egilearena. Baina bere lanetan ere Toulouse-Lautrec, Amedeo Modigliani eta Marc Chagallen eraginak ikus daitezke.

## Publikazioak 
* *Dibujos* (1982)
* *Barcelona By Night* (1982)
* *París-Madrid* (1985)
* *El difícil arte de mentir* (1986)
* *Libro blanco* (1990)
* *Ars morundi* (1990)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Ceeseperen webgune ofiziala.
* : PicassoMio Galleryan biografia eta lanak.
Mary Todd Lincoln

**Mary Ann Todd Lincoln** (Lexington, Kentucky,  - Springfield, Illinois, ), Abraham Lincoln Ameriketako Estatu Batuetako presidentearen emaztea zen. 1861etik 1865era AEBtako lehen dama izan zen.

Kentuckyar familia aberats baten kidea, senarraren ondoan izan zen bere presidentzia osoan zehar eta baita 1865ean erail zutenean.
All England Lawn Tennis and Croquet Club

**All England Lawn Tennis and Croquet Club**, normalean **All England Club** deitua, Londresko Wimbledon barrutian dagoen kirol-klub ezaguna da. Bertan jokatzen dute urtero Wimbledongo txapelketa ezaguna, belar gainean egiten duten Grand Slam bakarra. Croquet ere egiten dute.

## Kanpo estekak
Croquet

[thumb|300px|[Winslow Homerren *Croquet*, 1864.]]

**Croquet** zur edo plastikozko bolak mazo batekin joko zelaian dauden metalezko arku batzuen zehar jotzean datzan kirol edo denbora-pasa da.

XII. eta XIII. mendeetan Languedoceko nobleziak *jeu de mail* izeneko bere aurrekaria asmatu zuen; Luis XIV.a Frantziakoak neguan zelaian ezin zuenez jokatu mahai batean jokatzen zuen eta billarra sortu.

Bertsio modernoa Irlandan asmatu zuten 1830ko hamarkadan, golfaren ahaidea izanda. Handik Ingalaterrara joan eta aristokraziaren denbora-pasa hau bere kolonietara hedatu zuten. 1900eko Parisko Olinpiar Jokoetan lehiaketa egin zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abraham Lincolnen hilketa

**Abraham Lincolnen hilketa**, Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilaren amaieran, 1865eko apirilaren 14an, AEBetako Washington Hirian jazotako garaiko Abraham Lincoln presidentearen erailketa izan zen, bertako gaueko 22:25 inguruan (UTC-5) gertatu zena.

Atentatua Robert E. Lee Ipar Virginiako Armadaren komandante jenerala Ulysses S. Grant Potomaceko Armadaren buruaren aurrean errenditu eta bost egun geroago gertatu zen. Lincoln erail zuten lehendabiziko Estatu Batuetako presidente bilakatu zen, izan ere hogeita hamar urte aurrerago, 1835ean, Andrew Jackson presidentea hiltzeko ahalegina kale egin zuelako.

John Wilkes Booth aktore konfederatuzaleak hilketa prestatu eta burutu zuen, gainerako gudaroste konfederatuak biltzeko eta borrokara eusteko asmoz. Horretarako Boothek gaizkide batzuk erreklutatu zituen: David Herold, Lewis Powell (Lewis Payne ere deitua) eta George Atzerodt. Heroldek eta Powellek William H. Seward estatu idazkaria eta Atzerodtek Andrew Johnson presidenteordea hiltzeko aginduak zituzten. Hiru hlketa horiei esker, Boothek anabasa sortu eta Batasunaren gobernua uzkailtzejo helburua zuen.

Abraham Lincoln hamaseigarren presidentea, bere emaztea eta bi gonbidaturekin batera Washington Hiriko Ford Antzokian Tom Taylorren *Our American Cousin* antzezlana ikusten ari zela, buruan tiro bat jaso zuen. Lincoln hiltzea lortu arren, konplotaren gainontzeko planek porrot egin zuten: Powellek Seward zauritu baino ez zuen egin eta bizirik atera zen; Atzerodtek, berriz, Johnson hiltzeko agindua zuena, izutu eta ahaleginik egin gabe hiritik ihes egin zuen.

Hilketaren ostean, armada hiltzailearen jazarpenaz arduratu zen. 1865eko apirilaren 17an Powell eta hilaren 20an Atzerodt preso hartu zituzten. Boothek eta Heroldek, berriz, ihes egitea eta Marylanden biltzea lortu zuten. Hala ere, apirilaren 26an armadak biak inguratu egin zituen: Heroldek amore egin zuen, baina Boothek errefusatu eta hil zuten. Armadak beste susmagarri batzuk ere hartu zituen preso. 1865eko maiatzaren 9tik aurrera, auzitegi militar batek zazpi gizon eta emakume bat –Mary Surratt izenekoa– epaitu zituen. Ekainaren 30ean auzitegiak denak erruduntzat jo zituen eta haietako lauk heriotza zigorra jasan zuten. Epaiketak irregulartasunak izanda ere, Edwin M. Stanton gerra-idazkariak ez zituen barkaberatasun deiak aintzat hartu eta uztailaren 7an denak urkatu zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arrolako mendilerroa

**Arrola-Astobitza mendilerroa** Araba eta Bizkaia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Larragorri mendia da, 751 metrorekin.

Mendilerroan dauden Arrola eta Astobitza mendiek ematen diote izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Larragorri, 751 m  (Bizkaia) (Arrola)
# Larragorri Hegoaldea, 732 m  (Bizkaia) (Arrola)
# Kukutza, 729 m  (Bizkaia eta Araba arteko mugan) (Arrola)
# Arriurdin, 723 m  (Bizkaia) (Arrola)
# Senagorta, 717 m  (Bizkaia) (Arrola)
# Eskorta, 706 m  (Bizkaia eta Araba arteko mugan) (Arrola)
# Goikolandeta, 692 m  (Araba) (Arrola)
# Aspaltza, 684 m  (Araba) (Arrola)
# Iturritxueta, 673 m  (Bizkaia) (Arrola)
# Arrola, 668 m  (Bizkaia) (Arrola)
# Inordio, 605 m  (Araba) (Arrola)
# Goikomendi, 598 m  (Araba) (Arrola)
# Kuskumendi, 594 m  (Araba) (Arrola)
# Oketagana, 589 m  (Bizkaia) (Arrola)
# Bardaola, 588 m  (Araba) (Arrola)
# Gorabea edo Astobitza, 579 m  (Araba) (Astobitza)
# Abaro, 553 m  (Araba) (Arrola)
# Atxagan, 543 m  (Araba) (Astobitza)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Aberkenfig

'''''', , Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Bridgend udalerriaren iparraldean dago.

2011ko erroldaren arabera 2.039 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
USTA Billie Jean King National Tennis Center

**USTA Billie Jean King National Tennis Center** New Yorkeko Queens barrutian dagoen estadioa da. Bertan jokatzen dute urtero AEBetako Irekia ezaguna, izan ere, bere barnean dagoen Arthur Ashe Stadiumak 23.771 lagunentzako tokia du eta munduko teniseko pabiloirik handiena da. 1978an eraiki zutenetik aurrera, zoru akrilikoak izan ditu.

## Kanpo estekak
Bryncethin

'''''', Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Bridgend udalerritik 3 milia inguru iparraldera dago.

2011ko erroldaren arabera 1.319 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Brynmenyn

'''''', Galesko udalerri txiki bat da, Bridgend konderrian. Bridgend udalerritik 4 milia iparraldera dago.

## Kanpo estekak
The O2 Arena

**The O2 Arena** Londresko Greenwich barrutian dagoen estadio ezaguna da. Millennium Domeren barnean eraikia, Erresuma Batuko bigarren estadio estalirik handiena da, lehendabizikoa Manchester Arena izanik. Bertan hainbat musika eta kirol emanaldiak egiten dituzte.

## Kanpo estekak
Caerau (Bridgend)

**Caerau**, Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Maesteg udalerritik 2 milia iparraldera dago.

2011ko erroldaren arabera 6.995 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Maesteg

**Caerau**, Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Neath Port Talbot konderriaren mugatik hurbil dago.

2011ko erroldaren arabera 20.612 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Coity

**Coity**, , Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Bertan Coity gaztelua dago.

2011ko erroldaren arabera 2.071 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Merthyr Tydfil (udalerria)

**Merthyr Tydfil**, , Galesko hegoaldeko udalerri bat da, Merthyr Tydfil lurraldearen hiriburua.

## Biztanleria 
2016ko erroldaren arabera 44.564 biztanle zituen.

## Galesera 
1891an biztanleriaren %68,4a galeseraz mintzatzen zen, 1911ean %50,9a eta 2011am %8,9a.

## Kanpo estekak 
* Udalerria eta konderriaren webgune ofiziala
The Silver Chalice

**The Silver Chalice** (euskaraz *Zilarrezko Kaliza*) 1954ko Victor Saville ingeles zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta ekoitzitako historia eta epika film bat da. Thomas B. Costain kanadar kazetariaren *1952ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Virginia Mayo, Pier Angeli, Jack Palance eta Paul Newman aktoreek antzeztu zuten.

Gerora aski ospetsua bilakatuko zen Paul Newman aktoreak antzeztutako lehenbiziko filma izan zen.

## Argumentua 
## Aktoreak 
* Virginia Mayo: Helena
* Pier Angeli: Deborra
* Jack Palance: Simon
* Paul Newman: Basil
* Walter Hampden: Jose Arimateakoa
* Joseph Wiseman: Mijamin
* Alexander Scourby: Lukas ebanjelaria
* Lorne Greene: Pedro apostulua
* David J. Stewart: Adam
* Herbert Rudley: Linus
* Jacques Aubuchon: Neron
* E. G. Marshall: Inazio
* Michael Pate: Aaron
* Natalie Wood: Helena gaztea
* Peter Raynolds: Basilio gaztea
* Mort Marshall: Benjie
* Booth Colman: Hiram
* Terence De Marney: Sosthene
* Robert Middleton: Idbash
* Ian Wolfe: Theron
* Lawrence Dobkin: Efrain
* Philip Tonge: Ohad
* Albert Dekker: Kester
* Strother Martin: Aita
* Beryl Machin: Eulalia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ida (filma)

***Ida*** 2013ko Paweł Pawlikowski poloniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

Ingelesez besteko film onenaren Oscar saria eskuratu zuen.

## Sinopsia 
Anna bizitza komentu batean pasa duen nobizioa da, eta botoak hartzeko prest dago. Lehenago, bere izeba ezagutu beharko du, bizirik daukan senitarteko bakarra, bizitza bohemioa daraman eta iragan antifaxista daukan epailea. Izebak jatorri judua daukala jartzen dio agerian Annari, eta baita bere benetako izena ere: Ida. Biak Idaren gurasoen arrastoak aurkitzera joaten dira, hauek Poloniaren okupazio nazian hil zirelarik.

## Aktoreak 
* Agata Trzebuchowska: Anna / Ida Lebenstein
* Agata Kulesza: Wanda Gruz
* Dawid Ogrodnik: Lis
* Adam Szyszkowski: Feliks Skiba
* Jerzy Trela: Szymon Skiba
* Joanna Kulig: abeslaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson

'''Buffalo Bill and the Indians, or Sitting Bull's History Lesson'* (euskaraz *Buffalo Bill eta Indiarrak, ala Zezen Eseriren Hiztoria Lezioa*) 1976ko Robert Altman estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film errebisionista bat da. 1969ko Arthur Kopit antzerkigilearen *Indians* (*Indiarrak'') antzezlanean oinarritua dago. Paul Newman, Joel Grey, Kevin McCarthy, Harvey Keitel, Will Sampson, Allan F. Nicholls, Geraldine Chaplin, John Considine, Burt Lancaster, Bert Remsen eta Evelyn Lear aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1885. Buffalo Bill (Paul Newman) Mendebalde Urrunari buruzko ikuskizun bat sortzea pentsatu du. Zezen Eseria (Frank Kaquitts) sioux lakota buruzagiak bere partaidetze baieztatu dio. Halere, Zezen Eseriak bere plan sekretuak ditu, hauetan Custer jenerala eta Grover Cleveland (Pat McCormick) presidentea bera ere sartu nahi ditu.

## Aktoreak 
* Paul Newman: Buffalo Bill
* Geraldine Chaplin: Annie Oakley
* Burt Lancaster: Ned Buntline
* Kevin McCarthy: Burke maiorra
* Joel Grey: Nate Salisbury
* Harvey Keitel: Ed Goodman
* John Considine: Frank E. Butler
* Frank Kaquitts: Zezen Eseria
* Will Sampson as Halsey
* Pat McCormick: Grover Cleveland jauna
* Shelley Duvall: Grover Cleveland andrea
* Allan F. Nicholls: Prentiss Ingraham
* Robert DoQui: Oswald Dart
* Evelyn Lear: Nina Cavallini
* Mike Kaplan: Jules Keen
* Bert Remsen: Crutch
* Bonnie Leaders: Mezzo-Kontraltua
* Noelle Rogers: Lucille DuCharme
* Denver Pyle: McLaughlin
* Ken Krossa: Johnny Baker
* Fred N. Larsen: Buck Taylor
* Jerri Duce: Cowboy zaldi trebezia ekitaldia
* Joy Duce: Cowboy zaldi trebezia ekitaldia
* Alex Green: Mexikar latigoa eta pistola trebezia ekitaldia
* Gary MacKenzie: Mexikar latigoa eta pistola trebezia ekitaldia
* Humphrey Gratz: Soldadu zaharra
* Dennis Corrie: Arrantxeroa
* Patrick Reynolds: Cleveland presidentearen morroia

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Coychurch

'''''', , Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Pencoed eta Bridgend udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Chogha Zanbil

**Chogha Zanbil** () Irango Khuzestan probintzian dagoen Elam Inperioaren erorkin multzoa da. Dezful hiriaren mendebaldean dago, 25 kilometrotara, Susatik 45 kilometrotara. K.a. XIII. mendean, 1250. urtearen inguruan, Untash-Napirisha erregeak sortu zuen, Anshan eta Susa hirien arteko bidean. 1979tik Unesco]]k Gizateriaren Ondarea bezala onartu zuen.

## Historia 
Choga Zanbil Elam Inperioaren gune erlijioso garrantzitsua izan zen, Inshushinak Susako jainko nagusiari eskainita. K.a. 1250. urtearen inguruan, Anshan eta Susa hirien arteko bidean, Untash-Napirisha erregeak sortu zuen. Hasierako izena *Dur-Untash-Naprisha* (*Untash-Naprisharen gotorlekua*) izan zen.

Itxuraz, hiriak ez zuen arrakasta handia izan edo ez zen helburu horrekin eraiki. Antza, arrazoi ezezagunen ondorioz, lekua oso azkar utzi zuten, agian Untash-Naprisha leinuaren desagerpenaren ondorioz. Eraikitako monumentu gehienak Susara eraman zituzten. Dena dela, bertan eraikitako zigurata mendetan erabili izan zen; azkenik, K.a. 640 urtean, Asurbanipal errege asiriarrak bota egin zuen.

Historialari batzuen ustez Choga Zanbil eraikitzearen helburua Susa ordezkatuko lukeen gune erlijioso berria sortzea izan zen. Bertan Goi eta Behe Elam inperioaren jainko desberdinak batu egin zituzten.

Aztarnategia 1951 eta 1962 artean aurkitu zen.

## Aztarnategia 
Choga Zambil aztarnategian aurkitu den elementu nagusia lehen aipatu dugun zigurata da. Hasieran tenplu laukidun bat eraiki zen eta, ondoren, gainean zigurata egin zen. Bata zein bestea Untash-Naprisha erregearen garaian egin ziren. Zigurat eraikitzeko teknika oso originala izan zen: Mesopotamian gainean jarritako terrazekin egiten baziren, Chogha Zabilen lau solairu bertikalki ahokatuak eraiki ziren. Zigurat hau Irango bakarra da eta Mesopotamiatik (Irak) kanpo eraikitako gutxienekoa da (bakarrik beste bat ezagutzen da). Dorre hau barruko erdigune gehiena betetzen du.

Tarteko zonaldean jainko txikiei eskainitako 11 tenplu daude. Espezialisten ustez, hasierako planan 22 tenplu aurreikusi ziren baina proiektua ez zen osatu.

Multzo osoa hiru harresi kontzentrikoez babestuta zegoen.

Kanpoaldean, hegoekialdean, errege-auzoa eraiki zen. Bi jauregi eraiki ziren eta haietatik gertu Mesopotamiako suaren jainkoari, hau da, Nuskuri eskainitako tenplua aurkitu da. Jauregi baten azpian bost errege-hilobiak aurkitu dira, bestetik. Hilobi hauek ez ziren Elam Inperioan ohikoak zeren eta gorpuzkinak erraustuak zeuden; ohitura hori hitita eta Hurrita herrietan ematen zen. Datu horretatik errege leinu hori kanpotik etorritako izan zitekeela.

## Iruditegia 

Fitxategi:Iran bastan - 13.jpg|K.a. bimilagarren urtean Kaolinitaz egindako iruditxoa.
Fitxategi:7معبد چغازنبیل فروردین 1395 محمد تسلیمی- mar 2016.jpg|Zigurata.
Fitxategi:22معبد چغازنبیل فروردین 1395 محمد تسلیمی- mar 2016.jpg|Sarrera bat.
Fitxategi:Ancient writing, Chogha Zanbil.JPG|Idazkuna.
Fitxategi:ChoghaZanbil Darafsh (86).jpg|Aztarnategia arratsean.
Fitxategi:2معبد چغازنبیل فروردین 1395 محمد تسلیمی- mar 2016.jpg|Zigurata gertutik ikusita.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Tchogha Zanbil Unescoren informazioa.
* : Irudiak Youtuben.
Garth (Bridgend)

**Garth**, Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Maesteg udalerriaren ekialdean dago.

## Kanpo estekak
Pencoed

'''''', Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Bridgend udalerriaren ipar-ekialdean dago, M4 autobidean.

2011ko erroldaren arabera 9.170 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Heol-y-Cyw

'''''', Galesko udalerri txiki bat da, Bridgend konderrian. Bridgend udalerritik hurbil dago.

300 inguru biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Xahzadeh lorategia

**Xahzadeh lorategia** (, ) Mahan herritik hurbil kokatua, Iranen, persiar lorategi historiko bat da. Oasi bat eratzen du basamortuaren erdian eta *takht* eresuaren adibidea da, klima erdi-arido bereziki lehorrean sortua ureztatze metodo berritzaileei esker. Ohargarria ere bada uraren erabilera era berean funtzionala eta estetikoa delako.

2011ko uztailaren 18an, Unescok Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
Lorategia 1850ean diseinatu eta landatu zen Mohammad Hassan Khan Qajar Sardari Iravani qajar printzearentzat, eta 1873an Abdolhamid Mirza gobernadoreak handitua. Berau hil zenean 1890ko hamarkada hasieran, lanak eten eta lorategia amaitzeke geratu zen. Erdiko pabilioia printzearen udako egoitza zen. XX. mendean hainbat aldiz zaharberritu zen, batez ere 2003ko Bamgo lurrikararen ondoren.

## Ezaugarriak 
[thumb|240px|ezkerrera|[Ubidea ardatz nagusian]]
thumb|240px|ezkerrera|Pabilioia eta mailak (*takht*)

Xahzadeh lorategia 5,5 ha-ko laukizuzen handi bat da, 400 m luze eta 120 m zabal, horma garai batez inguratua basamortutik babesteko. Ardatz nagusi baten inguruan egituratua dago, sarrera nagusitik behealdean eta pabilioia goialdean duela. Barneko antolamendua maila zapaletan oinarritzen da, ardatz nagusian kokatuak, *takht* ("mailak") ereduari jarraiki.

Landaredia diseinu konplexu baten arabera antolatua dago, non zuhaitz eta zuhaixken kokaerak itzal eta sasoiko kolore eskema zehatzak definitzen dituzten. Hainbat zuhaitz mota aurki daiteke, bere ezaugarriengatik erabiliak. Pinu eta zedroak, hostoiraunkorrak biak, basamortutik datorren haizea gelditzeko. Zumar, makal, lizar eta platanoek itzala sortzen dute. Ipar-ipuru, kotoneaster eta pirakantak apaingarritzat erabiltzen dira. Fruitu arbolak ere erabilitzen dira, batez ere sektore edo *karts* ezberdinetan: mahatsa, sagarra, udarea, abrikota, mingrana, irasagarra, mertxika eta arana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kenfig

'''''', , Galesko udalerri bat da, Bridgend konderrian. Bristolgo kanalaren iparraldeko ertzetik 1,6 kilometro lur barnean dago, Bridgend udalerritik 10 kilometro ekialdeta eta Cardiff hiriburutik 40 kilometrora.

## Kanpo estekak
Mac Miller

**Malcolm James McCormick** (Pittsburgh, 1992ko urtarrilaren 19a - Los Angeles, 2018ko irailaren 7a), **Mac Miller** izen artistikoaz ezaguna, estatubatuar rapeatzailea, abeslaria eta musika ekoizlea izan zen.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
* *Blue Slide Park* (2011)
* *Watching Movies with the Sound Off* (2013)
* *GO:OD AM* (2015)
* *The Divine Feminine* (2016)
* *Swimming* (2018)
Rod Laver Arena

**Rod Laver Arena** Australiako Melbourne hirian dagoen kirol anitzeko estadioa da. Bertan jokatzen dute urtero Australiako Irekia ezaguna, pista zentralean 15.000 lagunentzako tokia izanik. Boxeo edo saskibaloi lehiaketak, ballet edo musika-kontzertuak ere egiten dituzte.

## Kanpo estekak
Santxosoloko mendilerroa

**Santxosoloko mendilerroa** edo **Trasmosomoseko mendilerroa** Burgos eta Bizkaia artean dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Alto de la Celadilla mendia da, 697 metrorekin. 

Mendilerroan dagoen Santxosolo Gueñeseko auzoak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Alto de la Celadilla, 697 m  (Burgos)
# Trasmosomos, 696 m  (Bizkaia eta Burgos arteko mugan)
# Somokurtzio, 686 m  (Bizkaia eta Burgos arteko mugan)
# Arbalitza, 683 m  (Bizkaia)
# Rioya, 678 m  (Bizkaia eta Burgos arteko mugan)
# Carobo, 565 m  (Bizkaia)
# Ilso, 563 m  (Bizkaia)
# Laguna, 552 m  (Bizkaia)
# Mazuco, 457 m  (Bizkaia)
# Zokita, 421 m  (Bizkaia)
# La Peñorra, 238 m  (Bizkaia)
# Mendiona, 225 m  (Bizkaia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Saturn 3

**Saturn 3** (euskaraz *Saturno 3*) 1980ko Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko film bat da. Farrah Fawcett, Kirk Douglas eta Harvey Keitel aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Etorkizuneko garaia batean, Adam eta Alex (Kirk Douglas eta Farrah Fawcett) Saturno planetaren Titan ilargira iritsi berri diren bi zientzialari dira, bertan Lurrean jada akitu diren elikagaiak topatzeko asmoz. Benson kapitaina (Harvey Keitel) deritzon psikopata kriminala Titanera ailegatzean, gainontzeko eguzki-sistemarekin dauden komunikabide guztiak etengo ditu, eta Hektor izeneko robot beldurgarri eta erraldoi baten laguntzaz Titanen bizitza biziraupen erronka bat izatea lortuko du. Baina Hektor bere sortzailearen aurka matxinatuko da...

## Aktoreak 
* Farrah Fawcett: Alex
* Kirk Douglas: Adam
* Harvey Keitel: Benson kapitaina
* Ed Bishop: Harding
* Roy Dotrice: Benson (ahotsa) (krediturik gabe)
* Douglas Lambert: James kapitaina (krediturik gabe)
* Christopher Muncke: Eskifaiako 2. kidea (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Eskala-erregela

[thumb|Eskala-erregela edo eskalimetroa, [brontzez egina.]]
**Eskala-erregela **edo** eskalimetroa*** *erregela berezi bat da, triangelu baten hiru aldeetan banatuta, edo hainbat erregela zapal muturretik elkartuz, eskala graduatu bat baino gehiago dituena. Maiz erabiltzen da eskala desberdinak dituzten marrazkietan neurtzeko. Ertzean eskala kalibratuak dituen eremua dauka eta nahikoa da haren ardatz longitudinalaren inguruan biratzea eskala egokia ikusteko.  Erregelan ez dauden eskalak neurtzeko ere erabil daiteke (kalkuluak burutuz).

## Kanpo estekak
Zarikietako mendilerroa

**Zarikietako mendilerroa** Nafarroa Garaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Mendigaña mendia da, 1.106 metrorekin. 

Mendilerroan dagoen Zarikieta mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
Hauek dira mendilerroaren 3 tontor altuenak:
# Mendigaña, 1.106 m 
# Zarikieta, 1.050 m 
# Salbatore, 1049 m 

# Mendigaña, 1.106 m 
# Zarikieta, 1.050 m 
# Salbatore, 1049 m 
# Peña Roya, 1034 m 
# Kaztelualdea, 1033 m 
# Los Jeronales, 1032 m 
# Peña Chiquita, 1029 m 
# Induriaga, 1025 m 
# Santa Bárbara, 1012 m 
# Peña del Cubilar, 1009 m 
# Legorbe, 983 m 
# Rala, 981 m 
# Lerdenz, 962 m 
# Zerrun, 956 m 
# Boyeral, 901 m 
# Ekialdeko Txuringo, 881 m 
# Garrantxulo, 879 m 
# Txurriko, 879 m 
# Izozki, 869 m 
# Lekunz, 867 m 
# Barasota, 863 m 
# Olabe, 863 m 
# Mendebaldeko Txuringo, 861 m 
# Txutxulo, 855 m 
# Eparotz, 852 m 
# Alto del Pinar, 829 m 
# Sastoia, 773 m 
# Muru, 774 m  (Ugarron arroila)
# Petronillo, 767 m  (Ugarron arroila)
# Peñas de Gaztelu, 757 m 
# San Cristóbal, 752 m 
# Urrozgoiti, 745 m 
# Ugarron, 728 m  (Ugarron arroila)
# Axarimendia, 723 m 
# Murugain, 722 m 
# Txitxibar, 693 m 
# Chaparral, 689 m  (Ugarron arroila)
# Alto de los Barrancos, 659 m  (Ugarron arroila)
# Monte Pequeño, 657 m 
# Jaun Done Marte, 651 m 
# Txukartea, 632 m 
# Alto de Ibargun, 624 m 
# Alto de Mondela, 623 m 
# Gendulain, 558 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Saul fia

***Saul fia*** () 2015eko László Nemes hungariar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

2015eko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen, Epaimahaiaren saria jaso zuelarik. Ingelesez besteko film onenaren Oscar saria ere eskuratu zuen, bestean beste.

## Sinopsia 
1944ko urrian, Saul Ausländer, Auschwitzeko preso hungariar-judu bat, Sonderkommando taldetako kidea da. Talde hauetako kideak beste presoengandik guztiz bereizten dituzte, eta, bere exekuzio propioaren zain daudela, sarraski masiboaren biktimen errausketan eta barreiatzean lan egitera derrigortzen dituzte. Saulek hildako haurretako bat bere semea dela uste du, eta gorpua errausketatik ateratzera arriskatzen da. Errabino baten bila hasten da, gorpua errito aproposean lurperatzeko.

## Aktoreak 
* Géza Röhrig: Saul
* Levente Molnár: Abraham
* Urs Rechn: Oberkapo Biedermann
* Sándor Zsótér: Miklós Nyiszli doktorea
* Todd Charmont: Braun errabino faltsua
* Uwe Lauer: SS-Oberscharführer Voss
* Christian Harting: SS-Oberscharführer Busch
* Kamil Dobrowolski: Oberkapo Mietek
* Jerzy Walczak: Frankel errabinoa
* Marcin Czarnik: Feigenbaum
* István Pion: Katz
* Attila Fritz: Yankl
* Amitai Kedar: Hirsch
* Márton Ágh:Arnegaria/Apikoyres
* Levente Orbán: errusiar presoa
* Tom Pilath: SS-Oberscharführer
* Mihály Kormos: Kapo Schlojme
* Juli Jakab: Ella
* Mendy Cahan: Sonderkommanando
* Björn Freiberg: Extra

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pamela Gidley

**Pamela Catherine Gidley** (Methuen, 1965eko ekainaren 11 &ndash; Seabrook, 2018ko apirilaren 16a) estatubatuar aktorea eta modeloa izan zen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista 
### Dokumentalak 
* *Scratch the Surface* (1997)
* *Moving Through Time: Fire Walk with Me Memories* (2014)