open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karga (elektrizitatea)

Elektrizitate eta elektronikan, **karga elektriko** bat eso soilik **karga** —— energia elektrikoa xahutzen duen elementu elektriko edo zirkuituko atal bat da. Energia elektrikoa sortzen duten bateria eta sorgailu elektrikoen alderantzizkoa da. Karga elektriko adibide batzuk etxetresna elektriko eta argiak dira. Terminoa zirkuitu batek xahutzen duen potentzia elektriko kopurura adierazteko ere erabili daiteke.

Elektronikan, terminoa seinale elektriko bati konektatua dagoen gailu bat adierazteko ere erabiltzen da, potentzia elektrikoa xahutu ala ez. Zirkuitu elektriko batek irteera bat badauka —seinale elektrikoa sortzen duen terminale parea—, **karga** terminale hauei konektatutako zirkuitua da —kasu honetan karga sarrera inpedantzia bezala definitu daiteke—. Adibidez, CD erreproduzigailu bat anplifikagilu bati konektatzerakoan, CD erreproduzigailua seinale iturria da eta eta anplifikagailua karga da.

## Kargaren eragina zirkuituan 
Karga batek zirkuitu batengan duen eragina aztertzeko, lagungarria da zirkuituaren diseinua baztertu eta honen ordez Thévenin baliokidea edo Norton baliokidea erabiltzea. Zirkuitu baten Thévenin baliokideak hurrengo itxura dauka:

[322px|thumb|erdian|[Zirkuitu elektriko|Zirkuitua *Vs* tentsio iturri ideal bat seriean konektatutako *Rs* erresistentzia batekin ordezkatzen da.]]

Karga gabeko egoeran —zirkuituaren terminalak irekita—, V_S tentsio osoa irteeran agertzen da; irteerako tentsioa V_S da. Karga bat konektatzerakoan, zirkuituaren portaera aldatu egiten da. Iturriarekin egin den bezala, kargaren zirkuitua sinplifikatu, eta sarrera inpedantzia bategatik ordezten bada, zirkuitu osoak hurrengo itxura dauka:
 
322px|thumb|erdian|Kargaren sarrera erresistentzia *Rs* erresistentziarekin seriean dago.

Tentsio iturria berez zirkuitu ireki bat izanik, karga gehitzerakoan zirkuitu itxi bat lortzen da, eta korronte elektriko bat agertzen da. Korronte horrek R_S erresistentzian tentsio-jauskera bat sortzen du, eta ondorioz irteera terminaleko tentsioa jada ez da V_S. Irteerako tentsioa, V_{OUT}, tentsio-zatitzailearen legea erabiliz lor daiteke:

:V_{OUT} = V_S \cdot \frac{R_{L}}{R_{L} + R_S}

Iturriaren erresistentzia ez bada baztergarria kargarenarekin konparatuz, tentsioa erori egingo da.

Irudietako adibideetan erresistentziak erabiltzen dira, baina korronte alternoko zirkuituetan, elementu erresistibo, kapazitibo eta induktiboekin ondorio berdinetara heldu daiteke.

## Ikus, gainera 
* Inpedantzia

## Kanpo estekak
Lillestrøm SK

**Lillestrøm SK** (izen osoa, *Lillestrøm Sportsklubb*) Norvegiako futbol taldea da, Lillestrøm hirikoa. Bosna aldiz irabazi ditu Norvegiako Liga eta Kopa.

## Palmaresa 
### Norvegian: 11 
* Liga (5): 1959, 1976, 1977, 1986, 1989.
* Kopa (6): 1977, 1978, 1981, 1985, 2007, 2017.

### Nazio artean: 0 
* UEFA Intertoto Kopa (0): finalista 2006an.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Lillestrømek euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Vålerenga Fotball

**Vålerenga Fotball** Norvegiako futbol taldea da, Oslo hiriburukoa. Bost aldiz irabazi du Norvegiako futbol liga eta beste lau aldiz Kopa.

## Historia 
1913an sortu zen *Idrettslaget Spring* izenarekin hiriburuko Vålerenga auzoan, eta hurrengo urtean auzoaren izena hartu zuen. Urte horretan Norvegiako Estatu Trenbideek jantziak oparitu zizkieten eta hasierako kolore berdearen ordez Norvegiaren koloreak eskuratu zituen. Garai hartan Osloko talde indartsuenak Lyn eta Frigg ziren.

Vålerenga 1949an liga irabaztear egon zen baina bigarren egin zuen eta lehen titulua 1965ean lortu zuen. Urrezko aroa 1980 hamarkadan ezagutu zuen, hiru liga eta kopa bat irabazi baitzituen. Leif Eriksen zen entrenatzailea.

1990 hamarkada lehen eta bigarren mailan gora eta behera eginaz pasa zuen eta XXI mendean errekuperatu eta titulu batzuk eskuratu ditu, Liga bat eta bi kopa.

## Palmaresa 
### Norvegian: 9 
* Liga (5): 1965, 1981, 1983, 1984, 2005.
* Kopa (4): 1980, 1997, 2002, 2008.

## Kanpo estekak 
*  webgunea
Itaipuko presa

**Itaipuko presa** (, , ) urtegi hidroelektrikoa da, Paraná ibaian dagoena, Paraguai eta Brasilen arteko mugan. Eraikuntza 1971an hasi zen, eta lehenbiziko turbina 1984an jarri zen ibiltzen. Munduko bigarren zentral hidroelektrikorik handiena da, Hiru Arroiletako presaren ondoren, urteko ekoipenari dagokionez: 87.8TWh 2014an eta 98.6TWh 2013an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala Itaipu.gov.py
RWD Molenbeek

**Racing White Daring Molenbeek** Belgikako futbol taldea zen, Brusela hiriburukoa. Belgikako Liga bat irabazi zuen. 2003an desegin zen.

## Historia 
1895an sortu zen *Daring Club de Bruxelles* izenarekin, Belgikako bigarren talde zaharrena izan zen. Belgikako bost liga irabazi zituen Bigarren Mundu Gerraren aurretik.

Bestalde 1909an sortu zen *White Star Club de Bruxelles* eta 1963an *Racing de Bruxelles* taldearekin bat egin zuen. 1969an Racing White Star taldeak Kopako finala jokatu zuen eta hurrengo urtean Daring-ek. Azkenik 1973an bi taldeak bateratu ziren talde indartsua osatu asmotan, hortik gaur egungo izena.

1975ean Belgikako Liga irabazi zuen eta Europa mailan lorturiko emaitzarik onena 1977ko UEFA Kopako final erdiak izan ziren, baina Bilboko Athletic-ek kanporatu zuen kanpoko golaren balioarengatik.

2002-03an diru arazoen ondorioz taldea desagertu egin zen eta K.F.C. Strombeek-en lizentzia hartuz FC Molenbeeek izenarekin birsortu zen.

## Palmaresa 
### Belgikan: 2 
* Belgikako Liga (6):
** Daring (5): 1912, 1914, 1921, 1936, 1937
** RWD Molenbeek (1): 1975.
* Belgikako Kopa:
** Txapelduna (1): 1935 (Daring)
** Finalista (2): 1969, 1970

### Nazioartean: 0 
* UEFA Kopa (0): final erdiak 1977an.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Molenbeek taldeak partida hauek jokatu ditu euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
KF Vllaznia Shkodër

**KS Vllaznia Shkodër** (izen osoa ) Albaniako futbol taldea da, Shkodër hirikoa. Albaniako 9 Liga eta 6 Kopa irabazi ditu.

## Palmaresa 
### Albanian: 17 
* Albaniako Liga (9): 1940*, 1945, 1946, 1972, 1974, 1978, 1983, 1992, 1998, 2001.
** 1940koa ez da ofiziala
* Albaniako Kopa (8): 1965, 1972, 1979, 1981, 1987, 2008, 2021, 2022.
* Albaniako Superkopa (2): 1998, 2001.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ez-ofiziala
PFC Litex Lovech

**PFC Litex Lovech** (bulgarieraz *ПФК Литекс Ловеч*, "Litex Lovech Futbol Klub Profesionala"), Bulgariako futbol taldea da, Lovech hirikoa. Bulgariako lau Liga eta lau Kopa irabazi ditu.

## Historia 
Taldea 1921 urtean sortu zen eta hainbat izen izan ditu historian zehar, *Hisarya*, *Karpachev*, *Osam*... 1990an LEX konpainiak babestu eta *LEX FC* bihurtu zen. Bultzada honekin 1994an lehen mailan debuta egitea lortu zuen. Urtebete egin bazuen ere berehala itzuli zen eta 1998 eta 1999ko ligak irabazi zituen. XXI mendean talde arrakastatsua izan da.

2015eko abenduaren 16an mailaz jeitsiarazi zuten eta jokaturiko partiden emaitzak bertan behera gelditu ziren.

## Palmaresa 
### Bulgarian: 9 
* Liga (4): 1998, 1999, 2010, 2011.
* Kopa (4): 2001, 2004, 2008, 2009.
* Bulgariako Superkopa (1): 2010.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Jean Rene Etxegarai

**Jean Rene Etxegarai** (Jean-René Etchegaray) (Beskoitze, Lapurdi, 1952ko martxoaren 6a) abokatua eta politikaria da. 2017ko urtarrilaren 23tik Euskal Hirigune Elkargoaren lehendakaria da. 2026ko martxoko udal hauteskundeetan Baionako auzapez hautatu zuten.

## Bizitza 
### Politika 
Beskoitzeko alkate-ordea izan zen eta hautagai independente gisa aurkeztu zen Bastidatik 1985eko hauteskunde kantonaletan.

*Union des Démocrates pour la République-*ko kidea (Frantziar Demokraziaren aldeko Batasuna) izan zen, 2012an *Union des démocrates et indépendants* (Demokraten eta Independenteen Batasuna) alderdi zentristako kide bihurtu zen arte. 2022an Emmanuel Macron frantziar presidentearen Renaissance alderdian sartu zen.

Baionako alkate-ordea izan da 1995 eta 2014 bitartean eta 2014ko hauteskundeen ondorioz, Baionako auzapez bilakatu zen. 2026ko martxoko udal hauteskundeetan, berriro ere, Baionako auzapez hautatu zuten. lehendakari izendatu zuten (''Communauté d'agglomération du Pays basque, CAPB'', frantsesez). Euskal Hirigune Elkargoa Ipar Euskal Herri osoa hartzen duen hirigune elkargoa da, Eskiula eta Jeztaze salbuespen, egituraketa administratibo bateratua lortzeko eratutako erakundea. Erakunde horrek izaera administratiboa berria du, Elkargoaren barneko udalerriei eskumen gehiago emanez.

Jean Rene Etxegarai lehendakariak, gainera, etorkizunean eskumen gehiago eduki ahal dituztela eta departamendu propio bat lortu ahal dutela esan zuen, Ipar Euskal Herriak askotan eskatu duena.

Horrela, Euskal Herriko egitura administratiboa indartu da:
* Euskal Autonomia Erkidegoa: lehendakaria, Imanol Pradales
* Nafarroako Foru Komunitatea: lehendakaria, María Chivite
* Euskal Hirigune Elkargoa: lehendakaria, Jean Rene Etxegarai

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bakegileak

## Kanpo estekak
Objektu zuzen

**Objektu zuzena** funtzio sintaktiko bat da, izen-sintagma edo mendeko perpaus batek betetzen duena eta aditz iragankor baten esanahia zehaztea helburu duena, *Zer?* edo *Nor?* galderei erantzunez (baina ez *Zer gertatu da?* edo *Nor etorri da?* modukoei —bi horien modukoetan galdetzaileak subjektuak direlako—, *Zer ikusi du / dio horrek?* edo *Nor ikusi du horrek?* modukoei baizik).

Zenbait hizkuntzak funtzio hori akusatiboaz agertzen dute; aldiz, euskaraz, *Nor* kasuaz ematen da, esaldi iragangaitzetako subjektua bezala, bereizketa *Nor* eta *Nork* subjektuetan egiten baita. Adibidez:

* alemanez: ***Der Hund** ist klein* (**Txakurra** txikia da). *Ich habe **den Hund** gesehen* (**Txakurra** ikusi dut).

* latinez: ***Canis** parvus est* (**Txakurra** txikia da). ***Canem** vidi* (**Txakurra** ikusi dut).

Lehen esaldietako *Der Hund* eta *Canis* izen sintagmetako artikulua (*Der*) eta izena (*Canis*) nominatiboan daude, subjektuak direlako; bigarren esaldietan, akusatiboan: alemanezko izen horrek forma bera mantentzen duen arren, harekin doan artikulu maskulinoa *den* bilakatu da akusatiboan; latinez —hizkuntza hartan, ez dago artikulurik, ordea—, *Canem* izan behar du, objektu zuzena delako. Esan bezala, euskaraz ez da bereizketa hori egiten, bai esaldi iragangaitzeko subjektua, bai objeku zuzena, biak ere *Nor* kasuan ematen direlako: hori dela eta, kasu guztietan *Txakurra* hitza erabiltzen baita, *Nor* eta *Nork* subjektuak egoteak funtzioa bereizten baitu. Alegia, (Inork) ***Txakurrak** ikusi ditu* vs ***Txakurrak** (gauza horiek) ikusi ditu* esaldietan, bereizketa hau dago:

* lehen esaldian, ***Txakurrak*** izena *Nor* plurala da eta testuinguruak ikusleren bat dagoela ongi zehazten badu, inork [subjektuak] zenbait txakur [objektu zuzena] ikusi dituela ulertzen da;
* baina bigarren esaldiko testuinguruan, ***Txakurrak*** izena *Nork* dela ulertzen bada, txakur batek [subjektua] zenbait gauza [objektu zuzena] ikusi dituela ematen da aditzera.

## Kanpo estekak
Nor (argipena)

**Nor** hitzak adiera zenbait ditu:
* Hizkuntzalaritzan, **nor osagaia** edo objektu zuzena; edo beste modu batean esanda, **Nor kasua** edo kasu absolutiboa.
* Logikan, **NOR lokailu** logikoa edo EZ-EDO ate logikoa;
* **NOR**, Norvegia herrialdearen kodea edo laburtzapena.
* **NOR** ikerketa taldea, komunikazioaren alorreko ikertegia Euskal Herriko Unibertsitatean.
Barne erresistentzia

Zirkuitu elektriko lineala den edozein tentsio iturri edo korronte iturri, Théveninen teoremaren arabera, tentsio iturri bat eta berarekin seriean konektatutako inpedantzia baten baliokidea da. Inpedantzia honi iturriaren **barne erresistentzia** deitzen zaio. Iturriak korronte elektrikoa ematen duenean, irteeran neurtzen den tentsioa karga gabeko egoerako tentsioa baino txikiagoa da; diferentzia barne erresistentziak sortutako tentsio-jauskera da. Barne erresistentziaren kontzeptua mota guztietako iturri elektrikoekin erabili daiteke, eta erabilgarria da zirkuitu elektriko mota asko analizatzeko.

## Bateriak 
Bateria elektriko baten eredua tentsio iturri bat eta berarekin seriean konektatutako erresistentzia batekin egin daiteke. Praktikan, bateria baten barne erresistentzia beraren tamaina, propietate kimiko, adina, tenperatura eta deskargako korrontearen araberakoa da. Barne erresistentziak osagai elektroniko bat dauka materialeen erresistibitateagatik; eta osagai ioniko bat faktore elektrokimikoegatik: elektrolitoen eroankortasun, ioien mugikortasun eta elektrodoen gainazaleko azaleragatik. Barne erresistentzia tenperaturarekin aldatzen da.

Bateria baten barne erresistentzia beraren zirkuitu irekiko *V*NL tentsioa, kargaren *V*FL tentsioa eta kargaren *R*L erresistentziaren bitartez kalkulatu daiteke:

 R_{\text{int}} = \left({\frac{ V_{\text{NL}} } { V_{\text{FL}} }  - 1 } \right) { R_{\text{L}} }   

## Ikus, gainera 
* Théveninen teorema
* Nortonen teorema

## Kanpo estekak 
* {en} Battery internal resistance (Energizer. Technical Bulletin)
Bihurkari (argipena)

**Bihurkari** hitzak adiera zenbait ditu:
* matematikan, erlazio bihurkaria, erlazio bitar mota bat, eta itxitura bihurkaria;
* hizkuntzalaritzan, aditz bihurkaria.
2022ko Neguko Olinpiar Jokoak

**Neguko 2022ko Olinpiar Jokoak** (; ) gertakari honen XXIV. edizioa izan zen. Txinako hiriburu den Beijingen egin zituzten  jokoak, 2022ko otsailaren 2tik otsailaren 20ra arte. Beijing, 2008ko Udako Olinpiar Jokoak antolatu izanik, Udako zein Neguko Olinpiar jokoak antolatu dituen munduko lehen hiria bilakatu zen.

## Hautaketa 
Beijing 2015eko uztailaren 31an aukeratu zuten egoitza bezala Kuala Lumpurren egin zuten kongresu batean. Txinarentzat lehen neguko jokoak izan ziren. Hala ere, 2008ko Udako Olinpiar Jokoak antolatu zituen, hain zuzen ere Beijingen bertan.

## Kirolak 
109 domina-ekitaldi burutu ziren 15 kiroletan.

## Egoitzak 
eskuinera|thumb|300px|Guneen kokapena.
Bost izotz kirol Beijingo hirigunean burutuko dira, 2008ko udako jokoetan erabilitako azpiegiturak berrerabiliz. Snowboarding "big air" ekitaldia ere hiriko Shijingshan barrutian egingo da. Luge, bobsleigh eta alpetar eski ekitaldiak Xiaohaituo mendialdean egingo dira, Yanqing konderrian, Beijing erdialdetik 90 kilometrotara. Gainontzeko eski ekitaldiak Taizicheng inguruan egingo dira Zhangjiakou-n, Beijing erdialdetik 220 kilometrotara.

### Beijingo gunea 
Beijingo parke olinpikoa:
* Beijingo Nazio Ur-Zentroa: curlinga
* Beijingo Nazio Estadio Estalia: izotz hockeya
* Beijingo Nazio Estadioa: irikiera eta itxiera ekitaldiak
* Abiadura Patinajeko Obalo Nazionala: abiadura-patinajea
Banakako egoitzak:
* Hiriburuko Estadio Estalia: patinaje artistikoa, pista motzeko abiadura-patinajea
* Wukesong Estadioa: izotz hockeya
* Shijingshan barrutia: snowboarding-a (big air)

### Yanqingo gunea 
* Xiaohaituo Alpetar Eski Gunea: alpetar eskia
* Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge Bidea: bobsleigha, luge-a eta skeletona

### Zhangjiakouko gunea 
* Kuyangshu Biatloi Gunea – iraupen-eskia, konbinatu nordikoa
* Kuyangshu Eski-jauzi Gunea – eski-jauzia, konbinatu nordikoa
* Hualindong eski-estazioa – biatloia
* Genting eski-estazioa – snowboarding-a (slopestyle, halfpipe), akrobazioazko eskia
* Taiwu eski-estazioa – snowboarding-a (krosa), akrobaziazko eskia
* Wanlong eski-estazioa – snowboarding-a (slalom paraleloa)

## Dominak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Anpoila

thumb|300px
**Anpoila** bereziki sendagaiak eta gai kosmetikoak, bereziki isurkariak, hermetikoki gordetzeko erabiltzen den beirazko ontzi txikia da. Substantzia hartzeko ontzia mutur batetik edo bietatik puskatzen da eskuarki. Anpoila izena bonbillaren eta antzekoen kanpoko estalkia izendatzeko ere erabiltzen da.

## Kanpo estekak
Aditz bihurkari

Gramatikan, **aditz bihurkariak** objektu zuzen edo *nor* osagaia eta subjektua berdinak dituzten aditzak eta haien formak dira; adibidez, *neure burua garbitzen dut*, non *ni* edo *neure burua* subjektua eta objektu zuzena diren aldi berean. Hizkuntza batzuetan aditz bihurkariak forma pronominalak baliatuz eratzen dira (adibidez, gaztelaniaz *me lavo*).

## Kanpo estekak
Westhoek

thumb|300px|Belgika eta Frantziaren arteko muga linguistikoa

**Westhoek** (''Vest'huk* ahoskatuta), *mendebaldeko izkina* nederlanderaz, Frantziako ipar-mendebaldean dagoen lurraldea da, jatorrizko hizkuntza nederlandera duena. Nord departamenduan dago, Nord-Pas-de-Calais eskualdean. Flandriaren zati historikoa da, Frantziak XVII. mendean bereganatu zuena. Dunkerque (*Duin*, duna eta *kerke*, eliza) da hiri nagusia.

Zentzu zabalean, Westhoek Flandriako eskualde bat da, Frantzia eta Belgikako lurraldeak hartzen dituena (mugaz gaindiko eskualdea). Artikulu honetan Frantziako lurretan dagoen eta flandestar kultura duen lurraldeaz bakarrik jardungo dugu.

## Geografia 
Belgikako Flandriarekin egiten du muga iparraldetik, eta Lys eta Aa ibaiekin ekialde eta hegoaldetik, hurrenez hurren. 1900 km karratuetako azalera du, eta 350.000 biztanle inguru. Dunkerque (91.000 biztanle) eta Hazebrouck (20.000 biztanle) dira hiri nagusiak.

Paisaia guztiz laua da, eta mendixkarik altuena ez da 200 metroetara iristen.

## Hizkuntza eta kultura 
Lurralde horren biztanleriaren %18 inguruk (60.000 lagun) oraindik ere flandrieraz hitz egiten du.  Hala ere, hiztun gehienak oso zaharrak dira (1984an egindako inkesta baten arabera, aiton-amonen %38ak flandrieraz hitz egiten du, baina gurasoen %25ak eta gazteen %2ak besterik ez) . Hizkuntza horren hiztun-kopurua asko jaitsi da azken ehun urteetan: 1930ean herritarren %60 hizkuntza horretan hitz egiten baitzuen.

Belgikako flamenkoek aspalditik batu zuten haien hizkuntza idatzia nederlanderarekin. Frantziako flamenkoek, aldiz, haien dialektoari eutsi zioten eta ez zuten flandriera batua garatu. Dialektismo horren ondorioz Westhoeken biztanle gehienak ez dira inoiz jatorrizko hizkuntzan alfabetatu, eta horrek iparraldeko etniakideengandik aldendu ditu.

1882an agintari frantziarrek frantsesa ez den hizkuntza oro eskolan debekatu zutenetik, flandesera urte askotan desagertu zen irakaskuntzatik. XX. mendeko 90eko hamarkadan flandesera hasi zen Westhoekeko eskoletan sartzen, ikasgai gisa eta zenbait eskoletan bakarrik. 2003an aukerako ikasgai gisa 18 ikastetxeetan irakasten zen bertako hizkuntza (12 ikastetxe publikotan eta 6 ikastetxe pribatutan) *Tegaere Toegaen'' elkarteak bultzatu zuen hizkuntzaren aldeko borroka hezkuntza mailan. Urte hartan 1.200 ikasle inguru zeuden Westhoeken nederlandera ikasten, ikasle guztien %4, alegia. Horietatik 700 inguru eskoletan eta 500 kolegioetan. 

Komitee Voor Frans-Vlaanderen (KFV, Frantses Flandriarren Batzordea) erakundeak flandestar kulturaren aldeko ekitaldiak antolatzen ditu eskualdean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katixa Dolhare-Zaldunbide

**Katixa Dolhare-Zaldunbide** (Ezpeleta, Lapurdi, 1982 - ) literaturan agregatua eta doktorea. 2014. urtean bere lehen eleberria plazaratu zuen, *Biribilgune* izenburukoa.

Literaturan aditua da eta Bordeleko Montaigne Unibertsitatean irakasle dihardu. Ikerketa lanetan ere ari da, literatura arloan. Nafarroa Behereko hainbat eskola eta institututan irakasle izan da. Gazteluma beka eskuratuta, *Biribilgune* lehen eleberria argitaratu zuen 2014an. Arazo sozialak hizpide ditu polizia-trama honek, hala nola, immigrazioa, islamismoa, Frantziako laikotasuna...

Hainbat artikulu idatzi ditu komunikabideetan (Berria, Argia...).

2019an, Euskal Kultur Erakundeko lehendakaria bilakatu zen.

## Liburuak 
### Eleberrigintza 
* *Biribilgune* (Elkar, 2014, )

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1996ko Munduko Alpetar Eski Txapelketa

**XXXIII. Munduko Alpetar Eski Txapelketa** Sierra Nevadako Monachil (Espainia) herrian ospatu zen, 1996ko otsailaren 12a eta 25a bitartean, Nazioarteko Eski Federazioak (NEF) eta Espainiako Eski Federazioak antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Domina zerrenda 
## Kanpo estekak
Ana Herrera

**Ana Herrera Isasi** (Iruñea, 1966) nafar kazetari eta politikaria da. Nafarroako Unibertsitatean Komunikazioan lizentziatua da eta Bartzelonako Unibertsitatean Kudeaketa eta Kultura Politiketan postgraduatua.

Lanean enpresa pribatuan hasi zen, erredaktore gisa "Navarra Hoy" egunkarian. Gero Nafarroako Gobernuko Kultura Saileko teknikari bilakatu zen.

2015eko uztailaren 23an Geroa Bai alderdiak proposatuta Nafarroako Gobernuko Kultura, Kirola eta Gazteriako sailburua izendatua izan zen.

## Erreferentziak
1999ko Munduko Alpetar Eski Txapelketa

**XXXV. Munduko Alpetar Eski Txapelketa** Mendi Harritsuetako Vail (Colorado, AEB) herrian ospatu zen, 1999ko otsailaren 2a eta 14a bitartean, Nazioarteko Eski Federazioak (NEF) eta AEBetako Eski Federazioak antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Domina zerrenda 
## Kanpo estekak
Jose Luis Mendoza

**Jose Luis Mendoza Peña** (Cárcar, 1954ko ekainaren 20a) Donostia eta Iruñeko OHOko Unibertsitate Eskolan Lehen Hezkuntzako irakasle gisa lizentziatu zen. Nafarroako Unibertsitatean Eliz Zientzietan lizentziatua da eta UNEDen Filologia Erromanikoan.

Euskara Kultur Elkargoaren sortzailea da eta 1998-2005 artean baita erakunde honetako lehendakaria ere. 2004ean Espainiako Senatuan Nafarroa Bai alderdiko senataria izan zen, ondoren Geroa Baiko sortzaileetako bat izan zen.

2015eko uztailaren 23an Geroa Bai alderdiak proposatuta Nafarroako Gobernuko Hezkuntza sailburua izendatua izan zen.
Biribilgune (errepidea)

thumb|300px
**Biribilgunea** eraztun formako bidegurutze bat da, bertara doazen bideak bat egin eta horietako batetik beste edozein hartzea ahalbidetzen duena. Bidegurutzearen erdian biribilgune bat dago eta hortik datorkio izena. Horren helburua istripuak saihestea da, bertaratzen dire gidariek biribilgunearen barruan dauden ibilgailuei bakarrik so egin behar dietelako, beste bidegurutzeetan ez bezala non gidariak batera eta bestera begira egon behar izaten diren.

## Kanpo estekak
Optoelektronika

**Optoelektronika** argia sortu, detektatu eta kontrolatzen dituzten gailu elektronikoak aztertu eta erabiltzen dituen elektronikako adarra da. Testuinguru honetan *argi* terminoak argi ikusgaiaz gain sarritan gamma izpiak, X izpiak, ultramoreak eta infragorriak barneratzen ditu. Gailu optoelektronikoak elektriko-optiko edo optiko-elektriko transduktoreak dira, edo gailu hauek erabiltzen dituzten instrumentuak.

Askotan sinonimo bezala elektrooptika terminoa erabiltzen bada ere, azken hau fisikako adar zabalago bat da, eremu elektriko eta argiaren harteko elkarrekintza guztiak aztertzen dituena, gailu elektroniko baten parte izan ala ez.

## Kanpo estekak
Heidenheim (barrutia)

**Heidenheim**, Baden-Württemberg-eko ekialdean, Alemanian, dagoen barrutia (*Kreis*) da. Mugakide dituen beste barrutiak hauek dira : Ostalbkreis, Dillingen, Günzburg, Alb-Donau eta Göppingen.

## Hiriak eta udalerriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Annonaceae

**Annonaceae** landare loredunen familia bat da. 106 generotan banaturiko 2106 espezie izanik, Magnoliales ordenako familiarik zabalena da.

## Generoak 
* *Alphonsea*
* *Ambavia*
* *Anaxagorea*
* *Ancana*
* *Annickia*
* *Annona*
* *Anomianthus*
* *Anonidium*
* *Artabotrys*
* *Asimina*
* *Asteranthe*
* *Balonga*
* *Bocagea*
* *Bocageopsis*
* *Boutiquea*
* *Cananga*
* *Cardiopetalum*
* *Cleistochlamys*
* *Cleistopholis*
* *Craibella*
* *Cremastosperma*
* *Cyathocalyx*
* *Cyathostemma*
* *Cymbopetalum*
* *Dasoclema*
* *Dasymaschalon*
* *Deeringothamnus*
* *Dendrokingstonia*
* *Dennettia*
* *Desmopsis*
* *Desmos*
* *Diclinanona*
* *Dielsiothamnus*
* *Disepalum*
* *Duckeanthus*
* *Duguetia*
* *Ellipeia*
* *Ellipeiopsis*
* *Enicosanthum*
* *Ephedranthus*
* *Exellia*
* *Fissistigma*
* *Fitzalania*
* *Friesodielsia*
* *Froesiodendron*
* *Fusaea*
* *Gilbertiella*
* *Goniothalamus*
* *Greenwayodendron*
* *Guamia*
* *Guatteria*
* *Guatteriella*
* *Guatteriopsis*
* *Haplostichanthus*
* *Heteropetalum*
* *Hexalobus*
* *Hornschuchia*
* *Isolona*
* *Letestudoxa*
* *Lettowianthus*
* *Malmea*
* *Marsypopetalum*
* *Meiocarpidium*
* *Meiogyne*
* *Melodorum*
* *Mezzettia*
* *Mezzettiopsis*
* *Miliusa*
* *Mischogyne*
* *Mitrella*
* *Mitrephora*
* *Mkilua*
* *Monanthotaxis*
* *Monocarpia*
* *Monocyclanthus*
* *Monodora*
* *Mosannona*
* *Neostenanthera*
* *Neo-uvaria*
* *Onychopetalum*
* *Ophrypetalum*
* *Oreomitra*
* *Orophea*
* *Oxandra*
* *Pachypodanthium*
* *Papualthia*
* *Petalolophus*
* *Phaeanthus*
* *Phoenicanthus*
* *Piptostigma*
* *Platymitra*
* *Polyalthia*
* *Polyceratocarpus*
* *Popowia*
* *Porcelia*
* *Pseudartabotrys*
* *Pseudephedranthus*
* *Pseudoxandra*
* *Pseuduvaria*
* *Pyramidanthe*
* *Raimondia*
* *Reedrollinsia*
* *Richella*
* *Rollinia*
* *Ruizodendron*
* *Sageraea*
* *Sanrafaelia*
* *Sapranthus*
* *Schefferomitra*
* *Sirdavidia*
* *Stelechocarpus*
* *Stenanona*
* *Tetrameranthus*
* *Toussaintia*
* *Trigynaea*
* *Trivalvaria*
* *Unonopsis*
* *Uvaria*
* *Uvariastrum*
* *Uvariodendron*
* *Uvariopsis*
* *Xylopia*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
On the Town (filma)

**On the Town** (euskaraz *Hirian* edota *Egunpasa New Yorken*) 1949ko Gene Kelly eta Stanley Donen estatubatuar zinema zuzendariek zuzendutako musikal filma bat da. Adolph Green eta Betty Comden gidoigileen izen berdineko *On the Town* musikalan oinarritua dago.

1949ko Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Saria (Egokitzapena, Roger Edens eta Lennie Hayton) irabazi zuen.

Film honetako eszenarik ospetsuena zalantzarik gabe hiru gizonezko protagonistak New York hiriko kaleetan barna *New York, New York* doinua abesten dutenekoa da, denborarekin filma beraren ikur ahaztezina bilakatuz.

## Argumentua 
Bizipozez beteriko AEBko Itsas Armadako hiru marinel gazteek (Gene Kelly, Frank Sinatra eta Jules Munshin) New York hirian jaiegun alai, musikal eta erromantiko bat igaroko dute, tartean neskatan egin eta euren neskalagunak ezagutuz (Vera-Ellen, Betty Garrett eta Ann Miller).

## Aktoreak 
* Gene Kelly: Gabey
* Frank Sinatra: Chip
* Jules Munshin: Ozzie
* Ann Miller: Claire Huddesen
* Betty Garrett: Brunhilde "Hildy" Esterhazy
* Vera-Ellen: Ivy Smith
* Florence Bates: Madame Dilyovska
* Alice Pearce: Lucy Schmeeler
* George Meader: Irakaslea
* Hans Conried: François (zerbitzariburua)

## Kanpo estekak 
* *On the Town* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *On the Town* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Fernando Domínguez

**Fernando Domínguez Cunchillos** (Gallur, Aragoi, 1953ko ekainaren 10a) mediku eta politikaria da. Zaragozako Unibertsitatean Medikuntzan lizentziatua da, eta Kirurgia Orokorra eta Liseriketa Aparatuan espezializatua. Madrilgo Complutense Unibertsitatean Medikuntzan eta Kirurgian doktoratu zen.

2015eko uztailaren 23an Geroa Bai alderdiak proposatuta Nafarroako Gobernuko Osasun sailburua izendatua izan zen.

## Erreferentziak
Rhizophoraceae

**Rhizophoraceae** landare loredunen familia bat da, barnean 149 espezie dituena.

Belarkarak edo zurezkoak dira eta zurtoin kiribilduak, hosto distiko eta palmatinerbioak, lore txikiak, eta sarritan, erraboila mamitsuak dituzte.

## Kanpo estekak
Heidenheim an der Brenz

**Heidenheim an der Brenz** (laburrean: Heidenheim) Baden-Württembergeko hiria da, Alemaniako hegoaldean. Bavariako mugaren ondoan dago, Aalenetik 17 kilometrora hegoalderantz eta Ulmetik 33 kilometrora iparralderantz. Izen bereko distrituko hiriburua da.

## Demografia 
## Kanpo estekak
MyHeritage

thumb|450px|
**MyHeritage** webgune bat da. Familia historia gordetzeko, ezagutzeko, deskubritzeko eta partekatzeko helburuarekin jaio zen. Bere erabiltzaileek mugikorren bitartez, software plataformen bitartez edo online ikusi ahal dituzte web orri honek mundu osoan eskaintzen dituen gauzak. Erabiltzaileek beren familiako arbasoen zuhaitz genealogikoa bilatu ahal dute, hainbeste datu historiko eta baita ere antzinako milaka milioi argazki eta bideoak aurkituko dituzte. Baita ere aspaldiko senideren batekin kontaktatzeko aukera ematen du.

2003an sortu zuen Gilad Japhetek, Tel Avivetik hurbil bizi zenean, Israelen. Gaur egun 42 hizkuntzetan dago, 80 milioi erabiltzaile ditu, eta 28 milioi sendien zuhaitz genealogikoak ditu. 2015ean, hilero 5.5 milioi bisita baino gehiago izan zituen.

## Kanpo estekak 
* MyHeritage
* Blog
* Facebook
* Twitter
Alde Zaharra (Azpeitia)

**Azpeitiko Alde Zaharra** Gipuzkoako Azpeitia udalerriaren herrigunea edo alde zaharra da.

## Ondarea 
* Altuna etxea
* Antxieta jauregia
* Azpeitiko udaletxea
* Basozabal jauregia
* Elizkaleko etxea
* Enparan dorretxea
* Plaza Nagusia
* San Sebastian Soreasukoa eliza
* Zubi Zaharra

## Kanpo estekak
Bitor Lekunberri

**Bitor Lekunberri Arana**, ***Otxabiña*** ezizenaz ezaguna (Eibar, 1913ko martxoaren 25a - *ibidem*, 2005eko irailaren 28a) miliziano komunista Gerra Zibilean, gerrillari, militante antifrankista, PCEko militantea eta CCOO sindikatuko partaidea izan zen.

1936ko altxamendua izan zenean, bera soldadutzatik itzuli berri zegoen eta konpainia bat gertatzeko agindua eman zioten. Gerra hasi eta Tolosa-Irun-Donostia inguruan egon ziren pare bat astean. Han egin zuten teniente. Frontea Deba Arrora mugitu zenean, beraiek ere Eibarrera joan ziren. Orduan antolatu zen Amuategi Batailoia. Bitor Santanderren hartu zuten preso, baina ihes egin eta Legioan sartu zen, frentera heldu eta alde egiteko asmoarekin.

Gerra amaitu zenean, Frantzian erbesteratu zen, non Erresistentzian hartu zuen parte. 1944an, 11 laguneko talde baten partaide gisa pasatu zen Otxabiña berriz Hegoaldera. Hala ere, nonbait delazio bat izan zen, eta talde guztia erori zen. Otxabiñaren gaineko agintaria, Barroso Segovia teniente koronel komunista, fusilatu egin zuten. Otxabiñak 20 urte baino gehiago egin zituen espetxean.

PCEko militante historikoa, Euskadiko Partidu Komunista eta Euskadiko Langile Komisioak elkarteen sorreran parte hartu zuen. Ezker Batua-Berdeak alderdiko kidea ere izan zen.

## Erreferentziak
Phaseolus

***Phaseolus*** Fabaceae familiako landare generoa da, 70 espezie inguru dituena. Espezie guztiek Amerikan, batez ere Mexikon, jatorria dute.

## Espezieak 
* *Phaseolus acutifolius*
* *Phaseolus amblyosepalus*
* *Phaseolus angustissimus* A. Gray
* *Phaseolus anisotrichos*
* *Phaseolus augustii*
* *Phaseolus brevicalyx*
* *Phaseolus chacoensis*
* *Phaseolus cibellii*
* *Phaseolus coccineus* - babarrun loregorria
* *Phaseolus filiformis*
* *Phaseolus galactoides*
* *Phaseolus glabellus*
* *Phaseolus grayanus*
* *Phaseolus harmsianus*
* *Phaseolus leucanthus*
* *Phaseolus lunatus* - Limako babarrun
* *Phaseolus maculatus*
* *Phaseolus massaiensis*
* *Phaseolus micranthus*
* *Phaseolus microcarpus*
* *Phaseolus nelsonii*
* *Phaseolus oaxacanus*
* *Phaseolus pachyrrhizoides*
* *Phaseolus parvulus*
* *Phaseolus pedicellatus*
* *Phaseolus plagiocylix*
* *Phaseolus pluriflorus*
* *Phaseolus polymorphus*
* *Phaseolus polystachios*
* *Phaseolus ritensis*
* *Phaseolus rimbachii*
* *Phaseolus sonorensis*
* *Phaseolus tuerckheimii*
* *Phaseolus vulcanicus*
* *Phaseolus vulgaris* - Leka
* *Phaseolus xanthotrichus*

## Kanpo estekak
Santa Maria Navarrese

**Santa Maria Navarrese** () Sardiniako Baunei udalaren itsas ertzeko zonaldea da, Nuoroko probintzian. 1450 biztanle ditu eta, ekonomikoki, herrixka turistikoa da. Inguru honetan XI. mendean nafartarren presentzia nolabait dokumentatuta dago, kondairaren zein zenbait aurkikuntzaren bidez. Bertan, Santa Maria Nafarroakoaren eliza dago. Herria Gennargentu Parke Nazionalaren mugan dago.

## Monumentuak 
### Santa Maria di Navarra eliza 
#### Kondaira 
Mariaren Jasokundeari eskainitako eliz honen jatorria eta herriaren beraren izena Erdi Aroan dituzte haien sustraiak. Herriaren erdian kokatuta, mila urte dituzten olibondoez inguratuta, eliza Nafarroako erregearen alaba batek eraiki arazi egin zuen 1065. urte inguruan. Urte haietan erresuma kristauek, Genova zein Pisa, uhartearen arabiarren okupazioaren aurka borrokatzen ari ziren. Tradizioaren arabera printzesa hori bide desberdinetik heldu zen Ogliastra aldera: batzuek bahitua izan zela eta Sardinian askatua izan zela dioten bitartez, besteek itsas ontziaren ondoratzearen ondorioz inguru horretan hartu zuen babesa. Antza, bertakoek oso ondo jaso zuten eta nafarrak oso gustura sentitu zen inguru hartan. Historikoki, izen horren lehenengo erreferentziak XV. mendekoak dira.

#### Arkeologia 
Eliza XI. mendekoa da eta Bauneiko eraikuntza zaharrena da. 1959-1960 urtean eliza berreskuratzeko lanak egin ziren eta orduan jatorrizko eliza txikiago zela ikusi zuten. Jatorrizkoa 12 metro luzera zituen. Eliza zaharraren arkitektura ez zen ohikoa Sardinian: arku prerromanikoak zituen. Hori gutxi balitz, zilarrezko erlikia ontzi mozarabiarra gordetzen da; barruan gordetzen diren erlikiak ezin izan dira identifikatu.

### Dorre aragoiarra 
Arkeologia historikoaren beste eraikuntza hau askoz berriagoa da, XVII. mendekoa. Antza, piraten mugimenduak kontrolatzeko eraiki zen.

## Ekonomia 
### Turismoa 
Santa Maria Navarrenseko ekonomiak turismoan du haren oinarri nagusia. Bertako hondartzak oso ezagunak dira eta, handik iparraldera doan itsas ertzean oso hondartza basati ezagunak aurki daitezkeen, besteak beste: Cala Follò, Cala Goloritzè, Cala Luna, Ispùligi de Nie (Cala Mariolu) eta Cala Sisine. Haietara ailegatzeko bideak zailak dira eta askotan itsasotik bakarrik lortu daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fernando Alonso Abaden erreportaia Naiz.eus webgunean, 2022/10/05.
Vicia

***Vicia*** Fabaceae familiako genero bat da, barnean 140 espezie inguru dituena. Espezie kideek Europan, Ipar Amerikan, Hego Amerikan, Asian eta Afrikan jatorria dute.

## Espezieak 
* *Vicia americana*
* *Vicia amurensis* Oett. (= *V.&nbsp;japonica sensu auct non* A.Gray)
* *Vicia andicola* Kunth
* *Vicia articulata* Hornem.
* *Vicia bakeri* Ali (= *V.&nbsp;sylvatica* Benth.)
* *Vicia basaltica* Plitmann
* *Vicia benghalensis* L.
* *Vicia biennis* L.
* *Vicia bithynica* (L.) L.
* *Vicia bungei* Ohwi
* *Vicia canescens* Labill.
* *Vicia cappadocica* Boiss. & Balansa
* *Vicia caroliniana* Walter
* *Vicia cassubica* L.
* *Vicia cracca*
* *Vicia cuspidata* Boiss.
* *Vicia cusnae*
* *Vicia cypria* Unger & Kotschy
* *Vicia disperma* DC. (= *V. parviflora* Loisel.)
* *Vicia dumetorum* L.
* *Vicia ervilia*
* *Vicia esdraelonensis* Warb. & Eig
* *Vicia faba*
* *Vicia galeata* Boiss.
* *Vicia galilaea* Plitmann & Zohary
* *Vicia gigantea* Bunge
* *Vicia graminea* Sm.
* *Vicia grandiflora* Scop. (= *V.&nbsp;kitaibeliana*)
* *Vicia hassei* S.Watson
* *Vicia hirsuta*
* *Vicia hololasia* Woronow
* *Vicia hulensis* Plitmann
* *Vicia hybrida* L.
* *Vicia japonica* A.Gray
* *Vicia lathyroides*
* *Vicia lilacina* Ledeb.
* *Vicia linearifolia* Hook. & Arn. (= *V.&nbsp;parviflora* Hook. & Arn.)
* *Vicia loiseleurii* (M.Bieb.) Litv. (= *V.&nbsp;pubescens sensu auct. fl. Cauc.*)
* *Vicia lutea*
* *Vicia menziesii* Spreng.
* *Vicia minutiflora* F.G. Dietr.
* *Vicia monantha* Retz.
* *Vicia narbonensis* L. (= *V.&nbsp;serratifolia sensu auct. non* Jacq.)
* *Vicia nigricans*
** *Vicia nigricans* ssp. *gigantea* (= *V. gigantea* Hook.)
* *Vicia onobrychioides* L.
* *Vicia oroboides* Wulfen
* *Vicia orobus* DC.
* *Vicia palaestina* Boiss.
* *Vicia pannonica*
* *Vicia parviflora* Cav.
* *Vicia peregrina* L.
* *Vicia pisiformis* L.
* *Vicia pseudo-orobus* Fisch. & C. A. Mey.
* *Vicia pubescens* (DC.) Link
* *Vicia pyrenaica*
* *Vicia sativa*
* *Vicia sepium*
* *Vicia sericocarpa* Fenzl
* *Vicia serratifolia* Jacq.
* *Vicia sylvatica* L.
* *Vicia tenuifolia* Roth.
* *Vicia tetrasperma*
* *Vicia tsydenii* Malyschev
* *Vicia unijuga* A.Br.
* *Vicia villosa*
 

## Kanpo estekak
Baryonyx

***Baryonyx*** Saurischia ordenako dinosauroen genero bat da. Lehendabiziko aztarnak Dorkingeko buztinetan topatu zituzten, eta gero, Espainia iparraldean eta Portugalen ere. Barnean espezie bakarra ezagutzen dugu, *Baryonyx walkeri* izenekoa. Dinosauro iktiofago bakarrenetako bat izan zen.

## Kanpo estekak
Ezponda (argipena)

**Ezponda** hitzak adiera zenbait ditu:
* geologian, ezponda, arroka eta beste materialen metaketa inklinatua, bereziki malda handiko mendien oinetan;
* ingeniaritzan, ezponda, bi lur maila horizontalen artean eratzen den plano inklinatua;
* Ezponda, euskal abizena,
** Joanes Ezponda,
** Enrike Ezponda,
** Txomin Ezponda, bertsolaria,
** Xabier Etxeberria Ezponda.
2003ko Munduko Alpetar Eski Txapelketa

**XXXVII. Munduko Alpetar Eski Txapelketa** Alpeetako Saint-Moritz (Suitza) herrian ospatu zen, 2003ko otsailaren 2a eta 16a bitartean, Nazioarteko Eski Federazioak (NEF) eta Suitzako Eski Federazioak antolatuta.

## Emaitzak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Domina zerrenda 
## Kanpo estekak
Altuna etxea (Azpeitia)

**Altuna etxea** Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen eraikin bat da. Azpeitiko Alde Zaharrean dago, Plaza Nagusia eta Plaza Txikiaren artean, eta Azpeitiko udaletxearen alboan.

## Historia 
Altuna familiak XIV. mendean eraiki zuen. Familia horrek Urrestillan zuen haien oinetxea, eta beste etxe hau babestoki moduan sortu zuen, Azpeitiara joaten zirenean arropaz aldatzeko toki bat izateko (hortik "Jantzi etxea" izena zetorkion. Beste izen "Kalengoen" zen). XVII. mendean, Juan Pérez Altuna, alarguna, Katalina Gorostegirekin ezkondu zen eta etxe horretan bizitzera aldatu ziren; horrek etxea osatzeko beharra sortu zuen. Baina benetan haien semea, Antonio Altuna Gorostegi, jauregi itxura etxeari emango ziona izango zen. Antonio Altuna izan zen mudejar estiloa sartu zuena, esaterako, Antxieta jauregiaren estiloa imitatuz. Baita harlanduak sartu zituen fatxadan zein beste aldetan ere. Etxearen egitura biribiltzeko, 1680an, atearen buruan, Altuna etxearen harrizko armarria jarri zen. Armarri hori XIX. mendearen hasieran frantsesen beldurrez kendu egin zuten; dirudienez, frantsesek armarriak zituzten etxean botatzen zituztela zurrumurrua zabaldu zen eta hori izan armarria pikatzeko justifikazioa. 1720. urtean, bestetik, Altunatarren oinordekoa zen Manuel Altunak etxea utzi zuen eta, geroztik, alokatua izan zen. 1813an beheko aldean aldaketak egin ziren eta denda bat sortu zen. Halaber, albo batean balkoiak ireki ziren, horrela, jauregiaren oreka puskatuz.

Etxe honen ondoan herrian sartzeko lau ateetako bat zegoen. XIX. mendean atari hori bota egin zuten, egungo Plaza Nagusia sortzeko.

## Deskribapena 
Oso etxe berezia da: egurrezko habeak bistan ditu. Mudejar estiloko harrizko etxaurre ederra du herriko Frontoi Txiki aldera, mudejar estiloko etxaurrea Plaza Txikira. Dena dela, gaur egun ikus daiteke etxea ez da jatorrizkoa, ezen etxebizitzak egiteko bota zuten elementu batzuk mantenduz berria egiteko.
thumb|Fatxada mudejarren xehetasuna.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Roke Aldabaldetreku: Casas solares de Guipúzcoa. Gipuzkoako Aurrezki Kutxa, 1979. ISBN:84-7231-501-0.

## Ikus gainera 
* Altuna Portu etxea

## Kanpo estekak
Karlsruhe (barrutia)

**Karlsruhe** Alemaniako Baden-Württemberg estatuko ipar-mendebaldean dagoen landa barrutia da (*Landkreis*). Ondoan dituen beste barrutiak (iparraldetik hasita erlojuaren orratzen zentzuan) hauek dira: Rhein-Neckar, Heilbronn,
Enz, Calw, Rastatt, Germersheim, Rhein-Pfalz-Kreis eta Speyer hiri askearen barrutia. Karlsruheko hiri barrutiak (*Stadtkreis Karlsruhe*), Karlsruhe hiria bere barne hartzen duena, barrutiaren erdian kokatzen da eta bitan banatzen du landa barrutiaren iparraldea eta hegoaldea.

## Hiriak eta Herriak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garate anaiaren etxea

**Garate anaiaren etxea** edota **Errekarte baserria** Gipuzkoako Azpeitia udalerrian dagoen eraikin bat da. Loiolako Santutegitik hurbil dago, Aizpuru auzora doan bidearen hasieran.

Anaia Francisco Garate Aranguren jesuita dohatsua (Juan Pablo II.ak 1985an beatifikatua) bertan jaio zen 1857an. Gaur egun, bertan, Deustuko Unibertsitatean urte luzetan atezain izan zenaren oroimenez irekitako museo-santutegi txikia dago.

Eraikina ohiko baserri gipuzkoarra da. Behe solairuan sukaldea, ukuilua eta bodega txiki bat daude, bi logelarekin batera. Eraikina museo bilakatzean kapera txiki bat jarri zen garai bateko ukuiluan. Lehen solairuan jangela eta logela nagusiak daude, hauetako batean jaio zen Frantzisko Garate Anaia 1857an. Logela hauen aldamenean lastategia aurkitzen da, kanpotik ere irisgarria dena, bidearen altuera berdinera gelditzen baita. Lastategi honen azpian aurkitzen da ukuilua eta tranpa baten bitartez lotzen dira, lastoa animaliei bota ahal izateko.

1964ean Gipuzkoako kultura ondasun bezala izendatua izan zen.
erdian|thumb|320x320px|Garate Anaiaren Etxea

## Ikus gainera 
* Francisco Garate Aranguren

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Simon Pegg

**Simon Pegg** (Gloucestershire, 1970eko otsailaren 14a) zinema, antzerki eta telebistako ingeles aktore bat da.

### Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Simon Pegg aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Azerbaijandarrak

**Azerbaijandarrak** (, آذربایجانلیلار) batez ere Azerbaijango Errepublikan eta Irango Azerbaijanen bizi den eta turkiar hizkuntza duen talde etnikoa da. Gehienak Xii musulmanak dira eta ondare kultural zabala dute, irandar, turkiar eta kaukasiar elementuak nahasten dituztelarik. Azerbaijango Errepublikako talde etniko nagusia eta Irango bigarrena da.

1804-13 eta 1826-28 bitarteko Errusiarren eta Pertsiarren arteko gerren ondorioz, Irango Qajar dinastiak Kaukason zituen lurrak Errusiar Inperioari ematera derrigortu zitzaion, eta ordutik, gaur egun ezagutzen den muga finkatu zen. Estatuen arteko banaketa horren ondorioz, Azerbaijandarrak gaur egun bi estatuen artean bananduak daude: Iran eta Azerbaijan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bibliako Lurraldeen Museoa

**Bibliako Lurraldeen Museoa** (, ) Israelgo museo arkeologikoa da, Biblian agertzen den antzinako herrialde eta kulturei buruzkoa. Museo hau Jerusalemgo Givat Ram muinoan dago, Israelgo Museoaren ondoan.

## Kanpo estekak 
* Bibliako Lurraldeen Museoa
Ganimedes

**Ganimedes** izan daiteke:

* **Ganimedes**, greziar mitologian, jainkoen koparia.
* **Ganimedes**, Jupiterren satelitea.
* **1036 Ganymed**, asteroidea.
* **Ganimedes**, Kleopatraren eunukoa.
* **Ganimedes**, Marko Emilio Lepido (6-39) erromatar noblearen ezizena.
Israelgo Museoa

**Israelgo Museoa** (, ''Muze'on Yisrael'') Israelgo museo nazionala da. Jerusalemgo Givat Ram muinoan 1965ean eraikia, Bibliako Lurraldeen Museoa, Jerusalemgo Unibertsitate Hebrearra eta Knesset gertu ditu. Mendebaldeko Jerusalemen dago, Israelgo Estatuaren muga ezagutuen barruan.

Arte eta arkeologia lantzen ditu batez ere. Palestinako lurralde okupatuetan arpilatutako artelanak ere badaude bertan, hala nola Deir al-Balahko sarkofagoak, 1967an aurkituak Gazan Israelek lur hori konkistatu zuenean, eta dohaintza baten ondorioz iritsi zirenak, Moshe Dayan jeneral israeldarraren jabetza pribatukoak izan ondoren.  

## Galeria 

Image:Jerusalem Schrein des Buches BW 1.JPG|
Image:Jerusalem Modell BW 2.JPG|
Israel DSC08881 (9629644864).jpg|Deir al-Balahko sarkofago arpilatuak.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* Israel Museum website
Glazis (geomorfologia)

Geomorfologian, **glazisa** higadura jasaten duen eremu baten eta sedimentuen jalkitze-eremuen artean izaten den inklinazio txikiko (%10 baino gutxiago) eremua da.

Forma lauak izaten dira, beti ingurume menditsuez inguratuta. Ingurune menditsu horiek "jatorrizko iturri" dira eta bertatik igarotzen diren ur-emariek garraiatzen dituzten sedimentu horiek dira gerora bailaran glazis hori sortuko dutenak.

## Kanpo estekak
Carnotaurus

***Carnotaurus*** teropodo handiak dinosauro genero bat Hego Amerikan bizi ziren Kretazeo aldian, duela urte 72 eta milioi inguru 69,9 bitartekoa da. Espezie bakarra *Carnotaurus sastrei* da. Ondo kontserbatuta hezurdura bakar batetik ezaguna, Hegoaldeko best- ulertu teropodoak bat da. Hezurdura, 1984 aurkitu, Chubut Argentina probintziako agerian zen La Colonia Formazioaren arroka. Latin *carno* [carnis] ("haragia") eta *taurus* (" zezen") eratorritako, izenaren *Carnotaurus* esan nahi" haragi -elikadura zezena", bere zezen adar- aipamenak. *Carnotaurus* Abelisauridae du, teropodoak handi talde bat hegoaldeko Gondwana of mazizo batean predatorial nitxo handiak okupatu Kretazeoaren bukaeran zehar kidea eratorritako bat da. *Carnotaurus* -harreman filogenetikoak ezina da; bai *Majungasaurus* edo *Aucasaurus* hurbilago egon daiteke.

## Kanpo estekak
¡Ay, Carmela!

**¡Ay, Carmela!** () 1990ean Carlos Saura espainiar zinema zuzendariak egindako filma da. José Sanchis Sinisterrak 1986an idatzitako izen bereko antzezlanean oinarriturik dago. Hamairu Goya Sari lortu zituen.

## Argumentua 
Carmelak (Carmen Maura), Paulinok (Andrés Pajares) eta Gustavetek (Gabino Diego) Gerra Zibilean errepublikanoentzat lan egiten duten umorista-talde bat osatzen dute. Valentziara joatean, bidea nahastu eta altxatuek preso hartzen dituzte. Bizitza salbatzeko bere ikuskizuna aldatu behar izango dute.

## Aktoreak 
* Carmen Maura : Carmela
* Andrés Pajares : Paulino
* Gabino Diego : Gustavete
* Maurizio Di Razza : Ripamonte tenientea
* Edward Żentara : Poloniar ofiziala
* Miguel Rellán : Galdekatzailea
* Víctor Manuel Mendoza : Ofiziala

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Volver

***Volver*** () 2006an Pedro Almodóvarrek zuzendu zuen espainiar filma da.

## Sinopsia 
Raimunda Madrilen Paco senarrarekin eta 14 urteko Paula bere alabarekin bizi da. Haize zakarreko egun batean, Sole ahizparekin batera Mantxara itzuli dira, gurasoen hilobia ikustera. Bisita aprobetxatuko du.

## Aktoreak 
* Penélope Cruz: Raimunda
* Carmen Maura: Irene
* Yohana Cobo: Paula
* Blanca Portillo: Agustina
* Lola Dueñas: Soledad ("Sole")
* Chus Lampreave: Izeko Paula
* Antonio de la Torre: Paco
* María Isabel Díaz: Regina
* Carlos Blanco: Emilio
* Neus Sanz: Inés

## Kanpo estekak 
* IMDB webgunea
Martin Altzaga

**Martin Altzaga Olabarria** (Aramaio, 1755eko azaroaren 11 &ndash; Buenos Aires, Río de la Platako Probintzia Batuak, 1812ko uztailaren 6a) arabar merkatari eta politikaria izan zen. Buenos Airesen aberastu zen, oihalak, armak edota esklaboak salerosiz. Río de la Platako britainiar inbasioen aurkako borrokan nabarmendu zen.

## Lehenbiziko urteak 
Martin Altzaga Olabarria Aramaion jaio zen 1755eko azaroaren 11n. Oso gazterik joan zen Buenos Airesera Mateo Ramon Altzaga osabarekin, artean euskaraz besterik ez zekiela. Hamabi urterekin hasi zen lanean Gaspar Santa Coloma merkatari arabarrarekin, eta harekin jarraitu zuen 1777an bere enpresa sortu zuen arte. 

1780ko irailaren 13an, María Magdalena Carrerarekin ezkondu zen. Altzagak beltzen trafikoan murgilduta zeuden beste euskaldun batzuekin aritu zen lanean, besteak beste, Antonio Artechea gernikarrarekin lan egin zuen.

## Buenos Airesko defentsa 
[thumb|300px|right|[1806ko abuztuaren 12an Altzagaren eta Liniersen osteek eraso zuten Buenos Airesko gotorlekua, britainiarren esku zegoena.]]
1806ko ekainean, lehenbiziko britainiar inbasioa gertatu zelarik, Rafael de Sobremonte erregeordeak Córdobara bidali zuen erregeorderriko altxorra, eta bera ere hiri horretan babestu zen. Horiek horrela, Altzagak finantzatu zuen, beste merkatari aberats batzuekin batera, ingelesen aurkako erresistentzia. Hurrengo asteetan, 500 edo 600 lagun errekrutatu, armez hornitu eta prestatu zituen. Abuztuaren hasieran, tropa horiek bat egin zuten Montevideotik abiatutako Santiago de Liniersen armadarekin, eta hilaren 20an britainiarrek kapitulatu zuten.  

Matxinadak porrot egin ondoren, Liniersek deuseztatu zituen espainiarren batailoiak. Altzaga, altxamenduko beste buruzagiekin batera, Carmen de Patagonesera deserritu zuten; hilabete batzuk geroago, ordea, Buenos Airesera itzuli ahal izan zen, Montevideoko gobernadore Francisco Javier Elioren laguntzaz. Haren hilotza hiru egunez egon zen eskegia Plaza de Mayon.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Torremolinos 73

***Torremolinos 73*** 2003an Pablo Berger bilbotar zinema zuzendariaren umorezko film da.

## Argumentua 
Alfredo entziklopediak saltzen dituen langilea da. Lana barik geratuko da eta Don Carlos bere ugazabak Carmen emaztearekin Eskandinavian saltzeko super 8zko film erotikoak egitea proposatuko dio.

## Aktoreak 
* Javier Cámara (Alfredo López)
* Candela Peña (Carmen García)
* Juan Diego (Don Carlos)
* Fernando Tejero (Juan Luis)
* Mads Mikkelsen (Magnus)
* Malena Alterio (Vanessa)
* Ramón Barea (José Carlos Romerales)
* Nuria González (Romeralesen emaztea)
* Thomas Bo Larsen (Dennis)
* Tina Sáinz (Doña Isabel)
* Germán Montaner (Anasagasti jauna)
* Mariví Bilbao (Anasagasti andrea)
* Ana Wagener (Saltzailea)
* Jaime Blanch (Ginekologo)
* Máximo Valverde (Máximo Valverde)
* Mariano Peña (Hoteleko zerbitzaria)
* Carmen Machi (Bezeroa ile-apaindegian)
* Bjarne Henriksen (Lauritz)
* Ruth Lewin (Ezkonberria)
* Esther Ferre (Emagaldua)

## Kanpo estekak 
* Filmaren IMDBko fitxa irakurgai