open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anger (musika taldea)

**Anger** 1997an Arrasateko Musakola auzoan sortu zen post hardcore eta metal taldea da.

2000. urtean Gaztea maketa lehiaketako entzuleen saria irabazi zuen.

## Taldekideak 
* Iban Morales - bateria
* Arkaitz Biain - ahotsa
* Beñat Unzueta - gitarra
* Ekain Zubizarreta - baxua

## Diskografia 
* *Zuhaitz lehorra ereiten* (2000, autoekoiztua)
* *Jarraitzen digun itzala* (2002, Gara)
* *Biluztu* (2004, autoekoiztua)
* *Sedukzioaz* (2009, MusikHerria)
* *Hirugarren azala* (2012, Bonberenea Ekintzak)
* *Sute perfektua* (2014, Bonberenea Ekintzak)

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea
2016ko Berlingo atentatua

**2016ko Berlingo atentatua** 2016ko abenduaren 19an Alemaniako Berlin hiriburuko Gabonetako kale azoka batean jazotako atentatu bat izan zen. Bertan, kamioi bat Berlingo erdigunera sartu eta Breitscheidplatz plaza inguruan espaloira igoz oinezkoen pasealekuan barrena joan zen, Gabonetako Azoka batean zegoen jendetza harrapatuz. Ondorioz, gutxienez 12 pertsona hil eta 50 zauritu ziren. Estatu Islamikoak atentatuaren erantzukizuna bere gain hartu zuen

Alemaniako Fiskaltzak ustezko erasotzailea atxilotzeko informazioaren truke 100.000 euroko saria eskaini du. Alemaniako polizia ustez Berlingo atentatuarekin lotuta egongo litzatekeen tunisiar baten bila ari zen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anaconda (filma)

**Anaconda** (euskaraz *Anakonda*) 1997ko Luis Llosa peruar zinema zuzendariak zuzendutako abentura eta beldurrezko film bat da. Jennifer Lopez, Ice Cube, Jon Voight, Eric Stoltz, Jonathan Hyde eta Owen Wilson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Dokumentalista talde bat Shirishama amerindiar tribua topatu asmoz Amazonas oihanean barneratu da. Taldera Paul Sarone (Jon Voight) izeneko misiolari ohi misteriotsu bat gehitu da, Shirishamak non dauden badakiela eta haiengana gidatuko dituela aitzakian. Baina, zinez, gainontzeko taldekideek jakin gabe munduan bakarra den narrasti bat ehizatzeko asmoz hura dagoen lekura bideratuko ditu: hamabi metro luze baina gehiagoko anakonda suge itzel eta beldurgarria.

## Aktoreak 
* Jennifer Lopez: Terri Flores
* Ice Cube: Danny Rich
* Jon Voight: Paul Sarone
* Eric Stoltz: Steven Cale doktorea
* Jonathan Hyde: Warren Westridge
* Owen Wilson: Gary Dixon
* Kari Wuhrer: Denise Kalberg
* Vincent Castellanos: Mateo
* Danny Trejo: Poacher
* Frank Welker: Anakonda, Jaguarra eta Tximinoen ahotsa (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* *Anaconda* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Travellin' Brothers

'''Travellin' Brothers''', 2003 urtearen amaieran Leioan (Bizkaia) sortutako taldea da. Blues, funk, swing... musika egiten duen taldea da.

## Taldea 
Travellin' Brothers seikote batek osatzen du, baxuak, gitarrak, bateriak, pianoak, saxoak eta ahotsak.

2015. urtean Bruselasen European Blues Challenge irabazi zuten, European Blues Unionek antolatuta. 2015.ean, Memphisen, International Blues Challengeko finalistak izan ziren, Blues Foundationek antolatuta.

Batzuetan '''T'B Little Band** izenarekin egiten dute emanaldia, orduan tronpeta eta tronboia gehitzen dituzte Rhythm & Blues taldea bihurtuz.

**T'B Big Band'* ere osatu izan dute eskenatokian 16 musikari izanik, tartean bi tronpeta, bi tronboi, lau saxo eta tuba bat. Ipar Ameriketako musika beltza jorratzen dute halakoetan.

## Diskografia 
* *A blues experience (live from Kafe Antzokia)* (2004)
* *From the road* (2006)
* *Red, Hot & Blue* (2009)
* *Big Band* (2012)
* *Christams Special* (2012)
* *Magnolia Route* (2014)
* *One day in Norway'' (2016)
* 13th Avenue South (2018)
* 1001 Nights (2019)
* Coming Home (2022)
* Si Tuviera un Día (EP) (2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea
* https://europeanbluesunion.com/5th-european-blues-challenge-2015/the-winners-2015/
* https://www.elmundo.es/pais-vasco/2016/02/28/56d2bdf246163fd4168b461e.html
Altxatu

**Altxatu** Irunberrin 2011 urtean sorturiko punk rock taldea da.

## Taldekideak 
* Ibai Osinaga - gitarra eta ahotsa
* Julen Abaurrea - baxua eta ahotsa
* Iker Ariz - bateria

## Diskoak 
* *Altxatu* (2013, Gor)
* *Hitza* (2014, Gor)
* *Hegalen indarraz aitzina* (2016, Gor)

## Kanpo estekak
Komantxera

**Komantxera** komantxeek mintzatzen duten Ipar Amerikako uto-azteka familiako hizkuntza da. 2000. urtean 700 hiztun inguru zituen, gehienak Oklahomako mendebaldean.

## Izenaren jatorria 
*Komantxe* izendaren jatorriari buruzko hainbat proposamen egon arren, ute hikuntzako *Ko·mantci·* 'nire etsai' (/kɨ.ˈman.tsi/ ahoskatua} edota /kɨ.ˈma.tsi/) izendapenetatik datorrela uste da, komantxerazko berezko izendapena *nʉmʉ tekwap&nbsp;ʉ*&nbsp;(herriaren hizkuntza)  den arren.

Komantxera xoxonen hizkuntzaren antzekoa da, nahiz eta komantxerazko kontsonanteeetan zenbait aldaketa txiki gertatu: horrek bi hizkuntzen arteko elkar ulermena zailtzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Komantzerazko abezedarioa. Omniglot.com
Narcos

***Narcos*** () estatubatuar telesail bat da. Chris Brancato, Carlo Bernard eta Doug Miro ekoizleek sortu zuten. 2015eko abuztuaren 28tik aurrera Netflix katean aireratzen da.

## Sinopsia 
Lehenengo denboraldia Pablo Escobar kolonbiar narkotrafikatzailearen bizitzan oinarrituta dago. Pablo Escobarren inperioa albo batera utzi, eta 2018an, Netflixek Mexikoko narkotrafikora birbideratu zuen istorioa. *Narcos* telesailaren aro horretako bigarren denboraldia estreinatu berri da. 1980ko hamarkadako trafikatzaileen unibertsoa eta Guadalajarako kartelaren indartzea ditu ardatz. Fikzioa egun herrialdean nagusi diren figura boteretsuei gero eta gehiago gerturatzen ari zaie.

## Aktoreak 
### Pertsonaia nagusiak 
### Bigarren mailako pertsonaiak 
* Luis Gnecco: Mateo Morelo "La Cucaracha".
* Luis Guzmán: Gonzalo Rodríguez Gacha.
* André Mattos: Jorge Ochoa.
* Roberto Urbina: Fabio Ochoa.
* Juan Riedinger: Carlos Lehder.
* Diego Cataño: Juan Diego Díaz "La Quica"
* Jorge A. Jiménez: Roberto Ramos "Poison"
* Ana de la Reguera: Elisa Álvaro.
* Carolina Gaitán: Marta Ochoa.
* Adan Canto: Rodrigo Lara Bonilla ministroa.
* Bruno Bichir: Fernando Duque.
* Salvador del Solar: Aita Sobrino.
* Juan Pablo Espinosa: Luis Carlos Galán (†).
* Manolo Cardona: Eduardo Sandoval.
* Vera Mercado: Ana Milena Muñoz de Gaviria.
* Gabriela de la Garza: Diana Turbay.
* Laura Perico: Marina Ochoa.
* Alberto Ammann: Pacho Herrera.
* Christian Tappan: Kiko Moncada (†).
* Orlando Valenzuela: Fernando Galeano (†).
* Cristina Umaña: Judy Moncada.
* Eric Lange: Bill Stechner.
* Florencia Lozano: Claudia Messina.
* Leynar Gómez: Jhon Burgos "Limón".
* Martina García: Maritza.
* Damián Alcázar: Gilberto Rodríguez Orejuela.
* Francisco Denis: Miguel Rodríguez Orejuela.
* Juan Pablo Shuk: Hugo Martínez koronela.
* Sebastián Vega: Hugo Martínez Jr.
* Alfredo Castro: Abel Escobar
* Javier Cámara: Karteleko kidea
* Miguel Ángel Silvestre: Franklin Jurado

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Narcos* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alan Cumming

**Alan Cumming** (Aberfeldy, Eskozia, 1965eko urtarrilaren 27a) eskoziar zinema, telebista eta antzerkiko aktore bat da.

## Zinema 
## Telebista 
[thumb|[Torontoko Zinemaldia|2013ko Torontoko Zinemaldian.]]

## Antzerkia 
## Bideo-jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Llandwrog

'''''', Galesko udalerria da, [[]] konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 2.539 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Izaki Gardenak

**Izaki Gardenak**, 2012 urtean Gasteizen sortutako musika taldea da.Pop, rock eta folk estiloen nahasketak ezaugarritzen du taldea.

2012an, taldeak bere ibilbidea hasi zuen *Itsasargiak* albuma kaleratuz, Oihuka zigiluaren bidez. Disko hau bere sinpletasunarekin eta optimismo ukituarekin bereiztu zen. Johnny Cash, Bob Dylan, Neil Young eta Coldplay taldeetako artisten inspirazioa hartu zuen, eta aldi berean, Nafarroako musika eszenako elementuak integratzen ditu. Urte berean, Izaki Gardenak taldeak lehen kontzertu garrantzitsua eskaini zuen 2012an, Iruñean, diskoa aurkezteko. Taldea berehala ezagutu zen bere kontzertuetan sortzen zuen ingurune intimista eta liluragarriagatik.

2015ean, Izaki Gardenak *Aurri gara* kaleratu zuen, Oihuka zigiluaren bidez, bigarren diskoa. Oraingoan, taldearen osaketan aldaketa batzuk izan ziren, Arkaitz Ezkai bateria-jotzailea eta Eneko Zabalza gitarra-jotzailea sartuz, hurrenez hurren Iker Fernández eta Joseba B. Lenoir ordezkatuz. Jon Basaguren (ahotsa, gitarra), Eneko Leza (baxua) eta Libe García de Cortázar (teklatuak eta ahotsak) taldearekin jarraitu zuten. *Aurri gara* diskoak aurreko lanen bidea jarraitzen zuen, baina melankoliaz beteriko piezak ekarri zituen. Testuek bizitzaren esanahiaren inguruko gai introspektiboak jorratzen zituzten, sinpletasunez. Diskoak taldeak errepika eta *mid-tempoen* arteko maisutasuna baieztatzen zuen, bere estiloari sofistikatze ukitu bat emanez.

2018an, Izaki Gardenak taldeak *Dena Oskol* kaleratu zuen, hirugarren diskoa, Erraia zigilu berriaren bidez. Lau hilabeteetako estudioko lanketaren ondoren, Jon Basaguren eta taldekideek Sevillako La Mina estudioan grabatu zuten, Raúl Pérez produktorearekin. Disko honek aurreko metodoetatik aldentzen den aldaketa bat markatzen du, norabide musikal berriak esploratzeko asmoarekin, eta aurreko albumen prozesuak errepikatu gabe.

2024an, Izaki Gardenak taldearen sei urteko etenaren ondoren, *Orube* disko berria kaleratu zuten, eta honek markatzen du taldearen ibilbide musikaleko biraketa garrantzitsu bat. Taldeak akustiko formatuan aurkezten du diskoa, lehenengo aldiz, esperientzia intimista eta aurreko kontzertuetatik desberdina eskaintzen duena. *Orube* diskoak soinu eta norabide musikal berriak esploratzen ditu, baina hala ere, taldearen Pop-Folk melankoliko estiloari eusten dio. Disko berriak taldearen identitate musikalaren bilakaera erakutsi du, eta soinuen berrikuntzak ekarri ditu.

## Taldekideak 
* Jon Basaguren - ahotsa, gitarra
* Libe Garcia de Cortazar - ahotsa, teklatua
* Fede Eguiluz - baxua
* Danilo Foronda - gitarra
* Dani Arrizabalaga - bateria

## Diskografia 
## Kolaborazioak 
* *Hala Bedi Irratia, 30 urte kolpez kolpe!* (Bonberenea Ekintzak, 2013)
* ''Gasteizko Gaztetxea 30 urte! (Gasteizko Gaztetxea, 2018)

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko musika garaikidea
* Libe Garcia de Cortazar
* Jon Basaguren

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
Lurra (musika taldea)

**Lurra** 2011 urtean Irunen sorturiko musika taldea izan zen. Popa, reggaea eta ska musikak jorratzen zituen.

## Ibilbidea 
Bi diska atera ondoren,*Lurra* (2012) eta *Akatsa sisteman* (2014), 2017ko abuztuan taldeak azken kontzertua eman zuen Zarautzen. Partaideek proiektu berriei ekin diete. Iñigo Muguruzak esate baterako Hiru Leike taldea sortu du Ane Odriozolarekin batera.

## Diskografia 
* *Lurra* (2012, autoekoiztua) - EP-a, 5 abesti
* *Akatsa sisteman* (2014, 5Gora)
* *Hasierak* (2018, autoekoizpena) - EP-a, 5 abesti

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damba

**Damba** 2008an sorturiko musika taldea da, musika estilo eta kultura anitzak uztartzen dituena.

## Taldea 
Dambak 100 kontzertu baino gehiago eman ditu Europa osoan. Ipar eta Hego Euskal Herriko, Kubako eta Venezuelako hamaika musikarik osatzen dute taldea. Rock, blues, punk, reggae eta funk estiloak uztartzen dituzte ukitu latino nahiko nabarmenarekin. 2011. urteko talde onenen artean aukeratu zuen AIEk (Artistas, Intérpretes o Ejecuntatentes) eta horri esker hainbat kontzertu eman zituzten Espainiako Estatuan, baita Europa osoan ere. *Girando por Salas* 2011-2012 ekimeneko lehen sailkapenean ere sartu ziren.

2013an Estitxu Pinatxo abeslari beratarra sartu zen taldean.

## Diskografia 
* *Y si rompo mi camino* (2008, Kameluak)
* *Hautsi... eta izan zaitez zu* (2013, Agorila)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
KX

**KX** 2014. urtean Keu Agirretxea eta Xabier Iriondok Ondarroan eta Milanen sorturiko musika talde esperimentala da.

## Diskografia 
* *KX* (2014,Mauka)
* *Biluzik* (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mitosia (musika taldea)

**Mitosia** Lekeitioko trash musika taldea da.

2010an atera zuten lehenengo diskoa, *Meiosia* izenekoa, eta 2014an bigarrena. 2017an eten zuten jarduera eta 2025ean itzuli ziren *Azken bala* EP-arekin. Bi abesti dituen EPa da.

## Taldekideak 
* Unai Egia - ahotsa, gitarra
* Ibai Castro - baxua (2025ean, Josh)
* Markel Aboitiz - bateria
* Aua - ahotsa

## Diskografia 
* *Meiosia* (autoekoiztua, 2010)
* *Tabula Rasa* (autoekoiztua, 2014)
* *Azken bala* (autoekoiztua, 2025) - EPa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kherau

**Kherau** 2010 urtean Bilbo aldean sorturiko euskal folk musika taldea da.

## Taldea 
Tradizio eta berrikuntza uztartzeko asmotan, lehenengo urratsetatik mantendu izan dute herri kantutegi eta propio sorturiko abestien arteko oreka, betiere, lehenengoei interpretazio garaikidea ematen dietelarik eta bigarrenetan pop edo rock estiloko egiturak jorratzen dituztelarik nazioarteko jatorrizko hainbat musika-tresna ibiliaz.

Taldeak mugarri bi ezarri ditu bide horretan: MUNDUAN ORTOZIK (Baga-Biga 2010) eta AUKHERA (Gaua 2014). Disko bietan, Kajoi flamenkoak, baxu elektrikoak eta bouzouki irlandarrak osatzen duten zimendu erritmiko sendoan dautzalarik, flauten eta trikiaren melodiak garatzen dira ahots eta landutako koruekin batera. Edozelan ere, disko batetik bestera taldearen soinuak berezko bilakaera izan du, eta eten bako eraldatzean jardutea da bandaren xedea.

## Diskografia 
* *Mundutik ortozik* (2010, Baga-Biga)
* *Aukhera* (2014, Gaua Records)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mondocane (musika taldea)

**Mondocane** Azpeitiko (Gipuzkoa) Urrestilla auzoan sortutako rock taldea da.

Hasieratik lau taldekidek osatzen dute: Iñaki Odriozola abeslariak, Haritz Amezua gitarristak, Asier Gurrutxaga baxu jotzaileak eta Imanol Beobide bateria jotzaileak. Hiru disko argitaratu dituzte, rockaren alderdi indartsuenak eta lasaienak azaleratuz.

## Diskografia 
* *Ibai bideak* (2007, autoekoiztua)
* *Urazala* (2012, autoekoiztua)
* *Misterioa* (2014, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emon

**Emon** Bergaran 2007an sortutako musika talde bat da. Talde honek reggae, ska eta rumba doinuak jotzen ditu.

2016an Bergaran "Demasa" izenarekin ospaturiko Kilometroak jaiaren abestia egin zuten. 2017an taldea desegin zen eta kide batzuek Nomadak taldea sortu zuten.

## Diskografia 
* *Piztu herria* (2010, Babelmusik)
* *Konfeti kolore* (2013, Baga-Biga)
* *Sua* (2014, Baga-Biga)

## Kanpo estekak 
*  Emon taldearen webgunea
Robert Curl

**Robert Floyd Curl, Jr.** (Alice, Texas, 1933ko abuztuaren 23a - Houston, 2022ko uztailaren 3a) estatubatuar kimikaria izan zen.

Kimika Nobel saria jaso zuen 1996an (Harold Kroto eta Richard Smalleyrekin batera) *fullereno* izeneko karbono molekula mota aurkitzeagatik. Elektrizitatean, materialen zientzian eta medikuntzan garrantzi handikoa izan daiteke aurkikuntza, eta ikuspegi berria ekarri du karbonoaren kimikaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Perlak (musika taldea)

**Perlak** musika talde zarauztarra da, 2013an sortu zena *indie* post-punk eszenaren baitan. Intentsitatea, hurbiltasuna eta berehalakotasuna dira taldearen ezaugarririk nagusienak, sentikortasun handiko tarte gordinak eta ilunak, pasadizo samurrekin konbinatzen dituztela.

Oihane Abarrategi (teklatua, gitarra, ahotsa), Patxi Agirre(baxua, ahotsa), Ilargi Agirre (bateria) eta Maite Martiarena (ahotsa, gitarra, teklatua) taldearen sortzaileak dira. Lehenengo kontzertuak Nagore Etxabe bateria-jolearen laguntzarekin eman bazituzten ere, laster lotu zitzaien Ilargi, taldea osatuz.

Laukoteak lehenengo lana grabatu zuen Mungiako GAUA estudioan Aitor Abio eta Asier Zubelzurekin, 2013aren azaroan.

2014an, *Perlak* lehenengo lanaren aurkezpena egin zuten Udaberrifest jaialdian Zarautzen eta Gaztea Maketa lehiaketako finalera heldu ziren epaimahaiak aukeratuta. Etenaldirik gabe jo zuten urte osoan zehar, herri eta auzoetako jai, kontzertu areto, gaztetxe eta jaialdietan. Urtea Durangoko Azokan kritika oso onak jaso zituen diskoa presentatuz itxi zuten.

2015ak aldaketak ekarri zituen taldearentzat, Oihane ama izan zen eta bere ordez Miren Narbaiza (Napoka Iria, M I C E) taldean sartu baitzen. Oihaneren azken kontzertua Elkar Estudioa Sesioak saioetarako taldeak Elkarrentzat eta Hamaika Telebistarentzat grabatutako zuzenekoa izan zen *Perlak (Zuzenean)*. Urte berean , Nagore Etxabek zuzendutako lehen bideoklipa atera zuten, *"Olatu"* eta Emakumeen Mundu Martxako abestia egitearen ardura hartu zuten “*Bandera moreak*”, Uxue Alberdiren testua musikatuz.

2016ko udaberrian grabatu zuten bigarren estudioko lana, *Itzaletatik*. Horretarako berriro ere GAUA estudiora itzuli ziren, Aitor Abio eta Asier Zubelzurekin. Itzaletatik, Donostiako Le Bukowskin eta Bilboko Kafe Antzokiko Kutxa Beltzean aurkeztu zuten eta jarraian kontzertu ugari jo zituzten. Kritika onak jaso zituen bigarren disko honek ere. Gainera, Intxorta 1937 Elkarteak eskatuta, emakume errepresaliatu eta erresistenten omenez kantua sortu zuten, *"Isilpeko Hitzak"*.

2017an Mirenek taldea utzi eta Oihane **Perlak**era bueltatu zen. Mirenen azken kontzertua Kilometroetan taldeak egin zuen emanaldia izan zen. Jatorrizko laukoteak kontzertu batzuk eman zituen, besteak beste, Mekfest eta Jazpana jaialdietan eta taldearen bigarren bideoklipa aurkezten zuten, Nagore Etxaberen gidaritzapean hau ere, *"Emakume Kuantikoa"*.

2018aren abenduan, bost urteko ibilbidea eta gero,  **Perlak**en aroa bukatutzat ematea erabaki zuten Ilargi, Patxi, Oihane eta Maitek eta horrela jakinarazi zuten sare sozialen bidez.

## Diskografia 
* *Perlak* (Autoekoizpena, 2014)
* *Elkar Estudioa Sesioak - Perlak (Zuzenean)* (Elkar 2015)
* *Bandera moreak* (Autoekoizpena, 2015)
* *Itzaletatik* (Gaua Records, 2016)

## Kanpo estekak
William Standish Knowles

**William Standish Knowles** (Taunton, Massachusetts, 1917ko ekainaren 1a - Chesterfield, Missouri, 2012ko ekainaren 13a) estatubatuar kimikaria izan zen.

2001ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Ryoji Noyori japoniarrarekin eta K. Barry Sharpless estatubatuarrarekin batera, katalisi kiralaren gainean egindako ikerketengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ryōji Noyori

japoniar kimikaria da.

2001ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, William S. Knowles eta K. Barry Sharpless estatubatuarrekin batera, katalisi kiralaren gainean egindako ikerketengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanddeiniolen

'''''', Galesko udalerria da, [[]] konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 5.072 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Behi bi Blues

**Behi bi Blues** 2013an sortutako blues musika bikotea da. Gaizka Azkarate (Soraluze) eta Unai Azkarate "Azkaiter pelox" (Bergara) dira musikariak.

Bikoak sorturiko berezko kantuez, eta 50. hamarkadako blues abestiak euskararatuz osatutako errepertorioa dute.

## Diskografia 
* *Behi bi Blues* (2014, Gaztelupeko Hotsak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vaupés (ibaia)

**Vaupés**, Brasilen **Uaupés** deitua, Hego Amerikako ibaia da, Amazonasen arrokoa. Kolonbiako Ekialdeko Mendikatean du iturburua. Herrialde horretako Guaviare eta Vaupés departamenduak, eta Brasilgo Amazonas estatua zeharkaturik, Rio Negrora isurtzen da. 1.050 kilometro luze da.

## Hidrometria 
Vaupésen emaria 15 urtez, 1977-1992 bitartean, neurtua izan da Uaracun (Brasil), ahoa baino 200 kilometro lehenago. Drainatutako eremuak 37 088 kilometro koadroko azalera hartzen du puntu horretan, arro osoaren %&nbsp;90 inguru. Urteko batez besteko emaria 2.388 m³ segundoko da. Emari handiena uztailean du (4.409 m³/s), eta txikiena otsailean (762 m³/s).

 
**Vaupésen batez besteko emariak (m³/s), Uaracun neurtuak****Datuak: 1977 eta 1992 artean**

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:600 height:280
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Urta
  bar:Fév text:Otsa
  bar:Mar text:Mart
  bar:Avr text:Apir
  bar:Mai text:Maia
  bar:Jun text:Ekai
  bar:Jul text:Uzta
  bar:Aoû text:Abuz
  bar:Sep text:Irai
  bar:Oct text:Urri
  bar:Nov text:Azar
  bar:Déc text:Aben

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 887 
  bar:Fév from:0 till: 762 
  bar:Mar from:0 till: 1055 
  bar:Avr from:0 till: 1929 
  bar:Mai from:0 till: 3286 
  bar:Jun from:0 till: 4060 
  bar:Jul from:0 till: 4409 
  bar:Aoû from:0 till: 3648 
  bar:Sep from:0 till: 2816 
  bar:Oct from:0 till: 2300 
  bar:Nov from:0 till: 1965 
  bar:Déc from:0 till: 1534 
  

PlotData=
  bar:Jan at: 887 fontsize:S text: 887 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 762 fontsize:S text: 762 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 1055 fontsize:S text: 1055 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 1929 fontsize:S text: 1929 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 3286 fontsize:S text: 3286 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 4060 fontsize:S text: 4060 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 4409 fontsize:S text: 4409 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 3648 fontsize:S text: 3648 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 2816 fontsize:S text: 2816 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 2300 fontsize:S text: 2300 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 1965 fontsize:S text: 1965 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 1534 fontsize:S text: 1534 shift:(-10,5)
  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mutxarda

**Mutxarda** harginen mailu handi mota da, buruaren bi aldeak altzairuzko haginez hornitua.

Harria garbitzeko, berdintzeko edo akabera koskatua emateko erabiltzen da. Akaberari *mutxardadura* edo *mutxardatua* deritzo. Erabiltzeko, langileak harria jotzen du buru zapal hagindunekin, aurrez pikotxaz berdindua dagoena. Hormigoian ere erabiltzen da, sarri pieza baten itsaskortasuna hobetzeko hormigoi berria isurtzeko asmoarekin.

Itxura askotako mutxardak daude, eskuko mailuetatik makina elektriko handietaraino, baina oinarrizko ezaugarri funtzional bera dute denek: hagin piramidal edo konikozko laukiteria metalezko haga baten muturrean.

File:IMG 1098 Sandstein-Oberfläche gestockt.JPG|Hareharri mutxardatua
File:Beuchaer-gestockt.jpg|Granito mutxardatua
File:Prikking.gif|Mutxarda pneumatikoa
File:bouchard.JPG|Makina pneumatiko bateko mutxarda

## Ikus, gainera 
* Mailua
* Harlandua

## Kanpo estekak
Karl Barry Sharpless

**Karl Barry Sharpless** (Filadelfia, 1941eko apirilaren 28a) estatubatuar kimikaria eta unibertsitate-irakaslea da.

2001ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Ryoji Noyori japoniarrarekin eta William S. Knowles estatubatuarrarekin batera, katalisi kiralaren gainean egindako ikerketengatik.

Bigarren aldiz Kimikako Nobel Saria irabazi zuen 2022an Carolyn Bertozzi eta Morten P. Meldalekin batera. Sharplessek eta Meldalek *klik kimika* izeneko eredu berriari bidea ireki diote, «non molekulekin eraikitako blokeek elkarrekin azkar eta modu eraginkorrean ahokatzen duten».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kraussk

**Kraussk**, Mutrikun sortutako heavy metal musika taldea da.

Ia hamarkada bateko tartean diska bakarra atera zuten, *Gudaberria*.

## Diskografia 
* *Gudaberria* (2014, Mauka)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llandygai

'*** edota **Llandegai**, galeseraz **Llandygái*', Galesko udalerria da, [[]] konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera,2.487 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Guda Dantza

**Guda Dantza** 2012an Uribe Kostan (Bizkaia) sorturiko musika talde bat da, estilo aniztasuna oinarritzat duena.

## Taldekideak 
* Ander Basañez, saxofoia, koruak
* Jon Basañez, tronpeta
* Alain Beraza, ahotsa
* Iker Maguregi, bateria, ahotsa, perkusioa, koruak
* Jon Maguregi, gitarra, koruak 
* Kerry Caberga, teklatua

## Diskografia 
* *Lainoak eta oskarbiak* (2014, Taupaka)
* *Labarraren ertzean* (2016, Baga-Biga)
* *Argibideak* (2018, Baga-Biga)
* *Esan Gabekoak* (2022, Baga-Biga)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Taldearen webgunea
* Taldearen Facebook orria
Kurt Wüthrich

**Kurt Wüthrich** (Aarberg, 1938ko urriaren 4a) suitzar kimikari eta unibertsitate-irakaslea izan zen.

2002an, Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Koichi Tanaka japoniarrarekin eta John B. Fenn estatubatuarrarekin batera, proteinak analizatzeko teknikak garatzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Heinrich Winkler

**Heinrich Winkler ** (Oppeln, -Breslau, ) alemaniar pedagogo eta hizkuntzalaria da, euskaran eta altaitar hizkuntzetan aditua. Breslauko *Stadtischen Johannes Gymnasium*go kidea, 1919an euskaltzain izendatu zuten.

## Lanak 
* *Uralaltaische Völker und Sprachen* (1884)
* *Das Uralaltaische und seine Gruppen* (1885)
* *Germanische Casussyntax* (1896)
* *Die Sprache der zweiten Columne der dreisprachigen Inschriften und das Altaische* (1896)
* *Das Baskische und der Verderasiatische* (1909)
* *Der uralaltaische Sprachstamm, das Finnische und das Japanische* (1909)
* *Samojedisch und Finnisch* ("Finnisch-ugrische Forschungen" XII-XIII, 1912-13)

## Erreferentziak
Haxotz

**Haxotz** Bilbon sortutako hardcore estiloko musika taldea da.

## Ibilbidea 
Gezuk (baxua), Markelek (gitarra), Unaik (bateria) eta Iñakik (gitarra), ikastolako kideak zirela, eratu zuten
taldea 2007an, eta denbora laburrean Txira (gitarra) eta Jokin (ahotsa) batu ziren, taldea osatuz. 2012an,
Gezuk taldea uzteko erabakia hartu zuen, eta boskote dira ordutik.

## Diskografia 
* *Hil ala bizi* (2010, autoekoiztua)
* *Bide ertzean* (2012, autoekoiztua)
* *Islada* (2014, autoekoiztua)
* *Letaginak* (2015, autoekoiztua)
* *H* (2018, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roderick MacKinnon

**Roderick MacKinnon** (Burlington, Massachusetts, 1956ko otsailaren 19a) estatubatuar biokimikaria eta unibertsitate-irakaslea da.

2003an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Peter Agrerekin batera, zelula mintzeko kanalei buruz egindako aurkikuntzengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Agre

**Peter Agre** (Northfield, Minnesota, 1949ko urtarrilaren 30a) estatubatuar mediku eta biologo molekularra da.

2003an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Roderick MacKinnonekin batera, zelula mintzeko kanalei buruz egindako aurkikuntzengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Voltaia

**Voltaia** 2014 urtean Zumaian sortutako rock taldea da.

## Diskografia 
* *Voltaia* (2014, autoekoiztua)
* *Medusa* (2015, autoekoiztua)

## Kolaborazioak 
* *Mauka Vol.1* (2015, Mauka)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert H. Grubbs

**Robert Howard Grubbs** (Marshall konderria, Kentucky, 1942ko otsailaren 27a - Duarte, Kalifornia, 2021eko abenduaren 19a) estatubatuar kimikaria izan zen.

2005ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Yves Chauvin eta R. Schrockekin batera, alkenoen metatesi olefinikoaren alorrean egindako lanagatik.

## Biografia 
Kimikako ikasketak Floridako Unibertsitatean hasi zituen, Columbia Unibertsitatean (New York) jarraitu zituen eta Stanforden amaitu zituen 1969an.

Handik gutxira, Michigango Unibertsitatean irakasle laguntzaile gisa sartu zen, non 1973an irakasle elkartu izatera igo zen, baina bost urte geroago Kaliforniara itzuli zen, Kaliforniako Unibertsitateko Teknologia Institutuan (Caltech), eta postu horretan jarraitu zuen hil arte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
D-Pintxos

**D-Pintxos** Legazpin sortutako punk rock taldea da.

## Diskografia 
* *Zazpiak Bat* (2012, autoekoiztua)
* *Ahotsak* (2014, autoekoiztua)

## Taldea 
2009ko otsailean sortu zen Legazpin, Gipuzkoan. Zazpi kidek osatzen zuten taldea orduan. Euskal talde rockeroen bertsiok egiten hasi zen taldea. Tronpeta eta tronboiaren laguntzaz abestiei ukitu pertsonala ematen zieten.

2012ko ekainean Mutrikuko AME estudioetan sartu ziren, Axular Arizmendi teknikaria gidari izanda lehen lana grabatzeko. ZAZPIAK BAT izan zuen izena taldearen lehen lan horrek.

2013ko irailean aldaketak egon ziren taldean. Bigarren diskoa egiten hasi ziren. Legazpiko GURE ESKU DAGO taldetik ere ekimen honetarako kanta egitea proposatu zieten eta Asier Iriondoren bertsoa erabiliz, abestia osatu eta grabatu zuten. Hainbat herritarrekin batera bideoklipa ere grabatu muten.

2014ko ekaina eta uztaila bitartean grabatu zuten bigarren diskoa, beste behin, Mutrikuko AME estudioetan. AHOTSAK du izena izena bigarren disko honek.

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgunea
Llanfihangel-y-pennant, Abergynolwyn

'''''', Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 339 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Richard R. Schrock

**Richard Royce Schrock** (Berne, Indiana, 1945eko urtarrilaren 4a) estatubatuar kimikaria da.

2005ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Yves Chauvin eta Robert H. Grubbsekin batera, alkenoen metatesi olefinikoaren alorrean egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanfrothen

'''''', Galesko udalerria da, [[]] konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 422 biztanle ditu.

## Kanpo estekak
Gerhard Ertl

**Gerhard Ertl** (Bad Cannstatt, Stuttgart, 1936ko urriaren 10a) alemaniar kimikari eta unibertsitate-irakaslea izan zen.

2007an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, gainazal solidoen gaineko prozesu kimikoei buruz egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osamu Shimomura

(Kyoto, 1928ko abuztuaren 27a - Nagasaki, 2018ko urriaren 19a) japoniar kimikari eta biologoa izan zen.

2008an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Martin Chalfie eta Roger Y. Tsien estatubatuarrekin batera, proteina berde fluoreszentearen aurkikuntzagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Chalfie

**Martin Lee Chalfie** (Chicago, 1947ko urtarrilaren 15a) estatubatuar neurozientzialaria da.

2008an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Osamu Shimomura japoniarrarekin eta Roger Y. Tsien estatubatuarrarekin batera, proteina berde fluoreszentearen aurkikuntzagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John B. Fenn

**John Bennett Fenn** (New York, 1917ko ekainaren 15a - Richmond, Virginia, 2010eko abenduaren 10a) estatubatuar kimikari eta unibertsitate-irakaslea izan zen.

2002an, Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Koichi Tanaka japoniarrarekin eta Kurt Wüthrich suitzarrarekin batera, proteinak analizatzeko teknikak garatzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanllyfni

'''''', Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena. 2011n 4.135 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Yves Chauvin

**Yves Chauvin** (Menen, Belgika, 1930eko urriaren 10a - Tours, 2015eko urtarrilaren 27a) frantziar kimikari eta unibertsitate-irakaslea izan zen.

2005ean Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Robert H. Grubbs eta R. Schrockekin batera, alkenoen metatesi olefinikoaren alorrean egindako lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Michael Levitt

**Michael Levitt** (Pretoria, 1947ko maiatzaren 9a) Hegoafrikan jaiotako britainiar biofisikaria da. Stanford Unibertsitateko irakaslea da. Levittek Kimikako Nobel saria jaso zuen 2013an, Martin Karplusekin eta Arieh Warshelekin batera, "Eskala anitzeko modeloen garapena sistema kimiko konplexuetan" gaiagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Llanystumdwy

'''''', Galesko herria da, Gwynedd konderrian dagoena, Llŷn penintsulan. Galesera eguneroko hizkuntza nagusia duen herr un a da.

2011ko erroldaren arabera, 2.080 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Arieh Warshel

**Arieh Warshel** (; Sde Nahum, Palestinako Britainiar Mandatua, 1940ko azaroaren 20a) Israelgo biokimikari eta biofisikaria da. Hegoaldeko Kaliforniako Unibertsitateko irakaslea da. Levittek Kimikako Nobel saria jaso zuen 2013an, Martin Karplusekin eta Michael Levittekin batera, "Eskala anitzeko modeloen garapena sistema kimiko konplexuetan" gaiagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maentwrog

'''''', Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera, 631 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Carrie Fisher

**Carrie Frances Fisher** (1956ko urriaren 21a, Beverly Hills, Kalifornia &ndash; Los Angeles, 2016ko abenduaren 27a) estatubatuar zinema eta telebistako aktorea izan zen.

Debbie Reynolds aktore eta abeslariaren alaba zen.

Nagusiki Star Wars saileko lau film antzezteagatik ospetsua da: *Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria* (1977), *The Empire Strikes Back* (1980), *Star Wars VI. Atala: Jedi Zaldunaren Itzulera* (1983) eta *Star Wars: The Force Awakens*. Antzeztu izan dituen beste film nabarmen batzuk honakoak dira: *Shampoo* (1975), *The Blues Brothers* (1980), *Hannah and Her Sisters* (1986), ''The 'Burbs* (1989) eta *When Harry Met Sally...'' (1989).

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
### Bideo-jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Euskaltzaleen Biltzarra

**Euskaltzaleen Biltzarra** euskara eta euskal kultura babestu eta bultzatzeko elkartea izan zen, 1901ean Martin Gilbeauk, bildu zituen 35 bat lagunen artean sortua. Barne ziren: Guilbeau, Zaldubi, Broussain, Aranzadi, Sabin Arana, Azkue, Kanpion, Urkixo eta Hiriart-Urruti... 

Batzuek, alabaina, frantses eta espainol politika gaiztoaren gain ematen zuten oroz lehen gure herriaren eta hizkuntzaren beherakada eta, beraz, abertzaletasunaren pizteari ematen zioten lehentasuna. Hauek ziren adibidez, Sabin Arana Goiri bizkaitar gazteak sortu berri zuen Euzko Alderdi Jeltzalearen jarraitzaleak, Broussain, Constantin eta beste bizpahiru lagun gazteren salbuespenarekin, gehienak Hegoaldekoak. – , hau da, "Eskualzaleen Biltzarraren jatorri sozial eta historikoak (1893 - 1913)"– agertzen da politikoki asmo nostalgiko samarra zeukala, euskaldun fededunen arketipoa indartzen zuena hastapen hartan.
 
Mende bat geroago, 2003an, Piarres Xarritonek, Heletan, Etienne Salaberriren errana oroitaraziz: «Lehengoak ez ahantz! Gerokoez oroit! eta beraz, Eskualzaleen Biltzarra izan dadiela , Eskual Herriaren adarra! (...) 100 urtez hainbeste elkarte, erakunde eta talde sortu dira eta lanean ari, zein bere aldetik, hain aspaldian dirauen gure euskararen bataila irabazi beharrez... ba ote da oraino euskalzaleen biltzarraren beharrik?»*.* Baietz erran zuen jendeak.

## Presidenteak 
* Martin Gilbeau (1901-1904)
* Arturo Kanpion (1906)
* Jean Jaurgain (1907)
* Julio Urkixo (1908-1911)
* Georges Lakonbe (1911-1912)
* Étienne Decrept (1912-1920)
* Jose Eizagirre (1920-1922)
* Jean Etxepare (1922-1926)
* Louis Dassance (1926-1959)
* Mixel Labéguerie (1959-1980)
* Mixel Itzaina (1980-1988)
* Andde Luberriaga (1988-2001)
* Edurne Epalza (2001-2003)
* Piarres Aintziart (2004-2013)
* Mixel Jorajuria (2013)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Venkatraman Ramakrishnan

**Venkatraman "Venki" Ramakrishnan** (; Chidambaram, Tamil Nadu, 1952) britainiar biologo estrukturala da, tamil jatorria duena. 2009an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Ada Yonath eta Thomas A. Steitzekin batera, erribosomaren egitura eta funtzioan egindako ikerketengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dyffryn Nantlle

**Dyffryn Nantlle** (galeseraz *Dyffryn Nantlle*, ingelesez *Nantlle Valley*) Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena.

## Kanpo estekak
Nasareth

'''''', Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena. Herriaren izenak galeseraz Nazaret esan nahi du.

## Kanpo estekak
Thomas A. Steitz

**Thomas Arthur Steitz** (Milwaukee, Wisconsin, 1940ko abuztuaren 23a - Branford, Connecticut, 2018ko urriaren 9a) estatubatuar kimikaria izan zen.

2009an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Ada Yonath eta Venkatraman Ramakrishnanekin batera, erribosomaren egitura eta funtzioan egindako ikerketengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Giuncheto

'''''', () Korsikako hegoaldeko udalerria da, [[]] departamentuan dagoena. 2013ko erroldaren arabera,  biztanle ditu.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bibi Jawindiren hilobia

**Bibi Jawindiren hilobia** () XV. mendeko santutegia, 1493an Irango Dilshad printzearen aginduz eraikia Bibi Jawindirenentzat. Bibi santu sufi ospetsu baten birbiloba zen, Jahaniyan Jahangasht-ena alegia. Monumentua Bahawalpr estatuan dago, Pakistango Punjab probintzian.

Lekua Uch hiri historikoaren hego-mendebaldean dago. Uch Alexandro Handiak sortu zuen Bahawalpr estatuan. Uch, egun Uch Sharif bezala ezaguna, ospetsua da bertan dauden monumentu eta santutegi ugariengatik.

## Arkitektura 
Uch hiriaren monumentu garrantzitsuenetariko bat da hilobi hau eta, ondorioz, turismoa erakartzeko gunea. Eraikuntza planta oktogonala du eta hiru atal eskalonatuak ditu; azkenaren gainean kupula heltzen da. Barrualdea zirkularra da. Bai kanpotik bai barrutik motibo ugariekin hornituta dago, besteak beste, idazkera islamikoak, zur landua, faiantza izeneko azuleju zuriak eta urdinak... Jatorriz zortzi dorre konikoak zituen, bat izkin banan, baina gaur egun lau besterik ez dira gelditzen. Ingurua, kanal sare bati esker, begetazioaz apainduta dago.

## Monumentuaren egoera 
Hilobiak eraso ugari jasan ditu batez ingurumenaren eta 1817an gertatutako uholdeen ondorioz; urte horretan urek eraikuntzaren erdia eraman zuten. Egun eraikuntzaren erdiak darraio zutik. Hezetasunak, gatzen infiltrazioak eta erosioak monumentua jarraitzen dute kaltetzen. Azkenik, eraikuntzaren jarraipena ziurtatzeko egin diren lan batzuk kaltegarriak gertatu izan dira. Monumentuen Munduko Funtsak hiru alditan nazioarteko iritzi publikoaren aurrean kanpainak egin ditu atentzioa eta diru-laguntzak erakartzeko.

## Gizateriaren Ondarerako proposamena 
2004an urtean, Pakistango Arkeologia eta Museoen Departamenduak hilobi hau zonaldeko beste lau monumentuekin batera, «Tomb of Bibi Jawindi, Baha'al-Halim and Ustead and the Tomb and Mosque of Jalaluddin Bukhari» izenburupean, Gizateriaren Ondarean sartzeko proposamena egin zuen. Beste lau monumentuak hauexek dira: Baha'al-Halim-en hilobia, Ustead arkitektoaren hilobia, Jalaluddin Bukhari-ren hilobia eta Jalaluddin Bukhari-ren mezkita. Lekua kategoria kulturalean egokitu zen zeren eta II, IV, eta VI irizpideak betetzen baititu. Lekua oraindik orain zerrenda probisionalean dago.

## Irudien galeria 

File:Tomb of Bibi Jawindi 3.jpg|Bista orokorra
File:Tomb of Bibi Jawindi 01.jpg|Mausoleoko mosaikoak
File:Tomb of Bibi Jawindi 1.jpg|Albo batetik ikusita, zutik dirauen erdia
File:Tomb of Bibi Jawindi, Uch Sharif.jpg|Bibi Jawindiren hilobia, 2013
File:Front Wall of Bibi Jawindi's Tomb.jpg |Hilobiraren aurreko horma

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Asian Historical Architecture webguneko informazioa.
Bedlinog

'''''', Galesko udalerria da, Merthyr Tydfil lurraldean dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.400 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Pen-y-Groes (Gwynedd)

'''''', Galesko udalerria da, Gwynedd konderrian dagoena. [[2011]ko erroldaren arabera 4.135 biztanle zituen.]

## Kanpo estekak
Ada Yonath

**Ada E. Yonath** (,  ahoskatua; Jerusalem, Palestinako Britainiar Mandatua, 1939ko ekainaren 22a) Israelgo kristalografoa da.

2009an Kimikako Nobel Saria jaso zuen, Venkatraman Ramakrishnan eta Thomas A. Steitzekin batera, erribosomaren egitura eta funtzioan egindako ikerketengatik.

## Biografia 
Bere gurasoak arazo ekonomikoen ondorioz Poloniatik Israelera emigratu zuten eta Ada Jerusalemen sortu zen. Aita hil zenean, etxez aldatu ziren eta Tel Avivera joan ziren bizitzera. Tichon Hadash eskolan izena eman zuen eta Adak matematika klaseak eman zituen ordaindu ahal izateko. Beranduago Jerusalemera itzuli zen berriz eta kimikan graduatu zen Hebrear Unibertsitatean, 1962an. Bi urte geroago, biokimikako masterra lortu zuen. 1968an, Wizmann Institutuan doktoregoa egin zuen. Doktoretza ondoko ikasketak Massachusettseko Teknologia Institutuan (MIT) eta Carnegie Mellon Unibertsitatean (Pennsylvania) burutu zituen. 

Bestela, Palestinar-israeldar gatazkan irtenbide baketsuaren alde egin izan du.

## Ibilbidea 
Yonathek bere prestakuntzan proteinen kristalografia ikertzen hasi zen eta hortik aurrera erribosomak aztertzera pasa zen.

1970ean proteinen kristalografia laborategi bat sortu zuen eta hainbat ikerketa-proiektutan parte hartu zuen. azkenik erribosomak hobeto ezagutzeko teknika berri bat garatu zuen: krio bio-kristalografia.

2000-2001. epealdian, bakterioaren erribosoma baten bi zatiko egitura hiru dimentsiotan egitea lortu zuen. Erribosomen ikerketa bidean hurrengo erronka du antibiotikoek organulu horietan nola jokatzen duten ulertzea. 

Weizmann institutuan lanean jarraitzen du.

## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2009an Kimikako Nobel Saria.
* Jasotako errekozimenduen zerrenda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 2018 Ada Yonath, hitzaldia, "A prebiotic bonding entity is functioning all contemporary living cells?" (Bideoa)
* 2016, Ada Yonath, hitzaldia, " What was first, the genetic code or its products?" (Bideoa)
* 2016 Ada Yonath, hitzaldia, "Towards a New Generation of Antibiotics" (Bideoa)
* Ada Yonath NobelPrize webgunean
* Ada Yonath Weizmann Institute of Science webgunean.
Kilmore (Armagh konderria)

'*** edota **Killmore*' (irlanderaz *Cill Mhór*) Ipar Irlandako udalerria da, [[]]n dagoena. 2011ko erroldaren arabera 111 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Lislea

''''* (irlanderaz *Lios Liath'') Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2001ko erroldaren arabera 84 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Loughgall

''''* (irlanderaz *Loch gCál'') Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 84 biztanle zituen.

## Historia 
* Loughgallgo segada (1987)

## Kanpo estekak
Madden (Armagh konderria)

''''* (irlanderaz *na Madain'') Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 77 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Milford (Armagh konderria)

'*** edota **Millford*' Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 569 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Millvale, Bessbrook

'''''', Ipar Irlandako herrixka bat da, Armagh konderrian dagoena. Bessbrook eta Newry udalerrien artean dago.

## Kanpo estekak
Newtowncloghoge

'''''' Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2001ko erroldaren arabera 357 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Scotch Street

''''* (irlanderaz *Sráid na nAlbanach'') Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.000 biztanle inguru zituen.

## Kanpo estekak
Tartaraghan

''''* (irlanderaz *Teach Tíreacháin'') Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2001eko erroldaren arabera 90 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
The Birches (Armagh konderria)

'''''' Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2001eko erroldaren arabera 150 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Yuya Kubo

**Yuya Kubo** (japonieraz: 久保 裕也, 1993ko abenduaren 24a - ) Japoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Johnny Leoni

**Johnny Leoni** (1984ko ekainaren 30a - ) Suitzako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Besart Abdurahimi

**Besart Abdurahimi** (1990eko uztailaren 31 - ) Ipar Mazedoniako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Eduardo Aranda

**Eduardo Aranda** (1985eko urtarrilaren 28a - ) Paraguaiko futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
*
Billy Celeski

**Billy Celeski** (1985eko uztailaren 14a - ) Australiako futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Mullaghbawn

'*** edota **Mullaghbane*' (irlanderaz *an Mullach Bán*) Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 596 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Quenten Martinus

**Quenten Martinus** (1991ko martxoaren 7a - ) Curaçaoko futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo estekak 
* National Football Teams
*
Nguyễn Công Phượng

**Nguyễn Công Phượng** (1995eko urtarrilaren 21a - ) Vietnamgo futbolaria da.

## Selekzio nazionala 
## Kanpo loturak 
* National Football Teams
*
Aberchirder

'***, **Foggieloan** edo **Foggie*' (Eskoziako gaeleraz *Obar Chiardair* eta Eskozieraz *Foggieloan* edo *Aberchirder*) Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.237 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Banff (Aberdeenshire)

''''* (Eskoziako gaeleraz *Banbh'') Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 4.082 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Gardenstown

'***, Eskoziako gaeleraz **Gamrie** eta eskozieraz **Gamrie*', Eskoziako herria da, Aberdeenshire konderrian dagoena.

## Kanpo estekak
Macduff (Aberdeenshire)

''''* (Eskoziako gaeleraz *An Dùn'') Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 3.800 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Inverallochy and Cairnbulg

'***, Eskoziako gaeleraz **Inbhir Aileachaidh is Càrn Builg*', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 1.380 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Portsoy

'''''', , Eskoziako ekialdeko kostaldeko udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2001ko erroldaren arabera 1.734 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Rosehearty

''''* (Eskoziako gaeleraz *Ros Abhartaich* eta Eskozieraz *Rizartie'') Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.322 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Whitehills

'''''', Eskoziako arrantzale herri txiki bat da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 1.019 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Sandhaven

'''''' Eskoziako ekialdeko kostaldeko arrantzale herri bat da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 690 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Crimond

'***, Eskoziako gaeleraz **Crith Mhonadh** edo **Crioch Mhonadh*', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 860 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Cruden Bay

'***, Eskoziako gaeleraz **Inbhir Chruidein*', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 1.670 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak 
* New Slains gaztelua

## Kanpo estekak
Hatton (Aberdeenshire)

**Hatton** edota **Hatton of Cruden**, Eskoziako herria da, Aberdeenshire konderrian dagoena.

## Kanpo estekak
Fetterangus

''''*, Eskoziako gaeleraz *Fothair Aonghais* eta Eskozieraz *Fishie'', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 300-400 biztanle artean zituen.

## Kanpo estekak
Maud (Aberdeenshire)

''''* (Eskoziako gaeleraz *Am Mòd'') Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 780 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Mintlaw

'''''' Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 2.720 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
New Deer

'***, Eskoziako gaeleraz **Achadh Reite*' eta , Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 559 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Longside

'''''', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 960 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
New Pitsligo

'*** edota **Cavoch**,  edota **Cyaak*', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2006ko erroldaren arabera 907 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Mullaghbrack

'***, **Mullabrack** edo **Mullaghbrac*' (irlanderaz *Mullach Breac*) Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 54 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Fyvie

'***, Eskoziako gaeleraz **Fia Chein*', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 499 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak 
* Fyvie gaztelua: XIII. mendean eraikia.

## Kanpo estekak
Turriff

''''* (Eskoziako gaeleraz *Torraibh* edota *Baile Thur*, eta Eskozieraz *Turra'') Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 5.060 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Tynan

''''* (irlanderaz *Tuíneán'') Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 71 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Laurelvale

'*** edota **Mullavilly-Laurelvale*' (irlanderaz *Tamhnaigh Bhealtaine*) Ipar Irlandako udalerria da, Armagh konderrian dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.284 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Blackburn (Aberdeenshire)

'''''' Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2014ko erroldaren arabera 1.136 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Westhill (Aberdeenshire)

**Westhill**, Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. Aberdeen hiritik 7 milia mendebaldera dago. 2012ko erroldaren arabera 10.392 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Kemnay

'''**, Eskoziako gaeleraz **Ceann a' Mhuigh''', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 3.830 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak 
* Fraser gaztelua: 1400-1500 artean eraikia.

## Kanpo estekak
Drumoak

'''**, Eskoziako gaeleraz **Druim M'Aodhaig''', Eskoziako udalerria da, Aberdeenshire konderrian dagoena. 2012ko erroldaren arabera 860 biztanle zituen.

## Kanpo estekak