open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Geena Rocero

**Geena Rocero** (Manila, Filipinak, 1983ko urriaren 24a) filipinar modeloa eta bera bezalako pertsona transgeneroen eskubideen aldeko hizlari ekintzailea da. Rocero *Gender Proud* (euskaraz, generoaz harro) nazioartean transgeneroen aldeko ekintzak egiten dituen laguntza-erakundeko sortzailea da.

## Biografia 
Manilan jaio zen. 15 urte zituenean edertasun.lehiaketetan parte hartzen hasi zen.

17 urte zituenean San Frantziskora joan zen bizitzera. 2005ean New Yorkera aldatu zen eta 2006an estatubatuar herritartasuna lortu zuen.

## Ibilbidea 
Moda-argazkilari batek Rocero ezagutu zuen New York hiriko Lower Easter Sideko jatetxe batean. Handik gutxira NEXT Model Management top model agentziarekin kontratua sinatu zuen eta 12 urtez nazioarteko bainujantzi eta edertasun argitalpenetarako modelo lanak egin zituen. Jarraitzaile asko lortu zituen.

2014an *C☆NDY* aldizkariaren bosgarren urteurrena zela eta, honen azalean agertu zen beste 13 emakume transgenero ospetsurekin batera: Janet Mock, Carmen Carrera, Laverne Cox, Isis King, Gisele Alicea, Leyna Ramous, Dina Marie, Nina Poon, Juliana Huxtable, Niki M’nray, Pêche Di, Carmen Xtravaganza eta Yasmine Petty.

2015ean Logo telebista-kateak eman zuen transgenero gazteei buruzko *Beautiful As I Want To Be* telesail digitala ekoitzi zuen.

2016an Rocero eta Tracey Norman ''Harper's Bazaar'' aldizkariaren azalerako posatu zuten lehen modelo transgeneroak bihurtu ziren.
Octavia St. Laurent

**Octavia St. Laurent**, gerora Octavi St. Laurent Mizrahi izenaz ezaguna, (1964-2009) estatubatuar emakumezko artista transexuala zen, 1990eko
*Paris Is Burning* dokumentalean agertu zena.

Minbiziak jota hil zen 2009an.

## Filmografia
Paris Blues

**Paris Blues**, 1961eko Martin Ritt estatubatuar zinema zuzendariak drama-komedia film bat da. 1957ko Harold Flender idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Paul Newman, Joanne Woodward, Sidney Poitier, Louis Armstrong eta Diahann Carroll aktoreek antzeztu zuten.

Film honetako pasarterik ezagunena Louis Armstrong, Sidney Poitier, Paul Newman eta Serge Reggiani elkarekein batera jazz klub batean musika joz agertzewn direnekoa da.

Jatorrizko soinu banda onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen, izan ere, soinu banda Duke Ellington jazz musikari ospetsuak konposatu zuen.

## Argumentua 
Paris. Ram Bowen (Paul Newman) tronboijolea eta Eddie Cook (Sidney Poitier) saxofoijolea bi estatubatuar jazz musikari dira, hiriko gau klub batean jo ohi dute. Saint-Lazare geltokira Wild Man Mooer (Sidney Poitier) estatubatuar tronpetajole paregabeari harrera egitera joando da. Han bi turistekin topo egindo du, Connie eta Lillian (Diahann Carroll eta Joanne Woodward), eta biei gau klubera joateko gonbitea egindo die. Bestalde, Wild Manek Rami haren musikalana enpresari argitaratzaile handi bati bidaliko diola hitzemango dio.

## Aktoreak 
* Paul Newman: Ram Bowen
* Joanne Woodward: Lillian Corning
* Sidney Poitier: Eddie Cook
* Diahann Carroll: Connie Lampson
* Sidney Poitier: Wild Man Moore
* Barbara Laage: Marie Séoul
* Serge Reggiani: Michel Duvigne gitarrajolea
* André Luguet: René Bernard argitaratzailea
* Aaron Bridgers: Pianojolaea
* Michel Portal: Musikaria
* Claude Rollet: Bezeroa
* Roger Blin: Gitarrajole ijitoa
* Hélène Dieudonné: Droga-trafikatzaile zaharra
* Guy Pedersen: Kontrabandista
* Marie Versini: Nicole

## Kanpo estekak 
* *Paris Blues* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Hasdai ben Xaprut

**Hasdai ben Xaprut** (; ; Jaén,  - Kordoba, ) andalustar medikua, diplomatikari eta zientzialaria izan zen, judu jatorrikoa. Abd ar-Rahman III.aren medikua, kalifaren begiko bilakatu zen. 949an anbaxadorea izan zen Konstantino VII.aren gortean, non Dioskoridesen lana ezagutu eta itzuli zuen.

## Erreferentziak
Jotxi

**Jotxi** (, *Züçi*, , , ; c. 1181 &ndash; 1227ko otsaila) agintari mongola izan zen, erdialdeko Asiaren parte handi bat konkistatu zuena. Gengis Khan eta Börteren seme nagusia. Bere ondorengoek Urrezko Horda sortu zuten.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daraa

**Daraa** (,  ahoskatua) hego-mendebaldeko Siriako hiria da, Jordaniako mugatik gertu dagoena. Izen bereko eskualdeko hiriburua, Hauran eskualdeko historikoan dago. 2004ko erroldaren arabera, 97.969 biztanle zituen.

## Historia 
Kanaandarren hiria, Hebrear Biblian "Edrei" zioten.

"Iraultzaren sehaska" izendatua, bertoko familia nagusien 15 mutiko gobernuaren aurkako graffitiak egiteagatik atxilotu ondoren, Siriako Gerra Zibila piztu zuen matxinada hasi zen. Handik aurrera garrantzi handiko gune bilakatu zen.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gabrovo probintzia

**Gabrovo probintzia** (, *Oblast Gabrovo*) erdialdeko Bulgariako oblasta da. Iparraldean Lovetx eta Veliko Tarnovo probintziekin du muga, ekialdean Veliko Tarnovorekin, hegoaldean Stara Zagorarekin, hego-mendebaldean Plovdivekin, eta mendebaldean Lovetxekin. 2.023 kilometro koadroko eremua du, eta 2011n 122.702 biztanle zituen. Hiriburua Gabrovo da.

## Banaketa administratiboa 
Gabrovo probintziak lau udalerri ditu:
* Drianovo
* Gabrovo
* Sevlievo
* Triavna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala, gb.government.bg
Nélida Zaitegi

**Nélida Zaitegi de Miguel** (Abanto, 1946ko urriaren 17a) irakasle, pedagogo eta Hezkuntzako ikuskari izandakoa da. 2011 urteaz geroztik Estatuko Eskolako Elkarbizitza Behatokiko kide aitortutako prestigiodun pertsona gisa. 2017tik 2020ra Euskadiko Eskola Kontseiluaren presidentea izan zen.

## Ibilbidea 
Nélida Zaitegi, irakasle eta pedagogoa, Abanton jaio zen 1946ko urriaren 17an.

UPV/EHUn ikasi zuen. Bere ibilbide profesionala hasi zen 1967. urtean irakasle bezala eta ondoren zuzendari, inspektore eta Eusko Jaurlaritzaren Bizikidetza eta Bizitzarako Gaitasunak zein Zuzendaritza-Taldeen Prestakuntza Programen buru izan zen.

Horrez gain Euskal herriko FEAE lehendakaria izan zen (Europako Hezkuntza Administratzaileen Foroa), Gizarte Berrikuntzako Kontseiluko kide Innobasquen, OGE aldizkariaren zuzendaria (Antolaketa eta Kudeaketa Hezkuntzan), lehendakariordea CONVIVES aldizkarian (Eskolan Bizikidetza positiborako elkartea) eta formatzaile eta aholkularia hainbat ikastetxe eta prestakuntza-zentrotan eta irakasleen prestakuntzan.

Eskolako Bizikidetzaren Estatuko Behatokiko kide da 2011 geroztik aitortutako prestigiodun pertsona gisa, eta 2017ko martxoan bere gain hartu du Euskadiko Eskola Kontseiluaren lehendakaritza. “Hezkuntza hobetu: jakin, partekatu eta elkarrizketatu” proiektua sortu eta pilotajea zuzendu du udalerri ezberdinetan ikastetxeek beraiek hezkuntzari buruz hauskartzeko prozesuak ahalbidetu ondoren, ondorioak Legebiltzarrean aurkezteko. Liburu eta argitalpen ugari egin ditu hezkuntza-arloan, batez ere gai hauetan: bizikidetza, ebaluazioa eta auto-ebaluazioa, hezkidetza edo testu-liburuetan balio sexisten azterketa, besteak beste.

## Argitalpenak 
* Artikulu-zerrenda DIALNET gunean (1995-2017).
* "La coeducación como transversal" (2005) El género quebrantado.
* "Nola landu eta aukeratu hezkidetzako ikasmaterialak" (1993) EMAKUNDE, Eusko Jaurlaritza.
* Trabajando en la prevención del maltrato (1995) EMAKUNDE.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* (Audioa, euskaraz) Nelida Zaitegi Bihotzeko Fonoteka, Euskadi Irratian, 2018/07/27
* (Bideoa, gaztelaniaz) Bizikidetza Jardunaldiak 2103-La Rioja
* (Bideoa, gaztelaniaz) Elkarrizketa osoa, Nélida Zaitegi Miguel - Epaimahaiak Sari GSD Innova
* (Bideoa, gaztelaniaz) Neli gogoratzen bere irakasle Emilia Zuza
* Elkarrizketa (gaztelaniaz) *«El fracaso escolar es eso, de la escuela no del alumno»*, Diario Vasco, 2017/04/08.
* Elkarrizketa (gaztelaniaz) «Es fundamental que los niños hablen; se han acabado la pizarra y el silencio en clase» Lne.da 2012/01/17
* Elkarrizketa (gaztelaniaz) «Quiero una escuela en la que los alumnos busquen, analicen, cuenten y debatan..., que aprendan a aprender» La Voz de Galicia, 2014/04/28.
* Elkarrizketa (gaztelaniaz) Entrevista a Nélida Zaitegi de Miguel EDUGA (Revista Galega do Ensino)
* Bideoa (gaztelaniaz) Educación para la convivencia y resolución de conflictos. (BBVA) 2019ko aprirlaren 3a.
* Podcasta (gaztelaniaz) Seis claves para aprender a convivir, Nélida Zaitegi. (BBVA) 2019ko aprirlaren 3a.
Santanderko geltokia

**Santanderko geltokia** hurrengoei egin ahal dio erreferentzi:

* Santanderko geltokia (Renfe)
* Santanderko geltokia (Feve)
Allaert van Everdingen

**Allaert van Everdingen** (Alkmaar, 1621ko ekainaren 18, Amsterdam, 1675ko azaroaren 8) Herbehereetako urrezko aroaren margolaria eta grabatzaile ospetsua izan zen.

## Biografía 
Grabatzaile eta margolaria, haren espezialitatea paisaiak ziren. Caesar van Everdingen margolariaren anaia zen. Bere lehen maisua Roelant Savery izan zen; Saveryk Tirol ezagutzen zuen eta hortik ikuspegi menditsuen, bakartien eta basatien erakarpena sortu zitzaion, ondorioz baita Allart van Everdingeni. Hemezortzi urte zituelarik, Saveryren heriotzaren ondoren, Pieter de Molijnen eskolara joan zen. 1640. urtearen inguruan Ipar Europa, Eskandinavia ezagutu zuen; Danimarkan Herbehereetako familia ezagunak zituen eta han, Kopenhagen, Federiko IV. Danimarkakoaren zerbitzuan hasi zen. 1645an Haarlemgo gremioan sartu zen eta 1652an Amsterdamera joan zen bizi izatera.

## Estilo 
Allaert van Everdingenen estiloa iluna eta nabarra, zehaztasun handiez. Gustukoa zuen giza-elementuak inguru basatietan margotzea: etxe galdu bat mendien artea, urjauziak...

## Galeria 

File:Allaert van Everdingen 001.jpg|*Suitzako paisaia* (1650-1675).
File:Everdingen Landscape with waterfall.jpg|*Paisaia urjauziarekin* (1671-1675).
File:Allaert van Everdingen - End of Village - WGA7557.jpg|*Herrixka baten magalean* (1650-1675).
File:Allaert van Everdingen - Scandinavian Landscape - WGA7562.jpg|*Eskandinaviako paisaia* (1647).
File:On Order of the Lion, a Piece of Skin is Taken from the Bear, A Piece of the Front Paws of the Wolf and a Piece from the She-Wolf's Hind Paws are Skinned from Hendrick van Alcmar's Renard The Fox MET DP837721.jpg|Everdingenen grabatua (1650-1675).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Allart van Everdingenen obra batzuk.
Ampato mendikatea

**Ampato mendikatea** Peruko hegoaldean dagoen mendikatea da. Normalean elurtuak, Apolobamba mendilerrorekin, Chila mendilerrorekin, Urubamba mendilerrorekin eta Vilcanota mendilerrorekin batera, herriaren erdialdeko sumendi-zonaldea osatzen du, Arequipa, Ayacucho, Cusco eta Puno departamentuetan. Ampato mendikatea Hego Amerikako plaka Nazcako plakaren eraginez altxatzearen ondorioa da; bata bestearen azpian sartzen ari da.

## Mendi garaienak 
* **Koadroan gailur ospetsuenak aipatzen dira**:

thumb|300px|Coropuna gailurra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Volcán Ampato Sumaq Perú webgunean.
Tirol (argipena)

**Tirol** izenak adiera zenbait ditu:
* Tirol Europaren eskualde historiko bat.
* Tirol (Austria) Austriako mendebaldean dagoen estatua.
* Tirol-Hego Tirol-Trentino Euroeskualdea Euroeskualdea Euroeskualde bat
* Tirol (Hego Tirol) Italiako Hego Tirolgo udalerri bat.
Marie-Thérèse Reboul

**Marie-Thérèse Reboul** (1728 &ndash; 1805eko abenduaren 25a) margolari frantsesa izan zen. Batez ere izadiarekin lotutako lanak egin zituen: loreak, izadi hilak, hegaztiak...

## Biografia 
Marie-Thérèse Reboul 1735an, Parisko Académie royale de peinture et de sculpturen sartu zen. Han Joseph-Marie Vien margolaria ezagutu zuen, bere irakaslea eta, denborarekin, bere senarra. Joseph-Marie Vien gaztea, bere semea, margolaria izan zen ere bai. 1763an Parisko Saloian lan batzuk erakutsi zituen. Reboulen lan asko Katalina II.a Errusiakoak erosi zituen eta gaur egun Hermitage museoan erakusten dira.

## Obra ezagunak 
* *Emouchet terrassant un petit oiseau*
* *Deux pigeons"*
Carmen Carrera

**Carmen Roman**, ezagunagoa **Carmen Carrera** izen artistikoaz (Elmwood Park, New Jersey, Ameriketako Estatu Batuak, 1985eko apirilaren 13a) estatubatuar modelo, telebistako pertsonaia, artista burlesko eta aktorea da. *Logo* telebista-kateko ''RuPaul's Drag Race* eta *RuPaul's Drag U'' errealitate-telesailetan agertzeagatik ezaguna.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
#### Telesailak 
#### Telebistako filmak 
## Kanpo loturak 
*  Carmen Carreraren webgune ofiziala
Flinders uhartea

**Flinders uhartea**, Furneaux taldearen uharterik handiena, Bass itsasartean dago kokatua, Tasmaniako ipar-ekialdean, Australian, 1.367 kilometro karratuko uhartea da. Flinders uhartea Portland lurmuturretik 54 kilometrora eta 40° hegoaldera dago, Roaring Forties izeneko gunean.

## Historia 
### Historiaurrea 
Flinders uhartean lehen aldiz bizi izan da gutxienez duela 35.000 urtetik, jendeak Australiatik joan zenean, gaur egun Bass itsasartea dagoen lurrezko zubia zeharkatuz. Duela 4.500 urte ingurura arte iraun zuen biztanleria, baina egarriak eta goseak jota hil zen, El Niño klima aldaketaren ondorioz.

## Geografia eta natura 
Uhartea Tasmania estatuan dago, eta Flinders uhartearen udalaren zati bat da. Flinders uhartea udalerrian dauden uharte ugarietako bat besterik ez da. Flinders uhartea horietako uharte bakarra da establezimendu iraunkorra duena, eta, diferentzia handiz, Furneaux uhartediko handiena da.

Uhartea iparraldetik hegoaldera 62 kilometro (39 milia) luze ingurukoa da eta 37 kilometro (23 milia) ekialdetik mendebaldera. Guztira 1.367 kilometro koadroko (515 milia koadro) azalera du. Strzelecki mendia hego-mendebaldean dago, 756 metroko 2,480 oin) altuera duen gailur altuena. Uhartearen herena inguru menditsua eta malkartsua da, uhartearen luzera zeharkatzen duten granitozko gailurrekin. Kostaldeko eremuak areazko metakinak dira, askotan dunaren forma hartzen dutenak. Kostaldeko aintzira askok drainatzea blokeatzen duten dunek osatutako ekialdeko itsasertzeko puntak zeharkatzen dituzte. drainatze hori ibai txiki askotan ematen da batez ere, eta horietako batzuk Bass itsasartera edota aintziraren batera zuzenean etortzen dira.

### Klima 
Flinders uharteak uda epeleko klima mediterraneo du (Csb), eta ozeanikoa (Cfb). Udak lehorragoak eta odei gutxiagokoak dira neguak baino, eta urteko batez besteko prezipitazioak 800 mm baino gutxiagokoak dira (31 hazbete).

## Kanpo estekak
Abbas ibn Firnas

**Abu al-Qasim Abbas ibn Firnas ibn Wirdas al-Takurini**, **Abbas ibn Firnas** izenaz ezaguna, (; Ronda, 810 &ndash; Kordoba, 887) andalustar polimata eta poeta izan zen. Hainbat asmakizun egin zituen eta baita hegan egitea saiatu ere.

## Erreferentziak
Abd Allah ibn Abd al-Muttalib

**Abd Allah ibn Abd al-Muttalib** (; Meka,  - Medina, 570) arabiar noblea izan zen, Mahoma islamiar profetaren aita.

## Erreferentziak
Abd ar-Rahman as-Sufi

**Abd ar-Rahman as-Sufi**, mendebaldean **Azophi** izenaz ezaguna, (, ; Rey,  - Xiraz, ) persiar astronomoa izan zen. 964an *Kitab suwar al-kawakib* bere liburua argitaratu zuen Isfahanen, non buyidarren gortean bizi zen.

## Erreferentziak
Janet Mock

**Janet Mock** (Honolulu, Hawaii, Ameriketako Estatu Batuak, 1983ko martxoaren 10a) estatubatuar idazle, telebista aurkezle eta transgeneroen eskubideen aldeko ekintzailea da. *Redefining Realness* bestellerraren egilea eta *Marie Claire* aldizkariaren idazle laguntzailea da.

## Biografia 
### Haurtzaroa eta ikasketak 
Honolulun jaioa, aita afroamerikar jatorrikoa eta ama bertako hawaiiarra ditu. Bere gurasoen bigarren seme-alaba da. Bere haurtzaroaren denbora gehiena Hawaiien igaro zuen, eta gainerakoa Oaklanden, Kalifornian eta Dallasen. Bere haurtzaroko lagun minak, Wendik, bere alde femeninoa adierazten lagundu zion. *Janet* izena hartu zuen Janet Jackson abeslariaren omenez. 18 urte zituenean, unibertsitateko lehen ikasturtearen erdialdean, Thailandiara joan zen sexua berresleitzeko ebakuntza egin ziezaioten. Moda-merkaturatzean lizentziaduna da Manoako Hawaiiko Unibertsitatetik eta kazetaritzan masterduna New Yorkeko Unibertsitatetik.

### Ibilbidea 
Kazetaritzan graduatu ondoren, *People* aldizkarian hasi zen lanean eta bertan egon zen editore bost urtez.

## Liburuak 
* 2014: *Redefining Realness: My Path To Womanhood, Identity, Love & So Much More*
* 2017: *Surpassing Certainty: What My Twenties Taught Me*
Abu Kamil

**Abu Kamil** (; c. 850 – c. 930) egiptoar matematikaria izan zen, zenbaki irrazionalak eta ekuazioen koefizienteak erabil zituen lehendabizikoa. Fibonaccik bere teknikak zabaldu zituen Europan.

## Erreferentziak
Al-Battani

**Abū ʿAbd Allāh Muḥammad ibn Jābir ibn Sinān al-Raqqī al-Ḥarrānī aṣ-Ṣābiʾ al-Battānī**, **Al-Battani** izenaz ezaguna, (; Harran,  - Qasr al-Jiss, 929) persiar astronomo eta matematikaria izan zen. *Kitāb az-Zīj* liburua argitaratu zuen Ptolomeoren lanetan oinarrituta.

## Erreferentziak
Aixa

**Aixa** () Granadako Erresumako noblea izan zen, nasri leinuko kidea. Muhammad XI.a Granadakoa eta Muley Hacenen emaztea, Boabdil Gaztearen ama izan zen. Kondairaren arabera, erbesterako bidea hartu zuenean, errege ohiak burua jiratu zuen eta negar egin zuen azken aldiz Granada ikustean. Ama Aixak horrela esan omen zion:

## Erreferentziak
Az-Zarqali

**Abū Isḥāq Ibrāhīm ibn Yaḥyā al-Naqqāsh al-Zarqālī**, **Az-Zarqali** edo **Azarkel** izenez ezaguna, (; Toledo,  - Sevilla, 1087) andalustar astronomo eta matematikaria izan zen. Bere garaiko astronomorik nagusiena izan zen eta Ptolomeo eta Al-Khwarizmiren datuak zuzendu zituen.

## Erreferentziak
Baibars I.a

**Baibars I.a** (, *al-Malik al-Ẓāhir Rukn al-Din Baibars al-Bunduqdar*; Kumania,  – Damasko, ) Egiptoko laugarren sultan mamelukoa izan zen. Zazpigarren Gurutzadan Luis IX.a Frantziakoa eta Ain Jaluteko guduan mongolak menderatu zituen.

## Erreferentziak
Carlos Bacigalupe

**Carlos Bacigalupe Sologuestoa** (Bilbo,  - *ib.*, ) bizkaitar kazetaria izan zen. Alberto bere anaia bikia kazetaria ere izan zen.

Deustuko Unibertsitatean historia ikasi ostean, bere ibilbide profesionala irratian hasi zen, Herri Irratian hain zuzen ere. Baina urte asko eman zituen SER katean non 'Rock and Gol' eta beste saioak zuzendu zituen.
## Erreferentziak
Santanderko geltokia (Renfe)

**Santander** Espainiako Kantabriako probintziako tren geltoki bat da, Santander udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* : 0,000 kilometro-puntua

## Historia 
Zabalera iberiarreko trenbidea Santanderrera iritsi zen 1858ko urriaren 10ean los Corrales de Buelna-Santander tartea zabalduz, Alar del Rey eta Santander lotu nahi zituena. Bere eraikuntza, Isabel II.aren Trenbidearen Konpainiaren lana izan zen, 1871n Alarretik Santanderrerako Trenbidearen Konpainia Berria deitzera pasa zena, Amadeo Savoiakoaren tronurako sarrerak, aurreko izena ez baitzen oso gomendagarria. Linearen eraikuntza egiten zen bitartean, Iparraldeak, bere aldetik, hegoaldetik Alarrera iristea lortu zuen, honela, bere sarearekin lotuz, Madrilekin loturak zituena eta erritmo onean Euskal Herrira zihoana. Testuinguru horretan, Santanderrerako linea desiragarria zen azkenean 1874an bereganatu zuen konpainiarentzat. Nortek, hiriko lehen geltokia eraikitzeaz ere arduratu zen, hasierako barrutia, beste kasu askotan bezala, behin-behinekoa baitzen. Gaur egungo autobus geltokiaren lurretan kokatu zen eta Eduardo Grasset ingeniariak proiektatu zuen 1873an. Diseinu klasiko argia erakusten zuen, alboetan beheko solairuko alboko hegal simetrikoak zituen bi altuerako pabiloi nagusi batez osatua. Bere nasak Gustave Eiffelen tailerretatik irteten zen metalezko markesina zabal batez estalita zeuden.

Aipatu berri dugun Iparraldea, bide estuan lan egiten zuten Santander-Bilbo eta Kantauri aldeko konpainiak eta bide zabaleko Santander-Mediterraneo zapuztua elkartu ziren hirian, eta zerbitzu horiek guztiak gune berean zentralizatzea erabaki zen, geltoki berriak sortuz. 1940ko abuztuaren 28an, Alfonso Peña Herrilan Ministroak Norteko geltoki zaharra ordezkatu nahi zuen geltoki berriaren lehen harria jarri zuen, iberiar zabalerako trenbidea erabiltzen zuena. Ia hiru urte beranduago, 1943ko abuztuaren 26an, RENFEren jabetzako instalazio berriak inauguratu ziren, 1941ean Espainiako trenbide sare osoa bereganatu zuena nazionalizatu ondoren. 1990eko hamarkadan getlokia aldiriko trenen sarean sartzearekin batera Santander oso zaharberritua eta modernizatua izan zen.

## Geltokia 
Geltokiaren eraikina oinarri irregularreko pabilioia da, bi solairukoa eta lerro garbi eta soilekoa. Pabilioia antzeko ezaugarriak dituen beste eraikin bati atxikita dago, Fevek erabilitakoa. Bien artean, oin karratuko sei solairuko dorrea dago, bi egituren arteko lotura funtzioa betetzen duela.

Hiru nasa ditu, bi albokoak eta nasa zentral bat, bost trenbide jasotzen dutela. Barrualdean, geltokiak kafetegi, opari-denda, txartelen salmenta, bezeroarentzako arreta zerbitzua, kontsigna eta komunak daude. Kanpoaldean aparkaleku gunea dago, eta hiri barruko autobus sarera lotura.

## Zerbitzuak 
### Distantzia luzea 
### Distantzia ertaina 
### Aldiriko tren 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak 
* Kantabriako Renfe Aldirien webgunea
Alberto Bacigalupe

**Alberto Bacigalupe Sologuestoa** (Bilbo,  - *ib.*, ) bizkaitar kazetaria izan zen. Carlos bere anaia bikia kazetaria ere izan zen.

Deustuko Unibertsitatean historia ikasi ostean, bere ibilbide profesionala Donostiako *La Voz de España* egunkarian hasi zen. 1973an TVEn sartu eta hainbat urtez kirol kazetaria izan zen.
Furneaux uhartedia

**Furneaux uhartedia** (izen indigena: Tayaritja), gutxi gorabehera 100 uhartek osatzen dute, Bass itsasartearen ekialdeko muturrean, Victoria eta Tasmaniaren artean, Australian. Uharteak Tobias Furneaux britainiar nabigatzaileagatik izendatu zituzten, uharte horietako ekialdetik ikusita, Adventure badia 1773an utzi ondoren, Zeelanda Berrira bidean zihoanean, James Cook kapitainarekin elkartzeko. Matthew Flinders nabigatzailea izan zen 1798an Furneaux uharteak esploratzeko lehenengo mendebaldarra *Francisen*, eta geroago urte berean *Norfolken*.

Taldeko uharte handienak Flinders uhartea, Cape Barren uhartea eta Clarke uhartea dira. Taldeak bost asentamendu ditu: Killiecrankie, Emita, Lady Barron, Cape Barren uhartea eta Whitemark Flinders uhartean, Flinders Kontseiluko administrazio-gune gisa erabiltzen dena. Urrutiko uharteetan ere arrantxo populatu txikiak daude.

## Kanpo estekak
Bülent Ersoy

**Bülent Ersoy** (Istanbul, Turkia, 1952ko ekainaren 9a) turkiar abeslari eta aktorea da.

Gizon jaio zen eta gizon bezala hasi zen musikan, turkiar musika klasikoa abesten. 1981ean, ordea, nazioartean ospea lortu zuen Londresen sexua berresleitzeko ebakuntza jaso eta gero. Hala ere, bere izena "Bülent" mantentzea erabaki zuen nahiz eta gizonezkoena izan.

## Diskografia 
### Albumak 
## Filmografia
Laura Haddock

**Laura Jane Haddock** (Enfield, Londres, 1985eko abuztuaren 21a) aktore ingelesa da. Besteak beste, Lucrezia Donati antzeztu zuen ''Da Vinci's Demons* telesailean, Meredith Quill *Guardians of the Galaxy* eta *Guardians of the Galaxy Vol. 2* filmetan, eta Viviane Wembly *Transformers: The Last Knight''-en.

## Kanpo estekak 
* Laura Haddock, imdb.com
Pistolerismo

thumb|right|Antonio Espejo polizia-inspektorearen hileta, Bartzelona (1921)
**Pistolerismoa**, Espainian, Alfontso XIII.aren erregealdian jazotako jarduera da, bereziki 1917-1923 aldian. Jarduera honetan, enpresaburuek soldatapeko pistolariak eta bestelako matoiak kontratatu eta sindikalistak eta langile nabarmenak hiltzea agintzen zieten, honela langile mugimenduaren aldarrikapenak ixilduarazi asmoz. Era berean, langileak autodefentsa taldeetan antolatuz erantzuten zieten, bai eta enpresaburuek baina maila apalagoan, gizon armatuak kontratatuz ere. Denera, jarduera honek 200 langile eta enpresaburuek kontratatutako 20 gizon armatuen heriotza eragin zuen.

Jarduera honek 1910eko hamarkadan eta 1920ko hamarkadan hasieran, Bartzelona hirian eta inguruko industria eraztuneko udalerrietan berebiziko garrantzia izan zuen, nagusiki CNT sindikatu anarkistak langile afiliazio areagotze handia izan zuenean.

## Bibliografia 
* Balcells, Albert (2009). *El Pistolerisme. Barcelona (1917-1923)*. Editorial Pòrtic.
* León, Ignacio (1981). *Los años del pistolerismo: Ensayo para una guerra civil*. Planeta.

## Kanpo estekak
Paweł Edmund Strzelecki

Sir **Paweł Edmund Strzelecki** (1797ko uztailaren 20a - 1873ko urriaren 6a), **Paul Edmund de Strzelecki** bezala ere ezaguna, esploratzaile eta geologo poloniarra izan zen. Australiako esplorazioengatik ospetsua bihurtu zen.

Gluszynan jaio zen, Poznanetik gertu, Poloniako mendebaldean, 1797an, eta geroago prusiar armadarekin zerbitzatu zuen. Neskatila batekin ezkontzeko ahalegina egin zuen, eta, ondoren, bere ugazabari dirua lapurtzeaz akusatu zioten. Londresera joan zen eta Strzelecki konde titulua eman zion bere buruari. 1834. urtean Ipar Amerikara joan eta mineral eremuak bisitatu eta mineralak esploratu zituen. Esaten da Kanadako kobrea aurkitu zuen lehenengo pertsona dela. 1836an, Txiletik Kaliforniara bidaiatu zuen mendebaldeko kostaldean zehar.

1839an, Hawaii, Tahiti, Zeelanda Berria eta azkenik Sydney (Australia) bisitatu zituen. Mapa geologikoa egin nahi zuen, eta Hegoaldeko Gales Berriako eta Victoriako zati handiak esploratu zituen, Australiar Alpeak barne. Australiako mendi garaiena igo eta Kosciuszko mendia izendatu zuen, Tadeusz Kosciuszko Poloniako buruzagiarengatik.

Hainbat urte eman zituen Tasmanian, Sydneyera itzuli aurretik. Londresera itzuli zen 1843an. Australiako bere aurkikuntzei buruzko liburu bat idatzi zuen, Physical Description of New South Wales and Van Diemen's Land. Royal Geographical Society-ren Urrezko Domina jaso zuen.

1847-8an, British Relief Association-k Irlandako Gosete Handian dirua banatzearen ardura eman zion. Orduan ezarri zituen arauak oraindik erabiltzen dira laguntza emateko.

Royal Geographical Society-ren eta Royal Society-ren kidea izendatu zuten. K.C.M.G. saria eman zioten 1869. urtean. 1873an minbiziz hil zen. Heriotzaren ondorengo aginduak eman zituen bere paperak erretzeko eta bere gorputza markatu gabeko hilobi batean ehorzteko.

Victoria ondoan, Strzelecki mendikatea beragatik izendatzen da. Parke nazional handi bat Flinders uhartean, Strzelecki Parke Nazionala, Strzelecki mendietara 1842an igo ondoren izendatu zen.
Ngultrum

**Ngultruma** (dzongkhaz: དངུལ་ཀྲམ), Bhutango Erresuman zirkulazioan dagoen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **BTN** edo Nu.

## Historia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Errege Diru Agintaritzaren webgunea.
Panzer VI Tiger

**Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf. E**, Alemaniako tanke astun bat izan zen. 1942tik Bigarren Mundu Gerrako Afrika eta Europako fronteetan erabilia izan zen. Berez, Hirugarren Reichak Sobietar Batasuna bereganatzeko Bizargorri Operazioaren lehenbiziko hilabeteetan T-34 eta KV-1 sobietar tankeez osatutako ezusteko erresistentzia blindatuari erantzun emateko asmoz sortua izan zen, tankearen Tiger ezizena, Ferdinand Porsche ingeniariak eman zion, erromatar zenbakia berriz, ondorengo Panzer VI Tiger II tanketik bereizteko gehitu zitzaion. Lehenengo ezizena, '''*Panzerkampfwagen* VI *Ausf.* H** izan zen, baina 1943ko martxoan izen ofiziala jarri zioten, ***Panzerkampfwagen* VI Tiger *Ausf.* E.** Izen militarra honakoa zen, **Sd.Kfz.181'''.

## Kanpo estekak
Irlandar bouzouki

**Irlandar bouzoukia** edota **irlandar buzukia**, Irlandako folk musikako pultsatutako hari instrumentu bat da. Berez, Greziako bouzoukiaren aldaera da, baina irlandar folk musikako abesti eta doinuei egokitua.

1960ko hamarkadaren erdialdera, Sweeney's Men taldeko Johnny Moynihan musikariak Irlandan bouzoukia ezagutzera eman zuen. Handik gutzira, 1969an, Andy Irvine musikariak Grezian igarotako oporraldi batean bouzoukia erosi eta bere bidaietatik itzultzean Dónal Lunny musikariari oparitu zion. Bi musikari hauek musika-tresna egokitu eta 1972an sortutako Planxty taldearekin batera Irlandan barna hedatu zuten.

## Ikus gainera 
* Bouzouki

## Kanpo estekak
Atikamekw

**Atikamekw** Quebecen bizi den herri bat da, *Nitaskinan* ("Gure Lurra") deitzen den eskualdean bizi dira, Saint-Maurice ibaiaren goiko ibilguan, Montrealetik 300 kilometrora iparraldean. Gaur egun 7.000 biztanle inguru dira herri honen parte. Komunitaterik handiena Manawan da, Montrealetik 160 kilometro ingurura. Nekazaritza zein arrantza, ehiza eta bilketa erabiltzen dute. Tradizionalki Innu herriarekin loturak izan dituzte, Inuiten aurkako aliatu historikoak.

Atikamekw hizkuntza, Cree hizkuntzaren barietate bat da, Algikar familiaren barruko hizkuntza bat. Eguneroko bizitzan erabiltzen da eta, horregatik, galtzeko arrisku txikiena duen jatorrizko hizkuntzetako bat da. Euren lurraldea zurgintza industriak okupatu du hein handia batean eta euren bizimodua desagertzear dago.

Euren hizkuntzaren izenak "lakuko arrain zuria" esan nahi du, eta beste ahoskera batzuk ere izan ditu, "Atihkamekw", "Attikamek" edo "Atikamek" gisa. Frantziar kolonizazioaren garaian "Têtes-de-Boules" izena eman zieten, "Buru biribilak".

## Kanpo estekak
Nitaskinan

**Nitaskinan** Atikamekw herriaren jatorrizko lurraldea da. Saint-Maurice ibaiaren arroan kokatuta dago, Quebecen, Kanada. 80.000 kilometro koadroko lurraldea hartzen du. 2014ko irailaren 8an Atikamewk Nazioaren Kontseiluak Nitaskinanen gaineko burujabetzaren aldebakarreko aldarrikapena egin zuen. Honen helburu ngusia bertan dauden baliabide naturalen ustiapen proiektuen berrikuspena eskatzea zen, eta Atikamekwen identitatearen gaineko aldarrikapena egitea. Nitaskinan hitzak "gure lurraldea" esan nahi du Atikamekw hizkuntzan. Ikuspegi legal batetik, Indiar Aktaren arabera, Atikamekw herriak kudeaketa eskubidea du hiru indiar erreserben gainean: Manawan, Obedjiwan eta Wemotaci, baina Nitaskinan lurraldeak askoz eremu zabalagoa hartzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
GT Ligako 2017ko denboraldia

**GT Ligako 2017ko denboraldia** Galiziako Traineruen Liga edo Ipar-mendebaldeko Traineruen Liga arraun lehiaketaren hamalaugarren denboraldia izan zen. Ekainaren 17an hasi zen O Groveko uretan eta abuztuaren 20an bukatu zen Moañan. Samertolameu eta Puebla elkarteak, iaz hurrenez hurren bigarren eta hirugarren izandako arraun elkarteak TKE Ligara igotzeko play-offa jokatzeko bi txartelak lortu zituzten. Perillo elkartea, aldiz, hurrengo denboraldian bigarren mailan arituko da; bestetik, 2018ko GT Ligan jokatzeko lekua Merak eta Mugardosek eskuratu zuten.

## Lehenengo maila 
### Partaideak 

### Estropadak 

### Sailkapena 

#### Jaitsiera/Igoera play-offa 

¹ Muros arraun elkarteak uko egin zion igoera fasea jokatzeari.

## Bigarren maila 
### Partaideak 

### Estropadak 

### Sailkapena 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* GT Ligaren webgunea
Manawan

**Manawan** (1991ra arte, **Manouane**; ofizialki **communauté Atikamewk de Manawan**) Lehen Nazioen erreserba bat da, Métabeskéga lakuaren hego-mendebaldean, Quebecen, Kanada. Atikamekw herriaren Manawan bandaren jabetza da.

5 kilometroko luzera eta 2 kilometroko zabalera duen erreserba Baie-Atibenne lurralde ez-antolatuaren barruan dago, Saint-Michel-des-Saintsetik 72 kilometrora iparraldean. Asfalturik gabeko bide batetik hel daiteke.

## Kanpo estekak
Hixam ibn Abd al-Malik

**Hixam ibn Abd al-Malik** (; 691- ) omeiatar kalifa izan zen. Bere agintaldian arteak babestu zituen baina, ikuspegi militar baten aldetik, ez zuen zorte ona izan.

## Erreferentziak
Tobias Furneaux

**Tobias Furneaux** kapitaina (1735eko abuztuaren 21a - 1781eko irailaren 18a) nabigatzaile ingelesa eta Royal Navyko ofiziala izan zen, James Cookekin batera bere esplorazio bigarren bidaian. Mundua bi norabidetan zirkumnabigatu zuen lehenengo gizona, eta, geroago, Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerraren garaian britainiar ontzi baten burua izan zen.

## Biografia 
Furneaux Swillyn jaio zen, Plymouthetik gertu, Swillyko William Furneaux-ren (1696-1748) eta Susanna Wilcocksen (1698-1775) semea. Royal Navyn sartu zen eta frantziar eta Afrikako kostaldeetan eta Antilletakoetan okupatu zuten Zazpi Urteko Gerran (1760-1763). HMS Dolphineko bigarren teniente izan zen Samuel Wallis kapitainaren atzetik, mundu osoko bidaian (1766ko abuztua - 1768ko maiatza) eta Wallis gaixo zegoelarik eta bere kabinara mugatuta zegoela, Furneaux lehenengoa izan zen Tahitin oinak ipiniz, banderatxoa goitituz, soropil bat biratuz eta lurraldeaz jabetuz bere erregearen izenean (1767ko ekainaren 25ean)

## Cookekin zerbitzuan 
1771ko azaroan, Furneauxi Adventuren burua eman zioten, James Cook (Resolutionean) lagundu zuena, bere bigarren bidaian. Espedizio horretan, Furneaux bere buruzagitik birritan banatu zen (1773ko otsailaren 8tik maiatzaren 17ra, eta 1773ko urriaren 22tik 1774ko uztailaren 14ra, Ingalaterrara itzuli zenean). Lehenengoan, Van Diemenen Lurraldeko (orain Tasmania) hego eta ekialdeko kostaldeko zati handiak esploratu zituen eta bertako lehenengo mapa britainiarra egin zuen. Bere izenak hemen bizirik diraute; Cookek, bere hirugarren bidaian, kostaldeko linea bisitatu zuenean, Furneaux-ren kontaketa eta haren delineazioa berretsi zituen, zenbait kritika eta aldaketa txikirekin, eta Furneaux uhartedia izenaz beragatik izendatu zuen Bass itsasarteko ekialdeko sarreran, eta gaur egun Tuamotu izenaz ezagutzen den uhartedia.

*Adventure*, azkenik, Zeelanda Berriko uretan *Resolution*etik bereizi ondoren, 1773ko urrian, Furneaux etxera itzuli zen bakarrik, Ulaieteako (Raiatea) Omai-rekin batera. Britainia Handira bidaiatu zuen Hegoaldeko Itsasoetako lehen bertakoa Tahitira itzuli zen Cookekin 1776-1777an.

## Azken aginduak 
1780an, Furneaux kapitain bihurtu zen. Ameriketako Estatu Batuen Independentzia Gerran, Syrenen burua izanik 1776ko ekainaren 28an britainiar erasoa egin zuen Charlestonen (Hego Carolina). Syren, Furneaux komandantea izanik, Point Judith (Rhode Island) inguruan 1777ko azaroaren 6an hondoratu egin zuten. Rhode Islandeko Itsas Arkeologia Proiektua (RIMAP) iraultza amerikarraren Syren jardueren historia zehatza argitaratu du, baita galtzearen inguruko jatorrizko dokumentuak ere, azaroaren 6a data zuzena bezala baieztatuz. Azaroaren 10erako, Furneaux eta bere tripulatzaileak Providencen presoak ziren, geroagoko trukean zain.
Čiovo

**Čiovo** () Itsas Adriatikoaren uharte txiki bat da, Kroazian. 28,8 kilometro karratu ditu (15,3 kilometro luzeraz eta 3,5 km zabaleraz). 6.071 biztanle ditu (2001). Haren gailur nagusia, Rudine, 218 m. ditu. Trogir hiriaren aurrez aurre dago, Dalmaziaren erdian, Kaštela lurmuturrean.

## Herriak 
Uhartearen zati bat Trogir menpe dago. Uhartearen beste puntuetan biztanle-gune desberdinak aurki daitezke: Arbanija, Žedno, Okrug Gornji, Okrug Donji, Slatine et Prizidnica.

## Monumentuak 
Mendeetan uhartea inbasioen aurrean babesa-inguru izan da. Ondorioz, aztarna eta monumentu ugari erakusten ditu, batez ere Erdi Arokoak. Halaber, betidanik, monasterioen eta ermitauen ingurua izan da. Hona hemen eraikin ezagunenak:
* Gurutze Deunaren monasterioa (Arbanija)
* Prizidiniceko Ama Birjinaren santutegia
* San Pedro eliza erromanikoa (Slatina)
* San Mauroko eliza (Žedno), IV. mendekoa

## Komunikazioa 
Uhartea errepidez komunikatuta dago, azkena 2016ko udazkenean burututa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Uhartearen informazio turistikoa.

## Ikus, baita ere 
* Kroaziako uharte nagusiak
Bouzouki

**Bouzoukia** edota **buzukia** ( singularrez,  *bouzoukia*,  pluralez ) Greziako usadiozko pultsatutako hari instrumentu bat da. Jatorriz, Turkiakoa da, izan ere herrialde honetan antzeko musika-tresna ere badago eta zena bera ere "Bozuk" hitzetik dator ("hautsia", "erabiltezina" edo "eraldatua").

Jada Antzinako Grezian aipatzen zen, 1900eko hamarkadan Anatoliatik kanporatutako greziarrek beraiekin batera ekarri zuten.

Gaur egun, Greziako usadiozko musikako tresna ezagunenetakoa da, beste herrialde batzuetako folk musikara ere hedatuz. Adibidez, 1960ko hamarkadatik Irlandako musikan ere sustraitu den musika-tresna da, Johnny Moynihan eta Andy Irvine musikartien eskutik, eta gaur egun Dónal Lunny musikariak asko zabaldu du. Horregatik, irlandar bouzoukia izeneko musika-tresnaren bertsioa sortu zuten, irlandar abesti eta doinuei egokitua.

## Ikus gainera 
* Irlandar bouzouki

## Kanpo estekak
M4 Sherman

**M4 Sherman**, ofizialki **Medium Tank, M4**, AEBeyako tanke bat izan zen. 1940an diseinatua eta 1941-1945 artean ekoitzia izan zen, eta 1941-1955 artean zerbitzuan egon zen. Bigarren Mundu Gerran AEBej nahiz Aliatuek erabili izan zuten. Koreako Gerran ere erabilia izan zen.

Tankearen ekoizpenak 50.100 unitate gainditu zituen. Erresuma Batuan M4 tankeak "Sherman" ezizena jaso zuen, William Tecumseh Sherman jeneralaren omenez, herrialde honetan estatubatuar tankeei AEBetako Gerra Zibileko jeneralen izenak ipintzeko ohitura baizegoen, ondoren AEBetan ere izen hori erabiltzen hasi ziren.

## Kanpo estekak
T-34

**T-34**, Sobietar Batasunak ekoitzitako tanke bat izan zen. 1940-1958 artean 84.070 unitate inguru ekoitzi ziren.

T-26 modeloa ordezkatzeko asmoz garatu zen. Bigarren Mundu Gerran Sobietar Batasuneko su potentzia orekatuena, eta mugikortasun eta babes onena zuen tankea izan zen. 1943eko amaieraldera, **T-34-85** bertsio hobetua ekoitzi zen, 85mm-ko potentzi handiagoko kanoiarekin.

Gerra garaian zehar ekoizleek tanke honetako deiseinua eta eraginkortasuna fintzen joan ziren, bai eta ekoizpen kostuak murrizten ere, horrekin tanke unitate handiagoa ekoiztea ahalbideratuz eta egun harte erabileran (modu murriztuan bada ere) jarraitzeko ahalmena eman zion.

## Kanpo estekak
KV-1

**KV-1**, Sobietar Batasunak ekoitzitako tanke bat izan zen. Kliment Voroxilov sobietar defentsa komisariaren izen eta abizenaren lehenbiziko bi hizkiez bataiatua izan zen.

Bigarren Mundu Gerran, Bizargorri Operazioan, Hirugarren Reichak Sobietar Batasuna erasotu zuenean, KV tankeak garaiko tankerik babestuenak ziren, baina 1941eko ekainaren 22an Sobietar Indar Korazatuetako %2a bakarrik osatzen zuten.

Hasiera batean, Alemaniar Panzer tankeei bikain eutsi eta aurre egitearen ondorioz, *"naziakatzaile"* ezizena jaso zuen.

## Kanpo estekak
À nous la liberté

***À nous la liberté*** (euskaraz *Guri askatasuna*) 1931ko René Clair frantziar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako musikal komedia film bat da. Henri Marchand, Raymond Cordy eta Rolla France aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Louis eta Émile (Raymond Cordy eta Henri Marchand) espetxean dauden bi presoek ihes egiteko egitasmoa praktikan jartzea erabaki dute. Baina, askatasuna lortzera doazen unean, zaintzaileek atzemango dituzte. Émilek Louisengatik sakrifikatu eta espetxe zigor osoa beteko du, aldiz, Louis aske geldituko dena enpresaburu aberats bilakatu eta lantegi bateko jabe izango da. Émilek espetxe zigorra bete eta kalera ateratzen denean, ez du bere antzinako espetxeko ziega kidearen laguntzarik izango. Baina azkenean, bien arteko adiskidetasuna interes materialen gainetik garaile aterako da.

## Aktoreak 
* Henri Marchand: Emile
* Raymond Cordy: Louis
* Rolla France: Jeanne
* Paul Ollivier: Osaba
* Jacques Shelly: Paul
* Andre Michaud: Kontramaisua
* Germaine Aussey: Maud - Louisen emaztea
* Leon Lorin: Sourd jauna
* William Burke: Atxilotua
* Vincent Hyspa: hizlari zaharra

## Kanpo estekak 
* *À nous la liberté* filmaren eszena ikusgai 
* IMDBko fitxa irakurgai
Teslaren oszilatzaile

**Teslaren oszilatzaile elektro-mekanikoa**, 1893an Nikola Tesla kroaziar asmatzaileak patentatutako indar elektriko sorgailu bat da. Gerora, Teslak 1898an gailu honekin New Yorken lurrikara bat sortu zuela baieztatu zuen, horregatik herri hizkeran **Teslaren lurrikararen makina** ezizena jaso zuen.

## Kanpo estekak
Kumasko gudua

**Kumasko gudua** K.a. 474an gertatutako itsas-gudu bat izan zen. Alde batetik, Sirakusaren eta Kumasen konbinaturiko ontziteria zegoen eta beste aldetik etruriaren itsas-armada.
Kumas greziar hiria K.a. VIII. mendean fundatu zen etruriar mugaren hegoaldean. K.a. 504an, Kumasko armadak etruriarrena irabazi zuen, nahiz eta hauek oraindik indar boteretsua izan. K.a. 474an, gai izan ziren flota bat osatzean, zuzeneko eraso bat egin zuten Kumasen kontra eta Kumasek laguntza eskatu zion Sirakusari. Hieron I.a Sirakusakoa, etruriar hedapena mozteko, aliatu zen Aristodemorekin (Kumasko tiranoa) eta Italiaren hegoaldeko beste itsas ondoko greziar hiriekin. K.a. 474an, greziarrek Kumasen (Napoliko golkoan) garaitu zuten etruriar flota. Porrotaren ostean, etruriarren eragin politiko gehiena desagertu zen Italian. Itsasoen kontrola galtzean, erromatarrek, samnitek eta galiarrek etruriarren lurraldeak menperatu zituzten. Sirakusarrek Olinpiako santutegi panhelenikoan etruriar kasko bat eskeini zuten, non indusketa batean alemaniarrek armadura bat aurkitu baitzuten.
K.a. 415ean, etruriarrak atenastarren espedizioarekin joan ziren Sirakusaren kontra, beren gainbehera areagotzeko balio zuena.
Pindarok, lehenengo Pitiar odan goraipatu zuen gudua.

= Erreferentziak =

## Kanpo estekak
Tabaré Vázquez

**Tabaré Ramón Vázquez Rosas** (Montevideo, Uruguai, 1940ko urtarrilaren 17a - *ibidem*, 2020ko abenduaren 6a) uruguaitar medikua eta politikaria izan zen. Uruguaiko lehendakaria izan zen 2005 eta 2010 bitarte, eta 2015 eta 2020 bitarte berriro.

*Frente Amplio* delakoaren buruzagietako bat izan zen. Hautazko kargu nabarmen bat lortzen ezkerreko lehen politikaria izan zen, Montevideoko intendente aukeratu baitzuten 2004an. Era berean, Uruguaiko lehendakaritza lortu zuen ere, herrialdearen alderdi fundatzaileen hegemonia hautsiz, Colorado Alderdia eta Alderdi Nazionala.
I Am Sam

***I Am Sam*** (euskaraz *Ni Sam Naiz*) 2001eko Jessie Nelson estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoilariak zuzendu, ekoitzi eta idatzitako drama film bat da. Sean Penn, Michelle Pfeiffer, Dianne Wiest, Dakota Fanning, Richard Schiff, Loretta Devine eta Laura Dern aktoreek antzeztu zuten.

Gizonezko aktore onenaren Oscar Sariaren izendapena jaso zuen (Sean Penn).

## Argumentua 
Sam Dawson (Sean Penn) haren alaba Lucy (Dakota Fanning) berarekin batera bizitzen jarrai dezan borrokatu beharko duen ezgaitu mental bat da, Estatuak alabaren heziketaz arduratzeko gai ez dela uste baitu. Rita Harrison (Michelle Pfeiffer) abokatuak kasua ezagutu arren hasiera batean jarrera hotza eta interes eskasa erakutsiko du, baina Sam pertsonalki ezagutu, eta hark alabarengatik sentitzen duen maitasuna eta bere aitatasun eskubideak defendatzeko duen erabaki irmoa ikustean jarreraz aldatu, eta epaiketan Sam defendatzea erabakiko du.

## Aktoreak 
* Sean Penn: Samuel John "Sam" Dawson
* Michelle Pfeiffer: Rita Harrison Williams
* Dakota Fanning: Lucy Diamond Dawson
** Allison eta Jillian Thormahlen: Lucy neskatoa
** Ryan Williams: Lucy, 6 hilabeterekin
** Felicity Ann eta Makindra Sherry Forbes: Lucy, 18 hilabeterekin
** Elle Fanning: Lucy, 2 urterekin
** Amanda Lehaf: Lucy, 4 urterekin
* Dianne Wiest: Annie Cassell
* Loretta Devine: Margaret Calgrove
* Richard Schiff: Turner jauna
* Laura Dern: Miranda "Randy" Carpenter
* Marin Hinkle: Patricia
* Stanley DeSantis: Robert
* Doug Hutchison: Ifty
* Rosalind Chao: Lily
* Ken Jenkins: Philip McNeily epailea
* Wendy Phillips: Wright andereinoa
* Scott Paulin: Duncan Rhodes
* Kimberly Scott: Gertie
* Michael B. Silver: Jaslow doktorea
* Eileen Ryan: Estelle
* Mary Steenburgen: Blake doktorea

## Kanpo estekak 
* *I Am Sam* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Montana (Bulgaria)

**Montana** () ipar-mendebaldeko Bulgariako hiria da, Montana probintziako hiriburua. 135 metroko garaieran dago, Danubio ibaitik 50 kilometro hegoaldera, Vratsatik 40 kilometro ipar-mendebaldera, eta Serbiako mugatik 30 kilometro ekialdera. 2011n 43.781 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Husain ibn Ali

**Al-Ḥusain ibn ‘Alī ibn Abī Ṭālib** (; Medina, &nbsp;– Karbala, ), **Husain ibn Ali** deitua, Mahomaren iloba izan zen, zehazki Mahomaren alaba Fatima az-Zahraren eta Alī ibn Abī-Tāliben bigarren semea. Islam xiitak gurtzen duen pertsonaia bat da, eta haren martirioa oroitzen du Ashura izeneko ospakizunean. Nolanahi ere, musulman sunitek ere errespetatzen dute, Mahomaren etxekoa izateagatik. Ama gazte hil zelarik, bi anaiek harreman ona izan omen zuten aitonarekin, baina haien aitak kalifatoa zela-eta izan zituen borroketan ere sartuta egon ziren. Al-Husayn Yezdegerd II.a azken enperadore sasandarraren alabetako batekin ezkondu zen, Shahrbanurekin. Iman bilakaturik, Karbalako guduan hil zuten. Gerra haren ondorioz abbastar iraultza piztu zen, Omeiatar Kalifa-herriaren bukaera ekarri zuena.

## Bizitza 
### Lehen urteak 
Narrazio gehienen arabera, Husain Hejira Ondorengo 4. urteko Sha'abaneko 3. egunean jaio zen Medinan (626ko urtarrilaren 11an). Bere aitona Mahoma profeta izan zen, bere aita Ali eta bere ama Fatima, profetaren alaba. Gurasoak Banu Hashim klanekoak ziren, Quraix tribukoak. Umeari izena ipini ziona Mahoma profeta izan zen, eta umearen jaiotza ospatzeko ahari bat sakrifikatu zuen. Fatimak bere ilea moztu zuen eta haren pisua zilarretan eman zuen limosna gisa.

Hasieran, Mahomaren etxean hazi zuten Husain. Husain eta bere anaia Hasan hainbat hadithetan aipatzen dira. Hadith hauetako batzuk xiitek aipatzen dituzte Mahomaren ondorengoek Imam izateko eskubidea dutela aldarrikatzeko. Batez ere, hadith hau: "Hasan eta Husain Paradisuko gazteen jaunak dira".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ibn al-Baitar

**Ḍiyāʾ Al-Dīn Abū Muḥammad ʿAbdllāh Ibn Aḥmad al-Mālaqī**, **Ibn al-Baitar** izenaz ezaguna, (; Benalmádena,  - Damasko, 1248) andalustar mediku eta botanikoa izan zen. *Kitāb al-Jāmiʻ li-mufradāt al-adwiya wa-l-aghdhiya* bere liburuan 1400 espezie baino gehiago zerrendatu zituen.

## Erreferentziak
Point Judith (Rhode Island)

thumb|eskuinera|300px|Ferryaren kaia, Point Judith
**Point Judith** herrixka eta lurmutur txiki bat da, Narragansetteko (Rhode Island) kostaldean, Narragansett badiako mendebaldeko aldean, non Rhode Island Sound aldera irekitzen den. Hor dago Block uhartea kontinentearekin lotzen duen urte osoko ferry zerbitzu nagusia eta Galilee (Rhode Island) arrantza gunea dauka.

## Kanpo estekak
Battitta Ducassou

**Battitta Ducassou** (1991ko martxoaren 8a, Itsasu, Lapurdi) euskal trinketa pilotari bat da. Lanbidez ingeniaria da.

Trinketeko Txapelketa birritan irabazi du.

## Kirol lorpenak 
* Buruz buruko txapelduna: 2015, 2017, 2019, 2020.
** txapeldunordea: 2016.
* Binakako txapelduna: ez.
** txapeldunordea: 2014, 2015, 2016.

## Kanpo loturak 
* Peio Larralde, Battitta Ducassou eta Bixintxo Bilbao pilotariei elkarrizketa irakurgai. 2016ko otsailaren 12a. Iparraldekohitza.eus
Bixintxo Bilbao

**Bixintxo Bilbao** (Ziburu, Lapurdi, 1991ko apirilaren 19a) euskal trinketa pilotari bat da. Aitona Ondarroakoa zuen.

Frantziako esku pilotako txapelduna da.

Gaur egun, Battitta Ducassou eta Peio Larralde pilotariekin batera kirol honetako goi mailako gazte belaunaldiko pilotari nabarmenenen artean dago. 2018ko urriaren 20an binakako trinketeko munduko txapelketa Bartzelonan irabazi zuen, eta ikurrina erakutsi saritzeko unean. Horregatik, nazioarteko txapelketatatik urtebetez egotziz zigortu zuen Nazioarteko Euskal Pilota Federazioak, arauz kanpoko bandera bat erakustea leporatuta. Euskal Herrian zigorrak harrotutako kritiken ondoren, Federazio horretako presidenteak zigorra kentzea erabaki zuen bi egun geroago.

## Kirol lorpenak 
* Binakako txapelduna: 2015, 2016, 2017.
* Trinket binakako nazioarteko txapelduna: 2018.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Peio Larralde, Battitta Ducassou eta Bixintxo Bilbao pilotariei elkarrizketa irakurgai. 2016ko otsailaren 12a. Iparraldekohitza.eus
Mendibeltz

**Mendibeltz** Hernioko mendilerroan dagoen tontorra da, Gipuzkoako erdialdean, Hernio inguruan.

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendiak

## Kanpo estekak
Irati Zubizarreta

**Irati Zubizarreta Armendaritz** (Beasain, Gipuzkoa, 1998ko urtarrilaren 30a) mendi lasterkaria da, gaur egungo munduko txapelduna junior mailan.

2017ko uztailaren 30ean, Andorran jokatutako Munduko Mendi Txapelketan (Skyrunning 2017), B modalitateko (18-20 urte) urrezko domina lortu zuen: 15 kilometroko proban, 2 ordu 16 minutu eta 17 segundoko denborarekin lehenbizikoa iritsi zen, bigarren lasterkaria baino 4 minutu lehenago. Bi egun lehenago, uztailaren 28an, kilometro bertikaleko proban, brontzezko domina bereganatu zuen. 

2016an, 2017an, 2018an eta 2019an Espainia mailako mendi lasterketako txapelduna izan zen. Halaber, 2018an eta 2019an Kilometro Bertikaleko espainiako txapelduna ere izan zen; 2020 nahiz 2021an txapeldunorde izan zen. La Sportiva taldearen parte da 2016. urtetik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Irati Zubizarretaren Twitter kontua.
* Irati Zubizarretari elkarrizketa, *Goierriko Hitza*.
* Irati Zubizarretari elkarrizketa "Gozatzen jarraitu nahi du mendian" Berria, 2021.01.12