open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mercedes Ateca

**Mercedes Ateca** (Udalla, Ampuero, Kantabria, 1945eko abenduaren 23a - Laredo, Kantabria, 2021eko urtarrilaren 23a ) txirrindularia izan zen, eta hiru aldiz irabazi zuen Espainiako Errepideko Txirrindulari Txapelketa, zehazki emakumezkoen kategoriako lehen hiru edizioak.

## Ibilbidea 
1978an lehen aldiz 1978ko Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketan parte hartu zuen, eta 53. postua lortu zuen. 1979an Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketako lehena izan zen Zaragozan, 1.250 metroko zirkuitu batean, 16 itzuli egin behar ziren. Lehen itzulian ihes egin zuen eta Blanca Gil eta María Victoria Fustero atzean utzi zituen, nabarmen, hainbat partaideren marka bikoiztuz.  Beste iturri batzuek adierazi zuten Mercedesek hamaikagarren itzulian egin zuela eraso. Urte hartan 33 urte zituen eta Espainian Peña Manuel Santisteban taldearekin parte hartu zuen arren, Parisen zuen egoitza eta Frantzian lehiatu zenean Peugeot-ekin egin zuen.

1980an Munduko Errepideko Txirrindularitza Txapelketan parte hartu zuen berriro, 59. postuan sailkatuz. Errepideko txirrindularitzako Espainiako txapelduna izan zen hiru aldiz jarraian, 1979tik 1981era. 1982an ezin izan zuen parte hartu, klabikula hautsi baitzuen, 1983an bosgarren izan zen, lehen postuan zegoenean erorketa izan ondoren eta 1984an bigarren izan zen María Luisa Izquierdoren ondoren. Espainiako hiru txapelketa jarraian lortutako errekorra 2007an berdindu zuen María Isabel Morenok, eta harekin hiru garaipen lortutako, Rosa María Bravok. 

## Aitortzak 
2020an, Mercedesek Kantabriako Gobernuaren omenaldia jaso zuen Vuelta a Cantabria 2020 sub-23 ekitaldian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuzino

**Fuzino** () Italia erdialdeko aintzira endorreikoa izan zen. Abruzzo eskualdearen mendebaldean kokatua, 140 kilometro koadroko eremua hartzen zuen, eta herrialdeko lakurik handienetan hirugarrena zen. Nekazaritza-lurrak lortzeko asmoz 1854-1876 bitartean egindako drainatze lanek erabat agortu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Brea (argipena)

**La Brea** toki izena, gaztelaniazko *brea* izenetik datorrena (euskaraz mundruna), artikulu hauen oinarri izan daiteke:

* **La Brea, Los Angelesko** arrantxu izandakoa, asfalto aintzira, eta fosilen aztarnategia.
* **La Brea, Trinidad** uharteko udalerria, Pitch Lake izeneko asfalto aintziraren ondoan dagoena.
* **La Brea (Peru)**, Talara probintziako sei barrutietako bat.
Hamabi amodio kanta. Charles Bordes

***Hamabi amodio kanta. Charles Bordes*** Antton Valverde abeslariak 2007an plazaratu zuen diskoaren izenburua da. Lan hau Charles Bordes musikagilea egin zuen lanean oinarritu zen.

## Ezaugarriak 
Charles Bordes frantses konpositoreak XIX. mendearen amaieran bildu eta landu zituen Iparraldeko hamabi amodiozko kantu herrikoi. Hauek lan batean bildu zituen: *Hamabi amodio kanta - Douze Chansons Amoureuses Du Pays Basque Français*. Obra hori gaur egun Parisko liburutegi nazionalean gordetzen dira. Lan monografiko hau, doinuan zein gaian ere, gure herriko izaeraren isla izanik, bere horretan jaso nahi izan zuen Valverdek, erakargarria ez ezik, geure oroimenaren dokumentaziorako ere baliogarria izango zen segurantzan.

## Abestiak 
Abesti guztiak, letrak zein musikak, herrikoiak dira:
* "Argizagi ederra"
* "Maitiak bilhoa holli"
* "Ala baita dolu egingarri"
* "Chori khantazale eijerra"
* "Adios ene maitia, adio sekülako!"
* "Choriñoak kaiolan"
* "Chorietan bürüzagi erresiñoula khantari"
* "Salbatore gora da"
* "Nik badut maiteño bat"
* "Chori erresiñoula, hots emak enekin"
* "Kalla kantuz ogi petik"
* "Plañü niz bihotzetik"

## Parte hartzaileak 
* Antton Valverde, ahotsa
* Et Incarnatus, hari orkestra
* Luis Fernandez, biolontxeloa
* Xabier Zeberio, nyckelharpa
* Josu Salbide, flauta
* Mixel Etxekopar, xirula, ttun-ttuna
* Angel Unzu, gitarra, buzuki, mandolina
* Karlos Gimenez, pianoa
* Azala: Javier Valverde

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Walter Tevis

**Walter Stone Tevis** (San Frantzisko, 1928ko otsailaren 28a - New York, 1984ko abuztuaren 9a) estatubatuar eleberrigilea izan zen.

Txikitan ikasi zuen bere lagun Toby Kavanaughekin billarrean jolasten. Ozeano Bareko frontean egon zen Bigarren Mundu Gerraren amaieran eta itzuleran Kentuckyko Unibertsitatean lizentziatu zen. Graduatu ondoren, hainbat ikasgaitako eskolak eman zituen Kentuckyko eskoletan eta baita Kentuckyko eta Ohioko unibertsitateetan ere. Bere sei eleberrietatik hiru zinemarako egokitu ziren (*The Hustler*, *The Color of Money* eta *The Man Who Fell to Earth*). Beste eleberri bat, ''The Queen's Gambit'', telesail baterako egokitu zen. Tevis erretzailea, jokalaria eta alkoholikoa zen, eta gai horiek jorratu zituen bere eleberrietan.

## Lanak 
### Eleberriak 
* The Hustler, Harper & Row, 1959
* The Man Who Fell to Earth, Gold Medal Books, 1963.
* Mockingbird, 1980.
* The Steps of the Sun, 1983.
* The Queen's Gambit, 1983.
* The Color of Money, 1984.
### Ipuinak 
;Bildumak
* *Far from Home*, Doubleday, 1981
;Ipuinen zerrenda
* "The Best in the Country", *Esquire*, 1954ko azaroa.
* "The Big Hustle", ''Collier's*, 1955eko abuztuaren 5a.
* "Misleading Lady", *The American Magazine*, 1955eko urria.
* "Mother of the Artist", *Everywoman's*, 1955.
* "The Man from Chicago", *Bluebook*, 1956ko urtarrila.
* "The Stubbornest Man", *Saturday Evening Post*, 1957ko urtarrilaren 19a.
* "The Hustler", (jatorrizko izenburua: "The Actors") *Playboy*
* "Operation Gold Brick" (jatorrizko izenburua: "The Goldbrick"), *If*, 1957ko ekaina.
* "The Ifth of Oofth", *Galaxy*, 1957ko apirila
* "The Big Bounce", *Galaxy'', 1958ko otsaila.
* "Sucker's Game", *Redbook*, 1958ko abuztua.
* "First Love", *Redbook*, 1958ko abuztua.
* "Far From Home", *The Magazine of Fantasy & Science Fiction*, 1958ko abendua.
* "Alien Love" (jatorrizko izenburua: "The Man from Budapest") *Cosmopolitan*, 1959ko urtarrila.
* "A Short Ride in the Dark", *Toronto Star Weekly Magazine*, 1959ko apirilaren 4.
* "Gentle Is the Gunman" *Saturday Evening Post*, 1960ko abuztuaren 13a.
* "The Other End of the Line", *The Magazine of Fantasy & Science Fiction*, 1961eko azaroa.
* "The Machine That Hustled Pool", *Nugget*, 1961eko otsaila.
* "The Scholar's Disciple", *College English*, 1969ko urria.
* "The King Is Dead", *Playboy*, 1973ko iraila.
* "Rent Control", *Omni*, 1979ko urria.
* "The Apotheosis of Myra", *Playboy*, 1980ko uztaila.
* "Echo" *The Magazine of Fantasy & Science Fiction*, 1980ko urria.
* "Out of Luck", *Omni*, 1980ko azaroa.
* "Sitting in Limbo", *Far from Home*, 1981.
* "Daddy", *Far from Home*, 1981.
* "A Visit from Mother", *Far from Home*, 1981.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gianni Motta

**Gianni Motta** (Cassano d'Adda, 1943ko martxoaren 3a) italiar txirrindulari ohia da. 1964tik 1974ra izan zen profesional eta 91 garaipen lortu zituen, horien artean 1964ko Lombardiako Giroa, 1966ko Italiako Giroa eta 1967ko Suitzako Itzulia.

## Taldeak 
* Molteni (1964-68).
* Sanson (1969).
* Salvarani (1970-71).
* Ferreti (1972).
* Zonca (1973).
* Magniflex (1974).

## Palmaresa 
**1963**
* Aostako Haranako Giroa eta etapa bat

**1964**
* Lombardiako Giroa.
* 5.  Italiako Giroan eta etapa bat.
* Romandiako Tourreko etapa bat.
* Bernocchi Kopa.
* Baracchi Saria.

**1965**
* Midi Libreko etapa bat.
* Tre Valli Varesine.
* 3. Frantziako Tourrean.
* 3. Milan-Vignolan.

**1966**
* 20px Italiako Giroa eta bi etapa.
* 20px Romandiako Tourra.
* Tre Valli Varesine.
* Romagnako Giroa.
* Monacoko Sari Nagusia.
* 2. Reggio Calabriako Giroan.

**1967**
* 20px Suitzako Itzulia.
* Milan-Turin
* Tre Valli Varesine.
* 6.  Italiako Giroan

**1968**
* Apeninoetako Giroa
* Emiliako Giroa
* Romandiako Tourreko etapa bat
* 4. Toscanako Giroan

**1969**
* Montjuïceko Igoera eta sektore bat
* Emiliako Giroa
* 2. Baracchi Sarian (Ole Ritterekin)
* 2. Romagnako Giroan
* 5. Züricheko txapelketan

**1970**
* Apeninoetako Giroa.
* Tre Valli Varesine.
* Umbriako Giroa
* Montjuïceko Igoerako sektore bat
* 3. À travers Lausannen
* 3. Lombardiako Giroan

**1971**
* 20px Romandiako Tourra eta bi etapa.
* Tirreno-Adriatikoko etapa bat.
* Emiliako Giroa.
* Reggio Calabriako Giroa.

**1972**
* Italiako Giroko etapa bat
* 2. Milan-San Remon
* 3. Milan-Turinen
* 4. Apuliako Giroan
* 8. Romandiako Tourrean

**1973**
* Italiako Giroko etapa bat.
* 3. Milan-Vignolan

**1974**
* Apuliako Giroko etapa bat

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
—: ez zuen parte hartu 
UT: utzi, ez zuen amaitu
DSK: deskalifikatua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Capitolina Bustince Larrondo

**Capitolina Bustince Larrondo** (Uxue, Nafarroa Garaia,1864ko urriaren 27a - Segovia, 1934ko urriaren 23a) irakasle eta idazle nafarra izan zen

## Biografia 
1897an, Lehen Goi Mailako Irakaskuntzako irakaslea izan zen Iruñean. Jacobo Salcedorekin ezkondu eta Segoviara joan zen bizitzera. Ez zuen seme-alabarik izan. XIX. mendean Nafarroako eskoletarako eskuliburuak idatzi zituen emakume bakarra izan zen.

## Lana 
Bere burua goi-mailako hezkuntzako irakasle gisa aurkeztu zuen egileak “*Compendio histórico del antiguo Reino de Navarra para uso de los niños de ambos sexos”* idatzi zuen 1898an, Gamazada amaitu eta lau urtera. Lan hau Hermilio de Oloriz egile nafarraren *"Resumen* *histórico del antiguo reino de Navarra*" obraren egokitzapen nahiko literala da. 30 ikasgaitan banatuta dago, elkarrizketa moduan, galdera-erantzun labur, zehatz eta argien bidez. Azken ikasgaia Nafarroako Erresumaren bukaerakoa da, 1512an Gaztelari erantsi zitzaionekoa.

Lanaren funtsa abertzalea edo "napartarra" da. Sarreran agertzen den bezala hezitzailea da. Bere esanetan liburu hau “*va dedicado especialmente a* *los niños de ambos sexos a fin de que uno y otros aprendan a recitarla en los albores de su infancia, se aficionen a relatar nuestras glorias y a imitar las* *virtudes y proezas que fueron siempre el distintivo de la raza eúskara"*. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Fernández González, Ángel-Raimundo; Mata Induráin, Carlos (2006). Universidad de Navarra, ed. Historia Literaria de Navarra: siglos XVIII y XIX. Pamplona: Fondo de Publicaciones del Gobierno de Navarra. p. 242. ISBN 978-84-235-2888-2. 
* Soto Alfaro, Francisco (2005). Universidad Nacional a Distancia (UNED), ed. Manuales escolares de Primera Enseñanza editados en Navarra de 1800 a 1912. ISBN 978-84-362-5155-5. 

## Ikus, gainera 
* Gamazada

## Kanpo estekak
Alferez

**Alferez** edo **alferitz** (ohitura zaharrekoa) hitzok honako esangura bi hauek dauzkate:

* Banderaduna: *Heg.* Gudari-talde bateko ikurrina eramaten zuen gudaria.
* Lotinantordea: *Heg.* Espainiako gudarosteko ofiziera, lotinantaren azpian hurrengoa.
Isla Mágica

**Isla Mágica** Sevillan dagoen parke tematikoa da. Amerikaren aurkikuntzan girotuta, 1997an ireki zuten 1992ko Sevillako nazioarteko erakusketaren instalazioak aprobetxatzeko. Guztira, 26 atrakzio ditu, tartean bi errusiar mendi eta zenbait igerileku.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Dieu et l'État

'''''Dieu et l'État'''* () Mikhail Bakunin pentsalari anarkista errusiarraren lanik ezagunena da.

## Idazketa 
*Jainkoa eta Estatua* 1871ko otsaila eta martxoa bitartean idatzi zen. Jatorriz *Inperio Knouto-Germanikoa eta Iraultza Soziala* (*кнут* edo *knut*, *whip* errusieraz) izeneko lan handiagoaren bigarren zatia zen. Lehen zatian gerra franco-prusiarraren aurrekariak eta inperialismoaren aurkako europar erresistentziaren historia orokorra jorratu ziren. *Jainkoa eta Estatua*, baita Bakuninen lanaren zati handi bat ere amaitu eta ordenatu gabe geratu ziren. Hori ez da arraroa, batez ere Bakuninen idatzizko lanetako bat ere ez baitago bukatuta. Bakunin kritikatu zutenean, erantzun zuen: "*Nire bizitza zati bat da*". *Jainkoa eta Estatua*, hain zuzen ere, zati bat da: liburuak paragrafo batzuk ditu, liburuaren amaiera osatzen duena barne, esaldi baten erdian bat-batean amaitzen direnak. Era berean, bost lerroko paragrafoz osatutako oharrak ere aurki daitezke.

## Aurkikuntza eta argitalpen historia 
Carlo Cafiero eta Elisée Reclusek *Jainkoa eta Estatua* lana aurkitu zuten, garai hartako bi anarkista ezagunak eta Bakuninen bizitzako azken urteetako lagun minak. Biek nekaezin jardun zuten falta ziren liburuaren zatiak bilatuz, alferrik. Azkenean, liburua frantsesera itzuli eta liburuxka gisa argitaratu zuten Genevan 1882an. Cafierok eta Reclusek liburua "*Dieu et l'état*" izendatu zuten*,* nahiz eta Bakuninek jatorriz "*Komunismoaren eskola doktrinaleko sofismo historikoak*" izenburua jarri zioten. Jatorrizko izena ez zen Bakuninen egunerokoan aurkitu Cafiero eta Reclus hil ziren arte.

1883an Benjamin Tucker anarkista estatubatuarrak liburua ingelesera itzuli eta liburuxka gisa banatu zuen Bostonen. Prozesu horretan zehar, zailtasun dezente izan zituen, Cafierok eta Reclusek jatorrizko eskuizkribua frantsesera zuzenean itzuli zutenean, hitz batzuk aldatu behar izan baitzituzten hizkuntza horretan literatura-kalitate handiagoa izateko eta, maiz, Bakuninen idazkera gaizki interpretatu zuten. Frantsesezko itzulpen zehatzagoa ez zen 1908ra arte atera, eta ingelesezko edizio berria 1910 arte ez zen argitaratu Londonen. 1916an, Emma Goldman lituaniar anarkistak 1910eko Londreseko edizioaren berrargitalpena argitaratu zuen Mother Earth egunkari erradikalarentzat, *Jainkoa eta Estatuaren* lehen argitalpenetik Bakuninen lanik ezagunena izan dena. Hainbat hizkuntzatara itzuli da, besteak beste, ingelesera, alemanera, italiera, gaztelania, errusiera, poloniera, txekiera, errumaniera, nederlandera eta yiddisha .

## Ikus, gainera 
* Ateismoa
* Anarkismoa
* Materialismoa

## Kanpo estekak 
* https://es.theanarchistlibrary.org/library/mijail-bakunin-dios-y-el-estado *Dios y el Estado'' testu osoa (2021/01/25an berrikusia)
Tivoli World

**Tivoli World** Benalmádenan dagoen parke tematikoa da. 1972an ireki zuten eta zazpi tonbola ditu. Guztira, 29 atrakzio ditu, tartean hiru errusiar mendi eta igerileku bat. 2020an hartzekodunen konkurtsoan deklaratu zuten.

## Kanpo estekak
Urizaharreko anbar aztarnategia

**Urizaharreko anbar aztarnategia** Euskal Herrian anbara aurkitu den tokirik garrantzitsuena da, eta Urizaharra udalerriko lurretan kokatzen da. Inklusioak dituen anbara da, gainera; hau da, fosildutako erretxinaren barruan intsektuak eta beste hainbat hondakin organiko identidikatu dira, eta baita airez eta likidoz betako burbuilak ere.

Gatzaga Buradonen dagoen beste aztarnategiarekin batera, Arabako anbara oso aberatsa suertatu da. Anbarean intsektuak, akaroak, armiarmak, krustazeoak, moluskuak zein landareak, onddoak eta bakterioak azaldu dira.

## Aurkikuntza 
1990eko hamarkadan, gemologia ikastaro bat antolatu zen Gasteizen, eta han trebatutako gemologo batek, eskualdeko anbara lantzen ari zela, zati batek barruan intsektu bat zuela ikusi zuen 1995ean. Indusketak antolatu ziren 1997. urtean, eta materiala Arabak Natura Zientzien museora eraman zen. Toloñoko mendilerroan dago aztarnategi originala, eta baita urte batzuk geroago aurkitutako beste bat (Montoria kontzejuaren inguruan egin ziren indusketak), baina kokapen zehatzik ez da eman, aztarnak babeste aldera.

Mila kilo arrokako, 10 gramo inguru anbar aurkitu izan dira aztarnategian.

13 intsektu ordena aurkitu dira Urizaharreko anbarean, horien artean munduan ezagutzen diren euli zaharrenetariko batzuk: *Euliphora grimaldii* izena eman diote espezie horri.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ruben Östlund

**Claes Olle Ruben Östlund** (Styrsö, Västra Götaland, Suedia, 1974ko apirilaren 13a) suediar zinema zuzendaria da. Fikziozko bost film luze zuzendu ditu: *The Guitar Mongoloid* (2004), *Inclary* (2008), *Play* (2011), *Turist* (2014) eta *The Square*.

## Ibilbidea 
Ruben Östlund film laburren eta filmen zuzendari gisa hasi zen 1990eko hamarkadan, modu autodidaktikoan. Ondoren, Gotenburgoko Zinema Eskolan ikasi eta 2001ean graduatu zen. Hain zuzen ere, eskolan onartu zuten bere laburmetraiei esker. Erik Hemmendorff zinema-ekoizlearekin batera, Plattform Produktion produkzio-etxearen sortzailea da.

*The Guitar Mongoloid* filmak Zinema-Prentsaren Nazioarteko Federazioaren saria irabazi zuen Moskuko Nazioarteko Zinemaldiaren 27. edizioan. Östlunden *Incident by a Bank* film laburrak Urrezko Hartza irabazi zuen Film Laburrik Onenarentzat, Berlingo Zinemaldi Handiaren 60. edizioan.

2014. urteko bere *Force Majeure* filma Un Certain Regard sailean lehiatzeko hautatu zuten, Canneseko 2014ko Zinemaldian, eta han irabazi zuen epaimahaiaren saria.

## Filmografia 
## Sariak 
; Cannesko Zinemaldia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Mikhail Suslov

**Mikhail Andreievitx Suslov** (; Xakhovskoie, 1902ko azaroaren 21agreg./azaroaren 8jul. - Mosku, 1982ko urtarrilaren 25a) Gerra Hotzeko sobietar buruzagia izan zen. Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Batzorde Zentraleko Politburoko kidea eta Sobietar Batasuneko Alderdi Komunistaren Batzorde Zentraleko Bigarren Idazkaria izan zen. Alderdi komunistaren barneko demokraziaren eta botere banaketaren arduraduna izan zen. Hala ere, aldaketen aurkako jarrera zela eta, lider ortodoxoenetako bat izan zen. Alderdiko ideologo ez ofizialtzat jo zuten eta 1982an hil ondoren, Leonid Brezhneven oinordekotzarako borroka hasi zen.
Jokin Zaitegi sariketa

**Jokin Zaitegi sariketa** Arrasate Euskaldun Dezagun (AED) elkarteak eta Elkar argitaletxeak antolatutako itzulpen-lehiaketa da, eta Literaturako Nobel saridunen lanak itzultzea du helburu. Arrasateko Udalaren eta Laboral Kutxaren laguntza du sariketak. Nobel saridunaren lana nork itzuliko duen jakiteko, itzulpen-lehiaketa itsu bat egiten da, eta irabazten duenak itzuli beharko du lana; horretarako, beka bat jasotzen du.

2002an izan zen lehen edizioa, eta, besteak beste, Imre Kertesz, J.M. Coetzee, Doris Lessing eta Svetlana Aleksievitxen lanak argitaratu dira.

## Jokin Zaitegi sariketari esker argitaratutako lanak 
* 2002: Imre Kertesz: *Zoririk ez*. Itzultzailea: Urtzi Urrutikoetxea
* 2003: J.M. Coetzee: *Lotsaizuna*. Itzultzailea: Oskar Arana
* 2004: Sariketa hutsik gelditu zen.
* 2005: Harold Pinter: *Maitalea eta beste antzerki-lan batzuk*. Itzultzailea: Iñigo Errasti
* 2006: Orhan Pamuk: *Elurra* (2006). Itzultzaileak: Monika Etxebarria eta Fernando Rey
* 2007: Doris Lessing: *Belarra kantari*. Itzultzailea: Koro Navarro
* 2008: Jean-Marie Gustave Le Clézio: *Basamortua*. Itzultzailea: Luis Berrizbeitia
* 2009: Herta Müller: *Hatsaren kulunka*. Itzultzailea: Ibon Uribarri
* 2010: Mario Vargas Llosa: *Pantaleon eta bisitariak*. Itzultzailea: Santi Leoné
* 2011: Tomas Tranströmer: *Bizientzat eta hilentzat*. Itzultzailea: Juan Mari Agirreurreta
* 2012: Mo Yan: *Hori da umorea, maisu!*. Itzultzaileak: Maialen Marin eta Aiora Jaka.
* 2013an eta 2014an, ezin izan zen sariketa antolatu.
* 2015: Svetlana Aleksievitx: *Gerrak ez du emakume aurpegirik*. Itzultzailea: Iker Sancho Insausti.
* 2016: Bob Dylan: *Ehun kanta* (oraindik argitaratu gabe). Itzultzailea: Gartxot Unsain
* 2017: Kazuo Ishiguro: *Egunaren hondarrak*. Itzultzaileak: Amaia Apalauza eta Iñigo Roque
* 2018: Olga Tokarczuk: *Erabili goldea hilen hezurren gainetik*. Itzultzaileak: Amaia Apalauza eta Sonia Kolaczek.
* 2019: Peter Handke: *Atezainaren larria penalti-jaurtiketan*. Itzultzailea: Joxe Mari Berasategi
* 2020: Louise Glück: *Basairisa*. Itzultzailea: Garazi Ugalde.
* 2021: Abdulrazak Gurnah: *Paradise*. Itzultzaileak: Maialen Berasategi eta Joxe Mari Berasategi
* 2022: Annie Ernaux: *Emakume izoztua*. Itzultzailea: Gema Lopez Las Heras.
* 2023: Jon Fosse: *Trilogia*. Itzultzailea: Joannes Jauregi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arnaldo Pambianco

**Arnaldo Pambianco** (Bertinoro, 1935eko abuztuaren 16a - *ibidem*, 2022ko uztailaren 6a) italiar txirrindularia izan zen. 1958tik 1966ra profesionala izan zen. Arnaldo, emaitza oso onak izan zituen profesionaletara pasa baino lehen (Italiako txapelketa, bigarren postua munduko txapelketan eta zazpigarren Melbourneko Joko Olinpikoetan, adibidez).

Lehenengo urteetan, Ercole Baldini eta Gastone Nenciniren mesedetan aritu zen arren, 1960ko Italiako Giroan eta Frantziako Tourren zazpigarren amaitu zuen. Hurrengo urteko Italiako Giroko 14. etapan ihesaldi batean sartu zen eta *maglia rosa* lortu zuen. Ondorengo egunetan, Jacques Anquetil handiaren erasoak eutsi zituen eta Giroa irabazi zuen.

## Taldeak 
* Legnano (1958-1960).
* Fides (1961).
* Ignis (1962).
* Salvarini (1963-1966).

## Palmaresa 
**1960**
* Milan-Turin.
* 2. Sardiniako Giroan.
* 7. Italiako Giroan.
* 7. Frantziako Tourrean.

**1961**
* 20px Italiako Giroa.
* 2. Sardiniako Giroan.

**1963**
* Italiako Giroko etapa 1.
* Sardiniako Giroa.

**1964**
* Flèche Brabançonne.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Play (2011ko filma)

'''''''** franko-suediar drama bat da, Ruben Östlundek idatzi eta zuzendua. 2011ko abenduaren 11ean estreinatu zen.

## Sinopsia 
Göteborgen, hiru mutil gazte, bi suediar eta Kanbodiako etorkin ondo integratua, merkataritza zentro batean elkartzen dira. Afrikar jatorriko nerabe koadrila batek begiz jotzen ditu eta haien dira lortzeko plan konplexu bat garatzen dute.

Beltz gazteetako bat haiengana hurbiltzen da, mutiletako bat bere anaiari lapurtutako sakelako telefonoa duela esanez. Zintzo eta lotsatiak, hiru gazteek ihes egin ezingo duten istorio amaigabeari ekiten diote. Koadrilak harrapatuta, amaigabeko ahalegina egin beharko dut ihes egiteko.

## Fitxa teknikoa 
* Jatorrizko izenburua : **'
* Ekoizpena : John Shank
* Gidoia : Ruben Östlund eta Erik Hemmendorff
* Zuzendaritza artistikoa : Pia Aleborg
* Argazkigintza : Marius Dybwad Brandrud
* Muntatzea : Jacob Secher Schulsinger
* Musika : Jurriaans Saunder eta Daniel Bensi
* Ekoizpena : Erik Hemmendorff
* Ekoizpen enpresak : Plattform Produktion eta Parisko ekoiztetxea
* Banaketa enpresa (k) : Svensk Filmindustri /
* Jatorrizko herrialdea : Suedia /
* Hizkuntza : Suediera
* Formatua : Kolorea - 35 mm - 1,78: 1 - Dolby soinu digitala
* Generoa : Drama
* Iraupena : 118 minutu
* Argitaratze datak :
**  Frantzia : 2011ko maiatzaren 15a ( Zuzendarien hamabostaldia )
**  Suedia :2011ko azaroaren 11a

## Sariak 
* 2012 : Nordic Council zinema saria

## Kanpo estekak 
*  ''Ostlund-ek 'politikoki okerra' aztertzen du »*, Filmaren analisia *Cineuropa.org'' webgunean. 
*  Fitxa on Suediako Film Institute datu-basea
Saint David parrokia (Saint Vincent eta Grenadinak)

**Saint David** Saint Vincent eta Grenadinetako sei parrokietako () bat da. Hiriburua Chateaubelair du.

Ondorengo hiriek osatzen dute:
* Richmond
* Richmond Vale
* Rosehall
* Troumaka
* Wallibou

## Kanpo estekak
Saint George parrokia (Saint Vincent eta Grenadinak)

**Saint George** Saint Vincent eta Grenadinetako sei parrokietako () bat da. Hiriburua Kingstown du, herrialde osoaren ere badena.

Ondorengo hiriek osatzen dute:
* Arnos Vale
* Belmont
* Brighton Village
* Calliaqua
* Calliaqua
* Greathead
* Kingstown
* Kingstown Park
* Ribishi
* Stubbs

## Kanpo estekak
Saint Patrick parrokia (Saint Vincent eta Grenadinak)

**Saint Patrick** Saint Vincent eta Grenadinetako sei parrokietako () bat da. Hiriburua Barrouallie du.

Ondorengo hiriek osatzen dute:
* Barrouallie
* Hermitage
* Rutland Vale
* Spring Village

## Kanpo estekak
Wilhelm Furtwängler

**Gustav Heinrich Ernst Martin Wilhelm Furtwängler** (Berlin, 1886ko urtarrilaren 25a - Baden-Baden, 1954ko azaroaren 30a) alemaniar musikagile eta orkestra-zuzendaria izan zen, XX. mendeko garrantzitsuenetakoa. Heziketa musikal oso goiztiarra jaso zuen eta Beethovenen musikarenganako maitasuna garatu zuen. Orkestra zuzendari bezala ospea lortu zuen, berak konposizioa nahiago zuen arren. Berlingo Orkestra Filarmonikoaren zuzendari nagusia izan zen 1922tik 1945era eta 1952tik 1954ra eta beste askoren zuzendari gonbidatua izan zen (Berlingo Estatu Orkestra, Vienako Orkestra Filarmonikoa). Nazia izan ez bazen ere, Alemanian jarraitu zuen lanean nazien erregimenean.

## Lan nabarmenak 
**Orkestra-lanak**
* Ouvertüre Es-Dur op. 3 (1899), WF 84
* Sinfonie D-Dur: Allegro (1903, tlw. Fragment, tlw. verschollen), WF 107
* Festliche Ouvertüre F-Dur (1904), WF 108
* [Sinfoniesatz h-Moll: Allegro Molto; Fragment] (1905), WF 109
* [Sinfonie Nr. 1 h-Moll], WF 110
** Adagio h-Moll (1905), WF 110a
** Sinfonie Nr. 1 h-Moll (1905–1940, revidiert bis 1947), WF 110b
** [Trio aus dem zweiten Satz der Sinfonie Nr. 1] (ca. 1940, zurückgezogen), WF 110c
* Sinfonisches Konzert für Klavier und Orchester h-Moll (1920–1937, revidiert 1954), WF 114
* Sinfonie Nr. 2 e-Moll (1944–1945), WF 119
* Sinfonie Nr. 3 cis-Moll (1946–1954), WF 120
**Ganbera-musika**
* Trio für Violine, Cello und Klavier E-Dur (1900), WF 86
* Quintett für Klavier und Streichquartett C-Dur (1912–1935), WF 112
* Sonate für Violine und Klavier Nr. 1 d-Moll (1916–1935), WF 113
* Sonate für Violine und Klavier Nr. 2 D-Dur (1938–1939), WF 115
**Musika koral**
* Die erste Walpurgisnacht [sic] (J. W. von Goethe) für vier Solostimmen, 2 Chöre und Ensemble (1897–1898); WF 65
* Ich wandelte unter den Bäumen (Heinrich Heine) für Sopran- und Alt-Soli, Frauenchor und Klavier (1898), WF 69
* Chor (Goethe): Schwindet ihr dunklen Wölbungen für Chor und Orchester (nach Goethes Faust I) (1902), WF 104
* Religiöser Hymnus (Goethe): O du Jungfrau, höchste Herrscherin der Welt für Sopran- und Tenorsolo, Chor und Orchester (1903), WF 106
* Te Deum für vier Solostimmen, Chor und Orchester (1902–1909), WF 111

## Kanpo estekak
Grenadinak parrokia

**Grenadinak** Saint Vincent eta Grenadinetako sei parrokietako () bat da. Hiriburua Port Elizabeth du. 43 km²-ko azalera eta, 2000. urteko erroldaren arabera, 9200 biztanle ditu. Grenadinak uhartediaren iparraldeko uharteak biltzen ditu.

Ondorengo hiriek osatzen dute:
* Ashton
* Bednoe
* Charlestown
* Cheltenham
* Clifton
* Derrick
* Dovers
* Friendship
* Lovell Village
* Old Wall
* Paget Farm
* Port Elizabeth

## Uharteak 
* All Awash uhartea ()
* Baliceaux (Baliceaux uhartea, )
* Battowia (Battowia uhartea, )
* Bequia ()
* Canouan (Canouan uhartea, )
* Catholic uhartea ()
* Church Cay ()
* Dove Cay ()
* L'Islot ()
* Mayreau ()
* Mustique ()
* Petit Canouan ()
* Petit Cay ()
* Petit Mustique ()
* Petit Nevis ()
* Petit Saint Vincent ()
* Pigeon Island ()
* Prune uhartea (Palm uhartea, )
* Quatre (*Isle à Quatre*, )
* Rabbit uhartea ()
* Red uhartea ()
* Saint Elairs Cay ()
* Sand Cay ()
* Savan (Savan uhartea, )
* The Pillories (*Les Piloris*, )
* Tobago Cays ()
* Union uhartea ()

## Kanpo estekak
Carlo Oriani

**Carlo Oriani** (Cinisello Balsamo, 1888ko azaroaren 5a - Caserta, 1917ko abenduaren 3a), italiar txirrindulari bat izan zen. Profesionala izan zen 1905tik 1915ra. Bere lehen urtean profesionaletan bosgarren amaitu zuen Italiako Giroa. Hurrengo urteetan, ez zuen emaitza onak izan, 1912ra arte. Urte hartan, Lombardiako Giroa irabazi zuen eta 1913an Italiako Giroa.

1917ko abenduan hil egin zen, Casertako ospitale batean. Ofizialki, pneumoniagatik hil zen, baina 1918ko gripe pandemiaren hasierako momentuetan hil zenez, baliteke honegatik hiltzea.

## Taldeak 
* Stuchi 1909
* Bianchi 1911
* Stuchi 1912
* Maino1913
* BIanchi 1914-15

## Palmaresa 
**1909**
* 5. Italiako Giroan
**1912**
* Lombardiako Giroa
**1913**
* Italiako Giroa
* 7. Milan-Turinen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Charlotte parrokia

**Charlotte** Saint Vincent eta Grenadinetako sei parrokietako () bat da. Hiriburua Georgetown du.

Ondorengo hiriek osatzen dute:
* Adelphi
* Bequia
* Biabou
* Byera Village
* Chapmans
* Colonarie
* Fancy
* Friendly
* Georgetown
* Greiggs
* Mesopotamia
* New Sandy Bay Village
* North Union
* Orange Hill
* Peruvian Vale
* Rabaka
* Richland Park
* Sans Souci
* South Rivers
* Turema

## Kanpo estekak
Marco Giovannetti

**Marco Giovannetti** (Milan, 1962ko apirilaren 4a) italiar txirrindulari ohi bat da. Profesionala izan zen 1985tik 1994ra.

Bere lehenengo urtean profesionaletan, 14. postuan amaitu zuen Italiako Giroa eta, hurrengo urtean, gazteen sailkapena irabazi zuen. Bederatzi aldiz izan da itzuli handi baten aurreko hamarrenen artean. Gainera, Los Angelesko Joko Olinpikoetan urrezko domina eskuratu zuen taldekako lasterketan.

## Taldeak 
* Ceramiche Ariostea (1985).
* Gis Gelati (1986-1988).
* Seur (1989-1990).
* Gatorade (1991-1992).
* Mapei (1993-1994).

## Palmaresa 
**1986**
* 8. Italiako Giroan eta gazteen sailkapena 20px.

**1987**
* 4. Suitzako Itzulian eta etapa bat.

**1988**
* 6. Italiako Giroan.

**1989**
* 3. Guadarramako Mendateetako Klasikan
* 8. Italiako Giroan.

**1990**
* 20px Espainiako Vuelta.
* 3. Italiako Giroan.

**1992**
* 20px Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa.
* 4. Italiako Giroan eta etapa bat.
* 4. Espainiako Vueltan eta etapa bat.

## Kanpo estekak
Janet Yellen

**Janet Louise Yellen** (Brooklyn, New York, 1946ko abuztuaren 13a) estatubatuar ekonomialaria da, 2014tik 2018ra Erreserba Federalaren zuzendaria izan zena, kargua bete zuen lehen emakumea. 2021etik Joe Biden presidentearen gobernuan Ogasun idazkaria da. 2010etik 2014 Erreserba Federalaren zuzendariordea izan zen. Irakasle emeritua da Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn.

1994tik 1997ra Erreserba Federalaren Gobernadore Batzarraren kide izan zen, eta berriz ere 2010 eta 2018 artean. Bill Clinton presidentearen ekonomia-aholkularien kontseiluaren mahaiburua izan zen 1997tik 1999ra, San Frantziskoko Erreserba Federalaren presidentea izan zen 2004tik 2010era. 2014an, Barack Obama presidenteak Erreserba Federala zuzentzako izendatu zuen. Agintaldi bat bete zuen, Donald Trump presidenteak ez zuen berrautatu 2018an.

## Erreferentziak
Venus Genetrix tenplua

**Venus Genetrix tenplua** () erromatar tenplu bat da, Venus jainkosari eskainitakoa, Erromako Zesarren foroan dagoena. Julio Zesarrek Venus Victrix-en omenez egitea agindu zuen, Ponpeioren kontrako Gerra Zibilean laguntzeko galdegin baitzion jainkosari. K.a. 46an inauguratu zuen, artean amaitu gabe zegoela, eta Venus Genetrix-i, Juliar leinuaren sortzaile mitologikoari, eskaini egin zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Puʻu ʻŌʻō sumendia

**Puʻu ʻŌʻō** (askotan **Puu Ōō** edo **Puu Oo** idatzia, gutxi gorabehera "Poo-oo Ohh-ohh" (ingelesez) edo ) Hawaii uharteetako Kīlauearen eremuan ekialdean dagoen zepa/zipriztin-sumendia da. uharteko sumendiaren pitzaduren eremuan dago. Puʻu ʻŌʻō 1983ko urtarrilaren 3az geroztik ari da lehertzen, azken 2 mendeetako erupzio gunerik luzeena sortu baitu. 1983tik 1998ra Puu Ōō-ko labak 97 km² baino gehiago estali zituen.

1998an, beraz, erupzioak 181 etxe aurrean eraman zituen, baita eliza, denda, Waha-ko Bisitarien Gunea eta hawaiiarren antzinako gune ugari ere. Kostaldeko errepidea itxita zegoen 1987an, eta labak 13 km-ko luzera eta 25 m-ko zabalera zituen. Erupzioak 2,2 km² lur gehitu zituen Hawaii uhartean.

## Kanpo estekak
Selma Vilhunen

**Selma Vilhunen** (Turku, 1976ko urria) Finlandiako zinemagilea da .

Vilhunenek eta Kirsikka Saari ekoizle lagunak Oscar sarietarako izendapena jaso zuten 2013ko Zuzeneko Ekintza Film Labur Onenaren kategorian *Do I Have to Take Care of Everything?* .

## Aukeratutako filmografia 
* *Little Wing* (2016)
* *Stupid Young Heart* (2018)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Joachim Trier

**Joachim Trier** (Kopenhage, 1974) Norvegiako zuzendari eta gidoilaria da.

Erik Løchen zuzendari norvegiarraren biloba da eta urrunetik Lars Von Trier zuzendari daniarrarekin lotura du.

Bere bigarren film luzea, *Oslo, 31. august,* 2011ko Canneseko Zinemaldian proiektatu zen Un Certain Regard kategorian.

2014ko Canneseko Zinemaldian zehar, *Cinéfondation eta film laburren saileko* epaimahaikide izan zen Abbas Kiarostamiren presidentetzan.

2015ean, *Louder Than Bombs * kaleratu zuen *,* Isabelle Huppert, Jesse Eisenberg eta Gabriel Byrne aktore zituela.  Filmaketa 2014ko udazkenean hasi zen.  *Louder than bombs* *(Louder Than Bombs)* 2015eko Canneseko Zinemaldiko sail ofizialean aritu zen.

## Filmografia 
### Film laburrak 
* 2000 : *Pieta*
* 2001 : *Still*
* 2002 : *Procter*

### Film luzeak 
* 2006 : *Reprise*
* 2011 : *Oslo, 31. august* ( *Oslo,* *abuztuak* *31* )
* 2015 : *Louder Than Bombs *
* 2017 : *Thelma*

## Sariak eta hautagaitzak 
* 2006 : Torontoko Nazioarteko Zinemaldia, Discovery saria *Reprise* filmagatik
* 2007 : Europako Zinemaren Sariak, *Reprise filmerako* izendapena
* 2007 : Nordic Film Festival, Epaimahaiaren Sari Nagusia, Audience Saria eta Bigarren Breath Saria *Reprise*
* 2008 : Satelite sariak *Reprise*
* 2011 : Un Certain Regard saria 2011ko Canneseko zinemaldian, hautagaitza *Oslorako, abuztuaren 31*
* 2015 : 2015eko Canneseko Zinemaldiaren Sail Ofiziala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dagur Kári

**Dagur Kári** (**Dagur Kári Pétursson**, 1973ko abenduaren 12a) Islandiako zinema zuzendaria da.

Parisen, Frantzian, jaio zen islandiar gurasoengandik, eta 3 urte zituela itzuli zen Islandiara. Dagur Danimarkako Zinema Eskola Nazionalean lizentziatu zen 1999an, *Lost Weekend* ekoizpen-etxearen film laburrarekin . Filmak harrera ona izan zuen, eta nazioarteko jaialdien zirkuituan 11 sari irabazi zituen eta ospea lortu zuen. 

## Ibilbidea 
2003an estreinatutako *Noi the Albino* ( *Nói albínói* ) lehen film luzeak nazioarteko hainbat sari ere irabazi zituen. Ondoren, bigarren filmarekin jarraitu zuen, *Voksne mennesker* ( *Zaldi Iluna* ), 2005eko Canneseko Zinemaldian Un Certain Regard sailean proiektatua . 

2008an, *The Good Heart* ingelesezko lehen filma egin zuen, Brian Cox, Paul Dano eta Isild Le Besco aktoreekin . Gainera, Slowblow taldeko kidea da. Bere musika *Nói albínói* filmean agertzen zen.

2011ko abenduan *Rocketman* drama filma ekoiztuko zela iragarri zen, azkenean *Virgin Mountain* bihurtu zena, Baltasar Kormákurrekin eta Dagur Kári zuzenduko zutela.   2013ko urtarrilean berriro jakinarazi zen filma Kormákurrek ekoiztuko duela bere bikotekide Agnes Johansenekin batera.  Danimarkako Nimbus Film filmak koproduzituko du. Filmaren produkzioa otsailean hasi zen eta 2013. urte amaieran filmatu zen. 2015ean estreinatu zen. 

## Filmografia 
* *Old Spice* (1999)
* *Asteburu galdua* (1999)
* *Dramarama* (islandieraz. Villiljós) (2001)
* *Noi the Albino* (islandieraz. Nói Albínói) (2003)
* *Zaldi Iluna* (Danimarkakoa. Voksne mennesker) (2005)
* *Bihotz ona* (2009)
* *Virgin Mountain* ( *Fusi* ) (2015)

## Ikus gainera 
* Zik zak filmlanas

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dagur Kári DFI.dk webgunean
* Asteburu galdua Nazioarteko 23. Zinema Eskolen Jaialdian
Esteban Chaves

**Esteban Chaves** (Bogota, 1990eko urtarrilaren 17a), txirrindulari profesionala da. Profesionala da 2009. urtetik. Bere urterik onena 2016a izan zen, non bi itzuli handietan podiuma zapaldu zuen eta, gainera Lombardiako Giroa monumentu bat irabazi zuen.

## Taldeak 
* Colombia es Pasion-Cafe de Colombia (2009-2011).
* Colombia (2012-2013).
* Orica-GreenEDGE (2014-2015) / ORICA-BikeExchange (2016) / ORICA-Scott (2017) / Mitchelton-Scott (2018-2020) / Team BikeExchange (2021).

## Palmaresa 
**2011**
* 20px Etorkizuneko Tourra.
**2012**
* Burgosko Itzuliko etapa bat.
* Camaioreko Sari Nagusia.
* 2. Ordiziako Klasikan
**2014**
* Californiako Itzuliko etapa bat.
* Suitzako Itzuliko etapa bat.
**2015**
* Abu Dhabiko Tourra eta etapa bat.
* Espainiako Vueltako bi etapa.
**2016**
* 2. Italiako Giroan.
* 3. Espainiako Vueltan.
* Emiliako Giroa.
* Lombardiako Giroa.
**2017**
* 2. Down Under Tourrean
**2018**
* Herald Sun Tourra eta etapa bat.
**2019**
* Italiako Giroko etapa bat
**2020**
* 4. Burgosko Itzulian
**2021**
* 3. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 6. Kataluniako Voltan.
* 9. Euskal Herriko Itzulian.

## Sailkapena lasterketa nagusietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Gatzaga Buradongo anbar aztarnategia

**Gatzaga Buradongo anbar aztarnategia** Euskal Herrian anbara aurkitu den bigarren toki garrantzitsuena da, Araban bertan harekin konektatua dagoen Urizaharreko anbar aztarnategiaren ondoren. Inklusioak dituen anbara da eta erretxina fosilduan intsektuak, akaroak, armiarmak, krustazeoak, moluskuak, landare zatiak, onddoak eta bakterioak azaldu dira, airez eta likidoz betetako burbuilez gain.

## Aurkikuntza 
2006an egin zen aurkikuntza, 10 urte lehenago Urizaharran topatutako anbararekin lotuta egon zitezkeen estratuak aztertu izan direlako inguruetan, Toloño mendilerroan. Gatzaga Buradon herrigunetik hegoaldera dago aztarnategia, Errioxara bidean doan N-124 errepide bazterrean, Ebroren ertzean.

Urtebeteko indusketen ondoren egin zen publiko albistea, tokia garbitu ondoren. 15 tona lur eta harri mugitu ziren, eta 1.100 gramo anbar topatu. Hala ere, proporio handiagoan suertatu zen materiala Gatzaga Buradonen, 1.000 kg arrokatik 75 g anbar, non eta Urizaharrekoan 1.000 kg-tik 10 besterik ez diren azaldu. Bi aztarnategiak Behe Kretazeoko Aptiar garaikoak dira, duela 114 milioi urte ingurukoak; munduan dauden Kretazeo goiztiarreko aztarnategirik oparoenak dira hauek. Konifera basoetako erretxina zen anbar hau, Araucariaceae motako Agathis generoko zuhaitzena, uste denez; egun hego hemisferioan dauden kauri koniferen ahaidea.

Gatzaga Buradonen identifikatutako lehen espeziea (berria zientziarentzat) Oribatida multzoko akaro bat izan zen, 2008. urtean, eta *Ommatocepheus nortoni* izena eman zitzaion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tyler Hamilton

**Tyler Hamilton** (Marblehead, 1971ko martxoaren 1a), estatu batuetako txirrindulari ohia da. Italiako Giroan bigarren amaitu zuen behin eta hiru itzuli handietan etapa irabazlea da. 2003ko Tourrean 4. amaitu zuen baina irabazlearen historia jakin eta gero, eta txapeldunen zerrendatik kendu eta gero, hirugarren izango zen bezala da. Tour ikaragarria egin zuen eta ihesaldi ikaragarria egin ondoren, Eustaltel-Euskadiko txirrindulariak atzean utzi zituen. Azkenik, bere herrialdeko txapelduna izan da.

## Taldeak 
* US Postal (1996-2001).
* Team CSC-Tiscali (2002).
* Team CSC (2003).
* Phonak (2004).
* Tinkoff (2007).
* Rock Racing (2008).

## Palmaresa 
### 1996 
* Amerikako ibilbideko etapa bat.
* Ster ZLM Toer

### 1999 
* Danimarkako Itzulia eta etapa bat.

### 2000 
* 20px Dauphine Libere eta bi etapa.
* Herbehereetako Itzuliko etapa bat.

### 2002 
* 2. Italiako Giroan eta etapa bat.

### 2003 
* Lieja-Bastogne-Lieja.
* Romandiako Tourra eta etapa bat.
* 4. Frantziako Tourrean eta etapa bat.
* 2. Euskal Herriko Itzulian

### 2004 
* Romandiako Tourreko etapa bat.
* Espainiako Vueltako etapa bat.

### 2008 
* Quinhai lakuko itzulia.
* 15px 20px Ameriketako Estatu Batuetako errepide txirrindularitzako txapelketa.

## Kanpo estekak
Song Yoo-jung

**Song Yoo-jung** (; Hego Korea, 1994ko ekainaren 8a - 2021eko urtarrilaren 23a) hegokorear aktorea eta modeloa izan zen. 2014ko *Sowoneul Malhaebwa* telesailean antzezteagatik egin zen ezaguna.

## Filmografia 
### Telesailak 
## Kanpo estekak
Polykarp Kusch

**Polykarp Kusch** (Blankenburg, Alemaniar Inperioa, 1911ko urtarrilaren 26a - Dallas, 1993ko martxoaren 20a) Alemanian jaiotako estatubatuar fisikaria izan zen. 1955ean Fisikako Nobel Sariaren erdia irabazi zuen, elektroiaren une magnetikoa bere balio teorikoa baino handiagoa dela zehazteagatik. Beste erdia Willis Lambek irabazi zuen.

## Biografia 
Alemanian jaio zen 1911n eta 1912an familiarekin Estatu Batuetara joan zen. 1922an estatubatuar nazionalitatea jaso zuen. Fisika ikasi zuen Ohion eta Illinoisen. Columbia eta Dallas unibertsitateetan irakasle izan zen.

## Lanak 
* Rabi, I. I.; Millman, S.; Kusch, P.; Zacharias, J. R. (1938). " A New Method of Measuring Nuclear Magnetic Moment". Physical Review. 53 (4): 318.
* Rabi, I. I.; Millman, S.; Kusch, P.; Zacharias, J. R. (1939). "The Molecular Beam Resonance Method for Measuring Nuclear Magnetic Moments. The Magnetic Moments of 3Li6, 3Li7 and 9F19". Physical Review. 55 (6): 526–535.
* Rabi, I. I.; Zacharias, J. R.; Millman, S.; Kusch, P. (1992). "Milestones in Magnetic Resonance: 'A new method of measuring nuclear magnetic moment'. 1938". Journal of Magnetic Resonance Imaging. 2 (2): 131–133.
* Kusch, P.; Folry, H. M.; (1948). "The Magnetic Moment of the Electron". Physical Review. 74 (3): 250-263.

## Kanpo estekak
Etxola (argipena)

**Etxola** etxe txiki bat da. Etxolarekin honakoa esan daiteke:
* **Borda**, mendian artzainek erabiltzen duten eraikin txikia, gaua pasatzeko.
* **Lastategi**, nekazaritzari lotutako eraikina, normalki lastoa eta nekazaritza-tresneria gordetzeko erabiltzen dena.
* **Txabola**, eraikin informala, egurrez edo metalez eginda, askotan pobreziarekin lotuta dagoena.
* **Stand**, kaseta edo azokako-etxola.
* **Barraka** edo azoka edo jolas-parkeko etxola
Ikus, gainera:

* **Kaseta (argipena)**
* **Barraka (argipena)**
Lerrokatze (tipografia)

thumb|Testuaren gorputza bi zutabe nagusitan antolatuta dago. Zutabe nagusi horiek (bi aldeetatik) lerrokatuta daude. **Ezker-eskuinaldera lerrokatuta **daude (**lerrokatze osoa**). Paragrafoen lehen lerroetan tabulazio koxkak ezarri dira, zuri-gune txikiak.
thumb|Testu zentratua edo ardaztua. Zutabe bakarra **erdira lerrokatu**a.

Maketazioan **justifikazio**a edo **lerrokatze**a deitzen zaio testuko lerroen kokapenari.

Testuak maketatzerakoan, testuak zutabe bakar batean, bi zutabeetan edo zutabe gehiagotan antola daitezke orrialdeetan.

:* Lerroak, ezkerreko aldetik, orrialdeko ertzaren distantzia berera daudenean, testu hori **ezkerraldera lerrokatuta** dagoela esaten da.

:* Lerroak, eskuineko aldetik, orrialdeko ertzaren distantzia berera daudenean, testu hori **eskuinaldera lerrokatuta** dagoela esaten da.

:* Lerroak zentratu egin daitezke, erdiko ardatz baten inguruan simetria gordez, testu hori **erdira lerrokatuta** dagoela esaten da..

:* Zutabe batean lerro guztiak neurri berekoak direnean, testua (bi aldeetatik) **lerrokatze osoa** dagoela esaten da. Edo ezker-eskuinalderako lerrokatze dagoela.

## IVAP estilo-liburuko gomendioa 
Lau modu daude lerrokatzeko:
:* ezkerraldera,
:* eskuinaldera,
:* erdira eta
:* ezker-eskuinaldera (osoa).

Oro har, IVAPek hiru hauek erabiliko ditu:
:* Ezker-eskuinaldera(osoa): testu guztietan.
:* Eskuinaldera: adibidez, helbideak ofizioetan.
:* Erdira: nahi izanez gero, izenburuetan.

## Wikipedia 
thumb|ezkerrera|Euskarazko Wikipediako paragrafo bat, **ezkerretara lerrokatuta**
Wikipediak, artikulu hau idatzi den garaian, lehenetsita ematen du ezkerraldera lerrokatzeko aukera, baina euskarazko Wikipediaren Estilo Gidan ez da gaia aipatzen, MediaWikiko ezarpenetan ezarrita dagoelako ezkerralderako lerrokatze hori, eta lerrokatze hori modu automatikoan egiten delako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aita Mari (itsasontzia)

thumb|Aita Mari itsasontziko eskifaia 2020ko urtarrilean.
2017an, Mediterraneo Erdialdeko egoera tragikoa ikusita, erakundeei eta boluntario askori esker, -**Aita Mari**- Proiektua martxan jarri zuten *Maydayterraneo* itsas salbamendu proiektua. Itsas Salbamendu Humanitarioa izeneko Gobernuz Kanpoko Erakundeak hegaluzeak harrapatzeko erabiltzen zen itsasontzi bat pertsonak Mediterraneoko uretatik erreskatatzeko zahar-berritu zuen.

Izan ere, Mediterraneoko migrazio krisiaren aurrean, ez zuten jendea alde batera utzi nahi, noraezean.

Itsasontziari bere garaian arrantzale batzuen bizitzak salbatuz ospe handia hartu zuen. Itsasontziari Aita Mari marinel zumaiarraren izena jarri zioten.

Proiektua martxan egon den urteetan dozenaka migratzaileei lagundu die, askori bizitza salbatzeraino. Mediterraneoan egindako erreskateengatik eta batzuetan zenbait gobernurekin izandako liskarrengatik, askotan aipatu da Aita Mari itsasontziaren izena hedabideetan.

## *Aita Mari* dokumentala 
Javi Julio zinemagilea eta argazkilaria Itsas Salbamendu Humanitarioko kideekin batera joan zen Greziako Lesbos uhartera 2019an. Bertan egindako argazkiekin eta ikusitakoa oinarritzat hartuta ondu zuen *Aita Mari* dokumentala. Bi urtez proiektuan murgilduta egon ondoren, 2021eko apirilaren 28an estreinatu zen ikus-entzunezkoa Donostiako Giza Eskubideen Zinemaldian aurkeztuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edward Lorenz

**Edward Norton Lorenz** (1917ko maiatzaren 23a - 2008ko apirilaren 16a) matematikari eta meteorologo estatubatuarra izan zen.

Fluidoen biraketari buruzko ideia berritzaileak garatu zituen eta ekarpen garrantzitsuak egin zituen atmosferako dinamika eta eguraldiaren iragarpenak ulertzeko orduan. Kaosaren teoria garatzen aitzindaria izan zen, eta berari zor zaio *tximeleta efektuaren* kontzeptua asmatu izana. Lorenzen erakarlea delako formulazio matematikoa ere berak sortua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lorenz (argipena)

**Lorenz** izenak hainbat artikulutara eraman gaitzake:

* **Edward Lorenz** matematikaria eta haren ekarpen bat:
** **Lorenzen erakarlea** (beste ekarpen erlazionatu bat, *tximeleta efektua* da).
* **Max Lorenz**, alemaniar futbolaria.
* **Max O. Lorenz** ekonomilaria eta haren ekarpen bat:
** **Lorenzen kurba**, tresna estatistikoa.
* **Konrad Lorenz** etologoa, eta haren omenez izendatutako:
** **3861 Lorenz** asteroidea.

Antzeko izen bat, *Lorentz*, adibidez:

* Hendrik Lorentz, fisikari eta matematikaria.
Nelson Rockefeller

**Nelson Aldrich Rockefeller** (Bar Harbor, Maine, 1908ko uztailaren 8a - New York, 1979ko urtarrilaren 26a) estatubatuar negozio-gizon eta politikaria izan zen. Rockefeller familiako kidea, John Davidson Rockefelleren biloba izan zen. Alderdi Errepublikanoaren barruan, sektore liberal eta aurrerakoieneko kide izan zen. New York estatuko gobernadorea izan zen 1959tik 1973ra, eta Franklin Roosevelt, Harry Truman eta Dwight Eisenhower presidenteen gobernuetan parte hartu zuen. Gerald Ford presidenteak Estatu Batuetako 41. presidenteorde izendatu zuen 1974an. Arte bildumagile garrantzitsua ere izan zen.

## Kanpo estekak
Tommy Prim

**Tommy Prim** (Svenljunga, 1955eko uztailaren 29a), suediar txirrindulari ohia da. Profesionala izan zen 1980tik 1986ra. Suediako eta eskandinabiako txapelduna izan zen, erlojupekoan eta errepidean.

1981ko giroan, bera izan zen ibilbidea denbora gutxien osatu zuena, baina bonifikazioak zirela medio, Giovanni Battaglinek irabazi zuen ekitaldi hura.

## Taldeak 
* Bianchi-Piaggio (1980-1984).
* Samontana-Bianchi (1985-1986).

## Palmaresa 
**1976**
* 20px Suediako errepideko txirrindularitza txapelketa

**1978**
* 3. Giro delle Regionin

**1980**
* 4. Italiako Giroan, gazteen sailkapena eta etapa bat
* Paris-Nizako etapa bat
* 2. Trentinoko Giroan
* 2. Alemaniako Itzulian

**1981**
* Romandiako Tourra.
* Paris-Nizako etapa bat
* Pantalica Saria.
* 2. Italiako Giroan.
* 3. Alemaniako Itzulian

**1982**
* Suediako Itzulia eta etapa bat
* 2. Romandiako Tourrean eta etapa bat
* 3. Setmana Catalanan eta etapa bat.
* 2. Italiako Giroan.
* 2. Pratoko Industria eta Merkataritza Sari Nagusian.

**1983**
* Suediako Itzulia eta etapa bat.
* 3. Romandiako Tourrean eta etapa bat.
* Paris-Brusela

**1984**
* 20px Tirreno-Adriatiko.
* 2. Baracchi Sarian
* 4. Lombardiako Giroan

**1985**
* 3. Romandiako Tourrean eta etapa bat
* Suediako Itzuliko etapa bat
* Danimarkako Itzulia
* 4. Italiako  Giroan

== Sailkapen orokorra Itzuki Handietan ===

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Xabier Borboi-Parmakoa

**Xabier Borboi Parmakoa** () (Lucca, Italia, 1889ko maiatzaren 25a - Zizers, Suitza, 1977ko maiatzaren 7a) karlisten tronurako hautagai izan zen; haren jarraitzaileen artean **Xabier I.a** zen. Militar frankisten estatu kolpean lagundu zuen eta karlistak frankisten alde borrokatzeko baimena eman zuen nahiz eta Francorekiko jarrera oso aldakorra izan, batzutan oso alde, bestetan aurka. Une desberdinetan Francok Espainiatik kanporatu zuen. Xabier Borboi Karlos Hugo Borboi-Parmakoaren (1930-2010) aita izan zen. Frantziako Erresistentziarekin kolaboratu zuen eta naziek harrapatu zuten, hiltzera kondenatuz. Pétain jeneralaren laguntzari esker ez zuten hil baina espetxe eta kontzentrazio esparruak ezagutu zituen, tartean Dachau.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Xabier Borboi-Parmakoarekin elkarrizketa RTBF(https://eu.wikipedia.org/wiki/Radio_T%C3%A9l%C3%A9vision_Belge_de_la_Communaut%C3%A9_Fran%C3%A7aise), 1967an.]
Gianbattista Baronchelli

**Gianbattista Baronchelli** (Ceresara, 1953ko irailaren 6a), italiar txirrindulari ohia da. 1974tik 1989ra profesionala izan zen eta 94 garaipen lortu zituen.

Bere lehenengo Italiako Giroan bigarren postua lortu zuen eta guztira, hamar aldiz izan zen lehenengo hamarren artean lasterketa horretan. Lombardiako bi giro ere lortu zituen eta beste garaipen asko ere.

## Taldeak 
* Scic (1974-1978).
* Magniflex (1979).
* Bianchi-Piaggio (1980-1982).
* Sammontana (1983).
* Murella-Rossin (1984).
* Supermercati Branzoli (1985-1986).
* Del Tongo (1987).
* Pepsi Cola-FNT-Fanini (1988).
* Titanbonifica-Benotto (1989).

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*