Karen Gillan

**Karen Sheila Gillan** (Inverness, ) eskoziar antzezlea da, zineman, telebistan eta antzerkian aritzen dena. *Doctor Who* telesailean Amy Pond bidaia-lagunaren papera betetzerakoan egin zen ezagun eta ordutik hainbat filmetan aritu izan da lanean eta pertsonai ezagunak egin ditu, esate baterako Nebula (*Guardians of the Galaxy*) eta Ruby (*Jumanji: Welcome to the Jungle*).

Erresuma Batuan ezagun egin ondoren 2013an Estatu Batuetara joan zen lanera eta gaur egun bertan bizi da. Aktore lanak egiteaz gain film labur batzuk ere zuzendu ditu, bai eta film luze bat ere. Hainbat sari jaso ditu,  British Academy Scotland Film Award eta Empire Award besteak beste.

## Biografia 
### Gaztaroa 
Karen Gillan Invernessen jaio zen. Ama eskoziarra du eta aita Ingalaterra iparraldekoa, Sunderland hirikoa. 16 urte zituela Edinburgora joan zen aktore ikasketak egitera Telford Collegera eta 18 urte zituela Londresera aldatu zen  Italia Conti Academy of Theatre Arts arte akademiara. Aktore ibilbidea hasi aurretik modelo lanetan aritu zen, 2007an London Fashion Week-en aritu zen, baina argi izan du beti bere nahia aktore izatea zela.

Aktore lanetan aurreneko agerpena *Rebus* telesaileko atal batean egin zuen. Ondoren ''* esketx komedian bi denboraldi egin zituen, 12 ataletan protagonista izan zen gainera. Hainbat pertsona ezagun imitatu zituen show hartan, Katy Perry eta Angelina Jolie adibidez.

### Amy Pond (2010-2013) 
2009an Doctor Who telesail britainiar historikoko protagonista izateko aukeratu zuten. Hamaikagarren doktorearen bidaia-laguna zen Amy Pond neska gaztearen rola bete zuen. Matt Smith zen doktorearen papera egiten zuen aktorea. Hirugarren protagonista, Rory Williams, Amyren bikotea, Arthur Darvillek interpretatzen zuen. Dena dela, Karen Gillan aurretik ere azaldu zen Doctor Whoren atal batean, 2008ko apirilean. Hamargarren doktorea zen orduan eta Gillanek pertsonai desberdin baten rola bete zuen.

Hamaikagarren doktorearekin debuta egin zuen atalean Karen Gillanen lehengusinak ere hartu zuen parte, Caitlin Blackwoodek, Amy Pond haurra interpretatuz. Amy Pond eta Rory Williams 2012 artean aritu ziren telesailean, harik eta hirugarren denboraldiaren erdialdera bikotea desagertu zen arte. 2013an itzuli zen Karen Gillan doktorearen albora Gabonetako atal berezi batean. Doctor Whoren denboraldi hauek izan zuten arrakastaren uberan hainbat bideojoko merkaturatu ziren 2010 eta 2011 artean. Karen Gillanek ahotsa jarri zion Amy Pond pertsonaiari.

Doctor Who telesailean ari zen bitartean beste hainbat telesail eta filme britainiar ere egin zituen, aipagarrienak *We'll Take Manhattan* eta  *Not Another Happy Ending* filme eskoziar independentea.

Antzerkian ere aritu zen. 2011ean *Inadmissible Evidence* antzezlana egin zuen Londresko Donmar Warehousen.

### Hollywoodera jauzia 
2013ko azaroan Broadwayen *Time to Act* antzezlanean hartu zuen parte eta Estatu Batuetarako jauzia egin zuen horrela. Hainbat telesailetan atalak egin ondoren *Oculus* beldurrezko filmeko protagonista izan zen, Kaylie Russell-en papera eginez, eta Estatu Batuetako lehen lan arrakastatsua izan zen. Fright Meter Award sarietan emakumezko aktore onenaren izendapena izan zuen. 2014ko otsailean *Selfie* telesaileko protagonista izan zen. sare sozialekin obsesionaturik dagoen Eliza Dooley-ren rola bete zuen. Zazpi atal eman ondoren ABC-k telesaila bertan behera utzi zuen, beste sei ere grabaturik izan arren.

### Nebula 
[220px|thumb|Karen Gillan *[Guardians of the Galaxy (filma)|Guardians of the Galaxy* filmaren estreinuan, 2014an.]]
2013ko maiatzean Marvel etxeko *Guardians of the Galaxy* filmean Nebula izateko aukeratua izan zen. 2014ko abuztuan atera zen filmea eta arrakasta handia izan zuen. Nebularen papera betetzeko burusoildu egin behar izan zuen eta aldi berean grabatzen ari zen *Selfie* telesailean ileordea erabili behar izan zuen. Nebula filmeko gaiztoa da, sadikoa eta oso gaiztoa. 2017an *Guardians of the Galaxy Vol. 2* filma ere egin zuen. Empire Awards sarietan emakumezko aktore debutari onenaren saria eskuratu zuen *Guardians of the Galaxy* eta *Oculus* filmetan egindako lanarengatik. Nebularen papera beste bi filmetan ere interpretatu zuen, *Avengers: Infinity War* (2018) eta *Avengers: Endgame* (2019) eta ondoren gehiago etorriko dira.

### Film arrakastatsu berriak 
Aldi berean *The Circle* filmeko protagonistetako bat izan zen Tom Hanks eta Emma Watson aktoreekin batera. Filme honek ere sare sozialak zituen oinarri. Urte berean 1990. hamarkadako Jumanji film ezagunaren remakean hartu zuen parte, *Jumanji: Welcome to the Jungle.* Ruby Roundhouse izan zen, emakumezko esploratzaile eta abenturazalea. 2019an *Jumanji: The Next Level* jarraipenean ere pertsonai bera izan zen.

Animaziozko hainbat filme eta telesailetan ahotsa jarri die pertsonaiei eta *The Secret Garden* audioliburua ere grabatu zuen.

2020tik aurrera hainbat filme egin ditu. *Gunpowder Milkshake'' filmean egindako lanagatik (2021), Critics' Choice Super Awards sarietan emakumezko aktore onenaren izendapena jaso zuen. 2022an Finlandiako Tampere herrian *Dual* grabatu zuen, zientzia fikziozko thrillerra. Bi paper bete zituen film horretan. Kritikak biziki txalotu zuen bere lana.

2024an *The Life of Chuck* filmean hartu zuen parte eta laister Maria Tudor Erreginaren papera beteko du *Fools* filmean.

### Zuzendari lanean 
Karen Gillanek aktore lanak egin bitartean filme batzuk ere zuzendu zituen. 2015ean *Coward*, laburmetraia egin zuen, Edinburgheko Zinemaldian aurkeztu zuena. Hainbat lehiaketatan sariak eskuratu zituen laburmetraiak. *Conventional* laburmetraian zuzendaria eta protagonista izan zen. 2017an ''The Party's Just Beginning* luzemetraia zuzendu eta protagonizatu zuen. Karen Gillanen jaioterrian grabatu zen, Invernessen, eta British Academy Scotland Awards sarietarako film onenaren izendapena jaso zuen.

## Filantropia 
2011ean Fashion Targets Breast Cancer (FTBC) proiektua sustatu zuen bularreko minbizia gaitzat hartuta. Bildutako diruarekin Londresko Great Ormond Street ospitalean Squirrel Ward hegala ireki zen, Karen bera izan zen irekiera ekitaldian.

2018an Invernesseko Mikeysline krisian laguntzeko zentrua bisitatu zuen *The Party's Just Beginning* zuzendu berritan. Filmak buruaz beste egitearen gaia jorratzen du, Eskoziako Highlandetan suizidio ratio handiak bait daude. Bide batez osasun mentalaren alde egin nahi zuen.

2024an Filme eta telebista sortzaile britainiarrek Gazarako laguntza humanitarioa eramateko egin zuten enkantean hartu zuen parte.

## Bizitza pertsonala 
2012tik aurrera Estatu batuetan bizi da karen Gillan. 2022ko maiatzean Nick Kocher aktore estatubatuarrarekin ezkondu zen Eskoziako Toward gazteluan, Dunoon herrian.

## Filmografia 
[250px|thumb|[Matt Smith (aktorea)|Matt Smith eta Karen Gillan, *Doctor Who* telesaileko bikote protagonista, 2010ean.]]
[250px|thumb|*[Guardians of the Galaxy (filma)|Guardians of the Galaxy'' filmeko aktore taldea, 2016an.]]
 
### Zinema 
### Telebista 
### Sariak 
## Antzerkia 
## Bestelakoak 
### Bideo musikalak 
### Bideo jokoak 
### Audioliburuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai