Puxika

thumb|Emakume eta gizonezkoen puxikaren arteko desberdintasunak kanpo morfologian
**Puxika** edo **gernu** **maskuria** giltzurrunek isuritako gernua biltzen duen giza organoa da, non gorputzetik kanporatua izan aurretik biltzen den. Oso organo gihartsua da, eta pelbisaren behealdean dago. Atzealdean bi ureterrekin komunikatuta dago eta behealdean uretra eta prostatarekin. Atzerago ondestea dauka, baina hutsune batek banatzen ditu. Emakumezkoetan, puxika umetokiaren azpian eta baginaren aurrealdean dago. Umeetan, maskuria sabelaldean kokaturik dago.

Eskuarki 400–620 ml-ko edukiera dauka, baina horren bikoitza ere jasan dezake apurtu barik. 

Gernu maskuriaren jatorri enbriologikoa alantoidean dago. Alantoidea zilborrarekin lotzen duen lotailua urakoa deitzen da. Bien artean gernu maskuria garatuko da.

## Anatomia 
Azpil txikian kokatzen den organo hutsa da, bakarra da, eta erdiko lerroan dago. Peritoneo azpiko egitura da, beraz, gernu ernalkietako peritoneoaren (errai peritoneo) azpian kokatuko da. Zakuondo utero-besikala dela eta emakumeen gernu maskuria gizonena baino gutxiago estalita dago errai peritoneoagatik. Gizonetan prostataren gainean kokatzen da eta emakumeetan, umetokiaren aurreko aldean eta hau baino gorago. 

Tamaina, forma eta posizio aldakorra izango du puztuta edo hutsik dagoenean; izan ere, beteta dagoenean tamaina handiagoa izango du eta forma biribila hartuko du. Hustuta dagoenean, aldiz, forma tetraedrikoa izango du. Posizioari dagokionez, azpil txikian kokatutako egitura izan arren betetzen denean abdomeneko barrunbean sartuko da, zilborreste mailaren behealdean kokatuz, pubisaren sinfisiaren gainetik. 

### Atalak 
Maskuriak piramide inbertitu baten itxura du, eta 4 atal ditu:

* Erpina: pubisaren goi-atzealdean kokatuta dago. Gorantz eta aurrerantz bideratuko da, eta zilborresteari lotuta egongo da erdiguneko zilbor lotailuaren bidez. Peritoneo toles batez estalita egongo da eta horrela, zilborreko erdiguneko tolesa osatuko da.
* Gorputza: erpinetik oinaldera hedatzen den eremua.
* Fundusa/oinaldea/hondoa: maskuriaren atze beheko aurpegiko eremua da, iduneranzko bidean estutuz joango dena. Bertan, maskuriko trigonoa kokatuko da. Hau ureterren insertzioen eta gernu maskuriaren lepoaren artean kokatutako ezaugarri histologiko ezberdinetako eta, makroskopikoki (begi-bistan) kolore argi edo apalagoko eremu triangeluarra da. Eremu honetan mukosa lautzen da eta azpimukosaren tolespenak desagertzen dira. Atal honen atzealdean egitura desberdinak kokatuko dira emakume eta gizonetan:
** Emakumezkoen kasuan, ematutua eta umetokiaren iduna egongo dira.
** Gizonezkoen kasuan, hazi guruina eta deferens hodiaren edo hodi eramailearen azken zatia egongo dira.
* Iduna: beherantz estutzen joango den egitura da, inbutu itxura hartuko duena. Maskuria amaitzen denean jarraipena izango du aurrerantz uretrarekin.

### Lotailuak 
#### Emakumezkoetan 
Pubis-maskurietako erdialdeko lotailua: maskuriaren iduna azpil diafragmara lotzen du. Jatorria sinfisi pubikoaren atzeko horman dauka. Uretra inguratuz “U” forma hartuko du eta sinfisi pubikoaren beste horman ezarriko da. 

Pubis-maskurietako alboko lotailua: maskuria azpil diafragmara lotzen du. Maskuriaren idunetik alboetara bideratuko dira, azpil diafragmaren goiko fasziaraino. 

#### Gizonezkoetan 
Pubis-prostatako erdialdeko lotailua: maskuriaren iduna azpil diafragmara lotzen du. Jatorria pubis sinfisiaren atzeko paretan dauka. Prostata behin inguratuko du eta, ondoren, pubis sinfisiaren beste aldean ezarriko da. 

Pubis-prostetako alboko lotailua: maskuria azpil diafragmara lotzen du. Maskuriaren idunetik alboetara bideratuko dira, azpil diafragmaren goiko fasziaraino. 

### Pareta geruzak 
Maskuriaren pareta 4 geruzaz dago osatuta:

* Adbentitia geruza: Maskuriaren peritoneoaren estalkina da; hau da, gernu-ernalbideetako peritoneo estalkina da.

* Giharrezko geruza: Maskuriaren paretako gihar oso indartsua da. 3 geruzaz osatuta dagoena (barrutik kanpora):
** Barruko luzetarako geruza
** Geruza biribila 
** Kanpoko luzetarako geruza

Hiru geruza hauek maskuriaren gihar hertsatzailea (gihar leuna) osatuko dute. Kontrol begetatiboa izango du; beraz, sinpatikoak eta parasinpatikoak parte hartuko dute honen inerbazioan. Funtzio nagusia maskuria estutzea izango da, bertan gordetzen den gernua uretrara bideratzeko. 

Maskuriaren gihar hertsatzaileak uretraren barruko esfinter giharra osatuko du, esfinter funtzional bat sortuz. Esfinterra uretraren barruko zuloaren inguruan eratuko da eta kontrol begetatiboa izango du, gihar leunez osatuta baitago. Gizonezkoetan nabarmenagoa izango da eta bere zuntzak eliptikoagoak izango dira. Emakumezkoen zuntzak, aldiz, borobilagoak dira.

Uretraren kanpoko esfinter giharra, uretraren barruko esfinter giharretik banatuta egongo da; gizonezkoen kasuan prostatarengatik. Uretraren kanpo esfinter giharrak inerbazio somatikoa izango du zuntz ildaskatuz osatuta dagoelako. Maila honetan perineoaren sakoneko tartea dago eta hemen perineoaren sakoneko zeharkako giharra kokatuko da. Honen zuntzek osatuko dute uretraren kanpoko esfinter giharra.

* Mukosapeko geruza: Lokarri ehunezko geruza. Maskuri osoan zehar hedatuko da maskuriaren hirukian izan ezik.
* Muki geruza: Maskuriko mukosa da. Trantsiziozko epitelioz (urotelioz) osatuta egongo da. Maskuria hutsik dagoenean tolesak agertuko dira, bestela ez. Mukosapeko geruza bezala maskuri osoan zehar egongo dira hirukian izan ezik.

Bi ureter zuloen artean maskuriko mukosaren zeharkako tolesa daukagu, ureter arteko tolesa ere esaten zaiona. Hemen gihar bat kokatuko da: ureter arteko giharra, barruko luzetarako geruzaren zuntzek osatuko dutena.

Zilbor tolesen aldamean, eskuin eta ezkerraldean, enbrioaren zilbor arterien azken zatia pasatzen da, baina helduaroan endekatu egiten da erdialdeko zilbor tolesak sortuz. Toles hauek, zilborresteko erdiguneko (erdiko) tolesaren (lotailuaren) bi aldeetatik igaroko dira eta horrekin batera zilborrestera ezarriko dira. Erdialdeko zilbor toles hauen alboetan peritoneo alboko toles bat eukiko dugu, beheko arteria epigastrikoak eragindakoak, alboko zilbor tolesa. Toles hau azpiletik bideratu eta abdomeneko aurreko paretan txertatuko da.

### Gernu maskuriaren inguruko zakuondo eta hobiak 
Peritoneoa abdomeneko paretetan zehar pelbi eremuraino jaitsiko da, eta hemengo erraiak estaltzeko tolespenak egingo ditu. Pelbi aldeko erraiak paretako peritoneoak estalita egongo dira goiko aldetik, eta hau dela eta "peritoneo azpiko kokapena" daukatela esaten da hauen inguruan. Hau dela eta hobi eta zakuondoak eratuko dira erraien inguruan eta artean. Zakuondoak hobiak baino sakonagoak eta handiagoak izango dira.

Zakuondo eta hobi hauek garrantzi kliniko handia daukate bertan infekzioak ematekotan likido serosoen metaketak sor daitezkelako espazio hauetan.

#### Hobiak 
Hobi suprabesikalak gizonetan eta emakumeetan ageri dira, eta gernu maskuriaren goiko aldean kokatzen dira.

Hobi parabesikalak gernu maskuriaren inguruan eta bi aldeetan daude, bai gizonetan bai emakumetan.

Eremu prebesikala ez dago peritoneoak eratua baina garrantzia dauka gernu maskuriaren aurre beheko paretaren azpian beste eremu bat eratuko duelako. Barrunbe honetan odol hodiak eta gantz-ehuna daude, beraz ez dago hutsik eta ez da espazio birtuala.

#### Zakuondoak 
Zakuondo uterobesikala gernu maskuriaren eta umetokiaren artean kokatzen da emakumeetan soilik.

Zakuondo errektobesikala gernu maskuriaren eta ondestearen artean kokatzen da gizonezkoetan soilik.

## Odoleztapena 
[thumb|Goiko maskuri arteria ([Goiko maskuri arteria|Superior vesical) ikus daiteke puxikaren (bladder) eremuan.]]
Abdomeneko aorta bitan banatuko da L4 mailan, eskuineko eta ezkerreko ilion arteria batuak emanez. Hauek beste bitan banatuko dira eta barruko ilion arteria eta kanpoko ilion arteria adarrak emango dituzte. Barruko ilion arteria beste bi adarretan banatuko da:

* Atzeko enborra ipurmasail eskualdera bideratuko da. Bertan hainbat adar emango ditu eremu hori odoleztatzeko.
* Aurreko enborrak hainbat adar emango ditu azpileko erraiak, ernalkinak, azpiko hormak eta perineoko egiturak odoleztatzeko.

Maskuriaren odoleztapenean aurreko enborraren adarrak diren bi arteria parte hartuko dute:

* Goiko maskuri arteria: Maskuriaren goiko eta bitarteko zatiak odoleztatuko ditu. Arteria hau ez da barruko ilion arteriaren aurreko enborraren adar zuzena, izan ere, aurreko enborretik zilbor arteria aterako da eta bi zatitan banatuko da: zati bat endekatu eta bestea goiko maskuri arteria ematen du. 

* Beheko maskuri arteria: Maskuriaren beheko zatia odoleztatzen du. Arteria hau normalean barruko ilion arteriaren aurreko enborretik aterako da zuzean; hala ere, erdiko ondeste arteriatik ere atera daiteke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gernu-aparatua
* Zistektomia

## Kanpo estekak