Teresa del Valle

**Teresa del Valle Murga** (Donostia, Gipuzkoa, 1937ko apirilaren 1a - Asteasu, Gipuzkoa, 2025eko apirilaren 8a) antropologoa, irakaslea eta ikertzailea izan zen. Antropologian eta feminismoan nabarmendu zen bereziki; izan ere, emakumearen eta generoaren inguruan ekarpen garrantzitsuak egin zituen. Euskal Herriko Unibertsitatean, Antropologia Sozialeko lehenengo katedraduna izateaz gain, Emakumearen Ikasketen Mintegia sortu zuen. 2018an Euskal Herriko curriculum nabarmenenei ematen zaien Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria jaso zuen.

Euskal Herriko antropologia feministan bereziki garrantzitsua izan zen Del Valleren *Mujer vasca. Imagen y realidad* («Euskal Herriko emakumea. Irudia eta errealitatea») azterlana, Euskal Herrian antropologia feminismora hurbiltzeko bidea zabaldu zuelako.

Irakasle eta ikerlari jardun zuen zenbait unibertsitatetan: Guamen (*Instructor*, *Researcher*, 1971/1972), Princetonen (*Visiting Felow*, 1986) eta Nevada-Reno Unibertsitateko Basque Studies Programan (1985/1991). Estatu Batuetan hainbat urte eman ondoren, 1979an itzuli zen, eta Euskal Herriko Unibertsitatearekiko (EHU) harremana hasi zuen. Gizarte Antropologia irakasteko kontratatu zuten lehen pertsona izan zen. Bertan 1984. urtean antropologia feministaren alorreko lehen ikastaroa eman zuen, *Diferenciación y jerarquización sexual* izenburupean. 1988. urtean, EHUko Gizarte Antropologiako lehen katedra lortu zuen. Urte hartan bertan, EHUko Gizarte Antropologiako Saileko zuzendari izendatu zuten. Emakumearen Ikerketen Mintegia sortu zuen 1981ean, eta haren zuzendaria izan zen 1990tik 1994era eta 1992tik 1994ra. EASAko (European Association of Social Anthropologists) sortzaileetariko bat izan zen, eta haren lehen presidenteordea. Eusko Ikaskuntza erakundean ere Gipuzkoako presidenteordea izan zen (2006-2010).

Doktoretza-ikastaroak, bestelako ikastaroak eta euskal antropologiari buruzko hitzaldiak eman zituen hainbat unibertsitatetan, bai Europan bai Estatu Batuetan.

Teresa del Valle EHUko Gizarte Antropologiako katedradunak Mikronesia eta Euskal Herria izan zituen ikergai hainbat gaitan: antropologia feminista, antropologia politikoa, erritualak, gizarte aldaketa, baita espazio eta denbora kategoriak ere, hurrenez hurren. Irakaskuntza eta ikerketa uztartu zituen. Bere ikerketak Euskal Herrian, Hawaiin, Mexikon eta Ipar Amerikan garatu zituen, batik bat. Esan bezala, espazioarekin eta denborarekin zerikusia duten gaiak landu zituen bereziki, besteak beste: jabetza eta ahaidetasunari buruzkoak; etnizitatea eta erritualak; sozializazio berrien eragina harreman eta egitura paritarioetan; eta, emakume eta gizonen botereari buruzko teorizazioa.

Bere ikerlari- eta irakasle-lanak zirela eta Emakunderen Berdintasunerako Saria eman zioten 2010. urtean, eta EHUn Gizarte Antropologiako katedradun emeritua zen.

## Lanak 
[thumb|Teresa del Valle erakusketa (EHU, 2025).
* 2011: [Euskal Herriko Unibertsitatearen errekonozimendua, Euskal Herriko unibertsitatearekin izandako konpromisoarengatik eta Gizarte Antropologia Saila emandako sostengu erabakigarriagatik.
* 2013: Hitzaldi nagusia, Euskal Herriko Unibertsitateko doktore berriak izendatzeko ekitaldian: "Berdintasuna benetako aurrerapenaren erdigunean".
* 2017: Granadako Unibertsitateak antolatzen duen *Intelektuala eta bere Memoria* zikloan, Teresa del Valle elkarrizketatu zuten.
* 2018: Mexikon Oaxakako Benito Juarez Unibertsitatearen «Meritu akademikoarentzako aintzatespena» jaso zuen, bere lidergo akademikoagatik, eta teoria feministari egindako ekarpen esanguratsuengatik.
* 2018: Euskal Herriko curriculum nabarmenenei ematen zaien Eusko Ikaskuntza-Laboral Kutxaren Humanitate, Kultura, Arteak eta Gizarte Zientzien Saria.
* 2025: "Micronesia revisited. Teresa del Valle (Guam, 1974-1978)" erakusketa antolatu zuten Jone M. Hernández, Margaret Bullen, Carmen Díez, Mari Luz Esteban, eta Miren Urquijo irakasleek. Carlos Santamaría Zentroan (Euskal Herriko Unibertsitatea, 2025).

Fitxategi:Teresa del Valle - EHUko erakusketa 03.jpg
Fitxategi:Teresa del Valle - EHUko erakusketa 02.jpg
Fitxategi:Teresa del Valle - EHUko erakusketa 01.jpg|alt="Micronesia revisited. Teresa del Valle (Guam, 1974-1978)". Universidad del País Vasco, 2025.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (EHU)

## Kanpo estekak 
* Exposición "Micronesia revisited, Teresa del Valle (Guam, 1974-1978)"  Gipuzkoako Campuseko Liburutegia. Carlos Santamaria Zentroa. (2025)  
* Jone M. Hernández, Margaret Bullen, Carmen Díez, Mari Luz Esteban, Miren Urquijo. «In memoriam Teresa del Valle, bidegilea eta gidaria gogoan» Campusa