Ureztaontzi

[thumb|Ureztaontzi klasiko bat, [Moko (ontzia)|mokoa lehen planoan.]]**Ureztaontzia** gai iragazgaitzean egindako ontzi eramangarri bat da, likidoa garraiatu eta leku jakin batean botatzeko prestatua. Gehienetan landareak ureztatzeko erabiltzen da, lorezaintzan.

## Terminoa 
Euskaltzaindiaren Hiztegiak honela definitzen du *ureztaontzi* hitza:
Hitzak forma zehatz hori du, ez *ureztontzi*. Izan ere, *-ontzi* osagaia duten hitz elkarteetan, lehen osagaiak amaieran *-a* berezkoa baldin badu, elkarketan ez du galtzen. Halakoak dira, besteak beste, *belaontzi*, *frutaontzi*, *gerraontzi*, *gurutzaontzi*, *kargaontzi* edo *zamaontzi*.

Euskalterm datu base terminologikoak *ureztagailu* ematen du, frantsesezko *arrosoir* edo gaztelaniazko *regadera* terminoetarako, normalizazio marka eta guzti. Alabaina, Euskaltzaindiaren Hiztegiak definizio laburrago bat ematen dio hitz horri (iz. Ureztatzeko gailua. *Ureztagailu automatikoak*), eta adibideak iradokitzen du *-gailu* amaiera duen hitz hori ureztatze sistema automatikoak aipatzeko izan daitekeela baliagarriago, eskuzko ontzi soil baterako baino.

Azkenik, *ureztailu* forma ez da egokia, Euskaltzaindiaren Hiztegiak ez baitu jasotzen. Gainera, badirudi ez duela tradiziorik izan euskal literaturan.

## Historia 
[thumb|*[Altzairu galvanizatuzko ureztaontzia.*]]XV. mendean erabiltzen hasi ziren lehen ureztaontziak buztin egosiz, zeramikaz edo beiraz eginak ziren. Lepoaren mokoan zulo tipiak izan ohi zituzten, ur emaria gainazal zabalago batean barreiatzeko, eta ur zorrotada zuzenak ez zitzan landare mehe edo sortu berriak hondatu.

Ureztaontzi baten lehen erreferentzia ezaguna, ingelesez (*watering can*), Kornualleseko Timothy George lorezainak idatzi zuen bere egutegian, 1692. urtean. XVIII. mendean hasi ziren metalezko ureztaontziak egiten.

John Haws fabrikatzaileak ureztaontzi berri bat patentatu zuen 1886an, ontziaren bizkarrean kirten biribil bat jarrita, ordura arte eskuleku bakarra izaten baitzuten, soilik goitik heldu ahal izateko. Jakina, moldaera berria askoz erosoago gertatzen zen landareak ureztatzerakoan. Patenteak hala zioen: «Asmakizun berri honi esker, ureztaontzia aiseago garraiatzen eta makurtzen ahal da, eta, horren ondorioz, askoz ere garbiago eta egokiago da, jende aurrean erakusten den beste edozein baino». Haws Maurizio uhartean egona zen, Madagaskarreko kostan, bainila lantzen, eta han sortu zuen bere asmakizuna; Ingalaterrara itzuli zenean, XIX. mendearen amaieran, lorezaintza garapen betean zegoenez, ureztaontzi berriak arrakasta handi bat ukan zuen. Hala, esan daiteke Viktoriar Aroan hedatu zela ureztaontzien erabilera. Lurzorua ez itotzeko, komeni da beti ureztaontzi mokodun egoki bat erabiltzea, ura berdintasunez barreiatzeko, apurka-apurka, azalera guztian. Euri jasa moduko ureztatze are finagoa lortzeko, mokoaren zuloak gorantz begira jar daitezke, zeruari begira. Lurzorua gogorturik baldin badago, agian komeni da zulo batzuk egitea, makila sendo batez, ura hobeki xurga dezan.

Ahal dela, ilunabarrean edo egunsentian ureztatzea da egokiena, eguzkiaren indarrak ez dezan ura berehala lurrundu, kaltegarria izan baitaiteke landareentzat: urak eta eguzkiak, luparen eraginez, landareen ehun epidermikoak erretzen dituzte, eta, gainera, landareek beren estomak ixten dituzte izerdia mugatzeko. Eguzki berotan egindako ureztatze baten ondorioz, aski azkar ixten ez diren estomak ireki egiten dira, eta, horren ondorioz, landarea hil egiten da, lehortuta.

Lurzoruaren egitura ez suntsitzeko, ez da landu behar ureztatu berri baldin bada. Hala ere, ureztatzeko erabili aurretik, ordu batzuetan utzi behar da giro tenperaturan. Zisterna bateko ura ere erabil daiteke. Aldiz, etxeko txorrotatik hartutako ura zuzenean erabiltzea ez da egokia, bereziki tenperatura hotza dagoenean giroan, ur hotzegiak landare gazteak ahultzen baititu. Gau bat utzi behar da, gutxienez. Horretarako, onena da ureztaontzia sistematikoki beteta lagatzea, ureztaketaren amaieran.

## Museoa 
Alemaniako Gießen hirian ureztaontziaren museo bat dago, 2011z geroztik. Museo gisa sortu zen, baina proiektu oraktiko bat izan nahi zuen, hirian Baratzezaintzaren Urteko Erakusketa egin behar baitzen 2014an. Museoaren gai bakarra da ureztaontzia. Bertan erakusten diren pieza gehienak inguruko nekazariek eta lorezainek emandakoak dira.

## Kultura 
Ureztaontzia zenbait arte eta kultura obratan agertu izan da. Horien artean daude, besteak beste:

* Pierre-Auguste Renoir margolari inpresionistak *Neskatoa ureztaontzi batekin* izeneko margolana egin zuen, 1876an. Washingtongo Arte Galeria Nazionalean gordetzen da.
* Georges Seurat margolari neoinpresionistak ''L'arrosoir* (*Ureztaontzia'') margotu zuen, 1883an.

## Irudi galeria 

Fitxategi:M0354 2-235-56 1.jpg|XVIII. mendeko ureztaontzi bat (Musées de la Haute-Saône).
Fitxategi:Watering-can-green.jpg|Altzairu galvanizatuz egindako ureztaontzia, 2 litrokoa.
Fitxategi:Watering can for bonsai.jpg|Bonsaietarako erabili ohi den ureztaontzia.
Fitxategi:Schooltuin Plutodreef Utrecht - School garden, 2019 - 3.jpg|Ureztaontziak pilatuta, makil baten inguruan, Schooltuin Plutodreef, Utrecht, Herbehereak.
Fitxategi:Watercan.png|Plastikozko ureztaontzi moderno bat.
Fitxategi:Watering jug make from empty container.jpg|Ontzi bat berrerabilita sortutako ureztaontzia.
Fitxategi:Bicycle and watering can.jpg|Ureztaontzi bat, bizikleta batean eramateko prest.
Fitxategi:Watering can ("vannkanne hagesprøyte") Small, old, rusty metal, shaped as an elephant's head Tjøme, Norway 2020-04-26 7119.jpg|Elefante itxurako ureztaontzia.
Fitxategi:Auguste Renoir - A Girl with a Watering Can - Google Art Project.jpg|Pierre-Auguste Renoir, *Neskatoa ureztaontzi batekin* (1876).
Fitxategi:Georges Seurat, The Watering Can - Garden at Le Raincy, c. 1883, NGA 164961.jpg|Georges Seurat, *Ureztaontzia* (1883).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lorezaintza
* Ureztatzea

## Kanpo estekak 
* Nola egin ureztaontzi bat etxean, Consumer aldizkaria