open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Silvia Ederra

**Silvia Ederra Urra** (Lizarra, Nafarroa, 1983ko irailaren 8a) nafar eskubaloi jokalaria ohia da. 28 urtez jokatu zuen eskubaloian, horietatik 20 profesional gisa.

Urte horietan zehar: Itxako, Mar Alicante, Castro Urdiales, Bera Bera eta Sporting La Rioja taldeetan jokatu zuen.
### Taldeak 
## Erretiroa 
* 2020an Lizarrako piboteak kirolari ibilbide arrakastatsua amaitu egin zuen: 13 titulu lortu ondoren, 5 klubetan eta nazioarteko zenbait partaidetza izan ostean. Silviak azpimarratu zuen erabakia "zaila eta oso ondo pentsatua" izan zela, baina pandemiak ezarritako kirol-inguruabarrak kontuan hartuta, "unea zela". Hauxe da eskubaloi jokalariaren agurraren testu osoa:

*Iritsi da kirolarioi gutxien gustatzen zaigun unea, agurra, eta are gutxiago pistan egin ezin dugunean, beti amestu izan dugun bezala. Eskubaloian 28 urte eman ondoren, horietatik 20 profesional gisa, eta hainbat gorabehera direla eta, erretiratzeko erabakia hartu dut. Nire bizimodua aldatzeko garaia iritsi dela uste dut, neure buruari eta nireei denbora gehiago eskaintzeko eta nire lan-etorkizunari begira jartzeko. Orain, rol-aldaketa egin eta beste zale bat izatera pasatzen naiz, eskubaloia beste modu batera bizitzera. Eskerrak eman nahi dizkiet denbora horretan nire bidean gurutzatu eta lagundu didaten guztiei. Horiengandik guztiengandik ikasi dut zerbait; Entrenatzaile, jokalari eta zaleengadik. Eskerrik asko guztioi.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Silvia Ederrari elkarrizketa 2019
Lur Errekondo

thumb|Lur Errekondo eta eta Iñigo Vicens, ETB 1eko *Naufragoak* telesaioaren aurkezle lanetan.
**Lur Errekondo Sola** (Usurbil, Gipuzkoa, 1995eko otsailaren 16a) harri-jasotzailea, telebistako aurkezlea eta eskubaloi jokalari ohia da. Eskubaloian Bera Bera taldean jokatu zuen bost urtez. Euskal Telebistan, *Naufragoak,* *El conquistador del Caribe* eta *El conquistador del fin del mundo* saioak aurkeztu ditu.

## Bizitza 
Xabier Mikel Errekondo eskubaloi jokalari ohi eta politikariaren alaba da. 2016/2017 denboraldian hasita ohorezko mailako Bera Bera taldean jokatu zuen, eta Donostiako talde horrekin Euskadiko Kopa eta Espainiako Superkopa irabazi zituen. Bide horretan, ordea, lesioak izan zituen, eta horien ondorioz 2021ean eskubaloia uztea erabaki zuen.

Harria jasotzen probatzeko aukera izan zuen Izetaren eskolan eta ordutik hainbat txapelketatan hartu du parte. Debuta 2022ko urtarrilaren 23an egin zuen, Emakumezkoen Harri-jasotze Txapelketan, eta Azpeitiko finalerako sailkatu zen. Ondoren, Zarauzko Bi Harri txapelketan ere aritu zen, eta hirugarren egin zuen. 2022an, Gipuzkoako harri jasotzaile txapelketa irabazi zuen.

ETB 1eko *Naufragoak* telesaioa aurkeztu zuen, Iñigo Vicensekin batera, 2022ko irailetik abendura, eta 2023an ETB 2n *El conquistador del Caribe* saioaren VI. edizioa aurkeztu zuen Julian Iantzirekin batera.

## Kirol-ibilbidea 
### Eskubaloian 
#### Taldeak 
#### Palmaresa 
* Espainiako Superkopa: 2016/2017.
* Euskadiko Kopa: 2017.

### Herri kiroletan 
* Gipuzkoako harri-jasotze txapelketa: txapeldun 2022an.
* Binakako Euskal Pentatloi Saria: bigarren 2023an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Harria du helduleku», *Berria*, 2022-01-28.
Maitane Etxeberria

**Maitane Etxeberria Martínez** (Lezo, Gipuzkoa, 1997ko urtarrilaren 15a) gipuzkoar eskubaloi jokalaria da. Joko posizioari dagokionez, eskuin-hegala da. Bera Beraren lehen taldean jokatzen du profesionaletan debuta egin zuenetik, 2013ko irailaren 28an.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartuko du.

## Kirol-ibilbidea 
### Taldeak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruan

'''''', Eskoziako Highland eskualdeko baserriz osatutako etxalde bat da, Caithness barrutian. Wick udalerritik 7 milia hegoaldera dago.

## Kanpo estekak
Aberlady

'''''',  eta , Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen kostaldeko udalerri bat da.

## Kanpo estekak
Imanol Kamio

**Imanol Kamio** (Ereñotzu, 1959) musikari ezaguna da Hernani eta inguruetan. Musikaria, musika-irakaslea, musikagilea eta abesbatzako zuzendaria da, eta bizitza osoa darama musikagintzan lanean.

Bederatzi urterekin hasi zen solfeoa eta eskusoinua ikasten Donostiako kontserbatorioan Mikel Bikondoa maisuarekin, eta pianoa gero, Jose Cruz Mujikarekin. Denborarekin beste hainbat musika-tresna jotzen ere ikasi du. Musikaren pedagogia ikasketak burutu zituen eta alor honetan hainbat ikastaro egin ditu urte hauetan guztietan maisu handien alboan.

1980. urtean musika-irakasle gisa hasi zen lanean, Ereñotzun eta Goizuetan. Eta bere ikasle batzuk urrutira iritsi dira musikaren arloan (Etzakit eta Esne Beltza taldeetako Xabier Solano eta Jon Mar Beasain; Duncan Dhu, Egan, Tapia eta Leturia, Alex Ubago edota Eñaut Elorrietarekin ibili den Txux Aranburu; Haritza taldeko Javier Oskoz eta Pello Oiartzabal; Izotz taldeko Pello Mazizior; edota Ansa Ahizpak, batzuk aipatzearren). Bere ikasleek osatzen duten Doinu Zale akordeoi orkestra zuzentzen du.

1994. urtetik Ozenki abesbatzaren zuzendaria da. Irakaslea eta abesbatzako zuzendaria izateaz gain, musikagilea ere bada.

## Lanak 
Hainbat kanta moldatu eta egokitu izan ditu Ozenki abesbatzak abesteko, eta berriak ere sortu izan ditu; aipagarrienak hauek:

* Ozenki abesbatzaren kanta, koruaren izaera deskribatzen duena: *Kantu kantari, gu beti kantu kantari, kantu kantari Ozenki*.
* Hernaniko Kirol taldeen ereserkia, errugbi eta futbol taldeei indarra emateko: *Hernani beti beti Hernani, Hernani beti aurrera!!!*.
* Zikuñaga auzoko danborrada, *Gora Zikuñagako Ama*.
* ACT arraun ligako ereserkia, euskara, galiziera eta gaztelania tartekatuz abesten dena eta telebistan estropada saio guztien amaieran entzuten dena: *El ritmo en el mar, de los brazos al remar; a gran liga, los mellores o mar, traiñas, remeiros… olatuekin entzungo dituzunak, oihu ta kantuak…*.
* Hernaniko Aimar Elosegi Ansari eskainitako kanta: *Nora zoaz uxo zu? Zoriona non duzu? Non pentsatu dezakezu? Non daukazu zuk deskantsu? Besarkada ta muxu, zeinek ematen dizu? Atseden non daukazu? Esperoan gaituzu…*. Kanta hau 2014ko maiatzaren 3an aurkeztu zen, Ozenkik bere 20. urteurrena ospatzeko eskaini zuen kontzertuan.
* Emazteari eskaini dion Katebegia sinfonikoa.

## Ikuskizunak 
* *Beste laurogei urtian*, Txirrita bertsolariaren omenezko emanaldia (2016)
* *Ez gara Palestinaz ari* (2013)
* *Aurorak* (2007tik aurrera)

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Hernani beti, beti Hernani, Hernani beti aurrera* Urumeako kronika
East Saltoun eta West Saltoun

'''''', Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen udalerri bat da. Haddington 8 kilometro hego-mendebaldera eta Edinburgh hiriburutik 32 kilometro ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Gifford (Ekialdeko Lothian)

**Gifford**, Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen udalerri bat da. Haddington udalerritik 4 milia hegoladera eta Edinburgh hiriburutik 25 milia ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Gullane

'''''', , Eskoziako Ekialdeko Lothian eremuan dagoen udalerri bat da. Fortheko fiordoaren hegoaldeko ertzean dago, Musselburg eta Dunglass udalerrien artean.

## Kanpo estekak
Solaris (2002ko filma)

*Solaris* Steven Soderbergh estatubatuar zinema zuzendariak 2002an  zuzendutako zientzia-fikziozko drama film bat da. Berez, *1972ko izenburu bereko sobietar filmaren* berregokitzapen bat da, biak ere 1962ko Stanisław Lem poloniar idazlearen *izenburu bereko eleberrian* oinarrituta daude. George Clooney eta Natascha McElhone aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Rheya (Natascha McElhone) emaztearen heriotzatik osatzen ari da Chris Kelvin (George Clooney) psikologoa; bere adiskide Gilbarian doktorearen (Ulrich Tukur) mezu kriptiko bat jaso du, *Solaris* espazio estaziora joan eta bertan espazio fenomeno batzuk aztertzen ari den adiskidearekin elkartzeko eskatu dio. Fenomeno horien ondorioz, *Solaris* estazioko eskifaiaren oroitzapenetako pertsonek bizia hartu eta haien artean elkarbizitzen hasi dira, psikologoaren emazte hila barne. Agertzen diren pertsonak fenomenoek sortuak direla jabetu ez, eta benetakoak direla uste dute, alegia, *Solaris*ko hezur eta haragizko pertsonekin batera elkarrekin bizi diren pertsonak direla.

## Aktoreak 
* George Clooney: Chris Kelvin doktorea
* Natascha McElhone: Rheya
* Viola Davis: Gordon
* Jeremy Davies: Snow doktorea
* Ulrich Tukur: Gibarian
* John Cho: DBAko ordezkaria

## Ikus gainera 
* *Solaris* (1972)

## Kanpo estekak 
* *Solaris* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Carme Solé Vendrell

**Carme Solé i Vendrell** (Bartzelona, 1944ko abuztuaren 1a) kataluniar marrazkilari eta ilustratzailea da.

## Biografia 
Escola Massanan ikasia, 1968an marraztu zuen lehenengoz haur liburu bat, *Què són les mongetes* eta harrezkero 700 liburu inguru ilustratu ditu. 1981ean berak idatzi eta ilustratutako lehenengo liburua argitaratu zuen, *The boy with the umbrella*, Blackie argitaletxearen eskutik, baina ''Jon's moon* izango da, urte berean eta argitaletxe berdinarekin, nazioartean ezaguna izatera eraman zuen liburua.

1981ean *Víctor & Maria* marrazki bizidunen sailan parte hartu zuen King Rollo Films ekoizlearentzat, *Bear in the air''en protagonistan oinarritua.

Associació professional d'Il·lustradors de Catalunyaren kide fundatzaile da eta umeentzako hainbat aldizkarietan kolaboratzen du, hala nola, Pomme d'Api, Cavall Fort, Tretzevents eta Cricket and Ladybug. Beste lanen artean kartelak egiten ditu, animazioa, eszenografia, dramagintza eta antzerki zuzendaritza.

Ilustrazio ikastaroak eman ditu Bartzelonan, Mexiko DF, Venezian, Rio de Janeiron, Taiwan eta New Yorken. Hitzaldiak ere eman ditu eta munduan zear antolatu diren profesionalen batzarretan parte hartu du. Nazioarteko epaimahaietako parte izan da.

1992tik aurrera, ilustrazioaz gain, pintura eta eskultura lantzen hasi zen, bere lan nabarmenetakoak *Nens del mar* eta *Nens de la guerra* izanik. 2004ean Bartzelonako Udalak bakearen aldeko murala egitea eskatu zion, *Ibtihal*, 2004ko Kulturen Forumerako.

2014ean, haurren erretratuak protagonista zituen Carmeren pintura erakusketa baten ondorioz, Jaume Escalarekin batera "Why" proiektua garatu zuen. Proiektu honek eskubideak urratuak dituzten haurrak ikusgai egin nahi ditu, umeen erretratuak ohialetan margotuz eta etxe desberdinetako balkoietan eskegiz. Bi urteren buruan 100 bat aurpegi zintzilikatu dira Kataluniako balkoietan.

2012 eta 2015 tartean Kataluniako Liburutegiari bere marrazki originalen dohaintza egin dio, 400 marrazki inguru.
* 2012: Premi Nacional de Cultura
* 2013: Espainiako Ilustrazio Sari Nazionala bizitza osoko lanagatik

## Erreferentziak
Peso argentinar (1983-1985)

**Peso argentino argentinarra** (), Argentinako Errepublikan 1983tik 1985era zirkulazioan egon zen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **ARP** zen eta bere sinboloa $a.

## Historia 
1983ko ekainak 1ean peso argentino argentinarrak peso ley argentinarra ordezkatu zuen, hurrengo truke tasarekin: 10.000 peso ley argentinar = 1 peso argentino argentinar. 1985eko ekainak 14an berriz, austral argentinarrak, peso argentino argentinarra ordezkatu zuen, hurrengo truke tasarekin: 1.000 peso argentino argentinar = 1 austral argentinar.



## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Argentinako Errepublikako Banku Zentralaren webgunea.
Unai Nuñez

**Unai Nuñez Gestoso** (Portugalete, Bizkaia, 1997ko urtarrilaren 30a) Euskal Herriko futbolaria da, erdiko atzelari gisa aritzen dena. 

## Biografia 
Bere anai nagusia Asier futbolaria da ere, biak erdiko atzelari moduan aritzen dira. Danok Bat eta Athleticen harrobietan hezia, Kuko Zigandaren eskutik egin zuen debuta zurigorrien lehen taldearekin, jokalari garrantzitsua bihurtuz. Joko denbora galdu eta gero, Celtara joan zen, hasiera batean lagatu gisa, erosia bukaeran 9 miloi € ingururengatik. Hasiera batean garrantzia izan zuen talde galiziarrean, baina entrenatzaile aldaketarekin lekua galdu zuen. 2024ko udan Athleticera bueltatu zen lagatu gisa denboraldi baterako.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 2an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2021 Superkopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa: Athletic Club
Dark Star (filma)

***Dark Star*** (euskaraz *Izar Iluna*) 1974ko John Carpenter estatubatuar zinema zuzendari eta ekoizleak zuzendu eta idatzi eta Dan O'Bannon estatubatuar zinema gidoilari eta aktoreaarekin batera idatzitako zientzia-fikziozko komedia film bat da. O'Bannonez gain Brian Narelle, Cal Kuniholm eta Dre Pahich aktoreek antzeztu zuten.

Gaur egun aski ezaguna den John Carpenter zuzendariaren lehenbiziko luzemetraia izan zen.

## Argumentua 
XXII. mendea, Dark Star espaziontziak planeta desegonkorrak suntsitzen ditu, ondoren gizakiek galaxia osoak kolonizatzeko adina eremu izan dezaten. Baina zenbait urteren buruan, espaziontziak oraindik onpondu gabeko matxurak jasango ditu, eta eskifaia zoratzen hasiko da. Meteorito ekaitz bati aurre egitera derrigortuta, Dark Star espaziontziak bere komunikazio atalean kalte larriak pairatuko ditu, horrek espaziontziko komandanteak bonbei nahi dituen aginduak ematea ahalbideratuko dio. Orain, beste misio bat amaitzear daudela, matxuren eraginez 20 bonba matxinatu eta espaziontzitik jaurti gabe lehertzeko zorian da. Eskifaia guztiz etsiturik bonbarekin solasten eta bere atzera zenbatzea eten dezan saiatuko da, denbora aurrean doan bitartean.

## Aktoreak 
* Brian Narelle: Doolittle tenientea
* Dre Pahich: Talby
* Cal Cuniholm: Boiler
* Dan O'Bannon: Pinback sarjentua
* Joe Saunders: Powell komandantea
* Milles Watkins: Misioaren komandantea
* Nick Castle: Estralurtarra
* Adam Beckenbaugh: 20 bonba
* Cookie Knapp: Ordenagailu Nagusia
* Alan Sheretz: 19 bonba

## Kanpo estekak 
* *Dark Star* filmaren iragarkia ikusgai 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sutan errea

[thumb|[Joana Arc-ekoa|Joana Arcekoaren exekuzioa sutan errea.]]
**Sutan errea** ala **sutan hila**, norbait sutan errez hiltzea da. Gizakiaren historian herrialde eta garai ia guztietan jaso izan den heriotz zigorra izan arren, bere garairik gorenena Erdi Aroko Europa eta Espainiar Inperioaren menpeko Hego Amerikan izan zen, bereziki traizioa, sorginkeria eta heresia delituekin lotua.

Heriotz honen gainbehera XVIII. mendetik aurrera eman zen, eta ordudanik heriotz zigor anker eta ez ohikotzat jotzen da.

Euskal Herrian heriotz zigor honen kasurik ezagunena Zugarramurdiko sorginkeria prozesuan jasotakoak izan ziren, eta metodo honekin hildako jende ezagunenen artean Joana Arcekoa dago.

## Kanpo estekak
Peso moneda nacional argentinar

**Peso moneda nacional argentinarra** (), Argentinako Errepublikan 1881etik 1970era zirkulazioan egon zen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **ARM** zen eta bere sinboloa m$n.

## Historia 
1881eko azaroak 5ean peso moneda nacional argentinarrak peso diru arrunta argentinarra ordezkatu zuen. 1970eko ekainak 1ean berriz, peso ley argentinarrak peso moneda nacional argentinarra ordezkatu zuen, hurrengo truke tasarekin: 100 peso moneda nacional argentinar = 1 peso ley argentinar.



## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Argentinako Errepublikako Banku Zentralaren webgunea.
Peso ley argentinar

**Peso ley argentinarra** (), Argentinako Errepublikan 1970etik 1983ra zirkulazioan egon zen dibisa da. Bere ISO 4217 kodea **ARL** zen eta bere sinboloa $Ley.

## Historia 
1970eko lehenengo egunean peso ley argentinarrak peso moneda nacional argentinarra ordezkatu zuen, hurrengo truke tasarekin: 100 peso moneda nacional argentinar = 1 peso ley argentinar. 1983ko ekainaren 1ean, berriz, 1983-1985 bitarteko peso argentinarrak peso ley argentinarra ordezkatu zuen, hurrengo truke tasarekin: 10.000 peso ley argentinar = 1 peso argentinar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Argentinako Errepublikako Banku Zentralaren webgunea.
Taulatik pasa

thumb|180px|eskuinera|"Taula gainetik igaroz" grabatua, egilea: Howard Pyle.
**Taulati pasaraztea** piraten artean ohiko zigor mota bat zen. Metodoa zigortua ontziaren alde batetik ateratzen zen taula baten gainetik pasarazi eta itsasora eroraraztean zetzan.

Deskribapen gehienetan zigortuak eskuak lotuak daramatza eta itsasoan marrazoak zain dauzka, horregatik pirata eta kortsarioen film eta eleberri askotako ikur bilakatu den zigorra da.

## Ikus gainera 
* Gilatik pasa

## Kanpo estekak
Maite Zugarrondo

**Maite Zugarrondo Etxeberria** (Iruñea, Nafarroa, 1989ko maiatzaren 4a) nafar eskubaloi jokalaria da. Joko posizioari dagokionez, atezaina da. 

Alcobendas Eskubaloi Klubean jokatu zuen 2012tik 2014ra. 2014/15 denboraldian Donostiako Bera Berak fitxatu zuen atezain gisa, eta Ligako bost ligetatik lau irabazi zituen.

Lana eta familia uztartzeko zailtasunak zirela eta, 2018-2019 denboraldiaren amaieran goi mailako lehiaketatik erretiratu zen. Bere azken partida Alcobendasen aurka jokatu zuen.

Gero, Iruñera bueltatu zen, bere jaioterrira, Maristaseko eskubaloi taldea entrenatzeko, eta, horri esker, kirolari lotuta jarraitu zuen, familia eta lana uztartu ahal egiteko. 

## Kirol ibilbidea 
### Taldeak 
## Kanpo estekak
Maialen Husillos

**Maialen Husillos Aginaga** (Pasaia, Gipuzkoa, 1996ko ekainaren 1a) gipuzkoar eskubaloi jokalaria da. Joko posizioari dagokionez, eskuin-hegala da. Gaur egun, Bera Bera taldean jokatzen du.
Dubbel

thumb|eskuinera|Westmalle Dubbel
**Dubbel** (nederlanderaz 'bikoitza' edo **double** frantsesez) Belgikako garagardo mota bat da, abadia edo trapako garagardoa merkaturatzeko erabilitako nomenklaturaren arabera. Dubbel garagardoaren jatorria Westmalle trapako abadian dago, 1856an. 1836 urteaz geroztik abadiak fraideen kontsumorako, Witbier bat (gari garagardoa) oso gozoa eta alkohol gutxikoa ekoizten zuen. Dubbel garagardo horren bertsio ilunagoa eta sendoagoa da. 1926an, formulazioa berriro aldatu zen eta are indartsuagoa egin zen. Abadiak egindako lehenengo salmenta idatzizkoa 1861eko ekainaren 1ekoa da. Bigarren Mundu Gerraren ondoren, Abadiako garagardoak oso hedatua egin zen Belgikan eta hainbat garagardotegik "Dubbel" izena erabili zuten.

## Kanpo estekak
Émile Benveniste

**Émile Benveniste** (; Alepo, 1902 maiatzaren 27a – Paris, 1976ko urriaren 3a) frantses hizkuntzalaria izan zen.

Hizkuntza indoeuroparraren gramatika konparatuaren alorrean nabarmendu zen. 1929tik aurrera *École des Hautes Études* delakoan irakasle izan zen eta 1937az gero *Collège de France* ikastetxean. Lexikologia ikuspuntu estrukturala erabiliz aztertu du. Zenbait lan: *Essai de grammaire sogdiane*, Gauthiotekin batera (1929); *Les infinits avestiques* (1935); *Noms d’agent et noms d’actions en indo-européen* (1948); *Vocabulaire des institutions indoeuropéenes* (1969).

Benvenistek hizkuntzalaritzan egin dituen ekarpen garrantzitsuenak *Problèmes de linguistique générale* (1966, 1974) lanean bildu dira. Saussureren zeinuaren teoria berritu zuen, mintzatzailearen eta bere diskurtsoaren arteko harremanak aztertuz sintaxia aberastu zuen, eta hipotesi teoriko garrantzitsuak proposatu zituen semiologian.

## Erreferentziak
Taraxacum

***Taraxacum*** familiako Asteraceae familiako landare loredunen genero nagusia da, txikoria gisa ezaguna den espeziea da. Eurasia eta Ipar Amerikako jatorrizkoak dira, baina *T. tribunale* eta *T. erythrospermum* mundu osoan bi espezie arruntek Europaren inportazioak dira orain, basatiak bezala.

## Hautatutako espezieak 
* *Taraxacum albidum*
* *Taraxacum aphrogenes*
* *Taraxacum brevicorniculatum*
* *Taraxacum californicum*
* *Taraxacum centrasiaticum*
* *Taraxacum ceratophorum*
* *Taraxacum erythrospermum*
* *Taraxacum farinosum*
* *Taraxacum holmboei*
* *Taraxacum japonicum*
* *Taraxacum kok-saghyz*
* *Taraxacum laevigatum*
* *Taraxacum mirabile*
* *Taraxacum officinale*
* *Taraxacum pankhurstianum*
* *Taraxacum platycarpum*
Lorca Fútbol Club

thumb|250px|eskuinera|Jokalariak, 2016an.
thumb|250px|eskuinera|Francisco Artés Carrasco estadioa.
**Lorca Fútbol Club** futbol talde murtziarra da, Lorca hirian 1928an sorturikoa.

## Historia 
1928an *Lorca Sport Club* sortu zen. Ondoren izen aldaketa ugari izan zituen eta taldea ere hainbatetan desegin eta berria sortu behar izan zen. Hauetako talde batzuk: *Club Deportivo Lorca*, *Lorca Club de Fútbol*, *Club de Fútbol Lorca Deportiva*, *Lorca Atlético Club de Fútbol*... Emaitzarik onena *Club de Fútbol Lorca Deportiva* taldeak izan zuen 1983-84an Bigarren B mailan 2. postua lortu eta urtebetez Bigarren Mailan ibili baitzen.

Gaur egungo taldea *La Hoya Deportiva C.F.* izenarekin sortu zen 2003ko ekainaren 1ean. *Lorca Deportiva* desagertzear zegoela ikusita izena aldatu zuen *La Hoya Lorca Club de Fútbol* bihurtuz, hiriaren erreferentea izateko asmotan. 2016-17 denboraldian bigarren B mailako finalista izan zen eta Bigarren mailara igotzea lortu zuen. Urtebete egin zuen bertan. Mailaz jeisterakoan Bigarren B mailako plazari uko egin eta taldea hirugarren mailan berkokatu zen.

## Uniformea 
## Datuak 
Lorca Fútbol Club. 2021-22 barne:
* **Denboraldiak 1. mailan**: 0
* **Denboraldiak 2. mailan**: 1
* **Denboraldiak 2. B mailan**: 4
* **1. maila RFEF**: 0
* **2. maila RFEF**: 0
* **Denboraldiak 3. mailan**: 6
* **3. maila RFEF**: 0
* **Ligako posturik onena**: 2.a Bigarren B mailan (2016-17)

### Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Aizpea Oihaneder

**Aizpea Oihaneder** (Donostia, Gipuzkoa, 1975) euskal sukaldari eta telebista aurkezlea da. Txikitatik argi zuen sukaldaria izan nahi zuela. Bederatzi urte besterik ez zituela, eta bere jaunartzean aurrezki libreta bat ireki ondoren, diru hori bere lehen jatetxea abiarazteko erabiliko zuela pentsatu zuen. Hainbat jatetxetan aritu ondoren, 2008an Xabier Diez sukaldariarekin batera  *Xarma Cook & Culture* jatetxea zabaldu zuen Donostian, Zurriola hondartza parean, hain zuzen ere, eta gaur egun arte bi Repsol Eguzki lortu ditu jatetxeak.

## Ibilbide profesionala 
Donostiako Ostalaritza eta Sukaldaritza Goi Eskolan ikasketak egin ondoren, nazioarteko sukaldari handiekin trebatu zen, besteak beste: Juan Mari Arzak, Martin Berasategi, Santi Santamaria edo Michel Bras.

1997an ikasle hasi zen Arzak jatetxean. Urtebete beranduago, 1998an, *Monasterio de* *Rocamador* jatetxera joan zen, Badajozko probintziako Almendral udalerrian, eta bertan lanean zegoela *Michelin Izarra* lortu zuten. Bertan bost urte lan egin ondoren, Garesko *Mesón del Peregrino* eta Donostiako *Mil Catas* jatetxeetan egin zuen lan. 

## Lanak 
### Aurkeztutako saioak 
2012an *Oihaneder bere saltsan* sukaldaritza saioa aurkeztu zuen ETB 1 telebista katean, Euskal Irrati Telebistan sukaldaritza saio bat aurkeztu duen lehenengo emakumea izan zen, beraz.

2017an hasi zen *El señor de los bosques* saioan kolaboratzen RTVEko La 2 telebista katean. Telesaila igandero arratsaldeko 19.45etan emititzen da.

### Liburuak 
2021ean *"La cocina es tuya"* liburua argitaratu zuen Juan Luis Arconadarekin batera, *"Pequeña escuela de la vida con El Hematocrítico"* bildumaren barruan. Liburuan egunerokoan jan ohi ditugun elikagaien jatorri eta ezaugarriei erreparatzen die, baita noiz eta nola erabiltzen hasi ziren kontatu ere. Ilustrazio eta xehetasun asko biltzen ditu eta, horregatik, errezeta bildumek baino askoz aukera zabalagoa eskaintzen du janaria prestatzeko. Hurbileko produktuak erabiltzen ditu batik bat eta ekoizpen-eredua ere tradizionala da obra honetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barbara Jagellondarra

**Barbara Jagellondarra** (Sandomierz, 1478ko uztailaren 15a –Leipzig, 1534ko otsailaren 15a) poloniar printzesa izan zen, Jagellondarren dinastiakoa eta, ezkontzaz, Saxoniako dukesa.

## Bizitza 
Sandomierzen jaioa Kasimiro IV.a Poloniakoaren eta Elisabet Habsburgokoa Hungariakoaren seigarren alaba izan zen. Birramonaren izena zeraman, Barbara Celjekoa, Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperatriza. Aitaren aldeko aitona-amonak Vladislao II.a Poloniakoa eta haren laugarren emaztea, Sofia Halshanykoa izan ziren. Amaren aldeko aiton-amonak Alberto II.a Hungariako erregea eta Isabel Luxenburgokoa  zian ziren, Sigismundo I.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko erregearen alaba.

Gurasoen hamahiru seme-alabetatik hamabigarrena izan zen. Bere neba-ahizpen artean, Ladislao II.a Bohemiako eta Hungariako dukea, Eduviges Bavariako dukesa, Kasimiro  Jagellondar Santua, Joan I.a Alberto Poloniakoa, Alexandro I. Jagellondar Zaharra, Sigismundo I.a Jagellon Zaharra, Ana Pomeraniako dukesa, Sofia Jagellondarra, Brandeburgoko margravina eta Isabel izeneko hiru ahizpa.

### Ezkontza 
1496ko azaroaren 21ean ezkondu zen  Jurgi Saxoniakoarekin —Bizardunarekin— (1471-1539) Leipzigen egindako zeremonia liluragarri batean. Ezkontzaren helburua Alemania eta Poloniaren arteko harreman diplomatikoak hobetzea zen, eta 6.286 noble  alemaniar eta poloniar gonbidatu zituztela esaten da. Barbararen familiarentzat, ezkontzaren kontua oso garrantzitsua zen, Habsburgoko Etxearekin zuen lehia zela eta.

1513an, Barbarak eta bere senarrak Meisseneko Katedrala sortu zuten. Ordutik hainbat meza eta Pazko ospakizun liturgika izan zirela erregistratuta daude. Barbarak gutunak bidali zizkion senarrari, bera guduetan zegoen bitartean. Lekukoek ziotenez, oso senar-emazte maitekor eta zoriontsuak izan ziren. 

### Ondorengoak 
Bikoteak hHamar seme-alaba izan zituen:

# Kristobal (gazterik hila).
# Joan (1498-1537ko urtarrilak 11) Isabel Hessekoarekin ezkondu zen.
# Wolfgang (gazterik hila).
# Ana (gazterik hila).
# Kristobal (gazterik hila).
# Ines (gazte hila).
# Frederiko (1504-15eko martxoak 15 - 1539ko otsailak 26).
# Kristina Saxoniakoa (1505-1549ko abenduaren 25a - 1549ko apirilaren 15a), Filipe I.a Hesseko landgravearekin  ezkondua.
# Magdalena Saxoniakoa (1507-1534ko urtarrilak 25), Joakin II.a Brandeburgoko hauteslearekin ezkondua.
# Margarita (gazterik hila)

### Heriotza 
1513an hil zen, 55 urterekin. Bere senarrak, doluan, bizarrik ez zuen egin eta, horregatik "Bizarduna" ezizena eman zioten.

Barbara Meisseneko katedralean lurperatu zuten, bere senarraren hil-kaperan, 1521-1524 artean eraikia. Hil-kaperako erretaula Lucas Cranach Zaharraren lana da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dalila Abdulkadir

**Dalila Abdulkadir Gosa** (1998ko ekainaren 27a - ) Bahraingo distantzia luzeko korrikalaria da. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartzeko sailkatu zen, baina ez zuen lasterketa hasi.
Evelis Aguilar

**Evelis Jazmin Aguilar Torres** (1993ko urtarrilaren 3a - ) Kolonbiako atleta bat da, lasterketa konbinatuetan espezialista. Bere probarik gogokoena 400 metroak dira. 6.270 punturekin Kolonbiako heptatloi errekorraren jabe da.
Cristina Altuna

**Cristina Altuna Otxotorena** (Ultzama, 1984ko urriaren 11) nafar kazetari eta UPNko politikari ohia da. Hispaniar filologia eta ikus-entzunezko komunikazioa ikasi zuen Nafarroako Unibertsitatean. 2015-2018 bitartean, Nafarroako parlamentaria izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urkatua, herrestatua eta zatikatua

[eskuinera|thumb|upright=1.5|[Hugh Despenser Gaztearen heriotza, Jean Froissart frantziar kronistaren irudia.]]
**Urkatua, herrestatua eta zatikatua**, , 1351. urtean Ingalaterrako Erresuman goi-mailako traizioa burutzea egozten zitzaienei ezarritako heriotza zigor mota bat izan zen. Lehenbizikoz Henrike III.a Ingalaterrakoa eta haren ondorengo Eduardo I.a Ingalaterrakoaren erregealdietan erregistratu zen.

Zigortuak lotuak eta exekuzio lekura arte zaldiz herrestatuak izan ohi ziren, behin bertara iritsita, urkatuak (ia hil arteraino, baina bizirik gelditzen zirela ziurtatuz), zikiratuak, erraigabetuak, buru moztuak eta beren gorpuak zatikatuak izaten ziren. Maiz, beren gorpuen atalak leku garrantzitsuetan eta jendaurrean ikusgai jartzen zituzten, adibidez, Londresko zubian. Goreneko traizioa burutzeaz zigortutako emakumezkoak ordea, "duintasun publiko" arrazoiak zirela eta, sutan erreak izaten ziren.

Heriotza zigor honekin hildako pertsonaia ezagunen artean William Wallace eskoziarra dago.

## Kanpo estekak
Gilatik pasa

[dreta|thumb|240x240px|*Zigortua gilatik pasatua*, [XVI. mendea|XVI. mendeko ingeles grabatua.]]
**Gilatik pasaraztea** edota **gilatik igaroaraztea**, itsas usadioaren arabera, delitu larrien egileak izatea leporatzen zitzaien itsasgizonei ezarritako zigor mota bat zen, adibidez etsaiaren aurrean koldakeria erakustea ala ontzian matxinada bat antolatu edo gauzatzea, baina eskarmenturik ezaren ondorioz ontziaren eta eskifaiaren segurtasuna kolokan jarri eta nabigazio kalteak burutu zituzten pirata eta kapitainei ere ezartzen zaitzaien.

Zigor hau itsas usadioan gogorrenetakoa zen, zigortua maiz hilik suertatzen baitzen, askok heriotz zigor *sui generis* motatzat jotzen dute. Bizirik ateratzea lortzen zuenik ere bazen, baina oso zauri larriekin. Itsasgizonek ontziaren alde batetik zigortua uretara bota eta zigorra bete ondoren bestetik soka puska bakarrik ateratzen zuten kasurik ere bada, erdibidean zigortua marrazoek erasoatua izan baitzen.

Zigorra honakoa zen: zigortua soka bati lotu eta ontziaren alde batetik bota eta bestetik jasotzen zen, erdibidean ontziaren gila pasatuz. Zigortuak gainontzeko itsasgizonek kroskoan zehar sokez derrigortutako itsaspekaritzaren ondorioz arnas apnea jasaten zuen. Itsasgizonek sokarekin eragindako abiadurak zigortutakoaren sufrimenduan eragiten zuen. Sokari abiadura azkarregia emanez gero, zigortuak kroskari itsatsia zegoen guztiaren aurkako talka bortitzak eta marruskadurak jasaten zituen, maiz krustazeoz beterik zegoenez, zerra baten aurka talka egitearen antzekoa baitzen, eta horrek zigortuari zauri larriak, errai-gabetzea edo buru mozketa ekar zekiokeen. Aldiz, abiadura motelegia bazen, zigortua itota gelditzea oso litekeena zen.

## Ikus gainera 
* Taulatik pasa

## Kanpo estekak
Eider Lizarbe

**Eider Lizarbe Bon** (Donostia, Gipuzkoa, 1996ko apirilaren 2a) gipuzkoar eskubaloi jokalaria da. Joko posizioari dagokionez, ezker-hegala da. Gaur egun Bera Bera taldean jokatzen du.
Maialen Múgica

**Maialen Múgica Aramendi** (Zarautz, Gipuzkoa, 1991ko ekainaren 4a) gipuzkoar eskubaloi jokalaria da. 2014tik Bera Bera taldean jokatzen du.

## Kirol-ibilbidea 
### Taldeak
Fetitxe (musika taldea)

**Fetitxe** 2012. urtean Arrigorriagan (Bizkaia) sortutako euskal rock musika taldea da.

## Diskografia 
* *1983* (2013, autoekoizpena) - EPa
* *Distantzien artean* (2016, autoekoizpena)
* *Polyhedron* (2018, autoekoizpena)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ane Ibarzabal

**Ane Ibarzabal Astigarraga** (Durango, Bizkaia, 1982ko azaroaren 29a) bizkaitar kazetari eta telebista aurkezlea da. 2016an *Zilarrezko Antena* saria jaso zuen Telecinco telebista-kateko goizeko albistegietan egindako aurkezpen-lanarengatik.

## Kazetari ibilbidea 
Kazataritzan lanean hasi zenetik denetarik egin du: bideoak, zuzenekoak, erreportajeak, albistegiak aurkeztu, ekonomia saioak, kirolak, bereziak...

## Lanak 
### Aurkeztutako saioak 
## Bizitza pertsonala 
ETBko *Kaixo 2024* saioan Gasteiztik ongietorria eman zion 2024 urteari, Afrika Baeta eta  Egoitz Txurrukarekin, 'Txurru'. Ane Ibarzabal aurkezleak zuzenean jakinarazi zuen kanpaien emanaldian haurdun zegoela.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2016an *Zilarrezko Antena* saria jaso zuen Telecinco telebista-kateko goizeko albistegietan egindako aurkezpen-lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elkarrizketa: Kazetaritza oso lanbide gogorra da, baina gogora bezain erakargarria Anboto 2021.09.24
Arantza Olabarria

**Arantza Olabarria Iñarra** euskal errugbilaria da. Joko posizioari dagokionez, hirugarren lerroko erdikoa izaten da; eta, batzuetan, zentroa. Espainiako emakumezkoen errugbi ligako Getxo Rugby Taldean jokatu du, eta gaur egun Madrilgo Sanse Scrum taldean dihardu.

## Erreferentziak
Goienetxe anaiak

**Goienetxe anaiak** Nafarroako Hip hop taldea da, euskara hutsean aritzen dena.

## Ibilbidea 
2009ko maiatzean Mr. Fru eta ZKH elkartu ziren eta irailean DJ Biguriarekin bat eginda Goienetxe anaiak taldea sortu zuten.

## Diskografia 
* *Heriotz artio* (2010)
* *Anaia Nagusia* (2012)
* *Lekuz estu* (2014)

## Bitxikeriak 
Anaia Nagusia diskoaren Zabor gehiegi abestia Fe de etarras filmean agertzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Alaskako altze

**Alaskako altzea** edo **altze erraldoia** (*Alces alces gigas*) altzearen azpiespezie bat da. Yukon ibaiaren inguruan bizi da, eta, Ipar Amerikako altze azpiespezieen artean, hau da tamaina handiena duena. Altzeetan ohikoa denez, gehienetan bakarka ibiltzen diren animaliak dira, baina batzuetan talde txikietan ere ikusi izan dira.

## Kanpo estekak
Lili Boulanger

**Marie-Juliette Olga "Lili" Boulanger** (1893ko abuztuaren 21a - 1918ko martxoaren 15a) Frantzia aldeko musikagilea izan zen. Nadia Boulanger musikagile eta musika irakaslearen ahizpa gazteena izan zen.

## Bizitza 
Musikari hertsiki lotutako familia batean jaio zen Boulanger, eta 5 urte betetzerako ikasi zuen organoa jotzen. Pianoa, biolontxeloa eta harpa ere jotzen zituen. Diotenez, testuak irakurtzen ikasi aurretik ikasi zuen partiturak irakurtzen. 6 urterekin, berriz, Gabriel Faurérekin egin zituen lehen ikasketa saioak. Familiako laguna zen musikagilea, eta gaztetatik ohartu zen Boulangerrek bazuela musikarako berezko gaitasun bat. Txikitan izandako pneumonia batek bizi osoa baldintzatu zion, baina, gaixotasunari aurre eginda, solfeoa ikasten hasi zen etxean, bere ahizpa nagusi Nadia Boulangerrekin. Ondoren sartu zen Parisko kontserbatorioan, 12 urte bete berritan, eta han ohartu ziren maisu eta ikaskideak Boulangerrek zuen dohain bereziaz.

1912an Erromako konposizio saria irabazi zuen lehen emakumea izan zen eta hurrengo urtean arrakasta lortu zuen. 1916an itzuli zen berriz Italiara, baina, geroz eta ahulago zegoen osasunez. Salmoak amaitu, eta beste zenbait lan ere egin zituen; hala nola biolontxelorako, flautarako, pianorako eta orkestrarako 'Udaberriko goiza' eta harizko instrumentuentzako 'Arratsalde tristea'.
## Erreferentziak
Kevin Sussman

**Kevin Sussman** (New York, 1970eko abenduaren 4a) estatubatuar aktorea da. Ezaguna da Stuart Bloomen rola antzezteagatik *The Big Bang Theory* telesailean

## Filmografia 
## Erreferentziak
Mendi Harritsuetako Parke Nazionala

**Mendi Harritsuetako Parke Nazionala**, , AEBetako Colorado estatuan dagoen parke nazional bat da. Front Range eta Mendi Harritsuak mendikateetan dago. 1915eko urtarrilaren 26an sortu zen eta 1.075,53 km²-ko azalera du.

## Iruditegia 

Irudi:Rocky_Mountain_National_Park_entrance_sign_IMG_5252.JPG|Sererako ongietorri kartela.
Irudi:Rocky Mountain National Park in September 2011 - Bear Lake looking toward Glacier Gorge.JPG|Bear aintzira.
Irudi:Odessa Lake - panoramio.jpg|Odessa aintzira.
Irudi:Rocky Mountain National Park Rock Cut Panorama.png|Ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Mendi Harritsuetako Parke Nazionala (AEBetako Parke Nazional Zerbitzua)
Strahov monasterioa

**Strahov monasterioa** (txekieraz *Strahovský klášter*) Txekiar Errepublikako Praga hiriburuko Strahov barrutian dagoen premontretar monasterio bat da.

1143an Jindřich Zdík artzapezkikuak, Joan Pragako artzapezkikuak eta Ladislao II.a Bohemiakoaren aginduz eraiki zen. 1670ean Jeroným Hirnheim filosofo eta teologoa Strahoveko abadea bilakatu eta gaurdaino mantendu izan den eta monasterioari mundu mailan ospea ematen dion liburutegi ederra eraikitzen hasi zen, Teologia Aretoa delakoa (Teologický sál), 1679an amaitu zen. 1779an Václav Mayer abadeak gaur egun Filosofia Aretoa deritzona eraikiarazi zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Strahov_Theological_Hall,_Prague - 7565.jpg|Teologia aretoa
Irudi:Strahov Monastery philosophical room.jpg|Filosofia Aretoa
Irudi:Praha,_Hradcany - kostel sv Rocha.jpg|San Roke eliza
Irudi:Prag_loewe_01.jpg|Lehoia Txekiar Armarria eusten

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gunnisongo Arroila Beltzaren Parke Nazionala

'''''', , AEBetako Colorado estatuan dagoen parke nazional bat da. Montrose udalerritik 24 kilometro ekialdera eta Crawford udalerritik 18 kilometro hegoaldera dago. 1999ko urriaren 21ean sortu zen eta 124,4 km²-ko azalera du.

## Iruditegia 

Irudi:2009-08-27-06625-00_USA_Colorado_347_BlackCanyonOfTheGunnison_NP_copy.jpg|Gunninsongo Arroila Beltza.
Irudi:BlackCanyon.JPG|Gunninsongo Arroila Beltza.
Irudi:Black_Canyon_Kneeling_Camel_View.JPG|Gunninsongo Arroila Beltza.

## Kanpo estekak 
* Gunnisongo Arroila Beltzaren Parke Nazionala (AEBetako Parke Nazional Zerbitzua)
Mesa Verde Parke Nazionala

'''''', , AEBetako Colorado estatuan dagoen parke nazional bat da, Moctezuma konderrian. Bertan, Anasazi herriaren aztarnategiak daude. 1906ko ekainaren 29an Theodore Roosevelt presidenteak sortu zen eta 211 km²-ko azalera du.

## Iruditegia 

Irudi:Cliff_Palace.JPG|Anasazi herriaren aztarnategia.
Irudi:Barrier_Canyon_style,_Sego_Canyon.jpg|Piktogramak.
Irudi:Square_Tower_House_by_RO.JPG|Anasazi herriaren aztarnategia.

## Kanpo estekak 
* Mesa Verde Parke Nazionala (AEBetako Parke Nazional Zerbitzua)
Christian de Castries

**Christian Marie Ferdinand de la Croix de Castries** (Paris, 1902ko abuztuaren 11 &ndash; Paris, 1991ko uztailaren 29a) frantses militarra izan zen.

Familia aristokratiko eta militarreko semea zen. Hemeretzi urte zituela armadan sartu, eta militar ikasketak egin zituen. Bigarren Mundu Gerra piztu zenean, alemaniarrek Frantzian egindako lehen erasoan harrapatu zuten, 1940an, baina hurrengo urtean ihes egitea lortu zuen, eta Afrika iparraldean borrokan ziharduten aliatuei batu zitzaien. 1946an, teniente-koronel zela, Indotxinara bidali zuten, bertan gerrillari nazional-komunista taldeak frantziar kolonialismoaren aurka borrokatzen ari baitziren. 1953an Vietnameko Dien Bien Phuko gudari taldearen komandante izendatu zuten. Võ Nguyên Giápn jeneral vietnamdarraren gerrillariek zenbait hilabetez inguratuta eduki zuten, 1954an errenditu eta preso hartu zuten arte. Gertaera harekin hasi zen frantziar kolonialismoaren gainbehera Indotxinan. Frantziara itzuli zenean, brigadier nagusi mailara igo zuten, eta 1959an erretiroa hartu zuen.

## Erreferentziak
Hondar Duna Handien Parke Naturala eta Babesgunea

'''''', , AEBetako Colorado estatuan dagoen parke nazional bat da, Alamosa konderrian. San Luis haranan dago, Sangre de Cristo mendikatearen mendebaldeko oinetan. 1932ko martxoaren 17an sortu zen eta 343,97 km²-ko azalera du.

## Iruditegia 

Irudi:A247,_Great_Sand_Dunes_National_Park,_Colorado,_USA,_from_top_of_Star_Dune,_2008.JPG|Far Star duna, parke nazionaleko dunarik garaiena.
Irudi:GreatSandDunesNP_ETM_14oct1999.jpg|Dunen satelite bidezko ikuspegia.
Irudi:Great_Sand_Dune_NP,_Colo_2015.jpg|Dunen eta Sangre de Cristo mendikatearen aireko ikuspegia.
Irudi:Great_Sand_Dunes_National_Park_page_banner.jpg|Ikuspegi panoramikoa.

## Kanpo estekak 
* Hondar Duna Handien Parke Naturala eta Babesgunea (AEBetako Parke Nazional Zerbitzua)
Flatulista

[eskuinera|thumb|[Le Pétomane, benetako izenez, Joseph Pujol, Moulin Rougeko flatulista. 1900eko filme hau Edison Studiosek egin zuen, 1900eko Parisko Esposizio Unibertalerako.]]
**Flatulista** edo **puzkerti profesional** bat puzkerrak modu kreatiboan, musikalean edo barregarri batean egitean oinarritzen den espektakulua egiten duen pertsona da, askotan komediante gisa hartua.

## Historia 
Antzinaroa eta Erdi Aroan flatulistak baziren, euren intestinoko haizearekin erritmo eta tonalitate ezberdinak egin zitzaketenak. San Agustinek *De Civitate Dei* lanean (14.24) aipatzen ditu artista batzuek "euren popan hainbeste agindu dezakete ezen haizea modu kontinuo batean bota dezaketen nahieran, abesten daudela iradokiz". Juan Luis Vivesek 1522an San Agustinen lanaren aipamen batean esaten du halako ekintza ikusi zuela eta Michel de Montaignek ere entsegu btean.

Irlandan Erdi Aroan zeuden flatulistak *braigetoír* deitzen ziren. Musikariekin batera aipatzen dira XII. mendeko *Tech Midchúarda*n, Tarako muinoaren eskema batean aipatzen direnez. Entretenimendu gisa, flatulista hauek behe-mailakoak ziren, bardoak, *fili*ak eta harpa-jotzaileek (era literalean) maila gorenekoak ziren bitartean.

XIII. mendeko ingelerezko *Liber Feodorum* (*Prezioen/Ordainketen Liburua*) liburuan ere aipatzen da flatulista bat: Roland Puzkertia. Urtero, Suffolkeko konderrian dagoen Hemingstone etxaldean bizitzeagatik Henrike II.a Ingalaterrakoari Gabon egunean "Unum saltum et siffletum et unum bumbulum" egin behar zion, hau da, "salto bat, txistu bat eta puzker bat". XIV. mendeko *Piers Plowman* poema alegorikoan agertzen den *Activa Vita* petsonaiak aipatzen ditu animatzaile on batek izan behar dituen abileziak, tartean puzkerrak botatzea agertzen delarik, ipuin-kontalaritza, musika jotzea edo harpa-jotzearekin batera. Poemak aipatzen duenez: "Niri dagokidanez, ezin dut danborra edo tronpeta jo, ezta txisterik egin, ezta puzker barregarririk bota jaietan, ezta harpa jo".

Japonian, Edo aroan zehar, flatulistak  () deitzen ziren, literalki "gizon puzkertiak".

Aro Modernoaren hasierarekin espektakulu mota hau galbidean sartu zen, debekuekin eta ohitura aldaketekin. Ondoren, *Au clair de la lune* jotzen zuen txirulatxo batekin. Bere espektakulura joan ziren Eduardo VII.a Erresuma Batukoa, Leopoldo II.a Belgikakoa eta Sigmund Freud, besteak beste. Salvador Dalík ere ikusi zuen bere antzezpena eta "inoiz existitu den artistarik handiena" zela esan zuen, Rafaelekin alderatuz.

1990ko hamarkadan Mr. Methane izeneko umorista famatu egin zen, hainbat saiotan agertuz, adibidez *The Howard Stern Show*. 2009an ''Britain's Got Talent* saioan aurkeztu zen, bi minutuz *Danubio Urdina'' puzkerrekin joz.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Landhallow

'''''', Eskoziako Highland eskualdeko udalerri txiki bat da, Caithness barrutian. Latheron udalerritik milia 1 mendebaldera dago.

## Kanpo estekak
Rocket Man (abestia)

***Rocket Man*** (ingelesez *Astronauta*, literalki *Suziriko Gizona*) Elton John eta Bernie Taupin ingeles musikarien abesti bat da, Elton Johnek abestua. 1972ko apirilaren 14an single modura plazaratu eta urte berean *Honky Château* diskoan argitaratu zen. Fil, telesail eta iragarki ugarietako soinu banda edo doinua izan da.

Elton Johnen abesti ezagunenetakoa da, gaiari dagokionez, 1951ko Ray Bradbury estatubatuar idazlearen *The Illustrated Man* liburuko izenburu berdineko *The Rocket Man* kontakizun laburra eta 1969ko David Bowie ingeles abeslariaren *Space Oddity* abesti ezagunaren eragina du.

Abestiak Marteruntz bidaiatuz espaziontzi batean bakar-bakarrik doan astronauta baten sentimendu kontrajarriak deskribatzen ditu, alde batetik bere lanbidearen betebeharra eta bestetik bere familia Lurrean utzi beharraren etsipena.

## Kanpo estekak 
* *Rocket Man* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com
Latheron

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Caithness barrutian. A9 eta A99 errepideen arteko bidegurutzean dago.

## Kanpo estekak
Lybster

'''''', , Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Caithness barrutiko ekialdeko kostaldean.

## Kanpo estekak
American Pastoral (filma)

***American Pastoral*** (euskaraz *Amerikar Pastorala*) 2016ko Ewan McGregor eskoziar zinema zuzendari eta aktoreak zuzendu eta antzeztutako drama film bat da. 1997ko Philip Roth estatubatuar idazlearen izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. McGregorrez gain, Jennifer Connelly, Dakota Fanning, Peter Riegert, Rupert Evans, Uzo Aduba, Molly Parker eta David Strathairn aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bigarren Mundu Gerra ondorengo AEBetan girotua, gizon batek (Ewan McGregor) bere alabaren (Dakota Fanning) Vietnamgo Gerraren aurkako joera politikoa erradikalizatu eta familia osoa arazoetan sartu eta suntsitzeaz mehatxatuko duela ikusiko du.

## Aktoreak 
* Ewan McGregor: Seymour "Swede" Levov
* Jennifer Connelly: Dawn Dwyer Levov
* Dakota Fanning: Meredith "Merry" Levov
* Rupert Evans: Jerry Levo
* Valorie Curry: Rita Cohen
* David Strathairn: Nathan Zuckerman
* Uzo Aduba: Vicky
* Peter Riegert: Lou Levov
* Molly Parker: Sheila Smith doktorea
* Samantha Mathis: Penny Hamlin
* Ocean James: Merry Levov 8 urterekin

## Kanpo estekak 
* *American Pastoral* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mey (Highland)

**Mey**, Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Caithness barrutian. John o' Groats udalerritik 6 milia mendebaldera eta Meyko aintziratik milia erdira dago.

Meyko gaztelua udalerritik milia bat ipar-ekialdera dago, Mayko badiaren gain.

## Kanpo estekak
Murkle

**Murkle** (Murchill), Eskoziako Highland eskualdeko udalerri bat da, Caithness barrutian. Thurso udalerritik milia 1 ekialdera dago.

## Kanpo estekak
Janne Teller

**Janne Teller** (1964ko apirilaren 8a) Danimarkako idazlea da. Bere familiako adar batzuk Austria eta Alemaniatik joan ziren Danimarkara.

Ekonomia ikasketak egin zituen, eta Nazio Batuetako eta Europar Batasuneko erakundeetan lan egin zuen, krisi ekonomiko humanitario kontuetan-eta.
1995ean fikzio idazlanak modu profesional idazteari ekin zion, beste lanak utzita.

Danimarkako PEN klubekoa eta Danimarkako idazleen elkarteko kide da.

Munduko hainbat hiritan bizi izan da: Bruselas, Paris, Milan, Dar es Salaam eta Maputo. Gaur egun New York Cityn bizi da.

Bere 2000. urteko idazlan bat euskaratu da:  *Intet*.  *Ezer ez*. (Itzultzailea: Juan Mari Mendizabal). 2012. Alberdania. 

## Liburuak 
*  *Odins ø*, (1999). *Odinen irla*, oraingoz euskaratu gabea.
*  *Intet (*2000). Euskarara ekarria:  *Ezer ez*. (Itzultzailea: Juan Mari Mendizabal). 2012. Alberdania. 
*  *Hvis der var krig i Norden* (2004)
*  *Kattens tramp* (2004)
*  *Kom* (2008)
Getting Even with Dad

***Getting Even with Dad*** (euskaraz *Eskuz esku aitarekin*) 1994ko Howard Deutch estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Macaulay Culkin, Ted Danson, Glenne Headly, Saul Rubinek, Gailard Sartain eta Hector Elizondo aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Denbora luzez elkar ikusi gabe egon ondoren, Timmy (Macaulay Culkin) bere aita Rayren (Ted Danson) etxera berarekin denboraldi batez bizitzeko asmoz itzuli da. Zoritxarrez, aitak beste asmo batzuk ditu, erdipurdiko bi lankideekin (Gailard Sartain eta Saul Rubinek) bere buruari azken lapurreta izango dena zin egin diona burutzekotan baita, lortutako diruarekin gozodenda bat ireki eta bizimodu zintzo bati ekin nahi baidio.

## Aktoreak 
* Macaulay Culkin: Timmy Gleason
* Ted Danson: Raymond "Ray" Gleason
* Glenne Headly: Theresa Walsh detektibea
* Saul Rubinek: Robert "Bobby" Drace
* Gailard Sartain: Carl
* Hector Elizondo: Romayko tenientea
* Sydney Walker: Wankmueller jauna
* Kathleen Wilhoite: Kitty
* Dann Florek: Wayne, Kittyren senar berria
* Scott Beach: Wino.

## Kanpo estekak 
* *Getting Even with Dad* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Next Karate Kid

***The Next Karate Kid*** edota ** The Karate Kid Part IV** (euskaraz *Hurrengo Karate Mutila* edota *Karate Mutila IV*) 1994ko Christopher Cain estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako borroka arteetako film bat da. Pat Morita eta Hilary Swank aktoreek antzeztu zuten.

*The Karate Kid* (1984), *The Karate Kid Part II* (1986) eta *The Karate Kid Part III* (1989) filmeen jarraipena da, era berean, *The Karate Kid* (2010) jarraipenak izan zuen.

## Argumentua 
Bere gurasoak hil zirenetik, Julie Pierce (Hilary Swank) amonarekin batera bizi da eta eskolan jazarpena jasaten duenez barne amorru izugarria du. Amonak (Constance Towers) jada ez daki bilobarekin nola jokatu, hortaz bere adiskidemin zaharra den Miyagi jaunari (Pat Morita) neska denboraldi batez zain dezan eskatuko dio. Miyagik eskaerari baiezkoa eman eta karatearen espiritualtasunaren bidez neskari mundua latza izan beharrean, oparoa eta abegikorra ere izan daitekela irakatsiko dio.

## Aktoreak 
* Noriyuki "Pat" Morita: Keisuke Miyagi
* Hilary Swank: Julie Pierce
* Michael Ironside: Paul Dugan kolonela
* Constance Towers: Louisa Pierce
* Chris Conrad: Eric McGowen
* Michael Cavalieri: Ned Randall
* Walton Goggins: Charlie
* Frank Welker: Angel *Arranoa* (ahotsa)
* Arsenio 'Sonny' Trinidad: Abbot Monk

## Kanpo estekak 
* *The Next Karate Kid* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Garagardo sommelier

**Garagardo sommelierra**, Komlerik bezala ere ezaguna, etxezaina hitz txekieratik datorrena, abegian eta alkoholdun edarien industrian lan egiten duen garagardoaren ezagueran trebatutako profesionala da. Ziurtagiriak eskatzen dituen ezagutzak estiloa, prestatzea, osagaiak, garagardoaren historia, edalontziak, garagardo zerbitzua, upelak, garagardo dastatzeak eta janari parekatuak ezagutzea dakar. Lanbidea nahiko berria da, baina gero eta handiagoa.

## Kanpo estekak