Brachiosaurus

***Brachiosaurus*** (grekotik: «βραχιων» *brachion*, besoa, eta «σαυρος» *sauros*, muskerra) dinosauro saudopodoen genero bat da. Jurasikoaren bukaeran bizi izan ziren, duela 152 eta 145 milioi urte bitartean, gaur egun Afrika, Ipar Amerika eta Europa diren lurraldeetan.

## Ezaugarriak 
Aurreko hankak atzekoak baino luzeagoak ziren; haien izenak horri egiten dio erreferentzia. Lurrean inoiz ibili den animaliarik handienetako bat da. Beste sauropodoek ez bezala, gaur egungo jirafen antzeko antolaera zuen: aurreko hankak luzeak ziren, eta lepoa oso luzea zen, ziur asko zuhaitzetako goi-adarretako hostoetaraino iritsi ahal izateko. Aurreko hanketako lehen behatza eta atzeko hanketako lehenengo hirurak erpedunak ziren.

35-60 tonako pisua zuela jotzen da, eta 13 m altu eta 25 m luze zela. Espatula-formako hortzak zituen, eta, buruaren goialdean, sudur-hobiak zituen. Garezurrean zuloak zituen, pisua arintzearren.

Denbora luzean, aurkitutako dinosaurorik handiena izan zen, baina azkenaldian aurkitu diren beste dinosauro erraldoi batzuen fosilek iradokitzen dute ***Brachiosaurus*** baino handiagoak izan zirela (*Argentinosaurus*, *Sauroposeidon*).

thumb|250px|Elmer S. Riggs-en laguntzaile bat *Brachiosaurus altithorax* baten humeroaren ondoan etzanda indusketa batean, 1900an

## Historia 
Lehen brakiosauroa 1900ean aurkitu zuen Elmer S. Riggs-ek Coloradoko Arroila Handiko ibaian, Estatu Batuetan. 1903an eman zion *Brachiosaurus* izena (gaur egun, *Brachiosaurus altithorax* espeziea). 1909tik aurrera, *Brachiosaurus brancai* espezieari esleitutako zenbait espezimen aurkitu zituen Werner Janensch-ek Tanzanian, Afrikako lehenengoak. Tartean eskeleto ia osoak zeuden. Dena den, gerora egindako azterketen ondorioz, 2009an beste genero bat sortzea hobetsi zen (*Giraffatitan*), eta genero horretan sailkatzen da orain Afrikan aurkitutako espeziea (*Giraffatitan brancai*). Beraz, oraingoz, *Brachiosaurus* generoaren espezie bakarra *Brachiosaurus altithorax* da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Carpenter, K. y Tidwell, V. (1998): «Preliminary description of a *Brachiosaurus* skull from Felch Quarry 1, Garden Park, Colorado». En: Carpenter, K.; Chure, D. y Kirkland, J. (eds.): "The Upper Jurassic Morrison Formation: An Interdisciplinary Study". *Modern Geology*, **23**(1-4): 69-84
* Colbert, E. H. (1962): «The Weights of Dinosaurs». *American Museum Novitates*, **2076**: 1–16
* Olshevsky, G. (1991): *A Revision of the parainfraclass Archosauria Cope, 1869, excluding the advanced Crocodylia. (Mesozoic Meanderings Vol. 2)*. San Diego, California: Publications Requiring Research. 196 págs.
* Paul, G. S. (1988): «The brachiosaur giants of the Morrison and Tendaguru with a description of a new subgenus, *Giraffatitan*, and a comparison of the world's largest dinosaurs». *Hunteria*, **2**(3): 1–14

## Kanpo estekak 
* https://dinosaurgeek.com/sauropods/brachiosaurus/ Brachiosaurus DinoData
* dB Brachiosaurus (Natural History Museum) Brachiosaurus (Natural History Museum) (ingelesez)
* https://web.archive.org/web/20070217155227/http://www.dinosaurier-web.de/galery/pages_b/brachiosaurus.html Brachiosaurus (alemanez)
* Brachiosaurus Dinosaur Encyclopaedia (ingelesez)
* The Thescelsosaurus (ingelesez)