Gerra Erdi Aroan

thumb|286x286px|Ehun urteko gerra, Crécyko guda (1346)**Erdi Aroko gerra** esaten zaio garai historiko honetan garatutako gerra ereduari, ezaugarri eta berezitasun propioak dituena. Gerra eboluzionatzen joan da historian zehar, garaiko teknologia eta kultura berriekin batera eta Erdi Aroa bereziki, Antzinaroko eta ondorengo Aro Modernoko gerren aldean, oso desberdina den garaia da. 

## Ezaugarriak 
Erdi Aroko gerra gotorlekuen kontrolean oinarrituta zegoen. Garai historiko hau zaldunen garaia bezala ezagutzen den arren, deskribapen hori neurri batean bakarrik da ziurra. Izan ere, nahiz eta egia izan elite europarra zaldian gerrara zihoala, infanteria izan zen garai historiko honetako unitate garrantzitsuena. Erresuma franko-meroviangiar eta bisigodoek zerbitzu militarraren derrigortzea erromatar jatorriko populaziora zabaltzea erabaki zuten, eta ez populazio librera bakarrik mugatu. Neurri horren ezarpenak ez zuen ondorio handirik izan hala ere, inoiz ez baitzen horren armada handirik mobilizatu behar izan, eta garaiko erresumek horren tropa kopuru handiak mobilizatzea gauza zail bat bezela ikusten baitzen. Horrela, erreklutamendu orokorra bertako defentsarako bideratuta egoten zen, eta gerra handiagoetarako soldadu eta tropa trebeagoak bilatzen zituzten.

XII. mende erdialdetik aurrera, erreklutamendu sistema feudalean gainbehera bat ematen hasi zen. Erresuma germaniarretan adibidez, enperadorearen basailoek beren betebehar militarren murrizketa handi bat jasan zuten. Beste batzuek betebehar militar horiek diru ordainketen bidez ekidin ahal izan zituzten. Ingalaterran mende horretan betebehar militarren beherakada handi bat eman zen, jada iraganeko gauza bat izatera pasa zela pentsatu arte. Zerbitzu militarra ez zen eragindako sektore bakarra izan. Beste jarduera feudal asko desagertu egin ziren. XIII eta XIV. mendeetan zerbitzu feudalek jasan zuten gainbeherarekin batera, gizartearen desmilitarizazio prozesu bat gertatu zen. Frantzian antzeko prozesu bat eman zen. XIII. mendetik aurrera gorteak tropak biltzeko arazo handiak izan zituen. Nafarroan, XIV.  mende erdialdetik aurrera erreklutamendu feudala beste erreklutamendu moten popularizazioak ordezkatu zuenthumb|337x337pxEuropako itsasoko nagusitasunak haien lurraldeetatik urrun arrakastarekin lan egitea ahalbidetzen zuen. Belazko nabigazioaren aroan zehar itsasoko borrokak naturaren eskuetan zeuden; eguraldia, korronteak, haizeak… Europak bi itsas-baliabide oso desberdinduak zituen; alde batetik Mediterraneoa, erlatiboki lasaia zena eta klima erregularra zeukana eta bestaldetik, Atlantikokoa eta Baltikokoa, non ozeano indartsuago bat zegoen baldintza klimatiko gogorragoekin. 

Bestalde, borroka batean erasotzerako orduan, itsas-ontziaren posizioa baldintza klimatikoen arabera erabakigarria izan zitekeen. Adibidez, abantailatsua izaten zen erasoa egitea haizea zure parte egoten bazen. Atlantikoko portu gehienak haizebean kokatuta zeuden, bestalde, Ingalaterrakoak haizealdean kokaturik, abantaila handi izanik. Mediterraneoko Itsas konfliktoetan, mendebaldeko potentziak abantaila zuten haizeei esker, eta horren ondorioz, Erdi Aroko kristautasunaren eta Islamaren arteko borroka kristauen alde dekantatzen zen, kristauak iparraldeko eta mendebaldeko kostetan zeudelako, eta Islama ekialdeko eta hegoaldeko kostetan zegoelako.

Itsas gerrako teknikaren eta teknologiaren arabera, aipatu bezala, portuen kokapenak garrantzi handia zuen floten mantentzerako. Iparrorratza erabilgarria bilakatu zen XIII. mendean, hortaz gain, beste tresna batzuk barneratu ziren, astrolabioa bezala, nabigatzaileei bere latitudea kalkulatzea uzten ziena. Aipatutakoak aparte, XIII. mendetik aurrera nabigazio eskuliburuak egiten hasi ziren, bertan bidaietako esperientziak kontatzen zituzten. Hala ere, orokorrean laguntza teknikoen gabezia zegoen. 

Mediterraneoko Europaren eta Atlantikoko Europaren itsas eraikuntzaren artean desberdintasun tekniko garrantzitsuak existitzen ziren. Iparraldean eta Atlantikoan, itsas ontziak gogorrak gainditzeko diseinatuak zeuden. Mediterraneoko eraikuntza metodoa, aldiz, merkeagoa zen, egur kantitate txikiago bat behar baitzuen. Gerrako ontzien kantitatea txikia zen, eta merkataritza ontziak egokituak eta konfiskatuak izan zitezkeen. Hasiera batean, gerrarako itsas ontziak arrauneko ontziak ziren. Bertan, irudimen popularrak esaten zuenaren kontra, galerako esklabuak ez ziren inoiz ugari izan, eta gutxitan konfiatu zen horietan gerrarako, normalean, arraunlariak ere gerlariak bezala parte hartzen zuten profesionalak ziren. Arraunak erabiltzeaz utzi zenean, ontziak altuera handiagoarekin eraikiak izaten ziren, berehalako abantaila lortzen baitzen borrokan.

Gerra taktikaren arabera, etsaiaren ontzi bat hondoratzea, galera bat bezala ikusten zen. Buzoen erabilera ontzien beheko partean zuloak egiteko, teknika ezagun bat zen, baina ez zen aldi askotan aurrera eraman, borrokaren helburuetako bat etsaien ontziak bereganatzea baitzen. Ontziek distantzia motzean borrokatzen zuten, jaurtigaien jaurtiketaren bidez, abordatze eraso batekin jarraituz. Etsaiaren ontzian sartuta, lehen helburua etsaia itsustea zen, horretarako askotan erabili izan zen su-grekoa, urarekin itzali ezin zen sua. Baleztariak arma erabakigarri bat ziren ere, eta idatzi batzuen arabera, baleztarien arloan katalanak onenak ziren.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Francisco Garcia Fitz (1998). Ejércitos y actividades guerreras en la edad media europea. Arco Libros.
* Matthew Bennett (2010). La guerra en la Edad Media, Akal. Madrid.
* Matthew Bennett et all. (2009). Técnicas Bélicas del Mundo Medieval 500 a.c.-1500 d.c.: Equipamiento, Técnicas y Tácticas de Combate. Libsa; N.º 3 edición.
* Maurice  Keen  (2005). Historia de la guerra en la Edad Media. A. Machado Libros. Philippe Contamine  (1984). La guerra en la Edad Media. Labor, Barcelona.

## Kanpo estekak