open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Helena Paparizou

**Elena Paparizou** (; Borås, 1982ko urtarrilaren 31), **Helena Paparizou** izen artistikoaz ezagunagoa, greziar eta suediar pop abeslaria eta musikagilea da. Guraso greziarrak ditu eta Suedian jaio eta hazi zen. 1999an Antique eurodance duoa osatu zuen. 2001eko Eurovision Abesti Lehiaketan parte hartu zuten "Die for You" kantarekin, eta ondoren ospea lortu zuten Europako zeinbat herrialdetan. 2003an bakarkako ibilbidea hasi zuen Paparizouk. 2005eko Eurovision Abesti Lehiaketa irabazi zuen "My Number One" kantarekin, Greziaren lehen garaipena izanik, eta ondorioz Greziako abeslari entzutetsuenen artean sartu zen.

## Diskografia 
### Antique taldeko kide bezala 
* *Mera Me Ti Mera* (1999)
* *Die for You* (2001)
* *Alli Mia Fora* (2002)

### Bakarlari bezala 
* *Protereotita* (2004)
* *My Number One* (2005)
* *Iparhi Logos* (2006)
* *The Game of Love* (2006)
* *Vrisko To Logo Na Zo* (2008)
* ''Giro Apo T' Oneiro* (2010)
* *Ti Ora Tha Vgoume?* (2013)
* *One Life* (2014)
* *Ouranio Toxo* (2017)
* *Apohrosis'' (2021)

## Kanpo estekak
Evolution (2001eko filma)

***Evolution*** (euskaraz *Eboluzio*), 2001eko Ivan Reitman txekiar-kanadarrak zuzendutako umorezko eta zientzia-fikziozko film bat da. David Duchovny, Orlando Jones, Seann William Scott, Julianne Moore eta Ted Levine aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Meteorito bat Arizonan erori berri da, lehen bistadizoan, garrantzi handiegirik ez duela dirudien gertakaria. Baina ez da edozein meteorito: estralurtar bizia baitu, horrek kasora ekarri eta indartsuenaren legeari beste esanahi berria emango dio, jendeak edonondik izaki arraroak agertzen direla izuikaraz ikusi baitu. Ira Kane (David Duchovny) buru duen zientzialari talde batek inongo aurrekaririk ez duen hondamendia ekiditen saiatuko dira.

## Aktoreak 
* David Duchovny: Ira Kane doktorea
* Julianne Moore: Allison Reed doktorea
* Orlando Jones: Harry Phineas Block irakaslea eta emakumezko boleibol taldearen entrenatzailea
* Seann William Scott: Wayne Grey
* Ted Levine: Russell Woodman jenerala
* Ethan Suplee: Deke Donald
* Michael Bower: Danny Donald
* Pat Kilbane: Sam Johnson ofiziala
* Ty Burrell: Flemming kolonela
* Dan Aykroyd: Lewis gobernadorea
* Katharine Towne as Nadine
* Gregory Itzin: Barry Cartwright
* Ashley Clark: Cryer tenientea
* Stephanie Hodge; Jill Mason

Kyle Gass, Sarah Silverman, Richard Moll, Tom Davis, Jerry Trainor, Miriam Flynn, Caroline Reitman, Steven Gilborn eta John Chok paper txikiak antzeztu zituzten.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Sertab Erener

**Sertab Erener** (Istanbul, 1964ko abenduaren 4a) turkiar pop abeslaria eta musikagilea da. 1992an debutatu zuen bakarlari bezala *Sakin Ol!* albumarekin, eta 1990ko hamarkadan zehar Turkiako pop abeslari ospetsu bilakatu zen. 2003ko Eurovision Abesti Lehiaketa irabazi zuen "Everyway That I Can" abestiarekin, Turkiaren lehen garaipena izan zelarik.

## Diskografia 
* *Sakin Ol!* (1992)
* ''Lâ'l* (1994)
* *Sertab Gibi* (1997)
* *Sertab Erener* (1999)
* *Turuncu* (2001)
* *No Boundaries* (2004)
* *Aşk Ölmez* (2005)
* *Painted On Water* (Demir Demirkanekin batera) (2009)
* *Rengârenk* (2010)
* *Ey Şûh-i Sertab* (2012)
* *Sade* (2013)
* *Kırık Kalpler Albümü'' (2016)
Carolyn Shoemaker

**Carolyn Jean Spellmann Shoemaker** (Gallup, Mexiko Berria, 1929ko ekainaren 24a - Flagstaff, Arizona, 2021eko abuztuaren 13a) estatubatuar astronomoa izan zen, Shoemaker-Levy 9 kometaren aurkitzaileetako bat. Behin gizabanako batek aurkitutako kometa gehienen errekorra izan zuen.

Carolynek historian, zientzia politikoetan eta ingeles literaturan tituluak lortu arren, ia ez zitzaion zientzia interesatzen, Eugene M.("Gene") Shoemaker 1950-51 ezagutu eta ezkondu arte. Gero bere lanaren azalpenek hunkitu egin zutela esan zuen. Nahiz eta experientzia eta titulu zientifikorik ez izan, Caltechek ez zuen inolako eragozpenik izan Generen taldearekin bat egiteko, Kaliforniako Teknologia Institutuan ikerketa laguntzaile gisa. Carolynek jada frogatu zuen ohiz kanpoko pazientzia zuela, eta ikusmen estereoskopiko aparta erakutsi zuen, bi koalitateak oso baliotsuak ziren Lurretik historia, zientzia politiko eta ingeles literaturan lizentziatura eta maisutza lortu zituen. Richard Kaliforniako Teknologia Institutura (Caltech) joan zen eta bertan ingeniaritza kimikoko lizentziatura bat lortu zuen. Richardek Caltechen zuen gelakidea Gene Shoemaker izeneko ikasle graduatu gazte bat zen. Carolynek ez zuen Gene ezagutu 1950eko udara arte, bere anaiaren ezkontzara joan zenean. 1950ean New Jerseyra aldatu zen Princetongo Unibertsitatean doktoretza lortzeko lanean hasteko, baina Kaliforniara itzuli zen Richarden gizonik onena izateko. Gero, bere ikasketetara itzuli zen Princetonen. Bi asteko kanpamentu bidaia egin zuten Tenneseeko ordokian. 1951ko abuztuaren 18an, Carolyn eta Gene ezkondu egin ziren.Hiru seme izan zituen: Christy, Linda eta Patrick (Pat) Shoemaker. Urte horretan, Shoemaker Ameriketako Estatu Batuetako Geologia Zerbitzuan kontratatu zuten astronomia adarreko zientzialari bisitari gisa, eta, gero, 1989an, astronomiako ikerketa irakasle gisa hasi zen Arizonako Iparraldeko Unibertsitatean. Gene 1997an hil ondoren, Shoemakerrek Lowell Behatokian jarraitu zuen lanean Levyrekin, eta bertan jarraitzen du gaur egun ere.

1980 eta 1990eko hamarkadan, eremu zabaleko teleskopioan egindako film bat erabili zuen Palomar behatokian, estereoskopio batekin konbinatuta, izar finkoen hondoaren kontra mugitzen ziren objektuak aurkitzeko. *Shoemakerrek Rittenhouse Astronomia Elkartearen Rittenhouse domina*

## Aurkitutako planeta txikien zerrenda 
Carolyn Shoemaker, Minor Planet Centerrek ziurtatzen du 1980 eta 1994.11 artean egindako 377 planeta txikiren aurkikuntzarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*  Objetos astronómicos descubiertos por Carolyn Shoemaker
Espainiako 1931ko Konstituzioa

**Espainiako 1931ko Konstituzioa** urte hartako abenduaren 9an onartu zuten Gorte Konstituziogileek. 1931ko Espainiako hauteskunde orokorren ondorioz, Bigarren Errepublika aldarrikatu zuten eta Gorte Konstituziogileek bere konstituzioa idatzi zuten. 1939an gerra zibila amaitu arte egon zen indarrean. Erbestealdi errepublikanoan, 1977ra arte indarrean izan zen, hau da, Trantsizioaren prozesu politikoak hurrengo urtean aldarrikatutako Karta Magna demokratiko berri bat egitea ahalbidetu zuen arte. 1931ko konstituzioak 10 titulu zituen, 125 artikulu guztira, eta bi xedapen iragankor.

Atariko Tituluak zenbait polemika izan zituen: 1. artikuluak "Errepublika demokratiko" gisa definitzen zuen Espainia, baina beste proposamen batzuk ere izan ziren. Atariko Tituluaren beste gai arazotsua gaztelania "Errepublikako hizkuntza ofizialtzat" jotzea izan zen (4. artikulua).

I. titulua. "Antolaketa nazionala" 1931ko Konstituzioko bigarren gai polemikoenaz arduratu zen, erlijiosoaren atzean: Estatuaren lurralde-antolaketa. Eztabaida horretan eragin handia izan zuen, ekainaren 14an, Lizarran, Hego Euskal Herriko udal gehienen ordezkariek onartutako Euskal Herriarentzako Sortarauak, ezkerrak bere izaera klerikal ultramontanoa zela eta baztertu egin zuena. Euskadiko Estatutua, Gorteek lehen proposamena atzera bota eta gero prozesu luze eta konplexuaren ondoren, 1936ko urriaren 10ean onartu zuten. Hala ere, ezin izan zen aplikatu Araban eta Gipuzkoako eta Bizkaiko eskualde batzuetan, Errepublikaren aurkako bandoaren kontrolpean zeudelako.

Gorte Konstituziogileetarako hauteskundeak gizonezkoen sufragio unibertsalaren bidez egin ziren, eta emakumeak kanpoan geratu ziren, nahiz eta emakumeak hautagai gisa aurkez zitezkeen.

## Kanpo estekak 
*  Espainiako 1931ko Konstituzioaren testua
Black Narcissus

***Black Narcissus*** (), 1947ko Michael Powell ingelesak eta Emeric Pressburger hungariarrak zuzendutako film dramatikoa da. Rumer Godden idazlearen 1939ko izenburu berdineko eleberrian oinarritua dago. Deborah Kerr, Kathleen Byron, David Farrar, Flora Robson, Sabu eta Jean Simmons aktoreek antzeztu zuten.

## Sinopsia 
1930eko hamarkadaren amaiera. Moja europar talde batek Himalaiako tenplu zahar batean ospitale bat ireki berri dute. Zailtasun ekonomikoak eta bertakoen aurkakotasunarekin topatu arren, laster mojen arteko liskarrak ere gehitu beharko zaizkie. Bitartean, Dean (David Farrar) izeneko britainiar militar gazte galaiak beren artean bakea ezartzen saiatuko da, baina hura haien artean egoteak ondorio latzak ekarriko ditu, zenbait mojen erreprimitutako sexualitatea eta berarekiko erakarpena piztuaraziko baitu.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Espainiako 1873ko Konstituzioa

**Espainiako 1873ko Konstituzio Federala** Espainiako Lehen Errepublikarako konstituzio proiektu bat izan zen, nagusiki Emilio Castelarrek idatzi eta Gorteek onartu ez zutena. Konstituzio honen bidez, errepublikanoek Espainia federazio bihurtu nahi zuten.

Proiektuan eragin handia zuen Ameriketako Estatu Batuetako 1787ko Konstituzioak, bai terminologian (estatu federatuak, estatu-konstituzioak, Auzitegi Goren federala...), bai erakundeen antolaketan (estatuetako parlamentuek aukeratutako senatua eta ordezkaritza berdina duena, tamaina eta biztanleria edozein dela ere; Errepublikako presidentea hautatzea hautesleku baten bidez; Auzitegi Goren federala, legeen konstituzionaltasuna kontrolatzeaz arduratzen dena eta estatuen arteko gatazkak ebazten dituena). Bestalde, 1869ko Espainiako Konstituzioak ere eragina izan zuen, zeinetatik eskubideen deklarazioa hartu zuen, bi ezberdintasun nabarmenekin: elizaren eta Estatuaren arteko bereizketa, kultu askatasunaren erabateko onarpena barne hartzen duena, eta noblezia tituluen abolizioa.

## Kanpo estekak 
*  [Espainiako 1873ko Konstituzioaren testua](https://es.wikisource.org/wiki/Constituci%C3%B3n_espa%C3%B1ola_de_1873_(no_promulgada))
FC Ilves Tampere

thumb
**FC Ilves Tampere** Finlandiako Tampere hiriko futbol taldea da. Liga bat eta lau kopa irabazi ditu.

## Palmaresa 
### Finlandian: 5 
* Finlandiako Liga (1): 1983
* Finlandiako Kopa (4): 1979, 1990, 2019, 2023

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
N-240

**N-240** Tarragona eta Bilbo lotzen duen errepidea da. Gutxi gorabehera 550 kilometroko luzera du.
Bere ibilbidea jadanik ordezkatu edo ordezkatuko dute autobia hauek:

* Pirinioetako Autobia.
* Huesca-Lleida Autobia.
* Tarragona-Lleida Autobia.

## Zeharkatzen dituen herriak 
* Tarragona
* Valls
* Montblanc
* Lleida
* Almacelles
* Binefar
* Monzon
* Barbastro
* Huesca
* Sabiñanigo
* Jaka
* Iruñea
* Gasteiz
* Bilbo

## Kanpo estekak
Pello Sarasola

**Pello Sarasola Barandiaran** (1964ko abuztuaren 17a, Hernani, Gipuzkoa &ndash; 2015eko uztailaren 2a, Algorta, Bizkaia), telebistaren arloko euskal profesional bat izan zen, Ikus-entzunezko komunikazioan aditua.

Deustuko Unibertsitatean Zientzia politikoan lizentziatua. 1989an EITBn Ikerketa eta Audientzia saileko teknikari bezala lanean hasi zen, eta 1995-1999 artean Programazio eta Saioen zuzendaria. 2003an EITB laga eta 2003-2011 artean Antena 3 kateko zuzendaria izan zen.

2011tik aurrera EITBko Eduki zuzendaria eta 2014an EITBko zuzendari nagusia izendatua izan zen, 2014ean Maite Iturbek karguan ordezkatuz.

## Erreferentziak
Espainiako 1856ko Konstituzioa

**Espainiako 1856ko Konstituzioa** "non nata" bezala ere ezaguna izan zen, Leopoldo O'Donnell jeneralaren "kolpe kontrairaultzailearen" ondorioz sekula ez baitzuten aldarrikatu. "Non nata"-k ideia liberal aurrerakoiaren planteamenduak jaso zituen, Seiurteko demokratikoan garatuak eta 1869k Konstituzioan agertuko zirenak.

Konstituzioak subiranotasun nazionalaren printzipioa berresten zuen. Eskubide politikoak ere onartzen zituen, eta lehen aldiz ezartzen zuen Espainian nolabaiteko tolerantzia erlijiosoa.

## Kanpo estekak 
*  Espainiako 1856ko Konstituzioaren testua
Keith Emerson

**Keith Noel Emerson** (Todmorden, Yorkshire, 1944ko azaroaren 2a - Santa Monica, 2016ko martxoaren 11) ingeles teklatu jotzaile, abesti egile eta zinema soinu-banda konpositorea izan zen. Emerson, Lake & Palmer rock progresibo taldeko sortzaileen bat izan zen. Bere burua hil zuen 2016an pistola tiroarekin.
Greg Lake

**Gregory Stuart "Greg" Lake** (Poole, Dorset, 1947ko azaroaren 10a - Londres, 2016ko abenduaren 7a) ingeles abeslari, abesti egile, baxu-jotzaile eta gitarra jotzailea izan. Emerson, Lake & Palmer rock progresibo taldeko sortzaileen bat izan zen. King Crimson taldeko kide sortzaile, abeslari eta baxu-jotzaile ere izan zen.
Carl Palmer

**Carl Frederick Kendall Palmer** (Handsworth, Birmingham, 1950eko martxoaren 20a) ingeles bateria jotzailea da. Emerson, Lake & Palmer rock progresibo taldeko sortzaileen bat izan zen.
Erresumaren Funtsezko Legeak

**Erresumaren Funtsezko Legeak** diktadura frankistaren garaian Estatuko botereek antolatzen zituzten zortzi legeen multzoa izan zen, botere guztiak estatuburuarengan kontzentratzen zituena. Horietako zazpi 1936 eta 1967 artean aldarrikatu ziren, eta zortziren batek osatu zuen multzoa. Trantsizioan zortzigarrena, 1977an, onartu zuten. Batera, garaiko sistema politikoaren oinarrizko ezaugarriak laburbiltzen zituzten, konstituzio batek egin ohi duen antzera.

1978ko Espainiako Konstituzioaren xedapen indargabetzaileak Funtsezko Legeak indargabetu zituen, haietatik sortzen ziren lege gehienak ez bezala; izan ere, lege horietako asko ezarritako legeriatik bertatik erreformatu zituzten, eta haien indarraldia atzeraeraginez mantendu zen.

Hona hemen zortzi legeak:

* Lanaren Forua
* Gorteak eratzeko Legea
* Espainiarren Forua
* Erreferendum Nazionalaren Legea
* Ondorengotza Legea Estatuko Buruzagitzan
* Mugimendu Nazionalaren Printzipioei buruzko Legea
* Estatuaren Lege Organikoa
* Erreforma Politikorako Legea

## Kanpo estekak
Purita Campos

**Purificación Campos Sánchez** (Bartzelona, 1937ko abuztuaren 18-Madril,2019ko azaroaren 19) **Purita** edo **Pura Campos** bezala ezagunagoa, komikigile, marrazkilari eta margolari ezaguna izan zen, batez ere XX. mendeko nazioarteko komiki munduan. Arte Ederren Merituaren Urrezko Domina eman zioten 2009an.

## Biografia 
[thumb|eskuinera|300px|Purita Campos eta Carmen Barbará [Bartzelonako Komiki Azokan.]]
Bartzelonan jaioa, Camposek emakumea izateagatik garaiko bazterketa ondo asko ezagutu zuen. Bartzelonako Llotja Eskolan moda-aldizkarietarako marrazkiak egiten ikasi zuen eta, hasiera batean, modista lan egin zuen. Manuel Vázquezi esker, lanpostu bat lortu zuen Editorial Brugueran, hasieran aldizkarien azalak prestatzeko eta, ondoren, komikilari gisa. Bere lanak batez ere neskentzako aldizkarietan jaso ziren: *Dalia* (1959), *Sissi* (1961), *Blanca* (1961), *Can Can* (1961) edo *Celia* (1963). 1971n, Creaciones Editoriales agentziaren bidez, Erresuma Batuko aldizkarietan hasi zen lanean: Philip Douglas egileak gidoiak prestatzen zituen eta Purita Camposek marrazkiak. Horrela *Patty’s World* sail ospetsua landu zuen, ondoren *Esther y su mundo* bezala Espainaratuta. Sail horrekin, asteko 300.000 eta 400.000 aleko argitaraldiak lortu zituen. 1988an saila bukatutzat eman zuen. Holandan, bestetik, Andries Brandt egilearen gidoiekin *Tina* saila sortu zuen, izen bereko aldizkarian argitaratzeko. Era berean, Francisco Ortegarekin, *Gina* saila marraztu zuen. Geroago, bere lanak Espainiako beste aldizkarietan ere agertu ziren: *Lily* (1974), *Jana* (1983), *Pecosa* (1986) eta *TBO* (1988).

80. hamarkadan margolaritza munduan murgildu zen, marrazketa-akademia bat eta erakusketa-areto bat antolatuz. 2005ean oso edizio zainduan *Gina* berrargitaratu zen. 2006tik aurrera *Las nuevas aventuras de Esther* saila egiteari ekin zion. Gidoia Carlos Portelarena zen; lehenengo albumetik 20.000 ale saldu zituen. 2007an *Esther y su mundo* berragitaratu zen. 2009an Espainiako Gobernuak, beste 24 egilerekin batera, Arte Ederren Merituaren Urrezko Domina eman zion. 2011n Getafen omenaldi egin eta kale bati bere izena eman zitzaion. 2019ko azaroan hil zen, 82 urte zituelarik.

## Sariak 
* 2004: Haxtur saria, **Maite dugun Egileari**. en el Asturiako Pritzerriaren Komikiaren Nazioarteko Saloia, Gijón
* 2013: Bartzelonako Komiki Azoka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Purita Campos Tebeosfera webgunean.
* :Purita Campos Cervantes Birtual webgunean.
* :Comic creator:Pura Campos Lambiek Comiclopedian.
* :Purita Camposekin elkarrizketa.
Nelson Goodman

**Henry Nelson Goodman** (1906ko abuztuaren 7a - 1998ko azaroaren 25a) filosofo estatubatuarra izan zen. Harvard unibertsitateko irakaslea.

Somervillen jaio zen, Massachusettsen. Harvardeko Unibertsitatean graduatu zen 1928an, eta filosofian doktoretza lortu zuen 1941ean. Arte galeria bat zuzendu zuen hamaika urtez Bostonen, Massachusettsen, eta AEBetako armadan sartu zen Bigarren Mundu Gerra amaitu arte. Gero 18 urte eman zituen Pennsylvaniako Unibertsitatean, 1962 eta 1963 artean Ikasketa Kognitiboen Zentroan parte hartu zuen eta 1964 eta 1967 artean, hainbat unibertsitatetan irakasle aritu zen, 1968an Harvard unibertsitateko irakasle izendatu zuten arte.
Espainiako Bigarren Errepublika erbestean

**Espainiako Bigarren Errepublika erbestean** 1931ko Konstituziotik sortutako Estatu espainiarra ordezkatzen jarraitu zuten kanpoko erakunde errepublikanoei emandako izena da, matxinatutako bandoak Espainiako Gerra Zibila irabazi ondoren. Erakunde horiek Espainiako ordezkaritza errepublikarraren jarraipenari eutsi zioten 1939tik 1977ra, nahiz eta legitimazio demokratikorik ez izan, ezinezkoa baitzen hauteskundeak deitzea, eta nazioarteko komunitateak ez zituen onartu. Salbuespen batzuk izan ziren arren- Mexiko, Panama, Guatemala, Venezuela, Polonia, Txekoslovakia, Hungaria, Jugoslavia, Errumania eta Albania.- Estatu Batuek, Erresuma Batuak, Frantziak eta Sobietar Batasunak ez zuten onartu.

Gobernu honek erbestean zuen egoitza, lehenik, Gerra Zibila amaitu eta berehala, Mexiko Hirian kokatu zen, eta ondoren, 1946ko otsailaren 8an, Parisera aldatu zuten. 1977ko ekainaren 21ean, aurreko ekainaren 15ean Espainian egindako hauteskunde orokorretako emaitzak aldarrikatu zirenean, bere desegitea iragarri zuen.

## Presidenteak erbestean 
## Lehen ministroak 
## Ikus, gainera 
* Euskadiko Jaurlaritza erbestean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Riegoren ereserkia

thumb|Himnoaren grabaketa instrumentala
***Riegoren ereserkia*** () Rafael del Riego teniente koronelaren zutabe hegalariak abesten zuen ereserkiaren izena da, azken honek Fernando VII.a Espainiako erregearen aurka 1820ko urtarrilaren 1ean Las Cabezas de San Juanen matxinatu zenean. Ereserkiaren hitzak Evaristo Fernández de San Miguelenak dira, eta musika egile ezezagun batena (hala ere, badaude José Melchor Gomisena zela esaten dutenak).

Espainiako ereserki nazional gisa erabili zuten Hirurteko Liberalean (1820-1823), Lehen Errepublikan (1873-1874) eta Bigarren Errepublikan (1931-1939). Erbesteko Espainiako Bigarren Errepublikak ere bere erabilerari eutsi zion desegin zuten arte.

## Hitzak 
Jatorrizko hitzak bederatzi estrofa dituzte eta honako leloa:

Hala ere, Bigarren Errepublika garaian, joera antiklerikala zuen bertsio alternatibo bat ospetsu bilakatu zen. Hona hemen bertsio horren hasiera:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nestor Zubeldia

**Nestor Zubeldia Inda** (Lizarra, 1878ko irailaren 8a - Iruñea, 1963ko otsailaren 27a) nafar apaiz, idazle eta pentsalaria izan zen, Emiliana Zubeldia musikariaren eta Martin Zubeldia kaputxinoaren haurridea. Iruñeko apaizgaitegiko zuzendari eta Andre Maria Erreginaren katedraleko kalonjea izan zen. Frankismoaren garaian zigortua, jazarria, atxilotua eta deserritua izan zen.

## Bizitza 
Nestor Zubeldia Lizarran jaio zen 1878ko irailaren 8an. Iruñeko seminarioan ikasi ondoan, Teologia eta Zuzenbide Kanonikoko lizentzia erdietsi zuen Zaragozako Unibertsitatean. 1901ean, Ozkaritz, Janaritz eta Beortegiko erretore izendatu zuten. Iruñeko apaizgaitegiko irakaslea izan zen 1905-1922 bitartean, eta katedraleko kalonje artxibozaina 1914tik aurrera. Apaizgaitegiko zuzendari izendatu zuten 1921eko urrian; haren laguntzari esker, seminarioko euskara katedra eratu zen 1922ko urtarrilean. Soledad de la Torre kolonbiar mojak sortutako "Sacerdotes Niños" higikundearen aldekoa izaki, krisi psikologiko larria pairatu zuen 1924an, Ofizio Santuko Kongregazioak hura debekatu zuenean, eta seminarioko zuzendaritza utzi behar izan zuen. 1931-1932 bitartean, Hego Euskal Herriko estatutuaren aldeko hiru idazki labur argitaratu zituen. 1934an eman zuen argitara bere lanik sakonena: *La sensibilidad y la razón*. Bestalde, Artaxoako *Farangortea* nekazari kooperatibaren sorrera sustatu zuen. 1936an, Espainiako Gerra Zibila hasi zelarik, atxilotu eta deserritu zuten, Abaurregainera lehenik, eta Mirafloresko kartusiara gero. 1939an epaitu zuten, eta Iruñera itzuli ahal izan zen, isun bat ordaindu eta gero.

Iruñera itzulirik, 1955 arte eutsi zion kalonje artxibozain karguari. Hamabi urtez erlijio eta bibliari buruzko "Hacia un mundo mejor" irratsaioaren arduraduna izan zen. Horri loturik, 1951ean "Solidaridad Cristiana de Familias" egintza sortu zuen, karitatea baino gehiago gizarte justizia helburu zuena. Iruñean zendu zen 1963ko otsailaren 27an

## Idazlanak 
* *Los estatutos en el actual momento crítico de Navarra*, Iruñea, 1931
* *Los momentos actuales de Navarra*, Iruñea, 1931
* *Lo que conviene que los navarros sepan en la hora de decidirse por el Estatuto*, Iruñea, 1932
* *La sensibilidad y la razón. Estudio analítico y solución de los problemas del conocimiento*, Donostia, 1934
* *Vida escondida con Cristo en Dios*, Iruñea, 1942
* *Las almas de los muertos*, Iruñea, 1947
* *El supremo derecho de la necesidad*, Iruñea, 1950
* *El solidarismo democrático, fórmula única de justicia social y de paz*, Iruñea, 1951
* *Los católicos y la justicia social*, Iruñea, 1954

## Erreferentziak
El nudo

***El nudo*** 2019ko espainiar telesaila da, Diagonal TVek Atresmediarentzat egina.

## Sinopsia 
Maitasun istorio bat biziko duten bi bikoteren gorabeherak kontatzen ditu. Traman murgilduko diren pertsonaia batzuk, bestalde, sofa batean azalduko dira beren lekukotzak ematen.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Soliba

thumb|Obříství gazteluaren dorrea (Txekia): habe nagusien gainean bermatutako solibak.
**Soliba** edo **habexka** habe nagusietan bermatzen den habe txikiagoa da, solairu edo sabaiko oholtza eusten duena.

## Funtzioa 
Solibek karga elementu bertikalei transferitzeko funtzioa dute. Haien arteko tartea zenbat eta handiagoa izan, orduan eta sendotasun handiagoa beharko dute gaineko oholtzaren deflekzioa ekiditeko.

Egitura konplexuetan solibek hierarkia bat gordetzen dute, eta neurri eta norabide desberdinetakoak izan daitezke solairuan duten funtzioaren arabera.

Egurrezko egituradun eraikinetan, solairuak habeen artean bermatutako soliben gainean eraikitzen dira, hauen arteko hutsuneak material desberdinekin betez. Beheko solairuan sabai aizuna badago, solibei jositakoa izaten da. Batzuetan, solibak hondatutako habeei karga kentzeko ere ezarri daitezke.

## Erabilera 
XVII. mendera arte, solairuen egitura nagusia habeek osatzen zuten, eta solibak haien gainean kokatzen ziren. Egitura bistan geratzen zen, eta habeak zein solibak askotan tailaz apaintzen ziren. XVIII. mendetik aurrera, Italiatik etorritako sabai aizunen modarekin elementu hauek ezkutuan geratzen hasi ziren, igeltsu geruza batek suteengandik babestuak.

Eraikuntza tradizionalean solibak egurrez egin izan badira ere, gaur egunean egur konglomeratuz edo altzairuz eginak ohikoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Crown (telesaila)

***The Crown*** () britainiar telesaila da, Peter Morganek 2016an Netflixentzat egina. Morganek berak idatzitako *The Queen* 2006ko filmean eta *The Audience* 2013ko antzezlanean jorratutako gaia hedatzen du, hau da, monarkia britainiarraren ibilbidea Elizabeth II.a Erresuma Batukoaren erregealdian.
   
## Sinopsia 
Lehen bi denboraldietan, Buckingham jauregiaren inguruan giroturiko fikziozko istorioaren protagonistak aurpegi jakinekin lotu zituzten ikusleek. Telesailaren xedea, ordea, anbizio handiagokoa da. 1947tik gaur egunera arte monarkia britainiarrak hamarkadaz hamarkada egindako bidea marraztea du helburu.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silicon Valley (telesaila)

***Silicon Valley*** estatubatuar telesaila da, Mike Judgeek HBOrentzat egina.

Start-up negozio bat martxan jarri nahian ezagun egin ziren pertsonaien abenturak amaierara iritsiko dira. Sei urteko ibilbidean ez du Akademiaren sari nagusirik eskuratu, baina kritikak eta publikoak batera goretsi dute.

## Aktoreak 
* Thomas Middleditch : Richard Hendricks
* T. J. Miller : Erlich Bachman
* Josh Brener : Nelson «Big Head» Bighetti
* Martin Starr : Bertram Gilfoyle
* Kumail Nanjiani : Dinesh Chugtai
* Zach Woods : Donald «Jared» Dunn
* Amanda Crew : Monica Hall
* Matt Ross : Gavin Belson
* Jimmy O. Yang : Jian Yang
* Suzanne Cryer : Laurie Bream
* Chris Diamantopoulos : Russ Hanneman
* Stephen Tobolowsky : Jack Barker
* Christopher Evan Welch : Peter Gregory

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Modern Love (telesaila)

***Modern Love*** estatubatuar telesaila da, John Carneyek Amazon Videorentzat egina.

New York Times egunkariko izen bereko zutabea telesail formatura egokitu dute, zortzi atal laburretan. Aktore zerrenda ikusgarriak bultzatuta, amaiera propioa duten istorio indibidualak jorratu ditu saioak. Amodioa du ardatz tematiko: amodio sexuala, erromantikoa, platonikoa, familiakoa...

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Morning Show (telesaila)

***The Morning Show*** estatubatuar telesaila da, Jay Carsonek Apple TV+entzat egina.

Kazetaritza, AEBetako telebista kate handien lehia (non goizetako informazio eta entretenimenduko programak segmentu inportantea diren), botere eta ospe borrokak, eta sexu abusuen eskandaluak (Me too mugimenduaren harira): Horixe Jay Carsonek telebistarako osaturiko lehen telesailean eginiko hautua. Carson Clinton sendiarekin aritu izan da lanean, aholkularitza eta komunikazio estrategia alorretan. Prentsa idazkari izan zen, berriz, Hillary Clintonen 2008ko hauteskunde kanpainan.

## Sinopsia 
Fikziozko telebista kate batean, goizeko magazine informatiboa, The Morning Show izenekoa. Bi aurkezlek eraman dute saioa arrakastaz hainbat urtez (Mitch eta Alex), baina Mitch abusu eskandalu batean inplikatu delarik kaleratu egiten dute bat-batean.

Katean botere borrokak daude, eta aldaketak inposatzeko borrokan ari dira exekutibo, ekoizle eta kazetariak; baina Mitch-en ordezkapena ia ustekabean iristen da Alex-en ondora. ko-aurkezle izateko postura. Bradley Jackson kazetari ahoberoa da aurkezle berri hori, New York hirira iritsi berria dena.

## Aktoreak 
* Jennifer Aniston: Alex Levy
* Reese Witherspoon: Bradley Jackson
* Steve Carell: Mitch Kessler
* Gugu Mbatha-Raw: Hannah Shoenfeld
* Billy Crudup: Cory Ellison
* Nestor Carbonell: Yanko Flores
* Mark Duplass: Chip Black
* Bel Powley: Claire Conway
* Karen Pittman: Mia Jordan
* Desean Terry: Daniel Henderson
* Janina Gavankar: Alison
* Victoria Tate: Rena Robinson
* Shari Belafonte: Julia
* Ian Gomez: Greg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan de Lángara y Aritzmendi

**Juan de Lángara y Aritzmendi** (El Puerto de Santa María, 1700 &ndash; Cádiz, 1781ko otsailaren 17) euskal jatorriko espainiar amirala izan zen. Espainiako Itsas Armadaren lotinant jeneral izan zen. Haren seme Juan de Lángara y Huarte militar ezaguna izan zen.

## Biografia 
José Patiñok 1717an Cádiz barrutiko itsas guardia konpainia sortu zuen. Juan de Lángarak parte hartzeko izena eman zuen lehenetariko bat izan zen. Gastañeta jeneralaren ontzidian itsasoratu zen, eta harekin Siziliako kanpainan eta Passaroko Lurmuturreko itsas guduan aritu zen. Amazigen aurka kortsario ibili zen ondoren. Ceutaren laguntzaz ere joan zen hiria inbaditua izateko arriskuan zegoenean. Baltasar de Guevararen eta Mariren markesaren ontzidietan ibili zen ondoren. Lehorrean ere toki garrantzitsuak bete zituen. 1747an itsasontzi-kapitain izendatu zuten.

Andrés Reggio jenerala hil zenean Lángara lotinant jeneral zen eta, orduan, 1780ko otsailaren 8an, aldi baterako, Cádiz barrutiko kapitain jenerala eta Itsas Armadaren zuzendari orokor izendatu zuten. Behinbetiko izendapena Luis de Córdova y Córdovarena izan zenean eta hau itsasoratu zenean, Lángara berriro ere, orduan hil arte, toki bera bete zuen. Heriotzak Cádizen harrapatu zuen, 1781an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Madueño Galán, José María *Juan de Lángara y Aritzmendi*, Real Academia de la Historia, dbe.rah.es
La hija de un ladrón

***La hija de un ladrón*** 2019ko Belén Funes espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sarak familia bat sortu nahi du. 22 urte ditu, eta haur txiki bat. Baina aita kartzelatik ateratzean, haren mundurako oztopo bat dela ohartuko da. Horregatik erabaki bat hartuko du: aitarengandik urrunduko dira anaia eta biak.

## Aktoreak 
* Greta Fernández: Sara
* Eduard Fernández: Manuel
* Àlex Monner: Dani
* Frank Feys: Marcel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sibghatullah Mojaddedi

**Sibghatullah Mojaddedi** (; Kabul, 1925eko apirilaren 21a - *ib.*, 2019ko otsailaren 11) Afganistango presidentea izan zen 1992an Mohammad Najibullahen uzkailtzearen ondoren. Afganistan Askatzeko Fronte Nazionalaren sortzailea izan zen Afganistango gerran. Konstituzio berria onartu zuen 2003ko "loya jirga"ko kidea izan zen. 2005 eta 2011 bitartean Zahar Batzordearen bozeramailea izan zen.
Gloria Mundi (2019ko filma)

***Gloria Mundi*** 2019ko Robert Guédiguian frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Gloria jaio berri da, eta hori aitzakia ona izanen da familia osoa elkartzeko. Baina ez dira inorentzat garai errazak, eta aurrera nola egin asmatu beharko dute. Gloriaren osabari ideia bat bururatuko zaio, aurrera egiten laguntzeko.

## Aktoreak 
* Ariane Ascaride : Sylvie
* Jean-Pierre Darroussin : Richard
* Gérard Meylan : Daniel
* Anaïs Demoustier : Mathilda
* Robinson Stévenin : Nicolas
* Lola Naymark : Aurore
* Grégoire Leprince-Ringuet : Bruno
* Diouc Koma : Jackie
* Pascal Rénéric : gizona
* Yann Trégouët : gizona
* Adrien Jolivet : enpresaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El Santo de la espada

***El Santo de la espada*** 1970eko Leopoldo Torre Nilsson argentinar zinema zuzendariaren film epikoa da, Ricardo Rojasen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Filmak José de San Martín jeneralaren bizitza kontatzen du, Argentina, Txile eta Peruko heroi nazionala, Buenos Airesera 1812an iritsi zenetik. Bertan María de los Remedios de Escalada ezagutu eta ezkondu egingo du. Gero, 1816an, Mercedes Tomasa de San Martín y Escalada alaba izango du. Filmak San Martín Argentinatik behin betiko erbesteratu zutenean amaitzen da. Espainiako koroatik Argentina, Txile eta Peruko independentzia prozesuko bataila nabarmenenak erakusten dituzte filmean.

## Aktoreak 
* Alfredo Alcón … José de San Martín
* Evangelina Salazar … Remedios Escalada de San Martín
* Lautaro Murúa … Bernardo O'Higgins
* Ana María Picchio … Jesús mulatoa
* Héctor Alterio … Simón Bolívar
* Héctor Pellegrini … Eusebio Soto
* Alfredo Iglesias … Manuel Belgrano

## Kanpo estekak
Nazareno Cruz y el lobo

***Nazareno Cruz y el lobo, las palomas y los gritos***, normalean ***Nazareno Cruz y el lobo*** deitua, 1975eko Leonardo Favio argentinar zinema zuzendariaren fantasiazko film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Nazareno Cruz bere jaioterrian bere aitaren zazpigarren eta azken semea delako ospetsua den nekazaria da. Herriak, Nazareno, Lobisónen madarikazioaren biktima dela eta ilargi beteko gauetan, otso basati eta ustekabekoen zelatan bihurtzen dela pentsatzen du. Beldur hori izan arren, Nazareno pozik bizi da komunitatean, eta kondaira ez zaio kezkatzen. Adin nagusitasuna betetzeke dagoenean, Griselda izeneko neska bat ezagutzen du, eta elkarrekin maitemindu egiten dira.

Handik gutxira, Mandinga, deabrua, Nazarenoren aurrean aurkeztu eta bere madarikazioa egiazkoa dela azalduko dio, eta, beraz, hurrengo ilargi betean Lobo bihurtuko da. Mandinga, Nazarenorekin tratu bat egiten saiatzen da, Griseldarenganako bere maitasuna arbuiatzeko eskatuz, berehalako madarikaziotik libratzearen truke. Nazarenok uko egiten dio bere sentimenduak baztertzeari, eta bere itxurazko patuari aurre egiten saiatzen da, Nazareno, Mandinga eta herri osoa, ondorio tragikoekin inguratzen dituzten gertaera batzuetara garamatza.

## Aktoreak 
* Juan José Camero ... Nazareno Cruz
* Marina Magali ... Griselda
* Alfredo Alcón ... El Poderoso
* Lautaro Murúa ... Sebastián
* Nora Cullen ... La Lechiguana
* Elcira Olivera Garcés ... Damiana
* Saúl Jarlip ... El Viejo Pancho
* Juanita Lara ... Fidelia
* Yolanda Mayorani ... Poderosoren amabitxia
* Marcelo Marcote ... Umea
* Josefina Faustín
* Augusto Kretschmar
* Maira Sánchez ... Dantzaria

## Kanpo estekak
Deixonne legea

**Deixonne legea** izenarekin ezagutzen denak Frantzian tokiko hizkuntzen eta dialektoen irakaskuntza erregulatu zuen 1951an.'*** Frantziako eskualdeetako hizkuntzak irakasteko baimena eman zuen lehenengo legea izan zen. Formalki 1951ko urtarrilaren 11ko **51-46 Legea*' da (1951ko urtarrilaren 13ko JORF, 483. orrialdea).

Lege hau IV. Errepublikan emandakoa da. Erregimen demokratikotzat jotzen den garai horretan, gezurra badirudi ere, Frantziako estatu-zentralismoak ia desagertzeko punturaino eraman zituen herri-mintzairak. Alabaina, ez gobernuaren borondatez, gutxiengo nazionaletako ordezkari politikoen presioak behartuta baizik, azkenean, frantses-gobernuak, Tarn departamentuko diputatu erradikal-sozialista batek proposatuta, Maurice Deixonne-ren Legea aldarrikatu zuen 1951eko urtarrilaren 11n. Jean Errekart eta Jacques de Menditte euskal diputatuek parte hartu zuten lege horren lanketan).

Ikas elkartea, esate baterako, lege honen ildotik sortu zen 1959an. 1959ko agorrilaren 27an eta 28an, Euskaltzaleen Biltzarrak Baionako Euskal Museoan antolatu pedagogia jardunaldietan eratu talde bat, geroago elkartearen sorkuntzaz arduratu zena.

## Aurkezpena 
Maurice Deixonne-k hasita, legeak eskualdeko hizkuntza jakin batzuen aukerako irakaskuntza baimendu zuen: Euskara, bretoiera, katalana eta okzitaniera. 20 urtez Korsikera baztertu egin zen italiar dialektoa zela argudiatuta. Alsaziera ere ez zen baimen-erregimen honetan aurreikusten.

11. artikuluak ikastaroak antolatu zituen Rennes, Bordele, Montpellier, Tolosa, Paris eta Aix-en-Provence-n. Irakaskuntza hau emateko, Rennes-eko Zeltiar Ikasketen Institutua ere sortu zuen.

Hortik aurrera dekretuak gehituko ziren:

* Alsazian alemana, hurrengo urtean, 1952an, finkatu zen;
* Korsikera ( 1974ko urtarrilaren 16ko 74-33 dekretua ),
* Tahitiera ( 1981eko maiatzaren 12ko 81-553 Dekretua )
* Hizkuntza melanesiarrak ( 1992ko urriaren 20ko 92-1162 Dekretua): Ajië du drehu du Nengone eta Paicî.

Gainera, 1970eko uztailaren 10eko 70-650 dekretuak batxilergoa lortzeko eskualdeko hizkuntzak kontuan hartzea ahalbidetzen zuen.

Honezkero legea ez dago indarrean, eta hezkuntza kodearen atal desberdinetan integratua izan da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ikas elkartea

## Kanpo estekak 
* Deixonne legea eta ondorengo dekretuak
Juan Moreira (1973ko filma)

***Juan Moreira*** 1973ko Leonardo Favio argentinar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
XIX. mendearen amaieran, Juan Moreira mandazain gautxo on eta langile bat da, beste asko bezala, boteretsuen, polizia agintarien edo lurjabeen, gehiegikeriak eta umiliazioak jasaten dituena. Egiten zaizkion bidegabekerien ondorioz, Moreira agintarientzat "gautxo txar" gisa hartuko dute. Moreirak poliziari aurre egiten dio, eta bere historia herritarren eta langileen artean zabalduko da, horrela herriaren errespetua eta mirespena lortuz. Bere ospeak, lehenik, hauteskundeetara doazen alderdiek bilatzen duten figura bihurtzen du, baina, laster, gerra komodin bihurtzen da, alderdiz aldatzen dena edo Bartolomé Mitre eta Adolfo Alsina buruzagien arteko borroken erdian jazartzen dena.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Dima Bilan

**Dima Bilan** (; Karatxai-Txerkesia, 1981eko abenduaren 24a) errusiar egile abeslaria eta aktorea da. Birritan ordezkatu du Errusia Eurovision Abesti Lehiaketan: 2006an bigarren postuan gelditu zen "Never Let You Go" abestiarekin, eta 2008an irabazi egin zuen "Believe" abestiarekin. Errusiako salmenta-zerrendetan lehen lekuetara iritsi diren hainbat diska kaleratu ditu.

## Diskografia 
* *Ya Nochnoy Huligan* (2003)
* *Na Beregu Neba* (2004)
* *Vremya reka* (2006)
* *Protiv pravil* (2008)
* *Believe* (2009)
* *Mechtatel* (2011)
* *Dotyanis* (2013)
* *Ne molchi* (2015)
* *Egoist* (2017)
Urketari

thumb|Hernaniko urketariak 19. mendean.
**Urketaria** ura banatzen edo saltzen duen pertsona da. Mendeetan zehar oso lanbide ezaguna izan zen, ur-hornidura orokortu gabe zegoenean. Hirietako iturri nagusietan biltzen ziren urez hornitzeko eta erosleen etxeetara banatzeko edo kalean saltzeko. Mota askotakoak ziren, ur korronteaz gain ur aromatizatuak eta freskagarriak saltzen zituzten urketarien berri geratu da.

## Euskal Herrian 
Emakumezkoen lanbidea izan zen tradizionalki urketariena Euskal Herrian.  XX. mendearen hasiera arte behar-beharrezko egitekoa zen hau, ez baitzegoen txorroko urik etxeetan (ez bazen handikienetan). Ontzi berezi batzuekin, ur-suil edo ferretekin egiten zen lana, iturritik etxera ura garraiatzekoa.

Burua babesteko buruaren gainean sorki edo burukotea jartzen zen. Ur gehiegi ez isurtzeko burua tente eraman beharra zegoen, eta bazegoen ustezko truko bat,a uraren gainean piku-hosto bat zabal-zabal jartzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Macbeth (1971ko filma)

***Macbeth***, 1971ko Roman Polanski poloniar-frantziarrak zuzendutako drama film bat da. William Shakespeare ingelesaren *izenburu berdineko antzezlanean* oinarritua dago. Jon Finch, Francesca Annis eta Martin Shaw aktoreek antzeztu zuten.

Manson familiak garaiko Polanskiren Sharon Tate emazte eta aktorea erail ondoren zuzendutako bere lehenbiziko filma izan zen.

## Argumentua 
Macbeth (John Finch) eskoziar buruzagi ausartak hiru sorginen bisita izango du, egunen batean Eskoziako errege izango dela iragarriz. Duncan erregeak bere etxean ostatu hartu duela aprobetxatuz, eta Lady Macbeth (Francesca Annis) emazteak auspoturik, Macbethek erregea erail eta bere burua Eskoziako errege izendatuko du. Halere, tronuan mantentzeko, hilketa gehiago burutzen jarraitu beharko du. Bitartean, emazteari bere kontzientzia txarrak asaldatu eta lur jota geldituko da.

## Aktoreak 
* John Finch: Macbeth
* Francesca Annis: Lady Macbeth
* Martin Shaw: Banquo
* Terence Bayler: Macduff
* John Stride: Ross
* Nicholas Selby: Duncan erregea
* Stephan Chase: Malcolm
* Paul Shelley: Donalbain
* Maisie MacFarquhar: Lehen sorgina
* Elsie Taylor: Bigarren sorgina
* Noelle Rimmington: Hirugarren sorgina
* Keith Chegwin: Fleance
* Diane Fletcher: Lady Macduff
* Mark Dightam: Macduffen semea
* Bernard Archard: Angus
* Sydney Bromley: Porter
* Richard Pearson: Doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Charlatan

[thumb|[Francesco Sassoren 'Txerpolaria herrixkan', 1750 inguru.]]
**Charlatan** bere diskurtsoarekin produktu, erremedio, elixir, ideologia eta abarren baten salmenta, askotan iruzurrezkoa, bilatzen duena da.

Iruzurgile edo engainatzaile baten sinonimo gisa ere erabil daiteke, bere diskurtsoaren hitz-jario edo hitz-jarioarekin engainua bilatzen duena, aurreko mendeetan kaleko salmentan aritzen ziren pertsona batzuen kasuan bezala, hortz-ateratzaileen kasuan bezala.

Parisko *charlatan* mitikoen artean Antoine Girard ("Tabarin doktorea" ezizenaz ezaguna) egon zen, aktore eta magoa, XVII. mendearen hasieran Parisko Dauphin enparantzan agertoki finko bat izatera iritsi zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mandazain

thumb|300px|Espainiar mandazainak XX. mendearen hasieran.

**Mandazaina**, **gurdizaina** edo **zamaltzaina** mandoak gidatzea lanbidetzat duen pertsona da. Iberiar penintsulan lanbideak ia hamar mendeko tradizioa izan du. Merkataritza-erakunde gisa zuen garrantziagatik, mandazaintza maragatoa nabarmentzen da. Hispanoamerikan ere antzeko gremioak ere sortu ziren.

Erdi Aroaren amaieran, lanbide horietarako lehen pribilegio eta lege orokorrak ezarri zituzten merkataritza-garraioaren jatorrian. Halaber, moriskoen presentzia berezia dokumentatu da mandazainen sustrai eta antolaketan eta haien lanbidean. Era berean, aski ezagunak dira Errege Katolikoen araudiak, gerra-kanpainen intendentziaren kapituluaren barruan, eta, ondoren, merkataritza eta garraioa sustatzeko, gurdizainei pribilegio garrantzitsuak eta lege-estatutu bat emanez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
FC Kaisar

**FC Kaisar** (kazakhera‎z Қайсар Футбол Клубы, Qaısar Fýtbol Klýby) Kazakhstango futbol taldea da, Kyzylorda hirikoa.

## Historia 
1968 urtean *Volna* izenarekin sortu zen eta hurrengo urteetan izen asko izan ditu: *Avtomobilist*, *Orbita*, *Meliorator* eta 1990 urtetik *Kaisar*.

Lehen eta bigarren amialren artean aritu izan da eta bi aldiz irabazi du kopa, 1998an eta 2019an.

## Palmaresa 
### Kazakhstanen: 2 
* Kazakhstango Liga (0): laugarren 1998 eta 2008an.
* Kazakhstango Kopa (2): 1998, 2019

## Kanpo estekak 
*  [ Webgune ofiziala]
Google Stadia

thumb|250px|eskuinera|Google Stadia bideo-joko-jokalaria.
**Stadia**, Googlek zerbitzupeko laino-joko plataforma bat da. Streaming bidez bideo-jokoak 4K bereizmenean eta 60 fotograma segunduko eskeintzeko gai da.

2019ko azaroaren 19an estreinatu zen. Sonyren PlayStation, Nvidiaren GeForce eta Microsoften xCloud zerbitzuen lehiakidea da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Grande Prémio de Romance e Novela APE/IPLB

**Grande Prémio de Romance e Novela APE/IPLB** (APE/IPLB Elenberriko Sari Handia) 1982tik Associação Portuguesa de Escritores Portugalgo elkarteak egile portugaldar bati saritzeko sortutako ekimena da. Sari honen antolaketan ezinbestekoa izan zen José Correa Tavares (1938-2018) idazlea. Beti aurreko urtean plazaratutako lan bat saritzen da. 2005ean izena aldatu zuen: **Grande Prémio de Romance e Novela APE/DGLB**; aldaketaren arrazoia saria antolatzeko beste erakunde batekin elkartu zirelako, **Direcção-Geral do Livro** e das Bibliotecas zuzendaritzarekin alegia. Gaur egun Portugalen ematen den literatura sari nagusia da. Irabazleak 15000 € jasotzen ditu.

## Irabazleak 
## Kanpo loturak 
* :Sarituen zerrenda IPLB elkartearen webgunean.
* :Associação Portuguesa de Escritores edo Idazleeen Elkarte Portugaldarraren web gunea.
JK Narva Trans

**JK Narva Trans** Estoniako futbol taldea da, Narva hirikoa.

## Historia 
*Avtomobilist* izenarekin sortu zen 1979 urtean. 1989an *Autobaas* bihurtu zen eta Estoniak independentzia lortzearekin *Narva Tras* izena hartu zuen. 1994an Kopako finalera iritsi zen baina galdu egin zuen. 2001 urtean lortu zuen aurreneko kopa. 2006an bigarrena izan zen ligan. 2019an berri kopa irabazi zuen eta 2020an finala jokatu bazuen ere ez zuen titulurik lortu.

## Palmaresa 
### Estonian: 4 
* Liga:
** Txapelduna (0)
** Bigarrena (1): 2006
* Kopa:
** Txapelduna (3): 2001, 2019, 2023
** Bigarrena (5): 1994, 2007, 2011, 2012, 2020
* Estoniako Superkopa (2): 2007, 2008

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Camões saria

**Camões saria** () 1989an Brasilgo eta Portugalgo gobernuek sortutako saria da. Portugesez idazten duten idazleentzako sari nagusia da. Sariak bizitza osoko lana saritzea bilatzen du, sortzaile hauek ondare literarioari eta kulturari egindako ekarpenak saritzeko. Saria Brasilen eta Portugalen txandaka ematen da urtero.

## Irabazleak 
## Estatuak 
## Kanpo estekak 
* :Sariaren webgune ofiziala.
Shōchū

Japoniako edari alkoholduna da, garagar, batata edo arrozetik destilatua. Normalean alkohol-graduazioa %25ekoa izaten da, hau da, whiskya (%40tik %60ra) baino ahulagoa eta ardoa (%4tik %15era) eta sakea (%14tik %20ra) baino indartsuagoa.

Shōchū Japoniako eskualde guztietan ekoizten dute, baina adituek Kyūshū uhartea bere sehaskatzat hartzen dute.

## Erreferentziak
Eskoziar whiski

**Eskoziar whiski** () soilik Eskozian destilatutako whiskia da, eta hainbat motatan sailka daiteke: *single malt*, *vatted malt* edo *pure malt*, *blended* eta *single grain*. Destilatutako edari horren industria Eskoziako elikagaien eta edarien esportazioen %85 ingurukoa da, eta Erresuma Batukoa, berriz, ia %25. 1933an lehendabizikoz bere ekoizpena arautu zuten.

## Erreferentziak
Bourbon (edaria)

**Bourbon** Estatu Batuetako whiskien familiako edari destilatua da. Bere izena Kentuckyko Bourbon konderritik datorkio.

AEBetako legediaren arabera, artoa oinarri hartuta egin behar da, %50 eta 70 arteko kontzentrazioan. Beste osagai batzuk garia, zekalea edo garagar malteatuak dira. Ez dago legezko errekerimendurik gutxieneko aldi baterako eta azken produktua bourbon izendatzeko, baina *straight bourbon* izendatzeko, gutxienez bi urteko zahartzea izan behar du. Gainera, lau urte baino gutxiago dituen bourbon orok etiketan jakinarazi behar du aldi zehatza. Oro har, bourbona bost urtez heltzen da haritzezko upeletan.

## Erreferentziak
Bourbon

**Bourbon** izan daiteke:

## Toponimoak 
* Bourbon (Indiana), AEBtan.
* Bourbon (Missouri), AEBtan.
* Bourbon konderria (Kentucky), AEBtan.
* Bourbon konderria (Kansas), AEBtan.
* Bourbon-Lancy, Frantzian;
* Bourbon-l'Archambault, Frantzian;

## Musika 
* *Bourbon (abestia)*, Dinamita pa' los Pollos taldearen abestia
* Bourbon Kings, taldea;
* Tthe Beats of Bourbon, taldea;

## Besteak 
* Bourbon (edaria), artoz egindako whiski mota;
* Bourbon (arrosa) (*Rosa × borboniana*) hibridoa;
Bourbon (abestia)

**«Bourbon»** Dinamita pa' los Pollos taldearen abesti bat da, 1988an sortua.

Taldearen kanturik gogoratuenetako bat da, bere lehen minialbumean agertu zena. Abestian rockabilly dantzagarri eta country rock doinuak agertzen dira.

Musikarekin bat eginez, gaiaren letrak - emakume beraren desamodioak desengainatutako bi gizonen topaketa - etengabe aipatzen ditu Mendebalde Urruneko elementu klasikoak: Bourbon whiskia edo Texas estatua bera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Billy Joe (abestia)

**«Billy Joe»** Dinamita pa' los Pollos taldearen single bat da, 1990ean sortua.

Erritmo ikaragarriko abestia, country rock eta hillbilly kutsuekin, musika gogoraerrazarekin, komertzial eta 'herri ereserki' gisa kalifikatua eta letra errepikakor dibertigarri batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pandilleros (abestia)

**«Pandilleros»** Dinamita pa' los Pollos taldearen abesti bat da, 1989an sortua.

Ziur aski taldearen arrakastarik handiena izan zen, erritmo azkarrekoa, rockabilly eta country rockaren eragina duena. Abesti dantzagarria da eta letra zakar bat du: Mendebalde Urruna gogorarazten du, zaldiz ibiltzeko botei eta Cadillac autoei buruzko aipamenekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toro mecánico

**«Toro mecánico»** Dinamita pa' los Pollos taldearen abesti bat da, 1989an sortua.

*Pandilleros* eta *Billy Joe*rekin batera, taldearen abesti ezagun eta komertzialenetako bat izan zen; hillbilly estilokoa, estudioko gainerako albumean bezala, eta country rock eraginarekin.

1989ko urriaren 28an Los 40 Principales Espainiako irrati-katearen zerrendako 1. postuan sailkatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amstrad GX4000

**Amstrad GX4000**, Amstrad enpresaren bideokontsola bat izan zen.

1990-1991 artean ekoitzia, Amstradek bideokontsolen arloan sartzeko saiakera izan zen. Denera 15.000 unitate saldu ziren. 16 bitetako Mega Drive eta Super Nintendo bideokontsola arrakastatsuen aurrean porrot egin zuen.

## Kanpo estekak
Apple Pippin

**Apple Bandai Pippin**, estilizatua **PiP P!N**, Apple Computer enpresak diseinatutako bideokontsola bat da. Apple Macintosh plataforman oinarritua dago, Mac OS sistema eragilea erabiltzen zuen.

1996-1997 artean ekoitzia izan zen eta Apple enpresak bideokontsolen merkatuan sartzeko saiakera izan zen. Denera 42.000 bideokontsola saldu ziren.

Bideokontsola honen helburua CDak erabiltzen zituen ordenagailu merke bat izatea izan zen, bereziki bideo-jokoentzat, baina merkaturatu zen garaian nagusi ziren Sony PlayStation, Nintendo 64 eta Sega Saturn ahalmen askoz gehiago zuten bideokontsolen aurrean porrot egin zuen.

## Kanpo estekak
Onomasticon Vasconiae

***Onomasticon Vasconiae*** Euskal Herrian jasotako toponimo, antroponimo eta onomastika ikerketen bilduma da. Bildumak 29 bat ale ditu eta urte luzetako hainbat egileren lana da. Bilduma osoa Euskaltzaindiaren webgunean kontsulta daiteke.

Euskaltzaindiaren *Onomasticon Vasconiae* bilduman Euskal Herriko toponimoak eta antroponimoak jaso dira, bilduma egileen iruzkin filologikoekin. Egileen lana, dokumentu zaharrak arakatzea, tokian tokiko izenak biltzea, izen horiek aztertzea eta forma idatziak finkatzeko proposamenak egitea. *Onomasticon Vasconiae* bilduman Euskal Herriko Onomastikari buruzko ikerketak argitaratzen dira: jardunaldietako agiriak, herri edota eskualde jakin batzuei buruzko toponimia ikerketak, antroponimiari buruzkoak, etab.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak