Cristiano Ronaldo

**Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro** (Funchal-Madeira, Portugal, 1985eko otsailaren 5a), **Cristiano Ronaldo** izenez ezagunagoa, futbolari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Saudi Arabiako Al-Nassr klubarekin nahiz Portugalgo futbol selekzio nazionalarekin, non kapitaina eta selekzioko historiako golegile nagusia da. 

Futbolaren historiako jokalari onenetakoa dela esaten da. Izan ere, bost aldiz irabazi du Urrezko Baloia, bost aldiz FIFAk munduko jokalari onenari emandako sariak eta lau Urrezko Bota. The Best FIFA sariak ere jaso zituen 2016an eta 2017an. Gainera, Urrezko Baloiaren Dream Teameko kide da. Puskás sariaren lehen irabazlea ere izan zen 2009an. Bereziki, Real Madrilen eta Portugalgo selekzioan sartu du gol gehien.

## Ibilbidea 
### Hasierak 
Andorinhan, bere lehen klubean, bere taldekideen artean nabarmentzen hasi zen, non bere aitak jostailu-lanetan jokatzen zuen aldi berean. Bere idoloak Rui Costa, Fernando Couto eta Luis Figo herrikideak ziren. Hamar urte betetzean, Madeirako, C. S. Marioko eta C. D. Nazionaleko talde handiek kontratazioan interesa agertu zuten. Azkenik, Nacionalen taldean sartu zen, eta aurrera jarraitu zuen, Portugalgo futbolaren promesetako bat bihurtuz. 1997an, hiru eguneko proba bat egin zuen Portugalgo Sporting Clube taldearekin fitxatzeko, eta, azkenean, C. D. Nacional utzi eta Lisboako klubean sartu zen.

Cristianok urte batzuk geroago esango zuen hori izan zela bere bizitzako erabaki zailenetako bat, baina merezi izan zuela bere futbol-ibilbiderako. Une horietan, C. D. Nacionalek 450.000 ezkutuko zorra zuen, eta Ronaldok Lisboara eskualdatzean lortutako aurrerapen eta ibilbideari esker kitatu ziren.

Lekualdaketa amaitu ondoren, Lisboako klubean hasi zuen ibilbide berria 1997-98 denboralditik aurrera. Leonardo Velizek zuzendutako harrobian, gainerako ikaskideekin batera — Ricardo Quaresma eta Hugo Viana, besteak beste —, psikologoak, ikasketetan orientatzen zuten tutore pertsonalizatuak eta bere hazkunde fisikoa behatzen zuten medikuak esleitu zizkioten, eta horrek pertsona eta futbolari gisa trebatzen lagundu zion. Hamabost urte zituenean, bihotzeko arazo bat diagnostikatu zioten, eta jokalekuak uztera behartu ahal izan zuen. Sportingek arazoari buruzko informazioa eman zion amari, eta honek, arriskuen jakitun, ospitalera joateko baimena eman zion. Ondoren, ebakuntza bat egin zioten, eta laser-kirurgiaren bidez aztertu zuten arazoa eragin zuen bihotzaren eremua. Kirurgia goizean egin zioten, eta Cristianori arratsaldean bertan eman zioten alta, eta handik egun gutxira arazorik gabe hasi zen berriro entrenatzen.

### Sporting C.P. 
Bere futbol garapen handiak profesional mailako lehen minutuak jokatzera eraman zuen 17 urte zituenean, 2002ko abuztuaren 14an UEFAko Txapeldunen Ligarako sailkatzeko partidan, Inter Milanen aurka. Bere debuta Lehen Mailan irailaren 30ean izan zen, Sporting Clube Bragaren aurka, non bere taldeak 4-2 galdu zuen. Hala ere, urriaren 7an Moreirenseren aurka jokatu zuen Ligako bere bigarren partidan, Cristianok bi gol sartu zituen 3-0ekoan, zaleen eta prentsaren artean inpresio handia eragin zuena, Sportingen lehen taldeko ohiko multzoan sartuz. Bere golarekin, Sportingen historiako golegilerik gazteena bihurtu zen, 17 urte eta 8 hilabeterekin. Denboraldi batean Sportingeko gazteetan, bigarren taldean eta lehen taldean jokatu zuen lehen jokalaria ere izan zen.

2002an, Juventusen alde sinatzetik gertu egon zen Marcelo Salas txiletarrarekin elkartrukatzean, baina azken honek uko egin zion Portugaleko futbolean jokatzeari. Gérard Houllierrek, Liverpooleko gerenteak, behatu egin zion, baina uko egin zion fitxatzeari gazteegia zelakoan. Hala ere, 2003ko udan, Sportingek eta Manchester Unitedek lagunarteko partida bat jokatu zuten 2004ko Eurokoparako José Alvalade estadioaren inaugurazioa zela eta. Partida horretan, muturreko gazteak bere entrenatzailea, Alex Ferguson, txundituta utzi zuen, uda horretan bertan portugaldarra klub ingelesaren esku uztea lortu baitzuen. Talde ingelesaren eskaintzak orduko jokalari gazteak izan zituen beste aukerei aurrea hartu zien, besteak beste, FC Bartzelonari.

### Manchester United, lehen etapa 
2003-04 denboraldirako, Manchester Uniteden historiako lehen jokalari portugaldarra izan zen. 5 urterako kontratua sinatu zuen klubarekin, 12 milioi euroko prezioan. Fitxaketaren prezioak une horretan Ingalaterrako futbolaren historian jokalari gazte garestiago baten truke egindako eskualdaketa bihurtu zuen. Portugalgo Sportingen zuen 28. zenbakia eskatu arren, Sir Alex Ferguson entrenatzaileak, David Beckham Manchesterreko kapitain ohiak utzitako «7» dortsala eman zion, George Best eta Éric Cantona bezalako kondairak eraman baitzituzten. Erabiltzeak bere motibazioari gehitu zion. Ingalaterran izan zuen garapenean funtsezko elementua Ferguson entrenatzailea izan zen, urte batzuk geroago "futboleko aita" eta "nire ibilbideko pertsonarik garrantzitsuenetako bat" bezala deskribatu zuena. Mike Phelanek, Fergusonen urte askotako laguntzaileak, elkarrizketa batean esan zuen Cristiano jokalari indibidualista izatetik taldeko jokalari izatera aldatu behar izan zutela, portugaldarrak onartu eta bikain jarraitzen zuen entrenamendu gogor bat eskatuz.
thumb|Manchester Uniteden
2003ko abuztuaren 16an egin zuen debuta Premier Leaguen, Bolton Wanderersen aurka, 60. minutuan Nicky Butt erdilari ingelesa ordezkatuz. Txalo zaparrada handia jaso zuen zelaira irten zenean, eta George Besten txalo zaparrada handia jaso zuen, "urteetan ikusi dudan debutik kitzikagarriena" izan zela uste baitzuen. Bere lehen gola Portsmouthi 3-0 irabazi zion azaroaren 1ean Old Trafforden. Denboraldiko bigarren zatian beste hiru gol egin zituen, azkena ligako azken jardunaldian Aston Villaren aurka, eta bere ibilbideko lehen txartel gorria ere jaso zuen. Ronaldok FA Cup irabazi zuen Ingalaterran jokatu zuen lehen denboraldian.

Ronaldok Manchester Uniteden 1000. gola sartu zuen Premier League-n, Middlesbroughen aurka 4-1 galdu ondoren. Denboraldi erdian, azaroan, beste kontratu bat sinatu zuen, aurreko akordioa beste bi urtera luzatuz 2010era arte. Ronaldok bere bigarren titulua irabazi zuen Ingalaterrako futbolean, Ligako Kopa,  Wigan Athleticen aurka 4 eta 0 irabazi zuen hirugarren gola sartu ondoren.

2008an, bere emanaldien ondorioz, PFAk «Urteko jokalaria», «Jarraitzaileen jokalari gogokoena» eta «Urteko jokalari gaztea» sariak eman zizkion, eta FWAk, berriz, «Urteko jokalaria» saria, eta PFA eta FWA sariengatik lau sariak lortu zituen lehen jokalaria izan zen. Portugalgo A Bola egunkariak ere «Urteko portugaldar kirolari» titulua eman zion, Portugalgo futbola munduan zehar hedatzen lagundu zuelako. Aldi berean, klubeko soldata 120,000 eurokoa izan zen asteko (31,31 milioi guztira), Unitedekin egindako bost urteko kontratuaren zati gisa. Ronaldo bigarren izan zen Urrezko Baloiaren bozketan, Kakaren atzetik, eta hirugarren amaitu zuen FIFAko Munduko Jokalariaren sarian, Lionel Messiren eta Kakaren atzetik.

Abuztuaren 5ean, bere beira-arasei beste titulu bat gehitu zien, Community Shield irabazi baitzuen penaltietan Chelseayri irabazita, txapelketa hasiera zalantzagarri baten ondoren. Zenbakiak handitu zituen, denboraldi berean Uniteden gol gehien sartu dituen muturra bihurtu arte, George Best iparirlandarrak 1967-68 denboraldian ezarritako 32 goleko marka gaindituz. 2008ko urtarrilaren 12an lortu zuen lehen hirukoa Manchesterrekin, Newcastle Uniteden aurka, 6-0eko emaitzarekin. Hilabete geroago, martxoaren 19an, Boltonen aurka irabazi zuen lehen aldiz taldea, bi aldiz saskiratuz. Bere hogeita hamaika golek Premier Leagueko Urrezko Bota eman zioten lehen aldiz, baita Europako Urrezko Bota ere, lortu zuen lehen puntua. Gainera, PFA eta FWA sariak ere irabazi zituen bigarren urtez jarraian.

Bere jardunek Europako final batera eraman zuten 2008ko maiatzaren 21ean, Txapeldunen Ligako finala Chelsearen aurka jokatu zuenean, historiako lehen final ingelesean. Bere klubak azken berdinketan sartutako gol bakarraren egilea izan zen, eta penaltietan erabaki zen partida. Ronaldok huts egin zuen, baina John Terryren eta Nicolas Anelkaren hutsek kontinenteko lehen titulua eman zioten. Txapelketako jokalari izendatu zuten, baita txapelketako golegile nagusi ere. Kanpainaren amaieran, Cristiano Ronaldok berrogei gol sartu zituen, horietatik hogeita hamaika ligan — emaitza horrek Ruud van Nistelrooyren 2002-03ko marka gainditzetik bi tantora utzi zuen —, eta Community Shield berria irabazi zuen, nahiz eta ezin izan zuen parte hartu lesionatuta zegoelako.

2008an Munduko Kluben Kopa irabazi zuen eta txapelketako bigarren jokalaririk onena izan zen, Wayne Rooney taldekidearen atzetik. FIFA World Player, Urrezko Hamaika eta Urrezko Baloia irabazi zituen, Manchesterreko taldeko jokalari batek lau hamarkada zeramatzan sari hori lortzen.

Bere ibilbideko golik ederrenetako bat egin zuen Txapeldunen Ligako partidan, F.C. Portoren aurka, hogeita hamabost metrotik gora saskiratuta. Golak urteko golik onenaren Puskás Saria eman zion. Bere errendimendu handiaren ondorioz, klubak Txapeldunen Ligako bigarren finala jokatu zuen jarraian. Bertan F. C. Bartzelonak 2-0 garaitu zituen, baina Premier Leagueko titulua mantentzeko gai izan zen. 

Denboraldia 54 partidako erregistroarekin eta 24 golekin amaitu zuen Unitedekin, eta guztira 118 goleko erregistroarekin 292 partidatan.

### Real Madrid F.C. 
thumb|276x276px|2014ko Urrezko baloia
Real Madrilek 2009ko ekainaren 11n fitxatu zuen Cristiano Ronaldo; fitxaketa hartan, Manchester Unitedek ordu arte futbolari bat fitxatzeko inoiz ordaindutako kopururik handiena jaso zuen: 94 milioi euro.  Bere aurkezpena Santiago Bernabéu estadioan egin zen, eta 80.000 zale baino gehiago bildu ziren bera ikusteko, ordura arte sekula ikusi gabeko ikusmina sortuz.

Bederatzi denboralditan zehar, jokalari portugaldarrak klub zuri horren historia betirako aldatu zuen. Bere ibilbidean zehar, 438 partida ofizial jokatu zituen eta 450 gol sartu zituen. Datu hau izugarria da, partidako gol bateko batez bestekoa baino gehiago lortu zuelako, eta horrek Real Madrilgo garai guztietako goleatzailerik nagusiena bihurtu zuen, Raúl González edo Alfredo Di Stéfano bezalako kondairak gaindituz.

Lorpen kolektiboei dagokienez, bere garaia oparoa izan zen oso. Guztira 16 titulu irabazi zituen taldearekin. Horien artean, aipagarrienak 4 Txapeldunen Liga (Champions League) izan ziren (2014, 2016, 2017 eta 2018an). Bereziki garrantzitsua izan zen Zinedine Zidanen zuzendaritzapean jarraian lortutako hiru Europako Kopak irabaztea. Horrez gain, 2 Espainiako Liga, 2 Errege Kopa, 3 Kluben Munduko Kopa, 3 Europako Superkopa eta 2 Espainiako Superkopa eskuratu zituen. Erasoan, Karim Benzema eta Gareth Balerekin batera ezaguna egin zen 'BBC' hirukotea osatu zuen, Europako defentsa guztientzat amesgaizto bat izan zena.

Banakako mailan, Ronaldok bere ibilbideko urterik oparoenak bizi izan zituen Madrilen. Bertan zegoela, munduko jokalaririk onena izendatzen duen Urrezko Baloi saria 4 aldiz irabazi zuen, baita 3 Urrezko Bota ere (Europako goleatzailerik onenari ematen zaiona). Txapeldunen Ligan bereziki nabarmendu zen, lehiaketa horretako historiako golegilerik onena bilakatuz. Gainera, FC Bartzelonako Lionel Messirekin izan zuen lehia futbolaren historiako garairik zirraragarrienetako bat izan zen, bi jokalariak etengabe hobetzera bultzatu baitzituen.

Azkenean, 2018ko udan, Cristiano Ronaldok agur esan zion Real Madrileri, etapa berri baten bila, eta Italiako Juventusek fitxatu zuen. Hala ere, Madrilen utzi zuen legatua ezinezkoa da ahaztea. Bere pentsamolde irabazlea, lanerako gaitasuna eta golegilea betirako geratuko dira Real Madrilgo zaleen bihotzetan eta futbolaren historian.

### Juventus F.C. 
2018ko udan, Cristiano Ronaldo Juventusera iritsi zen, Real Madrilen bederatzi urteko etapa arrakastatsuari amaiera eman ondoren. Fitxaketa 100 milioi euro ingurukoa izan zen (gehi aldagaiak), Italiako futbolaren historian ordura arte izandako garestiena. Torinon izugarrizko ilusioa sortu zuen bere etorrerak; zaleek eta klubak begi onez ikusi zuten portugaldarraren fitxaketa, bereziki Europako Txapeldunen Liga (Champions League) irabazteko helburu nagusiarekin, Juventusek urte asko baitzeramatzan titulu horren atzetik.

Italian egon zen hiru denboraldietan, Ronaldok bere maila fisiko bikaina eta golegile sena mantendu zituen, nahiz eta beteranoa izan. Guztira 134 partida ofizial jokatu zituen eta 101 gol sartu zituen "Vecchia Signora" taldearekin. Datu esanguratsu gisa, Juventusen historian 100 golen langa azkarren gainditu zuen jokalaria bihurtu zen. Gainera, Ingalaterran, Espainian eta Italian tituluak eta golegile nagusiaren sariak irabaztea lortu zuen historiako lehen jokalaria izan zen.

Maila nazionalean, bere garaia arrakastatsua izan zen. Juventusekin bost titulu ofizial eskuratu zituen: 2 Italiako Liga (Serie A) jarraian lortuz (2018-19 eta 2019-20 denboraldietan), Italiako Kopa 1 eta 2 Italiako Superkopa. Serie A-ko lehen bi denboraldietan taldearen liderra izan zen erasoan, Italiako futbolaren estilo taktiko eta itxira ezin hobeto egokituz.

Hala ere, klubaren eta zaleen helburu nagusia zena, Txapeldunen Liga irabaztea, ezin izan zuten lortu. Europako txapelketan ustekabeko kanporaketak jasan zituzten Ajax, Olympique Lyon eta Portoren aurka. Dena den, Ronaldok une gogoangarriak utzi zituen Europan Juventusekin; adibidez, 2019an Atletico Madrilen aurka lortutako "hat-trick" historikoa, joaneko partidako 2-0ekoa iraultzeko eta taldea hurrengo fasera sailkatzeko balio izan zuena.

Azkenean, 2021eko abuztuan, merkatua ixteko zorian zegoela, Cristiano Ronaldok Juventus utzi eta Manchester Unitedera itzultzea erabaki zuen. Batzuek bere etapa Europako arrakasta faltagatik kritikatzen duten arren, Italian utzitako marka eztabaidaezina da. Bere profesionaltasunak, dedikazioak eta lortutako gol kopuru ikaragarriak agerian utzi zuten munduko jokalari onenetako bat izaten jarraitzen zuela, baita bere ibilbidearen azken txanpan ere.

### Manchester United, bigarren etapa 
2021ean, Cristiano Ronaldo Manchester Unitedera itzuli zen zaleen ilusio handiarekin. 20 Milioi euro balio izan zuen.

Lehen denboraldian maila ona erakutsi zuen, 24 gol sartuz eta taldeko golegile nagusia bilakatuz, nahiz eta taldeak ez zituen helburu kolektiboak lortu. Bigarren denboraldian, ordea, Erik ten Hag entrenatzaile berriarekin izandako tirabirek eta jokatutako minutu faltak egoera okertu zuten. Elkarrizketa polemiko baten ondoren, klubak eta jokalariak kontratua bertan behera uztea adostu zuten 2022ko azaroan.

### Al Nassr F.C. 
2023ko urtarrilean, Ronaldok Saudi Arabiako Al Nassr taldearekin sinatu zuen, kirolaren historiako kontraturik garestienetako batekin. Bere iritsierak herrialdeko ligari izugarrizko bultzada eman zion, Europatik beste izar asko bertara erakarriz. Adina gorabehera, jokalari portugaldarrak bere golegile sena mantendu du (2023ko munduko golegile nagusia izan zen, adibidez), proiektu berri honen lider eta irudi nagusia izaten jarraituz.

## Selekzioarekin 
thumb|Cristiano Ronaldo 2010an selekzioarekin

### Hasierak eta 2004ko malkoak 
Cristiano Ronaldok 2003ko abuztuan egin zuen debuta Portugalgo selekzio nagusiarekin, 18 urte besterik ez zituela, Kazakhstanen aurkako lagunarteko batean. Hurrengo urtean, bere lehen txapelketa handia jokatu zuen: 2004ko Eurokopa, hain zuzen ere Portugalen antolatua. Gaztea izan arren, ezinbesteko jokalaria izan zen taldea finalera eramateko, baina Greziaren aurka galdu zuten ustekabean. Partida amaierako Ronaldoren malkoak futbolaren historiako irudi ikonikoenetako bat bihurtu ziren, baina aldi berean, etorkizunean lortuko zuenaren hazia izan ziren.

### Kapitaintza eta lidergo garaiak 
Urteek aurrera egin ahala, Ronaldo selekzioaren izar nagusia eta kapitaina bihurtu zen. Urte askotan zehar, bere herrialdearen itxaropen guztiak bere bizkar gainean eraman zituen, taldea oraindik ez zenean gaur egun bezain indartsua. Bere lidergopean, Portugal ohiko bihurtu zen Munduko Txapelketa eta Eurokopetako azken faseetan, bere herrialdeko futbolaren maila eta lehiakortasuna etengabe igoz.

### 2016ko Eurokopa eta Nazioen Liga 
Bere karrerako nazioarteko unerik gogoangarriena 2016ko Frantziako Eurokopan iritsi zen. Portugalek ez zuen txapelketa distiratsuena egin, baina finalera iristea lortu zuen Frantziaren aurka. Zoritxarrez, Ronaldok belaunean min hartu zuen eta lehen zatian zelaia utzi behar izan zuen, negarrez berriro ere. Hala ere, aulkian geratu zen, Fernando Santos entrenatzailearekin batera taldekideei oihuka eta animoak ematen, benetako lider gisa. Eder-en gol bati esker, Portugalek bere historiako lehen titulu handia irabazi zuen. 

Geroago, 2019an, arrakasta hori borobildu zuen lehenengo UEFA Nazioen Liga irabazita.

### Marka hautsezinak eta munduko historia 
Selekzioen mailan, Ronaldok ezinezkoak ziruditen errekorrak apurtu ditu. Ali Daei irandarrak zuen marka gainditu zuenetik, historia osoan gizonezkoen selekzio batekin gol gehien sartu dituen jokalaria da (130 gol baino gehiago lortuz). Gainera, nazioarteko partida gehien jokatu dituen futbolaria ere bada (210 partidaren muga erraz gaindituz). Estatistika harrigarriagoak ere baditu: bost Munduko Txapelketatan (2006, 2010, 2014, 2018, 2022) gola sartzea lortu duen historiako jokalari bakarra da, eta sei Eurokopa ezberdinetan parte hartu duen bakarra (2004tik 2024ra arte).

### Legatua 
Belaunaldi ezberdinetako jokalariekin (Luís Figo edo Rui Costatik hasi eta gaur egungo Bruno Fernandes edo Bernardo Silvaraino) jokatu ondoren, Cristiano Ronaldoren legatua selekzioan izugarria da. Portugal, noizbehinka txapelketa onak egiten zituen taldea izatetik, munduko potentzia errespetatu eta irabazle bat izatera igaro da, neurri handi batean bere anbiziotik eta irabazteko goseari esker.
[thumb|[Georgina Rodríguez|Georgina, **Cristiano** eta Donald trump 2025ean]]

### Seme-alabak eta harremanak 
2010eko uztailaren 4an, Portugalgo taldeak 2010eko Munduko Futbol txapelketa galdu eta egun gutxira, Estatu Batuetako Kalifornia estatuan jaio zen Cristiano Jr haurraren aita zela iragarri zuen sare sozialen bidez. Amarekin adostu zen bere nortasuna isilpean gordeko zela eta haurra bere babespean geratuko zela. Ondoren, antzeko prozesu bat jarraitu zuen haurdunaldi subrogatu batekin 2017an, zeinaren bidez berriro aita izan zen, oraingoan bikiena, Eva eta Mateo. Tartean, Irina Shayk modelo errusiarrarekin harremana izan zuen 2015. urtearen hasierara arte, eta, harreman egonkor ezagunik gabeko garai bat igaro ondoren, gutxienez iritzi publikoarekin, harreman bat hasi zuen Georgina Rodríguez hispanoargentinarrarekin 2016ko udan. Rodriguez eta Ronaldo elkarrekin egon ziren 2016ko azaroan, Disneyland Parisera joan zirenean. Bikiak jaio eta bost hilabetera, Georgina neskalaguna 2017ko azaroaren 12an erditu zen Alana Martina futbolariaren laugarren semeaz. 2021eko urrian jakinarazi zen bikien aita izango zela bigarren aldiz. 2022ko apirilean argitaratu zen bere bigarren alabaren jaiotza eta honen anaia bikiaren heriotza.

### Polemikak 
2005ean eta 2009an emakumeen ustezko bortxaketengatik akusatu zuten, baina kasuak ezetsi egin ziren.

Bere ibilbidearen hainbat alditan, ogasunari iruzur fiskala egiteagatik akusatu zuten, eta jokalariak karguetatik libratzeko ordaindu zuen.

## Filmografia 
* *Ronaldo*,dokumentala, 2015
* *Soy Georgina*, dokumentala, 2022/24

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak