Sabai

[thumb|[Wellseko katedrala|Wellseko katedralaren sabaia, Ingalaterran.]]
**Sabaia** da areto baten goiko mugak estaltzen dituen barruko teilatu gaineztatua. Oro har, ez da egitura elementutzat hartzen, teilatuaren egituraren azpialdea edo goiko gela baten zorua (forjatua) ezkutatzen duen gainazal amaitu apaingarritzat baizik. Hala, eraikin baten barruan, bata bestearen gainean diren bi gela bereizten ditu, estalki beheko gelarako, zoladura goikorako. Eraikinaren kanpoko aldea estaltzen duena, berriz, teilatua da.

Sabaiak nahieran apaindu daitezke, eta sabaietako freskoen eta artelanen adibide asko daude, batez ere eraikin erlijiosoetan. Sabaia tunel baten goiko muga ere izan daiteke.

Helburuaren eta eraikuntza motaren arabera, sabaia zenbait modutan diseinatu eta eraiki daiteke (horizontala, ganga moduan, kupula moduan eta abar) eta material ugarirekin.

Sabairik ohikoena behe sabaia da, goiko egitura elementuetatik esekita dagoena. Igeltsuzko kartoi panelak zuzenean lotzen dira sabaiko solibetara edo hezetasunaren aurkako kontratxapatuzko geruza batzuetara, gero solibetara lotzen direnak. Horrela, argindar edo komunikazio kableak eta hodiak sabai gaineko hutsunetik eraman daitezke, isolamendu eta suaren aurkako materiala jarrita. Sabaiak margotuak ere izan daitezke, kable bideak eta hodiak agerian utziz baina margotuta, eta isolamendu aparra erabiliz. 

Behe sabaiaren azpimultzo bat sabai esekia da, non aluminiozko txarrantxa sare bat lotzen baita solibetara, espazio laukizuzen batzuk osatuz. Ondoren, espazio horien hondoan igeltsuzko kartoi zatiak jartzen dira; horrela, kartoiaren behe aldea, aluminiozko errailekin tartekatuta, da zorutik ikusten den sabai geometrikoa. Hala egindako sabaietan, erraza da barruko hodiak eta isolamendua konpontzea, kartoi piezak banan bana altxatzea aski baita, ezer zulatu eta, gero, ordezkatu behar izan gabe.

Beste sabai mota batzuk dira katedralaren sabaia, ahur edo upel itxurako sabaia, luzitutako sabaia eta kasetoi sabaia. Batzuetan, moldura batek lotzen du sabaia gelako hormekin. Sabaiak garrantzizkoa dira eraikinaren su arriskua gutxitzeko, behe sabaiak material ez-sukoiaz egin baitaitezke.
## Terminoa 
Euskaltzaindiaren Hiztegiaren arabera, «gela, eraikuntza edo barne batean, goialdearen barrualdea» da sabaia.

Euskalki batzuetan *sapai* edo *zapai* aldaerak erabili izan badira ere, *sabai* forma da, alderik gabe, hedatuena eta euskara batuan finkatua.

Adierari begiratuta, gehienetan «gela goialdearen barrualde» adierazten badu ere, hedaduraz teilatu lau, ganbara, lastategi edo mandio adierak ere hartzen ditu batzuetan.

Sabai luzatu edo luzagarri batek banakako panelak erabiltzen ditu, errail perimetral batean finkatutako PVC edo antzeko material batez eginak.

## Sabaiaren osagaiak 
Etxebizitzaren edo eraikinaren arkitektura moldearen arabera, sabaia eraikuntza elementu jakin batzuetan oinarritu ohi da: arkitrabeak, habeak, solibak, gangak, eta abar.

Eraikinetan garaiera gutxiko sabaiak eragin psikologiko kaltegarriak izan ditzake gizakiengan.

## Materialak 
Sabai fisikoak zenbait materialez egin daitezke. Sabai baten propietateak diseinuaren, eraikuntzaren eta materialen mende daude.

### Sailkapena 
Sabaiak egiteko era askotako materialak erabil daitezke:

* Material metalikoak.
* Material zeramikoak.
* Polimeroak.
* Material mistoak eta konposatuak.
* Material konpositeak.
* Babes materialak: pinturak, bernizak, zink galvanizatua, metal anodizatua, kromaketa...

### Ezaugarri orokorrak 
* thumb|300px|Sabai bat eraberritzeko lanetan.Propietate mekanikoak.
** Erresistentzia.
** Zurruntasuna.
** Egonkortasun kimikoa.
* Suaren aurkako propietateak.
* Isolamendu termikoa.
* Isolamendu akustikoa.
* Ezaugarri akustikoak.
* Energia mekanikoa xurgatzeko gaitasuna.
* Erosketa, mantentze eta birziklatze kostuak.
* Erabilgarritasuna.
* Propietate optikoak: opakutasuna, gardentasuna, islakortasuna...
* Dekorazio ezaugarriak: kolorea, azaleko testura...

### Etxebizitza primitiboak edo sinpleak 
Etxebizitza tradizional edo primitiboetan, hau da, lur mailan eta solairurik altxatu gabekoetan, sabaiak material ugariz egin izan dira. Sabaia teilatuaren beheko aldea izan ohi da. Erabilgarria izatekotan, espazio urria izaten du.

* Igluetan, izotza. Batzuetan, sabaiko izotz blokeren bat gardena da, argi naturala sartzen uzteko.
* Tipiak: Ipar Amerikako indigenen kanpadendetan, larrua.
* Wigwam edo wickiup erako bizilekuetan, zuhaitz adarrak.
* Kanaberak.
* Lastoa edo antzeko landare elementuak.
* Zura
** Zur erdilandua (enborrezko etxolak).
** Zur zerratua.
** Zur landua..
* Xafla metaliko izurtuak.
* Fibrozementuzko xaflak.
* Harlauzak.
* Arbel lauzak.
* Harriathumb|Kanabera egitura baten xehetasuna.
** Moztu gabe. Adibidez: harri lehorreko etxolak.
** Harlandua.
* Adreiluak eta gisakoak.
* Lasto buztina.
* Kareorea.
* Hormigoia.
* Tapizak.
* Kanabera egiturak.
* Feltroa.
* Ehunak.
Sabaiak fresko pinturarekin, mosaikoekin eta gainazaleko beste tratamendu batzuekin apaindu izan dira maiz. Sabaia egiteko erabilitako oinarrizko materialaz gain, apaindutako sabai batek badu abantaila bat: hautsak, argiak eta,a gian, hezetasunak eragindako kalteetatik babes dezake gainazal dekoratiboak. Garai batean, ordea, kandelen edo tximiniaren keak kalte atzeraezinak sortu ohi zituzten sabaietan. 

Eraikin historiko batzuetan, sabaiaren dekorazioak berebiziko nabarmentasuna irabazi izan du. Horren lekuko ospetsuena da, beharbada, Michelangeloren Kapera Sixtinoko sabaia.

## Suarekiko erresistentzia sabaietan 
Saltoki eta bizitegi eraikuntzetan, suarekiko erresistentzia kalifikazioak lortu ohi dituzte behe sabaiek. Halakoetan, kalifikazioa sistema osoak lortzen du: lehenik, goiko solairuan sabaiaren egitura finkatzen den hormigoizko edo zurezko egitura; bigarrenik, sabaia esekitzeko mekanismoa; eta, azkenik, sabaiaren beraren geruza edo mintza. Beheko sabaia esekita dagoen egituraren eta mintzaren —esate baterako, igeltsuzko kartoizko laukiak— artean gehienetan lekua gelditzen da hodi mekaniko eta elektrikoetarako, kableak eta klimatizazioa bideratzeko, alegia.

Sabai independente bat, ordea, berariaz eraiki daiteke suarekiko erresistentzia autonomoaren kalifikazioa izan dezan. Horretarako sistemak garatu izan dira eraikuntza sektoreak bultzatuta.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Ste Chapelle Basse s.jpg|Sabai gotiko bat, Sainte-Chapelle elizan, Parisen (Pierre de Montreuil, 1243-1248:
Fitxategi:Palais du Louvre, escalier Henri II, voûte 01.jpg|Errenazimentuko sabai bat Louvre jauregian, Parisen (1553).
Fitxategi:Chambre de parade du Louvre (224).jpg|Errenazimentuko sabai bat Louvre jauregian, Parisen (1556).
Fitxategi:Ceiling of Salon des Saisons (2019 92).jpg|Sabai barroko bat, Louvre jauregian, (XVII. mendea).
Fitxategi:Ceiling of Salle Duchâtel (28006345120).jpg|Sabai neoklasiko bat Louvre jauregian, Parisen (Charles Meynier, 1822).
Fitxategi:Ceiling of Escalier Mollien in the Louvre - Paris, France, 2019 2.jpg|Sabai neoklasiko bat Louvre jauregian, Parisen (1857).
Fitxategi:18 Calea Dorobanților, Bucharest (27).jpg|Neoarabiar sabia bat Nae Filitis etxean,Bukaresten (Errumania, c.1910).
Fitxategi:Trier.ceiling.jpg|Erromatar behe solairu baten egitura, 306. urte inguruko jauregi batean, Treverisen (Italia).
Fitxategi:Lightmatter Sistine Chapel ceiling.jpg|Kapera Sistinoaren sabaiaren zati bat, Vatikano Hirian,  Erroman, sabaia erakusten duena beste fresko batzuen aldean.
Fitxategi:Villa Schutzenberger, ceiling.jpg|Schutzenberger landetxearen sabaia, Estrasburgon (Frantzia), Art Nouveau estiloko apaingarriz.
Fitxategi:Plafond du grand salon Comte Velbruck - Société littéraire Liège.jpg|Sabai margotu bat Liejan (Belgika).
Fitxategi:Ceiling of Dayuan Renshou Temple-05.2024-06-11.jpg|Txinatar sabai tradizional bat, Dayuan Renshou tenpluan, at Taoyuangen (Taiwan).
Fitxategi:Suspended-ceiling-0a.jpg|Behe sabai bat.
Fitxategi:Torun Kopernika 21 pietro strop (2).jpg|Zurezko habez egindako sabaia.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Ganga
* Habe
* Teilatu
* Moldura
* Gotele
* Suaren aurkako babesa

## Kanpo estekak 
*  Eugène Viollet-le-Duc (1854-1868) *Dictionnaire raisonné de l’architecture française du XIe au XVIe siècle.* Wikisource