open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amom Mandel

**Amom Mandel Lins Filho** (Recife, 2001eko urtarrilaren 2a) brasildar enpresaburu, aktibista eta politikaria da, Cidadania alderdiko kidea. 2021etik 2023ra, Manausko zinegotzi gisa aritu zen, eta 2022an, 21 urte zituela, Amazonasko diputatu federal hautatu zuten. Brasilgo lehen diputatu federal autista ezaguna da.

## Bizitza 
Amom Mandel Recifen jaio zen, Pernambuco estatuan, 2001eko urtarrilaren 2an, Elza Vitória de Sá Peixoto Pereira de Mello magistratuaren eta Amom Mandel Lins unibertsitateko irakasle eta zerga-auditorearen semea. Mário Manoel Coelho de Mello, Brasiliako Gobernuari Laguntzeko Estatu idazkari ohia eta Amazonas estatuko Kontuen Auzitegiko aholkularia, bere amaren bigarren senarra da. Bost urte zituela, Manausera joan zen familiarekin, eta ordutik han bizi da.

Zuzenbidea ikasi zuen Amazonasko Unibertsitate Federalean eta Kudeaketa Publikoa Estácio de Sá unibertsitatean. 2020rako, bi enpresa zituen jada, aparkaleku bat eta teknologia enpresa bat. Bere jardueretan, ingurumen-gaiak, garapen iraunkorra eta boluntariotza lehenesten ditu.

Berak dioenez, Manausko Udal Kontseilurako aurkeztu zen gazteen gaietan ordezkaritza falta eta proiektu filantropikoetarako babes falta zirela eta. Podemos alderdiak hautatu zuen kargurako 2020ko udal hauteskundeetan, 7.500 boto baino gehiagorekin. 2021eko urtarrilaren 1ean hartu zuen kargua, 19 urte besterik ez zituela, Manausko historian hautatutako zinegotzirik gazteena izanik. Amazonasen historian diputatu federal gazteena bihurtu zen, 21 urterekin.

2024ko urrian, Manausko alkate kargurako aurkeztu zen, baina ez zen hautatua izan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vienako Orkestra Filarmonikoa

**Vienako Orkestra Filarmonikoa** () Austriako orkestra da, munduko ospetsenetariko bat dena.

Kontzertu-abonuen egoitza, 1870. urtetik, Musikvereinen dago. Orkestrako kideak Vienako Estatu Operako Orkestratik aukeratzen dituzte. Prozesu hau oso luzea da, musikari bakoitzak gutxienez hiru urtez Opera eta Balleterako jotzen duen bere gaitasuna probatuz. Denbora hori igaro ondoren, Wiener Philharmonikerren Planari eska diezaiokete orkestran postu bat lortzeko aintzat har ditzatela.

Orkestraren jatorria 1842ra arte jarrai dezakegu, Otto Nicolaik "Akademia Filarmonikoa" deitu zuena sortu zuen arte; Vienako lehen orkestra profesionala zen, antzokietako orkestra egonkorretatik independentea. Nicolaik, 1841etik aurrera Kärntnertortheater (egungo estatu-operaren aurrekoa) taldearen zuzendaria zenak, bere orkestra aurkeztu zuen lehen kontzertua zela eta, "Gorte Inperialeko Antzokiko orkestrako kide guztiek" konposatu zuten bezala. Filarmonikaren lehen kontzertua Jauregi Inperialeko Redoutensaal aretoan izan zen, 1842ko martxoaren 28an.

## Zuzendariak 
### Harpidetza-zuzendariak (1842-1933) 
Vienako Filarmonikoak ez du inoiz zuzendari titularrik izan. Hasieran, *abonnementdirigenten* (harpidetza-zuzendari) hautatzen zuten baina 1933tik aurrera gonbidatuak dira.

### Zuzendari gonbidatuak (1933tik aurrera) 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  webgune ofiziala
La ragazza nella nebba (filma)

***La ragazza nella nebba***, , 2017ko Donato Carrisi italiarrak zuzendutako misteriozko film bat da. Carrisik berak idatzitako *2015eko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Toni Servillo, Alessio Boni, Lorenzo Richelmy, Galatea Ranzi, Michela Cescon eta Jean Reno aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Anna Lou (Ekaterina Buscemi), 16 urteko neska, Italiako Alpeetan dagoen Avechot herri txikian ustekabean desagertu berri da. Kasua argitzeko ardura Vogel inspektore (Toni Servillo) enigmstikoari emsn zaio, hedabideak erakarri eta titularretako protagonista izaten trebea den antiheroi narzisista.

## Aktoreak 
* Toni Servillo: Vogel agentea
* Alessio Boni: Loris Martini irakaslea
* Jean Reno: Augusto Flores doktorea
* Lorenzo Richelmy: Borghi agentea
* Galatea Ranzi:  Stella Honer
* Michela Cescon: Mayer agentea
* Lucrezia Guidone:  Clea
* Daniela Piazza: Maria Kastner
* Jacopo Olmo Antinori: Mattia
* Greta Scacchi: Beatrice Lehman
* Ekaterina Buscemi: Anna Lu

## Kanpo loturak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Kingfishr

**Kingfishr**, indie folk musika talde bat da. 2022an Limerick hirian sortua izan zen eta Eddie Keogh (ahotsa eta gitarra), Eoghan 'McGoo' McGrath (banjoa) eta Eoin 'Fitz' Fitzgibbon (gitarra) kideek osatzen dute.

## Diskografia 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
T'Nia Miller

**Tania Miller**, ezagunagoa '''T'Nia Miller'* izenez (Londres, Ingalaterra, 1985) ingeles aktorea da. *Years* *and* *Years* (2019), *Zoe eta Raven* (**, 2019) eta *The Haunting of Bly Manor'' (2020) telesailei esker egin zen ezagun.

## Biografia 
T'Nia Miller Londresen (Ingalaterra) jaio zen.

Guildford School of Acting ikastetxean sartu zen, eta han graduatu zen 2004an.

### Bizitza pribatua 
Bi seme-alaba ditu. 2020ko urriaren 13an, armairutik atera zen, eta LGTBIQ+ komunitateko kide izan zen *StyleCasterren*.

## Ibilbidea 
T'Nia Miller 2007an hasi zen telebistan, Channel 4 kateko''* musika seriearen hiru ataletan, eta *The* *Bill*-en.

2017ko ekainean, *Doctors*-en atal batean agertu zen, BBC One-n emititua.

2020an, Netflixeko *Sex Education* eta *The Haunting of Bly Manor* filmetan agertu zen.

2022an, *The Peripheral* zientzia-fikziozko telesailean aritu zen.

## Filmografia 
### Zinema 
#### Film luzeak 
* 2008: *The* *Disappeared*, Johnny Kevorkianena: medikua
* 2012: *Stud* *Life*, Campbell X-ena: JJ
* 2018: *Obey*, Jamie Jonesena: Chelsea
* 2019: *Nine* *Nights*, Veronica McKenzierena: Sylvie Johnson
* 2021: *Dark* *Corners*, Richard Parryrena: Fleet

#### Film laburrak 
* 2007: *True* *to* *Form*, Mark J. Blackmanena: DS Morgan"
* 2009: *Deadside*, Mark Trillerrena: Malika Mason
* 2020: *Good Thanks, You?*, Molly Manning Walkerrena: Jendarmea
* 2021: *Miss* *Fortunate*, Ella Jonesena: Sadie

### Telebista 
#### Telesailak 
* 2007: *The Bill*: Mrs. Wakeford
* 2007: *Dubplate Drama*: La madre de Dionne
* 2011: *Holby City*: Fran Connolly
* 2014: *Babylon*: La madre
* 2015: *Cucumber*: Kay
* 2015: *Doctor Who*: La general
* 2015: *Banana*: Kay
* 2016: *Guilt*: Helen Harris
* 2016-2018: *Witless*: DC Wilton
* 2016-2018: *Marcella*: Aleesha
* 2017: *Death in Paradise*: Judith Dawson
* 2017: *Born to Kill*: Lisa
* 2017: *Doctors*: Bev Lomax
* 2018: *Silent Witness*: DI Gibbs
* 2018: *Dark Heart*: Gail Watkins
* 2019: *Years and Years*: Celeste Bisme-Lyons
* 2019: *Zoe and Raven* (Free Rein): Claire
* 2019: *The Feed*: Charlie Morris
* 2019: Hatton Garden: Laura McIntyre
* 2020: *The Haunting of Bly Manor*: Mrs. Grose
* 2020: *Sex Education*: Maxine Tarrington
* 2021: *Foundation*: Zephyr Halima
* 2021: La Fortuna: Susan McLean
* 2022: *The Peripheral*: Cherise Nuland
* 2023: *The Diplomat*: Cecilia Dennison
* 2023: *The Fall of the House of Usher*: Victorine LaFourcade
* 2025: *The Mighty Nein'': Vess DeRogna (ahotsa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ella Maisy Purvis

**Ella Maisy Purvis** (Londres, 2003) ingeles aktorea da, batez ere 2025eko *Patience* telesaileko protagonista antzezteagatik ezaguna.

## Bizitza 
Ella Maisy Purvis 2003an jaio zen Londresko hegoaldean. Ama hirigilea eta aita negozio-entrenatzailea ditu.

Ballet klasikoko dantzari gisa trebatu zen aktore lanbideari ekin aurretik. Antzezpena London Academy of Music and Dramatic Arten ikasi zuen.

17 urte zituela, autismoa diagnostikatu zioten, eta bere esanetan diagnostikoak lagundu zion; horri esker, bizitza «asko errazagoa bihurtu zen, ez duzulako zeure buruari errua botatzen».

*Heartstopper* eta *A Kind of Spark* telesailetan antzeztu zuen. 2024an, Ipar Irlandako Errege Telebista Elkarteak The Breakthrough Award sarirako izendatu zuen *A Kind of Spark* telesailean egindako lanagatik.

2025ean, bere lehen paper nagusia lortu zuen Channel 4 kateko Patience polizia-telesaileak, non Patience Evans izeneko polizia-artxibozain autista baten papera egin zuen. Carol Midgelyk *The Times* egunkarian idatzi zuenez, Purvisek pertsonaiaren neurodibergentzia «modu ageriko eta sotiletan erakutsi zuen». Purvis bera autista da eta arreta-defizitaren eta hiperaktibitatearen nahasmendua du, eta horrei esker «istorioa erakargarriagoa eta esanguratsuagoa bihurtzen dela» adierazi zuen. Telesaila bigarren denboraldirako berritu zen.

*Bergerac* krimen-dramaren 2025eko berrabiarazpenean eta *Finding Emily* komedia erromantikoan ere parte hartu zuen.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tour de Mars

**Tour de Mars** (Marteko Dorrea) etxe orratz bat da, Front-de-Seine auzoan kokatua, Parisko XV. barrutian, Frantzian. 1974an inauguratu zen. 96 metroko garaiera du. Arkitektoak Henry Pottier eta Michel Proux izan ziren.

## Gertakizuna 
1999ko abenduko izandako ekaitzean, bigarren solairuko oinezkoentzako plazan zegoen telefono kabina bat dorrearen 6. solairuaren kontra talka egin zuen. Ekaitzaren ondorioz fatxada osoa konpondu behar izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Eraikinaren fitxa PSS arkitektura orrian.
Maugia baserria

**Maugia baserria**, **Maubia** izenez ere ezaguna, Idiazabalgo udalerrian dagoen baserri historikoa da, Gipuzkoan (Euskal Herria). Eraikina balio historiko eta arkitektonikoagatik nabarmentzen da, eta babes urbanistiko ofiziala dauka.

## Historia 
Maugia baserriaren eraikuntza XVI. mendekoa da. Iturri historikoen arabera, etxearen arkitektoa Martin Mitezar izan zen.

Dokumentazio genealogikoak adierazten du Jose Maria Iparragirreren arbasoak baserri honetan bizi izan zirela.

## Deskribapen arkitektonikoa 
Maugia baserria hiru solairuko eraikina da.

* Beheko solairua harlanduzko harriz egina dago, eta fatxadan erdipuntuko hiru arku irekitzen dira; arku horien barruan egurrezko ateak daude.
* Goiko solairuen fatxada adreiluzkoa da, leiho eta balkoietako harlanduak izan ezik, horiek harrizkoak baitira.
* Azken solairuan, fatxadan, armarri bat dago.

## Kapera 
Baserrian bertan kapera bat egon zen, San Joan izenpekoa, eta haren barrualdean pintura muralak zeuden.

## Babes-araubidea 
Maugia baserria babestutako ondasun gisa katalogatuta dago Idiazabalgo Udalaren Hiri Antolamendurako Plan Orokorra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Construcciones Urbitarte

**Construcciones Urbitarte Sociedad Anónima** Gipuzkoako eraikuntza-enpresa bat da, Azpeitian (Euskal Herria) egoitza duena. Etxebizitza-eraikuntza, birgaitze eta erreforma lanetan jarduten du batez ere, eta hainbat hamarkadako ibilbidea du sektorean.

## Historia 
Urbitarte Eraikuntzak 1979an sortu zen Azpeitian, eraikuntza jarduerari lotutako enpresa familiar gisa. Sortu zenetik, Gipuzkoako hainbat udalerritan garatu ditu bere jarduerak, bereziki etxebizitza berrien eraikuntzan eta eraikinen birgaitze lanetan. Urteen poderioz, enpresak tokiko erreferentzia gisa sendotu du bere posizioa.

## Jarduera 
Enpresaren jarduera nagusia honako arlo hauetan banatzen da:

* Etxebizitza eraikuntza (obra berria)
* Eraikin eta etxebizitzen birgaitzea
* Fatxada, estalki eta egitura lanak
* Erreforma orokorrak eta urbanizazio lanak

Urbitarte Eraikuntzak batez ere Gipuzkoako lurraldean garatzen du bere jarduera.

## Antolaketa 
Urbitarte Eraikuntzak Sozietate anonimo gisa eratuta dago. 

## Datu ekonomikoak 
2023ko ekitaldian, enpresaren salmentak 8.987.868 euro izan ziren.

## Egoitza 
Enpresaren egoitza soziala helbide honetan dago:

* Urola kalea 6, 20730 Azpeitia (Gipuzkoa)

## Ikus, gainera 
* Eraikuntza Gipuzkoan

## Kanpo estekak 
* Urbitarte Eraikuntzak – webgune ofiziala
* Construcciones Urbitarte S.A. – Einforma
Juana Beaufort

**Joana Beaufort** (ingelesez: Joan Beaufort, 1404 – Dunbar Castle, 1445eko uztailaren 15a) Eskoziako Erresumako erregina ezkontidea izan zen 1424tik 1437ra, Jakobo I.a Eskoziakoarekin ezkonduta zegoelako.

## Bizitza 
Juan Beaufort Somerseteko lehen kondearen eta Margaret Hollanden alaba zen. Bere aitaren aldeko aitita-amamak Juan Gantekoa, Lancasterreko dukea, eta bere maitalea eta geroago hirugarren emaztea izan zen Catalina de Roet-Swynfordekoa. Amaren aldeko aitita-amamakThomas Holland, Kent-eko bigarren kondea eta Alice Fitzalan izan ziren. Alice Richard FitzAlan, Arundel-eko X. kondea eta Lancáster-eko Leonorren alaba zen.

### Ezkontza eta seme-alabak Eskoziako Jacobo I.arekin 
1424ko otsailaren 2an, Southwark-eko katedralean, Juana Jakobo I.arekin ezkondu zen, formalki koroatua izan baino lehentxeago. Urte hartan Winchester jauregian ospatu zituen bere osaba Enrique Beaufort kardinalak. Diotenez, bera izan zen Jacoboren "*The Kingis Quair"* poema ezagun eta luzearen inspirazioa. Zortzi seme-alaba izan zituzten, horien artean etorkizuneko Jakobo II.a eta  Margarita Eskoziakoa , Frantziako Luis XI.aren emaztea. Jakobo I.a 1437an eraila izan ondoren, erregeordetza bere semearen izenean hartu zuen.

* Margarita Estuardo, Eskoziako printzesa (1424-1445), Frantziako Luis XI.arekin ezkondua.
* Isabel Estuardo, Eskoziako printzesa (1426-1494), Frantzisko I.a Bretainiako dukearekin ezkondua.
* Joana Eskoziakoa, Mortongo kondesa (1428-1486), Jacobo Douglasekin ezkondu zen, Mortongo lehen kondea.
* Alexandro Estuardo (Rothesayko dukea) (1430ean); Jakoben bikia.
* Jakobo II.a Eskoziakoa (1430-1460).
* Leonor Estuardo, Eskoziako printzesa (1433-1484), Segismundo Austriako artxidukearekin ezkondua.
* Maria Eskoziakoa, Buchango kondesa (1434/5-1465) Wolfart VI van Borsselenekin ezkondu zen, Veere-ko jauna.
* Eskoziako Anabella, Eskoziako printzesa (1436-1509), ezkondu eta Luis de Saboiarengandik dibortziatu zen, eta ondoren, George Gordon, Huntlyko II. kondearengandik ezkondu eta dibortziatu zen.

### Bigarren ezkontza eta seme-alabak 
1439an Juana Jacobo Estuardorekin ezkondu zen, Lorn-eko Zaldun Beltza (~1383 - >1451). Hiru seme-alaba izan zituzten: 

* Juan Estuardo, Atholleko lehen kondea (1440 inguruan - 1512ko irailaren 12an).
* Jacobo Estuardo, Buchango lehen kondea (1442-1499), Eskoziako Goi Chambelana 1471n eta Eskoziako enbaxadorea Frantziako gortearen aurrean 1473an.
* Andres Estuardo (1501. m.), Morayko gotzaina.

## Erreferentziak 
*  Ashley, Mike (2002). British Kings & Queens. Carroll & Graf. ISBN 0-7867-1104-3.  or461 & 486

## Kanpo estekak
Construcciones Otegui Gaztañaga

**Construcciones Otegui Gaztañaga, S.L.** Gipuzkoako obra zibileko enpresa bat da, Oiartzunen (Euskal Herria) egoitza duena. Batez ere azpiegitura, urbanizazio eta espazio publikoetako lanetan jarduten du.

## Historia 
Otegi Gaztañaga S.L. 1987ean sortu zen Gipuzkoan, eraikuntza-sektorean jarduteko helburuarekin. Sortu zenetik, obra zibileko proiektuetan espezializatu da, batez ere udal eta administrazio publikoentzat egindako lanetan.

## Jarduera 
Enpresaren jarduera nagusia **obra zibila** da, honako lan hauek barne hartuta:

* Urbanizazio lanak
* Bide eta zoladura lanak
* Bidegorriak eta espazio publikoen egokitzapena
* Azpiegitura eta hiri-inguruneko lan osagarriak

Enpresak batez ere Gipuzkoako lurraldean garatzen du bere jarduera, obra publikoarekin lotutako proiektuetan.

## Antolaketa 
Otegi Gaztañaga Sozietate Mugatua da. Plantillaren tamaina 11 eta 25 langile artekoa da.

## Datu ekonomikoak 
2023ko ekitaldian, enpresaren salmentak 7.289.005 euro izan ziren.

## Egoitza 
Enpresaren egoitza soziala honako helbide honetan dago:
* Astigarraga Bidea 2–4, 20180 Oiartzun (Gipuzkoa)

## Kanpo estekak 
* Otegi Gaztañaga – webgune ofiziala
* Construcciones Otegui Gaztañaga S.L. – Einforma
Construcciones Hugar

**Construcciones Hugar, S.L.** Tolosako eraikuntza-enpresa bat da, Donostia hirian (Euskal Herria) egoitza soziala duena. Eraikuntza-sektorean jarduten du, bai obra pribatuan bai industria-arloko proiektuetan.

## Historia 
Hugar S.L. Gipuzkoan sortu zen, eraikuntza jarduerari lotutako enpresa gisa. Denborarekin, bere jarduera-esparrua zabaldu du eta hainbat arlotan jarduten du gaur egun, eraikuntza tradizionaletik industria-arloko lan espezializatuetaraino.

## Jarduera 
Hugar S.L.k bere jarduera nagusia pabiloien eta etxebizitzaen eraikuntzan garatu du. Ondoren, beste sektore batzuetara hedatu du bere jarduera, besteak beste:

* Makineriarako bankaden eraikuntza
* Igogailuekin lotutako egitura-lanak
* Eraikuntza industrialeko lan osagarriak

Enpresak hainbat sektoretan egiten du lan, bai obra pribatuan bai industria-arloko proiektu espezializatuetan.

## Antolaketa 
Hugar Sozietate Mugatua da. Plantillaren tamaina 11 eta 25 langile artekoa da.

## Datu ekonomikoak 
2023ko ekitaldian, enpresaren salmentak 6.425.953 euro izan ziren.

## Egoitza 
Enpresaren egoitza soziala helbide honetan dago:

* Zuatzu kalea 1, Ulia eraikina, 1. solairua, 3. bulegoa, 20018 Donostia (Gipuzkoa)

## Ikus, gainera 
* Eraikuntza Gipuzkoan
* Eraikuntza Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* Construcciones Hugar S.L. – Einforma
Goitu Eraikuntzak

**Goitu Eraikuntzak, S.L.** Gipuzkoako eraikuntza-enpresa bat da, Bergaran (Euskal Herria) egoitza duena. Eraikuntza-sektoreko hainbat arlotan jarduten du, bai obra pribatuan bai sustapen-proiektuetan.

## Historia 
Goitu Eraikuntzak S.L. Gipuzkoan sortu zen, eraikuntza jarduerari lotutako enpresa gisa. Urteen poderioz, jarduera-esparrua zabaldu du eta mota askotako proiektuetan parte hartu du, lurralde mailan batez ere.

## Jarduera 
Enpresak eraikuntza-sektoreko hainbat jarduera garatzen ditu. Bere jarduera nagusiak honako hauek dira:

* Birgaitze eta eraberritze lanak
* Eraikuntza berria, bereziki etxebizitza-arloko proiektuak
* Sustapen edo promozio lanak
* Industria-pabiloien eraikuntza
* Urbanizazio lanak eta espazio publikoetako jarduketak

Proiektu horiek batez ere Gipuzkoako hainbat udalerritan gauzatu dira, besteak beste Bergaran eta inguruko herrietan.

## Antolaketa 
Goitu Eraikuntzak Sozietate Mugatua da. Plantillaren tamaina 11 eta 25 langile artekoa da.

## Datu ekonomikoak 
2023ko ekitaldian, enpresaren salmentak 6.360.230 euro izan ziren.

## Egoitza 
Enpresaren egoitza soziala helbide honetan dago:

* Mazterraka kalea 14–16, 20570 Bergara (Gipuzkoa)

## Ikus, gainera 
* Eraikuntza Gipuzkoan
* Eraikuntza Euskal Herrian
* Birgaitze
* Urbanizazio

## Kanpo estekak 
* Goitu Eraikuntzak S.L. – Einforma
Construcciones Echaide

**Construcciones Echaide, S.A.** Gipuzkoako eraikuntza-enpresa bat da, Tolosan (Euskal Herria) egoitza duena. Obra zibila eta edifikazioa arloetan jarduten du, bai esparru publikoan bai pribatuan.

## Historia 
Echaide S.A. Gipuzkoan sortu zen, eraikuntza jarduerari lotutako enpresa gisa. Denborarekin, jarduera jarraitua garatu du eta hainbat proiektutan parte hartu du lurralde mailan, eraikuntza-sektorearen barruan.

## Jarduera 
Enpresaren jarduera nagusia honako arlo hauetan banatzen da:

* Obra zibila
* Eraikuntza eta edifikazioa

Lan horiek obra publiko zein pribatuetan gauzatzen ditu, batez ere Gipuzkoan.

## Antolaketa 
Echaide Sozietate Anonimo da. Plantillaren tamaina 11 eta 25 langile artekoa da.

## Datu ekonomikoak 
2023ko ekitaldian, enpresaren salmentak 3.824.586 euro izan ziren.

## Egoitza 
Enpresaren egoitza soziala helbide honetan dago:

* Usabal industrialdea, 11-A pabiloia, 20400 Tolosa (Gipuzkoa)

## Ikus, gainera 
* Eraikuntza Gipuzkoan
* Eraikuntza Euskal Herrian
* Obra zibila

## Kanpo estekak 
* Construcciones Echaide S.A. – Einforma
Jaizubia Obras y Servicios

**Jaizubia Obras y Servicios, S.L.** Gipuzkoako eraikuntza-enpresa bat da, Donostia/San Sebastián hirian (Euskal Herria) egoitza duena. Edifikazioa eta obra zibila arloetan jarduten du, bai esparru publikoan bai pribatuan.

## Historia 
Jaizubia Obra eta Zerbitzuak S.L. 2019an hasi zen bere jarduera, eraikuntza-sektorearekin lotutako enpresa gisa. Sortu zenetik, edifikazio eta obra zibileko proiektuetan jardun du, lurralde mailan batez ere.

## Jarduera 
Enpresaren jarduera nagusia honako arlo hauetan banatzen da:
* Edifikazioa
* Obra zibila

Lan horiek obra publiko zein pribatuetan gauzatzen ditu, nagusiki Gipuzkoan eta inguruko eremuetan.

## Antolaketa 
Jaizubia Obra eta Zerbitzuak Sozietate Mugatua da. Plantillaren tamaina 11 eta 25 langile artekoa da.

## Datu ekonomikoak 
2023ko ekitaldian, enpresaren salmentak **12.328.772 euro** izan ziren.

## Egoitza 
Enpresaren egoitza soziala honako helbide honetan dago:

* Francisco Grandmontagne kalea 1, beheko solairua, 20018 Donostia/San Sebastián (Gipuzkoa)

## Ikus, gainera 
* Eraikuntza Gipuzkoan
* Eraikuntza Euskal Herrian
* Obra zibil

## Kanpo estekak 
* Jaizubia Obras y Servicios S.L. – Einforma
Constantino de la Fuente

**Constantino de la Fuente Martínez** (Burgos, ?) espainiar matematika irakaslea da eta ohorezko irakaslea Lopez de Mendoza BHI, Gaztela eta Leongo Matematika Hezkuntzarako Elkartea presidente fundatzailea eta Estalmat Gaztela eta Leongon Proiektuaren Koordinatzailea, 2003tik 2007ra martxan jarri zenetik.

## Biografia 
Matematikan lizentziatua Valladolideko Unibertsitatean eta Matematikan doktorea Madrilgo Complutense Unibertsitatean.

## Sariak 
* 2019: Caja Rural Ohorezko Kutxaren I. Saria Matematikaren irakaskuntzari

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burgosko krimen hirukoitza

2004ko ekainaren 7ko goizaldean, Barrio familia bere etxean hil zuten. Gertaera horrek ikerketa-lerroen segida bat eragin zuen, baina oraindik ez dute gertakarien egilea identifikatzen utzi.

## Gertakariak 
Goizaldeko 5ak aldera gertatu zen.

## Susmagarriak 
Hilketaren egilea ez dute ezagutzen. Rodrigo Barrio seme zaharrena, familiatik bizirik atera zen bakarraren susmoa. Kasua 2014an zabaldu zuten berriro, Angel Ruiz, Angelillo izenarekin ezaguna, susmagarri nagusia izaten jarraitzen duen puntuarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Letizia eta Sofiaren arteko liskarra Mallorcan

2018ko apirilaren 1ean, Letizia Ortiz, Espainiar Erregina, eta Sofía Greziakoa, bere koinata, eztabaida publikoa izan zuten Letiziaren alabengana eta Sofíaren bilobarengana, Leonor Borboikoa printzesarengana eta Sofia Borboikoarengana hurbiltzen saiatzen ari zenean.

Bideoa birala bihurtu zen sare sozialetan egun gutxiren buruan.

## Gertakizunak 
Mallorcako katedralean grabatutako irudietan, Letizia erreginaren eta Sofia erreginaren arteko talka dirudiena ikus daiteke, Leonor printzesa eta Sofia infanta tartean direla. Dirudienez, Sofia erregina bere ilobekin argazki bat ateratzen saiatzen da, eta Letizia erregina hori eragozten saiatzen da, posatzearen aurrean jarrita. Letizia Asturiasko Printzesaren ilea laukatzen ari den bitartean, Sofia erreginak gogor heltzen dio ilobaren lepoari, eta hika-mika bat sortzen da; une horretan, Leonorrek eta Letiziak Sofiaren eskua kentzen dute. Felipe VI.a erregea, aurpegi kezkatuarekin, bere emaztearekin hitz egitera hurbiltzen da ondoren, bitartekaritza-ahalegin batean. Bere ondoan, Joan Karlos erregeak eszena begiratzen du, baina esku ez hartzea erabakitzen du.

## Erreakzioak 
Eztabaidak zirrara eragin du sare sozialetan, Marie-Chantal Miller Sofia erreginaren iloba politikotik hasita, eta twitter sare sozialean irudiekin haserrea agertu da. Diario de Noticias egunkarian argitaratutako zuzendariari bidalitako gutun batek Letizia tiranatzat hartu zuen.

2018ko apirilaren 5ean, pertsona talde batek "antipatikoa" oihukatu zion.

## Ikus, gehiago 
* ¿Por qué no te callas?

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2025eko Villamaníngo auzia

2025eko abenduaren 22an, Espainiako Gabonetako loteriaren ostean, Villamaníngo bizilagun talde batek, loteriaren sari potoloa jo duenak, eztabaida hasi zuen herriko jai-batzordeko saltzaileekin, parte-hartzeak behar bezala ez saltzeagatik.

Villamanin kasua ere deitzen da.

## Aurrekariak 
Horrelako gertaera bat gertatu zen iraganean.

## Gertakariak 
## Erreakzioak 
Hainbat herrik Villamaningo Jai Batzorderako Haurraren Loteriarako partaidetzak erosi zituzten.

## Asturias 
Astebete geroago, Asturiasko kirol talde batek antzeko egoera bizi izan zuen, eta parte-hartzeetan jartzen zuen zenbaki bat saldu zuten.

## Erreferentziak
Unax Aio

**Unax Aio Larrañaga** (Zumaia, Gipuzkoa, 2006ko urriaren 22a-) euskal herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdiko atzelari lanetan aritu ohi da. Bere jaioterriko Zumaiakon hasi zen futbolean, 2022-2023 denboraldirako Errealak fitxatu zuen bere gazte taldean jokatzeko. 2026ko urtarrilean Bigarren mailan egin zuen debuta Sanserekin Reino de León futbol zelaian.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa
Hanne Tott

**Hanne Tott** edo **Todd, Price** eta **Kuhn** ere deitua (Hanburgo, 1771ko otsailaren 14a – Frederiskberg, 1826ko abuztuaren 15a) daniar artista eta zirku zuzendaria izan zen. Bere familiarekin batera, Eskandinaviako zirkuaren historian paper garrantzitsua izan zuen. Askotan, Rosalia Price zirkuko artista eta koinatarekin nahasten da.

## Bizitza 
### Familia 
Gurasoak Hanne eta Stephen Todd izan ziren. 1791. urtean, Tott James Price (1761-1805) artista eta zirku zuzendari britainiarrarekin ezkondu zen eta James Price (1801-1865), Carl Price (1803-?) eta Adolph Price (1805-1890) zirku artista eta pailazoen ama izan zen.

### Ibilbidea 
Bikoteak Eskandinavian, Danimarkan, Suedian eta Norvegian birak egin zituen euren zirkuarekin. 1793. urtetik 1794. urtera Stockholmeko Stenborg Antzokian jardun zuten. 1795. urtetik aurrera, Kopenhagen jarduten zuten udan eta neguan Danimarka eta Norvegian zehar birak egiten zituzten. 1801. urtean, zirku egonkor bat sortu zuten Kopenhagen bertan.

#### Zirku-zuzendari 
1805. urtean senarra hil ostean, zirku konpainiako zuzendari bihurtu zen eta Alemanian eta Errusian zehar birak egin zituen. 1810. urtean Frantz Joseph Kuhn-ekin (1783-1832) ezkondu zen, eta harekin familiako negozioaren zuzendaritza partekatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rosalia Price

**Rosalia Price**, sortzez **Masson,** ezaguna **Rosalia Masson-Price** eta **Madame Price** izenez ere (Britainia Handia, c. 1790), zirku artista britainiarra izan zen,akrobata eta pantomima artista. Askotan, Hanne Tott zirkuko artista eta zirkuko zuzendari koinatarekin nahasten da, hura ere **Madame Price** deitua.

1787 eta 1790 urteen artean Suedian aktibo egon zen. Senar Peter Price (1761-1790) akrobatarekin batera, lehen zirkua sortu zuen Stockholmen eta Eskandinavian. 

## Ibilbidea 
Rosalia Masson Londresko Peter Price zirkuko artistarekin ezkondu zen, eta hiru seme-alaba izan zituzten. Koinatu James Pricerekin batera (1761-1805), zirku konpainia bat sortu zuten, non akrobata eta zaldiz pantomima lan egiten zuten. Danimarkan aritzeko baimena eskatu ostean, ukatu egin zitzaien, baina Suedian jarduteko baimena eman zitzaien eta, 1787. urteko urrian, zirku bat sortu zuten Stockholmen.

Lehenago zaldiz egindako akrobata batek, Jacob Batesek, 1770. urtean Stockholmen lan egin bazuen ere, Price zirkua izan zen Suedian zirkua sartuta Eskandinavian zabaltzea lortu zuen lehen zirku-konpainia: bere koinatu Jamesek eta emazte Hanne Tottek zirkua sartu zuten Danimarkan eta Norvegian 1790eko hamarkadan.

Price zirkuak arrakasta izan zuen Stockholmen, atrakzio nagusia baitzen, askotan, zirkua aipatzen zenean , bere izena eizaten zen lehena. Rosalia zaldi gaineko akrobazietan zentratu zen, senarrak pantomima egin eta indarra erakusten zuen bitartean.

Suediako herrietan ere ibili ziren. Götemburgeko Comediehuset-en izandako istilu batean, Rosalia Pricek ikusleei mehatxu egin zien zartailu eta pistola batekin, beren atsekabea erakutsi zutelako, eta horrek porrota arrakasta bihurtu zuen.

Price zirkuak Suedia utzi zuen 1790. urtean. Baliteke senar Peter Price urte horretan bertan hil izana, Rosalia Price Bachen Christoph zaldi gaineko akrobatarekin ezkondu baitzen berriro, eta Vienara jarraitu zion.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Oscar Levertin (1918). *Samlade Skrifter 17-18*. Stockholm: Albert Bonniers Förlag.
* Wåhlberg, Per Arne: Cirkus i Sverige: bidrag hasta vårt lands kulturhistoria. Stockholm Carlsson 1992.  
* Johan Flodmark (1893).Stenborgska skådebanorna: bidrag till Stockholms teaterhistoria. Stockholm Norstedt. Libris 439864
Miguel Imaz Constructores

**Miguel Imaz Constructores, S.A.** Gipuzkoako eraikuntza-enpresa bat da, Donostian (Euskal Herria) egoitza duena. Eraikuntza-sektoreko hainbat arlotan jarduten du, bai esparru publikoan bai pribatuan.

## Historia 
Miguel Imaz S.A. duela 30 urte baino gehiago sortu zen, ekimen pertsonal baten ondorioz. Urteen poderioz, eraikuntza-sektorean esperientzia metatu du eta antolaketa egituratu eta eraginkorra garatu du, bezeroei zuzendutako zerbitzuan oinarrituta.

## Jarduera 
Enpresak eraikuntza-sektoreko hainbat arlotan garatzen du bere jarduera. Bere jarduera-esparru nagusiak honako hauek dira:

* Etxebizitza arloa
* Industria-arloko eraikuntza
* Eraikin teknologikoak
* Hezkuntza-eraikinak
* Osasun eta gizarte-arloko eraikinak
* Kultur arloko eraikinak
* Hotel eta ostalaritza-arloko eraikuntzak

Miguel Imaz S.A.k bai izaera publikoko bai izaera pribatuko erakundeentzat egiten ditu lanak, eraikuntza eta higiezinen sustapenarekin lotutako proiektuetan.

## Antolaketa 
Miguel Imaz Sozietate Anonimo gisa eraturik dago. Plantillaren tamaina 26 eta 50 langile artekoa da.

## Datu ekonomikoak 
2023ko ekitaldian, enpresaren salmentak 6.676.837 euro izan ziren.

## Egoitza 
Enpresaren egoitza soziala helbide honetan dago:

* Tolosa Hiribidea 21, 4. solairua, 20018 Donostia  (Gipuzkoa)

## Ikus, gainera 
* Eraikuntza Gipuzkoan

## Kanpo estekak 
* Miguel Imaz – webgune ofiziala
* Miguel Imaz S.A. – Einforma
Antanas Merkys

**Antanas Merkys** (Bajorai, 1887ko otsailaren 1a – Malenki, Vladimir oblasta, 1955eko martxoaren 5a) lituanar politikaria izan zen. Lituaniako lehen ministroa izan zen 1939tik 1940ra. 

Zuzenbidea ikasi zuen eta errusiar armadarekin parte hartu zuen Lehen Mundu Gerran. Lituaniak independentzia lortu ondoren, 1919an Defentsa ministro izendatu zuten. 1923an Antanas Smetonaren idazkari izendatu zuten. 1926ko Smetonaren estatu-kolpearen ondoren, Merkys Defentsa ministro izendatu zuten berriro, eta 1927an Klaipeda eskualdeko gobernadore bihurtu zen. 1932an gobernadore kargutik kendu zuten alemaniarren presioagatik, eta 1933tik 1939ra Kaunasko alkate izan zen. 1936an parlamentuko kide hautatu zuten eta 1939ko azaroan lehen ministro izendatu zuten.

1940ko ekainaren 14an, Sobietar Batasunak ultimatum bat aurkeztu zion Lituaniari, tropa sobietarrak Lituanian sartzea eta sobietarren aldeko gobernu bat eratzea eskatuz. Smetona presidenteak herrialdetik ihes egin eta boterea eman zion Merkysi, eta hurrengo egunean parlamentuak Merkys berretsi zuen presidente gisa. Ekainaren 17an Merkysek dimisioa eman zuen ultimatum sobietarra onartu eta Justas Paleckis ezkertiarra lehen ministro izendatu ondoren.

Merkys herrialdetik ihes egiten saiatu zen, baina atxilotu egin zuten, familiarekin batera Saratovera deportatu zuten eta gero espetxeratu egin zuten. 1954an askatu zuten, baina ez zioten Lituaniara itzultzen utzi, eta hurrengo urtean hil zen.

Lituaniak ez du gaur egun Merkysen presidentetza zilegitzat hartzen, eta Sobietar Batasunak Lituania anexionatzea ekarri zuten ekintza guztiak legez kanpokotzat eta baliogabetzat jotzen ditu.
Rui Silva

**Rui Manuel Monteiro Silva** ComIH (1977ko abuztuaren 3an jaioa) atletismoko atleta eta entrenatzaile portugaldarra da, S.L. Benfica taldeko ordezkaria. Distantzia luzeko korrikalaria den aldetik, 1500 eta 3000 metroko probetan espezializatuta dago, nahiz eta batzuetan 800 metroak ere egin dituen. Silva 1500 metroko txapeldun nazionala da.

## Biografia 
Silvak brontzezko domina olinpikoa lortu zuen Atenasen 2004an, azken postutik hirugarren postura igo baitzen 400 metro baino gutxiagotan, azken itzulia 51,3 segundotan eginez. Lasterketa horretako azken 800 metroak 1:46,3an egin zituen, historiako 1500 metroko lasterketaren bigarren 800 metro azkarrena dela uste da (Abdi Bileren 1987ko Munduko Txapelketan lortutako 1:46,0aren atzetik). Lesioek nazioarteko hainbat lehiaketatan parte hartzea eragotzi zioten 2007tik 2009ra. Olinpiar dominaz gain, 1500 metroko brontzea irabazi zuen 2005eko Munduko Txapelketan Atletismoan. Arrakasta handia izan du pista estalian 1500 metrotan, 2001ean Pista Estaliko Munduko titulua irabazi baitu eta hiru aldiz Pista Estaliko Europako titulua.

Europako Krosean korrika eginez, hirugarren postuan geratu zen erritmo biziko lasterketa batean, amaiera azkar batekin, brontzezko postua lortuz. Lasterketa 10 kilometrokoa zen eta erritmo oso bizian egin zen hasieratik amaierara arte. 2009tik aurrera distantzia handitzen hasi zen. 2011ko Atletismoko Munduko Txapelketan 5000 metro eta 10.000 metroko lasterketetan parte hartu zuen, distantzia laburragoan kanporatua izanik, baina 10.000 metrokoan hamaikagarren postuan geratu zen. 2012ko martxoan Lisboako Maratoi Erdian lehiatu zen eta laugarren postuan lehen portugaldarra izan zen, 1:02:40 orduko marka pertsonalarekin.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Moilaberria

**Moilaberria** edo **Diputazioarena**, Zumaiako portuan dagoen moila da, Urola ibaiaren ezkerraldean eraikita.

## Historia 
Moila 1922 eta 1926 urteen artean eraiki zen, Zumaiako Udalak eta herriko hainbat enpresek Gipuzkoako Foru Aldundiari egindako eskaera egin eta gero. Obraren kostua oso handia zenez, hura ordaintzen laguntzeko Udalak 10.000 m2ko lursaila utzi zion Aldundiari.

Proiektua Azpeitiko Nikolas de Bizkarrondok egin zuen eta Zubiaundia eta Narrondo ibaiaren eskuinaldeko moila lotzeko 100 bat metroko moila egiteko proposamena egin zuen. Bertan zegoen paduraren betelana ere egin behar izan zen.

Moila egiteko arrazoietako bat Urolako trena bertatik igarotzea izan zen

## Irudi galeria 

Fitxategi:Zumaiako Moilaberriko 180 graduko panoramika.jpg|Moilaren irudi panoramikoa
Fitxategi:Moilaberria03.jpg|Zumaiako Moilaberriaren ikuspegia: antzinako garabiaren errailak
Fitxategi:Moilaberria02.jpg|Zumaiako Moilaberriaren piloteen zehetasuna
Fitxategi:Moilaberria01.jpg|Zumaiako Moilaberriaren ikuspegia Santillana moilatik
Fitxategi:Moilaberria06.jpg|Zumaiako Moilaberriaren ikuspegia Gernika parketik
Fitxategi:Moilaberria04.jpg|Zumaiako Moilaberriaren ikuspegia Gernika parketik
Fitxategi:Moilaberria05.jpg|Zumaiako Moilaberriaren ikuspegia Gernika parketik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ixkira-Mizkira, Zumaiako Leku-izenak. Moilaberria
* Elkano Itsas Herria 1522-2022
Aída Poblete

**Aída Poblete del Solar** (Temuco, Txile 1914ko apirilaren 16a - Santiago, Txile, 2000ko irailaren 23a)  margolari eta grabatzaile txiletarra izan zen. 1940ko belaunaldiko kide izan zen, besteak beste, Francisco Otta, Israel Roa, Ximena Cristi, Ernesto Barreda, Eliana Banderet eta Carlos Pedraza artistekin batera. Bere obran bai arte figuratiboa eta bai abstrakzioa landu zituen Pobletek Olga Morel eta Ximena Cristi margolariek garatu zituzten «mundu-eraketa eta adierazpen-ikuspegi femenino berak» garatu zituen.

## Bizitza eta obra 
Artea ikasi zuen Txileko Unibertsitatean. Han, Gustavo Carrasco eta Pablo Burchard margolariak izan zituen irakasle; Taldea Txiletar Frantses Institutuan bost artista horiek egin zuten erakusketa batean sortu zen. Bertan, irudikapen piktoriko tradizionalarekiko haien desadostasuna islatu zuten, sormen artistikorako bide berriekin esperimentatzeari ekinez.

Bestalde —Elsa Bolívar, Ximena Cristi, Matilde Pérez, Ramón Vergara Grez eta Gustavo Pobleterekin batera, besteak beste— *Grupo Rectángulo* taldeko kide ere izan zen. Taldeak abstrakzio geometrikoa landu zuen bere lanetan, irudikapen eta gorpuztasun tradizionala alde batera utziz.

Pobleteren obran presentzia handia izaten dute «paisaia eta natura hilak, eta marrazketa bikaineko bere konposizioetan formak diluitu eta leundu egiten ditu, atmosfera delikatu bat sortuz».

## Erakusketak 
Bere ibilbidean bakarkako eta taldekako hainbat erakusketatan parte hartu zuen Txilen, Latinoamerikan eta Europan. Haien artean, ondokoak aipa daitezke: 

* Madrilgo Bienala (1951)
* Mexikoko I. eta II. Bienalak (1958 eta 1960 hurrenez hurren)
* I., II. eta III. Valparaisoko Nazioareko Arte Bienalak (1973, 1975 eta 1977 hurrenez hurren)

Txileko Arte Ederren Museo Nazionalean:

* *Retrato en la Plástica Chilena* (1949)
* *Rectángulo* (1950)
* *Homenaje a la Mujer* (1974)
* *Artistas Contemporáneos* (1980)
* *Museo Abierto*, Museo Nacional de Bellas Artes de Chile (1950)
* *Mujeres en el Arte* (1991)

Santiagoko Arte Garaikidearen Museoan:

* *Encuentro de Pintores Chilenos y Norteamericanos* (1961)
* *Dibujos y Grabados* (1961)
* *Pintura Chilena* (1962)
* *El Dibujo en Bellas Artes, Escuela de Bellas Artes* (1969)
* *Grupo de Pintores Abstractos* (1980)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aída Poblete del Solar - obra "Pintura 63" / Exposición "Nosotras"
* Aída Poblete, Artistas Visuales Chilenos - Museo Nacional de Bellas Artes
* Aída Poblete (1914-2000), Mujeres Bacanas
* Artista: Poblete, Aída, Museo de Arte Contemporáneo de Chile
* Aída Poblete, Fundación Roser Bru
Umar Nurmagomedov

**Umar Magomednabijevitx Nurmagomedov** (; Kiziliurt, Dagestan, Errusia; 1996ko urtarrilaren 3a), **Umar Nurmagomedov** izenez ezaguna, Arte Martzial Mistoetako kirolari profesional dagestandarra da. Gaur egun Ultimate Fighting Championship-en (UFC) dihardu, Oilar Pisuan. Usman Nurmagomedov-en, Bellator MMA-ko Pisu Arineko munduko txapelduna, anaia zaharra da, baita UFC-ko Pisu Arineko txapeldun ohi Khabib Nurmagomedov-en eta UFC-ko borrokalari ohi Abubakar Nurmagomedov-en lehengusua ere. 19 urte besterik ez zituela Combat Samboko munduko txapeldun bihurtu zen WCSF erakundearen baitan. Gaur egun, UFCko Oilar Pisuko rankingean #2 posizioan dago.

## Kanpo estekak
Olga Morel

**Olga Magdalena del Pilar Morel Morel** (Constitución, Txile, 1907ko urriaren 12a - Santiago, Txile, 1988ko maiatzaren 10a) espresionismoa nahiz arte abstraktua landu zituen margolari txiletarra izan zen. Morelek Aída Poblete eta Ximena Cristi margolariek garatu zituzten «mundu-eraketa eta adierazpen-ikuspegi femenino berak» garatu zituen.

## Bizitza eta obra 
Morelek Artea ikasi zuen Txileko Unibertsitatean. Han, Pablo Burchard margolaria izan zuen irakasle. 1940ko belaunaldiko kide izan zenFrancisco Otta, Israel Roa, Ximena Cristi, Sergio Montecino, Gabi Garfias, Carlos Pedraza eta beste artista batzuekin batera.

Morelen obran presentzia handia izaten dute paisaiek. «Bere margolanetan etxeak agertzen dira, behin eta berriro, zuhaitzez inguraturik, muinoetan, dunetan, hondartza bateko harkaiztietan edo ibai batetik hurbil dauden txokoetan, betiere nostalgiaz blaituriko atmosfera batean. Bere intereseko gaien artean loreak eta natura hilak ere aurkitzen dira, eta horietan aztarna espresionista bat ikusten da».
* *Asociación Chilena de Pintores y Escultores* (1959)

### Santiagoko Arte Garaikidearen Museoan: 
* *Primer Salón de Acuarelistas* (1942)
* *Dibujos y Grabados, Asociación Chilena de Pintores y Escultores* (1961)
* *Olga Morel, Exposición de Óleos* (1979)
* *Las Ciudades Chilenas en la Pintura* (1979)
* Exposición de Pintura Chilena. La Generación del 40 (1992)

## Sariak 
Olga Morelek ondo sariak irabazi zituen, beste batzuen artean:

* 1941 Arte Ederretako Eskolako Ikasleen Aretoaren bigarren saria, Santiago, Txile.
* 1942 Arte Ederretako Unibertsitate Aretoaren bigarren saria Akuarela kategorian, Santiago, Txile.
* 1955 Txileko Unibertsitateko Areto Ofizialaren lehen saria, Santiago, Txile.
* 1958 Santiagoko intelektualek antolaturiko Urrezko Domina, Santiago, Txile.
* 1965 Ñuñoako Aretoaren bigarren saria, Santiago, Txile.
* 1966 Neguko Aretoaren Ohorezko Saria, Valparaíso, Txile
* 1966 Intendencia de Valparaísoko Urrezko Domina, Valparaíso, Txile

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Olga Morel, Artistas Visuales Chilenos - Museo Nacional de Bellas Artes
* Documental "Arte Chileno Generación 1913 y 1940". Serie Demoliendo el Muro: Chile el Arte y sus Artistas. Programa: Los nuevos Caminos en el Arte.
Aztnugal

Aztnugal hitza "Laguntza" alderantziz idatzita da. 2011ko urtarrilaren 21ean, “Aztnugal” idatzi zuen Jon Patxi Arratibel "Xafan"ek bere deklarazioan, eta torturaren aurkako sinbolo bilakatu zen.

## Gertakizunak 
Urtarrilaren 18ko Guardia Zibilaren operazioan atxilotu zituzten Iñigo Gonzalez, Iker Moreno, Gorka Zabala, Xabier Beortegi, Gorka Mayo eta Arratibel bera Nafarroa Garaian. Inkomunikazio denboran, gehienek torturatu egin zituztela salatu zuten operazioa agindu zuen Auzitegi Nazionaleko epaile Fernando Grande-Marlaskaren aurrean. Arratibelek erakutsi zion autoinkulpazio dokumentuan “laguntza” idatzi zuela alderantziz, baina ezikusiarena egin eta Beortegi ez beste guztiak zigortu zituen.

## Aztnugal sumarioa 
Izen hori hartu zuen nafarren aurkako 4/2014 sumarioa. Fiskaltzarekin akordio bat lortu ondoren, bi urteko espetxe-zigorra ezarri zieten, baina ez zuten bete beharko, behin-behineko espetxealdian egon zirelako. Zigor hori onartu arren, auzipetuek adierazi zuten jasandako torturak salatzen jarraituko zutela. Ekintza errepresiboak, ordea, Streisand efektua izan zuen, eta torturaren salaketa isilarazi beharrean, antzeko muralak margotu zituzten Euskal Herriko herri askotan, baita beste herrialde batzuetan ere. Beste ondorio bat Estrasburgoko Auzitegiak behin eta berriro Espainia zigortu zuela torturak ez ikertzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucanica

thumb|Picernoko Lucanica.
**Lucanica** Antzinako Erromako gastronomiako txerri-hestebete bat zen. *De re coquinaria* liburuan jasotzen denez, espeziatutako behiki edo txerrikiarekin egiten zen eta Lukania eskualdekoa zen. Zizeron eta Martzialen arabera, erromatar soldaduek inportatu zuten Lukaniatik. Munduko hainbat hestebeteri izena eman dio:
* Euskarazko lukainka
* Italierako *luganega* edo *lucanica*
* Portugesezko *linguiça*
* Bulgarierako *lukanka*
* Mazedonierazko *lukanec/луканец* edo *lukanci/луканци*
* Albanierako Arbëreshë komunitateko *likëngë* edo *lekëngë*  eta *llukanik* Albanian.
* Grezierazko *loukaniko*, laranja azala gehituz egiten dena
* Gaztelaniako *longaniza*, lukainka fresko zein lehorretarako erabil daitekeena
* Arabierazko *laqāniq*, *naqāniq*, edo *maqāniq*, arkumearekin eta irin larriarekin egiten dena.
* Kroazierazko *luganiga*, kanela duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Loukaniko

**Loukaniko** () Grezian egiten den lukainka mota bat da, txerri edo arkume haragiarekin, eta normalki laranja azalarekin, mihiluarekin eta beste espezia batzuekin. Maiz, beste belar batzuk botatzen zaizkio eta ketzen da, zaporea emateko. Ohikoa da porruekin jatea. Bazkari batean lehen plater gisa atera ohi da, moztuta eta frijitua, batzuetan saganakiarekin.

Izena Antzinako Erromako gastronomiako *lucanica*tik dator, Italiako Lucania eskualdean egiten zen hestebete bat. IV. mendean jada Grezian erabiltzen zen izena. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tebaina

**Tebaina** edo **paramorfina** konposatu organiko heteroziklkoa da C19H21NO3 formula duena alkaloide opiazeoen klasekoa. Tebainak kirialtitatea du eta ondoirioz bi enantiomero: (+)-tebaina eta (-)-tebaina. Lehena sintetikoa da eta bigarrena naturala. Toxikoa eta narritagarria da.

Tebalina produktu naturala da besteak beste lo-belarrean aurkitu da. Ondorioz, opioaren osagaietako bat non % 0,3-1,5 bitarteko proportzioa duen jatorriaren arabera.

Tebainak Egipto zaharreko Tebas hiriari zor dio izena, K.a. aurreko garaietan opioa merkaturatzeko zentro bat izan zena.

## Erabilera 
Tebaina sintesi organikoan usatzen da bereziki beste opiazeo batzuk sintetizatzeko hala nola, buprenorfina, oxikodona, noloxona, nalbufina oximorfona eta etorfina.

## Ondorioak 
Tebainak efektu estimulatzaile indartsuagoa du, baina efektu analgesiko ahulagoa morfinak baino, kolinesterasa inhibitzen du eta estrikninaren antzeko konbultsioak eragiten ditu kontzentrazio altuetan.

## Erreferentziak
Ceroplesis capensis

***Ceroplesis capensis***  Ceroplesis generoko Cerambycidae da Lamiinae azpifamiliakoa.  1764an Linné-k deskribatu zuen zientifikoki. Hegoafrikan zehar banatua, 26-35 milimetroko luzera du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :*Ceroplesis capensis* Encyclopedia of Life.
* :*Ceroplesis capensis* Interim Register of Marine and Nonmarine Genera (IRMNG).
Manuela Mena Marqués

**Manuela Beatriz Mena Marqués**, **Manuela Mena** izenez ezagunagoa (Madril, 1949ko urtarrilaren 30a), artearen historialaria da. Pradoko Museo Nazionaleko Goya eta XVIII. mendeko Pinturaren Kontserbazioko burua  izan da 2001etik 2018ra. Francisco de Goya margolari espainiarraren aditu handienetakotzat jotzen da mundu mailan.

## Biografia 
Artearen Historian doktorea da Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean (1976), eta XVII. mendeko italiar marrazketan eta pinturan espezializatu zen. 1971tik 1981era Madrilgo Unibertsitate Autonomoan irakaskuntzan aritu ondoren, Pradoko Museoan sartu zen, oposizioz, marrazkien eta estanpen kontserbatzaile gisa. Azterketak ondorioztatu zuen, 2009ko urtarrilean, margolana Goyaren ikasle zehaztugabe batek margotu zuela, Juliá zela ziurtatzeko gai izan gabe. 2008an Pradon egindako "Goya en tiempos de guerra" erakusketaren komisarioa izan zen, baita 2017ko irailaren 28tik 2018ko urtarrilaren 21era Zaragozan egindako "Goya y la corte ilustrada" erakusketaren komisarioa ere eta erakusketaren katalogoaren koordinatzailea.

*Sir Norman Rosenthal* arte historialari britainiarrarekin ezkonduta dago,

## Ikus, halaber 
* *Kolosoa*
* Francisco de Goya

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bromotimol urdin

**Bromotimol urdina** konposatu organikoa da C27H28Br2O5S formula duena sulfona talde bat eta bi bromuro ordezkatzaile dituena. Solido zurixka da. Disolbagaitza da uretan, baina disolbagarria etanoletan, dietil eterretan eta ur-disoluzio basikoetan. Narritagarria da.

## Sintesia 
Bromotimol urdina sintetizatzen da bromoa timol urdinari erantsiz azido azetiko glaziarraren disoluzio batean.

## Erabilera 
Bromotimol urdina koloratzaile eta pH adierazle gisa usatzen da,

### pH adierazle 
Bromotimol urdinak azido ahul baten moduan jokatzen du disoluzioan. Beraz, bere forma protonatua edo desprotonatua izan daiteke, horia eta urdina, hurrenez hurren. Adierazle egokia da azido eta base ahulen determinazioetarako, batez ere 7tik hurbil dagoen pH-an.

Egituran elektroiak hartzen dituen talde moderatu bat (bromo-atomoa) eta bi emaile-talde moderatu (alkilo ordezkatzaileak) egoteak bromotimol urdinaren adierazle-tartea 6,0 eta 7,6 arteko pH tartean kokatzea dakar.

## Erreferentziak
Souad Abderrahim

**Souad Abderrahim** (Tunisia, 1964ko abenduaren 16a) tunisiar politikaria da. Tunisiako hiriburuko alkate hautatu zuten 2018ko uztailaren 3an, kargu hori lortu zuen lehen emakumea. Ennahda Mugimendu Islamistako kidea da.

## Bizitza 
Al Matwiyan jaio zen, herrialdearen hego-ekialdean, baina Tunis hiriburuko aldirietako Khaznadar lizeoan ikasi zuen. Monastir hiriko Medikuntza Fakultatean ikasi zuen eta han jantzi zuen beloa lehen aldiz. Garai hartan Ajmi Lourimi bezalako aktibistekin biltzen hasi zen eta Tunisiako Ikasleen Batasun Orokorreko (UGTE) batzorde exekutiboko kide ere izan zen.

1985ean 15 eguneko espetxealdia jasan zuen, ikasleen arteko gatazka bortitz bat baretzen saiatzeagatik. Fakultatea utzi behar izan zuen.  Beranduago, farmazia ikasketei ekin zien berriro. Bere aktibismoak atxiloketa eta espetxeratze gehiago ekarri zizkion, erregimenaren aurkari gisa aritzeagatik.

Handik aurrera, farmazialari batekin ezkondu eta bi ume eduki zituen, eta farmazia arloko negozio batean aritu zen. 

2011ko urtarrilaren 14ko Iraultzaren ondoren jarduera politiko partidistan parte hartzen hasi zen.

Ennahdha alderdi islamistarekin bat egin zuen, UGTEren bilera baten ondoren. Ennahdhako mahai politikoarekin harremanetan jarri zen orduan, alderdian sartzeko.

2011ko urriaren 23an herrialdeko Batzar Konstituziogilerako hautatua izan zen. Giza Eskubide eta Askatasunen Legebiltzar Batzordeko buru izan zen.

2011ko azaroaren 9an eztabaida batean adierazi zuen askatasunak kokatu behar direla ohituretan, tradizioetan eta moral onarekiko errespetuan; ama ezkongabeak salatu zituen, haren ustez doilorkeria bat zirelako, Tunisiako gizartearen gaineko izurrite bat. Gaineratu zuen emakume hauek ez zutela eduki behar beren eskubideak babestuko dituen lege-esparru bat. Beranduago esan zuen bere hitzak txarto interpretatu zirela, eta barkamena eskatu zuen. Erlijioa pertsonaren eta Jainkoaren arteko zerbait dela ere adierazi zuen, eta arlo erlijiosoa ez zela politizatu behar ere esan zuen.

Tunisiako Udalerako Ennahdha alderdiaren hautagaia izan zen 2018ko udal hauteskundeetan. Uztailaren 3an alkate aukeratu zuten, aldeko 26 boto jasota (eta kontrako 22). Tunisiako lehen emakume alkatea izan zen. Alderdi islamistakoa bada ere, agerraldi publikoetan ez du ilea estaltzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak