Suessatio

**Suessatio, Suessatium** edo **Souestasion** Antzinako Erromako  bat izan zen, Klaudio Ptolomeok aipatutako karistiarren lurraldeetan kokatua. Egungo Arkaian (Araba), Gasteiztik hurbil zegoen.

Astorga-Bordele erromatar galtzadako *mansio* bat izan zen.

Arkaian erromatar termen hondarrak topatu zituzten, *iter XXXIV* erromatar galtzadaren ertzean eraikiak. XVIII. mende bukaeran aurkitu zituen Lorenzo Prestamerok. Erromatar herrixka osoak 19 hektareako azalera badu ere, zati bat baino ez dago ikusgai gaur egun. Haren jatorria K.a. III. mendean ezarri dute azken ikerketek.

Arkaiako erromatar aztarnategian egindako indusketan Postumoren enperadorearen miliario bat aurkitu zuten Ab Asturica Burdigalam galtzadaren parte zena. Horregatik pentsatzen da Suessatio Arkaian egongo zela eta Kutzemendiko erromatarren aurreko herriarekin ere lotzen da. Beraz, pentsatzen da Kutzemendiko biztanleak leku berri honetara eraman zituztela, komentu juridiko kluniarrean hainbat hiri eta herrirekin gertatu bezala.

1970eko eta 1980ko hamarkadetan induskatu zituen Ramón Loza Lengaranek.

## Arkaiako arkeologia gunea 
Aztarnategia kokatzen den lurrak 19 Ha-ko azalera du, Arkaia entitatearen azpian eta ekialdera dauden lursailetan, baina  zati bat baino ez dago ikusgai.

### Indusketak 
XVIII. mendearen bukaeran Lorenzo Prestamerok erromatar termen arkeologia-aztarnak aurkitu zituen. 1976-1981 artean Ramón Loza Lengaran arkeologoak erromatar garaiko termak indusi zituen eta erabilera publikorako zirela ondorioztatu zuen.

Urte batzuk beranduago Ramón Loza berak eta Paquita Sáenz de Urturik egin zituzten indusketek (1994-1997), lekuaren tamaina eta bilakaera argitu zituzten. Indusketa hauetako materialen lagin bat Gasteizko Bibat Museoan ikus daiteke.

### Hirigunea 
Kokaleku indigenaren gainean Inperio garaian oin berriko erromatar kokalekua ezarri zen. K.o. I. mende inguruan hedapen handia izan zuen, eta aztarnategi osoa hartu zuen. K.o. II. mendean, III. mendean mantenduko da. IV. mendetik aurrera, erromatar inperioko herri gehienetan gertatzen den bezala, krisiaren ondorioz, atzerakada demografiko handi batean sartuko da, murriztu egingo duena, baina mendeetan zehar gaur egungo Arkaia herriraino mantenduko dena.

Ikerketa arkeologikoen bidez jakin izan da garaiko hirigintza arauen arabera antolatua zegoela hiria: etxe arkupedunak, erretikula formez planifikatzen diren kaleen inguruan etxadiak osatuz.

Nolabaiteko prestutasuna zuten etxeek mosaikozko zoladura zuten, eta hormak kolorezko iztukuz estalita zeuden. Sabaiak, berriz, teilaz estaltzen ziren. Marmolezko moldurak eta zutabeen hondarrak tamaina jakin bateko eraikinez ari dira, agian izaera publikokoak.

Hirigune hau Astorga Bordelerekin lotzen zuen iter XXXIV galtzadaren ertzean zegoen. Antoninoren ibilbidearen arabera, galtzada honen ondoan karistiarren tribuko Suessatio edo Suestatiumeko mansioa zegoen; honekin jarri da harremanetan Arkaiako leku hau, *civitas* (hiria) maila zuena.

Mansio honetako adierazgarririk handiena multzo termala da, gaur egun ikus daitezkeen hondakin bakarrak.

### Termak 
Hirigune honetako terma multzoa K.o. I. mendearen bigarren erdialdean jarri zen abian eta hainbat aldiz berritua izan ondoren, IV. mende inguru aldera terma izateari utzi zion.

K.o. I. eta II. mendeetako arkitektura multzo interesgarri honek ohiko eskema du: eraikuntza lineal bat, tenperatura desberdinetako bainurako guneak jarraian dituena (frigidarium edo gune hotza, tepidarium edo gune epela eta caldarium edo gune beroa), eta, alboan, aire zabalean jarduera fisikoa egiteko erabiltzen zen palaestra, multzo horren zerbitzu eta funtzionamendurako instalazioez gain (aldagelak, komunak, labeak, estolderia...). Eremu sakratua ere badago, eta bertan eskaintzarako hainbat ontzi eta botozko aldare txiki bat aurkitu dira. Termen aztarnak, ordutik eta gaur arte agerian geratu dira aztarnategiaren erdian.

2015 urtean *In corpore sano. Erromatar garaiko Arkaiako termak* izeneko aldi baterako erakusketa egin zen Bibat museoan.

Fitxategi:Arkaia - Termas romanas 01.jpg|Arkaiako erromatar termen aztarnak.
Fitxategi:Arcaya - Antiguas termas romanas 15.jpg|Arkaiako erromatar termen aztarnak.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herria erromatarren garaian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arkaiako Arkeologi gunea  *Kultura Ondarea*. Kultura eta Hizkuntza Politika Saila. Eusko Jaurlaritza