open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Als ich tot war

***Als ich tot war*** 1916ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren film laburra da.

Hasieran ***Wo ist mein Schatz?*** titulua zuen baina zentsuratua izan zen.

## Argumentua 
Emazteak dibortziatzeko asmoa agertzen duenean, senarrak bere buruaz beste egin duen itxurak egin eta etxezain berri gisa berriro agertuko da.

## Aktoreak 
* Ernst Lubitsch: Schachspieler Ernst
* Luise Scheurich: Paula
* Helene Voss: Schwiegermutter
* Julius Falkenstein: Paulas Verehrer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Schuhpalast Pinkus

***Schuhpalast Pinkus*** 1916ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Pinkus gazte libertino eta lotsagabea eskolatik kaleratu dute eta zapata-denda batean hasi da lanean, arau guztiei muzin eginez.

## Aktoreak 
* Ernst Lubitsch: Sally Pinkus
* Else Kentner: Melitta Herve
* Guido Herzfeld: Mr. Meiersohn
* Ossi Oswalda: ikaslea
* Hanns Kräly: irakaslea
* Erich Schönfelder: Schuhmacher
* Fritz Rasp

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Der Blusenkönig

***Der Blusenkönig*** 1916ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren film laburra da.

## Argumentua 
Berlingo jantzigintza denda bateko ikastun batek desastre hutsa diren bere prozedurekin denda nahaste-borrastean murgiltzen du.

## Aktoreak 
* Ernst Lubitsch: Sally Katz
* Käthe Dorsch: Konfektioneuse
* Guido Herzfeld: Lippmann
* Max Zilzer
* Wolfgang Zilzer

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wenn vier Dasselbe tun

***Wenn vier Dasselbe tun*** 1917ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Gizonezko alargun baten alaba liburu-denda bateko langile batekin maitemindu da, eta denda berean ari da alargunaren andregaia ere.

## Aktoreak 
* Emil Jannings: Segetoff
* Ossi Oswalda: Segetoffen alaba
* Margarete Kupfer: Frau Lange
* Fritz Schulz: Tobias Schmalzstich
* Victor Janson: Tanzlehrer
* Ernst Lubitsch

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ich möchte kein Mann sein

***Ich möchte kein Mann sein*** 1918ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren film laburra da.

## Argumentua 
Bere osaba kanpoan denez, neska gazte batek gizon baten moduan bizitzea erabakiko du. Gizonak bezalaxe jantzi eta tutore berri bat aurkituko du eta harekin maiteminduko da... gizonez jantzita egonda ere.

## Aktoreak 
* Ossi Oswalda: Ossi
* Curt Goetz: Dr. Kersten
* Ferry Sikla: Brockmüller aholkularia
* Margarete Kupfer
* Victor Janson

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die Augen der Mumie Ma

***Die Augen der Mumie Ma*** 1918ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Egiptoar zital batek gatibu duen emakumea salbatu nahiko du esploratzaile batek.

## Aktoreak 
* Pola Negri: Ma
* Emil Jannings: Radu
* Harry Liedtke: Albert Wendland
* Max Laurence: Fürst Hohenfels

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Das fidele Gefängnis

***Das fidele Gefängnis*** 1917ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Desastre hutsa den senarra, zurruterako eta parrandarako bizi dena, kartzelan gau bat igarotzera zigortu dute. Zigorra bete ordez, festa batera doa eta bertan bere emaztea topatuko du.

## Aktoreak 
* Harry Liedtke: Alex von Reizenstein
* Kitty Dewall: Alice von Reizenstein
* Agda Nilsson: Stubenmädchen Mizi
* Erich Schönfelder: Egon Storch
* Emil Jannings: Gefängnisdirektor Quabbe
* Hanns Kräly: Gefängnisinsasse
* Ossi Oswalda
* Paul Biensfeldt
* Käthe Dorsch
* Ernst Lubitsch

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Meyer aus Berlin

***Meyer aus Berlin*** 1919ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Asteburu bat bere emaztearengandik urrun pasa nahi duen gizon batek gaixo itxurak egingo ditu.

## Aktoreak 
* Ernst Lubitsch: Sally Meyer
* Ethel Orff: Paula
* Heinz Landsmann: Harry
* Trude Troll: Kitty
* Ossi Oswalda
* Erich Schönfelder

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen (1918ko filma)

***Carmen*** 1918ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da. Prosper Mériméeren izen bereko eleberri laburrean oinarrituta dago.

## Argumentua 
Zigarro-saltzaile den Carmen ijitoak galbideraino erakarriko du Don José soldadua.

## Aktoreak 
* Pola Negri: Carmen
* Harry Liedtke: Don José
* Leopold von Ledebur: Garcia
* Grete Diercks: Dolores
* Wilhelm Diegelmann: espetxeko guardia
* Heinrich Peer: ofizial ingelesa
* Margarete Kupfer: Carmens Wirtin
* Sophie Pagay: Don Joséren ama
* Paul Conradi: Don Cairo
* Max Kronert: Remendado
* Magnus Stifter: Escamillo tenientea
* Paul Biensfeldt: soldadua
* Victor Janson
* Albert Venohr

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Madame Dubarry (1919ko filma)

***Madame Dubarry*** 1919ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Filmak Luis XV.aren amorantearen istorioa kontatzen du. Jendetza-eszenek bere garaian harridura sortu zuten

## Aktoreak 
* Pola Negri - Madame du Barry
* Emil Jannings - Luis XV.a
* Harry Liedtke - Armand de Foix
* Eduard von Winterstein - Jean Du Barry
* Reinhold Schünzel - Choiseul ministroa
* Else Berna - Graefin Gramont
* Fred Immler - Richelieu
* Gustav Czimeg - Aiguillon

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die Austernprinzessin

***Die Austernprinzessin*** 1919ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Eldarniozko mansione batean bizi eta bere alaba ezkontzearekin itsututa dagoen handiki batek arazoak ditu. Honen aldean, bere bizimoduari konponbidea bilatu nahian dabilen gainbehera egindako aristokrata bat dago.

## Aktoreak 
* Victor Janson: Mister Quaker
* Ossi Oswalda: Ossi
* Harry Liedtke: Nucki printzea
* Julius Falkenstein: Josef
* Max Kronert: Seligson
* Kurt Bois: banda zuzendaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bicoccako gudua

**Bicoccako gudua** edo **Bicoccako Lehen Gudua** () 1522ko apirilaren 27an Lau Urteko Gerraren baitan gertatutako gudua izan zen, garaiko Milanerria zegoen Bicocca herritik gertu. Frantzia eta Veneziako Errepublikaren indar armatuen eta Espainiako Inperioaren eta Aita Santuen Lurraldeetako armaden arteko gudua izan zen, azken hauek Prospero Colonnaren agindupean. Taktika hobea dela eta Karlos V.aren agindupeko tropek garaipen erraza lortu zuten, 1525an gertatuko zen Paviako guduaren aurrekari garrantzitsua markatuz. Suitzar-Veneziarren aldean 3.000 heriotza izan ziren eta Espainiak heriotz bakarra, guduarekin harremana ez zuten arrazoiengatik, gainera. Zentzu honetan gazteleraz *bicoca* hitzak "pagotxa" esan nahi du eta frantsesez "apurtutako etxea".

Suitzako mertzenarioek ez zuten euren ordainsaria jaso eta berehalako gudua eskatu zuten, Odet Lautrecekoa komandante frantziarra Bicoccako fortifikazioa erasotzera behartuz, Milango harresietatik iparraldera. Frantziarrak gehiago ziren eta suitzako infanteriak pika ugari zituen. Gudua hasterakoan suitzarrak bi koadrotan jarri ziren eta Prospero Colonnaren tropen aurka oldartu ziren, honek kainoiekin erantzuten zien bitartean. Bi armadak bereizten zituen bidea gurutzatu ostean suitzarren aldapa txikia aurkitu zuten aurrez aurre, eta ezin izan zuten zuzeneko erasoa jo espainiarren aurka, baina diana erraza ziren. Suitzarren 3.000 kide galdu zituzten horrela, euren artean 27 kapitain, eta erretiratu behar izan ziren benetako aurrez aurreko borrokaldirik egin gabe.

Gudu honek su-arma eramangarrien garrantzia markatu zuen, bereziki espainiarrek zituzten arkabuzenak, eta pika edo zaldunen aroaren bukaera markatu zuen.

## Bitxikeriak 
Hil zen espainiar soldadua mando baten ostikoz hil zela dio historiak.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die Puppe

***Die Puppe*** 1919ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Artisau batek panpin mekaniko bat sortu du neska gazte baten lekua har dezan, honek ez baitu bere senargaia denarekin ezkondu nahi.

## Aktoreak 
* Ossi Oswalda: Ossi / panpina
* Victor Janson: Hilarius
* Hermann Thimig: Lancelot
* Max Kronert: Baroia
* Marga Kohler: Hilariusen emaztea
* Gerhard Ritterband: ikaslea
* Jakob Tiedtke: abadea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kohlhiesels Töchter (1920ko filma)

***Kohlhiesels Töchter*** 1920ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren film laburra da.

## Argumentua 
Filma bi alaba zeharo ezberdinak, Gretel xarmanta eta Liesel etxekoia, dituen garagardogile trakets eta txoriburuari buruzkoa da.

## Aktoreak 
* Jakob Tiedtke: Mathias Kohlhiesel
* Henny Porten: Liesel eta Gretel
* Emil Jannings: Peter Xaver
* Gustav von Wangenheim: Paul Seppl
* Willy Prager: merkataria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Boleyn (filma)

***Anna Boleyn*** 1920ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Enrike VIII.a sendo, basati eta ankerra da, Ana Bolena, berriz, xaloa

## Aktoreak 
* Henny Porten: Ana Bolena
* Emil Jannings: Henrike VIII.a Ingalaterrakoa
* Paul Hartmann: Sir Henry Norris
* Ludwig Hartau: Norfolkeko dukea
* Aud Egede-Nissen: Jane Seymour
* Hedwig Pauly-Winterstein: Katalina Aragoikoa
* Maria Reisenhofer: Lady Rochford
* Ferdinand von Alten: Marc Smeton
* Adolf Klein: Wolsey kardinala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sumurun

***Sumurun*** 1920ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Yeggar pailazo konkorduna, ikuskizun ibiltari baten zuzendaria, dantzarietako batekin maitemindu da. Neskak pailazoaren desioei baietz esan, baina desleiala izango da harekin.

## Aktoreak 
* Paul Wegener: xeke zaharra
* Carl Clewing: xeke gaztea
* Jenny Hasselqvist: Sumurun
* Aud Egede Nissen: Haidee
* Harry Liedtke: Nur-Al Din
* Paul Graetz: Puffti
* Max Kronert: Muffti
* Ernst Lubitsch: Yeggar
* Margarete Kupfer: agurea
* Pola Negri: Yannaia
* Paul Biensfeldt: Achmed
* Jakob Tiedtke: eunukoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romeo und Julia im Schnee

***Romeo und Julia im Schnee*** 1920ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren film laburra da.

## Argumentua 
Capuletotarrak eta Montescotarrak bavariar, zakar eta arrunt bihurturik, ia pertsonaia guztiak eldarnioaren zorian daude, gailurra mozorro-dantzaldi bat delarik.

## Aktoreak 
* Jakob Tiedtke: Herr Capulethofer
* Marga Köhler: seine Frau
* Lotte Neumann: Julia
* Ernst Rückert: Herr Montekugerl
* Josefine Dora: seine Frau
* Gustav von Wangenheim: Romeo
* Julius Falkenstein: Paris
* Paul Biensfeldt: Dorfrichter
* Hermann Picha: Schreiber
* Paul Passarge: Neffe Tübalder

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die Bergkatze

***Die Bergkatze*** 1921eko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Mendiko bidelapur talde bateko buruzagiaren alaba bere aita atxilotzeko agindua duen militar-komandoko buruarekin maitemindu da.

## Aktoreak 
* Victor Janson: komandantea
* Marge Köhler: komandantearen emaztea
* Edith Meller: Lilli
* Paul Heidemann: Alexis tenientea
* Wilhelm Diegelmann: Claudius
* Pola Negri: Rischka
* Hermann Thimig: Pepo
* Paul Biensfeldt: Dafko
* Paul Grätz: Zofano
* Max Kronert: Masilio
* Erwin Kropp: Tripio

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Das Weib des Pharao

***Das Weib des Pharao*** 1922ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Mirabe eder batenganako mirespenak Amenes faraoiaren eta Etiopiako erregearen arteko gerra piztu du. Neskak Ramphis maite du ordea.

## Aktoreak 
* Emil Jannings: Amenes faraoia
* Paul Biensfeldt: Menon
* Friedrich Kühne: apaiz nagusia
* Albert Bassermann: Sothis
* Harry Liedtke: Ramphis
* Paul Wegener: Samlak
* Lyda Salmonova: Makeda
* Dagny Servaes: Theonis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Die Flamme

***Die Flamme*** 1923ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Montmartreko cocotte bat konpositore batekin txora-txora eginda dago, eta harekin ezkontzea lortuko du. Alabaina, neska gaztea ez da bere senarraren bizimodu txukun eta lasaira ohituko.

## Aktoreak 
* Pola Negri: Yvette
* Hermann Thimig: Adolphe
* Alfred Abel: Gaston
* Hilde Woerner: Louise
* Frida Richard: Madame Vasal
* Jakob Tiedtke: Monsieur Borell
* Max Adalbert: kazteria
* Ferdinand von Alten: gizona
* Jenny Marba: Adolphes Mutter

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ossi Oswalda

**Ossi Oswalda**, **Oswalda Stäglich** jaioa, (Niederschönhausen, 1899ko otsailaren 2a - Praga, 1948ko martxoaren 7a), alemaniar antzezlea izan zen. 1920ko hamarkadan, herrialdeko zinema mutuko izar handienetako bat izan zen.

## Filmografia 
* ekoizlea ere
Herioa eta egurgilea

***Herioa eta egurgilea*** (frantsesez *La Mort et le Bucheron*) Jean F. Millet margolari frantsesaren margolana da, 1859an egina. Lana errealismoan kokatzen da. Gaur egun Kopenhageko Ny Carlsberg Glyptotekn erakusten da.

## Deskribapena 
Lan honetan Millet margolariak nekazal inguruko eszena bat azaldu nahi izan zuen; bere obraren lehenengo garaian ohikoak izango dira horrelako gaiak. Urte horietan nekazarien mundua, langileenaren aurka, positibotzak jotzen zen, mundu naturala, usteldu gabekoa. Mezu hori burgesiaren gustukoa zen, jakina. Egileak nekazari pobreak erakutsi nahi ditu, modu batez haien irudia goraipatuz. Zentzu horretan lan honetan badago kritika elementu bat baina errealitate bere gordintasun osoz erakutsi gabe.

Lan honen oinarria XVII. mendeko La Fontaine idazle frantsesaren izen bereko alegia dago. Herioa egurgilearen bila etorri da eta harekin eraman nahi du. Herioa era tradizionalean agertzen da irudikatuta: sega lepoan eta hil oihalez jantzita. Gizona egur sorta nbat heltzen du eta haren aurpegiak amaiera iragartzen du. Eszena oso argi bereziaz dago egina, irreala. Herioaren ezkerrean harea ordulari bi hegalakin ikus daiteke, denbora oso azkar joaten dela adierazteko sinboloa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pataten bilketa

***Pataten bilketa*** (frantsesez *La Récolte des pommes de terre*) Jean F. Millet margolari frantsesaren margolana da, 1855an egina. Lana errealismoan kokatzen da. Gaur egun Baltimoreko Walters Art Museumen erakusten da. Lan hau 1867an Pariseko Erakusketa Unibertsalean aurkeztu zuen eta horrek egilearen ospea zabaldu zuen.

## Deskribapena 
Lan honetan Millet margolariak nekazal inguruko eszena bat azaldu nahi izan zuen, haurtzaroan ezagutu zuen munduarena, alegia; bere obraren lehenengo garaian ohikoak izango dira horrelako gaiak. Urte horietan nekazarien mundua, langileenaren aurka, positibotzak jotzen zen, mundu naturala, usteldu gabekoa. Mezu hori burgesiaren gustukoa zen, jakina. Egileak nekazari pobreak erakutsi nahi ditu, modu batez haien irudia goraipatuz. Zentzu horretan lan honetan badago kritika elementu bat baina errealitate bere gordintasun osoz erakutsi gabe.

Barbizon eta Chailly-en-Bière herrien inguruko soroen lanak erakusten ditu. Sei nezkazari patatak ari dira lur azpitik ateratzen eta sakuetan sartzen. Atzean guztiak eramateko erabiliko duten gurdia ikus daiteke. Lehen planoan, zehaztasun handiagoz, bikote bat patatak saku batean sartzen ikus daiteke. Nekazarien janzkera dute. Ondoan beste hiru saku beteta ikusten dira.

## Antzeko lanak 
Camille Pissarro (1874) eta Vincent van Gogh (1883) gaia beren margolanetan erabili zuten ere bai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
: Margolanaren fitxa Walters Art Museumaren webgunean.
Rosita (filma)

***Rosita*** 1923ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Espainiako erregea kale-kantaria den Rositaz maitemindu da, baina honek Don Diego, sosik gabeko noblea maite du; erregeari burla egiten dion kanta bat abesteagatik neska atxilotzen dutenean, honen defentsan atera dena.

## Aktoreak 
* Mary Pickford: Rosita
* Holbrook Blinn: erregea
* Irene Rich: erregina
* George Walsh: Don Diego
* Charles Belcher: Lehen Ministroa
* Frank Leigh: alkaidea
* Mathilde Comont: Rositaren ama
* George Periolat: Rositaren aita
* Bert Sprotte: guardia
* Snitz Edwards: guardia
* Madame De Bodamere: neskamea
* Philippe De Lacy: Rositaren neba
* Donald McAlpin: Rositaren neba
* Doreen Turner: Rositaren ahizpa
* Mario Carillo: majordomoa
* Charles Farrell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Marriage Circle

***The Marriage Circle*** 1924ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Stock profesoreak bere emazteaz dibortziatzeko aukera ikusiko du hau Braun doktorearekin, Charlotte bere lagun onenaren senarrarekin flirtean hasten denean. Braun doktorearen bazkide den Mueller doktorea, bere aldetik, Charlottekin dago maiteminduta.

## Aktoreak 
* Adolphe Menjou: Stock profesorea
* Monte Blue: Braun doktorea
* Marie Prevost: Mizzie
* Florence Vidor: Charlotte Braun

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Horror Express

***Horror Express***, gaztelaniaz ***Pánico en el Transiberiano*** (euskaraz *Izuaren Espresoa* edota *Izua Transiberiarrean*) 1972ko Eugenio Martín espainiar zinema zuzendariak zuzendutako beldurrezko film bat da. Christopher Lee, Peter Cushing, Alberto de Mendoza eta Telly Savalas aktoreek antzeztu zuten. Gidoia Arnaud d'Usseau eta Julian Zimet (kredituetan Julian Halevy) gidoilariek idatzi zuten.

## Argumentua 
Mantxurian, Royal Society britainiar elkarteko kidea Sir Alexander Saxton irakasleak (Christopher Lee) aintzinako zaki antropide baten gorpu izoztua topatu berri du. Txinatik Moskurako bidea transiberiar trenan izakiaren gorpuarekin batera burutuko du. Tren berdinean Saxtonen arerio lagunkoia den Wells doktorea (Peter Cushing) ere badoa. Honela bada, fosila berpizten denean, azpijokoez eta hilketez beteriko bidai bati ekingo zaio.

[300px|thumb|erdian|Sir Alexander Saxton irakaslea ([Christopher Lee) eta Wells doktorea (Peter Cushing).]]

## Aktoreak 
* Christopher Lee ... Sir Alexander Saxton irakaslea
* Peter Cushing ... Wells doktorea
* Silvia Tortosa ... Irina Petrovski kondesa
* Alberto de Mendoza ... Father Pujardov
* Telly Savalas ... Kazan kapitaina
* Helga Liné ... Natasha
* Alice Reinheart ... Jones andereinoa
* Julio Peña ... Mirov inspektorea
* Ángel del Pozo ... Yevtushenko
* José Jaspe ... Konev gidaria
* George Rigaud ... Marion Petrovski kondea
* Víctor Israel ... Maletero, maleta eramalea
* Faith Clift ... Estatubatuar bidaiaria (kredituetan Faith Swift)
* Juan Olaguivel ... Izakia (kredituetan Juan Olaguibel)
* Barta Barri ... Lehen telegrafista

## Kanpo estekak 
* *Horror Express* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Luftslottet som sprängdes (filma)

***Luftslottet som sprängdes*** (euskaraz *Amildu zen Aireko Gaztelua*) 2009ko Daniel Alfredson suediar zinema zuzendariak zuzendutako drama thriller film bat da. 2007ko Stieg Larsson suediar kazetari eta idazlearen *izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago, eta Millennium saileko filmeetako bat da.

Berez, *Män som hatar kvinnor* (2009, *Emakumeak gorrotatzen zituzten gizonak*) eta *Flickan som lekte med elde* (2009, *Suarekin jolastu zuen neskatoa*) filmeekin batera trilogia bat osatzen du.

## Argumentua 
Lisbeth Salanderrek (Noomi Rapace) bera bizirik lurperatzeko saiakerari bizirautea lortu du baina bere arazoak akitzetik urruti daude. Hilketa hirukoitza egitea leporatzen diote, eta indar boteretsuek behin betiko isilarazten saiatuko dira. Biartean, Michael Blomkvist kazetariak (Michael Nyqvist) haren iragan ilunean ikertu eta berehala bere arrastoak topatuko ditu.

## Aktoreak 
* Noomi Rapace: Lisbeth Salander
** Tehilla Blad: Lisbeth Salander gaztea
* Michael Nyqvist: Mikael Blomkvist
* Lena Endre: Erika Berger, *Millennium* aldizkariko argitaletxea
* Annika Hallin: Annika Giannini, abokatua eta Mikael Blomkvisten arreba
* Sofia Ledarp: Malin Eriksson
* Jacob Ericksson: Christer Malm, *Millennium* aldizkariko argazkilaria
* Georgi Staykov: Alexander Zalachenko ("Zala")
* Aksel Morisse: Jonasson doktorea
* Niklas Hjulström: Ekström fiskala
* Micke Spreitz: Ronald Niedermann
* Anders Ahlbom: Peter Teleborian doktorea
* Hans Alfredson: Evert Gullberg, "The Section" ataleko burua
* Lennart Hjulström: Fredrik Clinton, "The Section" ataleko burua Gullbergen ondoren
* Carl-Åke Eriksson: Bertil Janeryd
* Per Oscarsson: Holger Palmgren
* Michalis Koutsogiannakis: Dragan
* Mirja Turestedt: Monica Figuerola
* Johan Kylén: Jan Bublanski inspektorea

## Kanpo estekak 
* *Luftslottet som sprängdes* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Emil Jannings

**Emil Jannings**, **Theodor Friedrich Emil Janenz** jaioa, (Rorschach, Suitza, 1884ko uztailaren 23a - Strobl, Austria, 1950eko urtarrilaren 2a), alemaniar antzezlea izan zen. 1920ko hamarkadan, zinema mutuko izar handienetako bat izan zen baina nazien propaganda filmetan aritu ondoren ezin zuen bere karrera jarraitu.

## Filmografia 

* 1914: Im Schützengraben
* 1915: Frau Eva
* 1916: Passionels Tagebuch
* 1916: Aus Mangel an Beweisen
* 1916: Das Leben ein Traum
* 1916: Der Zehnte Pavillon der Zitadelle
* 1916: Die Bettlerin von St. Marien
* 1916: Arme Eva
* 1916: Im Angesicht des Toten
* 1916: Nächte des Grauens
* 1916: Stein unter Steinen
* 1917: Unheilbar
* 1917: Das fidele Gefängnis
* 1917: Das Geschäft
* 1917: Der Ring der Giuditta Foscari
* 1917: Die Ehe der Luise Rohrbach
* 1917: Die Seeschlacht
* 1917: Lulu
* 1917: Wenn vier dasselbe tun
* 1918: Die Augen der Mumie Ma
* 1918: Fuhrmann Henschel
* 1918: Keimendes Leben
* 1918: Nach zwanzig Jahren
* 1919: Der Mann der Tat
* 1919: Die Tochter des Mehemed
* 1919: Madame Dubarry
* 1919: Rose Bernd
* 1919: Vendetta
* 1920: Die Brüder Karamasoff
* 1920: Algol – Tragödie der Macht
* 1920: Kohlhiesels Töchter
* 1920: Anna Boleyn
* 1920: Colombine. Die Braut des Apachen
* 1920: Das große Licht
* 1920: Der Schädel der Pharaonentochter
* 1921: Danton
* 1921: Der Schwur des Peter Hergatz
* 1921: Der Stier von Olivera
* 1921: Die Ratten
* 1922: Das Weib des Pharao
* 1922: Die Gräfin von Paris
* 1922: Othello
* 1922: Peter der Große
* 1923: Tragödie der Liebe
* 1923: Alles für Geld
* 1924: Das Wachsfigurenkabinett
* 1924: Quo Vadis?
* 1924: Der letzte Mann
* 1924: Nju
* 1925: Tartüff
* 1925: Varieté
* 1925: Liebe macht blind
* 1926: Faust – eine deutsche Volkssage
* 1927: The Way of All Flesh
* 1928: The Patriot
* 1928: Sein letzter Befehl
* 1928: Sins of the Fathers
* 1928: Street of Sin
* 1928: The Last Command
* 1929: Betrayal
* 1929: Fighting the White Slave Traffic
* 1930: Der blaue Engel
* 1930: Liebling der Götter
* 1931: Stürme der Leidenschaft
* 1933: König Pausole
* 1934: Der schwarze Walfisch
* 1935: Der alte und der junge König
* 1935: Traumulus
* 1937: Der Herrscher
* 1937: Der zerbrochene Krug
* 1939: Robert Koch, der Bekämpfer des Todes
* 1941: Ohm Krüger
* 1942: Die Entlassung
* 1943: Altes Herz wird wieder jung
* 1945: Wo ist Herr Belling?
Forbidden Paradise

***Forbidden Paradise*** 1924ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Alexei ofizial gazteak erreinu txiki bateko tsarina azpikari iraultzaile batzuengandik salbatu du, eta neskak ordainetan, bere maitasuna eskainiko dio. Mutilak orduan maite zuen neska eta tsarinaren ohorezko dama den Anna utziko du.

## Aktoreak 
* Pola Negri: Katalina II.a Errusiakoa (tsarina)
* Rod La Rocque: Alexei Czerny kapitaina
* Adolphe Menjou: kantzeilaria
* Pauline Starke: Anna
* Fred Malatesta: Frantziar enbaxadorea
* Nick De Ruiz: jenerala
* Carrie Daumery: Anna ohorezko dama
* Clark Gable: soldadua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Three Women (1924ko filma)

***Three Women*** 1924ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Zor ugari dituen Edmund Lamontek Mabel Wilton alargun aberatsa gorteiatzen du, baina azkenean honen alaba Jeannekin bukatuko du.

## Aktoreak 
* May McAvoy: Jeanne Wilton
* Pauline Frederick: Mabel Wilton
* Marie Prevost: Harriet
* Lew Cody: Edmund Lamont
* Willard Louis: Harvey Craig
* Pierre Gendron: Fred Armstrong
* Mary Carr: Freden ama
* Raymond McKee: Freden laguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Patriot (1928ko filma)

***The Patriot*** 1928ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Errusiako Pablo tsarra Pahlen kondeaz bakarrik fio den gizon aldartetsua da. Honek, bere aldetik, hura babestu nahi du; baina, erregearen ekintzek pizten dioten lazturaren aurrean, honek tronua ez duela merezi erabakiko du.

## Aktoreak 
* Emil Jannings - Paulo I.a Errusiakoa
* Florence Vidor - Ostermann kondesa
* Lewis Stone - Pahlen kondea
* Vera Voronina - Mademoiselle Lapoukhine
* Neil Hamilton - Alexandro printzea
* Harry Cording - Stefan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Love Parade

***The Love Parade*** 1929ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Sylvaniako ministroak kezkati daude Louise erreginak ezkongabe dirauelako. Alfred kondea Paristik itzultzean, non amodio ugari bizi izan dituen, erreginak bere gaitasun erromantikoak erakusteko eskatuko dio.

## Aktoreak 
* Maurice Chevalier: Alfred Renard kondea
* Jeanette MacDonald: Louise erregina
* Lupino Lane: Jacques
* Lillian Roth: Lulu
* Eugene Pallette: Gerra ministroa
* E. H. Calvert: Sylvaniar enbaxadorea
* Edgar Norton
* Lionel Belmore: Lehen Ministroa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eternal Love (1929ko filma)

***Eternal Love*** 1929ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Marcus Paltram suitzar herriska bateko ehiztaria Cigliarekin dago maiteminduta, baina, aldi berean, Piak, Ciglia gorroto duen mendialdeko neska batek, mutila du maite. Gau batez, Piak Marcus limurtuko du, eta neskaren amak behartuta, honek Piarekin ezkondu beharko du.

## Aktoreak 
* John Barrymore: Marcus Baltran
* Camilla Horn: Ciglia
* Victor Varconi: Lorenz Gruber
* Mona Rico: Pia
* Hobart Bosworth: Aita Tass
* Evelyn Selbie: Piaren ama
* Bodil Rosing: etxezaina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paramount on Parade

***Paramount on Parade*** 1930eko Paramount Picturesek ekoiztutako filma da. Hainbat zuzendari izan zituen, tartean Edmund Goulding, Dorothy Arzner, Ernst Lubitsch, Rowland V. Lee, A. Edward Sutherland, Lothar Mendes, Otto Brower, Edwin H. Knopf, Frank Tuttle eta Victor Schertzinger.

Saio ezberdinez osatutako errebista musikala izan zen. Hona hemen saioak:
* "Title Sequence"
* "Showgirls on Parade"
* "We're the Masters of Ceremony"
* "Love Time"
* "Murder Will Out"
* "Origin of the Apache"
* "Song of the Gondolier"
* "In a Hospital"
* "In a Girl's Gym"
* "The Toreador"
* "The Montmartre Girl"
* "Park in Paris"
* "Mitzi Herself"
* "The Schoolroom"
* "The Gallows Song"
* "Dance Mad"
* "Dream Girl"
* "The Redhead"
* "Impulses"
* "Rainbow Revels"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monte Carlo (1930eko filma)

***Monte Carlo*** 1930eko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Vera kondesa harroputz hutsa den Otto printzearekin ezkontzeko zorian dela, hura utzi eta Monte-Carlora abiatuko da. Kasinora doa, bertan izugarri aberatsa den Rudolph kondeak emakumea begiz joko du.

## Aktoreak 
* Jack Buchanan: Rudolph Falliere kondea / Rudy
* Jeanette MacDonald: Helene Mara kondesa
* Claud Allister: Otto Von Liebenheim printzea
* ZaSu Pitts: Bertha
* Tyler Brooke: Armand
* John Roche: Paul
* Lionel Belmore: Gustav Von Liebenheim dukea
* Albert Conti: Otto printzearen laguna
* Helen Garden: Lady Mary
* Donald Novis: Monsieur Beaucaire
* Erik Bey: Lord Windorset
* David Percy: heraldoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rich Man, Poor Man (telesaila)

***Rich Man, Poor Man*** (euskaraz *Gizon Aberats, Gizon Txiro*) AEBetako drama telesail bat da. 1969ko Irwin Shaw idazlearen *izenburu berdineko best-seller eleberrian* oinarritua dago. 1976ko otsailaren 1etik martxoaren 15era ABC katean aireratua izan zen. Peter Strauss, Nick Nolte, Susan Blakely, Edward Asner, Dorothy McGuire eta Robert Reed aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bizitzan zeharo bide ezberdinak hartuko dituzten Jordache anaien istorioa azaltzen da (Peter Strauss eta Nick Nolte). Batek, boterea eta aberastasuna lortzen dituen bitartean, besteak bere burua suntsitu eta galbidera eramateko zorira iristen da. Testuinguru gisa Koreako Gerra, ikasleen matxinadak eta afroamerikarren eskubide zibilen borroka daude.

## Aktoreak 
* Peter Strauss: Rudolph Jordache
* Nick Nolte: Thomas Jordache
* William Smith: Anthony Falconetti
* Susan Blakely: Julie Prescott
* Edward Asner: Axel Jordache
* Dorothy McGuire: Mary Jordache
* Robert Reed: Teddy Boylan
* Gloria Grahame: Sue Prescott
* Kim Darby: Virginia Calderwood
* Bill Bixby: Willie Abbott
* Fionnula Flanagan: Clothilde
* Tim McIntire: Brad Knight
* Ray Milland: Duncan Calderwood
* Lawrence Pressman: Bill Denton
* Talia Shire: Teresa Santoro
* Craig Stevens: Asher Berg
* Norman Fell: Smitty
* Lynda Day George: Linda Quayles
* George Maharis: Joey Quayles
* Murray Hamilton: Sid Gossett
* Van Johnson: Marsh Goodwin
* Dorothy Malone: Irene Goodwin
* Andrew Duggan: Deiner kolonela
* Herbert Jefferson, Jr.: Roy Dwyer
* Kay Lenz: Kate Jordache
* Leigh McCloskey: Billy Abbott
* Josette Banzet: Lenaut andereinoa
* Dick Butkus: Al Fanducci
* Dick Sargent: Eddie Heath
* Dennis Dugan: Claude Tinker
* Harvey Jason: Pinky
* Julius Harris: Augie

## Kanpo estekak 
* *Rich Man, Poor Man* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
The Smiling Lieutenant

***The Smiling Lieutenant*** 1931ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Nikolaus ‘Niki’ von Preyn tenientea Franzi biolin-jolearekin Vienan maitemindu, eta amorante egingo dira.

## Aktoreak 
* Maurice Chevalier: Nikolaus ‘Niki’ von Preyn tenientea
* Claudette Colbert: Franzi
* Miriam Hopkins: Anna printzesa
* Charles Ruggles: Max
* George Barbier: Adolfo XV.a erregea
* Hugh O'Connell

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Broken Lullaby

***Broken Lullaby*** 1924ko Ernst Lubitsch alemaniar zinema zuzendariaren filma da.

## Argumentua 
Lehen Mundu Gerraren ondoren, Paul Renard gazte frantsesak berak hildako alemaniar soldadua, Walter Holderlin, ezin du burutik kendu. Paulek Walterren azken gutuna irakurri eta sinatu zuen, eta Alemaniara abiatuko da soldaduaren familiari hori kontatu eta barkamena erregutzera.

## Aktoreak 
* Lionel Barrymore: Dr H. Holderlin
* Nancy Carroll: Fraulein Elsa
* Phillips Holmes: Paul Renard
* Louise Carter: Frau Holderlin
* Lucien Littlefield: Herr Walter Schultz
* ZaSu Pitts: Anna
* Frank Sheridan: apaiza
* Emma Dunn: Frau Miller

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angelu poliedro

**Angelu poliedroa** hiru zuzenerdi edo gehiago ez-planokidek erpina deituriko puntu batean jatorri bera dutenean sortutako planoek mugatzen duten espazio-zatia da. Zuzenerdi bakoitzak angelu poliedroaren ertz bat da, eta ondoz ondoko ertz horietako bik plano bat eratzen dute aurpegia deiturikoa. Ondoz ondoko bi aurpegik angelu diedro bat eratzen dute. Angelu poliedrorik bakunena angelu triedroa da, hiru aurpegiz osatutakoa.

Angelu poliedro osoa aurpegi bakoitzarekiko espazioerdi berean dagoenean, ganbila dela esaten da, eta ahurra kontrako kasuan.

Angelu poliedroen ezaugarria da aurpegien eta diedroen kopurua ertzen kopuru bera dela. Aurpegi bakoitza gainontzeko beste bi aurpegien batura baino txikiagoa da. Horrez gain, aurpegi guztietako angeluen batura, eta, horretaz, angelu poliedro berarena, 360° baino gutxiagoa da.

## Kanpo estekak 
* Angelu poliedroaren irudia
* polyhedral angelu The Free Dictionary
The Thorn Birds (telesaila)

***The Thorn Birds*** (euskaraz *Sasi Txoriak*) AEBetako drama telesail bat da. 1977ko Colleen McCullough australiar idazlearen *izenburu berdineko best-seller eleberrian* oinarritua dago. 1983ko martxoaren 27a eta 30aren artean ABC katean aireratu zen. Richard Chamberlain, Rachel Ward, Barbara Stanwyck, Christopher Plummer, Jean Simmons, Richard Kiley, Bryan Brown, Mare Winningham eta Philip Anglim aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Australia. Ralph de Bricassart (Richard Chamberlain) apaiz katoliko handigurak bihotza Jaungoikoarekiko maitasun zerutiarra eta apaizgoa eta Meggie Carson (Rachel Ward) neska gazte ederrarengatik duen maitaun lurtiarragoaren artean banatua du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *The Thorn Birds* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. Youtube.com
Isidro Baldenegro

**Isidro Baldenegro López** (1966ko martxoaren 18a – 2017ko urtarrilaren 15a) Mexikoko buru ekologista bat izan zen. Tarahumara herriko indigena, Sierra Madren egiten diren legez kanpoko zuhaitz-mozketen aurka borrokatu zen. Amnistia Internazionalak kontzientzia preso izendatu zuen. 2005ean Goldman Ingurumenaren Saria jaso zuen, baso zaharren aldeko borrokagatik. Mehatxu ugari jaso ondoren, sikario batek hil zuen 2017an. Ekologisten hilketak ohikoak dira Mexikon.

## Erreferentziak
Espazioerdi

thumb|Planoak espazioa bi zatitan banatzen du, horietako bakoitza espazioerdi bat da.
**Espazioerdia** plano batek espazio bat ebakitzen duenean, plano horren alde banatara gelditzen diren espazio-eskualdeetako bakoitza da.

Demagun (P) planoa, ekuazio hau duena : ax + by + cz + d = 0. Orduan, (P) planoaren gainean definitutako espazioerdiak ax + by + cz + d ≥ 0 inekuazioa du.

## Ikus, gainera 
* Espazioa
* Planoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Roots (telesaila)

***Roots*** () AEBetako drama telesail bat da, 1976ko Alex Haley idazlearen *Roots: The Saga of an American Family* ("Sustraiak: amerikar familia baten saga") eleberrian oinarritua. 1977ko urtarrilaren 17tik 30era ABC katean aireratu zen. John Amos, Ben Vereen, LeVar Burton, Louis Gossett Jr., Leslie Uggams eta Vic Morrow aktoreek antzeztu zuten.

Bi jarraipen izan zituen: *Roots: The Next Generations* (1979, "Sustraiak: hurrengo belaunaldiak") eta *Roots: The Gift* (1988, "Oparia"). 2016an, izenburu bereko berregokitzapen telesaila estreinatu zen.

## Argumentua 
1767an, Afrikan, esklabo-saltzaileek Kunta Kinte mutil gaztea bahitu eta itsasoz Virginiara eraman dute. Haren ondorengo belaunaldiek haren matxinatze joera heroikoa bizirik mantendu zuten, belaunaldiz belaunaldi aipatuz.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *Roots* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mystic Pizza

***Mystic Pizza*** 1988ko Donald Petrie estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako komedia film bat da. Annabeth Gish, Julia Roberts, Lili Taylor, Vincent Phillip D'Onofrio, William R. Moses eta Adam Storke aktoreek antzeztu zuten.

Gaur egun kultuzko film maila bereganatu du.

## Argumentua 
Kat Arujo (Annabeth Gish), Daisy Arujo (Julia Roberts) eta Jojo Barbosa (Lili Taylor) Connecticut estatuko Mystic udalerriko Mystic Pizza pizzerian lan egiten duten hiru neska gazte dira. Udalerria portugaldar-estatubatuar jatorriko biztanleria handia duen arrantzale herria da eta pizzeria hau osagai sekretuak dituen bere saltsarengatik ezaguna da. Nerabetzaroa jada igaroa izan arren, neskentzat oraindik helduen bizitza misterioa izaten jarraitzen du.

## Aktoreak 
* Annabeth Gish: Katherine "Kat" Arujo
* Julia Roberts: Daisy Arujo
* Lili Taylor: Jojo Barbosa
* Vincent D'Onofrio: Bill Montijo
* William R. Moses: Tim Travers
* Adam Storke: Charles Gordon Windsor, Jr.
* Conchata Ferrell: Leona
* Joanna Merlin: Arujo andrea
* Porscha Radcliffe: Phoebe Travers
* Louis Turenne: Hector "The Fireside Gourmet" Freshette
* Janet Zarish: Nicole "Nikki" Travers
* Arthur Walsh: Manny
* John Cunningham: Charles Gordon Windsor, Sr.
* Ann Flood: Polly Windsor
* Suzanne Shepherd: Izebat Tweedy (kredituetan Suzanne Sheperd)
* Gene Amoroso: Barbosa jauna
* Sheila Ferrini: Barbosa andrea
* John Fiore: Jake
* Lauren O'Brien: Serena
* Matt Damon: Steamer
* Jack Ringstad: Osaba Ned
* Jody Raymond: Teresa

## Kanpo estekak 
* *Mystic Pizza* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mike Pence

**Michael Richard "Mike" Pence** (Columbus, Indiana, 1959ko ekainaren 7a - ) estatubatuar politikari eta abokatua da. Alderdi Errepublikanoko kidea da eta AEBetako presidenteordea izan zen 2017tik 2021era. Pence kontserbadorea da oso, eta erlijiosoa. 2013 eta 2017 artean, Indianako gobernadorea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Young Indiana Jones Chronicles

***The Young Indiana Jones Chronicles*** () AEBetako abentura eta historia telesail bat da. George Lucas ekoizleak sortu zuen eta Indiana Jones fikziozko pertsonaia ospetsuaren gaztaroan girotua dago. 1992ko martxoaren 4tik 1993ko uztailaren 24era ABC katean aireratu zen. Sean Patrick Flanery, Corey Carrier, George Hall eta Ronny Coutteure aktoreek antzeztu zuten.

Denera 44 atalez osatua dago.

## Sinopsia 
Nagusiki Indiana Jonesek gaztaroan bizitako abenturak agertzen dira, noizbehinka haurra, heldua edo agurea deneko uneak ere islatzen direlarik. Gaztaroan jada munduan barna abentura ugari bizitzen dituenez, bere garaiko gertakari historiko eta pertsonaia nabarmenak ezagutzeko abagunea izaten du.

## Aktoreak 
* Indiana Jones:
* Corey Carrier: Henry "Indiana" Jones, Jr. mutikoa (8–10 urte)
* Sean Patrick Flanery: Henry "Indiana" Jones, Jr. gaztea (16–21 urte)
* Harrison Ford : Henry "Indiana" Jones, Jr. doktorea (50 urte)
* George Hall: Henry "Indiana" Jones, Jr. doktorea (93 urte)

Bestelako pertsonaia nagusiak:
* Lloyd Owen: Henry Jones, Sr. irakaslea, Indyren aita
* Ruth de Sosa: Anna Jones, Indyren ama
* Margaret Tyzack: Helen Seymour andereinoa, Indyren haurtzaroko tutorea
* Ronny Coutteure: Remy Baudouin, Indyren laguna eta gerra garaiko gudakidea
* Beata Pozniak: Irene

## Kanpo estekak 
* *The Young Indiana Jones Chronicles* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Angelu triedro

[thumb|200x200px|[Frontoia triedro hiruangeluzuzena da.]]
**Angelu triedroa** edo **triedroa** hiru zuzenerdi ez-planokidek erpina deituriko puntu batean jatorri bera dutenean sortutako planoek mugatzen duten espazio-zatia da. Hiru angelu diedro eta hiru angelu lau eratzen dira.

Triedroaren angelu lauak eta diedroak ezaugarri hauek dituzteː
* Angelu triedroan, bi angelu lauren batura hirugarrena baino handiagoa da.
* Angelu poliedroaren angelu lauen batura 360° baino txikiagoa da.
* Hiru diedroen batura 180 º baino hadiagoa eta 540° baino txikiagoa da.
Triedroaren eta bere erpinean zentraturiko gainazal esferikoaren ebakidura triangelu esferikoa da: triangeluaren aldeak a, b, c, zirkunferentzia maximoko arkuak dira; zirkunferentzia horren neurriak bat datoz horiek dagozkien triedroaren aurpegietakoekin. Triangeluaren angeluak dagokion triedroaren diedroak dira.
[thumb|200x200px|[Koordenatu sistema|Sistema koordenatu kartesiarra triedro hiruangeluzuzena da.]]
Angelu triedroak  bat, bi, edo hiru angelu zuzen izan ahal ditu; kasu horretan, angelu triedro angeluzuzena, biangeluzuzena edo hiruangeluzuzena deitzen da, hurrenez hurren. Triedro hiruangeluzuzenak hiru diedro zuzenak ditu, hau da, hiru plano elkarrekiko zutez osatuta dago. Bere ertzak hiru zuzenerdi elkarrekiko zutak dira, eta, beraz, aldeetako ebakidurak angelu zuzenak dira. Dagokion triangelu esferikoak hiru aldeak eta hiru angeluak 90°koak dauzka.

## Ikus, gainera 
* Marko mugikorra
* Angelu diedroa

## Kanpo estekak
Txaparral

[thumb|320px|Txaparrala, Santa Ynez mendietan, [Santa Barbara (Kalifornia)|Santa Barbara hiritik hurbil, Kalifornia, AEB.]]

**Txaparrala** munduko hainbat bioklimetan dagoen landaredi zehatz batez osatutako eremua da. Zuhaixkaz eta sastrakez osatua dago. Berez, gainontzeko hizkuntza guztiak gaztelaniazko *Chaparral* hitza erabiltzen duten arren, gaztelaniazko hitza bera ere euskarazko *txaparro* hitzetik omen dator.

Nagusiki AEBetako Kalifornia eta Mexikoko Kalifornia Beherean kokatzen da, baina klima mediterraneoarra duten munduko beste zenbait tokietan ere badago, adibidez, AEBetako Texas eta Oregon estatuetan, Mediterraneoaren kostalde inguruko herrialdeetan (Europako hegoaldea eta Afrikako iparraldea), Txile erdialdean, Hego Afrikako Lurmutur Hiriaren inguruan, Kaledonia Berriaren zenbait eremuetan, eta Australiako mendebalde eta hegoaldean.

## Kanpo estekak
Sean Patrick Flanery

**Sean Patrick Flanery** (Lake Charles, Louisiana, 1965eko urriaren 11) estatubatuar aktore bat da. Nagusiki, *The Young Indiana Jones Chronicles* (1992-1993) telesailean Indiana Jones gaztea antzezteagatik ezaguna da. Antzeztutako film eta telesail nabarmenen artean honakoak daude: *The Boondock Saints*, *The Dead Zone*, *Powder*, *Saw: The Final Chapter*, *The Young and the Restless* eta ''Devil's Carnival''.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Gizon zaharra biluzik eguzkitan

***Gizon zaharra biluzik eguzkitan***, (), Marià Fortuny margolari katalanak 1871an, olioaz egindako margolan ezaguna da. Gai honen inguruko obra desberdinak egin zituen baina ezagunena, ziur aski, Pradoko Museoan erakusten dena da.

## Deskribapena 
Margolanean gizon bat ikusten dugu, biluzik gerritik gora. Hondo ilun baten aurrean dago eguzkitan. Eguzkiaren eraginak atzeko hondo gainean garrantzi handia du lan honetan. Oihalean zehaztasun maila desberdinak azter daitezkeen; esaterako, zaharraren aurpegian zehaztasuna handiak nabaritzen dira. Gizonak begiak itxita ditu eta besoak zabalik, eguzkiaren eragina hobeto jasotzeko.

## Estiloa 
Margolan honek, errealismoarekin lotua, badu aldiz, inpresionismoaren eragin nabariak. Naturalismoa ere, hau da, errealitatearen alde gordinena, presente dago. Konposizioan ere Jusepe de Ribera margolariaren eragina nabaria da.
thumb|Jusepe de Riberaren margolana, Fortuny nolabait horrelako lanetan inspiratu zen.

## Kanpo estekak 
* :Pradoko Museoaren online galeria.
* :ArteHistoria orrialdearen komentarioa.
The High Chaparral

***The High Chaparral*** (euskaraz *Txaparral Garaia*) AEBetako western telesail bat da. David Dortort ekoizleak sortu zuen. 1967ko irailaren 10etik 1971ko martxoaren 12ra NBC katean aireratu zen. Leif Erickson, Cameron Mitchell, Linda Cristal, Henry Darrow eta Mark Slade aktoreek antzeztu zuten.

Aurrez, David Dortort berak *Bonanza* telesail ospetsua sortua zuen, aldi batez, bi telesailak kate berdinean elkarrekin lehiatu zirelarik. Telesail honek arrakasta izan arren, ez zen inoiz Bonanzak izan zuen ospe eta hedapen mailara iritsi, maila apalago batean geldituz.

Euskal Herrian 1990eko hamarkadaren lehen erdialdean ETB2 katean gaztelaniaz aireratu zen.

## Argumentua 
Arizona, Cannon eta Montoya familiak lurralde eremu handien jabeak diren bi familia dira. Cannondarren buru John Cannon AEBetako Batasunarehn Armadako ofizial ohi sendoa da, orain kolono abenturazale bilakatua eta bere "High Chaparral" arrantxoa zutik mantzentzeko natura eta apatxeen aurka borrokatzeko asmoz, Victoria (Linda Cristal) izeneko mexikar emaztea du, hain zuzen ere, Montoyatarren buru den eta "Sonorako Lehoia" ezizena duen On Sebastian Montoyaren (Henry Darrow) alaba da.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* John Cannon (Leif Erickson)
* Buck Cannon (Cameron Mitchell)
* Victoria Cannon. (Linda Cristal)
* Manolo Montoya (Henry Darrow)
* Billy Blue Cannon (Mark Slade)

### Bigarren mailakoak 
* On Sebastián Montoya (Frank Silvera)
* Sam Butler (Don Collier)
* Joe Butler (Robert F. Hoy)
* Pedro (Roberto Contreras)
* Reno (Ted Markland)
* Cowboya (Rodolfo Acosta)
* Ira Bean (Jerry Summers)

## Kanpo estekak 
* *The High Chaparral* telesailaren sarrera eta doinua ikusgai eta entzungai. youtube.com 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Taboo (telesaila)

***Taboo*** (euskaraz *Tabu*) Erresuma Batuko drama telesail bat da. 2017ko urtarrilaren 7tik BBC One eta FX kateetan aireratzen da. Tom Hardy, Oona Chaplin, David Hayman eta Jonathan Pryce aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1814. James Keziah Delaney Afrikara bidaiatu eta 10 urtez bere albisterik izan gabe Erresuma Batuan luzaroan hiltzat jo izan zen gizona da. Orain, zakurraren ipurdian izan eta bertan hiltzeko zorian egon den James gizasemea Londres hirira eta zibilizaziora itzuli berri da, baina guztiz aldatua eta berekin batera lapurtutako hamalau diamante dakartzala. ,

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Tom Hardy: James Keziah Delaney
* Oona Chaplin: Zilpha Geary
* David Hayman: Brace
* Jonathan Pryce: Sir Stuart Strange

### Bigarren mailakoak 
* Edward Fox: Horace Delaney
* Jessie Buckley: Lorna Bow
* Jefferson Hall: Thorne Geary
* Nicholas Woodeson: Thoyt
* Michael Kelly: Edgar Dumbarton doktorea
* Franka Potente: Helga
* Stephen Graham: Atticus
* Scroobius Pip: French Bill
* Christopher Fairbank: Ibbotson
* Richard Dixon: Pettifer
* Ed Hogg: Godfrey
* Roger Ashton-Griffiths: Appleby
* Leo Bill: Wilton
* Mark Gatiss: Printze erregeordea (gerora Jurgi IV.a erregea)
* Jason Watkins: Solomon Coop
* Danny Ligairi: Martinez

## Kanpo estekak 
* *Taboo* telesailaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pereire anaiak

**Émile Pereire** (Bordele, 1800eko abenduaren 3a - Paris, 1875eko urtarrilaren 5a) eta **Isaac Pereire** (Bordele, 1806ko azaroaren 25a - Armainvillierseko gaztelua, 1880ko uztailaren 12a) negozio-gizon frantsesak izan ziren, Frantziako Bigarren Inperioko industria-garapenean rol erabakigarria izan zutenak.

## Negozioetarako sena 
Gaztetan James Rohschilden babespean ibili eta harengandik ikasi ondoren, ekimen ausart batean murgildu ziren: Frantzia hegoaldean burdinbidea zabaltzea, beren sansimondar ideiekin bat etorriz. Zabalkunde hari babesa emateko, berriz, Credit Mobilier banku-erakundea sortu zuten Napoleon III.a enperadorearen babesaz, haien finantza ekimenetarako plataforma nagusia. Haien negozioen hedakuntzan, Frantziaren mugak gainditu zituzten, bereziki burdinbidea garatuz eta Rothschild familiako nazioarteko finantzariekin estu lehiatuz.

Konpainia ugariren jabe izan ziren ondorengo arloetan: bankuak, higiezinak, burdinbideak, itsas garraioa eta aseguruak. Higiezinen artean, Parisko 17. barrutiaren (*arrondissement*) zati handi baten eraikuntza eta antolaketa haiei zor zaie, eta Haussmann baroiaren higiezin proiektuekin gogotsu espekulatu zuten. Gainera, turismoa eta bainuetxeak biziki sustatu zituzten, adibidez, Arcachon neguko oporretarako herria eta haren mairu-estiloko kasinoa eta etxalde ederrak, pertsonaia aberatsen erakargarri.

Boterearen gailurrean zirela, Emile Girondako diputatu hautatu zuten 1863an eta Isaac, berriz, Ekialdeko Pirinioetako diputatu. 1867ko Crédit Mobilier-en porrot arte, Pereire anaien negozio-multzoa Europako finantza-talde indartsuena izan zen burdinbidea eraikitzeko nazioarteko inbertsioak egiten.

## Familia 
Portugaldar etorkinen bilobak ziren, judu sefardiak. Familia ugariak izan zituzten: bost seme-alaba bana. Elkarren ondoan bizitzea erabaki zuten, Faubourg-Saint-Honoré kaleko etxe handi dotore batean.. 1867an Crédit Mobilier desegin arren, haien posizioak mantendu zituzten haren bitartez sortutako Europako hainbat negoziotan, Otomandar Inperioraino heldu baitziren. Hala izan zen Norteko Konpainian ere eta, 1870eko hamarkadan, haren irabaziak biltzen jarraitu zuten. Isaac Pereiren oinordekoek judu izaten jarraitu zuten, eta Austriako burdinbidearen jabe izan ziren 1938ko *Anschluss* arte.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
## Ikus, gainera 
* Crédito Mobiliario
* Norteko Konpainia
* Compagnie Générale Transatlantique
* Kapitalismoa

## Kanpo estekak
Raw Deal (1986ko filma)

***Raw Deal*** (euskaraz literalki *Bidegabekeria*) 1986ko John Irvin ingeles zinema zuzendariak zuzendutako ekintza film bat da. Arnold Schwarzenegger, Kathryn Harrold, Darren McGavin eta Sam Wanamaker aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Behinola FBIko agentea izan zen eta orain udalerri txikio bateko sheriffa den Mark Kaminskyri (Arnold Schwarzenegger) bere FBIko iraganeko buruzagiaren semearen hiltzailea atzemateko ardura emango diote. Joseph P. Brenner nortasun berriaz, Chicagoko mafiaren munduan infiltratu eta bere mendekua gauzatzeko asmoz gainontzeko mafiakideek heuretako bat bezala har dezaten saiatuko da.

## Aktoreak 
* Arnold Schwarzenegger: Mark Kaminsky / Joseph P. Brenner
* Kathryn Harrold: Monique
* Darren McGavin: Harry Shannon, FBIko agentea
* Sam Wanamaker: Luigi Patrovita
* Paul Shenar: Paulo Rocca
* Steven Hill: Martin Lamanski
* Joe Regalbuto: Marvin Baxter
* Robert Davi: Max Keller
* Blanche Baker: Amy Kaminsky
* Steve Holt: Blair Shannon, FBIko agentea
* Sven-Ole Thorsen: Patrovitaren bizkartzain bizarduna
* Ed Lauter: Baker detektibea
* Robey: Lamanskiren neskalaguna
* Victor Argo: Gizon arriskutsua
* George P. Wilbur: 1. hiltzailea
* Denver Mattson: 2. hiltzailea
* John Malloy: Trager
* Lorenzo Clemons: Washington sarjentua
* Dick Durock: Dingo
* Frank Ferrara: Spike
* Thomas Rosales, Jr.: Jesus
* Jack Hallett: Carson
* Leon Rippy: Tuxeko gizona
* Doug Billings: Poker mahaiko tipoa
* Norman Maxwell: Fake estatu soldadua
* Tony DiBenedetto: Rudy

## Kanpo estekak 
* *Raw Deal* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* IMDBko fitxa irakurgai