Labayru Fundazioa

**Labayru Fundazioa**, lehenago **Labayru Ikastegia**, 1977an sortu zen irabazirik gabeko fundazioa da. Hainbat arlo lantzen ditu: irakaskuntza, itzulpengintza, herri-ondarearen bilketa, euskararen erabileraren normalizazio-planak, etnografia, lexikografia…

Horrez gain, Derioko bere Euskal Bibliotekan Euskal Herriari eta hizkuntzari dagozkion gaien ondare aberatsa gordetzen du: liburutegia, hemeroteka, argazki-artxiboa, ikus-entzunezkoak, kartelak eta papergintza mota guztiak (liburuxkak, pegatinak, egutegiak…).

Labayru Fundazioa bizkaiera idatziaren arautze-, ikertze- eta bultzatze-lanetan erreferentziazko erakundea da: corpusak batzen eta lantzen, jarraibideak ematen, lan didaktikoak sortzen eta irakasten. Euskara tituluetarako zentro homologatua da.

## Historia 
**Labayru Fundazioaren** sorreran bi jazoerak egin zuten bat: batetik, Derioko seminarioan euskara-ikastaroak abian jartzea, eta, bestetik, Elhuyar Patronatua sortzea.

1970ean jarri ziren martxan udako euskara-ikastaroak, *Derioko Udako Euskal Ikastaroak* izenez ezagunak, eta harrezkero hutsik egin gabe antolatzen dira, urtez urte. Ander Manterola, Karmelo Etxenagusia eta Mikel Zarate izan ziren eskola horien bultzatzaileak.

Handik zapi urtera ─1977an, hain zuzen ere─, fundazioaren parte izatera pasatu ziren, bai euskara-ikastaroak, bai ordura arte egindako etnografia-ikerketak, bai itxura hartzen zihoan Euskal Biblioteka.

Sortzaileak honako hauek izan ziren: Jon Arrieta, Juan José Aspuru, Javier Astorki, Mª Concepción Barrutia, Juan Beitia, Luis Benito del Valle, Txomin Bereziartua, Bernabé Jauregi, Nikola Madariaga, Jon Malaxetxebarria, Ander Manterola, José Mª Mugica, Teresa Rotaetxe, Mikel Sáenz de Cabezón, Juan Mª Uriarte, Ignacio Uribarri, Juan Luis Villota, Begoña Zearra eta Sabin Zubiri.

Hastapenetan, Fundazioak langile gutxi izan zituen. Apurka-apurka, beharrizanak eraginda, Fundazioaren arlo desberdinetan irakasle eta ikerlariak sartuz joan dira. Gaur egun 40 langile inguru daude lanean bertan.

2014an, Plan Estrategiko bat prestatu zuen Labayru Fundazioak, etorkizuneko erronkei aurre egiteko.

Fundazioak hiru zuzendari izan ditu: Gaspar Martínez (1977-1985), Ander Manterola (1986-2009), Adolfo Arejita (2009-2021) eta Igone Etxebarria (2021etik gaur egunera arte).
* Euskara-ikastaroak eta itzulpen-ikastaroak ere eskaintzen ditu, bizkaieraz zein euskara batuan. Goi-mailako ikastaroak ere ematen dira Labayrun: itzulpen-ikastaroak eta euskara-teknikaria izateko ikastaroak. Horrez gain, erakunde, enpresa nahiz norbanakoei itzulpenak egiteko eskaintza dauka Labayruk. Euskarara itzulpenak, bai batuaz bai bizkaieraz egiten ditu. Testuak zuzentzea da beste zeregin bat.
* [thumb|[Labayru Fundazioaren Euskal Biblioteka|Labayru Fundazioaren *Euskal Biblioteka*.]][thumb|[Labayru Fundazioaren Euskal Biblioteka|Labayru Fundazioaren *Euskal Biblioteka* (XX. mende hasierako aldizkariak)]]Labayru Fundazioaren *Euskal Biblioteka* dokumentazio-zentro integrala da; euskarri mota guztietako dokumentuak gordetzen ditu. Liburuetan 55.000 monografia inguru ditu; 5.000 aldizkari; liburuxkak, kartelak, mapak; argazki-artxiboa ere badauka, bai argazki zaharrak, bai berriak. Ikus-entzunezkoen artean, audio- eta bideo-grabazio asko gordetzen ditu, ondarea eta etnografiarekin lotutakoak asko, herri literatura batzeko ahaleginetakoak beste asko, eta osterantzekoak (ekitaldiak, gizarteko ekintzak…). Fundazioak berak bildumatan publikatutako 500 argitalpen baino gehiagoko katalogoa dauka. Lankidetza estuan aritzen da Lazkaoko Beneditarren Fundazioarekin eta Antso Jakituna Fundazioarekin. 

* Lauaxeta saria (2024) Bizkaiko Foru Aldundiak sortu zuen sari hori 2005ean, Bizkaian euskararen sustapen, zabalkunde eta normalizazioan interes ekonomikorik gabeko lana egin duten pertsona edo erakundeei Jendaurreko aitorpena egiteko.

Labayruren argitalpenek ere hainbat sari jaso dituzte: 

* *Etniker Bizkaia* aldizkariari Argitalpenik Onenaren Saria (Bizkaiko Foru Aldundia, 1985), 
* *Ipuinen Tailerra* liburuari Ohorezko Aitamena (Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Saila, 2000), 
* Bilboko Liburu Azokan Urrezko Luma (2015) 

## Argitalpenak 
Labayru Fundazioaren argitalpen guztiak (130 baino gehiago) webgunean daude ikusgai.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Estanislao Labairu
* Igone Etxebarria
* Adolfo Arejita
* Ander Manterola
* Gurutzi Arregi
* Lazkaoko Beneditarren Fundazioa
* Antso Jakituna Fundazioa

## Kanpo estekak 
* Labayru Fundazioaren webgunea
* Labayru Hiztegia
* Euskal Bibliotekaren katalogoa
* Etnografia atalak / Apuntes de etnografía
* Labayru Fundazioaren argitalpenak
* Herri Ondarea webgunea
* Labayru Fundazioa youtuben
* Bizkaieraren Ataria
* Munduenea