Margaret Fulton

**Margaret Isobel Fulton** OAM (1924ko urriaren 6a – 2019ko uztailaren 24a) eskoziar-australiar idazlea, janari eta sukaldaritzako kazetaria, idazlea eta iruzkingilea izan zen. Bera izan zen Australiako idazle mota honetako lehena.

Fultonen lehen errezetek "haragia eta hiru barazki" oinarrizko elikagaia aldatzera eta janariarekin sortzaile izatera animatu zituzten australiarrak. Besteak beste, Espainia, Italia, India eta Txinako nazioarteko sukaldaritza animatu zuen. ''Woman's Day* aldizkariko sukalde editore gisa, "Australiako etxeetara ekarri zituen bere artikuluen bidez".

Telebistako lanen bat egin bazuen ere, Fulton batez ere idazketan kontzentratu zen, bere talenturik handiena zela sentitzen zuelako. Neskeen Gida bat zen neskatotan, eta Magpie Patruilaren burua Glen Innes-en. Bere gidari denboran, kanpoan egurrekin eginda su baten gainean kozinatzen ikasi zuen.

1947an hasi zen Itsasoz Haraindiko Korporazioan sukaldaritzako irakasle gisa, eta, ondoren, salmenten gerente lanpostura igo zen. "Australian presio-lapikoa sartzearen arduraduna zen, zati batean".

1956an, lau egunez, Fultonek Frantziako sukaldaritzaren erakustaldiak eman zituen. Egunero, "Sidneyn bizi zen anfitrioi frantses ezagun" batekin antolatzen zen, eta hark "menu bat planifikatu, errezetakin  lagundu, sukaldean lagundu eta mahaia atondu zuten". Urte hartan, *The Australian Women's Weekly* aldizkariko irakurleei esan zitzaien "Margaret Fulton, etxeko ekonomialari adituak" uste zuela Sellotape "hain fidagarria" zela orrialde osoko koloretako iragarki batean, eta Fultonek produktua erabiltzeko egindako iradokizun erabilgarriak ere eskaintzen zituela, hala nola "elikagai izoztu" plastikozko poltsak izteko eta lapiko-eskutokiak lotzeko. 1959an, Fultonek irakurleei esan zien Sellotapek "astero erabiltzen zituela nire ehunka errezeta ebakiak erreferentziazko liburuetan sartzeko".

1964ko uztailean *Woman's Day* aldizkariaren balizko erosleei Fultonen "8 orrialdeko jauzia" agindu zitzaien, asteartean Sydneyko Bistro-n sukaldaritza klaseagatik ezaguna izan zena. Ekarpen erregularrak egiten jarraitu zuen hamarkadan zehar, 1968ko Italiako janarirako koloretako errezeten gidarekin. Aldizkariak honela deskribatu zuen gida hori: "gure inoiz egindako gidarik kitzikagarriena...".

## 1960 eta 1970. hamarkadak 
*Margaret Fulton sukaldaritza liburua* Paul Hamlyn-ek argitaratu zuen 1968an, eta bat-bateko arrakasta izan zen. 1978an "milioi bat kopiaren bi heren baino gehiago" saldu zituen.
[alt=Bowl of fried rice & chopsticks|ezkerrera|thumb|Fultonek [Txinatar gastronomia|Txinako sukaldaritza Australian ezagutarazten lagundu zuen]]
*Italiako* gaira itzuli zen 1973an bere sukaldaritza liburu italiarraren argitalpenarekin. *The* *Canberra Times*-ek esan zuen errezetak "sinpleak, frogatuak... eta, beharrezkoa zenean, tokian tokiko eszenara egokitzeko egokituak" zirela; hala ere, Fulton "liburuari benetakotasuna gehitzeko gai izan zen, Italiara bidaia eginez eta lana bertatik bertara egiaztatuz".

1975ean elkarrizketatu zuten, eta Fultonek italiar errezetak eta txinatar estilokoak eman zizkien irakurleei. "Lehen aldiz etxean bizitzen jartzen diren gazteentzat" aholkatu zuen, "pare bat lapiko onak erosi beharko lituzketenentzat, eta, ahal bada, burdinazko labeko lapiko batean inbertitu... bizitza osoa irauten dute, eta  gauregun  hain dira erakargarriak, mahaira ere eraman daitezke".

*The Duchess of Duke Street* BBCren 1970eko amaierako telesail dramatiko  (1900 eta 1925 artean London-en kokatua) izan zuen ospeari jarraituz, Fultonek telebista sukaldaritza programa, 5 minutuko saioetan zuen,  ikus-entzule gehieneko ordutegian, garaiko errezetetan oinarrituta.

1979an, Txinako sukaldaritzarekiko zuen interesak bultzatuta, 23 eguneko bidaia gastronomiko programatua gidatu zuen, Guangzhou, Shanghai, Jinan, Qingdao, Kunming eta Beijingeko "jatetxerik onenak" barne. Fultonek esan zuen tourrak "leku historikoak... arruntak, unibertsitateak, fabrikak eta artisau institutuak" ere bisitatuko zituela.

Fultonek sukaldaritza txinatarrari emandako kemena Sydney-ko Chinatown-aren garapenaren partehartzaile jo zuten, "txinatar ez zirenak, gutxi" ausartu baitziren "1950eko dekada baino lehen". Fulton "Menzieseko Australiara errezeta txinatarrak zerbitzatzen hasi zen" idazleetako bat izan zen (Robert Menzies 1949tik 1966ra lehen ministro izan zeneko garaia gogora ekarriz) eta, horren ondorioz, "Chinatown-eko jateko etxe gutxi garai hartako sukaldaritza espartarrari alternatiba gisa ikusi ziren". Urte berean, *'Margaret Fulton's kitchen''' janari ontziratuen negozio enpresa batek porrot egin zuen. Fulton "*Sidney food luminary*" Anders Ousback-ekin inplikatuta egon zen.

2006an, *The Bulletin-*ek Fulton izendatu zuen "100 australiar eraginkorrenen" zerrendan. "Australiarrek etxean jaten duten modua aldatu zuen" norbait bezala deskribatu zuten aipamenean. Bera da, idatzi zuten, "Australiako jatorrizko etxeko jainkosa. Sukaldeko idazlerik ez dago, bere eragin orokorra errebindikatu dezakeenik.. Fultonek *foodies (gourmet)* bihurtu gintuen".

''The Australian Women's Weekly-k* 2009an elkarrizketatu zuen Fulton, eta esan zuen:
(Astebete urri pasetan da ez nagonean,janari industria edo dirua batzeko ekintza batera hizlari gisa gonbidatuta eta beti ahalegintzen naz onartzen.  Nire adinean, ikasi dudana zabaltzea plazerra eta pribilegioa da.)
2014an, Fulton Australiako posta-zigilu batean agertu zen, *'Australia Post Legends Awards' sarien barruan.* Neil Perry, Kylie Kwong, Stephanie Alexander eta Maggie Beer sukaldariak ere zigilu sail berean ageri ziren.

Fulton 2019ko uztailaren 24an hil zen 94 urte zituela. Ez zen inolako arrazoirik eman. Uztailaren 30ean, NSWko lehen ministroak iragarri zuen Fultonen familiari Fultonentzat oroimenezko estatu-zerbitzu bat eskaini ziotela, eta familiak onartu egin zuen.

## Ohoreak eta sariak 
* 1983: Australiako Ordenaren domina
* 1986 – Champagneko Interprofessionnel du vin(ardoren nazioarteko profesionalak) Batzordearen "ohorezko diploma"

## Bibliografia 
Fultonek liburu asko idatzi zituen, besteak beste:

* *The Margaret Fulton Cookbook Margaret Fulton sukaldaritza liburua* (hainbat edizio)
* *Encyclopaedia of Food and Cookery Elikagaien eta Sukaldaritzaren Entziklopedia''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* 
* Australiako biografia online
* 2007ko maiatzaren 1ean, ABCk "Favourite Margaret Fulton Memory"  (Margaret Fulton-en memoria gogotsuena) eskatu zuen