Fermín Jáudenes

**Fermín Jáudenes Álvarez** (1836ko uztailaren 7a - 1915eko otsailaren 11) militar eta administratzaile kolonial espainiarra izan zen, Filipinetako gobernadore nagusia Filipinetako Iraultzan eta Espainia eta AEB-en arteko gerran. 

## Biografia 
Francisco de Jaúnas armadako intendentearen eta Ramona Álvarezen semea zen, eta 1852ko maiatzean Infanteria Ikastetxean sartu zen kadete gisa. Bertan egin zituen hiru urteko arauzko ikasketak, Zaragozako Infanteria Erregimentuan zegozkion praktikekin. Lehenengo destinoak penintsulako goarnizioetan eman zituen (Gasteiz, Oviedo, Alacant, Valentzia, Cartagena, Avila, etab.).

1859an Afrikako armadara bidali zuten eta bere erregimentuarekin Ceutan lehorreratu zen. Bertan gatazka armatu bat piztu zen (Afrikako Gerra, 1859-1860) kabildarrek hiri horri egindako erasoaren ondorioz. Mairuen aurka borrokatzen ziren tropekin parte hartu zuen, Juan de Zavala teniente jeneralaren agindupean, Isabel II.aren gotorlekuaren defentsan; larri zaurituta, gudu-zelaian saritu zuten kapitain mailarekin, Afrikako Kanpainaren Dominaz eta Aberriaren Benemerituaren izendapenaz gain. Bere zaurietatik berrezarri eta Marokorekin bakea sinatuta, penintsulako goarnizioetan (Donostia, Burgos, Iruñea, Gasteiz) hainbat destino hartu zituen, eta 1866an Madrilen gertatutako gertaera bereziak itzaltzen lagundu zuen (Villarejoren erabakia, Prim zuzendari eta San Gil kuartelaren altxamendua). Bere jarduna 1. mailako Meritu Militarraren Gurutzearekin saritu zen.

1867tik aurrera, iparraldeko hainbat goarniziotara bidali zuten, eta haien eginkizun nagusia muga zaintzea zen, partida karlistak sar ez zitezen.

1872an igo zuten komandante, gerrako merituengatik. Hurrengo urteetan, armetan altxatutako karlisten aurkako borroka askotan aktiboki parte hartu zuen (Hirugarren Gerra Karlista); Infanteriako teniente koronel izatera igo zuten, berriz ere, gerra-merezimenduengatik (1874), eta, urtebete geroago, bere batailoia bidali zuen, arma-gertakari ugaritan bereiziz (Pobleta, Artaxoa, Armas del Rey, Cantavieja, Legutio, Techa, Peñacerrada, Bilboko setioa kentzea, Urduña, Murgia, etab.). Karlisten kanpainan egindako merituengatik, Karlos III.aren Enkomienda eta Alfontso XII.aren Domina eman zitzaizkion "Pamplona" eta "Cantavieja" ko larakoekin. 1876an, koronel gisa, Zaragozako Infanteriako Erregimentua agindu zuen (12. zk.), eta urtebete geroago brigadier mailara iritsi zen. Burgosko Brigadako buru eta Logroñoko probintziako gobernadore militar izendatu zuten.

1889an brigadako jeneral izatera igo zen, eta 1895ean dibisioko jeneral izatera, erantzukizuneko hainbat kargu betez (Armada Kidegoko 4. dibisioko 1. komandante nagusia, Logroñoko gobernadore militarra, Armada Kidegoko 6. dibisioko komandante nagusia, Girona, Tarragona eta Arabako gobernadore militarra, etab.).

1897ko irailaren 25ean, Fermin Jaúnas Filipinetara bidali zuten orduko gobernadore jeneral Fernando Primo de Riveraren esanetara, zeinak Luzonen armadako komandante jeneral kargua eman zion. Garai hartan, aurreko urtean (1896ko abuztuan) hasitako gerraren lehen faseari amaiera emango zion Biac-na-bató Bakea negoziatzen ari ziren. Gatazka armatuetan izandako esperientziak (Afrikako gerrak eta Karlista) Primo de Rivera artxipelagoko (2. kaboa) bigarren agintari izendatzera eraman zuen (1898ko urtarrila), Infanteria eta Zalditeriako armen inspektoreorde eta Guardia Zibileko buru gisa. Biac-na-bató itunari atxiki ez zitzaizkion partidu matxinoen aurkako ekintza eraginkorra Filipinetako Dominarekin sarituko zen.

Jaúnasek, artxipelagoko bigarren agintari gisa, espainiar eskuadraren suntsipena bizi izan zuen Caviten, Basilio Augustin gobernadore nagusiaren agindupean. Ekainaren 6an Manilako plazaren defentsa bere gain hartu zuen eta 1898ko abuztuaren 4an Basilio Augustín gobernadore nagusia ordezkatu zuen. Garai hartan, Espainiaren eta Estatu Batuen arteko gerrak unerik kritikoena hartu zuen; iparramerikarrak espainiar eskuadra suntsitu zuen Caviten.

## Kanpo estekak