open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pokopandegi (argipena)

**Pokopandegi** izenak esanahi zenbait ditu:
* Pokopandegi, Errenteriako baserri historikoa;
* Pokopandegi bidea, Donostiako kalea, Igara auzoan, egun Goenaga Esnekiak enpresaren egoitza den izen bereko baserriaren ondoan.
Zesarren papiroa

***Zesarren papiroa*** (), Asterixen abenturak kontatzen dituen 36. komikiaren izenburua da. Albert Uderzok ilustratu ez zuen bigarren albuma izan zen, Jean-Yves Ferrik eta Didier Conradek egin baitzuten.

2015ean argitaratua izan zen Frantzian. Euskaraz, Salvat argitaletxeak argitaratu zuen Maddalen Arzallus eta Usua Lasa Urkiriren itzulpena.

## Istorioa 
Erroman Julio Zesar *Commentarii de Bello Gallico* idazten ari da eta Armorikan izandako arazoei buruzko kapitulua kentzea aholkatzen diote. Baina, eskriba batek kapitulua hartu eta ihes egingo du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lukainka

**Lukainka** zerri haragiaz egiten den hestebete luze eta mehea da. Iberiar Penintsulan jatorria du eta hainbat herrialdetan egiten dute, Amerika osoan eta Filipinetan. Euskal Herrian Iruñerrikoa ospetsua da, tomate saltsan jaten dena. Izena Antzinako Erromako gastronomiako *lucanica* produktutik dator.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2016ko Tafalla eta Puiuko sutea

**2016ko Tafalla eta Puiuko sutea** 2016ko abuztuaren 26an Nafarroako Tafalla eta Puiu artean piztu zen sute bat izan zen.

Nafarroako Gobernuak sua itzaltzeko baliabide guztiak jarri zituen. Abuztuaren 26ean bero sargoria egin zuen, sutea oraindik kontrolatu ezinik zebiltzan eta Artaxoarantz zihoan, ondorioz NA-8607 itxi egin zuten.

Sutearen berri eguerdialdera SOS Nafarroak jasotako abisuaren bidez jakin zen. Foruzaingoaren ustez A-15 autobidetik zihoan auto batetik botatako zigarrokin batek piztu omen zuen, hain zuzen ere, A-15 54,5 kilometroan..

Azken 30 urteotan probintzian izandako suterik larriena izan da, guztira 3.500 hektarea baino gehiago kaltetu zuelarik.. Sutearen ke hodeiak Barañain eta Iruñeako zeruetan ikusgai ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Getaway (1994ko filma)

**The Getaway** (euskaraz *Ihesaldia*) 1994ko Roger Donaldson estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako akziozko thriller film bat da. Alec Baldwin, Kim Basinger, Michael Madsen, Jennifer Tilly, Richard Farnsworth eta James Woods aktoreek antzeztu zuten.

Berez, 1972an Sam Peckinpahek zuzendu eta Steve McQueen eta Ali MacGraw aktoreek antzeztutako izenburu berdineko filmearen egokitzapena da, eta modu berean, bi filmak ere Jim Thompson idazlearen *1958ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua daude.

## Argumentua 
Nahiz eta krimenaren munduan jardun, lapurren errege den Doc McCoyk (Alec Baldwin) etikaren zentzu oso berezia du. Carol emazteak (Kim Basinger) eta Rudy laguntzaileak (Michael Madsen) Doc preso dagoen mexikar espetxetik nola edo hala atera eta ihes egiten saiatuko dira

## Aktoreak 
* Alec Baldwin: Carter "Doc" McCoy
* Kim Basinger: Carol McCoy
* Michael Madsen: Rudy Travis
* James Woods: Jack Benyon
* David Morse: Jim Deer Jackson
* Jennifer Tilly: Fran Carvey
* James Stephens: Harold Carvey, DVM
* Richard Farnsworth: Slim
* Philip Seymour Hoffman: Frank Hansen
* Burton Gilliam: Gollie
* Elske McCain: Gidaria

## Kanpo estekak 
* *The Getaway* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *The Getaway* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Holding Out for a Hero

**Holding Out for a Hero** (euskaraz *Heroi Baten Bila*) 1984ko Bonnie Tyler galestar abeslariaren abesti bat da. Jim Steinman eta Dean Pitchford estatubatuar musikagileek konposatu zuten.

1984an *Footloose* film ospetsuaren soinu bandako abestia izan eta Bonnie Tylerren ikur den bere ahots boteretsuari esker mundu osoan ezagun egin zen, ondorioz garaiko diskoteka, dantzaleku erta tabernatan latz dantzatua ere bai, Bonnie Tylerren abesti ezagunenetakoa bilakatuz. 1986an *Secret Dreams and Forbidden Fire* diskoaren barnean argitaratu zen.

## Kanpo estekak 
* *Holding Out for a Hero* abestia entzungai. Youtube.com
Eye of the Tiger

**Eye of the Tiger** (euskaraz *Tigrearen Begia*) Survivor estatubatuar rock taldearen abesti bat da. 1982an izenburu berdineko *Eye of the Tiger* diskoaren barnean argitaratua izan zen.

1980ko hamarkadako lehen erdialdeko abesti ospetsuenetako bat da.

## Zinema 
*Rocky III* filmaren soinu bandako abesti nagusia izateagatik mundu osoan ospetsu egin zen, halere, hasiera batean Sylvester Stallone zuzendari, gidoigile eta aktoreak soinu bandaren abesti nagusia Queen taldearen *Another One Bites the Dust* ("Hautsa Jaten Duen Beste Bat") abestia izatea nahi zuen, baina britainiar rock taldeak bere abestia erabiltzeko baimena ukatu zionez, Survivorko taldekideei ezerezatik bere filmerako boxeoaren mundua islatuko lukeen abesti berri bat konposatu zezatela eskatu zien, eta baita lortu ere, sekulako arrakasta lortu eta gaur egun jendeak *Eye of Tiger* boxeoarekin guztiz lotzen duen abestia baita, mundu osoko boxeo borrokaldi hasieratan jartzen den doinua izanik eta borroka hastera doala iragarri eta jendea nahiz boxeolariak berotu eta girotzeko erabiltzen delarik.

## Kanpo estekak 
* *Eye of the Tiger* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com
Maniac (abestia)

**Maniac** (euskaraz *Maniakoa*) Michael Sembello estatubatuar musikariaren abesti bat da. 1983an *Bossa Nova Hotel* diskoaren barnean argitaratu zen.

Abesti honek nonbait ospea bereganatu baldin badu, *Flashdance* (1983) filma ezagunaren soinu bandako abesti nagusia izateagatik da, hain zuzen ere, filmaren lehenbiziko eszenetan entzun daiteke. 1980ko hamarkadako lehen erdialdeko abesti entzun eta ospetsuenetako bat bilakatu zen, garai horietako diskoteka eta dantza giroko ikur ere izan zen.

Bitxia baldin badirudi ere, abestiaren izenburua nahiz hitzak 1980ko beldurrezko serie hiltzaile bati buruzko *Maniac* filman oinarrituak daude. Gainera, geure artean ingeles hiztuna ez den ia denek jakin ez arren, jende guztiak parrandetan alaiki abestu eta dantzatu ohi duen estrofa nagusi, ezagun eta errepikatuenaren jatorrizko hitzek honela zioten:

Ondoren, hitzak latzegiak zirela eta, Phil Ramone ekoizleak hala iradokita, abesti osoaren hitzak berridatzi egin ziren, serieko hiltzaile manikoari buruz beharrean dantzarako griña duen neska bati buruzkoa bilakatuz. Estrofaren hitz berriek honela diote:

## Kanpo estekak 
* *Maniac* abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com 
* *Maniac* abestia entzungai eta *Flashback* filmaren eszenak ikusgai. Youtube.com
Asterix eta piktoak

***Asterix eta piktoak*** (), Asterixen abenturak kontatzen dituen komikiaren izenburua da. Albert Uderzok ilustratu ez zuen lehenengo albuma izan zen, Jean-Yves Ferrik eta Didier Conradek egin baitzuten.

2013an argitaratua izan zen Frantzian. Euskaraz, Salvat argitaletxeak argitaratu zuen.

## Istorioa 
Neguan Asterix eta Obelix, hondartzan ostrak hartzen ari direla, izotz-puska batean lagun bat topatzen dute. Herrixkara eraman eta Panoramix Kaledoniako pikto bat dela diote. Lagundu eta berarekin Loch Andloll bere jaioterrira doaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Night Fever

***Night Fever*** (euskaraz *Gau Sukarra*) Bee Gees ingeles disco taldearen abesti bat da. 1977an *Saturday Night Fever* diskoaren barnean argitaratu zen.

''Stayin' Alive* abestiarekin batera taldearen bi abesti ospetsuenak dira, biak ere *Saturday Night Fever* ("Larunbat Gaueko Sukarra") filmaren soinu bandan agertu ziren.

## Kanpo estekak 
* *Night Fever* abestia entzungai eta *Saturday Night Fever'' filmaren irudiak ikusgai. Youtube.com
I Will Survive

***I Will Survive*** (euskaraz *Biziraungo Dut*) Gloria Gaynor estatubatuar abeslariaren abesti bat da. Freddie Perren eta Dino Fekaris musikagileek konposatu eta idatzi zuten. 1978an *Love Tracks* diskoaren barnean argitaratua izan zen.

Abestiaren hitzak bikote banaketa edo maitasun harreman bat amaitu eta bizitzan aurrera egiteko bere baitan indarra topatzen duen norbaitek lehen pertsonan aipatutakoak dira, hortik izenburua.

Ziurrenik, Bee Gees ingeles taldearen ''Stayin' Alive* eta *Night Fever* abestiekin batera 1970eko hamarkadaren bigarren erdialdean eta 1980ko hamarkadaren hasieran moda-modan egon zen disco musika generoko hiru abesti ospetsu eta dantzatuenak izango dira, orandik gaur egun ere parranda, jai eta ezkontza afari ugaritan jarri eta dantzatzen den abestia da. Maiz, jendearentzat abeslaria bera baino abestia ezagunagoa izan ohi da.

## Kanpo estekak 
* *I Will Survive'' abestia entzungai. Youtube.com
Da Ya Think I'm Sexy?

'''''Da Ya Think I'm Sexy?'''* (euskaraz *Hik Uste Hunan Sexya Nauala?*) Rod Stewart britainiar abeslariaren disco abesti bat da. by Stewart berak, Carmine Appice eta Duane Hitchings musikariek konposatu zuten. 1978ko *Blondes Have More Fun* ("Ileoriak Dibertigarriagoak Ditun") diskoaren barnean argitaratua izan zen.

## Kanpo estekak 
* *Da Ya Think I'm Sexy?'' abestiaren bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com
Tanpoi kimiko

**Tanpoi kimiko** edo **sistema indargetzailea** disoluzio baten pHa egonkor mantentzen duen substantzia edo disoluzioa da, hots, pHaren aldaketak neutralizatzen dituena. Eskuarki, sistema indargetzaileak azido ahul batek eta bere base konjugatuak osatzen dute, edota base ahulak bere azido konjugatuarekin.

Sistema indargetzaileak zeregin oso garrantzitsua burutzen dute izaki bizidunengan, zelulen eta barne-inguruaren pHaren aldaketak ekiditen dituztelako, ondorio oso larriak izan litezkenak organismoarentzat.

## Tanpoi kimikoen jarduera-mekanismoa 
Gure organismoan jarduten duten tanpoi garrantzitsuena azido karbonikoak (H2CO3) -azido ahula- eta bere base konjugatua bikarbonatoak (HCO3-) osatzen dutena da. Odolean dago.

Sistema oreka honetan dago:

:::CO2 + H2O \rightleftharpoons\,\! H2CO3 \rightleftharpoons\,\! HCO3- + H+

Inguruan azidotasuna sortzen bada (H+ gehiago), gehiegizko H+-ari elkartzen zaio HCO3-; horrek H2CO3 sortzen du, segituan CO2-tan eta H2O-tan deskonposatzen dena (erreakzioa ezkerreruntz zuzentzen da) (CO2 eta H2O arnasketaren bidez kanporatzen dira).

Beraz, zelularen pHa egonkor mantentzeko (7,4) azidosi dagoenean goiko oreka kimikoa ezkerrerantz mugitzen da (CO2 eta H2O sortzeko). Alderantzizko kasuan, aldiz, erreakzioa eskuinerantz doa (ingurugiroa alkalinoa bihurtzen denean).

## Kanpo estekak
Rafeef Ziadah

**Rafeef Ziadah** (Beirut, Libano, 1979) kazetaria, poeta eta giza eskubideen aldeko ekintzailea da. Libanon jaioa, palestinarra da etniaz, Nakbak erbestera behartutakoen ondorengoa izaki. BDZ mugimenduko kide da.

## Bizitza 
1948an, Nakbaren biktima izaki, Ziadahren aurrekoek Haifatik eta Jaffatik ihes egin behar izan zuten. Libanora alde egin zuten. Hala, bada, Jisr al-Basha iheslarien esparruan jaio zen Ziadah. ahotsezko lehen albuma kaleratu zuen, Palestinako gazteen omenez. Orduz geroztik, mundu osoko herrialdeetan barrena eskaini ditu poesia-lantegiak. 2011n, emanaldia eskaini zuen Londresen, palestinar jatorriko Remi Kanazi estatubatuarrarekin batera, *Poetic Injustice* liburuaren promozio biraren baitan. 2012an, Southbank Center Poets Olympiad ekitaldirako, Palestinako ordezkari hautatu zuten; eta urte berean, Helsinkiko World Village Festivalean parte hartu zuen. 2014ko azaroan, Palestinaren aldeko kontzertu batean parte hartu zuen Ziadahk, DAM hip hop talde palestinarrarekin batera.

Rafeef Ziadah bereziki eman zen ezagutzera *Shades of Anger* eta *We teach life, sir* poemaren harira. Olerki horretan, Israelgo Armadak 2008ko abendutik 2009ko urtarrilera bitartean Gazan egindako bonbardaketei buruz ari da. Bideoak milaka bisita izan zituen on line argitaratu zen unean, eta Ziadah nazioartean ospetsu bilakatu zen. Eskoziako Parlamentuan, esaterako, *We teach life, sir* poeman oinarritutako argazki-erakusketa egin zuten, *We Teach Life: The Children of the Occupation* izenburupean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rafeef Ziadah: *If My Words*, YouTube.
Gloria Gaynor

260px|thumb|eskuinera|Gloria Gaynor 1976an.

**Gloria Gaynor** (1949ko irailaren 7a) estatubatuar abeslaria oso ezaguna egin zena disko musikaren garaian hainbat abestirekin: *I Will Survive*  (Hot 100  1.a 1979an), *Never Can Say Goodbye* (Hot 100 9.a, 1974), *Let Me Know (I Have a Right)* (Hot 100 42.a, 1980) eta *I Am What I Am* (R&B 82.a, 1983).

## Diskografia 
### Estudio albumak 
* 1974 1975: *Never Can Say Goodbye* (MGM - US Pop #25, US R&B #21
* 1975: *Experience Gloria Gaynor* (MGM) - US Pop #64, US R&B #32
* 1976: ''I've Got You* (Polydor) - US Pop #107, US R&B #40
* 1977: *Glorious* (Polydor) - US Pop #183
* 1978: *Park Avenue Sound* (Polydor)
* 1978: *Love Tracks* (Polydor) - US Pop #4, US R&B #4
* 1979: *I Have a Right* (Polydor) - US Pop #58, US R&B #56
* 1980: *Stories* - US Pop #178
* 1981: *I Kinda Like Me* (Polydor)
* 1983: *Gloria Gaynor* (Ecstacy)
* 1984: *I Am Gloria Gaynor* (Chrysalis)
* 1986: *The Power of Gloria Gaynor* (Stylus)
* 1990: *Gloria Gaynor '90*
* 1992: *Love Affair*
* 1995: *I'll Be There* (Radikal)
* 1997: *The Answer* (Florical)
* 2002: *I Wish You Love* (Bell)
* 2005: *Live! At John J. Burns Town Park* (Instant Live)
* 2007: *Christmas Presence* (Glolo)

### Bildumak 
* 1977 - *The Best of Gloria Gaynor*
* 1982 - *Greatest Hits*
* 1995 - *I'll Be There*
* 1994 - *Reach Out*
* 1998 - *I Will Survive: The Anthology*
* 1998 - *The Gloria Gaynor Album*
* 2000 - *20th Century Masters: The Millennium Collection: The Best of Gloria Gaynor*
* 2001 - *Ten Best: The Millennium Versions*
* 2002 - *I Will Survive*
* 2006 - *All The Hits Remixed*
* *Universal Masters Collection''

### Singleak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
Riau uhartedia

**Riau uhartedia** () Indonesiako uhartedia da, Sumatraren ekialdean eta Singapur itsasartearen hego-ekialdean kokatua, Hego Txinako itsasoan. Bintan da uharte nagusia (1.866 km²), eta Tanjungpinang hiririk handiena. Nekazaritza da ekonomia jarduera nagusia (arroza, artoa, kopra). Arrantza eta meatzaritza (bauxita eta eztainua) ere garrantzitsuak dira.

## Historia 
Sumatrako Srivijava inperio budistaren mendean egon zen XIV. mendea arte; XV. mendean musulmanak heldu ziren. 1511. urtean iritsi ziren portugaldarrak eta 1596an herbeheretarrak. Hauen eta britainiarren gutiziapean egon zen XIX. mendean herbeherekoak erabat nagusitu ziren arte. Bigarren Mundu Gerran japoniarrek presondegi bat jarri zuten bertan. 1950ean Indonesiako errepublika berriaren barnean geratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Himeto

**Himeto** (, *Ymīttós*,  ahoskatua) Atenasen hegoaldean, Atika eskualdean dagoen kareharrizko mendilerroa da. Mitologia klasikoaren arabera, erleez beterik zegoen, bere lore eta larre oparogatik Grezia osoko eztirik onena egiten zutenak. Erlezaintza lantzen bazuten arren, bere marmol zen ustiapen nagusia.

Tontorrik altuena Evzonas mendia da. 16 kilometro luze da, Atenas eta Golko Saronikoa artekoa. Atenas gain, Zografou, Kaisariani, Vyronas, Ilissia, Ymittos, Ilioupoli, Argyroupoli, Elliniko, Glyfada, Voula eta Vouliagmeni mendebaldean, Varkiza, Vari, Markopoulo eta Paiania ekialdean eta Papagou, Cholargos, Agia Paraskevi, Gerakas eta Glyka Nera ere zeharkatzen ditu.

## Kanpo estekak
Dungeons & Dragons

***Dungeons & Dragons*** (**D&D** laburtua; eusk. 'Ziegak eta Herensugeak') fantasia heroikozko rol-jokoa da, egun Wizards of the Coastek argitaratzen duena. Jatorrizko jokoa Gary Gygax eta Dave Arnesonek diseinatu eta 1974an argitaratu zuen Tactical Studies Rules (TSR) konpainiak. Taula-jokoetan oinarrituta, *Dungeons & Dragons* rol-joko modernoen sortzailea da eta, ondorioz, lineako jokalari anitzeko rol-joko masiboena ere.

1974tik aurrera *Dungeons & Dragons*-ek hainbat edizio izan ditu. Gainera, *Ziegak eta Herensugeak* telesaila eta *Dungeons & Dragons* eta *Dungeons & Dragons: Wrath of the Dragon God* filmak ere sortu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Lord of the Rings Roleplaying Game

***The Lord of the Rings Roleplaying Game*** fantasia heroikozko rol-jokoa da, 2002an Decipher Inc. konpainiak argitaratu zuena. J. R. R. Tolkienen Erdialdeko Lurraldearen unibertsoan oinarrituta, Steve S. Long eta besteek sortu zuten. Bere joko-sistema du, CODA izenekoa. Sistemak bi dado behar ditu

## Edizioak 
## Kanpo estekak
Vampire: The Masquerade

***Vampire: The Masquerade*** fantasiazko rol-jokoa da, egun White Wolfek argitaratzen duena. Jatorrizko jokoa Mark Rein-Hagenek diseinatu 1991n. Mundu modernoaren bertsio "gotiko-punk"ean oinarrituta, jokalariek banpiroen rolak antzezten dute, kriaturak, ehiztariak eta besteak borrokatu behar dituztenak.

Jokoari lotuta, hainbat produktu sortu dituzte: MMORPG (''Mind's Eye Theatre*), karta-joko (*Vampire: The Eternal Struggle*), bideo-joko (*Vampire: The Masquerade – Redemption* eta *Vampire: The Masquerade – Bloodlines*) eta eleberriak. 1996ko *Kindred: The Embraced'' telesaila- Aaron Spellingek Fox Broadcasting Companyrako ekoiztu zuena- bere unibertsoan ere oinarrituta zegoen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
World of Warcraft

***World of Warcraft*** (***WoW***) MMORPG motako bideo-jokoa da, Blizzard Entertainmentek 2004an atera zuena. Warcraft fantasiazko unibertsoan oinarrituta, frankiziaren 10. urtebetetzean atera zuten.

2007an *The Burning Crusade*, 2008an *Wrath of the Lich King*, 2010ean *Cataclysm*, 2012an *Mists of Pandaria*, 2014an *Warlords of Draenor* eta 2016an *Legion* hedapenak izan ditu. 2012an 12 milioi jokalari (2015ean 5,5 milioi zirenak) zituenez, *World of Warcraft*ek MMORPGrik ospetsuenaren Guinness errekorra du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatubatuar webgunea
* Europar webgunea
Altzueta

**Altzueta** Hernaniko Osiñaga auzoan dagoen sagardotegia da. Bertan Florentino Goikoetxea mugalari ospetsua jaio zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martin Karplus

**Martin Karplus** (Viena, 1930eko martxoaren 15a – Cambridge, Massachusetts, 2024ko abenduaren 28a) Austrian jaiotako estatubatuar kimiko teorikoa izan zen.

Havard Unibertsitateko irakasle emeritua izan zen. Era berean, Biophysical Chemistry Laboratoryko zuzendaria izan zen, CNRS eta Estrasburgoko Unibertsitatearen arteko laborategi bat. Karplusek Kimikako Nobel saria jaso zuen 2013an, Michael Levittekin eta Arieh Warshelekin batera, "Eskala anitzeko modeloen garapena sistema kimiko konplexuetan" gaiagatik.

## Liburuak 
* CL Brooks III, M Karplus, BM Pettitt. *Proteins: A Theoretical Perspective of Dynamics, Structure and Thermodynamics*, LXXI liburukia, in: *Advances in Chemical Physics*, John Wiley & Sons, New York 1988.
* Martin Karplus eta Richard N. Porter. *Atoms and Molecules: An Introduction for Students of Physical Chemistry*. W. A. Benjamin, New York 1970.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vicky Cristina Barcelona

**Vicky Cristina Barcelona** 2008ko Woody Allen estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako amodiozko drama-komedia film bat da. Javier Bardem, Penélope Cruz, Scarlett Johansson, Rebecca Hall, Patricia Clarkson, Kevin Dunn eta Chris Messina aktoreek antzeztu zuten. Narratzailearen ahotsa Christopher Evan Welch aktoreak ipini zuen. 2008ko maiatzaren 17a Canneseko Zinemaldian estreinatu zen.

Argazkilaritza Javier Agirresarobe eibartarrak burutu zuen. Emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar Saria (Penélope Cruz) eta Film onenaren Urrezko Globo Saria - Komedia edo musikala irabazi zuen.

## Argumentua 
Vicky (Rebecca Hall) eta Cristina (Scarlett Johansson), bi estatubatuar neskek udako oporrak Bartzelonan igarotzea erabaki dute. Vicky zentzuduna da eta ezkontzera doan bitartean, Cristina sentibera da eta abentura berriak izan nahi ditu. Bartzelonako erakusketa batean Juan Antonio (Javier Bardem) margolaria ezagutuko dute, eta berehala honek bi neskak berekin batera Oviedon asteburua pasatzera gonbidatuko ditu. Laister bi neskak artistak bere emazte ohi María Elena (Penélope Cruz) duen harreman gatazkatsu eta ezohikoan sartuak egongo dira.

## Aktoreak 
* Javier Bardem: Juan Antonio Gonzalo
* Scarlett Johansson: Cristina
* Rebecca Hall: Vicky
* Penélope Cruz: María Elena
* Chris Messina: Doug
* Patricia Clarkson: Judy Nash
* Kevin Dunn: Mark Nash
* Pablo Schreiber: Ben
* Carrie Preston: Sally
* Zak Orth: Adam
* Julio Perillán: Charles
* Christopher Evan Welch: Narratzailea

## Kanpo estekak 
* *Vicky Cristina Barcelona* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Vicky Cristina Barcelona* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Counter-Strike

***Counter-Strike*** edo ***Half-Life: Counter-Strike*** shooter motako bideo-jokoa da, Valve L.L.C.ek 2000an atera zuena. Minh "Gooseman" Le eta Jess Cliffe sortu zuten 1999an *Half-Life* bideo-jokoaren modifikazio oso bat izateko. Hain arrakastatsua izan zen ezen bere frankizia sortu zuen.

Mundu osoko zenbait lekutan daudela, jokalariak talde kontraterrorista edo terrorista baten kideak dira. Bere helburua kontrako taldea menderatzea, mapako jomugaraino ailegatuz edo beste taldeko kide guztiak erailiz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Asterix eta Latraviata

***Asterix eta Latraviata*** (), Asterixen abenturak kontatzen dituen 31. komikiaren izenburua da. Albert Uderzok bere lagun eta lankide zen René Goscinny hil ondoren egindako hamargarren abentura da.

2001ean argitaratu zuten Frantzian. Euskaraz, Salvat argitaletxeak argitaratu zuen.

## Istorioa 
Ponpeio Galiara doa bertako armada Julio Zesarren aurka matxinatzeko asmoz. Horretarako bere kasko eta ezpata behar ditu, galiarren eskuetan daudenak. Biak berreskuratzeko asmotan, Ponpeiok Latraviata erromatar aktorea bidaltzen du haraino, Falbala antzeztuz galiarrak tronpatzeko.

## Pertsonaiak 
* Asterix.
* Obelix
* Latraviata
* Falbala
* Ponpeio
* Julio Zesar
* Tragicomix

## Kanpo estekak
Zerua gainera erori zitzaienekoa

***Zerua gainera erori zitzaienekoa*** (), Asterixen abenturak kontatzen dituen 32. komikiaren izenburua da. Albert Uderzok bere lagun eta lankide zen René Goscinny hil ondoren egindako hamaikagarren abentura da.

2005ean argitaratua izan zen Frantzian. Euskaraz, argitaratzeke dago.

## Istorioa 
Asterix eta Obelix basurdeak ehizatzetik herrixkara itzuli eta, Panoramix izan ezik, bertokoak zurrun topatzen dituzte. Espazio-ontzi agertu eta Dyswaltlandiatik datorren Karh Tunek bere edabe magikoa behar duela azalduko die.

## Pertsonaiak 
* Asterix.
* Obelix
* Panoramix
* Idefix
* Karh Tune

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Val Logsdon Fitch

**Val Logsdon Fitch** (Merriman, Nebraska,  -Princeton, New Jersey, ) estatubatuar fisikaria izan zen. Estatu Batuetako Armadaren Manhattan proiektuan (lehen bonba atomikoa egiteko isilpeko programa) parte hartu zuen. 1948an ingeniaritza elektrikoko ikasketak bukatu zituen Montrealgo Unibertsitatean, eta 1954an fisikako doktoregoa lortu zuen New Yorkeko Columbia Unibertsitatean. 1954. urtetik aurrera irakasle izan da New Jerseyko Princeton Unibertsitatean. 1980an Fisikako Nobel saria jaso zuen J.W. Croninekin batera, atomoaren barruko partikulen jokabidean denboraren noranzkoak duen eraginaren gaineko ikerketengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nola erori zen Obelix txikitan druidaren pertz barrura

***Nola erori zen Obelix txikitan druidaren pertz barrura*** (), Asterixen abenturak kontatzen dituen komikiaren izenburua da. 1965ean idatzi zuen René Goscinnyk *Pilote* aldizkarirako eta 1989an Albert Uderzok ilustratu zuen.

1989an argitaratua izan zen Frantzian. Euskaraz, Salvat argitaletxeak argitaratu zuen.

## Istorioa 
Asterix narratzaileak txikitan nola erori zen Obelix druidaren pertz barrura azaltzen du. Jolasetan zirela, erori eta pertz guztia edan zuen. Horrela, efektuak behin betikorako izan ziren Obelixengan.

## Kanpo estekak
Biluzia diban batean eserita

***Biluzia diban batean eserita*** () edo ***Erromatar emakume ederra*** Amedeo Modigliani artistaren margolan ezaguna da. 1919an oihalaren gaineko olioaz margotuta gaur egun bilduma pribatu batean gordea da. Modiglianik 1916tik 1919ra emakume biluzien sail bat margotu zuen, tartean hau. Lanak bere laguna zen Léopold Zborowskiren enkargua izan zen. Zborowskik margotzeko materialak, modeloak, dirua eta apartamentu bat utzi zion lanak burutzeko.

## Historia 
Modiglianik behin bakarrik erakutsi zituen bere lanak jendaurrean, Parisen, 1917an, eta pentsatzekoa da margolan hau bertan zegoela. Erakusketa hori, jendaurreko eskandalua zela-eta, ireki zen egun berean poliziak itxi egin zuen. 1999an margolana Sotheby's galeriak saldu zuen, 16,7 milioi dolarretan. 2010an prezio hori gainditu zuen New Yorken, 68,9 milioi dolarretan.

## Deskribapena 
Margolanean emakume erdi-biluzia ikusten dugu. Hankak gurutzatuak ditu. Atzealdea, gorria da. Lanak elementu abstraktuak ditu baina, aldi berean, Pizkundeko kutsu nabaria.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Klein, Mason, et al. *Modigliani: Beyond the Myth*. New York, 2004. The Jewish Museum. 

## Kanpo-estekak
Loïc Chetout

**Loïc Chetout** (Chambéry,  -) lapurtar txirrindulari ohia da, profesionala 2015etik 2019ra Cofidis taldean.

Naturgas Energía talde amateurrean hazia, Euskadi taldetik pasatu zen profesionaletara.

## Palmaresa 
**2010**
* Gipuzkoako Itzulia (junior)
**2012**
* 3. Lemoiz Klasikan
**2013**
* Ereñoko Udala Sari Nagusia
* Insalus Saria
* Bidasoako Itzuliko 1. etapa
* Lemoiz Klasika
* Andra Mari Sari Nagusia
* 2. Jose Mari Anza Memorialan
* 2. Guerrita garaikurran
* 3. Mungia Sari Nagusian
* 3. Altsasuko Sarian
**2014**
* Midi-Pyrénéeseko txapelketa
* Essor basqueko Sailkapen nagusia
* Euskal Herriko Itzulia (lasterketa amateurra)
* Grand Prix d'ouverture Pierre Pinel
* Bidasoako Itzulia eta etapa 1
* Ronde de l'Isardeko etapa 1
**2016**
* 2. Loire-Atlantique Klasikoan
**2018**
* Omango Tourreko Saiatuenaren saria

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
-: Ez zuen parte hartu
Err.: Erretiratu zen

## Taldeak 
* Euskadi (2013)
* Cofidis (2014-2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Loïc Chetout - *FirstCycling.com*
Quentin Jauregui

**Quentin Jauregui** (Cambrai,  -) frantziar txirrindularia da, Ag2r-La Mondiale taldean aritzen dena. José Jauregui ziklo-krosslariaren semea, Quentin ziklo-krossean ere hasi zen baina 2012an errepidera pasa zen.

## Palmaresa 
;2012
:Grand Prix Général Patton: sailkapen orokor eta etapa 1
;2014
:Rhône-Alpes Isère Tour: etapa 1
:3. Polynormanden
;2015
:Tour de la Somme
;2017
:3. Doubseko Tourrean
;2019
: 2. Boucles de l'Aulnen

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Kanpo estekak
Javatar herria

**Javatar herria** (*ngoko* javeraz: ꦮꦺꦴꦁꦗꦮ, *wòng Jåwå*; *krama* javeraz: ꦠꦶꦪꦁꦗꦮꦶ, *tiyang Jawi*; indonesieraz: *suku Jawa*) hego-ekialdeko Asiako talde etnolinguistikoa da, jatorria Indonesiako Java uhartean duena. 100 bat milioi pertsona dira, gehienak Javako erdialde eta ekialdean bizi direnak; javatar jatorriko komunitate nabarmenak daude Indonesiako beste probintzietan, Malaysia, Singapur, Surinam, Hego Afrika eta Herbehereetan. Haien hizkuntza javera da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unione Sportiva Sassuolo Calcio

thumb|250px|Eusebio Di Francesco entrenatzailea, lehen mailara igo zuena.
**Unione Sportiva Sassuolo Calcio** Sassuolo hiriko futbol taldea da. 2013tik aurrera Serie A mailan dabil.

Etxeko partidak Stadio Città del Tricolore estadioan jokatzen ditu.

## Historia 
1922 urtean sortu bazen ere Emilia-Romagna eskualdeko maila baxutan ibili zen 1968an Serie D mailara igo zen arte. Garai hortan baziren talde gehiago hirian eta 1974an denek bat egin zuten gaur egungo taldea eratuz.

2006an Serie C1 mailara igo zen eta hurrengo urteetan gora jarraituz 2013an egin zuen debuta maila nagusian. 2012-13an Eusebio Di Francesco entrenatzailea fitxatu zuen eta bere eskutik lortu zuen igoera. 2016an 6. postuan bukatu ondoren UEFA Europa League jokatzeko sailkatu zen. Athletic Club-en aurka jokatu zuen taldekako fasean. 2017an makalago ibili zen eta 12. postuan bukatu zuen liga. Eusebio Di Francesco entrenatzailea AS Roma taldeak fitxatu zuen.

## Uniformea 
## Palmaresa 
### Italian: 1 
* Italiako futbol liga (0): seigarrena 2016an.
* TIM saria (1): 2014.

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan US Sassuolok euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  Taldearen webgune ofiziala
Garry Shandling

**Garry Emmanuel Shandling** (Chicago, Illinois, 1949ko azaroaren 29a – Los Angeles, Kalifornia, 2016ko martxoaren 24a) Estatu Batuetako aktore eta umorista izan zen.

## Filmografia
Aiala Uribelarrea

thumb|280px|Aiala Uribelarrea Deustuko traineruaren txopan.
**Aiala Uribelarrea Leandro** (Santurtzi, 1992ko urtarrilaren 1a) traineru estropadetako emakumezko patroi onenetakoa da. Gipuzkoako Liga bat irabazi du besteak beste.

## Kirol ibilbidea 
Santurtzikoa izanik Itsasoko Ama Arraun Elkartean hasi zen arraunean. 2010an Bizkaiko trainerua osatu zen eta Aiala izan zen patroi titularra. Kontxako Banderarako ere sailkatu zen eta laugarren postuan amaitu zuen. Proiektuak ez zuen ordea jarraipen argirik izan eta 2012an Hibaika Arraun Elkarteak fitxatu zuen. Errenterian ibilbide oparoa izan zuen, Gipuzkoako Liga bat irabazteaz gain Kontxako Banderan ere maila lehiakorrean aritu baitzen. 2017an Bizkaiara itzuli zen, Deustuko traineruaren txopara hain zuzen ere.

### Taldeak 
## Palmaresa 
* Kontxako Bandera:
** Txapeldun (0)
** Bigarren (2): 2013, 2015.
** Hirugarren (1): 2014.
** Laugarren (1): 2010.
* Txapelketak:
** Euskadiko Traineru Txapelketak (0): bigarren 2014 eta 2016an.
** Gipuzkoako Traineru Txapelketak (1): 2016.
* Emakumezkoen Ligak
** Txapelduna (0)
** Bigarren (2): 2014, 2016.
** Hirugarren (3): 2010, 2013, 2015.
** Gipuzkoako Liga (1): 2016.
* Zarauzko Ikurrina (0): bigarren 2013, 2014, 2016.
* Txingudi Bandera (1): 2013.
Nafarroa Behereko Itzulia

**Nafarroa Behereko Itzulia** 2010etik aurrera urtero, otsailaren erdialdean, Nafarroa Beherean egiten duten txirrindularitza lasterketa amateurra da, Essor basqueren barnean dagoena.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
2016ko Getxoko Zirkuitua

**LVXXI. Getxoko Zirkuitua- XVI. Ricardo Otxoaren Memoriala** 2016ko uztailaren 31n egin zuten. 17&nbsp;km luzera zuen zirkuituak Getxo, Berango eta Leioa zeharkatu zituen eta pelotoiak, 10 bira egin ondoren, guztira 170&nbsp;km osatu zuen. 1.1. maila zuen.

9 taldek eta 66 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 44 amaitu zirenak. Garailea Diego Ulissi italiarra izan zen. Mendiko sailkapena Adrián Gonzálezek eta euskaldunena Pello Bilbaok irabazi zuten.

## Sailkapen orokorra 
|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Millango sorginak

**San Millango sorginak** (gaztelaniaz, **Las brujas de San Millan**) 1907an Ignacio Zuloaga margolariak Segovian egindako lana da. Margolana Espainia Beltza islatzen du, muturreko errealismoaz. 1908an Parisen izan zen erakutsia, bertako Societé Nacionalean, eta 1909an New Yorken. Margolanean agertzen diren pertsonak bere osaba zen Daniel Zuloagaren neskameak ziren. San Millan Segovia hiriko erdiguneko auzoa da; XX. mendearen hasieran, nahiz eta erdigunetik gertu egon, txiroa eta degradatua zen. Haren bitartez, Zuloagak Gaztelaren arima erakutsi nahi zuen.

## Deskribapena 
Margolanean sei pertsonai ikus daitezke, emakumeak seiak. Konposizioa triangelu batean antolatzen da, margolariaren lanetan ohikoa zen modutan. Atzean paisaia kasik ez da ikusten, beldurra eta iluntasuna trasmititzeko. Orokorrean margolanak tenebrismoa adierazten du baina hala ere emakumeen aurpegiek argi berezia adierazten dute.

## Kanpo Loturak 
* Bilboko Arte Ederren Museoko webguneko komentarioa.

## Kanpo estekak
Suontzi (berokuntza)

thumb|Urre-koloreko luxuzko **suontzia** estalkiarekin
**Suontzia**  barnean jarritako txingarren beroa irteten uzteko azal guztian zuloak dituen ontzia da. Mahai batean azpian jarrita, hankak berotzeko erabiltzen da.

Orotariko Euskal Hiztegian brasero, brasontzi eta txingarrontzi formak ere badatoz euskaraz objektu hau izendatzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, halaber 
* Pebetontzi

## Kanpo estekak
Maduratar herria

**Maduratar herria** (indonesieraz: *Orang Madura* eta *Suku Madura*) hego-ekialdeko Asiako talde etnolinguistikoa da, jatorria Indonesiako Madura uhartean duena. Gaur egun, Indonesiako beste eskualde askotan ere hedaturik dago, eta herrialdeko etniarik ugarienetan hirugarrena da. 2010ean 7.179.356 lagun ziren. Haien hizkuntza madurera da, eta gehienak musulman sunitak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sondatar herria

**Sondatar herria** (sonderaz: ᮅᮛᮀ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ, *Urang Sunda*) hego-ekialdeko Asiako talde etnolinguistikoa da, jatorria Java uharteko mendebaldean duena. Gaur egun, Indonesiako beste eskualde batzuetan ere hedaturik dago, eta herrialdeko etniarik ugarienetan bigarrena da. 2010ean 36.701.670 lagun ziren. Haien hizkuntza sondera da, eta gehienak musulmanak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Essor basque

**Essor basque** 1976tik aurrera urtero, otsailaren erdialdean, Ipar Euskal Herrian egiten duten txirrindularitza lasterketa amateurra da. *Challenge* motako proba da, sailkapen nagusia izan arren, zenbait proba independentez (2015ean Boucles de l'Essor, Circuit de l'Essor, Tour de Basse-Navarre, Ronde du Pays basque eta Trophée de l'Essor) osaturik dago.

Hainbat txirrindulari ezagunek hartu dute parte probetan, tartean Richard Virenque, Laurent Jalabert eta Thomas Voeckler frantziarrak edo Abraham Olano eta Joseba Beloki euskaldunak

  
## Palmaresa 
### Sailkapen orokorra 2008tik aurrera 
### Proba bakoitzetako palmaresa 
#### Boucles de l'Essor 
#### Aturriko zirkuitua 
#### Euskal Herriko bira 
#### Errobiko zirkuitua 
#### Essorreko zirkuitua 
#### Atlantikoko itzulia 
#### Nafarroa Behereko Itzulia 
#### Euskal Herriko Itzulia 
#### Zuberoako bira 
#### Essorreko Saria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
James Cronin

**James Watson Cronin** (Chicago, Illinois,  -Saint Paul, Minnesota, ) estatubatuar fisikaria izan zen. Chicagoko unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea, Fisikako Nobel saria jaso zuen 1980. urtean, materiaren disimetriaren inguruan egindako ikerketengatik. Bere lanari esker, CP haustea aurkitu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xenobiotiko

**Xenobiotikoak** organismo baten ohiko osaketan edo metabolismoan ezohikoak diren edo batere agertzen ez diren osagaiak dira. Agertzen direnean edo maila kritiko bat gainditzen dutenean, kanpoko kutsadura edo organismoaren disfuntzioa adierazten dute.

## Kanpo estekak
Erresilientzia (psikologia)

**Erresilientzia**, arazo, ezbehar eta trauma psikologikoei aurre egiteko pertsonek duten ahalmena da.

## Historia 
Boris Cyrulnik psikiatrak eta psikoanalistak John Bowlbyren idatzietan oinarritutako kontzeptu hau zabaldu egin zen. Erresilientzia, materialeen erresistentziatik eratorritako hitza da, hots, hautsi gabe, jatorrizko egoerara itzultzeko duten ahalmena; adibidez, gezi bat abiarazteko erabiltzen dugun arku tolestu bat edo haizearen eraginpean dagoen ihia. Pertsona edo talde batek erresilientzia dutela esaten dugunean, ezbeharrei aurre egiteko gaitasuna dutela adierazten dugu; gerta daiteke, egoera horretatik indarberritua ateratzea ere. Egun, erresilientzia psikologia baikorrean erabiltzen da, gizakiaren balio eta ezaugarri positiboetan oinarritzen da eta ez patologia eta ahulezietan, ohiko psikologiak egiten zuen modura. Erresilientzia kontzeptua "sendotasun" hitzetik gertu dago, hots, egoera latz bat gainditu, indarberritu eta aurreko egoera baino egoera hobean egon.

## Kanpo estekak 
* Erresilientzia, Gizapedian.
Erich Andres

**Erich Andres** (Leipzig, 1905eko urtarrilaren 12a - Hamburgo, 1992ko otsailaren 6a) argazkilari alemaniarra izan zen.

Argazkigintzan zaletu moduan sartu zen. 1936an Hirugarren Reicharen albiste-agentziarentzat hasi zen lanean. Espainiako Gerra Zibilean milaka argazki atera zituen, tartean Irun, Elgoibar, Tolosa, Eibar, Iruña, Donostia, Bergara eta Gasteizkoak.

## Erreferentziak
Valeria Luiselli

**Valeria Luiselli** (Mexiko Hiria, 1983ko abuztuaren 16a) idazle mexikarra da; besteak beste, *Papeles Falsos* (2010) saiakera liburua eta *Los ingrávidos *(2011)  eta *La historia de mis dientes* (2014) eleberriak argitaratu ditu. Hainbat egunkari eta aldizkaritan kolaboratzen du, hala nola, *Letras Libres*, *The New York Times*, eta *Dazed & Confused*. Latinoamerikako idazle berri esanguratsutzat jo du kritika alemaniarrak. *El País* egunkarian iritzi zutabea idazten du hilero.

## Bizitza pertsonala 
Mexiko hirian jaio zen 1983ko abuztuaren 16an.  Cassio Luiselli Fernández diplomatikoaren alaba da; Hegoafrikan Mexikoko lehen enbaxadore izandakoarena, alegia. Hori dela eta, haurra zela  Nelson Mandela ezagutu zuen Luisellik.

Filosofia eta letrak ikasketak burutu zituen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoan. 2008an New Yorken literatura konparatiboa ikasi zuen Columbiako Unibertsitatean eta bertan ezarri zuen bizilekua.

Álvaro Enrigue idazle mexikarrarekin ezkonduta dago.

## Erreferentziak
Txingar

thumb|txingarrak
**Txingarra**, **brasa**, **kanborra** edo **zirta**, garrik gabe, baina gori-gori dagoen ikatz- edo egur-zatia da. Txingarrak oso bero egon daitezke, askotan eurak sortzeko erabili den sua bezain beste. Sua bukatu ostean ere bero kopuru handia jauritzen dute, eta ez badira modu egokian tratatzen sua berriro piztu dezakete horretarako material berririk aurkitzen badute. Arrisku hori kentzeko ohikoa da camping egiterakoan urarekin itzaltzea erabili ostean.

Txingarrak oso erabiliak dira sukaldaritzan, haragi, arrain edo barazkiak sutan egiteko, prestaketa luzeagoa dutelako eta, erre gabe, janaria prestatzeko aukera ematen dutelako.

## Kanpo estekak
Francoren erretratua

**Francoren erretratua** (gaztelaniaz, **Retrato de Franco**) 1940an Ignacio Zuloaga margolariak egindako lana da. Margolanak artistaren jarrera ideologikoa oso garbi adierazten du. Hasieran oso tradizionala bazen, Espainiako Gerra Zibilarekin batera frankozaleen aldeko jarrera sutsua hartu zuen. Esan daiteke urte haietan haren heriotza gertatu arte, 1945an, Zuloagaren lan nagusiak diktaduraren laudorioak izan zirela; esaterako Valle de los Caídosen lanetan lagundu zuen ere bai. Zentzu horretan, erretratu hau Francoren apologia nabarmena da.

## Deskribapena 
Margolanean elementu nagusia diktadorearen irudia da, urdin-marroi hondo baten gainean. Franco Espainiako bandera erraldoi batez bildua agertzen da. Jantziak elementu desberdinak nahasten ditu: zaldiz ibiltzeko botak, zaldunderiaren uniformearen prakak, generalaren gerrikoa, Falangearen alkandora urdina eta txapel gorria. Kritiko askoren iritziz Francori egin zitzaion erretratu onena Zuloagarena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo Loturak 
* :Erretratuaren erreprodukzioa.

## Kanpo estekak
L'Arcusgi

'''L'Arcusgi''' folk musika talde polifoniko korsikarra da, 1984an sortua, Bastian eta Luccianan jatorria duena.

L'Arcusgi, korsikeraz, Pasquale Paoli korsikar abertzalearen armadak XVIII. mendean erabiltzen zituen arkabuzen izena da. Izenak berak agerian jartzen du taldeak haren abestiei eman nahi dion zentzu politikoa.

Kideen kopurua aldatu egin da urteen poderioz. Gaur egun 9 abeslarik eta 5 musikarik osatzen dute (2016an).

Korsikar hizkuntza eta identitatearen aldeko jarrera garbia hartzen dute haien abestietan. Horretaz gain, haien eskubide nazionalak aldarrikatzen dituzten beste herriei aipamena ere egiten diete sarri. Taldeak, bereziki, harreman estuak mantendu ditu beti Euskal Herriarekin 

## Diskografia 
* 1989 - *Resistenza*
* 1993 - *So Elli*
* 1995 - *Scrittori*
* 1998 - ''Testimone à l'eternu*
* 2002 - Compilation des 4 premiers albums
* 2002 - *In vivu à fianc'a voi...*
* 2005 - *L'arcusgi di Pasquale*
* 2008 - *voce ribella''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Taldearen aipamena
* Askatasunera abestia entzungai
Salwa Bakr

**Salwa Bakr** (; Kairo, 1949) egiptoar idazlea da.

Bakr da Egiptoko tradizio literario moderno aberatsenetakoa duen idazle garaikidea eta Egiptoko eleberri eta kontakizun laburren egile ospetsuenetakoa. Enpresa administrazioko ikasketak eta kritika literariokoak egin zituen, eta kazetaritzan hasi zen, ondoren, lanean. Hiru bilduma eman ditu argitara kontakizun laburrez osatuak, eta bi eleberri ere idatzi ditu. Bere kontakizun laburrei esker Alemaniako irrati nazionalaren Fikzioko Sari Nagusia eskuratu zuen 1993an. Lan ezagunena 1997an argitara emandako *Urrezko orga* eleberri satirikoa du, zeinetan kontatzen baititu Nasserren agintaldian Kairoko espetxe batean bizi ziren emakumeen istorioak. Aipagarria du, halaber, *Gizonen trikimailuak eta beste kontakizun zenbait* (1993).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karbono-beltz

thumb|Karbono-beltza
**Karbono-beltza** batez ere karbono elementala duen gaia da, hidrokarburoen konbustio partzial edo deskonposizio termikoz lortua, kautxuaren betegarri gisa erabili ohi dena.

## Kanpo estekak
Millan-Astrayren erretratua

***Millan-Astrayren erretratua*** () 1942an Ignacio Zuloaga margolariak egindako lana da. Margolana artistaren jarrera ideologikoa oso garbi adierazten du. Hasieran oso tradizionala bazen, Espainiako Gerra Zibilarekin batera frankisten aldeko jarrera sutsua hartu zuen. Esan daiteke urte haietan haren heriotza gertatu arte, 1945an, Zuloagaren lan nagusiak diktaduraren laudorioak izan zirela; esaterako Valle de los Caídosen lanetan lagundu zuen ere bai. Zentzu horretan, erretratu hau eskuin-muturreko Millan-Astray Espainiar Legioaren jeneralaren apologia nabarmena da.

## Deskribapena 
Margolanean elementu nagusia frankismoaren heroi nagusietariko horren irudia da, urdin-marroi hondo baten gainean; zentzu horretan *Francoren erretratua*rekin antza handia erakusten du lan honek. Millan-Astrayk, gerran sufritutako zaurien ondorioz, beso bat eta begi bat galdu zituen eta horrela agertzen da Zuloagak margotutako margolanean. Darama uniformea Francok bere margolanean aurkezten duenaren antzekoa da: jeneralaren gerrikoa, zaldiz ibiltzeko botak eta, hemen desberdintasuna, legioaren uniformea. Francoarenarekin erakusten duen beste desberdintasuna arropetan erakusten duen desordena da: alkandora irekita erakusten eta barruko kamiseta erakusten du. Lanean ez dira militarraren zauriak eta arazo fisikoak disimulatzen; horretan protagonistaren ideologia nazionalistarekin bat egiten zuen zeren eta honek zauriak ohore moduan erakusten baitzituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo Loturak 
* Erretratuaren erreprodukzioa.

## Kanpo estekak
Bandurria

**Bandurria** harizko musika tresna da, Espainian erabiltzen dena. Gitarraren antzekoa da, baina askoz ere txikiagoa, eta giderraren eta kaxaren elkargunean hura baino estuagoa. Antzina hiru soka besterik ez zituen eta gider leuna; hari ardatzik gabea zen. Gaur egun 12 hari ditu pareka jarrita; lehenengo seiak hestez eginak dira, eta hari-bilduak beste seiak. Giderrak metalezko 14 hari ardatz finko ditu. Oskol edo bufalo adar punta batez jotzen da; kontzertuetan hiru bandurriako taldeak izaten dira, herri musikan batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jesus Aranbarri

**Jesus Aranbarri** izan daiteke:
* Jesus Aranbarri Garate (1902-1960) bizkaitar musikagilea.
* Jesus Aranbarri Arregi (1964-) gipuzkoar txirrindularia.
Jesus Aranbarri Arregi

**Jesus Aranbarri Arregi** (Azkoitia, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da. 1986 eta 1990 artean txirrindulari profesionala izan zen baina ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa 
**1986**
* Bidasoako Itzulia
* Gorlako Igoera
**1987**
* 9. Arrateko Igoeran
**1989**
* 4. Narancoko Igoeran
* 5. Errioxako Itzulian
* 7. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 10. Ordiziako Klasikan

## Taldeak 
* 1986-1987 - Seat-Orbea
* 1988-1989 - Caja Rural
* 1990 - CLAS

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sebastian Elortza

**Sebastian Elortza Uria** (Azkoitia, ) gipuzkoar txirrindulari ohia da. 1962 eta 1971 artean txirrindulari profesionala izan zen eta 8 garaipen lortu zituen.

## Palmaresa 
**1961**
* 2. Bidasoko Itzulian
**1962**
* Circuito Montañéseko etapa 1
* Ordiziako Klasika
* 2. Loinaz Proban
* 3. Bidasoko Itzulian
* 3. Errioxako Itzulian
**1963**
* Baztango Itzulia
* 2. Masferrer garaikurran
* 4. Setmana Catalanan
* 7. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
* 8. Eibarko Bizikletan
**1964**
* Getxoko Zirkuitua
* Levanteko Itzuliko etapa 1
* 3. Bilboko Udala Sari Nagusian
* 4. Eibarko Bizikletan
* 8. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
**1965**
* 20px Eibarko Bizikleta eta etapa 1
* 3. Levanteko Itzulian
* 5. Euskal-Nafar mendiko txapelketan
**1966**
* 2. Bartzelona-Andorran
**1967**
* 9. Setmana Catalanan
**1969**
* Errioxako Itzuliko etapa 1
* 10. Andaluziako Itzulian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* 1962 - Funcor-Munguia
* 1963-1971 - Kas-Kaskol

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
* 
* Sebastian Elortza - *FirstCycling.com*
* Sebastian Elortza KAS taldeko txirrindulari ohia omendu dute
* Elortza, bizikleta gaineko maisua
Funcor-Munguia

**Funcor-Munguia** Euskal Herriko txirrindularitza talde profesionala izan zen, 1961-62 denboraldietan ibili zena.
Babesle nagusia Funcor enpresa izan zen.

Ez zuen Itzuli Handietan parte hartu baina emaitza hauek izan zituen:

* Kataluniako Itzulia: etapa 1, Juan Maria Uribezubia (1961)
* Erresuma Batuko itzulia, Juan Maria Uribezubia 2. sailkapen nagusian (1961)
* Errioxako Itzulia: Carlos Etxeberria (1962)
* Ordiziako Klasika: Sebastian Elortza (1962)
* Kataluniako Itzulia: etapa 1, Valentin Uriona (1962)

## Kanpo estekak
Jose Antonio Jauregi

**Jose Antonio Jauregi Orokieta** (Egillor,  - Sibiu, ) nafar antropologo eta saiakeragilea izan zen. Giza jokaera ikertu zuen eta baita dibulgatu ere. *Las Reglas del Juego* (RTVE, 1977) saioa aurkeztu zuen. Oxfordeko Unibertsitatean ikasi zuen eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren lehenengo dekanoa izan zen.

## Lanak 
* *Las Reglas del Juego: Las Tribus* (1977)
* *Las Reglas del Juego: Los Sexos* (1982)
* *El Ordenador Cerebral* (1990)
* *Dios Hoy* (1992)
* *Cerebro y Emociones: El Ordenador Emocional* (1997)
* *Europa: Tema y Variaciones* (2000)
* *Aprender a Pensar con Libertad* (2000)
* *La Vida es Juego* (2003)
* *La Identidad Humana* (2003)
* *España Vertebrada* (2004)
* *Juicio a los Humanos* (2006)
* *La Tribu Navarra* (2008)
Roberto Morales

**Roberto Morales Erostarbe** (Balmaseda, ) bizkaitar txirrindularia izan zen, 1956 eta 1965 artean profesionala izan zena. Bere ibilbidean hainbat garaipen lortu zituen. Carmelo eta Jesús anaiak ere, txirrindulari profesionalak izan ziren.

## Palmaresa 
**1955**
* 2. Laudioko Sari Nagusian
**1956**
* Laudioko Sari Nagusia
**1957**
* Iberduero Saria
* 3. Loinaz Proban
**1958**
* Circuito Montañés
* Santikutz Klasika
**1959**
* Getxoko Zirkuitua
* Udaberriko Klasikoa
* 3. Loinaz Proban
**1960**
* Iberduero Saria
**1961**
* Ordiziako Klasika
* Portugalgo Itzuliko 2 etapa
* Bartzelona-Madrilgo etapa 1
* 2. Pascuas Sari Nagusian
* 3. Udaberriko Klasikoan
* 3. Loinaz Proban
**1962**
* Getxoko Zirkuitua
* 6. Bilboko Udala Sari Nagusian
**1963**
* Bilboko Udala Sari Nagusia
* 2. Pascuas Sari Nagusian
* 2. Narancoko Igoeran
**1964**
* Kataluniako Voltako etapa 1
* 4. Bilboko Udala Sari Nagusian
* 5. Narancoko Igoeran
**1965**
* Ordiziako Klasika

## Taldeak 
* 1956. Indautxu
* 1957. Gamma
* 1958. Lube-NSU
* 1959-1960. Kas
* 1961. Licor 43
* 1962-1963. Kas
* 1964. Inuri
* 1965. Olsa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
2016ko Ordiziako Klasika

**XCIII. Ordiziako Klasika- Ordiziako Udala Sari Nagusia** 2016ko uztailaren 25ean egin zuten. Hasiera eta bukaera Ordizian, Abaltzisketa eta Altzo zeharkatu zituen, 165,7&nbsp;km ibilbidean. 1.1 maila zuen.

16 taldek eta 109 txirrindularik hartu zuten parte, horietatik 79k bukatu zutenak. Garailea Simon Yates izan zen. Tarteko helmugak Ibai Salasek, mendiko sailkapena Yeison Chaparrok eta taldeen sailkapena Caja Rural-Seguros RGAk irabazi zuten.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak