Marcelino Olaetxea

**Marcelino Olaetxea Loizaga** (Barakaldo, 1889ko urtarrilaren 9a - Valentzia, 1972ko urriaren 21a) euskal salestarra. Iruñeko apezpiku (1935-1946) eta Valentziako artzapezpiku (1946-1967) izan zen, baita prokuradorea Gorte frankistetan ere (1955-1967). 2013an, Valentziako artzapezpikuak iragarri zuen Olaetxea beatifikatzeko prozesuari ekin ziotela. 

Espainiako Gerra Zibilean, hastapenean zuhur jokatu arren, kolpisten aldera lerratu zen. Nafarroa Garaian bete zuen rola oso eztabaidatua izan da: batzuek nabarmendu dute kolpistekin bat egin zuela; beste batzuek, berriz, aldeztu dute hainbat erretagoardiako errepresaliaturen bizi ataka goxatu zuela, eta txiroak babestu zituela.

## Bizitza 
### Gaztaroa eta heziketa 
Marcelino Olaetxea Barakaldoko Lutxana auzoan jaio zen. Pedro Olaetxea metalurgiako langilearen eta Matilde Loizagaren semea zen. Aita karlisten lerroetan borrokatu zen Bigarren Karlistaldian (1872-1876); are, gerraren hondarrean, Baionan hartu zuen aterpe hiru urtez. Barakaldoko Salestarren ikastetxean sartu zen 1897an. 1901ean, Villaverde de Pontoneseko (Kantabria) salestarren prestakuntza-etxean sartu zen, non salestarrek erlijio-bokazioa zuten haurrak hezten baitzituzten. 

Filosofia ikasi zuen Carabanchel Altoko nobiziatuan non abituak jantzi baitzituen hamasei urterekin. Turinen teologia ikasi zuen. 1912ko abenduaren 21ean apaiztu egin zuten, eta handik gutxira Liejara (Belgika) joan zen soziologia ikasketak egitera.

### Ikastetxe erlijiosoetako zuzendari 
Espainiara itzultzean, salestarren hainbat ikastetxetako zuzendari izendatu zuten: Coruña (1915) eta Carabanchel Altoko nobiziatua (1917). Geroago, *Tarraconense* probintziako probintziala izendatu zuten, —Bartzelona (1922-1925)—, baita *Celtica* probintziakoa ere—Madril (1925-1933).

1933an, Vatikanoak Valentziako, Granadako eta Sevillako eliza-probintzietako apaiztegietako bisitari izendatu zuen. 1934an Madrilgo *Ronda de Atocha* ikastetxeko zuzendari bihurtu zen.  

### Apezpiku 
1935ean, Iruñeko apezpiku izendatu zuten, eta bertan jarraitu zuen 1946an Valentziako artzapezpiku izendatu zuten arte. Postu horretan zela, katolizismoa eta gizarte arloko ongintza uztartzen zituzten ekimen ugari sustatu zituen. Izan ere, Olaetxeak katolizismo sozial deitzen den joeran kokatu zuen bere burua, bat etorriz bere haurretako langile giroarekin eta Valentzian erroak zituen joera batekin. 1952. urtean, Valentziako Seme Kuttun eta Bitxi izendatu zuten, eta hiriko Urrezko Domina jaso. 

1955ean, Gorte frankistetako prokuradore hasi zen, eta karguan 1967 arte aritu zen. Ez zen bertan oharkabean pasa. Izan ere, 1967an, Espainiako Gorte frankistetan erlijio-askatasuna legeztatzeko legearen eztabaida abiatu zenean, aretoa utzi zuen eta ez zuen parte hartu eztabaidan desadostasun-seinale gisa. Eztabaida bukatu zenean, kontra bozkatu zuten prokuradoreak zoriondu zituen.  

Vatikanoko II. Kontzilioan parte hartu zuen..

### Hasierako jarrera zuhurra 
Iruñeko apezpikutza hartu zuenean, politikan esku hartzearen aurka agertu zen, eta ezagun du kezka agertu zuela langileen baldintza material eta espiritualengatik. Horrela, Iruñean Ekintza Katolikoko jardunaldi batzuk ixtean (1936ko urtarrilaren 19a), militante eta propagandistei gomendatu zien politikaz ez hitz egitea, eta ebita zezatela Espainia hainbeste gorestea, «ez dezan erlijioak itxura eman lurreko Aberriari eusteko tresna hutsa dela». Handik gutxira, ordea, Errepublikaren aurka zeuden indar politiko eskuindarrekiko atxikimendua erakutsi zuen. Hori zela eta, sozialistatzat jo zuten.

### Estatu kolpearekin bat 
#### Babes osoaren aldia 
Uztailaren 18tik egun batzuen buruan, argi gelditu zen estatu kolpea sendo errotu zela Nafarroan. Olaetxeak kinka batean ikusi zuen bere burua. 

Olaetxea, bada, estatu kolpearen alde mintzatu zen argi eta garbi eta, are, bera izan zen estatu osoan Espainiako Gerra Zibilari *gurutzada* deitzen lehena. Hori abuztuaren 23an egin zuen, Andre Maria Erreginaren alde egin zuen prozesioan, noiz eta Cadreitan 52 preso errepublikazale fusilatzen ari ziren unean 2014ko urriaren 17an, historia batzordea ezarri zen Valentziako Artxidiozesiko Gotzain Jauregian Olaetxea beatifikatzeko.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  *El obispo Marcelino Olaechea Loizaga ante la represión en Navarra (1936-1938)*, UPNA, Emilio Majuelo Gilen ikerlana
* 

## Kanpo estekak 
*  www.catholic-hierarchy.org
*  Valentziako artzapezpikutza