Carlo Blasis

**Carlo Pasquale Francesco Rafaele Baldassare de Blasis** (Napoli, 1803 &ndash; Cernobbio, 1878), ballet maisu, koreografo eta dantzari italiarra zen.

Bere jarduera artistiko eta pedagogikoak funtsezko ekarpena egin zion ballet klasikoaren sistematizazioari eta perfekzionamenduari, bereziki ''Traité élémentaire, théorique et pratique de l'art de la danse* (1820) eta *The Code of Terpsichore* (1828) lanen bidez.  

Napolin jaioa, musikari eta konpositore ezagun baten semea izan zen, eta giro artistiko eta intelektualean hazi zen. Testuinguru horretan, musika, arkitektura, marrazketa, geometria eta anatomia ikasi zituen, ondorengo lan teorikoetan nabarmen agertuko ziren diziplinak.  

Bestalde, dantzaren teknikei buruzko lehen analisi sistematikoetako bat argitaratu zuen 1820an, *Traité élémentaire* lanean. Ondoren, *The Code of Terpsichore* idatzi zuen, non bere irakaskuntza-metodoak eta ballet klasikoaren teknika kodifikatu zituen. Lan horiek gaur egun ere erreferentziazko oinarriak dira ballet klasikoaren irakaskuntzan.  

Gainera, ikonografian maiz aipatzen den moduan, “attitude” jarreraren formalizazioa berari egozten zaio, Giovanni da Bologna eskultorearen Merkurioren estatuan inspiratua. Ekarpen horrek gorputz-lerroen harmonia eta oreka estetikoa azpimarratu zituen.  

Halaber, biraketetan zorabioa saihesteko teknikaren azalpen sistematikoa eman zuen, gaur egun *spotting* izenez ezagutzen dena. Teknika horretan, dantzariak burua gorputza baino azkarrago biratzen du, ikuspegia puntu batean finkatuz eta oreka mantenduz.  

Azkenik, 1855 inguruan barra-lanaren erabilera sistematizatu zuen, ballet-klaseen egitura pedagogikoan txertatuz. Haren proposamenaren arabera, ikasgelako lana barrako ariketekin hasi, ondoren erdiko lanarekin jarraitu eta amaieran konbinazio dinamikoekin —*allegro*— osatu behar zen. Egitura hori gaur egungo ballet-irakaskuntzaren oinarrizko eredua da.  

## Bizitza eta ibilbidea 
### Hasierako urteak eta prestakuntza 
**Carlo Blasis** Napolin jaio zen, Francesco Antonio de Blasis eta Vincenza Coluzzi de Zurlaren semea. Aita, jatorri espainiarreko ofizial baten semea, bere garaian konpositore ezaguna izan zen, eta haren lanetako batzuk gero semeak berak eszenaratu zituen. Iturri historikoen arabera, Blasisen jaiotza-data ez dago guztiz argi, eta 1795, 1797 edo 1803 urteak proposatu izan dira.  

Testuinguru horretan, familiak Napoliko Errepublikan posizio nabarmena izan zuen, baina Borboien berrezarpenaren ondoren Londresa joan ziren. Bidean, ordea, ontzia korsario frantsesek atzeman zuten, eta familia Marseillan gelditu zen. Han, aitak semearen heziketa zuzenean gidatu zuen, eta Carlo-k hainbat diziplina ikasi zituen: geometria, marrazketa, arkitektura, eskultura, anatomia eta literatura, baita dantza ere, azkenik hautatuko zuen ibilbidea.  

Ondoren, dantzaren alorrean garaiko maisu garrantzitsuenekin trebatu zen, hala nola Pierre Gardel, Auguste Vestris eta Louis Milonekin. Marseillan egin zuen lehen agerpena oholtza gainean, eta ondoren Frantzian bira bat egin zuen. Garai hartan Bordelek balletaren gune nagusietako bat osatzen zuen, eta han jarraitu zuen prestakuntza, Jean Dutarque maisuarekin.

### Ibilbide artistikoa 
Bestalde, 1817an Parisko Operan debutatu zuen, eta bertan bere teknikak findu zituen. Handik gutxira, Italiara joan zen eta Milango *La Scala* antzokian aritu zen. Une horretan, *danseur noble* gisako roletan nabarmendu zen, pertsonaia heroiko eta nobleen interpretazioan, zeinetan dotorezia berezia erakutsi baitzuen.  

Ildo horretatik, 1819an lehen aldiz koreografo gisa aritu zen, baina hasierako lanek ez zuten arrakasta handirik izan. Hala ere, 1820an bere lehen lan teorikoa argitaratu zuen, dantzaren teoria eta praktikari buruzko tratatua, eta lan horrek oihartzun handia izan zuen. Ondorengo urteetan, hainbat hiritan aritu zen —Turin, Florentzia, Erroma eta Venezia—, eta baita Londresen ere.

### Lan teorikoak eta ekarpen intelektualak 
1828tik aurrera beste hainbat lan teoriko argitaratu zituen, besteak beste *Code of Terpsichore* eta *Treatise on Salon Dancing*. 1830ean obra horiek guztiak bateratu zituen gida orokor batean, non dantzaren oinarri teorikoak eta pedagogikoak sistematikoki aurkeztu zituen. Lan horiek garaiko beste autore batzuen —hala nola August Bournonville— planteamenduekin bat datoz, baina egitura sistematikoagoa eskaintzen dute.

### Bizitza pertsonala eta ibilbidearen amaiera dantzari gisa 
Bestetik, Genovan Annunziata Ramaccini dantzaria ezagutu zuen, eta harekin ezkondu zen. Bikoteak elkarrekin lan egin zuen denbora batez, eta Ramaccinik arrakasta handia lortu zuen Blasisen gidaritzapean. Hala ere, lesio baten ondorioz, Blasis pixkanaka eszenatokitik erretiratzen hasi zen, eta 1830eko hamarkadaren erdialdean dantzari-ibilbidea amaitu zuen.  

Ondoren, irakaskuntzan eta koreografian jardun zuen batez ere. 1837an Milango *La Scala*-ko dantza-eskolaren zuzendaritza hartu zuen, eta han metodo pedagogiko berritzailea garatu zuen. Bere ikuspegiaren arabera, dantzaren oinarria gorputzaren oreka fisikoaren legeetan dago, eta geometria aplikatuz sistema zehatz bat eraiki zuen. Metodo horrek arrakasta handia izan zuen, eta hainbat dantzari ospetsu trebatu zituen.  

Halaber, bere eskolatik igaro ziren hainbat dantzari garrantzitsu, besteak beste Marietta Baderna, Amalia Ferraris edo Sofia Fuoco. Geroago, Milango eskola propioa sortu zuen, eta bertatik ere belaunaldi berriak atera ziren, hala nola Virginia Zucchi edo Carlotta Grisi.

### Azken urteak 
Azkenik, Europako hainbat hiritan lan egin zuen —Varsovia, Lisboa, Paris eta Mosku—, non irakasle eta koreografo gisa jardun baitzuen. Moskuko Antzoki Eskolan egindako lanak eragin handia izan zuen Errusiako balletaren garapenean, eta haren ondorengoek —Giovanni Lepri eta Enrico Cecchetti— tradizio hori garatu zuten.  

Amaitzeko, Italiara itzulita, idazketari eskaini zion arreta nagusia. Cernobbion finkatu zen, eta han idatzi zituen bere azken lanak, besteak beste dantzari buruzko hiztegiak eta biografiak. 1878an hil zen, eta haren emazteak urte batzuk geroago.

## Lanak eta ekarpenak 
Blasisek 1820an argitaratu zuen balletaren teknikari buruzko azterlan nagusietako bat, *Traité élémentaire, théorique et pratique de l'art de la danse*. Lan horretan dantzaren oinarri teknikoak modu sistematikoan azaldu zituen, eta horregatik hartu ohi da XIX. mendeko dantza-teoriaren lehen testu nagusietako bat.

### Jarrera klasikoen sistematizazioa 
Bere izena bereziki lotu izan zaio *attitude* jarrerari. Oro har, jarrera hori Giambolognaren *Mercurio* eskulturatik eratorritako eredu plastiko gisa azaldu izan da, eta Blasisek ballet klasikoaren hizkuntza teknikoan txertatu zuen. Ondorengo belaunaldietan, Enrico Cecchettik eta beste maisu batzuek haren metodoa zabaldu eta garatu zuten.

### Dantzaren teoria eta ikuspegi zientifikoa 
Blasis ez zen bere koreografiengatik soilik ezaguna izan; aitzitik, bere ospea batez ere dantzaren teoriari buruzko idazkietan oinarritu zen. Koreografia gehienak galdu badira ere, haren testuek eragin handia izan zuten, batez ere balletaren arintasuna eta dotorezia gorputzaren mekanika, geometria eta oreka fisikoarekin uztartzeko egin zuen ahaleginagatik.  

Ildo horretatik, *The Code of Terpsichore* lanean, 1828an argitaratua, dantza-jarreren “alfabeto” bat katalogatu zuen. Horrek adierazten du Blasisek dantzaren sistematizazio oso baterantz egin nahi izan zuela, gorputz-jarrerak eta mugimendu-printzipioak sailkapen koherente baten barruan antolatuz.  

Halaber, haren teoriaren muinean geometria eta fisika matematikoa zeuden. Bereziki aipagarria da “mugimendu-ardatza” delakoaren ideia: zoruarekiko zut den lerro bertikala, gorputzaren oreka-zentroa markatzen duena. Kontzeptu horren bidez, dantzaren teknika ez zuen intuizio hutsean oinarritu, baizik eta printzipio neurgarri eta egituratuetan.

### Pedagogia eta irakaskuntza-metodoa 
Bestetik, pedagogiaren alorrean ere ekarpen nabarmena egin zuen. Haren ustez, irakasleek lehenik gorputz-irudi edo jarrera kodetuak azaldu behar zituzten, eta ikasleek horiek buruz ikasi, gorputzez gauzatzen saiatu aurretik. Horrek erakusten du Blasisentzat dantza ikaskuntza intelektual eta fisikoaren arteko uztarketa zela.  

Era berean, Blasisek uste zuen jarrera kodetu horien bidez dantzariek ballet klasikoan hain estimatuak ziren ezaugarriak lor zitzaketela, hala nola mugimenduaren erraztasuna eta dotorezia. Hala ere, ez zuen teknikara mugatu nahi: *Notes Upon Dancing, Historical and Practical* lanean, balleten indar adierazkorra eta emozioaren presentzia ere goraipatu zituen.  

Horrenbestez, bere helburua ez zen soilik jarrera arautuak ezartzea, baizik eta jarrera horien gainetik adierazkortasun emozionala eraikitzea. Ikuspegi horretatik, dantzaren kode teknikoa eta interpretazioaren indarra uztartu nahi izan zituen, eta horrek bere pentsamendua bere garaiko joera estuen gainetik kokatzen du.

### Eragina eta ondorengo garapena 
Azkenik, Blasisek ballet erromantiko hasiberria molde klasikoagoetara bideratu nahi izan zuela adierazi izan da. Horregatik, bere garaian oraindik gehiegizko birtuosismotzat hartzen ziren mugimendu batzuk —adibidez, piruetaren prestaketa, biraketa eta amaiera bereiztea— goiztiar aztertu eta kodetu zituen. Geroago, Marius Petiparen garaian, halako urratsak ohikoago bihurtu ziren balletaren koreografian.  

Irakaskuntzaren esparruan, 1837tik 1853ra bitartean Blasis eta haren emazte Annunziata Ramaccini Milango *La Scala*-ko dantza-eskolaren zuzendaritzan aritu ziren. Garai hartan prestatu zituzten, besteak beste, Fanny Cerrito, Carolina Rosati, Sofia Fuoco eta Amalia Ferraris; gainera, bereziki estimatzen zituen zazpi ikasleri “Pléyades” izena eman zien.  

Amaitzeko, Blasis Cernobbion hil zen, eta dantzaren historian maisu, pedagogo eta teoriko nagusietako bat dela aitortzen da gaur egun.  

## Lanak (hautaketa) 
Carlo Blasisen lan nagusiak XIX. mendeko dantza-teoriaren eta pedagogiaren garapenean eragin handia izan zuten, bereziki ballet klasikoaren sistematizazioari dagokionez.  

* *Traité élémentaire, théorique et pratique de l'art de la danse contenant les développemens, et les démonstrations des principes généraux et particuliers, qui doivent guider le danseur*. Bolonia, 1820.  
* *Trattato elementare, teorico-pratico sull'arte del ballo, contenente li sviluppi, e dimostrazioni de' principi generali e particolari, che devono guidare il ballerino*. Forlì: P. Campilli, 1830.  
* *Neue vollständige Tanzschule für die elegante Welt; oder vollständige und faßliche Anweisung zur Gesellschafts- und Theatertanzkunst*. Ilmenau, 1830.  

Bestalde, haren lanik ezagunenetako bat *The Code of Terpsichore* izan zen, dantzaren teoria eta praktika bateratzen dituena, eta hainbat hizkuntzatan argitaratua:  

* *The Code of Terpsichore: A Practical and Historical Treatise on Dancing*. Londres: J. Bulcock, 1828.  
* *The Art of Dancing, Comprising its Theory and Practice, and a History of its Rise and Progress*. Londres: E. Bull, 1831 (berrargitalpena).  
* *The Theory of Theatrical Dancing*, Carlo Blasisen lanaren moldaketa, Stewart D. Headlam-en edizioarekin. Londres: Verinder, 1888.  
* *Manuel complet de la danse, ou traité théorique et pratique de cet art*. Paris: Roret, 1830 (frantsesezko itzulpena).  
* *Code complet de la danse*. Paris: Audin, 1830 (berrargitalpena).  
* *Nouveau manuel complet de la danse*. Paris: Roret, 1866; 1884 (berrargitalpenak).  

Halaber, beste hainbat lan idatzi zituen, dantza ez ezik arteari, gizarteari eta kulturari buruzkoak ere:  

* *The Young Lady’s Book*. Londres, 1829.  
* *Studi sulle arti imitatrici*. Milan, 1844.  
* *Notes Upon Dancing, Historical and Practical*. Londres: Delaporte, 1847.  
* *Dello stato attuale del ballo, mimica e della coreografia*. Torino, 1852.  
* *Del carattere della musica sacra e del sentimento religioso*. Milan, 1854.  
* *L’uomo fisico, intellettuale e morale*. Milan, 1857.  
* *Leonardo da Vinci''. Milan, 1872.  

Azkenik, lan horien bidez Blasisek dantza arte autonomo gisa ulertzeko bidean ekarpen teoriko eta metodologiko sendoak egin zituen, eta haren testuek eragin iraunkorra izan dute ondorengo belaunaldietan.  

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

* 

## Kanpo estekak