Unibertsitatea Gipuzkoan

Unibertsitatea Gipuzkoan presentzia handiko hezkuntza maila da XXI. mendean, herritar asko ikasten du unibertsitatean orain baina ez da horrela izan historian zehar. Oñatiko Unibertsitatea 1545etik 1901eraino, eta Bergarako Errege Mintegia 1776tik 1930era aurrekari garrantzitsuak izan ziren; baina unibertsitateko hezkuntzaren zabalkuntza handia XX. mendean gertatu zen. Gaur egun unibertsitate-ikasketak sei erakunde hauetan egin daitezke: EHUko Gipuzkoako campusa, Mondragon Unibertsitatea, Deustuko Unibertsitateko Donostiako campusa, Nafarroako Unibertsitateko Campus Teknologikoa Donostian, UHUNi atxikitako Euskal Bergarako ikastetxea eta Udako Euskal Unibertsitatearen GOI institutua.  

Gipuzkoan 2022-23 ikasturtean 3.304 ikaslek bukatu zuten graduko ikasketak, horien artean % 54 emakumeak ziren (1866 emakume eta 1438 gizon). XVI. mendean estatuan bi motatako unibertsitateak zeuden, handiak eta ertainak, eta gehienek Koroaren finantziazioa jasotzen zuten baina ez Oñatikoak. Ertaina zen eta fundazio baten bitartez pribatua, zerbitzu publikoa ematen zuena. Zuazolak testamentuan utzitako ondasunekin, ikasleek ordaindutako matrikulekin eta Oñatiko udalaren ekarpenekin finantzatzen zen hasieran. Gerora, zailtasun ekonomikoak zituela eta, Euskal Aldundiek ere finantzaketan parte hartu zuten. 
 
Unibertsitatearen hirurehun eta berrogeita hamar urte inguruko ibilbidean bereziki Filosofiaren, Kanonen eta Legeen irakaskuntza izan zen nagusi, Zuzenbide Zibilean espezializatuz. Batezbeste 200/300 ikasle hartu zituen urtero, 1832-1833 ikasturtean bere historiako matrikula-mailarik altuena lortuz: 639 ikasle. Horien artean administrazioan edo politikagintzan, estatu mailako parlamentuan zein Euskal aldundietan nabarmendu ziren ikasle ugarik ikasi zuen bertan, hala nola Esteban Garibai koroaren kronista eta historialaria, edo Pedro Egaña parlamentari gasteiztarra. 
 
XVIII. eta XIX. mendeetan Unibertsitateak hainbat gorabehera izan zituen, gerrak eta aldaketa politikoak eraginda, eta Euskal Herriak Gerra Karlistak galdu ondoren bi itxiera jasan zituen. Berriz zabaltzea lortu zuten Aldundiek eta Oñatiko udalak, harik eta 1901ean Madrilek Unibertsitate maila kendu arte. Ondoren ikasketa apalagoko jarduerak egon ziren eraikinean, baina erreferente izan zen Eusko Ikaskuntzako eta Euskaltzaindiako kongresua bertan egiteko 1918an. 
 
## Bergarako Seminarioa (1776-1930) 
[thumb|[Bergarako Errege Mintegia|Bergarako Seminarioa.]]
Bergarako Seminarioa edo Bergarako Errege Mintegia Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak sortu zuen 1776an. Bergarako Alde Zaharrean zegoen gaur eguneko Bergarako udaletxearen aurrean. Ikastegi garrantzitsua izan zen Europa mailan. Frantzisko Xabier Munibe, Peñafloridako X. kondea, izan zuen zuzendari. Mintegiko kimika-laborategian Elhuyar anaiek wolframa bakartu zuten 1783an. Ilustrazioak Euskal Herrian izan zuen eraginaren erakusgarri garbia da, Euskalerriaren Adiskideen Elkartearekin batera. 
alt=XVII. mende hasieratik 2020 arte|erdian|thumb|578x578px|Bergarako seminarioaren denbora lerroa

## EHUko Gipuzkoako campusa 
thumb|EHUko Gipuzkoako Campusa Ibaetan,
**Euskal Herriko Unibertsitatea** (**UPV/EHU**) Euskal Autonomia Erkidegoko unibertsitate publikoa da, 1980an sortua eta hiru campusetan banatua, erkidegoko hiru lurralde historikoetan: Bizkaia, Araba eta Gipuzkoa. Lehenago, 1977an,  Bilboko Unibertsitatea antolatu zen behin behinean, eta hasiera hartan Gipuzkoako lau fakultate parte hartu zuten  (Zuzenbide Fakultatea, Informatika Fakultatea, Kimika Fakultatea eta Irakasle Eskola). 

Hauek ziren 2024ean EHUko Gipuzkoako campusean zeuden fakultateak:
 
# Arkitektura Goi Eskola Teknikoa 
# Ekonomia eta Enpresa Fakultatea (lehengo Donostiako Enpresa Ikasketen Unibertsitate Eskola honetan sartuta dago orain)
# Gipuzkoako Ingeniaritza Eskola. 2016an sortu zen lehenagoko Donostiako Eskola Politeknikoa eta Eibarko Industria Ingeniaritza Teknikoko Unibertsitate Eskola elkartu zirenean.
# Hezkuntza, Filosofia eta Antropologia Fakultatea (HEFA). 2016an sortu zen, lehenagoko Filosofia eta Hezkuntza Zientzien Fakultatea eta Gipuzkoako Irakasleen Unibertsitate Eskola elkartu zirenean.
# Informatika Fakultatea 
# Kimika Fakultatea 
# Medikuntza eta Erizaintza Fakultatea (lehengo Donostiako Erizaintzako Unibertsitate Eskola bildu zuena)
# Psikologia Fakultatea
# Zuzenbide Fakultatea 
# Gipuzkoako Esperientzia Gelak
Gainera badira zenbait ikerketa-zentro Gipuzkoako Campusean, besteak beste, hauek: DIPC (Donostia International Physics Center) eta  HiTZ (Hizkuntzaren Teknologiaren Euskal Zentroa)

## Mondragon Unibertsitatea 
[thumb|295x295px|Mondragon Goi Eskola Politeknikoaren eraikina Garaian ([Arrasate)]]
Mondragon Unibertsitatea unibertsitate kooperatiboa da, irabazi-asmorik gabea, onura publikokoa. Mondragon taldean dago. 1997an sortu zen helburu horrekin hiru ikastegi hauek elkartu zirenean: Mondragon Goi Eskola Politeknikoa, ETEO  eta Aretxabaletako Irakasle Eskola. Gaur egun, 5890 ikasle ditu (gradu, master eta doktorego programetan). eta lau fakultate hauek: 
 
# Mondragon Goi Eskola Politeknikoa  
# Enpresagintza Fakultatea 
# Humanitate eta Hezkuntza Zientzien Fakultatea 
# Gastronomia Zientzien Fakultatea 
 
## Deustuko Unibertsitateko Donostiako campusa 
[thumb|[Deustuko Unibertsitatea#/media/Fitxategi:Mundaiz loiolaerriberak 001.jpg|Deustuko Unibertsitatea. Mundaiz - Donostia.]]
Deustuko Unibertsitateak  Donostian daukan campusa da. Hasiera batean, EUTGen Enpresa Teknika, Zuzenbidea, Ekonomia Zientziak eta Ingeniaritzarako prestakuntzako kurtso bat ematen ziren. 1969an Filosofia eta Letren Fakultatea Deustuko Fakultatearen atal gisa sortu zen. 1979an Ekonomia eta Enpresa Zientzien Fakultatea Deustukoaren menpeko fakultate gisa sortu zen eta 1990ean gertatu zen Donostiako ikastegiaren benetako fusio juridikoa Deustuko Unibertsitatearen bigarren campus bezala. Gaur egun Ekonomia Zientzietako Fakultatea, Giza Zientzien Fakultatea, Turismoko Unibertsitate Eskola eta Gizarte Laneko Unibertsitate Eskola ditu. 
 
## Nafarroako Unibertsitateko Campus Teknologikoa Donostian 
thumb|Nafarroako Unibertsitatea Donostian. Tecnun
Nafarroako Unibertsitateko Campus Teknologikoa Donostian dago. Ingeniaritzarekin lotutako titulazio akademikoak eskaintzen dituena. Hiru zentrok osatzen dute:  Tecnun, Donostiako Goi Ingeniaritza Eskola eta CEIT. Klaseak elebidunak dira, gaztelaniaz eta ingelesez. 
 
## UHUN/UNEDi atxikitako Euskal Herriko ikastetxeak 
thumb 
Urrutiko Hezkuntzarako Unibertsitate Nazionalak (UHUN/UNED) Espainiako unibertsitate bat da, 1973an sortu zuten ikasgeletara bertaratu beharrik gabe ikasteko aukera eskaintzeko, Internet eta ikus-entzunezkoen bitartez. Unibertsitate honek Gipuzkoan dituen ikastegi atxikia Bergaran dago Mintegian du egoitza, Alde Zaharrean udaletxe aurrean. Gaztelaniaz ikasi daiteke unibertsitate honetan. 
 
## Udako Euskal Unibertsitatea - GOI institutua 
[thumb|[Udako Euskal Unibertsitatea|UEU -  GOI ikastegia]]
Udako Euskal Unibertsitatea  edo UEU 1973an Donibane Lohizunen sortu zen lukuru-asmorik gabeko kultur elkartea da. Egoitza akademikoa Eibarko Markeskua jauregian dauka. 2001etik Hizkuntza Teknologia berezko titulua antolatu zuen, lankidetzan Euskal Herriko Unibertsitatearekin. Geroago 10 baino gehiago izan dira honela antolatu diren berezko titulu eta graduondoetako saio presentzialak. 2003tik on-line ikastaroak ematen hasi ziren. 2019an UEUk  GOI ikastegia sortu zuten Euskal Herriko Unibertsitatearekin batera, eta azpiegitura horrekin urte bat geroago 2020ean online eta euskaraz martxan jarri zuten Irakaskuntza ertainetan irakaslea izateko behar den master ofiziala..

## Ikasle graduatuen kopuruak 2022-23 ikasturtean 
Hauek dira EUSTATen arabera Gipuzkoan 2022-23 ikasturtean graduko ikasketak amaitu zituzten ikasleak, ikasketa-adarraren eta titulazioaren arabera, sexuari jarraiki. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Euskal Unibertsitatea, Jakin aldizkariko 252. zenbakia, 2022 
 
## Ikus, gainera 
* Oñatiko Unibertsitatea 
* Bergarako Errege Mintegia 
 
## Kanpo estekak 
* UEUren webgunea 
* Goi-mailako Online Institutuaren webgune ofiziala (GOI) 
* Udako Euskal Unibertsitatea euskal kulturgintzan: Hasierako urteak 1973-1984. Mikel Aizpuru, UEU, 2003 
*Euskara unibertsitatera bidean : eragileak eta proiektuak (1939-1990). Artetxe, Karmele. Udako Euskal Unibertsitatea, 2011