Victoria Kamhi

**Victoria Kamhi Arditti** (Istanbul, Otomandar Inperioa, 1902 - Madril, 1997ko uztailaren 21a) Espainian bizi zen turkiar pianista eta idazlea izan zen, Joaquín Rodrigo konpositorearen emaztea eta laguntzaile bereizezina.

## Biografia 
Istanbulen (Otomandar Inperioa) jaio zen, Bosforoaren ertzean, 1902. urtean. Guraso judu sefarditen alaba, bere familia Turkiako goi-burgesiakoa zen. Aita otomandarra zuen eta ama vienarra. Heziketa bikaina jaso zuen. Oso txikitatik zaletua, piano ikasketak Geza Hegyi hungariarrarekin hasi zituen, Liszten dizipuluarekin, eta hainbat maisurekin jarraitu zuen, Vienan Jerzy Lalewicz poloniar-argentinarrarekin, besteak beste. Ondoren, Suitzan eta Parisen bizi izan zen. Lehen Mundu Gerraren ondoren, bere familiak dirutza guztia galdu zuen. Hala ere, bere prestakuntzak Parisen jarraitu zuen Lazare Lévy edo Ricardo Viñes espainiarrarekin, eta haiekin ikasi zuen Espainiako errepertorioa. 

1928an Joaquín Rodrigo maisuaren obra bat entzun zuen, *Preludio al gallo mañanero*. 1929an ezagutu zuen konpositore espainiarra: horretarako festa bat antolatu eta gonbidatu egin zuen. Horrez gain, Saguntoko musikariaren obra batzuk pianoan jotzeko ere baliatu zuen gaua. 

Valentzian ezkondu ziren 1933ko urtarrilaren 19an. Espainiako II. Errepublikan, Frantzian eta Alemanian bizi izan ziren 1939ra arte, Espainiara itzuli ziren arte. Seme bat izan zuten, hilda jaio zena, eta horrek eragin zuen maisuak bere Aranjuezeko Kontzertu ospetsua konposatzea, baita biek 1933an, eztei-bidaian, hiri honetara egin zuten bisitan inspiratua ere.

Pianistak bere karrera utzi zuen txikitatik itsua zen konpositore espainiarrari dena emateko, eta bere kolaboratzaile artistikorik onena izan zen. Gaspar Sanz Aragoiko konpositorearen abestietan oinarritutako Fantasía para un gentilhombre bere obra ezagunenetako baterako abestiak aukeratu eta Rodrigoren eskuizkribu guztiak berrikusi zituen. Poliglota, bere senarraren ia abesti guztien bertsio frantses eta alemaniarra egin zituen. 1986an lan biografiko bat argitaratu zuen, Joaquín Rodrigoren eskutik: Historia de nuestra vida (2. ed. 1995), *Hand in hand with Joaquín Rodrigo* izenburuarekin ingelesera itzulia: My life at the Maestro’s side (1992). Hainbat hizkuntzatan ere idatzi zituen poemak.

Bere lehen seme gaiztoaren ondoren, alaba bakarra izan zuten, Cecilia, 1941eko urtarrilean jaioa, beranduago Agustin Leon Ara biolinistarekin ezkondu zena eta Aranjuezeko Lorategietako markesgoan oinordekoa dena, 1991n maisuari emandakoa.

Kamhi 1997ko uztailaren 21ean hil zen, bere senarra baino bi urte inguru lehenago, eta biak Aranjuezen familiako mausoleoan lurperatu zituzten, Pablo Serrano eskultorearen obra den gitarra kubista bat buru zutela. Joaquín Rodrigok *Serranilla* obra eskaini zion.

## Aintzatespenak 
* 2012ko ekainean Victoria Kamhi daraman haur eskola ireki zuten Aranjuezen.

* Aranjuezek kale bat du bere izenarekin.

## Lanak 
* *De la mano de Joaquín Rodrigo: Historia de nuestra vida*, ed. Joaquín Rodrigo, S.A., Madrid, 1995 (2.ª ed. de la de 1986), ISBN 978-84-88558-14-5.
* *Poemas* (en varias lenguas)
* *Canción del cucú*, 1937, (a la que Joaquín Rodrigo puso música)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Rodrigoren Victoria Kamhi. Bideo biografikoa Joaquín y Victoria Rodrigo Fundazioarekin lankidetzan, Buenos Aires, 2011
* Victoria Kamhi elkarrizketa El País Sevilla egunkarian, 1988ko abuztuaren 31n
* Aranjuezen eskainitako kalea