Iratxe Jaio

**Iratxe Jaio Gomez de Segura** (Markina-Xemein, Bizkaia, 1976ko otsailaren 26a) disziplina anitzeko euskal artista eta ikertzailea da. Besteak beste, ikus-entzunezko instalazioetan, zein eskulturan aritzen da.

## Biografia 
Iratxe Arte Ederretan lizentziaduna da (EHU). Arte Ederren ikasketak amaitu ostean, 1998an, Herbehereetara joan, eta bere prestakuntza osatu zuen Hagako KABKen (1998-2000), Rottedameko Piet Zwart Institutuan (2000-2002) eta Maastrichteko Jan van Eyck Akademian (2002-2004).

2001az geroztik Klaas van Gorkum artistarekin batera lan egiten du. Haien praktika arkeologia esperimental gisa deskriba daiteke. Existitzen diren objektuen eta dokumentuen esanahi soziala aztertzen dute, jabetu eta beste testuinguru batean birsortzeko.

## Ibilbidea 
Lan artistikoaren nozioa aztertu dute sormen-prozesua eta masa-ekoizpen industriala eta dagozkion lan-harremanak elkarren ondoan jarrita. Sarritan arkeologoekin lankidetzan aritu dira ondare gatazkatsuak zein materialtasunak bi diziplinetan duten funtzioa esploratzen duten proposamenak egiteko. Artista-bikoteak lan honetan sakondu ahal izan zuen, Jan Van Eyck Akademiaren Nearch bekari esker, 2015 eta 2017 artean.
thumb|263x263px|Iratxe Jaio, Klaas van Gorkum ARCO 2019

### Erakusketa garrantzitsuak 
Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkumen lanak museo ugaritan egon dira ikusgai, besteak beste:

* ''Réinventer le monde (autour de l'usine)* (2013) FRAC-Aquitaine (Bordele)

* *Amikejo, curated by Latitudes* (2011) MUSAC (Leon),
* *Agencia de Organismos Vivientes* (2016)*, Bisitariak: Iratxe Jaio + Klaas van Gorkum* (2014) Tabakalera (Donostia)
* *Gure Artea XX* (2009), *Entornos Próximos* (2006) Artium (Gasteiz)
* *Life’s Finest Values* (2015) Kunsthalle Exnergasse (Viena)
* *Manifiesto. El arte hoy ante las dudas* (2014) Fabra i Coats (Bartzelona)
* *Stem Terug (Vote Back)* De Appel Arts Centre (Amsterdam)
* *Mutual Matters* (2011) Konsthall C (Stockholm)
* *La Ballena Negra (The Black Whale)* (2012) MARCO (Vigo)
* 2022an Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkum artistek *Paperezko inperio baten atlasa* instalazioa jarri zurten Donostiako San Telmo museoan, Museo Bikoitza programaren barruan. Museoaren bildumako mapen irudiak proiektatuko zituzten. Artistek Hinrich Sachs hautatu dute programan parte hartzeko.
* 2024an Iratxe Jaio bizkaitarrak eta bikoteak, Klaas van Gorkum herbeherearrak, ‘Bandera faltsua’ izeneko instalazioa jarri zuten Sidneyko Biurtekoan, gogorarazteko Gernikako nazien bonbardaketaren gaineko (1937) izuaren ondareak «gaurkotasun beldurgarri eta deitoragarria» duela oraindik.
Bere lanak Madrilgo Sofia Erregina Museoan, Gasteizko Artiumen eta Bilboko Arte Ederren Museoan aurki daitezke.

### Proiektuak 
2020an, *Onder de Vleugel (Under the Wing)* filma sortu eta ekoitzi zuen eta Zinebi Bilboko Zinema Dokumentalaren eta Film laburren Nazioarteko Zinemaldian, sail ofizialean aurkeztu zen.

2019an, *Alemanen kanposantue*, eskultura eta litografiaz osatutako instalazioa. *Mondriaan Fonds, Azala Kreazio Espazioa y La Taller* espazioek lagunduta.
thumb|300px|Iratxe Jaio, "Alemanen kanposantue" proiektuan lanean 2019
Azken proiektu hauetaz gain, 2002 eta 2016 urteen artean honoko lan hauek aurkeztu zituzten:

2016, *Naturaleza Muerta con Recipientes*

2016 *La Solicitud de Préstamo*

2016 *Libro de los Plagios*

2015 *Nire ama Roman hil da (Mi madre ha muerto en Roma)*

2015 *18 Aralık 2004*

2013 *Work in progress*

2013 Ú*ltimas Palabras*

2012 *Kepala Batu (Head of stone)*

2012 *Beursplein Hearings*

2011 *Police Training*

2011 *Produciendo tiempo entre otras cosas*

2010 *Local Ordinance*

2008 *Quédense dentro y cierren las ventanas*

2007 *Meanwhile, in the Living Room...*

2007 *Let me hold your hand*

2006 *Of Marriages and Mortgages*

2005 *Home at Tent*

2005 *OpTV*

2004 *Camilla*

2004 *Welcome to Belfast*

2004 *Monitoring the Dordtselaan for Maximum Peace of Mind*

2004 *Fish lives in water*

2004 *Marea*

2004 *Film as fossil*

2003 *Langs de Lijn*

2002 *A Twenty-Four Hours a Day Revolution*
### Kolaborazioak 
Aldizka, artikuluak idatzi izan ditu hainbat egunkari eta online plataformetarako. 2010ean, hileroko zutabe bat idatzi zuen Gara egunkariko Mugalari gehigarrian. 2019an *Harri Porotsua* saioa idatzi zuen *Eremuak* programaren artisten koaderno sailerako. Euskadi Irratian ere kolaborazioak egin izan ditu.

### Argitalpenak 
● *400m*. Iruña-Veleiako ostrakak, eta arkeologiatik arte garaikidera doan bideari buruz. Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkum. JVE Akademia, Maastricht, Herbeherak, 2017. 

● *Konplizitateak*. Miren Jaio. Eusko Jaurlaritzaren Argitalpen Zerbitzu Nagusia, 2011. 

● *Quédense dentro y cierren las ventanas*. Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkum. Consonni, Bilbo, 2009. 

● *Hemendik horra*. Iratxe Jaio eta Klaas van Gorkum. Montehermoso Kulturgunea, 2008. 

## Sariak 
* 2008an Eusko Jaurlaritzaren Gure Artea saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Iratxe eta Klaas van Gorkum. Youtube 2011

* Elkarrizketa Iratxe Jaio eta Klaas Van Gorkum | Gasteiz Kultura 2019
* Saiakera "Harri porotsuak" (2019). Eremuak
* Artikulua *Arqueología de la Guerra Civil española'' blogean (2018)
* "Egiaren ezintasuna" Ismael Manterola Ispizua, Berrian 2018
* Elkarrizketa. Paula Barriobero, Afterall, 2012
* Artikulua "Iratxe Jaio & Klaas van Gorkum. Los márgenes de la fábrica", Avelino Sala, Adn Platform (2014)
* Elkarrizketa. Andrews, Max; “The image of work and the relation between art and labour”, Frieze (2013)
* Elkarrizketa Argian, "Iruña-Veleiako ostrakak egiazkoak izan zein ez, polemikak gure gizartea islatzen du" (2017)