open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Javier Caballero Martínez

**Javier Caballero Martinez** (Iruñea, 1961eko irailaren 13a) UPNko politikaria da.

Nafarroako Unibertsitatean zuzenbidean lizentziaturik, abokatua da ogibidez. Iruñeko Abokatuen Elkargo Ofizialeko burua izan zen, baita Audenasa elkarte publikoena ere. Tomas Caballero ETAk hildako Iruñeko zinegotziaren semea, 2003-2007ko legegintzaldian Nafarroako Gobernuko Justizia eta Barne sailburua izan da. Egun, Nafarroako Parlamentuko kidea da.
Carlos García Adanero

**Carlos García Adanero** (Talavera de la Reina, Toledo, Espainia, 1967ko otsailaren 7a) UPNko politikaria da.

Nafarroara hiru urte zituelarik etorria, abokatua da ogibidez, zuzenbidean Nafarroako Unibertsitatean lizentziatu baitzen. UPNn 1987an sartu zen. Barañaingo zinegotzia 1991 eta 1996 bitartean izan zen, baita Nafarroako Parlamentuko kidea 1991tik ere. 2003-2007ko legegintzaldian alderdiko bozeramailea izan zen. UPN barruan, ordea, baztertzeko prozesuan jarri zen Javier Esparzarekin lerrokatu ez zelako.

## Transfuga 
Javier Esparzak ez zuen berarengan konfiantzarik, ez baitzion lagundu alderdi barruan sortutako liskarretan, eta Madrilera bidali zuen, hainbeste traba egin ez ziezaion. Sergio Sayas alderdikideak bezala, beren alderdiak baztertu egin zituela jakinda, geratu zitzaien aukera erraz bakarra politikan jarraituko zutela agintzen zien beste alderdi bati saltzea izan zen. Lan Erreformaren bozketarekin iritsi zitzaien aukera, eta PPk egin zien eskaintza, orduan Pablo Casadok zuzenduta. García Adanerok eta haren alderdikide zen Sayasek Esparzaren jarraibideak ez zituzten bete bozketa hartan, eta jakin bazekiten hura gorria eta kanporatua zela, hala gertatu baitzen. Hortik aurrera, halako ke-gortina batzuk sortu ziren, hala nola herritarren plataforma bat sortzea, kanporatzearen aurkako errekurtsoa eta abar. Zorabiatu egin ziren, baina PPra joateko txartela Lan Erreformaren aurka bozkatu zuten egun berean erosi zuten. PPren ordainketa politikan jarraitzea izan zen. 2023ko hauteskundetan, azken unean eta kanpotik heldutako bozkeei esker, alderdi horrekin diputatu atera zen Madrilen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sergio Sayas
* UPN

## Kanpo estekak
San Sebastián de los Reyes

**San Sebastián de los Reyes** Madrilgo Erkidegoko (Espainia) hiria da. Madrilgo hiriaren iparraldean dago kokatuta, 18 kilometrora. Alcobendasko hiriarekin egiten du muga hegoaldean, bien arteko bereizketa kale batek egiten duelarik.

2006an 67.351 biztanle zituen eta 59 km²-ko azalera. Udalerrian Jaramako zirkuitua dago.

## Kanpo estekak 
*  San Sebastian de los Reyesko Udalaren webgunea
Metro segundoko

**Metro segundoko** Nazioarteko Unitate Sistemako unitatea da abiadura edo lastertasuna neurtzeko. Unitate hau eratorria da segundo bakoitzeko higitutako metro kopurua neurtzen baitu. Orokorrean m/s idazten da.

Beste unitate sistema batzuetako unitateekin gordetzen duen erlazioa hauxe da:
* 1 m/s = 3,2808 oin segundoko = 2,2369 milia orduko = 3,6 km/h.

## Kanpo estekak
Elisabet I.a Gaztelakoa

'*Elisabet I.a Gaztelakoa *Katolikoa'''* (Madrigal de las Altas Torres, Ávila, 1451ko apirilaren 22a - Medina del Campo, Valladolid, 1504ko azaroaren 26a) 1474tik 1504ra Gaztelako erregina izan zen. Fernando II.a Aragoikoaren emaztea zenez gero, 1479tik aurrera Aragoiko koroako erregina ezkontidea izan zen.

Elisabet eta Fernando *Errege-erregina Katolikoak'' izenaz ezagunak dira, Alexandro VI.a aita santuak hala izendatu zituenez geroztik.

## Bizitza 
Joan II.a Gaztelakoaren eta Elisabet Portugalgoaren alaba zen. Bere anaia Alfontso hil zenean, 1468an koroaren jaraunsle izendatu zuten, Guisandoko itunaren bidez. Erreginaren anaiorde Henrike IV.a Gaztelakoak, beronen alaba Joana Beltranejaren eskubidea baztertuz onartu zuen delako itun hori.
[thumb|291x291px|Elisabet I.aren estatua [Madrilen]]
1469an Fernando printzearekin ezkondu zen. Ezkontza isilpean egin behar izan zen, besteak beste, Luis XI.a Frantziakoak arriskutsua ikusten zuelako Gaztelaren eta Aragoiren arteko batasuna.

Joana Beltranejak Gaztelako koroa eskuratu nahi zuenez, Portugalen laguntzarekin Gerra Zibilari hasiera eman zion. Elisabeten aldekoek garaitu ondoren (1476), 1479an Gaztela, Aragoi eta Portugalek bakea sinatu zuten, Alcáçovasko itunaren bitartez.

Bestalde, Elisabet eta Fernandoren helburu nagusia monarkiaren boterea indartzea izan zen. Hartarako, nobleei indarra kendu zieten, errentak gutxitu, etab. Granadako gerran irabazle izan zen, eta Kristobal Koloni lagundu zion, Ameriketarako bidaia egiteko bideak errazturik. Bera erregetzan zegoela beretu zuen Espainiak Melilla (1497).

## Genealogia 
## Irudi galeria 

Fitxategi:Isabel la Católica-2.jpg|alt=
Fitxategi:Isabel la Católica (Ayuntamiento de Sevilla).jpg|alt=
Fitxategi:La reina Isabel la Católica (Casa de los Tiros de Granada).JPG|alt=
Fitxategi:Congreso de los diputados, Isabel I, Madrid, España, 2015 02.JPG|alt=
Fitxategi:Retrato-261-Reyes de Castilla y Aragón-Isabel I y Fernando V.jpg|alt=
Fitxategi:Isabeldecastilla.jpg|alt=
Fitxategi:Painting of Isabella the Catholic at the University of Notre Dame, a Catholic research university located in Notre Dame, an unincorporated community north of the city of South Bend, in St. Joseph LCCN2013650753.tif|alt=
Fitxategi:Queen Isabella I statue.jpg|alt=
Fitxategi:Isabel I de Castela.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Fernando II.a Aragoikoa
* Juana la Loca
* Errege-erregina Katolikoak
La Niña

thumb|eskuinera|350px|La Niñaren anomaliak (urdinez), 2007ko azaroa.

**La Niña** Ozeano Bareko erdialdeko eta ekialdeko gainazaleko uraren hozte ziklikoa da. El Niño fenomenoaren kontrakoa da. Ekialdean presio altuak mantentzen dira denbora luzez, mendebaldean presio baxuak sortzen diren bitartean. Gainera, alisio haizeak biziagotzen dira eta ondorioz, El Niñoren kontrako fenomenoa gertatzen da: aire masa hezeak mendebalderantz higitzen dira eta prezipitazio gogorrak Asia hego-ekialdean eta Ozeanian gertatzen dira.

La Niña aldi batean, Ozeano Barearen ekialdeko ekuatoreko itsasoaren gainazalaren tenperatura normalean baino 3-5 ºC hotzagoa izaten da. La Niña agerpenak gutxienez bost hilabetez irauten du. Eragin handia du mundu osoko kliman, eta Atlantikoko eta Ozeano Bareko urakan-denboraldietan ere eragina du, Atlantikoaren arroan zikloi tropikal gehiago sortzen baitira, haizearen zizailadura baxuaren eta itsasoaren gainazaleko tenperatura beroenen ondorioz; aldiz, Ozeano Bareko ziklogenesi tropikala murriztu egiten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Niño

**Niño** (gaztelaniaz 'ume' eta galegoz 'habi' esan nahi duena) izan daiteke:

* El Niño, fenomeno meteorologikoa.
* *El Niño*, 2014ko filma.
* *Ill Niño*, nu metal musika taldea.

## Pertsonak 
* Pedro Alonso Niño (- 1502, itsasgizona;
* Fernando Niño de Guevara, XVI. mendeko inkisidorea;
* *El Niño de Almadén*, (1899-1968) abeslaria;
* Víctor Niño (1973-), txirrindularia.
Center for Basque Studies

**Center for Basque Studies/Euskal Mintegia** Renon (AEB) dagoen ikerketa zentroa da, Nevadako Unibertsitatearen barruan dagoena, euskara eta euskal kulturaren inguruan lan egiten duena. Euskal Herritik kanpoko lekurik handiena da ezaugarri hauekin.

1967an sortu zuten.

## Irakasleak 
Ikertzaile eta irakasleen artean hauexek ditugu: Jill Berner, Kathleen Camino, William Douglass, Imanol Irizar, Xabier Irujo, William H. Jacobsen, Jose Mallea-Olaetxe, Sandra Ott, Gloria Totoricagüena, Carmelo Urza, Linda White eta Joseba Zulaika.

## Renoko Euskal Liburutegia 
1960ko hamarkadaren amaieran sortu zuten, zentroaren barruan, William Douglass, Robert Laxalt eta Jon Bilbao Azkarretaren eskutik.

Gaur egun, 50.000 liburu inguru eta 1.500 argitalpen ditu eskuragai, interneten bidez nagusiki.

Euren hitzetan, liburutegi hau:
* Renoko Euskal Ikergunearen informazio beharrizanak asetzeko bidea da.
* Euskal diasporaren eta euskaldunak atzerrian egindako ibilbidearen informazio-gunea da.
* Ingeles hiztunentzako euskal mundurako leihoa da.

## Ikus, gainera 
* Euskal Diaspora

## Kanpo estekak 
*  Center for Basque Studies
*  Basque Library - Renoko Euskal Liburutegia
*  Joxe Mallea bizkaitarrarekin elkarrizketa AEBetako artzainei buruz Argia astekarian (1995)
Reno

**Reno** Ameriketako Estatu Batuetako hiria da, Nevadako laugarren populatuena dena eta estatu haren ipar-mendebaldean dagoena. Washoe-ko konderriaren hiri nagusia da.

2008n 217.016 biztanle zituen.

## Center for Basque Studies 
Nevadako Unibertsitatearen barruan Center for Basque Studies izeneko zentroa sortu zuten 1967an, euskara eta euskal kultura ikertzeko helburuarekin.

## Unibertsitateak 
* University of Nevada, Reno. Estatuko unibertsitate zaharrena da eta 15.000 ikasle ditu.
* Truckee Meadows Community College. 13.000 ikasle eta 50 estudio kanpo baino gehiago irakasten dira,

## Klima 

## Hiritarrak 
* William Douglass (1939-), antropologoa eta euskal kulturaren ikerlea.

## Hiri senidetuak 
Reno ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Reno hiriaren webgune ofiziala
*  Renoko Euskal Liburutegia

thumb|ezkerrera|350px|Renoko ikuspegia.
Riihimäki

{{Finlandiako udalerri infotaula
| sorrera = 1922
| izena = Riihimäki
| kolorea = #4169E1
| berezko izena = Riihimäen kaupunki
| armarria = Riihimäki.vaakuna.svg
| nongo = Riihimäkiko
| kodea2 = FIN
| eskualdea = Jatorrizko Tavastia eskualdea
| barrutia = Riihimäki azpieskualdea
| alkatea = Seppo Keskiruokanen
| kokapena = Riihimäki sijainti Suomi.svg
| koordenatuak = {{Koord|60|44|20|{}|24|46|20|{}|kodea=CN|display=inline,title}}
| azalera = 125,57 km² 
| ur-azalera = 4,54 km² (%3,06)
| biztanleria = 28.811 (2010.12.31) 
| dentsitatea = 238,0 bizt/km²
| urtea = (2009) 
| besterik7 = Finlandiera
| besterik7balioa = % 96,8 (ofiziala)
| besterik8 = Suediera
| besterik8balioa = % 0,4 
| besterik9 = Besteak
| besterik9balioa = % 2,8
| besterik3 = Webgune ofiziala
| besterik3balioa =   
}}
100px|ezkerrera
**Riihimäki** hazkunde azkarra duen hiria da, Tampere eta Helsinki hiriburuaren erdibidean. Nahiz eta historia handi eta luzekoa izan, urteetan beherakadan egon da, azken 50 urte hauetan gaztetu eta Finlandiako hiri moderno, hazkuntza handikoa eta berotegi efektuaren aurkako zuzendari Eskandinavia osoan.

## Zer ikusi 
ezkerrera|150px|thumb|Erdialdeko eliza.
Bi izenez ezagutzen da herria Finlandia osoan: denden herria eta museoen herria. Hainbat eta hainbat museo desberdin daude eta hiri garrantzitsuenek bezalako denda garrantzitsuak.

### Erdialdeko eliza 
1905. urtean eraikitako eliza 630 pertsonentzako eserlekua du.

### Museoak 
Esan dezakegu Riihimäki museoen herri dugula, izan ere gutxienez 6 museo garrantzitsu ditugu bertan. Beira, arte, ehiza eta hiriaren historiako museoak hala nola. Urtean zehar irekirik daude Igandean izan ezik.

## Erreferentziak 
## Hiri Senidetuak 
* 20px Aalborg, Danimarka
* 20px Bad Segeberg, Alemania
* 20px Gus-Hrustalnyj, Errusia
* 20px Husavik, Islandia
* 20px Jonava, Lituania
* 20px Karlskoga, Suedia
* 20px Olaine, Letonia
* 20px San Ildefonso, Espainia
* 20px Skedsmo, Norvegia
* 20px Suzhou, Txina
* 20px Szolnok, Hungaria

## Kanpo estekak
Zirkuitu moztaile

**Zirkuito moztaile** edo **mugatzaile** bat seinale batek hartzen dituen balioak mugatzen dituen zirkuitu bat dugu, eta muga horietatik kanpo dauden seinaleen zatiak *mozten* ditu. Zirkuitu moztaile sinpleenak ondorengo irudietan agertzen diren diodo bidezko zirkuituak dira, zenbaitetan erresistentziak ere izaten dituzte intentsitateak kontrolatzearren. Oso interesgarriak dira seinale digitalak kontrolatzeko hala nola neurketa gailuetatik datozen seinale analogiko indartsuegiak kontrolatzeko.

## Diodo bidezko moztaileak 
Zirkuitu moztaile sinpleenek diodoak erabiliz beren eroankortasun propietateen bidez hainbat efektu lor ditzakete. Ondoren zirkuitu hauen eskema zenbait ageri da. Adibideetan seinale sinusoidal bat erabili da; hala ere, zirkuitu honek diodoak jasan dezakeen frekuentzia eta balioetako edozein seinale mugatu dezake.

### Goi moztailea 
Tentsio batetik gorako seinaleen zatiak *mozten* ditu (ikusi A irudia beheran).

### Behe moztailea 
Tentsio bat baino baxuagoak diren seinale zatiak *mozten* ditu (ikusi B irudia beheran)

### Bi mailetako moztailea 
Tentsio goren baten eta tentsio minimo baten arteko seinaleak soilik mantentzen ditu *soberakinak* *mozten* dituelarik (ikusi C irudia beheran)

thumb|ezkerrera|400px|A irudiathumb|400px|B irudiathumb|erdian|400px|C irudia; OHARRA: Adibidean muga balio biak balio absolutu bera duten arren (U), ez du zertan horrela izan behar, seinalea U eta -V bi balioen artera muga liteke.

## Artikulu interesgarriak 
* Diodo
* Kommutazio
* Zirkuitu elektriko

## Kanpo estekak
Éamon de Valera

**Éamon de Valera** (jaiotzez **Edward George de Valera** edo **Edward George de Valero**) (1882ko urriaren 14 &ndash; 1975eko abuztuaren 29) XX. mendean Irlandako politikari nagusietakoa izan zen, 1917tik 1973 arte hainbat kargu politikotan —presidentea edo lehen ministroa— aritu baitzen.

## Familia 
New Yorken jaio zen. Ama jatorriz irlandarra zuen eta Juan Vivion de Valera izeneko artista espainiar baten semea zela uste zen. Hala ere, de Valeraren biografia idatzi dutenek ez dute bere aitaren identitatea frogatzeko dokumenturik aurkitu ahal izan.

Bataioan George de Valero izena jarri zioten baina geroago izena ingelesez jarri zioten (Edward) eta berak gaelikora itzuli zuen (Éamon). 1885ean bere aita hil zenean, amarekin Irlandara abiatu zen eta bere osaba eta honen familiarekin bizi izan zen. Ikasketak bukatu ondoren matematikako irakasle izan zen Dublineko zenbait ikastetxetan.

## Politika jarduerak 
De Valeraren lehen jarduera politikoak gaelikoaren defentsarenak izan ziren. Jarduera horretan ezagutu zuen bere emaztea, Sinéad Flanagan eta 1910ean ezkondu ziren.

Gaelikoaren defentsaren elkarte horietatik jarduera politikoetarako jauzia egin zuen. Irish Volunteers taldean sartu zen, Iparraldeko unionista protestanteen aurka aritzen zen taldean. 1914an Irish Republican Brotherhood talde errepublikar abertzalean sartu zen.

Erresuma Batutik independentzia lortzeko borrokan nabarmendu zen De Valera. Independentziaren osteko gerra zibilean Erresuma Batuarekiko hitzarmenaren (Itun anglo-irlandarraren) aurka lerratu zen baina ez zuen gerran parte hartze esanguratsurik izan. Ondoren, legez kanpo egoteak inongo onura politikorik ez zuela ikusita Fianna Fáil sortu eta hauteskundeetara aurkeztu zen, bertan garaipena lortuz.

Irlandako hirugarren presidentea (1959-1973) izan zen, Batzar Betearazlearen bigarren presidentea (1932-1937) eta, hau ordezkatu zuen Taoiseach edo lehen ministro karguan estrainekoa izan zen De Valera (1937-1948, 1951-1954 eta 1957-1959). Horretaz gain, Irlandako Nazio Unibertsitateko burua ere bazen 1959tik 1973 arte.

## Euskal Herrian 
1953an Irlandako Errepublikako estatuburua zela Euskal Herria bisitatu zuen, hain zuzen ere, irailaren 9an Zarautzen egon zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Irlandarrak

## Kanpo estekak
Sergio Sayas

**Sergio Sayas López** (Buñuel, 1979ko uztailaren 6a) UPNko politikaria da.

Alderdiko gazterian hasita, 2003ko hauteskundeetan bolondres agertu zen Sergio Sayas Berriozarren aurkezteko. Sergio Colomer Caubetekin batera atera zen hautaturik, eta honen heriotzaren ondoren, UPNko buru bihurtu zen Berriozarren. 2007ko hauteskundeetan zerrendaburua izan da, 3 zinegotzi lortuta.

Sergio Sayas Espainiako Kongresuan diputatua da.
Jose Antonio Navidad

**Jose Antonio Navidad Piquero** PSNko politikaria da.

Berriozarko IUN-NEBan hasi bazen ere, herriko Batasunaren taldea desegitearen alde bozkatzeagatik kritika gogorrak jaso zituen. Izan ere udaleko IUko beste zinegotziak bere dimisioa eskatu zuen. Honela, hurrengo hauteskundeetan (2003), PSNren zerrendan aurkeztu zen Navidad. PSNko Benito Rios alkate bihurtu zen eta Navidad alkateorde. Hurrengo hauteskundeetan (2007) zerrendaburua izan zen Navidad, baina zinegotzi bat galdu zuen PSNk. Navidad UPNko Sergio Sayas babestearen alde agertu zen arren, azkenean, inoren alde jo gabe, Francisco Javier Lasa, Na-Baiko hautagaia, bihurtu da alkate.
Paco Rabanne

**Paco Rabanne**, berezko izen-deiturez **Francisco Rabaneda Cuervo**, (Pasaia, Gipuzkoa, 1934ko otsailaren 18a - Portsall, 2023ko otsailaren 3a) jostuna eta moda diseinatzailea izan zen, munduko ospetsuenetako bat. Moda marka propioa sortu zuen, Paco Rabanne izenekoa.

Arkitekturako ikasketak egin ondoren Parisa joan zen eta jostundegi bat zabaldu zuen 1967an. Plastikoan oinarritutako jantziak egin zituen lehena izan zen. 1970eko hamarkadan ehun tradizionalak erabiltzen hasi zen baina haiei bere ukitu bereziak ematen zizkien (narrastien larrua imitatzen dituzten ehunak adibidez) kolore bortitzen arteko kontrastearen eta zilarraren edo urrearen distiraren bila.

## Biografia 
### Lehen urteak 
Ama Balentziaga diseinatzailearen jostun-burua izan zen, eta aita, berriz, indar errepublikarren koronela, Francisco Rabaneda Postigo, tropa frankistek fusilatua Santoñan, Espainiako Gerra Zibilean: Berria hondartzako fusilamenduetako biktimetako bat izan zen.

1939. urtearen ondoren, familia Frantziara erbesteratu zen, eta han Morlaixen babestu ziren, eta geroago, Les Sables-d'Olonnen. 1951 eta 1963 artean Parisko Arte Ederretako Goi Eskola Nazionalean Arkitektura ikasi zuen. Ikasketak amaitzeko, milaka zirriborro egin zituen modan.

### Profesional gisa 
1959an, ''Women's Wear Daily*k zazpi soineko geometriko sorta argitaratu zuen, **Franck Rabanne**k sinatuak, laster ezaguna egin zen izena. 1955etik 1963ra bitartean, Roger Modelentzat poltsak diseinatzeaz eta Charles Jourdanentzat oinetakoak diseinatzeaz arduratu zen. 1963an, Arte Modernoko Museoan ikusgai zegoen lorategirako eskultura batengatik Parisko Bienalean saria jaso zuen.

1962tik 1966ra fantasiazko osagarriak eskuz egin zituen, hala nola hari eta orratzik gabeko botoiak edo brodatuak, goi-mailako joskintzako jantziei aplikatzen zaizkienak, Balenciaga, Nina Ricci, Maggy Rouff, Philippe Venet, Pierre Cardin, Courrèges eta Givenchyk sinatuak. Era berean, 1965ean *pacotilles'' sortu zuen, bisuteria osagarriak eta Rhodoidezko osagarriak, Michèle Rosier, Christiane Bailly eta Emmanuelle Khanekin elkarlanean. Paco Rabanne jaio zen horrela, moda diseinatzailea hasi zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Paco Rabanne markaren webgunea
Polentone

***Polentone*** Italia hegoaldeko biztanleek iparraldekoak aipatzeko darabilten termino gutxiesgarria da.

Literalki "polenta jalea" esan nahi du, jaki hau oso hedatua izanik iparraldeko Italian, bereziki Lonbardia eta Venetoko mendi eta landa guneetan. Izenak esanahi nahiko gutxiesgarria jaso du, pertsona kaikua, gutxi hezia adieraztera iritsiz.

Honen aurka *terrone* deitura agertzen da, konnotazio sendoki gutxiesgarriak izanik, ustezko aniztasun etniko eta kultural bat nabarmentzea helburu duena.

*Polentone* terminoak, gainera, pertsona nagiak, odolgabeak eta mugimendu baldarrekoak seinalatzeko ere balio du.

## Tradizio herrikoiak 
*Polentone* hitza Retorbido herriko (Paviako probintzian) jai nagusiaren izena ere bada, duela ehun urte baino arinagotik martxoaren bigarren igandean ospatzen dena. Tradizioak Retorbido Bertoldoren jaioterria dela dio, anekdota herrikoi anitzeko protagonista trebe eta amarrutia. Hau ospatzeko, herria urtero doa Bertoldo eta Re Alboinok egungo politikari buruz egiten duten elkarrizketa ironikoa entzutera, eta bertan polenta eta salamia banatzen zaie doan partaide guztiei.

## Kanpo estekak
2007ko UCI ProTour

**2007ko UCI ProTourra** UCI ProTour txirrindularitza sistemaren hirugarren edizioa da. Cadel Evans irabazi zuen eta taldeka CSC Taldeak garaipena lortu zuen.

## 2007ko talde partaideak 
## Kanpo estekak 
*  UCI ProTourreko webgune ofiziala
1969ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak

**1969ko hauteskunde presidentzialak**, 1969ko ekainaren 1ean eta 15ean izan ziren, Charles de Gaulle kargua utzi ondoren.

## Emaitzak 
### Lehenengo itzulia 
### Bigarren Itzulia 
## Ikus, gainera 
* Frantziako politika

## Kanpo estekak
1965eko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak

**1965eko hauteskunde presidentzial frantsesen** lehenengo itzulia abenduaren 5an izan ziren eta bigarren itzulia 19an.

## Emaitzak 
### Lehenengo Itzulia 
### Bigarren itzulia 
## Ikus, gainera 
* Frantziako politika

## Kanpo estekak
Paviako probintzia

**Paviako probintzia** (italieraz: *Provincia di Pavia*) Italiako Lonbardia eskualdeko probintzia bat da. Pavia hiria da hiriburua.

2965&nbsp;km²-ko azalera eta 493.829 biztanle zituen 2001ean.

## Udalerriak 
Probintziak 190 udalerri ditu, garrantzitsuenak hurrengoak direlarik:

## Ikus, gainera 
* Italiaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak
1958ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak

**1958ko Frantziako Hauteskunde Presidentzialak** V. errepublikako lehenengoak izan ziren. Abenduaren 21an egin zen itzuli bakarra eta eskuinak gehiengoa lortu zuen. Hauteskunde hauetan botoemaileak bereziki hautatutako 80.000 inguru ziren, parlamentarioak, alkateak etab.

## Ikus, gainera 
* Frantziako politika

## Kanpo estekak
Enrique Gaspar

**Enrique Lucio Eugenio Gaspar y Rimbau** (Madril, Espainia, 1842ko martxoaren 2a - Oloroe-Donamaria, Pirinio Atlantikoak, Frantzia, 1902ko irailaren 7a) diplomatiko eta idazle espainiarra izan zen.

Besteak beste, antzezlanak, zartzuela eta eleberriak idatzi zituen.

## Biografia 
Enrique Gaspar y Rimbauren gurasoak aktoreak ziren. Bere aita hil zenean, bere ama eta bi anai-arrebekin Valentziara joan zen bizitzera. Humanitateak eta filosofia ikasi zituen, baina ez zituen inoiz bukatu bere ikasketak, San Juango markesaren banku komertzialean lan egiteko utzi baitzituen.

13 urterekin jada idatzia zuen bere lehenengo zartzuela, eta 14rekin *La Ilustración Valenciana*ko idazle zen. 15 urte zituela, Gaspar y Rimbauren amak bere lehenengo komedia antzeztu zuen. 21 urte zituenean Madrila joan zen, idazten jarduteko.

Idazle gisa bere urterik oparoenak 1868tik 1875era bitartekoak izan ziren, aristokraziarentzat baino, burgesentzako operak idatzi baitzituen. Garai honetan drama historikoak ere sortu zituen, eta gizarte-antzerkiaren aitzindari bihurtu zen Espainian.

23 urte zituela, Gaspar y Rimbau Enriqueta Batllés y Bertán e Lis-ekin, aristokrata ederra, ezkondu zen, bere gurasoen atsekaberako. Bigarren haurra jaio ondoren, diplomatikoen multzoan sartu zen, 27 urterekin.

Grezian eta Frantzian izan zen, eta ondoren Madrilen, eta azkenik kontsul bezala lan egin zuen Txinan, Macaon lehenengo eta ondoren Hong Kongen. Garai honetan operak idazten eta antolatzen jarraitu zuen, eta honez gain *El Diario de Manila* idatzi zuen.

Espainiara itzuli zenean Oloroe-Donamaria-ra joan zen bizitzera, nahiz eta bere familia Bartzelonan izan. Bartzelonan katalanez opera bat eman zuen eta geroago Frantzia hegoaldeko hainbat lekutan bizi izan zen. Bere emaztea Marseillen hil zen, bertan Enrique Gaspar y Rimbau kontsul zelarik. Osasunez oso ondo ez zebilela, Oloroe-Donamariara erretiratu zen bere alaba, suhi eta bilobekin. 1902an hil zen 60 urte zituelarik.
Sozialismo Demokratikoaren Alderdia

**Sozialismo Demokratikoaren Alderdia** (, *PDS*) 1990ean sortutako Alemaniako alderdi politiko bat izan zen. PDS Ekialdeko Alemaniako alderdi bakarra zen Alemaniako Alderdi Sozialista Bateratuaren (, SED) oinordekoa zen.

Alderdi komunisten eta sozialisten barnean zegoen, Europa mailan Europako Ezkerraren Alderdiaren kide izanik. Presidentea Lothar Bisky zen.

2007ko ekainean WASGekin bat egin eta Die Linke alderdia sortu zuen.

## Kanpo estekak
Zarzuela

[thumb|"Doña Francisquita"ren kartela, [Amadeo Vivesen zarzuela.]]

**Zarzuela** Espainiako musika-antzerki genero bat da, opereta espainiarra. Bi alditan garatu zen, Aldi Barrokoan (1650-1790) eta Aro Modernoan (1845-1965). Abestutako zati eta hitz egindako zatiz tartekatzean datza bere berezitasuna. Gehienak gaztelaniaz idatziak dira, baina batzuk baita katalanez ere. Espainiatik kanpo, Kuba eta Filipinetan izan du arrakasta handia zarzuelak.

## Historia 
Artxiboen arabera, uste da Lope de Vega eta Calderon de la Barca olerkari espainiarrak izan zirela zarzuelak idatzi zituzten lehenengoak. *El Golfo de las sirenas* (1657, Calderon de la Barca) izan zen lehenengo obra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Zarzuelari buruzko webgunea
* Zarzuelari buruzko artikulua, *Argia* astekarian.
Emerson Fittipaldi

**Emerson Fittipaldi** (Sao Paulo, Brasil, 1946ko abenduaren 12a - ) auto lasterketa gidari izandako Brasildarra da, 1 Formula eta Champ Car lehiaketetan txapeldun izandakoa.

## Biografia 
Gaztetatik sortu zitzaion automobiletarako zaletasuna. 1970ean Lotus taldean sartu zen auto gidari bezala, eta laster hasi zen Europako lasterketetan nabarmentzen.

Formula 1eko mundu mailako txapelduna izan zen 1972. eta 1974. urteetan.

1980an profesionalen lasterketetatik aldendu zen, baina lau urte geroago CART (Championship Auto Racing Teams) zirkuituko lasterketetan hasi zen. 1989an CART lasterketa irabazi zuen, eta 1994an Indy formulako bigarrena izan zen Indianapolisen.

## Irudi galeria 

File:1969 F3 Guards Trophy Brands Hatch Emerson Fittipaldi Lotus 59.jpg|Fittipaldi Lotus 59an, 1969an
File:1971 Emerson Fittipaldi, Lotus 72 (kl).JPG|Fittipaldi Lotus-Ford 72an, 1971n
File:Emerson Fittipaldi - 001.jpg|Fittipaldi 2007an
File:Emerson Fittipaldi.jpg|Fittipaldi 2008an

## Kanpo estekak 
*  Emerson Fittipali *thegreatest33.com* webgunean

## Erreferentziak
Tammela

250px|ezkerrera|thumb|Torronsuo Parke Nazional ikusgarria.
**Tammela**, 7.000 biztanlera iristen ez den herritxo hau, haritzen herria deitua da. Deitura hau 1423. urtean jaso zuen, herriko biztanle abenturazale batek, beste herrialde batetik ekarritako haritz haziak handi-handi hazi zelako herriko plazan.

## Zer ikusi 
### Torronsuo eta Liesjärvi Parke Nazionalak 
Udaberritik Udazkenera hainbat eta hainbat hegazti espezie desberdinak ikusi daitezke bertako basoetan, hegazti migratzaileak.
Baso hauek zuhaitz zaharrez beterik daude eta urte askoko zuhaitzak aurkitu daitezke bertan, zaharrenak 150 urtera iristen direlarik.
Herriaren azaleraren zati handia hartzen dute parke natural hauek eta benetan ikusgarriak dira ikusteko urteko edozein urtaroetan.

## Kanpo estekak
Mark Haddon

**Mark Haddon** (Northampton, Ingalaterra, 1962ko urriaren 28a) ingelesezko idazlea da.

*Txakurrari gauean gertatutako istripu bitxia* izeneko liburuarengatik 2003an Whitbread Book eta Commonwealtheko Idazleen sariak irabazi zituen. Asperger sindromeak jota dagoen mutil baten ikuspuntutik dago idatzita eleberria, Haddonek helduentzako burutu zuen lehena. Izan ere, Ingalaterran ezagunak dira Haddonek umeentzako idatzitako Z agentearen abenturak.

## Argitaratutako lanak 
* ''Gilbert's Gobstopper*.
* *Toni and the Tomato Soup*.
* *A Narrow Escape for Princess Sharon*.
* *Agent Z Meets the Masked Crusader*.
* *Titch Johnson, Almost World Champion*.
* *Agent Z Goes Wild*.
* *At Home*.
* *At Playgroup*.
* *In the Garden*.
* *On Holiday*.
* *The Real Porky Phillips*.
* *Agent Z and the Penguin from Mars*.
* *The Sea of Tranquility*.
* *Secret Agent Handbook*.
* *Agent Z and the Killer Bananas*.
* *Ocean Star Express''.
* The Ice Bear's Cave.
* Txakurrari gauean gertatutako istripu bitxia. Euskaratzailea: Xabier Olarra; (jatorrizko izena: *The Curious Incident of the Dog in the Night-time*).
* *The Talking Horse and the Sad Girl and the Village Under the Sea*.
* *A Spot of Bother*.
Reyes Carmona

**Reyes Carmona Blasco** (Tutera, 1974ko urtarrilaren 5a) UPNko politikaria da.

Tuterako udalean aritu ostean, 2007ko hauteskundeetatik aurrera Nafarroako Parlamentuan dihardu.
Faustino León

**Faustino León Chivite** (Cintruénigo, 1960ko urtarrilaren 31) UPNko politikaria da.

Historian lizentziaturik, nahiz eta ureztatzaileen elkargoko idazkari lanean ibili, 1991n sartu zen UPNn. Herriko zinegotzia izan zen 1991tik 1995 arte, Carlos Chivite alkatea zela. Baina 1995ean Faustino León hautatu zuten alkate eta 2007 arte karguan egon zen. Nafarroako Parlamentuan 2000ko azaroan sartu zen, Javier Morrás ordezkatu zuenean. Harez geroztik ere badihardu parlamentuan.
Amaia Otamendi

**Amaia Otamendi Claramunt** (Iruñea, 1972ko urriaren 24a) UPNko politikaria da.

Arkitektoa ogibidez, Iruñeko udalean aritu da. 2007ko hauteskundeetan, Nafarroako Parlamentuko kide hautatu zuten.

Otamendik "Iruñeko Harresiak" hipika lehiaketa antolatu zuen 2021ean, bere enpresa Maria Caballero lankide ohiak zuzenean aukeratu zuela jakin zenean, lehiaketa modu opakuan antolatzeko.

## Ikus, gainera 
* Nafar Herriaren Batasuna

## Kanpo estekak
Jerónimo Gómez

**Jeronimo Gomez Ortigosa** (Los Arcos, 1957ko abuztuaren 9a) UPNko politikaria da.

Politikagintzan herrian hasi zen, 1995etik zinegotzia baita. Hala ere, 2000ko abenduan, Jose Mari Blasco alkatea zendu zen, eta Jeronimo Gomezek ordezkatu zuen. Hortik aurrera alkatea izan da. Gainera, 2007ko hauteskundeetan Nafarroako Parlamentuko kide hautaturik suertatu zen.

## Kanpo estekak 
Urantziako alkate bihurtuta
Eradio Ezpeleta

**Eradio Ezpeleta Iturralde** (Iruñea, 1968ko maiatzaren 15a) UPNko politikaria da.

UPNn 16 urte zituelarik sartu zen, eta administratibo lanetan jardun zuen. Hemezortzi urterekin alderdiko gazterien batzar exekutiboan aritu zen, eta 1989tik 1997 arte haren idazkari orokorra izan zen. Iruñeko udalean 1991n sartu zen. 1999an Gizarte Ekintzako zinegotzia bihurtu zen eta 2003an Hiritargoen Babesko zinegotzia. Baina 2007ko hauteskundeetan hiria Nafarroako Parlamenturen truke aldatu zuen.
Javier Marcotegui

**Jesús Javier Marcotegui Ros** (Iruñea, 1948ko irailaren 21a) UPNko politikaria da.

Biologoa ogibidez, ibilbide luzea egin du Markotegik politikagintzan. Hezkuntza sailburua izan zen 1991-1995eko legegintzaldian. PSN-CDN-EAren gobernuarekin eskolak ematera itzuli zen. Baina Miguel Sanzek Ingurumena sailburua izendatu zuen 1999an. Hurrengo legegintzaldian (2003-2007) Nafarroako Hezkuntza Kontseiluko burua izan zen. Egun, Nafarroako Parlamentuko kidea da.

## Erreferentziak
Conchi Mateo Pérez

**Concepcion Mateo Perez** (Iruñea, 1964ko ekainaren 20a) UPNko politikaria da.

Eradio Ezpeleta eta Amaia Otamendiren kasuetan bezala, Conchi Mateo Perez Iruñeko udaletik Nafarroako Parlamentura pasa da 2007ko hauteskundeetan.
María José Bozal

**Maria Jose Bozal Bozal** (Fitero, 1950eko martxoaren 26a) UPNko politikaria da.

Fiteron jaio arren, 24 urte zituelarik Lizarrara ezkondu zen. Irakaslea ogibidez, Lekunberrin, Tuteran eta Mendazan egin du lan. Politikagintzan 1994an sartu zen, UPNn afiliatuta. Hurrengo urtean, Lizarrako zinegotzia bihurtu zen, eta 1999tik 2003 arte hango alkatea izan zen. 2003ko hauteskundeetan, ordea, PSNko Maria Jose Fernandez Arregiren mesedetan alkatetza galdu zuen. Lizarrako zinegotzia izateari 2007an utzi zion. Nafarroako Parlamentuan, berriz, 1999tik dihardu.
Esteban Garijo

**Esteban Garijo Pérez** (Milagro, 1959ko uztailaren 3a) UPNko politikaria da.

Milagroko udalean 1987an sartu zen, eta 2003tik 2011 arte alkatea izan zen. 2007ko hauteskundeetan gehiengoa berretsi zuen baina 2011koetan kargua utzi zuen. Nafarroako Parlamentuan 1999-2003ko legegintzaldian sartuta, horretan ere jarraitzen du.
Pedro Eza Goyeneche

**Pedro Eza Goyeneche** (Martzilla, 1947ko azaroaren 11a) UPNko politikaria da.

Nafarroako Parlamentuan gutxienez 1999tik dihardu.

## Erreferentziak
Luis Valero

**Luis Valero Erro** (Tafalla, 1963ko martxoaren 25a) UPNko politikaria da, Maiorga Ramirez EAko politikariaren lehengusua.

Tafallako zinegotzia 1973 eta 1979 bitartean izan zen aitaren adibideari jarraiki, 18 urte zituelarik sartu zen UPNn Luis Valero. Tafallako udalerako 1991n hautatu zuten zinegotzi, eta 1995etik 2003 arte alkatea izan zen. Nafarroako Parlamentuan 1999tik dihardu.
Maiorga Ramirez

[320px|thumb|Maiorga Ramirez [Bilduren aurkezpenean.]]

**Maiorga Ramirez Erro** (Tafalla, 1976ko uztailaren 20a) nafar politikaria da. EAko arduraduna izan da, eta alderdi horretako zein Bildu eta Euskal Herria Bilduko hautetsia Nafarroako Parlamentuan.

Etika eta Filosofia irakaslea ogibidez, hamazazpi urte zituelarik sartu zen EAn. Bere hitzetan, intsumisioa dela eta hasi zen politikan. Intsumisoa izateagatik sei hilabeteko espetxealdia eta hamar urteko inhabilitazioa jaso zituen. Hala ere, espetxe zigorra bi urtekoa baino txikiagoa izanda, ez zuen kartzelara joan behar, eta, 2003an, derrigorrezko soldaduska amaitutakoan, inhabilitazioa ere bertan behera geratu zen.

Hori dela eta, 2003an Tafallako udalean eta Nafarroako Parlamentuan aurkeztu ahal izanda, hautaturik atera zen bietan. Gainera, EAko Nafarroako burua da 2003z geroztik ere.

2011n, EA Nafarroa Bai koaliziotik atera ondoren, beste sektore abertzalerekin Bildu sorturik, Ramirezek zerrendaburu aurkezteko zoria izan zuen, eta berriz ere Nafarroako parlamentari izan zen.

## Bizitza pertsonala 
Luis Valero UPNko politikariaren lehengusua da.

## Kanpo estekak
Asun Fernandez de Garaialde

**Asun Fernandez de Garaialde Lazkano Sala** (Altsasu, Nafarroa Garaia, 1968ko abuztuaren 18a) nafar politikaria da.

## Ibilbidea 
2003ko hauteskundeetako emaitzei esker, Aralar alderditik, Altsasuko alkate bihurtu zen Fernandez de Garaialde. Agintaldi horretan, ezezagun batzuek alkatearen etxearen kontra pintura bota zuten eta ateari su eman zioten, kale borrokaren erasoa jaso zuen Aralarreko lehendabiziko kidea alegia.

Fernandez de Garaialde Parlamenturako Nafarroa Baiko zerrendan hirugarrena joan da 2007ko hauteskundeetan.
ezkerrera|thumb|286x286px|Asun Fernandez de Garialde ezkerretik bigarrena EH Bilduren aurkezpen batean.
2011ko udal hauteskundeetan, NaBai 2011 koalizioko zerrendaburu izan zen Altsasuko udalerako. Bilduk hauteskundeak irabazi ondoren, alkate izatetik zinegotzi izatera pasa zen Altsasuko udaletxean.

2011ko abenduan Nafarroako Aralar alderdiaren koordinatzaile aukeratu zuten, Txentxo Jimenez ordezkatuz.

2015ean, Aralar EH Bilduko kide zela, koalizio honetatik Nafarroako parlamentari aukeratua izan zen. 12 urte parlamentari izan ondoren, ez zen berriro aurkeztu.

## Erreferentziak
Tuulos

|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Berezko izena**
| Tuuloksen kunta
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Herrialdea**
| 20px - Finlandia
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Eskualdea**
| Hegoaldeko Finlandia
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Lurraldea**
| Kanta-Häme
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Alkatea**
| Aija Tuimala
|- align=center
| colspan="2" style="background:#ffffff;" | 100px
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Azalera**
| 171,24 km²
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Biztanleria**
| 1 599
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Dentsitatea**
| 10,1 bizt/km²
|-
| bgcolor="#D5DDF5" | **Sorrera
| 1874
|-
| Web gune ofiziala 
|}
**Tuulos''', lakuen herria, ekintza asko eta asko antolatzen dira egunero, non bertako biztanleak parte hartzen duten eta denak basoetan zehar ibilaldia edo arrantza egitera joaten diren lakuetara.
Naturarekin zeharo bat datorren herria da, aire fresko eta garbia. Lurralde birjin bat.

## Zer ikusi 
### Tuulos eliza 
Erdiaroko eliza, 1478. urtean eraikia, zurazko Finlandiako elizen arte-lanean buruan kokatzen dugu, bertako arkitektura tipikoaren erakusgarri.
250px|thumb|ezkerrera|Tuuloseko eliza.

## Kanpo estekak
Ypäjä

**Ypäjä** ekitazioaren zerikusi handia duen herria izan da betidanik. Erdi Arotik zaldiak hazi izan dira lurralde honetan, eta ondoren bertako biztanleak inguruko jauntxo suediarrei saldu ohi zieten.

## Zer ikusi 
Zaldi-etxe handiak daude herri-inguru osoan, eta bertan ibilaldiak antolatzen dituzte zaldi gainean.
[ezkerrera|thumb|[Finlandiako ohiko zaldiak.]]

## Kanpo estekak
Brema

**Brema** (*Abramis brama*) Cyprinidae familiako ur gezako arraina da.

## Morfologia 
Bremak 30-55 cm luze (batzuk 75 zentimetroraino iritsi daitezke) eta 0,5-2(4) kiloko pisukoak izaten dira. Gorputza alboetatik zapaldua eta bizkar makotua (zaharrenek, batez ere). Zilar kolorekoak dira, baina zaharrenak brontze kolorekoak izan daitezke. Gorputza neurri handiko ezkatez eta mukiz estalia izaten du. Hegalak gris ilunak. Uzki-hegala oso luzea eta 23-30 erradio bigunekin. Bizkar-hegala laburra eta sabel-hegalak baino atzerago kokatua. Ahoa oso txikia eta goi-baraila behekoa baino luzeagoa.

## Banaketa 
200px|ezkerrera
Europako arro hidrografiko gehienetan bizi da, Aturritik Petxoraraino (Errusia), eta Egeo itsasoaren arroko Bolbe aintziran eta Struma eta Maritsa ibaietan. Iberiar penintsula, Adriatikoaren arroa, Italiar penintsula, Eskozia eta Eskandinaviako iparraldea berezko banaketa eremutik kanpo daude. Irlanda, Espainia eta Italiako ipar-ekialdeko zenbait ibaietan sartua izan da. Asian Marmarako itsasoaren arrotik (Turkia) ekialdera, Aral itsasoaren arroraino banaturik dago. Baikal aintziran eta Jenisei eta Ob ibaien goi aldeetan sartua izan da.

## Habitat 
Aintzira eta ibai ertain eta handietan bizi da. Ugariagoa da ur geldietan, ur bareko ibaietan, estuarioetan eta ur gatzduneko eta sakontasun gutxiko urmael epeletan. Ugaltzeko landaredi trinkoko ur geldiak, uholde-lautadak eta aintzira bazterrak aukeratzen ditu.

## Elikadura 
Sedimentu finetatik ateratzen dituen ornogabe bentonikoak jaten ditu, eta baita gasteropodoak ere. Aho protraktilaren bitartez, hondoko harrapakinak bilatu eta iragazten ahal ditu. Umeak zooplanktonez elikatzen dira.

## Ugalketa 
Ugaltzeko ibaian gora migratzen dute (100 km Dnieperren). Ugalketa apirila eta ekaina bitartean hasten da, uraren tenperatura 15&nbsp;°Ctik gorakoa denean. Emeak, ur-landareetan itsasten diren ehunka mila (300.000 emearen pisuaren kiloko) arraba likatsu erruten ditu. 8-12 egunen buruan (180&nbsp;°C x egun) umeak arrabetatik irteten dira. Bitelo-zakua galdu ondoren planktona jaten hasten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2007ko Frantziako Hauteskunde Legegileak

**2007ko Frantziako hauteskunde legegileak** maiatzaren 10 eta 17an izan ziren. Hauteskunde hauetan Frantziarrak 7639 hautagaietik 577 ordezkari aukeratu zituzten.
## Bozkaketa sistema 
Lehenengo itzulian hautesbarruti batean hautagai batek botoen %50 lortzen badu (eta botoemaile erregistratuen guztien %25 gutxienez) ez da bigarren itzulia egiten hautesbarruti horretan. Bigarren itzulia egiten bada botoen %12,5 jaso zuten guztiak parte hartzen dute, gutxienez bi hautagaiekin. Bigarren itzulian gehiengo soila lortuz ordezkaria bilakatzen da hautagaia.

## Emaitzak 
450px

## Ikus, gainera 
* Frantziako politika

## Kanpo estekak 
* Emaitzak webgune ofizialean
* 2007ko Frantziako legebiltzarrerako hauteskunde emaitzak udalerrika Ipar Euskal Herrian (eta 2011ko Espainiako orokorrak Hego Euskal Herrian) *Berria*
Psikoanalisi

**Psikoanalisia** Sigmund Freuden lanetan oinarritutako psikologia teoriak eta metodoak dira. Psikoterapia metodo izanik, psikoanalisiak pazientearen adimen-prozesuko osagai inkontzienteen arteko harremanak bilatzen ditu.

## Oinarriak 
alt=Zera, Nia eta Supernia|thumb|Zera, Nia eta Supernia
Freudek ikusi zuen kontzientzia gizakiaren buruaren zati bat dela. Eta planteatu zuen honako banaketa hau: Kontzientea (pentsamenduak eta pertzepzioak ulertzea eta nabaritzea); prekontzientea (pentsamendu, oroipen eta ikaskuntza ez kontzienteak osatzen dute eta hauetara iristeko atentzio berezia beharrezko da); inkontzientea (kontzientziari ihes egin dioten berezko desio erreprimituak).

Gainera, eraikuntza psikikoan hiru elementu bereiztu zituen:
* *Zera*: alde biologikoa eta instintiboa, zeinak biziraupenera eramaten gaituen.
* *Supernia*: moralitatearen eta murrizketaren aldea da, eta osatzen da *Niaren ideala*, hau da, izan nahi duguna, eta el *Ni ideala*, guri buruz dugun ideiaren bidez.
* *Nia*: *Zera*k dituen inpultsoak asetzeko errealitatea da.

## Pertsonalitatearen garapena 
Freud psikoanalistak esan zuen pertsonalitatea haurtzaroaren etapa ezberdinetan garatzen doala, funtzio biologikoak oinarri moduan dituztenak. Fase hauetan ematen diren ekintzak erabakigarriak izan daitezke gizakiaren pertsonalitatearen garapenean. Hona hemen Freud-en estadio psikosexualak:

* Orala: amaren azalarekiko joera, batez ere, hau besarkatu, jan, koska egin, miaztu eta laztandu. Haurrak etapa honetan plazera lortzen du jaten. Jaiotzen denetik 12-18 hilabete arte irauten du.
* Anala: etapa honetan haurrak onartuko du gizartean esfinterrak kontrolatzeko dauden beharrak. Etapa oraletik 3 urte bete arte irauten du.
* Falikoa: emakumearen eta gizonezkoaren arteko ezberdintasun psikosexualean oinarritu. Etapa hau sexu berdineko gurasoarengana hurbiltzen zaitu. Etapa hau 3 urtetik 6 urte arte irauten du.
* Latentzia: 6 urtetatik nerabezaroraino irauten du. Subjektuaren integrazio kulturala errazteko balio du.
* Genitala: identitate sexuala baieztatzen da eta nerabezarotik aurrera ematen da.

## Kanpo estekak 
* Psikoanalisia, Gizapedian.
2007ko Belgikako Hauteskunde Orokorrak

[thumb|260px|Botoemaile bat [Lovaina (hiria)|Leuvenen]]
**2007ko Belgikako hauteskunde orokorrak** ekainaren 10ean izan ziren. Hauteskunde hauetan bi kamera, senatua eta ordezkarien kamera, berritzen zen. Senatuak 40 eserleku dauzka, 25 Flandriera hitz egiten den lurraldentzat eta 15 frantsesa hitz egiten dutenetzat. Ordezkarien kamera 150 eserleku dauzka 11 zirkunskripzioetarako. Belgikako hauteskundeetan 18 urte edo gehiago duten belgikar guztiak botoa eman behar dute, ez botatzeak isuna dakar. Errepresentazio izateko alderdiak botoen %5aren muga gainditu behar dute.

## Emaitzak 
### Ordezkarien kamera 
### Senatua 
## Kanpo estekak
Judit Mariezkurrena

**Judit Mariezkurrena** (Donostia, Gipuzkoa, 1978ko urriaren 9a - ) euskal aktorea da. Ezagun egin zen *Un paso adelante* (2002), *Euskolegas* (2009) eta *Hasiberriak* (2000) lanekin.

### Aktore ibilbidea 
2000. urtean ETB1 katean Hasiberriak telesailean parte hartu zuen, besteak beste, Oihana Maritorena, Mikel Antero, Aintzane Gamiz, Gorka Igartua eta Manex Rekarterekin batera .

## Lanak 
Hauexek dira Parte hartu dituen lanetako batzuk:

### Telebista 
### Zinema 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Judit Mariezkurrena Euskal Aktoreen Batasunaren webgunean
Edurne Azuara

**Edurne Azuara** (Bergara, Gipuzkoa, 1977ko maiatzaren 25a - ) euskal aktorea da.

## Telebista 
* Hasiberriak (2001)
* Balbemendi (2006-2007)
* Goenkale (2010-2011)

## Zinema 
* *No temas el invierno* (2002)
* *La cit@* (2002)
* *Agujeros en el cielo* (2001)
* *Cambio de vida* (2001)
* *Una mirada de amor* (2001)
* *Atrapar el viento* (2007)
* *Off* (2011)

## Antzerkia 
* La Dama Del Alba (1997)

## Ikus, gainera 
* Debagoiendar ospetsuen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Euskal Aktoreen Batasunaren webgunean
* Linkedin webgunean
Familiako medikuntza

[thumb|[Whalsayko osasun-zentroa, 2012]]
**Familiako medikuntza**, **lehen mailako medikuntza** edo **medikuntza orokorra** gaur egun espezialitate medikoa da, esparru zabalaz arduratzen dena. Osasun-zentro edo anbulatorioetan burututa, jardun hau lehenengo urratsa da prozesu medikoan gaixo batentzat. Hirugarren maila ospitaleak eta arreta espezializatua izango ziren.

Familiako edo etxeko medikuek "oheburuko mediku" izena ere hartu dute tradizionalki.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aloria

**Aloria** Arabako herria da, Amurrioko udalerrikoa baina 1976 arte Arrastaria Haranak osatzen zuen udalerrikoa.

## Demografia 
Biztanleriaren beherakada nabarmena jasan du herriak: 1786an 85 biztanle zituen, baina 200 urte ondoren, 1986an, alegia, 37 baino ez.

## Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

## Ondasun nabarmenak 
San Joan Bataiatzailearen elizak aldare churriguerescoa du eta kanai-hormak hiru kanpai ditu.

## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak 
*  Aloriari buruzko informazioa Amurrioko Udalaren webgunean
*  Aloriako aztarnategiari buruzko artikulua euskonews.com webgunean
Hauteskunde

[thumb|250px|[1933ko azaroaren 5ean Autonomia Estatutua aldarrikatzeko hauteskundeak Eibarren (Indalecio Ojanguren argazkilari). ]]**Hauteskundeak** demokratikoki, botoa emateko eskubidea dutenen artean agintariak aukeratzeko prozesua da. Estatuko administrazioentzat, beren garapen demokratikoan, legegintza-hauteskundeak egiten dituzte aldizka. Gainera, demokrazia adierazgarri askotan Estatuburua edo Gobernuko burutzarako hauteskundeetarako deia ere egiten da.

Gainera, zenbait demokraziatan indarrean dauden legeria deszentralizatzaileen esparruan, zenbait herrialdetan ere hauteskundeetarako deia egiten da legegile, lehendakari betearazle eta/edo parrokiako, udaleko, eskualdeko, probintziako eta/edo eskualdeko agintari judizialetarako.

Era berean, Europar Batasuneko kide diren herrialdeetan "europar hauteskundeak" deitzen dira, eta herrialde bakoitzeko herritarrek demokratikoki aukeratzen dituzte beren herrialdea zuzenean ordezkatuko duten pertsonak, Europako nazioz gaindiko batzar legegilearen aurrean.

Administrazioaz gain, hauteskundeak izaten dira kooperatiba, sindikatu eta beste hainbat taldeetan.

## Hauteskunde-sistemak 
Hauteskunde-sistemak, botere-posizioetan zein norbanako eta alderdi politiko aukeratzen diren zehazteko, konstituzio-moldaketa zehatzei eta bozketa-sistemei dagozkie.

Lehenengo urratsa botoak zenbatzea da, horretarako botoak eta boto-paperak zenbatzeko sistema ezberdinak erabiliz. Sistema gehienak kategorizatu daitezke ordezkaritza proportzionaleko eta handizkako sistemetan. Hauteskunde-sistema ohikoak dira gehiengo soila, taldeko botoa edo boto alternatiboa.

## Ikus, gainera 
* Abstentzioa
* Hauteskunde sistema
* Hauteskundeak herrialdearen arabera
* D'Hondt sistema
* Demokrazia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zinegotzi

**Zinegotzia** edo **axuanta** (Ipar.), batzuetan **erregidore** (Heg.),
udal bateko osoko bilkuran boto bat emateko eskubidea duen herri politikaria da. Zinegotziek proiektuak bozkatu eta erabakiak hartzen dituzte, eta baita proiektuak proposatu ere. Zinegotzietako bat izaten da alkate edo auzapez.

## Kanpo estekak
Artomaña

**Artomaña** Arabako herria da, egun Amurrioko udalerrikoa baina 1976 arte Arrastaria Haranak osatzen zuen udalerrikoa. Toponimoaren azentua bigarren silaban ezarri behar da.

## Demografia 
## Historia 
Aialatarren menpeko lurraldea izan zen. XIV mendean Zaratetaren dorrea izan zena gaur egun baserri bihurturik dago.

## Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

## Ondasun nabarmenak 
* San Jurgi eliza
* Artomaña dorretxea

## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak 
*  Artomañari buruzko informazioa Amurrioko Udalaren webgunean
Baranbio

**Baranbio** Arabako herria da, Amurrioko udalerrikoa. Iparraldean Arbaitza (Orozko), hegoaldean Ziorraga, mendebaldean Lezama eta ekialdean Orozko berriro ere eta Gorbeiako mendilerroa mugakide ditu. 1976 arte Lezama udalerriaren zati izan zen.

## Demografia 
## Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

## Ondasun nabarmenak 
thumb|right|300px|Baranbioko eliza.
* Jasokundeko Amaren eliza.
* Garrastatzuko amaren baseliza.
* Jauregia dorrea: Altube eta Bergantza ibaiek bat egiten duten puntuan dago. 1625 urtean Hortuño de Ugarte y Martinez de Iturriaga zen dorrearen jabea. XVIII. menderarte Ugartetarren dorrea izan zen, ondoren Lekandetarrak eta Arriagatarrak bizi izan ziren bertan.

## Ahuntz Eguna 
1996tik herrian "Ahuntz Eguna" ospatzen dute ekainaren aldean, animalia honen inguruko azoka antolatuz. Ekitaldien artean, Gorbeia aldeko arrazak diren Azpizuri eta Azpigorriren arteko lehiaketa eta Garrastatxuko baselizara egindako ibilaldia ditugu, besteak beste.

## Belaiki 
Belaiki herriko euskara elkartea da, Baranbio eta Amurrioko euskaldunak eta euskaltzaleak biltzeko asmoz sortutakoa.

## Baranbioar ezagunak 
* Jesus Etxebarria (1916-2009), eskultorea.
* Serapio Lopez (1960- ), bertsolaria.

## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa
* Merino, Aketza (2019): *Aiaraldeko euskararen historia (VI): Euskararen galera Baranbion*, Aiaraldea.eus

## Kanpo estekak 
*  Baranbiori buruzko informazioa Amurrioko Udalaren webgunean
Delika

**Delika** (azentua lehen silaban) Arabako herria da, egun Amurrioko udalerrikoa baina 1976 arte Arrastaria Haraneko lau herriek osatzen zuten udalerriaren hiriburua izan zen. Herri honetatik abiatzen da Nerbioi ibaiaren jaiolekurako ibilbidea.

## Demografia 
## Historia 
Delikako dorrea existitu izan zen, gaur egun baseri bihurtua dagoena. Urduñako Luiandotarrena izan zen, batzuek Gineatarrena dela dioten arren.

## Garraioa 
Eskualdeko Garraioa sareak linea bat ditu herrian:

## Ondasun nabarmenak 
* Andre Mariaren eliza: Atari erromanikoa, ganga gotikoak eta hiru kapera ditu. Aldare nagusia barrokoa da.

## Ikus, gainera 
* Delikako arroila

## Bibliografia 
* *Alava, pueblo a pueblo*. Jose Luis Sáenz de Ugarte (1983). Caja Provincial de Álava - Arabako Kutxa

## Kanpo estekak 
*  Delikari buruzko informazioa Amurrioko Udalaren webgunean