open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Prodigy

**The Prodigy** dance musika elektronikoko taldea da, Liam Howlett ekoizle, teklatu-jotzaile eta musikagileak 1990ean Essexen (Ingalaterra) sortutakoa. Howlettez gain, Keith Flint, Leeroy Thornhill, Sharky eta Maxim ziren hasierako taldekideak. Big beat estiloaren sortzailea izan zen, eta arrakasta handia lortu zuen 1990eko hamarkadan eta 2000koaren hasieran. Taldeak 25 milioi disko baino gehiago saldu ditu.

## Taldekideak 
### Egungo taldekideak 
* Liam Howlett - sintetizatzailea, teklatua, baxu elektrikoa, konpositorea (1990-)
* Keith Flint - dantzari, ahotsa (1990-)
* Maxim - MC, ahotsa (1990-)
### Lehenagoko taldekideak 
* Leeroy Thornhill - dantzari, teklatua (1990-2000)
* Sharky - dantzari, ahotsa (1990-1991)

## Diskografia 
### Estudio lanak 
* *The Prodigy Experience* (1992)
* *Music for the Jilted Generation* (1994)
* *The Fat of the Land* (1997)
* *Always Outnumbered, Never Outgunned* (2004)
* *Invaders Must Die* (2009)
* *The Day Is My Enemy* (2015)
**No Tourists* (2018)
### Konpilazioak 
* *The Dirtchamber Sessions Volume One* (1999)
* *Their Law: The Singles 1990-2005* (2005)
* *Back To Mine: Liam Prodigy* (2006)
### Diskak zuzenean 
* ''World's On Fire* (2011)
### EP 
* *What Evil Lurks* (1991)
* *Voodoo People* (1995)
* *Baby's Got A Temper* (2002)
* *Hotride* (2004)
* *Lost Beats* (2009)

## Kanpo estekak 
*  *The Prodigy online'', taldearen ataria
*  Taldea Last.fm atarian
Ð

eskuinera|200px

**Eth** (*larriz* **Ð**, *xehez* **ð**; baita **edh** edo **eð** letraka) antzinako ingelesez, Erdi Aroko ingelesez, islandieraz, faroeraz (non *edd* du izena) eta dalekardieraz erabiltzen duten latindar hizki ezohikoa da. Erdi Aroan Eskandinavian erabiltzen zuten baina laster *dh* eta gero *d* bilakatu zen. Egun Islandian eta Faroetan baino ez dute erabiltzen. Nazioarteko Alfabeto Fonetikoan, letra xehea frikari horzkari ahostuna adierazteko.

Islandierazko *ð* frikari hobikari ahostuna da:  ahoskatzen dena, ingelesezko *th*-ren antzekoa. Ez da inoiz agertzen hitzaren aurrean.

Faroerazko *ð* ez du fonema berezirik eta arrazoi etimologikoak direla eta mantentzen dute.

Galesez *ð* batzutan 'dd' ordezkatzeko erabiltzen dute.

## Informatikan 
Unicoden duen eskema hau da:

* **Ð** larria: `U+00D0`
* **ð** xehea: `U+00F0`

QWERTY teklatuan, berriz, *Alt+0208* (Ð , larria) eta *Alt+0240* (ð , xehea) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Svalbarðshreppur

**Svalbarðshreppur** Islandiako iparraldean kokatua dagoen udalerria da, Norðurland eystra eskualdean kokatua. 2011ko erroldaren arabera 90 pertsona bizi ziren bertan.

Bitxia baden ere, udala Þórshöfnen du, Langanesbyggð udalerri mugakidean dagoena.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea.
Stefan Hell

**Stefan Walter Hell** (Arad, ), jaiotzez errumaniarra, fisikari alemaniarra da eta egun Göttingengo Biofisika Kimikarako Max Planck institutuko zuzendarietako bat da. 2014. urtean Kimikako Nobel saria jaso zuen Eric Betzig eta William E. Moernerrekin batera, “fluoreszentzia mikroskopiko super-ebatzia garatzeagatik”.

## Kanpo estekak 
* «Eric Betzig, Stefan W. Hell eta William E. Moernerrentzat Kimikako Nobel saria», *Berria*, 2014-10-08
* Stefan Hell-en hitzaldia: "Super-Resolution: Overview and Stimulated Emission Depletion (STED) Microscopy" (inglesez)
Svalbarðsstrandarhreppur

**Svalbarðsstrandarhreppur** edo **Svalbarðsströnd** Islandiako iparraldean kokatua dagoen udalerria da, Norðurland eystra eskualdean kokatua. 2011ko erroldaren arabera 387 pertsona bizi ziren bertan.

Herrigune nagusia Svalbarðseyri du.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea.
Jutiapa (departamendua)

**Jutiapa** Guatemalako hego-ekialdean kokatutako departamendua da. Iparraldean Jalapa eta Chiquimularekin du muga, mendebaldean Santa Rosarekin, hegoaldean Ozeano Barearekin, eta ekialdean El Salvadorrekin. 3.216 km²ko eremua du eta 2012an 444.434 biztanle zituen. Hiriburua Jutiapa hiria da.

## Udalerriak 
# Agua Blanca
# Asunción Mita
# Atescatempa
# Comapa
# Conguaco
# El Adelanto
# El Progreso
# Jalpatagua
# Jerez
# Jutiapa
# Moyuta
# Pasaco
# Quezada
# San José Acatempa
# Santa Catarina Mita
# Yupiltepeque
# Zapotitlán

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sten Sture Gaztea

**Sten Sture Gaztea**, (; 1493 &ndash; Mälaren aintziraren izotzetan, 1520ko otsailaren 5a) Suediako erregeordea izan zen Kalmarko Batasunaren eskuetan zegoenean, 1512tik 1520ko otsailaren 5era arte.

## Biografia 
Sten Sture Gaztea 1493an jaio zen. Aita Sture leinutik zetorren Svante Nilsson erregeordea izan zen eta, ama, berriz, Iliana Gädda, Ulvåsako oinordekoa.

Sten gazteak 18 urte zituen aita hil zitzaionean eta Eric Trolle aukeratu zuten erregeorde, baina Stenek estatu kolpea eman zuen eta Danimarkako kontseilu gorenak erregeorde egin zuen Trollen ordez. Egia esan, bere benetako helburua Suedia Danimarkatik independente mantentzea zen eta, horregatik, hartu zuen birramonagandik zetorkion Sture izena, Suediaren independentziaren sinboloa baitzen, aitaren hirugarren lehengusu zen Sten Sture Zaharraren omenez.

Erregeordeak bazekien ezingo ziola Hans Danimarkakoaren eta bere semea zen Kristian II.a Danimarkakoaren aurkako gerra bati alde egin. Horregatik, 1513an, Errusiarekin bake itunak sinatu zituen.

Berehala hasi ziren arazoak Sten erregeordea eta Erik Trollen seme zen Gustav Trolle artzapezpikuaren artean. Honek autonomia gehiago nahi zuen elizarentzat eta erregenteak kargutik kendu eta preso hartu zuen.

### Ezkontza eta ondorengoak 
1511n, Karlos VIII.a Knutssonen biloba zen Kristina Gyllenstiernarekin ezkondu zen, Svante Stensson Sture, gero Sture kondea izango zena (*Riksmarsk* edo lehen kondestablea izango zena) semea izan zutelarik.

Hauek izan ziren haien seme-alabak:
* Nils Stensson Sture (1512-1527)
* Iliana Stensdotter Sture (1514- )
* Magdalena Stensdotter Sture (1516-1521)
* Svante Stensson Sture (1517-1567)
* Anna Stensdotter Sture (1518- )
* Gustav Stensson Sture (1519-1520)

XX. mendean, hauen ondorengoa izango zen Sibila Saxonia-Coburgo-Gothakoa Gustavo Adolfo oinordekoarekin ezkondu zen eta haien semea zen Karlos XVI.a Gustavo Suediakoa tronura iritsiko zen.

### Heriotza 
thumb|200px|Sten Stureren heriotza
Azkenean, Kristian II.ak Suediako inbasioari ekin zion. 1520ko urtarrilaren 19an, Danimarka-Suedia arteko gerraren amaiera aldean, Sten larri zaurituta geratu zen Bogesundeko guduan eta Mälaren aintziraren izotzetan hil zen, Stockholmera itzultzen ari zenean.

1520ko urte amaieran, Kristian II.a egin zuten errege Suedian eta Gustav artzapezpikuak mendekua hartu zuen bera bota zuten Sturen jarraitzaileekin. Heresia salaketak egin zizkieten eta horren aitzakian exekutatu zituzten, sutan errez. Sten Sturen hilotza ere profanatu egin zuten, herejea bailitzan, sutan errez.

## Erreferentziak
Little Women (1949ko filma)

***Little Women*** (*Emakumetxoak*) drama eta amodiozko filma da, Mervyn LeRoy estatubatuar zinemagileak 1949an zuzendua. Louisa May Alcott idazlearen *Little Women* eleberrian oinarritua dago. June Allyson, Peter Lawford, Janet Leigh, Margaret O'Brien, Mary Astor, Elizabeth Taylor, Rossano Brazzi eta C. Aubrey Smith aktoreek antzeztu zuten.

Zuzendaritza artistiko onenaren Oscar Saria irabazi (Cedric Gibbons, Paul Groesse, Edwin B. Willis eta Jack D. Moore) eta Argazkigintza onenaren Oscar Sariaren (Robert Planck eta Charles Schoenbaum) izendapena jaso zuen.

Rossano Brazzi italiar aktore hasiberriaren lehenbiziko filma izan zen, aldiz, C. Aubrey Smith aktore beteranoren azkena, lau hamarkadetako ibilbide luzearen ostean, 1948an hil baitzen.

## Argumentua 
XIX. mendearen bigarren erdialdea, Concord, Massachusetts.

Margaret *Meg* (Janet Leigh), Joséphine *Jo* (June Allyson), Elisabeth *Beth* (Margaret O'Brien) eta Amy *Amie* (Elizabeth Taylor) izeneko neska gazteen istorioa kontatzen da. *Marmee* amarekin (Mary Astor) batera bizi dira. Erdi maileko familia bateko senideak dira. Istorioa Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilan jazotzen da, euren aita, March jauna (Leon Ames) iparraldeko ofiziala denez frontera borrokatzera joan eta etxea euren arduran gelditzen denean.

## Aktoreak 
* June Allyson: Josephine 'Jo' March
* Peter Lawford: Theodore 'Laurie' Laurence
* Margaret O'Brien: Elizabeth 'Beth' March
* Elizabeth Taylor: Amy 'Amie' March
* Janet Leigh: Margaret 'Meg' March/Brooke
* Rossano Brazzi: Bhaer irakaslea
* Mary Astor: Marmee March
* Lucile Watson: Izeba March
* Sir C. Aubrey Smith: Laurence jauna
* Richard Stapley (Richard Wyler): John Brooke
* Leon Ames: March jauna
* Harry Davenport: Barnes doktorea
* Connie Gilchrist: Kirke jauna
* Ellen Corby: Sophie

## Ikus gainera 
* *Little Women (1933ko filma)*
* *Little Women (1994ko filma)*
* *Little Women (2019ko filma)*

## Kano loturak 
* *Little Women* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 

## Kanpo estekak
Ilusionismo

thumb|300px
**Ilusionismoa**, baita ere **magia zuria**, ikuslearentzat harrigarriak eta ezin argituzkoak diren efektuak sortzen dituen arte eszenikoa da, trebezia eta asmamenean oinarrituta. Ilusionismoari ere "magia" esaten zaio eta arte horretan ari direnei "ilusionistak" edo "magialariak". Lortzen dituzten efekto harrigarri horiek magia-amarruen bidez lortzen dituzte. Horrela, pertsonen pentsamenduak irakurtzen dituzte, objektuak eta pertsonak desager arazten dituzte, objetuen transformazio harrigarriak, e.a. Hori guztia dela eta, askotan haien lana deabruarekin eta ilunpeko indarrekin lotu da.

## Ilusionismo motak 
Ilusionismo barruan espezialitate desberdinak ikus daitezke:
* Prestidigitazio
* Mentalista
* Kartomagia
* Numismagia
* Eskapismo

Halaber, lekuen arabera bereizi ditzakegu:
* Kaleko magia
* Gertutasuneko magia
* Eszenako magia

## Historia 
Ilusionismoa antzinateko aktibitatea da. Idatzitako lehenengo testigantzak Egiptokoak dira, orain 4.000 urtekoak. Esaterako, Beni Hassango hil-kamera batean K. a. 2000 urteko errepresentazioa ikus daiteke non bi gizon kopekin ilusionismoa egiten ari diren. 1825an, bestetik, Henry Westcar abenturazale britaniarrak Dyedi magalariaren magia ekintza bat deskribatzen zuen papiro bat aurkitu zuen; horrek ilusionismoa zuen kategoria adierazten du.

Erdi Aroan magialariek bizimodu nomada eramaten zuten. Horrela aipatzen da X. mendeko eskuizkribuetan. Aipatzen den lehenengo maisu handia Gonin da, XVI. mendearen amaierakoa, ilusionisten familia baten sortzailea.

Askotan magialariek zientzia eta teknika erabili izan zute. XVIII. mendean, adibidez, elektrizitatea erabiltzen zuten haien jokoetan. Baita ere ohikoa zen automatak eta aparagailuak erabiltzea. Horrela fisika errekreatiboa sortu zen. XVIII. mendean magia-antzokiak sortu ziren (Robertson, Robert-Houdin). Antzoki horien konplexutsuna gero eta handiago izan zen.

XIX. mendean benetako espektakulua bihurtu zen ilusionismoa bereziki Harry Houdiniren eskutik (1874-1926). Houdini, ziur aski historiako magialari ospetsuena, izena beste bi ilusionistengandik jaso zuen: Harry Keller eta Robert-Houdin. Houdiniren espektakulua askotan eskapismoaz eta eszenako magiaz oinarritzen zen.

XX. mendean ilusionismoaren moda gora egin zuen batez ere Doug Henning eta David Copperfield ilusionistekin. Ilusionista hauek telebistari esker mundu mailako ospea lortu dute eta ohikoak dira haien mundu mailako espeltakulu-birak.

### Magialari klasikoak 
* Fu-Manchú
* Harry Houdini
* Al Koran
* John Nevil Maskelyne
* Jean Eugène Robert-Houdin
* Tony Slydini
* Dai Vernon
* Richiardi Jr.
thumb|Houdini magoa ihes-nahi saio batean.
### Gaur egungo magialariak 
* Arturo de Ascanio
* Avner the Eccentric
* Criss Angel
* David Blaine
* Jorge Blass
* Joe & Moy
* Pepe Carroll
* David Copperfield
* Dynamo
* Jeff McBride
* Juan Tamariz
* Penn & Teller
* Luis Piedrahita
* David Stone
* René Lavand
thumb|Mentalismo espektakulu bat iragartzeko kartela (XIX. mende).

### Euskal Herriko magialariak 
* Txan magoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Findacadabra web gunearen mundu mapa non ilusionismoarekin lotutako tokiak azaltzen diren.
* :Magiaren historia.
Soziologiarako gonbitea

***Soziologiarako gonbitea. Ikusmolde humanistiko bat***, Peter L. Berger-en soziologiarako interesa duenarentzat hastapen liburua da. Jatorrizko liburua 1963an argitaratu zen () eta 1992an euskarara itzuli zen.

## Atalak 
Liburua aitzinsolasa eta beste zortzi atalen artean banatua dago:
:* Aitzinsolasa
# Soziologia. Bakarkako denbora-pasa.
# Soziologia, kontzientzia era bat.
# Digresioa: Alternazioa eta biografia (edo, nola geuretu iragan prefabrikatu bat)
# Gizakia gizartearen baitan.
# Gizartea gizakiaren baitan.
# Ikusmolde soziologiakok: gizartea antzerki.
# Digresioa: makiabelismo soziologiakoa eta etika (edo, nola eskrupuloak geuretu eta hala ere tranpa egiten segitu).
# Soziologia, diziplina humanistiko bat.

## Kanpo estekak
Zelda Williams

**Zelda Rae Williams** (New York City, ) Estatu Batuetako aktorea da. Marsha Garces ekoizlea eta Robin Williams aktorea bere gurasoak izan ziren. *The Legend of Zelda* bideo-jokoaren protagonistaren izena darama.

## Filmografia
GKrellM

**GKrellM** (**GNU Krell Monitors**) Utiltate Softwarea bat da, GTK Monitors konpainiak garatua. Linux sistema eragilea duen ordenagailu baten errendimendua monitorizatzea du helburu. Mikroprozesagailuak, disko gogorrak, sare interfazeak, soinuaren bolumena etab.-ak aztertzen ditu eta hauen errendimendua bistarazten ditu.

## Ikus, gainera 
* Ataza Kudeatzailea
* Monitor de Sistema

## Kanpo estekak 
*  GKrellM aplikazioaren webgunea
Core temp

**Core Temp** (**Core temperatura**) informazio programa bat da, alcpu konpainiak garatua.

Gure ordenagailuko prozesadorearen informazioa emango digu, modeloa, plataforma, frekuentzia, boltaia, berrikuspena eta zenbat wattio erabiltzen ari dun. Hortaz gain, prozesagailuaren nukleo bakoitzaren tenperatura minimoa, maximoa eta momentukoa esango digu.

**Core Temp-en gutxienezko baliabideak**

**Sistema eragilea**: Microsoft Windows XP, Vista, 7, 8, 2003 Server, 2008 Server (R2), 2012 Server.
**prozesagailua**: Intel, AMD or VIA x86 based processor.

## Ikus, gainera 
* alcpu

## Kanpo estekak 
*  Core Temp aplikazioaren webgunea
*  alcpu enpresaren webgunea
Psensor

**Psensor** (**A Graphical Temperature Monitor**) utilitate programa bat da, GTK+ konpainiak garatua. Linux sistema eragilea duen ordenagailu baten GPU eta CPU tenperatura neurtzeko balio duen softwarea librea da. Bertan Disko gogorraren, prozesagailuaren eta txartel grafikoaren momentuko tenperatura ikusi dezakegu eta aldi berean maximo bat ezarri diezaiokegu gure ordenagailua babesteko. Horrela, gure ordenagailuan ditugun datu guztiak babestuko ditugu eta ordenagailuaren bizitza luzatzea lortuko dugu.
## Instalazioa 
Terminalean “sudo” moduan sartuko gara eta ondorengo komando hauek jarriko dugu:
add-apt-repository ppa:jfi/ppa 
apt-get update 
apt-get install psensor 
 
## Ikus, gainera 
* Lm Sensors
* Core Temp

## Kanpo estekak 
*  GTK+ aren wikipediaren azalpena.
*  Softwarearen azalpen web-gunea.
*  Core Temp aplikazioaren webgunea
*  alcpu enpresaren webgunea
HWMonitor

**Hwmonitor** (**Hardware monitor**) utilitate programa bat da, System Development Kits konpainiak garatua. Windows sistema eragilea duen ordenagailu baten konponenteen tenperatura,boltaia, eta datuak bistaratzeko balio du.

Programa honek prozesagailu gehienak identifikatzen ditu eta nukleo bakoitzaren tenperaturaren informazio bistaratu dezake disko gogor eta txartel grafikoez gain ere.

## Ikus, gainera 
* System Development Kits
* CPUID

## Kanpo estekak 
*  https://www.cpuid.com/softwares/hwmonitor.html
Lm sensors

**lm_sensors** (**Linux-monitoring sensors**) utilitate programa bat da, eta Linux sistema eragileetan ibiltzen da. Bere funtzio nagusia, tresnak eman eta driver-en tenperatura, tentsioa eta haizegailua kontrolatzea da.
CPU-a edota plaka nagusiaren tenperatura eta haizegailuen rpm-ak monitorizatzen ditu.

## Erabilpena 
### Instalazioa 
Repositorio nagusitik sentsore paketea instalatuko dugu.

```
# pacman -S lm_sensors
```

### Lm_sensors konfiguratzen 
Usa **sensors-detect** para detectar y generar una lista de los modulos del Kernel

```
# sensors-detect
```

Honek konfigurazioa sortu eta **/etc/conf.d/lm_sensors** direktorioan gorde egingo du. Baieztatu YES erantzun duzula egiten dizkizun galderetan. Script-a bukatzen duenean, frogen erantzunak azalduko dira.

```
Now follows a summary of the probes I have just done.
Just press ENTER to continue:
Driver `it87':
  * ISA bus, address 0x290
     Chip `ITE IT8718F Super IO Sensors' (confidence: 9)
Driver `coretemp':
  * Chip `Intel Core family thermal sensor' (confidence: 9)
```

## Ikus, gainera 
* Linux
* Utilitate programa

## Kanpo estekak 
*  Lm Sensors-en webgunea
*  Informazio iturria
Petén

**Petén** Guatemalako iparraldean kokatutako departamendua da. Iparralde eta mendebaldean Mexikorekin du muga, hegoaldean Izabal eta Alta Verapaz departamenduekin, eta ekialdean Belizerekin. 35.854 km²ko eremua du eta 2012an 662.779 biztanle zituen. Hiriburua Flores da.

## Udalerriak 
# Dolores
# El Chal
# Flores
# La Libertad
# Melchor de Mencos
# Poptún
# San Andrés
# San Benito
# San Francisco
# San José
# San Luis
# Santa Ana
# Sayaxché
# Las Cruces

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sten Sture Zaharra

**Sten Sture Zaharra** (; 1440 &ndash; 1503ko abenduaren 14a) Suediako erregeordea izan zen Kalmarko Batasunaren garaian, 1470 -1497 eta 1501-1503an.

## Biografia 
Sten 1440 inguruan jaio zen. Aita Sture leinuko Gustav Anundsson izan zen eta ama, berriz, Birgitta Stensdotter Bielke, Karlos VIII.a Suediakoaren ahizpaordea.

1467an, Ingeborg Tottekin ezkondu zen, Magdalena Suediakoaren ilobarekin. Emaztea Pizkundeko nortasuna zuen emakumea zen eta teologia eta zientzia zituen gustuko, baina bikoteak ez zuen seme-alabarik izan.

## Lehen erregealdia 
[thumb |ezkerrera| 250px | Sten Sture Zaharra [Stockholmen sartzen. Georg von Rosenen lana, 1864an]]
Sture Karlos VIII.aren heriotzaren ondoren iritsi zen erregeorde izatera eta Brunkebergeko garaipenak indarra eman zion kargu horretan. Nekazariak eta behe noblezia bere alde jarri zitzaizkion eta, era berean, ondo jakin zuen goi nobleziarekin asmatzen.

1471n, garaipena lortu zuen Brunkebergeko guduan eta salbatzailetzat hartu zuten Sture herrian.

1493an, Joan I.a Danimarkakoa eta II.a Suediakoa eta Ivan III.a Errusiakoa aliatu egin ziren Sten Sturen aurka egin ahal izateko.

1495etik 1497ra bitarte, nahikoa lan izan zuen Stenek errusiarren aurka, Finlandia inbaditu zutelako. Baina, gero, suediar nobleziaren gehiengoarekin izan zuen haserrea eta *Rigsraadet* edo Erreinuaren Kontseiluak Svante Nilsson egin zuen erregeorde 1497ko martxoaren 8an.

## Bigarren erregealdia 
Ondoren etorri zen gerran, Stenek nekazarien laguntza jaso zuen, baina Joan I.a Danimarkakoa eta II.a Suediakoak porrotera eraman zituen, urte bereko uztailean, Suedia inbaditu zuelarik.

Urriaren 6an, Stenek amore eman behar izan zuen Stockholmen Joan I.a Danimarkakoa eta II.a Suediakoaren aurrean eta bakea egin zuen harekin. Joan I.a Danimarkakoa eta II.a Suediakoa Suediako errege egin zuten eta Steni erregearen ondorengo kargu altuena eman zion.

Hala ere, 1501eko daniarren aurkako altxamenduan, berriro izan zen erregeorde eta Suediako independentziaren aldeko borroka zuzendu zuen hil zen arte.

## Ondorengoak 
Seme-alabarik ez zuenez, ondorengo gertuena bere arrebaren semea izan zen, Gustavo I.a Suediakoa. Hala ere, oraindik ez zuen inongo esperientzia politikorik eta Stenen lehiakide izan zen Svante Nilssonek hartu zuen bere ordea.

## Erreferentziak
Retalhuleu (departamendua)

**Retalhuleu** Guatemalako hego-mendebaldean kokatutako departamendua da. Iparraldean Quetzaltenangorekin du muga, hegoaldean Ozeano Barearekin, ekialdean Suchitepéquezekin, eta mendebaldean San Marcosekin. 1.856 km²ko eremua du eta 2012an 311.167 biztanle zituen. Hiriburua Retalhuleu hiria da.

## Udalerriak 
# Champerico
# El Asintal
# Nuevo San Carlos
# Retalhuleu
# San Andrés Villa Seca
# San Martín Zapotitlán
# San Felipe
# San Sebastián
# Santa Cruz Muluá

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ásahreppur

**Ásahreppur** Islandiako hegoaldean kokatua dagoen udalerria da, Suðurland eskualdean kokatua. 2011ko erroldaren arabera 193 pertsona bizi ziren bertan.

## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea.
Sintrako jauregi nazionala

**Sintrako jauregi nazionala** () Portugalgo Sintra hiriko jauregi ezaguna da, UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturikoa Sintrako beste hainbat eraikinekin batera. Portugalgo Erdi Aroko jauregien artean hobekien kontserbaturik dagoena da.

## Historia 
Mairuek Sintran bi gaztelu eraiki zituzten, bata mendiaren gainaldean (gaur egungo Mairuen gaztelua) eta bestea aurrekoaren azpian, Lisboako taifako agintarien egoitza zena.

1093an Alfontso VI.a Gaztelakoak Sintra konkistatu zuen eta azpiko gazteluan ezarri zen. XV eta XVI mendeen artean egin ziren gaur egungo jauregiaren atalen gehiengoa, gaur egun ez dago XIV mende aurreko zatirik dagoeneko.

1415ean hasi zen eraikuntza aro handiena, barneko patioaren inguruan burutu zena. besteak beste eraikin nagusiaren aurrealdea, sarrerako arkuak, manueldar estiloko leihoak eta batez ere hain ezagunak diren tximinia konikoak. Bai eta hainbat gela aipagarri ere, zisneen gela, miken gela eta arabiarren gela. Hurrengo mendeetan hainbat errege koroatu ziren bertan eta beste hainbat bertan jaio ziren. Manuel I.ak barnealdea dekoratu zuen beretzako berariaz Sevillan egindako azuleiuez.

1755eko Lisboako lurrikarak kaltetu egin zuen eta galdutako zatien berreraikuntza estilo garaikidean egin zenez hainbat altxor galdu ziren, arabiarren gelako dorrea esate baterako.

1910ko iraultzaren ondoren museo-etxea bihurtu zen eta 40. hamarkadan aintzinako estilora birdekoratu zuen Raul Lino arkitektuak, azuleiuak berriztu eta altzari zaharrak ekarriz.

## Iruditegia 

Irudi:20121027 0687 Sintra 10.jpg|Sintrako jauregi nazionala.
Irudi:DSC 4010 (3800587872).jpg|Jauregiaren aurrealdea.
Irudi:A imagem de Sintra.jpg|Sukaldeko tximinia ezagunak.
Irudi:Façade du Palácio Nacional de Sintra.JPG|Atariko arkuak.
Irudi:Janelas do Palácio de Sintra.jpg|Manueldar estiloko leihoak.
Irudi:Palacio Sintra patio central.JPG|Barneko patioa.
Irudi:Capela do palácio nacional de sintra.jpg|Jauregiko kapera.
Irudi:Sintra-Palácio National-Sala dos Arabes-Agulheta da fonte-20140916.jpg|Arabiarren gela.

## Ikus, gainera 
* Sintrako Paisaia Kulturala (Gizateriaren Ondarea)

## Kanpo estekak
Thorn

eskuinera|200px

**þorn** edo **thorn** (*larriz* **Þ**, *xehez* **þ**) antzinako ingelesez, Erdi Aroko ingelesez, islandieraz, gotikoz eta antzinako eskandinavieraz erabiltzen duten latindar hizki ezohikoa da. ᚦ (erraldoi) errunatik hartua, ahoskatzean frikari horzkari ahoskabe () edo ahostuna () da. Hala ere, egun bizirik dagoen hizkuntza bakarrean, islandieraz hain zuzen ere, frikari hobikari ahoskabe laminala ( edo ) da.

## Informatikan 
Unicoden duen eskema hau da:

* **Þ** larria: `U+00DE`
* **þ** xehea: `U+00FE`

QWERTY teklatuan, berriz, *Alt+0222* (Þ , larria) eta *Alt+0254* (þ , xehea) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iraitz Lizarraga

**Iraitz Lizarraga Gómez** (Zizurkil, Gipuzkoa, 1979ko abenduaren 16a) euskal aktore eta telebista aurkezlea da. EODA izendegian Iraitz gizonezkoentzako izen bezala markatuta badago ere, Iraitz Lizarragaren gurasoek kontrako erabakia hartu zuten bere garaian. 2007 eta 2010 artean *Trikitraka Trikitron* telebista saioa aurkeztu zuen ETB 1ean. *Goenkale* saioan ere izan da.

## Egindako lanak 
### Telebista 
* *Trikitraka Trikitron* (2003-2010)
* *Martin* (2003-2004)
* *Goenkale* (2007)
* *Gure Zirkua hemen da* (2024)

### Antzerkia 
* *Amak* (2025)

### Zirkua 
* *Gure Zirkua* (2017-*gaur egun)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Taras Bulba (1962ko filma)

***Taras Bulba*** 1962ko abenturazko filma da, J. Lee Thompson britainiar zinemagileak zuzendu zuena. Nikolai Gogolen *izenburu bereko eleberrian* oinarriturik dago. Yul Brynner eta Tony Curtis izan ziren antzezle nagusiak.

## Argumentua 
Mendeetan zehar, hainbat herri borrokatu dira Ukraniaz jabetzeko. XVI. mendean, turkiarren eta poloniarren txanda izan zen. Poloniarrak Taras Bulbaren (Yul Brynner) kosakoei esker nagusituko dira. Poloniar buruzagiak kosako aliatuak gonbidatuko ditu garaipenari topa egitera, baina Taras Bulbak muzin egingo die haren eskaintzei, erabat aske bizitzearen zale baita.

## Aktoreak 
* Tony Curtis: Andrei Bulba
* Yul Brynner: Taras Bulba
* Christine Kaufmann: Natalia Dubrov
* Sam Wanamaker: Filipenko
* Brad Dexter: Shilo
* Guy Rolfe: Grigory printzea
* Perry Lopez: Ostap Bulba
* George Macready: gobernaria
* Ilka Windish: Sofia Bulba
* Vladimir Sokoloff: Stepan zaharra
* Vladimir Irman: Grisha Kubenko
* Daniel Ocko: Ivan Mykola
* Abraham Sofaer: Abbot
* Mickey Finn: Korzh
* Richard Rust: Alex kapitaina
* Ron Weyand: Tymoshevsky printzesa
* Vitina Marcus as Gypsy princess
* Martine Milner: neska ilegorria (krediturik gabe)
* Chuck Hayward: Dolotov (krediturik gabe)
* Syl Lamont: Kimon Kander (krediturik gabe)
* Ellen Davalos: Zina (krediturik gabe)
* Marvin Goux: Anai Bartholomew (krediturik gabe)
* Jack Raine: Maiorra (krediturik gabe)

## Eleberria 
* *Taras Bulba* (1835)

## Kanpo estekak 
* *Taras Bulba* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Bojniceko gaztelua

**Bojniceko gaztelua** (; ) Eslovakiako Bojnice udalerrian dagoen gaztelu bat da. XII. mendeko eraikina da, XIX. mendean zaharberritua, eta gaur egun Erromantizismo garaiko itxura izan arren, gotiko eta Berpizkundeko elementu batzuk ere gorde ditu. 1970ean Monumentu Kultural Nazional izendatua izan zen, urtero milak bisitari bertaratzen direlarik. Gainera, fantasia eta maitagarrien ipuinak gaitzat dituzten filmen ohiko eszenatoki ere bada.

## Parkea 
Gaztelua zuhaitz ugariz osatutako parke batez inguratua dago. Bertan, Bojniceko zoologikoa dago, Eslovakiako zaharrena, gainera parkea bera baso moduan Strážov mendietan barneratzen da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Slovakia Bojnice Castle 2004 hires.jpg|Bojniceko gaztelua 2004ean.
Fitxategi:Bojnicky zamok 4.jpg|Bojniceko gaztelua udalerritik ikusita.
Fitxategi:Castle Bojnice SK.jpg|Bojniceko gaztelua 2007an.
Fitxategi:Bojnicky zamok - pohrebny voz.jpg|Pálffy begiratokiko gurdia (gazteluaren barnean).

## Kanpo estekak 
* Bojniceko gaztelua
* Castles.info - Bojniceko gaztelua
* Bojniceko gaztelurako bisita birtuala
Tximeleta efektu

thumb|200px|Lorenz sistemaren ibilbidea *r*&nbsp;=&nbsp;28, σ&nbsp;=&nbsp;10 eta *b*&nbsp;=&nbsp;8/3 baloreentzat.

**Tximeleta efektua** kaosaren teoria azaltzeko erabili ohi den irudia da. Hasierako sistema kaotiko batean baldintza jakin batzuk izanik, haien aldaera txiki batek sistemaren bilakaera oso modu ezberdinean garatzea eragin lezake; horrela, lehenbiziko aldaketa txikia areagotze prozesu baten ondoren, epe ertain edo luzera aldaketa askoz handiago bat ekar lezake.

Edward Norton Lorenzek proposatu zuen adibidean, bi mundu edo bi egoera orokor ia berdinetatik abiatuta, baina haietako bati gehitzen bazaio tximeleta baten hegaldia eta besteari ez, epe luze batean tximeleta den mundua eta ez den bestea oso bestelakoak izatera iritsiko dira. Sistema kaotikoen funtzionamendua ilustratzeko adibidean, mundu batean eta urrutira ekaitza sor liteke; eta bestean, berriz, ez.

Izendapena honako esalditik datorkio: "tximeleta baten hegalen mugimendua munduaren beste muturrean sentitu daiteke" (atsotitz txinatarra) edota "tximeleta baten hegalen mugimenduak munduaren beste aldean ekaitza eragin dezake", bai eta "tximeleta baten hegalen mugimendu soilak mundua alda dezake".

## Kanpo estekak
Katalina Austriakoa

**Katalina Austriakoa** (1507ko urtarrilaren 14a - 1578ko otsailaren 12a) Joanes III.a Portugalgoaren emaztea eta Portugalgo erregina ezkontidea izan zen.

## Bizitza 
Katalina Austriakoa 1507ko urtarrilaren 14an jaio zen Torquemadan. Aita Filipe I.a eta ama, berriz, Joana Gaztelakoa, bikotearen seigarren seme-alaba izan zelarik. Amarekin hazi eta hezi zen Tordesillasko gazteluan eta erreginak izendatutako zaintzaileek, Deniako markesek, ez zioten tratu ona eman. Annemarie Jordanen hitzetan:

1517an, bere anaia Karlos I.a Espainiara etorri zen lehen aldiz eta, handik gutxira, Katalina zorigaiztoko gaztelu hartatik atera eta Europako tronurik aberatsena lortu zion arrebari, Portugalgo erregearekin ezkondu baitzuen.

### Ezkontza eta seme-alabak 
1525eko otsailaren 2an, bere lehengusu Joanes III.arekin ezkondu zen Salamancan eta 9 seme-alaba izan zituzten:
* Alfontso (1526ko otsailaren 26a - 1526ko apirilaren 12a)
* Portugalgo Maria Manuela (1527ko urriaren 15a - 1545eko uztailaren 12a)
* Isabel (1529ko apirilaren 28a - 1530eko maiatzaren 22a)
* Beatriz (1530eko otsailaren 15a - 1530eko martxoaren 16a)
* Manuel (1531ko azaroaren 1a - 1537ko ekainaren 14a)
* Filipe (1533ko maiatzaren 25a - 1539ko apirilaren 29a)
* Dionisio (1535eko apirilaren 26a - 1537ko urtarrilaren 1a)
* Joan (1537ko ekainaren 3a - 1554ko urtarrilaren 2a)
* Antonio (1539ko martxoaren 9a - 1540ko urtarrilaren 20a)

## Erregeordetza 
1557ko ekainaren 11n, Joanes III.a hil egin zen eta, seme guztiak hilik zeudenez, bere iloba Sebastian izan zen oinordeko eta Katalina erregeorde.

Portugalgo tronuan anaiak jarri bazuen ere, Katalina erabat portugaldarra sentitzen zen eta zegoen iberiar batasunarekin ados. Ilobaren eskubideen alde egin zuen erabat.

1562an, erregeordetza bere koinatua zen Henrike I.ari utzi zion eta, Sebastian hil ondoren, hau izan zen Portugalgo errege.

Urte batzuen ondoren, 1578ko otsailaren 12an, Katalina Austriakoa Lisboan hil zen 71 urte zituenean.

## Zuhaitz genealogikoa 
## Erreferentziak
Nynorsk

***Nynorsk***a ( ahoskatua; «norvegiera berria», hitzez hitz) norvegiera idazteko bi estandarretako bat da. *Bokmål*a beste idaztaraua da; danieraren eragin handiagoa du *nynorsk*ak baino.

*Nynorsk*a norvegeriazko bi idaztarauetatik berriena da eta herrialdean gutxien erabilia da: Norvegiako biztanleen %&nbsp;12 inguruk darabilte, batez ere Mendebaldeko Norvegian. Ivar Aasenek sortu zuen, XIX. mendearen erdialdean, artean danierak zuen eraginaren aurka, "garbizaletasuna" bultzatuz.

Norvegierak, suedierak eta danierak dialektoen continuuma osatzen dute, elkarrekiko ulergarritasun ia osoa dutenak.

## Kanpo estekak
Amparo Baró

**Amparo Baró San Martín** (Bartzelona, 1937ko irailaren 21a - Madril, 2015eko urtarrilaren 29a) espainiar aktorea izan zen, antzerki, zinema eta telebistan lan egin zuena. 1999-2006 bitartean, Sole antzeztu zuen *Siete Vidas* telesail arrakastatsuan, ospe handia erdietsiz. 2007an antzeztaldeko emakumezko aktore onenaren Goya saria eman zioten, *Siete mesas de billar francés* filmean egindako lanarengatik.

## Erreferentziak
Aaron Cicourel

**Aaron Victor Cicourel** (Atlanta, AEB, 1928ko abuztuaren 29a - Berkeley, Kalifornia, 2023ko uztailaren 22a) soziologo estatubatuarra izan zen. Kaliforniako Unibertsitateko irakasle emeritua izan zen San Diegon. Etnometodologiaren alorrean lanean aritu ondoren, ezagutzaren soziologiaren inguruan aritu zen azken urteetan.

Bere ikerketa gai nagusienak soziolinguistika, osasun komunikazioa (sendagileen eta gaixoen arteko elkarrekintzan), erabakiak hartzeko prozesuak eta haurren sozializazioa dira.

Gaztetandik eragin intelektual handia jaso zuen Alfred Schütz-en, Erving Goffman-en eta Harold Garfinkel-en aldetik.

## Lanak 
* *Le Raisonnement Medical*. Paris: Seui.
* *The Educational Decision-Makers*. NY: Bobbs-Merrill (J.Kituse-kin)
* *Cognitive Sociology: Language and Meaning in Social Interaction*. New York: Free Press. 1974.
* *Method and Measurement in Sociology*. NY: Free Press.
* *Theory and Methods in a Study of Argentine Fertility*. NY: Wiley-Interscience, 1974.
* *Cognitive Sociology: Language and Meaning in Social Interaction*. London: Penguin
* *Language Use and Classroom Performance*. (beste batzuekin) NY: Academic Press, 1974.
* *The Social Organization of Juvenile Justice*. NY: Wiley, 1968.
* *Three Models of Discourse Analysis*. *Discourse Processes* 3:101-131.
* *Interpenetration of Communicative Contexts: Examples from Medical Encounters*. ''Social Psychology Quarterly'
* *Formal semantics, pragmatics, and situated meaning*. In *Pragmatics at Issue*, Vol. 1, edited by J. Verschueren. Amsterdam: John Benjamins.

## Erreferentziak
Tanttaka Euskara Taldea

**Tanttaka Euskara Taldea** Bilboko Uribarri auzoko Euskara Taldea da. Batez ere auzoko jaietan lan egiten dute, konpartsa moduan, aktibitateak antolatuz eta txosna jarriz, baina urtean zehar ere hainbat ekimen (bertsobazkariak, kantupoteoak, Korrika inguruan hainbat aktibitate,...) antolatzen dute.

Tanttakaren helburu nagusia Uribarrin euskaraz bizitzea da eta, horretarako, euskaldunentzako esparru propioak sortzea. Euskararen presentzia auzoan sustatzen eta auzokideengan euskararen aldeko kontzientzia pizten saiatzen dira antolatzen diren ekimenen bidez. Erabilerak gora egin dezan euskaldunen sarea osatzea da Tanttakaren azken urteetako helburua.
 
2004tik daude lanean eta 2014ko Uribarriko jaietan, 10. urteurrena ospatzen zutela, jaietako pregoia irakurri zuten.

## Kanpo estekak
Æ

eskuinera|200px
**Æ** (xehez: **æ**) *a* eta *e* hizkiek osaturiko grafema da. Jatorrian ligatura bat besterik ez zen, latinezko diptongoa ordezkatzeko erabiltzen zutena, baina zenbait alfabetok, tartean daniera, norvegiera, islandiera eta faroerazkoek, hizki osoa bilakatu zuten.

Frantsesez greziar edo latindar maileguetan erabiltzen dute, *tænia* edo *ex æquo* adibidez.

## Informatikan 
Unicoden duen eskema hau da:

* **Æ** larria: `U+00C6`
* **æ** xehea: `U+00E6`

QWERTY teklatuan, berriz, *Alt+0198* (Æ, larria) eta *Alt+0230* (æ, xehea) dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sublime Text

**Sublime text** Testu-editore bat da, hurrengo programazio lengoaietan programatzen laguntzen du ditu: ActionScript, AppleScript, ASP, batch files, C, C++, C#, Clojure, CSS, D, Diff, Erlang, Go, Graphviz (DOT), Groovy, Haskell, HTML, Java, JSP, JavaScript, JSON, LaTeX, Lisp, Lua, Makefiles, Markdown, MATLAB, Objective-C, OCaml, Perl, PHP, Python, R, Rails, Regular Expressions, reStructuredText, Ruby, Scala, shell scripts (Bash), SQL, Tcl, Textile, XML, XSL, eta YAML.

## Ikus, gainera 
*  List of text editors

## Kanpo estekak 
*  sublime text aplikazioaren webgunea
Sacatepéquez

**Sacatepéquez** Guatemalako erdialdean kokatutako departamendua da. Iparralde eta mendebaldean Chimaltenangorekin du muga, hegoaldean Escuintlarekin, eta ekialdean Guatemala departamenduarekin. 465 km²ko eremua du eta 2012an 323.283 biztanle zituen. Hiriburua Antigua Guatemala da.

## Udalerriak 
# Alotenango
# Antigua Guatemala
# Ciudad Vieja
# Jocotenango
# Magdalena Milpas Altas
# Pastores
# San Antonio Aguas Calientes
# San Bartolomé Milpas Altas
# San Lucas Sacatepéquez
# San Miguel Dueñas
# Santa Catarina Barahona
# Santa Lucía Milpas Altas
# Santa María de Jesús
# Santiago Sacatepéquez
# Santo Domingo Xenacoj
# Sumpango

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rooibos

**Rooibos** (afrikaansez  ahoskatua, euskaraz "zuhaixka gorri" esan nahi duena; izen zientifiko: *Aspalathus linearis*) lekadunen familiako zuhaixka da, Hegoafrikan jatorria duena.

Hegoaldeko Afrikan aspalditik erabiltzen zituzten bere hostoak Rooibos izeneko tisana egiteko. Tentsio, alergiak eta digestio-arazoak sendatzeko erabiltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gagauzera

**Gagauzera** (*Gagauz dili*, *Gagauzca*) altaitar hizkuntza da, turkiar adarrekoa. Gagauziako hizkuntza ofiziala da eta Moldavia, Ukraina, Errusia eta Turkiako gagauzek hitz egiten dute.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gagauzia

**Gagauzia** (gagauzeraz: *Gagauziya* or *Gagauz Yeri*; ; , *Gagauziya*), ofizialki **Gagauziako Errepublika Autonomoa** (gagauzeraz: *Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yeri*; moldavieraz: *Unitatea Teritorială Autonomă Găgăuzia*; errusieraz: Автономное территориальное образование Гагаузия, *Avtonomnoye territorialnoye obrazovaniye Gagauziya*), Moldaviako eskualde autonomoa da. Izena bertoko gagauz turkiar herritik datorkio.

## Banaketa administratiboa 
Gagauziak udalerri bat, bi hiri eta hogeita hiru herri ditu.

|

| 

|}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Gianis Varufakis

**Gianis Varufakis** (, Atenas, Grezia, 1961eko martxoaren 24a - ) (batzuetan **Yanis** eta **Varoufakis** ere transkribatua) Greziako finantza ministroa izan zen Alexis Tsiprasen gobernuan. 2015eko Greziako erreferendumean izandako emaitzaren ostean utzi zuen kargua, 2015eko uztailaren 6an.

Ekonomialaria da, joko teorian aditua eta Atzeraldi Handiari buruzko liburu eta artikulu batzuk idatzi ditu. *Minotauro Globala* liburuaren egilea da. Atenasko Unibertsitatean Teoria Ekonomikoa irakasten du. Greziar eta australiar nazionalitate bikoitza du.

2016ko otsailean DiEM25 izeneko mugimendu europarra sortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dictablanda

thumb|200px|eskuinera|Dámaso Berenguer
**Dictablanda** (gaztelaniako *dictadura* hitzarekin egin ohi den broma) Alfontso XIII.aren erregealdiaren bukaera aldera sorturiko terminoa da. Primo de Riveraren diktaduraren ondorengo aldiari deritzo horrela.

1930ean hasi ziren erabiltzen Espainian, Dámaso Berenguer jeneralak Miguel Primo de Rivera jeneralaren ordea hartu zuenean. Dekretua joan eta dekretua etorri izan zen bere gobernua eta 1929ko kraxaren eta iraultza sozialen eraginak baretzen saiatu zen, diktadurak hartutako hainbat neurri bertan behera utzi zituelarik. *Berenguerren dictablanda* deitu zitzaion gobernu honi.

Francoren erregimenaren azken urteek ere hartu izan ohi dute izen hori.

## Beste erabilera batzuk 
### Txile 
1985eko irailean, Augusto Pinochet jeneralak, Txileko diktadura militarrari egiten zitzaizkion kritikei erantzunez, horrela esan zuen:
.
Pinocheten ustez, bere gobernua benetako diktadura balitz, ez zen oposiziorik egongo eta 1980ean onartu zuten konstituzioak nolabaiteko formalidade juridikoak betetzen zituen.

### Mexiko 
1990eko abuztuan, Televisan, Mexikoko telebista kanal garrantzitsuenean, Mario Vargas Llosa idazle perutarrak *diktadura perfektua* esan zion Mexikoko sistema politikoari:

Debatea zuzenean zen eta, urtebete lehenago Nobel Saria eskuratu zuen Octavio Pazek, prezisioz esateko, Mexikoko sistema politikoa alderdi hegemonikoaren sistema zela. Moderatzailea zen Enrique Krauze historialariak, berriz, *dictablanda* terminoa egokiagoa zela iritzi zion.

### Uruguai 
1930eko hamarkadan, erregimen faxistak nagusi, Terraren diktadura izan zen Uruguain. Urte gutxi batzuk geroago, Alfredo Baldomirrek estatu kolpea eman zion, sektore demokratikoen babesarekin, eta ezarri zuen diktadurari ere *dictablanda* izena eman zitzaion, azkenean konstituzio baten onarpenera joan zirelarik.

### Kolonbia 
1953ko ekainaren 13an, Gustavo Rojas Pinilla jeneralak, Kolonbiako Alderdi Kontserbadorea eta Eliza Katolikoaren laguntzarekin, errepublikako lehendakaritza hartu zuen. Jorge Eliecer Gaitán presidentea erail zutenetik, kontserbadoreak noraezean zebiltzan; Roberto Urdanetak uko egin zion eta Laureano Gómez ez zen gai; Gurrupín jeneralak -horrela deitzen zion herriak- hartu zuen agintea, kontserbadoreek deituta. 1954ko abuztuaren 3ko Rojas Pinilla egin zuten presidente kontserbadoreen autogolpe hartan.

1956ko otsailean izan zen lehendakaritzarako bigarren hautaketa eta, hau dena kontuan hartuta, Herri Frontearen itun bipartidistarekin batera, Kolonbia *dictablanda* ixil batean murgilduta geratu zen 1953tik 1974ra arte. Eskubide politiko eta zibilak zapalduta geratu ziren eta 1991ko Batzar Nazionalak ez zuen ezer asko konpondu 2002an, paramilitarismoa nagusitu zelarik berriro.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nabil Bahoui

**Nabil Bahoui** (; suedieraz  ahoskatua; Stockholm 1991ko otsailaren 5a-) futbolari suediarra da.

## Ibilbidea 
IF Brommapojkarna taldean hasi zen profesionalki jokatzen. Hemendik hainbat klubetara joan zen mailegu moduan. 2013an AIK Fotbollek sinatu zuen.

Suediako futbol selekzio nazionalarekin jokatu du 2013tik aurrera.
Saint-nectaire (gazta)

**Saint-Nectaire** behi esnez egindako gazta da. Cantal eta Puy-de-Dôme departamentuen artean dagoen Monts-Dore eskualdean ekoizten da, Auvernia erregioan. 1964tik badu jatorrizko izendapena (AOC)

250px|thumb|Saint-Nectaire gazta kaxa ontzen jarri aurretik

## Kanpo estekak 
* AOC saint-nectaire webgune ofiziala
* Auverniako AOC gazten ibilbidea (Auverniako Gaztak elkartearen webgunea)
Asier Garitano

**Asier Garitano Agirrezabal** (Bergara, Gipuzkoa, 1969ko abenduaren 6a-) entrenatzaile eta futbolari ohi gipuzkoarra da. Aurrelari lanetan aritzen zen.

## Jokalari ibilbidea 
Athletic Cluben harrobian hasi zen, bigarren taldean bi urtez jokatu zuela. 1992-93 denboraldian Athletikek Eibarrera mailegatu zuen Garitano. 1993an Cartagenara pasa zen eta handik aurrera Espainiako futbol ligako bigarren B mailako hainbat klubetan ibili zen. Klub hauetan ez zen denbora asko egon. 2003an erretiratu zen.

Espainako 18 eta 20 urte azpiko taldeetan jokatu zuen.

### Estatistikak 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Entrenatzaile ibilbidea 
2003an Alicante CFren bigarren entrenatzailea bilakatu zen eta 2008an hilabete batez lehen entrenatzailea izan zen. Club Deportivo Castellónen ere bigarrengoa gisa hasi zen 2010an lehen entrenatzailea bilakatu arte. 2010eko udan Castellón Garitano askatu zuen. Orihuela CF eta CD Alcoyano entrenatu zituen ere. 2013an CD Leganés entrenatzen hasi zen eta denboraldi berean bigarren mailara igotzea lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Entrenatzaile ibilbidea 
* Jokalari ibilbidea 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Pico

**Pico** izan daiteke:

## Toponimoa 
* General Pico, Argentinako hiria
* Pico do Fogo, Cabo Verdeko sumendia
* Pico (Italia), Lazioko udalerria
* Pico de Orizaba, Mexikoko sumendia
* Mons Pico, Ilargiko mendia
* Pico uhartea, Azoreetako uhartea

## Biografia 
* Pico Iyer (1957), britaniar idazlea
* Ânderson Pico (1988), brasildar futbolaria
* Andrés Pico (1810–1876), mexikar jenerala
* Jeff Pico (1966), estatubatuar saskibaloi jokalaria
* Pío Pico (1801–1894), mexikar politikaria
* Giovanni Pico della Mirandola (1463–1494), italiar filosofoa

## Besteak 
* pico (aurrizkia)
* Pico de gallo, saltsa
Otxar basati

**Otxar basatia** (*Rubia peregrina*) errubiazeoen familiako landare belarkara da. Mediterraneoko Europan, Erresuma Batuan eta iparraldeko Afrikan jatorria du.

## Galeria 

File:Rubia peregrina3.jpg|Landarea
File:Rubia peregrina 1.jpg|Landarea
File:Rubia peregrina01.jpg|Loreak
File:Rubiaceae - Rubia peregrina-2.JPG|Fruituak
File:Rubiaceae - Rubia peregrina-3.JPG|Fruituak
File:Rubiaceae - Rubia peregrina-4.JPG|Hostoak

## Sinonimoak 
* *Rubia anglica* Huds. (1762)
* *Rubia angustifolia* L. (1767)
* *Rubia lucida* L. (1767)
* *Rubia bocconii* Petagna (1787)
* *Rubia longifolia* Poir.
* *Rubia splendens* Hoffmanns. & Link (1824)
* *Rubia requienii* Duby (1830)
* *Rubia dalmatica* Scheele (1844)
* *Rubia angustifolia var. requienii* (Duby) Nyman (1879)
* *Rubia peregrina var. dalmatica* (Scheele) Nyman (1879)
* *Rubia peregrina var. lucida* (L.) Nyman (1879)
* *Rubia peregrina var. splendens* (Hoffmanns. & Link) Nyman (1879)
* *Rubia erratica* Bubani (1899)
* *Rubia reiseri* Halácsy ex Hayek (1930)
* *Rubia peregrina subsp. longifolia* (Poir.) O.Bolòs (1969)
* *Rubia peregrina var. requienii* (Duby) Cardona (1974)
* *Rubia peregrina subsp. requienii* (Duby) Cardona & Sierra (1980)
* *Rubia agostinhoi* Dans. et Silva
* *Rubia peregrina subsp. agostinhoi* (Dans. et Silva) Valdés eta López

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malba arrunt

**Malba arrunta** edo **ziguina** (*Malva sylvestris*) malbazeoen familiako landare belarkara da, Europa osoan hedaturik dagoena.

Malbina edo malonilmalbina bezalako konposatuak dituenez, tindagai moduan erabili izan dute mendean zehar.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coimbrako katedral zaharra

**Coimbrako katedral zaharra** () Coimbran dauden bi katedralen artean zaharrena da, eta Portugalgo eraikin katoliko erromaniko garrantzitsuenetakoa.

## Historia 
Ondoan zegoen Conimbriga hiri erromatarra arpilatu ondoren sueboek *Aenimiun* (gaur egungo Coimbra) apezpikuaren egoitza bihurtu zuten 468an. Ez da orduko elizarik ezagutzen ordea. 1139an Alfontso I.a erregeak Ouriqueko gudua irabazi ondoren Coimbra bihurtu zuen Portugalgo hiriburu eta katedral bat eraikitzeko dirua eman zuen. Haren seme Antso I.a Portugalgoa bertan koroatu zuten 1185 urtean. 1218an eraiki ziren klaustroak eta XIII mendean bukatu zen katedrala. Badirudi Robert maisua izeneko arkitekto frantziar batek diseinatu zuela katedrala.

XVI mendean hainbat gehigarri egin zitzaizkion katedralari. Kaperak, hormak eta zutabeak azuleiuz estali ziren, iparraldeko fatxadan *Porta Especiosa* atea ezarri zen eta hegoaldeko kapera pizkundeko estiloan berreraiki zen. Hala ere hasierako oinarri erromanikoa errespetatu egin zuten.

1772an Pombalgo markesak apezpikutzaren egoitza ondoan zegoen Jesusen eliza manieristara aldatu zuen eta Coimbrako katedral berria (Sé Nova) sortu zen, orain artekoa berriz *Coimbrako katedral zaharra (Sé Velha)* izenaz ezagutu zen ordutik aurrera.

## Ezaugarriak 
Katedralaren horma sendoetako almenek eta leiho estuek gotorleku edo dorretxe itxura ematen diote. Aurpegiek hainbat horma-bular dituzte zoruaren malda konpentatzeko, izan ere muino baten aldapan eraikia baitago.

Katedralaren kanpoaldeko egitura nabarmenena *Porta Especiosa* da. Hiru solairu dituen ataria da eta João de Ruão (Jean du Rouen) eskultore frantsesak eraiki zuen 1530ko hamarkadan.

Barnealdean habearte nagusi bat eta alboetan beste bi ditu. Sarrera mendebaldean dago eta absidea ekialdean, hiru kaperak osatzen dutelarik. XIII mendeko klaustroa erromaniko eta gotikoaren artean koka liteke.

## Iruditegia 

Irudi:Coimbra BW 2018-10-06 14-33-51 stitch.jpg|Katedralaren aurrealdea.
Irudi:Se Velha de Coimbra 1.jpg|Katedrala hiriaren barnean.
Irudi:Karinecyril coimbra cathedrale 1.jpg|Ekialdeko aurpegia.
Irudi:CoimbraCathedral-PortaEspeciosa.jpg|Porta Especiosa.
Irudi:Se Velha de Coimbra 5.jpg|Klaustroa.

## Kanpo estekak
Tindu-otxar

**Tindu-otxarra** edo **otxar tindagaia** (*Rubia tinctorum*) errubiazeoen familiako landare belarkara da.

Alizarina, purpurina, kinizarina edo purpuroxantina bezalako konposatuak dituenez, tindagai moduan erabili izan dute mendean zehar. Mohenjo-Daron, K.a. III. milurtekoan jada erabiltzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oilaran

**Oilarana** (*Prunus mahaleb*) errosazeoen familiako zuhaitz txikia da, gereziondoaren antz handia duena. Zuhaixka edo zuhaitz txiki hau 10 m-rainokoa da eta zur usaintsu, hosto obatu horzdunak eta lukutan hazten diren lore zuriak dituena. Fruitua drupa-motakoa eta gorrixka edo beltza da. Leku bero edo epeletan hazten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gereziondo beltz

**Gereziondo beltza** (*Prunus serotina*) errosazeoen familiako zuhaitza da, gereziondoaren antz handia duena.

Ekialdeko Ipar Amerikan jatorria duen zuhaitz honek bi azpiespezie ditu:
* *P. s.* subsp. *serotina* - Kanada, Estatu Batuak
* *P. s.* subsp. *capuli* (Cav.) McVaugh&nbsp;— Mexiko, Guatemala

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coimbrako katedral berria

**Coimbrako katedral berria** () Coimbran dauden bi katedralen artean berriena da, Coimbrako apezpikutzaren egoitza dena.

## Historia 
Jesusen Konpainia 1543an ezarri zen Coimbran eta XVII mendean Jesusen eliza manierista eraiki zuten.

1772an Pombalgo markesak jesuitak Portugaldik kanporatu zituenean apezpikuaren egoitzak Coimbrako katedral zaharra utzi eta bertan ezarri zen, horrela hartu zuen *Coimbrako katedral berria (Sé Nova)* izen berria.

## Ezaugarriak 
Aurrealde ederra dauka. Bertan dauden nitxetan lau jesuita santuren estatuak ikus daitezke. Fatxadaren goi parteak XVIII mendeko ornidura barrokoa dauka eta behe parteak aldiz hasierako estilo manierista mantentzen du.

Barnekaldean habearte bakarra dago eta hainbat kapera ditu alboetan. Absidea XVII eta XVIII mendeetako egurrezko pieza ederrez dekoratua dago. Koroa eta bataio harria katedral zaharretik ekarritakoak dira.

## Iruditegia 

Irudi:SeNova1.jpg
Irudi:Sé Nova de Coimbra fachada.jpg
Irudi:Sé Nova de Coimbra - Coimbra, Portugal 2.jpg

## Kanpo estekak