Hilda Brackenbury

**Hilda Eliza Brackenbury** (Quebec, Kanada, 1832ko apirilaren 27a - London, Erresuma Batua, 1918ko urriaren 31) britainiar sufragista izan zen, Georgina eta Marie lankideen ama.

## Bizitza 
Archibald Campbell eta Agnes Durham Campbell Quebec-ekoren alaba gazteena zen.  

Hilda Eliza oso txikitatik izan zuen kantatzeko zaletasuna, baina bere musika maisua damutu egin zen gero, emakumezkoa izanik ezin zuelako operarako entzunaldirik egin. Gainera, 1850eko hamarkadan krinolinak modan jarri zirenean, tunika eta bloomer luzeen [pololoak] jantzi ausartak asmatzen lagundu zuen, emakumeek aire libreko kiroletan parte hartzea erraztuz. Gaztaroan, argi geratu zen genero-desberdintasunak emakumeen progresioa oztopatzen zuela.

1854ko apirilean, Hilda Eliza, Charles Booth Brackenbury-rekin ezkondu zen. Bikoteak hiru alaba eta sei seme izan zituen, baina 1870ean alaba zaharrena hil zitzaien, eta 1884an eta 1885ean bi seme zaharrenak hil ziren. 1890ean, Charles bat-batean hil zen bihotz-gutxiegitasunaren ondorioz, eta, urtebete geroago, bikotearen bigarren seme zaharrena, Lionel, armadan zerbitzatuz, India-n hil zen. Hilda London-etik joan zen, eta Georgina, Marie eta Hereward seme-alabekin batera, Andrew Noble, koinatuarekin eta Margy, ahizparekin,Noble  Newcastle upon Tyne-ra bizitzera joan zen.

Andrew armamentuan adituarekin, bizitzera joan zen. Bikotea, estilo handi batean, Jesmond Dene House-n bizi zen, Newcastle upon Tyne. Hildaren seme zaharrenak, Richardek, Ameriketara emigratu zuen 1885ean eta bere beste semea, Cyril, atzerrian zegoen meatze-ingeniari gisa lanean. Ina [Georgina-ren laburdura] eta Marie artistak ziren biak, *Slade School of Art*-en ikasi zutenak. Bidaiarien zerrendetan bi ahizpak Amerikara bidaiatzen agertzen dira, 1894an, non urtebete eman zuten. Ina-k eta Marie-k berehala ezagutu zuten William Keith, San Frantzisko-ko artista, eta haren lagunak eta begi-niniak bihurtu ziren. Ahizpak 1895ean itzuli ziren Ingalaterrara. Hurrengo urtean, 1896an, bi ahizpak, Hilda amak lagunduta, Ameriketara itzuli ziren, hurrengo udaberrira arte geratuz.  William-en anaiak, Cornelius-ek bere biografian *Keith*, *Old Master of California*, 1898an Ina, Marie eta bere neba Richard-ek London-en egindako erakusketa bat deskribatzen du. Azken horrek William-en hogeita lau argazki erosiak zizkion London-i. Nahiz eta margolan guztiak ez saldu, Richardek Williami bidali zizkion prentsa-ebakinak, eta honek, aldi berean, San Frantzisko-ko egunkarietara bidali zituen, nazioarteko ospea zuen artista zela aditzera ematen zuten artikuluak ekarri zituzten, bere ospe artistikoa areagotuz.

1899rako, Hilda eta bere bi alabak London-era itzuli ziren, Campden Hill plazako 2ra.

Senarra hil ondoren, Hilda Eliza emakumeen eskubideez interesatu zen, eta 1907an gero eta erradikalagoa zen Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoan (WSPU:Women's Social and Political Union) sartu zen. [Emakumeen Batasun Sozial eta Politikoa (ingelesez Women's Social and Political Union, WSPU) 1903an sortutako Erresuma Batuko emakumeen sufragioaren aldeko mugimendu politiko eta erakunde militante nagusia izan zen. 1906tik sufragistak bezala ezagutzen direnak, bere afiliazioa eta politikak Emmeline Pankhurst eta bere alabak Christabel eta Sylviaren kontrolpean zeuden. Sylvia kanporatu zuten azkenean.]  Berehala, Georgina eta Marie alabak ere WSPUn sartu ziren, eta Holland Park-eko estudioak ikasgela bihurtu zituzten, emakumeak jendaurrean hitz egiten trebatzeko. 1908an, Georgina eta Mariek sei asteko kartzela-zigorra jaso zuten, Komunen Ganberan WSPUren performance batekin bat egin ondoren.

1913an, gobernuak Presoen Legea (Aldi Baterako Baja Osasun Txarragatik) onartu zuen, agintariei greban zeuden gose-sufragistak askatzeko ahalmena ematen ziena, eta, ondoren, berreskuratzen zituztenean berriro atxilotzeko. *"Cat and Mouse Act"* [Katua eta saguaren legea] bezala ezagutzen zen, katuak hil aurretik saguekin jolasteagatik ezagunak direlako. Hilda-ren etxea, 2 Campden Hill plazan, gose grebalariak berreskuratzeko etxe eriondo gisa erabili zen eta "Sagu gaztelua" ezizena jaso zuen. 'Mouse Castle' ere WSPUren behin-behineko egoitza bihurtu zen 1914ko udan, bere ohiko bulegoak erasotuak izan ondoren. 1911n, etxeko buru zela, Hildak gobernuaren errolda-inkestari egindako legez kanpoko sufragio-boikotan parte hartu zuen. Bere alaba Mariek, Brackenbury-tarren izenean idatzia, adierazi zuen "Britainia Handiko emakumeen bidegabekeriaren aurkako protesta erregistratzen ari zela, inprimaki hau betetzeari uko eginez".

1914ko ekainean Hildak emakumeen sufragioari buruzko gutun bat idatzi zion *The Times*egunkariari, 'Emakumeak hil dira, baina horrek ez zion militantziari utzi' izenburupean. Kausagatik hildako emakumeak eta "partzialki gorputzez hildakoak, nahiz eta espirituz ez izan" izendatu zituen. Beste milaka emakume «argazkiak, elizak, etxeak...» eraisteko prest eta sobran zeudela esan zuen, «poliziak leku guztietan egon ezin diren bitartean». ', eta gizonak beren ondasunak babesteko prest zeudenean, 'Utzi emakumeak hiltzen bide guztietatik, baina gure gazteak halako sakrifizio izugarri batetik salbatzeko egin bedi justizia, eta eman botoa emakumeei! '.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Secret Missions of the Suffragettes: Glassbreakers and Safe Houses*

## Kanpo estekak