open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amaia del Campo

**Amaia del Campo Berasategi** (Barakaldo, Bizkaia, ) prokuradorea, Euzko Alderdi Jeltzaleko politikaria eta, 2015eko ekainaren 13tik, Barakaldoko elizateko lehen emakume alkatea da. Zuzenbide lizentziaduna Deustuko Unibertsitatean, Barakaldoko Auzitegietako prokuradore bezala aritu da. Halaber, 2008tik 2010era CEDEMIko (Ezkerraldeko Enpresen Garapen Zentroa) zuzendari kudeatzailea izan da. Arlo politikoan, oposizioaren liderra izan da, 2015. urtean hiriko alkate izendatu arte.

EAJren hautagaitzako buru izan zen 2015eko maiatzaren 24an ospatutako udal-hauteskundeetarako. Hauteskunde hauen irabazlea alderdi jeltzalea izan zen, gobernu sozialistako 32 urteren ondoren. Horrela, Barakaldoko lehen emakume alkatea, eta bere alderdiko bigarrena -Josu Sagastagoitia eta gero (1979-1983)- izateko zilegitasuna irabazten du. 2015eko ekainaren 13an, larunbata, osoko udal bilkuran alkate andrea izendatu zuten, kargua uzten zuen Alfonso García alkate sozialistaren ordez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amaia del Camporen Bloga
* Barakaldoko Euzko Alderdi Jeltzaleko web orria
Atyrau probintzia

**Atyrau probintzia** () Kazakhstanen dago eta herrialdearen mendebaldean kokatzen da, Kaspiar itsasoaren ipar-ekialdean kostaldean. Hiriburua Atyrau da eta 142.500 biztanle ditu. Probintziak berak 556.388 biztanle ditu eta horietatik %80a kazakhstandarrak diran.

## Kanpo estekak
Xulgi

**Xulgi** Ur hiri-estatuko erregea izan zen K.a. 2029 eta 1982 artean. Urko zigurata amaitu zuen.

## Erreferentziak
Artsames

**Artsames** edo **Arxama** (, *Aršāma*; ) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren kidea izan zen. Ariaramnesen semea, denbora gutxi eman zuen tronuan Ziro II.a Handiari utzi ziolako.

## Erreferentziak
Atyrau

**Atyrau** (; ), **Guryev** bezala ere ezaguna () 1991 arte, Kazakhstango hiri bat da eta Atyrau probintziako hiriburua da. Ural ibaiaren bokalean kokatua dago. Almatytik 2.700 kilometrora eta Astrakhan hiri errusiarretik 351 kilometrora dago.

Gaur egungo Atyrau petrolioarekin eta arrantzarekin loturiko industriengatik ezaguna da.

## Kanpo estekak
Real Sociedad 2015-2016

Entrenatzailea:  Eusebio Sacristán (2015-Egun) (11.Jardunalditik);  David Moyes (2014-15) (11.Jardunaldirarte)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Sanse taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte. 

#### Lagatakoak 
#### Bajak Neguan 
### Neguko merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/16 
### Estatistikak 
### Hamaikakoak 
*Konpetizio guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gorka Urtaran

**Gorka Urtaran Agirre** (Gasteiz, ) Euzko Alderdi Jeltzaleko politikari arabarra da. 2015eko ekainaren 13aren geroztik Gasteizko alkatea da.

## Biografia 
Gasteizko San Viator ikastetxean ikasi zuen eta 1998an soziologian lizentziatu zen EHUn. 1994. urtean EAJko kide bihurtu zen eta 2007. urtean Arabako Biltzar Nagusietako biltzarkide izendatu zuten.

## Ibilbide politikoa 
2011ko hauteskundeetan Gasteizko alkatetza lortzeko EAJko hautagaitzaren burua izan zen eta sei zinegotzi eta bigarren indarra izatea lortu zuen.

2015eko hauteskundeetan EAJko zerrendaburua izan zen berriro eta hirugarren indarra izatera pasatu zen, zinegotzi bat galduz. Hala ere, EH Bildu, EAJ, Hemen Gaude (Ahal Dugu) eta Irabaziren zinegotzien botoei esker (27tik 14 guztira), Gasteizko alkate izendatu zuten, Alderdi Popularreko Javier Maroto ordezkatuta.

2019ko udal hauteskundeetan EAJren zerrenda lehen indarra izan zen, botoen %23,65 lortuta eta 7 zinegotzirekin. Ekainaren 14an egindako osoko bilkuran Gasteizko Udalbatzak berriro aukeratu zuen alkate, EAJren eta PSOEren botoei esker.

2023ko udal hauteskundeetan Gorka Urtaran ez zen egon EAJren zerrendan, alderdiak eta Gorkak berak hala erabakita.

Horren ondorioz, 2023ko ekainaren 17tik alkate kargua utzi zuen, ordutik Maider Etxebarria sozialista da Gasteizko alkatea.

2023ko uztailetik Arabako Foru Aldundiaren Gizarte Politiken diputatua da.

## Kanpo loturak 
* Gorka Urtaran politikariaren webgunea
Ziro Gaztea

**Ziro Gaztea** (; ) K.a. 424an jaioa eta K.a. 401ean hildakoa, akemenestar dinastiako persiar printze, satrapa eta jeneral bat izan zen.

Dario II.a Pertsiakoa eta honen arrebaorde Parisatideren semea zen. Artaxerxes II.a erregearen anaia eta Pertsiako tronurako hautagaia.

Zirok satrapa bezala gobernatu zuen Frigia, Lidia eta Kapadozian. Beste persiar satrapa bat zen Tisafernesek traizioa leporatu zion eta hiltzera zigortua izan zen. Satrapa bezala berrabildua izan zen Asia Txikian bere amaren bitartekaritzari esker.

K.a. 401ean Ziro bere anaiaren aurka matxinatu zen eta honengana zuzendu zuen bere armada propioa eta Antzinako Greziako mertzenario talde bat (Hamar Milak). Gatazka Cunaxako guduan erabaki zen, non Ziroren tropek (12.500 greziar hoplita eta peltasten artean eta 50.000 barbaroz osatuak zeudenak) Erregearen armadari aurre egin zioten, 200.000 soldaduz osatua zegoena. Ziro gudu honetan hil zen, jaso zuen gezikada baten ondorioz.

Xenofonte Atenaskoak Ziro Gaztea "Ziro Zaharraren ondorengo persiarren artean duinena eta gobernatzeko gaiena zen gizona" bezala definitu zuen, eta "greziarren zein barbaroen artean inor ez dela maitatuago izan epaitzen dut" gehitu zuen.

## Ikus, gainera 
* Lidiako satrapak

## Erreferentziak
Ekialdeko Kazakhstan

**Ekialdeko Kazakhstan** (), Kazakhstango probintzia bat da eta herrialdearen ekialdearen gehiena hartzen du, Irtyx ibaiaren eta Zaisan aintziraren arroak barne. Hiriburua Oskemen da (Ust-Kamenogorsk bezala ere ezaguna). Probintziak muga egiten du Errusiarekin iparraldean eta ipar-ekialdean, eta Txinako Xinjiango Uighurren eskualde autonomoarekin hegoaldean eta hego-ekialdean. Ekialderago geratzen den puntua Mongoliatik 50 kilometrora dago; hala ere, Kazakhstanek ez du mugarik egiten Mongoliarekin. Kazakhstango beste probintzia batzuekin ere muga egiten du: Pavlodar probintzia (ipar-mendebaldean); Karagandy probintzia (ekialdean) eta Almatyko probintzia (hegoaldean).

## Kanpo estekak
Xerxes II.a

**Xerxes II.a** (; ,  eta ; Persia, ? &ndash; K.a. 424) Persiako Errege Handia (Shah) izan zen.

Artaxerxesen semea eta oinordekoa, 45 egunez gobernatu eta gero Sogdiano bere anaiak erail zuen.

## Erreferentziak
Sogdiano

**Sogdiano** (Persia, ? &ndash; K.a. 423) Persiako Errege Handia (Shah) izan zen.

Artaxerxesen semea, 45 egunez gobernatu zuen Xerxes II.a bere anaia erail zuen eta ordezko bilakatu zen. Inperioa kaosean zegoen eta, era berean, Dario II.a bere sasianaia matxinatu eta Sogdiano ere hil zuen. Sei hilabete eta hamabost egun izan zen agintean.

## Erreferentziak
Dario II.a

**Dario II.a** ***Sasikoa*** (; ?-K.a. 405) persiar erregea izan zen K.a. 423 eta K.a. 404 bitartean. Artaxerxesen semea zen. Bere anaia Sogdiano hil eta erregetzaz jabetu zen. Altxamendu ugariri aurre egin behar izan zion, eta Egipto galdu zuen K.a. 405. urtean.

## Erreferentziak
Artaxerxes III.a Oko

**Artaxerxes III.a Oko** (, *Artaxšaçā*; K.a. 425 aldean - Babilonia, K.a. 338), Persiar erregea izan zen K.a. 358 eta K.a. 338 bitartean. Artaxerxes I.ak bezala, anai-arrebak hil zituen aginpideari eusteko. Egipto konkistatu zuen. Bagoas bizirrak hil zuen.

## Erreferentziak
Bardiya

**Bardiya** ( *Bardiya*) edo **Esmerdis** (, *Smerdis*) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren kidea izan zen, K.a. 522an hila. Ziro II.a Handiaren semea eta Kanbises II.aren anaia, K.a. 522an zenbait hilabetez Akemenestar Inperioa gobernatu zuen ala Gaumata aztiak bere itxura egin zuen.

## Erreferentziak
Artaxerxes IV.a Arses

**Artaxerxes IV.a Arses** ((, *Artaxšaçā*; ?-K.a. 336), Persiar Inperioko erregea izan zen K.a. 338tik hil zen arte.

Artaxerxes III.a Okoren seme gazteena, Bagoas ministroak bere familia erail zuenean errege handi bilakatu zen.

## Erreferentziak
Histaspes

**Vixtaspa** (K.a. 550 inguru-?), baita **Histaspes** () ere, Baktria eta Persisko akemenestar satrapa izan zen, Dario I.a Handiaren aita.

Artsamesen semea, Kanbises I.a eta ziur asko Ziro I.aren agintaldian, Persisko satrapa izan zen.

## Erreferentziak
Kandaules

[thumb|260px|*Kandaules, Lidiako erregea, bere emaztea eta Gigas*, [William Ettyren margolana]]
**Kandaules** (, *Kandaulēs*) edo **Sadiates** Lidiako erregea izan zen, K.a. 735 eta 718 bitartean. Herodotok bere historian aipatu zuen. Bere izena kandaulismo izeneko sexu-ohitura izendatzeko erabili zuten.

## Erreferentziak
Bessos

**Bessos**, baita **Artaxerxes V.a** ere (?- K.a. 329) Baktriako satrapa ospetsua izan zen, bere buruarentzat Errege Handi titulua aldarrikatu zuena. Iturri klasikoen arabera, Dario III.a Kodomano bere senidea erail zuen. Alexandro Handiak erail zuen.

## Erreferentziak
Giges

[thumb|260px|*Kandaules, Lidiako erregea, bere emaztea eta Gigas*, [William Ettyren margolana]]

**Giges** () Lidiako erregea izan zen, K.a. 716 eta 678 bitartean. Mermnada dinastiaren sortzailea izan zen. Ardis bere semeak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak
Issosko gudua

**Issosko gudua** Alexandro Handiaren eta Dario III.a Kodomanoren armaden arteko gatazka armatua izan zen, K.a. 333ko azaroan gertatua, Issos hiriaren ondoan.

## Aurrekariak 
Granikoko guduan bertoko satrapa menderatu ondoren, Asia Txikian, Mileto eta Halikarnason izan ezik, persiar erresistentzia desagertu zen. Anatoliako konkista finkatzeko urtebete eman ondoren, Alexandrok Siria konkistatzeko prestaketa hasi eta akemenestar itsas-armada geldiarazteko portuak erasotzeari ekin zion.

Alexandro Tarson -Zilizian- zegoela, Dariok Babilonian Issos hartzeko armada handia prestatzen ari zela jakin zuen. Dario Issostik Farnabazo III.ak Mediterraneon zuen itsas-gudarostearen laguntza har zezakeen. Hor zela eta, mazedoniarrak armadaren zati handiena Tarson utzi eta Parmenioni Issos inguruko kostaldea hartzea eskatu zion.

Azaroan, Alexandrok persiar armada jada Sirian zegoela jakin zuen eta Jonasen pasabidean, «Ziliziar Ateetan», bere armada biltzea erabaki zuen.

Dariok, Parmenionen gudarosteak jada pasabidean zeudela jakinda, iparraldeko bidea hartu eta persiarrek Issos konkistatu zuten. Greziarrek bere horniketa moztu eta Darioak hegoalderantz jotzea erabaki zuen. Pinaro ibaian zegoela Alexandro bere iparraldean zegoela jakin zuen eta gudurako prestatu zen kostaldetik gertu zegoen ordoki laburrean.

## Gudua 
Bere kokapena zela eta, Dariok ezin izan zuen bere infanteria ondo antolatu. Alexandrok erdialdetik eskuinaldeko hegalerantz zenbait hetairoien zalditeria-unitate bidali zituen. Honek zulo bat ireki zuen mazedoniar armadan baina Dariok ez zuen abantailaz baliatu.

Alexandrok, hala ere, zalditeria ezkerralderantz mugitu eta persiar lerroak hautsi zituen. Errege Handiak bere armada oraindik mugitzen ari zenean, mazedoniar falange eta infanteria astunak persiarren erdialdeko zutabea eraso zuten.

Erdialdean zegoen persiar armada atzera egin zuenean, eusten ari zen eskuinaldeko hegalak behea jo zuen eta Dariok gudu-zelaitik ihes egin zuen.

## Ondorioak 
Issosena garaipen erabakigarria izan zen greziarrentzat eta akemenestar boterearen amaiera iragarri zuen. Dario III.ak galdu zuen lehendabiziko gudua izan zen. Guduaren ostean, mazedoniarrek Estatira Darioren emaztea, Barsine-Estatira eta Dripetis bere alabak eta Sisigambis bere ama atxilotu zituzten. Alexandrok, gero Barsine-Estatira ezkonduko zuena, begirune handiz hartu zien.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aktibo bihurgarri

Kontabilitatean, **aktibo bihurgarria** eskudiru bihurtzea berezko helburu duten aktiboko kontuen multzoa da, hala nola salgaiak, kaudimendun bezeroen zorrak, letrak, eta saldu daitezkeen finantza tituluak (akzioak, esaterako).

## Kanpo estekak
Kasita

**Kasitak** () antzinako Ekialde Hurbileko herria izan ziren, jatorria Persiako Zagros mendietan zuena. Mesopotamiara iritsi eta Babilonia gobernatu zuten K.a. 1531 eta K.a. 1155 bitartean.

## Historia 
Samsu-Ilunaren garaian Babilonia eraso zuten eta, hititek hiria arpilatu ondoren, haien dinastia ezarri zuten tronuan. Aristokrazia militar bat osatu zuten, merkataritza babestu zuena. K.a. 1155ean, elamdarrek azpiratu zituzten.

### Babiloniako errege kasitak 
:(kronologia laburra)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anbroi

[thumb|[Teutoi, anbroi eta zinbriarren migrazioak.15px Porrotak.15px Garaipenak.]]
**Anbroi** () Jutlandiako antzinako herria izan zen, erromatar iturrietan K.a. II. mendean agertu zena. Germaniarrak ere ziren zinbriar eta teutoiekin batera, hegoaldeko Eskandinaviatik ihesi eta Erromatar Errepublika inbaditu zuten. K.a. 105ean Arausioko guduan garaipena lortu arren, K.a. 102an, Teutobodek zuzenduak, Aquae Sextiaeko guduan menderatuak izan ziren. Bizirik iraun zuten batzuk Hirugarren Zerbitzari-Gerran aritutako gladiadoreak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Zugasti

**Jose Zugasti Arizmendiarrieta** (Eibar, 1952ko ekainaren 5a - Donostia, 2024ko abenduaren 14a) euskal eskultore eta ilustratzailea izan zen.

Madrilgo San Fernando Arte Ederren Goi Eskolan ikasi zuen. Haren lanak hiri desberdinetako kaleetan daude ikusgai: Bartzelonan, Donostian, Eibarren, Bilbon, Mallorcan, Lemoan, Agurainen... Zugasti alanbrea lehengai nagusi gisa lantzen hasi eta eskultura figuratiboak egin zituen.
 
[thumb|260px|Jose Zugastiren "Formaren garapena 2002" eskultura, [Ibaetako campusen ondoan.]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : [Alberto Martínez Artola(https://eu.wikipedia.org/wiki/Alberto_Mart%C3%ADnez_Artola)ren artikulua Auñamendi Entziklopedian.]
* : Egilearen curriculuma Donostia Kulturan.
Darío Gómez

**Darío Gómez Gil**, pilota arloan **Darío** deituraz ezaguna (Ezkarai, Errioxa, ) esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Aspe enpresarekin. Profesionaletako lehendabiziko partida 2015eko ekainaren 14an jokatu zuen, Logroñoko Adarraga pilotalekuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enpresako fitxa
Teispes

**Teispes** (, *Cišpiš*; ) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren kidea izan zen, K.a. 675 eta 640 artean bizi zena. Akemenesen semea, Ziro I.a eta Ariaramnes bere semeak izan ziren. Bere erresuma Neo-asiriar inperioaren basailua izan zen.

## Erreferentziak
Bursaspor

**Bursaspor** Turkiako futbol taldea da, Bursa hirikoa. Turkiako Liga eta Kopa bana irabazi ditu.

## Historia 
1963an Bursako Acar İdman Yurdu, Akınspor, İstiklal, Pınarspor eta Çelikspor taldeek bat egin zuten *Bursaspor* sortzeko. 1967an lehen mailara igotzea lortu zuen. 1971 eta 1974an Kopako finalak jokatu zituen baina galtzaile atera zen bietan. Dena den, 1974ko finalista izatearren Europako Errekopan hartu zuen parte eta final laurdenetaraino iritsi zen, Dinamo Kievek kanporatu zuen. 1986an maila galdu zuen baina Kopa irabazi zuen eta lehen mailan mantendu zuten.

Azken urteetan maila bikaina lortu du. 2010an Liga irabazi zuen eta 2012 eta 2015ean Kopako finalak jokatu zituen. Liga irabazi izanagatik 2010-11 denboraldian Txapeldunen Ligan aritu zen ligaxka fasean. Talde gogorrak tokatu zitzaizikon Manchester United, Valencia eta Glasgow Rangers, honen ondorioz laugarrena gelditu zen.

## Palmaresa 
### Turkian: 4 
* Turkiako Liga:
** Txapelduna (1): 2010.
* Turkiako Kopa
** Txapelduna (1): 1986.
** Finalista (5): 1971, 1974, 1992, 2012, 2015.
* Turkiako Superkopa:
** Txapelduna (0)
** Finalista (2): 1986, 2010.
* Lehen Ministroaren Kopa:
** Txapelduna (2): 1971, 1992.
** Finalista (1): 1974.

### Nazioartean: 0 
* Europako Errekopa (0): final laurdenak 1975ean.
* Txapeldunen Liga (0): 2011 urtean ligaxka fasean.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kanbises I.a

**Kanbises I.a** (; ; ; ) Persia gobernatu zuen akemenestar leinuaren kidea izan zen. Anshamgo erregea (K.a. 600-559 inguruan). Ziro I.aren semea eta Ziro II.aren aita zen. Ziaxares eta Astiages mediar erregeen mendeko izan zen.

## Erreferentziak
Asier Agirre

**Asier Agirre Irisarri**, pilota arloan **Agirre** deituraz ezaguna (Iruñea, Nafarroa Garaia, ), esku huskako pilotari profesionala da. Aurrelari aritzen da, Baiko Pilota enpresarekin. 2015eko ekainaren 13an debutatu zuen, Iruñeko Labrit pilotalekuan. Joko erasokorra egiten du, erraz jotzen du errematera; eta, indar handikoa izaki, defentsan oso ondo moldatzen da. Debutatu ondorengo bi urteetan partida gutxi jokatu ahal izan zuen, hiru lesio izan baitzituen ia bata bestearen atzetik. 2017ko udatik aurrera, ordea, jarraipena izan du jokoan, eta 2017ko azaroaren 12an profesionaletako bere lehen titulua eskuratu zuen: Bigarren Mailako Lau eta Erdiko Txapelketa. 2018ko martxoaren 31n, Diego Iturriaga atzelaria lagun, Bigarren Mailako Binakako Txapelketa irabazi zuen.

2018an Esku Huskako Bigarren Mailako Buruz-buruko Txapelketari agur esan behar zion, lehen partida jokatu gabe, une txarrean izandako bakterio-infekzio baten kausaz.

## Kirol lorpenak 
; Profesionaletan
* 2024an, bigarren mailako buruz buruko txapeldunordea.
* 2024an, bigarren mailako binakako txapelduna, Martxel Iztueta atzelaria lagun.
* 2020an, bigarren mailako binakako txapelduna, Iosu Eskiroz atzelaria lagun.
* 2018an, bigarren mailako binakako txapelduna, Diego Iturriaga atzelaria lagun.
* 2017an, bigarren mailako lau eta erdiko txapelduna.
* 2016an, bigarren mailako binakako txapeldunordea, Mikel Larunbe atzelaria lagun.

; Amateurretan
* 2015ean, Migel Soroa binakako torneoko txapelduna.
* 2014an:
** 22 urtez azpiko Espainiako buruz buruko txapelduna.
** 2014an, Zaldibarko Olazar binakako torneoko txapelduna.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Baiko enpresaren webguneko fitxa.
Iparraldeko Kazakhstan

**Iparraldeko Kazakhstan** () Kazakhstaneko probintzia baten izena da. Probintziak 579.403 biztanle ditu eta Petropavl hiriburuak 193.300.

## Kanpo estekak
Miguel Muzkitz

**Miguel Muzkitz Goienetxe**, Gausako I. kondea eta Villar de Ladróngo I. markesa, (Elizondo, 1719ko urtarrilaren 15a -Madril, 1785eko urtarrilaren 21a), nafar politikaria izan zen, 1765 eta 1785 bitartean Estatu eta Gerra idazkaria izandakoa.

Administrazioan karrera egin ondoren, Esquilacheren aurkako matxinada eta gero ministro bilakatu zen. Sierra Morena eskualdearen birpopulaketan lagundu zuen eta, 1782an, Espainiako Bankuaren aitzindaria zen San Karlosen bankua sortu zuen.

## Kargu politikoak 
## Erreferentziak
Javier Eraso

**Javier Eraso Goñi** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1990eko martxoaren 22a - ) euskal herritar futbolari ohia da, erdilari lanetan aritzen zena. Athleticetik pasa ondoren Madrilgo Leganés taldean jokatu du ere.

## Kirol Ibilbidea 
*2024ko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 2015 Superkopa

## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Salda primitibo

**Salda primitiboa** edo **jatorrizko salda** Aleksandr Oparin biologo errusiarrak 1924an estreinakoz erabilitako hitza da, bizia agertu aurretik Lurreko ozeanoetan zegoen gaia izendatzeko.

"*Lur gaineko biziaren jatorria*" lanean, Oparinek teoria kimiosintetiko izeneko hipotesia plazaratu zuen. Bere ustez, Lurreko antzinako atmosfera erreduktorea zen, oxigenorik gabekoa. Konposatu erreduktoreek, energia ematerakoan, haien artean erreakzionatu zuten molekula organiko batzuk sortuz.

Miller eta Urey esperimentuaren ostean (1953an) jakina da Lurreko antzinako atmosfera osatzen zuten gas erreduktoreek (NH3, CH4, H2...), deskarga elektrikoak jasotzerakoan, aminoazido eta beste molekula organiko batzuk sortzen dituztela. Duela 4.000 milioi urte antzinako Lurrean hori gertatu zen, eta sortutako molekula organikoak -euriak eramanda- ozeanoetan pilatu ziren. Garai hartan Lurrean bizidunik ez zegoenez, sortutako molekula organikoak ez ziren erabili, eta kopuru handitan metatu ziren ozeanoetan, salda primitibo izenekoa osatuz.

Oparinen ustez lehenengo bizidunak salda primitibo horretan sortu ziren, eta salda hori izan zen bizidun horien elikagaia.

## Ikus, gainera 
* Biziaren jatorria
* Miller-Urey esperimentua

## Kanpo estekak
Bilboko Athletic Club 2015-2016

Entrenatzailea:   Ernesto Valverde (03-05,13-Egun)
* 15px|Kapitain = Kapitainak.
* 15px|Lesio = Epe luzeko lesioa.
*  25 baino handiagoa den dortsala duten joklariak Bilbao Athletic taldeko jokalariak dira, eta beraz bigarren edo lehen taldearekin jokatu dezakete partidak. LFP-ko arauak diotenez, lehen taldeko jokalariek 1-etik 25-erako dortsalak eraman beharko dituzte.
*  Enric Saboritek Europa League joka dezake lehen taldeko jokalari moduan, Sabin Merinok 27 zenbakia hartuz
*  Ager Aketxek Negurarte lehen taldeko jokalaria zen. Neguan Bilbao Athleticeko jokalari bilakatuz 23 dortsala galdu zuen.

### Lagatakoak 
### Neguko merkatua 2016 
### Fitxaketa merkatua 2015/2016 
### Estatistikak 
### Hamaikakoak 
*Konpetizio guztiak kontutan harturik, hamaikakoetan geheien agertu diren jokalariak.*

350px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
## Ikus, gainera 
* Athletic 2014-15
* Athletic 2016-17
San Nikolas katedrala (Novo Mesto)

**San Nikolas katedrala** () Novo Mestoko eliza nagusia da.

## Historia 
Jatorrizko eliza 1428an jadanik aipatzen da. 1493an kapera eraiki zuten. 1576an suak kalte handiak eragin zituen eta berreraikuntza 1623an bukatu zuten. 1621ean arku barrokoak ezarri zizkioten eta hiru kapera barroko ere bai.

Kanpandorrea 1860an eraiki zuten, 1868an aldare nagusia berriztu zen eta 1901ean Matija Koželj-k presbiterioa apaindu zuen.

## Deskribapena 
Eliza Krka ibaiaren gainean kokaturik dago eta estilo gotikoa eta barrokoa agertzen ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Kapitelj Novo mesto1.jpg
Irudi:Zrcalna slika Novomeški Kapitelj.jpg
Irudi:Jacopo Tintoretto - Sv. Miklavž s sv. Mohorjem in Fortunatom.jpg
Irudi:Tintoretto st nicholas.jpg

## Kanpo estekak
Trbovlje

**Trbovlje** ( ahoskatua, ), Esloveniako bederatzigarren hiria da, Erdialdeko Savako hiri handiena. 2013ko erroldaren arabera 14.842 biztanle ditu.

## Geografia 
Sava ibaiaren ezkerraldeko ertzera datorren ibaiadar baten ondoan kokaturik dago.

## Etimologia 
*Trbovlje* izenak "Treboren herrixka" esan nahi du.

## Historia 
1220 inguruan *Trefeul* izenarekin agertzen da. 1804an ikatz meategiak ireki ziren hirian. 1849an Austriarekin lotuko zuen trenbidea ireki zen eta herriak garapen handia izan zuen. Azken urteetan hiri administratiboa eta komertziala bihurtu da.

## Ondasun nabarmenak 
* San Martin eliza: Eliza gotikoa. XVIII mendean kanpandore barrokoa eta kapera gehitu zitzaizkion.
* Europako tximinia garaiena dauka Trbovljeko zentral elektrikoak, 360 metrotakoa hain zuzen ere.

## Iruditegia 

Irudi:Termoelektrarna Trbovlje in Sava IMG 2581.jpg|Trbovlejo tximinia ezaguna.
Irudi:Separacija v Trbovljah.jpg|Meategiak.

## Hiritar ezagunak 
* Tanja Ribič (1968- ), abeslaria eta aktorea.
* Primož Roglič (1989- ), txirrindularia.

## Hiri senidetuak 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Frantzisko Etxebeste

**Frantzisko Etxebeste** (Aginaga (Usurbil),  - Mexiko Hiria, ) gipuzkoar militar eta merkataria izan zen, Mexikon eta Filipinetan ibili zena. Jeronimo Etxebeste eta Maria Ana Abaliaren semea izan zen.

## Bizitza 
Bere bizitzari buruzko datu gutxi batzuk besterik ez daude. Militarra izan zen, eta horrela Espainia Berrira (Mexikora) iritsi zen erregeren galeoien jeneral postuan, eta handik Filipinetaraino joan zen.

Ondoren Mexikon *Casa Echeveste* sortu zuen bere kontutik, merkataritza lanak egin ahal izateko ekialdearekin.

Horretaz aparte hainbat kargu izan zituen bertako administrazioan, epaitegietan, eginkizun militarretan, etab.

## Eragindako lanak 
 (Arantzazuko Ama Birjinaren kofradiakoa) izan zen, bertan, Mexikon, 1681ean sortua. Kofradia honetan parte hartzen zuten bertan bizi ziren euskaldunak, eta bere helburua karitatezko lanak egitea zen.
[thumb|Bizkaitar emakumeen kolegioa. *[Vizcainas ikastetxea (Mexiko Hiria)|Vizcainas ikastetxea*. Mexiko]]
Horien lanik aipagarriena Vizcainas ikastetxea , bertako emakumeen hezkuntza garatzeko eta bultzatzeko sortutako eskola. 1732an sortua. Hasieran neska umezurtz eta alargunentzat bazan ere, gaur egun eskola arrunta da. Hau izan da garai kolonialetik etengabe zabalik egon den instituzioa.

Hil eta gero, utzitako diruekin egin ahal izan ziren bi lan Usurbilen. Lehenengoa Usurbilgo Salbatore elizaren dorrea eraiki, eta bigarrena Aginagako San Frantzisko Asiskoaren ermita.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* El patronazgo del general Francisco de Echeveste. Arretxea, Larraitz; Lertxundi, Mikel.
* [Ondare: cuadernos de artes plasticas y monumentales. BIBLID 1137-4403 (2000), 19; 269-276. Euskomedia.org

## Ikus, gainera 
* Ambrosio Meabe
Novo Mesto

**Novo Mesto** ( ahoskatua, ), Esloveniako zazpigarren hiria da, Hego-ekialdeko Esloveniako hiri handiena. 2014ko erroldaren arabera 55.527 biztanle ditu.

## Geografia 
Kroaziako mugatik gertu dago eta Krka ibaiak zeharkatzen du hiria.

## Etimologia 
*Novo Mesto* izenak "herri berria" esan nahi du.

## Historia 
Hallstatt kulturaren garaiko aztarnak aurkitu dira lurraldean.

1170 urteko agiri batean Graben gaztelua aipatzen da, baina hiria bera Rudolf IV.a Austriakoak fundatu zuen 1365ean *Rudolfswerth* izenarekin, Karniolako duke izendatua izan eta urtebetera. XV mendean *Naustadt* ("hiri berria") zena hartu zuen. Hurrengo mendeetan Austria-Hungariako Inperioan egon zen.

Lehen Mundu Gerraren ondoren Jugoslaviako Erresuman gelditu zen eta izena eslovenierara aldatu zuen, *Novo Mesto* bihurtuz. Bigarren Mundu Gerran nazien eta italiarren esku ere egon zen. Ondoren Jugoslavian gelditu zen, Esloveniako Errepublika Sozialistaren barnean.

1958an Ljubljana eta Zagreben arteko autopista eraiki zen eta Novo Mestotik pasatzen zenez Novo Mestok garapen handia izan du ordutik.

## Kirolak 
Novo Mestokoa den KK Krka saskibaloi taldea Esloveniako bigarrena da palmaresari dagokionez. 2010 eta 2014 artean herrialdeko ia txapelketa guztiak irabazi ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* San Nikolas katedrala: XVII mendeko eliza gotikoa.

## Iruditegia 

Irudi:Novo mesto Breg 2.JPG|Hiriaren ikuspegia, neguan.
Irudi:Kapitelj Novo mesto1.jpg|San Nikolas katedrala.
Irudi:Frančiškanski samostan Novo mesto.jpg|San Leonardo eliza frantziskotarra.
Irudi:Novo mesto rotovž.jpg|Udaletxea.

## Hiritar ezagunak 
* Primož Kozmus (1979- ), atleta da, mailu jaurtiketan aritzen dena. Txapeldun Olinpikoa

## Hiri senidetuak 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Makina-tresna

thumb|300px
**Makina-tresna** edo **makina tresna** (Hego Euskal Herrian ***makina-erreminta*** ere deitua) material homogeneozko piezei, batik bat metalezkoei, forma emateko erabiltzen den makina mota bat da. Makina finkoak dira, mugitzen ez direnak. Piezaren moldaketa hainbat modutan egin daiteke: txirbil-harroketaz, estanpazioz edo elektrohigaduraz.

Teknologiako historialarien arabera, lehen makina tresna 1751n Jacques de Vaucansonek asmatutako tornua izan zen, mekanikoki egokitu zitzaiokeen buruari ebakitzeko lanabesa jarri zion, langileen eskuen ordez.

Makina tresnek zenbait energia-iturri erabil ditzakete: giza energia, animalia energia eta gurpil hidraulikoen bitartez lortutako energia. Makina-tresnen benetako garapena lurrun-makinaren asmakuntzarekin hasi zen, Industria Iraultzaren baitan. Gaur egun, gehienak energia elektrikoarekin dabiltza.

Eskuz zein kontrol automatikoz egin daiteke lan. Lehen makinek bolanteak erabiltzen zituzten mugimendua egonkortzeko, eta engranaje eta palanka sistema konplexuak zituzten makina eta piezak kontrolatzeko. 1950eko hamarkadan zenbakizko kontrol sistemak garatzen hasi ziren; mugimendua kontralatzeko, eta agindu multzoa paper-zinta edo txartel batean zulatuta erabiltzen zuten. 1960tik aurrera prozesua malguagoa izateko konputagailuak gehitu ziren, eta ZKZ (zenbakizko kontrol konputerizatu) izena jarri zitzaien makina haiei. Zenbakizko kontrol makinek zein zenbakizko kontrol konputerizatuek segidak behin eta berriz errepika ditzakete zehaztasunez, eta langilerik zailduenak baino pieza konplexuagoak ere egin ditzakete.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramiro Larrañaga

**Ramiro Larrañaga Fernandez de Arentzana** (Soraluze, Gipuzkoa,  – Donostia, Gipuzkoa, ) grabatzailea, idazlea eta armetan aditua izan zen.

## Bizitza 
Armagintzan lan egiten zuen familia batean jaio zen. Neba-arrebetan nagusiena zenez, aita hil zitzaienean, izeba moja baten bidez, Iruna bidali zuten ikastera. Han zegoela, 1936ko gerrak harrapatu zuen, eta artean nerabea zela, 15 urterekin, erreketeekin frontera joan behar izan zuen. Gerratik Soraluzera iritsi zenean, grabatzaile lanari ekin zion kanoi-fabrikan. Ondoren, apaindurazko grabaketak egiten ikasi zuen Eibarko eskopeta-fabrika batean.

Soldadutzatik bueltatu zenean, fabriketatik aldenduta bere kontura hasi zen beharrean, eta zenbait urtez Soraluzeko udaletxeko bulegari izan zen. Hala ere, lantegira itzultzeko erabakia hartu zuen berriz. Donostiako Aurrezki Kutxaren argitalpen-zerbitzuan ere aritu zen denboraldi batez zuzentzaile lanetan.

Ogibideok gustuko bazituen ere, armagintzaren eta grabazioen inguruan idazten gozatzen zuen gehien. Horren lekuko dira bere lan oparoak.

Hona hemen entzutetsuenak:

* *Sintésis histórica de la armería vasca*
* *La prueba de armas portátiles*
* *500 años de armería vasca*
* *El grabado en Eibar*
* *Nuestros grabadores*
* *The Art and Tradition of the Zuluagas*
Inbertsore (argipena)

:*Agian **inbestitzaile** bilatzen ari zinen.*
**Inbertsore** hitzak adiera zenbait ditu:
* Elektrizitatean, inbertsore edo alderantzikagailua, korronte aldizkatzailea korronte jarraitu bihurtzen duen gailua.
* Elektronika analogikoan, anplifikadore inbertsorea.
* Elektronika digitalean, EZ ate logikoa.
Atxolin

Atxolin 841 metroko altuera duen Soraluzeko mendia da. Euskal Herriko miradore ederrenetarikoa dela diote, alde batera zein bestera begiratu ikusmira zabala baitauka. Aiako Harria eta Pirinio aldeko mendiekin batera, gure inguruko Aralar, Aizkorri, Urkiola eta Gorbeia ikus daitezke, besteak beste, handik.

## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
William Russel Dudley

**William Russel Dudley** (North Guilford, Connecticut, Ameriketako Estatu Batuak,  – Los Altos, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, ) botanikoa izan zen. Cornelleko Unibertsitatean graduatu zen 1874an, eta 1875an, historia naturala ikasi zuen Penikese uhartean Louis Agassirekin; eta Harvardeko Udako Eskolan 1876an.

1873an Conerlleko botanikako maisua izendatu zuten, 1884an botanika kriptogramikako irakaslea. 1911an tuberkulosiak jota hil zen.

## Erreferentziak 
* Jordan DS. (1911). "William Russell Dudley". Science 34 (866): 142–45. doi:10.1126/science.34.866.142. JSTOR 1638690. PMID 17741332.
* Kyle DE, Hoover MB. (2002). Historic Spots in California. Stanford, CA: Stanford University Press. p. 463. 
* (1913). "William Russell Dudley". Botanical Gazette 56 (3): 233. doi:10.1086/331151. JSTOR 2468173.
* Rust, Susanne. "Boy Scouts put rare plant in danger". Center for Investigative Reporting.
Hegoaldeko Kazakhstan

**Hegoaldeko Kazakhstan probintzia** () Kazakhstango hegoaldean kokatzen den probintzia da. 2013an 2.685.009 biztanle zituen. Hiriburua Xymkent da eta 603.500 biztanle ditu. Hegoaldeko Kazakhstango beste hiri batzuk hauek dira: Turkestan, Sayram, Kentau, Arys, Xardara, Zhetisai, Saryagax, eta Lenger.

## Kanpo estekak
Espainiako Gobernuko presidente

**Espainiako Gobernuko presidente** Espainiako gobernuko lehen ministroa da. Gobernuko presidentea Ministroen Kontseiluko buru da eta bere ministroak izendatzen ditu; horrela, Gobernuko presidenteak Gobernuaren politikak ezartzen ditu eta Kabineteko kideen ekintzak koordinatzen ditu. Gobernu-buru den aldetik, aholkuak ematen dizkio erregeari, errege prerrogatibak erabiltzeari buruz.

Ezin da zehaztu noiz sortu zen kargua, baina lehen ministroaren bulegoak bilakaera izan du historian zehar, gaur egun arte. 1823an arautu zen formalki, lehen aldiz, Fernando VII.a erregeak bere Estatu Idazkaria izendatu zuenean Ministro Kontseiluko lehendakaria, eta gaur egungo erregulazioa Joan Karlos I.aren erregealdian ezarri zen, 1978ko Konstituzioan. Arau goren horrek zehatz-mehatz deskribatzen ditu bere funtzioa eta konstituzio-eskuduntzak, kargua hartzeko eta uzteko modua, bai eta Gobernuko presidentearen eta Parlamentuaren arteko harremanak ere.

Kargua hutsik geratuko balitz, erregeak lehen ministro izateko hautagai bat izendatzen du, Diputatuen Kongresuaren konfiantzazko botoaren mende jartzeko, Gorte Nagusien beheko ganbera. Inbestidura parlamentarioa da, eta, haren bidez, gobernuburua zeharka aukeratzen dute Diputatuen Kongresu hautetsiek. Praktikan, Gobernuko presidentea Kongresuan gehiengoa duen alderdiaren liderra da ia beti, baina ez nahitaez. Gobernuko presidentearen egoitza eta bulego ofiziala Madrilgo Moncloako jauregia da.

Pedro Sánchez, Espainiako Langile Alderdi Sozialistakoa (PSOE), Gobernuko lehendakaria da 2018ko ekainaren 2tik, Mariano Rajoy Gobernuko aurreko presidentearen aurkako zentsura-mozioak aurrera egin ondoren. Ordutik, Sánchez hiru kabineteren buru izan da, Adolfo Suárezek bezainbeste, eta Felipe González sozialistaren atzetik. Felipe VI.a erregeak hirugarren aldiz izendatu zuen Sánchez 2023ko azaroaren 17an, koalizio politikoarekin gobernu akordio bat lortu ondoren, Sumar eta beste alderdi batzuen laguntza eskatu ondoren. Hirugarren gobernuak 2023ko azaroaren 21ean hartu zuen kargua.

## Presidenteen zerrenda Demokraziaren berrezarpenean 
### Gobernuko presidente ohiak 
Espainiak lau Gobernuko presidente ohi ditu bizirik.

File:Felipe González 1991 (cropped).jpg|Felipe González1982–1996
File:José María Aznar 2002c (cropped).jpg|José María Aznar1996–2004
File:José Luis Rodríguez Zapatero 2011c (cropped).jpg|José Luis Rodríguez Zapatero2004–2011
File:Mariano Rajoy 2017c (cropped).jpg|Mariano Rajoy2011–2018

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Espainiako presidenteen zerrenda
* Espainiako Gobernua

## Kanpo estekak 
* Gobernuko presidentetzaren webgune ofiziala
Errimel

thumb|Errimel

**Errimela** begiak nabarmentzearren betileak loditu eta koloretzatzen dituen kosmetiko bat da. Horren aurrekaria Antzinako Egiptotik ezaguna den kohl delako kosmetikoa da, berunez egindako hauts bat.

## Kanpo estekak
Branik gaztelua

**Branik gaztelua** () edo **Rihemberk gaztelua** () Nova Gorica hiritik gertu hegoaldera dagoen Branik herriko gaztelua da, XIII mendean eraikitakoa.

## Historia 
Aurrehistorian dagoeneko populatua izan zen Branik ondoko muinoa, eta erromatarrek kastro bat ere eraiki zuten bertan.

Gaztelua noiz eraiki zen ez da jakina, XIII mendekoa dela uste da, dena den bere lehenengo aipamena 1320ko agiri batean aurkitzen da, eta Rihemberk familiarena dela esaten da. Familia Tirolekoa zen jatorriz eta *Rihemberk* izenak alemanieraz "mendi ertza" esan nahi du. Familia honek Goriziako kondeen eskutatik jabetza ugari eskuratu zituen inguruan baina 1371ean o ndorengorik gabe gelditu eta dinastia amaitu zen.

1500an Habsburgotarrek eskuratu zuten eta hauek Lanthieri etxeari eman zioten. Hauek jauregi bihurtu zuten 1649an eta beren eskutan egon zen 417 urtez, Bigarren Mundu Gerrararte. 1944an Jugoslaviako partisanoek gaztelua hartu eta su eman zioten naziek erabili ez zezaten.

1945ean gaztelua nazionalizatu egin zen eta 1980tik aurrera hinbat berriztatze lan egin dira. 1999an Monumentu Kultural Nazionala izendatua izan zen.

## Egitura 
Gazteluaren zimentu erromanikoak ikugai daude oraindik. Zabalkunde barrokoa egin zitzaion eta pizkundeko harresiak ditu, XVI mendekoak. Esan bezala XVI mendean jauregi barrokoa bihurtu zen. Hegoaldean harresiz inguraturiko lorategia oraindik mantentzen da.

## Iruditegia 

Irudi:GradBranik3.JPG|Sarrera nagusia.
Irudi:Rihemberk Castle 008 (6805829045).jpg|Jauregia.
Irudi:GradBranik1.JPG|Dorre zirkularra.
Irudi:Rihemberk Castle.jpg|Gazteluaren ikuspegia.

## Kanpo estekak
Tell (argipena)

**Tell** izan daiteke:

* **Tell (arkeologia)**, Ekialde Hurbilean, antzinako hirietako aurriek eratutako muinoa.
* **Gilen Tell**, suitzar independentziaren heroi mitikoa.
* **Tell-eko Atlasa**, iparraldeko Afrikako mendilerroa, Atlasetan dagoena.

## Toponimoak 
* Tel Aviv, Israel
* Tell (Zisjordania), Palestina
* Tell (Siria)
* Tell (Texas)
* Tell (Wisconsin)
* Tell City (Indiana)
* Tell Township (Ipar Dakota)
Mendebaldeko Kazakhstan

**Mendebaldeko Kazakhstan** () Kazakhstango probintzia bat da. Hiriburua Oral da (Uralsk eta Ural'sk bezala ere ezaguna) 200.000 biztanle inguru ditu.

## Kanpo estekak
Nova Gorica

**Nova Gorica** ( ahoskatua), Esloveniako hiria da, Goriziako hiri handiena. 2012ko erroldaren arabera 36.710 biztanle ditu.

## Geografia 
Italiarekiko mugan kokaturik dago, hango Gorizia hiriaren hedapena denez *Nova Gorica* izena ("Gorizia berria") izena hartu du. Soča ibaiak banatzen ditu herri biak.

## Historia 
Bigarren Mundu Gerra amaitu zenean Italiak aliatuekin bake ituna sinatu zuen. Bertan Gorizia probintziako lur gehienak Esloveniaren esku geldituko zirela erabaki zen, baina hiri handiena zen Gorizia Italiaren menpe gelditu zen, mugan bertan. Mugak hiriaren erdialdea hartu zuen baina auzoen %40a Jugoslaviaren barnean (beraz Eslovenian) gelditu ziren. Biztanleriari dagokionez hiriaren %20a baino ez zen, 10.000 pertsona inguru. Sakabanatuta zeuden suburbio hauek elkar lotzeko hiri berria eraikitzeko planari ekin zioten 1947an. Nova Gorica, beraz, planifikaturiko hiri bat da. Edvard Ravnikar arkitektu esloveniarrak diseinatu zuen hiri berria.

Nova Gorica 1952an inauguratu zen ofizialki baina 1950. eta 1960. hamarkadetan hazten jarraitu zuen. 199eko hamarkadan hainbat auzo independente bihurtu ziren eta Esloveniako 10 hiri handienen zerrendatk atera zen. Hala ere aipatu behar da Eslovenia mendebaldeko bigarren hiri handiena dela, Koperren atzetik.

## Kirolak 
ND Gorica futbol taldeak Esloveniako 4 Liga eta 3 Kopa eskuratu ditu, Maribor eta Olimpia Ljubljanaren atzetik palmares onena duen taldea da.

## Ondasun nabarmenak 
* Kostanjevica monasterioa: Hiriaren hegoaldean dagoen Kostanjevica muinoaren oinean eraikitako XVII mendeko monasterio frantziskotarra da.
* Sveta Gora mendia: Mendi sakratua esan nahi du, izan ere 450 urtetan zehar erromesen leku kuttuna izan baita. 682 metrotako altuera dauka eta bertatik ikuspegi itzela dago egun garbietan, Istria, Venezia, Dolomitak eta Juliotar Alpeak ere ikus daitezke.
* Branik gaztelua: Hiritik gertu dagoen XIII mendeko gaztelua.
* Siolkan zubia.

## Iruditegia 

Irudi:1969 postcard of Nova Gorica.jpg|Nova Gorica, 1969an.
Irudi:Nova Gorica-train station-from NW corner of Piazza Transalpina.jpg|Tren geltokia, plaza transalpinoan.
Irudi:Kostanjevica Monastery.JPG|Kostanjevica monasterioa.
Irudi:SvetaGoraNadSolkanom.jpg|Sveta Gora mendia.
Irudi:Branik, Grad Rihemberk.jpg|Branik gaztelua.
Irudi:Solkanski most čez Sočo2.jpg|Solkan zubia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Slovenj Gradec

**Slovenj Gradec** ( ahoskatua, ), Esloveniako iparraldean dagoen hiria da, Karintiako hiri handiena. about 45 km (28 mi) west of Mariboretik 45 km-tara dago mendebalderantz eta Ljubljanatik 65 km-tara ipar-ekialderantz.

2012ko erroldaren arabera 7.557 biztanle ditu.

## Geografia 
Mislinja haranean kokaturik dago, Karavanke mendien ekialdeko muturrean, Austriarekiko mugatik gertu.

## Etimologia 
*Slovenj Gradec* izenak "gaztelutxo esloveniarra" esan nahi du. Alemaniarrek eslaviarrei *Windisch* izena ematen zieten, hortik alemanierazko *Windischgraz* ("eslaviarren gaztelua") izena.

## Historia 
1091eko agiri batean aipatzen da *Gradec*. 1220tik aurrera Windisch-Graetz familiaren lurrak izan ziren, garai hartan Estiriako dukerriaren barnean zegoen, eta hala iraun zuen 1918an Austria-Hungariako Inperioa desegin zen artean.

XIX mendetik aurrera Eslovenia barnean zegoen alemaniera hiztunen "uhartea" izan zen, 1880ko erroldak %75ak alemanieraz hitzegiten zuela erakutsi zuen. Lehen Mundu Gerraren ondoren hauetako gehienez Austriara alde egin zuten. Bigarren Mundu Gerran naziek okupatu zuten herria eta biztanleek germanizazio bortitza izan zuten. Jugoslaviako partisanoek askatu zuten herria eta alemaniazaleak kanporatuak izan ziren.

1950etik aurrera industrializazio azkarra gertatu zen eta Esloveniako Karintiako hiri nagusia bihurtu zen.

2012an Maribor hiria Europako kultura-hiriburu izendatu zuten, eta izendapen horren barnean Slovenj Gradec eta Ptuj ere sartu zituzten gertutasunagaitik.

## Ondasun nabarmenak 
* Santa Elizabeten eliza.
* Slovenj Gradec-eko Arte galeria.

## Iruditegia 

Irudi:Glavni trg (2).jpg|Kale tipikoa.
Irudi:Mislinja v slovenj gradcu.JPG|Mislinja ibaia.
Irudi:Razglednica Slovenj Gradca 1904 (3).jpg|1904ko postala.

## Hiritar ezagunak 
* Katarina Srebotnik (1981- ), tenislaria.
* Tina Maze (1983- ), eskiatzailea.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zhambyl

**Zhambyl** () Kazakhstango hegoaldean kokatzen den probintzia bat da. Hiriburua Taraz da. Probintziaren populazioa milioi bat biztanle ingurukoa da; hiriburuak 335.100 biztanle ditu. Hegoaldean Kirgizistanekin egiten du muga. Kazakhstango beste probintzia hauekin ere muga egiten du:Karagandy probintzia (iparraldean), Hegoaldeko Kazakhstan (ekialdean) eta Almatyko probintzia (ekialdean). Probintziak muga egiten du ere ipar-ekialdean Balkhax aintzirarekin.

## Kanpo estekak
Dispositibo (filosofia)

Filosofian, **dispositiboa** XX. mendetik filosofo batzuek, Michel Foucaultekin hasita, erabilitako kontzeptua izan da, une historiko batean eta premia bati erantzunez, bereziki boterearekin, sare moduan eratutako diskurtso, erakunde, eraikin, jakintza, adierazpen moral, arau juridiko eta abarren sare bat izendatzeko erabili dena. Gilles Deleuzek landutako kontzeptua ere izan da.

## Kanpo estekak
Kostanay probintzia

**Kostanay probintzia** () Kazakhstanen dago eta bere hiriburua Kostanay hiria da. Probintziaren populazioa 880.217 biztanlekoa da eta hiriburuak 207.000 biztanle ditu., hau da, probintziaren % 23a.

## Kanpo estekak
Murska Sobota

**Murska Sobota** ( ahoskatua, , ), Esloveniako hiria da, Mura eskualdeko hiri handiena. 2012ko erroldaren arabera 11.679 biztanle ditu.

## Geografia 
Eskualde osoari bezala, hiriari ere izena ematen dion Mura ibaiaren ertzean kokaturik dago.

## Historia 
Mendeetan zehar Hungariako Erresumaren barnean egon zen, Vas konderrian. 1918an Austria-Hungariako Inperioa desegin zenean Prekmurjeko Errepublika sortu zen baina 1919an Jugoslaviako Erresumaren barnean gelditu zen, Erresuman iparralderen kokaturik zegoen herria zen.

Bigarren Mundu Gerran Hungariarrek hartu zuten 1941 eta 1944 artean eta ondoren naziek okupatu zuten hiria. Hauek hiriko juduen komunitatea hartu eta Auschwitzera eraman zuten.

1991ko Independentzia Gerran hiria bonbakatua izan zen. 2010an Holokaustoaren oroitzapenerako Esloveniako lehenengo monumentua eraiki zen bertan.

## Ondasun nabarmenak 
* San Nikolas katedrala: XIV mendean eraiki zen katedrala baina 1912an gaur egungo elizak ordezkatu zuen.

## Iruditegia 

Irudi:Murska Sobota (6) (5355055698).jpg
Irudi:Murska Sobota (19) (5354445025).jpg
Irudi:Cerkev sv. Nikolaja v Murski Soboti.JPG|San Nikolas katedrala.
Irudi:Soboški grad.png|Soboški gaztelua.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kyzylorda probintzia

**Kyzylorda probintzia** (; ) Kazakhstanen dago. Hiriburuak ere Kyzylorda du izena eta 157.400 biztanle ditu. Probintziak berak 727.990 biztanle zituen 2013an. Beste hirigune garrantzitsu batzuk Aral, Kazaly (Kazalinsk) eta Errusiak administraturiko Baikonur dira. Azkeneko honetan Baikonurreko kosmodromoa dago. Uzbekistanekin egiten du muga hegoaldean, eta Kazakhstango beste hiru pribintziekin: Aktobe probintzia (mendebaldean), Karagandy probintzia (iparraldean), eta Hegoaldeko Kazakhstan probintzia (ekialdean). Tian Shan mendietan jaio eta Aral itsasoan amaitzen den Syr Darya ibaiak probintzia osoa zeharkatzen du.

## Kanpo estekak
Krško

**Krško** (, ), Esloveniako zazpigarren hiria da, Sava Beherea eskualdeko hiri handiena. 2014ko erroldaren arabera 25.986 biztanle ditu.

## Geografia 
Sava ibaiaren ertzean kokatzen da, Esloveniaren hego-ekialdean, Kroaziako mugatik gertu.

## Historia 
Indusketa arkeologikoek erakusti dute Brontze eta Burdin Aroetan eremu hau populatua izan zela. Erromatarren asentamenduaren aztarnak ere atera izan dira Sava ibaiaren ertzean.

*Krško* lehen aldiz 895ean aipatzen da. Bogen Etxeak gaztelua eraiki zuen XII mendearen hasieran. 1189an *Castrum Gurkeuelt* izenarekin aipatzen da gaztelua.

Erdi Aroaren ondoren Habsburgotarren menpe gelditu zen. XV eta XVII mendeetan Otomandarren erasoak jasan zituen. 1689an Johann Weichard von Valvasor historiagileak hiria marraztu zuen eta ikusten da gaztelua oraindik bertan zegoela.

Bigarren Mundu Gerran naziek okupatu zuten kroaziar alemaniazaleen laguntzarekin. Gerra amaitzean 100 kroaziar hilotz dauden hobi komuna aurkitu zen ibaiaren eskumako ertzean.

## Ekonomia 
Esloveniako zentral nuklear bakarra bertan dago, hiriaren hego-ekialdean.

## Ondasun nabarmenak 
* San Joan Ebangelistaren parrokia: XV mendeko eliza, 1899an berreraikia.
* Kaputxinoen monasterioa: XVII mendekoa.

## Iruditegia 

Irudi:Krsko (6) (3948352190).jpg|San Joan Ebangelistaren parrokia.
Irudi:Krško center.JPG|Hiriaren erdialdea.
Irudi:Vrh pri Površju - cerkev sv. Neže.jpg|Inguruko paisaia.
Irudi:Krško-Valvasor.jpg|Gazteluaren irudia, XVII mendean Johann Weichard von Valvasor historiagileak egina.
Irudi:NE-Krsko retouched.jpg|Zentral nuklearra.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Table Mountain Parke Nazionala

**Table Mountain Parke Nazionala** () Hegoafrikako hego-mendebaldean, Lurmutur Mendebaldea probintzian, dagoen parke nazionala da. 1998ko maiatzaren 29an izendatua, helburu nagusia Table Mountain mendia, eta batez ere bertoko  landareria mota, babestea du. Hegoafrikako Parke Nazionalak erakundeak kudeaturik, UNESCOk, Lurmuturreko Eskualde Loretsuaren Eremu Babestuak barnean, 2004an Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

Parkeak bi toki ezagun ditu barnean: Table Mountain eta Esperantza Oneko lurmuturra hain zuzen ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zero energiadun unibertso

**Zero energiadun unibertsoaren** teoriaren arabera, unibertsoan dagoen energia kantitate zehatza zero da zehazki. Unibertsoan dagoen energia positibo kantitatea materia eran, baliogabetu egiten da grabitate eran dagoen energia negatiboarengatik.

Teoria hau 1973an Edward Tyronek *Nature* aldizkariko prentsa saio batean unibertsoa hutsaren energiaren eskala-handiko fluktuazio kuantiko baten bidez sortu zela proposatu zuenean garatu zen, eta horren ondorioz unibertsoko energia positiboa eta negatiboa orekatuta egongo lirateke, balio nulua hartuz.

## Interpretazio ontologikoa 
Inflazioaren ezaugarri generikoa energia grabitatorio negatiboa orekatzearena da, inflazioa jasaten ari den gunean, inflatoi eremuaren energia positiboak energia dentsitate minimoko edo nuluko unibertso post-inflazionario bat sortzen duelarik. Unibertsoaren energia kantitate totalaren orekak ahalbidetzen du bere hazkunde mugagabea, inflazioaren bidez. Inflazioa gertatzen denean, energia eremu grabitatoriotik inflatoi eremura transferitzen da. Energia grabitatorio totala gutxitu egiten da (negatiboago bihurtuz) eta inflatoi eremuaren energia handitu egiten da (positiboago bihurtuz). Baina eremu bakoitzak dituen energia dentsitateak konstante mantentzen dira eta alderantzikaturik gunea inflatzen ari delako. Honen ondorioz, inflazioak beste era batera bitxia izango litzatekeen materia eta energia grabitatorioaren elkar baliogabetzea eragiten du eskala kosmologikoetan, zentzuduna dena behaketa astronomikoekin.

## Fluktuazio kuantikoa 
Ziurgabetasun kuantikoaren ondorioz, energia fluktuazioak, elektroi eta anti-elektroi baten sorrera adibidez, espontaneoki gerta daitezke espazioaren hutsean, baina berehala desagertu behar dute. Sistema horrek orduan eta energia gutxiago izan, denbora luzeagoz existitu daiteke. Eremu grabitatorio batek energia negatiboa du. Materiak energia positiboa du. Bi balioek elkar baliogabetzen dute unibertsoa erabat laua baldin bada. Kasu horretan, unibertsoaren energia kantitatea matematikoki zero da, eta teorikoki betirako iraun dezake.

## Hawking-en energia grabitazionala 
Stephen Hawkingek bere 2010eko *The Grand Design* (Diseinu Handia) liburuan hau esaten du:

## Kanpo estekak
Table Mountain

**Table Mountain** (afrikaansez, *Tafelberg*; ingelesez, *Table Bay*; euskaraz, "Mahai Mendia") Lurmutur Hirian dagoen tontor laueko mendia da, hiriko banderan agertzen dena. Hiriko turismogune nagusietariko bat da. Bisitariak funikularrez edo oinez igo daitezke. Mendia Table Mountain Parke Nazionalaren barnean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak