June Crespo

[thumb|June Cresporen eskaneoa, Helmets-etik ateratako argazkia.modu zabalean ulertutako eskultura lantzen du, beraz, irudiaren erabilerarekin nahasten da, [Collage-a]]
thumb|2022ko erakusketako hormigoizko eskultura-modulua, CORE, June Cresporen Bilboko Arte Ederren Museoa
thumb|June Cresporen CORE erakusketa erabiltzeko moduak
**June Crespo Oyaga** (Iruñea, Nafarroa, 1982) euskal herritar artista da. Bere lanak eskulturan, marrazketan eta litografia arloetan garatzen dira. 

## Bizitza 
June Crespo Iruñean 1982. urtean jaio zen. Ikasketen aldetik, Arte ederrak Bilbon (UPV/EHU unibertsitatean) gauzatu zituen, 2005.urtean hauek amaituz. Doktore ikasketetan sartu aurretik, Donostian (*Loupe and Magnet*) eta Austrian (KUB Bregenz), izenpean (UPV/EHU,Bilbo).

Artista honen ibilbidea zabaltzen joan ahala, programa artistikoen honespen zein dirulaguntzen euskarriarekin saritua izan da. Esaterako, 2014ean *IAPIS* (International Artists Studio, Stockholm) programan parte hartzeko aukera jaso zuen Euskal Gobernuaren aldetik. Edota 2015 eta 2017 bitarte *De Ateliers* (Amsterdam) ikasketa zentruan bere garapen artistikoa loratzeko aukera izan zuen. 

### Garapen Artistikoa 
Garapen Artistikoari dagokionean, June Crespo eskultura, argazkilaritza, marrazketa, litografian eta abarretan aritu da. Zehatzago esanda, bere lan artistikoak irudiek espazioan, arte grafikoetan edota instalazio eskultorikoetan duten eraginera bideratzen dira. 

Artista Nafar honen eskulturgintza ikuspegi zabal batekin antzeman daiteke, izan ere, eskaner, fotograma eta xerografiaren bidez objektuak plazaratzen ditu. June Cresporen aburuz, bere obrak *Object trouvé* korronte surrealistaz iradoki eta Lévi Straussek deskribatzen duen *bricoleur* logikaren artean kokatzen dira. Hots, artelana osatzen duten materialekin harreman afektivo – asoziatibo bat eraikitzean datza. Honekin, objetuen esanahi anitzen bidea zabaltzeko jomuga du. Material ezberdinak konposizio berean elkartu, hauen artean erlazio berriak osatzeko eta honenbestez, ikuspuntu berriak eratu. Ezin aipatu gabe utzi, espazioak June Cresporen artelanetan duen garrantzia, artelanen zein testuinguraketaren oinarria ere baita.

Juneren artelanetan elementu gizartiarrak argitzen dira, adibidez, sustatzen dituen materialeak pertsonen etxe, eraikinei erreferentzia eginez, edo lo egiteko zaku bat erabiliz (*Voy, si* – 2020). Azalera handiagoko obretan esaterako (*Alisa*, Artium – 2020),

## Bestelako teknikak: Eskanografia 
Surrealismoaren handitasuna eskanografia teknikak sortzen dituen irudietan ikus daiteke. Materiale bat zuzenki eskaneatuz eta hauen artean konexioak eratuz, sentsibilitate zein forma eleganteak ere garatzen hasia da artista Nafarra. Loreak, beira, rotulagailuak eta lepokoak besteak beste, izaten dira esperimentu objektuak. Honela, minimalismo ezaugarriak barneratu eta errealitate subjektibo bat plazaratuz.

## Erakusketa esanguratsuenak 
### "Forma cerrada pero rota" 
Agerikoa da nola Junek ikuslea modu sentikor batean konektatu nahi duen. Bada, paisai mentalekin eta sentiberarekin bat egiten dezaketen materialen hautaketaren arrazoi. Hala nola, “Forma cerrada pero rota” (2016) (EtHall galeria, Bartzelona) mundu fisiko eta barnekaldearen artean ez ditu ezberdintasunak ezartzen, baizik eta artelanarekin geroz eta harreman naturalagoa izatea saiatzen da. Hona hemen, egunerokotasunak baita memoriak ere bere lanetan duen garrantzia. Juneren pertsona ez ezik, bere objetuek ere diskurtso bat konposatzen dute. Hala nola, artelanak inguratzearen ekintzak, hauek modu sentikor, bolumetriko, barne sistema bat bezala ere antzematera eraman gaitzake.

Aipu honen bitartez Juneren helbura baieztatu eta argitu egiten da batik bat:

### "Flores, cemento y el árbol que te parió" 
“Flores, cemento y el árbol que te parió” (2016) , Juneren lan nabarmenetako bat da. Bi planoetan banatzen da, bertikala eta horizontala. Honela, erakusketaren elementu ezberdinak pareta txuri eta lur grisean kokatzen ditu. Artistaren jomuga Amsterdamen bizitako ikasle egunerokotasuna eta antropologia, amets, arte historia eta Clarice Lispector emakumearen begiradarekin nahastea da. Bi unibertso hauek eskultura, intuizio eta askatasunaren bitartez islatzen ditu. Obra berrienetan bada ere, bere bizitzaren pribatasuna ezagutzera gonbidatzen gaitu. Bere eguneroko erregistroaren gordailu gisa, hodiak erabiltzen ditu 1:1 eskalan. Emakume honentzat, irudiak konektatzeko artikulazioak baitira, barne zein kanpo bizipenen artean ere. Ura, gasa edota elektrizitatea bere irudimenarekin konektatzen dute eta hortaz, hodien eukeraketa. 

Erakusketan hodiak lurrean ipintzen dira, gobernu amerikarra kritikatzen duten aldizkari (Avant-Garde (1968-1971)) erakusketan, manikiak dira begirada guztien erdigune. Izan ere, mukulu biribileko eskulturgintza adierazi nahi du. Non, espazioaren aldaketak begiradaren aldaketa ere eragozten duen, batzuetan irudia eta esanahia azpimarratuz eta besteetan, materia besteak beste. Jatorrizko materiala erakusten du artelanetan, zirrikitu edo nabardurekin, honela ezaugarri abstraktuak loratu edozein gorputza onartuz. Bi gorputzekin erlazio sexual ez binario bat islatu nahi du, bi gorputza haien artean nahasiz eta osotasuna konposizioari emanez. Mugimendua ezartzea ezinbestekoa da Juneren edozein artelanean, horregatik, elementu antropomorfikoen abstrakzioa, edo ura jatorriz garraiatzen zuten hodien txertaketa interesgarria izanen zaio. Horrenbestez, azalera, proportzio eta norabideen neurriak aldatu, batzuen forma hieratikoa mantendu edota fokoa xarma berezia duten horietan kokatu. Ohikoa da Nafartar honen garapenean, piezen metaketa edota gorputz ezberdinez osatutako blokeak aurkitzea. 

Erakusketa honetan June Cresporentzat manikien erabilpena abstrakzio pausuak dira, gorputzaren xehetzea litzatekeena. Gorputzaren ideia artelan honen hastapena izanik, elementu ezberdinak apurtu, metatu, bikoiztu eta honela gorpu berri bat eratzen da. Tentsio berriak begirada berriekin bateratzen diren artelanak plazaratzen ditu.

## Banakako erakusketak 
June Crespo artista euskaldunak hainbat erakusketetan parte hartu du, alegia, banakakoak edota taldeka izan direnak. Banakako horiei erreparatuz, Bilbo hiriak hastapenetatik anitz jaso ditu. Esaterako, 2013ean *Amatista*, 2015ean *Cosa y tú*, 2017an aipatutako *Ser dos* edota 2022ean E*ntre alguien y algo**.* Madril edo Bartzelona bezalako hiriek 2016 eta 2020 urte tarteetan *Voy, sí eta Chance Album nº1* izeneko erakusketan loratu zituen. 

Kontinentean barrena, Varsovia (2018 - *Internal view*). Bada, estatu mailan ere oihartzun handia eduki duen artista, Tenerife, Valladolid, Bilbo, Iruñea, Santanderreko Botin Zentrua, Madril, Bartzelona edo Donosti zeharkatu baititu bere artearen bitartez. 

2024an Donostiako Tabakaleran Eduardo Txillidaren eta Nestor Basterretxeren mendeurrena zela eta, eskultura garaikideari eskainitako *Larruak eta izurrak* erakusketan June Crespok parte hartu zuen, Nora Aurrekoetxea, Sahatsa Jauregi eta Kimia Kamvari euskal eskultoreekin batera, baita Yael Davids (Tzuba kibbutza, Israel, 1968), Iman Issa (Kairo, 1979) eta Lucia Koch (Porto Alegre, Brasil, 1966) artistenak ere —bakoitzaren lan bat, hain zuzen—, Laura Valles Vilchez komisarioa zela. 

## Sariak 
* 2010 *Arte e investigación* Montehermoso Zentru Kulturalean, 2010
* María José Jove Fundazioaren Nazioarteko Arte Saria, 2019

## Erreferentziak 
## Bibliografia eta Webgrafia 
* AA.VV. Helmets. “Cuerpo a través”. Conversación entre June Crespo y Susana Gonzalez” pp. 36 105. Edita Fundación María José Jove. 2020. ISBN: 978-84-09-23571-1
* *Bio*. (2022b, noviembre 29). June Crespo. , 2010), Entornos Próximos (Vitoria-Gasteiz, 2008) y en la Galería Carreras-Múgica (Bilbao, 2008).
* C. (2016b, diciembre 14). *Varios acercamientos formales a una escultura de , Miren Jaio*. June Crespo. 
* Crespo, J. (2017c, diciembre 19). *Catalina Lozano on Ser Dos, exhibition at CarrerasMugica gallery 2017*. June Crespo. 
* Crespo, J. (2017c, diciembre 19). *Catalina Lozano on Ser Dos, exhibition at CarrerasMugica gallery 2017*. June Crespo. 
* Crespo, J. (2020, 27 abril). *Iñaki Imaz y  en conversación, Revista Eremuak #4, 2017*. June Crespo. 
* Crespo, J., Revuelta, M., & Bilbao, A. Z. A. (2018). Fotografía sin cámara/uno mismo como instrumento de trabajo.
* del Castillo Aira, N. (2021). *Ante un nuevo funcionamiento de la imagen. Conversaciones con Anthea Hamilton y June Crespo* (Doctoral dissertation, Universidad del País Vasco-Euskal Herriko Unibertsitatea).
* del Castillo Aira, N. (2021). *Ante un nuevo funcionamiento de la imagen. Conversaciones con Anthea Hamilton y June Crespo* (Doctoral dissertation, Universidad del País Vasco-Euskal Herriko Unibertsitatea).
* Egialde, E. M. (2021). June Crespo: Cuerpo atravesado. *Centro de Investigação e Estudos em Belas-Artes (CIEBA), Faculdade de Belas-Artes, Universidade de Lisboa*, *12*(34), 92.
* Flores, cemento y el árbol que te parió - Crespo, J. (2017a, enero 25). *Flowers, cement and the tree on which you grew, Rosa Lleó*. June Crespo. 
* J. (2017, 25 enero). *Forma cerrada pero rota, entrevista por Marc Navarro, El Estado Mental*. June Crespo.  marc-navarro-estado-mental/
* J. (2017, 25 enero). *Forma cerrada pero rota, entrevista por Marc Navarro, El Estado Mental*. June Crespo.  marc-navarro-estado-mental/
* *June Crespo | BilbaoArte*. (s. f.). 
* P. (2018, 3 febrero). *June Crespo Oyaga*. PINNAC - Pintura Navarra Contemporánea. 

## Kanpo estekak 
* June Cresporen webgunea