Roberta Marrero

**Roberta Lucía Marrero Gutiérrez**, ezagunagoa R**oberta Marrero** izenez (Las Palmas Kanaria Handikoa, Kanariak, 1972ko martxoaren 2a – Madril, 2024ko maiatzaren 17a) kanariar artista plastikoa, idazlea, poeta, Disk jokeya, abeslaria eta aktorea izan zen. Bere buruaz beste egin zuen Madrilen 2024ko maiatzean.

*Dj* gisa hasi eta *Descongélate!* filmean parte hartu ondoren (2003), 2006an *A la vanguardia del riesgo* EPa argitaratu zuen, eta ondoren bere estudioko album bakarra, *Claroscuro* (2007). Hurrengo hamarkadan Marrerok artista plastiko eta ilustratzaile ibilbide arrakastatsua hasi zuen, pop arteak eta masa-kulturak eragin handia izan zutelarik. 2016an *El bebé verde* autobiografia ilustratua argitaratu zuen, eta haren ondotik etorri ziren *Todo era por ser fuego* (2022) eta *Derecho a cita* (2024) poema-liburuak, ikonografia originala eta trans eta trabesti ikuspegia ezaugarri zituztenak.

2025eko abenduaren 16an, Espainiako Gobernuak Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion kulturaren munduko 35 pertsona ospetsurekin batera.

## Ibilbidea 
### Lehen etapa 
Marrerok bi mila urtearen hasieran ekin zion bere ibilbideari, DJ eta En Plan Travesti jaien sustatzaile gisa, La Prohibida Agnes La Sucia eta Glenda  Galorerekin. DJ lanetan Nacho Canutekin eta bakarka jarduten zuen, Espainian zehar biratu zuen, eta Madrilgo Coppelia aretoko El Extraño Vinilo jaietan aritu zen. 2008an Monakoko Arrosa Dantzan jardun zuen Pedro Almodóvar zuzendari zela .

Aldi berean, Nona pertsonaia interpretatu zuen *Descongélate!* (2003) filmean, Dunia Ayaso eta Félix Sabrosorena, eta agerraldiak egin zituen Elio Quirogayren *Fotos* (1996) lanean, 2005eko *Ella* (2004) lanaren bideoklipean, *A la vanguardia del riesgo* (2005) EPa argitaratu zuen, elementu elektronikoekin eta Spunky duo batekin, eta 2007an *Claroscuro*. ana. Album haun, batez ere pop sintetikoa, *Humano, demasiado Humano* lan xumea zuen, zenetan Nietzscheren izen bereko lana kopiatzen zuen.

### Artista plastikoa eta idazlea 
Atzerrian denboraldi bat egin ondoren, Marrerok ibilbide bat hasi zuen artista plastiko eta ilustratzaile gisa, pop kulturak eta trans/travesti optikak markatua. Garai horretan, erakusketa kolektibo eta indibidual desberdinetan egin zituen erakusketak, eta Dictadores (2015) ilustrazio liburua eta We Can Be Heroes (2018) saiakera ilustratua argitaratu zituen, Paul B. Preciadoren hitzaurrearekin.[1][2]

2016an, *El bebé verde: infancia, transexualidad y héroes del pop* argitaratu zuen. Autobiografia ilustratu horrek trans pertsona gisa zuen askatasun estetikoaren eta adierazpen-askatasunaren aurkikuntza poparen eta zorigaiztokoaren irudietan oinarrituta egin zuen, eta Virginiek Despentesek idatzi zuen hitzaurrea. Urte berean lanetako bat baimenik gabe erabili zen Viviendane Westwood diseinatzailearen kamiseta batean. Marrerok salatu egin zuen hori, eta, azkenean, biak ados jarrita ebatzi zen.

2022an argitaratu zuen bere lehen poema-liburua: *Todo era por ser fuego. Chulos, trans eta trabestis* (2022), «menderakaitzaren genealogia» agerian uzten zuen lana, LGBTQ komunitatearen burugogorkeria gisa sumatzen zuenaren aurrean trans eta 'marika' denaren kaleko jatorria azpimarratuz. Bertan, ikonografia heterodoxoa erabiltzen zuen, kaleko prostituta edo Pedro Lemebel-ekin hasi eta Rocío Jurado edo Emily Dickinsonekin amaitu. Ikuspegi horrek egile garaikide erreferenteekin lortu zuen, Camila Sosa Villada edo Alana S. Porteroren ikuspegiarekin , zeinarentzat *La mala costumbre* izeneko lehen eleberriaren azala egin zuen (2023). 

### Heriotza 
2022ko amaieran, bere lana Kanarietako Gobernuak aintzatetsi zuen Idazleen Egunean. 2017ko maiatzaren 24an, artistaren hurbileko pertsonek Roberta Marrerok «I love you all (euskaraz: Guztiok maite zaituztet)» oharra utzi eta bere buruaz beste eegitea rabaki zuela jakinarazi zuten.

### Lan plastikoa 
Ilustratzaile gisa egindako lanetan, Marrerok irudi herrikoiak nahastu eta testuingurutik ateratzen ditu, esanahi berriak sortuta, eta jabetze artistikoaren teknika erabilita. Adibidez, *Dictadores* (2015) bere lehen liburuan totalitarismoaren ikonoen hainbat argazki eraldatzen ditu Andy Warholen eragin zuzena duten pop munduarekin lotutako irudiekin. Horrela, Mao Zedong politikari, estatu gizon eta poeta txinatarra  erakusten du Hello Kittyren buru errepikatuak aurpegia estali dien pertsonaiez inguratuta, edo Francisco Francoren erretratu bat aurkezten du, aurpegian tximista batekin makillatuta, David Bowiek *Aladdin Sane* diskoaren azalean egiten duen bezala. Argitalpen horrekin, artistak bere asmoa honakoa izan zela esan zuen:«Mezu faxista bat bandalizatu eta askatasunaren beste batean bihurtu.»Marreroren eragina izan zuten, halaber, punkak, musika eta masa-kulturak, dadaismoak eta surrealismoak, queer eta trans azpikultura desberdinek eta mundu anglo-saxoiko zenbait figurek, hala nola Oscar Wildek.

## Erakusketak 
### Kolektiboak 
* *David Bowie Is* (Victoria and Albert museoa, Londres, 2013).
* *Piaf* (Parisko Liburutegi Nazionala, 2015).
* *Con tres heridas yo* (MNCARS, Madril, 2020).

### Banakakoak 
* *Roberta Marrero* (La Fiambrera, Madril, 2016).
* Roberta Marrero: *dibujos y collages* (Cromo, Bartzelona, 2017).
* *Legendary bitches* (Le Transpalette, Bourges, 2018)

## Argitalpenak 
### Liburuak 
* *Dictadores*, Hidroavión argitaletxea, 2015, 170 or., .
* *El bebé verde. Infancia, transexualidad y héroes del pop*, Lunwerg argitaletxea, 2016, 160 or., .
* *We Can Be Heroes*, Lunwerg argitaletxea, 2018, 216 or., .
* *Todo era por ser fuego. Poemas de chulos, trans y travestis.* Continta me tienes, 2022.
* *Derecho a cita.* Continta me tienes, 2024.

### Lana kolektiboetako partaidetzak 
* *Tranquilas: Historias para ir solas por la noche*. Lumen, 2019.
* *Ocaña. El eterno brillo del sol de Cantillana*. Dos Bigotes, 2023.
* *Antología de poesía queer*. Espasa, 2024.

## Diskografia 
### Estudioko albumak 
## Filmografia 
### Zinema 
## Sariak eta aintzatepenak 
* 2025ean, Espainiako Gobernuak Arte Ederretako Merezimenduaren Urrezko Domina eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak