Deniz Poyraz

**Deniz Poyraz** (Esmirna, 1983 - Esmirna, 2021eko ekainaren 17a) ekintzaile politiko kurdua izan zen, Herriaren Alderdi Demokratikoko (HDP) militantea. Onur Gencer turkiar nazionalistak hil zuen, alderdiaren probintziako egoitza nagusia erasotzean, Izmirko Konak auzoan, zaintzapean egon arren.

## Ibilbidea 
Poyraz 1983an jaio zen Izmir hirian, jatorriz Mardineko familia kurdu bateko bederatzi anai-arreben alaba zaharrena zen. Jaio eta gutxira, familia Mardinera itzuli zen eta, senide batzuek Bianet giza eskubideen erakundeari emandako elkarrizketa baten arabera, familiaren etxea hainbat miaketa egin zuten. Azkenik, hamabi urte zituela itzuli zen familia osoa Izmirera. Geroago, bere herrian, ehungintzan aritu zen denbora batez eta baita idazkari gisa ere. Eraso hilgarria gertatu zenean, HDPn boluntario aritu zen eskuko ebakuntza egin berri zuen amaren txanda bat betetzeko.

## Hilketa 
thumb|Alderdiaren egoitza Smyrnan, erasoaren ostean
Turkiako Gobernuak askotan leporatu zion HDPri Kurdistango Langileen Alderdiarekin (PKK) antolakuntza-loturak mantentzea, eta Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidenteak HDPko politikariei "terrorista" izatea leporatu zien. Erasoa HDPren aurkako legeztatze prozesuan burutu zen. Hilabetez, Onur Gencer erasotzaileak PKKko militanteak hil nahi izan zituen, eta 2021eko urtarrilean HDPren egoitzaren kokapena aurkitu zuen eta, erasoa baino lehen, eraikinaren inguruko hoteletan egon zen. 2021eko maiatzean, erasoan erabili zuen Ruger pistola bat eskuratu zuen.

Erasotzailea goizeko lehen orduetan sartu zen egoitzan eta, Izmirko gobernadorearen administrazioaren arabera, Poyraz-en aurkako tiro hilgarria 11:05ean egin zuen; Serpil Kemalbay HDP Izmirko diputatuak, berriz, 11:50ean izan zela baieztatu zuen. Erasotzailea egoitzan sartu zen Ruger pistolarekin hamar balaz kargatuta eta Sebahat Tuncel HDP parlamentariaren argazki bat ere atera zuen. Kemalbayren arabera, erasoa polizia alderdiaren egoitzaren kanpoaldean zegoela gertatu zen. Poyraz hil aurretik, Gencer eraikinari su ematen saiatu zen.

### Hiltzailea 
Turkiako agintarien informazioaren arabera, hiltzailea Onur Gencer izan zen, osasun arloko langile ohia. Erasotzaileak egoitzaren hainbat irudi argitaratu zituen sare sozialetan, Sirian zegoen bitartean armak erabiltzen erakusten zituena, Manbij-en eta Alepon batez ere, baita SADAT erakunde paramilitar islamistaren prestakuntza militarra jasotzen ere, Justizia eta Garapenaren Alderdiarekin (AKP) lotura estua duena. Irudi batzuetan, Ots Grisen seinalea astintzen ere ikusten zen, MHP Mugimendu Nazionalista Alderdiaren (MHP) hurbileko eskuin muturreko erakunde paramilitar batena. Erasotzailea harrapatu ostean, inongo talderekin ez zegoela afiliatuta eta eraikinean sartuta, ausaz tiro egin zuela esan zuen. Erasoa Kurdistango Langileen Alderdiari (PKK) gorrotoari egotzi zion eta egoitzaren barruan egon izan balira gehiago hilko zituela justifikatu zuen.

Sedat Peker mafiaren buruzagiak, bere YouTube kanalaren bidez Turkiako politikariei eta legez kanpoko jarduerekin lotutako hainbat gobernu-konpromisoeri buruzko salaketak egiten dituenak, erasoa Turkiako Gobernuak eta Mehmet Ağar-ek, aipatutako gobernuarekin eta Turkiako estatu sakonarekin lotura sendoak dituen politikari ohiak planifikatu zutela esan zuen. Pekerrek ere adierazi zuen "hauek edo handiagoak bezalako eraso terroristak gertatzen jarraituko dutela Turkiaren barruan giro kaotikoa sortzeko".

### Hileta 
Poyrazen aldeko jendetza batek bere hilkutxa eraman zuen Tepecikeko Hilerriaren Direktoriotik Bağkuyu auzoko familiaren etxera. Handik prozesioa Kadifekale meskitara joan zen, bertan egin zen hileta ekitaldia. Geroago, egun berean, Bucako hilerrian lurperatu zuten. HDPko presidentekideek, Mithat Sancar eta Pervin Buldanek, hitz egin zuten hiletan zegoen jendetzari. Poyrazek hiru anaia zituen preso, eta haietatik biri hiletara joateko baimena eman zieten.

## Ikerketak 
Erasoaren biharamunean jakinarazi zuten poliziak auzoko hainbat zaintza-kaxaren irudiak ezabatu zituela. Poyrazen gorpua Auzitegiko Medikuntza Institutuan eraman zuten autopsia egiteko, eta handik Hilerriko Direktoriotik Tepecikera. Autopsiaren txostenaren arabera, Poyraz suzko arma beretik zetozen hainbat balek zauritu zuten. Mezapotamyaren arabera, Onur Gencer hiltzaileak telefono mugikor bidez hitz egin zuen bi pertsonekin, errenditu aurretik.

## Erreakzioa 
### Politika 
HDPk egindako adierazpenetan, alderdiak Turkiako Gobernuari eta Barne Ministerioari egotzi zizkion Justizia eta Garapenerako Alderdiak (AKP) egoitzaren aurkako erasoa. HDPko presidente Mithat Sancar-ek iragarri zuen berrogei parte-hartzaileko bilkura bertan behera utzi zutela erasoaren aurretik. Alderdi Laboristaren (EMEP) ezkerreko hegalak erasotzaileak eraso hori egiteko ahalmena nork zuen jakitea eskatu zuen. HDPko parlamentari Meral Danış Beştaşek aurreko erasotzaileei zigorra murriztu izana sari gisa leporatu zion erasoa. Ezkerreko hainbat alderdik, SYKP, esaterako, AKPren eta Mugimendu Nazionalistaren Alderdiaren (MHP) aliantzari egotzi zioten HDPk bizi izan zuen ingurune etsaiarena. Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidenteak, Meral Akşener Alderdi Onak (IYI), Kemal Kılıçdaroğlu Errepublikako Alderdi Popularrekoak (CHP) eta AKPko politikari ohiak eta Demokrazia eta Aurrerapenaren Alderdiko (DEVA) Ali Babacanek erasoa gaitzetsi zuten. Aitzitik, MHPko Devlet Bahçelik ikertzea eskatu zuen Kurdistango Langileen Alderdia (PKK) erasoaren erantzule izan zen ala ez, eta biktima terroristatzat jo zuen PKK-ko militanteak biltzearen erantzule. Europar Batasunak Turkian duen enbaxadorea, Nikolaus Meyer-Landrut, HDPko presidentekideek Ankarako alderdiaren egoitzan jaso zuten, ezkerreko politikariekin eta sindikatuetako ordezkariekin batera egin zuen bisitan.

### Gizartekoa 
Leman eta Uykusuz aldizkari satirikoek aldi berean argitaratu zuten azala erasoaren oroimenez. Turkiako hainbat sindikatuk, Turkiako Medikuen Elkarteak esaterako, HDPren Ankarako egoitzara egindako bilera-bisitara bidali zituzten euren ordezkariak.

### Judiziala 
2022ko apirilaren 18an, Izmirko Fiskaltza Nagusiak prozedura ireki zuen biktimaren aita Abdülilah Poyraz-en aurka, hilketaren ostean Mezopotamya Berri Agentziari egindako elkarrizketa batean egindako adierazpenengatik. Horietan, aitak ziurtatu zuen alabaren kasua ez zela Turkiako segurtasun indarrek hildako kurduena eta kurdu guztien martiria zela. Lehenengo epaiketa 2022ko maiatzaren 30ean egin zen Izmirko Zigor Auzitegi Nagusian. Familiaren abokatuak, Türkan Arslan Ağaçek, Bianet berri agentziari esan dionez, emakume gaztearen aitaren aurkako prozedura Poyrazen hilketa ikertzen ari zen fiskal berberak agindu zuen.

## Erreferentziak