Larraul

**Larraul** Gipuzkoako erdialdeko udalerri bat da, Tolosaldekoa. Larrauldarren %&nbsp;90 baino gehiago euskaldunak izanik, Larraul Udalerri Euskaldunen Mankomunitateko (UEMA) kide da.

## Izena 
Herriaren izena beti *Larraul* formarekin aipatu izan da; lehendabiziko aldiz, 1470. urtean.

Etimologia, berriz, ilun samarra da. Badirudi lehen osagaia *larre* edo *lahar* dela; eta bigarrena, *-aul*: ez dirudi *ahul* adjektiboarekin zerikusirik duenik. Hala, antzeko eran osatuta egon litezke Nafarroa Garaiko ondorengo hiru toponimo hauek: *Urraul* ibarra eta Oleta Orbaibarko aurkintza (*hur* [«hurritza»] + *-aul*), *Basaula* Ameskoako aurkintza (*baso* + *-aul(a)*), eta *Eraul* Deierriko herria (osagai ezezagun bat + *-aul*). Hala ere, hipotesia besterik ez da, froga sendorik gabea.

### Udalerri mugakideak 
Larraulek mugakide ditu ipar eta ekialdean Asteasu, hegoaldean Alkiza, eta mendebaldean Errezil (Urola Erdia).

## Azpiegiturak 
* Liburutegia
* KZ Gunea
* Eskola
* Ekomuseoa

## Historia 
Sortu zenetik, Aiztondoko Alkatetza Nagusiaren kide izan zen, Asteasurekin batera.

1766an Asteasutik bereizi zen, desadostasunen ondorioz, baina 1840ra arte ez zuen alkate eta udalik izan. 

## Demografia 
Gaur egun, Larraulgo biztanleak 250 inguru dira; XX. mendearen bukaeran, ordea, erdia ziren. Izan ere, ordu arte larrauldarrek izandako ekonomia jarduera nagusiak (nekazaritza eta abeltzaintza) nabarmen ahuldu ziren, baina industriak gorantz egin zuen.

1990eko hamarraldian, hainbat etxebizitza eraiki zituzten bertan: horri esker, herriak susperraldia izan duenez, biztanleen erdia baino gehiago 35 urtetik beherakoa da gaur egun. Biztanle kopurua handitzearen ondorioz, hezkuntzarako, aisialdirako eta herri zerbitzuetarako hainbat jarduera antolatu dira berriro Larraulen.

## Ekonomia 
2017an, sektore ekonomikoak honela banatzen ziren: lehen sektorea BEGaren % 4,5 zen; bigarren sektorea, % 5,2; hirugarren sektorea, % 22,4. Eraikuntzan, % 67,9k lan egiten zuen.

[thumb|Larraulgo Mikaela Urkolaren testigantza, herriko festen eta ospakizunen ingurukoa. [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko. ]]

## Kultura 
### Euskara 
Larraulgo euskara gipuzkeraren aldaera bat da; zehazki, erdiguneko gipuzkeraren barnean dagoen Tolosaldeko euskaraz hitz egiten da. Jasotako datuek diotenez, larrauldarren %&nbsp;92,09 euskaldunak dira, eta euskararen erabilera %&nbsp;80,06koa da.

Eustaten arabera, 2016an euskaldunak % 88,71 ziren.

## Ondasun nabariak 
[thumb | [Sorarrain baserria, 1988an.]]

* San Esteban eliza
* Sorarrain baserria: Erdi Aroan sortua, segur aski. Aldapa handiko hegal batean dago, Usarrabi amildegiaren gainean, Sorarrain izeneko auzoan. 2007. urtean, Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, *monumentu* sailkapenarekin.
* Larraulgo Ekomuseoa (etnografia museoa): nekazaritzaren munduaren isla jasotzen du batez ere. Sarrera doakoa du, eta bisitarako ordua aldez aurretik hitzartu behar da.

thumb | eskuinera | Bilboko ikasle batzuk, Larraulgo barnetegira euskara ikastera joanak, 1997an.

## Larrauldar ospetsuak 
* Joakin Larrunbide (XVI. mendea), organo jotzailea eta euskal olerkaria.
* Frantzisko Tolosakoa (15??-1601), Tuiko artzapezpikua eta frantziskotar fraidea.
* Jose Antonio Larrunbide Urkidizar (1756-1827), politikaria.
* Alex Tejería (1932-2019), aktibista.
* Bakartxo Tejeria (1971-), abokatua eta politikaria, EAJ alderdikoa, Eusko Legebiltzarreko lehendakaria.
* Jexux Mari Irazu (1972-), bertsolaria.
* Estitxu Eizagirre (1979-), bertsolaria eta *Argia* aldizkariko kazetaria eta zuzendaria.

## Argazki galeria 

San Esteban eliza - Larraul.jpg | San Esteban eliza.
Txuringadi errota - Larraul.jpg | Txuringadi errota.
Karobia-Larraul.jpg | Karobia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Larraulgo albisteak Atarian

* Larraulgo Udalaren webgunea.
* Etnografia museoaz
* Herriko albisteak "Tolosaldeko Hitza"n