Otilia Mó Romero

**Otilia Mó Romero** (Ponteareas, Pontevedra, Galizia, 1947ko abenduaren 24a) zientzialaria, kimikaria, unibertsitateko irakaslea eta ikertzailea da, Madrilgo Unibertsitate Autonomoko Kimika Fisikoko katedraduna (UAM), kimika teorikoan eta modelizazio konputazionalean aditua. Ibilbide profesional luzean, ikasleen dekanordea eta UAMeko Kimika Saileko zuzendaria izan da. Horrez gain, *Journal of Physical Chemistry* aldizkarian artikulu gehien argitaratu dituen emakumeetako bat izateagatik da ezaguna.

Zientziaren arloan genero-arrakala murrizteko egin duen lorpenetako bat izan da mundu osoan ospe handia duen emakumezko zientzialarien talde bat sortzea, eta, feminismoaren arloan egindako lanari esker, UAMeko Emakumearen Azterketarako Unibertsitate Institutuko idazkaria izan zen 1990 urtetik 1991urtera, eta bertako zuzendaria 1991 urtetik 1995 urtera.

## Bizitza 
### Familia 
Otilia Mó Romero Dorinda Romero eta José Móren alaba da. Manuel Yánez UAMeko Kimika Fisikoko irakaslearekin ezkonduta dago, eta hiru alaba ditu. Horietako batek, María Yagun-Mo izenekoak, bere bideari jarraitu dio, eta Osasun Ikerkuntzarako Princesa Institutuan (IIS-IP), UAMen, ikertzailea da, eta Biologia zelularrean eta Immunologian esperientzia du.

### Ikasketak 
Zientzia Kimikoetan lizentziatu zen, 1970 urtean Santiago de Compostelako Unibertsitatean aparteko sariarekin, eta lau urte geroago, 1974 urtean, UAMen doktoratu zen, *El estudio teórico de Complejos de Transferencia de carga* (euskaraz: Karga-transferentziako konplexuen azterketa teorikoa) izeneko tesiarekin, aparteko sariarekin. Hurrengo bi urteetan, formatzen jarraitu zuen, Pennsylvaniako Carnegie Mellon Unibertsitateko Postdoktoral Research Associated-eko kargua hartuz, 1998 urteko Kimikako Nobel Sariarekin, John A. Pople. 

### Lan ibilbidea 
1976 urtean Espainiara itzuli zenean, UAMen hasi zuen bere ibilbidea bitarteko gisa, eta 1983 urtean unibertsitateko irakasle titular postua lortu zuen; 1996 urtetik 1999 urtera Ikasleen Dekanordea izan zen Zientzia Fakultatean. 2000. urtean katedradun lanpostua lortu zuen eta lau urte geroago Kimika Saileko zuzendari izendatu zuten, 2008 urtera arte. Urte horietan, Irakasle bisitari gisa, hainbat egonaldi egin zituen munduko hainbat erakunde akademikotan: 2004 urtean eta 2012 urtean Parisko d'Évry-Val-d'Essonne Unibertsitatean; 2003 urtean School of Chemistry-n, Sidneyn eta 2012 urtean Halifaxeko Dalhousie Universityn.

Mó-k aktiboki parte hartzen du UAM-eko egitura eta elkarrekintza molekularraren eta erreaktibotasun kimikoaren ikerketa-taldean. Talde horrek hidrogeno-loturak, lotura ahulak (Beriliorena, esaterako) eta zelula fotovoltaiko organikoetarako substantziak ikertzen ditu. Bestalde, komunitate zientifikoan ospe handia duten ekitaldiak antolatu ditu, hala nola *World Association of Theoretical and Computational Chemists* (WATOC) biltzarra.

Bestalde, European Chemistry Thematic Network Association (ECTNA) erakundearen EuroLabel etiketak abalatutako Theoretical Chemistry and Computational Modelling master europarra koordinaten jardun du, eta European Joint Doctorate *Theoretical Chemistry and Computational Modelling* (ITN) delakorako Innovative Training Network (ITN) taldekoa da.

Hauexek dira bere argitalpen aipatuenetako batzuk:

* *O Mó, M Yáñez, J Elguero. Cooperative (nonpairwise) effects in water trimers: an ab initio molekular orbital study.* The Journal of chemical physics 97 (9) (euskaraz: Efektu kooperatiboak (ez binakakoak) ur-trimeroetan: ab initio orbital azterketa. Journal of chemical physics 97 (9)). 6628-6638.
* *M Alcamí, O Mo, M Yáñez. Computational chemistry: A useful (sometimes mandatory) tool in mass spectrometry studies*. Mass spectrometry reviews 20 (4) (euskaraz: Kimika konputazionala: masa-espektrometria azterketetan tresna erabilgarria (batzuetan derrigorrezkoa). Masa-espektrometriaren berrikuspenak 20 (4)) . ISSN 195-245.
* *Edo Mó, M Yanez, J Elguero. Study of the methanol trimer potential energy surface *(euskaraz: Metanolaren energia potentzialaren gainazalaren egoera)*.* The Journal of chemical physics 107 (9). 3592-3601
* O Mó, M Yánez, J Elguero. *Cooperative effects in the cyclic trimer of methanol*. *An ab initio molekular orbital study*. Journal of Molecular Structure: THEOCHEM (euskaraz: Eragin kooperatiboak metanolaren trimero ziklikoan. Azterketa ab ininitio orbitala. Egitura Molekularraren Aldizkaria: THEOCHEM) 314 (1-2), 73-81
* L González, O Mó, M Yáñez. *High level ab initio and density functional theory studies on methanol–water dimers and cyclic methanol (water)2 trimer* (euskaraz: Maila altuko ab initio eta dentsitatearen teoria funtzionalak metanol–ur dimeroei eta metanol ziklikoari (ura)2 trimeroari buruzko ikerketak egiten ditu). The Journal of chemical physics 109 (1), 139-150
* L González, O Mó, M Yáñez, J Elguero. *Cooperative effects in water trimers. The performance of density functional approaches* (euskaraz: Efektu kooperatiboak ur-trimeroetan. Dentsitatearen ikuspegi funtzionalen errendimendua). Journal of Molecular Structure: THEOCHEM 371, 1-10

## Aintzatespenak 
Mó ezagutza zientifikoa argitaratu eta zabaltzeko lanean gehien lagundu duten sei emakumeen artean dago, *Journal of Physical Chemistry-n* 50 artikulu baino gehiago idatzi dituelarik. Zientzia eta Berrikuntza Ministerioko Programen eta Ezagutzaren Transferentziaren zuzendaria izan da, eta Consolider-Ingenio programako koordinatzaile zientifikoa. Aneca erakundearen Zientzietako Irakasle Titularren Akreditazio Batzordeko kidea da, baita Real Sociedad Española de Quimicaren Madrilgo ataleko presidentea eta European Chemistry Thematic Network Association (ECTNA) erakundeko presidenteordea ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak