open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Idokorri

**Idokorri**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Zaraitzu ibaiak bereizten du Idokorri dagokion ardatzetik, Illongo mendikatetik, aurreraxeago Arbaiungo arroila ebakitzen duen bezala, eta bakartuta uzten du, Napari eta Aizpurgi artean.
Artadiak estaltzen ditu isurialde aldapatsuenak, H eta Eko isurialdeak eta pinu sail zabalak iparraldeko isurialde gehiena.
Gainean gora-behera gutxiko gandor erosoa, arte, ezpel, larre eta pinu artean dabilena.
Erpin geodesikoa eta buzoia bereizita daude, gandorraren mutur banatan (buzoia Ean, erpina Man), altuera beretsuan, baina tartean kilometro eskas dutela.
Igoera politena eta erabiliena Aizpurgi aldetik datorrena da.
Alde hartan Santa Kolonbako arroila dago, Idokorri eta aldameneko muinoaren artean estutzen dutena, ibilbidearen osagarri.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Idokorri, *http://www.euskal-herria.org/*.
Krabelinatx

**Krabelinatx**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Ez da mendizale asko saiatzen mendi honen tontorra zapaltzen eta sasia nagusitzen ari da gain aldean.
Pinudiak inguratzen du tontorra eta berak osatzen du paisaia guztia, inguruko mendiak ere pinuz josita baitaude.
Zer ikusi gutxi beraz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Krabelinatx, *http://www.euskal-herria.org/*.
Landarratx

**Landarratx**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Landarratx mendia, Landarraitz bezala ere ezagutua, 829 altuera duen eta Gipuzkoa probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.076121 eta -2.401848 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Bergara, San Prudentzio, Antzuola.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Landarratx, *http://www.euskal-herria.org/*.
Lapaquiza de Linzola

**Lapaquiza de Linzola**, Nafarroa eta Huesca probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Lapaquiza de Linzola mendia, 2104 altuera duen eta Nafarroa eta Huesca probintzietan topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.913765 eta -0.775243 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lintza, Zuriza, Belagua.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lapaquiza de Linzola, *http://www.euskal-herria.org/*.
Kruzeta

**Kruzeta**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Ingurune karstikoan kokatutako gain apala, paisaia horri dagozkion osagaiekin: leizeak, karaitza eta honen gainean zaildutako landaretza urria.
Larrebehi ugari izaten da tontor karstiko hauen arteko ordokietako larreetan eta badira hauentzat egindako zenbait putzu artifizial, mendia urratuz.
Iparralderago amildegi bortitz batek ebakitzen du Kruzeta jasotzen duen Arkamuko mendikatea eta amildegi horren ertzean bada horma alderik alde zeharkatzen duen zulo handi bat (irudietan ikus dezakezue).
Iparmendebaldean Repico dago, gertu, ibilbide berean ezagutzeko moduan.
Lainoa sartzen bada erraza izan daiteke norabidea galtzea.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Kruzeta, *http://www.euskal-herria.org/*.
Larratza

**Larratza** edo **Pikoatxikota**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da. 

Larratza Arrigorrietako mendilerrotik mendirik ikusgarriena dugu.

Hurbileko Kañadaxiloa edo Puntabarrena ez bezala, harritsua eta zorrotza da, eta gailur ezin airosoagoa dauka.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Larratza / Pikoatxikota, *http://www.euskal-herria.org/*.
Lagarte

**Lagarte**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Lagarte Nafarroa aldetik Tolosaldera luzatzen diren mendikate luze horietako baten tontor nagusietako bat da eta gandor luze hori du pasarterik atseginena.
Ibilbide polita egin daiteke Leaburutik abiatuta igoz, gandorrean aurrera egin eta Gaztelura jaitsiz, handik Leaburura itzultzeko.
Goi aldean larreak dira nagusi, pagadi eta karaitz eremuez tartekatuta.
Gazteluk ere aipamen berezia merezi du, bisitatzeko herri polita baita.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lagarte, *http://www.euskal-herria.org/*.
Larla

**Larla**, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Iparlako harresiaren ekialdean iparretik hegora goititzen den bizkar luze batek osatzen du Larla mendia, Bidarrai, Arrosa eta Baigorri artean.
Nahikoa bananduta dago eta bere bizkar soilak ikusmira zabala eskaintzen du noranahi, nahiz eta mendebaldean paisaia ixten duen Iparlako harresi ikusgarria nabarmendu gehien.
Larre garbiak hedatzen dira tontorraren inguruetan eta ugariak dira urteetan zehar artzantzak utzitako arrastoak, harrizko hesiak eta bordak batez ere, orain lurra jota gehienak.
Ekialdeko isurialde malkartsuan meagintzak ere utziak ditu bere arrastoak.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Larla, *http://www.euskal-herria.org/*.
Ekoiengo gaina

**Ekoiengo gaina**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Haize erroten sail handi batek hartu du mendean mendi hau eta Erreniegaraino luzatzen den bizkar luzea.
Errota hauetara heltzeko pista zabalek urratzen dute bizkar guztia eta horietan barrena ibili beharra dago bidea egiteko.
Tontorrean bertan ere erpin geodesikoa porlanezko zutabe baten gainean dago, haize errotak baino gorago iritsi nahian-edo, baina zuhaitzez inguratuta dago eta ez bertaraino heldu arte ikusten.
Basoa nagusi da bestela isurialde gehienetan.
Bada beste tontor apalago bat ekialderago, buzoiduna, Kalaberagain izenarekin, hau ere haize erroten mendean gelditua.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ekoiengo gaina, *http://www.euskal-herria.org/*.
Buztanzelhai

**Buztanzelhai** edo **Lauordena**, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da.  

Nafarroa Garaikook Lauordena eta Behekoek Buztanzelhai erraten dioten gaina, gutxiagatik bada ere, ez da Iparlako mendilerroko mendirik altuena, baina bai seguruenik ederrenetakoa.

Izpegitik igota ere, piramide itxurako bere gailurrak kateko besteen artean nabarmentzen da.
Nafarroa Behereko ibarretatik ederki nabarmentzen da Buztanzelhai inguruko gandorren artetik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Lauordena / Buztanzelai, *http://www.euskal-herria.org/*.
Aspunta

**Aspunta** edo **Pardomendi**, Bizkaiko probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Aspunta mendia, 365 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da. 

Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lemoa, Erletxe.

## Erreferentziak
Larregoiko

**Larregoiko** edo **Larragoiko**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.

Mendia baino Urbasako goi-lautadak hegoaldean harrotzen duen ertzaren mutur bat besterik ez da Larregoiko, gainontzeko larreen segidan dagoen beste puska bat, izenak dioen bezala.

Aitzakia polita da ordea inguru hori ezagutzeko, izan ere ez dago bestela inguru horretara ekarriko gaituen beste \'mendirik\'.
Tontorraren inguruak larre soilak dira, baina baso eremu zabala zeharkatu beharra dago Urbasako errepidetik etortzeko.

Artzantza bizi-bizi dagoen lurraldea da eta ez da zaila jardun horren aztarnak aurkitzea: bordak, hesiak, itxiturak...

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Larregoiko, *http://www.euskal-herria.org/*.
Lizarreta

**Lizarreta**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Deba Barreneko Tontor gehienak bezala karaitzezko mendia dugu Lizarreta.
Mendi apala da, ez da gehiegi nabarmentzen parez pare dituen Arno eta Andutzen artean eta ezugarri nabarmenik ere ez du: gailurraren inguruetan karaitza nagusitzen bada ere, txagak estaltzen du gehiena, Itziar aldeko pinu eta pago sail batzuk kenduta.
Hurbilbide errazena Itziar aldekoa da, baina ez da atsegina industrialdeko pabilioien artean ibili beharra.
Tontorrean erpin geodesikoa eta buzoia ditu, txaga nagusitzen ari den eremuan.
Gandorrari jarraituz HErago nabarmentzen diren muinoetara jo dezakezue, erraztasun handirik gabe, izan ere karaitz mutur batetik bestera saltoka ibili beharra dago hautsitako lapiazean barrena.
Andutzek bere bizkar luzea erakusten du etengabe Ean, ibilbidea luzatu eta bertara igotzeko gonbitea eginez.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Lizarreta, *http://www.euskal-herria.org/*.
Lizartzu

**Lizartzu**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Bi tontor ageri dira Otsondo mendatea eta Arranomendi lotzen dituen gandor luze horren erdialdean, batean erpin geodesikoa dago (Lizartzu) eta buzoia bestean (Antsestegi).

Kilometro bat izango da bien artean eta ez dago alde handirik altueran, nahiz eta altuagoa izan Antsestegiko gaina (800 m. inguru).

Antsestegin dagoen buzoian ordea, beste tontorraren izena (Lizartzu) eta altuera (792 m) aipatzen da, antza denez. Izen berarekin ezagutuko ziren lehen beharbada.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Lizartzu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Madalen

**Madalen**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Ez da mendi handia eta erraza da oharkabean bazterrean uztea, bai baititu aldamenean beste asko bera baino handiagoak.
Baina bertara inguratuz gero aise nabarmentzen da, iparraldeko isurialdean zutitutako horma zuzena batez ere, goitik behera ebakitako mendia baitirudi.
Mendebaldeko nahiz Hegoaldeko isurialdeak ere nahiko gaitzak dira; Ekialdekoa da igoerarako erraztasun gehien eskaintzen duena.
Ez da erraza halere buzoia atzematea, txarak estalitako eremuan bilatu beharko duzue, sastraka artean galdu nahirik dabilen xenda bihurriari jarraituz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Madalen, *http://www.euskal-herria.org/*.
Intsusburu

**Intsusburu**, Nafarroa eta Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Itsusburu Nafarroa eta Gipuzkoaren arteko mugan dago, Etxegarate eta Lizarrusti mendateak lotzen dituen gandor luzearen erdialdean.
Bi mendate horien arteko ibilbidea nahikoa ezaguna da mendizaleen artean eta ondo markatuta dago, marka zurigorriz.
Ibilbide horretan bertan marka hori eta zuri ugari ere bada, hegoaldeko herrietatik datozen ibilbideenak.
Gandor horretan bertan historiaurreko aztarna ugari dago (trikuharriak eta tumuluak), besteak beste Itsusbururen tontorrean bertan (eta baita Txagadigorrirenean ere, Ekialderago).
Iparraldetik igotzeko biderik dotoreena Bernoako galtzadari jarraitzea da, Ataungo Ergoien auzotik datorrena ekialdeko leporaino.
Txagadigorrirainoko gandorra ere ibiltzeko atsegina da, gora-behera handirik gabea eta etengabeko pagadiaz estalia.
Tartean Irumugeta izeneko tontorra,  buzoiduna baina katalogotik kanpo gelditu dena.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Intsusburu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Maiaga

**Maiaga**, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Maiaga mendia, 403 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.321266 eta -2.712706 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Gernika, Lumo, Errigoiti.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Maiaga, *http://www.euskal-herria.org/*.
Malgorra

**Malgorra**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Malgorra Iratiko oihanaren bihotzean kokaturiko mendia dugu.
Zonalde honetako beste mendi anitzen antzera (Baltsazarra, Akerreria, Lizardoia...) Malgorra pagadi sarriz estalita dago.
Zuhaitzak tontorreraino bertaraino iristen dira, eta oso ikuspegi mugatua besterik ez dugu izanen bertatik.
Ohiko abiapuntuak (Elurretako Amaren baseliza, Koixtako aparkalekua, Abodiko eski etxea) nahiko urrun daude eta horrek are gehiago handitzen du mendi honen bakardadea.
Inguruan bide markaturik egon arren, gomendagarria izaten da aldean GPS, bruxula, edo mapak eramatea, oihan itxuragabearen baitan nahiko erraza izaten baita bidea galtzea, bereziki lainoa sartuz gero.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Malgorra, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mantxibio

**Mantxibio**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Basoz estalitako mendia da, pagadia iparraldean eta hariztia hegoaldean.
Itxuraren aldetik nabarmentzeko gauza handirik ez, horma gorri batzuk hegoaldeko isurialdean.
Igoerabide egokiena Korres herritik abiatzen dena da, marka horiz txukun markatutakoa, Izkiko Natur Parkeko gainontzeko sendak bezala.
Ekialdean Korres herritik Maeztura doan errepidea tontorretik nahiko gertu gelditzen da, ordu laurden ingurura.
Soila eta Muelarekin batera igotzea gomendatzen dizuet, Izkiko Natur Parkeko ibilbide sarea baliatuz (6 bat ordu).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mantxibio, *http://www.euskal-herria.org/*.
Marua

**Marua**, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Artadiak esaltzen du ia erabat mendi guztia eta zer ikusi gutxi dago, artadia bera ez bada.
Bideak ere sastrakadiak estu hartuta ditu eta ez da erraza zuzen ibiltzea tarte askotan.
Horrez gain bidea bihurria da oso, karst hautsiaren gainean egiten du aurrera tarte batzutan eta arrasto nabarmenik ez dago tarte horietan.
Badira han-hemenka zintzilikatutako plastikozko zintak, harripilak eta pintura markak, baina denak ere nahiko bakanduta daude (2007-7).
Arretaz ibili beharra dago beraz.
Tontorretik ez da basoa bera besterik ikusten, karaitzari lotutako buzoiaren inguruan.
Bide honen hasiera topatzeko, Akorda aldeko bidetik etorrita, harrizko petril bat aurrean duen gaztainondo handi bat bilatu behar duzue ezker aldean: haren ezker aldetik abiatzen da sastraka zeharkatzen duen bidea.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Marua, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mehalzu

**Mehalzu**, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Mehalzu mendia, 648 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.206268 eta -1.032604 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Oxkax, Donaixti-lbarre.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mehalzu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Measkoitz

**Measkoitz**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da. 

Pirinioko ardatzetik hegoaldera luzatzen den bizkar luze bateko tontorra da Measkoitz, eta bizkar hori zeharkatzen duen pista zabal batek urratzen du biderik errazena, Erro mendatetik nahiz Errea herrixkatik.

Ez da ordea arrasto handirik tontorraren inguruan eta sasia nagusitzen ari isurialde gehienetan.
Tontorrean bertan txerri baten itxurako buzoi xelebrea, hondatuxea, eta erpin geodesikoa, elorriz inguratuta eta pinu bakan batzuekin atondua.
Galtza luzeak eraman.
Santio bidea Erro mendatetik pasa eta Zubirira jaisten da bailaran barrena Iruñera jotzeko, bizkar luze honen mendebaldeko isurialdean zehar: ibilbidea osatzeko egoki gerta daiteke.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Measkoitz, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mendigaña

**Mendigaña**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Euskalerriko mendien katalogoan izateak salbatzen du Mendigaña erabateko ahazturatik.
Seguruenik, Zarikieta mendilerroko gailurrik altuena izateagatik sartuko zuten zerrendan.
Hala ere, mendizale gutxi barneratzen dira inguruko pinudi zabal, ilun eta isiletan.
Txangoa aberastu nahi izanez gero, hurbileko Peña Roya edo Txurtxur bitxia aukera ederra da, baita Llegorbemendi eta Kubilar mendi apal baina gailur ireki eta harrizkoak ere.
On egin!

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mendigaña, *http://www.euskal-herria.org/*.
Memaia

**Memaia**, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Euskal Mendizaleen bilgunetik horren gertu egoteko, inor gutxi akordatzen da mendi honekin antza denez, eta landaretzak bere bizkarreko bidezidorrak estu hartuta dauza zenbait lekutan.
Tontorra bera pinudiaren mendean dago eta ikuspegia oso mugatua da.
Bi buzoi eta erpin geodesikoa topatuko ditugu bertan.
Elorrio nahiz Atxondo aldetik abiatu gaitezke, basogintzarako urratutako pista ugarietan gora, eta nahi izanez gero Besaide aldera jota ibilbidea osatu, Anbotoren ikuspegiarekin gozatuz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Memaia, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mendixuri

**Mendixuri**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Bere harrizko tontorrak bereizten du Menditxuri inguruko gain borobilduetatik.
Badu aldamenean, urrutira gabe, bera baino altuagoa den beste gain bat, Mendiaundi izenekoa, baina hura dena larrea besterik ez denez, honi egokitu zaio zerrendako aipamena.
Aipagarria da halaber iparraldean Lindus, Girizu eta hiruren artean gordetzen duten bailara polita, larre eta basoz osatutako paisaia ederra, errekasto garbi batek zeharkatzen duena.
Itzuli ederra egin daiteke bailara hau inguratu eta aipatutako beste bi mendi horiekin kateatuz, Orreagatik abiatuta.
Badira historiaurreko hainbat aztarna bizkar horietan, baina seinalatu gabe daude (2006/10/15).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mendixuri, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mortera

**Mortera**, Bizkaia eta Cantabria probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Mortera mendia, 723 altuera duen eta Bizkaia eta Cantabria probintzietan topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.233011 eta -3.458203 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lanestosa, Ramales de la Victoria.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mortera, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mergelu

**Mergelu**, Nafarroako mendia da. Azpirotz eta Uitzi artean dagoen kareharrizko gandor luzean gehien nabarmentzen den tontorra da **Mergelu**. Karst-aren gainean hazitako pagadiak estaltzen du iparraldeko isurialde gehiena Uitzi aldean, lurrazala berdindu eta larre bihurtzen den arte. Hegoaldeko isurialdean , Azpirotz aldean, aldapa handia da eta harria da nagusi Azpirotzeraino. A15 autobideak ebakitzen du aldapa hori erdiz erdi, oso urrutitik ikus daitekeen urratua eginez. 

Tontorretik Aralar aldeko mailoak eta Betelu aldeko bailararen gaineko ikuspegi ederra gozatu daiteke.

Gertu, iparmendebaldean Guratz mendia dago (955 metro), Uitzi herriko beste aldean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Mergelu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Motrollo

**Motrollo**, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Motrollo mendia, 592 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.273653 eta -2.575276 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Aulesti, Munitibar.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Motrollo, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mortxe

**Mortxe**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Ollarango bailara ederra ekialdetik ixten duen hormaren gaina da Mortxe.
Gandor hori da mendiaren alderdirik ikusgarriena, gainontzean larrerako mendia baita, aldapa leunekoa hegoalde eta ekialdeko isurialdeetan.

Eta larre zabal horien beste muturrean Etxauriko haitza, parez pare, nahiko gertu eta gora-behera handirik egin gabe.
Bien artetik behera dator azkenean hainbeste kilometrotan luzatzen den goi-larreen eremu amaigabea (Andia, Urbasa, Entzia...), Arakil ibaiaren azpira sartu arte.

Iparraldeko gandorra zaila da lehenengo erdian, basatia eta bortitza, eta hobe da ezker aldetik saihestea, baina igoera errazagoa da gorago, Ollo alderako ikuspegi ederra eskainiz.
Gandor honetara hurbiltzeko modurik errazena Saldisetik abiatzea da.

## Erreferentziak
## Ikus, gainera 
* Mortxe, *http://www.euskal-herria.org/*.
Mendurro

**Mendurro**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Pinu, haritz, pago, ezpel, ipuru eta sasiaren artean estalitako mendia da Mendurro eta ez dago tontorrera heltzeko aukera askorik.

Ipar-mendebaldeko lepotik hasi eta gandor guztia zeharkatzen duen hesiak erakusten du bidea, hari jarraitzea aski da tontorra zapaltzeko.

Tontorrean ere ez dago ordea arrasto handirik, ez buzoi, ez erpin geodesiko, ez gurutze, ez eta hura atzemateko lekukotasun nabarmenik.

Nafarroako zerbitzu kartografikoak markatutakoari kasu eginez gero, tontorra x609877 eta y4750625 koordenadatan legoke. Eta han, lurrean zabaldutako harri pila bat besterik ez dago, pintura gorriz markatutako bi hesolaren artean. Esan beharrik ez dago noranahi begiratuta ere sasia besterik ez dela ikusten. Zerrendatik kentzeko modukoa da.

Ibilbidea luzatu nahi izanez gero, Ortxikasko gertu gelditzen da, Anozko ibarraren beste muturrean. Erne ezpel artean galdu gabe.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Mendurro, *http://www.euskal-herria.org/*.
Nethe

**Nethe**, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Nethe mendia, 764 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.171476 eta -1.094371 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Hozta.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Nethe, *http://www.euskal-herria.org/*.
Motxotegi

**Motxotegi** Bizkaia eta Araba artean dagoen mendia da. 799 metroko altuera du.

Ubide, Otxandio eta Legutioko udalerrien arteko mugarria da. Ubideko haranaren eta Urrunagako urtegiaren artean dago, eta Motxotegi-San Bernabe-Mirugain mendilerro txikia osatzen du beste gailur batzuekin.

Mendiaren igoerarako bi hasiera puntu nagusi daude, Mekoleta (Otxandion) edo  Ubide. Igoera erraza da, malda 250 metro ingurukoa besterik ez baita.

## Kanpo estekak
*Motxotegi mendiak.eus webgunean.
Mozoloandi

**Mozoloandi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Mendizarrek hegoalderantz luzatzen duen adar oihantsuko gailur nagusia da Mozoloandi.
Bere anaia bikia den Mozolotxikiarekin batera, bikote nahasezina osatzen dute Irabiako urtegiaren gainean.
Bi mendiok pagadi ikusgarriz estalita daude eta soilik Mozoloandiko gailurretik izanen dugu paisaia apur bat ikusteko aukera.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Mozoloandi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Oindi

**Oindi**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Pinudiak hartuta dago gehien gehienean, baina ikuspegi zabala du tontorretik Hernani aldera.
Tontorra bi muinotan banatuta dago, bata ekialdekoa (548 m), harritsua, hiru buzoirekin eta mendebaldekoa bestea (547 m), otez josia bestea, harrizko oroigarri batekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Oindi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Olotoki

**Olotoki**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Zaraitzuko Itzalle eta Urraul Goitiko Aietxu herrien arteko mendialdeko gailurrik altuena dugu Olotoki.
Ezpel eta pinuz jositako hegiak harrizko gandor luze batean amaitzen dira.
Gailurretik ikuspegi zabal eta ederrak izanen ditugu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Olotoki, *http://www.euskal-herria.org/*.
Olvedo

**Olvedo**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
Olvedo mendia, 930 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.850418 eta -3.025903 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Barboa, Ginea, Karkamu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Olvedo, *http://www.euskal-herria.org/*.
Laurinaga

**Laurinaga**, Nafarroa eta Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Lindusen hasi eta Donibane Garazi aldean bukatzen den mendi kate luzeko tontorrik altuena (ibilbide polita da gainez gain doana).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Laurinaga, *http://www.euskal-herria.org/*.
Belbún

**Belbún** edo **Borreguil**, Nafarroa eta Zaragoza probintzian topa dezakegun euskal mendia da.

Illon mendilerroko tontorrik altuena dugu Borreguil.

Eska ibaiaren gainean amildegi itzelak, isurtzen ditu Virgen de la Peñaren aurrez aurre.
Hegoaldera aldapa izugarriak eta iparraldera, Las Coronas aldera, larre eta baso ederrak.
Mendi polita da, baina ez dirudi jende asko ibiltzen denik, arrasto handirik ez da behintzat ikusten goi aldean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Belbún / Borreguil, *http://www.euskal-herria.org/*.
Kañadaxiloa

**Kañadaxiloa**, **Godia** edo **Itoleta** Nafarroa eta Huesca probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 

Kañadaxiloa mendiak Arrigorrietako mendilerroa Ezkaurre erraldoi zuriarekin elkartzen du.
Garaiera handia izanik ere, artean belarra eta forma borobilak dira nagusi mendialde honetan.

Eta sinesgaitza bada ere, pagoak ia gailurreraino bertaraino ausartzen dira.

Arnasa galarazteko moduko paisaiaz gain, Kañadaxiloa beste altxor baten jabe da: Nafarroako ibon bakarra hortxe dago, Ezkaurreko hormen azpian ezkutaturik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Kañadaxiloa, *http://www.euskal-herria.org/*.
Otaerre

**Otaerre**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Tontorreko antena mordo itsusi hori alde batera utziz gero, nahiko ingurune polita da Otaerrerena.
Kilimon eta Lasturko bailara luzeen artean zutitzen den karaitzezko mendikateko gain nagusiena da berea, baina besteak ez bezala, ez du karaitzik ageri tontorrean: larre berde eta aldapa leunez inguratuta ageri da.
Baina hantxe ditu, gurutzea, erpin geodesikoa, buzoiak eta tontorraren erdia jan duen antena instalazio zatarra.
Ean, Larraskanda aldean, baserri eremu txukuna zabaltzen da bizkar aldean.
Gainontzeko isurialdeak bakartiagoak dira, eta badira, tartean, kaletik urrutiegi gelditutako hainbat baserri eta bordaren hondakinak.
 Garai baten artzantza eremu zabala izanaren itxura dauka inguru horrek.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Otaerre, *http://www.euskal-herria.org/*.
Oteitzoiana

**Oteitzoiana**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Baztan eta Bortziri aldeko beste asko bezala inguruko etxe eta baserrien harri gorri berarekin egindako mendia da Oteitzoiana edo Oteixon (izen horrekin ageri da bertako seinaleetan eta zenbait mapatan).
Bertara heltzeko biderik aproposena Sunbila eta Narbarte lotzen dituen NA.106 PR bidea da, Meateko lepotik pasatzen baita, Meate eta Oteixon lotzen dituen lepotik.
Meate IEan dagoen beste gain bat da, zerbait apalagoa.
Ikuspegi ederrak ditu inguruko mendien gain: zerrenda luzea osatu daiteke begibistan daudenekin.
Hondatutako borda ugari ikus daiteke inguruetan: lastima da horiek denak hondatzen uztea, Meateko lepoan dagoena batez ere.
Erpin geodesiko batek markatzen du tontorra, ez du buzoirik ageri (2003-8-24).
Ibilbidea edo egonaldia luzatu nahi izanez gero bertan da Bertizko parkea, Meateko gainaren bestaldean.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Oteitzoiana, *http://www.euskal-herria.org/*.
Ortxikasko

**Ortxikasko** edo **Ostikasko**, Nafarroa Garaian dagoen euskal mendia da.

Basoak, sasiak eta ezpelak mendean hartutako mendia da Ortxikasko eta bidearekin asmatu beharra dago sasi artean gatibatuta gelditu nahi ezean.

Tontorra bera ere ezpelak inguratzen du eta ez dago deus ikusterik bertako erpin geodesikoa eta buzoia ez bada.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
*  Ortxikasko, *http://www.euskal-herria.org/*.
Pagadiandieta

**Pagadiandieta**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Beste mendi askotan ez bezala egoki du honek oraindik bere izena, izan ere pagadiak estaltzen du mendia ia erabat.
Tontorrean ohi baino luzeagoa den erpin geodesikoa (~6m) eta buzoia.
Tontorraren ingurua gorabehera gutxiko eremua da (bada hegoalderago gainera, urrutira gabe, pareko beste gain zabal bat) eta basoak ez duenez bista luzatzen uzten, erne ibili beharra dago jaitsieran norabidea galdu gabe (iparrorratza edo GPSa gomendagarri).

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pagadiandieta, *http://www.euskal-herria.org/*.
Orlagatu

**Orlagatu**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Balkoi moduko bat da Orlagatu inguruko mendien gainetik, baita Pirinio hurbiletatik ere.
Itzalle herritik abiatuko gara.
Herria ekialderantz zeharkatu eta ateratakoan, zabalgune baten ezkerretara (hor utz dezakegu autoa), zubi zahar bat ikusiko dugu, errekasto baten gainean.
Zubia zeharkatu eta pista batean barrena igoko gara, hegoalderantz, Berroeta eta Iburtu haitzek estuturiko Tobo arroilean gora.
Oso bide ederra da, batez ere euria egin duen egunetan, urjauzi ikusgarriak bertatik bertara ikusteko aukera izanen baitugu, bideak zeharkatzen baititu.
Urjauziak gaindituta, bidea estutu egiten da, baina ez da erabat galtzen.
Toki zabalago batera helduta, bideak Ekialdera egiten du -kairnak- eta Iburtu eta Orlagatu arteko lepora iristen da.
Lepora helduta, hegoaldera joko dugu, eta Orlagatuko goialdera iritsiko gara.
Bertan Adoaindik datorren bidea aurkiko dugu.
Ekialderantz, harrizko gandor eroso batean barrena, Orlagatuko gailur ederra ikusiko dugu.
Jaisteko, Iburtu lepora jaitsi eta bertan hasten den bidexka bat hartuko dugu (kairnak) pista zabal batera eramanen gaituena.
Pista horrek zuzenean Itzalleko errepidera jaitsiko gaitu.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Orlagatu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Pastorekortaburu

**Pastorekortaburu**, Bizkaia probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Pastorekortaburu mendia, 596 altuera duen eta Bizkaia probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.211837 eta -2.925342 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Arrigorriaga, Bilbo.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pastorekortaburu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Alto de Pando

**Alto de Pando**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Alto de Pando mendia, 547 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.152362 eta -3.126814 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Artekona, Iratzagorria. 

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Alto de Pando, *http://www.euskal-herria.org/*.
Pellüsagaina

**Pellüsagaina**, Iparraldea probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Pellüsagaina mendia, 1594 altuera duen eta Iparraldea probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 43.023652 eta -1.048267 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Organbidexka, Larraine.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Pellüsagaina, *http://www.euskal-herria.org/*.
Piskerra

**Piskerra**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Piskerra mendia, Pisquerra bezala ere ezagutua, 468 altuera duen eta Nafarroa probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.222998 eta -1.438819 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Arguedas.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Piskerra, *http://www.euskal-herria.org/*.
Rodil

**Rodil**, Araba eta Burgos probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Basoz jantzitako mendia, Mioma herria jasotzen duen bailararen burua inguratzen duten hiruetako bat.
Beste biekin batera igotzea gomendatzen dizuet, Risca eta Rasorekin batera.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Rodil, *http://www.euskal-herria.org/*.
Ilarratxa (San Kristobal)

**Ilarratxa (San Kristobal)**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Kontrasta herriaren gainean erakusten dituen hormak izango dira mendi honen bereizgarri, baina Kontrastatik begiratuz gero nahikoa itxura zatarra erakusten du, idortutako buztinezko aldapa biluziak, antena instalazioa gain-gainean...
ez da hori tontorra ordea, tontorra mendebalderago dago, pagadi eder baten azpian eta bere oinean zabaltzen den haran luzeari begira.
Iturrieta aldetik dator antena instalaziora heltzen den asfaltozko pista.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Ilarratxa (San Kristobal), *http://www.euskal-herria.org/*.
Peneblanque

**Peneblanque** Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendia da, Bearnoko lurraldean. 2.385 metroko garaiera du eta (42.923988, -0.719100) koordenatuetan du kokapen zehatza.

Gailurra Hiru Erregeen Mahaitik (2446 m.) kilometro batera dago distantzia lerro zuzen batean neurtuz gero, eta mendiaren gaina garaiera bereko bi gailurrek osatzen dute. Hori dela eta, pluralean ere izendatzen da mendi hau mapa eta argitalpen askotan, *Peneblanqueko gailurrak* izenarekin.

Abiapuntu ohikoenak Laskun (905 m.) eta Belaguako aterpea (1426 m.) dira.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Peneblanque, *http://www.euskal-herria.org/*.

https://www.mendikat.net/com/mount/2407, *http://www.mendikat.net*.
San Formerio

**San Formerio**, Trebiñun topa dezakegun euskal mendia da. 
San Formerio mendia, 752 altuera duen eta Araba eta Burgos probintzietan topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.723074 eta -2.831065 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lacervilla, Morgas eta Pangua.

## Erreferentziak
## Ikus, gainera
* San Formerioren baseliza
* San Formerioko mendilerroa

## Kanpo estekak
San Formerio, *http://www.euskal-herria.org/*.
San Quirico

**San Quirico**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Tontorretik gertu jasotako ermitari zor dio izena San Quirico mendiak.
Ermita handia da, baina itxita egoten da antza denez eta ez du aterberik eskaintzen.
 Ekainaren 16an izaten da San Quirico erromeria Nabaskozetik.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
San Quirico, *http://www.euskal-herria.org/*.
San León

**San León**, Araba eta La Rioja probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
San León mendia, 1228 altuera duen eta Araba eta La Rioja probintzietan topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.594748 eta -2.685587 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Abalos, La Herrera, Samaniego.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
San León, *http://www.euskal-herria.org/*.
Santa Bárbara (Zarikieta)

**Santa Bárbara**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Zarikietako Mendebaldeko muturrean harrotutako haitzari dagokio, antza denez, Santa Barbara izena ("Santa Barbara haitza" aipatzen da zenbait lekutan), baina Ekialderago dagoen beste muino borobil bat jotzen da bestetan (Juan Mari Feliu-ren "Montes de navarra" berrian esaterako) tontor nagusi bezala, garaiagoa, nabarmenagoa eta errazagoa delako seguraski.
Izan ere Santa Barbara haitza nabarmena da Iparraldetik begiratuz gero, baina Hegoaldetik begiratuta, ez da ikusi ere egiten amildegira bertara heldu arte.
Itoizko urtegiaren sorrerak gainera Iparraldeko isurialdeko ohiko bideak itxi edo zaildu egin ditu eta orain bide erabilienak Hegoaldetik, Agoitz aldetik datoz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Santa Bárbara, *http://www.euskal-herria.org/*.
Malkorraundi

**Malkorraundi**, **Santa Barbara**, **Santa Barbarako Malkorra** edo **Malkor Aundi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da, Gorriti eta Arribe-Atailu herrien artean.

Tontorreko ermitatik datorkio izena, haitzaren gainean eraikitako ermita txikia.

Bere inguruan hainbat harrizko hormaren hondakinak atzeman daitezke. Hor egon baitzen Gorritiko gaztelua.

Gorriti aldetik abiatuz gero erraz menderatzen den mendia da, autobiaren azpitik (Gorritiko irteera) nahiz gainetik (Pagozelaiko zubia) pasata.

Iparraldeko pagadian barrena (pista) edo Hegoaldeko gandorretik igo daiteke. 

Ibilbidea gehigarri batekin osatu nahi izanez gero Elosta mendia gertu da, Hegoaldean. Igoera luzeago bat egin nahi izanez gero, berriz, Atallu edo Arribe aldetik igo daiteke, baina beste 500 metroko igoera eransten zaio ibilbideari.
Fitxategi:Gorritiko gaztelua 08 Dorre txikitik.jpg|Gorritiko gaztelua
Fitxategi:Gorritiko gaztelua 09 Dorretxikia.jpg|"Sugar" dorrea
Fitxategi:Gorritiko gaztelua 07 ekialdean Gorriti.jpg|Gorriti
Fitxategi:Gorritiko gaztelua 10 Putrea.jpg|Saia
Fitxategi:Gorritiko gaztelua 02 Pagoak.jpg|Pagoak

## Erreferentziak
## Ikus, gainera 
* Gorritiko gaztelua
* Elosta
* Beotibarko gudua

## Kanpo estekak
* Santa Barbara / Malkorraundi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Santa Engrazia (mendia)

**Santa Engrazia**, Gipuzkoan dagoen mendu bat da. Mendi handia ez izanagatik erraz nabarmentzen da Santangrazi alde guztietatik tontorrean duen ermitari esker.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Santa Engrazia, *http://www.euskal-herria.org/*.
Santa Ágata

**Santa Ágata**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Nafarroako erdialdeko mendialde zabaleko gain bat gehiago baino ez da, Ekialdera luzatzen den mendikate luze baten muturrean.
Badira urrutira gabe gain garaiagoak Mendebaldean, baina honi egokitu zaio muturrean egotea eta bertatik behe aldeko ordokiekiko aldea nabarmenagoa da.
Antena instalazio batek okupatzen du tontorra eta basoak ixten du inguru gehiena: zer ikusi handirik ez da gelditzen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Santa Ágata, *http://www.euskal-herria.org/*.
San Vitores

**San Vitores**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
San Vitores mendia, 892 altuera duen eta Araba probintzian topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.807036 eta -2.868235 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Lasierra, Mandaita, Olabarri.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
San Vitores, *http://www.euskal-herria.org/*.
Sañoa

**Sañoa**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Etumeta aldetik hasi eta Arauntzaraino luzatzen den bizkar luzeko gain altuena da Sañoarena, baina gorabehera gutxiko gandor zabala da eta erraz zeharkatu daiteke dena, batzuetan pinudian eta bestetan larrean barrena.
Tontorra bera baino leku aproposagoa da ordea Arauntzarena, metro bakar batzuk beherago ekialdeko muturrean, buzoi eta guzti, ikuspegi zabala eskaintzen baitu Azpeitia eta Izarraitzen gainean.
Ohiko igoerabidea Azpetitik abiatzen bada ere, bada beste zenbait aukera, Lasao aldetik esaterako, pinudian barrena, edo Etumeta aldetik, hegi luzearen bizkarrari jarraituz.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sañoa, *http://www.euskal-herria.org/*.
Sarimendi

**Sarimendi** Zuberoako mendi bat da, Larrainen dagoena Santa Graziko mugatik hurbil. 1484 metro garai da.

Sarimendi gailur belartsua da, eta Euskal Herriko arroila ikusgarrienetako bi banatzen ditu: Holtzarteko arroila mendebaldean eta Kakuetako arroila ekialdean. Arroila batera ala bestera isurtzen diren urak ere Sarimendik banatzen ditu. 

Mendi honetara igotzeko puntu ohikoenak Logibarko ostatua, Azkarai eta Santa Grazi dira.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sarimendi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Raso

**Raso**, Araba eta Burgos probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Gehienean pagadiak eta pinudiak estalitako mendia, gainaldeko larre eremua salbu.
Igoera bide erabiliena Mioma eta Astulez arteko mendatetik gora igotzen dena da, iparraldeko isurialdetik.
Rodil eta Riscarekin batera igoz gero ibilbide polita osa daiteke, Mioma inguratuz, hiruen arteko gorabeherak ez baitira handiak.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Raso, *http://www.euskal-herria.org/*.
Satrustegiko haitza

**Satrustegiko haitza**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Tontor asko dituen mendia da hau, izan ere Txurregin hasi eta Leziza alderaino luzaten den gandor luze honetan mutur asko dira nabarmentzen direnak.
Horietako batean dago erpin geodesikoa, 1140 m-ra, bada beste bat Mendebalderago 1208 m-koa, harripilaz markatua, eta beste bat, azkenik, buzoi eta guzti oraindik mendebalderago, 1272 m-koa.
EHMKan aipatzen den kokapena eta altuera azken honi dagozkio.
Izen berezirik ere ez du gainera mendi honek, aldameneko herriarena egokitu zaio, beste askotan bezala.
Nolanahi ere gandorra bera da gauzarik aipagarriena, izan ere gorabehera handirik gabeko 7 km-ko gandor zorrotz baten erdi-aldeak osatzen du mendiaren bizkarra.
Eta ez da ibiltzeko erosoa eta gogaikarri samarra gerta daiteke osorik zeharkatu nahi izanez gero: amildegia iparraldeko isurialdean, ezpela hegoaldean eta harri muturren gaineran ibiltzera behartzen zaituen gandor estua erdian.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Satrustegiko haitza, *http://www.euskal-herria.org/*.
Peregaña

**Peregaña**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da.  

Peregaña mendia, Perigaña izenaz ere ezagutua, edo Perigaina idatzia, 625/628 altuera duen eta Araban dagoen mendia da. Kokapen zehatza 43.087565 eta -3.084847 du. Mendi horretara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Beotegi, Luxo eta Menagarai. 

Peregaña igoera, mendi lasterketa bata da, 11 Km. ingurukoa eta Lantenotik ateratzen dena. 2022an, zazpigarren aldiz antolatu zuten eta uztailean egin zuten. 

Peregaña mendian, Burdin Aroko herri harresitu baten hondarrak daude, 1982. urtean, Felix Murgak, Babio eta Peregañako Burdin Aroko herrien aurkikuntza argitaratu zuen. 
erdian|thumb

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Peregaña euskal-herria.org web-gunean
Seanbe

**Seanbe**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Seanbe mendia ez ezik ingurua ere ederra da oso eta mendia bera ikusgarria edo handia ez izanagatik merezi du ibilbidea ingurune horretan zehar luzatzea.
Gainaldea pagoz estalia du eta ez da bide nabarmenik ageri, baina ez da zaila pagadian zehar ibiltzea.
Abiapuntuetan aipatzen diren herriak berak oso politak dira, garbiak eta etxe dotore eta zabalez osatuak, baratz, larre eta zelai berdez inguratuak.
Ibilbidea luzatzeko modu bat Bega

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Seanbe, *http://www.euskal-herria.org/*.
Semendia

**Semendia**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Pipaon eta Lagran artean dagoen muino bat besterik ez da, hegoaldean dituen mendi dotoreen aurrean.
Ezpelez josia dago eta ez da erraza bide egokiena topatzea.
Ehiztari postu ugari ikus daiteke bertan.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Semendia, *http://www.euskal-herria.org/*.
Seseta

**Seseta**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Igari mendatea hegoaldetik zaintzen duen mendia dugu Saseta.
Borda ugariren hondarrak aurki ditzakegu inguru hauetan, abeltzaintzak munta handiagoa izan zuen garai baten lekuko.
Bazter bakartiak dira hauek, pinudiak eta behialako soro sasiek hartuak tartekatzen direlarik.
M.
Belaskok, bere Hiztegi Etimologikoan, dio "saihets" (hegia, mazela) hitzetik datorrela mendi honen izena.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Seseta, *http://www.euskal-herria.org/*.
Revillallanos

**Revillallanos**, Araba eta Burgos probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Revillallanos mendia, 1281 altuera duen eta Araba eta Burgos probintzietan topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.823320 eta -3.200493 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Villafría de San Zadornil.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Revillallanos, *http://www.euskal-herria.org/*.
Sesiarte

**Sesiarte**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Izarraitz aldeko beste tontorretako bat da Sesiarte, hura bezala karaitzez egina, baina hura baino apalagoa.
Karaitzak eratutako ingurune horretan aipagarria da tontorraren hegoaldean luzatzen den goi-ibar txikia, Sagarreta izenekoa, eta Agido, IMan zutitzen den beste karaitz mutur bat, metro batzuk beherago, eta bien artean sakondutako bailara karstikoa.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sesiarte, *http://www.euskal-herria.org/*.
Somo

**Somo**, Araba probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Hazitako pinudiak estaltzen du mendiaren gainaldea eta zer ikusi gutxi dago goien.
Pista ugarik zeharkatzen dute pinudi hori eta mendia bera hain nabarmena ez denez, bidea ikasita joatea komeni da.
Tontorra bera zapaltzeko pista utzi eta lurra apenas urratzen duten bidezidor batzuk besterik ez daude.
Tontorrean erpin geodesikoa eta buzoia, elorri eta pinuz inguratuta.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Somo, *http://www.euskal-herria.org/*.
Solaiera

**Solaiera**, Bizkaia eta Burgos probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Hormatzar izugarriak ditu zintzilikaturik iparraldeko isurialdean, Txoloperen azpian bereziki.
Txolope deritzo ekialdeko muturrari.
Nahiz eta oso gertu egon bere buzoiak eta izen propioa ditu.
Zailtasunik handiena iparraldeko isurialdetik gainaldeko leporainoko aldapetan dago; goi aldean ez dago gorabehera handirik egin beharrik mendizerra hau osatzen duten tontor guztiak jasotzen dituen gandor luzea ibiltzeko.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Solaiera, *http://www.euskal-herria.org/*.
Sasari

**Sasari**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Igari mendatetik jaisten den mendikatearen azken gorunea dugu, Seseta-Marikaldarekin batera.
Nafarroako gobernuaren kartografia ofizialean Arabarko izenez agertzen da, baina badirudi izen hori egokiagoa dela ipar-mendebalderago dagoen eta errepetidore bat daukan mendi apalerako.
Berbelueta izena ere agertzen da batzuetan.
Igoera klasikoa Izitzetik abiatzen da, Huertas sakanean gora.
Beste aukera bat Gorzatik Igarira doan errepideko lehenbiziko km.an hasten den pista zabala da.
Eta errepide horretako 4.6 km.an bide markatu bat Sasari leporaino igotzen da.
Nolanahi ere, bide guztiek bat egiten dute Txistulako lepoan (1094m), izen bereko puntaren mendebaldean (punta honek Txistula edo Oxe du izena).
Handik gorako bidea nahiko zikin dago, batez ere azken metroak.
Presta zaitezte basurdearena egiteko

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Sasari, *http://www.euskal-herria.org/*.
Soratxipi

**Soratxipi**, **Zoratxipi**, **Zuatxipi** edo **Zuaxipi**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da.
 
Uren banalerro nagusiari lotutako mendia, pagadi eta larrez osatutako paisaiaren erdian.

Tontorra Bonozorrotz izeneko beste tontor bateraino luzatzen bizkar luze batean dago eta eragozpenik gabe ibili daiteke gain aldean, larre eremu leunetan barrena.
Tontorrean erpin geodesikoa eta buzoia aurkituko dituzue.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Soratxipi, *http://www.euskal-herria.org/*.
Soumcouy

**Soumcouy**, Iparraldea eta Bearn probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Soumcouy mendia, 2315 altuera duen eta Iparraldea eta Bearn probintzietan topatzen den mendi bat da.
Kokapen zehatza 42.954942 eta -0.721659 da.
Mendi hontara ondorengo igoera puntuetatik igo daiteke: Ernaz, Arette - La Pierre de St. Martin.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Soumcouy, *http://www.euskal-herria.org/*.
Topinburu

**Topinburu**, Gipuzkoa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Topinburu Bergarako udalerrian kokatuta dago, Eibarko mugatik oso gertu, eta Soraluze eta Elgeta ere oso urrun eztirela.
Pinu landaketek ia erabat estaltzen dituzte bere magalak, eta baita tontorra ere.
Ondorioz tontorretik eztago batere ikuspegirik, eta mendizalearentzat erakargarritasun gutxi duen mendia da.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Topinburu, *http://www.euskal-herria.org/*.
Tabar, Sierra de

**Tabar, Sierra de**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Bizkar luze batek osatzen du mendi hau, Loitiko mendatean hasi eta 8 bat kilometro iparralderago amaitzen dena.
Ez dago bizkar honetan halere gora-behera handirik, eta ordokitik tontorrera ere 300 metro eskas dira: nahiko apal gelditzen da beraz aldameneko Itzagaren itzalean.
Tontorraren hegoaldeko bizkarrean mendebaldeko isurialdeko gari soroak ertzeraino heltzen dira, tarte batzuetan pasabidea bera oztopatuz; oinezkoen arrastorik ere ez da ageri tarte batzuetan.
Ekialdeko isurialdean aldapa handiagoa da eta sastraka da nagusi gain aldean eta pinudia behe aldean.
Iparraldeko bizkarrean bidezidorra ez da askoz nabarmenagoa, baina oztopo handirik gabe egin daiteke bidea.
Erpin geodesiko batek markatzen du tontorra.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Tabar, Sierra de, *http://www.euskal-herria.org/*.
Taxoareko gaina

**Taxoareko gaina**, Nafarroa probintzian topa dezakegun euskal mendia da. 
Gora-behera gutxiko bizkar luze batek osatzen du mendi hau, Aranguren eta Elortzeko bailaren artean.
Mendi apala izanagatik, hiriburuaren gertutasunak bisitari asko dakarkio eta horren ondorioz bidezidorrak ederki urratuta daude.
Oso bide polita eta erraza da esaterako bizkarra bera jarraitzen duena, Mendebaldeko muturretik hasi eta Ekialdeko leporaino: pista zabala da hasieran, baina estutzen doa gero, tarteka ertzeko haitz muturrak saihestuz eta gehienetan Iparraldeko isurialdea estaltzen duen basoaren ertzetik, goia jo eta baso gero eta itxiagoan Ekialdeko lepoaren bila jaisten den arte.
Tontorra erpin geodesikoa dagoen lekuan adierazten da Katalogoan, baina bizkarreko gune altuena 100 metro gorago eta hiru bat kilometro Ekialderago dago, basoaren tarteren batean galduta: gora-behera txikia denez zaila da asmatzen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Taxoareko gaina, *http://www.euskal-herria.org/*.
Trapaleta

**Trapaleta**, **Trapalata** edo **Txapalata**, Gipuzkoako Urola Garaia eskualdean dagoen mendi bat da, Legazpi eta Zumarraga udalerrien artean. 604 metroko garaiera du.

Aizalekuko mendilerroko gailurretako bat da.

## Igoera 
Mendi honetara ohiko 3 igoera daude:
* Legazpitik, Legazpiko geltokia nahiz Azpikoetxe jatetxetik, ohikoena eta laburrena, gainera igoeran Legazpi herria, Korosti eta Aizkorri mendilerroaren iluspegi bikainak daude.
* Zumarragatik, Izazpi auzoa eta Argixao ingustriagune ingurutik.
* Ormaiztegi - Gabiria - Trapaleta - Brinkola mendi ibilbidea jarraituz.

[thumb|400px|center|[Legazpi udalerriaren ikuspegia Trapaleta mendiaten magaletik.]]

## Ikus gainera 
* Aizalekuko mendilerroa

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
* Trapaleta, Euskal-herria.org/
Sarrimendi

**Sarrimendi** Bizkaiko ekialdeko mendi bat da, Oizko mendigunekoa. Itsas mailatik gorago 603 metroko altitudea du. Kokapen zehatzaren koordenatuak (gradu dezimaletan) 43.197882 eta -2.588358 dira. Mendi honetara igotzeko abiapuntu ohikoenak ondoko herri hauek dira: Berriz, Durango, Garai.

Durangaldeko Berrizko udalerrian dago, eta Andikoa.

Gutunontzian, txistulari baten eskultura dago, Alejandro Aldekoa txistulari berriztarraren omenezkoa eta Josu Maortuak diseinatutakoa. Jatorrizkoa, 1990ekoa zena, 2022ko urtarrilean lapurtu zuten. Urte horretako maiatzean, eskulturaren erreplika berria jarri zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Sarrimendira igotzeko ibilbide proposamena: 8,7 kilometro oinez.