Maria Valeria Austriakoa

**Maria Valeria Matilda Amalia** **Habsburgo-Lorrenakoa eta Wittelsbachekoa** (Buda, Hungaria, 1868ko apirilaren 22a – Viena, Austria, 1924ko irailaren 6a) Austriako artxidukesa izan zen. Hungaria eta Bohemiako printzesa jaio zenetik, Frantzisko Josef I.a Austriakoa eta Elisabet Bavierako errege-erregina enperadoreen laugarren eta azken haurra (Sissi izenez ezagunagoa 1924ra arte). Ezkondu ostean, Toscanako printzesa izatera pasatu zen. Errege-gorentasun inperial tratua ere bazuen eta Habsburgo-Lorrenako errege etxeko kidea zen bere jaiotzagatik.

## Bizitza 
### Familia 
Maria Valeria artxidukesa Ofenen (Buda) jaio zen, Hungarian. Aitaren aldeko amonak, Sofia Bavariakoak, hezi zituen neba-ahizpak (Sofia Federika Austriakoa, Gisela Austriakoa eta Rodolfo); Maria Valeria, ostera, amak, Sissik hezi zuen. Gorteko mingain gaiztoek esan ohi zuten artxidukesa ez zela enperadorearen alaba. Alaba kutuna zenez, nabari zen, Sissiren alaba "bakarra" bezala izendatzen zuten. Maria Valeriaren beste ezizenetako bat "Hungariako neskatila" izan zen, bere jaiotza Isabelen kontzesio bat izan baitzen, zeinari ez baitzitzaion gustatzen ez intimitate fisikoa ezta haurdunaldia ere, Frantzisko Jose eta Hungaria, Inperioko bere herrialde gogokoena, uztartzearen truke. Azkenik, Frantzisko José eta Sissi Budapesten koroatu zituzten 1867. urteko ekainaren 8an, Hungariako errege eta erregina gisa.

### Hungarian jaiotzea 
Maria Valeriaren jaiotza Hungarian amaren erabaki deliberatu baten ondorioz gertatu zen, printze inperial bakar bat ere ez baitzen herrialde hartan mendeetan jaio.

Funtsik gabeko zurrumurruek zioten Maria Valeria, berez, Sissiren lagun eta miresle baten alaba zela, Gyula Andrassy kondea, Hungariako lehen ministroa. Hala ere, zurrumurruak denborarekin desagertu ziren, Maria Valeria fisikoki Frantzisko Joseren alaba antzekoena izatera iritsi baitzen. Sortutako giroa zela eta, ordea, Maria Valeriak etengabeko antipatia garatu zuen Hungariarekin zerikusia zuen edozein gairen inguruan, ama Sissi berarekin hungarieraz baino ez hitz egiteko tematzeagatik suminduta. Hala ere, poztu egin zen aitarekin alemanieraz hitz egiten utzi ziotenean. Gainera, jariotasunez hitz egiten zuen ingelesez, frantsesez eta italieraz, eta antzerkiaren eta poesiar miresten zuen; lanak idatzi zituen eta Vienako Burgtheaterrera joan zen.ezkerrera|thumb|351x351px|Maria Valeria artxidukesa eta bere senarra
### Ezkontza 
Ezkontzeko orduan, Saxoniako printze oinordekoarekin edo Bragantzako dukearekin ezkontzea espero zen. Hala ere, Ischl-en, 1890eko uztailaren 31n, amaren laguntzarekin, Francisco Salvador Austria-Toscanako artxidukearekin ezkondu zen, 1886. urtean dantza batean ezagutu zuena.

1890eko uztailaren 16an, Hermesvillan, Maria Valeriak Austriako tronurako eskubideei uko egin zien, ezkondu ahal izateko. Ezkontza festa Bad Ischl parrokian egin zen, uztailaren 31n, Franz Maria Doppelbauer Linzeko apezpikuak zuzenduta. Italian, Suitzan eta Bavarian zehar izan zen eztei-bidaian. 

### Ondorengoak 
Bikoteak hamar haur izan zituen:

* Isabel Frantziska Austriakoa (Viena, 1892 - Syrgenstein, 1930) Jorge de Waldburg-Zeil-Hohenems kondearekin ezkondu zen.
* Frantzisko Austria-Toscanakoa (Lichtenegg, 1893 - Wallseeko gaztelua, 1918).
* Humberto Salvador Austria-Toscanakoa (Lichtenegg, 1894-Persenburg, 1971) Rosa María de Salm-Salm printzesarekin ezkondu zen.
* Eduviges Austria-Toscanakoa (Bad Ischl, 1896-Hall, 1970) Stolberg-Stolbergeko Bernardo kondearekin ezkondu zen.
* Teodoro Salvador Austria-Toskanakoa (Wallseeko gaztelua, 1899 - Amstetten, 1978) Maria Teresa von Waldburg zu Zeil und Trauchburg kondesarekin ezkondu zen.
* Gertrudis Habsburgo-Lorrenakoa (Wallsee gaztelua, 1900 - Wangen, 1962) Jorge de Waldburg-Zeil-Hohenems kondearekin ezkondu zen, bere ahizparen alargunarekin.
* Maria Isabel Austria-Toskanakoa (Wallseeko gaztelua, 1901 - Innsbruck, 1936).
* Clemente Salvador Austria-Toskanakoa (Wallseeko gaztelua, 1904 - Salzburg, 1974) Elizabeth de Miremont Resseguier kondesarekin ezkondu zen.
* Matilde Austria-Toscanakoa (Bad Ischl, 1906 - Hall, 1991) Ernest Hefelekin ezkondu zen.
* Ines Austria-Toscanakoa (Bad Ischl, 1911- egun berean hila).

### Geroko bizitza 
Ezaguna eta estimatua izan zen herriko ongintzazko obretan izan zuen parte-hartze eskuzabalarengatik. 1900. urtean, Gurutze Gorriaren zaindari bihurtu zen, eta, horretarako, ospitaleak sortu eta diru-kopuru handiak bildu zituen; ongintzako beste zazpi erakunderen zaindaria ere izan zen. Lehen Mundu Gerran ospitaleko kuartel bat sortu zuen gazteluan bertan eta zaurituak artatzen lagundu zuen. Katoliko elizkoia izan zen, ongintzazko lan erlijiosoak laguntzen ere denbora asko eman zuena eta herriak «Waldseeko Aingerua» izenez ezagutzen zuen. Gurutze Izartuaren Ordenako Dama ere bazen.

Lehen Mundu Gerra bukatu ostean, Valeriak ofizialki onartu zuen Habsburgotarren monarkiaren bukaera, eta haren gaineko eskubide guztiei uko egiten zien dokumentuak sinatu zituen berarentzat eta bere ondorengoentzat. Uko egitean, bere etxea eta ondasunak gorde ahal izan zituen

## Heriotza 
Valeria Schloss Wallsee-n hil zen 1924ko irailaren 6an linfoma baten ondorioz. Hil baino lehentxeago, bere ahizpa Giselak gutun batean idatzi zuen: «Gehitu behar dut Valeria ikusi dudala, erabat kontziente, bere kondizioaz guztiz kontziente, eta hain debozioz onartzen, are poz handiz aurreratzen bere berehalako abiatzea, uste baitut ustekabeko hobetze batek benetan etsiaraziko lukeela». Sindelburg-eko (Austria) parroki elizako aldare nagusiaren atzean dagoen kripta batean lurperatuta dago. Milaka batzuk zerraldoaren atzetik joan ziren atseden lekuraino.

## Aintzatespenak 
* Maria Valeria izeneko zubia, Hungariako Esztergom hiria eta Eslovakiako Štúrovo (orduan Parkány) Danubio ibaian zehar lotzen dituena, 1895ean inauguratu zen. Zubiak bere izena Mária Valériari zor dio.

## Ohorezko sariak 
* Gurutze Izarratuaren Ordenako lehen mailako dama. (Austria-Hungariako Inperioa)
* 1898: Isabelen Ordenako Gurutze Handiko Dama. (Inperio austrohungariarra)
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La princesa húngara: Marie Valerie