open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdea

thumb|Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdea
**Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa euroeskualdea** (frantsesez *Eurorégion Nouvelle-Aquitaine-Euskadi-Navarre*) Akitania Berria eskualdeak, Euskadi autonomia erkidegoak eta Nafarroako Foru Erkidegoak osatzen duten erakundea da. Mugaz gaindiko erakunde honek *Lurralde Lankidetzako Europar Elkartea* gisako izaera juridikoa du eta eskualde hauek Europarekin harreman zuzena izatea ahalbidetzen du. Erakundea 2011ko abenduaren 12an sortu zuten Akitania eta Euskadik.

Erakundearen egoitza Hendaian dago.

Euroeskualdeko batzarra 20 kidek osatzen dute, horietatik 6 Akitania Berriko ordezkariak izanik, beste 6 Euskadikoak eta azken 6ak Nafarroakoak.

## Historia 
2014ko abenduaren 17an jakin zenez, Euskadik eta Akitaniak elkarrekin egingo zuten lan osasunean. Helburua zen populazioa zahartzeak eta gaixotasun kronikoak hazteak sortutako arazoak konpontzea.

Abenduaren 19an, Euskadik eta Akitania Berriak 'zentzuzko hazkundearen' aldeko jarrera erakutsi zuten. Iñigo Urkullu lehendakariak eta Alain Rousset Akitaniako Eskualdeko Kontseiluko presidenteak plana azaldu zuten Hendaian egin zuten aurkezpenean.

Bertan, Akitania-Euskadi euroeskualdeko lehentasunak zehaztu zituzten lehen aldiz 2014-2020rako plan estrategikoan. Harremanak indartu eta mugikortasuna bultzatuko zen eta horretarako AHTa zuten abiapuntutzat. Bertan, 2020ra arteko plan estrategikoak zortzi milioi euroko «konpromiso ekonomikoa» izango zuela jakin zen.

2015eko urrian Uxue Barkos lehendakari duen gobernuak Nafarroako Foru Erkidegoa euroeskualdean sartzea eskatu zuen.
2016ko martxoan ezagutarazi zen, erakundeko kideek batzar batean onartu ondoren, sei hilabeteren buruan gauzatuko dela integrazioa. Azkenik, 2017ko martxoaren 6an sartu zen ofizialki.

## Euroeskualdeko presidenteak 
# Alain Rousset (2011-2013ko apirilaren 28a)
# Iñigo Urkullu (2014ko apirilaren 28a-2018ko ekainaren 29a)
# Uxue Barkos (2018ko ekainaren 29a-)
# Alain Rousset (2022ko martxoaren 14tik)

## Kideak 
* 
**  *(sorreratik)*
**  *(2016tik)*
**  *(2016tik)*
*  *(sorreratik)*
*  *(2017tik)*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Baiona-Donostia Euskal Eurohiria
* Euroeskualde

## Kanpo estekak 
* Akitania Berria-Euskadi-Nafarroa Euroeskualdearen webgunea 
* Estatutuak 
* Ortiz de Pinedo (2019). "Jean Etxepare zubigile". *Euskera*. 2018, 2, 1. 365-391. Bilbo. Issn 0210-1564.
François Duhourcau

**François Duhourcau** (Baiona, 1883ko otsailaren 25a - Baiona, 1951ko martxoaren 3a) Euskal Herriko frantsesezko idazle eta historialaria izan zen. 1925ean Frantses Akademiaren Eleberri Sari Nagusia irabazi zuen.

## Biografia 
Haurtzaroa Bigorra eta Bearnoan pasatu zuen. Saint-Cyr eskola militarrean ikasi zuen. Alemaniarren okupazioaren garaian ''L'Illustration* aldizkarian kolaboratu zuen; 1942an *Les Petits chevaux landais des Barthes de l’Adour* artikulua argitaratu zuen Léon Faureten marrazkiekin.

Urte luzez Frantziako Idazle Gudarien Elkartearen presidenteordea izan zen.

Maryse Ducazau bere emaztea ere idazle gisa ezaguna da, *Claude Socorri* ezizenarekin.

## Lanak 
### Eleberri eta saiakerak 
* *Juvenilia*, 1912
* *La Révolte des morts*, 1920
* *Un homme à la mer*, Maurice Barrèsen sar-hitza, 1921
* *La Rose de Jéricho*, 1924
* *L'Enfant de la victoire*, 1925, Frantses Akademiaren Eleberri Sari Nagusia
* *La Demi-Morte*, 1925
* *Grappes de Jurançon et d'Irouléguy*, 1927
* *La Voix intérieure de Maurice Barrès, d'après ses cahiers*, 1929
* *Le Roman de Roncevaux*, 1932
* *Les Trois B : Basquie, Béarn, Bigorre*, Francis Jammesen sar-hitza, 1937 ; 1994
* *Pays basque et Côte d'argent*, 1944

### Biografiak 
* *La Mère de Napoléon, Letizia Bonaparte*, 1933
* *Une sainte de la Légende dorée. Sainte Bernadette de Lourdes*, 1933
* *Le Saint des temps de misère. François d'Assise*, 1936
* *Bonaparte peint par lui-même*, Charles Augustin Sainte-Beuveren sar-hitza, 1937
* *Jeanne d'Arc, ou le Miracle français*, 1939
* *Henri IV, libérateur et restaurateur de la France*, 1941
* *Jésus-Christ*, 1946

## Euskal Herriaz 
Bere liburu batzuen izenburuetan sumatzen den bezala, **Duhourcau** zenbait lanetan Euskal Herriaz aritu zen. Bestelako testu batzuk ere dedikatu zizkion, adibidez 1936ko irailaren 9ko *La Gazette de Bayonne, du Pays basque et des Landes* aldizkarian *La tragédie basque* tituluarekin Espainiako Gerra Zibilak Euskal Herrian eragin zituen ondorioez idatzitakoa. Bere iritzia katolikoek Francoren altxamenduarekin bat egin behar zutela uste zuen sentsibilitatearen aldekoa zen, errepublikaren aldekoak "(abertzale) katoliko sutsuen" eta "apaiz-sarraskigileen" arteko batasuna zirelakoan.

Pierre Lotiren *Pays Basque: recueil d'impressions sur l'Euskalleria'' (Paris, Calmann-Lévy, 1930) bilduma osatu zuten idazkien hautatzailea izan zen eta argitalpenaren aurkezpena idatzi zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maryse Ducazau
* Frantses Akademia
* Pierre Loti
Fum, Fum, Fum

**Fum, Fum, Fum** katalanezko gabon kanta herrikoi bat da. Joan Amades etnologo eta folkloristaren arabera abestiaren jatorria XVI. mendea edo XVII. mendean legoke. *Fum* (euskaraz *Ke*) hitzak abestian duen esanahi zehatza inork ez daki. Batzuen ustez abenduko hotzetik babestu asmoz jendea inguratzen zen suari lotua legoke, aldiz beste batzuen arabera danbor edo gitarra baten akorde soinuaren imitazioa litzateke.

Gerora abestiak gaztelania nahiz ingelesezko bertsioak ere izan ditu.

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Fum, fum, fum* gabon kantaren jatorrizko katalanezko bertsioa entzungai 
* *Fum, fum, fum* gabon kantaren jatorrizko gaztelaniazko bertsioa entzungai
Maryse Ducazau

**Maryse Ducazau**, idazle-ezizenez ***Claude Socorri*** Euskal Herriko frantsesezko idazle baionesa izan zen. François Duhourcauren emaztea izan zen eta, beraz, ezkondu osteko izena **Maryse Duhourcau** izan zen.

## Lanak 
* ''L'Oiseau de proie*, E. Plumon, 1945.

### Olerkiak 
* *Le mal d'aimer*, 1961. Frantses Akademiaren Alfred Née saria.
* *Le Bel autrefois*, L. Laharrague, 1963.
* *L'Aile repliée*, L. Laharrague, 1966. 1967an Frantses Akademiaren Véga et Lods de Wegmann Saria.

### Antzezlanak 
* *C'est mon mari'', L'Illustration*, 1936 eta Andrieu frères, 1938.
* *L'Hirondelle*, Les Éditions théâtrales, 1939.
* *Fabienne'', L'Illustration, 1939.
* *Nuit noire*, Eds. Le Courrier, 1956. Dostoievskiren *Gau zuriak* lanean oinarrituta.
* ''L'Auteur, c'est moi*, Laharrague, 1965.
* *Hélène et Suzanne*, Laharrague, 1967.
* *L'Illustration théâtrale 1939* bilduman ere agertu zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* François Duhourcau

## Kanpo loturak 
* *Claude Socorri* Auñamendi Eusko Entziklopedian.
* *Le coeur* olerkia *Le bonheur de lire'' blogean.
Canis adustus

**Canis adustus** Canis generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da.

## Argazki galeria 

Irudi:Canis adustus - Brehm.jpg
Irudi:Jackals.png

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Canis adustus espeziearen deskribapena Mammal species of the world webgunean
* Canis adustus IUCN-ko zerrendan
Eriskay poni

**Eriskay poni** Eskoziako bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein gainontzeko ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.

Eskoziako bertako hiru poni arrazetako bat da. Beste biak Shetland ponia eta Highland poniak dira. Galloway poni arraza berriz XVIII. mendean galdu zen. Eriskay ponia zelta poniak izeneko sailkapen taldean kokatzen da.

Arrazaren jatorria Kanpoko Hebridak uhartediko Eriskay uhartean dago. Bere arbasorik zuzenak Hebridetako bertako poniak izan ziren, bera hauen azken ondorengoa izanik. Oro har poni hauen kolorea urdinxka da eta ilaia luzea dute neguan, eguraldi kaskarrengatik babesteko.

## Arrazaren historia 
Antzineko arraza da, esan bezala Zelta ponien izeneko taldean kokaturik. Eriskay poniak mendetan samalda erdi basatietan larretu dira Eskoziako ipar mendebaldeko uhartetan.

## Arrazaren egoera 
Rare Breeds Survival Trust delako elkartearen arabera, arrazaren egoera oso larria da eta desagertzeko zorian dago. Bretainar zaldi arrazen artean egoera okerrenean dagoena izanik. Dena den azken urtean hainbat urrats eman dira arraza babesteko.

## Ezaugarriak 
* Kolorea: Ohiko kolorea urdinzka da. Hainbat ale beltzak dira. Beltzazkak diren ale hauek deigarriak dira askotan muturra argia dutelako. Ez da onartzen bizkarrean zeharreko arraia iluna, nahiz eta beste hainbat antzineko poni arrazetan ezaugarri hau tarpanarekiko gertutasunaren ezaugarritzat joitzen den.
* Altuera: 122 eta 137 zentimetro artean soin gurutzera.
* Ilaia. Trinkoa, neguko eguraldi zakarraren aurrean babesten diona. Zurda eta isatsa iletsuak, ilaia mardularekin.
 thumb|px 300|Ponia Eriskay uhartean
* Hanka finak dira, eta soilik orpoan daukate ile xerlo fin bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Arrazaren aldeko elkartea
Westerwald

**Westerwald** Alemaniako mendilerro bat da Ipar Renania-Westfalia, Renania-Palatinatua eta Hessen estatuen artean zabaltzen dena. Eskualdeak oinarri bolkanikoa du eta ez du garaiera handirik, mendi altuena Fuchskaute (657m) baita.

## Etimologia 
Alemanez *Wester* "mendebaldekoa" da eta *wald* "basoa", beraz Westerwal mendebaldeko basoa da. Izen honen lehenengo aipamena 1048 urtekoa da, baina XIX menderarte ez zen ohiko izena bihurtu.

## Mendiak 
Tontor handienak Renania-Palatinatuan daude eta honako hauek dira:
* Fuchskaute (657 m)
* Stegskopf (654m)
* Salzburger Kopf (653m)

Hessengo mendi altuenak:
* Höllberg (643m)
* Auf der Baar (618)

Ipar Renania-Westfaliako mendi altuena:
* Die Höh (598m)

## Ibaiak 
Ibai nagusia mendialdea hego-mendebaldetik inguratzen duen Rhina da. hego-ekialdetik berriz Lahn ibaia pasatzen da.

## Historia 
Burdin Aroan zeltak bizi ziren inguru hauetan. La Tène kulturako aztarnak aurkitu dira Dornburg (394 m) mendian. K.a. 380 urtean germaniarrak iritsi ziren eta ondoren erromatarrekin ere borrokatu behar izan zuten zeltek, erromatarren asmo bakarra Rhinaren eskuin aldeko segurtasun lur zati bat eratzea baino ez bazen ere. III mendean Katoak (germaniarrak) izan ziren erromatarrak Limesetatik haratago bidali zituztenak. VI mendean azkenik frankoak nagusitu ziren inguruaz.

X eta XIII mendeen artean Karolingiar Inperioaren barnean herrixka ugari sortu ziren eta Treveris eta Koloniatik misiolariak etorri ziren bertako biztanleak kristautzera. XVI mendean lau lurraldek borrokatu zuten mendilerroaren kontrola lortzeko, hala nola, Maguntzia, Kolonia, Treveris eta Hessen. Napoleondar Gerren ondoren Prusia nagusitu zen. Gaur egun hiru estatutan banaturik dago eskualdea.

## Iruditegia 

Image:Westerwald Höllberg.jpg|Höllberg
Image:Blick vom Knoten.jpg|Westerwald Knoten herritik ikusita
Image:Hummelsberg (Westerwald).jpg|Hummelsberg
Image:Oetzingen-Malberg.jpg|Malberg

## Kanpo estekak
Aberri (argipena)

**Aberri** hitzak adiera hauek izan ditzake:
* Aberri, norberaren sorlekua edo jaioterria.
* Aberri Eguna, eusko abertzaletasunaren arabera Euskal Herriko jai egun nazionala da.
* Aberri (EAJ), 1921 urtean EAJren zatiketaz sortutako alderdi politiko berria (bestea Euzko JEL-Batza izan zen). Miguel Primo de Riveraren diktadurak Aberri legez kanpo utzi zuen, EJB ez. Bi alderdiak 1930an berriz ere EAJ alderdian berrelkartu ziren.
* Aberri (1920ko hamarkadako aldizkaria), 1920ko hamarkadako aldizkari abertzalea.
* Aberri (jainkoa), erromatarren garaiko Akitaniako jainkoa.
Patria Vasca

**Patria Vasca** (euskaraz *Euzko Aberri*) Elias Gallastegik euskal politikari independentistaren zuzendaritzapean bere Mexikoko erbestealdian argitaratu zuen aldizkari abertzale bat izan zen. 1928ko maiatzean argitaratzen hasi eta 1930eko hamarkadararte argitaratu zen. Aldizkariaren leloa gaztelaniaz zegoen: *Dad luz y el pueblo encontrará su camino* (euskaraz *Eman argia eta herriak bere bidea aurkituko du*).

Gallastegik aldizkari honetako ia artikulu guztiak idatzi zituen, aldizkaria dohain altzen zelarik, batez ere Mexikon bizi zen eta Gallastegiren adiskidea zen Patxo Belaustegigoitia euskal enpresaburuaren dirulaguntzari esker.

Aldizkaria hau Euskal Disporako euskaldunen artean saldu ohi zen, bai Amerika nahiz Filipinetan bizi ziren euskaldunen artean, bai eta kontsulatu, liburutegi, unibertsitate, aldizkari zein Nazioen elkartean ere.

Mexiko argitaratutako lehenbiziko ale honi beste lauk jarraitu zioten. 1932ko urtarrilean Bilboko Euzko Gaztedi erakundeak 6. zenbakia argitaratzeari ekin zion, horretarako Eusko Ikaskuntza erakundean izen emanta egotea beharrezkoa zen, gainera aldizkariak erakunde horren propaganda ere egiten zuen.

## Kanpo estekak 
* Patria Vasca. Euskomedia.org 
* Patria Vasca aldizkariaren lehenbiziko 2 aleak salgai
Euzko Mendigoxale Batza

**Euzko Mendigoxale Batza** edo **Euzkadi Mendigoxale Batza** (EMB) erakunde abertzale bat izan zen. Erakunde hau bere hastapenetan Euzko Gaztedi erakundearen barnean egon zen.

## Historia 
Arrate, 1921eko apirilaren 3a. Abertzale eta mendizale mordoa (Bizkaiko 18 talde, Gipuzkoako 10 eta Arabako bat), Kalamuan tontorra egin ondoren, Arraten bildu zen eta, hantxe sortu zen ofizialki Euzko Mendigoixale Batza.

Indar handia hartu zuen berehala EMBk. Lurralde guztietako datu zehatzik ezean, badakigu sortu eta 10 urtera, Bizkaiko Mendigoixale Batzak Betsaiden batzarra egin zuenean, 40 azpitaldek eta 1.000 bazkide baino gehiagok osatzen zutela elkartearen Bizkaiko saila. Hurrengo urtean mendigoixaleek sustatutako *Jagi-Jagi* aldizkaria sortu zen eta astero 20.000 aleko tirada banatzera iritsi ziren. Urte berean, 1932an egin zen lehen Aberri Eguna Bilbon, eta han EMBko 5.000 kide inguruk desfilatu zuten, uniforme eta guzti..

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jagi-Jagi (1932)
* *Mendigoixaliarena*
* *Mendirik mendi*
* Aberri Emakume Batza
* Aberri Gastetxu Batza
* Abertzale Ikasle Batza
* Patria Libre - Aberri Azkatuba aldizkaria

## Kanpo estekak 
* Euzko Mendigoxale Batza. Auñamendi entziklopedia 
* Zubimendi, Mikel. Mendian gora aberria askatzeko irrintzia dabil. Naiz
Tomáš Masaryk

**Tomáš Garrigue Masaryk** (1850eko martxoaren 7a, Hodonín, Moravia, Austriar-Hungariar Inperioa &ndash; 1937ko irailaren 14a, Lány, Txekoslovakia) austriar-hungariar eta txekoslovakiar politikaria eta Txekoslovakiako lehen presidentea izan zen. Herrialde honen sortzailea izanik, gaur egun ere eta pertsonalki antzinako Txekoslovakiaren ikurtzat jo ohi da, aita eslovakiarra eta ama txekiarra izateaz gain, bi herrialde hauen arteko mugan jaio baitzen.

## Kanpo estekak 
*  Tomáš Masaryk politikariaren biografia Firstworldwar.com
Edvard Beneš

**Edvard Beneš** (Kožlany, Bohemia, Austria-Hungariako Inperioa, 1884ko maiatzaren 28a - Sezimovo Ústí, Hego Bohemia, Txekoslovakia, 1948ko irailaren 3a) txekiar politikaria izan zen. Txekoslovakiako presidentea izan zen 1935-1938 eta 1940-1948 bitartean.

## Bizitza 
Tomáš Masaryken ikasle eta jarraitzaile izan zen, eta Atzerriko Negozioetako ministro Masaryk lehendakari izan zenean. Masaryken lekua hartu zuen Errepublikako lehendakari karguan, 1935ean. Nazioen Ligaren bultzatzaile nagusietakoa izan zen. Dimisioa aurkeztu zuen Municheko Ituna sinatu ondoren (1938), Txekoslovakia utzi zuen. 1939-1945 bitartean Alemaniak Txekoslovakian protektoratua ezarri zuen, presidente Emil Hácha zuena. Bitartean, Edvard Beneš atzerriko gobernuko presidentea izan zen. 1945ean, Bigarren Mundu Gerra bukatu zenean, Txekoslovakiara itzuli eta lehendakari izendatu zuten. Dimisioa aurkeztu zuen 1948an, eta urte berean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koiote

**Canis latrans** Canis generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da.

## Azpiespezieak 
Hurrengo azpiespezieak ezagutzen dira:
* *Canis latrans latrans*
* *Canis latrans cagottis*
* *Canis latrans clepticus*
* *Canis latrans dickeye*
* *Canis latrans frustror*
* *Canis latrans goldmani*
* *Canis latrans hondurensis*
* *Canis latrans impavidus*
* *Canis latrans incolatus*
* *Canis latrans jamesi*
* *Canis latrans lestes*
* *Canis latrans mearnsi*
* *Canis latrans microdon*
* *Canis latrans ochropus*
* *Canis latrans peninsulae*
* *Canis latrans texensis*
* *Canis latrans thamnos*
* *Canis latrans umpquensis*
* *Canis latrans vigilis*

## Kanpo estekak 
* Canis latrans espeziearen deskribapena Mammal species of the world webgunean
## Argazki galeria 

Image:California Death Valley Coyote.jpg
Image:Coyote in grass.jpg
Image:Coyote in forest.jpg
Image:Coyote Yellowstone.jpg
Image:Coyote in Yosemite West.jpg
Image:Coyote Joshua Tree.jpg
Image:Coyote.jpg
Image:Canis latrans walking.jpg
Image:Canis latrans in hay.jpg
Image:Canis latrans standing.jpg
Image:Coyote2008.jpg
Image:Sniffing for ACME Rockets.jpg
Image:Coyote Arizona.jpg
Image:Canis latrans.jpg
Image:Coyote in Grand Teton NP-NPS.jpg
Image:Coyote arizona.jpg
Image:Coyote-km.jpg
Image:Coyote_en_Sonora.jpg

## Irudi galeria 

Image:Prairiewolf-drawing.jpg
Image:Coyote-cartoon-L.jpg
Canis mesomelas

***Canis mesomelas*** Canis generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Canis mesomelas espeziearen deskribapena Mammal species of the world webgunean

## Argazki galeria 

Irudi: Canis mesomelas (Cape Cross).jpg
Irudi:Black-backed Jackal (48876896428).jpg
Irudi:Jackal roadkill.jpg
Gauaren atzekaldean

thumb
**Gauaren atzekaldean** Manex Erdozaintzi-Etxart idazle baxenabartarraren eleberria da (Elkar, 1982). Eleberri labur honen haria sinplea da: Migel Parisen bizi den errefuxiatu politikoa da, eta gaixotasun baten ondorioz hiltzen da. Bi lagun, Txomin eta Jose (narratzailea), haren etxera doaz puskak biltzera. Pusken artean, Migelen egunkari pertsonala aurkitzen dute eta haren idatziak irakurriz izango dugu gaztearen joan-etorri eta hausnarketen berri. Egoera honek bide ematen dio narratzaileari Paris hiri handian murgiltzeko, kale, metro eta hiritarrei behatzeko, hiriaren aurpegi batzuetan ilun eta tragikoa irudikatzeko. Aldi berean, erbesteratuen oinazera eta herriminera hurbiltzen gaitu.

## Kanpo lotura 
*  *Gauaren atzekaldean* eleberria

## Kanpo estekak
Cuon alpinus

**Kuoia** (*Cuon alpinus*) edo **asiar txakur basatia** ere deitua, *Cuon* generoko eta *Canidae* familiako ugaztun haragijale bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Cuon* *alpinus* espeziearen deskribapena *Mammal species of the world* webgunean
Mapatxe txakur

**Mapatxe txakurra** (*Nyctereutes procyonoides*) Nyctereutes generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da. Mapatxearen antzeko itxura duelako jarri zioten izen hori.

Ekialdeko Txinan eta Japonian du jatorria. Japonian,  du izena; hango folklorean eta mitologian garrantzi handia du, Euskal Herrian azeriak duen rolaren antzekoa baitu han.

Gizakiak arropa egiteko erabiltzen du mapatxe txakurraren larruazala. 1928an, gizakiak espezie honen hazkuntzari ekin zion, ekialdeko Asian hasita. Gainera, 1928tik 1958ra bitartean, 10.000 mapatxe txakur askatu zituzten Sobietar Batasunean zehar, ehizatzeko eta larrua ustiatzeko asmoz. Geroztik beste hainbat mapatxe txakur ere askatu dira, eta gaur egun Europan barrena espezie inbaditzailea da.

## Azpiespezieak 
Mapatxe txakurrak bost azpiespezie ditu:
* *Nyctereutes procyonoides procyonoides*
* *Nyctereutes procyonoides koreensis*
* *Nyctereutes procyonoides orestes*
* *Nyctereutes procyonoides ussuriensis*
* *Nyctereutes procyonoides viverrinus* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nyctereutes procyonoides espeziearen deskribapena, *Mammal species of the world* webgunean.
Speothos venaticus

**Speothos venaticus** Speothos generoko eta Canidae familiako ugaztun haragijale bat da. Erdi eta Hego Amerikan aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sarah Michelle Gellar

**Sarah Michelle Gellar** edo **Sarah Michelle Prinze** (New York, 1977ko apirilaren 14a) aktore, produktore eta bikoiztaile estatubatuarra da.

Oso ezaguna da bere pertsonaia Buffy Summersengatik, *Buffy the Vampire Slayer* telesailean. Buffyrengatik sei Teen Choice Awards eta Saturn sari bat irabazi zituen eta nominatu zuten Urrezko Globo sarira. Daytime Emmy bat irabazi zuen ere, Kendall Hart bere paperagatik, *All my children* seriean.

*I Know What You Did Last Summer*, *Cruel Intentions*, *Scooby-Doo*, *The Grudge*, *The Return*, *Southland Tales*, *The Air I Breathe*, *Possession* eta *Veronika Decides to Die* pelikuletan papera protagonista izan zituen. Bere ama Rosellen Greenfield deitzen da eta bere aita Arthur Gellar. Bere aita 2001. urtean hil zen. Lau urterekin deskubritu zuen agente bat Manhattango jantoki batean zegoenean.

2002ko irailaren 1ean bere senarrarekin, Freddie Prinze Jr. ezkondu zen Mexikon eta 2009ko irailaren 19an bere alaba jaio zen, Charlotte Graze Prinze. 2012ean bere bigarren semea jaio zen, Rocky James Prinze.

## Filmografia
Emil Hácha

**Emil Hácha** (Trhové Sviny, Bohemia, Austriar-Hungariar Inperioa, 1872ko uztailaren 12a - Praga, Txekoslovakia, 1945ko ekainaren 27a) txekiar abokatu, poeta eta politikaria izan zen. 1938ko azarotik 1939ko martxora Txekoslovakiako presidentea eta 1939-1945 bitartean Hirugarren Reicharen menpe zegoen Bohemia eta Moraviako protektoratuko presidentea izan zen.

1938ko iraileko Municheko Konferentzian Sudeteak okupatzeko baimena eman zitzaion Alemania Naziari. Horren ondorioz, Txekoslovakiako presidente Edvard Benešek dimisioa eman eta erbestera alde egin zuen. Azaroaren 30ean Emil Hácha hautatu zuten Benešen ordezko. 1939ko martxoaren 15ean, bestela Hitlerrek Praga bonbardatzeko agindua emango zuela mehatxaturik, Háchak Txekoslovakiaren kapitulazioa sinatu zuen. Jarraian, Alemaniak Bohemia eta Moraviako protektoratua eratu zuen eta, Emil Háchak presidente kargua atxiki bazuen ere, agintea Konstantin von Neurath *Reichsprotektor-aren* esku gelditu zen.

Emil Hácha, gaur egun ere, politikari eztabaidatua da, Txekoslovakiako okupazio naziari loturik dagoena, eta etsaiarekin kolaboratu izana leporatzen zaio. Beste batzuen ustez, ordea, gertaera historikoen biktima izan zen, txekiar nazio eta Estatuaren onetan sakrifikatu zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Morenés

**Pedro Morenés Eulate** (Areeta, Getxo, 1948ko irailaren 17a) Alderdi Popularreko politikari eta enpresari bizkaitarra da. 2011tik 2016ra Espainiako Defentsa ministroa izan zen.

## Izandako karguak 
* Defentsako Estatu Idazkaria (1996-2000)
* Segurtasuneko Estatu Idazkaria (2000-2002)
* Politika Zientifiko eta Teknologikoko Estatu Idazkaria (2002-2004)
* Defensa Ministroa (2011-2016)

## Erreferentziak
Huso

***Huso*** Acipenseridae familiako arrain aktinopterigioen generoa da. Barnean bi espezie ditu.

## Espezieak 
* *Huso dauricus* — Kaluga
* *Huso huso* — Beluga

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  *Huso* Catalogue of Life
*  *Huso huso* Fishbase.org
*  *Huso* Animal Diversity Web
San Jurgi gaztelua

**San Jurgi gaztelua** (portugesez *Castelo de São Jorge*) Portugalgo Lisboa hiriburuan dagoen gaztelu bat da. Antzina Mairuen gaztelua (*Castelo dos Mouros*) deitzen zitzaion. Erdigune historikoa kokatuta dagoen muinotik haratuago dago, bertaratzen direnak handik Lisboa hiria nahiz Tajo ibaiaren estuarioaren ikuspegi bikainaz gozatu dezakete, ondorioz Portugalgo Gobernuak eraikin hau mantentzeko ahalegin handia egiten du.

## Historia 
Aztarna arkeologikoen indusketek azaleratu dutenez, gaztelua kokatzen zen lekua gutxienez K. a. mendetik aurrera feniziarrek, greziarrek, kartagotarrek eta erromatarrek populatua izan zen. V. mendean sueboak eta bisigodoak egon ziren, VIII. mendetik aurrera musulmanen eskuetan erori zelarik.

Errekonkista garaian 796. urtean denboraldi batez Alfontso II.a Asturiaskoak konkistatu zuen. Ondoren mairuek berreskuratu eta Badajozgo taifaren barnean kokatu zen. Azkenik 1147. urtean Alfontso I.a Portugalgoak behin-behinekoz konkistatu zuen, eskertze modura gazteluan San Jurgiren bandera ipini zelarik.

1531, 1551, 1597, 1699 eta 1755 urteetan zehar hainbat lurrikaren sortutako kalteak jasan zituen. 1910eko ekainaren 16an Monumentu Nazionala izendatu zuten, 1940ko hamarkadaren amaieran eta 1990ko hamarkadan zehar zaharberritze lanak burutu zitzaizkiolarik.

## Iruditegia 

Irudi:CastilloSanJorge.JPG|San Jurgi gaztelua.
Irudi:Lisboa_Mirador_en_Castillo_de_San_Jorge.JPG|Gazteluko behatokia.
Irudi:Castelo Sao Jorge e Tago 425-231.jpg|Lisboa hiria eta Tajo ibaia gaztelutik ikusita.
Irudi:Castelo Sao Jorge Lisboa 4.JPG|Harresia.

## Kanpo estekak 
* San Jurgi gazteluaren webgunea
Felix Hausdorff

**Felix Hausdorff** (Breslau, 1868ko azaroaren 8a – Bonn, 1942ko urtarrilaren 26a) alemaniar matematikari judua izan zen, topologia modernoaren aitzindaritzat jotzen dena eta neurriaren teorian, multzo teorian eta analisi funtzionalean ekarpen handiak egiten zituena. Bere izena daramate Hausdorff neurria, Hausdorff espazioa eta Hausdorff distantzia besteak beste. 1942 urtean bere buruaz beste egin zuen emaztearekin batera, kontzentrazio-esparru nazi batera bidali behar zutela saihestu ezinik.
Matanikau ibaia

**Matanikau ibaia** Guadalcanalgo ipar-mendebaldeko aldean dago. Bigarren Mundu Gerraren Guadalcanalgo kanpainan Estatu Batuetako eta Japoniako soldaduak ibaiaren alboko eskualdetan borrokatu ziren.

## Kanpo estekak
Woodstock (argipena)

**Woodstock** terminoa gehienetan **Woodstock jaialdia** izendatzeko erabiltzen da, 1969an ospatu zutena.

Bestela, herrialde ingelesdunen hainbat herriren izena ere bada:

### Erresuma Batuan 
* Woodstock (Erresuma Batua).

### AEBetan 
* Woodstock (Connecticut)
* Woodstock (Georgia)
* Woodstock (Illinois)
* Woodstock (New York) (jaialdiari izena emandakoa)
* Woodstock (Vermont)
* Woodstock (Virginia)

### Kanadan 
* Woodstock (Eduardo Printzearen uhartea)
* Woodstock (Brunswick Berria)
* Woodstock (Ontario)
* Woodstock (Ternua eta Labrador)
Zuketa eta xuketa

**Zuketa eta xuketa** euskararen hizkera alokutiboetako bat da: hor, eztabadan ez bezala, hiztunak bere hizketan solaskidea sartzen du. Zukako eta xukako adizki alokutiboak ekialdeko euskalkietan erabiltzen dira. Hona hemen adibide batzuk:

:a) *Aita joan da* (ez-alokutiboa edo eztabadakoa).
:b) *Aita joan duk /  Aita joan dun* (hikako alokutiboak).
:c) *Aita joan duzu* (zukako alokutiboa).
:d) *Aita joan duxu* (xukako alokutiboa).

## Zuketa eta xuketa, euskalkietan egun 
Xabier Alberdik eta beste batzuek 2000. urtearen inguruan egindako inkesten arabera, zukako tratamendu alokutiboari ondo eusten zaio zaharren artean; ez da gauza bera gertatzen, ordea, gazteen artean eta are gutxiago euskaraz alfabetatutako gazteen artean. Zukako hizkera atzeraka dabil Nafarroa Beherean, eta badirudi apurka-apurka eztabada nagusituz joango dela, zukako alokutiboa ordezkatzeraino. Izan ere, Luis Luziano Bonaparteri sinetsiz gero, XIX. mendearen hondarrean zukako tratamendua guztiz orokorra zen ekialdeko behe-nafarrera osoan, hain orokorra non eztabada ez baitzen erabiltzen bakanka baizik. Inkesten emaitzen arabera, eztabadak zuka ordezkatu bide du Donibane Garazi inguruan —ez Garazi osoan!— eta badirudi gainerako herri zukazaleetan ordezkatze-prozesu berbera hasita dagoela. Nahiko adierazgarria da herri guztietan (Gamarte, Amorotze, Gamue, Bardoze, Beskoitze, Mugerre, Urketa eta Donaixti-Ibarre) zuka aritzen ez den lekukoren bat —nor, eta denetarik gazteena, gehienetan— aurkitu izana.

Zaraitzuri dagokionez, elkarrizketatzea lortu zuten zaraitzuar lekuko bakarrak, 76 urteko Teofilo Eseberri Contin otsagiarrak, zuka hitz egiten zuen, inkestatzaileekin maiz eztabadaka eta zuka bereizi gabe aritzen bazen ere, zaraitzuera nahasi samarra baitzuen.

Halaber, zuka alokutiboa erronkarierara ere hedaturik zegoen, hainbeste, non ikertzaile batzuek lan neketsua izan baitzuten eztabadakako aditz-jokoa biltzeko. Aski da *Erizkizundi Irukoitza*ko Uztarroze eta Urzainkiko emaitzak arakatzea, zailtasun horretaz ohartzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alokutibo
* Hiketa
* Eztabada

## Kanpo estekak
Paula Fernandes

**Paula Fernandes de Souza** (Sete Lagoas, 1984ko abuztuaren 28) Brasilgo abeslaria da.

## Diskografia 
* *Paula Fernandes* (1993)
* *Ana Rayo* (1995)
* *Canções do Vento Sul* (2005)
* *Dust in the Wind* (2007)
* *Pássaro de Fogo* (2009)
* *Paula Fernandes: Ao Vivo* (2011)
* *Meus Encantos* (2012)
* *Multishow ao Vivo: Paula Fernandes - Um Ser Amor* (2013)

## Kanpo estekak 
*  Paula Fernandes webgune ofiziala.
*  Paula Fernandes Official Twitter
Manuel Egileor

'*Manuel *Manu* Egileor Orueta**, ezizenez ***Ikasle'''* (1884ko urtarrilaren 1a, Abando, Bizkaia &ndash; 1970eko apirilaren 5a, Amorebieta-Etxano, Bizkaia) euskal herritar politikari abertzale eta jeltzale bat izan zen. Lanbidez ingeniaria, baina politika zaletasuna izanik Eusko Alderdi Jeltzalean afiliatu zen.

1916an Euzko Gaztedi taldeko presidentea izan zen, eta EAJ alderdiko Bizkai Buru Batzarreko kidea 1915-1917 bitarteko urteetan. Gainera, Durango udalerria ordezkatuz Bizkaiko Batzar Nagusietako diputatu izan zen 1916-1917 bitartean, eta, ondoren, Amurrioko alkate izan zen.

EAJren eszisio garaian eta 1921-1930 bitartean Aberri (EAJ) alderdiko kidea izan zen. Euskadi Buru Batzarreko kidea zen, eta 1923an erakunde horretako lehendakariordea eta 1930ean diruzaina ere izan zen. Urte horretan espetxeratua izan zen. Jada, 1930ko Bergarako Akordioaren ondoren, EAJ berrelkartuan izen eman zuen.

1931n Espainiako Kongresuan EAJ alderditik Bilbo ordezkatuz diputatu izan zen, eta 1934an Bilboko Eusko Alderdi Jeltzaleko Udal Batzordeko idazkari orokorra izan zen. Urte hartan bertan, Bizkai Buru Batzarreko beste hainbat kiderekin batera, prozesatua izan zen. Urte bat geroago, Bizkaiko EAJren idazkari nagusia izendatu zuten.

Egileorrek bere idazlanetako asko *Ikasle* eta *Marcos de Uriarte* ezizenez idatzi zituen. Bestalde, *Aberri* aldizkariaren sortzailea ere izan zen. Sabin Aranaren *Bizkaia bere independentziaren alde* idazlanaren berrargitalpenari laguntza eman eta *De su alma y de su pluma* ("Bere esku eta lumaz") idazlana ere prestatu zuen. Eztabaida biziak izan zituen nazionalista moderatuekin.

1937ko ekainean erbestera jo behar izan zuen. Britainia Handian 10 urte pasatu ondoren, Parisa eta, geroago, Lapurdira joan zen. *Arana Goiri´tar Sabin en la historia de Euzkadi* liburua idatzi eta *Obras completas de Sabino Arana* lehen bildumako hitzaurrea prestatu zuen. Zahartuta eta gaixotuta zegoela, bere jaioterrira itzuli zen.

## Idazlanak 
* *Arana Goiri'tar Sabin en la historia de Euzkadi*, "Marcos de Uriarte" ezizenaz sinatua.
* *Obras completas de Sabino Arana* idazlaneko hitzaurrea idatzi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Manu Egileor *Ikasle''ren biografia. Auñamendi entziklopedia
Murray (ibaia)

**Murray** (ingelesez Hegoaldeko Australian *River Murray*) Australiako ibairik luzeena da. 2.375 kilometroko bere ibilbidean, Australiako Alpeetan hasitan, Hegoaldeko Gales Berria eta Victoria arteko muga sortzen du.

## Ibaiadar nagusiak 
* Mitta Mitta
* Kiewa
* Murrumbidgee
* Goulburn
* Darling

## Zeharkaturiko hiri nagusiak 
* Albury/Wodonga - (NSW/VIC) - 83.000 bizt.
* Echuca/Moama - (VIC/NSW) - 16.000 bizt.
* Swan Hill - (VIC) - 9.700 bizt.
* Mildura - (VIC) - 53.000 bizt.
* Renmark - (SA) - 8.000 bizt.
* Murray Bridge - (SA) - 20.500 bizt.

## Kanpo estekak
Aplodontia rufa

***Aplodontia rufa*** *Aplodontia* generoko animalia da. Karraskarien barruko *Aplodontiidae* familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?s=y&id=12300004

## Ikus, gainera 
* *Aplodontia*
* *Aplodontiidae*

## Argazki galeria 

Irudi: Aplodontia.jpg
Irudi: Immature mountain beaver.jpg
Irudi: Mountain beaver burrow.jpg
Ratufa affinis

***Ratufa affinis*** Ratufa generoko animalia da. Karraskarien barruko Ratufinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?s=y&id=12400004

## Ikus, gainera 
* Ratufa
* Sciuridae
Sciurillus pusillus

***Sciurillus pusillus*** Sciurillus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sciurillinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?s=y&id=12400036

## Ikus, gainera 
* Sciurillus
* Sciuridae
Microsciurus alfari

***Microsciurus alfari*** Microsciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sciurinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?s=y&id=12400043

## Ikus, gainera 
* Microsciurus
* Sciuridae
Anafilaxi

**Anafilaxia** alergia mota bat da, ohiko alergia baino larriagoa dena eta gorputz osoa kaltetzen duena (multisistemikoa). Anafilaxia eragiten duen substantzia (alergenoa) sarritan odol-bidetik sartzen da gorputzean (adibidez, erle baten eztenkadaren ondorioz, edo injekzio baten ondorioz alergenoa botika bat denean), baina aho-bidetik ere jardun dezake (botikak, hainbat elikagai...). Esan liteke anafilaxia organismoaren muturreko erantzun immunologikoa dela alergeno baten aurka.

Anafilaxia sortzen duten alergeno ohikoenak liztor eta erleen pozoiak, penizilina bezalako antibiotikoak, azido azetilsaliziliko duten botikak eta hainbat elikagai (fruitu lehorrak, itsaskiak...) izaten dira.

Schock anafilaktiko deritzona anafilaxiaren ondorioz sortutako erreakzio bortitza da, heriotza ekar dezakeena. Urtikaria larruazalean, esku eta aurpegiaren hantura, buruko mina eta goragaleak, izerdia, hipotentsioa, sabeleko mina, itomena eta bihotz-biriketako gelditzea dira sintoma nagusiak.

Alergia guztietan bezala, anafilaxian ere E motako immunoglobulinek (Ig E) parte hartzen dute. Antigorputz hauek mastozito izeneko zelulen azalean pilatzen dira, eta bertatik aurre egiten diote alergeno arrotzari. Antigeno (alergenoa)-antigorputz (IgE) erreakzioa gertatzerakoan, mastozitoek barnean dituzten substantzia kimikoak askatzen dituzte, histamina eta triptasa, batez ere. Substantzia horiek dira schock anafilaktikoaren eragile nagusiak.

Schock anafilaktikoa tratatzeko adrenalina erabili ohi da, zain barneko bidetik. Hormona honek jarduera bronkio-dilatatzailea eta hodi-uzkurtzailea du, hain arriskutsuak diren itomena eta gelditze kardiobaskularra ekidinez.

## Ikus, gainera 
* Alergia

## Kanpo estekak
Katagorri gris

**Katagorri grisa** edo **urtxintxa grisa** (*Sciurus carolinensis*) Sciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sciurinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

Adituek espezie inbaditzailetzat jotzen dute bere eremutik at.

## Azpiespezieak 
Urtxintxa grisak bost azpiespezie ditu.
* *Sciurus carolinensis carolinensis*
* *Sciurus carolinensis extimus*
* *Sciurus carolinensis fuliginosus*
* *Sciurus carolinensis hypophaeus*
* *Sciurus carolinensis pennsylvanicus*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sciurus
* Sciuridae

## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20120624055706/http://www.bucknell.edu/msw3/browse.asp?s=y&id=12400104
Hylopetes lepidus

***Hylopetes lepidus*** Hylopetes generoko animalia da. Karraskarien barruko Sciurinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Hylopetes lepidus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean

## Ikus, gainera 
* Hylopetes
* Sciuridae
Europar katagorri hegalari

**Europar katagorri hegalaria** edo **europar urtxintxa hegalaria** (*Pteromys volans*) Pteromys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sciurinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

## Azpiespezieak 
Europar katagorri hegalariak lau azpiespezie ditu.
* *Pteromys volans volans*
* *Pteromys volans athene*
* *Pteromys volans buechneri*
* *Pteromys volans orii*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Pteromys
* Sciuridae

## Kanpo estekak 
* *Pteromys volans*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Callosciurus finlaysonii

***Callosciurus finlaysonii*** Callosciurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Callosciurinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

Espezie inbaditzailea da Europan, eta dagoeneko Italian, Belgikan eta Donostian atzeman da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Callosciurus
* Sciuridae

## Kanpo estekak 
* *Callosciurus finlaysonii*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
* https://www.diariovasco.com/san-sebastian/ardilla-indochina-llega-20201216184313-nt.html
Ammospermophilus nelsoni

***Ammospermophilus nelsoni*** Ammospermophilus generoko ugaztun espezie bat da. Karraskarien barruko Xerinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Ammospermophilus
* Sciuridae

## Kanpo estekak 
* *Ammospermophilus nelsoni*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Mexikoko larre-txakur

***Mexikoko larre-txakurra*** (*Cynomys mexicanus*) larre-txakurraren azpiespeziea da. Karraskarien barruko Xerinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

Mexikoko larre-txakurra, jatorriz Mexikokoa, eguneko terrier batean bizi den karraskaria da.

Nekazaritzako izurrite gisa tratatzearen ondorioz, desagertzeko arriskuan dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cynomys
* Sciuridae

## Kanpo estekak 
* *Cynomys mexicanus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Urocitellus columbianus

***Urocitellus columbianus*** (*Spermophilus columbianus*) Spermophilus generoko animalia da. Karraskarien barruko Xerinae subfamilia eta Sciuridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Spermophilus columbianus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean

## Ikus, gainera 
* Spermophilus
* Sciuridae
Graphiurus christyi

***Graphiurus christyi*** Graphiurus generoko animalia da. Karraskarien barruko Graphiurinae subfamilia eta Gliridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Graphiurus
* Gliridae

## Kanpo estekak 
* *Graphiurus christyi*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Kanadar kastore

**Kanadar kastore** (*Castor canadensis*) Castor generoko animalia da. Karraskarien barruko Castoridae familian sailkatuta dago.

## Azpiespezieak 
Honako azpiespezie hauek onartuta daude:
* *C. c. acadicus*
* *C. c. baileyi*
* *C. c. belugae*
* *C. c. caecator*
* *C. c. canadensis*
* *C. c. concisor*
* *C. c. carolinensis*
* *C. c. duchesnei*
* *C. c. frondator*
* *C. c. idoneus*
* *C. c. labradorensis*
* *C. c. leucodonta*
* *C. c. mexicanus*
* *C. c. michiganensis*
* *C. c. missouriensis*
* *C. c. pacificus*
* *C. c. pallidus*
* *C. c. phaeus*
* *C. c. rostralis*
* *C. c. repentinus*
* *C. c. taylori*
* *C. c. texensis*
* *C. c. subauratus*
* *C. c. sagittatus*
* *C. c. shastensis*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Castor
* Castoridae

## Kanpo estekak 
* *Castor canadensis*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Europar kastore

**Europar kastorea** (*Castor fiber*) *Castor* generoko animalia espezie bat da. Karraskarien barruko *Castoridae* familian sailkatuta dago. Zuhaitzen azalak eta ernamuinak janez elikatzen da, eta taldetan bizi da. Gehienbat gautarra da.

## Euskal Herrian 
thumb|ezkerrera|Europar kastorearen ale bat, Kanpezuko (Araba) arrain haztegian harrapatuta, 2016ko urriaren 25ean.
XVII. mendean galdu zen kastorea Iberiar penintsulan, suzko armen erabilera zabaltzean guztiak hil arte ehizatu baitzituen gizakiak. 2003an, ordea, Belgikako Pays des Castors talde ekologistak, legez kanpo eta isilpean, Bavarian hazitako 18 europar kastore askatu zituen Aragoi ibaian, Ebrorekin elkartzen den tokitik hurbil. Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernua eta Errioxako Gobernua kastore horiek desagerrarazten saiatu dira, baina alferrik. Geroztik, tamaina handiko karraskari horiek poliki-poliki Aragoiko, Nafarroa Garaiko eta Errioxako errekak kolonizatzen joan dira, eta 2014az geroztik Araban ere bizi dira.

2016ko urrian kastore bat Kanpezuko (Araba) arrain haztegi batean harrapatuta geratu zen. Arabako Foru Aldundiko teknikariek lagunduta,ibaira itzuli zen. Izan ere, kastoreek, ibai ertzeko makal eta sahatsetan eragiten dituzten kalteez beste, ez diote kalte larririk eragiten gizakiari: belarjaleak dira, ez dute gizakiari kalte egin diezaiokeen gaixotasunik zabaltzen, eta gizakiengandik ihes egin ohi dute. Aitzitik, erreken dinamikari laguntzen lan handia egiten dute kastoreek: erreketan egiten dituzten presei esker, hezeguneak sortzen dituzte, uholdeak kontrolatzen laguntzen dute, eta hondakinak errekatik ateratzen dituzte..

## Azpiespezieak 
Europar kastoreak honako azpiespezie hauek ditu:
* *C. f. fiber*
* *C. f. albicus*
* *C. f. orientoeuropeas*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Castor
* Castoridae

## Kanpo estekak 
* *Castor fiber*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Cratogeomys gymnurus

***Cratogeomys gymnurus*** Cratogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Cratogeomys gymnurus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean

## Ikus, gainera 
* Cratogeomys
* Geomyidae
Orthogeomys underwoodi

***Orthogeomys underwoodi*** Orthogeomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Geomyidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Orthogeomys
* Geomyidae

## Kanpo estekak 
* *Orthogeomys underwoodi*ri buruzko informazioa Animal Diversity Webgunean
Allactaga euphratica

***Allactaga euphratica*** Allactaga generoko animalia da. Karraskarien barruko Allactaginae subfamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Allactaga
* Dipodidae

## Kanpo estekak 
* *Allactaga euphratica*ri buruzko informazioa ADW datubasean.
Salpingotulus michaelis

***Salpingotulus michaelis*** *Salpingotulus* generoko animalia bakarra da. Karraskarien barruko Cardiocraniinae subfamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago. Helduak 4,3 zentimetro inguru neurtzen dute gorputzez, beste 8 zentimetroko isatsarekin. Eme helduek 3,2 gramo pisatzen dituzte. Pakistanen bakarrik aurki daitekeen animalia da. 1999an *Errekorren Guinness Liburua*k munduko karraskaririk txikiena zela esan zuen, *Mus minutoides*ekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dipodidae

## Kanpo estekak 
* *Salpingotulus michaelis*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Jerbo

**Jerbo** (*Jaculus jaculus*) Jaculus generoko animalia da. Karraskarien barruko Dipodinae subfamilia eta Dipodidae familian sailkatuta dago.

Sahara eta Arabia artean bizi dira.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Jaculus
* Dipodidae

## Kanpo estekak 
* *Jaculus jaculus*ri buruzko informazioa.
Leming lepokodun

**Leming lepokodun** edo **artiko siberiar leming** (*Dicrostonyx torquatus*) Dicrostonyx generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago. Egun Errusian eta Kanadan baino ez da bizi.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Dicrostonyx
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Dicrostonyx torquatus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Leming arrunt

**Leming arrunta** (*Lemmus lemmus*) Lemmus generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago. Norvegian, Suedian, iparraldeko Finlandian eta Kolan bizi da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Lemmus
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Lemmus lemmus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Eothenomys melanogaster

***Eothenomys melanogaster*** Eothenomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago. Nazioartean animalia honi Aita Daviden lursagua edo Aita Daviden sataina izen arrunta ematen zaio, Armand David zoologoa gogoan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eothenomys
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Eothenomys melanogaster*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Ipar-lursagu

**Ipar-lursagua** (*Microtus oeconomus*) Microtus generoko animalia da. Karraskarien barruko Arvicolinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.

Erdialdeko eta Iparraldeko Europan, Asian eta Ipar Amerikako ipar-mendebaldean bizi da (Alaska eta Kanadako ipar-mendebaldea barne).

Image:Microtus oeconomus 01.jpg
Image:Microtus oeconomus02.jpg
File:Microtus oeconomus arenicola-Naturalis-PeterMaas.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hamster urrekara

**Hamster urrekara** (*Mesocricetus auratus*) Mesocricetus generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.

Naturan ia arriskuan egon arren, oso hedatuta dago konpainia-animalia moduan edo zientzia ikerketan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mesocricetus
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Mesocricetus auratus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Europar hamster

**Europar hamsterra** (*Cricetus cricetus*) Cricetus generoko animalia da. Karraskarien barruko Cricetinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.

Mendebaldeko Europatik Jeniseiraino hedeatzen den hamster honek ez dauka azpiespezierik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cricetus
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Cricetus cricetus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Hodomys alleni

***Hodomys alleni*** Hodomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hodomys
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Hodomys alleni*ri buruzko informazioa EncicloVida datubasean.
Neotoma anthonyi

***Neotoma anthonyi*** Neotoma generoko animalia da. Karraskarien barruko Neotominae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* *Neotoma anthonyi*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean

## Ikus, gainera 
* Neotoma
* Cricetidae
Akodon azarae

***Akodon azarae*** Akodon generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
thumb|300 px|Akodon azaraeren buru hezurrak eta hotz formulak. Lamina

## Ikus, gainera 
* Akodon
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Akodon azarae*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Holochilus brasiliensis

***Holochilus brasiliensis*** Holochilus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Holochilus
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* :*Holochilus brasiliensis*ri buruzko informazioa Animalia datubasean.
Euryoryzomys macconnelli

***Euryoryzomys macconnelli*** *Euryoryzomys* generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago. Lehen *Oryzomys* barruan sailkatzen zen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oryzomys
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Oryzomys macconnelli*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Oxymycterus paramensis

***Oxymycterus paramensis*** Oxymycterus generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago. Argentina, Bolivia eta Perun aurki daiteke. Bertan *hocicudo parameño* izena ematen diote.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Oxymycterus
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Oxymycterus paramensis*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Punomys kofordi

***Punomys kofordi*** Punomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Sigmodontinae subfamilia eta Cricetidae familian sailkatuta dago. Perun bizi dira, puna zelaietako gune hezeetan, 4.500 eta 4.800 metroko altueran, Kallawaya mendien eremuan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Punomys
* Cricetidae

## Kanpo estekak 
* *Punomys kofordi*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Acomys airensis

***Acomys airensis*** Acomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Deomyinae subfamilia eta Muridae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Acomys
* Muridae

## Kanpo estekak 
* *Acomys airensis*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Melomys rubicola

***Melomys rubicola*** Melomys generoko animalia zen. Karraskarien barruko Murinae subfamilia eta Muridae familian sailkatuta zegoen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Melomys
* Muridae

## Kanpo estekak 
* *Melomys rubicola*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean
Cryptomys amatus

***Cryptomys amatus*** Cryptomys generoko animalia da. Karraskarien barruko Bathyerginae subfamilia eta Bathyergidae familian sailkatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Cryptomys amatus*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean

## Ikus, gainera 
* Cryptomys
* Bathyergidae
Hystrix africaeaustralis

***Hystrix africaeaustralis*** Hystrix generoko animalia da. Karraskarien barruko Hystricidae familian sailkatuta dago. 

Arantzurde mota bat da eta duen hedadura eta kokapenagatik "Lurmuturreko arantzurdea" edo "Hego Afrikako arantzurdea" ere esaten zaio.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hystrix
* Hystricidae

## Kanpo estekak 
* *Hystrix africaeaustralis*ri buruzko informazioa Mammals of The World datubasean