Bajo Stanišić

**Bajo Stanišić** () Jugoslaviako Armadako Montenegroko serbiar ofiziala izan zen, 1941ean Montenegron Italiako okupazio indarren aurka izandako matxinadan parte hartu zuena. Matxinada zapaldu ondoren, Montenegroko txetnik unitateen komandanteetako bat bihurtu zen eta Italia faxistarekin kolaboratu zuen 1943an hil zen arte.

## Biografia 
### Lehen urteak eta Lehen Mundu Gerra 
Vinićen jaio zen, Danilovgradetik gertu, 1890eko maiatzaren 16an, Jakov aita eta Živana (Nikčević jaiotzez) alaba. Jakov aita Stanišić anaitasuneko lehen ofiziala izan zen. Vinić Konpainiaren komandantea izan zen, eta Janko Vukotić serdarraren agindupean Sandžak Armadako teniente koronel eta batailoi komandante izendatu ondoren, Vinić Konpainiaren agintea bere seme Bajori eman zion.

Oinarrizko eskola Bare Šumanovićan amaitu zuen, eta ofizialordeen eskola Cetinjen 1907an. Cetinjeko ofizialen eskolan graduatu zen 1912an.

Balkanetako Lehen eta Bigarren Gerretan, Vinić Konpainiaren komandantea izan zen. 1912ko urriaren 29an zauritu zuten Shkodran. 1913ko azaroaren 13an infanteriako teniente aktibo mailara igo zuten. Lehen Mundu Gerran ofiziala izan zen, eta 1916an Boldogasonj Austria-Hungariako kanpamentuan sartu zuten, eta han denbora eman zuen 1918an Austria-Hungaria erori zen arte. Jugoslaviako Armada Errealean onartu zuten, eta Belgradon, Mariborren, Bilećan eta Trebinjen zerbitzatu zuen.

Lehen Mundu Gerraren ondoren, Jugoslaviako Errege Armadan sartu zen. 1936an koronel mailara igo zuten. Bilećan, Ofizialordeen Akademiako komandante gisa aritu zen.

### Bigarren Mundu Gerra 
#### Matxinada Montenegron 
Stanišić Montenegroko Matxinadan matxinatutako indarren Aginte Goreneko kidea izan zen.

#### Borroka antikomunista eta kolaborazioa italiarrekin 
1942ko otsailaren 11n, matxinada zapaldu ostean, Stanišić-ek estatu kolpea eman zuen Danilovgrad ondoan. Oraingo hartan, "Bijeli Pavle" destakamenduko bi konpainia batu zitzaizkion.  Hilabete horretan, Montenegro eta Herzegovinako Armada Nazionala sortu zuen ( Serbian   ) sei batailoik osatua, gehienak txetnikak zirenak, eta bere burua izendatu zuen haien komandante. 1942ko otsailaren 17an eta martxoaren 6an, Stanišićek lankidetza-hitzarmenak sinatu zituen Alessandro Pirzio Biroli gobernadore militar italiarrarekin. 1942ko martxoko akordioan, Bajo Stanišić koronelak sinatutakoan, idazten da *"Montenegroko nazionalistek, gerraren azken emaitza edozein dela ere, ez dutela inoiz armarik erabiliko tropa italiarren aurka".*

Stanišićek Zeta Chetnik Destakamenduaren buru izan zen, eta italiarrekin zuen akordioaren arabera, bere destakamendua Nikšić, Danilovgrad eta Podgorica lurraldeen arduraduna zen. Bere komandante nagusia Blažo Đukanović zen, baina italiarrek beti zuten azken hitza gai militarrei dagokienez. Stanišićek partisanoekin negoziatu nahi zuen, baina Ivan Milutinovićek, Montenegroko partisano indarren komandanteak, ez zion Stanišićen eskaintzari erantzun. 1943ko maiatzean, txetnikek Montenegroko zati handi baten kontrola galdu zuten Jugoslaviako partisanoen esku. Mihailovićek gogor kritikatu zituen Pavle Đurišić eta Stanišić galera horrengatik, Stanišićen tropak *kritika gutxiegi* zirela esanez. Hil baino lehen, Stanišićek Draža Mihailovićek Montenegroko "Berde" separatisten aurrean zuen jarrera leuntzeko proposatu zion.

#### Heriotza 
1943ko urriaren erdialdean, Đukanović jenerala eta Stanišić, 25 soldadurekin batera , Ostrog monasterioko egoitzan zeuden. Urriaren 14rako, partisano unitate indartsuagoek setiatu zituzten, eta errendizioa eskatu zieten; bestela, partisanoek monasterioa suntsitu eta guztiak hiltzearekin mehatxatu zuten. Erresistentzia gogorraren ondoren, Đukanovićek eta 22 soldaduk armak utzi zituzten urriaren 18an, baina Stanišićek eta bere hiru senidek ez zuten amore emango. Stanišić partisanoek tirokatu zuten urriaren 21ean, eta Stanišićen senideek bere buruaz beste egin zuten.

Đukanović eta bere soldaduak partisanoei amore eman zieten egun berean exekutatu zituzten. Bi hilobi komunetan lurperatu zituzten. 1948an, komunistek komun-zulo batzuk eraiki zituzten Đukanović eta bere txetniken hilobien gainean, Nikšićetik Podgoricara trenbidea eraikitzen ari ziren langileek erabil zitzaten.

Stanišić Ostrogen lurperatu zuten, Goiko Monasterioaren azpian. 1945eko urriaren 20an, Jugoslaviako agintariek haren hezurrak induskatu eta monasterioaren inguruko zuloetara bota zituzten. Monjeek haren hezurrak bildu eta Goiko Monasterioaren azpian zegoen hilobi batean lurperatu zituzten isilpean.

## Legatua 
Bajo Stanišić eta Blažo Đukanović-en hilketa *Ostrog azpiko Garaipena* abesti batean gogoratzen da (serbieraz: *Побједа под Острогом*).

## Kanpo estekak