Les Mains sales

***Les Mains sales*** () zazpi ekitaldietako antzerkia da, Jean-Paul Sartre idazleak 1948an idatzia eta urte bereko apirilaren 2an Pariseko *Théâtre Antoine*-n estreinatua. Drama honek aztertzen ditu "izateko beharrezkoa" eta "izatea" arteko aldeak, baita konpromiso politikoaren barruko moralki anbiguotasuna, eta "eraginkortasun politikoa" eta ideal propioak arriskuan jartzearen arteko aurrez aurrekoa, Sartre-ren existentzialismoaren doktrina hasierakoekin bat eginez. Estreinalditik erreakzio desberdinak sortu zituen, eta 1976an egilearen moldaketekin berriz estreinatu zen.

## Sinopsia 
Istorioa Iliria izeneko Europar eskualde batean gertatzen da, Bigarren Mundu Gerraren garaian. Iliria Hirugarren Reich-eko aliatua da eta alemanen okupazio militarraren mende dago. Egoera horren aurka hainbat erresistentzia-talde sortzen dira, tartean komunista alderdia. Protagonista 21 urteko militante komunista gazte bat da, **Hugo Barine**, familia aberatskoa duena, eta **Hoederer** alderdiaren buruzagiaren hilketagatik espetxe zigorra betetzen ari da, bere kideek traidore bezala salatua. 1945ean, gerra amaitu ostean, aske uzten dute, eta **Olga** komunista burua bisitatzen du, hura babesten duena. Olga-k Hugori berriro alderdira itzultzeko aukera ebaluatu nahi dio, beste buruzagi batek, **Louis**-ek, uste duelako Hugo baliagabea dela eta hiltzea proposatzen du.

**Hugo** eta **Olga** gau batean elkartzen dira, eta Olga-k eskatu dio **Hoederer** nola hil zen gogoratzeko; horrela, istorioa flashback bidez atzera egiten du.

Bi urte lehenago, 1943an, Hugo militante komunista gazte bat zen, jatorri burgesa lotsatzen zuena eta bere burua erakusteko asmoz. Horren aurrean, **Louis**-ek **Hugo**ri aginduta **Hoederer** hil dezala eskatzen dio; Hoederer, traidore leporatua, alderdiak erresistentzia talde liberal edo nazionalistekin elkarlanean aritzeko asmoa zuen. Hugo-k misioa onartzen du eta emaztearekin, **Jessica**, Hoedererren etxean bizi hasten da, alderdiak aginduta sekretari lan egiteko.

Hoederer hiru zaindarien laguntzaz bizi da eta Hugo eta Jessica ongietorri ematen ditu. Bere konfiantza eta nortasun baikorrak Hugo harritzen du. Jessica, sinple eta fidela, badaki Hugo-k egindako asmoak baina joko edo txantxa bat direla uste du.

Istorioan zehar, Hugo-k Hoedererren giza alderdia ezagutzen du, eta baita hurarekiko benetako atxikimendua ere. Hoederer eta Hugo-k topaketa sekretu batera joaten dira, **Karsky** eta **Printzea** erresistentziako buruzagi eskuindar batzuekin "aurre komuna" osatzeko. Bileran bonba bat lehertzen da, baina ez da inor zauritua. Hugo-k pentsatzen du erasoa **Louis**-en seinale bat dela, Hoederer berehala hiltzeko agindua emateko. Hugo-k uste du **Louis**-ek ez diola misioaren betetze gaitasunik konfiantzarik.

Jessica-k uste du hau ez dela joko bat eta Hugo eta Hoederer bakean egon behar dutela; plan hori porrot egiten du, Hoedererrek Hugo-ren moralak umiltzen ditu eta "garbitasuna" alderdian existitzen ez dela esaten dio, alderdiaren helburua boterea lortzea dela, baita eskuindarrekin aldi baterako elkartzea ere.

Jessica-k Hoedererri musu ematen dio Hugo-ren aurrean eta biak besarkatzen dira; Hugo-k berehala pistola atera eta Hoederer tirokatzen du. Zaindariak berehala iristen dira eta Hoederer bizitza errespetatzeko eskatzen die, hurrengo batean hil arte.

Orainaldira itzulita, Hugo-k Olga-ri esaten dio Jessica bere abizena berreskuratzeko bera ikustea utzi duela. Espetxean komunisten opariak jaso zituela kontatzen du, baina zenbaiten artean pozoitutako gozokiak zirela ohartuta, alderdiaren kontra susmoa piztu zitzaion. Azkenik, **Louis**-en agindua jakinarazten dio. Olga-k Hugori eskatzen dio guzti hori ahazteko eta berriro alderdian aritzeko, eta Hoederer hilketaren inguruan galdetzen badute, arazo pasional bat izan zela esateko.

Olga-k azaldu du askapenaren ostean Moskutik agindu dutela alderdiak eskuindar erresistentziarekin elkarlanean aritzeko, eta horrek Hoedererren apustua ofizial bihurtzen du; Hoederer heroitzat jo dute. Hugo-k horrek ustelkeria eta engainua esan nahi duela ikusten du eta **Louis** eta **Olga**k Hoedererren moduko oportunismoa dutela salatzen du.

Hugo-k ez du arazo pasional batez erretzen nahi, Hoederer hil zuelako lotsatzen da eta egiazko arrazoia ezkutatzea humilatzailea iruditzen zaio. Olga-k ulertzen du Hugo alderdirako "berreskuratu ezin" bat dela eta **Louis**-ek hiltzeko asmoa duela; Hugo-k bere patua onartzen du eta **Louis** eta haren gizonek Olga-ren etxean sartu eta hiltzen dute.

## Antzezpen nabarmenak 
* **Théâtre Antoine**, Paris, 1948ko apirilaren 2a.
** *Zuzendaritza*: Pierre Valde.
** *Antzezleak*: François Périer, Paula Dehelly, André Luguet, Roland Bailly, Jacques Castelot, Michel Jourdan, Marie-Olivier, Christian Marquand, Jean Morel.

* **Lope de Vega Antzokia (Sevilla)**, 1977ko urriaren 29a. Espainiako estreinaldia.
** *Zuzendaritza*: José Luis Alonso.
** *Egokitzapena*: Adolfo Marsillach.
** *Antzezleak*: José Luis Pellicena, Carmen Maura, Enrique Diosdado, Esperanza Alonso, Pedro Almodóvar.

## Bideo egokitzapenak 
* *Le mani sporche*, 1978an Elio Petrik zuzenduriko telesaila, protagonista Marcello Mastroianni eta Giuliana De Sio.

## Erreferentziak 
* Lana frantsesez aztertzen duena
* "Le retour d'un "irrécupérable" (Le Nouvel Observateur 1976-10-04)"; *PDF*.

## Kanpo estekak