Ekainaren 22

**Ekainaren 22**a gregoriotar egutegiaren urteko ehun eta hirurogeita hamahirugarren eguna da, 174garrena bisurteetan. 192 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 1968 &ndash; Gipuzkoako gobernadore zibilak Txabi Etxebarrietaren omenezko ekitaldiak debekatu zituen.
* 1977 &ndash; ETAk, Javier De Ibarra y Berge enpresaburua bahitu eta hilik agertu zen Barazarreko mendatean.
* 1979 &ndash; ETAk, Diego Alfaro Orihuela saltzailea erail zuen Donostian, eta Francisco Medina Albala zibila Basaurin.
* 1984 &ndash; Ekologista talde batek Hernaniko Industrias Químicas Urumea lantegiak ibaira isurtzen zuen ura jaso eta lantegiaren ur hornidurara isuri zuen. Horretarako kuboekin giza-katea antolatu zuten. Enpresak zioen arazi gabe ibaira isurtzen zituen urak ez zirela kaltegarriak.
* 2013 &ndash; CAN auzia: Nafarroako Yolanda Barcina presidentearen dimisioa exijituz Iruñeako kaleetan barna 12.000 lagun inguru manifestatu eta protesta egin zuten.
* 2024 &ndash; Imanol Pradalesek karguaren zina egin zuen Gernikan, Eusko Jaurlaritzako zortzigarren lehendakari bilakatuz.

### Mundua 
* 1812 &ndash; Gerra napoleonikoak &ndash; Napoleonek Errusia indarrez hartzen du.
* 1986ko Espainiako hauteskunde orokorrak.
* 1998 &ndash; Andrés Pastranak Kolonbiako hauteskundeak irabazi eta lurralde hartako presidente bihurtu zen.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1961 &ndash; *The Guns of Navarone* filma estreinatu zen, J. Lee Thompson estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Gregory Peck, David Niven, Anthony Quinn, Stanley Baker eta Anthony Quayle aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1967 &ndash; ''Who's Afraid of Virginia Woolf?* filma estreinatu zen, Mike Nicholsek zuzendu eta Elizabeth Taylor, Richard Burton, George Segal eta Sandy Dennis aktoreek antzeztu zutelarik.
* 1984 &ndash; *The Karate Kid* filma estreinatu zen.
* 1988 &ndash; *Who Framed Roger Rabbit* marrazki bizidun filma estreinatu zen, Robert Zemeckis estatubatuar zinema zuzendariak zuzendu eta Bob Hoskins, Christopher Lloyd, Charles Fleischer, Stubby Kaye eta Joanna Cassidy aktoreek antzeztu zutelarik.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1633 &ndash; Erromako inkisizioak Galileoren aurkako epaia zabaldu zuen.

## Kirolak 
### Euskal Herria 
### Mundua 
* 1986 &ndash; Mexikoko Munduko Futbol Txapelketan Argentina eta Ingalaterraren arteko final laurdenetako partiduan Diego Maradona futbolariak "Mendeko Gola" eta "Jainkoaren Eskua" deritzoten bi gol ospetsuak sartu zituen.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1897 &ndash; Carlos Sáenz de Tejada, arabar margolari, kartelgile, figuringile eta e ilustratzailea, Tangerren (h. 1958).
* 1906 &ndash; Juan Errazquin, gipuzkoar futbolaria, Argentinan (h. 1931).
* 1907 &ndash; Juan Cabanas, gipuzkoar margolaria (h. 1979).
* 1918 - Anixeta Agirrezabala Lekuona, gipuzkoar sukaldaria eta tabernaria (h. 1998).
* 1922 &ndash; Jose Maria Makua, bizkaitar politikaria (h. 1990).
* 1924 &ndash; Pascual Aldabe Rodríguez, nafar musikagilea (h. 2013).
* 1928 &ndash; José Luis Piquín, gipuzkoar futbolaria (h. 2008).
* 1952 &ndash; Clara Gangutia, gipuzkoar margolaria.
* 1954 &ndash; Enrique Gomez Alvarez, gasteiztar ETAkidea (h. 1979).
* 1960 &ndash;
** Miguel Izu, nafar legelari eta IUN-NEBko politikaria.
** Juan Luis Moraza, arabar eskultore eta arte irakaslea.
* 1962 &ndash; Igone Etxebarria, euskal idazlea eta Euskaltzain urgazlea.
* 1963 &ndash; Begoña Guillen, arabar argazkilaria.
* 1970 &ndash; Ainhoa Elordi, bizkaitar poeta.
* 1972 &ndash; Asier Fernández de Bobadilla, bizkaitar windsurflaria.
* 1975 &ndash; Aitor Beltrán, gipuzkoar aktorea.
* 1976 &ndash; Alaitz Biritxinaga, bizkaitar  txirrindulari-epailea
* 1977 &ndash; Eduardo Conget, nafar futbolari ohia.
* 1979 &ndash; Leire Martínez, euskal abeslari eta aktorea.
** Eneritz Gorritxategi Lariz, bizkaitar trikitilaria eta abeslaria.
* 1980 &ndash; Unai Elorriaga Zubiaur, pistako bizkaitar txirrindularia.
* 1982 &ndash; Andoni Iraola, gipuzkoar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1984 &ndash; Paul Urkijo, arabar gidoilari eta zinemagilea.
* 1986 &ndash; Víctor de la Parte, arabar txirrindularia.
* 1987 &ndash; Ian Uranga, bizkaitar futbolaria.
* 1996 &ndash; Mikel Merino, nafar futbolaria.
* 1998 &ndash; Ariane Ochoa Torres, bizkaitar surflaria.
* 2002 &ndash; Adama Boiro, senegaldar-nafar futbolaria, Dakarren.

### Mundua 
* 1000 &ndash; Roberto I.a Normandiakoa, Normandiako dukea (h. 1035).
* 1427 &ndash; Lucrezia Tornabuoni, italiar idazlea eta eragin handiko aholkulari politikaria (h. 1482).
* 1757 &ndash; George Vancouver, ingeles Royal Navyko ofizial eta esploratzailea (h. 1798).
* 1763 &ndash; Étienne Méhul, frantziar musikagilea (h. 1817).
* 1767 &ndash; Wilhelm von Humboldt, prusiar hizkuntzalari, filosofo, diplomatiko eta noblea (h. 1835).
* 1777 &ndash; William Brown, irlandar jaiotzako argentinar almirantea, *Argentinako Armadaren Aita* bezala ezagutua (h. 1857).
* 1793 &ndash; Tokugawa Ieyoshi, Tokugawa shogunerriko hamabigarren shoguna (h. 1853).
* 1798 &ndash; Ditlev Blunck, daniar margolaria (h. 1853).
* 1805 &ndash; 
** Giuseppe Mazzini, italiar politikari, kazetari eta abertzalea (h. 1872).
** Ida Hahn-Hahn, alemaniar idazlea (h. 1880)
* 1837 &ndash; Paul Morphy, estatubatuar xakelaria, garai guztietako onenetakotzat joa (h. 1884).
* 1845 &ndash; Richard Seddon, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1906).
* 1856 &ndash; Henry Rider Haggard, ingeles idazlea (h. 1925).
* 1864 &ndash; Tanaka Giichi, Japoniako Lehen Ministroa (h. 1929).
* 1864 &ndash; Hermann Minkowski, lituaniar-alemaniar matematikaria eta Albert Einsteinen irakaslea (h. 1909).
* 1869 &ndash; Hendrikus Colijn, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1944).
* 1876 &ndash;
** Gwen John, galestar margolaria (h. 1939).
** Madeleine Vionnet, frantziar moda diseinatzailea, modaren historian eraginkorrenetakoa (h. 1975).
* 1881 &ndash; Robert Hertz, frantziar antropologoa (h. 1915).
* 1885 &ndash; Milan Vidmar, esloveniar ingeniari elektrikoa, xake jokalaria, filosofoa eta idazlea (h. 1962).
* 1887 &ndash; Julian Huxley, britainiar biologo, eugenesialaria eta internazionalista (h. 1975).
* 1897 &ndash; Norbert Elias, alemaniar idazle eta soziologoa (h. 1990).
* 1898 &ndash; Erich Maria Remarque, alemaniar eleberrigilea (h. 1970).
* 1899 &ndash; Michał Kalecki, poloniar ekonomialaria (h. 1970).
* 1904 &ndash; Margarita Wallmann, alemaniar-austriar-argentinar dantzari, koreografo, diseinatzaile eta zuzendari eszenikoa (h. 1992).
* 1906 &ndash; Billy Wilder, austriar-estatubatuar film gidoigile, zuzendari eta ekoizlea (h. 2002).
* 1907 &ndash; Marta Colvin, txiletar eskultorea (h. 1995).
* 1909 &ndash; Beatriz Borboikoa eta Battenbergekoa, Espainiako infanta (h. 2002).
* 1910 &ndash; Konrad Zuse, alemaniar ingeniaria, konputazioaren aitzindaria (h. 1995).
* 1913 &ndash; Antonia Adroher Pascual, kataluniar maistra eta aktibista politikoa (h. 2007).
* 1917 &ndash; Jean Hubeau, frantziar musikagile, irakasle eta piano-jotzailea (h. 1992).
* 1918 &ndash; Cicely Saunders, erizain eta idazle anglikano ingeles nabarmena (h. 2005).
* 1921 &ndash; Joseph Hanson Kwabena Nketia, afrikar musikagilea (h. 2019).
* 1924 &ndash; Norbert Callens, belgikar txirrindularia (h. 2005).
* 1925 &ndash; Peter Seeberg, daniar idazlea (h. 1999).
* 1926 &ndash;
** Tadeusz Konwicki, poloniar idazle eta zinema zuzendaria (h. 2015).
** Marta Mata Garriga, kataluniar politikari eta pedagogoa, Trantsizioan eskola publikoen berritzearen sustatzailea (h. 2006).
** Rachid Solh, Libanoko lehen ministroa (h. 2014).
* 1928 &ndash;
** Alphonsus Mathias, indiar artzapezpiku katolikoa (h. 2024).
** Steingrímur Hermannsson, Islandiako lehen ministroa (h. 2010).
* 1930 &ndash;
** Walter Bonatti, italiar alpinista, historia osoko onenenetakoa (h. 2011).
** Francisco Fernández Ordóñez, espainiar politikari eta abokatua (h. 1992).
* 1932 &ndash; Prunella Scales, ingeles aktorea (h. 2025).
* 1933 &ndash; Maria do Rosário Bettencourt, portugaldar fado abeslaria (h. 2026).
* 1935 &ndash; Matilde Coral, espainiar flamenko-dantzaria.
** Gloria Pachón, kolonbiar kazetaria eta enbaxadorea.
* 1936 &ndash;
** Kris Kristofferson, estatubatuar country eta folk abeslari eta aktorea (h. 2024).
** Ferran Olivella, kataluniar futbolaria (h. 2023).
* 1939 &ndash; Ada Yonath, israeldar kristalografoa, 2009ko Kimikako Nobel Saria.
* 1940 &ndash;
** Abbas Kiarostami, irandar zinema-zuzendari eta gidoigilea (h. 2016).
** Daniel Quillen, estatubatuar matematikaria (h. 2011).
* 1943 &ndash;
** John Michael Kosterlitz, britainiar estatubatuar fisikaria, 2016ko Fisikako Nobel Saria.
** Gordon Matta-Clark, estatubatuar artista eta arkitektoa (h. 1978).
* 1944 &ndash; Gérard Mourou, frantziar fisikari eta ingeniari elektrikoa, 2018ko Fisikako Nobel Saria.
* 1945 &ndash; Pere Gimferrer, kataluniar poeta, idazlea, kritiko literarioa eta itzultzailea, Kataluniako literaturaren egile nagusietariko bat.
* 1946 &ndash; Eliades Ochoa, kubatar gitarrista eta abeslaria.
* 1947 &ndash;
** Octavia E. Butler, zientzia fikzioko estatubatuar idazlea (h. 2006).
** Bruno Latour, frantziar filosofo, antropologo eta soziologoa (h. 2022).
** Jerry Rawlings, Ghanako presidentea (h. 2020).
* 1948 &ndash; Jordi Casassas i Ymbert, kataluniar historialaria.
* 1949 &ndash;
** Larry Junstrom, estatubatuar baxu-jotzailea, *Lynyrd Skynyrd* taldearen sortzaileetako bat (h. 2019).
** Carlo Petrini, Slow Food mugimendu internazionalaren fundatzailea.
** Meryl Streep, estatubatuar aktorea.
** Elizabeth Warren, estatubatuar politikaria.
* 1952 &ndash; Graham Greene, kanadar aktore oneida (h. 2025).
* 1953 &ndash; 
** Jean Damascène Bimenyimana, ruandar apezpiku katolikoa (h. 2018).
** Cyndi Lauper, estatubatuar abeslaria, konposatzailea eta aktorea.
* 1954 &ndash; Wolfgang Becker, alemaniar zinema zuzendaria (h. 2024).
* 1955 &ndash; Bashkim Shehu, albanieraz idazten duen albaniar idazlea.
* 1957 &ndash; Jim Dauterive, estatubatuar ekoizle eta gidoigilea.
* 1958 &ndash; Bruce Campbell, estatubatuar aktorea.
* 1959 &ndash; Ed Viesturs, estatubatuar alpinista.
* 1960 &ndash; Erin Brockovich, estatubatuar legelari eta ingurumen ekintzailea.
* 1962 &ndash; 
** Adriana Cancino, txiletar irakasle, liburuzain eta politikaria.
** Clyde Drexler, NBAko estatubatuar saskibaloi jokalari ohia.
* 1964 &ndash;
** Amy Brenneman, estatubatuar aktorea.
** Dan Brown, estatubatuar idazlea.
** Julienne Mukabutera, *Maria Kisito*, ruandar moja beneditarra, Ruandako genozidioaren eragileetako bat.
* 1965 &ndash; Ľubomír Moravčík, eslovakiar futbolari ohi eta entrenatzailea.
* 1966 &ndash; Emmanuelle Seigner, frantziar modelo, aktore eta abeslaria.
* 1967 &ndash; Alejandro Aravena, txiletar arkitektoa.
* 1969 &ndash; Ana Risueño, espainiar aktorea.
* 1971 &ndash; Betty Makoni, zimbabwear emakumeen eskubideen aldeko aktibista.
* 1972 &ndash; Wangechi Mutu, keniar-estatubatuar artista bisual, margolari eta eskultorea.
* 1974 &ndash; Jo Cox, Britainia Handiko Alderdi Laboristako politikaria (h. 2016).
* 1975 &ndash; Andreas Klöden, alemaniar txirrindularia.
* 1977 &ndash; Frédéric Weis, frantziar saskibaloi jokalari ohia.
* 1978 &ndash; Sayaka Fernández Díaz, dokumentalgilea, zuzendaria, zinema-gidoilaria eta ekintzailea.
* 1983 &ndash; Ayako Kitamoto, japoniar futbolari ohia.
* 1984 &ndash;
** Dustin Johnson, estatubatuar golfaria.
** Rubén Iván Martínez, espainiar futbolaria.
* 1985 &ndash; John Moreland, estatubatuar egile-abeslaria.
* 1987 &ndash;
** Naoyuki Fujita, japoniar futbolaria.
** Lee Min-oh, hegokorear aktore, modelo eta abeslaria.
* 1994 &ndash;
** Sébastien Haller, bolikostar futbolaria.
** Teddy Quinlivan, estatubatuar emakumezko modelo transgeneroa.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1899 &ndash; Martin V. Biscailuz, baxenafar gurasodun estatubatuar letradu eta kazetari euskalduna, Los Angelesen (j. 1861).
* 1956 &ndash; Ángel Apraiz, arabar historialaria, Eusko Ikaskuntzaren sustatzaile nagusia eta lehenengo idazkaria, Coruñan (j. 1885).
* 1966 &ndash; Blas Fagoaga, nafar idazlea, apaiza eta Euskaltzain urgazlea (j. 1897).
* 1977 &ndash; Javier Ybarra, bilbotar enpresaburua, idazlea eta politikaria, ETA politiko-militarrak eraila (j. 1913).
* 1983 &ndash; Julene Urzelai, euskal mitinlari jeltzalea, Caracasen (j. 1912).
* 1990 &ndash; Mixel Burukoa, baionar politikari abertzalea eta medikua (j. 1930).
* 2006 &ndash; Asun Balzola, bizkaitar ilustratzaile, idazle eta itzultzailea, Madrilen (j. 1942).
* 2016 &ndash; Iñaki Bergara, *Pio'', azpeitiar aktorea (j. 1935).
* 2022 &ndash; Isabel Echarri, nafar artista garaikidea, Formenteran (j. 1929).
* 2023 &ndash;
** Karmele Aranburu Lizaso, gipuzkoar kazetaria eta irrati-esataria (j. 1957).
** Román Carbajo, bizkaitar saskibaloi jokalaria (j. 1967).

### Mundua 
* 431 &ndash; Paulino Nolakoa, latinezko poeta eta Eliza Katolikoaren Nolako gotzaina.
* 1101 &ndash; Roger I.a Siziliakoa, Siziliako kondea.
* 1276 &ndash; Inozentzio V.a, aita santua (j. c. 1225).
* 1535 &ndash; John Fisher, ingeles elizgizon eta humanista (j. 1469).
* 1678 &ndash; Otto Marseus van Schrieck, Holandako Urre Aroko margolaria. Flora eta fauna inguruko margolanak egiteagatik ezaguna.
* 1813 &ndash; Anton Graff, suitzar margolari erretratugilea (j. 1736).
* 1846 &ndash; Benjamin Robert Haydon, britainiar margolaria (j. 1786).
* 1865 &ndash; Ángel de Saavedra, espainiar idazle, antzerkigile, poeta, margolari eta politikaria (j. 1791).
* 1872 &ndash; Juana de Vega, aliziar idazlea eta ekintzaile liberala (j. 1805).
* 1874 &ndash; Howard Staunton, ingeles xakelaria, Staunton piezen diseinatzailea (j. 1810).
* 1892 &ndash; Anne Reeve Aldrich, estatubatuar poeta eta eleberrigilea (j. 1866).
* 1898 &ndash; Brémonde de Tarascon, okzitaniar poeta (j. 1858).
* 1903 &ndash; Antonio de Pirala, espainiar historialaria (j. 1824).
* 1917 &ndash; Kristian Zahrtmann, daniar margolaria (j. 1843).
* 1925 &ndash; Felix Klein, alemaniar matematikaria (j. 1849).
* 1931 &ndash; Armand Fallières, Frantziako presidentea (j. 1841).
* 1936 &ndash; Moritz Schlick, alemaniar filosofoa (j. 1882).
* 1940 &ndash; Vladimir Köppen, jatorri errusiarreko alemaniar geografoa eta meteorologoa (j. 1846).
* 1956 &ndash;
** Walter de la Mare, ingeles idazlea (j. 1873).
** Consuelo Zavala, mexikar maistra eta feminista (j. 1874).
* 1965 &ndash;
** Piaras Béaslaí, irlandar idazle, antzerkigile, biografialari eta itzultzailea (j. 1881).
** David O. Selznick, estatubatuar zinema ekoizle eta gidoilaria (j. 1902).
* 1969 &ndash; Judy Garland, estatubatuar aktore eta abeslaria (j. 1922).
* 1974 &ndash; Darius Milhaud, frantziar musikagilea (j. 1892).
* 1975 &ndash; Per Wahlöö, suediar eleberrigile eta kazetaria (j. 1926).
* 1978 &ndash; Jens Otto Krag, Danimarkako lehen ministroa (j. 1914).
* 1979 &ndash; Louis Chiron, monakoar auto gidaria, 1 Formulako lasterketa batean parte hartu duen gidaririk zaharrena (j. 1899).
* 1982 &ndash; Martim Francisco, brasildar futbol entrenatzailea, 4-2-4aren asmatzailea (j. 1928).
* 1984 &ndash; Joseph Losey, estatubatuar zinema-zuzendaria (j. 1909).
* 1987 &ndash;
** Fred Astaire, estatubatuar aktore eta dantzaria, XX. mendeko dantzaririk bikainenetakoa (j. 1899).
** Raymond Ruyer, frantziar filosofoa (j. 1902).
* 1989 &ndash; Henri Sauguet, frantziar musikagilea (j. 1901).
* 1990 &ndash; Ilia Frank, errusiar fisikaria, 1958ko Fisikako Nobel Saria (j. 1908).
* 1993 &ndash; Patricia Ryan Nixon, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1912).
* 1994 &ndash; Jorgjia Filçe-Truja, albaniar sopranoa, Albaniako musika lirikoaren ikonoetako bat (j. 1907).
* 1995 &ndash; Yves Congar, frantziar elizgizona, ekumenismoaren bultzatzailea (j. 1904).
* 2002 &ndash; Yoshio Okada, japoniar futbolaria (j. 1926).
* 2005 &ndash; Max Roqueta, okzitanierazko idazlea (j. 1908).
* 2007 &ndash; Dorothea Orem, erizaintzaren teorikoa (j. 1914).
* 2008 &ndash;
** George Carlin, estatubatuar aktore, umorista eta idazlea (j. 1937).
** Gerhard Meier, suitzar idazlea (j. 1917).
* 2012 &ndash; Juan Luis Galiardo, espainiar aktorea (j. 1940).
* 2015 &ndash; Laura Antonelli, italiar zinema aktorea (j. 1941).
* 2017 &ndash; Quett Masire, Botswanako presidentea (j. 1925).
* 2018 &ndash; Reszo Nyers, hungariar politikari eta ekonomista (j. 1923).
* 2019 &ndash; Thalles Lima de Conceição Penha, brasildar futbolaria (j. 1995).
* 2020 &ndash;
** Alicia Asconeguy, uruguaiar margolari eta artista bisuala (j. 1949).
** Pierino Prati, italiar futbolaria (j. 1946).
** Joel Schumacher, estatubatuar zinema zuzendaria (j. 1939).
* 2022 &ndash;
** José Luis Balbín, espainiar kazetaria (j. 1940).
** Yves Coppens, frantziar antropologoa (j. 1934).
** Jüri Tarmak, estoniar atleta, gorako jauziaren aditua (j. 1946).
* 2023 &ndash;
** Stéphane Demol, belgikar futbolari eta entrenatzailea (j. 1966).
** Horst-Dieter Höttges, alemaniar futbolaria (j. 1943).
** Harry Markowitz, estatubatuar ekonomialaria, 1990eko Ekonomiako Nobel Saria (j. 1927).
* 2024 &ndash; Kamala Hampana, indiar idazle eta irakaslea (j. 1935).
* 2025 &ndash;
** Arnaldo Pomodoro, italiar eskultorea (j. 1926).
** Antonio Troncoso de Castro, espainiar militar frankista, ultraeskuindarrekoa, Burgosko prozesuan protagonista (j. 1933).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Elorri eta Antxieta.

## Kanpo estekak 
Ekainaren 21 | Urteko egutegi | Ekainaren 23