open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mandalay Bay

'''''', AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen luxuzko kasino eta hotel bat da, Las Vegas Strip etorbidearen hegoaldeko muturrean.

1999an ireki zen. Hegoaldeko Itsasoa gaitzat du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hegoaldeko Itsasoa

[thumb|250px|Hegoaldeko eta Iparraldeko itsasoen izendapenak adierazten dituen 1640ko [Jodocus Hondiusen mapa.]]
**Hegoaldeko Itsasoa**, **Hegoaldeko Itsasoak** edo **Balboaren itsasoa**, , *Mares del Sur* edo *Mar de Balboa*, antzinako gaztelaniaz *Mar de Sud*, Espainiar Inperioaren Amerikako kolonizazio aroan Ozeano Bareak jaso zituen izendapenak dira. Izena Vasco Núñez de Balboa espainiar esploratzailearen omenez darama.
Portable Sound Format

***Portable Sound Format (PSF)*** (**soinu-formatu eramangarria**) bideojokoen kontsola ugaritatik zuzenean ateratako musika gordetzeko fitxategi bat da. Formatua, hasiera batean, PlayStationeko bideojokoetarako erabili zen, baina, ordutik, beste sistema batzuekin bateragarria izateko egokitu da.

Neill Corlettek publikoki dokumentatu zuen 2003an, eta Winamperako gehigarri bat garatu zuen PSF1 eta PSF2 fitxategiak erreproduzitzen zituena, *Highly Experimental (Oso esperimentala)* izenekoa.

Orokorrean, PSF fitxategiek lagin ugari eta musika-sekuentziadoreen erreproduzitzaile bat dituzte. Formatu honek askoz leku gutxiago hartzen du musika bereko (WAV, MP3) transmititutako formatu baliokide batek baino, leialtasun handiz entzuten delarik. PSF fitxategietan, normalean, halaxe izan ohi da, eta, gordetako hondoko musika etengabe errepika daiteke, sekuentziadoreak bere begizta-puntu propioak erabiltzen baititu.

Zenbait PSF subformatuk *miniPSF/PSFlib* formatuekin bateragarri izateko gaitasuna ere badute, non pista ugarik erabilitako datuak *PSFlib* fitxategi batean behin bakarrik gordetzen direlarik. Aparteko ezberdintasunak *miniPSF* fitxategi batean gordetzen dira; fitxategi hori zlib bidez konprima daiteke, biltegiratzeko orduan eraginkorragoa izan dadin.

PSF2 fitxategia PlayStation 2 kontsolako PSFren baliokidea da. PSF2 fitxategi-sistema gisa egituratuta dago, PSF aldiz, PS exekutagarri bat soilik da. PSFren jatorrizko laginketa-tasa 44.100 Hz-koa da, eta PSF2rena 48.000 Hz-koa, aldiz. Tasak 8.000 Hz-etatik 96.000 Hz-etara alda daitezke.

Bai PSF fitxategiek eta PSF2 fitxategiek ere, goiburu bat dute, fitxategiak dituen bideojoko-sistema motak zehazten dituena, eta, amaieran, aukerazko etiketen multzo bat, informazio zehatza eman dezakeena, hala nola, jokoaren izena, musikaren artista edota luzera ere.

## Kanpo estekak
Trump International Hotel Las Vegas

'''''', AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian hotel bat da, Pardise esleitutako udalerrian. Donald Trump jabearen izena darama.

2008an eraiki zen. Las Vegasko etxebizitza eraikin altuena da, 190 metroko garaieraz.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Westgate Las Vegas

**Westgate Las Vegas Resort & Casino**, AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen kasino eta hotel bat da, Las Vegas Strip etorbidearen iparraldean eta Winchester hiri esleituan. Urte luzez **Las Vegas Hilton** izenez ezaguna izan zen.

1969an ireki zen.

## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
New York-New York Hotel and Casino

'''''', AEBetako Nevada estatuko Las Vegas hirian dagoen kasino eta hotel bat da, Las Vegas Strip etorbidean eta Paradise hiri esleituan.

19971an ireki zen. New York hiria gaitzat du et hartako eraikinen errepliken artean, Askatasunaren Estatua nabarmentzen da.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
B. V. Doshi

**Balkrishna Vithaldas Doshi** (Pune, 1927ko abuztuaren 26a - Ahmedabad, 2023ko urtarrilaren 24a) indiar arkitektoa izan zen.

1947 eta 1950 artean Mumbaiko Sir J. J. Arte Eskolan ikasi zuen. 1950 eta 1954 artean Europan lan egin zuen. Le Corbusier eta Louis Kahnekin lan egin zuen eta Indiako arkitektura modernista eta brutalistaren aitzindaria izan zen.

Bere diseinurik aipagarrienen artean daude FLAME University, IIM Bangalore, IIM Udaipur, NIFT Delhi, Amdavad ni Gufa, CEPT University, eta kostu txikiko Aranya etxebizitzak Indoren. Azken proiektu honek Aga Khan Arkitektura Saria irabazi zuen.

2008an Pritzker Saria irabazi zuen.

## Eraikinak 
thumb|Academic Block of Indian Institute of Management Bangalore|IIM-Bangalorethumb|Amdavad ni Gufa, Ahmedabad
* 1962 – Institute of Indology, Ahmedabad
* 1966 – Centre for Environment and Planning Technology (CEPT), Ahmedabad
* 1967 – Tagore Memorial Hall, Ahmedabad
* 1972 – Electronics Corporation of India Limited Township, Hyderabad.
* 1973 – Indian Farmers Fertiliser Cooperative, IFFCO township, Kalol
* 1976 – Premabhai Hall, Ahmedabad
* 1977 – Indian Institute of Management, Bangalore
* 1979 – Sangath, B. V. Doshi's office, Ahmedabad
* 1979 – Shakti Bhavan, Administrative Office of M. P. Electricity Board, Jabalpur
* 1979 – Mahatma Gandhi Labour Institute
* 1982 – Aranya Low Cost Housing, Indore
* 1984 – Vidyadhar Nagar, Jaipur
*1989 – National Institute of Fashion Technology, Delhi
* 1990 – Amdavad ni Gufa, Ahmedabad
* 1997 – Sawai Gandharva Smarak, Pune
* 2002 – Udayan the Condoville, Udita (HIG), Utsav (MIG) Utsarg (LIG) 2500 homes, Kolkata

## Kanpo estekak
Christine Kangaloo

**Christine Carla Kangaloo** (Trinidad eta Tobago, 1961eko abendua) trinitatear politikaria da. Trinidad eta Tobagoko presidente izateko hautatu zuten eta 2023ko martxoaren 21ean karguaz jabetuko da. Aurretik, 2015etik 2023ra Trinidad eta Tobagoko senatuko presidentea izan zen.

## Bizitza 
Christine Kangaloo indo-trinidadetar familia presbiteriano batean jaio zen. Mendebaldeko Indietako Unibertsitatean eta Hugh Wooding Zuzenbide Eskolan lizentziatu zen Zuzenbidean. 2001eko urtarrilaren 12an Tribidad eta Tobagoko oposizioko senatari egin zen, Patrick Manning oposizioburua zela. Ondoren, Senatuko presidenteorde izan zen eta, ondoren, 2002an Lehen Ministroaren Bulegoko ministroa izan zen. 2005ean Lege Gaietarako ministro izendatu zuten. 2007ko Trinidad eta Tobagoko hauteskunde orokorretan, Ordezkarien Ganberarako hautatua izan zen Pointe-à-Pierre hautes-barrutitik Herriaren Mugimendu Nazionala alderdi politikoaren (PNM) hautagai gisa aurkeztuta. Gainera, Zientzia, Teknologia eta Goi Hezkuntzako ministroa izan zen 2007 eta 2010 bitartean. 2015eko irailaren 23an Senatuko presidente hautatu zuten eta karguan egon zen 2023an bere burua herrialdeko presidentegai aurkeztu zuen arte.

2023ko Trinidad eta Tobagoko Hauteskunde Presidentzialetan presidente hautatu zuten eta 2023ko martxoaren 21ean karguari zin egiten dionean Trinidad eta Tobagoko historiako bigarren emakumezko presidentea izango da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isabel Pérez Montalbán

**Isabel Pérez Montalbán** (Córdoba, 1964) poeta da. Kritikariek haren lana aintzat hartu dute kontzientzia poesiaren parametroen barruan. Poetika hori sistema kapitalistaren kontra dago, kritika garaikidearen, memoria historikoaren eta konpromisoaren bidez. 

## Biografia 
Irakasle-ikasketak eta ikus-entzunezko komunikazioa egin zituen, eta gaur egun Malagan bizi da. Literatura-jaialdi garrantzitsuetan parte hartu du, hala nola 2007an Bartzelonako Poesia Astean. Haren testuak frantsesera, ingelesera, hungiarierara, portugesera, arabierara eta esperantora itzuli dira. Literatura-jardueraren barruan, literatura-sarien epaimahaiko kide izan da, bai eta aurkezle, moderatzaile edo mahai-inguruetako parte-hartzaile, hizlari, tertuliar edo hizlari ere, erakunde pribatuek eta, batez ere, publikoek antolatutako kongresu, jaialdi, tailer, errezitaldi eta jardunaldi literarioetan.

## Sariak 
* 1992ko Ciudad de Málaga Literatura Gaztea saria, *No es precisa la muerte* lanagatik.
* Barcarola Nazioarteko Saria, 1995, *Puente levadizo* lanagatik.
* Leonor Poesia Saria, 2000, *Los muertos nómadas* lanagatik.
* Ciudad de Córdoba saria, Ricardo Molina, 2010, *Un cadáver lleno de mundo* lanagatik.
* Melilla Hiria Nazioarteko Poesia Saria, 2019, *Vikinga* lanagatik.

## Poema-liburuak 
* *No es precisa la muerte* (Málaga, 1992).
* *Pueblo nómada* (Málaga, 1995).
* *Fuegos japoneses en la bahía* (Málaga, 1996)
* *Puente levadizo* (Albacete, 1996)
* *Cartas de amor de un comunista* (Valentza, 1999)
* *Los muertos nómadas* (Soria, 2001)
* *De la nieve embrionaria* (Montilla, 2002).
* *El frío proletario* (Málaga, 2002).
* *La autonomía térmica de los pingüinos* (Málaga, 2005).
* *Siberia propia* (Madril, 2007)
* *Animal ma non troppo* (Huelva, 2008)
* *Oveja negra casi blanca*. Málaga, 2010.
* *Un cadáver lleno de mundo*. Madril, 2010.
* *Puta, reputa (piensa, reflexiona)* ( María Eloy-García-rekin), (Ediciones Imperdonables, Málaga, 2016)
* *El sexo de la palabra. Literatura y género* (Juana Castro eta Octavio Salazar-ekin), (Colección La Montaña Mágica, Delegación de Cultura de la Diputación de Córdoba, 2017)
* *El frío proletario. Antología (1992-2018)* (Visor, Madrid, 2019)
* *Vikinga*. Visor, Madrid, 2020.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Isabel Pérez Montalbánen poemak
Mercedes Marrero

**Mercedes Marrero Valero** (Santa Cruz Tenerifekoa, 1961eko urtarrilaren 19a) saskibaloi-jokalaria da, eta merkataritza-nabigazioko kapitain titulua lortu zuen lehen emakume espainiarra.

## Biografia 
### Ibilbide profesionala 
Mercedes Marrero Santa Cruz Tenerifekoan jaio zen 1961ean. *Merce* edo *Mercedes* izenez ezaguna 1978an amaitu zuen UBI. La Lagunako Unibertsitatean Merkataritza Nabigazioko Pilotu lizentziatura atera zuen 1986an, eta, ondoren, La Lagunako Unibertsitateko Nautika Eskolan matrikulatu zen. 1992an Merkataritza Nabigazioko Kapitain titulua lortu zuen.Hainbat urtez aritu zen lanean Trasmediterranean (zamalanetarako eta bidaiarientzako ontziak), eta Petrogasy ontzi-konpainian, Jetfoils Princesa Dáillo y Princesa Teguisen eta Hidrofoils Barracula eta Trasmediterraneako Pez Volador ontzietan. Gainera, SES Bahía Expressy Bajamar, Benchijigua eta Betancuria ferrietan. 

2000. urtean Itsas Salbamenduko oposizioak gainditu zituen eta, harrezkero, Itsas Salbamenduko larrialdien kontrolatzailea da.

1986an saskibaloia utzi egin zuen jokalari ofizial gisa Petrogas ontzi-konpainiako Nivaria ontzian lanean hasi zenean.

## Klubak 
La Asunción ikastetxean hasi zuen kirol-ibilbidea, eta 15 urte zituela, Lehen Mailan egin zuen debuta; Tenerife Krystal taldean hasi zen, 1976/1977 lehen denboraldian, Emakumezkoen Lehen Dibisio Nazionalean, Antonia Gimenok entrenatuta, taldea eratzeko aktaren arabera.

Taldeak Tenerife Coronas Light izena hartu zuen 1982/1983 denboraldian. Felipe Antónek entrenatu zuen eta ondoren José Carlos Hernándezek. Erregina Kopako txapeldunorde izan ziren han.  Taldeak Coronas izena hartu zuen.1985/1986 denboraldian CEPSA izena eman zitzaion entrenatzaile Paco Santamaria izanik.

## Palmaresa 
### Txapelketa nazionalak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* Kabildoak eta Kanariar Gobernuak argitaratutako liburuan agertzen da, Tenerifeko saskibaloiaren 75 urteko historian, 2016ko azaroan argitaratua. Bera eta bere taldekide asko izan ziren liburuaren aurkezpen-ekitaldian.

* 2015ean, Salvador Lecuona Txapelketan, omenaldia egin zioten Tenerife Krystal talde historikoari, 40 urte inguru zeramatzalako jardunean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ozeano Bareko Mendilerroaren Ibilbidea

**Ozeano Bareko Mendilerroaren Ibilbidea**,  eta ofizialki *Pacific Crest National Scenic Trail*, AEBetako mendebaldeko kostaldeko ibilbide luze bat da, Ur-jauzien mendikatea eta Sierra Nevada mendikatearen eremu garaienen 160-240 kilometroz paralelo doana. 

Denera 4.270 kilometro luze ditu, 25 baso parke eta 7 parke nazional igaroz.

Ibilbidearen hegoaldeko muturra AEB eta Mexiko arteko mugan dago, Campo udalerrian, handik Kalifornia, Oregon eta Washington estatuak igaro eta iparraldeko muturra AEB eta Kanadaren mugan amaitzen da. Batzutan ibilbide edo luzapen ez ofiziala ere gehitzen zaio, Joe Haizetsu Ibilbide (*Windy Joe Trail*), Kanadako Britainiar Columbia probintziako E. C. Manning Probintzia Parkean.

## Zinema 
*Wild* (2014) filma ibilbide honetan girotua dago.

## Ikus gainera 
* Ibiltarien Koroa Hirukoitza

## Kanpo estekak
Western (1997ko filma)

***Western***, 1997ko Manuel Poirier frantziarrak zuzendutako road movie film bat da. Sergi López eta Sacha Bourdo aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Paco López (Sergi López) espainiar zapata-saltzaile eta Nino (Sacha Bourdo) errusiar autoestopista Bretainian barna bidaiatzen ari diren bi atzerritar gizaseme dira. Biek errepidean topo egin arte bizimodu zeharo ezberdinak zeramatzaten. Orduan, beren adiskidetasuna sendotuko duen zeozer bazela ohartuko dira.

## Aktoreak 
* Sergi López: Paco Cazale
* Sacha Bourdo: Nino
* Élisabeth Vitali: Marinette
* Marie Matheron: Nathalie
* Serge Riaboukine: Txoferr
* Catherine Riaux: Guenaellen laguna
* Jean-Jacques Vanier: Yvon Le Marrec doktorea
* Marilyne Canto: Marilyne

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Callater aintzira

**Callater aintzira**, , Eskoziako Braemar herritik 8 kilometro hegoaldera dagoen aintzira bat da, Aberdeenshire lurraldean.. Aintzir ipar-mendebalde eta hego-ekialde norantzan hedatzen da, bi ertzeetan muinoz ingurtua dagoelarik.
Marlowe (2022ko filma)

***Marlowe***, 2022ko Neil Jordan irlandarrak zuzendutako neo-noire film bat da. Raymond Chandler estatubatuar idazleak sortutako Philip Marlowe detektibean oinarritua dago. Liam Neeson, Diane Kruger, Jessica Lange, Adewale Akinnuoye-Agbaje, Alan Cumming, Francois Arnaud, Ian Hart, Danny Huston, Daniela Melchior eta Colm Meaney aktoreek antzeztu zuten.

2022ko irailaren 24ean Donostiako Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
1939, Los Angeles, hiriko gaizkile munduan, Clare Cavendish (Jessica Lange) emakume aberats eta ederrak Philip Marlowe (Liam Neeson) detektibeari Nico Peterson (François Arnaud) iraganeko maitalea topatzeko mandatua emango dio. Laister, Marlowe gizon horren desagerketaren atzean ustelkeria sare bt dagoela jabetuko da, aurkikuntza horrek detektibea hiriko jauntxo dirudun eta arriskutsuenen jomugan jarriko du.

## Aktoreak 
* Liam Neeson: Philip Marlowe
* Diane Kruger: Clare Cavendish
* Jessica Lange: Dorothy Cavendish
* Adewale Akinnuoye-Agbaje: Cedric
* Alan Cumming: Lou Hendricks
* Danny Huston: Floyd Hanson
* Ian Hart: Joe Green
* Colm Meaney: Bernie Ohls
* Daniela Melchior: Lynn Peterson
* François Arnaud: Nico Peterson
* Seána Kerslake: Amanda Toxteh
* Patrick Muldoon: Richard Cavendish
* Jose Manuel Maciá: López 
* Roberto Peralta Maya: Gómez

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irkurgai
María López García

**María López García** (Gijón, Asturias, 1990eko otsailaren 16a) asturiar belar-hockeyko jokalaria da, eta Belar-hockeyko emakumezkoen ohorezko mailako Madrileko Club de Campo Villan jokatzen du.

## Biografia 
Txikitatik hasi zen hockeyan entrenatzen Real Grupo de Cultura Covadongan. Handik gutxira, Madrilgo Errendimendu Handiko Zentrora joan zen, eta han entrenamenduak eta Madrilgo Complutense Unibertsitateko Enpresen Administrazio eta Zuzendaritzako ikasketak bateratu zituen.

## Kirol ibilbidea 
Belar-hockeyko Espainiako Selekzioko kapitaina da, nazioarteko 200 partida baino gehiago jokatu ditu RedStick-ekin eta, besteak beste, Brontzezko Domina jaso du Londresko 2018ko Munduko Txapelketan, eta Brontzezko Domina Anberesko 2019ko Europako Txapelketan.

2017an, Herbehereetako Hoofdklasse hockeya jokatu zuen SV Kampong-ekin.   

## Sariak 
### Espainian Club de Campo Villa taldearekin 
* 7 txapel Espainiako Ligako txapelketa irabazi ditu(2011, 2012, 2014, 2015, 2017, 2019, 2021).
* 3 azpitxapel Espainiako Ligako txapelketa irabazi ditu (2013, 2016 eta 2022).
* Erreginaren zazpi kopa lortu ditu (2011, 2012, 2014, 2016, 2017, 2019, 2020 eta 2022)
* 1 txapeldunorde Erregina kopan (2021).

### Nazioartean Club de Camporekin, 
* Europako txapeldunorde izan da2021eko Euro Hockey Leaguean
* Brontzezko domina irabazi du Europako Kluben A Txapelketan (2015),
* Txapelduna da Europako B Kluben Txapelketan (2019)
* Txapeldunordea da Europako B Kluben arteko Txapelketan (2017).

## Joko Olinpikoetako partaidetzak 
* Río de Janeiro 2016, 8. postua.
* Tokio 2020, 7. postua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa COEn
Antonia Gimeno Travesset

**Antonia Gimeno Travesset** (Bartzelona, 1941eko abenduaren 2a) aintzidaria da  Espainiako emakumezkoen saskibaloi arloan, Espainiako saskibaloiko emakumezkoen lehen selekzioan nazioarteko jokalari gisa eta entrenatzaile gisa. 

## Ibilbidea 
### Jokalari 
1955. urtean 14 urte zituela hasi zen Club Baneston jokatzen. Gero Cottet-Indo CDan jokatu zuen eta Kopa bat (1960) eta Kataluniako hiru txapelketa irabazi zituen (1961, 1962, 1963). 1968tik 1972ra Santa Cruz Tenerifeko  Picadero JC taldeko eta, azkenik, OM-eko(Officine Meccaniche) jokalaria izan zen.

Erabateko nazioartekoa izan zen Espainiarekin, jokalari-garaian. 1963ko ekainaren 16an Malgrat de Mar herrian Espainiako lehen saskibaloi-selekzioa osatu zuten lehen hamabi emakumeetako bat izan zen, Suitzako selekzioaren aurkako lagunarteko partida batean. Partida hori porrotarekin (31-40) eta bi egun geroago, lehen garaipenarekin (47-39), burutu zuten. 32 urte zituela, 1983an, Tenerifen amaitu zuen saskibaloi-jokalari  karrera.

### Entrenatzaile 
1970eko hamarkadan, Santa Cruz Tenerifeko Jasokundearen Ikastetxeak kontratatu zuen kirola koordinatzeko eta saskibaloiaz arduratzeko. Antonia Gimeno, Mercedes Marrerok dioenez, "emakumezkoen saskibaloirako funtsezko entrenatzailea izan zen Tenerifen eta Kanarietan".

Halaber, Cajalón Zaragozako eta CN Canoeko entrenatzailea izan zen. Aldi berean, 1991ra arte, Espainiako federazioko teknikaria izan zen, eta bertan entrenatzaile laguntzaile aritu zen Espainiako selekzio emakumezko gazte, junior eta seniorren selekzioan. Kataluniara itzuli zenean, Draft Gramenet zuzendu zuen, eta 2003tik 2005era, CB Sant Justeko sustapen-taldeak.

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2016 Omenaldia Tenerifeko emakumezkoen saskibaloiaren historiari buruzko festa handian, Santa Cruz-Ofra kirolguneko Sergio Rodríguez kiroldegian, FIk antolatutako ekitaldien barruan. 75. urteurrena zela eta.
* 2013 Emakumezkoen saskibaloiko espainiar aitzindariei omenaldia, emakumezkoen selekzio nazionaleko lehen partidaren 50. urteurrenean (1963ko ekainaren 16an Suitzaren aurka), eta Perugiako Europako urrearen 20. urteurrena (1993), FEBk Alcobendasen antolatua.
* 2009 Kataluniako Saskibaloiaren Historiko izendapoena jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jainkoen zubia

**Jainkoen zubia**, ingelesez *Bridge of the Gods*, AEBetako Oregon estatuko Cascade Locks eta Washington estatuko North Bonneville udalerriak elkarlotzen dituen zubi bat da. Columbia ibaia zeharkatzen du.

1926an eraiki zen, 565 metro luze eta punturik garaienean 43 metroko altuera du.

## Zinema 
*Wild* (2014) filmean agertzeagatik ezaguna egin da.
The Moody Blues

**The Moody Blues** Erresuma Batuko rock talde bat zen, Birminghamen 1964an osatu zena. Bere lehen ahotsa Denny Laine izan zen, Paul McCartney taldekidea izango zena geroago Wings taldean. Graeme Edge (bateria), Ray Thomas (txirula eta ahotsa), Clint Warwick (baxua eta ahotsa) eta Mike Pinder (teklatuak) taldean ere parte hartu zuten. Taldeak arrakasta handia izan zuen bai Erresuma Batuan baita ere mundu osoan.

## Partaideak 
* Graeme Edge&nbsp;– danborrak, perkusioa, ahotsak (1964–2018; 2021ean hil zen)
* Denny Laine&nbsp;– gitarra, ahotsak (1964–1966)
* Mike Pinder&nbsp;– teklatuak, ahotsak (1964–1978)
* Ray Thomas&nbsp;– txirula, perkusia, harmonika, ahotsak (1964–2002; died 2018)
* Clint Warwick&nbsp;– baxu, ahotsak (1964–1966; 2004an hil zen)
* Rodney Clark&nbsp;– baxua, ahotsak (1966)
* Justin Hayward&nbsp;– gitarra, ahotsak (1966–2018)
* John Lodge&nbsp;– baxua, gitarra, ahotsak (1966–2018)
* Patrick Moraz&nbsp;– teklatuak (1978–1991)

## Diskografia 
* *The Magnificent Moodies* (1965) (1965, US)
* *Days of Future Passed* (1967)
* *In Search of the Lost Chord* (1968)
* *On the Threshold of a Dream* (1969)
* ''To Our Children's Children's Children* (1969)
* *A Question of Balance* (1970)
* *Every Good Boy Deserves Favour* (1971)
* *Seventh Sojourn* (1972)
* *Octave* (1978)
* *Long Distance Voyager* (1981)
* *The Present* (1983)
* *The Other Side of Life* (1986)
* *Sur la Mer* (1988)
* *Keys of the Kingdom* (1991)
* *Strange Times* (1999)
* *December'' (2003)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Taldearen webgune ofiziala.
* :Taldea IMDb webgunean.
Vegoritida aintzira

**Vegoritida aintzira** (), lehen **Ostrovo aintzira** gisa (), Greziako Mazedonia mendebaldean eta Greziako iparraldean dagoen aintzira handi bat da. Florina eta Pella prefekturetan dago. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Benoliel

**Sara Barchilon Benoliel** (Borba, Brasil, 1898ko apirilaren 12a - Lisboa, Portugal, 1970eko abenduaren 20a) portugaldar herritartasuna hartu zuen brasildar mediku eta ekintzaile feminista izan zen. Portugalen lan egin zuen lehen emakume pediatra izan zen. Zeregin garrantzitsua izan zuen Portugalgo pediatriaren eta haurzaintzaren garapenean bertako haurren heriotza tasa oso handia zenean.

Obstetrizia, haurzaintza eta pediatriari buruzko lanak argitaratu zituen, horien artean: *Algumas notas sobre Cuidados Maternos e Infantis no Exterior* (1927), *Preconceitos nos Cuidados Infantis e a Forma de Combatê-los* (1935) eta *Subsídios para a História da Pediatria em Portugal* (1938).

Genero-berdintasunaren eta emakumeen sufragioaren aldeko ekintzaile sutsua, Portugalgo Emakumeen Kontseilu Nazionaleko () erakunde feministako kide izan zen. Horrez gain, Lisboan auto bat gidatu zuen lehen emakumetako bat izan zen, orduko bertako gizartearentzat eskandalu bat izan zena.

Bigarren Mundu Gerran zehar *Hehaver* portugaldar gazte juduen erakundean egin zuen lan iheslari juduei laguntza emanez.

## Kanpo estekak
1922-1923ko Lausanako Konferentzia

**Lausanako Konferentzia** Lausanan (Suitza) egin zen 1922 eta 1923 artean. Haren helburua Sèvresko Itunaren ordezko itun bat negoziatzea zen, Turkiak jada onartzen ez zuena, Mustafa Kemal Atatürken gobernu berriaren pean.

Konferentzia 1922ko azaroan inauguratu zen, Britainia Handiko, Frantziako, Italiako eta Turkiako ordezkariekin. Turkiako Batzar Nazional Handiak Ismet Inönü, Rγza Nur eta Chaim Nahum errabinoa hautatu zituen ordezkari gisa. Lord Curzon, Britainia Handiko Kanpo Harremanetarako idazkaria, izan zen konferentziaren koordinatzailea eta pertsonarik eraginkorrena. Frantziak eta Italiak uste zuten Chanakeko krisiak kalte itzulezinak eragin zizkiola britainiar prestigioari Turkian, baina harritu egin ziren hala gertatu ez zela ikustean. Tropa britainiarrek beren posizioei eutsi zieten Chanaken, baina frantsesei erretiratzeko agindu zitzaien.

Hamaika aste iraun zuen konferentziak. Italiako Benito Mussoliniren eta Frantziako Raymond Poincaréren hitzaldiak entzun ziren bertan. Konferentziako lanetan Ismet Pasharen diplomazia tematia nabarmendu zen. Hein batean gorra izanda ere, Curzonek jarrera turkiarra salatuz hitzaldi luzeak egiten zituenean bakarrik itzaltzen zuen bere audifonoa. Curzonek amaitu ondoren, Ismet Pashak bere jatorrizko eskariei heltzen zien, eta Curzonen salaketez ahaztu zen.

Amaieran, Turkiak onartu zituen klausula politikoak eta "itsasarteen askatasuna", Britainia Handiaren kezka nagusia. Mosulen estatusaren auzia atzeratu egin zen, Curzanek uko egin baitzion hori Iraken parte zenaren ideiari. Frantziako ordezkaritzak ez zituen lortu bere helbuak. 1923ko urtarrilaren 30ean deklarazio bat eman zuen, non adierazten baitzuen ez zuela uste itun-proiektua eztabaida-oinarri bat besterik ez zela. Beraz, turkiarrek ez zuten ituna sinatu nahi izan. 1923ko otsailaren 4an, Curzanek azken deia egin zion Ismet Pashari, sina zezan, eta, uko egin zionean, Curzonek negoziazioak eten eta *Orient Expressen* utzi zuen gau hura.

Lausanako Ituna, azkenik, 1923ko uztailaren 24an sinatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando II.a Austriakoa

**Fernando II.a** (Linz, 1529ko ekainaren  14a - Innsbruck, 1595eko urtarrilaren 24a) Austria Aurrekoko artxiduke eta Tirolgo konde inperiala izan zen.

Fernando I.a enperadorea eta Ana Bohemiakoa eta Hungariakoaren semea izan zen. Bere anaia zaharrena Maximiliano II.a enperadorea izan zen.

Bere aitak eskatuta, 1547an Bohemiako administrazioaz arduratu zen. Hungariako turkiarren aurkako kanpainaren buru ere izan zen 1556an. 1557an, Philippine Welserrekin ezkondu zen ezkutuan, eta hainbat seme-alaba izan zituen berarekin.

Bere aita 1564an hil ondoren, Tirolgo eta Austriako beste lurralde batzuetako gobernari bihurtu zen, eta, gainera, Bohemiako gobernadore bezala jarraitu zuen 1567ra arte, bere anaia Maximilianok eskatuta.

Kontrarreforma ezarri zuen bere domeinuetan eta Pizkundea sustatu zuen. Arte bildumagilea ere izan zen.

1580an lehen emaztea hil ondoren, Ana Katalina Gonzaga ilobarekin ezkondu zen. 1585ean Fernando hil ondoren, Tirol Habsburgotarren beste lurraldeekin bateratu zen.

## Genealogia
Minerva Mirabal

**María Argentina Minerva Mirabal Reyes** (Dominikar Errepublika,1926ko martxoaren 12a, 1960ko azaroaren 25a), Rafael Leónidas Trujilloren diktaduraren aurkakako aktibista, 1960ko azaroaren 25ean eraila Patria eta María Teresa ahizpekin batera. Gerora, azaroaren 25a emakumeen aurkako indarkeriaren eguna izendatu zen, haien omenez.

## Ibilbide politikoa 
### Trujilloren aurkako borroka 
Senarrarekin batera, ekintzaile politiko nabarmena izan zen eta ekainaren 14ko Mugimendu Iraultzailearen sortzaileetako bat izan zen. Horren ondorioz, Adimen Militarreko Zerbitzuak hainbatetan atxilotu zuen.

### Trujillo errefusatzea 
1949ko ekainean Trujillo diktadorearen omenezko ekimen batera gonbidatu zituzten Minerva eta bere gurasoak Santiago de los Caballerosen. Bertan, Minervaren edertasunak diktadorea erakarri eta beste festa batera gonbidatu zuen Jarabacoan. Aukera horretan, Trujillo eta bere semea, Ramfis, Minervarekin dantzatu ziren eta Trujillok sentitzen zuen erakarpena erakutsi zion Minervari, azken honen gustokoa ez bazen ere. Hirugarren gonbidapen batean, bere erakarpena erakutsi zion berriro ere eta Minervak berriro errefusatu zuen, diktadorearen haserrea piztuz.

### Erailketa 
1960ko azaroaren 25ean, Minerva, Patria eta María Teresa preso zeuden senarrak bisitatzetik bueltan zirela Inteligentzia Militarreko Zerbitzuko agenteek segada bat egin zieten, Puerto Platako kanpoaldea. La Cumbreko izeneko auzo batera eraman zituzten non kolpez erail zituzten. Haien gidaria zen Rufino de la Cruz ere hil zuten. Mirabal ahizpen gorpuzkiak museoan daude, Salcedon, beren jaioterrian.

## Emakumeen aurkako Indarkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna 
Minerva, María Teresa eta Patria Mirabal ahizpak oroituz, azaroaren 25ean Emakumearen aurkako Indarkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna ospatzen da, 2000. urteko otsailaren 7ko batzarrean onartutako NBEren ebazpen ofizialaren bidez.

## Ikus, gainera 
* Mirabal ahizpak

## Bibliografia 
* Mirabal, Dedé (2009). Vivas en su jardín : la verdadera historia de las hermanas Mirabal y su lucha por la libertad. República Dominicana: Vintage Espanol. . 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia
* Mirabal ahizpen biografia
* Mirabal ahizpen informazioa eta irudiak
Erortzen ari den gizona

***Erortzen ari den gizona*** Max Beckmann margolari alemaniarraren mihise gaineko olioa da. 1950ean egina, gaur egun Washingtongo Arte Galeria Nazionaleann dago. Tamainua 141 × 88.9 zm.koa da.

## Historia 
*Erortzen ari den gizona* Max Beckmannen bere bizitzako azken urtean sortu zuen Estatu Batuetan bizi zenean. 1947an Herbehereetatik alde egin zuenetik han bizi zen. Beckmannen obran 1943-44ko Goetheren *Fausto II*ren ilustraziorako egin zituen marrazki batzuk aurretik omen daude, erortzen ari diren gizonen irudi ugari dituztena. Lana, New Yorken egina, 2001eko irailaren 11n World Trade Center dorreetatik jausiko ziren pertsonekin erlazionatua izan da, iragarpen bat balitz bezala; margolanaren antzera, erasoak egun urdin argian egin ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanaren fitxa Washingtongo Arte Galeria Nazionalaren webgunean.
Quappi jertse arrosaz

***Quappi jertse arrosaz*** Max Beckmann margolari alemaniarraren mihise gaineko olioa da. 1932-1934an egina, gaur egun Thyssen-Bornemisza Museoan, Madrilen dago.

## Historia 
1920ko hamarkadaren erdialdetik aurrera, Matilda von Kaulbachekin, "Quappi" izenez ere ezaguna, artistaren bigarren emaztearekin, ezagutu eta ezkontzarekin bat egin zuenean, Beckmannen estilo gogorra nabarmen leuntzen hasi zen.

## Deskribapena 
Tamainua 105x73 zm.koa da.

Eskema beltz bereizgarriak, aurreko lanetan gizarte modernoarekiko mespretxu mingotsak adierazten bazituen, une hartan bere emazte gaztearen ezaugarri ederrak nabarmentzen ditu, ordea. Quappi besaulki batean eserita ageri da, zapi arrosa soinean, jertse arrosaz eta gona marroi batekin jantzita, hankak gurutzatuta, zigarro bat eskuineko eskuan duela. Beckmannen eskuila azkarrak modan dagoen Quappi emakume moderno baten prototipo bihurtzen du, erabakia eta segurua. 1932an hasi zen, Beckmannek 1934an amaitu zuen erretratu hau, data aldatuz eta Quappi irribarre gutxiago eginez, bikoteak nazien boterera iristearen inguruko kezkak hobeto islatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patria Mirabal

**Aída Patria Mercedes Mirabal Reyes de González** (Dominikar Errepublika, 1924ko otsailaren 27a &ndash; 1960ko azaroaren 25a) mekanografoa eta ekintzaile politikoa izan zen. Rafael Leónidas Trujillo diktadoreak eraildako hiru ahizpetako bat izan zen.

## Biografia 
Otsailaren 27an jaio zen, Dominikar Errepublikaren independentzia ospatzen den egunean, hortik bere izena. Txikitatik margolaritzarekiko zaletasuna agertu zuen. Irakaskuntza ertaineko ikasketak amaitu zituen eta mekanografian graduatu zen Inmaculada Concepción de La Vegako ikastetxean.

17 urterekin ezkondu zen Pedro Antonio Gonzálezekin, Cibao izeneko eskualdeko lur-jabe famatu eta aberats batekin eta lau seme izan zituzten.

## Ibilbide politikoa 
Rafael Leónidas Trujillo diktadorea eraisten saiatzeagatik gobernuak bikotearen ondasunak konfiskatu edota enkantean jarri bazituen ere, Trujilloren aurka agertzen jarraitu eta Minervari laguntzen aritu zen.

## Erailketa 
Patria kolpez erail zuten Minerva eta María Teresa ahizpekin eta Rufino de la Cruz gidariarekin batera, 1960ko azaroaren 25ean.

## Mirabal ahizpen oroimena 
Bélgica Adela Mirabal ahizpak 1992an Hermanas Mirabal Fundazioa sortu zuen eta 1994an Hermanas Mirabal Museoa, ahizpen azken egoitza izan zen etxean. 

Museoan ahizpen gauzak gordetzen dira eta lorategian Patria, Minerva, María Teresa eta Manolo Tavárez Justoren (Minervaren senarra) gorpuzkiak daude. Gorpuzkiak 2000. urteko azaroaren 25ean eraikitako panteoira eraman zituzten.

2009an, Bélgica Adelak *Vivas en su jardín* izeneko autobiografia argitaratu zuen, bere hiru ahizpen borroka eta erailketa kontatzen dituena. Eduardo León Jimenes 2010 Liburu Azokaren Sari Nazionala jaso zuen liburuak.

Bere pasadizoekin Julia Álvarezen *En el tiempo de las mariposas* liburua zinemara egokitzen lagundu zuen, Trujillok hildako hiru emakumeen bizitza kontatzen du eleberria.

## Aintzatespenak 
* Mirabal ahizpak oroituz, 2000ko otsailaren 7ko batzarrean onartutako NBEren ebazpen ofizialaren bidez azaroaren 25ean Emakumearen aurkako Indarkeria Ezabatzeko Nazioarteko Eguna ospatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia
* Mirabal ahizpen biografia
* Mirabal ahizpen informazioa eta irudiak ingelesez
Bélgica Adela Mirabal

**Bélgica Adela Mirabal Reyes** edo **Dedé Mirabal** (Dominikar Errepublika, 1925eko martxoaren 1a &ndash; 2014ko otsailaren 1a) ekintzaile politikoa, bere ahizpen oroimena bizirik mantentzeko jardun zuen, besteak beste, Hermanas Mirabal Museo Etxea sortu edota *Vivas en su jardín* (2009) liburua idatziz. tiranoaren aginduz erailak.

Ekainaren 14ko Mugimendu Iraultzailean ez zuen bere ahizpek izan zuten paper aktiboa izan. Bere ahizpen sei seme-alaben ardura hartu zuen eta bere hiru seme-alabekin batera hezi zituen. Gerora, bere seme txikia Jaime David Fernández Mirabal izan zen Dominikar Errepublikako lehendakariordea (1996-2000).

## Mirabal ahizpen oroimena 
1992an Hermanas Mirabal Fundazioa sortu zuen eta 1994an Hermanas Mirabal Museoa, ahizpen azken egoitza izan zen etxean. 

Museoan ahizpen gauzak gordetzen dira eta lorategian Patria, Minerva, María Teresa eta Manolo Tavárez Justoren (Minervaren senarra) gorpuzkiak daude. Gorpuzkiak 2000. urteko azaroaren 25ean eraikitako panteoira eraman zituzten.

2009an, *Vivas en su jardín* izeneko autobiografia argitaratu zuen, hiru ahizpen borroka eta erailketa kontatzen dituena. Eduardo León Jimenes 2010 Liburu Azokaren Sari Nazionala jaso zuen liburuak.

Bere pasadizoekin Julia Álvarezen *En el tiempo de las mariposas* liburua zinemara egokitzen lagundu zuen, Trujillok hildako hiru emakumeen bizitza kontatzen du eleberria.

Belgika Adela "Dedé" Mirabal 88 urte zituela hil zen, arnas arazoak zirela medio.

## Argitalpenak 
* 2009an, *Vivas en su jardín.*

## Sariak eta Aitortzak 
* 2010ean, Eduardo León Jimenes Liburu Azokaren Sari Nazionala *Vivas en su jardín* (2009) liburuagatik*.*

## Ikus, gainera 
* Mirabal Aberri
* Minerva Mirabal
* María Teresa Mirabal
* Mirabal ahizpak
* Minou Tavárez Mirabal

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Mirabal, Dedé (2009). Vivas en su jardín : la verdadera historia de las hermanas Mirabal y su lucha por la libertad. República Dominicana: Vintage Espanol. ISBN 978-0307474537. 
* Alvarez, Julia (2005). En el tiempo de las mariposas (Spanish Edition). República Dominicana: Plume. ISBN 978-0452286863. 

## Kanpo estekak 
* Mirabal Ahizpak Museo Etxea
Johañe Etxebest

**Johañe Etchebest** edo **Joanes Etxebeste** (Ligi-Atherei, Xiberoa 1980) Iparraldeko kultura-eragilea da, irakaslea, dantzaria eta xirularia. Iparraldeko Dantzarien Biltzarreko misio-arduraduna izan zen 2015etik 2021era arte,  eta Euskal Kultur Erakundearen zuzendaria da 2021ko urtarriletik, Pantxoa Etxegoin utzi zuenean.

## Biografia 
1980an sortua, Xiberoan hazi zen, Ligin, denbora anitz iraganez ere Larrainen, bere amaren herrian.

Alozeko ikastolan ikasi zuen (lehen maila), eta gero Mauleko kolegio eta lizeo publikoetan. Euskal Ikasketak segitu zituen, Baionako unibertsitatean, eta lizentzia erdietsi, 2001ean. 2003tik 2012ra lehen mailako euskara irakasle ibilkari bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Timnit Gebru

**Timnit Gebru** (Addis Abeba, 1982/1983) etiopiar-estatubatuar zientzialari informatikoa da, alborapen algoritmikoan eta datu-meatzaritzan espezializaturik dagoena. Black in AI elkarteko sortzailea da, adimen artifizialean lan egiten duten arraza beltzeko ikerlarien elkartea da.

VentureBeat-eko *AI Innovations Award 2019* saria irabazi zuen Joy Buolamwini eta Inioluwa Rajirekin batera, *AI for Good * atalean. Aurpegi errekonozimenduko alborapen algoritmikoaren inguruko akatsa ikertzeagatik jaso zuten saria.

## Biografia 
Timnit Gebru Addis Abeban jaio zen eritrear jatorriko familia batean. Bost urte zituela aita hil zen eta amak hartu zuen familiaren ardura. Etiopia eta Eritrearen arteko gerra piztu zen 15 urte zituela eta deportatua izan zen. Estatu Batuetan asilo politiko eskaera egin zuen eta onartua izan zen. 

Stanford Unibertsitatean ingeniaritza elektrikoaren masterra egin zuen eta Apple etxearentzako lanean aritu zen lehen iPad-arentzako algoritmoak prozesatzen dituen seinalea garatzen. 2017an Stanforden doktoretza egin zuen Fei-fei Lik gidatuta. Datu-meatzaritza erabiliz gobernuaren menpeko eta ez-menpeko elkarteek komunitate desberdinetan inbertitzen zuten dirua aztertu zuen. Google Street View bidez Estatu Batuetako auzoak ikertu zituen horretarako, irudietatik ezaugarri sozioekonomikoak estrapolatuz; esate baterako ikusten diren autoak aztertuz auzoko hauteskundetako joerak, diru sarrerak eta hezkuntza maila estrapolatu daitezke. *BBC News*, *Newsweek*, *The Economist* eta *The New York Times* gisako komunikabideek eman zuten Gebruren ikerketaren berri.

Googleko Adimen artifizialeko Etika taldean egin zuen lan, gizartearen ongizaterako teknologiak duen gaitasuna jorratuz, baina 2020ko abenduan Googleek kanporatu egin zuen, oraindik argitu gabeko arrazoiengatik. MIT-ekin ere *Gender Shades* taldean hartu zuen parte; aurpegi errekonozimendu baten softwarea landu zuen eta erakutsi zuen emakumezko beltzek gizon zuriek baino %35 errekonozimendu txkiagoa dutela. 2016an Rediet Abebe lankidearekin batera Black in AI elkartea sortu zuen, adimen artifizialean lan egiten duten arraza beltzeko ikerlarien elkartea. Microsoft-eko Justizia, Egozgarritasun, Gardentasun eta Etika mintegian ere ibili zen lanean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fika (Nigeria)

**Fika** Nigeriako Yobe estatuko barruti bat da , 2022ko erroldan 215.000 biztanle zituen.

Herrialdearen ipar-ekialdean dago, Nigerrekin mugatik gertu eta Kano hiritik ekialdera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fika (argipena)

**Fika** izenak izenda ditzake:

* **Fika,** Bizkaiko herria, Gamiz-Fika udalerriaren parte.
* **Fika***,* Suediako kafe-atsedenaldi tradizionalari ematen zaion izena.
* **Fika**, Nigeriako Yobe estatuko barrutia.
* **Fika**, Irakeko Maysan probintzian dagoen petrolio eremua.
* **Fika**, euskal deitura, Fica gisa gazteleraz ere idatzia (Fika deitura greziarra eta Fica deitura errumaniarra ere badaude).
Sabiha Gökçen

**Sabiha Gökçen** (Bursa, 1913ko martxoaren 22a &ndash; Ankara, 2001eko martxoaren 22a) militar eta hegazkinlaria izan zen. Ezaguna da munduko lehenengo emakume borroka-hegazkinlaria izateagatik, baita Turkiako lehen emakume abiatzailea ere, 23 urte zituenean. Mustafa Kemal Atatürken adoptatutako zortzi haurretako bat ere izan zen.

## Biografia 
Sabiha Gökçenen jatorria ez dago argi. Turkiako historiografia ofizialaren arabera, Atatürk-ek hartu zuen 1925ean Bursara egindako bisita batean, bizi zen egoera txarraren berri izan zuenean. Hala, Atatürk-ek adoptatutako beste haur bat bihurtu zen Sabiha, eta Ankarako presidentetza-jauregian bizi izan zen. Turkiako hiriburuan eta Istanbulen egin zituen ikasketak. Gaztetatik aeronautikaren mundua liluratuta ikusi zuen.

1936an, Turkiako Aire Indarraren Akademian sartu zen, eta, gainera, Sobietar Batasunean prestakuntza-ikastaro bat egin zuen; ondoren, pilotu-lizentzia lortu zuen. Aireko Indarrean egondako 28 urteetan, 8000 hegaldi-ordu egin zituen eta 22 hegazkin-mota probatu zituen. Turkiako Aire Armadan sartu ondoren, 1937ko ekainean gerra-zerbitzua ere egin zuen, Dersimeko Matxinadan matxinatu kurduen posizioak bonbardatuz. 1938an, Ataturk hil baino lehentxeago, aireko raid arrakastatsua egin zuen Balkanetako hiriburuetan, eta ospetsu egin zuen.

Hala, Sabiha Turkia errepublikano, moderno eta sekular berriaren sinbolo bihurtu zen, Atatürk-ek nahi zuen eredua.

## Omenaldiak 
Istanbulgo bigarren aireportua Sabiha Gökçen nazioarteko aireportua izendatu zuten bere omenez.

1996an Estatu Batuetako Aire Indarraren "Historiako 20 hegazkinlaririk handienak" posterrean agertzeko hautatu zuten, posterrean emakume bakarra zela. Google bilatzaileak, 2009ko martxoaren 22an, bertsio turkiarraren logoa aldatu zuen omenaldia egiteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kiran Desai

**Kiran Desai** (New Delhi, 1971ko irailaren 3a) idazle indiarra da. 2006an Man Booker saria lortu zuen *The Inheritance of Loss* eleberriagatik. Anita Desai idazlearen alaba da.

## Biografia 
Kiran Desai New Delhin jaio zen, eta bertan bizi zen hamalau urte bete arte. Handik urtebetera, Ingalaterran bizi izan zen amarekin, eta gero Estatu Batuetara joan zen. Han, Bennington Collegen eta Hollins eta Columbiako unibertsitateetan ikasi zuen sormen-idazketa.

Man Booker saria irabazi duen emakumerik gazteena izan da.

## Sariak 
* *Man Booker* saria (2006)
* Betty Trask saria.'
* National Book Critics Circle saria

## Kanpo estekak
Sarojini Naidu

**Sarojini Naidu** (**Sarojini Chattopadhyay** gisa jaioa; Hyderabad, 1879ko otsailaren 13a &ndash; Lucknow, 1949ko martxoaren 2a), **Indiako Urretxindorra** ezizenaz ere ezaguna, Indiaren independentziaren aldeko ekintzaile eta poeta izan zen. Naidu izan zen Agria eta Oudheko Probintzia Batuetako lehen gobernadorea 1947 eta 1949 artean; herrialdean gobernu baten buru izan zen lehen emakumea izan zen. 1925ean, Indiako Kongresu Nazionalaren buru izan zen bigarren emakumea izan zen, eta indiar jatorriko lehen emakumea kargu horretan. Poeta gisa garaiko poeta liriko onenetako bat bezala nabarmendu zen, ingelesez idazten.

## Ibilbide literarioa 
Naidu hamabi urterekin hasi zen *Maher Muneer* persierazko obra idazten, Hyderabadeko Nawaba hunkitu zuena.

1905ean argitaratu zen bere lehen poema bilduma, "*The Golden Threshold*" izenekoa. Haren poemak Gopal Krishna Gokhale bezalako figura politiko garrantzitsuek balioetsi zituzten.

Bere poema bilduma, "*The Feather of The Dawn*" izenekoa, 1961ean argitaratu zuen Padmaja alabak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edmond Aman-Jean

**Edmond François Aman-Jean** (Chevry-Cossigny, 1858ko urtarrilaren 13a - Paris, 1936ko urtarrilaren 25a) frantziar margolari sinbolista izan zen.

Henri Lehmannen ikaslea izan zen Parisko Arte Ederren Eskolan, eta han Georges Seuratekin partekatu zuen tailerra. Alphonse Osbert eta Alexandre Séon margolari sinbolisten lagun ere egin zen. 1886an Italiara joan zen maisu handiak ikasteko beka batekin. eta ondoren Puvis de Chavannesen laguntzaile gisa hasi zen lanean, hainbat mural egiteko. Paul Verlaineren laguna ere izan zen eta haren erretratu bat margotu zuen.

1926an Salon des Tuilleriesen sortzaileetako bat izan zen eta, gainera, margolaritza irakasten aritu zen.

Erretratugile gisa nabarmendu zen, batez ere emakumeena. Baita eraikin publikoetako horma-irudiak ere, Sorbonakoa barne. Bere belaunaldiko artista askok bezala, arte japoniarraren eragina jaso zuen, orduan modan zegoena.

## Iruditegia 

Edmond Aman-Jean autoportrait.jpg|Autoerretratua
Edmond Aman-Jean - Miss Ella Carmichaël.jpg|*Miss Ella Carmichaël*, 1906
Aman-Jean Giovane donna con pavone.jpg|*Emakume gaztea paumarekin*, 1895
Edmond François Aman-Jean 1885 Sainte Geneviève devant Paris.jpg|*Sainte Geneviève devant Paris*, 1885
Aman-Jean Esiodo ispirato dalla Musa.jpg|*Hésiode inspiré par la muse*, c. 1900
Edmond Aman-Jean-Woman with glove mg 1812.jpg|*Femme au gant*, c. 1900-1902
Aman-Jean Portrait de Mademoiselle V G.jpg|*Portrait de Mademoiselle V.G.*, 1907
Aman-Jean Ritratto di donna 01.jpg|''Femme à l'œillet*, 1908
Confidences Edmond Aman-Jean.jpg|*Confidences'', Bucarest

## Kanpo estekak
Theo van Gogh (arte-merkataria)

**Theodorus "Theo" van Gogh** (Groot-Zundert, 1857ko maiatzaren 1a - Utrecht, 1891ko urtarrilaren 25a) herbeheretar arte-merkataria izan zen.

Vincent van Goghen anaia gazteena izan zen.

Hainbat urtez lan egin zuen Hagan Parisko Goupil et Cie merkatarien bulegoan. Brusrlasen bulegoetan hasi zen, gero Londresen egon zen, Hagara joan aurretik. 1884tik Parisen lan egin zuen. Eragin handia izan zuen arte garaikidearen sarreran eta inpresionisten ospean.

Vincent bere anaia miretsi zuen eta dirua eta pintura materiala bidali zizkion. Bi anaiek korrespondentzia mantendu zuten, baina Vincentek idatzitako gutunak bakarrik gordetzen dira. Theo bere anaia baino sei hilabete geroago hil zen.

Theo van Gogh zinemagilearen birraitona izan zen.
St. Regis Chicago

**St. Regis Chicago**, lehen **Wanda Vista** **Tower**, 101 solairuko  etxe orratz garai bat da Chicagon, Illinoisen eraikia  2016tik 2020era bitartean. 2020an hiriko hirugarren eraikin altuena bihurtu zen, Aon Zentroa gaindituz. Emakume batek diseinatutako munduko egiturarik altuena da (amaieraren unean; Jeanne Gang arkitektoaren lana)  Lakeshore East eremuko garapenaren parte da eta Chicago ibaiaren gaineko bistak eskaintzen ditu Michigan lakutik gertu.

Jeanne Gang arkitektoak eta haren arkitektura-enpresak, Studio Gang Architects-ek, diseinatu zuten St. Regis. Gertu dagoen Aqua etxeorratza ere Gangen sorkintza da, eta hortaz, 2022 bitartean, horietxek dira emakume batek planifikatutako munduko bi egitura altuenak dira. 

## Deskribapena 
Egiturak elkarri lotutako hiru dorre ditu, "zurtoin/*stem*" deritzenak, eta elkarrekin bermatzen dira zurtoin horiek eskailera-mailak bezala, altuera desberdinetan, txikiena heren bateko altuera duelarik, eta bigarrenak bi herenekoa. Zurtoinak forma piramidal trunkatuetatik abiatuta eratzen dira, enbor geometrikoen formarekin, eta dorre bakoitzari itxura ondulatzailea ematen zaio horrela: ondulazio itxura areagotzen dute aukeratutako beiren tonuek. Constantin Brancusi eskultorearen *Zutabe amaigabea* lanarekin alderatu dute konposizioa.

## Jabeak 
Eraikuntza finantzatu zuren miliar bat dolar inguru inbertituz Magellan Development Group taldeak eta Wanda Group talde txinatarrak, eta izen probisioanala izan zuen Wanda Vista Tower, baina aurrerago Magellan taldeak osoki erosi zuen txinatarren partea, eta partaidetza ireki zuen St. Regis Hotels & Resorts ostalaritza taldearekin, St. Regis izenarekin hotel bat irekitzeko dorrean (baina ez dorre osoan): izen berria hortik datorkio. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Autorretratu hori-arrosa (Beckmann)

***Autorretratu hori-arrosa*** () Max Beckmann margolari alemaniarraren mihise gaineko olioa da. 1943an Herbehereetan egina, gaur egun esku pribatuetan gordetzen da.

## Historia 
Bere emaztea Mathilderekin batera, Max Beckmann Herbehereetara erbesteratu zen 1937an, nazien gobernuak bere lanak arte endekatu gisa deklaratu ostean. Biek oporretan ari zirela bazirudien ere, benetan Estatu Batuetara alde egiten saiatzen ari ziren. Hori Bigarren Mundu Gerraren ostean bakarrik lortuko zuten, 1947an. 1943an Beckmannek *Autoerretratu hori-arrosa* margotu zuen Amsterdamen, Estatu Batuetarako bisa baten zain zegoela. Erretratua bere bigarren emaztea zen Mathilde "Quappi" von Kaulbachentzat egin zuen. Max Beckmannek bere emaztea Mathilderi aurkeztu zion autoerretratua, eta hark gorde zuen 1986an hil zen arte. 1996an Suitzako bildumagile pribatu baten esku geratu zen. 

Erretratua merkatuan egotea nahiko harrigarria izan zen, eta salgai Alemanian ez zegoen Beckmannen pareko lanik Bigarren Mundu Gerra amaitu zenetik. Enkantean bere prezio potentziala 20 eta 30 milioi artean kalkulatu zen. Berlingo Villa Grisebach enkante etxeak 2022ko abenduan saldu zuen 20 milioi euroren truke. Alemanian saldutako edozein margolanaren preziorik altuena izan zen eta bigarren altuena Max Beckmannen margolan batena. Reinhold Würthek erosi zuen, Würth konpainiako eraikuntza-enpresariak. Erretratua konpainiaren arte bilduman ikusgai zegoela esan zen eta publikoarentzat doan jarri zen.

## Deskribapena 
Beckmannek bere burua irudikatu zuen besoak gurutzatuta marko gorri batean eta ispilu baten aurrean. Janzten duen jantzia horia da. Kolore ilunez margotutako bere aurreko autoerretratuen aldean, hau kolore biziz margotu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maialen Belaustegi

**Maialen Belaustegi** (Eibar, Gipuzkoa) arte bisualak lantzen dituen eibartarra da. izen artistiko gisa *Dodoma* ezizena erabili izan du.

## Biografia 
Arte Ederrak ikasten ari zela Buenos Airesen egindako egonaldi batean gerturatu zen ikus-entzunezkoetara. Behin Euskal Herrira itzulita, irudi jartzaile moduan aktiboki lanean hasi zen. 

Bere hastapenak Bergarako Elektronika Topaketan (Haus of Beats) eta MFEST jaialdian egin zituen.Ordutik, hainbat proiektu eta eszenetan dihardu espazioa irudi bidez osatzen, arte eszeniko zein musika-soinu munduko tauletan barrena.

Hizkuntza eta hezkuntza bisualaren gaineko interesaren baitan, Arragua Kultur Proiektuan ere hartu du parte mapping tailerrak gidatzen.

## Antzerkia 
* Hautsa (2014, Parasite Kolektiboa).
* Hondamendia (2022, Axut! eta Artedrama). Antzerkiaren bisualak eta zuzenekoak. 

## Musika 
* Olor (2019). Zuzenekoetan irudiak jartzea.
* Norman
* Testura (2019). Zuzenekoetan irudiak sortzea.
* Pajaro 1 pajaro 2
* BET. Zuzekoetan irudiak jartzea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Elena Boschi

**Maria Elena Boschi** (Montevarchi, 1981eko urtarrilaren 24a) Italia Vivaren (IV) abokatu eta politika italiarra da. 2014 eta 2016 bitartean, Konstituzio Erreformen eta Legebiltzarrarekiko Harremanen ministro izan zen Matteo Renziren gobernuan. 2016ko abenduan, Gentiloni Kabineteko Ministroen Kontseiluko Lehendakaritzako Estatu Idazkariorde bihurtu zen.

Sozietate-zuzenbideko abokatua da eta diputatua 2013tik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak