open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lynn Boylan

**Lynn Boylan** (irlanderaz: **Lynn Ní Bhaoighealláin**; 1976ko azaroaren 29an jaioa) Sinn Féin alderdiko politikari irlandarra da, 2024ko uztailetik Dublingo hauteskunde barrutiko Europako Parlamentuko kidea (MEP). Aurretik Dublingo eurodiputatua izan zen 2014tik 2019ra. 2020tik 2024ra, Nekazaritza Batzordeko senataria izan zen.

## Gaztaroa 
Boylan Tallaghteko Kilnamanagh auzoan hazi zen. Hasieran kazetaritza ikasi eta ziurtagiri bat lortu ondoren, University College Dublinen Ingurumen Inpaktuaren Ebaluazioan eta Europako Ingurumen Kontserbazio Kudeaketan graduondoko tituluak lortu zituen.

## Ibilbidea politikan 
2005ean, Boylan Kerry konderrira joan zen bizitzera, Killarney Parke Nazionaleko Irish Wildlife Trust-erako koordinatzaile gisa lanean ari zela. Lynn Ní Bhaoighalláin irlanderazko izenarekin 2007ko hauteskunde orokorretan aurkeztu zen Kerry Hegoaldeko barrutian Sinn Féin-eko hautagai gisa. Boylan Dublinera itzuli zen 2011n Ballymunen lan egitera, Ballymun Regeneration-ek finantzatutako ingurumen-ekimen Global Action Plan-erako. 2010ean, Safefood-eko aholku-batzordeko presidente izendatu zuten.

## Europako Parlamentuko kide 
Boylan Ibrahim Halawa askatzeko kanpainan aritu zen. Irlandar herritarra zen, Dublin hegoaldeko Firhousekoa, Egipton 2013 eta 2017 artean espetxeratua izan zena eta Amnistia Internazionalak kontzientzia preso gisa hartu zuena. 2015eko martxoan, Boylanek Halawa "irlanderaz hitz egiten duen eta GAA jokatzen duen Dublingo mutila" bezala deskribatu zuen, eta galdetu zuen ea Irlandako Gobernuak gehiago egingo ote zuen bere izena "Paddy Murphy" balitz. 2015eko abenduan, Boylanek mozio bat aurkeztu zuen Europako Parlamentuan Halawaren askapena eskatzeko. Bere bi ahizpak aurkeztu zituen Parlamentuan bozketaren aurretik, eta bozketa 560 boto baino gehiagorekin eta 11ren aurka onartu zen.

2023ko abenduan iragarri zen Boylanek berriro ere Europako Parlamenturako aurkeztuko zela 2024an, Daithí Doolanekin batera. 2024ko ekainaren 11n, Boylan Europako Parlamenturako hautatu zuten Dublingo eurodiputatu gisa, lau eserlekuetatik hirugarrena lortuz. 2024ko uztailaren 17an hartu zuen kargua.

2025ean, Israelgo Barne Ministerioak Boylani eta Rima Hassan, beste europar parlamentuko kide bati, debekatu egin zien Jerusalemera eta Ramallahera egindako EBko misio diplomatiko batean sartzea, eta horrek bidaia bertan behera uztea eragin zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera
Charo Marcos

**Charo Marcos** (Kantabria, XX. mendea) kazetaria da, *Kloshletter* buletinaren eta *AM* podcastaren sortzailea eta *Geopolítica Pop* postcastaren sortzaileetako bat. 2022an, Blasillo de Huesca saria eman zioten, Espainiak Interneten duen asmamenari ematen zaiona.

## Bizitza 
Marcos kazetaritzan lizentziatu zen Nafarroako Unibertsitatean. 

### Lan ibilbidea 
*La Razón* egunkarian eta *Antena 3* telebista katean hasi zuen bere ibilbide profesionala. Ondoren, zazpi urte eman zituen *El Mundo* egunkariko arlo digitaleko erredakzioan eta, geroago, zortzi urte RTVEko arlo digitaleko albistegien taldea zuzentzen. Bertan, formatu berrien eta ikus-entzunezko laborategiaren zuzendariordea izan zen.

Hurrengo urtean, *AM* izeneko postcast bat sortu zuen, Spotify plataformaren bidez zabaltzen zen bere *Kloshletter* buletinean oinarrituta, informazioen eguneroko laburpen batekin.

*Geopolitika Pop* postcastaren *Mundu Ordena* webgunearen sortzaileekin batera, Marcos sortzaile da, eta nazioarteko errealitatea herri-kulturatik azaltzen du.

## Aintzatespenak 
* 2022an, *Blasillo de Huesca* saria jaso zuen, Espainiako Interneteko asmamenari ematen zaiona, bi proiektu digitaletan (*Kloshletter* buletina eta AM *podcast-a*, besteak beste) buru izateagatik egindako lan profesionala aitortzeko. Aitorpen hori Huescako XXIII. Kazetaritza Kongresuan egin zen, 2022ko martxoaren 25ean, Huescako hiriburuko Kongresu Jauregian. Saria Huescako Udalak babestu zuen, eta 3000 euroko diru-zuzkidura izan zuen. Epaimahaiak Marcosen aintzatespena justifikatu zuen, informazioa egunero zabaltzeko eta tratatzeko hartu zuen konpromisoagatik, eta berak sortutako bi euskarri digitalen bidez egindako ekarpen pertsonalagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Miquel Pellicerrek Charo Marcosi egindako elkarrizketa YouTuben.
* Charo Marcosi elkarrizketa INNOVACTORAS XXI en YouTube.
Alfoz (argipena)

Erdi Aroko dokumentazioan maiz aipatzen den hitza da alfoz, (edo hitzaren aldaerak: *alfoze, alfonce*...):

* Alfoz (hirigintza): hiribildu bateko kontzeju bati dagokion landa-ingurune populatu zabalari erreferentzia egiteko erabiltzen zen hitza, arabieratik latinaren bidez gaztelaniara igaro den hitza, euskaraz mailegu bezala erabili dena Erdi Aroari buruzko testuetan.

### Lekuak 
Alfoz hitza duten hainbat toponimo gorde dira Erdi Arotik:

* Alfoz Lugoko probintziako udalerria.
* Alfoz de Burgos. Burgosko probintziako erdialdean dagoen eskualdea.
* Alfoz de Bricia. Burgosko udalerria da, Merindadeetako eskualdean.
* Alfoz de Quintanadueñas. Burgosko udalerria da, Alfoz de Burgos eskualdean dagoena.
* Alfoz de Lloredo. Kantabriako udalerria.
* Alfoz de Santa Gadea. Burgosko udalerria da, Merindadeetako eskualdean.
Trobes en lahors de la Verge Maria

***Obres o Trobes en lahors de la Verge Maria***, baita ere *Les obres o trobes davall scrites les quals tracten de la sacratíssima Verge Maria*, 1464an idatzita eta 1474. urtean katalanez inprimatutako lehenengo sormenezko liburua da, eta, agian, gaur egungo espainiar estatuan inprimatutako lehenengo literatura-lana izan daiteke. 

Berrogeita bost poemaz osatuta dago, horietatik berrogei valentzieraz, lau espainieraz eta bat italieraz, baita latinezko hitzaurre batez ere. Lambert Palmarten prentsetatik atera zen 1474ko martxoaren 25ean, Valentzian. Gaur egun Valentziako Unibertsitateko liburutegian gordetzen da.

Lan hau inprimatu egin zen Luis Despuig erregeordeak, Ama Birjina ohoratzeko, 1474ko otsailaren 11n Ama Birjina goraipatzea helburu zuen lehiaketa poetiko bat deitu zuelako. Lehiaketa Bernat Fenollar poetak antolatu zuen, Valentziako hirian zeuden literatur zirkulu guztiekin oso lotutako pertsona. Poemek bost ahapaldi izan behar zituzten, eskaintza eta leloekin batera. Baina, bestetik, trobadoreek (oraindik ez zitzaien poeta deitzen latinez idazten ez zutenei) askatasuna zuten estilo eta hizkuntzari zegokienez.

## Egileak 
Hauek ziren leihaketan parte hartu zuten poetek: Jordi Centelles, Joan Roís de Corella, Francesc de Castellví i de Vic, Mossèn Barceló, Lluís Alcanyís, Joan de Nàjera, Berenguer de Cardona, Pere Peres, Joan Verdanxa, Joan Moreno, Antoni de Vallmanya, Lluís Munyoç, Joan Gamiça, Narcís Vinyoles, Joan Sobrevero, Joan Llençol, Genís Fira, Miquel Péreç, Bernardí Vallmanya, Pere de Civillar, Llorenç Diamant, Joan de Sant Climent, Bartomeu Salvador, Joan Verdanxa (menor), Lluís Català, Bartomeu Dimas, Francesc Vilalba, Joan del Bosch, Gassull, Lluís Garcia, Bernat Despuig, Jeroni Monçó, Francesc Sant Ramon, Mateu Esteve, Pere Alcanyís, 
Jaume Roig, Pere Bell eta Joan Vidal. Gassull poetaren identitateari buruzko zalantzak daude, bi aukera izanik: Jaume Gassull edo haren aita zen Andreu Gassull.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Liburua Cervantes Digital webgunean.
Lova Lois

**Lola González Gerrikaetxebarria**, ezagunagoa **Lova Lois** izen artistikoaz, (Astrabudua, Bizkaia, 1999) rapeatzailea, poeta, abestigilea eta argazkilaria da. Esne Beltza musika taldeko kide izandakoa, bakarlari ere aritzen da musikagintzan.

## Bizitza 
Lova Lois astrabuduar poeta, rapeatzailea, abestigilea eta argazkilaria 1999an jaio zen.

2018an, 18 urte zituela, Bilboko *Poetry Slam* poesia lehiaketa irabazi zuen eta Espainia mailan finalista izan zen.

2022an Esne Beltza musika taldera batu zen. 2023ko azaroan Hego Euskal Herriko talde eta bakarlarientzako Rockein musika lehiaketa irabazi zuen. 2024an bakarkako lehen EPa kaleratu zuen *Todo son señales* izenburukoa.

## Lanak 
### Musika 
#### EPak 
* *Todo son señales* (Music Shadows, 2024)

### Liburuak 
* *88 gajos de vida* (Zorrotz liburuak, 2024, ISBN 9788409596126)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lova Loisen webgunea
Rockfordeko elizbarrutia

**Rockfordeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1908ko irailaren 27an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Rockforden dago. Egun apezpikua David John Malloy da.

## Ordinarioak 
* Peter Muldoon (1908-1927)
* Edward Francis Hoban (1928-1942)
* John Joseph Boylan (1942-1953)
* Raymond Peter Hillinger (1953-1956)
* Loras Thomas Lane (1956-1968)
* Arthur Joseph O'Neill (1968-1994)
* Thomas G. Doran (1994-2012)
* David John Malloy (2012-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Novia Gitana

***La Novia Gitana*** () Carmen Molak (Jorge Diaz, Antonio Mercero eta Agustin Martinez telebista gidoilarien ezizen kolektiboa) idatzi eta 2018ko maiatzaren 17an argitaratutako eleberria da. *Elena Blanco* inspektorearen serieko lehen liburua da, eta haren atzetik etorri ziren *La Red Púrpura* (2019), *La Nena* (2020), Las Madres (2022) eta El Clan (2024).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Illinoisko Springfieldeko elizbarrutia

**Illinoisko Springfieldeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1853ko uztailaren 29an ezarri zen Quincyko elizbarruti gisa, 1857ko urtarrilaren 9an Altongo elizbarrutia izena hartu zuen eta 1923ko urriaren 26an gaur egungo izena. Apezpikuaren egoitza Springfielden dago. Egun apezpikua Thomas Paprocki da.

## Ordinarioak 
### Quincyko apezpikua 
* Joseph Melcher (1853)

### Altongo apezpikuak 
* Henry Damian Juncker (1857-1868)
* Peter Joseph Baltes (1870-1886)
* James Ryan (1888-1923)

### Illinoisko Springfieldeko apezpikuak 
* James Aloysius Griffin (1923-1948)
* William Aloysius O'Connor (1948-1975)
* Joseph Alphonse McNicholas (1975-1983)
* Daniel L. Ryan (1983-1999)
* George Joseph Lucas (1999-2009)
* Thomas Paprocki (2010-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clemmensenen erredukzio

**Clemmensen-en erredukzioa** erreakzio kimiko bat da, zeinetan zink-amalgama eta azido klorhidriko kontzentratua (HCl) usatzen diren  zetonak edo aldehidoak alkanora erreduzitzeko. Erredox erreakzioa da finean. Erik Christian Clemmensen daniar jatorriko estatubatuar kimikariaren izena darama erreakzio honek.
alt=Clemmensen Reduction Scheme|erdian|531x531px

Clemmensenen erredukzioaren baldintzak bereziki eraginkorrak dira aril-alkil zetonak erreduzitzeko, Friedel-Crafts azilazioan sortzen direnak bezalakoak. Substratu egoki bati lehenik Friedel-Crafts azilazioa aplikatzea eta segidan, Clemmensenen erredukzioa estrategia klasiko bat da arenoen alkilaziorako.

Clemmensen-en erredukzioa egiteko, substratuak tolerantea izan behar du erreakzioaren baldintza oso azidoekiko (% 37 HCl).

## Erreakziobidea 
Clemmensen-en erredukzioa esplikatzeko erreakziobidea 1975ean bat proposatu zen. Beheko eskema azaltzen da. Karboniloa lehenengo anioi erradikal bihurtzen da (urdinez dager), gero zink karbenoide (gorriz dager), eta gero alkanora erreduzitzen da.

517x517px|Clemmensen Reduction

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cincinnatiko artxidiozesia

**Cincinnatiko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1821eko ekainaren 19an ezarri zen elizbarruti gisa eta 1850eko uztailaren 19an artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Cincinnatin dago. Egun artzapezpikua Robert Gerald Casey da.

## Ordinarioak 
### Cincinnatiko apezpikuak 
* Edward Fenwick (1822-1832)
* John Baptist Purcell (1833-1850)

### Cincinnatiko artzapezpikuak 
* John Baptist Purcell (1850-1883)
* William Henry Elder (1883-1903)
* Henry K. Moeller (1903-1925)
* John T. McNicholas (1925-1950)
* Karl Joseph Alter (1950-1969)
* Paul Francis Leibold (1969-1972)
* Joseph Bernardin (1972-1982)
* Daniel Edward Pilarczyk (1982-2009)
* Dennis Marion Schnurr (2009-2025)
* Robert Gerald Casey (2025-)

## Artzapezpiku lagunkideak 
* William Henry Elder (1880-1883)
* Henry K. Moeller (1903-1904)
* Dennis Marion Schnurr (2008-2009)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Sylvester Horton Rosecrans (1861-1868)
* Joseph H. Albers (1929-1937)
* George John Rehring (1937-1950)
* Clarence George Issenmann (1954-1957)
* Paul Francis Leibold (1958-1966)
* Edward A. McCarthy (1965-1969)
* Nicholas Elko (1970-1985)
* Daniel Edward Pilarczyk (1974-1982)
* James Henry Garland (1984-1992)
* Carl K. Moeddel (1993-2007)
* Joseph R. Binzer (2011-2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Columbusko elizbarrutia

**Columbusko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1868ko martxoaren 3an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Columbusen dago. Egun apezpikua Earl K. Fernandes da.

## Ordinarioak 
* Sylvester Horton Rosecrans (1868-1878)
* John Ambrose Watterson (1880-1899)
* Henry K. Moeller (1900-1903)
* James Joseph Hartley (1903-1944)
* Michael Joseph Ready (1944-1957)
* Clarence George Issenmann (1957-1964)
* John Carberry (1965-1968)
* Clarence Edward Elwell (1968-1973)
* Edward John Herrmann (1973-1982)
* James Anthony Griffin (1983-2004)
* Frederick F. Campbell (2004-2019)
* Robert J. Brennan (2019-2021)
* Earl K. Fernandes (2022-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Edward Gerard Hettinger (1941-1977)
* George Avis Fulcher (1976-1983)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clevelandeko elizbarrutia

**Clevelandeko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1847ko apirilaren 23an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Clevelanden dago. Egun apezpikua Edward C. Malesic da.

## Ordinarioak 
* Louis Amadeus Rappe (1847-1870)
* Richard Gilmour (1872-1891)
* Ignatius Frederick Horstmann (1891-1908)
* John Patrick Farrelly (1909-1921)
* Joseph Schrembs (1921-1945)
* Edward Francis Hoban (1945-1966)
* Clarence George Issenmann (1966-1974)
* James Aloysius Hickey (1974-1980)
* Anthony Pilla (1980-2006)
* Richard Lennon (2006-2016)
* Nelson J. Pérez (2017-2020)
* Edward C. Malesic (2020-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Edward Francis Hoban (1942-1945)
* Clarence George Issenmann (1964-1966)

## Apezpiku laguntzaileak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Steubenvilleko elizbarrutia

**Steubenvilleko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1944ko urriaren 21ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Steubenvillen dago.

## Ordinarioak 
* Anthony John King Mussio (1945-1977)
* Albert Henry Ottenweller (1977-1992)
* Gilbert Sheldon (1992-2002)
* Robert Daniel Conlon (2002-2011)
* Jeffrey M. Monforton (2012-2023)
** Aulki hutsa (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Toledoko elizbarrutia (Ameriketako Estatu Batuak)

**Toledoko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1910eko apirilaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Toledon dago. Egun apezpikua Daniel Edward Thomas da.

## Ordinarioak 
* Joseph Schrembs (1911-1921)
* Samuel Stritch (1921-1930)
* Karl Joseph Alter (1931-1950)
* George John Rehring (1950-1967)
* John Anthony Donovan (1967-1980)
* James Robert Hoffman (1980-2003)
* Leonard Paul Blair (2003-2013)
* Daniel Edward Thomas (2014-)

## Apezpiku laguntzaileak 
* Albert Henry Ottenweller (1974-1977)
* James Robert Hoffman (1978-1980)
* Robert William Donnelly (1984-2006)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jan Evangelista Purkyně

**Jan Evangelista Purkyně** (Libochovice, 1787ko abenduaren 17a edo 18a – Praga, 1869ko uztailaren 28a) txekiar anatomista eta fisiologoa izan zen.

Bohemiako Erresuman jaio zen, orduan Austrohungariar Inperioaren zati zena eta gaur egun Txekiar Errepublika. Bigarren hezkuntza amaitu ondoren eskolapioetan sartu zen monje gisa, baina zientziara dedikatzeko utzi zuen.

1818an Pragako Unibertsitate Karolinoan Medikuntzan graduatu zen eta fisiologiako irakasle izendatu zuten. Purkinjek argi urdinarekin alderatuta giza begiak argi gorriarekiko duen sentikortasun txikiagoan duen eragina aurkitu zuen, eta fenomeno entoptikoen deskribapenak argitaratu zituen.

Psikologia esperimentalaren aitzindaria izan zen eta 1839an fisiologia saila sortu zuen Breslauko Unibertsitatean. Eslaviar gizarte literarioa ere sortu zuen. 1850etik hil zen arte Fisiologiako katedraduna izan zen Pragako Unibertsitatean.

Purkinjeren zelulak (zerebeloko neurona handiak) eta Purkinjeren zuntzak aurkitu zituen. Plasma eta protoplasma terminoak ere sartu zituen.

Mikrotomoa mikroskopioan aztertzeko ehun-xerrak egiten lehena izan zen. 1829an, kanfor, opio, belladona eta turmentinak gizakiengan zituen ondorioak deskribatu zituen. 1833an izerdiaren guruinak aurkitu zituen.
Youngstowngo elizbarrutia

**Youngstowngo elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1943ko maiatzaren 15ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Youngstownen dago. Egun apezpikua David Bonnar da.

## Ordinarioak 
* James A. McFadden (1943-1952)
* Emmet M. Walsh (1952-1968)
* James William Malone (1968-1995)
* Thomas Joseph Tobin (1995-2005)
* George V. Murry (2007-2020)
* David Bonnar (2020-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Emmet M. Walsh (1949-1952)

## Apezpiku laguntzaileak 
* James William Malone (1960-1968)
* William Anthony Hughes (1974-1979),
* Benedict Charles Franzetta (1980-1996)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cebinae

**Cebinae** edo **tximino kaputxinoak** Mundu Berriko tximinoen talde bat da, Cebidae familiako subfamilietako bat, Saimiriinaerekin batera. Oso ezagunak dira espektakuluetan, zineman eta telebistan maiz erabili direlako. Erdialdeko Amerikan eta Hego Amerikan bizi dira, Argentinako iparralderaino. Erdialdeko Amerikan baso hezeetan bizi dira Costa Rica eta Panamako Karibean eta baso lehorretan Ozeano Barean. 

## Sailkapena 
***Cebidae**
****Cebinae** 
****Cebus* generoa
**** *Cebus kaapori*
**** *Cebus yuracus*
**** Kaputxino eztarrizuri, *(Cebus capucinus)*
**** *Cebus cuscinus*
**** *Cebus olivaceus*
**** *Cebus unicolor*
**** *Cebus imitator*
**** *Cebus brunneus*
**** *Cebus cesarae*
**** *Cebus versicolor*
**** *Cebus leucocephalus*
**** *Cebus malitiosus* 
**** *Cebus aequatorialis* 
**** *Cebus albifrons*
***** *Cebus albifrons albifrons*
***** *Cebus albifrons trinitatis*
****Sapajus* generoa
**** *Sapajus apella*
***** *Sapajus macrocephalus*
**** *Sapajus cay*
**** *Sapajus flavius*
**** *Sapajus libidinosus*
**** *Sapajus nigritus*
**** *Sapajus robustus*
**** *Sapajus xanthosternos*

## Kanpo estekak
Mariana Castells

**Mariana Castells Guitart** (Bartzelona, Katalunia, 1950eko hamarkada), espainiar-estatubatuar medikua, alergologoa eta ikertzailea da. Mastozitoen gaixotasunak ikertzen ditu, baita mastozitosia ere, tratamendu mugatuko gaixotasun arraroa. Brigham and Women's Hospital-en, Massachusetts-en, Alergia, Erreumatologia eta Inmunologia Sailean eta *Dana Farber* Minbizi Institutuan egiten du lan. Harvard Medical Schooleko medikuntza irakaslea ere bada.
## Bizitza 
### Hezkuntza 
Castellsek Bartzelonako Unibertsitate Autonomoko Medikuntza Fakultatean ikasi zuen eta *University of Kansas Medical Centerren* mediku egoiliarra izan zen. Doktoretza ere badu.

### Ibilbidea 
Mastozitosiaren tratamenduan eta ikerketan autoritate bat da Castells, eta *Mastocytosis Center of Excellence* eta Brigham and Women's Hospital-eko Drug Hypersensitivity and Desensitization Center-en zuzentzen ditu bi arloak. Halaber, El Mastocytosis Society-rako mediku-aholkuaren parte da. Castells da mastozitoen gaitzarekin eta botiken desentsibilizazioarekin lotutako saiakuntza klinikoen buru. Desentsibilizazioari buruzko ikerketetan, kimioterapiarekiko eta beste farmako mota batzuekiko alergia-erreakzioak murrizteko lan egiten du.

Castells doktorea Ameriketako Alergia, Asma eta Immunologia Akademiako (AAAAI) Zuzendaritza Batzordeko kide izan zen, eta gero AAAI Fundazioko ikerketa-saileko buru lanean hasi zen. ABAIko Zuzendaritza Batzordeko kide da, eta Alergia eta Immunologia Klinikoaren Aldizkariko (JACI), JACI In Practice eta Annals of Allergy, Asthma and Immunology aldizkarietako Argitalpen Kontseiluko kide. Collegium Internationale Allergologicum-eko kontseiluko kide izan da, eta urtero zuzentzen du Medikamentuen Desensibilizazioari buruzko Nazioarteko Bilera (DDIM), Bartzelonan (Espainia).

Castells askotan aipatzen da urtaroko ingurumen-alergiei buruzko komunikabideetan aditu gisa.

## Ohoreak eta sariak 
* James S. Winshall, MD, Lidergo Saria, 2016
* Alergiaren, Asmaren eta Immunologiaren Amerikako Akademia (AAAAI) Administrazio Kontseilua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hautatutako argitalpenak
San Lesmes Abad eliza (Burgos)

**San Lesmes Abad eliza** Burgos hiriko tenplu gotikoa da eta bertan dago lurperatuta San Lesmes Abad, hiriko santu zaindaria. San Juan plazan dago, Donejakue bidearen ondoan.

## Historia 
San Lesmes eliza 14. mendean eraiki zen, Joan I.a Gaztelakoak 1383an harresiaren ondoan zegoen San Joan baseliza eraisteko agindu ondoren. Lesmes santuaren hilobia zegoelarik bertan, ordea, eraikin ordezkoa egitea egoki ikusi zuten. 

Orduko eliza berria estiloko gotikokoa da, baina bere fatxadak ez du ia apaingarririk, eliz ataria, arrosetoia eta kanpandorrea izan ezik. 2012. eta 2013. urteetan hainbat zaharberritze-lan egin ziren, hala nola mendebaldeko fatxadan.

## Ondasun nabarmenak 
Bere harrizko pulpitua Burgosko onena dela esaten da. Koru platereskoa dauka aldarearen inguruan, eta zenbait hilobi ditu, batzuk arkosolio apainduetan. Erdigunean, aldaretik gertu, santuaren hilobia dago, alabastroz egina eta santuaren silueta tapan zizelkatua duena.

Horrez gain, hainbat erretaula apain daude elizan, Gurutze Santuaren erretaula flandestarra nabarmentzen delarik, Salamancarren kaperan . Beste kapera batean, Ruiz de Camargo sendiarenean, parrokiako museoa dago.

## Iruditegia 

Fitxategi:Burgos - Iglesia de San Lesmes 01.jpg|Eliz ataria.
Fitxategi:Sepulcro_de_San_Lesmes_(Iglesia_de_San_Lesmes_Abad,_Burgos).jpg|San Lesmesen hilobia.
Fitxategi:Capilla_de_los_Salamanca,_Iglesia_de_San_Lesmes,_Burgos.jpg|Salamancarren kapera, zenbait arkosoliorekin.
Fitxategi:Figuras yacentes de Gonçalo de Salamanca y esposa, Iglesia de San Lesmes Abad (Burgos).jpg|Gonçalo de Salamanca eta María Sainz de Valladolid nobleen hilobia.
Fitxategi:Burgos - San Lesmes 05.JPG|Gurutze Santuaren erretaula flandestarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Despicable Me

***Despicable Me*** 2010ean egindako haurrentzako animaziozko film bat da, Illumination Entertainment konpainiak ekoitzia eta Chris Renaud eta Pierre Coffinek zuzendua. Steve Carell, Jason Segel, Russell Brand, Kristen Wiig, Miranda Cosgrove, Will Arnett, Danny McBride, Jack McBrayer eta Julie Andrews aktoreek bikoiztu zuten.

Lortutako arrakastari esker hainbat jarraipen izan ditu: *Despicable Me 2* (2013), *Minions* (2015), *Despicable Me 3* (2017), *Minions: The Rise of Gru* (2022) eta *Despicable Me 4* (2024).

## Bikoiztaileak 
* Steve Carell: Gru
* Jason Segel: Vector
* Russell Brand: Dr. Nefario
* Kristen Wiig: Miss Hattie
* Miranda Cosgrove: Margo
* Will Arnett: Mr. Perkins
* Julie Andrews: Gru's mother

## Kanpo estekak 
*
Alter Bridge

**Alter Bridge**, AEBetako hard rock eta metal alternatibo musika talde bat da. 2004ean Floridako Orlando horian sortua izan zen.

Taldekideak Myles Kennedy (ahotsa eta gitarra), Mark Tremonti (gitsrra nagusia), Brian Marshall (baxua) eta Scott Phillips (bateria) dira.

## Diskografia 
* *One Day Remains* (2004)
* *Blackbird* (2007)
* *AB III* (2010)
* *Fortress* (2013)
* *The Last Hero* (2016)
* *Walk the Sky* (2019)
* *Pawns & Kings* (2022)
* *Alter Bridge* (2026)

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Elisa Hipólito

**Elisa Hipolito Sagaseta** (Madril, 2002ko apirilaren 11) aktore, dantzari, abeslari eta piano-jotzailea da.

Ezaguna ein zen, batez ere *La bala*, *Campeonex* (2023) eta *Vota Juan* (2019) lanekin. 

## Bizitza 
Carlos Hipolito eta Mapi Sagaseta aktoreen alaba da. 

Txiki-txikitatik jaso zuen prestakuntza dantza klasikoan, dantza espainiarrean, pianoan eta kantuan. 

### Lan ibilbidea 
Dantzari eta aktore gisa lan egin zuen *Billy Elliot* musikalean aitarekin batera, Alcalá Antzoki Berrian. Gero, *Marty* en *Grease* (musikala) parte hartu zuen zuen.

2022 urtean, Aktoreen Batasuna sarietarako izendatu zuten, "*Billy Elliot*" musikalean bigarren mailako emakume aktore onenaren kategorian.

*Vota Juan* telesailean parte hartu zuen eta 2023an *Campeones* filmaren jarraipena zen *Campeonex* filmean protagonista izan zen.

Cardelinas eta *7 dosis de Dopamina* izeneko film laburretan ere agertu zen.

## Filmografia 
Besteak beste, lan hauexetan hartu du parte:

### Telebista 
### Bideoklipak 
### Zinea 
### Film laburrak 
### Musikalak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 2022 urtean, Aktoreen Batasunaren bigarren mailako emakume aktore onenaren kategoria sarietarako izendapena, "*Billy Elliot*" musikalean egindako lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDb-ren profila
* Filmaffinity-ren profila
Marta Fierro

**Marta Fierro** **Mantecón**, ezaguna **Eme DJ** izenez (Monforte de Lemos, León, 1982ko abuztuaren 15a) Disk jockey (DJ), idazle, blogari, ekoizle eta aktibista da, eta Espainiako DJ onenetakotzat hartu izan da behin baino gehiagotan.

## Bizitza 
### Lan ibilbidea 
1998 urtean hasi zuen bere ibilbide profesionala DJ gisa. 2006 urtean Intromúsicarekin kontratua sinatu zuen, eta Benicassimeko Nazioarteko Jaialdian (FIB) parte hartu zuen. Geroago, beste jaialdi batzuetan ere jardun du, Sonarren, adibidez.

Bere ibilbidean zehar gutxienez, lau EP ekoitzi ditu eta, besteak beste, Zahara, Dover, Vega, Love of Lesbian, Niños Mutantes, Varry Brava edo Miss Caffeina bezalako artisten abestiak nahastu ditu.

2015 urtean *Mamá, quiero ser DJ* liburua argitaratu zuen eta 2021 urtean *Cómo ser DJ.* *El manual*  Fierroren istorioa Menchu Estebanen *Miedo al miedo* dokumentalean kontatzen da.

Lesbiana aitortua, 2019 urtean, Cariño taldeko Kira Fumero eta Marta Talaveranorekin batera, It Gets Better España-ko saio batean parte hartu zuen, Ikusgarritasun Lesbikoaren Eguna zela eta, lesbianen inguruko mito eta estereotipoen inguruan hitz egiteko. 2025 urtean Vigoko lehenengo LBTIQ+ jaialdian parte hartu zuen ikusgarritasun lesbiko eta queer kontzeptuengatik, Athenea García, High Paw edo Meiga-i bezalako artistekin batera.

## Aintzatespenak 
* 2010 urtean eta 2011 urtean, Rockdelux aldizkariak ematen duen DJ Nazional Onenaren saria irabazi zuen.
* 2011n, Vicious Music Awards sarietan urteko Dj Errebelazio Nazionaletako bat izendatu zuten.
* 2014an, Rockdeluxek Espainiako DJ Onena izendatu zuen berriro.
* 2014an, *Go Mag* aldizkariak Espainiako 10 DJ onenen artean izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eme DJren webgune ofiziala
Ranunculus muricatus

***Ranunculus muricatus*** *ranunculacea* familiako landare iraunkorra da.

## Deskribapena 
Urteko belar-landarea, (2) 5-50 (65) cm-koa, glabroa edo setosoa, ile patenteak edo azpierreflexuekin, batzuetan lore pedunkuluan adpreso. Zurtoin sendoak, Adartsuak, fistulosoak.
thumb
Hosto basal peziolatuak, azpi-orbikularrak, edo azpi-pentagonalak, oso gutxitan obobatuak, 3-5 lobatuak, laminaren ⅕-½ arte, edo azpi-osoak; (6)10-60(80) x (8)15-80(90) mm-ko lamina, ertza lodi krenatuarekin. Antzeko hosto kauliniarrak, sakonago lobatuak (laminaren 3/4raino); goikoak, sarritan lantzeolatuak, sinpleak, brakteiformeak.

Loreak (6)8-20(25) mm-ko diametrokoak. Petaloak (4)4,5-10(11) mm, obobatuak edo eliptikoak, horiak. Pedunkulu emankorra (8)10-45 mm.

Fruitua akeniotan (4,5)5-8(9) mm-koa, oboideak, marroi ilunak, alde murikada-tuekin; mokoa (1,5)2-3 mm, triangeluarra, kakotsu samarra.

Otsailetik uztailera loratzen da.

## Habitata eta ekologia 
thumb
Lur hezeetan bizi da: laboreak, larreak, arekak eta urak har ditzakeen sakonuneetan, oro har ingurune eraldatuak.

## Banaketa 
Mediterraneo osoan.  Baita Kornualles-en ere.  Europa hegoaldean, Asia mendebaldean, Afrika iparraldean eta Makaronesian. Amerikan eta Australian naturalizatua.(

## Taxonomia 
*Ranunculus muricatus* Carlos Linneok deskribatu zuen eta Species Plantarum 1:155-en argitaratu zen. 1753. 

## Zitologia 
*Ranunculus muricatus-en* zenbaki kromosatikoak (Fam.Ranunculaceae) eta taxon azpi-espezifikoak: n=24.  

## Etimologia 
Ikus: **Ranunculus**.

**muricatus:** Latinezko epitetoa “arantzekin” esan nahi duena.  

**Sinonimia**
* *Notophilus	muricatus* Fourr.
* *Ranunculus	muricatus var. brasilianus* DC. 

## Izen arruntak. 
* **Gaztelaniaz:**	abrepuños, abrojo a cuatro, abrojos a cinco, abrojos a cuatro,	amórias, cadillos, cardo abrepuño, caíllos, centella, hierba	centella, pata de gallina, yerba centella de algunos. 

## Galeria 

Fitxategi:Ranunculus muricatus hiru.jpg
Fitxategi:Ranunculus muricatus lau.jpg
Fitxategi:Ranunculus muricatus sei.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
# AFPD.	2008. African Flowering Plants Database - Base de Données des Plantes à Fleurs D'Afrique.
# Flora	of China Editorial Committee. 2001. Fl. China 6: 1–512. Science	Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
# Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi.	(eds.) 2008. Catálogo de las Plantas Vasculares del Cono Sur (Argentina, Sur de Brasil, Chile, Paraguay y Uruguay). Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1): i–xcvi, 1–983; 107(2): i–xx, 985–2286; 107(3): i–xxi, 2287–3348.

## Kanpo estekak
Stefanos Dragoumis

**Stefanos Dragoumis** (; Atenas, 1842 – *ibidem*, 1923ko irailaren 17a) greziar politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1910eko urtarriletik irailera.

Zuzenbidea ikasi zuen Parisko Unibertsitatean eta epaile izan zen Grezian. Justizia ministerioko idazkari nagusia, parlamentuko kidea eta Kanpo Arazoetako, Justiziako eta Barne ministroa izan zen.

1904an, Mazedoniako Batzordea erakundea sortu zuen Atenasen, eta Bulgariarren aurkako Mazedoniako borrokan ekintzaile izan zen.

1909an, Liga Militarrak antolatutako Goudiko estatu-kolpea gertatu zen, Grezia modernizatzeko erreformei hasiera eman ziena. Dragoumis 1910eko urtarrilean izendatu zuten lehen ministro, gobernu erreformista baten buru. Martxoan parlamentu bat osatu zen konstituzioa berrikusteko Dragoumisen onarpenarekin. Irailean, Eleuterios Venizelos Kretatik Atenasera iritsi zen eta Konstantino I.a erregeak gobernua eratzeko agindu zion.

Balkanetako gerretan, Dragoumis Kretako gobernadore nagusia izan zen, eta, ondoren, Mazedoniakoa. Zisma Nazionalean zehar monarkiaren alde eta Venizelosen aurka jarri zen. 1915ean diputatu hautatu zuten eta Alexandros Zaimis eta Stefanos Skouloudisen gobernuetan Finantza ministro izan zen. 1922an bere eserlekuan berrautatzea lortu zuen.
Andrea Capellán

**Andrea Capellán**, edo **Capellán IV.a** (Santo Domingo, Errioxa, 2006) esku huskako pilotaria da, atzelaria. 

## Bizitza 
Etxean beti izan da pilota giro handia, izan ere, Miguel Capellán esku huskako pilotariaren alaba da. Gero, neba, Ruben, pilotan jokatzen hasi zen eta Andrea entrenatzen ikustera eta partiduetara joaten zen. Gogoa piztu zitzaion eta 7 urterekin Santo Domingoko klubean izena eman eta jokatzen hasi zen. Andrearen esanetan, pilota bere zati bat da. Ez du gogoratzen lehen partidua, urduritasuna baino ez. 
Tradizioaren arabera Capellán IV izan zitekeen sagako neskatila da: Capellán saga Capellan I.a osaba Roberto, Capellán II.a aita Miguel, Capellán III.a neba Ruben eta Capellán IV.aAndrea bera. '*Capellán*' lanean laburbildu zuenez, frontoira zaletu zen batez ere etxeko giroarengatik. 
2022ko urrian, Andrea Capellán, Arrizabalagarekin batera nagusitu zen Hiru Hiriburuko finalean (15-22), Donostiako Atano III.a pilotalekuan. Amaia Aldai  dimoztarra eta Nora Mendizabal hartu zituzten mendean. 

2023ko otsailean Logroñoko Adarraga pilotalekuan, Eskuz Banakako modalitatean, Espainiako Federazioen Txapelketako finala (36 metro) jokatu zuen. Capellánek Ane Mendiburu nafarra garaitu zuen txapelketako finalean, 10-6 eta 10-7.

2023ko uztailaren 26tik abuztuaren 4ra bitartean, 2022ko urriaren erdialdean amaitu zen Hiru Hiriburuak Emakumeen Esku Pilota Txapelketako lau finalistek — Andrea Capellán, Olatz Arrizabalaga, Amaia Aldai eta Nora Mendizabal—  Ameriketako Estatu Batuetako Boise hirian Lau t'erdiko ‘Basque Country Nazioarteko Txapelketa’ jokatu zuten Lakuako Gobernuak bultzatuta. Gero bira bat egin zuten, San Frantzisko hirian amaituta.

2023ko iraila amaieran Andrea Capellánek III. San Mateo Torneoa jokatu zuten. Leire Garai gazteiztarrarekin batera Elite mailan aurkari izan zituen Maddalen Etxegarai eta Enara Gaminde.

2024ko irailean, Logroñoko Adarraga pilotalekuko emakumezkoen San Mateo finalean, faboritoa zen Amaia Aldai dimoztarra bikote lagun zuela, azpitxapelduna izan zen Goiuri Zabaleta leitzarraren eta Itxaso Erasun zizurkildarraren aurka 7-22 galdu ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Deportistas: Femenino plural 2022.10.13 Rioja2 Posdcast-a
Denverko artxidiozesia

**Denverko artxidiozesia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar artxidiozesia da. 1868ko martxoaren 3an ezarri zen Colorado eta Utahko bikariotza apostoliko gisa, 1871n Coloradoko bikariotza apostolikoa izena hartu zuen, 1887ko abuztuaren 16an Denverko elizbarruti egin zen eta 1941eko azaroaren 15ean artxidiozesi mailara igo zen. Artzapezpikuaren egoitza Denverren dago. Egun artzapezpikua James R. Golka da.

## Ordinarioak 
### Colorado eta Utahko bikario apostolikoa 
* Joseph Projectus Machebeuf (1868-1871)

### Coloradoko bikario apostolikoa 
* Joseph Projectus Machebeuf (1871-1887)

### Denverko apezpikuak 
* Joseph Projectus Machebeuf (1868-1889)
* Nicholas Chrysostom Matz (1889-1917)
* John Henry Tihen (1917-1931)
* Urban John Vehr (1931-1941)

### Denverko artzapezpikuak 
* Urban John Vehr (1941-1967)
* James Vincent Casey (1967-1986)
* James Stafford (1986-1996)
* Charles J. Chaput (1997-2011)
* Samuel J. Aquila (2012-2026)
* James R. Golka (2026-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Nicholas Chrysostom Matz (1887-1889)

## Apezpiku laguntzaileak 
* David Monas Maloney (1961-1967)
* George Roche Evans (1969-1985)
* Richard Charles Patrick Hanifen (1974-1984)
* Jose Horacio Gómez (2001-2005)
* James D. Conley (2008-2012)
* Jorge Rodríguez-Novelo (2016-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cheyenneko elizbarrutia

**Cheyenneko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1887ko abuztuaren 2an ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Cheyennen dago. Egun apezpikua Steven Biegler da.

## Ordinarioak 
* Maurice Francis Burke (1887-1893)
* Thomas Mathias Lenihan (1896-1901)
* James Keane (1902-1911)
* Patrick Aloysius Alphonsus McGovern (1912-1951)
* Hubert Newell (1951-1978)
* Joseph Hubert Hart (1978-2001)
* David L. Ricken (2001-2008)
* Paul D. Etienne (2009-2016)
* Steven Biegler (2017-)

## Apezpiku lagunkideak 
* Hubert Newell (1947-1951)
* David L. Ricken (1999-2001)

## Apezpiku laguntzailea 
* Joseph Hubert Hart (1976-1978)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bayas (Miranda Ebro)

**Bayas** gaur egun Miranda Ebroko industrialdea da, industria-poligonoa.

## Historia 
1025ko Donemiliagako goldean aipatzen den ***Baia*** herria, agidanez, hortxe zegoen.

## Argazki galeria 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colorado Springseko elizbarrutia

**Colorado Springseko elizbarrutia** (, ) Erromatar Eliza Katolikoaren estatubatuar elizbarrutia da. 1983ko azaroaren 10ean ezarri zen. Apezpikuaren egoitza Colorado Springsen dago.

## Ordinarioak 
* Richard Charles Patrick Hanifen (1983-2003)
* Michael John Sheridan (2003-2021)
* James R. Golka (2021-2026)
** Aulki hutsa (2026-)

## Apezpiku lagunkidea 
* Michael John Sheridan (2001-2003)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Martha Fierro

**Martha Lorena Fierro Baquero** (Kingston, Rhode Island, AEB, 1977ko irailaren 6a) estatubatuar-ekuadortar xake jokalaria eta entrenatzailea da. Ekuadorreko xakelari onena da. «Oraindik ere xakea gizonen jokoa dela pentsatzen da.» 

## Bizitza 
### Ibilbidea 
Xakeko nazioarteko maistra handia da. Ekuador ordezkatu du hainbat xake-olinpiadatan. Bi aldiz lortu ditu dominak, 1996 urteko Armeniako Munduko Xake Olinpiadan eta 2008 urtean Alemaniako Dresden. Gainera, urte horretan bertan, Ekuadorreko xake-maisu handi Carlos Matamorosekin batera, urrezko domina lortu zuen Pekinen, Txinan, egindako Adimenaren Munduko Jokoetan.

Xake-ibilbidean zehar domina asko lortu ditu, besteak beste, panamerikarrak, hegoamerikarrak, bolibartarrak eta nazioarteko irekiak.

FIDE entrenatzaile titulua ere badu, eta FIDEko emakumeen xake batzordeko kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
High Paw

**Paula Herrero Presa**, ezagunagoa **High Paw** izenez (Vigo, Pontevedra, Galizia, 1993) reggae eta rap abeslaria da.

## Bizitza 
Txikitatik izan zuen Jamaikako musikarekiko interesa, eta gero Soul eta Rub-A-Dub estiloa garatu zuen. 

### Lan ibilbidea 
Nuh Faz Recordsen ekoizpenarekin hasi zuen bere ibilbidea, *Searching fuere the Recipe* jatorrizko lirikekin osatu zuen bere lehen lana, The Dub Yard Viggo estudioan grabatua. High Paw-ek Nahno Selectah disc-jotzailearekin, Laura Mercy koristarekin eta Elephants Yard taldearekin aurkeztu zuen disko hori. 2018 urteko azaroan bira bat egin zuen Ofer Selectah-ekin Mexikon zehar.

## Diskografia 
### Albumak 
* 2020an, *Solid Las The Clock,* Cool Up Recordsekin

### EPak eta sinpleak 
* *A little flower* (2017), Chalart58-rekin
* *Amor sem limites* (2018), Pedro Angi, Angatu e Suttarekin
* *Somos unha mensaxe* (2018), García MC-rekin
* *My Temples* (2019), Elephants Yard-ekin
* *Bloody Border* (2019), Manu Chao eta Chalart58-rekin
* *Seguimos en Pé* (2019), Dakidarríarekin
* *Fenda a Fenda* (2020), Chalart58-rekin
* Promiscuity (2020), Manu Chao eta Chalart58-rekin
* *Fire Inna Streets* (2020), Manu Chao e Chalart58-rekin
* *Oasis* (2021), Anais Barbier-rekin
* *Faino Ti* (2021), Javier Vicalorekin
* *Miña xente* (2022), Lyrikal King Dumekin
* *Atrapada* (2022), Chungo Pastelekin
* *Non hai quen me ature* (2022), Ortigarekin
* *Poiro - EP* (2022), Ortigarekin
* *Scream & Pull Over* (2023), Conscious Vibes Bandekin
* *I´m Done* (2023), Tenor Mariorekin

### Lankidetzak 
* *Women Soldier* (2018), Chalart58 eta WomenSoldier *Lyrics Designer-en*
* *Pólvora e Tormenta* (2018), Ezetaerre, *Pólvora e Tormenta-n*
* *Geomètric Dub* (2018), Chalart58.  *If You Bring the Selection*
* *Libertad de Expresión* (2019), Raggattack.  *Por Falar*
* *Soulful Space* (2020), Transilvanians. *The Power of Rocksteady*
* *Morra o Conto* (2020), A banda da Loba
* *Testemuñas* (2021), Pauliña
* *Arquipélago Quilombo* (2021), García MC. *Somos unha Mensaxe*
* *Growing Strong* (2021), Diego Salgado. *Warcry*
* *Colaxe* (2022), Dakidarría. *Seguimos en pé!*
* *En que año estamos?!* (2022), Dios Ke Te Crew. *A_Molar*
* *Inna Reggae Style* (2023), Manu Chao eta Chalart58. 3 cancións

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Más biografías y catálogo de obras vasco-navarras

***Más biografías y catálogo de obras vasco-navarras*** 1871. urtean kaleratu zen Nikolas Soraluzeren liburua da.

## Deskribapena 
Donostian idatzia eta Gasteizen lehen aldiz 1871n inprimatua, berrogeita bost orrialdeko liburuxka zortzi testu biografikorekin hasten da eta, ondoren, idazle eta obra «euskal-nafarren» katalogoarekin jarraitzen du. Katalogo hori egiteko, ohar baten bidez, Sotero Manteli eta Pablo Ilarragaren laguntzaz baliatu zen. Herrialde bakoitzarekin, «zati historiko-legegiletik» igarotzen da «obrak euskarari buruz», «lan argitaragabeak», «hainbat gairi buruzko lanak» eta «eskuz idatzitako lan argitaragabeak». Azkenik, atal bat eskaintzen die «Frantzia aldeko euskarazko obrei», eta liburuxka amaitzen du «euskal probintziei bata zein bestea kontrajartzen zaizkien obrekin, eta, beraz, horietako batzuk Nafarroarekin eta Frantziako euskal herriarekin ere kontrajartzen dira». Ángel Allende-Salazarrrek, *Biblioteca del bascófilo* (1887) liburuaren egileak, «bibliografiak oso laborari gutxi izan dituela euskal herrialdeari dagokionez» faltan botatzen du, eta Soraluceen liburuxka hau aipatzen du ordura arte argitaratutako testu bakartzat, «Bizkaia, Gipuzkoa, Araba eta Nafarroako probintziei buruzko lanak zerrendatzen dituena». Hori bai, deitoratzen du «akats oso larriak» dituela, eta ziurtatzen du «zehaztasun falta handia» leporatzen diela «obren izenei, eta inprimaketa-urteko kasurik handienean, tokiari, tamainari eta jakintsuentzat eta bibliofiloentzat interesgarriak diren beste datu askori».

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Bibliografía 
*
* 
*
* 

## Kanpo estekak
Challenge Ciudad de Castro Urdiales

**Challenge Ciudad de Castro Urdiales**  Castro Urdialesen antolatu izan zen estropada berezia da. Estropada sei kaletara eta bi luzetara soilik jokatu zen eta KAE 1 eta 2 mailetarako eta ETE Ligarako baliogarriak izan ziren. 

2020an *Bandera del Comercio y Hostelería de Castro Urdiales* izena izan zuen eta 2021ean *Challenge ETE-Ciudad de Castro Urdiales*. 2022an izen berezirik ez zuen izan, *Jornada ACT* eta *Jornada ETE* baino ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Trineras.es webguneko informazioa (Challenge)
* Trineras.es webguneko informazioa (Comercio y Hostelería) KAE 1 eta ETE
* Trineras.es webguneko informazioa (Comercio y Hostelería) - KAE 2
K azesulfamo

**K azesulfamoa** konposatu organiko heteroziklikoa da, C4H4KNO4S formula duena. Solido kristalino zuria da. Uretan disolbagarria da.

Kaloriarik ez duen edulkoratzaile sintetikoa da, azukrea baino 200 bider gozoagoa eta aspartamoaren maila berekoa. K azesulfamo ezin da giza gorputzean metabolizatu, beraz, 0 indize gluzemikoa du, hots, ez ditu odoleko azukre- eta intsulina-mailak igotzen eta, beraz, segurua da diabetikoentzat. Giltzurrrunen bidez iraizten da.

## Sintesia 
Laborategian azesulfamoaren sintesia hainbat urratsetan egiten da, 4-klorofenolaren sodio gatzetik abiatuta.

544x544px

Industrian SO3 izeneko prozesua gailendu da beste batzuen aurrean.

534x534px|Acesulfam Synthesis

## Erabilera 
Kaloriarik ez duenez elikagaien eta edari freskagarrien industrian edulkoratzaile moduan usatzen da azukrea eta beste gozagarri batzuk ordezkatzeko kaloria gutxiko formulazioetam. Hutsik edo beste gozagarri batzuekin nahastuta erabiltzen da. Europar Batasunean E950 kodea du.

## Erreferetziak 
## Kanpo estekak
Añorga erreka

**Añorga erreka** Donostiako mendebaldeko ibaia da, Belartza aldean jaio, Añorga auzoa igaro, eta Donostiako hiriguneko mendebaldea zeharkatzen duena, Ibaeta eta Antigua auzoetatik Ondarretako hondartzaraino. 

Parte asko 21. mendean estalita daude urbanizazioaren azpian, eta hirigunean bertan Ibaetako alderdi labur bat baizik ez dago bistan, itsasoratzea ere ezkutuan dagoelarik. Hiriguneko ageriko parte hori itsasarteen eremuan dago. Errekak mendebaldetik Igara errekako urak hartzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alberto Ormaetxearen eskultura

**Alberto Ormaetxearen omenezko eskultura** Donostiako Anoeta estadioaren aurrean dago, Real Sociedad futbol taldearen estadioaren aurrean, eta omentzen du Alberto Ormaetxea jokalari eta entrenatzailea izan zen. Espainiako gizonezkoen futbol ligako bi txapelketa ditu Realak, eta bietan entrenatzaile Ormaetxea izan zen, nahiz eta bere garaian Realak ez zuen jokatu eskulturaren tokian, Anoetan, baizik eta Atotxako futbol zelaian.

## Ezaugarriak 
Markinako marmol beltzezko egitura baten gainean, Ormaetxearen bustoa dago brontzez egina. Plaka batek omentzen du entrenatzailea, eta honen azpian Realaren armarria dago zizelkatua. Debako Arte Eskolan egin zen eta 2006an inauguratu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pilotegi bidea

**Pilotegi bidea** Donostian Igara auzoa eta Igeldo herria lotzen dituen errepide eta kalea da. 

Donostiako Txirrindularitza Klasikoan mendate ohikoa izan da hainbat ediziotan. Igoera laburra da baina pendiz handikoa. Azken bi kilometroetako malda ertaina %13,3koa da, eta azken kilometrokoa %17,8koa, non %20tik gorako pendiza duten zatiak dauden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Todor Azurtza

**Todor Azurtza Sorrondegi** (Caracas, Venezuela, 1970) euskal-estatubatuar kultura sustatzailea, bertsozalea, komunitate antolatzailea eta negozio aholkulari ohia da. Venezuelan jaioa, euskaldun etorkikoa eta euskalduna da, eta Boise herrian (Idaho, Ameriketako Estatu Batuak) herrian bizi da. Izen handia du bertso-literaturan, euskararen sustapenean eta Euskal diasporako gazteen kultur proiektuetan, hala nola pilota eskola sortzean.

## Hasierako bizitza eta hezkuntza 
Azurtza 1970ean jaio zen, Venezuelako Caracas hiriburuan, diasporako euskal familia batean. Sei urterekin, bere familia Donostiara (Gipuzkoa) itzuli zen, eta han egin zituen gaztaroaren urte gehienak. Ondoren, Londres, Paris (20 urtez) eta New York hirietan bizi izan zen, eta 2016an Boise-ra aldatu zen. Ekonomia eta zientzietan ikasi zuen, eta kulturaren aldeko konpromiso indartsua garatu zuen.

## Lanbidea eta komunitate jarduera 
Azurtzak ia bi hamarkada eman zituen Europa mailako inbertsio banku eta kontsultoria enpresetan, Merrill Lynch, Accenture eta Société Générale bezalako enpresetan Londres eta Parisen. 2016an Boise-ra etorri zenetik, inbertsio higiezinen kudeaketan aritu da, eta Estatu Batuetatako Euskal komunitatean ekintzailetza eta kultura sustatzen. Haurrentzako *pilota* eskola bat sortzen lagundu zuen eta Euzkaldunak Basque Club of Boise-ko zuzendaritzan aritu zen. Gaur egun ere kultura ekitaldi eta proiektuetan aktiboki parte hartzen du.

## Bertsolaritzaren sustapena 
Azurtza bertsozale amorratua da; euskaraz bertso idatzi ugari egiten ditu, eta horiei ingelesezko itzulpenak gehitzen dizkie, euskararen eta bertsolaritzaren tradizioa hizkuntza gutxituetatik kanpoko publikoetara zabaltzeko. NABOren barruan *Bertsolaritzari Arnasa Berritu Amerikan* egitasmoaren sortzaileetako bat da, eta bertso eskola bat kudeatzen du, diasporako gazte bertsolarien prestakuntzan eta sentsibilizazioan.

Estatu Batuetan bertso ekitaldi eta saio ugaritan parte hartu eta antolatu du, San Frantziskon bereziki, 2023tik 2025era bitartean, bertako eta Euskal Herriko bertsolariekin lankidetzan.

## Kirola eta bizitza pertsonala 
Bere lan profesional eta kulturalaz gain, Azurtza kiroletan aritua izan da, maratoi eta triatloi askotan parte hartu du, "Amaitu nahi dut, ez lehiatu" lelo pertsonalarekin. 2018an Hawaiiko Konan ospatutako Ironman Munduko Txapelketan lehiatu zen, munduko erresistentzia probarik gogorrenetako batean.

2025ean, Azurtzak lehen saria lortu zuen Donostiako Altzan antolatutako XV Arantza Hernandez Ezeiza *bertsopaper* lehiaketan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* EuskalKultura webgunea
* North American Basque Organizations
Eliane Brum

**Eliane Brum** (Ijuí, Hegoaldeko Rio Grande, 1966ko maiatzaren 23a) brasildar kazetaria, idazlea eta dokumentalista  da.Hegoaldeko Rio Grandeko Unibertsitate Katoliko Pontifizioan (PUCRS) trebatu zen 1988an, eta 40 erreportaje-sari baino gehiago eskuratu zituen bere herrialdean eta nazioartean.

## Ibilbidea 
Mugarik Gabeko Medikuei buruzko erreportaje berezien konpilazioan parte hartu zuen. Mario Vargas Llosa bezalako autoreak ere sartu zituen bertan. Bi dokumentalen zuzendarikidea da: *Uma Historia Severina* eta *Gretchen Filme Estrada*. 

2008an UNESCO-Guillermo Cano Prentsa Askatasunaren Munduko Saria jaso zuen.  

2021ean Columbiako Unibertsitateko Kazetaritza Eskolako Maria Moors Cabot saria jaso zuen bere ibilbideagatik.  

Zutabegilea eta nazioarteko hainbat egunkaritako kolaboratzailea, *SUMAÚMA* kazetaritza plataformaren sortzaileetako bat ere bada, 2022an Amazoniako errealitatea kontatzeko helburuarekin sortua.

2024ko urtarrilean *La Amazonia, viaje al centro del mundo* argitaratu zuen (Salamandra argitaletxea).

## Lanak 
**Eleberriak**
* *Uma Duas* (LeYa)

**Erreportaje liburuak**
* *Coluna Prestes – O Avesso da Lenda* (Arteak eta Ofizioak)
* A Vida Que Ninguém Vè (Arquipélago argitaletxea; Jabuti Saria 2007)
* O *Olho da Rua* (Globoa)

**Kronika liburuak**
* *La Niña Quebrada* (Archipiélago argitaltxea; Açorianos Saria 2013),[n. 1]
* Amazonia (2021)

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kazetarien Ataria - Eliane Brum
* Garaia aldizkaria - Eliane Brum
* El País - Eliane Brum
Cebus yuracus

***Cebus yuracus*** tximino kaputxino bat da, Amazonas arroaren goiko ibilguan bizi dena. Lehenago, *Cebus cuscinus*en sinonimotzat hartzen zen, baina ikerketa genetikoetan oinarrituta beste espezie bat dela ondorioztatu da. 

Kolonbiako hegoaldean, Ekuadorko ekialdean, Peruko ipar-ekialdean eta Brasilgo ekialdean aurki daiteke. Arrek 43 zentimetro neurtzen dituzte eta isatsak beste 47 zentimetro. Emeak txikiagoak dira, 37 zentimetro luze eta 45 zentimetroko isatsa. Batzuetan *Saimiri cassiquiarensis macrodon* subespezieko kideekin taldeak osatzen dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak