Irura

**Irura** Gipuzkoako ekialdeko udalerri bat da, Tolosaldekoa.  biztanle zituen . urtean. UEMAko kidea da.

## Geografia 
Irura Tolosaldearen iparraldean dago, Gipuzkoako hiriburutik 21 kilometro hegoaldera. Oria ibaiak udalerria zeharkatzen du.

### Udalerri mugakideak 
Iparraldean eta ekialdean Villabonarekin egiten du muga, ipar-mendebalde eta mendebaldean Anoetarekin, eta hegoaldean Tolosarekin.

## Historia 
Erdi Aroan Irura laborantza-herria zen, Oria ibaiaren ondoan kokatua. 1385eko abuztuaren 4an, Irurak Tolosako hiribilduarekin bat egin zuen ahaide nagusien eredu feudalari aurre egiteko eta nekazariak haiengandik babesteko. Hala ere, Irurak herri-basoen jabegoa mantendu eta bere eremua bereizteko mugarriak jartzen jarraitu zuen.

1845. urtetik aurrera, Elisabet II.aren erreformaren ondoren, Irura udalerri bihurtu zen berriz ere.

## Azpiegiturak 
### Hezkuntza 
* Ludoteka
* Gaztelekua
* Haur-eskola
* Ikastola
* KZ gunea
* Loatzo Musika Eskola

### Kultura 
* Kulturunea
* Liburutegia

### Kirola 
* Ametsa Trinketea
* Frontoia

### Osasuna 
* Osasun zentroa

## Demografia 
2019an zituen 1.811 biztanleetatik %10,1k 65 urte edo gehiago zituen eta atzerrian jaiotakoen kopurua %11,71 zen.

XXI. mendeko lehen urteetan hazkunde demografiko handia eduki zuen, egin ziren etxebizitza berriei esker.

## Ekonomia 
2017an honela banatzen ziren sektore ekonomikoak herrian: Lehen sektorea BEGaren %0,1. Bigarren sektorea %70,4. Hirugarren sektorea %25,2. Eraikuntza %4,4.

Ana Leunda (EAJ) izendatu zuten alkate.

### 2019ko udal hauteskundeak 
2019ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 458 boto. EAJk 350 boto. PSE-EEk 39 boto.

### 2023ko udal hauteskundeak 
2023ko udal hauteskundeetan hauek izan ziren emaitzak: EH Bilduk 435 boto, EAJk 249 boto, PSE-EEk 32 boto eta PPk (Alderdi Popularrak) 7 boto. 

Gorka Murua izendatu zuten alkate berriro. EH Bilduk sei zinegotzi lortu zituen, eta EAJk beste hirurak.

### Alkateak 
Hauek izan dira Irurako azken alkateak:

## Kultura 
### Euskara 
[thumb|Irurako Visitacion Larrinagaren testigantza, Batzokiak herrian antolatutako ekimenen ingurukoa. [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko.]]
Iruran euskalduna da biztanleriaren %87.67, eta euskararen erabilera %51.3 da. Irurako euskara gipuzkeran katalogaturik dago, zehatzago, erdiguneko gipuzkeraren parte den Tolosaldeko euskaran. Azpieuskalki hau Beterriko hizkerek eta Tolosaldekoek osatzen dute.

2016ko Eustaten datuen arabera euskaldunak %74,26 ziren.
## Ondasun nabarmenak 
thumb|250px|eskuinera|San Migel eliza.
***San Migel parrokia.** Irurako San Migel Parrokia Irurako San Migel plazan dago. Gotikoa da. XVI. mendean eraikina altxatu egin zen, nabeei altuera handiagoa emanez. Ataria geroago gehitu zitzaion. Duela urte batzuk eraberritu zen, prozesuan objektu historiko ugari aurkituz.

***Udaletxea.** Baserri itxurako eraikina. 1984an berritu zen.
***Laskibar baserria**. XVIII. mendekoa.
***Agerre baserria.** XV. mende amaierakoa edo XVI. mende hasierakoa.
***Larriturri baserria**
***Garbileku publikoa.** 1889koa.
***Irurako trinketea.** Irurako trinketak erabilera handia du, xare jokoan batez ere. Izan ere, hortxe dago Ametsa Xare Eskolaren egoitza.

## Irurar ezagunak 
* Bonifazio Laskurain (1882-1978), txistulari eta musikagilea.
* Txomin Olano (1890-1972), piano-jotzaile eta organista.
* Eladia Altuna (1918-2009), erraketista.
* Gloria Agirrezabalaga (1922-), erraketista.
* Mercedes Agirrezabalaga (1928-), erraketista.
* Garbiñe Balerdi (1935-), erraketista.
* Belén Balerdi (1937-1982), erraketista.
* Eladia Balerdi (1942-1997), erraketista.
* Manuela Igartua Olaechea (1970-), farmazialaria.
* Xabier Artola (1995-), dantzaria.

## Iruditegia 

Fitxategi:Irura 02.jpg|Herriaren sarrera Anoetatik.
Fitxategi:Irura 06.jpg|Plaza.
Fitxategi:Irura 22.jpg|Kalea.
Fitxategi:Irura 07.jpg|Latsagia edo garbilekua.
Fitxategi:Irura - Irurako Ikastola Kooperatiba Elkartea 2.jpg|Ikastola.
Fitxategi:Irura historikoa 0001.jpg|Irura argazki historiko batean
Fitxategi:Irura - Iglesia de San Miguel Arcángel 6.jpg|San Migel elizaren ataria

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Irurako albisteak Atarian
* Irurako Udalaren webgunea.