open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eriba-Adad I.a

**Eriba-Adad I.a**, Asiriako erregea izan zen K.a. XIV. mendearen lehen erdialdean, K.a. 1392tik K.a. 1366 arte.

Ziuraski, Mitanniren basailua edo mendekoa zen. Baina, erresuma hau, Mitanni, alegia, gudu dinastiko batean nahastu zen, Tushratta eta honen anaia zen Artatama II.a eta ondoren, azken honen semea zen Shuttarna II.aren artean, Shuttarna, hurriten errege deitua izan zelarik, bere asiriar mendekoen artean sostengua bilatu zuena. Hurritar-Asiriar aldea, Mitanniko gortean agertu zen, Eribaren seme eta oinordeko izan zen Ashur-uballit I.aren erregealdipean abantaila hartu zuena.
Bideak, aldapak eta bihurguneak

***Bideak, aldapak eta bihurguneak*** Juan Luis Zabalaren liburu bat da, Elkar argitaletxeak argitaratutakoa.

## Argumentua 
Bizikleta maite duen neska gazte bat, neba txirrindulari profesionala duena eta bera ere kirol horretan saiatzen dena: horra protagonista eta kontalaria, hilabetean zehar idatzitako egunerokoaren bitartez bere kezka eta gorabeherak agertzen dituena. Bizitza ez da ziklismora mugatzen, ordea: hor daude liburuak, musika, mutilak... txirrindularitzaz gain.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aitzorrotz (Andimendi)

**Aitzorrotz** Andimendi mendilerroko mendi bat da, eta 1192 metroko garaiera du. Ez da Zaraiako mendilerroan, Eskoriatzan dagoen izen bereko mendiarekin nahastu behar.

Andimendiko Aitzorrotz, Eskalaborro menditik askatzen da, mendebaldera. Ikusgarria bere iparraldeko aurpegitik, Ergoieneko haranaren gainean altxatuz, hegoaldeko aurpegitik da igotzeko errazagoa.

Gertu, Artzubide izeneko osina dago.

## Abiapuntuak 
1030 metroko garaieran dagoen Lizarragako mendatetik, Larragarantz doan bidea hartuz, eta Saratsaren baltsa atzean utziz, bidea alde batera uzten da zuzenean tontorrerantz abiatzeko.

## Ikus, gainera 
* Aitzorrotz (Zaraia)
*  euskal-herria.org webgunean

## Kanpo estekak
Sabin Intxaurraga

**Sabin Intxaurraga Mendibil** (Zeanuri, Bizkaia, 1949ko abenduaren 30a - Barakaldo, 2010eko abenduaren 27a) Euskal politikaria. EAJren eskutik sartu zen politikan, Carlos Garaikoetxea lehendakariaren idazkari pertsonala izan zen, Eusko Jaurlaritzako sailburua ere, eta geroago Eusko Alkartasunako sortzaileetarikoa eta parlamentaria izan zen, hala nola bere herriko alkatea.

Euskal Herriko Unibertsitatean ekonomi zientzietan lizentziaduna zen eta Deustuko Unibertsitatean aisialdi-kudeaketari buruzko masterra eskuratu zuen.

Ezker abertzalearekin lankidetza garatzearen aldekoa izan zen.

## Jarduera politikoa 
* Zeanuriko alkatea izan zen 1979-1983, 1987-1991 eta 1991-1995 legegintzaldietan zehar.
* 1979 eta 1984 bitartean Euskal Kontseilu Nagusiko Presidente eta Lehendakariaren Idazkari postuan egon zen.
* 1984tik 1999ra, Eusko Alkartasunaren Legebiltzarkidea izan zen.
* 1987tik 1991ra EUDELeko Zuzendaritza Batzordeko kidea eta Lehendakariordea izan zen.
* 1991 eta 1995 UEMAko Zuzendaritza Batzordeko kidea izan zen.
* 1986tik 1995era, Bizkaiko EAko Batzorde Eragileko kide izan zen, Lurralde Idazkari eta Presidente bezala.
* 1999tik 2001era Eusko Jaurlaritzako Justizia, Lan eta Gizarte Segurantza sailburua izan zen.
* 2001etik 2005era Eusko Jaurlaritzako Lurralde Antolamendu eta Ingurugiroko sailburua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Euskadi.net
*  Elkarrizketa Sabin Intxaurragari *Argia* astekarian.
Leontopolis

**Leontopolis** ("lehoien hiria"), ptolomeotar dinastiaren garaian, greziarrek, Behe Egiptoko XI. nomoari emandako izena da. Hiri garrantzitsua izan zen XXIII. dinastiaren garaian, eta Niloren deltaren erdialdean dago.

* Izen egiptoarra: **Taremu**. Izen greziarra: **Leontopolis**. Izen arabiarra: **Tell el-Muqdam**.

Gurtutako jainkoak: Mahes, Sekhmet eta Bastet

## Hondar arkeologikoak 
* Mahes jainkosaren tenplua
* Osorkon II.a faraoiaren tenplua
* Osorkon IV.a faraoiaren ama izan zen Kamama erreginaren hilobia
* Ptolomeo VI.aren erregealdian eraikitako judu tenplua, eta aurrerago, Vespasiano erromatar enperadorearen aginduz itxia
* Nehesy faraoiaren estatua, Merenptahk usurpatua.

## Kanpo estekak
Vigozoo

**Vigozoo** izen ofiziala da Parke zoologikoa, Vigo. Udaleko organismo autonomoaren kategoria juridikoa agertzen du.

Vigo-ren zooa zoo Bakarra da guztia Galizia. Mendian dago A Madroa-tik, 10km batzuk.Zentroaren hiriaren, eta 55676tako azaleko hedadura bat du m².Hasiera batean fundazio publikoa 1970tan ekimenera Rafael Portanet-en haren mandatuan alkatea Vigo-ren sortua, eta haren ondorengoagatik karguan eraikia, Antonio Ramilo Fernández-areal.

## Kanpo estekak
Carla Gugino

**Carla Gugino** (Sarasota, Florida, Ameriketako Estatu Batuak, 1971ko abuztuaren 29a - ) aktore estatubatuarra da. *Spy Kids* film-trilogian Ingrid Cortezen papera egiteagatik ezaguna da.

## Filmografia
Gaio Antonio Hibrida

**Gaio Antonio Hibrida**, Erromatar Errepublikako senatari, politikari eta kontsul bat izan zen.

Gaio, Marko Antonio Oratorren bigarren semea eta Marko Antonio Kretikoren anaia zen. Horregatik, Marko Antonio triunbiro ospetsuaren osaba ere bazen. Bere karrera militarra, Luzio Kornelio Silaren zalditeria legatu bezala hasi zuen, Lehen Gerra Mitridatikoan. Sila Erromara itzuli ondoren. Gaio Antonio, zalditeria tropa batekin geratu zen Grezian. Bere lana, ustez, bakea eta ordena mantentzea zen, baina landak eta toki sakratuak bere onura propiorako arpilatuz amaitu zuen. Tokiko biztanleen artean mozketa eta tortura barne ziren berak egin zituen basakeriei buruz agertu ziren zurrumurruen ondorioz, *Hibrida* ezizena jaso zuen (Gizaki-Piztia).

K.a. 76an, Julio Zesar abokatu gazteak prozesatu zuen bere basakeriengatik, baina zigorrik gabe ihes egin zuen, plebearen tribunoen aurrean jarritako helegite arrakastatsu baten ondoren. Urte batzuk beranduago, senatutik bota zuten, eta senatari maila kendu zioten zentsoreek, Grezian egindako basakeriengatik. Bere ospe txarra gora-behera, tribuno aukeratua izan zen K.a. 71n, Senatuan, berriz ere, aulki bat betez. Ondoren, pretore aukeratua izan zen K.a. 66an, eta, azkenik, kontsul, Marko Tulio Zizeronekin batera K.a. 63an. Sekretupean lagundu zion Luzio Sergio Katilinari, baina, azkenik, Zizeronek lortu zuen bere laguntza, Mazedonia probintzia aberatsaren gobernua emango ziola promes eginez. Katilinaren konspirazioa gertatu zenean, Hibrida, kontsul bezala, Etrurian armada bat biltzera behartua izan zen, guduaren egunean, armada horren agintaritza, Marko Petreiori eman zion arren, gaixorik zegoela argudiatuz.

Ondoren, Mazedoniarantz joan zen, bertan, oso ospetsu egin ez zelarik, bere zapalketa bidezko gobernua eta bertako biztanleak estortsiopean izateagatik. Hainbesteraino izan zen, ezen bere probintzia uztera behartua izan zela. K.a. 59an, Hibrida, Erroman, Katilinaren Altxamenduan parte hartzeagatik eta bere probintzian estortsioa egiteagatik salatua izan zen.

Esan zenez, Zizeronek, Hibridarekin adostu zuen arpilaketan lortutakoa banatzea. Hibridari bere probintzia kentzea proposatu zenean eta epaitua izan zenean, Zizeronek bi urte lehenago eginiko defentsak, suposaketa hau sendotu baino ez zuten egiten. Zizeronen defentsa eta guzti ere, Hibrida zigortua izan zen eta erbestera joan zen. Dirudienez, Julio Zesarrek deitu zion Hibridari erbestetik, berriz Senatuan sartu baitzen K.a. 44an, bi urte beranduago, K.a. 42an, zentsore kargua lortuz.

Bere alaba Antonia Hibrida, Marko Antonioren bigarren emaztea izan zen.
Jose Luis Ugarte

**Jose Luis Ugarte Hernández** (Areeta, 1928ko azaroaren 6a &ndash; Getxo, 2008ko uztailaren 27a) euskal marinela zen.

## Biografia 
Nautika ikasi zuen eta Liverpoolen merkatalontzi batean lan egin zuen. 1960an utzi eta 1969 eta 1989 artean Castrol enpresarako lan egin zuen. 1995ean, Getxoko seme kuttun bihurtu zen.

## Palmaresa 
* 1979an lehendabiziko bakarkako estropadan hartu zuen parte *Falmouth-Azoreak-Falmouth* (AZAB) izenekoa, bigarrena izanik.
* 1980an Ozeano Atlantikoa zeharkatzen zuen OSTAR izeneko estropadan hartu zuen parte.
* 1984an berriro OSTAR estropadan hartu zuen parte. Bere klaseko hirugarren postuan bukatu zuen *Orion Iru* itsasontzian.
* 1987an AZAB (*Falmouth Azores and Back*) estropadan berriro hartu zuen parte, garailea izanik. *Orion Iru* zuen itsasontzia.
* 1988an Ozeano Atlantikoa zeharkatzen zuen CARLSTAR izeneko estropadan parte hartu eta hirugarrena bukatu zuen. *Castrol Solo* izeneko itsasontzi berria zuen.
* 1992ko OSTAR estropadan parte hartu zuen. *Euskadi Europa 93 BBK* itsasontzia erabiliz, 9.a izan zen.
* 1992an lehendabizikoz Vendée Globe estropadan hartu zuen parte. 135 egun, 6 ordu eta lau minutu behar zituen estropada bukatzeko.
* 1994an BOC Challenge izeneko estropadan hartu zuen parte.
* 1998. urtean Ozeano Atlantikoa zeharkatzen zuen *Carlsberg Single-handed Trans-Atlantic Race* (CARLSTAR) izeneko estropadan parte hartu zuen. Bere Monohulls klaseko eta *Castrol Solo* izeneko itsasontziak 17 egun 21 ordu eta 47 minutu erabili zituen ibilbidea betetzeko.

## Kanpo loturak 
*  www.berria.info
*  www.elcorreodigital.com
Unai Basurko

**Unai Basurko de Miguel** (Portugalete, 1973ko apirilaren 2a) euskal marinel eta kirolaria da.

## Biografia 
Zuzenbidean lizentziaduna. Txikitandik hasi zen nabigatzen, eta 500 estropada baino gehiagotan parte hartu du geroztik. 1997. urtean, Jose Luis Ugartek bultzatuta, Australiara joan zen, eta Open 60 motako belaontziak gobernatzen ikasi zuen, Kanga Birtles maisuaren eskutik. Hurrengo urtean, *Trans-Tasman Race* irabazi zuen, eta ordu arteko marka onena ondu.

[thumb|* Bizkaia * belaontzia 2003ko *[Le solitaire de Figaro* estropadan.]]
2003. urtean, munduko estropada gogorrenetako batean, *Le solitaire de Figaro* proban, parte hartu zuen; proba bukatzea lortu zuen aurreneko euskal herritarra izan zen. 2004ko martxoan beste errekor bat lortu zuen, Iberiar penintsula (Bilbo-Bartzelona) 15 egunean inguratzean, geldialdirik egin gabe. 2006an, *VELUX 5 Oceans Race* estropadan parte hartu zuen (munduaren bakarkako bira) *Pakea Bizkaia* izeneko Open 60 motako belaontziarekin, eta hirugarren egin zuen, marka ikusgarria ezarrita: 158 egun, 18 ordu eta 25 minutu. Hala, Unai Basurko da munduari bakarrik bira eman dion bigarren itsasgizon euskal herritarra, Jose Luis Ugarte bizkaitarraren ondoren, eta baita estropada ozeaniko batean podiumera igo den lehenengoa ere. Hori dela eta, 2007ko Kirolari Onenaren Saria jaso zuen, Eunate Agirre bodyboardlariarekin batera.

2008an *Artemis Transat* izeneko estropadan parte hartu zuen, Ozeano Atlantikoa zeharkatzen zuena. *Pakea Bizkaia* berregindako itsasontzia erabiliz, ezin zuen estropada bukatu. 2008ko azaroaren 9an, *Pakea Bizkaia* bere itsasontzia Frantziako Les Sables-d'Olonneko portutik irten zen 2008-2009ko Vendée Globe estropadan parte hartzeko. 2008ko abenduaren 7an utzi egin behar izan zuen lasterketa, bere belaontziaren istriborreko lemak izan zuen arazo baten ondorioz.

## Palmaresa 
* 1998an Australia eta Zeelanda Berriaren arteko *Trans-Tasman Race* izeneko estropadan parte hartu eta irabazi zuen Kanga Birtles taldean.
* 2003an *Le Solitaire de Figaro* izeneko estropadan hartu zuen parte.
* 2006an hirugarren VELUX 5 Oceans Race munduko biran.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Webgune ofiziala
Pascal Bidegorri

**Pascal Bidegorri** (Baiona, 1968ko urtarrilaren 15a -) euskal marinela da.

2004an *Team Banque Populaire* taldean sartu zen *Banque Populaire IV* trimaranaren *skipper* izateko. Hantxe munduko trimaran handienaren eraikuntza ikuskatu zuen: *Maxi Banque Populaire V* izenekoa, 40 m. luzera, 23 m. zabaleta, 47 m. altuera eta 23 Tm. dituena.

## Palmaresa 
* 2000:
** 1.a *Solitaire du Figaro*
** 2.a Frantziako bakarkako txapelketa
** 3.a *Transat Ag2r*
* 2001:
** 3.a *Belazko Tour de France*
* 2002:
** 2.a *Belazko Tour de France*
* 2003:
** 4.a *Solitaire du Figaro*
** 6.a *Transat Jacques Vabre*
* 2004:
** 2.a *Transat Ag2r*
* 2005:
** 1.a *Transat Jacques Vabre*
** 1.a *IB Group Challenge*
* 2006:
** 2.a *Route du Rhum*
** 2.a Londres-Itsas Alpeak

## Kanpo estekak 
* Biografia bere taldearen webgunean
Korrejidore

**Korrejidorea**, foruen garaian —Erregimen Zaharrean—, Gaztelako eta Espainiako erregeen ordezkaria zen Bizkaian eta Gipuzkoan. Herri edo lurralde batean justizia funtzioak betetzen zituen erregearen funtzionarioa zen. Batzar Nagusietan mahiburua izan arren, ez zuen botere legegilerik. Botere betearazlea zuen, eta ia botere judizial osoa zuen bere eskuetan, auzitegi bat menpean zuelarik. Koroaren interesak zaintzen zituen Bizkai-Gipuzkoetan. Gehiegikeria handiak egin zituzten korrejidoreek nonahi, eta kexu ugari sorrarazi zuten herritarren artean.

Gaztelako erregeek XIV. mendetik aurrera ezarri zituzten korrejidoreak, garai haietan ahaide nagusien arteko guduetan ordena jartzeko aitzakian, eta 1480. urtean behin betiko ezarri zuten Errege-erregina Katolikoek kargu hori. Korrejidoreak Euskal Herritik kanpokoak ziren. Gipuzkoan Donostian, Tolosan, Azpeitian eta Azkoitian bizi ziren, txandaka; eta Bizkaian Bilbon, batez ere, Bermeon eta Durangon. 1841ean desagertu zen korrejidore kargua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Didier Mundutegi

**Didier Mundutegi** (Baiona, 1953ko maiatzaren 19a - ) euskal marinela da.

Beti itsasoari lotuta, Parisen emandako 20 urtetan, itsasontziak egiteari ekin zion. Baionako Merkataritza Ganbarako ere lan egin du Donibane Lohitzune-Ziburu portuko zuzendari gisa.

## Biografia 
* 1979ko *Mini Transat* estropada zen bere lehendabiziko lehiaketa. *Serpentaire* zuen itsasontzia.
* 1990ean Mike Birch kanadiarrarekin batera Ozeano Atlantikoa zeharkatzen duen *Twostar* izeneko estropadan perte hartu zuen eta 11 egun 3 ordu eta 14 minututan bukatu zuten.
* 1996-1997ko Vendée Globe izeneko munduari bira egiten den estropada hartu zuen parte. Tamalez Bizkaiko golkoan zegoen borraska batek masta hautsi eta etxera itzuli behar zen. Erabilitako itsasontziak *Club 60è Sud* zuen izena.
* 2000. urtean Ozeano Atlantikoa zeharkatzen zuen *Europe 1 New Man STAR* izeneko estropadan parte hartu zuen. Bere IMOCA 60 Monohulls klaseko eta *DDP 60me Sud* izeneko itsasontziak 21 egun 7 ordu eta 18 minutu erabili zuen ibilbidea betetzeko.
* 2000-2001eko Vendée Globe estropadaren edizioan berriro hartu zuen parte. Orduan 14. postuan bukatzea lortu zuen 135 egun 15 ordu eta 17 minutu eman ondoren. Itsasontziak *DDP/60è Sud* zuen izena.
Umrah

**Umrah** delakoa (arabieraz عمرة) musulmanek Mekara eginiko erromesaldia da, urteko edozein garaitan egin daitekeena. Batzuetan, *erromesaldi txikia* deitzen zaio, Hajj delakoa, *erromesaldi nagusia* delarik, azken hau, egin dezaketen musulman guztientzako derrigorrezkoa delarik. Islamiar eskola batzuen arabera, Umrah erromesaldia ez da derrigorrezkoa, baina bai oso goresgarria.

## Kanpo estekak
Arku zirkunhorizontal

[250px|eskuinera|thumb|[2006ko ekainak 3an Idaho estatubatuar estatuko Coeur d'Alene herrian argazkia hartutako arku zirkunhorizontala]]
[250px|eskuinera|thumb|[2007ko ekainak 30ean Ohio estatubatuar estatuko Hocking Hills herrian argazkia hartutako arku zirkunhorizontala]]
**Arku zirkunhorizontala** (ingelesez **CHA** siglekin laburtua), **suzko ostadar** bezala ere ezagutua, itxuraz, ostadar baten antzeko halo edo fenomeno optiko bat da, baina, ostadarretik, zirru hodeietan dauden izotz kristaletan argia errefraktatzen delako ezberdintzen da.

Eguzkia zeruan altu dagoenean gertatzen da, gutxienez, 58º ostertzaren gainetik, eta zirro hodeien presentzian bakarrik gerta daiteke. Honela, iparralde latitudeko 55ºtik iparralderago dauden tokietan ezin da ikusi, noiz behinka mendietatik izan ezik.

Gertaera hau, nahiko ez ohikoa da, izotz kristalek, horizontalki lerrokatuak egon behar baitute altu dagoen eguzkiaren argia errefraktatzeko. Arkua, eguzki izpiak, horizontalki orientatutako kristal hexagonal lauetan, alde bertikaleko aurpegi batetik sartu eta behealdeko aurpegitik irtetzen diren heinean eratzen da. 90ºko okerdura da ondo banatutako koloreak ostadar bezala eragiten dituena, eta, kristalen lerrokadura zuzena baldin bada, zirro hodeiak ostadar gar bat balitz bezala dizdira egitea eragiten du.

Arku zirkunhorizontal bat, behealboko arku batekin nahastu daiteke eguzkia zeruan altu dagoenean; lehena, beti horizontalki orientatua dago, bigarrena, berriz, ostadar sekzio bat bezala, adibidez, ostertzetik gora luzatzen den arku bat bezala.

Bereziki ona den adibide bat, AEBetko Idaho estatuko iparmendebaldean 2006ko ekainak 3an argazkia atera zitzaion bat da, eta New Scientist eta Daily Mailen argitaratua izan zen (azken kasu honetan "ostadarra sutan" azpizenburupean). Gertaera, sarri erakutsi zenez National Geographic Newsen, berriak berehala zabaldu ziren Interneten.

## Kanpo estekak
Narmerren mazo burua

thumb|180px|Narmerren mazo burua
**Narmerren mazo burua**, egiptoar zeremonia mazo buru bat da, K. a. 3000. urtean datatua dagoena (Naqada III); kareharrian zizelkatua izan zen eta 19,8 zentimetroko altuera du.

Hierakonpolisen aurkitua izan zen (Antzinako Egipton *Nekhen* izena zuen herria), 1897-1898 indusketa kanpainan zehar. Quibell eta Green arkeologoek aurkitu zuten.

Narmerren izena, serekh batean inskribatua darama, eta, bere interpretazioa konplexua den arren, ziur aski, honako hau irudikatzen zuen: desfile bat, printzesa baten aurkezpena, edo Heb Sed jaia, erregearen presentziarekin, Behe Egiptoko koroa gorria daramana eta kapera baten barnean eserita dagoena. Kapera honen gainean, Nekhbet jainkosa agertzen da putre formarekin, hegoak zabalik dituelarik, babes jainkotiarraren zeinu gisa. Behean, bi errege eguzkitako eramaile daude.

Ustezko gerra harrapakina, Niloren deltan lortutako bere garaipenaren ondoren, inskripzioen arabera, 120.000 etsai preso, 400.000 idi eta 1.422.000 ahuntzetan estimatzen zen.

Gaur egun, mazo hau, Oxfordeko Ashmolean Museumean dago.

## Ikus, gainera 
* Narmer

## Kanpo estekak 
* *Narmer Catalog* (Narmer Macehead)
* Thomas C. Heagy, Narmer Macehead Bibliography, 2017
Nekhbet

**Nekhbet** jainkosa babeslea zen, jaiotza eta gerretan, egiptoar mitologiaren arabera.

Izen egiptoarra: **Nekhbet**. Jainkosa greziarra: Ilitia

## Ikonografia 
Putre zuri itxura du, hegoak atseden hartzen dituelarik, *hedyet*arekin, hau da, Goi Egiptoko koroa zuriarekin. Batzuetan emakume bezala, loto lore, kobra bat, ankha eta koroa zuriarekin. Gerra jainkosa bezala, gezi batzuk eusten. Batzuetan, behi amatiar bat bezala.

## Mitologia 
Goi Egiptoko jainkosa babeslea, baita jainkoen jaiotzarena ere. Faraoiari babesa ere ematen dio jaiotzan, koroatzen, jubileu jaietan eta guduetan.

Jainkosa boteretsu eta beldurgarria, Uadyetekin batera, Ra jainkoaren edo faraoiaren buru gainean jartzen dena, defendatzeko, ahotik sua jaurtiz eta kaltegarria izan daitekeela uste duen oro suntsituz.

Jainkosa demiurgo bat ere izan zen, Piramideetako Testuetan, sorrera zazpi hitzekin ezartzen duena (Neiten antzeko eran).

## Epitetoak 
"Nekhebekoa", "Nekhebeko Zuria", "Koroa Zuria", "Per Urreko Anderea", "Eguzkiaren Ama", "Raren alaba" eta "Basamortuetako wadien Anderea" deitua izan zen.

## Gurtza 
Jatorria *Nekhab*en (Ilitiaspolis, El Kab)en duen jainkosa bat da, aro aurredinastikotik gurtua. Bere santutegia Edfun zuen. Jainkosa nazionala eta Goi Egiptoko hiriburua zen *Nekhen*go (Hierakonpolis, Kom el-Ahmar)reko patroia izan zen.

## Izen teoforoak 
Errege titulaturan agertzen zen, Goi Egiptoko andere ordezkari bezala, Behe Egiptoko ordezkari zen Uadyetekin batera, Nebty deituz "Bi Andereak", faraoia, euren babespean zegoela esan nahi zuelarik.

## Kanpo estekak
VELUX 5 Oceans Race

350px|eskuinera|thumb|Estropadaren ibilbidea.
**VELUX 5 OCEANS Race** munduari bira ematen duen bakarkako itsasontzi-estropada da, zenbait etapatan banatuta. Lehen *BOC Challenge* zuen izena eta gero *Around Alone*. Velux Danimarkako enpresa babesle berria zenez hartu zuen izen berria.

Kirol guztietako lasterketarik luzeena da. Nahiz eta ibilbidea edizioaz aldatu, 2006an 30.140&nbsp;itsas milia zituen (55.820&nbsp;km.).

## Palmaresa 
### *BOC Challenge*, 1982 
### *BOC Challenge*, 1986 
### *BOC Challenge*, 1990 
### *Around Alone*, 1994 
### *Around Alone*, 1998 
### *Around Alone*, 2002 
### VELUX 5 OCEANS Race, 2006 
## Ikus, gainera 
* Vendée Globe

## Kanpo estekak 
* *VELUX 5 Oceans*-Webgune ofiziala
Dorrokoteka

**Dorrokoteka**, Nafarroan dagoen mendi bat da, Andiako mendilerroan dagoena. 1176 metroko garaiera du.

## Abiapuntuak 
Lizarragako mendatetik, sarrera mugatuko bide batek, lautadak zeharkatzen ditu Goñiko Gainetarantz. Bere ezkerretara, mozketa bat dago, eskuinetara, paisaia, lasaia agertzen den bitartean, Andiako lautaden gainean olatu itxurako muino luze baten eran. Dorrokoteka da. Bere gainean, oso ezberdindurik ez dauden tontorrak daude. Garaiera gehiena, ekialdeko muturrean lortzen da. Hegoalderantz, Dorrokotekako muinoak azkarrago erortzen dira Sosako lautadaeta Ilkomarreko baltsarantz. Bide bat gerturatzen da toki hauetara Lizarragako mendateko errepidetik, tuneletik 2,5 kilometro ingurura. Ekialderago jarraituz, lurrak, garaiera handiagoak hartzen ditu. Toki hauetan zegoen Santa Kiteriaren ermita

Lizarragako mendatetik, tontorrera iristea ibilaldi lasai bat da. Ezkerretarantz tunelaren gainean dauden harrobiak uzten dituen bidea hartzen da. Bide hau gorantz eta gorantz doa eta, ondoren, lautada batetara iristen da, ezkerretara, Usabide edo Saratsa izeneko mendia utziz. Eskumatarantz altxatzen da Dorrokotekaren muinotutako paisaia. Usabide ingurua igaro eta gero, bidea uzten da, zuzenean tontorrerantz abiatzeko, tontorra mugarriz adierazita dagoelarik.

## Kanpo estekak 
*  euskal-herria.org webgunean
Ana Obregón

**Ana Victoria García Obregón** (Madril, 1955eko martxoaren 18a - ) espainiar aktore, aurkezle, dantzari, abeslari eta biologoa da.

## Lanak 
### Filmografia 
* 1998: *La mirada del otro*
* 1996: *Calor... y celos*
* 1991: *Ho sap el ministre?*
* 1988: *Sinatra*
* 1987:
** *El gran Serafín*
** *La vida alegre*
** *Policía*
* 1984:
** *Bolero*
** *Goma 2*
* 1982:
** *Corazón de papel*
** *Freddy, el croupier*
** *Regreso del más allá*
* 1981:
** *Belles, blondes et bronzées*
** *Monster Island*
* 1980:
** *Me olvidé de vivir*
** *Hijos de papá*
** *Car Crash*
** *Otra vez adiós*
** *Tres mujeres de hoy*

### Telebista 
** *Especial Nochevieja 1983: Viva el 84* (1984)
** *The A-Team*: laugarren denboraldiko lehen atalean (1986)
** *La última cena...del 88* (1988)
** *Caliente* (1991)
** *¿Qué apostamos?* (1993-1997)
** *Especial Nochevieja 1994* (1995)
** *Especial Nochevieja 1995: La primera del año* (1996)
** *Hostal Royal Manzanares* (1996-1997), *Sonsy*ren paperean.
** *Gracias por todo* (1997)
** *Especial Nochevieja 1997: Seguimos siendo la primera* (1998)
** *A las once en casa* (1998-1999), *Paula*ren paperean.
** *El patito feo* (2000)
** *¡Ala... Dina! (3 atal, 2000-2001)
** *Ana y los siete* (2002-2005), *Ana García Palermo*ren paperean.
** *Ellas y el sexo débil* (2006), *Carla*ren paperean.
** *Hospital Central* (2008), *Celia Tabernero*ren paperean. (2 atal)
** *Mira quien baila'' (2008)

## Kanpo estekak 
*   Ana Obregónen webgune ofiziala
*  Ana Obregón (IMDb)
Halo (gertaera meteorologikoa)

thumb|Kazakhstanen ikusitako halo bat.
thumb|Oñatin San Martin auzoan ikusitako halo bat
**Halo** bat troposferan suspentsioan dauden izotz partikulek eragindako efektu optiko bat da. Izotz partikula hauek, argia errefraktatzen dute, ilargia edo eguzkiaren inguruan kolore espektro bat eratuz.

## Ezaugarriak 
Erradioa, orokorrean, 22ºkoa da, 46ºko kasuak ere ematen diren arren, orokorrean, barnealderantz, kolore gorrixkak izateko ohitura dute, eta, kanporantz, horia, urdin argia eta berdea.

Haloaren barnean, zeruak, bere kanpoaldean baino ilunagoa dirudi. Haloak, kolore zuriko edo tonalitate zurbileko eraztunak dira, ilargiaren edo eguzkiaren inguruan eratzen direnak. Kasu honetan, eragiten dituzten mekanismo fisikoak, zirru motako hodei altuak eratzen dituzten izotz kristaletan gertatzen diren isla eta errefrakzio prozesuekin zerikusia du. Motarik ohikoena, izotz kristal hexagonaletan gertatutako errefrakzio prozesuek eragindakoa da. Kasu honetan, zirkuluaren diametroa hain da handia, batek, beso bat Ilargia edo Eguzkirantz begira jartzen badu, eta bestea, haloaren edozein puntutara begira, besoen arteko angelua 22ºkoa dela.

Atmosfera, elkarren artean harremanetan dauden zati sistema bat da, non aldagaietako batzuk, presioa, altuera, argia, haizea, zurrutada korronteak, tenperatura, planetaren errotazio eta translazio mugimenduak, eguzkiaren eta Ilargiaren presentzia, itsasaldiak, atmosfera osatzen duten elementuak, lurraren magnetismoa, elektrizitate estatikoa, osin eta tontor topografikoak eta askoz gehiago diren, Von Neumannek dioenez.

Hezetasunak, lurraren magnetismoaren ondorio diren beste faktore batzuetaz gain, behe laino bihurtzeko joera du, ondoren, beste aldagai batzuk parte hartu ondoren, argi izpiak zabal ditzaketen izotz kristalak eragin ditzakeena, argi haloak sortuz, eguzki, ilargi edo argi artifizialaren ondorioz dela ere.

## Euskal Herrian 
Bada aldagai bat zeinean haloaren biribila ez den oso agerikoa, baina eguzkibegiaren alde banatara, ezker-eskuin, bi argitasun nabari ikusten diren: parelioa da hori. 2021eko maiatzaren 4an, ilunabarrean, Araba eta Gipuzkoa arteko mendialde inguruan, halo bat ikusi ahal izan zen, eta biharamunean, Gipuzkoako kostaldean eta iluntzean halaber, parelio bat ikusi zen argi eta garbi.

## Galeria 

Fitxategi:Araozko haloa 1.jpg|Araozko haloa 1. 2024/03/17. 20:45. Lekua: Araotz auzoan (Elizondon zehazki)
Fitxategi:Araozko haloa 2.jpg|Araozko haloa 2. 2024/03/17. 20:45. Lekua: Araotz auzoan (Elizondon zehazki)
Fitxategi:Araozko aloa 3.jpg|Araozko haloa 3. 2024/03/17. 20:45. Lekua: Araotz auzoan (Elizondon zehazki)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Motos

**Pablo Motos Burgos** (Requena, Valentzia, Espainia, 1965eko abuztuaren 31 - ) telebistako aurkezle eta irrati-esatari espainiarra da.

## Karrera mediatikoa 
### Irratia 
Pablo Motos Radio Requena irrati kateko esatari eta zuzendari bezala hasi zen. Aldi berean, Radio Utiel katean ere lan egiten zuen. Ondoren, Radio Nacional de Españan eta Onda Ceron egin du lan, eta *Protagonistas*, *Mareando la Perdiz* edo *Hacia el dos mil* programak aurkeztu eta zuzendu ditu. Horrez gain, Julia Oterorekin egin du lan esatari eta erredaktore bezala.

2002tik eta 2007ko ekainaren 22ra arte *No Somos Nadie* irratsaioa aurkeztu zuen goizero astelehenetik ostiralera, M80 Radio katean. Irratsaioa egiteari laga zion *El Hormiguero* telebista programari denbora osoa emateko.

### Telebista 
Canal Nouen *Megacine* aurkeztu zuen. Gainera, *El Club de la Comedia* programaren gidoi-koordinatzailea, *La Noche de Fuentes y Cía* eta *Stand-up* programen produktorekide exekutiboa izan da. Halaber, hainbat telesailetan cameoak egin ditu.

2006ko irailetik *El Hormiguero* programa aurkezten du Cuatron. Programa horren lehen urtean, igande arratsaldero ematen zuten, baina 2007ko irailetik astelehenetik ostegunera eta larunbat gauetan ematen dute.

2007an gabon zahar gaueko kanpaiak eman zituen bere programako Trancas eta Barrancas inurriekin batera.

2008an Cuatroren 2008ko Eurokoparen estreinaldian parte hartu zuen.

### Musika 
1993an Benidormeko jaialdian parte hartu zuen *Saber amigos* abestiaren konposatzaile bezala, eta lehen saria irabazi ere.

### Prentsa eta liburuak 
*El Mundo* egunkariko Valentziako Erkidegoko edizioan zutabegilea izan da. Gainera *La sonrisa del mirón*, *No somos nadie* eta *No somos nadie 2* liburuak argitaratu ditu telebistako eta irratiko bere kolaboratzaileekin batera. 2008an ''Men's Health* aldizkariko azalean atera zen.

### Antzerkia 
*Cinco hombres.com*, *Cinco mujeres.com* eta *La vida según San Francisco* antzez-lanen zuzendarietako eta gidoilarietako bat izan da. Verónica Forquéren *La tentación vive arriba* bertsioan kolaboratu zuen. Halaber, Enrique San Franciscorekin *Entre fuerte y flojo* antzezlanean protagonista izan zen.

### Publizitatea 
Binaca hortzetako pastaren iragarki bateko protagonista izan zen, eta Coca-Colaren iragarkiei ahotsa jarri dio.

### Ekoizpena 
2008ko maiatzean Pablo Motosek eta Jorge Salvadorrek beren produkzio-etxea sortu zuten, *Siete y Acción*. 2008ko irailetik, *Siete y Acción*ek *El Hormiguero'' telebistako programa ekoizten du.

## Kanpo loturak 
*  Pablo Motos (IMDb)
*  El Hormigero programaren webgunea
Naos

[thumb|eskuinera|[Partenoiaren oinplanoa, erdi-erdian naosa duela.]]
***Naos*** (grezierazko ναός, "tenplua") Antzinako Egipto eta Antzinako Greziako tenpluen gelarik garrantzitsuena da. Erromatar arkitekturan naosari *cella* ere deitzen zaio eta, horregatik greziakoari ere batzuetan hala deritzo.

Egipton, faraoi guztiek hasten zuten euren eraikin jainkotiarra toki honetatik, ondoren, monumentuaren gainontzeko zatiak eraikitzen ziren, logikoa, gela honetan, jainkoaren kak atseden hartzen baitzuen.

Tenplu bakoitzak, orokorrean, naos bat zuen, estatua bat edo estatuatxoak zituen jainkotiar elementuaren gela, jainkoaren irudiarekin. Jainkoarekin "harremanetan" jar zitekeen pertsona bakarra, faraoia zen.

Antzinako Grezia eta Antzinako Erroman, tenpluek, naosean, jainkoaren estatua ere bazuten barnean, nora profanoa ez zen ohi sartzen. Bere barnean, Adyton delakoa zegoen, edo, literalki, "sar ezin daitekeen tokia", beraz, naosa zen tokirik sakratuena.

Bizantziar Inperioan, naosa erabiltzen jarraitu zen, adibidez, garai hartako eliza bereizgarri batean, San Salbatore in Kora elizan, Konstantinoplan ikus daitekeen bezala.

## Bibliografia 
* René Ginouvès, Dictionnaire méthodique de l'architecture grecque et romaine, t. III : Espace architecturaux, bâtiments et ensembles, Collection de l'École française de Rome 84, EFR - EFA, 1998

## Kanpo estekak
Mammisi

[thumb|250px|eskuinera|[Denderako mammisia]]
**Mammisi**, Jean-François Champollion egiptologo frantziarrak XIX. mendean asmatutako hitz arkitektoniko bat da *jaiotza jainkotiarreko etxeak* edo *Per-Mes*ak antzinako egiptoeraz, egiptoar tenpluekin lotutako eraikin bereziak. Adibiderik ospetsuenak, oraindik bisita daitezke, eta ptolomeotar dinastian eta, gehienak, erromatar garaian datatuak daude.

## Deskribapena 
Bere forma garatu eta ezagunean, mammisirik antzinakoena, XXX. dinastiako faraoia izan zen Nektanebo I.ak Denderan eraiki zuena da. Eredu hau, errepikatu egingo da errege grekoerromatarrek berreraikitako nazioko santutegi handi bakoitzean. Denderakoaz gain, nabarmentzekoak dira, baita ere, Edfu eta Filekoak, Kom Ombon, El Kaben, etab... ere daude. Hauek, historikoki, nahiko berriki eraiki zirenez, nahiko ondo kontserbatuta eta xehe-xehe aztertuta daude.

Ohi, eraikin peripteroak ziren, lotuta zeuden tenplu handiaren ardatzarekiko perpendikular kokatuta zeudenak, Dendera edo Edfukoa bezala, edo tenpluaren ondoan. Debodeko tenplua eta Filekoa bezala. Naosa eratzen zuten arkupeak, kapitel konposatuko zutabez osatuta zeuden, euren artean, edestutako zutabearteen bidez elkartuak: baxuerliebeekin apaindutako harresiak, non, erregea, jainkoei sakrifizioak eta ofrendak egiten irudikatzen zen.

Jainkotiar jaiotzaren zati ezberdinei sagaraturiko zenbait gela zituen. Orokorrean, erditze zerutiarrean laguntzeko betebeharra zuten jainkosen irudikapenak aurkitzen ziren, edo baita ugalkortasunaren bermatzaileak: Tueris, Heket, Rattaui eta erditzearen buru eta bereziki gurtuak ziren Zazpi Hathorrak, Bes eta Jnum ere bazeuden, Osirisez gain, oparotasun eta ugalkortasunaren jainkoak.

Mammisia, jaiotza jainkotiarraren mitoaren eta honen betiereko errepikapenaren bertsio arkitektoniko bat zen. Egiptoko Aro Berantiarraren amaieran, eraikin hauek, herrialdeko santutegi handi bakoitzaren bihotzean dinastia bakoitza, erromatar enperadoreak barne, lekukotzen arituko den errege boterearen berrezarpena berresten dute.

## Kanpo estekak
Periptero

[thumb|eskuinera|300px|[Atenasko Partenoiaren marrazki idealizatua]]
**Peripteroa** (grezierazko περίπτερος hitzetik), bere aldeetako bakoitzean, lerrokatutako zutabez inguratutako eraikina da, kanpoaldeko peristilo bat osatuz.

Konposaketa arkitektoniko hau, oso ohikoa izan zen arkitektura greziar klasikoan, gutxienez, K.a. VIII. mendeko zurean eginiko arkitekturaren garaitik.

Salbuespen moduan bada ere, Antzinako Egipton ere erabili zen.

## Eraikin peripteroen adibideak 
* Partenoia, Atenasen
* Apoloren Tenplua, Figalian
* Maison Carree, Nimesen Frantzia

Eraikin neoklasikoak

* La Madeleine Eliza, Parisen
* Parisko Burtsaren Jauregia

## Kanpo estekak
Qubako meskita

**Qubako meskita** ('''Quba'Masjid** edo **Masjid al-Quba'*, ), Saudi Arabiako Medina islamiar herri santuaren kanpoaldean dagoena, eraiki zen lehen meskita islamiarra da. Meskita honen lehen harriak, Mahomak jarri zituen, Mekatik Medinara joan zenean, Hejira ospetsuan, eta, ondoren, bere lagunek amaitu zuten. Mahomak, 20 gau baino gehiago igaro zituen meskita honetan (emigrazioaren ondoren), *qasr* delakoa otoitz egiten (otoitz labur bat), bere suhia zen Aliren zain zegoen bitartean, honen etxea, meskitaren atzekaldean zegoelarik.

Islamiar tradizioaren arabera, Qubako meskitan *nafl'' otoitzetako (borondatezkoak) 2 Raka'ahs eskaintzea, Umrah bat egitea bezalakoa da.

## Arkitektura 
Abdel-Wahed El-Wakil mandataria izan zenean, XX. mendean, zaharra ordezkatzeko meskita handiago batean pentsatzeko, bere diseinuetan egitura zaharra sartzen saiatu zen. Baina meskita zaharra behera bota eta berri bategatik ordezkatu zen.

Berria, bigarren plataforma batean altxatutako laukiluze formako otoitz gela batez osatuta dago. Otoitz gela, etxebizitza gune, bulego, ikuzketa instalakuntza, denda eta liburutegi batekin lotuta dago.

Sei sarrera gehigarri daude iparraldeko, ekialdeko eta mendebaldeko fatxadetan banatuak. Lau minaretek adierazten dituzte otoitz gelako lau izkinak. Hauek, oinarri karratuetan eutsiak daude, gainaldera iristean biribil bihurtzen diren ardatz oktogonalak dituzte.

## Otoitz gela 
Otoitz gela, erdialdeko patio baten inguruan dago, zutabe multzoek eusten dituzten sei ganga handik bereizia. Arkupe batek, bi badiako sakonera duena, patioa inguratzen du ekialdetik eta mendebaldetik, badia bateko sakonera duen beste batek, iparraldetik inguratzen duelarik, eta emakumeen otoitz-gunetik banatzen du.

Emakumeen otoitz-gunea, holtz batek inguratzen duena, bi zatitan banatuta dago, pasabide batek, iparraldeko sarrera eta patioa lotzen dituen bitartean.

## Ikus, gainera 
* Meskita

## Erreferentziak 
* *Muhammad: The Messenger of Islam* Hajjah Amina Adilena (p.286)
* *The Naqshbandi Sufi Tradition Guidebook of Daily Practices and Devotions* Shaykh Muhammad Hisham Kabbanirena (p.301)
* *Happold: The Confidence to Build* Derek Walker eta Bill Addisena (p.81)

## Kanpo estekak 
* Masjid Al-Quba meskitako barnealdearen argazkiak Medina
Jennifer Love Hewitt

**Jennifer Love Hewitt** (Waco, Texas, Ameriketako Estatu Batuak, 1979ko otsailaren 21a - ) aktore eta abesti-konposatzaile estatubatuarra da. Txikitan telebistako iragarkietan hasi zen eta Disney Channel telebista kateko *Kids Incorporated* telesailean ateratzen. Fox kateko *Party of Five* telesailak, eta *I Know What You Did Last Summer* eta *I Still Know What You Did Last Summer* filmek ospetsu bihurtu zuten.

Kantari gisa, Atlantic Records eta Jive Records diskoetxeekin sinatu du. Ezaguna da pop musika estiloa lantzeagatik eta haren ahots kontraltoagatik. Gainera, haren singlerik arrakastatsuena 2002an kaleratutako *BareNaked* da.

Antzezteaz gain, ekoizpen lanak ere egiten ditu telebista eta film proiektu batzuetan. Gaur egun, CBS telebista kateko *Ghost Whisperer* telesailean Melinda Gordonen papera antzezten dihardu, mamuekin komunika daitekeen neska gazte baten rolean.

## Filmografia 
## Telebista 
* *Dance! Workout with Barbie
* *Kids Incorporated* (1989–1991)
* *Running Wilde* (1992)
* *Shaky Ground* (1992–1993)
* *The Byrds of Paradise* (1994)
* *McKenna* (1994–1995)
* *Party of Five* (1995–1999)
* *Boy Meets World* (1998ko otsailaren 27): "And Then There Was Shawn" atala
* *Time of Your Life* (1999–2000)
* *Disney's Hercules* (1999) Medusa
* *The Weekenders* (2000)
* *The Audrey Hepburn Story* (2000)
* *Family Guy* (2002ko urtarrilaren 31): "Stuck Together, Torn Apart" atala
* *A Christmas Carol* (2004)
* *American Dreams* (2004)
* *In the Game* (2004) (saldu gabeko lehen atal pilotua)
* *In the Game* (2005) (saldu gabeko bigarren atal pilotua)
* *Ghost Whisperer* (2005–present)
* *Confessions of a Sociopathic Social Climber* (2005)
* *Magic 7* (2008) (ahotsa)
* *Angry Little Girls'' (2008) (ahotsa)

## Diskografia 
### Diskoak 
### Singleak 
## Sariak 
## Kanpo loturak 
*  Jennifer Love Hewitten webgune ofiziala
*  Jennifer Love Hewitt (IMDb)
Marcia Cross

**Marcia Anne Cross** (Marlborough, Massachusetts, Ameriketako Estatu Batuak, 1962ko martxoaren 25a - ) aktore estatubatuarra da. *Desperate Housewives* telesailean Bree Van De Kamp Hodgeen papera antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
* *The Edge of Night* (1984) (TB), Liz Correll
* *Brass* (1985), Victoria Willis
* *One Life to Live* (1985-86) (TB), Kate Sanders
* *The Last Days of Frank and Jesse James* (1986) (TB), Sarah Hite
* *Almost Grown* (1988) (TB), Lesley Foley
* *Bad Influence* (1990), Ruth Fielding
* *Storm and Sorrow* (1990) (TB), Marty Hoy
* *Knots Landing* (1991-1992), Victoria Broyelard
* *Ripple* (1995), Ali
* *Melrose Place* (1992-1997), Dr. Kimberly Shaw Mancini
* *Always Say Goodbye* (1996), Anne Kidwell
* *Female Perversions* (1996), Beth Stephens
* *All She Ever Wanted* (1996) (TB), Rachel Stockman
* *Seinfeld* (1997), (TB), Dr. Sara Sitarides
* *Target Earth* (1998) *Taken Away* bezala ere ezaguna, Karen Mackaphe
* *Boy Meets World* (1999) (TB), Rhiannon Lawrence, Topangaren ama - 4 atal
* *Dancing in September* (2000), Lydia Gleason
* *Profiler" (2000),
* *Living in Fear* (2001), Rebecca Hausman
* *Eastwick* (2002) (TB), Jane Spofford
* *King of Queens* (2002), Debi - kameoa
* *Everwood* (2003), Dr. Linda Abbott
* *The Wind Effect* (2003), Molly
* *Desperate Housewives* (2004–gaur egun), Bree Hodge
* *Desperate Housewife: The Early Years* (Always say goodbye) (2005), Anne Kidwell
* *Peck'' (2009), TBD

## Kanpo estekak 
*  Marcia Cross (IMDb)
Liv Tyler

**Liv Rundgren Tyler** (New York, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1977ko uztailaren 1a - ) aktore eta modelo estatubatuarra da. Aerosmith musika taldeko Steven Tyler rock-abeslariaren eta Bebe Buell aktore eta abeslariaren alaba da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Liv Tyler (IMDb)
La Madeleine eliza

**La Madeleinen eliza** (frantsesez *Église de la Madeleine*) Parisen dagoen eliza katoliko neoklasiko bat da. Place de la Concordetik metro batzuetara dago, Parisko 8. barrutian, maila handiko merkataritza gune garrantzitsu batean, Faubourg-Saint-Honoré kalearen ondoan.

## Historia 
Eraikuntza, 1764an hasi zuen Pierre Contant d'Ivryk, ondoren, 1777an, Guillaume Cotureen planoekin berreraikia izan zelarik, Frantziar Iraultzaren ondorioz, lanak, 1790etik 1805 arte bertan behera utzi behar izan ziren arren, eta, 1806an *La Madeleine* Armada Handiarentzako Omenaldi Tenplua bihurtu zen, Parisko Garaipen Arkua eraikitzen amaitu zen arte izan zuen funtzioa, garaipen arkuak, funtzio honetan ordezkatuz.

1837an, Parisko lehen tren-geltokia han kokatzea proposatu zuten.

1842an, berriz, eliza katoliko izatera pasa zen, oraindik gaur egun duen funtzioa.

La Madeleine eliza ez dator mendebaldeko eliza katolikoen eraikuntzekin bat, eta honek, kanpoaldetik ikusita, nahasmena sor dezake. Parisko La Madeleinen barnealdea, estilo barrokoan egina dago, honek, elizaren fatxada eta barnealdearen arteko kontraste oso interesgarria sortzen du. Harmailadiaren gainetik dagoen ikuspegia nabarmentzen da, nondik Rue Royal ikusten den, Konkordiaren Plaza eta Luxorreko Obeliskoa erdian daudelarik.

Camille Saint-Saënsek, organojole lan egin zuen hemen, 1858 eta 1877 bitartean

## Irispidea 
Parisko metroko *Madeleine* geltokia dago hurbil.

## Irudiak 

Image: Église de la Madeleine, Paris - exterior view.JPG|Kanpoaldea
Image:Paris_2009_Madeleine.jpg |Aldarea (Carlo Marocchetti-ren estatua)

## Kanpo estekak 
* Google Mapseko satelite bidezko irudia
* Google Earthen, elizaren 3 Dimentsiotako eredua
* Revista L'Internaute: Diaporama
* Insecula: Église de la Madeleine Tokia eta egituraren historia
* "L'église actuelle"
* Frantsesezko Wikipedia
* Irudi galeria eta informazioa
Devon Aoki

**Devon Edwenna Aoki** (New York, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1982ko abuztuaren 10a - ) aktore eta supermodelo estatubatuarra da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
*  Devon Aoki (IMDb)
Shanghaiko portua

**Shanghaiko portua** () Shanghai inguruko eta Yangshanen itsasoaren erdian eraikitako ur sakoneko portuak osatzen dute. 2006an 537 milioi tona zama mugitu ziren portuan, munduko porturik erabiliena izan zelarik.

Portuaren ekialdean Txina ekialdeko itsasoa dago, eta hegoaldean Hangzhou badia. Portuak Yangtze, Qiantang eta Huangpu ibaien bokalak hartzen ditu.

## Portuko guneak 
* Yangtze ibaiaren itsasadarra.
* Huangpu ibaiaren bokala Wusongkoun ()
* Waigaqiao (Pudongen)
* Yangshan ur sakoneko portua Hangzhouko badiaren eta Txina Ekialdeko itsasoaren erdian.)
* Pudongeko kostaldea

## Estatistikak 
### 2007ko datuak 
* Zama guztira: 561,45 milioi tona
* Kontainerrak: 26,15 milioi TEU

### 2006ko datuak 
* Zama guztira: 537,0 milioi tona
* Kontainerrak: 21,71 milioi TEU

## Ikus, gainera 
* Munduko porturik garrantzitsuenak zamaren arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Shanghaiko portuaren webgunea.
Vendée Globe

350px|eskuinera|thumb|Estropadaren ibilbidea.
**Vendée Globe** munduari bira ematen duen bakarkako itsasontzi-estropada da.

## Ezaugarriak 
VELUX 5 Oceans Race estropadak ez bezala, ez du etenaldirik. Estropada Philippe Jeantotek 1989an sortu zen eta 1992tik aurrera lau urtero egin da. *International Monohull Open Classes Association* erakundeko Open 60 klaseko itsasontzirako irekia da (2004 baino lehen, baita Open 50 ere). Hasiera eta bukaera Vendeeko Les Sables-d'Olonne portuan ditu. Lehiakideek ezin dute kanpoko laguntzarik jaso, ezta eguraldiaren iragarpena ere.

## Palmaresa 
### 1989-1990 
### 1992-1993 
### 1996-1997 
### 2000-2001 
### 2004-2005 
### 2008-2009 
Hona hemen parte hartzaileak:

## Ikus, gainera 
* VELUX 5 Oceans Race

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Frank Stella

**Frank Stella** (Malden, Massachusetts, 1936ko maiatzaren 12a – New York, 2024ko maiatzaren 4a) estatubatuar artista izan zen.

1958an, Princetongo Unibertsitatean graduatu eta gero, New Yorkera joan zen bizitzera, eta 1961. urtean Barbara Rose arte kritikoarekin ezkondu zen. 1960ko hamarkadan **Black Paintings-ak** margotu zituen, marra beltzez eta espazio negatibozko margoak.Urte hauetan kobrea eta aluminioa erabiltzen hasi zen bere artelanak sortzeko.
Kolore gehiago sartu zituen bere lanetan, eta shaped canvas-aren sortzailea izan zen.

1970eko hamarkadan litografia eta offset litografia teknikak berritu zituen artelan berriak sortzeko, eta baita ere egin zituen collageak oihala eta egurrarekin. Bere margolanak hobetu ziren, Polish Village Series-etan ikusten den bezala. Metalarekin egin zituen margolanak eskulturak ziruditen, izan ez arren.

1980ko hamarkadatik aurrera bere lanak tridimentsionalagoak bilakatu ziren, kono, zutabe eta uhinen formekin. Hainbat eskultura egin zituen kaleentzako, batez ere 1990. urtetik aurrera. Museo bat diseinatu zuen Dresden, baina ez zen eraiki. Gaur egun New Yorken bizi da, eta lanean jarraitzen du.

Stellaren arte minimalari buruz, kritiko batek honako hau esan zuen: “Frank Stellak beharrezkoa ikusten du marrak margotzea. Ez dago besterik bere lanetan.”

## Minimalismoa eta bere ezaugarriak 
Frank Stella artista minimalista garrantzitsuena izan zen. Minimalismoa 1960ko hamarkadan sortu zen Estatu Batuetan eta espresionismo abstraktuaren kontrako erreakzio bat izan zen.

Mugimendu honetan, forma, kolore eta materialak oso sinplifikatuak daude, minimora, eta oso oihal handiak erabiltzen dira, marko gabe. Gainera, mugimendu honetan kontrasteak erabiltzen dira: distira eta mate, leuna eta latza, opako eta gardena, etab. Minimalismoaren aitatzat hartzen da Frank Stella.

## Frank Stellaren estiloa 
Minimalista izanik, bere abstrakzioa abstrakzio geometriko bat da.

Baina Frank Stellaren ezaugarri garrantzitsuena, lehen esan bezala, bere shaped canvas-ak dira, hau da, bere oihalei forma ematea. Stella izan zen sortzailea. L,N,U edo T forma ematen zien oihalei. Stellaren erliebedun lanak oso garrantzitsuak izan dira arte modernoaren garapenean, shaped canvas-ak bezala. Beste ezaugarri bat materialen erabilera da. Lehen esan den bezala, Stellak metalak, egurra, oihalak eta hainbat material erabili zituen artelanak sortzeko.

Bere estiloa hainbat artistek inspiratua izan zen. Caravaggio, Jackson Pollock, Franz Kline, Barnett Newman, eta Jasper Johns artistek bere lanetan izan dute eragina. Stellaren lanek, Frank Gehry arkitekto famatuarengan izan zuten eragina.

Bitxikeri bezala, Stellaren emazteak “ABC artea” deitzen zion minimalismoari, minimalismoaren sinpletasunagatik.

## Kanpo estekak 
*  Stellari buruzko informazioa *artnet* webgunean
*  Stellaren biografia
* Stellaren muralak
* *Frank Stella: An Illustrated Biography* liburua
Rattaui

**Rattaui**, **Rattaouy** edo **Rattaoui**, egiptoar mitologiako jainkosa bat da.

Jainkosa honek, hasiera batean, eguzkiaren alde femeninoa irudikatzen zuen, Ra jainkoak alde maskulinoa irudikatzen zuen bezala. Ondoren, jainkosa independente bihurtu zen, Hermontisen, Monturen paredra zelarik. Medamoudeko hirukoan, Rattaui, Monturen emaztea eta Harpareren ama da.

## Ikus, gainera 
* Egiptoar mitologia

## Kanpo estekak
Gorka Urbizu

**Gorka Urbizu Ruiz** (Lekunberri, Nafarroa, 1977ko maiatzaren 31) musikari eta abeslaria da, batez ere Berri Txarrak musika taldeko kide izateagatik ezaguna.

## Bizitza 
Gorkak txikitatik pianoa eta eskusoinua jotzen zuen Lekunberrin. 14 urte zituela Nahi ta nahiez taldearekin hasi zen musika munduan teklatu-jole gisa. Aitor Goikoetxearekin batera, Berri Txarrak taldearen sortzaileetako bat izan zen 1994. urtean. Bertan abeslari eta gitarra-jotzaile moduan aritu zen 2019an taldearen ibilbidea bukatu zen arte. 

Horrez gain, beste musika proiektu batzuetan parte hartu du. Esaterako, 1999. urtean Idi Bihotz taldearen *Arimaerratu* diskoan hartu zuen parte, izena eman zion kantan pianoa sartuaz. 2005ean, Peiremans+ taldean jo zuen. Bi urte geroago, 2007 eta 2008 bitartean Bihotz Bakartien Kluba talde literarioak bultzatu zuen Katamalo musika taldeko kidea izan zen.

Produktore gisa ere aritu da, Lehiotikan edo La M.O.D.A. taldeekin. Eurekin ere abestietan kolaboratu du. Kolaborazioak egin ditu ere Cala Vento taldearekin.

2024an bakarkako lehen lana argitaratu zuen, *Hasiera bat* izenburuarekin, hamar abestiz osatua.

## Diskografia 
[thumb|[Miñan (antzezlana)|Miñan antzezlana bukatzean Gorka eta Nerea Urbizu  Latitude Horietan kantatzen (Gazteeszena, Donostia, 2024-11-14)]]

### Berri Txarrak (1994 - 2019) 
* *Maketa* (1994) (ez komertzializatua).
* *Berri Txarrak* (1997, Gor diskak).
* *Ikasten* (1999, Gor diskak).
* *Eskuak/Ukabilak* (2001, Gor diskak).
* *Libre ©* (2003, Gor diskak).
* *Jaio.Musika.Hil* (2005, Gor diskak).
* *Zertarako Amestu* (2007, DVDa, Gor diskak).
* *Payola* (2009, Roadrunner Records)
* *Haria* (2011, Kaiowas Records)
* *Denbora da Poligrafo Bakarra* (2014, Only in Dreams)
* "Infrasoinuak" (2017, Only in Dreams)

### Peiremans + (2005) ; (2016) 
* Peiremans+ (2005)
* Bigarren Saria (2016)

### Katamalo (2007 - 2008) 
* *Katamalo Bihotz Bakartien Kluba* (2007)
* *ERANTZI Katamalo zuzenean*

### Bakarka (2024 - ) 
* *Hasiera bat* (2024)
* *Bakan (I)* (2025eko urtarrila) Bi abestiz osatutako EPa: *Herri Txiki* eta *Etorkizuna ginenean*
* *Bakan (II)* (2025eko urria) Bi abestiz osatutako EPa: *Zilarra* eta *Diamantea*

## Sariak 
* Min sariak 2025: Euskarazko  urteko disko onenaren saria

## Bestelakoak 
2009ko irailean, Fernando Andreu Auzitegi Nazionaleko epaileak, *Gaztesarea* webguneari babesa adierazteagatik, "erakunde armatuarekin" kolaboratzea egotzi zion beste sei lagunekin batera.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Katedral bat

* Liluraren kontra

* Maravillas (Berri Txarrak)
* Min hau

## Kanpo estekak 
* Berri Txarrak taldearen webgune ofiziala
* Gorka Urbizu webgune ofiziala