open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kiwi (landarea)

**Kiwi** (*Actinidia deliciosa*) Actinidiaceae familiako landare igokaria, Txinan, Ibai Urdinaren inguruan, jatorria duena. 1904an Zeelanda Berrian sartu eta bere fruitu jangarriari esker *kiwi* izena eman zioten, horixe baitzen bertoko animaliaren maorierazko izena.

## Aldaera eta kultibarrak 
Bi aldaera ditu:
* *Actinidia deliciosa* var. *chlorocarpa*
* *Actinidia deliciosa* var. *deliciosa*

Txinako kultibarrak hauek dira:
* Zhong Hua
* Jing Li
* Ruan Zao
* Mao Hua
Zeelanda Berriko kultibarrak hauek dira:
* Abbott
* Allison
* Bruno
* Hayward
* Monty
* Greensill

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kiwi

**Kiwi** izan daiteke:

* **Kiwi** (*Apteryx*), Zeelanda Berriko hegaztiak.
* **Kiwi** (*Actinidia deliciosa*) landarea.
* **Kiwi** landarearen fruitua
* ***Kiwi*** zeelandaberritarren ezizena.
* **Kiwi**, betun marka.
The Fall of the Roman Empire

***The Fall of the Roman Empire*** (ingelesetik euskarara emana: *Erromatar Inperioaren Erorketa*) 1964ko Anthony Mann estatubatuar zinema zuzendariaren historia filma bat da. Bertan, Sophia Loren, Stephen Boyd, Alec Guinness, James Mason, Christopher Plummer, Mel Ferrer eta Omar Sharif aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Erromatar Inperioa, II. mendea. Marko Aurelio (160-181, Alec Guinness), enperadore filosofoa Erromaren Urrezko Aroko azken enperadorea izan zen. Bere atsekaberako Inperioaren mugak defendatzeko hainbat barbaro herriekin borrokatu behar izan zuen. Barne politikan berriz, bere ametsa errepuklikar erakundeak berrezartzea izan zen, arrazoi horrengatik bere ondorengo Livio (Stephen Boyd) izendatu zuen, bere semea zen Komodo (Christopher Plummer) alboratuz. Baina azken honek aitaren erabakia ez zuen onartu eta tronuaz jabetu zen.

Erromaren gainbehera osoaren historia baino, une jakin baten kronika da filma, eta beste film berriago baten (Gladiator) hasiera bera du: Marko Aurelio enperadore jakintsua, hiltzear da gerra frontean, iparraldeko barbaroen mugaren ondoan. Jarraipeneko puntu askotan ere Gladiatorrek film honi segitu zion.

## Egikera 
*Peplum* ikusgarria da, batez ere aktore sorta bikainagatik, baina gidoi eta zuzendaritzan hutsune asko daude. Erroma berrasmatuaren dekoratuak *kitsch* bezain distiragarriak dira, eta aldiz, barbaroen ileorde eta attrezzoa agian barregarria.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak 
* *The Fall of the Roman Empire* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Euskarazko azpidatziak.

## Erreferentziak
Mask (filma)

***Mask*** (euskaraz *Mozorroa*) 1985eko Peter Bogdanovich estatubatuar zinema zuzendariaren drama filma bat da. Bertan, Cher, Eric Stoltz, Sam Elliott, Laura Dern eta Estelle Getty aktoreek antzeztu zuten.

Filma Roy L. "Rocky" Dennis estatubatuar gaztearen benetazko bizitza eta heriotzan oinarritua dago, honek bere aurpegia erabat desitxuratu zion craniodiaphyseal dysplasia gaisotasuna zuelarik.

Makillaje onenaren Oscar Saria irabazi zuen. Cher eta Sam Elliott aktoreek heuren antzezpenarengatik Urrezko Globo Sariak irabazi zituzten, bestalde Cherrek Canneseko Zinemaldian emakumezko aktore onenaren saria ere irabazi zuen.

## Argumentua 
1979, Kalifornia. "Rocky" (Eric Stoltz) bere garezurraren desitxuratzea eragin dion gaisotasun larri bat jasaten duen nerabe bat da. Halere, gazte buruargia eta atsegina da, bere gaisotasunak ez du kikiltzen, bizitzan aurrera egiteko adore handia erakusten du eta edozein nerabek dituen amets eta asmoak ditu. Gaztearen amak (Cher) gehiegi babesten du, oso ohikoa ez den bizimodua daraman emakumea da, baina bere semeak gainontzeko pertsona eta gazteek dituzten aurkera berdineka izateko gogor borrokatzen da.

## Aktoreak 
* Cher: Florence "Rusty" Dennis
* Sam Elliott: Gar
* Eric Stoltz: Roy L. "Rocky" Dennis
* Estelle Getty: Evelyn Tullis (Rustyren ama)
* Richard Dysart: Abe Tullis (Rustyren aita)
* Laura Dern: Diana Adams
* Micole Mercurio: Babe
* Harry Carey, Jr.: Red
* Dennis Burkley: Dozer
* Lawrence Monoson: Ben
* Ben Piazza: Simms jauna
* L. Craig King: Eric
* Alexandra Powers: Lisa
* Kelly Jo Minter: Lorrie
* Todd Allen: Canuck
* Howard Hirdler: Stickman
* Les Dudek: Bone

## Kanpo estekak 
* *Mask* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Mask* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Sirtaki

thumb|250px|Sirtaki dantzariak.

**Sirtaki** () greziar jatorriko herri dantza da.

Berez, ez da greziar usadiozkoa, bai ordea hasapiko dantzaren bertsio geldi eta arinen arteko nahasketa bat. Mikis Theodorakis musikagileak *Zorba the Greek* filmaren soinu bandarako egindako moldaketaren ondorioz, *Zorbaren dantza* edota *Zorba* izenak ere hartu ditu.

## Koreografia 
Eskuak aldamenekoen bizkar gainean jarriak dituzten lerro edota biribilak osatzen dituzten gizon taldeek dantzatzen dute. Lerro osaketa usadiozkoa da. Erritmoa lau denboratakoa den arren, maiz abiaduraz azkartu eta bi denboretara aldatzen da. Horren ondorioz, mantso hasi eta pixkanaka bizituz doa, baina orokorrean ez da jauzirik egoten.

## Kanpo estekak
Empire of the Sun

***Empire of the Sun*** () 1987ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariaren gerra drama filma bat da. J. G. Ballard idazlearen izen bereko eleberrian oinarritua dago. Bertan, Christian Bale, John Malkovich, Miranda Richardson eta Nigel Havers aktoreek antzeztu zuten.

Filma sei Oscar Sarietarako izendatua izan zen, nahiz eta azkenean haietako bat bakar bat ere irabazi ez izan. Hiru BAFTA Sarietarako izendapenak eta bi Urrezko Globo Sarietarako izendapenak ere jaso zituen.

## Sinopsia 
Bigarren Mundu Gerra, 1941eko abendua, Japoniar gudarosteak Shanghai hiria bereganatzean ordura arte goi klaseko zen James Graham (Christian Bale) ingeles mutikoaren bizimoduak bat-bateko aldaketa izango du. Bere gurasoengandik (Emily Richard eta Peter Gale) banandua eta txinatar militar aireportu batetik hurbil dagoen kontzentrazio-esparru batean barneratuko dute. Atsekabea eta miseria nagusia diren giroa batean dagokion adina baina lehen heldu bilakatzera derrigortua izango da, guzti horrek munduaren bere ikuspuntua baldintzatuko duelarik.

## Aktoreak 
* Christian Bale (Jim 'James/Jamie' Graham)
* John Malkovich (Basie)
* Miranda Richardson (Victor andrea)
* Nigel Havers (Rawlins doktorea)
* Joe Pantoliano (Frank Demarest)
* Leslie Phillips (Maxton)
* Masato Ibu (Nagata sarjentua)
* Emily Richard (Mary Graham, Jamesen ama)
* Rupert Frazer (John Graham, Jamesen aita)
* Peter Gale (Victor jauna)
* Takatoro Kataoka (Pilotua)
* Ben Stiller (Dainty)
* David Neidorf (Tiptree)
* Ralph Seymour (Cohen)
* Robert Stephens (Lockwood jauna)

## Kanpo estekak 
* *Empire os the Sun* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Empire os the Sun* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Manipulazio (argipena)

**Manipulazio** hitzak adiera zenbait ditu. Adiera arruntean, zerbait aldatu edo maneiatzea da, eskuz nahiz teknika bat baliatuz. Adierazkera figuratuan, ezkutuan zerbaiti eragitea da; hala nola:
* manipulazio genetikoa;
* informazioaren manipulazioa,
** datuen manipulazioa;
* manipulazio mentala.
Ardon (Errusia)

**Ardon** (; ) Errusiako Ipar Osetia-Alania errepublikako udalerria Ardonski barrutiko zentro administratiboa da. Tereken arroko Ardon ibaiaren mendebaldeko ertzean dago, Vladikavkazetik 39 km ipar-mendebaldera. 2010ean 18.774 biztanle zituen.

## Biztanleria 
2010ean Ardonek 18.774 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ordainketa-balantza

**Ordainketa-balantza** edo **pagamendu-balantza** herrialde batek munduko beste herrialdeekin eta denbora tarte jakin batean burututako moneta-fluxuen erregistroa eta azken emaitza da. Fluxu horietan herrialdearen ondasun, zerbitzu, finantza kapital eta finantza-transferentzien esportazioen eta inportazioen ordainketak barnehartzen dira, era laburtuan, normalean urte baterako eta herrialdeko dibisa-unitateetan. Herrialde baten funts-iturriak, esportazioak, maileguak eta inbertsio-sarrerak alde positiboan erregistratzen dira. Bestalde, funtsen erabilera, inportazioetarako nahiz beste herrialdeetan egiten diren inbertsioetarako modu negatiboan gisa erregistratzen dira. Bi atal nagusi ditu ordainketa-balantzak: alde batetik, kontu korronteko balantzak, ondasun eta zerbitzuen inportazio eta esportazioak eta diru-transferentzia garbiak jasotzen ditu; bestetik, kapital-balantzak jasotako inbertsioak eta kanpoan egindako inbertsioak biltzen ditu.

Ordainketa-balantzaren guztirako emaitzak oreka edo zero behar du izan, kontusail bikoitzez kontabilizatzen denez ezin baita izan superabit edo defizit egoerarik. Adibidez, herrialde batek gehiago inportatzen badu esportatzen duena baino, bere balantza komertziala defizitean egongo da, baina kontu honetako funts falta beste baliabide batzuekin beteko da, kanpo-inbertsioaren bidez lortutako funtsekin, banku zentralaren erreserben gutxitzearekin edo beste herrialdeek emandako maileguekin.

## Kanpo estekak 
* Ordainketa-balantza, Gizapedian.
Ekonomia sozialista

**Ekonomia sozialista** sistema ekonomiko sozialista osatzen duten teoria, praktika eta arau ekonomikoen multzoa da.

Ekonomia sozialistan produkzio-bideak jabetza kolektibokoak edo gizartekoak dira, hau da, Estatuak produkzio-ondasun gehienen jabetza du.

Sistema sozialista kapitalismo liberalaren kritika erradikal gisa sortzen da, eta, bereziki, bere ondorio sozialarenak.

Sistema ekonomiko sozialistan, ekoizpen bideen jabetza forma sozial batean oinarrituta dago, hau kooperatiba autonomoak edo zuzeneko jabetza publikoak izan daiteke; modu honetan, ekoizpena erabilerarentzat zuzenean orientatuta dago.

Sistema honen trazu nagusiak hauek dira:
* Garraiobide nagusien jabetza kolektiboa, ekonomiaren sektore guztiak kolektibizatuta daude.
* Ekoizpen ekonomikoaren plangintza.

## Kanpo estekak
Finantza-sistema

Zentzu orokorrean, herrialde bateko **finantza-sistema** erakunde, baliabide eta merkatu multzoek osatzen dute, non xede nagusia mailegu-emaileek sortzen duten aurrezkia, mailegu-hartzaileengana bideratzea den, hala nola diru-mugimenduari eta ordainketa-sistemari segurtasuna eskaintzea. Aipatutako bitartekaritza lanaz, finantza-sistema osatzen duten erakundeak arduratzen dira, unitate inbertitzaileek jaulkitako finantza-aktiboak, lehen mailako finantza aktibo deituak, aurreztaileen nahietara egokituriko bigarren mailako finantza aktiboetara eraldatuz.

Finantza-sistemaren barne, finantza aktiboak (baliabideak), finantza-bitartekariak (erakundeak) eta finantza-merkatuak aurki ditzakegu, non bitartekariek aktiboen salerosketak gauzatzen dituzten finantza-merkatuetan.

Finantza-sistema, merkatu ekonomian, aurreztaileen moneta soberakina (gastu unitate superabitarioa) mailegu-hartzaile publiko edo pribatuengana (gastu unitate defizitarioa) bideratzea helburutzat duen sistema da. Helburu hau bi arrazoirengatik da garrantzitsua: lehena, aurreztaile eta inbertitzaileen bat ez etortzea, hau da, defizita duten unitateak eta superabita dutenak ez dira bat etortzen orokorrean; bigarrena, aurreztaileen nahiak inbertitzaileenekin bat ez etortzea hainbat arlotan, likidezia, arrisku eta errentagarritasun mailan esaterako, horregatik ezinbestekoa da bitartekariek finantza-aktiboak eraldatzea hauek aurreztaileen nahietara egokitzeko. Laburbilduz honakoak dira finantza-sistemak betetzen dituen oinarrizko funtzioak:
* Aurrezkia bildu eta maileguen bitartez inbertsiora bideratu.
* Aurreztaile eta inbertitzaileen beharrei hobekien egokitzen zaizkien produktuak eskeini, bien asebetetzea ahalik eta kostu txikienarekin lortuz.
* Moneta-egonkortasuna bermatu.

## Kanpo estekak
Mozdok

**Mozdok** (osetieraz: Мæздæг, *Mæzdæg*; ) Errusiako Ipar Osetia-Alania errepublikako udalerria eta Mozdokski barrutiko zentro administratiboa da. Terek ibaiaren ezkerreko ertzean dago, Vladikavkazetik 92 km iparraldera. 17 km²ko eremua du eta 2010ean 38.768 biztanle zituen. Ipar Osetia-Alaniako bigarren udalerri jendeztatuena da, Vladikavkazen ondoan.

## Historia 
Mozdok 1759an fundatua izan zen. Herriaren izenak «oihan trinkoa» esan nahi du kabarderaz. 1763an errusiarrek gotorleku bat eraiki zuten herrixkaren ondoan. XVIII. mende amaieran eta XIX.aren hasieran Ziskaukasiako merkataritza gune garrantzitsua zen. 1840an, Kaukasoko Gerra Handian, Imam Shamilen indarrek herria eraso zuten.

2003ko abuztuaren batean, Errusiako Armadaren ospital militar baten aurka egindako eraso suizida batean 40 lagun inguru hil ziren .

## Biztanleria 
2010ean hiriak 38.768 biztanle zituen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdeko Frisia

**Ekialdeko Frisia** (; ) Ipar itsasoko eskualde alemaniarra da (Behe-Saxonia). Holandako Frisiaren luzapena da; Ems eta Weser itsasadarren artean dago. Itsasoari kendu eta ezponden bidez babesturik dagoen lurraldea da, belartzaz eta larre oparoz estalia. Itsasertzean barna, uharte sail bat dauka, Ekialdeko Frisiar uharteak alegia (Borkum, Nordeney), Jutlandiako penintsulan zehar, Helgolland, eta Iparraldeko Frisiar uharteak (Nordstrand, Föhr, Sylt) hartzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frisia (argipena)

**Frisia** izan daiteke:
* Frisia eskualdea eta bere azpieskualdeak:
** Ekialdeko Frisia
** Mendebaldeko Frisia
** Iparraldeko Frisia
* Frisiako uharteak, eskualdearen itsasertzean daudenak.
* Frisia (probintzia), Herbehereetako probintzia.
* Frisiako Erresuma, Erdi Aroko estatua (600–734).
* Frisiako jaunerria (1524–1795)

## Ikus, gainera 
* Frisiera
* Frisiar
* Frisiar behi
Ōtsu

Shiga prefekturako hiriburua da. 2012ko erroldaren arabera 341,684 biztanle ditu. Biwa aintzirako kai garrantzitsuena da. Asuka Aroan bost urtez Japoniako hiriburua izan zen eta Enryaku-ji tenplua Gizateriaren Ondare izendatu zuen UNESCOk Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak multzoaren barnean.

## Historia 
Ōtsu Ōmi probintzia zaharreko hiriburua izan da historian zehar. *Ōtsu* izenak "kai handia" esan nahi du, aintzinatik Biwa aintzirako garraioaren zentrua izan baita. Halakoa zen merkatal bideetan zeukan garrantzia 667 eta 672 artean Japoniako hiriburu izan zela. Jinshin Gerran ordea **Ōmi Ōtsu jauregia** deuseztua izan zen eta enperadoreak alde egin zuen gertu dagoen Kyotora. Une horretan *Furutsu* (古津, "kai zaharra") izena jaso zuen.

Kyotoren alboan hiriburu beriaren hiri satelite eta merkatalbide garrantzitsu bihurtu zen Ōtsu berriz ere. Edo Aroan Tokugawatarren kontrolpean egon zen eta Kyoto eta Edo (Tokio) arteko posta hiri bihurtu zen. 1868ko Meiji berrezarkuntzan enperadorea Tokiora joan zen eta Ōtsuk ezinbestekoa izateari utzi zion. Hala ere Biwa aintzira kontrolatzen zuen Shiga prefeturaren hiriburu izendatua izan zen.

1891ko maiatzaren 11an atentatu saiakera ezaguna gertatu zen Ōtsun. Biwa aintziratik Kyotora bueltan zetorren Errusiako Nikolas tsarevitxaren aurka (gerora Nikolas II.a tsarra izango zena). Tsuda Sanzō eskoltak ezpataz hil nahi izan zuen eta Nikolas bizirik atera zen arren Errusia eta Japoniaren arteko krisi diplomatikoa izan zen.

Ōtsu hiri modernoa 1898ko urriaren 1ean eratu zen.

## Geografia 
"L itxurako" lurraldea du, Biwa aintzira eta Kyoto hiriaren artean. Aintzira Japoniako handiena da, 673'9&nbsp;km²-ko azalera baitu. Biwako Kuasi-Parke Nazionalak babestuta dago. Iparraldean Hira eta Hiei mendilerroak ditu.

## Ondasun nabarmenak 
* Enryaku-ji tenplua (Gizateriaren Ondarea)
* Mangetsu-ji tenplua
* Mii-dera tenplua
* Ishiyama-dera tenplua
* Hiyoshi Taisha santutegia
* Biwa aintzira
* Hiei mendia
* Omiodori zubia

## Iruditegia 

Irudi:Otsu port05s3200.jpg|Ōtsuko kaialdeko parkea.
Irudi:Enryaku-ji Yokokawa-chudo-r.jpg|Enryaku-ji tenplua.
Irudi:Mangetsuji Otsu Shiga02n4500.jpg|Mangetsu-ji tenplua.
Irudi:Mii-dera Otsu Shiga pref01s5s4592.jpg|Mii-dera tenplua.
Irudi:Ishiyamadera29n4272.jpg|Ishiyama-dera tenplua.
Irudi:Hiyoshi-taisha higashihongu02n3200.jpg|Hiyoshi Taisha santutegia.
Irudi:Fishing on Lake Biwa - DSC06972.JPG|Biwa aintzira.
Irudi:Michigan_-_Lake_Biwa,_Japan_-_DSC07330.JPG|Biwa aintzirako ferria.
Irudi:Sakura MtHiei.jpg|Hiei mendia.
Irudi:OmiOdori bridge02.jpg|Omiodori zubia.

## Hiri senidetuak 
*  (1968)
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Ōtsuko webgune ofiziala
Vera Cruz (filma)

**Vera Cruz** western filma da, Robert Aldrich estatubatuar zinemagileak 1954an zuzendu zuena. Gary Cooper, Burt Lancaster, Ernest Borgnine, Denise Darcel, Cesar Romero, Charles Bronson, Jack Elam eta Sara Montiel izan ziren aktore nagusiak.

Western generoa gainbeheran zegoen garaian filmatu zen, eta moralik gabeko pertsonaia zinikoak agertzen dira, urrezko garaiko western filmetako usadiozko pertsonaietatik urrun. Eragin handia izan zuen *The Magnificent Seven*, Sam Peckinpahen *The Wild Bunch* edota Sergio Leonek zuzendutako western filmetan.

## Argumentua 
1864, mexikar kontserbadoreen laguntzaz Napoleon III.a Frantziakoak (1852-1871) Maximiliano I.a Austriakoa (George Macready) enperadore gisa ezarri du, honek juaristen matxinada piztu duelarik. Mexikoko Gerra Zibila puri-purian dagoela, bi estatubatuar mertzenariok (Gary Cooper eta Burt Lancaster) egoera honi ahalik eta etekin gehien atera asmoz diru gehien ordaintzean dienarentzat euren zerbitzuak eskaintzen dituzte. Abentura honetan juarista neska gazte bat (Sara Montiel) eta frantziar kondesa bat (Denise Darcel) ere ezagutuko dituztelarik.

## Aktoreak 
* Gary Cooper: Ben Trane
* Burt Lancaster: Joe Erin
* Denise Darcel: Marie Duvarre kondesa
* Cesar Romero: Henri de Labordere markesa
* Sara Montiel: Nina (Sarita Montiel)
* George Macready: Maximiliano I.a Mexikokoa enperadorea
* Ernest Borgnine: Donnegan
* Morris Ankrum: Ramírez jenerala
* Henry Brandon: Danette kapitaina
* Charles Bronson: Pittsburgh (Charles Buchinsky)
* Jack Lambert: Charlie
* Jack Elam: Tex
* James McCallion: Little-Bit
* James Seay: Abilene
* Archie Savage: Ballard
* Charles Horvath: Reno
* Juan García: Pedro

## Kanpo estekak 
* *Vera Cruz* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Vera Cruz* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai
Centrarchidae

**Centrarchidae** ur gezako arrain pertziformeen familia bat da. Familiak 37 espezie besterik ez ditu, tipoa *Centrarchus macropterus* izanda.

## Taxonomia 
* Centrarchidae familia
** Centrarchinae subfamilia
*** Ambloplitini tribua
**** *Ambloplites*
*** Archoplitini tribua
**** *Archoplites*
**** *Pomoxis*
*** Centrarchini tribua
**** *Centrarchus*
*** Enneacanthini tribua
**** *Enneacanthus*
** Lepominae subfamilia
*** Lepomini tribua
**** *Lepomis*
** *Incertae sedis*
*** *Micropterus*
*** *Acantharchus*

## Kanpo estekak
1941 (filma)

**1941**, 1979ko Steven Spielberg estatubatuar zinema zuzendariaren komedia filma bat da. Bertan, Dan Aykroyd, Ned Beatty, John Belushi, Lorraine Gary, Murray Hamilton, Christopher Lee, Toshirō Mifune, Tim Matheson, Nancy Allen, Warren Oates, Robert Stack eta Treat Williams aktoreek antzeztu zuten.

Bigarren Mundu Gerran girotua dago eta 1941ko abenduan jazotako Pearl Harboreko erasoaren ondoren Los Angeles hiri inguruan hedatu zen izua deskribatzen da.

Estreinatu eta berehala filmak ez zuen Spielbergen beste filma batzuk izan zuten arrakasta komertzialik izan, halere denbora igaro hala eta etxerako bideo bertsio hedatuz joan zen einean filmak kultuzko maila izatera ailegatu zen.

1980ko Oscar Sarietarako hiru izendapen jaso zituen, nahiz eta azkenean bat bera ere ez irabazi izan: Efektu berezi onenen Oscar Saria (William A. Fraker, A.D. Flowers eta Gregory Jein), Argazkigintza onenaren Oscar Saria (Gregory Jein) eta Soinu onenaren Oscar Saria (Robert Knudson, Robert Glass, Don MacDougall eta Gene S. Cantamessa).

## Argumentua 
1941eko eguberriak iristear daude eta AEBtako biztanleria jazo berri den Pearl Harboreko erasoaren ondoren hura bezalako japoniarren beste erasoaldi baten ikaraz dago. Estatubatuarren psikosia paranoia mailara heltzen da, batez ere herrialde hartako mendebaldeko kostaldean, eta oso bereziki Los Angeles hiria eta haren ingurumarietan, japoniar gudarostearen lurrartze erraldoi baten helmuga estrategiko bikaina izan litekeela uste baita. Era berean, sukar abertzale eta gudazaleak gizarte osoa kutsatu du, baina gazteek ongi pasatzeko duten gogoa etetea lortu gabe, estatubatuar indar armetuen goi agintari batzuen hainbat jokabide ergel edo arduragabeak ere ikusi ahalko direlarik.

## Aktoreak 
* Dan Aykroyd: Frank Tree sarjentua
* Ned Beatty: Ward Douglas
* John Belushi: "Buffalo" Bill Kelso kapitaina
* Lorraine Gary: Joan Douglas
* Murray Hamilton: Claude Crumn
* Christopher Lee: Wolfgang von Kleinschmidt kapitaina
* Toshirō Mifune: Akiro Mitamura komandantea
* Tim Matheson: Loomis Birkhead kapitaina
* Warren Oates: 'Madman' Maddox kolonela
* Robert Stack: Joseph W. Stilwell jenerala
* Treat Williams: Chuck 'Stretch' Sitarski kaporala
* Elisha Cook Jr.: Nagusia, Dexter
* Frank McRae: Ogden Johnson Jones soldadua
* Dianne Kay: Betty Douglas
* Nancy Allen: Donna Stratton
* Eddie Deezen: Herbie
* John Candy: Foley soldadua
* Mickey Rourke: Reese soldadua
* John Landis: Mizerany
* James Caan: Borrokatzen ari den soldadua

## Kanpo estekak 
* *1941* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *1941* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Cromwell (filma)

**Cromwell** 1970eko Ken Hughes britainiar zinema zuzendariaren historia filma bat da. Bere izenburuak ongi adierazten duen gisa, XVII. mendeko Oliver Cromwell ingeles politikari eta militarraren bizitzan oinarritua dago. Bertan, Richard Harris, Alec Guinness, Robert Morley, Nigel Stock, Geoffrey Keen, Michael Jayston eta Timothy Dalton aktoreek antzeztu zuten.

Bitxikeria gisa, filma honetako gudu eszenak Nafarroako Urbasa mendilerroan filmatu zirela aipatzekoa da. Filma honek bi Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, azkenean bakarra irabaziz, Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Vittorio Nino Novarese).

## Argumentua 
Ingalaterrako Erresuma, XVII. mendea. Oliver Cromwell (Richard Harris) herrialde hartan ustelkeria eta katolizismoaren aurka borrokatzen ari den anglikar politikari eta militarra da. Cromwellek ez dago ados Karlos I.a Ingalaterrakoak (Alec Guinness) herrialdean ezarri duen zapalkuntzarekin eta bere senideekin batera Mundu Berrira bidaiatzeko asmoa du. Baina itsasoratzeko egunaren bezperan bere burua Erregea eta Legebiltzarraren aldekoen arteko Ingalaterrako Gerra Zibilan nahastua ikusiko du, ondorioz bertan parte hartu eta Erresuma Batuko Historiara Ingalaterrako errege bat exekutatzeko agindua eman zuen gizon bakarra gisa pasa zen.

Aldiz, katolizismoaren aurkako guduan Irlanda eta Eskozia erasotu eta bertako gehiengo katolikoaren aurkako sarraskiak burutu zituen, ondorioz ordutik aurrera bi herrialde hauetan Cromwellen izena gorrotoz oroitu ohi da.

## Aktoreak 
Richard Harris.... Oliver Cromwell
Alec Guinness.... Karlos I.a Ingalaterrakoa
Robert Morley.... Manchesterreko kondea
Dorothy Tutin.... Henriketa Maria Frantziakoa
Frank Finlay.... John Carter
Timothy Dalton.... Ruperto Ringoa
Patrick Wymark.... Straffordeko kondea
Patrick Magee.... Hugh Peters
Nigel Stock.... Sir Edward Hyde
Charles Gray.... Essexko kondea
Michael Jayston.... Henry Ireton
Geoffrey Keen.... John Pym
Anthony May.... Richard Cromwell
Stratford Johns.... Bradshaw presidentea

## Kanpo estekak 
* *Cromwell* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *Cromwell* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Monbar Hoteleko atentatua

**Monbar Hoteleko atentatua** 1985 urteko irailaren 25ean Baionan izen hori duen hoteleko kafetegian GAL erakundeak lau etakideren aurka buruturiko atentatua da. Atentatuaren ondorioz, lau pertsona hil eta beste bat zauritu zuten.

## Testuingurua 
70eko hamarkada bukaeran eta 80ko hamarkadan zehar, hedabide ofizialek *inkontrolatu* deitzen zituzten norbanakoek zein talde armatu antolatuek (AAA, GAL eta Batallón Vasco Español kasu) Ipar Euskal Herrian errefuxiaturik zeuden ETAko kideen eta euskal abertzaleen aurkako ekintza armatuak egiten ziharduten. Konkretuki, GAL Espainiako Barne Ministeritzak diruztatzen zuela frogatu zen 90eko hamarkadan eta horren ondorioz, Felipe Gonzalezen gobernuan Barne Ministro zen José Barrionuevo kartzeleratua izan zen.

GAL auzia ikertu zuten Xabier Muntz eta Bruno Fay kazetarien arabera 1984ko udarako Parisko gobernuaren eskuetan zeuden GALen gibelean Madrilgo gobernu sozialista zegoela erakusten zuten frogak, baina Frantziako gobernuak ixilik egotea erabaki zuen, estatuaren arrazoien izenean. Charles Pasqua Frantziako barne ministro izandakoak aitortu zuenez, GAL amaitzearen truke euskal errefuxiatuak espainaratzea onartu zuen Parisek.

GAL talde armatuak 28 hilketa hartu zituen bere gain 1983 eta 1987 artean. Bederatziak eta laurdenetan GALeko lau erasotzaile sartu eta metrailatu egin zituzten, lau pertsona hil eta bat zaurituz. Hildakoak honako etakide hauek ziren: Jose Maria Etxaniz Maiztegi *Potros*, 31 urtekoa, Urretxukoa; Iñaki Asteasuinzarra Pagola, *Beltza,35* urtekoa, Hernanikoa; Agustin Irazustabarrena Urruzola, *Legrá*, 33 urtekoa, Astigarragakoa; eta Sabin Etxaide Ibarguren, *Eskumotza*, 28 urtekoa, Zestoakoa. ETArekin zerikusirik ez zuen bostgarren pertsona bat ere zauriturik suertatu zen, Jean Iriart.

Lekuko batzuk erasotzaileen atzetik joan ziren eta horietatik bi harrapatzea lortu zuten, Pierre Frugoli eta Lucien Mattei, Marseillako gaizkileak, Espainiako Barne Ministerioak kontrataturik. Bi egileak ezagunak ziren Marseillako hanpan, eta atentatua egin eta hamar minutura atxilotu zituzten. Jakin ahal izan zenez, egun batzuk lehenago Donostiako Orly hotelean ostatu hartu zuten GALekin zerikusia zuten bi poliziarekin.

1991ko martxoan epaiketa bat egin zitzaien Frantzian; horretan, hiltzaileetako bati biziarteko kartzela-zigorra ezarri zioten, eta besteari 20 urteko kartzela-zigorra.

2013an, José Amadok GALen atentatuetan eduki zuen ardura azaldu zuen *Cal Viva* izeneko autobiografian.

Kortatu musika taldeak *Hotel Monbar* izenburuko abestia sortu zuen gertakarien oroimenez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Andrea Ibarra: "'40 urtez oroituz': Monbarreko atentatuaren urtemugan, GALen biktimekiko egia eta aitortza xede", Kazeta.eus webgunea.
Deskarga-kudeatzaile

**Deskarga kudeatzailea** () sarearen bidez, zerbitzaritik edo beste ordenagailu batetik fitxategiak ordenagailu pertsonalera transferitzeaz arduratzen den aplikazioari deritzo.

P2P aplikazioak (eMule, BitTorrent, Gnutella) eta stream grabatzaileak (StreamBox VCR, adibidez) oso antzekoak dira.

## Kanpo estekak
Enryaku-ji

, Ōtsun dagoen tenplu budista bat da. 1994ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak multzoaren barnean.

## Historia 
Tendai monasterioa da eta Hiei mendian eraiki zuen Saichō monjeak 788 urtean, Kyototik gertu, eta gaur egun oraindik Tendai sektaren tenplu nagusia da.

Kammu enperadorearen babesean Saichōk ehun ikasle ordenatu zituen 807an. Diziplina zorrotza ezarri zien Hiei mendian eta 12 urtez itxituran egon ziren ikasten eta meditatzen. Ondoren monasterioko eta gobernuko postu garrantzitusak eskuratu zituzten.

Enryaku-ji tenpluaren garai onenean 3.000 azpitenplu izan zituen eta monje gerlarien (僧兵 *sōhei*) armada boteretsua eratu zuen. X mendean Ōtsuko Enryaku-ji eta Mii-dera tenpluen artean borroka piztu zen Tendai tenplu nagusia nor izango eta monje gerlariek baretu zuten egoera. Eskualdeko tenpluen artean gatazkek jarraitu zuten eta 1571ean Oda Nobunagak Enryaku-ji erasotzearekin bukatu zuen egoera honekin, eraikinak suntsitu eta monjeen artean sarraski itzela eginez. Gaur egun dakusagun tenpluko pabiloi gehienak beraz XVI eta XVII mendetakoak dira.

## Egitura 
Enryaku-ji tenpluko eraikinak hiru eremutan banaturik daude:
* *Tō-dō* (東塔, "Ekialdeko pagoda"): Bertan daude eraikin arrantzitsuenak.
* *Sai-tō* (西塔, "Mendebaldeko pagoda"): Tō-dō azpian dago.
* *Yokokawa* (横川): Isolaturik dago, oinez ordu eta erdira.

## Iruditegia 

Irudi:Enryakuji Toto01n3200.jpg|*Tō-dō*, ekialdeko pagoda.
Irudi:Enryakuji Daikodo01n3200.jpg|*Daikō-dō*, liburutegi areto handia.
Irudi:Enryakuji Monjuro02n3200.jpg|*Monju-rō* atea.
Irudi:Enryakuji Shoro01n4272.jpg|*Shōrō*, kanpaidorrea.
Irudi:Enryakuji Kaidanin01n3200.jpg|*Kaidan-in*, ordenazio eraikina.
Irudi:Enryaku-ji Yokokawa-chudo-r.jpg|*Yokokawa* eraikina.
Irudi:Sakura MtHiei.jpg|Hiei mendia.

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mangetsu-ji

, Ōtsun dagoen tenplu budista bat da. Biwa aintziraren ertzean dago eta bereziki aipagarria da Ukimidō eraikin flotantea.

## Egitura 
Honako eraikin hauek ditu:
* Kannondō (観音堂) (1766)
* Kyakuden (客殿) (1754)
* Sanmon (山門) (1812)
* Chashitsu (茶室) (1937)
* Ukimidō (浮御堂) (1937)

## Iruditegia 

Irudi:Mangetsuji Otsu Shiga05n4592.jpg
Irudi:Mangetsuji Otsu Shiga01n4592.jpg
Irudi:Mangetsuji Otsu Shiga10n4592.jpg
Irudi:Mangetsuji Otsu Shiga07n4592.jpg

## Kanpo estekak
Kusatsu (Shiga)

Shiga prefekturako bigarren hiria da. 2014ko erroldaren arabera 136.137 biztanle ditu. Biwa aintziraren ertzean dago, Ōtsu hiriburuaren mendebaldean eta Kyototik 30 minututara autoz.

## Historia 
Edo Aroan *Tōkaidō* eta *Nakasendō* errepideen lotunea zen, Kyoto eta Tokio arteko bost errepide nagusietako bi ziren hauek, honek posta hiri garrantzitsu bihurtu zuen.

Kusatsu hiri modernoa 1954ko urriaren 15ean eratu zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Biwa aintziraren museo historikoa.
* Mizunomori ur lorategi botanikoak.
* Karasuma penintsula

## Iruditegia 

Irudi:Ritsumekan University Biwako-Kusatsu Campus.JPG|Ritsumekan Unibertsitateko Biwako-Kusatsu kanpusa.
Irudi:Kusatsujuku-honjin Kusatsu Shiga Pref01s3s4500.jpg|Etxe tradizionala.
Irudi:Kusatsu01.jpg|Loto loreen putzua.
Irudi:Karasuma Peninsula.jpg|Karasuma penintsula.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Kusatsuko webgune ofiziala
Hikone (Shiga)

Shiga prefekturako hiria da, Hikone gazteluarengatik ezaguna. 2010eko erroldaren arabera 111.799 biztanle ditu. Biwa aintziraren ekialdeko ertzean dago.

## Historia 
Hikoneren historia 1622an hasi zen Ii Naokatsu jaunak gaztelua eraiki zuenean. Edo Aroan Kyoto eta Tokio lotzen zituen Nakasendō errepidea Hikonetik pasatzen zen eta Ōmi probintziako posta-hiri garrantzitsua bihurtu zen.

1868an Meiji berrezarkuntzan gaztelu asko behera bota zituzten Japonian, baina enperadorearen beraren eskariz Hikoneko gaztelua mantendu egin zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Hikone gaztelua
* Biwa aintzira
* Shigaken Gokoku santutegia
* Genkyu-en lorategiak

## Iruditegia 

Irudi:Hikone castle5537.JPG|Hikone gaztelua.
Irudi:Shigaken-gokoku-jinja02b3200.jpg|Shigaken Gokoku santutegia.
Irudi:Genkyuen10s3200.jpg|Genkyu-en lorategiak.
Irudi:Rakurakuen01st3200.jpg|Rakurakuen.

## Hiritar ezagunak 
* Yui Ohashi (1995- ), igerilaria, txapeldun olinpikoa

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Hikoneko webgune ofiziala
Stephen Curry

**Wardell Stephen Curry II** (Akron, Ohio, Ameriketako Estatu Batuak, ) Golden State Warriors taldean (NBA) jokatzen duen saskibaloiko jokalaria da. Haren aita, Dell Curry, saskibaloi jokalari profesionala izan zen orobat. 1,91 m garai da, eta 84&nbsp;kg pisatzen du. Bi posiziotan joka dezake: antolatzaile edo eskolta.

## Kirol ibilbidea 
### Unibertsitatea 
Davidson College-ean jokatu zuen 3 denboraldietan. Lehengo denboraldian Southern Conference-an liderra izan zen puntuetan. Bigarrenan All American-en bigarren bostekoan egon zen. Gainera denboraldian hiru puntuko jaurtiketa gehien sartu zuena izan zen (162). Azken denboraldian unibertsitatean 28,6 puntu sartu zuen partidu bakoitzean. All American-en lehengo bostekoan sartu zen.

### Profesionala 
2009 an Golden State Warriors-ak draft-ren zazpigarren posizio aukeratu zuten. 2013-2014 bere bostgarren denboraldia da, eta bere lehengo All Star game jokatu du, mendebaldeko konferentziaren taldearekin. Ere hiru puntuko txapelketan parte hartu du.
Curry-ren saskiratze topea 54 puntu dira, New York Knicks-en aurka.
Errecor bat badauka. Denboraldi batean hiruko jaurtiketa gehien saskiratu duen jokalaria izan da, 2012-2013 denboraldian. Errekor honek Ray Allen-i kendu zion. Curry-k 272 hirukoak sartu zuen eta Allen-ek 269.

#### Estatistikak 
##### Denboraldi erregularra 
#### Kanporaketak 
## Olinpiar Jokoak 
## Kanpo estekak
Thomas J. Sargent

**Thomas John "Tom" Sargent** (Pasadena, Kalifornia, ) estatubatuar ekonomialaria da. Bere espezializazioak makroekonomia eta ekonometria dira. Egin dituen lanei esker eta bere iraultza ideiengatik ezaguna da.

2011. urtean 17. postuan sailkatu egin zen munduko gehien aipatutako ekonomialari artean. 2011n, urriak 10ean, Christopher A. Simsekin batera, Ekonomiako Nobel Saria irabazi zuen.

Sargent Bachelor of Arts eskuratu zuen, Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleynen, 1964. urtean. Urte hartako belaunaldiko ikasle nabarmenena izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krimeako penintsula

**Krimeako penintsula** (, , ) Itsaso Beltzaren iparraldean ia-ia guztiz urez inguratuta kokatzen den penintsula da. Errusiako penintsula eta eskualdea da. 26.000 km2 ditu, eta Perekopeko istmoak lotzen du kontinentearekin; hego eta mendebaletik Itsaso Beltzak eta ipar-ekialdetik Azoveko itsasoak inguratzen dute. Hiri nagusiak: Simferopol (eskualdeko hiriburua), Sebastopol, Kerch eta Yalta dira. Iparraldean estepa erdi elkorra da (garia, artoa eta kotoia egiten dira), eta hegoaldea, berriz, mendi-basoa. Itsaso Beltzaren tropikopeko itsasertza turismo gunea da. Krimeako industria nagusiak altzairugintza, mekanikagintza eta kimika industria dira.

## Etimologia 
"Krimea" izena Qırım hiritik dator, gaur egungo Stary Krym, Urrezko Hordaren garaian Krimearen probintziako hiriburua. Errusiako  izena horren transliterazioa litzateke. Antzinako Grezian  izena zuen eta latinez . Bere biztanleak tauroak ziren.

## Historia 
Antzina *tauri* izeneko zimeriar herria bizi zen Krimean. Eszitiarrek bota zituzten (K.a. VIII. mendea), eta K.a. V. mendean Bosforoko Zimeriar erresuma sortu zen. Greziarren eta erromatarren mende egon zen gero. K.o. III. mendetik XIII. mendera, godoak, hunoak, kazarrak, kumanak eta mongolak ibili ziren lurralde haietan, eta XV. mendean erreinu tartaroa burujabe bihurtu zen.

1783an Errusiak beretu zuen. Penintsula osoan liskarrak izan zen Krimeako Gerran (1853 - 1856), Errusiako Iraultzan eta bi Mundu Gerretan.

### Krimeako gerra 
Ingalaterra, Frantzia, otomandar inperio eta Piamonteren eta Errusiako inperioaren arteko gerra izan zen, 1853tik 1856ra bitarteko urteetan gertatu zena. Otomandar Inperioan ziren kristau ortodoxoak babesteko aitzakiarekin Nikolas II.a tsarrak Danubioko otomandar inperioei eraso egiteko agindua eman zion Errusiako gudarosteari. Ingalaterra eta Frantzia turkiarren alde jarri ziren Errusiaren zabalkundea gelditzeko. Krimeako gerrako borroka nagusia Balaklavakoa izan zen, aliatuek galdua. Gerra Parisko hitzarmenarekin amaitu zen eta gerraren ondorioz ez zen muga aldaketarik izan.

### Krimeako krisia 
2014ko martxoan penintsula honen jabetza Ukrainak eta Errusiak disputatu zuten. Ukrainaren Konstituzioaren arabera eta nazioarteko itunen arabera penintsula hau Ukrainaren parte zen eta Krimeako Errepublika Autonomoa eta Sebastopoleko hiria zeuden bertan. 2014ko martxoaren 14an Krimeako Errepublikaren independentzia adierazpena egin zen, penintsula osoaren gain, ondoren Errusiarekin batzeko eskaria eginez. Errusiak Krimeako Errepublika bere lurraren barne onartu zuen, eta Sebastopolek Errusiaren barneko hiri izaera hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Krimea (argipen)

**Krimea** hitzarekin honako artikuluak aurki daitezke:
* **Krimeako penintsula**, Itsaso Beltzaren iparraldeko penintsula.
* **Krimeako Errepublika**, Errusiaren barruko Errepublika, 2014ko martxoaren 18tik aurrera, onarpen partzialekoa.
* **Krimeako Barruti Federala**, Errusiaren barneko eskualdea, Krimeako Errepublika eta Sebastopol Hiria barne hartzen dituena.
* **Krimeako Errepublika Autonomoa**, Ukrainaren barruko Errepublika, Sebastopol hartzen ez zuena. 2014ko martxoaren 17a baino lehen onartua, ondoren onarpen partzialekoa.
* **Krimeako Errepublika (herrialdea)**, goiko bi prozesuen artean, Krimearen independentzia adierazpenaren ostetik sortutako estatua.
Kuban

thumb|Ukrainarrak Kubanen, 1926
**Kuban** (, , ) Errusiako hegoaldean kokatuta dagoen eskualde geografikoa da, Kuban ibaiaren inguruan, Itsaso Beltza, estepa pontikoa, Volgaren delta eta Kaukasoaren artean. Askotan Krasnodar kraiari ematen zaio izen hau, modu ofizial zein ez-ofizialean, baina termino honekin izendatzen den eskualdean Adigea eta Karatxai-Txerkesiako errepublikak eta Stavropol kraiaren zati bat dagoen.

## Kanpo estekak
The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans

**The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans** (euskaraz *Teniente Gaiztoa: Call New Orleanseko Portua*) 2009ko Werner Herzog alemaniar zinema zuzendariaren thriller drama filma bat da. Bertan, Nicolas Cage, Eva Mendes, Jennifer Coolidge, Val Kilmer, Brad Dourif, Xzibit eta Fairuza Balk aktoreak antzeztu zuten.

Filma berez, 1992an Abel Ferrarak zuzendu eta Harvey Keitel aktoreak antzeztutako *Bad Lieutenant* filmaren berregokitzapena da.

## Argumentua 
AEBtako New Orleans hiria, Katrina urakanak suntsitu ostean. Terence McDonagh (Nicolas Cage), oso eredugarria ez den hiriko polizia ustel bat da, jokozalea eta drogazalea, hirian jazo berri den bost senegaldar etorkinen hilketa ikertzeko ardura jaso berri du.

## Aktoreak 
* Nicolas Cage - Terrence McDonagh, teniente ustela.
* Eva Mendes - Frankie Donnenfeld, Terrencen maitalea den emagaldua.
* Jennifer Coolidge - Genevieve McDonagh
* Val Kilmer - Stevie Pruit
* Brad Dourif - Ned Schoenholtz
* Xzibit - Big Fate
* Fairuza Balk - Heidi
* Michael Shannon - Mundt
* Vondie Curtis-Hall - James Brasser
* Shawn Hatosy - Armand Benoit
* Denzel Whitaker - Daryl
* Shea Whigham - Justin
* Katie Chonacas - Tina

## Kanpo estekak 
* Filmaren webgunea 
* *The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Bad Lieutenant: Port of Call New Orleans* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Setonaikai Parke Nazionala

Japoniako parke nazional bat da Setoko Barne Itsasoaren ertzetan dauden hainbat eremu ez-jarraitu hartzen dituena. 1934ko martxoaren 16an ezarri zen.

## Geografia 
1934ean ezarri zenetik hainbat zabalkuntza izan ditu eta gaur egun 669.34&nbsp;km²-ko azalera hartzen du. Setoko Barne Itsasoko 3.000 uharte inguru hartzen ditu eta oso industrializaturik dagoen inguru honetan eremu naturalak babesteko helburuaz eratu zen.

Guztira 10 prefeturetako 55 hiri eta 14 herri daude Setonaikai parkearen barnean.

## Eremu naturalak 
### Uharteak 
* Awaji
* Bōyo
* Ieshima
* Itsukushima (Miyajima)
* Naoshima
* Shiwaku
* Shōdo
* Tomogashima

### Mendiak 
* Noro
* Rokkō

### Itsasarteak 
* Akashi
* Hōyo
* Kitan
* Naruto
* Kanmon

## Iruditegia 

Irudi:Sumoto arban area No,2.JPG|Awaji uhartea.
Irudi:Itsukushima torii distance.jpg|Itsukushima santutegia (Gizateriaren Ondarea).
Irudi:Mt rokko01s2816.jpg|Rokkō mendilerroa.
Irudi:Akashi Bridge.JPG|Akashi Kaikyō zubia.
Irudi:KANMONKYO Bridge.jpg|Kanmonkyo zubia.

## Kanpo estekak 
*  Sanin Kaigan Nazionalaren webgunea
Eunate BHI

**Eunate institutua** Iruñeko (Nafarroa Garaia) D ereduko ikastetxe bat da, Derrigorrezko Bigarren Hezkuntza eta Batxilergoa ikasteko aukera ematen duena. Iruñeko Txantrea auzoan dago, Ezkaba plazan.

## Ikasle kopurua 
2017-18. ikasturtean, 493 ikasle zeuden ikastetxean DBHn eta batxilergoan banatuak.

## Batxillergo aukerak 
Eunaten, 1. batxillergoan hiru ibilbide nagusi daude: Zientzetakoa, letretakoa eta gizarte zientziak(mistoa). 

- Zientzetan, bi aukera daude: osasun zientziak(biologiarekin) eta zientzia teknologiak(marrazketa teknikoa).

- Besteak, gutxigorabehera tronkalak berdina dira.

Hala ere, Eunatek aukeragai asko hautatzea ahalbidetzen du. Lehenengo mailan, psikologia, anatomia,IKT, oral skills... hautatu dezakezu.

Bigarren mailan, Ibilbidearen tronkalak ez dira asko aldatzen. Zientzetan, osasun zientzetakoak kimika dute eta teknologiakoak fisika baizik. Letretan, ez da asko aldatzen. 2. batxillergoan, 1. mailan baino aukeragai gehiago daude. Hala nola, psikologia, IKT, administrazio, ekonomia...

## Ikastetxearen baloreak 
Eunate BHI-k kalitatezko bigarren hezkuntza ematen du. Ikastetxe euskaldun bat bezala, euskara zabaltzea da bere asmoa, guztiz euskaldun den hezkuntza bat eskaintzen. Horretaz gain, ikasleak bizitzarako ongi prestatzen saiatzen da zuzendaritzak, irakasleen bidez.

## Urteko ospakizunak 
Ikastetxe guztietan bezala, hainbat ospakizun egiten dira. Esate baterako, Olentzero eguna, Inautueriak, ikasturteko azken eguna etab.

## Kanpo estekak 
* Ehunate institutuaren webgunea
Erlijioaren generoa Espainiako telebistan

**Erlijioaren presentziak telebista espainiarrean**, urria izan arren ezinbesteko papera jolasten du erlijio katolikoaren transmisioan. Katolizismoaz gain, La 2 kateak *Islam hoy* saioa eskaintzen du, islamaren egoera aztertuz Espainiar estatuan. Familia eredu tradizionalaren eta fedearen ideiak egunerokotasunean txertatzen ahalegintzen dira. Horretarako, dokumental eta erreportaiez gain, Batikanoarekin zuzeneko transmisioa, elizkizunak eta albistegietara bideratzen dute erlijioa. Ezinbestekoa delarik, hizlariaren karisma eta honen testigantza, lider erlijiosoaren papera hartzen dutelarik. Gainera, hizkera propioa garatu dute. Aipatzekjoa da gainera, saioek egun bat bereganatu dutela, sinbolismo guztiarekin: igandea. Espainiar panorama telebisiboan, urria da genero honen agerpena kate autonomikoetan; baina azpimarragarria TV2 kate publiko espainiarrean. Kate pribatuei dagokionez kate kontserbadoretan aurki dezakegu nagusiki, presentzia aipagarriarekin 13TV katean eta maila baxuagoan Intereconomia katean.

## Generoak 
* Elizkizunak
* Gertakizunak
* Erlijio-saioak

## Izaera 
- Erlijio edo joera filosofiko desberdinen ikuspegitik eginiko tele-saioak.

- Erlijio katolikoa eta kristaua nagusi.

- Ohiko egutegi erlijiosoarekin lotuta, oso leku ezaguna programazio-tauletan (mezak, aste santuko eta gabonetako ekitaldiak).

- Egoera berezietan bakarrik aireratzen direnak: Aita Santu katolikoaren izendapena, Urte Xakobeoaren ingurukoek eta abar.

## Programak 
Adibiderik esanguratsuena 13TV katearena da, honek hainbat programa baititu erlijioari eskainitakoak.

### 13TV 
El mundo visto desde el Vaticano, Igandeetan 10:30etan

Ángelus, Astelehenetatik-Larunbatetara 12:00tan

Audiencia General S.S. Francisco, Asteazkenero 11:30etan

Ángelus CTV, Igandeetan 12:00etan

+Que Noticias, Igandeetan 11:15etan

Santa Misa, Igandero

### La2 
El dia del Señor, TVE 2. Igandeetan 10:30

Islam hoy, TVE 2 Igandeetan 8:45

Pueblo de dios, TVE 2 (Dokumental erlijiosoak)

Testimonio, TVE 2. Iganteetan 10:25

## Audientziak 
Kantar Mediaren 2012ko generoen araberako saioen emisioren arabera, honakoak dira datuak erlijioari dagokionez:

**TV2** saioen %2,3 eskaintzen zaio erlijioari

**13TV** saioen %5,9 eskaintzen zaio erlijioari

## Kanpo estekak
Plebiszitu

Antzinako Erroman, **plebiszitua** () plebearen tribunoak proposatu eta *concilia plebis* edo plebearen asanbladak bozkatutako erabakiak ziren, patrizioen esku-hartzerik gabe. Hasiera batean ez ziren legeak, patrizioak bozketa horietan hartutako erabakietatik at geratzen zirelako, baina III. mendetik hiritar guztiei zegokien.

Gaur egun, hautesleen boto zuzena aginte betearazleak aurkeztutako konfiantzazko auziari baietza edo ezetza emateko erabiltzen da. Baita ere, gaur egun, komunikabide batzuetan **plebiszitua** eta **erreferenduma** sinonimotzat hartzen dira nahiz eta izatez, gauza berdina ez izan.

## Kanpo estekak
Teledenda

**Teledenda** izena salmenta zuzena bilatzen duen telebistako saioari deitzen zaio, momentukoa. Pertsonai famatuen presentzia edo aditu itxura duenaz baliatzen dira eta erakustaldi erakargarriak erabiltzen dituzte haien salmenta gauzatzeko. Saio hauek telebista-saio arrunten luzeera izan dezakete, ordu erdi ingurukoa. Normalean, desorduetan emititzen dira (goizaldean eta, orokorrean, audientzia eskaseko orduetan). Baina, gaur egun, badago teledenda egun osoan zehar emititzen duen katea: Marca TV. Kantar mediaren 2011ko datuen arabera, salmenta programek ez dute audientzia handirik lortzen. Espainia mailan Teledendari denbora gehien dedikatzen dioten telebista kanalen artean, Marca TV (%32,2), Intereconomía (%25,5) eta 13 TV (%31) aurkitzen dira.

## Historia 
Telenda antzeko infokomertzialak Ameriketako Estatu Batuetan hasi ziren zabaltzen, 1984an. Urte horretan Federal Communications Commission publizitatearentzat zeuden mugak ezabatu zituenean; muga horiek hasieran 50. eta 60. hamarkadetan ezarriak ziren. Horrelako publizitate formulen garapenak Edward Valenti eta Barry Beecher publizitate-eragileen eskutik etorri ziren Ginsu izeneko aiztoak saltzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Electronic Retailing Association
*  Infomercial-Review.org Kontsumitzaileek egin dituzten errebisioak.
*  Adibideak: WLUK-TV eta WACY-TV.
*  http://www.oblicua.es/publicidad/publicidad-tv-television.htm Oblikua publizitate agentzia.
Fikzioa telebistan

**Fikzioa, telebistan,** irudimenezko errealitate batean oinarritutako narrazioa da, non fikziozko pertsonaiek hartzen duten parte. Fikziozko narrazioa ahots zein idatzizkoa eta literatura, antzerki nahiz zinemakoa izan daiteke. Hau da, genero hau simulazioarekin erlazionatzen da, fantasiaren ilusioarekin edota paradoxa zein gezurrarekin. Oinarrian, asmatutako istorio baten aurkezpena da non publikoak aurkeztutakoa sinets dezakeen. Eskuarki ez da zuzenean emititzen, aldez aurretik grabatutako produktua baita.

Telebisten parrilletan, generoen artean fikzioa da zalantzarik gabe ordu gehien lortzen dituena. Egunaren eta orduaren gorabeheran aldatzen da fikzioaren presentzia telebistan, baina, orotara, programazioaren %30-35 artean hartzen du Hego Euskal Herrian.
 
## Azpigeneroak 
* Telefilmak
* Telenobelak
* Telesailak
* Marrazki bizidunak
* Gazteentzakoak
* Zine luzea
* Bestelakoak
 
Frantziako Ikus-entzunezkoen Kontseilu Gorenak (CSA) sailkapen hau egiten du:
* Film laburrak
* Telefilmak
* Antzerkia
* Jarraikortasun argumentaleko telesailak
* Jarraikortasunik gabeko telesailak
* Telenobelak
* Sit-comak
* Formatu handiko telesailak
* Marrazki bizidunak
* Minitelesailak
* Bestelakoak

## Espainiako kontsumo-datuak 
TNSren arabera, Espainian kontsumitzen den fikzio gehiena Estatu Batuetatik ekarritako produktuak dira. Hau da, Espainiako telebista kateetako fikzioaren %&nbsp;55 Ameriketako Estatu Batuetako produkzioari dagokio; %&nbsp;25, kateen beren produkzioari; %&nbsp;7, Europako produkzioari; eta %&nbsp;13, munduko gainerako herrialdeetako produkzioari.

Fikzioa (film luzeak eta telefilmak, gehienbat) oso erabiliak dira parrillako hutsuneak bete ahal izateko, adibidez, programa batek arrakasta lortzen ez duenean eta zer sartu aukeratzen den bitartean. Gainera, genero honek beste edozeinek baino hobeto ahalbidetzen du errepikapena. Telesail edo pelikulen kasuan, adibidez.

Oro har ez dago genero honetarako ikusle zehatzik, formatu bereziak salbu: umeentzako produktuak, esaterako. Besteak orotariko publikoari zuzendutakoak izaten dira.

Oro har, fikzioak leku handia du telebista orotarikoan. Nahiz eta hainbat generotan sailkatzen den, Espainiako kate guztietan telesaila nagusitzen da. Adibidez, Cuatrok, fikziozko telesailak edukitzeaz gain, badirudi fikzioari oraindik garrantzi handiagoa ematen diola: izan ere, zientzia-fikziozko generoaren inguruko kontakizun eta liburuak egokitu dituen serie bat aparte emititzen du (*Maestros de la Ciencia Ficción*). ETB3ren kasuan, aldiz, fikzioa bereziki marrazki bizidunetan ageri da.

## Fikzioa telebistan 
Hego Euskal Herrian gehien ikusten diren orotariko telebista kanalak, fikzioak 2009an izan zuen presentzia ehunekotan adierazita:
* La 1: %&nbsp;18,9
* La 2: %&nbsp;6,9
* Tele5: %&nbsp;9,6
* Cuatro: %&nbsp;34,3
* Antena 3: %&nbsp;29
* La Sexta: %&nbsp;27,2
* ETB1: %&nbsp;8,3
* ETB2: %&nbsp;32,2

## Erreferentziak 
* Kantar Media, Anuario de Audiencia de Television 2009

## Kanpo estekak