open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kuleto

**Kuletoa** (*Amanita caesarea*), *Amanitaceae *familiako perretxiko mota bat da.

Sinonimoak: Kurrinto, xuringo, kuletro, gorringo, arrautza-perretxiko edo gorrintxa (Zub.) izenaz ere ezaguna.

## Morfologia 
Hasieran arrautza forma du, erabat zuria, perretxiko osoa bolba zabal elastiko batek estaltzen baitu. Gero, hazten denean, urratu egiten da goitik eta kolore gorri-laranjako txapela ikus daiteke. Txapela agerian duela baina oraindik atera gabe dagonean, arrautza gogorraren gorringoa oroitarazten digu. Azkenik, txapel osoa atera eta gero, bere neurri, forma eta kolorearengatik oso ederra den perretxikoa azaltzen da. Txapelak 20 cm-rainoko diametroa du. Hasieran ganbila da, baina gero lautua, eta kolore gorri-laranja du. Txapeleko azala leuna, distiratsua eta ertzean ildaskatua. Gainalde biluzia, garatxorik gabea, baina noizbehinka bolbak zati handi zuriren bat utz dezake. Orriak hertsiak dira eta urre-hori kolore polita dute. Hanka lodia, zilindrikoa eta oinaldean erraboila, goitik beheraino orrien kolorekoa. Goialdean kolore berdineko eraztuna du eta oinaldean bolba zabal, zuri, lodi, mintzaire eta elastikoa. Mami trinko eta zuria, baina txapeleko azalaren eta hankako kanpo-geruzaren azpian horixka. Usain eta zapore atseginak. Espora zuri, ezamiloide eta eliptikoak.

## Ekologia 
Leku lehorretan bizi da; ondo egurastutako lur hondartsuak ditu gogoko, batik bat hegoalderantz begira daudenak, batez ere harizti, pagadi eta gaztainondoen azpian sortu ohi da. Sasoi beroetan ernamuintzen da, hiruzpalau aleko taldetan belar artean, abuztu-erdialdetik urri-erdialdera gehien bat. Gero eta urriagoa da, gogokoen dituen habitatak nabarmen murriztu baitira.

## Gastronomia 
Jangarri bikaina da, baina kasu egin, ez nahas *Amanita muscaria* edo kuleto faltsu pozoitsuarekin. Azken honen hanka eta orriak krema-zuriak dira, ez horiak, oso bolba hauskorra, ia gabekoa, honen kondarrak garatxo moduan txapelean utzi baititu, nahiz eta batzuetan euriarengatik desagertu, eta ateratzeko lekua desberdina du, urki eta koniferoen azpian ateratzen baita, ez hostozabalen azpian.
thumb|Kuletoa
thumb|Kuletoak
Perretxiko hau erromatarren garaitik gaur egun arte preziatuena izan da Europako nazio ugaritan, hizkuntza desberdinetako izenen kopuruan ikus daitekeenez.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Txina eta Australia.

## Beste izen arruntak 
*Amanita caesarea
tokiko euskarazko testuetan:
*ama onddo;
*amoroto;
*anboto;
*arrautza-perretxiko;
*arrautzako (arraultzeko, arrauntzeko);
*arrautzato (arrauntzeto);
*gorringo;
*gorrintxa;
*korozo;
*kuleto (kuletro, kuletru, kulato, guleto, gureto, gurito);
*kurinto (kurrintto);
*urre-ziza.

## Iruditegia 

Fitxategi:Amanita caesarea.JPG|*Amanita caesarea*
Fitxategi:Amanita caesarea 1.JPG|*Amanita caesarea*
Fitxategi:Amanita caesarea.jpeg|*Amanita caesarea* gaztea
Fitxategi:Amanita caesarea.jpg|Amanita caesarea
Fitxategi:Amanita caesarea 7.jpg
Fitxategi:Amanita caesarea 8.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  *Amanita caesarea* Errotari mikologia elkartearen webgunean
*  *Amanita caesarea'' Mycobank-en
Joseba Alvarez

**Joseba Alvarez Forcada** (Donostia, 1959ko ekainaren 10a - ) politikari euskalduna da, Batasuna-ko kide ohia.
 
1987tik 1998ra Herri Batasuneko zinegotzi aritu zen, Donostiako Udalean. 1999an, Herri Batasuneko Mahai Nazionaleko kide izateagatik espetxeratu zuten. 2001etik 2005era bitartean, Euskal Herritarroken parlamentari izan zen Eusko Legebiltzarrean, eta, ondoren, legez kanpo zegoen Batasuneko Mahai Nazionalaren buruzagietako bat, 2007an berriz espetxeratu arte.

## Biografia 
Aita Jose Luis Alvarez Enparantza "Txillardegi" du, idazle, politikari eta euskal abertzaletasunean eragin handiko teorialaria.

Joseba Alvarezek irakasle ikasketak eta soziolinguistikakoak egin zituen, ezkonduta dago, eta seme baten eta alaba baten aita da.

Donostiako Udaleko euskara zerbitzuko euskara teknikaria izan da.

## Bizitza politikoa 
Batasuneko kidea da. 1979tik 1983 arte EHE taldeko arduraduna eta EKBko kidea izan zen. 1986an Herri Batasuneko kide bihurtu zen. 1994ean Mahai Nazionalerako hautatua izan zen, Herri Batasuneko Euskara Arloko arduraduna izateko. 1998an Mahai Nazional kide izateagatik lehen aldiz espetxeratu zuten. 2000an berriz Mahai Nazionaleko kide hautatu zuten, baina Batasuneko Nazioarteko Arloko arduradun izateko. 2007ko urriaren 2an, Espainiako Poliziak atxilotu zuen Donostian, Amnistiaren Aldeko Mugimenduko Oihana Agirrerekin batera, Baltasar Garzón Espainiako epailearen aginduz. Antza, Batasuneko kide izateagatik "delitua errepikatzea" egotzi zioten. Bi egun geroago, bigarren aldiz espetxeratu egin zuten. 2010eko martxoaren 27an epaileak kaudimena ezarri zion eta kartzelatik irten zen. Hirugarren aldiz Mahai Nazional kide bihurtu zen *Sortu* indar politikoaren sorreraren prozesuaz arduratzeko. *Sortu* eratu zenean, Baluarteko aurkezpena ondoren, zuzendaritza politikorako ez zuen bere burua aurkeztu. Geroztik Eleak eta Libre mugimenduetan murgildu da.

## Kanpo estekak
Mozilla Fundazioa

**Mozilla Fundazioa** (ingelesez, ***Mozilla Foundation***) kode irekiko Mozilla proiektuaren arduradun den irabazi asmorik gabeko erakundea da. Edozein pertsonak eta elkartek har dezake parte Mozilla proiektuan, iturburu-kodean ekarpenak eginez, produktuak probatuz, dokumentazioa idatziz eta beste hainbat modutan.

Mozillaren produktuek hiru ezaugarri nagusi dituzte:

* Kodea irekia, MPL, GPL edo LGPL lizentziapean eskainitakoa. Ondorioz, bere produktuak eta berauen kodea sarean eskuratu daiteke doan.
* Estandarretan oinarritutakoa.
* plataforma anitzetan erabiltzeko modukoa: Windows, Mac OS, Linux, FreeBSD, Solaris eta beste hainbatetan.

## Mozillaren produktuak 
Hauexek dira, besteak beste, Mozilla Fundazioak eskaintzen dituen software produktuak:
* Firefox, web nabigatzailea.
* Firefox Mobile.
* Firefox OS.
* SeaMonkey (lehen Mozilla Aplication Suite), Interneterako suitea.
** Mozilla Mail & Newsgroups, e-posta eta albisteentzako.
** Mozilla Composer, HTML editorea.
* Bugzilla.
** ChatZilla, IRC aplikazioa.
** Mozilla Calendar, egutegia.
* Mozilla Thunderbird, e-posta eta albisteak.
* Mozilla Sunbird, egutegia.
* Mozilla Fennec, telefono mugikor eta bestelako gailu mugikorretarako nabigatzailea.
* Camino, Mac OS Xerako nabigatzailea.
* Minimo, gailu mugikorretarako nabigatzailea.
* Pocket. Firefox nabigatzaileari lotutako zerbitzua erabilitako webguneak markatzeko eta url bilduma bat egiteko etiketa sistema batekin.
## Mozillaren proiektuak 
* Mozilla VR.
* Mozilla Persona.
* Mozilla Location Service.
* Webmaker.
* Mozilla Developer Network.
* Common Voice. Adimen artifizialaren bidez makinek nabigatzailean agertzen diren testuak ahots-gora irakurtzea da proiektuaren xedea. Munduko hainbat hizkuntzatan batera lan egiten ari dira, 70 baino gehiagotan, horien artean euskara. STT motor librea erabiliko du. *Offline* ibiliko da, eta horrek segurtasuna eta pribatutasuna ziurtatuko ditu.
* In Real Life (IRL).

## Komunitatea 
* Lekuan lekuko komunitateak.
* Mozilla Reps.
* Konferentziak eta ekimenak.
* Mozilla Festival.
* MozCamps.
* Mozilla Summit.

## Ikus, gainera 
## Erreferentziak 
## Kanpoko loturak 
* Webgune ofiziala.
*  Mozilla manifestua, printzipioak.
*  Mozilla - Wikia.

## Kanpo estekak
Viator

**Viator** Almeriako udalerria da.2006ean 4288 biztanle zituen.
## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Viator - Viatorko Udalaren webgune ofiziala
*  Viator - Andaluziako Juntaren informazioa
*  Viator - Almeriako Probintzia Aldundiaren webgunea
Dalías

**Dalías** Almeríako udalerria da. 2011ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3991 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Almeríako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Dalías - Dalíasko Udalaren webgune ofiziala
*  Dalías - Almeríako Probintzia Aldundiaren webgunea
Luzon

**Luzon** (filipineraz  ahoskatua) Filipinetako uharterik handiena da, uhartediaren iparraldean kokatutakoa. 109.965 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2015ean 53.336.134 biztanle zituen. Manila hiriburua uhartearen hegoaldean dago.

## Izena 
Antzina, *"Nueva Castilla"* gaztelaniazko izena zeukan.

## Geografia 
Sumendi uhartea da, oso menditsua; uhartearen erdialdekoa eta Cagayan ibaiaren ertzekoa dira ordoki nagusiak.

## Ekonomia 
Nekazaritza (arroza, artoa, kokoa) eta arrantza dira ekonomia jarduera nagusiak. Luzongo basoetatik oso aintzat hartuak diren egur motak ateratzen dira: teka, kaoba eta banbua besteak beste.

## Ondasun nabarmenak 
Uharte honetan daude Gizateriaren ondare izendatutako hiru toki: Filipinetako Eliza Barrokoak (4tik 3), Banaue Arroz Terrazak eta Vigan.

Bertako hiri eta herri ugarik euskal izena dute, uhartea Espainiar Inperioko zati izan baitzen hiru mendez. Horien artean daude Urdaneta, Barasoain eta Legaspi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bisayak

**Bisayak** (bisayeraz: *Kabisay-an*,  ahoskatua; ,  ahoskatua) Filipinetako erdialdean dagoen uharte multzoa da. Cebu irla hauetako hiri nagusia da.

## Irla nagusiak 
* Panay
* Negros
* Cebu
* Bohol
* Leyte
* Samar

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espainiako Polizia Nazionala

**Espainiako Polizia Nazionala** (gaztelaniaz *Policía Nacional* eta *Cuerpo Nacional de Policía*) Espainiako Barne Ministeritzaren menpe dagoen segurtasun erakundea da. 1824an sortu zuen Fernando VII.ak. 1986an hasi zen CNP berria, lege bati esker.

55.000 lagunek osatzen dute Espainia osoan banaturik.

## Soldatak 
Soldata desberdinak dituzte Espainiako helmugaren arabera. Jakin izan denez, Kanariar Uharteetara igortzen dituzten polizia nazionalek 150 euroko hobaria kobratzen dute hileko; aldiz, Hego Euskal Herrira igorritakoek 695,62 euro, Kanarietako soldaten 4,6 halako.

## Esleitutako unitateak 
Polizia Nazionalak 4 autonomia erkidegoetara esleitutako unitateak ditu: Valentzia, Andaluzia, Galizia eta Aragoi.

* Valentziako Autonomia Polizia
* Andaluziako Autonomia Polizia
* Galiziako Autonomia Polizia
* Aragoiko Autonomia Polizia

2014ra arte Asturiasko Printzerriko Autonomia Polizia ere bazegoen, gaur egun desagertua.

## Barne-egitura 
### Polizia mailak 
### Uniformeak 
## Ikus, gainera 
* Guardia Zibila

## Kanpo estekak 
* Polizia Nazionalaren webgunea 

thumb|250px|ezkerrera|Polizia Nazionalaren auto bat
Mindanao

**Mindanao** Filipinetako bigarren uharterik handiena da, uhartediko hego-ekialdean dagoena. Davao hiria irlako nagusia da.

97.530 km2-ko azalera dauka eta 2000an 18.133.864 biztanle zituen (172.5 biz./km2), inguruetako uharte txikiak barne, 17 probintziatan dago banaturik.

Antzinean, *"Gran Molucas"* gaztelaniazko izena zeukan.

## Geografia 
Sumendiek sortutako uhartea da. Uhartearen hego-ekialdean dagoen Apo sumendia Filipina osoko tontor garaiena da (2.955 m). Klima montzoikoa da, beroa eta euritsua.

## Biztanleak 
Biztanle gehienak malaysiarrak dira, eta kostaldean bizi dira.

## Ekonomia 
Nekazaritza da ekonomia jarduera nagusia (artoa, arroza, kotoia, kafea eta kakaoa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Burkina Fasoren banaketa administratiboa

**Burkina Faso** 13 eskualdetan banaturik dago; eskualde horiek 45 probintzia eta 351 departamendutan zatiturik daude (2014).

## Ikus, gainera 
* Burkina Faso

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Satakunta (antzinako probintzia)

**Satakunta** Suediako antzinako probintzia bat zen, gaur egungo Satakunta eta Pirkanmaa eskualdeetan banatzen dena. Botniako Golko ertzeko kultura, oso berezia da eta betidanik eman den merkataritzagatik, irekia eta oparoa. Finlandiako probintzia zaharrena denez, **Satakunta**k, esperientziako sistema administratibo eta kulturalak ditu.

Probintziak, Benazko Finlandia, Häme eta Pohjanmaa probintziekin egiten zuen muga hegoalde, ekialde eta iparraldean. Mendebaldean aldiz, Botniako Golkoa zegoen, eskualdearen merkataritzaren aberastasun eta oparotasun iturri.

## Historia 
[180px|ezkerrera|thumb|[Raumako eliza zaharra.]]
Probintzia X. mendean sortua zegoen jada, eta bikingoekin merkataritzan ibilia izan zela uste da (Benazko Finlandia probintzia bezala). Suediarren inbasioekin batera, gutxinaka, bere erresuman sartzen joan zen eta oparotasuneko probintzia bilakatu zen. Kostan egotearen ondorioa izan zen suediar asko bertan kokatzea baina denborarekin (hegoaldeko lurraldeetan gertatu ez zen bezala), suediar hizkuntz eta ohiturak ahaztu zituzten.

Administratiboki, probintzia, 1649. urtean deuseztatu zen eta Benazko Finlandia probintziarekin batua izan zen, Pori eta Turku Finlandiako hiri garrantzitsu eta aberatsenak bihurtu zirelarik.

Gaur egun Pirkanmaa eta Satakunta eskualdetan banandua dago.

## Armarria 
Hartz beltz bat ageri da bertan, antzinako larruzko merkataritzarengatik eta bertako hartzak oso preziatuak izan zirelako Erdi Aro guztian. Gainera, hartza bizitza basatiaren oroigarri da. Izarrak aldiz, gaueko zeru garbia isladatzen dute, neguko partean batik bat, zeruko izar guztiak ikusi daitezke hotzak zeruan eratzen duen garbitasunagatik.

## Ikus, gainera 
* Finlandiako Antzinako Probintziak
* Finlandiako historia

## Kanpo estekak
Boucle du Mouhoun

**Boucle du Mouhoun** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an eratu zuten. 34.162 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.976.200 biztanle zituen. Hiriburua Dédougou da.

Sei probintzia ditu bere baitan:
* Balé probintzia
* Banwa probintzia
* Kossi probintzia
* Mouhoun probintzia
* Nayala probintzia
* Sourou probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barizela-zoster birus

**Barizela-zoster birusa** gizakia eta animaliak infektatzen dituen birus bat da. Herpesbirusen taldean sailkatzen da, eta gizakian bi patologia desberdinak eragiten ditu: barizela eta herpes zosterra.

Beste Herpesbirus bezala, barizela-zoster birusak urte askotan latentzia egoeran iraun dezake ostalariaren zeluletan, harik eta une jakin batean berpiztu arte. Horregatik esaten da herpes-zosterra barizelaren ondorio berantiarra dela, gaitz hori agertzen baita barizela pasatu eta urte batzuk geroago.

Barizela-zoster birusa gizakia infektatzen duten 8 Herperbirusen bat da. 1958. urtean isolatu zuten birus hau lehenengoz.
Cascades (Burkina Faso)

**Cascades** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an eratu zuten. 18.434 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 822.400 biztanle zituen. Hiriburua Banfora da.

Bi probintzia ditu bere barnean:
* Comoé probintzia
* Léraba probintzia

## Kanpo estekak
Bizkai Berria (Filipinak)

**Bizkai Berria** (ofizialki *Nueva Vizcaya* edo, batzuetan, *Nueva Viscaya*) Filipinetako probintzia da, Luzongo uhartearen erdialdean kokatuta dagoena.

Ia 3.975 km2-ko azalera dauka, eta 2015. urtean 452.287 biztanle zituen (110 biz./km2).

Bayombong (61.512 biz.) hiriburua da.

## Historia 
Luis Lardizabal gobernadoreak probintzia berri hau eratu zuen, 1841. urtean. Tribuak bizimodu nomada zuten eta mendilerroko alderdi desertutik ibiltzen ziren. Dominikoek eta Agustindarrek tribu hauekin kontaktuan ibili ziren.

1877. urtean, 32.209 persona bizi ziren 8 herritan eta 24.000 pertsona tribuetan.

## Ikus, gainera 
* Bizkaia (Euskal Herria)
* Bizkaia Berria (Mexiko)

## Kanpo estekak 
*  Nueva Vizcaya-ko webgune ofiziala
Erdialdea (Burkina Faso)

**Erdialdea** edo **Centre** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 2.805 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 2.854.400 biztanle zituen. Hiriburua Uagadugu da.

Probintzia bakarra du bere baitan: Kadiogo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Durango (Mexiko)

**Durango**, izen ofiziala **Victoria de Durango**, Mexiko iparraldeko hiria da, Durango estatuaren hiriburu eta hiri nagusia, eta Durango udalerriaren herriburua. 2010ean 518.709 biztanle zituen.

## Geografia 
### Kokapena 
Mendebaldeko Sierra Madre mendikatearen oinetan dago, 1.890 metroko garaieran.

### Klima 
Estepako klima hotza dauka, *BSk* Köppen klima sailkapenaren arabera.

## Historia 
1563an sortu zuen Francisco Ibarra eibartar kolonizatzaileak; garai hartan, Bizkaia Berria izeneko probintziaren hiriburua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala
* "Durangoko historia mundiala" Jabi Zabalaren blogean
Madrilgo metroa

thumb|250px|Madrilgo metroko lineak
thumb|250px|Madrilgo metroaren ikurra Delicias geltokian

**Madrilgo metroa** mundu osoko seigarren metrorik luzeena eta Europako handienetarikoa da, Londreskoaren eta Pariskoaren atzetik.

1919an ireki zen lehenengo linea eta, orduz geroztik, etengabe hazten joan da Madrilgo metroa. 2024. urtean 662 milioi lagun baino gehiagok erabili zuen metro hau.

## Ezaugarriak 
Metro-sarea 226.729 km luze da, eta 13 lineak osatzen dute (12 linea + adar bat). Horietatik bederatzi, Madrilgo udalerrian bertan daude osorik; hiru, udalerritik kanpo ibiltzen dira zati batean; eta beste linea bat osorik dabil Madrilgo hiritik kanpo. 238 geltoki ditu metroak, eta horien artean 151 dira bakunak, 26 bikoitzak, 10 hirukoitzak, eta bat laukoitza (Avenida de América). Horrez gain, hiru tranbia linea ditu, Metro Ligero (metro arina) izenekoak, bai eta Renfe Aldirikoak zerbitzuarekin lotunea duten 19 geraleku ere.

2000ko ekainean, Metro Sur izeneko linea jarri zen abian. Linea horren helburua da Madril hiria eta erkidegoko hegoaldeko hiriak lotzea. Ibilbide zirkularra du, Móstoles, Leganés, Fuenlabrada edota Getafe udalerriak haien artean eta hiriburuarekin batera lotzeko. Milioi bat biztanleri eskaintzen die zerbitzu eraginkor, arin eta ekologikoa Metro Surrek.

Datozen urteotan, Madrilgo metroa izugarri handitzeko asmoa dago, hiriburuko biztanle guztiek etxetik hurbil metro-geltokia izan dezaten.

## Lineak 

## Kanpo estekak 
*  Madrilgo metroaren webgunea
*  Metros Ligeros de Madrid
*  Metro Ligero Oeste
*  Madrilgo metroaren planoak
Bizkai Berria (Mexiko)

thumb|350px.|1819ko mapa. Bizkai Berria goiko erdialdean agertzen da, *Nuevo Vizcaya* gaztelaniazko izenarekin.

**Bizkai Berria** (gaztelaniaz: *Nueva Vizcaya*) Mexikoko iparraldearen lehen probintzia izan zen europarrek (Espainiar Inperioak) esploratuta.

1531n Nuño Beltrán de Guzmánen espedizioak esploratu zuen, eta *Nueva Galicia* izena ipini zion hasieran. Gero, izen hori beste lurralde bati ezarri zioten, eta gaur egungo Chihuahua, Durango eta Zacatecasko estatuek Bizkai Berria izena hartu zuten.

Lurralde hau gutxi gora-behera horrela mantendu zen 1823 arte, urte hartan banatu eta gaur egungo Chihuahua eta Durangoko estatuak sortu zirelarik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Bizkaia Berria (Filipinak)
* Bizkaia (Euskal Herria)

## Kanpo estekak
Sápmi

**Sápmi** (baita **Lappia**, **Laponia** eta **Saamilandia** ere) samiak tradizionalki bizi diren lurraldeari ematen zaion izena da.

Zirkulu polar artikoaren barnean dago Laponia. Norvegiako (Finnmark, Troms eta Norland), Suediako (Norrbotten eta Västerbotten), eta Finlandiako (Lappi) iparraldean eta Errusiako ipar-mendebaldean (Murmansk, Kolako penintsula) dago, Norvegiako itsasoaren (mendebaldean), Barents itsasoaren (iparraldean) eta Itsaso Zuriaren (ekialdean) artean. Hegoaldetik Laponiak ez du muga zehatzik, baina ipar latitudeko 66°-ko marraren inguruan jarri ohi da. 388.000 km2 inguru. Hirigune nagusiak: Kemi, Rovaniemi eta Törnio Finlandian; Gällivare, Jokkmokk, Karesuando eta Jukkasjärvi Suedian, eta Karasjok Norvegian. 40.000 laponiar inguru bizi dira gaur egun lurralde horretan, 24.000 mila Norvegia aldean, 10.000 Suedia aldean, 3.000 Finlandia aldean eta 2.000 Kola penintsulan.

## Orografia 
Eskandinaviako mendiak zabaltzen dira mendebaldean eta fiordo eta uharte txiki ugari daude itsasertzean. Lur beheragoak, aintzirak (Inari aintzira, 1.085 km2) eta uharte txiki asko daude ekialdean. Tundrako landaredia da nagusi, eta ler edo pinudiak daude hegoaldean.

## Klima 
Tenperatura hotza da oso (-21,1&nbsp;°C neguan eta 10,8&nbsp;°C udan, Karesuandon) eta ur-biltegi guztiak izozten dira azaroaren eta maiatzaren artean. Neguko sei-zazpi astetan ez du eguzkirik ateratzen batere.

## Ekonomia 
Elur-oreinen ustiakuntza da egun ere laponiar erdinomaden ekonomia-jarduera nagusia (500.000 buru inguru). Laborantza pobrea da (patata). Basoak Finlandia aldean ustiatzen dira batez ere (pinua) eta burdin hobi guztiz garrantzitsuak daude Kirkenes (Norvegia), Kiruna (Suedia) eta Porkonen (Finlandia) aldean. Arrantzak badu garrantzia, baina molde tradizionaletara atxikia dago egun ere.

## Historia 
K.a. I. mendetik daude gutxienez laponiarrak gaur dauden lurraldean. IX. mendean areagotu zen merkatari finlandiarren aldetik laponiarrekiko tratua, larru-salerosketa zela medio, eta XVI. mendean Suediako erresumaren eraginpean geratu zen lurraldea, Gustavo Vasak Laponiako kolonizazioa bultzatu ondoren. 1595. eta 1613. urteetako hitzarmenen arabera banatu zen lehenengoz Laponia, Danimarka, Suedia eta Errusiako erresumen artean; 1751n zehaztu zen Suediako eta Finlandiako Laponien arteko muga, eta 1826an Norvegiako eta Errusiako Laponien artekoa. 1940-1945. urteetan, alemaniar naziak jabetu ziren Laponiaz, eta herrigune gehienak erre zituzten finlandiar eta errusiar armadak lurraldea askatzeko zeudenean (1945). Berreraikitze-lanak berehala egin ziren, eta hiri berri ederrak sortu ziren Laponian, hala nola Rovaniemi.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Laponia finlandiarra
* Laponia suediarra
* Laponia, Gizateriaren ondare den eskualdea
* Laponia (Antzinako Probintzia), Suediar erresumako probintzia

## Kanpo estekak
Panay

**Panay** Filipinetako uhartea da, Bisayasetako multzoan.

12.011 km2-ko azalera dauka eta 2000. urtean 3.500.000 biztanle zituen (291.4 biz./km2).

Iloilo (365.820 biz.) hiri nagusia da.

## Kanpo estekak 
*  Uharteko komunitatearen webgunea
Cebu

**Cebu** () Filipinetako uhartea da, Bisayak uhartediaren multzoan.

4.468 km2-ko azalera dauka eta 2000. urtean 3.350.000 biztanle zituen (749.8 biz./km2).

Cebu Hiria (718.821 biz.) hiri nagusia da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Cebuera

## Kanpo estekak
Negros

**Negros** Filipinetako uhartea da, Bisayetako multzoan.

12.706 km2-ko azalera dauka eta 2000. urtean 3.700.000 biztanle zituen (283 biz./km2).

Bacolod (429.076 biz.) hiri nagusia da.

Bi probintziatan banatuta dago: Ekialdean *Negros Oriental* eta mendebaldean *Negros Occidental*.

## Kanpo estekak 
*  Negros Oriental probintziaren webgunea
*  Negros Occidental probintziaren webgunea
Bohol

**Bohol** Filipinetako uhartea da, Bisayak uhartediaren multzoan.

3.269 km2-ko azalera dauka eta 2000. urtean 1.137.268 biztanle zituen (276 biz./km2).

Tagbilaran (89.000 biz.) hiri nagusia da.

## Herriak 
* Tagbilaran, hiriburua

## Kanpo estekak 
*  Boholeko probintziaren webgune ofiziala
Samar

**Samar** Filipinetako uhartea da, Bisayak uhartediaren multzoan. Hiru probintziatan banaturik dago: Samar Occidental, Samar del Norte eta Samar Oriental. 2010ean 1.783.690 biztanle inguru zituen, horietatik %90k samareraz egiten zuena.

## Kanpo estekak
Leyte

**Leyte** Filipinetako uhartea da, Bisayak uhartediaren multzoan.

7.368 km2-ko azalera dauka eta 2000. urtean 1.950.000 biztanle zituen (264.7 biz./km2).

Tacloban (178.639 biz.) hiri nagusia da.

## Kanpo estekak 
*  Leyteko probintziaren webgune ofiziala
Kontzentratzaile

thumb|250px| 4 atakako ethernet hub-a
thumb|250px| D-link markako hub
**Hub** edo **kontzentratzailea** konputagailu-sare baten kable guztiak konektatzeko gailua da.
## Funtzionamendua 
**Hub**-a errepikatzaile moduan funtzionatzen du, hau da, heltzen zaion datu-paketea edo trama konektatuta dauden ordenagailu guztiei bidaltzen die, hots, ordenagailu guztiek informazio bera jasoko dute. Gailu honek talka seinale bat bidaltzeaz arduratzen da, baldin eta talka suertatu dela antzematen badu. Fisikoki izar topologiaren itxura du, baina praktikan (logikoki) bus topologiaren portaera du. Hub-en alternatiba moduan existitzen dira beste sistema batzuk daude, non ordenagailuak seriean konetatuta dauden. Honi multiportu errepikatzailea deritzo, hiru motatakoak existitzen dira.

* **Pasiboak**: Ez dute elikadura elektrikorik behar.
* **Aktiboak**: Elikadura behar dute.
* **Adimentsuak**: "smart hubs" deiturikoak, prozesadorea duten hub aktiboak dira.

OSI ereduaren arabera **hub**-ak maila fisikoan egiten du lan, egiten duen bakarra heltzen zaizkion seinaleak errepikatzean datza.
Hauek oso erabiliak izan ziren bere momentuan baina switch-ak heldu eta prezioak egokitu bezain laster azken hauek hub-en lekua hartu zuten.

## Ikus, gainera 
* Switch
* Router
* Gateway
* LAN
* Bridge

## Kanpo estekak
Almeríako eskualdeak

Almeriako probintziaren (Espainia) 7 eskualdetako
eskuinera|thumb|250px|Almeriako eskualdeak
## Ikus, gainera 
### Almanzora Ibarra 
* Albanchez
* Albox
* Alcontar
* Arboleas
* Armuña de Almanzora
* Bacares
* Bayarque
* Cantoria
* Chercos
* Cobdar
* Fines
* Laroya
* Lijar
* Lucar
* Macael
* Olula del Rio
* Oria
* Partaloa
* Purchena
* Seron
* Sierro
* Somontin
* Sufli
* Taberno
* Tijola
* Urracal
* Zurgena

### Almeriako Alpujarra 
* Alboloduy
* Alcolea
* Alhabia
* Alhama de Almeria
* Alicun
* Almocita
* Alsodux
* Bayarcal
* Beires
* Bentarique
* Canjayar
* Fondon
* Huecija
* Illar
* Instincion
* Laujar de Andarax
* Ohanes
* Padules
* Paterna del Rio
* Ragol
* Santa Cruz de Marchena
* Terque

### Almeriako mendebaldea (Almeriako Poniente) 
* Adra
* Berja
* Dalias
* El Ejido
* Enix
* Felix
* La Mojonera
* Roquetas de Mar
* Vicar

### Almeriako ekialdea (Almeriako Levante) 
* Antas
* Bedar
* Carboneras
* Cuevas del Almanzora
* Garrucha
* Huercal-Overa
* Los Gallardos
* Lubrin
* Mojacar
* Pulpi
* Sorbas
* Turre
* Vera

### Filabreak-Tabernas 
* Abla
* Abrucena
* Alcudia de Monteagud
* Benitagla
* Benizalon
* Castro de Filabres
* Fiñana
* Gergal
* Lucainena de las Torres
* Las Tres Villas
* Nacimiento
* Olula de Castro
* Senes
* Tabernas
* Tahal
* Turrillas
* Uleila del Campo
* Velefique

### Almeriako eskualdea (Almeria metropolitarreko eskualdea) 
* Almeria
* Benahadux
* Gador
* Huercal de Almeria
* Nijar
* Pechina
* Rioja
* Santa Fe de Mondujar
* Viator

### Velez eskualdea 
* Chirivel
* Maria
* Topares (Velez-Blanco)
* Velez-Blanco
* Velez-Rubio

## Kanpo estekak
Erdialde-Ekialdea

**Erdialde-Ekialdea** edo **Centre-Est** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zen. 14.656 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.608.000 biztanle zituen. Hiriburua Tenkodogo da.

Hiru probintzia ditu bere baitan:
* Boulgou probintzia
* Koulpélogo probintzia
* Kouritenga probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erdialde-Iparraldea

**Erdialde-Iparraldea** edo **Centre-Nord** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 19.840 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.687.900 biztanle zituen. Hiriburua Kaya da.

Hiru probintzia ditu bere baitan:
* Bam probintzia
* Namentenga probintzia
* Sanmatenga probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erdialde-Hegoaldea

**Erdialde-Hegoaldea** edo **Centre-Sud** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 11.313 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 871.900 biztanle zituen. Hiriburua Manga da.

Hiru probintzia ditu bere baitan:
* Bazèga probintzia
* Nahouri probintzia
* Zoundwéogo probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manga (Burkina Faso)

**Manga** Burkina Fasoko Centre-Sud Eskualdean dagoen Zoundweogo probintzian dagoen hiria da eta bi horietako hiriburua da.

## Kanpo estekak
Erdialde-Mendebaldea

**Erdialde-Mendebaldea** edo **Centre-Ouest** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 21.726 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.643.400 biztanle zituen. Hiriburua Koudougou da.

Lau probintzia ditu bere baitan:
* Boulkiemdé probintzia
* Sanguié probintzia
* Sissili probintzia
* Ziro probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ekialdea (Burkina Faso)

**Ekialdea** edo **Est** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 46.228 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.777.700 biztanle zituen. Hiriburua Fada N'Gourma da.

Bost probintzia ditu bere baitan:
* Gnagna probintzia
* Gourma probintzia
* Komondjari probintzia
* Kompienga probintzia
* Tapoa probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hauts-Bassins

**Hauts-Bassins** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 25.343 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 2.158.500 biztanle zituen. Hiriburua Bobo Dioulasso da.

Hiru probintzia ditu bere baitan:
* Houet probintzia
* Kénédougou probintzia
* Tuy probintzia

## Eskualde senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sahel (Burkina Faso)

**Sahel** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 35.360 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.395.100 biztanle zituen. Hiriburua Dori da.

Lau probintzia ditu bere baitan:
* Oudalan
* Séno
* Soum
* Yagha

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hego-mendebaldea (Burkina Faso)

**Hego-mendebaldea** edo **Sud-Ouest** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 16.153 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 866.700 biztanle zituen. Hiriburua Gaoua da.

Lau probintzia ditu bere baitan:
* Bougouriba
* Ioba
* Noumbiel
* Poni

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dédougou

**Dédougou** Burkina Fasoko mendebaldeko hiria da, Boucle du Mouhoun eskualdeko hiriburua. Marka eta bwa herriak bizi dira bertan, batez ere. 38.862 biztanle zituen 2006an.

## Bilakaera demografikoa 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larhun

**Larhun** edo **Larrun** Nafarroa Garaiaren eta Lapurdiren artean dagoen mendia da, batzuen ustez Pirinioetako mendebaldeko muturra markatzen duena. Larrungo tren ttipiari esker, Euskal Herriko tontorrik bisitatuenetakoa da.

## Abiapuntuak 
* Oletako baseliza (3 ordu).
* Azkaine (2 ordu 30 min.).
* Bera (2 ordu 30 min.).
* San Ignazio lepoa (2 ordu 30 min.).
* Ibardingo mendatea (2 ordu 45 min.).
* Sara (2 ordu 30 min.).
* Lizuniagako mendatea (2 ordu 15 min.).

## Larrungo tren ttipia 
Euskal Herrian gaur egun alhan den kremailera tren bakarra da. 1924. urtean inauguratu zuten, eta, harrezkero, itxura berari heldu dio. Hasieratik izan da Larrungo trenaren eginbeharra turistak eramatea, tontorretik sekulako bistak baitaude: egun argi batean, Euskal Herriko zazpi probintziak ikus daitezke.

## Argazki galeria 

Fitxategi:La Rhune Neige.jpg|Larrun, elurturik.
Fitxategi:Rhune Ahetze.JPG|Ahetzetik ikusita
Fitxategi:Petit train la rhune.jpg|Larrungo tren ttipia.
Fitxategi:Train de la Rhune - gare sommet 2.JPG|Tren ttipiaren tontorreko geltokia.
Fitxategi:Larruneko telekomunikazio estazioa.jpg|Tontorra; bentak eta komunikazio estazioa.
Fitxategi:Obélisque de l'impératrice Eugénie 1.JPG|Eugenia de Montijoren omenezko obeliskoa.
Fitxategi:Col d'Ibardin.JPG|Ibardin mendatetik ikusita

## Ikus, gainera 
* Berako gorostia
* Ugaranako gudua eta Larrungo gudua
* Nafarroa Garaiko mendiak
* Nafarroako Pirinioa
* Lapurdiko mendiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Larhun *luberri.net* webgunean
* Larruneko trenaren webgunea
* Joseba Aurkenerena: Urruña, Larrun eta euskaldun zaharren mundu magikoa. https://zuzeu.eus/kultura/urruna-larrun-eta-euskaldun-zaharren-mundu-magikoa/
Hub

*Hub* hitzak adiera ezberdinak ditu:

* Aeronautikan, **hub** bidaiariak hegazkin batetik bestera transferitzeko erabiltzen den aireportu bat da;
* Informatikan, **hub** edo **kontzentratzailea**, konputagailu-sare batean kableak bateratzeko gailu bat da.
Iparraldea (Burkina Faso)

**Iparraldea** edo **Nord** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 16.199 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 1.632.100 biztanle zituen. Hiriburua Ouahigouya da.

Lau probintzia ditu bere baitan:
* Loroum probintzia
* Passoré probintzia
* Yatenga probintzia
* Zondoma probintzia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adra

**Adra** Almeriako udalerria da.2006ean 23.545 biztanle zituen.
## Demografia 
## Udaleherriko Herriak 
Udala populazioaren hurrengo nukleoetan zatitzen da.

## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Adra - Adrako Udalaren webgune ofiziala
*  Adra - Almeriako Probintzia Aldundiaren webgunea
Plateau-Central

**Plateau-Central** Burkina Fasoko 13 eskualdeetako bat da. 2001eko uztailaren 2an sortu zuten. 8.545 kilometro koadroko eremua hartzen du, eta 2018an 949.700 biztanle zituen. Hiriburua Ziniare da.

3 probintzia ditu bere baitan:
* Ganzourgou
* Kourwéogo
* Oubritenga

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Mojonera

**La Mojonera** Almeriako udalerria da.2006ean 7847 biztanle zituen.
## Udalerriko herriak 
Udalerriko populazioa hurrengo gunetan zatitzen da.

## Demografia 

## Kanpo estekak 
*  La Mojonera - Mojonerakoak Udalaren webgune ofiziala
*  La Mojonera - Andaluziako Juntaren informazioa
*  La Mojonera - Almeriako Probintzia Aldundiaren webgunea
Anglo-irlandar Ituna

thumb|250px|Ituna izenpetua
**Anglo-irlandar Ituna** (gaelikoz *An Conradh Angla-Éireannach*, ingelesez *Anglo-Irish Treaty*) Erresuma Batuko eta *de facto* Irlandako Errepublika gidatzen zuen gobernuaren artean Londresen 1921eko abenduaren 6an izenpetutako ituna izan zen, Irlandar Independentzia Gerra amaitu zuena. Itun haren ondorioz, Irlandako 26 konderrik Irlandako Estatu Askea osatu zuten, Britainia Handiko inperioaren azpian baina barne politika autonomoarekin. Ipar Irlandako sei konderriek Britainia Handiaren menpe jarraitu zuten.

Britainia Handiaren aldetik David Lloyd George lehen ministroak izenpetu zuen eta irlandarren partetik Arthur Griffith eta Michael Collinsek gidatutako ordezkaritzak. Indarrean sartzeko Dail Eireann Irlandako parlamentuak, Britainia Handiko Komunen Ganberak eta Irlandako Komunen Ganberak onartu behar zuten. Dail Eireannen zatiketa argia gertatu zen; Eamon de Valerak gidatuta, sektore batek uko egin zion ituna berresteari eta parlamentua utzi zuten. Gertakari honek Irlandako Gerra Zibila sortu zuen itunaren aldekoen eta aurkakoen artean.

Daileko tramitea pasatzeko, hauteskunde berriak egin ziren. Itunaren aldekoek irabazi zuten, aurkakoak uko egin zioten eserlekuak hartzeari eta ituna indarrean sartu zen 1922ko abenduaren 6an.

## Itunaren edukia 
thumb|Bakegileak: George Gavan Duffy, Erskine Childers, Robert Barton eta Arthur Griffith.

Hauek dira Anglo-irlandar Itunaren oinarrizko edukiak:

* Britainia Handiko indar armatuak Irlanda gehienetik alde egin behar dute.
* Irlandako zatirik handiena *dominium* bihurtuko da inperio britainiarraren baitan, Australia, Kanada, Zeelanda Berria eta Hegoafrikako Batasuna bezala.
* *Dominium* guztietan bezala, Erresuma Batuko erregea estatuburua izango da eta Gobernadore Orokorrak ordezkatuko du.
* Irlandako legebiltzar (Dail) berriko kideek Estatu Askeari zin egin beharko diote. Horrek bere baitan dakar erregea aitortzea ere.
* Muga batzordeak Irlandako Estatu Askearen eta Ipar Irlandaren arteko muga zehaztuko du.
* Britainia Handiak Irlandako zenbait portu zaintzeko eskubidea du, segurtasun arrazoiengatik.
* Irlandako Estatu Askeak inperio britainiarra mantentzeko gastuetan parte hartu behar du.
* Ituna Irlandako edozein legeren gainetik egongo da, baita 1922ko konstituzioaren gainetik ere.

## Kanpo estekak
Ibaizabal (argitaletxea)

**Ibaizabal** argitaletxea 1990ean sortu zen. Bere esparrua literatura eta unibertsitate aurreko hezkuntzarena da. Ibaizabal *Luis Vives* argitaletxe taldearen parte da, *Edelvives*, *Alhucema*, *Tambre* eta *Baula* argitaletxeekin batera. Bere egoitza Zornotzan (Bizkaia) dago.

## Bibliografia 
* Zubeldia, Iñaki: *Ibaizabal argitaletxearen bilakaera*. - Egan, 1999-3/4, 189-200.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Durangoko Azoka

## Kanpo estekak 
* Ibaizabal argitaletxearen webgunea
Suediako Sari Nagusia

**Suediako Sari Nagusia** Suediako Scandinavian Raceway Anterstorpen ospatzen zen 1 Formulako lasterketa zen, lehenengoz 1973an egin zena. 1978ko Ronnie Peterson gidari suediarraren heriotza eta gero, Suediako gobernuak erabaki zuen 1 Formula Sari nagusia gehiago ez antolatzea.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Hegoafrikako Sari Nagusia

**Hegoafrikako Sari Nagusia** Kyalami hirian kokatuta dagoen zirkuituan ospatzen zen 1 Formulako lasterketa zen, lehenengoa 1962an egin zelarik. Azken aldiz antolatu zen 1993an.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Bareko Sari Nagusia

**Bareko (edo Pazifikoko) Sari Nagusia** Japoniako Aida hirian eraikitako Tanakako zirkuituan ospatzen zen 1 Formulako lasterketa zen, 1994 eta 1995an.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak
Joseba Permach

**Joseba Permach Martin** (Donostia, 1969ko uztailaren 16a) Batasunaren bozeramaile ohietako bat da. 1997an Herri Batasuneko Mahai Nazionaleko kidetzat hasi zen lanean, aurreko Mahai Nazionala atxilotu ondoren. Donostiako zinegotzi izan zen 1992tik 2000ra, eta Euskal Herritarrok alderdiarekin parlamentaria Eusko Legebiltzarrean.

## Bizitza pertsonala 
1969an jaio zen Donostian. Gaztetan puntako kirolaria izan zen, eta 400 metroko lasterketan Gipuzkoako gazte mailako txapelduna izan zen. Ekonomia ikasketak burutu zituen. Ezkondua dago, hiru seme-alaben aita da, eta Zarautzen bizi da.

## Militantzia politikoa 
1992an Donostiako udaletxean zinegotzi moduan hasi zen. 1995ean HBko zerrenda-burua izan zen eta udal bozeramalea. 1997an HBko Mahai Nazionala kartzelatzearekin batera Arnaldo Otegirekin batera HBren bozeramaile lanak egiten hasi zen. Geroago Mahai Nazional berriko koordinatzaile aukeratu zuten. 1999ko hauteskundeetan berriro aurkeztu zen udaletxerako, baina 6 hilabete geroago dimisioa aurkeztu zuen, eta Mahai Nazionalaren koordinazioan aritu zen. 2001ean Batasuna sortu zen, eta hor ere Mahai Nazionaleko koordinazio lanak egiten jardun zuen.

2004ko urtarrilaren 16an Araitz Zubimendiren ordez Eusko Legebiltzarrean parlamentari izan zen.

Hainbat auzi ditu irekita, Ekin, Udalbiltza eta Batasunaren aurkakoak besteak beste. 2007ko urriaren 4an Espainiako Polizia Nazionalak atxilotu zuen Seguran (Gipuzkoa), eta epailearen aginduz espetxeratua izan zen. 2010eko martxoaren 27an epaileak fidantza ezarri zion eta kartzelatik irten zen epaiketaren zain. Zarautzen Ezker Abertzaleko ehunka kidek harrera egin zioten.
Vícar

**Vícar** Almeriako (Espainia) udalerria da. 2005ean 20.220 biztanle zituen.

## Udalerriko herriak 
Udalerriko populazioa hurrengo gunetan zatitzen da.

## Mugak 
Mugakide hauexek ditu:
* Iparraldean Felix eta Enix
* Ekialdean Enix
* Mendebaldean la Mojonera eta Dalias
* Hegoaldea Roquetas de Mar
## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Vicarko Udalaren webgune ofiziala
*  Andaluziako Juntaren informazioa
*  Almeriako Probintziako Aldundiaren informazioa
Sigla

**Siglak** termino bat osatzen duten hitzen lehenengo hizkiaz osatutako izen laburrak dira. Euskaraz letra larriz ematen dira, tarteko punturik gabe.

Adibidez:
* BEZ: Balio Erantsiaren gaineko Zerga.
* EHU: Euskal Herriko Unibertsitatea.
* NBE: Nazio Batuen Erakundea.
* AEB: Ameriketako Estatu Batuak

Euskaraz idazterakoan, batzuetan, erdaretatik zuzenean mailegatutako siglak erabiltzen dira,

Esaterako: 
* ASCII, ingelesetik.
* IVAP, gaztelaniatik.
* NATO, ingelesetik.
* RIEV, gaztelaniatik.
* WWW, ingelesetik.

## Ikus, gainera 
* Akronimoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Laburtzapenen hiztegia (Ikurrak, Laburdurak, Siglak), (Eusko Jaurlaritzaren Kultura Saila).
* Euskaltzaindia, *Euskara Baturaren Eskuliburua*: "Siglak".
Mojácar

**Mojácar** Almeriako (Espainia) ekialdeko udalerri bat da. 2006an 6.406 biztanle zituen.
thumb|ezkerrera|250px|Mojakarko itsasoa
## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Mojacar - Mojacarko Udalaren webgune ofiziala
*  Mojacar - Andaluziako Juntaren informazioa
*  Mojacar - Almeriako Probintzia Aldundiaren webgunea
Carboneras

**Carboneras** Almeriako udalerria da.2006ean 7.508 biztanle zituen.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Carboneras - Carbonerasko Udalaren webgune ofiziala
*  Carboneras - Andaluziako Juntaren informazioa
*  Carboneras - Almeriako Probintzia Aldundiaren webgunea
Ortzantzurieta

**Ortzantzurieta** Nafarroa Garaiko iparraldean dagoen mendia da, Iratiko oihana eta Orreaga artean, Mendebaldeko Piriniotakoa.

Tontorrak 1.567 metro ditu eta Orbaizetako lurretan dago.

## Abiapuntuak 
* Orreaga: 4 ordu joan eta etorri, 630 metroko desnibela.
* Ibañeta: Ordu bat eta erdi joan.

## Ikus, gainera 
* Ortzanzurieta mendilerroa
* Nafarroa Garaiko mendiak
* Aezkoako mendiak

## Kanpo estekak 
* Ortzantzurieta *luberri.net* webgunean
Sum 41

**Sum 41** Kanadako punk-rock musika talde bat da, 1996. urtean Ajax (Ontario) hirian sortua. Kaspir izenarekin hasi ziren; gero, Sum 41 izena hartu zuten, beren udako oporretako 41. egunean emandako kontzertu batengatik.

## Taldekideak 
### Egungo taldekideak 
* Deryck Whibley *(ahotsa, gitarra eta pianoa)*
* Jason McCaslin *(baxua eta koruak)*
* Tom Thacker*(gitarra, teklatua, pianoa)

### Biretako taldekideak 
* Thomas "Brown Tom" Thacker *(gitarra nagusia, koruak eta teklatua)*

### Taldekide ohiak 
* Marc Costanzo (1998) *(gitarra)*
* Dave Baksh (1996-2006) *(gitarra nagusia eta koruak)*
* Steve Jocz *(bateria eta koruak)''

## Diskografia 
## Kanpo estekak 
*  Sum 41 taldearen webgunea
Atomic Kitten

**Atomic Kitten** pop musika talde ingelesa da, 1999an Liverpoolen sortua.

## Taldekideak 
* Liz McClarnon
* Natasha Hamilton
* Jenny Frost

### Taldekide ohiak 
* Kerry Katona (1998-2001)
* Heidi Range (1998-1999)

## Diskografia 
### Albumak 
## Kanpo estekak 
*  Atomic Kittenen webgunea
Biztanleriaren dentsitate

300px|thumb|Munduko biztanleriaren dentsitatea estatuko (2006).
300px|thumb|Munduko biztanleriaren dentsitatea eskualdeka (1994).
**Biztanleriaren dentsitatea** edo **biztanle dentsitatea** azalera unitate zehatz batean bizi den biztanle kopurua agertzen duen aldagai estatistikoa da. Gehienetan biztanle kilometro karratuko (bizt/km²) unitatea erabiltzen da kopuru hori agertzeko.

Hau da formula:

\text{dentsitatea} = \frac{\text{biztanle kopurua}}{\text{eremua}} 

## Demografian 
Biztanleriaren dentsitatea kalkulatzean eremu jakin bat hartzen da kontuan, aztergaiaren arabera: hiria, eskualdea, estatua edo, nola ez, mundu osoa.

Munduko biztanle kopurua 6.600 milioi da eta eremu osoa 510 milioi kilometro karratu. Horrela, munduko biztanle dentsitatea 6.600.000.000 bizt / 510.000.000 km² = 13 bizt/km². Baina lur eremua edo kontinente-azalera 150 milioi km² dela kontuan izanik, biztanleriaren dentsitatea 43 bizt/km² da. Horregatik, dentsitatea kalkulatzeko oso garrantzitsua da eremu egokia aukeratzea.

Hori dela-eta, biztanleriaren dentsitatea handiena duten estatu gehienak hiri-estatuak, oso nazio txikiak edo menpeko lurraldeak izaten dira. Lurralde hauek eremu urrikoak eta hiritartasun maila handikoak direlako gertatzen da. Hauek dira munduko dentsitate handiena duten estatu edo antzeko estatusa duten lurraldeak:

* Monako (21.477 bizt/km²)
* Singapur (7.456 bizt/km²)
* Hong Kong (6.688 bizt/km²)
* Gibraltar (4.270 bizt/km²)

### Hiriak 
[thumb|300px|[Male|Malé (Maldivak) da munduko biztanleriaren dentsitate handiena duen hiria, 80.000 biztanle baino gehiago baititu 1,5 km²-ko eremuan.]]
Biztanleriaren dentsitate ikaragarri handia duten hiriak superpopulatutzat jotzen dira, nahiz eta bertako bizi kalitatea faktore ugaritan datzan: etxebizitzak, espazio publikoak, azpiegiturak, irispidea eta abar. Hiri dentsoenak Asia hego-ekialdean aurkitzen dira, nahiz eta Kairo (Egipto) eta Lagos] (Nigeria) talde berean egon.

## Hirigintzan 
Hirigintzan, azterketa-eremua hiria edo hiriko auzuneren bat denean, beste kontzeptu bat erabiltzen da eskuarki: Etxebizitza dentsitatea. Berau kalkulatzeko honako formula erabiltzen da:

\text{dentsitatea} = \frac{\text{etxebizitza kopurua}}{\text{hektarea}} 

## Ikus, gainera 
* Estatuen zerrenda biztanle dentsitatearen arabera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Nazio Batuen araberako munduko biztanle-joerak
Auñamendi

**Auñamendi** (bearneraz ''Pic d'Ania*, frantsesez *Pic d'Anie*) Mendebaldeko Pirinioetan dagoen mendia da, Baretetze ibarrean eta Bearnoko lurraldean kokatutakoa. Nahiz eta egungo euskal lurraldean kokaturik ez dagoen, haren toponimia eta mendiari berari lotuta agertzen diren euskal mitologia kontakizunengatik, euskaldunen mendi sakratutzat jo izan da.

Tontorra 2.507 metrotan dago. Euskal Herriko mugatik kilometro eskasera dago: beraz, euskal menditzat hartuz gero, herrialde osoko mendirik altuena izango litzateke, Hiru Erregeen Mahaiak baino metro batzuk gehiago baititu.

## Historia 
Lehenengo igoera erregistratua 1771ko uztailaren 28an izan zen, François Flamichon ingeniari-geografo bearnoarra tontorrera iritsi zenean.

## Toponimia 
Euskal izenaren toponimia aztertuz gero, *Auña* (ahuntz) + *mendi* hitzek osatutako izen konposatua da. *Ahüña* deitzen diote Zuberoan eta *Aña* Erronkari ibarrean; bi herrialde haietako hizkeretan hitzak "antxume" erran nahi du, eta berdinak dira animaliaren eta mendiaren izenak; nondik ikusita mendiaren formak pittika baten muturra gorantz begira irudikatzen duelako.

## Abiapuntuak 
* San Martingo Harria: 7 ordu joan eta etorri, 900 metroko desnibela.
* Pourteteko Arreetatik: 7 ordu joan eta etorri, 900 metroko desnibela.
* Belagoako aterpetxetik: 11 ordu joan eta etorri, 1.400 metroko desnibela.

500px|thumb|erdian|Auñamendi mendiaren irudia.

## Mitologia 
Euskal mitologiaren arabera, Auñamendi "Jona Gorri" edo "Janagorri" izakiaren bizilekua, mendiaren tontorrean kokaturik dagoen zilarrezko jauregia da.

## Ikus, gainera 
* Auñamendiko eskualdea

## Kanpo estekak 
* Auñamendi *luberri.net'' webgunean
Savonia

**Savonia** Finlandiako antzinako probintzietako bat da, Häme, Ilandia, Karelia eta Pohjanmaa probintziak mugakide zituenak.

Gaur egun, probintzia, Ekialdeko Finlandian dago kokaturik eta hiriburua Kuopio hiria dauka. Savonlinna hirian dagoen Olavinlinna gaztelua Finlandiako ikusgarriena da, urez inguratutako mutur batean kokatuta dagoelako.

## Historia 
**Savonia**, *savo* herriaren lurraldea da, izan ere, Finlandia, 3 herrik osatu zuten: Kareliarrak, Samitarrak eta *Finn* herriak. *Savo* herria azkenengoen tribu garrantzitsuenetarikoa izan zen historiaurrean, baina Suediarekiko urruntasuna kontuan hartuta atzean gelditu zen mendebaldeko Benazko Finlandia eta Satakunta probintzien aldean.

Suediarrak lurraldean sartzerakoan, gaztelu defentsa bat eraiki zuten Savonlinnan, Olavinlinna gaztelua. Viipuriko gazteluarekin batera, novgorodarrengandik babesteko gazteluak izan ziren, eta ez Turkukoa edo Hämeenlinnakoa bezala, suediarren kontrola lurraldean zabaltzeko eraikiak izan zirelarik.

Bigarren Mundu Gerran, Kareliaren gertutasunagatik hainbat gerren lekuko izan behar izan zuen **Savonia** eta sobietarren barne izateko aukera atsegin zuten probintzia bakarrenetakoa izan zen. Izan ere, ez zen eskualde dirudunen artean aurkitzen eta sobietarren laguntza nahi zuten balantza hori orekatzeko.

1809. urtean **Savonia** probintzia desegin egin zen errusiarren esku gelditu ostean. Hala ere, gaur egun bertako usadioak eta ohitura txikiak mantentzen jarraitzen dira.

## Kultura 
**Savonia**ko kultura, *Finn* herriaren kulturaren antzekoa da, Finlandia %97koaren bera. Hala ere, finlandiarrei arraro egiten zaien dialekto berezi bat hitz egiten dute, eta gehienak kareliar eta samitarren ondorengoak dira.

## Armarria 
Arkuak eta geziak ehiza errepresentatzen dute, eta gainera, muga ondoko probintzia zenez esanahi defentsiboa zuela uste da.

## Ikus, gainera 
* Finlandiako Antzinako Probintziak
* Finlandiako historia

## Kanpo estekak