open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Al Pacino

**Alfredo James "Al" Pacino** (New York, 1940ko apirilaren 25a) italiar jatorriko estatubatuar aktorea da, bere belaunaldiko onenetarikotzat jotzen dena. Oscar Sarietan 7 izendapen jaso eta behin irabazi zuen, 1992ko *Scent of a Woman* filmarengatik. Oso ezaguna da *The Godfather* sagan Michael Corleone antzezteagatik.

## Bizitza 
Beste antzezle bikain anitzek bezala, Actors Studio ikastetxe ospetsuan landu zituen interpretaritza teknikak. Francis Ford Coppola-ren *Aitabitxia* (1972 eta 1974, The Godfather) film bikoitzean eginiko lanak mundu osoan ezagutarazi zuen. Aipagarriak dira *Panic in Needle Park* (1971, *Izua Needle Park*-en), *Scarface* (1983), *Dick Tracy* (1990). 1993an Gizonezko aktore onenaren Oscar saria eman zioten *Emakume lurrina* filmean egin zuen lanarengatik. 1994an *Carlito’s Way* filmean parte hartu zuen.

## Filmografia 
Taula honetan film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez) zerrendatu dira:

### Pertsonaiak 
## Oscar sariak 
* Izendapena: Bigarren aktore onena, *The Godfather* (1972)
* Izendapena: Aktore onena, *Serpico* (1973)
* Izendapena: Aktore onena, *The Godfather: Part II* (1974)
* Izendapena: Aktore onena, *Dog Day Afternoon* (1975)
* Izendapena: Aktore onena, *...And Justice for All* (1979)
* Izendapena: Taldeko aktore onena, *Dick Tracy (filma)* (1990)
* Izendapena: Taldeko aktore onena, *Glengarry Glen Ross* (1992)
* Irabazi: Aktore onena, *Scent of a Woman* (1992)

## Erreferentziak
Afro-estatubatuar

**Afro-estatubatuarrak** Ameriketako Estatu Batuetako herritarrak dira, larruazal beltzeko Saharaz hegoaldeko Afrikako arbasoak dituztenak. Gaur egun, ia 40 milioi pertsona dira. 1790ean, ordea, 757.208 ziren.

## Ghettoak 
AEBetako ghettorik handienetakoa Harlem (New York) auzokoa da.

## Afro-estatubatuar ospetsuak 
Afro-estatubatuar ospetsuen artean, aipatzekoak dira, besteak beste, Malcolm X eta Martin Luther King politikari eta ekintzaileak, Louis Armstrong, Ray Charles, Ella Fitzgerald edo Aretha Franklin musikari eta abeslariak,Toni Morrison eta Langston Hughes idazleak, Jean-Michel Basquiat margolaria, Garrett Augustus Morgan semaforoaren asmatzailea, Jesse Owens eta Carl Lewis atletak eta Magic Johnson eta Michael Jordan saskibaloi jokalariak.

## Ikus, gainera 
* Afro-estatubatuarren eskubide zibilen aldeko mugimendua (1955-1968)

## Kanpo estekak
Henry Fonda

**Henry Jaynes Fonda** (Grand Island, 1905eko maiatzaren 16a – 1982ko abuztuaren 12a) AEBetako zinema eta antzerki aktore entzutetsua izan zen, Oscar sariaren irabazlea.

## Biografia 
Hastapenean Broadwayko antzokietan aritu zen. Hollywoodeko estreinaldia 1935ean egin zuen. Bere lanak 1940ko *The Grapes of Wrath* filmarekin erakarri zuen arreta. Sei hamarkadatan zehar, Fondak irudi xarmanta bereganatu zuen idealista paperetan jokatzeagatik. Hainbat film klasikotan, hala nola *The Ox-Bow Incident*, *Mister Roberts*, eta *12 Angry Men* pelikuletan, parte hartu zuen.

Aktore ospetsuen familia bateko lehena izan zen: alaba Jane Fonda, semea Peter Fonda, eta bilobak Bridget Fonda eta Troy Garity.

## Filmografia osoa 
## Filmen zuzendaria eta izenburuak 
Filmen zuzendaria eta itzuli bada beste hizkuntza batera (gaztelania, frantsesa, euskara, katalana edo galiziera) beste izenburu batekin taula honetan ikus daiteke:

## Bibliografia 
* Collier, Peter (1991). The Fondas: A Hollywood Dynasty. Putnam. .
* Fonda, Henry (1982). Fonda: My Life. Fulcrum Publishing. .
* Fonda, Jane (2005). My Life So Far. Random House. .
* Fonda, Peter (1998). Don't Tell Dad. Hyperion. .
* Houghton, Norris (1951). But Not Forgotten: The Adventure of the University Players. New York: William Sloane Associates.
* James, John Douglas (1976). The MGM Story. Crown Publishers. .
* McKinney, Devin (2012). The Man Who Saw a Ghost: The Life and Work of Henry Fonda. St. Martin's Press. .
* Roberts, Allen and Max Goldstein (1984). Henry Fonda: A Biography. McFarland & Co. .
* Sweeney, Kevin (1992). Henry Fonda: A BioBibliography. Greenwood Press. .
* Thomas, Tony (1990). The Films of Henry Fonda. Citadel Press. .
* Wise, James. Stars in Blue: Movie Actors in America's Sea Services. Annapolis, MD: Naval Institute Press, 1997. . OCLC 36824724.
* Beidler, Philip D. (1996). "Mr. Roberts and American Remembering; or, Why Major Major Major Major Looks Like Henry Fonda". Journal of American Studies. Cambridge University Press. 30: 47–64. doi:10.1017/S0021875800024312. S2CID 143830992.

## Kanpo estekak
Ekuatore Gineako gaztelaniazko literatura

thumb|300px|Ekuatore Ginearen kokapena
**Ekuatore Gineako gaztelaniazko literatura** Espainiako kolonia izandako Afrikako herri horretan lantzen den gaztelaniazko literatura da.

Ekuatore Ginean, *Ginea Espainiarra* izenarekin, 1778tik 1968ra Espainiako kolonia izanik gaztelaniazko literatura bat garatu zen. Egun, literatura hori mantzentzen duen Afrikako herrialde bakarra da.

Afrikako frantsesezko, ingelesezko nahiz portugesezko literaturekin alderatuz, Ekuatore Gineakoa ezezaguna da oso.

## Idazleak 
Ekuatore Gineako gaztelaniazko gaur egungo idazle esanguratsu batzuk ondoko hauek dira:
* Antimo Esono (1954 – 1996)
* María Nsué Angüe (1945 – )
* Juan Balboa Boneke (1938 – )
* Juan Tomás Ávila Laurel (1966 – )
* Donato Ndongo-Bidyogo (1950 – )
* Raquel Ilonbé (1938? – 1992)
* Constantino Ocha'a Mve Bengobesama (19?? – 1991)
* Mercedes Jora
* Gerardo Behori
* Juan Manuel Jones Costa
* A. Jerónimo Rope Bomabá
* Joaquín Mbomio
* Justo Bolekia Boleká
* Maximiliano Nkogo
* Leoncio Evita Enoy (1929 – 1996)

## Bibliografia 
* Ndongo-Bidyogo, Donato: *Antología de la literatura guineana*. Madril: Editora Nacional, 1984.
* Ndongo-Bidyogo, Donato eta Ngom, Mbaré (ed.): *Literatura de Guinea Ecuatorial (antología)*. Madril : SIAL, 2000.
* Ngom Faye, Mbaré: *Diálogos con Guinea: panorama de la literatura guineoecuatoriana de expresión castellana a través de sus protagonistas*. Madril: Labrys 54, 1996.
* Onomo-Abena, Sosthène eta Otabela Mewolo, Joseph-Désiré: *Literatura emergente en español: literatura de Guinea Ecuatorial*. Madril: Ediciones del Orto, 2004.

## Kanpo estekak 
*  *Gineako literaturaren antologia*, Donato Ndongo-Bidyogo, 1984.
*  *Adierazpen espainiarreko Afrikako literatura*, Mbare Ngom Fayé, 2003.
Harrison Ford

**Harrison Ford** (1942ko uztailaren 13a, Chicago) estatubatuar zinemako aktorea da.

Nazioarteko ospea *Star Wars* sagako Han Solo eta Indiana Jones paperengatik lortu zuen 1980ko hamarkadan. Hortik aurrera heroiaren papera egin ohi du film askotan. Sari garrantzirik lortu ez arren, haren irudiak arrakastatsu bihurtzen du film oro. Hori dela eta, Hollywoodeko soldata handienetakoa jasotzen duen aktorea da.

1966an debuta egin zuen pantailan, eta American Graffiti (1973) eta The Conversation (1974) filmetan lehen babes-paperak egin ondoren, Fordek munduko izar izatea lortu zuen Star Wars (1977) opera espazialeko filmean Han Solo antzezteagatik, eta bost filmetan hartu zuen parte hurrengo lau hamarkadetako frankizia eponimoagatik. Indiana Jones frankizian (1981–2023) pertsonaia titularra erretratatzeagatik ere jaso zuen aitortza; Rick Deckard Blade Runner frankizian (1982-2017); eta Jack Ryan Patriot Games (1992) akziozko thriller filmetan; eta Clear and Present Danger (1994). Paper horiek ekintza-heroi eta Hollywoodeko izarrik banangarrienetako bat bezala ezarri zuten 1970eko hamarkadaren amaieratik 2000ko hamarkadaren hasierara.

Antzezpenetik kanpo, Ford pilotu baimendua da. Sarritan lagundu die larrialdi-zerbitzuei erreskate-misioetan, Wyomingeko bere etxetik gertu, eta gazteentzako hegazkingintzako hezkuntza-programa baten buru izan zen 2004tik 2009ra . Ford ingurumen-aktibista ere bada, 1991tik Conservation International-en inaugurazio-presidenteorde gisa aritu baita.

## Filmografia 
* *Dead Heat on a Merry-Go-Round* (1966)
* *A Time for Killing* (1967)
* *American Graffiti* (1973)
* *The Conversation* (1974)
* *Star Wars IV. Atala: Itxaropen Berria* (1977)
* *Heroes* (1977)
* *Force 10 from Navarone* (1978)
* *Apocalypse Now* (1979)
* *Hanover Street* (1979)
* *The Frisco Kid* (1979)
* *Star Wars Episode V: The Empire Strikes Back* (1980)
* *Raiders of the Lost Ark* (1981)
* *Blade Runner* (1982)
* *Star Wars Episode VI: Return of the Jedi* (1983)
* *Indiana Jones and the Temple of Doom* (1984)
* *Witness* (1985)
* *The Mosquito Coast* (1986)
* *Frantic* (1988)
* *Working Girl* (1988)
* *Indiana Jones and the Last Crusade* (1989)
* *Presumed Innocent* (1990)
* *Regarding Henry* (1991)
* *Patriot Games* (1992)
* *The Fugitive* (1993)
* *Clear and Present Danger* (1994)
* *Jimmy Hollywood* (1994)
* *Sabrina* (1995)
* ''The Devil's Own* (1997)
* *Air Force One* (1997)
* *Six Days Seven Nights* (1998)
* *Random Hearts* (1999)
* *What Lies Beneath* (2000)
* *K-19: The Widowmaker* (2002)
* *Hollywood Homicide* (2003)
* *Water To Wine* (2004)
* *Firewall* (2006)
* *Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull* (2008)
* *Crossing Over* (2009)
* *Enderren Jokoa* (2013)
* *Star Wars Episode VII: The Force Awakens* (2015)
* *Blade Runner 2049'' (2017)

## Kanpo estekak 
* Harrison Ford aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Arangoiti (mendia)

**Arangoiti** Nafarroako ekialdean dagoen mendia da, 1.355 metroko garaiera duena. Leireko mendilerroaren mendirik altuena da.

Arangoiti mendia Irati eta Eska ibaien artean dago. Horrez gain, mendi magalean Leireko monasterioa dago. Handik gertu, Ledea herrian erromatarren aztarna garrantzitsuak aurkitu dira.

Arangoiti mendira igotzeko, Irunberritik egin daiteke (3 ordu) edo Leireko monasteriotik (2 ordu).

## Jakingarriak 
Mendiaren tontorretik gertu, Nafarroako eguraldi zerbitzuaren estazio meteorologikoa dago.

## Ikus, gainera 
* Nafarroako mendien zerrenda
* Arangoiti (Bilbo)

## Kanpo estekak
Academia de l'Aragonés

'''Academia de l'Aragonés''' Aragoiko erakunde kulturala da, "Aragoieraren II Kongresua"k 2006ko uztailaren 15ean sortua aragoieraren gaineko hizkuntza autoritatea izateko asmoz.

"Chuntos por l'aragonés" izeneko ekimenaren emaitza da, azken finean, urte bat lehenago abiatutakoa.

2010eko otsailean, azterketa eta eztabaida prozesu baten ostean, Academia de l'Aragonések aragoierarentzako idaztarau baterako behin-behineko proposamena kaleratu zuen. Proposamen horrek 1987ko proposamenarekiko (*Uescako grafia* gisa ezagutua) aldaketa handiak zituen, besteak beste "v" edota "h" hizkiak erabiltzearen alde agertu zen, baina SLAren grafiak ez bezala, aragoieraren hizkuntza-batasunaren alde egiten zuen, benasquera ere aragoieraren barne hartuz.

## Helburu nagusiak 
Kongresu horretan erabakitakoaren arabera, hauek dira erakundearen helburuak:

* Aragoieraren ahozko zein idatzizko adierazpen guztiak jasotzea.
* Lexikoa finkatzea eta gaurkotzea.
* Toponimia eta onomastika finkatzea.
* Aragoiearren barietate guztietako lege ortografiko, gramatikal eta fonetikoak ikertu eta zabaltzea.
* Hizkuntza estandarra finkatu, garatu eta hobetzea.
* Aragoieraren barietate guztiak eta hiztunen hizkuntza eskubideak defendatzea.

Lehen behin-behineko gobernu-kontseilua José Lerak zuzendu zuen. Lehen osoko bilkura Zaragozako Foru Aldundian izan zen 2006ko urriaren 28an, Akademiaren gobernu-kontseilu berria aukeratuz, Manel Castán presidentea aukeratu zutela.

## Kideak 
Akademiaren gaurko kideak honakoak dira:

* Manuel Castán
* Juan José Lagraba
* José Lera
* Chabier Lozano
* Antonio Plaza Boya
* Francho Rodés
* Fernando Romanos
* Ánchel Lois Saludas
* Fernando Sánchez
* Chusé María Satué
* Juan Jose Segura
* Quino Villa

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sociedat de Linguistica Aragonesa
* Consello d'a Fabla Aragonesa

## Kanpo estekak 
*  Aragoierazko Akademiaren webgunea
Miguel De Andrés

**Miguel De Andrés Barace** (Otsagabia, Nafarroa Garaia, 1957ko urriaren 8a) futbol jokalari nafarra izan zen, gaur egun erretiratuta, erdilari lanetan aritu izan zena.

## Biografia 
Athleticen jokatu zuen 1982tik 1985erako urte arrakastatsuetan, bi Liga eta Errege Kopa bat irabaziz.

Guztira, 9 denboralditan ibili zen Athleticen, 80tik 88ra, 267 partida jokatuz eta 12 gol sartuz.

Bestela, aurretik hiru denboraldi Bilbao Athleticen eta urte bat  *Club Esportiu Castelló* taldean.

Azkenik, Espainiako futbol selekzio nazionalarekin 2 partida jokatu zuen.

## Ibilbidea 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Markak 
* Liga: 198 partida, 9 gol.
* Kopa 50 partida, 2 gol.
* Champions League 3 partida.
* UEFA 8 partida, gol 1.
* Superkopa Partida 1.

## Palmaresa 
* 1982-83 Liga
* 1983-84 Liga eta Kopa
* 1984-85 Superkopa

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Jokalariari buruzko informazioa Athletic-en webgunean
Higa

**Higa** Nafarroako mendi bat da, Alaitz mendilerroan altuena 1.289 metroko garaierarekin. **Elomendi** izenaz ere ezaguna da, bere benetako izena Higa bada ere.

## Izenak 
Arturo Kanpionek sortutako "Elomendi" neotoponimoak arrakasta nahiko handia izan zuen eta du. Espainieraz *la Higa (de Monreal)* izendatzen denez, denbora luzez *higa* hitzak erdarazko jatorria zuela pentsatu izan da. Ez da horrela.

*Higa* aspalditik dokumentatutako leku-izena da eta inguruan *Higagibela*, *Higaondoa* edo *Higako lepoa* bezalakoak daude; *ihi* hitzean ei du jatorria. *La* artikuluaren erabilera espainieraz ere oso berria da. Euskaltzaindiak eta Euskal Mendizale Federazioak Higa erabiltzen dute.

## Jakingarriak 
Mendia Elo herriaren gainetik dago; Nafarroako erdialdeko muino nagusietakoa da eta hainbeste lekutatik ikusgai. Alaitzen ekialdean dago eta mendilerro honetako beste mendietatik Itxostia errekak bereizita dago.

Antzina, **Higan** gaztelu handi bat zegoen, Nafarroako garrantzitsuenetakoa.

Tontorrera igotzeko bide nagusia Elotik egiten da (ordubete eta 45 minutu). Gailurreraino bertan dauden antenetara zerbitzua ematen dion pista batek ere igotzen du.

## Historia 
Erdi Aroan Nafarroako erregeek ehizaleku gisa erabili zuten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko mendiak
* Alaitz
* Elo

## Kanpo estekak 
* Higa *luberri.net* webgunean
Anduña

**Anduña** Euskal Herriko ibai bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. 14,3 kilometro luzerarekin, Zaraitzuko Larraineko mendatearen magalean jaiotzen da, 1369 metroko altueran, eta Zaraitzu ibaian isurtzatzen da, Otsagabia udalerriko Iribarren auzoan, 748 metroko altueran.

Ibilbidean zehar, 60 kilometro koadroko arroko urak jasotzen ditu, eta Itzaltzutik igarotzean 1,456 metro kubiko segundoko batez besteko emaria hartzen du segundoko. Kopuru hori, oro har, 0,139raino jaisten da abuztuan, euri gutxien egiten duenean, eta martxoaren 2,760era igotzen da, hilabete horretan euria eta elurteak ugariagoak baitira. Zatoiarekin batera Zaraitzu ibaia osatzen du.

Bere ibilbidean, Zaraitzu ibarren zati bat zeharkatzen ditu.

## Ibilbidea 
### Ibaiadarrak 
* Lauzapeko erreka (ezkerraldea)
* Kuplazeko erreka (eskuinaldea)
* Infernuko erreka (ezkerraldea)
* Zotrapeko erreka (ezkerraldea)
* Launbarreko erreka (eskuinaldea)
* Baixtango erreka (eskuinaldea)
* Bagolako erreka (ezkerraldea)
* Artoletako erreka (eskuinaldea)
* Berroxokoko erreka (eskuinaldea)
* Xintoko erreka (eskuinaldea)
* Onzolako erreka (eskuinaldea)
* Errekako erreka (eskuinaldea)

### Zehartatutako herriak 
* Itzaltzu
* Otsagabia

### Nabarmendutako zubiak 
* Itzaltzuko zubia
* Irigoiengo zubia
* Ertaroko zubia
* Labariko zubia
* Iribarrengo zubia

## Oharrak 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Zaraitzu
* Nafarroa Garaiko ibaiak
* Euskal Herriko ibaiak

## Kanpo estekak
Lokiz

**Lokiz** edo San Cosme Nafarroako mendebaldean dagoen mendia da, izen bereko mendilerroan eta Allingo udalerriaren barruan dagoena.

## Abiapuntuak 
* Galdeanotik: Ordu 1 eta 30 minutuko igoera.
* Artabiatik: Ordu 1 eta 45 min.
* Munetatik: Ordu 1 eta 45 min.
* Aramendiatik: Ordu 2.

## Ikus, gainera 
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Lokiz *luberri.net* webgunean
Son Gohan (aitona)

**Son Gohan** (jatorrizko japonieraz 孫悟飯 *?*) Dragoi Bola manga eta animeko fikziozko pertsonaia da.

**Son Gohanek** Son Goku ilobatzat hartu zuen. Ondoren bere familiaren zuhaitza:

## Biografia 
**Son Gohan** 658. urtean jaio zen. Iratxo Dortokaren ikaslea izan zen, arte martzialen teknikak eta emakume-zaletasuna irakatsiko ziolarik. **Son Gohanek** Son Goku baso erdian aurkitu zuen espazio-ontzi barruan, eta ilobatzat hartu zuen. Hasieran Goku hezitzea zaila egin zitzaion, baina beti maitasunez eta gozotasunez tratatu zuen, eta Gokuk buruan kolpea hartu zuenetik aurrera arte martzialak irakatsi zizkion.

**Son Gohanen** heriotza ilargi beteko gau batean heldu zen. Son Goku pixa egitera irten zela ilbetea ikusi zuen eta gorila erraldoi bilakatu zen eta bere aitona zapaldu zuen. **Son Gohanek** Son Gokuren eraldaketa hau ezagutzen zuen, eta beti esaten zion ilargi beteari ez begiratzeko.

Hil ondoren **Son Gohan** eta Son Goku urte batzuk geroago Babaren txapelketan elkar ikusi zuten. Iratxo Dortokaren arrebak bere iloba berarenaga joko zuela esan zion **Son Gohani** eta honi 24 orduz Lurrera itzultzeko aukera eman zion. Aitonak eskaintza onartu zuen, Gokuren ahulgunea (isatsa) konpontzeko.

Beranduago, Goku izango zen aitona aurkituko zuena Anninen zerbitzura, hildakoen arimak beste mundura gidatzeko lanean. Lan hau **Son Gohanen** gustokoa zen, izan ere neska eder baten ondoan egongo zen betirako.

## Familia 
## Kanpo estekak
Walter Matthau

**Walter John Matthau** (New York, 1920ko urriaren 1a – Santa Monica, 2000ko uztailaren 1a) AEBetako komedia aktorea izan zen, Oscar sariaren irabazlea.

## Biografia 
Antzerkian hasi zen 1948an. Burt Lancasterri esker lortu zuen, 1955ean, zinemako lehendabiziko papera *The Kentuckian* filmean. Billy Wilderrek zuzendutako *The Fortune Cookie* filmarengatik gizonezko bigarren aktore onenaren Oscar saria eskuratu zuen 1966an. Jack Lemmon kidearekin izandako agerraldiak ezagunak izan ziren, batik bat 1968ko *The Odd Couple* eta 1974ko *The Front Page*. Bere paper komikoek arrakastak ematen jarraitu zuten: *Cactus Flower* (1969), *The Sunshine Boys* (1976) eta Roman Polanskik zuzendutako *Pirates* (1986).

Burt Lancaster aktore eta zuzendariaren eskutik egin zuen debuta zineman New Yorkeko aktoreak, eta urte batzuk geroago Oscar saria eskuratu zuen *The Fortune Cookie* Jack Lemmonekin batera egin zuen pelikulagatik. *JFK* eta *Dennis the Menace* 1990eko hamarkadako film ezagunetan ere hartu zuen parte Matthauk.

## Filmografia
Zatoia

**Zatoia** Euskal Herriko ibai bat da, Nafarroa Garaia lurraldean kokatuta. 19,8 kilometro luzerarekin, Aezkoako Abaurreko lautadan jaiotzen da, 1213 metroko altueran, eta Zaraitzu ibaian isurtzatzen da, Otsagabia udalerriko Iribarren auzoan, 748 metroko altueran.

Ibilbidean zehar, 75 kilometro koadroko arroko urak jasotzen ditu, eta Otsagabitik igarotzean 1,087 metro kubiko segundoko batez besteko emaria hartzen du segundoko. Kopuru hori, oro har, 0,122raino jaisten da abuztuan, euri gutxien egiten duenean, eta otsailaren 1,879era igotzen da, hilabete horretan euria eta elurteak ugariagoak baitira. Anduñarekin batera Zaraitzu ibaia osatzen du.

Bere ibilbidean, Zaraitzu ibarren zati bat zeharkatzen ditu.

## Ibilbidea 
### Ibaiadarrak 
* Erremendiko erreka (eskuinaldea)
* Mitxiliburuko erreka (ezkerraldea)
* Lezaldeko erreka (eskuinaldea)
* Zugarolako erreka (ezkerraldea)
* Zazpiturrietako erreka (ezkerraldea)
* Artaxoko erreka (ezkerraldea)
* Mauleko erreka (eskuinaldea)
* Errekariko erreka (ezkerraldea)
* Joanako erreka (ezkerraldea)
* Mañolandako erreka (ezkerraldea)
* Zubibarrengo erreka (eskuinaldea)
* Korteko erreka (eskuinaldea)

### Zeharkatutako herriak 
* Otsagabia

### Nabarmendutako zubiak 
* Zubigoiena zubia
* Done Martiriko zubia

## Oharrak 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Zaraitzu
* Nafarroa Garaiko ibaiak
* Euskal Herriko ibaiak

## Kanpo estekak
Rágol

**Ragol** (*Rágol* gazteleraz) Almeriako udalerria da, Alpujarraskoa. 2006ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 367 biztanle bizi dira bertan.

## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Bilbo-Leon burdinbidea

[thumb|200px|eskuinera|Trena [Mataporqueratik gertu 1998an]]

**La Robla trenbidea** Europako trenbide esturik luzeena da, Lutxana eta La Robla (Leon) arteko 330 km dituena. Bere garairik onena Bizkaiko burdingintzaren unerik gorenarekin batera izan zen.

Gaur egun, Leon eta Lutxana bitarteko ibilbidea baino ez da erabiltzen bidaiariak garraiatzeko, La Robla - Matallana ibilbidea merkantzia garraiatzeko baino erabiltzen ez den bitartean. Trenbide nagusiaz gain, badago Guardotik ateratzen den trenbide bigarrenkari bat, Velilla del Río Carrióneko zentral termikora ikatza daramana. Trenbide hau ustiatzen duen enpresa Renfe Feve da.

Bere ibilbideak Bizkaia, Burgos, Kantabria, Palentzia eta Leon probintziak zeharkatzen ditu.

2006an sute batek La Roblako geltokia suntsitu zuen.

## Ikus, gainera 
* Cadaguako trenbidea

## Kanpo lotura 
* Renfe Feve

## Kanpo estekak 
* Xabier Artola Zubillaga. «Harrikatzaren trenbidea» *blogoetak*
Alsodux

**Alsodux** Almeriako udalerria da, Alpujarraskoa. 2005ean 121 biztanle zituen.
Probintzia Aldundia

## Kanpo estekak
Polo (argipena)

**Polo** hitzak adiera ezberdinak ditu:
* polo geografiko, planeta bateko hego- eta ipar-muturrak,
** ipar poloa,
** hego poloa;
* elektromagnetismoan, polo magnetikoa, iman bateko aurkako muturretako bakoitza;
* planeta zientzietan, argizagietako polo magnetikoak,
** Lurraren ipar polo magnetikoa,
** Lurraren hego polo magnetikoa;
* astronomian, zeru poloak eta polo ekliptikoak;
* polo, izozki mota;
* Polo, Antzinako Greziako sofista bat;
* polo, zaldizko kirola;
* polo, mahuka motzeko elastikoa.

## Ikus, gainera 
* Dipolo (argipena)
* Monopolo magnetiko
* Polaritate (argipena)
* Polarizazio (argipena)
Istripu Nuklearren Nazioarteko Eskala

**Istripu Nuklearren Nazioarteko Eskala** (ingelesezko siglengatik ezagunagoa, **INES** edo International Nuclear Event Scale) Energia Atomikoaren Nazioarteko Agentziak sortu zuen eskala bat da eta helburu hau du: istripu nuklearren bat gertatuz gero, segurtasunari buruzko informazio garrantzitsuaren faltarik gabe komunikazio azkarra ahalbidetzea. Zenbait irizpide eta adierazle zehaztu dira, agintari ofizial ezberdinek gertaera nuklearrei buruz emandako informazioa koherentea izan dadin.

Eskalak 8 maila hauek ditu:

  
    **7** – Istripu larria
    **6** – Istripu garrantzitsua
    **5** – Kokalekutik kanpoko arriskudun istripua
    **4** – Kokalekutik kanpoko arriskurik gabeko istripua
    **3** – Gorabehera garrantzitsua
    **2** – Gorabehera
    **1** – Anomalia
    **0** – Desbideratzea (ez du eraginik segurtasunean)
  

## Larritasun-mailak 
1 - 3 mailetako gertakariak *gorabehera* izenez deitzen dira, biztanleriarengan eta ingurugiroarengan ez dutelako eragin handirik. Hortik gorako mailek (4tik 7ra) *istripu* izena hartzen dute. Azkeneko mailaren larritasuna 1986ko apirilaren 26an Txernobilgo zentral nuklearrean gertatutako istripuaren parekoa da.

## Adibideak 
thumb
* 7. maila
** Txernobilgo hondamendia, Ukrainan (Sobietar Batasun ohia) - 1986.
** Fukushima I zentral nuklearra (Japonia) - 2011

Antzeko eragina izan dezakeen istripu ez-nuklear baten adibidea Bhopaleko istripua izan daiteke, non milaka hildako izan ziren istripuaren kokalekutik kanpo.

* 6. maila
** Mayakeko istripua (Sobietar Batasun ohia) - 1957.

* 5. maila
** Windscaleko sua (Erresuma Batua) - 1957.
** Three Mile Islandeko istripua (Estatu Batuak) - 1979.

* 4. maila
** Sellafield (Erresuma Batua) - 5 gorabehera 1955etik 1979ra
** Saint-Laurenteko zentral nuklearra (Frantzia) - 1980
** Buenos Aires (Argentina) - 1983
** Tokaimurako istripu nuklearra (Japonia) - 1999

* 3. maila
** Sellafieldeko (Erresuma Batua) zentraleko isuria - 2005.

* 2. maila
** Forsmarkeko zentral nuklearreko (Suedia) gorabehera - 2006ko uztaila.

## Ikus, gainera 
* Energia nuklear
* Erradioaktibitate
* Istripu nuklearren zerrenda
* Txernobilgo hondamendia

## Kanpo estekak 
*  International Nuclear Event Scale, INES.
*  International Nuclear Event Scale, gidaliburua, 2001.
Euskaltube

**Euskaltube** euskara hutsean diseinatutako webgunea zen, Youtube gunearen antzekoa, 2007ko irailaren 3an sortua. Erabiltzaileek beren bideoak bidaltzea eta ikustea ahalbidetzen zuen, besteak beste. Webgune hau itxi zen.

Euskaltuben sortzailea Haritz Rodriguez kazetaria izan zen, bere hitzetan, *"euskal gizarteak web 2.0 tresna propioak behar dituelako eta, bereziki, euskarazkoak"*. Horregatik, eduki finkoa (menuak eta ohartarazpenak) euskara hutsean zeuden. Honekin interneten ere euskara bultzatzea zen.

Baina bertan jartzen ziren bideoek ez zuten zertan euskarazkoak izan. Euskal Herriarekin zerikusia zuen edozein bideok, gaztelaniaz edo frantsesez eginda badago ere, zabaltzeko aukera gehiago izango zuen Euskaltuben beste toki batzuetan baino.

Haritz Rodriguezek zioenez, *"Euskaltuben helburua ez da Youtuberekin lehian hastea. Hori ezinezkoa da Youtubek duen erabiltzaile kopurua eta potentziala ikusita. Baina hala ere, Euskaltuben uste dugu sareko tresna globalekin batera tokiko tresnek ere beren lekua izan dezaketela"*.

Tokikoa izate hori da, sortzailearen aburuz, interesgarri egiten zuena: *"Hemendik aurrera, euskaldunek Youtube begiratzen jarraituko dute munduan gehien ikusten diren bideoak zein diren ezagutzeko. Baina, aldi berean, gustatuko litzaiguke Euskaltube ere begiratzea hemen zer ikusten eta sortzen den jakin nahi dutenean"*.

Atari berri honetan aurkitu ahal ziren bideoak erabiltzailearen gertukoak edo ingurukoak izango ziren. Sortzailearen ustez, gertutasun horrek balio erantsia ematen zieten bertako edukiei.

Euskal blogosferarentzat ere mesedegarri izan zitekeen atari hau. Izan ere, webgune pertsonal edo blogetan Euskaltubeko bideoak erakutsi zitezkeen.

## Ikus, gainera 
* Euskal blogosfera.
* PeerTube.
* Youtube.

## Kanpo estekak 
*  Euskaltube.com  > (Esteka iraungita; webgunea itxi zuten).
Likidatzaile

[eskuinera|thumb|300px|eskuinera|Likidatzaileei eman zitzaien domina sobietarra, hiru [erradiazio motak odol tanta baten ondoan irudikatzen dituena.]]
**Likidatzaile** deitzen zaie 1986ko apirilaren 26an Txernobilgo hondamendiaren ondorioak gutxitu nahian lanean aritu zen 600.000 lagun ingururi. Likidatzaileak suhiltzaileak, langileak eta suteak itzali eta sarkofagoa (istripu nuklearrean askatu zen erradiazioa gordetzeko diseinaturiko hormigoizko egitura) eraikitzeaz arduratu ziren boluntarioak izan ziren.

Pertsona hauek sarkofagoa babes-ekiporik gabe eraikitzera arriskatu ziren eta erradiazio kantitate handia jaso zuten. Askok ondorio latzak pairatu zituzten eta zenbait hil ere egin ziren, baina hildakoen kopuru zehatza ez da jakina.

## Ikus, gainera 
* Erradioaktibitate
* Istripu nuklear
* Txernobilgo hondamendia
* Zentral nuklear

## Kanpo estekak
Espainiako errugbiko errege kopa

**Errugbiko errege kopa** (), lehenago **Espainiako Errugbi Txapelketa** () deitua, Espainiako gizonezkoen errugbi lehiaketarik zaharrena da, eta garrantzitsuenetan bigarrena, Espainiako errugbi ligaren ondoan.

## Historia 
Espainiako Errugbi Federazioa 1923an sortu zen eta hiru urte beranduago abiarazi zuen Errugbi Kopa, hasieran Espainiako Errugbi Txapelketa izenaz ezagutu zena.

Hainbat euskal taldek irabazi dute txapelketa: Club Atlético San Sebastiánek, Getxok, Ordiziak eta Bera Berak.

## Podiuma 
## Finalak 
## Garaipenak 
## Euskal taldeen emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zuria Nafarroakoa (1133-1156)

**Zuria Nafarroakoa** (Guardia, 1133 &ndash; 1156ko abuztuaren 12a) Nafarroako printzesa izan zen, Gartzia V.a erregea eta Margarita l'Aiglekoaren alaba.

## Ezkontza eta seme-alabak 
* 1151ko otsailaren 4an Naiaran ezkondu zen, erregea izatekoa zen Antso III.a Gaztelakoarekin. Zuria 1156an hil zen, senarra errege izan baino lehenago. Seme bi utzi zituen:
** Alfontso VIII.a, Gaztelako errege.
** Gartzia infantea, umea zela 1156an hilda (erregina ere hil omen zen erditzean).

Litekeena da beste seme bat izatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Visací zámek

**Visací zámek** punk musika talde txekiarra da. Taldearen izenak giltzarrapo esan nahi du txekieraz.

## Taldekideak 
* Jan "Hony" Haubert – ahotsa
* Michal "Pixies" Pixa – gitarra, ahotsa
* Vladimír "Savec" Šťástka – baxua
* Ivan "Iwar" Rut – gitarra, ahotsa
* Jiří "Sweet P" Pátek – bateria

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Visací zámek* (1990)
* *Start 02* (1991)
* *Three Locks* (1992)
* *Traktor* (1993)
* *Jako vždycky* (1994)
* *Sex* (1996)
* *Visací zámek znovu zasahuje* (2000)
* *Punk!* (2005)

### Bildumak, Zuzenekoak 
* *Raritky* (1989)
* *Zámkománie* (1998)
* *19 let - Live at Akropolis* (2001)
* *Žofín* (2002)
* *20 let - Live at Akropolis* (2003)

## Argazki galeria 

Image:Visaci1.jpg|Vladimír "Savec" Šťástka
Image:Visaci9.jpg

## Kanpo estekak 
*        Webgune ofiziala
Hladno Pivo

**Hladno Pivo** punk rock musika talde kroaziarra da, 1988an sortua Zagreben. Taldearen izenak *garagardo hotza* esan nahi du kroazieraz.

## Diskografia 
## Sariak 
* Porin 1993 - rock alternatibo bilduma onenari.
* Porin 2000 - bideoklip onenari eta rock alternatibo bilduma onenari.
* Porin 2004 - bideoklip onenari, kolaborazio bokal onenari, musika talde bokal onenari eta rock bilduma onenari.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zuria Nafarroakoa (argipena)

**Zuria Nafarroakoa** izenaz XII. mendetik XV.era bitartean Nafarroako Erresumako erregina edo infanta izandako emakume hauek dira ezagunak:

* Zuria Nafarroakoa (1133-1156) infanta, Gartzia V.a Nafarroakoaren alaba eta Antso III.a Gaztelakoaren emaztea.
* Zuria Nafarroakoa (1177-1229) infanta, Antso VI.a Nafarroakoaren alaba.
* Zuria Nafarroakoa (1226-1283) infanta, Tibalt I.a Nafarroakoaren alaba.
* Zuria Nafarroakoa (1333-1398) infanta, Joana II.a Nafarroakoaren alaba eta Filipe VI.a Frantziakoaren emaztea.
* Zuria I.a Nafarroakoa (1385-1441) erregina.
* Zuria II.a Nafarroakoa (1420-1464) infanta eta (1461-1464 bitartean) *de iure* erregina, Henrike IV.a Gaztelakoaren lehen emaztea.
Tarakany!

**Тараканы!** (*Tarakany!* latindar idazkeran) punk musika talde errusiarra da, 1991ko maiatzean sortua Moskun. Taldearen izenak *Labezomorroak!* esan nahi du euskaraz.

## Taldekideak 
* Dmitriy Spirin (Ahotsa)
* Denis Burim (Gitarra)
* Evgeny Ermolaev (Baxua)
* Sergey Batrakov (Bateria)

### Taldekide ohiak 
* Jury Lenin (Gitarra)
* Dmitry Worobyev (Gitarra)
* Denis Rubanov (Bateria)

## Diskografia 
* *Rockets from Russia (Ракеты из России)* (2004)
* *Freedom Street (Улица Свободы)* (2003)
* *The Best is the Enemy of Good (Лучшее. Враг Хорошего)* (2002)
* *Fear and Hatred (Страх и Ненависть)* (2002)
* *Popfodder (Попкорм)* (2000)
* ''It's A Life (Это жизнь)* (1999) Zuzeneko bilduma
* *No Entrance (Посадки нет)* (1998)
* *Demo's 91-97 * (1997)
* *Stole? Drunk?! Go in a Jail!!! (Украл? выпил?! в Тюрьму!!!)* (1997)
* *BEST BEFORE…* (1995)
* *DUTY FREE SONGS'' (1992)

## Kanpo estekak
Pagan Lorn

**Pagan Lorn** 1994 eta 2000 artean existitu zen doom metal musika talde luxenburgoarra zen.

Pagan Lorn 1994an sortu zen. 1995an Stephen Misquita eta Jos F. Kirps sartu ziren beste taldekide biren ordez. Ondorioz, Pagan Lorn musikari hauek osatzen zuten: Sascha Georges (ahotsa), Patrick Hurt (Teklatua), Jos F. Kirps (gitarra), Vladeta Maksimovic (baxua), Stephen Misquita (bateria) eta Patrick Linnig.

1994. urtearen amaieran lehenengo maketa grabatu zuten kasete formatuan. 1996an, Pagan Lornek beren lehen CDa atera zuten *Black Wedding*. 1997an, beren bigarren diskoa grabatu zuten, *Nihilennium*, 1998ko otsailean atera zutena. 1998an Steve Legil sartu zen bigarren gitarra-jotzaile bezala. Baina urte horretan, Pagan Lorneko taldekideak banantzen hasi ziren. Jos F. Kirps urrian utzi zuen, ondoren Patrick Linnig eta Vladeta Maksimovic jarraitu zioten. Alain Gonnivak Jos F. Kirpsen lekua hartu zuen eta Vladeta Maksimovic 1999ko hasieran taldera itzuli zen. 1999ko irailean Patrick Hurtek taldea utzi zuen eta 2000ko urtarrilean taldea desegin zen.

## Diskografia 
*Black Wedding* (1996)
# "Absent Minded"
# "Unleash"
# "Artless Treatment"
# "The Eternal"
# "Confidence In The Executioner"
# "Production"
# "Epitome"

*Nihilennium* (1998)
# "Outrage"
# "Silence For A Day"
# "Prone"
# "Freezing Lust"
# "Collapsed"
# "You Vs You"
# "Impose"
# "Gone ..."
# "... And Forgotten"
# "Unborn"

## Kanpo estekak 
*  Pagan Lorn
Canta U Populu Corsu

**Canta U Populu Corsu** folk musika talde korsikarra da, Ghjuvan'Paulu Poletti eta Natale Lucianik sortua 1973an. 1970eko hamarkadan eman zen korsikerazko kanta berrituaren aitzindariak dira I Muvrini musika taldearekin batera.

Herriko kanta tradizionalean oinarrituta, taldeak berezko estiloa garatu du, bere abestietan korsikar abertzaletasuna sarritan islatua izanik. Era berean, korsikar hizkuntza eta nazionalitatearen aldeko aldarrikapena ohikoa da haren lanetan.

## Diskografia 
* *Eri, oghje, dumane* (1975)
* *Libertà* (1976)
* ''Canti di a terra è di l'omi* (1977)
* *A strada di l'avvene* (1978)
* *Chjamu a puesia* (1979)
* *Festa zitellina* (1979)
* *Au théâtre de la ville* (Zuzenekoa, 1981)
* *C'hè dinù* (1982)
* *In Cantu* (1993)
* *Sintineddi* (1995)
* *Memoria* (1998)
* *Rinvivisce* (2001)
* *30 anni - Giru 2003* (Zuzenekoa, 2003)
* *Bataclan 2005'' (2005)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Punkreas

**Punkreas** punk musika talde italiarra da. 1989an sortu zen, Parabiagon, Milanen.

## Taldekideak 
* Cippa (ahotsa)
* Flaco (gitarra)
* Paletta (baxu)
* Noyse (gitarra)
* Gagno (bateria)

### Taldekide ohiak 
* Mastino (bateria) (1989-2002)

## Diskografia 
* *Isterico* (1990)
* *United Rumors of Punkreas* (1992)
* *Paranoia e potere* (1995)
* *Elettrodomestico* (1997)
* *Punkreas 90-93* (1997)
* *Pelle* (2000)
* *Falso* (2002)
* *Quello che sei* (2005)
* *Punkreas Live* (2006)

### Singleak 
* *La canzone del bosco* (1997)
* *Sosta* (2000)
* *Voglio Armarmi* (2000)
* *Terzo Mondo* (2000)
* *Canapa* (2002)
* *Dividi e comanda* (2003)
* *Toda la noche* (2003)
* *American dream* (2005)
* ''L'uomo con le branchie* (2005)
* *La canzone del bosco'' (2006)

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Shōnen manga

mangen artean mutil gazteei zuzendutakoak izendatzeko Japonian erabiltzen den terminoa da. Manga hauetatik sortutako animeei edo antzeko ezaugarriak dituztenei ere *shōnen* deitzen zaie. Hitzak, berez, "mutil gaztea" edo "urte gutxi" esan nahi du japonieraz.

Gehien-gehienak akziozko serieak izaten dira, baina ohikoak dira mutilaren ikuspegitik ikusitako maitasun-harremanak edo komedia ere.

Gizon gazteei zuzenduriko manga seinen manga deitzen da, baina Mendebaldean *shōnen*arekin batera saltzen da, biak berdina balira bezala.

## Serieak 
Shonen serierik ezagunenen zerrenda.

* *Air Gear*
* *Astroboy*
* *Beyblade*
* *Black Cat*
* *Bleach*
* *Bobobo*
* *Bōken Ō Beet*
* *Boys Be*
* *Cowa!*
* *Cutie Honey*
* *Chrno Crusade*
* *D.Gray-man*
* *DearS*
* *Death Note*
* *Devil Hunter Yōko*
* *Detective Conan*
* *Digimon*
* *Devilman*
* *Duel Masters*
* *Dragoi Bola* (*Dragon Ball* Japonian)
* *Dr. Slump*
* *Eatman*
* *Hokuto no Ken*
* *Eyeshield 21*
* *Eureka Seven*
* *Flame of Recca*
* *Full Metal Panic!*
* *Fullmetal Alchemist* (*Hagane no Renkinjutsushi* Japonian)
* *Gate Keepers*
* *Get Backers*
* *Gintama*
* *Go!Go! Ackman *
* *Mobile Suit Gundam*
* *Guyver*
* *Hack*
* *Hajime no Ippo*
* *Hand May Maid*
* *Heat Guy J*
* *Hikaru no Go*
* *Hunter × Hunter*
* *I"s*
* *Ichigo 100%*
* *IGPX*
* *Initial D*
* *Inuyasha*
* *Jing -- King of Bandits*
* ''JoJo's Bizarre Adventure*
* *Kannazuki no Miko*
* *Law of Ueki*
* *Lodoss war*
* *Love Hina*
* *Lupin III*
* *MÄR*
* *Mai-HiME*
* *Mai-Otome*
* *Magic Kaito*
* *Matantei Loki*
* *Maze*
* *Medabots*
* *Megaman NT Warrior*
* *Meiryotei Goto Seijuro*
* *Meteoro*
* *Midori no Hibi*
* *Mirmo!*
* *Naruto*
* *Negima*
* *Neko Majin*
* *Neon Genesis Evangelion*
* *O-Parts Hunter* (*666 Satan* Japonian)
* *One Piece*
* *Orphen*
* *Pita Ten*
* *Pokémon*
* *Pretty Face*
* *Prince of Tennis*
* *Project ARMS*
* *Rave Master* (*Groove Adventure RAVE* Japonian)
* *RahXephon*
* *Samurai Warriors* (*Yoroiden-Samurai Troopers* Japonian)
* *Rurouni Kenshin*
* *Saikano*
* *Saint Seiya*
* *Saiyuki* (*Gensomaden Saiyuki* Japonian)
* *Sand Land*
* *Keroro Sarjentua*
* *Samurai Deeper Kyo*
* *School Rumble*
* *Shaman King*
* *Shonen Ninja Kaze no Fujimaru*
* *Silent Möbius*
* *Slam Dunk*
* *Slayers*
* *Spriggan*
* *Suzumiya Haruhi no Yuuutsu*
* *Steel Angel Kurumi*
* *Tactics*
* *Trigun*
* *Tsubasa: RESERVoir CHRoNiCLE*
* *Urusei Yatsura*
* *Vandread*
* *Video Girl Ai*
* *Whistle!*
* *Yakitate!! Japan*
* *Yaiba*
* *Yu-Gi-Oh!*
* *Yu Yu Hakusho*
* *Zatch Bell!* (*Konjiki no Gash Bell!* Japonian)
* *Zoids''

## Ikus, gainera 
* Seinen manga.
* Shōjo manga.
* Shōnen-ai manga.

## Kanpo estekak
I Muvrini

**I Muvrini** folk musika talde korsikarra da, 1979an Ghjuvan Francescu Bernardini eta Alanu Bernardini anaiek sortua. Korsikerazko kanta berrituaren aitzindariak dira Canta U Populu Corsurekin batera.

Ghjuvan Francescu eta Alanu aita, Ghjuliu, abeslari eta poeta zenez, goiz ezagutu zuten musika tradizional korsikarra. 1977an hirurek Canta U Populu Corsuren kolaborazioa izanik, single bat grabatu zuten. 1979an I Muvrinik bere lehenengo diskoa atera zuen eta Ghjuvan Francescu eta Alanuren aitari eskaini zion

2000. urtean I Muvrini Stingekin batera "Terre d'Oru" abestia grabatu zuten.

## Diskografia 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
Javi Garcia (futbolaria)

**Francisco Javier García Fernández** (Mula, Murtzia, 1987ko otsailaren 8a) futbol erdilaria da. Estatistika ofizialen arabera 1.86 du luzera eta 80 kg pisatzen du.

Real Madrileko harrobian hezia, 2007-2008ko denboraldian, Javad Nekounam erdilariak lesio luzea izango zuela iragarri ostean, Osasunak fitxatu zuen lau urterako 2.5 milioi euro ordainduta. Edonola ere, denboraldi horretako lan ona zela kausa, Real Madrilek berriro fitxatu zuen 2008ko udan.

Real Madrilen aukera askorik izan gabe, Portugalgo Benficara jo zuen Javi Garcíak 2009ko uztailean. Han arrakasta handia lortu zuen, eta 2012ko abuztuan Manchester Cityk fitxatu zuen.

## Kanpo estekak
Javier Portillo

**Javier Garcia Portillo** (Aranjuez, Madril, 1982ko martxoaren 30a) futbol aurrelaria da. Estatistika ofizialen arabera 1.80 du luzera eta 70 kg pisatzen du.

Real Madrileko harrobian hezia, 2002ko urriaren 6an Alavesen aurkako partidan Lehen Mailan jokatu zuen lehen aldiz. Talde txurian jokatzeko aukera handirik ez zuela izango ikusita, Europako beste taldeetan aritu da utzita: Fiorentinan eta Bruggen. Nàstic de Tarragona talde katalanak 2006-2007ko denboraldian erosi zuen, eta 11 gol sartu zituen, orain arte lehen mailan lortu duen markarik hoberena. Nolanahi ere, taldeak kategoria galdu zuenez, 2007-2008ko denboraldian Osasunak fitxatu zuen lau urterako.

## Kirol ibilbidea 
* 2001-2002 Real Madrid C
* 2001-2002 Real Madrid B
* 2001-2004 Real Madrid
* 2004-2005 Fiorentina
* 2005-2006 Brugge
* 2006-2007 Nàstic de Tarragona
* 2007- C.A. Osasuna
Attaque 77

**Attaque 77** punk-rock musika talde argentinarra da, Buenos Airesen sortua 1987. urtean.

## Taldekideak 
### Egungo taldekideak 
* Ciro Pertusi: ahotsa eta gitarra
* Mariano Gabriel Martinez: gitarra eta ahotsa
* Luciano Scaglione: baxua eta ahotsa
* Leonardo De Cecco : bateria
* Martín Bossa: soinua eta teklatua

### Taldekide ohiak 
* Federico Pertusi (1987-1989): ahotsa
* Adrián Vera (1989-1992): baxua
* Claudio Leiva (1987-1988): bateria
* Daniel Caffieri Martinez (1987-1988): gitarra

## Diskografia 
## Kanpo estekak 
*    Webgune ofiziala
Dady

**Eduardo Fernandes Pereira** futbol munduan **Dady** bezala ere ezaguna (Lisboa, Portugal, 1981eko abuztuaren 13a - ) futbol aurrelari ohia da. Estatistika ofizialen arabera 1,90 du luzera eta 84 kg pisatzen du.

Cabo Verdekoa, Portugalen hasi zen futbolean. CF Os Belenenses taldean maila ona erakutsi ostean, 2007-2008ko denboraldian Osasunak erosi zuen.

## Kirol ibilbidea 
* 2000/2001: Sporting de Lisboa
* 2001/2002: CA Aldenovense
* 2002/2003: Odivelas
* 2005/2006: Estoril FC
* 2005/2006: Os Belenenses
* 2007: Osasuna
Jaroslav Plašil

**Jaroslav Plašil** (Opočno, Txekia, 1982ko urtarrilaren 5a) futbol erdilaria da. Estatistika ofizialen arabera 1,83 m-ko luzera eta 72 kg-ko pisua ditu.

Txekiar Errepublikako selekzioarekin 2004, 2008 eta 2012ko Eurokopetan eta 2006ko Munduko Futbol Txapelketan aritu da. Guztira 70 partida baino gehiago jokatu du talde nazionalarekin. Klubei dagokienez, AS Monacon jardun zuen 2000tik. Izandako lorpen handiena 2004ko Champions Leagueko finalera iristea izan zen. 2007ko udan lau urterako Osasunarekin sinatu zuen. 2009ko uztailaren 8an Girondins de Bordeauxek fitxatu zuen, Osasunari 3 milioi euro ordainduta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jaroslav Plašil Footballdatabase.eu
Carlos Vela

**Carlos Alberto Vela Garrido** (Cancún, Mexiko, 1989ko martxoaren 1a - ) futbol aurrelaria da. Estatistika ofizialen arabera 1.72 du luzera eta 72&nbsp;kg pisatzen du.

Mexikon, Chivas taldean aritu zen Vela. Lehen taldean jokatu gabe 17 urtez beheko Munduko Kopan jardun zuen 2005ean. Txapelketa Mexikok erdietsi zuen, Vela golegile nagusia bilakatuta. Horrek Europako hainbat kluben interesa piztu zuen. Ingalaterrako Arsenal FCk fitxatu zuen bost urterako. Hala ere, Premier Leaguen adinaren inguruan dagoen araudia zela medio, 2007 arte ez du Velak lehen partida horko ligan jokatzerik. Hori dela eta, Celta de Vigori utzi zioten, baina Europatik kanpoko jokalari gehiegi zituenez, Bigarren Mailako UD Salamancan aritu zen azkenean. Maila nabarmena erakutsi eta 8 gol egin ostean, Osasunara igaro zen, utzita berriro, hurrengo denboraldian. Hor ere bere trebezia erakutsi zuen ezker aldean eta hiru gol sartu zituen. Hori zela eta, 2008ko udan Arsenalek berriro berreskuratu zuen. Honela,abuztuaren 28an estreinaldi ofiziala egin zuen Londresko taldearekin.

## Kirol ibilbidea 
* 2004-05:  CD Guadalajara
* 2005-06:  Arsenal
* 2005-06:  Celta de Vigo
* 2006-07:  UD Salamanca
* 2007-08:  CA Osasuna
* 2008-10:  Arsenal
* 2010-11:  West Bromwich Albion
* 2011:  Real Sociedad

## Kanpo estekak
CGT

**CGT** hauetako bat izan daiteke:

* **C**onfederación **G**eneral del **T**rabajo - Lanaren Konfederazio Nagusia (Espainia)
* **C**onfédération **G**énérale du **T**ravail - Lanaren Konfederazio Nagusia (Frantzia)
* **C**ompagnie **G**énérale **T**ransatlantique - Compagnie Générale Transatlantique, Frantziako itsas konpainia garrantzitsu bat
Jodie Foster

**Jodie Foster** (Los Angeles, 1962ko azaroaren 19a -) Estatu Batuetako aktore, zuzendari eta zinema ekoizlea da, bitan emakumezko aktore onenaren Oscar sariaren irabazlea.

## Ibilbide artistikoa 
Txikitan hasi zen Jodie Foster iragarkietan eta filmetan agertzen. Kritikarien txaloa jaso zuen lehen aldiz *Taxi Driver* filmean prostituta nerabearen papera jokatzeagatik: emakumezko bigarren aktore onenaren Oscar sarirako izendapena jaso zuen lan horregatik. Oscar 1988an irabazi zuen lehen aldiz *The Accused* filmarengatik, eta berriro 1991n, *The Silence of the Lambs* filmean Clarice Starling FBIko agente gaztearen paperarengatik.

Bi urte zituelarik agertu zen lehen aldiz telebistako iragarkian, Coppertone beltzarantzeko kremarena, eta lau urterekin, telebistako telesailetan. Denbora pasa ahala, hamahiru urterekin, zinemako bere paperik onena antzeztu zuen, *Taxi Driver* filmean. Geroztik, bestelako filmetan parte hartu zuen: *The Accused* (J. Kaplan 1988, haren lehen Oscarra), *The Silence of the Lambs* (Jonathan Demme 1991, bigarren Oscarra), *Shadows and Fogs* (Woody Allen, 1991), *Sommersby* (J. Amiel, 1992), *Maverick* (Richard Donner, 1994), *Nell* (M. Apted, 1994), *Contact* (Robert Zemeckis, 1997), *Anna and the King* (A. Tennant, 1999) eta *Panic Room* (David Fincher, 2002), besteak beste.

Soldata izugarria eskaini zioten Clarice Starlingen papera berriro egiteko, baina, Anthony Hopkinsek ez bezala, ez zuen onartu: batzuen ustez, aurreko filmaren maila ez berdintzeak beldurra ematen ziolako, eta beste batzuen ustez, gidoia nahiko latza zelako.

Haren antzezpenak nabariak dira: oro har, zirrarazko emakumeen paperak antzezten ditu. Bestalde, zuzendari gisa ere lan egin du, *Little man Tate* (1991) lehena izan zen. 1990eko hamarkadako azken urteetan, haren lanak gero eta gutxiago izan ziren. Dena dela, *The Beaver,* Mel Gibsonekin, eta Roman Polanskiren *Carnage* azpimarra daitezke.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

## Kanpo estekak
Walter Pandiani

**Walter Gerardo Pandiani Urkiza** (Montevideo, Uruguai, 1976ko apirilaren 27a) futbol aurrelaria da. Estatistika ofizialen arabera 1.84 du luzera eta 75 kg pisatzen du. Uruguaiko selekzio nazionalarekin behin jokatu du, 2003an.

Futbol profesionalean Uruguaien hasita, Deportivo de La Coruñak ekarri zuen Espainiako Lehen Mailara. Hor bi urte emandakoan, 2002-2003ko denboraldian Real Mallorcan aritu zen, eta Errege Kopa erdietsi zuen. Hurrengo urtean Deportivora itzuli zen, baina Javier Irureta entrenatzailearekin izandako tirabirak zirela eta, Birmingham Cityn jardun zuen utzita urte batez. Ingalaterran hasiera ona izan arren, ezin izan zion denboraldi osoan erakutsitako maila horri eutsi, eta hurrengo urtean, RCD Espanyolek erosi zuen. Bartzelonako talde horrekin Errege Kopa irabazi zuen berriz, eta UEFAn txapeldunorde geratu ziren, nahiz eta Walter Pandiani txapelketa horretako golegile nagusia bilakatu. 2007ko udan, Osasunak fitxatu zuen hiru urterako, aurreko lerroan Savo Milosevicek utzitako tokia beteko zuelakoan.

## Kirol ibilbidea 
* 1997-1998: Basañez
* 1998-2000: Peñarol
* 2000-2002: Deportivo de La Coruña
* 2002-2003: RCD Mallorca
* 2003-2004: Deportivo de La Coruña
* 2004-2006: Birmingham City
* 2006-2007: RCD Espanyol
* 2007-2011 : CA Osasuna
* 2011-2012: RCD Espanyol
* 2013: Atlético Baleares
* 2013: Miramar Misiones
Deborah Kerr

**Deborah Kerr** (Glasgow, 1921eko irailaren 30a - Botesdale, 2007ko urriaren 16a) aktore eskoziarra izan zen. Oscar sarirako sei aldiz izendapena jaso arren, ez zuen inoiz irabazi. Hala ere, ezagunak diren hainbat klasikotan parte hartu zuen: ''King Solomon's Mines*, *Quo vadis?*, *The King and I*, *An Affair to Remember*, *From Here to Eternity*, *The Sundowners* edota *The Night of the Iguana* filmetan esaterako.

Ingalaterran hasia, Estatu Batuetan egin zituen lanik bikainenak, film ezagun askotan emakumezko protagonista papera izan baitzuen. Hirurogeiko hamarkadan antzerkian murgildu zen.

## Filmografia 
* *Contraband* (1940)
* *Major Barbara* (1941)
* *Love on the Dole* (1941)
* *Penn of Pennsylvania* (1942)
* *Hatter's Castle* (1942)
* *The Day Will Dawn* (1942)
* *The Life and Death of Colonel Blimp* (1943)
* *Perfect Strangers* (1945)
* *I See a Dark Stranger* (1946)
* *Black Narcissus* (1947)
* *The Hucksters* (1947)
* *If Winter Comes* (1947)
* *Edward, My Son* (1949; Oscarrerako izendapena)
* *Please Believe Me* (1950)
* *King Solomon's Mines* (1950)
* *Quo vadis?* (1951)
* *The Prisoner of Zenda* (1952)
* *Thunder in the East* (1952)
* *Young Bess* (1953)
* *Julius Caesar* (1953)
* *Dream Wife* (1953)
* *From Here to Eternity* (1953; Oscarrerako izendapena)
* *The End of the Affair* (1955)
* *The Proud and Profane* (1956)
* *The King and I* (1956; Oscarrerako izendapena)
* *Tea and Sympathy* (1956)
* *Heaven Knows, Mr. Allison* (1957; Oscarrerako izendapena)
* *An Affair to Remember* (1957)
* *Kiss Them for Me* (1957)
* *Bonjour tristesse* (1958)
* *Separate Tables* (1958; Oscarrerako izendapena)
* *The Journey* (1959)
* *Count Your Blessings* (1959)
* *Beloved Infidel* (1959)
* *The Sundowners* (1960; Oscarrerako izendapena)
* *The Grass Is Greener* (1960)
* *The Naked Edge* (1961)
* *The Innocents* (1961)
* *On the Trail of the Iguana* (1964) (laburmetraia)
* *The Chalk Garden* (1964)
* *The Night of the Iguana* (1964)
* *Marriage on the Rocks* (1965)
* *Casino Royale* (1967)
* *Eye of the Devil* (1967)
* *Prudence and the Pill* (1968)
* *The Gypsy Moths* (1969)
* *The Arrangement* (1969)
* *The Assam Garden'' (1985)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Petron

Petron (Himera, Siziliako hiria - ??) edo Himerako Petron ziurrenik K.a VI mendean bizi izan zen pitagorikoa izan zen, arazo kosmologikoek kezkatzen zuten eta honen ustez 183 mundu zeuden, hiruki ekilatero batean kokaturik. Hau pentsatzearen arrazoia ezezaguna da.