Napoleonen hilobia

**Napoleonen hilobia** (frantsesez, "tombeau de Napoléon") Parisko Les Invalides-en eraikitako monumentua da. 1840an Santa Helenatik Frantziara aberriratu ondoren (*Retour des cendres* esan izan zitzaion ekimen politiko eta sinbolikoa) Napoleonen gorpuzkiak gordetzeko eraiki zen, Luis Filipe I.a erregearen eta bere ministro Adolphe Thiersen ekimenez. Hilobiaren plangintza 1840an hasi zen arren, bi hamarkada geroago baino ez zen amaitu eta Napoleon III.a enperadoreak inauguratu zuen 1861eko apirilaren 2an, bere sustatzaile Luis Filipe I.a, Louis Visconti arkitektoa eta James Pradier eta Pierre-Charles Simart eskultore nagusiak hil ondoren.

## Aurrekariak 
1840. urtearen hasieran, Adolphe Thiers buru zuen gobernuak hamabi kideko batzorde bat izendatu zuen (*Commission des douze*), hileta-monumentuaren kokapena eta eskema erabakitzeko eta bere arkitektoa hautatzeko. Batzordea Charles de Rémusat politikariak zuzendu zuen eta Théophile Gautier, David d'Angers eta Jean-Auguste Dominique Ingres idazle eta artistek osatu zuten, beste batzuen artean.

1840ko apirilean hamabien batzorde hark lehiaketa bat antolatu zuen, non 81 arkitektok parte hartu zuten, eta haien proiektuak berriki amaitua zen Palais des Beaux-Arts-en erakutsi ziren. Prozesu luze baten ondoren, Louis Visconti arkitektoa hautatu zuten 1842an. Viscontik 1843aren erdi aldera amaitu zuen diseinua.  

Garaipen napoleonikoak aipatzen dituzten hamabi pilarek eusten duten galeria zirkular batek inguratzen du espazio biribila, eta James Pradierrek zuzendu zuen haren eraikuntza 1852ko ekainean hil zen arte. Galeriaren hormetan Napoleonen lorpenak ospatzen dituzten hamar erliebe alegoriko handi daude, Pierre-Charles Simartenak: ''Pacificación de la nation, Centralization administrative, , Code civil, Concordat, , Cour des comptes, Code du commerce, Grands , Légion d'honneur*. Beste bi panelek, François Jouffroyrenak hauek, *Retour des cendres'' edo gorpuzkinen itzulera gogoratzen dute. Cella batek erdi urreztatutako Napoleonen estatua bat du, koroatzeko janzkeraz (hau ere Simartena da).

### Materialak 
Zirkuluaren erdigunean sarkofago handi bat dago, askotan porfiro gorriz egina bezala deskribatu dena, baina egiazko Errusiako Karelian ustiatutako Xokxa kuartzita morezkoa da, baina porfiroaren oihartzun sinbolikoa ematea zen helburua, beste harri hori erromatar ehorzketa berantiar aberatsetan erabili baitzen. Sarkofagoa Vosgeetako granito berdezko oinarri baten gainean dago. Granitozko bloke hori, aldi berean, marmol beltzezko lauza baten gainean dago (5,5m × 1,2m × 0,65m neurriz), Sainte-Lucen harrobitik Parisera zailtasun handiz garraiatua. Guztira, proiektuak Frantziako eta atzerriko hamar harrobi desberdinetako harria erabili zuen, Italiako Carrarako marmola barne.  

1853ko abendurako ia amaituta zegoen, baina azken etapak atzeratu egin ziren, hilabete horretan Visconti bat-batean hil zelako eta Napoleon III.ak bere osabaren atseden-lekua Saint-Denisko basilikara aldatzeko proiektu alternatiboa egin zuelako. Saint Deniserako planak Eugène Viollet-le-Duci   enkargatu ondoren, damutu eta atzera egin zuen bere asmoan enperadoreak. Invalidesko lanean Viscontiren ondorengoa Jules Frédéric Bouchet izan zen eta, azken hau 1860an hil ondoren, Alphonse-Nicolas Crépinet. 

1862an eta 1864an Napoleonen bi anairen hilobiak jarri zituzten kupulape berean, Jerôme Bonaparte Westafaliako errege izandakoarenak eta Josef Bonaparte Espainiako errege izandakoarenak.

1940ko abenduaren 15ean, Napoleon II.aren hilkutxa Vienatik garraiatu zuten bere aitarenaren ondoan jartzeko, Adolf Hitlerren erabakiz, hark Otto Abetz Frantzian zuen enbaxadorearen aholkuari jarraiki: Frantziak Alemaniarekin abegikor jokatzea okupazioaren pean, hori izan zen asmoa. 1969an, hilkutxa hori lurpera eraman zuten, cellara, eta marmolezko lauza batek estali zuten.

## Iruditegia 

Fitxategi:Tomb of Napoleon Bonaparte - Crypt of Dôme des Invalides - Paris, France - 25 July 2009.jpg|Kupulara begirada sarkofagoa dagoen lekutik.
Fitxategi:President Trump's Trip to France (35879447286).jpg|Goitik ikusia, 2017ko Donald Trump presidentearen bisitan.
Fitxategi:Paris - Dôme des Invalides - Tombeau de Napoléon - 005.jpg|Kareliako kuartzita morea eta Vosgeetako granito berdea azpian.
Fitxategi:Paris invalides napoleon tomb bas relief civil code (29781401953).jpg|Inguruko panel alegorikoetako bat, Kode zibilarena (Simarten lana)
Fitxategi:Napoleon II tomb.jpg|Simartek eginiko enperadorearen eskultura cellan, eta honen oinetan Napoleon II.aren ehorztokia.
Fitxategi:Tombeau de Napoleon - entree - frise.JPG|Napoleonen testamentuko esaldia, Parisen ehortzia izan nahi zuela zioena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak