open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Txirikahua

[225px|thumb|[Apatxe tribuak, XVIII. mendean (Ch: txirikahuak; WA: mendebaldeko apatxeak; N: navajoak; M: mescaleroak; J: jikarillak; L: lipan apatxeak; Pl: lautadetako apatxeak]]

**Txirikahuak** (beste izen batzuk: *txirikahua apatxeak, txirikagi, Txirikahuako apatxeak, txirikahui apatxeak, txirikaueak, txilikage, txilikagez* eta *txirikagua*) antzina Estatu Batuetako Mexiko Berriko hego-mendebaldean eta Arizonako hego-ekialdean, nahiz Mexikoko Sonora eta Chihuahua estatuetako iparraldean bizi zen amerindiar herri bat izan zen. Gaur egun herri hau kokatzen zen lurraldearen mugak ongi zehaztea ezinezkoa da.

## Historia 
Lehenbizi Cochise eta ondoren Jeronimo buruzagi izan zituztelarik, txirikahua herriak Estatu Batuetako Gobernuaren kontrolari aurre gin zion hego-mendebaldeko azken amerindiar herria izan zen. Beren azken gotorlekua Chiricahua mendiak izan zirelarik. Azkenik 1886an errenditu ziren, eta Florida, Alabama eta Oklahoma estatuetara atzerriratu zituzten. Denbora labur batez Oklahomako Fort Sill erreserban sarrarazi zituzten, azkenik 1913an gaur egungo Arizona estatura itzultzeko baimena eman zitzaien arte.

## Buruzagiak 
1850 eta 1890. urte arteko euren buruzagi ezagunenak Cochise, Jeronimo, Mangas Coloradas, Victorio, Juh eta Nana izan ziren.

## Ikus, gainera 
* Lozen

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Algonkin

**Algonkinak** Ipar Amerikako amerindiar herriez osatutako talde edo multzo bat da. Amerindiar hizkuntzak mintzatzen dituzte. Kanada, Estatu Batuak eta Mexiko iparraldeko Coahuila estatuan bizi dira. Hizkuntza zein kulturaz elkarren artean harreman estua dute. Gaur egun denera 11.000 lagun inguru dira.

Europarrak joan aurretik Mississippitik ekialderako lurralde gehiena hartzen zuten, Virginiatik Hudsoneko badia eta Kanada hegoaldeko zabaldietaraino eta AEB erdialdeko Rocky Mountains mendietaraino. Anglo-saxoiek topatutako lehen indiarrak izan ziren, eta horren ondorioz kostaldeko tribuak ia erabat desagertu ziren. Azterketa asko egin dira algonkinei buruz, eta horretaz ondo ezagutzen da XVII. mendetik aurrerako kultura eta historia. Iparraldeko oihanetan bizi zirenak arrantzaleak eta ehiztariak ziren; zabaldietakoak, nomadak gehienak, bisontea ehizatzen zuten; hegoaldekoak nekazaritzan aritzen ziren. Garaiak dira, sendoak, mesozefaloak. Izpiritu Handia gurtzen dute eta poligamoak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Algonkin nazioaren webgunea
Le Basque Bondissant

**Le Basque Bondissant** (euskaraz, «euskaldun jauzilaria») 1936. urtean Georgette eta Pascal Arkondegi senar-emazteek sortutako garraio enpresa da, autobusez bidaiariak garraiatzen espezializatua. Donibane Lohizunen du egoitza.

Hasierako urteetan, enpresak bi autobus zituen: batekin, Donibane Lohizune eta Sara arteko ibilbidea egiten zuten, Larrungo tren ttipia hartzera zetozen turistak garraiatzeko gehienbat; eta bestea bataio eta ezteietarako erabiltzen zuten. Pascal eta haren adiskide bat arduratzen ziren gidatzeaz, eta Georgette, kontabilitateaz.

1970eko hamarkadaz geroztik enpresak hazkunde handia izan du, eta tokiko autobus-konpainia zenbait bereganatu ditu. Egun, ibilbide erregularrak, txangoak eta bidaia turistikoak kudeatzen ditu Ipar Euskal Herrian. Gaur egun, 75 autobus eta 102 enplegatu ditu, eta urtean ia 500.000 bidaiari garraiatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Basque Bondissant enpresako webgune ofiziala
Navajo

**Navajoak** (beren hizkuntzan euren buruari *dineh* deitzen diete, hots, "herria, populua") gaur egun Estatu Batuetan bizi den amerindiar herririk jendetsuena da, denera 300.000 pertsona baitira. Estatu Batuetako hego-mendebaldean bizi dira, Arizona, Mexiko Berria, Utah eta Colorado estatuetan banaturik. Mexiko iparraldeko Chihuahua eta Sonora estatuetan ere 37 navajo bizi dira, denera 60 klanetan.

Navajoak atapaskoen familiako apatxe hizkuntzaz mintzo dira. Navajoen artean oinordekotza amagandik alabagana izaten da. Trebeak dira eskulangintzan: oihalak, alfonbrak eta zilarrezko bitxiak egiten dituzte batez ere. Erlijiozko erritu eta ospakizunetan kolore anitzeko hareazko irudiak egiten dituzte.

## Historia 
900etik 1200 bitartean, Kanadako hegoaldetik Mexiko Berrira joan ziren apatxe taldeetan dute jatorria. Pixkanaka-pixkanaka apatxeengandik bereizi ziren. XVII. mendeaz geroztik, pueblo indiar herriaren eragina izan zuten, nekazari bilakatu ziren eta bizimodu ibiltaria utzi zuten. Abere hazkuntzan ere ari izan ziren. XVIII. mendean, hegoalderantz eta sartalderantz abiatu ziren eta gatazkak izan zituzten espainiar etxalde-jabeekin eta hopi eta zuñi amerindiar herriekin. 1863an, Kit Carsonek mendean hartu zituen, haien erreserbak suntsitu eta navajo asko eta asko Fort Summerren atxilotu zituen. 1868an sinatu zen bake-hitzarmenak Arizonara eta Mexiko Berrira itzultzeko aukera eman zien.

## Ikus gainera 
* Navajoerazko Wikipedia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Navajo herriaren webgunea
Little Caesar (Kiss abestia)

**"Little Caesar"** Kiss hard rock talde amerikarraren abestia da, beraien 1989ko *Hot In The Shade* albumean agertzen dena. Eric Carr bateriajoleak abesten duen abesti original bakarra da (nahiz eta *Smashes, Thrashes & Hits* albumerako "Beth" abestiaren bergrabaketan ahots nagusia jarri zuen aurreko urtean). Abestia Carrek, Gene Simmonsek eta Adam Mitchellek idatzi zuten.

Carrek hiru abesti eroan zizkion Kissen baxu-jotzaile Gene Simmonsi hurrengo albumerako kantuen aukeraketan ari zenean, eta 1990ean Carren esanetan:

Simmonsi azken abestia asko gustatu zitzaion eta Carri demo oso bat egitea proposatu zion. Carr eta Kiss gitarjole Bruce Kulick estudiora joan ziren eta grabazio osoa egin zuten. Kantua hasieran "Ain't That Peculiar" izena zuen (2001eko *The Box Set* diskan bertsio bat agertzen da) eta letra desbardinak ditu Carrek eta Simmonsek letra barria idatzi zuten arte abestiari "Little Caesar" izenburua emanez, Carr tipo gogorra balitz bezala egiten zuenean Simmonsek horrela deitzen ziolako.

"Little Caesar" zuzenan jo zuten Hot in the Shade Tour birako lehen gauan, 1990eko apirilaren 26an, Resedako Country Clubean.

## Langileak 
* Bateria, baxua eta ahots nagusia: Eric Carr
* Gitarra nagusia eta erritmikoa: Bruce Kulick
* Koruak: Eric Carr, Gene Simmons eta Paul Stanley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Damak (Nepal)

**Damak** () Nepalgo Ekialdeko eskualdeko hiria da, Mechi Guneko handiena, hiriburua ez den arren.

Terai ordokian kokaturik dago eta Nepalen ekialdeko merkatal hiri garrantzitsua da. 1992an Bhutango errefuxiatuak etorri ziren eta hauei laguntzeko nazioarteko erakunde ugarik dute egoitza Damaken, hala nola, UNHCR (Iheslarien gaineko Goi komitea), Iheslarientzako Nazioarteko Erakundea eta OX-FARM besteak beste.

## Kanpo estekak
Forever (Kiss abestia)

"**Forever**" Kissen *Hot In The Shade* albumeko abestia da. 8. postua lortu zuen Billboard Hot 100 zerrendan, taldearen Americako Top 40ko singlea lortuaz 1979an "I Was Made for Lovin' You" abestiak 11. postua lortu zuenetik. Taldearen zazpigarren eta, gaur egunerarte, azken AEBetako Top 20 singlea izan zen. 17. postua lortu zuen ''Billboard'*eko Hot Mainstream Rock Tracks zerrendan. Abestia Paul Stanley gitarjole/abeslariak eta Michael Bolton abeslari/idazlea amerikarrak idatzi zuten, nork orduan bere ospe momentu gorena izan zuen, eta Bruce Kulick Kiss gitarjolearekin jo zuen.

Musikari dagokionez, "Forever" balada bat da. Hasieran Stanley sabesten hasten da gitarra akustikoaren intro batekin, talde osoa lehenengo estribilloan sartzen delarik.

"Forever" musika bideo moduan argitaratu zuten eta harrera handia izan zuen [MTV]] katean, kateko "Most Requested Videos" saioan 1. postua lortuaz hainbat alditan. Kissek kaleratu duen musika bideo gutxietsienetakoa da, taldea (orduan Stanley, Gene Simmons, Bruce Kulick eta Eric Carr zirelarik) gela huts batean agertzen delarik.

"Forever" abestiak arrakasta izan zuen arren, *Hot in the Shade* Kissen lehen albuma izan zen RIAAren platino mota galtzeko 1982ko *Creatures of the Night* albumetik.

## Beste agerpenak 
"Forever" Kissen hurrengo albumetan agertzen da:
* *Alive III* - Zuzeneko bertsioa
* *The Box Set*
* *The Very Best of Kiss*
* *The Best of Kiss, Volume 2: The Millennium Collection*
* *Kiss Symphony: Alive IV* - Zuzeneko bertsioa
* *Jigoku-Retsuden'' - 2008ko bergrabatutako estudioko bertsioa (Japonian bakarrik)

## Zerrendak 
### Postu gorenak 
### Urtearen amaierako zerrendak 
## Erreferentziak 
* https://archive.today/20060507231252/http://www.kissfaq.com/singles/usa/singles_usa.html
* http://www.kissfaq.com/charts/scharts.html

## Kanpo estekak
Wyatt Earp

**Wyatt Berry Stapp Earp** (1848ko martxoaren 19a, Monmouth, Illinois &ndash; 1929ko urtarrilaren 13a, Los Angeles, Kalifornia) Mendebalde Urruneko estatubatuar jokalaria, pistolaria, politikaria eta poliziako ofiziala izan zen. Dodge City eta Tombstone udalerrietako *marshall* kargua izan zuen.

## O.K. Corraleko tiroketa 
Batez ere Arizona estatuko Tombstone udalerrian jazotako O.K. Corraleko tiroketa ospetsuaren gertaeragatik ezaguna da, hau Mendebalde Urruneko gertakari oroitu eta ospetsuenen artean kokatzen da. Bertan Doc Holliday pistolaria eta Virgil Earp eta Morgan Earp anaiekin batera Billy Claiborne, Frank McLaury, Tom McLaury, Billy Clanton eta Ike Clanton pistolarien aurka elkar tirokatu ziren.

Tiroketa honen ondorioz Frank McLaury, Tom McLaury eta Billy Clanton hil ziren. Ondoren hauek mendeku gisa Morgan Earp hil eta Virgil Earp elbarri utzi zuten. Wyattek bere anaiak mendekatu eta O.K Corralen biziraun zuten gainontzeko guztiak hil zituen.

## Zahartzaroa 
Bere garaikideak izan ziren pistolari asko ez bezala eta nahiz eta bere bizia sarritan arrisku edo kinka larrian ipini izan, Wyatt Earp zahartzarora bizirik ailegatzea lortu zuen. Bere azken urtetan Kalifornian bizi izan zen, bertan Hollywoodeko Mendebalde Urruneko filma ugaritan aholkulari lanak burutu zituelarik.

## Zinema 
Wyatt Earp Mendebalde urruneko pistolari eta marshall ospetsuenetako bat izan da. Zineman bera eta bere bizitzari buruzko Hollywoodeko filma ugari filmatu direlarik.

## Iruditegia 

Irudi:WyattEarp2.jpg|Wyatt Earp 1869an 21 urterekin.
Irudi:DodgeCityPeaceCommission.jpg|1883ko Dodge City udalerriko Bake Batzordea; zutik: W.H. Harris, Luke Shorty eta Bat Masterson. Eserita: Charlie Basset, Wyatt Earp, Frank McLain eta Neal Brown.
|Wyatt Earp 1923. urtean.
Irudi:Wyatt & Josephine Earp grave.JPG|Wyatt Earp eta Josephine Earpen hilobia.

## Kanpo loturak 
* Wyatt Earpen webgunea
Civil War (Guns N' Roses)

**Civil War** Guns N' Roses estatubatuar musika taldeak 1990ean ''Nobody's Child: Romanian Angel Appeal* bilduman eta gero 1991an *Use Your Illusion II'' diskoan argitaratu zuen abesti bat da. Gerraren aurkako protesta abesti bat da.

## Kanpo estekak 
* Guns N' Roses musika taldearen *Civil War* abestia entzungai.
Welcome to the Jungle

**Welcome to the Jungle** (euskaraz "Ongietorri Ohianera") 1987an Guns N' Roses estatubatuar rock musika taldeak *Appetite for Destruction* diskoaren barnean plazaratu zuen abesti bat da.

## Hitzak 
Abesti honen hitzak taldeko Axl Rose abeslariak idatzi zituen. Hitzak Los Angeles hiriko kaleetan barna oinez zihoala jazotako gertakari batetik otu zitzaizkion: kaleetan oinez zihoala beltz afroamerikar etxegabe bat oldartu eta lapurtu egin omen zion, ondoren honako esaldi hau oihu egin ziolarik: "You know where you are?, you're in the jungle baby, you gonna die!" ("Ba al dakik non haizen?, ohianean hago txikito, hiltzera hoa!"). Gertakari honek Axlengan eragin handia izan zuen, ondorioz abesti hau konposatu zuen.

Nahiz eta gertakaria Los Angeles hirian gertatu, Axlek hitzak Seattle hirian idatzi zituen. Abestiak Los Angeles hiria deskribatzen du, *ohian* hitzak hiri honi erreferentzia egiten diolarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Guns N' Roses musika taldearen *Welcome to the Jungle* abestia entzungai.
Space Truckin'

**Space Trucking** (euskaraz *Espazio-Garraioa*) 1972ko martxoan Deep Purple ingeles musika taldeak bere *Machine Head* disko ospetsuaren barnean plazaratu zuen abesti bat da.

## Kanpo estekak 
* Deep Purple musika taldearen *Space Trucking* abestia entzungai. 
* *Space Trucking* 1973an zuzenean EEBBko kontzertu batean entzungai.
1949ko Belgikako Itzulia

**1949ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 33. edizioa izan zen. 1949ko maiatzak 17 eta 22 artean egin zuten, 1.242 kilometro eginez 5 etapatan. Garailea Ernest Sterckx izan zen.

## Etapak 
* 1.a (maiatzak 17): Brusela-Blankenberge (238 kilometro)
* 2.a: Blankenberge-Lieja (272 kilometro)
* 3.a: Lieja-Bertrix (236 kilometro)
* 4.a: Bertrix-Mons (236 kilometro)
* 5.a: (maiatzak 22): Mons-Brusela (260 kilometro)

## Etapa sailkapenak 
### 1. etapa 
* 1. Henri Van Kerchove () 6o08'24"
* 2. Marcel Kint () + 13"
* 3. Rik Van Steenbergen () + 21"
* 4. Albert Ramon () d.b.
* 5. Marcel Hendrickx () d.b.
* 6. Edward Peeters () d.b.
* 7. Ernest Sterckx () d.b.
* 8. Karel Leysen () d.b.
* 9. Raymond Impanis () d.b.

### 2. etapa 
* 1. André Declerck () 7o52'30"
* 2. Jacques Geus () d.b.
* 3. Ernest Sterckx () + 6"
* 4. Edward Van Dijck () + 18"
* 5. Raymond Impanis () d.b.
* 6. Albert Ramon () d.b.
* 7. Louis Nackaerts () + 29"
* 8. Roger Gyselinck () + 44"
* 9. Lucien Matthijs () d.b.
* 10. Maurits Blomme () d.b.

### 3. etapa 
* 1. Raymond Impanis () 6o26'42"
* 2. Lode Anthonis () + 6"
* 3. Edward Peeters () d.b.
* 4. Émile Masson Jr. () d.b.
* 5. Valere Ollivier () d.b.
* 6. Camille De Backer () d.b.
* 7. Lucien Matthijs () d.b.
* 8. Karel Van Dormael () d.b.

### 4. etapa 
* 1. René Mertens () 6o54'25"
* 2. Alphonse Meurs () d.b.
* 3. Florent Mathieu () d.b.
* 4. Marcel De Mulder () d.b.
* 5. Ernest Sterckx () + 14"
* 6. Edward Peeters () d.b.
* 7. Jacques Geus () d.b.
* 8. Roger Gyselinck () d.b.
* 9. André Declerck () d.b.

### 5. etapa 
* 1. Edward Peeters () 7o19'50"
* 2. René Mertens () d.b.
* 3. Ernest Sterckx () d.b.
* 4. René Oreel () d.b.

## Sailkapen orokorra 
* 1. Ernest Sterckx () 34o42'38"
* 2. Raymond Impanis () + 6"
* 3. Roger Gijselinck () + 1'08"
* 4. Lucien Matthijs () + 1'18"
* 5. Valère Ollivier () + 5'06"
* 6. Prosper Depredomme () + 6'09"
* 7. Désiré Stadsbader () + 7'58"
* 8. Jacques Geus () + 9'41"
* 9. René Oreel () + 10'49"
* 10. Louis Anthonis () + 13'22"
* 11. André Declerck () + 15'17"
* 12. Edward Van Dijck () + 20'16"
* 13. Edward Peeters () + 20'28"
* 14. Julien Ardijns () + 20'49"
* 15. Léopold Verschueren () + 21'44"
* 16. Marcel Demulder () + 21'59"
* 17. Omer Braeckeveldt () + 26'08"
* 18. René Mertens () + 26'36"
* 19. Florent Mathieu () + 27'45"
* 20. René Haugustaine () + 36'34"
* 21. Achiel Van Impe () + 37'41"
* 22. Alfons Hendrickx () + 46'55"
* 23. Elias Walckiers () + 51'19"
* 24. René Walschot () + 52'18"
* 25. Louis Van Der Auwera () + 1o00'06"
* 26. Gaston Van Den Dooren () + 1o03'08"
* 27. Marcel Deneve () + 1o04'03"
* 28. Émile Masson Jr. () + 1o05'35"
* 29. Gilbert Caupain () + 1o20'40"
* 30. Fons Boeckaerts () + 1o21'23"
* 31. Charles Landrieux () + 1o33'14"
* 32. Jan Engel () + 1o38'30"
* 33. Marcel Vermeiren () + 1o46'20"
* 34. Marcel Dossche () + 1o51'13"

*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Deba Arraun Taldea

**Deba Arraun Taldea** 1978an Deban sorturiko arraun elkartea da.

## Historia 
Bertako arraunlariak beste traineruetan ibili izan diren arren ez du inoiz trainerurik izan. Batel eta trainerillatan aldiz ibili izan da, eta 1989an Gipuzkoako Batel Txapelketa irabazi zuen.

## Kanpo estekak
Aplikazio horizontal

Informatikan, ** aplikazio horizontal** bat prozesu edo negozio-gune orori soluzio orokor bat ematen diona da.

Erakunde mota desberdinetan erabili ohi da. Normalean funtzionalitate berria sortu edo beste aplikazio informatiko batzuk integratuz aldatzeko gaitasuna eskaintzen dute.

Adibide batzuk testuen prozesaketa bezalako bulegotikako tresnak, CRM sistemak eta abar dira

Aplikazio bertikalekin kontrastatzen du.

## Kanpo estekak
Kontrolaren teoria

eskuinera|400px
**Kontrolaren teoria** sistema dinamikoen portaera aldatzeko helburuarekin sistema horiek aztertzen dituen ingeniaritzaren eta matematikaren atala da. Lortu nahi den sistemaren sarrerak erreferentzia izena du. Irteerako aldagai batek baino gehiagok denboran zehar erreferentzia zehatz bat jarraitzea nahi denean, kontrolatzaile batek sistemaren sarrera aldatzen du irteeran nahi den emaitza lortzeko.
thumb|PID kontrolaren animazioa
Kontrolaren teoriaren helburu nagusia kontrolatzaileak sistemaren egonkortasuna ziurtatuz sistemak portaera jakin bat eduki dezan kontrol legeak kalkulatzea da. Kontrol matematikoaren teoriaren aplikazio nagusietako bat kontrol-sistemen ingeniaritzan den arren, industriarako prozesuak kontrolatzeko sistemen diseinuaz arduratzen dena, beste aplikazio batzuk askoz haratago doaz. Atzeraelikadura-sistemen teoria orokor gisa, kontrol-teoria erabilgarria da, atzeraelikadura gertatzen den leku guztietan, eta, beraz, kontrol-teoriak bizitzako zientzietan, ingeniaritza informatikoan, soziologian eta eragiketen ikerketan ere baditu aplikazioak.

Bloke-diagrama izenez ezagutzen den estilo diagramatikoa asko erabiltzen da. Bertan, transferentzia-funtzioa, sistemaren funtzioa edo sare-funtzioa ere esaten zaiona, sistema deskribatzen duten ekuazio diferentzialetan oinarritutako sarreraren eta irteeraren arteko erlazioaren eredu matematikoa da.

## Historia 
Kontrol-teoria XIX. mendekoa da, gobernadoreen funtzionamenduaren oinarri teorikoa James Clerk Maxwellek lehen aldiz deskribatu zuenean. Kontrol teoria Edward Routhek bultzatu zuen 1874an, Charles Sturmek eta 1895ean, Adolf Hurwitzek, zeinek lagundu zuten kontrol egonkortasunerako irizpideak ezartzen, eta 1922tik aurrera, Nicolas Minorskyk PID kontrol teoriaren garapena bultzatu zuen. 

## Kanpo estekak
Pantaila-babesle

thumb|250px| Pantaila-babeslea " Solar Windsen".

** Pantaila-babeslea** monitorearen irudi-kalitatea mantentzeko diseinatu den ordenagailu-programa bat da, berau erabiltzen ez denean irudiak mugimenduan jartzen dituena. Honela, aurrezarritako aldi batean ez bada teklarik sakatzen edo sagua mugitzen, pantaila-babeslea martxan jartzen da. Gaur egun, pantaila-babesleak segurtasun helburuekin edo dibertsiorako erabiltzen dira nagusiki.

## Historia 
Hasiera batean pantaila-babeslea irudi baten grabatu iraunkor bat pantailan saihesteko garatu zen. Monitore zaharretan (zuri beltzekoetan) fenomeno hau maiz gertatzen zen irudi baten aldi luze bateko esposizioaren ondoren, hori dela eta pantailak sortutako izpietako elektroiek puntu berean denbora luzean jotzen zuten, leku horretan kolore-galera sortuz.

Pantaila-babesleak arazo hau saihesten du pantaila guztiz zurituz, edo irudiak edo testua erakutsiz pantailaren gune batzuk freskatu gabe geratzea saihesteko.

Pantailak babesteaz gain, pantaila babesleek atzeko planoan atazak exekutatzeko balio dute ordenagailua piztuta mantenduz, prozesaketaren potentzia galtzea saihestuz. Adibidez, birus-kontrakoa exekutatzea baimentzen du edokonputazio banatuko proiektuekin lan egitea.

Pantaila-babeslea amaitzeko pasahitz bat eska dezan konfiguratu daiteke, lana babesteko.

## Kanpo estekak
Iñigo Ruiz de Galarreta

**Iñigo Ruiz de Galarreta Etxeberria** (Eibar, Gipuzkoa, 1993ko abuztuaren 6a-) gipuzkoar futbolaria da. 

## Biografia 
Erdilari lanetan aritzen da. 2003tik egunera, Athleticen maila baxuetan jokatu du. 2003an hasi zen Athletic Clubean jokatzen kimuetan. Geroztik kamiseta zuri-gorria hainbatetan jantzi izan du, baita lehen taldean ere. 2023/24 denboraldian talde zurigorrira bueltatu zen, hasierako hamaikakoren parte izatea lortuz eta denboraldi historikoaren elementu oso garrantzitsua izanik. 2025eko maiatzean bere kontratua berritu zuen beste bi denboralditarako. 2025eko azaroaren 15ean Euskal Herriko selekzioarekin egin zuen debuta Palestinaren aurka San Mamesen jokatutako partidan.

## Kirol Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 5ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Tituluak 
* 23-24 Kopa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Profila, Athleticen webgunean
Samuel Barber

**Samuel Osborne Barber II** (West Chester, Pennsylvania, 1910eko martxoaren 9a - New York, 1981eko urtarrilaren 23a) orkestra, opera, abesbatza eta piano musikaren konpositorea izan zen. Stravinskiren eragin handia izan zuen. Barberrek sokentzako sortutako adagioa da haren lan ezagunena, eta musika klasiko garaikideko maisulantzat jotzen da. Birritan irabazi zuen musikaren Pulitzer Saria: *Vanessa* operarengatik eta *Piano eta orkestrarentzako kontzertua*rengatik. *Knoxville: Summer of 1915* soprano eta orkestrarentzako lana James Ageeren prosarekin sortu zuen.

Barberren gainerako obren artean, aipatzekoak dira: *Sinfonien mugimendua* (1937), *Orkestrarako soinuak* (1938 eta 1942), *Biolin-kontzertua *(1940) eta *Gau-hegaldia* (1944).

## Erreferentziak
Hardware bidezko azelerazio

thumb|Azeleratzaile grafiko bat.

Informatikan, **hardware bidezko azelerazioa** softwarea hardwarearen bidez funtzioren bat posible dena baino askoz ere azkarrago egiteko modu bat da, xede orokorreko CPU batetik exekutatuz. Hardware bidezko azelerazioaren adibide bezala, GPUek Biten funtzionalitatearen azelerazioa erabiltzen dute CPU-an eragiketa konplexuen instrukzioentzat.

Azelerazioa egiten duen hardwareak, CPU-tik bereizita dagoen unitate bat aurkitzen duenean, '*hardware azeleratzailea* izendatzen da, edo sarriagotan azeleratzaile grafiko edo Koma mugikorreko unitatea. Termino hauek, hala ere, zaharrak dira eta oso deskribatzaileak ez diren "bideo-plaka" edo "plaka grafikoa" terminoekin ordezkatu dira.

## Ikus, gainera 
* Koprozesadore
* Grafikoak prozesatzeko unitate

## Kanpo estekak
Aplikazio bertikal

** Aplikazio bertikal** bat edo merkatu bertikaleko aplikazioa, bakarrik edo estu definitutako merkatu baten betebeharrak betetzen dituen software bat da. Honek aplikazio horizontalarekin egiaztatzen du.

Aplikazio bertikalaren adibide bat medikuei pazienteen erregistroak kudeatu, seguruetatik fakturatu eta beste hainbat arlo kudeatzen laguntzen duen softwarea da. Software hau prest dagoenean erosi daiteke, edo medikuak kontsultari bat kontratatu dezake softwarea aldatu eta bere beharretara egokitzeko. Softwarea edozein medikuren bulegoan erabiltzeko espezifikoki diseinatuta dago, baina ez da beste edozein entitatetan erabiltzeko egokia izango

## Kanpo estekak
Vila Real

**Vila Real** Portugalgo iparraldean dagoen udalerria da, izen bereko udalerriaren hiriburua dena. 2021an 49.571 biztanle zituen.

## Historia 
Paleolito garaiko aztarnak aurkitu dira udalerrian eta Panóias asentamentuan erromatarrak izan ziren.

Vila Rreal bera 1289an sortu zuen Dinis I.a Portugalgoak. Erdi Aroan errege familiako kide ugari bizi izan ziren bertan eta armarriak garai hura islatzen du. Dena den, Vila Real 1925 arte ez zen hiri bihurtu.

1764an mahastiak sartu ziren eta ardo gorri eta zuriak exportaziorako ekoiztu ziren. 1894an argi indarra iritsi zen, Portugalgolaugarren herria izan zen.

## Geografia 
Iparraldean Ribeira de Pena eta Vila Pouca de Aguiar ditu, ekialdean Sabrosa, hegoaldean Peso da Régua, hego-ekialdean Santa Marta de Penaguião, mendebaldean Amarante eta ipar-mendebaldean Mondim de Basto mugakide ditu.

## Fregesiak 
thumb|ezkerrera|300px|Vila Realgo fregesiak.

## Ondasun nabarmenak 
* Vila Realgo katedrala.
* Mateus jauregia.
* Quintela dorrea.
* Diogo Cãoren etxea.
* Alvão Natura Parkea.

## Iruditegia 

Irudi:VilaRealSquare.jpg|Plaza nagusia.
Irudi:Street VR PT.jpg|Herriaren erdigunearen ikuspegia.
Irudi:Palau_de_Mateus.JPG|Mateus jauregia.
Irudi:Mateus PM 33475.jpg|Mateus jauregiaren lorategiak.
Irudi:Torre_de_Quintela.JPG|Quintela dorrea.
Irudi:Casa Diogo Cao.JPG|Diogo Cãoren etxea.
Irudi:VilaRealCathedral.jpg|Vila Realgo katedrala.
Irudi:Panoias 03.jpg|Panóias asentamentu erromatarra.
Irudi:Cascata Agarez.jpg|Agarez ur-jauzia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal webgunea
Krapina-Zagorje eskualdea

**Krapina-Zagorje eskualdea** (Kroazieraz: *Krapinsko-zagorska županija*) Kroaziako iparraldeko eskualde bat da, Eslobeniarekin muga egiten duena.

## Banaketa administratiboa 
7 hiri eta 25 udalerri ditu Krapina-Zagorje eskualdeak.

* Hiriak
** Donja Stubica 5.930
** Klanjec 3.234
** Krapina 12.950
** Oroslavje 6.253
** Pregrada 7.165
** Zabok 9.365
** Zlatar 6.506
* Udalerriak
** Bedekovčina 8.482
** Budinščina 2.793
** Desinić 3.478
** Đurmanec 4.481
** Gornja Stubica 5.726
** Hrašćina 1.826
** Hum na Sutli 5.476
** Jesenje 1.643
** Konjščina 4.074
** Kraljevec na Sutli 1.815
** Krapinske toplice 5.744
** Kumrovec 1.854
** Lobor 3.669
** Mače 2.715
** Marija Bistrica 6.612
** Mihovljan 2.234
** Novi Golubovec 1.073
** Petrovsko 3.022
** Radoboj 3.513
** Stubičke toplice 2.752
** Sveti Križ Začretje 6.619
** Tuhelj 2.181
** Veliko Trgovišće 5.220
** Zagorska Sela 1.197
** Zlatar Bistrica 2.830

## Pertsonaia ezagunak 
* Josip Broz Tito (1892-1980), Jugoslaviako Errepublika Federal Sozialistako goi-agintaria.

## Kanpo estekak 
*  Krapina-Zagorje eskualdeko web orria
Karlovac eskualdea

**Karlovac eskualdea** (kroazieraz *Karlovačka županija*) Kroaziako eskualderik garrantzitsuenetakoa da, barneko Kroaziaren eta kostaldekoaren artean zubi lana egiten baitu eta aldi berean Eslobenia eta Bosnia-Herzegovinarekin mugan baitago. Hiriburua Karlovac da.

## Etnografia 
Kroaziarrek %84a osatzen dute eta serbiarrek berriz %11. Hauetaz gain badaude bosniarrak, eslobeniarrak eta albaniarrak.

## Banaketa administratiboa 
5 hiri eta 17 udalerrik osatzen dute Karlovac eskualdea.

* Hiriak
** Karlovac
** Ozalj
** Ogulin
** Slunj
** Duga Resa
* Udalerriak
** Barilović
** Bosiljevo
** Cetingrad
** Draganić
** Generalski Stol
** Josipdol
** Kamanje
** Krnjak
** Lasinja
** Netretić
** Plaški
** Rakovica
** Ribnik
** Saborsko
** Tounj
** Vojnić
** Žakanje

## Kanpo estekak 
*  Karlovac eskualdeko web orria
Sisak-Moslavina eskualdea

**Sisak-Moslavina eskualdea** (kroazieraz *Sisačko-moslavačka županija*) Kroaziako erdialdean kokaturik dago, Zagreb eskualdea eta Bosnia-Herzegovinaren artean.

Erromatarren garaian Panonia eskualdeko hiriburua izan zen *Siscia* (gaur egungo Sisak) hiriaren inguruko lurrak hartzen ditu.

## Banaketa administratiboa 
6 hiri eta 13 udalerrik osatzen dute Sisak-Moslavina eskualdea.

* Hiriak
** Grina 9.868
** Hrvatska Kostajnica 2.746
** Kutina 24.597
** Novska 14.313
** Petrinja 23.413
** Sisak 47.699
* Udalerriak
** Donji Kukuruzari 2.047
** Dvor 5.742
** Gvozd 3.779
** Hrvatska Dubica 2.341
** Jasenovac 2.391
** Lekenik 6.170
** Lipovljani 4.101
** Majur 1.490
** Martinska Ves 4.026
** Popovača 12.701
** Sunja 7.376
** Topusko 3.219
** Velika Ludina 2.831

## Kanpo estekak 
*  Sisak-Moslavina eskualdeko web orria
Varaždin eskualdea

**Varaždin eskualdea** (kroazieraz *Varaždinska županija*) Kroazia iparraldeko eskualde txikia da, Zagreb hiriburutik gertu eta Eslobeniarekin muga egiten duena. Hiriburua Varaždin da.

## Banaketa administratiboa 
6 hiri eta 22 udalerrik osatzen dute Karlovac eskualdea.

* Hiriak
** Ivanec
** Lepoglava
** Ludbreg
** Novi Marof
** Varaždin
** Varaždinske Toplice
* Udalerriak
** Bednja
** Breznica
** Breznički Hum
** Beretinec
** Cestica
** Donja Voća
** Gornji Kneginec
** Jalžabet
** Klenovnik
** Ljubešćica
** Mali Bukovec
** Martijanec
** Maruševec
** Petrijanec
** Sračinec
** Sveti Đurđ
** Sveti Ilija
** Trnovec Bartolovečki
** Veliki Bukovec
** Vidovec
** Vinica
** Visoko

## Kanpo estekak 
*  Varaždin eskualdeko web orria
Murriztapen gramatika

**Murriztapen gramatika** (ingelesez *Constraint Grammar*, CG) desanbiguazio lexikoa eta esaldien azaleko azterketa sintaktikoa egiteko erabiltzen den erregela bidezko gramatika mota bat da (orokorrean, mila erregela baino gehiago izaten dituzte halako gramatikek). Kontzeptua Fred Karlssonek sortu zuen, 1990ean, eta egun hainbat inplementazio ditu hizkuntza askotan. Murriztapen gramatikaren printzipio nagusiak hauek dira:

* CG formalismoa hizkuntzarekiko independentea da, analisi morfologikoan oinarritzen da eta helburua edozein testu analizatzea du.
* Erregelen bidez, analisi morfologikoaren eta funtzio sintaktikoen desanbiguazioa aurrera eramaten ditu CGk. Erregela horiek, testuinguru jakin batean zuzenak/egokiak ez diren ahalik eta interpretazio gehienak kentzen dituzte. Horregatik esaten da murriztailea dela.

Formalismo horren zeregin nagusia, beraz, desanbiguazioa da, morfologikoa zein sintaktikoa. Desanbiguazio-erregela horiekin batera, *islapen-erregela* edo *mapaketa-erregela* deriztenek ere osatzen dute gramatika, eta haien zeregina da etiketatze morfologikoan nahiz sintaktikoan emandako hutsuneak osatzea, testuingurua kontuan hartzeko aukera ematen baitute.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Karlsson, Fred, Atro Voutilainen, Juha Heikkilä, eta Arto Anttila, editoreak. 1995. "Constraint Grammar: A Language-Independent System for Parsing Unrestricted Text (Natural Language Processing, No 4)" *Mouton de Gruyter, Berlin and New York.* 

## Kanpo estekak
José María Arrate

**José María Arrate Llosa** (Bilbo, 1940ko irailaren 16a) Athletic Clubeko presidentea izan zen 1994ko ekainaren 8tik 2001eko ekainaren 1era arte.

Ardogintzan eta eraikuntzan enpresaria, *Beti* Duñabeitia presidentea zela, Athleticeko zuzendaritza-batzordean sartu zen. Pedro Aurtenetxeren agintaldian, presidenteordea izan zen.

1990ean hauteskundetara aurkeztu eta José Julián Lertxundik menderatua izan zen. 1994an, berriz, Arratek 8.089 boto (bazkideen %46a) lortu eta hauteskundeak irabazi zituen.

Bere agindupean, klubak hainbat fitxaketa egin zituen (Bittor Alkiza, Jon Andoni Goikoetxea, Joseba Etxeberria, Bixente Lizarazu, Mikel Lasa, Ismael Urzaiz, Rafael Alkorta edo Roberto Ríos) eta 1997an UEFA Koparako sailkapena lortu zuen. Horri esker, urte hartan berriro hauteskundeak irabazi zituen.

Bigarren agintaldian fitxaketak egiteari ere ekin zion (Andoni Imaz, Pablo Orbaiz, Tiko edo Santi Ezquerro) baina ez zuen hainbeste kirol emaitza on lortu.

2001ean ez zen hauteskundetara aurkeztu eta Javier Uriak ordezkatua izan zen. Politikoki beti EAJrekin lotura estua izan du, alderdi honen hainbat ekitaldi sostengatuz.

## Erreferentziak
Rodolfo Valentino

**Rodolfo Valentino**, ingelesez **Rudolph Valentino** eta jaiotza izenaz '''Rodolfo Pietro Filiberto Raffaelo Guglielmi di Valentina d'Antonguolla'* (1895eko maiatzaren 6a, Castellaneta, Tarento &ndash; 1926ko abuztuaren 23a, New York) italiar aktore bat izan zen.

Zinemaren historiako lehenbiziko gizonezko sex symbol eta *latin lover* delakotzat jo ohi da. 1926. urtean Valentinoren hiletetara jendetza handia hurbildu zen, eta haren heriotzak jarraitzaile ugariren suizidioak eragin zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Valentino The Sheik.jpg|Rodolfo Valentino The Sheik filmean.
Irudi:Rudolph valentino i sangue e arena, 1922.jpg|1922an.
Irudi:Beyond the Rocks (1922).jpg|1922an.
Irudi:Rudolph Valentino 10.jpg|Rodolfo Valentino.

## Filmografia hautatua 
* *A Society Sensation* (1918)
* *All Night* (1918)
* *The Married Virgin* (1918)
* *The Delicious Llittle Devil* (1919)
* *The Big Little Person* (1919)
* *A Rogue’s Romance* (1919)
* *Eyes of Youth* (1919)
* *Stolen Moments* (1920)
* *An Adventuress* (1920)
* *Passion’s Playground* (1920)
* *Once to Every Woman* (1920)
* *The Wonderful Chance* (1920)
* *Uncharted Seas* (1921)
* *The Conquering Power* (1921)
* *The Four Horsemen of the Apocalypse* (1921)
* *Camille* (1921)
* *The Sheik* (1921)
* *Blood and Sand* (1922)
* *Moran of the Lady Letty* (1922)
* *Beyond the Rocks* (1922)
* *Monsieur Bocaire* (1924)
* *The Young Rajah* (1922)
* *A Sainted Devil* (1924)
* *The Eagle* (1925)
* *Cobra* (1925)
* *The Son of the Sheik'' (1926)

## Kanpo loturak 
* Rodolfo Valentino aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Lon Chaney

**Lon Chaney**, jaiotza izenez **Leonidas Frank Chaney**, ezizenez **Mila Aurpegidun Gizona** (1883ko apirilaren 1a, Colorado Springs, Colorado &ndash; 1930eko abuztuaren 26a, Los Angeles, Kalifornia) zinema mutuko estatubatuar aktore bat izan zen. Zinemaren hastapen garaiko aktore aldakorrenetako bat bezala jo ohi da, mentalki edo psikikoki tortutatuak antzezteagatik, sarritan pertsonaia hauek desitxuratuak eta atsekabetuak direlarik, nahiz makillajearen erabilpenean trebea izateagatik oroitua da.

Beldurrezko zinema klasikoko aktore nabarmenen artean sailkatu ohi da, Boris Karloff, Béla Lugosi, Vincent Price, Peter Cushing eta Christopher Lee aktoreekin batera. Bere semea zen Lon Chaney Jr. aktoreak ere bere ibilbidea jarraitu eta beldurrezko filmak antzezteari ekin zion.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Chaney Familiaren webgunea 
* Lon Chaney aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Taxoare (kirol-instalakuntzak)

**Taxoare** Osasunaren kirol instalakuntzak dira, Arangurengo izen bereko herrian, Iruñerriko hegoaldean kokatua, 1982ko uztailean Fermín Ezkurra klubeko presidenteak inauguratu zuen. Osasunaren emakumezkoen taldeak eta gazte taldeek Taxoaren jokatzen dute. 

## Historia 
thumb|260px|Taxoaren dagoen eskultura
1982ko uztailean inauguratu zutenetik, bertan lehen taldeko entrenamenduak egin dituzte. Fermin Ezkurra presidenteak 80.000 metro karratuko azalera zuen instalazioa eraiki zuen harrobia lantzeko.

1987/88 denboraldian klubak inguruko eremu batzuk erosi zituen eta 2001ean beste hiru zelai gehitu zizkioten.

## Instalakuntzak 
* Belar naturaleko 2 zelai.
* Belar artifizialeko 5 zelai.
* Atezainen entrenamenduko zelai.
* Igerilekua eta ur-parkea.
* Gimnasioa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sadar
* Osasuna
* Osasuna B
* Osasuna Femenino

## Kanpo estekak 
* Osasunaren webgunea: Instalazioak
Donostiarra Bandera

**Donostiarra Bandera**, babeslearengatik ***Fabrika Bandera*** izena duena, 2008. urtetik Donostian antolatzen den estropada bat da; Donostiarra kluba da antolatzailea.

Denboraldi bakoitzean *Donostiarra Bandera* bat baino gehiago izan daitezke: bata gizonezkoen A trainerua dagoen ligan, bestea B trainerua dagoen ligan eta bestea emakumezkoen trainerua dagoen ligan (baldin eta klubak B trainerurik edo emakumezkoenik uretaratu badu).

Kontxako Badian jokatzen bada ere, lau luze eta hiru ziabogako antolaera klasikoa du; hau da, ez du Kontxako Bandera ezagunaren eskema berezia, bi luze eta ziaboga bakarrekoa.

## Palmaresa 
### Gizonezkoak 
#### A bandera
Gaur egun Fabrika bandera 

* 2020ko ekitaldia CaixaBank Banderari dagokio, beraz ez da Donostiarra Banderaren palmareserako baliogarria.

#### B bandera
Gaur egun Kirol Txartela bandera.

### Emakumezkoak 
#### **Euskotren Liga**
Gaur egun Fabrika Bandera.

* 2020ko ekitaldia CaixaBank Banderari dagokio, beraz ez da Donostiarra Banderaren palmareserako baliogarria.

#### ETE Liga
## Irabazleen zerrenda 
### Gizonezkoak 
**A bandera**

**B bandera**

### Emakumezkoak 
* **Euskotren Liga**

* **ETE Liga**

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa (A Banderak)
* Traineras.es webguneko informazioa (B Bandera)
George S. Patton

**George Smith Patton, Jr.** (1885eko azaroaren 11, San Gabriel Township, Kalifornia &ndash; 1945eko abenduaren 21a, Heidelberg, Alemania) estatubatuar militar bat izan zen.

36 urtez luzatu zen bere ibilbide militarran zehar gerra-gurdien alde egin zuen bere herrialdeko lehenbiziko militarren artean kokatzen da. Bigarren Mundu Gerran zehar Ameriketako Estatu Batuetako Armadako jenerala izan zen. Afrikako iparraldean, Sizilia eta Europako gudulekuetan unitate militar garrantzitsu ugari gidatu zituen. Bestalde Bigarren Mundu Gerran zehar naziek ikara gehien izan zioten jeneral etsaietako bat izan zen.

## Familia 
Patton San Gabriel herrian jaio zen, Kalifornian. George Smith Patton (1856ko irailaren 30a - 1927ko ekaina) eta Ruth Wilsonen semea izan zen. Patton familiak familia-ondare handi bat zeukan, George Smith Patton, Jr. Estatu Batuetako militar aberatsenetako bat izatea eragin zuena.

## Zerbitzuen historia 
### Igoera datak 
Patton jeneralaren igoera historia:

## Izaera 
Izaera bitxiko pertsona zen. Askok gerlari purua eta izugarrizkotzat zuten, honek "Odol eta Kemen" ezizena beraganatuarazi zion. Aldiz, beste askoren ustez obedientzia ukatze, jokamolde urrazte eta desoreka emozionalez osatutako denboraldi ugariz betetako buruzagi militar bakarti bat izan zen. Bere izaera berezi honek bizitzan zehar gertaera, aldarte eta zer esan ugari ekarri zizkion.

## Zinema 
1970. urtean Franklin J. Schaffner zinema zuzendariak *Patton* izeneko filma zuzendu eta filmatu zuen. Filma honek urte hartan 7 Oscar Sari irabazi zituen.

## Iruditegia 

Irudi:GeorgeSPatton.jpg|Patton jeneralaren irudia
Irudi:Patton at VMI 1907.jpg|1907an.
Irudi:Gen. Bernard Law Montgomery and Lt. Gen. George S. Patton, Jr.,.jpg|1943an Bernard Montgomery britainiar mariskalarekin batera.
Irudi:Patton.jpg|Pattonen irudia.

## Kanpo loturak 
* George S. Patton jeneralari buruzko webgunea
Joseph McCarthy

**Joseph Raymond McCarthy** (1908ko azaroaren 14a, Grand Chute, Wisconsin &ndash; 1957ko maiatzaren 2a, Bethesda, Maryland) estatubatuar politikari bat izan zen. Wisconsin estatua ordezkatuz Estatu Batuetako Senataria ere izan zen.

Bere senatari denboraldian zehar Estatu Batuetako zinema, gudarostea zein herri-administrazioko jende ugari ikertu eta horietako askori komunistak edo sobietar espioiak izatea leporatu zien. Gertaera honi *Sorgin Ehiza* deitu zitzaion eta herrialde honetako historiaren denboraldi honi McCarthyismo deritzo.

## Iruditegia 

Irudi:JosephMcCarthyYearbookphoto.gif|Gaztetako irudia.
Irudi:JosephMcCarthyMilitary.jpg|McCarthyren militar garaiko irudia.
Irudi:AAmarshallSenator Mcarthy.jpg|1950ean.
Irudi:McCarthy Cohn.jpg|McArthy eta Roy Cohn politikarian 1952an.

## Ikus gainera 
* McCarthyismo

## Kanpo estekak 
* Joseph McCarthyri buruzko biografia irakurgai.
William Tecumseh Sherman

**William Tecumseh Sherman** (Lancaster, Ohio, 1820eko otsailaren 8a - New York, 1891ko otsailaren 14a) estatubatuar militar, hezitzaile eta idazle bat izan zen. Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilean jeneral mailarekin eta Batasunaren alde jarduteagatik ospe handia lortu zuen, bertan erabilitako militar estrategiari esker goraipamen ugari bereganatu zituen, halere Konfederazioaren lurraldean etsaiaren aurka ezarri zuen gerra totalako politikak ere protesta ugari altxatu zituen. Gerra politika honi esker, askok *lehenbiziko jeneral modernoa* izendapenaz izendatu ohi dute.

## Iruditegia 

Irudi:Sherman young.jpg|Gaztetan.
Irudi:William Tecumseh Sherman.jpg|1865-1880 bitartean.
Irudi:William Tecumseh Sherman and staff - Brady-Handy.jpg|Batasunako beste militar batzuekin batera. Sherman erdian kokatzen da.
Irudi:Sherman-Horseback.jpg|Zaldi gainean, 1864.
Koprivnica-Križevci eskualdea

**Koprivnica-Križevci eskualdea** (kroazieraz *Koprivničko-križevačka županija*) Kroaziako iparraldeko eskualde bat da Hungariarekin muga egiten duena. Hiriburua Koprivnica da.

## Banaketa administratiboa 
3 hiri eta 21 udalerrik osatzen dute Karlovac eskualdea.

* Hiriak
** Đurđevac
** Koprivnica
** Križevci
* Udalerriak
** Drnje
** Đelekovec
** Ferdinandovac
** Gola
** Hlebine
** Kalinovac
** Kalnik
** Kloštar Podravski
** Koprivnički Bregi
** Koprivnički Ivanec
** Legrad
** Molve
** Novigrad Podravski
** Novo Virje
** Peteranec
** Podravske Sesvete
** Rasinja
** Sokolovac
** Sveti Ivan Žabno
** Sveti Petar Orehovec
** Virje

## Kanpo estekak 
*  Koprivnica-Križevci eskualdeko web orria
Lezama (kirol-instalakuntzak)

**Lezama** Athletic Clubeko kirol instalakuntza da, Bizkaiko izen bereko herrian kokatuta.

## Historia 
thumb|eskuinera|285px|Aireko ikuspegia
[thumb|eskuinera|285px|[San Mamesko arkua|San Mames zelaiko arkua Lezamako instalakuntzetan]]
1971n Félix Oráa presidenteak hiru zelai inauguratu zituen eta, gero, José Antonio Egidazuren agindupean, beste lau eta kiroldegi bat gehitu zituzten.

1995ean, José María Arrate presidenteak aparkaleku bat eta sarrera berria eraiki zituen, baita tribuna bat ere.

## Instalakuntzak 
Lezamako instalazioek 14,76 hektarea dituzte guztira. Hona hemen bertoko eraikinak:
* 4 belar naturaleko zelai (horietako bat 1.500 ikuslerentzat tribuna duena).
* 2 belar artifizialeko zelai
* Pabilioi estalia, belar artifiziala duena.
* Jokalari-egoitza
* Prentsa aretoa
* Gimnasioa
* Medikuntza aretoa
* Frontoia
* Parkinga
* Taberna

## Taldeak 
Athleticeko 14 taldek bertan jokatu eta entrenatzen dute:
* 4 kimu ("E" eta "A" Ligak)
* 2 haur ("E" Liga)
* 2 kadete (Euskal Liga eta Ohorezko Erregional Maila)
* 2 gazte (Ohorezko Maila, Gazteen Liga Nazionala)
* Bilbao Athletic (2.B maila)
* Athletic B EFT (Emakumezkoen Liga Nazionala)
* Athletic EFT (Emakumezkoen Superliga)
* Athletic Club (1. maila)

## Kanpo estekak 
* Athletic Club NET: Lezama
Pablo Mandazen

**Pablo Mandazen Soto**, ezizenaz **anaia Gines** (Aribe, Aezkoa, Nafarroa, 1912ko ekainaren 26a - Caracas, Venezuela, 2011ko uztailaren 7a) maisua, biologoa, antropologoa eta apaiza izan zen, euskal herritarra eta euskalduna. 27 urte zituenetik Venezuelan bizi izan zen. Sei honoris causa doktorego jaso zituen, Venezuelaren ordezkari zen Europako eta Ameriketako Estatu Batuetako natura zientzietako biltzarretan, Nazio Batuen Erakundean Venezuelaren ordezkari zen Itsasoko Zuzenbidearen gaietan, Venezuelaren ordezkari ofiziala Garapenerako Interamerikar Bankuan, Latin Amerikako Ibai Handiei buruzko Nazioarteko Simposiuma Antolatzeko Batzordeko burua, eta Iberoamerikako eta Karibeko Biltzarra Antolatzeko Batzordeko burua. Mundu osoko 20 zientzia elkartetako kide izan zen.

La Salleko anai izateko heziketa Premià de Marren (Katalunia) jaso zuen. 1930ean maisu titulua jaso zuen, eta bere botoak egin zituen, *anaia Gines* izena aukeratuta. 1935ean, Elizaren Historiako, Dogmako, Moraleko, Gurtzako eta Historiako erlijio ikasketak bukatu zituen, Belgikan.

1939an heldu zen Venezuelara, La Salle eskola batean maisu lanetan aritzera. Natura Zientzietako lizentzia eta Zoologiako doktoregoa lortu zituen Venezuelako Unibertsitate Zentralean, eta Venezuelako La Salle Natura Zientzien elkartea sortu zuen. 28 zientzia espedizio zuzendu zituen, Venezuelako lurralde urrunetan barrena. Gizarte ardura handiko gizabanakoa izaki, Venezuelako herritarren alde lan egin zuen, besteak beste amerindiar etnien eskubideen alde. Bizidunen espezieak aurkitzen eta deskribatzen, eta naturaren ekologia balioak babesten eta ezagutarazten ere lan handia egin zuen.

## Sariak 
### Honoris causa doktoregoak 
* 1987: Filosofiako eta Natura Zientzietako honoris causa doktoregoa, International University Foundation Marquis Giuseppe Scicluna (Malta).
* 1990: Hezkuntzako honoris causa doktoregoa, Andrés Bello Unibertsitate Katolikoa (Caracas).
* 1993: Gizarte Zientzietako honoris causa doktoregoa, La Salle Unibertsitatea (Philadelphia, Ameriketako Estatu Batuak).
* 1996: Hezkuntzako honoris causa doktoregoa, Rómulo Gallegos Unibertsitate Nazional Esperimentala (Caracas).
* 1997: Zientzietako honoris causa doktoregoa, Saint Mary Unibertsitatea (Minnesota, Ameriketako Estatu Batuak).
* 1998: honoris causa doktoregoa, Simón Rodríguez Unibertsitate Nazional Esperimentala (Caracas).

### Bestelako sariak 
Pablo Mandazeni 60 sari eta domina eman zizkioten. Hona hemen nabarmenenak:
* 1992: Santa María de la Rábidako Hispanoamerikar Unibertsitateak (Espainia) Naturaren Kontserbazioko Saria eman zion.
* 1992: CENAMEC erakundeak (Zientziaren Irakaskuntza Hobetzeko Venezuelako Erakundea) Zientziaren Irakaskuntzako Venezuelako Saria eman zion.
* 1993: Sabino Arana saria eman zioten, Euskaldunak Munduan sailean.
* 2000: Eusko Jaurlaritzak *euskal herritar unibertsal* izendatu zuen.
* 2001: Venezuelako Zientzia eta Teknologia Saria eman zion Venezuelako Gobernuak.
* 2002: 2001. Urteko Nazioarteko Zientzialariaren Saria eman zion International Biographical Centre erakundeak (Cambridge, Erresuma Batua).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2011ko Norvegiako atentatuak

**2011ko Norvegiako atentatuak** 2011ko uztailaren 22an Norvegiako bi lekuetan burutu ziren erasoak izan ziren. Lehenengo erasoa, Osloko erdigunean izan zen Norvegiako gobernuaren egoitzan. Bigarrena aldiz, Utøya uhartean gauzatutako tiroketa izan zen. Hildakoen artean Mette-Marit printzesaren nebordea eta Jens Stoltenberg lehen ministroaren gertuko adiskideak.

Poliziak Anders Behring Breiviki egotzi zizkioten atentatuak eta berak hala onartu zituen. Norvegiako lehen ministroaren arabera atentatua "Norvegiak Bigarren Mundu Gerratik jasandako erasorik latzena" izen zen. 2004ko Madrilgo trenetako atentatuen ondoren, Mendebaldeko Europako atentaturik hilgarria izan zen.

## Osloko bonba-autoa 
thumb|ezkerrera|200px|Leherketaren eremua. **Eraikin gorria:** Gobernuaren egoitza. **Gune laranja:** Bonba-autoaren kokapena. **Eraikin urdina:** Petrolio Ministerioa.
Arratsaldeko 15:20etan bonba-auto batek eztanda egin zuen Youngstorget plazan, Oslon, Jens Stoltenberg Norvegiako lehen ministroaren bulegoen kanpoan. Eztandak ere Petrolio eta Energia Ministerioaren eta Finantza Ministerioaren eraikinak kaltetu zituen. Eztanda 7 kilometrotatik entzun ahal zen. Halaber, trenbide-sarearen zati bat itxi zuten eta Oslo-Gardermoen aireportuan segurtasuna indartu zen. Auto-bonbak kalte materialez gain, 8 hildako eragin zituen.

Norvegiako Polizia Zerbitzuaren arabera lehergailua ongarri eta amonio nitratoz (ANFO) osatuta zegoen.

## Utøyako tiroketa 
Osloko leherketatik ordu eta erdira poliziaz jantzitako gizon bat, Anders Behring Breivik, Tyrifjordenen ferry bat hartu zuen Utøya uhartera. Oslotik 40 km-ra ipar-mendebaldera. Uhartean Norvegiako Alderdi Laboristaren gazteentzako udalekuak zeuden. Breivik uhartera heldu zenean, polizia gisa identifikatu zen eta segurtasun txekeo bat egitera zihoala esan zuen. Motxilatik armak eta munizioa hartu eta udalekuetan zeuden jendeari hasi zen tiroka bereizi gabe, hainbat pertsona hilez. Hasieran, uhartean zeudenei egin zien tiro, baina ondoren uhartetik igeri eginez ihes egiten saiatzen zirenei hasi zen.

Poliziak uhartean hainbat lehergailu aurkitu zituen indargabetuta eta tiroketak 45 minutu inguru iraun zituen. Segurtasun indarrek kritikak jaso zituzten, lehenengo larrialdi deia egin zenetik polizia uhartera iritsi zenera arte ia ordu bete pasa zelako.

## Ustezko egileak 
* Anders Behring Breivik

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Christchurcheko meskitetako sarraskia
* Oklahoma Cityko bonba erasoa

## Kanpo estekak 
* Atentatuaren argazkiak Diario Vascon
Utøya

**Utøya** (ahoskera ) Tyrifjorden aintziran, Hole udalerrian dagoen uharte txikia da, Buskerud konderrian. Uhartea Norvegiako Laborista Gazteena da eta bertan udalekuak dituzte. Uhartea, Utøya AS enpresak kudeatzen du.

2011ko uztailaren 22an bereizi gabeko tiroketa batean 68 pertsona hil zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Norvegiako Polizia Zerbitzua

**Norvegiako Polizia Zerbitzua** edo **Politiet** (norvegieraz *Politi- og lensmannsetaten*) Norvegiako herrialde osoko segurtasun publikoaz arduratzen den polizia nazionala da. Norvegiako Justizia eta Polizia ministerioaren menpea dago.

Egunerokotasunean agenteek ez dute su-armarik eramaten, normalean patruila-autoetan izaten dituzte. Adibidez, 1994 urtetik 2004 urtera agenteek 79 tiro egin zituzten guztira eta horietatik 48 2004an burututako lapurreta batean.

[eskuinera|thumb|220px|Poliziaren autoa [Oslon.]]

## Poliziaren barrutiak 
* Oslo
* Østfold
* Follo
* Romerike
* Hedmark
* Gudbrandsdal
* Vestoppland
* Nordre Buskerud
* Søndre Buskerud
* Asker og Bærum
* Vestfold
* Telemark
* Agder
* Rogaland
* Haugaland og Sunnhordland
* Hordaland
* Sogn og Fjordane
* Sunnmøre
* Nordmøre og Romsdal
* Sør-Trøndelag
* Nord-Trøndelag
* Helgeland
* Salten
* Midtre Hålogaland
* Troms
* Vestfinnmark
* Østfinnmark

## Egitura 
Justizia eta Polizia Ministerioa

* Poliziaren Zuzendaritza Nazionala (POD)
** 27 polizia-barruti
*** Landa guneko komisaldegiak
*** Udal komisaldegiak
** Ikerketa Kriminal Zerbitzu Nazionala (NCIS, Kripos)
** Poliziaren Nazioarteko Immigrazio Zerbitzua (PU)
** Informatika eta Material Zerbitzu Nazionala
** Norvegiako Poliziaren Unibertsitate-Ikastegia
** Ingurugiroaren eta Ekonomiaren Krimenen Ikerketa eta Epaiketarako Aginte Nazionala (Økokrim)
** Poliziaren Zerbitzu Mugikor Zentrala (UP)
** Norvegiar-Errusiar Mugarako Norvegiako Muga Batzordea

* Poliziaren Segurtasun Zerbitzua (PST)
** Bizkartzainen Azpiatal Nazionala

## Polizia mailak 
* Komisario nazionala
* Komisariorde nazionala
* Nagusia
* Nagusiordea
* Nagusi laguntzailea
* Superintendentea
* Inspektore nagusia
* Inspektorea
* Sarjentua
* Agentea (*Politi*)

## Kanpo estekak 
* Poliziaren webgune ofiziala