Mariano Ferrer

**Mariano Ferrer Ruiz** (Donostia, Gipuzkoa, 1939ko irailaren 11 &ndash; 2019ko uztailaren 14a) euskal kazetaria izan zen. 1971tik 2004ra bitartean *Radio Popular de San Sebastián* egun Herri Irratian goizeko informazio-saioa egin zuen. *Egin* egunkariko zuzendaria ere izan zen 1970eko hamarkadan. Beste hainbat hedabidetan ere egin zituen kolaborazioak.

## Biografia eta kazetari-jarduerak 
### Ikasketak 
Ikasteko gaitasun eta zaletasun itzelak izanik unibertsitateko gizarte-zientzien arloko lau karrera eta master bat egin zituen bizitzan zehar, azkena 45 urterekin bukatu zuela.

Apaizgaitegian ikasita, Jesusen Konpainian sartu zen, geroago 1978an utzi zuen arte. *Filosofia eta Letrak* Madrilgo Unibertsitatean eta Kazetaritza ikasketak, hasieran Iruñean eta gero Madrilgo Kazetaritzako Eskola Ofizialean, 1965ean biak batera bukatu zituen 25 urterekin. Teologia ikasketak egiteko AEBetako Chicagon dagoen Loiolako Unibertsitatera joan zen gero, 1969an bukatu zituen. Ondoren, New Yorkeko Siracusa Unibertsitatera joan zen, Masterra Informazio Zientzietan egitera. Espainiako diktadura zaharkitua eta nahitaezko erlijioaren aldean, AEBetan iritzi politikoak adierazteko zegoen askatasunak sakon hunkitu zuen Mariano Ferrer. 1985an, bestetik, Euskal Herriko Unibertsitatean Zuzenbidea bukatu zuen 45 urterekin.

### Herri Irratiko zuzendariorde eta kazetaria (1971-1977) 
Donostiara itzuli zen eta, Jesusen Lagundiari lotuta dagoen *Radio Popular de San Sebastián* irratian, 1971tik 1977ra zuzendariorde bezala lan egin zuen. Irrati honekiko harremanak 2004 arte iraun zuen, erretreta hartu zuen arte hain zuzen ere. 1970eko hamarkadan, frankismoaren instituzioek hedabideen gainean zeukaten kontrolak berriak zabaltzea galarazten zuen. Berriak eman ahal izaten zituen irrati-etxe bakarra RNE, Espainiako Estatuaren irratia alegia, zen. Horren aurrean, Mariano Ferrerrek egunkariek ekarritako berriak irakurtzen eta iruzkintzen zituen, eskuarki oso kritikoki. Askotan, irakurketa horiek ere debekatu zizkioten arren, Euskal Herrian adierazpen-askatasuneko erreferente bihurtu zen Ferrer.

### Egin egunkariko sortzailetako bat eta lehen zuzendari (1977-1978) 
*Egin* sortzaileetako bat eta lehenengo zuzendaria izan zen Mariano Ferrer. Herri sustapenei esker jaioa, Eginen lehendabiziko alea 1977ko irailean kaleratu zen. Ikuspuntu ezkertiarra eta abertzalea izan nahi zuen, garaiko komunikabideek izaten ez zuena. Nolanahi ere, gutxira, 1978an, Ferrerrek egunkaria utzi zuen, *Egin*en iritzi editoriala eta Herri Batasunaren ikuspuntua gero eta gehiagotan bat etortzen zirelakoan. Izan ere, enpresako akziodunak aldatzen joan ziren.

### *El kiosko de la Rosi* goizeko informatiboa hemeroteka kritikoarekin (1978-2004) 
*"El kiosko de la Rosi"* (Rosi baitzen auzoko egunkari saltokia) izeneko irratsaioak egunero astelehenetik ostiralera 30 urte iraun zuen, Ferrerrek erretreta hartu arte, Gipuzkoan batik bat audientzia maila onak lortuta. Programa hori baino lehen diseinu beretsua zuen *"Radio Reloj*" izeneko programa ere egin zuen lau urtez.

Ahots kritikoa izan zen poterearekin eta horren kontra borroka armatuaz aritzen zirenekin ere. ETAren jarduna maiz kritikatu zuen, baina ez zen lerratzen gobernuetatik, alderdi nagusietatik eta hedabide handietatik zetozen mezu eta analisiekin.

Manifestazioen garrantzia neurtzeko hedabideetan erabiltzen ziren partaide-kopuruak oso subjektiboak eta sinestezinak izaten zirenez, estimazioak egiteko metodo sinple baina konparazioak egiteko oso praktiko bihurtu zuena. Hiru parametro nagusi erabiltzen zituen: manifestazioaren luzera metrotan, pertsona kopurua metro karratuko, eta manifestazioaren iraupena.

Internet bidezko hainbat ikastaro eta titulaziotan eskolak grabazioen bitartez banatzen direla-eta, Martxelo Otamendik iradoki zuen irrati bidezko unibertsitate irakasle eredugarria izan zela Mariano; 30 urtetako *El Kiosko de la Rosi* irratsaioa kazetarientzako irrati bidezko unibertsitatea izan zela. Euskal Herriko hainbat irrati-, prentsa- eta telebista-komunikabidetan politika-iruzkingile gisa lan egin zuen.Besteak beste, kolaborazio hauetan aritu izan zen: Irratiko programak grabatu gabe geratu ziren.

## Beste jarduera batzuk 
[thumb|300x300px|Zinemaldiko prentsa-aurreko batean [Diego Galán|Diego Galan, Pilar Olascoaga, Mariano Ferrer eta beste batzuk]]

### Donostiako zinemaldiko prentsa arduraduna 
thumb|Zinemaldiko prentsa-arduraduna (Arg.: Argia, Gallego)
Zinemazale amorratua izanik, Donostiako Zinemaldiko prentsa-arduradun nagusia izan zen 1982tik 1987ra.

### Unibertsitateko irakasle 
Deustuko Unibertsitatean irakaslea izan zen “El lenguaje en la Comunicación” ikasgaian (euskaraz, Komunikazioaren lengoaia), 1996tik 2004ra.

### Bakearen aldeko lana 
Zenbait eztabaida-forotan ere, Elkarrikoan esaterako, parte hartu zuen. Elkarri erakunde bakezaleko Bake Konferentziako moderatzailea izan zen 1994koan eta 2001-2002koan. Formalki ez zen kidea, baina laguntzaile aritu zen.

### Euskaldunon Egunkariaren itxieraren aurka 
Euskaldunon Egunkariaren itxieraren aurkako hainbat ekitalditan parte hartu zuen. Bere ustez Egunkaria-ren itxiera basatiak ordura arteko guztia gainditu zuen.

### Justizia-eskaera Altsasuko auziko gazteentzat 
2018ko apirilak 14an, Altsasuko auzian epaituko zituzten gazteentzat «justizia» eskatzeko, Nafarroako Gobernuaz gain, bestelako babesak ere jaso ziren. Sinatzaileen artean zeuden, besteak beste, Pedro Miguel Etxenike, Montxo Armendariz, Helena Taberna, Carlos Garaikoetxea, Daniel Innerarity, Juan Martinez de Irujo eta Mariano Ferrer.

## Euskararen aldekoa, erretiro-garaian euskaldundua 
Sarritan eman zien babesa euskarari eta euskararen aldeko kanpainei. Berak baina ezin izan zuen euskara menperatu erdararekin egiten zuen bezala eta apenas erabili zuen euskara bere irrati-programetan. Erretiratu ondoren lortu zuen euskarazko oinarrizko erabilera. Baina, Marianoren jarrera guztiz lagungarria izan zen euskararen aldeko ekinbideetan, adibidez hauetan:

* 1977. urteko Mariano Ferrerrek Herri Irratitik "*24 ordu euskaraz*" saioa antolatu zuen. Euskara prestigioa hartzen hasia zen, euskararen aldeko giro bat zegoen. Are gehiago, Marianok bere saioa euskaraz egingo zuen erronka bota zuen.
* 2002ko Bai euskarari Laguntailea kanpainaren aldeko babesleetako bat izan zen.
* 2018ko Euskaraldian bi minutuko bideo bat grabatu zuen belarriprest izateko gonbitea egiteko "Cada Belarriprest activo abre cada día una puerta al euskera. Pozgarri eta pizgarri." 

## Lanak 
thumb|Mariano Ferrer-en Ondarea

Mariano Ferrerren ondare dokumentala Lazkaoko Beneditarren Fundaziora eraman zuen familiak dokumentazioa katalogatzeko eta digitalizatzeko. Haren bizitza profesional luzean landutako hainbat dokumentu (informazioa, analisia, azterketa eta teorizazioa) bildu zituen Carmen Rizo alargunak.
## Sariak eta errekonozimenduak 
* 2017: Euskal Kazetaritza saria. Euskal Kazetarien Elkarteak eta Kazetarien Euskal Elkargoak emanda.
* 2022: EHUko bi eguneko ikastaro batean, Ferrerren bizitza eta obra aztertu zuten hainbat adituk (Bernardo Atxaga, Elixabete Garmendia Lasa, Pedro Ibarra Guell, Leire Iturregi Mardaras, Pilar Kaltzada González, Imanol Murua Uria, Carlos Ordóñez Ferrer, Martxelo Otamendi Egiguren, Jesús María Ramirez de la Piscina Martinez, María Pilar Rodríguez Pérez, eta Ramón Zallo Elgezabal).
* 2022: Mariano Ferrerren ondare dokumentala Lazkaoko Beneditarren Fundazioan bildu zen

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* [thumb|[Imanol Murua Uria|Imanol Muruak koordinatu zuen *Lo que dije y digo* Mariano Ferreren liburua.|alt=|300x300px]][thumb|300x300px|*Lo que dije y digo* liburuarekin 2011ko [Durangoko Azokan.]]*Mariano Ferrer: Lo que dije y digo. Artículos de prensa 1991-2010*. Imanol Muruak koordinatuta. Donostia: Ttarttalo, 2011. ISBN: 978-84-9843-331-9.
* *Derechos, libertades y razón de estado (1996-2005)*. Jon Mirena Landa eta Manuel Cancio Meliarekin batera. Iruñea: Pamiela, 2005. .
* Mariano Ferrer. El periodismo reflexivo. Kazetaritza eta konpromisoa. Koordinatzailea / Coordinadora: Elixabete Garmendia Lasa Parte-hartzaileak / Participantes: Mariano Ferrerren legatua, Sabino Ormazabal Elola, Txemi Apaolaza Beraza, María Pilar Rodríguez, Txema Ramirez de la Piscina, Ramón Zallo, Pedro Ibarra, Pilar Kaltzada González, Imanol Murua Uria, Leire Iturregi Mardaras, Karlos Ordóñez Ferrer, Martxelo Otamendi, Bernardo Atxaga eta Elixabete Garmendia Lasa.

## Ikus, gainera 
* Donostiar ezagunen zerrenda
* 18/98+ auzia

## Kanpo estekak 
* Egun inor ez da erredakzio kontseiluaz mintzo, administrazio kontseiluaz baizik. Sustrai Colinak
* : [2011an, Elkar(https://eu.wikipedia.org/wiki/Elkar)ren blogan argitaratutako elkarrizketa.] blogean argitaratutako elkarrizketa.
* "Cada Belarriprest activo abre cada día una puerta al euskera. Pozgarri eta pizgarri." Mariano Ferrer Belarriprest Donostian. 2018-06-07
* Mariano Ferrer, Lanbidea eta konpromisoa, begiz begi Argia aldizkariko argazki bilduma.
*  Mariano Ferrer: "Para escapar de la censura, la fuga es la creatividad" UPV/EHUko udako ikastaroak 2016.
*  Pablo Muñoz. Mariano Ferrer / Periodistas. "De un periodismo de hechos se ha pasado a un periodismo de declaraciones, y la profesión ha perdido su vocación de servicio a la sociedad" *Juan AGUIRRE SORONDO,* Euskonews, 2017.
* Mariano Ferrer. Iñaki Anasagastiren bloga. 2006
* Mariano Ferrer miente. Iñaki Anasagastiren bloga. 2010.
* El tratamiento de cuatro importantes decesos por ETB. Iñaki Anasagastiren bloga. 2019.