open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maule Pea

**Maule Pea** Maule-Lextarreko (Zuberoa) auzoa da. Maule udalerri zaharrean dago, Uhaitzandi ibaiaren ertzean eta hiriko jatorria izan zen Maule Gaineren lehen zabalgunea izan zen.

## Jakingarriak 
Bere kale nagusia Peko Arrüa ("Beheko kalea") da, ofizialki Victor Hugo karrika dena. Zuberoako hiriburuko inportanteenetakoa da eta denda asko bertan kokatuta daude; Uhaitzandiren parean zabaltzen da eta Lextarrera pasatzeko zubitik ("Galerietako zübüa", alegia) Sohütarako sarrerarantz doa.

Auzoan San Frantses lizeoa dago; ikastetxe pribatu katolikoa da. Bertako baselizak hiru puntako kanpandorrea du.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maule Gaine
* Maule

## Kanpo estekak
Tablas de Daimiel Parke Nazionala

**Tablas de Daimiel Parke Nazionala** () Espainiako Gaztela-Mantxa autonomia erkidegoko Ciudad Real probintzian dagoen parke nazional bat da. Parke nazional hau Daimiel eta Villarrubia de los Ojos udalerrietako lursailetan kokatzen da. Biosfera erreserba ere bada.

Las Tablasen hezegunea Guadiana ibaiaren elkargunean eta Cigüela ibaiadarrean sortzen dira. Iberiar Penintsulako ekosistema garrantzitsuenetariko bat da fauna eta floraren aniztasun eta kalitateagatik.

Hala ere, parkearen biziraupena akuiferoen gehiegizko ustiapenagatik arriskuan dago. Degradazio honegatik, 2009ko urriaren 22an Europako Batzordeak espediente bat ireki zen Espainian. Unescok espediente bat ireki zuen Espainiaren aurka 2007ko azaroan ingurumen erakundeek aurkeztutako salaketagatik (Ecologistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife eta WWF); honetan La Manchako Biosfera Hezea argudiatzen zen eta, batez ere, Las Tablas de Daimiel.

2009ko amaieran zohikatza suteak lehorteari geitu ziren egoera kritikoa eragiteko. Suteak kontrolatzeko hartutako neurriak frogatu zituzten, eta eskasak izan ziren, beraz, Tajo ibaiaren transferentzia onartu egin zen. Baldintza hidrikoek nabarmen errekuperatu dira, eta akuiferoaren maila 20 metro baino gehiago igo da, lehorte gogorreko periodo amaieragatik eta akuiferoaren gehiegizko ustiapenagatik.

## Iruditegia 

Irudi:Tablas de Daimiel satellite.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:Las Tablas de Daimiel 2004, Ciudad Real, España.jpg|Pasabidea.
Irudi:Tablas de Daimiel.JPG|Tablas de Daimiel.

## Kanpo estekak 
* Tablas de Daimiel Parke Nazionaleko turismo gida
Daniel García Jiménez

**Daniel García Jiménez** (Logroño, 1961eko maiatzaren 1a), pilota munduan *Daniel* bezala ezaguna, errioxar pilotari ohia da, palan jokatzen zuena. Juan Pablo bere anaia ere palaria izan zen.

Munduko Pilota Txapelketan bitan parte hartu zuen: 1986an Gasteizen eta 1990ean Habanan urrezko domina bana lortuz. Bartzelonako Olinpiar Jokoetan ere urrezko domina lortu zuen.

1994 eta 2003 artean profesionala izan zen, Espainia eta Euskadiko txapelketak lortuz.
Juan Pablo García

**Juan Pablo García Jiménez** (Logroño, 1964ko abenduaren 28a), pilota munduan *Juan Pablo* bezala ezaguna, errioxar pilotari ohia da, palan jokatzen zuena. Daniel bere anaia ere palaria izan da.

Paletan eta pala motzean Sub-22 sailean Munduko Txapeldun izan zen 1984an. Bilbon hasi zen profesional bezala 1994. urtean. 1995. urtean Espainiako binakako txapelketa erdietsi zuen bere anaia Danielekin batera; 1996an Euskadiko txapeldun izan zen eta 1999an Urrezko Pala torneoan garaile izan zen, besteak beste. Eusko Basque enpresari lotutako jolakaria da pilotari errioxarra. Profesionaletarako jauzia egin aurretik Espainiako txapeldun izan zen 1984tik 1993ra, baita munduko txapeldun 1986an Gastezien Munduko X. Pilota Txapelketan eta Kuban 1990ean ospatu zen Munduko XI. Pilota Txapelketan, larruzko pilotaz jokatuz; Bartzelonako Olinpiar Jokoetan ere urrezko domina lortu zuen.

## Erreferentziak
Domingo Olite

**Domingo Olite** (Arano, 1930eko urriaren 27a), pilota munduan *El vasco Olite* bezala ezaguna, argentinar pilotari ohia da, palan ari izandakoa. Aita Domingo Olite iruindarra zuen.

Munduko Pilota Txapelketan hiru aldiz parte hartu zuen: 1970ean zilarrezko domina, 1974an urrezko domina eta 1978an, dominarik lortu gabe.
Fernando Elortondo

**Fernando Elortondo** (Venado Tuerto, 1966ko maiatzaren 28a), pilota munduan *Elortondo* bezala ezaguna, argentinar pilotari ohia da, palan aritutakoa.

Munduko Pilota Txapelketan hiru aldiz parte hartu zuen: 1986an, 1990ean eta 1994an urrezko domina bana lortuz. Bartzelonako Olinpiar Jokoetan ere domina bera lortu zuen.
Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea

**Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea** (gaztelaniaz *Parque Natural de la Sierra y Cañones de Guara*, eta aragoieraz ''Parque Natural d'a Sierra y as Foces de Guara'') Espainiako Aragoi autonomia erkidegoan dagoen Huescako probintzian kokatzen den natura parke bat da. 47.450 hektareatan zehar hedatzen da. Gainera, bere inguruko babes eremuak beste 33.775 hektarea gehitzen dizkio.

Abiego, Adahuesca, Aínsa-Sobrarbe, Alquézar, Arguis, Barcabo, Bierge, Boltaña, Caldearenas, Casbas de Huesca, Colungo, Huesca, Loporzano, Nueno eta Sabiñánigo udalerriak hartzen ditu, Alto Gállego, Hoya de Huesca, Somontano de Barbastro eta Sobrarbe eskualdeetan banatzen direnak.

Geologiari esker, eskaladan eta arroil jeitsieran jarduteko leku egokia da.

## Iruditegia 

Irudi:Barranco en la Sierra de Guara.jpg|Arroila.
Irudi:Sierra de Guara.jpg|Guarako mendilerroa.
Irudi:Baño en la Sierra de Guara.jpg|Bainua Guarako mendilerroan.

## Ikus gainera 
* Guarako mendilerroa

## Kanpo estekak 
* Sierra de Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkea 
* Guarako mendilerroa 
* Sierra de Guarako Mendilerroa eta Arroilen Natura Parkeari buruzko argibidea
Errusiako hiri federalak

Errusiako Federazioa 83 subjektu federaletan banatzen da, horietatik hiru **hiri federalak** direlarik. Bi hiri horiek, herrialdeko hiriburua eta hiri handienak dira. Hirugarrena aldiz, 2014an Errusiara batu zen Krimeako hiri bat da.

Fitxategi:Federal cities of Russia1.png

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mauleko barrutia

**Mauleko** (1800-1841) edo **Maule-Lextarreko barrutia** (1841-1926), frantsesez *arrondissement de Mauléon(-Licharre)*, Behe Pirinioak departamendua urte horietan banatuta egon zen bost barrutietakoa izan zen.

## Osaera 
6 kantonamenduk osatzen zuten:
* Atharratzekoa, 1859ko udalerrien arteko fusiotik Atharratze-Sorholüzekoa izan dena.
* Baigorrikoa.
* Donapaleukoa.
* Donibane Garazikoa.
* Iholdikoa.
* Maulekoa, 1841eko udalerrien arteko fusiotik Maule-Lextarrekoa izan dena.

Beraz, bere lur eremua Zuberoa osoak (Eskiula izan ezik) eta Nafarroa Behereko zatirik handienak (Amikuze, Oztibarre, Landibarre, Garazi, Baigorri-Ortzaize...) osatzen zuten.

## Historia 
Frantziako Iraultzaren ostean departamenduak sortu ziren; horien barruan antolatu zen lehen azpibanaketa distrituak izan ziren baina oso urte gutxi iraun zuten. 1800eko otsailaren 17an barrutiak sortu ziren; barruti kopurua distritukoa baino txikiagoa izan zen eta kantonamendu batzuk ere desagertarazi zituzten. Berrantolaketa honen ondorioz jaio zen **Mauleko barrutia**, aurreko Mauleko distritua bere osotasunean eta Donapaleukoaren zati handi bat bere baitan hartzen zuena. Behe Pirinioetako orduko beste barrutiak Baiona, Oloroe, Ortheze eta Pauekoak izan ziren.

1841ean Maule eta Lextarreren arteko fusioaren karietara barrutiaren izena aldatu zen eta harrezkero **Maule-Lextarreko barrutia** izan zen baina bere osaera aldatu gabe.

1926ko irailaren 10ean departamenduko 5 barrutietatik bi desagertu ziren: Ortheze eta **Maule-Lextarrekoa**; azken honetako eremua horrela banatu zen:
* Baigorri, Donapaleu, Donibane Garazi eta Iholdiko kantonamenduak (hau da, Nafarroa Beherekoak eta Domintxaine aldeko Pettarreko herriak) Baionako barrutiaren esku geratu ziren.
* Atharratze-Sorholüze eta Maule-Lextarrekoak (hau da, Zuberoaren bihotza) Oloroe-Donamariakoarekin lotu zituzten; administrazio frantsesak Ipar Euskal Herriko herrialdeak elkarrengandik aldentzeko beste pauso bat eman zuen eta harrezkero administrazio maila askotan Zuberoa Bearno aldeko Oloroerekin lotu izan dute.

## Ikus, gainera 
* Baionako barrutia
* Mauleko distritua
* Donapaleuko distritua

## Kanpo estekak 
*  ''L'almanach impériale pour l'année 1810''.
Gustavo Huete

**Carlos Gustavo Huete Torres** (?, 1970eko abenduaren 17a), pilota munduan *Huete* bezala ezaguna, argentinar pilotari ohia da, palan aditua.

Munduko Pilota Txapelketan parte hartu zuen, 1990ean urrezko domina lortuz. Bartzelonako Olinpiar Jokoetan brontzezkoa lortu zuen.
Juan Labat

**Juan Labat** (Buenos Aires, 1912ko urtarrilaren 10a - *ibidem.*, 2002ko uztailaren 23a), pilota munduan *Labat* bezala ezaguna, argentinar pilotaria izan zen, xarean eta palan aditua. 1987an UNESCOren *Fair Play* saria jaso zuen.

Argentinako pilotaririk handienentzat jotzen dute. Lehendabiziko bost Munduko Pilota Txapelketetan parte hartu zuen, guztira, zazpi urrezko domina lortuz.
José Goñi

**José Goñi** (Chivilcoy, 1873 - Buenos Aires, 1930), pilota munduan ***Porteño*** bezala ezaguna, argentinar pilotaria izan zen, trinketeko esku pilotan aditua. Gurasoak Argentinara joandako Martin Goñi Iraizoz (Odieta, Nafarroa) eta Telesfora Erostarbe Elorza (Oñati, Gipuzkoa) zituen.

Argentinan eta Uruguain garaipen handiak lortu ondoren, 1897an Ipar Euskal Herrira joan zen lehenbizikoz bertoko izarrekin jokatzeko. Hilabete batzuk Euskal Herrian eman ondoan, urte berean bere jaioterrira itzuli zen, 1897an. Handik bi urtera, 1899ko uztailean berriro ere Euskal Herrian ikusi zuten jokatzen. Garai hartako pilotari guztiekin neurtu zituen indarrak Chivilcoyko pilotariak, guztiekin: Dongaitz, Urzelai,  Txikito Azkoitikoa, Txikito Kanbokoa, Zamorano, Soudre "Vasquito" eta abar. XX. mendean, 1902tik aurrera  bere ospea pixkanaka pixkanaka ahulduz joan zen, alkoholismoak eta sifiliak eraginda. 1906ko udan jokatu zituen azken partidak. Azaroaren 4an Amiral Troude itsasontzian, Bordeleko kaitik abiatuta, Buenos Aires bidean jarri zen. Urte asko Argentinako hiriburuan eman zituen, ospitale psikiatriko batean. 1930eko azaroaren 3an eman zuen azken arnasa. Oso bazterturik egon da bere irudia pilotaz idatzi diren historietan. Trinketek ezagutu izan duen pilotaririk hoberenak beste trataera bat merezi zuen.

## Erreferentziak
Oloroe-Donamaria Mendebaldeko kantonamendua

**Oloroe-Donamaria Mendebaldeko kantonamendua** (frantsesez ''Canton d'Oloron-Sainte-Marie-Ouest'') Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduko eskualde administratiboa da. Hiriburua Oloroe-Donamaria da.

## Udalerriak 
* Agnos
* Aren
* Asasp-Arros
* Eskiula
* Jeruntze
* Ustasu
* Gurmençon
* Moumour
* Oloroe-Donamaria (zati bat)
* Orin
* Sangoine

## Kanpo estekak
Oloroe-Donamaria Ekialdeko kantonamendua

**Oloroe-Donamaria Ekialdeko kantonamendua** (frantsesez ''Canton d'Oloron-Sainte-Marie-Est'') Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduko eskualde administratiboa da. Hiriburua Oloroe-Donamaria da.

## Udalerriak 
* Bidos
* Buziet
* Cardesse
* Escou
* Escout
* Estos
* Isuazi
* Goès
* Herrère
* Ledeuix
* Lurbe-Saint-Christau
* Ogeu-les-Bains
* Oloroe-Donamaria (zati bat)
* Poey-d'Oloron
* Précilhon
* Saucède
* Verdets

## Kanpo estekak
Thèzeko kantonamendua

**Thèzeko kantonamendua** (frantsesez *Canton de Thèze*) Frantziako Pirinio Atlantikoak departamenduko eskualde administratiboa da. Hiriburua Thèze da.

## Udalerriak 
* Argelos
* Astis
* Aubin
* Auga
* Auriac
* Bournos
* Carrère
* Claracq
* Doumy
* Garlède-Mondebat
* Lalonquette
* Lasclaveries
* Lème
* Miossens-Lanusse
* Navailles-Angos
* Pouliacq
* Sévignacq
* Thèze
* Viven

## Kanpo estekak
Gabriel Martiren

**Gabriel Martiren** (Baigorri, 1880 - Diego de Alvear, 1955), pilota munduan *el vasco Sardina* bezala ezaguna, argentinar pilotaria izan zen.

XIX. mendea bukatu baino lehen, Argentinara emigratu zen. Hasieran Burzacon bizi zen, non 1905ean pilota paleta edo argentinar pilota asmatu zuen. 1909an Diego de Alvearrera joan zen non hil arte bizi izan zen.

Aarón Sehter pilotariak bere bizitzari buruzko ikerketa sakona egin zuen.

## Erreferentziak
Andrés Montes

**Andrés Montes González** (1955eko azaroaren 27a, Madril - *ib.*, 2009ko urriaren 16a) espainiar kazetaria eta kirol esataria izan zen.

## Ibilbidea 
Aita galiziarra (Antonio Montes Seoane) eta ama Zenaida González Manfugás kubatar pianojolea izan zituen. 1980. urtetik aurrera COPE, Radio Cadena Española, Radio Marca edo Antena 3 Radio (azken honetan José María García irrati esatariarekin batera) hedebideetan jardun zuen. 1995ko abenduaren 1etik aurrera, Antoni Daimiel eta Santiago Segurola kazetariekin batera Espainian Canal + katean NBAko saskibaloi partidak jarraitu zituen.

2006ko apirilean LaSexta espainiar telebista kateak bere fitxaketa iragarri zuen, kate honetan Julio Salinas euskal herritar futbolari-ohia eta Antonio Esteva kazetaria lagun izanik Alemaniako 2006ko Munduko Futbol Txapelketako partiden jarraipena egin zuen. Juan Manuel López Iturriaga euskal herritar saskibaloi jokalari-ohia eta Juan Domingo de la Cruz lagun zituelarik 2006ko Munduko Saskibaloi Txapelketaren jarraipena ere burutu zuten. 2007ko udaldean Iturriaga y Epi jokalari-ohiekin batera Eurobasket 2007 txapelketaren jarraipena gauzatu zuten.

Kirol esatari gisa, bere gaztelaniazko esaldi itsaskor eta umoretsuak zirela eta oroitua da: ¡Porque la vida puede ser maravillosa! ("Bizitza ederra izan daitekelako"), ¿Dónde están las llaves Salinas? ("Non zeudek giltzak Salinas? (Julio Salinas), "¡Fútbol, pasión de multitudes!" ("Futbola, jendetzaren grina"), ¡Fútbol con fatatas! ("Futbola fatatekin!"), ¡Tiki-taka!, ¿Qué me cuentas capitán Narváez? ("Zer diok Narváez kapitaina?"), ¡Tiburónnnnnn! ("Tiburoiiiiii!"), ¡Que vienen los sioux! ("Siouxak badatoz!"), ¡Jugón! (Jokalari!), ¡Wilma, ábreme la puerta! ("Wilma, ireki iezadan atea!!), ¡Ratatatatatatatabere beste ezaugarrietako bat, beti gorbataxo deigarri eta betaurreko bitxiak zeramatzala zen, bai eta ilea zerora moztutako burusoila ere.

## Kanpo estekak 
* Andrés Montes kazetariaren ataria 
* Andrés Montes kazetariaren IMDBko fitxa irakurgai
Lekeitioko talaia

**Lekeitioko talaia** Otoio mendian, Ispasterreko lurretan (Bizkaia) dagoen talaia da. Ispasterren egon arren, Lekeitiori egiten zion zerbitzu, hortik izena. Santa Katalina itsasargiarekin batera, nabigazio-teknologien interpretazio zentroa osatzen du, 2006an hasitako lanek gunea berritu ondoren.

## Kanpo estekak
Farley Granger

**Farley Earle Granger** (1925eko uztailaren 1a, San Jose, Kalifornia &ndash; 2011ko martxoaren 27a, New York) estatubatuar aktore bat izan zen. Zinema zaletu gehienentzat Alfred Hitchcock zuzendariaren *Rope* (1948) eta *Strangers on a Train* (1951) filmetan antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Farley Granger aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Olaberriko udaletxea

**Olaberriko udaletxea** Gipuzkoako Goierri eskualdeko Olaberria udalerriko udaletxea da, bertan udalerri honetako Udala kokatzen da. Herriko plazan dago.

400px|thumb|erdian|Udaletxearen aurrealdea.

## Kanpo estekak 
* Olaberriko udal webgunea
Mercedes-Benz Vito

**Mercedes-Benz Vito**, Mercedes-Benz markaren furgoneta midelo bat da. Izena Euskal Herriko Gasteizko lantegian ekoitzia izateagatik du.

1995etik ekoitzia da, eta 2015-2020 artean Txina eta Argentinan ere ekoitzi zen.
Korinto

**Korinto** (grezieraz Κόρινθος, *Kórinthos*) Greziako hiria da, Peloponesoko penintsulan kokatua eta Korintia prefekturaren hiriburua dena.

Oparotasun handia izan zuen antzinaro klasikotik, eta bertan dago Apolo jainkoari eskainitako tenplurik garrantzitsuenetako bat, pieza bakarrean eginiko eta harkaitzean bertan landutako zutabeak dituena, oso ez ohikoa eraikin dorikoen artean.

## Kokapena 
Korintoko istmoan dago, 6 kilometro inguruko zabalera duena eta Peloponesoko penintsula Grezia kontinentalarekin lotzen duena, Atenasetik 78 kilometro inguru mendebaldera eta Akrokorinto mendiaren magalean. 2001eko erroldaren arabera Peloponesoko bigarren hiririk populatuena da 300.000 biztanlerekin.

Istmo honetan eraki zen Korintoko kanala (1881-1893) Mediterraneo itsasoaren iparraldea eta Egeo itsasoaren arteko komunikabide bezala erabiltzen dena. Kanal hau jada erromatarrek pentsatu zuten Peloponeso inguratzeak suposatzen zituen 600 kilometroak aurrezteko, baina lan hau ezin izan zen XIX. menderarte aurrera eraman. Bere porturik garrantzitsuena Lekeo da, Korintoko golkoan, Ioniar itsasora irteera ematen duena, eta, honen bidez, Adriatiko itsasora.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Megara

**Megara** () Greziako hiria da, Atikako periferian kokatua, Saroniko golkoan, Salamina uhartearen parean. Uhartea antzina Megararena izan zena, Atenasek hartua izan aurretik.

2011n Nea Peramos antzinako udalerria Megararekin batu zuten.

## Historia 
Kariarrek sortua, Megara Atikako lau barrutietako bat zen, Pandion II.a errege mitikoaren lau semeei zegozkienak, horietatik Megara gobernatzen zuena Niso zelarik. Garai historikoetan, Megarako kolonoek K.a. 667an Bizantzio sortu zuten, baita Kaltzedon eta, Sizilian, Megara Hyblaea ere, Sirakusatik iparraldera zegoen polis txiki bat.

Oparotasun komertzial eta kultural handia izan zuen K.a. VIII. mendea eta K.a. VII. mendearen artean, eta Atenas eta Korintoren parean egon zen. Peloponesoko gerraren garaian Megara Espartaren aliatuetako bat zen. Gerraren ondoren gainbehera hasi zen. Gaur egun Megara Atenasen auzo bat da, eta bertan 30.000 pertsona bizi dira.

Megara Geraneies eta Kerata mendien arteko lautada batean zegoen, Karia (Καρία) eta Alkatoe (Ἀλκαθόη) deituriko muino bikoitz baten oinean. Handik ez oso urruti portua zuen, Nisea deiturikoa (Nisaea, Νίσαια edo Νισαία) portu honekin harresien bidez lotuta zegoelarik.

Elezahar baten arabera, Foroneoren seme bat zen Karrek sortu zuen; 12 belaunaldi beranduago, Egiptotik bertara Lelex iritsi zen, lelegeen heroi eponimoa, bere oinordekoa bere seme Kleson izan zelarik, eta ondoren Pilas eta Esziron, Atenasko errege zen Pandionen alabarekin ezkondu zena. Nisok, Pandionen semea zenak, Eszironu lehiatu zion Megararen jabetza, eta lehia honetan epaile zen Eakok Atenasi eman zion. Nisoren oinordekoa Megareo izan zen, itsasoetako jainkoa zen Poseidonen semea, Niso eta Abrotaren alaba zen Ifinoerekin ezkondu zena. Megareoren oinordekoa bere seme Alkatoo izan zen.

## Herriak eta herrixkak 

* Agía Triás
* Aigeiroúses
* Alepochori
* Kineta
* Koumíntri
* Lákka Kalogírou
* Meli
* Mégara

* Moní Agíou Ierothéou
* Moní Agíou Ioánnou Prodrómou
* Moní Panachrántou
* Pacháki Puto
* Páchi
* Stíkas
* Vlycháda
* Lîchymaniõ

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aarón Sehter

**Aarón Sehter** (Buenos Aires, 1934ko urtarrilaren 11), pilota munduan *Kike Sehter* bezala ezaguna, argentinar pilotari ohia da, palan aditua.

18 urte zituenetik 48 urtera arte zortzi Munduko Pilota Txapelketetan parte hartu zuen, guztira, hamahiru urrezko domina lortuz. Historian urrezko domina gehien lortu dituen pilotaria da. Argentinako txapeldunak Mexikoko Olinpiar Jokoetan ere parte hartu zuen non zilarrezko domina bat irabazi zuen.
Takhar probintzia

**Takhar** (Persieraz:تخار), Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen ipar-ekialdean dagoena. 12.333&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009an 886.400 biztanle zituen. Hiriburua Taloqan da.

Uzbekoak, Tajikak, Paxtunak eta Hazarak dira talde etniko handienak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Takhar probintziako argazkiak
Collage

[thumb|[Majid Farahani-ren collage bat]]

**Collage** beste jatorri bat duten hainbat elementu edo zati gainjarriz osatzen den lan artistikoa da, zati txikien metaketa hutsa ez dena. Material mota asko erabili izan dira collage-etan: egunkari-zatiak, aldizkariak, zintak, koloretako edo eskuz landutako paperak, beste artelanak, argazki eta bestelako objektuak.

Collage bateko zati bakoitza irudi definitua bada, 'figuraziotik figuraziora' egindako collagea dela esaten da. Aldiz, zati bakoitzean irudi definiturik ez badago 'abstrakziotik figuraziora' egindako collage dela esaten da.

Collage izena frantsesetik dator. 'Coller' aditzak 'kolatu' esan nahi du, 'kola eman'. Georges Braque eta Picasso pintoreek asmatu zuten teknika hori (eta bere izena ere) XX. mendearen hasieran. Picassoren lehen collagea "Nature morte devant une fenêtre à St. Raphael" izan zen (1919).

## Collage teknikako artista adierazgarriak 
Hauek dira collagea erabili duten artista ezagunenak:

## Estekak 
* Galeria eta adibideak
* Zurriola ikastolako collageak (figuraziotik figuraziora)
* Zurriola ikastolako collageak (abstrakziotik figuraziora)
* Collage 
* Franz Kafka, Marcel Proust and Alfred Hitchcock, the 3 Albums, argazki berrosatuta espiritu surrealistan.
* Collage bat sortzen, ingeles eta errusierazko azalpenak Photoshop bezalako programekin collageak sortzeko.
* Jonathan Talbot-ek 2001-ean egindako bilduma, hainbat artista klasiko eta digitalen obrak
* Cecil Touchon-en International Museum of Collage, Assemblage and Construction
* collageart.org

## Kanpo estekak
Zabul probintzia

**Zabul** (persieraz: زابل ; paxtueraz: زابل) Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen hego-ekialdean dagoena. 17.343 km²-ko azalera du eta 2009an 275.100 biztanle zituen. 1963an Kandahar probintziatik bereizi zen. Hiriburua Kalat da.

Biztanle gehienak Paxtunak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  NPS: Zabul Province
Wardak probintzia

**Wardak** (Persieraz: میدان وردک ; Paxtueraz: میدان وردګ), **Wardag** eta **Vardak** ere deitua, Afganistango 34 probintzietako bat da, herrialdearen erdialdean dagoena. 9.934&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009an 540.100 biztanle zituen. Hiriburua Maidan Shar da.

Biztanle gehienak Paxtunak dira.

## Erreferentziak 
[250px|thumb|ezkerrera|[Kabul eta Bamijanen arteko errepide bazterreko herria (Wardak probintzia)]]

## Kanpo estekak
Chusé Lera Alsina

**Chusé Lera Alsina** (Huesca) aragoiar musikari bat da, ''Grupo Val d'Echo* taldeko zuzendaria, Juan José Lagrabarekin batera *Gramática de lo Cheso (fabla altoaragonesa)* (1990) idazlanaren egilea ere bada, baita cheso aragoieraren 10.000 hitz inguru dituen *Aplego. Diccionario de Resistencia y Gramática sobre lo cheso'' (2004) izeneko hiztegiarena ere.

Besteen artean, "S'ha feito de nuei" (euskaraz "Gaua egin da", 1980) abesti ospetsuaren egilea da. Academia de l'Aragonés erakundeko koordinazio batzordekidea ere bada.

## Grupo Val d'Echo taldearen diskografia 
* 1981: Subordán
* 1984: Nugando
* 1990: Selva de Oza
* 1996: Flor de Nieu

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* ''S'ha feito de nuei* abestiaren bideoa entzungai eta ikusgai 
* *S'ha feito de nuei'' abestiaren partitura eta hitzak 
* Grupo Val d'Echo musika taldearen webgunea
Kudeaketa (argipena)

**Kudeaketa** terminoa, orokorrean, helburu bat lortzeko erakunde batean burutu beharreko jarduera eta ekintzen multzoa da. Zehazki adiera zenbait ditu:

* kudeaketa, termino orokorra;
* proiektuen kudeaketa, proiektu bat burutzeko jardueren plangintza da;
* baliabideen kudeaketa, helburu bat lortzeko behar diren baliabide fisiko, giza-baliabide eta finantza baliabideak une egokian eskura izan daitezen.

## Kanpo estekak
Michael Porter

**Michael Eugene Porter** (Ann Arbor, Michigan, 1947ko maiatzaren 23a - ) kudeaketa-aditu eta Harvard Business School izeneko negozio-eskola ospetsuan irakaslea da. Bere hasierako prestakuntza ingeniaritza arlokoa da, baina 1980ko hamarkadatik kudeaketa estrategikoan egindako ekarpenengatik da ezaguna, besteak beste Porteren bost indarren analisia, konkurrentzia giroaren tipologia bat ezartzen duena. Nazio eta eskualdeen lehiakortasunari buruzko ikerketa sakonak ere egin ditu.
Gangkhar Puensum

**Gangkhar Puensum** (7.570 m) Himalaiako mendia da. Munduko tontor nagusien artean 40.a da eta mundu osoan igo gabe geratzen den tontor nagusirik garaiena da, iturri gehienen arabera.

Tibet eta Bhutanen arteko mugan dago eta azken honetako mendirik altuena da; gaur egun argi dago Kula Kangri (7.538 m) ez dagoela mugan, Tibeten baino. Bi aldeak herri tibetarraren lurrak dira. Bere garaiera lehen aldiz 1922an neurtu bazen ere, XX. mendearen amaiera arte ez zen neurketa zehatzik egon.

## Jakingarriak 
Leku-izen hau transkribatzeko beste forma batzuk **Gangkar Pünsum**, **Gangkar Punsum**, **Gankar Punzum** eta **Kangkar Punsum** dira. Tibeteraz "mendiko hiru anaiak" esan nahi du.

Txinako Herri Errepublikaren menpeko Tibetekiko mugan dago, kokapena eztabaidagaia izan bada ere. Bhutani dagokionez Gasa barrutian dago, Wangdue Phodrang barrutiarekiko mugatik oso hurbil. Tibeteko eskualde autonomoko Shannan prefektura ofizialean dago, Ü-Tsang herrialde tradizionalean.

## Ezin igo 
Bhutan 1983an mendigoizaleentzat zabaldu zen; 1985 eta 1986ren artean mendira igotzeko 4 saiakera egon ziren; lehena mendia bera identifikatzeko gai ere ez zen izan, eremuko kartografia eskasa dela medio.

1994an Bhutango gobernuak erlijioa dela eta (mendi sakratuak direlakoan) 6.000 metrotik gorako mendietara igotzea ostera ere debekatu zuen. Horren ondorioz tontorrera heldu nahi izan dutenak Tibet aldetik abiatu dira; 1998an bigarren mailako tontor bat igo zen eta 1999an talde japoniar batek Liankang Kangri (7.535 m, "Iparraldeko Gangkhar Puensum" izenez ere ezaguna) igotzea lortu zuen.

2003an Bhutango gobernuak edozein menditara igotzea erabat debekatu zuen, beraz munduan igo gabe geratzen den tontor nagusirik altuena izaten segituko du.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Berry, Steven K.: *The Thunder Dragon Kingdom: A Mountaineering Expedition to Bhutan*, Marlborough, *Crowood Press*,  eta Seattle, *Cloudcap Press*, . Biak 1988an argitaratuak, 1986ko espedizio britainiarraren liburua da.

## Ikus, gainera 
* Himalaia
* Bhutan

## Kanpo estekak 
*  Mendiaren argazkia *Nirvana Expeditions* webgunean.
*  Mendia bere baitan hartzen duen Tin-Tin Trekkingen Bhutango eskualde mapa.
*  1999ko espedizio japoniarra.
Peter Drucker

**Peter Ferdinand Drucker** (1909ko azaroaren 19a – 2005eko azaroaren 11a) estatubatuar kudeaketa-aditu eta idazlea izan zen. Kudeaketaren teoria neoklasikoan kokatu izan dira bere ekarpenak. Bere proposamen ezagunenen artean, helburuen araberako kudeaketa eta enpresako ezagutza eta bezeroari ematen zion garrantzia daude, "*bezerorik gabe negoziorik ez dagoela*" adieraziz.
Ziklobutano

**Ziklobutanoa** (CH2)4 formula duen konposatu organiko bat da. Gas kolorgea da eta PGL gisa salgai dago. Ziklobutanoaren deribatuak **ziklobutanoak** dira. Ziklobutanoa ez da oso garrantzitsua biologian ez merkataritzan, baina bertatik ateratzen diren hainbat deribatuk badute garrantzi berezia biologia eta bioteknologian.

## Kanpo estekak
Herat

**Herat** () Afganistango ipar-mendebaldeko hiri handiena eta Herat probintziako hiriburua da. Hari ibaiaren haranean dago, Irango eta Turkmenistango mugetatik gertu. 2010ean 354.892 biztanle zituen.

Herrialdeko hirugarren hiririk handiena da. Biztanleriaren gehiengoa tajik etniakoa da baina badira gutxiengo paxtunak, hazaraak eta uzbekoak. Hizkuntz nagusia persiera da.

## Geografia 
Iran, Afganistan eta Turkmenistanen arteko bilgunean dago.

Hona hemen Herateko auzoak:
**Shahr-e Naw (hirigunea)
**Welayat (gobernadorearen egoitza)
**Qol-Ordue (Armadaren basea)
**Farqa (Armadaren basea)
**Darwaze Khosh
**Chaharsu
**Pul-e Rangine
**Sufi-abad
**New-abad
**Pul-e malaan
**Thakhte Safar
**Howz-e-Karbas
**Baramaan
**Darwaze-ye Qandahar
**Darwaze-ye Iraq
**Darwaze Az Kordestan

Honako parkeak ere baditu:
**Park-e Taraki
**Park-e Millat
**Khane-ye Jihad Park

Eta honako monumentuak:
**Herateko zitadela (Qala Ikhtyaruddin edo Arg)
**Musalla multzoa
**Herateko Musallako minareteak

### Klima 
## Historia 
Herat (*Aria*) Alexandro Handiak konkistatu zuen, eta *Ariako Alexandria* izena eman zion. Erdi Aroan Khorasango hiri garrantzizkoena izan zen. Mongoliarrek, turkomanoek eta uzbekoek zazpi aldiz suntsitua izan ondoren, aspaldidanik persiarrak eta afganiarrak hartaz jabetzeko borrokatu dira. 1862az gero Afganistanen esku dago.

## Ekonomia 
Zeta, artilea, tapizak eta larruak (astrakana) ekoizten dira bertan. Khwaja Abdullah Ansari Nazioarteko Aireportuak hiria zerbitzatzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Karlos Zurutuza Afganistandik: Emakume tortxen hiria
*  www.asie-centrale.com: Hérat, une perle au milieu de la Route de la Soie
*  Portal.unesco.org: Histoire de la ville de Hérat
Sareko Euskal Gramatika

**Sareko Euskal Gramatika** Euskal Herriko Unibertsitateko Euskara Institutuaren lan bat da, unibertsitateko espezialistarik nabarmenenek prestaturiko euskararen gramatika Interneten guztien eskura jartzeko asmoa duena. Ekimen hori 2008an abiatu zen, eta 2010eko martxoaren 31n plazaratu. Proiektu dinamikoa da: dagoeneko sartuta dagoen material ugaria eguneratu eta osatzeaz gainera, beste material batzuk sartuz joango dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sareko Euskal Gramatikaren webgunea
S'ha feito de nuei

'''S'ha feito de nuei'* (euskaraz *gaua egin da*) Chusé Lera Alsina aragoiar musikariak aragoieraz eginiriko abesti bat da.

## Hitzak 
## Kanpo estekak 
* *S'ha feito de nuei* abestiaren bideoa ikusgai eta entzungai 
* *S'ha feito de nuei'' abestiaren hitzen itzulpen eta azalpenak
Putzu

[thumb|300px|[Malin eskuz eginiko putzu bat.]]
**Putzua**, halaber **putzuzuloa**, **patina** (Bizk.), **zipua** (Ipar.) edo batzuetan **pozadera** (Heg.), lurrean zuloa eginez akuifero bateko ura eskuratzeko egiten den eraikuntza da. Putzu horretatik ura ponpa elektriko, mekaniko edo eskuzko batekin atera daiteke, baita hainbat edukiontzi erabilita ere. Edukiontzi horiek mekanikoki edo eskuz igo daitezke.

Putzuek sakonera, ur bolumen eta ur kalitate ezberdinak izaten dituzte. Maiz, gainazalean aurki daitekeen urak baino mineral gehaigo ditu suspentsioan eta ur hori leuntzeko tratamendua behar izaten da sarri. Artseniko, burdin eta manganesoa baldin badago ura tratatu behar da edan ahal izateko.

## Ikus, gainera 
* Akuifero

## Kanpo estekak
Céilidh

**Céilidh** Eskoziako gaeleraz eta **ceilidh** edo **céilí** irlanderaz, gaur egungo esanahiaz, Eskozia eta Irlandako gaelikoetan ospatu ohi den dantza herrikoiez langunduriko ospakizuna da, halere, gaur egun irlandar eta eskoziarren diasporak dauden herrialde ugarietan ere ospatu ohi da.

## Historia 
Antzina, “céilidh” hitzarekin herri txikietako edozein motatako topagune edo jaiei deitzen zitzaien, tartean dantza egon ala ez. Izatez, ospakizun hauetako askok festa izateaz gain, literatura topaguneak ere izaten baitziren, dantzatu eta abesteaz gain, ipuiak, kondairak, olerkiak, erromantzeak, atsotitzak eta asmakizunak ere errezitatu edo erraten baitziren.

Azken hamarkadetan hitz honen esanahia aldatuz joan da, gaur egun “céilidh” edo “céilí” hitzek dantzarekin lotzen direlarik.

## Kanpo estekak
Myanmarko poni

**Myanmarko ponia**, "Burmako ponia" edo "Shan ponia" Myanmarko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamainagatik ponien sailkapen taldean sartzen da.

Arrazak Myanmarko ekialdean kokaturik dagoen Shan estatuan dauka jatorria.

Dezente aukeratutako zaldi arraza bat da eta leku menditsuetan aritzeko bereziki aproposa. Bertako menditar tribuek hazten dituzte zaldi hauek.

Himalaiako mendikateko beste zenbait poni arrazen oso hurbilekoa da, hala nola, Bhutandar poni, Spiti, eta Manipuriko ponienak.

## Arrazaren jatorri eta historia 
Aipatutako Himalaia aldeko beste zenbait arrazekiko antzekotasuna dela eta, adituen ustez arraza guzti hauek jatorri amankomuna izan dezakete. Mongoliar zaldiak (azken hauek poniak ere) edota bere inguruko arrazak Myanmarko ponien arbasoak lirateke. Poni hauek beste aldetik arabiar zaldiekin nahastu dituzte. Seguruen zaldi hauek Asiako ekialdeko zaldi arraza askoren odola daukate.

## Kanpo estekak 
* Myanmarreko poniari buruzko artikulua

## Erreferentziak
Aiestaranerreka

**Aiestaranerreka** Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Zaldibia udalerriko auzoa da.

## Kanpo estekak 
* Aiestaranerreka auzoko orrialdea. Iztueta fundazioa.
Isobutano

**Isobutanoa** edo **metilpropanoa** butanoaren isomeroa da. Karbono tertziarioa duen alkano sinpleena da. Freoi gasekin ozono geruza zulatzen zenaren beldurragatik isobutanoa geroz eta gehiago erabiltzen da errefrigerazio sistemarako, batez ere etxeetako hozkailu eta izozkailuetan, eta propelante gisa aerosol espraietan. Isobutanoaren kodea R-600a izaten da hotzerako edo propelente gisa erabiltzen denean. Kanpalekuetan erabiltzen diren sukaldetxoek isobutanoa eta propanoa erabiltzen dute 80:20 proportzioan. Isobutanoa leuzina aminoazidoan R taldea da.

## Kanpo estekak
Elbarrena (Zaldibia)

**Elbarrena** Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Zaldibia udalerriko auzoa da. Zaldibia udalerriko herrigunera ailegatu baino lehen kokatzen da (Ordiziatik etorri ezkero), bertan hainbat lantegi eta lantoki kokatzen direlarik.

## Ikus gainera 
* Elbarrena

## Kanpo estekak
Sirakusa (argipena)

**Sirakusa** leku hauen toponimoa izan daiteke:

Italian:
* Sirakusa (italieraz *Siracusa*, sizilieraz *Sarausa*)
* Sirakusako probintzia

Estatu Batuetan (ingelesezko aldaera den **Syracuse**):
* Syracuse (New York)
* Syracuse (Indiana)
* Syracuse (Kansas)
* Syracuse (Missouri)
* Syracuse (Nebraska)
* Syracuse (Ohio)
* Syracuse (Utah)

## Ikus, gainera 
* Syracuseko Unibertsitatea, New Yorkeko Syracusen.
Urtsuerreka

**Urtsuerreka** Gipuzkoako Goierri eskualdean dagoen Zaldibia udalerriko auzoa da. Baserri giroko auzoa, Larraitzerako igoera bidean kokatzen da. Izendapena izen bereko urtsuerreka errekari zor dio.

## Kanpo estekak
Raionismo

**Raionismoa** Moskuko *Salón de la libre Esthétique* deritzonean hasi zen mugimendu artistiko bat da. 1909an hasi zuten Mikhail Larionov eta Natalia Gontxarovak, eta 1913an sakondua izan zen.

Kubismo, futurismo eta orfismoaren arteko sintesi bat da.

"Kolore izpiek", sekuentzia erritmiko eta dinamikoetan ordenatuak, margolanaren gunea eraikitzen dute. Kuadroak denboran eta espazioan flotatzen duenaren itxura eman behar du, paraleloak eta elkarzutak diren kolore izpiei esker.

## Kanpo estekak
Mazar-i-Xarif

**Mazar-i-Xarif** (persieraz: مزارِ شریف) Afganistango iparraldeko hiri handiena eta Balkh probintziako hiriburua da. Turkmenistan, Uzbekistan eta Tajikistango mugak 50 kilometro ingurura ditu. 2010ean 289.926 biztanle zituen. Gizarte multietnikoa da: gehiengoa tajik etniakoa da, baina ugari dira uzbekoak, hazarak, paxtunak eta turkomanoak ere. Hizkuntz nagusiak persiera (daria) eta paxtunera dira.

Hiriaren izenak «Jaunaren Santutegi» esan nahi du. Izan ere, afganiarrek —bai xiitek, bai sunitek— Mazar-i-Xarifeko Meskita Urdina Mahomaren lehengusu eta suhi Ali ibn Abi Taliben hilobiaren gainean eraiki zela uste dute. Historialarien arabera, ordea, Ali Najafen (Irak) hobiratua izan zen. Hiriak ondasun arkeologiko helenistiko eta musulman ugari ditu.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laiko (argipena)

**Laiko** terminoak adiera zenbait ditu:

* zerbait leuna denean laiko ere deritzogu.
* laizismoari dagokiona, erlijioa espazio eta erakunde publikoetatik at izan behar dela aldezten duen gizarte-jarrera.
Primulazeo

**Primulazeoak** (*Primulaceae*) 24 bat generotan banaturiko 1000 espezie dituen landare loredunen familia da. Landare belarkarak dira, gehienbat Ipar Hemisferioko eskualde hotz eta epeletan bizi direnak. Espezie asko (*Primula*, *Cyclamen*, *Lysimachia*) apaingarri gisa kultibatzen dira. Beste batzuk herri medikuntzan (pasmo-belarra, *Coris monspeliensis*) edo koloregaiak lortzeko erabiltzen dira.

Loreak hermafroditak eta, *Coris* generoan izan ezik, erregularrak dira, bakartiak edo infloreszentzietan elkartuak (lore-buru, unbela edo panikuletan); askotan, hosto errosetaren erdian sortzen diren garetan (hostorik gabeko lore-zurtoinak, braktea babesleekin) antolatuak. Kaliza iraunkorra da, oinaldean soldatutako 5 sepaloz osatua. Korola ezkila-formakoa izaten da, soldatutako 5 (batzuetan 4) petaloz osatua, gehienetan horizontalak diren gingilekin. 5(10) lorezilak petaloekin soldatuta daude. Fruitua kutxatila erakoa da .

## Generoak 
* *Androsace* L.
* *Bryocarpum* Hook. f. & Thomson
* *Cortusa* L.
* *Dionysia* Fenzl
* *Dodecatheon* L.
* *Hottonia* L.
* *Kaufmannia* Regel
* *Omphalogramma* (Franch.) Franch.
* *Pomatosace* Maxim.
* *Primula* L. – Primula vulgaris, Primula veris
* *Samolus* L.
* *Soldanella* L.
* *Stimpsonia* C.Wright ex A.Gray

Ondorengo generoak Primulazeoen baitan sartzen ohi ziren, baina, zenbait ikerlariren arabera (M. Källersjö et al., 2000) Myrsinaceae familiaren barnean egon beharko lirateke:

* *Anagallis* L.
* *Ardisiandra* Hook. f.
* *Asterolinon* Hoffmans. & Link.
* *Coris* L.
* *Cyclamen* L.
* *Glaux* L.
* *Lysimachia* L.
* *Pelletiera* A. St.-Hil.
* *Trientalis* L.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Primulaceae Topwalks.net
*  Primulaceae Kew.org
Oscar Niemeyer Nazioarteko Kultur Zentroa

**Oscar Niemeyer Nazioarteko Kultur Zentroa** (bertan eta gaztelaniaz: *El Niemeyer*) Asturiasko Avilés herrian dagoen zentro kulturala da. Oscar Niemeyer brasildar arkitektoak diseinatuta, zentroa hainbat ekitaldi hainbat artistiko eta kultural ospatzeko egin zuten: erakusketak, musika, antzerkia eta dantza, zinema, gastronomia, hezkuntza eta abar. Zuriz margoturiko eraikin hau Avilesko itsasadarrean nagusitzen da.

## Galeria 

Fitxategi:CentroNiemeyer12.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer22.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer11.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer25.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer32.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer14.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer28.jpg|
Fitxategi:Centro Niemeyer7.jpg|
Fitxategi:Centro_Niemeyer.JPG|
Fitxategi:CentroNiemeyer20.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer17.jpg|
Fitxategi:CentroNiemeyer10.jpg|

## Kanpo estekak 
* Webgune Ofiziala
Paul Robin

**Paul Robin** (Toulon,  - Paris, ) pedagogo eta hezitzaile anarkista bat izan zen. 1860ko hamarkadatik irakasle aritu zen. Feminismoa bultzatzaile sutsua izan zen: besteak beste, 1889 urtean antisorgailuei buruzko informazio-zentro bat zabaldu zuen, garai hartako moral nagusiaren aurka. Ezaguna da Cempuiseko umezurtz-etxeko zuzendari izendatu zuten eta bertan bere ideiak jarri hala izan zituen martxan, hala nola neska eta mutilen baterako heziketa, erlijiorik gabe eta behaketa eta esperimentazioan oinarrituta, ahalik eta liburu gutxienekin. Esperientzia honek gizartean eragin zuen aurkako jarrera bizia dela eta, postutik erauzia izan zen azkenean.

## Kanpo estekak
Aitzarte (Ataun)

**Aitzarte** edo **Ataungo domoa** Jentilbaratza, Aizkoate, Aizkorrandi, Arastortz, Agautz, Leizadi, Asundi, Loibideko mailoak eta Ikarandieta gailurrek osatutako eraztun erako mendia da, Aralarko natura parkearen babesean dagoena. Orogenia piriniarraren ondoriozko indarren eta bertako indar perpendikular batzuen arteko elkarreraginez, lurrazala gorantz altxatu zen, kupula itxurako mendi bat sortzeraino. Gehien-gehiena Ataungo lurretan dago, Lazkao eta Zaldibia udalerrietakoak diren ekialdeko zati txiki batzuk izan ezik.

Aitzarteren barnealdeko lurra malkartsua da. Bertakoek lur horri Aitzarte Zeharra esaten diote, eta Ataungo Aitzarte Alde auzoa da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Longboard

eskuinera|thumb|130px|Cruiser modalitatea.

**Longboard** surfeko taularen aldaera bat da, lehorrean ibiltzeko balio duena.

## Erabilerak 
Longboardari hainbat erabilera ematen zaio. Hona hemen arruntenak:
* *carving* (sigi-saga mugituz abiadura hartzea)
* *downhill* lasterketa (aldapan beherako lasterketa)
* *slalom* lasterketa, *sliding* (irristatzea)
* *transport* (hiritik ibiltzea, garraiobidetzat erabiltzea)
* *dancing* (oholaren gainean «dantzatzea»)

## Neurriak eta prezioak 
Normalean skate normal bat baino garestiagoak dira, prezioen zerrenda oso zabala da 100€-tik aurrera.

Tamaina ugariko taula aurki ditzakegu merkatuan, 90cm –tik 150cm –ra. Horrez gain forma anitz dituzte, eta forma horien barruan tail (atzeko partea) eta nose (aurreko partea) desberdinak aurkitu ditzakegu. Baina ez dugu bakarrik ohola kontuan hartu behar, ardatzak eta gurpilak oso garrantzitsuak baitira. Ardatzei dagokienez skate batek dituen ardatzekin konparatzen baditugu alderantzizkoak direla konturatuko gara. Gurpilak tamaina eta gogortasunaren arabera sailkatzen dira.

## Profesionaltasuna 
Ez dago mundu profesionalik kirol honetan txapelketari bagagozkio, baina profesionaltzat har ditzakegu marka baten laguntza duten longboarder edo longboard lasterkariei.

## Filmak eta oihartzuna 
Pelikulak egin dira kirol honen inguruan, gehien bat bere jatorriari buruz. “Los amos de Gogtown” da ezagunena. Aipatzekoa da ere Original Skateboards markak duen kanala You tube-n.

## Kanpo estekak
Dolomia

**Dolomia** arroka sedimentario ez detritiko bat da. Batzuetan **magnesio kareharri** izena ematen zaio.

## Etimologia 
Izena Deodat Gratet de Dolomieuk 1791an lehen aldiz deskribatu zuelako Dolomitetan ematen zaio. Aurretik 1768an Lineok deskribatu zuela pentsatzen da eta 1778an "usain txarreko harria" izena eman zion Belsazar Hacquet naturalista austriarrak.

## Ezaugarriak 
Dolomia arroka batez ere dolomita mineralaz osatua dago. Honek (CaMg(CO3)2) formula du. Arroka hau normalean kareharriaren eraldaketa kimikoz osatua dago.

Dolomita mineral moduan sistema trigonalean edo erronboedrikoan kristalizatzen du. Kolore txuri, gris edo arroa duten kristalak sortzen dira, normalean masiboak. Kaltzitaren ezaugarri antzekoak ditu, baina ez da erraz disolbatzen azido klorhidrikoan. Mohs eskalan 3,5-4 bitarteko gogortasuna du eta 2,85eko grabitate espezifikoa. Errefrakzio indizea nω = 1,679 - 1,681 eta nε = 1,500eko balia du.

Dolomita eta burdinadun ankeritaren artean soluzio solido bat dago. Burdina dagoenean kolore horixka edo marroixka izaten du. Manganesoa agertzen da MnO forman %3an gutxi gorabehera. Manganeso eduki handia dagoenean arrosa izaten da eta kutnohorita mineralarekin soluzio solidoa sortzen da. Beruna eta zinka ere ager daitezke magnesioaren ordez.

## Erabilerak 
Magnesio oxidoaren eta magnesioaren beraren iturri nagusietako bat da dolomita. Material errefraktari gisa ere erabiltzen da, tenperatura altuetan ere bere ezaugarriak mantentzeko gai baita. Azkenik keramika eta margo zuriak ekoizteko erabiltzen da, bai eta beira sortzeko ere.

Lurzoruetan pH-aren buffer lana egiteko ere gehitzen da dolomita hautsa, bai eta akuarioetako uraren pHa neutralizatzeko ere.

## Iruditegiak 

Irudi:Dolomite, Late Permian, Badacsonyörs.jpg|Dolomita harria.
Irudi:Cirque de Mourèze, Hérault 23.jpg|Dolomita harria.
Irudi:Dolomite-72278.jpg|Teruelita, Teruelgo dolomiaren barietatea.
Irudi:Flickr - lo.tangelini - Dolomiti (2).jpg|Dolomitak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Busgosu

**Busgosu** asturiar mitologiako pertsonaia da.

## Ezaugarriak 
**Busgosu** erdi gizaki erdi aharia da. Iletsua, ahari hankaduna eta ahari adarduna da. Gorputz-enborra eta aurpegia giza itxurakoak ditu. Jantzia eta kapela berdea daramatza.
Bi mito daude, Kantabriar mendilerroko ekialdeko mitoa Kantabriarraren antzekoa da: Busgosu bihotz-onekoa da, artzainak galduta badaude gidatzen ditu eta etxolak konpontzen laguntzen du. Asturiaseko mendebaldeko mitoan Busgosu basoetako jauna da. Aizkolarien eta ehiztarien arerioa da.
Mitoa Asturiasera XVII. mendean etorritako errementari euskaldunek zabaldu zutela pentsatzen da, beste batzuek tokiko mitotzat dute.

## Ikus, gainera 
* Basajaun

## Kanpo estekak
Languedoc

thumb|Languedoc eskualdearen kokapena.

**Languedoc** (okzitanieraz *Lengadòc*) Okzitaniako eskualde tradizionala da, historikoki Frantziako probintzia izandakoa eta gaur egun Okzitania eskualde frantseseko zati bat hartzen duena.

## Hiri nagusiak 
* Toulouse: 437.715 biztanle.
* Montpellier: 225.392 biz.
* Nîmes: 133.424 biz.
* Béziers: 124.967 biz.
* Alès: 89.390 biz.
* Albi: 46.299 biz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Langue d'oc
* Frantziako eskualde historikoak

## Kanpo estekak
2010eko EPELen lau eta erdiko txapelketa

**2010eko Lau eta erdiko Pilota Txapelketa** 2010ean Eskuzko Pilota Enpresen Ligak antolatutako Lau eta erdiko Pilota Txapelketa da. Bertan Asegarce eta ASPE enpresetako pilotariek parte hartu zuten. BBK-k babestua.

Hogei pilotarik, lau taldetan banatuak, bi partidaka kanporaketa egin zuten taldeko buruaren aurka jokatzeko. Talde bakoitzean sailkatutakoak guztiak guztien kontra ligatxoa jokatzen dute eta bi onenak finalera igaro ziren.

## Pilotariak 
(Beltzez, taldeen buruak)

## Emaitzak 
### 1. erronda 

### Final zortzirenak 

### Final laurdenak 

### Fase finala 

#### Sailkapena 

### Finala 
## Kanpo estekak
Alberto Juantorena

**Alberto Juantorena Danger** (1950eko abenduaren 3a, Santiago de Cuba) kubatar atleta ohia da. 400 eta 800 metroko lasterketetan espezializatuta zegoen. 1976ko Udako Olinpiar Jokoetako txapeldun atera zen bi proba horietan: balentria hori orain arte ez du inork berdindu.

## Marka onenak 
* 400 metroetan: 44,26 (Montreal, 1976ko uztailaren 29a)
* 800 metroetan: 1:43,44 (Sofia, 1977ko abuztuaren 21a)
Cristina Saralegui

**Cristina Saralegui de Ávila** (1948ko urtarrilaren 29a, Habana) kubatar kazetari, aktore eta telebistako aurkezle bat da. Batez ere, Miami hiriko Univision telebista kateak emititu eta bere izena daraman *"El Show de Cristina"* programa aurkezteagatik bertako gaztelania hiztunen artean aski ezaguna da.

### Filmografia 
* *Cheverísimo* (1993)
* *Te sigo amando* (1996)
* *Pasiones* (2001)
* *Taina* (2001)
* *George Lopez Show* (2002)

## Kanpo estekak 
* Cristina Saraleguiren webgunea  
* Cristina Saraleguiren IMBDko fitxa
Gate Theatre

**Gate Antzokia** (ingelesez *Gate Theatre*, irlanderaz *Amharclann an Gheata*) Irlandako Errepublikako Dublin hirian dagoen antzoki bat da. 1928an Hilton Edwards eta Micheál Mac Liammóir antzerkigileek ireki zuten.

Orson Welles eta James Mason aktore ospetsuek beren ibilbidea antzoki honetan hasi zuten. 1991an Samuel Becketten 19 antzezlanen atzera begirako bat eskaini zen.

## Kanpo estekak 
* Gate antzokiaren webgunea
Zegamako udaletxea

**Zegamako udaletxea** Gipuzkoako Goierri eskualdeko Zegama udalerriko eraikin bat da. Bertan udalerri honetako Udala kokatzen da. XIX. mendean eraikia, Neoklasizismo estilokoa da. 2012tik Kultura Ondarearen izendapena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Zegamako Udalaren webgunea
Javier Cámara

**Javier Cámara Rodríguez** (Albelda de Iregua, Errioxa, 1967ko urtarrilaren 19a) espainiar aktore bat da.

## Filmografia 
### Zinema 
* 2011
** *¿Para que sirve un oso?* (Tom Fernández)
* 2010
** *Que se mueran los feos* (Nacho G. Velilla)
* 2008
** *Los girasoles ciegos* (José Luis Cuerda)
** *Fuera de carta* (Nacho G. Velilla)
* 2007 - *La torre de Suso* (Tom Fernández)
* 2006
** *Paris je t´aime (Bastille)* (Isabel Coixet).
** *Ficción* (Cesc Gay).
** *Alatriste* (Agustín Díaz-Yanes).
* 2005
** *Malas Temporadas* (Manuel Martín Cuenca).
** *La vida secreta de las palabras* (Isabel Coixet).
* 2004 - *La mala educación* (Pedro Almodóvar).
* 2003
** *Los abajo firmantes* (Joaquín Oristrell), aktore eta gidoilaria.
** *Torremolinos 73* (Pablo Berger).
* 2002 - *Hable con ella* (Pedro Almodóvar).
* 2001 - *Lucía y el sexo* (Julio Médem).
* 2000 - *Dinosaurio* (Ralph Zondag eta Eric Leighton), ahotsa.
* 1999 - *Cuarteto de la Habana* (Fernando Colomo).
* 1998 - *Torrente: El brazo tonto de la ley* (Santiago Segura).
* 1996 - *Corazón loco* (Antonio Del Real).
* 1995 - *ESO* (Fernando Colomo).
* 1994 - *Alegre ma non troppo* (Fernando Colomo).
* 1993 - *Rosa Rosae* (Fernando Colomo).

### Telebista 
* Los quién (telesaila) ] (2011) ... (Antena 3 espainiar katean estreinatzeke)
* Lex (2008) .... Mario Estrada
* 7 vidas (1999-2006) .... Paco Gimeno Huete
* Periodistas (1998-2001) .... Fermín Salvador
* Pepe Carvalho (1999) .... Ventura Roses
* Hostal Royal Manzanares (1996-1997) .... Lolo
* Todos los hombres sois iguales (1997) .... Carlos
* Éste es mi barrio (1996-1997)
* ¡Ay, Señor, Señor! (1994-1995) .... Aita Ángel
* Eva y Adán, agencia matrimonial (1990) .... andazaina

## Kanpo loturak 
* Javier Cámara aktorearen IMDBko fitxa