open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Campo Quijano

**Campo Quijano** Saltako probintziako hiria da, Rosario de Lerma departamenduan dagoena, probintziako hiriburua den Salta hiritik 36 km inguru mendebaldera. Udalerri hau probintziako handienetako bat da, eta La Silleta, Campo Quijano (udalerriko hiriburua), Corralito, Río Blanco, Estación Chorillos, Ingeniero Maury, Gobernador Sola, El Alfarcito, Las Cuevas eta Santa Rosa de Tastil herriak eta inguruak biltzen ditu.

Lermako bailaran dago, Punarako sarbide praktikoena, eta horrek *Portal de los Andes* "Andeetako ataria" izena eman dio; Hodeietarako Trenak hiria inguratzen du bere bidean, eta bertan dagoen monumentu batek Richard Maury ingeniariaren, trenbidearen eraikitzailearen, oroimena omentzen du.

Aldameneko lurra aberatsa eta emankorra da ipar haizeek kontzentratutako hezetasunari esker, eta horrek mendi klima tropikala ematen dio. Espezie autoktonoak ditu, hala nola, erramua (*Cinamommum porphyria*), ceiboa (*Erythrina falcata*), intxaur kreolea (*Juglans australis*) eta lapatxoa (*Tabebuia impetiginosa*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Chanson de Roland (filma)

***La Chanson de Roland*** () 1978ko Frank Cassenti frantziar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Erdi Aroan, erromes eta komedianteek Donejakue Bidea zeharkatzen dute herritarrei *Errolanen kantua* kontatuz.

## Aktoreak 
* Klaus Kinski : Roland / Klaus
* Alain Cuny : Turpin / mojea
* Dominique Sanda : Anna
* Pierre Clémenti : Olivier / klerikoa
* Jean-Pierre Kalfon : Marsile / Turold / Karlomagno
* Monique Mercure : Marie
* Niels Arestrup : merkataria / Oton
* László Szabó : Naimes dukea / hungariar zalduna
* Marilú Marini : jaumaren emakumea
* Jean-Claude Brialy : jauna
* Serge Merlin : Marsile / Ganelon / Thierry
* Mario Gonzáles : Blancandrin / Jeannot
* Yvan Labéjof : Turgis / esklabo beltza
* Isabelle Mercanton : merkatarien emaztea
* Dominique Valentin : jaunaren alaba
* Sylvie Meyer : zoroa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fire Down Below (1997ko filma)

***Fire Down Below*** (euskaraz *Sua Hor Brehean*), 1997ko Félix Enríquez Alcalá estatubatuarrak zuzendutako ekintza film bat da. Steven Seagal, Marg Helgenberger, Harry Dean Stanton, Stephen Lang eta Kris Kristofferson aktoreek antzeztu zuten. Gainera, Randy Travis, Mark Collie, Ed Bruce, Marty Stuart, Travis Tritt eta Levon Helm musikariek ere kameoak egin zituzten.

## Argumentua 
AEB, Kentucky, Jack Taggart (Steven Seagal) AEBetako Ingurumen Saileko agentea Apalatxeetako herri txiki batera iritsi berri da, bertan bere lankide baten erailketa argitzeko asmoz. Gainera, leku honetan isurketa toxiko arriskutsuak burutzen ari dira, bertako biztanleei gaixotasun larriak eraginez, bereziki haurren artean. Herritarren isiltasuna Taggarten ikerketarentzako oztopo izango da, baina laister guztiaren atzean inongo eskrupulurik gabeko Orin Hanner (Kris Kristofferson) enpresaburu arriskutsua dagoela ohartuko da, eta enpresaburu honek eta bere morroiek herritarrak isilik egoteko mehatxupean dituztela.

## Aktoreak 
* Steven Seagal: Jack Taggert, EPAko agentea
* Marg Helgenberger: Sarah Kellogg
* Harry Dean Stanton: Harry 'Cotton Harry'
* John Diehl: Frank Elkins, EPAko agentea
* Stephen Lang: Earl Kellogg
* Brad Hunt: Orin Hanner Jr.
* Levon Helm: Bob Goodall erreberendoa
* Kris Kristofferson: Orin Hanner Sr.
* Mark Collie: Hatch
* Alex Harvey: Sims
* Ed Bruce: Lloyd Foley sheriffa
* Amelia Neighbors: Edie Carr
* Richard Masur: Phil Pratt
* Randy Travis: Ken Adams
* Marty Stuart: Bere burua antzeztuz
* Travis Tritt: Bere burua antzeztuz
* Ernie Lively: Todd
* James Mathers: Adams marshalla
* Kane Hodder: Bizkarzaina

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Fear and Loathing in Las Vegas (filma)

***Fear and Loathing in Las Vegas*** (euskaraz *Beldurra eta Nazka Las Vegasen*), 1998ko Terry Gilliam britainiarrak zuzendutako umore beltzeko film bat da. Hunter S. Thompson estatubatuar idazlearen *1971ko izenburu berdineko eleberrian* oinarritua dago. Johnny Depp eta Benicio del Toro aktoreek antzeztu zuten.

Estreinatu zen unean kritika onak nahiz txarrak jaso baina ekonomiko porrot egin zuen, halere denboraren poderioz kultuzko filma bilakatu da.

1998ko Cannesko Zinemaldian Urrezko Palmaren izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
AEB, Nevada, Raoul Duke (Johnny Depp) eta Gonzo doktorea (Benicio del Toro) auto gorri deskapotable batean basamortuan barna Las Vegas hirira doaz. Autoaren maleteroak botika bat dirudi, bi marihuana potsatxa, 75 meskalina pilula, 5 azido orri eta beste hainbat droga mota baidaramatzate.

## Aktoreak 
### Nagusiak 
* Johnny Depp: Raoul Duke
* Benicio del Toro: Gonzo doktorea
* Tobey Maguire:Autoestopista
* Ellen Barkin: North Star kafetegiko zerbitzaria
* Gary Busey: Autobideko patruilaria
* Christina Ricci: Lucy
* Mark Harmon: Mint 400 aldizkariko kazetaria
* Cameron Diaz: Telebistako berriemaile ileoria
* Katherine Helmond: Mint Hoteleko harreragilea
* Michael Jeter: Elron Bumquist doktorea
* Craig Bierko: Lacerda
* Lyle Lovett: Errepideko pertsona
* Flea: Hippia

### Kameoak 
* Christopher Meloni: Sven, Flamingo Hoteleko harreragilea
* Harry Dean Stanton: Epailea
* Troy Evans: Polizia burua
* Debbie Reynolds: Bere burua antzeztuz (ahotsa)
* Jenette Goldstein: Alice neskamea
* Verne Troyer: Wee zerbitzaria
* Gregory Itzin: Mint Hoteleko harreragilea
* Laraine Newman:Zapo-begidun andrea
* Penn Jillette: Bazooko Circus Barker
* Hunter S. Thompson: Bere burua antzeztuz

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Alain Cuny

**Alain Cuny** (Saint-Malo,  - Paris, ) frantziar aktorea izan zen. Jean Vilarrekin batera, Avignongo Jaialdia eta Théâtre national populaire konpainia sortu zituen.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Georges Couthon

**Georges Auguste Couthon** (Orcet,  – Paris, ) frantziar politikari eta iraultzailea izan zen. Zuzenbidea ikasi eta bere ibilbidearen hasieran monarkiko liberala zen. 1791n Clermont-Ferrandeko epailea zen. Luis XVI.a Frantziakoa alde egiten saiatu zenean, erradikalizatu eta Charles-François Dumouriezekin eta Maximilien Robespierrekin adiskidetu zen. Frantziar Errepublikan Salbamen Publikorako Batzordearen kide izendatu zuten. Berolisko erreakzioan Parisen geratu eta gillotinatu zuten.

## Kanpo estekak
Dominique Cabarrus

**Dominique Eugène Cabarrus** (Baiona,  - *ib.*, ) lapurtar bankari eta armadorea izan zen, beltz-tratulari izandakoa. Jaioterriko magistratua, Dominique-Denis anaiarekin batera "Cabarrus Père & Fils & Cie" enpresa sortu zuen Bordeleko portutik merkataritza triangeluarrean aritzeko. Francisco Cabarrús finantza-gizonaren aita izan zen.

## Antolaturiko espedizioak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Teri Polo

'**Theresa Elizabeth Polo** (Dover, Delaware, AEB, 1969ko ekainaren 1a - ) estatubatuar aktorea da. Pam Byrnes-Fockerren papera egin zuen *Meet the Parents* trilogian (2000-2010). ''I'm with Her* sitcomeko izarretako bat izan zen, eta *The West Wing* telesailean (2005-2006) maiz agertzen zen, Helen Santos izenarekin. *The Fosters* eta bere spinoff *Good Trouble'' telesailetan ere agertu zen, Stef Adams Foster polizia-ofizialaren papera egiten.

## Kanpo estekak
Pierre-Léon Basterretxe

**Pierre-Léon Basterretxe** (Baiona,  - Paris, ) lapurtar bankari eta armadorea izan zen. Pierre Basterretxe anaiarekin batera enpresa bat sortu zuen armadoreak finantzatzeko. 1793an atxilotua, kartzelan bederatzi hilabete eman zuen. Konbentzio Nazionalaren ostean, diputatu hautatu zuten. 1794an, Pierre Joseph Jubiérekin batera, *Jubié, Basterrèche et Cie* bankua sortu zuten. Arrakasta handia izan zuten eta 1801ean *Léon Basterrèche et Cie* bere bankua sortu zuen.

## Lanak 
* *Dénonciation des crimes de Monestier, de Puy de Dôme, aux membres composants les comités de Gouvernement*, 7 floréal an III.
* *Essai sur les monnaies*, Paris, Goujon fils, An X.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Estévez

**Sara Estévez Urquijo**, ***Marathon*** (Bilbo, 1925) lehen emakume kazetari, kirol kronista eta irrati kirol programa bateko zuzendaria da. Radio Juventud de Vizcaya, Cadena Azul de Radiodifusión, Radio Cadena Española eta Radio Nacional de Españan lan egin zuen. 1954 eta 1990 artean, "Maraton" ezizenarekin, Athletic Clubeko kronikak egin zituen eta Bizkaiko oinarrizko kirolari buruzko tarte bat zuzendu zuen.
### Ibilbidea 
Pixkanaka-pixkanaka, hiriko futbol giroan murgildu zen, eta Radio Juventud irratian kolaborazioak egin zituen. Bertan, korrespontsal anonimoen sare bat sortu zuen, Bizkaian jokatutako partida guztien emaitzak biltzeko eta gaueko hamaikak baino lehen 'Stadium' tertulia saioan ezagutarazteko.

## Sariak eta ohoreak 
* 1.991 Don Diego López de Haroren estatuatxoa, Bilboko Udalak emana.
* Athletic Cluben brontzezko lehoia.
* Espainiako Futbol Federazioaren zilarrezko plaka.
* Getxoko Arenas Clubeko urrezko intsignia.
* Zilarrezko domina kirol merituagatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sara Estévez, Maratoiko elkarrizketa EITBko More Than Words filmean
* Robinson txostena, Sara Estévez Canal Plus-en
Michel Behic

**Michel Behic** (Baiona,  -Morlaix, ) lapurtar politikari eta armadorea izan zen. Armand Joseph Dubernadi esker, Espainian lan egin zuen. Horretarako *Behic, Tanevot et Cie* eta *Casaubon, Béhic et Cie* konpainiak sortu zituen. Frantziako Iraultza baino lehen, Morlaixko alkatea izan zen.

## Kanpo estekak
Gel

[thumb|Buelta emandako [txanpu bote bat.]]
**Gela** sistema koloidal bat da, non fase jarraitua solidoa den eta sakabanatua likidoa. Gelek, likidoen antzeko dentsitatea dute, baina euren egiturak, solido batenaren antz handiagoa du. Gel adibide klasiko bat gelatina da.

Gel batzuek egoera koloidal batetik bestera igarotzeko gaitasuna dute, hau da, jariakorrak izaten dira mugitzen direnean eta solidotu egiten dira geldirik daudenean. Ezaugarri honi tixotropia deitzen zaio. Gel bat sortzeko prozesuari **gelazioa** deritzo.

Likidoa gasarekin ordezkatuz, aerogelak, dentsitate oso baxuko, porositate handiko eta isolamendu termiko bikaineko propietateak dituzten materialak sor daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Biancaea sappan

***Biancaea sappan*** Fabaceae familiako zuhaitz loreduna da, hego-ekialdeko Asian jatorria duena. Zur gorrikoa da, argixeagoa *Paubrasilia echinata* baino, brasilina izeneko tindua baitu, ehunak tindatzeko eta margoak egiteko erabiltzen dena. Garrantzi handiko merkataritza-produktua izan zen Erdi Aroan eta Aro Modernoan. Hego-ekialdeko Asian hazten zuten, Thailandian bereziki, eta handik Japoniara eta Europara saltzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epoxido

thumb|Epoxidoen egitura orokorra|191x191px
**Epoxido** eter ziklokoei esaten zaie hiru atomotako eraztuna osatzen dutenean. Eraztunak triangelu ekilateroa osatzen du kasik eta horrek atomoen arteko loturak asko tentsionatzen ditu. Hortaz sintesi organikorako oso elektroizale egoki bihurtzen ditu. Ondorioz, gainerako eterrak baino erreaktiboak dira epoiidoak eta lehengai moduan prozesu kimiko askotan baliatzen dira. Normalean, pisu molekular baxuko epoxiak likido kolorge, ez-polar eta sarritan Lurrunkorrak izaten dira.

Sarri karbono-kate baten elkarren ondoko bi atomo oxigeno-atomo bakar batekin lotzen diren funtzioari ere esaten zaio. Erreakzioa ingurune azido zein basikotan gerta daiteke. Adibidez, epoxidoen hidrolisiak ingurune azidotan grikolak ematen ditu.

### Polimezazioak eta oligomerizazioak 
Epoxidoen polimerizazioak polieterrak sortzen ditu. Adibidez, etilen oxidoa polimerizatzen denean poli(etilen glikol)a ematen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belen Azpeitia

**Belen Azpeitia Mendioroz** (Donostia, Gipuzkoa, 1952ko abenduaren 21a - 2005eko abuztuaren 27a) lasterkaria izan zen. 1970eko hamarkadaren hasieran, Estatuko emakumezko lasterkari onena.

## Bizitza 
Maite ahizpari jarraiki sartu zen atletismoan, eta hamazazpi urte zituela bigarren egin zuen Espainiako kros txapelketan, Koro Fuentes taldekidearen atzetik. Hurrengo lau urteetan Espainiako txapelduna izan zen. 1971n Espainiako 800 metroko eta 1.500 metroko txapelduna izan zen, Koro Fuentesi errekorra kenduta. 1972an berriz izan zen txapelduna proba bietan, baina ez zen Municheko Olinpiar Jokoetara joateko aukeratua izan.

1971. urtean Helsinkin jokaturiko 1.500 metroko Europako txapelketan paret hartu zuen, eta Espainiako errekorra ondu zuen.

## Garaipenak 
### Krosa 
* Espainiako kros txapelketa (4): 1969, 1970, 1971, 1972.
* Donostiako Nazioarteko Krosa (1): 1972.
* Juan Muguerza Nazioarteko Krosa (6): 1968, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976
* Erregetako Nazioarteko Krosa (6): 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976

### Pistan 
* Espainiako txapelketa:
** 800 metro aire librean (2): 1971, 1972
** 1.500 metro pista estalian (2): 1971, 1972
** Taldekako txapelduna (9)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lucía Martínez Odriozola

**Lucía Martínez Odriozola** (Getxo, 1958ko abenduaren 3a &ndash; Gurutzetako Ospitalea, 2021eko abuztuaren 14a) bizkaitar kazetaria izan zen. EHUko Kazetaritza Fakultatean irakaslea, *Pikara Magazine* aldizkari digital feministaren abiarazleetariko bat izan zen. Kazetaritzan genero ikuspegia txertatzeaen alde egin zuen.

## Biografia 
1983an, EHUko kazetaritza ikasketetako lehen promozioan ikasi zuen Martinez Odriozolak, eta, gerora, EHUko irakaslea ere izan zen.  2006an, Euskal Kazetarien Elkarteko lehendakari izendatu zuten.Gauza batzuk behin esatearekin nahikoa eta horrek bizitza aldatzen dizu. Feminismoa horietako bat da. (Lucía Martínez Odriozola)

## Heriotza 
63 urte zituela hil zen giltzurrun transplante baten ondorengo konplikazioen ondorioz.
* Eldiario.es egunkarian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lucía Martínez Odriozolaren **blog pertsonala**: *Momo dice*.

* Lucia Martínez: Taller de comunicación y género: Perspectiva de géneroYoutube, 2017
* Lucía Martínez Odriozola: "Algunas redacciones son auténticas escuelas de corrupción" (eldiario.es, 2013)
Valle de Lerma

**Valle de Lerma** Argentinako Embalse Cabra Corral urtegiaren inguruko nekazaritza harana da. Haranaren iparraldean Saltako hiria dago, izen bereko probintziako hiriburua.

## Administrazioa 
Ibarreko 500.000 biztanle baino gehiago unitate administratibo hauetan bizi dira:

# Capital departamendua
# Cerrillos departamendua
# Chicoana departamendua
# La Viña departamendua

Rosario de Lerma, General Güemes eta Guachipas departamendua departamenduen zati batzuek ere parte hartzen dute Valle de Lerma haranean.

## Historia 
Espainiarrek Alto Perutik (Bolivia) aurrera egin zuten Andeetako ekialdeko magaletan barrena XVI. mendearen bigarren erdialdean. Alboko haranek hasieran arreta gutxiago jaso zuten. 1582. urtera arte Hernando de Lerma konkistatzaileak haranean sartu eta Salta sortu zuen, Boliviako meatze hirietarako hornikuntza zentro gisa balio zuena. Argentinaren independentziaren aldeko borrokan, Martin Miguel de Güemesek espainolen erasoen aurka defendatu zuen eskualdea. XIX. mendeak krisi ekonomikoa eragin zuen, produktuak esportatzeko urruntasunagatik eta aukera faltagatik. Trenbide sareko konexioak soilik ekarri zuen ekoiztutako salgaiak bidaltzeko aukera.

## Ekonomia 
Produktu nagusiak tabakoa, azukrea eta zerealak dira, prozesatzeko industria nekazaritzan oinarritzen da. Saltako hiria eta handik eguneko irteerak ardatz dituen turismoak gero eta garrantzi handiagoa du. Salta Argentinako ipar-mendebaldeko merkataritza gunea da.

## Kanpo estekak
Tharangambadi

**Tharangambadi**, lehenago **Trankebar** (), Indiako Tamil Nadu estatuko herria da, Koromandel kostan dagoena, Karaikaletik 15 kilometro iparraldera. 1620-1845 bitartean, Danimarkaren kolonia izan zen. 23.191 biztanle zituen 2011n.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Clemencia Herrera

**Maria Clemencia Herrera** **Nemrayema** (Kolonbia, 1968) Amazoniako huitoto etniako indigena da, aktibista, lideresa. Herri indigenen antolaketa eta politika prozesuak babesten egindako ibilbide luzeagatik ezaguna.

## Biografia 
Maria Clemenciak hainbat urtez lan egin du bere komunitatearen balioa nabarmentzeko eta ekarpen handiak egiteko. Emakume indigenei eskaini die bere ibilbide profesionalaren zatirik handiena, eta Kolonbiako Amazoniari; Latinoamerikako eta Karibeko Biodibertsitateari buruzko Emakume Indigenen Sarea osatzen du duela hogei urtetik; ingurumena babesteko eta kontserbatzeko, eta klima-aldaketa arintzeko eta horretara egokitzeko politikak eta programak sustatu ditu.

2002tik, Latinoamerika eta Karibeko Herri Indigenen Garapenerako Funtsaren (FILAC) Zuzendaritza Kontseiluko kidea da. Gainera, Amazonia Kolonbiarraren Herri Indigenen Erakunde Nazionalaren (OPIAC) Kolonbiako Amazoniako lidergorako eta gobernagarritasunerako Prestakuntza Politikorako Eskola sortu eta koordinatzen du, non Amazoniako oihana babesteko lider gazteak prestatzen diren.

Gainera, Emakumea, Tejer eta Saberes Kultur Etxe Ekologikoaren (MUTESA) zuzendaria da. Erakunde indigena horrek enpresa-sustapena bultzatzen du, eta Kolonbian gatazkaren biktima diren emakumeek egindako Amazoniako janaria eta artisautza ditu ardatz.

## Sariak 
* 2019an Bartolomé de las Casas nazioarteko sari garrantzitsua jaso zuen Amazonia defendatzeagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maria Clemencia Herrera bere ekintzaile ibilbideaz hitz egitenYoutube, 2020
* Maria Clemencia Herrerari elkarrizketa "Covid 19k Herri indigenen pobrezia ageria utzi zuen 2020.04.23
* Maria Clemencia Herrerari elkarrizketa "La Amazonía está en peligro, porque quieren vender hasta el oxigeno" DV, 2007.03.14
Igor Kurtxatov

**Igor Vasilievitx Kurtxatov** (; Simsky Zavod, Errusiar Inperioa, gaur egun Sim, 1903ko urtarrilaren 21agreg./urtarrilaren 8ajul. - Mosku, 1960ko otsailaren 7a) sobietar fisikari nuklearra izan zen. Sobietar bonba atomikoaren proiektuaren zuzendaria izan zen eta Georgy Flyorov eta Andrei Sakharovekin batera, "sobietar bonba atomikoaren aita" bezala da eta gero "misil nuklear sobietarraren aita" bezala. Programa klandestino baten buru izan zen Manhattan Proiektuan sartutako espioien laguntzarekin eta 1949an lehen bonba nuklearra entseatzea lortu zuen.

## Kanpo estekak
Tixotropia

[thumb|[Ketchupa fluido baten tixotropia adibidea da.]]
**Tixotropia** fluido ez-newtondar batzuen propietatea da, denboran zehar euren biskositatearen aldaketa bat erakusten dutenak; fluidoa zenbat eta denbora gehiagoz zizaila-esfortzuen menpe jarri, orduan eta biskositate txikiagoa du. Fluido tixotropikoa, zizailaren erritmoan bat-bateko aldaketa bat dagoenean, oreka-biskositatea lortzeko denbora mugatua behar duen fluido bat da.

Hala ere, ez dago definizio unibertsalik; terminoa, batzuetan, biskositate/denbora erlaziorik erakusten ez duten fluido sasiplastikoei aplikatzen zaie. Garrantzitsua da fluido tixotropiko baten eta beste pseudoplastiko baten arteko aldea kontuan hartzea. Lehenengoak denboran zehar biskositatea murrizten du etengabeko ebaketa-abiaduran; azkenak, berriz, txikitze hori erakusten du ebaketa-abiadura handitzean. Kontrako propietatea erakusten duten jariakinei, zeinean denboran zeharreko asaldurak solidotzea eragiten duen, erreopektikoak deitzen zaie, batzuetan anti-tixotropikoak, eta ez dira hain ohikoak.

## Kanpo estekak
Monotropa uniflora

***Monotropa uniflora***, beste izen batzuekin ere ezaguna da, hala nola **mamu landarea**, **mamu pipa** edo **Indiar pipa**, Asia, Ipar Amerika eta Hego Amerikako iparraldeko eskualde epeletako landare belarkara iraunkorra da, baina eremuen artean hutsune handiak ditu.  Landarea batzuetan guztiz zuria da, baina sarri orban beltzak edo arrosa zurbil kolorea izaten ditu. Aldaera arraroek kolore gorri sakona izan dezakete.

## Taxonomia eta aurrekariak 
Monotropaceae familian sailkatua izan zen, baina gaur egun Ericaceae familiaren barruan dago. Agerpen iragankorra du, hazteko baldintzak egokiak baldin badira (hezetasuna baldin badago, aldi lehor baten ondoren), egun pare baten buruan guztiz garatuta agertu ohi da.

Landare gehienak ez bezala, zuria da eta ez du klorofilarik. Eguzkiaren argiarekin energia sortu beharrean, parasitoa da, eta zehazkiago mikoheterotrofoa da. Bere ostalariak zuhaitzekin mikorrizatzen diren zenbait onddo dira, Landare hau haztea ahalbidetzen duten harremanak konplexuak izaki, horrek bere hedapena zailtzen du.

Landare mikoheteterotrofiko gehienak bezala, *Monotropa uniflora* onddoen ostalari sorta txiki batekin elkartzen da, guztiak Russulaceaeak.

## Deskribapena 
Zurtoinek 5-30 cm altuerara irits daitezke, hosto oso txikiekin 5-10 mm-koak, ezkata edo brakteak bezala identifikatzen direnak. Egitura hauek txikiak, meheak eta transluzidoak dira; ez dute peziolorik, baizik eta zorroaren antzeko moduan ateratzen dira zurtoinetik.

Bere izen zientifikoak iradokitzen duen moduan, eta erlazionatutako *Monotropa hipopitys* ez bezala (baina *Monotropastrum* *humile*rekin erlazio estua du), zurtoinek lore bakarra dute 10-20 mm-takoa, 3-8 petalo transluzidoekin, 10-12 lorezilekin eta pistilo bakarrarekin.

Uda hasieratik udazken hasierara loratzen da, euria egin eta egun batzuetara askotan. Fruitua, kapsula itxurako egitura obalatua, hazi eta tente jartzen da haziak heltzen direnean, zurtoinak eta kapsulak, lehortuta dirudite, eta kolore marroi iluna edo beltza dute.

## Erabilera 
Landarea antsiolitiko gisa erabiltzen da mendebaldeko belar bidezko, medikuntzan XIX. mendearen amaieratik.

## Galeria 

Fitxategi:M. uniflora.jpg|*Monotropa uniflora*.
Fitxategi:Monotropa uniflora 3268.JPG|*Monotropa uniflora*, lorearen xehetasuna.
Fitxategi:Pink indian pipes.jpg|*Monotropa uniflora*, larrosa kolorearekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Monotropa uniflora* Wikimedia Commonsen.
* "Indian Pipes, Ithaca NY" denboraldian zehar izan duten garapenaren argazki kronologia da.
* Hainbat irudi eskuragarri daude USDA PLANTS profilean .
Splinternet

**Splinternet** (*split* (zatitua) eta *internet* ) edo *Interneten balkanizazioa* bezala ere ezaguna, Interneten ezaugarritze bat da eta hainbat faktoreren ondorioz (teknologia, merkataritza, politika eta abar.) Interneterako sarbidearen zatikatzean datza, honek World Wide Web-en unibertsaltasunari mugak jarri eta sarean agertoki berriak sortzen dituelarik. Txina eta bere Suebaki Handia da kasurik ezagunena herritarrek beren gobernuak egokitzat jotzen ez dituen edukiak eta zerbitzuak eskuratzea saihesten duena baina munduan zehar gero eta ugariagoak dira halako saiakerak.

## Definizioa 
2008an hasi zen erabiltzen terminoa. Splinternet eskualdeka banatutako Internet da, sarbide-pasaporteak eta arau espezifikoak eskatzen dituenak. Interneten jatorrizko diseinuaren kontrakoa da. Izan ere, bere jatorri militarrean, Internet sare bateko bi puntu interkonektatzeko gai zen sare bat izateko diseinatua izan zen, sareak jasan zezakeen kaltea alde batera utzita. Unibertsitateak eta, ondoren, ia gainerako guztia barne hartuta, Internet informazio-sare global bihurtu zen, eta bertan era guztietako komunikazioa eta informazioa isurtzen zen, ia inolako mugarik gabe, mugei batere erreparatu gabe: idatzita zegoen hizkuntza ulertuz gero, edozein eduki eskura zitekeen.

## Ondorioak 
Internet Sozietate erakundeak ohartarazi duenez, zuzenean Interneten esku hartu nahi duten gobernuen joera horren ondorioz, epe laburrean onura politikoak bilatzen dira, epe luzera izan dezakeen kaltea kontuan hartu gabe. Internet azpiegitura globala da eta sareak beren borondatez konektatzen dira agintaritza zentralik gabe, arkitektura horrek eragin duelarik Interneten arrakasta. Splinter programak martxan jartzeak Interneteko trafiko handia hirugarren herrialdeetara joatera behartuko duela adierazi du erakundeak, datuek zeharkatu behar dituzten distantziak handituz, Interneteko trafikoa zaintzeko eta manipulatzeko potentziala areagotuz eta, aldi berean, mozketak izateko arriskua areagotuz. Eta, gainera, Interneteko kostuak handitzea ekarriko dute. Joera honen ondorioz interneten lankidetzaren onura handiak emateko duen gaitasuna, irismen globala eta hazkunde ekonomikoa arrisku larrian egongo dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* How the U.S-China Fight for TikTok Further Fractures the Internet | WSJ (Bideoa, EN, 2020)
Joe Simpson

**Joe Simpson** (Kuala Lumpur, ) britainiar mendigoizale eta motibazio-hizlaria da.

## Biografia 
Malaysian jaio zen 1960. urtean, non bere aita Britainiar Armadarako lan egiten zuen. Joe Simpson Gibraltarren, Irlandan eta Alemanian hazi zen. Literatura ingelesa ikasi zuen Edinburgoko Unibertsitatean.

Nazioarteko ospea lortu zuen *Touching the Void* liburuari esker, 1985ean Simon Yatesekin batera Peruko Andeetan egindako espedizio dramatikoa kontatzen duena. Siula Grande mendiko jaitsieran istripu larria izan zuen eta hiltzeko arriskuan egon zen. 2003an Touching the Void film dokumentala zuzendu zuen Kevin Macdonaldek.

Eskaladari berriro ekiteko aukerak urriak baziren ere, istripua gertatu eta bi urtera berriro eskalatzeari ekin zion. 1991n, Himalaian egindako eskalada batean, irristada baten ondorioz orkatila hautsi zuen.

Biziraupenaren ertzean izandako esperientziei esker, motibaziozko hizlari gisa hasi ahal izan zuen lanean, bera baino lehenago beste mendizale batzuk bezala.

## Lanak 
* *Touching the Void* (Jonathan Cape), 1988
* *The Water People* (fikzioa) (Jonathan Cape), 1992
* *This Game of Ghosts* (Jonathan Cape), 1993
* *Storms of Silence* (Jonathan Cape), 1996
* *Dark Shadows Falling* (Jonathan Cape), 1996
* *The Beckoning Silence* (Jonathan Cape), 2001
* *The Sound of Gravity* (fikzioa) (Jonathan Cape), 2011
* *Walking the Wrong Side of the Grass* (fikzioa) (DirectAuthors.com), 2018

## Kanpo estekak 
* Joe Simpsonen web ofiziala
Gurutze Santuaren Pontifize-Unibertsitatea

**Gurutze Santuaren Pontifize-Unibertsitatea** Erroman kokatutako unibertsitate erakundea da, 1984ko urriaren 15eaninauguratua. Gurutze Santuaren Prelaturak eta Opus Deik kudeatzen dute.

1990eko urtarrilaren 9an, Gurutze Santuaren Ateneo Erromatarra sortu zuten, teologia eta filosofia ikasketak emateko baimena. 1998an, eskakizunak bete ondoren, Joan Paulo II.a Aita Santuak Pontifize-Unibertsitateko titulua eman zion. Gaur egun, zuzenbide kanonikoko eta erakunde komunikazioko tituluak ere ematen ditu.

2005ean 97 herrialdetako 1.400 ikasle zituen eta 2009an 102 herrialdeetako 7.000 ikasle. Horietako batzuek Erromako Zentro Akademikoaren Fundazioaren (CARF) laguntzak jasotzen dituzte urtero, elizako ikasketak burutzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Capital departamendua (Salta)

**Capital departamendua** Saltako probintziako departamendua da, Argentinako ipar-mendebaldean.

Probintziaren erdialdean dago. Gutxi gorabehera alderantzizko L baten itxura du. La Caldera, General Güemes, Metán, La Viña, Chicoana, Cerrillos eta Rosario de Lerma departamenduak mugakide ditu.

Ekialdean menditsua da, 1200 eta 1300 m arteko desnibelarekin, eta mendebaldean laua, azken sektore hau Valle de Lerma haranari dagokiona.

Administratiboki bi udalerritan banatuta dago: Saltako Udala (departamenduko burua eta probintziako hiriburua) eta Villa San Lorenzo .

## Biztanleria 
INDECek 2010ean egindako kalkuluen arabera, 536 113 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
William Peter Blatty

**William Peter Blatty** (New York, 1928ko urtarrilaren 7a - Bethesda, Maryland, 2017ko urtarrilaren 12a) estatubatuar idazle, zinema zuzendari eta ekoizlea izan zen. New Yorken jaio zen, Libanoko emigrante katolikoen semea. Literatura ingelesa ikasi zuen Georgetown Unibertsitatean. Bere eleberri ezagunena *The Exorcist* da, 1971koa. Izen bereko filmerako gidoia idatzi zuen, eta 1973ko Oscar saria jaso zuen. *The Exorcist III* sekela ere idatzi eta zuzendu zuen.

## Bibliografia 
### Eleberriak 
* *Which Way to Mecca, Jack?* (1959)
* *John Goldfarb, Please Come Home!* (1963)
* *I, Billy Shakespeare* (1965)
* *Twinkle, Twinkle, "Killer" Kane* (1966)
* *The Exorcist* (1971)
* *The Ninth Configuration* (1978)
* *Legion* (1983)
* *Demons Five, Exorcists Nothing: A Fable* (1996)
* *Elsewhere* (2009)
* *Dimiter* (2010)
* *The Exorcist for the 21st Century* (2016)
### Autobiografia 
* ''I'll Tell Them I Remember You* (1974)
### Ez-fikziozkoak 
* *The Exorcist': From Novel to Screen* (1974)
* *If There Were Demons Then Perhaps There Were Angels: William Peter Blatty's Own Story of the Exorcist* (2001)
* *Finding Peter: A True Story of The Hand of Providence and Evidence of Life After Death'' (2015)

## Kanpo estekak
San Roke baseliza (Otxandio)

**San Roke baseliza** Otxandion dagoen baseliza bat da, Gasteizerako norabidean, hilerriaren ondoan, Gomilaz baserritik oso gertu.

## Historia 
XVI. mendean egondako izurri epidemiaren ondoren bizirik gelditu zirenek eraiki zuten. Iturrizaren arabera 1780an berreraiki zuten.

## Arkitektura 
Oinplano errektangeluarra dauka. Bere presbiterioa eta erdiko habeartea erdi-puntuko arku batez daude banatuta.
Hormak landu gabeko harriak erabiliz eginak dira, harlanduzko izkinekin. Bestalde, aipagarria da bere sarreran dagoen tornuan landutako zurezko hesia. Gaur egun, bere barrualdean San Rokeren irudi bat besterik ez dago, baina antzina Santa Ageda eta Santa Luzia ere gurtzen zituzten baseliza honetan.

## Jaiak eta ospakizunak 
Gaur egun ere, abuztuaren 16an, San Roke eguna ospatzen da. Egun honetan hainbat herritar eta inguruko jende hurbiltzen da baselizaraino meza entzutera. Herrian baselizako himnoa kantatzen da egun horretan:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diozesi

**Diozesi** hurrengoa izan daiteke:

* **Elizbarrutia** edo **diozesia**, gotzain, artzapezpiku edo beste prelatu baten agintepean dagoen barruti edo administrazio-eremua;
* **Erromatar diozesia**, Erromatar Inperio berantiarreko banaketa administratiboetako bat.
Teodoro Korsikakoa

**Teodoro I.a Korsikakoa**, **Theodor Stephan Freiherr von Neuhoff** jaioa (Kolonia, 1694ko abuztuaren 25a - Londres, 1756ko abenduaren 11) alemaniar abenturazalea izan zen, Korsikako erregea izan zena laburki. Westfaliako nobleziako familia batean jaio eta Frantziako gortean hezi zen. Frantziako eta Suediako armadetan zerbitzatu zuen eta Karlos XII.a Suediakoak Espainiara bidali zuen Giulio Alberoni kardinalarekin negoziatzera. Ondoren, Frantzian, Portugalen, Herbehereetan eta Italian ibili zen. Genovan erbesteratuak eta errebelde korsikarrak ezagutu zituen eta konbentzitu zituen Korsika Genovako tiraniatik libratuko zuela errege izendatuz gero. 1736ko martxoan Korsikan lehorreratu zen eta uhartetarrek errege aukeratu eta koroatu zuten. Teodoro I.a deitua, hasieran, genovarren aurkako gerran arrakasta izan zuen, baina barne borrokek, bere porrota eragin zuten. 1736ko azaroan uhartea utzi zuen. Behin baino gehiagotan itzuli zen Korsikara (1738, 1739, 1743), baina frantsesek eta genovarrek okupazioari eutsi zioten. Londresen hil zen eta Horace Walpolek bere epitafioa idatzi zuen:

:*The grave, great teacher, to a level brings*
:*Heroes and beggars, galley slaves and kings.*
:''But Theodore this moral learn'd ere dead:*
:*Fate poured its lessons on his living head,*
:*Bestow'd a kingdom, and denied him bread.
thumb|Neuhoffen hilobia

## Kanpo estekak
Oxitetraziklina

**Oxitetraziklina** tetraziklina-taldearen espektro zabaleko antibiotikoa da, erlezaintzan klorhidrato moduan erabiltzen dutena.

Hauts kristalinoa da, uretan eta disolbatzaile organikoetan disolbagarria. %5,5eko eta %6ko kontzentrazioetan ekoizten dute. Erlauntzetan erabilitako dosia 1,2-1,25 g ingurukoa da. Kontzentrazio horri esker, antibiotikoaren jarduera lau astetan desagertzen da. Erlauntza bakoitzeko 1,4 g-tik gorako kontzentrazioetan toxikoa izan daiteke erleentzat. Jarabean, hautsean edo sendagai-pastan ematen dute.

1949an patentatu eta 1950etik aurrera saltzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Klortetraziklina

**Klortetraziklina** tetraziklina-taldearen antibiotikoa da. Benjamin Dugger doktoreak 1945ean topatu zuen eta familiako lehena izan zen zen. *Streptomyces aureofaciens* bakterioak sortzen du. Germen ugariren aurrean aktibitate handia du: estreptokokoa, estafilokokoa, pneumokokoa, meningokokoa, gonokokoa, bruzelak, treponema zurbila, tularemiaren germena eta ameba disenterikoa. Beste mikrobio batzuek eragindako gaixotasun batzuetan ere eraginkorra da, hala nola, klamidiak eta mikloplasmak (Nicolas-Favre gaixotasuna, keratitis herpetikoa, pneumonia atipikoak) edo rickettsiosiak (tifus exantematikoa). Ahoz hartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Instituto Nacional de Estadística y Censos (Argentina)

**Instituto Nacional de Estadística y Censos** **(INDEC)** (euskaraz: *Estatistikako eta Erroldetako Institutu Nazionala*) Argentinako estatistika erakunde ofiziala da.

Jarduera eremu ugaritako bi eredugarriak dira:

* erroldak, gutxi gorabehera hamar urtean behin egiten direnak. Etxeko bisitak inkesta zehatzekin biztanleria ez ezik, osaera etnikoa eta argentinarren lanbide eta bizi baldintzak zehazteko erabiltzen dira;
* inkesta iraunkorra, Argentinako metropoli eremu handienetara mugatuta dagoena. Langabezia eta pobrezia tasa bezalako datu sozioekonomikoak zehazteko erabiltzen da. Datu horiek sei hilean behin argitaratzen dira.

## Kanpo estekak
Villa San Lorenzo (Argentina)

**Villa San Lorenzo** Argentinako udalerria da, Saltako probintziakoa, Capital departamenduan dagoena,&nbsp;Salta-tik, departamenduko hiriburutik, 10 km-ra.

2001eko erroldaren arabera, udalerrian 8.293 biztanle bizi ziren, ia % 100eko igoera aurreko erroldarekin alderatuta (1991).

Udalerrian *Finca las Costas* udalerriko natur erreserba dago, gutxi gorabehera 10.000 hektarea dituena.

Udalerriko beste herri batzuk (herrixkak) hauek dira: Atocha eta La Ciénaga

## Kanpo estekak
Saioa Alkaiza

**Saioa Alkaiza Guallar** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1991ko urtarrilaren 17a) kazetaria, bertsolaria eta idazlea da. 2020ean eta 2021ean Iruñeko Bertso paper lehiaketa irabazi zuen. 2025ean Igartza literatura‑sorkuntzarako beka irabazi zuen. 

## Bizitza 
Kazetaritzan lizentziatua, genero berdintasun eta antropologia masterrak dauzka. 

### Lan ibilbidea 
#### Kazetari 
Kazetari aritu da hainbat hedabidetan: BERRIA, Nafarroako HITZA, Euskalerria irratia... Irrati horretako *Sanfermintza* saioan egindako elkarrizketa batek eman zion genero berdintasunaren kazetaritza saria (Kazetaritza Praktika Onen saria Iruñeko Udaleko Berdintasun alorrak emandakoa).

#### Bertsolari  
Nafarroako hainbat bertso eskolatan ibilitakoa eta hamaika plazatan parte hartutakoa da, baita Nafarroako Bertsolari Txapelketan ere. 2021eko Nafarroako Bertsolari Txapelketa irabazi zuen.  

#### Idazle 
Literaturari dagokionez, saritua izan da zenbait sariketetan: Iruñeko Udalak antolatutako Egile Berriendako Euskarazko Literatur Lehiaketan, narrazio alorrean, lehen (2020an eta 2021ean) eta bigarren (2019an eta 2017an) sariak eskuratu zituen; 2022an, Bilboko Udalak antolatutako Gabriel Aresti narrazio lehiaketa irabazi zuen; eta 2023an, Geuretik Sortuak beka. 

2025eko irailean Igartza literatura‑sorkuntzarako beka irabazi zuen eta ‘*Katu ileak txandaletan’* izeneko eleberria aurrera eramateko aukera izan zuen Beasaingo Udalak, CAF enpresak eta Elkarrek sustatuko literatura‑sorkuntzarako bekari esker. Protagonista Nahia izeneko 40 urte inguruko emakume bat da eta familia pobre batetik dator. «Deitu prekarietatea, deitu pobrezia, deitu nahi duzun bezala, baina horren irudikapena egin nahi izan dut», azaldu zuen Saioa Alkaizak.

thumb|270x270px|Saioa Alkaiza bertsolaria 2021eko Nafarroako bertsolari txapelduna

## Bertsolari Txapelketak 
* Nafarroako Eskolarteko Bertsolari Txapelketa
** Txapelduna (2): 2008 eta 2009
* Nafarroako Bertsolari Txapelketa:
** Txapelduna (1): 2021
** Hirugarrena (1): 2025
** Bosgarrena (1): 2023
** Finalaurrekoak (6):  2010,  2011, 2013, 2015, 2017 eta 2019
* Bertsolari Txapelketa Nagusia:
** Finalaurreak (1): 2022

## Sariak eta errekonozimenduak 
 [thumb|270x270px|[Korrika 2022 (2022-04-02)]]
* Mariano Izeta sariketa (1): 2014

* 2017 eta 2019: Egile berriendako euskarazko literatur sariketako bigarren saria.
* 2020: Kazetaritza Praktika Onen saria Iruñeko Udaleko Berdintasun alorrak ematen duena. Genero berdintasunaren kazetaritza saria.
* 2020: Iruñeko I. Bertso paper lehiaketa irabazi zuen. 
* 2021:  Iruñeko II. Bertso paper lehiaketa irabazi zuen.
* 2020 eta 2021: Egile berriendako euskarazko literatur sariketako lehen saria.
* 2022: Bilboko Gabriel Aresti errelato sariketan, lehen saria. 
* 2023: 'Geuretik Sortuak' beka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hodei Iruretagoiena: «Saioa Alkaiza Guallar, Nafarroako txapelduna: “'Bertsolaria naiz' esan behar izan diot neure buruari, sinesteko”», *Berria*, 2021-11-30.
Zañartu

**Zañartu** (Gipuzkoa) Oñatiko 16 baserri auzuneetako bat da, herrigunetik gertu kokatua, ipar-mendebaldera.

Ondare interesgarria dauka, hala nola San Julian baseliza (Erdiaro amaierakioa), eta 15. mendean dokumentaturiko baserri batzuk: Etxenagusi, Upaingoa, Exibai.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eivør Pálsdóttir

**Eivør Pálsdóttir**, izen artistikoa **Eivør** duena (Syðrugøta, Faroeak, 1983ko uztailaren 21a) abeslari faroearra da. Musika estilo ugari jorratzen ditu, rocka, jazza, folka, popa eta Europako musika klasikoa.

Faroetako balada tradizionalak hartzen ditu oinarri eta kanta gehienak faroeraz abesten baditu ere, islandieraz, norvegieraz, danieraz eta suedieraz ere baditu banaka batzuk. Azken aldian ingelesez ere egin ditu batzuk.

## Biografia 
Faroe uharteetako Syðrugøta herrian jaio zen. 12 urte zituela Faroetako abesbatza batekin Italian abestu zuen. eta 13 urterekin Faroetako telebistan azaldu ondoren abesti lehiaketa bat irabazi zuen. 15 urte zituela Clickhaze rock taldean sartu zen.

2000an bere bakarkako aurreneko diskoa atera zuen, bere izena zeramana. 17 urte baino ez zituen arren dagoeneko musikari profesionala bihurtu zen. 2001ean Clickhaze taldearekin *Prix Føroyar* musika taldeen lehiaketa irabazi zuen. Clickhazek bira arrakastatsua egin zuen Europa iparraldeko herrialdeetan zehar; Faroeak, Suedia, Danimarka (Roskildeko jaialdia), Islandia eta Groenlandia.

Bakarkako bigarren diskoa *Krákan* izan zen eta Islandiako musika sarietan bi sari eskuratu zituen, abeslari onena eta kontzertu onenaren sariak hain zuzen ere. 2004an *Urteko faroearra* izendatua izan zen. Sari hau eskuratzen aurreneko pertsona izan zen.

Hurrengo urteetan estilo anitzetako disko ugari atera ditu eta oso famatua bihurtu da Europa iparraldeko herrialdeetan, Faroetan eta Islandian batez ere.

## Diskografia 
* *Eivør Pálsdóttir* (SHD 50, Tutl Records, 2000)
* *Clickhaze EP* (HJF 91, Tutl Records, 2002)
* *Yggdrasil* (HJF 88, Tutl Records, 2002)
* *Krákan* (12T001, 12 tónar 2003)
* *Eivør* (12T010, 12 tónar 2004)
* *Trøllabundin* (The Danish Radio Big Band-ekin batera, 2005)
* *Human Child* (R 60117-2, RecArt Music 2007)
* *Mannabarn* (R 60116-2, RecArt Music 2007, *Human Child* abestiaren faroerazko bertsioa)
* *Eivör Live*
* *Undo your mind EP* (Copenhagen Records, 2010)
* *Larva* (SHD 130, Tutl Records, 2010)
* *Room* (SHD145, Tutl Records, 2012)
* *The Color of Dark* (Ginman-ekin batera) (2014)
* *Bridges* (SHD155, Tutl Records, 2015)
* *Slør* (SHD165, Tutl Records, 2015)
* *At The Heart of a Selkie* (Peter Jensen eta The Danish Radio Big Band eta The Danish National Vocal Ensemble-rekin batera (SHD175, Tutl Records, 2016)
* *Slør* (AGs1701, Tutl Records, 2017)
* *Segl* (2020)
* *Enn* (2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Tour Défense 2000

**Tour Défense 2000**, Frantziako Puteaux hiriko La Défense finantza barrutian dagoen etxebizitzak eraikin bat da.

Dorre hau Frantziako etxebizitza eraikinik altuena da. Eraikin honek 47 solairu eta 370 apartamentu ditu 900 pertsona inguruko biztanleentzat. Haur eskolak beheko solairua hartzen du.

## Aurreko izenak 
* Tour PH3

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Tour Défense 2000
Maialen Araolaza

**Maialen Araolaza Arrieta** (Eibar, Gipuzkoa, 1978ko azaroaren 17a) fisioterapeuta, ikertzailea eta unibertsitateko irakaslea da.

Fisioterapeuta eta gorputz berreziketako hainbat metodotan aditua (Pilates, Anatomía para el movimiento, etab).

## Biografia 
Fisioterapeuta da ogibidez, goi mailako kirolariekin eskarmentu handia du, hala nola Blume egoitzan eta eskubaloi eta hockey espainiar selekzioekin, baita musika eta dantzan ere, Bartzelonako Liceoan edo Operación Triunfo telebista saioan aritu baita besteak beste.

Euskal dantza tradizionalaren praktikak zahartzaroan dituen onurak ikertu ditu unibertsitate irakasleak eta ikertzaileak EHUn defendatu berri duen doktore tesian. Bilbao Musikan dantza tradizionala irakasten duten Patxi Labordaren hainbat ikasleren jarraipena egin du, dantza egiteak haien funtzioetan zer nolako ondorioak dituen neurtuz.

Ikerketaren emaitzak 2020ko uztailaren 17an arrakastaz defendatu zituen "*Dantza eta ibiltzearen arteko desberdintasun sentsoriomotore eta neuropsikologikoak adineko emakumeetan*" izenburuko doktore tesian.

Dantzan edo dantzak ikusten ere elikatzen da. Izan ere, osasuna eta dantza ederki uztartzen dira eta hori ikertu du Maialenek EHUko doktore tesian.

## Lanak 
* *Dantzako errendimendurako eta lesioen prebentziorako, luzaketak bai ala ez?*

* *Eutsi dantzan 06 hanketako ariketak.*

* *Euskal dantza onuragarria da zahartzaroan.* Doktoretza tesia.

* *Dantza eta ibiltzearen arteko desberdintasun funtzionalak adineko emakumeetan*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  pilates eskola ematen
* Dantza eta osasuna eskutik helduta Berria, 2021.01.13
Hiroshi Kamiya

(Matsudo (Chiba), 1975eko urtarrilaren 18a), ahots bikoiztaile, aktore eta J-pop abeslari japoniarra da. Bikoiztaile lanari *Seiyū* esaten zaio eta Aoni Production talentu etxearen barnean egiten du lan.

## Ibilbidea 
Hainbat pertsonai bikoizteagatik da ezaguna, hala nola: Kusuo Saiki (*Saiki Kusuo no Psi-nan* telesailean), Seijūrō Akashi (*Kuroko no Basket*), Yuzuru Otonashi (*Angel Beats!*), Koyomi Araragi (*Monogatari sagan*), Orihara Izaya (*Durarara!!*), Hiroomi Souma (*Working!!*), Levi Ackerman (*Shingeki no Kyojin*), Yato (*Noragami*) eta Trafalgar Law (*One Piece*), besteak beste. Lan guzti hauengatik hainbat *Seiyū Awards* sari irabazi ditu, esate baterako bost urtetan jarraian "boto gehien eskuratu dituena"-ren saria jaso du eta horri esker Japoniako aktore ezagunenetakoa bihurtu da.

Kamiyak *Dear Girl ~Stories~* irratsaioa gidatzen du Daisuke Onorekin batera, hau ere ahots bikoiztailea.

## Bizitza pertsonala 
2016an *Flash* aldizkariak argitaratu zuen Hiroshi Kamiya Hikaru Nakamura manga artistarekin ezkonduta zegoela eta alaba bat zutela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Yūki Kaji

(Tokio, 1985eko irailaren 3a), ahots bikoiztaile, aktore eta J-pop abeslari japoniarra da. Bikoiztaile lanari *Seiyū* esaten zaio eta VIMS talentu etxearen barnean egiten du lan.

## Ibilbidea 
Hainbat pertsonai bikoizteagatik da ezaguna, hala nola: Kanato Sakamaki (*Diabolik Lovers* telesailean), Eren Jäeger (*Shingeki no Kyojin*), Sora Kurumatani (*Ahiru no Sora*), Shū Ōuma (*Guilty Crown*), Alibaba Saluja (*Magi*), Todoroki Shoto (*My Hero Academia*), Meliodas (*Nanatsu no Taizai*), Yukine (*Noragami*), Onsoku no Sonic (*One-Punch Man*), Kozume Kenma (*Haikyū!!*), Ayato Kirishima (*Tokyo Ghoul*), Issei Hyōdō (*High School DxD*) eta Takeru Homura (*Yu-Gi-Oh! VRAINS*), besteak beste.

*G.Addict* musika laukoteko partaidea izan zen (Goulart Knights-2​ proiektuaren barnean) eta *Kami Voice: The Voice Makes a Miracle* filmeko protagonistak izan ziren.

2009ko *Seiyū Awards* sarietan "aktore errebelazioaren" saria eskuratu zuen eta 2013 eta 2014an "aktore onenaren" saria lortu zuen.  irratsaioa egiten du.

## Bizitza pertsonala 
Ayana Taketatsu *seiyū*-arekin ezkondu zen 2019an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Louis Etxabe

**Louis Etxabe** (Ziburu, 1934ko ekainaren 18a - Colayrac-Saint-Cirq, 2014ko urtarrilaren 31) lapurtar errugbilaria izan zen, bigarren lerroko postuan aritzen zena. Saint-Jean-de-Luz Olympique taldean jokatzen hasi zen eta gainera RC Toulon, SU Agen eta US Nérac taldeetan jokatu zuen. US Agenekin Frantziako errugbi txapelketa irabazi zuen 1962an eta Yves du Manoir errugbi txapelketa 1963an. Partida bat jokatu zuen Frantziako errugbi selekzioarekin Hegoafrikan 1958an eta beste bat Eskoziaren aurka 1961eko Bost Nazioen Txapelketan.
Rabnitz

**Rabnitz** () Austrian sortzen den Hungariako ibaia da. Bere luzera 120 kilometrokoa da eta Danubio ibaiaren emaria da. Austrian, Rabnitz izenarekin jaiotzen da, Répce bihurtzen da Hungarian, Hanság lurraldean Einser-Kanal jasotzen du eta, orduan Rábca izena hartzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nezara viridula

***Nezara viridula*** Pentatomidae familiako hemipteroa da. Usain indartsua dauka, narritadura sortzen duena eta denbora luzez nabari daitekeena, baina soilik gogaitzen bazaio edo bere burua mehatxatua ikusten badu. Usain hori mesotoraxean duen guruinetatik dator, hirugarren hanka parearen insertzioaren ondoan.

Landare askoz elikatzen da eta soia bezalako laboreentzat kaltegarria izan daiteke.

## Galeria 

File: Nezara viridula13.jpg |Arrautzak
File: Nezara viridula12.jpg | Ninfak, lehen estadioa
File: Nezara viridula11.jpg| Bigarren estadioa
File: Pentatomidae - Nezara viridula-003.JPG | Hirugarren estadioa
File: Nezara viridula instar 4 on back.jpg | Laugarren estadioa
File: Pentatomidae - Nezara viridula-005.JPG | Bosgarren estadioa
File: Nezara viridula qtl1.jpg | Heldua
File: Pentatomidae - Nezara viridula-004.JPG | Heldua, neguan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Graham Norton

**Graham William Walker** (Clondalkin, **Graham Norton** bezala ezagunagoa, 1963ko irailaren 4a) irlandar telebista aurkezlea eta irrati esataria, umorista, aktorea, idazlea eta komentarista da. Ingalaterran burutzen duen lanagatik ezaguna, *The Graham Norton Show* umorezko elkarrizketa telebista-saioa aurkezten du BBC-en 2007tik. 2009tik Eurovision Abesti Lehiaketaren komentarista da BBC-rentzat.
Willyrex

**Guillermo Díaz Ibáñez** edo **Willyrex** ezizenez (Madril, Espainia, 1993ko maiatzaren 9a) youtuber espainiarra da. Bi kanal ditu YouTuben, *Willyrex* eta *TheWillyrex*, eta bigarrenak 2018ko datuen arabera 18 milioi harpidedun eta 6.400 milioi ikustaldi ditu. Espainiako seigarren kanala da harpidedun kopuruan eta munduko 230.a.

## Bizitza 
Hamaika urte zituela sortu zuen *Willyrex* izena, kanala sortu baino lehenago hain zuzen ere. *Willy* Guillermo izenaren ohiko ezizena, ingelesezko William izenetik dator, eta *rex* latinezko hitza da, "erregea" esan nahi duena.

Enpresa Administraritza ikasketak egiten hasi zen baina bertan behera utzi zituen YouTuberi denbora guztia eskaintzeko. YouTubeko kanala lagunekin jokoak elkarbanatzeko sortu zuela esaten du.

2019ko abuztuaren 21ean Cristina bikotearekin ezkonduko zela iragarri zuen eta 2021eko urtarrilaren 12an jaio zen beraien alaba María.

## Liburuak 
Vegetta777 youtuberrarekin batera *Wigetta* izeneko bideojokoen liburu saila argitaratu du.

## Jokoak 
*KarmaRun* izeneko mugikorretarako jokoa sortu zuen Vegetta777 eta bysTaXx youtuberrekin elkarlanean. Dagoeneko bi milioi deskarga baino gehiago izan ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Willyrex-en Youtubeko kanala