Marisa González

**Marisa González González** (Bilbo, Bizkaia, 1943ko uztailaren 18a) **Marisa González** izenaz ezaguna,  bizkaitar artista multimedia da, ugalketarako eta komunikaziorako teknologia berriak arte-sorkuntzan erabiltzen aitzindaria. Feminismoan eta arte elektronikoan berriz, funtsezko izena da. Bere lana nazioko eta nazioarteko erakunde garrantzitsuetan aurkeztu du, hala nola Veneziako Bienalean, Sofia Erregina Museoan edo Bartzelonako Kultura Garaikidearen Zentroan (CCCB).

MAV 2020 saria jaso zuen Mujeres en las Artes/ Emakumeak Ikusizko Arteetan elkarteak artista/sortzaile onenaren alorrean egindako ibilbideagatik

## Ibilbidea 
Bere lehen lanak 1970eko hamarkadakoak dira, horien artean *Estación Fax* (1972-1993-2015) "fax art" izenekotik abiatutako esperimentazio artistikoko proiektu bat dago, hain zuzen ere Internet erabiltzen hasi zenean, datuen eta irudien denbora errealeko transmisioaren aitzindari gisa. Bere lanaren ibilbidean honako hauek nabarmentzen dira: feminismoa, memoria eta arkeologia industriala, birziklapena eta ekologia, bazterkeria-prozesuekiko arreta eta bazterkeria eta prekarietatea herrixka globalean.

### Formakuntza 
Jaioterrian, Pianoko Goi Mailako ikasketak egin zituen Bilboko Goi Mailako Kontserbatorioan. 1967an Madrilera joan zen San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademian ikastera. Bertan diktadura frankistaren aurkako ikasle-borroka mugimenduan parte hartu zuen. Irakasleen eraberritzea aldarrikatzeaz gain, Eusebio Sempere bezalako artista garaikideak kontratatzea exijitu zuten, zeinekin karrerarako azken kurtsoa egin zuen. 1970ean, ikasleen ordezkaritzatik, 1. erakusketa *libre eta iraunkorraren* sustatzailea izan zen, garaiko ikasle eta artista ezagunen parte-hartzearekin. Bere lehen erakusketa izan zen. Urtebete geroago, 1971n ikasketak amaitu eta Estatu Batuetara joan zen Chicagoko Arte Institutuan master bat ikastera (SAIC) (1973). Praktika artistikoei aplikatutako teknologia berrietan espezializatu zen Generative Systems sailean, non Sonia Sheridanen ikasle izan zen eta teknologia berriekin esperimentatu zuen, faxaren erabilera barne, baita bat-bateko irudiak sortzeko beste makina batzuekin ere. AEBetan Eskubide zibilen aldeko borrokaren garaia ere bada Marisa Gonzalezek bere obran txertatzen duen gaia.

1970ean, Sheridan artista amerikarrak programa berri bat sortu zuen SAICen, eta Generative Systems izeneko sail berri bat, artearen azterketa sistematikoa egiteko hainbat makinarekin eta 3M Color in Color fotokopiagailu asmatu berriarekin. Generative Systemsentzat, kolorezko lehen fotokopiagailu hori 1970ean arteen irakaskuntzako zentro batean sartzea iraultza izan zen, kolorezko makina batek emaitzak berehala eskaintzen zituen lehen aldia baitzen. Beraz, denboraren eta espazioaren neurria goitik behera aldatu zen, Marisa Gonzálezek Sonia Sheridanen ibilbideari buruzko artikulu batean azaldu zuenez.''"Ni beti izan nintzen feminista, baina ez nintzen mugimendu feministaz jabetzen, ez nuen parte hartu. Baina AEBn, Mary Beth Edelson irakasleari esker (New Yorkeko feminista ekintzailea zen), harekin hasi nintzen emakumearen aurkako indarkeriarekin erabat konprometitutako lanak egiten. Gizarte-gaia beti landu izan zuen, 1971-73 urteetako 'Anonimoak Chicagon' seriean, Chicagoko auzo beltzeko bizi-baldintzei buruz... baina 1975-77 urteetako "La descarga" seriea konpromiso feministako sail zabala izan zen, konpromiso feminista sail zabala izan zen, eta nire ikaskideei oinazea eta beldurra adierazi zizkien erretratuak egin nituen Coran School of Art-en".*

1986an, Madrilgo Sofia Erregina Museoan inaugurazio-erakusketan parte hartu zuen: ""*Procesos: Cultura y Nuevas Tecnologías/ Prozesuak: Kultura eta Teknologia Berriak*". Bertan, Sonia Sheridan irakasle ohiaren lanak eta John Cage, Marina Abramovic edo Salvador Dalí ospetsuenak egon ziren.

1992an, Madrilgo Arte Ederren Zirkuluan zuzendu zuen *Taller de Arte Actual la poética de la tecnología/ Gaur Egungo Artearen Tailerra*, eta 1993an, Marisa Gonzálezek eta tailerreko ikasleek faxaren historiako instalazio garrantzitsuenetariko bat sortu zuten. 1993an, Marisa Gonzálezek eta tailerreko ikasleek art. faxaren historiako instalazio garrantzitsuenetarikoa sortu zuten.[ezkerrera|thumb|200px|[Marisa González eta Agnés Varda, Venezia 2009]]2012an, Veneziako Arkitekturako Bienaleko komisario David Chipperfield gonbidatu zuen pabiloi nagusiko "Common ground" erakusketan parte hartzera, bere bideoekin: *Ellas filipinas Female open space invaders* , emakume filipinarrei buruz Hon Kong-en.

2014. urtean Genealogia Feministak erakusketan parte hartu zuen artistetako bat izan zen Leongo MUSAC museoan.

2015. urtean, Madrilgo Tabako Fabrikako aretoetan eta Santiagoko CGACen (Espainiako Kultura Ministerioak antolatua, Rocío de la Villa teorialariaren komisarioa) egin zuen atzera begirako erakusketa.

2020an MAV saria jaso zuen bere ibilbide artistiko eta sortzaile osoari.

### Bestelako jarduerak 
Arte-sortzailea den aldetik, Marisa Gonzálezek zeregin nabarmena izan du elkarte-testuinguruen sortzaile gisa, artisten eskubideak aldarrikatuz eta haien lanak, batez ere emakumeenak, bigarren mailan uzten saiatuz. Madrilen ikasle-mugimenduan izandako aktibismotik, gero Artista Plastikoen Elkarteko zuzendaritza-batzordeko kide izan zen, eta plataforma horretatik, gobernu sozialista berriarekin, Zuzendaritza Batzordeko kide gisa parte hartu zuen 1983an Madrilgo Arte Ederren Zirkulua berreraikitzen eta berritzen, Martin Chirino, Josefina Molina, Lucio Muñoz, Pedro García Ramos, Basilio Martín Patino, Tomas Marco, José Luis Temes eta abarrekin batera. Zuzendaritza Batzordetik, Arte Ederren Zirkuluan lehen bideo-jaialdiak sortzea lortu zuen Madrilen 1984an eta 1986. Harreman aktiboa izan zuen elkarte horretan, Aholkularitza Kontseiluko kide gisa, eta M-Arte y Cultura Visual aldizkarian kolaboratzen zuen kontseilu editorialeko kide gisa.

### Lana 
[thumb|260px|[Marisa González eta Griselda Pollock]]
Lau hamarkada baino gehiagoan, bere lana arteari eta feminismoari buruz gogoeta egiten duten hainbat laginetan sartu da. 2012an, Juan Vicente Aliagak eta Patricia Mayayok komisaldutako *"Genealogia feministak Espainiako artean: 1960-201*0" erakusketan parte hartu zuen. MUSACen aurkeztuta. Marisa González, 2012an, Lac 13. edizioan (eremu komuna) parte hartzera gonbidatutako artista plastiko bakarretako bat izan zen, eta haren helburua zen "begirada gaur egungo arkitekturan gertatzen diren lankidetza-prozesuetan zentratzea". "Female open space invaders/ Ellas filipinas" lanarekin, Hong Kongeko filipinar diaspora dokumentatu zuen, bai jatorrizko herrialdeetan bai helmugakoetan esplotazio-egoera baten biktimak. Hala, kolonia ondoko ekonomia globalizatuak etxeko zortasun berriak sortzen dituela salatu zuen.

2015. urtean, Tabacalerako Promoción del Arte de Madrid erakusketan, artistaren 45 urteko ibilbideari buruzko atzera begirako erakusketa egin zuen, Rocío de la Villak komisalduta. Etxeko Erregistroak izeneko erakusketa hiru ardatzetan antolatu zen: Lankidetza-proiektuak eta teknologia berriak (1970-1996), Industria-sistemaren arkeologiak: modernitatea eta tardomodernitatea. Dokumentazioa eta artxiboa (1996-2006): argazkien, bideoen eta dokumentuen bidez, HP Harino Panadera fabrika eta Galletas Artiach Bilbon, Lemoizko Zentral Nuklearra Bizkaian (ez da inoiz martxan jarri) edo Siderurgia Ensidesa Arcelor Avilesen Lan horrekin berarekin, Hidden Workers erakusketan parte hartu zuten Seulgo Arte Garaikidearen Museoan, Martha Rosler edo Guerrilla Girls bezalako artista historikoekin batera. 2019an *“Feminismoak*!” proiektuan parte hartu zuen Bartzelonako Kultura Garaikideko Zentroan, CCCBn. Proiektuak bi erakusketa ditu: 70eko hamarkadako Abangoardia Feminista eta Genero-koreografiak.

2020 erakusketa feminista internazionalean parte hartu zuen. Emakume artistak bi mende bitartean. Transformazioak. Caja Canaria Fundazioak, Tenerifeko Santa Cruzeko Kultur Guneak, María Oropesa eta María Toral komisario dituela, 46 lan guztira, pintura, argazki, eskultura, bideoarte eta instalazioen artean. Mundu mailako 40 artistek egindako lanak bildu zituen, besteak beste: Louise Bourgeois, Joana Vasconcelos, Cristina Iglesias, Esther Ferrer, Christine Spengler, Paula Rego, Pamen Pereira, Cindy Sherman, Marina Abramovic edo Concha Jerez.

## Egindako proiektuak 
* Birmania, 2012-2014
* Ellas, Filipinas. Hong Kong 2010-2012.
* El Mensaje del Kanga 2011-2012
* Central Nuclear de Lemóniz 2003-2006.
* Son de ellas 2002-2005
* La Fábrica 2001 
* Transgénicos/ Transgenikoak 1997-2003J
* Clónicos/ Klonikoak 1993-1997
* Foto-Video-PC LUMENA 1993-1997
* Fax Art 1972-2013
* Buble Art 1992-1993 
* Pinturas Electrográficas/ Pintura Elektrografikoak 1980-1990
* Violencia mujer/ Emakumeen indarkeria 1975-1977 
* Chicago fotografía/ Chicago argazkia B/N 1971-1973

* Sistemas Generativos/ Sistema Generatiboak 1971-1973 

## Erakusketak 
* 1972an hasi zen Chicago erakusketa-ibilbidea, eta hainbat galeriatan eta arte-zentrotan erakusketak egiten jarraitu zuen. Lehen banakako erakusketa egin zuen Espainian, Bilbon, 1977an, eta Madrilen, Presentzia Elektrografikoak erakusketa. Evelyn Bot galeria (Aele galeria) Madril 1981.
* Lehen ORTZI-82 erakusketan parte hartu zuen, Madrilgo Evelyn Botellarekin (Galeria Aele). 1982.
* 1986. urtean, Madrilgo Reina Sofía Arte Zentroaren inaugurazio-erakusketan, Prozesuak erakusketa jarri zuen. Kultura eta teknologia berriak.
* Bilboko Harino Panadera ogi-fabrikaren eraispenari eta eraispenari buruzko La Fábrica izeneko proiektu zabalarekin hasi zuen industria-arkeologiako lehen lana, eta Telefónica Fundazioan argazkiak, bideoak eta instalazioak aurkeztu zituen. Madril. 2000.
* Lan horrek Gasteizko Montehermoso Zentroa eta Bilboko Rekalde Aretoa (Ilgner Cedemi gunea) hartu zituen. 2001.
* 2002. urtean, bere proiektu nagusienetako bat hasi zuen, Lemoizko Zentral Nuklearrean bi urtez murgiltzea. Bi urte horietan, nuklearraren espazioetan zehar ibili zen, eta bideo eta argazkien bidez, desegiteko prozesua erregistratu zuen. Horretarako, hainbat objektu bildu zituen instalazioak eta bideoa eraikitzeko. 2004. urtean proiektu zabalaren zati bat aurkeztu zuen Burgosko Goi Arte Zentroan, Lemoniz, Kontrol Mekanismoak.
* 2012an, 13. Veneziako Arkitektura Biurtekoan, Common Groundek "*Female open space invaders, Ellas filipinas*" proiektua aurkeztu zuen.
* Lehen atzera begirako erakusketa, *Etxeko Erregistroak* izenekoa, Kultura Ministerioko Madrilgo Tabako Fabrikako aretoetan egin zuen, 2015.
* 2019an *Amor y Memoria* banakako erakusketa egin zuen Madrilgo Freijo Galerian, PhotoEspaña 2019.
* 2019an Etxeko Erregistroak (Women) banakako erakusketa egin zuen Logroñoko Amós Salvador aretoan.
* 2019an, “*Feminismoak!"*, 70eko hamarkadako abangoardia feministak” nazioarteko erakusketan parte hartu zuen Bartzelonako CCCBn. 
* 2020an, bi mende arteko Emakume artistak nazioarteko erakusketan parte hartu zuen. Caja Canaria Fundazioan aldaketak Santa Cruz Tenerifeko Espazio Kulturalean. 34
* 2021ean Argia aurkeztu zuen bizitzaren amaierara arte Andaluziako Arte Zentroan.
* 2022an, Marisa González Santanderrera itzuli zen *Pulpa y piel'' aurkeztera 'Palacete del Embarcadero' delakoan.
* 2025ean, Bilboko Azkuna zentroan *Marisa Gonzalez. Egikera sortzaile bat*  erakusketan,bost hamarkadaz garaian garaiko teknologia berriekin sortutako hamaika lan bildu ziren. Lemoizko zentral nuklearraren desmuntatzea dokumentatzeko egindako lana ere ikusgai egon zen.

## Sariak eta aintzatespenak 
* MAV 2020 saria jaso zuen Mujeres en las Artes/ Emakumeak Ikusizko Arteetan elkarteak artista/sortzaile onenaren alorrean egindako ibilbideagatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marisa Gonzalez: Lemoizko zentralaren bihotzean egon zen artista *Berria* egunkaria 2025.10.29