open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hapalopilus croceus

***Hapalopilus croceus*** *Phanerochaetaceae* familiako poliporo onddo espezie bat da. Hasiera batean Christian Hendrik Persoonek 1796an *Boletus croceus* bezala deskribatu zuen; Marinus Anton Donk-ek *Hapalopilus* generora eraman zuen 1933an, gaur egun ezagutzen den izena emateko.

Sinonimoak: *Polyporus croceus*, *Polyporus pini-canadensis*, *Polyporus pilotae*, *Polyporus hypococcineus*, *Inonotus hypococcineus*, *Inonotus croceus*, *Fomes pini-canadensis*, *Inodermus croceus*, *Ochroporus croceus*, *Spongipellis hypococcineus*, *Phaeolus croceus*, *Polyporus castanophilus*, *Aurantiporus pilotae*, *Aurantiporus croceus*, *Tyromyces croceus*.

## Deskribapena 
**Basidiokarpoa:** Pileatua, urterokoa, substratuari atxikitzeko oinarri zabalarekin, biguna, higrofanoa, harroa freskotan, tamaina asko murrizten dute lehortzen direnean eta erretxinatsu bihurtzen dira, hauskorra, erraz apurtzen da.

**Kapela:** 4 eta 10 cm bitarteko zabalerakoa; 3 eta 5 cm bitarteko proiekzioarekin, erdizirkularretik giltzurrun formakora, ganbila, laranja-urre kolorekoa. Gainazal antzua fin-fin belusatua, pubeszentea, ifa elkartuen motots txikiz estalia, geroago zimurtu egiten da, laranja kolore distiratsukoa, ukitzean ilundu egiten da; KOHrekin gorri-karmin kolorez tindatzen da. Poroen gainazalak gorri-laranja kolore distiratsu ederra du fresko dagoenean, lehorrean ilundu egiten da.

**Tubuluak:** Monoestratifikatuak, poroen gainazalaren kolorekoak, substantzia erretxinatsuz bustita. 15 mm-ko lodiera arte. 

**Poroak:** Biribildu-angeluarrak, 2-4 milimetroko, disepimentu meheak, koskadunak, finbriatuak.

**Haragia:** Harroa, elastikoa, zonatua, ildaskatua, laranja-gorri kolorekoa, hodi geruza baino arinagoa, 3 cm-ko lodierakoa; hauskorra, zurruna, opakua eta lehortzen denean ilundu egiten da. Usain handiarekin eta zapore mingots samarrarekin.

## Jangarritasuna 
Janezina da eta pozoitsua ere izan daiteke.

## Sasoia eta lekua 
*Quercus* zuhaitz zaharretan hazten da batez ere, gutxitan *Castanea*-tan usteldura zuria eraginez.

### Banaketa eremua 
Asian, Europan. Ozeanian eta Ipar Amerikan aurkitzen da, non hostozabal zuhaitzen egur usteletan hazten den. Onddo hau arrarotzat jotzen da, beste onddo batzuek deskonposatzen baitituzte aurretik zuhaitzak. Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Kolonbia, Venezuela, Peru, Brasil, Europa, Errusia, Kaukasia, Hego Korea, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pat Duggan

**Pat Duggan** (Rockhampton, 1937ko urriaren 12a - 2015eko ekainaren 29a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1960ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dennis Duigan

**Dennis Duigan** (Melbourne, 1902 - Sunnybank, 1962ko ekainaren 17a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1924ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Patrick Dwyer

**Patrick Dwyer** (Wagga Wagga, 1977ko azaroaren 3a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oliver Dziubak

**Oliver Dziubak** (1982ko martxoaren 30a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bronwyn Eagles

**Bronwyn Eagles** (Camden, 1980ko abuztuaren 23a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Ana Austriakoa (1683-1754)

**Maria Ana Austriakoa** (Linz, Austria, 1683ko irailaren 7a – Lisboa, Portugal, 1754ko abuztuaren 14a) Austriako artxidukesa izan zen, Joanes V.a Portugalgoaren emazte eta erregina ezkontidea.

## Bizitza 
Gurasoak Leopoldo I.a Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorearen eta bere hirugarren emazte Leonor Magdalena Palatinatukoa izan ziren. Maria Ana Josef I.a Hausburgokoa eta Karlos VI.a enperadoreen haurridea zen.

### Ezkontza eta ondorengotza 
1708ko urriaren 27an Lisboan harrera bikaina egin zioten, hiru eguneko ospakizun publikoari hasiera emanda. Oso elizkoia, ederra eta kultua izan zen. 1716an erregeordea izan zen, erregea Alentejora joan zenean, eta 1742an, erregea larriki gaixotu zenean. Pombalgo markesari deitu zion gobernurako, bere emaztearen oso laguna baitzen, hura ere austriarra. 

Sei seme-alaben ama izan zen, eta horietako hiru heldu ziren tronura: Barbara Bragantzakoa (1711-1758), Fernando VI.a Espainiakoaren erregina ezkontidea; Josef I.a (1714-1777), Portugalgo erregea; eta Pedro III.a (1717-1786), Portugalgo erregea hau ere.

1742an, Joan V.ak kolpe bat jasan zuen eta partzialki geldiarazita geratu zen, eta Maria Anak gaina hartu zuen boterearen ardura hartuta. Joanes V.a 1750eko uztailaren 31n hil zenean, berak eman zion boterea bere seme gazteari, Jose I.a Portugalgoari.

Lisboan lurperatu zuten, baina bere bihotza Vienara eraman zuten eta Kripta Inperialean dago lurperatuta.
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gary Eddy

**Gary Eddy** (1945eko martxoaren 25a - 2023ko apirilaren 16a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1964ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Deborah Edwards

**Deborah Edwards** (1978ko irailaren 25a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sandra Gómez

**Sandra Gómez** hauetako bat izan daiteke:

* **Sandra Gómez Pérez** (1986), gerilari paralinpiko euskalduna;
* **Sandra Gómez Cantero** (1993), motoziklismoko pilotua.
Eduard von Steiger

**Eduard von Steiger** (Langnau im Emmental, 1881eko uztailaren 2a – Berna, 1962ko otsailaren 10a) suitzar politikaria izan zen, Suitzako Konfederazioko presidentea 1945ean eta 1951n.

Zuzenbidea ikasi zuen Geneva, Leipzig eta Bernako unibertsitateetan, eta ikasketak amaitu zituenean abokatu hasi zen Bernan.

Suitzako Alderdi Popularreko kide izan zen, eta 1914tik Bernako hiriko eta kantonamenduko politikan parte hartu zuen. 1941etik 1951ra Suitzako Kontseilu Federaleko kide izan zen eta Justizia eta Polizia departamentua zuzendu zuen. Bigarren Mundu Gerran politika murriztaileak ezarri zituen errefuxiatu juduen harreran, eta esaldi hau egozten zaio: "ontzia beteta dago".

Suitzako Konfederazioko presidentea izan zen 1945ean eta 1951n.
Musikaste

***Musikaste*** Errenterian (Gipuzkoa) 1973tik urtero antolatzen den euskal musikaren astea da. Ekimen honen helburu nagusia Euskal Herriko konpositoreek sortzen duten musika zabaltzea da, batez ere.

1973an sortu zuen Jose Luis Ansorenak, Errenteriako Andra Mari Abesbatzaren zuzendaria zenak. Andra Mari abesbatzak antolatu zuen 27 urtez eta 2000. urteaz geroztik ERESBIL-Musikaren Euskal Artxiboa da antolatzailea.

Musikasteren 40. edizioraino 2012an, Astea euskal musikarekin zerikusia duten pertsona ospetsuei edo gaiei buruzko hitzaldi edo mahai-inguru batekin hasi zen, eta, ondoren, genero jakin batzuei buruzko kontzertuekin jarraitzen zuen: antzinako musika, ganbera-musika, musika korala eta musika sinfonikoa. Durangaldeko Orfeoia bezalako euskal abesbatzek parte hartzen dute Musikasten. 

1997an, Astearen 25. urteurrena zela-eta, *Musikaste, 25 urte – 25 años de Musikaste* monografia argitaratu zen, Jose Luis Ansorena sortzaileak idatzia eta Kutxa Fundazioak argitaratua. Musikasten interpretatutako konpositoreen eta obren indizeak ditu, baita horien interpretatzaileenak ere. Halaber, Eresbilekin zerikusia duten katalogoak ere baditu.

Hainbat musikagileren obrak estrenatu dira Musikasten, beste beste hauenak: Tomas Aragües, Luis Aramburu, David Azurza, Javier Bello Portu, Carmelo Bernaola, Javier busto, Rafael Castro Peña, Juan Cordero, Aurelio Edler, Gabriel Erkoreka, Zuriñe Fdez. Gerenabarrena, Tomás Garbizu, Alfonso García de la Torre, José Mª González Bastida, Jesús Guridi, Félix Ibarrondo, Ángel Illarramendi, José Antonio de Donostia, Anton Larrauri, Antonio Lauzurika, Sofía Martínez, Lorenzo Ondarra, Xabier Sarasola, Pablo Sorozábal, Ignacio Tellería Joseba Torre, Sara Varas edo Enrique Vázquez.

2006tik ekitaldiak badu  web orria ere, eta bertan ikus daitezke jaialdiaren edizioetan interpretatutako egileak eta lanak.

Musikasteko kontzertu guztiak grabatuta daude eta gordeta daude ERESBIL-Musikaren Euskal Artxiboan.

## Erreferentziak 
* 

## Kanpo estekak 
*
Epicauta excavatifrons

***Epicauta excavatifrons*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Ameriketako Estatu Batuetako intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta gissleri

***Epicauta gissleri*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Ameriketako Estatu Batuetako Mexiko Berria estatuan aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eleanor R. Adair

**Eleanor Reed Adair**, sortzez **Eleanor Campbell Reed** (Arlington, Massachusetts, AEB, 1926ko azaroaren 11 – Hamden, AEB, 2013ko apirilaren 20a) estatubatuar fisiologoa izan zen, erradiazio elektromagnetikoak gizakiengan zituen eraginak aztertu zituena. Nabarmena da mikrouhin-erradiazioaren segurtasuna frogatzen zuten lehen ikerketak gizakiekin egin zituelako. 

## Bizitza 
Eleanor Campbell Reed 1926an jaio zen Massachusetts estatuko Arlington udalerrian. Mount Holyoke College unibertsitate-titulua jaso zuen 1948an. Geroago Robert K. Adair fisikariarekin ezkondu zen 1952an. 1955ean, Wisconsin-Madisoneko Unibertsitatean doktoretza lortu zuen, Psikologia Sentsoriala eta Fisikoa bi eremuren arteko nahasketa batean.

### Heriotza 
Adair 2013an hil zen, garuneko isuri baten konplikazioen ondorioz.

1996an, Ameriketako Estatu Batuetako Aire Indarra Ikertzeko Laborategiarekin bat egin zuen Texaseko Brooks Aire Indarraren Basean, zientzialari senior gisa, erradiazio elektromagnetikoaren eraginak aztertzen.

## Sariak eta ohoreak 
* 2007an, D'Arsonval saria jaso zuen, Bioelektromagnetismo Elkarteak bioelektromagnetismoan egindako lanarengatik.
* Adair hainbat elkarte zientifikotako kidea izan zen, besteak beste, Bioelektromagnetikoen Elkarteko eta Ingeniaritza Elektriko eta Elektronikorako Institutuko (IEEE, ingelesezko siglak) kide. IEEEko hainbat batzordetako burua izan zen, Gizakiaren eta Erradiazioaren Batzordea eta Estandarren Koordinazio Batzordea barne. ERa berean, National Council on Radiation Protection and Measurement Committee-ko kidea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gattendorf

**Gattendorf** honakoa izan daiteke:
* Gattendorf (Alemania), Alemaniako udalerria.
* Gattendorf (Austria), Austriako udalerria.
Gattendorf (Austria)

**Gattendorf** Austriako udalerri bat da, Neusiedl am See barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
A Different Man

***A Different Man*** 2024ko Aaron Schimberg estatubatuar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Edward New Yorkeko aktore anbiziotsuak ebakuntza kirurgiko erradikal bat egingo du bere itxura erabat eraldatzeko. Ondorioz, gauza asko aldatuko dira haren bizitzan, eta, hala ere, denak berdin jarraituko du. Kanpotik aldatu bada ere eta bizitza berri bat has badezake ere, bera den hori da oraindik, eta ez izan nahi duen hori. Bere karrerako rol garrantzitsuena galtzean, ametsezko aurpegi berria amesgaizto bihurtuko da.

## Aktoreak 
* Sebastian Stan: Edward
* Renate Reinsve: Ingrid
* Adam Pearson: Oswald
* C. Mason Wells: Carl
* Owen Kline: Nick
* Charlie Korsmo: Ron Belcher
* Patrick Wang: zuzendaria
* Michael Shannon: bera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lengenfeld (Austria)

**Lengenfeld** Austriako udalerri bat da, Krems barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Silz (Austria)

**Silz** Austriako udalerri bat da, Imst barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Heiligenberg

**Heligenberg** honakoa izan daiteke:
* Heiligenberg (Alemania), Alemaniako udalerria.
* Heiligenberg (Austria), Austriako udalerria.
Gutenberg (argipena)

**Gutenberg** honakoa izan daiteke:

## Abizena 
* Gutenberg (abizena), alemanezko abizen bat.

## Inprentari lotuak 
* Johannes Gutenberg, inprentaren sortzailea.
** Gutenberg Museoa, Mainzen, Alemania.
** Project Gutenberg, liburuak digitalizatu eta artxibatzeko proiektu kolaboratiboa.

## Lekuak 
* Gutenberg (Alemania), Alemaniako udalerria.
* Gutenberg (Austria), Austriako udalerria.
* Gutenberg (kraterra), Ilargiko kraterra.
Mo (telesaila)

***Mo*** estatatubatuar komedia dramatiko generoko telesaila da, Mo Amerrek eta Ramy Youssefek Netflixentzat egina.

## Sinopsia 
Mo Yusra amarekin eta Sameer anaiarekin bizi da —anaiak Aspergerren sindromea du—. Bikotekidea mexikarra du, Maria. Nick nigeriarra du lagunik onena. Istorioaren muina orainaldian girotua dagoen arren, zenbait *flashback*etatik abiatu eta protagonistaren iraganeko sekretu batzuk azaleratuko dira —familiak ihes egin zuen 1991n, Golkoko Gerra betean, eta Moren aita torturatu egin zuten—. Gertakari dramatiko batzuei aipamena egingo zaien arren, tarterik tirabiratsuenetan ere ez da tonu solemnea nagusituko inondik ere; telesailak umore beltza izango du helduleku nagusia.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lastrako kastroak

**Lastrako kastroak** Burdin Aroko herri gotortu baten hondarrak dira, aztarnategi arkeologiko gisa identifikatua.  Karanka herritik zenbait kilometro ekialdera dagoen mendi batean dago, Gaubea udalerrian, Araban. CAA 6006 katalogo-kodea du Arabako karta arkeologikoan.

Gotortutako herrixka honek K. a. IV. mendean eraikitako harresi bat dauka bere inguruan eta barruan terraza bidez antolatuta espazio handi batean, oinplano laukizuzeneko etxolak, burdina urtzeko lantegiak, landaketa eremuak eta abereentzako esparruak ezarri ziren. Baina herrixka bazen gotortu aurretik, izan ere, 1.000 urte lehenagotik, Brontze Aro amaieran, jadanik jendea bizi zen bertan. Gainera I. mendea ez zen izan bizilekuaren benetako amaiera, izan ere 800 urte igaro ostean, VIII. mendean, nekazari talde batek berriro lekua hartu eta herrixka berri bat sortu zuen.

K. o. I. mendean, Erromanizazioaren ondorioz, bertan utzi zen herrixka. Lastrako kastroetako jendearentzat, gauzak aldatu zifren Flavioen garaian. Aurretik egoera baketsuan zegoen eskualdean, denborak aurrera egin ahala, K.o. I. mendeko 70eko hamarkadatik aurrera. – eta apur bat lehenago ere – eta zenbait legeri esker, besteak beste, *in planum* lekualdatzea eta Hispaniako biztanleei eskubide latinoa ematea K.o. 74. urtean.  Lege horiei esker, erromatarren aurreko biztanleria, altuerako kastroetan bizi zena, edo eremu lauetan zeuden oppidetan -Miranda de Ebroko Deobrigan, adibidez, eta agian Arkaiako Suestation (Gasteiz) –, altuerak utzi eta lautadan hiri berrietan kokatzen da, Las Ermitasen, Espejon, esaterako. Edo bere defentsak eraitsi eta latindar erara berreraikitzen ditu herri eta hiriak, etxadiak (*insulak)* osatuz perpendikularki mozten diren kaleetan, hirigintza ortogonala bereganatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fischerinsel

**Fischerinsel** (alemanez  ahoskatua, ) uhartearen hegoaldeko zatia da, Spree ibaian; lehen Cölln hiria zegoen lekua da, eta, orain, Berlin erdigunearen zatia da. Uhartearen iparraldea museoen uharte izenez ezagutzen da. Fischerinsel Gertraudenstrasse-tik hegoalderantz hedatzen dela esan ohi da, eta lehen uhartearen hegoaldeko muturrean zegoen arrantzaleen kokaleku baten izena darama. XX. mendearen erdialdera arte, ondo kontserbatutako industriaurreko auzoa zen, eta eraikin gehienek Bigarren Mundu Gerratik aurrera ere zutik iraun zuten, baina hirurogeiko eta hirurogeita hamarreko hamarkadetan, Alemaniako Errepublika Demokratikoaren mendean, bizitegi-blokeen garapen batekin berdindu eta ordezkatu zuten.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Hôtel particulier

**Hôtel particulier** bat Frantziako etxe mota bat da (Suitzan eta Belgikan ere badaude), arkitektura bereizgarrikoa eta ondare katalogoetan sailkapen irizpide gisa erabiltzen dena. Luxuzko etxe edo jauregitxo bat da, hiri batean eraikia, familia bakar bat (eta haren zerbitzuko langileak) bizitzeko diseinatua.

2010eko hamarkadan, Parisek 400 de *hôtels particuliers* inguru zituen oraindik, hiriak antzina zituen halako 2.000 etxeetatik.

## Izendapena 
19. mendera arte, *hôtel* hitzak hiriko etxe bat besterik ez zuen izendatzen, baina, turismoa agertu zenean, *hôtel* (euskaraz hotel, jakina, ostatu mota bat) eta *hôtel* *particulier* (bizileku pribatua edo jauregia) bereizteko beharra sortu zen hizkuntza frantsesaren erabileran.

## Ezaugarriak 
*Hôtel particulier* bat, eliteen etxebizitza urbanoa, etxebizitza arrunt bat baino handiagoa izan ohi da, ehunka metro koadroren gainean zabaldu baitaiteke. Hala ere *hôtels particulier* txikiak baino handiagoak diren etxe burges handiak badaude ere. Zenbait hiriren testuinguru trinkoaren barruan, *hôtel particulier* delakoa lursailaren neurrira eta formara egokitzen da.

Sarritan, barne-patio bat izaten du (esate baterako Eusko Jaurlaritzaren egoitza izan zen Parisko Marceau etorbidekoa), eta, batzuetan, lorategi bat ere.

*Hôtel* hauek pertsona aberats eta boteretsuen jabetzakoak izan dira tradizionalki, botere horren erakusgarrietako bat. Nobleziak eraikitzen zituen Antzinako Erregimenean, eta elizgizonen jabetzako adibideak ere badira.
Frantziako probintzietan, jabego ohikoa hiriaren izaeraren arabera aldagarria zen; parlamentua zuten hiri handietan, Rennes eta Aix-en-Provencen kasu, *hôtelak* eraikitzen zituen bertako nobleziak  batez ere; hiri eta portu komertzialetan, berriz, Bordele eta Nantes kasu, merkatari aberatsak eta armadoreak izan ziren nagusiki. hotelak eraikiarazi zituztenak.

Etxe handi bat izatea familia baten aberastasunaren adierazle garbia zen, diru asko behar baitzen hura eraikitzeko (hiriguneetan edo lursail handiak erostea, arkitekto baten zerbitzuak, balio handiko eraikuntzarako materialak erostea, hala nola harlandua…), bai eta mantentze-lanetarako eta lan egiten zuten langileen ordainketarako ere (etxeko langileak, morroiak, sukaldariak, morroiak, etab.) 

## Iruditegia 

Fitxategi:Bibliothèque Octavio Paz de l'Institut Cervantes, 11 avenue Marceau, Paris 16.jpg|Marceau etorbidea, 11, Parisen Eusko Jaurlaritzaren egoitza izana.
Fitxategi:Façade_de_l'hôtel_de_Villemaré.JPG|Vendôme plazan, Villemaré hôtela, Parisen.
Fitxategi:Assezat-02(3).jpg|Hôtel d'Assézat, Tolosa (Okzitania).
Fitxategi:Pau Gassion Pyrénées (2).jpg|Hôtel de Gassion (Paue). 
Fitxategi:Hôtel de Nesmond, Bordeaux, 11.07.2021 (2).jpg|Hôtel de Nesmond (Bordele).
Fitxategi:Bayonne-Hôtel_de_Belzunce-20130809.jpg|Beltzuntze etxea, Baiona, kanpoaldea.
Fitxategi:Belzunce, cour intérieure.JPG|Beltzuntze etxea, Baiona, barrualdea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mistral AI

**Mistral AI** adimen artifizialeko enpresa frantziarra da, kode irekiko hizkuntza  eredu handiak garatzen dituena.

2023ko apirilean sortu zuten Google DeepMind eta Meta Platforms konpainietako ingeniari ohiek, eta konpainiak protagonismoa lortu du AI sistema pribatiboen alternatiba gisa. Bere izena Frantziako hegoaldeko haize hotz eta indartsutik datorkio. Konpainiak AIren esparruan irekitasuna eta berrikuntza azpimarratu zituen. Mistral AI eredu pribatiboen alternatiba da.

2023ko urrian, Mistral AIk 385 milioi euro bildu zituen. 2023ko abenduan 2.000 milioi dolarretik gorako balioa zuen.

Balorazioan oinarrituta, konpainia laugarren postuan dago AIren lasterketa globalean, eta lehenengo postuan San Frantziskoko badiaren eremutik kanpo, hainbat pareren aurretik, hala nola Cohere, Hugging Face, Inflection, Perplexity eta Together. Mistral AI "demokratizatu" nahi du, kode irekiko berrikuntzan zentratuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Nikola eliza (Berlin)

**Nikolaikirche** edo **San Nikola eliza** Nikolaiviertel-en eraikia 1230ean, Berlingo eraikin zaharrena da. Jatorriz, eliza erromanikoa zen, baina, denborarekin, hainbat aldiz berritu da: 1380an, koru gotikoa gehitu zitzaion; 1480an, merkatu-elizaren nabe tipikoak, eta, 1876ko zaharberritzeetan, kanpandorre bikoitza eman zioten. Bigarren Mundu Gerran kaltetuta, 1977ra arte ez zen zaharberritu, eta, 1987an, Märkisches Museoaren eranskin bihurtu zen.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak
Estatuko Historia Museoa (Mosku)

**Errusiako Historiaren Estatuko Museoa** () Plaza Gorria eta Manezhnaya Plaza artean dago kokatuta. Bere katalogoak egungo Errusiaren lurraldea okupatzen zuten historiaurreko tribuen erlikietatik hasi eta Romanov dinastiako kideek eskuratutako balio kalkulaezineko artelanak biltzen ditu. Museoaren bildumako objektuen guztizko kopurua hainbat milioikoa da.

## Historia 
Gaur egun museoa dagoen tokia Medikuntzako Denda Nagusiak hartu zuen lehen, Petri I.a Errusiakoaren aginduz. Eraikina Moskuko barroko estiloan eraikia dago. Bere areto askok antzinako errege-bildumak izan zituzten; beste batzuk Mikhail Lomonosovek 1755ean sortutako Moskuko Estatu Unibertsitateak okupatu zituen.

Museoa 1872an sortu zuten Ivan Zabelinek, Aleksei Uvanovek eta errusiar historiaren eta kontzientzia nazionalistaren sustapenean interesa zuten beste eslavofilo askok. Sergei Soloviovek, Vasili Kliuchevskik, Uvarovek eta beste historialari handi batzuek osatzen zuten museoaren kontseilua eta eraikinaren eraikuntzaren buru izan ziren. Lehiaketa luze baten ondoren, proiektu irabazlea Vladimir Opiopovitx Shervudena izan zen (1833-1897). Eraikina estilo neo-errusiarreko kanonen arabera eraiki zen 1875 eta 1881 bitartean eta Alexandro III.a tsarrak inauguratu zuen ofizialki.

## Erakusketa 
Oso bilduma aberatsa da. Museoaren zati bat Moskuko alkatetza zaharraren ondoko eraikinean dago, beste bi Novodevitxi komentuan eta San Basilio katedralean.

Pieza nabarmenen artean, Volga ibaiko bankuetatik ekarritako gabarra, eszitarren urrezko tresnak, Novgorodeko antzinako dialektoan grabatutako urki-azaleko biribilkiak, VI. mendeko eskuizkribuak, zeramika errusiar herrikoiak eta zurezko objektuak aurki daitezke.

Liburutegiak eskuizkribuak ditu: *Chludov Salterioa* (860.hamarkadako Kludoven Salmoen Liburua), *Svyatoslaven Miszelaneoak* (1073), *Mstislaven Ebanjelioa* (1117), *Jurieven Ebanjelioa* (1119) eta *Hálychen Ebanjelioa* (1144). Museoko txanpon bildumak 1,7 milioi pieza biltzen ditu, Errusiako handiena.

Aipamen berezia merezi du museoaren eta udaletxe zaharraren arteko Berpizkundearen Ateak; Plaza Gorriko sarrera inguratzen du. Ate hori Stalinen erregimenak suntsitu zuen, desfile militarrak edo Garaipenekoak antolatu ahal izateko, besteak beste. 1990eko hamarkadan berreraikia izan zen, erregimen neoliberalaren pean Errusiak bere aro sobietarrari erabat uko egin zionean.

Museoaren atzeko fatxadaren parean, Manège plazan, Zhukov mariskalaren monumentua dago.

## Iruditegia 

Image:
Вид на Исторический музей в сторону Красной площади.jpg|Museoa Manezhnaya Plazatik ikusita.
Resurrection_gate_at_night.jpg|Berpizkundeko atea gauez.
Moscow SHM asv2019-06 img01.jpg|Barruko dekorazioa.
Moscow SHM asv2019-06 img17.jpg|Blaeuren munduko globoa (1690 ingurukoa).
Historical Museum (Night), Moskva RUS.jpg|Museoaren sarrera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Museoaren webgune ofiziala.
September 5 (filma)

***September 5*** (Irailaren 5a) 2024ko Tim Fehlbaum suitzar zinema zuzendariaren drama historikoa da. Dokumental itxuraz, filmak erritmo bizia du Municheko sarraskia azalduz, momentu haietako sentimenduak eta kezkak erakutsiz. Tarteka, benetazko irudiak eskaintzen ditu. Aktore protagonistak Peter Sarsgaard, John Magaro, Ben Chaplin eta Leonie Benesch dira. Veneziako Mostran aurkeztu zen, 2024ko abuztuaren 29an. 91 minutu irauten du.

## Sinopsia 
1972ko Municheko Olinpiar Jokoetan, talde palestinar batek bahitutako atleta israeldarren krisia jarraitu beharko dute jokoen berri ematen ari diren ABCko kazetari estatubatuarrek. Gertaeren aurrean kirol kazetariek berriari eusten diote eta lehen ekintza terrorista zuzenean ematea lortu zuten. Kamerk minutuz minutu taldearen lana jarraitzen du, aurkitzen dituzten oztopoak gaindituz.

## Aktoreak 
* Peter Sarsgaard: Roone Arledge
* John Magaro: Geoffrey Mason
* Ben Chaplin: Marvin Bader,
* Leonie Benesch: Marianne Gebhardt
* Zinedine Soualem: Jacques Lesgards
* Georgina Rich: Gladys Deist
* Corey Johnson: Hank Hanson
* Marcus Rutherford: Carter Jeffrey
* Daniel Adeosun: Gary Slaughter
* Benjamin Walker: Peter Jennings
* Rony Herman: David Berger

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Trailler ofiziala.
* :Filma IMDb webgunean.
Caroline Trentini

**Caroline Trentini** (Panambi, Rio Grande del Sur, Brasil, 1987ko uztailaren 6a) brasildar top modeloa da.

## Bizitza 
Trentini Rio Grande del Sur estatuko Panambi herrian jaio zen, Brasilen. Lourdesen eta Jacó Trentiniren alaba gazteena izan zen. Ahizpa nagusiak Franciele eta Élen dira. Aita 1988an hil zen, berak urtebete zuenean. Aurretik inoiz lanik egin ez bazuen ere, Lourdesek langile publiko gisa lan egitea lortu zuen, eta ahizpak hazten lagundu zuen.

2012an Fabio Bartelt argazkilariarekin ezkondu zen. Senar-emazteek bi ume izan zituzten: Bento, 2013an jaioa, eta Benoah, 2016an jaioa.

New Yorken bizi da, baina urtarrilean eta otsailean Rio de Janeiron duen etxera joaten da.

### Lan ibilbidea 
13 urte zituela, jaioterrian kalean oinez zihoala, agente batek aurkitu zuen Trentini —Gisele Bündchen aurkitu zuen berak—. Handik gutxira São Paulora joan zen, Brasilgo modelo gazteek jomuga bera baitute. Bere modelo-ibilbidea berehala hasi zen, eta, urtebete eman ondoren, Trentini New Yorkera joan zen berriro.

Ez zekien ingelesez, baina azkar ikasi zuen. Trentini modaren munduan sartu zen, Marc Jacobs diseinatzaileak Marc by Marc Jacobsen kanpainarako iragarkiaren zerrendan sartu zuenean. Besteak beste, *ELLE*, ''Harper's Bazaar* eta *Vogue'' aldizkarien azaletan agertu da modeloa.

Trentinik 2005ean egin zuen debuta Victoria's Secret Fashion Show delakoan, eta 2006an eta 2009an ere egin zuen desfilea. 2007an, Gucci Cruise, Óscar de la Renta, Dolce & Gabbana Animelier, Dsquared eta Mulberryren aurpegia izan zen. Gero DKNY eta Carlos Mieleren aurpegia izan zen.

2007ko maiatzean AEBko Vogue aldizkariaren azalean agertu zen, top modelo hauekin: Doutzen Kroes, Jessica Stam, Raquel Zimmermann, Sasha Pivovarova, Agyness Deyn , Coco Rocha, Hilary Rhoda, Chanel Iman eta Lily Donaldson.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iñaki Dorronsoro

**Iñaki Dorronsoro** hauetako bat izan daiteke:

* Iñaki Dorronsoro Plazaola** (1947), gipuzkoar ingeniaria, Eusko Ikaskuntzako lehendakaria 2012tik 2020ra;
* Iñaki Dorronsoro Maioz** (1994), gipuzkoar idazlea.
Fin de fiesta (2024ko filma)

***Fin de fiesta*** 2024ko Elena Manrique espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Migratzaile afrikar bat Andaluziako etxe bateko estalpean ezkutatuko da. Hortik, etxeko andrearen eta laguntzaile gaztearen arteko eguneroko bizitza eta dinamika ikusiko ditu. Egun batean, emakumeak migrantzailea aurkituko du, eta ondoren laguntzaileak, baina biek ezkutatuko diote elkarri; ustekabeko batek sekretua agerian utzi arte.

## Aktoreak 
* Edith Martínez-Val: Bilal / Binta
* Beatriz Arjona: Lupe
* Sonia Barba: Carmina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta tamara

***Epicauta tamara*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Mexikoko intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helen Mayo

**Helen Mary Mayo** (Adelaide, Australia, 1878ko urriaren 1a - Adelaide, 1967ko azaroaren 13a) australiar mediku eta medikuntza irakaslea izan zen, Adelaidan jaioa eta hazia.

1896an, Adelaidako Unibertsitatean matrikulatu zen, eta han medikuntza ikasi zuen. Graduatu ondoren, bi urte eman zituen haurren osasunean lanean Ingalaterran, Irlandan eta Indian. 1906an itzuli zen Adelaidara, praktika pribatu bati ekin zion eta ''Women's and Children's Hospital* eta *Royal Adelaide* *Hospital* zentroetan posizioak hartu zituen. 1909an, *School for* *Mothers*-en sortzaileetako bat izan zen. Bertan, amek haurren osasunari buruzko aholkuak jaso zitzaketen. Erakunde hori 1927an bihurtu zen *Mothers' and Babies' Health Association*, eta sukurtsalak ezarri zituen Australiako hegoalde osoan, bai eta ama-erizainentzako trebakuntza-eskola bat ere. 1914an, *Children's Ospitaleak* bularreko haurrak tratatzeko kanpaina arrakastarik gabe egin ondoren, Mareeba Ospitalea sortu zuen.. George Gibbes Mayo (1845-1921) ingeniari zibilaren eta Henrietta Mary Mayoren, Donaldson jaiotzez, (1852-1930) zazpi seme-alabetatik zaharrena zen, eta George Mayo Adelaideko mediku ospetsuaren biloba. Bere heziketa formala 10 urterekin hasi zen, tutore batekin eskola erregularrak jasotzen hasi zenean. Hala ere, Edward Renniek, garai hartan *Adelaide High Schooleko* irakaslea zenak, medikuntza ikasten hasteko txikiegia zela esan zion Helenen aitari, eta 1896an, Mayo Adelaidako Unibertsitateko Arte Fakultatean matrikulatu zen. 1906an, Adelaidera itzuli zen eta praktika pribatu batzuk hasi zituen aitaren jabetzako lokal batean, Morphett kalean, familiaren etxearen ondoan. Geroago, urte horretan bertan, Londresen amentzako eskola baten arrakastari buruzko hitzaldi bat entzun ondoren, berak eta Harriet Stirlingek (Edward Stirlingen alaba) Adelaideko amentzako eskola sortu zuten. Haurtzaindegiko Sindikatuak gela bat jartzen zuen bere bulegoetan astean arratsalde batez, non erizain batek umeak pisatzen zituen eta Mayok eta Stirlingek aholkuak ematen zituzten. Woodvillera eramanez eta Mareeba Ospitalea edo Mareeba Haurtxoen Ospitalea izendatuz.

Mayok funtsezko papera jokatu zuen Mareeba Ospitalearen ezarpenean eta bere politikaren eraketan, ohorezko mediku eta ohorezko ofizial arduradun gisa 1921etik 1946ra. Lady Simon eraikina Emakumeen Batasunerako eraikitzea, hein handi batean, bere ahaleginen ondorio izan zen,

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1935eko maiatzean *Britainiar Inperioaren Ordenako Ofizial* (OBE) izendatu zuten Hego Australiako estatuan ama-haurren ongizatearekin lotutako zerbitzuengatik.
* Bonythongo Canberra auzoko *Helen Mayo Crescent* bere omenez izendatua da, *Mayo Dibisio Federala'' bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Víctor Hugo Ayala

**Victor Hugo Ayala Caro** abeslari liriko eta erromantiko kolonbiarra Bogotan jaio zen, 1934ko ekainaren 13an. Batxilergoa Bogotako Camilo Torres Lizeoan ikasi zuen, eta ondoren marrazkilari gisa aritu zen Kolonbiako Armada Nazionaleko sail teknikoan. Ayalak Arkitekturako bost seihileko ikasi zituen, 1955ean hasi zen ikasketak La Voz de Colombia irratiko musikarekin txandakatzen, eta hasieran bere lagun bat ordezkatu zuen. Ondoren, *Nueva Granadako* taldean sartu zen, zaleen lehiaketa bat irabazita. Bertan, zuzendariek babestu eta bultzatu zuten, irrati munduan esanguratsu izateko.

*Camino verde* boleroa izan zen errekonozimendua jaso zuen lehen gaia, ondoren *La quiero por la quiero* etorri zen. Denbora luzez, Kolonbiako Errepublikako Ereserki Nazionalaren interprete ofiziala izan zen Ayala abenduaren 31n, telebista nazionaleko kanal publikoen jardueren urteroko itxieran.

Sonolux diskoetxeak *25 años de la Vida musical* diskoaren 1962ko edizioa berrargitaratu zuen 2020an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
José Preciado Fourniers

**José Preciado Fourniers** (Livorno,  – Erriberri, ) organista eta musikagilea izan zen.

## Biografia 
Italian jaio zen, baina gurasoak Mateo eta Maria Zaragozakoak eta Vinarozekoak zituen, hurrenez hurren. Haurtzaroan musika ikasi zuen Zaragozako Pilarreko basilikan, Ramón Ferreñac organistarekin. Ondoren, musika-tratatu bat argitaratu zuen, berrikusia eta zabaldua.

Artean nahiko gaztea zela, Preciado Teruelgo katedraleko organista (1823-1826) izan zen, eta ondoren kapera-maisu eta Barbastroko (hiri horretan ezkondu zen) organista.

1828an Tafallako Andre Maria elizako organista plaza lortu zuen. Familia arazoak zirela eta, aldi baterako Aragoira joan zen udalaren baimenarekin, baina 1835eko urtarrilaren 13an kargutik kendu zuten, ez zegoelako. Helegitea aurkeztu zuen Nafarroako Errege Kontseiluan eta honek karguan berriro jartzera behartu zuen. Azken hau, ordea, parrokiaren arazo ekonomikoek zaildu egin zuten, organoa soldatarik gabe jotzeko eskatu baitzioten. 1835etik 1839ra Lizarrako San Joan Bataiatzailearen elizako organista izan zen, eta Nafarroako herri horretatik Tafallara itzuli zen berriro. Bertan, Andre Maria eta San Pedroren parrokia elkartuetako organista eta kapera maisu izan zen 1859 arte.

1842ko uztailaren 7an, eta musika erlijiosoaren alorrean tokiko pertsonalik ez zegoenez, eta agian egoera ekonomiko deseroso bat arintzeko (Esparteroren desamortizazioa 1841ean izan zen), hiriko udaletxean proposatu zuen Musika Eskola bat sortzea, Tafallako gazteei etorkizun profesionala bermatzeko, eta elizan, berriz, erlijio-funtzioen esparruan jarraipena izatea. Udalak 1842ko azaroaren 13an onartu zituen oinarriak. 1858an, ikasleengandik orkestra txiki bat sortu zen — hiriko lehena —, 1861ean Felipe Gorritik, Preciadoren piano ikasle ohiak, sortu zuen musika banda tafallarra.

1845eko otsailaren 23an bigarren aldiz ezkondu zen, 1855ean hil zen Rosa Menescao Gilekin, eta urte horretan bertan ezkondu zen Paula Ozkaritz Bustorekin. 1853an Tolosako Andre Maria elizako kapera maisu eta organista posturako oposizioetara aurkeztu zenean – emaitzarik gabe –, Preciadok adierazi zuen 1849an «Empresa Filarmónica Santa Cecilia de Tafalla» sortu zuela, musika sakratuaren hedatzaile gisa. 1856ko apirilean Lizarrako San Joan elizako organista oposizioetan zentsore bakarra izan zen eta 1860an Erriberriko San Pedro elizako kapera maisu plaza lortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andres Febo

**Andres Febo** (Iruñea, 1501eko urriaren 14a - Zangoza, 1503ko apirilaren 17), nafar infantea izan zen, Vianako printzea izandakoa.

## Biografia 
Zenbait alaba eta hiru seme hil goiztiarren jaiotzaren ondoren, Andres Febo Katalina erreginaren eta haren senar Joan III.a Nafarroakoaren lehen seme osasuntsua izan zen. Horrela, jaio zenetik, 18 hilabete zituela, hil zen arte Nafarroako koroaren oinordekoa izan zen. Vianako Printzea titulua jaso zuen, bere mailari zegokiona.

Bere "Febo" ezizenak bere osaba Frantzisko Febo Nafarroako erregeari eta Foixko etxea sortu zuen Gaston Febo kondea bere arabasoari erreferentzia egiten die.

Bere ahizpa nagusia, Ana Nafarroakoa, 1492az geroztik erresumaren oinordekoa izan zena, ezkontza-negoziazio ugariren xede bilakatu zen, batez ere Fernando Aragoikoak eta Elisabet Gaztelakoak bultzatu zituztenak. Nafarroako dinastiaren etorkizuna, beraz, ziurtatua zirudien jaiotza honekin, Joanes Foixkoa, Katalinaren osaba, Nafarroako tronua lortu nahi zuena, hil eta handik gutxira gertatu zela kontuan izanik.

1502ko otsaila eta abendua bitartean, gurasoak Nafarroatik Biarnora joan zirenean, Andres Febok Nafarroako Erresumako teniente-jeneralaren kargua hartu zuen, eta Nafarroako Errege Kontseiluak bere izenean sinatu zituen agiri ofizial guztiak.

1503ko udaberrian, apirilaren 17an, errege familia Zangozan bizi zelarik, Andres Febo printzea bat-batean hil zen. Bere amak, orduan haurdunaldiaren amaieran, apirilaren 21ean beste haur ar bat erditzen du, Henrike II.a Nafarroakoa izango zena. Andres Febo printzea Leireko San Salbadore abadiako errege-panteoian hilobiratu zuten.

## Familia 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Adot Lerga, Álvaro (1999) *Itinerario de los reyes privativos de Navarra: Juan III de Albret – Catalina I de Foix (1483–1517)*. Príncipe de Viana, Iruñea 60, 459–492.
* Anthony, Raoul (1931). *Identification et étude des ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar*. Paris. 
* Woodacre, Elena. *Queens Regnant of Navarre. Succession, politics, and partnership, 1274–1512 = Queenship and Power*. New York: Palgrave Macmillan (2013). 

## Kanpo estekak
Waidhofen an der Ybbs

**Waidhofen an der Ybbs** (alemanez  ahoskatua, ) Austriako estatutu-hiri (*statutarstadt*) bat da Austria Beherean. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen, 131.56 km²ko azaleran. Lehen aipamena 1186koa da eta Ybbstal eskualdeko ekonomia hiriburua izan da XIV. mendetik aurrera.

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:13000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1869 text: 1869
  bar:1880 text: 1880
  bar:1890 text: 1890
  bar:1900 text: 1900
  bar:1910 text: 1910
  bar:1923 text: 1923
  bar:1934 text: 1934
  bar:1939 text: 1939
  bar:1951 text: 1951
  bar:1961 text: 1961
  bar:1971 text: 1971
  bar:1981 text: 1981
  bar:1991 text: 1991
  bar:2001 text: 2001
  bar:2006 text: 2006
  bar:2011 text: 2011
  bar:2021 text: 2021

PlotData=
  color:barra width:25 align:left

  bar:1869 from:0 till: 7957 
  bar:1880 from:0 till: 8102 
  bar:1890 from:0 till: 8672 
  bar:1900 from:0 till: 9698 
  bar:1910 from:0 till: 10795 
  bar:1923 from:0 till: 10912 
  bar:1934 from:0 till: 11417 
  bar:1939 from:0 till: 11132 
  bar:1951 from:0 till: 11622 
  bar:1961 from:0 till: 11894 
  bar:1971 from:0 till: 11730 
  bar:1981 from:0 till: 11337 
  bar:1991 from:0 till: 11435 
  bar:2001 from:0 till: 11662 
  bar:2006 from:0 till: 11654 
  bar:2011 from:0 till: 11470 
  bar:2021 from:0 till: 11134

PlotData=
  bar:1869 at: 7957 fontsize:S text: 7.957 shift:(-10,5)
  bar:1880 at: 8102 fontsize:S text: 8.102 shift:(-10,5)
  bar:1890 at: 8672 fontsize:S text: 8.672 shift:(-10,5)
  bar:1900 at: 9698 fontsize:S text: 9.698 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 10795 fontsize:S text: 10.795 shift:(-10,5)
  bar:1923 at: 10912 fontsize:S text: 10.912 shift:(-10,5)
  bar:1934 at: 11417 fontsize:S text: 11.417 shift:(-10,5)
  bar:1939 at: 11132 fontsize:S text: 11.132 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 11622 fontsize:S text: 11.622 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 11894 fontsize:S text: 11.894 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 11730 fontsize:S text: 11.730 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 11337 fontsize:S text: 11.337 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 11435 fontsize:S text: 11.435 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 11662 fontsize:S text: 11.662 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 11654 fontsize:S text: 11.654 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 11470 fontsize:S text: 11.470 shift:(-10,5)
  bar:2021 at: 11134 fontsize:S text: 11.134 shift:(-10,5)
TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:"Iturria: Statistik Austria"

## Kanpo estekak
Opaon varicolor

***Opaon varicolor*** Acrididae familiako adar motzeko mantxinsalto espeziea da. Hego Amerika tropikalean aurkitzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta adspersa

***Epicauta adspersa*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Argentina, Brasil, Peru eta Uruguaiko intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Dubán Bayona

**Duban Humberto Bayona Ardila** (Valledupar, Cesar, 1987ko apirilaren 9a) kolonbiar kantari eta konpositorea da, El Binomio de Oro de América taldean parte hartzeagatik ezaguna. 

Valledupar Cesar departamenduan jaio zen apirilaren 9an. Oso gaztetatik kanturako zaletasuna sentitu zuen, vallenatoaren haur prodijiotzat hartua izan zelarik, eta Cesarren ahotsik onenetarikoa.

## Historia 
*Dinastía Romero* bezala ezagutzen den *Binomio de Oro*-ren eliteko talde batean hasi zen, 5 urterako, Israel Romerok deitua izanik 33 urte baino gehiagoko ibilbide artistikoa duen taldean parte hartzeko: ‘El Binomio de Oro de América’, korista bezala hasiz.

Bere lan bizkorrari esker, Israel Romeroren itxaropenak betetzea lortu zuen. Horrek taldeko abeslari gisa bere lehen urratsak emateko aukera eman zion, zuzen-zuzen hasiz, bere denbora laburreko abeslari nagusi gisa, “El amor no basta”, “Me sobran las palabras” eta “El amanecer sin ti” bezalako arrakastak izan ziren, ‘Volver y pica el Pollo’ izenburuko lan diskografikoarenak.

Bere anaia Deiner Bayona ere El Binomio de Oro de América taldeko abeslaria izan zen.

## Bakarlari gisa karrera hastea 
2013. urtearen hasieran Urrezko Binomioaren taldetik erretiratu eta Jimmy Zambrano soinujolearekin bat egin zuen, ordurako Jorge Celedonekin bikote musikala egiteari utzia baitzion.

Jimmy Zambranorekin batera, arrakasta handiak lortzen hasi da, besteak beste, "Tu amor" (Deiner Bayona anaiaren lana), "La desordenada" eta "Los Chocolates".

## Diskografia 
El Binomio de Oro de América

Israel Romero, Orlando Acosta, Didier moreno eta Dubán Bayona

* Vuelve y pica el Pollo - 2008

Israel Romero, Carlos Humberto Lopez, Didier Moreno eta Dubán Bayona 

* Corazón de miel - 2011

## Bakarlaria 
Duban Baiona eta Jimmy Zambrano

* Métete en el viaje - 2013

Duban Baiona eta Harold Ortega

* Bayonatos - 2017

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
* http://www.eltiempo.com/entretenimiento/musica/ARTICULO-WEB-NEW_NOTA_INTERIOR-13042091.html
* http://www.elpilon.com.co/inicio/en-el-viaje-de-duban-bayona-y-jimmy-zambrano/
* http://www.twitter.com/dubanbayona
* http://www.facebook.com/dubanbayonacantante
* http://www.facebook.com/zuliavallenata
Hinokitiol

**Hinokitiola** edo **β-tujaplizina,** konposatu organiko aromatikoa da, C10H12O2 formula duena, monoterpenoideen klasekoa. Tropolenoaren deribatu ordezkatua da. Solidoa da. Ohiko disolbatzaile organikoetan disolbatzen da.

Bi isomero ditu, *α-tujaplizina* eta *γ-tujaplizina*, eta isomero guztiek tautomeria erakusten dute. Hiru isomeroetan ugariena hinokitiola da.
ezkerrera|thumb|239x239px|Alfa-tujaplizina
erdian|thumb|180x180px|Gamma-tujaplizina
Hinkitiola, zipresaren familiako zuhaitzen (*Cupressaceae*) zurgiharrean.

## Historia 
Hinokitiola Tetsuo Nozoe kimikari japoniarrak isolatu zuen *Taiwanese hinoki* arbolaren zuraren olio esentzialetatik. Horregatik hartu zuen konposatuak izen hori.

## Naturan 
Hinokitiola eta bere bi isomeroak *Cupressaceae* familiako arboletan proportzio handiagoan edo txikiagoan aurkitzen dira naturan, hauetan besteak beste: *Chamaecyparis obtusa*, *Thuja plicata,* *Juniperus cedrus*, *Cedrus atlantica*, *Cupressus lusitanica*, *Chamaecyparis lawsoniana* , *Chamaecyparis taiwanensis*, *Cupressus arizonica*, *Juniperus communis* eta *Thuja occidentalis.*

## Isomeria 
Hinokitiolak isomero ditu, α-tujaplizina eta γ-tujaplizina, eta isomero guztiek tautomeria erakusten dute. Hiru isomeroetan hidroxilo taldearen hidrogeno-atomoa partekatuta dago karboniloaren oxigenoarekin eta ezin dira bereizi 'karbonilo' eta 'hidroxilo' izaerak. Horren ondorioz tropoleno eraztuna aromatikoa denez izaera kationikoa hartzen du eta oxigeno-hidrogeno-oxigeno eskualdeak izaera anionikoa.

515x515px|Beta-thujaplicin aromaticity

## Ekoizpena 
Hinokitiola zuretik erauz daiteke hainbat disolbatzaile usatuz.

Sintetikoki ere presta daiteke. Hainbat bide daude. Adibide gisa 2-isopropilziklohexanonaren eraztuna zabaldu bideratzen dena jarriko dugu.

586x586px|Biosynthesis of beta-thujaplicin from 2-isopropylcyclohexanone

## Erabilera 
Hinokitiola aditibo gisa baliatzen da kosmetikan, larruazalerako produktuetan, elikagaintzan, elikagaiak iraunarazteko eta intsektuak uxatzeko produktuetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bramberg am Wildkogel

**Bramberg am Wildkogel** Austriako udalerri bat da, Zell am See barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Eskaintza-mahai

[thumb|Eskaintza-mahai egiptoarra  [Filae|Filen.]]
**Eskaintza-mahaia** edo **ofrenda-mahaia**, eskaintzak egiteko erabiltzen zen mahaia da, normalean harrizkoa.

Antzinako Egiptoko artean, altzari horiek hilobietan edo han irudikatuta egoten ziren maiz.

Txinako kulturan, eskaintza-mahaiak familiek eraikitzen zituzten tenpluetan, baina etxean ere bazituzten Txinatar urteberri-eguna zela eta edo azterketen hurbiltasuna zela eta, intsentsua erretzen dute erdian eta eskaintzak mahai ertzaren inguruan kokatzen dira.

Kristau erlijioan ere badaude, kanpoan jarrita, eliza baten sarreratik gertu, edo barruan, habearteetako batean.

## Antzinako Egipto 
Eskaintza-mahaiak, Antzinako Inperioan erabiltzen hasi zirenak, normalean irisgarriak izaten ziren (hilobiaren jabearen kaperaren sarreran eta ate faltsuaren aurrean), hileta-apaizek edo hildakoaren familiak erraz eskura zitzaten eta eskaintzak egin zitzaten, hasiera batean hilobiratze-ostilamendura mugatzen zirenak. Hilobirik aberatsenetan, aldareak bezalakoak ziren eta tenpluko patioan kokatzen ziren. 

Hilobian elikagaiak birtualki eskaintzeko ere diseinatu ziren, eskaintza-mahaiak hildakoari elikagaiak ematen zitzaizkion ihizko edo papirozko esterilla primitiboen (*hetep* eskaintza) adar bat baitira. Hori dela eta, jatean erabiltzen ziren elikagaien edo tresnen irudiak agertzen dira, eta ura kanporatzeko ildo bat dute. Bi forma izan ohi dituzte, eskaintza-disko gisa, klase aberatsek jateko erabiltzen zituzten mahaitxo zirkularrak eta ugariagoak, laukizuzenak, imitatu nahian bezala.

Hilobi edo hilarrietan irudikatzen zirenean, hildakoen bazkarirako irudikatutako elikagaiak bertan gauzatzea ahalbidetzen zuen eskaintza-formularekin batera zeuden. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak
Zell am See

**Zell am See** Austriako udalerri bat da, Zell am See barrutian. Azken zentsuaren arabera  biztanle zituen,  kilometro karratuko azaleran.
## Kanpo estekak
Carlos Ferrero

**Calos Ernesto Fernando Ferrero Costa** (Lima, 1941eko otsailaren 7a – *ibidem*, 2025eko urtarrilaren 31) perutar politikaria izan zen, Peruko lehen ministroa 1993tik 1995era.

Limako Unibertsitatean zuzenbidea ikasi ondoren, irratian aritu zen esatari politiko gisa eta baita Peruko Erreserba Banku Zentralean ere. Ondoren, zuzenbideko irakasle izan zen hainbat unibertsitatetan.

Politikan Kristau Demokrazia Alderdian hasi zen eta gero Elkartasuna eta Demokrazia sortu zituen. 1992an Batzar Konstituziogileko kide hautatu zuten eta 1993ko konstituzioaren idazketan parte hartu zuen. 1995ean diputatu hautatu zuten Cambio 90-Nueva Mayoría hautagaitzan. 1999an Alberto Fujimori presidente berrautatzearen aurka agertu ondoren, Alejandro Toledoren alde egin zuen. Hainbat aldiz izan zen Peruko kongresuko presidente eta 2003ko abenduan Toledo presidenteak lehen ministro izendatu zuen. 2005eko abuztuan dimisioa aurkeztu zuen.

## Kanpo estekak
Wels

**Wels** (alemanez  ahoskatua; ) Austria Garaiko hiri bat da, Linzetik gertu, Traun ibaiaren alboan. Wels-Land barrutiaren hiriburua da eta azken zentsuaren arabera  biztanle zituen, Austriako zortzigarren hiririk handiena.

## Geografia 
Hausruckviertelen dago, itsas mailatik 317 metrora. Hegoaldetik iparraldera 9,5 km-ko hedadura du gehienez, eta mendebaldetik ekialdera 9,6 km-koa. Eremuaren % 3,4 basoak dira. % 23,5 nekazaritza-lurzatiak dira. Hiria bost auzok osatzen dute: Innenstadt, Lichtenegg, Vogelweide, Neustadt eta Pernau.

## Historia 
Wels inguruko eskualdea populatuta egon zen Neolitotik, baina garrantzia hartu zuen erromatarren garaian, Norika probintzia erromatarrean baitzegoen. Lehenengo aipamen historikoaren aurretik, K.a. 15 inguruan, Wels ustez herri zelta bat zen, gero ovilaviar bilakatu zena. 120. urtean Udal Forua jaso zuen, eta izen hau eman zioten: *Municipium Ovilava*. 215 inguruan Karakala enperadoreak *Colonia Aurelia Antoniana Ovilabis* izendatu zuen. Hiriak 18.000 biztanle zituen. Wels zaharraren ezaugarri bereizgarri bat: 4 km-ko harresia, 50 dorrerekin. Baziren adreiluzko etxeak, termak, zirku bat, eta ureztatze sistema bat. Erromatar erregimenaren gainbeherarekin, Welsek bere garrantzi guztia galdu zuen.

Babenbergertarren erregimenean, 1222an, Welsi berriro udal-forua eman zioten. Pribilegio ekonomikoengatik eta erdiguneko kokapenagatik eta Traun ibaitik gertu, hiria garrantzitsua zen eskualdean. Maximiliano I.a  Germaniako Erromatar Inperio Sakratuko enperadorea 1519ko urtarrilaren 12an hil zen Welsen.

## Demografia
## Ekonomia 
Wels merkataritza- eta industria-hiri garrantzitsua da, eta, gainera, Welser Messe bi urtero antolatzen duen azokagatik da ezaguna.

## Welstar ospetsuak 
* Christoph Sieber, itsaslaria.
*Elisabeth Udolf-Strobl, poltikaria.
* Saint Lu, abeslaria.
*Friz Mayr, musikagilea.
*Marcel Sabitzer, futbolaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  
* 
* 
* 

## Kanpo estekak