open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flores uharteko ponia

**Flores uharteko ponia** Indonesiako izen bereko Flores uharteko bertako zaldi arraza bat da. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean sartzen da. Tamaina txikiko aberea da, 1.25 cm inguru soin gurutzera. Zela zalditzat erabiltzen da. Flores uharteko ponia oso gertutuko arraza da Timordar ponirekin.

Arraza sortzeko Indiatik ekarritako zaldiak eta hainbat poni mota erabiliak izan ziren. Timordar poniekin batera Flores uharteko poniak erabiliak izan ziren Australiara eramateko eta bertako Australiako poni arrraza sortzeko.
thumb|300 px

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Asmoz eta Jakitez

**Asmoz eta Jakitez**, ***Asmuz ta jakitez***, Eusko Ikaskuntza erakundearen goiburua da. Etxebarriako Aulesti auzoan dagoen Bengoetxeatarren etxeko armarrian iltzatuta gelditu ziren esaldiko azken hiru hitzak. Orotariko Euskal Hiztegian gutxienez bi bertsio ematen dira:

Bizkaiera zaharreanː (Behean dagoenak goikoa duena lortu ahal du eta txikiak handia bentzutu (garaitu) ahal du. Asmoz eta jakitez.)».

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Moore

**Carmen Kym Moore**, benetako izenez **Kymberly Yazzie**, (Navajo Nazioa, Ameriketako Estatu Batuak, 1986ko otsailaren 21a - 2018ko abuztuaren 28a) estatubatuar emakumezko aktore eta modelo pornografiko transgeneroa izan zen. Nahiz eta gehienbat film pornografikotan antzeztu, 2014an film arrunt batean antzeztu zuen lehenengo aldiz.''Drunktown's Finest'' izeneko filman izan zen eta Felixia pertsonaia transgeneroa antzeztu zuen.

## Bizitza 
Carmen Moore Navajo Nazioan jaio eta hazi zen, Arizonan.

2018ko abuztuaren 28an hil zen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
## Sariak 
### Zinemagintza pornografikoan 
## Erreferentziak
Elizabeth Lucar

**Elizabeth Lucar** (**Elizabeth Withypoll**) (1510 - 1537ko urriaren 29a) ingeles emakume kaligrafoa izan zen. Pertsona adimentsua, ingelesez, latinez, gaztelaniaz eta italieraz zuzenki hitz egiten zuen. Musikaria ere izan zen eta algoritmoen funtzionamendua ezagutzen zuen. Errege eta hiritar proiektuak onartzen zituen familia merkatari ospetsuaren kide izan zen. Bere ezkontza interesagatik egin zen, Merchant Taylors konpainiaren enpresaren oinordekoekin. Bere bizitza laburra emakume kristau adimentsu gisa, ama eta emakumea, hainbeste gaitasunekin, mendeetan zehar iruzkindu da hainbat arrazoirengatik.

## Erreferentziak
April Ashley

**April Ashley** (Liverpool, Ingalaterra, 1935eko apirilaren 29a - Londres, 2021eko abenduaren 27a) britainiar modeloa izan zen. April emakume transgeneroa zen.

## Bizitza 
April Ashley Liverpooolen sortu zen 1935eko apirilaren 29an.

1960an Georges Burou ginekologo ospetsuak sexua berresleitzeko ebakuntza egin zion Casablancan (Maroko). Ebakuntzatik osatu zenean modelo hasi zen, eta berehala bilakatu zen ospetsu. *Vogue* aldizkarian agertu zen eta *The Road to Hong Kong* filman antzeztea eskaini zioten. 1961ean *The Sunday People* tabloideak April emakume transgeneroa zela zabaldu zuen *Bere isilpekoa agerian* () lerroburuarekin, Aprilen lagunetako batek Aprilen historia prentsari kontatu ondoren. Horrek eskandalu handia sortu zuen eta filman parte hartzeko eskaintza bertan behera utzi zuten.

## Liburuak 
* *The First Lady* 2006, John Blake Publishing Ltd, 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antiokiako setioa

**Antiokiako setioa** 1097ko urriaren 21etik hurrengo urteko ekainaren 28ra gertatu zen, Lehenengo Gurutzadan zehar. Lehenengo setioan, gurutzatuek seljukarren eskuetan zegoen hiria hartu zuten eta 1097ko urriaren 21etik hurrengo urteko ekainaren 2raino iraun zuen. Antiokia leku estrategikoa izan zen Palestinarako gurutzatuen bidean. Yaghi-Siyan seljukar gobernadoreak, gurutzatuen asmoen jakinaren gainean zegoen eta hornigaiak pilatzeari eta laguntza eskatzeari ekin zizkion. Hiria babesten zuten bizantziar harresiak berebiziko oztopo izanda ere, buruzagi gurutzatuek hiria setiatzeari ekin zioten.

Gurutzatuak urriaren 21ean ailegatu ziren. Garnizioak abenduaren 29an setioa haustea saiatu arren, eutsi zion. Eskualdea agortu ondoren, gurutzatuek urrunago joan behar izan ziren hornigaien bila eta segadetan erori ziren. Abenduaren 31n, 20.000&nbsp;gurutzatuk Duqaq Damaskokoak zuzenduriko armada laguntzaile topatu zuten eta bertan menderatu zuten. Setioa iraun ahala, hornigaiak bukatu eta gurutzatuek gosetea jasan zuten.

Otsailaren 9an Ridwan Alepokoak zuzenduriko bigarren armada laguntzailea Antokiarako bidea hartu zuen eta, berriro, menderatua izan zen. Ekainaren 3an hiria erori zen, zitadela musulmanen eskuetan eutsi arren. Kerboghak gurutzatuen aurkako bigarren setio bat egin zuen, 1098ko ekainaren 7tik 28raino. Gurutzatuek hiritik atera ziren eta Kerbogharen armada menderatu zuten. Armadaren porrota ikustean, zitadelako defendatzaileek amore egin zuten.

## Erreferentziak
Rachel Katznelson

**Rachel Katznelson-Xazar** (), **Rachel Xazar** ere deitua (Babruisk, Bielorrusia, 1885eko urriaren 24a - Jerusalem, 1975eko abuztuaren 11) Errusian jaiotako Israelgo emakume idazlea, hezitzailea eta ekintzailea izan zen. Zalman Xazar Israelgo hirugarren presidentearen emazte bezala Israelgo lehen andrea (1963-73) izan zen.

## Biografia 
Rachel Katznelson bezala jaio zen 1885eko urriaren 24an, Babruisk hirian, orduan Errusiar Inperiokoa eta gaur egun Bielorrusiakoa, familia judu tradizional batean. 18 urte zituela, errusiar eskolan ikasketak ohorekin egin zituen. Izan ere, unibertsitatera sartzeko aukera eman zion, zeren eta juduentzat lekuen ehuneko txikia baino ez baitzen. San Petersburgoko Estatu Unibertsitatean literatura eta historia ikasteko onartu zuten. San Petersburgoko Juduen Ikasketen Akademian ere ikasi zuen, non bere senarra Zalman Xazar —orduan Shneur Zalman Rubashov bezala ezaguna— ezagutu zuen, 1920an ezkondu zenarekin.

1912. urtean, Katznelsonek Palestinara emigratu zuen, orduan Otomandar Inperioaren parte eta gaur egun Israelena, eta berehala erakunde sionista askotan parte hartu zuen, 1905ean bere jaioterrian sionismoaren mugimendu sozialistaren parte izan zena. 1916an, Mugimendu Sozialistaren Lehen Kultur Batzordea hautatu zuten, Berl Katznelson-ekin eta Yitzhak Tabenkin-ekin (Babruisk-en jaioak ere) batera eta haiekin lan egin zuen langileen heziketa hobetzeko. Geroago, Achdut Ha'avodah alderdiko batzorde kulturaleko kide izendatu zuten, eta Histadrut-ekoa, 1924an. Bere bizitzan, Histadrut-ekin eta Mappay alderdiarekin parte hartu zuen. Halaber, bere senarrari lagundu zion hainbat betebehar publikotan, Knesset-eko kidea, gobernuko ministroa, Israelgo Lurrerako Judu-Agentziako zuzendaritza-batzordeko kidea eta, azkenik, Israelgo presidentea 1963tik 1973ra arte.

### Familia 
Bere nebak Avraham Katznelson (Israelgo Independentzia Adierazpenaren sinatzaileetako bat izan zen), Joseph Katznelson (Ze'ev Jabotinsky-ren lankidea eta Irgungo legez kanpoko immigrazioko bi nagusietako bat) eta Reuben Katznelson (Judu-Legioko kidea eta sargentoa, eta Joseph Trumpeldorren laguna, Galipoliko guduan). Reuben Katznelson Shulamit Katznelson-en eta Shmuel Tamir-en aita izan zen.

## Sariak 
* 1947an, Katznelson-Xazarrek Brenner saria jaso zuen.
* 1958an, Israel saria jaso zuen, gizarte zientzietan.
* 1968an, Yakir Yerushalayim saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ereinotz nabar

**Ereinotz pikardatua **edo** ereinotz nabarra** (*Aucuba japonica*) landare fanerogamo mota bat da, Garryaceae familiakoa.

## Deskribapena 
1 eta 5 metro arteko luze den zuhaixka bat da, jatorriz Japonia eta Txinako mendi eta ibarretako basoetakoa. *Aucuba japonica* adioikoa da, hots, landare desberdinetan aurkezten ditu sexu femenino eta maskulinoa. Oso ohikoak dira Europako lorategietan. Zuhaixka hau Amerikako Estatu Batuetan ere oso ohikoa da, han *Gold Dust Plant* izena ere ematen zaio (urre hauts landarea).
thumb|320x320px|Ereinotz nabar emea

## Taxonomia 
*Aucuba Japonica* Carl Peter Thunbergek deskribatu eta *Nova Genera Plantarumen* argitaratu zuen 3: 62. 1783.
; Sinonimia
* Aucuba japonica var. japonica
* Aucuba luteocarpa Dombrain
* Eubasis dichotoma Salisb.

## Galeria 

Fitxategi:Spottedlaurelfemale.JPG|Variegata klon femeninoa
Fitxategi:Garryaceae - Aucuba japonica.JPG|Aucaba Japonicaren fruitua
Fitxategi:Green and yellow plant.JPG|Aucuba Japonicaren hostoak
Fitxategi:Aucuba japonica MHNT.BOT.2007.40.91.jpg| AucubaJaponica - MHNT

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Fell, Derek (1990), *The Essential Gardener*, Michael Freedman Publishing Group.

## Kanpo estekak 
* BBC Gardening *Aucuba Japonica*
Maro Itoje

**Oghenemaro Miles Itoje** (Camden, Londres, 1994ko urriaren 28a), kirolaren munduan **Maro Itoje** deitua, Ingalaterrako errugbilaria da, bigarren lerroko eta hirugarren lerroko hegal postuetan aritzen dena. 2012tik Ingalaterrako Saracens FC taldean jokatzen du. 2016ko otsailaren 14an egin zuen debuta Ingalaterrako selekzioarekin, Erroman, Italiaren aurka, eta, besteak beste, 2016an, 2017an eta 2020an Sei Nazioen Txapelketa irabazi zuen.

## Palmaresa 
### Saracens 
* Ingalaterrako errugbi txapelketa
** irabazlea: 2015, 2016, 2018, 2019, 2023
** finalista: 2014, 2022
* Anglo-Galestar Kopa
** irabazlea: 2015
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** irabazlea: 2016, 2017, 2019

### Ingalaterrako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 2016, 2017, 2020
** Grand Slam: 2016
** Triple Crown: 2016, 2020
* Munduko Errugbi Kopa
** finalista: 2019
* Autumn Nations Cup
** irabazlea: 2020

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bo Van Spilbeeck

**Bo Van Spilbeeck** (Anberes, Belgika, 1959ko otsailaren 7a) flandriar kazetaria da. **Boudewijn** (edo **Baudouin**) **Van Spilbeeck** izenez ere ezaguna da.

## Bizitza 
Boudewijn Anberesen jaio zen 1959an. Belgikako Irrati Telebistaren nazioarteko gaietarako erredakzioan kazetari lanetan hasi aurretik, Boudewijnek Filologia Erromanikoa ikasi zuen Anberesko Unibertsitatean frantsesa eta gaztelania hizkuntzekin. Gero, 1989an, flandriar VTM telebista-kate pribatuan hasi zen lanean.

2018ko urtarrilean bere burua emakume transgenerotzat aitortu eta emakumerako trantsizioa egingo zuela jakinarazi zuen.
Noveleta

**Nobeleta** edo **Gurutzearen auzoa** Lizarrako auzoa da, Nafarroan. XVIII. mendean sortu zen Lizarratik hiru kilometrotara.
 
## Geografia 
Lizarra udalaren barruan kokatuta dago, Jurramendiren oinean. Inguruan Zaraputz auzoa hustua eta monasterioaren erorkinak daude. Ega ibaiak gurutzatzen du auzoa. Muga egiten du herri hauekin: Villatuerta, Aiegi, Aberin eta Morentin; Ordoitz, Legardeta eta Etxabarri baserriarekin egiten du muga ere bai.

## Etimologia 
Dirudienez Nobeleta izena "novella" hitz latindarratik dator, euskaraz "mahasti berri"a. Historikoki inguru honetan mahastiak gutxienez XIV. mendetik landatu dira. Dena dela, Manuel Joaquín Navarroren morroi bat Noveleta zen.

## Historia 
1780an Manuel Joaquín Navarrok sortu zuen. Horretarako, Karlos III.a Espainiakoaren onarpena behar izan zuen; onarpenaren helburua lurren ustiatze egokiago egitea izan zen. Auzoa sortu aurretik inguruan Navarro familiaren landetxe bat zegoen bakarrik. 1781eko irailaren 23tik 27ra Navarrok bederatzi kolono familiekin alokatze-kontratuak sinatu zituen. Familia berriak Lizarratik, Lerindik eta Lakarretik zetozen.

1806an San Jose kapera eraiki zen; 1880an parrokia izendatu zuten.

1812ko urriaren 12an, bestetik, Nobeletan Frantziako armada eta Francisco Espoz Mina gerrillariaren arteko borroka gertatu zen. Egun horretan, frantsesez, jakinez gerrillaria Lizarran zegoela, Tafallatik atera ziren hura harrapatu nahian. Abbe jenerala 3.500 oinezko soldaduekin eta 150 zaldunekin Espoz Mina ezustean harrapatzen saiatu zen. Baina gerrillariak abisatuak, aurre egin zien. Borroka hiru ordu iraundu zuen eta, azkenik, gerrillariek alde egin behar izan zuten, atzean 36 hildako utzita. Frantsesek, ondoren, inguruko herriak inbaditu zituzten eta Lizarra arpilatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :https://web.archive.org/web/20150219174206/http://www.euskomedia.org/aunamendi/98666
Jamie Heaslip

**James Peter Richard Heaslip** (Tiberiades, Israel, 1983ko abenduaren 15a) irlandar errugbi jokalari ohia da, hirugarren lerroko erdiko postuan aritzen zena. Leinster Rugby taldearen jokalaria izan zen 2005–2018 bitartean, eta 95 partida jokatu zituen Irlandako selekzioarekin 2006tik 2017ra. 2018ko otsailean, erretiroa hartu behar izan zuen, bizkarreko lesio luze baten ondorioz.

## Palmaresa 
### Leinster 
* Celtic League/Pro 12: 2007–08, 2012–13, 2013–14
* Europako kopa: 2008–09, 2010–11, 2011–12
* European Challege Cup: 2013

### Irlandako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa: 2009 (Grand Slam), 2014 eta 2015

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Soslaia IRFU-n, irishrugby.ie
* Soslaia ESPN Scrum-en, espnscrum.com
`
Emakumezkoen Asiako Errugbi Txapelketa

**Emakumezkoen Asiako Errugbi Txapelketa** (''Asia Rugby Women's Championship'') Asiako emakumezkoen errugbi selekzio onenen artean urtero jokatzen den txapelketa da. 2006an abiatu zen eta Kazakhstan eta Japonia dira garaipen gehien lortu dituzten selekzioak.

Egituraren aldetik aldaketa handiak izan ditu urtero.

## Palmaresa 
*¹ COVID-19 pandemiaren eraginez ez zen txapelketarik jokatu.

## Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Zalgurdi

thumb|360 px|eskuinera

**Zalgurdia** pertsonak garraiatzeko ibilgailu gurpilduna da, zaldi batek edo gehiagok tiratua, kotxea hitzez ere ezaguna. Zalgurdiak estalitako ibilgailuak izan ohi dira.

Hala ere euskaraz zalgurdi terminoak esanahi zabalagoa dauka, eta zaldiek tiratako ibilgailu mota asko hartzen du bere baitan.

## Etimologia 
Hizkuntz askotan zalgurdiaren adiera "itxita dagoen eta zaldiek tiratako ibilgailua" da, handik "zaldi-kotxe"aren adiera. Euskaraz ordea zalgurdi terminoak esanahi zabalagoa dauka eta zaldiek eramandako gurdi ezberdinak hartzen ditu. Esate baterako pertsonez gain gauzak eta merkantziak garraiatzeko zalgurdiak.

## Ezaugarriak 
Zalgurdia kutxa handi batez osatua dago, erdizirkularra edo beste forma batekoa. Uhalen bidez zintzilikaturik dago, edo bestela malgukien gainean jarrita dago. Albotan, oro har, bi atetila dauzka, eta kristaldun lehiatilak. Kutxaren barruan aulkiak daude bidaiarientzat. Lau gurpidunak dira generalki, baina badaude bi gurpildun zalgurdiak ere.

## Zalgurdi motak 
## Zalgurdiaren historia 
## Ikus, gainera 
* Koadriga
* Gurdi
* Gurdi lasterketak
* Guerra gurdia
* Karroza
* Biga
* Zalgurdi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garryaceae

**Garriazeo** (Garryaceae) garrialen ordenako izen bereko familiako zuhaixkez esaten da. Lau aldeko adarrak dituzte eta hostoak estipularik gabeak, urte osoan berde izaten direnak. Mahatsondoarenak bezalakoak ditu loreak. Fruituak bi hazi izaten ditu, estalki mehe batek inguratuak. Familia hau da garrialen ordenak duen bakarra.

Barnean bi genero besterik ez ditu:
* *Garrya* Douglas ex Lindl., 1834
* *Aucuba* Thunb., 1783

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Garryales

**Garrial** (Garryales) koripetaloen azpiklaseko izen bereko ordenako landareez esaten da. Sexu bakarreko loreak dituzte; arrek 4 lorezil eta perianto soila dute, emeek 2-3 karpelo dituzte eta periantorik ez.

Hona hemen bere banaketa:
* Garryaceae familia
** *Garrya* generoa
** *Aucuba* generoa
* Eucommiaceae familia
** *Eucommia* generoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio Garrigues Díaz-Cañabate

**Antonio Garrigues Díaz-Cañabate** (Madril,  - *ib.*, ) espainiar legegizon eta diplomatikoa izan zen. Gaztetan, harreman estuak izan zituen literaturaren munduarekin. José Bergamín eta Eugenio Imazekin batera, *Cruz y Raya* aldizkaria sortu zuen, 1934an. Hiru urte lehenago, Justizia ministerioko erregistro eta notariotzaren zuzendari nagusia izendatu zuten, eta Espainiaren enbaxadore izan zen Washingtonen eta Vatikanoan. Monarkiaren garaiko lehen gobernuan, Justizia ministro izan zen. Haren literatura obra guztia hiru liburuz eratua dago: *Diálogo conmigo mismo* (1978, Elkarrizketa neure buruarekin), *Los Poemas en la encrucijada de Roma* (1985, Poemak Erromako bidegurutzean) eta *Reflexión sobre las cosas que pasan* (1984, Gertatzen diren gauzei buruzko gogoeta).

## Erreferentziak
Charlotte Guest

**Charlotte Guest** edo **Lady Charlotte Elizabeth Guest** (jaiotzez Bertie; 1812ko maiatzaren 19a – 1895ko urtarrilaren 15a), beranduago **Lady Charlotte Schreiber**, ingeles aristokrata, itzultzaile eta enpresaburua izan zen, ezaguna dena *The Mabinogion* inprimatze sistema modernoekin argitaratzen lehengoa izan zelako, Britainia Handiko lehen prosazko literatura izan zena.

Galesezko literaturaren eta hizkuntzaren ikertzaile nabarmenetakoa izan zen. *The Mabinogion*ez gain, galesezko Erdi Aroko hainbat ipuin itzuli zituen ingelesera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Americas Rugby Championship

**Americas Rugby Championship** ezizenez **Amerikako Sei Nazioak** Amerikako errugbi selekzioen arteko txapelketa da.

## Historia 
1995 eta 2003 artean **Txapelketa Panamerikarra** jokatu zen baina ez zuen jarraipenik izan. 2006 eta 2008 artean Kanada eta Estatu Batuetako bina taldek **North America 4** txapelketa jokatu zuten eta izandako arrakasta ikusita 2009an Hegoamerikarrak gonbidatu eta **Americas Rugby Championship** abiatu zen. Argentina Jaguares da garaipen gehien lortu dituen taldea, hau Argentinaren B taldea da, talde nagusiak The Rugby Championship jokatzen baitu.

2009ko ekitaldia taldeen artekoa izan zen. 2010tik aurrera selekzioek hartu zuten parte, baina B taldeek. Lehenengo ekitaldi honetan Tonga ere aritu zen gonbidatuta. 2011 eta 2015eko edizioak ez ziren jokatu Munduko Errugbi Txapelketa jokatzen zelako.

2016an Europako Sei Nazioen antzera seikotea osatu zen eta Selekzio nagusientzako txapelketa bihurtu zen, Argentinako selekzioa ezik.

## Partehartzaileak 
## Aurrekariak 
### Txapelketa Panamerikarra 
### North America 4 
## Americas Rugby Championship 
### Palmaresa 
* 2020ko txapelketa ez zen jokatu COVID-19 pandemiaren eraginez.

### Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Roland Garros (argipena)

**Roland Garros** izena duten artikulu hauek daude Euskal Wikipedian:

* **Roland Garros** (1888-1918), frantziar hegazkinlaria;
* **Stade Roland Garros**, Parisko tenis estadioa;
* **Roland Garros txapelketa**, Parisko tenis txapelketa;
* **Roland Garros aireportua** (RUN-FMEE), Reunióngo aireportua.
Afrin (Siria)

**Afrin** (;  edo ; ) Siriako iparraldeko hiri eta barruti bat da. Siriako Arabiar Errepublikaren barruti (*mantiqah*) gisa Alepo eskualdearen parte da. 2005ean 172.095 pertsona bizi ziren, horietatik 36.562 Afrin hirian bertan. Hiriak zein barrutiak Afrin ibaiaren izena daramate, eta hiria Alepora doan errepidearen zubi baten ondoan dago. Ibaiak hiria bi zatitan banatzen du.

Siriako gerra zibilaren baitan, Turkiak operazio militarra egin zuen. Kurduek zuzendutako YPG eta YPJ taldeek hiria utzi zuten 2018ko martxoaren 17an. Hiria Turkiak babestutako Siriako Armada Askeak inguratu zuen egun horretan eta martxoaren 18an Turkiaren esku geratu zen.

## Kanpo estekak
Afrikako Errugbi Kopa

**Afrikako Errugbi Kopa** Afrikako errugbi selekzioen arteko txapelketa da.

## Historia eta egitura 
2000 urtean izan zuen lehen ekitaldia. Bertan Maroko, Tunisia, Namibia eta Zimbabweko selekzioez gain Hegoafrikako B talda aritu zen. 2004an bigarren txapelketa bat gehitu zitzaion, Promozio txapelketa, gaur egun 19 urtez azpikoek jokatzen dutena.

2011n bigarren maila eratu zen eta gaur egun lau maila ditu, Gold Cup (urrezkoa, 6 talde), Silver Cup (zilarrezkoa, 6 talde), Bronze Cup (brontzezkoa, 4 talde) eta Regional Challenge (gainontzeko taldeak).

2019ko ekitaldia atzeratu egin zen COVID-19 pandemiaren erruz eta 2019-20ra atzeratutakoa ere ez zen jokatu. Hurrengo ekitaldia 2021-22 denboraldian izan zen eta bigarren aldiz azken fasea Afrikatik kanpora jokatu zen, 2005ean bezala Frantzian.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ofelia Uribe de Acosta

**Ofelia Uribe de Acosta** (Oiba, Santander, 1900eko abenduaren 22a - Bogota, 1988ko abuztuaren 4a) Kolonbiako sufragista izan zen. 1944 eta 1955. urtean, hurrenez hurren, bi aldizkari politiko sortu, editatu, zuzendu eta banatu zituen, lehena *Agitacion Femenina* izenekoa eta bigarrena *Verdad*. 1963an *Una voz insurgente* liburua argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen Moore (Kanadako aktorea)

**Carmen Moore** (Burnaby, Britainiar Columbia, Kanada, 1972ko abenduaren 24a) kanadar aktorea da. *Arctic Air* telesailean Loreen Cassway pertsonaia antzezteagatik eta *Blackstone* telesailean Leona Stoney pertsonaia protagonista antzezteagatik ezaguna da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telebista
Carmen Moore (argipena)

**Carmen Moore** pertsonaia hauen izena izena da:

* **Carmen Moore (Kanadako aktorea)** (1972-), kanadar aktorea;
* **Carmen Moore (Ameriketako Estatu Batuetako aktorea)** (1986-), estatubatuar aktore pornografikoa.
Catherine Tishem

**Catherine Tishem** (1595ean hil zen) XVI. mendeko erlijio jazarpenetik ihes egiteko Ingalaterrara ihes egin zuen emakume holandarra izan zen.

## Bizitza 
Catherine Tishemen bizitzako iturri nagusia bere semeari, Jan Gruter-i, omenaldi zoragarri bat da, bere ikasleetako batek, Balthasar Venatorrek idatzia.

1558an, Tishem Gualtherius Gruter Anbereseko burgumaisuarekin ezkondu zen. Hamar urte geroago, Herbehereetako jazarpen erlijiosotik ihes egin zuten Ingalaterrako Norwicheko holandar erbesteratutakoen komunitatera. Catherine azkenean Herbehereetara itzuli zen 1577an.

Venatorren arabera, Tishem emakume oso jakintzua izan zen, erraz hitz egiten zituen latinez, grekoz, frantsesez, italieraz eta ingelesez. Bere semearen heziketa ikuskatzen zuen, klasikoen erudito ospetsu bihurtu zena.

## Erreferentziak
Alsaziar

**Alsaziarrak** Alsaziako biztanleak dira. Frantzia eta Alemania artean dagoen eskualde batean bizi direnez, herrialde biak eskualdea bereganatzea saiatu dira, baina bertokoek bere kultura mantendu dute.

Ikuspuntu linguistiko baten arabera, bi taldetan banatzen dira: germanofonoek alsazieraz egiten dute (gehiengoa) eta erromantzefonoek lorreneraren welche aldaeran eta franche-comteraz (gutxiengoa) egiten dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edith Wessexkoa

**Edith Wessexkoa** (c. 1025 &ndash; Winchester, 1075eko abenduaren 18a) Ingalaterrako erregina ezkontidea izan zen 1042. eta 1066. urteen artean, Eduardo Aitorlearekin ezkontzeagatik. Godwin Wessexkoren (Ingalaterrako konderik indartsuenena) eta Gytha Thorkelsdóttir-en (Ulf Danimarkako kondearen anaia, Kanuto II.a Handiaren koinatua) alaba zen. Edith, Wilton abadian hezitakoa, hainbat hizkuntzatan hitz egin zuen emakume jantzia izan zen, ziurrenik abadian eskuratu zuen trebezia. Beti badiara lotuta egon zen, eta azken urteetan eliza berreraiki zuen.
Wilton House

**Wilton House** Wiltshire-ko Salisbury inguruko Wiltongo ingeles basetxe bat da. Pembrokeko kondeen landa egoitza izan da 400 urte baino gehiagoz.

## Kanpo estekak
Korsikar

**Korsikarrak** (; ) Korsikan jatorria duen talde etniko baten kideak dira. Korsikarrek Frantzian, Sardinian, Italian eta Hego Amerikan diaspora zabal bat dute. Bertoko hizkuntza korsikera dute, italieraren toskanar aldaerarekin lotura estua duena.

## Korsikar ospetsuak 

* Alizée
* Angelo Mariani
* Antoine Christophe Saliceti
* Arturo Uslar Pietri
* Baptiste Giabiconi
* Carlo Andrea Pozzo di Borgo
* Carlo Buonaparte
* Caroline Bonaparte
* César Campinchi
* César Vezzani
* Charles Pasqua
* Danielle Casanova
* Elisa Bonaparte
* François-Xavier Ortoli
* Fred Scamaroni
* Garance Doré
* Henry Padovani
* Ignace Cardini
* Jean-Francois Bernardini
* Jérôme Bonaparte
* Joseph Bonaparte
* Joseph Fesch
* Laetitia Casta
* Letizia Ramolino
* Louis Bonaparte
* Lucien Bonaparte
* Marie-Claude Pietragalla
* Marion Bartoli
* Mathieu Flamini
* Michel Ferracci-Porri
* Michel Giacometti
* Napoleon Bonaparte
* Pasquale Paoli
* Pasquino Corso
* Patrick Fiori
* Pauline Bonaparte
* Petru Giovacchini
* Petru Guelfucci
* Raul Leoni
* Sampieru Corsu
* Tino Rossi
* Vincent de Moro-Giafferi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marie-Christine de Lalaing

**Marie-Christine de Lalaing**, edo **Philippe-Christine de Lalaing**, Karlos II.a Lalaingeko kondearen eta Marie de Montmorency-Nivelle-en alaba izan zen. Pierre de Melun Tournaiko gobernadorearekin ezkondu zen. Senarra ez zenean, Tournai hiria defendatu zuen Alexander Farnese Parmako Dukearen aurka, 1581. urtean.

## Tournaiko defentsa 
XVI. mendearen erdialdean, predikari kalbinistek Tournain laguntza handia lortu zuten, Felipe II.a Espainiakoak mugimendua desagerrarazteko ahaleginak egin arren. 1576. urtean, Herbehereetako Estatu Nagusiek Tournaiko gobernadore izendatu zuen Pierre de Melun. Tournai utzi ondoren, Gravelines erasotzeko, Melunek Tournaiko defentsa bere tenienteari eta Marie-Christine de Lalaingi emazteari utzi zion. Handik gutxira, Orangeko printzea ohartarazi zion Farnesek hiria eraso zezakeela, negua bazetorren ere. Flandriako armada hirira iritsi zenean, Marie-Christine de Lalaing-ek bere soldaduak hitzaldi batean bildu zituen: "Ni, zuen gobernadorearen emaztea naiz, orain gerrara joan dena, bere bizitza arriskuan jartzen ari dena, bere herrialdeko zerbitzura. Jarraitu nire adibidea: nire bizitza galdu nahiago dut nire herrialdetik alde egitea baino ". Erresistentzian zauritu zuten.

## Erreferentziak
Tarbeko katedrala

**Tarbeko Egoitzako Gure Amaren katedrala** () Frantziako Pirinio Garaiak departamentuan dagoen Tarbe hiriko katedrala da. XII. mendean eraikia, 1906an monumentu historiko izendatu zuten.

## Iruditegia 

Notre-Dame-de-la-Sède 1.JPG|Ikuspegia
Notre-Dame-de-la-Sède 2.JPG|Iparraldeko transeptua
Cathédrale Notre-Dame-de-la-Sède - voûte de la nef.JPG
Baldaquin de la Cathédrale Notre-Dame-de-la-Sède de Tarbes.JPG|Baldakina
Cathédrale Notre-Dame-de-la-Sède - nef.JPG|Nabe nagusia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rebecca Root

**Rebecca Root** (Woking, Ingalaterra, Erresuma Batua, 1969ko maiatzaren 10a) britainiar aktorea eta umorista da.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak
Bryan Habana

**Bryan Gary Habana** (Johannesburgo, 1983ko ekainaren 12a) hegoafrikar errugbi jokalari ohia da, hegaleko postuan aritzen zena. 2013tik 2018ra Frantziako Top 14 txapelketako Rugby Club Toulonnaisen jokatu zuen. Hegoafrikako selekzioko kidea 2004tik, garaipena lortu zuen 2007ko Munduko Errugbi Kopan. Munduko kopetako entsegu errekorra dauka, 15, Jonah Lomurekin berdindurik. World Rugbyren urteko jokalari onena izendatu zuten 2007an.

## Palmaresa 
### Golden Lions 
* Currie Cup
** finalista: 2002

### Blue Bulls 
* Currie Cup
** irabazlea: 2009
** finalista: 2008

### Bulls 
* Super Rugby
** irabazlea: 2007, 2009
** finalista: 2010

### Western Province 
* Currie Cup
** irabazlea: 2012

### Rugby Club Toulonnais 
* Frantziako errugbi txapelketa
** irabazlea: 2014
** finalista: 2016
* Europako errugbi kopa
** irabazlea: 2014, 2015

### Hegoafrikako selekzioa 
* Munduko Errugbi Kopa
** irabazlea: 2007
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2009
* Lions Series Winner: 2009

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Estatistikak, itsrugby.co.uk
* Springbok Hall of Fame, genslin.us
Mauvezingo gaztelua

**Mauvezingo gaztelua** () Frantziako Pirinio Garaiak departamentuan dagoen Mauvezin herriko gaztelua da. Jada historiaurrean erabilia, 1380 inguru Gaston Febusek bertan gaztelu bat eraiki zuen. Bigorrako kondeen eskuetan izan zen eta, Foix leinuaren bitartez, Nafarroako monarken eskuetara pasa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tournayko Gure Amaren abadia

**Tournayko Gure Amaren abadia** () Frantziako Pirinio Garaiak departamentuan dagoen Tournay hiriko beneditar abadetxea da. XI. mendean, bertan priore-etxe bat ezarri zuten, XVII. mendean abadetxe bilakatu zena. Frantziar Iraultzan desagertu bazen ere, 1952n monjeak berriro hara joan ziren.

## Kanpo estekak
Albreteko gaztelua

**Albreteko gaztelua** () edo **Labriteko gaztelua** () Frantziako Landak departamentuan dagoen Albret herriko gaztelua da. 1225 eta 1230 artean eraikia, Albreteko etxearen sorlekua izan zen. Leinu gaskoi honen bitartez, Nafarroako monarken eskuetara pasa zen.

1990ean monumentu historiko izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Finola O'Donnell

[thumb|eskuinera|Donegalgo [monasterioaren hondakinak]]
'''Finola O'Donnell''' Donegalgo monasterio frantziskotarra batera sortu zuen XV. mendeko irlandar noblea zen.

Finola O'Brien-en jaio zen (Conor-na-Srona) eta gero Hugh Roe O'Donnellekin, Niall Garve O'Donnellen semearekin, ezkondu zen. Iturriek oso emakume eskuzabaltzat erregistratzen dute.

1474an, Finola O'Donnellek Donegalgo monasterio frantziskotarra ezarri zuen bere senarrarekin. Monasterioa Jainkoari eta San Frantziskoren fraideei eman zitzaien. "Arima propioen oparotasunerako" leku gisa sortu zen, baita "haien eta haien ondorengoen ehorzketa lekua" ere. Finola 1528an hil zen.

1632. eta 1636. urteen artean, monasterioa *Annála Ríoghachta Éireann *(Lau maisuen urte-liburua) liburua idazteko lekua izan zen. Esaten zen egileek herrialdean zehar bidaiatzen zutela urtaro beroetan informazio bila eta hotzetan monasterioan egoten zirela idazteko.
Montréalgo gaztelua (Peirahorada)

**Montréalgo gaztelua** () edo **Ortheko gaztelua** () Frantziako Landak departamentuan dagoen Peirahorada herriko gaztelua da. XVI. mendean eraikia, Pays d'Ortheko bizkondeen egoitza izan zen. Egun, herriko udaletxea da.

1947an monumentu historiko izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Schalk Burger

**Schalk Willem Petrus Burger** (Port Elizabeth, 1983ko apirilaren 13a) hegoafrikar errugbilari ohia da, hirugarren lerroko hegal postuan aritzen zena. 2016–2019 bitartean, English Premiership-eko Saracens FC taldean jokatu zuen. Hegoafrikako selekzioko kidea 2003tik, 2007ko Munduko Txapelketan garaipena lortu zuen taldean parte hartu zuen. World Rugbyren urteko jokalari onena izendatu zuten 2004an.

## Palmaresa 
### Saracens 
* Europako Errugbi Txapeldunen Kopa
** irabazlea: 2017, 2019

### Hegoafrikako selekzioa 
* Munduko Errugbi Txapelketa
** irabazlea: 2007
* The Rugby Championship
** irabazlea: 2004, 2009

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Profila ESPN webgunean, en.espn.co.uk
Theroigne de Mericourt

**Theroigne de Miquel** (Marcourt 1762ko abuztuaren 13a - Paris 1817ko ekainaren 8a) Anne Josephe medusa jaiota, beranduago **Lambertine** izena hartuko zuena, Frantziako Iraultzan zeregin garrantzitsua izan zuen valoniar jatorriko politikari eta feminista izan zen.
Akizeko zezen plaza

**Akizeko zezen plaza** () Landak departamentuan dagoen Akize hiriko zezen plazaa da. 1913an eraikia, bertan zezenketak eta Landetar zezenketak egiten dituzte.

2013an monumentu historiko izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hizkuntza-substratu

**Hizkuntza-substratu** kontzeptuak herri baten hizkuntza, normalean inbaditzailea den beste batekin ordezkatzen denean, hizkuntza berrian aurrekoaren elementu eta ezaugarriak agertzearen fenomenoa izendatzen du. Jatorrizko hizkuntzak berrian eragin lexikoa, fonetikoa eta gramatikala izan dezake. Beste fenomeno desberdina Hizkuntza super-estratuarena da; kasu horretan hizkuntza inbaditzaileak atzera egiten du baina haren ezaugarriak, modu batez, hizkuntza inbadituan gelditzen dira.

Euskararen kasuan horrelako adibide asko daude. Euskara desagertu den lurraldetan oraindik orain euskal toponimoak, hitzak, ahozkerak...aurkitzen dira. Gaztelaniaren kasuan, bestetik, euskararen eraginez hasierako "f"a desagertu zen.

## Substratua hizkuntza berrien iturria 
Latinaren garapena lurralde desberdinak ulertzeko filologiak substratuaren eragina erabili du sarritan. Lurralde desberdinetan bertako hizkuntza desberdinak erabiltzen ziren. "Latinak hizkuntza indigenekin izan zuen kontaktua hartu behar dugu kontuan: substratuak garrantzi handikoak dira. Hasiera batean latina hizkuntza indigena horien gainean ezarri zen, geroago ordezkatu zituelarik, baina hizkuntza horiek hizkuntza berrian aztarnak utzi dituzte: horiei deitzen diegu substratu". Hizkuntza aldaketa eman aurretik hainbat belaunalditan elebitasun garai bat ematen da eta horrek hizkuntza berrian aldaketak eragin ditzake. Elkarreko eragin hori garaikidea denean hizkuntza-adstratu fenomenoa da; behin hizkuntza bat galduta, substratukoa bihurtzen da. Beraz, hizkuntza zaharra, historikoa, ez da erabat desagertzen.

## Erreferentziak 
## Ikus, baita ere 
* Hizkuntza-adstratu
* Hizkuntza super-estratu

## Kanpo estekak
Concepcióngo Unibertsitatea

**Concepcióngo unibertsitatea** ( edo *UdeC*) Txileko unibertsitate bat da, Concepción hirian sortua 1919an. Txile eta Latinoamerika osoko garrantzitsuenetarikoa. Gaur egun, 18 fakultate, 27.468 ikasle eta 1.313 langile inguru ditu (2017).

## Errektoreak 
Errektorea autoritate handiena da unibertsitateren barruan. UdeCren zuzendariak honako hauek izan dira:

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Concepción

## Kanpo loturak 
*  Unibertsitatearen webgunea
Hizkuntza-adstratu

**Hizkuntza-adstratu** edo Parastratu kontzeptuak lurralde berean bi hizkuntza elkarrekin bizi izan ondoren, gertu dauden lurralde desberdinetan erabiltzen direnean, bien arteko eraginen fenomenoa izendatzen du. Elka-bizitze hori bolada baten ondoren hizkuntza horietako baten desagerpena gertatzen bada, orduan hizkuntza-substratu fenomenoa ematen da; adstratuarena emateko biek bizirik jarraitu behar dute.

## Euskararen adibidea 
Euskarak, adibidez, latinaren eragina ondoan ezagutu zuen eta, ondorioz, adstratu fenomeno horren ondorioz, latinaren elementu asko jaso zituen, batez ere lexikoan baina baita ere morfologian eta sintaxian.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hizkuntza-substratu
* Hizkuntza-superestratu

## Kanpo estekak
Maria Xanpainakoa

**María de Champaña** (gutxi gorabehera 1174-1204ko abuztuaren 9a) Balduin I.a Konstantinoplakoaren ezkontide-enperadorea izan zen. Mariak erregente lana egin zuen Flandrian 1202tik 1204ra bere senarra kanpoan zegoela.

## Kanpo estekak
Hizkuntza-superestratu

**Hizkuntza-superestratu** kontzeptuak lurralde batean beste bat, inbaditzailea, ezartzen denean denboraldi batean, ondoren atzera egiteko baina hizkuntza indigenan aztarnak uzteko fenomenoa izendatzen du. Hizkuntza inbaditzaileak atzera egiten du baina haren ezaugarriak, modu batez, hizkuntza inbadituan gelditzen dira. Laburbilduz, hizkuntza arrotzak utzitako aztarna linguistikoak bertako hizkuntzan.

Euskal Herriko lurralde batzuetan hori gertatu zen historikoki latinarekin: zenbait tokitan euskararen gainean ezarri zen baina gero, berriro ere, latina desagertu zen. Hala ere, bertako hizkuntzan haren aztarnak utzi zituen.

Garbiago ikus daiteke herri germanikoen inbasioarekin penintsulan. Erdi Aroan herri horiek penintsulako lurralde askotan bertakoekin nahastu ziren eta hizkuntza ohitura berriak ekarri zituzten. Herri-indigenek ez zuten haien hizkuntza galdu, gehien batean latin arrunta, baina hizkuntza berrien elementuak jaso zituzten. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hizkuntza-adstratu
* Hizkuntza-substratu

## Kanpo estekak
Farolen Museoa

**Farolen museoa** 2000. urtean Gasteizko zapateria kalean ireki zen prozesio-farolen museo bat da. Bertan 100 urte luzez beirazko 267 pieza gorde izan dira eta hauek abuztuaren 4ean ateratzen dira kalera Andre Mari Zuriaren Egunaren ospakizunean. Nahiz eta farolak 100 urte baino gehiagoz egon diren eraikinean gordeta, museoa ez zen sortu 2000. urtera arte. Urte hartan prozesioko elementu guztiak eta gordetzen ziren eraikina zaharberritzen bukatu ziren eta Museo gisa ireki.

## Galeria 

Fitxategi:Misterio_Gozoso_del_Rosario_de_los_Faroles._Museo_de_los_Faroles_de_Vitoria.png|Misterio Gozoso
Fitxategi:Misterios_gloriosos_de_la_Procesión_de_los_Faroles_de_Vitoria-_Gasteiz.png|Misterios gloriosos
Fitxategi:La_Gran_Cruz_de_la_Procesión_de_los_Faroles_de_Vitoria-Gasteiz.png|Prezesioaren gurutze handia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euritan dantzan

***Euritan dantzan*** Gatibu taldeak argitaratutako rock estiloko seigarren diskoa da. Muxikako (Bizkaia) Muxikon estudioan grabatua, nahasia eta masterizatua 2014ko iraila eta urria bitartean, eta urte horretan bertan kaleratua. Haimar Arejitak Iñigo Etxebarrieta «Pitu»ren laguntzaz ekoitzia.

## Parte hartzaileak 
* Grabaketa, nahasketa eta mastering teknikaria: Iñigo Etxebarrieta «Pitu».
* Koruak: Arkaitz Ortuzar.
* Diseinua eta maketazioa: Noé Galarza.
* Argazkia: Hibai Agorria.
* *Loretxoa* abestiaren hitzak: Benito Lertxundi.
* Management: Panda Artist Management.
* Banaketa: Altafonte.
* Bideoklipa: TAOM.
* Bideokliparen zuzendaria: Karlos Trijueque.

## Abestiak 
# *Zumarragako trena*
# *Bizitzen badakit*
# *Euritan dantzan*
# *Egun bat*
# *Zer da?*
# *Loretxoa*
# *Bertsoa*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Wiltongo abadia

**Wiltongo abadia** Wiltshire-ko (Ingalaterra) beneditarren komentua izan zen, Salisbury-tik hiru miliara egun Wilton House-k okupatutako gunean.

## Kanpo estekak
Elikagai-gehigarri

[thumb|[Bainilina elikagai-gehigarri bat da, batez ere zaporea emateko erabiltzen dena.]]
**Elikagai-gehigarriak** elikagai moduan kontsumitzen ez diren eta produktuaren osagai bereizgarria ere ez diren substantziak dira, balio nutritiboa izan dezaketenak edo ez.

Elikagai-gehigarri baten erabilerak helburu teknologiko bat izango du, eta elikagaiaren ekoizpenean, transformazioan, prestaketan, tratamenduan, ontziraketan, garraioan eta biltegiratzean gehitzen bada, gehigarria bera edo bere azpiproduktuak modu zuzenean edo ez zuzenean elikagaiaren osagai bilakatuko dira.

## Baimentze eta eskakizunak 
Europar Batasunean, elikagai-gehigarri guztiak baimendu egiten dira soilik legerian ezarritako irizpideak betetzen baldin badituzte (batez ere euren jatorria eta purutasunarekin lotutakoak). Izan ere, onartuak izateko elikagai-gehigarrien erabilerak segurua izan behar du, behar teknologiko bati erantzun behar dio, kontsumitzaileari akatsera ez dio eraman behar eta onura bat eragin behar du elikagaien ezaugarri teknologiko zein organoleptikoetan.
## 1333/2008 Erregelamendua 
1333/2008 Erregelamenduak elikagai-gehigarrien erabileraren inguruan arautzen du. Honen helburua giza osasuna bermatzea eta kontsumitzaileak eta haien interesak babestea da besteak beste, beti ere ingurumena zainduz.

Erregelamenduak ondorengo hauek ezartzen ditu: baimenduta dauden elikagai gehigarrien zerrendak, gehigarri bakoitzak elikagai desberdinetan duen erabilera eta azkenik, zuzenean elikagai-gehigarri moduan saltzen direnean, haien etiketatuaren inguruko arauak.

Onartutako gehigarri guztiek erabilera mugatua dute, beraz. Elikagai talde bakoitzean zein gehigarri erabili daitekeen eta erabiltzeko gehienezko dosia zein den ere araututa daude. Batzuetan, ez dago dosi maximorik definituta eta gehigarria helburua betetzeko kontzentrazio baxuenetan erabili behar dela adierazten da (*Quantum satis* delakoa).

## Gehigarrien eta teknologia-laguntzailekideen arteko aldeak 
“Teknologia-laguntzailekidea” elikagaiaren ekoizpenean erabiltzen den baina azken produktuan ez dagoen substantzia da, hurrengo ezaugarriak bete behar duena, kontsumitzaileari bideratutako informazioari buruzkoa, hain zuzen, ez dira osagaien zerrendan agertu behar. Etiketatuan bakarrik aipatu behar dira baldin eta substantzia hauek alergia edo intolerantziak eragiteko gai badira. Adibidez, kaseinak eta kaseinatoak, esnetik eratorritakoak.

## Sailkapena 
Elikagai-gehigarriak sailkatzeko honako irizpideak erabiltzen dira:

### Ezaugarri organoleptikoak aldatzen dituzten substantziak 
### Aldaketa kimiko edo biologikoak eragozten dituzten substantziak 
### Itxura eta ezaugarri fisikoak egonkortzen dituzten substantziak 
### Ezaugarri plastikoak zuzentzen dituzten substantziak, gehien komeni den egitura lortzen laguntzen dutenak 
### Aurreko ataletakoak ez diren funtzioak gauzatzen dituzten substantziak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jean Michel Larrasket

**Jean Michel Larrasket** —frantsesezko idazkeran, *Larrasquet*— (Paris, Frantzia, 1950eko maiatzaren 22a - Baiona, Lapurdi, 2018ko martxoaren 19a) ingeniaria Baionako Unibertsitateko eta Mondragon Unibertsitateko irakaslea izan zen, baita Eusko Ikaskuntzako Ipar Euskal Herriko lehendakariordea ere 2012tik 2018 arte. Ipar Euskal Herriko garapen ekonomiko eta sozialaren arloan hainbat proiekturen sustatzaile izan zen, bizitza osoan entseatu zen Baionan unibertsitateko adar bat sortzera, lurralde ekintzailetza sustatzeko Eticoop kooperatibako sortzaileetako bat izanik ere. Euskal Herriko Garapen Kontseiluaren bulegokaren idazkaria ere izan zen.

Bere familia Zuberoako Barkoxekoa izanik, harremana izan zuen beti bere jatorria zen herri horrekin. Bertan ezagutu zuen bere emaztea izango zen Jasone Salaberria hizkuntzalari ermuarra, zubereraren ikerlari izango zena.

Okzitaniako Tolosan ingeniaritza ikasita,1980ko hamarraldiko hasieran irakasle hasi zen Baionako IUTn, hamar urte geroago jarduera erdian hasi zen ESTIA Eskolan (Bidarte eta Biarritzeko Industria Teknologia Aurreratuetako Eskolan) eta aldi berean Mondragon Unibertsitatean ere irakasle atxiki gisa Enpresagintza Fakultatean. Azkeneko urteetan, erretiratu baino lehen, katedratiko aritu zen Paueko eta Aturrialdeko Unibertsitatean. Ikertzaile moduan kudeaketa-zientziaz lan egin zuen, beti ere ekintza kolektibo eta konplexuak bideratu ahal izateko antolaketa kolaboratzaileen ikuspuntutik.|369x369px]]
Udako Euskal Unibertsitateko kidea ere bazen, 1986ko sarrera-hitzaldia eman zuen Iruñean "Teknologi berriak eta euskara Iparraldean" gaiari buruz. Beste hitzaldi aipagarri batzuk ere eman zituen, Iparraldeko garapen ekonomiko eta sozialaz, edo kulturaz:
* Nola ulertu eta antolatu ekintza kolektibo, burutua eta konplexua (1997)
* AHUZKI: Zuberoko kanta-bilketa sistema multimedian (1991) Bere ikerketak eta irakaskuntza beti tokian tokiko errealitateari lotzea izan zen bere ardura.

## Erreferentziak 
[thumb|[Eusko Ikaskuntzako Ipar Euskal Herriko lehendakariordea (2012-2018)|270x270px]]

## Kanpo estekak 
* Eticoop, lurralde ekintzailetza sustatzeko elkartea. Prestakuntza, aholkularitza eta finantzaketa eskaintzen die lurralde garapeneko proiektuei.
*  Baionako eta Euskal Herriko IUT-ren web gune ofiziala
* Gizontzea, eginik, Gizatiartzea, egiteko! Eusko Ikaskuntza. Jean-Michel Larrasquet / Eusko Ikaskuntzako Ipar Euskal Herriko Lehendakariordea
* Energia + sare elektrikoak EHko ikuspegitik hitzaldia, Jean Michel Larrasket (UEU, 2016)
Alison Cockburn

**Alison Cockburn**, **Alison Rutherford** edo **Alicia Cockburn** (1712ko urriaren 8a - 1794ko azaroaren 22a) poeta, txantxazale eta socialite eskoziarra izan zen, XVIII. mendeko ilustrazioaren goi-mailako lagun talde bat bildu zuena, tartean, Walter Scott, Robert Burns eta David Hume.
Carmenta

[thumb|[Duenos idazkuna|Duenoseko idazkuna, uste da VI. mendekoa dela. Latin alfabetoaren forma zaharrenak erakusten ditu.]]
thumb|Porta Carmentalis # 12.
Erromatar mitologian, **Carmenta** jaiotzaren eta profezien jainkoa zen, berrikuntza teknologikoarekin, amekin eta seme-alaben babesarekin erlazionatuta zegoen. Latindar alfabetoaren asmatzailetzat hartzen da. Nicostrata jainkosa greziarraren erromatarren bertsioa dela esaten da.

## Aurrekariak 
Bere izena Carmenetik ei dator eta orakulua edo abestia adierazten du. Bere izen greziarra Nicostrata, Temis edo Timandra zen, baina erromatarrek geroago izena aldatu zioten. Evanderren ama izan zen. Carmenta, Evandro eta jarraitzaile batzuek *Pallantium* hiria sortu zuten. Geroago, toki horretan Erroma sortuko zen.

Carmenta *Camenae* bat zen. Bere gurtzaren gida *flamen carmentalis* deitua zen.

Carmentaren omenez Carmentalia jaia ospatzen zen. Emakumeek jai hau urtarrilak 11-an eta 15-ean ospatzen zuten.

## Erreferentziak 
### Iturri primarioak 
*  Ovidio, *Fasti i. 461-542.*
*  Servio, *In Aeneida viii. 51.*
*  Solino, *Collectanea rerum memorabilium i. 10, 13.*
### Iturri sekundarioak 
*  *The Dictionary of Classical Mythology*, by Pierre Grimal, 89. or. "Carmenta"
*  *The Book of the City of Ladies*, by Christine de Pizan, section I.33.2

## Kanpo estekak 
*  Erromatar mitologiaz
*  Erromatar jainkoen zerrenda bat.
*  Carmenta. 
*  CARMENTA in Roman mythology
*  Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, pág. 183 (v. 1)
Jennifer Pritzker

**Jennifer Natalya Pritzker** (Chicago, Illinois, Ameriketako Estatu Batuak,1950a) estatubatuar inbertsore eta filantropista da. Pritzker familiako kide da, Ameriketako Estatu Batuetako familiarik aberatsenetakoa.

## Bizitza 
Jennifer emakume transgeneroa da. James Nicholas Pritzker jaiotza-izenez, Chicagon sortu zen 1950ean. Gurasoak, Robert Pritzker eta Audrey Pritzker (Gilbert jaiotza-abizenez), 1979an banandu zitzaizkion.

1974ko otsailaren 8an Ameriketako Estatu Batuetako armadan izena eman zuen. Zerbitzu militarra 1977an amaitu zuenean, Chicagoko Loiola Unibertsitatean izena eman zuen Historia ikasteko.

2013ko abuztuaren 16an Jennifer Natalya emakumezko izena hartu zuen beretzat.

## Erreferentziak
Jimmy MacCarthy

**Jimmy MacCarthy** (Macroom, Cork konderria, 1953) irlandar kantautore bat da.

Cork konderriko Macroom udalerrian jaio zen, gurasoak Ted MacCarthy (1998an hila) eta Betty MacCarthy (2009an) hila. 11 anai-arreba ditu. Familiak Munster osoan aldizkariak eta egunkariak banatzen zituen negozio baten jabe zen, baina osasun txarra eta zorte txarraren ondorioz negozioa galdu zuten. Halere, Ted eta Bettyk bere seme-alabak ahal bezain egokien hazi zituzten.

15 urterekin MacCarthyk eskola utzi zuen, bertan ez baitzen zoriontsu, eta Vincent O'Brien zaldi lasterketako entrenatzailearen zalditegiko morroi lanetan aritu zen, Tipperary konderriko Ballydoyle zaldi lasterketa zirkuituan. Baina bost urtez Tipperary eta Ingalaterrako Newmarket udalerriaren artean bizitu ondoren, Jimmy jaioterrira itzuli eta bihotzetik gaizki zebilen aitari lagundu zion. Orduan tabernetan abesten hasi zen, bai eta Londresko kaleetan eta Irlandan ere, beste irlandar musikarien kontzertuetan gonbidatu bezala.

1995ean Wicklow udalerrian etxea erosi zuen baina sute batek kiskali eta 2006. urteaz geroztik Kilkenny udalerrian bizi da.

Nagusiki kantautore izateagatik ospea du, 1970eko hamarkadaren amaieratik Christy Moore, Mary Black, Finbar Wright eta Maura O'Connell musikarientzako eta the Corrs eta Westlife bezalako taldeentzako abestiak konposatu izan ditu. De Dannan folk taldearen biratan ere parte hartu izan du, bai eta Dónal Lunny musikariarekin jo ere.

## Diskografia 
* *The Song of the Singing Horseman* (1991)
* *The Dreamer* (1994)
* *Warmer For The Spark - The Songs Of Jimmy MacCarthy* (1997) (hainbat artista, Jimmy MacCarthy barne)
* *The Moment* (2002)
* *Hey-Ho Believe* (2010)

Singleak:
* "Miles of Eyes", which has "Shuffle of the Buckled" on the B-side (Mulligan, 1981)
* "Like in the Movies", which also included a B-Side "Cherry Blossom Blue" (Mulligan, 1981)
* "Adam at the Window" with B-side "The Grip of Parallel" (Solid Records, 1987)
* "Mystic Lipstick", taken from *The Song of the Singing Horseman*. Also included the songs "A Hard Man To Follow" and "On My Enchanted Sight". (Mulligan, 1991)
* "Lorraine", taken from the album *The Dreamer* (Sony Music, 1994)
* "My Singing Bird" taken from *Warmer for the Spark* (Dara Records, 1998) also had the song "The Mad Lady and Me"
* "The Contender", which had "My Singing Bird" as a B-side (Ride on Records)
* "The People of West Cork and Kerry", which had '"Sky Road" on the B-Side (Ride on Records)
* "The Music of Love", taken from *The Moment* (Ride on Records, 2002)
* "Hey Ho Believe", promotional track taken from the album of the same name. Currently unavailable as a physical single but used for airplay. Includes a B-side "Christian Telephone" (2010)
* "Roll On The Lee", charity single for Enable Ireland (Ride On Records)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala