Jafar Panahi

**Jafar Panahi** (; Mianeh, Ekialdeko Azerbaijan, ) irandar zinema zuzendaria eta gidoilaria da.

## Zigorra 
2010ean zinemagilea kartzelatua izan zen, Irango erregimenaren kontrako jarrera publikoa agertu ostean. Ordurako, herrialdeko zinemagilerik garrantzitsuenetakoa zen Panahi.

Zuzendaria zigortua izan bezain laster, nazioarteko kanpaina indartsu bat jarri zen martxan hura aske uztea eskatzeko. Zinema munduko kide ezagun ugarik hartu zuten parte, eta protestek ataka zailean jarri zuten Irango gobernua.

Hamar urterekin bere lehen liburua idatzi zuen eta horrekin literatura lehiaketa bat irabaztea lortu zuen. Adin horrekin zinema munduaz interesatu zen eta 8mmtan film batzuk grabatu zituen. Geroago argazkilaritza jorratu zuen.

12 urtetik aurrera eskola ondoren lan egin zuen filmak ikustera joan ahal izateko.

Zerbitzu militarra bukatu ondoren, Teherango unibertsitatean zinema Zuzendaritza ikasi zuen.

1992 urtean Panahik bere lehen film labur narratiboa egin zuen, *The Friend* (Doust). Film honek Kiarostamiren lehen film laburra omentzen zuen: *The Bread and Alley* (Nan va Koucheh), 1970 urtekoa. Urte horretan bertan, Panahik bere bigarren film labur narratiboa zuzendu zuen, *The Final Exam* (Akharin Emtehan). Bi film hauek aktore ez profesionalekin egin zituen eta Iraneko telebista nazionaleko 1992ko festibalean film onena, gidoi onena, argazkigintza onena eta muntaketa onenaren sariak irabazi zituzten.

Lehen esan bezala, zinegileak 2009tik zinema egitea debekatua duenez,  behartuta ikusi du bere burua filmak baliabide oso murritzekin egitera, gerrilla zinema minimalista bat sortuz. Akabera formalari garrantzia erlatiboa ematen dio, lanaren sakontasunari, aldiz, lehen mailako arreta.

Zinema gerrilla honen adibide dira bere azken urteetako film guztiak, hala nola “*Taxi Teheran”* edota “*This is not a film*”. Bi film hauetan, apustu narratibo eta audiobisuala autonomoak omen diren narrazioetan oinarritzen da. Horrek Panahiri zentzura saihestea eta bere lanetako bi ertz nagusiak jorratzea ahalbidetzen dio; gizarte Iraniarraren erradiografia egitea eta irudikapen moduak zalantzan jartzea(Azken hau lortzeko tresna zinematografikoa agerian uzten du).

Nahiz eta Urteen poderioz bere zinema ilunago bihurtu, Panahik ez du inoiz herriko jendearen kontra egin. Kontrakoa, behatu eta entzuten ditu, baina nahiz eta ados ez egon filmatzen duen jendearekin ez ditu nagusitasunez tratatzen. Jendea maite duela nabaritzen da. Bere azken filmean, “*No bears*”(2022)en,  adibidez, nekazal tradizioen eta batez ere adostutako ezkontzen kontrako kritika zorrotza dago. Hori horrela izanda, Panahik ez du errudun indibidualik bilatzen, berarentzat han bizi direnak kultura zapaltzaile baten biktimak dira.

Filmak Epaimahaiaren sari berezia Irabazi zuen Veneziako festibalean.

## Gaiak eta estiloa 
Panahiren estiloa askotan “Irango neorrealismoa” deitu izan da. Jake Wilsonek dokumentalaren bat-batekotasuna eta ezaugarri formalen arteko tentsioa bezala deskribatzen ditu zuzendariaren filmak. Horrez gain, bere zinemak Iraniar gizarteak inposatzen dituen mugekiko haserrea eta kritika soziala agerian uzten ditu.

Zuzendariak dioenez, horrela deskriba daiteke bere estiloa” era poetiko eta artistikoan interpretaturiko gertaera humanitarioak”. Bere zinemaren beste ezaugarri bat da oso baliabide gutxiekin eginda dagoela. Zinegileak honako hau gaineratzen du ”Nire filmetan ez duzu inoiz izaera maltzurrik ikusiko, ez gizonik ez emakumerik. Pertsona guztiak onak direla sinesten dut.”

Stephen Teoren aburuz ”Panahiren filmek Irango gaur egungo zinemaren gai humanitarioak bir definitu egiten dituzte, bereziki eta lehenengo eta behin gaur egun Iranen emakumeek pairatzen duten arazoaz jarduten dutelako, eta bigarrenik, pertsona zehatzak ez diren baizik eta gehienbat figurak diren giza pertsonaiak irudikatzen dituelako. Pertsonaia hauek bizitzaz beteta daude. Ikusleen arreta bereganatzen eta beraien zentzuak atrapatzen dituzte. Mundu osoan aitortuak izan diren beste Iraniar zuzendari bezala, zinegile honek humanismoa sentiberatasun gutxirekin erakusten du. Hau da, bere filmetan errealismoa gailentzen da. Bere zineman ez da beharrezkoa mezu soziala edo politikoa lehentasunezkoa izatea. Funtsean, hau da Iraniar zinemaren estetika berezia definitu duena.  Bere sentikortasuna hain da indartsua non Irango zinema kontenplatzeko modu bakarra gizatasunaren kontzeptu unibertsalarekin parekatzea da.”

Anthony Kaufmanekin egindako elkarrizketa batean, Panahik hurrengoa esan zuen bere estiloari buruz” Oso kontzientea nintzen ez nuela jendearen emozioekin jokatu nahi, ez geunden saiatzen ari eszena negartiak sortzen. Beraz,  jendearen alderdi intelektualak parte hartzen du. Baina hori alderdi emozionalaren laguntzarekin eta bien uztarketarekin gertatzen da.”

Bere lanetan, lehen aipaturiko emakumeez gain, haurrek eta pobretuek dute protagonismoa.

Gaiei dagokionez, Panahiren zineman bi  azpimarratu daitezke:  Irango gizartearen kontraesanen irudikapena eta gailu zinematografikoa zalantzan jartzea. “*This is not a film*” eta “*Taxi Teheran*” filmetan, Panahik “*The Mirror*”rekin asi zuen zinemaren arauen azterketarekin jarraitzen du, eta “bakarrik egiten den” film bat ikustera gonbidatzen gaitu, hau da, zuzendari edo narratzaile jakitunik gabe funtzionatzen duen gailu bat. Baizik eta kameralari(instrukziorik onartzen ez duena) jarduera soilagatik edo tresna baten operazioagatik(Taxi bateko kabinan dagoen kamera edo bidaiari baten mugikorra) funtzionatzen duen tresna. Horrela, Panahik zentzura ekidin egiten du eta aldi berean agerian uzten ditu digitalizazio eta teknologia berrien testuinguruaren baitan narrazio audiobisualean sortzen diren ezaugarri batzuk.

## Filmografia 
## Sariak  
## Epaimahaiaren parte 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jafar Panahi IMDb