Annie Ernaux

**Annie Ernaux** (Lillebonne, Itsas Sena, 1940ko irailaren 1a), izen osoa **Annie Thérèse Blanche Duchesne**, idazle frantsesa da. Haren obra autobiografikoa da, eta eduki soziologiko handikoa. Arrakasta komertziala izateaz gain, zenbait sari irabazi ditu, hala nola,  Renaudot saria, (1984) Hizkuntza frantsesaren saria (2008), eta 2022ko Literaturako Nobel saria.

Annie Ernauxen obra autobiografikoa da, oso-osorik. Idazteko beharra, bere bizipenik barnekoenak kanporatzeko premia izan zen egilearen arrakastaren arrazoi nagusietako bat, aditu askoren esanetan. Sentimenduez mintzatu baita beti, gordin-gordin, gainera. Beraz, liburu guztiak idazleak bizitako gertaera batean daude oinarrituta. Ikastetxe katoliko pribatu batean ikasi ondoren, 1960an Londresera joan zen au pair gisa. Frantziara itzulirik, Rouengo eta Bordeleko unibertsitateetan ikasi zuen.

Bere tesi proiektua, Pierre de Marivauxi buruzkoa, alde batera utzirik, 1970eko hamarkadaren hasieran lanean hasi zen. Bigarren hezkuntzako irakasle ibili zen Bonnevillen (Savoia Garaia), Annecy-le-Vieuxen eta Pontoisen. 1977an, CNED urrutiko hezkuntzako zentroko irakasle bilakatu zen.

Frantziara itzuli zenean, Rouenen lehen hezkuntzako maistra izateko ikasten hasi zen, baina ikasketak utzi eta Roueneko Unibertsitatean frantses ikasketetan lizentziatu zen. Ezkondu, bi seme-alaba eduki eta bigarren hezkuntzako irakasle moduan hasi zen lanean CAPES ziurtagiria lortu eta frantseseko agregazioa gainditu ondoren. Annecyra (Haute-Savoie) joan ziren beraz, han lortu baitzuen Ernauxek irakasle lanpostua institutu batean.

1977an, familia Cergy-Pontoisen kokatu zen, Paris kanpoaldean. Momentu hartan Ernauxek bigarren hezkuntza utzi zuen CNEDen, Urrutiko Hezkuntzarako Zentro Nazionalean, postu bat betetzeko. 1980ko hamarkadaren hasieran dibortziatu zen, baina Cergy-Pontoisen bizitzen jarraitu zuen. 2000. urtean erretiratu zen irakaskuntzatik, denbora idazketara dedikatzen hasteko.

Apaindurarik gabe kontatu zuen bere amaren bizitza *Emakume bat* (*Une femme*) liburuan*,* bere gurasoen igoera soziala *Lekua* (*La placei*) eta *La honte* liburuetan, bere nerabezaroa ''Ce qu'ils disent ou rien* liburuan, bere ezkontza *Emakume izoztua*n (*La femme gelée*), bere abortua *Gertakizuna*n (*L'événement*), bere amaren Alzheimer gaixotasuna *Je ne suis pas de ma nuit* liburuan edo bere bularreko minbizia *L'usage de la photo* liburuan. Guztietan 18 urteak bete arte bere bizitzako hizkera izandako estilo normadiar eta xaloa erabili izan du.

Cergy-Pontoise hiri berrian bizi da —2012tik izen bereko mankomunitatean sartua dago—. Leku hau aukeratzeko arrazoien inguruan hitz egin izan du: «Badakit kontraesana dirudiela, baina iraganik gabeko hiri hau zen ondo sentitzen nintzen leku bakarra. Hiri historikoek gizarte-bazterkeriaren tradizio luzea gogorarazten didate. Hemen determinismo horren menpe sentitu gabe  bizi naiteke». *Journal du dehors* lana hiriaren erretratu bat da, kaleetatik ibiltzen denean ikusten dituen eguneroko eszenez osatua.

Lehen pertsonan mintzo den narratzailea izateagatik eta bere gogoeta autobiografikoengatik miretsia izan dute Emmanuel Carrère, Virginie Despentes, Édouard Louis edo Didier Eribon bezalako egileek.

Intimitatearen dimentsio politikoa aldarrikatzen du Annie Ernauxek. 

*Idazketa labana bat da (L'écriture comme un couteau*) liburua ere idatzi du, Frédéric-Yves Jeannetekin.

Suediako Akademiak Literaturako Nobel Saria eman zion 2022ko urriaren 6an, «memoria pertsonalaren sustraiak, arroztasunak eta traba kolektiboak aurkitzeko erakusten duen adore eta zorroztasun klinikoagatik». Saria lortu duen hamaseigarren pertsona frantsesa da (baita nazionalitate hori duen lehen emakumea ere). Emmanuel Macron Frantziako presidenteak «emakumeen askatasunaren eta ahaztutakoaren» ahotsa zela esan zuen.

Frantziara itzuli zenean, Rouenen lehen hezkuntzako maistra izateko ikasten hasi zen, baina ikasketak utzi eta Roueneko Unibertsitatean frantses ikasketetan lizentziatu zen. Ezkondu, bi seme-alaba eduki eta bigarren hezkuntzako irakasle moduan hasi zen lanean CAPES ziurtagiria lortu eta frantseseko agregazioa gainditu ondoren. Annecyra (Haute-Savoie) joan ziren beraz, han lortu baitzuen Ernauxek irakasle lanpostua institutu batean.

1977an, familia Cergy-Pontoisen kokatu zen, Paris kanpoaldean. Momentu hartan Ernauxek bigarren hezkuntza utzi zuen CNEDen, Urrutiko Hezkuntzarako Zentro Nazionalean, postu bat betetzeko. 1980ko hamarkadaren hasieran dibortziatu zen, baina Cergy-Pontoisen bizitzen jarraitu zuen. 2000. urtean erretiratu zen irakaskuntzatik, denbora idazketara dedikatzen hasteko.

Apaindurarik gabe kontatu zuen bere amaren bizitza *Emakume bat* (*Une femme*) liburuan*,* bere gurasoen igoera soziala *Lekua* (*La placei*) eta *La honte* liburuetan, bere nerabezaroa *Ce qu'ils disent ou rien* liburuan, bere ezkontza *Emakume izoztua*n (*La femme gelée*), bere abortua *Gertakizuna*n (*L'événement*), bere amaren Alzheimer gaixotasuna *Je ne suis pas de ma nuit* liburuan edo bere bularreko minbizia *L'usage de la photo* liburuan. Guztietan 18 urteak bete arte bere bizitzako hizkera izandako estilo normadiar eta xaloa erabili izan du.

Cergy-Pontoise hiri berrian bizi da —2012tik izen bereko mankomunitatean sartua dago—. Leku hau aukeratzeko arrazoien inguruan hitz egin izan du: «Badakit kontraesana dirudiela, baina iraganik gabeko hiri hau zen ondo sentitzen nintzen leku bakarra. Hiri historikoek gizarte-bazterkeriaren tradizio luzea gogorarazten didate. Hemen determinismo horren menpe sentitu gabe  bizi naiteke». *Journal du dehors* lana hiriaren erretratu bat da, kaleetatik ibiltzen denean ikusten dituen eguneroko eszenez osatua.

Lehen pertsonan mintzo den narratzailea izateagatik eta bere gogoeta autobiografikoengatik miretsia izan dute Emmanuel Carrère, Virginie Despentes, Édouard Louis edo Didier Eribon bezalako egileek.

Intimitatearen dimentsio politikoa aldarrikatzen du Annie Ernauxek. 

*Idazketa labana bat da (L'écriture comme un couteau*) liburua ere idatzi du, Frédéric-Yves Jeannetekin.

Suediako Akademiak Literaturako Nobel Saria eman zion 2022ko urriaren 6an, «memoria pertsonalaren sustraiak, arroztasunak eta traba kolektiboak aurkitzeko erakusten duen adore eta zorroztasun klinikoagatik». Saria lortu duen hamaseigarren pertsona frantsesa da (baita nazionalitate hori duen lehen emakumea ere). Emmanuel Macron Frantziako presidenteak «emakumeen askatasunaren eta ahaztutakoaren» ahotsa zela esan zuen., sous la direction de Dominique Rabaté et Dominique Viart, Presses Universitaires de Saint-Étienne, 2009 
*  *Écrire, écrire, pourquoi?'', entretiens avec Raphaëlle Rérolle, éditions de la Bibliothèque publique d'information, coll. «Paroles en réseau», 2011.
*  *Le Vrai Lieu*, entretiens avec Michelle Porte, Gallimard, 2014 
*  «Mémoire et réalité», entretien avec Gilbert Moreau, *Les Moments Littéraires*, n° 6, 2ème semestre 2001

### Testuak 
Aldizkarietan argiraratutako zenbait artikulu (ez guztiak):
*  «Visite», *Le Figaro*, 
*  «L'écrivain en terrain miné», *Le Monde*, 
*  «Retours», ''L'Autre Journal*, 
*  «Histoires», *Autrement*, n° 69, 
*  «Cesare Pavese», *Roman'', 1986
*  «Quelque chose entre l'histoire, la sociologie, la littérature», *La Quinzaine littéraire*, n° 532, 1989
*  «Littérature et politique», *Nouvelles nouvelles*, n° 15, 1989
*  «Images, questions d'URSS», *Europe*, 1989
*  «Vers un «Je» transpersonnel», *RITM*, n° 6, 1994
*  «Tout livre est un acte», *Europe*, n° 784-785, 1994
*  «L’Enfance et la déchirure», *Europe*, n° 798, 
*  «Fragment autour de Philippe V.», ''L'Infini*,
*  «De l’autre côté du siècle», *Nouvelle revue française*,
*  «Bourdieu: le chagrin», *Le Monde*, .
*  «Mise à distance», *Revue des deux Mondes*, 2003
*  «Le Fête», *Le Monde*, 
*  «Fils de la honte», à propos de Didier Eribon et de son ouvrage *Retour à Reims*, *Le Nouvel Observateur*, 2009
*  «Le pamphlet fasciste de Richard Millet déshonore la littérature», *Le Monde*

### Talde-lanak 
*  «Leipzig, passage», *Instants'', collectif, recueil de l'Institut français de Leipzig, 1991
*  Postface à Vincent de Gaulejac, ''La Névrose de classe. Trajectoire sociale et conflits d'identité*, collectif, édition Hommes et groupes, 1992, réédition poche: Petite Bibliothèque Payot, 2016.
*  *Acteurs du siècle'', collectif, éditions Cercle d'Art, 2000
*  «L'Homme de la poste, à C.», *Nouvelles à coucher dehors*, collectif, Julliard, 2003
*  Préface à ''Annie Ernaux: une œuvre de l'entre-deux*, collectif, Artois Presses Université, 2004
*  «Toutes les images disparaîtront», *Nomadismes des romancières contemporaines de langue française*, collectif, Presses Sorbonne Nouvelle, 2008
*  *Bernard Desportes autrement*, Artois Presses Université, 2008
*  *Écrire mai 68*, collectif, éd. Argol, 2008
*  «*La Distinction*, œuvre totale et révolutionnaire», *Pierre Bourdieu. L'insoumission en héritage'', collectif, sous la direction d'Édouard Louis, PUF, 2013, 192 p. 
*  ''Qu'est-ce que la gauche?*, collectif, Fayard, 2017.

### Audio-liburuak 
*  *La Place*, éd. Ducaté, 1988
*  *L'Autre Fille'', Audiolib, 2011, lu par l'auteure.
*  *Les Années*, éd. Gallimard, coll. «Écoutez lire», 2015.
*  *Mémoire de fille*, éd. Gallimard, coll. «Écoutez lire», 2016.

## Egokitzapenak 
### Zinema 
*  ''L'Autre'', d'après ''L'Occupation*, réalisé par Pierre Trividic et Patrick Mario Bernard, 2008

### Antzerkia 
*  *La Femme gelée*, mise en scène de Jeanne Champagne, Théâtre du Chaudron, 2002
*  *Se perdre*, mise en lecture dirigée par Panchika Velez, Arguia Théâtre, Dax, 2002
*  *Passion simple*, mise en lecture dirigée par Panchika Velez, Arguia Théâtre, Dax, 2002
*  *Passion simple*, mise en scène de Zabo, Agen, 2007
*  *L'Événement'', mise en scène de Jean-Michel Rivinoff, Théâtre Girasole, Festival d'Avignon, 2011.
*  ''L'Immigrée de l'intérieur'', mise en scène de Jean-Michel Rivinoff, Centre Dramatique National d'Orléans, 2011 ; reprises autres villes, jusqu'en 2013 au Mans.
*  *La Vie extérieure*, adaptation et mise en scène de Hugues Demorge, Théâtre 95 de Cergy, 2014.
*  ''Le Quat'sous'', adaptation de Laurence Cordier et David D'Aquaro, mise en scène de Laurence Cordier, Théâtre national de Bordeaux en Aquitaine, 2016.

## Euskaraz 
* *Begira zenbat argi, maitea* (Igela, 2015)
* *Emakume bat* (Txalaparta, 2011)
* *Gertakizuna* (Igela, 2003)
* *Lekua* (Igela, 2003)
* *Pasio hutsa* (Igela, 2002)
* *Emakume izoztua* (Elkar, 2024)
* *Neska baten memoria* (Igela, 2024)
* *Idaztea labana bat da* (Katakrak, 2024)

## Bibliografia 
### Saiakerak 
*  Denis Fernandez-Recatala, *Annie Ernaux*, éditions du Rocher, 1994
*  Claire-Lise Tondeur, ''Annie Ernaux ou l'exil intérieur*, Rodopi, 1996
*  Siobhán McIlvanney, *Annie Ernaux: The Return to Origins*, Liverpool University Press, 2001
*  Heike Ina Kuhl, *«Du mauvais goût». Annie Emaux's Bildungsaufstieg als literatur-und gesellschaftskritische Selbstzerstörung*, Max Niemeyer, coll. «Mimesis», 2001, 301 p.
*  Fabrice Thumerel (dir.), *Annie Ernaux: une œuvre de l’entre-deux*, Paris, Artois Presses Université, 2004
*  Lyn Thomas, *Annie Ernaux à la première personne*, Stock, 2005
*  Amaury Nauroy (sous la direction), Annie Ernaux/ Albert Memmi, revue Tra-jectoires, 2006
*  Loraine Day, *Writing shame and desire: the work of Annie Ernaux*, Peter Lang, 2007
*  Francine Dugast-Porte, *Annie Ernaux: étude de l'œuvre*, Bordas, 2008
*  Adrien Scharff, *Le Temps et le moi dans l'œuvre d'Annie Ernaux*, Le Manuscrit, 2008
*  Élise Hugueny-Léger, *Annie Ernaux, une poétique de la transgression*, Peter Lang, 2009
*  Michèle Bacholle-Boskovic, *Annie Ernaux. De la perte au corps glorieux*, Presses universitaires de Rennes, 2011
*  Danielle Bajomée et Juliette Dor (dir.), *Annie Ernaux. Se perdre dans l'écriture de soi*, Klincksieck, 2011
*  Thomas Hunkeler et Marc-Henry Soulet (dir.), *Annie Ernaux. Se mettre en gage pour dire le monde'', MétisPresses, Collection «Voltiges», 2012.
:  - Publication, à la suite de ce colloque, de l'ouvrage collectif ''Annie Ernaux: une œuvre de l'entre-deux*, études réunies par Fabrice Thumerel, Arras, Artois Presse Université, 2004
*  Colloque: *«Approches critiques et interdisciplinaires»'' sur l'œuvre d'Annie Ernaux, en présence de l'auteure, organisé par le Département d’Études Françaises de l'université York de Toronto (Canada), du 22 au 24 mai 2008.
*  Colloque: *«Annie Ernaux, se perdre dans l’écriture de soi»*, organisé par l’université de Liège (Belgique), le 11 décembre 2008
:  - Publication, à la suite de ce colloque, de l'ouvrage collectif *Annie Ernaux, se perdre dans l’écriture de soi*, sous la direction de Danielle Bajomée et Juliette Dor, Klincksieck, 2011.
*  Colloque: *«Annie Ernaux. Se mettre en gage pour dire le monde»*, en présence de l'auteure, organisé par l’université de Fribourg (Suisse), du 21 au 22 mai 2010.
:  - Publication, à la suite de ce colloque, de l'ouvrage collectif *Annie Ernaux. Se mettre en gage pour dire le monde*, sous la direction de Thomas Hunkeler et Marc-Henry Soulet, MétisPresses, Collection Voltiges, 2012.
*  Colloque: ''«L’œuvre d'Annie Ernaux: le temps et la mémoire»'', en présence de l'auteure, organisé par le Centre Culturel International de Cerisy (CCIC), de Cerisy-la-Salle (Manche), du 6 au 13 juillet 2012.
*  Colloque: *«L’intertextualité dans l’œuvre d’Annie Ernaux»*, en présence de l'auteure, organisé par le Centre d’Études et de Recherche Éditer / Interpréter (CÉRÉdI) de l'Université de Rouen-Normandie (Haute-Normandie), du 14 au 15 novembre 2013.
*  Colloque: ''«En soi et hors de soi: l'écriture d'Annie Ernaux comme engagement»'', en présence de l'auteure, organisé par le CRTF et le CICC de l'université de Cergy-Pontoise, le 19 et 20 novembre 2014.

## Erreferentziak 
## Sariak eta errekonozimenduak 
* Prix d'Honneur du roman saria 1977an ''Ce qu'ils disent ou rien* liburuari
* Prix Renaudot et prix Maillé-Latour-Landry de l’Académie française 1984an *Lekua (La Place)* liburuari
* Prix Marguerite-Duras 2008an *Les* *Années* liburuarentzat.
* Prix François-Mauriac 2008an *Les Années* liburuarentzat.
* Prix de la langue française 2008an bere obra osoari.
* *Honoris causa* doktore saria eman zion Université de Cergy-Pontoisek  2014an.
* Strega Saria 2016an *Les Années* liburuarentzat.
* Prix Marguerite-Yourcenar 2017an, Société civile des auteurs multimédia delakoak emana, bere obra osoari.
* Lignano Sabbiadoroko Ernest Hemingway Saria 2018an, bere obra osoari.
* 2019ko Gregor von Rezzori saria *Une femme'' filmarentzat.
* Berlingo Akademiaren Saria, 2019an.
* Letren Formentor Saria 2019an.
* 2022ko Literaturako Nobel Saria.

## Ikus, gainera 
* Autobiografia
* Autofikzio

## Kanpo estekak 
*  Annie Ernaux sur Ina.fr
*  Annie Ernaux sur Fluctuat.net
* "Annie Ernauxen bi labankada gehiago", Iñigo Astizen artikulua, 2024ko azaroaren 19ko Berria