Giltzurrun gaineko guruin

**Giltzurrun gaineko guruinak**, **guruin adrenalak** edo **guruin suprarrenalak** giltzurrun bakoitzaren gainean dauden guruin endokrinoak dira. 

Giltzurrun gaineko guruin bakoitzak bi zati ditu: azaleko zatia edo giltzurrungaineko azala eta barneko zatia, muina deritzona. Zati bakoitzak berezko hormonak ekoiztu eta jariatzen ditu. Guruin hauek ekoiztutako jariakinak zuzenean odolera jariatzen dira.

## Morfologia anatomikoa 
Giltzurrun gaineko guruinak giltzurrunen goiko muturren gainean daude kokatuta. 5-15gr-ko pisua dute eta hori kolorekoak dira, hauen koipe kantitate handiaren ondorioz. Eskuinekoaren eta ezkerrekoaren artean ezberdintasunak aurki ditzakegu:

* **Eskuinekoa:** hiruki itxurakoa da, eta eskuineko giltzurrunaren eta beheko kaba zainaren artean kokatuta dago.thumb
* **Ezkerrekoa:** eskuinekoa baino handiagoa da. Ilargi-erdi itxura du, eta ezkerreko giltzurrun-zain eta ezkerreko giltzurrun-arteriaren gainean pausatzen da, honantz jausita dagoelarik.

Giltzurrunak bezala, giltzurrun gaineko guruinak primarioki peritoneo atzeko egiturak dira. Hau da, hauen aurrean peritoneoaren atzeko pareta orria agertuko da; izan ere, guruinak jatorri enbrionariotik peritoneo barrunbearen atzealdean daude. 

Halere, beste hainbat geruzetaz estalita daude, barrutik kanpora:

* **Koipezko kapsula** edo **perierrenala:** giltzurrun gaineko guruinaren kortexari estuki lotuta dagoen geruza da. Koipeak bai aurrekaldetik bai atzekaldetik inguratzen ditu giltzurrun gaineko guruinak, giltzurrunak ere inguratzen dituen bitartean.

* **Giltzurrunaren faszia** edo **Gerota-ren faszia:** koipezko kapsula inguratuz dagoen zuntzeko beste kapsula bat da, zeinak bi orri izango dituen: 
** **Atzeko orria:** aurrekoa baino lodiagoa da eta giltzurruna bizkarrezur ornoetara lotzen eta psoas giharraren fasziarekin bat egiten du.
** **Aurreko orria:** atzekoa baino finagoa eta luzeagoa da, beste giltzurrun aldeko kapsularekin bat egiten du, aorta eta beheko kaba zainaren aurretik inguratuz.
* **Giltzurrun inguruko koipe-gorputza** edo **paraerrenala:** giltzurrunaren faszia atzetik eta alboetatik inguratuz kokatzen den gantza geruza izango da.

## Giltzurrun gaineko muina 
### Anatomia eta Histologia 
Giltzurrun gaineko muina izenak dioen bezala, kortexak inguratuta dagoen guruinaren barneko atala da. Bertako zelulak gandor neuraletik garatzen diren zelula bereziak dira, **zelula kromafinak** edo **feokromozitoak** bezala ezagutzen direnak.  Zelula hauek nerbio sinpatikoen jatorri berdina duten arren ez dira neuronak. Zelula sinpatiko hauek, substantzia kimikoak sortzen dituzte, hala nola epinefrina (adrenalina) eta norepinefrina (noradrenalina), nerbio-bulkaden transmisioan parte hartzen dutenak. 

Giltzurrun gaineko muina beraz, zelula kromafinez osatuta dago, eta zelula horiek multzo edo kordoi txikitan antolatuta daude, ehun konektiboz, odol-hodiz eta nerbioz inguraturik daudenak. Zelula hauek duten izena, kromo-gatzekiko duten afinitateagatik da, katekolaminak oxidatzean hauek tintatu eta iluntzen baititu.

Zelula hauen barneko zatia terminal sinpatikoen alboan aurkitzen da, bertan Golgi aparatua eta erretikulu endoplasmatiko zimurtsuaren zati handiena izango ditugularik. Aurkako poloan aldiz, kapilarretatik hurbil dagoen gunea dago, kromafin granuluak dituena.

### Fisiologia 
Muinaren zelulek nerbio-jatorria dute, eta kromo- gatzekin erraz tindatzen direnez zelula kromafinak deitzen dira.

Giltzurrungaineko azalaren aldean, muina oso inerbatuta dago, nerbio-bukaera ugari baititu. Honek, eta baita bere nerbio-jatorriak ere, egitura honen eta nerbio-sistema sinpatikoaren arteko lotura estua azaltzen du. Izan ere, muinak jariatzen dituen hormonek (adrenalina eta noradrenalina) nerbio-sistema sinpatikoaren estimulazioak eragiten duen efektu bera dute: gorputzaren prestaketa alarma egoera baten aurrean erantzun azkarra emateko.

Muinak ekoiztutako bi hormonak (adrenalina eta noradrenalina) katekolaminak dira. Tirosina aminoazidotik abiatuta sintetizatzen dira, eta haien efektuen artean hauek dira aipagarrienak: bihotz-taupadak azkartu, odoleko glukosa maila igo, giharrak uzkurtu eta odol-presioa handitu, besteak beste.

Hipotalamoaren estimulazioak ere katekolaminen jariaketa eragiten du. Hipotalamoak loturak ditu nerbio-sistema sinpatikoarekin, giltzurrungaineko muina inerbatzen duen horrekin, hain zuzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak