open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Garrafrauns

**Garrafrauns** (irlanderaz *Na Garfráin*, "Ezti-uraren Larrea" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko iparraldean dagoen udalerria da, Mayo konderriaren mugatik hurbil. Izena irlanderazko *Garra bhfearán* ("Masusten Lorategia") edota *Garbhthráin* ("Leku Belartsua") izenetatik eratorria da.

Herriak eeliza, eskola, posta bulegoa, garagea, herri elkartea eta hiru taberna ditu. Herria R328 errepidean barna Dunmore udalerritik lau miliatara dago. Beste udalerri mugakide batzuk honakoak dira: Cloonfad (5 milia), Irishtown (3 milia), Milltown (5 mili) eta Tuam (9 milia).

## Kanpo estekak 
* Garrafrauns udalerriari buruzko webgunea
Kilcolgan

**Kilcolgan** (irlanderaz *Cill Cholgáin*, "Colgan-en Eliza" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko hego-mendebaldan dagoen udalerria da. Dunkellin badian eta Kilcolgan ibaiaren bokalean dago. Gort eta Clarinbridge udalerriak elkarlotzen dituen N18 errepidea herri honen barna igarotzen da. Bi taberna daude Donoghue's eta Raftery's Rest.

## Leku interesgarriak 
* Tyrone Etxea
* Kilcolgan zubia
* Kilcolgan gaztelua
* San Sourney (Sairnait)-ren eliza eta putzua
* Moran's Oyster Cottage, usadiozko baserri batean dagoen jatetxea.

## Kanpo estekak
Kilconnell

**Kilconnell** (irlanderaz *Cill Chonaill*, "San Conal-en Eliza" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ekialdean dagoen baserri giroko herri txiki bat da.

1414an Ui Maineko Jauna zen William O'Kelly aginduz eraikitako frantziskotar abadia bat dago.

## Kanpo estekak
Kilkerrin

**Kilkerrin** (irlanderaz *Cill Choirín*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ipar-ekialdean dagoen udalerria da. R364 errepidean dago, Glenamaddy udalerritik 6 kilometro hegoaldera. Inguruan Kiltullagh aintzira eta Lurgeen aintzira daude, azken hau zohikaztegi batean.

## Kanpo estekak
Killimor

**Killimor** (irlanderaz *Cill Íomair*, "Íomar-en Eliza" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ekialdean dagoen udalerria da. N65 errepidean dago.

Eliza katolikoa, eskola nazionala, posta bulegoa, liburutegi publikoa eta hainbat taberna ditu.

## Kanpo estekak
Ponts

**Ponts** leku ezberdinen izena da:
* **Ponts (Lleida)**, Kataluniako udalerria da, Noguera eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua.
* **Ponts (Manche)**, Frantziako udalerria da, Manche departamenduan dagoena, Normandia Beherea eskualdean.
* **Ponts-et-Marais**, Frantziako udalerria da, Seine-Maritime departamenduan dagoena, Normandia Garaia eskualdean.
Giuseppe Gasparo Mezzofanti

**Giuseppe Gasparo Mezzofanti** (Bolonia, Italia, 1774ko irailaren 19a – Erroma, Italia, 1849ko martxoaren 15a) kardinala eta hizkuntzalaria izan zen.

## Bizitza 
Jatorri apaleko familia batean sortua, haurtzarotik beretik ohikoa baino oroimen handiagoa, musikarako entzumen zolia eta atzerriko hizkuntzak ikasteko gaitasun aparta zituela frogatu zuen.

Sorterriko Eskolapioetan ikasi zuen eta han Aita Santuen Lurraldean apopilo zeuden misiolari jesuita askorekin harremanetan jarri, haien ordena ezabatuta baitzegoen. Haiekin solasean, laster ikasi zituen suediera, alemana, gaztelania eta Hego Amerikako zenbait hizkuntza. Eskolan ikasi zituen hizkuntza hilez ere jabetu zen.

Apaizgaitegian ikasi zuen eta filosofia eta teologiako ikasketak bukatu zituen apaiz ordenatzeko arauz ezarritako gutxieneko adina baina askoz ere lehenago. Bitartean, ekialdeko hizkuntzak ikasteari ekin zion.

1797an, 23 urte zituela, apaiz ordenatu zuten eta Boloniako Unibertsitateko hebreeraren, arabieraren, ekialdeko hizkuntzen eta grezieraren katedra bere gain hartu zuen.

1799. eta 1800. urteen artean, Napoleonen armadarekin liskarretan zauritutako atzerritarrak artatu zituen erietxeetan eta horretan ari zela, atzerriko zenbait hizkuntza ikasteko aukera izan zuen. Hiria bisitatzen zuten turisten eta bidaiarien aitor-entzule izan zen.

1831n, Gregorio XVI.aren eskaera onartu eta bere jakintza Herrien Ebanjelizazioaren Kongregazioaren zerbitzuan jarri zuen.

Erroman Eliza Katolikoko txoko guztietatik bertaratutako misiolariak eta jakintsuak zeudenez, hango giro kosmopolitaz hizkuntza asko ikasteko baliatu zen Mezzofanti.

Hizkuntzak ikasteko irrika horretan, txinera ikastea izan zen ahalegin itzela eskatu zion hizkuntza bakarra: horrek behartu zuen lau hilabetez ikasteari ematera txinera jariotasunez hitz egin ahal izateko. Ordutik aurrera txineraz mintzatu zen aita Umpierresekin eta horrek berretsi zuen osoki menderatzen zuela txinera mandarina –Umpierres lehenago Macaon misiolari ibilia zen eta Herrien Ebanjelizazioaren Kongregazioko hizkuntza irakasle zen–. Mezzofanti hiperpoliglota bilakatu zen eta 39 hizkuntza menderatzen zituen, tartean euskara.

Gregorio XVI.a haren lagun eta babesle egin zen eta kardinal izendatu zuen 1838ko otsailaren 12ko kontsistorioan.

Erroman hil zen 1849an. Erromako Sant'Onofrio al Gianicolo elizan hilobiratu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Mezzofantik zekizkien hizkuntzen taula
Handizkari

**Handizkaria** edo **banatzaile handizkaria** banaketa-kanalaren osagai bat da. Osagai horretan enpresak edo enpresaburuak ez du harreman zuzenik izango kontsumitzaileekin, baizik eta zeregin hori txikizkari deritzen espezialisten eskuetan uzten du. Handizkaria fabrikatzailearen eta txikizkariaren arteko bitartekaria bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gosplan

thumb|200px|Gleb Krzhizhanovski, Gosplanen lehen zuzendaria.
**Gosplan** (,  ahoskatua) errusierazko ***Gos**udarstvenniy Komitet po **Plan**irovaniyu* () izenaren laburdura da. Erakundea 1921ean sortu zuten, eta SESBarentzat, ekonomia planak sortzeko funtzioa betetzen zuen. Egoitza Moskun zegoen eta 1991n herrialdea desegin zen arte iraun zuen.

Bost urteko ekonomia planak sortu eta behatzen zituen, eta 1920ko hamarkadan, garrantzi handia lortu zuen errusiar gobernuan.

## Kanpo estekak
Epe finkoko gordailu

**Epe finkoko gordailua** finantza-eragiketa bat da. Eragiketa horretan, finantza-erakunde batek, eskudirutan edo espezietan diru-baliabide jakin batzuk mantentzearen truke, errentagarritasun finkoa edo aldakorra ematen du. Epe finkokoa dela esaten da, inbertsioa ibilgetuta geratuko den aldia hasieran zehazten delako: urtebete, hiru hilabete, hilabete... Epe hori bukatzean, inbertsioa egin duenak dirua atera dezake; dela diru guztia, dela zati bat.

## Kanpo estekak
Head Start

Ume pobreei, haurtzaindegi eta eskola zerbitzuak eskaintzen dizkien gobernuaren zerbitzuari, Head Start deitzen diogu. Programa honekin, laguntza arruntekin, beren diruarekin zerbitzu hauek ordaindu ezin dituzten familiek, laguntza bat jasango dute. Honen helburua, ume guztiek eskola zerbitzua jasotzeko gaitasuna izatea izango da.

## Kanpo estekak
Lehen Mundua

[280px|thumb|[Gerra Hotzaren aldian banatutako hiru munduak. Koloreek ez dute haien egoera ekonomikoa islatzen, baizik eta haien arteko aliantzak.

]]

**Lehen mundua** giza garapenaren maila altua lortu duten herrialdeak dira. Herrialde horiek bizi maila altu bat gozatzen dute, aberastasunaren banaketa onari, osasun zerbitzu egokiei, bizi itxaropen handiari eta zerbitzuen kalitateari esker. Lehen mundukoak diren herrialdeek erakunde demokratiko sendoak izan ohi dituzte. XX. mendeko Gerra Hotza izenekoan sortutako terminoa da, eta Bigarren Mundua orduan SESBek zuzendutako bloke komunistak osatutako blokea zen.

Gaur egungo sailkapena duala izango zen, Lehen Mundua alde batetik eta Hirugarren Mundua bestetik, herrialde txiro, azpigaratu edo garapen bidean daudenek osatutakoa.

## Gaur egun 
thumb|ezkerrera|Malariarik gabeko herrialdeak **berdez** agertzen dira.

XXI. mendean, sailkapen zaharrak zentzurik galdu du eta bestelako indikatzaileak kontutan hartzen dira herrialde bat Lehen Mundukotzat edo Hirugarren Mundukotzat sailkatzeko. Besteak beste, munduan oso zabalduta dagoen malaria edo paludismo gaixotasunaren prebalentzia baxua edo altua edukitzea. Horren arabera sortu daiteke ezkerrean erakusten den mapa, non malariak jotako herrialdeak gorriz agertzen diren. Antzeko mapa bat diseinatu daiteke tuberkulosiaren banaketa geografikoarekin.

Mundu osoan 900.000 pertsona inguru hiltzen da malariaz urtero, eta gaixotasunari aurre egiteak Afrikako herrialde askoren osasun aurrekontuaren %40a hartzen du.

## Klima aldaketa 
Pertsona batzuk eztabaidatu dute munduko arazorik handiena, giza populazioari dagokionez, ez dela Hirugarren Munduko herrialde batzuen hazkunde demografikoa, baizik eta gorantz doan "gizakien eragin orokorra." *Per-capita* eragina (pertsona bakoitzak kontsumitutako baliabideak eta sortutako hondakinak) asko aldatzen da mundu batetik bestera. Eraginik handiena Lehen Munduan dago, eta baxuena Hirugarrenean: AEB, Mendebaldeko Europaeta Japoniako biztanleek 32 aldiz baliabide gehiago kontsumitzen du eta 32 aldiz hondakin gehiago sortzen du Hirugarren Munduko pertsonekin alderatuta. Hala ere, Txina munduaren buruan dago gas toxikoen emisio kopuruari dagokionez, baina populazioa hain handia da non batez bestekoa baxuagoa da herrialde garatuekin konparaturik.

Erregai fosilen kontsumitzaile handiak direlarik, Lehen Muduko herrialdeek arreta zuzendu dute ingurumenaren kutsadurarantz. Kiotoko protokoloa izan da lehenengo hitzarmena mundu mailan Klima aldaketaren aurka lan egiteko. Proposamenen artean zegoen AEBek eta beste herrialde aberats batzuk ardura nagusia hartzea arlo honetan, eta bitartean garapen bidean daudenak, Txina edo India adibidez, bazter batean uztea hitzarmena sinatzeari dagokionez, emisioak murrizteak garapena gutxitzea ekarriko duelakoan.

## Ikus, gainera 
* Globalizazioa

## Kanpo estekak
Menlough

**Menlough** (irlanderaz *Mionlach*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ipar-ekialdean dagoen udalerria da. Galway hiritik 35 kilometrora dago, Tuam udalerritik 27 kilometrora, Ballinasloe udalerritik 30 kilometrora, eta Athenry udalerritik 20 kilometrora, Killascobe parrokia zibileko zati da.

Udalerri honetan O'Mannion gaztelua eta Garbally gazteluaren hondakinak daude.

## Kanpo estekak
Saltzaile ibiltari

[thumb|350px|Madrilgo [El Rastro azokako saltzaile ibiltariak.]]
**Saltzaile ibiltaria** hainbat herritan aldiro egun jakinetan ospatzen diren azoketan saltzen duen merkataria da. Hego Euskal Herrian, arropa eta fruitu eta barazkiak saltzen dituzte bereziki. Figura historiko nabarmena izan da, garraiobideak garatuta ez zeudenean, merkataritza neurri handi batean bideratzen zutenak zirelako, bereziki iristeko zailak ziren tokietan.

## Ikus, gainera 
* Kaleko saltzailea

## Kanpo estekak
Glinsk (Galway konderria)

**Glinsk** (irlanderaz *Gleann Uisce*, "Uraren Harana" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko mendebaldean dagoen udalerri txiki bat da. Connemara eskualdean dago.

## Ikus gainera 
* Glinsce/Glinsk (Galway konderria)

## Kanpo estekak
Milltown (Galway konderria)

**Milltown** (irlanderaz *Baile an Mhuilinn*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko iparraldean dagoen udalerria da, Mayo konderriaren mugatik hurbil eta Clare ibaiaren ertzean. Galway hiritik 47 kilometrora dago, Tuam udalerritik 11 kilometrora dago, Sligo udalerrira doan N17 errepidean.

## Kanpo estekak
Béal an Daingin

**Béal an Daingin** edota '''Béal a' Daingin'* (ingelesez *Bealadangan*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko mendebaldean dagoen herri txiki bat da, Connemara eskualdean dago, Gaeltacht eremuan.

Irlandera nagusi da herri honetan, halere adineko zenbait jende elebakar ez beste gainontzekoak ingelesez mintzatzeko gai ere badira.

Taberna bat, posta bulegoa eta herritik pare bat miliatara oinarrizko hezkuntza eskola (Toureen) bat ere badu.

Eremu hau antzinako irlandar usadioan oparoa da. Biztanle askok antzinako legez euren etxeak neguko hilabete luzeetan zehar berotzeko zohikatza ebakitzen jarraitzen dute. Sean Nós abeslarien usadioa bizi-bizirik dirau. Bertako irlanderazko irrati katea Raidió na Gaeltachta da, eta herriko abeslari eta musikariek euren emanaldia eskaintzeko eta haiei entzuteko abagune bikaina izan ohi da.

Herriaren izena *béal an daingin'' da, "bokale segurua" esan nahi du.

Herri honetatik hurbil Leitir Móir eta An Cheathrú Rua udalerriak daude.

## Kanpo estekak
Bullaun (Galway konderria)

**Bullaun** (irlanderaz *An Bollán*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ekialdean dagoen udalerri bat da. R350 errepidean dago, Loughrea udalerritik 6 kilometro ipar-mendebaldera. New Inn parrokiaren barnean dago.

## Kanpo estekak
Camus (Galway konderria)

**Camus** edota **Camas** Irlandako mendebaldeko Galway konderriko mendebaldean dagoen udalerri txiki bat da. Connemara eskualdean eta Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera nagusi den eremua. Casla eta An Teach Dóite/Maam Cross udalerrien artean dago.

Camas Uachtair (Camas Mendebaldea) eta Camas Íochtair (Camas Ekialdea) auzoetan banatua dago, bai eta beste herri txikiagoetan ere Scríob, Gleann Trasna, Leitir Móir eta Doire Bhainbh.

## Herritar ezagunak 
* Colm Ó Ceallaigh, irlanderazko eleberrigilea.
* Nóra Ghriallais, Neain Ghriallais eta Sarah Ghriallais Sean-nós abeslariak.
* Margaret Brewer-LaPorta geologoa.

## Kanpo estekak 
* Camus udalerriaren webgunea
Carnmore

**Carnmore** eta irlanderaz **An Carn Mór**, Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen herri bat da. Baile Chláir/Claregalway parrokian dago. Galway hiritik 13 kilometro ekialdera dago. Berez, udalerria Gaeltacht eremuan dago, baina biztanle gehienek lehen hizkuntza bezala ingelesa erabili ohi dute. Eremu hau Galwayko aireportua egoteagatik eta senior mailako hurling taldea izateagatik ezaguna da.

Joko gaelikoetako Carnmore GAA izeneko taldea du.

## Kanpo estekak 
* Carnmore GAA taldearen webgunea
Castleblakeney

**Castleblakeney** edota ** Castleblakeny**, historikoki **Gallagh** deitua (irlanderaz *Gallach*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ekialdean dagoen udalerria da. R359 eta R339 errepideen arteko bidegurutzean dago, Mountbellew udalerritik 5 kilometro hegoaldera.

## Kanpo estekak
Castlegar (Galway konderria)

**Castlegar** (irlanderaz *An Caislean gCearr*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen udalerria da. Galway hiriaren kanpoaldean dago, antzinako Galway-Dublin errepidean dagoen Merlin parkean zehar Corrib aintziran hedatzen delarik.

Irlanda osoan aski ospetsuak diren Galwayko zaldi lasterketak urtero uztailaren azken astelehenean hasi eta zazpi egunetan zehar udalerri honetako Ballybrit zaldiketa zirkuituan ospatu ohi dira.

## Kanpo estekak 
* Castlegar udalerriaren webgunea
Clarinbridge

**Clarinbridge** (irlanderaz *Droichead an Chláirín*), Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen udalerria da. Galway hiritik autoz 15 minurutu eskasera hegoaldera dago, Kilmacduagh diozesian.

Dunbulcaun badiaren amaieran dago, Clarin ibaiaren bokalean eta Galway badiaren zatirik ekialdekoenean. Urtero iraileko bigarren astean zehar bertan ospatu ohi den ostra jaialdiarengatik ezaguna da.

Clarinbridge GAA joko gaelikoetako taldea du, hurling kirolan usadio handia duen udalerria da.

## Herritar ezagunak 
* Alexander Young (1873–1916), Victoria Gurutzea dominaren irabazlea.

## Kanpo estekak 
* Clarinbridgeko ostra jaialdiaren webgunea 
* Clarinbridge GAA kirol taldearen webgunea
An Fhairche

**An Fhairche** (ingelesez *Clonbur*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ipar-mendebaldean dagoen udalerria da. Mayo konderriaren mugan eta Corrib aintzira eta Mask aintziraren artean dago, Gaeltacht eremuan.

Eskualde honi Joyce eta Flaherty lurraldea deritzo.

Udalerri honetan Petersburgh etxaldearen hondakinak daude, Lynch familiaren egoitza zena, XVIII. mendean Ameriketako Estatu Batuetako Independentzia Aldarrikapenaren sinatzaileetako bat izan zen John Lynchen arbasoak.

## Ondarea 
* Ross Hill abadia
* Ballykine gaztelua
* Coolin aintzira
* Gable mendia

## Kanpo estekak
Ogasawara Parke Nazionala

Japoniako Tokio prefeturaren hegoaldean dauden Ogasawara uharteetako Parke Nazionala da. UNESCOk 20011an Gizateriaren Ondare izendatu zituen uharteak.

## Flora eta fauna 
441 landare taxoi endemiko zenbatu dira, hauetatik 161 lehorrekoak eta 88 zuhaitzak.

Animalien artean endemikoa den bakarra Bonin uharteetako azeri hegalaria da. 195 txori espezie ere badaude, hauetatik 14 iraungitzeko arrisku larrian.

## Iruditegia 

Irudi:Anisima.jpg|Anishima.
Irudi:Coast-Hatsuneura2.jpg|Hatsuneura kostaldea.
Irudi:Minamijima, Ogasawara, Tokyo.jpg|Minamijima.
Irudi:Coast-Minamizaki.jpg|Minamizaki kostaldea.
Irudi:Mt-Kohuji.jpg|Kohuji mendia.

## Ikus, gainera 
* Ogasawara uharteak (Gizateriaren Ondare)

## Kanpo estekak 
*  Ogasawara Parke Nazionalaren webgunea
Hartz mamu

**Hartz mamua** edo **Ursus americanus kermodei** (ingelesez, *Kermode bear*) Columbia Britainiarreko hartz beltzaren (*Ursus americanus altifrontalis*) azpiespezie edo aldaera bat da. Animalia horiek daukaten gen errezesibo bat dela eta, zuriak dira. Denera, hartz mota horren % 10 inguru dira zuriak edo krema argi kolorekoak, bereziki Princess Royal eta Gribbel uharteetan. Besteak beltzak dira.

## Hartz mamua bertako kulturan eta ikur gisa 
Hartz berezi horiek eragin handia izan dute bertako herri amerindiarren kulturan eta sinismenetan.
2006ko otsailean Columbia Britaniarreko gobernadoreak hartz mamua edo Kermode hartza probintzia hartako animalia ofizial izendatzeko asmoa adierazi zuen.

## Kanpo estekak 
*  Arrazari buruzko artikuloa

## Erreferentziak
Gorka Giralt

**Gorka Giralt Amotxategi** (Donostia, Gipuzkoa, 1995eko irailaren 18a) euskal herritar futbolaria da. Atezain gisa jokatzen du. Sansera 2014-2015 denboraldian igo zuten. 2015eko udan errealarekin zeukan kontratua 2017 arte luzatu zuen.

## Ibilbidea 
*2016ko apirilaren 25ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jokalariaren ibilbidea errealaren webgunean
Tazawa aintzira

Japoniako Akita prefeturan dagoen aintzira da. Japoniako aintzira sakonena da.

## Ezaugarriak 
Esan bezala Japoniako aintzirarik sakonena da, 423 metrotako gehienezko sakonera baitu, eta ondorioz itsasoaren mailaren azpitik 174 metrotaraino iristen baita. Mundu mailan 17. sakonena da.

Krater-aintzira izanik endorreikoa da, hau da, ez dauka sarrerarik ez irteerarik. Hala ere bizidun urtar ugari ditu, hala nola kunimasu arrain endemikoa, Sockeye izokina, amuarrain japoniarra, karpa eta aingira besteak beste.

Zentral hidroelektrikoaren eta Tamagawako onsenaren ondorioz ur azidoak iristen hasi dira eta gardentasuna ere nabarmen gutxitu zen 1940 hamarkadan 4.3-ko pH-raino iritsiz. Japoniako gobernuak 1972an azidotasunari aurre egiteko egitasmoa abiarazi zuen kareharria sartuz baina emaitza handirik ez du izan, 200 metrotako sakoneran 5.14-ko pH-a baitauka oraindik (2000 urteko datua).

## Iruditegia 

Irudi:Lake Tazawa in winter.JPG|Laku izoztua neguan.
Irudi:Tazawako 568.jpg
Irudi:View of Mt. Akita-Komagatake from Lake Tazawa.jpg|Akita-Komagatake mendia.
Irudi:Gozanoishi-jinja 002.jpg|Gozanoishi santutegia.
Irudi:Kansa-gū, at lakeside of Tazawako 01.jpg|Kansa-gū.

## Kanpo estekak 
*  Japoniako Turismo Erakundearen wegnueko informazioa.
Kubota gaztelua

Japoniako Akita hirian dagoen gaztelu japoniarra da. **Yadome-jō** (矢留城) edo **Akita-jō** (秋田城) izeneaz ere ezaguntzen da.

## Egitura 
Nibetsu ibaiaren ezkerrean dagoen muino txiki batean eraikita dago eta inguruko hezeguneek babes naturala osatzen dutenez ez du harresi handirik eraiki. Dorre nagusia ere txikia izan da beti Tokugawa shogunerriaren mesfidantzarik ez izateko.

## Historia 
1602an Satake Yoshinobuk tokugawatarren eskutatik Akita eremua eskuyratu zuen eta 1604an gaztelua eraiki zuen. Inguruan herria eratuz jona zen baina sute batek 1633an gaztelua erre zuen. Bi urte beranduago berreraiki zen. "Kubota izena" lehen aldiz 1647ko agiri batean azaltzen da.

1776ko sute handian herria eta gaztelua erre ziren eta zutik iraun zuena 1778an jotako tximistak erre zuen. Guztia berreraikitzeari ekin zioten eta 1781ean bukatu zituzten lanak. 1797an beste sute batek gazteluaren iparraldeko eraikinak erre zituen.

1868ko Boshin Gerran gazteluak Meiji enperadorearen alde egin zuen baina inguruko samuraiek erasotu zuten. Dena dela gaztelua azkenean errenditu egin zen enperadorearen aurrean. Domeinua desgein eta prefetura eratzean 1872an gaztelua bazterrean utzia izan zen eta 1880ko sute berri batek ia erabat suntsitu zuen. 1892an santutegi xintoista bat eraiki zen gazteluaren eremuan eta 1896an hiriko parkea bihurtu zen.

1989an gazteluko *yagura* (harresiko dorre txikia) bat eraiki zen hiriko turismoa bultzatzeko eta 2001ean sarrerako atea berreraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Honmaru Omote-mon gate of Kubota Castle 20130826.jpg|"Honmaru Omote-mon" atea.
Irudi:Osumi-Yagura of Kubota-Castle 20100818.jpg|Berreraikitako "yagura".
Irudi:Senshu Park uchibori.jpg|Senshu parkea.
Irudi:Statue of Satake, Yoshitaka.jpg|Satake Yoshinoburen estatua.

## Kanpo estekak 
*  Japoniar gazteluen gidako webgunea.
Kitakami ibaia

Tohoku eskualdeko ibai luzeena eta Japonia guztiko bosgarrena da. Bere arroak 10.150&nbsp;km² hartzen ditu. Ozeano Barean itsasoratzen da.

Iwate eta Miyagi prefeturetako nekazal eremuak zeharkatzen ditu eta bitxikeria bat badu, bi tokitan itsasoratzen dela, Ishinomaki badian eta Ozeano Barean, biak ala biak ere Ishinomaki hirian.

## Iruditegia 

Irudi:Kitakami view north in hiraizumi.jpg
Irudi:Kitakami_river01s3872.jpg
Irudi:Kitakami river view in tome.jpg

## Kanpo estekak
Yari mendia

Japoniako Honshu uhartearen erdialdeko mendia da, 3.180 metroko altuera duena, Japoniako bosgarrena.

## Geografia 
Hida mendietan dago, Matsumoto (Nagano) eta Takayama (Gifu) hirien artean.

## Historia 
1828ko uztailaren 28an Banryū monjea izan zen mendia igo zuen lehen gizakia eta bertan tenplu bat sortu zuen. Lehen atzerritarra William Gowland izan zen 1878an.

1934an Chūbu-Sangaku Parke Nazionalaren barnean sartu zuten.

## Iruditegia 

Irudi:Mount Yari from Mount Cho 2002-7-12.jpg
Irudi:Abendrot Mount Yari.jpg
Irudi:Mount Yari from Yarisawa.jpg
Irudi:Mount Yari from Mount Mitsumatarenge 2004-08-13.jpg

## Ikus, gainera 
* Chūbu-Sangaku Parke Nazionala

## Kanpo estekak
Alerce Costero natura monumentua

**Alerce Costero monumentu naturala** Txileko Estatuak eremu basati babestu bat da, La Union udalerrian kokatuta dagoena, Txile hegoaldeko Los Ríos eskualdean . 2012an, Alerce Costero parke nazionalaren zati bihurtu zen.

## Deskribapena 
1987ko urtarrilaren 3an Ondare Nazionalaren Ministerioak sortua, 2.308 hektareako eremu basati babestua da, eta bi unitatetan ("loteak") banatzen da: "Altos del Mirador" 1.406 ha-koa (40º 11' hego latitudean eta 73º 27' mendebaldeko longitudean) eta "chaihuin" 902 ha-koa (40º 06' hego latitudean eta 73º 29' mendebaldeko longitudean). Parkearen altuera 650 eta 1.048 m. artekoa da

1996an, parkea CONAFeko lehentasunezko guneen liburu gorrian identifikatu zuten. 2004ko Biodibertsitatearen Nazio Estrategiaren arabera, gaur egun "X. Eskualdeko Cordillera de la Costa" Biodibertsitatearen Nazio Estrategiaren 53 zenbakidun lehentasunezko gunearen partea da. Babeserako parkeak ranger bakarra du.

## Kanpo estekak
Kerama Shotō Parke Nazionala

Japoniako Okinawa prefeturako Kerama uharteetan dagoen Parke Nazionala da. 2014ko martxoaren 5ean ezarri zenez Japoniako Parke Nazionalik berriena da.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Aharen Beach On Tokashiki Island 2009 (7373).JPG|Tokashiki uhartea.
Irudi:Aharen Beach On Tokashiki Island 2009 (7404).jpg|Aharen hondartza, Tokashiki uhartean.
Irudi:Zamami.jpg|Zamami uhartea.
Irudi:Akajima.jpg|Aka uhartea.

## Kanpo estekak
Morioka

Japoniako Honshu uharteko Tōhoku eskualdeko hiri bat da, Iwate prefeturako hiriburua. 2014ko erroldaren arabera 300.093 biztanle ditu.

## Historia 
Japoniako aurrehistoriatik populatua izan den eremua da eta indusketetan Jomon, Yayoi eta Kofun Aroetako hilobiak aurkitu dira.

Emishi herriak populatu izan zuenharana harik eta 803an Sakanoue no Tamuramarok eskuratu zuen arte. Hainbat leinuk agindu zuten hurrengo mendeetan eta 1592an Kozukata gaztelua eraiki zuen Nanbu leinuak. Sekigaharako Borrokaren ondoren Tokugawatarrek gazteluari izena aldatu zioten, orioka gaztelua deituz. Hurrengo mendeetan inguruan Morioka herria sortuz joan zen.

Meiji berrezarkuntzaren ondoren 1872an Iwate prefetura eratu zen eta 1889an Morioka udalerria fundatu eta prefeturako hiriburu bihurtu zen. 1890an Tokiorekin lotuko zuen trenbidea iritsi zen.

Bigarren Mundu Gerran kalte txikiak izan zituen. 2011 urteko lurrikarak ordea kalte handiagoak eragin zituen.

## Geografia 
Kitakami haranean kokaturik dago, Iwate prefeturaren erdialdean, eta bertan bat egiten dute Shizukuishi eta Nakatsu ibaiek Kitakami ibaiarekin, Japoniako bosgarren luzeenarekin. Hiriaren ipar-mendebaldean Iwate sumendia dago.

## Klima 

## Ondasun nabarmenak 
* Iwateko Arte museoa.
* Gereziondo harri-haustailea.
* Hoon-ji tenplua.
* Mitsuishi santutegia.
* Gosho aintzira.

## Iruditegia 

Irudi:Iwate Museum of Art.jpg|Iwateko Arte museoa.
Irudi:Ishiwari Zakura.jpg|Gereziondo harri-haustailea.
Irudi:ArhatsMorioka.JPG|Hoon-ji tenpluko irudiak.
Irudi:Sansa Odori 3.JPG|Sansa Odori jaialdia.
Irudi:Lake Gosho.jpg|Gosho aintzira.

## Hiri senidetuak 
*  (1985)

## Kanpo estekak 
*  Moriokako udalaren webgunea
Coalpits (Galway konderria)

**Coalpits** edota **Coal Pits** (irlanderaz *Droichead an Chláirín*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko ipar-ekialdean dagoen udalerria da. 1.56 km2-ko azalera du eta Roscommon konderriaren mugatik hurbil dago. Athleague parrokia, Killeroran barrutia eta Killian baroierrian dago, Union of Mountbellew delako eskualdean. Hollygrove udalerria mugakide du.

## Kanpo estekak
Corofin (Galway konderria)

**Corofin** (irlanderaz *Cora Finne*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen udalerria eta parrokia bat da. N17 errepidean dago, Galway eta Tuam udalerrien artean.

Corofin GAC izeneko joko gaelikoetako taldea du. Bestalde, udalerri honetan izen berdineko Corofin gaztelua dago.

## Kanpo estekak
Craughwell

**Craughwell**, historikoki *Creaghmoyle* (irlanderaz *Creachmhaoil*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen udalerria da. Udalerriaren izena Ó Creachmhaoil pertsona abizena ere bada, ingelesera Craughwell eta Crockwell bezala itzuli zelarik. XIX. menderarte abizen hau Galway konderriko hego-ekialdetik kanpora oso ezohikoa izan, baina bertako familia asko munduan barna emigratu eta gaur egun Ternua, Bermuda, Kornualles, Ohio, Berkshire, Massachusetts eta bste hainbat lekuetan ere topa daiteke.

## Kanpo estekak 
* Craughwell familiaren webgunea
Arnasketa zelular

**Arnasketa zelularra** zelulan gertatzen den erreakzio biokimikoen multzoari deritzo, molekula organiko bakun batzuk (gluzido, lipido eta aminoazidoak) oxidatu eta degradatzen dituena energia kimikoa lortzeko (ATP).

Arnasketa zelularrean erregai batek eta oxigenoak parte hartzen dute.

* erregaia, esan bezala, elikagaien digestioaren bidez lortzen da animalien kasuan, eta zirkulazio-aparatuaren bitartez organismoaren zelula guztietara iristen da. Gluzido eta gantz-azidoak izan ohi dira. Landareen kasuan, fotosintesian lortutako glukosa, sakarosa eta almidoia dira arnasketa mota honetan degradatzen diren molekulak

* oxigenoa da arnasketa zelular gehienetan (prozesu aerobikoetan) parte hartzen duen funtsezko elementua. Animaliengan oxigenoa arnasketa fisiologikoaren prozesuan hartzen da (birikak, zakatzak edo trakeen bidez) eta odolaren bitartez ere zelula guztietara iristen da, eritrozitoen dagoen hemoglobinari atxikituta.

Zelula eukariotoetan arnasketa zelularra zitoplasma eta mitokondrioetan burutzen da, hiru etapetan: glukolisia, Krebs zikloa eta arnas katea eta fosforilazio oxidatiboa.

Bi arnasketa zelular mota daude:

* arnasketa aerobioa: oxigenoa da elektroien azken hartzailea, arnas katean. Hau da organismo ia guztietan zelulek (giza-zelulek barne) egiten duten arnasketa mota. Gluzidoen katabolismoari dagokionez, esaterako, arnasketa aerobioaren prozesuan zelulak glukosa oxidatzen du ekuazio hau osatuz:

C6 H12 O6 + 6O2 → 6CO2 + 6H2O + **energia (ATP)**

Arnasketa aerobio guztietan CO2 eta H2O dira sortzen diren azken produktuak.

* Arnasketa anaerobioa: oxigenoak ez du parte hartzen, eta bakterio gutxi batzuek besterik ez dute egiten. Oxigenorik ezean, oxidazioetan askatzen diren elektroien azken hartzailea oxigenoa ez den beste konposatu inorganiko bat da (CO2, NO3, SO4...).

## Kanpo estekak
Cregmore (Lackagh parrokia)

**Cregmore** (irlanderaz *An Chreag Mhór*, "Harri Handia" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen baserri herri txiki bat da. Lackagh parrokian dago. Futbol taldea, lehen hezkuntza eskola eta golf zelaia ditu.

## Kanpo estekak
Eyrecourt

**Eyrecourt**, historikoki **Donanaghta** (irlanderaz *Dún an Uchta*) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko hego-ekialdean dagoen udalerria da. R356 eskualde errepidean dago, Shannon ibaia zeharkatzen duen Banagher udalerriko zubitik 12 kilometro mendebaldera.

## Kanpo estekak
Koeboluzio

**Koeboluzioa** bi espezie edo gehiagoren arteko interakzioek eragindako elkarrenganako eboluzioa azaltzen duen kontzeptu biologikoa da. Sinbiosiek, parasitismoak, konpetentziak, harrapakin-harrapakari harremanak... eragin dezakete koeboluzioa,

## Teoria 
Koeboluzio kontzeptua Janzen ikerlariak erabili zuen lehenengoz 1980. urtean. Eboluzioaren eta koeboluzioaren arteko desberdintasun nabariena da eboluzioa faktore abiotikoek sor dezaketela, bizidun ez diren faktoreak alegia. Baina koeboluzioan bizidun diren bi espezie edo gehiagoren arteko interakzioak eragindako eboluzioa hartzen da kontuan, hala nola harrapakari harrapakin erlazioa, lorea eta polinizatzaile izan daitekeen intsektua, sinbiosi gehienak...

Leigh Van Valenek koeboluzioa azaltzeko "Erregina gorriaren teoria" garatu zuen:

## Koeboluzio motak 
Thompson ikerlariak (1989-1994) hainbat koeboluzio mota deskribatu zituen :
* **Gene arteko koeboluzioa**, zeinetan bi espezieren arteko koeboluzioa gertatzen da biek duten gene espezifiko batzuengatik.
* **Koeboluzio espezifikoa**: espezie batzuek beste espezieekin bizitzeko ezaugarri bereziak dituztenean.
* **Gremioaren koeboluzioa**: honetan espezie desberdinen talde batek elkarren artean lan egingo dute gremio baten moduan, interakzioak eragindako aman komuneko ezaugarriak aditzera emanez.
* **Koeboluzio dibersifikatzailea**: espezieen arteko interakzioak hain espezifikoak dira ezen elkarren arteko harremanak beharrezkoak dira ugaltzeko adibidez.
* **Ihes koeboluzioa**: (Erich eta Raven, 1964) koeboluzio mota honek azaltzen du nola landare batek defentsa kimiko berriak garatzera hel daitekeen, belarjaleetaz babesteko, eta nola herbiboro hauek (koeboluzioa dela eta) defentsa kimiko horri aurre egiteko mekanismoak garatzera hel daitezkeen.

## Bibliografia 
* Daniel H. Janzen (1966): "Coevolution of Mutualism Between Ants and Acacias in Central America". Evolution, Vol. 20, No. 3., pp. 249-275
* Thompson J. N. And B. M. Cunningham. (2002): "Geographic structure and dynamics of coevolutionary selection". Nature 417: 735­738
* Van Valen L. (1973): "A New Evolutionary Law", Evolutionary Theory 1, pp. 1–30. Cited in: The Red Queen Principle

## Kanpo estekak
Adrigole

**Adrigole** (irlanderaz *Eadargóil*, "Bi Bokale Artean" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen kostaldeko udalerria da. Beara penintsulan dago, Kerry konderriaren mugatik hurbil. R572 eta R574 errepideen arteko elkargunean dago, Bantry badiaren ipar-mendebaldean.

Adrigole GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak
Aghabullogue

**Aghabullogue** (irlanderaz *Achadh Bolg*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. Cork hiritik 30 kilometro mendebaldera dago, Boggeragh mendien hegoaldean eta Lee ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak
Aghada

**Aghada** (irlanderaz *Áth Fhada*, "Gotorleku Luzea" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-ekialdean dagoen udalerria da.

Aghada GAA izeneko joko gaelikoetako taldea du.

## Kanpo estekak
Ahakista

**Ahakista** (irlanderaz Áth an *Chiste*, ""Altxorraren Ford"" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen udalerria da. Sheep's Head penintsulan dago, Durrus eta Kilcrohane udalerrien artean eta badia sakon batean.

## Kanpo estekak
Ussherren kronologia

thumb|*Annales Veteris Testamenti* lehen orrialdea (latinez)
thumb|*Annals of the World* lehen orrialdea (ingelesez)
**Ussherren kronologia** James Ussherrek Bibliaren irakurketan oinarritutako XVII. mendeko munduaren historiaren kronologia da.

## Munduaren sorrera 
K.a. 4004ko urriaren 23an, goizeko 09:00etan, mundua sortu zen, James Ussher (1581-1656) artzapezpiku irlandarraren arabera.

Ussherrek bere kronologia osatu eta argitaratu baino lehen, dagoeneko baziren mende batzuk aditu katolikoak Lurraren adinari buruzko ikerketan eta eztabaidan zebiltzala. Biblian jasotakoak literalki hartuta atzera eginez kalkulatzen zuten jainko kristauak mundua, bizitza eta gizakia sortu zitueneko lan-astea. Eta gehienek K.a 4000. urtearen inguruan ipini zuten munduaren jaioturtea: Bedek 3952.ean, Scaligerrek 3949.ean, Johannes Keplerrek 3992. urtean eta Isaac Newtonek 4000. biribilean. Baina Armagheko artzapezpikuak Dionisiok *Anno Domini* egutegi sisteman egindako akatsa kontuan izan zuen eta, Jesukristo K.a 4. urtean jaio zela kalkulatu ondoren, 4004. urtea aukeratu zuen.

## Kreazioaren urtaroa 
Kreazioa zer urtarotan gertatu zen ere eztabaida teologiko sakona izan zen Ussherren garaian. Babiloniarren, kaldearren eta beste kultura batzuen kronologiak udaberrian hasten zirenez, hainbat adituk horren alde egin zuten. Beste batzuek ordea –Ussherrek barne– udazkenean izan zela uste zuten, juduen urtea orduan hasten baitzen. Irlandarrak gehiago zehaztu zuen: udazkeneko ekinozioaren inguruko igande batez izan zen. Igandea zen Jainkoak zazpigarren egunean atseden hartu zuelako. Judu tradizioan atseden eguna larunbata da eta, hortaz, jainkoak sei eguneko lana aurreko igandean hasi zuen. Ziuraski Keplerren *Tabulae Rudol-phinae* (1627) taula astronomikoak eskura zituela, ekinozioa urriaren 25ean –asteartea– izan zela eta, beraz, sortzailearen lanak bi egun lehenago hasi zirela ondorioztatu zuen.

## Teoriaren eragina 
Ussherren mundu gaztea bitxikeria baino ez da gaur egun, baina bere garaian Biblian jasotakoak erabateko egiatzat jotzeak eliza katolikoaren eta zientziaren arteko bereizketa areagotzea baino ez zuen ekarri. Eta bereizketa horrek, besteak beste, hainbat zientzialari sutara bidali zituen.

## Erreferentziak 
## Sakontzeko 
* Ussher, J, 1650. ''Annals of the World: James Ussher's Classic Survey of World History*  (Modern English republication, ed. Larry and Marion Pierce, Green Forest, AR: Master Books, 2003)
* James Barr, 1984–85. "Why the World Was Created in 4004 BC: Archbishop Ussher and Biblical Chronology", *Bulletin of the John Rylands University Library of Manchester* **67:**575–608
* William R. Brice, 1982. "Bishop Ussher, John Lightfoot and the Age of Creation", *Journal of Geological Education* **30:**18–24.
* Stephen Jay Gould, 1993. "Fall in the House of Ussher" in *Eight Little Piggies* (Penguin Books)
* Bishop Ussher Dates the World: 4004 BC
* John Lightfoot, *The Whole Works of the Rev. John Lightfoot, D. D.'', 13 vols., 1822–25.

## Kanpo estekak
Ahiohill

**Ahiohill**, historikoki *Aghayohil* (irlanderaz *Achadh Eochaille*, "Hagin Zelaia" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Bandon, Clonakilty eta Ballineen/Enniskean udalerrien artean dago. "The Four Winds" izeneko taberna du.

## Kanpo estekak
Allihies

**Allihies** (irlanderaz *Na hAilich*, "Itsaslabarren Zelaia" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen udalerria eta parrokia bat da. Beara penintsulan dago. Errepidez, Dublin hiritik 394 kilometrora dago, honek Irlanda osoan hiriburutik urrutien dagoen udalerria bilakatzen du.

## Kanpo estekak
Annabella (Cork konderria)

**Annabella** (irlanderaz *Eanach-bile*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren erdialdean dagoen udalerria da, Mallow udalerriaren alboan.

## Kanpo estekak
Ardfield

**Ardfield** (irlanderaz *Ard Ó bhFicheallaigh*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Galley Head lurmuturretik hurbil dago, Clonakilty eta Rosscarbery udalerrien artan.

## Kanpo estekak
Ardgroom

**Ardgroom** (irlanderaz *Dhá Dhroim*, "Bi Drumlinak" esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dagoen udalerria da. Beara penintsulan dago, kostaldea eta Slieve Miskish mendien artean, eta Kenmare ibaiareen estuarioari begira.

## Kanpo estekak
Ballinacurra (Cork konderria)

**Ballinacurra** (irlanderaz *Baile na Cora*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen herri txiki bat da. Badia batean dago, Cork hiritik 20 milia hegoaldera.

## Kanpo estekak
Ballinadee

**Ballinadee** (irlanderaz *Baile na Daibhche*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Courceys parrokian dago, errepidez Kinsale udalerritik 12 kilometro mendebaldera eta Bandon udalerritik 9 kilometro hego-ekialdera.

## Kanpo estekak
Aherla

**Aherla** (irlanderaz *An Eatharla*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-erdialdean dagoen herri txiki bat da. Cork hiria eta Macroom udalerriaren arteko erdi bidean dago, bakoitzetik 20 kilometrotara.

## Kanpo estekak
Ballinascarty

**Ballinascarty** (irlanderaz *Béal na Scairte*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren mendebaldean dagoen udalerria da, West Cork eskualdean. Clonakilty udalerritik 7 kilometro ipar-ekialdera dago, Cork hiritik datorren N71 errepidean.

## Kanpo estekak
Ballincollig

**Ballincollig** (irlanderaz *Béal na Scairte*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen udalerria da. Cork hiriaren auzune edo loleku herria bilakatu da, hiri honetatik 9 kilometro eskasera eta mendebaldera dagoelarik.

Rory Gallagher irlandar gitarrajole ospetsua zena udalerri honetako hilerrian lurperatua dago.

## Kanpo estekak 
* Ballincollig udalerriaren webgunea
Ballineen and Enniskean

**Ballineen** (irlanderaz *Béal Átha Fhínín*, "Fineen-en Gotorlekuaren Ahoa") eta **Enniskean** (irlandera *Inis Céin*, "Cian-en Uhartea") Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-mendebaldean dauden bi herriek osatzen duten udalerria da. West Cork eskualdean dago, R586 errepidean eta Cork hiritik 53 kilometro hego-mendebaldera.

## Kanpo estekak
Saioa (argipena)

**Saioa** izenak adiera zenbait ditu:
* Saioa, Nafarroako mendia.
* Saioa, emakume izena.
* Saioa Garin "Saioa", abeslaria.
* Saioa taldea, musika taldea.
Charles Horton Cooley

**Charles Horton Cooley** (Ann Arbor, Michigan, 1864ko abuztuaren 17a - Ann Arbor, Michigan,1929ko maiatzaren 7a) pragmatismo eta elkarrekintza sinboliko izeneko korronteei lotutako soziologo estatubatuarra izan zen. Bere idazkietan soziologo alemanen eragina oso garrantzitsua zen.

Berarentzat, gizabanakoa eta gizartea errealitate sozial bakar baten bi aurpegiak dira: gizabanakoa ez da existitzen gizarterik gabe, eta era berean, gizartea bera ez da existitzen gizabanakorik gabe.

Haren arabera, Nia (nortasuna, «Self») besteekiko izaten diren gizarte-harremanen bitartez eratzen da. Norbait izatearen sentimendua gizarte-harreman bitartez tenkatzen da. Besteak dira gu egiten gaituztena, gu garena egiten dutenak. Ispilu-nortasun irudia («looking glass self») besteen begiradapean eraikitzen da. Cooley-k honi «adskripziozko identitatea» deitu zion. Kontzeptu hau George Herbert Mead-ek ere bereganatuko zuen eta elkarren artean garatu zuten.

Cooley-ren iritziz, bere «Human Nature and the Social Order»(1902) lanean jasoa, «looking glass self» delakoak hiru paso lituzke:
* Beste pertsonaren aurrean nola agertu imajinatzea.
* Beste pertsonaren epaiketa edo balorapena imajinatzea.
* Harrotasun, zoriontasun, erruduntasun edo lotsa sentimendu motaren bat sentitzea.

William James-en iritzia jarraituz, Norbere ispilu-irudiaren edo «looking glass self» kontzeptua "norbera eta kanpo gizarte-munduaren arteko banaketa Kartesiarra"rekin hausturarekin lotzen da. Cooley-k gizabanakoa eta gizartearen artean eraikitako banaketa Kartesiarra hautsi nahi izan zuen.

thumb|upright=1.4|Cooley-ren "ispilu-nortasun irudia" kontzeptuaren irudikapena da. Gizabanako bat agertzen da erdian eta irudi bana islatzen duten lau ispiluren aurrean dago. Ispiluek pertsona berarekiko besteek duten irudi desberdinak adierazten dituzte

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Amerikar Soziologia Elkarteko zuzendarien aipamena: http://www.asanet.org/about/presidents/Charles_Cooley.cfm
Saioak

**Saioak** ETAko sektore batek 1960ko hamarkadaren bukaeran argitaratu zuen dokumentu multzo bat izan zen. Dokumentu horiek *Eskubi* ezizeneko ekintzailearen ekimenez landu ziren eta ikuspuntu marxista batetik abertzaletasuna ukatzen zuten. Horien inguruan bildutakoek *Células Rojas* taldea eratuko zuten geroago.

## Kanpo estekak
Ballinagree

**Ballinagree** (irlanderaz *Baile na Graí*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren erdialdean dagoen udalerria da. Monumentu megalitikoetan oparoa dagoeen eremuan dago, Cork hiritik 29 kilometro mendebaldera eta Macroom udalerritik 10 kilometro ipar-ekialdera.

## Kanpo estekak
Monivea

**Monivea** (irlanderaz *Muine Mheá*, "Ezti-uraren Larrea" esan nahi du) Irlandako mendebaldeko Galway konderriko erdialdean dagoen udalerria da. Galway hiritik 30 kilometrora eta Athenry udalerritik 9 kilometrora dago.

## Kanpo estekak 
* Monivea udalerriko Historia eta Ondarea
Gurdi-zaldi

thumb|300 px|Lor-zaldia lanean mendian
**Gurdi-zaldia** edo **lor-zaldia** lan astunak egiteko erabiltzen den zaldi bat da. Bereziki zametatik tira egiteko. Lurra lantzeko tresnetatik tira egiteko, baita mota ezberdinetako gurdietatik tira egiteko. Zenbait kasutan lor-zaldiak hainbat makina industrial mugitzeko erabili dira, baita meategiko zaldiak bezala. Lor-zaldi arraza gehienak astunak izan arren, badaude baita ere zama arinagoekin lan egiten duten zaldi arraza arinak.

## Lor zaldi arrazak 
* Ameriketako Cream Draft zaldia.
* Ardenetako zaldia.
* Bretainiar zaldia.

## Euskal Herrian 
Euskal Herrian, bertako arrazen artean, Aurizko zaldia eta Euskal Herriko mendiko zaldia erabiliak izan dira lor-zaldiak bezala.

Herri kiroletan oso ezagunak dira lor-zaldiekin egiten diren zaldi probak.

## Ikus, gainera 
* Meategiko zaldia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Lor-zaldiak gobernatzeari buruzko liburua
Na Dúnaibh

**Na Dúnaibh** (ingelesez *Downings* edo *Downies*) Irlandako Donegal konderriko iparraldean dagoen kostaldeko arrantzale udalerria da. Gaeltacht eremuan dago, hots, irlandera hiztunak nagusi diren eremua.

Garai batean arrantzale herri peto-petoa zen, halere, gaur egun jarduera ekonomiko nagusia turismoa da eta jada portuan hiru karramarrontzi bestrik ez dira gelditzen.

## Herritar ezagunak 
* Philip Boyce, Raphoeko artzapezpikua
* Maxi Curran, futbol gaeliko jokalaria

## Iruditegia 

Irudi:Fishermen on the pier at Downings, Co. Donegal.jpg|Arrantzaleak 1910an Na Dúnaibh udalerriko portuan.

## Kanpo estekak
Charmoille

**Charmoille** leku ezberdinen izena da:
* **Charmoille (Doubs)**, Frantziako udalerria da, Doubs departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean.
* **Charmoille (Haute-Saône)**, Frantziako udalerria da, Haute-Saône departamenduan dagoena, Franche-Comté eskualdean.
Ganesh

**Ganesh** edo **Ganesha** (; *Gaṇeśa*), hinduismoko jainkorik ezagunenetakoa eta gurtuenetakoa da, Ganapati edo Vinaiaka izenez ere ezaguna. Shivaren semea da, eta giza gorputza eta elefante burua ditu. Arazoen uxatzaile gisa oso gurtua da. Ganesh adimenaren, jakituriaren, artearen eta zientziaren jainkoa ere bada.

## Kanpo estekak
Hegart zaldi

**Hegart zaldia** edo **Stroebel zaldia** Ameriketako Estatu Batuetako bertako zaldi arraza bat da, nahiko arraza modernoa izanik. Bere tamaina zein ezaugarriengatik ponien sailkapen taldean kokatzen da.

## Arrazaren historia 
1960.en hamarkadaren erdialdean, Harry Hegard egitasmo bat hasi zen zaldi mustang basatiak bertako errantxoetako zaldiekin nahastuz. Egitasmoaren bultzatzileen arabera, hango mustang zaldiek Portugaleko Sorraia arrazako ezaugarri asko dute, kolonizatzaile espainarrek halako ugari hara eraman zutelako. Haren ondorioz Stroebel zaldia sortu zuten, Hegardt zaldia izenez ere ezaguna dena. Helburua tarpanaren antzeko abereak lortzea izan da. Egitasmoak jarraipena izan du, eta ondorioz antzinako tarpanekin antza handia duten zaldiak lortu dituzte.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
### Bideoak 
* Arrazari buruzko bideoa
Tapoi

150px|thumb|Botila baten 21 horzdun koroa-tapoia

**Tapoi** zulo bat tapatzeko erabiltzen den gauza da; bereziki, ontzien nahiz botilen ahoan sartzen dena, haiek ixteko balio duena. Material ezberdinak erabiltzen dituzte: plastikozko ontzietarako ohikoa da plastikozko tapoi bat erabiltzea baina beirazkoentzat metalezkoa edo kortxozkoa izan daiteke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ballinora

**Ballinora** (irlanderaz *Baile Nóra*, *Urrearen Herria* esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen parrokia txiki bat da. Cork hiritik eta Ballincollig udalerritik hurbil dagoen parrokia da.

## Kanpo estekak 
* http://www.ballinora.com/(http://www.ballinora.com/)
* http://www.ballinoragaa.ie/(http://www.ballinoragaa.ie/)
* https://web.archive.org/web/20141014195933/http://www.richmondfootballclub.com/(https://web.archive.org/web/20141014195933/http://www.richmondfootballclub.com/)
Ballinspittle

**Ballinspittle** (irlanderaz *Béal Átha an Spidéil*, *Ospitalaren Herria* esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen parrokia txiki bat da. Courceys baroierrian dago, Kinsale udalerritik 8 kilometro hego-mendebaldera. Bandera urdindun Garrylucas eta Garrettstown hondartzetatik hurbil ere badago.

## Kanpo estekak
Ballintemple (Cork)

**Ballintemple** (, *"Tenpluaren Herria"* esan nahi du), Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen Cork hiriko auzunea da. Udalerria hiriaren ekialdean dago, hiriarengandik Lee ibaiak bereizten du eeta ekialdean Blackrock udalerria du. Jatorriz, udalerri bereiztua zen baina gaur egun hiriarikin bat egina dagoela jo ohi da.

## Kanpo estekak
Drum Beat

**Drum Beat** (euskaraz *Danborkada*) 1955eko Delmer Daves estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta gidoigilaren western filma bat da. Alan Ladd, Audrey Dalton, Charles Bronson eta Hayden Rorke aktoreek antzeztu zuten. CinemaScopen filmatua dago.

## Argumentua 
1872, AEBtako Gerra Zibila (1861-1865), AEBtako Grant presidenteak (Hayden Rorke) Johnny McKay ehiztari ohiari (Alan Ladd) Oregon hegoaldean bakea ezartzeko ardura emango gio, bertan Jack kapitaina buruzagiaren (Charles Bronson) agindupeko indiarrak bere aurrean dagoen guztia suntsitzen ari baidira.

## Aktoreak 
* Alan Ladd: Johnny MacKay
* Audrey Dalton: Nancy Meek
* Marisa Pavan: Toby
* Hayden Rorke: Grant presidentea
* Robert Keith: Bill Satterwhite
* Rodolfo Acosta: Scarface Charlie
* Charles Bronson: Jack kapitaina
* Elisha Cook, Jr.: indiar agentea

## Kanpo estekak 
* *Drum Beat* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Ballycotton

**Ballycotton** (irlanderaz *Baile Choitín*) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hego-ekialdean dagoen kostaldeko udalerria da. Izen berdineko Ballycotton badian dagoen arrantzale herria da, Knockadoon lurmuturretik 25 kilometro ekialdera eta Cork hiritik 25 milia ekialdera dago.

## Kanpo estekak 
* http://www.ballycotton.ie/(http://www.ballycotton.ie/)
Passage West

**Passage West** (irlanderaz *An Pasáiste Thiar*), Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen portu udalerria da. Cork badian dago, Cork hiritik 10 kilometro ekialdera.

## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20070927132922/http://www.passagewestmonkstown.ie/(https://web.archive.org/web/20070927132922/http://www.passagewestmonkstown.ie/)
* https://web.archive.org/web/20141011160638/http://www.passagewest.info/(https://web.archive.org/web/20141011160638/http://www.passagewest.info/)
Douglas (Cork konderria)

**Douglas** (irlanderaz **Dúglas** edo **Dúbhglas**, *"Korronte Beltza"* esan nahi du) Irlandako hego-mendebaldeko Cork konderriaren hegoaldean dagoen Cork hiriko auzunea da. Cork hirikoekin dituen mugak nahiko lausoak dira.

## Herritar ezagunak 
* John Dunlay, Victoria Gurutzea dominaren irabazlea
* Gerald Goldberg, Cork hiriko lehenbiziko alkate judua
* Cillian Murphy, aktorea
* Ronan O'Gara, rugby jokalaria
* Jack Gleeson, aktorea

## Kanpo estekak