Siziliako mafia

**Siziliako mafia** edota soilik **mafia**, maiz **Cosa Nostra** (sizilieraz *"Gure Gauza"*) Italiako Sizilia uharteko mafia erakundea da.

Jatorria Sizilian izan arren, AEBetara eta Kanadara ere hedatu da.

Italiatik kanpo jende askok Napoliko Camorra eta Calabriako 'Ndrangheta antzeko erakundeekin nahastu arren, hirurak ezberdinak dira.

## Historia 
Jatorriz XVIII. mendearen amaiera eta XIX. mendearen hasierakoa da.

XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen bigarren erdialdean siziliar eta hegoaldeko italiar ugarik AEBetara emigratu eta Cosa Nostra erakundea herrialde horretako italiar komunitatean indar handiz sustraitu zen, bereziki bertan XIX. mendetik nagusitasuna zuen irlandar mafiarekin lehiatuz, eta 1920ko hamarkadan hura gailenduz.

Bestalde, Kanadako italiar komunitateak bizi diren hirietan ere sustraitu zen.

## Karguak 
thumb|350px|Mafiaren egitura.
* **Capo di tutti capi** ("Buruzagi guztien buruzagi"): Erakunde osoko buruzagi nagusia eta kargurik garrantzitsuena. Alegia, siziliar mafia osatzen duten familietako buruzagien artean nagusia da, gainontzeko jaunek nagusitasuna aitortzen diote.

* **Don** ("Jaun"): Familia bateko buruzagia da. Jaun bakoitzak aholkulari bat du.

* **Cassetto**: Familiaren kontuak antolatzen ditu.

* **Numerale**: Jaunen agindu zuzenpean dagoen sikarioa da, batzuetan aholkulariaren agindupean ere bai. Mafiaren kontrolpeko lurraldeen gainbegiratzea kudeatzeko ardura ere badute. Ezizenak dituzte.

* **Sottocapo**: Familiaren komandantea da. Normalean, jaunaren semea ala senidea da. Jauna hila ala espetxeratua baldin bada, hura ordezkatu eta jaun berria bilakatzen da.

* **Consigliere** ("Aholkulari"): Familiaren aholkularia da eta beti jaunen laguntzaile dira. Bileretan ideiak proposatzen dizkiete.

* **Caporegime** ("Kapitain"): *Regime* deritzon soldadu talde handi baten burua da. Familia bakoitzak aldakorra den *regime* kopurua du, normalki bi eta bost artean, halere Familia garrantzitsuak bederatzi izatera ere hel daitezke. Jaunaren agindupe zuzeneko sikario moduan ere jardun daiteke.

* **Capodecime**: *Decina* deritzon hamar soldaduz osatutako taldearen burua da. Era berean, kapitainaren agindupean dago.

* **Avvocato** ("Abokatu"): Familiaren lege gaiez arduratzen da; halaber, beste familiekin hitzarmen formalak adosteaz, eta jauna espetxeratua bada, hura askatzeko ardura ere badu.

* **Soldato** ("Soldadu"): Mafiako mailarik baxuena da. Soldaduak derrigorrez siziliarrak dira ala siziliarren ondorengoak. Poliziaren nahiz beste familietako soldaduen aurkako gerra zuzenean parte hartzen dute, bai eta mafiaren enkargupeko jarduera eta ekintzetan ere, batez ere estorsioa eta hilketak. Alegia, lan zikinenak egiten dizkiete, familiari eta jaunari obedientzia osoa baitiete.

* **Associato** ("Asoziatu"): Asoziatua ez da familiako kide, baina hari lotuta dagoen norbait da.

* **Giovane d’onore** ("Ohorezko gazte"): Etorkizunean kide izateko gazte hautagaia da. Familia bateko kide izateko, aurrez eskarmentua bereganatu eta erakundean egun askoz jardutea derrigorrezkoa da, horretarako mafiarentzat enkargupeko lantxoak eginez aldeko puntuak eta Familiako kideen konfidantza irabazten saiatzen dira.

## Siziliako mafiaburu nabarmenak 
* Vito Cascioferro (1862–1945)
* Calogero Vizzini (1877–1954)
* Giuseppe Genco Russo (1893–1976)
* Michele Navarra (1905–1958)
* Salvatore "Ciaschiteddu" Greco (1923–1978)
* Gaetano Badalamenti (1923–2004)
* Angelo La Barbera (1924–1975)
* Michele Greco (1924–2008)
* Nicole Rizzuto (1924–2010)
* Giuseppe Calderone (1925–1978)
* Luciano Leggio (1925–1993)
* Salvatore "Toto" Riina (1930-2017)
* Bernardo Provenzano (1933–2016)
* Antonino Calderone (1935–2013)
* Nitto Santapaola (1938)
* Stefano Bontade (1939–1981)
* Leoluca Bagarella (1941)
* Salvatore Lo Piccolo (1942)
* Salvatore Inzerillo (1944–1981)
* Salvatore Cappello (1959)
* Matteo Messina Denaro (1962)

## Ikus gainera 
* Camorra
* 'Ndrangheta
* Sacra corona unita

## Kanpo estekak