Roy Kerr

**Roy Patrick Kerr** (Kurow, 1934ko maiatzaren 16a) Zeelanda Berriko matematikaria da, Kerren metrika (edo Kerren geometria) aurkitu zuena. Honako hau erlatibitate orokorreko Einsteinen eremu-ekuazioen soluzio zehatza da, hain zuzen ere. Zehazki soluzio horrek errotatzen duten kargarik gabeko eta masa altuko objektuen kanpoko eremu grabitatorioaren portaera azaltzen du, esate baterako, zulo beltz birakari batena. Hori dela eta, Kerrek lortutako Einsteinen ekuazioen soluzioak zulo beltz birakorren existentzia aurreikusi zuen, honako hauek aurkitu baino lehen.

## Biografia 
Kerr 1934ko maiatzaren 16an jario zen Kurowen, Zeelanda Berria. Familia disfuntzional batean jaio zen, eta hiru urte soilik zituenean bere amak etxetik alde egin beharra izan zuen. Bere aita gerran borrokatzera joan zenean, baserri batera joan zen bizitzera. Eta bere aita itzuli zenean, Christchurchera joan ziren bizitzera.

Oinarrizko ikasketak Christchuercheko ''St Andrew's College* eskola pribatuan egin zituen (garai hartan mutilak soilik onartzen ziren eskola horretan). Bertan matematikarako gaitasun handia zuela antzeman zioten.

### Ikasketak 
Garai hartan eskolan matematikako irakaslerik ez bazegoen ere 1950ean unibertsitaterako sarrerarako beka bat lortu zuen Bere irakasleetako bat Walter Warwick Sawyer izan zen, erlatibitatean eta teoria kuantikoan espezializatua zegoena.

Hala ere, urte hauetan Kerrek zenbait arlori ere eskaini zien bere denbora, matematika ikasteaz gain. Esate baterako, billarrean asko jokatu zuela onartu zuen. Gainera, 1952an unibertsitateko ordezkaria izan zen boxeoko txapelketa batean. eta urte horretan bertan bere lana hiru artikulu desberdinetan publikatu zen *Nuovo Cimento* aldizkarian.

### Ikerkuntza eta ibilbide profesionala 
Posdoktoregoa amaitu ondoren Kerrek zenbait denbora igaro zuen Ameriketako Estatu Batuetako Aireko Armadarako lan eginez Wright-Patterson Aireko Armadako Basean, bertako erlatibitate orokorreko sailean. 

Bertan zegoela erlatibitate orokorrean aplikatzen ari ziren tresna berriekin interesatu zen, geometria diferentzialarekin lotuta zeudenak. Honako hau, noski, sekulako aurkikuntza izan zen, baina bere soluzioa lehen aldiz aurkeztu zuenean, Dallaseko konferentzia batean (Texaseko Astrofisika Erlatibistako Simposioan), ez zioten kasu askorik egin, gainerako fisikariek ez baitzuten interesik bere lan matematiko esoterikoetan. Hala ere, bere lanaren garrantziaz jabetu zirenean (askoren ustez berak egindakoa egitea ezinezkoa zen

-- Subrahmanyan Chandrasekhar
thumb|Roy Kerr klase bat ematen
Kerren metrika abiapuntutzat hartuta Alfred Schildekin elkarlanean aritu ondoren, 1965ean *Some algebraically degenerate solutions of Einstein's gravitational field equations* argitaratu zuten, non Kerr-Schilden metrika aurkeztu zuten (Kerren metrikaren garapena dena), baita Kerr-Schild perturbazioak ere, espazio-denborako perturbazio berezi batzuk, hain zuzen ere. Texasen egon zen urteetan Kerrek guztira lau doktorego-tesi zuzendu zituen.

1971n Zeelanda Berriko Canterburyko Unibertsitatera itzuli zen, eta bertan bere ikerkuntza lanekin aurrera jarraitzeaz gain, matematikako irakasle gisa aritu zen. Gainera, 1983 eta 1993 unibertsitateko Matematikako Saileko burua izan zen. Azkenik, ia 40 urte lanean igaro ondoren, 1993an irakasle emeritu gisa erretiratu zen. Hala ere, zulo beltzei zuzenean begiratu ez arren, printzipioz Lurrean jasotzen ditugun zulo beltzen akrezio-diskoen espektroak aztertuz zehaztu ahalko litzateke ea zulo beltza Kerrena den ala ez, eta urte askotan egindako ikerketek honako hau babesten dute.
thumb|Kerren zulo beltzaren eskema|200x200px
Kerrek egindako aurkikuntza gaur egun "Zulo Beltzen Fisikako Urrezko Aroa" gisa ezaguna den 15 bat urteko epearen abiapuntua izan zen. Urte horietan zulo beltzen fisikak atentzio asko irabazi zuen eta geroz eta zientzialari gehiago interesatu ziren beraien ikerkuntzan, astrofisikaren ikuspuntutik oso interesgarriak zirela frogatu baitzen.

Are gehiago, zientzialari askoren ustez Kerren metrika fisikako ekuazioen soluzio zehatz guztien artean garrantzitsuena da, bere garaian eragin zuen iraultzarengatik eta gerora ekarri duen guztia dela eta.

### Bestelako artikuluak 
* Kerr, R.P. "The lorentz-covariant approximation method in general relativity: I". *Nuovo Cim* **13**, 469–491 (1959)
* Kerr, R.P. "On the lorentz-covariant approximation method in general relativity: II". *Nuovo Cim* **13**, 492–502 (1959)
* Kerr, R.P. "On the lorentz-invariant approximation method in general relativity". *Nuovo Cim* **13**, 673–689 (1959)

*Nuovo Cimento* aldizkarian argitaratutako artikulu hauetan bere doktorego tesian egindako lana bildu zuen Kerrek. Honako hauek ez dira Kerren metrika aurkeztu zuen artikulua bezain garrantzitsuak izan; hala ere, argitaratu zirenetik lan askotan erabili dira erreferentzia gisa Hori dela eta, Kerren metrika Kerr-Newmanen metrikaren kasu partikular gisa ikus daiteke, karga nulua dela kontsideratuz.

Metrika berri honen bidez zulo beltz berri batzuen teoria garatu zen: Kerr-Newmanen zulo beltzak. Hala ere, egindako behaketa eta neurketek adierazten dute unibertsoan dauden zulo beltzak Kerren zulo beltzak direla, eta ez Kerr-Newmanenak.

## Sariak eta ohoreak 
* Hector Domina (1982) "fisika teorikoan egindako ekarpenengatik. ... erlatibitate orokorreko Einsteinen ekuazioen soluzio zehatza, ..."
* Hughes Domina (1984) "erlatibitatean egindako lanarengatik, bereziki Kerren Zulo Beltz gisa ezagutzen denaren aurkikuntzarengatik, garrantzia handikoa izan dena."
* Albert Einstein Domina (2013) "1963an egindako Einsteinen eremu grabitazionalen ekuazioen soluzioaren aurkikuntzarengatik"
* Crafoord Saria astronomian (2016)
* Canterburyko Ohorezko Irakaslea (2016)
* Oskar Klein Domina (2020)
thumb|110x110px|Hughes Domina
2012an Suitzako Albert Einstein Elkarteak iragarri zuen Kerr 2013ko Albert Einstein Dominarekin saritua izango zela. Roy Kerr da sari hau lortu duen Zeelanda Berriko lehen pertsona.

2015eko abenduan Canterburyko Unibertsitateak ohorezko Zientziako Doktorego batekin saritu zuen Kerr, bere ibilbide zientifiko guztia dela eta.

Sari eta ohore horiez gain, Kerr zenbait erakunde garrantzitsuetako kidea da: CNZM (Zeelanda Berriko Merituko Ordenako kidea), FRS (Royal Societyko kidea) eta FRSNZ (Zeelanda Berriko Royal Societyko kidea).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Einsteinen eremu-ekuazioak
*Zulo beltz
*Erlatibitatearen teoria
*Erlatibitate orokorra

## Kanpo estekak 
* Professor Roy Kerr
* University of Canterbury: Roy Kerr
* Man of Mystery
* Roy Kerr
* Marcel Grossmann meetings
* *Kerr Fest* & CV
* *The Kerr Spacetime''
* Kerr family history