open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Güstrowko jauregia

**Güstrowko jauregia** () Pizkunde garaiko eraikina da. Güstrown dago, Rostock barrutiaren hiriburua, Alemaniako Mecklenburg-Aurrepomerania estatuan. Gaur egun museoaren eta kulturgunearen erabilera ematen zaio. Ulrich III.ak 1558an eraiki zuen. Güstrowren hiri zaharretik eta harresietatik gertu dago. Jauregiak XVI. mendeko apaingarriak erakusten ditu. Ondoan, Barroko estiloko zaindariaren etxea dago.

## Historia 
[thumb|ezkerrera|250px|Güstrow jauregia 1635 baino lehen. [Matthäus Merian (aita)|Matthäus Merianen marrazkia.]]
Pizkundeko jauregi hau Erdi Aroko beste baten gainean egin zen. Ulrich III.ak 1558an eraiki zuen. Franciscus Pahr maisu-eraikitzailea izan zen, estilo desberdinak nahastuz: italiarra, frantsesa eta alemana; ezaugarri hau berritzailea izan zen oso.

1657an, Gustavo Adolfo, Güstrowko azken dukea, Charles Philippe Dieussart arkitektua kontratatu zuen. Helburua jauregiari aire modernoago ematea zen. Garai horretan zaindariaren etxea eta jauregiko zubia eraiki ziren, biak barrokoko estiloan. 1817tik 1950era, dukearen kontrola amaituta, etxalde moduan Mecklemburgoko langileei ostatu emateko erabili zen. 1963tik 1978ra jauregia berreskuratzeko lanak aurrera eraman ziren, berriro ere eraikinari jatorrizko handitasuna emateko.

## Ezaugarriak 
Jauregiak laukizuzen itxura du. Güstrowko leinua Magdalena Sybillaren heriotzarekin gertatu zen eta, ondoren, altzariak beste tokietara eraman ziren. Eraikinaren alde batean ondo kontserbatuta dauden margolan flamenkoarrak ikus daitezkeen. Halaber, ondo kontserbatutako antzokia dago eta bertan ere margolan interesgarriak ikus daitezke. Jatorrizko estukoko sabaiak ere oso ondo daude. Interesgariak direa ere Oturuntzen gelan gordetzen diren ehiza-eszenak, grabatzaile herberetarren kobrez egindako lanetan oinarrituta. Badira ere Erdi Aroko logelak eta haietan garaiko objektuak erakusten dira. Azpimarratzekoak dira Lucas Cranach Zaharraren margolanak harrerako logeleetan.

Jauregiaren inguruan oso lorategi zaindua ezagutu daiteke.

## Museoa 
Museoak Elixabete Sofia Mecklenburgekoaren familiarekin lotutako erakusketa finkoa erakusten du. Halaber, kontzertuak eta beste erakusketak antolatzen dira.

## Galeria 

File:12_Güstrow_019.jpg
File:12_Güstrow_014.jpg
File:Guestrow-Schloss-2011-a.JPG
File:Guestrow_Schloss_Castle_Arkadenhof_Saeulen.JPG
File:Güstrow,_Schloßpark,_001.jpg
File:Guestrow_Schloss1.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Museoaren webgunea.
Voyager 2

**Voyager 2** espazio zunda 1977ko abuztuaren 20 jaurti zen Cañaveral lurmuturretik, Titan-Zentauro suziri batekin. Voyager 1, bere zunda anaiaren berdina da. Bi zundak hasiera batean Mariner programaren kide bezala hartu ziren, hori dela eta, hasieran Mariner 11 eta Mariner 12 izenak jaso zituzten, hurrenez hurren.

Zunda honetan nahiz Voyager 1ean estralurtar bizi forma adimendun batek topa ditzan Urrezko Disko bana doaz.

## Ikus, gainera 
* Voyager programa
* Voyager 1
* Mariner programa
* Cañaveral lurmuturra
* Espazioaren esplorazioa
* SETI

## Kanpo estekak 
* Misioari buruzko argazkiak. (*ingelesez*)
* Celestia programako jarduera hezigarria. (*gazteleraz*)
Peter Carington

**Peter Carington**, seigarren **Carringtongo baroia** (Chelsea, Londres, 1919ko ekainaren 6a – 2018ko uztailaren 9a) Erresuma Batuko militar eta politikaria izan zen, Ligetaren Ordena Zalduna, Atzerri Ministroa (1979-1982) eta NATOren seigarren idazkari nagusia (1984-1988) izandakoa.
Hutsezintasun bibliko

[thumb|[Gutenbergen Biblia]]

Kristau teologiaren arabera, **Hutsezintasun biblikoa** dogma bat da, Eskritura Santuek akatsik edo hutsik ez dutela adierazten duena.

Jaungoikoak berak goiargitu duenez, Biblia autoritate gorena da, bai arlo doktrinaletan baita arlo moraletan ere. Honela azaldu zion dogma hau Paulo Tarsokoak Timoteo bere dizipuluari:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
War Machine (filma)

**War Machine** (euskaraz *Gerra Makina*) 2017ko David Michôd australiar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako gerra satira film bat da. Stanley A. McChrystal, AEBetako Armadako jeneralaren bizitzari buruzko Michael Hastings kazetariaren *The Operators* liburuan oinarritua dago. Brad Pitt, Anthony Michael Hall, Anthony Hayes, Topher Grace, Will Poulter, Tilda Swinton eta Ben Kingsley aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2001eko irailaren 11ko atentatuaren ondoren, Glen McMahon (Brad Pitt) dominadun jeneralak Afganistanen estatubatuar indarren buru izateko ardura jaso du. Bere gudulekurako ibilbidean zehar politika interesak, aliantzak eta azpijokoak bidai-lagun izango ditu.

## Aktoreak 
* Brad Pitt: Glen McMahon
* Anthony Hayes: Pete Duckman
* Emory Cohen: Willy Dunne
* RJ Cyler: Andy Moon
* Daniel Betts: Simon Ball
* Topher Grace: Matt Little
* Anthony Michael Hall: Greg Pulver
* John Magaro: Cory Staggart
* Aymen Hamdouchi: Badi Basim
* Scoot McNairy: Sean Cullen
* Meg Tilly: Jeanie McMahon
* Sian Thomas: Edith May
* Alan Ruck: Pat McKinnon
* Nicholas Jones: Dick Waddle
* Griffin Dunne: Ray Canucci
* Ben Kingsley: Hamid Karzai
* Reggie Brown: Barack Obama
* Will Poulter: Ricky Ortega
* Russell Crowe: Bob White (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Aita Santuaren hutsezintasun

[thumb|Erromatarrak [San Petri basilikan bozkatzeko egunean (1870)]]

Erromatar Eliza Katolikoaren teologiaren arabera, **aita santuaren hutsezintasun**a dogma bat da: horren bitartez, aita santuak fede eta moralei buruzko gaietan «aita santuaren definizio solemne» edo adierazpen *ex cathedra* mailako erabaki dogmatikoa iragartzen duenean, ezin du hutsik egin. Erabakia fede-egia bilakatzen du, baldintzarik gabeko esanekotasun eragiten duena eta bat ere aurkakotasunik onartzen ez duena.

Vatikanoko I. kontzilioak 1870ean ezarri zuen fede-dogma hori, Pio IX.ak aldarrikaturiko *Pastor Æternus* konstituzioaren bitartez. Harrezkero, Eliza Katolikoak dogma bakarra baino ez du promulgatu, 1950eko azaroaren 1ean Pio XII.ak Andre Mariaren Jasokundearena hain zuzen ere (hala ere, apezpikuei kontsultak egin zizkien).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Will Penny

**Will Penny**, 1968ko Tom Griers estatubatuar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako western film bat da. Charlton Heston, Joan Hackett, Donald Pleasence, Ben Johnson, Bruce Dern eta Slim Pickens aktoreek antzeztu zuten.

1960ko Sam Peckinpahk zuzendutako *The Westerner* telesailaren *"Line Camp"* atalean oinarritua dago.

Western filmetan ohiko pertsonaia den Cowboy bakartia protagonista du, haren sentipen, ahulezia eta bere burutik pasatzen den orotan barneratuz.

## Argumentua 
Will Penny (Charlton Heston) harat-honata zorte txarrarekin dabilen cowboy bakarti bat da, behinola gaizkile talde batek basamortuaren erdian gosez eta egarriz hil dadin loturik abandonatua. Hiltzorian dela, Mendebaldera bere senarrarekin berrelkartzera doan emakume batek (Joan Hackett) eta haren semetxoak (Jon Gries) topatu, salbatu eta osatu arte zainduko dute. Piskanaka, Willek emakumearengatik esker ona baina gehiago sentitzen hasiko da, emakumeak ere Willengatik erakarpena sentitzen hasiko eta mutikoak ere estimua hartuko dio.

Halere, gaizkile taldea itzuli eta hirukoteak aurre egin beharko die.

## Aktoreak 
* Charlton Heston: Will Penny
* Joan Hackett: Catherine Allen
* Donald Pleasence: Quint predikatzailea
* Ben Johnson: Alex, Flat Arrantxoko kapataza
* Lee Majors: Blue
* Bruce Dern: Rafe Quint
* Slim Pickens: Ike Walterstein
* Anthony Zerbe: Dutchy
* Matt Clark: Romulus
* Jon Gries: Horace "Button" G. Allen mutikoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Umberto D.

***Umberto D.*** ( ahoskatua) 1952ko Vittorio De Sica italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Italiar neoerrealismoaren film nagusienetariko batentzat jo ohi da.

= Argumentua =

Umberto Domenico Ferrari Erroman bizi den agurea bere gelaren alokairua ordaintzeko diruaren bila dabil. Alokatzaireak etxetik bota eta bere lagun bakarrak, etxe-garbitzailea eta bere txakurra, ezin dute lagundu.

## Pertsonaiak 
* Carlo Battisti : Umberto Domenico Ferrari
* Maria-Pia Casilio : Maria, garbitzailea
* Lina Gennari : Antonia, alokatzairea
* Memmo Carotenuto : gaixoa
* Alberto Albani Barbieri : alokatzairearen laguna

## Kanpo estekak
Sciuscià

***Sciuscià*** ( ahoskatua; eusk: 'zapata-garbitzailea') 1946ko Vittorio De Sica italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Italiar neoerrealismoaren film nagusienetariko batentzat jo ohi da.

= Argumentua =

Giuseppe Filippucci eta Pasquale Maggi lagunek zaldiak probatzen dituzte. Zaldi bat erosteko beste aurrezten ari badira ere, zaila da, izan ere, zapata-garbitzaileak dira Erromako kaleetan.

## Pertsonaiak 
* Franco Interlenghi: Pasquale Maggi
* Rinaldo Smordoni : Giuseppe Filippucci
* Annielo Mele : Raffaele
* Bruno Ortenzi : Arcangeli
* Emilio Cigoli : Staffera
* Maria Campi

## Kanpo estekak
Profumo di donna

***Profumo di donna*** 1974ko Dino Risi italiar zinema zuzendariaren film komikoa da. 1992an *Scent of a Woman* izenpean berregokituta, Commedia all'italianaren film nagusienetariko batentzat jo ohi da.

= Argumentua =

Istripu baten itsu geratu den italiar kapitain bat Ciccio laguntzailearekin batera Turindik Napolira joango dira istripu berean zauritutako kide bat bisitatzera.

## Pertsonaiak 
* Vittorio Gassman: Fausto Consolo
* Alessandro Momo: Giovanni Bertazzi
* Agostina Belli: Sara
* Moira Orfei: Mirka
* Torindo Bernardi: Vincenzo
* Alvaro Vitali: Vittorio

## Kanpo estekak
La ciociara

***La ciociara*** ( ahoskatua; eusk: "Ciociariako emakumea") 1960ko Vittorio De Sica italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Alberto Moraviaren izen bereko eleberrian oinarrituta, italiar neoerrealismoaren film nagusienetariko batentzat jo ohi da.

= Argumentua =

Cesira dendari alarguna Rosetta alaba zintzoarekin batera Erroman bizi da Bigarren Mundu Gerran zehar. 1943ko uztailean, aliatuek hiria bonbardatzen dutenez, biak amaren jaioterrira, Ciociaria herri menditsura joango dira.

## Pertsonaiak 
* Sophia Loren - Cesira
* Jean-Paul Belmondo - Michele Di Libero
* Eleonora Brown - Rosetta
* Carlo Ninchi - Filippo
* Raf Vallone - Giovanni
* Andrea Checchi - faxista
* Pupella Maggio - baserritarra
* Bruna Cealti - errefuxiatua
* Antonella Della Porta - ama eroa
* Mario Frera
* Franco Balducci - alemaniar soldadua
* Luciana Cortellesi
* Curt Lowens
* Tony Calio
* Remo Galavotti

## Kanpo estekak
Hutsezintasun

**Hutsezintasuna** hutsik ezin egin duenaren nolakotasuna da. Horrela, badugu:
* Aita Santuaren hutsezintasuna, Eliza Katolikoan.
* Hutsezintasun biblikoa, kristautasunaren zenbait adarretan.
* Ismah, islamean.
The Big Short (filma)

**The Big Short**, 2015eko Adam McKay estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako biografia eta drama-komedia film bat da. Michael Lewis idazlearen *The Big Short: Inside the Doomsday Machine* liburuan eta 2007-2008ko Finantza Krisialdian oinarritua dago. Christian Bale, Steve Carell, Ryan Gosling, Brad Pitt, Melissa Leo, Hamish Linklater, John Magaro, Rafe Spall, Jeremy Strong, Finn Wittrock eta Marisa Tomei aktoreek antzeztu zuten.

Egokitutako gidoi onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Adam McKay eta Charles Randolph).

## Argumentua 
Subprime hipoteken ondorioz eta munduko finantza sistema orokorra zapuztu zuen 2007-2008ko Finantza Krisialdiaren ondoren, sistematik kanpo dauden lau tipo hipoteken merkatuak kale egingo zuela aurreikusi zuten bakarrak izan ziren. Orduan zeozer bitxia egitea erabaki zuten: etxebizitzen merkatuaren aurka balore baxuetara apustu egitea, garaiko edozein iritzi logikoen aurka eginez...

## Aktoreak 
* Christian Bale: Michael Burry
* Steve Carell: Mark Baum
* Ryan Gosling: Jared Vennett
* Brad Pitt: Ben Rickert
* Karen Gillan: Evie
* Melissa Leo: Georgia Hale
* Marisa Tomei: Cynthia Baum
* Tracy Letts: Lawrence Fields
* Hamish Linklater: Porter Collins
* John Magaro: Charlie Geller
* Stanley Wong: Ted Jiang
* Byron Mann: Wing Chau
* Selena Gomez: Bere burua antzeztuz
* Rafe Spall: Danny Moses
* Jeremy Strong: Vinny Daniel
* Finn Wittrock: Jamie Shipley
* Max Greenfield: Mortgage Broker agentziako brokerra
* Margot Robbie: Bere burua antzeztuz
* Lara Grice: Gonbidatua

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Amor, curiosidad, prozac y dudas

**Amor, curiosidad, prozac y dudas** () Lucía Etxebarriaren (1966) lehen eleberria izan zen. Arrakasta handi izan zuen. Egileak eleberri feminista bezala definitu zuen.

## Sinopsia 
Liburu korala da, hau da, oso emakume desberdinen historiak biltzen ditu, gehienak porrotak markatutakoak. Harreman okerrak, seme-alabekiko dependentzia, beti negarrez dagoen emakumea, aurrera jarraitzeko prozac behar duen emakumearena... Etxebarriak emakume eredu desberdinak aztertzen ditu: etxekoandre perfektua, gauez bizi den emakumea, emakume exekutiboa... hirurak ahizpak dira eta erabat desberdinak. Orokorrean, liburu ezkorra da, galdera bat planteatzen duena: naufragio ondoren berriro bizi daiteke?

## Garrantzia 
Arrakasta handia izan zuen eta Espainiako X belaunaldiaren barruan izenburu garrantzitsutzat hartua izan da. Belaunaldi horren barruan beste hauek onartu izan dira: José Ángel Mañasen *Historias del Kronen* eta Ray Lorigaren *Caídos del cielo*.

## Zinemaratuta 
2001ean *Amor, curiosidad, prozac y dudas* izenburupean Miguel Santesmasesek zinemarako moldaketa egin zuen. Lan horretan egileak berak parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miracolo a Milano

***Miracolo a Milano*** (euskaraz *Miraria Milanen*) 1951ko Vittorio De Sica italiar zinema zuzendariaren film komikoa da. Cesare Zavattiniren *Totò il buono* eleberrian oinarrituta, italiar neoerrealismoaren film nagusienetariko batentzat jo ohi da.

= Argumentua =

Lolotta emakume zaharrak baratzean topaturiko Totò adoptatuko du. Baina hiltzerakoan umezurztegira bidaliko dute 18 urte bete arte.

## Pertsonaiak 
* Francesco Golisano: Totò
* Emma Grammatica: Lolotta
* Brunella Bovo: Edwige
* Paolo Stoppa: Rapi

## Kanpo estekak
Gomorra (filma)

***Gomorra*** 2008ko Matteo Garrone italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Roberto Savianoren izen bereko liburuan oinarrituta.

= Argumentua =

Napoli eta Caserta probintzietako biztanleek mafiak ezarritako arauak bete behar dituzte. Bost istorio nahasten dira agertoki bortitz honetan; gezurrezkoa dirudien mundu erreal eta krudel batean girotua.

## Pertsonaiak 
* Toni Servillo : Franco
* Salvatore Abruzzese : Totò
* Salvatore Ruocco : Boxer
* Gianfelice Imparato : Don Ciro
* Maria Nazionale : Maria
* Carmine Paternoster : Roberto
* Italo Celoro : Contadino
* Salvatore Cantalupo : Pasquale
* Marco Macor : Marco
* Ciro Petrone : Piselli
* Bernardino Terracciano : Zio Bernardino

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Il divo (filma)

***Il divo*** ( ahoskatua; eusk: "Jainkotarra") 2008ko Paolo Sorrentino italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

= Argumentua =

Giulio Andreottik barneko hausnarketa egiten du bere bizitza politikoari buruz. Berarekin lotura duten Mino Pecorelli kazetaria, Carlo Alberto Dalla Chiesa Carabinierien jenerala, Michele Sindona eta Roberto Calvi bankariak eta Aldo Moro lehen ministroa hilda daude.

## Pertsonaiak 
* Toni Servillo: Giulio Andreotti
* Anna Bonaiuto: Livia Danese
* Flavio Bucci: Franco Evangelisti
* Carlo Buccirosso: Paolo Cirino Pomicino
* Piera Degli Esposti: Enea andrea
* Alberto Cracco: Don Mario
* Giorgio Colangeli: Salvo Lima
* Massimo Popolizio: Vittorio Sbardella
* Aldo Ralli: Giuseppe Ciarrapico
* Giulio Bosetti: Eugenio Scalfari
* Gianfelice Imparato: Vincenzo Scotti
* Paolo Graziosi: Aldo Moro
* Lorenzo Gioielli: Mino Pecorelli
* Giovanni Vettorazzo: Scarpinato epailea
* Cristina Serafini: Caterina Stagno
* Achille Brugnini: Fiorenzo Angelini
* Fanny Ardant: frantziar enbaxadorearen emaztea

## Kanpo estekak
The Purge (2013ko filma)

**The Purge** () 2013ko James DeMonaco estatubatuar zinema zuzendari eta gidoilariak zuzendu eta idatzitako distopia eta beldurrezko film bat da. Ethan Hawke, Lena Headey, Adelaide Kane eta Max Burkholder aktoreek antzeztu zuten.

Honako jarraipena izan ditu: *The Purge: Anarchy* (2014), *The Purge: Election Year* (2016), *The First Purge* (2018) eta *The Forever Purge* (2021), gainera izenburu berdineko telesaila (2017) ere badu.

## Argumentua 
2022. urtea. Etorkizuneko gizarte distopiko batean, agintean dagoen errejimen politikoa Amerikako Gurasoen Fundazio Berria delakoa da, eta edonon nagusi den bortizkeria eta espetxe gainsaturatuei erantzuteko neurria ezarri du: "urteroko purga", honetan, urteko gau batez edozein motako krimena burutu daiteke, hilketak barne, justiziari inongo azalpenik eman gabe. 12 orduz bortizkeria jaun eta jabe da, eta herritarrak gainontzeko urtean zehar nagusi den lasaitasuna ahaztuz beren buruak askatzen dituzte.

Urteroko purga hasi baina ordu batzuk lehenagotik, James Sandin (Ethan Hawke) segurtasun sistemen saltzailea Los Angeles hiriko luxuzko auzune batean dagoen bere etxebizitzara itzuli da, Mary emaztea (Lena Headey), eta Zoey eta Charlie (Adelaide Kane eta Max Burkholder) seme-alabekin batera. Familiako senideek ez dakitena da, gau hasi bezain laster arrotz batek beren etxeko atera deituko duela da, sekulako amesgaiztoari hasiera emanez.

## Aktoreak 
;Sandin familia
* Ethan Hawke: James Sandin
* Lena Headey: Mary Sandin
* Adelaide Kane: Zoey Sandin
* Max Burkholder: Charlie Sandin

;Auzo-lagunak
* Arija Bareikis: Grace Ferrin
* Dana Bunch: Ferrin jauna
* Chris Mulkey: Halverson jauna
* Tisha French: Halverson andrea
* Tom Yi: Cali jauna

;Purgatzaileak
* Rhys Wakefield: Buruzagi ongi hezita
* John Weselcouch: Purgatzaile etenlaria
* Alicia Vela-Bailey: Emakumezko purgatzaile kilikaria
* Aaron Kuban: Purgatzailea
* Boima Blake: Purgatzailea
* Nathan Clarkson: Purgatzailea
* Chester Lockhart: Purgatzailea
* Tyler Osterkamp: Purgatzailea
* R. J. Wolfe: Purgatzailea
* Trazariah Shells: Purgatzailea
* Thomas Fuentelzar: Purgatzailea

;Bestelakoak
* Edwin Hodge: Arrotz odoltsua
* Tony Oller: Henry
* Cindy Robinson: Purga iragarkiko ahotsa
* Karen Strassman: Telebista albistegietako aurkezlea
* Peter Bzovdas: Peter Buynak doktorea

## Kanpo estekak
Jigokumon

1953ko Teinosuke Kinugasa japoniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

= Argumentua =

1159an, Heiji matxinadan zehar, samurai batek errekatutu duen emakume bat ezkondu nahi du baina jada ezkonduta dagoela jakingo du.

## Pertsonaiak 
* Kazuo Hasegawa – Morito Endo
* Machiko Kyō – Kesa andrea
* Isao Yamagata – Wataru Watanabe
* Yatarō Kurokawa – Shigemori
* Kōtarō Bandō – Rokuroh
* Jun Tazaki – Kogenta
* Koreya Senda – Taira no Kiyomori
* Masao Shimizu – Nobuyori
* Tatsuya Ishiguro – Yachuta
* Kenjirō Uemura – Masanaka
* Gen Shimizu – Saburosuke
* Michiko Araki – Mano
* Yoshie Minami – Tone
* Kikue Mōri – Sawa
* Ryōsuke Kagawa – Yasutada
* Kunitarō Sawamura – Moritada

## Kanpo estekak
Evan Almighty

**Evan Almighty** (euskaraz *Evan Ahalguztiduna*) 2007ko Tom Shadyac estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako fantasiazko komedia film bat da. Steve Carell, Morgan Freeman, Lauren Graham, John Goodman, Wanda Sykes, John Michael Higgins, Jonah Hill eta Molly Shannon aktoreek antzeztu zuten.

*Bruce Almighty* (2003) filmaren spin-off edota jarraipena da.

## Argumentua 
Evan Baxter (Steve Carell) krongresista izateko asmoa duen telebista aurkezle ezagun bat da. Halere, Jaungoiko berbera (Morgan Freeman) agertu eta ontzi bat eraikitzea eskatzen dionean Bere aurreko asmoak guztiz aldatuko dirá.

## Aktoreak 
* Steve Carell: Evan Baxter kongresista / Noe
* Morgan Freeman: Jainkoa
* Lauren Graham: Joan Baxter, Evanen emaztea
* John Goodman: Chuck Long kongresista, Evanen nagusi bekaitza
* Johnny Simmons: Dylan Baxter, Evan eta Joanen seme zaharrena
* Graham Phillips: Jordan Baxter, bigarren semea
* Jimmy Bennett: Ryan Baxter, seme txikiena
* Wanda Sykes: Rita, Evanen laguntzailea
* John Michael Higgins: Marty, Evanen taldeburua
* Jonah Hill: Eugene Tennanbaum, Evanen taldekidea
* Molly Shannon: Eve Adams, Baxtertarren estatu agentea
* Harve Presnell: Burrows kongresista
* Jon Stewart: Bere burua antzeztuz
* Catherine Bell: Susan Ortega (krediturik gabe)
* Dean Norris as Officer Collins
* Maile Flanagan: Mail Carrier
* Lisa Arch eta Simon Helberg: Evanen taldekideak
* David Barrera eta Ed Helms: Txalupako kazetariak
* Ruth Williamson: Bizilaguna
* Jim Doughan: Bizilaguna
* Michael Roper: Reporter kongresista
* Emily Eby: Animal Wrangler
* Bart the Bear 2 eta Honey Bump: Hartzak

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Champion (1949ko filma)

***Champion*** () 1949 kirol-drama film beltza da, Mark Robson kanadar zinemagileak zuzendu zuena. Ring Lardnerren izenburu bereko eleberrian oinarriturik dago. Kirk Douglas, Marilyn Maxwell eta Arthur Kennedy izan ziren aktore nagusiak.

## Argumentua 
Midge Kelly eta bere anaia Connie (Arthur Kennedy) Kaliforniaruntz doaz. Errepidean, Johnny Dunne (John Daheim) boxeolariak autoan jasoko ditu. Johnny Grace Diamond (Marilyn Maxwell) neskalagunarekin Kansasera doa, boxeo borrokaldi batera. Kansasen, Midge gazteak Tommy Haley (Paul Stewart) managerraren arreta piztuko du; boxeoan jarduteko talentua duela susmatuz, managerrak eskaintza egingo dio, baina Midgek ez du onartuko. Bi anaiek Lew Bryce (Harry Shannon) eta Emma (Ruth Roman) alabaren kafetegian hasiko dira lanean. Midge eta Emma bikote gisa ateratzen hasten direnean, neskaren aitak Midge behartuko du Emmarekin ezkontzera. Ezkontzaren ondoren, Midge Haleyrengana joanen da, eta boxeolaria izatea onartuko du. Aski boxeolari ona bilakatuko da, baina oldarkorregia. Azkenean, managerra laga eta gangster talde batentzat borrokatzen hasiko da.

## Aktoreak 
* Kirk Douglas: Midge Kelly
* Marilyn Maxwell: Grace
* Arthur Kennedy: Connie
* Paul Stewart: Haley
* Ruth Roman: Emma
* Lola Albright: Palmer
* Luis Van Rooten: Harris
* Harry Shannon: Lew
* John Daheim: Dunne (edota John Day)
* Ralph Sanford: Hammond
* Esther Howard: Kelly andrea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Rafael Aguilar Guajardo

**Rafael Aguilar Guajardo** (Reynosa, Mexiko, 1950 &ndash; Cancún, Quintana Roo, 1993ko apirilaren 12a) Mexikoko droga trafikatzaile ezaguna. Ciudad Juarezko kartelaren sortzaile bat izan zen.

## Biografia 
Enpresari eta funtzionario ohia, Mexikoko Dirección Federal de Seguridad (Segurtasuneko Zuzendaritza Federala) erakundearen partaidea izan zen. Propietate handiak zituen Mexikon: etxaldeak, hotelak, nekazaritzarekin lotutako industriak... Bere negozioen artean, antza, Parisko Lido zegoen. Ciudad Juarezko kartelaren burua izan zen baina 1993an, bere familiarekin zegoenean, Cancúneko jatetxe baten aurrean tirokatu zuten. Berarekin batera turista bat hil zuten. Hiltzaileak hiru gizon izan ziren, tartean Erik Linares; atxilotuak, urte bete espetxean egin ondoren, kaleratu zituzten. Haren heriotzaren ondoren Juarezko kartela Sinaloako kartelak ordezkatu zuen agintean.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Narkotrafikoaren aurkako gerra Mexikon

## Kanpo loturak 
* :Kartelen aldaketa *El Universal* egunkariaren arabera.
Marty (filma)

***Marty*** 1955eko Delbert Mann estatubatuar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

= Argumentua =

Marty amarekin batera Bronxen bizi den italo-estatubatuar harakina da. 30 urte ditu eta ezkongabea, bere herabetasuna dela eta, ez duela inoiz emakume bat ezagutuko uste du.

## Pertsonaiak 
* Ernest Borgnine : Marty Piletti
* Betsy Blair : Clara Snyder
* Esther Minciotti : Theresa Piletti
* Augusta Ciolli : izeko Catherine
* Joe Mantell : Angie
* Karen Steele : Virginia
* Jerry Paris : Tommy
* Walter Kelley : The Kid
* Charles Cane : Lou
* Doris Kemper : emakumea tabernan
* John Milford : Martyren laguna

## Kanpo estekak
Yojimbo

1961eko Akira Kurosawa japoniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

= Argumentua =

1860an, Tokugawa shogunerriaren azken urteetan, rōnin bat herri txiki batera heldu da. Bertoko bi kriminal nagusi bizkarzain moduan hartzea saiatuko dira.

## Pertsonaiak 
* Toshiro Mifune: 
* Tatsuya Nakadai: 
* Yoko Tsukasa: 
* Isuzu Yamada: 
* Daisuke Katō: 
* Seizaburo Kawazu: 
* Takashi Shimura: 
* Hiroshi Tachikawa: 
* Yosuke Natsuki: baserritarren semea
* Eijirō Tōno: 
* Kamatari Fujiwara: 
* Ikio Sawamura: 
* Atsushi Watanabe: saltzailea
* Susumu Fujita: 
* Kyū Sazanka: 
* Yoshio Tsuchiya: 
* Namigoro Rashomon: Kannuki

## Kanpo estekak
Love Actually

***Love Actually*** 2003ko film erromantikoa da, Richard Curtis britainiar zinemagileak zuzendutakoa.

= Argumentua =

Londresen aldi berean hamar bikote bere amodiozko istorio biziko dira, batzutan elkarri lotuta.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Zugandik metro batera

***Zugandik metro batera*** () 2008ko Daniel Henriquez txiletar zinema zuzendariaren film erromantikoa da.

## Sinopsia 
Sebastián eta Alicia neska-laguna Txilera joango dira jatetxe bat irekitzeko asmoz. Denbora pasatu ostean, Sebastiánek Paula aurkituko du, tren-geltokian ezagutu zuen neska. Emakume horrek proban jarriko du Sebastiánen eta Aliciaren arteko harremana, eta sukaldariak bere egoera birplanteatuko du.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mimi Marks

**Mimi Marks** (Waterloo, Iowa, Ameriketako Estatu Batuak, 1967a) estatubatuar modeloa eta ikuskizun-antzezlea da.

## Bizitza 
1967an jaio zen Iowako Waterloon hirian. Jaiotzean gizonezko sexua esleitu eta Mark izena eman bazioten ere, bere genero-nortasuna ez zetorren bat. Hala ere, gizon gay bezala bizi izan zen.

21 urte zituenean emakume bizitzen hasi zen. 23 urterekin Chicagoko Baton ikuskizun aretoan antzezle hasi zen eta bertan aritu zen 25 urtez.

Bestalde, emakume transgeneroentzako edertasun-lehiaketetan parte hartu du. 1992an Miss Continental irabazi zuen. 2004an Las Vegasen egindako The World's Most Beautiful Transsexual Contest irabazi zuen. Hurrengo urtean, 2005ean, Miss International Queen nazioarteko edertasun-lehiaketa irabazi zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Oraingo Aroa

**Oraingo Aroa** egutegi gregorianoko urteak zehazteko erabiltzen den notazio sistema bat da, Dionisio Eskasak ezarritako Anno Domini notazioaren ordezko gisa. Oraingo Aroa baino lehengo urteei **Oraingo Aroaren Aurrekoa** deritze.

Hartara, Wikipedia Oraingo Aroko 2001. urtean sortu zen; eta idazkera kuneiformea Oraingo Aroaren Aurreko 4. milurtekoaren bukaeran sortu zen.

Adierazpena 1615. urtean erabili zen lehen aldiz, ingelesez, Johannes Kepler astronomoaren liburu batean, ''* forman. Haren erabilera gero eta arruntagoa bihurtu da XX. mendearen azken laurdenaz geroztik argitalpen zientifiko eta akademikoetan, batez ere laizismoari garrantzi handiagoa eman nahi dioten egileen artean, Jesusi (Kristo) eta *dominus* hitzei erreferentzia egiten dien Kristo Ondoren (K.o.), Kristo aurretik (K.a.) edo Anno Domini (A.D.) erabili nahi ez dutelako.

*Oraingo Aroa*ren laburdura *o.a.* da; eta *Oraingo Aroaren Aurreko*ren laburdura, *o.a.a.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Anno Domini/'' Kristo Ondorengo
* Kristo aurreko
* Before Present (BP) (Oraina baino lehen)

## Kanpo estekak
Emakumearen eta Teknologiaren Anita Borg Institutua

**Emakumearen eta Teknologiaren Institutua** edo **Emakumearen eta Teknologiaren Anita Borg institutua** Palo Alton, Kalifornian, kokatuta dagoen irabazi-asmorik gabeko erakundea da. 1997an sortu zuen Anita Borg informatikariak. Arlo teknologikoan emakumearen presentzia areagotzea da erakundearen helburuetako bat.

Institutuaren programa garrantzitsuenetako bat Emakumeak Informatikan Grace Hopper Ospakizuna da, mundu-mailan emakume informatikari gehien batzen dituen bilkura.

2002an Telle Whitney-k hartu zuen bere gain Institutuaren presidentetza eta zuzendaritza orokorra. 2003an Borgen omenez institituari Emakumearen eta Teknologiaren Anita Borg Institutua izena jarri zioten. Sortu zenetik, Estatu Batuetan haren programa kopurua handitu eta nazioartean duen tamaina laukoiztu egin da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wake in Fright

***Wake in Fright***, AEBetan ***Outback*** () 1971ko Ted Kotcheff bulgariar-kanadar zinema zuzendariak zuzendutako thriller piskologiko film bat da. Kenneth Cook idazlearen *Wake in Fright* eleberrian oinarritua dago. Donald Pleasence, Gary Bond, Chips Rafferty eta Sylvia Kay aktoreek antzeztu zuten.

Urte dexentez *Wake in Fright* filma ez zen ez VHS ezta DVDan ikusterik ahal izan, gainera ez zen telebista kateetan aireratzen. Halere, 2009an australiar zinema aretoetan berpantailaratua izan zen eta ikuslearen harrera oso ona izan zuen, gainera urtearen amaieraldera DVD eta Blu-rayen salgai jarri zen. Gaur egun, *Wake in Fright* 1970eko hamarkadako *Australiar Olatu Berriaren* film garrantzitsuenetako bat bezala jotzen da. Nike Cave, australiar musikari eta gidoilariak, «Australiari buruzko film on eta beldurgarriena» dela aipatu zuen.

## Argumentua 
John Grant (Gary Bond) Australiako basamortuaren bihotzean dagoen meatzari herri batera iritsi berri den irakasle bikain bat da, bertan Sydney hirira eramango duen hegazkina hartu aurretik gaua igarotzea erabakiko du. Baina bost egun igaro eta Grant piskanaka bere autosuntsiketara hurbiltzen ari dela dirudi. Alkoholaren efektuek bere errealitatearen pertzeptzioan eragin eta gauzak distortsionatzen hasten direla dirudienean, bere nortasunaren alde oso desatsegin bat agertzen hasiko da, berarekiko mespretxu handi batean bilakatuz.

## Aktoreak 
**Nagusiak**

* Gary Bond: John Grant
* Donald Pleasence: Clarence F. "Doc" Tydon
* Chips Rafferty: Jock Crawford
* Sylvia Kay: Janette Hynes
* Jack Thompson: Dick
* Peter Whittle: Joe
* Al Thomas: Tim Hynes
* John Meillon: Charlie

**Bestelakoak**

* John Armstrong: Atkins, taxilaria
* Slim De Grey: Jarvis, two-up player
* Maggie Dence: Hoteleko harreragilea
* Norman Erskine as Joe, two-up eskolako sukaldaria
* Owen Moase: lehen two-up kontrolatzailea
* John Dalleen: bigarren two-up kontrolatzailea
* Buster Fiddess: Charlie Jones, two-up spinner
* Tex Foote: Stubbs, baserritarra
* Colin Hughes: Treneko abeltzaina
* Jacko Jackson: Morley, furgoneta gidaria
* Nancy Knudsen: Robyn, Johnen neskalaguna
* Dawn Lake: Joyce, tarbernako zerbitzaria
* Harry Lawrence: Higgins, aborigen tren bidaiaria
* Bob McDarra: Pig Eyes, kamioi gidaria

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Il mestiere delle armi

***Il mestiere delle armi*** 2001eko Ermanno Olmi italiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

= Argumentua =

1526ko udazkenean, Karlos V.ak Georg von Frundsberg eta bere alemaniar landsknecht Erromarantz bidaltzen ditu. Giovanni de' Medicik zuzenduriko aita santuaren armadak ezin du alemaniarrak gelditu eta negua erabiliko du bere alde. Hala ere, armada inperialak gudua irabaziko du.

## Pertsonaiak 
* Hristo Zhivkov - Giovanni de Medici
* Sergio Grammatico - Federico Gonzaga
* Dimitar Rachkov - Luc'Antonio Cuppano
* Fabio Giubbani - Matteo Cusastro
* Sasa Vulicevic - Pietro Aretino
* Desislava Tenekedjieva - Maria Salviati de Medici
* Sandra Ceccarelli - Nobildonna di Mantova
* Franco Andreani - Karlos V.aren enbaxadorea

## Kanpo estekak
The Resident (filma)

**The Resident** (euskaraz *Auzolaguna*) 2011ko Antti Jokinen finlandiar zinema zuzendariak zuzendutako thriller film bat da. Hilary Swank, Jeffrey Dean Morgan, Lee Pace, Aunjanue Ellis eta Christopher Lee aktoreek antzeztutako film bat da.

Christopher Lee aktoreak 35 urte luze ondoren Hammer Films ekoiztetxearen film batean parte hartu zuen, azkena 1976ko *To the Devil a Daughter* filmean izan baitzen.

Urte berean estreinatutako *Mientras duermes* filmaren antzekotasun handia du.

## Argumentua 
New York hiria. Juliette (Hilary Swank) Brooklyn auzuneko larrialdietako zirujau gaztea ez dago bere bizitzako unerik onenean, nere mutilagun Jackek (Lee Pace) beste emakume batekin engainatu baitu. Hortaz, bere bizitzari norantza bat emateko asmoz, alokairuko apartamentu merke eta eroso batera leku aldatu da. Han, Max (Jeffrey Dean Morgan) eraikinaren jabea ezagutuko du, gizon jator eta erakargarria. Dena den, Juliettek apartamentuan bakarrik ez dagoenaren susmoa du. Baina bere susmoak uste baina izugarriagoak dira eta okerrena norbaiten obsesio ilunaren biktima bilakatu dela da.

## Aktoreak 
* Hilary Swank: Juliet Devereau
* Jeffrey Dean Morgan: Max
* Lee Pace: Jack
* Aunjanue Ellis: Sydney
* Christopher Lee: August
* Nana Visitor: Ondare Higiezinen agentea
* Michael Massee: Segurtasun Teknikaria
* Michael Badalucco: Mutila mugimenduan

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Secrets & Lies

***Secrets & Lies*** () 1996ko Mike Leigh ingeles zinema zuzendariak egindako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Hortensek, Londresko klase ertaineko optometrista, adoptatua dela jakin eta bere familia biologikoa bilatuko du. Familia disfuntzionala duen Cynthia langile klaseko emakumea bere ama aurkituko du.

## Pertsonaiak 
* Marianne Jean-Baptiste: Hortense Cumberbatch
* Brenda Blethyn: Cynthia Rose Purley
* Timothy Spall: Maurice Purley
* Phyllis Logan: Monica Purley
* Claire Rushbrook: Roxanne Purley
* Elizabeth Berrington: Jane
* Michele Austin: Dionne
* Lee Ross: Paul
* Lesley Manville: Jenny Ford
* Ron Cook: Stuart
* Emma Amos: neska
* Brian Bovell eta Trevor Laird: Hortenseren neba
* Clare Perkins: Hortenseren koinatua
* Jonny Coyne: senargaia

## Kanpo estekak
Dheepan

***Dheepan*** 2015eko Jacques Audiard frantziar zinema zuzendariak egindako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Dheepan izeneko Sri Lankako gerrilari tamilak jaioterritik ihes egiten du eta Parisko aldirietan zaintzaile moduan lan egingo du.

## Pertsonaiak 
* Antonythasan Jesuthasan: Dheepan
* Kalieaswari Srinivasan: Yalini
* Claudine Vinasithamby: Illayaal
* Vincent Rottiers: Brahim
* Marc Zinga: Youssouf
* Tarik Lamli: Mourad

## Kanpo estekak
Missing (1982ko filma)

***Missing*** (euskaraz, "Desagertuta") 1982ko Costa-Gavras greziar zinema zuzendariak egindako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Charlie Horman estatubatuar kazetari gaztea 1973ko Txileko estatu kolpeaaren ondorioz desagertu da; emaztea eta aita kosta ala kosta haren bila dabiltza.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Paris, Texas

***Paris, Texas*** Wim Wenders alemaniar zinema zuzendariak 1984an egindako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Texasko basamortuan, mexikar mugatik hurbil, amnesia duen gizon bat agertu eta egun batzuetan hantxe dabil. Ospitalean sartu eta bertan lau urte lehenago desagertu zela eta Travis izena duela jakin du.

## Pertsonaiak 
## Kanpo estekak
Yol

***Yol*** 1982ko Yılmaz Güney zinema zuzendari kurduak egindako film dramatikoa da. Güneyk gidoia idatzi eta Şerif Gören bere laguntzaileak zuzendu zuen Güney preso zegoelako. Güneyk espetxeetatik ihes egin zuenean negatiboak eraman zituen eta Parisen filma editatu zuen.

## Sinopsia 
1980ko Turkiako estatu kolpearen garaian, bost presok astebeteko baimena dute familiak bisitatzeko.

## Pertsonaiak 
* Tarık Akan : Seyit Ali
* Şerif Sezer : Zine
* Halil Ergün : Mehmet Salih
* Meral Orhonsay : Emine
* Mevlat Çelik : Mevlat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kış Uykusu

***Kış Uykusu*** 2014ko Nuri Bilge Ceylan turkiar zinema zuzendariak egindako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Aydın Kapadozian hotel bat duen antzezle ohia da. Nihal bere emaztea gaztea da eta, bere izaera ezberdinak direla eta, liskar bat izango dute.

## Pertsonaiak 
* Haluk Bilginer : Aydın
* Demet Akbağ : Necla
* Melisa Sözen : Nihal
* Ayberk Pekcan : Hidayet
* Tamer Levent : Suavi
* Nejat İşler : İsmail
* Serhat Kılıç : Hamdi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Üç Maymun

***Üç Maymun*** 2008ko Nuri Bilge Ceylan turkiar zinema zuzendariak egindako film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Gaueko istripu batean, politikari batek mozkorturik ezezagun bat hilko du. Ondorioek izututa, Eyüp bere txoferra erosiko du bere lekua har dezan.

## Pertsonaiak 
* Yavuz Bingöl : Eyüp
* Gürkan Aydin : umea
* Hatice Aslan : Hacer
* Ahmet Rifat Şungar : İsmail
* Ercan Kesal : Servet
* Cafer Köse : Bayram

## Kanpo estekak
Zuhal Olcay

**Zuhal Olcay** (Üsküdar, Istanbul, Turkia, 1957ko abuztuaren 10a) turkiar abeslaria eta aktorea da.

## Bizitza 
1976an Ankarako Estatu Kontserbatorioan graduatu eta gero, antzerki antzezle lanetan hasi zen. 1983az geroztik zinema aktore dabil eta hainbat film ezagunetan agertu da: *Amansız Yol*, *Kurşun Ata Ata Biter*, *Bir Avuç Gökyüzü*, *Halkalı Köle* eta *Dünden Sonra Yarından Önce* besteak beste. 1989an abeslari ibilbide arrakastatsuari hasiera eman zion.

2018an hamaika hilabete eta hogei eguneko espetxe zigorra ezarri zioten Recep Tayyip Erdoğan Turkiako presidentea iraindu zuelakoan.

## Filmografia 
## Diskografia 
* *Küçük Bir Öykü Bu* (1989)
* *İki Çift Laf* (1990)
* *Oyuncu* (1993)
* *İhanet* (1998)
* *Başucu Şarkıları* (2001)
* *Başucu Şarkıları 2* (2005)
* ''Aşk'ın Halleri* (2009)
* *Başucu Şarkıları 3'' (2015)

## Erreferentziak
La ciudad de las bestias

***La ciudad de las bestias*** (euskaraz Piztien hiria) Isabel Allendek idatzitako abenturazko eta fantasiazko eleberria da. 2002an plazaratu zuen. Hau gazteei eta nerabeei zuzendutako bere lehen eleberria izan zen, trilogia baten lehen liburua. Trilogiak zentzu ekologista du.

## Trilogia 
Las memorias del Águila y el Jaguar da trilogiaren izenburua eta hiru hauek eleberriak:
* *La ciudad de las bestias*
* *El reino del dragón de oro*
* *El bosque de los pigmeos*

## Argumentua 
Alexander Cold protagonista, hamabost urteko gazte estatubatuarra da. Bere amona idazlearekin, Kate Coldekin, Amazonas ibaira doa; amona *International Geographic* izeneko aldizkari baten kazetari bezala doa. Espedizioaren helburua, Piztia izenarekin ezagutzen den izaki mitologikoaren izatea dokumentatzea da.

## Pertsonaia nagusiak 
* Alexander Cold: Hamabost urteko gazte kaliforniarra.
* Kate Cold: Alexander Colden amona, *International Geographic* aldizkariaren erreportaria.
* Omayra Torres: Herri indigeneei txertoak jarri nahi dizkion emakume doktorea.
* Ludovic Leblanc: Antropologo ospetsua, Amazoniara doan espedizioan laguntzen du.
* César Santos: herritarra, espedizioaren gida eta Nadia Santosen aita.
* Nadia: César Santosen alaba, hamabi urte ditu.
* Walimai: Xaman ezaguna, oso errespetatua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Isabel Allenderen webgunea.
* :Eleberria.
Stefan George

**Stefan George** (Büdesheim, Hesse-Darmstadt, 1868ko uztailaren 12a - Minusio, Suitza, 1933ko abenduaren 4a) alemaniar olerkari eta itzultzailea izan zen.

## Idazlanak 
* *Hymnen* (*Ereserkiak*, 1890)
* *Pilgerfahrten* (*Erromeriak*, 1891)
* *Algabal* (*Heliogabalo*, 1892)
* *Die Büchner der Hirten-und Preisgedichte der Sagen und Sänge und der hängen den Gärten* (*Artzain olerkiak eta laudiak, eta kondairak eta kantuak eta lorategi zintzilikatuak 1895)
* *Schwarze Rappen* (1893)
* *Mein Garten* (*Nire lorategia*, 1894)
* *Das Jahr der Seele* (*Arimaren urtea*, 1897)
* *Der Teppich des Lebens und die Lieder von Traum und Tod* (*Bizitzaren alfonbra eta ametsaren eta heriotzaren kantuak*, 1900)
* *Die Fibel* (1901)
* *Tage und Taten* (1903)
* *Der siebente Ring* (*Zazpigarren eraztuna*, 1907)
* *Der Stern des Bundes* (*Akordioaren izarra*, 1914)
* *Der Krieg* (1917)
* *Drei Gesaenge: An die Toten, Der Dichter in Zeiten der Wirren, Einem jungen Führer im ersten Weltkrieg* (1921)
* *Das neue Reich* (*Erresuma berria'', 1928).
Daybreakers

**Daybreakers** (euskaraz *Egun Apurtzaileak*) 2009ko Spierig anaiek zuzendutako zientzia-fikzio eta beldurrezko film bat da. Ethan Hawke, Willem Dafoe, Claudia Karvan, Michael Dorman, Sam Neill, Vince Colosimo eta Isabel Lucas aktoreek antzeztu zuten.

Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
2019. urtea, izurri baten ondorioz, banpiroak munduaz nagusitu dira. Banpiroek odol egarriz gizakiak ehizatzen dituztenez, gizateria desagertzear dago. Baina gizaki eta banpiroez osatutako talde batek gelditzen diren gizaki urriak salbatzeko borrokatzea erabaki du, bai eta elikatu eta biziraun ahal izateko beste modu bat topatzeko ere.

## Aktoreak 
* Ethan Hawke: Edward Dalton
* Willem Dafoe: Lionel "Elvis" Cormac
* Sam Neill: Charles Bromley
* Claudia Karvan: Audrey Bennett
* Michael Dorman: Frankie Dalton
* Isabel Lucas: Alison Bromley
* Vince Colosimo: Christopher Caruso
* Robyn Moore: Simms ikertzaile forensea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Brooklyn's Finest

'''Brooklyn's Finest'* (euskaraz *Brooklyngo Hoberena'') 2009ko Antoine Fuqua estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako krime eta ekintza film bat da. Richard Gere, Don Cheadle, Ethan Hawke eta Wesley Snipes aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
New York, Brooklyn auzunea. Poliziaren Departamentua, Edward "Eddie" Dugan (Richard Gere) erretiroa hartzear dagoen polizia beteranoa eta izaera zintzoa baina bere burua suntsitzeko joera duen eta bere lankideen begirunea galdu duen agentea da. Bestalde, Sal Procida (Ethan Hawke) ustelkerian erori den plizia agentea da, eta diruaren truk dogra-saltzaile bat erail duelako errudun sentitzen da. Azkenik, Clarence "Tango" Butler (Don Cheadle), droga kasu batean infiltratu gisa lan egiten duen polizia da, baina bere lagunik onena bilakatu den Casanova "Caz" Phillips (Wesley Snipes) droga-trafikatzailea saltzera derrigortua izango da. Hiruak gertakizun sare bateannahastuak egongo dira.

## Aktoreak 
* Richard Gere: Edward "Eddie" Dugan ofiziala
* Don Cheadle: Clarence "Tango" Butler detektibea
* Ethan Hawke: Salvatore "Sal" Procida detektibea
* Wesley Snipes: Casanova "Caz" Phillips
* Vincent D'Onofrio: Bobby "Carlo" Powers
* Brían F. O'Byrne: Ronny Rosario ofiziala
* Will Patton: Bill Hobarts
* Michael Kenneth Williams: Red
* Lili Taylor: Angela Procida
* Shannon Kane: Chantel
* Ellen Barkin: Smith agentea
* Wass Stevens: Patrick Leary detektibea
* Armando Riesco: George Montress detektibea
* Wade Allain-Marcus: C-Rayz
* Logan Marshall Green: Melvin Panton ofiziala
* Jesse Williams: Eddie Quinlan ofiziala
* Hassan Iniko Johnson: Beamer
* Jas Anderson: K. Rock
* Raquel Castro: Katherine
* Tobias Truvillion: Gutta
* Lela Rochon: 1. ikertzailea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Ignacio Vidal Miralles

**Ignacio "Nacho" Vidal Miralles** (El Campello, Alicante, Espainia, 1995eko urtarrilaren 24a) Iruñeko Osasuna taldean eskuin atzelari gisa jokatzen duen espainiar futbolaria da. Transfermarkt.com orrialdearen arabera milioi bat balio du.
The Girl with the Dragon Tattoo

**The Girl with the Dragon Tattoo** (euskaraz *Herensuge Tatuaiadun Neska*) 2009ko David Fincher estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako thriller psikologiko film bat da. Stieg Larsson suediar idazlearen *Emakumeak gorrotatzen zituzten gizonak* eleberrian oinarritua dago, eta eleberri horretan oinarritua ere badagoen *Män som hatar kvinnor* suediar filmaren estatubatuar egokitzapena ere bada. Daniel Craig, Rooney Mara, Christopher Plummer, Stellan Skarsgård, Steven Berkoff, Robin Wright, Yorick van Wageningen eta Joely Richardson aktoreek antzeztu zuten.

Bost Oscar Sarietarako izendapena jaso eta Muntatze onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Angus Wall eta Kirk Baxter).

## Argumentua 
Hans-Erik Wennerström (Ulf Friberg) enpresaburuaren aurkako difamazio akusazio batean errudun gisa 600 mila koroieko zigorra jaso ondoren, Mikael Blomkvist (Daniel Craig) Millennium aldizkariko kazetaria diru gaberik gelditu da. Orduan, Henrik Vanger (Christopher Plummer) enpresaburu eta aberatsaren deia jaso eta berau bizi den Suediako iparraldeko urrutiko uharte joango da.

Henrik Vangerrek Mikaeli lan interesgarri bat eskeiniko dio: urte baten buruan bere senideetako nor den Harriet hilobaren hiltzailea topatzea, hura duela berrogei urte arrastorik gabe desagertu zen eta gaur egun biziko balitz bere enpresa eta dirutza ondorengoztatuko lituzke. Mikaelek Wnneströmen aferan errugabea delako informazioa jaso eta bere prestigioa berreskuratzeko informazioa ere jasoko du.

## Aktoreak 
* Daniel Craig: Mikael Blomkvist
* Rooney Mara: Lisbeth Salander
* Robin Wright: Erika Berger
* Stellan Skarsgård: Martin Vanger
* Embeth Davidtz: Annika Giannini
* Christopher Plummer: Henrik Vanger
* Julian Sands: Henrik Vanger gaztea
* Steven Berkoff: Dirch Frode
* Joely Richardson: Harriet Vanger
* Moa Garpendal: Harriet Vanger gaztea
* Geraldine James: Cecilia Vanger
* Goran Višnjić: Dragan Armansky
* Yorick van Wageningen: Nils Bjurman
* Donald Sumpter: Morell inspektorea
* David Dencik: Morell inspektore gaztea
* Josefin Asplund: Pernilla Blomkvist
* Ulf Friberg: Hans-Erik Wennerström
* Per Myrberg: Harald Vanger
* Gustaf Hammarsten: Harald gaztea
* Anne-Li Norberg: Lindgren
* Arly Jover: Liv
* Élodie Yung: Miriam Wu
* Tony Way: Plague
* Fredrik Dolk: Bertil Camnermarker
* Alan Dale: Isaksson detektibea
* Leo Bill: Trinity
* Joel Kinnaman: Christer Malm

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Paula (eleberria)

***Paula*** Isabel Allendek idatzitako zazpigarren eleberria da. 1994an plazaratu zuen. Liburuak oinarri autobiografikoa du zeren eta bere alaba Paularen heriotza azaltzen baitu. Liburua, hasiera batean, Isabel Allendek Madrilgo ospitalean porfiriaz gaixorik dagoen bere alabari idatzitako gutuna bezala hasten da. Ospitale horretan egileak alabaren eta alabarekin izandako historia hasiko da berreskuratzen. Poliki-poliki, oroimenen bidez, egileak alabaren egoera eta bukaera onartuko du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Isabel Allenderen webgunea.
* :Paularen heriotzari buruzko elkarrizketa.
Biozida

**Biozidak** izaki bizidunak hil, neutralizatu edo akabatzeko erabiltzen diren substantziak dira. Mikroorganismoak ere biozidak izan daitezke. Bioziden aplikazioa oso hedatuta dago hainbat arlotan: nekazaritzan, medikuntzan, janarien industrian, etab.

Biozida mota asko daude: herbizidak, intsektizidak, fungizidak, bakterizidak, etab, erasotzen duten bizidunen arabera. Jardueraren arabera desinfektagarriak, kontserbagarriak, plagizidak..., besteak beste, izan daitezke.

Biozida on batek ezaugarri batzuk eduki behar ditu:

* gizakientzat eta ingurumenarentzat kaltegarria ez izatea
* uretan disolbagarria izatea, eta pH tarte handi batean eraginkorra
* neutralizatzeko erraza izatea
* iraunkorra izatea

Haien egituraren arabera, biozidak fisikoak, kimikoak edo biologikoak dira. Biozida fisikoen artean erradiazioak eta tenperatura altuak daude. Kimikoen artean substantzia asko: kloro dioxidoa (ClO2), ozonoa, isotiazolinak, kloraminak…… Biologikoen artean lisozima bezalako entzimak edo mikrobio espezifiko batzuk (biointsektizidetan erabiltzen direnak, adibidez).

Europar Batasunean bioziden erabilera 1998-02-16ko 98/8/CE arautegiak erregulatzen du, 2012an aldaketa batzuk jaso zituena (Arautegia 528/2012)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan Martinez Zaldibiakoa

**Juan Martinez Zaldibiakoa Elduaien** (Tolosa,  - ) gipuzkoar historialaria eta agintari oinaztarra izan zen. Zuzenbidea ikasi, jaioterriko alkatea eta Gipuzkoaren ordezkaria izan zen.

Egungo zenbait adituen ustetan euskokantabrismoaren sortzailea dugu. Zenbait liburu idatzi zituen, ezagunena 1560ko *Suma de las cosas cantábricas y guipuzcoanas* izanda. Gainera, bere lanetan Gipuzkoa Gaztelako Erresumarekin borondatez batzearen teoria defendatu zuen, gerora ildo propio sortu eta arrakasta lortuko zuena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Gómez-Moreno

**Manuel Gómez-Moreno Martínez** (Granada,  - Madril, ) espainiar historialaria eta arkeologoa izan zen. Manuel Gómez-Moreno González margolariaren semea, Espainiako Monumentuan Bilduman lan egin zuen. Ipar-ekialdeko iberiar idazkeraren deszifratzean parte hartu zuen.

## Lan hautatuak 
* *El Panteón Real de las Huelgas de Burgos*. Instituto Diego Velázquez. Consejo Superior de Investigaciones Científicas. Madril. 1946.
* *De epigrafía ibérica: El plomo de Alcoy*. Revista de Filología Española, Madril, IX (1922), orr. 342-366.
* *Sobre los iberos y su lengua*. Homenaje a Menéndez Pidal, III. Madril. 1925, orr. 475-499.
* *La novela de España*. Madril. 1928.
* *La escultura del Renacimiento en España*. Bartzelona, editorial Firenze. 1931.
* *El arte románico español*. Madril. 1934.
* *Adán y la Prehistoria*. Madrid. 1958.