Bregenz

**Bregenz** (alemanez  ahoskatua; Vorarlbergeko   ahoskatua) Vorarlberg lurralde austriarraren hiriburua da. Udalerria Konstantzako aintziraren ekialdeko ertzean kokatzen da, Suitza eta Alemaniako mugatik gertu.

Bregenz Vorarlberg estatuko hiri bat da, Dornbirn, Hohenems, Feldkirch eta Bludenz hiriekin batera.

Musika klasikoko udako jaialdi ezagun batzuen egoitza da, Bregenzer Festspiele deituak, Konstantzako lakuaren gainean, neurri batean, garatzen direnak.

## Historia 
Lehen kokapenak K. a. 1500. urtekoak dira. Estrabonek, brigantii izeneko tribu zelta, Alpeetako eskualde hauetan azpitribu bezala aipatu zuen. K. a. 53an zeltak *Brigantiim*en finkatu ziren, bertako gotorlekurik indartsuenetako bat. K. a. 15eko guduen ondoren. erromatarrek *Brigantium* konkistatu zuten eta hiria erromatar kanpamendu bihurtu zen.

Ptolomeok (2.12.3) Rhetia probintziako herrien artean aipatzen du. Konstantzako aintziratik gertu zegoen errepideen elkargunerik garrantzitsuena zen: hemen, Galiatik zetorren errepidea, Basileatik barrena, eta hegoaldetik (*Mediolanum*) Alpeetan barrena zihoana gurutzatzen ziren. Handik *Cambodunum*etik (gau egun Kempten) *Augusta Vindelicum* (gau egun Augsburg) hiribururaino zihoan errepidea. Ondorioz, *Brigantium* behin eta berriz aipatzen da antzinatean. Lekuaren garrantzia, Plinio Zaharrak Konstantzako lakuari Lacus Brigantinus deitzen diola azaltzen du (Amiano Martzelinok Lacus Brigantiae, 15.4.1).
thumb|Steinbüheleko villa erromatarra Bregenzen (Vorarlberg)
Uste da, *oppidum* zelta, alde zaharraren gehikuntzan zegoela, erromatarren kokalekua aintziraren ertzeko terrazaren gainean hedatzen zen bitartean. Kale nagusiaren bi aldeetan garatzen zen hiri ireki bat zen, baina *insulae* laukizuzenez planifikatutako kokaleku bat ere bazen. Dirudienez, eraikin publikoak, nagusiki, lakuaren ondoko terrazaren ertzean zeuden, pribatuak eta artisauen auzoa kalearen beste aldean zeuden bitartean. Aintzirarako terrazetan banakako eraikinak zeuden (*villae*, etab.). Foroa (97 x 55 m) ohiko lekutik aldentzen zen, muinoak ez baitzuen forora begiratzen, lekuz kanpo baitzegoen. Terma handiak kale nagusian eraiki ziren, foroaren hego-mendebaldean. Gainera, eraikin publiko eta pribatu ugari aurkitu dira, euren funtzio zehatza erraz zehazterik ez dagoen arren. Hiritik kanpo, ipar-ekialdera, nekropoli nagusia dago, Rhetiako erromatar hilerri handienetako bat. 1300 hilobi baino gehiagok (I. mendetik IV. mendera bitartekoak), euren tresneriarekin, merkataritza gune bezala nolabaiteko garrantzia izan behar zuen herri baten aberastasun sendoa adierazten dute.

*Brigantium*ek Rhetiako inskripziorik zaharrena du, K.o. 4tik 14ra bitarteko inskripzio bat, Druso Gaztea oroitzen duena. Inperioaren lehen garaietan, Tiberioren garaian, lur mugimenduak izan ziren; Klaudioren garaira arte, zalditeria unitate bat egon zen han, eta, azkenik, Danubiora joan zen.

260 inguruan limesak erori egin zirenean, inperioaren muga Konstantzako aintziraraino erretiratu zen, *Brigantium* mugako hiri bihurtuz. 259/60an, alanoek *Brigantium* suntsitu zuten.

Geroago, Konstantza lakuko ontzidiaren komandantearen kuartel nagusi bihurtu zen (***Notitia Dignitatum*** 35.32).

Ez dago jakiterik *Brigantium*ek *municipium* estatusa zuen ala ez. Brigantium erromatarraren aztarna ikusgarri bakarrak, hilerri protestantean dagoen horma bat eta erromatar kaiaren zati bat dira. Aurkikuntza ugari daude Bregenzeko Vorarlberg Landesmuseumen.

610etik 612ra, San Kolunbano eta San Gall misiolariak izan ziren Bregenzen. 917tik aurrera, gaztelua, Udalrichingertarren egoitza bezala erabili zen (Vorarlbergeko dinastia gobernaria), euren buruari, Bregenzeko kondeak deitu ziotenak. Etxea 1150 inguruan iraungi zen. Bregenzeko Ulrich konteaen semea San Gebardo izan zen, 947an jaioa. Konstantzako apezpiku bihurtu zen. 1170 inguruan, Tübingeneko Hugok, Montforteko kontearen semeak, hiriaren asentamendu bat sortu zuen (lehen aipamen dokumentatua 1249an), XIII. eta XIV. mendeetan eta 1650etik 1652.era arte handitua.

Hiria 1451n eta 1523an Habsburgoei saldua izan zen, eta austriar domeinupean jarraitu zuen, suediar indarrek Carl Gustaf Wrangelen agindupean okupazio labur batekin Hogeita Hamar Urteko Gerran, XIV. mendera arte. Bregenz Bavariaren mende egon zen 1805etik 1814ra arte. 1842tik 1850era, Konstantzako lakuan portua eraiki zen. 1883an eta 1889tik 1891ra, portua handitu eta 1884an itsasontzi austriarren zerbitzua ezarri zen. Trenbide-komunikazioa 1872tik eta 1884tik existitzen da Arlberg mendigune osoan. Ordutik, hiria inguruetara zabaldu da.

1726tik, Bregenz Austriako administrazioaren egoitza nagusia izan da Vorarlberg-en (Obervogtei, 1786an Kreisamt, 1861etik aurrera Landtag-en egoitza, 1918tik aurrera Landeshauptmannen egoitza). Rieden-Vorkloster eta Fluh 1919an eta 1946an sartu ziren, hurrenez hurren. 1945ean bonbardatu zuten, eta 72 etxe suntsitu zituzten.

## Demografia

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:650 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:30000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:2500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:1869 text: 1869
  bar:1880 text: 1880
  bar:1890 text: 1890
  bar:1900 text: 1900
  bar:1910 text: 1910
  bar:1923 text: 1923
  bar:1934 text: 1934
  bar:1939 text: 1939
  bar:1951 text: 1951
  bar:1961 text: 1961
  bar:1971 text: 1971
  bar:1981 text: 1981
  bar:1991 text: 1991
  bar:2001 text: 2001
  bar:2006 text: 2006
  bar:2011 text: 2011
PlotData=
  color:barra width:25 align:left
  bar:1869 from:0 till: 5223 
  bar:1880 from:0 till: 6691 
  bar:1890 from:0 till: 9576 
  bar:1900 from:0 till: 11455 
  bar:1910 from:0 till: 13687 
  bar:1923 from:0 till: 13289 
  bar:1934 from:0 till: 14999 
  bar:1939 from:0 till: 15098 
  bar:1951 from:0 till: 20277 
  bar:1961 from:0 till: 21428 
  bar:1971 from:0 till: 23179 
  bar:1981 from:0 till: 24561 
  bar:1991 from:0 till: 27097 
  bar:2001 from:0 till: 26752 
  bar:2006 from:0 till: 27035 
  bar:2011 from:0 till: 27831 
PlotData=
  bar:1869 at: 5223 fontsize:S text: 5.223 shift:(-10,5)
  bar:1880 at: 6691 fontsize:S text: 6.691 shift:(-10,5)
  bar:1890 at: 9576 fontsize:S text: 9.576 shift:(-10,5)
  bar:1900 at: 11455 fontsize:S text: 11.455 shift:(-10,5)
  bar:1910 at: 13687 fontsize:S text: 13.687 shift:(-10,5)
  bar:1923 at: 13289 fontsize:S text: 13.289 shift:(-10,5)
  bar:1934 at: 14999 fontsize:S text: 14.999 shift:(-10,5)
  bar:1939 at: 15098 fontsize:S text: 15.098 shift:(-10,5)
  bar:1951 at: 20277 fontsize:S text: 20.277 shift:(-10,5)
  bar:1961 at: 21428 fontsize:S text: 21.428 shift:(-10,5)
  bar:1971 at: 23179 fontsize:S text: 23.179 shift:(-10,5)
  bar:1981 at: 24561 fontsize:S text: 24.561 shift:(-10,5)
  bar:1991 at: 27097 fontsize:S text: 27.097 shift:(-10,5)
  bar:2001 at: 26752 fontsize:S text: 26.752 shift:(-10,5)
  bar:2006 at: 27035 fontsize:S text: 27.035 shift:(-10,5)
  bar:2011 at: 27784 fontsize:S text: 27.831 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:"Iturria: Statistik Austria"

## Klima
## Hiri senidetuak 
Bregenz ondorengo hiriekin senidetuta dago:
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak