Dactylorhiza majalis

***Dactylorhiza majalis*** orkidea espezie bat da, *Dactylorhiza* generokoa, *Orchidoideae* azpifamiliakoa, *Orchidaceae* familiakoa. Europa osoan banatzen da, eta Asia erdialderaino iristen da. Lurreko ohiturekin eta tuberkuluak dituzte.

## Etimologia: 
*Dactylorhiza* izena grezierazko daktylos (hatza) eta rhiza (erroa) hitzetatik dator. Hau generoko lurpeko 2 tuberkuluen formagatik du. *Dactylorhiza Orchis* generoaren barruan sailkatuta egon zen aurretik.
thumb|Landarea
“majalis” zingiretakoa.

**Sinonimoak:**
* *Orchis	majalis* Rchb. 1828 (Basionimoa)
* *Dactylorchis majalis* (Rchb.) Verm. 1947
* *Dactylorhiza comosa* ssp. *majalis* (Rchb.) P.D. Sell & G. Murrell 1996

## Habitata 
thumb|Habitata
Orkidea horiek eremu azpi-artikoan eta ipar hemisferioko zati epelean daude banatuta. Europatik Mongoliaraino.

## Deskribapena 
Lurreko orkidea hauek lurzoru alkalinoetan eta belardi hezeetan, baso ertzetan eta zuhaitzak gutxitzen ari diren guneetan hazten dira. Tuberkulu geofitikoak dituzte. Lurpeko zurtoin lodi hauek ur kantitate handiak gorde ditzakete, lehorteetan bizirik irauteko aukera emanez. 

7-12 hosto handi dituzte oblongo-oboideetatik eliptiko-lantzeolatuetara, purpura koloreko tantoekin. 70-90cm-ko altuetara iristen den zurtoin luze bat garatzen dute. Goiko aldeko hostoak zurtoineko beheko hostoak baino txikiagoak dira.

Udaberri berantiarrean edo uda hasieran loratzen dira. Infloreszentzia, zilindrikoa, landarearen luzerarekin alderatuta, nahiko laburra da. Luku trinkoa da eta 25-50 lore inguru ditu. Lore-begi axilar batzuetatik abiatuta garatzen dira. Kolore nagusiak arrosak dira, orban ilunagoko tantoekin, eta tximeleta-hegalen marrazkia osatzen dute labeloaren goiko aldean.

Polinizazio-sistema normalean entomogamoa da, baina nektarrik ez dutenez, beste orkidea batzuek duten erakarpen-mekanismo berera jo behar izaten dute, hala nola *Orchis* generoak bezala, polinizatzaileak erakartzeko loreek nektardun loreen itxura hartu behar baitute.

## Azpiespezieak 
Espezie asko daude modu gurutzatuan  ernaltzen direnak, eta haien sailkapena zailtzen duten aldaketa asko sortzen dira.

Espezie mota: Orchis umbrosa Karelin & Kir. 1842 = Dactylorhiza umbrosa (Kar. & Kir.) Nevski 1937. 

* *Dactylorhiza majalis* (Rchb.) P.F.Hunt & Summerh.: hosto zabaleko martxoko orkidea (Europa)
** *Dactylorhiza majalis var. brevifolia*(Rchb.f.) Kreutz
** *Dactylorhiza majalis subsp. calcifugiens*(Dinamarca)
** *Dactylorhiza majalis subsp. cambrensis*(Britania Handiko eta Danimarkako kostaldeak)
** *Dactylorhiza majalis subsp. majalis*(Europa). Tuberkulu geofitikoa
** *Dactylorhiza majalis subsp. occidentalis*(W. & S.W.. Irlanda, I. Bretainia Handia)
** *Dactylorhiza majalis subsp. parvimajalis*(D.Tyteca & Gathoye) Kreutz
** *Dactylorhiza majalis subsp. purpurella*: (S.W.Europa)
** *Dactylorhiza majalis subsp. sphagnicola*
** *Dactylorhiza majalis subsp. turfosa*(Alpeak W. Carpatos-era) - Gaur egun sinonimoa *Dactylorhiza traunsteineri subsp. turfosa* (F.Proch.) Kreutz 

## Hibridoak 
Oharra: nothosubspecies =  híbrido azpiespeziea; nothovarietas = subvariedad. 
* *Dactylorhiza* × *aschersoniana* (*D. incarnata* × *D. majalis*) (W. & C. Europa).  
** *Dactylorhiza* × *aschersoniana* nothovar. *templinensis* (*D. incarnata* subsp. *ochroleuca* × *D. majalis*) (C. Europa). Tubérculo geófito.
** *Dactylorhiza* × *aschersoniana* nothovar. *uliginosa* (*D. incarnata* subsp. *pulchella* × *D. majalis*) (C. Europa). Tubérculo geófito.
* *Dactylorhiza* × *braunii* (*D. fuchsii* × *D. majalis*) (Europa).
** *Dactylorhiza* × *braunii* nothosubsp. *lilacina* (*D. fuchsii* × *D. majalis* subsp. *turfosa*) (EC. Europa). Tubérculo geófito.
** *Dactylorhiza* × *braunii* nothosubsp. *monticola* (*D. fuchsii* subsp. *psychrophila* × *D. majalis*) (Europa). Tubérculo geófito.
** *Dactylorhiza* × *braunii* nothosubsp. *smitakii* (*D. fuchsii* subsp. *sooana* × *D. majalis*) (EC. Europa). Tubérculo geófito.
** *Dactylorhiza* × *dinglensis* nothosubsp. *robertsii* (*D. maculata* subsp. *ericetorum* × *D. majalis* subsp. *cambrensi*) (Gran Bretaña). Tubérculo geófito.
** *Dactylorhiza* × *dinglensis* nothosubsp. *senayi* (*D. maculata* subsp. *elodes* × *D. majalis*) (Europa). Tubérculo geófito.
** *Dactylorhiza* × *dinglensis* nothosubsp. *townsendiana* (*D. maculata* subsp. *ericetorum* × *D. majalis*) (Europa). Tubérculo geófito.
** *Dactylorhiza* × *dinglensis* nothosubsp. *vermeuleniana* (*D. maculata* × *D. majalis*) (W. Europa). Tubérculo geófito.
* *Dactylorhiza* × *drucei* (*D. majalis* × *D. viridis*) (W. Europa). Tubérculo geofitoa.
* *Dactylorhiza* × *jestrebiensis* (*D. bohemica* × *D. majalis*) (EC. Europa).
* *Dactylorhiza* × *mulignensis* (*D. incarnata* subsp. *pulchella* × *D. majalis*) (C. Europa).
* *Dactylorhiza* × *ruppertii* (*D. majalis* × *D. sambucina*) (Europa).
* *Dactylorhiza* × *vallis-peenae* (*D. majalis* × *D. russowii*) (C. Europa).

## Galeria 

Fitxategi:Dactylorhiza majalis bat.jpg
Fitxategi:Dactylorhiza majalis bi.jpg
Fitxategi:Dactylorhiza majalis hiru.jpg
Fitxategi:Dactylorhiza majalis lau.jpg
Fitxategi:Dactylorhiza majalis bost.jpg

## Kanpo estekak 
* Leroy-Terquem, Gerald and Jean Parisot. *Orchids: Care and Cultivation.* London: Cassel Publishers Ltd., 1991.
* Schoser, Gustav. *Orchid Growing Basics.*New York: Sterling Publishing Co., Inc., 1993.
* White, Judy. *Taylor’s Guide to	Orchids.*Frances Tenenbaum, Series	Editor. New York: Houghton-Mifflin, 1996.
* The Illustrated Encyclopedia of Orchids by Alec Pridgeon. Published by the Timber Press.
* The Manual Of Cultivated Orchid Species By Bechtel, Cribb and Launert, Published by The MIT	Press.
* Williams,	N. H. 1972. A reconsideration of Ada and the glumaceous brassias. Brittonia 24: 93–110.