open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Friedrich de la Motte Fouqué

**Friedrich Heinrich Karl de la Motte, Fouqué baroia** (Brandenburg an der Havel, 1777ko otsailaren 12a - Berlin, 1843ko urtarrilaren 23a) alemaniar Erromantizismoaren idazlea izan zen.

Prusian jaio zen higanot frantziar jatorriko militar familia batean. Halleko ikasketak utzi eta armadan sartu zen eta 1794ko Rhingo Kanpainan esku hartu zuen. Ondoren, literaturan aritu zen nagusiki. August Wilhelm Schlegelek eragina izan zuen bere poesian eta lehen liburua argitaratu zion.

1808ko *Sigurd der Schlangentöter, ein Heldenspiel* lanean Nibelungoen kanta dramatizatzen saiatu zen lehen aldiz, eta Richard Wagnerren lanean eragina izan zuen.

1813an armadara itzuli zen Napoleonen aurka Prusiako armadarekin borrokatzeko. 

Eleberri erromantikoak eta antzezlanak argitaratzen jarraitu zuen. *Undine* izan zen garrantzitsuena, beldurrezko generoko idazleak inspiratu zituena.

## Lanak 
* 1804: *Dramatische Spiele*
* 1805: *Romanzen vom Thal Ronceval*
* 1806: *Historie vom edlen Ritter Galmy und einer schönen Herzogin von Bretagne*
* 1808: *Alwin*
* 1808: *Sigurd, der Schlangentöter*
* 1811: *Undine*
* 1813: *Der Zauberring*
* 1814: *Corona* (episch gedicht)
* 1814: *Karls d. Gr. Geburt und Jugendjahre* (episch gedicht)
* 1815: *Die Fahrten Thiodulfs, des Isländers*
* 1816: *Sängerliebe*
* 1817: *Die wunderbaren Begebenheiten des Grafen Alethes von Lindenstein*
* 1821: *Bertrand du Guesclin* (episch gedicht)
* 1823: *Ritter Elidouc*
* 1826: *Die Saga von Gunlaugar, genannt Drachenzunge, und Rafn dem Skalden*. Eine Islandskunde des 9. Jahrhunderts
* 1831: *Jakob Böhme*
* 1840: *Die Weltreiche zu Anfang der Jahre 1835-40* (zes delen)
* 1840: *Preußische Trauersprüche und Huldigungsgrüße für das Jahr 1840*
* 1840: *Lebensgeschichte* (autobiografia)
* 1841: *Ausgewählte Werke* (verzamelband)
* 1842: *Der Pappenheimer Kürassier; Szenen aus der Zeit des Dreißigjährigen Kriegs*

**Hil ondoko lanak**

* 1844: *Abfall und Buße oder die Seelenspiegel*
* 1846: *Geistliche Gedichte*
* 1862: *Christliche Gedichte*

## Kanpo estekak
Paco Ibáñez canta a Brassens

***Paco Ibáñez canta a Brassens*** Georges Brassens kantautore frantsesaren abesti bilduma da, Paco Ibáñezek abestuta. Brassens abeslariak eragin handia izan zuen Ibáñezen ibilbidean eta album honekin, nolabait, bere eskertza eskaini zion. Abestien itzulpenak Pierre Pascalek egin zituen. Albuma 1979an plazaratu zen eta 20002an CDan berrargitaratuta.    
"La mauvaise réputation" abestiaren Paco Ibáñezen bertsioa abesti arrakastsua izan zen. Albumaren ilustrazioa Toni Gayánek egin zuen.

## Canciones 
# *Saturno* (*Saturne*)
# *Canción para un maño* (''Chanson pour l'Auvergnat*)
# *La mala reputación* ("La mauvaise réputation")
# *Juan «Lanas»* (*Bonhomme*)
# *Tengo cita con Usted* (*J'ai rendez-vous avec vous*)
# *Por una muñeca me hice chiquitín* (*Je me suis fait tout petit*)
# *Pobre Martín* (*Pauvre Martin*)
# *La bella y el manantial* (*Dans l'eau de la claire fontaine*)
# *La pata de Juana* (*La cane de Jeanne*)
# *El testamento* (*Le testament'')

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Youtubeko grabazio honetan Paco Ibañezen bertsioak biltzen dira.
Natalie Geisenberger

**Natalie Geisenberger** (Munich, 1988ko otsailaren 5a), luge lasterkari alemaniarra da. Historiako lugelari onenetakoa da. Zazpi domina irabazi ditu Neguko Olinpiar Jokoetan, horietako sei urrezkoak, eta Munduko txapelduna bederatzi aldi izan da.

## Ibilbidea 
Sei urte zituela familia Alpeetan dagoen Miesbach hirira aldatu zen eta bertan hasi zen zaletzen 10 urterekin luge kirolean. Gazte mailako Munduko Kopan hamalau proba irabazi zituen eta hiru urtetan izan zen sailkapen orokorreko txapelduna. Emaitza horiek kontutan hartuta berehala sartu zen Alemaniako luge selekzioan. 2007ko urtarrilaren 20an egin zuen debuta selekzioarekin eta bigarrenb postuan gelditu zen Altenbergen, Alemanian. 

2008an Europako txapelketa irabazi zuen eta 2009an munduko txapelduna izan zen errelebo proban. 2010ean izan zituen aurreneko Olinpiar Jokoak baina brontzezko dominaz konformatu behar izan zuen.

Lau urtez jarraian Lugeko Munduko Kopako sailkapenean bigarren egin ondoren 2012-13 denboraldian lortu zuen aurreneko txapelketa. Ordutik aurrera beste sei urtetan irabazi du.

2014, 2018 eta 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan bakarka zein talde errelebotan txapeldun olinpikoa izan zen, guztira urrezko sei domina, baina 2020-21 denboraldian itzuli eta Munduko Kopa irabazi zuen berriz.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Natalie Geisenbergerren webgune ofiziala
Betty Davis

[thumb|250px|Betty [Miles Davisen bikotekidea izan zen.]]
**Betty Davis** (**Betty Gray Mabry**, (Durham, Ipar Carolina; 1944ko uztailaren 26a - Homestead, Pennsylvania, 2022ko otsailaren 9a) funk eta soul musikaren emakume abeslari estatubatuarra izan zen. Funk garaiaren ahots garrantzitsuenetariko bat izan zen, bereziki zuzeneko kontzertuetan. Modelo gisa ere lan egin zuen.

## Ibilbidea 
Betty Mabryk gisa, "Get Ready For Betty" eta "I 'm Gonna Get My Baby Back" grabatu zituen 1964an DCP Internationalentzat. Handik gutxira, Roy Arlingtonekin bikote bat egin zuen, eta "Roy and Betty" izenarekin Saficerako single bat argitaratu zuten, ''I 'll Be There'' izenekoa. 1968an, artean Hugh Masekelarekin elkartuta zegoela, Columbia Recordsentzat zenbait abesti grabatu zituen, Masekelarekin konponketak egiten. Horietako bi single gisa kaleratu ziren: "Live, Love, Learn" eta "it 's My Life". 

Miles Davisekin harreman sentimentala hasi zuen Masekelatik banandu eta gutxira, eta 1969ko udaberrian, Betty Columbia Recordsera itzuli zen, Miles eta Teo Macero ekoizleekin demostrazio kantu sorta bat grabatzera. Saio horietan gutxienez bost abesti grabatu ziren, horietako hiru Mabryren jatorrizkoak, eta beste batzuk Cream eta Creedence Clearwater Revivalen bertsioak izan ziren. Miles saiatu zen demostrazio-kantu horiek erabiltzen Bettyrentzat kontratu diskografiko bat ziurtatzeko, baina Columbia eta Atlantic ez zeuden interesatuta, eta 2016ra arte artxibatu zituzten *Betty Davis, The Columbia Years, 1968-69* albuma kaleratu arte.

Davisengandik banandu ondoren, Betty Londresera joan zen bizitzera 1971n, bere karrera modelo gisa jarraitzeko. Erresuma Batuan musika idatzi zuen eta, 1972 inguruan, Estatu Batuetara itzuli zen, Santanarekin abestiak grabatzeko asmoz. Aldiz, mendebaldeko kostaldeko funk musikari talde batekin grabatu zituen bere abestiak. Bere lehen diskoa, *Betty Davis*, 1973an kaleratu zuen. Bi arrakasta txikia izan zituen Billboard R & Bren zerrendan: "If I 'm in Luck I Might Get Picked Up", 1973an 66. postura heldu zen, eta "Shut Off the Lights", 97. postura heldu zena. 1975ean. Davisek beste bi album kaleratu zituen, ''They Say I 'm Different* (1974) eta *Nasty Gal* (1975) Island Records diskoetxe handian egin zuen debuta. Hiru albumetako batek ere ez zuen arrakasta komertzialik izan.

Davisek kultuzko figura izaten jarraitu zuen abeslari gisa, neurri batean garaian eztabaidagarria izan zen bere jarrera sexual irekiagatik. Bere emanaldi batzuk boikoteatuta izan ziren, eta, talde erlijiosoen presioa zela eta, bere abestiak ez ziren irratian erreproduzitu.

## Diskografia 
### Estudio albumak 
### Singleak 
### Bildumak 
### Argitalpen ez-ofizialak 
**Crashin' from Passion* (1995) (Razor & Tie) / *Hangin' Out in Hollywood* (1995) (Charly Records)
* *Anti Love: The Best of Betty Davis* (2001) (MPC limited) – Bilduma
* *This Is It! Anthology'' (2005) (Vampisoul) – Bilduma 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Betty Davis AllMusic webgunean.
* :Betty Davis Allaboutjazz webgunean.
* :Betty Davis Discogs webgunean.
* :Betty Davis IMDb webgunean.
Lugea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Bikoteka

**Lugeko bikote irekiko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 9an bitarte egin zen Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge pistan, Yanquing barrutian. Tobias Wendl eta Tobias Arlt alemaniarrek, 2014ko eta 2018ko txapeldunek, berriro irabazi zuten proba. Toni Eggert eta Sascha Benecken, 2018ko brontzezko dominadunek, zilarrezko domina irabazi zuten. Austriako Thomas Steuk eta Lorenz Kollerrek brontzea irabazi zuten, euren lehen domina.

2018ko zilarrezko dominak, Peter Penz eta Georg Fischler, lehiaketetatik erretiratu ziren. Eggert eta Benneken 2021-22ko Munduko Kopako liderrak ziren Olinpiar Jokoen aurretik, Wendl eta Arlt bigarren zirela. Bi bikoteak ziren urrea irabazteko hautagai nagusiak. Andris Šics eta Juris Šics, 2014ko Olinpiadetan brontzezko domina lortu zutenak, konstante mantendu ziren 2021/2022 denboraldian eta hirugarren izan ziren Munduko Kopan Olinpiaden aurretik. Lasterketan, bosgarren amaitu zuten.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lugea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak bakarka

**Lugeko gizonezkoen bakarkako** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 5etik otsailaren 6ra bitarte egin zen Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge pistan, Yanquing barrutian. Johannes Ludwig alemaniarrak irabazi zuen ekitaldia. Berarentzat hau izan zen banakako lehen urrezko domina olinpikoa. Wolfgang Kindl austriarrak zilarra irabazi zuen, eta Dominik Fischnaller italiarrak brontzea. Kindl eta Fischnallerrentzat, hauek izan ziren lehen domina olinpikoak.

Defendatzailea David Gleirscher izan zen, 10. postuan egon zena 2021an eta 22 Luge Munduko Kopan olinpikoen aurretik eta lehiaketarako hautagai izan zen. Chris Mazdzer, 2018ko zilarrezko domina. Johannes Ludwig, 2018ko brontzezko dominista, 2021tik 22ra jokatu zen Olinpiar Jokoak baino lehen eta faboritotzat jo zuten. Wolfgang Kindl izan zen bigarrena Munduko Kopan, eta Felix Loch 2010-2014ko txapeldun olinpikoa hirugarren izan zen.

Ludwigek lautik hiru irabazi zituen, horietako bitan errekorra ezarriz. Kindlek bigarren lasterketa irabazi zuen eta bigarren izan zen beste hiruretan. Fischnaller hirugarren izan zen hiru lasterketetan.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lugea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Talde erreleboa

**Lugeko talde erreleboko** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 10ean bitarte egin zen Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge pistan, Yanquing barrutian. Proba Natalie Geisenbergerrek, Johannes Ludwigek, Tobias Wendlek/Tobias Arltek irabazi zuten. Atleta horiek guztiek urrea irabazi zuten lehenago, dagozkien probetan. Bereziki, Geisenbergerrentzat urrezko seigarren domina olinpikoa izan zen, irabazi duen beste edozein lekerrek baino gehiago. Austriak, Madeleine Egle, Wolfgang Kindl eta Thomas Steu/Lorenz Kollerrekin, zilarra irabazi zuen, eta Letoniak, berriz, brontzea.

Alemaniak aurreko bi erreleboak irabazi zituen talde mistoetan, 2014 eta 2018ko Olinpiar Jokoetan, eta 2021-22ko Lugeko Munduko Kopako liderra zen Olinpiaden aurretik. Letonia izan zen bigarren eta Austria hirugarren. 2018an, Kanada izan zen bigarren eta Austria hirugarren, baina Alex Gough eta Samuel Edneyren erretiroen ondoren, Kanadak ez zuen errendimendu ona Lugeko 2021-22ko Munduko Kopan eta ez zuen bere burua dominak lortzeko hautagaitzat jotzen.

Kanadak, 8 zenbakiarekin abiatuz, pistako errekorra ezarri zuen, eta Errusiako Batzorde Olinpikoak gainditu zuen, 8 zenbakiarekin abiatuz, lau talderen faltan. Italiak ezin izan zuen pistako errekor berria ezarri, baina Letoniak bai, buruan jarrita eta domina bat ziurtatuta. Austriak ere egin zuen. Alemaniak, faborito argia, austriarrekin galtzen jarraitzen zuen bigarren txandaren ostean, baina Wendl eta Arlt azkarragoak izan ziren eta urrezko dominetara eraman zuten taldea.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Orontzeko zubia

**Orontzeko zubia** Zaraitzu ibaxako Orontze udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Zaraitzu ibaiaren gainean.

## Zubia 
## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orontze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Lugea 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Emakumezkoak bakarka

**Lugeko emakumezkoen bakarkako** proba 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 7tik otsailaren 8ra bitarte egin zen Xiaohaituo Bobsleigh eta Luge pistan, Yanquing barrutian. Tituluaren defendatzaileak, Natalie Geisenberger alemaniarrak, irabazi zuen proba eta historiako lehen txapeldun olinpiko hirukoitza izan zen emakumezkoen artean. Hauxe da bere urrezko bosgarren domina olinpikoa. Anna Berreiter herrikideak zilarrezko domina irabazi zuen, eta Tatiana Ivanovak, Errusiako Batzorde Olinpikoaren izenean, brontzea. Lehen domina olinpikoa izan zen Berreiterrentzat, eta bakarkako lehena Ivanovarentzat, 2014ko taldekako erreleboko zilarra baitu.

2021-22ko Lugeko Munduko Kopan, Geisenberger hirugarren izan zen, baina Olinpiar Jokoen aurreko denboraldiko azken lasterketa irabazi zuen. Julia Taubitzek irabazi zuen Munduko Kopa, eta Madeleine Egle geratu zen bigarren. 2018ko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina lortu zuen Dajana Eitbergerrek, eta denboraldi bat galdu zuen erditzeagatik; gero lehiaketetara itzuli zen, baina top-10etik kanpo amaitu zuen Munduko Kopa, eta ez zen sailkatu Olinpiar Jokoetarako. Alex Gough 2018ko brontzezko domina lehiaketetatik erretiratu zen.

Taubitzek lehen lasterketa irabazi zuen, pistako errekorra ezarriz, baina bigarren lasterketan jo zuen, dominen borrokatik kanpo geratuz. Eglek akats bat egin zuen lehen lasterketan, eta bi lasterketaren ondoren zazpigarren baino ez zen. Honek Geisenberger utzi zuen buruan bi lasterketaren ondoren, Anna Berreiter bigarren eta Tatiana Ivanova hirugarren. Hirugarren lasterketan, Geisenbergerrek pistako errekor berria ezarri zuen. Eglek laugarren posturaino igotzea lortu zuen arren, azken lasterketak ez zuen dominen banaketa aldatu.

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saint-Philippe du Roule (Parisko metroa)

**Saint-Philippe du Roule** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 8. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 9. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Done Kozme eta Damen eliza (Orontze)

**Done Kozme eta Damen baseliza** Zaraitzu ibaxako Orontze udalerrian XIII. mendeko kristiau eliza bat da, erromaniko estiloan.

## Eraikina 
XIII. mendean eraiki zen. Hiru ataleko habearte bakarra eta burualdea ditu. Estalkia kanoi zorrotzeko gangaz egina da, arku fajoien gainean. Portada arku zorrotzekoa da, txaranbeldua. Bataio-kaperan, elizpearen alde batean, hiru tailu gotiko daude, baselizetatik datozenak: San Blas, San Gregorio eta San Martin. Kapera XV. mendeko burdin sare gotikoarekin ixten da. Eskuineko horman gurutze gotiko bat dago, XIV. mendekoa.

Barrualdean, Joan Etxenagusiak 1616an zizelkatutako erretaula nagusia nabarmentzen da. Bankua, hiru kaleko bi solairu eta atikoa ditu. Bankuan Ebanjelarien erliebeak daude, sagrarioaren ondoan, garai berekoak. Lehenengo pisuan, Birjina eta Haurraren tailu bat eta Santa Katalinaren beste bat daude. Bigarren solairuan, titularren neurriak erdialdean eta Santa Barbara eta San Ramon Nonato. Teilatupean Kalbarioa dago.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Orontze
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Konstantin Simonov

**Konstantin Mikhailovitx Simonov**  (; Petrograd, 1915eko azaroaren 28aGreg./azaroaren 15aJul. - Mosku, 1979ko abuztuaren 28a) sobietar olerkari, antzerkigile eta gerra-berriemailea izan zen.

Noblezia errusiarreko familia batean jaio zen. Haurtzaroa Riatoven eta Saratoven eman zuen eta 1931tik Moskun. 1935. urtera arte doitasunezko ingeniari lantegi batean lan egin zuen. 1936an argitaratu zituen lehen olerkiak. 1938an Filosofia, Historia eta Literaturako Moskuko Institutuan sartu zen, baina hurrengo urtean gerra-berriemaile bat bidali zioten. Armadaren egunkari ofizialean lan egin zuen eta koronel mailara igo zen. . Errumaniara, Bulgariara, Jugoslavosera eta Poloniara eraman zuen bere lanak, eta Berlingo guduan ere parte hartu zuen. Gerraren ondoren, Pravdako korrespontsala izan zen Asia erdialdean.

Antzezlanak, olerkiak eta eleberriak idatzi zituen. Bere lanik ospetsuena 1941eko *Irxaron nazazu* olerkia da.

## Lanak 
### Eleberriak 
* *Egunak eta gauak*, 1944
* *Armakideak*, 1952 (Товарищи по оружию, Tovarišči po orožiu)
* *Biziak eta hilak*, 1959 (Живые и мертвые, Živie i mertvie)
* *Ez da soldadu jaiotzen*, 1964 (Солдатами не рождаются, Soldatami ne roždajutsija)
* *Egun bakoitza luzea da*, 1965
Lê dinastia

**Lê dinastia** (), Vietnamgo aginte-lerro monarkiko luze bat izan zen izan zen, 1428tik 1788ra bitartean herrialdea gobernatu zuena. Vietnamgo dinastia luzeena da iraupenaren aldetik.

## Historia 
Dinastia 1428an iritsi zen boterera, Le Loi erregearen koroatzearekin, zeinak Ming armada txinatarra bota zuen herritik. 1527an, Mac dinastiak tronua usurpatu zuen, eta Lê dinastia 1533an indarberritu zitenean, zatiketa aro bat hasi zen Vietnamen, Hegoaldeko eta iparraldeko dinastien aroa izenaz ezagutzen den aldian, zeinean Mactarrak eta Letarrak lehian aritu behar izan zuten. Denboraren poderioz, Mac dinastia eremu txiki batera mugatu zuten Letarrek 1592an, eta, azkenik, 1677an desagertuta geratu zen.

Hala ere Lê enperadoreek botere teoriko bateratua erdietsi arren, benetako agintea Nguyễn jaunek zeukaten hegoaldean, eta Trịnh jaunek iparraldean, eta bi taldeen arteko borrokak jarraitu zuen. Tây Sơn anaien matxinada nekazariak 1788an amaitu zuen Trinhdarren eta Nguyendarren boterearekin, eta ustez matxinatuen asmoa Lê dinastia botere osoaz berrezartzea zen, baina bere ondorioa izan zen errege-lerro zaharraren erabateko erorketa.

Lê Dinastiaren gobernuak Vietnam handitu egin zuen, iparraldeko estatu txiki batetik egungo Vietnameko lurraldeetaraino. Beste eraldaketa inportante bat izan zen aurreko estatu eta gizarte eredu budista sistema konfuziar batek ordezkatzea. Paradoxikoki, erlijioaren gaian bezala, Lê enperadoreek Ming txinatarrak egotzi arren, beste aldaketa asko egin zituzten txinatar sistemaren ereduari jarraituz, administrazio publikoan eta lege sisteman barne.

## Kanpo estekak
Le (argipena)

**Le** izenak hainbat adiera du:

* **Lê dinastia**, Letarrak edo Lêtarrak, Vietnamgo errege leinu bat. Lê izen ohikoa da vietnameraz.
* ***Le*** edo Lewisen zenbakia, egitura matematikoa.
* LE, rap kantari hego-korearra, izenez Ahn Hyo-jin.
Bibrafono

thumb|222x222px|Fa maior eskala, motorrak piztuta dituen bibrafono batean.
**Bibrafonoa** musika tresna bat da, perkusio familiako idiofono kolpatuaren azpifamilian. Metalezko barra afinatuak ditu, eta bi edo lau baketa bigun eutsiz eta barrak kolpatuz jotzen da. Bibrafonoa jotzen duen pertsona bati bibrafonista edo biraharpista deitzen zaio.

Bibrafonoa marimbaren eta altzairuzko marimbaren antzekoa da, baina doinu gehiagorekin.  Bibrafonoaren eta teklatuko perkusiozko beste instrumentu batzuen arteko desberdintasun nagusietako bat da barra bakoitza erresonantzia-hodi batean zintzilikatzen dela, goiko aldean motor bidez eragindako tximeleta-balbula batekin. Balbulak ardatz komun batean konektatzen dira, eta ardatz horrek tremolo- edo bibrazio-efektua eragiten du motorrak ardatza biratzen duen bitartean. Bibrafonoak pianoaren antzeko pedala ere badu. Pedala gorantz dagoela, barrek soinu mutatu bat sortzen dute. Pedala beherantz dagoela, barrak segundo batzuetan mantentzen dira, edo pedalarekin mututu arte.

Bibrafonoa maiz erabiltzen da jazz-musikan, eta, askotan, rol nabarmena du. XX. mendearen erdialdeko "Tiki lounge" exotikoarensoinua definitzen duen elementua izan zen, Arthur Lyman-ek ezagun egin zuena. Musika klasikoan, marimbaren ondoren, teklatuko bigarren perkusio tresna ezagunena da, eta unibertsitate-mailako perkusio-errendimenduaren hezkuntzaren parte da. Instrumentu estandarra da orkestretarako, kontzertu-bandetarako eta martxa-bandetarako perkusio modernoaren sekzioan (aurreko multzoaren parte gisa).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lee (argipena)

**Lee** izenak hainbat adiera du:

* **Lée** frantsesez, okzitanieraz **Lee**, Akitaniako herria.
* **Lee (Illinois)**
* **Lee (Florida)**, Madison konderrian.
* Lee konderria (Florida)
* **Lee (Maine)**
* **Lee (Massachusetts)**
* **Lee (New Hampshire)**
* 3155 Lee, asteroide bat.
* Lee ibaia, irlanderaz An Laoi, Irlandako ibaia.
Oncle Archibald

***Oncle Archibald*** () Georges Brassens abeslari frantziarrak plazaratu zuen bosgarren albuma izan zen. Diskoaren izenburua bere lehen abestitik dator. Lehen edizioa 1957ko irailan plazaratu zen.

## Musikariak 
* Georges Brassens : ahotsa, gitarra klasikoa.
* Pierre Nicolas : kontrabaxu.
* Antoine Schessa : bigarren gitarra.

## Abestiak 
Beste zerbait ez bada aipatzen, hitzak eta musika Georges Brassensenak dira.
;A aldea
* "Oncle Archibald", 3,29.
* "L’Amandier", René Clairren *Porte des Lilas* filmaren abestia non Brassens bera agertu zen. 2,21.
* "La Marche nuptiale", 3,56
* "Au bois de mon cœur", *Porte des Lilas* filmaren abestia., 3,01.

;B aldea
* "Celui qui a mal tourné", 2,30.
* "Grand-père", 3,58.
* "Les Lilas", 2,45.
* "Les Philistins", Jean Richepinen olerkia, 1,45.
* "Le Vin" *Porte des Lilas* filmaren abestia, 2,49.

## Euskaraz 
* 2001ean, Anje Duhaldek itzuli eta grabatu zuen "Osaba Artxibald" bezala, *Georges Brassens Kantari* albumean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :"Oncle Archibald" abestia Youtuben.
* :"Oncle Archibald" abestiaren hitzak.
Iivo Niskanen

**Iivo Niskanen** (Oulu, 1992ko urtarrilaren 12a) eskiatzaile finlandiarra da. Neguko Olinpiar Jokoetan bost domina eskuratu ditu iraupen-eskiko sprint proban.

## Ibilbidea 
2011. urtean egin zuen debuta Munduko Kopan eta 2014ko 23 urtez azpiko Munduko txapelketa irabazi ondoren Sotxiko Olinpiar Jokoetan urrezko domina eskuratu zuen bikotekako sprint proban,  Sami Jauhojärvi zuen laguna. Biek urteko Finlandiako kirolari onenen saria jaso zuten.

Hurrengo urtean irabazi zuen aurreneko Munduko Kopako proba, 15 kilometro distantziakoa hain zuzen ere. 2017ko Munduko txapelketa Finlandian jokatu zen. 15 km-koan txapelduna izan zen eta taldekako sprintean hirugarrena, Norvegiako taldearekin talka egin ondoren. 

2018ko Pyeongchangeko Jokoetan 50 km klasikoko proban txapeldun olinpikoa izan zen. 2018an bigarrengoz aukeratu zuten Finlandiako urteko kirolaria, eta 2019an berriz ere bai.

2022ko Pekingo Jokoetan 15 kilometroko lasterketa irabazi zuen, talde sprint klasikoan bigarrena izan zen eta 30 kilometrotakoan hirugarren egin zuen.

## Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Berreiter

**Anna Berreiter** (Bertechsgaden, Alemania, 1999ko irailaren 3 - ) alemaniar luge lasterkaria da. Bi aldiz izan zen 23 urtez azpiko munduko txapelduna, eta zilarrezko domina irabazi zuen 2021. urteko Munduko Luge Txapelketan (FIL), bai eta 2022. Neguko Olinpiar Jokoetan ere. Berreiter da Lugeko Munduko Kopako lasterketa bat irabazten emakumerik gazteena, eta, orain arte, Munduko Kopako banakako 3 lasterketa irabazi ditu.

## Kanpo estekak
Iruñe Astitz

**Iruñe Astitz Larunbe** (Interneten, **@arkkuso** izenarekin ezaguna; Barañain, Nafarroa Garaia, 1991ko maiatzaren 22a) kazetaria eta sareko euskarazko eduki sortzailea da. 

Hainbat sare sozialetan sortzen du edukia: Twitter, Instagram, Tik Tok, Youtube eta Twitch. 2014an hasi zen Youtuben bideoak egiten (hasiera hartan EstratoWhat izena zuen kanalak) eta 2020 urtetik aurrera Twitchen aritzen da batez ere.  

Twitch plataforman euskararen presentzia indartzeko egin zen #3000Twitz kanpainaren sustatzaileetako bat izan zen, Ainhoa Azkue *Nebukai* eta Game Erauntsiarekin batera.
## Erreferentziak 
## Kapo estekak
Tatiana Ivanova

**Tatiana Ivanovna Ivanova** (; Txusovoi, Errusia, 1991ko otsailaren 16- ) banakako luge modalitatean parte hartzen duen kirolari errusiarra da.

Hiru Neguko Olinpiar Jokotan parte hartu zuen, eta bi domina lortu zituen: zilarra Sochi 2014n, taldekako proban (Albert Demtxenko, Alex Denisiev eta Vladislav Antonov taldeekin batera), eta brontzea Pekinen 2022an, banakako proban.  Laugarrena izan zen Vancouver 2010ean.

2012 eta 2020 bitartean zortzi domina irabazi zituen Lugeko Munduko Txapelketan, eta hamasei domina Lugeko Europako Txapelketan, 2010 eta 2022 bitartean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Kanpo estekak
Nguyễn

thumb|Vietnamgo abizen ohikoenak.
thumb|Iparraldeko ahoskera.
thumb|Hegoaldeko ahoskera.
**Nguyễn**, sarri **Nguyen** bezala idatzia, Vietnamgo abizen arruntena da. Vietnamdarren % 40k dute deitura hori. Nguyễn dinastia boterearekin egin zenean, biztanle askok izena aldatu zuten forma honetara.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak jaitsiera

**Gizonezkoen alpetar eskiko jaitsiera proba** 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 7an egin zen Yanquingen. Beat Feuz suitzarra izan zen txapelduna, Johan Clarey frantziarra, zilarrezko dominaduna, eta Matthias Mayer austriarrak brontzea eskuratu zuen. Hau izan zen lehen urre olinpikoa Feuzentzat eta lehen domina olinpikoa Clareyrentzat. Gizonezkoen Joko Olinpikoetako jaitsierak oraindik ez du txapeldun bat errepikatu. 41 urterekin, Clarey eski alpetar olinpikoaren historian dominadunik nagusiena bihurtu zen.

2018ko txapeldun olinpikoa, Aksel Lund Svindal, lehiaketatik erretiratu zen. Joko Olinpikoen aurretik, jaitsierako Munduko Kopako zortzi proba egin ziren: Aleksander Aamodt Kilde zen liderra, Feuz, Mayer (jaitsierako txapeldun olinpikoa 2014an eta Super-Gkoa 2018an) eta Marco Odermatt atzetik zituela. Vincent Kriechmayr egungo munduko txapelduna zen.

"Arroka" ibilbideak 3,152 km-ko luzera zuen, eta 894 m-ko desnibela zuen itsas mailarekiko 2.179 m-ko hasierako kotatik. Feuzek 110,499 km/h-ko batez besteko abiadura zeraman, eta 8,706 m/s-ko batez besteko jaitsiera bertikala.

## Emaitzak 
Lasterketa Txinan 12:00ak zirenren hasi zen (UTC+08:00). Tenperatura -13,4ºC zen eta elurra trinkoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nguyễn dinastia

**Nguyễn dinastia** ()  Vietnam 1802-1945 urteen artean gobernatu zuen  errege-leinua izan zen, nahiz eta aro horretan Frantziaren menpeko egoera kolonialean izan. Vietnamgo azken dinastia inperiala izan zen.

## Historia 
Nguyen dinastiako vietnamdar agintariak  enperadoretzat hartzen badira ere (1839tik aurrera baizik), hau ez da guztiz egonkorra eta errege terminoa askotan erabiltzen da, aurreko Vietnamgo dinastiak normalean erregetzat hartzen dira, Nguyen dinastiak bi izendapenak erabiltzen ditu eta aldea da. zintzoagoa edo gutxiago.

Vietnamgo enperadore (edo errege) gisa, normalean Annamgo agintaritzat agertzen ziren, hau da, egungo Vietnameko lurralde gehiena.

Bảo Đại azken errege edo enperadoreak 1940tik 1945era japoniar babespean gobernatu zuen. II. Mundu Gerra amaitzea  dimisioa eman zuen Viet Minh matxinoen mugimenduaren «eskaera» jaso ostean. Horrek Vietnamgo monarkia amaitu zuen

## Nguyen familiako vietnamdar agintarien zerrenda 
* Gia Long - ( 1802 - 1820 )
* Minh Menh - ( 1820 - 1841 )
* Thieu Tri - ( 1841 - 1847 )
* Tu Duc - ( 1847 - 1883 ), 1858an Vietnam Frantziak okupatu zuen.
* Duc Duc - ( 1883 )
* Hiep Hoa - ( 1883 )
* Kien Phuc - ( 1883 - 1884 )
* Ham Nghi - ( 1884 - 1885 )
* Dong Khanh - ( 1885 - 1889 )
* Thanh Thai - ( 1889 - 1907 )
* Duy Tan - ( 1907 - 1916 )
* Khai Dinh - ( 1916 - 1926 )
* Bao Dai - ( 1926 - 1945 ).

## Kanpo estekak
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak konbinatua

**Gizonezkoen alpetar eski proba konbinatua** 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 10ean egin zen Yanquingen. Austriako Johannes Strolz izan zen txapelduna, lehen domina olinpikoa irabaziz. Norvegiako Aleksander Aamodt Kildek zilarrezko domina irabazi zuen. James Crawfordek brontzea irabazi zuen, baita bere lehen domina olinpikoa ere.

2018ko txapelduna, Marcel Hirscher, lehiaketetatik erretiratu zen. Alexis Pinturault zilarrezko dominaduna Olinpiar Jokoetarako sailkatu zen, eta Victor Muffat-Jeandet brontzezko dominaduna ez zen sailkatu. Marco Schwarz izan zen 2021eko munduko txapelduna, eta Pinturault eta Loïc Meillard izan ziren zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren.

## Emaitzak 
Lasterketa Txinan 11:00ak zirenren hasi zen (UTC+08:00). Tenperatura -12,4ºC zen eta elurra trinkoa..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Buzenval (Parisko metroa)

**Buzenval** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 20. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 9. linea (Parisko metroa)

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Elena María Tejeiro

eskuinera|thumb|260px|Tejeiroren hasiera TVEren hasierarekin bat
**Elena María Tejeiro,** sortzez **María Elena Mellado del Hoyo**, (Murtzia, 1939ko urriaren 25a) murtziar  aktorea da. Ezaguna egin zen, batez ere, *Españolas en París* (1971), *Lola, espejo oscuro* (1966) eta *Novela* (1963) lanekin.

## Bizitza 
Mekanografoa da lanbidez. Interpretazioa ikasi zuen Arte Dramatikoaren Eskolan.

### Lan ibilbidea 
1958an Televisión Españolan egin zuen debuta, beraz, Espainiako aktore aitzindarietako bat izan zen. *Palma y Don Jaime* (1960) telesailean parte hartu zuen, José Luis López Vázquezekin batera, eta, urtebete geroago, Fernando Fernán Gómezen agindupean *La vida alrededor* lanean egin zuen lehen zinema-interpretazioa.

1960ko hamarkadan, antzerkia, zinema eta telebista uztartu zituen. Taulen gainean José André Lecouren *Las mariposas son libres* (1970) edo Leonard Gersheren *Los años del bachillerato* (1960) lanak egin zituen.

Pantaila handian, besteak beste, lan hauexek egin zituen: Leon Klimovskyren *Un tipo de sangre* (1960),  Luis Luciaren *Un rayo de luz* (1960), Mariano Ozoresen *Alegre juventud* (1962), Jesús Francoren *Gritos en la noche*, José Luis Sáenz de Herediaren *La verbena de la Paloma* (1963), Fernando Palaciosen *La familia y uno más* (1965), Fernando Merinoren *Lola, espejo oscuro* (1966) eta  *Amor a la española* (1967), eta Roberto Bodegasen *Españolas en París (1970).*

Telebistarako, Jaime de Armiñánen *Mujeres solas* (1960-1961), *Chicas en la ciudad* (1961) eta *Confidencias* (1964-1965). *Cristina y los hombres* (1969) telesailean protagonista izan zen, Noel Clarasóren gidoiarekin. *Nobela* espazioko egokitzapen batzuetan ere parte hartu zuen.

1965ean, Antoni Ribas zuzendari katalanarekin ezkondu ondoren, haren agindupean *Las salvajes en Puente San Gil* (1966) eta *Media y calcetines* (1969) interpretatu zituen, eta bere arte-jarduera murriztu zuen. Hirurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran, agerraldiak pantaila txikira mugatu zituen, eta berriro protagonista izan zen Enrique Martí Maquedaren *Pili, secretaria ideal* (1975) telesailean, José María Pradarekin batera.

Ondoren, Mario Camusen *La colmena* (1982) eta Pedro Costaren *Redondela* (1987) filmetan baino ez zuen parte hartu. Noizean behin, antzerkian lan egin zuen, hala nola, *Maribel y la extraña familia* (1978) berrestreinaldiko elenkoaren buru izan zen eta  *Un hombre y dos retratos* (1981) lanaren estreinaldian, Madrilgo Beatriz antzokian.

## Bizitza pribatua 
1965eko maiatzean, Alcobendasko Domingotarren elizan ezkondu zen Antoni Ribas zinema-zuzendariarekin, eta 1975eko neguan baliogabetu zuten.

## Sariak 
; Zinemako Idazleen Zirkuluaren dominak

* Ikuskizunaren Sindikatu Nazionalaren saria (1965), *Lola, espejo oscuro* lanarengatik

* Ondas saria (1965). Telebistako nazionalak: aktore onena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Cerezuela

**María Cerezuela** (Barakaldo, 1993eko azaroaren 26a) aktore arabarra da, *Maixabel* filmean Maria Jauregiren rola antzezteagatik Goya Saria jaso zuena.

## Biografia 
Barakaldon jaio bazen ere txikitan Gasteizera joan zen bizitzera eta bertako Eszena-Arte Tailerrean hasi zituen aktore ikasketak. Ondoren Barakaldoko Bizkaiko Antzerki Ikastegian jarraitu zuen ikasketekin.

2016an egin zuen antzerkian debuta Fernando Montoyaren *Carne, el carnicero y los pecados de los otros* antzezlanarekin. 2019an *Un lugar donde arder* antzezlna ere zuzendu zuen. 2017an laburmetrai bat egin zuen *La Ventana* eta ordutik diziplina biak elkarbanatu ditu.

2021. urtean *Maixabel* filmerako hautatua izan zen. Maria Jauregiren papera bete zuen eta 2022ko Goya Sarietan *Emakumezko errebelazio aktore onenaren* saria jaso zuen.

## Filmografia 
### Filmak 
### Telesailak 
### Antzerkia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Alpetar eskia 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan – Gizonezkoak super-G

**Gizonezkoen Super-G alpetar eski proba** 2022ko Neguko Olinpiar Jokoetan otsailaren 8an egin zen Yanquingen. Matthias Mayerrek (Austria) 2018ko titulua defendatu zuen. Ryan Cochran-Sieglek (AEB) zilarrezko domina irabazi zuen, eta Aleksander Aamodt Kildek (Norvegia) brontzea. Cochran-Siegle eta Aamodt Kilderentzat lehen domina olinpikoa izan zen.

Beat Feuz 2018ko zilarrezko dominaduna eta Kjetil Jansrud brontzezko dominaduna sailkatu ziren. Olinpiar Jokoen aurretik, Munduko Super-G Kopako bost proba egin ziren: Aamodt Kilde zen liderra, eta ondoren Marco Odermatt eta Mayer. Vincent Kriechmayr zen egungo munduko txapelduna, eta Romed Baumann eta Alexis Pinturault ziren zilarrezko eta brontzezko dominak, hurrenez hurren.

## Emaitzak 
Lasterketa Txinan 11:00ak zirenren hasi zen (UTC+08:00). Tenperatura -12,4ºC zen eta elurra trinkoa..

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
9. linea (Parisko metroa)

**Parisko metroaren 9. linea** sarean aurreikustako hamasei lineetako bat da.

## Mapa 
450px

## Linea 
700px

## Geltokiak 
Lineak honako geltoki hauek ditu:

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* Île-de-Franceko tranbia
* Île-de-Franceko RER
* Transilien

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Al-Ittihad FC

**Al-Ittihad SFC** () Saudi Arabiako futbol talde ezaguna da, Jidda hirikoa. Saudi Arabiako futbol liga 8 aldiz irabazi du eta birritan izan da Asiako txapelduna.

## Palmaresa 
### Saudi Arabian: 30 
* Saudi Arabiako liga (10): 1981–82, 1996–97, 1998–99, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2008–09, 2022-23, 2024-25
* Errege kopa (9): 1958, 1959, 1960, 1963, 1967, 1988, 2010, 2013, 2018
* Pritzearen Kopa (8): 1958, 1959, 1963, 1991, 1997, 2001, 2004, 2016–17
* Saudi Arabiako Superkopa (1): 2022
* Federazioaren Kopa (1): 1974
* Majed Printzearen Kopa (1): 1986

### Nazioartean: 3 
* Asiako Txapeldunen Liga:
** Txapeldun (2): 2004, 2005
** Finalista (1): 2009
* Asiako Errekopa (1): 1998-99

## Kanpo estekak
Al Hilal SFC

**Al Hilal SFC** () Saudi Arabiako futbol talde ezaguna da, Riad hiriburukoa. Saudi Arabiako futbol liga gehien irabazi ditu eta lau aldiz izan da Asiako txapelduna, inor baino gehiago.

## Palmaresa 
### Saudi Arabian: 53 
* Saudi Arabiako liga (19): 1976–77, 1978–79, 1984–85, 1985–86, 1987–88, 1989–90, 1995–96, 1997–98, 2001–02, 2004–05, 2007–08, 2009–10, 2010–11, 2016–17, 2017–18, 2019–20, 2020–21, 2021–22, 2023-24
* Errege kopa (10): 1961, 1964, 1980, 1982, 1984, 1989, 2015, 2017, 2019–20, 2021-22
* Pritzearen Kopa (13): 1963–64, 1994–95, 1999–00, 2003, 2004–05, 2005–06, 2007–08, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2015–16
* Superkopa (3): 2015, 2018, 2021
* Federazioaren Kopa (7): 1986–87, 1989–90, 1992–93, 1995–96, 1999–2000, 2004–05, 2005–06
* Saudi fundatzailearen Kopa (1): 2000

### Nazioartean: 8 
* FIFAren Kluben arteko Munduko Kopa:
** Laugarrena (2): 2019, 2021
* Asiako Txapeldunen Liga:
** Txapeldun (4): 1991, 2000, 2019, 2021
** Finalista (5): 1986, 1987, 2014, 2017, 2023
* Asiako Errekopa (2): 1997, 2002
* Asiako Superkoa (2): 1997, 2000
* Afro-Asiar Kopa (0): finalista 1992an

## Kanpo estekak
Ethel Brooks

**Ethel Brooks** (AEB,  )soziologo ijito feminista, Rutgers-eko Unibertsitatean irakaslea, Emakumea, Generoa eta Sexualitate Sailean, ekonomia politikoa, ekoizpen kulturala eta ijitoen kontrako indarkeriaren gorakada aztertu du. *RomArchive* eta *USC Shoah Foundation*-eko kidea.  European Roma Rights Centre-ko batzordearen lehendakaria eta US Holocaust Memorial Council-eko kidea. 

## Biografia 
Emakumea, Genero Ikasketak eta Soziologia Saileko Irakaslea Rutgers Unibertsitatean, New York University eta Williams College-en ikasia. Munduko hainbat lekutan ikertu izan du, besteak beste, Londres, Istanbul, Fall River, San Salvador, Dhaka eta New York hirian. Aldizkari ospetsuean idatzi ditu artikuluak, hala nola, Nevi Sara Kali and International Working Class History aldizkarietan.

Bi proiektuen garapenean dabil egun, *Disrupting the Nation: Land Tenure, Productivity and the Possibilities of a Romani Post-Coloniality*, eta *(Mis)Recognitions and (Un)Acknowledgements: Visualities, Productivities and the Contours of Romani Feminism*, bietan ekonomia politikoa, ekoizpen kulturala eta munduan ijitoen aurkako idarkeriaren gorakada aztertzen ditu. Bere hausnarketa eta ekarpenak The Guardian-ek argitaratu ditu. Emakume Pakistanien desagerpenei buruzko artikulua ari da idazten ere, Missing Pakistanis: Gender, Citizenship and the Muslim Everyday,” 

##### Liburuetako kapituluak 
* *Sweatshop USA: The American Sweatshop in Historical and Global Perspective*, Eds. Daniel A Bender and Richard Greenwald, (Routledge, 2003)
* *Sociology Confronts the Holocaust: Memories and Identities in Jewish Diasporas*, Eds. Judith Gerson and Diane L. Wolf (Duke University Press, 2007)

##### Artikulu akademikoak 
* Recuperando el campo de la vanguardia (Concreta, 14, 2019)
* Europa es nuestra: un manifiesto (O Tchatchipen, 101, 2018)
* The possibilities of Romani Feminism (Journal of Women in Culture and Society, 38, 2012)

##### Artikuluak egunkarietan 
* Stop this state persecution of Roma (The Guardian, 2010)

## Sariak eta aitortzak 
* 2011an Fulbright-University of the Arts London Distinguished Chair Award jaso zuen.
* 2010ean Outstanding Book Saria, Global Division of the Society for the Study of Social Problems-ek emana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*Dr. Ethel Brooks, 2013 Holocaust Rememberance Ceremony - UN New York (ingelesez)
*Ethel Brooks, ERRC | European Holocaust Memorial Day for Sinti and Roma(European Holocaust Memorial Day for Sinti and Roma, 2020)
Saudi Arabiako futbol liga

**Saudi Arabiako futbol liga** () Saudi Arabian jokatzen den futbol txapelketa nagusia da. Asiako Futbol Federazioaren barneko liga indartsuenetakoa da. Riad hiriburuko Al Hilal SFC da liga gehien irabazi dituena.

## Historia 
1968-69an izan zuen urreneko ekitaldia eta bigarrena 1974-75. Hurrengo urtean ez zen amaitzerik izan eta 1976-77koa kontsideratzen da ofizialki aurreneko ekitaldia. 2007an profesional bihurtu zen.

## Podiuma 
## Palmaresa 
### Liga Profesionala 
* 2007-08ko ligan elkarren arteko emaitzengatik Al Hilal izan zen txapelduna.

## Garaipenak 
## Ikus, gainera 
* Saudi Arabiako futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Ligako webgune ofiziala
Al Nassr FC

**Al-Nassr FC** () Saudi Arabiako futbol talde ezaguna da, Riad hiriburukoa. Saudi Arabiako futbol liga 9 aldiz irabazi du.

## Palmaresa 
### Saudi Arabian: 23 
* Saudi Arabiako liga (9): 1974–75, 1979–80, 1980–81, 1988–89, 1993–94, 1994–95, 2013–14, 2014–15, 2018–19
* Errege kopa (6): 1974, 1976, 1981, 1986, 1987, 1990
* Pritzearen Kopa (3): 1972–73, 1973–74, 2013–14
* Superkopa (2): 2019, 2020
* Federazioaren Kopa (3): 1975–76, 1997–98, 2007–08

### Nazioartean: 4 
* Asiako Txapeldunen Liga:
** Txapeldun (0)
** Finalista (1): 1991-92
* Asiako Errekopa (1): 1997–98
* Asiako Superkoa (1): 1998
* Golkoko Txapeldunen Liga (2): 1996, 1997

## Kanpo estekak 
* Taldearen webgune ofiziala
Georges Brassens kantari

***Georges Brassens kantari*** Anje Duhalde euskal abeslariak 2001ean Georges Brassens kantautoreari eginiko omenaldi-diskoa da. Duhaldek frantsesaren abesti ezagunetariko batzuk hartu zituen eta haien euskarazko bertsioak plazaratu zituen. 2000ko otsailean Baionako Luna Negra aretoan zuzenean grabatua dago.

## Grabaketaren partaideak 
* Grabaketa: Mykel Garcia 
* Nahasketak: Angel G. Katarain, Jonan Ordorika 
* Musikariak: 
** Mathias Lopez: kontrabaxua 
** Remy Gachi: gitarra 
** Anje Duhalde: gitarra eta ahotsa 
* Argazkiak: Juantxo Egaña 
* Diseinua eta maketazioa: Juanma Aramendi

## Abestiak 
* 1.- "Fama txarra" ("La Mauvaise Réputation") 
* 2.- "Osaba Artxibald" ("Oncle Archibald") 
* 3.- "Ttiki ttikia" ("Je me suis fais tout petit") 
* 4.- "Iturriko ur gardenean" ("Dans l'eau de la claire fontaine") 
* 5.- "Belar txarra" ("La mauvaise herbe") 
* 6.- "Famaren adarrak" ("Les trompettes de la renommée") 
* 7.- "Loretxo bat" ("Une jolie fleur") 
* 8.- "Pasatzen direnak" ("Les passantes") 
* 9.- "Gaizo Margot" ("Brave Margot") 
* 10.- "Plazer emeen eresia" ("La complainte des filles de joie") 
* 11.- "Gaixo Mattin" ("Pauvre Martin") 
* 12.- "Hamarretatik zortzitan" ("Quatre-vingt quinze pour cent") 
* 13.- "Testamentua" ("Le testament") 
* 14.- "Lehenik adiskideak" ("Les copains d'abord")

## Iritzia 
Elkarren webgunean horrela baloratu zuten Duhalderen lana: "Duhalderen ahotsean eta hizkuntzan ezarrita, kantek zentzu eraberritu bat hartzen dute, Brassens-en irudia gaurkotzen da eta honen jarrera etikoaren iraupena bermatu. George Brassens-en itzala itzela da oraindik ere, hilezkorra, bera konposatu eta kantatzera bultzatzen zuten motiboek oraindik ere badirautelako, pertsonaren duintasunaren aldeko borroka unibertsala eta etengabea baita". 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Albuma Badok webgunean.
* Anartz Bilbaoren komentarioa Zu zeu webgunean.
* :Diskoaren abestiak eta itzulpenak.
Martin Balsam

**Martin Henry Balsam** (New York, 1919ko azaroaren 4a - Erroma, 1996ko otsailaren 13a) estatubatuar aktorea izan zen. New Yorken jaio zen guraso juduekin eta Actors Studion ikasi zuen. Antzerkian, zineman eta telebistan ibilbide luzea egin zuen, normalean taldeko aktore roletan. Taldeko gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen 1966an. Erromatar hotel batean hil zen oporretan.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Jean-Marc Orgogozo

**Jean-Marc Orgogozo** (Donibane Lohizune (Lapurdi), 1949 &ndash; Bordele, 2022ko otsailaren 9a) medikuntza nuklearrean, neuropsikologian eta psikiatrian lizentziatua, Jean-Marc Orgogozo mundu osoan aintzatetsia izan zen garunaren zahartze normal eta patologikoan, trazuetan eta neuroendekapenezko gaixotasunen inguruan egindako lanagatik. 2004 eta 2010 bitartean, Akitaniako eskualdeko kontseilari izan zen goi-mailako hezkuntza, ikerketa eta berrikuntza arduraduna.

## Biografia 
Donibane Lohizunen jaio eta gaztetan heldu zen Itsasura, non bere aitak medikuntza lantzen zuen. Orgogozo irakasleak Baionako René-Cassin institutuan ikasi zuen. Bordeleko Unibertsitate Ospitaleko Neurologia saileko buru eta neurozientzia klinikoko zentroko buru izan zen, 1982 eta 2015 artean. Bordelen kokatua, mediku emeritu honek Ikerketa eta Garapen Teknologikorako Eskualdeko Aholku Kontseiluko presidente kargua ere izan zuen. Neurocampus proiektuaren zuzendari izan zen, 2011tik 2014ra. Akitaniako eskualdeko kontseilari izan zen goi-mailako hezkuntza, ikerketa eta berrikuntzaren arduraduna, 2004 eta 2010 artean.

Haren hileta-elizkizunak Biarritzen egin ziren.

## Garrantzia 
Jean-Marc Orgogozo garunaren zahartzeari, trazuei eta neuroendekapenezko gaixotasunei buruz egindako lanagatik ezaguna izan zen mundu osoan. Jean-Marc Orgogozok Alzheimerraren arrisku-faktoreen gaia ere landu du, nutrizio-faktoreen inguruan bereziki. Orgogozo irakaslea ere ezaguna da ardoaren kontsumo moderatuak adinekoen seniltasun arriskua erdira murrizten duela frogatu zuelako.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Ohar nekrologikoa Mediabasken webgunean.
Marcia Neugebauer

**Marcia Neugebauer** (New York, 1932ko irailaren 27a) geofisiko estatubatuarra da, fisika espazialaren arloan egindako ekarpenengatik ezaguna. Haren ikerketei esker, zuzeneko neurriak ezarri ahal izan dira eguzki-haizean, haren fisika eta kometekiko elkarreragina ulertzen laguntzeko.

## Biografia 
Maria Neugebauer New Yorken jaio zen. Fisikako lizentziatura lortu zuen Cornelleko Unibertsitatean, 1954 urtean, eta fisikako maisutza Illinois-eko Unibertsitatean, Urbanan, 1956an. 

Neugebauer plasma analizatzeko Mariner 2 zundaren ikertzailea izan zen. Zundak eguzki-haizearen lehen neurri zabalak eta haren propietateen aurkikuntza egin zituen. Tresna analitikoak ere garatu zituen, batzuk Apolloko astronautek erabili zituzten Ilargian, eta beste batzuk Halley kometaren topaketan, Giotto misio europarraren esparruan.

Zientzialari gisa, espazioko misio askotan parte hartu zuen NASAn egindako ibilbide profesional luzean. Jet Propulsion Laboratory proiektuan zuzendaritza postu batzuk izan ditu, hala nola Fisika alorrean zuzendari eta Espazioko Fisika Ataleko zuzendaria, Mark II.aren ikasketa taldeko zuzendaria, proiektuetako zientzialaria,  besteak beste, Rangers 1 eta 2 , eta CRAF programa espaziala (ingelesez, Comete Rendezvous Asteroid Flyby).

1994-1996 bitartean, Geofisikako Amerikako Batasuneko lehendakaria izan da, eta Review of Geophysics aldizkariaren editorea. Halaber, Zientzien Akademia Nazionaleko Eguzki Batzordea eta Fisika Espaziala ataleko lehendakaria izan zen.

## Sariak eta ohoreak 
* 1967an, Kaliforniako Zientzia eta Industria Museoak Marcia Neugebauer *Kaliforniako* urteko emakume zientifikoa (*California Woman Scientist of the Year*) izendatu zuen. 
* NASAren sari ugari jaso ditu, besteak beste, Lorpen Zientifikoaren Sari Berezia, Lidergo Nabarmenduaren Domina eta Zerbitzu Goraipatuaren Domina, hau da, NASAk eman ohi duen sari gorena. 
* 1997an, Women in Technology International Women In Technologi International WITI Hall of Fame-n sartu zen. 
* 1998an ohorezko doktoretza jaso zuen New Hampshireko Unibertsitatean. 2004an, William Kaula saria jaso zuen.
* 2010ean, Zientzien Akademia Nazionalaren Arctowski Domina saria jaso zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Goizero (diskoa)

***Goizero*** Anje Duhalde euskal abeslariak 1975ean plazaratu zuen bere bakarko lehen diskoa izan zen. Diskoa singlea zen, bi abestikin: Goizero eta "Beste batekilan", biak Daniel Landartek idatzitakoak, musika Duhalderena izanik. Bi abesti hauek bide luzea egin dute euskal kantagintzan eta bertsio desberdinak ezagutu dituzte.

## Abestiak 
* 1.- "Goizero" (Landart/Duhalde) 
* 2.- "Bertze batekilan" (Landart/Duhalde) 

## Iritzia 
Single honetan jasotako abestiak arrakasta handia izan zuten eta abeslariaren ibilbidean mantendu dira. 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* "Goizero" abestia.

## Kanpo estekak 
* Diskoa Badok webgunean.
Mirabeau (Parisko metroa)

**Mirabeau** Parisko metroaren geltokia da, Paris udalerriko 16. barrutian kokatuta dagoena.

## Ikus, gainera 
* Parisko metroa
* Parisko metroaren geltokiak
* 10. linea (Parisko metroa)
* Honoré Mirabeau

## Kanpo estekak 
*  RATPko web gunea
*  Île-de-France Mobilitésko web gunea
Espartzako zubia

**Espartzako zubia** edo **Maiatzaldeko zubia** Zaraitzu ibaxako Espartza udalerrian Erdi Aroko harrizko zubi bat da, Zaraitzu ibaiaren gainean.

## Zubia 
Zaharberrituta dagoen arren, Zaraitzu ibaiaren gainean herriko bi auzoak lotzen dituen hiru arkuko zubi erromaniko zaharra kontserbatzen da. Hirigunearen erdian dago. Erromaniko estilokoa da, zirkuluerdiko hiru arku eta bi alboetan maldak ditu. Bi aldeetan tajamarrak ditu. 40 metro luze eta 4 metro zabal da. 1954an harrizko petrilak bota zituzten, zabalera handiagoa emateko eta ibilgailuei bidea errazteko.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Espartza
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Espartza Zaraitzuko jauregia

**Espartza Zaraitzuko Armagintzako Kaporalgo jauregia** Zaraitzu ibaxako Espartza udalerrian Erdi Aroko jauregi bat da.

## Eraikina 
Nafarroako Erresumako nomina ofizialean armagintzako kaporalgo gisa agertzen da, eta 1513ko Nafarroako diruzainaren roldean kuarteletatik bidalitako orube gisa. XVIII. mendean Besollako markesena zen, 1702an Filipe V.a Espainiakoak José de Elío y Ayanz jaunarekin sortutako titulua. XVI. mendean, Armagintza Liburuan agertzen denez, armarria zilarrezkoa zen, gulezko zerrenda batekin, hiru otso sablez lagundurik, armatuak eta gulez miazkatuak, bi buru eta bat puntan jarrita. Antzekoa, baina lau otsorekin, jada Remon Ezparzakoak erabiltzen zuen, Ointanoko gazteluko zaldun eta alkaideak, 1397an.

## Erreferentziak 
* 

## Ikus, gainera 
* Espartza
* Zaraitzu

## Kanpo estekak
Fortuño Espartzakoa

**Fortuño Espartzakoa** (Ezpartza, Nafarroa Garaia, Euskal Herria, 1500 - *ezezaguna*, 1566) nafar apaiza izan zen.

Hemezortzi urte zituela, Mesedeetako ordenan sartu zen, Zangozako komentuan. Parisen ikasi zuen eta teologiako maisu maila lortu zuen. 1538an Frantziako hiriburuko komentuko komendadorea zen, eta 1544an Iruñekoa, berreraiki zuena. Aragoiko probintziaren definitzailea eta gatibuen berreroslea. 1562 eta 1566an berrerosle izendatu zuten.

## Erreferentziak 
*