Emma Miller

**Emma Miller** (Chesterfield, Australia, 1839ko ekainaren 26a - Toowoomba, Queensland, Britainia Handia, 1917ko urtarrilaren 22a) Ingalaterran jaio zen antolatzaile sindikal aitzindaria zen, sufragista eta giltzarria Australiako Alderdi Laboristaren Australian Labor Party (en)  sortzera eraman zuten erakundeetan, Brisbanen (Queensland, Australia).

## Biografia 
### Gaztaroa 
Miller 1939ko ekainaren 26an jaio zen, Chesterfielden (Ingalaterra). Martha Hollingworthen eta Daniel Holmesen lau seme-alabetatik zaharrena zen. Gurasoek uste unitarista sendoak zituzten, eta aktiboak ziren mugimendu kartistan, eta berak lau urte zituenetik bere aitak eraman zuen manifestazioetan parte hartzera. Harekin ikasi zuen gizarte-ordenaren aurka matxinatzen.

18 urte zituela, familiaren etxetik ihes egin, eta 1857an Jabez Mycroft Silcock kontulariarekin ezkondu zen. Lau seme-alaba izan zituzten, baina Silcock hil egin zen, eta Emmak josketa-lanak egin behar izan zituen bere familia aurrera ateratzeko (12 ordu egunean, 6 egun astean). 1874an, William Calderwoodekin (igeltseroa) ezkondu zen Emma, eta seme-alabekin Queenslandera emigratu ziren. 1879ko martxoan lehorreratu ziren. Calderwood hurrengo urtean hil zen, eta Emma Andrew Millerrekin ezkondu zen 1886an, Brisbanen.

### Militantzia sindikala 
Queenslanden, Millerrek gizonentzako alkandora-egile eta jostun gisa egin zuen lan. May Jordan McConnelekin, Brisbaneko lehen emakume-sindikatua eratu zuen,  (en), 1890eko irailean. William Lanek Brisbaneko *Worker* egunkarian egindako kanpaina baten laguntza izan zuten. Jostun gisa, 1891ko Erret Batzordean, denda, lantegi eta tailerrei buruzko lekukotza eman zuen, eta jakinarazi zuen emakume langileak esplotatzen zituzten lantegi miserable ugari zeudela. Aldi hartan, Millerrek aktiboki hartzen zuen parte en.

1890eko hamarkadako greba handietan, Millerrek laguntza aktiboa eman zion 1891ko Australiako moztaileen grebari, eta Prisoners' Relief Fund (diru-bilketa) sortu zuen, atxilotutako hamabi greba-liderrentzat. William Lanek 1892an New Australiako komunitatea sortzea erabaki zuen Paraguayn, oinarri sozialisten gainean; aktibista sindikal asko erakarri zituen. Millerrek uste zuen Lane “borrokatik erretiratu zela”, eta Langileen Erakunde Politikoaren kide sortzaile bihurtu zen, Queenslandeko Australiako Alderdi Laboristaren aitzindari. Ordutik, "Ama Miller" izena jarri zioten, Queenslandeko langile-mugimenduaren emakumezko liderra bihurtu baitzen.

## Emakumeen emantzipazioa 
1894an, Miller  (WEFA) (en) elkartearen sortzaileetako bat izan zen, eta ia berehala egin behar izan zion aurre zatiketa bati. Léontine Cooper-ekvmugimendua utzi egin zuen  sortzeko, WEFA mugimendu sindikaletik hurbilegi zegoela eta horrek emakumeen emantzipazioa oztopa zezakeela alegatuz. Miller WEFAko lehendakari hautatu zuten 1905 arte, hain zuzen, emakumeen sufragioa onetsi zen urtea, eta, ondorioz, erakundea desegin egin zen.
alt=|ezkerrera|thumb|200x200px| Emma Miller-en estatua King George Square-n, Brisbane
Emakumeak 1902ko apirilaren 9ko hauteskunde-lege federalaren arabera emantzipatu ziren, eta, hala, munduko lehen emakumeak izan ziren parlamentu nazional baten aldeko botoa emateko eskubidea irabazten (Zeelanda Berriko emakumeek 1893ko hauteskunde kolonialetan lortu zuten boto-eskubidea).  elkarteko kideek kanpaina aktiboa egin zuten emakumeak bozkatzera joan zitezen 1903ko abenduko hauteskunde federalean. Federatzeko,  osatu zuten, Miller buru. Hauteskunde federalen ondoren, Millerrek bere karguari uko egin zion, eta Brisbaneko -eko lehendakari bihurtu zen. Emakumeek Queenslandeko Parlamenturako 1905eko urtarrilaren 25ean lortu zuten boto-eskubidea, baina ez Parlamentura aurkezteko eskubidea. Hurrengo urtean, Emma Millerrek bira bat hasi zuen Queensland mendebaldean, Australiako Langileen Batasunaren mugimenduarekin (): hitza hartu zuen bilera publiko handietan, eta Langile Politikoen Erakundearen eta Emakumeen Erakunde Politikoaren tokiko sekzioak eratzen lagundu zuen.

## Ondorengo urteak 
### Brisbaneko greba orokorra 
thumb| Emma Miller Place, 2013
Sindikatuak antolatzeko eskubidearen aldeko Brisbaneko 1912ko greba orokorrean, Millerrek emakume batzuk bideratu zituen Brisbaneko Parlamentura.  martxan zehar, poliziek porrekin eraso zieten manifestariei, eta Millerrek bere kapelaren urkila sartu zuen Cahill polizia-komisarioaren zaldiaren atzealdean. Ustekabe horren ondorioz, larri zauritu zen komisarioa.

### Bakearen aldeko emakumeen armada 
Lehen Mundu Gerra garaian, soldaduskaren aurkako aktibista ere izan zen Miller. rekin (en) bat egin zuen, eta Cecilia John eta Adela Pankhurst Brisbanera joan zirenean, 1915ean, presidente hautatu zuten. Hurrengo urtean, k Melbournen emandako hitzaldira joan zen, eta, ziotenez,  jazarri ei zuen, zeinaren militarismoa salatu baitzuen, zutik, xaboi-kaxa baten gainean. 1916ko urriaren 28ko soldaduskaren lehen boto-kontaketaren aurkako EZaren kanpaina arrakastatsua izan zen, emakumeek soldaduskaren aurka egindako kanpaina boteretsuari esker, historialari askoren arabera.

## Heriotza 
1917ko urtarrilean, Miller Toowoombara joan zen atseden hartzera, aste batzuetarako. Toowoombako lorategi botanikoetan egin zuen azken bilera publikoan, eta bertan zeuden emakumeak hunkitu zituen, hau baieztatu zuenean: “Langile-mugimenduan rol bat bete beharra gizonentzat bezain garrantzitsua da emakumeentzat”. Bi egun geroago zendu zen Emma Miller, minbizia zuen.  Halleko bandera masta erdira jaitsi zuten, “Australiako Alderdi Laboristaren ama”ren ohoretan. Estatu-hiletak eskaini zituzten harentzat, baina bizirik zuen semeak uko egin zien. Brisbaneko Toowong hilerrian ehortzita dago Miller.alt=|ezkerrera|thumb| Miller-en bustoa Queensland-eko Council of Unionsen |315x315px

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1917ko abuztuan, *Worker* egunkariak poema bat argitaratu zuen Milleren omenez. 
* 1922an, James Laurence Wattsen marmolezko busto batek irudikatu zuen, Queenslandeko Council of Unionsen. 
* 1987an, Queenslandeko Council of Unionsek (Queenslandeko Langileen Alderdia) Emma Miller Saria sortu zuen. Urtero ematen zaie sari hori haien sindikatuari ohiz kanpoko laguntza ematen dioten emakumeei.
* 2003an, Millerren bizitzaren historia *A Lot on Her Hands* izeneko erakusketa antolatu zuen  erakundeak.
* Millerren hauteskunde-barrutiak, Queensland Estatuko hauteskunde-birbanaketan sortua 2017an, haren izena du.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* (en) Young, Pam, Proud to be a rebel. the life and times of Emma Miller, University of Queensland Press, 1991 (ISBN 0-7022-2374-3 et 978-0-7022-2374-7, OCLC 25240348, lire en ligne)
* (en) S. G. Svenson, William Lane, The Brisbane Years, 1885-1892, University of Queensland, 1982
* (en) Francis, Rosemary, Grimshaw, Patricia, Standish, Ann et University of Melbourne. eScholarship Research Centre., Seizing the initiative : Australian women leaders in politics, workplaces and communities, EScholarship Research Centre, The University of Melbourne, 2012 ( eta , OCLC 812810834, lire en ligne)
* (en) Heather Radi, 200 Australian women : a redress anthology, Women's Redress Press, [1988?] ( eta  , OCLC 24590007, lire en ligne)

## Ikus, gainera 
* Feminismoaren historia
* Sufragisten zerrenda
* Sufragisten zapia
* *Suffragette* filma
* Emakumeen sufragismoa

## Kanpo estekak