open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Civil War (2024ko filma)

299px|thumb|Estatu Batuetako mapa filmaren arabera: **Urdina**: Presidentearekin dauden estatuak.  **Berdea**: Mendebaldeko indarrak.  **Gorria**: Floridako Aliantza.  **Horia**: Herri Armada Berria.

***Civil War*** (*Gerra zibil*) gerrako film epiko eta distopikoa. Erresuma Batuan eta Ameriketako Estatu Batuetan egina, Alex Garlandek idatzi eta zuzendu zuen. Aktore nagusiak hauek dira: Kirsten Dunst, Wagner Moura, Stephen McKinley Henderson, Cailee Spaeny, Jesse Plemons eta Nick Offerman. Argumentuak gerran dagoen Estatu Batuetan zehar kazetari talde bati jarraitzen dio. Zinema-kritikak oso ondo baloratu zuen. Filmaketa Atlantan hasi zen 2022ko martxoaren 15ean; 9 maiatzean, ekoizpena Londresera lekualdatu zen. Estatu Batuetan 2024ko apirilaren 12an estreinatu zen.

## Argumentua 
Etorkizun hurbilean Estatu Batuak gerra zibilean murgilduta dago, hirugarren agintaldian dagoen presidente autoritario bat buru duen gobernu federalaren eta hainbat mugimendu sezesionistatan murgilduta dagoen herrialdearen artean. Nahiz eta presidenteak telebistaz esan garaipena gertu dagoela, jakina da Washington D. C. laster erasotuko dutela "Mendebaldeko Indarrek", Texas eta Kaliforniak osatutako aliantza militar batek. Lee Smith (Kirsten Dunst) gerrako argazkilari beteranoa eta Joel (Wagner Moura) kazetari lankidea atentatu suizida batean harrapatuta geratuko dira, New Yorkeko hirian gero eta handiagoa den desordena zibila jasotzen saiatzen ari diren bitartean, Jessie Cullen (Cailee Spaeny) argazkilari izateko hautagai gaztearekin batera.

Gertakariari aurre eginez, bi kazetariek Sammy (Stephen McKinley Henderson) kazetari beteranoarekin hitz egin dute, eta Washingtonera, D. C., joateko asmoa azaldu dute, presidentea elkarrizketatzen saiatzeko: presidentea gero eta isolatuago dago, Texas eta Kalifornia buru dituzten "Mendebaldeko Indarrek" hiriburua konkistatu aurretik elkarrizketatu nahi dute. Sammyk, Leeren onespenarekin, haiekin bat egiten du Charlottesvilleko (Virginia) gerra-frontera joateko. Hurrengo goizean, Leek jakingo du Jessiek Joel konbentzitu duela hirukotearekin bat egiten uzteko, eta Leek eskaera hori onartuko du ere bai.

Ibilbidea biloentziaz eta tentsio handiko eszenez  josita dago, guztiak oso errealistak. Zenbait momentutan argazkilariek egiten dituzten argazkiak tartekatzen dira. Garrantzia berezia du bukaerako tituluetan agertzen den irudiak.

## Aktoreen zerrenda 

* Kirsten Dunst Lee Smith kazetari ezagunaren paperean.
* Sonoya Mizuno Anya izeneko kazetariaren paperean.
* Jefferson White Dave.
* Jess Matney soldadu bat.
* Nelson Lee Tony.
* Evan Lai Bohai.
* Karl Glusman militar baten paperean.
* Jin Ha Frankotiratzaile
* Jonica T. Gibbs Western Forces Sergeant aldeko militarra.
* Juani Feliz Joy Butler zerbitzu sekretoen partaidea.
* Greg Hill: Pete.
* Edmund Donovan: Eddie.
* Jesse Plemons eskuin muturreko milizianoaren paperean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gaizka Izagirreren komentarioa Garland eta filmaren inguruan, *Berria*, 2024/06/21.
* :Filmaren webgune ofiziala.
* :Filma IMDb webgunean.
* :Filmaren traillerrak Rotten Tomatoes webgunean.
Arsenio Martínez-Camposen gobernua

Arsenio Martínez-Campos espainiar militar eta politikari bat izan zen, batez ere 1874an Saguntoko jazarraldiarekin Espainiako monarkia borboitarraren berrezarpenean izan zuen paperagatik ezaguna. Ministroen Kontseiluko presidente gisa izan zuen gobernua laburra izan zen, 1879ko martxoaren 7tik abenduaren 9ra arte.

Bere agintaldian, Martínez Camposek hainbat erronkari egin behar izan zien aurre, besteak beste, herrialdea egonkortzeko beharrari, urteetako barne-gatazken eta Lehen Errepublikaren ondoren. Bere ikuspegia bateratzaileagoa izan zen garai hartako beste liderrekin alderatuta, irtenbide negoziatuak bilatuz errepresiboak bilatu beharrean.

Gainera, Martinez Camposek paper nabarmena izan zuen Kubako Hamar Urteko Gerran, non ekintza militarrak eta uhartea baketzeko negoziazio-saiakerak konbinatu zituen. Kuban egindako kudeaketa indarra diplomaziarekin orekatzeko saiakera gisa ikusi zen, baina emaitza mistoekin.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
On an Island with You

***On an Island with You*** (euskaraz *Irla batean zurekin)* 1948ko Technicolorrean egindako komedia musikal erromantikoa da, aqua-musikalen generokoa, Richard Thorpek zuzendua. Aktore nagusiak dira Esther Williams igerilaria, Peter Lawford, Ricardo Montalban, Cyd Charisse, Kathryn Beaumont eta Jimmy Durante.

## Sinopsia 
Rosalind Reynolds, igeriketako izar bat, Hawaiko uharte tropikal batean film bateko filmaketan dago, protagonista nagusi gisa, eta Ricardo Montez bere mutilaguna berarekin joan da bertarako. Filmerako aholkulari tekniko militar bat, Lawrence Y. Kingslee, AEBetako itsas armadako ofiziala Rosalind-ekin maiteminduko da. Rosalinden lagun handiena, Yvonne Torro aktorea, filmean dago baita ere lanesan, eta ezkutuan Ricardo seduzitu nahi du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmeko uretako koreografia eszena bat.
Matthew Goode

**Matthew William Goode** (1978ko apirilaren 3a, Exeter, Devon), ingeles aktore bat da. 

## Filmografia
### Zinema
### Telebista
## Erreferentziak
Txoministak

***Txoministak*** euskal websaila da, Hiru Damatxo komunikazio-kooperatibak sortua. 2016ko maiatzaren 4an estreinatu zen. Euskarazko bigarren websaila da, *Deus ez da perfektua* sailaren ondoren.

Euskal Herria askatuko duen alderdi politiko baten gorabeherak kontatzen ditu.

## Atalak 
8 atal ditu *Txoministak* websailak, eta horietako bakoitza hamar minutu ingurukoa da:

# *8ak bat*
# *Liderra*
# *Meritukrazia*
# *Crowdfunding*
# *Dokumentala* 
# *Lapurreta*
# *Nazioarteko bira*
# *Ekitaldia*

## Aktoreak 
* Naroa Mikelarena: Larra
* Jon Ander Alonso: Txomin
* Edurne Azkarate: Karmele
* Eñaut Gantxegi: Txester

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europako zubia (Caillebotte)

***Europako zubia*** (), Gustave Caillebotte (1876) margolari frantsesaren mihise gaineko olio-pintura da, 1877an egina. Genevako Petit Palais museoan gordetzen da.
Behean eskuinean sinatuta (G. Caillebotte), pintura horren beste bertsio txikiago bat dago, Rennesko Arte Ederren Museoan dagoen zirriborro bat.

## Historia 
Caillebottek Paul Durand-Ruelen etxean egin zen Inpresionismoaren Hirugarren Erakusketan aukeztu zuen. 1878an Eugène Lamiri dohaintzan emana zion, eta bere alaba Blanche Lamik enkantean jarri zuen 1956an, eta Oscar Ghezek erosi zuen egungo museoko parte izan aurretik. 

## Deskribapena 
Obrak Parisko eszena bat irudikatzen du, Paris–Saint-Lazare geltokia (Gare Saint-Lazare) tren geltokiaren gaineko zubi bat, udaberriko goiz batean.

Caillebottek bi ihes-puntu erabiltzen ditu, nagusia kapelan dago, gizonaren buru gainean, eta zubiko lerroek, eraikinek, espaloiek eta txakurraren itzalak bigarren ihes-puntua ematen dute. Ziur aski, Caillebottek argazki bat erabili zuen lan hau egiteko. Horrela egin zuen urte berean *Parisko kalea, eguraldi euritsua* margotzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Easy to Love

**Easy to Love** (euskaraz Maitatzen erraza) 1953ko Technicolorrezko film musikala da, Charles Waltersek zuzendua eta Busby Berkeleyk koreografiatua. Esther Williams, Van Johnson eta Tony Martin dira izarrak, Williamsek ospetsu bihurtu zuen aqua-musikal generoaren ale honetan.

## Sinopsia 
Ray Lloydek Cypress Gardens parkeko ur-ikuskizun arrakastatsua zuzentzen du, eta bertan Julie Hallerton igeriketako izarra dauka lanean. Julieri gehiegizko lana ematen dio Rayk, eta kariño gutxi, ez baitaki nesla berarekin maiteminduta dagoela. Julie saiatuko da Ray jeloskor bilakatzen Hank (John Bromfield) lankidearekin flirteatzen.

## Ekoizpena 
Floridako Cypress Gardens benetako atrakzio parkean filmatu zen partzialki.

Aqua-musikaletako igerilekuko koreografiez gain, filmaren amaieran zazpi minutuko eszena bat dafo uretako eskian oinarritua. Kirol jarduera hori modan jartzen lagundu zuen filmak AEBetan.

Tony Martinen emazte Cyd Charissek Charisseren emazteak ekoizpena bisitatu zuen filmatzen ari ziren bitartean, eta kameo batean agertzen da filmaren amaieran.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmeko koreografia eszena, uretako eskiekin.
Kerteko kanpaina

**Kerteko kanpaina** Melilla inguruan Espainiaren eta Mohammed Ameziane buru zuten riftar *harka* matxinatuen arteko gatazka armatua izan zen. Honek *jihad* bat hasi zuen Espainiaren okupazioaren aurka ekialdeko Rifen. 1911 eta 1912 artean gertatu zen.

## Kanpaina 
Kanpaina Dámaso Berenguer teniente koronelak 1911ko ekainaren 30ean sortutako *regulares* izeneko tropa indigenen su-bataioaren lekuko izan zen.

Kanpainak Mohammed Ameziane, espainiarrek El Mizzian deitua, Segangango kadiak hasitako matxinada izan zuen *casus belli*. Honek *jihad* bat hasi zuen, espainiarrei zein hauen aldeko kabilei eraso eginez. Ishafen inguruan (Kert ibaiaren ondoan), azterketa topografikoak egiten ari zen militar talde baten aurkako eraso baten ondoren, espainiar kanpaina abuztuaren 24an hasi zen formalki. Espainiar zutabe batek, ordea, tiroketa bat jasan zuen urte horretako ekainaren 30ean.

Melillara egindako bisita baten ondoren, Agustín Luque Espainiako Gerra Ministroak operazioen kontrola hartu zuen urriaren 7an. Ondorengo borrokek galera ugari eragin zituzten bi aldeetan: 64 hildako eta 204 zauritu izan ziren Espainiako bandoan. 1911ko urriaren 14an, Salvador Díaz Ordóñez jenerala borrokan erori zen, eta Felipe Navarro jeneralak gidatutako zutabe batek 33 hildako eta 105 zauritu izan zituen.

Espainiako indarrek 1912ko urtarrilaren 18an Al Aaroui herria hartu zuten.

1912ko maiatzaren 15ean *regulares*ek Ameziane hil ondoren, espainiarrek amaitutzat eman zuten kanpaina. Ordurako, espainiar bajak 500 hildako eta 1.900 zauritu ziren. Espainiar kontrol-lerroa Kert ibairaino hedatu zen, Bni Chiker eta Bni Bouifrour kabilak erantsiz.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Neptune's Daughter

'''''Neptune's Daughter*** (euskaraz, ***Neptunoren alaba'''*) Edward Buzzellek zuzendu eta Jack Cummingsek 1949an ekoitzitako filma da, Dorothy Kingsleyren gidoi baten gainean. Esther Williams igerilaria da aqua-musikal honen izarra eta berarekin dira protagonista Red Skelton, Ricardo Montalban eta Betty Garrett.

Filmetik bereziki gogoratzen da Frank Loesserren abesti bat, *Baby, It's Cold Outside'' abestiak,  irabazi zuena, eta filmean Esther Williamsek eta Ricardo Montalbanek kantatua galde-erantzuneko dueto batean.

## Sinopsia 
Evek (Williams) bere ahizpa Betty bidaliko du polo talde bateko kapitain batengana, negozioak direla tarteko. Betty pertsonaz nahastuko da eta berriketa hasiko da polo taldeko masajelariarekin, zeinak, flirteatzearren, ez du okerra argituko. Sortzen den egoerarekin susmati geratuko da Eve.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmeko uretako koreografia eszena bat.
Mohammed Ameziane

**Mohammed ben al-Hajj Ameziane** (; ; Segangan, 1859 - Kaddur, 1912ko maitzaren 15a), espainiar historiografian **El Mizzian** deitua, riftar politikaria izan zen. Bni Bouifrourreko kadi eta Rifeko azken *amghar* (Errege Tribala) izan zen. Marokoko Protektoratu Espainiarra ezarri ondoren espainiar agintearen lehen aurkaritzat hartzen da.

## Biografia 
Gauza gutxi dakigu Rifeko buruzagi honi buruz, Bni Bouifrourreko kadia zela bakarrik. Familia handi batetik zetorren, Seganganen qadiriyyar Zawiya bultzatu zuena. Fezeko Al-Qarawiyyin Unibertsitatean islamiar zuzenbideko ikasketak egin zituen eta, ondoren, epaile edo kadi izan zen. 

Hori gertatu baino lehen, Mohammed Ameziane Melillatik gertu Espainiako trenbide bat eraikitzearen aurka altxatu zen, Melillako gerraren parte izango zena.

Ezegonkortasun politikoaren eta barne matxinaden ondorioz, Abd al-Hafid sultanak 1911n Feseko Ituna sinatu eta Marokoko Protektoratu Frantsesa ezartzea erabaki zuen. Protektoratu horrek Marokoko Protektoratu Espainiarra sortu zuen, 1912an iparraldeko lurraldeetan gauzatuko zena. 1911ko ekaina bezain goiz, Amezianek *jihad* deklaratu zuen espainiarren aurka, eta bere lehen helburua Ishafen inguruko topografo militar talde bat izan zen, Kerteko kanpainaren *casus belli* izango zena. Espainiar *regulares*ek Jaime Samaniego eta Martinez-Fortunen agindupean 1912ko maiatzaren 15ean hil zuten, Kaddur posizioaren inguruan. Buruzagia hil ondoren, Rifeko *harka*ko gainerako kideek amore eman zuten Antonio Moltó y Díaz-Berrio jeneralen aurrean, bertara iritsi zirenean.

Gorpua Melillara eraman zuten identifikatzeko, eta han Abd el Krimek gorpuzkia ikusteko aukera izan zuen. Ondoren, gutun bat idatzi zion aitari, gertaera deskribatzeko. Segangango meskitan lurperatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nastaliq

[thumb|Nastaliq eskuizkribua, [Ferdowsi|Ferdowsiren *Erregeen Liburua* (al-Qādisiyyahko borroka).]]
**Nastaliq** (persieraz: نستعلیق) arabiar estiloko kaligrafia bat da, Mir Ali Tabrizik eratu zuena XIV. mendean, Tabrizen. Izenak dioen bezala, naskh eta taliq estiloen nahasketa bat da.

XV. mendetik aurrera, estilo dotore eta solte hau Persia osoan zehar zabaltzen hasi zen, Persiar golkoaren ertzean eta ekialderago, Txinako uigurren lurretaraino. XVIII. mendetik XX. mendearen hasierara bitartean izan zuen goren aldia.

Herrialde arabiarretan **persiar** **letra** deitu ohi zaio estilo horri, eta zailtasunez irakurtzen den idazkera arkaikotzat hartzen dute.

Hastapenean literatura poetikorako erabilia, nastaliq gaur egun Iranen, Afganistanen eta Pakistanen zabalduta dago, eta naskh estiloarekin arrakastaz lehiatzen da. Iranen eta Afganistanen, idazkera apaingarri gisa erabil daiteke tituluetarako, iragarkietarako eta eskuz idazteko; naskh, berriz, gehiago erabiltzen da idazkera inprimatu edo digitalerako (tipografia, liburuak, egunkariak eta abar).

## Adibideak 

Fitxategi:Persian Nastaʿlīq's proportions.jpg|link=Archivo:Persian Nastaʿlīq's proportions.jpg|Nastaliq estiloaren proportzioen arauak.
Fitxategi:Sheikh_Mirza_Javad_Tabrizi_Qom.jpg|link=Archivo:Sheikh_Mirza_Javad_Tabrizi_Qom.jpg|alt=Tumba del jeque Mirza Javad Tabrizi en Qom|Mirza Javad Tabrizi xekearen hilobia, Qom hirian.
Fitxategi:Agra_castle_India_persian_poem.jpg|link=Archivo:Agra_castle_India_persian_poem.jpg|alt=Usada como decoración el Fuerte de Agra, en la India|Dekorazio gisa, Agrako gotorlekua, Indian.
Fitxategi:Half_rupee_coin_of_Aurangzeb.jpg|link=Archivo:Half_rupee_coin_of_Aurangzeb.jpg|alt=Monedas del reino de Aurangzeb (Imperio mogol)|Aurangzebeko erresumako txanponak (Mogol Inperioa).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Arabierazko kaligrafia
* Tipografia

## Kanpo estekak 
*  Encyclopaedia Britannica, nastaʿlīq script
Ataun of the dead

***Ataun of the dead*** Beñat Iturriozek eta Xabier Padinek zuzendutako film laburra da, 2011ko urtarrila eta ekaina bitartean grabatua eta urte bereko irailaren 8an estreinatua. Zonbiak protagonista dituen lehenengo euskarazko film laburra da. Zuzendariek beraiek eta haien lagunek bertan antzeztu zuten. Abertzalea ez zen lehendakaria kargua lortu zuenean, Jon Tomas eta Josu Jon Tomas zientzialari karlistak Tomas Zumalakarregi berpizten saiatu ziren Ataunen. Zerbait gaizki ateratzen da, Idiazabal gazta kutsatzen da, eta ondorioz ataundar guztiak zonbi bihurtzen dira.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
* Jaione Irazu: emakume beganoa
* Xabier Padin: Jon Tomas
* Beñat Iturrioz: Josu Jon Tomas
* Xabier Kueto: Andoni
* Etxahun Galparsoro: Tomas Zumalakarregi
* Gorka Bereziartua: kazetaria
* Etor Telleria: Segurako gizona
* David Lopez: dendaria

## Trilogia 
*Ataun of the dead* izen bereko trilogia baten lehen filma da eta bi jarraipen izan ditu: ''Joxean's Hil Eben* (2014) eta *Napardeath'' (2019). Trilogia osoa «zuk zeuk egin» filosofiaren barnean sortu eta auzolanean garatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Regulares

**Melillako Talde Erregularrak** (), arruntki ***Regulares*** () deitua, Espainiako Lurreko Armadako unitatea da. 1911n sortu zituzten, Melillan, espainiar eta indigena soldaduekin, eta lau konpainiak osatutako infanteriako *tabor* batekin eratu zen (izen horrek batailoi bat jasotzen du Erregularretan), baita hurrengo urtean handitu zen zalditeriako eskuadroi batekin eta Infanteriako bi *tabor*erekin eta Zalditeriako *tabor* batekin ere. Erregularrak Espainiako Armadaren talka-indarretako bat izan ziren Rifeko gerran (1909-27) eta Asturiasko Iraultzan parte hartu ondoren, Gerra Zibilean matxinoen alde egin zuen.

## Kanpo estekak
Naskh

[thumb|[Al-Fatiha|Al-Fatiharen testua Hattat Aziz Efendi (1871–1934) kaligrafo otomandarrak kaligrafiatutako Koran batetik hartua.]]**Naskh** () **naskhi** edo **neskhi** ere deitua («naskh-ari dagokiona»), arabiar alfabetoa erabiltzen duten hizkuntzetarako idazkera estilo arruntena da. Eskolan ikasten den estiloa da, eta kaligrafian nahiz idazkera arruntean erabiltzen da, eskuz idazteko edo inprimatzeko.

## Jatorria 
Naskh idazkera, hau da, *kopiatzeko balio duena*, thuluth arabieraren kaligrafiako estilo kanonikoetatik eratorria da.
Batez ere arabiar munduan eta Persian zabaldu zen XV. mendetik aurrera, thuluth estilo apainduago, zabalago eta irakurtzeko askoz zailagoa apaingarri gisa erabiltzeko utziz.

Naskh estiloan oinarri hartuta sortu zen, hain zuzen ere, nastaliq estiloa, idazkera dotoreagokoa, gehienbat Irandik Pakistanera hedatua dagoena, baina arabiarrek arkaikotzat jotzen dutena.

## Estiloa 
Letra gehienek, orobat, thuluth letra moldearen forma bera dute, baina bi idazkera mota hauen artean nabarmentzen den alderik handiena da lodiera: naskh karaktereak thuluth estilokoak baino hiru aldiz txikiagoa izan behar dira.

Persiarrek, naskh idazten dutenean, forma pixka bat mehe eta makurra ematen diote, eta turkiarrek, aldiz, modu lodi eta astunean idazten dute. Idazkera hau alfabeto latinoaren idazkera bastardarekin konpara daiteke.

Mamelukoek serifarik (*tarwīs*) gabe egiten zuten naskh idazkera, aldiz artikuluaren *lām* gaineko serif batez idazten zuten otomandarrek (batez ere eskuinean) eta persiarrek (batez ere ezkerrerantz).

## Erabilera 
Naskh idazkera batez ere gorteko liburu eta dokumentu administratiboen idazkerarako erabili izan zen.

Naskh estiloarekin, diseinu malguago eta biribilagoko dekorazio elementuak egiten ahal dira, idazkera kufikoaren lau angeluko dekorazio zurrunetik urrun. Naskh idazkera X. mendean hasi zen erabiltzen arkitekturan eta herrialde musulman askotara hedatu zen XI. menderako. edo Monotype Imaging etxeak sortutako Bustani letra tipoak.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Nastaliq
* Taliq

## Kanpo estekak 
*
Isotretinoina

**Isotretinoina** edo **azido 13-zis-erretinoikoa** konposatu organikoa da, C20H28O2 formula duena, azido karboxilikoen multzokoa familiakoa eta A bitaminaren formetako bat. Solido kristalino hori-laranja da. Zintzilik dagoen katean lau lotura bikoitz dituenez zis-trans isomeria agertzen du.

Isotretinoina akne larria edo kistikoa tratatzeko agintzen den botika da, baita ohiko tratamenduei erantzun ez dieten azaleko zenbait gaixotasun larri tratatzeko ere, hala nola akne larrosa larria, eraztun itxurako granuloma orokortua eta akne nodularra.

## Eztabaidagai 
Eztabaida handia dago ea isotretioninak eragin psikiatrikoak dituen. Horien artean aipatzen dira depresioa, antsietatea, suizidiorako joera, jokaera erasokorra edo psikotikoa eta konbultsioak.

Auzia ez dago argi ikerketa kontraesankorrak argitaratu direlako. Gai hau bereziki delikatua da; izan ere, isotretinoinarekin tratatutako pazienteak nerabezaroan egon daitezke, eta, beraz, kalteberak izan daitezke autoirudi desfaboragarri baten aurrean, eta, aldi berean, gerta daitezkeen konplikazio psikiatrikoak areagotzen dituzten egoera batean bizi daitezke.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Erretinol
* Erretinal
* Azido erretinoiko
* Erretinoide

## Kanpo estekak
Taliq

[thumb|Taliq idazkera, [Otomandar Inperioa|otomandar eskuizkribu batean.]]
**Taliq**  edo **taʿlīq** arabiar kaligrafiaren estilo bat da, persieraren beharrak asetzeko bereziki diseinatua. Oso erabilia izan zen, bereziki persierara menderatutako herrialdeetan, nastaliq idazkerak ordeztu zuen arte.

Sarritan, nastaliq idazkera izendatzeko erabiltzen da «taʿlīq» turkieraz baita, sarritan, arabieraz ere.

Nastaliq izeneko estiloa taliq idazkeran inspiratuta dago, naskh estiloaren ezaugarri batzuekin nahasirik.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Naskh
* Nastaliq

## Kanpo estekak 
*
Audi A2

**Audi A2** (***Typ*** **8Z** barne izendapena) Audi fabrikatzaile alemaniarraren B segmentuko auto bat da, 1999 eta 2005 urteen artean saldua. Lau eserleku, aurreko motorra eta aurreko trakzioa dutenak. Bere aurkari nagusia Mercedes-Benz Clase A zen.

## Historia 
1997an Frankfurteko Automobil Erakusketan AI2 izenarekin erakutsitako prototipo batean oinarritu zen A2 modeloa. Aluminioz eginda daude karrozeria eta txasisa, eta, ondorioz, ohikoa baino askoz ere arinagoa da, motor eraginkorrekin batera. Hori dela eta, oso auto merkea izan zen erregaitan. Bostetik lau izar jaso zituen EuroNCAPeko bidaiari helduei egindako talketako babes proban. Ekoitzitako azken A2ak 2005eko abuztuan eraiki zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Audi A3

**Audi A3** automobila C segmentukoa da, eta Audi fabrikatzaile alemaniarrak ekoizten du 1996tik. Lau belaunaldi hartzen ditu. 

2013ko uztailean hiru milioi autoko ekoizpena lortu zuen.

2013ko uda bukaeratik aurrera A3 bat eskaintzen da sedan karrozeriarekin (edo Limousine). 4.46 metro luze da, hau da, A4 bat baino ia 25 cm luze gutxiagoa.

A3 Volkswagen Taldeko hainbat modeloren plataforma berean eraikita dago, hala nola Volkswagen Golf, Škoda Octavia eta Seat León.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa Audi A3 Sportback Rincón del Motor aldizkarian
* Fitxa Audi A3 Sedan Rincón del Motor aldizkarian
* Audi A3 Sportback e-Tron
Bni Bouifrour

**Bni Bouifrour** edo **Ait Bouifrour** (, ) Nador probintzian dagoen herria da, Marokoko Ekialdeko eskualdean dagoena. 2004ko zentsuaren arabera 17.090 biztanle zituen.

Mediterraneoren ertzean dago, Kert ibaiaren bokalean, Betoiako badian.

Honako herrikek osatzen dute udalerria: Inajjan, Bajjou, Iaazanene, Iazaten, Thardamya, Issdwiwen, Izarouen, Imhyathen, Sammar, Ihijiouan, Ikarroumen, Ifran Ouarouy, Thratha, Ihabssaten, Beni Boughafer, Ihabssaten.

## Historia 
Espainiak Kerteko kanpainaren ondorioz, kontrol-lerroa Kert ibaiaraino hedatu zen, Bni Chiker eta Bni Bouifrour kabilak erantsiz.

## Herritar ospetsuak 
*Oussama Assaidi, futbolaria
*Ahmed Marcouch, maroko-herbeheretar politikaria, Arnhemgo alkatea izandakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joxean's Hil Eben

'''''Joxean's Hil Eben'''* Beñat Iturriozek eta Xabier Padinek zuzendutako film laburra da, *Ataun of the dead'' trilogian bigarrena. 2012ko ekainean hasi zen filmaketa, eta 2014ko otsailaren 1ean estreinatu zen Ormaiztegiko Zumalakarregi Museoan.

## Argumentua 
Zumalakarregi berpiztu ondoren, Jon Tomas eta Josu Jon Tomas zientzialariak soldadu karlistak ere berpizten hasten dira. Eusko Alderdi Banpiroko kideek, ordea, Jose Antonio Agirre lehendakaria berpiztea erabakitzen dute, zonbi karlistei aurre egiteko. Hala ere, zonbien garaipenarekin amaitzen da filma.

## Aktoreak eta pertsonaiak 
* Etxahun Galparsoro: Tomas Zumalakarregi
* Asier Oiarbide: Jose Antonio Agirre
* Xabier Padin: Jon Tomas
* Beñat Iturrioz: Josu Jon Tomas
* Harri Iturrioz: Ignatius I.a
* Unai Barrante: Iñaki
* Ihintza Iturrioz: Izaskun
* Jaione Irazu: emakume banpiroa
* Gorka Estomba: Jessie James
* Andoitz Ugarte: Jose Antonio
* Julen Aldabe: Joseba
* David Larrañaga: Xabier
* Oskarbi Sein: Juan Jose
* Ander Arrese: Iñigo
* Xabier Kueto: Andoni

## Soinu-banda 
Filmaren soinu-banda 2013ko abendua eta 2014ko urtarrila bitartean grabatu zuten.

# Hasiera
# Bereterretxeren Khantoria
# Mendian Zehar
# Eusko Banpiroak
# Ametsa
# Samot Abaso
# Zumalakarregi Bordan
# Dantzarien Erasoa
# Zestapuntariak
# Zestapuntarien Erasoa
# Basoa
# Jim Kelly
# Indar Bereziak
# Agirre!
# Gerturatzen
# Besarkada
# Duelua
# Bukaera
# Zuma hemen da
# Katihotsak!

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Audi A5

**Audi A5** automobila D segmentukoa da, eta Audi fabrikatzaile alemaniarrak ekoizten du 2007tik. A5 modeloak *kupe* bat, cabriolet bat eta "*Sportback*" bertsio bat ditu (fastback baten antzeko sabaia duten lau ate, atzeko leihoaren inklinazioa oso handia duena eta maletategiaren estalkia integratua duena) Audi A4 sedana eta familiarra modeloenak.

Audiren *b*arne-plataformak zenbakitzeko hitzarmenaren barruan, A5 Plataforma B ibilgailu-saileko kide da, A4 sedan eta *Avant* plataformekin partekatzen baitu bere izendapena. Beraz, A5aren lehen belaunaldia (*8T mota*) B8 familiako kide da, eta bigarren belaunaldiko eredua (*F5 mota*) B9an oinarrituta dago. Biak Volkswagen MLB (luzetarako eraikuntza modularreko blokea) arkitekturatik eratorriak dira.

Lau eserleku ditu, aurreko luzetarako motorrarekin, aurreko trakzioarekin eta lau gurpileta trakzioarekin. A5 autoa 2008ko Munduko Automobil Sarirako izendatu zuten eta S5 bertsioa 2008ko Kirol-Automobil sarirako finalista izan zen.

Lehen belaunaldiko Audi A5 autoa 2007ko martxoan aurkeztu zen Genevako Nazioarteko Automobil Erakusketan. D segmentuko Audiren lehen kupea da A5, 1996ko Audi Cupé B3tik. Kupearen ondoren kapota kentzeko gailu bat jarraitu zuen 2009an, Audi A4 B7tik lehenengoa izan zena, eta baita 2009an ere *Sportback* izeneko 5-ate aldaera bat. Lehen belaunaldia bi lekutan gertatu zen. Cupé eta Sportback modeloak, S/RS modeloak barne, Ingolstadt-eko muntaketa-lerrotik atera ziren bitartean, Cabriolet (8F barne-izendapena) Neckarsulm-eko fabrikan amaitu zen aldaera guztietan.

Bigarren belaunaldia —kupe bertsioa 2016ko ekainean aurkeztu zuten, eta Sportback aldaera 2016ko urrian— Ingolstadt-en bakarrik ekoizten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Oficial: Audi A5 Sportback, ¡confirmado!
Göran Bjerendal

**Göran Bjerendal** (Mölndal, 1951ko urriaren 21a) arkularia da. Suedia ordezkatu zuen 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Denise Maerker

**Denise Maerker Salmón** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1965eko urtarrilaren 8a) mexikar abokatua eta  kazetaria da, eta irratian, telebistan eta prentsa idatzian egiten du lan. Giro akademikoan ere jardun du.

## Bizitza 
Ekonomia eta gizarte zientzia ikasketak egin zituen Lovainako Unibertsitate Katolikoan (Belgika). Zuzenbideko lizentziatura eta Zientzia Politikoetako maistratasuna egin zituen. Sistema politiko konparatuko ikasketa profesionalen doktoretza ikasketak eginak ditu Parisko Sorbonan.

### Lan ibilbidea 
1997an sartu zen kazetaritzaren munduan, eta CNI Noticias katean agertu zen, Ciro Gómez Leyvaren ondoan, CNI Canal 40n.

*Punto de partida* albistegiko gidaria izan zen 2016ko ekainera arte. Gaueko *En punto con Denise Maerker* albistegia gidatu zuen 2023ko urtarrilaren 9ra arte. Biak Noticieros Televisa-k ekoitziak. Televisa SAB delako Administrazio Kontseiluko kidea da.

Denise *Tercer grado* saioaren analisten taldeko kidea da, lehen emisiotik, beste kazetari batzuekin pantaila partekatuz: René Delgado, Raymundo Riva Palacio, Leo Zuckermann, Genaro Lozano eta Sergio Sarmiento, besteak beste. 2023an *Tercer grado deportivo* kirol analisirako saioa gidatzen hasi zen.

2001etik eta 2024ko ekainaren 4ra, *Atando cabos* irrati albistegia gidatu zuen Radio Formulan eta, 2015era arte, *El Universal* egunkarirako izen bereko zutabea argitaratu zuen.

2024ko martxoan, moderatzaile izendatu zuten  Mexikoko hauteskunde federaletarako lehen presidentetza eztabaidan, Manuel Lopez San Martin kazetariarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramaria ignicolor

***Ramaria ignicolor*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoa: *Clavaria ignicolor*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** Soropildua, 8 cm inguruko garaiera eta 3 cm inguruko lodierakoa, egiazko enborrik gabea, oso txikia, leku bakarretik ateratzen diren adarrekin. Adar ugarirekin, arrosa-izokin kolorekoa, gehienetan barnehutsa; muturrak horixka zurbilak.

**Haragia:** Zuria, urtsua, ez da kolorez aldatzen, azpi-elastikoa. Usaingabea eta zapore gozokoa.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator “ramus” hitzetik, adar, esan nahi du. *Ignicolor* epitetoa ere latinetik dator, sua esan nahi duen”ignis” hitzetik eta kolorea esan nahi duen “color” hitzetik. Bere kolore zuriagatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazken hasieran. Mendiko koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Pirinioak, Alpeak, Espainia, Frantzia, Italia, Austria, Eslovenia, Suedia, Norvegia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marta Frías Acedo

**Marta Frías Acedo** (Villamesías, Cáceres probintzia, Extremadura, 1980ko urriaren 29a) cacerestar futbol-arbitro ohia, Espainiako Emakumezkoen Futboleko Lehen Mailakoa. Aragoiko Arbitroen Batzordeko kidea da. Emakume- arbitro aitzindarietako bat da. 21 urtetan arbitro lanetan jardun ostean, 2023ko otsailaren 4an Lezaman (Bizkaia), Athletic Club eta UDG Tenerifen artekoa izan zen bere  azken neurketa profesionala.

## Ibilbidea   
2017an, Espainiako emakumezkoen futboleko maila gorenera igo zen, Espainiako Emakumezkoen Futboleko Lehen Maila emakume-arbitroek baino ez zuzentzeko sortu zenean.

2017ko irailaren 2an egin zuen debuta, Emakumezkoen Lehen Mailan, Real Club Deportiu Espanyol (RCD ESpanyol) Betisen aurka (1-0) jokatu zuen partidan.

2021eko urtarrilaren 16an, 2020/2021eko Espainiako Superkopako finalaren buru izan zen Atletico Madrilen eta UD Levanteren arteko partidan (3-0).

## Denboraldiak 
## Banakako sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramaria sanguinea

***Ramaria sanguinea*** *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Jatekotan ale gazteak bakarrik.

Sinonimoak: *Ramaria flava var. sanguinea*, *Clavaria sanguinea*, *Clavaria botrytis var. sanguinea*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 10 eta 12 cm bitarteko garaierakoa eta 8 eta 10 cm bitarteko zabalerakoa, oinarri edo enbor zurixka batetik sortzen den masa koraloide baten moduan, adar horixka ugarirekin, ale gazteetan zurbilagoa; kolorerik bizienak muturretan, arrautza gorringo tonuak hartu arte, V formako mutur labur eta kamutsekin, Enbor zuria gorri-odol kolorez zikintzen da, espezieari izena ematen dion ezaugarria.

**Himenioa:** Anfigenoa, adarren kanpoko zatiari dagokiona.

**Haragia:** Zuria, ebakitzean kolore gorrixkak har ditzake, zuntzezkoa. Usain nabarmenik gabea eta zaporea ere bai,  mikatz samarra adarretan.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator “ramus” hitzetik, adar, esan nahi du. *Sanguinea* epitetoa ere latinetik dator, odolez, odolez tindatua esan nahi duen “sanguineus” hitzetik.

## Jangarritasuna 
Apur bat toxikoa purgatzailea delako.

### Nahasketa arriskua 
*Ramaria formosa* toxikoak enbor zuria eta mutur hori-okre kolorekoak ditu, baina adarrak izokin kolorekoak. Basidiomaren oinarrian orban gorrixkak dituelako erraza da identifikatzeko.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Eremu hezeetako pagoen azpian; *Pinus sylvestris*-en azpian ere ager daiteke, talde handietan. Urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Hego Korea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria-Magdalena Rusu

**Maria-Magdalena Rusu** (1999ko irailaren 30a) errumaniako arraunlaria da. Olinpiar txapelduna da, urrezko domina irabazi baitzuen zortziko emakumezkoan, 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan. Rusu ere bi aldiz munduko txapelduna da zortzikoan, eta zazpi aldiz Europako txapelduna, zortziko eta lauko tituluak lortuz, lamazainik gabe. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan emakumeen zortziko ekitaldian lehiatu zen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Maria Tivodariu

**Maria Lehaci** (**Maria Tivodariu**, 1999ko ekainaren 28a) errumaniako arraunlaria da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan emakumezkoen zortziko ekitaldian urrezko domina lortu zuen. Lehaci ere bi aldiz munduko txapelduna da zortzikoan eta sei aldiz Europako txapelduna, zortzikoan eta lemazainik gabeko laukoan. 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan ere, proba berean, parte hartu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Jarmanpreet Singh

**Jarmanpreet Singh** (1996ko uztailaren 18a) belar-hockeyko jokalari indiarra da eta defendatzaile gisa jokatzen du. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Abhishek Nain

**Abhishek Nain** (1999ko abuztuaren 15a), **Abhishek** ezizenez ezaguna, Indiako belar-hockey jokalaria da. 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Sanjay Rana

**Sanjay Rana** (2001eko maiatzaren 5a), **Sanjay** ezizenez ezaguna, Indiako hockey jokalaria da eta defendatzaile gisa jokatzen du. 2022an Asiako Jokoetan urrezko domina irabazi zuen Indiako taldearekin, Hangzhoun. Parisko 2024ko Udako Olinpiadetan India ordezkatzeko hautatu zuten. Bertan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Marie-Michèle Beaufils

**Marie-Michèle Beaufils** (Paue, 1949ko abuztuaren 22a -  ibidem, 2014ko abuztuaren 11) idazlea izan zen, Euskal Herriari buruzko eleberriak idatzi zituen.

## Bizitza 
Euskal Kostaldeko ospitalean lan egin zuen erizain gisa.

Aski berandu argitaratu zuen bere lehen eleberria, *Le Cahier Noir* (Cap Bear edizioak)*,* Lehen Mundu Gerran garatzen dena. Gero, *Le Hollandais et les sorcières de Sare* eleberria argitaratu zuen, non euskal mitologiak biziarazten dituen pertsonaiak nahasten dituen misterio baten antzokia den Sara. *Requiem pour un frère* lanak, aldiz, euskal mendietan bizi den osaba Martin aurkezten digu, zeinek erabaki baitu familiako sekretu baten isiltasun-ituna haustea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Raj Kumar Pal

**Raj** **Kumar Pal** (1998ko maiatzaren 1a) Indiako hockey jokalaria da eta erdilari gisa jokatzen du. 2020ko otsailean egin zuen Indiako selekzioarekin nazioarteko debuta, Gizonezkoen 2020–21eko Pro FIH ligan. 2024ko Udako Olinpiadetan parte hartzeko aukeratu zuten, Parisen. Bertan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Pilar Campoy

**Maria Pilar Campoy** (1990eko urriaren 6an jaioa) belar hockeyko jokalari argentinarra da eta Argentinako talde nazionaleko kidea. 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak
Josef Sudek

**Josef Sudek** (Kolín, 1896ko martxoaren 17a - Praga, 1976ko irailaren 15a) txekiar argazkilaria izan zen.

Bere hasierako lanbidea koadernatzailea izan zen. Lehen Mundu Gerran, austrohungariar armada borrokatu zen Italiako Frontean. 1916an eskuineko besoa galdu zuen borrokan jasandako zauriengatik. Gerra ostean Pragan argazkilaritza ikasi zuen bi urtez Jaromir Funkerekin. 1930eko hamarkadan estilo piktorialista erromantikoko argazkiak egin zituen. Laguntzaileak behar izan zituen kamera handi eta astunak erabiltzeko, beso bat falta baitzitzaion.

1930eko hamarkadako bi urtetan bere estiloa modernista izan zen eta aldizkarietarako argazki komertzialak egin zituen. Baina bere estilo pertsonala neo erromantikoa izan zen.

Bere lehen argazkiek argia erakutsi zuten San Vito katedralaren barruan. Ondoren, gaueko paisaiak eta Pragako ikuspegi sorginduak eta Bohemiako paisaiak erretratatu zituen.

"Pragako poeta" deitu zioten. Ez zen inoiz ezkondu, eta lotsatia eta lotsatia izan zen. Jende gutxi ateratzen da argazkietan.

## Ikus, gainera 
Objektibotasun berri

## Kanpo estekak
Olea (Kantabria)

**Olea** Valdeolea udalerriko herria da, Espainiako Kantabrian. 2022an 46 biztanle zituen.

## Kokapena 
Itsa gainerko 1.010 metrotan dago, Híjar mendilerroaren ekialdeko hegoaldean. Udalerriko burua den Mataporquera 10 kilometrotara dago.

## Ondarea 
* San Miguel baseliza. 1980an, berreskuratzeko lanetan, erromatar aldare bat aurkitu zen.
* Santa María eliza, XIII. mendekoa.
* San Miguel de Hoyos baseliza.

## Gastronomia 
Bertako izena daraman ogi mota bat egiten da.

## Musika 
Olean urtero arrabita-jotzaileen nazioarteko jaialdia egiten da.

## Festak 
San Migel inguruko eguna ospatzen da (maiatzaren 8), normalean gertuena den larunbatean.

## Iruditegia 

Image:
Abside de la ermita de San Miguel de Olea.jpg|San Miguel baselizaren absidera.
Museum_of_Prehistory_and_Archaeology_of_Cantabria_11_-_Altar_dedicated_by_Flavia_Genciana_(Olea).jpg|San Miguel baselizan aurkitutako aldare erromatarra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Oleari buruzko bideoa Youtuben.
Guillermina Bravo

**Guillermina Bravo** (Chacaltianguis, Veracruz, 1920ko azaroaren 13a - Santiago de Querétaro, 2013ko azaroaren 6a) mexikar dantzaria izan zen, koreografoa eta ballet zuzendaria izateaz gain.
## Biografia 
Guillermo Nicolas Bravo eta Maria de los Dolores Canales eta Mondragonen alaba. Veracruzeko Chacaltianguisen jaio zen. Dantza ikasi zuen Waldeen von Falkensteinekin eta dantza folklorikoa Dantza Eskola Nazionalean. Musika Kontserbatorio Nazionalean ere jarraitu zituen musika ikastaroak. 1938an, Estrella Moralesek emandako ikastaroak egin zituen, eta 1940tik 1945era era autodidaktan ikasitako koreografia irakatsi zuen, Mexiko Hiriko Arte Ederretako Balleteko dantzari gisa dantzatzen zuen bitartean. Ondoren, Mexikoko Dantza Akademiaren eta Ballet Nazionalaren sorreran murgildu zen. 1960aren ondoren erretiratu egin zen.

1947tik 1948ra, Carlos Chavez maisuak gonbidatuta, garai hartan Arte Ederren Institutu Nazionalaren zuzendaria zenak, Ana Méridarekin batera Mexikoko Dantza Akademiaren zuzendarikide eta sortzaile izan zen. Josefina Lavallerekin batera, 1948an Mexiko Hiriko ballet konpainia nazionala ezarri zuen, 1991tik Querétaron kokatu zena, eta bertan Dantza Garaikidearen Zentro Nazionala ere ezarri zuen. 1991tik Querétaron kokatu zena, eta bertan Dantza Garaikidearen Zentro Nazionala ere ezarri zuen.

## Aintzatespenak 
Zientzia eta Arteen Sari Nazionala eman zioten Arte Ederren arloan, 1979an, eta Jose Limon Dantza Sari Nazionala (1989). Mexikoko dantza modernoaren figura nagusitzat jotzen dute.

## Heriotza 
Bere etxean hil zen, Santiago de Querétaron, 2013ko azaroaren 6an, 92 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trabukete

**Trabuketea** makina sinplea da, palanka gisa erabiltzen dena, ibai, ubide edo putzu batetik ura igotzeko balio duena. Euskal Herrian ikus daitezke funtzionamenduan 21. mendean Añanako Gatz Haranean, non gatzagen langintzako tresna tradizionala izan diren.

## Deskribapena 
Trabuketeak laguntzen du urez betetako suila erabiltzen duen pertsonaren mailara igotzen. Palanka bat da, euskarri baten gainean dagoen makila batez osatua, mutur bat bestea baino luzeagoa izango delarik. ;utur luzean, soka bat jartzen da suil edo ontzi batekin, eta, bestean, kontrapisu bat. Behar bezala orekatuta dagoenean, trabuketea horizontalean jartzen da ontzia erdi beteta dagoenean.  
erdian|thumb|427x427px|Trabuketea 2024an Gesaltzan, Añanako Gatz Haranean.  

Trabuketearen printzipioa katapulta batzuen ingeniaritzaren oinarrian ere badago, frantsesez *trebuchet* deiturikoetan.   

## Historia 
thumb|Trabukete bat erabiltzen Antzinako Egiptoko Tebasko hilobi bateko margoetan.
Trabuketeari jatorri egiptoarra suposatu izan zaion arren, bere erabileraren hasiera Inperio Berrian (K.a. 1550-1070) kokatuz, Mesopotamiako erliebe eta zigilu zilindrikoetan agertzen da (K.a. 3000 eta 2500 bitartean datatuak) eta Indusko zibilizazioko Mohenjo-Daro hirian ere irudikatuta dago (K.a. 2500). Erromatarrek ere erabiltzen zuten (latinez, *tolleno*), eta Herkulanoko fresko batean irudikatuta dago.

Julio Caro Barojak idatzi zuen 19. mendean oraindik arrunta zela Europa osoan, eta honako herrialde hauetan erabiltzen zutela: "Suedia, Norvegia, Danimarka, Finlandia, Herbehereak, Alemania, Hungaria, Polonia, Balkanetako herrialdeak, Errusia, Espainia eta Portugal, baita Afrika zuria, Ekialde Ertaina, India, Txina, Japonia eta Brunswick Berria ere Kanadan".

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Psilothrix viridicoerulea

***Psilothrix viridicoerulea*** Melyridae familiako kakalardoa da. Europan eta Ekialde Hurbilean zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena 
Kakalardo txikia da, 4'8 eta 6'6 mm artean neurtzen ditu. Gorputza luzea eta estua da eta kolore berde-urdin metalikoa du. Espeziearen *viridicoerulea* izenak hori esan nahi du, berde-urdina.

Burua ere luzea da, aurpegi zapala eta begi borobilak ditu. Antena laburrak eta iletsuak ditu. Hankak ere iletsuak dira.

## Habitata 
Lore mota asko dauden zelaiak eta soroak atsegin ditu. Helduak landareen izerdi landuaz elikatzen dira.

## Bizi zikloa 
Udaberrian ikusten dira helduak lorez lore. Udazkenean arrautzak jartzen dituzte landareen zurtoinetan eta handik jaiotzen diren beldarrak intsektu txikiagoen harrapariak dira. Neguaren amaieran pupa egiten dute zurtoin lehorretan eraikitako ganberatan. Horrela ixten da zikloa.

## Iruditegia 

Irudi:Psilothrix viridicoeruleus (Geoffroy in Fourcroy, 1785) (16774575602).png|Kakalardo heldua.
Irudi:Monstres 34 - monstruos - munsters (492781393).jpg|Kakalardo heldua lore gainean.
Irudi:Dasytidae - Psilothrix viridicoerulea.JPG|Bikotea kopulatzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anna Sokolow

**Anna Sokolow** (Hartford, Ameriketako Estatu Batuak, 1910eko otsailaren 9a - Manhattan, 2000ko martxoaren 29a) estatubatuar dantzari klasikoa eta koreografoa izan zen, nazioartean antzerki piezak eta dantza garaikideko obrak sortzen lan egin zuen. XX. mendeko munduko dantza konpainia nagusiekin elkarlanean garatu zuen bere artea. Bere dantza-konpainia propioa ere izan zuen, hil ondoren Players’ Project izena hartu zuena.

## Biografia 
Emanuel Sisterhooden ikastaroak hartuta hasi zen dantzan Anna Sokolow, ondoren jarduera horretan buru-belarri murgildu zen. Geroago, 1929an, bere ibilbide profesionala hasi zuen, Martha Grahamen konpainiako kide bezala. 1936an, *Dance* izeneko konpainia sortu zuen. Sokolowek New Dance Group eta Workers Dance Leagueko talde-jardueretan ere parte hartu zuen. 1930ean eta 1940an, taldeentzako koreografiak idatzi zituen, langileen hezkuntza-aprobetxamenduko arazoak eta Alemanian juduen aurkako jazarpenak areagotu izana ardatz hartuta. *Anti-War Trilogy-*rako Alex North konpositorearekin ere lan egin zuen.

1939an, Mexikon eta Israelen dantzaren garapenean parte hartu zuen Sokolowek. Mexikoko Hezkuntza Publikoko Idazkaritzarekin egindako lanaren ondorioz, Mexikoko Dantza Akademia Nazionala sortu zuen. 1960ko hamarkadan, Batsheva Dantza Konpainiarekin (Arte Ederren Institutu Nazionalarentzat) eta Israelgo Antzerki Lirikoarekin kolaboratu zuen. Era berean, 1958tik 1993ra New Yorkeko Juilliard Schoolen irakatsi zuen. Bere metodoari «method dancing» deitu zitzaion.

## Koreografia nagusiak 
* *Rooms* (1955)
* *Dreams* (1961)
* *Continuación lírica* (1954)
* *Odas* (1965)
* *Opus 65* (1965)

### Broadwayko ikuskizunetarako idatzitako piezak 
* *Noah* (1935) - Louis Horsten musika bati buruz
* *Sing for Your Supper* (1939)
* *Street Scene* (1947)
* *The Great Campaign* (1947)
* *Sleepy Hollow* (1948)
* *Regina* (1949)
* *Happy ases Larry* (1950)
* *Camino Real* (1953)
* *Rosas rojas para M* (1955) - koreografia onenaren Tony Award sarirako izendapena
* *Candide* (1956)
* *Copper and Brass* (1957)
* *Clothes for the Summer Hotel* (1980)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colotes maculatus

***Colotes maculatus*** Melyridae familiako kakalardoa da. Europa hego-mendebaldean zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena 
Kakalardo hau oso txikia da, 1,7 eta 2,3 mm artean neurtzen du soilik. Kolore marroi iluna du, ia beltza, eta hankak marroi argiak dira. Oso adierazgarria da elitroen elkargunean duen orban marroi argia eta elitroen ertzetan dituenak ere. Gorputza nahiko borobiltsua du.

## Habitata 
Padura eremuetan aurkitzen da, baratzak eta putzuak txandakatzen diren tokietan. Landareen izerdi landuaz elikatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Malachius bipustulatus

***Malachius bipustulatus*** Melyridae familiako kakalardoa da. Europa erdialdean eta mendebaldean zabaldurik dago, baita Euskal Herrian ere.

## Deskribapena 
Kakalardo hau oso txikia da, 5-7 mm inguru neurtzen du. Burua eta pronotoa berde-marroixka kolorekoak dira eta elitroek distira metaliko berdea dute. Sabelaldea hori-laranja da, eta elitroen atzealdean orban gorriak ikusten zaie. Abdomenaren amaieran plaka ilunak agertzen ditu gainaldean. Ile finak estaltzen du gorputza.

## Habitata 
Altuera txikiko zelaietan ikusten dira. Egunez lore eta belarretan egoten dira polenaz eta nektarraz elikatzen, batzuetan intsektu txikiagoak ere ehizatzen dituzte. Harrapariak uxatzeko kiratsa jaurtitzen dute.

## Bizi zikloa 
Helduak udan ikusten dira lore artean. Arrek antenatan feromonak dituzte kopula garaian emeak erakarri eta estimulatzeko. Arrautzan enbor azalaren azpian jartzen dituzte eta handik jaiotzen diren beldarrak beste intsektuen larbataz eta bareetaz elikatzen dira. Neguan pupa eratzen dute eta udaberrian heldu berriak jaiotzen dira.

## Iruditegia 

Irudi:Common Malachite Beetle - Malachius bipustulatus (7208882810).jpg
Irudi:Common Malachite Beetle Malachius bipstulatus - Flickr - gailhampshire (1).jpg
Irudi:LSG Solling - Zweifleckiger Zipfelkäfer (Malachius bipustulatus) (1).jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2020ko Milan-San Remo

**2020ko Milan-San Remo** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 111. edizioa izan zen. 2020ko abuztuaren 8an egin zuten Milan eta San Remo artean, 305 kilometroko ibilbidearekin. Lasterketa hau, UCI World Tour 2020ko 8. proba izan zen.

Urte honetako proba martxotik abuztura atzeratu behar izan zuten COVID-19 pandemia zela eta. Garailea Wout van Aert belgikarra izan zen.

Lehenbiziko euskalduna Alex Aranburu gipuzkoarra izan zen, zazpigarren amaitu zelarik.

## Taldeak 
## Sailkapena 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Miguel de Oriol e Ybarra

thumb|250px|Donostiako Deustuko Unibertsitatearen campuseko eliza.

**Miguel de Oriol e Ybarra** (Madril, 1933ko azaroaren 1a – *ibidem*, 2025eko maiatzaren 4a) arkitekto espainiar ospetsua izan zen. Euskal Herrian EUTGko campusa egin zuen 1961ean. Sari asko jaso zituen.

## Biografia 
Miguel de Oriolen familia oso ezaguna da. Jose Maria Oriolen semea, eta Talgoren sortzaile Jose Luis Oriol Uriguenen biloba izan zen. Lehen aldiz ezkondu zen Maria del Carmen de Icaza Zabalburu dekoratzaile, gidoilari eta telebista-ekoizlearekin, eta bost seme-alaba izan zituzten: Miguel, Pedro, Monica, María del Carmen eta María Gracia. Bigarren aldiz ezkonduta dago Ines de Sarriera eta Fernandez de Muniainekin.

Batxilergoa Sari Bereziarekin amaitu zuen. Madrilgo Arkitektura Goi Eskolan ikasi zuen eta 1959ko uztailean Karrera Amaierako Proiektuan bikain kalifikazioarekin bukatu zuen. Hirigintza ikasi zuen Yaleko Unibertsitatean. 1964an doktoregoa bukatu zuen Madrilen. 1990eko ekainean San Fernandoko Arte Ederren Errege Akademiako akademiko oso hautatu zuten.

Beste jarduera batzuen artean, 30 urtetan zehar ABCn eta beste hedabide batzuetan kolaboratu zuen bere artikuluekin. *Ser Arquitecto* liburuaren eta beste argitalpen batzuen egilea izan zen. Ohiko hizlaria izan zen hitzaldi eta mahai-inguruetan.

## Obrak 
* EUTGko campusa, Donostian, 1961ean.
* Orienteko plazaren berritzeko lanak, Madrilen.
* Vatikanoren eraikina 1992ko Sevillako nazioarteko erakusketan.
* Europa dorrea Madrilen, 1985ean.
* Oriol jauregiaren birmoldaketa hotela egiteko, Madrilen, 2002an.
* La Moralejako Golf Kluba.
* Rosa Luxemburgo auzoa Aravacan.
* Alcantarako monastegia.
E.a.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Oriolen eraikinak.