María Teresa Arredondo Waldmeyer

**María Teresa Arredondo Waldmeyer** (Tucuman,  Argentina, XX. mendea) zientzialaria, irakaslea eta ingeniari ezaguna da,Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko (UPM) katedraduna. Argentinako Tucumán Unibertsitate Nazionaleko lehen emakume ingeniari elektronikoa izan zen, eta Telekomunikazio Ingeniaritzaren alorreko lehen emakume katedraduna UPMn eta Espainian. Gero, UPMko Teknologia Fotonika eta Bioingeniaritza Sailari atxikita egon da, eta bioingeniaritzako eskolak eman ditu han.

Bere ibilbidean zehar, hainbat kargu instituzional izan ditu, besteak beste, Nazioarteko Harremanetarako Errektoreordetzako Latinoamerikarekiko Harremanetarako Zuzendari, Hezkuntza eta Zientzia Ministerioko Emakumeen eta Zientziaren Unitateko aholkulari eta Vodafone Katedrako zuzendari 17 urtez.

Life Supporting Technologies-en sortzailea eta zuzendaria da. Nazioarteko bikaintasuneko UPMren barruko ikerketa-talde bat da Life Supporting Technologies, eta osasunaren eta osasun-sistemen arloko ikerketan, berrikuntzan eta garapen teknologikoan jardun du, gizartean bizi-kalitate hobea, inklusiorako laguntza eta bizitza independentea prebenitzeko, zaintzeko eta sustatzeko.

Osasunari eta gizarteratzeari aplikatutako Informazioaren eta Komunikazioaren Teknologien (IKT) arloan egin dituen ikerketa- eta berrikuntza-lanek eragin nabarmena izan dute pertsonen bizi-kalitatearen hobekuntzan.

200 artikulu baino gehiago argitaratu ditu aldizkari zientifikoetan eta 50 doktore-tesi baino gehiago zuzendu ditu. Nazioartean erreferentea da bere arloan, eta sari eta aitorpen ugari jaso ditu egindako lanarengatik.

## Bizitza 
1976 urtean, Argentinako Tucumán Unibertsitate Nazionalean Orientazio Elektronikodun Ingeniaritza Elektrikoan lizentziatura lortu zuen. Gero, 1982 urtean, Argentinako Unibertsitate Teknologiko Nazionalean Laneko Higiene eta Segurtasuneko Master Espezialistako ikasketak bukatu zituen.

1988 urtean, María Teresak Telekomunikazio Ingeniaritzako doktoretza lortu zuen Valentziako Unibertsitate Politeknikoan, "*Especificaciones de diseño instrumental en Desfibrilación Automática Externa: Repercusión de los mecanismos asociados a la resucitación* (euskaraz: Kanpoko Desfibrilazio Automatikoko diseinu instrumentalaren espezifikazioak: berpizteari lotutako mekanismoen eragina)" izeneko doktore-tesiarekin.

### Lan ibilbidea 
Handik aurrera, ibilbide akademiko nabarmena izan du, hainbat kargu instituzionaletan jardun du eta ikerketa-proiektu garrantzitsuen buru izan da. Vodafone Katedrako zuzendari gisa 17 urtez egindako lana da bere lorpen nabarmenetako bat. Bertan, Osasunaren eta Gizarte Zerbitzuen arloan aritu zen beharrean dauden eta behar bereziak dituzten pertsonentzat.
thumb|**Telekomunikazio Ingeniarien Goi Eskola Teknikoa (ETSIT, UPM)**
2002 urtean, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoko (UPM) Life Supporting Technologies (LST) ikerketa-taldea sortu zuen, bizitzari, osasunari eta gizarteratzeari laguntzeko teknologiak garatzeko, eta hainbat sistema garatu ditu Parkinsonen gaixotasuna duten pazienteak ebaluatzeko, iktusa duten pazienteen errehabilitazio kognitiboa laguntzeko, gaixo diabetikoen urruneko kudeaketa eta arreta mentala eta bihotz-gutxiegitasunaren urruneko monitorizazioa, besteak beste. Osasun-baldintzak monitorizatzeko ehun adimendunen eta soinean eramateko sentsoreen (wearableak) kontzeptu berriak sartu zituzten lehen ikerketa-proiektuen sortzaileetako bat ere izan da. Inguruneak lagundutako eguneroko bizitzaren esparruan egin duen lan aitzindariari esker, erreferentziazko lehen plataforma eta arlo horretako lehen zehaztapen-arauak garatu dira. LST taldea prestakuntza handiko ikerlari talde batek osatu du, ingeniariak, medikuak, informatikariak, diseinatzaileak eta psikologoak barne. Taldeak lankidetza estua du osasun-enpresa eta -erakundeekin bere ikerketa-emaitzak praktikara eramateko, eta, 2004 urtetik aurrera, 26 milioi euro baino gehiagoko finantzaketa jaso du Europako Batasunetik, enpresetatik eta gobernu-erakundeetatik.

2008 urtean, Smart House Living Lab (LL) sortu zuen, laborategi adimendun bat edo Living Lab bat, domotikan eta ingurune-adimenean espezializatua, UPMren Telekomunikazio Ingeniarien Goi Eskola Teknikoan kokatua. Living Lab delako hori, guztiz domotizatutako gunea da, Espainian bakarra, ikertzaileei aukera ematen diena beren teknologiak ingurune erreal batean probatzeko eta baliozkotzeko; kasu horretan, baldintza edota gaixotasun desberdinak dituzten erabiltzaileen eguneroko bizitzako egoerak simulatzeko apartamentu bat zen agertoki nagusia. 2021 urtean, Arredondok espazio horren berritze osoa zuzendu zuen izen berri batekin, LifeSpace, non agertokiak eta teknologia integratuak hedatu diren, aukera berriak eskainita berrikuntza irekirako eta ikertzaileen, azken erabiltzaileen eta beste eragile batzuen arteko lankidetzarako, mota horretako Espainiako lehen laborategi interaktiboa.

Gainera, UPMko Ingeniaritza Biomedikoko doktoretza-programaren koordinatzailea izan da, eta EIT Health European Living Labs-eko zuzendaria (130 Living-Labs baino gehiagoko Europako sarea). Taldearen ibilbidean (LST), Arredondok IP gisa koordinatu ditu gutxienez: 104 Europar Proiektu (PE) (FP6; FP7; H2020; EIT HEALTH; IMI; PRIMA) eta beste 17 proiektu enpresekin eta administrazioarekin, 23 Doktoretza Tesi zuzenduta; 41 Liburu Kapitulu argitaratuta; 392 Pub. Kongresuak; 109 Artikulu Nazioarteko Aldizkarietan (Q1 eta Q2 ugari); 125 Nazioarteko Hitzaldi eman ditu; Nazioarteko Kongresuetako 39 Batzorde Zientifikotan parte hartu du eta 6 seiurteko onartu ditu ikerketarako.

Maria Teresa hainbat elkarte zientifikotako kidea ere izan da, besteak beste, Argentinako Bioingeniaritza Elkartekoa (SABI), Espainiako Ingeniaritza Biomedikoko Elkartekoa (SEIB), New York Academy of Sciences (NYAS), American Telemedicine Association (ATA) eta Europar Batasuneko Independent Living Forokoa. Bere lana nazioartean errekonozitua izan da eta enpresa garrantzitsuekin kolaboratu du, besteak beste, Siemens, Philips, Vodafone, Telefónica, Medtronic, DKV, Nokia, Smartex, Samsung, ST Microelectronic, Facebook, Microsoft eta Novartis enpresekin. Gainera, ebaluazio-taldearen koordinatzailea izan da Irisgarritasun Unibertsalaren Hitzarmenean. Erakunde eta Udalek aurkeztutako infoirisgarritasun-planei eta -jarduerei buruzko proiektu bat da, Lan eta Gizarte Gaietarako Ministerioak IMSERSOren bidez eta ONCE fundazioak 2005-2006 urteetan aurkeztua. Teknologiaren eta osasunaren sektorean lider diren enpresekin izandako esperientzia zabalak eta lankidetzak, eta hainbat elkarte zientifikotan egindako lanak, ikerketarekin eta emaitzak gizartera transferitzearekin duten konpromisoa erakusten dute.

## Ikerketa-ildoak 
Osasunaren eta gizarte-zerbitzuen arloko aplikazioetarako ingurune-adimeneko inguruneak modelatzeko, diseinatzeko eta ezartzeko sistema bizien eta sistema artifizialen arteko interakzioei buruzko diziplina anitzeko ikerketa egiten du. Horretarako, plataforma integratu multimedia eta formatu askotakoak diseinatu eta garatzen ditu paziente eta profesionalentzat, eta, aldi berean, "*Guztiontzako diseinua*" filosofiari erantzuten dioten ingurune eta produktuak ikertzen ditu.

Bere ibilbide akademikoan sortutako ikerketa-ildoek osasunarekin eta giza ongizatearekin lotutako hainbat gai ezagutzeko eta ikasteko estrategia argia osatzen dute, eta, bidean, ikertzaile berriak prestatzea eta UPMren gune berriak sortzea lortzen da Europako testuinguruan. Ikerketa-ildo horiek, erreferentziazko zenbait proiekturekin batera, honako hauek hartzen dituzte barnean: 

* **Kardiologia**: bihotz-gutxiegitasuna eta horrekin lotutako beste patologia batzuk diagnostikatzeko eta tratatzeko teknologiak garatzea.   
* **Onkologia**: minbiziaren tratamendua eta berreskuratze osteko jarraipena.
* **Neurologia**: Parkinson, Alzheimer eta Apraxia bezalako gaixotasun neurologikoak.   
* **Endokrinologia eta Nutrizioa**: 1 eta 2 motako diabetesa duten pertsonen tratamendua eta eguneroko jarraipena, nutrizioan eta bizimoduan ohitura onak sustatzea.
* **Psikiatria eta Osasun Mentala**: desoreka bipolarra eta depresioa paziente kritikoetan.
* **Zahartze Aktiboa eta Osasungarria**: AHA teknologien paradigma eta autozainketaren, ohitura osasungarrien eta adinekoen independentziaren sustapena. Ildo hori indartu egin zen ACTIVAGE proiektuarekin (besteak beste). Proiektu horretan, Maria Teresa IP izan zen, IoT teknologien bidezko zahartze aktibo eta osasungarriaren arloan Europako Batzordeak duen proiektu nagusia.
* **Hiri Adimendunak eta Ingurumena**: kutsaduraren ondorioak arnas patologietan eta patologia metabolikoetan, batez ere PULSE proiektuaren esparruan, non pilotuak ezarri ziren Madrilen eta Bartzelonan.
* **COVID-19**: Gaixotasuna diagnostikatzeko eta tratatzeko teknologien erabileraren ikerketa, Europako bi proiektutan irudikatua: PERISCOPE eta PandeVITA.
* **Farmakologia**: Ikerketa kudeaketa eta transakzioa ikerketa multizentrikoetan mundu mailan botika berriak probatzeko, batez ere PHARMALEDGER-en bidez (Espainiak zuzendutako 1. IMI eta UPMri emandako lehen IMI).
* **Robotika**: Zerbitzu soziosanitarioetan euskarri teknologikoa sartzeko teknologiak garatzea, APRIL (Europako koordinazioa) eta VOJEXT (IP) proiektuen bidez.
* **Neurona-seinaleak**: neurona-seinaleen ikerketa, ekintza sinpleak iragartzeko, jarduera kortikaleko sentsore ez-inbaditzaileen erabilera aztertzen hasteko aukera emanez, Plan4Act proiektuan.

## Ibilbide akademikoa eta profesionala 
María Teresa Arredondo Waldmeyer-ek oinarrizko ikerketaren eta ikerketa aplikatuaren arloan lagundu du, baita unibertsitatearen kudeaketan eta tartean dauden ikerketa-erakundeei ematen dien laguntzan ere. Hauexek izan dira bere ibilbideko kargu garrantzitsuenak:

* **Unibertsitateko katedraduna** (Telekomunikazioak – Ingeniaritza Biomedikoa – Hiri Adimenduna: Osasuna eta Gizartea).
* **LifeSTech** (Life Supporting Technologies: Bizitzari laguntzeko teknologiak) ikerketa taldeko zuzendaria.
* **UPMko Errektoretza Doktorego programaren koordinatzailea** (2017/09/01 - 2022/07/31)

* **Latinoamerikarekiko Harremanetarako zuzendaria** Nazioarteko Harremanetarako Errektoreordetzan, 12 urtez. Lorpen hauexek izan ditu:
** UPMko irakasle eta ikertzaileen arteko harremana areagotzea, unibertsitateetan eta LAko zentro publiko eta pribatuetan programa berri ugari eginez hainbat arlotan (ingurumena, nekazaritza, meatzaritza, industria, IKTak, etab.)   
** Doktoretza aurreko eta ondoko ehunka bekadunen arteko hartu-eman handia erraztea. Bekadun horietako askok harreman akademiko-zientifiko emankorra sendotu zuten, oraindik ere kasu askotan mantentzen dena.
** Unibertsitate eta Ikerketa Zentro publiko eta pribatuekin ehunka lankidetza-hitzarmen sinatu genituen. Hitzarmen horiei esker, gure Unibertsitateak presentzia nabarmena izan zuen Latinoamerika osoan.
* **Vodafone Katedrako zuzendaria** 17 urtez:
** Katedra Osasunaren eta Gizarte Zerbitzuen arloan zentratu zuen, behar bereziak dituzten pertsona behartsuentzat.
** Ikerketa-ildo garrantzitsua garatu zuen bere ikerketa-taldean (LST), eta horrek Europako proiektu eta doktoretza-tesi ugari sortu zituen, baita enpresarako transferentzia ere.
** Ikasleentzako sariak eta bekak sortu zituen, eta ETSIT-UPMn jarduera eta harreman berriak sustatu zituzten mintegi ugari egin zituen.
* **Hezkuntza eta Zientzia Ministerioko Emakumeen eta Zientziaren Unitateko aholkularia** (2006-2008), Ikerketa eta Zientziako emakumeen irudia eta bokazioak bultzatuz.
* **EIT Health European Living Labs-eko zuzendaria** (130 living-lab baino gehiago Europako sarean).
* **Teknologia** Fotonikoaren Saileko zuzendariordea (ETSIT, UPM)
* Moncloako Bikaintasun Campuseko **Medikuntza** Berritzailearen Klusterraren (IHEALTH) Aholku Batzordeko UPM koordinatzailea.

## Merezimenduak eta aintzatespenak 
SABI Argentinako Bioingeniaritza Elkarteko kide fundatzailea da, Argentinako Luminoteknia Elkarteko kidea, New York Academy of Sciences-eko kidea, SET Espainiako Telemedikuntza Elkarteko presidenteordea, American Telemedicine Asociation ATAko (Estatu Batuak) kidea eta Europako Independent Living Foroko kidea. Ingeniaritza Biomedikoko Espainiako Elkarteko Zuzendaritza Batzordeko kidea izan zen 1992 urtera arte.

* Madrilgo Unibertsitate Politeknikoaren 2020 Ikerketa Saria, ikerketan egindako ibilbide luze eta oparoarengatik eta bere ibilbide bikainean egindako ikerketa zientifiko eta teknologikoengatik. UPMko errektore gorenak emana, 2021eko urtarrilaren 28an.
* IS*AHP* 2016 Batzorde Antolatzailearen Saria, Healthcare decision making at ISAP 2016 14th International Symposium on the AHP, ideia berritzaileenarengatik emana eta izenburu hauxe zuena: "''AHP In Ehealth: The Missing Puzzle Between Users' Needs Eliciation, Requirements Design and Specification Writing."* Londresen, Erresuma Batua, 2016ko abuztuaren 4an
* Aplikazio Mugikor Irisgarrietarako Vodafone UPM Katedra Saria, UPMko Errektore Nagusi jaunak emana, 2012ko ekainaren 20an, ETSITen, Madrilgo Unibertsitate Politeknikoan.
* Batzorde Antolatzailearen Ohorezko Saria MOBIHEALTH 2014, Wireless mobile Communication and healthcare4th International Conference on Wireless Mobile Communication and Healthcare: "*Transforming healthcare through innovations in mobile and wireless technologies*", osasunerako teknologia mugikorren arloan duen lidergo bikainagatik. Atenasen, Grezian 2014ko azaroaren 3an.
* BERNARDO A. HOUSSAY 1980-1981 Saria, Argentinako Biologi Elkarteak emana, "*Buxadura koronario akutuagatiko'' iskemia-egoeretan deskarga transbentrikular sinplea duten desfibrilazio-atalase elektrikoak." lanarengatik. Epaimahaikideak: Luis F. Leloir (Nobel Saria), Dres. V Foglia, E Segura, E del Castillo eta H Torres. Ikus Medical and Biological Engineerig and Computing, 1981eko iraila, 19 liburukia, 5 zenbakia, 6. or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak