open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
María José Escalona

**María José Escalona Cuaresma** (Sevilla, 1976ko urtarrilaren 17a) sevillar ingeniari informatikoa da, eta Sevillako Unibertsitateko Hizkuntza eta Sistema Informatikoen saileko katedraduna da.

## Biografia 
1997. urtean Ingeniaritza Teknikoan graduatu zen,  Kudeaketa Informatikoaren arloan eta geroago, 1999an, Goi Mailako Ingeniaritzan, Informatikaren arloan. Ingeniaritza Informatikoan doktoratu zen Sevillako Unibertsitatean, 2004an.

### Lan ibilbidea 
1998an autonomo gisa ezarri zen, hainbat erakunderentzat analista informatiko gisa lan eginez. 1999. urtetik irakasle izan zen Sevillako Unibertsitateko Hizkuntza eta Sistema Informatikoen Sailean. Departamentu bereko katedradun plaza lortu zuen.  

YouTuben grabatzen ditu klaseak. Ikasleak unibertsitatera joaten dira eskola horiei buruz eztabaidatzera. ES3 (Engineering and Science for Software System) ikerketa-taldeko zuzendaria da.  Unibertsitate-egonaldiak egin ditu Indian, Estatu Batuetan, Japonian, Txinan eta Errusian. Unibertsitate hedapenerako eta nazioarteko harremanetarako zuzendariordea izan zen. 
*Orain, dena hain azkar ari da eboluzionatzen, ezinezkoa baita denetan onena izatea. Sinbiosia bilatu behar da, azkenean gure helburua lortuko dugula bermatzeko... Uste dut gaur egun garrantzitsuena eta enpresen baliorik handiena harreman-sareak direla.*

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2020 Erroma Saria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esther Yáñez González-Irun

**Esther Yáñez González-Irun** (San Fernando, Cádiz, 1971) Espainiako Itsas Armadan sartu zen lehen emakumea izan zen, gerra-ontzi baten buru izan zen lehena, eta 2021az geroztik ontziko kapitaina da.

## Biografia 
Itsas armadari lotutako familia batean jaio zen. Medikuntzako karrera egiteko hasierako ideian atzera egin zuen, 1988an Indar Armatuek emakumeei ateak ireki zizkietenean. 
*«Gurasoak ikaragarri izutu ziren karrera militarrari jarraitu nahi niola esan nienean, ordura arte emakumeentzat ezezaguna zen bideari ekitea baitzen».*
1988an, Indar Armatuetan emakumezkoak sartzea onartu zenean, Esther izan zen aurkeztu ziren 85 emakumeetako bat. Bik besterik ez zituzten probak gainditu. Izan ere, legea onartu zen, baina ez zeuden prestatuta emakumeak hartzeko. Proba fisikoetan, esate baterako, emakumeei gizonezkoei eskatzen zitzaizkien marka berberak eskatzen zizkieten. Estherrek aitaren laguntza behar izan zuen -Gorputz Heziketako irakaslea zen, militarra izateaz gain- gizonen neurrira jarritako muga gainditzeko.

### Ibilbidea 
Komunikazioetan espezialista, Estatu Nagusiko diplomaduna eta UHUNeko Zuzenbideko lizentziaduna da. Itsasoko helikopteroen kontrolatzailearen, hegaldi-segurtasunaren eta taktikako ofizialaren gaitasunak ditu.

18 urte zituela, Maringo Itsas Eskolan (Pontevedra) lehen emakume ikaslea izan zen, eta karrera militar profesionala amaitu eta munduari zortzigarren itzulia eman zion, Juan Sebastián El Cano eskola-ontzian.  1999an ontziko teniente izan zen. 2005ean, lehen aldiz, gerraontzi bat bidali zuen ofizial, “Laya” patruilaria, Cadizen oinarritua. 2010ean, korbeta-kapitain gisa, Cádizen oinarritutako “Mar Caribe” ontzi logistikoaren agintea ere izan zuen. Ondoren, fragata-kapitain bihurtu zen. 2020an, "Santa Maria" fragatako komandante izendatu zuten. 2021ean Espainiako Itsas Armadako ontzi-kapitaina izan zen. 

## Sariak eta aintzatespenak 
* Andaluziako domina, 2013an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belita Palma

**Belita Palma**, jaiotzaz **Isabel Salomé Benedito de Palma** (Luanda, Angola, 1932ko urriaren 15a &ndash; 1988) angolar abeslaria izan zen, Angolako herri-kulturan mugarritzat hartua. Lourdes Van-Dúnemekin batera, Angolako arte antikolonialistaren aitzindaritzat hartzen da, batez ere N'gola Ritmos taldean bokalista gisa izan zuen parte-

## Biografia 
Luandan jaio zen, Rosa da Silva Guimarães eta Domingo Benedito Palmaren alaba. Bederatzi neba-arreba izan zituen. Aita musikaria zen eta Luandako musikari garrantzitsuekin aritu zen, bereziki Liceu Vieira Diasekin. Testuinguru horretan, Belita Palma eta haren ahizpa, Rosita Palma, konposatzen eta abesten hasi ziren, eta Angolako herri-musikako klasikoak ekoizten hasi ziren, hala nola «Nguxi», «Apolo 12», «Manazinha» eta «Susana».

Haren ahotsa «enblematikotzat» hartu zuten, eta, N'gola Ritmosen parte hartu ondoren, bakarlari gisa hasi zen.*

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2007 Musikak duen garrantziagatik, Angolako (RNA)Irrati Nazionalak hil ondoren aintzatetsi zuen.

* 2009. urtean hil ondorengo omenaldia egi zioten Kulturaren eta Arteen Sari Nazionalean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luzia Inglês Van-Dúnem

**Luzia Inglês Van-Dúnem**, jaiotzaz **Luzia Pereira de Sousa Inglês Van-Dúnem** (Luanda, Angola, 1948ko urtarrilaren 11) angolar militarra eta politikaria da. Angolako Askapenerako Herri Mugimenduan (MPLA) afiliatua, Hauteskunde Zirkulu Nazionalak Angolako diputatua da, 2017ko irailaren 28tik. 1999az geroztik, Angolako Emakumeen Erakundeko (OMA) idazkari nagusia da. 1967an, Van-Dúnem Kongoko Errepublikara joan zen, eta Fevereiroko 4. lizeoan ikasi zuen. Angolako Independentzia Gerran, 2. eta 3. eskualdeetan irrati-operadorea izan zen. 1976tik 1991ra, Angolako Indar Armatuetako buru zen komandantearen komunikazio-zentroa zuzendu zuen. Afonso 1991n enbaxadore izendatu zutenean, Luziak Afrikako Emakumeen Taldea koordinatzen zuen NBEn.

2014. urtean, José Eduardo dos Santos presidentearen aginduz, Angolako Indar Armatuetako ofizial jeneral mailara igo zen lehen emakume bihurtu zen. 2017. urteko hauteskunde orokorretan, Van-Dúnem diputatu hautatu zuen Hauteskunde Zirkulu Nazionalak. MPLAk hautagaien zerrendan jarritako lehen emakumea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Anália de Victória Pereira

**Anália de Victória Pereira**, ezaguna **Mamá Coragem** izenez (Luanda, Angola, 1941eko urriaren 3a -  Lisboa, Portugal, 2009ko urtarrilaren 7a) angolar politikaria izan zen. Alderdi Liberal Demokratikoaren politika sortzaile eta presidentea izan zen. 1992an Angolako Errepublikaren presidentziarako postulatu zen lehen angolar emakumea izan zen. 

## Biografia 
Gurasoak Victor Dayo de Victória Pereira eta Madalena Gomes Caldeira izan ziren. Carlos Caldeira de Victória Pereira; Rui Caldeira Victória Pereira; Privado y Emilio Caldeira de Victória Pereira nebak ditu. Bere alderdiak hiru aulki lortu zituen Angolako Batzar Nazionalean.

Mamá Coragem izenez ezaguna, Angolako Askapenerako Herri Mugimenduko aberastasun-kontzentrazioari eta ustelkeriari eraso egingo ziela esan zuen.

1992an Angolako Errepublikaren presidentziarako postulatu zen lehen angolar emakumea izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pol Monen

**Pol Montañés Enrich**, **Pol Monen** izenaz ezagunagoa (Bartzelona, 1994ko uztailaren 22a) aktore katalana da. *Amar* filmean egin zen ospetsu eta antzezpen horregatik errebelazio aktore onenaren Goya Sarirako  izendatu zuten.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Stoyan* (2021). Roberto Ruiz Céspedesen film luzea.
* *Con quién viajas* (2020). Hugo Martín Cuervo film luzea.
* *El practicante* (2020). Carles Torrasen film luzea.
* *Salir del ropero* (2019). Ángeles Reinéren film luzea. Pertsonaia: Said (bigarren mailakoa).
* *¿A quién te llevarías a una isla desierta?* (2019). Jota Linaresen film luzea. Pertsonaia: Eze (protagonista).
* *Tu hijo* (2018). Miguel Ángel Vivasen film luzea. Pertsonaia: Marcos (bigarren mailakoa).
* *Amar* (2017). Esteban Cresporen film luzea. Pertsonaia: Carlos (protagonista).
* *Pasaje al amanecer* (2016). Andreu Castroren film luzea. Pertsonaia: droga-saltzailea (bigarren mailakoa).
* *Miércoles, jueves, sábado* (2015). Carlota Serarols eta Jonathan Fernándezen film laburra. Pertsonaia: Joel (protagonista).
* *Els nens salvatges* (2012). Patricia Ferreiraren film luzea. Pertsonaia: Àlex-en laguna (bigarren mailakoa).
* *Elisa K* (2010). Judith Colell eta Jordi Cadena-ren film luzea. Pertsonaia: Germà (bigarren mailakoa).
* *La mala educación* (2004). Pedro Almodóvarren film luzea. Pertsonaia: umea (bigarren mailakoa).

### Telebista 
### Bestelakoak 
* La Casa Azul-en *Ataraxia* abestiaren bideoklipean protagonista da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Computer Shock Vasconia, Año 2001

***Computer Shock Vasconia, Año 2001*** Federico Krutwigek 1984 urtean plazaratutako liburua da. Lan horrekin Krutwigek azaldu nahi zuen Zibernetikaren Aroa berrian etortzekoak ziren aldaketek ekarriko zuten egoera berria. Euskal Herrian gai hau landu zuen lehen autorea da. Egilea Euskal Herriari zuzentzen bazaio ere, egiten duen planteamendua orokorra da zeren mundu mailan gertatzen hasten ari zen prozesu historiko baten inguruan aritzen baita.

Gaztelaniaz egin zuen, baina gaur egun euskarara itzulita dago. Edukiari dagokionez, ia 500 orrialdeko liburua da.

Testua 10 partetan banatuta dago, non problema berbera ikuspegi ezberdinetatik azaltzen baita. Problema edo gaia da zibernetikak ekarriko duen errealitate berriaren, hau da, *Computer Shock*-aren aurrean euskaldunek zer egin lezaketen, gizabanako askeen nazio bezala iraun nahi balezate.

Lana berez, sistema filosofiko bat da, hainbat filosofo eta zientzilariren aipuez beteta. Orduko jakintza aurreratuenak eta Historian zehar garatutakoak aurkezten ditu orduko errealitatea eta etortzekoa zena modu holistiko batean azaltzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Margarida Rosa da Silva Izata

**Margarida Rosa da Silva Izata** (Angola, 1958ko uztailaren 10a) angolar ekonomialaria eta diplomazialaria da. Angolako enbaxadorea izan da Nazio Batuen aurrean.

## Biografia 
Ekonomia ikasi zuen Bucaresteko Ekonomia Ikasketen Akademian, eta, ondoren, 2004an, graduondokoa egin zuen Sofiako Unibertsitatean, gatazkak prebenitzeari eta konpontzeari buruz.

## Lan ibilbidea 
Genevan aurkeztu zituen bere dokumentu ofizialak, 2018ko maiatzean Nazio Batuen aurrean Angolako enbaxadore gisa identifikatzeko. João Lourenço presidenteak izendatu zuen enbaxadore. Haurren Eskubideei buruzko Konbentzioan egindako aurrerapenak aurkeztera gonbidatu zuten Angola. Angolan aurrerapenak izan ziren, baina arazo ugari izan ziren gazteekin, hala nola diamante-meategietako haurren lana.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sara Uribe Cadavid

**Sara Uribe Cadavid** (Medellín, 1990eko azaroaren 28a)  Kolonbiako modelo eta telebista aurkezlea da. 2012an lortu zuen protagonismoa bere herrialdean, Canal RCNko *Protagonistas de Nuestra Tele* reality showaren bigarren denboraldiko irabazleetako bat izan zenean.  2016an, TV y Novelas sarietarako izendatu zuten aurkezle onenaren kategorian *Estilo RCN* barietate programan egindako lanagatik.

## Biografia 
Uribe Medellínen jaio zen, familia xume batean. Antioquiako Andes udalerrian bizi izan zen bere familiak hiru urte zituela Medellínera itzultzea erabaki zuen arte. Hamalau urterekin hasi zuen modelo-karrera, Kolonbiako marka ezagunen publizitate kanpainak eginez. 

## Karrera 
Enpresen Administrazioko ikasketak hasi zituen Uribek, baina denbora gutxiren buruan Gizarte Komunikazio karreran izena ematea erabaki zuen. Praktikak egiten, Teleantioquia kateari lotuta egon zen, 2009an *Venga a mi pueblo Antioqueño* barietate programa aurkeztuz. Esperientzia horrek beste kate batekin lan egitera eraman zuen, Cosmovisión, *Modelos Televisión* programan. Urte horretan bertan, *Miss Gaming Colombia* edertasun lehiaketan parte hartu zuen, eta bertan titulua lortu zuen. 

2012an ere Uribe hautatu zuten Canal RCN kateko *Protagonistas de Nuestra Tele* reality showean agertzeko. Lehiaketako irabazleetako bat izan ondoren, Uribe bere herrialdean aintzatespenaz gozatzen hasi zen, hainbat hedabide nazionalen sartuz, hala nola Canal 1, non 2017an *Lo sé todo* barietate programa aurkeztu zuen, eta Caracol TV,    *La Kalle* eta *La vuelta al mundo en 80 risas* programetan parte hartuz.   

## Bizitza pertsonala 
Uribek harreman sentimentala izan zuen Freddy Guarín futbolari kolonbiar ospetsuarekin.  Bikoteak Jacobo izeneko seme bat izan zuen.  

## Filmografia 
### Telebista 
## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Danielle Arciniegas

**Danielle Arciniegas Martínez** (Pereira, 1992ko maiatzaren 22a) kolonbiar aktore, modelo eta abeslaria da. Nazioartean ezaguna da Kolonbiako *Esmeraldas*, *Hijos de Sangra Azul* eta *Eu Sou Franky* telebista-ekoizpenetan parte hartzeagatik, non azken horretan Tamara Franco antzezten duen. 

## Biografia 
Danielle Kolonbiako Pereira hirian jaio zen. Germán Ossa, zinema kritikariaren eta Margarita Martínezen alaba, bi anai-arreba ditu: Alejandro eta Juliana. Familia giro artistiko batean hazi zen Arciniegas, bere aita Pereirako *Kritikaren Topaketa* filmeko zuzendaria baitzen. Lehen hezkuntza eta bigarren hezkuntza osoa La Enseñanza ikastetxean ikasi zuen.  1997an lau urte besterik ez zituela hasi zen antzezten, Lisandro Duquek zuzendutako "*Los niños invisibles*" sailean.

Nazioartean aintzatespenaren lehen lana Esmeraldas sailean izan zen 2015ean, Caracol Televisión kolonbiarrak egina, non Verónica Guerreroren bertsio gaztea antzeztu zuen.

Sebastián Vega aktore kolonbiarrarekin egon zen 2013 eta 2015 artean. 2017an, David Escobar Gallego Piso 21 musika taldeko abeslariarekin harremanetan hasi zen.

Danielle 2018ko irailaren 5etik David Escobar Gallego Piso 21 taldeko kidearekin ezkonduta dago.

Bikoteak bi alaba ditu:

Ella, 2018ko irailaren 7an jaio zen Medellín hirian.

Roma, 2020ko irailaren 7an jaioa, Medellín hirian ere.

Neskak zesarea bidez jaio ziren eta urtebetetze berdina partekatzen dute, bi urteko aldearekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maori protesta-mugimendua

thumb|Maori subiranotasunaren aldeko mugimenduaren bandera
**Maori protesta-mugimendua** eskubideen aldeko mugimendu zabala da Zeelanda Berrian (). 1840an Waitangiko Ituna sinatu aurretik etorkin europarren eta maorien artean gatazka batzuk egon ziren arren, sinadurak lege-testuingurua ezarri zuen. Waitangiko Itunak Zeelanda Berria kolonia britainiar bihurtu zuen, legea eta gobernantza britainiarrak aplikatuz.  Agintari britainiarrek Ituna idatzi zuten Zeelanda Berriko gobernadore britainiar bat ezartzeko asmoz, haien lurren, basoen eta beste jabetza batzuen jabetza maoriei aitortuz eta maoriei hiritar britaniarren eskubideak emanez. Hala ere, Itunaren ingelesezko eta maorierazko testuek ez zuten esanahi bera, bereziki subiranotasunaren aldetik. Desadostasun horiek, eta ondoren *Pakeha* (ez maori) kolonizatzaileek bultzatutako lur-jabetzeekin batera gatazka luze bat gertatu zen, tartean Zeelanda Berriko gerrak deitutakoak 1845 eta 1872 artean.

Garai modernoan, maiorien protesta-mugimendua 1970eko hamarkadako lehen urteetan sortu zen, errenazimentu zabalago baten barruan, eta arreta jarriz hainbat gaitan: Waitangiitunaren barneko desadostasunak, Maorien lur eskubideak, Maori hizkuntza eta kultura eta arrazakeria Zeelanda Berrian. Oro har, ezkerreko mugimendua da, nahiz eta ezkerreko korronte nagusiarekin ez datorren bat hainbat gaitan. Mugimenduko kide gehienak maori izan dira, baina erakarri egin du nolabait ere politika. Mugimenduaren arrakasta aipagarrien artean daude Waitangiko Auzitegia ezartzea 1975ean, zenbait lurberreskuratzea eta maoriera Zeelanda Berriko hizkuntza ofizial bihurtzea 1987an. Ekintza ikusgarrien artean *Bastion Point*en (Auckland) egin zuten okupazio luzea, 1977ko urtarriletik 1978 maiatzera, hotel baten eraikuntzaren aurka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniela Ospina

**Daniela Ospina Ramírez** (Itagüí, 1992ko irailaren 22a) Kolonbiako modeloa, boleibol jokalari profesionala eta enpresaria da. VP Madrid taldean jokatu zuen.  Bizitza publikoan ezaguna da James Rodríguez kolonbiar futbolariarekin ezkondu izanagatik.

## Biografia 
Daniela Ospina Ramírez 1992ko irailaren 22an jaio zen Kolonbiako Antioquiako Itagüí hirian. Jokalari gisa debutatu zuen Itagüí Boleibol Klubean. Geroago *Sabaneta Boleibol Klubean*, Portugalgo Club Leca taldean jokatu zuen eta gaur egun Madrilgo Hondartzako Boleibol taldean jokatzen du.  Antioquia eta Kolonbia Boleibol Taldeetako parte izan zen.

2016. urtean, BrandFit Colombia kirol-arroparen markarako eta Joy Staz Jeans Kolonbiako jeans markarako kanpainak egiten hasi zen modelajean. Aipatzekoa da Nácar Make-Up makillaje-markarako argazkiak egin zituela. Caracol TV kanal kolonbiarreko aurkezlearekin, Vanessa Peláezekin, irudia izan zen.

Urte horretan bertan, RCN Televisión kanal kolonbiarrak ekoitzitako Izarrekin dantzatzen telebista-programan parte hartu zuen. Hilabete iraun zuen, eta bosgarren kanporatua izan zen.
Daniela Enpresen Administrazioan graduatu da. Karrera hori hautatu zuen bere bizitzarako, eta 2016ko apirilaren 6az geroztik lortu du. Grancolombiako Unibertsitate Politeknikoa da bere arima.

2017an, Danielak *Danfive* izeneko kirol arropa linea propioa jarri zuen martxan. 

2019tik vbar caracol izeneko caracol irratiko kirol programa batean ere parte hartzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Web Oficial de la Federación Colombiana de Voleibol
* Web Oficial de la Liga Antioqueña de Voleibol
* SuperLiga de Voleibol de España
1992ko Bost Nazioen Txapelketa

**1992ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen 63. ekitaldia izan zen (guztira 98. ekitaldia). 1992ko urtarrilaren 18an hasi eta martxoaren 21ean bukatu zen. Ingalaterrak 20. txapelketa eskuratu zuen partida guztiak irabaziz, bigarren Slam Nagusia jarraian.

Ingalaterrak 15 entsegu egin zituen txapelketan, errekor berri bat ezarriz. 

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Entseguak lau puntu balio zituen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 118 || 29 || +89
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia||**4**||4||2||0||2 || 75 || 62 || +13
|-
| 3 ||align=left|  Eskozia||**4**||4||2||0||2 || 47 || 56 || -9
|-
| 4 ||align=left|  Gales ||**4**||4||2||0||2 || 40 || 63 || -23
|-
| 5 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**0**||4||0||0||4 || 46 || 116 || -70
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1992 arteko bakarkako garaipenak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Zakuzarrak

**Zakuzarrak** edo **Zaku Zaharrak** zaldunita arratsaldez (hau da, ihauterietako igandean arratsaldez) ateratzen dira Lesakan. 

## Prestaketa 
Zaku Zaharrak prestatzeak lan handia dakar. Hiru zaku erabiltzen dituzte, bat gorputz enborrerako eta beste bi zangoetarako. Forma eman ahal izateko, urrian egindako bigarren mozketan bildutako belar idorra erabiltzen da, meheagoa baita. Burua oihal zuri batez estaltzen dute, begiak eta ahoarentzako zuloak eginez. Azkenik lastozko txapela daramate. 

Frontoiko albo batean uzten diren lasto-boletatik lastoa hartuz zakuak betetzen ditu zaku-zar-gai bakoitzak, eta gero hiru zakuak elkarren artean josten dituzte.  

## Ibilbidea 
Kalez kale ibiltzen da zaku-zar taldea, denak batera eta lerroan martxan doazela. Makil luze bat izaten du eskuan lerro buruak eta beste makil luze bat azkenak. 

Musikariek *Lesakako ihauteriak* doinua jotzen hastearekin batera hasten da zaku-zarren martxa. Puxikak batera eta bestera indarrez astintzen dituzte zakuzarrek, eta erritmo biziz gurutzatzen dituzte Lesakako kaleak. Ibilaldian zehar elkar bultzatzen dute eta jendea izutzen dute. Aldian behin gelditu eta fandangoa dantzatzen dute zaku-zarrek, besoekin, oin astun horiek altxatu eta belaunak tolastuko dituenik ez baitago. Taberna guztiek ardoa eskaintzen diete. Ikusleak aztoratu ondoren Zaku Zahar guztiak herriko plazarantz abiatzen dira.

Gazte eta nagusiak arratsaldeko zazpietan ateratzen dira. Azken urteetan zakuzar txikiak ere ateratzen dira, arratsaldeko bostetan.
Fitxategi:Lesaka Inauteriak Zakuzarrak 2023 06.jpg|Plazako etxe bat
Fitxategi:Lesaka Inauteriak Zakuzarrak 2023 05.jpg|Udaletxea
Fitxategi:Lesaka Inauteriak Zakuzarrak 2023 04.jpg|Plazako etxe bat

Fitxategi:Lesaka Inauteriak Zakuzarrak 2023 07.jpg|Lastoa eskura.
Fitxategi:Lesaka Inauteriak Zakuzarrak 2023 01.jpg|Zakuak prestatzen. Ateratzeko prest.
Fitxategi:Lesaka Inauteriak Zakuzarrak 2023 02.jpg|Zakuak josten.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Inauteriak Euskal Herrian
* Ziripot

## Kanpo estekak 
* Zaku zaharrak. Bideoa, mozorroen prestakuntza eta kalearteko martxa.
* *Lesakako Ihauteriak* doinua entzungai Xut fanfarrearen bertsioa.
Alejandro Ospina

**Alejandro Ospina** (Medellin, 1989ko apirilaren 8a), **Alejo Ospina** izen artistikoarekin ezaguna, kolonbiar aktore pornografikoa eta modeloa  da. 

Petrolioko ingeniari gisa graduatu ondoren, bere lanbidean jardun nahi zuen baina bere eremuan enplegurik ez zegoenez, ez zuen lanik aurkitu, horregatik Kolonbian gizonentzako arropa marka bat sortzea erabaki zuen eta bere marka sortzeko prozesuan, biluzik irudi batzuk Twitter-en filtratu ziren , filtratutako eduki hori Interneten biral bihurtu zenez, bere onlyfans sortzea erabaki zuen gauza gehiago erakusteko  .

Garai hartan, covid pandemiak jo egin zuen eta bere arropa markaren salmenten beherakada dela eta, helduentzako edukiak sortzera soilik dedikatzea erabaki zuen eta pornografiaren industrian hasi zuen bere karrera,  non Randy Blue, Men.com konpainiak 2020an esklusiboki kontratatu zuen.  .

## Filmografia 
**Men.com** 

* 2020: Hung Part
* 2021: Hung Part 2
* 2022: Horny Hooligans

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Forbes Burnham

**Linden Forbes Sampson Burnham** (Georgetown, 1923ko otsailaren 20a - *ibidem*, 1985eko abuztuaren 6a) guyanar politikaria izan zen. Guyanako presidentea izan zen 1980tik hil zen arte.

Unibertsitateko ikasketak Londresen egin eta abokatutzan sartu zen, eta 1948an Guyanara itzuli zen. Bi alderdi politiko sortu zituen, Herriaren Kongresu Nazionala eta Herriaren Alderdi Aurrerakoia, Guyanaren bizitza politikoan nagusi izan zirenak.

Forbesek Guyaneko politika zuzendu zuen kolonial garaitik hil zen arte. Guyana Britaniarreko premierra izan zen 1964tik 1966ra, eta urte horretan herrialdearen independentzia aldarrikatzea lortu zuen. 1966tik 1980ra lehen ministro izan zen eta 1980tik hil zen arte herrialdeko presidente. Politika sozialista partikularra egin zuen, atzerritarrenak ziren industriak nazionalizatu zituen, Guyana lerrokatu gabeko herrialdeen mugimenduko kide egin zuen eta barruan bere jarduera autoritarioa izan zen.

Afrozentrismoa, estatu-indarkeria, ustelkeria eta hauteskunde-iruzurra ere izan zituen bere agintaldiaren ezaugarri.
Winter Series 2022/2023

**Eusko Label Winter Series 2022/2023** Gernikako Jai-Alai frontoian 2022ko urriaren 31tik 2023ko otsailaren 19ra jokatu zen zesta punta txapelketa izan zen. Diego Beaskoetxea gernikarrak eta Imanol Lopez zumaiarrak osatutako bikoteak eskuratu zuen txapela, Xabier Barandika eta Unai Lekerikari irabazi ostean. 

## Emaitzak 
### Ligaxka 
#### A taldea 
* Urriak 31: Erkiaga-Zabala vs Barandika-Lekerika (15-10, 9-15 eta 4-5)
* Azaroak 14: Olharan-Basque vs Urrutia-Aimar (15-6 eta 15-5)
* Azaroak 28: Barandika-Lekerika vs Urrutia-Aimar (15-8 eta 15-14)
* Abenduak 12: Erkiaga-Zabala vs Goitia-Aimar (15-10 eta 15-8)
* Abenduak 26: Barandika-Lekerika vs Olharan-Basque (11-15 eta 10-15)
* Urtarrilak 16: Erkiaga-Zabala vs Olharan-Basque (15-11, 11-15 eta 4-5)

#### B taldea 
* Azaroak 7: Goikoetxea-Etxeto vs Beaskoetxea-Lopez (15-12 eta 15-10)
* Azaroak 21: Urko Lekerika-Minvielle vs Johan-Del Rio (12-15, 15-9 eta 3-5)
* Abenduak 5: Beaskoetxea-Lopez vs Tambourindeguy-Minvielle (15-8 eta 15-5)
* Abenduak 19: Beaskoetxea-Lopez vs Johan-Del Rio (15-10, 9-15 eta 5-4)
* Urtarrilak 9: Goikoetxea-Etxeto vs Johan-Del Rio (15-14, 12-15 eta 5-1)
* Urtarrilak 23: Goikoetxea-Etxeto vs Tambourindeguy-Minvielle (15-8 eta 15-9)

### Kanporaketa fasea 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1993ko Bost Nazioen Txapelketa

**1993ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen 64. ekitaldia izan zen (guztira 99. ekitaldia). 1993ko urtarrilaren 16an hasi eta martxoaren 20an bukatu zen. Frantziak 10. txapelketa eskuratu zuen. 

Lehenengo ekitaldia izan zen txapelketaren garaikur fisikoa eman zitzaiona irabazleari. 

## Txapelketa 
### Partehartzaileak 
### Puntuazio sistema 
Aldaketa urtea izan zen, entsegua lau puntu balio izatetik bost puntu izatera pasa zen eta gauzatzeak bi puntu gehigarri ematen zituen. Dropak eta zigor kolpeak hiruna puntu balio zituzten.

Txapelketako sailkapenari dagokionez irabazitako partidak bi puntu balio zituen, berdindutakoak bat eta galdutakoak zero.

## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Frantzia** ||**6**||4||3||0||1 || 73 || 35 || +38
|-
| 2 ||align=left|  Eskozia||**4**||4||2||0||2 || 50 || 40 || +10
|-
| 3 ||align=left|  Ingalaterra||**4**||4||2||0||2 || 52 || 52 || 0
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**4**||4||2||0||2 || 45 || 53 || -8
|-
| 5 ||align=left|  Gales ||**2**||4||1||0||3 || 34 || 74 || -40
|}

## Partidak 
## Sariak 
180px|thumb|Bost Nazioen garaikurra 1993an eman zen lehenengo aldiz.

## Palmaresa 
1993 arteko garaipenak bakarka.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Jon Zabala

**Jon Zabala** honakoa izan daiteke:
* Jon Zabala Arrieta, errugbilaria
* Jon Zabala Rodríguez, puntista
Poolbeg

**Poolbeg**, irlanderaz **Poll Beag**, Irlandako Errepublikako ekialdeko kostaldeko Dublingo badian eta Liffey ibaiaren bokalean dagoen penintsula artifizial bat da. Dublin hiriburuko Ringsend auzunearen luzapena da.

XVIII. mendea eta gaur egun artean eraikia izan da eta eraikitzen Great South Wall delakoaren lehen atala izan zen.
Richard Belzer

**Richard Belzer** (Bridgeport, Connecticut, 1944ko abuztuaren 4a - Beaulieu-sur-Mer, 2023ko otsailaren 19a) estatubatuar aktorea izan zen. Telesailetako detektibe lanak egin zituen.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Saunderson gaztelua

**Saunderson gaztelua**, , Irlandako Cavan konderrian dagoen gaztelu bat da, Belturbet udalerritik hurbil.

XIV. mendetik Breffni gaztelua izenez ezaguna, O'Reilly Breffnikoen bizilekua izan zen, Ulsterko kolonizazioaren garaian Saunderson familia eraikinaz jabetu zen.
1991ko Bost Nazioen Txapelketa

**1991ko Bost Nazioen Txapelketa** Errugbi txapelketa honen 62. ekitaldia izan zen (guztira 97. ekitaldia). 1991ko urtarrilaren 19an hasi eta martxoaren 16an bukatu zen. Ingalaterrak 19. txapelketa eskuratu zuen partida guztiak irabaziz. 

## Taldeak 
## Sailkapena 
|-
!bgcolor="#efefef" width="20"|
!bgcolor="#efefef" width="195"|Taldea
!bgcolor="#efefef" width="20"|Puntuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Jokatuak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Irabaziak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Berdinduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Galduak
!bgcolor="#efefef" width="20"|Alde
!bgcolor="#efefef" width="20"|Aurka
!bgcolor="#efefef" width="20"|Diferentzia
|- bgcolor=#D0E7FF align=center
| 1 ||align=left|  **Ingalaterra** ||**8**||4||4||0||0 || 83 || 44 || +39
|-
| 2 ||align=left|  Frantzia||**6**||4||3||0||1 || 91 || 46 || +45
|-
| 3 ||align=left|  Eskozia||**4**||4||2||0||2 || 81 || 73 || +8
|-
| 4 ||align=left| 20px|Irlanda Irlanda||**1**||4||0||1||3 || 66 || 86 || -20
|-
| 5 ||align=left|  Gales ||**1**||4||0||1||3 || 42 || 114 || -72
|-
|}

## Partidak 
## Sariak 
## Palmaresa 
1991 arteko txapelketak.

(*) 1889ko garaipena kontuan hartuta

## Kanpo estekak 
* Sei Nazioen Txapelketako webgune ofiziala
Sílvia Lutucuta

**Sílvia Lutucuta**, jaiotzaz **Sílvia Paula Valentim Lutucuta** (Huambo, Angola, 1968ko ekainaren 14a) kardiologoa da, unibertsitateko irakaslea eta Angolako Osasun ministroa.

## Biografia 
Lehen mailako ikasketak *São José de Cluny no Bié* ikastetxean egin zituen eta *Bairro São Joãon* 163. Emakumezkoen Lehen Hezkuntzan amaitu zituen. Bigarren mailako ikasketak *Dangereux Comandante-*aren 2. mailako eskolan egin zituen, 3. mailan *Bula* *Comandante* eskolan eta Biologi Zientzien Unibertsitate aurrekoa, denak Huambo probintzian.

### Ibilbide akademikoa 
1984an, 16 urte zituela, *Agostinho Neto* - Huambo Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean sartu zen. Ezarritako 6 urteetan osatu zuen karrera 1990ean, eta, ikasle gazte eta onena izan zenez, 21 urterekin graduondoko beka bat eskaini zioten.

Amaren aldeko angolar amonak inspiratuta (prestakuntza aurreratuak emakumearentzat duen garrantzia, emantzipazioa eta independentzia ekonomikoa beti defendatu zituen nazionalista), bihotzeko gaixotasun larria baitzuen, 1991n kardiologian espezializatu zen Santa Maria ospitalean (Lisboa, Portugal).

Gradu ondoko eta Ikerketa Zientifikoko Departamentuko burua da, Agostinho Neto Unibertsitateko Medikuntza Fakultateko Gaixotasun Kardiobaskularren Ikerketan, Biologia Molekularrean eta Genetikan esperientzia duena.

## Ibilbide politikoa eta asoziatiboa 
Elkartzearen eta lidergoaren ikuspuntutik, beti izan zen elkarteetako zuzendaritzakoa, ikasketetan, graduondokoetan eta lanbide ikasketetan. Hainbat erakundetan parte hartu du: Huamboko Unibertsitate aurreko Ikasleen Elkarteko kide eta lehendakaria, Huamboko Medikuntzako Ikasleen Elkarteko presidentea, Angolako Goi-mailako Hezkuntzako Ikasleen Elkarte Nazionaleko kidea, Portugalgo Graduatu Ondoko Elkarteko kidea, AEBko Njango Elkarteko kidea,  Angola Elkarte Mediko Portugaldarreko kidea eta Angoleña de Portugal Elkarte Medikoko kidea, Kardiologiako Elkarte Portugaldarreko kidea, Estimulazio Kardiakoko Elkarte Portugaldarreko kidea, Kardiologia Angoleña Elkarteko kidea eta Agostinho Neto Unibertsitateko senatuko kidea. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elizabeth Loaiza Junca

**Elizabeth Loaiza Junca** (Cali, Kolonbia, 1989ko urtarrilaren 7a) Kolonbiako modelo, influencer, edertasun erregina eta noizbehinkako aktorea da, 2006an Miss Mundua Kolonbia lehiaketa irabazi zuelako ospetsua,  eta aldizkari ezberdinetako azalean agertu izanagatik, hala nola, *SoHo*, *TVyNovelas* eta *Playboy*,  eta Colombia Renaciente alderdi politikoarekin izan duen elkarteagatik. 

## Biografia 
### Modelajea eta edertasun-lehiaketak 
Loaiza Calin jaio zen 1989an. Txiki-txikitatik publizitate-kanpainetan agertzen hasi zen, eta Leonisa Tiny lerroaren irudi bihurtu zen 1990eko hamarkadaren erdialdean, Leonisa barruko arropa-markaren irudi. 17 urte zituela, Cali Exposhow moda-ekitaldiaren irudi ofizial hautatu zuten, eta 2006an Valle del Cauca departamenduaren ordezkari izan zen Miss Mundua Kolobia edertasun-lehiaketan.

Lehiaketaren irabazle izan ondoren, bere herrialdea ordezkatu zuen Miss Mundua 2006an, Varsovian. Lehiaketan parte hartu ondoren, publizitate-kanpainak egin zituen hainbat markatarako modelo gisa. Garai horretan, *SoHo*, *Playboy Mexiko*

### Karrera politikoa, beste proiektu batzuk eta gaurkotasuna 
*Desafío 2013: África, el origen*, *Desafío 2014: Marruecos* eta zinemarako eta telebistarako beste ekoizpen batzuetan parte hartu ondoren, 2019an Colombia Renacienterekin elkartu zen, 2018an sortutako zentrismoko alderdi politiko batekin. Clara López buruzagi politikoaren babesarekin, zerrenda batean parte hartu zuen Bogotako Kontzejuan sartzeko. Hala ere, haren alderdiak ezin izan zuen ezer egin hauteskundeen ondoren.

2020ko abuztuan, Loaizak bere sare sozialen bidez jakinarazi zuen umetokiko minbizia zuela, haurdunaldi molar hidatiforme oso batek sortua. Ondoren, gaixotasuna kontrolatzeko kimioterapia-tratamendua hasita zegoela esan zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lourdes Van-Dúnem

**Lourdes Van-Dúnem**, jaiotzaz **Maria de Lourdes Pereira dos Santos Van-Dúnem**, (Luanda, Angola, (1935eko apirilaren 29a - ib.,  2006ko urtarrilaren 4a), angolar abeslaria izan zen, eta 1960ko hamarkadan ospetsu egin zen N'gola Ritmos taldearekin, eta harekin grabatu zuen lehen diskoa, *Monami*. Hainbat bira egin zituen Portugalen, Aljerian eta Brasilen, baita  Angolan bertan showak ere. Karrera gehiena *Joven do Prenda* taldean egin zuen.

## Biografia 
Luandan jaio zen, Angolan. *Afrikako Liga Nazionalean* eta *Dona* *Castroren eta Silva* ikastetxean egin zuen lehen hezkuntzako eskola.

Eskolako sasoian hasi zen kantatzen.

Hizlari gisa lan egin zuen Angolako *Voz* irratian, eta kimbundu hizketan ikasi zuen, nahiz eta urte batzuetan hizkuntza horretan kantatzen aritu zen. Klubetan kantatu zuen bere karreraren hasieran, eta 1960ko hamarkadan ezaguna zen emakume kantari bakarretakoa izan zen, Angolako musika gizonen mende zegoenean.

## Musika-ibilbidea 
Haren ibilbide musikala 1960an hasi zen, ''N'gola Ritmos* taldeko kide izan zenean, Liceu Vieira Dias, José de Fontes Pereira, Amadeu Amorim eta Belita Palmarekin batera. Horiek Angolako musikaren legenda eta mugimendu antikolonialistaren ekintzaile bihurtu ziren eta geroago, alderdi politikoa, Angolako Askapenerako Herri Mugimendua. 1980ko hamarkadan, Kulturako Estatu Idazkaria izan zen, eta asko bidaiatu zuen Portugalgo iparraldetik zein hegoaldetik. 1996an, *SOWHY* albuma grabatu zuen Parisen eta *Ser Mulher* albuma Portugalen. 1997an, *Ser Mulher-''ren bigarren bertsioa argitaratu zuen, Nováfrica argitaletxearekin.
* Heriotza
* Van-Dúnem sukar tifoideoz hil zen 2006ko urtarrilaren 4an, eta alaba bat utzi zuen. José Eduardo dos Santos Angolako lehendakaria bere hiletetan izan zen.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lourdes Vandunem - Imbwa kegie Ngana Ié
* Manazinha - Ngola Rhythms Feat.' Lourdes Van Dúnem
Arlete Chimbinda

**Arlete Leona Chimbinda** (Moxico, Angola,1960ko urtarrilaren 1a) angolar irakaslea eta politikaria da, Batzar Nazionaleko diputatua eta UNITAko presidenteordea.

## Biografia 
Zientzia Politikoetako lizentziaduna da eta masterra du Bruselako Unibertsitate Librean. Ideia Politikoen Historiako unibertsitate-irakaslea izan da Unibeletan.

## Ibilbidea 
Angolako Independentzia Osorako Batasun Nazionalean (UNITA) militatu zen 1974az geroztik, eta 1986an Alderdiko Batzorde Nagusian sartu zen. JURA erakundeko (1979/1986) Batzorde Betearazle Nazionaleko kide izan zen. Angolako Lurralde Libreetako Gobernuko kide izan zen, eta Emakumearen Baldintzako ministro izan zen (1989/1991). LIMAKO Exekutibo Nazionaleko kidea (1995/1997 eta 2015/2019).

Lehen Legegintzaldian (1997/1998) diputatu izan zen Batzar Nazionalean. Gobernuko kidea Itzalean (2012/2014). IV. Legegintzaldiko Batzar Nazionaleko diputatua.

UNITAko lehen emakume presidenteordea izan da, Adalberto Costa Júnior alderdiko buruak izendatua, XIII. Kongresuan emandako aginduak berritu ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* História da primeira vice presidente da UNITA Arlete Chimbinda, Secretariado Provincial da UNITA - Benguela, 10 de marzo de 2021.
Alejandra Azcárate

**Alejandra Azcárate** (Bogota, 1976ko martxoaren 3a) kolonbiar modeloa, aurkezlea, esataria, komediantea eta aktorea da.

## Biografia 
Zientzia politikoa eta kazetaritza ikasi zituen Bostongo Emerson College-n, Massachusetts-en. 2002an hasi zen aurkezle Bogotá Citytv-ko tokiko kanalean, entretenimendu-anfitrioi eta albiste-erreportari gisa City Noticiasentzat.

2003ko azaroan, Alejandra Cartagenako Edertasun Lehiaketa Nazionaleko RCN Newsen "Descárate with Azcárate" filmean itzuli zen irratira.

Ondoren, Caracol Newsen burua aldatu zuen Cartagenako Edertasun Lehiaketa Nazionaleko Isabella Santodomingo aktorearekin.

2010ean, komediante gisa eta nazio mailako bira hasi zen zenbait antzokitan.

2021eko abenduaren 28tik, *Azcárate*k Azcárate hartuko du bere baitan: No Holds Barred Netflixentzat, "adina, maitasuna eta sexua" gaitzat duen stand-up komedia duen ikuskizuna, erabateko porrota izan zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Assumpta Aierdi

**Assumpta Aierdi** **Olaizola** (Donostia, Gipuzkoa, 1972) ekintzaile soziala da.

## Biografia   
### Formakuntza 
Assumptaren formakuntzak historia garaikidea, soziologia eta feminismoak bateratzen ditu;  honez gain esperientzia profesionaletik eta militantziatik bai garapenerako kooperazioan bai eraldaketa sozialerako hezkuntzan ere formakuntza jarraitua du.

### Lan ibilbidea 
Asiako Hegoekialdean UNESCO-n eta UNICEF-en lan egin ondoren, Euskal Herrian hainbat urtez elikadura burujabetzaren alde egin du lan. Emaus Fundazio Sozialeko hezkuntza eta intzidentzia arduraduna ere izan da, argitalpenak eta formazio eta partaidetzako prozesuak diseinatu eta koordinatu ditu, hezkuntza, ekonomia solidarioa, bidezko merkataritza eta kontsumo arduratsuaren eremuetako eragile ezberdinekin.

Maider Sagredorekin batera, Sorginlore sortu zuen 2018an. Sorginloretik aholkularitza, formakuntza eta dinamizazioa eskaintzen dute metodologia praktikoen bidez. 2023ko martxoan Nortasuna Sarean jardunaldian parte hartu zuen Donostiako San Telmo Museoan. *Komunikazio parekidearen miopiak* aztertze aldera. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hillary (filma)

**Hillary** Hillary Clintoni buruzko 2020ko dokumental estatubatuarra da, Nanette Bursteinek zuzenduz. Sundanceko 2020ko Zinemaldian estreinatu zen, eta Berlingo 70. Nazioarteko Zinemaldian erakusteko hautatu zuten. Kritikoek kritika positibo orokorrak egin zizkioten filmari, eta Clintonen bizitza arakatzeagatik goraipatu zuten.

253 minutuko luzerako lana izanik, garapen komertzial gehigarria izan zuen telesail dokumental gisa banaturik Hulu telebista katean, lau ataletan eman zutelarik bertan. Bertsio honetarako euskarazko azpidatziak daude. Izen hauek eman zitzaizkien atalei: "The Golden Girl" (Urrezko neska); "Becoming a Lady" (Dama bilakatzen), "The Hardest Decision" (Erabaki gogorrena), "Be Our Champion, Go Away" (Izan gure txapelduna, eta zoaz).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hillary (argipena)

**Hillary** izen ingelesa da, deitura zein izen epizeno gisa agerpena duena, eta L bakarreko **Hilary** forman ere ohikoa.

Wikipedia honetan artikulu hauek erreferentzia ditzake:

* **(3130) Hillary**, asteroide bat.
* **Hillary**, 2020ko film dokumentala, Hillary Clintoni buruzkoa.
* **Hillary pasabidea** edo **Hillary zaldaina**, Everest mendiko pasabide bat, Edmund Hillaryren izena daramana.
* **Hillary Montes** edo **Hillary Mendiak**, Pluton planeta nanoko mendikatea.
Ezleku

[thumb|Ezleku adibidea, [Taoyuango nazioarteko aireportua|Taiwaneko Taoyuango aireportuko 1. terminala.]]**Ezlekua** Marc Augé antropologo frantsesak sortutako kontzeptua da, eta gizakia anonimoa den espazio gisa definitzen da. Adibidez, garraiobideak, hotel-kate handiak, supermerkatuak eta atsedenlekuak dira, baina baita errefuxiatu-eremuak ere. Subjektua (pertsona) ez da han bizi, eta ez dira espazio horietaz jabetzen, horiekin kontsumo-harremana baitago.

Termino hori neologismo bat da, Augék 1992ko "*Non-Lieux, introduction à une anthropologie de la surmodernité*" lanean aurkeztu zuen. Espazio bat ezleku gisa hautematea, ordea, subjektiboa da: pertsona bakoitzak, bere subjektibotasunarekin, leku jakin bat ikusten du ezleku gisa edo giza harremanen bidegurutze gisa.  

## Erreferentziak euskal kulturan 
* Lisabö musika taldearen 2007ko diskoa "Ezlekuak" deitu zen, eta kontzeptu horren bueltako obra izanik, erreferentzia asko zabaldu zen. Bertako kantuek Marc Augéren ideiaren inguruko azpigaiak lantzen dituzte. 
* Ibai Maritxalar artistak 2020 urtean "Ezlekuak" izeneko erakusketa sortu zuen, Mexikon izandako egonaldi baten iruditegia izendatzeko.

## Ikus, gainera 
* Posmodernitatea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lisabören *Ezlekuak* eta espazioa lantzen dituen Gradu Bukaerako Lana.
Luísa Rogério

**Luísa Rogério**, jaiotzaz **Maria Luísa de Carvalho Rogério** (Luanda, Angola, 1967) *Jornal de Angola* egunkariko angolar kazetaria da, Angolako Etikako komisioko eta Angola Batzordeko presidentea, Angolako kazetaritza-jarduera kontrolatzeko organoa eta Kazetarien Federazioko kidea (IP) ere bada.

## Ibilbide profesionala 
1985eko uztailean, *Jornal de Angola* enpresaren jabe zen *Ediçοes Novembro*-n sartu zen. Hantxe hasi zuen bere karrera, eta Politika, Gizartea, Erreportajeetako burua eta Kultura editorea izan zen. *Jornal de Angola* egunkariko lana utzi ondoren angolar Estatuan ministerio-karguak betetzera iritsi ziren kazetari batzuen pasantia gainbegiratu zuen.

Kazetari gisa, hainbat hauteskunde egin zituen, Kongoko Errepublika Demokratikoko 2018ko hauteskunde orokorra barne.

2013. urtean, Afrikako Kazetarien Federazioko presidenteorde hautatu zuten Casablancako (Maroko) erakundearen kongresuan.

2019ko ekainaren 13an, Tunisian, Kazetarien Nazioarteko Federazioko (FIP) Batzorde Betearazleko kide hautatu zuten, 141 herrialdetako 187 sindikatu bildu zituen munduko kazetari-elkarte handienaren 30. Kongresuan. Ordukoan hautatutako beste hamabost kiderekin batera, sei mila kazetari bildu zituen Nazioarteko Kazetarien Federazioaren (FIP) ekintza betearazle nagusiak aurkeztu zituzten. Aukera horrek zorion-agur ugari ekarri zizkion, Angolako João Lourenço presidentearena barne. Angolako kazetari bat FIPeko Batzorde Betearazleko kide zen lehen aldia izan zen.

2019ko urrian, Kartera eta Etika Batzordeko lehendakari hautatu zuten, Angolako kazetaritza-jarduera kontrolatzeko organoa.

2020ko uztailean, Emakume Afrikarraren Eguna zela eta (1962an eratu zen), Emakume Afrikarren Konferentzian (Dar-Es-Salaam, Tanzania), sei emakumeri eman zien ahotsa *El Jornal de Angola* egunkariak; besteak beste, Rogériori, zeinak kazetari izateko erronkari buruzko hausnarketa egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Youtube - VidaTV - Café com Notícias Luísa Rogério kazetariarekin
Liliana Colanzi

**Liliana Colanzi Serrate** (Santa Cruz de la Sierra, 1981eko martxoaren 27a) idazle, editore eta kazetari boliviarra da.

## Biografia 
Gizarte Komunikazioa ikasi zuen Santa Cruzeko UPSAn. Cambridgeko Unibertsitatean Latinoamerikako Ikasketak masterra egin zuen eta ondoren,  Cornelleko Unibertsitatean doktoretza atera zuen Literatura Konparatuan. Egun, literatura latinoamerikarreko irakaslea da Cornellgo Unibertsitatean.

Kazetari gisa *Deber*, *El Nuevo Día* eta *Número Uno* bezalako baliabide inprimatuetan argitaratu du, baita *El País*, Letras Libres, Americas Quarterly, The White Review, El Desacuerdo eta Etiqueta Negra bezalako komunikabideetan ere.

Editore lana egin du *Conductas erráticas (2009)* eta *Mesías* (2013) bezalako argitalpenetan. 2019an, *La Desobediencia: Antología de ensayo feminista* argitaratu zuen Dum Dum Editora argitaletxearekin, non Boliviako hainbat idazleren lanak biltzen dituen, hurrenez hurren, Fabiola Morales Franco, Magela Baudoin, Fabiola Gutiérrez, Paola R. Senseve T., Valeria Canelas, Lucía Carvalho, Christian Daniel Egüez, Virginia Ayllón, Alison Spedding Pallet eta María Galindo. Virginia Ayllónen arabera, antologia hau Boliviako lehenengo antologia feminista da, "emakumeek emakumeentzat idatzia, baina ez bakarrik".

## Sariak eta Aitortzak 
* 2015ean Aura Estrada Nazioarteko Literatur Saria irabazi zuen, gaztelaniaz idatzi eta Mexikon edo Estatu Batuetan bizi diren 35 urtetik beherako idazleei emandako saria dena.
* 2017an, Gabriel García Márquez Ipuin Hispanoamerikarreko Sarian finalista izan zen *Nuestro mundo muerto* liburuarekin.
* 2017an, 40 urtetik beherako Latinoamerikako 39 idazleren artean aukeratu zuen Kolonbiako Hay Festival-ek.
* 2022an, Ribera del Duero saria irabazi zuen *Ustedes brillan en lo oscuro* ipuin liburuagatik.

## Lanak 
### Ipuinak 
* *Vacaciones permanentes* (2010)
* *La ola* (2014)
* *Nuestro mundo muerto* (2016)
* *Ustedes brillan en lo oscuro (2022)*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liliana Colanzi: "Emakumeak zeregin izugarria eta funtsezkoa du beste emakume batzuen zapalkuntzan"
María Isabel Salazar de Lince

**María Isabel Salazar de Lince** (Bogota, 1939) kolonbiar margolaria da. Artea eta Arkitektura Diseinua ikasi zuen Pontificia Universidad Javeriana-n. Gero marrazketa eta pintura ikasi zituen Cooperartes-en eta David Manzur, Fernando Dávila eta Miguel Moyano irakasleekin.

Hirurogeita hamarreko eta laurogeiko hamarkadetan, lan handia egin zuen telebista-programetan: El ABC de la Mujer, Punch TV, El Enemigo Oculto, AMD TV eta Amigos, Caracol Televisión

1975ean Prometeo Fundazioa sortu zuen, droga-mendekotasunaren prebentzioan, tratamenduan eta errehabilitazioan dedikatua, eta bi hamarkada baino gehiagoz zuzendu zuen. 

Arte plastikoei dagokienez, 1963an hasi zen bere lana profesionalki erakusten eta ordutik, aldizka, Kolonbia, Estatu Batuak,  Europa eta Asiako gune garrantzitsuetan erakusketak egiten ditu.

Bere pintura figuraziotik hasi zen eta denborarekin abstrakziorantz joan zen, koloreen indarragatik eta naturako elementuei etengabeko aipamenagatik nabarmenduz. 

Hainbat aintzatespen jaso ditu: Corporación Expreso del Arte Saria 1997an,  ohorezko aipamenak Emakumeak Artean Amerikako Museoak 2014 eta 2016an, Rotary Club Ohorezko aipamena 2014an,  ohorezko aipamena. 2015ean Bergamon (Italia) Inprimatutako Nazioarteko Jaialdia, eta Houstoneko Ameriketako Museoan Xavier Carbonell-i egindako omenaldian lehen saria 2016an 

2014an Momentos aldizkariaren Bizitza Osorako Saria jaso zuen. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Catherine Austin Fitts

**Catherine Austin Fitts** (Filadelfia, Pensylvania, AEB, 1950eko abenduaren 24a) estatubatuar bankaria eta funtzionario publiko ohia da. Dillon, Read & Coko zuzendari kudeatzaile izan zen, eta, George H W Bushen lehendakaritzan, Estatu Batuetako Etxebizitza eta Hirigintzako idazkariorde. Etxebizitzarako garapena, gastu publikoaren gaia ikertu du eta gobernuaren hainbat iruzur salatu ditu.

## Biografia 
Filadelfian jaio zen, Pensilvanian. Graduatu ondoren, zerbitzari-lanetan aritu zen labur-labur, harik eta bezeroetako batek, Wharton Negozio Eskolako onarpenen zuzendari zenak, graduondoko ikasketak egitera bultzatu zuen arte. Whartonen MBA jaso zuen 1978an. 1986an, inbertsio-bankuaren historiako 156 urteetan, Dillon, Read & Coko zuzendari kudeatzaile izan zen lehen emakumea izan zen. Kritikak eragin zituen; Neal Peirceren arabera, ordura arteko kudeatzailerik onentzat hartu zuten Fitts. Fitts-en arabera, Erreserba Federaleko Gobernadore Batzordean izendapen bat eskaini zitzaion HUDetik atera ondoren, baina nahiago izan zuen sektore pribatura itzuli. 

### Hamilton Securities eta Solari 
Gobernua utzi ondoren, Fittsek Hamilton Securities sortu zuen, 1998 arte zuzendu zuen  burtsako brokerren etxea. 1993an, Hamilton Securities-ek kontratu bat irabazi zuen HUDekin, $500 mila milioiko inbertsio-poltsa kudeatzeko.  

1997an, HUDek bertan behera utzi zuen Hamiltonen kontratua, eta esan zuen programarekin lotutako kontabilitateko akatsak zirela. HUDeko ikuskatzaile nagusiak, FBIk eta Burtsa eta Baloreen Batzordeak Hamilton Securitysi buruzko ikerketa hasi zuten.  Fitts-en arabera, ikerketa ordainsaritzat hasi zen haren aurka; hark esan zuen Community Wizard-en datuek gobernu federalak bermatutako hipoteka-balio batzuk iruzurrez jaulki zirela.2017an, txosten baten egilekide izan zen Fitts, Michigan Mark Skidmore Estatuko Unibertsitateko ekonomialariarekin. Defentsa Sailak eta AEBko Etxebizitza eta Hiri Garapeneko Sailak 21 bilioi dolar aurkitu zituzten "baimendu gabeko gastuetan", 17 urtez. 

Fittsek esan du HUDen xedea hazkunde ekonomikoa sustatzea dela, eta, haren arabera, HUDek babestutako Ginnie Maeren inbertsioak erabiltzen dituen balio-eskema konplexu batean parte hartzen duten agentzia militarrentzako eta inteligentzia-agentzientzako funtsak biltzeko mekanismo gisa erabiltzea. Cynthia McKinney eta Marcy Kaptur demokraten eta Rand Paul eta Thomas Massie errepublikanoen kanpaina politikoetan parte hartu zuen.

*Washington Post* egunkariaren arabera, COVID-19ren pandemian, Fittsek "Robert F. Kennedy Jr. txertoen aurkako aktibistarekin lan egin zuen, pandemiari buruzko baieztapen funsgabeak sustatzeko eta birusaren hedapena geldiarazteko ezarritako blokeo-neurriei aurka egiteko". *Planet Lockdown* filmaren zati gisa elkarrizketa luze bat grabatu zuen. *Washington Post* egunkariak dioenez, "pandemiari buruzko baieztapen faltsuak" errepikatu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitts de Solariren biografia
* Dillon, Read & Co. Inc. eta burtsa-irabazien aristokrazia
* Catherine Austin Fittsek *New York* Times-eko droga-politikei buruzko forora egindako bisitaren transkripzioa