Goma (hiria)

**Goma** Kongoko Errepublika Demokratikoko ekialdeko hiria da, eta Ipar Kivu probintziako hiriburua. Kivu aintziraren iparraldeko ertzean dago, Ruandako Gisenyi hiritik hurbil, eta Nyiragongo sumenditik 13–18 kilometrora. Hiri eremuak 696.918 biztanle zituen 2025 hasieran, eta 249.862 biztanle 2004an.

## Hiriko ikuspegi orokorra 
Nyiragongo sumendiaren azpian hedatzen da hiria, Kivu lakuaren ertzeraino. Goma muinoa bezalako krater txikiak han eta hemen, hirian bertan eta inguruetan. Hondartza txiki bat, *Plage du Peuple*. Laku ertz-ertzean hotel txiki eta txaletak, inguru hesitu eta igerilekuekin.

Aireportua ekialdean kokatzen da, Ruandako mugatik hurbil. Ruandako Gisenyi hiriarekin muga egiten du, *Grande Barriére* modernoa lakuaren ertzean, eta *Petit Barriere*, barnealdean. Han hemenka, halaber, NBEren agentzien eta GKEen baseak, hesituak horiek ere. 

Urbanistikoki aski hiri kaotikoa da, eta eraikin baxuak, oro har. Hiriko erdigunean BDGL biribilgune handia dago, nondik etorbide sare zabal bat hedatzen den, eta labazko hautsezko pistak, gehienbat. Gomako hiriak bi *commune* edo udalerritan banatzen da: 

Karisimbi, 11 auzotan banatua:  Kahembe, Katoyi, Majengo, Mabanga-Nord, Mabanga-Sud, Kasika, Murara, Virunga, Ndosho, Mugunga, Bujovu. 

Eta Goma izen berekoa, 7 auzotan banatua: Les Volcans, Mikeno, Mapendo, Katindo, Himbi, Keshero eta Lac Vert. Azken honetan, Mugungako futbol estadioa, 2023an inauguratua.

Auzoz auzo merkatuak dira espazio komunalak: Virunga, Kahembe,Mejengo, Nyabusongo, Kituku...

Bestalde, hainbat ikastetxe unibertsitario daude: Université de Goma, "Unigom", 1993an fundatua, Université Francophone du Congo, "UFRACO", "UPK", Université Adventiste de Goma, "Uago", Université Libre del Pays del Grands Lacs, "ULPGL", Université Catholique La Sapientia, Keshero auzoan, non Notre Dameko katedral moderno eta eskerga ere dagoen.

Eta hiriaren inguruetan, desplazatuen eremu zabalak ere nabarmentzen dira. Mendebaldean, Mugunga, Bulengo, Kashaka edo Shabindu. Iparraldean, Rusayo edo Kibati.

2021ean hiria urbanistikoki ordenatzeko plan bat aurkeztu zen, Munduko Bankuak diruz lagundua.

## Klima 
Hiriak sabanako klima dauka, *Aw* Köppen sailkapenaren arabera.

## Historia 
thumb|315x315px|Goma hiriko ikuspegia, Nyiragongo sumendiaren azpian
1930an oraindik Kivu laku ertzeko herrixka arrantzale bat baino ez zen, trenbide bat eraikitzeko langileen postua bertan kokatu zenean. Hiri kategoria 1988an hartu zuen, Kivu probintzia izandakoa hirutan banatu zenean: Ipar Kivu, Hego Kivu eta Maniema.

1994ko Ruandako genozidioaren ondoren, milaka hutuk egin zuten ihes Kongora, errepresalien beldur. Goman ezarritako errefuxiatu zelaiak milioi bat lagun hartu zituen. Jende pilaketak, janari eta sendagai faltak eta 1994ko uztailean hedatu zen kolera izurriteak milaka pertsonaren heriotza eragin zuten. Kongoko Lehen Gerrak (1996–1997) eta Kongoko Bigarren Gerrak (1998-2003) gogor kolpatu zituzten Goma eta bertako errefuxiatu zelaiak.

Geroztik ere, Kivuko gatazka luzatu ahala, etengabeak izan dira Ipar Kivu probintzian hainbat talde armaturen artean izan diren liskarrak eta haien ondorio humanitario larriak. Batez ere, M23 talde errebelde nagusiak hiria hartu duenean, 2012ko azaroko matxinadan eta 2025eko urtarrilean.

### Bulkanismoa 
thumb|309x309px|Homa hiriko auzoak, Kivu lakua fondoan
2002ko urtarrilaren 17an, bete-betean harrapatu zuen hiria Nyiragongo sumendiaren erupzioak. 245 lagun inguru hil ziren, eta 500.000 pertsonek ihes egin zuten bertatik.

Erupzio gehiago egon dira Nyiragongo sumendian, 2021ean, eta Nyamuragira sumendian, 2023an. Kivu lakua, bestalde, erupzio limnikoak ("laku lehergarrien fenomenoa") gertatzeko arrisku handikoa da, hondoan dagoen CO2 eta metano kontzentrazioengatik.

### Amani jaialdia 
thumb|Amani festival, 2016
Eraso geologiko, geopolitiko eta abarrei aurre eginez, Goma hiriko Amani jaialdia erreferente kultural bat bihurtu da Laku Handien aldean. 2014ko otsailean lehen aldiz ospatu zenetik, ia urtero egin da, musika eta dantza eskaintza zabal batez, bertako, estatuko eta nazioarteko artisten parte hartzearekin. 2024ko edizioa, azaroaren 14tik 17ra egitekoa, debekatua izan zen hasieran, segurtasun arrazoiengatik, baina 16tik 17ra egitea lortu zen, azkenean.

"Amani" hitzak "pakea" esan nahi du swahili hizkuntzaz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Amani festibala