open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Macbeth

thumb

***Macbeth*** William Shakespearen antzezlan ospetsuenetakoa da. Bost ekitaldietan banatutako tragedia bat da, hitz lauz eta bertsoz idatzita dago, 1606 urte aldera idatzia eta handik gutxira estreinatua izan zen.  1623an aurreneko aldiz argitaratua izan zen, argitarapen hau First Folio izendapenarekin ezagutzen delarik.

## Argumentua 
*Macbeth* traizioa eta neurrigabeko handinahikeriari buruzko tragedia bat da, bertan erregezidioa eta ondorengo gertaerak agertzen direlarik. Shakespeare XI. mendeko Macbeth Eskoziako erregean oinarritu zen askatasunez. Kontakizuna Eskozian gertatzen da eta ankerkeria gordinen artean moraltasunaz, botereaz edo bizitzaren zentzuaz gogoetatzen da. Autore batzuen arabera tragedia unibertsal hau, aldi berean, nazionalismo ingelesaren obra ere bada. 1603an Ingalaterra eta Eskozia koroa bakarrean bateratu zituen Jakue I.a Ingalaterrakoaren gorazarrea sumatzen da detaile askotan.Tragedia hau Shakespearen lana denik ezin liteke erabat ziurtatu, batzuen ustez pasarte batzuk Thomas Middleton dramagilearen ondorengo gehikuntzak izan bailitezke, bere *Sorgina* (*The witch*) idazlanak *Macbeth* antzezlanarekin hainbat parekotasun baititu.

## Euskarazko bertsioak 
Lehenengo aldiz, Toribio Altzaga antzerkigileak, ikerketa sakon baten ondoren, Shaskespeareren *Macbeth* lan klasikoa euskarara ekarri eta egokitu zuen antzerkirako *Yrritza* izenburupean, egokitzapen pertsonal bat eginik. 1926an argitaratu zen . Urtebete lehenago taularatua izan zen Euskal Herriko hainbat antzokietan, * Euskal Hizkuntza eta Deklamazioaren Akademia, Euskal Iztundea * erakundearen ikasle eta aktoreen eskutik. Londresen itzulpenak nolabaiteko jakin-mina piztu zuen orduan eta Toribio Altzagari eskatu zioten horren ale bat Britaniar Liburutegi Nazionalerako. Eskakizun hori eta itzulpen eta moldaketaren inguruko gorabeherak jaso zituen Toribio Altzagak Antzerti eskolako urtekarian..
Ordutik, hiru hamarkada beranduago, Bedita Larrakoetxeak William Shakespeareren obra guztiaren itzultzeari ekin zion, ingelesetik zuzenean, bizkaiera aski garbizalean..

## Zinema 
* 1948 - *Macbeth* (Orson Welles)
* 1971 - *Macbeth* (Roman Polanski)
* 2015 - *Macbeth* (Justin Kurzel)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Macbeth" antzezlanaren testu osoa euskaraz. 1957eko itzulpena. 
* "Macbeth" antzezlanaren testu osoa, jatorrizko ingelesez 
* Macbeth, James Erregea eta Sorginak
Ames proba

**Ames proba** substantzia bat potentzialki minbizi sortzailea den jakiteko egiten den froga da. Merkatura irten orduko, sintetizatu berria den edozein produktu, medikamentu, substantzia kimiko, kosmetiko... ezaugarri minbizi sortzaileak dituzten edo ez jakiteko egiten den froga da.

Produktu minbizi sortzaileek mutazioak sortzen dituztenez, potentzialitate mutagenikoa aztertzen da froga honekin. Froga hau aztertu nahi den produktu kimikoak *Salmonella typhimurim* bakterioetan mutazioak sortzeko duen gaitasunean oinarritzen da. Bakterio hauek histidina aminoazidoa sintetizatzeko gai ez direlako aukeratzen dira. Beraz, histidina gabeko hazkuntza medioan jartzean, ezin dira hazi eta ez dituzte koloniak sortuko.

Gibel estraktu batekin batera ontzi batean ereiten dira bakterioak. Estraktu honek minbizi sortzaileen aktibazio metabolikorako beharrezko entzimak ditu. Aztertzen ari garen produktu kimikoa minbizi sortzailea bada, hau da, mutagenoa, kultibo horretako bakterio batzuetan histidinaren genea alteratua izateko aukera handiak egongo dira eta bakterio batzuk histidinaren gene funtzionala berreskuratuko dute mutazioz. Egoera honetan hazten diren bakteria kolonia kopuruak, substantzia baten gaitasun mutagenikoaren berri emango digu.

Froga honen sentsibilitatea handitu asmoz, DNAren konponketa mekanismoetan akatsak dituzten bakterioak erabiltzen dira. Honela, mutazioak hobeto nabarituko baitira.

## Ikus, gainera 
* Minbizia
* Tumorea
* Kartzinogenesia
* Onkologia

## Kanpo estekak
Bcc

**Ezkutuko kopia** edo **Bcc** (ingelesetik *Blind Carbon Copy*, "*ikatz-kopia itsua*") posta elektronikoko mezuen goiburuko eremu bat da.
 
Posta mezuetan hiru hartzaile mota bereizten dira:
* **Nori** hartzaile publiko edo agerikoak.
* **Cc** ageriko kopia edo bigarren mailako hartzaileak.
* **Bcc** ezkutuko kopia edo hartzaile ezkutuak, izan ere beste kategorietako hartzaileek ez dituzte hauek ikusten.

Mezuaren hartzailea Bcc kategorian jarriz gero beste hartzaileak ez dira jabetzen mezua hartzaile honi ere bidali diogula eta ez dute hartzaile honen helbide elektronikoa ikusten.

Netiketa edo sareko komunikazioetan kontuan eduki behar diren jarraibidetako batek hala dio: "Ezkutatu taldeetako helbideak. Bidaltzen diozunean mezu bat talde bati, ari zara mezu horretako irakurle bakoitzari agerian ipintzen taldeko guztien helbide elektronikoak, eta hori jende askori ez zaio bat ere gustatzen". Bada helbideak ezkutatzeko era helbideok Bcc atalean eranstea da.

## Ikus, gainera 
* Netiketa
Independentistak eta ezkertiarrak

**Independentistak eta ezkertiarrak - Europa de los Pueblos - Verdes** ERC, BNG, Aralar, EA, CHA, ExM, PB eta Los Verdes alderdiek 2009ko Europako Parlamenturako hauteskundeetarako osatzen duten koalizioa izan zen.

Koalizio honek alderdi politiko independentistak, erregionalistak, ekologistak, ezkertiarrak eta sozialistak hartzen zituen. Espainiako Erresuman jokoan zeuden 54 europarlamentarioetatik bat lortu zuten.

## Hautagaiak 
Hauek dira koalizioaren lehendabiziko zazpi hautagaiak:
# Oriol Junqueras Vies (Esquerra Republicana de Catalunya)
# Ana Miranda Paz (Bloque Nacionalista Galego)
# Inaki Irazabalbeitia Fernandez (Aralar)
# Pura Peris García (Los Verdes)
# Sabin Intxaurraga Mendibil (Eusko Alkartasuna)
# Miguel Martínez Tomey (Chunta Aragonesista)
# Ramon Àngel Quetgles Ramis (Entesa per Mallorca)

## Kanpo estekak
Huertapelayo

**Huertapelayo** Zaorejas udalerriaren alkate-auzoa da, Guadalajarako probintziaren hego-ekialdean dago, Tajo ibaiaren goiko harkaitzetan, hain zuzen ere. Pinudiez inguratuta dago. Azken hamarkadetan bere biztanleria asko gutxitu da eta neguan ia hutsik dago. Udan berrogei lagun gutxi gorabehera bizi dira, gehienak, bertan bizi izandako biztanleak eta hauen seme eta ilobak.

## Jaiak eta ospakizunak 
Huertapelayoko jaiak uztailaren 22an ospatzen dira "Santa Maria Magdalenaren" omenez.

## Kanpo estekak
Burbustu-Altamira

**Burbustu-Altamira** Zaratamoko (Bizkaia) hegoaldean dagoen auzoa da, Gutiolo auzunearen ondoan kokatutakoa.

## Ikus, gainera 
* Nerbioi ibarra

## Kanpo estekak 
*  Zaratamoko auzoen izenei buruzko informazioa Euskaltzaindiaren webgunean.
Funtzio adierazle

Matematikan eta estatistika, **funtzio adierazlea** edo **funtzio indikatzailea** X\, multzo batean definitzen den funtzio bat da, X\, multzoko elementu bakoitza A \subseteq X\, azpimultzo batean dagoen adierazten duena, *1* eta *0* balioak esleituz elementu bakoitza X\, multzoaren A\, azpimultzoan dagoen edo ez hurrenez hurren.

Formalki honela irudikatu eta definitzen da:

:\mathbf{1}_A : X \to \lbrace 0,1 \rbrace \,

:\mathbf{1}_A(x) = 
\left\{\begin{matrix} 
1 &\mbox{baldin eta}\ x \in A, \\
0 &\mbox{baldin eta}\ x \notin A.
\end{matrix}\right.

Adibidez, bitez X=\{1,2,3,4,5\}\, multzoa eta A=\{1,3,5\}\, azpimultzoa. A\, azpimultzoari dagokion funtzio adierazlea hau da:

:\mathbf{1}_A(x) = 
\left\{\begin{matrix} 
1 &\mbox{baldin eta}\ x=1, \\
0 &\mbox{baldin eta}\ x=2, \\
1 &\mbox{baldin eta}\ x=3, \\
0 &\mbox{baldin eta}\ x=4, \\
1 &\mbox{baldin eta}\ x=5.
\end{matrix}\right.

Funtzioak X\, multzoan, A\, multzoari buruz, hartzen dituen balio guztien batuketa egiten bada, A\, azpimultzoko elementu kopurua izango da emaitza (A\,-ren barnean dagoen elementu bakoitzeko +1 egiten baita).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zubialde (Bizkaia)

**Zubialde** Zeberioko (Bizkaia) auzo nagusia da, udaletxea eta zerbitzuak dituena. Udalerria eta haranaren erdialdean dago, mendebaldean Areiltza, ekialdean Ermitabarri-Ibarra, hego-ekialdean Gezala eta iparraldean Solatxi eta Ereñotzaga auzoak mugakide dituelarik.

## Demografia 
## Ondarea 
* San Roke eta San Antolin baselizak.
* Olarikoena baserria.

## Ikus, gainera 
* Nerbioi ibarra

## Kanpo estekak 
*  Zeberioko udal webgunea
Zubiaur (Orozko)

**Zubiaur** Orozkoko (Bizkaia) auzo nagusia da, udaletxea eta zerbitzuak dituena.

## Geografia 
Mugakideak iparraldean Bengoetxea eta Okeluri, hegoaldean Olabarria eta Beratza, mendebaldean Meatza eta Oditzaga eta ekialdean Arrugaeta eta San Martin auzoak ditu.

Altube ibaiak Zubiaur zeharkatzen du eta bestela AP-68 autobidearen ondoan dago.

## Kaleak 
Auzoko kale nagusiak Zubiaur plaza (udaletxea), Lendakari Agirre plaza, Burruzkale, Ibaiondo, Untzueta eta Zubieta dira. Gernika plaza bestela aipatzekoa da.

## Ondarea 
* Antzinako **San Joan** eliza.
* **Museo** etnografikoa: XVIII. mendeko Legorburu jauretxean edo Kareaga etxean dago. Hiru solairutan eta gaika banatuta dago: Bailarako Ondare Historikoa, Bizimodu Tradizionala Bailaran eta Gorbeiako Lurralde Garaietako Biztanleak.

## Zerbitzuak 
* Liburutegia
* Haurreskola eta Eskola publikoa.
* Donibane aretoa
* Gaztetxoko
* Kiroldegia, frontoia, tenis pistak, igerilekuak eta futbol-zelaia.

## Ikus, gainera 
* Nerbioi ibarra

## Kanpo estekak 
* Orozkoko udal webgunea
Guanina

**Guanina** azido nukleikoetan (DNAn zein RNAn) dagoen base nitrogenatuetako bat da (besteak adenina, timina, zitosina eta urazilo izanik). Base nitrogenatu purikoa da, purinatik eratortzen baita. DNAn guanina beti zitosinarekin elkartzen da, hiru hidrogeno zubien bitartez; lotura horrek egonkortasuna ematen dio DNA molekulari, bere bigarren mailako egitura mantenduz (adenina-timina loturak egiten duen modu berean).

Guaninaren nukleosidoa guanosina da. Nukleosido hori fosforilatzen denean guanosin monofosfato izeneko nukleotidoa (GMP) sortzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
PuntuLLI

**PuntuLLI** leonera hizkuntzarentzat eta Leongo kulturarentzat ICANNi .lli interneteko domeinuaren sorrera eskatuko dion elkartea da.

## Helburuak 
PuntuLLI elkarteak hiru helburu nagusi ditu:

* .lli berezko domeinua interneteko komunitatean sustatzea eta Leongo kulturaren erakusgarri egitea leonera hizkuntzaren bitartez.
* ICANNi .LLIren domeinuaren eskaera ofiziala egitea. Horretarako beharrezkoa duen diru bilketa egiteaz arduratzen da.
* Leongo norberaren, erakundeen, elkarteen, taldeen eta elkarteen babesa sustatzea eta jasotzea interneteko berezko domeinu baten alde.

## Ikus, gainera 
Beste hizkuntza eta kulturen komunitate batzuetan ere (horien artean, euskal hizkuntza eta kulturaren komunitatea), xede berdina duten hainbat ekimen daude:

* DotCYM (Galesko bertako hizkuntza eta kulturarena)
* DotSCO (Eskoziako bertako hizkuntzena eta kulturarena)
* Point BZH (Bretainiako bertako hizkuntza eta kulturarena)
* PuntoGal (Galiziako bertako hizkuntza eta kulturarena)
* PuntuEus (euskal hizkuntza eta kulturarena)

## Kanpo estekak 
*  PuntuLLI
Urigoiti

**Urigoiti** Orozkoko (Bizkaia) ekialdean dagoen auzoa da. Uribarri iparraldean, Usabel mendebaldean, Ibarra eta Zaloa ipar-mendebaldean eta Gallartu ipar-ekialdean auzo mugakide ditu. Azken horren bitartez, Orozko lotzen da Arratia eskualdeko Artea udalerriarekin errepidez, Bikotxgana mendatetik.

Itxinako mendiguneak hego-ekialdean babesten du auzoa.

Abuztuak 10ean Lorentzo Deunaren jaiak ospatzen dituzte.

## Ikus, gainera 
* Nerbioi ibarra.
* Urgoiti (argipena).

## Kanpo estekak 
* Orozkori buruzko informazioa udalerriko webgunean
*  Orozkoko auzoen izenari buruzko informazioa Euskaltzaindiaren webgunean.
Beratza

**Beratza** Orozkoko (Bizkaia) auzorik handienetako bat da.

## Ikus, gainera 
* Nerbioi ibarra

## Kanpo estekak 
*  Orozkoko auzoen izenari buruzko informazioa Euskaltzaindiaren webgunean.
Herio Gorriaren Mozorroa

thumb|250px|Liburuko marrazkia (1919), Harry Clarke marrazkilariarena (1889-1931)
"**Herio Gorriaren Mozorroa**" (ingelesez *The Masque of the Red Death*) 1842an argitaratutako Edgar Allan Poeren ipui edo kontakizun labur bat da.

1964an Roger Cormanek ipuin honen izenburu berdineko *The Masque of the Red Death* filma zinemaratu zuen, Vincent Price eta Hazel Court aktoreek antzeztu zutelarik.

## Argumentua 
Kontakizun honetan "Herio Gorria" izeneko izurri misteriotsu batek Prosperoren hiria erasotzen du, azken hau gezurretazko herrialde baten printzea delarik. Honi mota guztietako nahi eta atseginetaz gozatzea laket zitzaion, gustu ona, arteak, dantza saioak eta era guztietako dibertimenduz osatutako jai eta festak.

Izurriak bere eskualde osoa erasotzen zuela ikustean, Prosperok bere gorteko ehun jauntxo inguruekin batera bere gazteluan babestea erabakitzen du, guzti hau Herio Gorritik ihes egiteko asmoarekin.

Gau batez printzeak inoiz antolatu den jai hoberena burutzea erabakitzen du. Honetarako gazteluak zazpi gela ditu, bakoitzak bere kolore ezberdina duelarik, beirate eta hormak kolore honetan izanik. Halere salbuespen bat bada, Gela Beltza, honek beirate gorriak ditu eta honenbestez giro bedulgarri eta mamu-itxurazkoa sortuz.

Gonbidatuek jaiaz gozatzen duten bitartean, kanpokaldean gaisotasunaren erasoaren ondorioz jende arrunta hiltzen doa, ez baidute inolako laguntzarik.

Gazteluan denak dantza egin eta geletan zehar dabiltz, gela beltzaren salbuespenarekin, honetan bere soinu goibelaz jaia eteten duen ebanozko erlojua kokatzen da, honek gonbidatuetan azaldu ezin litekeen zirrara beldurgarria eragiten die.

Jaia aurrera doan heinean Prospero printzeak hil-ohiala diruedien jantzi zuri batez mozorrotutako arrotz bati so egiten dio, Herio Gorriaren biktima bat irudikatzen duen mozorro batez bere aurpegia estaltzen duelarik. Printzeak hau iraintzat hartu eta arrotza ezagutuarazi dadin behartzen du. Kolorezko gelen barna izandako jazarpen baten ostean, azkenean biak gela beltzera ailegatu eta Printzeak arrotzaren aurka jo, aldi berean garrasi beldurgarri bat bota eta bertan hiltzen delarik. Denen izuikararako, arrotza den gonbidatuak bere benetako nortasuna ezagutarazten du: Herio Gorriaren pertsonifikazio berbera. Une horretatik aurrera, Herio Gorriaren sarreraren ondorioz gazteluan dauden denak banan-banan hiltzen joango dira, Gela Beltzeko Erlojuak gauerdia iragartzen duen unea hain justu ere.

## Kanpo estekak 
* The Masque of the Red Death (Ingeleraz)
Hitzaldi

thumb|360px|Hitzaldi bat diapositiba aurkezpenarekin. Goiko mahaiaren atzean eserita daudenak hizlari edo aurkezle ibiliko dira. Beheko jarlekuetan eserita daudenak entzuleak dira.
**Hitzaldi** edo **mintzaldia** pertsona bat, **hizlari** izenekoa, beste pertsona batzuen aurrean egiten den agerpena da, haiei gai bati buruzko informazioa, iritziak eta gogoetak hitzez plazaratzeko. Hitzaldi berean hizlari bat baino gehiago izan daitezke.

Hizlaria hitz egiten hasi baino lehenago haren aurkezpena egiten da gehienetan antolatzaile baten aldetik. Bukaeran, galdera txanda bat zabaldu ohi da, non hizlariak entzuleen galderei erantzuten dien.

## Ikus, gainera 
* Deskonferentzia
* Solasaldi (elkarrizketarako bilera antolatua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zitosina

**Zitosina** azido nukleikoetan (DNAn zein RNAn) dagoen base nitrogenatuetako bat da (besteak adenina, guanina, timina eta urazilo izanik). Base nitrogenatu pirimidinikoa da, pirimidinatik eratortzen baita. DNAn zitosina beti guaninarekin elkartzen da, hiru hidrogeno zubien bitartez; lotura horrek DNAren egitura molekularra (bigarren mailako egitura) mantentzen du (eta baita adenina timinarekin egiten duen loturak ere).

Zitosinaren nukleosidoa zitidina da. Nukleosido hori fosforilatzen denean zitidina monofosfato izeneko nukleotidoa sortzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manual de Pintura e Caligrafia

**"Manual de Pintura e Caligrafia"** José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako lehenengo eleberriaren izenburua da, 1977an argitara emanda.

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena
Corpus plangintza

**Corpus plangintza** hizkuntza plangintza mota bat da, hain zuzen ere, hizkuntzaren corpusaz arduratzen den plangintza.

Plangintza honek du helburu hizkuntzaren egitura egoera berrietara moldatzea. Interbentzioa, beraz, hizkuntzaren formetan egiten da. Corpus plangintzak sarri askotan hizkuntzaren estandarizazioa du helburu. Horrela, hizkuntza gaitu nahi du administrazioan, hezkuntzan, komunikabideetan, ... erabili ahal izateko. Izan ere, corpus plangintzaren lehen urratsa izaten da idatzizko kodea estandarizatzea.

Baina badira beste interbentzio motak ere: hizkuntzaren egitura modernizatzea, kanpoko maileguen kontra babestea, ...

Euskararen corpus plangintzan aurrerapauso nabarmenenak 1968an hasi ziren Euskaltzaindiak euskara batuaren prozesuari ekin zionean. Dena den, gaur egun oraindik ere estandarizazioa guztiz osatu gabe dago.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza plangintza
* Testu corpus

## Kanpo estekak
Estatus plangintza

**Estatus plangintza** hizkuntza plangintza mota bat da, hain zuzen ere, hizkuntzaren estatusaz arduratzen den plangintza.

Plangintza honek du helburu hizkuntzaren funtzioetan eragitea, hizkuntza komunitatearen egituran eragitea. Hizkuntzaren estatus soziala aldatu nahi du plangintza honek.

Horretarako, maiz hizkuntza bat ofizial bihurtzen du. Hizkuntza hori sustatuko da administrazioan, komunikabideetan, hezkuntzan, erlijioan, ... Estatus plangintza izaten da normalean hizkuntza plangintzarik eztabaidatuena (eta hizkuntza politikarekin alderatu ohi dena).

Estatus plangintza bat da hizkuntza politika, baina ez da bakarra. Estatusa aldatzeko saiakerak ere egin daitezke politikari eragin barik. Eta, gainera, sarritan ez da izaten nahikoa hizkuntza politika hizkuntzaren estatusa aldatzeko.

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza plangintza
* Hizkuntza politika
* Glotopolitika

## Kanpo estekak
Zuzenean Jam aretoa 2006

**Zuzenean Jam aretoa 2006** Arkada Social musika taldearen DVDa da, 2009. urtean taldeak berak ekoiztutako lana da.

## Kanpo estekak
Ion Imanol Rementeria

**Jon Imanol Rementeria** (Elgoibar, Gipuzkoa, 1964ko otsailaren 29a - Madril, 2022ko abenduaren 11) 80ko hamarkadako eta 90eko hamarkadako Euskal saskibaloi jokalaria izan zen.

9 urtetan zehar, ACB ligan jokatu zuen.

## Taldeak 
* ***Estudiantes Caja Postal*** - (ACB liga): 1984-1985.
* ***Estudiantes Caja Postal*** - (ACB liga): 1985-1986.
* ***Estudiantes Caja Postal*** - (ACB liga): 1986-1987.
* ***Estudiantes Caja Postal*** - (ACB liga): 1987-1988.
* ***Estudiantes Todagrés*** - (ACB liga): 1988-1989.
* ***Estudiantes Bose*** - (ACB liga): 1989-1990.
* ***BBV Collado Villalba*** - (ACB liga): 1990-1991.
* ***Atlético Madrid Villalba*** - (ACB liga): 1991-1992.
* ***Collado Villalba*** - (ACB liga): 1992-1993.

## Kanpo estekak
The Unfinished Sympathy

**The Unfinished Sympathy** 2000. urtean Bartzelonan sortutako indie rock musika taldea da.

## Diskografia 
* The Unfinished Sympathy (2001)
* An Investment In Logistics (2003)
* Rock For Food (2004)
* We Push You Pull (2006)
* Avida Dollars (2009)

## Kanpo estekak 
*  The Unfinished Sympathy taldearen webgunea
Hamaikabat

thumb|Hamaikabat alderdiaren publizitatea Donostiako ziklotaxi batean, 2009an.

**Hamaikabat** (**H1!**) Eusko Alkartasunaren zatiketatik **Alkarbide** izenarekin sortutako alderdi abertzalea izan zen. 2009ko ekainaren 2an ezagutzera eman zuten. Ekainaren 24an Alkarbide plataformak alderdi politiko izaera hartu eta izen berria hartu zuen.

## Historia 
EAko Gipuzkoako exekutibak alderdiko zuzendaritza nazionalarekin zituen desadostasunek istilu eta eztabaida handiak sortarazi zituzten. Besteak beste, 2007ko udal eta foru hauteskundeetara bakarrik aurkezteko erabakiak (beste zenbait hauteskundetan EAJrekin egindako koalizioak bertan behera uzteak), eta alderdi barruan erabakiak hartzeko prozedurarekin ados ez zeudela esan zuten Gipuzkoako "kritikoek". Halaber, ezker abertzalearekin "polo edo gune soberanista" egiteko asmoa salatu zioten zuzendaritzari, horrek EAren sorrerako helburu eta printzipioak bertan behera utziko zituela argudiatuz.

Alkarbidera pasatu ziren Gipuzkoako Batzar Nagusietan EAk zituen batzarkide guztiak (7) eta baita Gipuzkoako Foru Aldundiko kideak ere (4), Iñaki Galdos eta Pello Gonzalez diputatuak buru.
Baita zenbait alkate eta zinegotzi, Gipuzkoakoak bereziki, hala nola Hernanin, Zestoan, Astigarragan eta Zarautzen. EAko zuzendaritza nazionalak karguok EArenak zirela adierazi zuen eta, horren ondorioz, Markel Olano ahaldun nagusiari (EAJ alderdikoa) lau foru diputatu horiek kentzeko eskatu zioten.

Bere fundazio biltzarra 2009ko azaroaren 27 eta 29 artean egin zen. Bertan Iñaki Galdos hautatu zuten presidente. 2011ko udal eta foru hauteskundeetarako Hamaikabatek akordioa lortu zuen EAJ alderdiarekin Araban elkarrekin joateko, baina ez zuten akordio bera lortu gainerako lurraldeetan.

2011ko uztailaren 30ean alderdia desegin zen ez-ohiko batzar batean. Batzar horretan aho batez erabaki zen Hamaikabat alderdia "*hautetsien esku geratuko zela aldi horretan organizazioa antolatu eta neurriratzeko*"; halaber, Hamaikabatek "*alderdiez gaineko langune bilakatzeko borondatea erakutsi zuen, abertzale guztientzat irekia eta abertzaletasunaren, abertzaleen herrigintzaren eta politika sozioekonomikoaren inguruan hausnarketa, eztabaida eta proposamena lantzera bideratua*".

## Hauteskundeetako emaitzak 
2011ko hauteskundeetan Hamaikabatek 8.662 boto (boto guztien % 2,52) eskuratu zituen Gipuzkoako Batzar Nagusietarako. Halaber, Gipuzkoa osoan 12 zinegotzi lortu zituzten. Konparaziorako, 2007ko hauteskundeetan Eusko Alkartasunak 34.172 boto (guztien % 12,92) eskuratu zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eusko Alkartasuna

## Kanpo estekak 
* Hamaikabaten webgune ofiziala
James Blunt

**James Blunt** jaiotzez **James Hillier Blount** (Tidworth, Wiltshire, Ingalaterra 1974ko otsailaren 22a - ) britainiar jatorriko egile abeslaria da. 2005ean iritsi zitzaion ospea, bere lehen diskoa izan zen *Back to Bedlam*ekin eta bere *You’re Beautiful* abestiarekin. Bere musika pop, rock eta folk nahasketa da.

Bere karrera musikala hasi aurretik, britainiar armadan izan zen, armadak Blunten unibertsitate ikasketak ordaindu baitzituen, eta 1999an Kosovoko gatazkan parte hartu zuen OTANen bake indarrarekin. Han izan zen denboran, harreman estua izan zuen Mugarik Gabeko Medikuak erakundearekin, eta gerora bere kontzertu askotan enkanteak egin ditu erakunde horri laguntzearren. Gaur egun Eivissa uhartean bizi da.

## Diskografia 
* 2004: Back to Bedlam (15 milioi kopia salduta)
* 2005: Live From London EP
* 2006: Chasing Time: The Bedlam Sessions (2 milioi kopia salduta) (DVD/CD)
* 2006: Monkey On My Shoulder EP
* 2007: All the Lost Souls (5 milioi kopia salduta)
* 2007: The MySpace Transmissions digital EP
* 2008: All the Lost Souls: Deluxe Edition (DVD/CD)

## Kanpo estekak 
* JamesBlunt.com
Zuzenki

thumb|250px|Zuzen bat, zuzenerdi bat eta **zuzenki** bat.

Geometrian, **zuzenkia** *A* eta *B* puntuen artean dagoen zuzenaren zatia da, bitarteko puntu guztiak hartzen dituena. *A* eta *B* puntuak muturtzat dituen zuzenkia honela adierazten da:

:[A,B]\,

[A,B] zuzenkiaren luzera edo distantzia honela adierazten da:

:\overline{AB}\,

*A* eta *B* puntuak kurba batean kokatzen dira, zuzenkia korda bat dela esaten da. Puntuak poligono baten ondoz ondoko erpinak badira, zuzenkia poligonoaren alde edo ertz bat dela esaten da. Poligonoko bi erpinak ondoz ondokoak ez badira, zuzenkia diagonal bat dela esaten da.

## Kanpo estekak
Urrutia gaztelua

**Urrutia gaztelua** edo **Ürrüti jauregia** Altzürükün dagoen gaztelua da, herriaren erdian dagoena.

## Historia 
XI. mendean eraikia, XV., XVII. et XVIII. mendeetan berreraikia izan zen. 1925eko apirilaren 30ean ondare historiko bihurtu zen.

Gaur egun Altzürüküko udaletxea da. Bi dorre zirkular dira XVI. mendeko jatorrizko eraikinetik gaur egun jarraitzen duten aztarna bakarrak.

## Urrutiatarrak 
Urrutia abizena frantsesez, ''* da.

1256. urtean, urrutiatar bat aukeratu zuten kapareen erromesal dia egiteko, eta Zuberoako bizkondea zen Auger Miramontek egindako krimenak ordaintzeko.
 
1506an, Peyrot Luis XII.aren ganberako kontseilari eta kapare izan zen, eta ondoren, besteak beste, Zuberoako eta Saint Germaingo (Laye) gazteluetako kapitaina eta jauna.

Peyrotek eraiki zuen gazteluko zati zaharrena.
Peyroten anaia Bernard Frantzisko I.aren kontseilaria eta kapilaua izan zen. Julio II.a Aita Santuak sagaratu zuen gorteko apezpiku, Henrike II.ak hala eskatuta.

Juan, iloba, Gipuzkoan atxilotu zuten 1546an.
Pierre Urrutia Santa Graziko (1677) abadea izan zen, eta ondoren, Rieuxko apez pikua (1705-1709).
Juan Urrutia (1714) izan zen Santa Graziko az ken abadea, eta geroago, Saint Bertrand de Commingeseko izan zen bikario nagusia.

### Abesti bat 
Honako kanta honek Urrutiarekin eta Ahe tzerekin du lotura:

Ahetzeko anderia
Urrutian khorpitzez
Hor dizu bere buria
Kanpoan da bihotzez.

Abestian aipatzen den Urrutia jauna 1422an ezkondu zen Domenge Ahetzerekin. Abestiari jaramon eginez gero, gizon gogorra zen.

## Jakingarriak 
2002an Altzürükük *Ürrüti Jauregiko Peirot'' pastorala taularatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Molinos Vascos

**Molinos Vascos** Zorrotzako irin fabrika bat zen. 1999an Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen eraikina. 2009an, berriz, Ondasun Kalifikatu mailara igo dute haren babesa Bilboko Zorrotza auzoan dago.

Enpresa Kadagua eta Ibaizabal (Nerbioi) ibaiek bateratzean osatzen duten Zorrotzako Puntan kokatzen da. Babesaren objektua multzoaren erdiguneko eraikina da, labore biltegi eta ehoketara zuzendutako fabrika solairuduna. L itxurako eraikina da. Ezkerraldeak, motzagoa izaki, siloak ditu solairurik gabe. Eskuinaldeko bosgarren solairua siloetako dorrearekin eskailera bidez elkartzen da. Pabiloiari atxikitako bi aterpe ere badira, aurreko eta atzeko fatxadan. Siloak fazetadun semizirkuloak eratuz gailentzen dira. Eraikinak 5 solairu ditu eta bi dorre, eskuinaldeko solairu bakoitzak bi hormarte dituelarik eta ezkerraldeko dorreak espazio bakun bat osatzen duelarik. Eskuinaldeko solairu bakoitzaren azalera 600 metro karratutakoa da.

Eraikinaren egitura hormigoi armatuzkoa da, eskuinaldeko solairuetan erdigunean lau pilareko lerroa agertzen da, solairua bi hormartetan banatuz, pilare horien jarraipena perimetroko itxitura-hesian pilastra batzuk bilakatzen direlarik. Horma hauek zatika kokaturiko hormigoi armatuzkoak dira. Eraikinaren estalkia bi uretara dago eratua, hasiera batean teila lauzkoa zen eta egun uralitazkoa, zurezko oholeriaren gainean ezarrita, egurrezko pendoloi arruntak dituen zinbriatan sostengatuz. Kanpoko aldetik hegaletan egurrezko tirante batzuk ikus daitezke. Eraikinaren sarbidea erdiko patiora eta portuko bost karga-nasetara jotzen duten sei karga-tunelen bitartez gauzatzen da. Aurreko eta atzeko fatxadei atxikita dauden aterpe batzuek babesten dituzte nasak.
thumb|erdian|270px|Molinos Vascos fabrikaren kokapen-planoa.

## Argazki galeria 

Irudi:Zorrozako tailerrak - Irin fabrika - 5.jpg
Irudi:040 Grandes Molinos Vascos.jpg|Zorrozako portutik.
Irudi:Bilbao - Muelle de Zorrotza y edificio de Molinos Vascos 1.jpg
Irudi:079 Grandes Molinos Vascos.jpg|Siloak.
Irudi:065 Grandes Molinos Vascos.jpg|Siloak behealdea

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* La Ceres

## Kanpo estekak 
*  Molinos Vascos hiru.com webgunean
Roland Garros (hegazkinlaria)

**Eugène Adrien Roland Georges Garros** — ahoskatua— (Saint-Denis, Réunion, Frantzia,  - Vouziers, Ardenak, Frantzia, ) hegazkin pilotua izan zen. Mediterraneoa ipar-hego alderik alde zeharkatu zuen lehen hegazkinlaria izan zen (Saint-Raphaël - Bizerta, 1913ko irailaren 23an). Lehen Mundu Gerran, hegazkin sail bateko buru izan zen, eta borrokan hil zen.

## Erreferentziak
Timina

**Timina** DNAn dagoen base nitrogenatuetako bat da (besteak adenina, guanina eta zitosina izanik; uraziloa ere base nitrogenatua da, baina ez dago DNAn, RNAn baizik). Base nitrogenatu pirimidinikoa da, pirimidinatik eratortzen baita. DNAn timina beti adeninarekin elkartzen da, bi hidrogeno zubien bitartez; DNA-ren analisi kimikoak adenina eta timina kopuru berdinean daudela frogatzen du, aipatutako lotura kimikoa dela eta.

Timinaren nukleosidoa timidina da; fosforilatzen denean hainbat nukleotido agertzen dira: timidin monofosfatoa (TMP), timidin difosfatoa (TDP) eta timidin trifosfatoa (TTP).

Timinaren formula kimikoa C5H6N2O2 da.

## Kanpo estekak
Nek

**Nek** (Sassuolo, Modenako probintzia, 1972ko urtarrilaren 6a - ) abeslari italiarra da. Bere benetako izenez **Filippo Neviani** da eta italieraz gain, gaztelaniaz ere abesten du.

## Diskografia 
### Italierazko diskoak 
* 1992 - *Nek*
* 1994 - *Calore umano*
* 1996 - *Lei, gli amici e tutto il resto*
* 1998 - *In due*
* 2000 - *La vita è*
* 2002 - *Le cose da difendere*
* 2004 - ''The best of Nek - L'anno zero*
* 2005 - *Una parte di me*
* 2006 - *Nella stanza 26*
* 2009 - *Un'altra direzione*

### Gaztelaniazko diskoak 
* 1997 - *Nek*
* 1999 - *Entre tú y yo*
* 2000 - *La vida es*
* 2002 - *Las cosas que defenderé*
* 2004 - *Lo mejor de Nek - El año cero*
* 2005 - *Una parte de mí*
* 2006 - *Esencial*
* 2007 - *En el cuarto 26*
* 2009 - *Nuevas direcciones''

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* nekweb.com
Hiltzerik-ez

thumb|Hiltzerik-ez logoa.
**Hiltzerik-ez** (ingelesez *nonkilling*) terminoak hilketa-eza, edo erailtzeko mehatxurik ez egotea, edota hilketarako baldintza gidatzailerik ez egotea esan nahi du. Nahiz eta mundu akademikoan terminoaren erabilpenak gizakien erailketari erreferentzia egiten dion gehienetan, animalien eta bestelako izakien erailketari ere erreferentzia egin diezaioke. Hori ere litzateke etika budistak egindako erabilpen tradizional, Pancasila-ren lehendabiziko prezeptuan erabiltzen dena, eta antzeko terminoetan erabili izan da mundu osoko tradizio espiritualetan. Azpimarratzekoa da nonkilling Bakearen Nobel saridunen 8. topaketan adostutako Bortizkeriarik gabeko Mundu baten aldeko Itunean ere jasotzen dela.

Zergatiak aztertzerako orduan, hiltzerik-ez terminoan zenbait kontzeptu batzen dira: bakea (gerra eta gerrarako baldintza eza), indarkeria eza (psikologikoa, fisikoa eta estrukturala) eta "ahimsa" (pentsamendu, hitza edo egitateen bidez minik ez egitea). Aurreko horiek alde batera utzi gabe, hiltzerik-ez terminoak hurbilketa desberdina ematen digu, bere helburuak neurtu daitezkeelarik eta hura egiteak amaiera irekia duelarik. Indarkeria-eza eta Bakea kontzeptuen erabilpena, pasibitatea eta hilketara garamatzaten ideia abstraktuen bidez eraikitzen den argumentazioa suposatzen duen bitartean, hiltzerik-ez zenbatua izan daiteke, eta baita arrazoia zehatzei lotu, osasun publikoaren ikuspegitik (prebentzioa, intenbentzioa eta trauma-osteko eraldaketa, hilketaren erradikazio progresiborako bidean). 

Bestalde, Hiltzerik-ez-ek ez du ezartzen ibilbide zehatzik hilketarik gabeko gizartea lortzeko, beste ideologia eta tradizio espiritualek egiten duten bezala, bizitza kentzearen muga babesten dutenak. Amaiera irekiko hurbilketa gisa, gizakion sormena eta aldagarritasunari so egiten dio, hezkuntza, ikerketa, gizarte ekintza eta politiken diseinuan etengabeko azterketa sustatzen duelarik, eta horrela, hezkuntza alternatibak, alternatiba zientifikoak, instituzionalak, politikoak eta ekonomikoak garatuko dira. Hiltzerik-ez-ek gizarte gai zabalagoetara heltzen da, nahiz eta ildo zehatza izan.

Eraso psikologikoa, eraso fisikoa eta torturari dagokienez, horiek beldurtzera zuzenduak daudenean, bizitzarekiko mehatxu nabaria edo ez hain nabaria izanik, hiltzerik-ez-ek zergati psikosozialak alde batera uzten ditu.

## Ikus, gainera 
* Bake
* Bakearen museoa
* Mohandas Karamchand Gandhi
* Martin Luther King, Jr.
* Bakearen Nobel saria
* Elkarri
* Euskal Herriko Bakearen Aldeko Koordinakundea
* IPPNW
* Intsumisio
* Kakitzat
* Kontzientzia Eragozpen Mugimendua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Center for Global Nonkilling
*  Center for Global Nonkilling Channel on YouTube
*  School of Nonkilling Studies at Wikiversity
*  Gernika Gogoratuz
*  Giza Eskubide eta Bake Hezkuntzaren Elkarteen Foroa
*  Gernikako Bakearen Museoa
*  Baketik Bake zentroa
Mikel Strogoff

***Mikel Strogoff*** (frantsesez, *Michel Strogoff*) Jules Verne idazle frantziarrak idatziriko eleberria da. 1876an argitaratu zen. *Munduari bira 80 egunetan* eleberriarekin batera, Verneren arrakasta komertzial handieneko liburua da.

Errusiako tsarrak anaiari eskutitz bat bidali nahi dio, baina tartaroek bideak moztu dituzte. Beraz, Mikel Strogoff mezulari izendatu du: hark bidean kinka larriak gainditu behar ditu.

1979an euskaraz argitaratu zuen Elkar argitaletxeak (Joan Amenabarren itzulpena). 2002an euskarazko itzulpen berria argitaratu zen (Karlos Zabala, Ibaizabal).

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Eleberri ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* HABE Ikasbil. Mikel Strogoff
Calon Lân

**Calon Lân** (euskaraz *Bihotz Garbia*) galestar ereserkia bat da, bere hitzak galeseraz idatziak daude eta XIX. mendean Daniel Jamesek (1848ko urtarrilaren 23a - 1920ko martxoaren 11) idatzi zituen, doinua berriz John Hughesek (1872-1914) moldatu zuen. Sarritan ereserkia hau Galesko errugbi selekzioarekin lotu izan da, bere nazioarteko norgehiagoka askoren hasieran abesten delarik. Abesti hau Galesko gizonezkoen abesbatzek abestea oso ohikoa izan ohi da.

2007an Galesko S4C telebista kateko *Codi Canu* saioan ereserki herrikoien artean agertu zen, herrialde honetan ohikoak diren lau ahotsetako abesbatza batek abestu zuelarik.

"Calon Lân" galestar ereserki herrikoien artean ez-ohikoa da, bai eta ingelerazko euren bertsioetan abesten diren abestien artean (adibidez, "Cwm Rhondda"), baina bere doinua aldiz, britainiar Metodisten ereserkia liburuan argitaratuta agertzen da , P.P. Blissek idatzitako "I will Sing the Wondrous Story" abestiaren hitzak gehituta.

## Abestia MP3 formatuan entzungai 
* "Calon Lân" abestia entzuteko sakatu hemen

## Hitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Calon Lân" abestiaren bideoa ikusgai eta entzungai
* "Calon Lân" partirura *Cantorion.org* webgunean
* "Calon Lân" abesten ikasi interneten bidez (Galesko S4C telebista kateko 'Codi Canu' saioaren webgunea)
* Ikasi "Calon Lân" abesten interneten bidez (Sing4Wales)
* "Calon Lân" abestiaren ingelerazko testuak
* "Calon Lan" abestiaren bertsioaren bideoa, galestar harpa batez lagundua
* Katherine Jenkinsen bertsioaren bideoa
* Gizonezko ahotsaz eginiriko bertsioa, Bryn Terfelenen eskutik. Galesko paisaia, gaztelu eta pertsonaiak agertzen diren bideoa
Enkante

thumb|220px|Ongintzazko enkante baten irudia.

Ekonomian, **enkantea** saltzaile bat eta erosle anitz, erosleak salneurri hoberena lortzeko elkarren lehian daudelarik, hartzen dituen salerosketa bat da. Saltzaile anitz eta erosle bakarra hartzen dituen enkanteak ere badaude, hala nola lehiaketa publikoak. Enkanteen bitartez, arte lanak, antigualak, arrain harrapaketak, lan edo hornikuntzarako lehiaketa publikoak, kontzesioak eta abar trukatzeko erabili izan dira. Egun, Interneteko zabalkundearekin batera, denetariko produktuak eta zerbitzuak trukatzen dira sarean, Ebay webgunean esaterako.

## Bibliografia 
USATEGUI, Jose María, *Economía de las subastas*, Euskal Herriko Unibertsitatea, 2008.

## Kanpo estekak
Claudine Longet

**Claudine Georgette Longet** (Paris, Frantzia, 1942ko urtarrilaren 29a) aktore eta abeslari ohi frantziarra da, 1960ko eta 1970eko hamarkadetan oso ezaguna izan zena. 1961etik 1975era Andy Williams abeslari estatubatuarrarekin emaztea izan zelako eta 1976an bere mutilaguna "Spider" Sabich eskiatzaile olinpikoa hiltzeagatik zigortu zutelako.

## Diskografia 
* *Claudine* (1967, A&M)
* *The Look of Love* (1967, A&M)
* *Love Is Blue* (1968, A&M)
* *Colours* (1969, A&M)
* *Run Wild, Run Free* (1970, A&M)
* ''We've Only Just Begun* (1971, Barnaby Records)
* *Let's Spend the Night Together* (1972, Barnaby Records)

### Bildumak 
* *Sugar Me* (1993, Vivid sound)
* *The Very Best of Claudine Longet* (2000, Varèse)
* *Cuddle Up with Claudine Longet* (2003, Vampi Soul)
* *Hello Hello: The Best of Claudine Longet* (2005, Rev-Ola)

## Filmografia 
### Filmak 
* *Massacre Harbor* (1968)
* *The Party* (1968)
* *McHale's Navy* (1964)

### Telebistan 
* *The Legendary Curse of the Hope Diamond* (1975)
* *The Streets of San Francisco* (atal bat, 1973)
* *How to Steal an Airplane* (1971)
* *Alias Smith and Jones* (atal bat, 1971)
* *Love, American Style* (atal bat, 1970)
* *The Bold Ones: The Lawyers* (atal bat, 1969)
* *The F.B.I.* (atal bat, 1969)
* *The Name of the Game* (atal bat, 1968)
* *Run for Your Life* (bi atal, 1966-1967)
* *Combat!* (bi atal, 1964-1967)
* *The Rat Patrol* (bi atal, 1966-1967)
* *Hogan's Heroes* (atal bat, 1966)
* *12 O'Clock High* (bi atal, 1965-1966)
* *Mr. Novak* (atal bat, 1965)
* *Kraft Suspense Theatre* (atal bat, 1964)
* *Dr. Kildare* (atal bat, 1963)
* *McHale's Navy'' (bi atal, 1963)

## Kanpo estekak 
*  Claudine Longeten fitxa (IMDb)
Zentrosoma

[thumb|350px|Animalia zelula tipikoaren eskema, osagai azpizelularrak erakusten. [Organuluak:
(1) nukleoloa
(2) nukleoa
(3) erribosoma (puntu txikiak)
(4) besikula
(5) erretikulu endoplasmatiko pikortsua
(6) Golgiren aparatua
(7) zitoeskeletoa
(8) erretikulu endoplasmatiko leuna
(9) mitokondrioak
(10) bakuoloa
(11) zitoplasma
(12) lisosoma
(13) zentrioloak zentrosoman]]
**Zentrosoma** animalia zeluletan mikrotubuluen zentru antolatzaile garrantzitsuena eta ziklo zelularraren erregulatzailea den organulua da. Zentrosomak animalia zelulen mitosian paper garrantzitsua duen arren, ez da beharrezkoa.Onddo eta landareek beste mikrotubuluen zentru antolatzaile batzuk erabiltzen dituzte.

Zentrosoma perpendikularki kokatutako bi zentriolok eta hauek inguratutako matrize perizentriolarra izeneko gai amorfoak osatzen dute. Matrize perizentriolarrak mikrotubuluen nukleazio eta anklaiaren arduradunak diren proteinak ditu. Gainera, zentrosomako zentriolo bakoitza 9 mikrotubulu hirukotez osatuta dago, non hirukoteak elkarren artean nexina proteinaren bidez loturik dauden.

## Funtzioak 
* Zelularen mugimendu eta zitoeskeletoaren antolakuntzarekin erlazionatuta dago.
* Zatiketa zelularrean ardatz mitotikoa antolatzeaz arduratzen da.
* Mitosiaren anafasean mikrotubuluek kromosomen eta zitoplasmaren banaketan laguntzen dute.
 

## Kanpo estekak
A Caverna

**"A Caverna"** José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako hamargarren eleberriaren izenburua da, 2001ean argitara emanda.

## Kanpo estekak
Ensaio sobre a Cegueira

***Ensaio sobre a Cegueira*** José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako zortzigarren eleberriaren izenburua da, 1995ean argitara emanda. Egilearen libururik ezagunenen artean dago, zinemaratua ere izan delarik.

## Hari nagusia 
Istorioa egoera distopiko batean datza: epidemia, izurrite edo dena delako baten ondorioz, hiri bateko herritarrak itsu geratzen dira bat batean. Gertakari honen ondorioz agerian geratuko da zein neurritan antolatua dagoen mundua ikusmenaren bidez ulertzeko. Ikusmen ezak, mundu materialean eragin ditzakeen arazoez harago, egun batetik bestera, gizarte-kontsentsuaren balioak eta oinarriak erabat suntsitzen ditu.

Saramago beraren ustean, ez da beharrezkoa inongo epidemiarik gertatzerik itsu geratzeko, gu dagoeneko itsu baikaude, begiekin ez bada, arrazoimenarekin itsu.

## Zineman 
2008an Fernando Meirellesek *Blindness* pelikula estreinatu zuen, eleberri honetan oinarritutakoa eta ekoizpen brasildar-kanadarra dena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Portugesezko literatura
* Literatura unibertsala

## Kanpo estekak
Gringo

[eskuinera|thumb|300px|Emakume batek *Gringo Gazette* egunkaria irakurtzen du, [Cabo San Lucas, Hego Kalifornia Beherea, Mexiko]]
**Gringo** (gaztelaniaz  eta portugesez  ahoskatua) gaztelaniaz zein portugesez esanahi anitzekin erabili ohi den terminoa da, ingelesezko hiztunek sarritan gaizki hartzen dutena.

Orokorrean, gaztelaniaz hitz egiten duten pertsonek ulertzen ez duten hizkuntza baten hitz egiten dutenei deitzeko erabiltzen da. Garaiaren arabera, ingelesei, alemanei, normandoei, eslaviarrei, eskandinaviarrei, frantsesei eta, bereziki, estatubatuar eta kanadarrei aplikatu izan zaie.

Amerikar herrialde batzuetan, hala nola Mexikon, Hondurasen, Ekuadorren, Perun, Kolonbian eta Venezuelan, estatubatuarrei deitzeko erabiltzen da termino hau.

## Kanpo estekak
The Wild Rover

**The Wild Rover** (euskaraz "Ibiltari Basatia") Irlandan oso ospetsua den abesti herrikoia da. Oso ohikoa da taberna edo jende bilkuretan entzutea.

* The Wild Rover abestiaren The Dubliners taldeak eginiriko bertsioaren bideoa entzungai eta ikusgai

## Bertsioak 
Talde eta abeslari ugari bestsionatu dute *The Wild Rover* abestia, haien artean:

* Bizardunak, *Nafarroa, gure aberria* izeneko abestian
* The Clancy Brothers
* Cruachan
* Dropkick Murphys
* The Dubliners *The Dubliners* 1964ean
* The Pogues, 2004ean egindako bere debut albunaren remasterizazioan *Red Roses For Me*
* The Wolfe Tones

## Hitzak 

## Kanpo estekak
Uraren Bandera

**Uraren Bandera** ekainaren 29an, Zaragozan ospatu zen estropada izan zen. 2008ko TKE Ligaren estreinaldia eta Zaragoza 2008 Nazioarteko Erakusketaren parteko ekitaldia izan zen. Nazioarteko Erakusketaren gai nagusiak «ura eta garapen iraunkorra» izan zirenez, TKE Ligak denboraldiari hasiera emango zion estropada Zaragozan izatea erabaki zuen .

Ibilaldiak 5.556 metroko luzera zuen Ebro ibaiean eta sei traineruko bi txanda egin ziren .
## Estropada 
Lehenengo txandan, 2007ko TKE Ligan azken bost postuetan gelditu ziren eta igo berria zen Tiran elkarteek parte hartu zuten.

Bigarren txandan, 2007ko TKE Ligan lehenengo sei postuetan gelditu ziren traineruek hartu zuten parte.

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Boeing 747

**Boeing 747** hegazkina Boeing hegazkingintza enpresaren Jumbo motako hegazkin transatlantikoa da.

## Beste hegazkin erraldoiekiko konparazioa 
[thumb|ezkerrera|Inoizko aireontzi handienetako lauren arteko erkaketa: Boeing 747-8 (urdinez), [Hughes H-4 Hercules (horiz), An-225 (berdez) eta Airbus A380-800 (arrosaz).]]

## Kanpo estekak
Urazilo

**Uraziloa** RNAn dagoen base nitrogenatuetako bat da (besteak adenina, guanina eta zitosina izanik; timina ere base nitrogenatua da, baina ez dago RNAn, DNAn baizik). Base nitrogenatu pirimidinikoa da, pirimidinatik eratortzen baita. Transkripzioan eta hainbat birusen kate bikoitzeko RNAn uraziloa beti adeninarekin elkartzen da, hidrogeno zubien bitartez.

Uraziloaren nukleosidoa uridina da; fosforilatzen denean nukleotido batzuk agertzen dira: uridin monofosfatoa, uridin difosfatoa eta uridin trifosfato izenekoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ronda

**Ronda** (gaztelaniaz estandarrean  ahoskatua) Andaluziako udalerria da, Málagako probintziakoa. 2008an 36.532 biztanle zituen. Cádizko probintziarekin muga egiten du.

## Geografia 
thumb|ezkerrera|200px|Rondaren ikuspegia.
thumb|ezkerrera|200px|Rondako zubia.
Ronda izen bereko mendilerroaren ondoan dago, Guadalevin ibaiaren ertzean. Bi muinoetan dago herria, erdian arroila sakona duela (*Tajo de Ronda*, 80 m. sakon).

## Historia 
*Acinipo* izena zuen erromatarren garaian; VIII. mendetik XV. mendea arte musulmanen mende egon zen.

## Ekonomia 
Nekazaritza (garia, garagarra, olibondoak, patata, erremolatxa, artoa, zerri-, ardi- eta zaldi-azienda) da ekonomia-jarduera nagusia.

## Monumentuak 
Espainiako hiririk zaharrenetakoa da, eta garai askotako monumentuak gorde dira. Aipagarriak dira erromatarren garaiko antzokia, musulmanen garaiko hiru bainuetxe, dorre bat eta etxe bat (XIV. mendea), XIII-XIV. mendeetako meskita baten gainean eraikitako eliza nagusia (XVI. mendea), Errenazimentuko Mondragon jauregia eta ibaiaren gaineko XVIII. mendeko zubia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
*  Ontinyent (Espainia)
*  Ceuta (Espainia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rondako Udala
Zuberoako bizkonderria

**Zuberoako bizkonderria** Zuberoak Erdi Aroan izan zuen antolaketa izan zen.

## Historia 
Batzuen ustez, Zuberoako bizkonderria IX. mendean sortu zen eta Aznar bihurtu zen lehenengo bizkondea izanda. Besteen ustez, berriz, Antso III.a Nagusiak sortu zuen 1023an, lehendabiziko bizkonde Antso Gilen izanik.

Maule leinuak XIII. mendera arte iraun zuen gobernuan bai Nafarroako erregearen menpean (Alfontso I.ak Mauleko gaztelua indartu zuen eta normalean inguruko erresumen artean independentzia mantendu nahian.

1152an Leonor Akitaniakoak Henrike II.a Ingalaterrakoarekin ezkondu zenean Zuberoa eta Lapurdi ingelesen eskuetan geratu ziren. Ordutik aurrera, ingelesek Gaskoniatik kontrolatu zuten herrialdea. Bizkondeak Nafarroako Erresumara ihes egin zuen.

## Zuberoako bizkondeen zerrenda 
Hona hemen Zuberoako bizkondeen zerrenda:
* 1023-1040: Antso Gilen.
* 1040-1085: Raimundo Gilen I.a.
* 1085-1120: Gilen Raimundo.
* 1120-1130: Gassion.
* 1130-1150: Oier I.a.
* 1150-1170: Nafarroakoa, Oier II.a senarrarekin batera.
* 1170-1178: Bernardo Antso.
* 1178-1200: Raimundo Gilen II.a.
* 1200-1230: Raimundo Gilen III.a.
* 1230-1244: Raimundo Gilen IV.a.
* 1244-1257: Raimundo Gilen V.a.
* 1257-1307: Oier III.a.

## Ikus, gainera 
* Zuberoako historia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Natalia Vodianova

**Natalia Mikhailovna Vodianova** (;  ahoskatua; Nizhni Novgorod, Errusia, 1982ko otsailaren 28a) modelo errusiar ospetsua da, Erresuma Batuan bizi dena.

Natalia Vodianovak hiru seme-alaba ditu, hirurak Justin Portman aristokrata britainiarrarekin. 2001ean Lucas Alexander semea jaio zen. 2002ko irailaren 1ean Justin Portmanekin ezkondu zen San Petersburgoko San Vladimir katedralean. Ondoren, 2006ko martxoaren 24an Neva izeneko alaba eta 2007ko irailaren 13an Viktor semea jaio ziren.

## Filmak 
* *Probka* - (2009)
* *CQ* - Brigit (2001)
* "Clash of the Titans" – Medusa, Gorgona

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Natalia Vodianovaren fitxa (IMDb)
Rianxeira Bandera

**Rianxeira Bandera** Boiron jokatzen den estropada da, Cabo da Cruzek emakumezkoentzako antolatzen duena. 

## Historia 
**Rianxeira** Cabo da Cruz taldearen babeslearen izena darama banderak. Lehenengo ekitaldia 2008ko TKE Ligako izan zen, Cabo da Cruzek Boiroko Banderaz gain bigarren bandera bat antolatu baitzuen asteburu berean. *Bandera 50 Aniversario Rianxeira* izan zuen, kontserba enpresaren 50. urteurrena ospatzeko balio zuen ekitaldia.

2009tik emakumezkoen hainbat estropada jokatu ziren Concello de Boiro Bandera izenarekin baina ez zuen jarraitasun handirik izan. 2020tik aurrera **Rianxeira Bandera** izena eman eta Emakumezkoen Galiziako Ligako estropada da. 2023an eta 2024an Euskotren Ligakoa izan zen, Cabo da Cruz goren mailan aritu baitzen.

## TKE Ligako estropada 
## Emakumezkoen estropada 
Emakumezkoen traineru estropada da. Lehen hiru ekitaldiak Galiziako Ligari dagozkienez 3 itsas-miliatara jokatu ziren, gainerakoak distantzia erdira.

## Errenferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
As Intermitências da Morte

**"As Intermitências da Morte"** José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako hamahirugarren eleberriaren izenburua da, 2005ean argitara emanda.

## Kanpo estekak
O Ano da Morte de Ricardo Reis

**"O Ano da Morte de Ricardo Reis"** José Saramago idazle portugaldarrak kaleratutako laugarren eleberriaren izenburua da, 1984an argitara emanda.

Fernando Pessoa poetaren omenez egindako liburua da.

## Kanpo estekak
Tyrone Powerren filmografia

**Tyrone Power** (1914-1958) aktorearen filmografia 48 film luzek osatzen dute. Jarraian datozen erreferentziek honako datuak eskaintzen dituzte: zein urtetakoa den, zein pertsonaia osatu zuen, nork zuzendu zuen aipatu filma eta bestelako oharrak (antzezlagun izan zuen andrazko aktorea, aipu teknikoak...).

Bestela adierazi ezean, filmok 20th Century-Fox etxearekin egin zituen.

### 1930eko hamarkadako filmak 

### 1940ko hamarkadako filmak 

### 1950eko hamarkadako filmak 

## Kanpo estekak
Boiroko XVIII. Bandera

**Boiroko XVIII. Bandera** (galizieraz: *Bandeira de Boiro*) uztailaren 6ean, Coruñako Boiro herrian ospatu zen estropada izan zen, 2008ko TKE Ligaren hirugarren estropada. Ozeano Atlantikoan izan zen estropada, Galiziako kostan, hain zuzen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Concello de Boiro Bandera

## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Kofradiaren XIV. Ikurrina

**Kofradiaren XIV. Ikurrina** uztailaren 12an, Pasai San Pedron ospatu zen 2008ko TKE Ligako laugarren estropada izan zen. Kantauri Itsasoan ospatu zen lehen estropada izan zen eta Urdaibaik irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Kofradiaren Ikurrina
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak
Telefonica X. Bandera

**Telefonica X. Bandera** uztailaren 13an, Donostiako Kontxako Badian ospatu zen 2008ko TKE Ligako bosgarren estropada izan zen. Kantauri Itsasoan ospatu zen bigarren estropada izan zen eta Oriok irabazi zuen .

## Estropada 

## Emaitza 

## Ikus, gainera 
* 2008ko TKE Liga
* Telefonica Bandera
## Errenferentziak 
## Kanpo estekak