open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Didier Camberabero

**Didier Camberabero** (Valence, 1961eko urtarrilaren 9a) frantziar errugbilari ohia da, joko-zabaltzaile postuan aritzen zena. La Voulte sportif, AS Béziers, RC Nîmes, FC Grenoble eta USA Perpignan taldeetan jokatu zuen. 1982ko urriaren 31n egin zuen debuta Frantziako selekzioarekin, Bucaresten, Errumaniaren kontra. 36 partida jokatu zituen talde nazionalarekin, 1987ko Munduko Errugbi Kopako finala barne. Guy Camberaberoren semea eta Lilian Camberaberoren iloba da.

## Palmaresa 
### AS Béziers 
* Frantziako errugbi txapelketa
** erdifinalista: 1991
* Frantziako Errugbi Kopa
** irabazlea: 1986

### Frantziako selekzioa 
* 36 test-partida, 1982 eta 1993 bitartean.
* 354 puntu (12 entsegu, 48 transformazio, 59 zigor-kolpe eta 11 drop)
* Munduko Errugbi Kopa
** bigarrena: 1987
* Bost Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 1983

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belfegorren zenbaki lehen

**Belfegorren zenbaki lehena** 1.000.000.000.000.066.600.000.000.000.001 zenbaki palindromoa da (1030 + 666 × 1014 + 1). Atzetik aurrera zein aurretik atzera berdin irakurtzen den zenbakia da eta, gainera, zenbaki lehena da. Harvey Dubnerrek aurkitu zuen, baina izena Clifford A. Pickoverrek eman zion, Belfegor Infernuko Zazpi Printeetako baten izenarekin, pertsonei inbentzioak eta aurkikuntzak egiten laguntzen ziona.

Zenbakiak hainbat superstizioetan oinarritutako hainbat elementu ditu: 666 zenbakia, Belfegorren bihotzean dago, eta zenbaki hau Piztiaren Zenbakia dela esan ohi da, Apokalipsiarekin eta Deabruarekin lotutako zenbakia sinbolikoki. Bere inguruan hamahiru zero daude eta zenbakia, guztira, 31 digito ditu, hamahiru alderantziz dena. Triskaidekafobia, hamahiru zenbakiari beldurra, Mendebaldeko kulturan hedatutako sinismena da.

Zenbakiari, euskaraz, **kintiloi bat, hirurogeita sei mila seiehun bilioi eta bat** esango genioke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elodia Zaragoza-Turki

**Elodia Zaragoza-Turki**, **Elodia Zaragoza Jover** ezkondu aurretik (Valentzia, 1939 &ndash; Tunisia, 2020ko abenduaren 1a) Espainiako idazle, poeta eta editorea izan zen .

## Biografia 
Elodia Zaragoza Valentziako espetxe batean jaio zen. Gerra zibila hasi berria zen Espainian eta bere ama, Amelia Jover anarkista, tropa frankistek atxilotu eta Alacanteko espetxera eraman zuten haurdun zegoela. Erditzearen ondoren, Amelia Jover erizain gisa mozorrotu zen eta kartzelatik ihes egitea lortu zuen alaba besoetan zuela. Pirinioak zeharkatu eta Frantzian zeudela Argelés-Sur-Mer kontzentrazio- esparruan amaitu zuten. Han, hilda zegoela uste zuen bere senarra, Antonio Zaragoza, bizirik zegoela jakin zuen. Antonio Zaragoza errepublika-armadako ofiziala zen eta Tunisiara ihes egitea lortu zuen Cartagenatik irten zen errepublika-flotako itsaspekoan. Handik gutxira, izapide ugari egin eta Frantziako agintarien baimena lortu ondoren, ama eta alabak Tunisiara iristea lortu zuten.

Tunisian hazi zen eta gaztetan igeriketara dedikatu zen. Kirol horretan, 1950eko hamarkadan distantzia guztietako txapeldun nazionala bihurtu zen. 1960an Erromako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Frantzia ordezkatuz.

Brahim Turki tunisiarrarekin ezkondu zen. Brahim, Zoubeir eta Hédi Turki margolari entzutetsuen anaia zen. Brahim diplomatiko egin zen, eta, Elodia eta bere senarra izendatu zuten herrialdeetan zehar ibili ziren, Frantzian enbaxadore izan zen arte, 1989tik 1991ra.

Elodia Zaragozak Parisen hasi zuen bere literatura ibilbidea. Hainbat urtez Parisko Racine argitaletxeko, liburu dendako eta galeriako poesia atala zuzendu zuen.

Frantsesez idatzi zituen bere lanak, baina *La Chiqueta* autobiografiako gaztelaniazko bertsio bat ere badago. Hitz jokoak gustuko zituen eta ''L'infini désir de l'ombre* izenburuko lipograma konposatu zuen.

Valentzian jaio zen, Frantzian eta Tunisian bizi zen eta horregatik zituen hiru pasaporteak. Hiru hizkuntza hitz egiten zituen, frantsesa, arabiera eta gaztelania, nahiz eta azken hau amarengandik jasotako valentzierarekin nahastu.

## Lanak 
* *De Pierre et d’eau* (CDP, 1990)
* *Le Charme d’Élie* (Souffles, 1993)
* *Possibilité antérieure* (Le Pont sous l’Eau,1994)
* *Al Ghazal* (Librairie-Galerie Racine, 1997)
* *L’Elle du doute* (Librairie-Galerie Racine, 2000)
* *Le Plus beau village du monde*, avec Pierrick de Chermont, (Librairie-Galerie Racine, 2001)
* *Ily Olum* (Librairie-Galerie Racine, 2003)
* *Que passe une fraîcheur*, avec Jean-Marc Riquier (Librairie-Galerie Racine, 2003)
* *Ainsi soit Ellil ! ou Les Champs du Paradis*, avec Jean-Marc Riquier (Librairie-Galerie Racine, 2004)
* *La Chiqueta* (Librairie-Galerie Racine, 2004)
* *Mains d’ombre* (Les Hommes sans Epaules/ éd. Librairie-Galerie Racine, 2012)
* *Mains d’ombre'', édition bilingue français/arabe, poèmes traduits du français par Habib Boularès (éd. Librairie-Galerie Racine, 2015)
* L’infini Désir de l’ombre (Collection Les Hommes sans Epaules/éd. Librairie-Galerie Racine, 2017)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amonio bisulfato

**Amonio bisulfatoa**, **amonio hidrogenosulfato** gisa ere ezaguna, (NH4)HSO4 formula duen solido zuri kristalinoa da. Azido sulfurikoa amoniakoarekin partzialki neutralizatzearen emaitza da.

Azido sulfonikoa hidrolizatuz lor daiteke. Purutasun handiko gatza lortzen da horrela.

: H3NSO3 + H2O → [NH4]+[HSO4]−

Amonio sulfatoa beroaren bidez deskonposatuz ere lor daiteke.

: (NH4)2SO4 → (NH4)HSO4 + NH3

Azido sulfurikoaren ordezko moduan balia daiteke azido ahulagoa behar denenan, nahiz eta sodio bisulfatoa gehiago erabiltzen den zeregin horretan.

Letovicita mineral arraroak antzeko egitura du:(NH4)3H(SO4)2.

## Kanpo estekak
Lower Manhattan

**Lower Manhattan** Manhattango eremu bat da, izen bereko uhartearen erdian kokatua, New York hirian, Estatu Batuetan. Manhattan uhartearen hegoaldean dago eta finantza barrutian da, Estatu Batuetako laugarren handiena.

## Kokapena 
Mendebaldean Hudson ibaiarekin muga egiten du eta ekialdean East Riverrekin. Hegoaldean New Yorkeko portuaren lotzen da. Iparraldean 42. kalearekin. Finantza barrutia aipatzen denean iparraldeko muga 14. kalearen hegoaldean gelditzen den barrutia da.

## Historia 
Inguru honetan herbeheretarrek New Netherland babesteko lehen gotorleku eraiki zuten, Battery Park. XX. mendearen hasieran alde hau asko handitu zen eta dorre garaiak altxatu ziren, esaterako Woolworth Building. Mende horren erdian beste eraikin ezagunak altxatu ziren baina depresio unean sartu zen, Midtown Manhattan gora egiten zuen bitartean. David Rockefeller dekadentzia horren aurka aritu zen eta, horretarako, bere banketxearen egoitza berria bertan kokatu zuen. Ondoren World Trade Center eta West Side Highway etorriko ziren. Mendearen amaieran Battery Park City osatu zen eta World Financial Center (Mundu Finantzia Barrutia), proiektua osoaren ardatza.

XX. mendearen hasieratik ere, Manhattango inguru honetan aisialdirako eta arteetarako gune garrantzitsua izan da. Greenwich Village, Sohoko arte-galeriak, antzerki alternatiboaren konpainiak... Orokorrean modako auzoa bilakatu da, batez ere mende aldaketarekin. 2001eko erasoen ondorioz, barrutiaren ekonomiak atzerapen handia pairatu zuen. Horri erantzuteko Lower Manhattan Development Corporation sortu zen. World Trade Center berriak eta Zero gunearen monumentuak berriro ere inguruari indar berria eman dio.

## Eraikin ospetsuak 
Inguruak 2001eko irailaren 11ko atentatuek eragin handia sortu zuten Lower Manhattanen. Bertan zeuden suntsitu zituzten Dorre Bikiak.
* Wall Street
* New Yorkeko udaletxea
* World Trade Center
* Zero gune
* Battery Park
* Woolworth Building
* Greenwich Village

## Iruditegia 

Image:
Aerial view of East River, Lower Manhattan, New York Harbor, 1981.jpg|1981eko ikuspegia.
Battery_Park.JPG|Battery Park.
Woolworth_Building_Sep_2006.jpg|Woolworth Building.
Staten_Island_Ferry_terminal.jpg|Ferri geltokia.
NewYorkSkyline.jpg|Lower Manhattan Brooklynetik ikusita, 2006an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Lower Manhattan Gabonetan. Bideoa.
* :Informazio turistikoa NYC Official Guide webgunean.
* :Lower Manhattango 43.301 argazki.
* :Alliance for Downtown New York
* :Lower Manhattan Development Corporation
Grand Porteko gudua

**Grand Porteko gudua** Frantziako Armadako fragata eskuadren eta Britainiar Errege Armadaren arteko itsas gudu bat izan zen. Bataila 1810eko abuztuaren 20tik 27ra izan zen Frantziako uhartean (gaur egun Maurizio) Grand Port portua jabetzeko Napoleondar Gerretan. Lau fragatako eskuadroi britainiarra portua blokeatzen saiatu zen frantziarrek erabiltzea eragozteko, sarreran zegoen Île de la Passe uharteko gotorlekua harrapatuz. Posizio hori britainiar lehorreratze talde batek hartu zuen abuztuaren 13an, eta bederatzi egun geroago Guy-Victor Duperré kapitainaren agindupeko Frantziako eskuadroi bat badiara hurbildu zenean, Samuel Pym kapitain britainiarrak haiek erakartzea erabaki zuen kostaldeko uretara, haien kopuru handiagoak Frantziako itsasontziei aurre egin ahal izateko.

Frantziako bost itsasontzietatik lauk britainiar blokeoa haustea lortu zuten, babestutako ainguramenduan aterpea hartuz, eskarmentu handiko portuko piloturik gabe gaindiezinak ziren uharri eta hondar-barra korapilatsu batzuen bidez soilik sar zitezkeenera. Pym-ek bere fragatei frantziarrei erasotzeko agindu zienean abuztuaren 22an eta 23an, bere itsasontziak badiako kanal estuetan harrapatuta gelditu ziren: Bi lehorrera konektatuta zeuden ezinbestean; Hirugarren bat, Frantziako eskuadroiak kopuruz gainditua, garaitua izan zen; eta laugarren batek ezin izan zuen arma eraginkorraren barruan itxi. Frantziar itsasontziak ere oso kaltetuak izan ziren bitartean, bataila hondamena izan zen britainiarrentzat: Itsasontzi bat kalte konponezinak jasan ondoren harrapatu zuten, lehorreko itsasontziak erre egin zituzten Frantziako abordatze taldeek harrapatu ez zitzaten eta gainerako itsasontzia konfiskatu egin zuten.

Britainia Handiko porrota Errege Armadak gerra osoan zehar jasan zuen okerrena izan zen, eta Indiako ozeanoa eta bere funtsezko konboia komertzialak Jacques Hamelinen fragaten erasoak jasan zitzaten utzi zituen. Horren aurrean, agintari britainiarrak Île Bourbon-eko eskuadroi indartzen ahalegindu ziren Josias Rowley-ren agindupean eskualdean zeuden itsasontzi guztiak aginduz, Baina, pixkanakako indartze honek, ekintza desesperatu batzuk eragin zituen, banakako itsasontzi britainiarrak, eskuadroi frantziar boteretsuenek eta seguruenek eraso baitzituzten. 1810eko abenduan, errefortzu egoki bat proiektatu zen, gudu eskuadroi indartsu bat hornituz, Albemarle Bertie almirantearen agindupean, berehala inbaditu eta Frantziako uhartea menderatu zuena.

## Kanpo estekak
Bigfoot (kamioia)

[250px|eskuinera|thumb|Bigfoot 16, [Jefferson City, Missouri. 2012ko otsailaren 8a.]]
**Bigfoota**, munstro kamioi mota bat da. Jatorrizko bigfoot modeloa 1975eko hasieran Bob Chandlerrek eraldatutako Ford F-250 pickup kamioia jotzen da.
Pickup

[thumb|eskuinera|250px|[Ford F-100 pickup modeloa.]]
**Pickup kamioia** edo **pickup ibilgailua**, automobil eta kamioiaren arteko ibilgailu mota bat da. Nagusiki zama garraiatzeko erabilia, atzealdea agerian du. Atzealde honetan kaxa moduko karrozeria darama ta hartan zama eramaten da.
Galdakao (kraterra)

**Galdakao** Marte planetan dagoen talka krater bat da, Zutphen kraterraren ekialdean eta Gusevetik ipar-mendebaldera dagoena. 13.5° hegoaldera eta 183.5° ekialdera koordenatuetan dago. Kolpeak 35 kilometroko diametroa zuen zulo bat eragin zuen Aeolis lau angelukoaren gainazalean. Izena 2003an onartu zuen Nazioarteko Astronomia Elkarteak, Euskal Herriko izen bereko herriari erreferentzia eginez, Xabier Orue-Etxeberriaren eskariz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ziguatera

**Ziguatera** janari-intoxikazio mota bat da, zenbait biotoxina dauzkaten koral uharrietako arrainak kontsumitzeagatik sortzen dena. Beherakoa, goragalea, oka, azkura, espasmoak, mialgia, parestesia, arnasestua, takikardia, hotz eta bero sentipenen alderantzikatzea eta hipotentsioa dira sintomarik ohikoenak. Sintoma neurologiko batzuek hilabeteak iraun ditzakete.

Ziguatoxina eta maitotoxina dira ziguatera eragiten duten toxinak, eta koral uharrietako dinoflagelatu espezie batzuek ekoizten dituzte. Dinoflagelatu horietaz elikatzen diren arrainen erraietan metatzen dira, eta kontzentratuz joaten dira kate trofikoan zehar; besteak beste, meroan, txitxarro arruntean, txelba arruntean, lehoi arrainean, berdel erraldoian eta barrakudan izan daitezke toxina kontzentrazio handiak. Arrain horiek jan ezkero, intoxikazioa gertatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Île de la Passe

**Île de la Passe** Maurizio uhartean dagoen Grand Port badiako uharte harritsua da.

## Historia 
1810eko abuztuaren 20 eta 25 artean, frantsesek uhartea (orduan Ile de France deitzen zena) hartzeko britainiar kanpainan zehar, Grand Port-eko guduaren eszenatokia izan zen. Fragata frantsesen eta britainiarren indar gutxi-asko berdinen arteko ekintza luzea eta lehia handikoa izan zen eta, azkenean, britainiarren porrota izan zen, lau fragata galdu baitzituzten, nahiz eta horietako bat geroago berreskuratu zuten, nahiz eta geroago Frantziako eskuadrak ez zuen bizirik iraungo Maurizioko britainiarren inbasioaren aurrean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Uharteko kokapen mapa
Narrow Margin

***Narrow Margin***, 1990eko Peter Hyams estatubatuarrak zuzendutako ekintza thriller film bat da. *The Narrow Margin* (1952) filmean arinki oinarritua dago. Gene Hackman, Anne Archer, James B. Sikking, J. T. Walsh eta M. Emmet Walsh aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Los Angeles, Carol Hunnicut izeneko emakumea zita itsu batera joan eta harekin gelditu den Benti abokatuaren hilketaren lekuko bilakatuko da, hilketa horren arduraduna Leo Watts (Harris Yulin) hiriko mafiaburua da. Horregatik, bera ere hil ez dezaten Carolek gertatutakoaz berririk ez eman eta Kanadako mendietan dagoen etxe isolatu batean ezkutatzea erabakiko du. Baina estatubatuar agintariek Carol non bizi den jakitean, epaiketa batean bere lekukotasuna emateari uko egingo dio. Baina, mafia ere Carol non bizi den topatu eta hura hiltzen saiatuko da, hortaz, Robert Caulfield (Gene Hackman) barrutiko fiskalak Carol erreskatatu eta berarekin batera tren bidai batean Los Angelesera eraman eta epaiketan lekukotasuna eman dezan bizirik iits dadin saiatuko da, bitartean mafiaren morroiak Carol hil asmoz atzetik jarraika izango dituzte.

## Aktoreak 
* Gene Hackman: Robert Caulfield
* Anne Archer: Carol Hunnicut
* James Sikking: Nelson
* J. T. Walsh: Michael Tarlow
* M. Emmet Walsh: Benti
* Susan Hogan: Weller
* Nigel Bennett: Jack Wootton
* J. A. Preston: Martin Larner
* Harris Yulin: Leo Watts

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
5229 Irurita

**5229 Irurita** asteroide gerrikoan dagoen asteroide bat da, 1987ko otsailaren 23an Henri Debehognek aurkitua La Silla behatokitik, Txilen.

Baztango Irurita herriaren izena darama.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pasaiako leherketa handia (1588)

1588ko **Pasaiako leherketa handia** urte horretako urriaren 24an gertatu zen, hilabete bat lehenago Miguel Okendok agintzen zuen *Santa Ana* galeoia ezustean zartatu zenean, Itsas Armada Garaiezinaren kanpainatik itzuli eta gutxira. Une horretan, itsasontzia Pasaiako portuan pausatuta zegoen, eta leherketa itsasontziko bolbora leherkariak su hartzean gertatu zen. Ondorioz, 200 marinel eta herritarretik gora hil ziren. Orduko lekukoek adierazi zuten eskualdean gogoratzen zen inoizko eztanda handiena izan zela.

2025eko ekainean, Mari Jose Telleria Gipuzkoako Foru Aldundiko kultura zuzendariak iragarri zuen Pasaiako itsasartean galeoi baten aztarnak deskubritu zituztela urpeko arkeologiaren bidez, ustez *Santa Ana* galeoiaren gila, eskuartean zerabilten hipotesiaren arabera.

## Gertaerak 
Filipe II.a erregeak Ingalaterraren kontra igorritako Itsas Armadaren porrotaren ondoren, Miguel Okendo buru zuen itsasontzia sorterrira itzuli ahal izan zen, Pasaiara, orduan Donostiako udalerrian. 600 pertsonatik gora, gerlari, marinel eta langileak, zama lanetan jarri ziren alimaleko 1.200 tonadun itsasontziko hornigaiak lehorreratzeko. eta haren hilerrietan.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 2020ko Beiruteko leherketak
* Arma
* Albaola Itsas Kultura Erakundea
* Magallaes-Elkano espedizioa

## Kanpo estekak
Banana baten dosi baliokide

[thumb|[Banana bat, potasio erradioaktiboaren iturri naturala.]]
**Banana baten dosi baliokidea** ( edo **BED**) banana bakarra irenstean jasotako erradiazio-dosia da. Energia nuklearraren defendatzaileek noizbehinka erabiltzen duten kontzeptu bat da, banana arrunt batek sortutako erradiazioarekiko esposizioa konparatuz erradiazioaren arriskuen ideia bat emateko.

Elikagai asko erradioaktiboak dira berez, eta bananak bereziki, potasioan aberatsak direlako. Potasioak % 0,0117 potasio-40 (K-40 isotopoa) du, eta erradioaktiboa da. Instalazio nuklearren erradiazio-ihesak oso unitate txikietan neurtzen dira (ohikoa da becquereletan egitea). Arrazoi horien ondoriozko banana baten dosi baliokidearekiko esposizioa alderatuz gero, benetako arriskuen ebaluazio errealistagoa lor daiteke.

150 gramo inguruko banana arrunt batean 600 mg potasio daude [396 mg 100 gramo bakoitzeko], 0,070 mg potasio erradioaktibo dituena - 18,5 becquerel. Banana arruntaren batez besteko profil erradiologikoa, beraz, 120,37 becquerel da kilogramoko. 365 platanoren dosi baliokidea (egunean bat urtebetean) 0,036 mSv-koa da urtebetean. Konparazioz, Lurreko erradiazio naturala 2,4 mSv-koa da urtean, eta, beraz, Lur planetan urtebetez bizitzeak erradiazio-xurgapen bat adierazten du, egunean platano bat urtebetez jatea baino 60 aldiz handiagoa.

Bananak "material erradioaktibo legitimotzat" hartzen dira, izan ere, zeramika eta katuentzako harea bezalako merkantziekin batera, Ameriketako Estatu Batuetako portuetan eta aduanetan erabiltzen diren erradiazio sentsoreetan alarma faltsuak saltarazteko bezain erradioaktiboak dira, material nuklearraren balizko kontrabandoa detektatzeko erabiltzen direnak.

## Three Mile Islandeko alderaketa 
Three Mile Island energia nuklearreko plantaren istripuaren ondoren, Estatu Batuetako Batzorde Arautzaile Nuklearrak (NRC) iodo erradioaktiboa detektatu zuen tokiko esnean, 0,74 becquerel/litroko mailan; banana soil bat hartzeagatik har genezakeena baino askoz dosi txikiagoa. Beraz, 350 cl esne arinki erradioaktiboko edalontzi batek 1/75 BED inguru izango lituzke (banana baliokidea).

Alderaketa honen puntu ahul bat, iodo erradiaktiboa, potasioarekin alderatuta, gamma/beta erradiazio igorle handi bat dela da. Gainera, giza gorputzak tiroide guruinean iodo kantitate esanguratsuak ere biltzen ditu, potasioa (giza biologiarako funtsezkoa den arren), bere zatirik handienean, disolbatuta dagoen bitartean; beraz, bioakumulazio konbinazioak eta gamma erradiazio ionizatzailearen barneratze ahalmen handiagoak, gizakientzat, potasio kopuru baliokide bat baino arrisku esanguratsuagoa bihurtzen dute iodo-131.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Illunzar (aztarnategi arkeologikoa)

**Illunzar** Nabarniz udalerriko izen bereko mendi gainean dagoen barruti harresitu bat da. Denbora luzean uste izan zen Burdin Aroko kastro edo herri gotortua zela, baina gaur egun onartzen da erromatar garaiko behin-behineko kanpaleku militarra (*castra aestiva*) zela.

## Ezaugarriak 
Kanpalekuak zortzi hektarea inguruko azalera dauka, iparraldetik hegoaldera 348 metro luze eta ekialdetik mendebaldera 273 metro zabal.

Illunzar mendiaren gotorlekuaren ezaugarri formalak -gailurrera egokitutako egitura angeluzuzena, 90º-ko angeluetan biribildutako izkinekin eta vallum (defentsa lerroa) bikoitza- direla eta, kanpainako kanpamendu erromatar bat dela esan daiteke, *castra aestiva* bat, zehazki *De Munitionibus Castrorum* idazlanena deskribatzen den IV. motakoa, hau da, "*castra in monte*" bat (mendiko kanpamendua), non, segur ask*i, metator* batek egituraren diseinuan eta eraikuntzan parte hartu baitzuen. Hala ere, azken esku-hartze arkeologikoen ondoren, ez da haien kronologiari buruzko arrastorik ematen digun materialik aurkitu, eta ezin da baieztatu iparraldeko bi harresi-lerroen artean lubanarroa (*fossa*) zegoenik, kanpamenduetan ohikoa izaten den legez.

Antxoka Martínez arkeologo bizkaitarrarentzat, legio bat hartzeko adinako edukiera zuen kanpaleku handi baten arrazoia Arrola edo Maruelezako ondoko kastroan aurki daiteke, kilometro bat baino gutxiagora dagoena.

## Oharrak 
## Bibliografia 
Artikulu hau, batez ere iturri bat kontsultatuta idatzi da:
* 

## Kanpo estekak
Alida Withoos

**Alida Withoos** (Amersfoort, c. 1661/1662 &ndash; Amsterdam, 1730) botanikan espezializatutako Herbehereetako margolaria izan zen.

## Bizitza 
Matthias Withoos margolariaren eta Wendelina van Hoorn-en zortzi seme-alabetako bat zen. Berari, bere hiru nebei —Johannes, Pieter eta Frans— eta bere ahizpa Mariari erakutsi zien aitak bodegoi edo natura hilak margotzen eta ilustrazio botanikoak egiten.

Frantziarrek Utrecht inbaditu zutenean eta Amersfoort arriskuan ikusita, familia amaren hiriran, Hoornera, joan zen bizitzera 1672an.

1730ean hil zen eta Amsterdameko Westkerk-en lurperatu zuten abenduaren 5ean.

thumb|401x401px| Alida Withoosen margolanetako bat
## Lana 
Pintore gisa trebatzea oso garestia zen, eta sarritan ez zegoen baliabiderik alabei irakasteko. Hala ere, aitaren, osaben, neben edo ezkontidearen estudioan lan egiteko trebatuak izan zitezkeen dohainak zituzten emakumeak.

Hoornen, Withoosen hainbat seme-alabak artista gisa aritu ziren lanean: loreak, txoriak, tximeletak eta intsektuak margotzen. Inbentarioetan, irudi lan horiei "Withoosjes" deitzen zitzaien.

Alida Withoosek ospea lortu zuen bere margolanekin, bere izena erabilita, senarrak, nebek edo ahizpak ez bezala. Ospe hori batez ere bere irudi botanikoengatik lortu zuen.

Alida Withoos izan zen —bere neba Pieterrekin batera— Vijverhof landetxean landareak margotzen zituzten artista ugarietako bat Agnes Block arte bildumazale eta hortikultorearen zerbitzura. Alidak Agenesentzat margotu zuen, 1687an, Europan hazitako lehen anana tropikala (zoritxarrez, irudi hauek desagertu egin dira).

Marrazki hauek guztiak bere obraren kalitate handiaren isla dira.

Dirudienez, ezkontzaren ostean lan egiteari utzi zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografia Digitaal Vrouwenlexicon-en
* Alida Withoos eta bere lana - Bibliotheek Wageningen UR-en erakusketa digitalak
* Konstboeck
Pataten paradoxa

thumb|Patata multzo bat.
**Pataten paradoxa** kalkulu matematiko bat da, eta emaitza kontraintuitiboa du. "Paradoxak" patatak deshidratatzea dakar, itxurazko kantitate txiki batengatik, eta, ondoren, espero baino masa-aldaketa handiagoa aurkitzea:

Quineren paradoxen sailkapena erabilita, pataten paradoxa egiazkoa da (hau da, emaitza benetakoa dela konproba daiteke.)

## Azalpen sinplea 
thumb|Pataten paradoxaren azalpen bisuala.
Hasiera batean (ezkerreko irudia), ur ezaren zati bat eta 99 ur zati daude. %99 ura da, edo ur falta 1:99. Ur ezaren proportzioa 1:49ra doitzeko, ura ez dagoen zatia mantentzen den bitartean, ur kopurua 49 zatitan murriztu behar da (erdiko irudia). Hau, ura bi zatiren baliokidea da: 98 zati ur (%98 ur) (eskumako irudia).

100 kg patatatan, %99 uretan (pisuz) 99 kg ur eta 1 kg solido dagoela esan nahi du. 1:99 ratioa da.

Portzentajea 98raino murrizten bada, solidoek pisuaren %2a azaldu beharko dute: 2:98ko proportzioa, edo 1:49koa. Solidoek 1 kg pisatzen dutenez, urak 49 kg pisatu behar ditu 50 kg izan dadin.

## Soluzioak aljebra erabiliz 
### 1. metodoa 
Uraren lurruntzearen ondoren, geratzen den kopuru osoak, x, *patata puru* kg. 1 eta (98/100)x ura izango da. Ekuazioa, beraz, honakoa da:

: \begin{align}
  1 + \frac{98}{100}x &= x \\
    \Longrightarrow 1 &= \frac{1}{50}x
\end{align}

eta emaitza: x = 50 kg.

### 2. metodoa 
Patata freskoetan dagoen uraren pisua 0,99 \cdot 100 da.

Izan bedi x galtzen den uraren pisua deshidratatzen direnean, orduan 0.98(100 - x) da uraren pisua patata deshidratatuetan.

: 0.99 \cdot 100 - 0.98(100 - x) = x

Parentesi artekoa hedatuz:

: \begin{align}
  99 - (98 - 0.98x) &= x \\
    99 - 98 + 0.98x &= x \\
          1 + 0.98x &= x
\end{align}

x txikia kenduz bi alboetan:

: \begin{align}
  1 + 0.98x - 0.98x &= x - 0.98x \\
                  1 &= 0.02x
\end{align}

Eta beraz, ur galera:

: 50 = x

Eta deshidratutako pataten pisua:

: 100 - x = 100 - 50 = 50 

### 3. metodoa 
Patatak deshidratatu ostean, patatak %98 ura dira.

Honek esan nahi du patatetan ura ez denaren ehunekoaren pisua (1 - 0,98) dela.

x baldin bada patatek duten pisua deshidratatu ostean, orduan:
: \begin{align}
(1-.98)x &= 1 \\
.02x &= 1 \\
x &= \frac{1}{.02} \\
x &= 50
\end{align}

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mateo Falcone

***Mateo Falcone*** Prosper Mériméeren *novelle* edo ipuina da, 1829ean argitaratua.

## Historia 
Prosper Mérimée *nouvelle* 1829ko otsailaren 14an burutu zuen. Testua, Mœurs de la Corse azpitituluaz, *Revue de Paris* aldizkarian agertu zen, 1829ko maiatzaren 3an; aldizkari hori urte bereko apirilean sortua zen. Nahiz eta Korsikaren deskribapena oso bizia izan, Mériéek oraindik lur hori ez zuen ezagutzen; 1839 arte ez zen joan.

## Argumentua 
Narrazio tragikoa da. Mateo Falcone Porto-Vecchiotik gertu, mendian bizi da, Korsikan. Egun batean, emaztearekin bere artalde bat ikustera joatea erabakizuen. Fortunato, bere seme oinordeko bakarra, bakarrik geldituta, Gianetto izeneko gizona iristen dela ikusten du. Gianettok gazteari ezkutatzeko eskatzen dio, bost frankoren truke. Geroago, sei gizon armatu agertzen dira Mateo Falconeren etxean eta Fortunatori galdetzen diote nora joan zen ihesean zebilen gizona. Eztabaidaren ondoren, Fortunato bidelapurraren ezkutalekua azalduko du, erloju eder baten truke. Mateo Falcone iritsi zen orduan eta Gianetto harrapatuta ikusten du. Presoak Mateo eta bere familia traizioz salatzen ditu. Sei gizonek eta Gianettok alde egin zutenean, emazteak, senarraren ideia asmatuz, gelditzeko eskatu zion baina entzun gabe, semearekin basora joan zen eta gazteak otoitz egin ondoren eta erreguak egin arren, tiro bat bota zion. Mateok traizioa onartzen ez zuelako.

## Moldaketak 
## Adaptations 
* César Cuik 1906-1907an izenburu bera opera bati eman zion.
* Katsuhiro Ōtomo 1973an manga estiloko moldaketa plazaratu zuen.
* Éric Vuillard zinemarako moldaketa aurkeztu zuen 2008an.
* Frédéric Bertocchini eta Sandrok komikien moldaketa egin zuten 2016an.

## Euskarazko bertsioak 
Lehen itzulpena Nemesio Etxanizek argitaratu zuen, 1955eko Egan aldizkaria. Lehenengo aldiz Mériméeren lan bat euskaratzen zela. Itzulpen hau Itxaropena argitaletxearen Kuliska Sortan Antzerkiak/Kontu-Kontari liburuan plazaratu zuen Etxanizek 1958an. Koldo Izagirrek ere Mateo Falcone eman zuen argitara, 1995ean Elkar argitaletxearekin kaleratutako *Mateo Falcone eta beste zenbait istorio* liburuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Nemesio Etxanizen bertsioa.
* Koldo Izagirreren bertsioa.
* :Mériméeren jatorrizko testua.
I'm Not a Robot

'''''I'm Not a Robot''''' () Hego Koreako telesaila da, Yoo Seung-ho, Chae Soo-bin eta Um Ki-joon aktoreek antzezten dutena. Kim Sun-mi-k idatzi du eta Jung Dae-yoonek zuzendu du. MBCrako seriea ekoiztea da May Queen Pictures. MBC-n emititu zen 2017ko abenduaren 6tik 2018ko urtarrilaren 25era arte asteazken eta ostegunetan 21:55ean 32 ataletan.

## Pertsonaiak 
* Yoo Seung-ho: Kim Min-kyu
* Chae Soo-bin: Jo Ji-ah
* Um Ki-joon: Hong Baek-kyun

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Strong Girl Bong-soon

***Strong Girl Bong-soon*** () Park Bo-young emakumeak gizakiaz gaineko indarra duen emakumea protagonista duen 2017ko Hego Koreako telesaila da, Park Hyung-sik eta Ji Soo-rekin batera. 2017ko otsailaren 24tik apirilaren 15era JTBC katean emititu zen.

## Pertsonaiak 
* Park Bo-young: Do Bong-soon
* Park Hyung-sik: Ahn Min-hyuk
* Ji Soo: In Guk-doo

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Descendants of the Sun

***Descendants of the Sun*** () Song Joong-ki, Song Hye-kyo, Jin Goo eta Kim Ji-won aktoreek antzeztutako 2016ko Hego Koreako telesaila da. KBS2 katean emititu zen 2016ko otsailaren 24tik apirilaren 14ra 16 ataletan.

## Pertsonaiak 
* Song Joong-ki: Yoo Si-jin
* Song Hye-kyo: Kang Mo-yeon
* Kim Ji-won: Yoon Myeong-joo
* Jin Goo: Seo Dae-young

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bruna Butterfly

**Bruna Butterfly** (Manaus, Amazonas, 1990eko martxoaren 30a) brasildar emakumezko aktore pornografiko transexuala da.

## Sariak eta izendapenak 
## Erreferentziak
What's Wrong with Secretary Kim

'''''What's Wrong with Secretary Kim?''''' (; ) Park Seo-joon eta Park Min-young aktoreek osatutako 2018ko Hego Koreako telesaila da. Jung Kyung-yoon-en izenburu bereko eleberrian oinarrituta dago eta 2013an argitaratu zen lehen aldiz, gero KakaoPage-k Webtoon komiki batean sailkatu zuen 2015ean. Seriea tvN-n emititu zen 2018ko ekainaren 6tik uztailaren 26ra, Asteazken eta ostegunetan 16 atal.

## Pertsonaiak 
* Park Seo-joon: Lee Young-joon/Lee Sung-hyun
* Park Min-young: Kim Mi-so

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The King: Eternal Monarch

***The King: Eternal Monarch*** () 2020ko fantasia erromantikoko Hego Koreako telesaila da, Lee Min-ho, Kim Go-eun, Woo Do-hwan, Kim Kyung-nam, Jung Eun-chae eta Lee Jung-jin aktoreek antzezten duten telesaila da. Kim Eun-sook-ek idatzia eta Hwa & Dam Pictures-ek eta Studio Dragon konpainia nagusiak ekoiztutakoa, seriea SBS TV-n eta Netflix-en estreinatu zen audientzia globalarentzat 2020ko apirilaren 17an.

## Pertsonaiak 
* Lee Min-ho: Lee Gon / Lee Ji-hun
* Kim Go-eun: Jeong Tae-eul / Luna
* Woo Do-hwan: Jo Yeong / Jo Eun-sup
* Kim Kyung-nam: Kang Shin-jae / Kang Hyeon-min
* Jung Eun-chae: Koo Seo-ryeong / Koo Eun-ah
* Lee Jung-jin: Lee Lim / Lee Seong-jae

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Thomas Manterola

**Thomas Manterola** (Ziburu, 1927ko abenduaren 19a - Lurda, 2013ko irailaren 20a) lapurtar errugbilaria izan zen. Hamabosteko eta hamahiruko errugbian aritu zen. Marinel arrantzalea izan zen anaiarekin. Hamahiruko errugbian aritu zen Dax XIIIrekin. Saint-Jean-de-Luz Olympique taldean jokatu zuen 1945 arte. Gero, FC Lourdes, Stadoceste Tarbais, RC Toulon eta Saint-Girons SC taldeetan. Bi aldiz jokatu zuen Frantziako errugbi selekzioan, 1955ean eta 1957an. Garai hartako harroinik onena izan zen.

## Palmaresa 
* Frantziako errugbi txapelketa: 1952, 1953, 1956, 1957, 1958, 1960
* Yves du Manoir errugbi txapelketa: 1953, 1954, 1956
* Frantziako errugbi kopa: 1950, 1951

## Bibliografia 
Aimé Mouret, ''Le Who's who du rugby à XIII'', Dax, Toulouse, Éditions de l'Ixcea, 2011ko abendua.

## Kanpo estekak
Searching (filma)

***Searching*** 2018an Aneesh Chaganty-k zuzendutako misteriozko thriller filma da, Chagantyk eta Sev Ohanianek idatzitako gidoiarekin. Aktore nagusiak dira John Cho, Debra Messing eta Joseph Lee.

Pelikula originala da oso bere egiturari dagokionez: begien aurreko ekintza ia guztia pantaila baten barruan gertatzen da ordenagailu edo sakelako telefono baten barruan, alegia. Hasiera batean, erabaki okerra dela pentsa daiteke, formatu horrek ekintza bera itoko duela. Baina ez da hola, hasieratik harrapatzen zaituen istorioa kontatzen digu zuzendariak (meritua du, bere lehen film luzea baita), gidoi biraketa izugarriak barnebiltzen dituena.

## Argumentua 
Aita alargun gaten alaba desagertzen da. Ikerketak ez du inolako arrakastarik izango, eta aitak oraindik inork ere miatu ez duen lekua bakarrean bilatzen hastea erabakiko du: non eta alabaren gailu informatikoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskarazko azpidatziak.
Viveca Lindfors

**Elsa Viveca Torstensdotter Lindfors** (Uppsala, 1920ko abenduaren 29a - *ibidem*, 1995eko urriaren 25a) suediar aktorea izan zen. Suediako zinemako eta antzerkiko izar bat izan zen, eta 1946an Estatu Batuetara joan zen lanera, Warner Brosek kontratatuta. Han agertu zen ehun film baino gehiagotan. Antzezlanetan ere antzeztu zuen eta 1952an Broadwayn debutatu zuen. 1950eko eta 1960ko hamarkadetan telesailetan ere lan egin zuen eta 1980 eta 1990eko hamarkadetan itzuli zen. Lau aldiz ezkondu zen, horietako bat Don Siegel zuzendariarekin.

## Filmografia
Noriaki Kasai

japoniar eski jauzilaria da. Bere ibilbidean izandako lorpenen artean, urrezko domina lortu zuen 1992ko FIS Eski Hegan Munduko Txapelketa, 1999ko Txapelketa Nordikoa irabazi zuen, banakako zilarrezko domina 2014ko Neguko Olinpiar Jokoetan eta bi brontzezko domina 2003ko Eski Jauzien Munduko Txapelketan.

Bere karreran, Kasai-k eski jauzi errekor ugari hautsi ditu. 2016an, Guinness Munduko Errekorren bi ziurtagiri jaso zituen Munduko Kopako bakarkako txapelketetan parte hartze gehien edukitzeagatik, eski jauzian ez ezik, Nazioarteko Eski Federazioak antolatutako Munduko Kopako diziplina guztietan. Kasai-k 31 denboraldi daramatza lehian 1988-89 eta 2019-20 urteen artean, eta 1995-96tik jarraian.

## Nazioarteko palmaresa 
## Munduko Kopa 
### Postuak 
### Partaidetza indibidualak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Noriaki Kasai Ski Federazio Internazionalean
* Noriaki Kasai Nazioarteko Olinpiar Batzordean
Squalus acutirostris

***Squalus acutirostris*** Squalidae familiaren Squaliformea da. Ozeano Barearen mendebaldean bizi da, Hego Txinako itsasotik Australiako Hegoaldeko Gales Berriaraino.

## Ezaugarriak 
Bere luzera nagusia 60 zm.koa izaten da. Nahiko ur sakonetan ibiltzen da, 390 metrotaraino. Gizakiei ez die kalterik egiten. Ugalketa obobibiparoa du. Bere egungo egoerari buruzko informazio gutxi dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Searching

**Searching** () izan daiteke:
* *Searching*, Aneesh Chagantyren 2018ko filma;
* *Searching*, Pete Rock & CL Smoothren 1995eko singlea;
* *Searching*, INXS taldearen 1997ko singlea;
* *Searching*, 1995eko telesaila.
Jristos Sartzetakis

**Jristos Sartzetakis** () (Tesalonika, 1929ko apirilaren 6a - Atenas, 2022ko otsailaren 3a) Greziako presidentea izan zen 1985etik 1990era

## Biografia 
1950ean zuzenbide ikasketak amaitu zituen Tesalonikako Unibertsitatean eta abokatu lanetan aritu zen. 1956an epaile izendatu zuten.

Herri-salataria izan zen Grigoris Lambrakis diputatu ezkertiarraren hilketaren kasuan. Hilketa Tesalonikan egin zuten 1963ko maiatzaren 22an eskuin muturreko muturrekoek. Inplikatutako polizien kondena lortu zuen. Vassilis Vassilikos idazleak istoria kontatu zuen *Z* eleberrian eta Costa-Gavrasek 1969an filmatu zuen.

1968an Greziako diktadura militarrak kargutik kendu zuen. Torturatu eta espetxeratu egin zuten urtebetez. 1974an birgaitu zuten eta 1982an Kasazio Auzitegiko kide izendatu zuten.

1985ean Greziako Hirugarren Errepublikako laugarren presidente izendatu zuten.
Centrophorus

***Centrophorus*** Centrophoridae familiaren 13 marrazo espezieen generoa da.

## Espezieak 
Generoan 15 espezie daude, bi baliogabetuak:
* *Centrophorus acus (baliogabetua)
* *Centrophorus atromarginatus*
* *Centrophorus granulosus*
* *Centrophorus harrissoni*
* *Centrophorus isodon*
* *Centrophorus lusitanicus*
* *Centrophorus moluccensis*
* *Centrophorus niaukang (baliogabetua)
* *Centrophorus robustus*
* *Centrophorus seychellorum*
* *Centrophorus squamosus*
* *Centrophorus tessellatus*
* *Centrophorus uyato *(=* Squalus uyato*)
* *Centrophorus westraliensis*
* *Centrophorus zeehaani*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Sepkoski, Jack (2002). «A compendium of fossil marine animal genera (Chondrichthyes entry)». Bulletins of American Paleontology 364: 560 or.
Nafarroako Gobernuko lehendakariorde

**Nafarroako Gobernuko lehendakariordea** (edo **Nafarroako Foru Komunitateko lehendakariordea**) Nafarroa Garaiko kargu politiko eta instituzional bat da. Nafarroako Gobernuko lehendakariak aukeratzen du kontseilarien artetik, gobernuburu gisa dituen eskumenen arabera.

LORAFNAk gehienez bi lehendakaritzaile aurreikusi ditu, eta Nafarroako Parlamentuko kideak eta Nafarroako Gobernuko kontseilariak izan beharko dute.

Egun, Nafarroa Garaia nahiz Nafarroako Gobernuko lehen lehendakariordea Javier Remirez Apesteguia da eta Jose Mari Aierdi Fernandez de Barrena bigarrena da.

## Lehendakariordeen zerrenda 
### Nafarroako Foru Aldundia 
### Nafarroako Gobernua 
## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Nafarroako Gobernua
* Nafarroako Parlamentua
* Nafarroako Gobernuko lehendakari
* Nafarroako Gobernuko kontseilariak

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuko lehen lehendakariordearen webgunea
* Nafarroako Gobernuko bigarren lehendakariordearen webgunea
Sanz IV gobernua

**Sanz IV gobernua** edo **IX.ko Nafarroako Gobernua** 2007ko abuztu eta 2011eko uztail, bitartean Nafarroako Gobernua da. Nafarroako Parlamentuak Miguel Sanz Sesma izendatu zuen Nafarroako Gobernuko lehendakari, Nafar Herriaren Batasuna eta Nafarroako Demokraten Elkarguneako arteko akordioak emankorrak izan ostean.

Gobernu hau Miguel Sanzen aurreko beste hiru gobernuekin kateatu da.

## Egitura eta osaera 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 2007ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
* Nafarroako Parlamentuko VII. legealdia

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuaren web gunea
Arthur von Posadowsky-Wehner

**Arthur, Posadowsky-Wehnerreko kondea, Postelwitzeko baroia** (; 1845eko ekainaren 3a - 1932ko urriaren 23a) Alemaniako politikari kontserbadorea izan zen. Ogasun idazkaria, Barne idazkaria eta Alemaniako kantzelariordea, eta Prusiako Estatu ministroa izan zen.

## Biografia 
Silesiako noblezian jaioa eta epaile baten semea, Posadowsky-Wehner-ek zuzenbidea ikasi zuen Berlinen, Heidelberg-en eta Breslau-n eta zuzenbidean doktoretza lortu zuen 1867an. Geroago, nekazaritzako lursail bat erosi zuen, eta politikan sartu zen 1871an, Posen probintziako gobernuko kide bihurtu zenean. 1882an Prusiako Parlamentuko kide bihurtu zen, eta Posengo *Landeshauptmann* izendatu zuten 1885ean.

Posadowsky-Wehner Alemaniako Herriaren Alderdi Nazionalaren hautagaia izan zen 1919ko hauteskundeetan Alemaniako presidentetzarako, baina Friedrich Eberten aurka galdu zuen.

## Ohoreak 
* Arrano Beltzaren Ordenako Zalduna .
* Arrano Gorriaren Ordenako Zaldun Gurutze Handia, 1902ko urtarrilaren 27an, enperadorearen urtebetetzea zela eta.
* Brandenburgoko Bailegoko Donibane Ordenako Justiziako zalduna .

## Argitalpenak 
* *Altersversorgung der Arbeiter* (1883)
* *Geschichte des schlesischen adligen Geschlechtes der Grafen Posadowsky-Wehner, Freiherren von Postelwitz* (1891)
* *Luxus und Sparsamkeit* (1909)
* *Die Wohnungsfrage als Kulturproblem* (1910)
* *Volk und Regierung im neuen Reich* (1932)

## Kanpo estekak
Alli gobernua

**Alli gobernua** edo **IV.ko Nafarroako Gobernua** 1991ko irail eta 1995eko ekain, bitartean Nafarroako Gobernua da. Nafarroako Parlamentuak Juan Cruz Alli izendatu zuen Nafarroako Gobernuko lehendakari, Nafar Herriaren Batasuna eta Nafarroako Alderdi Sozialista arteko akordioak emankorrak izan ostean.

Gabriel Urralburuk zuzentzen zuen Urralburu II gobernua 1991ko irailaren 4an amaitu zen, Juan Cruz Alliren inbestidurarekin batera.

## Egitura eta osaera 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1991ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
* Nafarroako Parlamentuko III. legealdia

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuaren web gunea
Otano gobernua

**Otano gobernua** edo **V.ko Nafarroako Gobernua** 1995eko ekain eta 1996ko irail, bitartean Nafarroako Gobernua da.

1995eko hauteskundeen ostean, Nafarroako lehen koalizio gobernua eratu zen: Nafarroako Alderdi Sozialista, Nafarroako Demokraten Elkargunea eta Eusko Alkartasuna. Hala ere, urtebete baino gutxiago geroago, 1996ko ekainean, Otano lehendakariak dimisioa eman zuen ustelkeria eskandalu baten ondorioz. Lehendakari jarduneko lehendakariorde gisa, Juan Cruz Allik hartu zuen exekutiboaren ardura Miguel Sanz Nafarroako lehendakari izendatu zutenean.

Ikerketa judizialen ostean, azken bi presidente sozialistak, Javier Otano eta Gabriel Urralburu, kartzelan sartu zituzten.

## Egitura eta osaera 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1995eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
* Nafarroako Parlamentuko IV. legealdia

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuaren web gunea
Sanz I gobernua

**Sanz I gobernua** edo **VI.ko Nafarroako Gobernua** 1996ko irail eta 1999ko ekain, bitartean Nafarroako Gobernua da.

1995eko hauteskundeen ostean, koalizio gobernua osatu zen lehen aldiz Nafarroan, eta Nafarroako Alderdi Sozialista, Nafarroako Demokraten Elkargunea eta Eusko Alkartasuna alderdiak bildu zituen, Javier Otano Cid sozialistaren lehendakaritzapean. Hala ere, 1996ko urrian, Otano lehendakarien dimisioaren ondoren 1996ko ekainean, ustelkeria kasu batean inplikatua, eta Juan Cruz Alli buru zuen bitarteko gobernu baten ondoren, Nafar Herriaren Batasuna-Nafarroako Demokraten Elkargunea koalizio bat eratu zen berriro eta Miguel Sanz Sesma izendatu zuten presidente.

## Egitura eta osaera 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1995eko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
* Nafarroako Parlamentuko IV. legealdia

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuaren web gunea
Urralburu II gobernua

**Urralburu II gobernua** edo **III.ko Nafarroako Gobernua** 1987ko abuztu eta 1991ko irail, bitartean Nafarroako Gobernua da. Nafarroako Parlamentuak Gabriel Urralburu izendatu zuen Nafarroako Gobernuko lehendakari, Nafarroako Alderdi Sozialista eta Herri Batasuna arteko akordioak emankorrak izan ostean.

Gobernu hau Gabriel Urralbururen aurreko beste gobernu batekin kateatu da.

## Egitura eta osaera 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1987ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
* Nafarroako Parlamentuko II. legealdia

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuaren web gunea
Urralburu I gobernua

**Urralburu I gobernua** edo **II.ko Nafarroako Gobernua** 1984ko martxo eta 1987ko abuztu, bitartean Nafarroako Gobernua da. Nafarroako Parlamentuak Gabriel Urralburu izendatu zuen Nafarroako Gobernuko lehendakari.

Lehen Nafarroako Gobernua da sortu zenetik, Nafarroako Foru Aldundiko Burgo gobernuari jarraituz.

## Egitura eta osaera 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* 1983ko Nafarroako Parlamenturako hauteskundeak
* Nafarroako Parlamentuko I. legealdia

## Kanpo estekak 
* Nafarroako Gobernuaren web gunea
Cuéntame un cuento (abestia)

**Cuéntame un cuento** () Celtas Cortos espainiar folk musika taldearen abesti bat da. 1991n izen bereko diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Abestia 
Abestiak, hiru alaba zituen errege baten istorioa kontatzen du. Printzesek Jamaikara reggae dantzatzera joateko nahia dute.

Bi bertsio daude: bata gaztelania hutsean, eta bestea Willy DeVille musikari estatubatuarrak interpretatutako ingelesezko bertsoak tartekatzen duena. Honek, bere zatia Los Angelesen grabatu, eta, ondoren, Madrilen birnahastu zuten.

Abestia bandaren bildumetan agertzen da:
* *¡Vamos!* (1995)
* *Nos vemos en los bares* (1997) - zuzenean -
* *Grandes éxitos, pequeños regalos* (2001)
* *Gente distinta* (2002)
* *20 soplando versos* (2006)
* *Vivos y directos* (2012)

1992ko uztailaren 18ko astean Los 40 Principalesen zerrendako lehen postua eskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Haz turismo

**Haz turismo** () Celtas Cortos espainiar folk musika taldearen abesti bat da. 1990ean Gente impresentable bere bigarren diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Abestia 
Erritmo azkarreko abestia da, ironia erabiliz letra bakezaleak dituena eta Ameriketako Estatu Batuetako Armadaren ekintza jakin batzuen aurka zuzendua. CIAri, Nikaraguako gatazkari eta Panamako inbasioari aipamenak egiten ditu. FAES fundazio kontserbadoreak abesti hau ezkerreko indarrek Espainian duten jarrera antiamerikanaren adibide gisa jartzen du.

Abestia bandaren bildumetan agertzen da:
* *¡Vamos!* (1995)
* *Nos vemos en los bares* (1997) - zuzenean -
* *The Best of Celtas Cortos* (1999)
* *Grandes éxitos, pequeños regalos* (2001) - zuzenean -
* *Gente distinta* (2002) - zuzenean -
* *20 soplando versos* (2006)
* *Vivos y directos* (2012)

1997an single moduan argitaratu zuten eta abuztuaren 16ko astean Los 40 Principalesen zerrendako lehen postua eskuratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
20 de abril

**20 de abril** () Celtas Cortos espainiar folk musika taldearen abesti bat da. 1991n *Cuéntame un cuento* diskoaren barnean kaleratu zuten.

## Abestia 
Jesús Cifuentesek hitzak gutun gisa idatzi zituen, neska-lagun ohi bati zuzenduak, gaztetako lagun talde komunarekin iraganean bizi izandako une onak nostalgiaz gogora ekarriz. Horrez gain, abestiak Turmo etxolan, Huescako Benasque udalerriko Estós haranean dagoen aterpe batean, asteburu jakin bati buruz ere hitz egiten du.
thumb|ezkerrera|Turmo etxola, Estós harana

Cifuentesek hitzak benetako istorio batean oinarritzen ez zirela azaldu zuen. Abestia El Tiemblon gizarte-laguntzaile gisa aritu zela moldatu zuen. Hala ere, 30. urteurrenean, bere balizko neska-lagun ohiak gutuna erantzun eta bere "erantzun"a argitaratu zuten.

Abestiaren izenburuak abestiaren lehen bertsoa aipatzen du, gutunaren goiburua izango zena errepikatzen duena: *20 de abril del 90* (1990). Abestia, ordea, 1991n idatzi zuen.

## Oihartzuna 
Laster ospetsu bilakatu eta 1992ko apirilaren 18ko astean Los 40 Principales irrati-kateak egindako zerrendako lehen postua eskuratu zuen. Hain handia zen oihartzuna, ezen Valladolideko Udaleko Ezker Batuak proposamen bat ere aurkeztu zuen: José Antonio Primo de Rivera kalearen izena 20 de abril deitzera pasa zedila- Hala ere, azkenean proposamenak ez zuen aurrera egin.

Abestiaren bideoklip ofiziala ez zuten urte asko geroago arte grabatu, 2019ko apirilaren 20era arte hain zuzen ere.

Dataren 25. urteurrena bete zenean, hau da, 2015eko apirilaren 20an, Espainian olatu nostalgiko bat gertatu zen, bai sare sozialetan, bai komunikabideetan, abestia gogora ekarriz, eta *trending topic* bihurtu zen. Letraren parodiak eta abestiaren kartaren balizko erantzunak ere agertu ziren. COVID-19 pandemiaren ondorioz, Valladolideko taldeak beste artista ezagun batzuekin batera, Celtas Cortos & Amigos izenpean, bertsio berri bat kaleratu zuen, non letra bere 30. urteurrena ospatzeko egokitu zuten eta bertsioaren mozkinak ongintzarako eman zituzten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Europa Press

**Europa Press** Espainiako albiste agentzia da.

1953an Torcuato Luca de Tenak sortu zuen, garaiko Opus Deiko zenbait kide frankistak bultzatua. Laster, herrialdeko agentzia nagusienetariko bat bilakatu zen. Egoitza nagusia Madril hiriburuan du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Maria Withoos

**Maria Withoos** (Amersfoort, 1663ko maiatzaren 8a - 1699 ondoren) Herbehereetako margolaria izan zen, Herbehereetako Urrezko Arokoa, natura hiletan edo bodegietan espezializatua.

## Biografia 
Matthias Withoosen eta Wendelina van Hoorn-en zortzi seme-alabetan bigarrena zen.

Frantziarrek Amersfoort hiria mehatxupean izan zutenean 1672 urtean, Hoorn hirira, amaren jaioterrira, aldatu zen familia.

Mariak aitaren inizial berberak zituenez, baliteke hari egotzitako margolanen artean batzuk bereak izatea.

## Erreferentziak 
## Kanpoko estekak 
* María Withoosen lanak Artnet-en
Errun

**Errun** honakoa izan daiteke:
* Errun, arrautzak egin.
* Errun, nautikako terminoa, ontzi baten zabalera.
* Erruna edo alfabeto errunikoa
FAES

**Fundación para el Análisis y los Estudios Sociales** (**FAES**; ) Espainiako fundazio pribatua da. 1989an sortua eta Alderdi Popularrari lotua, ideien eta proposamen politikoen esparruan lan egiten du. Bere zeregin nagusia ideien eztabaidari eta eraketa politikoari laguntzea eta eskuin politikoaren oinarri diren printzipio ideologikoak garatzea da. Informalki, "PPren ideien laborategia" bezala ezagutzen da, eta alderdi horren *think tank* bat bezala eratuta dago.

Madrilen du egoitza. José María Aznar da presidentea eta Manuel Pizarro presidenteordea. Josep Piqué, Ángel Acebes eta Eduardo Zaplana ministro ohiak bere batzordean ere badaude.

## Idazkari nagusiak 
* Baudilio Tomé (2002-2004).
* Javier Fernández-Lasquetty (2004-2007).
* Jaime García-Legaz (2007-2012).
* Javier Zarzalejos (2012-2016. 2017tik aurrera zuzendari).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Antonio Petit Caro

**Antonio Petit Caro** (Sevilla,  - Madril, 2021eko otsailaren 26a) andaluziar kazetaria izan zen.

## Biografia 
Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi ondoren, *La Gaceta del Norte* egunkarian hasi zen lanean. 1982an VascoPress albiste-agentzia sortu eta 1999ra arte bere presidentea izan zen. Zezenketa-kazetaritzan aditua, *Por la Puerta Grande* edo *Romance de cara y cruz a la muerte de Antonio Bienvenida* bezalako liburuak idatzi ditu.

Charo Zarzalejos kazetaria ezkondu eta lau seme-alaba zituen.

## Kanpo estekak