open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gertaeretara zuzendutako programazioa

***Gertaeretara zuzendutako programazioa*** programazio paradigma bat da non bai egitura eta exekuzioa sisteman gertatzen diren gertaeretara zehaztuta dagoen, erabiltzaileak zehaztutakoak edo hauek eraginduak.

Gertaeretara zuzendutako programazioa ulertzeko, ez denarekin kontrajarri dezakegu: programazio sekuentzialean (edo egituratuan) programatzaileak programaren fluxua zehazten duen bitartean, gertaeretara zuzendutako programazioan erabiltzaileak zuzenduko du programaren fluxua. Programazio sekuentzialan kanpoko agente batek esku-hartu dezakeen arren, esku-hartze horiek programatzaileak erabaki duenean gertatuko dira, eta ez edozein momentuan gertaeretara zuzendutako programazioan bezala.

Gertaeretara zuzendutako programa baten egileak programak erabiliko dituen gertaerak definitu behar ditu eta gertaera hauek gertatzean burutuko diren ekintzak, gertaera administratzaile bezala ezagutzen dena. Onartutako gertaerak erabilitako programazio lengoaiaren, sistema eragilearen edo programatzaileak eratutako gertaeren arabera zehaztuko dira.

Gertaeretara zuzendutako programazioan, programaren exekuzioa hastean hasieraketak eta kodea abiarazi egingo dira eta ondoren programa blokeatuta geratuko da gertaeraren bat gauzatu arte. Espero den gertaera bat gertatzen denean, programa dagokion gertaera kudeatzailearen kodea exekutatuko du. Adibidez, gertaera pelikula erreproduktore baten play botoiari sakatzea bada, gertaera kudeatzaile kodea exekutatuko da, pelikula pantailan ikustea eragingo duena.

Adibide argia Lexiko edo Visual Basic programazio sistemetan daukagu, non programaren elementu bakoitzari (objektua, kontrolak, etab) gertaera multzo bat esleituko zaion elementu horrek sortuko dituena, saguaren botoia sakatzea adibidez.

Gertaeretara zuzendutako programazioa erabiltzaile interfaze deritzogunaren oinarria da, baina software konponenteen arteko interfazeak edo nukleoaren moduluak garatzeko ere balio du.

## Gertaeren antzematea 
Modelo klasikoaren kontrajarriz, gertaeretara zuzendutako programazioak erabiltzailearekin elkar eragin diezaioke exekuzioaren edozein momentuan. Hau lortzeko egitura hau erabiltzen duten programek kanpo begizta bat daukate gertaerak hartzeko. Normalean, begizta hau programatzailearentzat ezkutua dago, baina IDE batzuetan beharrezkoa izango da begizta hau eraikitzea.

Gertaeretara bideratutako programa baten adibidea:
 While (true){
       Switch (event){
           case mousse_button_down:
           case mouse_click:
           case keypressed:
           case Else:
       }
  }

## Lengoaiak 
### *Web* 
* Javascript

### *Windows Mahaigaina* 
* Visual Basic
* Visual C++

### *.NET Framework (Windows Mahahigaina eta Web)* 
* Visual Basic .NET
* C#
* J#
* Lexico

### *Bestelakoak* 
* NesC
* AS3

## Liburutegiak 
### *C eta C++* 
* Qt
* GTK+

### *Java* 
* AWT
* JavaFX
* Swing
* SWT

### *Web* 
* ASP.NET

## Kanpo estekak
La Danseuse (2016ko filma)

***La Danseuse*** () 2016ko Stéphanie Di Giusto frantziar zinema zuzendariak zuzendutako biografia film bat da. Giovanni Lista idazlearen *Loïe Fuller : Danseuse de la Belle époque* eleberrian oinarritua dago, era berean liburu horretan Loie Fuller estatubatuar dantzariaren biografia kontatzen da. Soko, Gaspard Ulliel, Mélanie Thierry, Lily-Rose Depp eta François Damiens aktoreek antzeztu zuten. 2016ko Canneseko Zinemaldian estreinatu zen.

Gidoilarietako bat euskal jatorriko Thomas Bidegain izan zen.

## Sinopsia 
Inorri ez zitzaion AEBetako Mendebalde Urrun basatian jaiotako Loïe Fuller (Soko) estatubatuar neska gaztea Belle Époque garaiko ikur bilakatuko zenik burutik ere pasako, are eta gutxiago Parisko Operako dantzari eta izar bilakatuko zenik. Urteak igaro hala, bizkarreko min izugarria jasan eta antzokietako argiztapenaren ondorioz ikusmena kaltetua izan arren, ez zuen inoiz bere dantza estiloa perfekzionatzetik utzi. Halere, arrakastaren egarriz etorritako Isadora Duncan (Lily-Rose Depp) aberkide dantzari gazte bikainak Fullerren gainbeherari hasiera emango dio.

## Aktoreak 
* Soko: Loie Fuller
* Gaspard Ulliel: Louis
* Mélanie Thierry: Gabrielle
* Lily-Rose Depp: Isadora Duncan
* François Damiens: Marchand
* Louis-Do de Lencquesaing: Armand
* Denis Ménochet: Ruben
* Amanda Plummer: Lili
* William Houston: Rud
* Shimehiro Nishikawa: Sada Yacco

## Kanpo estekak 
* *La Danseuse* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *La Danseuse* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Jesús María Zubiarrain

**Jesús María Zubiarrain Argiñano** (**Zubiarrain**) (1945eko irailaren 22a – 1993ko ekainaren 1a) futbol atezaina izan zen.

Zubiarrain 1966an hasi zen Real Sociedadean. Atletico Madril taldean jolastu zuen 1969 eta 1973 bitartean, eta talde horrekin Espainiako Liga 1970ean eta 1973an irabazi zuen, baita Espainiako Erregearen Kopa 1972an ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Puertollanoko heroiak
La Catrina

thumb|275px|Jatorrizko *Katrina Buruhezurra*

**La Catrina**, jatorriz **La Calavera Garbancera** (euskaraz *Katrina* edo *Buruhezur Txitxiriozalea*), 1910ean José Guadalupe Posada mexikar ilustratzaileak sortu eta Diego Rivera horma-irudigileak bataiatutako grabatu bat da. Mexikon, herri kulturan asko errotua dagoen Heriotzaren Eguneko ikur bilakatu da.

Ordutik aurrera eta gaur egun arte margolan ugaritan agertu izan den heriotzaren pertsonifikazioa da.

## Kanpo estekak
Hilen Eguna (Mexiko)

**Hilen Eguna** () mesoamerikar jatorriko hildakoen omenezko jaiegun bat da.

Urtero azaroaren 1 edo 2an ospatzen da, baina ez da urriaren 31n ospatzen den Hilen, Santu Guztien edo Arimen Egunarekin nahastu behar, bi jaiegunak data bertsuetan ospatzen diren arren, Hilen Eguna egutegi katolikoaren jaieguna den bitartean, Heriotzaren Egunak jatorri paganoa du, zehazkiago, jada espainiarren etorrera baina askoz ere lehenagotik azteka, maia, puperetxa eta totonaka herriek ospatzen zuten eta heriotzaren kultuarekin zerikusia duen ospakizun edo jaia zen. Mesoamerikar herrietan hildakoen garezur eta hezurrak gordetzeko eta ondoren haiek omendu eta oroitzeko asmoz jendaurrean trofeo gisa erakusteko ohitura zegoen, heriotza eta berpizkundearen errituaren barnean.

Ospakizun honetako ikur nagusienetako bat, La Catrina edota La Calavera Catrina delakoa da.

Mesoamerikako herrialdeetan ospatzen den ospakizuna da, eta bereziki eta indar handiz, Mexikon, ospakizun hau oso errotua eta hedatua dagoen herrialdea. UNESCO erakundeak Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Ikus, gainera 
* La Calavera Catrina
* Hilen edo Santu Guztien Eguna: Ospakizun katolikoa.
* Halloween
* Samhain

## Kanpo estekak
Nighthawks

***Nighthawks*** (euskaraz hitzez hitz: *Gaueko zapelatzak*, hau da, *Gautxoriak*) Ameriketako Estatu Batuetako Edward Hopper margolariaren lan ospetsuena da, 1942an egina. Estatubatuarraren lan ikonikoa da, mundu osoan ezaguna. Gaur egun Chicagoko Arte Institutuan dago ikusgai.

## Azterketa 
*Nighthawk* izena baliteke *night owl* (gaueko hontza) adierazpenari lotua izatea, gure *gautxori* hitzaren parekoa, alegia. Irudia garai batean Hopperren auzoa zen Greenwich Villagen (Manhattan) zegoen diner batean oinarritzen da; gaur egun taberna hori desagertua da. Hopper margolana hasi zen hain zuzen japoniarrek Pearl Harborko baseari eraso ziotenean eta, modu batez, egileak bere herriarekiko sentitzen zituen kezkak azaltzen ditu.

Margolanean gaueko atsekabezko paisaia ikus dezakegu. Kalea hutsik dago eta dinner barruan hiru bezero bakarrik daude hitz egin gabe eta eta inori begiratu gabe, hirurak bere baitan bilduta. Hondoan daudenak bikote bat da eta hirugarrenak margolanaren ikusleari bizkarra erakusten dio. Bikotearen sudurrak zorrotzak dira, moko antzekoak, eta ziur aski hortik dator margolanaren izenburua. Zerbitzari bakarra dago, eta bezeroei ez die erreparatzen: ematen du kanpora begira dagoela.
 
Tabernaren izkina kurboa da eta atzealdean ikusten diren erakusleihoen kristalekin. Eguraldi ona egiten duela pentsatzekoa da zeren eta ez baititugun berokirik ikusten. Halaber, emakumeak mauka motzeko alkandora darama. Dinerren argia kalea eta erakusleiho bat argitzen ditu. Kalearen beste aldean, lehenengo solairu batean, leiho irekiak ikusten dira.

Hopperren lanean gaur egungo hiri-bizimoduaren bakardadea eta hustasuna ohiko gai nagusia da. Margolan honetan era gai hori ikus daiteke. Adibidez, zerbitzaria barra atzean entzerratuta dago, triangelu forma duen barra horrek irteerarik erakusten ez duelako. Dinerrean ere ez dugu kanpora ematen duen aterik. Horrek ere harrapatuta egotearen sentipena indartzen du. Hopperrek ez zuen ideia onartu baina bai, agian inkontzienteki, "hiriaren bakardadea margotzen ari zela". Tabernaren argiak fluoreszenteak dira, urte haietan asmatu berriak, eta horrek inguruko iluntasunean argitasun berezia ematen dio dinerri. Azkenik, tabernaren gainean, Phillies puruen iragarkia nabarmentzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Margolana, Chicagoko Arte Institutuaren webgunean.
Programazio lengoaia esoteriko

***Programazio lengoaia esoterikoa*** (batzuetan **esolang** laburtuta) programazio lengoaia bat da konputazio lengoaien diseinuen limiteak probatzeko, kontzeptu froga izateko, software artea izateko, beste lengoaia bati hacking interfaze bezala jokatzeko (programazio funtzional edo programazio prozedural lengoaiak) edo txiste bezala izateko.

Lengoaia esoterikoen erabilera, beste programazio lengoaiekin ezberdintzen da. Normalean lengoaia esoteriko garatzaileek ez dute lengoaia programatzen programazio lengoaia nagusi bezala izateko. Erabilera oso helburu arraroa da mundu honetan, sintaxia oso sinplea delako eta erabiltzen diren alfabetoak oso mugatuak direlako.

## Lengoaia adibideak 
* Brainfuck
* Whitespace
* Shakespeare
* Piet
* LOLCODE
* Chef
* Ook!

## Kanpo estekak
Holger Roed

**Holger Peter Roed** -**Holger Roed** izenarekin ezagunagoa- (Kopenhage, 1846ko azaroaren 2a – 1874ko otsailaren 20a) Danimarkako margolaria izan zen. Aita Jørgen Roed margolaria zuen eta ama Emilie Mathilde. Margolaritzan etorkizun oparoa izateko gaitasuna izan zuen baina 27 urterekin zendu zen.

Roed etxeko kultura giroan hazi zen, bere arreba Helena Nyblom-rekin batera.

1861 urtean ikasketak Danimarkako Errege Arte Akademian (*Det Kongelige Danske Kunstakademi*) hasi zituen. 1864 urtean zilarrezko saria irabazi zuen eta 1866 urtean ikasketak burutu. 1868 urtean  *Seme iriolea* "*Den fortabte Søn*"  margolanarekin urrezko domina irabazi zuen baita 1870 urtean *Uholde baten irudia*  "*Optrin af Syndfloden*" margolanarekin ere, biak hala biak egun Akademiako bilduman ikusgai.

Akademiak emandako beka bati esker, 1870-1872 urte bitartean, Italiara joan egin zen (Erroma eta Napoli). Bidaiaren bukaeran, gaixo jarri eta etxera itzuli zen. Osasuna indartzeko asmotan mendialdean egonaldi bat igaro zuen baina 1874 urteko otsailaren 20an zendu zen, Vordingborg inguruko Iselingen sabeleko hantura batek jota. 

Eskolan egindako margolanez gain, bere bizitza laburrean, ondoko margo aipagarri hauek egin zituen:  "*Udsigt fra Knippelsbro*" (" Knippelsbro zubiko ikuspegia"), "*Portræt af en ung Musiker*" ("Musikari gazte baten erretratua") eta "*Et Jagtparti*" ("Ehiza irudia"), azken hau bere aitak amaitu izan zuen.

## Erreferentziak 
* MUTIL Kunst-Indizea Danmark ("Artea Indizea Danimarka")
* Danimarkako Biografiko Entziklopedia ("*Dansk biografisk Leksikion*")
Obulazio

**Obulazioa** obulu heldua obulutegitik askatzeko prozesuari deitzen zaio.

## Prozesua 
Obulua obulutegiko Graafen folikuluan dago, eta hau irekitzen denean, handik askatu eta emearen ernalketa hodietara iragaiten da, Fallopioren tronparen hodietan zehar umetokiraino. Emakumearengan 28 egunez behin askatzen da obulua, emakumeak 12-15 bat urte dituenetik 45-50 bat urterekin obulu egitetik gelditzen den arte. Ernalketarik ezean obulazioaren ondoren hilekoa izaten da, eta obulua kanpora botatzen da.

## Obulazioaren jatorria 
Obulazioa hipofisiak isurtzen dituen hormona multzo baten eraginpean dago. Obulaziorik ez denean gonadotropinak, erradioterapia eta beste sendabide batzuk erabiltzen dira obulazioa eragiteko. Halaber, sexu hormonen bidez obulazioa eragotz daiteke.

## Obulazioa animalietan 
Obulazioaren maiztasuna desberdina da animalia batzuetan eta besteetan. Hala, saguetan eta arratoietan, adibidez, 4-5 egunetik behin izaten da. Bestalde, animalia batzuetan urte osoan izaten den bitartean, beste batzuetan emea arreske den aldietara mugatzen da: zakur emeek adibidez urtean bi aldiz izaten dute. Beste animalia batzuek, untxi eta katemeek adibidez, kanpoko eragile baten beharra dute obulazioa izateko, sexu harremana bera adibidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errefrakzio-indize

[thumb|Argi [izpi (argia)|izpi baten errefrakzioa plastikozko bloke batean.]]
Optikan, **errefrakzio-indizea** (*n*) argia ingurune batean nola hedatzen den deskribatzen duen dimentsiorik gabeko zenbaki bat da. Hura definitzen duen ekuazioa honakoa da:
:n = \frac{c}{v},
non *c* argiaren abiadura den (hutsean) eta *v* argiak ingurunean duen fase-abiadura den. Esaterako, uraren errefrakzio-indizea 1,333 da, alegia, argiak 1,333 aldiz azkarrago bidaiatzen duela hutsean, uretan baino.

## Kanpo estekak
Kelvin Ogilvie

**Kelvin Kenneth Ogilvie** (Summerville, Kanada, Eskozia Berria, 1942ko azaroaren 6a – 2025eko uztailaren 15a) kanadar kimikaria izan zen.

Azido erribonukleikoaren (RNA) sintetizatzailea asmatu zuen. Acadia eta Northwesterneko unibertsitateetan egin zituen ikasketak, eta kimika irakasle izan zen Acadia Unibertsitatean. Hogei urte zerematzan lanean azido erribonukleikoaren sintesia egitea lortu zuenerako, McGill Unibertsitatean, 1987an. Garrantzi handiko aurkikuntza izan zen birusak eragindako eritasunen tratamenduan. RNA sintetikoaren bidez zientziaz haragokotzat jotzen ziren sendagai berriak eskuratzeko aukera dago egun. 1980an, bestalde, gene sintetizatzaile automatikoa asmatu zuen, DNA sekuentziak epe askoz laburragoan (ordu batzuetan) sortzeko aukera ematen duena. Halaber, Glanciclovir sendagaia aurkitu zuen, zitomegalobirusaren aurkakoa.

## Erreferentziak
L'elisir d'amore

'''''L'elisir d'amore'''* ( ahoskatua; ) Gaetano Donizetti musikagilearen bi ekitaldiko opera bufo bat eta Felice Romaniren libreto bat da.

Auberren *Le philtre* lanean oinarrituta, Milango Teatro della Canobbianan estreinatu zuten 1832ko maiatzaren 12an. Argumentua Ipar Euskal Herriko herri txiki batean gertatzen da. Barnean *Una furtiva lagrima'' erromantza ospetsua du.

## Sinopsia 
Gazte inozo bat guztiz maiteminduta dago neska xarmanta batekin, baina honek sarjentu dotorea nahiago duenez, kanpotik datorren ustezko mediku bati elixirra erosiko dio, horrek neska erakarriko duelakoan.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nurenbergeko maisu kantariak

***Nurenbergeko maisu kantariak*** (,  ahoskatua) Richard Wagner musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta libreto bat da.

Nurenbergeko *meistersinger*ren gremioan oinarrituta, Municheko Königliches Hof- und National-Theaterrean estreinatu zuten 1868ko ekainaren 21ean.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Night School (liburu saga)

***Night School*** (Gaueko eskola) bost liburu osatzen dituen saga bat da, CJ Daugherty izeneko amerikar autorea idatzitakoak. CJ Daugherty honek bere karrera kazetaria bezala hasi zuen, aldizkari batzuetan idazten. Ondoren, nobelak idazten hasi zen 2010.urtean.

Serie honetako lehenengo liburua 2012an argitaratu zen, eta azkenengoa, *Endgame* (Xake-mate) 2015ean.

## Night School (Sagako lehenengo liburua) 
Allie-ren bizitzako unerik txarrenak dira: bere eskola gorrotatzen du, bere anaia desagertu egin da eta berriro arrastatu diote,

Ezinezkoa iruditzen zaio bere gurasoek barnetegi batera eramatea erabaki dutela. Dena den, Cimmeria ez da eskola arrunta; ez dute baimenik ordenagailuak edota mugikorrak erabiltzeko, eta ikaskide guztiak familia aberatsetatik datoz. Are gehiago, Allie konturatzen da Cimmeria sekretu iluna ezkutatzen duela, irakasle batzuk eta gaueko eskolan parte hartzen duten ikasleek baino ez dakiten sekretu bat.

Hala ere, Allie pozik dago, zeren eta lagun berriak egin dituen eta eskolako mutil erakargarriena bere atentzio osoa prestatzen dion. Baina,noski, Carter-ekin duen erlazioa ere kontuan hartzekoa da, lehen-lehenik berarekin konexio bat zuela sentitu zuelako.

Guztia ondo joaten duela iruditzen du, Cimmeria leku arriskutsua eta non inork ez dagoen salbu bihurtzen denera arte. Allie erabaki beharko du norengan fidatzea.

## Night School: Legatua 
Allie Cimmeriara bueltatzen da uda pasa ostean. Bertan pozik dago, baina aldi berean harresi horietan arrisku handia dauka, eta bere inkorporazioa gaueko eskolarako klaseetara esan nahi du Allie bere burua defendatu izan beharko duela.

Oraingoan Allie bere emozioen kontran borrokatu beharko du, eta kontu handiz ibiliko da beraren edo bere lagunen bizitza hanka-sartze batengatik ez badu arriskuan jarri nahi.

## Night School: Pertsekuzioa 
Gauero Alliek amesgaiztoak ditu bere laguna Jo asasinatu zutenetik. Badaki hurbil dagoen edonor hurrengo biktima izan daitekeela. Allie konturatu egiten da soluzio bakarra dagoela bizirik irauteko eta bere lagunak babesteko; Cimmeriaren egia estalgabetzea eta honen gatazka arriskutsuak geldiaraztea.

Night School: *Erresistentzia* eta *Night School: Xake-mate* dira saga honetako azkenengo bi liburuak.

## Pertsonaiak 
Hona hemen pertsonaia nagusien izenak:

:Allie Sheridan
:Carter West
:Sylvain Cassel
:Jo
:Rachel Patel
:Isabelle
Programazio modular

***Programazio modularra***, programazio paradigma bat, programa bat modulu eta azpi-moduluetan zatitzean datza, irakurgarria eta erabilerraza izateko.

Historikoki programazio egituratuaren bilakaera bezala agertzen da, programazio problema handi eta konplexuei irtenbidea aurkitzeko.

Programazio modularra aplikatzean, problema konplexu bat azpiproblema sinpleagoetan zatitua izan behar du, eta hauek, beste azpiproblema sinple batzuetara. Prozesu hau jarraitu behar da azpiproblema sinpleak programazio lengoai batekin erraz garatuak izan arte. Teknika honi beheranzko analisia deritzo (Top-Down).

Modulu bat programa baten zatia da, azpiproblema bat, problema konplexu originalaren zatia, ebazten duena.  Modulu bakoitzak ondo definituta dauka egin behar dituen zereginak, eta batzuk beste modulu batzuen laguntza behar dute eragiketak egiteko. Modulu bat beste bat behar badu, ondo definituta dagoen komunikazio interfaze batekin komunikatu behar du.

Modulua programa baten edozein zati bezala ulertu genezake, baina praktikan funtzio edo prozedura bezala hartzen dira. Baino modulu bat ez du zertan funtzio edo prozedura bat izan behar, bakoitzak beste batzuk barruan izan ditzake eta. Ez da nahastu behar modulua (programazio modularraren zentzuan), erabilitako lengoaiaren “funtzio” edo “prozedura ” terminoekin.

## Kanpo estekak
Helena Nyblom

**Helena Nyblom** (Kopenhage, 1843ko abenduaren 7a – Stockholm, 1926ko urriaren 9a) suediar idazlea izan zen, batik-bat haurrentzako ipuinen egilea. Bere lanik ezagunena ziurrenik *Swan-en Jantzia *da*.* 

## Bizitza 
Kopenhagen, Danimarkan jaioa. Aita Jørgen Roed margolaria izaki eta anaia Holger Roed margolaria ere. 1864 suediako akademiako Carl Rupert Nyblomenkin ezkondu zen, Uppsala Unibertsitateko irakaslea bera.

Helenak hasiera batean poemak eta ipuin laburrak idazten zituen. Ipuinak, danieraz idatziak, senarrak suedierara itzultzen zituen eta lehendabiziko aldiz  *Ny Illustrerad Tidskrift* aldizkarian argitaratuak izan ziren; ondorengo urteetan, 1875 urtetik 1881 urtera, lau liburuki izatera igaro ziren. Helenak ez zuen ipuinak gehiegi lantzen, sei seme-alaba zituen eta diru beharra zuten. Poemak ordea, gehiago landu eta geroago Emil Sjögrenek musika jarri zien. Lehen poema bilduma, danieraz idatziak, 1881 urtean argitaratua izan zen eta Danimarkan gain, Suedian ere arrakasta izan zuten; izan ere, Carl Snoilsky poetak poema horiek goretsi zituen. .

1897 urtean, 54 urte zituela, maitagarrien ipuinak argitaratu zituen. Guztira 80 bat maitagarrien ipuin argitaratu zituen, zeintzuetan Suediako folklorea, antzinako mitoak eta erromantiko elementuak nahasten baitzituen. Argitaratutako ipuin asko, emakumeen aldeko mezuak zituzten.  

## Heriotza 
Helena Nyblom Uppsala Hilerri Zaharrean lurperatuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pagliacci

***Pagliacci*** ( ahoskatua; ) Ruggero Leoncavallo musikagilearen bi ekitaldiko opera eta libreto bat da.

''Commedia dell'arte*ren antzerki-konpainia baten tragedia azaltzen du. Milango Teatro Dal Vermen estreinatu zuten 1892ko maiatzaren 21ean. Bere generoko klasikoa, askotan Pietro Mascagniren *Cavalleria rusticana*rekin batera antzezten dute, *Cav/Pag'' duetoan.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Parsifal

***Parsifal*** Richard Wagner musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta libreto bat da.

Wolfram von Eschenbachen *Parzival* Erdi Aroko erromantzean oinarrituta, Bayreutheko Festspielhausen estreinatu zuten 1882ko uztailaren 26an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Kasu guztietan pertsonaia beraren barianteak dira:
* *Parzival*, Wolfram von Eschenbach poetaren poema epikoa.
* Pertzeval, Artur erregearen Mahai Biribileko Zaldun mitikoetako bat da.
* *Perceval ou le Conte du Graal* Chrétien de Troyes olerkari frantsesaren lana. 

## Kanpo estekak
Orfeo eta Euridize

***Orfeo eta Euridize*** () Christoph Willibald Gluck musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta Ranieri de' Calzabigiren libreto bat da.

Orfeoren mitoan oinarrituta, Vienako Burgtheatern estreinatu zuten 1762ko urriaren 5ean.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
La Navarraise

(euskaraz 'Nafar emakumea') Jules Massenet musikagilearen bi ekitaldiko opera bat eta Jules Claretie eta Henri Cainen libreto bat da. J. Claretieren *La Cigarette* lanean oinarrituta, Londresko Covent Gardenen estreinatu zuten 1894ko ekainaren 20an. Hirugarren Karlistaldian girotua dago.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Planaria (argipena)

**Planaria** izan daiteke:
* *Planaria*, Planariidae familiako turbelario generoa.
* Planaria, adiera zabalean, Turbellaria klaseko espeziei ematen zaien izen arrunta.

## Kanpo estekak
Porgy and Bess

(euskaraz 'Porgy eta Bess') George Gershwin musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta DuBose Heywarden libreto bat da. Heywarden *Porgy* eleberrian oinarrituta, Bostongo Colonial Theatren estreinatu zuten 1935eko irailaren 30ean.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Euskalerri zaarra (Gu Euskaldunok)

***Euskalerri zaarra***, "Gu euskaldunok" lemapean Anastasio Arrinda idazle lekeitiarrak gipuzkeraz idatzitako dibulgaziozko saiakera da. Lan honetan Arrindak euskaldunen jatorriaz, antropologiaz eta mitologiaz egindako lanak laburbildu zituen oso hizkuntza erraza erabiliz.

## Aurkibidea 
* Itz-aurre
* Ataka
* I Zenbat gera?
* II Noizkoak gera?
* III Nun giñan?
* IV Gure aurrekoen oiturak
* V Aztikeria ta Sorginkeria
* VI Mari, sorgiñ guzien erregiña
* VII Mari´ren menpekoak
* Bibliografia

## Kanpo estekak
Ruslan eta Liudmila (opera)

***Ruslan eta Liudmila*** (, *Ruslan i Liudmila*) bost aktoz osaturiko opera tragiko bat da, Mikhail Glinkaren musika eta Valerian Xirkov, Nestor Kukolnik eta N. A. Markevitxen libretoa duena. Aleksandr Puxkinen izen bereko poeman oinarrituta, 1842ko azaroaren 27an estreinatu zuten San Petersburgoko Bolshoi Antzokian.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Serse

***Serse*** ( ahoskatua, eusk: 'Xerxes') Georg Friedrich Händel musikagilearen hiru ekitaldiko opera seria bat eta Silvio Stampigliaren libreto bat da.

Xerxes Handiaren bizitzan nolabait oinarrituta, Londresko King's Theatre antzokian estreinatu zuten 1738ko apirilaren 15ean.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Siegfried (opera)

***Siegfried*** () Richard Wagner musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta libreto bat da, *Nibelungoen eraztuna*ren zikloaren hirugarren lana dena.

Bayreutheko Festspielhausen estreinatu zuten 1876ko abuztuaren 16an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Troiatarrak

*Artikulu hau troiatarrak izeneko grand operari buruzkoa da, beste esanahietarako ikus: Troiatar (argipena)*

***Troiatarrak*** () lau aktotan banatutako grand opéra bat da, Hector Berliozen musika eta libretoa duena. Virgilioren *Eneida* lanean oinarrituta, fikziozko gertaerak azaltzen ditu. 1863ko azaroaren 4an estreinatu zuten Parisko Place du Châtelet antzokian.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tsarraren emaztegaia

***Tsarraren emaztegaia*** (, *Tsarskaya nevesta*) lau aktoz osaturiko opera tragiko bat da, Nikolai Rimski-Korsakovren musika eta Ilia Tyumeneven libretoa duena. Lev Meiren izen bereko lanean oinarrituta, 1842ko azaroaren 27an estreinatu zuten Moskuko Opera Pribatuan.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ys-eko erregea

***Ys-eko erregea*** () hiru aktotan banatutako opera bat da, Édouard Laloren musika eta Édouard Blauren libretoa duena. Ys bretainiar hiri mitikoan oinarrituta, fikziozko gertaerak azaltzen ditu. 1888ko maiatzaren 7an estreinatu zuten Parisko Théâtre Lyrique antzokian.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Musika psikodeliko

[thumb|300px|[The Jimi Hendrix Experience taldearen *Are You Experienced* (1967) diskoaren estatubatuar azala, historian eragin handienetakoa izan duen rock psikodeliko taldea. Azala Karl Ferris artistak egin zuen.]]

**Musika psikodelikoa**, batzutan soilik **psikodelia** deitua, kultura psikodelikoaren eraginpean dauden musika estilo zabala barne hartzen duen generoa da, maiz droga psikodelikoen eraginpeko bizipena erraplikatu edo goraipatzen saiatzen da. 1960ko hamarkadaren erdialdera AEBetako eta Erresuma Batuko folk rock eta blues rock taldeek sortu zuten.

Talde psikodelikoen sarri Mendebaldetik haratagoko kultura edo herrialdeen usadiozko musika-tresnak erabiltzen dituzte, bereziki Indiakoak. 1960ko hamarkadaren amaieraldera hippien kulturarekin loturik bere urrezko aroa bizi izan zuen, eta 1970eko hamarkadaren lehen erdialderan bere gainbehera hasi zen. Ordutik aurrera, musika psikodelikoak beste hainbat estilo eta generoetan eragina izan du, gainera talde psikodelikoek ere beren ikusmirak zabaldu eta beste estiloetara zabaldu dira, tartean rock progresiboa, krautrock, rock elektronikoa, jazz rock, heavy metal, glam rock, funk, electro eta bubblegum pop estiloak daude.

## Ikus gainera 
* Psikodelia

## Kanpo estekak
Boleyn Ground

**Boleyn Ground** izenez ezagutzen zen futbol zelaia Londresko Upton Park kalean zegoen, Ingalaterran. Zelai honetan West Ham United izeneko taldea jolastu izan du bere hasieratik, 1895 urtetik 2016 urtera arte. Ingalaterrako 1. ligan aritzen da.

## Deskripzioa 
Oso famatua da bere aurrealdeagatik zeinetan gaztelu moduko bi dorre dituen. Estadio honi kalearen izenez ere ezagutzen da. Talde honetako zaleei *The Hammers* deitzen diete. 35.000eserleku inguru dauzka eta Ingalaterrako estadio zaharrenetarikoa da Anfieldekin batera. Liverpooleko zelaia bezala, bere forma berezia da, harmailak oso bertikalak dira eta zelaitik oso hurbil daude. Horregatik, jokalariek kaiola batean sartuta bezala sentitzen dira. Hala eta guztiz ere, zaleen etengabeko kanta indartsuak dira estadio honetan partiduetan sentitzen den presioaren errudunak. Premier Leagueko edozein jokalaririk ados egongo legoke Boleyn Ground Ingalaterrako estadio zailenetakoa dela esatean. Beste alde batetik, esan beharra dago, Charlton Athletic 1990eko hamarkadan zelaia erabili zuela, zailtasun ekonomikoak zirela eta.

## Historia 
Estadio honen historia oso aberatsa da, adierazi beharrekoa da, 1914ko abuztuan, V-1 izeneko bonba alemaniarrak eztanda egin zuela zelaiaren hego-mendebaldeko kornerrean. Hori zela eta, klub ingelesak bederatzi partidu ezin izan zituen jokatu bere zelaian. Hala ere, zorigaitz hau ez zuen talderen errendimendua oztopatu, bederatzi partiduak irabazi baitzituen. Denboran zehar, estadio zahar honek hainbat erreforma izan zituen baina 2013 klubeko agintariek erabaki zuten 2016an bere historia bukatzea estadio berri bat egiteko. Boleyn Grounden jolastutako azken partidua, 2016ko maiatzaren 10ean jokatu zen Manchester Uniteden kontra; harmaila historiko hauek ikusiko zituzten 2398. partidua zen eta azkena. Tentsio itzela zegoen Upton Parken bi taldeek Europako postu baten lehian zeudelako. Hori zela eta, partidua baino lehen West Ham Unitedeko hooliganak etsaiaren autobusa harrikatu zuten, leihoak apurtuz. Azkenean, talde lokala 3-2 irabazi zuen eta Winston Reid izeneko defentsa australiarra izan zen estadio historiko honetan gola sartu zuen azkena bere taldeari hiru puntu garrantzitsu eta Europako postu bat emanez.

## Kanpo estekak
Hercules in New York

**Hercules in New York** (euskaraz *Herkules New Yorken*) 1969ko Arthur Allan Seidelman estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako fantasiazko komedia film independiente bat da. Aubrey Wisbergek gidoia idatzi eta filma ekoitzi zuen. Greziar mitologiako Herkules pertsonaian oinarritua dago. Arnold Strong "Mr. Universe" (Arnold Schwarzenegger), Arnold Stang, Deborah Loomis, James Karen, Ernest Graves, Tony Carroll, Taina Elg, Richard Herd eta Gregory Squirrell aktoreek antzeztu zuten.

Gaur egun aski ospetsua den Arnold Schwarzenegger aktorearen ezagutzen den lehenbiziko zinemako antzezpena izan zen, orduan AEBetara iritsi berria eta Mr. Universe kulturismo lehiaketan lehiatzen zen 22 urte besterik ez zuen austriar etorki gaztea zen, ondorioz ingelesa aleman hiztun baten ahoskera latzaz ahoskatzen zuenez, bere antzezpenak estatubatuar aktore batek bikoiztu zituen.

## Argumentua 
Herkules (Arnold Schwarzenegger) gaztea Olinpoko bizimoduaz aspertua bere aita den Zeus (Ernest Greus) jainkoen jainkoari Lurrera oporrak igarotzeko baimena eskatuko dio. Zeusek semeari ezekoa emango dio, baina istripu baten ondorioz Herkulesek New York hirian amaituko du. Gizakien zibilizazioan bizitzen inongo eskarmenturik ez duenez, eta bere berezko harropuzkeriak, Herkulesi arazo ugari sortuaraziko dizkio, azkenean Candem irakaslearen (James Karen) alaba den Helenek (Deborah Loomis) lagunduko dion arte. Okerrena gizakien bizimodua gustatzen hasi eta Lurrean denbora gehiago bizitzeko irrikia sortzen zaionean hasiko da. Horregatik, Zeusek bere semea zigortu eta Olinpora itzultzearazteko asmoz Nemesis (Taina Elg) jainkosa bidaliko dio...

## Aktoreak 
* Arnold Schwarzenegger: Herkules
* Arnold Stang: Pretzie
* Merwin Goldsmith: Maxie
* Rudy Bond: Itsasontziko kapitaina
* Deborah Loomis: Helen Camden
* Taina Elg: Nemesis
* Michael Lipton: Pluton
* James Karen: Camden irakaslea
* Ernest Greus: Zeus
* Tony Carroll: Munstroa

## Kanpo estekak 
* *Hercules in New York* filmaren iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Hercules in New York* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Panzeltismo

eskuinera|thumb|175px|Sei herrialde zeltak

**Pazeltismoa** zelta herrialdeen arteko hartueman kultural eta politikoak bultzatzearen alde dagoen mugimendu ta pentsamoldea da. XVIII. mendearen amaieraldetik aurrera, erromantizismoa eta Zelta Pizkundearekin batera sortu zen.

Berez, Antzinaroan zelta herri "bakar" bat inoiz ez egon arren, herri ezberdinez osatutako multzoa baizik, gaur egun Irlanda, Eskozia, Gales, Kornualles, Bretainia eta Man Uharteak beren buruak zelten ondorengotzat dituzte.

## Kanpo estekak
Musika genero

**Musika mota** edota **musika generoa** hainbat irizpide eta ezaugarri elkarbanatzen dituzten musikalan edo estiloek osatzen duten multzoa edo kategoria da. Irizpide hauen artean jatorria, erritmoa, musika-tresnak, harmonia, doinua eta egitura daude, bai eta sortu izan diren garaia, giroa edo testuinguru kultural eta soziala ere.

## Kanpo estekak
Acid rock

**Acid rock** (euskaraz *rock azidoa*) rock psikodelikoaren azpimultzo musikal bat da. Bere ezaugarri nagusiak gitarra elektriko solo luzeak, letra urriak eta bapatekotasun edo inprobisazio musikala dira. Azidoaren aurrizkia bere garaian azpigenero honetako musikari askok LSD droga hartu izanari zor dio. Azpigenero honetako talde eta musika nabarmenenak hauek dira: de The Doors, The Jimi Hendrix Experience, Pink Floyd, Iron Butterfly, Big Brother & The Holding Company, Cream, Vanilla Fudge, Jefferson Airplane, Ultimate Spinach, Black Sabbath, Blue Cheer, Quicksilver Messenger Service, The Great Society, Stone Garden eta The Grateful Dead.

1960ko hamarkadaren amaieraldera AEBetan sortu eta 1970eko hamarkadaren erdialderarte iraun zuen, orduan bi adarretan banatu zen: alde batetik heavy metala, eta bestetik rock progresiboa.

## Kanpo estekak
Britpop

[thumb|right|"[Oasis" taldeko Noel Gallagher eta Liam Gallagher anaiak zuzeneko emanaldi batean.]]

**Britpop** 1990eko hamarkadaren hasieran Erresuma Batuan sortu zen rock alternatiboaren azpigenero bat izan zen. Bere ezaugarriak honakoak ziren: doinuen goxotasuna, abestien sotiltasuna, eta 1960ko hamarkada eta 1970eko hamarkadako musika taldeen eraginak izatea, adibidez, The Beatles eta The Kinks.

1990eko hamarkada AEBetan grunge musika pil-pilean zegoen bitartean, Erresuma Batuan britpoa nagusi izan zen. Jada, hamarkadaren bigarren erdialdean bi azpigeneroek gainbehera bizi izan zuten.

Azpigenero honetako bi talde nagusiak Oasis eta Blur izan ziren, bien arteko lehia bere garaian Beatles eta Stones taldeek izan zuten mailara iritsi zen, bi taldeen arteko hika-mikak eta azpigenero honetako zaleen banaketak ere eman zirelarik. Horiekin batera, *"the big four"* osatzen zuten Suedek eta Pulpek. Geografikoki, Ingalaterrako iparraldekoak dira Oasis (Manchester) eta Pulp (Sheffield), eta hegoaldeak Blur (Essex) eta Suede (Londres).

Beste talde nabarmen batzuk hauek izan ziren: Ocean Colour Scene, Radiohead, Elastica, The Verve, Delirious?, Supergrass, Keane eta Sleeper.

Politikoki, Ekialdeko Blokearen amaierak, Berlingo harresiaren erorketak eta Margaret Thatcherren agintaldiaren bukaerak markatu zuten garai hau. Oso lotuta egon zen mugimendua alderdi laboristarekin eta Tony Blair lehen ministroarekin. 

Estetikoki, Damien Hirst (*"The Physical Impossibility of Death in the Mind of Someone Living"*, 1991) artista minimalista eta *kitsch*-a egon zen hastapen hauen atzean, izpiritu *cool* eta hedonista-ren bultzatzaile moduan (*"Cool Britannia”*). Union Jack bandera behin eta berriz erabili zuten, halaber.

Bestela, Camden Town (Londres Handia) nolabaiteko epizentroa izan zen. Food Records eta Nude Records izeneko disko zigilu independenteak garrantzitsuak honen guztiaren sorreran izan ziren.

Gainbeheran, bestea beste, Spice Girls taldearen agerpena egon zen, oso bestelako proposamenekin.

## Aurrekariak
Aurreko hamarkadatik zetorrena, The Smiths buru, eta haien hiri beretik zetozen *"Madchester"* eszenako bandak aurrekari modukotzat har daitezke: The Stone Roses, Happy Mondays eta Inspiral Carpets. Liverpooleko The La's taldearen abestia *"There She Goes"* hartu zuen "Rolling Stone" aldizkariak Britpop-aren sorreraren zati gakotzat. Primal Scream (Glasgow) ere aipatzekoa da. 

## Albumik nabarmenak
[thumb|right|"[Blur" taldea Wembley estadioan 2023n.]]

* *"Definitely Maybe"* eta ''"(What's the Story) Morning Glory?"* (Oasis).
* *"Parklife"*, *"Modern Life is Rubbish"*  eta *"The Great Escape"* (Blur).
* *"His 'n' Hers"*, *"Different Class"* eta *"This is Hardcore"* (Pulp).
* *"Suede"* (Suede).
* *"Elastica"* (Elastica).
* *"I Should Coco"* (Supergrass).
* *"OK Computer"* (Radiohead).
* *"Urban Hymns"'' (The Verve).

## Post-BritPop
Guztien gainetik Coldplay, Londonetik, eta haiekin batera Kaiser Chiefs (Leeds), Travis (Glasgow) eta Stereophonics (Gales) bereziki nabarmendu dira ondorengo hamarkadetan.  

## Ikus, gainera
* Pop
* Brit Sariak

## Kanpo estekak 
*"Una breve historia del Britpop".
*"Top Britpop artists".
Rock català

**Rock català** (euskaraz *rock katalana*) XX. mendearen amaiera eta XXI. mendearen hasieran Katalan Herrietan katalanez abesten duten rock musika taldeek osatutako multzoa deitzeko izendapena da. Rock musikaz gain pop musika jotzen duten taldeak ere barne hartzen ditu.

Multzo hau osatzen duten talde nabarmenen artean honakoak daude: Sangtraït, Sopa de Cabra, Els Pets, Sau, Umpah-pah, Lax'n'Busto, Gossos, La Gran Aventura, Whiskyn's, Brams eta Tancat per defunció.

## Ikus gainera 
* Euskal rock erradikala

## Kanpo estekak
Bonba zikin

**Bonba zikina**, **bonba erradiologikoa** edota **gailu sakabanatzaile erradiologikoa** (ingelesez *radiological dispersal device* edota *RDD*) erradioaktibitatea eta lehergailuak batzen dituen arma erradiologiko bat da. Arma mota hauen helburua leherketa baten bidez atmosferan material erradioaktiboa sakabanatzea da.

2001eko irailaren 11ko atentatuen ondoren gai honek gaurkotasun handia bereganatu du, ekoiztea erlatiboki merkea denez, talde terroristek arma gisa erabiltzeko hautagai egokia baita. Bonba zikinek jendearengan izua sortu arren, ez da berez suntsiketa masiboko arma bat, ez bailuke hildako kopuru erraldoirik eragingo. Aldiz, arma psikologiko boteretsua da, jendearengan izua eragin eta kalte ekonomiko handiak eragin baiditzazke.

## Kanpo estekak
Altzeste (Gluck)

***Altzeste*** () Christoph Willibald Gluck musikagilearen hiru ekitaldiko opera bat eta Ranieri de' Calzabigiren libreto bat da.

Euripidesen izen bereko antzezlanean oinarrituta, Vienako Burgtheatern estreinatu zuten 1767ko abenduaren 26an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Glam rock

[thumb|180px|eskuinera|Glan Rock azpigeneroko ikur nagusienetakoa zen [David Bowie musikaria Ziggy Stardust and the Spiders biran zehar.]]

**Glam rock** (baita **glitter rock** izenez ere ezaguna) rock musika generoaren barneko azpigeneroa da. 1970eko hamarkadaren hasieran, Erresuma Batuan eta post-hippie garaian sortu zen. Bere izena *glamour* hitzaren laburdura da. Rock psikodelikoan musikariek beren bertute edo dohai musikalak gehiegi erakutsi eta abestiek garapen luzeak izaten hasi ziren garaian jaio zen, guzti hori antzinako rock and rollaren freskura eta sinpletasunaren aurka zihoan. Horregatik, T. Rex taldeko Marc Bolan musikaria eta David Bowie abeslaria galdutako bapatekotasun hori berreskuratzeko ahaleginari ekin zioten.

Azpigenero honetako abeslari eta talde nabarmenenak honakoak dira: Marc Bolan eta T. Rex, Gary Glitter eta Slade. Beste artista ingles eta estatubatuarrak: Elton John, David Bowie, Alice Cooper, Sweet, Wizzard, Roxy Music, Mud, Mott the Hoople, Queen, The Glitter Band, The New York Dolls, Sparks, Kiss, The Tubes eta Suzi Quatro.

## Kanpo estekak
Rock progresibo

[thumb|250px|[Pink Floyd *The Dark Side of the Moon* (1973) zuzenean jotzen.]]
**Rock progresibo**a (**prog rock** edota **prog** moduan laburtua halaber) rock musikaren azpigenero bat da. 1960ko hamarkadaren amaiera aldera Erresuma Batuan eta AEBetan rock psikodelikotik eratorrita sortu eta 1970eko hamarkadaren erdialdera urrezko aroa bizi izan zuen.

Art rockaren antzera rock musikari sinisgarritasun eta sorkuntza maila handiagoa emateko asmoz sortua izan zen. Azpigenero horretako taldeek pop sotila zokoratu eta jazz edo musika klasikoko ohiko instrumentalizazio eta konposizio teknikak bereganatu zituzten, rock musikari genero horiek duten sofistikazio eta kritikaren begirunea lortzeko helburuaz.

Art rockeko talde nabariak hauek izan ziren: *Pink* *Floyd*, *Genesis*, *Rush*, *Yes*, *Jethro Tull*, *The Moody* *Blues*, *King Crimson* eta *Emerson*, *Lake & Palmer*.

## Kanpo estekak
Constantin Hansen

**Carl Christian Constantin Hansen (Constantin Hansen)** (Erroma,1804ko azaroaren 3a – Kopenhage, 1880ko martxoaren 29a). Danimarkako Urrezko Aroko margolaria izan zen. Literatura eta mitologia gaiak oso gustuko zituen eta  Niels Lauritz Høyen arte historialarian iradokituta eta Eskandinaviar mitologian oinarrituta nazio pintura historikoa sortzen saiatu zen.

Hainbat erretaula eta erretratu egin zituen, besteen artean, 1865 urte inguruan, historikoa den *Konstituzio Batzar* (*Den grundlovgivende Rigsforsamling*).

## Haurtzaroa 
Erroman jaio zen, aita Hans Hansen margolaria izanik. Ume zela, familia Viena>ra joan zen. Bertan Wolfgang Amadeus Mozarten alarguna, Hansenen bataioan amabitxia izan zen. Urte horretan bertan, familia Kopenhagera joan eta bertan hazi egin zen.

## Heziketa 
12 urte zituela, Danimarkako Errege Arte Akademian (*Det Kongelige Danske Kunstakademi*) arkitektura ikasketak hasi zituen baina 21 urte zituenean, arkitektura ikasketak alde batera utzi eta margolaritzari ekin zion. Irakasle Christoffer Wilhelm Eckersberg izan zuen.

1828 urte inguruan aita eta ama  tifus gaitzak jota hil egin ziren eta gazteagoak ziren arrebak bere esku geratu ziren. Aitak egin beharreko hainbat lan egin zituen, besteen artean  Frederiksborg Jauregiko erretratuen bildumaren kopiak, baita Christiansborg Jauregiko hainbat dekorazio pintura ere.

Italian zortzi urte eman zituen, Munichen ere egonaldi labur batean izan zen eta bertan  fresko-pintura teknika ikasi zuen. Teknika hau geroago Konpenhageko Unibertsitateko sarreran mitologiako irudiak eginez 9 urtez aritu izan zen.

1846 urtean  Magdalena Barbara Købke-rekin ezkondu zen eta 13 seme-alaba izan zituzten; alabaina, horietatik lau urtebete baino lehen zendu ziren eta Hans Christian semea, 19 urte zituela, itsasontzi hondoratze batean hil egin zen.

1854 urtean Akademiako irakasle izendatu zuten.

Elise Konstantin-Hansen alaba, margolari ezaguna izan zen. 

## Erreferentziak 
* MUTIL Kunst-Indizea Danmark ("Artea Indizea Danimarka")
* Danimarkako Biografiko Entziklopedia ("*Dansk biografisk Leksikion*")
* Irudiak Old Norse Jainko
* Wikimedia Commons
* Monrad, Kasper (1993). Urrezko Aroa danimarkako Pintura. New York: Hudson Hills Sakatu.
Odol vienarra

***Odol vienarra*** () Johann Strauss semearen opereta bat da.

Straussek ez zuen musika moldatu opereta bat izateko, gero bildu zituzten bere kantak. Vienako Carltheaterren estreinatu zuten 1899ko urriaren 26an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Finlandiako independentzia eguna

[thumb|[Finlandiako bandera]]
**Finlandiako independentzia eguna** abenduaren 6an ospatzen da. (Egunari ,  esaten diote). 1917ko abenduaren 6an finlandiarrek independentzia aldarrikatu zuten Errusiako Inperiotik alde egiteko. Finlandiar nazioaren eguntzat jotzen dute gaur egun finlandiarrek.

## Historia 
1917ko Errusiako Iraultza aprobetxatu zuten finlandiarrek bere herriaren independentzia aldarrikatzeko.

## Ikus, baita 
* Finlandiako historia

## Kanpo estekak
Altzeste

**Altzeste** izan daiteke:

## Mitologia 
* Altzeste, greziar mitologiako printzesa

## Artea 
* *Altzeste*, Euripidesen antzezlana.
* *Altzeste*, Jean-Baptiste Lullyren opera (1674)
* *Altzeste*, George Frideric Handelen opera (1750)
* *Altzeste*, Christoph Willibald Glucken opera (1767)

## Astronomia 
* 124 Altzeste, asteroidea
Altzeste (Lully)

***Altzeste, edo Alzedoren garaipena*** () Jean-Baptiste Lully musikagilearen bost ekitaldiko opera bat eta Philippe Quinaulten libreto bat da.

Euripidesen izen bereko antzezlanean oinarrituta, Parisko Théâtre du Palais-Royalen estreinatu zuten 1674ko urtarrilaren 19an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Maese Pedroren erretaula

***Maese Pedroren erretaula*** () akto bateko txotxongilo-opera bat da, Manuel de Fallaren musika duena. Miguel de Cervantesen *On Kixote Mantxakoa* eleberrian oinarrituta dago. 1923ko martxoaren 23an estreinatu zuten Sevillako San Fernando antzokian.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Goyescas (opera)

***Goyescas*** (eusk. 'Goiatarrak') akto bateko opera bat da, Enrique Granadosen musika eta Fernando Periqueten libretoa dituena. Goyaren margolanetan oinarrituta, 1916ko urtarrilaren 28an estreinatu zuten New Yorkeko Metropolitan Operan.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Portuko tabernako neska

***Portuko tabernako neska*** () Pablo Sorozabalen hiru aktoko zarzuela da. Bartzelonako Tivoli antzokian estreinatu zuten 1936ko apirilaren 6an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Don Manolito

***Don Manolito*** Pablo Sorozabalen bi aktoko zarzuela da. Madrilgo Victoria antzokian estreinatu zuten 1943ko apirilaren 24an.

## Pertsonaiak 
## Erreferentziak
Enarak (zarzuela)

***Enarak*** () Hiru ekitaldiko zarzuela baten izenburua da, María Lejárragaren libretoarekin (Gregorio Martínez Sierra senarraren izengoitiarekin idatzia), eta José María Usandizaga maisuaren musikarekin. 1914ko otsailaren 5ean estreinatu zen Madrilgo Circo Price Antzokian, eta konpositorearen eta Martínez Sierratarren senar-emazteen arrakasta handienetako bat izan zen.

Hil ondoren, Ramon Usanditzaga egilearen anaiak opera bilakatu zuen, 1929an Bartzelonako El Liceun estreinatu zutena.

## Pertsonaiak 
## Aitorpena María Lejárragari 
2016an, idazlea, bere senarrari, Gregorio Martínez Sierra antzerki-enpresaburuari, egotzi zitzaion ia beti, eta lehen aldiz agertu zen 'Las golondrinas' libretoaren egilekide gisa, Zarzuela Antzokia Madrilen berrestreinatu zuen operaren muntaian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mendi-mendiyan

***Mendi-mendiyan*** Jose Maria Usanditzagaren bi aktoko opera da. Libretoa José Powerrek idatzi zuen gaztelaniaz eta Pepe Artolak euskaratu zuen.

1909an Bilboko Koral Elkarteak hala eskatua, 1911ko maiatzaren 21ean Bilboko Campos Eliseos antzokian arrakastaz estreinatutakoa, hurrengo urtean Donostian ere egin zuten. 1987an birestreinatu zuten.

## Pertsonaiak 
Andrea, Chiki, Juan Cruz, Joxe Mari, Gaizto, Kaiku eta artzain bat. Koroan baserritarrak, artzainak eta umeak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maitasunaren alegoria: Desleialtasuna

***Maitasunaren alegoria: Desleialtasuna*** Paolo Veronese italiar margolariaren margolan alegorikoa da. 1575ean eta 1580an artean egina, gaur egun Londreseko National Galleryn ikus daiteke.

## Azterketa 
Margolan hau "Maitasunaren alegoria" izenburua duen lau margolan-sail baten partea da. Jakina da lan hauek enkargu baten ondorioa izan zirela baina ez dago oso garbi norena izan zen; askoren ustez Rodolfo II.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa izan zitekeen. Lan hauek sabaian jartzeko dira, hau da, behetik gora ikusteko.

Lan honetan biluzik dagoen emakume bat dugu bi gizonen artean. Eskuineko eskuarekin haren senarraren eskua heltzen duen bitartean, beste eskuarekin amoranteari antza gutun bat ematen dio. Irudia zuhaitzen adar azpian gertatzen da eta adar horiek, halaber, gertatzen ari dena enmarkatu egiten dute. Nahiz eta biluzik egon, emakumea bitxiez apainduta dago eta bere orrazkera oso landua da. Margolanaren ezkerrean bi haur biluzik ikusten dira, batek emakumearen hanka helduz. Bi ume horiek margolan-saila guztian errepikatzen diren leiv-motiv dira.

## Maitasunaren alegoria 

Image:Veronese_-_Allegory_of_love_Scorn.jpg|*Erdeinu*
Image:Veronese_-_Allegory_of_love_Respect.jpg|*Begirune*
Image:Veronese_-_Allegory_of_love_Happy_union.jpg|*Elkartze zoriontsua*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
HQ9+

***HQ9+*** programazio lengoaia esoterikoa da, lau agindu dituena, bakoitza karaktere batekoa. Aginduak H, Q, 9 eta + dira, horregatik lengoaiaren izena. Ez da Turing osoa, baina programa batzuk egiteko oso eraginkorra da.

## Lengoaiaren helburua 
2000. urteko neguan Cliff L. Biffle-k HQ9+ lengoaia asmatu zuen broma bezala. Iturburu kode famatuen adibideetan oinarritu zen. Adibide horiek kaixo mundua, quine eta 99 bottles of beer ziren. Programa hauek garatzeko HQ9+ oso eraginkorra da, baina beste programa motak egiteko alferrikakoa da.

## Agindu zerrenda 
* *H* aginduak "Hello World!" mezua inprimatzen du.
* *Q* aginduak programaren kode iturburua inprimatzen du (quine).
* *9* aginduak 99 bottles of beer abestiaren letra pantailaratzen du.
* *+* agindua erregistro metatu gehituko du.

## HQ9+ adibideak 
## Kanpo Loturak 
*  HQ9+ Webgunea
*  HQ9+ online interpreter

## Kanpo estekak
Zikoizkeria

**Zikoizkeria** edo **zekenkeria** aberastasunak, ondareak, jabetzak edo edozer gauza baliotsu norberarentzat bereganatzeko gehiegizko irrikia da, irriki hau biziraupen beharretatik eta norberaren erostasun nahitik askoz ere haratago dago. Izendapen hau aberastasun, estatus eta botere nahiari ere lotu izan zaio.

## Kanpo estekak
Vulca

thumb|Veiiko Apoloaren burua.
**Vulca** eskultore etruskoa izan zen, haren izena ezagutzen dugu bakarra. Bere bizitzari buruz oso gutxi dakigu. K.a.VI. mendean bizi zen eta Veii hiri etrusko garratzitsukoa zen (Erromatik 16 kilometrotara zegoen). Bere izena zenbait historiadore erromatarrei esker heldu da guregana: Varron, Tito Livio, Plinio Zaharra. Dirudienez Tarkino Harroarentzat, Erromako zazpigarren eta azken erregearentzat lan egin zuen.

## Obra 
* Jupiterri eskainitako Optimus Maximus tenpluko *Jupiter*
* *Veiiko Apoloa* (egotzia)
* *Kapitolinoko otsemea* (egotzia)

## Erreferentziak