open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erremedioetako Ama Birjinaren katedrala (Luanda)

**Erremedioetako Ama Birjinaren katedrala** ( edo *Igreja da Nossa Senhora dos Remédios*) Angolako Luanda hiriburuan dagoen katedral katolikoa da, Luandako artzapezpikuaren egoitza.

## Historia 
Luandako beheko alde zaharrean kokatutako Erremedioen Ama Birjinaren elizaren eraikuntza bertako merkatari eta bizilagunen ekimena izan zen, goiko hiriko eraikin erlijiosoekin lehiatzeko eta lehenago gune horretan zeuden bi kapera txiki ordezkatzeko, Espiritu Santuaren kapera eta Gorputz Santuaren kapera. Eraikuntza 1651n hasi zen, eta urte horretan bertan Manuel da Natividade apezpikuak modu solemnean inauguratu zuen.

Elizak oinplano angeluzuzena zuen, habearte bakarrarekin; sarreran hiru ate zeuden, frontoi txikiekin, eta fatxadaren goialdean, frontoi triangeluar handi bat zegoen, izkinetan bolutak eta okulu landu bat zituena. Bi kanpandorre zituen, piramide formako orratzekin., eta Erremedioetako Ama Birjinaren eliza katedral bihurtu zen. 1877rako hondatuta zegoen, eta 1897an zaharberritu zuten. Garai hartan hartu zuen egungo itxura, hiru aterekin eta frontoi kurbatu batekin.

1949an, oraindik Portugaldar Inperio Kolonialeko parte zenean, Interes Publikoko Ondasun izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Romería (filma)

***Romería*** () 2025eko Carla Simón kataluniarrak zuzendutako drama film bat da. Tristán Ulloa, Miryam Gallego, Janet Novás, José Ángel Egido, Sara Casasnovas, Llúcia Garcia, Celine Tyll eta Mitch Robles aktoreek antzeztu zuten.

2025eko Cannesko Zinemaldian estreinatu zen.

## Sinopsia 
Galizia, Marina neskatoa zela amaren antzera HIESaren ondorioz hildako bere aitaren familia ezagutzeko asmoz Vigora heldu da. Osaben, izeben eta aiton-amonen topaketak eta beren kontakizunen bidez neska gaztea gurasoen errelatoa berreraikitzen saiatuko da, baina denek bikoteak zituen drogei buruzko eztabaideez lotsatu egiten dira, Marinak beren presentziarekin iragana gogorazten baitie. Marinak bere lehengusuarekin izango duen nerabe maitasun harremanak bere gurasoak irudikatu eta beraiekin konektatzea ahalbideratuko dio. Honela bada, bere amaren egutegiari esker, ipuin bat asmatuko du, honen bidez bere familiak beraiengatik sentitzen duen estigmaz libratu eta iragana ulertzeko desioa beteko du. 

## Aktoreak 
* Llúcia Garcia: Marina
* Mitch Robles: Nuno
* Tristán Ulloa: Lois
* Celine Tyll: Denise
* Miryam Gallego: Olalla
* Janet Novás:
* José Ángel Egido:
* Sara Casasnovas: Virxinia
* Alberto Gracia: Iago
* Toño Casais: Ramón

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
La Vega (Riosa)

**La Vega**, Espainiako iparraldeko Riosa udalerrian dagoen herri bat da, Asturias erkidegoan.

2024an 332 biztanle zituen.
Angolako Artxibo Historiko Nazionala

**Angolako Artxibo Historiko Nazionala** () Angolako artxibo nazionala da, Kultura Ministerioak gainbegiratua. Luandako Pedro Felix Machado kalean dago, eta 2016ko datuen arabera artxibo eraikin berri bat eraikitzen ari ziren Camaman. Artxibo Historiko Nazionala Dokumentazio eta Ikerketa Historikorako Zentro Nazionalean sortu zen.

## Zuzendariak 
* Rosa Cruz e Silva ()
* Francisco Alexandre ()
* Maria Alexandra Miranda Aparício ()
* Constância do Nascimento da Rosa Ferreira de Ceita (2023-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kulusuk uhartea

**Kulusuk uhartea** () Groenlandiaren hego-ekialdean dagoen uharte bat da, Sermersooq udalerrian. Ammassalik uhartedian aurkitzen da. 

Groenlandia ekialdeko laugarren asentamendu handiena den Kulusuk herria aurkitzen da uhartean, eta hark ematen dio izena. 2020ko erroldaren arabera 241 biztanle ditu, denak Kulusuk herrian, Kulusuk aireportutik hurbil dagoelako.

## Izena 
Groenlandierazko "Kulusuk" izenak "Pottorro hegalzuriaren paparra" esan nahi du. Hegazti hori arrunta da uhartearen kostaldean.

## Deskribapena
Groenlandiaren hego-ekialdean aurkitzen da, Ozeano Atlantikoaren iparraldeko uretan. Ammassalik uhartedian hegoalderen kokaturik dagoen uhartea da. Ilargi erdi etzan baten itxura du, ipar-hego 8 kilometro eta eki-mendebalde 11 km. Azalera 41.98 km²-koa du. Ilargi erdiaren puntak osatzen duten lurmuturrak Naujaangivit eta Kangeq dira. Iparraldean Ikaasaartik eta Torsuut Tunoq itsasarteek banatzen dute Groenlandia kontinentalarekin.

Uhartea muinotsua da eta urtearen erdia izozturik igarotzen badu ere ez du glaziarrik. Kulusukeko puntu altuena Qalorujoorneq (676 m) mendia da. Uharteko aintzira handienak ere izen bera du, *Qalorujoornep Tasia*, baina badira beste batzuk uhartearen mednebaldean.

## Historia 
Duela 4.000 urteko Ikaasap Ittiva asentamenduaren aztarnak aurkitu dira, Saqqaq kulturari dagozkionak. Groenlandiaren iparraldetik iritsi ziren uhartea. Dorset kulturak ordezkatu zituen duela 3000 urte.

XV. mendean Thule kultura pasa zen Kulusuketik baina XVIII. mendearen amaierararte ez zen inguru hura populatu. Lehenengo herria alboko Ammassalik uhartean sortu zen, Tasiilaq, eta  Kulusuk herria 1909an sortu zen. 1930. hamarkadan Kulusukek 165 biztanle zituen, Tasiillaqek baino gehiago.

## Ekonomia 
Kulusuktarrek ehiza eta arrantza egiten dute.

Itsasontziek ere egiten dituzte ibilbideak uharteen artean. Royal Arctic Line konpainiako Tasiillaq eta Kulusuk lotzen ditu.

## Iruditegia 

Irudi:Kulusuk.jpg|Kulusuk herria.
Irudi:Kulusuk-airport-terminal.jpg|Kulusuk aireportua.
Irudi:Saajat.jpg|Qalorujoorneq mendia.
Irudi:Northern Lights, Kulusuk.jpg|Aurora boreala Kulusuk gainean.
Irudi:Tystie1.jpg|Pottorro hegalzuri atlantikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angolako Liburutegi Nazionala

**Angolako Liburutegi Nazionala** () Angolako Luanda hiriburuan dagoen liburutegi nazionala da. Angolako Liburutegi Nazionala 1969an sortu zen, herrialdea Portugalen menpe zegoenean, eta orduz geroztik Angolako legezko gordailu sistemaren arduraduna izan da, beste funtzio batzuen artean, hala nola liburutegi publikoarena.

2018an, ia 70 mila lagunek bisitatu zuten liburutegia, 2013arekin alderatuta % 65 baino gehiagok.

## Historia 
Angolako Liburutegi Nazionala 1969ko abenduaren 27an sortu zen 49.448. dekretuaren bidez. Bere bilduma Angolako Museoko, Angolako Ikerketa Zientifikoko Institutuko eta Hezkuntza Liburutegi Zentralaren bilduma osoko dokumentuek osatzen zuten. Lehen zuzendaria Álvaro Fernando Aleixo Peres do Carmo Vaz doktorea izan zen, 1971ko martxoaren 15ean kargua hartu zuena.

Angolak 1975ean independentzia lortu ondoren, Liburutegi Nazionalak estatus juridiko berria onartu zuen 1977ko martxoaren 3ko 41/77 dekretuaren bidez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angolako Letren Akademia

**Angolako Letren Akademia** () irabazteko asmorik gabeko erakunde pribatua da, izaera zientifiko eta kulturala duena. Aldi berean, literatura elkartea da, garrantzi historiko eta nazional handiko literatura-lanak argitaratzeko helburu duena, eta angolar portugesaren arautzeaz arduratzen dena. Marcelo Rebelo de Sousa Portugalgo presidenteak adierazi duenez, erakunde estrategikoki garrantzitsua da portugesaren etorkizunerako eta hedapenerako.

## Helburua 
Angolako Letren Akademiaren helburu nagusiak portugesaren eta Angolako bantu hizkuntzen irakaskuntza, azterketa eta sustapena dira, baita hizkuntza horien guztien arteko lotura sakontzea ere.

## Historia 
Akademiaren akta eratzaileak Angolako Errepublikako Egunkari Ofizialean argitaratu ziren 2016ko martxoaren 28an. Henrique Lopes Guerra, António Botelho de Vasconcelos eta Boaventura Silva Cardoso idazleak izan zituen kide fundatzaileak, patroi gisa Agostinho Neto Angolako lehen presidentea izanik. Lehen presidente hautatua Boaventura Silva Cardoso izan zen, kargu hori 2016tik 2020ra bete zuena. Orduz geroztik, Paulo de Carvalhok hartu zuen oinordekoa.

## Kideak 
Angolako Letren Akademia 43 kidek (edo hilezkorrek) osatzen dute, eta sorreran, Angolako Idazleen Batasuneko bizirik zeuden kide guztiak ziren. Akademia sortu zenean, kideetatik 2 baino ez ziren emakumeak –Maria Eugénia Neto eta Irene Guerra Marques–, eta geroago Fátima Viegasek aulki bat hartu zuen. 43. aulkia Agostinho Netorena da eta beti hutsik geratzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Roque Santeiro merkatua

**Roque Santeiro merkatua** () Angolako Luanda hiriburuko Sambizanga barrutian zegoen merkatu publikoa izan zen. 1991n ireki zen Boavistako Herri Merkatua () izen ofizialarekin; geroago Roque Santeiro izena eman zioten, garai hartan Angolako telebistan emititu zen izen bereko telesail brasildarraren omenez.

Afrikako aire zabaleko merkaturik handiena bezala ezagutu zen. Kilometro bateko luzera eta 500 metroko zabalera zuen eremu batean hedatzen zen (5 futbol zelairen baliokidea), non merkatariek mota guztietako produktuak saltzen zituzten, janaritik hasi eta ordenagailuetaraino. Roque Santeiro merkatua Angolako gatazka zibilen garaian zabaldu egin zen; janaria eta bestelako hornigaiak urriak zirenean, merkatua zen horiek aurkitzeko leku gutxietako bat. Arma eta droga-trafiko bezalako jardueren leku gisa ere ezaguna zen.

Roque Santeiro merkatua udal gobernuak itxi zuen 2010eko irailaren 5ean, eta merkatariak Panguilako merkatu berri batera lekualdatu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Angolako Historia Naturalaren Museo Nazionala

**Angolako Historia Naturalaren Museo Nazionala** () Angolako Luanda hiriburuko Ingombota barrutian dagoen museoa da. 1938an sortua, herrialdeko historia naturalaren museo bakarra da.

## Historia 
1938an sortu zen Angolako Museoa izenarekin, eta hasieran San Mikel gotorlekuan zegoen, Etnografia, Historia, Zoologia, Botanika, Geologia, Ekonomia eta Arte sailekin. Geroago liburutegi bat eta historia kolonialaren artxibo bat gehitu ziren. 1956an, museoaren bilduma Ingombotako 3 solairuko eraikinera eraman zen. Ingombota barrutian dago, Kinaxixe plazan.

## Bilduma 
Historia Naturalaren Museo Nazionalak herrialdeko historia naturalari eta batez ere fauna aberatsari eskainitako bilduma zabala du. Museoaren helburua Angolako biodibertsitatea islatzen duten baliabide naturalak ikertzea, biltzea, kontserbatzea eta publikoari zabaltzea da, ezagutza zientifikoa sustatzeko. Museoak hiru solairu ditu, areto handiekin, non ugaztun, arrain, zetazeo, intsektu, narrasti eta hegazti disekatuak dauden. Aretoak espezieen habitat naturala erreproduzitzen saiatzeko asmoarekin apainduta daude. Museoaren ondareak molusku, tximeleta eta maskorren bilduma handiak ere baditu, eta horietako asko moneta gisa erabiliak izan dira Mendebaldeko Afrikako kostaldean. Bildumen artean daude, besteak beste, 15 metroko balea baten eskeleto bat eta Angolan bakarrik aurkitzen den *Hippotragus niger variani* antilope naturalizatu bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Duaa Sharaf

**Duaa Sharaf** (Az-Zawaida, 1991 - Az-Zawaida, 2023ko urriaren 26a) palestinar kazetari eta irrati esataria  izan zen, Gazako Zerrendan Al-Aqsa Voice irratiarentzat lan egiten zuen.Gazako Zerrendaren erdialdean, Az-Zawaydan, bere etxearen aurka Israelek egindako aireko eraso batean, bere alaba txikiaren eta bere heriotzaren ondoren, kazetariek gatazka-guneetan dituzten arriskuen sinbolo bihurtu zen. .

## Biografia 
Garapen eta Gizarte Zientzietan lizentziatu zen Al-Quds-eko Unibertsitate Irekian, 2006an. Bere familiarekin Az-Zawaidan bizi zen, Gazako Zerrendaren erdialdean dagoen hirian. Sharafek kazetari eta esatari gisa lan egiten zuen Al-Aqsa Voice Radio-n, Hamasi lotutako hedabide batean, 2015etik, hezkuntza aholkularitza eta orientazioa eskaintzen duen «Gau koloretsua» programa soziala aurkeztuz. Bere lanari esker, Palestinako komunikabideen panoraman ahots ezaguna bihurtu zen, Gazako gai politiko eta sozialei buruzko irratiaren estaldurari lagunduz.

Al-Aqsa Irratian, Duaa Sharaf aurkezle eta erreportari gisa aritzen zen, tokian tokiko gertakarien berri emanez eta herritarrak kontzientziatzeko programak sortuz. Bere kazetaritza albisteak zabaltzean eta Gazako biztanleriak zituen premiazko arazo sozialak eta erronka humanitarioak ikustaraztean oinarritzen zen.

2023ko urriaren 26an, Gazako gerraren fase bizienetako baten erdian, Israelgo aire-eraso batek bizi zen etxea izan zuen helburu, Sharafen zein bere alaba txikiaren heriotza eraginez. Haren galerak nabarmendu zuen gatazkak biztanleria zibilean zuen eragin suntsitzailea, batez ere emakume eta haurrengan, eta piztu egin zuen gerra aktiboko eremuetan kazetariek eta haien familiek dituzten arriskuen gaineko arreta. Ordura arte 24 kazetari eta komunikabideetako langile baino gehiago hil ziren 2023ko urriaren 7an gerra hasi zenetik.

## Erreakzioak 
Sharafen hilketak nazioarteko kritika orokortuak sortu zituen. Kazetarien Babeserako Batzordeak (CPJ), Kazetarien Nazioarteko Federazioak (FIP), Kazetaritzako Emakumeentzako Koalizioak (CFWIJ) eta Albisteen Segurtasunerako Nazioarteko Institutuak (INSI), besteak beste, haren heriotzaren berri eman eta salatu zuten.

## Ikus, gainera 
* Israeldarren erasoak kazetarien aurka Gazako gerran
* 
* Israelek osasun sektorearen aurka egindako erasoak Gazako gerran
* Genozidioa Gazan
* Gerra krimenak Gazako gerran
* Gazako gerrako biktimak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leptura aethiops

***Leptura aethiops*** *Leptura* generoko kakalardo moduko bat da, Cerambycidae familiakoa, Lepturini tribuan kategorizatua, Lepturinae azpifamiliakoa. Poda-k deskribatu zuen zientifikoki 1761ean. 12,9 mm. neurtzen du.

## Hedapena 
Korean, Belgikan, Frantzian, Japonian, Suitzan, Herbehereetan, Errusian, Alemanian, Estonian, Danimarkan, Luxenburgon, Polonian, Austrian, Ukrainan, Lituania, Bielorrusian, Txekian, Bulgarian, Txinan, Grezian, Letonia eta Eslovenian bizi da.

## Iruditegia 

Fitxategi:Grote zwarte smalboktor.jpg
Fitxategi:Leptura aethiops adustipennis (Solsky, 1870) (36597689096).png
Fitxategi:Leptura aethiops MDj1.jpg
Fitxategi:Leptura.aethiops.-.calwer.41.12.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Esklabotzaren Museo Nazionala

**Esklabotzaren Museo Nazionala** () Angolako Luanda hiriburuko Morro da Cruz auzoan dagoen museoa da. Esklabotzaren oroimenari eskainia, herrialdeko kultur erakunde garrantzitsua da.

## Historia 
Ondare Kulturalaren Institutu Nazionalak sortu zuen 1977ko abenduaren 7an edo 17an (beste datuen arabera, 1997an), Angolako esklabotzaren historia ezagutarazteko helburuarekin. Museoak esklaboen salerosketan erabilitako ehunka elementu biltzen eta erakusten ditu.

Álvaro de Carvalho Matoso granadari kapitainaren jabetza ohian kokatuta dago, zehazkiago Capela da Casa Granden, XVII. mendeko kapera batean, non esklaboak bataiatzen zituzten Ameriketara eramango zituzten ontzietan igo aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urdinezko emakume dantzariak

***Urdinezko emakume dantzariak*** () Edgar Degas margolari inpresionistak 1897 inguruan egindako pintura da. Pastel teknikaz egina, 67 x 67 zentimetroko neurria du. Pintura gaur egun Moskuko Puxkin Museoaren bilduman dago.

## Deskribapena 
Oso konposizio orekatsu eta dotore eskaintzen du margolanak. Pastelak lau dantzari irudikatzen ditu plano hurbilean, beren ballet-jantziak urdinez tindatuta doitzen, emanaldirako agertokira igo aurretik. Degasek antzezpen-kadentziekin interpretatzen du arropa-konponketa hori, eta benetako ballet bat antzezten du, gorputz-adarrak, bustoak eta aurpegiak biratzen dituena.

Hala ere, espazioen banaketa simetrikoa dinamizatu egiten da dantzari baten gorputzeko atal bat azpitik planotik kanpo uzten delako, eta, beraz, irudia ez da hain hausnartua; kasualagoa ematen du horrela. Koadroak ematen duen inpresioa ustekabeko ikuspen batena den arren, Degasek oso argi hausnartzen du pastelaren konposizio-orekei buruz. Gainera, pintoreak itzal-joko trebe bat egiten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sendai Daikannon

**Sendai Daikannon**, , ofizialki *Sendai Tendou Byakue Daikannon*, 仙台天道白衣大観音, Japoniako Sendai hirian dagoen estatua erraldoi bat da, Tōhoku eskualdean. Guanyin deritzon bodhisattva bat irudikatzen du.

1991ko irailaren 1ean eraikitzetik amaitu zen eta 92 metroko garaiera du (100 metro oinarria barne hartuz).

Japongo jainkosa baten eskultura altuena da eta igogailu batek bisitariak barnealdetik hmgainaldera garraiatzen ditu, bertatik hiriaren ikuspegiez gozatu daitekelarik.

## Kanpo loturak 
* Webgunea
Papua Ginea Berriko Liburutegi Nazionala

**Papua Ginea Berriko Liburutegi Nazionala** () Papua Ginea Berriko Port Moresby hiriburuan dagoen liburutegi nazionala da.

Liburutegi Zerbitzu Nazionalaren sorrera 1975eko urtarrilean onartu zuen Papua Ginea Berriko gobernuak. Eraikin berria 1978ko urriaren 30ean inauguratu zen, Papua Ginea Berriak Australiatik independentzia lortu eta hiru urtera. Eraikuntza Australiako gobernuak ordaindu zuen «Papua Ginea Berriko gobernu eta herriarentzako opari» gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Erdialdeko sumendi-katea (Costa Rica)

**Erdiko sumendi-kateak** 80 km ditu, Tapezcoko pasabidetik Turrialba sumendiraino, eta Pacuare ibaian amaitzen da. Balsa ibaiak, Platanar sumendiak eta Zarcero kantonamenduak bereizten dute Tilarango meatze-mendilerrotik.

## Ezaugarriak 
Sumendi-konoen lerro bat da, ekialde-mendebalde norabidekoa, Costa Ricako lurraldearen erdialdean, eta iparraldeko lautadak eta erdiko sakonune tektonikoa (Erdiko Harana) banatzen ditu.

Irazú sumendiaren altuera handia dela eta, gune estrategikoa da telekomunikazioetarako. Horregatik, telebista eta irrati-emisora nazional askok sumendiaren gailurrean dituzte antena errepikatzaileak.

## Gailur aipagarriak 
* Poás mendigunea (2.704 m): sumendigune honetan Poás sumendiaren parke nazionala dago. Aktibitate iraunkorra du, fumarolikoa, eta krater zahar bat du, gaur egun urmaela dena.

* Barva sumendia (2.906 m): iturri termalak ditu (agerpen hidrotermalak). Braulio Carrillo parke nazionalaren parte da.

* Irazú mendigunea (3.432 m) – Turrialba (3.340 m): Irazú sumendia Costa Ricako sumendirik altuena da, aktibo dago, 1963 eta 1964 urteetan erupzioa izan zuen. Turrialba sumendiak aktibitate fumarolikoa eta gas-emisioak ditu. Bi sumendiek parke nazionalak osatzen dituzte.

## Pasabideak edo sakonuneak 
Mendiguneen artean pasabide batzuk daude, hala nola Tapezco, Desengaño, La Palma eta Coliblanco, eta Karibe Itsasotik datozen haize alisioak Erdiko Haranera sartzeko aukera ematen dute. Pasabide horien artean, erdiko harana iparraldearekin eta zona atlantikoarekin komunikatzeko lurreko eta aireko ibilbideak zabaltzen dira.
erdian|thumb|600x600px|Mendikateko pasabide eta goragune garrantzitsuenak.

## Kanpo estekak
Madagaskarko Liburutegi Nazionala

**Madagaskarko Liburutegi Nazionala** () Madagaskarko Antananarivo hiriburuan dagoen liburutegi nazionala da.

## Historia 
Liburutegiaren historia 1905ean hasi zen. Lehen liburuzaina Eugène Géglet izan zen, eta kargu hori 1938ra arte bete zuen. Liburuzain gisa, gaikako bibliografiak prestatu eta argitaratu zituen, besteak beste, nekazaritza, industria eta merkataritzari buruzkoak. Madagaskarren historiari buruzko argazkiak, dokumentuak eta prentsa-ebakinak bildu zituen. Hiru liburu (guztira 329 orrialde) prestatu zituen 1905-1930 urteetarako Madagaskarko bibliografiari buruz. Bere ehun bat album, argazki eta prentsa-ebakin gordetzen dira Madagaskarko Liburutegi Nazionalean gaur egunera arte. Liburutegia koloniako gobernadorearen egoitzan zegoen, Amboitsorokhitra jauregian.

1961ean, liburutegi nazional bihurtu zen. Madagaskarren historiari buruzko bilduma baliotsuak dituenez, ikertzaileek eta ikasleek erabiltzen dituztenak, digitalizazio prozesua hasi zen 2017an.

2019. urtearen amaieran, Komunikazio eta Kultura Ministerioak hainbat berrikuntza aurkeztu zituen. Liburutegiak 5 irakurketa-gela ditu, haurrentzako gunea, ikasketa-gela bat eta 100 eserlekuko irakurketa-gune publiko bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Menchu Gutiérrez

**Menchu Gutiérrez**  (Madril, 1957ko azaroaren 19a) espaniar idazle eta itzultzailea da, lan handia eta oparoaren egilea eleberria, poesia eta saiakera generoetan.

## Bizitza
Arte eta literatura ikasketak egin zituen Madrilen eta Londresen. Hogei urte baino gehiagoz Euskal Herriko itsasargi batean bizi izan zen. Gaur egun, Kantabriako herri batean bizi da.

Prosaz idatzitako lan ugari argitaratu ditu, horien artean aipatzekoak dira *La mujer ensimismada* (Siruela, 2001), *Latente* (Siruela, 2002), *Disección de una tormenta* (Siruela, 2005), *Detrás de la boca* (Siruela, 2007), *El faro por dentro* (Siruela, 2011) eta *Araña, cisne, caballo* (Siruela, 2014). Saiogile gisa, *San Juan de la Cruz* (Omega, 2003) biografia literarioa argitaratu du, bai eta *Decir la nieve* ere (Siruela, 2011). Era berean, hainbat poemategiren egilea da, hala nola, *El ojo de Newton* (Pre-Textos, 2005) eta *Lo extraño, la raíz* (Vaso Roto, 2015).

Edgar Allan Poe, William Faulkner, Jane Austen, Joseph Brodsky eta W. H. Audenen itzultzailea ere bada, eta El País eta ABC egunkarietako gehigarri kulturaletan egin ditu ekarpenak, baita hainbat aldizkari eta literatur gehigarritan ere. 

Horiez gain, literatur tailerrak eta ikastaroak eman ditu Madrilgo Unibertsitate Konplutentsean,Mexikoko UNAMen, Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatean eta Kantabriako Unibertsitatean.

## Lanak 
### Eleberria 
* 1995 - *Viaje de estudios*, Ediciones Siruela
* 1998 - *La tabla de las mareas*, Ediciones Siruela
* 2001 - *La mujer ensimismada*, Ediciones Siruela
* 2002 - *Latente*, Ediciones Siruela
* 2005 - *Disección de una tormenta*, Ediciones Siruela
* 2007 - *Detrás de la boca*, Ediciones Siruela
* 2011 - *La niebla, tres veces*, Ediciones Siruela
* 2011 - *El faro por dentro*, Ediciones Siruela
* 2014 - *araña, cisne, caballo*, Ediciones Siruela
* 2021 - La mitad de la casa Ediciones Siruela
* 2022 - La ventana inolvidable (Premio Internacional Ciudad de Barbastro 2022, Editorial Galaxia Gutenberg)

### Poesia 
* 1981 - *El grillo, la luz y la novia*, Entregas de la Ventura
* 1987 - *De barro la memoria*, Endymion
* 1989 - *La mordedura blanca*, Kordobako Udala
* 1987 - *La mano muerta cuenta el dinero de la vida*, Ave del Paraíso
* 2005 - *El ojo de Newton*, Pretextos
* 2015 - *Lo extraño, la raíz*, Vaso Roto

### Saiakera
* 2003 - *San Juan de la Cruz*, Omega
* 2011 - *Decir la nieve*, Ediciones Siruela
* 2017 - *Siete pasos más tarde*, Ediciones Siruela

### Kolaborazioak beste artista batzuekin 
**Grados*, Manuel Sáiz eta Pedro Pertejoren laburmetraia, 2015
**Disección de una tormenta*, Julio Sotoren laburmetraia, 2011
**Huerto de Tifariti*, Pamen Pereira eta Fronterad-ekin, 2009
**Proyecto Patagona*, King&Miranda, Chema Madoz eta Pepe Jimenorekin, Experimenta, 2006
**Diálogo con Chema Madoz*, Experimenta, 2006
**La caída del humo, Jürgen Partenheimer-ekin,* 1993

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Euskal Komunikabideen Hedapenerako Elkartea

**Euskal Komunikabideen Hedapenerako Elkartea, SA** euskal enpresa-talde bat da, Euskal Herriko hedabide ezberdinen jabe eta kudeatzaile dena.

Honako hedabideen jabetza eta kudeaketa du.

* Gara / Baigorri Argitaletxe SA
* Naiz
* Gaur8
* Mediabask
* Kazeta
* 7K
* Naiz Irratia
* Info7
* Hamaika Telebista
* Hamaika Irratia
* Le Journal du Pays Basque (2013 urtera arte)

## Historia 
Euskal Komunikabideen hedapenerako Elkartea, S.A. 1998an sortu zen sozietate anonimo gisa, EAEko eta Nafarroako autonomia-erkidegoetan eta Ipar Euskal Herrian hedabideak kudeatzeko.

Baigorri Argitaletxe S.A., Herritar Berri S.L.U. edo Baigura Communication SARL enpresen jabea da taldea, besteak beste. 2012an Hamaika Irratia irratia bereganatu zuen taldeak.

EKHE Taldea Euskal Herriko komunikabide gehienak kontrolatzen dituzten komunikazio-talde handietako bat da, Noticias Taldearekin, Vocento Taldearekin eta EKTSA Taldearekin (Euskarazko Komunikazio Taldea, SA), Berria egunkariko editorea, batera.

Hogei urte baino gehiagoz taldeko kontseilari delegatua Gorka Altuna (Jone Goirizelaia politikaren senarra) izan zen. ===

* Mati Iturralde
* Juan Pedro Plaza Lujanbio (lehendakaria)
* Mertxe Aizpurua
* Aritz Otxandiano
* Joseba Garmendia Albarracin
* Ibon Altuna (idazkaria)

### 2024-aurrera 
* Juan Pedro Plaza Lujanbio (lehendakaria)
* Joseba Garmendia Albarracin
* Iratxe Esnaola Arribilaga
* Itziar Barinaga-Rementeria Zabaleta
* Aritz Otxandiano
* Ibon Altuna (idazkaria)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Noticias Taldea
* Vocento Taldea
* EKTSA Taldea (Euskarazko Komunikazio Taldea, SA)

## Kanpo estekak
Barbanzako mendilerroa

**Barbanzako mendilerroa**, Espainiako ipar-mendebaldeko Barbanzako eskualdean dagoen mendilerro bat da, Galizia erkidegoko Coruñako probintzian.

Muros eta Noiako itsasadarra eta Arousako itsasadarraren artean dago, Rias Baixas eremuan.

Mendilerro honetako punturik garaiena Iroite (685 m.) mendia da.
Polos

eskuinera|thumb|Emakumezko baten irudia, burua polosa duela. Brontzea, K. a. VII. mendearen bigarren erdia. Kreta
thumb|Terrakotaz egindako jainkosa baten irudia, buruan polos altua duena. K.a. 640, Kreta
**Polos koroa** (***poloi*** plurala; ) Antzinako Ekialde Hurbileko eta Anatoliako jainkosek erabiltzen zuten zilindro itxurako koroa altua zen.  Antzinako greziarrek Rea, Kibele eta Hera ama jainkosak irudikatzeko hartu zuten.

Hitzak ardatz ere esan nahi zuen. Askotan, goialdean irekita egoten zen eta alboetatik ilea erortzen zitzaion, edo eraztun bat izateraino murriztu zitekeen.

Garai klasikoan, badirudi emakumeek  ez zutela pieza hau janzten, baina ohikoagoa da Mizenastar garaiko emakumeen terrakotazko estatuetan ikustea; eta horregatik, jainkosen estatuetan erabiltzea nahita bilatutako arkaismotzat jo dezakegu.

Polos batzuk ehunduz egin zirela ematen du, zein materialez egina zen argi ez dagoen arren. Indusketa arkeologikoetan ez da bat bera ere aurkitu, eta horrek iradokitzen  du  ez zirela metalezkoak.
erdian|thumb|Emakume irudia polosarekin. *circa* K.a. 2500 - circa 2400. Mari hiriko Ishtarren tenpluan aurkitua.

## Horma-koroa 
Antzekoa da horma-koroa, hiri bateko harresiak imitatuz, zenbait jainkosa babesleei (hiriko babesle) jarri zitzaiena garai berriagoetan.
[erdian|thumb|Horma-koroa hiriko jainkosaren buruan  (zilarrezko tetradrakma bat [Esmirna, K.a. 160–150 )]]

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iroite

**Iroite**, Espainiako ipar-mendebaldeko Barbanzako mendilerroan dagoen mendi bat da, Galizia erkidegoko Coruñako probintziaren hego-mendebaldean.

Boiro, Lousame, Porto do Son eta Noia udalerrien lursailetan dago.
Alentejoko portuges

**Alentejoko portugesa** edo **alentejoar portugesa**, , Portugalgo Alentejo eskualdean eta Espainiako Extremadura erkidegoko Olivenza eta Táliga udalerrietan mintzan den portuges hizkuntzaren dialektoa da. Azken bi espainisr udalerrietan XX. mendearen erdirarte portugesaren erabilera orokortua zen baina gaur egun gainbeheran eta desageetzeko arriskuan dago.
Ekialdeko Timorko Liburutegi Nazionala

**Ekialdeko Timorko Liburutegi Nazionala** (, ) Ekialdeko Timorko Dili hiriburuan dagoen liburutegi nazionala da.

## Historia 
Liburutegia 2009an sortu zen 24/2009 dekretuaren bidez eta honako helburuak hauek ditu:

* Ekialdeko Timorko ondare kultural dokumentala biltzea, prozesatzea eta kontserbatzea;
* munduko beste herrialdeetako liburutegi nazionalekin informazioa trukatzea;
* Ekialdeko Timorko liburutegi publikoen lana zentralizatzea. eta aldi berean lankidetza-hitzarmen bat sinatu zen Portugalgo Liburutegi Nazionalarekin. Hasierako kalkuluen arabera, eraikuntza 2019an amaitu behar zen, baina 2025eko datuen arabera oraindik martxan dago.

Portugeseko lehen 2.500 argitalpen Portugalgo Imprensa Nacional Casa da Moeda argitaletxearen opari izan ziren. UNESCOren txostenaren arabera, 2017aren amaierako, Ekialdeko Timorko Liburutegi Nazionalak portugesez, indonesieraz, tetumez eta beste hizkuntza batzuetan idatzitako 8.000 liburu inguru zituen. Hezetasun handiko biltegi batean gordeta zeuden, ez zeuden digitalizatuta, eta publikoak ez zuen liburutegiko bildumetarako sarbiderik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hizkuntzalaritza Institutu Nazionala (Ekialdeko Timor)

**Hizkuntzalaritza Institutu Nazionala** (, ) Ekialdeko Timorko erakundea da, tetumaren eta herrialdean hitz egiten diren beste hizkuntzen azterketa eta garapenaz ofizialki arduratzen dena. 2001ean sortu zen Ekialdeko Timorko gobernuaren eta nazioarteko komunitatearen ekimenez. 

Ekialdeko Timorko gobernuak 2004ko apirilaren 14an emandako dekretuaren bidez, Hizkuntzalaritza Institutu Nazionala «tetum ofizialaren zaindari zientifikoa» da. Lege berak Institutuak garatutako ortografia estandar ofiziala ezarri zuen.

Institutuko lehen zuzendaria Benjamim de Araújo e Côrte-Real izan zen, Timor Lorosa'e Unibertsitate Nazionaleko errektore ohia. Gaur egungo zuzendaria, berriz, Rosa da Costa Tilman da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filigrana (papergintza)

**Filigrana** edo **ur-marka** paper batean kontraargian ikus daitekeen marrazki bat da, fabrikazioan zehar nahita egiten da, papera osatzen duen zelulosa-pastaren lodieraren arteko alde baten bidez. Segurtasun-sistema gisa erabiltzen da dokumentuetan (adibidez, diru billeteetan), eta fabrikatzailearen marka gisa.

## Ezaugarriak 
Eskuz egindako paperean, filigranaren irudia  hari metalikoekin egiten da. Horiek dira paperaren zirrikitua osatzen duten marretako bakoitza, oso meheak eta elkarri hurbilduak. Makinaz egindako paperean, filigranaren irudia zilindro batean aldatzen da, eta aztarna hori paper oraindik hezean uzten du.

Filigranak marrazki sinple batetik (batzuetan fabrikatzailearen inizialekin lagunduta) diseinu oso landuetaraino (arrabolean grabatuak) irudika daitezke.

Filigranaren teknika Toskanako Fabriano herriko paper lantegietan sortu zen 1282 aldera, papergile bakoitzak bere produktua identifikatzeko eta prestigioa emateko. Geroago ikusi zitzaion erabilgarritasuna faltsutzearen aurkako segurtasun-neurri gisa. Filigrana dokumentuen egiazkotasuna bermatzeko erabiltzen jarraitzen da, adibidez, bankuko billeteak edo notaritzako agirietan.

## Iruditegia 

Fitxategi:1907-01-12 Gmunden Danksagung Georg Karl Gebhard Freiherr von der Wense i.A. Herzog Cumberland an Friedrich Sahlfeld in Hannover, Wasserzeichen Victoria Myrtle Mill.jpg|Gutun bat kontraargian, *Victoria Myrtle Mill* dioen filigrana irakurgarri.
Fitxategi:Dandy roll 2.jpg|Filigranak egiteko zilindroa, papergintzako tresna.
Fitxategi:Wasserzeichen10eur.jpg|10 euroko billetean, ikuspegi ohikoa, eta kontraargian filigrana diseinua.
Fitxategi:Zank wodny pl2.jpg|Aingura bat filigranan, 17. mendeko dokumentu batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Filigrana (argipena)

**Filigrana** hitzak, entziklopedia honetan, halako adierak izan ditzake:

* **Filigrana**, urregintzan metalezko hari fin-finez egindako artisau-lana;
* **Filigrana** edo **ur-marka**, paperean kontraargian ikusteko uzten den marka bat.
Francisco Borja da Costa

**Francisco Borja da Costa** (Manatuto, 1946ko urriaren 14a – Dili, 1975eko abenduaren 8a) timortar poeta eta kazetaria izan zen, *Pátria* ereserki nazionala idatzi zuena.

## Bizitza 
Francisco Borja da Costa 1946ko urrian jaio zen, António Costaren semea eta Luis Costaren anaia.

Poeta gisa, bere lan gehienak tetumez idatzi zituen. Ekialdeko Timorko ereserkiaz gain, bere idazlanik ezagunenak *O Rasto da Tua Passagem*, *Kdadalak* eta *Um Minuto de Silêncio* dira.

Borja da Costa Indonesiako indarrek exekutatu zuten 1975eko abenduaren 8an, Indonesiaren Ekialdeko Timorren inbasioa hasi eta hurrengo egunean. 

Gaur egun, Borja da Costaren izena duen lorategi bat dago Dilin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alto das Cruzes hilerria

**Alto das Cruzes hilerria** () Angolako Luanda probintziako gobernuak kudeatzen duen hilerri publiko multidenominazionala da. Luanda hirian dago, Cidade Alta barrutian, zehazkiago Miramar auzoan. Angolako hilerri ospetsuenetako bat da, eta herrialdearen historian garrantzi handiko pertsona asko bertan daude lurperatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ediciones Siruela

**Ediciones Siruela** Madrilen egoitza duen espaniar argitaletxea da, Jacobo Siruelak 1982an sortua. 2000an orduan  ren jabea zen Germán Sánchez Ruipérezek erosi zuen. Argitaletxeko zuzendaria Ofelia Grande de Andrés da, Ruipérezen iloba.

Argitaratu dituen idazleen artean Italo Calvino, Bruno Schulz, Alejandro Jodorowsky, Jostein Gaarder, Fred Vargas, Clarice Lispector, Antonio Colinas, António Lobo Antunes edo Juan Eduardo Cirlot nabarmentzen dira.

Haur eta gazte literaturaren alorrean Jordi Sierra i Fabra, Cornelia Funke, Andrés Barba, César Fernández García, Jostein Gaarder edo Henning Mankellen lanak argitaratu dira argitaletxe honetan.

## Bildumak
**Nuevos Tiempos*
**Libros del Tiempo*
**El Ojo del Tiempo*
**Biblioteca Calvino*
**Las Tres Edades*
**Biblioteca Medieval*
**Biblioteca de Ensayo / Serie menor*
**Biblioteca de Ensayo / Serie Mayor*
**El Árbol del Paraíso*
**La Biblioteca Sumergida / Serie menor*
**La Biblioteca Sumergida / Serie Mayor*
**La Biblioteca Azul serie mínima*
**La Biblioteca Azul / Serie menor*
**La Biblioteca Azul / Serie Mayor*
**Biblioteca Lobo Antunes*
**Las Tres Edades / Biblioteca Gaarder*
**Las Tres Edades / Biblioteca de Cuentos Populares*
**Las Tres Edades / Cuentos Ilustrados*
**La Edad de Oro*
**Siruela/Colección Escolar*
**Siruela/Bolsillo*
**Ediciones en catalán*
**Fuera de colección*

## Kanpo estekak 
* Ediciones Siruela argitaletxearen web ofiziala
Loro Piana

**Loro Piana** luxuzko kaxmir eta artilezko jantzietan espezializatutako Italiako enpresa bat da.

Loro Pianak mundu osoko lehengairik onenak lortzen ditu, besteak beste, Txinako iparraldeko eta Mongoliako ahuntzen kaxmir berezia, Andeetako bikuña, Australiako eta Zeelanda Berriko merino artile fina eta Birmaniako loto-zuntza. Jantzi eta osagarri guztiak Italian egiten dira.

## Historia 
Loro Piana familia, jatorriz Italiako iparraldeko Triverokoa, XIX. mendearen hasieran hasi zen artilearen merkataritzan. 1924an, Pietro Loro Pianak sortu zuen Loro Piana & C. Bere iloba Francok hartu zuen ardura 1941ean, eta gerra ostean, enpresa artile eta kaxmir ehunen hornitzaile gisa finkatu zen goi-joskintzako industria oparoarentzat, bai nazio mailan bai nazioartean. 1970eko hamarkadan, Sergio eta Pier Luigi Loro Pianak hartu zuten ardura, luxuzko produktuetan dibertsifikatuz eta nazioarteko txikizkako dibisio bat garatuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diabolo (argipena)

**Diabolo** terminoak honako adierak izan ditzake:

* **Diaboloa,** jolasetan eta malabarismoan erabiltzen den tresna.
* **Diabolo Kiwi**, Donibane Garaziko musika taldea.
* ***Diabolo****,*** Japonian girotutako 2001eko manga komikia.
* Diabolo proiektua, Bruselako aireportuari zerbitzua ematen dion trenbidea.
* Diaboloa, matematikan, bigarren poliaboloa.
* **Diabolo**, koktel mota bat.
* *Diabolo, diablo* edo *diabolus*, tritonu musika tresnari deitzeko modu bat.
* Diabolo, sitsen genero bat.
* Diabolo, 1992ko Ghanako filma.
Kataluniako zinema

**Kataluniako zinema** herrialde hartan eta Herrialde Katalanetan orokorrean egindakoa da, hala katalanez nola gazteleraz edo beste hizkuntza batzuetaz. 

2009tik, urtero "Acadèmia del Cinema Català" elkarteak ematen ditu Gaudí Sariak bertako zuzendari, aktore, pelikula eta abarrei.

Aipatzekoak dira, halaber, Sant Jordi Zinema Sariak ere.

## Zinema zuzendariak
Kataluniak mundu mailan ezagunak diren zinema zuzendariak eman ditu, besteak beste:
Vicente Aranda, Bigas Luna, Isabel Coixet, Jaime Rosales, Juan Antonio Bayona eta Isaki Lacuesta.

## Aktoreak
Aktore ospetsuen artean: Mary Santpere, José Sazatornil, Rosa Maria Sardà, Silvia Munt, Juanjo Puigcorbé, Josep Maria Pou, Assumpta Serna, Eduard Fernández, Ariadna Gil, Sergi López, Candela Peña, Neus Asensi, Daniel Brühl eta Ingrid Rubio ditugu.

## Pelikula hautatuak
### 1960-1999
* *La piel quemada* (Josep Maria Forn, 1967)
* *La ciutat cremada* (Antoni Ribas, 1976)
* *Bilbao* (Bigas Luna, 1978)
* *Companys, procés a Catalunya* (Josep Maria Forn, 1979)
* *Salut i força al canut* (Francesc Bellmunt, 1979)
* *La muchacha de las bragas de oro* (Vicente Aranda, 1979)
* *La plaça del Diamant* (Francesc Betriu, 1982)
* *Yo, «el Vaquilla»* (José Antonio de la Loma, 1985)

### 2001-2010
* *Pau i el seu germà* (Marc Recha, 2001)
* *Soldados de Salamina* (David Trueba, 2002)
* *Amor idiota* (Ventura Pons, 2004)
* *El coronel Macià* (Josep Maria Forn, 2006)
* *Salvador (Puig Antich)* (Manuel Huerga, 2006)
* *REC* (Jaume Balagueró eta Paco Plaza, 2007)
* *V.O.S.* (Cesc Gay, 2009)
* *Pa Negre* (David Pastor Vallejo eta Alex Pastor Vallejo, 2010)
* *Bruc* (Daniel Benmayor, 2010)
* *Bicicleta, cullera, poma* (Carles Bosch, 2010)

### 2011-2020
* *Mientras duermes* (Jaume Balagueró, 2011)
* *Los pasos dobles* (Isaki Lacuesta, 2011)
* *EVA* (Kike Maíllo, 2011)
* *Any de Gràcia* (Ventura Pons, 2011)
* *Blancanieves* (Pablo Berger, 2012) 
* *Els últims dies* (David Pastor Vallejo eta Àlex Pastor Vallejo, 2013)
* *Ciutat Morta* (Xavier Artigas eta Xapo Ortega, 2013)
* *Ayer no termina nunca* (Isabel Coixet, 2013)
* ''Barcelona, nit d'hivern* (Dani de la Orden, 2015)
* *Truman* (Cesc Gay, 2015)
* *Estiu 1993* (Carla Simón, 2017)
* *Incerta glòria* (Agustí Villaronga, 2017)
* *Gente que viene y bah* (Patricia Font, 2019)

### 2021-...
* *Sis dies corrents* (Neus Ballús, 2021)
* *Las leyes de la frontera* (Daniel Monzón, 2021)
* *Alcarràs* (Carla Simón, 2022)
* *Suro* (Mikel Gurrea, 2022)
* *El sostre groc* (Isabel Coixet, 2022)
* *Saben aquell* (David Trueba, 2023)
* *Els Encantats* (Elena Trapé, 2023)
* *Canigó 1883* (Albert Naudín, 2023)
* *Casa en flames* (Dani de la Orden, 2024)
* *Tardes de soledad* (Albert Serra, 2024)
* *Marco* (Aitor Arregi eta Jon Garaño, 2024)
* *El 47'' (Marcel Barrena, 2025)

## Zinemaldiak
* Sitgeseko Zinemaldia 
* Torellóko Mendi Zinemaldia 

## Ikus, gainera
* Espainiako zinema
* Frantziako zinema
* Euskal Herriko zinema

## Kanpo estekak
* Cinema en català.
* Cinema català.
Anstituto de la Lhéngua Mirandesa

**Anstituto de la Lhéngua Mirandesa** () mirandesaren ordezkaritza, ikerketa, sustapena, kodifikazioa eta hedapenaz arduratzen den erakundea da, Portugalgo iparraldeko Miranda do Douro herrian egoitza duena. Mirandesaren erabilera babesteko eta sustatzeko erakunde baten beharraren ondorioz sortu zen. Institutua sortzeko erabakia 2000ko irailean hartu zen Miranda do Douron egindako bilera batean, non hizkuntzan interesa zuten hainbat pertsona bildu ziren, eta mirandesa Hizkuntza Gutxituen Europako Gutunaren arabera ezartzeko ebazpena ere onartu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mamaiev Kurgan

**Mamaiev Kurgan**, , Errusiako Volgograd (iraganean Stalingrad) hiriaz gain dagoen muino bat da, Hegoaldeko Barruti Federalan. 

1942ko uztaila eta 1943ko otsailaren artean, Bigarren Mundu Gerran, eta Stalingradeko guduan zehar, muino honetan alemaniar eta sobietarren arteko borroka odoltsu eta latzak gertatu ziren, horren lekuko muinoaren tontorraren jabetza alde batetik bestera sarri aldatu izana.

## Ama Aberriaren estatua 
1967 urtez geroztik muino honetan Stalingradeko guduaren oroigarria den *Ama Aberriaren Deia!* eslultura erraldoia dago ikusgai.
Omaya Joha

**Omaya Joha** edo **Umayyah Juha** (Gaza, Palestina, 1972ko otsailaren 2a)  Palestinako kazetari eta karikaturagilea da. Egunkari politikoetan eta albistegietan lan egiten duen mundu arabiarreko lehen karikaturagilea da, *Al Jazeera* barne, eta Gazako Zerrendan lan egiten duen bakarra.  Kazetaritza Saria jaso zuen 2002an Arabiar Emirerri Batuetan.

## Ibilbidea 
Joha Gaza hirian jaio zen 1972ko otsailaren 2an. 1995ean graduatu zen al-Azhar Unibertsitateko matematika sailean ohoreekin.

Matematikako irakasle jardun zuen hiru urtea. Ondoren,1999an uko egin zion irakasletzari lan teknikoari ekiteko. 1999ko irailaz geroztik Alquds egunkarirako lan egiten du. Juhatoon marrazki bizidunen enpresako presidentea izateaz gain, beste egunkari politiko batzuetan eta albisteen webguneetan lan egin du. Palestinako eta arabiar munduko lehen karikaturagilea da Joha, egunkari politiko batentzat lan egiten duena, eta Gazako Zerrendan lan egiten duen bakarra. Bere karikaturek, bere sinadurarekin batera, giltza baten marrazkia erakusten dute, Israelen aurkako borroka palestinarraren sinbolo eta ikono gisa.

Naji Al-Ali Elkarteko kidea da Palestinan. Herriko erakusketa askotan parte hartu zuen. Hainbat sari jaso ditu bere lanagatik. Hamasen kideko da.

Israelgo indarrek 2003an tiroz hil zuten Rami Khader Saadekin ezkonduta egon zen. Ondoren Wael Aqilanekin ezkondu zen, 2009ko maiatzean urdailean leherketa bat izan ondoren tratamendu medikoa jasotzeko Gazako Zerrendatik irtetea galarazi ziotenean hil zena.

## Aintzatespenak 
* 1999 - Palestinako Kultura Ministerioaren saria karikaturagileentzat.
* 2002 - Kazetaritza Arabiarraren Saria Dubai Press Club-agatik.
* 2007 - Creative Women Award for Cartoons.
* 2010 - Grand prize of "Naji Al-Ali International Cartoon Competition", Turkiako Palestinar Herriarekiko Elkartasun Elkartearen izenean.

## Eztabaidak 
2016ko urtarrilaren 11n, Facebookek bere orrialde ofiziala eta marrazki guztiak ezabatu egin zituen, pertsona askok beren kontua marrazki iraingarriengatik salatu zutela argudiatuz. Antidifamazioaren Aurkako Ligak (ADL), New Yorken egoitza duen gobernuz kanpoko erakunde eta nazioarteko juduen defentsa taldeak, "karikatura antisemita" gisa sailkatu zituen Joharen lanak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Omaya Joha en Facebook
* Trabajo de Omaya Joha en la web de Cartoon Movement
Daniella Weiss

**Daniella Weiss** ( (Bnei Brak, 1945eko abuztuaren 30a) muturreko kolona ortodoxo israeldarra eta supremazista judua da. Zisjordanian palestinarren aurkako indarkeria sustatzen jarraitzen duten israeldarretako bat da.

Israelgo kolono sionisten muturreko mugimenduko kidea da, eta Kedumim, Israelgo legez kanpoko kokalekuaren alkatea izan zen. Kedumim Zisjordania okupatuan dago, Palestinan. Alkate izendatu zuten lehen aldiz 1996ko irailean, eta bigarren agintaldi baterako hautatu zuten berriro 2001eko azarotik 2007ko azarora bitartean. Bere itxura maitagarria ez dator bat bere eskuin muturreko ideiekin eta defenditzen dituen ideia arrazistekin, horiei esker irabazi baitu kolono israeldarren "amabitxi" ezizena.

## Biografia 
Weiss Israelgo Estatua sortu baino bi urte lehenago jaio zen, 1945ean, gerora Tel Aviv izango zenaren ondoan. Bere familiatik, AEBetako eta Poloniako emigrante juduak, bere ideologia ultraortodoxo, sionista eta arabiarrek Palestina historikoan zuten presentziaren kontrakoaren zati handi bat heredatu zuen. Bere helduaro osoan Kedumimen bizi izan da, 1975ean Nablusetik gertu (Zisjordaniako iparraldean) eraikitako legez kanpoko kokaleku batean, eta hamar urtez bertako alkate izan zen. Aurretik Gush Emunim talde fundamentalista juduan militatu zuen. Beso armatu bat zuen eta 1967ko eta 1974ko gerren ondoren Israelek konkistatutako lurralde palestinarretan asentamenduak sustatzen zituen. eta Erresuma Batuak 2025eko maiatzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Béla III.a Hungariakoa

**Béla III.a** (, , ; c. 1148 – 1196ko apirilaren 23a) Hungariako eta Kroaziako erregea izan zen 1172tik hil zen arte.

Géza II.a Hungariakoa eta Eufrosina Kievekoaren semea eta Eztebe III.a Hungariakoaren anaia izan zen. 1161 inguruan, bere aitarengandik dukerri bat jaso zuen, Kroazia, erdialdeko Dalmazia eta, beharbada, Sirmium barne hartzen zituena. 1163an Konstantinoplara iritsi zen itun bat betetzeko. Emanuel I.a Komneno enperadorearen alaba Mariarekin ezkontzeko konpromiso hartu eta gortean kargu bat jaso zuen. 1165ean Béla Bizantziar Inperioaren oinordeko izendatu zuten eta Hungariaren aurkako hiru kanpainatan parte hartu zuen Kroazia, Dalmazia eta Sirmiumen kontrolagatik. 1169an Bizantzion oinordeko bat jaio ondoren, Béla eta Mariaren ezkongaia deuseztatu zen.

1172an Eztebe III.a hil zen eta Béla Hungariara iritsi eta errege koroatua izan zen Alexandro III.a aita santuaren onespenarekin. 1180 eta 1181 artean Bélak Kroazia, Dalmazia eta Sirmium hartu zituen. Bere erregealdian idatzizko kroniken erabilera bultzatu zuen. Esztergomen errege jauregi bat eraikitzea agindu zuen, Europa erdialdean estilo gotikoko lehen eraikina izan zena.

Béla Aines Chatillongoarekin ezkondu zen eta ondoren Margarita Frantziakoarekin.

## Genealogia
Kish uhartea

**Kish uhartea** (), Persiar golkoan kokaturik dagoen uharte bat da, Iranen. Hormozgan probintzian dago eta merkataritza libreko eremua denez kontsumitzailearen paradisu kontsideratzen da. 2024ko erroldaren arabera 55.205 biztanle ditu.

## Geografia 
Itxura obalatua duen uhartea da, 15,45 km luze eta 7,5 km zabal dena. Guztira 91,5 km²-ko azalera du. Irango kostaldetik 19 kilometrotako distantziara dago, Persiar golkoaren barnean.

Uhartea laua da eta punturik altuenak 45 metrotako garaiera baino ez du.

## Historia 
Kokapen estrategikoa duenez antzinako testuetan aipamen ugari ditu eta izen asko ere izan ditu; *Kamtina*, *Arakia*, *Arakata*, *Ghiss*...

1970. hamarkadan Persiako azken xahak nazioarteko elitearentzako luxuzko turismorako konplexu bihurtu zuen, aireportua eraikiz eta Kasino Handia eraikiz. 1979ko Irango Iraultzak duty-free eremua ezarri zuen Kish uhartean. 1990. hamarkadaren erdialdera Irango gobernuak Dubai edota Doha hirien pareko hiri bihurtu nahi izan zuen uhartea, garapen handia bultzatuz.

## Ekonomia 
Turismoa da uhartearen jarduera nagusia. Turismogune batek behar dituen elementuak ditu, hotelak, merkatal-zentruak, aisialdi parkeak, kirol txaldeak eta nazioarteko kirol txapelketak, nazioarteko aireportua... 50 mila biztanle inguru ditu baina urtean 12 milioi bisitari izaten ditu.

## Iruditegia 

Irudi:139901132103263320040724 سواحل کیش در روز طبیعت.jpg|Kostaldea.
Irudi:1400011322242580422511884 تصاویر هوایی روز طبیعت کیش.jpg|Etxeorratzak eta lorategiak.
Irudi:Anaconda 2.jpg|Ocean Water Park.

## Herri senidetuak 
*  Langkawi (Malaysia)
*  Dubai (Arabiar Emirerri Batuak)
*  Lapu-Lapu Hiria (Filipinak)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Práxedes Mateo Sagastaren hamazazpigarren gobernua

**Práxedes Mateo Sagastaren gobernua**, 1902ko azarotik abendura bitarteko, oso laburra eta ia trantsiziozkoa izan zen, bere ibilbide politikoaren amaiera eta Espainiako Berrezarkuntza sistemaren gainbehera markatuz.

## Testuinguru politikoa 
* 1902ko maiatzean, Alfontso XIII.a erregea adin nagusikoa bihurtu zen (16 urte) eta bere erregealdi pertsonala hasi zuen, bere amaren, Maria Kristina Habsburgokoaren, erregeordetzari amaiera emanez.
* Alderdi Liberaleko buruzagia den Sagastari azken aldiz gobernua osatzeko eskatu zioten, adin aurreratua izan arren (77 urte zituen) eta dagoeneko politikoki oso ahulduta zegoen egoera izan arren.

## Gobernuaren ezaugarriak (1902ko azaroa-abendua) 
* Oso epe laburra: 1902ko azaroaren 6tik abenduaren 6ra bakarrik gobernatu zuen, hilabete bat zehazki.

* Trantsizioko gobernua: Ez zen erabaki garrantzitsurik hartu edo erreforma garrantzitsurik egin. Bere eginkizuna, aitzitik, Alfontso XIII.aren erregealdia hasi ondoren trantsizio baketsua bermatzea izan zen.

* Ahultasun fisikoa eta politikoa: Sagasta gaixorik eta zahartuta zegoen, eta horrek asko mugatu zuen gobernatzeko gaitasuna. Gainera, bere alderdia barne zatituta zegoen, eta bere lidergoa ez zen eraginkorra.

* Aro baten amaiera: Gobernu honek Sagastaren lidergoaren amaiera markatu zuen (1903ko urtarrilean hilko zen) eta Berrezarkuntzako sistema politikoaren gainbehera sinbolizatu zuen, liberalen eta kontserbadoreen arteko botere txandakatzean oinarritua.

## Ondorioak 
* Abenduko dimisioa eman ondoren, Francisco Silvela kontserbadoreak hartu zuen boterea.

* Berrezarkuntzako sistemak agortze zantzuak erakusten hasi zen: gizarte-nahasmendu gero eta handiagoa, kazikismoaren krisia, erregionalismoa eta langile-mugimenduen gorakada.

* Sagastaren heriotzak, handik gutxira (1903ko urtarrilaren 5ean), bere alderdia figura kohesionatu argirik gabe utzi zuen.

## Kabinetea 
## Ikusi ere
* Práxedes Mateo Sagastaren hamalaugarren gobernua
Johannes Voigtmann

**Johannes Voigtmann** (Eisenach, 1992ko irailaren 30a-) saskibaloi jokalaria da. Hastapenetan, eskubaloian jokatzen zuen. 

## Ibilbide profesionala
Saski Baskonian jardun zuen 2016tik 2019ra. Geroxeago, CSKA Moskun (2019–2022) eta Olimpia Milanon jokatu zuen (2022–2024). Azkenik, Bayern Munichen (2024–) fitxatu zuen. 2025ean Bundesliga irabazi zuten.
	
Alemaniako selekzioarekin (2014-2024), besteak beste, Munduko Saskibaloi Txapelketan irabazi zuen 2023an.

## Kanpo estekak
*Informazioa FIBAren webgunean.