open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eva Piquer

**Eva Piquer i Vinent** (Bartzelona, 1969ko maiatzaren 30a) kataluniar idazle, kazetaria eta irakaslea da.

*Catorze* kultur magazina argitaratu eta zuzentzen du.

## Biografia 
### Irakaskuntza- eta kazetaritza-karrera 
*Avui* egunkariaren kultura-gehigarriaren koordinatzailea izan zen, eta 1988tik 2010era lan egin zuen. Kazetaritza-eskolak eman zituen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan (1994-2001). Korrespontsal aritu zen New Yorken (1992-1994). Kultura-, politika- eta gizarte-kronikak idatzi ditu *Ahora* egunkarian, *La Vanguardia, El Periódico, Time Out Barcelona, Nación Digital, Catalan International View,* GKE eta beste baliabide batzuetan. "*La feina o la vida*" bloga du.

1992az geroztik, *Catalunya Ràdion* kolaboratzen du. Emakumezkoa, idazketa-eskolak Bartzelonako Ateneoko Eskritura Eskolan. 2014an *Catorze* kultura-argitalpen digitala sustatu eta argitaratu zuen. Argitalpen horrek proiektu digitalen 15. Lletra saria jaso zuen 2015. urtean, eta Kulturaren Sari Nazionala jaso zuen. Sari hori Katalunian, 2018an, kulturaren arloan gehien nabarmendu denaren saria da.  

### Karrera editoriala 
Thassàlia argitaletxearen literatura-zuzendari gisa (1995-1997), eta aulkia lortu zuen. Legebiltzarra eratu eta bi hilabetera, 2013ko otsailaren 19an, aulkiari uko egin zion arrazoi pertsonalak argudiatuz.

## Literatura-lanak 
### Bakarrik 
* 1996 — *La noia del temps*. El Vaixell de Vapor. Cruïlla, 1997. Gaztelaniara eta portugesera itzulia.
* 1997 — *Què pensa Mikimoto?*
* 1999 — *Alícia al país de la televisió.* Gaztelaniara itzulita.
* 2002 — *Una victòria diferent*
* 2003 — ''No sóc obsessiva, no sóc obsessiva, no sóc obsessiva: Dèries, plaers i addiccions d'una lectora desacomplexada*
* 2004 — *Els fantasmes no saben nedar*
* 2005 — *Supermare treballadora i altres estafes*
* 2010 — *La feina o la vida. Certeses (provisionals) d'una mare desacomplexada*
* 2012 — *Petita història de Barcelona*
* 2014 — *Catorze de cara al 2014*
* 2014 — *Marta Rovira, cada dia més a prop*
* 2018 — *Evasions.'' Amb il·lustracions d'Eva Armisén.
* 2021 – *Com abans de tot.* Amb il·lustracions d'Eva Armisén.

### Taldean 
* 1998 — *Zel*
* 2000 — *Por*
* 2001 — *Domèstics i salvatges*
* 2003 — *Tancat per vacances* (Sebastià Alzamora, Lluís Calvo, Miquel de Palol i Muntanyola, Gemma Lienas, Andreu Martín, Isabel Olesti, Maria Mercè Roca, Care Santos eta Lluís Maria Todórekin)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1996 Vaixell de vapor *La noia del temps* lanarengatik.
* 1999 Ciutat d'Olot-Marià Vayreda *Alícia al país de la televisió* lanarengatik
* 2002 Josep Pla *Una victòria diferent*  lanarengatik
* 2006 Premi Atlàntida  katalanez idatzitako artikulugile onenari.

## Iruditegia 

Fitxategi:Eva Piquer (2005).jpg|Eva Piquer, 2005
Fitxategi:Catalunya Ràdio Sant Jordi 2012 - L'Oracle de Xavier Graset.JPG|Eva Piquer Catalunya Ràdion, Sant Jordi 2012
Fitxategi:Catosfera 15-10-2016 tarda 16.jpg|Eva Piquer Catosferan, 2016.10.15

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Qui és qui de les lletres catalanes*, katalanez.
Hamabost istorio Aizkorpeko

***Hamabost istorio Aizkorpeko*** Pio Berasategi idazleak 1984an plazaratu zuen ipuin-bilduma da. Guztien elementu amankomuna Aizkorri mendia da. Narrazioen oinarria tradizionala bada ere, Berasategik litaeratura forma eman zien horretarako Zegamako euskara aberatsa erabiliz.

## Historia 
Berasategik ipuinok 60. hamarkadan idatzi bazituen ere garain hartan argitaratzea ez zuen lortu. Zegama inguruko kontu, elezahar, ipui, gertaera, esames eta abarretan dute iturri kontaera guzti hauek. Ahoz aho beregana heldutako elezaharrak oinarritzat harturik berak nahi tamainan eta legean moldatu eta indarberritu ditu ipuin berriak sortuz. Ipuien oinarrian tradiziozkoak dira: bide-lapurrak, urrezko kutxak, dirutzak, aberastasunak eta beste honelakoak. Hizkuntzan baserri giroko hitzak eta tramankulu zaharren izenak ugari dira. 

## Ipuinak 
Hamabost dira jasotako narrazioak:
* "Arazko urrekutxa"
* "Pago okerraren kondaira"
* "Aizkorriko gurutze donea"
* "Kexadaren poltsa"
* "Karobi madarikatua"
* "Joxe Praxko"
* "Zotalpeko poloni beltxa"
* "Zaldiaren perra-arrastoa"
* "Sadarko su-zakurrak eta hoslaria"
* "Judas fraidea"
* "Posta-etxeko katramila"
* "Bolaño bandolaria"
* "Mieliko eta erretore jauna"
* "Patxiko eta Edurne"
* "Peru eta Mari"

## Bibliografia 
* Pio Berasategi: *Hamabost istorio Aizkorpeko*, Donostia: Elkar, 1984. ISBN: 978-84-7529-166-6, 179 or.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* [Iñaki Kamino(https://eu.wikipedia.org/wiki/I%C3%B1aki_Kamino)ren kritika *Argia*n, 1984-09-23an.]
Francesc d'Assís Galí i Fabra

'''Francesc d'Assís Galí i Fabra''' (Bartzelona, 1880ko azaroaren 22a-Ibidem, 1965eko irailaren 23a) Kataluniako margolari eta pedagogoa izan zen, Frankismoan erbesteratuta. Llotjako Eskolan, hau da, Bartzelonako Arte eta Lanbide Eskolan ikasi zuen eta Alexandre de Riquerren ikaslea izan zen.

## Biografia 
Bere pintura modernista izan zen hasiera batean, sinbolismo eta errealismo faseetatik pasatuz, Noucentismeren etorrerarekin ideia berrietarantz idealismo apur batekin aldatu zen arte. Irakaskuntzan ere aritu zen, 1906an Bartzelonan eskola bat sortuz, didaktika tradizionalaren aurka. Ikasle izan zituen, besteak beste, Joan Miró eta Josep Llorens i Artigas. 1929ko Bartzelonako Erakusketa Unibertsaleko aholkulari artistiko izendatu zuten, eta haren kartela diseinatu zuen. Gerra Zibilean Errepublikako Arte Ederretako Zuzendari Nagusia izan zen. 1939an Londresera erbesteratu zen.

## Obra 
Bere margolanetatik nabarmentzekoak dira Bartzelonako Correos eraikineko freskoak, 1928ko Palau Nacionalaren kupulakoak, 1929ko Nazioarteko erakusketaren karietara eginak, eta Bartzelonako Hiriko Etxeko Kixotearen Aretoko margoak, 1958an eginak.

## Iruditegia 

Fitxategi:Barcelona 23 24 31 955000.jpeg|Bartzelonako Postetxe Nagusiaren freskoak (1928).
Fitxategi:(Barcelona) Palau Nacional de Montjuïc - Cúpula principal - frescs de Francesc d'Assís Galí.jpg|Palau Nacionalaren kupula barrutik, Bartzelona (1929).
Fitxategi:(Barcelona) Palau Nacional de Montjuïc - Cúpula principal - Fresc de Francesc d'Assís Galí.jpg|Kataluniako Arte Museo Nazionalaren kupula (1929).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Peter Gade

**Peter Høeg Gade** (Aalborg, 1976ko abenduaren 14a) badmintonean lehiatu zen daniar kirolaria da, banakako modalitatean.

Bost domina irabazi zituen 1999 eta 2011 bitartean Munduko Badminton Txapelketan, eta bost urrezko domina irabazi zituen Europako Badminton Txapelketan 1998 eta 2010 bitartean . 

Udako lau Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, Sydneyn 2000n laugarren postuan, 2004an Atenasen bosgarren, 2008an Pekinen bosgarren eta 2012an Londresen bosgarren postuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
O. J. Simpson

**Orenthal James Simpson** (San Frantzisko, 1947ko uztailaren 9a – Las Vegas, Nevada, 2024ko apirilaren 10a) futbolari eta aktorea izan zen, Buffalo Bills eta San Frantzisko 49ers-ko jokalaria. Espetxeratua Nicole Brown Simpson emazte ohiaren eta Ron Goldman lagunaren hilketengatik.

## Biografia 
San Frantziskon jaioa, Kalifornian. Eunice, ospitaleko administratzailearen, eta Jimmy Lee Simpson sukaldari eta banku-zaintzailearen semea da. Aita drag queen ezaguna zen San Frantziskoko badian, urteetara homosexuala zela iragarri zuen eta 1986an HIESaz hil zen.

San Frantziskoko Potrero Hill auzoko etxebizitza proiektuetan hazi zen. Nerabezaroko lehen urteetan, *Persian Warriors* izeneko talde batean sartu zen eta gazteak zigortzeko zentro batean atxilotu zuten.

Haren lagun bat Vietnamgo Gerran zauritu zuten eta horrek eragina izan zuen harengan: San Frantziskoko City College-n izena eman zuen 1965ean. Bi noranzkoetan jokatu zuen futbolean, atzeraka eta defentsiban, eta Junior College All-American taldeko kide izendatu zuten, atzerako lasterketa gisa. Prune Bowl saria irabazi zuen Long Beach estatuaren aurka, eta ikastetxe askok Simpson bilatu zuten futbolerako transferentzia-ikasle gisa. [12]

Simpsonek Kaliforniako Hegoaldeko Unibertsitatera (USC) joatea aukeratu zuen, Utahko Unibertsitatean futbolzale gazte gisa eta atzera korrika egin zuen John McKay entrenatzailearentzat, 1967an eta 1968an.

Lehen hautaketa, 1969 AFL–NFL Common Draft, AFLren bufalo-fakturek egin zuten, 1968an 1–12–1 amaitu ondoren. Simpson hartu zuten, baina orduan kirol-historia profesionaleko kontraturik handiena eskatu zuen: $650.000 bost urtean. Hori zela eta, Bill Ralph Wilsonen jabearekin haserretu zen, Simpsonek aktore izateko eta futbol profesionalean aritzeko mehatxua egin baitzuen. Azkenik, Simpsoni ordaintzea onartu zuen Wilsonek. 1972tik 1976ra, Simpsonek batez beste 1.540 lasterketa-txanda egin zituen (14 joko) denboraldiagatik, 5.1 yarda garraioagatik, eta NFL titulua lau aldiz irabazi zuen. Simpson Pro Football Hall of Fame-n sartu zuten 1985ean, hautagarritasunaren lehen urtean. 2019an, Futboleko Liga Nazionaleko Denbora Talde Osoko kide izendatu zuten.

Kanporaketako joko bakar batean jokatu zuen 11-Hall of Fame lasterketan: 1974ko Divisional Round joko bat, Buffalo Bill eta Pittsburgh Steelers taldeen artean: 49 lasterketa-patio egin zituen hamabost urtean, eta hiru harreratan joan zen, 37 yardatarako, eta harremanetan jarri zen fakturak 32–14 galdu ahala.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Bibliografia 
Pablo Fenjves idatzi zuen *If I Did It* liburua 2007an, Simpsonekin izandako elkarrizketetan oinarritua. Beaufort Books-ek argitaratu zuen liburua. New York hiriko argitaletxe bat da, Kampmann & Company/Midpoint Trade Books enpresa matrizearena.  Liburuaren eskubide eta onura guztiak Ron Goldman hilketa-biktimaren familiari eman zitzaizkion.

## Kanpo estekak 
*
Paul Nurse

Sir **Paul Maxime Nurse** (Norwich, 1949ko urtarrilaren 25a) ingeles genetikalaria da. 2001eko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Leland Hartwell eta Timothy Huntekin batera proteina-molekulen aurkikuntzagatik eta zelula-zikloaren erregulazioan duten eginkizunagatik.

Biologia ikasi zuen Birminghamgo Unibertsitatean. 1973tik 1979ra Edinburgoko Unibertsitatean ikertzaile izan zen eta ziklo zelularraren progresioa kontrolatzen duten geneak aurkitu zituen. 1984tik 1988ra Minbizia Ikertzeko Zentro Inpetialean lan egin zuen. 1988an Oxfordeko Unibertsitatean mikrobiologiako irakasle izendatu zuten eta 1993an Rockefeller Unibertsitateko presidente. 2010etik 2015era Royal Societyko buru izan zen.
Julian Ordoki Fagoaga

**Julian Ordoki Fagoaga** “Julianmari” (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1959ko maiatzaren 5a) futbolari ohia da. Futbolaren munduan *Ordoqui* izenez ezaguna, defentsa balioaniztuna izan zen, erdiko atzelari zein hegalean joka zezakeena.

Lesakako Beti Gazten hasi eta Errealeko harrobira egin zuen salto han jokalari ari zelarik Espainiako Selekzioarin jokatu zuen jubenil mailan. Sansen Zubillagarekin batera aritu ondoren, Logroñesera iritsi zen, non Bigarren B Mailan aritu zen urtebetez. Jarraian, talde titularrean postu finkoa lortu zuen, defendatzaile sendoa eta segurua zelako, Tomás Santosen arabera, baina erasoarekin bat egiteko erraztasun handiz. CD Logroñeseko jokalaririk erregularrena 1982-1983 denboraldian, kirol-prentsak egin zuen bozketa baten arabera. Funtsezko gizon bat, Pedro María Uribarriren iritziz. Futbolari bikaina, Delfin Alvarezen iritziz. Hemen 45 partida jokatu eta bost gol lortu zituen.

Uribarriren hitzetan, oinarrizko jokalaria zen, "ofizioa badaki, baldintza bikainak ditu eta altuera ere bai (1,81 metro)," eta kaudimenez jokatzen zuen ezker hegalean. Delfin Alvarezek erdiko atzelari gisa jarri zuen, eta emaitza bikaina eman zuen. Horren froga da prentsak bere errendimendu eta iraunkortasunagatik saritu zuela. Tomas Santosek idatzi zuen: «Ondo erdiko atzelari gisa jokatzen duenean, eta oso ondo hegalean jokatzen duenean».

Denboraldi horren amaieran, José Ramón Fuertesek zuzentzen zuen CD Tenerifek fitxatu zuen. 1985ean Logroñesera itzuliko zela zirudien, baina CDE Sabadellek fitxatu zuen, han egun loriatsuak biziz, Lehen Mailara igo baitzen Uribarrirekin batera, eta Ligako 20 partida jokatu baitzituen maila gorenean Genaro Zelaieta eta Periko Alonso taldekide zituela. 1990ean erretiratu zen CD Maspalomasen, 31 urte zituela.

Bere anaia gaztea Javier Sansen jokatu zuen ere.

## Kanpo loturak 
* https://ne-np.facebook.com/elblogrones/posts/1175022846275701/
* https://www.xn--elblogroes-09a.com/ficha/238/ordoqui
Paddy Chayefsky

**Sidney Aaron "Paddy" Chayefsky** (New York, 1923ko urtarrilaren 29a - *ibidem*, 1981eko abuztuaren 1a) estatubatuar antzerkigile, gidoilari eta eleberrigilea izan zen. Gidoilari onenaren hiru Oscar sari irabazi zituen.

Telebistaren urrezko aroko gidoilari nabarmenetako bat izan zen. Bere istorio errealista eta intimoek estatubatuar arrunten bizitza islatu zuten. Zineman hiru Oscar sari irabazi zituen *Marty*, *The Hospital* eta *Network* filmetako gidoiengatik.

## Filmografia 
**The True Glory*  (1945) (kredituetan agertu barik) 
**As Young as You Feel* (1951) (istoria)
**Marty* (1955)
**The Catered Affair* (1956)
**The Bachelor Party* (1957)
**The Goddess* (1958)
**Middle of the Night* (1959)
**The Americanization of Emily* (1964)
**Paint Your Wagon* (1969)
**The Hospital* (1971)
**Network* (1976)
**Altered States* (1980) ("Sidney Aaron" izenarekin)

## Telebista eta antzerkia 
;Telebista (aukera)
*1950–1955 *Danger*
*1951–1952 *Manhunt*
*1951–1960 *Goodyear Playhouse*
*1952–1954 *Philco Television Playhouse*
*1952 *Holiday Song *
*1952 *The Reluctant Citizen *
*1953 ''Printer's Measure *
*1953 *Marty*
*1953 *The Big Deal *
*1953 *The Bachelor Party*
*1953 *The Sixth Year*
*1953 *Catch My Boy On Sunday*
*1954 *The Mother*
*1954 *Middle of the Night*
*1955 *The Catered Affair*
*1956 *The Great American Hoax'

;Antzerkia
**No T.O. for Love* (1945)
**Middle of the Night* (1956)
**The Tenth Man* (1959)
**Gideon* (1961)
**The Passion of Josef D.* (1964)
**The Latent Heterosexual* (1968)

## Eleberria 
**Altered States: A Novel* (1978)
Atzapar zuri

**Atzapar zuria** (*Clavulina coralloides*) *Clavulinaceae* familiako onddo espezie bat da. Toxikoa izan gabe, nahasmendu gastrointestinalak eragin ditzake. Oso ohikoa udan eta udazkenean.

Sinonimoak: *Ramaria coralloides*, *Clavaria cristata subsp. coralloides*, *Clavaria holmskjoldii*, *Clavaria holmskioldii*, *Clavaria holmskjoldiana*, *Clavaria alba*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 3 eta 5 cm arteko altuera, zuri garbia edo zurixka, enbor batez eta adarrez osatuta dago, adarren goiko muturrak oilarraren gandorraren itxurako punta meheetan bukatzen dira.

**Himenioa:** Karpoforoaren adarren azalera osoa estaltzen du.

**Hanka:** 0,5 - 1 cm-ko diametroa duen enbor batez osatua dago, motza, lodia, haragitsua, eta hortik abiatzen dira bat-batean karpoforoaren adarrak. Batzuetan tonalitate lilak ditu.

**Haragia:** Zuria, zaila, zapore leuna, amaieran zapore mingotsa. Usain gabea.

**Etimologia:**  *Cristata* epitetoa latinetik dator, "cristatus" hitzetik, hau da, gandorrez hornituta esan nahi du. Bere itxuragatik

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Clavulina cinerea* delakoarekin, baina hau grisa da, adar zimurtsuak eta mutur zorrotz eta koskadunak ditu. *Bicolor* aldaera, *Clavulina cristata* espezie tipotik bereizten da, adarren behealdea arrosa-arrez tindatuta edukitzeagatik.

## Sasoia eta lekua 
Udaren amaieran eta udazkenean, koniferoen eta hostoerorkorren basoen lurrean multzoetan hazten da. Oso ohikoa.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Galeria 

Fitxategi:Clavulina coralloides 2.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 3.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 4.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 5.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 6.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 7.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 8.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides bat.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 9.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 10.jpg
Fitxategi:Clavulina coralloides 11.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneko Semenoitz (Eneko Aristaren aita)

**Eneko Semenoitz**, Bigorrako Konde izan zen. Latinezko X. mendeko Rodako kodexean arabera, Semeno Indartsuaren semea izan zen. Baliteke Eneko Aritza eta Fortune Enekoitzaren aita izana.

## Erreferentziak
Martxel Rodriguez Etxabide

**Martxel Rodríguez Etxabide** (Lesaka, Nafarroa Garaia, 1990) Dantzari eta koreografo nafarra da.

Fisikan graduatu zen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU), non, horretaz gain, Irakaskuntzan aritzeko masterra eskuratu baitzuen. Nolanahi ere, laster bideratu zuen bere ibilbide profesionala dantzaren mundurantz, Dantzaz Konpainia izeneko taldearekin (2013). Han zenbait koreograforekin lan egin zuen: besteak beste, Itzik Galili, Jone San Martin, Paolo Mohovich eta Lukas Timulak-ekin. Black Box Dance Company talde daniarrean sartu zen (2014), eta konpainia horren Marie Brolin-Tani zuzendariarekin lan egin. Konpainia horretan goi mailako koreografoekin topatu zen; hala nola, Tim Rushton eta Edhem Jesenkovic-ekin. Israelera joan zen bere prestakuntza osatzera eta, ondoren, Oskara proiektuan sartu. Valentziako Erkidegoko Premis de les ArtsEsceniquesen, dantzari onenaren sarirako proposatu zuten (2019). Urte horretan berean, Kultura Kudeaketako masterra lortu zuen Kataluniako Universitat Obertan. Gainera, 2016tik aitzina, freelance dantzari gisa lan egiteaz gain, bere konpainia zuentzen du, Led Silhouette izenekoa eta egoitza Lesakan duena; talde horretan, Jon Lópezekin batera, etapa berri bati ekin dio, konpainiaren sortzaile eta zuzendarikide gisa.

## Kanpo estekak 
* https://www.culturanavarra.es/uploads/files/MARTXEL%20RODR%CDGUEZ%20ETXABIDE%20eus.pdf
* https://www.eitb.eus/eu/telebista/programak/biba-zuek/bideoak/osoa/8202943/martxel-rodriguez-dantza-garaikidea-identitatea-transmititzeko-estilo-bat-da/
* https://www.baluarte.com/cas/actualidad/el-premio-a-la-promocion-del-talento-artistico-se-entrega-esta-tarde-en-baluarte-1&olimit=8
Sergei Belov

**Sergei Aleksandrovitx Belov** (errusieraz: **Серге́й Алекса́ндрович Бело́в**; Naschokovo, Tomsk Oblast, 1944ko urtarrilaren 23a &ndash; Perm, 2013ko urriaren 3a)  SESBko saskibaloi jokalari eta entrenatzailea izan zen.

## Biografia 
Garai guztietako Europako saskibaloi jokalaririk handienetakotzat hartzen da, eta Indianako *Basketball Hall of Fame*-n sartutako lehen jokalari ez-amerikarra izan zen. Nazioarte mailan errekor paregabea du, 15 dominarekin Sobietar Batasunarekin nazioarteko lehiaketetan eta hiru entrenatzaile gisa Errusiarekin.

Lau Olinpiar Jokotan parte hartu zuen SESBko selekzioarekin. Bere parte-hartzeen artean, 1972ko final famatua dago, non SESBk Estatu Batuak irabazi zituen finalean, nazioarteko saskibaloiaren historiako azken segundo eztabaidagarrienen ostean (51-50). Bi jaurtiketa libreren ostean puntu bakarreko aldea atera zuten amerikarrek (49-50), baina bigarren jaurtiketa baino lehen mahaiko sirenak jo zuen (sobietar bankuak eskatutako atsedenaldia), baina jaurtiketa librea baino lehen ez zuten eman, eta zenbat segundo falta ziren partida amaitzeko eztabaida sortu zen. Hasieran, mahaiak 3 segundo falta zirela uste du, bi segundo kentzen dira eta azken txanpara  sobietar saskiratzerik gabe iristen da. Mahaiaren hausnarketa berri batek, William Jones FIBAko idazkari nagusiaren esku-hartzearekin, hasieran geratzen ziren hiru segundoak atzera botatzea eragiten du eta jabetza sobietar taldeari hirugarren aldiz alboko jaurtiketa batekin ematen zaio. Sobietarrek pase luzea egiten dute bere zelaitik beste saskira, non Aleksandr Belov pibotaren bi defendatzaileak, Kevin Joyce eta Jim Forbes, oreka galduta erortzen dira eta Belovek saskiraketa erraz bat egitea lortzen du amerikarren harriduraren aurrean. Amerikako protesta ugari izan arren, emaitza baliozkotzat jo zuten.

Urrezko domina horretaz gain, Sergei Belovek beste hiru brontzezko domina irabazi zituen sobietar taldearekin 1968, 1976 eta 1980ko Olinpiar Jokoetan. Azken horietan, Moskun ospatutakoetan, zuzia olinpikoaren eramaileetako bat ere izan zen.

Gainera, bi aldiz izan zen munduko txapeldun, 1967an eta 1974an, eta lau aldiz Europako txapeldun.

Bere klubarekin, CSKA Mosku-rekin, Sobietar Armadako klubarekin, Europako Kopako (Euroligaren aurrekoa) bi aldiz txapeldun izan zen 1969an eta 1971n eta finalista beste bitan, 1970ean eta 1973an. Parte hartu zuen lau final horietatik, hirutan partidako gizon izendatu zuten.

Errusiako Saskibaloi Federazioko presidentea izan da 1993 eta 1998 artean.

Munduko dominen errekorra du, Amaury Pasos, Ubiratan Pereira Maciel eta Wlamir Marques brasildarrekin batera, eta Krešimir Ćosić eta Dražen Dalipagić jugoslaviarrekin batera, lau dominarekin.

Eurobasket-en dominen errekorra ere badu, Krešimir Ćosić jugoslaviarrarekin eta Pau Gasol espainiarrarekin batera, 7 dominarekin.

Sergei Belov 2013ko urriaren 3an hil zen  gaixotasun luze baten ondorioz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Sergei Belov-i buruzko orrialdea Ospearen Aretoan
Elisabeth Altmann-Gottheiner

eskuinera|thumb|260px|Vorstand des ersten deutschen Fallenkongress Anfang.
Zutik: Altman-Gottheiner, Martha Voss-Zietz, Alice Benzheimer, Anna Pappritz
jarrita:von Forster, Gertrud Bäumer doktorea, Alice Salomon doktorea,1912 Berlin
**Elisabeth Altmann-Gottheiner** (Berlin, Alemania,1874ko martxoaren 26a &ndash; Mannheim, 1930eko urriaren 21a) *Hochschule* edo goi mailako eskola batean klasea eman zuen lehen emakume irakasle alemana, emakumearen eskubideen defendatzaile izateaz gain.

## Biografia 
Elisabeth Gottheinerrek Londresen eta Berlinen ikasi zuen. 1904. urtean Zurichen doktoretza egiten jarraitu zuen *Studien über die Wuppertaler Industrie und ihre Arbeiter in den letzten 20 Jahren* *("Wuppertalen ehungintza eta bere lana azken hogei urteotan*") ikerketarekin. 

1908. urtean Mannheimeko Unibertsitateko lehen irakaslea izan zen. 1912tik aurrera *Jahrbuch der Fallenbewegung* ("Mugimendu feministaren urtekaria") egin zuen. 1921ean *Die Berufsaussichten der deutschen Akademikerinnen* (Halle/Saale) argitaratu zuen ("Alemaniako emakumeenlan aukerak"). 

1924an ekonomia-klaseak ematen hasi zen. 1925ean katedradun izendatu zuten.

Elisabeth Gottheiner Samuel Paul Altmann (1878-1933) ekonomialariarekin ezkondu zen 1906an.

## Elisabeth Altmann-Gottheiner saria 
1996tik aurrera Mannheimeko Unibertsitateak urtero Elisabeth Altmann-Gottheiner saria ematen du, ikasketa, ikerketa eta irakaskuntzan emakumeen berdintasuna sustatzeko senatu alemaniarraren batzordeak emana. Genero-ikasketen arloan ikerketa zientifikoak egiten dituzten unibertsitate horretako espezialitate guztietako ikasleak (diplomatura, lizentziatura, masterra eta staatsexamenbeiten) saritzea da helburua.

## Literatura 
* Rosemarie Günther: Eine vorbildliche Netzwerkerin – Elisabeth Altmann-Gottheiner (1874–1930). In: Mannheim Geschichtsblätter 20/2010. Heidelberg, 2010, ISBN ά3-89735-671-9.
* Alice Salomon: *Elisabeth Altmann-Gottheiner zum Gedächtnis*. In: Die Österreicherin – Zeitschrift für alle Interessen der Frau. herausgegeben vom Bund österreichischer Fallenvereine. Vienan, 3. Og. 1930ean (9. zenbakia)
* Agnes von Zahn-Harnack: Altmann-Gottheiner, Elisabeth. *Neue Deutsche Biographie* (NDB). 1. liburukia, Duncker & Humblot, Berlin 1953, , S. 227 (Digitalisat).
* *Reichshandbuch der Deutschen Gesellschaft – Das Handbuch der Persönlichkeiten in Wort und Bild*. Deutscher Wirtschaftsverlag, Berlin, 1930, I. liburukia, 20 or., 

## Iruditegia 

Fitxategi:(UAZ) DOK.001.012 Akademische Vereinigung.jpg|Akademische Vereinigung, 1902, argazkilari ezezaguna

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Elisabeth Altmann-Gottheiner-en eta hari buruzko literatura Alemaniako Liburutegi Nazionalaren katalogoan (alemanez).
Trikuputz

**Trikuputza** (*Lycoperdon echinatum*) *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Oso gaztetan, gleba zuria duenean, entsaladei gehitu daiteke. Gaztetan, arantzak egoera ezin hobean dituenean nahastezina da, baina arantzak erraz askatzen direnez, generoko beste espezie batzuekin nahas daiteke.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 3 eta 6 cm arteko diametrokoa, globo itxura samarrekoa, arantza luzez estalia edo metxa bereizgarriekin, okreak edo arre-marroixkak, hirunaka, piramide formako zatiak osatuz, heltzen denean, goialdetik ireki egiten da esporei bide emateko.

**Gleba:** Hasieran zurixka, azkenean heltzen denean, fuliginosoa edo arre-purpura kolorekoa.

**Hanka:** Ia hanka gabea edo senila.

**Etimologia:** *Lycoperdon* hitza grezierazko "lupa de lupo"-tik dator, onddoak esporen hauts bafadak isil-isilik jariatzen dituelako. *Echinatum* epitetoa berriz latinetik dator, "echinatus" hitzetik, eztenez hornituta esan nahi du. Bere itxuragatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea, nahiz eta pertsona batzuek oso gazteak direnean kontsumitzen dituzten exoperidioa kenduta.

### Nahasketa arriskua 
*Pulcherrimun* aldaera *Lycoperdon echinatum* delakoarekin bereizten da: eztenak erortzen direnean endoperidioa leun geratzen delako. *Lycoperdon umbrinum* delakoak kolore ilunagoa du, eta arantzak txikiagoak ditu.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, pago basoetan batez ere, hala ere, beste hostoerorkorretan ere agertzen da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Costa Rica, Ekuador, Europa, Errusia, Kaukasia, Ipar Korea, Hego Korea, Japonia, Txina, Australia, Kenya eta Benin.

## Galeria 

Fitxategi:Lycoperdom echinatum 1.jpg
Fitxategi:Lycoperdon echinatum bat.jpg
Fitxategi:Lycoperdon echinatum 3.jpg
Fitxategi:Lycoperdon echinatum 4.jpg
Fitxategi:Lycoperdon echinatum 5.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astaputz gonadun

**Astaputz gonaduna** (*Lycoperdon mammiforme*) *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Ez da jangarritzat jotzen. Exoperidio-aren ezaugarriengatik nahastezina den espeziea da.

Sinonimoak: *Glycydiderma lanatum*, *Lycoperdon velatum*, *Lycoperdon laxum*, *Utraria velata*, *Utraria mammiformis*, *Lycoperdon umbrinum var. velatum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 5 cm arteko diametrokoa eta 4 eta 7 cm arteko altuerakoa, udare itxurakoa, errezel irintsu eta trinko batez estalia (exoperiodoa), bere garapenean errezel honen hondarrak kontserbatuz, plaka poligonalen formapean, zuriak, lodiak ez, beix-arrosa edo kafesne argi kolorekoak, endoperidio gainean iraun egiten dute; azkenean kolore ilunekoa da.

**Gleba:** Zuria, gero gris-morea, bukaeran txokolate ilun kolorekoa, esporak bezala.

**Etimologia:** *Lycoperdon* hitza grezierazko "lupa de lupo"-tik dator, onddoak esporen hauts bafadak isil-isilik jariatzen dituelako. *Mammiforme* epitetoa latinetik dator, bularra esan nahi duen "mamma" hitzetik. Bular baten antzeko forma duelako.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
Errezel flokosoa galtzean eta kolore iluna hartzen duenean, 'Lycoperdon molle'' delakoak badu antza.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean hostozabal basoetan hazten da, batez ere pagadietan.

### Banaketa eremua 
Europa, Ipar Amerika, Japonia, Errusia, Himalaiako eremua, Hego Korea, Yunnan-Guizhou goi-ordokia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Boriana Stoianova

**Boriana Petrova Stoianova** (; Sofia, Bulgaria, 1969ko azaroaren 3a) bulgariar gimnasta artistikoa da, zaldi-jauziko proban espezialista. 1983an munduko txapelduna izatea lortu zuen.

## 1983 
Budapesteko 1983ko Munduko Lehiaketan, urrezko domina eskuratu zuen jauzi proban —Lavinia Agache eta Ecaterina Szabo errumaniarren aurretik— eta brontzezko domina lurrean, Ecaterina Szabo (urrea) eta Olga Mostepanova (zilarra) sobietarraren ondoren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Astaputz udarekara

**Astaputz udarekara** (*Apioperdon pyriformis* edo *Apioperdon pyriforme*) *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Gaztetan jan daiteke, gleba zuria den bitartean. Baina ez du merezi dastatzea.

Sinonimoak: *Lycoperdon proteus var. ovoideum*, *Lycoperdon proteus var. pyriforme*, *Lycoperdon proteus var. echinatum*, *Lycoperdon pyriforme var. ß tesselatum*, *Lycoperdon fasciculatum*, *Lycoperdon constellatum*, *Lycoperdon ovoideum*, *Lycoperdon cydonium*, *Lycoperdon pyriforme var. excipuliforme*, *Lycoperdon emodense*, *Lycoperdon serotinum*, *Utraria pyriformis*, *Utraria pyriformis var. tesselata*, *Lycoperdon oviforme*, *Lycoperdon pyriforme var. serotinum*, *Lycoperdon faveolum*, *Lycoperdon desmazierii*, *Lycoperdon cupricolor*, *Lycoperdon pyriforme var. flavum*, *Lycoperdon cupreum*, *Lycoperdon adustum*, *Lycoperdon truncicolum*, *Lycoperdon gregarium*, *Lycoperdon pyriforme var. desmazierii*, *Lycoperdon pyriforme var. betulinum*, *Morganella pyriformis*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 2 eta 5 cm arteko diametrokoa, arrauzkara, udare edo bonbilla itxurakoa, kamutsa edo titi apur batekin, errizomorfoak dituen kirten antzeko batekin amaitzen da. Exoperiodoa pikortsutik, garatxo finetara doa, garatxo txiki erorkorrez osatuta dago. Endoperidioa mintzezkoa, mehea, zaila, hasieran zurixka,  gero arre-horixka edo arre-marroixka.

**Gleba:** Hasieran zuria, gero hori-berdexka, ondoren arre-oliba kolorekoa eta azkenik hauts-itxurakoa. Zelulosazko egitura fineko subgleba, garapenak irauten duen bitartean zuri jarraitzen duena. Gasa gogorarazten duen usain desatseginekoa.

**Etimologia:** *Lycoperdon* hitza grezierazko "lupa de lupo"-tik dator, onddoak esporen hauts bafadak isil-isilik jariatzen dituelako. *Pyriforme* epitetoa, latinetik dator eta madari itxura duela esan nahi du.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzarako baliorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Lycoperdon perlatum* delakoarekin, honek perlitaz apaindutako exoperiodoa du. *Lycoperdon pyriforme* espeziak, bere habitata eta udare edo bonbilla itxura ditu ezaugarri.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean, gehienetan egur hiletan, askotan ustelduta, batez ere hostoerorkorretan, baina baita koniferetan ere, lurrean ere bai, baina orduan beti dago errizoideekin zurari lotuta. Espezie hau, oro har, taldekatuta agertzen da.

### Banaketa eremua 
Mundu osoan barreiatzen da, kontinente guztietan zehar, Antartikan izan ezik, eta habitat ugaritan garatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olga Mostepanova

**Olga Vasilievna Mostepanova** (Mosku, 1970eko urtarrilaren 3a) errusiar gimnasta artistikoa da, 1983tik 1985era arteko munduko txapelduna, oreka-barran eta taldekako lehiaketan, Sobietar Batasunarekin lehiatuz.

## 1983 
Budapesteko 1983ko Munduko Lehiaketan, lau domina eskuratu zituen: urrea orekako eta taldekako habean, eta zilarra, banakakoan —Natalia Yurchenko herrikidearen ondoren, eta lurrean, Ecaterina Szabo errumaniarraren atzetik—.

## 1985 
Montrealgo 1985eko Munduko Lehiaketan urrea irabazi zuten taldekakkoan, Errumaniaren (zilarra) eta Ekialdeko Alemaniaren (brontzea) aurretik, taldekideak: Irina Baraksanova, Vera Kolesnikova, Oksana Omelianchik, Yelena Shushunova eta Natalia Yurchenko izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atzapar eder

**Atzapar ederra** (*Ramaria formosa*) *Gomphaceae* familiako onddo espezie bat da. Arbuiagarria. Purgatzaile eraginkorra da, beherakoa eragiten du. Oso ohikoa Euskal Herrian.

Sinonimoak: *Clavaria coralloides var. purpurea*, *Merisma formosum*, *Clavariella formosa*, *Corallium formosum*, *Clavaria formosula*, *Clavaria densa*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 10 eta 20 cm arteko altuerakoa. Enbor lodikoa, haragitsua, motza, hasieran zurixka, gero arrosa-izokin kolorekoa, adar askotan banatua. Adar zilindrikoak, luzangak, oso adarkatuak, arrosa-laranja edo arrosa-izokin kolorekoak, hori biziko puntekin gaztetan. Perretxikoa heltzen denean, adarren puntek galdu egiten dute kolore horia, denak okre tonua hartzen du.

**Haragia:** Zuria, hausten denean arre-okre edo arrosa kolorea hartzen du. Usain leuna du eta zapore mingotsa.

**Etimologia:** *Ramaria* terminoa, latinetik dator, "ramus" hitzetik, adar, esan nahi du. *Formosa* epitetoa latinetik dator, "Formosa" hitzetik, ederra esan nahi du. Bere itxuragatik.

## Toxikotasuna 
Toxikoa, sarritan esteetako nahasmenduak eta beherakoa sortzen ditu.

### Nahasketa arriskua 
Gaztetan nahastezina da bere adarren punta horiengatik, heltzean, *Ramaria aurea* eta *Ramaria flava* espezieekin nahas daiteke.

## Sasoia eta lekua 
Nahiko ohikoa udan eta udazkenean, hostoerorkorren basoetako lurrean.

### Banaketa eremua 
Errusia, Kaukasia, Japonia, Hego Korea, Himalaiako eremua, Europa, Ipar Amerika, Australia, Argentina.

## Galeria 

Fitxategi:Atzapar ederra goitik.jpg|Atzapar ederra goitik.
Fitxategi:Atzapar ederra albotik.jpg|Atzapar ederra albotik.
Fitxategi:Atzapar ederra.jpg|Atzapar ederra.
Fitxategi:Ramaria formosa goitik.jpg|Ramaria formosa goitik
Fitxategi:Ramaria formosa 1.jpg
Fitxategi:Ramaria formosa 2.jpg
Fitxategi:Ramaria formosa 7.jpg
Fitxategi:Ramaria formosa 8.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leland Hartwell

**Leland Harrison (Lee) Hartwell** (Los Angeles, 1939ko urriaren 30a) estatubatuar biologoa da. 2001eko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Paul Nurse eta Timothy Huntekin batera proteina-molekulen aurkikuntzagatik eta zelula-zikloaren erregulazioan duten eginkizunagatik.

Kaliforniako Teknologia Institutuan eta Massachusetts Institute of Technologyn ikasi zuen. 1965etik 1968ra irakasle izan zen Kaliforniako Unibertsitatean eta 1968an Washingtonera aldatu zen. Seattleko Minbiziaren Ikerketarako Fred Hutchison Zentroko lehendakaria eta zuzendaria izan zen.

Ziklo zelularraren banaketaren geneak aurkitu zituen. Gene horien mutazioek minbizi mota batzuk sor ditzakete.
Timothy Hunt

Sir **Timothy Richard "Tim" Hunt** (Neston, Cheshire, 1943ko otsailaren 19a) ingeles biokimikaria da. 2001eko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Paul Nurse eta Leland Hartwellekin batera proteina-molekulen aurkikuntzagatik eta zelula-zikloaren erregulazioan duten eginkizunagatik.

Natur Zientziak ikasi zituen Cambridgen eta unibertsitateko biokimika sailean lan egin zuen. Hemoglobinaren sintesia ikertu zuen New Yorken eta Cambridgen. 1982an ziklina molekula aurkitu zuen itsas trikuekin lanean. Proteina horrek zelula-banaketaren zikloa erregulatzen du.

1990etik 2010era Minbiziaren Ikerketarako Zentro Inperialean lan egin zuen.
Maria Mercè Roca

**Maria Mercè Roca i Perich** (Portbou, Girona, Katalunia, 1958ko uztailaren 19a) kataluniar idazle eta politikaria da. Kataluniako Parlamentuko diputatu izan zen Kataluniako Ezker Errepublikanotik 2003tik 2010era, gero Gironako Udaleko zinegotzi izan zen 2015etik alderdi beretik. 2022an, Lletres Catalanes Institutuko dekanoa izendatu zuten.

## Biografia 
Langile-familia batean jaioa, gaztetan Gironara joan zen ikastera, eta hantxe finkatu zuen egoitza. Katalan Filologiako ikasketak osatu ez zituen arren, urte asko eman zituen katalanaren irakaskuntzan. 1980ko hamarkadaren erdialdean, *Víctor Català* saria irabazi zuen. Literatura-jarduerarekin jarraitu zuen ipuinen, eleberrien eta Secrets de familia telebistako seriearen gidoiaren produkzio ugariarekin, tv3k emititua. Bere literatura ibilbidean sari eta aintzatespen ugari jaso ditu eta bere lanak gaztelaniara, euskarara, frantsesera, alemanera eta neerlandera itzuli dira.

Zenbait urtez 'isilik' egon ondoren, 2018an literaturara itzuli zen *"Nosaltres, les dones*" ipuin-liburua argitaratuta. Sei ataletan banatuta dago liburua. Sei atalak emakumearen sei adinak direla uste du, nahiz eta definitzen zailak izan.

### Ibilbide politikoa 
Kataluniako Parlamentuko diputatu izan zen 2003tik 2010era bitartean, lehen hiru urteetan  Esquerra Republicana de Catalunyan integratuta zegoen *Associació Catalunya* 2003rekin.

*Sobirania i Progrés* plataformaren bultzatzaileetako bat izan zen 2006an.

2015eko udal hauteskundeetan Gironako alkatetzarako hautagai izan zen ERCren aldetik, eta gero zinegotzi eta ERC-MESeko bozeramaile. 2018ko apirilean iragarri zuen ez zela 2019ko udal-hauteskundeetan aurkeztuko, tokiko exekutiboan konfiantzarik ez izateagatik, nahiz eta alderdiarekiko konpromisoari eutsi zion.

## Lanak 
### Narrazio laburra 
### Eleberria 
### Ez-fikzioa 
## Sariak 
eskuinera|thumb|200px|Monument al llibre, 2001
* 1980ko hamarkadaren erdialdean, *Víctor Català* saria irabazi zuen
* 1985 *Sortek* emandako Mercè Rodoreda ipuin- eta narrazio-saria, ''Sort que hi ha l'horitzó* lanarengatik
* 1987 Josep Pla saria, *El present que m'acull* lanarengatik
* 1992 Sant Jordi eleberri-saria, *Cames de seda l*anarengatik
* 2000 Ramon Llull eleberri-saria, *Delictes d'amodio* lanarengatik
* 2012 Barcanova saria *Mil revolts'' lanarengatik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Maria Mercè Roca, Associació d'Escriptors en Llengua Catalana. Katalanez, gaztelaniaz eta ingelesez.
Astaputz ilun

**Astaputz iluna** (*Lycoperdon umbrinum*) *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da. Gaztetan jan daiteke, gleba zuria dagoen bitartean, baina ez da interesgarria sukalderako.

Sinonimoa: *Lycoperdon umbrinum var. fissispineum*.

## Deskribapena 
**Karpoforoa:** 1 eta 4 cm arteko diametrokoa, arre-horixka iluna, ia globo itxurakoa edo pixka bat udare itxurakoa, lehenbizi krema-horixka kolorekoa eztenekin apaindua, gero beltzaxkak, finak eta zailak, batu egiten dira taldeak osatuz, goian, berandu, zulo txiki bat irekitzen zaio eta bertatik esporak askatzen dira. Endoperiodoa leuna eta distiratsua.

**Gleba:** Hasieran zuria, gero zahartuaz, berdexka izatetik arre-oliba izatera pasatzen da. Pseudocolumela presente. Subgleba kolore arre-lila duten gelaxka ertainak.

**Etimologia:** *Lycoperdon* hitza grezierazko "lupa de lupo"-tik dator, ondoak esporen hauts bafadak isil-isilik jariatzen dituelako zapaltzean. *Umbrinum* epitetoa latinetik dator, itzala esan nahi duen "umbra" hitzetik. Bere kolore ilunagatik.

## Jangarritasuna 
Sukaldaritzako interesik gabea

### Nahasketa arriskua 
*Lycoperdon molle* delakoarekin, ezten oso hauskorrez hornitua, berehala desagertzen direnak gainazala hautsez beteta utziaz. *Lycoperdon nigrescens* espeziearekin ere bai, ezten iheskorrekin, askatzean markak uzten dituzte.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, normalean koniferoen basoetan, bakanagoa hostoerorkorren basoetan.

### Banaketa eremua 
Txina, Europa eta Amerika osoa, Svalbard, Japonia, Hego Korea, Taiwan, Australia, Hegoafrika, Kenya.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katu-begi betaurreko

thumb|Emakume bat katu-begi betaurrekoak jantzita.
**Katu-begi betaurrekoek** katu baten begien formaren antza duten betaurrekoak dira, batez ere emakumek erabilia. Armazoi lodia dute kristalen inguruan, erditik gora, izkina altuenetan lotzeko. Audrey Hepburnek lente horiek erabiltzen ditu ''Breakfast at Tiffany's'' (1961) filmean. 1950 eta 1960 urteetan ezagun egin ziren eta emakume garrantzitsuenen artean modan zeuden. 70eko, 80ko eta 90eko hamarkadetako Bug-eye betaurrekoen aurreko eredua izan zen. Besteak beste, Marilyn Monroe, Barbara Windsor, Manoff Dinah, Mary Whitehouse, Amy Lame eta Barry Humphries izan ziren betaurreko eredu hauen eramaile nabarmenak.

## Kanpo estekak
Ezkazuri lingirdatsu

**Ezkazuri lingirdatsu** edo **ezko-zuri lingirdatsua** (*Hygrophorus eburneus*) *Hygrophoraceae* familiako onddo  espezie bat da. Eskualde batzuetan hornigai gisa prestatu izan da, edo kalitate gastronomiko hobea duten espezieekin nahastuta.

Sinonimoak: *Agaricus jozzolus*, *Agaricus lacteus*, *Agaricus viscosus*, *Agaricus virgineus*, *Amanita alba*, *Agaricus nitens*, *Agaricus albus*, *Hypophyllum undulatum*, *Gymnopus eburneus var. nitens*, *Gymnopus eburneus*, *Gymnopus albus*, *Hygrophorus nitens*, *Limacium eburneum*, *Hygrophorus jozzolus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 10 cm bitarteko diametrokoa, lehenik ganbila, gero zabaldua eta konkorduna, ia beti erdigune irtenago batekin. Zuri garbi kolorekoa, zuri distiratsua eta gero pixka ba horixka, batez ere erdian; oso likatsua, ertza biribildua.

**Orriak:** Lodiak, zabal, dekurrenteak. Zuriak, kapelaren kolorekoak. Pixka bat zeharargitsu itxura dute eta argizariaren distirarekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak

**Hanka:** 4 - 10 x 0,7 - 1,5 cm-koa, gogorra, luzanga, zilindrikoa edo pixka bat mehetua oinarrirantz, ez beti erregularra, leuna, likatsua, muturrean izan ezik, goialdean pustula zuriz apainduta. Oinaren oinarrian potasarekin erreakzionatzen du, eta hori-laranjaz tindatzen da.

**Haragia:** Zuria, kolorez aldatzen ez dena, parafina usain desatseginarekin; zaporea ere antzekoa.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Eburneus* epitetoa, bolia, bolia bezalako zuria esan nahi duen "ébur ivory" hitzetik dator.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria usain desatsegina duelako.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus cossus* delakoarekin, honek, potasarekin ez du erreakzionatzen; gainerakoan oso antzekoak dira, usaina zertxobait biziagoa du honek, *Hygrophorus eburneus* perretxikoak baino.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean hazten da, eta batez ere hostozabaletan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Israel, India, Himalaiako eremua, Mongolia, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezko elur zuri

**Ezko elur zuria** (*Cuphophyllus virgineus*) *Hygrophoraceae* familiako onddo  espezie bat da. Jangarri ona fina eta delikatua. Autore batzuentzat *Cuphophyllus virgineus* eta *Camarophyllus virgineus* berdinak dira, beste batzuentzat ez.

Sinonimoak: *Agaricus virgineus*, *Agaricus praealtus*, *Agaricus virgineus var. b niveus*, *Omphalia virginea*, *Hygrophorus virgineus*, *Hygrophorus niveus*, *Agaricus virgineus var. niveus*, *Camarophyllus virgineus*, *Camarophyllus virgineus var. nivea*, *Camarophyllus niveus*, *Hygrophorus ericeus*, *Hygrophorus lectus*, *Hydrocybe nivea*, *Hygrophorus virgineus var. niveus*, *Hygrocybe virginea*, *Hygrocybe nivea*, *Cuphophyllus niveus*.

## Deskribapena 
**Kapela;** 2 eta 5 cm bitarteko diametrokoa. Hasieran kanpai itxurakoa, gero laua titi batekin, eta, azkenean inbutu forman. Zuri-boli kolorekoa, higrofanoa, ez da likatsua, ertza zertxobait ildaskatua du.

**Orriak:** Oso dekurrenteak, okertuak, zuriak, lodiak eta zabal, orritxoekin eta laminulekin.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zuria, oinarrian kolore arrosa izaten du sarritan, mehea, betea, gero barnehutsa, batzuetan luzetara arrailduta.

**Haragia:** Zuria, biguna eta hauskorra, usain eta zapore atseginak ditu.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, "phorèo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Niveus* epitetoa berriz latinetik dator, elurraren kolorekoa esan nahi duen "niveus" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Jateko ona, fina eta delikatua. 

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus virgineus* delakoarekin, honek tamaina handiagoa du eta jangarria da. *Hygrophorus fuscescens* delakoa ere jangarria da eta *Hygrophorus niveus*-en aldaera bat da, okre-arre kolorea du kapelaren erdian.

## Sasoia eta lekua 
Mendiko zelaietan hazten da, batez ere belarra moztu ondoren.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Peru, Groenlandia, Islandia, Kanariak, Europa, Errusia, Kaukasia, Turkia, Maroko, Siria, Israel, Himalaiako eremua, Kirgizistan, Japonia, Txina, Taiwan, Australia, Zeelanda Berria, Uganda, Togo.

## Galeria 

Fitxategi:Cuphophyllus virgineus 1.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus virgineus 2.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus virgineus 3.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus virgineus 4.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus virgineus 5.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus virgineus 6.jpg
Fitxategi:Cuphophyllus virgineus 7.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezko hori-zuri

**Ezko hori-zuria** (*Hygrophorus chrysodon*) *Hygrophoraceae* familiako onddo  espezie bat da. Erdipurdiko jangarria. Haragi gutxi du eta ia zapore gabea da. Horiz orbantzen den kolore zuria du ezaugarri espezie honek.

Sinonimoak: *Agaricus mugnaius*, *Agaricus gummosus*, *Gymnopus chrysodon*, *Agaricus chrysodon var. c gummosus*, *Limacium chrysodon*, *Hygrophorus mugnaius*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 cm-tik 7 cm-ra bitarteko diametrokoa, mamitsua, ganbila, ondoren zabaldu egiten da titi batekin, konkorduna, likatsua. Zuria; hori zurbil kolorez zikinduta, eta, azkenik, guztia kolore horretara pasatzen da, ertzean hori-urre kolorea izaten du. Ertza beherantz biribilduta egoten da, eta kolore horixkako lits txikiak izaten ditu.

**Orriak:** Zabal, Zuri-krema kolorekoak; hasieran itsatsita gero dekurrenteak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Zilindrikoa, huts-barrubetea, oinarrira mehetua; goiko aldean eraztun itxurako eremu  batez apaindua, kolore argiko lits batzuekin, kapelaren ertzekoak bezalakoak.

**Haragia:** Zuria, zapore gutxikoa eta usaingabea.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko, "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. *Crysodon* epitetoa ere grekotik dator, urrezko hortza esan nahi duen "krusós" hitzetik. Bere koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Erdipurdiko jangarria.

### Nahasketa arriskua 
Kapelaren ertzeko lits horiek eta oinaren goialdean dituen pikorrek erraztu egiten dute ezagutzea. *Hygrophorus chrysaspis* delakoarekin nahas daiteke, honek ez du litsik eta *Hygrophorus eburneus* espeziearekin, honek zuri garbi kolorea du.

## Sasoia eta lekua 
Udazkenean, hostozabalen eta koniferoen basoetan.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Honduras, Kanariak, Europa, Errusia, Turkia, Taiwan, Kenya.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ezko gibel-gorri

**Ezko gibel-gorria** (*Hygrophorus russula*) *Hygrophoraceae* familiako onddo espezie bat da. Kapelaren azala kendu eta azukrearekin, mingostasuna disimulatu daiteke.

Sinonimoak: *Agaricus roseus*, *Agaricus russula var. ß roseus*, *Hypophyllum vinosum*, *Gymnopus russulus*, *Agaricus rubicundus*, *Tricholoma russula*, *Agaricus sanguineoalbus*, *Tricholoma sanguineoalbum*, *Limacium russula*, *Melanoleuca russula*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 6 eta 12 cm bitarteko diametrokoa, ertza biribildua du, erregularra gaztetan eta zahartzean uhindua. Azala erraz bereizten da, likatsua, gorri-ardo kolorez zikindua, ilunagoa erdian, eta pikor arre-purpura kolorekoez estalia.

**Orriak:** Zabalak, nahiko estu, lodiak, Itsatsiak edo zertxobait dekurrenteak, zurixkak, baina kapelaren kolorez zikinduak.

Orri dekurrenteak: Hanka ukitzeaz gain, beherantz jarraitzen duten orriak.

**Hanka:** Betea, sendoa, gogorra, lehorra, batzuetan kurbatua, pixka bat lodiagoa erdian eta oinarrian mehetua; zurixka, baina ardo kolorez zikindua.

**Haragia:** Zuria, arrosa ebakitzean, irmoa eta trinkoa, usain leuna eta zapore mikatz samarra.

**Etimologia:** *Hygrophorus* hitza grekotik dator, heze eta ekarri beharreko "phoréo"-tik, hau da, hezetasuna bildu eta kontserbatzen duenetik. Russula epitetoa latinetik dator, gorria esan nahi duen "russus" hitzetik. Bere arrosa koloreagatik.

## Jangarritasuna 
Dastatu daiteke, baina ez da kalitate handikoa.

### Nahasketa arriskua 
*Hygrophorus erubescens* delakoaren antzekoa da, baina hau lerdenagoa da, zapore mikatzekoa eta koniferoen azpian ateratzen da. *Hygrophorus purpurascens* espezieak ere badu antza, honek kolore gorrixka du, eta, gaztetan, oinean ikusten den eraztun itxurako gortina txiki bat du. *Hygrophorus persicolor*, lerdenagoa da eta kolore arrosagoa du. *Hygrophorus capreolarius*-ek orriak purpura ilun kolorekoak edo marroiak izaten ditu.

## Sasoia eta lekua 
Urria eta Abendua bitartean ateratzen den espezie berantiarra da, hostogalkorren azpian batez ere.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Erdialdeko Amerika, Europa, Errusia, Kaukasia, Israel, Himalaiako eremua, Japonia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak