open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Madrilgo metropoli-eremua

**Madrilgo metropoli-eremua** Iberiar penintsularen erdialdean kokatuta dago, eta Madrilgo hiriaren inguruan zabaltzen da. Espainiako metropoli-eremu nagusia da, eta Europar Batasuneko hirugarrena, Londres eta Pariskoaren atzetik. 6.5 milioi biztanle inguru ditu, 4.609,7&nbsp;km²-ko azalera duelarik.

Madrilgo metropoli eremua bi gunetan banatu ohi da:
* Lehen eraztuna (*primera corona*): Alcorcón, Leganés, Getafe, Móstoles, Fuenlabrada, Coslada, Alcobendas eta Pozuelo de Alarcón
* Bigarren eraztuna (*segunda corona*): Villaviciosa de Odón, Parla, Pinto, Valdemoro, Rivas-Vaciamadrid, Torrejón de Ardoz, Alcalá de Henares, San Sebastián de los Reyes, Tres Cantos, Las Rozas de Madrid, Majadahonda eta Boadilla del Monte

## Kanpo estekak
Redesko Natura Parkea

**Redesko Natura Parkea** (gaztelaniaz eta ) Asturiasko hego-ekialdean kokaturik dago, Nalóngo eskualdearen barruan. Izan ere, Nalón ibaia parkearen barruan sortzen da eta eremu hau zeharkatzen du, Tanes eta Rioseco-ko urtegiak tartean daudelarik. Caso (308 km2) eta Sobrescobio (68 km2) udalerriak barne hartzen ditu guztira 377 km2-ko azalera daukalarik. Altuera baxuena ibarrean 400 metrokoa da, eta inguruko mendirik garaienak 1.900 eta 2.100 metroko altueran daude.

*Conceyu* edo udalerri mugakideak hauek ditu: Iparraldean Piloña, ekialdean Ponga, mendebaldean Laviana, hego-mendebaldean Aller eta hego-ekialdean Acebedo (León), Tarnako mendatetik komunikatuta dagoena.

2001ean UNESCOk biosfera erreserba izendatu zuen, natura parkea 5 urte lehenago sortu eta gero.

## Flora 
Pagoek eta haritzek osatzen dituzte parkeko baso gehienak, 500 eta 1.700 metroko altueran. Bestela, nabarmentzekoak dira gorostiak, haginak eta iratzeak.

## Fauna 
thumb|eskuinera|Sarrio txikia.

Hartzak eta otsoak bizi dira eremu honetan, bai eta sarrioak, oreinak, orkatzak, basurdeak eta igarabak ere. Hegaztien artean, basoilarrak, sai zuriak eta arrano beltzak nagusiak dira.

## Mendiak 
# Picu Torres (2.104 m).
# Peña La Rapaína (2.022 m).
# Peña'l Vientu (2.000 m).
# Picu Tiatordos (1.951 m).
# Picu Cascayón (1.949 m).
# Maciédome (1.899 m).
# El Retriñón (1.862 m).
# Peña Llambria (1.749 m).

## Ondarea 
Riosecon, "Corona de castro" izeneko aztarna erromatarrak daude. Tanesen Colegiata de Santa María (XVI. mendekoa) eta Santa Cruz la Real eliza (XVI. m.) Caleao auzoan. Egurraren eta madreñaren museoa bestela Veneroseko jauregi zaharrean dago kokatuta.

Interpretazio zentroa Campu Casuko herrian dago kokatuta.

## Irudi galeria 

PicosDeEuropa.jpg|Fondoan, Picos de Europa.
Brañagallones.jpg|Vega Brañagallones.
2009PNRedes_(1).JPG|Ikuspegi zabal bat.
SalamandraRedes.jpg|Arrabio arrunta.

## Kanpo estekak 
*  Redesko Parkearen webgune ofiziala
*  Redesko bloga
*  Redesko webgune ez ofiziala
*  "Cien días de soledad" dokumentalaz, bertan egindakoa.
Nikaraguaren banaketa administratiboa

thumb|300px|Nikaraguaren banaketa administratiboa

**Nikaraguaren banaketa administratiboa** 15 departamentu eta 2 eskualde autonomotan banatzen da. Hala ere errepublika bateratu bat da eta horregatik departamentuen balioa kudeaketa administratiborako baino ez da. 2 eskualde autonomoek Espainiaren ereduan dute oinarria.

### Departamenduak 
# Boaco
# Carazo
# Chinandega
# Chontales
# Esteli
# Granada
# Jinotega
# Leon
# Madriz
# Managua
# Masaya
# Matagalpa
# Nueva Segovia
# Rivas
# Rio San Juan

### Eskualde autonomoak 
* Ipar Atlantiko
* Hego Atlantiko

## Kanpo estekak
Jorrios

**Jorrios** Bizkaiko mendia da, Turtzioz eta Karrantza artean kokatua dagoena. 837 metro ditu eta ingurune karstiko garrantzitsua da.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda
* Armañongo natura parkea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jorrios *luberri.net* webgunean
Boacoko departamendua

**Boaco** erdialdeko Nikaraguako departamendua da. 1938an sortu zen, Chontalesko departamendutik bereizita. 4.244 km²ko eremua du eta 2012an 174.682 biztanle zituen. Hiriburua Boaco da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carazoko departamendua

**Carazo** mendebaldeko Nikaraguako departamendua da. 1.081 km²ko eremua du eta 2012an 186.898 biztanle zituen. Hiriburua Jinotepe da.

## Geografia 
Ozeano Barearen ondoko eskualdearen erdialdean kokatuta dago, Managua hiriburuaren hegoaldean, Nikaraguako sumendien katearen ondoan; hala ere, eskualdeko sumendirik gabeko departamendu bakarra da. Azalerari dagokionez, departamendu txikienetakoa da. Itsas mailatik 700 metrotan dagoen goi lautada baten kokatzen denez, aski klima freskoa du.

Hondartza ederrengatik eta ia urte osoan zehar ospatzen diren festa erlijiosoengatik ezaguna da. Festarik garrantzitsuenak Santiago Apostoluaren Jinotepeko Zaindariarenak dira.

## Herriak 
Hiru hirigune nagusi ditu: Jinotepe, Diriamba eta San Marcos. Guztira 8 udalerri dira:

* Diriamba
* Dolores
* El Rosario
* Jinotepe (departamenduaren hiriburua)
* La Conquista
* La Paz de Carazo
* San Marcos
* Santa Teresa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Navia ibaia

**Navia ibaia** Iberiar penintsulako iparraldean dagoen erreka da, tarte luzeena Asturiaskoa dena.

Os Ancareseko eskualdean sortua, Lugoko probintziaren hego-ekialdean, hortik Narceako eskualdea eta Eo-Naviakoa zeharkatzen ditu iparralderantz, lurralde asturiarrean dagoeneko.

Azkenean, Naviako udalerrian itsasoratzen da.

## Kanpo estekak 
*  Naviako jaitsiera igeriketan
Intolerance

***Intolerance*** filma David Wark Griffith zinemagilearen lana da, 1916. urtean egina. Zinemaren historian berebiziko garrantzia izan du.

## Argumentua 
Emakume batek sehaskan dagoen umea kulunkatzen duen artean, historiaren berrikuspen oso bat egiten du Griffithek. Justizia falta nabaria den lau egoera hartzen ditu:
* XX. mende hasierako greba bat
* Frantziako higanoteen erailketa 1572. urtean
* Kristoren heriotza duela bi mila urte
* Babiloniako Belsasar erregearen erorketa 539. urtean Persiako erregearen azpian

## Pertsonaiak 

* Spottiswoode Aitken
* Frank Borzage
* Tod Browning
* Jewel Carmen
* Elmer Clifton
* Constance Collier
* Miriam Cooper
* Carol Dempster
* Douglas Fairbanks
* Lillian Gish
* Sam De Grasse
* Mildred Harris
* Robert Harron
* Vera Lewis
* Walter Long
* Harold Lockwood
* Bessie Love
* Wilfred Lucas
* Mae Marsh
* Tully Marshall
* Owen Moore
* Carmel Myers
* Seena Owen
* Eugene Pallette
* Wallace Reid
* Madame Sul-Te-Wan
* Constance Talmadge
* Natalie Talmadge
* King Vidor

## Kanpo estekak 
* imdb.com
Chontalesko departamendua

**Chontales** erdialdeko Nikaraguako departamendua da. 6.481 km²ko eremua du eta 2012an 182.838 biztanle zituen. Hiriburua Juigalpa da.

## Udalerriak 
# Acoyapa
# Comalapa
# El Coral
# Juigalpa
# La Libertad
# San Francisco de Cuapa
# San Pedro de Lóvago
# Santo Domingo
# Santo Tomás
# Villa Sandino

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estelíko departamendua

**Estelí** ipar-mendebaldeko Nikaraguako departamendua da. 2.230 km²ko eremua du eta 2012an 220.703 biztanle zituen. Hiriburua Estelí da.

## Udalerriak 
# Condega
# Estelí
# La Trinidad
# Pueblo Nuevo
# San Juan de Limay
# San Nicolás

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Granadako departamendua

**Granada** mendebaldeko Nikaraguako departamendua da. 929 km²ko eremua du eta 2012an 200.991 biztanle zituen. Hiriburua Granada da.

## Udalerriak 
# Diria
# Diriomo
# Granada
# Nandaime
# Zapatera Uhartea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jinotegako departamendua

**Jinotega** iparraldeko Nikaraguako departamendua da. 9.222 km²ko eremua du eta 2012an 417.372 biztanle zituen. Hiriburua Jinotega da.

## Udalerriak 
# El Cua
# Jinotega
# La Concordia
# San Jose de Bocay
# San Rafael del Norte
# San Sebastian de Yalí
# Santa Maria de Pantasma
# Wiwili

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jinotega

**Jinotega** Nikaraguako ipar-erdialdeko udalerri eta hiri bat da, izen bereko departamentuko hiriburua. 2005ean 53.000 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
A bitamina

**A bitamina** bitamina lipodisolbagarria da eta elikagaietan hainbat estruktura desberdin izan ditzake. Animalia jatorriko elikagaietan, erretinol izeneko alkohola da bitamina honen forma nagusia, baina erretinal aldehido bezala ere ager daiteke, eta baita azido erretinoiko bezala ere. Landareetatik eratorritako jakietan berriz A probitaminak daude, A bitaminaren aitzindariak alegia, konposatu karotenoideen familiakoak.

## Egitura kimikoa 
Diterpenoen egitura du, hau da, lau isoprenoz osaturik dago eta katearen muturrean hidroxilo talde bat du, horregatik molekula anfipatikoa da.

## Funtzioak 
### Ikusmena 
Erretinola begiko erretinako bi zelula motetan agertzen den arren (kono eta bastoietan), bastoietan betetzen duen funtzioari buruz ikerketa gehiago egin da orain artean.

Bastoien zereginetako bat, argi gutxi dagoenean ikusmena ahalbideratzea da. Zelula hauetan errodopsina izeneko proteina dago, eta bertan, erretinolak talde prostetiko bezala jokatzen du. Bastoi batera argia iristen denean, fotoi bat xurgatu eta erretinolaren konformazio espaziala aldatu egiten da, talde prostetikoa proteinatik bananduz. Honek nerbio-bulkada bat sorrarazten du, eta berau burmuinera iristen denean ikusi egiten dugu.

### Immunitatea 
A bitamina immunitate-sistemak behar bezala funtzionatzeko beharrezkoa da. Azaleko eta mukosetako zelulak (arnasbideetakoak, digestio-hodikoak eta gernu bideetakoak) infekzioen aurka babesten dute gorputza. Erretinola eta bere metabolitoak beharrezkoak dira zelula hauen osotasuna eta funtzioak mantentzeko. Gainera, erantzun immunean parte hartzen duten globulu zurien garapen eta bereizketan garrantzi handia dute.

### Hazkuntza eta garapena 
Bai A bitaminaren eskasia eta baita gehiegi hartzeak ere, jaiotze-akatsak ekar ditzakete ondorio bezala. Erretinola eta azido erretinoikoa, beharrezkoak dira enbrioien garapenerako. Umekia garatzen ari denean, azido erretinoikoak gorputz adarren garapenean laguntzen du, eta baita bihotza, begiak eta belarriak eratzen ere. Gainera, azido honek hazkuntza hormona sortzeko genearen espresioa ere erregulatzen du.

### Globulu gorrien ekoiztea 
Globulu gorrien ekoizpena erregulatzen du eta bitaminaren gabeziak burdinaren metabolismoan kalteak eragiten ditu.

## Sorburuak 
Erretinola animalia jatorrikoa da eta batez ere arrainen gibelean, esnekietan eta arrautzetan dago.

A bitaminaren aitzindari izan daitezkeen *karotenoideak* laranja, hori eta gorri koloreko barazkietan eta hosto berdeak dituztenetan aurki daitezke, hala nola, azenarioan, kalabazan, tomatean eta espinaketan.

## A bitaminaren gabezia 
A bitaminaren gabeziak ikusmenaren akatsak sortzen ditu, xeroftalmia izeneko gaitza agertuz. Begi-kornea opakoa bihurtu eta konjuntiba lehortu egiten da. Tratatu ezean, xeroftalmiak itsutasuna eragiten du.

Gaitz honetaz gain, bitamina honen gabeziak epitelio-ehunetako infekzioak eta hazkuntzaren atzerapena eragiten ditu.

## Ikus, gainera 
* D bitamina edo kolekaltziferola
* E bitamina edo tokoferola
* K bitamina

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
FAO

**FAO** (ingelesez **Food and Agriculture Organization**, euskaraz *Elikadura eta Nekazaritza Erakundea*) Nazio Batuen Erakundeko agentzia espezializatua da. Haren helburu garrantzitsuena nazioartean gosearen aurkako lana gidatzea da. FAOren baitan estatu guztiek parte hartzen dute, besteak beste, informazio eta ezagutza trukaketan eta herrialde azpigaratuetako nekazaritza hobetu eta eguneratzeko ahaleginetan. Horrez gainera, gaur egun beste hainbat alorretan ere lan egiten du, hala nola, elikadura segurtasunean, basogintzan, arrantzan, eta abarretan.

1945eko urriaren 16an sortu zen Quebecen. FAOren bulego nagusiak Washingtonen egon ziren hasieran, baina 1951tik aurrera Erroman daude. 2006ko apirilean 190 kide zituen (189 estatu eta Europako Batasuna). FAOren goiburua latinezko *fiat panis* da; euskaraz *egon bedi ogia*.

## Ikus, gainera 
* Nazio Batuen Erakundea

## Kanpo estekak 
* FAOren web orri ofiziala
Narcea

**Narcea ibaia** Iberiar penintsulako iparraldean dagoen erreka da, Asturiasko bigarren luzeena dena eta bigarren emaririk handiena daukana.

Nalon ibaian amaitzen du ibilbidea, Praviako udalerrian.

## Ikus, gainera 
* Narceako eskualdea

## Kanpo estekak
Mérida (argipena)

**Merida** leku ezberdinen izena da:

# **Mérida** Extremadurako hiriburua da, Badajozko probintzian kokatuta dagoena.
# **Mérida** Mexikoko Yucatán estatuko hiriburua da.
# **Merida** Filipinetako hiria da.
# **Méridako estatua** Venezuelan.
#* Estatu honetako hiriburua **Mérida** da.
Leongo departamendua

**Leon** ipar-mendebaldeko Nikaraguako departamendua da. 5.107&nbsp;km²ko eremua du eta 2012an 404.471 biztanle zituen. Hiriburua Leon da.

## Udalerriak 
# El Jicaral
# El Sauce
# La Paz Centro
# Larreynaga
# León
# Nagarote
# Quezalguaque
# San Jose de Achuapa
# Santa Rosa del Peñon
# Telica

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nazio Batuen Gutuna

**Nazio Batuen Gutuna** Nazio Batuen Erakundea sortzeko izenpetu zen ituna da. Estatuen arteko itun baten ondorioz sortu zenez, ezin da esan konstituzioa denik, ez baitu herriak berretsi.

1945ean San Frantziskon egindako Konferentzian sinatu zuten garai hartan Nazio Batuen sistemako partaide ziren 50 estatuk (Poloniako ordezkaririk izan ez zenez, honek geroago izenpetu zuen). 1945eko urriaren 24an sartu zen indarrean, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluko bost kide iraunkorrek eta gainerako estatu gehienek berretsi ondoren.

Nazio Batuen Erakundeko estatu kide guztiek Gutun hau bete behar dute eta ezin dute beraren kontrako beste itunik izenpetu. Behin berretsi ondoren, gutun hau ez betetzeak NBEtik kanporatzea ekar diezaioke edozein estaturi, nahiz eta inoiz ez den neurri hau aplikatu. Gaur egun munduko estatu independente gehienek Gutun hau berretsita daukate; salbuespen esanguratsuena Aulki Santua da. Honek begirale iraunkorraren estatusa du eta NBEko zenbait agentzia eta taldetan parte hartzen duen arren ez da eskubide osoko kide.

## NBEren helburuak 
Gutuneko lehenengo artikuluan zehazten dira NBEren helburuak:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Hume

**John Hume** (Derry, Ipar Irlanda, 1937ko urtarrilaren 18a - ibidem, 2020ko abuztuaren 3a) Ipar Irlandako politikaria, SDLP alderdiaren sortzailea eta 1998ko Bakearen Nobel Sariaren irabazlea izan zen Ipar Irlandako gatazkari irtenbide baketsu bat lortzeagatik. Parlamentuko kide eta Ipar Irlandako Biltzarraren kide izan zen Foyle-ko hauteskunde barrutiagatik. Ipar Irlandako historia politika berriaren figura izan zen, baita bakearen prozesuko arkitektoetakoa ere. Munduan bakearen inguruko hiru sari garrantzitsuenak irabazi dituen bakarra da : Bakearen Nobel Saria, Bakearengatiko Gandhi saria eta Martin Luther King saria.

## Lehen urteak 
**Hume** gehiengo nazionalista irlandarra duen Derry hirian jaio zen, eta unibertsitate katolikoetan ikasi zuen, apaiz izateko bidea ere hartu zuen ere bai. Apaiz ikasketak bukatu ez zituen arren, Saint Patrick ikastetxean graduatu zen eta Derryra itzuli zen irakasle. 1960ko hamarkadan Eskubide Zibilen aldeko mugimenduan sartu zen. Bereziki Derryko arazoen aurrean jarrera aktiboa hartu zuen, unibertsitate propioaren alde eta bakezko martxak antolatu zituzten

## Ekintza politikoak 
Bere eskubide zibilen aldeko kanpainari esker, 1969an Ipar Irlandako Asanbladako kide independente hautatu zuten. 1971ko urrian epaiketarik gabeko errepublikarren atxiloketen kontrako 48 orduko gose greban parte hartu zuen. 1974ko gobernu laburrean Merkataritza ministroa izan zen. Westminsterreko Legebiltzarrean parlamentario hautatu zuten 1983an.

*Social Democratic and Labour Party* ("Alderdi Sozialdemokrata eta Laborista", SDLP) bultzatzaile eta sortzaileetakoa izan zen; 1979an Gerry Fitt alderdiaren lehen buruaren ordez SDLPko liderra bihurtu zen. Erresuma Batuko Gobernua eta Sinn Féinen (ezkerreko alderdi errepublikanoa) arteko isileko negoziazioetan inplikatua izan zen eta Irlandako alderdi nagusietako bat negoziatzeko batu zuen. **Humek** 1985eko "akordio Anglo-Irlandarra" bultzatu zuen baina bi aldeek (errepublikarrek zein unionistek) uko egin zioten bat egiteari. Hala ere Sinn Féinegaz negoziatzen jarraitu zuen, eta azkenean Hume-Adams elkarrizketa prozesuari esker IRAren indarkeriaren aldi baterako geldiunea lortu zuen 1994an, hurrengo urteetan garatuko zen bake prozesuaren ataria izango zena.

## Nobel Saria 
“Anglo-Irlandar akordioa”, “Hume-Adams prozesuan eta Ostiral Santuko Hitzarmenaren bitartez Irlandako gatazkari irtenbide baketsu bat lortzeko saiakeretan aritzeagatik, Norvegiako Parlamentukaren Nobel kontseiluak Bakearen Nobel Saria eman zion 1998an **Humeri**, David Trimble Ulster Unionist Party alderdi unionistako buruarekin batera.

## Azken urteak 
2004an kargu politiko guztiak utzi zituen eta ordutik aurrera, bere emaztearen laguntzaz, Europako integrazioaren alde eta munduko pobreziaren aurka ari da lanean.

Euskal Herrian bizi den gatazka konpontzen lagundu nahian idatzitako Bruselako Adierazpenaren sinatzaileen artean ere dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* John Humen biografia jasotzen duen orrialdea
* Bakearen Nobel Saria jasotzean emandako hitzaldia
Arragua

**Arragua** Oiartzungo (Gipuzkoa) auzoa da. Errenteriako Lartzabal eta Fanderia auzoekin muga egiten du.

Garraiobideei dagokienez, Arraguan Euskotreneko Oiartzungo geltokia dago. Halaber, auzoan AP-8 autobidearen 3. irteera dago, "Oiartzun-Errenteria" seinalea duena.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Ergoien (Oiartzun)

**Ergoien** Oiartzungo (Gipuzkoa) auzoa da. Ez da oso auzo handia, baina bertan kokatzen dira Oiartzungo baserri gehienak.

## Demografia 
## Zerbitzuak eta ondarea 
* Pagoa, diskoteka
* Herri Musikaren txokoa
* Arditurriko minak
*Olaberria burdinola
* Luberri, Oiartzungo ikasgune geologikoa;
* Bidegorria
* Tabernak

## Kanpo estekak
Elizalde (Oiartzun)

**Elizalde** Oiartzungo (Gipuzkoa) auzoa da, errealitatean udalerriaren herrigune moduan funtzionatzen duena. Bertan daude zerbitzu nagusiak, udaletxea, esaterako. Halaber, udalerriko herrigunerik populatuena da.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Iturriotz (Oiartzun)

**Iturriotz** Oiartzungo (Gipuzkoa) auzoa da.

## Demografia 
## Ondasun nabarmenak 
* Iturriotz dorrea
* Ozentzio baseliza

## Kanpo estekak
Karrika (Oiartzun)

**Karrika** Oiartzungo (Gipuzkoa) hegoaldean auzoa da. Azken hamarkadetan 250-300 biztanle inguru ditu.

## Geografia 
Auzotik GI-3631 errepidea igarotzen da, eta Karrikara ailegatzeko Artikutzara bideratzen duen seinalea jarraitu behar da. Errepide hori hartuta Sorondora eta Bianditzera iristen da.

Muniarri edo Bunaniarri (780 m) eta Zaria (625 m) mendiak inguruneetan daude, Aiako Harriko parke naturalaren barruan. 

Halaber, Oianleku Ipar harrespila ikusgarria topatu dezakegu auzotik gertu, Munerre eta Kauso parkinetatik abiatuta. 

## Historia 
Karrikan Oroimenaren Basoa dago, bertan aurkitu baitzituzten 1936ko Gerra Zibilean fusilatutako hamabi lagunen gorpuak. Kattin txiki izeneko elkartea sortu zuten 2005ean oroimen historikoa berreskuratzeko.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
* "Herri txiki, infernu handi" saioan (2025/02/02).
* Karrikari buruzko erreportaia *Boga* aldizkarian
Gurutze (Oiartzun)

**Gurutze** Oiartzungo (Gipuzkoa) auzoa da, batez ere baserriz osatutakoa. Oiartzungo herrigune nagusi den Elizaldetik Irunera doan bidean kokatua dago.

## Geografia 
Auzo honetan, ikuspegi historikotik, bi gune garrantzitsu daude kokaturik: batetik, Pikoketa, Espainiako gerra zibilean gertatutako pasadizo baten lekuko izandako baserria (gaur egun izen bera duen jatetxetik hurbil zegoena); bestetik, Arkaleko arkaitzak, Erdi Aroan altxatutako Beloaga gazteluaren kokalekua, zeinetik hormen aztarna batzuk baino gelditzen ez diren. 

## Demografia 
## Kanpo estekak 
Arantzadi Zientzia Elkartearen Pikoketako gertakizunen (1936) inguruko txostenaren laburpena
La Encina

**La Encina** Salamancako probintzian (Gaztela eta Leon, Espainia) dagoen udalerria da. Probintziaren hiriburu den Salamancatik 100 kilometrora dago.

2006an 142 biztanle zituen, horietatik 79 gizonak eta 63 emakumeak ziren. 30,77&nbsp;km²ko azalera du eta 802 metroko garaieran kokatua dago.

## Jaiak eta ospakizunak 
Herriko jaiak Maiatzaren 19an eta Abuztuaren 18an dira.

## Ikus, gainera 
* Salamancako udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalerriari buruzko webgunea.
Torre Cerredo

**Torre Cerredo** edo **La Torre Cerredu** asturieraz Europako Mendietako tontorrik altuena da, 2.650 metrorekin.

Asturias eta Leongo probintziaren artean dago kokatuta.

## Abiapuntuak 
* Invernales del Texu ( 6 ordu 15 m )
* Bulnes ( 6 ordu ).
* Urrielluko aterpetxea ( 3 ordu 15 m )
* J.D.Luejeko aterpetxea ( 2 ordu 30 m )

## Kanpo estekak
Iturriotz (argipena)

**Iturriotz** Euskal Herriko zenbait lekuren izena da:

* Iturriotz: Oiartzungo auzoa
* Iturriotz baserria: Aiako benta zaharra.
* Iturriotz dorretxea: Izen bereko Oiartzungo auzoan dagoen eraikina.

**Iturriotz** euskal abizen bat ere bada:
* Eguzkiñe Iturriotz, meteorologoa.
* Patxi Iturriotz: ETAkide historikoa.
* Jose Migel Iturriotz: Pilotaria eta politikaria.
Mamoru Oshii

thumb|Mamoru Oshii - Lucca Comics & Games 2015
**Mamoru Oshii**, 押井守 *Oshii Mamoru*, (Tokio, Japonia, 1951ko abuztuaren 8-) anime film-zuzendari eta -idazle japoniarra da.

## Lanak 
### Zuzendari bezala 
#### Anime filmak 
* *Urusei Yatsura 1: Only You* (1983)
* *Urusei Yatsura 2: Beautiful Dreamer* (1984)
* ''Angel's Egg* edota *Tenshi no Tamago* (1985)
* *Fantastic adventures of Yoko - jap. Genmu senki Leda (1985)
* *Patlabor the Movie* (1989)
* *Maroko* (1990): *Gosenzosama Banbanzai!*-ren bertsioa
* *Patlabor 2: The Movie* (1993)
* *Ghost in the Shell* (1995)
* *Ghost in the Shell 2: Innocence* (2004)
* *Tachigui: The Amazing Lives of the Fast Food Grifters* edota *Tachiguishi-Retsuden* (2006)
* *The Sky Crawlers* (2008)

#### Anime film laburrak 
* *Mobile Police Patlabor Minimum: Minipato* (2002) hiru film labur

#### Akziozko filmak 
* *The Red Spectacles* edota *Akai megane* (1987)
* *StrayDog: Kerberos Panzer Cops* edota *Kerberos: Jigoku no banken* (1991)
* *Talking Head* (1992)
* *Avalon* (2001)

#### Akziozko film laburrak 
* *.50 Woman* edota *Half Woman* (2003) *Killers*en laugarren atala
* *Onna Tachiguishi-Retsuden* (2006)

#### Antzerkia 
* *Open Your Mind* edota *Mezame no hakobune* (2005)

#### Bideo Animazio Originala (Orijinaru bideo animēshon) 
* *Dallos* (1983)
* *Twilight Q Episode 2: Meikyu Bukken File 538* (1987)
* *Patlabor: The Mobile Police* (1988)
* *Gosenzosama Banbanzai!* (1989)
* *Landlock
* *Open Your Mind: Special Edition* edota *Mezame no hakobune* (2005): *Open Your Mind* antzeslanaren bertsioa

#### TB serieak 
* *Urusei Yatsura* (1981 &ndash; 1984)
* *The Wonderful Adventures of Nils* (1980)
* *Patlabor* (1989 &ndash; 1990)

### Idazle bezala 
#### Manga 
* *Kerberos Panzer Cop* edota *Hellhounds* (*Kenrō Densetsu*) (1988~2000)
* *Kerberos Saga Rainy Dogs* (*Kenrō Densetsu: Akai Ashikon*) (2003~2005)
* *Kerberos & Tachiguishi* (*Keruberosu Ekusu Tachiguishi Hara Haradokei No Onna*) (2006~gaur egun)

#### Eleberria 
* *Avalon* (1995)
* *Tachiguishi-retsuden* (2004)

#### Saiakera 
* *Pax Japonica* (2006)

#### Gidoia 
* *Todo no Tsumari'' ("When All's Said and Done") (1984)
* *While Waiting For The Red Spectacles* (1987)
* *Seibu Shinjuku Sensen Ijo Nashi* ("All's Quiet on the Seibu Shinjuku Front") (1994)
* *Seraphim* (1995)
* *Jin-Roh: The Wolf Brigade* (1999)
* *Blood: The Last Vampire* (eleberria) (2000)
* *MiniPato: Mobile Police Patlabor Minimum* (2002)
* *Kerberos Panzer Jäger* (2006)
* *Acht acht* (2007)

### Ekoizle bezala 
* *Blood: The Last Vampire* (anime filma) (2000)

## Kanpo loturak 
*  Webgune ofiziala
Chinandegako departamendua

**Chinandega** ipar-mendebaldeko Nikaraguako departamendua da. 4.822 km²ko eremua du eta 2012an 423.062 biztanle zituen. Hiriburua Chinandega da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fiñana

**Fiñana** Almeríako udalerria da. 2006an 2.422 biztanle zituen.

## Demografia 
## Kanpo estekak 
*  Fiñana - Fiñanako Udalaren webgune ofiziala
*  Fiñana - Andaluziako Juntaren informazioa
*  Fiñana - Almeriako Probintzia Aldundiaren webgunea
Arroagoia

**Arroagoia** (ofizialki **Arroa Goia**) Gipuzkoako ipar-mendebaldeko auzo bat da, Zestoa udalerrikoa. Zestoako hirigunetik ia bi kilometro ipar-mendebaldera dago, mendian. Arroa elizate zenaren nukleoa eta herrigunea zen, eta XXI. mendean, Arroa formak ofizialtasunik ez duela, Zestoako auzoa, Arroabearekin batera.

## Demografia 
## Ondarea 
* San Esteban eliza da Arroagoiko eliza, Arroako parrokia.
450x450px|thumb|San Esteban eliza|erdian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ciudad Real

**Ciudad Real** Espainiako hiria da, izen bereko probintziako hiriburua. Gaztela-Mantxako autonomia erkidegoaren hegoaldean kokatuta dago, Guadiana eta Jabalón ibaien artean dago. Administrazio eta merkataritza hiria da. Industria gutxi garatua dago. Apezpikutegia da.

## Historia 
Alfontso X.a Gaztelako erregeak sortu zuen 1225ean, eta Villa Real izena eman zion. 1420an hiri-agiria jaso zuen, Joan II.a Gaztela eta Leongo erregeak emana.

## Klima 
## Ondarea 
Harresi zaharren hondakinak, ateak (Toledoko atea, mudejar estilokoa, 1328. urtekoa), katedrala (XV-XVI. m.), Santiago eliza, udaletxea eta  probintzia diputazioa dira aipagarriak.

## Ekonomia 
* Nekazaritza (zerealak, olibondoak, mahastiak eta barazkiak) garrantzitsua da.
* Elikagai-industria.
* Zerbitzu eta merkataritza-gunea.

## Demografia 

Colors=
  id:a value:gray(0.9)
  id:b value:gray(0.7)
  id:c value:rgb(1,1,1)
  id:d value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:750 height:350
PlotArea = left:50 bottom:30 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:80000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:b increment:10000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:a increment:1000 start:0
BackgroundColors = canvas:c

BarData=

  bar:1842 text:1842
  bar:1857 text:1857
  bar:1877 text:1877
  bar:1887 text:1887
  bar:1900 text:1900
  bar:1910 text:1910
  bar:1920 text:1920
  bar:1930 text:1930
  bar:1940 text:1940
  bar:1950 text:1950
  bar:1960 text:1960
  bar:1970 text:1970
  bar:1981 text:1981
  bar:1991 text:1991
  bar:2001 text:2001
  bar:2011 text:2011
  
PlotData=
  color:d width:20 align:left

  bar:1842 from:0 till: 9300
  bar:1857 from:0 till: 10159
  bar:1877 from:0 till: 13589
  bar:1887 from:0 till: 14702
  bar:1900 from:0 till: 15327
  bar:1910 from:0 till: 16372
  bar:1920 from:0 till: 18991
  bar:1930 from:0 till: 23401
  bar:1940 from:0 till: 32931
  bar:1950 from:0 till: 34244
  bar:1960 from:0 till: 37081
  bar:1970 from:0 till: 41708
  bar:1981 from:0 till: 51118
  bar:1991 from:0 till: 60138
  bar:2001 from:0 till: 63251
  bar:2011 from:0 till: 74798 
  
PlotData=
  
  bar:1842 at: 9300 fontsize:s text: 9.300 shift:(-10,5)
  bar:1857 at: 10159 fontsize:s text: 10.159 shift:(-10,5)
  bar:1877 at: 13589 fontsize:s text: 13.589 shift:(-10,5)
  bar:1887 at: 14702 fontsize:s text: 14.702 shift:(-10,5)
  bar:1900 at: 15327 fontsize:s text: 15.327 shift:(-15,5)
  bar:1910 at: 16372 fontsize:s text: 16.372 shift:(-15,5)
  bar:1920 at: 18991 fontsize:s text: 18.991 shift:(-15,5)
  bar:1930 at: 23401 fontsize:s text: 23.401 shift:(-15,5)
  bar:1940 at: 32931 fontsize:s text: 32.931 shift:(-15,5)
  bar:1950 at: 34244 fontsize:s text: 34.244 shift:(-15,5)
  bar:1960 at: 37081 fontsize:s text: 37.081 shift:(-15,5)
  bar:1970 at: 41708 fontsize:s text: 41.708 shift:(-15,5)
  bar:1981 at: 51118 fontsize:s text: 51.118 shift:(-15,5)
  bar:1991 at: 60138 fontsize:s text: 60.138 shift:(-15,5)
  bar:2001 at: 63251 fontsize:s text: 63.251 shift:(-15,5)
  bar:2011 at: 74798 fontsize:S text: 74.798 shift:(-15,5)
  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Ciudad Realgo Udalaren webgunea
Arteagabeitia (auzoa)

**Arteagabeitia** Barakaldoko auzoa da, Arteagabeitia-Zuazo barrutia (6.a) osatzen duena Zuazo auzoarekin batera.

## Ezaugarriak 
Arteagabeitia auzoa, Barakaldoko erdigunetik iparraldera dago, Lorategi Botanikoaren eta Beurko eta Santa Teresako auzoen artean. Etxebizitza eta dendak dira nagusi bertan, eta gune berdeak nahiko urriak dira.

## Ikus, gainera 
* Barakaldo

## Kanpo estekak 
*  Arteagabeitia Eskolaren bloga.
Errekaortu (auzoa)

**Errekaortu** Barakaldoko auzoa da, izen bereko barrutia (7.a) osatzen duena El Regato eta Kareagarekin batera.

## Ezaugarriak 
Auzoa Gurutzeta eta Kareagako auzoan artean dago, eta N-634 errepideak bitan banatzen du. Errepide honen mendebaldean, enpresa pabilioi zaharrak zeuden eta 2000. urtetik aurrera, eraitsi eta etxebizitza berriak eraiki zituen BBVAren higiezinen dibisioak. Idomek eginiko proiektua eraiki zen bertan hurrengo urteetan 2008. urtean lanak amaitu ziren.

## Ikus, gainera 
* Barakaldo

## Kanpo estekak
Lutxana (auzoa)

**Lutxana** Barakaldoko auzoa da, izen bereko barrutia (8.a) osatzen duena Burtzeña eta Llanorekin batera. Bilboko itsasadarraren bestaldean Erandioko Lutxana auzoa dago.

## Ekonomia 
Lutxanako auzoan La Unión Alavesa autobus konpainiaren egoitza nagusia dago.

Moto Lube.jpg|*Motocicletas Luberen* omenezko oroigarria Lutxanan
Barakaldo, Lutxana - Orconera eraikinak 001.jpg|Orconera konpainiaren eraikinetako bat Lutxanan. Gaur egun Euskadiko Industria Ondare Higigarriaren zentroa bertan dago.

## Ikus, gainera 
* Lutxana Sporting Kluba

## Kanpo estekak
Kareaga

**Kareaga** Barakaldoko auzoa da, Errekaortuko barrutia (7.a) osatzen duena Errekaortu (auzoa) eta El Regatorekin batera.

## Ezaugarriak 
Barakaldoko auzo gehienetan ez bezala, Kareagan enpresak eta merkatal-guneak dira nagusi, ez da ia biztanlerik bizi bertan. Max Center merkatal-gunea eraiki zenetik, hainbat enpresa eta denda ezarri dira bertan, kotxe saltzaileak, beilatokia eta abar.

2007. urtean A-8 autobidearen gaineko zubia eraiki zen, Megapark eta Max Center merkatal-guneak elkartuz. Zubiak, kotxeentzako errei bana eta oinezkoentzako espaloiak dauzka.

## Azpiegiturak 
* Max Center

## Kanpo estekak
Errekatxo

**Errekatxo** Bizkaiko mendebaldeko Barakaldo hiriko auzo bat da. Hiri horretako Errekaortu-Kareagako barrutia (7.a) osatzen du, Errekaortu eta Kareaga auzoekin batera.

## Izena 
2011 arte, *Errekatxo*, *Mespelerreka* eta *Mendierreka* izenak erabili ziren auzo honen euskal izentzat. *Mespelerreka* izena Barakaldoko Burtzeña auzoko monasterioaren 1438. urteko dokumentu batean aipatzen da, baina badirudi beste toki baten izena dela. *Mendierreka* izena badirudi Antonio Trueba idazleak asmatu zuela, eta bereziki *La cruz más santa* (1888) eleberrian eman zion zabalkundea. *Errekatxo* izena 1919. urtean daude dokumentatuta lehen aldiz, auzo honetako lehenengo batzokia sortu zenean erabili baitzen; eta 1970eko hamarkadan, euskararen erabilera publikoaren aurkako errepresioa arindu zenean, auzotarrek izen horren alde egin zuten.

*Errekatxo* onartu zuen auzoaren euskal izentzat Euskaltzaindiak 2010ean. Eta 2011n, auzoaren euskal izen ofiziala bihurtu zen.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mespelerrekako urtegia
* Barakaldoko Historia eta Ingurumen Interpretaziorako Zentroa

## Kanpo estekak
Zaballa (Barakaldo)

**Zaballa** Barakaldoko auzoa da, Zaballa-Zentroko barrutia (1.a) osatzen duena Zentroarekin batera.

## Ondarea 
Udalk euskaltegiaren eraikina, antzina, 1930eko hamarkadan alegia, Eusko Abertzale Ekintza alderdi politikoaren egoitza izandakoa.

## Kale garrantzitsuenak 
* Foruen pasealekua
* Juan de Garai kalea

## Ikus, gainera 
* Zaballa (Trapagaran)

## Kanpo estekak
Zentroa (Barakaldo)

**Zentroa** Barakaldoko auzoa da, Zaballa-Zentruako barrutia (1.a) osatzen duena Zaballarekin batera.

## Ezaugarriak 
Barakaldoko udalerriaren erdigunea Herriko Plazatik Bide Onera plazarako guneak osatzen du, bertan daude Barakaldoko udaletxea eta udal zerbitzu gehienak.

## Kale garrantzitsuenak 
* Bide Onera plaza
* Herriko plaza

## Ikus, gainera 
* Barakaldo

## Kanpo estekak
Beurko

**Beurko** Barakaldoko auzoa da, Bagatzako barrutia (4.a) osatzen duena Santa Teresarekin batera.

## Ezaugarriak 
Beurko, XX. mendean eraikitzen hasitako auzunea da. Etxe zaharrenak auzoaren behealdean kontserbatzen dira, Galindo ibaitik hurbil. Etxe zahar horien gainean, "Beurko" izeneko auzune berria eraiki zen 1950eko hamarkadan. Erabilitako material txarrak zirela eta, hamarkada batzuk beranduago, egitura arazo handiak izan zituzten etxebizitza eraikin horiek. Horrela, 2000ko hamarkadan ACR eta Larcovi eraikuntza enpresek auzokoekin adostutako proiektu batek ordezkatu zuen auzo zahar hura.

thumb|erdian|300px|Beurko dorretxea

## Ikus, gainera 
* Barakaldo

## Kanpo estekak 
*  Beurko Berria egitasmoaren webgunea.
Santa Teresa

**Santa Teresa** zenbait santa katolikoren izena da:

* Teresa Avilakoa, espainiar lekaime mistiko bat.
* Teresa Lisieuxekoa, edo *Jesus Haurraren Teresatxo*, XIX. mendeko frantziar lekaime bat.
* Teresa Kalkutakoa.

Aldi berean, Santa Teresa Avilakoaren omenez izendatutako hainbat erakunde eta leku:

* Santa Teresa (Barakaldo), Barakaldoko auzo bat.
* Santa Teresa ikastetxea, Donostiako ikastetxe bat.
* Santa Teresa (Aiete), Donostiako antzinako baserri bat.
Vélez-Blanco

**Vélez-Blanco** Almeriako udalerria da. 2006an 2.165 biztanle zituen.

thumb|ezkerrera|250px|Velez-Blancoko Gaztelu
## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Almeriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Velez-Blanco - Velez-Blancoko Udalaren webgune ofiziala
*  Velez-Blanco - Andaluziako Juntaren informazioa
*  Velez-Blanco - Almeriako Probintzia Aldundiaren webgunea
Urban Galindo

**Urban Galindo**, lehen **Desertu**, Barakaldoko auzoa da, Lasesarre eta Larrearekin batera udalerriko 2. barrutia, Lasesarre-Urban Galindo alegia, osatzen duena.

## Ezaugarriak 
Auzoak Lasesarrerekin egiten du muga, bertan daude Barakaldoko hainbat azpiegitura, Goardia Zibilaren koartela, kiroldegi berria eta PCB enpresaren egoitza.

Auzoa Adifen burdinbideak bitan banatzen du, eta bertan kokatzen da Renfeko Aldirien Desertu-Barakaldo geltokia.

## Ikus, gainera 
* Barakaldo

## Kanpo estekak
Lasesarre

**Lasesarre** Barakaldoko auzoa da, Lasesarre-Urban Galindo barrutia (2.a) osatzen duena Urban Galindo eta Larrearekin batera.

## Ezaugarriak 
Lasesarreko auzoa Adife burdinbideek bitan banatzen dute. Mendebaldean, auzo zaharra kokatzen da, 1950eko hamarkadatik aurrera eraikia. Ekialdean bestalde, 2000ko hamarkadan Europako Urban programaren bidez hiritartu eta proiektaturiko Barakaldoko udalaren zabalgune berria dago.

## Futbola 
Bertan kokaturik dugu Eduardo Arroyo arkitektoak diseinaturiko Lasesarreko futbol zelaia, Barakaldo CF taldearena. Zelaia 1922ko jatorrizko futbol zelaia ordezkatzeko eraiki zen eta 12.128 pertsonarentzako tokia dauka.

## Ikus, gainera 
* Barakaldo

## Kanpo estekak
Larrea (Barakaldo)

**Larrea** Barakaldoko auzoa da, Lasesarre-Urban Galindo barrutia (2.a) osatzen duena Urban Galindo eta Lasesarre auzoekin batera.

## Ezaugarriak 
Auzoa Barakaldoko udalerriaren ekialdean dago, erdigunea eta Lasesarreko auzoen artean.

## Ondarea 
* Larrea jauregia

## Kanpo estekak 
* Larrea jauregiaren argazkia.
Cuenca (argipena)

**Cuenca** toki hauen izena da:

##  
* Cuenca, Gaztela-Mantxako probintzia;
** probintzia horretako hiriburua, Cuenca;
* Cuenca de Campos, Valladolideko probintziako udalerria.

##  
* Cuenca, Ekuadorko hiri nagusienetakoa.

##  
* Cuenca, Argentinako Tres Algarrobos udalerriari eman ohi zaion izena.
Akarregi

**Akarregi** Hernaniko (Gipuzkoa) auzoa da. Urumea ibaiaren eskuinaldean dagoen eremu lauak Hernaniko hirigunetik Astigarragako Ergobia auzoraino hartzen duen izena da. Ibaiondo bezalako industria-pabiloiek (Orbegozoko altzairutegia zegoen han garai batean) okupatzen dute eremu hori, baina badira beste etxe batzuk ere, gutxi gorabehera lerrokatuak errepide zaharrean, 100 pertsona baino gehixeago bizi baitira han, eta bi sagardotegi tradizional.

## Demografia 
## Kanpo estekak
Galarreta (Hernani)

**Galarreta** Hernaniko (Gipuzkoa) auzoa da. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 2 biztanle ditu.
erdian|thumb|Galarreta jai-alai. Hernaniko Galarreta auzoan dagoen pilotalekua.

## Demografia eta biztanleria 
## Ikus, gainera 
* Galarreta (Donemiliaga)
* Galarreta pilotalekua

## Kanpo estekak
Ereñotzu

**Ereñotzu** Hernaniko (Gipuzkoa) toki entitate txikia da. Hernani herritik 6&nbsp;km-ra dago, Goizuetarako bidean. 400 pertsona inguru bizi dira bertan. Ereñotzuk herri txiki baten itxura du. XIX. mendean sortu zen Urumea ibaiaren ondoan, Ereñotzu baserriaren eta ermita baten inguruan.

2010eko urriaren 7an Gipuzkoako Foru Aldundiak Foru Dekretu bidez, Ereñotzu *toki entitate txiki* eratu zuen, ordura arteko auzo maila kenduz. Erenotzuk, lau bokalez eta auzo-alkate batez osatutako auzo-batzarra du.

## Demografia 
## Ondare nabarmena 
* San Antonio baseliza

## Pertsonaia ezagunak 
* Jose Manuel Lujanbio "Txirrita", bertsolaria.
* Xabier Solano, musikaria (Etzakit, The Solanos eta Esne Beltzako abeslaria eta Fermin Muguruzaren taldeko kidea).
* Mikel Peruarena, idazlea.
* Txabolategi, bertsolaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hernani

## Kanpo estekak
Jauregi (Hernani)

**Jauregi** Hernaniko (Gipuzkoa) auzoa da. 

## Demografia 
## Chillida-Leku 
Bertako "Zabalaga" baserrian eta haren inguruan Chillida-Leku museoa zabaldu zuten, Eduardo Chillida eskultore donostiarraren lanen erakusgarri.

## Ikus, gainera 
* Jauregi (Iruraitz-Gauna)

## Kanpo estekak
Osinaga (Hernani)

**Osinaga** Hernaniko (Gipuzkoa) auzoa da, gehien bat sakabanaturiko baserriz osatua.

Onddi mendiaren azpialdean kokaturik, guztira 55-65 bat baserri eta etxe daude bertan.

Hernaniko sagardotegi asko hantxe daude.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Osinaga auzoari buruzko web orria
Santa Barbara (Hernani)

**Santa Barbara** Hernaniko (Gipuzkoa) auzoa da. Agerreburu mendiaren oinetan dago eta han gailurrean dagoen Santa Barbara gotorlekua eta baselizatik hartzen du izena.

## Demografia 
## Kanpo estekak
La Paz (Barakaldo)

**La Paz** Barakaldoko auzoa da, Gurutzetako barrutia (9.a) osatzen duena izen bereko auzoarekin batera.

## Ezaugarriak 
Auzoa Gurutzeta, A-8 autobidea eta Errekaortuko auzoen artean dago, auzoa Barakaldoko auzorik berdeenetakoa da, izan ere, Gorostizako parkea mendebaldean kokatzen da. 2008. urtean osasun zentro berria eraiki zen, jatorrizkoaren ondoan eraikin berria altxatu zelarik.

## Ikus, gainera 
* Barakaldo

## Kanpo estekak
Gurutzeta (barrutia)

**Gurutzeta** Barakaldoko (Bizkaia) 9. barrutia da. Eustatek emandako datuen arabera barrutiak 12.718 biztanle zituen 2013. urtean, eta 1,454 kilometro koadroko azalera. Barakaldoko udalerriaren mendebaldean kokatzen da. Iparraldean Errekaortu-Kareaga barrutiarekin egiten du muga, eta hegoaldean Burtzeña auzoarekin. Barrutiak bi auzoz osatzen da Gurutzeta eta La Paz.

## Auzoak 
Gurutzeta eta La Paz auzoak oso desberdinak dira elkarrengandik, nahiz eta aldi berean eraiki ziren. 1950eko hamarkadatik aurrerako immigrazioak, ehunka pertsona erakarri zituen Barakaldora, bertako lantegietan lan egitera. Horrela, pertsona haientzako hainbat auzo berri egin ziren. Gurutzeta auzoa, izen bereko plazaren inguruan zabaltzen da, Gurutzetako Ospitalearen ondoan. La Pazeko auzoa berriz A-8 autobidearen mendebaldean hedatzen da, barrutiaren mendebaldean.

La Paz auzoan gune berdeak dira nagusi, etxebizitzak 12-13 pisutako dorreetan batu ziren, eta horrek plaza eta parke ugari eraikitzea posible egin zuen. Gurutzetak bien bitartean hirigintza tipikoagoa dauka, eta gune berdeak urriagoak dira. La Pazeko auzoaren ondoan, hiriko parkerik handiena dago, Gorostitzako parkea alegia.

Fitxategi:Barakaldo Cruces La Paz.jpg|La Paz auzunearen ikuspegia..
Fitxategi:Barakaldo_Gurutzetako_Plaza.jpg|Gurutzetako Plaza.

## Zerbitzuak 
* Bertan eraiki zen 1955ean *Residencia Sanitaria Enrique Sotomayor* zena, gaur egun Gurutzetako Ospitalea (Osakidetzako erietxe nagusia).
* Bilboko metroaren 2. linean Gurutzetako geltokia dago, Ospitalearen ondoan kokatuta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Gurutzetako ospitalearen webgunea
Lekeitio Marierrota Boleibol Kirol Elkartea

**Lekeitio Marierrota Boleibol Kirol Elkartea** 2005ean sortu zen kirol proiektuaren ondorioa da. Boleibola zabaltzeaz gain herrian neskek taldeko kirola egiteko aukera bezala planteatu genuen.

Gaur egun maila guztietan parte hartzen duten taldeak jolasten dute boleibolean ( jubenilak izan ezik ), txikienetatik hasi eta nagusienetararte. Benjamin eta Alebin mailetako neskatoek denboraldian zehar hilabetean behin prestatzen diren boleibol topaketetan parte hartzen dute.

Infantil eta kadete mailetakoak ordea eskolar mailan jolasten dute bizkaiko beste taldeekin batera. Martxo inguruan kirol federatuko txapelketan ere parte hartzen dute.

Nagusien taldeak berriz "Euskal lehenengo mailako "B" multzoan" parte hartzen dute. Bertan euskal herriko taldeez gain kantabria eta Errioxako taldeek parte hartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lekebol
Erein

**Erein** Euskal Herriko argitaletxea da, Donostian egoitza duena. 1976ko abenduan sortu zen, Edorta Kortadi, Xabier Lete, Anjel Lertxundi, Jose Manuel Castells, Asentxio Ondartzabal, Julen Lizundia eta Jexuxmari Mujikaren eskutik. Hasierako helburua euskaraz argitaratzea zen baina argitaratutako lehenengo liburua Eugenio Ibarzabalen *Diálogos en torno a las elecciones* izango zen, Franco hil ondorengo hauteskunde garaian sortu baitzen argitaletxea eta gaiaren interesagatik. Jarraian argitaratu ziren Baleren Bakaikoaren *Euskadiko dependentzia ekonomikoa* (1977) eta Patxi Goenagaren *Gramatika bideetan* (1978)
Aipamen berezia merezi du Ipurbeltz, euskarazko komiki aldizkariak, 1977an sortua eta 2008arte iraun zuena.
Literatura alorreko argitalpen esanguratsuenen artean Bernardo Atxagaren *Obabakoak*, Jon Miranderen Haur besoetakoa, Anjel Lertxundiren *Aise eman zenidan eskua* eta Ramon Saizarbitoriaren *Hamaika pauso* nabarmentzen dira.

Erein argitaletxea euskal kultura bultzatzeko eta garatzeko lanean ari den argitaletxea da. Alde horretatik, hiru ildo nagusitan dihardu:

* Batetik, euskal literaturako liburuak argitaratzen, bai helduentzat eta bai gazte zein haurrentzat.
* Bestetik, testuliburuak sortzen, prestatzen eta argitaratzen, Euskal Herriko zenbait irakasle-talderekin elkarlanean. Lehen eta Bigarren Hezkuntzak eta Batxilergoa hartzen ditu.Testuliburu eta pedagogi materialok euskaraz argitaratzen dira, eta batzuk baita gaztelaniaz ere.
* Azkenik, saiakerak argitaratzen, batzuk euskaraz eta besteak erdaraz, euskal kultura eta gizarteari dagozkion gaiez. Erein argitaletxeak euskal gizarteak agertzen dituen premiei erantzun nahi die bere jardun editorialetik, zehaztasun, kalitate eta profesionaltasun handienaz.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Durangoko Azoka

## Kanpo estekak 
*  Ereinen webgunea
Pamiela

**Pamiela Etxea** Euskal Herriko argitaletxea, Iruñean egoitza duena. Euskaraz zein gazteleraz argitaratzen du.

## Historia 
1983ko ekainean Pamiela literatur aldizkariaren lehen alea agertu zen Iruñean. "Pamiela" izena Pello Lizarraldek proposatu zuen eta aitonari entzundako euskal ipuin zaharretatik hartua da, pamielak "sorginek baserrietako atarietan uzten zituzten kutxak omen ziren; inork irekiz gero, gaitz guztiak beraien gain eroriko zitzaizkien. Kutxa horiek urrutiratu behar zituzten, beste norbaiti salduz edota oparituz".

Aldizkariko hasierako kolaboratzaileen artean Pablo Antoñana zegoen, horrexegatik, bere eleberri "Kronika txikia" izan zen argitaletxeak plazaraturiko lehenbiziko liburuetako bat. Horrela sortu zen argitaletxea, Antoñanaren beste lan batzuk editatu zituena, bai eta gaztelaniazko zein euskarazko beste egile batzuenak ere.

2010ean, Pamielak bazeuzkan dagoeneko mila bat liburu argitaratuta bi hizkuntzetan. Jorge Oteizak 2000n sortu zuen ordutik argitaletxe hau identifikatzen duen zigilua.

## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Durangoko Azoka

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Pamielaren webgunea
Txalaparta (argitaletxea)

**Txalaparta** Euskal Herriko argitaletxe bat da, 1988an sortua eta egoitza Tafallan duena (Nafarroa Garaia). Gaztelaniaz eta euskaraz argitaratzen dute batik bat, 30-40 liburu urtean: euskal literatura, beste herrietakoa, saiakera politikoa eta historikoa, kritika soziala, ezkerraren klasikoak, historia entziklopediak, besteak beste. Argitaletxearen ezaugarri nabarmenena bere harpidedun eta irakurle kopurua dira.

Orain, Editoriales Independientes izenarekin, elkarlanean ari dira beste herrietako argitaletxeekin. Hala, Mexikoko ERA, Txileko LOM eta Uruguaiko Trilce argitaletxeekin batera argitalpen aniztasunaren alde ageri dira.

Argitaletxeak Altafaylla kultura elkartea hartu zuen oinarritu bere sorreran, aldarrikapen kutsuko liburuei tartea eman eta zabaltzeko. Jose Mari Espartza izan du harrezkero sortzaile eta bultza-indar nagusia; haren esanetan, Txalapartak langile talde gaztea du, eta 1.300 liburuko funtsa. Argitaletxea abian jartzeko unean, *Navarra 1936. De la esperanza al terror* liburuak oihartzun handia hartu zuen.

2023ko irailaren 22an, 35. urteurrena ospatu eta liburu-denda eta egoitza berria ireki zuten Iruñeko Kale Nagusian. Une horretan, Mikel Buldain zebilen argitaletxearen kudeatzaile, eta Garazi Arrula editore

## Egileak 
Txalapartarekin lanak argitaratu dituzten egileen artean nabarmentzekoak dira Joseba Sarrionandia, Patxi Zabaleta, Edorta Jimenez, Manu Ortega, Laura Mintegi eta Jon Alonso, besteak beste.

## Bildumak 
* Orreaga.
* Gebara.
* Ravel.
* Gure Klasikoak.
* Axuri Beltza.
* Literotura.
* Kortazar.
* Ekin-Txalaparta.
* TXO

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko argitaletxeen zerrenda
* Durangoko Azoka

## Kanpo estekak 
* Txalapartaren webgunea
Madrizko departamendua

**Madriz** Nikaraguako ipar-mendebaldeko departamendu bat da. 1.602 km² ditu, eta 2012. urtean 158.020 biztanle zituen. Hiriburua Somoto da.

## Udalerriak 
# Las Sabanas
# Palacagüina
# San Jose de Cusmapa
# San Juan del Rio Coco
# San Lucas
# Somoto
# Telpaneca
# Totogalpa
# Yalagüina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Managuako departamendua

**Managua** mendebaldeko Nikaraguako departamendua da. 3.672 km²ko eremua du eta 2012an 1.448.271 biztanle zituen. Hiriburua Managua da, herrialdeko hiriburua ere dena.

## Udalerriak 
# Ciudad Sandino
# El Crucero
# Managua
# Mateare
# San Francisco Libre
# San Rafael del Sur
# Ticuantepe
# Tipitapa
# Villa Carlos Fonseca

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Fonseca

**Carlos Fonseca Amador** (1936ko ekainaren 23a - 1976ko azaroaren 8a), irakasle, politikari eta iraultzaile nikaraguarra. Askatasun Nazionalerako Fronte Sandinistaren (FSLN) sortzailea. Anastasio Somoza Debayleren diktaduraren aurka borrokatzen hil zuten. Handik hiru urtera FSLNa Managuan sartu zen iraultza bukatuz.

Gaztetik oso aktiboa izan zen eta Karl Marx eta Friederich Engels irakurri zituen. Historia liburu ugari ere irakurtzen zituen. 1959an Juventud Democrata Nicaragüense taldea sortu zuen, iniziatiba politikodun lehen gazte erakundeetako bat. Apirilaren 2an atxilotu eta Guatemalara deportatu zuten. Hondurasera igaro eta gerrillan sartu zen. Bertan tiro batek birika bat zulatu zion eta Habanara joan zen sendatzera. Ondoren Venezuelan Nikaraguako oposizioarekin harremanak egin eta *Gutxiengo Programa* sinatu zuen. Bertan atxilotu eta Mexikora eraman zuten. Nikaraguara bueltatu eta berriro ere atxilotu eta Guatemalara deportatu zuten, El Salvadorrera ihes egin, hortik Kubara eta berriro sartu zen Nikaraguan.

Guzti honen ondoren *Movimiento Nueva Nicaragua* sortu zuen. Honen bilera batean Askatasun Nazionalerako Fronte Sandinista izena proposatu zuen sortzen ari zen talde armatuarentzat. Ikasle Frontea sortu zuen eta Hiri Gerrillan parte hartu zuen. Atxilotu zuten eta berriro ere Guatemalara deportatu eta El Petenen konfinatu zuten. Bertatik ihes egitea lortu zuen beste militante batzuen laguntzaz eta igerian Tapachulara joan zen, Mexikon.

1968ko urtarrilaren 17an FSLNko buru militarra izendatu zuten. 15 puntuko manifestu bat egin zuen eta horrek asko indartu zuen gerrillaren izaera politikoa. Abuztuaren 31n Kosta Rikan atxilotu zuten eta saiakuntzak egon arren bere kideek ezin izan zuten askatu. Azkenean beste bahitu batzuekin trukea egin eta Kubara joan zen. Bertan idazle moduan jardun zuen ahalik eta 1975an berriro ere Nikaraguara sartu zen arte. Bertan mendiko gerrillan integratu eta 1976an hainbat manifestu idatzi zituen. Azaroaren 7an Zinica herrian egondako batailan hil zuten.

1979an Managuako Iraultzaren Mauseloan lurperatu zuten, 100.000 pertsonen aurrean.