open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Burns

**Robert Burns** (Alloway, Hegoaldeko Ayrshire, Eskozia, 1759ko urtarrilaren 25a – Dumfries, 1796ko uztailaren 21a) Eskoziako gaeleraz aritu zen olerkari ezagunena da. Eskozieraz eta ingelesez ere idatzi zuen.

## Bizitza eta obra 
Laborari etxe batean sortua eta bere kasa ikasia, Pope, Thompson, Gray eta Young idazleen lanak irakurri zituen estiloa lantzearren. Hamalau urterekin idatzi zuen *Jolie Nell* bere lehen poema. Eskoziako ingeles moldez idatzi zuen lan gehiena. 1786. urtean argitara eman zituen bere «Poemak», *Poems chiefly in the scottish dialect (Eskoziako dialektoan batez ere idatzitako poemak). *Liburu honek arrakasta handia izan zuen. Ironikoa eta zorrotza zen oso; ez zuen sekula satira erlijiozkoa nahiz politikoa bazter utzi eta beti jardun izan zuen Eskoziaren burujabetzaren alde. Egun bakar batean ondu zuen *Tam O´Shanter* poema komikoa, bere lanik luzeena (200 ahapaldi, 1790).

1791. urtean Dumfriesera jo eta administrazioan hasi zen lanean, aspaldidanik Jamaikara joateko zituen asmoak alde batera utziz. Oso langilea zen, baina edalea ere handia zenez gero, gehiegikeriek eraman zuten gazterik mundutik 1796. urtean.

Burnsen poesia argi, zorrotz, ironiko, fresko eta herrikoiak leku berezia hartu du Eskoziako literaturan.

## Kanpo loturak 
*  *burnsmuseum.org* webgunea

## Ikus, gainra 
* ''Tam o' Shanter'' poema.

## Erreferentziak
Ellen Johnson Sirleaf

**Ellen Johnson-Sirleaf** (Monrovia, 1938ko urriaren 29a) politikari liberiarra da. Herrialdeko presidentea izan zen 2005eko azaroaren 8tik 2018ko urtarrilaren 22ra, horrelakorik lortzen lehenengo Afrikako emakume bihurtuz.

2011. urtean Bakearen Nobel Saria irabazi zuen, Leymah Gbowee kidearekin eta Tawakkol Karman yemendarrarekin batera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Monrovia

**Monrovia** (ingelesez  ahoskatua) Liberiako hiriburua da, baita Montserrado konderriko hiri nagusia ere.

970.824 biztanle ditu, herrialdeko biztanleriaren %29a.

## Geografia 
Ozeano Atlantikoaren kostaldean dago, Saint Paul ibaia itsasoratzen den lekuan.

## Klima 

## Ekonomia 
Portuko jardueran eta petrolio-findegian oinarritzen da Monroviako ekonomia.

### Ekipamenduak 
Aireportua du, eta unibertsitatea, 1951n sortua.

## Historia 
1822an sortu zen hiria, eta izena James Monroeren omenez jarri zioten.

### Monroviako konferentzia 
Liberiako hiriburuan 1961ean egindako bilera. Afrikako 21 herritako ordezkariek parte hartu zuten. Afrikako herri kolonizatuak askatzeko prozesua bizkortzea zuen helburu.

## Irudi-galeria 

Fitxategi:Monrovia Plan Map 1830.jpg|Monroviaren oinplanoa, 1830ekoa
Fitxategi:Downtown Monrovia 3348917715 67a2002529.jpg|Monroviako hiriguneko kalea
Fitxategi:Monrovia Street2.jpg|Monroviako *Broad Street*
Fitxategi:Monrovia Bay.jpg|Monroviako badia

## Herri eta hiri senidetuak 
Monrovia ondorengo herri eta hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Viator Eskaut Taldea

**San Viator Eskaut Taldea** Gasteizko eskaut talde bat da.

## Historia 
1968an sortu zen. Guraso talde bat San Viatorreko apaiz batzuekin erabaki zuten Eskaut talde bat sortzea, hezkuntza integrala bilatzen, denbora librean hezitzen eta eskultismoaren metodologia erabiltzen zuena. Dena hasi egin zen 'San Jose' ikastetxe zaharrean, geroago San Viator deituko zena. San Viator Eskaut Taldea, ikastetxe txiki batean osatu egin zen, baina gaur egun San Viator ikastetxe askos handiagoa da, ikasle gehiagorekin, emakumeekin (lehan bakarrik mutilak zeunden) eta ikastetxean jarraitzen du egiten hezkuntze lana San Viator Eskaut Taldea. Gaur egun San Viator Euskalerriko Eskautak Arabako talderik zaharrena da.

Nahiz eta San Viator ikastetxe barnean egon, taldeko partaideak Gasteizko leku guztietatik datoz.

## Ikastetxea 
Taldea ikastetxearen barnean egotean, ikastetxea antolatzen dituen jardueretan parte hartzen du: Pastoral kontseiluan , eskabidearen berrespenetan, Euskal Kultur Astea antolatzen du, inauterietan, San Viator Astean...

## Gurasoak 
Taldearen arabera, *nahiz eta denbora pasatu taldeak beti izan duen gauzarik garrantzitsuenetariko bat gurasoak izan dira, beti oso inplikatua egon da taldearekiko*.
## Oraina 
Gaur egun, San Viator ikastetxearen barnean jarraitzen du taldeak, eta Euskalerriko Eskautak Araba elkarteko parte da beste lau talderekin.

## Lepozapia 
San Viator Eskaut Taldearen lepozapia hiru kolorez osatuta dago: berdea, horia eta zuria. Kolore berdea lepozapiaren eskuineko aldean egoten da, eta horia, berriz, ezkerrekoan. Kolore berdea babesa eman zion taldearena da (Jesus Obrero), eta horia ikastetxeari erreferentzia eginez ipini zuten.

## Kanpoko loturak 
* Eskaut Mugimendu Katolikoa
* Euskalerriko Eskautak
* Euskalerriko Eskautak Araba
* Esperantza Eskaut Taldea
* Berribide Eskaut Taldea

## Kanpo estekak
Aiboa

**Aiboa** Getxoko auzoa da, Neguri eta Algorta artean dagoena.
thumb|288px

## Metroa 
Bilboko metroak geltokia dauka auzo honetan, lehenengo lineakoa. 2007. urtean 330.000 bidaiari inguruk erabili zuten.

## Kanpo estekak
Request for Comments

Sarearteetan eta Konputagailu Sareen ingeniaritzan, **Request for Comments** (“iritzi/komentario eskaerak” moduan uler daitezkeenak) dokumentuak, RFC akronimoez ezagunak, interneteko teknologien ikerketa, garapen eta metodologia aplikaziora zuzendutako dokumentu sorta bat dira.

Internet gizartearen bitartez, ingeniari eta konputagailu zientzialariek idazkiak plazaratu ditzakete RFC dokumentu modura, batzuetan aurreko lanen berrikuspen modura, kontzeptu berriak proposatzeko asmoz, edo (kasu batzuetan) ingeniari humore gisan. Internet Engineering Task Force (IETF) erakundeak RFC-etan kaleratutako proposamen batzuk Interneteko estandar modura onartzen ditu.

## RFC produkzioa eta eboluzioa 
RFC editoreak RFC dokumentu bakoitzari identifikatzaile bakar bat egokitzen dio. Behin identifikatzailea egokituta, RFC-a ez da ezabatzen edo aldatzen; dokumentuak konponketak behar baditu, egileak RFC berri bat kaleratzen du. Hortaz ohikoa da RFC batek aurretik plazaratutako bat “baliogabe” edo “zaharkitutzat” uztea. Halere azken hauek ez dira ezabatzen eurei esker sare-teknologia ezberdinen ikuspegi kronologiko bat lor daitekeelako.

Kontuan eduki behar da RFC terminoa ez dela sail honetan bakarra. Beste erakunde askok erabili izan dute edo/eta erabiltzen dute RFC terminoa euren dokumentuei erreferentzia egiteko, halere hau da bere kasurik ezagunena.

RFC produkzio prozesuak alde nabarmenak ditu beste estandarizazio erakunde formalekiko, adibidez ANSI-rekiko. Internet teknologia adituek kanpo erakunde baten babesik gabe barne zirriborroak bidali ditzakete. Ohiko RFC dokumentuak IETF erakundearen onespenarekin plazaratzen diren arren, lan-taldeetan banatutako adituek osatzen dituzte; hauek lehenik internet zirriborroak kaleratzen dituztelarik. Metodologia honek lankideen arteko berrikuspen fasea errazten du RFC heldu bat gauzatu aurretik.

Antolamenduz nahiko informalak diruditen arren, testuen euren osakeraren inguruan formatu ezagun batzun erabili ohi dira kohesioa eta ulerterraztasuna mantentzeko asmoz; adibidez RFC 2119, RFC 4234 edo RFC 2026.

## RFC-ak lortzen 
World Wide Web-ean RFC-en iturburu ofiziala RFC Editorea da. Halere modu ez ofizialean eskuragarri daude HTTP, FTP anonimoa eta bestelako aplikazio mailako protokolo ezagunetan.
Edonork atzitu dezake kaleratutako ia edozein RFC honako URL-sintaxia erabiliz: http://www.rfc-editor.org/rfc/rfc3700.txt (kasu hontan RFC 3700 atzituko genuke).

RFC oro aurki daiteke ASCII formatuan, nahiz eta batzuetan beste formatuetan ere aurki daitezkeen. Halere, formatu estandarra ASCII-z idaztea da.
RFC-etako meta-datuak erraz atzitzeko asmoz (hitz klabeak, egileak, data konkretuak, eta batez ere azken eguneraketak giza formatu ulergarrian) RFC editoreak bilaketa tresnak bereziak eskaintzen ditu.

## Bibliografia 
*  Webgune ofiziala
*  Ingelesezko Wikipedia

## Kanpo Loturak 
*  Webgune ofiziala
*  RFC FAQ/Sarri galdetutako galderak
*  RFC Datu Base Ofiziala
*  RFC estandarizatuak eta historikoki interesgarriak
*  GNU/Linux inguruneetan RFC-ak atzitzeko herraminta

## Kanpo estekak
Alde Zaharra (Portugalete)

**Alde Zaharra** Portugalete hiriko (Bizkaia) erdigunea da. Alde Zaharrak hiru kale nagusi ditu:

* Andra Mari
* Erdikalea (gaztelaniaz *del medio*)
* Coscolajes

## Ondarea 
Auzoak oraindino lur-zatiketa gotikoa mantentzen du, nahiz eta gaur egungo eraikin gehienak XIX. eta XX. mendeetakoak izan.

Auzoak dituen eraikin nagusiak hauek dira:
* Erdi Aroko Andra Maria basilika.
* Portugaleteko udaletxea, 1883an Atanasio Anduizak eraikia.
* Erdi Aroko Salazar dorrea, gaur egun jatetxea dena.

## Jaiak eta ospakizunak 
Auzoko jai nagusiak honakoak dira:
* Uztailaren 1ean, Giako Andra Maria, Koskojales kalean.
* Irailaren 14an Gurutzearen Ama Birjina, Rantxeria enparantzan.

## Iruditegia 

Irudi:Portugalete Casa Torre Lope Garcia de Salazar.jpg|Salazar dorrea.
Irudi:20060623-Portugalete Basilica.jpg|Andra Maria basilika.
Irudi:Portugalete - Monumento a Lope García de Salazar.JPG|Lope Gartzia Salazarren omenezko estatua.
Irudi:Portugalete - Monumento a Víctor Chávarri 2.JPG|Victor Txabarriren omenezko monumentua eta udaletxea.
Irudi:Portugalete - Casa de Elías López Bustamante 5.jpg|Elias López Bustamanteren etxea.
Irudi:Portugalete - Puente de Vizcaya 13.jpg|Portugaleteko Alde Zaharra Bizkaia Zubitik ikusita.

## Ikus, gainera 
* Portugalete

## Kanpo estekak
Azeta

**Azeta** Portugaleteko auzoa da. Herriko ekialdean kokatzen da, Abatxolo auzoaren azpian eta Sestao herriaren ondoan.

Antzina, auzoak *Acea* zuen izena, gero *Azetako mahastiak* (gaztelaniaz *Viñas de Azeta*) izatera pasaz.

## Jaiak eta ospakizunak 
Auzoaren jaiak urrian dira.

## Ikus, gainera 
* Portugalete

## Kanpo estekak
La Tejera (Portugalete)

**La Tejera** Portugaleteko goiko aldean dagoen auzoa da. Ortuellarekiko mugakidea da eta biztanle gutxien duen Portugaleteko auzoa da.

## Egitasmoa 
Portugaleteko udalak, 125.000 metro karratu inguruko *Vicios Parkea* eraiki zuen 2007-2011 plangintzaren arabera La Tejerako auzoaren ondoan.

## Ikus, gainera 
* Portugalete

## Kanpo estekak
Los Hoyos (Portugalete)

**Los Hoyos** Portugaleteko auzoa da. Gertuko Santurtziko Kabiezes auzoarekin muga egin duen auzo hau Portugaleteko lau muinoen batean dago (San Roque, Kanpanzar, Los Hoyos bera eta Errepelega).

## Ikus, gainera 
* Portugalete

## Kanpo estekak
Rivas (Portugalete)

**Rivas** Portugaleteko goiko aldean dagoen auzoa da.

## Rivasko parkea 
Portugaleteko udalak 135.000 metro karratuko parkea eraiki nahi du Rivasko auzoan, Ballonti merkatal-gunea eta auzoaren arteko lurretan. Horretarako, 1,2 milioi euro erabiliko ditu, 2008an udalak esandakoaren arabera..

## Ikus, gainera 
* Portugalete

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errepelega

**Errepelega** Portugaleteko goiko aldean dagoen auzoa da. Izan ere, Sestaoren ondoan dagoen auzo hau Portugaleteko lau muinoen batean dago (Roke Deuna, Kanpanzar, Los Hoyos eta Errepelega).

## Mugakideak 
Iparraldean eta ekialdean Portugaleteko herrigunea, hegoaldean Sestao eta mendebaldean Ortuella mugakide ditu.

## Historia 
Errepelega Portugaleteko auzo "berria" da, 1931 arte Santurtziko zatia baitzen. Beti izan da nortasun handiko herria, eta bertan bizi diren askok "Errepelegako Errepublika Independiente" deitzen diote euren auzoari.

Bertako antzinako leku-izenen artean Iturburu (eliza zaharraren ondoan), Ganeza edo Ganeta (Rivas eta La Sierraren artean), Arana (Rivasera zihoan bidea), Biternari eta Bizio (La Sierran) ditugu.

## Zerbitzuak 
* Osakidetzako anbulatorio bat auzo honetan kokatzen da.
* Errepelegako merkatua: oso postu gutxi jarraitzen duten zabalik.
* "Rivas" futbol zelaia kokatzen dira Errepelegan ere.

## Jaiak eta ospakizunak 
Auzoaren patroia Kristobal Deuna da eta haren omenezko jaiak uztailaren 10en egiten dira.

## Ikus, gainera 
* Ezkerraldea

## Kanpo estekak 
* Portugaleteko udal webgunea
Pando (Portugalete)

**Pando** Portugaleteko goiko aldean dagoen auzoa da, A-8 autobideko sarbidetik gertu. Auzo honen ondoan herriko hilerria dago.

## Historia 
2006. urtean, auzoko eraikin industrial zahar batzuen eraisketa eta hilerriaren ondoko lurren eraberritzea hasi ziren. Horrela, Eroskik auzoan Ballonti izeneko merkataritza-gunea eraiki du, eta 700 etxebizitza inguru eraikitzen ari dira, Portugaletek eraikitzeko libre daukan azken orubeetako batean.

Merkatal-gunearen zabaltzeak kezka sortu zuen herriko dendariengan. Herriko denda batzuetako jabeek, denda berria zabaldu dute merkatal-gunean.

## Ikus, gainera 
* Portugalete

## Kanpo estekak
Espiritu Santua

thumb|Espiritu Santua uso itxuraz irudikatzen da sarri, Bibliako zenbait pasartetan oinarrituz, Jesusen bataioan batez ere (Mt 3, 16; Mk 1, 10; Lk 3, 22; Jn 1, 32

**Espiritu Santua**, kristautasunaren arabera, Hirutasun Santuko hirugarren pertsona edo hipostasia da. Izate espirituala da, ez du gorputzik, Hirutasuneko bigarren pertsonak (Jesukristok) ez bezala.

Kristautasunaren ikuspegitik, Espiritu Santua Elizari (kristau elkarteari) indarra eta ausardia ematen dion jainkozko indarra da. Jesusek, Azken Afarian, bere apostoluei hitz eman zien Espiritua izango zutela lagun azken egunera arte. Horregatik, Espiritu Santuak kristau elkartea bere salbamen bidean gidatzen duela uste dute.

## Ikus, gainera 
* Espiritu Saindua (Baiona)

## Kanpo estekak
Konstantinoplako I. kontzilioa

**Konstantinoplako I. kontzilioa** (Bigarren kontzilio ekumenikoa) 381ean egin zen Konstantinoplan (gaur egungo Istanbul, Turkia), Teodosio I.a Handiak deituta. Kontzilio hau Eliza Katolikoak, Eliza Ortodoxoak, Eliza Luteranoak eta Eliza Anglikanoak onartzen dute.

## Aurrekariak 
Nizeako I. kontzilioak ez zuen Arrioren teologia guztiz baztertzerik lortu. Teologia horrek Jesukristoren jainko izaera ukatzen zuen eta Nizean gaitzetsi eta debekatu zen arren, Konstantinoplako gotzain Eusebio Nikomediakoaren bitartez indarra hartzen hasi zen berriz ere. Beste alde batetik, mazedoniarrak deituriko beste talde batek Espiritu Santuaren jainko izaera ukatzen zuen, nahiz eta Jesukristo jainkotzat aitortu.

Teodosio I.a Handia agintera heldu zenean eztabaida horiek Elizaren batasuna arriskuan jartzen zuten. Horregatik kontzilioa deitu zuen 383ko maiatza eta uztailerako.

## Kontzilioa 
Antiokiako Melezio patriarkaren gidaritzapean egin zen kontzilioa. Bertan Ekialdeko Elizetako 150 ordezkari bildu ziren (Mendebaldeko elizetako inor ez zen joan). Konstantinoplako kontzilio honek Nizeako I. kontzilioko erabakiak berretsi zituen, baina bertako sinesmen aitorpenari honako esaldi hau gehituz: *Credo in Spiritum Sanctum qui ex Patre per Filium procedit* (Sinesten dut Espiritu Santua, Aitarengandik, Semearen bitartez, datorrena). Honela bai arrianismoa, baita mazedoniarren ideiak ere, gaitzetsi zituzten aldi berean.

Kontzilio honetan Konstantinopla "Erroma Berri" izendatu zuten eta bertako artzapezpikua eliza osoaren gailurrean jarri zuten, beti ere Erromako Aita Santuaren azpitik.

## Ondorioak 
Behin Jesukristoren jainko izaera aitortu ondoren, hurrengo sortuko diren eztabaidak kristologikoak izan ziren (Jesukristoren izaerari buruzkoak). Besteak beste Jesusen baitan Jainko izaera eta giza izaera nola bateratzen ziren aztertu nahi izan zuten. Hori hurrengo kontzilioetako gai garrantzitsuena izan zen.

## Kanpo estekak
Zeru horiek

**"Zeru Horiek"** Bernardo Atxagak idatzitako eleberria da, 1995ean argitaratutakoa Erein argitaletxearekin.

Eleberria hizkuntza askotara itzuli da, esaterako katalana, gaztelania, ingelesa, alemaniera, italiera, finlandiera, esloveniera, suediera, estoniera eta turkierara.

## Haria 
Eleberri honetan sei orduko autobus bidaia bat kontatzen zaigu, espetxean lau urte egon ondoren hogeita hamazazpi urteko emakume batek egiten duena Bartzelonatik jaioterriraino, Bilboraino. Irene, euskal preso politiko ohia, kartzelatik atera berria da, baina ez da libre sentitzen.

Bidaian Irenek bere bizimodua gogoratzen du. Erretzea atsegin du edo beharrezko zaio. Partaide izan den organizazio armatua uztea erabaki du. Guztien iritzien aurka utzi du Irenek espetxea ere, eta bakardade izugarria du Bilbon bere zain.

Autobusean polizia bat doa eta honek oso urduri jartzen du Irene. Autobusean bi moja ezagutuko ditu eta bere gogoari jarraitzeko gomendatuko diote biek, jendearen presioari jaramonik ez egiteko esanez. Irenek askatasuna du helburu.

## Filma 
2006an estreinatu zuten Aitzpea Goenagak zuzendutako telebistarako filma, Atxagaren eleberrian oinarritua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Liburuaren aipamena "Erein"en webgunean
*  Pelikularen aipamena "Euskaraz.net"-en
Efesoko kontzilioa

**Efesoko kontzilioa** (hirugarren kontzilio ekumenikoa) 431n egin zen Efeson, Asia Txikian (gaur egungo Turkian). Teodosio II.ak deituta, 200 gotzain inguru elkartu ziren. Efesoko kontzilioa aurrekoak baino istilutsuagoa izan zen, eztabaida sutsuak izan ziren nestorianismo izeneko doktrinaren inguruan.

Efesoko kontzilioa katolikoek, anglikanoek, luteranoek eta ortodoxoek onartzen dute gaur egun.

## Kontzilioko eztabaidak 
Efesoko kontzilioa eztabaida kristologikoko une garrantzitsua izan zen Elizan. Aurreko kontzilioek (Nizeako I. kontzilioak eta Konstantinopoliseko I. kontzilioak) Hirutasunari eta Jainkoaren izateari buruz eztabaidatu zuten nagusiki, baina Efeson Jesukristoren izate bikoitza (jainkozkoa eta gizatiarra) izan ziren eztabaidagai garrantzitsuenak. Nestorianoek Jesukristoren izate bikoitza banatuta zegoela zioten. Gainera, Jsusengan giza izatea nagusi zela zioten. Horregatik, Maria haren amari *Theotokos* (Jainkoaren Ama) deitu beharrean, *Khristotokos* (Kristoren Ama) deitzen zioten. Izan ere, nestorianoentzat Maria Jesus gizonaren ama zen soilik: Jesus gizona gizon normala zen, beste edozein bezala sortua baina Jainkoak zeregin berezi baterako aukeratua. Beste era batera esateko, Jesusen misioa ez zela betierekoa aitortzen zuten.

Efesoko kontzilioak nestorianismoa gaitzetsi zuen Jesus aldi berean gizaki eta Jainko zela aldarrikatuz. Maria, beraz, Kristoren ama izateaz gain, Jainkoaren Ama ere bazela adierazi zuten, erabat Jainko zen gizonaren ama zelako. Hala ere, Jesukristoren bi izate horien arteko harremana ez zen behar bezala zehaztuta geratu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Mariaren eliza

## Kanpo loturak
Bidasoa (Irun)

**Bidasoa** Irungo (Gipuzkoa) auzoa da. Irunek 4 auzo zituen historikoki eta Bidasoa horietako bat da. 1883an Behobia bereizi egin zitzaion, Irungo azken auzoa sortuz.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «Bidasoa auzoa», Irungo Udalaren webgunea.
Katea (Irun)

**Katea**, ***Ventas*** edo **Landetxa** Irungo (Gipuzkoa) auzoa da.

Landetxa izena, herriko toponimo zaharrenetakoa izanik, bertan zegoen antzinako Landetxe edo Saletxetik datorkio. Saletxe horretan, Iruna sartzen eta Irundik ateratzen ziren produktuen salerosketak gauzatzen ziren. Salerosketak egiteko eskubidea, auzi askoren ondoren, 1564. urtean lortu zen, nahiz eta gai honen inguruan Hondarribiak beti eutsiko zion aurkako jarrerari.

Geroago,1788. urtean, katea bat ezarri zuten Gipuzkoako errepideak mantentzen lagunduko zuen bidesaria ordaintzeko.

Errege-bidearen ertzean kokaturiko bi aurkikuntza hauek, ardatz nagusi modura egungo Andrearriaga izeneko ibilbidea duen biztanlegune baten garapena ekarri zuten. Andrearriaga izena Oiartzungo udalerriarekiko mugan dagoen erromatarren garaiko hilarriaren eta ondoan izan zen izen bereko ermitaren oroimenez ezarri zen

Auzo honetan daude, hain zuzen ere, egun Irunen bultzatzen ari diren industrialde garrantzitsuenak. Industrialde hauek gainbehera gainditzeko eta enplegua sustatzeko borrokan ari dira; izan ere, Europako Batasunean erabat sartzeak eta hiriko zenbait industria itxi izanak izugarri areagotu zuten enpleguaren eskasia.

Auzo honetako kaleek euskal herrialdeen izenak dauzkate, hala nola, Bizkaia Lapurdi, Araba, Nafarroa Beherea; baita errota-izenak ere: Erroiarri, Arbiun, Harmugarrieta, Errota, Errotazar, Errotaberri. Beste toponimo batzuk erabili dira auzo honetako kaleak bataiatzeko: alde batetik, meategien izenak (San Nartziso); bestetik, baserrienak; Primautzar Gabiria, Aranibar, Txatxenea, Teileria Irurzunzar eta baita, harrobienak ere, Karobiga, Kisulabe eta Labeltze.

Auzoaren parterik handiena landa-eremura biltzen da. Alde honetan ustiatu daitekeen eremurik txikiena ere baserriak egokitzeko erabili izan da. Baserri guztiak auzo nagusiarekin komunikatzen dira antzinako bide-sare konplexu baten bidez. Gaurko egunean hormigoizko geruza bat dute bide horiek guztiek.

## Kanpo estekak 
*  «Ventas auzoa», Irungo Udalaren webgunea.
Lapitze

**Lapitze** Irungo auzoa da, eta Irungo beste auzo hauek ditu mugakide: iparraldean, Anaka (Colon ibilbideko zenbaki bakoitiak Lapitzera biltzen dira); hegoaldean eta ekialdean, Olaberria; eta mendebaldean, Katea.

## Ikus, gainera 
* Laphizketa

## Kanpo estekak 
*  «Lapitze auzoa», Irungo Udalaren webgunea.
Kirsten Prout

**Kirsten Prout** (Vancouver, Kanada, 1990eko irailaren 28 - ) aktore kanadarra da.

## Filmografia 
* *Tell me no lies* (2007) Samantha Cooper bezala
* *Kyle XY* (2006- ) Amanda Bloom bezala
* **Elektra** (2005) Abby Miller bezala
* *The Love Crimes of Gillian Guess* (2004) (TB) Amanda Guess bezala
* *Birthright (Stargate SG-1)* (2003) (TB) Nesa bezala
* *Twice Upon a Christmas* (2001) (TB) Brittany Morgan bezala
* *The Wedding Dress* (2001) (TB) Stella Carver bezala
* *Mindstorm* (2001) Tracy Wellman gaztetan bezala
* *Once Upon a Christmas* (2000) Brittany Morgan bezala
* *The Linda McCartney Story* (2000) (TB) Stella bezala

## Kanpo estekak 
*  Kirsten Prout IMDbn
Jennifer Morrison

**Jennifer Morrison** (Chicago, 1979ko apirilaren 12a - ) aktore, modelo eta zinema ekoizle estatubatuarra da.

## Filmografia 
* *House*: Allison Cameron doktorea
* Command & Conquer 3 Tiberium Wars (2007): (Bideo-jokoa) Kirce James Komandantea
* Flourish (2006): Gabrielle Winters *(eta ekoizpena)*
* Mr. & Mrs. Smith (2005): Jade
* Lift (2004/II): Sarah
* Surviving Christmas (2004): Missy Vanglider
* The Sure Hand of God (2004): Lily Bowser
* Mall Cop (2004) Chris
* Grind (2003): Jamie
* Girl Fever (2002): Annie
* Nantucket (2002): Alicia
* Big Shot: Confessions of a Campus Bookie (2002) (TV): Callie
* "The Random Years"("Pilot" atala) (2002): Megan
* "Dawson's Creek": Melanie Shea Thompson
* "Any Day Now": Mandy Singer
* Design (2002): Sonya Mallow
* "Touched by an Angel": Melissa
* "The Chronicle": Gwen
* The Zeros (2001): Joyce
* Urban Legends: Final Cut (2000): Amy Mayfield
* Stir of Echoes (1999): Samantha Kozac
* Miracle on 34th Street (1994): Denice
* Intersection (1994): Meaghan Eastman

## Kanpo estekak 
*  Jennifer Morrisonen webgune ofiziala
*  Jennifer Morrison IMDBn
1987ko Munduko Errugbi Kopa

**1987ko Munduko Errugbi Kopa** gizonezkoen Munduko Errugbi Koparen lehenbiziko edizioa izan zen. Australian eta Zeelanda Berrian jokatu zen, 1987ko maiatzaren 22tik ekainaren 20ra. Zeelanda Berriko selekzioa izan zen irabazlea, Aucklandeko Eden Parken jokatutako finalean Frantziari 29 eta 9 irabazirik. Gales sailkatu zen hirugarren. 

## Parte-hartzaileak 
Hamasei taldek parte hartu zuten: IRFB International Rugby Football Boardeko zazpi kideek eta gonbidatutako beste bederatzi herrialdek. Hegoafrikak ez zuen jokatzerik izan arrazakeria kontuengatik. 

## Hiriak eta estadioak 
## Multzo fasea 
Hamasei taldeak lau multzotan banatu zituzten. Garaipenak hiru puntu ematen zituen, berdinketak bi, eta porrotak bat. Multzo bakoitzeko lehenbiziko bi taldeak bigarren fasera igaro ziren.

### A multzoa 
----

----

----

----

----

### B multzoa 
----

----

----

----

----

### C multzoa 
----

----

----

----

----

### D multzoa 
----

----

----

----

----

## Bigarren fasea 
### Final laurdenak 
----

----

----

### Finalerdiak
----

### 3. eta 4. postuak
### Finala
## Ohorezko postuak 
## Estatistikak 
### Entsegugile onenak 
### Puntugile onenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fernando Rey Escalera

**Fernando Rey Escalera** (1961, Iruñea) itzultzailea da. Nafarroako Unibertsitatean Medikuntza eta kirurgian ikasketak izan arren, 1980ko hamarkada bukaeratik itzultzaile da Nafarroako administrazio publikoan. Halaber, hainbat literatura lan itzuli ditu euskarara.

2007ko itzulpengintzako Euskadi Literatur Saria irabazi zuen, *Pereirak dioenez* obragatik.

## Itzulpenak 
### Euskarara ekarritakoak 
* Irene Vallejo: *Irakurketaren aldeko manifestua*. Pamiela. 2024
* Irene Vallejo: *Infinitua ihi batean. Liburuen asmakuntza Antzinaroko munduan*. Txalaparta. 2021
* Natalia Ginzburg: *Familiako lexikoa* (2021, Igela)
* Alessandro Baricco: *Odolik gabe* (2020, Igela)
* Fleur Jaeggy: *Proleterka* (2018, Erein, Igela)
* Elena Ferrante: *Abizen berriaren historia* (2016, Igela)
* Elena Ferrante: *Ume galduaren historia* (2016, Igela)
* Elena Ferrante: *Adiskide paregabea* (2015, Igela)
* Dolores Redondo: *Eskaintza ekaitzari* (2014, Erein)
* Dolores Redondo: *Hezurren ondarea* (2013, Erein)
* Lorenza Mazzetti: *Zerua gainbehera dator* (2012, Igela)
* María Julia Díaz Garrido: *Hegaztiak* (2012, Pamiela, Kalandraka)
* Paula Carballeira: *Smara* (2012, Pamiela, Kalandraka)
* Andrea Camilleri: *Hilabete bat Montalbanorekin* (2011, Igela)
* Milena Agus: *Kondesa esku-guria* (2010, Denonartean)
* Milena Agus: *Giltzurrun-harriak* (2010, Denonartean)
* Antonio Tabucchi: *Oker ttiki garrantzigabeak* (2007, Alberdania, Elkar)
* Antonio Tabucchi: *Porto Pimeko dama* (2007, Alberdania, Elkar)
* Orhan Pamuk: *Elurra* (2007, Elkar)
* Rodrigo Muñoz Avia: *Perfektuak* (2007, Edebé-Giltza)
* Gianni Celati: *Guizzardiren abenturak* (2006, Igela)
* Antonio Tabucchi: *Pereirak dioenez* (2006, Igela)
* Gianni Celati: *Paradisuko almanaka* (2005, Igela)
* Agustín Fernández Paz: *Piraten eskola* (2005, Edebé-Giltza)
* Natalia Ginzburg: *Gure etxeko kontuak* (2004, Igela)
* Yasar Kemal: *Ararat mendiaren sumina* (2003, Elkar)
* Bohumil Hrabal: *Zorrotz begiratutako trenak* (2002, Alberdania, Elkar)
* Horace McCoy: *Hobe nuen etxean gelditu* (2002, Ibaizabal)
* Jan Neruda: *Mala Stranako ipuinak* (2001, Ibaizabal)
* Sir Arthur Conan Doyle: *Sherlock Holmesen abenturak 2* (1997, Ibaizabal)
* Sir Arthur Conan Doyle: *Sherlock Holmesen abenturak 1* (1997, Ibaizabal)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* «Fernando Rey Escalera» *Nor da Nor* eukal itzulpengintzaren datu-basean
Anaka

**Anaka** Irungo (Gipuzkoa) auzoa da, eta muga hauek ditu: iparraldean, Hondarribia eta Bidaso ibaia; hegoaldean, Katea, Olaberria eta Lapitze; ekialdean, Behobia eta Lapitze; eta mendebaldean, Hondarribia.

Auzo honetan, Anaka izenaz ezagutzen den auzoaz gainera, Urdanibia, Pinudi kalea, San Migel, Geltokia, Mendibil, Beraun eta Santiago kaleak daude, eta Anakako auzoaren ekialdeko muga Dunboako kanaleraino iristen da; ubide honek bereizten ditu Anaka eta Behobiako auzoak Behobiako auzoarekiko muga izanik berau (Colon ibilbideko zenbaki bikoitiak eta Nafarroako Hiribideko bakoitiak ere Anaka auzora biltzen dira).

XIX mendearen erdialdera arte, Lapitze auzoaren parte bat zen Anaka; trenbidearen etorrerarekin ordea, auzoaren egitura guztiz aldatu zen eta honekin batera auzo garrantzitsu bihurtu zen, gero eta biztanle gehiago izango zituen.

## Kanpo estekak 
*  Anaka, Irungo Udalaren webgunean.
Behobia

**Behobia**, Lapurdiko aldean **Pausua** izenaz ezaguna, Irungo eta Urruñako auzoa da, Hendaiaren eta Urruñaren mugan dagoena. Bidasoaz bi aldeetara dago auzoa, Urruñako zatiari Pausu deitzen zaio, eta Irungoari, Behobia. Baina azken honetan 'Pausua' izeneko ibia zegoen, ibaia igarotzeko. Gabarra bidez ere igaro ohi zen, harik eta zubia eraiki zuten arte. Egungo Frantziaren eta Espainiako Estatuen arteko mugan dago.

3.000 biztanle inguru, Gipuzkoa aldean gehienak. Gipuzkoako Behobia muga eta nazioarteko garraioen zerbitzugunea da gaur egun. Nekazaritzak eta ibai arrantzak ez dute inolaz ere garai bateko garrantzirik gaur egun. Lapurdi aldeko Behobia mugaren ondoan sorturiko herrigune txiki bat da, dendaz josita dagoena.

## Historia 
[thumb|300px|eskuinera|Bi Behobiak Bidasoa gainetik lotzen zituen zubia, [1853-1876 artean]]
Antzinako *Beherobia,* Behobia izan da betidanik Bidasoa ibaiak duen ibi edo pauso erosoena eta erabiliena. 1514. urtean, Fernando Katolikoa Gaztelako erregeak gaztelu bat eraikiarazi zuen bertan *(Gaztelu Zahar),* Frantziaren eta Espainiaren arteko mugak zainduz gainera, burujabetza galdu berri zuten nafarrei erresuma zaharrerako bidea eragoztearren. 1522. urtean, Nafarroako erregearen alde ari ziren Frantziako eta Alemaniako gudarosteak zapuztu zituzten gipuzkoarrek Behobiako Aldabe mendian (San Martzial mendia gerora).

Behobiako eremuan dago Faisaien uhartea edo Konferentziako Uharte ospetsua, Frantziako eta Espainiako koroek Pirinioetako Bake Ituna izenpetu zuten lekua (1659). Frantziako Iraultzaren ondoren (1789), aduanak ezarri ziren Lapurdiko Behobian. Espainiako koroak berebat egin zuen 1841. urtean, Lehen Karlistadaren ondorioz.

Behobia izan zen Frantziako Konbentzioko gudarosteen egoitza (1794) eta bertako San Martzial mendian izan zuten Napoleonen soldaduek azken zafraldia, Wellington jeneral ingelesaren osteen eskutik, Iberiako Penintsula utzi baino lehen. XIX. mendearen bukaeran eta XX. mende hasieran, Behobiako mugak galdu egin zuen ordura arte izandako garrantzia, Bidasoaldeko erriberak bete eta Irun eta Hendaia lotzen dituzten nazioarteko erribera eta trenbide zubiak eraiki ondoren (1917tik aurrera). 1936ko gerra zibilaren hasieran (uztailak 18 - irailak 4), gudu latzak izan ziren Behobian.

## Ondarea 
* Behobiako zubia
* Gaztelu Zahar gaztelua
* Zaisa dorrea: 2009an inauguratua.

## Kirola 
* Behobia-Donostia lasterketa

## Jaiak eta ospakizunak 
* Ekainaren 30a, San Martzial
* Uztailaren 28tik uztailaren 31ra, Loiolako San Inazio, auzoko patroia.
* Artiako jaiak
* Dunboako jaiak

## Ikus gainera 
*  Pausu, Urruña, Lapurdi

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Behobiaz Irungo Udalaren webgunean
* Joseba Aurkenerena: Xaia ostatua, pausuarrak lekuko. https://zuzeu.eus/euskal-herria/xaia-ostatua/
David H. Bieter

**David H. Bieter** (Boise, Idaho, Ameriketako Estatu Batuak, 1959ko azaroaren 1a - ) euskal jatorrizko abokatu eta Estatu Batuetako Alderdi Demokratako politikari estatubatuarra da. Euskal hiztuna da. 2003ko azaroaren 4a geroztik Boiseko alkatea da. 2007ko azaroaren 7ko hauteskundeetan berrautatua izan zen.

2002ko martxoan Peter Cenarrusa, orduko Idahoko Estatu Idazkaria eta beraren ekimenez Idahoko Memoriala, Euskal Herriko autodeterminazio eskubidearen aldeko memoriala, bultzatu zuten eta Estatuko Ordezkarien Ganberan eta Senatuan onartua izan zen.

## Ikus, gainera 
* Ameriketako Estatu Batuetako euskaldunak

## Kanpo loturak 
*  David Bieter bigarren aldiz Boiseko alkate *Berrian*
*  David H. Bieterri elkarrizketa *Berrian*
*  Elkarrizketa *www.sustatu.com*-en
*  David Bieter alkategai 2003ko Boiseko udal hauteskundeetarako *Berria*
Sistema diedriko

200px|thumb|Sistema diedrikoan egindako marrazketa
**Sistema diedrikoa** errepresentazio sistema geometriko bat da, eta pieza baten bistak planoan irudikatzean datza, hau da, hiru dimentsioak bistetan bi dimentsiotan egongo diren irudiengatik ordezkatzen ditu proiekzio ortogonalen bitartez.

Oinarrizko sei bista posible ditugu baina normalean hiru bista erabiltzen dira eta posible denean gutxiago lana sinplifikatzeko neurri guztiak akotatzea posible bada. Beraz oinarrizko hiru bistak hauek dira:
* aurretiko bista
* ezkerreko bista
* goiko bista.

Hauetatik oso ondo aukeratu behar da aurretiko bista, informazio gehiena ematen duena izan behar baita.

Sistema diedrikoaren barnean bi errepresentazio sistema bereizten dira: europar sistema eta amerikar sistema.

## Kanpo estekak
Biotz-begietan

***Biotz-begietan*** (gaur egungo idazkera estandarrean, *Bihotz-begietan*) Xabier Lizardi olerkariak idatzitako euskarazko poesia liburua da, 1932an argitaratua

## Historia 
Lizardik 1932 artean idatziak zituen olerki onenak aukeratu zituen Biotz-begietan liburua osatzeko. Hurrenkera kronologikoan antolatu zituen. Lehenengo olerkia Yaun errukiorra 1917koa da eta azkenak 1931koak dira.

## Olerkiak 
Hona hemen olerkien hurrenkera:
* Yaun errukiorra
* Oia
* Mendi-gaiña
* Zeru-azpia
* Aldakeri
* Xabiertxoren eriotza
* Neskatx urdin-yantzia
* Bultzi-leiotik
* Parisko txolarrea
* Otartxo utsa
* Agur!
* Biotzean min dut
* Zuaitz etzana
* Urte-giroak ene begian
* Eusko-bidaztiarena
* Asaba zaarren baratza
* Izotz-ondoko Iguzki
* Gure mintzo

## Abestiak 
1970. eta 1980. hamarkadetako hainbat musikari ezagunek Lizardiren olerkiak musikatu eta abestiak sortu dituzte, batzuk oso ezagunak izatera iritsi dira. *Biotz-begietan* liburuan daudenetatik abesti bihurturiko adibide batzuk:
* Antton Valverdek: *Biotzean min dut*, *Asaba zaarren baratza* eta *Urte-giroak ene begian*.
* Benito Lertxundik: *Bultzi-leiotik (Oi, lur, oi lur!)* eta *Otartxo utsa*.
* Xabier Letek eta Lourdes Iriondok: *Izotz-ondoko Iguzki*.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda
* Euskararen historia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Biotz-begietan* liburuaren testu osoa, *Armiarma* webgunean.
Harri eta Herri

**"Harri eta Herri"** Gabriel Aresti olerkari bilbotarrak idatzitako poesia liburua da.

1964an argitaratu zuen Itxaropena argitaletxeak Kuliska Sortan Zarautzen. Euskal poesiaren historian iraultzailea izan zen, gai sozial eta politikoak jorratzen zuelako eta injustiziak salatu. 

*Harri eta Herri*k argitaratzeko unean, garai hartako ziren tentsio batzuk ikusi ziren. Jatorrizko mekanoeskritoa Itxaropenan egon zen 1963. urtetik, eta han baino ez dira agertzen inoiz argitaratu ez diren bi bertso sorta. Horiek kenduta argitaratu zen liburuaren lehen edizioa 1964an. Kasu horretan, ez zen izan zentsura frankistagatik, «euskal munduarekiko korrekzioagatik» baizik, Lourdes Otaegi literatur ikerlariak esan izan duenez. Itxaropenara heldu aurretik, beste euskal argitaratzaile batzuek, egilearen ideologia zela eta, uko egin zioten *Harri eta Herri* plazaratzeari. Azkenik Juan San Martinen bidez heldu zen Arestiren testua Zarautzera. Hark eman zion bide argitaratzeari, nahiz eta bi bertso sorta kenduta. 

2014ko abenduan, 'Harri eta herri' berrargitaratu zuten Euskaltzaindiak eta Gabriel Aresti Kultur Elkarteak elkarrekin.

"Nire aitaren etxea" olerkia liburuko poema guztien artean ezagunena bide da.

## Poemak 
[thumb|thumbtime=257|start=233|[Gabriel Aresti|Gabriel Arestiren aro soziala: 1964-1975.]]
### Guztiak 
# Zorrotzako portuan aldarrika.
# Beti esanen dut egia.
# Nire aitaren etxea.
# Apur dezagun katea.
# Profeta bati.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda
* Euskararen historia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  "Harri eta Herri" on-line Susa Argitaletxearen webgunean.
* "Gabriel Aresti. Biografia" Angel Zelaieta. Susa, 2000 (On-line)
* Gipuzkoa kultura
* Susa argitaletxea
* Gabriel Aresti euskaltegiaren webguneko biografia.
Hamaika pauso

**"Hamaika pauso"** Ramon Saizarbitoria idazle donostiarrak idatzitako laugarren eleberria da, 1995ean argitaratutakoa Erein argitaletxearen bidez. Gaztelaniara *Los pasos incontables* izenburuarekin argitaratu zen.

## Haria 
Liburua Angel Otaegiren fusilatzea testuinguru modura hartuta dago idatzia. Tiro egin zuten pertsonez gain, lekukorik gabe hil zen Otaegi, eta bere bizitzako azken momentuen fikziozko berreraikuntza egiten entseatu zen Saizarbitoria nobela honetan. Dena dela, eleberrian Daniel Zabalegi izena eman zion, fikziozkotasuna nabarmentzeko. Liburuko protagonista nagusia Iñaki Abaitua da, hiztegi bat osatzeko lanean ari den idazlea. Lan horretarako Bartzelonara joan eta Eduardo Ortiz de Zarate ETAko militantea ezagutuko du. Honek muga gurutzatzeko laguntza eskatzen dionean hasiko da bien arteko harremana eta apurka-apurka, Ortiz de Zarate Abaituaren bizitzan sartzen joango da. Nobelan Ortiz de Zarateren pertsonaia da Abaitua eta Zabalegiren arteko lotura zuzena. ETAko kidea autoz eraman behar duen batean ikusiko du oso tarte laburrean Abaituak Zabalegi. Bere fusilatzearen ondoren kasuari buruzko xehetasunak biltzen hasiko da nobela bat idazteko asmoz.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Liburuaren aipamena "Erein"en webgunean
*  *Hamaika pauso irakurketarako gonbitea* Mari Jose Olaziregiren artikulua *Jakin* aldizkarian
Hamaseigarrenean, aidanez

***Hamaseigarrenean, aidanez*** Anjel Lertxundi idazle oriotarrak idatzitako eleberria da, 1983an argitaratutakoa "Erein" argitaletxearen bidez.

Domingo apustuzalearen ibilerak eta haren amaiera tragikoa kontatzen du, herri txiki batean girotua, XX. mendearen erdialdean. Kontakizuna ahots anitzekoa da, herrira Domingoren istorioaren berri jasotzera heltzen de idazleak jasotzen dituenak. Apustuaz gainera, garaiko herri txikietako giroa eta senar-emazteen arteko harremanak ederki jasotzen ditu eleberriak.

Urte bi geroago, idazleak berak eleberrian oinarritutako filma, eleberriaren izenburu berdinarekin, zuzendu zuen.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Liburuaren aipamena "Erein"en webgunean
Otto Pette

**"Otto Pette (hilean bizian bezala)"** Anjel Lertxundi idazle oriotarrak idatzitako eleberria da, 1994an "Alberdaniak" argitaratua. Hogei eta bost urte ondoren, 2018an, Alberdania argitaletxearen eskutik *Otto Pette*ren argitalpen gaurkotua kaleratu da.

Erdi Aroan kokatua dagoen istorio korapilatsu bat kontatzen da pertsonaia askoren perspektiba erabiliz. Egileak hizkuntza jaso eta aberatsa darabil. Maria Jose Olaziregi literatur adituaren arabera, lan honek *"euskal literatura astindu egin zuen"*. Espainiako Narratiba Sari Nazionalaren finalista izan zen.

“Biharko klasiko bat” zela iragarri zuten editoreek 1994an, 'Otto Pette' lehen aldiz argitara ematerakoan. Eta asmatu zutela dirudi.  Euskara batuak 50. urteurrena betetzen ari zenean, 2018an, 'Otto Pette'-z aritu ziren Martin Ugalde Foroan Anjel Lertxundi idazlea, Miren Azkarate EHUko irakaslea eta Euskaltzaina, Itxaro Borda idazlea eta Beñat Sarasola idazlea eta literatur kritikaria. Joxerra Garziak gidatu zuen saioa.

## Haria 
Gizon bat jauregi batean bizi da bakarrik. Garai batean, erregeak *Baronet* izendatu zuen matxinoen kontrako borrokan izandako garaipenengatik eta jendeak izua zion, krudela eta odolzalea baitzen. Orain aldiz, iragan hura ahaztu besterik ez du nahi. Egun batean, gizon ezezagun baten bisita izanen du. Atzerritarra mendeku bila dator. Biak sukaldeko mahaian eserita, elkarri kontatuko diote beren bizitzaren istorioa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Liburuaren aipamena "Alberdania"ren webgunean
* 'Otto Pette' klasikoaren lehen urteak. Martin Ugalde Foroa.
Ni ez naiz hemengoa

**"Ni ez naiz hemengoa"** Joseba Sarrionandia idazle bizkaitarrak idatzitako saiakera liburua da, 1985ean Pamielak argitaratua.

Egunkari intimo baten modura antolatua dago liburua, ziegan bakartuta idatzitako narrazio labur eta gai askotako hausnarketekin. Guztira, 100 atal baino gehiagotan banatuta dago lana.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Liburuaren aipamena "Pamiela"ren webgunean
*  Edorta Jimenezen kritika. Susa, 1989.
*
Non dago Basque harbour?

'''"Non dago Basques' harbour?"''' Koldo Izagirre idazle gipuzkoarrak idatzitako poesia liburua da, 1997an argitaratutakoa "Susa" argitaletxearen bidez.

## Atalak 
# Portuan ume.
# Liburuak leiho.
# Ontzia metafora.
# Geltoki ondoko etxea.
# Günterren malura.
# Moniqueren araoa.
# Itsasoa ez da neutrala.
# Umearen heriotza.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Liburua on-line
*  Liburuaren kritikak Literaturaren Zubitegian
Gasteizko hondartzak

**"Gasteizko hondartzak"** Xabier Montoia idazle gasteiztarrak idatzitako ipuin liburua da, 1997an argitaratutakoa "Susa"ren bidez.

Liburuak hogeita bi ipuin eta ia hirurehun orrialde dauzka (297 or.).

## Gasteizko hondartzen irudiak 

Fitxategi:Garaio - Embalse de Ullíbarri-Gamboa - Playa 08.jpg|Uribarri Ganboako urtegiko hondartza
Fitxategi:Garaio - Embalse de Ullíbarri-Gamboa - Playa 12.jpg|Uribarri Ganboako urtegiko hondartza
Fitxategi:Vitoria - Parque de Gamarra - Piscina 01.jpg|Gamarrako parkeko igerileku bat.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Liburuaren zati bat on-line
Lur bat haratago

**"Lur bat haratago"** Joan Mari Irigoien idazle gipuzkoarrak idatzitako eleberri mardula da, 2000an argitaratutakoa "Elkar"ren bidez.

Euskaraz inoiz idatzitako nobelarik zabalena da hau, 658 orrialde dituena. XVII. mendean kokatua dago istorioa, Nafarroa eta Lapurdi artean eta nobela inguru haietako hizkera jasoan dago idatzia.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Liburuaren zati bat "Basque Literature" webgunean
* "Elkar"ren webgunean
Lagun izoztua

***Lagun izoztua*** Joseba Sarrionandia idazle bizkaitarrak idatzitako lehen eleberria da, 2001ean argitaratutakoa Elkar argitaletxearen bidez.

Liburuaren atzeko azaleko aurkezpena horrela hasten da:*Oroimena eta hitza galdu ditu Golok, "izoztuta" geratu da Bluefieldseko bere erbestean, eta hari laguntzera doa Maribel, errefuxiatuen postaria; Ekuadorrera eraman nahiko du sendatzera, han bizi baita paper faltsuekin Andoni, Goioren ikaskide izandakoa, haina bidaia ez da inondik ere erraza.*

*Abiapuntu horrekin, hiru narrazio-hari josten dira kontrapuntuan: Maribelek Goioren gaixotasunaren eta laguntzen dien Urioste familiaren kronika egiten du orainaldian; Andonik, berriz, 14 urte zituela Goiorekin batera Kalaportuko jesuitenean igarotako ikasturtea oroituko du; eta narratzaile orojakile batek geroaldian kontatu edo iragarriko digu nola Goio, sendatu ostean, Antarktikara doan espedizio zientifiko batean.*

...Eider Rodriguezek egileaz eta liburuaz egindako doktoretza-tesina hala dio eleberriaz:*Eleberri honek itsasoaren gutxienez hiru izaera ezberdin biltzen ditu, Sarrionandiaren aurreko lanetako itsaso ugarien arragoa bilakatuz, nolabait ere. Hauek dira, azaletik, itsasoon izaerak:*

*1. Portutik ikusten den itsaso misteriotsua.*

*2. Kontinenteak bereizten dituen ozeanoa.*

*3. Bizitzarik gabeko Antarktika.*Aipatutako tesian nobelak izandako arrakasta jasotzen da: 

Xabier Mendigurenek (2001) “klasiko handia izatera deitutako liburutzat jotzen du, eta ildo berean mintzatzen da Tere Irastortza liburuari egindako kritikan. Bederatzi urte geroago, Beñat Sarasolak (2010) “hamarkadako albiste literario sonatuenetakoa” izan zela dio. Garaiko prentsak jaso eta Elkar argitaletxeak berretsi bezala, salmenta handiko liburua izan zen. Durangoko Azokaren edizio hura amaitu aurretik agortu zen lehen edizioa, eta dagoeneko 15.000 ale saldu ditu, ohikoak baino handiagoak izan diren lau edizioren bidez.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Amagoia Ibanek egindako liburuaren kritika. Euskaldunon Egunkaria, 2001.
*  Iratxe Gutiérrez. El País, 2002.
*  Markos Zapiain. Euskaldunon Egunkaria, 2002.
*  Tere Irastortza. Argia, 2002.
*  Joseba Bergara. Txalaparta, 2002.
*  Joxemari Carrere. Gara, 2002.
*  Javier Rojo. El Correo Español, 2002.
*  Mikel Asurmendi. Irunero, 2002.
*  A. de Amezaga. Bilbao, 2002.
Sisifo maite minez

***Sisifo maite minez*** Laura Mintegi idazle nafarrak idatzitako laugarren eleberria da, 2001ean argitaratutakoa "Txalaparta"ren bidez.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Ana Unanuek egindako liburuaren kritika
Krokodiloa ohe azpian

[thumb|thumbtime=196|start=0|[Mariasun Landa eta XX. mendeko haur eta gazte literatura]]
***Krokodiloa ohe azpian***, Mariasun Landa idazle errenteriarrak idatzitako liburua da, Haur eta Gazte Literaturan sailkatua, baina gazte eta helduei zuzendua. Liburuaren ilustratzailea Antton Olariaga da. 2002an argitaratu zen liburua lehen aldiz, Alberdania argitaletxearen bidez, eta 2015an berrargitaratu zuen Erein argitaletxeak. Espainiako Haur eta Gazte Literaturaren Sari Nazionala eskuratu zuen Mariasun Landak liburu honekin, 2003an.

## Argumentua 
Gizon arrunt bat da liburuko protagonista, ohitura arruntak dituena. Baina halako batean arrunta ez den zerbait gertatuko zaio: krokodilo bat ikusiko du bere ohe azpian. Egoera surrealista horretatik abiatuta, eta umore ukitu finez, gertaera korapilatuz doa autorea, amaiera biribil batera iristen den arte. 

## Gaia 
Bakardadea da *Kokodriloa ohe azpian* liburuko gai nagusia. Hain zuzen ere, gaur egungo gizon batek sentitzen duen hutsuneari eta horrek sortzen dion tristurari buruzko kontakizuna da.

Hala ere, Mariasun Landak, umore kutsuarekin lantzen du gaia, eta, beraz, gazteen psikologian sartu eta era berean entretenitzeko balio dien liburua da. Gazteek ez ezik, helduek irakurtzeko ere aproposa da.

Mariasun Landaren ustez, denok dugu krokodilo bat ohe azpian, eta krokodilo hori ezagutu eta hari aurre egin behar diogu. 

## Estiloa 
Kontakizunak **erritmo azkarra** darama, esaldien sinpletasunaren eta zuzentasunaren ondorioz.

## Pertsonaiak 
* *Juan Jose*, protagonista nagusia: Bulegari arduratsu eta lasai bat da. Beti gauza berdinak egiten zituen etxera itzultzean. Lanean, begiko zuen neska bat zegoen, Elena deiturikoa. Baina, oso lotsatia zenez ez zen ausartzen ezer esatera.

* *Elena*: Juan Joseren laneko neska bat. Oso lasaia eta liraina. Bera ere oso lotsatia da, eta istorioan zehar, Juan Joserekin harreman estua erakusten du.

* *Eulalia*: Bulegoko langilerik beteranoena da eta seme bat balitz bezala hartzen du J.J.

* *Zeferino* (Zefe): Harakin altua eta indartsua. J.J. herrira iritsi zenetik duen lagun bakarra.

* *Botikaria*: Paper garrantzitsua du liburuan, izan ere, J.J.-ren gaixotasunaren zergatia (bakardadea) hautematen duena da. 

== Espazioa 
* Antonio Maria Labaien Saria, Tolosako udalaren eskutik.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Erein argitaletxea
*  Mariasun Landaren web orri ofizila
*  Revistababar.com
*  Vimeo: liburuaren aurkezpen ekitaldia (bideoa)
*  Galtzagorri elkartea
Kanpoko desfibrilagailu automatiko

eskuinera|150px|thumb|Kanpoko Desfibrilatzaile Automatiko mota bat
**Kanpoko desfibrilagailu automatikoa** (nazioartean **AED**) bihotz-geldiketa diagnostikatu eta tratatzen duen tresna elektriko eramangarria da.

Fibrilazio bentrikularra edo takikardia bentrikularra gertatzen denean erabiltzen da, beti ere, sendagile edo aurrez titulua ateratako pertsonalez. Euskal Autonomia Erkidegoan, Eusko Jaurlaritzaren Errege Dekretuz, erizainek ere erabil dezakete.

Desfibrilazioa, bihotzari jarraiko-korronte oldar bat ematean datza. Honek, zelula miokardiko guztiak despolarizatzen ditu; bihotzak berriz abiadura arrunt edo berri bat har dezan. Fibrilazio bentrikularra da bat-bateko heriotzaren arrazoi arruntena.

## Kanpo estekak
Larrepetit

***Larrepetit*** Pello Lizarralde idazle zumarragarrak idatzitako hirugarren eleberria da, ziur aski egile honen lanik ezagunena.

2002an argitaratu zuen eta hurrengo urtean Euskadiko Literatura Saria irabazi zuen euskarazko literatura modalitatean.

## Ikus, gainera 
* Euskarazko liburu ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Andolin Eguzkitzak egindako kritika "Euskaldunon Egunkaria"n
Borobila eta Puntua

**"Borobila eta Puntua"** Bernardo Atxagak idatzitako lehenenengo antzezlana da, 1972an egindakoa.

Mikel Antzaren arabera, mugikortasun eta ezmugikortasunaren arteko dialektika da, borobila eta puntuaren bidez irudikaturik.

## Kanpo estekak 
*  Mikel Antzaren aipamena
Antzoki iluna

***Antzoki iluna*** Bernardo Atxagak egindako antzezlan bilduma da, HABEk 1990ean argitaratua.

## Atalak 
Zazpi ataletan banaturik daude eta 27 liburuxkatan:

# *Amazonas ibaian barrena* (9 liburuxka)
# *Amaren maitasuna bezalakorik ez duzu inon aurkituko* (4 liburuxka)
# *Emakume baka*rtia (3 liburuxka)
# *Pelotari zaharraren ajeak* (liburuxka bat)
# *Errugabeko txoriak ere erotzen dira sarean* (2 liburuxka)
# *Su-koloreko ilea zuen emakumea* (2 liburuxka)
# *Sara: Zumalakarregiren zelatari* (6 liburuxka)

## Kanpo estekak
Groenlandiako lezioa

**"Groenlandiako lezioa"** Bernardo Atxaga idazle gipuzkoarrak idatzitako saiakera da.

1999an argitaratu zuen "Erein" argitaletxearen bidez.

## Kanpo estekak 
*  Liburuaren aipamena idazlearen webgunean
Lekuak

***Lekuak*** Bernardo Atxaga idazle gipuzkoarrak idatzitako saiakera da. 2005ean argitaratu zuen Pamiela argitaletxearen bidez.

Lekuez hitz egiten du liburuak. Egilearen jaioterria ez ezik, Paris, Maroko, Salzburgo eta beste hainbat azaltzen dira bere orrialdeetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* "Atxaga desnuda en 'Lekuak' sus opiniones sobre política y literatura". (El País)