open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Telematika

**Telematika** informatika eta telekomunikazio zientzien bidez datuak transmititzeko erabiltzen diren teknika, protokolo eta arauak aztertzen dituen zientzia. Etimologiari erreparatuz **tele** urrun eta **matika** zientzia esanahia dute.
## Sarrera 
Askotan, transmisioa eta komunikazioa elkarrekin nahasten ditugu, baina ez dira gauza bera. Transmi­sioan edonolako seinalea eramaten dugu puntu batetik bestera, seinalea zer-nolakoa den kontuan hartu barik (argia, soinua, indar elektrikoa...). Komunikazioan, berriz, transmititu egiten dugu, baina transmititzen du­gunak esanahia du, bai igorlearentzat, bai hartzailearentzat. Komunikazioan, informazioa transmititzen dugu.

**Prozesu telematikoen** garapenak aurrerapen harrigarria ekarri die komunikazio telematikoei, eta beraz, gizakien arteko komunikazioei. Horrek informazioa igarotzea areagotu du eta, horrekin batera, sare informatikoetan dabilen informazioa handiagotu du.

Prozesu telematikoak era askotakoak izan daitezke: igorle bakar baten eta hartzaile bakar baten artekoak, igorle baten eta hartzaile anitzen artekoak, igorle anitzen eta hartzaile anitzen artekoak edo igorle askoren eta hartzaile bakar baten artekoak.

Komunikazio telematikoak zuzenean egin daitezke, baita aurrez grabatuta ere.

Egun, Internet da prozesu telematikoetan garatuena; enpresek, herritarrek, erakundeek eta edonork sortutako informazioa erabiltzaileon esku jartzen du.

Telematikaren aukerak handiak dira, elektronikaren eta komunikazio-lineen aurrerakuntza kontuan hartuz.
## Komunikazio-prozesu bateko partehartzaileak 
Komunikazio-prozesu batean, elementu hauek izango ditugu:
* Igorlea: informazioa sortzen duena.
* Hartzailea: informazioa hartzen duena.
* Kanala: informazioaren bidea (airea, kablea…).
* Mezua: transmititzen den informazioa.

## Kanpo estekak
Baix Empordà

[eskuinera|thumb|Baix Empordà [Katalunian.]]

**Baix Empordà** Kataluniako ipar-ekialdean dagoen eskualdea da, Gironako probintzian kokatutakoa. 124.055 biztanle zituen 2006an eta 132.598 2016an, 36 udalerritan banatuta. Palafrugell, Sant Feliu de Guíxols eta Palamós hiru udalerri populatuenak dira. La Bisbal d'Empordà, bestela, herriburua da.

## Geografia 
### Kokapena 
Iparraldean Alt Empordà, mendebaldean Girones eta Selva eskualdeak eta ekialdean Mediterraneo itsasoa mugakide ditu.

### Kostaldea 
Eskualde honetan zabaltzen da Costa Bravako zati ezagun bat.

## Udalerri nagusiak 
# Palafrugell: 19.115 biztanle (2002).
# Sant Feliu de Guixols: 18.994.
# Palamos: 15.662.
# Torroella de Montgri: 9.004.
# '''La Bisbal d'Emporda''' (hiriburua): 8.288.
# Castell-Platja d'Aro: 7.691.
# Calonge: 7.684.

## Pertsona ezagunak 
* Josep Irla (1874-1958), Generalitat de Catalunyako presidentea (124.a).
* Francesc Cambó (1876-1947), Espainiako gobernuaren ministroa.
* Josep Pla (1897-1981), kazetari eta idazlea.
* Agustí Alcoberro (1959-), historialaria eta Assemblea Nacional Catalanaren lehendakariordea.
* Dolors Bassa (1959-), Kataluniako Generalitatearen kontselaria eta preso politikoa.
* Tito Vilanova (1968-2014), futbolaria eta entrenatzailea.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Baix Empordà eskualdeko kontseiluaren webgune ofiziala
Marshall Plana

eskuinera|thumb|300px|Marshall Planaren laguntza jaso zuten herrialdeak.
**Marshall Plana** (ofizialki **Europa Suspertzeko Programa**) Bigarren Mundu Gerraren ondoren AEBek Europako herrialde aliatuen gainean (baita Alemanian eta Italian ere, etsaiak izan baziren ere) garatutako egitasmoa izan zen. Haren helburua herrialde horien egoera ekonomikoa suspertzea eta haietatik komunismoa uxatzea zen. Izena George Catlett Marshall AEBetako Estatu Idazkariaren omenez du izena. William L. Clayton eta George F. Kennan Estatu Saileko ofizialak nabarmendu ziren plana sortzerakoan.

Sobiet Batasunari eta haren aliatuei ere laguntza bera eskaini zitzaien, baldin eta aldaketa politiko zein ekonomikoak egiten baziren nahiz eta kanpoko hainbat kontrol onartzen bazuten. Sobiet Batasunak, halere, muzin egin zion proposamenari. Vyacheslav Molotovek dolarren inperialismotzat jo zuen.

Plana 1947ko uztailean jarri zen martxan. Lau urtean, 13.000 miloi dolar eman ziren laguntza ekonomiko eta teknikorako, Europako Kooperazio Ekonomikoko Erakundean sartu ziren herrialdeak susper zitezen.

Plana amaitu orduko, parte hartu zuten herrialde guztiak, Alemania izan ezik, gerra aurreko ekonomia mailetara iritsiak ziren. Hurrengo bi hamarkadetan, Mendebaldeko Europako eskualde andanak inoiz izandako hazkunde ekonomikoa garatu zuten. Halaber, Marshall Plana Europako batasunerako bidean lehenengoetako mugarritzat hartu da, muga zeharkatzeko zenbait zerga ezabatu baitzituzten eta kontinentean ekonomia kontrolpean edukitzeko hainbat erakunde sortu baitziren.

Azken urteotan, historialariek planaren azken asmoak eta eraginkortasuna zalantzan jarri dituzte. Nazio Batuen Erakundeak —miloika errefuxiatuei lagundu zien—, gerra ondoko suspertzean paper garrantzitsua jokatu zuela ere onartzen da.

## Marshallen Planaren hitzaldia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manhattan proiektua

eskuinera|thumb|250px|Historiako lehen proba nuklearrak (Trinitate Proba) garatutako onddo-hodeia.

**Manhattan proiektua** Bigarren Mundu Gerran lehen arma nuklearra (bonba atomikoa) garatzeko asmotan AEBk, Erresuma Batuak eta Kanadak zuzendu zuten proiektua izan zen. AEBko Ingeniari Gorputzaren agindupean, 1941 eta 1946 urteen bitartean garatu zen. Administrazio orokorraren arduradun Lesli R. Groves jenerala jarri zuten, eta ikerkuntza buru, berriz, Robert Oppenheimer fisikaria.

Proiektuaren emaitzei esker, hiru bonba nuklear lehertu ahal izan ziren 1945ean: uztailaren 16an plutoniozko bonba batekin lehenengo proba egin zen, Trinity proba atomikoa, Mexiko Berria estatuan; *Little Boy* izeneko uranio aberastuko bonba Hiroshimaren gainean, abuztuaren 6an; eta *Fat Man* plutoniozko bigarren bonba bat Nagasakiren gainean, abuztuaren 9an.

Proiektuaren jatorrian, Alemania nazia bere kabuz horrelako armak ikertzen ari zen Aliatuen beldurra zegoen. Nahiz eta hasiera batean ikerkuntza programa txikia zen, 130.000 lagunek baino gehiagok egin zuten lan horretan, eta garaiko 2.000 miloi dolarreko kostua izan zuen.

## Ikus gainera 
* Trinity proba atomikoa
* Hiroshima eta Nagasakiko bonbardaketa nuklearrak
* Kritikotasun istripu

## Kanpo estekak
Baixa Cerdanya

[eskuinera|thumb|Baixa Cerdanya [Katalunian]]

**Baixa Cerdanya** Kataluniako iparraldean dagoen eskualdea da, Gironako probintzia eta Lleidakoaren artean kokatutakoa. Beti ere, Alta Cerdanya delakoa mugaz bestaldean dago, Ipar Katalunian alegia.

16.862 biztanle zituen 2005ean, 17 udalerritan banatuta.

## Udalerri nagusiak 
# Puigcerda (hiriburua): 7.774 biztanle (2002).
# Bellver de Cerdanya: 1.673.
# Alp: 1.272.
# Llivia: 1.133.

## Inguru naturala 
Ekialdeko Piriniotan kokatuta, eskualde honetan Gironako probintziaren tontorrik altuena dago, Puig Pedros (2.914 m) alegia, Ipar Kataluniako mugan.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Cerdanya eskualdeko kontseiluaren webgune ofiziala
*  Cerdanyako Turismoa
Parets del Vallès

**Parets del Vallès** Kataluniako udalerria da, Vallès Oriental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 9,1&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 17.632 biztanle zituen.

## Demografia 
## Pertsonaia ezagunak 
* Joan Clos (1949 - ), Bartzelonako alkate ohia eta Espainiako Industria, Merkataritza eta Turismoko ministroa.
* Jordi Turull (1966-), Generalitat de Catalunyako kide ohia eta preso politikoa.

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Bimenes

**Bimenes** Asturiasko erdialdean dagoen udalerria da, Oviedoko eskualdean dagoena. 1.909 biztanle zituen 2006an (1960an, 4.259).

## Historia 
1997ko uztailaren 4an udalerriak asturieraren ofizialtasuna aldarrikatu zuen, horrelakorik egiten lehenengo herri asturiar bihurtuz. Ofizialki, Printzerriko epaitegi nagusiak bertan behera laga zuen aldarrikapena, baina herrian urtero ospatzen dute *"Fiesta de la Oficialidá"* jai-eguna.

## Parrokiak 
# Santu Medero/San Emeterio
# Santuyano/San Julián
# Suares

## Demografia 

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.9)

ImageSize = width:620 height:300
PlotArea = left: 60 bottom: 30 top: 20 right: 20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:5000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = late
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:250 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar: 1842 text: 1842
  bar: 1860 text: 1860
  bar: 1877 text: 1877
  bar: 1887 text: 1887
  bar: 1900 text: 1900
  bar: 1910 text: 1910
  bar: 1920 text: 1920
  bar: 1930 text: 1930
  bar: 1940 text: 1940
  bar: 1950 text: 1950
  bar: 1960 text: 1960
  bar: 1970 text: 1970
  bar: 1980 text: 1980
  bar: 1990 text: 1990
  bar: 2000 text: 2000
  bar: 2006 text: 2006

PlotData=
  color:barra width:20 align:center
  bar: 1842 from:2318 till: 0
  bar: 1860 from:2318 till: 0
  bar: 1877 from:2682 till: 0
  bar: 1887 from:2698 till: 0
  bar: 1900 from:2841 till: 0
  bar: 1910 from:3167 till: 0
  bar: 1920 from:3752 till: 0
  bar: 1930 from:4053 till: 0
  bar: 1940 from:4102 till: 0
  bar: 1950 from:4377 till: 0
  bar: 1960 from:4529 till: 0
  bar: 1970 from:3436 till: 0
  bar: 1980 from:3304 till: 0
  bar: 1990 from:2535 till: 0
  bar: 2000 from:2038 till: 0
  bar: 2006 from:1909 till: 0

PlotData=
  bar: 1842 at: 2318 fontsize:S text: 2.318 shift:(0,5)
  bar: 1860 at: 2318 fontsize:S text: 2.318 shift:(0,5)
  bar: 1877 at: 2682 fontsize:S text: 2.682 shift:(0,5)
  bar: 1887 at: 2698 fontsize:S text: 2.698 shift:(0,5)
  bar: 1900 at: 2841 fontsize:S text: 2.841 shift:(0,5)
  bar: 1910 at: 3167 fontsize:S text: 3.167 shift:(0,5)
  bar: 1920 at: 3752 fontsize:S text: 3.752 shift:(0,5)
  bar: 1930 at: 4053 fontsize:S text: 4.053 shift:(0,5)
  bar: 1940 at: 4102 fontsize:S text: 4.102 shift:(0,5)
  bar: 1950 at: 4377 fontsize:S text: 4.377 shift:(0,5)
  bar: 1960 at: 4529 fontsize:S text: 4.529 shift:(0,5)
  bar: 1970 at: 3436 fontsize:S text: 3.436 shift:(0,5)
  bar: 1980 at: 3304 fontsize:S text: 3.304 shift:(0,5)
  bar: 1990 at: 2535 fontsize:S text: 2.535 shift:(0,5)
  bar: 2000 at: 2038 fontsize:S text: 2.038 shift:(0,5)
  bar: 2006 at: 1909 fontsize:S text: 1.909 shift:(0,5)

Iturria: [ Instituto Nacional de Estadística de España] 

## Pertsonaia ezagunak 
* Xulio Vixil (1964-), idazlea.

## Ikus, gainera 
* Asturiasko udalerrien zerrenda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Bimenes herriko webgune ofiziala
Zara

**Zara** moda-denden kate bat da. Inditex talde espainiarraren enpresa famatu eta zabalduena da. Munduan zehar, 900 denda ditu 62 herrialdetan, horietatik 270 Espainian.

2004 urtean, 3.819 milioi euro irabazi zituen Zarak, Inditex taldearen % 68.

## Historia 
1975ean, Amancio Ortegak, Inditex enresaren sortzaileak, lehen Zara denda ireki zuen Coruñan (Galizia). Hogeita hamar urte geroago, 876 denda zituen 61 herrialdeetan batatuta (Europan, Amerikan, Asian eta Afrikan), hiri nagusietako kale onenetan kokatuta. Astero, denda bat inauguratzen du munduko lekuren batean.
Zara da, dudarik gabe, multinazional horren lorpen nagusia. Enpresa, hain zuzen, munduko ehungintzako bigarren taldea bihurtu da eta, Zaraz gain, beste 7 merkataritza-marka ditu: Massimo Dutti, Pull and Bear, Bershka, Stradivarius, Oysho, Kiddy´s Class eta Zara Home.

Gaur egungo jantziak neurrizko prezioetan datza Zara markaren arrakasta. Jantziak etengabe berritzen dituzte, unean uneko joerei jarraiki diseinatzen eta egiten dituzte-eta. Ekoizpenaren zati txiki bat jantziak saltzen diren herrialdeetako kulturara egokituta egiten dute. Dendek funtzionamenduan ere kontuan hartzen dituzte bertako ohiturak; esaterako, Saudi Arabian, denda bost aldiz ixten dute egunean, islamak agintzen dituen bost otoitzaldiak egiteko aukera emateko.

Enpresa-ikuspegitik, ekoizpen -eta banaketa- sistema bikainak dira gakoak, gai dira-eta modaren joera aldakorrei erantzuteko. Jantzien patroiak bizkor eta kostu handirik gabe aldatzeko aukerari esker, jantziern aukera etengabe berri dezakete; horrenbestez, sasoian bertan artikulu berri gehiago eskaintzen dizkiote kontsumitzaileari. Dendek eskariaren arabera egiten dituzte eskabideak fabrikara, eta astean bitan jasotzen dituzte salgaiak. Horrela, enpresak biltegiratze-kostuak aurrezten ditu.

Inditex enpresaren egoitza eta zerbitzu nagusiak Coruñan daude. Ekoizpenari dagokionez, % 50 Espainian egiten dute, eta beste zati handi bat, berriz, beste herrialde batzueta, garapen-maila txikiagokoetan; esaterako, Marokon, Thailandian, Txinan eta Perun. Herrialde horietan eskulana merkeagoa da.

300px|thumb|Bruselan kokatutako Zara denda.

## Kanpo estekak
El Pla del Penedès

**el Pla del Penedès** Kataluniako udalerria da]] Alt Penedès eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 9,57&nbsp;km²ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 1.041 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Zazpi auzotan banaturik dago:

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Polinyà

**Polinyà** edo **Polinyà del Vallès** Kataluniako udalerria da, Vallès Occidental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 8,8&nbsp;km² ditu, eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.676 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*   Udalaren webgunea
*  Polinyàri buruzko informazioa
2007ko Kongoko Errepublikako Parlamenturako Hauteskundeak

**2007ko Kongoko Errepublikako Parlamenturako Hauteskundeak** bi itzulitan egin ziren, ekainaren 24ean eta uztailaren 24ean. Kanpaina ekainaren 8an hasi zen ofizialki. Alderdi eta mugimendu askok hauteskunde hauek boikoteatzeko asmoa azaldu zuten hasieratik. Hauteskundeetako lehen egunean arazoak izan ziren: hauteskunde-kolegioak berandu irekitzen, listetan ez ziren botoemaileak, botatzeko materialen falta etab. Parteartzea oso baxua izan zen. Hainbat politikari hauteskundeak gezurrezkoak zirela salatu zuten. Lehenego itzuliaren emaitzak aste bat beranduago ezagutu ziren.

## Emaitzak 
{| class="taulapolita"**Summary of the 24 June and 22 July 2007 Republic of the Congo parliamentary election results
|-
!style="background-color:#E9E9E9" align=left valign=top|Alderdiak
!style="background-color:#E9E9E9"|Botoak
!style="background-color:#E9E9E9"|%
!style="background-color:#E9E9E9"|1. itzulia
!style="background-color:#E9E9E9"|2. itzulia
!style="background-color:#E9E9E9"|Eserlekuak
|-
|align="left"| Kongoko Lanaren Alderdia (PCT)
|
|
|align="right"|23
|align="right"|
|align="right"|
|-
|align="left"| Independienteak
|
|
|align="right"|7
|align="right"|
|align="right"|
|-
|align="left"| Kongoko Demokraziarako eta Garapen Integralarako Mugimendua (MCDDI)
|
|
|align="right"|4
|align="right"|
|align="right"|
|-
|align="left"| Berritzerako Akzio Mugimendua (MAR)
|
|
|align="right"|3
|align="right"|
|align="right"|
|-
|align="left"| Demokrazia eta Aurrerapenarako batasun patritikoa (UPDP)
|
|
|align="right"|2
|align="right"|
|align="right"|
|-
|align="left"| Sozialdemokraziarako Batasun Pan-afrikarra (UPADS)
|
|
|align="right"|2
|align="right"|
|align="right"|
|-
|align="left"| Nguessoren beste kideak
|
|
|align="right"|3
|align="right"|
|align="right"|
|-
|align="left"| **Guztira'''
|
|
|align="right"|44
|align="right"|93
|align="right"|137
|-
|align="left" colspan="6"|

## Kanpo estekak
Carlo Petrini

**Carlo Petrini** (Bra, Piemonte, 1949ko ekainaren 22an) Slow Food mugimendu internazionalaren fundatzailea da.

## Bizitza 
Trenton Soziologia ikasketak egin ondoren politikan jardun zuen. *Ganbero Rosso*, *Il Manifesto* egunkariko gehigarriaren bultzatzaileetako bat izan zen Bra hiriko udaletxean zegoelarik. 1977tik gastronomia gaietan espezializatutako aldizkari italiarretan idazten du.

Petrinik *Libera e Benemerita Associazione degli Amici del Barolo* sortu zuen, zeina 1986ko uztailean *Arcigola* izeneko elkartean bihurtu zen. Bide horretan jarraituz 1989ko abenduaren 9an Parisen Slow Food mugimendua aurkeztu zuen, elkarte horren nazioarteko lahendakaria da gaur egun.

Bere ideietatik sortu dira Turingo Gustuaren Nazioarteko Erakustazoka, Zientzia Gastronomikoen Unibertsitatea eta Terra Madre sarea.

## Sariak 
* 2000: *Communicator of the Year Trophy* (IWSC, International Wine and Spirit Competition)
* 2002: *Sicco Mansholt* saria nekazaritza iraunkorraren sustapenarentzat.
* 2004: *European Hero* *Time Magazine*-ek emana.

## Liburuak 
* Petrini Carlo, *Buono, Pulito e Giusto*, Einaudi.
* Petrini Carlo, *Slow Food. Le ragioni del gusto*, Laterza.
* Petrini Carlo, *Atlante delle vigne di Langa. Barolo e Barbaresco*, Slow Food Editore.
* Petrini Carlo, Garanzini Gigi, ''In Francia con l'Italia*, Baldini e Castoldi Dalai.
* Petrini Carlo, Radaelli Marisa, Leidi Carlo, *La morra nel cuore del Barolo. Storie e immagini di una delle capitali del vino'', GRH.
El Pont de Vilomara i Rocafort

**El Pont de Vilomara i Rocafort** Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 27,35&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.714 biztanle zituen bi herritan banaturik.

Udaletxea el Pont de Vilomaran dago.

## Interesguneak 
### Pont de Vilomaran 
* Santa Magdalena del Pla baseliza erromanikoa: XII. mendekoa, Pont de Vilomarako hilerritik gertu.
* Mare de Déu de la Divina Gràcia parrokia-eliza: estilo neogotikokoa, Plaza Nagusian.
* Santa Maria de Matadars baseliza prerromanikoa: X. mendekoa.
* Llobregat ibaia zeharkatzen duen zubi erromanikoa.

### Rocafort 
* Santa Maria de Rocafort eliza.
* Rocaforteko museoa: Kataluniako etnologia eta aztarna arkeologikoei buruzko museoa.

## Demografia 
## Jaiak eta ospakizunak 
* Maiatzaren 15: Pont de Vilomarako Festa Nagusia (*Festa Major del Pont de Vilomara*).
* Abuztuaren 15: Rocaforteko Festa Nagusia (*Festa Major de Rocafort*).

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Pertsonai ezagunak 
* Jesús Serra i Santamans (1911 - 2005), Catalana Occidente aseguru-etxearen sortzailea.

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea.
Ripollès

[eskuinera|thumb|Ripollès [Katalunian]]

**El Ripollès** Kataluniako iparraldean dagoen eskualdea da, Gironako probintzian kokatutakoa.

26.400 biztanle zituen 2005ean, 19 udalerritan banatuta. Ripoll hiriburu eta udalerri populatuena du.

## Mugakideak 
Iparraldean Alta Cerdanya, Conflent eta Vallespir (Ipar Katalunia), hegoaldean Osona, ekialdean Alt Empordà eta Garrotxa, mendebaldean Baixa Cerdanya eta Bergueda mugakide ditu.

## Udalerri nagusiak 
# **Ripoll** (hiriburua): 10.842 biztanle (2002).
# Sant Joan de les Abadesses: 3.655.
# Campdevanol: 3.412.
# Camprodon: 2.312.

## Inguru naturala 
Puigmal (2.910 m) eta Pic de Bastiments (2.875 m) mendiak eskualde honetan kokatuta daude, Ipar Kataluniarekin mugan.

## Ondare kulturala 
**Santa Maria de Ripoll** eta **Sant Joan de les Abadesses**-en monasterioak erromaniko kataluniarraren adibide ederrak dira.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Ripollès eskualdeko kontseiluaren webgune ofiziala
Pallars Sobirà

[eskuinera|thumb|Pallars Sobirà [Katalunian]]

**Pallars Sobirà** Kataluniako ipar-mendebaldean dagoen eskualde mugakidea da, Lleidako probintzian kokatutakoa. Herriburua Sort da.

7.625 biztanle zituen 2009an, 15 udalerritan banaturik eta ia 1.378 km2-tan.

## Udalerriak 
# **Sort** (hiriburua): 2.360 biztanle (2011).
# Esterri d'Aneu: 924.
# Rialp: 664.
# Alt Àneu: 450.
# Vall de Cardós: 404.
# Baix Pallars: 382.
# Llavorsí: 373.
# Soriguera: 368.
# Espot: 350.
# La Guingueta d'Àneu: 347.
# Alins: 305.
# Lladorre: 244.
# Tírvia: 160.
# Farrera: 140.
# Esterri de Cardós: 77.
 
## Geografia 
### Mugakideak 
Iparraldean Ariège (Okzitania), hegoaldean Pallars Jussà, ekialdean Andorra eta Alt Urgell eta mendebaldean Val d'Aran, Alta Ribagorça eta berriro Pallars Jussà eskualde mugakide ditu.

### Inguru naturala 
eskuinera|250px|thumb|Els Encantats, Amitgeseko bidetik ikusiak
Lurraldearen ardatza Noguera Pallaresa ibaia da, Pallars Jussa eskualdea ere zeharkatzen duena.

Bestela, Kataluniako mendirik altuena, Pica d'Estats (3.143 m) hemen kokaturik dago, Ekialdeko Piriniotan.

Halaber, Aigüestortes eta San Maurizioko Parke Naturala inguru honetan daukagu.

## Historia 
Pallarsko konderria desegitean, alde bat Aragoiko koroaren menpe (Pallars Jussà) gelditu zen, eta beste honek, Pallars Sobirà, konderria osatu zuen Bartzelonako kondeekin batera 1011tik 1487ra. XV. eta XVI. mendeetan, bestela, markeserri bihurtu zen.

XVIII. mendearen amaieratik 1860 arte populazioa hazten joan zen, gehienezko marka ezarriz urte hartan 20.348 biztanlerekin. 1870etik 1910era ordea Madozen desamortizazio zibilak eragin zuen krisialdi ekonomiko eta demografikoa, beste faktore batzuen artean.

1910 eta 1960 artean, industria hidroelektrikoak modernizazio prozesua ekarri zuen eskualdera, Gerra Zibilak eta gerraosteak neurri handi batean moteldu zuten arren.

Bigarren krisialdia 1960 eta 1980 artean etorri zen, beste jaitsiera demografiko bat ekarriz.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Pallars Sobirà eskualdeko kontseiluaren webgunea
Pla de l'Estany

'''Pla de l'Estany** Kataluniako ipar-ekialdean dagoen eskualdea da, Gironako probintzian kokatutakoa.

27.905 biztanle zituen 2005ean, 11 udalerritan banatuta.

## Geografia 
Eskualde mugakideak ditu Garrotxa mendebaldean eta ipar-mendebaldean, Alt Empordà ipar-ekialdean eta Gironès hegoaldean eta hego-ekialdean.

Banyoles aintzira da eskualdearen izenak iradokitzen duena.

## Udalerriak 
# **Banyoles''' (hiriburua): 17.451 biztanle (2007).
# Porqueres: 4.208.
# Cornellà del Terri: 2.106.
# Fontcoberta: 1.212.
# Serinyà: 1.084.
# Vilademuls: 769.
# Camós: 698.
# Palol de Revardit: 459.
# Esponellà: 441.
# Crespià: 247.
# Sant Miquel de Campmajor:	218.

## Herritar ezagunak 
* Francesc Xavier Butinyà i Hospital (Banyoles, 1834-1899), irakasle jesuita.
* Joaquim Brugué (Banyoles, 1931-2001), futbolaria.
* Esteve Bonell (Banyoles, 1942-), arkitektoa.
* Dolors Bramon (Banyoles, 1943-), historialaria.
* Josep Riera i Micaló (Banyoles, 1950-2008), arkitektoa.
* Irene Rigau (Banyoles, 1951-), politikaria.
* Josep Navarro Santaeulàlia (Banyoles, 1955-), idazlea.
* Albert Serra (Banyoles, 1975-), zinemagilea.
* Ferrán Corominas (Banyoles, 1983-), futbolaria.
* Andreu Fontàs (Banyoles, 1989-), futbolaria.
* Carolina Routier (Banyoles, 1990-), triatleta.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Pla de l'Estany eskualdeko kontseiluaren webgune ofiziala
Selva

[eskuinera|thumb|Selva [Katalunian]]

**La Selva** Kataluniako ipar-ekialdean dagoen eskualde kostaldekoa da. Administrazio espainolari dagokionez udalerriak Gironako -nagusiki- eta Bartzelonako probintzien artean zabalduta daude.

151.477 biztanle zituen 2006an, 26 udalerritan banatuta. Santa Coloma de Farners herriburua da, udalerririk populatuenak Blanes eta Lloret de Mar badira ere.

## Mugakideak 
Iparraldean Garrotxa, hegoaldean Maresme, Valles Oriental eta Mediterraneo itsasoa, mendebaldean Osona eta ekialdean Gironès eta Baix Emporda eskualde mugakide ditu.

## Udalerri nagusiak 
# Blanes: 32.926 biztanle (2002).
# Lloret de Mar: 23.424.
# **Santa Coloma de Farners** (hiriburua): 9.396.
# Arbucies: 5.416.
# Vidreres: 5.287.

## Costa Brava 
Eskualde honetan zabaltzen da Costa Bravako zati ezagun bat. Tossa de Mar udalerrian Santa Maria de Llorell, El Reig, Gran de Tossa de Mar eta Mar Menuda hondartzak daude. Lloret de Mar-en, bestela, Sa Boadella, Treumal, Fenals, Cala Canyelles, Santa Cristina, Sa Caleta eta Platja de Lloret. Eta Blanesen, azkenik, S'Abanell, Blanes, Punta de Santa Anna, Treumal eta Cala de Sant Francesc.

## Pertsona ezagunak 
* Jaume Ferrer de Blanes (1445-1523), itsasgizona.
* Antoni Palau i Verdera (1734-1793), botanikaria.
* Salvador Espriu (1913-1985), olerkaria.
* Quim Torra (1962-), politikaria.
* Carles Puigdemont (1962-), Kataluniako Generalitateko 130. presidentea.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Selva eskualdeko kontseiluaren webgune ofiziala
Noguera

[eskuinera|thumb|Noguera [Katalunian]]

**La Noguera** Kataluniako mendebaldean dagoen barrualdeko eskualde mugakidea da, Lleidako probintzian kokatutakoa, Huescako probintziaren ondoan.

37.565 biztanle zituen 2005ean, eta 38.955 2016an, 30 udalerritan banaturik. Balaguer herriburua eta udalerririk populatuena da.

## Geografia 
### Kokapena 
Iparraldean Pallars Jussa eta Alt Urgell, hegoaldean Segria, Pla d'Urgell eta Urgell, ekialdean Segarra eta Solsones eta mendebaldean La Litera eta Ribagorza (Huesca) eskualdeak mugakide ditu.

### Inguru naturala 
Serra del Montsec mendilerrotik Plana d'Urgell lautadaraino hedatzen da. Segre ibaia ardatz naturala da, eta Noguera Pallaresa eta Noguera Ribagorçana ibaiek ere eskualdea zeharkatzen dute.

## Udalerri nagusiak 
# **Balaguer** (hiriburua): 13.718 biztanle (2002).
# Artesa de Segre: 3.283.
# Ponts: 2.405.
# Vallfogona de Balaguer: 1.528.
# Albesa: 1.515.
# Termens: 1.386.

## Ondarea 
* Historiaurrekoa: Cova Gran de Santa Linya, Roca dels Bous de Llorenç, Cova dels Vilars d'Os-eko labar artea (Balaguer) eta Seró-ko tumulua.
* Vil·la romana del Romeral (Albesa).
* Bellpuig de les Avellanes, Santa Maria de Gualter eta Santa Maria de les Franqueses de Balaguer monasterioak.
* Sant Pere d'Àger, Sant Pere de Ponts eta de Santa Maria elizak eta Balaguer-eko erdigune historikoa.
* Castell de Montsonís (Foradada)
* Baronia de Sant Oïsme (Montsec)
* Mare de Déu de la Pertusa (Àger)
* Pontseko kale nagusiaren arkupeak.
* Parc Astronòmic del Montsec d'Àger, Vilanova de la Sal-eko gatzaga, Centre de l'Or del Segre de Balaguer, Museu de les campanes d'Os de Balaguer edo Castell del Remei (Penelles).

## Pertsona ezagunak 
* Petri IV.a Aragoikoa (1319-1387), Aragoi eta Valentziako errege eta Bartzelonako kondea.
* Meritxell Serret (1975-), Generalitateko kontseilari erbesteratua.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Noguera eskualdeko kontseiluaren webgunea
Segarra

[eskuinera|thumb|Segarra [Katalunian]]
thumb|250px|Segarra

**Segarra** Kataluniako erdialdean dagoen eskualdea da, Lleidako probintzian kokatutakoa.

20.996 biztanle zituen 2005ean, 21 udalerritan banaturik.

## Udalerri nagusiak 
# Cervera (hiriburua): 8.123 biztanle (2002)
# Guissona: 3.745
# Sant Guim de Freixenet: 1.071

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Segarra eskualdeko kontseiluaren webgunea
Els Prats de Rei

**Els Prats de Rei** Kataluniako udalerria da, Anoia eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 32,45&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 538 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Lau herritan banaturik dago:

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Alt Urgell

[eskuinera|thumb|Alt Urgell [Katalunian]]

'''L'Alt Urgell''' Kataluniako iparraldeko eskualdea da, Lleidako probintzian. 21.257 biztanle zituen 2006an, 19 udalerritan banaturik.

## Udalerri nagusiak 
# La Seu d'Urgell (hiriburua): 11.434 biztanle (2002).
# Oliana: 1.870.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak
* Segre ibaia

## Kanpo estekak 
*  Alt Urgell eskualdeko kontseiluaren webgunea
Pla d'Urgell

[eskuinera|thumb|Pla d'Urgell [Katalunian]]

'''El Pla d'Urgell''' Kataluniako erdialdean dagoen eskualdea da, Lleidako probintzian kokatutakoa.

33.105 biztanle zituen 2005ean, 16 udalerritan banaturik.

## Udalerri nagusiak 
# Mollerussa (hiriburua): 10.184 biztanle (2002).
# Linyola: 2.438.
# Torregrossa: 2.195.
# Bellvis: 2.174.
# Bell-lloc d'Urgell: 2.122.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Pla d'Urgell eskualdeko kontseiluaren webgunea
Alta Ribagorça

[eskuinera|thumb|Alta Ribagorça [Katalunian]]

'''l'Alta Ribagorça''' Kataluniako ipar-mendebaldean dagoen eskualdea da, Lleidako probintzian kokatutakoa. Mendebaldean, mugakide dauka Ribagorzako eskualdea (Huesca).

4.431 biztanle zituen 2006an, 3 udalerritan banaturik.

## Udalerri nagusiak 
# El Pont de Suert (hiriburua): 2.166 biztanle (2002).
# La Vall de Boi: 910.
# Vilaller: 579.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Alta Ribagorça eskualdeko kontseiluaren webgunea
El Pont de Suert

**El Pont de Suert** Kataluniako udalerria da, Alta Ribagorça eskualdean eta Lleidako probintzian kokatua. Eskualdeko hiriburua da.

2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.570 biztanle zituen. 148.14 km2-ko azalera du.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  El Pont de Suerteko Udal webgunea
Premià de Dalt

**Premià de Dalt** Kataluniako udalerria da, Maresmen eta Bartzelonako probintzian dagoena. 6,56 km² ditu, eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldan 9.994 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Premià de Dalt udalerria hamaika auzotan banaturik dago:

## Demografia 
## Interesguneak 
* Sant Pere eliza, beranduko gotiko estilokoa (XIV. mendea)
* Sant Mateu baseliza erromanikoa.
* Mare de Déu de La Cisa santutegia.

## Festak 
* Festa Nagusia (*Festa major*): San Pedro egunean, ekainaren 29an.

## Herritar ospetsuak 
* Valerià Pujol (1952 - 1992), poeta.

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Premià de Dalteko Udalaren webgunea
Rubió

**Rubió** Kataluniako erdialdeko udalerri bat da, Anoia eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 38,53 km² ditu, eta 2009an 202 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Hiru herritan banaturik dago:

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Rubióko parke eolikoa
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Suomussalmi gudua

**Suomussalmiko guduan** finlandiar eta sobietarrak elkarren aurka borrokatu zuten 1939ko abenduaren 7tik 1940ko urtarrilaren 8 arte.

Finlandiar garaipen garrantzitsua izan zen, armada gorriaren boterea kontuan izanik, eta gaur egun Neguko Gerran Finlandiaren garaipenaren sinbolo bezala ezaguna da.

## Bataila 
Abenduan, soldadu sobietarrak Oulura iristen hasi ziren. Suomussalmi herria menperatu zuten eta Oulurantz jo zutenean, finlandiarr armadarekin aurkitu ziren. Bi laku izozturen arteko baso bat ari ziren zeharkatzen, eta tanke astunekin zenbiltzatenez, ezin izan zuten atzera jo finlandiar soldaduak aurkitu zituztenean. Izugarrizko garaipena izan zen. Finlandiar soldaduak, lurraldea oso ondo ezagutzen zutenez, ez zuten arazorik izan bere uniforme zuriekin sobietar armada eraso eta aldi berean ikusezin izateko. 2.139 gizon bahitzea lortu zuten finlandiarrek, eta 27.523 sobietar (batez ere ukraniarrak) hil suertatu ziren. Finlandiarrak, kamioi, zaldi, munizio, arma, komunikaziorako-material eta 43 tanke eskuratu zituzten eta armada gorriak emandako atzerakada baliatuz, Suomussalmi herriaren boterea lortu zuten berriro.

Batailatik 2 ofizial bizirik irtetea lortu zuten. Kanpamendura iristean exekutatuak izan ziren, berain bizitzarekin SESB ez defenditzeagatik.

## Bukaera 
Armada gorriaren izugarrizko porrota. Finlandia, bitan zatitzea zuten helburu, Oulun hasten zen ardatza jarraituz, baina ez ziren ezta hirira iristera ailegatu. Irrigarri gelditu ziren.

## Kanpo estekak
Jerseyko bandera

**Jerseyko bandera** 1979ko ekainaren 12an erabakitakoa da. Bandera zuria da gurutze diagonal gorri batekin eta koroatutako Jerseyko armarri batekin.

## Kanpo estekak
Urgell

'''l'Urgell''' Kataluniako erdialdean dagoen eskualdea da, Lleidako probintzian kokatutakoa.

34.117 biztanle zituen 2005ean, 20 udalerritan banaturik.

## Udalerri nagusiak 
# Tarrega (hiriburua): 13.210 biztanle (2002).
# Agramunt: 5.071.
# Bellpuig: 4.200.

## Pertsonaia ezagunak 
* Lluis Companys (1882-1940), politikaria eta Kataluniako Generalitatearen presidentea izandakoa.
* Justi Urgellekoa (? - 546 aldean), Urgelleko apezpikua, santu kristatua.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Urgell eskualdeko kontseiluaren webgunea
Faroeetako bandera

**Faroe uharteetako bandera** (faroeeraz, *Merkið*) 1948ko martxoaren 23an erabakitakoa da eta Eskandinaviako gurutzean oinarriturik dago. Atzealde zuria du, eta gainean ertz urdina duen gurutze gorria du.

## Historia 
thumb|ezkerrera|250px| Bandera orijinala
Kopenhagen zeuden ikasle faroetar batzuek diseinatu zuten, Danimarkako bandera oinarri hartuta. 1919ko ekainaren 22an jaso zuten lehen aldiz Faroe Uharteetan, baina era ez-ofizialean erabili zen.

Bigarren Mundu Gerran Alemaniako naziek Danimarka inbaditzean britainiarrek Faroeak okupatu zituzten eta herri bietako itsasontziak bereizteko, bandera hori erabiltzen hasi ziren. 1948an Danimarkaren barnean autonomia lortutakoan, gobernuak bandera ofizializatu zuen, eta apirilaren 25a Banderaren eguna izendatu zuen.

## Kanpo estekak
Bahraingo bandera

**Bahraingo bandera** 2002ko otsailaren 14an erabakitakoa da. Ezkerraldea zuria da eta bost hirukiez gorria den eskuinaldetik zatitua dago ertz hozkatu bat osatzen. Gorria Persiar Golkoko herrialdeen banderetan ohiko kolorea da. Ezkerran osatzen diren bost puntak, Islamaren bost zutabeak irudikatzen dituzte.

## Kanpo estekak
Garrigues

[eskuinera|thumb|Garrigues [Katalunian]]

**Garrigues** Kataluniako erdialdean dagoen eskualdea da, Lleidako probintzian kokatutakoa.

20.032 biztanle zituen 2006an, 24 udalerritan banaturik.

## Udalerri nagusiak 
# Les Borges Blanques (hiriburua): 5.313 biztanle (2002).
# Juneda: 2.944.
# Arbeca: 2.436.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak

## Kanpo estekak 
*  Garrigues eskualdeko kontseiluaren webgunea
La Seu d'Urgell

'''La Seu d'Urgell''' Kataluniako hiria da, Alt Urgell eskualdean, Lleidako probintzian. Eskualdeko hiriburua eta probintziako laugarren udalerririk populatuena da. 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, 13.063 biztanle zituen. 15.44 km2-ko azalera du.

Segre ibaiak udalerria zeharkatzen du.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Lleidako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  La Seuko Udal webgunea
Sallent

**Sallent** Kataluniako udalerria da, Bages eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 65,26&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 7.129 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Bederatzi herritan banaturik dago:

## Demografia 
## Pertsona ezagunak 
* Anna Gabriel (1975-), politikari independentista.

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Sant Cebrià de Vallalta

**Sant Cebrià de Vallalta** (*Sant Cebrià de Vallalta* ofizialki eta katalanez) Kataluniako udalerria da, Maresmen eta Bartzelonako probintzian dagoena. 15,67&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 3.309 biztanle zituen.

## Banaketa administratiboa 
Zazpi auzotan banaturik dago:

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Sant Cebrià de Vallaltari buruzko informazioa
Sant Fost de Campsentelles

**Sant Fost de Campsentelles** Kataluniako udalerria da, Vallès Oriental eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 13,2&nbsp;km²-ko azalera du eta 2012ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 8.421 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
Sant Jaume de Frontanyà

**Sant Jaume de Frontanyà** Kataluniako udalerria da, Berguedà eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 21,26&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 29 biztanle zituen.

Herriari buruzko lehenengo idazkia 905. urtekoa da eta Sant Jaume Vell antzinako elizaren kontsakrazioa aipatzen du.

## Demografia 
## Interesguneak 
* Sant Jaume de Frontanyà monasterioa. XI. mendea
* Sant Esteve de Tubau baseliza. Jatorri prerromanikokoa.
* La Verge dels Oms santutegia. XVIII. mendea

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Sant Jaume de Frontanyàri buruzko informazioa
Sant Julià de Vilatorta

**Sant Julià de Vilatorta** Kataluniako udalerria da, Osona eta Bartzelonako probintzian kokatua. 15,9&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 2.955 biztanle zituen.

## Demografia 
## Ikus, gainera 
* Sant Julià de Vilatortako behatoki astronomikoa
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Sant Julia de Vilatortari buruzko informazioa
*  Sant Julià de Vilatortako behatoki astronomikoaren webgunea
Jata (mendia)

**Jata** (ahoskera /Yata/) Bizkaiko mendia da, Jatabeko udalerriaren barruan dagoena, Bakio eta Mungiako mugetan kokatuta. Izen bereko mendilerroan dago. 599 metro garai da.

## Igotzeko lekuak 
* Zumetxaga baselizatik: Bakio ondotik.
* Barandika auzotik: auzo hau Larrauritik kilometro batera dago.
* Marutxaga ganetik: Armintza eta Mungia arteko errepidean dagoen mendatetik.

Bakio eta Armintza arteko errepidean ere hainbat eta hainbat pista irteten dira Jatara igotzeko.thumb|ezkerrera|300px|Jata mendia gailurra eta antena
## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda

## Kanpo-estekak 
* Jata *luberri.net* webgunean
thumb|290px|Airetiko ikuspegia.
Larrauri

**Larrauri** Mungiako (Bizkaia) auzoa da, Bakiorako errepidean kokatutakoa. Ohiko abiapuntua da Jata mendira igotzeko.

Urte askotan uda pasatzeko lekua izan zen Bilbotik etortzen zirenentzat eta hauek hainbat etxe dotore eta jauregi eraiki zituzten bertan.

Elizak berak ere balio handiko elementuak ditu. Balneario zaharra eta eskola desagertu egin dira eta hau auzoko elkarteek erabiltzen dute euren zereginetarako. Zumetxagan, San Migel baseliza dugu, Bizkaian aztarna erromanikoak dituzten bakarretakoa, antzina-antzinako elementu baliozkoak dituena.

## Jaiak 
Irailaren 24an, Mesedeetako Amabirjina; izen handiko jaiak dira, kontzertuak eta erromeriak ez dira falta izaten.

## Ikus, gainera 
* Erromanikoa Euskal Herrian

## Kanpo estekak 
* Auzoaz udal webgunean
Bretton Woodseko batzarra

thumb|300px|Mount Washington Hotel, bileren egoitza.
**Bretton Woodseko batzarra**, edo, ofizialki, **Nazio Batuen Moneta eta Finantza Batzarra**, 1944ko uztailaren 1 eta 22 bitartean Bretton Woodsen (New Hampshire, AEB) 44 herrialde aliatuetako 730 ordezkari bildu zituen biltzarra izan zen, Bigarren Mundu Gerraren ostean munduko moneta eta finantza sistema arautzeko.

Helburua mendebaldeko diru politikara oreka eta segurtasuna ekartzea zen, eta hartarako dolarra hartu zen erreferentziazko dirutzat, urre patroiarekiko aldaezina zena. Biltzarraren emaitza bezala, deritzon Bretton Woodseko sistema eratu zen, non 1970eko hamarkada arte iraun zuen moneta trukatzeko arautegia osatu zen. Gainera, Berreraikuntza eta Garapenarako Nazioarteko Bankuak (gaur egun Munduko Bankuko zati bat), GATTek (Tarifa eta Sal-erosketarako Akordio Orokorra) edo Nazioarteko Diru Funtsak bilera horietan dute jatorria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Markaida

**Markaida** Mungiako (Bizkaia) auzoa da, nekazaritza alorrekoa. Larrauritik Jataberako bidean dago. 2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 80 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Jaiak eta ospakizunak 
Abuztuaren 6an, San Salbatore.

## Kanpo estekak 
* Auzoaz udal webgunean
Billela

**Billela** (edo Birle) Mungiako (Bizkaia) auzoa da. Jataberekin muga egiten du eta industrialde bat dauka hirigunetik gertu. Bere zubi erromanikotik oso jende gutxi pasatzen da gaur egun, sasoi batean deabru edo sorgin batek bertan pasatzen zirenei orkatilatik oratzen hasi zitzaienetik. San Andres baseliza errepide alboan dago eta honek ondoan ditu erretegia, atsedengunea (mahaiak eta guzti) eta probaleku eder bat, animazio handia daukana.

2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 338 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Jaiak eta ospakizunak 
Azaroaren 30ean San Andres eta, batez ere, Kofradi Egune, abuztuko lehen domekan eta aurreko asteburuan.

## Kanpo estekak 
* Auzoaz udal webgunean
Zumetxaga

**Zumetxagako San Migel baseliza** edo soilik **Zumetxaga** izeneko baseliza Mungian dago, Larrauri auzoan. Baseliza Mungia eta Bakio arteko bidean kokatua dago, Jata mendiaren magalean. 215 metroko altuera du.

Baseliza hau Bizkaiko zaharrenetarikoa da, XII. mendekoa. Baseliza San Migeli eskainia dago eta erromanikoa da.

1994ko urriaren 21ean, Eusko Jaurlaritzak *monumentu* izendatu zuen, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

## Jaiak eta ospakizunak 
thumb|ezkerrera|200px|Zumetxagako baselizaren aurrealdea.
Irailaren 29an erromeria egiten da Zumetxagan, Zumintzako landan hain zuzen ere.

## Deskribapena 
Angelu zuzeneko planta bakarreko eliza, garaipenarku batean zehar luzatzen dena, irudi bereko absidean, zertxobait meharragoa. Jatorrizko guneari, geroztiko aldietan, bi portiko itxi erantsi zitzaizkion, bata, oinetan dagoena eta bestea, Ebanjelioko hegalean, azken hori neurri txikiagokoa. Buruhormaren gainean espadaina bat dago jasota. Teilatuak bi isuralde ditu. Hormak, lodiera nabarmena dutenak, ageriko hilaretan tolestaturik daude eta hegoaldetik sarrera bat dago irekita eta leiho bat absidean, bi baoak estilo erromanikoko puntukoak, halaber, gutxi gorabehera XII. mendean egin zen jatorrizko fabrika baino geroagoko bi sarrera ere bai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kultura Ondasun izendapena EHAAn 
* San Migel Zumetxagako baselizari buruzko informazioa Hiru.com webgunean.
Sant Julià de Cerdanyola

**Sant Julià de Cerdanyola** Kataluniako udalerria da, Berguedà eskualdean eta Bartzelonako probintzian kokatua. 11,61&nbsp;km²-ko azalera du eta 2009ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera 273 biztanle zituen.

## Demografia 
* 1990eko hamarkadara arte, Guardiola de Berguedà udalerriko auzoa izan zen.

## Festak 
* Abenduaren 5ean

## Ikus, gainera 
* Bartzelonako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Udalaren webgunea
*  Sant Julià de Cerdanyolari buruzko informazioa
Emerando

**Emerando** auzoa Mungiako eta Meñakako (Bizkaia) auzoa da. Auzoaren gehiena Mungian badago ere, lur sail batzuk Meñakakoak dira. Mungia, Meñaka eta Bakio artean egiten du muga.

2007ko urtarrilaren 1eko erroldaren arabera, auzoak 88 biztanle ditu.

## Demografia eta biztanleria 
## Jaiak eta ospakizunak 
San Martin azaroaren 11n eta Santela, jai nagusia, abuztuko bigarren domekan (kofradi eguna) Bekolandan (Santela baseliza alboan) erromeria handia egoten delarik. Beste baseliza bat dauka, San Martin.

## Kanpo estekak 
* Auzoaz Mungiako udal webgunean
Unbe

**Unbe** mendiak Butroe harana eta Erandioko Goierri auzoa banatzen du. 302 metroko garaiera du. Unbe auzoan kokatuta dago.

## Unbeko Ama Birjina 
Mendia oso ospetsua da Ama Birjina agertu omen zelako 1941ean. Urte horretan Felisa Sistiagari Ama Birjina agertu omen zitzaion bere baserrian (Unbe mendiaren ondoan). Hurrengo agerkundea 1968ean izan zen; oraingoan San Pedro agertu omen zitzaion. 1969ko martxoan berriro agertu zen Ama Birjina. Ordutik, bere etxe ondoko iturriari darion urak sendatzeko balio duela esaten da.

Urte horretan bertan kasua argitara atera zen. Ordutik, hainbat eta hainbat agerpen izaten dira (azkena 1988an). Eta Espainia osotik hainbat eta hainbat erromes joaten da Unbera. Felisa Sistiaga 1990ean hil zen.

## Igoerak 
Unbe mendia urbanizatuta dago goitik behera. Izan ere, mendiaren postontzitik gertu txaletak daude Unbe-Mendi izeneko urbanizazio pribatuan. Igotzeko lekurik arruntena Akarlandako landetatik da. Igoera oso leuna da.

## Kanpo estekak 
*  Unbeko Andre Mariaren inguruko web gune erlijiotsua
Pastorekorta

**Pastorekorta** mendia Ganekogortako mendilerroan dago, Arrigorriagako lurretan, Bilboko muga eta Pagasarri menditik hurbil. 596 metroko altuera du.

## Igotzeko lekuak 
Bilbo: Pagasarri mendia inguratu behar da Pastorekortara heltzeko. Ordu bat eta 45 minutu.

Arrigorriaga: Arboliko mendia igo eta zuzenean Pastorekortara garamatza bideak. Ordu bat eta erdi.

## Kanpo estekak
Eugi (argipena)

**Eugi** hitzak adiera bat baino gehiago izan ditzake:
## Lekuak 
* Eugi: Esteribarko herria.
* Eugiko urtegia: herri horren ondoan dagoen urtegia.
* Eugiko ola: herri honen ondoan dagoen arma-fabrika zaharra.

## Pertsonak 
* Patxi Eugi: Agoizko pilotaria.
Laukariz

**Laukariz** Mungiako (Bizkaia) auzoa da. Auzoa oso handia da eta herri eskola badu. Honako auzune hauek daude Laukariz barruan:

* **Zabalondo**: Hemen dago industrialdea, lur sailik gehienak Maurola auzunekoak badira ere. Industrialde hau osatze eta zabaltze fasean dago gaur egun.
* **Berreagamendi**: "Sociedad Bilbaina"k egindako La Bilbaina urbanizazioa dago auzo honetan. Gaur egunean bereiztu egin behar dira Berreagamendi Etxejabe Elkartea (urbanizazioa eta bere zerbitzuak gestionatzeko sortua) eta "Club de Campo" deritzona, kirol eskaintza zabala daukana (golf, igerilekua, gimnasialekua, pilota, ...). Aipagarriak dira bertan dauden pasealeku ederrak eta lakua, kaleetan antzinako toponimia gordetzeko egindako ahaleginaz gainera. Gaur egun 600 bat etxe daude, baina oraindik ez da urbanizazio plan osoa gauzatu.
* **Basozabal**: San Lorentzo baselizatik hurbil.
* **Maurola**: Baserri sakabanatu batzuek osatzen dute auzoa. Deriorekin egiten du muga.

## Kanpo estekak 
* Auzoaz udal webgunean
Alt Penedès

[eskuinera|thumb|Alt Penedès [Katalunian]]
[thumb|[Mahatsondoak Torrelles de Foixen. ]]

'''L'Alt Penedès** Kataluniako erdialdean dagoen eskualdea da, Bartzelonako probintzian. 592.77 km2-ko azalera dauka eta 2006an 96.779 biztanle zituen (163.27 biz./km2).

## Mugakideak 
Mugakide eskualde hauexek ditu: Iparraldean Anoia, ekialdean Baix Llobregat, hegoaldean Garraf eta mendebaldean Alt Camp eta Baix Penedès.

## Udalerriak 
Hogeita zazpi udalerrik osatzen dute, hauek izanda populatuenak:
# **Vilafranca del Penedès''': 35.864 biztanle (hiriburua).
# Sant Sadurní d'Anoia: 11.359.
# Santa Margarida i els Monjos: 5.933.
# Gelida: 5.650.

## Ikus, gainera 
* Kataluniako eskualdeak
* Penedeseko ardoa

## Kanpo estekak 
*  Alt Penedès eskualdeko webgune ofiziala
* Penedeseko jatorrizko izendapenaren webgunea
Goñi (argipena)

**Goñi** leku-izen bat da, abizen bat eratu duena.

## Lekuak 
* Goñi: Nafarroako ibarra.
* Goñi: Ibar horretako herria.
* Goñiburu mendia

## Pertsonak 
* Matias Goñi (Viana, 1647-1712), jesulaguna.
* José Goñi (Buenos Aires, 1872-1949), "Porteño", pilotaria.
* Félix Huarte Goñi (Iruñea, 1896-1971), enpresaburua.
* José Goñi Gaztanbide (Aritzaleta, 1914-2002), Elizaren historialaria.
* Maria del Carmen Goñi (Iruñea, 1930-), telebista aurkezle eta bikoiztailea.
* Enrique Goñi (Iruñea, 1961-), CANeko buru ohia.
* Fernando Goñi (Zubiri, 1973-), (Goñi III.a) pilotaria.
* Mikel Goñi (Oronoz-Mugairi, 1977-), (Goñi II.a) pilotaria.
* Iosu Goñi (Iruñea, 1990-), eskubaloiko jokalaria.

* Teodosio Goñikoa (VIII. mendea) San Migelen santutegiko elezaharreko protagonista.

## Kanpo estekak
Labrit pilotalekua

**Labrit pilotalekua** Iruñeko pilotaleku nagusia da.

## Izena 
Izena kokapenarengatik datorkio, Joanes Albretekoa kalea eta Labriteko jaitsieraren artean baitago (Joanes Albretekoa (1469-1516), Nafarroako erregearen omenez).

## Historia 
1952an eraikia, maila altuenetako frontoien artean ez da oso handia, luzera 36 m baitu, pala motzean eta eskuz pilotan aritzeko egokia. Berriki (2008tik aitzina) erremonte partidak ere izan dira, pilota egokiak baliatuta. 1986an berrikuntza lanak egin ziren. 2002an ere, Munduko Pilota Txapelketarako berritu zuten pilotalekua, moldaketa sakonagoak eginez, eta, nahiz eta edukiera zertxobait murriztu, 1.200 inguru lagunentzako tokia badu. Aforoa, ordea, 933 eserlekukoa da. Berritzea egin artean, pilotalekuko frontisa eta hormak, ezkerrekoa eta errebotea, zuriak ziren, eta lurzorua *Portland* motako zimenduzkoa, fina eta azkarra. 
Iruñeko udala da jabea, Nafarroako Pilota Federazioak kudeatzen badu ere. Egoitza bertan du eta. Enpresen partidak eta kluben entrenamenduak tartean, gehi federazio mailako partidak, norgehiagoka andana egiten dira Labriten. Halaber, udalak eratutako hainbat kirol zein kultura-ekitaldi ospatzen dira noizean behin, hala nola sanferminetan haurrentzako jaialdiak eta jolasak, mitin politikoak eta bestelako ospakizunak.

## Ikus, gainera 
* Iruñeko Kultura Ondasun zerrenda

## Kanpo estekak 
* Labrit pilotalekuaren fitxa