open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
St Michael's Mount

'''St Michael's Mount'* (kornubiera *Karrek Loos y'n Koos'') Ingalaterrako hego-mendebaldeko Kornualles eskualdean dagoen uharte eta parrokia zibil bat da. Udalerri hau berarekin aurrez-aurre dagoen Marazion udalerriari gizakiak eraikitako granitozko pasabide batez loturik dago, pasabide hau itsasbehera dagoenean soilik igaro daitekelarik.

## Iruditegia 

Irudi:St Michael Mount 6692 6697.jpg|Arrastia
Irudi:Michaelsmount frontview.jpg|St Michael's Mount mendiaren gaineko gaztelua
Irudi:StMichaelsMount.jpg|Granitozko pasabidea

## Ikus gainera 
* Mont-Saint-Michel (Normandia/Bretainia)

## Kanpo estekak 
* St Michael's Mount uharte eta herriko webgunea
Jabetza horizontal

Zuzenbidean, **jabetza horizontala** ondasun higiezin bateko jabeen beste jabeekiko betebehar eta eskubideak ezartzen dituen arau eta instituzio juridikoen multzoa da. Bereziki, lur eremu edo eraikin batean, jabetza pribatuko zein komuneko zatiak zein diren zehaztuta, jabetza komun edo jabekidetasunezko diren zatien antolamendu eta erabilerari buruzko zehaztapenak biltzen ditu.
Zazpigaina

**Zazpigaina** Zuberoako hegoaldeko mendi bat da, Mendebaldeko Pirinioetan, Orhi mendiaren ipar-mendebaldean eta Nafarroa Garaiarekiko mugatik gertu kokatua.

## Abiapuntuak 
* Üthürzehetako lepotik, ordu eta erdiko igoera.
* Erroimendiko mendatetik, ordu bikoa.
* Bagargietatik, ordu bikoa.

## Ikus, gainera 
* Zuberoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Orhi Ttipia

**Orhi Ttipia** edo Ori Txikia Zuberoako hegoaldean dagoen mendia da, Mendebaldeko Piriniotan, Orhi mendiaren hegoaldean eta Nafarroarekiko mugan kokatuta dagoena.

## Abiapuntuak 
* Larraineko mendatetik 45 minutuko igoera.
* Bagargietatik.

## Ikus, gainera 
* Zuberoako mendien zerrenda
* Nafarroako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Hilaga

**Hilaga** Zuberoako ekialdean dagoen mendia da, Izarbeko mendilerroan eta Biarnoko mugan kokatuta dagoena.

## Abiapuntuak 
* Ligi-Athereitik 3 orduko igoera.
* Pont Blancoutik 3 ordukoa ere bai.

## Ikus, gainera 
* Zuberoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Lexantzümendi

**Lexantzümendi** edo *"Le Chapeau de Gendarme"* Zuberoako erdialdean dagoen mendia da.

## Abiapuntuak 
* Ligi-Athereitik ordu bateko igoera.
* Lexantzü-Zunharretik ordu 1ekoa ere bai.

## Ikus, gainera 
* Zuberoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Zalhagaina

**Zalhagaina** Zuberoako hegoaldean dagoen mendia da, Belozkarreko mendilerroan kokatuta dagoena.

## Abiapuntuak 
* Ligi-Athereitik 2 ordu eta 15 minutuko igoera.
* Etxelütik 2 ordukoa.

## Ikus, gainera 
* Zuberoako mendien zerrenda

## Kanpo estekak
Allineuc

**Allineuc** (bretainieraz *Alineg*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Munro

[thumb|300px|[Eskoziako mendikateak banatzeko 1891ko Munroren Tauletan erabilitako eskualdeak irudikatzen dituen eskema orokorra.]]

**Munro** izendapenarekin 3.000 oinetako garaiera (910 metro) iragaten dituzten Eskoziako mendiak izendatu ohi dira. Izendapen honen jatorria Sir Hugh Munro eskoziarrean datza (1856-1919), honek 1891an mendi edo muino multzo honen lehenbiziko zerrenda osatu zuen, zerrenda hau mendizaletasun munduan ''Munro's Tables'' ("Munroren Taulak") ezizenaz ezagutzen da. **Munro top** ("Munro Gailurra") bat 910 metroko muga igarotzen duen eta bakandutako mendi bat gisa jo ohi ez den mendia da.

## Kanpo estekak
Aucaleuc

**Aucaleuc** (bretainieraz *Oskaleg*) Côtes-d'Armor departamenduan dagoen Bretainiako udalerria da.

## Kanpo estekak
Polilaborantza

thumb|300px|**Polilaborantzan** landare anitzen elkarren ondoko hazkuntza egiten da.

**Polilaborantza** lur sail berean landare mota ezberdinak hazten dituen nekazaritza sistema da, gehienetan nekazaritza tradizionalarekin loturik, elkarri onura ekartzen dioten ekosistemak sortuz: espezie begetal batzuek beste batzuengan eragiten duten intsektu izurriak uxatzen dituzte eta landatutako landare bakoitzak mantenugai ezberdinak hartzen ditu substratutik edo lurra aberasten laguntzen duten beste batzuk ematen dizkio hari.

## Ikus, gainera 
* Monolaborantza

## Kanpo estekak
Mikel Orbegozo

**Mikel Orbegozo Orbegozo** (Donostia, Gipuzkoa, 1989ko apirilaren 15a) gipuzkoar futbolaria da Errealaren bigarren taldean jokatzen duena, aurrelari gisa. Jon Orbegozo aurrelariaren anai gaztea da.

Errelaren gazte taldean jokatu zuen 2007-2008 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Errealaran joan baino lehen Ikasberrin jokatu zuen. 2010-2011 denboraldiaren bukaeran Athleticen jokalaria bilakatu zen.

## Estatistikak 
*2024ko Maiatzak 7an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
* Fitxa: Athletic Club
Julen Colinas

**Julen Colinas Olaizola** (Donostia, 1988ko apirilaren 16a- ) gipuzkoar futbolaria da Errealaren bigarren taldean jokatzen duena, aurrelari gisa. Errelaren gazte taldean jokatu zuen 2006-2007 denboraldian bigarren taldean debuta egin arte. Errealera joan baino lehen Antiguokon jokatu zuen.

## Estatistikak 
*2021eko maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean
Regina (Saskatchewan)

**Regina** Kanadako Saskatchewan probintziako hiriburua da. Probintzia bigarren hiririk jendetsuena da Saskatoonen atzetik. 2006. urteko erroldaren arabera, hiriak 179.246 biztanle inguru ditu.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Regina ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala
Saint John's (Ternua eta Labrador)

'''Saint John's** edo **St. John's'* (frantsesez *Saint-Jean*, gaeleraz *Naomh Seán'') Kanadako Ternua eta Labrador probintziako hiriburua eta hiririk jendetsuena da. 2011. urteko erroldaren arabera, hiriak 106.172 biztanle inguru ditu. Avalon penintsulan kokatzen da, Ternua uhartean.

Arrantza-industrian historia luze eta oparoa izanik, XX. mendearen azken erdian Saint John's esportazio eta zerbitzu gune moderno bihurtu da. Duela gutxi aurkitutako petrolio-hobietatik hurbil dagoenez, gorakada ekonomiko handia izan du, eta horrek biztanleriaren hazkundea eta merkataritza-garapena bultzatu ditu.Saint John's probintziako biztanleriaren erdia da.

## Geografia 
Avalon penintsularen ipar-ekialdean dago hiria, Ternuako uhartearen hego-ekialdean, Ozeano Atlantikoaren kostaldean. Ipar Amerikako hiririk ekialdekoena da, baita Atlantikoko kostaldean dagoen Kanadako bigarren hiririk handiena ere, Halifaxen ondoren, Eskozia Berrian.

## Ekonomia 
Bere ekonomia beti egon da ozeanoari lotuta arrantzaren bidez eta Ternuako eskualdeko hiriburu izateari. XXI. mendean izan duen hazkundea, hiritik gertu dagoen eremu batean itsaso azpian gasa eta petrolioa aurkitu izanaren ondorio izan da.

## Klima 
Kanadako hiri nagusien artean, Saint John's da lainotsuena (1513 eguzki ordu urtean), elur gehien jasotzen duena (322 cm urtean) eta egunik hezeenak dituena, nahiz eta Kanadako hirugarren negurik leunena duen. Klima kontinental hezea du, uda freskoak eta negu nahiko leunak Kanadako beste hiri batzuekin alderatuta.

## Bitxikeriak 
Saint Jonh's da Afrikatik gertuen dagoen Ipar Amerikako puntua.

## Hiri senidetuak 
Saint John's ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo lotutak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala 
thumb|ezkerrera|300px|Hirigune historiko eta San Joan Bataiatzailearen baseliza.

## Kanpo estekak
Charlottetown

**Charlottetown** Kanadako Eduardo Printzearen uhartea izeneko probintziako hiriburua eta hiririk jendetsuena da. 2006. urteko erroldaren arabera, hiriak 32.174 biztanle inguru ditu.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala  

ezkerrera|thumb|400px|Hiriaren ikuspegia.
Jonathan Nanizayamo

**Jonathan Nanizayamo** (Tours, Frantzia, 1992ko otsailaren 21a) futbolaria da, Errealaren bigarren taldean jokatzen duena, aurrelari gisa. 2012/2013 denboraldiko laugarren jardunaldian lehenengo taldearen zerrendan sartu zen Real Zaragozaren aurka.

Errealera joan baino lehen Nantesen bigarren taldean jokatu zuen. 2013/2014 denboraldia bukatzean, Errealak baja eman zion.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa errealaren webgunean

## Kanpo estekak
Bon Scott

'*Ronald Belford *Bon* Scott*' (1946ko uztailaren 9a, Forfar -1980eko otsailaren 19a, Londres) eskoziar hard rock abeslaria, letra-egilea, gaitajolea eta bateria-jotzaile bat izan zen. Gehienbat 1974 eta 1980. urte bitartean mundu mailan oso ospetsua den AC/DC australiar musika taldeko abeslaria izateagatik ezaguna da, halere Fraternity, The Valentines eta The Spektors taldeetako kidea ere izan zen.

Nahiz eta Eskozian jaioa izan, Erresuma Batuan askok bezala 1952an bere familia Australiara lekualdatu zen. Han oso gazte zelarik danborra eta gaita jotzen ikasi zuen. Bere izaera erreboltariaren ondorioz, bizi osoz agintearekin beti arazoak izan zituen, horrela bada, 15 urterekin eskolatik kanporatua izan zen, denbora labur batez Fremantleko espetxean egon zen. Poliziari gezurrezko nortasuna emateagatik, zainketa legaletik ihes egin eta 12 galoi petrolio ebasteagatik Riverbank gaztetxoen espetxean sartu zuten. Denbora laburrez Australiazko Gudaroztean zerbitzatu zuen, baina gizarteratzeko gabezia zuela eta, kaleratua izan zen.

## Heriotza 
1980eko otsailaren 19ko gauan, Bon Cadem auzoko Candem musikalera joan zen (gaur egun Candem Palace dena) eta goizeko hirurak aldera bera eta musikariak Victoria auzoan zuen etxera eramateko eskeintza egin zion bere lagun Alistair Kinear autoan sartu eta etxe aldera joan ziren. Bidaian zehar, Kinearrek Bon lokartu egin zela ohartu zen, hau goizeko ordu txikietan zurrutean ibilitako persona batengan zeharo arrunta zen. Baina behin etxera ailegatu ondoren, Kinearrek ezin izan zuen musikaria autotik atera ahal izan, eta Scott esnatzea lortu ezinda, bere etxera eramateko erabakia hartu zuen, 15 ordu geroago, autora itzuli eta bertan Bon konorterik gabe topatu zuen, Kinearrek izuturik, Kings College ospitalera eraman zuen. Baina jada amets txarra egi bilakatu zen eta Bon hila zegoen. 33 urte zituen. Bere heriotzaren arrazoia "intoxikazio etilikoa" eta "istripuzko heriotza" izan ziren, "Bronkoaspirazioa", hots, botaka egin eta bere okadarekin ito zen, azken esames hau urte batzuk beranduago Kinearrek rock aldizkari batean ukatu zuen. Halere gertakari hau rockaren historiako esamesen artean sarritan aipatu ohi da.

## Kanpo estekak 
* AC/DC taldearen webgunea
Ignazio Orbegozo

**Ignazio Orbegozo Juaristi**, ezizenez **Arriya** eta **Arria I.a** (Azpeitia 1901 - ) aizkolaria izan zen.

## Bizitza 
Azpeitiko Arria baserrian sortu zen. Gorputz gaitasun ezin hobea zuen, baino askotan ez zen egoki prestatzen. Dena dela, ongi entrenatzen zelarik, aurkari gogorra izaten zen edonorentzat. 1935eko maiatzaren 12an Jeronimo Iturbe *Agiñeta* hiru segundoz garaitu zuen Tolosan, 72 ontzako seina enbor moztera jokatutako apustuan.

Espainiako Gerraren ostean ere apustu sonatuak jokatu zituen. 1948ko ekainaren 6an Azpeitiko zezen plaza mukuru bete zen Antonio Soraluze *Korta*ren aurkako apustua ikusteko. Bakoitzak 60 ontzako zortzi enbor eta 36 ontzako 30 enbor ebaki behar zituen. *Arriak* ordu bat, 40 minutu eta 44 segundotan bukatu zuen lana eta *Korta* erretiratu zen. 1949ko abenduaren 18an, berriz, Martin Garziarena gaztearen aurkako apustua galdu zuen. Leitzarrak ordu bat, 17 minutu eta 57 segundotan egin zuen lana (54 ontzako hamar enbor eta 108 ontzako beste bi ebakitzea) eta *Arria*k ez zuen amaitu. 1950eko txapelketa nagusian parte hartu zuen. 1952an utzi zuen aizkora.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rafael Ninyoles

**Rafael Lluís Ninyoles i Monllor** (Valentzia, 1943 &ndash; ib, 2019ko urriaren 25a) valentziar soziolinguista izan zen, Katalan Herrietako soziolinguistikaren gurasoa Lluís Vicent Aracilekin batera. Batxilergoa jesuitekin ikasi zuen, non ezagutu baitzituen Alfons Cucó, Eliseu Climent eta Lluís Vicent Aracil. Gero zuzenbidean eta soziolinguistikan lizentziatu zen Valentziako Unibertsitatean eta 1967 urtean Amerikako Estatu Batuetara bidaiatu zen.

Ondoren, soziologia irakatsi zuen Valentziako Facultat de Ciències Econòmiques-en, aditu gisa lan egin zuen Valentziako Diputazioan eta Valentziako Generalitatean. Berak eta Aracilek elebitasunaren kritika egin zuten eta diglosiaren kontzeptua sartu zuten katalan herriaren hizkuntz egoera azaltzeko. Era berean, artikulu ugari idatzi zituen hainbat egunkari zein aldizkaritan (''Serra d'Or, Gorg, Cuadernos para el Diálogo* edo *El País*) Valentziako Erkidegoko hizkuntz gatazkaz, bai eta CEIC Alfons el Vell erakundearekin lan egin zuen ere.

## Bibliografia 
* *L'opinió pública* (1968)
* *Conflicte lingüístic valencià* (1969)
* *Idioma i prejudici* (1971)
* *Idioma i poder social* (1972)
* *Sociología del lenguaje* (1974)
* *Estructura social y política lingüística* (1975)
* *Cuatro idiomas para un estado* (1977)
* *Madre España* (1979)
* *Estructura social i política lingüística* (1989)
* *El País Valencià a l'eix mediterrani* (1992)
* *Informe sociològic de les comarques centrals Valencianes* (1996)
* *Sociologia de la ciutat de València'' (1996)

## Loturak 
* Elkarrizketa Argia aldizkarian (1985-07-14)
Jose Aranburu Aramendi

**Jose Aranburu Aramendi**, ezizenez **Keixeta**, (Azpeitia, Gipuzkoa, 1881 &ndash; Azpeitia, Gipuzkoa, 1962ko urriaren 11) historiako aizkolari handienetako bat izan zen.

## Biografia 
Jose Aranburu Aramendi Aratz-Errekako Olaberri baserrian sortu eta Urrestillako Keixetan bizi izan zen. 13 urterekin egurgintzan hasi zen lanean. Lehenbiziko apustua 1912an jokatu eta irabazi zuen, aizkoran eta lasterka, José María Irizar, *Hiyoya*-ren aurka. 1912 eta 1924 artean zenbait erakustaldi baino ez zuen egin.

Lehenbiziko desafio handia Aiako Txikitoren aurka jokatu zuen, Zarautzen, 1925eko otsailaren 22an. Bete beharreko lana 60 ontzako hamabina enbor ebakitzea izan zen. Keixeta nagusitu zen, erixko zegoen arren. Handik aurreka 31 apustu jokatu zituen, tartean Oñatiko aizkolari txapelketa, eta denetan garaile atera zen. 1927an lan istripu larria izan zuen zerra motordunarekin eta ezker eskuko hiru hatzamar galdu zituen. Urte hartan berean plazetara itzuli zen eta 1931 arte jarraitu zuen aizkoran. 1936 arte aizkolarien prestatzaile eta erakusle aritu zen.

1962an hil zen, 81 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
 Auñamendi Eusko Entziklopedia: José Aramburu
Patrice Dumora

'*Patrice Dumora *Watson'''* (Akize, Landak, 1956ko urtarrilaren 8a) euskal abeslaria da.
 
Pierre, Pierrot eta Watson taldearekin parte hartu zuen kantaldi handi batean lehen aldiz (1975ean Tarben), Paco Ibañez, Isabel Parra edo Patricio Castillo bezalako kantarien ondoan. Euskal kantuaren oihartzuna Watsonen belarrietara heldu zen.

Euskaraz kantatzen hasi zen, Juan Paquito taldearekin. 1980. urtea zen eta lau urtez aritu zen.
Gero, zortzi urtez Gazteok taldearekin jo zuen, nagusiki Ipar Euskal Herrian. 1992an utzi zuen taldea.
 
Hurrengo urtean talde mitiko batean sartu zen Watson, Akelarre Taldean. Zortzi urtez ahotsa eta akordeak eskaini zizkion taldeari eta bost CDtan parte hartu zuen. Akelarre taldean jotzen hasi zelarik, AEKn ziharduen euskara ikasten.
Gaur egun euskarazko kantuak egiteaz gain, kantuen hitzak ere euskaraz sortzen ditu. Pop-rock akustikoa egiten du batez ere.

Kantua du bizimodua egunerokoan. Kantu irakaslea da eta kantu tradizionala zein kantu teknikak erakasten ditu. Bere lehen diskoa kaleratu zuen 2008ko abenduan (Durangoko Azokan): "Patrice Dumora *Watson''" diskoa hain zuzen ere. Horretaz gain beste hainbat taldetan kantatzen du: "Nat eta Wats", "Doinua", "Disco Balls"... Horrela, ia astebururo, Patrice Dumoraren ahotsa entzuteko aukera dugu Euskal Herriko txokoren batean.

2022ko abenduan bere bigarren diskoa, Bobi, kaleratu zuen Durangoko Azokan eta 2023an EP bat 4 abestirekin, azokan bertan ere.

## Kanpo estekak 
*   Patrice Dumoraren webgunea
Enara ipurgorri ekialdetarra

**Enara ipurgorri ekialdetarra** (*Cecropis daurica*) hirundinidae familiako hegazti paseriformea da, Asiako eskualde epeletan bizi dena. 

Garai batean bere azpiespezie ziren enara ipurgorri eurasiarra (*Cecropis rufula*) eta enara ipurgorri afrikarra (*Cecropis melanocrissus*) espezie mailara igo ziren 2024. urteko eguneraketa taxonomikoan. Alderdi morfologikotik oso antzekoak izan arren, ikerketa genetikoek eta beste zenbait datuk erakutsi dute espezie izaera dutela. Banaketa geografikoa ere desberdina dute: *C. daurica* Asia ekialdean bizi da, *C. melanocrissus* afrikan eta *C. rufula* Europan eta Asia mendebaldean.

## Galeria 

Red-rumped Swallow (Hirundo daurica) collecting mud for nest W IMG 7985.jpg
Red-rumped Swallow (Hirundo daurica) collecting mud for nest W IMG 7967.jpg
Red-rumped Swallow (Hirundo daurica) in Anantgiri, AP W IMG 8735.jpg
Red-rumpedSwallow01.jpg
Cecropis rufula MHNT.jpg |* Cecropis daurica *

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enarak proiektua, Aranzadi
Uhalde-enara

**Uhalde-enara** (*Riparia riparia*) hirundinidae familiako hegazti paseriformea da, hegoaldeko Europa, hegoaldeko Asian eta ipar-mendebaldeko Afrikan bizi dena. Euskal Herrian ere bizi da.

## Ezaugarriak 
Euskal Herrian bizi diren enaren artean txikiena, 12 cm besterik ez ditu. Goitik iluna da, arrea, eta papar eta sabela zuriak dituen arren, bizkarraren kolore bereko lepoko bereizgarria du. Horrek eta, bere neurri txikiak eta buztanaren formak bereizten du beste espezietatik.

Ibai handien inguruetan eraikitzen ditu bere habiak, beti kolonia handiak osatuz. Ehiza beste enaren antzera egiten dute, baina gehienetan ibai ertzetan eta esan bezala, talde handietan. Tarteka, araba-zozoen moduan, mugimendu sinkronikoak gauzatzen dituzte.

## Uhalde-enarak Euskal Herrian 
Euskal Herriko kostaldean migrazio-garaian ikus daitezke, baina Araba eta Nafarroako hegoaldean besterik ez du kumatzen, beste probintzietan horretarako leku egokiak falta baitzaizkio.

Ibai handien eta leku lauen hurbiltasuna atsegin dutenez, Nafarroako eta Arabako hegoaldean besterik ez du kumatzen, batez ere Ebro haranean eta baita Zadorra bezalako beste ibai zabal batzuen inguruan.

## Taxonomia 
Uhalde-enarak zortzi azpiespezie ditu:
* *Riparia riparia dolgushini*
* *Riparia riparia eilata*
* *Riparia riparia ijimae*
* *Riparia riparia innominata*
* *Riparia riparia kolymensis*
* *Riparia riparia riparia*
* *Riparia riparia shelleyi*
* *Riparia riparia taczanowskii*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Enarak proiektua, Aranzadi
Antzandobi arrunt

thumb|*Cuculus canorus canorus* + *Lanius collurio*

**Antzandobi arrunta** (*Lanius collurio*) laniidae familiako hegazti paseriformea da, Eurasian bizi dena. Espezie migratzailea da, neguak Afrika tropikalean ematen dituena. Euskal Herrian aurkitu ahal den hiru antzandobi espezietako bat da.

## Deskribapena 
16-18 zentimetro arteko txoria da. Antzandobi arraren bizkarra gorrixka da eta sabelaldea zuria. Buruak kolore urdinxka du eta antifaz beltz batek zeharkatzen du begi aldea. Emeak apalagoak dira, buru eta gainalde gorrixka eta azpialde zuria baitute.

Neurriz zozoaren antzekoa, bere buru handiak oso bereizgarri egiten du antzandobia, eta euskaraz eskualde askotan ematen zaion izenak ere ondo adierazten du gainontzeko txoriak baino kaxko handiagoa duela: buruhandia, txorihandia, begihandia...

## Elikadura 
Intsektuak jaten ditu, baita animalia handiagoak ere, hala nola, txori txikiak, saguak eta sugandilak. Ohitura berezi bat badu, harrapakinak arantzatan sartzen ditu geroragoko biltegia osatuz. Elorri-arantzetan eta beste arantza zorrotz batzuk erabiltzen dituzte, baita gizakiek egindako alanbradak.

Ehizatzeko gehienbat zuhaixketan, zutoinetan, hesietan edota kableetan pausatu eta kokatzen da, lurrera adi-adi begiratzeko. Aldi berean, isatsa gora-beherantz ala aldeetarantz mantso-mantso mugitzen duen bitartean, zelatan egoten da. Lurrean harrapakin bat ikusten duenean, harantz albotik abiatzen da. Bestalde, bere inguruan pasatzen den intsektua erraz harrapatzen du. Hala ere, lurrean sarritan huts egiten du harrapaketan.

## Erreferentziak
Louis Pierre Vieillot

**Louis Pierre Vieillot** (Yvetot, 1748ko maiatzaren 10a - Sotteville-lès-Rouen, 1830) frantziar ornitologoa izan zen.

## Biografia 
Karibeko San Domingo uhartean (Haitin) zegoela, Frantziako Iraultza hasi eta Estatu Batuetara ihes egin zuen. Orduan hasi zuen biologiari ekiten.

1800. urtean Frantziara itzuli eta *Bulletin des Lois* aldizkarirako lan egin zuen. Bere omenez, *lybius vieilloti* eta *saurothera vieilloti* hegaztiek bere izena dakarte.

## Lanak 
* *Histoire naturelle des plus beaux oiseaux chanteurs de la zone torride.* Dufour, Paris 1805.
* ''Histoire naturelle des oiseaux de l'Amérique septentrionale.* Desray, Paris 1807-1808.
* *Analyse d'une nouvelle ornithologie élémentaire.'' d'Éterville, Paris 1816.
* ''Mémoire pour servir à l'histoire des oiseaux d'Europe.* Turin 1816.
* *Ornithologie.* Lanoe, Paris 1818.
* *Faune française ou Histoire naturelle, générale et particulière des animaux qui se trouvent en France.* Le Vrault & Rapet, Paris, Estrasburgo, Brusela, 1820-1830.
* *La galerie des oiseaux du cabinet d'histoire naturelle du jardin du roi.* Aillard & Constant-Chantpie, Paris 1822-1825.
* *Ornithologie française ou Histoire naturelle, générale et particulière des oiseaux de France.'' Pelicier, Paris 1830.

## Erreferentziak
Johann Friedrich Gmelin

**Johann Friedrich Gmelin** (Tübingen, 1748ko abuztuaren 8a – Göttingen, 1804ko azaroaren 1a) alemaniar naturalista, botaniko, entomologo eta malakologoa izan zen.

## Biografia 
Philipp Friedrich Gmelin bere aitaren zuzendaritzapean, Tübingengo Unibertsitatean ikasi zuen medikuntza eta bertan bilakatu zen irakasle laguntzaile 1769an. Lau urte geroago Göttingengo Unibertsitatean irakasle bihurtu zen.

## Lanak 
* *Irritabilitatem vegetabilium, in singulis plantarum partibus exploraam ulterioribusque experimentis confirmatam*, 1768
* *Allgemeine Geschichte der Gifte*, 1776/1777
* *Allgemeine Geschichte der Pflanzengifte*, 1777
* *Allgemeine Geschichte der mineralischen Gifte*, 1777
* *Einleitung in die Chemie*, 1780
* *Beyträge zur Geschichte des teutschen Bergbaus*, 1783
* *Ueber die neuere Entdeckungen in der Lehre von der Luft, und deren Anwendung auf Arzneikunst*, 1784
* *Grundsätze der technischen Chemie*, 1786
* *Grundriß der Pharmazie*, 1792
* *Geschichte der Chemie*, 1799
* *Allgemeine Geschichte der thierischen und mineralischen Gifte*, 1806
John Gould

**John Gould** (Lyme Regis, 1804ko irailaren 14a – Londres, 1881eko otsailaren 3a) ingeles ornitologo eta marrazkilaria izan zen.

## Lanak 
* *A Century of Birds, hitherto unfigured, from the Himalaya Mountains*; 1831–1832
* *The Birds of Europe*. 1832–1837
* *A Monograph of the Ramphastidae, or Family of Toucans*. 1834
* *A Monograph of the Trogonidae, or Family of Trogons*. 1835–1838
* *A Synopsis of the Birds of Australia and the adjacent Islands*1837–1838
* *Icones Avium, or Figures and Descriptions of new and interesting Species of Birds from various parts of the Globe* 1837–1838
* *The Birds of Australia*. 1840–1848
* *The Zoology of the Voyage of H.M.S. Beagle. Birds* 1841
* *A Monograph of the Macropodidae, or Family of Kangaroos* 1841–1842
* *The Zoology of the Voyage of H.M.S. Sulphur: Under the Command of Captain Sir Edward Belcher During the Years 1836-42. Birds*. 1843–1844
* *Monograph of the Odontophorinae, or Partridges of America*. 1844–1850
* *The Mammals of Australia*. 1845–1863
* *An introduction to the Birds of Australia*. 1848
* *The Birds of Asia*. 1850–1883
* *An introduction to the Trochilidae, or family of humming-birds*. 1861
* *Handbook to the Birds of Australia*. 1865
* *A Monograph of the Trochilida, or Family of Hummingbirds Supplement*. 1880–1887
* *The Birds of New Guinea and the Adjacent Papuan Islands*. 1875–1888
Mississauga

**Mississauga** Kanadako Ontario probintziako hirugarren hiririk jendetsuena da, Toronto eta Ottawaren atzetik. 2010. urteko estimaketen arabera, hiriak 734.000 biztanle inguru ditu. Probintziaren hegoaldean kokatzen da, Torontoko metropolitar eremuaren barnean.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Mississauga ondorengo hiriarekin senidetuta dago:

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|400px|Hiriaren ikuspegia gauez.
Hamilton (Kanada)

**Hamilton** Kanadako Ontario probintziako laugarren hiririk jendetsuena da. 2006. urteko erroldaren arabera, hiriak 504.559 biztanle inguru ditu. Hiria Ontario aintziraren mendebaldean kokatzen da Golden Horseshoe izeneko eskualde industrializatuan.

## Klima 

## Hiri senidetuak 
Hamilton ondorengo hiriekin senidetuta dago:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

Bestelako lankidetza-hitzarmenak:

* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udal gobernuaren webgune ofiziala 

ezkerrera|thumb|1100px|Hiriaren ikuspegi panoramikoa.
Bizkarrezur-erraboil

**Bizkarrezur-erraboila** mielentzefaloaren egitura garrantzitsuena da, garuna eta bizkarrezur-muina lotzen dituena. Anatomiaren aldetik, bizkarrezur-muinaren zabalkuntzatzat jo daiteke.

Muinaren antzera, gai zuria kanpoaldean dago, eta gai grisa barnealdean. Burmuinean gai grisak eta gai zuriak alderantzizko kokapena dute. Gogoratu gai grisa neuronen gorputzez (soma izenekoez) osatuta dagoela, eta gai zuria neurona horien axoiez (mielinaz bilduta daudenak).

Bizkarrezur-erraboilean zehar muinetik entzefalora doazen nerbioak igarotzen dira. Izan ere, erraboilaren funtzio nagusia muinetik garunerantz doazen nerbio-bulkaden transmisioan datza.

## Funtzioak 
Funtzio begetatiboen mantentzea burutzen du bizkarrezur-erraboilak, bizitzarako ezinbestekoak direnak: eztula, irensketa eta gorakoen erreflexuak kontrolatzen ditu, bihotz eta biriken jarduera ere bai (arnasketa eta jarduera kardiakoa), eta digestio hodiarena. Hori dela eta, erraboilaren lesio larriek berehalako heriotza dakarte, arnas edo bihotz akatsen ondorioz (hiltegietan animalia asko hiltzen dira bizkarrezur-erraboila apurtuz ziztada sakon baten bidez).

lang=eu|miniatura|300px|eskuinera

## Kanpo-estekak
Coenraad Jacob Temminck

**Coenraad Jacob Temminck** (Amsterdam, 1778ko martxoaren 31 – Lisse, 1858ko urtarrilaren 30a) herbeheretar aristokrata eta zoologoa izan zen

1820tik aurrera Leidengo Historia Natural Nazionalaren museoa zuzendu zuen. 1831n Suediar Zientzien Akademiaren kide bilakatu zen.

## Lanak 
* *Las Posesiones holandesas en el Archipiélago de la India.* Manila 1855.
* *Esquisses zoologiques sur la côte de Guiné ... le partie, les mammifères.* Brill, Leiden 1853.
* ''Coup-d'oeil général sur les possessions néerlandaises dans l'Inde archipélagique.* Arnz, Leiden 1846–49.
* *Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux.* Levrault, Paris 1838.
* *Monographies de mammalogie.'' Dufour & d'Ocagne, Paris, Leiden 1827–41.
* ''Atlas des oiseaux d'Europe, pour servir de complément au Manuel d'ornithologie de M. Temminck.* Berlin, Paris 1826–42.
* *Nouveau recueil de planches coloriées d'oiseaux, pour servir de suite et de complément aux planches enluminées de Buffon.'' Dufour&nbsp;&&nbsp;d'Ocagne, Paris 1821.
* ''Observations sur la classification méthodique des oiseaux et remarques sur l'analyse d'une nouvelle ornithologie élémentaire.* Dufour, Amsterdam, Paris 1817.
* *Manuel d'ornithologie&nbsp;&nbsp;ou&nbsp;&nbsp;Tableau systématique des oiseaux qui se trouvent en Europe.* Sepps & Dufour, Amsterdam, Paris 1815–40.
* *Histoire naturelle générale des pigeons et des gallinacés.'' Amsterdam 1808–15.

## Erreferentziak
Charles Lucien Bonaparte

**Charles Lucien (Carlo) Jules Laurent Bonaparte**, Canino eta Musignanoko bigarren printzea, (Paris, 1803ko maiatzaren 24a – Paris, 1857ko uztailaren 29a) frantziar naturalista eta ornitologoa izan zen.

## Biografia 
Gurasoak Lucien Bonaparte eta Alexandrine de Bleschamp zituen, beraz, Napoleonen iloba izan zen. Italian gaztaroan bizi eta gero, 1822an Bruselan Zenaida bere lehengusina ezkondu eta Joseph Bonaparterekin batera joan ziren Estatu Batuetara. Bertan ornitologiari ekin zion.

## Lanak 
* *Collected pamphlets.* 1824–26.
* *Additions to the ornithology of the United States.* Philadelphia 1825.
* *American ornithology or The natural history of birds inhabiting the United States.* Mitchell, Philadelphia 1825–33.
* *Description of a new species of South American Fringilla.* Philadelphia 1825.
* *Descriptions of ten species of South American birds.* Philadelphia 1825.
* ''Observations on the nomenclature of Wilson's ornithology.* Finley, Philadelphia 1826.
* *Sulla seconda edizione del Regno animale del Barone Cuvier.* Marsigli, Bologna 1830.
* *Cenni sopra le variazioni a cui vanno soggette la farfalle del gruppo Melitaea.* 1831.
* *Di una nuova specie d'uccello dell'Isola di Cuba.* Florenz 1831.
* *Iconografia della Fauna Italica per le quattro Classi degli Animali Vertebrati.* Salvineci & Filippo, Rom 1832–41.
* *Saggio d'una distribuzione metodica degli animali vertebrati a sangue freddo.* Boulzaler, Rom 1832.
* *Notices and descriptions of new or interesting birds from Mexico and South America.* London 1837.
* *A geographical and comparative list of the birds of Europe and North America.* van Voorst, London 1838.
* *Amphibia europea ad systema nostrum vertebratorum ordinata.* Turin 1840.
* *A new systematic arrangement of vertebrated animals.* Taylor, London 1841.
* *Catalogo metodico degli uccelli europei.* Bologna 1842.
* *Osservazioni sullo stato della zoologia in Europa in quanto di vertebrati nell'anno 1840–1841.* Florenz 1842.
* *Genus novum fringillinarum, bustamantia capilaurea.* Bologna 1844.
* *Catalogo metodico dei mammiferi europei.* Mailand 1845.
* *Observations on the state of zoology in Europe, as regards the Vertebrata.* London 1845.
* *Parere del presidente della sezione sig. principe Carlo Bonaparte e della commissione da lui nominata per lo esame dell'anzidetta memoria del prof. de Nanzio.* Neapel 1845.
* *Catalogo metodico dei pesci Europei.* Fibreno, Neapel 1846.
* *Conspectus generum avium.* Brill, Leiden 1850–57.
* *Monographie des loxiens.* Arnz, Leiden 1850.
* *Notes ornithologiques sur les collections rapportées en 1853 par M. A. Delattre.'' Mallet-Bachelier, Paris 1854.

## Erreferentziak
Itsas txirta

**Itsas txirta** (*Anthus petrosus*) motacillidae familiako hegazti paseriformea da, mendebaldeko Europako kostalde harritsuetan bizi dena.

## Taxonomia 
Itsas txirtak lau azpiespezie ditu:
* *Anthus petrosus petrosus*
* *Anthus petrosus kleinschmidti*
* *Anthus petrosus meinertzhageni*
* *Anthus petrosus littoralis*

## Erreferentziak
Negu-txirta

thumb| *Anthus pratensis*
thumb|*Cuculus canorus canorus* + *Anthus pratensis*
**Negu-txirta** (*Anthus pratensis*) motacillidae familiako hegazti paseriformea da, iparraldeko Europan eta ipar-mendebaldeko Asian bizi dena.

## Erreferentziak
Porfirogenetaren jauregia

**Porfirogenetaren jauregia** (grezieraz τὰ βασίλεια τοῦ Πορφυρογεννήτου, turkieraz *Tekfur Sarayı*, "erregeren jauregia") XIII. mendeko Bizantziar garaiko jauregia da, Istanbulgo auzo zaharraren ipar-mendebaldean kokatua. Oraindik hirian zutik dirauen bizantziar jauregi bakarra da eta munduko bizantziar arkitektura zibil berantiarraren adibide bakanetakoa. Inperioaren amaiera aldean, enperadoreen egoitza inperiala izan zen.

## Historia 
Jauregia XII. mende amaieran eta XIII. mende hasieran eraiki zen, *Blachernae* jauregi multzoaren zati gisa, Teodosioren harresiek *Blachernae* errebaleko harresiekin elkartzen diren tokian. Nahiz eta lehen begiratuan, jauregiaren izena Konstantino VII.a Porfirogeneta enperadorearen omenezkoa dirudien, egia esan, Konstantino Paleologoreen omenezkoa da, Mikel VIII.a Paleologoren semea. *Porfirogeneta* esapideak "porfiroan jaioa" esan nahi du, hau da, agintean dagoen enperadore batengandik jaioa, jauregi inperialean jaiotzen zirenak porfiroz estalitako gela batean jaiotzen baitziren.

Otomandarrek 1453an hiria bereganatu zutenean, jauregiak kalte larriak jasan zituen, kanpoko harresietatik hurbil baitzegoen. Gero, erabilera ugari izan zituen. XVI eta XVII. mendeetan sultanaren zoologikoa zegoen bertan. Animaliak lekuz aldatu zituzten XVII. mende amaieran eta eraikina burdela izatera igaro zen. !719tik aurrera, *Tekfur Sarayı* zeramika lantegiak ezarri ziren bertan eta Iznikeko zeramiken antzekoak ekoizten hasi ziren, baina europar diseinu eta koloreen eraginarekin. Zeramikazko lauzak egiteaz gain, baxera eta platerak ere egiten zituzten bertan. Mende bat inguru iraun zuen jarduerak, XIX. mende erdialdean porrot egin zuen arte. Orduan, juduentzako txiro etxe bihurtu zen. XX. mendean botila fabrika bihurtu zen, baina gutxi iraun eta bertan behera utzi zuten eraikina. Erabileraz hainbeste aldatu zenez, gaur egun jatorrizko adreilu eta harrizko hormak baino ez dira geratzen. 2010ean zaharberritze lanak hasi ziren.

## Arkitektura 
Jauregia hiru solairuko eraikina da, Teodosioren harresien iparraldeko erpineko kanpoko eta barneko murruen artean kokatua. Behe solairuak arkupe bat du, lau arkuduna, patio batera irekiak. Lehen solairuak bost leiho handi ditu, patio berbererantz. Goiko solairuak lau aldeetan leihoak ditu. Ekialdean, balkoi baten arrastoa dago.

Hormak diseinu geometriko landuak dituzte, adreilu gorria eta haitzurdin zuria erabiliz, bizantziar garai berantiarrean ohikoak direnak.

## Irudiak 

Image:Palace of Porphyrogenitus 2007a.jpg|Harresiak barne patiotik
Image:Istanbul - Palau dels Porfirogenetes.JPG|Kaperaren hondakinak
Image:Dvor_porf_det2.jpg|Haitzurdinezko apainduraren xehetasuna
Image:Constantinoplewalls1.jpg|Teodosioren harresiak eta, atzealdean, jauregia

## Bibliografia 
* 
* 
* 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jauregiaren 3D berreraikuntza *Byzantium 1200* webgunean
Uluru

**Uluṟu **(**Ayers Rock** izenez ere ezagutua) Australiako Iparraldeko Lurraldean dagoen hareharrizko haitz erraldoi eta gorrixka bat da. Hain zuzen ere, Alice Springs hiritik 400 kilometro hego-mendebaldera kokatzen da. Kata Tjuta mendi multzoarekin batera Uluru-Kata Tjuta Parke Nazionaleko erakargune nagusiena da.

Australiako aborigenentzat leku sakratua da, 1987. urtea ezkeroztik Gizateriaren Ondare delarik. *Munduaren Zilborra* ezizenaz ere ezaguna da.

1873an William Gosse bertarartu zen lehenbiziko gizon zuria izan zen, Jamran izeneko bere gidalari afganiarrarekin gailurrera igo eta garai hartako Hegoaldeko Australiako lehen ministroaren izena ezarri ziolarik.

## Deskribapena 
Uluru Australiako mugarri natural ezagunenetariko bat da. 348m-ko altuera du, itsas mailatik 863m-ra dago, 9.4km-ko perimetroa du guztira eta bere masa gehiena lurpean dago.

Esanahi kultural handia du jatorrizko biztanleentzat (anangu herria). Hauek oinezko ibilbideak zuzentzen dituzte bisitariei bertako flora eta faunaren, zuhaixken janariaren eta aborigenen istorio onirikoen berri emateko.

Monolitoaren gainazala kolorez aldatzen da eguzki-izpien inklinazioaren arabera, bai egunean zehar, bai urtaro desberdinetan. Bereziki ospetsua da ilunabarrean egiten duen irudia, kolore gorri distiratsua hartzen duenean. Nahiz eta euria ez den oso ohikoa, aldi hezeetan, arroka zilar-grisaren tonuan egoten da, eta  marra beltzak izaten ditu, ur-ibilguetan hazten diren algen eraginagatik.

## Iruditegia 

Irudi:Lasseter Highway1437.jpg|Urrutitik ikusita
Irudi:Sunset at Uluru on July 30, 2005.jpg|Eguzki izpien pean
Irudi:Uluruwarning.jpg|Haitzaren igoera
Irudi:UluruClip3ArtC1941.jpg|Ulururen irudi orokorra

## Kanpo estekak 
* Uluru-Kata Tjuta Parke Nazionaleko webgunea 
* Uluru haitzari buruzko argibidea irakurgai
Elur-txonta

**Elur-txonta** (*Montifringilla nivalis*) passeridae familiako hegazti paseriformea da, Eurasiako mendietan bizi dena. 1.500 metrotik gora bizi ohi dira, Pirinio, Alpe, Korsika eta Balkanetan, eta hortik erdialdeko Asiaraino hedatzen dira eta Txinako mendebaldera. Karraskariek utzitako zuloetan edo arroken artean habia eratzen dute eta 3-4 arrautza utzi ohi dituzte.

## Erreferentziak
Bermeoko politika

1979an demokrazia berrezarri zenetik Bermeok honako alkate eta hauteskundeak izan ditu:

## Udal Eraketa 
2019ko hauteskundeetan, berriz, Eusko Alderdi Jeltzalea aise gailendu zitzaien gainerako alderdiei, eta EAJko Aritz Abaroa hautatu zuten alkate.

2015eko maiatzeko udal hauteskundeetan osatutako udala honakoa zen:

[thumb|300px|eskuinera|[Bermeoko udaletxea eta Sabin Arana enparantza]]
2011ko maiatzeko udal hauteskundeetan osatutako udala honakoa zen:

* Boto emaileak guztira: 9.505 (%&nbsp;69,65)
* Abstentzioa:	4.142 (%&nbsp;30,35)
* Boto baliogabeak:	118 (%&nbsp;1,24)
* Boto zuriak:	114 (%&nbsp;1,21)

Gaur egun dagoen alkatea Bilduko Idurre Bideguren Gabantxo anderea da.

## Hauteskundeak 
### 1979ko hauteskundeak 
:* EAJ-PNV: 5992 boto (12 zinegotzi)
:* HB: 2234 boto (4 zinegotzi)
:* EE-IS: 753 boto (1 zinegotzi)

**Alkatea:** Luis Bilbao Madariaga

### 1983ko hauteskundeak 
:* EAJ-PNV: 3.302 boto (7 zinegotzi)
:* BA: 2.554 boto (5 zinegotzi)
:* HB: 1.825 boto (4 zinegotzi)
 
**Alkateak:** Jabier Zabala Alboniga y Ramon Bilbao Uriarte.

### 1987ko hauteskundeak 
:* EA: 3.346 boto (6 zinegotzi)
:* EAJ-PNV: 2.820 boto (5 zinegotzi)
:* HB: 2.348 boto (4 zinegotzi)
:* EE: 781 boto (1 zinegotzi)
:* PSOE: 561 boto (1 zinegotzi)

**Alkatea:** Jose Maria Ormaetxea Larandagoitia

### 1991ko hauteskundeak 
:* EAJ-PNV: 3.090 boto (6 zinegotzi)
:* EA: 2.986 boto (6 zinegotzi)
:* HB: 1.980 boto (3 zinegotzi)
:* EE: 686 boto (1 zinegotzi)
:* PSOE: 579 boto (1 zinegotzi)

**Alkatea:** Juan Karlos Goienetxea Beitia (EA)

### 1995eko hauteskundeak 
:* EA: 3392 boto (7 zinegotzi)
:* EAJ-PNV: 3391 boto (6 zinegotzi)
:* HB: 1808 boto (3 zinegotzi)
:* PSOE-EE: 587 boto (1 zinegotzi)

**Alkatea:** Juan Karlos Goienetxea Beitia (EA)

### 1999ko hauteskundeak 
:* EA: 3.994 boto (7 zinegotzi)
:* EAJ-PNV: 3.133 boto (6 zinegotzi)
:* EH: 2.174 boto (4 zinegotzi)

**Alkatea:** Juan Karlos Goienetxea Beitia (EA)

### 2003ko hauteskundeak 
:* EA: 4.748 boto (10 zinegotzi)
:* EAJ-PNV: 3.574 boto (7 zinegotzi)

**Alkatea:** Juan Karlos Goienetxea Beitia (EA)

### 2007ko hauteskundeak 
:* EAJ-PNV: (9 zinegotzi)
:* EA: (8 zinegotzi)
 
**Alkatea:** Xabier Legarreta Gabilondo (EAJ-PNV)

### 2011ko hauteskundeak 
:* Bildu: 4.489 boto (9 zinegotzi)
:* EAJ-PNV: 3.969 (8 zinegotzi)

**Alkatea:** Idurre Bideguren Gabantxo (Bildu)

## Kanpo estekak
Ezkai-txinbo

**Ezkai-txinboa** (*Curruca conspicillata*), **Ezkai-txinboa** (*Sylvia conspicillata*) sylviidae familiako hegazti paseriformea da, hego-mendebaldeko Europan eta ipar-mendebaldeko Afrikan bizi dena.

## Erreferentziak
Ornitologia

[250px|thumb|Ornitologo batek [argi-oilar (*Upupa epops*) bati eraztuna ipiniz.]]
**Ornitologia** (grezierazko ὄρνις - ὄρνιθος —"ornis - ornithos", "hegazti"— eta λόγος —"logos", "zientzia"— hitzen lotunea) hegaztiez arduratzen den zoologiaren adarra da. Zoologiaren beste adarrak ez bezala eta, batez ere, hegaztien ikusgarritasuna dela eta, oso zientzia landua da. Egoera metodologia zientifikoa erabiltzen duten zaletuen lanaren ondorioa da.

Oso zientzia zaharra da eta, hari esker, eboluzio, portaera eta ekologiaren hainbat kontzeptu nabarmen ulertu ditugu, adibidez: espeziazio prozedurak, sena, ikaskuntza, txoko ekologikoa, biogeografia; filogeografia edo kontserbazioa. Ornitologoek tresna eta teknika asko erabiltzen dituztenez, gaur egun berrikuntza ugariko zientzia da.

Mundu zabalean, hainbat elkartek dute helburutzat ornitologia lantzea eta hegaztiak babestea. Elkarteen federazio handi bat ere badago, BirdLife International. 

Euskal Herriari dagokionez, Itsas Enara Ornitologia Elkartea, Aranzadi Zientzia Elkartea, Euskal Batzorde Ornitologikoa, Saiak elkartea, Lanius Ornitologia Elkartea, Gorosti Natur Zientzia Elkartea eta Arabako Natur Institutua dira ezagunenak. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txinbo burubeltz

thumb|*Cuculus canorus canorus* + *Sylvia melanocephala*

**Txinbo burubeltza** (*Sylvia melanocephala*) sylviidae familiako hegazti paseriformea da, Mediterraneo inguruan bizi dena.

## Taxonomia 
Txinbo burubeltzak zenbait azpiespezie ditu:
* *Sylvia melanocephala melanocephala* (Gmelin, 1789)
* *Sylvia melanocephala leucogastra* (Ledru, 1810)
* *Sylvia melanocephala momus* (Hemprich & Ehrenberg, 1833)
* *Sylvia melanocephala norissae* (Nicoll, 1917)
* *Sylvia melanocephala valverdei* (Cabot & Urdiales, 2005)

## Erreferentziak
Sardiniar txinbo

thumb|*Cuculus canorus canorus* + *Sylvia sarda*

**Sardiniar txinboa** (*Sylvia sarda*) sylviidae familiako hegazti paseriformea da, Mediterraneo inguruan bizi dena.

*Sylvia balearica*rekin lotura estua du, azkena lehen sardiniar txinboaren azpiespezietzat jotzen zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Benarriz kaskabeltz

thumb|*Acrocephalus melanopogon melanopogon*

**Benarriz kaskabeltza** (*Acrocephalus melanopogon*) sylviidae familiako hegazti paseriformea da, hegoaldeko Eurasiako eskualde epeletan eta ipar-mendebaldeko Afrikan bizi dena.

## Erreferentziak
Entomologia

[thumb|250px|[Kakalardo|Koleopteroen bilduma.]]
**Entomologia** (grezierazko ἔντομος, *entomos*, "zatitan ebakita dagoena", hau da "intsektua"; eta -λογία, *-logia*, "zientzia") intsektuak aztertzen dituen zoologiaren atala da. Sailkaturiko 1,3 milioi espezietatik, intsektuek bi herenak osatzeaz gain, Devoniar garaiera arte, hau da, duela 400 miloi urtera arte, atzera jotzen duen historia dute. Gizakiarekin ez ezik Lurra berarekin ere harreman estua dute eta beraz, entomologia zoologiaren adarrik nagusienetariko bat bilakatu da. Batzuetan, bere barnean, artropodoak (araknidoak, krustazeoak edo miriapodoak) ere ikasi dituzte, baina teknikoki ez da zuzena izan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Auzitegi-entomologia

## Kanpo estekak
Haile Gebrselassie

**Haile Gebrselassie** (, *haylē gebre silassē*; Asella, Arsi, 1973ko apirilaren 18a) etiopiar atleta famatua da, distantzia luzean espezializatua, eta arlo horretan inoizko lasterketari onenen artean dagoena. Bi urrezko domina lortu ditu Olinpiar Jokoetan eta lau Munduko Txapelketan 10.000 metroko lasterketan. Halaber, Berlingo maratoia lau aldiz jarraian irabazi zuen, eta Dubaikoa hiru aldiz bata bestearen atzetik. Gainera, lau munduko titulu eskuratu du pista estalian.

1.500 metro eta maratoiaren distantzien artean hainbat garaipen nagusi ditu, pista estalian, kanpoan, errepidean eta crossean. Etiopiako 61 marka nazional eta 27 munduko marka ezarri ditu, 800 metroetatik maratoira.

## Palmares hautatua 
* Afrikako Txapelketan:
** 1993an (Durban): Zilarrezko domina 5.000 metroko lasterketan eta brontzezkoa 10.000 metrokoan.

* Munduko Cross Txapelketan:
** 1994an (Budapest): Brontzezko domina.

* Pista Estaliko Munduko Atletismo Txapelketan:
** 1997an (Paris): **Urre**zkoa 3.000 metroko lasterketan.
** 1999an (Maebashi): **Urre**zkoa 1.500 metroko lasterketan eta **urre**zkoa 3.000 metrokoan.
** 2003an (Birmingham): **Urre**zkoa 3.000 metrokoan.

* Munduko Atletismo Txapelketan:
** 1993an (Stuttgart): **Urre**zko domina 10.000 metroko lasterketan eta zilarrezkoa 5.000 metrokoan.
** 1995ean (Gothenburg): **Urre**zkoa 10.000 metrokoan.
** 1997an (Atenas): **Urre**zkoa 10.000 metrokoan.
** 1999an (Sevilla): **Urre**zkoa 10.000 metrokoan.
** 2001ean (Edmonton): Brontzezkoa 10.000 metrokoan.
** 2003an (Paris): Zilarrezkoa 10.000 metrokoan.

* Olinpiar Jokoetan:
** 1996an (Atlanta): **Urre**zkoa 10.000 metrokoan.
** 2000an (Sydney): **Urre**zkoa 10.000 metrokoan.

* Maratoia:
** Londresko Maratoia: 2002an 3. postua eta 2006an 9.a.
** Amsterdamgo Maratoia: 2005ean 1. postua.
** Fukuokako Maratoia: 2006an 1. postua.
** Berlingo Maratoia: 2006, 2007, 2008 eta 2009an 1. postua.
** Dubaiko Maratoia: 2008, 2009 eta 2010ean 1. postua.
** 2001ean Munduko Maratoi Erdiaren **irabazlea**.
* 2011ko Asturiasko Printze Saria.

## Ikus, gainera 
* Atleta ezagunen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Gebreselassieren profila IAAFen wegbunean
Veitsiluotoko eliza

**Veitsiluotoko eliza** () Kemi hiri finlandiarrean dagoen eliza protestantea da. Zehazki, hiriaren hegoaldeko Hepola herri-auzoan dago, Veitsiluoto eta Ajos uharteetatik gertu, eta beraz, elizara joaten diren fededun gehienak bertako industriagunean lan egiten duten langileak dira. Bazter leku honetako biztanleei erlijio-zerbitzua emateko eraiki zuten tenplua eta izena, diru-laguntza handia eman zuen Veitsiluoto Oy enpresa kemitarrari zor dio. Hain zuzen, eliza Kemi-Tornioko parrokiaren ekimenaren eskutik eraikitzen hasi zen 50eko hamarkadan eta azkenean, 1957ko irailaren 29an ireki zen .
ezkerrera|thumb|125px|Elizaren eskuin-izkina.
Veikko Larkas arkitekto helsinkiarrak diseinatu zuen eta lan ibilbide oparoan eraiki zituen elizetan seigarrena izan zen. Artistaren lana ezagutzen duen edonork, tenpluaren egiletasuna aise jakingo luke, Hoilolako, Kauhajokiko, Kolariko eta Kyyjärviko elizak eta Veitsiluotokoa oso antzekoak baitira; antzekotasun hauen artean, inongo apaingarririk ez duen aurrealde zuri ikaragarria da nagusi. Eraikin honek lau tarteko nabe luzea du eta arbelezko teilatua gorenetik ia lurra ukitzeraino iristen da. Alboak sarrera nagusitik absideraino teilatua betetzen duten leiho bakar luzeek osatzen dute eta lehen esan bezala, aurrealdea hutsa da. Tenpluaren objektu baliotsuenak, 1958an Kangasalako Fabrika ospetsuan egin zen organo ederra eta teilatuan dagoen eta Pietarinristi (euskaraz, *San Petersburgoko gurutzea*) izena duen gurutze berezia dira .

Tenplua Kemi-Tornioko parrokian dago eta elizbarrutiaren eraikin nagusia Kemiko eliza den arren, Veitsiluotokoa eliza garrantzitsuenetakoa da. Guztira, sinestunentzako 350 eserleku daude barruan eta Olavi Heliövaara Ouluko diozesiko gotzainak 1957ko irailaren 29an sagaratu zuenetik ez da berritze-lanik egin. Lehen esan bezala, elizkizunetara joaten diren herritar bakarrak hepolarrak direnez, igandetan baino ez da mezarik ematen. Ezkontza, bataio eta garrantzia handiko beste ekitaldi batzuetarako hepolarrek ere dotoreagoa den Kemiko elizara joateko ohitura dute. Gaur egungo apaiza edo *pappi*a Jani Koivusalo elizgizona da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kemiko eliza
* Lappiko elizak

## Kanpo estekak 
* Kemin Seurakunta
Sasi-txori zurizta

**Sasi-txori zurizta** edo **mendebaldeko sasi-txori zurizta** (*Iduna opaca*) Acrocephalidae familiako hegazti paseriformea da, Iberiar penintsulan eta ipar-mendebaldeko Afrikan bizi dena.

## Erreferentziak
Giovanni Antonio Scopoli

**Giovanni Antonio Scopoli** (batzuetan ) (Cavalese, 1723ko ekainaren 3a – Pavia, 1788ko maiatzaren 8a) italiar-austriar mediku eta naturalista izan zen.

Innsbruckeko Unibertsitatean medikuntza ikasi ondoren, mediku aritu zen jaioterrian eta Venezian. Idrijako merkurio-meategietan ere lan egin zuen mediku moduan.

## Lanak 
* *Flora Carniolica* (1760)
* *De Hydroargyro Idriensi Tentamina* (1761)
* *Entomologia Carniolica* Vienna: Trattner. (1763)
* *Joh. Ant. Scopoli der Arzneywissenschaft Doktors, Ihro ... Majest. Cameralphysici in der Bergstadt Idria ... Einleitung zur Kenntniß und Gebrauch der Foßilien,* Hartknoch4031 Göttingen : Niedersächsische Staats- und UniversitätsbibliothekRiga (1769)
* *Anni Historico-Naturales* (1769–72)
* *Flora Carniolica exhibens plantas Carnioliae indigenas et distributas in classes, genera, species, varietates, ordine Linnaeano* (1772)
* *Introductio ad historiam naturalem, sistens genera lapidum, plantarum et animalium hactenus detecta, caracteribus essentialibus donata, in tribus divisa, subinde ad leges naturae*. Prague. (1777)
* *Fundamenta Botanica Praelectionibus publicis accomodata*. Papiae, S. Salvatoris (1783)
* Pierre Joseph Macquerrekin batera, - *Dizionario di chimica del Sig. Pietro Giuseppe Macquer…Tradotto dal francese e corredato di note e di nuovi articoli...* Pavia: printed at the Monastery of San Salvatore for G. Bianchi (1783–84)
* *Deliciae Flora et Fauna Insubricae Ticini* (1786–88)
Guregandik

***Guregandik*** Arturo Campion ikaskuntza zentroaren aldizkaria da, 2005az geroztik liburu formatuarekin urtean behin Lapridan, Buenos Airesko probintzian argitaratua. Aldizkari akademiko hori Lapridako Lagunen Etxea euskal etxeak bultzatutako proiektu kulturala da, eta Buenos Airesko Unibertsitatearen lankidetza du. Zentroaren helburua euskal kultura eta nazionalismoa aztertzea da.

Aldizkariko artikulugile mundu osoko euskal gaietako intelektualak dira, gehienak ikerketa munduarekin eta unibertsitatearekin lotura estua dutenak, besteak beste Mikel Ezkerro, Cesar Arrondo, Oscar Alvarez Gila, Xabier Irujo, Jon Ander Ramos, Xosé Estévez, Jose Ramon Zabala... Artikulu gehienak gaztelaniaz argitaratzen dira, gutxiago dira euskaraz edo ingelesez argitaratutakoak.

## Bibliografia 
* «Nace *Guregandik*», *Euskalkultura*, 2005-06-16.

## Kanpo estekak 
* [X. urteurrena ospatu du Lapridako Arturo Campion Ikasgune(https://eu.wikipedia.org/wiki/Arturo_Campion_Ikasgune)ak, Guregandik-en 8. edizioa aurkeztuz.]
*  Aldizkariaren edizio digitala.