Berrikuntza disruptibo

thumb|277x277px|1880ko penny-farthing bat (ezkerrean), eta 1886ko Rover segurtasun bizikleta bat engranajearekin
Enpresa-teorian, **berrikuntza disruptiboa** merkatu eta balio-sare berri bat sortzen duen edo lehendik dagoen merkatu baten funtsean sartzen den berrikuntza da. Azkenean, ezarritako merkatuko enpresa, produktu eta aliantza liderrak lekuz aldatzen dituena . Clayton Christensen akademiko estatubatuarrak eta haren laguntzaileek garatu zuten kontzeptua 1995etik aurrera , eta 21. mende hasierako enpresa-ideiarik eraginkorrena bezala kalifikatu da . Lingfei Wuk, Dashun Wangek eta James A. Evansek termino hori orokortu zuten, 1954-2014 aldia hartzen duten 65 milioi artikulu, patente eta software-produktu baino gehiagotatik aurrera aurrerapen zientifiko eta teknologiko disruptiboak identifikatzeko. Nature-ren 2019ko otsaileko lanaren azala izan zen beraien lana , eta 2019an Altmetric-eko lanik eztabaidatuentzat hartu zen .

Berrikuntza guztiak, iraultzaileak izanda ere, ez dira disruptiboak. Adibidez, XIX. mende amaierako lehen automobilak ez ziren berrikuntza disruptibo bat izan, lehen automobilak luxuzko produktu garestiak baitziren, zaldiek tiratutako ibilgailuen merkatua aldatu ez zutenak. Garraio-merkatua, bere horretan mantendu zen Ford T delakoaren debutera arte (1908), prezio baxuagoa zuena . Masan ekoitzitako automobil hau berrikuntza disruptiboa izan zen, autoen lehen hogeita hamar urteetan ez bezala, garraioaren merkatua aldatu zuelako.

Berrikuntza disruptiboak, merkatuko enpresa liderrek baino gehiago, enpresatik kanpoko pertsonek eta startupetako ekintzaileek sortzen dituzte. Merkatuko liderren enpresa-inguruneak ez die aukerarik ematen berrikuntza disruptiboak lehen aldiz sortzen direnean jazartzeko, ez direlako behar bezain errentagarriak hasieran, eta haien garapenak baliabide urriak ken diezazkiekeelako mantentze-berrikuntzei (egungo lehiarekin lehiatzeko beharrezkoak direnak) . Talde txikiek talde handiek baino aukera gehiago dituzte berrikuntza disruptiboak sortzeko. Prozesu disruptibo bat garatzeko denbora gehiago behar ohi da eta horri lotutako arriskua handiagoa da beste berrikuntza-modu inkrementalago, arkitektoniko edo ebolutiboagoena baino. Baina behin merkatuan hedatzen denean, askoz ere azkarrago sartzen da eta ezarritako merkatuetan inpaktu handiagoa lortzen du .

Negozioetatik eta ekonomiatik haratago, berrikuntza disruptiboek sistema konplexuak asaldatzen dituztela ere esan daiteke, alderdi ekonomiko eta enpresarialak barne . Esku-hartze puntu posibleen bila sistemak identifikatuz eta aztertuz, esku-hartze disruptiboetan oinarritutako aldaketak diseina daitezke .

## Terminoaren erabilera eta historia 
Teknologia disruptibo terminoa Clayton M. Christensenek sortu zuen eta 1995eko "Disruptive Technologies: Catching the Wave" artikuluan aurkeztu zuen . Artikulu hori, Joseph Bowerrekin batera idatzi zuen. Artikulua enpresetan finantzaketa- edo erosketa-erabakiak hartzen dituzten zuzendariei eta ikerketa-komunitateari zuzentzen zaie, neurri handi batean kontsumo-merkatuan bektore disruptiboa sartzeaz arduratzen baita. "The Innovator 's Dilemma" liburuan termino hori xehetasun handiagoz deskribatzen du . Liburu hartan, disko-unitateen industriaren kasua aztertu zuen (disko-unitateen industria eta memoriak, beren eboluzio teknologiko azkarrarekin, teknologiaren azterketarako dira frutaren euliak genetikaren azterketarako direna, Christenseni 1990eko hamarkadan esan zion bezala ) eta indusketen eta lur-mugimenduen industriarako (non eragingailu hidraulikoak poliki-poliki, kable bidez eragindako makineria mugitu zuen). Michael E. Raynorrekin egindako jarraipenean, "The Innovator 's Solution" , Christensenek teknologia disruptiboa terminoaren ordez berrikuntza disruptiboa erabili zuen, teknologia gehienek berezko izaera disruptiboa edo sostengatzailea ez dutela onartu zuelako, baizik eta negozio-ereduak identifikatzen duela merkatuan arrakasta sakona sustatzen duen eta, ondoren, bektore disruptibo gisa balio duen ideia erabakigarria. Hala ere, funtsezkoa da Christensenen negozio-eredua ulertzea, bektore disruptiboa berritzailearen burutik sortutako ideiatik produktu merkaturagarri bateraino eramaten duena, teknologia berritzaileak disruptoreak ezarritako teknologiak eta merkatuak azkar suntsitzea nola errazten duen ulertzeko. Christensenek eta Mark W. Johnsonek, Innosight kudeaketa-aholkularitzako enpresaren sortzaileetako batek, "negozio-ereduaren berrikuntzaren" dinamika deskribatu zuten 2008ko Harvard Business Review "Reinventing Your Business Model"  artikuluan. Teknologia disruptiboaren kontzeptuak tradizio luzea izaten jarraitzen du ekonomialarien aldetik berrikuntzaren azterketan aldaketa teknologiko erradikala identifikatzeko, eta haren inplementazioa eta kudeaketa enpresa- edo politika-mailan gauzatzeko.

Christensenen esanetan, " 'berrikuntza disruptiboa' terminoa engainagarria da produktuaren edo zerbitzuaren merkatuaren portaeraren deribatua edo 'bat-bateko balioa' adierazteko erabiltzen denean, integralaren ordez, edo 'istorioetan zehar batuketa', produktuaren merkatuaren portaeraren ordez" .

1990eko hamarkadaren amaieran, automobilaren sektorea "eraikuntza-teknologia disruptiboaren" ikuspegia hartzen hasi zen, David E. O 'Ryan aholkulariarekin lan eginez. Haren arabera, egungo teknologia erabilgarriaren erabilera berrikuntzarik berrienarekin integratzen zen, berak "abantaila bidegabea" deitzen zuena sortzeko. Prozesuak edo aldaketa teknologikoak, oro har, "eraikitzailea" izan behar zuen egungo fabrikazio-metodoa hobetzeko, eta, aldi berean, eragin disruptiboa izan behar zuen negozio-eredu osoan. Eta horrek hondakinak, energia, materialak, eskulana edo erabiltzailearentzat jasotako kostuak nabarmen murriztea ekarri behar zuen.

Publizitate-kanpaina konbentzigarri bat produktu bat arrakastaz merkaturatzeko sofistikazio teknologikoa bezain eraginkorra izan daitekeelako ideiarekin bat etorriz, Christensenen teoriak azaltzen du zergatik berrikuntza disruptibo asko ez diren teknologia aurreratuak edo erabilgarriak, eta hipotesi lehenetsi batek hori itxarotera eramango luke. Aitzitik, lehendik dauden osagaien konbinazioak izaten dira, balio hasiberria duen sare txiki bati maltzurkeriaz aplikatuak.

TechRepublic online albiste guneak termino horren eta antzeko beste batzuen erabilerari amaiera ematea proposatzen du, 2014tik aurrera gehiegi erabiltzen den hizkera bat dela iradokiz .

### Zer da (ez da) berrikuntza disruptiboa? 
* Disrupzioa prozesu bat da, ez produktu edo zerbitzu bat, hasiberritik korronte nagusiraino gertatzen dena.
* Gama baxuko (bezero ez hain zorrotzak) edo merkatu berriko (non ez zegoen) laguntza-puntuetan sortzen da.
* Enpresa berriak ez zaizkie inposatzen ohiko bezeroei, harik eta kalitatea beren estandarretara egokitzen den arte.
* Arrakasta ez da baldintza bat, eta enpresa batzuk disruptiboak izan daitezke, baina porrot egin dezakete
* Enpresa berriaren negozio-eredua eta titularrarena oso desberdinak dira .

## Teoria 
Berrikuntza disruptiboaren gaur egungo ulermen teorikoa berez espero zitekeenaren desberdina da, Clayton M. Christensenek "garbiketa teknologikoaren hipotesia" deitu zion ideia bat. Ideia sinplista bat da, esaten duena enpresa batek porrot egiten duela, beste enpresa batzuen "erritmo teknologikoari" jarraitzen ez diolako. Hipotesi horren arabera, enpresak amiltzen ari den eremu batean nekez igotzen diren eskalatzaileak dira; izan ere, geldirik egoteko soilik izugarrizko indarra egin behar da, eta ahaleginaren edozein etenek (errentagarritasunetik sortutako atseginak, esaterako) maldan behera azkar lerratzea eragiten du. Christensenek eta lankideek frogatu dute hipotesi sinplista hori okerra dela; ez du errealitatea moldatzen. Erakutsi dutena da enpresa onak berrikuntzez jabetzen direla, baina beren enpresa-inguruneak ez diela uzten horiek jazartzen lehen aldiz sortzen direnean, ez direlako behar bezain errentagarriak hasieran, eta beren garapenak baliabide urriak ken diezazkiokeelako berrikuntza jasangarriei (egungo lehiaren aurka lehiatzeko beharrezkoak direnak). Christensenen hitzetan, enpresa batean dauden balio-sareek ez dute behar adina baloratzen berrikuntza disruptiboa, enpresa horrek hura jazartzea ahalbidetzeko. Bitartean, gorabidean dauden enpresak balio-sare desberdinetan bizi dira, beren berrikuntza disruptiboa balio-sare zaharrena inbaditzeko gai den arte behintzat. Une horretan, sare horretan ezarritako enpresa, kasurik onenean, merkatu-kuotaren erasotik defenda daiteke "nik ere" sarrera batekin, zeinarentzat biziraupena (ez oparotasuna) baita sari bakarra . Bestalde, berrikuntza disruptiboa bezero multzo berri batentzat diseinatutako produktu edo zerbitzu gisa definitzen du.Oro har, berrikuntza disruptiboak teknologikoki errazak ziren, merkatuan eskuragarri zeuden osagaiak baitziren, eta askotan aurreko ikuspegiak baino sinpleagoa zen produktu-arkitektura batean bilduta zeuden. Ezarritako merkatuetako bezeroek nahi baino gutxiago eskaintzen zuten, eta, beraz, oso gutxitan erabil zitezkeen hasieran. Korronte nagusitik urrun eta harentzat garrantzirik ez zuten merkatu emergenteetan soilik baloratutako atributuen pakete desberdina eskaintzen zuten . Argudiatu zuen berrikuntza disruptiboek kalte egin diezaieketela bezeroei erantzuten dieten eta ikerketa eta garapen bikaina duten enpresa arrakastatsu eta ondo kudeatuei. Enpresa horiek berrikuntza disruptiboetarako arrisku handiena duten merkatuak alde batera uzteko joera dute, merkatuek mozkin-marjina oso doituak dituztelako eta txikiegiak direlako ezarritako enpresa bati (tamaina handikoa) hazkunde-tasa ona emateko .

Teoria bizitzako alderdi guztietara estrapolatzea zalantzan jarri da,  , baita froga-modu nagusi gisa hautatutako kasuen azterketetan oinarritzeko metodologia ere . Adibidez, auto elektrikoak sartzeak gasolina-autoen laguntza-sarea nahasten du (gasolina-zerbitzuguneen sarea). Asaldura hori guztiz espero da, eta, beraz, laguntza-sarearen jabeek eraginkortasunez jasaten dute. Epe luzera, teknologia altuak (disruptiboa) laguntza-sare zaharkitua saihestu, eguneratu edo ordezten du.

Teknologia disruptiboaren kontzeptua zalantzan jartzean, Haxellek (2012) teknologia horiek nola izendatzen eta kokatzen diren galdetzen du, ekintza posizionatua eta atzera begirakoa dela adieraziz  .

Teknologia, harreman sozialerako modu bat denez,  beti eboluzionatzen du. Ez dago teknologiarik finko. Teknologia hasi, garatu, iraun, ukitu, egonkortu eta deklinatu egiten da, organismo bizidunek bezala . Bizi-ziklo ebolutiboa edozein teknologiaren erabileran eta garapenean gertatzen da. Goi teknologiako nukleo berri bat sortu da, eta lehendik dauden laguntza teknologikoko sareei (NST) erronka egiten die, sare horiekin batera eboluzionatu behar baitute. Nukleoaren bertsio berriak gero eta TSN egokiago batean diseinatu eta egokitzen dira, eta goi teknologiako efektu gero eta txikiagoak dituzte. Teknologia altua teknologia normal bihurtzen da, laguntza-sare berera egokitzen diren bertsio eraginkorragoekin. Azkenik, eraginkortasun irabaziak ere murriztu egiten dira, enfasia produktuaren hirugarren sektoreko ezaugarrietara (itxura, estiloa) lekualdatzen da, eta teknologia teknologia egokia bihurtzen da, TSNk babesten duena. Oreka teknologikoaren egoera hau ezarri eta finkatu egiten da, mutazio teknologiko batek eten ezin duelarik; orduan goi teknologia berri bat agertzen da eta zikloa errepikatzen da.

Teknologiaren eboluzio-prozesu honi dagokionez, Christensenek honako hau esan zuen:Ezarritako enpresei kalte egiten dieten aldaketa teknologikoak ez dira erabat berriak eta zailak izaten ikuspegi teknologikotik. Hala ere, bi ezaugarri garrantzitsu dituzte: Lehenik eta behin, errendimendu-atributuen pakete desberdina izaten dute, eta hasieran, behintzat, bezeroek ez dituzte balioesten. Bigarrenik, dauden bezeroek baloratzen dituzten errendimendu-atributuak hain erritmo azkarrean hobetzen dira, ezen teknologia berriak ezarritako merkatu horiek inbadi baititzake ondoren .Lanaren izaera aldakorrari buruzko Munduko Bankuaren 2019ko Mundu Garapenari buruzko Txostenak  aztertzen du teknologiak nola ematen dion forma lan-merkatuetako zenbait trebetasunen eskaera erlatiboari, eta enpresen irismena zabaltzen du: robotikak eta teknologia digitalek, adibidez, aukera ematen diete enpresei automatizatzeko, eskulanaren ordez makinak jarriz, eraginkorragoak izateko, eta berritzeko, zeregin eta produktu kopurua handituz. Joseph Bowerrek  teknologia disruptiboak, bere beharrezko laguntza-sarearen bidez, industria jakin bat modu drastikoan nola eraldatzen duen azaldu zuen.Industria bat iraultzeko potentziala duen teknologia sortzen denean, ezarritako enpresek ez dute oso erakargarritzat jotzen: ez da bezero nagusiek nahi duten zerbait, eta aurreikusitako mozkin-marjinak ez dira nahikoak enpresa handien kostuen egitura estaltzeko. Ondorioz, teknologia berria alde batera uzteko joera dago, gaur egun bezero onenen artean ezaguna denaren mesedetan. Baina orduan beste enpresa batek esku hartzen du berrikuntza merkatu berri batera eramateko. Teknologia disruptiboa bertan ezartzen denean, eskala txikiagoko berrikuntzak azkar handitzen du teknologiaren errendimendua bezero nagusiek baloratzen dituzten ezaugarrietan .Adibidez, automobila goi-teknologia zen zaldi-autoarekiko; hala ere, teknologiarantz eboluzionatu zuen eta, azkenik, teknologia egokirantz, TSN egonkor eta aldaezinarekin. Ikusten den goi teknologiako aurrerapen nagusia auto elektrikoaren moduren bat da, energia iturria eguzkia, hidrogenoa, ura, airearen presioa edo ohiko karga-entxufea izan. Auto elektrikoak gasolinazko autoaren aurretik ibili ziren hamarkada askotan, eta orain gasolina tradizionalezko automobila ordezten ari dira berriro. Inprenta makina informazioa gordetzeko, transmititzeko eta erreplikatzeko modua aldatu zuen garapena izan zen. Horrek egileei boterea ematea ahalbidetu zuen, baina idazketaren teknologian zentsura eta informazioaren gainkarga ere sustatu zituen. Milan Zelenyk aurreko fenomenoa deskribatu zuen  eta honako hau ere idatzi zuen:Goi mailako teknologiaren inplementazioari eusten zaio. Erresistentzia hori ondo ulertzen dute eskatutako TSNko parte-hartzaile aktiboek. Gasolindegietako operadoreek eutsi egingo diote auto elektrikoari, bankuetako kutxazainek kutxazain automatikoei eutsi zieten bezala, eta fusta-ekoizleek, berriz, automobilei. Teknologiak ez du TSN kualitatiboki berregituratzen, eta, beraz, ez dio aurre egingo, ezta inoiz eutsi ere. Erdi-mailako kargudunek uko egiten diote negozio-prozesuen berringeniaritzari, BBBa laguntza-sarearen aurkako eraso zuzena delako (koordinazio-hierarkia). Talde-lanari eta funtzio-aniztasunari aurre egiteko, TSNk espezializazio estuaren erosotasuna eta aginteak zuzendutako lana eskaintzen ditu .Komunikabide sozialak berrikuntza disruptibotzat har litezke kirolaren barruan. Zehazkiago, kirol-albisteak gaur egun nola dabiltzan Internet aurreko garaiaren aldean, garai hartan kirol-albisteak batez ere telebistatik, irratitik eta egunkarietatik hedatzen baitziren. Sare sozialek aurretik ez zegoen kirolerako merkatu berri bat sortu dute, jokalariek eta zaleek kirolarekin lotutako informazioa berehala eskura dezaten.

## Goi-teknologiaren ondorioak 
Goi teknologia laguntza teknologikoko sarearen osagaien arkitektura bera (egitura eta antolamendua) aldatzen duen gune teknologikoa da. Beraz, goi-teknologiak eraldatu egiten ditu TSNren zereginen izaera kualitatiboa eta horien arteko erlazioak, bai eta beharrezko fluxu fisikoak, energetikoak eta informaziokoak ere. Eskatzen diren gaitasunei, betetzen diren funtzioei eta kudeaketa- eta koordinazio-estiloei ere eragiten die: antolaketa-kulturari berari.

Nukleo teknologiko mota hori ez da ohiko nukleo teknologikoaren berdina; izan ere, gune horrek fluxuen izaera kualitatiboa eta euskarriaren egitura babesten ditu, eta zeregin berak modu berean baina azkarrago, modu fidagarriagoan, kantitate handiagoetan edo modu eraginkorragoan egiteko aukera ematen die soilik erabiltzaileei. Nukleo teknologiko egokitik ere bereizten da, TSNk berak babesten baitu teknologia inplementatzeko helburuarekin, eta erabiltzaileei gauza bera egiteko aukera ematen die, efizientzia-maila konparagarriekin, errendimenduaren eraginkortasuna hobetu beharrean .

Goi teknologia eta behe teknologia arteko aldeari dagokionez, Milan Zeleny behin honako hau esan zuen:Goi-teknologiaren ondorioek beti hausten dute konparagarritasun zuzena sistema bera aldatzean, eta, beraz, neurri berriak eta produktibitatearen ebaluazio berriak behar dira. Goi-teknologia ezin da egungo teknologiarekin alderatu eta ebaluatu, kostuan, egungo balio garbian edo inbertsioaren errendimenduan oinarrituta soilik. Aldaezina eta egonkor samarra den TSN baten barruan bakarrik izango luke zentzua hain konparazio finantzario zuzenak. Adibidez, eskuzko idazmakina bat eta makina elektriko bat zuzenean konpara daitezke, baina ez idazmakina bat testu-prozesadore batekin. Hor datza goi mailako teknologiaren kudeaketa erronka .Hala ere, teknologia moderno guztiak ez dira teknologia altuak. Halakotzat erabili behar dira, halakotzat funtzionatu behar dute eta eskatutako HSSetan integratuta egon behar dute. Gizabanakoa bultzatu behar dute, horren bidez bakarrik bultza baitezakete ezagutza. Informazioaren teknologia guztiek ez dute eragin integratzailerik. Informazio-sistema batzuk, oraindik ere, ohiko aginte-hierarkia hobetzeko pentsatuta daude, eta, beraz, lehendik dagoen NSSa zaindu eta finkatzeko. Kudeaketa-eredu administratiboak, adibidez, are gehiago larriagotzen du zereginen eta lanaren banaketa, ezagutza are gehiago espezializatzen du, langileen kudeaketa bereizten du eta informazioa eta ezagutza zentroetan kontzentratzen ditu.

Ezagutzak kapitala, eskulana eta lehengaiak baliabide ekonomiko nagusi gisa gainditzen dituen heinean, teknologiak ere aldaketa hori islatzen hasi dira. Teknologiak azkar ari dira pasatzen hierarkia zentralizatuetatik sare banatuetara. Gaur egun ezagutza ez datza super-liburu edo datu-base batean, baizik eta giza ekintza koordinatzeko sortutako sare-eredu konplexu batean.

## Barne-auditorearen erantzuna 
Barne-auditoretzak funtsezko zeregina du sortzen ari diren arriskuak arinduko dituen kontrol eraginkorra mantentzeko. Enpresek arriskua handituko dute edo aukerak alde batera utziko dituzte, baldin eta auditoreek ez badiete heltzen disrupzioarekin lotutako arriskuei . Michael G. Allesek adierazi du Big Data berrikuntza disruptiboa dela, eta auditoreek praktikan txertatu behar dutela . 2019ko azterlan batek, Internal Auditors 'Response to Disruptive Innovation izenekoak, barne auditoretzaren bilakaeraren berri eman du, aldaketen aurrean erreakzionatzeko. Aztertutako disrupzioen artean daude datuen analisia, prozesu arinak, hodeiko konputazioa, prozesu robotikoen automatizazioa, etengabeko auditoria, arau-aldaketa eta adimen artifiziala .

## Berrikuntza disruptiboaren ikuspegi proaktibo bat 
Adituek berrikuntza disruptiboek planteatzen duten erronkari aurre egiteko ikuspegi proaktiboa eztabaidatu dute    Petzoldek kritikatu egin zuen aldaketaren azpian dagoen prozesua ez aitortzea, denboran zehar berrikuntza disruptiboa prozesu-ikuspuntu batetik aztertzeko eta kontzeptua konplexutzeko, haren garapena ulertzen laguntzeko eta haren erabilgarritasunean aurrera egiteko. Berrikuntza disruptiboaren izaera multidimentsionala kontuan hartuta, Guok neurketa-esparru bat garatu du, berrikuntzen disruptibo-potentzialaren ebaluazio sistemikoa ahalbidetzen duena, produktu/zerbitzuen merkaturatzean eta baliabideen esleipenean erabakiak hartzeko informazioa emanez. Erdi-mailako kargudunek zeregin garrantzitsua dute edozein enpresaren epe luzeko jasangarritasunean, eta, beraz, berrikuntza disruptiboaren prozesuaren ustiapenean duten paper proaktiboa aztertu da  .

## Disrupzio adibide bat 
Mundu praktikoan, ordenagailu pertsonalen hedapenak erakusten du ezagutzak nola laguntzen dion berrikuntza teknologikoari. Jatorrizko kontzeptu zentralizatua (ordenagailu bat, pertsona asko) informatikaren historiaurrea ezagutzeko erronka jartzen duen ideia da, eta haren gabeziak eta porrotak agerian geratu dira argi eta garbi. Informatika pertsonalaren aroak ordenagailu indartsuak ekarri zituen "mahaigain bakoitzean" (pertsona bat, ordenagailu bat). Trantsizio-aldi labur hori beharrezkoa izan zen ingurune informatiko berrira ohitzeko, baina desegokia izan zen ezagutzaren ekoizpenaren ikuspegitik. Ezagutzaren sorrera eta kudeaketa egokiak sareko konexiotik eta banatutako informatikatik datoz nagusiki (pertsona bat, ordenagailu asko). Pertsona bakoitzaren ordenagailuak beste ordenagailu, datu-base eta mainframe batzuen Internet bidezko paisaia edo ekologia informatiko osorako sarbidea izan behar du, baita txikizkako produkzio-, banaketa- eta salmenta-instalazioak eta antzekoak ere. Lehen aldiz, teknologiak boterea ematen die gizabanakoei, kanpoko hierarkien ordez. Eragina eta boterea transferitzen ditu dagokion tokian, ahalik eta ondoen: ezagutza erabilgarriaren lekuan. Hierarkiek eta burokraziek berritzen ez badute ere, gizabanako aske eta ahaldunduek bai; ezagutza, berrikuntza, berezkotasuna eta autosufizientzia gero eta gehiago baloratzen eta sustatzen dira .

Amazon Alexa eta Airbnb disrupzioaren beste adibide batzuk dira .

Uber ez da disrupzioaren adibide bat, ez zelako sortu gama baxuko merkatu batean edo laguntza-puntu berrietan . Clayton M. Christensenen arabera, negozioa baldintzetako bat da a) gama baxuko merkatu batean edo b) laguntza-puntu berrietan sortzea. Uber, aldiz, San Frantziskon abiatu zen, taxi zerbitzua ezarrita zuen hiri handi batean, eta ez zen gama baxuko bezeroengana zuzendu, eta ez zuen merkatu berririk sortu (kontsumitzailearen ikuspegitik). Aldiz, UberSELECT, luxuzko autoak eskaintzen dituen aukera bat, limusinak adibidez, prezio merkean, berrikuntza disruptiboaren adibide bat da, gama baxuko bezeroen segmentuan sortzen delako, luxuzko merkatu tradizionalean sartuko ez liratekeen bezeroak.

## Adibideak 
## Aukera posibleak 
## Mehatxu potentzialak 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Killer application
* Adimen artifiziala
* Berrikuntza ireki

## Kanpo estekak 
* «Teknologia disruptiboa eta bere erabilera osasunean.»&#x20;*Wordpress base para proyectos | Smartbrand*&#x20;2021-04-30