Blender (softwarea)

**Blender** softwarea irudi digitalak sortzeko edo konputagailuz sortutako irudiak sortzeko konputagailuz egindako irudi grafikoen aplikazio librea da, edo zehazkiago esanda, konputazio grafiko edo hiru dimentsioetako grafikoez bidez.

Gaur egungo eremu askotan erabiltzen den aplikazioa da, esate baterako, zinema, telebista, marrazki bizidunak, iragarkiak, hedabideak, bideo-jokoak, eta abar.

Blender software librea da. 1994. urtean plazaratu zen lehen aldiz. Ton Roosendaal izan zen lehen garatzailea, Eindhoveneko (Herbeereak) *NeoGeo* izeneko bere estudio txikian. 1998ko urtarrilaren 1ean argitaratu zen publikoki sarean. Linux eta Windowserako bertsioak jarri zituzten eskuragarri eta 2000 garren hamarkadako interneteko "boom" horrekin batera 2002ko urriaren 13an, softwarea GNU GPL lizentziapean argitaratu zuten.

Programa, hasiera batean, doan banatu zen, baina iturburu-koderik gabe, saltzeko eskuliburu batekin, baina, ondoren, software librea izatera pasatu zen. Gaur egun, bateragarria da Windows, macOS, GNU/Linux (Android barne), Solaris, FreeBSD eta IRIX bertsio guztiekin.

## Historia 
[thumb|ezkerrera|340px|Blender Fundazioak [Wikimedia Commonsen partekatutako animazio bideoa: *Cosmos Laundromat - First Cycle* - (An Official Blender Foundation release). (webm formatu irekiko bideoa).]]

NeoGeo Holandako animazio estudioa (Neo Geo bideo-joko hardware markarekin lotuta ez zegoena) Blender garatzen hasi zen, barne aplikazio gisa, eta lehen sormen artxiboetarako tenporizadoreetan oinarrituta, 1994ko urtarrilak 2an Blenderren urtebetetzat jotzen da [13]. Blender izena Yello talde elektroniko suitzarraren abesti batean inspiratu zen, NeoGeok bere showreelean erabili zuen Baby albumetik. [15] [16] Blenderentzako diseinu aukera eta esperientzien zati bat, Traces izenekoa, Roosendaalek NeoGeirentzat 1987-1991 aldian Commodore Amiga plataforman garatu zuen software aurreko aplikazio batetik atera zen. [17]

1998ko urtarrilaren 1ean, Blender jendaurrean argitaratu zen SGI freeware bezala. [1] NeoGeo geroago desegin zen eta beste enpresa batek bere bezeroaren kontratuak bere gain hartu zituen. NeoGeo desegin ondoren, Ton Roosendaalek Not a Number Technologies (NaN) sortu zuen 1998ko ekainean, Blender garatzeko, hasiera batean zorroztasun moduan banatuz NaNk 2002an porrot egin zuen arte. Horrek esan nahi zuen, gainera, Blenderren garapenari eutsi gabe. [18]

thumb|left|Blender interfazearen irudia.

2002ko maiatzean, Roosendaalek irabazi-asmorik gabeko Blender Fundazioa sortu zuen, Blender garatzen jarraitzeko eta proiektu komunitario gisa sustatzeko lehen helburua zuena. 2002ko uztailaren 18an, Roosendaalek "Blender askea" kanpaina hasi zuen, diruz lagundutako aitzindari bat. [19] [20] Blender irekitzera zuzendutako kanpaina, 100.000 €(AEBak 100.670 dolar orduko) ordainduta, dirua komunitatetik kobratuta. [21] 2002ko irailaren 7an, nahikoa diru bildu zutela eta Blender askatuko zutela iragarri zen. Gaur egun, Blender software libre eta irekia da, bere komunitateak garatua, baita Blender Institutuak enplegatutako 24 enplegatuak ere. [2]

## Garrantzia industrian 
[thumb|left|[Blender (softwarea)|Blender erabiliz webm formatuko bideoa: *Caminandes - Gran Dillama* - Blender Foundation-ek Commonsen egindako dohaintza.]]

Tresna nahiko berria den arren, animatzaile independente eta estudio txiki askoren onarpenaz gozatu du (batez ere telebistako iragarkientzat). Superprodukzioetan oraindik ez dute erabili azken CGIa sortzeko (filmetan edo telebistan ikusten den moduan), baina tarteko etapetan erabili dute. Jarraian profesionalki erabili duten proiektuen zerrenda dago:

* 2010eko otsailaren 18an, software librearekin osoki egindako lehen animaziozko film luzea estreinatu zen, Blender tresna nagusi gisa erabiliz; *Plumifers-* i buruzkoa da,  Blender-en garapena are gehiago bultzatzen duen proiektua, batez ere animazio mailan eta eskala handiko liburutegien kudeaketan.
* Pelikuletan erabili da, hala nola *Spider-Man 2*, eszenak aurreikusteko (Screen-Board Test). Era berean erabiliko dira Marvel *Winter Soldadua: movie Amerika Kapitaina* . 
* Badira Motion Track-en bidez ekoizpenerako eta grafikoekin integratzeko proposamen gehiago, hala nola, "Ostirala edo beste egun bat", 35 mm-ko filmarekin batera erabiltzen den lehenengo kasuetako bat. 
* Tresneria nagusia izan da proiektuetan, Blender-eko hainbat erabiltzaileren parte hartzearekin eta Ton Rossendaal buru dela, hala nola *Elephants Dream* film laburra.  Proiektu hauek beren gaitasunen esperimentu gisa balio dute, esperientzia hori beste erabiltzaile batzuei ekarriz.

## Ezaugarriak 
* Multiplataforma, librea, doakoa eta jatorri-tamaina benetan txikikoa, 3Dko beste pakete batzuekin alderatuta, exekutatzen den sistema eragilearen arabera.
* Primitibo geometriko askotarako edukiera, kurbak, sare poligonalak, hutsak, NURBS, metaballak barne.
* Animazio-tresnekin batera, alderantzizko zinematika, armadura edo lauki bidezko deformazioak, karga-erpinak eta partikula estatiko eta dinamikoak daude.
* Audioa editatzea eta bideoa sinkronizatzea.
* Jolasetarako ezaugarri interaktiboak, hala nola talkak antzematea, jolasaldi dinamikoak eta logikoa.
* Barne-renderizazio moldakorrerako eta kanpoko integraziorako aukerak tximista-trazatzaile indartsuekin edo kerkythea, YafRay edo Yafrid bezalako "raytracer" askeekin.
* Hainbat ataza automatizatzeko edo kontrolatzeko Python lengoaia.
* Blenderrek TGA, JPG, Iris, SGI edo TIFF bezalako formatu grafikoak onartzen ditu. Inventor fitxategiak ere irakur ditzakezu.
* 3D jokoen motor integratua, adreilu logikozko sistema batekin. Kontrol gehiagorako Python lengoaiako programazioa erabiltzen da.
* Softbodie, partikula eta fluidoetarako simulazio dinamikoak.
* Aldagailu metagarriak, sareetan eraldaketa ez-suntsitzailea aplikatzeko.
* Partikula estatikoen sistema ilea eta ilajeak simulatzeko, eta horri propietate berriak gehitu zaizkio shaderren aukeren artean, testura errealistak lortzeko.
* Match moving egiteko gaitasuna.

## Garapena 
Blender GNU GPL v2 lizentziapean askatu zenetik aldaketa esanguratsuak izan ditu bere hasierako oinarrizko kodean, ezaugarri berriak gehitzeaz gain.

Aldaketa horien artean daude animazio-sistema berritzea, stack based sistemaren 21 aldaketa egitea, partikula-sistema eguneratua (ilea eta ilajeak simulatzeko erabiltzen dena), fluidoen 23 dinamika, softbodietarako simulazio dinamikoa, GLSL shader-erako euskarria jokoen motorrean, 24/UV aurreratua (testuren mapaketa).

Blender softwareari buruz egin ziren garapenen zati batzuk Googleren Summer of Code programaren esparruan egin ziren, eta programa horretan Blender Foundation 2005etik izan da partaide.

## Euskarria 
Blender zehatz-mehatz dokumentatuta dago bere webgunean; gainerako dokumentazioa komunitatearen bidez lor daiteke, tutoretza bidez eta Interneteko eztabaida-foroen bidez. Blender Network-ek laguntza eta gizarte-zerbitzuak eskaintzen dizkie Blenderren erabiltzaile profesionalei. Horrez gain, YouTuben hainbat bideo tutorial daude, erabiltzaile hasiberrientzat zein profesionalentzat erabilgarriak izan daitezkeenak, inolako kosturik gabe.

## Liburuak 
Blenderren online dendak fundazio honen liburu ofizialak eta hirugarrenen alerik onenen aukeraketa eskaintzen ditu, batzuk aipatzearren:

Blenderren fundazio ofizialak argitaratutako liburuak:

Blender GameKit 2

Hirugarrenek ekoitzi eta argitaratutako liburuak:

* Art of Blender
* Blender Master Class
* Mastering Blender, 2nd edition
* Game Character Creation
* Blender for Dummies 2
* Introducing Character Animation, 2.5 edition
* Blender Studio Projects

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Konputagailuz sortutako irudia.

## Kanpo estekak 
* Blender euskaraz (bloga)