Dina Vierny

**Dina Vierny**, jaiotzaz **Dina Aïbinder** (Chisinau, Errumania, 1919ko urtarrilaren 25a - Paris, 2009ko urtarrilaren 20a) errumaniar galeria-jabea, arte-bildumazalea eta museo frantseseko zuzendaria izan zen, eta aurretik artistentzako modelo gisa lan egin zuen.  

Aristide Maillol eskultorearen modelo gustukoena eta laguntzailea izan zen artistaren bizitzaren azken hamar urteetan, eta Maillol artistak ondarearen testamentu-egile izendatu zuen. Ondoren, Vierny galerista egin zen eta artea biltzen hasi zen.

Dina Viernyk, biltzeko seinale gisa erabiltzen zuen soineko gorriajantzita, Pirinioetako kontrabandista-bide baten bidez Espainiara ihes egiten lagundu zien militante antifaxistei. Jacob Aïbinder intelektual laikoen judu-errusiar familia batekoa zen. Aitaren lau arreben artean, bat opera-abeslaria izan zen eta beste bik medikuntza-ikasketak egin zituzten. Hamabost urte zituela aitak, armada zaristak espetxeratu zuen Odesako Potemkin izeneko korazatuaren matxinada zela eta. Urte haietan, mugimendu sozialdemokratara atxiki zen. Alaba bakarra, Dina Aïbinder, Lehen Mundu Gerra amaitu eta gutxira jaio zen. Garai hartan, Besarabia Errusiako Inperiotik bananduta zegoen, Moldaviako Errepublika Demokratikoa eratuz, eta Errumaniako Erresumarekin bat egin zuen. Dina Aïbinderrek bere bizitzako lehen urteak igaro zituen bere amaren aldeko aitita-amamekin. Grégoire Zviguilsky aitita tabako-fabrikekin aberastu eta Besarabian erosi zuen etxean. Zviguilsky aitonak 1917ko Iraultzan bere ondasunen zati handi bat galdu bazuen ere, Besarabian eta Moldavian zituen fabrikak gorde ahal izan zituen, Errumanian sartu baitziren.

#### Parisera ihesi 
1926an, zazpi urte zituela, gurasoekin Parisera joan zen Dina Aïbinder, Iosif Stalinen erregimenetik ihesi. Modelo-saioek beren prestakuntza akademikoan eraginik izan ez zezaten, Maillolek ikasmahai bat eraiki zion tailerrean, posatzen ari zen bitartean ikasten jarrai zezan. Dina Aïbinder Maillolen lanaren funtsezko irudi bihurtu zen eta artistak utzia zuen brontzezko eskultura monumentalari berriro heldu zion. Hamar urte iraun zuen lankidetza profesional hori artistaren eta modeloaren arteko adiskidetasun bihurtu zen denborarekin.
Fitxategi:NGA_La_Montagne_by_Aristide_Maillol_(429174980).jpg|link=Archivo:NGA_La_Montagne_by_Aristide_Maillol_(429174980).jpg|*Mendia* (1937).
Fitxategi:Aristide_Maillol_-_La_Rivière_-_Plomb_-_1938_-_01.jpg|link=Archivo:Aristide_Maillol_-_La_Rivière_-_Plomb_-_1938_-_01.jpg|*Erreka* (1938).
Fitxategi:Sculpture_L-Air_Aristide_Maillol_Georgsplatz_Hanover_Germany_01.jpg|link=Archivo:Sculpture_L-Air_Aristide_Maillol_Georgsplatz_Hanover_Germany_01.jpg|*Airea* (1939).
Fitxategi:Maillol-Aristide_Dina_1943.jpg|link=Archivo:Maillol-Aristide_Dina_1943.jpg|*Dina*, litografía (1943).

### Bestelako lanak 
Lankidearekin batera, Pierre Jamet argazkilaria, Dina Aïbinder, Fronte Popularrean parte hartu zuen Gazteentzako Aterpetxeen mugimenduaren bidez. Beste talde batzuetako kide ere izan zen, hala nola Les Amis de la nature (Naturaren lagunak) edo Les Faucons Rouges (Belatz gorriak), gazte sozialisten erakunde bateko kide. Familiaren pentsamendu sozialdemokratarekin hautsi ondoren, pentsamendu trotskistari atxiki zitzaion. Pierre Jameten bitartez, 1936an Pierre eta Jacques Prevert anaiak ezagutu zituen, *Urria* antzerki-taldearen sortzaileak, eta kantari lanetan aritu zen.

#### 1. ezkontza 
Bigarren Hezkuntzako ikasketak amaitu ondoren, Fisika eta Kimika ikasten hasi zen Sorbonan. 1939an, hogei urte zituela, Sacha Viernyrekin ezkondu zen, Errusiatik erbesteratu zuten aspaldiko ezagun batekin. Sacha Vierny, noizbehinka, André Derain bezalako artista batzuentzako modeloa izan zen. Bigarren Mundu Gerra hasi zenean, mobilizatu egin zuten eta albaitari-ikasketak utzi behar izan zituen. Gerra amaitu ondoren, Dina Viernyrengandik banatuta, zineman lan egitea erabaki zuen eta Nouvelle Vagueko argazki-zuzendari ezaguna bihurtu zen.

### Erresistentzia (1940-1944) 
thumb|"*Harmonia*", Aristide Maillolen azken lana, bukatu gabea, Dina Vierny modelo zela.
thumb|Pierre Bonnard-en etxea Le Cannet-en, italiar okupazioko eremua Frantzian, non Dina Viernyk denboraldi bat egin zuen errefuxiatuta.
Bigarren Mundu Gerra piztu ondoren, Frantziako Hirugarren Errepublikako gobernua alderdi komunistako militanteen atzetik hasi zen. Maillolek Banyuls-sur-Merren etxean gerra aurretik jarri zuen gonbidatuen etxean Dina Viernyk Espainiara ihes egiten lagundu zien militante antifaxistei, artistak erakutsi zion ekialdeko Pirinioetako kontrabandista-bide baten bidez.

#### 1.atxiloketa 
Okupazioan, lehen aldiz atxilotu zuen gendarmeria nazionalak. Maillolek ordaindutako abokatu batek lortu zuen olioaren kontrabandoaren historia bat asmatzea martxa klandestinoa justifikatzeko, baina haren espedientea Gestapori transmititu zitzaion.

#### 2. atxiloketa 
1943aren hasieran, Ekintza ortodoxoaren sare errusiarra erori zen, besteak beste, Dimitri Klépininek sortua. Parisko Grande Chaumière Akademian egindako sarekada batean atxilotu zuen Gestapok. Hamabi galdeketa egin zizkioten tortura-zentro batean, Foch etorbideko 80. zenbakian, eta, ondoren, Fresnes kartzelan sartu zuten, deportazioaren zain, aitarekin gertatu zen bezala. Aita Drancytik Auschwitzera deportatu zuten 1943ko abenduaren 7an, eta hantxe hil zen urte bereko abenduaren 12an. Jeanne Bucher galeristak arte-merkatari lanetan lagundu zion. Besteak beste, Maillol, Pablo Picasso eta Henri Matisseren lanak azaldu zituen. Maillolen lana hainbat museotan sustatu zuen, bereziki Estatu Batuetan. Vasili Kandinskiren lanak bildu zituen eta artistaren erakusketak antolatu zituen haren bigarren emazte eta ondasunen administrari zen Nina Kandinskiren laguntzarekin. Besteak beste, Ilia Kabakov, Erik Boulatov, Vladimir Yankiliévski, Michel Chémiakine eta Lydia Masterkova. 1964an, hamazortzi eskulturak jarri ziren, Viernyk berak kokapena gainbegiratuta, eta Robert Doisneau argazkilaria eszena hilezkor bihurtu zuela. Gertaera horri esker, Maillolen lana berraurkitu ahal izan zen, hura hil eta hogei urtera ahanzturan erori zena. 1967an, Dominique Delouche film zuzendariak *Dina chez les rois* izeneko film labur bat egin zuen, Arletty aktore frantsesak kontatuta, Tuilerietako Aristide Maillolen lanen instalazioari buruz.
thumb|Maillol Museoaren sarrera, Parisko Grenelle rue kaleko 61. zenbakian.
thumb|La Métaireko sukaldea, Aristide Maillolen museo-etxea, Banyuls-sur-Merren. Artistak janaria prestatzen zien gonbidatuei. Maillol-Fundazio–Viernyk berritua.
1983an, fundazio bat sortzea erabaki zuen Viernyk, Aristide Maillolen lana jendeari ezagutarazteko. Hurrengo hogeita hamar urteetan, bizi zen eraikineko apartamentuak erosi zituen, banan-banan, mendeko jauregitxo bat, Parisko VII. barrutian kokatua, bertan artistari eskainitako museo bat jartzeko asmoz. Bigarren museo horretan ere Viernyren arte-bilduma dago ikusgai. 1972an, Lucien Maillol hirurogeita hamahiru urte zituela hil zen, ondorengorik gabe, eta ondasun guztiak Dina Viernyri utzi zizkion, Banyuls-sur-Merren Maillolen etxearen gozamena Madmoiselle Wessel maitalearentzat gordeta. Maillol Museoa, Dina-Vierny Fundazioaren jabetzakoa, 1995ean ireki zituen ateak, Dina Viernyk eta Auguste Perret-en ikasle izan zen Pierre Devinoy arkitektoak hamazazpi urtez gorde eta berritzeko egindako lanaren ondoren. Bi semeek jarraitu zuten lana: Olivier Lorquin, Maillol Museoko zuzendari, eta Bertrand Lorquin, museo horretako kontserbadore, artearen historialari.

## Vierny bilduma 
### Postinpresionistak eta surrealistak 
Bildumak pintore lagun edo ezagunen lanak biltzen ditu nagusiki, hala nola Pierre Bonnard, Henri Matisse, Marcel Duchamp, Raymond Duchamp-Villon, Jacques Villon edo Vasili Kandinski.

### Hasierako modernoak 
Dina Viernyk margolari modernoen bilduma bat bildu zuen: Henri Rousseau, André Bauchant, Louis Vivin, Camille Bombois edo Séraphine Louis. Genero horretako bilduma garrantzitsuenetako bat da.

### Panpin-bilduma 
Dina Viernyk panpina pila bat bildu zituen 1995ean Sotheby's delakoan enkantean jarri zuen arte. Bildumak XIX.mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran Frantzian eta Alemanian egindako panpinak, panpin-etxeak, autoak eta miniaturak biltzen zituen.

## Musika-lana 
; Interprete

* ''Chants des prisonniers sibériens d'aujourd'hui*, 2C 068-96179, Pathé-Marconi, Paris, 1975, biniloa, LP.

: *Chants Du Goulag* berrargitaratua, LDX 274933, Paris, Le Chant du Monde, 1992, CD.
:
; Egile

* «Cauchemar»,  O. Guitarkine, O. Kostroff, €. Ος-etik Padkoviéroff, *Un couteau pour Madame Müller*, Saint Pétersbourg, Enregistrements des Étoiles, 1997.

## Dokumentalak 
* Alain Jaubert, Marie José Jaubert, *Dina Vierny*, *une vie pour l'art*, Palette production, Paris, 2006, 52 minutu.
* C. Aventurier, *Aristide Maillol-Dina Vierny, un Pygmalion et sa muse*, MFP, Paris, 2016, 55 minutu.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Alain Jaubert, *Histoire de ma'' vie, coll. Témoins de l'art, Gallimard, Paris, 2009, 238 p.  .
* Francis Briest, De la collection *Dina Vierny*: vente 2456, Paris, Rond point des Champs Elysées., Artcurial, Paris.
* Werner Lange, ''Les artistes en France sous l'Occupation'': Van Dongen, Picasso, Utrillo, Maillol, Vlaminck?, Publicions du Rocher, Monaco, 2015,  .

## Kanpo estekak