1869

## Gertaerak 
## Arte eta kultura 
## Zientzia eta teknologia 
* Azaroaren 4a &ndash; *"Nature"* aldizkari zientifikoaren lehen alea irten zen argitara.
* Azaroaren 17a &ndash; Suezko kanala zabaldu zuten.

## Kirolak 
## Jaiotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 15a &ndash; Stanisław Wyspiański, poloniar antzerkigile, margolari, olerkari eta diseinatzailea (h. 1907).
* Urtarrilaren 21a &ndash; Grigori Rasputin, errusiar mistikoa (h. 1916).
* Urtarrilaren 22a &ndash; José Vicente de Freitas, Portugalgo lehen ministroa (h. 1952).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Pablo Fermin Irigarai "Larreko", nafar mediku eta idazlea (h. 1949).
* Urtarrilaren 30a &ndash; Julian Irizar, euskal jatorriko Argentinako Itsas Armadako almirantea (h. 1935).
* Urtarrilaren 31 &ndash; Henry Carton de Wiart, Belgikako lehen ministroa (h. 1951).

#### Otsaila 
* Otsailaren 1a &ndash; Ignacio Bereziartua, *Takolo I.a*, gipuzkoar pilotaria.
* Otsailaren 11 - Else Lasker-Schüler, alemaniar idazlea, poeta, marrazkilaria eta ilustratzailea (h. 1945).
* Otsailaren 11 &ndash; Adelheid Popp, austriar kazetari eta politikaria, feminista eta sozialista (h. 1939).
* Otsailaren 14a &ndash; Charles Thomson Rees Wilson, fisikari eskoziarra, 1927ko Fisikako Nobel Sariduna (h. 1959).
* Otsailaren 18a &ndash; Gabino Olaso, bizkaitar agustindar apaiza (h. 1936).
* Otsailaren 19a &ndash; Hovhannes Tumanyan, armeniar olerkari, idazle, itzultzaile eta ekintzailea (h. 1923).
* Otsailaren 20a &ndash; Fabien Hastoy, zuberoar idazle eta irakaslea (h. 1950).
* Otsailaren 20a &ndash; Piotr Nilus, errusiar idazle eta margolari inpresionista (h. 1943).
* Otsailaren 23a &ndash; William Edward Burghardt Du Bois, estatubatuar politikari eta idazle mestizoa (h. 1963).
* Otsailaren 26a &ndash; Nadezhda Krupskaia, errusiar iraultzaile eta pedagogoa (h. 1939).
* Otsailaren 27a &ndash; Alice Hamilton, estatubatuar mediku eta ikertzailea, industria toxikologian aitzindaria (h. 1970).

#### Martxoa 
* Martxoaren 3a &ndash; Emeterio Arrese, gipuzkoar idazlea (h. 1954).
* Martxoaren 6a &ndash; Francisca Herrera Garrido, galiziar idazlea (h. 1950).
* Martxoaren 6a &ndash; Lazër Mjeda, albaniar artzapezpiku katolikoa (h. 1935).
* Martxoaren 12a &ndash; George Forbes, Zeelanda Berriko lehen ministroa (h. 1947).
* Martxoaren 12a &ndash; Gregorio Urkaregi Otxandiano, Begoña elizateko hargin, obra-eraikitzaile eta kontratista (h. 1927).
* Martxoaren 13a &ndash; Ramón Menéndez Pidal, espainiar filologo, historialari, folkloreari eta Erdi Aroari buruzko ikerlaria (h. 1968).
* Martxoaren 15a &ndash; Erramun Olabide, gasteiztar hizkuntzalaria (h. 1942).
* Martxoaren 15a &ndash; Stanisław Wojciechowski, Poloniako presidentea (h. 1953).
* Martxoaren 18a &ndash; Neville Chamberlain, Erresuma Batuko lehen ministroa (h. 1940).
* Martxoaren 22a &ndash; Emilio Aguinaldo, Filipinetako askatasunaren heroia (h. 1964).
* Martxoaren 29a &ndash; Edwin Lutyens, ingeles arkitektoa (h. 1944).

#### Apirila 
* Apirilaren 1a &ndash; Peter Egge, norvegiar idazlea (h. 1959).
* Apirilaren 5a &ndash; Albert Roussel, frantziar musikagilea (h. 1937).
* Apirilaren 8a &ndash; Harvey Williams Cushing, estatubatuar sendagilea (h. 1939).
* Apirilaren 9a &ndash; Élie Cartan, frantziar matematikaria (h. 1951).
* Apirilaren 9a &ndash; Florencio Constantino, bizkaitar tenorra (h. 1919).
* Apirilaren 11 - Kasturba Makhanji, Mahatma Gandhiren emaztea (h. 1944).
* Apirilaren 11 &ndash; Gustav Vigeland, norvegiar eskultorea (h. 1943).
* Apirilaren 12a &ndash; Henri Désiré Landru, *Gambaiseko Bizarurdin*, frantziar serie-hiltzailea (h. 1922).
* Apirilaren 13a &ndash; Vida Goldstein, australiar sufragista eta gizarte-erreformista (h. 1949).
* Apirilaren 13a &ndash; Helene Stöcker, alemaniar bakezalea, feminista eta publizista (h. 1943).
* Apirilaren 29a &ndash; Mary Agnes Chase, estatubatuar botanikaria, ilustratzailea eta agronomoa, agrostologian espezializatua  (h. 1963).
* Apirilaren 30a &ndash; Hans Poelzig, alemaniar arkitekto, margolari eta agertokien diseinatzailea (j. 1936)

#### Maiatza 
* Maiatzaren 3a &ndash; Maria Clara Correia Alves, portugaldar idazlea, irakaslea, editorea, kazetaria, masoia, pentsalari librea, aktibista errepublikanoa eta sufragista (h. 1948).
* Maiatzaren 5a &ndash; Hans Pfitzner, alemaniar musikagilea eta orkestra-zuzendaria (h. 1949).
* Maiatzaren 7a &ndash; Rosario Artola, gipuzkoar idazlea eta bertsolaria (h. 1950).
* Maiatzaren 8a &ndash; Flora Murray, eskoziar emakumezko mediku aitzindaria eta sufragista (h. 1923).
* Maiatzaren 18a &ndash; Rupprecht Bavariakoa, bavariar militar eta printzea, azken Bavariako Erresumako printze oinordekoa (h. 1955).
* Maiatzaren 22a &ndash; Joséphine Boulay, frantziar organista, musikagile eta irakaslea (h. 1925).

#### Ekaina 
* Ekainaren 2a &ndash; Segundo Ispizua, bizkaitar historialaria (h. 1924).
* Ekainaren 5a &ndash; Marie Charles Duval, lapurtar militarra (h. 1958).
* Ekainaren 18a &ndash; Yahya Muhammad Hamid ed-Din, Yemengo Mutawakkilitar Erresumako lehen erregea (h. 1948).
* Ekainaren 22a &ndash; Hendrikus Colijn, Herbehereetako lehen ministroa (h. 1944).
* Ekainaren 23a &ndash; Jeanne Paquin, frantziar diseinatzailea, lehenengo emakumezko diseinatzaile handia eta moda modernoan aitzindaria (h. 1936).
* Ekainaren 24a &ndash; Caroline Furness, estatubatuar astronomoa (h. 1936).
* Ekainaren 27a &ndash; Emma Goldman, lituaniar anarko-komunista eta feminista (h. 1940).
* Ekainaren 27a &ndash; Hans Spemann, alemaniar biologoa, 1935eko Medikuntzako Nobel saria (h. 1941).

#### Uztaila 
* Uztailaren 2a &ndash; Hjalmar Söderberg, suediar idazle eta kazetaria (h. 1941).
* Uztailaren 5a &ndash; Jose Migel Iturriotz, gipuzkoar pilotari eta Beasaingo alkatea (h. 1924).
* Uztailaren 14a &ndash; Chardonneteko Anne, frantziar eskultorea (h. 1926).
* Uztailaren 29a &ndash; Booth Tarkington, estatubatuar eleberrigilea eta dramagilea (h. 1946).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 8a &ndash; Louis Valtat, frantziar margolari eta grabatzailea (h. 1952).
* Abuztuaren 16a &ndash; Léon Kauffman, Luxenburgoko lehen ministroa (h. 1952).
* Abuztuaren 18a &ndash; Clémentine Hélène Dufau, frantziar margolaria (h. 1937).
* Abuztuaren 19a &ndash; Mikaela Elizegi, *Mikela Zintzarri*, gipuzkoar bertsolari eta idazlea (h. 1967).
* Abuztuaren 19a &ndash; Isidro Gomá, kataluniar apaiza (h. 1940).
* Abuztuaren 27a - Laura Martínez de Carvajal, Kubako lehen emakume medikua eta lehen oftalmologoa (h. 1941).

#### Iraila 
* Irailaren 3a &ndash; Fritz Pregl, esloveniar-austriar kimikaria, 1923ko Kimikako Nobel Saria (h. 1930).
* Irailaren 6a &ndash; Felix Salten, austriar idazlea (h. 1945).
* Irailaren 11 &ndash; Víctor Català, kataluniar eleberrigilea (h. 1966).
* Irailaren 17a &ndash; Christian Lous Lange, norvegiar historialari, irakasle, diplomazialari eta politologoa, 1921eko Bakearen Nobel Saria (h. 1938).
* Irailaren 19a &ndash; Ben Turpin, estatubatuar antzezlea (h. 1940).
* Irailaren 22a &ndash; Piotr Krasnov, errusiar jeneral kosako tsarista (h. 1947).
* Irailaren 23a &ndash; Mary Mallon, *Mary tifoidea*, *Salmonella* bakterioaren eramaile osasuntsua, nahi gabe pertsona asko kutsatu zituelako ospetsua (h. 1938).
* Irailaren 25a &ndash; Rudolf Otto, alemaniar filosofo eta teologo luteranoa (h. 1937).

#### Urria 
* Urriaren 2a &ndash; Mahatma Gandhi, ekintzaile bakezale indiarra (h.1948).
* Urriaren 5a &ndash; Ellen Thesleff, finlandiar margolari espresionista, Finlandiako margolari modernista garrantzitsuenetakoa (h. 1954).
* Urriaren 15a &ndash; Francisco Largo, Espainiako Bigarren Errepublikan Gobernuko Presidentea (h. 1946).
* Urriaren 19a &ndash; Ozella Shields Head, estatubatuar idazlea (h. 1948).
* Urriaren 27a &ndash; Nicolás María Urgoiti, euskal ingeniari eta enpresaria (h. 1951).

#### Azaroa 
* Azaroaren 3a &ndash; Ester Almqvist, suediar artista, Suediako pintura espresionistaren aitzindaria  (h. 1934).
* Azaroaren 4a - Maria Antònia Salvà, mallorcar idazlea, olerkaria eta itzultzailea, katalanezko lehen emakume poeta (h. 1958).
* Azaroaren 11 &ndash; Viktor Emanuel III.a Italiakoa, Italiako erregea (h. 1947).
* Azaroaren 21a &ndash; Ramón Zapirain Heraufset, donostiar pertsonaia (h. 1926).
* Azaroaren 22a &ndash; André Gide, frantziar idazlea, 1947ko Literaturako Nobel Sariduna (h. 1951).
* Azaroaren 24a &ndash; Óscar Carmona, Portugalgo 11. presidentea (h. 1951).
* Azaroaren 25a &ndash; Ariadna Tyrkova, errusiar politikari, kazetari, literatur kritikari eta teorilari feminista liberala (h. 1962).
* Azaroaren 26a &ndash; Maud Galeskoa, Norvegiako erregina ezkontidea (h. 1938).
* Azaroaren 30a &ndash; Gustaf Dalén, suediar ingeniari eta fisikaria, 1912ko Fisikako Nobel Saria (h. 1937).

#### Abendua 
* Abenduaren 5a &ndash; Jekaterina Kuskova, errusiar ekonomista eta kazetaria*marxismo legala*ren teoriko nagusienetakoa (h. 1958).
* Abenduaren 6a &ndash; Otto Nordenskjöld, suediar geologo, geografo eta esploratzaile polarra (h. 1928).
* Abenduaren 7a &ndash; Jānis Alksnis, letoniar arkitektoa (h. 1939).
* Abenduaren 8a &ndash; René Worms, frantziar soziologoa (h. 1926).
* Abenduaren 20a &ndash; Juan Bautista Pérez, Venezuelako presidentea (h. 1952).
* Abenduaren 22a &ndash; Dmitri Jegorov, errusiar-sobietar matematikaria (h. 1931).
* Abenduaren 31 &ndash; Henri Matisse, frantziar margolari, inprimatzaile eta delineatzailea (h. 1954).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Faustin Bentaberri, euskal musikaria, dantzaria eta koreografoa (h. 1936).
* Gregorio González Galartza, gipuzkoar argazkilaria (h. 1948).
* Jose Maria Azkue, euskal idazle frantziskotarra (h. 1938).
* Jose Sainz Basabe, Bilboko Udal Musika Bandaren sortzaile eta zuzendaria (h. 1948).
* Manuel Martinez de Ubago, nafar arkitektoa (h. 1928).
* Tiburcio Otsakar, euskal argitaratzaile eta politikaria (h. 1936).
* Concha Espina, espainiar eleberrigilea (h. 1955).
* Teodoro Iradier, arabar militarra (h. 1940).

## Heriotzak 
#### Urtarriletik ekainera 
* Urtarrilaren 8a &ndash; Paul Huet, frantziar margolaria (j. 1803).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Alexandre Sergeievitx Dargomyjski, errusiar musikagilea (j. 1813).
* Urtarrilaren 18a &ndash; Bertalan Szemere, hungariar olerkari eta abertzalea eta Hungariako lehen ministroa (j. 1812).
* Otsailaren 2a &ndash; Mariano Gartzia Zalba, nafar musikari eta musikagilea (j. 1809).
* Otsailaren 7a &ndash; Eufrosyne Abrahamson, suediar sopranoa (j. 1836).
* Otsailaren 15a &ndash; Mirza Ghalib, Mogol Inperioaren amaierako urdu hizkuntzaz eta persierazko poeta (j. 1797).
* Otsailaren 20a &ndash; Jose Antonio Uriarte, euskal idazlea eta itzultzailea (j. 1812).
* Otsailaren 26a &ndash; Alicia Catherine Mant, ingeles idazlea (j. 1788).
* Otsailaren 27a &ndash; María del Pilar Acedo, Ohianederko Markesa, kulturzale eta poeta (j. 1784).
* Otsailaren 28a &ndash; Alphonse de Lamartine, frantziar idazle eta politikaria (j. 1790).
* Martxoaren 3a &ndash; Rosa Taddei, italiar aktore eta poeta (j. 1799).
* Martxoaren 8a &ndash; Hector Berlioz, frantziar konpositorea (j. 1803).
* Martxoaren 14a &ndash; François Faurie, lapurtar tratulari eta politikaria (j. 1785).
* Martxoaren 18a &ndash; Pauline Fourès, frantziar margolari eta nobelagilea eta Napoleon Bonaparteren maitalea (j. 1778).
* Martxoaren 31 &ndash; Allan Kardec, Espiritismoaren sortzailea (j. 1804).
* Maiatzaren 21a &ndash; Fermín Ezpeleta, nafar politikari eta militarra (j. 1801).
* Ekainaren 20a &ndash; Diomidis Kyriakos, Greziako lehen ministroa (j. 1811).

#### Uztailetik abendura 
* Uztailaren 4a &ndash; Jean René Constant Quoy, frantziar kirurgialari, zoologo eta anatomista (j. 1790).
* Uztailaren 13a &ndash; Cesar Duvoisin, frantsesez idatzi zuen lapurtar apaiz eta historialaria (j. 1805).
* Uztailaren 22a &ndash; John Augustus Roebling, Alemanian jaiotako ingeniari zibil amerikarra (j. 1789).
* Uztailaren 28a &ndash; Carl Gustav Carus, alemaniar margolari, sendagile eta naturalista {j. 1789).
* Uztailaren 28a &ndash; Jan Evangelista Purkyně, txekiar anatomista eta fisiologoa (j. 1787).
* Abuztuaren 1a &ndash; Alexine Tinne, herbeheretar argazkilaria eta esploratzailea, Saharako basamortua gurutzatzen saiatu zen lehenengo emakumea (j. 1835).
* Abuztuaren 6a &ndash; Pedro Balanzategi, gipuzkoar militar eta politikaria, fusilatua (j. 1816).
* Abuztuaren 8a &ndash; Roger Fenton, britainiar argazkilaria (j. 1819).
* Irailaren 16a &ndash; Thomas Graham, britainiar kimikaria (j. 1805).
* Urriaren 8a &ndash; Franklin Pierce, Ameriketako Estatu Batuetako 14. presidentea (j. 1804).
* Urriaren 13a &ndash; Charles Augustin Sainte-Beuve, frantziar literatur kritikaria (j. 1804).
* Urriaren 20a &ndash; Mary Ann Mantell, britainiar paleontologoa, *Iguanodon*aren aurreneko fosila aurkitu zuena (j. 1795).
* Urriaren 23a &ndash; Edward Smith-Stanley, Erresuma Batuko lehen ministroa (j. 1799).
* Azaroaren 3a &ndash; Andreas Kalvos, greziar olerkaria (j. 1792).
* Azaroaren 12a &ndash; Johann Friedrich Overbeck, alemaniar margolaria (j. 1789).
* Abenduaren 3a &ndash; Facundo Goñi, nafar abokatu eta diplomazialaria (j. 1799).
* Abenduaren 8a &ndash; "Xenpelar" , gipuzkoar bertsolaria (j. 1835).
* Abenduaren 11 &ndash; Fausto Otazu, arabar lur-jabe eta politikaria (j. 1789).
* Abenduaren 18a &ndash; Francisco Javier Girón, nafar militarra (j. 1803).
* Abenduaren 18a &ndash; Maria Luisa Petriarena, gipuzkoar ehulea eta bertsolaria.

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Juan Antonio Zaratiegi, nafar militarra (j. 1803).
* Ana Luísa de Azevedo Castro, brasildar idazle eta irakaslea (j. 1823).
----

## Kanpo estekak