open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Shadow of Doubt (1998ko filma)

***Shadow of Doubt***, , 1998ko Randal Kleiser estatubatuarrak zuzendutako misteriozko film independiente bat izan zen. Melanie Griffith, Tom Berenger, Craig Sheffer eta Huey Lewis aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, Los Angeles, Kitt Devereaux (Melanie Griffith), hiriko abokatu kriminalistak, bere ospe profesionala hilketa eta sexu-abusuei buruzko epaiketetan parte hartzeari zor dio. Bobby Medina (Wade Dominguez) hispaniaren defendatzea onartuko du, aberats baten alaba bortizki erabiltzearen susmagarria. Horretarako, epaiketan Kitten maitale ohia den Jack Campioni (Tom Berenger) fiskalaren laguntzaileari aurre egin beharko dio.

## Aktoreak 
* Melanie Griffith: Kit Devereaux
* Tom Berenger: Jack Campioni
* Craig Sheffer: Laird Atkins
* Huey Lewis: Al Gordon
* Wade Dominguez as Bobby Medina
* James Morrison: Paul Saxon
* Nina Foch: Sylvia Saxon
* Tony Plana: Krause detektibea
* Richard Portnow: Marvin Helm
* Forbes Riley: Emakume erreportaria
* John Ritter: Steven Mayer
* Tia Texada: Conchita Perez
* Tracy Douglas: Anchor

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Carles Rebassa i Giménez

**Carles Rebassa i Giméne**z (Palma, 1977ko urriak 21) Mallorcako poeta katalan bat da.

Haren lanen artean daude: *Requiescat in pace* (1998), Pere Perellórekin batera idatzia; *Poezies* liburukia (2001), "Bartomeu Matagalhs" heteronimoarekin argitaratua; *Poema B* (2006); *Els joves i les vídues* (2006, poesiako Ausiàs March saria), eta *Pluja de foc* (2016). Argitaraturiko azken lana *Eran ells* eleberria da (Ciutat de Tarragona Pin i Soler saria eta literatura katalanaren Ciutat de Barcelona saria eskuratu zituena). 2018ko abenduaren 14an Carles Riba poesia saria jaso zuen *Sons bruts* lanagatik.

1998 eta 2001 artean Mag Teatre konpainiarekin lan egin zuen, Joan Oliver, Josep Palau i Fabre, Blai Bonet, Joan Brossa eta Ramon Llullen obrak eszenaratzen, besteak beste. 2004. urtean, *Un home reparteix fulls clandestins* izeneko ikuskizun poetikoa eman zuen,Toti Soler musikariarekin batera; alegia, Joan Brossaren obran oinarritutako ikuskizun poetikoa. 2005ean, *Deu catalans i un rus* ikuskizuna sortu zuen*,* Toti Solerrekin eta Ester Formosa abeslariarekin batera.

Errezitaldi ugari eman ditu Herrialde Katalanetan eta atzerrian zehar. Gaur egun, Blai Bonet poetaren bizitzaren eta obraren gaineko biografia bat idazten ari da, *Mite i pols de Blai Bonet* izenburupean, eta Joan Brossaren lanari buruzko dibulgazio-liburu bat ere bai *(Joan Brossa, ara i aquí)*.

2020. urtean, Institució de les Lletres Catalanes erakundearen literatur sorkuntzarako beketako bat jaso zuen, *Divendres, dissabte, diumenge* proiektua lantzeko.

*El Caire Formentera* lanarekin Premi de poesia Sant Cugat a la memòria de Gabriel Ferrater saria irabazi zuen 2022an.

2026. urtean, Premi Sant Jordi saria eskuratu zuen *Prometeu de mil maneres* lanarekin, *Eren ells* nobelaren ondoko bigarrena.

## Lanak 
### Poesia 
* *Requiescat in pace (1a part)*, Pere Perellórekin batera (Capaltard, 1998)
* *Poezies* (Capaltard, 2001)
* *Poema B* (Edicions 96, 2006)
* *Els joves i les vídues* (Edicions 62, 2006)
* *Pluja de foc* (Terrícola, 2016)
* *Sons bruts* (Proa, 2019)
* *El Caire Formentera* (Edicions 62, 2022)

### Narratiba 
* *Eren ells (*Angle, 2016)
* *Prometeu de mil maneres* (2026)

## Sariak 
* 2006: Ausiàs March poesia saria: *Els joves i les vídues*
* 2016: Ciutat de Tarragona Pin i Soler eleberri-saria: *Eren ells*
* 2016: Literatura katalanaren Ciutat de Barcelona saria: *Eren ells*
* 2018: Carles Riba poesia saria: *Sons bruts*
* 2022: Premi de poesia Sant Cugat a la memòria de Gabriel Ferrater saria: *El Caire Formentera*
* 2026: Premi Sant Jordi *saria. Prometeu de mil maneres*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Carles Rebassa al Poetàrium del Instituto Ramon Llull
* Mallorcaweb.com - Olerkien hautaketa
1876ko Sioux Gerra Handia

[thumb|[Zezen Eseri.]]
[thumb|[Zaldi Ero.]]

**1876ko Sioux Gerra Handia** () lakota (sioux) eta bere aliatuen eta Estatu Batuetako armadaren arteko gatazka sorta bat izan zen 1876tik 1877ra. Estatubatuarrek jatorrizko nazioak etengabe jazarri zituzten, ia desagerrarazteraino.

## Aurrekariak 
Indigenek Black Hills deritzenak lur sakratutzat jotzen zituzten eta, aldi berean, lakotarrek eskatutako lur-eremua ziren, 1776an txeiene-ak garaitu zituztenetik. 1868an, Fort Laramieko Itunak, Hodei Gorriren gerra amaitu zuenak, Black Hills direlakoak siux erreserba handian sartu zituen, non indigenak ez zirenak baztertuak izan ziren. Baina George Armstrong Custerren espedizioak, 1874ko abuztuan, mendi horietako urrearen aurkikuntzari buruzko zurrumurruak egiaztatu zituen. 
 
Meatzariak urrearen sukarrean sartu ziren Black Hillsen, itunak eta lege federala urratuz. Ameriketako Estatu Batuetako armadak ezin izan zuen inbasio hori geldiarazi. 
Honek lakota eta bere aliatuak haserretu zituen. Erantzun gisa, Zezen Eseriak eta Zaldi Eroak gerra deklaratu zieten arrotzei eta Estatu Batuei.

Historialari askok uste dute orain Ulysses S. Granten administrazioak nahita eragin zuela gerra hau urrearen sukar berri honen ondorioz

## Gertakizunak 
Gobernuak neurriz kanpoko eskakizunak ezarri zizkien lakota familiei. Indigenen Gaietarako agentzietan aurkeztu behar ziren, eta armadari agindu zitzaion eskualdeko tribuak indarrez biltzeko 1875-76ko neguan.

1876ko udaberrian, armadak hiru tropa-zutabez osatutako kanpaina koordinatua abiatu zuen. Gudu honekin Sioux gerrak hasi ziren kolono europarren aurka. Rosebudeko guduan lakotarrek, Zaldi Eroaren gidaritzapean, armadaren hiru zutabeetako bat gainditzea lortu zuten.

Handik egun batzuetara, George Armstrong Custer teniente koronelaren Zazpigarren Zalditeria Erregimentuak lakota eta txeienen kanpamendu bati eraso zion Little Bighorn ibaiaren ertzean. Herrixka suntsitzeaz gain, bertako herritarrei jabetzak ostu zizkieten. Hala ere, hauek 500 zaldi berreskuratzea lortu eta bataila irabazi zuten.
* Powder Riverko gudua (Reynolds Battle) – 1876ko martxoaren 17a.
* Rosebudeko gudua (Battle Where the Girl Saved Her Brother) – 1876ko ekainaren 17a.
* Little Bighorneko gudua (Battle of the Greasy Grass) – 1876ko ekainaren 25 eta 26a.
* Slim Butteseko gudua – 9-10 September 1876ko irailaren 9 eta 10a.
* Wolf Mountaineko gudua (Battle of Belly Butte) –  1877ko urtarrilaren 8a.
* Muddy Creekeko gudua (Lame Deer Fight), 877ko maiatzaren 7 eta 8a.,

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Joshua J. Mark: "Great Sioux War".
2022–23ko futbol ligako lehen mailako denboraldia

**Espainiako futbol ligako lehen mailako 2022/2023ko denboraldia**k EA Sports Ligako edo Espainiako futbol ligako lehen mailako 2022 eta 2023 urte bitartean jokatzen ari den denboraldia aztertzen du. Hain zuzen, txapelketaren 92. denboraldia da, eta 2022ko abuztuaren 12an hasi zen eta 2023ko ekainaren 4an bukatu zen. LFP (Liga de Fútbol Profesional) erakundeak antolatu zuen EA Sports Liga eta aurreko denboraldiko garaikurra defendatzen ari zen taldea Real Madril zen.

## 2021/2022ko igoerak eta jaitsierak 

|}

## Taldeak 

|}

### Entrenatzaile aldaketak 
## Epaileak 
## Sailkapena 

6.sailkatuak Europa League eta 7.sailkatuak Conference League jokatu zuten Kopako txapelduna (Real Madril) Champions League jokatzeko sailkatu zelako 2.sailkatu bezala.
Sevilla Champions League jokatzeko sailkatu zen Europa League irabazi zuelako.

### Sailkapena jardunaldiz jardunaldi 

## Emaitzak 
|}

## Denboraldiko estatistikak 
### Goleatzaile nagusiak 
Denboraldi osoan gol gehien sartzen dituen jokalariak Pichichi saria irabazten du, Marca kirol egunkariak banatzen duena.

## Kanpo estekak 
* https://www.laliga.com/es-GB - Webgune ofiziala (LFP) 
* Real Federación Española - Webgune ofiziala
Gunnar Thoroddsen

**Gunnar Thorodssen** (Reykjavik, 1910eko abenduaren 29a – *ibidem*, 1983ko irailaren 25a) islandiar politikaria izan zen. Islandiako lehen ministroa izan zen 1980tik 1983ra.

Islandiako Parlamentuko kiderik gazteena izan zen 1934an, hogeita hiru urterekin. Reykjavikeko alkate (1947-1959), Finantza ministro (1959-1965) eta Islandiak Danimarkan zuen enbaxadore (1965-1969) izan zen. 1968an Islandiako presidentetzarako hauteskundeetan hautagai izan zen.

Geir Hallgrimssonen gobernuan Industria eta Gizarte Ongizateko ministro izan zen 1974tik 1978ra. Biak lehiatu ziren, eta Gunnar Independentziaren Alderditik beste diputatu batzuekin joan zen 1980an, eta koalizio-gobernua osatu zuen Alderdi Aurrerakoiarekin eta Herriaren Aliantzarekin. 1983ko hauteskundeetan ez zen hautagai izan, eta handik gutxira hil zen.
Kataluniako Generalitateko Hezkuntza eta Lanbide Heziketa Saila

**Kataluniako Generalitateko Hezkuntza eta Lanbide Heziketa Saila**, aurreko legealdietan Irakaskuntza Sail gisa ezagutua, Unibertsitatez kanpoko irakaskuntzaren eremuan hezkuntza-politikaz arduratzen den Kataluniako organismo publikoa da. IBM eraikinean du egoitza, Bartzelonako Via Augusta 202-226 helbidean.

## Kontseilarien zerrenda 

## Erreferentziak 
## Kanpo-loturak 
*
Alan Abeberri

**Alan Abeberri** () (Biarritz, 1972) idazle, bidaiari eta pentsalaria, hiru hizkuntzetan idatzi du. Gaur egun Hondarribian bizi da. Maurice Abeberryren semea da. Komertzio diplomatua da.

## Obra 
* *Poesías de paseos. Bideak Bertsoak*, 2023. ISBN, 2024-02-29.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Alan Abeberryren webgunea.
Egitura-formula

Kimikan **egitura-formula** edo **formula garatu** esaten zaio molekulako atomoen ordena eta loturak adierazten duen formula molekularrari, hots, molekulako antolamendu atomikoaren adierazpen eskematiko lauari. Egitura-formulak lortura kimikoak erakusten ditu modu inplizitu edo esplizitu batean. Hainbat mota daude.

## Erreferentziak
Ali Larijani

**Ali Ardaxir Larijani** (Najaf, Irak, 1958ko ekainaren 3a – Teheran, 2026ko martxoaren 17a) irandar politikaria, militar eta filosofoa izan zen. 2005 eta 2007 bitartean, eta bigarrenez 2025 eta 2026 bitartean, Irango Segurtasun Nazionaleko Kontseilu Gorenaren idazkaria izan zen.

Israelgo Aire Indarrek hil zuten 2026ko martxoaren 17an, Teheranen, haren inguruko hainbat pertsona ere erail zituen bonbardaketa batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Germanes Quintana

**Germanes Quintana** edo **Quintana ahizpak**, ezizen kolektibo bat da. 

## Sorrera 
Miranda ahizpen erreplika bezala sortu zen taldea eta 1999 eta 2002 bitartean hiru liburu argitaratu zituzten Kataluniako hainbat idazlek erabilitako ezizen kolektiboa. «Quintana» izena Gerard Quintana i Rodeja kantautore eta idazle gironarra izan zen inspirazio. 

### Partaideak 
Talde horretako partaide zian ziren, besteak beste, Mercè Sarrias Fornés, Montse Abbad, Eulàlia Carrillo, Carmen Abarca, Adelaida Perillós, Mercè Ubach, Gisela Pou Valls, Jo Alexander, Care Santos, Isabel Olesti, Míriam Iscla Aragonès, Isabel Núñez, Empar Moliner Bellesteros eta Eva Piquer.

## Argitaratutako lanak 
* *Zel*. Bartzelona: Columna, 1999
* *Por*. Barctzelona: Columna, 2000
* *Llibre de família*. Bartzelona: Columna, 2002

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Silvia Alcàntara Ribolleda

**Silvia Alcàntara i Ribolleda** (Puig-reig, Berguedà, Bartzelona, Herrialde Katalanak, 1944ko otsailaren 22a) kataluniar idazlea da.

## Bizitza 
Hirurogeiko hamarkadaren erdialdean Terrassara joan zen bizitzera. Bere belaunaldiko jende askok bezala, diktadura bukatu arte ezin izan zuen bere hizkuntza ikasi eta, hori lortu zuenean, imajinatu ere ezin izan zuen mundu bat ireki zitzaion. Idazten hasi eta gelditu ere ez da egin. Laurogeita hamarreko hamarkadaren hasieran, eskola bat zabaldu zuten Bartzelonan, l'Aula de Lletres izenekoa, eta han literaturaren idazketa-teknikak irakasten zituzten; izena eman zuen lehenetarikoa izan zen. Gero, Ateneo Barcelonès delakoan osatu zuen ikastaldia. Ipuin laburren sari batzuk irabazi zituen.

### Idazle ibilbidea 
2009. urtean *Olor de Colònia* izenburuko lehen eleberria kaleratu zuen, Ediciones 1984 argitaletxeak kaleratua, ehun-kolonia baten bizitza gogora ekarriz, 50. hamarkada inguruan bizitza gobernatzen zuen despotismo eta amore ematearen konbinazioa. Fabrika bateko hormen artean jaio, bizi, ugaldu eta hil, lanpostuetatik harago doan fabrika handi bat, seme-alabentzako eskola ere badena, eliza, dendak eta etxeak bizitzeko. Eleberri horrek QWERTY BTV (2009), Regió 7 (2009) eta Joaquim Amat-Piniella (2010) sariak jaso zituen, eta  2009an Llibreter de narrativa sariaren finalista izan zen. Irakurleen artean harrera oso ona izan zuen, 55.000 ale baino gehiago saldu baitziren. Bere esanetan, idazteak bizia salbatu zien.

2012. urtean, izen bereko eleberrian oinarritutako *Olor de colònia* minisaila filmatu zen, Diagonal TV eta Televisión de Cataluña kateen ekoizpena.

## Eleberriak 
* *Olor de Colònia* (1984 argitaletxea, 2009)
* *La casa cantonera* (1984 argitaletxea, 2011)
* *Els dies sense glòria* (1984 argitaletxea, 2016)
* *Cèlia Palau* (1984 argitaletxea, 2024)

## Sariak  eta aintzatespenak 
* 2009an, Regió 7 saria *Olor de Colònia* lanarekin.
* 2009an, Llibreter de narrativa sariaren finalista *Olor de Colònia* lanarekin
* 2010ean, Joaquim Amat-Piniella saria *Olor de Colònia* lanarekin

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Silvia Alcàntara Letras y Memoria elkarrizketa-proiektura.
ETB1 On

ETB1 On EITBk sortutako ETB1 euskal kanalaren bertsio digitala da. 2026ko Martxoaren 18an hasi zituen emanaldiak, ETB3 ordeztuz.
Matt Clark

**Matt Clark** (Washington, 1936ko azaroaren 25a – Austin, 2026ko martxoaren 15a) estatubatuar aktorea izan zen, western filmetako pertsonaietan espezializatua.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Mirtazapina

**Mirtazapina** konposatu organiko heteroziklikoa da C17H19N3 formula duena, lau eraztunez osatutakoa eta antidepresibo tetraziklikoen klasekoa. Zentro estereogeniko bat du eta, ondorioz, bi enantiomero ditu: (*S)*-mirtazapina eta (*R)*-mirtazapina. Solido kristalino zuria da. Narritagarria da.

## Sintesia 
Mirtazapinaren sintesiak anitz urratzetako prozesuak eskatzen ditu eta emaitza bi enantiomeroen nahaste errazemikoa izaten da. Horietako baten lehen urratsa da 2-kloro-3-zianopiridinaren eta 1-metil-3-fenilpiperizinaren arteko kondentsazio-erreakzioa.
none|thumb|422x422px|Mirtazapinaren bi enantiomeroak

## Erabilera 
Mirtazapina bere ezaugarriak medio botika gisa usatzen da depresioa tratatzeko. Espainian *Afloyan* eta *Rexer* markekin eta botika generiko gisa merkaturatzen da. Frantzian *Norser* markarekin eta botika generiko gisa merkaturatzen da. Pilula moduan hartzen da. Normalean nahaste errazemikoa izaten da.

(*S)*-Mirtazapina enantiomeroa, *esmirtazapina* izenarekin, probatu izan da botika gisa, baina ez da merkaturatzera ailegatu.

## Albo-ondorioak 
Mirtazapinaren albo-ondorio ohikoenak hauek dira: pisua hartzea, logura, zefalea, zorabioa, dardara, aho lehorra, goragalea, beherakoa eta idorreria. Tratamendua etetean abstinentzia-sindromea ager daiteke.

## Erreferentziak
Magallaeseko teleskopio erraldoia

**Magallaeseko Teleskopio Erraldoia** (**TGM edo GMT** ingelesez) tamaina handiko lurreko teleskopio proiektu bat da, 2020ko hamarkadaren amaieran osatzeko diseinatua. Zazpi segmentu primarioz osatuta egongo da, bakoitza 8,4 metroko diametrokoa; 24,5 metroko diametroko ispilu primarioaren bereizmen-ahalmenarekin eta 22 metroko bilketa-azalerarekin. Orain arte antzeko tresnek argia hartzeko duten ahalmena baino 5-10 aldiz handiagoa izatea espero da. Proiektuaz arduratzen den astronomo burua Mark M. Phillips da.

## Kokapena 
Teleskopioa Txileko Las Campanas behatokian egongo da, Magallaes teleskopioak dauden lekuan, Vallenarretik 50 kilometro hegoaldera eta La Serenatik 115 kilometro ipar-ekialdera. Leku ezin hobea da behatoki astronomiko handiak kokatzeko, Atacamako basamortuaren inguruko klima lehorragatik ez dago hodeirik ezta atmosferaren edota argiaren poluziorik ere. Inguruan ez dago herririk. Astronomia-behaketarako munduko lekurik onenetakoa da. Teleskopioa eraikiko den leku zehatza 2.516 metroko altueran dago.

Asmoa da zazpi ispilu berdin-berdin egitea ardatzetik kanpo, bat ordezko bezala prest izateko besteren bat mantentze-lanetan dabilenean.  Horrek astebete hartzen du gehienez, eta prozesu hori beharrezkoa eta da urtero edo bi urterik behin egin behar izaten da. Ispilu primarioak, bere osotasunean, f/0.71ko foku-erlazioa (foku-distantzia zati diametroa) badu ere, segmentu indibidualek, diametroaren heren batekoak izanik, f/2.14ko foku-erlazioa dute. Foku-erlazioa, oro har, f/8 da, eta preskripzio optikoa teleskopio islatzaile gregorianoaren laua da (esferikotasun-aberraziorik gabea). Teleskopioak optika moldakorra erabiliko du.

## Erakundeak 
Teleskopioa garatzeko partzuergo bat osatu da. Hau da kideen zerrenda.

* Sinica Institute of Astronomy and Astrophysics Akademia
* Chicagoko Unibertsitatea
* Harvardeko Unibertsitatea
* Smithsonian behatoki astrofisikoa
* Texasko Unibertsitatea A&M
* Arizonako Unibertsitatea
* Texasko Unibertsitatea Austinen
* São Pauloko Estatuko Ikerketari Laguntzeko Fundazioa
* Australian National University
* Astronomia eta Australia Limited
* Korea Astronomy and Space Science Institute

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Magallaeseko Teleskopio Erraldoiaren webgunea
Antidepresibo tetrazikliko

thumb|Mirtazapinaren egitura

**Antidepresibo tetraziklikoek** konposatu organiko heteroziklikoen klase osatzen dute 1970eko hamarkadan botika antidepresibo moduan usatzen hasi zirenak. Beren egitura lau eraztun daudelako izendatzen dira horrela. Hiru eraztun dituzten antidepresibo triziklikoen garapentzat jotzen dira.

Merkatuan lau daude: maprotilina, mianserina, mirtazapina eta setiptilina.
Maprotilina

**Maprotilina** **konposatu organikoa** da C20H23N formula duena, antidepresibo tetraziklikoen klasekoa, zenbaitek antidepresibo triziklikoen artean sailkatzen dutena.  Solidoa da. Uretan disolbagaitza da.

none|thumb|Maprotilinaren egitura

## Erabilera 
Maprotilina bere ezaugarriak medio botika gisa usatzen da depresioa tratatzeko. Espainian eta  Frantzian *Ludiomil* markarekin merkaturatzen da. Pilula moduan hartzen da.

### Albo-ondorioak 
Maprotilinaren albo-ondorio ohikoenak hauek dira: pisua hartzea; logura, zefalea, zorabioa, dardara, aho lehorra, urtikaria, takikardia, goragalea, beherakoa eta idorreria.

## Erreferentziak
Mianserina

**Mianserina** konposatu organiko heteroziklikoa da C18H20N2 formula duena, antidepresibo tetraziklikoen klasekoa. Zentro estereogeniko bat du eta, ondorioz, bi enantiomero ditu: (*S)*-mianserina eta (*R)*-mianserina Solidoa da. Uretan disolbagaitza da.

## Sintesia 
Hainbat bide anitz urratsetakoak daude mianserina sintetizatzeko, normalean, nahaste errazemikoa emaitza dutenak. Beheko irudian erakusten da horietako bat.

475x475px|Synthesis Mianserin 3

## Erabilera 
Mianserina bere ezaugarriak medio botika gisa usatzen da depresioa tratatzeko Nahaste errazemikoa baliatzen da nahiz eta (*S)*-mianseina izan printzipio aktibo nagusia. Espainian *Lantanon* markarekin merkaturatzen da. Frantzian botika generiko gisa merkaturatzen da. Pilula moduan hartzen da.

### Albo-ondorioak 
Mianerinaren albo-ondorio ohikoenak hauek dira: pisua hartzea; logura, zefalea, zorabioa, dardara eta aho lehorra. Tratamendua etetean abstinentzia-sindromea ager daiteke.

## Erreferentziak
Ipurmasailen estudioa

**Ipurmasailen estudioa** () Félix Vallotton margolari suitzarraren margolana da, 1884aren inguruan bukatuta. Mihise gaineko olio honek emakume biluzik baten ipurmasailak erakusten ditu. Bilduma pribatu batean jasota dago.  

## Deskribapena 
Vallotton gazteak errealismo zehatzarekin margotzen ditu hemen ezkerreko eskua aldakan duen emakume baten epidermiseko ezaugarri guztiak. Kanon akademizista idealizatuaren aurrean, pintore errealistek eta inpresionistek, gazte abangoardistek, nahiago zuten emakume garaikideen edertasuna naturaltasunez islatu.

*Mutatis mutandis* margolan hau, nolabait, Gustave Courbeten *Munduaren sorlekua* (1866, Musée d'Orsay, París) lanaren atzealdea da. 

38 zentimetro X 46 zentimetro ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Setiptilina

**Setiptilina** konposatu organiko heteroziklikoa da C19H19N formula duena, antidepresibo tetraziklikoen klasekoa. 

Setiptilina bere ezaugarriak medio botika gisa usatzen da depresioa tratatzeko Espainian eta Frantzian ez da merkaturatzen. Japonian merkaturatzen da *Tesipool* markarekin.

## Erreferentziak
Antidepresibo trizikliko

Kimikan **antidepresibo triziklikoak** konposatu organiko ziklikoak dira botika antidepresibo moduan usatzen direnak. Izenak dioen legez hiru eraztunez osatuta daude, horietako bi bentzeno-eraztunak direlarik.

Bi multzo nagusitan banatzen dira:

* **Dibentzazepinak**.´Bi bentzeno-eraztun azepinarekin fusionatuta daude. Horrek heterozikloen artean sailkatzen ditu. Klomipramina eta trimipramina esate baterako
* **Dibentzozikloheptenoak**. Bi bentzeno-eraztun zikloheptanoarekin fusionatuta daude. Amitriptilina eta nortriptilina esaterako.

## Ikus, gainera 
* Antidepresibo tetrazikliko
Trimipramina

**Trimipramina** konposatu organiko heteroziklikoa da C20H26N2 formula duena, antidepresibo triziklikoen klasekoa eta dibentzazepinen multzokoa. Zentro estereogeniko bat du eta, ondorioz, bi enantiomero:  *(S)*-trimipramina eta *(R)*-trimipramina. Solidoa da. Uretan disolbagaitza da. Narritagarria eta toxikoa da.

none|thumb|350x350px|Trimipraminaren *(R*) eta *(S)* enantiomeroak ezkerrean eta eskuinean hurrenez hurren

## Sintesia 
Trimpraminaren sintesia 10,11-dihidro-5H-dibentzo[b,f]azepinatik abiatuta egiten da, sodio amidarekin desprotonazio bidez eta ondoren 3-N,N-dimetilamino-2-metilpropil kloruroz ordezkapen nukleozale bati segituz nahaste errazemikoa erdiesten da.

512x512px|Trimipramin synthesis is

## Erabilera 
Trimipramina bere ezaugarriak medio botika gisa erabiltzen da depresioa tratatzeko Espainian eta Frantzian *Surmontil* markarekin merkaturatzen da maleato gisa. Pilula edo edabe moduan hartzen da.

### Albo-ondorioak 
Trimipraminaren albo-ondorio ohikoenak hauek dira: logura,  zefalea, zorabioa, aldarte-aldaketa, gernu-debekua eta aho lehorra.

## Erreferentziak
Tridekano

**Tridekanoa** edo '''*n*-tridekanoa'* konposatu organikoa da C13H28 formula molekularra eta CH3(CH2)11CH3  egitura-formula duena, alkanoen klasekoa. Tridekanoak 802 isomero ditu pentano ordezkatuetatik hasi eta dodekano ordezkatuekin bukatzen diren egiturak oinarrian dituztenak, adibidez 3,3-dietil-2,2,4,4-tetrametilpentanoa eta 2-metildodekanoa. Tridekanoa likido oliotsu horia da. Disolbagarria da dietil eterretan, etanolean eta kloroformotan. Narritagarria da.

Tridekanoa produktu naturala da landare eta animalietan aurki daitekeena *Camellia sinensis'' landarean etsenplurako.

## Sintesia 
Tridekanoa beste hidrokarburo asko bezala petroliotik eta gas naturaletik lortzen da destilazio zatikatuz.

## Erabilera 
Tridekanoa batez ere disolbatzaile moduan usatzen da.

## Erreferentziak
Brouwerren Bidea

thumb|300px|Hendrik Brouwerrek 1611n egin zuen itsas-bidea (urdinez).
**Brouwerren Bidea** XVII. mendean nederlandarrek batez ere belaz nabigatzeko erabilitako merkataritza-bide garrantzitsua izan zen. Esperantza Oneko lurmuturretik Ekialdeko Herbeheretar Indietaraino nabigatzen zuten, hasieran Lurmuturreko Bidearen mendebaldeko zatia erabiliz. Bideak hegoalderantz eramaten zituen itsasontziak Esperantza Oneko lurmuturretik (34° hego latitudean dagoena) aurrera Berrogei Orrolarietara sartuz, gero ekialderantz jarraitzen zuen Indiako ozeanoan zehar, ipar-ekialdera Java uharterantz biratu aurretik. Horrela aprobetxatzen ziren Berrogei Orrolariei izena ematen zieten mendebaldeko haize bortitzak, nabigazio-abiadura nabarmen handitzen zutenak.

1611n Hendrik Brouwer nabigatzaile nederlandarrak aurkitu zuen, Europatik Javarako bidaiaren iraupena erdira murrizten zuela aurkitu zuena, arabiarrek eta portugaldarrek erabiltzen zuten aurreko montzoi-bidearekin alderatuta, ekialdeko Afrikako kostaldea iparralderantz jarraitzen zuena, Mozambikeko kanalean zehar uhartea inguratuz nabigatuz eta, ondoren, Indiako ozeanoan zehar, batzuetan India zeharkatuz. 1616an, Brouwerren Bidea derrigorrezkoa zen herbeheretar nabigatzaileentzat.

Humphrey Fitzherbert kapitainak, 1620ko Ekialdeko Indietako Britainiar Konpainiaren «Royal Exchange»an, ibilbidea probatu zuen,  (hegoaldeko ibilbidea) deitu zuelarik, eta hasiera batean arrakasta handia zela pentsatu zuten. Baina 1622ko maiatzean ibilbidea erabili zuen bigarren itsasontzi ingelesak, «Tryall»ak (batzuetan «Trial» idatzia), luzera oker kalkulatu zuen, ekialderantz gehiegi nabigatuz iparralderantz biratu aurretik, eta Australiako Pilbara kostaldearen aurrean hondoratu zen. Ondorioz ingelesek bidea saihestu zuten hurrengo bi hamarkadetan.

Bidearen arazoa zen ez zegoela forma zehatzik, une hartan, longitudea zehazteko eta, Hala ere, kapitainaren esperientziaren mende zegoen hori. Ondorioz, itsasontzi asko kaltetu edo hondoratu egin ziren Australiako mendebaldeko plataforma kontinentalean zeuden arroka, arrezife edo uharteetan, garai hartan europarrentzat ia ezezaguna zena.

Brouwerren Bideak paper garrantzitsua izan zuen Australiako mendebaldeko kostaldearen aurkikuntzan, baita kostalde horretan hondoratu ziren itsasontzi ugarietan ere («Tryall» 1622an, «Batavia» 1629an, «Vergulde Draeck» 1656an, «Zuytdorp» 1712an eta «Zeewijk» 1727an). 1696an Willem de Vlamingh kapitainak Australiako kostaldea esploratu zuen «Ridderschap van Holland» itsasontzitik bizirik atera zirenen bila, 1694an 302 bidaiarirekin desagertu zena. Inoiz ez zuten bizirik aurkitu, ezta itsasontzia ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nortriptilina

**Nortriptilina** konposatu organikoa da C19H21N formula duena, antidepresibo triziklikoen klasekoa eta dibentzozikloheptenoen multzokoa. Solidoa da. Narritagarria da.

## Sintesia 
Nortriptilina sintetizatzen da amitriptilina desmetilatuz lehenik metil ioduroz amonio-gatza lortuaz, ondoren metilaminaz tratatuz tenperatura altuan.

DBA=CH(CH2)2N(CH3)2 ->[{1)CH3I}][{2) CH3NH2}]  DBA=CH(CH2)2NHCH3 

## Erabilera 
Nortriptilina bere ezaugarriak medio botika gisa usatzen da depresioa tratatzeko Espainian *Norfenazin* markarekin merkaturatzen da. Pilula moduan hartzen da.

## Albo-ondorioak 
Nortriptilinaren albo-ondorio ohikoenak hauek dira: logura, zefalea, zorabioa, aldarte-aldaketa, gernu-debekua eta aho lehorra.

## Erreferentziak
Berrogei Orrolariak

thumb|300px|«Clipperren Bidea»k Berrogei Orrolariak erabiltzen zituen.
**Berrogei Orrolariak** (), egiten duten soinagatik horrela deituak, ozeano australetako 40° eta 50° S latitudeen artean dagoen mendebaldeko haize gogorreko eremua da, zeinen mendebalde-ekialde orientazioa eta indarra Coriolis efektuarekin erlazionatuta dauden.

Aire-korronte hori Hendrick Brouwer nabigatzaile nederlandarrak aurkitu zuen 1610ean, eta hegoaldeko Afrika eta Indonesia artean bidaiatzeko bide azkar bihurtu zuen. Lasterbideari, batzuetan, «Brouwerren Bidea» ere diote. Itsas-bide hau, bere haize indartsuak direla eta, nabigatzaileek arriskutsutzat hartzen dute. Bere presentzia garrantzitsua izan zen Europa Australiarekin, Zeelanda Berriarekin eta Ekialde Urrunarekin komunikatzen zuen «Clipperren Bidea» deiturikoan.

Itsaso australagoetan badira beste latitude-haize batzuk, beren latitude nagusiari dagokionez, itsasgizonek antzeko izenekin bataiatu dituztenak. Esate baterako, Berrogeita hamar Orroilariak edo Amorratuak () eta Hirurogei Orroilariak edo Karrankariak (). Klima aldaketaren ondorioz, haize gailen hauek hegoalderantz mugitu dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Artemio Franchi

thumb|Artemio 1967an
**Artemio Franchi** (Florentzia, 1922ko urtarrilaren 8a - Siena, 1983ko abuztuaren 12a) italiar kirol zuzendaria izan zen. UEFAko hirugarren presidentea (1973-1983) eta FIFAko presidenteordea (1974-1983) izan da, baita Italiako Futbol Federazioko presidentea ere, 1967tik 1980ra bitartean jarraian izan ez ziren bi etapatan.

## Biografia 
Artemio Franchi Florentzian jaio zen 1922an, Sienatik etorritako familia batean. Florentziako Unibertsitatean Ekonomia eta Merkataritza ikasten hasi bazen ere, Bigarren Mundu Gerran utzi behar izan zuen, Italiako armadak 1943tik 1944ra bitartean erreklutatu zuelako. Gerra amaitu zenean, ikasketak berriro hasi ahal izan zituen eta 1948an Nazioarteko Zuzenbidean lizentziatu zen ohoreekin. Maila profesionalean, erregai-banatzaile bateko zuzendari exekutiboa zen.

1948 eta 1951 artean Carlo Antonini buru zuen ACF Fiorentinako zuzendaritza batzordeko kide izan zen. Talde moreko idazkari nagusi gisa eman zituen lau urteetan, Franchik Luigi Ferrero teknikariarekin batera lan egin zuen futbolari gazteak kontratatzeko, geroago liga irabazi zutenak, 1955-56 denboraldian. Kargu hori 1951n utzi bazuen ere, Fiorentinari lotuta egon zen hainbat urtez. 1959an C Seriea berregituratu ondoren sortutako Liga Nazional Semiprofesionalaren lehendakaritza hartu zuen, eta 1967an Italiako Futbol Federazioko (FIGC) presidente bihurtu zen. Bere gestiopean, Italiak 1968ko Eurokopa irabazi zuen —hiru hamarkadatan nazioarteko lehen garaipena zen horretan— eta bigarren geratu zen 1970eko Munduko Kopan.

UEFAko hainbat batzordetako kide izan zen 1966tik, eta 1973ko martxoaren 15ean hartu zuen Europako erakundearen lehendakaritza. Urtebete geroago, FIFAko presidenteorde ere bihurtu zen. UEFA mailan, Franchik Eurokoparen modernizazioa bultzatu zuen 1980ko ediziotik, formatu berri batekin, taldekako fasearekin eta kanporaketekin. FIFAri dagokionez, hiru Mundialeko Batzorde Antolatzaileko kide izan zen (1974, 1978 eta 1982) eta Finantza Batzordeko eta Arbitraje Batzordeko presidentea izan zen.

1976an FIGC zuzentzeari utzi eta UEFA eta FIFAn zentratu bazen ere, 1978an itzuli behar izan zuen, bere ordezkoa, Franco Carraro, Batzorde Olinpiko Nazionalerako izendatua izan zelako. 1980an behin betiko uko egin zion Italiako federazioari, ligako kirol apustuen eskandaluagatik.

Franchi 1983ko abuztuaren 12an hil zen, 61 urte zituela, Sienako errepide batean bere ibilgailuaren kontrola galdu eta kamioi baten aurka talka egitean gertatu zen zirkulazio-istripu baten ondorioz. Bere heriotzak Europako eta nazioarteko futbola hunkitu zituen, eta hil osteko omenaldi ugari eragin ditu, hala nola Artemio Franchi Kopa-Finalissima (1985ean sortua) edo Florentzia eta Sienako estadioen izen aldaketa, denbora gehien igaro duten bi hiriak. 2011n Italiako futbolaren Ospearen Aretoko kide sortzaile gisa sartu zuten.

erdian|thumb|Artemio Franchi zelaia, florentzian

## Estekak
Honfleur lainopean

***Honfleur lainopean*** () Félix Vallotton margolari frantziar-suitzarraren mihise gaineko olio-pintura da, 1911n sortua. Gaur egun, Nancyko Arte Ederren Museoan dago.

## Historia 
Obra estudioan sortu zen, paisaiaren zirriborro batzuk oinarri hartuta. 1965ean sartu zen margolana Nancyko Arte Ederren Museoko bildumetan, Henri Galilée mezenasen alargunaren eskutik.

## Deskribapena 
Obrak Normandiako Honfleur portua irudikatzen du. Normandiako kostaldeen zalea zen Felix Vallotton, XIX. mendeko beste artista asko moduan, eta 1901eko udan aurkitu zuen Honfleur; 1909tik aurrera han egon zen.

Koadroak Honfleur mendi baten goitik erakusten du, lainoan murgilduta, herriko arbelezko teilatuak desagertzea ahalbidetzen duen efektua sortuz.

Tamainua 82 x 88 zm. da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Bray

**John Bray** (1875eko abuztuaren 19a, Middleport, New York - 1945eko uztailaren 18a, San Frantziskon, Kalifornian) estatubatuar atleta bat izan zen.

1900ean Parisko Olinpiar Jokoetan brontzezko domina irabazi zuen 1500 metroko lasterketetan, 4:07.2ko denborarekin amaituz. Brayk 800 metroko lehiaketan ere parte hartu zuen eta seigarren postuan amaitu zuen.

## Erreferentziak
Narkamauka

**Narkamauka** (, [], bielorrusiar alfabeto latindarraz: *narkamaŭka*) edo **narkomauka**

*Narkamauka* izena 1980ko hamarkadaren amaieran edo 1990eko hamarkadaren hasieran sortu zuen Vintsuk Viatxorka hizkuntzalari bielorrusiarrak. Iturri batzuetan, ***txarnuxevitsa*** izena ere aurki daiteke, Dzmitry Txarnuxevitx Hezkuntzako Herri Komisarioaren izenetik datorrena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Taraxkevitsa
* Bielorrusierazko Wikipedia

## Kanpo estekak
Graziano D'Urso

'''Graziano D'Urso''' (Catania, Italia, 1990eko martxoaren 30a) baritonoa eta idazlea da. Italieraz idazten du.

## Bizitza 
Catanian jaio eta akademikoki trebatua , D'Ursok bere lehen papera 2017an egin zuen debuta Paolo Altieriren interludio batean, ''L'amante burlato'' , eta ondoren lehiaketa  eta opera jarduera  egin zituen Italian , Alemanian , Errumanian , Errusian , Suitzan , egile erromantikoen errepertorioarekin , hala nola Vincenzo Bellini  eta Giuseppe Verdi , eta Eskola Gazteko egileekin  . XIX. mendeko  eta XX. mendeko  errepertorioan etengabeko jardueraz  gain, baita lehen emanaldi modernoan  ere, musika sakratu , antzinako  eta barroko  errepertorioetan aritu zen.

Jarduera artistikoarekin batera, D'Ursok 2021etik aurrera diziplina anitzeko ikasketa-bide bat garatu du, bokalologia artistikora  eta kantuaren didaktikari aplikatutako hausnarketa juridikora bideratua. 

## Direktorioa (zerrenda partziala) 
* Giuseppe Verdi
** Aida, *Amonasro* 
** Mozorro dantza bat, *Renato* 
** Traviata, *Giorgio Germont* 
** Il corsaro (Verdi), *Seid* 
* Vincenzo Bellini
** Meza La minorrean, baritonoa 
* Paolo Altieri
** Maitale iseka egina, *Tascadoro* 
* Leonardo Vinci
** Madarikatu Irudizkoak, *Don Chilone* 

## Sariak eta aitorpenak 
* Vincenzo Bellini saria (2018) 
* Domenico Danzuso saria (2019) 

## Idazlan hautatuak 
* *Il canto delle emozioni*, 2025. 978-1-326-43606-3
* ''La professionalità dell'insegnante di canto*, 2023. 978-1-4478-8083-7
* *La metodologia dell'insegnante di canto*, 2023. 978-1-4467-9385-5
* *La responsabilità civile dell'insegnante di canto*, 2022. 978-1-4716-3472-7
* *Il baritono verdiano'', 2021. 978-1-105-01570-0

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Barrio Sésamo

**Barrio Sésamo**, , Espainiako telebistako haur saio bat izan zen. Hiru alditan TVE1 eta TVE2 kateetan aireratu zen, 1979-1980, 1983-1988 (arrakastatsuena) eta 1996-2000, denera 7 denboraldi eta 274 atal izan zituen.

*Sesame Street* jatorrizko estatubatuar haur saioaren esketxak ere, hauetan Jim Hensonek sortutako panpinak agertzen ziren.

## 1979-1980 
### Pertsonaiak 
* Caponata oiloa: Emma Cohen
* Pérez Gil karakola: Jesús Alcaide
* Braulio kioskeroa (gerora Julián kioskeroa): José Riesgo
* Manolo mekanikaria: Alfonso Vallejo
* Carmen: Conchita Goyanes
* Ángela: Petra Martínez
* Nisi: Juan Margallo
* José: Marcelo Rubal

### Panpinak 
* Epi eta Blas
* Coco
* Triqui munstruoa
* Gustavo igela
* Aristides aztia
* Draco kondea
* Simón
* Bestelakoak: Pepe el Sonrisas, Cuellitropoak, Pochola neskatoa, Aurpegirik gabeko armiarma, Coco sheriffa eta Jaca Paca behorra, Aurora neskatoa eta Traque munstruo urdina.

## 1983-1988 
### Pertsonaiak 
* Espinete: Chelo Vivares
* Don Pimpón: Alfonso Vallejo
* Chema okina: Juan Ramón Sánchez
* Julián kioskeroa: José Riesgo
* Ana: Isabel Castro
* Matilde: Luz Olier
* Antonio: José Enrique Camacho
* Ruth: Ruth Gabriel
* Roberto: Roberto Mayor
* Susana: Susana Osuna
* Fran: Francisco Sánchez
* Mónica: Mónica Díaz
* Cristina: Cristina Higueras
* Arminda: Lola Peno
* Quica eta Cuca: Chelo Molina eta Pilar Coronado

### Panpinak 
* Super Cóco heroia
* Los Nabucodonosorcitos
* Yip Yip estralurtarrak
* Bestelakoak: Juan Olvido, Clementina, Troton zaldia, Teo munstruoa, Don Música, Lumbrelas irakaslea, bi burdin munstroak, bocinillas munstroak, Deena eta Dona munstruo eme bikotea eta Linda Miranda aurkezlea.

## Ikus gainera 
* El kiosko
* La cometa blanca
* Los mundos de Yupi
* Sabadabada

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Mariana Chenillo

**Mariana Chenillo** (Mexiko Hiria, Mexiko, 1977ko apirilaren 29a) mexikar zinema-zuzendaria eta gidoilaria da, batez ere *Cinco días sin Nora* filmarengatik ezaguna. Mexikoko Ariel sarietan "Filmik Onena" irabazi zuen lehen emakume zinemagilea da, bere opera primarekin.

Telebistan *Soy tu fan* eta Netflixeko *Club de Cuervos* telesailetako atalak zuzentzen egindako lanarengatik ere da ezaguna.

## Ibilbidea 
*Cinco días sin Nora* (2008) komedia da eta Nora pertsonaia nagusiaren suizidioaren ondorengo *bost* egunak kontatzen ditu. Silvia Mariscalek antzeztu zuen Nora, "gaztetatik bere buruaz beste egiten saiatu zena, 14 saiakeratan huts eginez". Azkenik, José Kurtz senar ohiak (Fernando Lujanek interpretatua) afari judu tradizional bat (Pésaj) prestatu behar zuen hildakoaren senide guztientzat.

*Paraíso* (2013) pelikula Julieta Arévalo idazle mexikarraren *Paraíso y otros cuentos incómodos* liburuko lehen ipuinean oinarrituta dago. Filmak Carmenen (Daniela Rincon) eta Alfredoren (Andrés Almeida) istorioa kontatzen du. Ciudad Sateliten bizi dira eta Barruti Federalera joan behar dute bizitzera. Aldaketa horrek, Carmenek bizi duen bakardadeak eta herritzar 'eskatzaile' baten dinamikan sartzeak, amodioaren eta interes pertsonalen arteko desadostasunei buruzko saiakera antolatzen dute.

*El aula vacía* (2015) elkarlaneko dokumentalean Chenillok Hugorekin parte hartu zuen, eta bertan "desgaitasunenn bat duten gazteek hezkuntzan dituzten oztopoak erretratatzen ditu". Hugo protagonista "gorra da mundu entzule batean, eta bigarren hezkuntza bukatzeko erronka ez oso tipikoei egin behar die aurre".

Era berean, *Aquí en la Tierra* (2018) telesaileko zenbait kapitulurekin parte hartu zuen. Telesail hori FOXek eman zuen eta Gael García Bernal izan zen protagonista.

## Filmografia 
#### Zinea 
#### Telebista 
## Sariak eta aintzatespenak 
* *Cinco días sin Nora* (2008) filmarengatik “Zuzendaritza Onenaren” saria jaso zuen Moskuko Nazioarteko Zinemaldian, “Film Onenaren” saria Biarritzeko Latinoamerikako Zinemaldian, eta Urrezko Astorra “Film Onenaren” saria Mar del Platako Nazioarteko Zinemaldian, Argentinan.
* *Paraíso* filmean (2013), 11. FICMko Hautaketa Ofizialeko eta Zuzendari Berriak saileko kide izan zen Donostiako (Espainia) Nazioarteko 61. Zinemaldian, eta Grolsch Discovery saria irabazi zuen Panamako Nazioarteko Hirugarren Zinemaldian (IFF Panama)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Plone

**Plone** edukiak kudeatzeko sistema bat da, eta edozein motatako webguneak eraikitzeko erabil daiteke, hala nola atariak, webgune korporatiboak, kanpoko edo barneko webguneak, albisteak argitaratzeko guneak, blogak, lineako dendak (E-commerce) barne, dokumentu-gordailu eta lankidetza-tresna gisa. Oso hedatua nazioartean administrazio, hezkuntza eta enpresen webguneak egiteko. Eraikita dago Zope aplikazio zerbitzariaren gainean, eta Python hizkuntza erabiltzen du. Euskal Herrian CodeSyntax enpresak egiten du lan Plonerekin.

## Ezaugarri nagusiak 
Plone kode irekian oinarritutako garapena da, GNU General Public License (GPL) izenpean argitaratua, Zope oinarri duena eta Pythonen programatua. Garapen nagusiak aldizka gidatzen dira *Sprint* izeneko bilera berezietan. Gainera, lehenespenez dituen funtzionalitateak zabaltzeko diseinatuta dago, Produktu edo gehigarri izeneko modulu gehigarrien bidez. Plonek Freedom Law Center Softwarearen Kontseiluaren legezko babesa ere badu. Ploneren indarguneak bere lan-fluxu malgu eta moldagarriak, segurtasuna, hedagarritasuna, erabiltzeko erraztasuna eta malgutasuna dira. Gainera, lehenespenez dituen funtzionalitateak zabaltzeko diseinatuta dago, Produktu edo gehigarri izeneko modulu gehigarrien bidez.*Produktuak* oinarri dituen funtzionalitate lehenetsia zabaltzeko duen gaitasuna dela eta, Ploneren zerbitzu-hornitzaileek esperientzia batzuk egin dituzte, eta, askotan, Plone erabili dute CRM gisa, web-inguruneetako kartografiarako GIS software gisa, besteak beste, nahiz eta Plone ez den funtzionalitate horietarako diseinatu.

## Zenbait erabiltzaile 
Plone erabili dute erakunde hauek: NASA, Mondragon Unibertsitatea, CIA, Udinese Futbol Taldea, Yale Unibertsitatea, Brasilgo Gobernua, Dantzan.eus, Oxfam, Utah-ko Unibertsitatea, UEU edo Eibarko Udala erakundeek darabilte edo erabili dute Plone euren webguneak kudeatzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* CMS

* Kode ireki
* Software libre
* Python
* Zope
* CodeSyntax

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Estefanía de los Santos

**Estefanía de los Santos** (Sevilla, Andaluzia, 1976) espainiar aktorea da. Ezaguna da *Bienvenidos al Lolita*, *Perdóname, Señor, El Continental* edo *La peste* fikzio eta film luze nazionaletan parte hartzeagatik. 2012an Goya sarietarako izendatu zuten, *Grupo 7* film luzean egindako interpretazioarengatik.

## Ibilbidea 
200*7*an hartu zuen parte lehen aldiz Telebistako fikzio batean, Antena 3ek Youtuberako egindako *Chica busca chica* komedian. 2010. urtean *Don Mendo Rock ¿La venganza?* filmean hartu zuen parte, baina ospe handiagoa lortu zuen Alberto Rodriguez Libreroren *Grupo 7* (2012) luzemetraian protagonista izan ondoren. Interpretazio horri esker, Goya sarietarako izendatu zuten,  onenaren atalean.

2013. urtean Antena 3 kateko *Luna, el misterio de Calenda* telesailaren bigarren denboraldian sartu zen, eta bertan Marcela pertsonaia antzeztu zuen. 2014an *Bienvenidos al Lolita* telesaileko protagonistetako bat izan zen. Urte horretan bertan, *Carmina y amén* filmean hartu zuen parte.

2017. urtean, Telecincoko *Perdóname, Señor* telesaileko zerrenda nagusian sartu zen. Handik urtebetera, Divinity kateko *Yo quiero* telesailean ere pertsonaia nagusi gisa sartu zen. Urte berean, Playz-eko Cupido web-serieko eta TVEn emandako *El Continental* telesaileko protagonistetako bat izan zen, Gloria pertsonaia interpretatu baitzuen. Gainera, Nicolas Pachecoren *Jaulas* film luzearen protagonista izan zen, eta ASECAN saria jaso zuen.

2019. urtean Frank Arizaren *¡Ay, mi madre!* film luzearen protagonista izan zen. Horrez gain, Telecincoko *Secretos de Estado* telesail politikoan hartu zuen parte, eta Movistar+ kateko *La peste* telesaileko zerrenda nagusian sartu zen. 2020. urtean *Para toda la muerte* filmeko protagonista izan zen eta *Herederos por accidentes* serie mexikarrean hartu zuen parte.

2021. urtean *Ama* luzemetraian hartu zuen parte eta Rosario pertsonaia antzeztu zuen. Vicente Villanuevaren *Sevillanas de Brooklyn* komediaren protagonista izan zen, non Carmen pertsonaia izan zen. Horrez gain, Frank Arizak zuzendutako *Tras el reflejo* filmaren errodajean hasi zen.

2025. urtean David Valerok zuzendutako "*Enemigos*" filmean  hartu zuen parte.

## Filmografia 
### Zinea 
### Telebista 
## Sariak eta ainztatespenak 
= Sariak eta aintzatespenak =

* 2012an Goya sarietarako izendatpena, *Grupo 7* film luzean egindako interpretazioarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ramona Trinidad Iglesias-Jordan

**Ramona Trinidad Iglesias-Jordan de Soler** (Utuado, Puerto Rico, 1889ko irailaren 1a – Rio Piedras, 2004ko maiatzaren 29a) puertorricar ehun urtedun emakumea izan zen,  supermendeurrena, 114 urte bizi izan baitzen. 2003ko azaroaren 13an, Mitoyo Kawate japoniar nekazaria eta Hiroshimako bonbardaketa atomikotik bizirik ateratako supermendebetekoa hil ostean, munduko pertsonarik zaharrena izan zen.

## Bizitza 
### Familia 
Gurasoak Eduardo Iglesias-Ortiz eta Luisa Jordan-Correaizan ziren. Utuadon jaio eta bizi izan zen, Puerto Ricon.

1912. urtean Alfonso Solerrekin ezkondu zen. Bikotea Arecibon bizi izan zen, eta gero San Juanen. Ez zuten seme-alabarik izan, baina Roberto Torres adoptatu zuten, umezurtz geratu zen iloba. Senarra 1970eko hamarkadaren amaieran hil zen.

### Heriotza 
2004ko maiatzaren 29an Rio Piedrasen hil zen, pneumoniaren ondorioz, 114 urte eta 272 egun zituela.

## Proba 
1948an, bere jaiotza-agiriak adierazten zuen 1889ko irailaren 1eko 07:00etan jaio zela. Hala ere, 1992an aurkitutako 1890eko apirileko bataio ziurtagiri batek aipatzen zuen bezperan jaio zela, 1889ko abuztuaren 31n.

1910eko erroldak data horretan 20 urte beteak zituela jasotzen zuen; 1912ko abenduaren 26an Alfonso Solerrekin ezkontzean, 23 urteko adina adierazten zuen.

### Heriotza 
2004ko maiatzaren 29an hil zen Rio Piedrasen pneumoniaren ondorioz, 114 urte zituela. María Capovilla ekuadortar supermendebetekoa izan zen hurrengo munduko pertsonarik zaharrena.

## Adin Errekorrak 
* 2003ko azaroaren 13an, munduko pertsonarik zaharrena
* Hiru mendetan bizi izanzen pertsonetako bat

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
*Zerrenda: Bizirik dauden munduko pertsonarik zaharrenak

## Kanpo estekak 
*  Ramona Trinidad Iglesias-Jordan: Oldest Person In The World (Puerto Rico Herald)
*  Mort de Ramona Trinidad Iglesias-Jordan à 114 ans
*  BBC News: ''World's oldest person'' dies
Gholamreza Soleimani

**Gholamreza Soleimani** (Farsan, Irango Estatu Inperiala, 1964 - Teheran, Irango Islamiar Errepublika, 2026ko martxoaren 17a) irandar militarra izan zen. Islamiar Guardia Iraultzaileko ofiziala eta boluntarioz osatutako Basij milizia paramilitarreko komandantea izan zen.

Israelgo Aire Indarrek hil zuten 2026ko martxoaren 17an, Teheranen, bonbardaketa batean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bielorrusiar alfabeto latindarra

**Bielorrusiar alfabeto latindarra** (narkamaukaz: беларускі лацінскі алфавіт, *belaruski latsinski alfavit*; taraxkevitsaz: беларускі лацінскі альфабэт, *belaruski latsinski alfabet*) edo **łacinka** () bielorrusieraz idazteko egokitutako latindar alfabetoaren aldaera da. Sorabiar alfabetoaren antzekoa da eta poloniar eta txekiar alfabetoen ezaugarriak ere baditu. 

XVI. mendetik aurrera erabili izan da. Errusiar Inperioak Bielorrusiako lurraldea anexionatu ondoren, Errusiako agintariek erabat debekatu zuten 1859-1905 bitartean, alfabeto zirilikora eta, ahal zen neurrian, errusierara igarotzea errazteko. Debeku hori 1905ean amaitu zen, eta horren ondorioz, bi alfabetoak aldi berean erabili ziren liburu eta egunkari askotan 1930eko hamarkadara arte. Bielorrusiako mendebaldea Alemaniar Inperioak 1914-1918 bitartean okupatu zuen garaian, latindar alfabetoa izan zen «ama hizkuntzako» eskoletan ikasteko baimenduta zegoen bakarra, alfabeto zirilikoa debekatuta baitzegoen., besteak beste, *Naxa Niva* webgunean (2023tik aurrera) eta *ARCHE* aldizkarian. Bielorrusiar alfabeto zirilikoaren transliterazio-sistema ofiziala bielorrusiar alfabeto latindarrarekin bat dator neurri handi batean.

## Iruditegia 

Fitxategi:Naša Niwa kirylicaj i łacinkaj.jpg|*Naxa Niva* astekaria (1912).
Fitxategi:Biełaruskaja hramatyka dla škoł (1918).pdf|Branislau Taraxkevitxen *Biełaruskaja hramatyka dla škoł* liburua (1918).
Fitxategi:10 Hrašoŭ (Blue), Stamp of Belarusian People's Republic.jpg|Bielorrusiako Herri Errepublikako posta-zigilua (1918).
Fitxategi:Belarusian Latin Alphabet in Minsk.jpg|Minskeko kaleko seinalea.
Fitxategi:Vykradańnie Europy.jpg|Janka Kupala Antzoki Akademiko Nazionaleko kartela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Naxa Niva

thumb|*Naxa Niva* astekaria (1912).
***Naxa Niva*** (, bielorrusiar alfabeto latindarraz: *Naša Niva*,  edo «Gure eremua») Bielorrusiako aldizkari zaharrenetakoa da, 1906an sortu eta 1991n berrezarri zena. Kultura-ikur bihurtu da, bielorrusierazko literatura argitaratzeagatik eta Bielorrusiako kazetaritzaren aitzindari gisa izan zuen garrantziagatik. Urriko Iraultzaren aurreko urteak «*Naxa Niva*-ren aroa» bezala ezagutzen dira.

## Historia 
1906tik 1915era, astero argitaratzen zen. 1991tik 1995era hilabetekari bihurtu zen, 1996an astero argitaratzera itzuli zen eta gero hamabostero 1997tik 1999ra. 1999an, astekari bihurtu zen berriro eta 2016an hilabetekari. 2018ko ekainean, inprimatutako bertsioa argitaratzeari utzi ziotenean, sareko hedabide bilakatu zen.\ 

Media IQren arabera, *Naxa Niva* ez dago estatuaren propagandaren menpe eta  kazetaritza-etikako baloraziorik altuenetako bat mantentzen du Bielorrusiako hedabideen artean. Aliaksandr Lukaxenkaren erregimenaren aurka modu irekian agertzeagatik, isun handiak jaso izan ditu eta estatuaren zirkulaziotik kanpo utzi dute. Editoreak eta kazetariak behin baino gehiagotan atxilotu, galdekatu eta jipoitu dituzte poliziek eta KGBko ofizialek. 

2020tik aurrera, erredaktore-burua Jahor Martsinovits da, Andrei Dynkoren ondorengoa. 

2021eko uztailaren 8an, egunkariaren webgunea blokeatu zuten agintariek. Jahor Martsinovitserredaktore-burua eta Andrei Skurko erredaktorea atxilotu zituzten, eta haien etxeak eta bulegoa miatu zituzten. Uztailaren 13an iragarri zen hedabidea itxiko zela Bielorrusian, agintarien presio gero eta handiagoa zela eta. Langileei atzerrira joateko aholkatu zitzaien, eta editoreak webgunea Bielorrusiatik kanpo berriro abiarazten saiatuko zirela adierazi zuen. Webgune berria 2021eko uztailaren 29an jarri zen martxan. 

2022ko urtarrilaren 27an, Bielorrusiako Barne Arazoetarako Ministerioak *Naxa Niva* «egitura muturreko» izendatu zuen. 2022ko martxoaren 15ean, Martsinovitx eta Skurko 2,5 urteko espetxe zigorra jaso zuten 10.000 bielorrusiar errubloko kalte materialengatik. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak