open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agolada

**Agolada** Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen O Deza eskualdeko udalerria da.

## Parrokiak 
thumb|erdian|200px|Agolada udalerriko parrokien mapa.
Agoladako udalerriak honako 24 parrokia hauek osatzen dute:
Agra (San Miguel), Artoño (Santalla), A Baíña (San Pedro), Basadre (Santa María), Berredo (Santa María), Borraxeiros (San Cristovo), Brántega (San Lourenzo), Brocos (San Miguel), Carmoega (San Pedro), Eidián (Santiago), Esperante (San Cibrao), Ferreiroa (San Pedro), Gurgueiro (San Miguel), Merlín (San Pedro), Órrea (Santo André), Ramil (San Martiño), San Paio de Bais (San Paio), Santa Comba (San Xoán), Sesto (San Cibrao), O Sexo (Santiago), As Trabancas (San Mamede), Val de Sangorza (Santa María), Ventosa (San Xulián), Vilariño (Santa María).

## Kanpo estekak 
*  Agoladako udal webgunea
Ikonostasi

[thumb|230px|Deikundearen katedraleko ikonostasia, [Moskuko Kremlina|Kremlinean (Mosku).]]
**Ikonostasi** bat (grezierazko εἰκονοστάσι(-ον), *eikonostási(-on)*, *"ikono tokia"*) erlijiozko margolan eta ikonoz osatutako horma da, eliza batean nabea eta santutegia banatzen dituena. Bizantziar errituko elizetan erabiltzen da, batez ere Eliza Ortodoxoan. Katolizismoan erretaula esaten zaionaren parekidea da, nolabait.

Aldarea eta eukaristiaren ospakizuna ezkutatzen ditu elizan bildu direnengandik, eta ikono sorta erakutsi ordena jakin bat jarraituz.

## Historia 
Jatorrian, Antzinaro Berantean, balustrada txiki batek banatzen zituen presbiterioa (aldarea) eta nabea, batzuetan gortina batek estalia. 843tik aurrera, irudien gurtza berrezartzean, balustrada honen gainean ikonoak ipintzen hasi ziren.

Baina badirudi ikonostasiaren garapena geroago izan zela, Eskandinaviako eta Errusiako zurezko elizak eraiki ahala. Eliza hauek ezin zuten Bizantzion garatutako fresko edo mosaiko lanak zurezko hormetan jaso, harrizko eta adreiluzko hormetarako pentsatuak. Horrela, programa teologiko nagusia ikonostasian biltzen hasi zen.

XIV eta XIX. mende artean, ikonostasiak asko garatu ziren, batzuetan hamabost ikono errenkada izateraino. Egun ordean, hiru errenkada da ohikoena, nahiz eta bakarreko ugari ere izan.

## Egitura 
Ikonostasian hiru ate daude:
* Erdiko atea, *Ate santua* edo *Erregezko atea* deitua
* Alboko ateak, *Ate diakonalak* deituak:

Ikonostasi bakoitzean, Kristo eta Ama Birjinaren ikonoak agertu behar dira gutxienez.

Errusiar Eliza Ortodoxoan ikonostasiak bost ikono ordena izatea da ohikoena:
* Aitalehenak
* Profetak
* Jaiegunak
* Santuak (*Deesis*, *"otoitza"*), Kristo Pantokratorraren inguran otoitzean
* Tokiko ikonoak (jaiegunaren arabera aldatzen doazenak)

## iruditegia 

Image:Osiosloukas2.JPG|Hosios Loukas, Distomo, Grezia
Image:A church in Parga.jpg|Parga, Grezia
Image:Nikozja savvas3.jpg|San Sabbas, Nikosia, Zipre
Image:07Thessaloniki Agia Sophia05.jpg|Santa Sofia, Salonika, Grezia
Image:Iconostasis in Yaroslavl.png|Elia profetaren eliza, Jaroslavl
Image:Astrakhan Maria-Ascension cathedral interior.jpg|Lokartzearen katedrala, Astrakhan
Image:IconostasisOfBulgarianRockChurch.jpg|Haitzetako eliza, Bulgaria
Image:Moscow Archangel Michael Cathedral interior.jpg|Mikel Goiaingeruaren katedrala, Kremlina, Mosku
Image:Sarajevo old-orthodox church 03.jpg|Eliza ortodoxo Zaharra, Sarajevo
Image:Ortodoxa kyrkan i Torneå 2007-06-04.jpg|Tornio, Finlandia
Image:Sv stefan interior.jpg|San Eztebe eliza, Istanbul
Image:Larnaka Kathedrale St. Lazarus Innen Ikonostase 7.jpg|San Lazaro eliza, Larnaka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Errusiar ikonostasioaren ikonografia
Sozion Alexandriakoa

**Sozion Alexandriakoa** izenez bi pertsonaia ezberdin ezagutzen dira:

* Sozion Alexandriakoa (Peripatetikoa), (fl. K.a. 200-170), doxografo grekoa;
* Sozion Alexandriakoa (Pitagorikoa), Tiberio enperadore erromatarraren agintaldian bizi zen filosofo neopitagorikoa eta Senekaren maisua.
Sozion Alexandriakoa (Peripatetikoa)

**Sozion Alexandriakoa** (, *Sotion*; fl. K.a. 200-170) doxografo eta filosofo greko bat izan zen. Bere bizitzari buruz ez da ezer ezagutzen. Διαδοχαί edo *Jarraipenak* izeneko doxografia idatzi zuen, non filosofoen berri ematen den eskolaz eskola antolaturik. Seguru asko Teofrastoren doxografian oinarrituta, idazkia guztiz galdu da. Diogenes Laerzio ordea lan horretan oinarritu ahal izan zen bere *Filosofoen bizitzak* lana osatzeko.
Xuzhouko metroa

**Xuzhouko metroa** (txineraz: 徐州地铁), Txinako Herri Errepublikako Jiangsu probintziako Xuzhou hirian eraikiko den garraiobidea da. Hiriak onartutako lehen plangintzaren arabera, epe luzera lau linea eraikiko dira.

## Lineak 
* 1. linea: Hiria ekialdetik mendebaldera zeharkatuko du, eta mendebaldeko muturrean bi adar izango ditu.
* 2. linea: Hiria iparraldetik hego-ekialdera zeharkatuko du.
* 3. linea: Hiria iparraldetik hego-mendebaldera zeharkatuko du, iparraldean laugarren linearekin bat eginez.
* 4. linea: Iparraldean hasi eta hegoalderako norabidea hartu ondoren mendebalderantz hedatuko da. 3. eta 4. lineek hiriko linea biribila osatuko dute.

## Ikus, gainera 
* Txinako Herri Errepublikako metroen zerrenda

## Kanpo estekak 
*  Xuzhouko metroak etorkizunean izango duen itxura erakusten duen mapa.
Arkeologo

220px|eskuinera|thumb|Arkeologoak Erroman.

**Arkeologoa** arkeologia zientzian aritzen den eta aditua den pertsona da. Alegia, metodologia arkeologikoak erabiliz, dokumentu arkeologikoen bidez (objektuak eta haien dauden testuinguruak), antzinako gizarteak aztertzen dituen historialaria da.

## Kanpo estekak
Kataluniaren independentziari buruzko galdeketa Arenys de Munten

thumb|220px|Galdeketan erabilitako papeletak.
thumb|200 px|eskuinera

**Kataluniako independentziari buruzko Arenys de Munteko galdeketa** Autodeterminazioaren aldeko Arenyseko Mugimenduak (MAPA) bultzatutako udalerri mailako herri-galdeketa bat izan zen. Galdeketa 2009ko irailaren 13an gauzatu zen Arenys de Munten (Maresme, Katalunia). Galdeketa horretan honako galdera egin zitzaien Arenyseko biztanleei: «Ados al zaude Katalunia zuzenbide Estatu independente, demokratiko eta sozial bat bilakatzearekin, Europako Batasunaren barruan?».

Arenys de Munteko galdeketa Kataluniako independentziari buruzko lehenengo herri galdeketa izan zen, baina atzetik 300 udalerritan antzeko ekimenak burutu zituzten 2009ko amaieratik 2010 bitartean.

Nahiz eta guztiz sinbolikoa izan, Kataluniako eta Espainiako politikan berebiziko eragina izan zuen. Aldi berean Espainiako Gobernuak ekintza hau oztopatzen eta ilegalizatzen berebiziko ahaleginak egin zituen.

## Emaitzak 
## Beste udalerri batzuetan 
thumb|Kataluniako mapa erreferendumak egin dituzten udalerriak adieraziz, berdez, emaitza beti ere positiboa izan delarik.
thumb|300px|Emaitzak

Epeka, 300 udalerri baino gehiagotan antolatu dituzte ezaugarri bereko erreferendumak:

# 2009ko irailaren 13an: Historiako lehenengo erreferenduma Arenys de Munten.
# 2009ko irailaren 12an bigarren herri kontsulta Sant Jaume de Frontanyàn eta hurrengo egunean Katalunia osoko beste 166 udalerritan.
# 2010eko otsailaren 28an: Hirugarren epea, 80 udalerritan kontsulta eginez.
# 2010eko apirilaren 24an Esparregueran eta biharamunean 210 udalerritan, bai eta Kataluniatik kanpo ere (Herbehereak, Irlanda, Quebec, Suitza eta Hanburgon).
# 2010eko maiatzaren 30ean: Sabadellen.
# 2010eko ekainaren 20an: Bosgarren epea 48 udalerritan.
# 2010eko uztailaren 18an: Puigcerdàn eta Mollet de Peraladan.
# 2010eko abuztuaren 26an: Bell-lloc d'Urgellen.
# 2010eko urrian: Tarragona, Rubí eta Gavàn, baita AEBetan ere.
# 2011ko apirilaren 10ean: Bartzelonan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Kataluniaren independentziari buruzko galdeketak

## Kanpo estekak 
*  Galdeketaren antolatzaileen webgunea
Ateneo Naukratiskoa

thumb|*Deipnosophistae*, 1535
**Ateneo Naukratiskoa** ( edo Nαυκράτιος, *Athēnaios Naukratitēs* edo *Naukratios*; ) Egiptoko Naukratis hirian jaio zen hizlari eta jakintsu helenistiko bat izan zen, Komodo enperadore erromatarraren agintaldiaren garaikoa (180-192). Alexandrian eta ondoren Antzinako Erroman bizi izan zen. Ezaguna da berak idatziriko *Deipnosophistai*, grekeraz, edo *Jakintsuen oturuntza* bilduma dela-eta, non hainbat gairi buruz, sukaldaritzatik historia eta filosofiara, garaiko jakintsuen arteko elkarrizketak agertzen diren. *Siriako erregeen historia* izeneko lan bat ere idatzi zuen, baina egun galdurik dago.

## Erreferentziak
American Airlinesen 11 hegaldia

thumb|N334AA
**American Airlinesen 11 hegaldia** Ameriketako Estatu Batuetan egon zen hegaldi komertziala zen. Bostongo Logan nazioarteko aireportutik irten eta Los Angeles zuen helburu. Al Kaidako 5 terroristen hegazkina bahitu zuten eta WTCeko Ipar Dorrearen aurka jo zuten hegazkina bidaiari guztiekin. Bahiketa hau 11-Seko atentatuetan parte hartu zuen hegaldietako bat izan zen.

Hegazkina goizeko 08:46etan egin zuen talka New Yorkeko World Trade Centerko Ipar Dorrearen aurka. Hegazkineko 92 pertsonak hil ziren terroristak barne.

## Bahiketa 
Hegazkina bahitu zutenean, hegazkinean zihoan azafata batek American Airlines enpresarekin telefonoz harremanetan jartzea lortu zuen bahiketaren berr emateko. Mezuak honakoa zioen:

## Hegazkinean zihoazen terroristak 
* Mohamed Atta (egiptoarra) - Buruzagia eta pilotua.
* Waleed al-Shehri (saudiarra)
* Wail al-Shehri (saudiarra)
* Satam al-Suqami (saudiarra)
* Abdulaziz al-Omari (saudiarra)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  AA11 hegaldiko biktimen zerrenda
Deipnosophistai

***Deipnosophistai*** (antzinako grezierazko jatorrizko izenburua: , *deipnon* «afaria», *sophistai* «maisuak»), edo ***Jakintsuen oturuntza***  Ateneo Naukratiskoak idatziriko bilduma da, non Ulpiano protagonistaren eta garaiko beste zenbait jakintsuren arteko elkarrizketen bidez hainbat gai gastronomiko, gizarteko, historiko eta filosofikoren berri ematen den.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «The learned banqueters», *Deipnosophistai*, III-V. liburukiak, antzinako grezieraz, ingelesezko iruzkinekin batera.
466 Tisiphone

**466 Tisiphone**, asteroide gerrikoan aurkitutako 466. asteroidearen izena da. 1901eko urtarrilak 17an aurkitu zuten Max Wolf eta Luigi Carnera astronomoek Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 FX** zen. Tisiphone, C motako asteroide bat da, ziuraski karbonoz osatua dagoena.

Bere izena, greziar mitologiako Tisifone izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
467 Laura

**467 Laura**, asteroide gerrikoan aurkitutako 467. asteroidearen izena da. 1901eko urriak 19an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak 464 Megairarekin batera Heidelbergeko unibertsitateko behatokitik. Planeta txiki lurtar bat da, asteroide gerriko nagusiko II gunean orbitatzen duena 1843 egunean, 1 Ceres eta Jupiterren orbiten artean kokatua. 7:3 Kirkwooden hutsunetik gertu, Jupiterrek hurrengo milioi urteetan, orbita honetatik jaurti dezakeela pentsarazten duena.

thumb|ezkerrera|300px|Kirkwooden hutsuneak. Asteroideen banaketaren histograma Eguzkirako distantziaren arabera.

Bere diametroa, gutxi gora-behera, 41,96 kilometrokoa da, eta, bere masa 8x1016 da, 835 Oliviaren masa bera suposatzen zaiolarik, hau ere asteroide gerrikoan dagoen asteroidea. Masa honek, asteroide gerriko osoaren masaren %0,003a suposatzen du.

Bere albedoa, 0,0633 (0,024) da. Albedo baxu honek, kolore ilunekoa dela adieraziko luke, beharbada gorri bizia, eta, beraz, azalean behintzat karbono kopuru handia izan behar du, eta, asteroide bezala, C edo D motakoa bezala sailkatuko litzateke.

Bere azaleko grabitatea, 0,012m/s2ko da, hau da, Lurraren azalean baino 800 aldiz gutxiago.

## Kanpo estekak
Somerset konderria (Pennsylvania)

**Somerset konderria** (ingelesez *Somerset County*) Pennsylvaniako estatuan dagoen hiru konderrietako bat da. 2000. urtean 80.023 biztanle iguru zituen konderri osoak.

Konderriko hiriburua Somerset da.

## Historia 
2009ko irailaren 11an, United Airlinesen 93 hegaldiak talka egin zuen konderriko zelaia batean. Hegazkina Al Kaidako terroristek bahitu zuten eta Irailaren 11ko atentatuetako bahitutako 4 hegazkinetako bat izan zen.

## Kanpo estekak
468 Lina

**468 Lina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 468. asteroidearen izena da. 1901eko urtarrilak 18an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 FZ** zen. Temis familiako asteroiderik garrantzitsuenetako bat da.

Bere izena, Linagatik jasotzen du, Max Wolfen familiaren neskamea zena.

## Kanpo estekak
469 Argentina

**469 Argentina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 469. asteroidearen izena da. 1901eko otsailak 20an aurkitu zuen Luigi Carnerak. Bere izena, aurkitzailea jaio zen herrialdeagatik, Argentinagatik jasotzen du. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, 1901 GE izan zen. 125,57 kilometroko diametroa du.

## Kanpo estekak
470 Kilia

**470 Kilia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 470. asteroidearen izena da. 1901eko apirilak 21ean aurkitu zuen Luigi Carnerak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 GJ** zen.

## Kanpo estekak
471 Papagena

**471 Papagena**, asteroide gerrikoan aurkitutako 471. asteroidearen izena da. 1901eko ekainak 7an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 GN** zen.

Bere izena, Wolfgang Amadeus Mozart konposatzaile austriarrak idatzitako Txirula magikoa operako Papagena izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Papagenoren emaztea zena.

## Kanpo estekak
472 Roma

**472 Roma**, asteroide gerrikoan aurkitutako 472. asteroidearen izena da. 1901eko uztailak 11n aurkitu zuen Luigi Carnera astronomo argentinarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 GP** zen.

Bere izena, Italiako hiriburua den Erromagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
473 Nolli

**473 Nolli**, asteroide gerrikoan aurkitutako 473. asteroidearen izena da. 1901eko otsailak 13an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Denbora askoan, asteroide galdua deitu izan da, aurkikuntza honen ondoren, ez baitzen berriz ikusi 1987 arte.

## Kanpo estekak
Juanita Reinaren glorieta (Sevilla)

**Juanita Reinaren Glorieta**, Sevillako Maria Luisa Parkean kokatua dagoena, oso landaretza ezberdinez inguratutako eremu zabal bat da, arabiar xehetasunak eta zortzi puntako izar forma duen iturri batekin. Gertu, itxuragatik, arabiar munduko zokoren batetik ekarria dirudien eraikin bat dago, non antzinatean zertarako erabilia izan zen aipatzen ez duen. Gaur egun, erabat itxia baina ondo kontserbatua dago.

Ahateen Uhartetxotik gertu dago.

Sevillako udaletxeak, glorieta hau, 1994ko urriak 10ean inauguratu zuen, Juanita Reina hil baino bost urte lehenago.

## Kanpo estekak
Daniel Brühl

**Daniel César Martín Brühl González Domingo** (Barrzelona, 1978ko ekainaren 16a) aktore alemaniarra da. Hanno Brühl errealizatzaile alemaniarra eta irakasle katalan baten semea da, Kolonia hirian hazia.

Zineman eta telebistan lan egin du, eta filmik ezagunenen artean, *Good bye, Lenin!*, *Die fetten Jahre sind vorbei*, *Joyeux Noël*, *Salvador (Puig Antich)*, *Txokolate apur bat* eta *Inglourious Basterds* dira.

## Filmografia
Tartesiar izar

thumb|200px|Tartesiar izarra
**Tartesiar izarra**, tartesiarrek eguzkia irudikatzeko erabiltzen zuten ikurra, bi karratu bata bestearen gainean jartzean lortzen den zortzi puntako izar baten irudikapena da.

Iberiar Penintsulara iritsi ziren arabiarrek, paradisua, zortzi mendiz inguratua dagoela dioen ideia arabiarrarekin uztartu zuten, eta handik, Magreb eta Ekialde osotik zabaldu zuten.

Bere hedapenaren froga bezala, islamiar herriren batzuk enblema bezala erabiltzen dute. Horren adibide bat, hiru herrialde musulmandarren ikur ofizialak dira, Turkmenistaneko armarria, Uzbekistaneko armarria eta Azerbaijango bandera kasu. Gaur egun, andaluziar nazionalismoak ere erabiltzen du.

## Rub el hizb 
thumb|100px
Koranean, *rub al-hizb* (arabieraz ربع الحزب ) izeneko zortzi puntako izar bat erabiltzen da atal baten amaiera adierazteko.

Arabieraz, *rub* hitzak "jauna" esan nahi du, eta *hizb*ek, "zatia" edo "alderdia", eta, beraz "zatiaren jauna" edo atalarena esan nahiko luke.

Rub al-hizb ikurra, Unicode alfabetoan, erdian orban bat duen bata bestearen gainean jarritako bi karratu bezala agertzen da: ۞. Ikur honen idazkera U+06DE da.

## Lakshmiren izarra 
thumb|90px|Lakshmiren izarra
Hinduismoan, "Laksmiren izarra", hau ere 45 graduko angelu diferentziarekin bi karratu kontzentrikoz osatutako poligono bat deitzen da. *Akshta lashmi*a, Lakshmi jainkosaren zortzigarren forma edo "aberastasun mota" irudikatzeko erabiltzen da.

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak
Erregimen polisinodial

**Erregimen polisinodial** Antzinako Erregimenean eta historia modernoan zehar XIX. menderarte, Kontseiluetan oinarritutako Espainiako erresumetako monarkia absolutuen antolaketa politikoari deritzo. Oinarrizko funtzionamendu era, erregeari kontsulta bat egitea zen, bere nahiaren arabera erabakitzen zuena.

Jatorria, Erdi Aroan du, Gaztela, Aragoi eta Nafarroako organo kontsultiboetan.

Kontseiluak, hiru motatakoak izan ziren:

# Alde batetik, Espainiako lurralde osoan eskumena zutenak, erresumetatik independentea: Estatu Kontseilua, Gaztelako Kontseiluko presidenteak, Inkisitore orokorrak eta Gerra Kontseiluko bi kidek, bigarren hau bigarren organo kontsultiboa zena, eta Inkisizioaren Kontseiluak presiditutako laguntza organo gorena.
# Lurralde zehatzetan gobernu funtzioak zituzten Kontseiluak: Gaztelako Errege Kontseilua (eta, honen barnean, gaia dela eta, Ordena Militarren Kontseilua, Gurutzadaren Kontseilua eta Ogasun Kontseilua zeuden), Aragoiko Kontseilua, Nafarroako Kontseilua, Gaztela eta Indietako Ganbera Kontseiluak, Indietako Kontseilua, Italiako Kontseilua, Flandriako Kontseilua eta Portugaleko Kontseilua. Hierarkia ordenagatik, Gaztelakoa eta Aragoikoa ziren, ordena honetan, nagusienak.
# Kontseiluekin batera, *Juntak* zeuden, izaera ez hain garrantzitsukoak, eta, orokorrean, iraupen zehatzeko kontu zehatzetarako sortuak.

Sistema polisinoidala, erabiltzeari utzi zitzaion ilustrazio garaian *Bulegoko Idazkariak* sortu zirenean, ondoren, erabat desagertzeko XIX. mendean, Junta Zentral Gorena sortu zenean, Ministro Kontseiluaren aurrekaria, behin betiko, Elisabet II.a Espainiakoaren erregealdian hartutako gobernu eredua zena.

## Kanpo estekak
Itagaki Nobukata

Takeda klanaren zerbitzari bat eta Takeda Shingenen hogeita lau jeneraletako bat bezala hartua izan zen.

Nobukatak, Takeda Nobutora eta Takeda Shingen zebitzatu zituen, azken hau oraindik ume bat zenean, zaintzeko eta hezteko eman ziotelarik, eta, beraz, Takeda klanaren armadaren buruzagia izan zen Takeda Shingen adin heldura iritsi zen arte. 1545ean, Takato gaztelua hartu zuen arrakastaz, eta, hurrengo urtean, Uesugi Norimasa garaitu zuen. Garaipen hauekin, Takedatarren tropetan tropetan kide garrantzitsu bat bezala sendotu zen, eta taktikari trebe bat izatea frogatu zuen. Garaipen hauen ondoren, Nobukata, berekoi bihurtzen hasi zen, eta garaipen zeremoniak egiten zituen oraindik gudua amaitu gabe. Klaneko zerbitzarien artean zaharrena zenez eta Shingen hezi eta hazi zuenez, gutxi ausartzen ziren bere erabakiak zalantzan jartzera. 1547an, Nobutakak eta bere armadak, Murakami klanaren aurkako gudua ia galdu zuten, baina Hara Torataneren puntu-puntuko errefortzua jaso zuen. Shingenek, honako waka hau eskaini zion bere jarrera aldatzera bultzatzeko:

1548ko Uedaharako guduan, Nobutakak, harrotuta eta garaipena berea izango zela sinetsita, bere zeremonietako bat deitu zuen. Murakamiren tropak berrantolatu egin ziren eta eraso egin zuten, Nobutaka eta Amari Torayasu hilez.
Jim Fitzpatrick

[thumb|160px|[Che Guevararen argazkiaren Fitzpatricken bertsioa.]]
**Jim Fitzpatrick** (Dublin, Irlanda), bere herrialdeko folk arteari buruzko lanengatik ezaguna den artista irlandarra da. Thomas Fitzpatrick marrazkilariaren iloba da. Jimen lanik ezagunena 1968an Alberto Kordak Che Guevarari egindako argazki entzutetsuan oinarritutako erretratoa da.

1978an irlandar mitoei buruzko, zehatz-mehatz Leabhar Ghabhála Érennen oinarritutako, *The Book of Conquests* (Konkisten liburua) liburua idatzi eta irudiztatu zuen. Geroago, Nuada Airgetlám irlandar mitologiaren pertsonaiaren pasarte batzuk kontatzen zituen *The Silver Arm* liburua egin zuen. 2004. urtean hirugarren liburu batean lan egiten hasi zen, *The Son of the Sun*.

Bestalde, hainbat artista eta musikarien ekoizlea izan da, hala nola Dublingo Thin Lizzy hard rock taldearena edo Sinéad O'Connorren "Faith and Courage" diskoan 2000. urtean. 2003. urtean, The Darkness musika talde britainiarraren "Christmas Time (Don't Let The Bells End)" singlea ekoiztu zuen.

## Lanik ezagunenak 
### Liburuak 
* **The Book of Conquests** 1978 p/b , 1991 p/b 
* **The Silver Arm** (1981) 
* **The Children of Lir** (Michael Scott-ekin) (1992) 
* **Erinsaga**

### Bildumak 
* *Celtia*

## Kanpo estekak 
* Web Oficial
Shepseskara

**Shepseskara-Necheruser**, Egiptoko V. dinastiako faraoi bat izan zen, K.a. 2438 eta K.a. 2431 bitartean gobernatu zuena Jürgen von Beckerathen arabera.

Leinu ezezaguneko faraoi bat da. Ez zaio senidetasun harremanik ezagutzen dinastia honetako aurreko errege bakar batekin ere.

Turineko Errege Kanonak, zazpi urteko erregealdia ematen dio, eta Manetonek, **Sisires**ek zazpi urteko erregealdia izan zuela dio, Sexto Julio Afrikanoren arabera Jurgi Sintzeloren bertsioan. **Shepsesqara** bezala agertzen da Saqqarako Errege Zerrendan. Hala ere, soilik aitzineko indusketa egin izanak, soilik zazpi hilabeteko erregealdia izan zuela adieraz lezake, zazpi urteak, nahaste bat izan daitezkeelarik.

## Bere garaiko testigutzak 
Bere erregealdiari buruzko ebidentzia bakarrak, Abusirren aurkitutako zigilu inprimaketa batzuk eta Neferefra-Isiren tenpluan aurkitutako bere izena, Shekhemkau, duen zigilu bat dira

### Eraikinak 
Adituren batzuk *Amaitu gabeko piramidea*ren egiletza ematen diote, Abusirren kokatua dagoena, soilik eraikitzen hasi zena eta lubaki handi bat baino mantentzen ez dena, lubaki hau, hil ganbera jartzeko egin zelarik.
Reimsko katedrala

**Reimseko katedrala** (frantsesez *Cathédrale Notre-Dame de Reims*) Frantzia osoan arkitektura gotikoaren adibiderik hoberenetarikoa da, Chartreskoarekin eta Amienskoarekin batera. Reims hirian dago, Marneko departamenduan, Xanpaina-Ardenako eskualdean. XIII. mendekoa da.

## Kanpo estekak 
* Katedralari buruzko webgune ofiziala.
United Airlinesen 175 hegaldia

**United Airlinesen 175 hegaldia** Ameriketako Estatu Batuetan egon zen hegaldi komertziala zen. Bostongo Logan nazioarteko aireportutik irten eta Los Angeles zuen helburu. Al Kaidako 5 terroristen hegazkina bahitu zuten eta WTCeko Hego Dorrearen aurka jo zuten hegazkina bidaiari guztiekin. Bahiketa hau 11-Seko atentatuetan parte hartu zuen hegaldietako bat izan zen.

Hegazkina goizeko 09:05etan egin zuen talka New Yorkeko World Trade Centerko Hego Dorrearen aurka. Hegazkineko 65 pertsonak hil ziren terroristak barne.

## Bahiketa 
Goizeko 8:52tan, Peter Hanson bidaiariak, bahituak izan zirela ikusita bere aitari deitu zion hegazkinetik telefonoz airelineari eta polizia bahiketaz ohartarazteko.

## Hegazkinean zihoazen terroristak 
* Marwan al-Shehhi (Arabiar Emirerri Batuetakoa eta ustezko pilotua)
* Fayez Banihammad (Arabiar Emirerri Batuetakoa)
* Mohand al-Shehri (saudiarra)
* Hamza al-Ghamdi (saudiarra)
* Ahmed al-Ghamdi (saudiarra)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  UA175 hegaldiko biktimen zerrenda
Filoktetes

**Filoktetes**, greziar mitologiako heroi ugarietako bat da. Tesaliako Melibea hiriko Peante erregearen eta honen emazte Metoneren semea zen. Filoktetes, bere arku eta geziengatik zen ospetsua, Heraklesek eman zizkionak. Filoktetes, Troiako Helenaren ezkongaietako bat izan zen hau Menelaorekin ezkondu aurretik. Greziar itsasontziekin abiatu zen arren Troiako Gerran parte hartzeko, suge baten horzkadak, misio hau betetzea eragotziko zion. Filoktetes hobetu eta gerrara joan zenean, bere arku mitologikoak, Troiako Paris hilko zuen gezia jaurti zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Egiptoko XXIV. dinastia

**Egiptoko XXIV. dinastia**k, K.a. 727 eta K.a. 715 bitartean iraun zuen.

XXI., XXII., XXIII., XXIV. eta XXV. dinastiek, Egiptoko hirugarren tarteko aroa deritzon garaia osatzen dute.

## Historia 
Tafnakhtek, Deltako gobernarien aliantza bat antolatu zuen, hauekin, Goi Egipto konkistatzen saiatu zelarik. Bere kanpainak, Nubiako errege Piankhiren arreta piztu zuen, Saiseko Tafnakht eta honen aliatuen aurkako garaipena, idazkun ospetsu batean erregistratu zuena. Tafnakht, beti, "Mendebaldeko buruzagi handia" deitua da Piankhiren *Garaipenaren hilarria*n eta Sheshonq V.aren erregealdiko 36 eta 38. urteetan dataturiko beste bi hilarritan.

Bakenrenefek, Tafnakhten oinordekoa izan zenak, behin betiko hartu zuen Saiseko tronua Uakhara errege izenarekin. Bere autoritatea, Niloren deltaren zati handi batean errekonozitua izan zen, baita Menfisen, non zenbait hilarri aurkitu diren, Saqqarako Serapeumean daudenak eta bere erregealdiaren 5. eta 6. urteetan datatuak daudenak. Dinastia hau, Egiptoko XXV. dinastiako bigarren erregea izan zen Shabakok, Bakenrenef harrapatu eta bizirik erre zuenean amaitu zen.

Olivier Perduk, Shepsesra Tafnakht, benetan, Tafnakht II.a izan zela frogatu du, Nekao I.aren gertuko aurrekari bat. Bi erregeek, Saiseko tokiko agintari bezala gobernatu zuten Taharqo nubiarraren erregealdian.

## Egiptoko XXIV. dinastiako faraoiak 
## XXIV. dinastiako kronologia 
Honako egiptologo hauek estimatutako kronologia:

* Lehen faraoia: Tefnakht
** K.a. 740-K.a. 718 (von Beckerath)
** K.a. 731-K.a. 723 (Dodson)
** K.a. 727-K.a. 716 (Grimal)
** K.a. 724-K.a. 717 (Redford)

* Azken faraoia: Bakenrenef
** K.a. 727-K.a. 715 (Shaw)
** K.a. 723-K.a. 717 (Dodson)
** K.a. 718-K.a. 712 (von Beckerath)
** K.a. 717-K.a. 711 (Redford)
** K.a. 716-K.a. 715 (Grimal)

## Kanpo estekak
Melibea (hiria)

**Melibea** (grezieraz Meliboea Μελίβοια), Homerok aipaturiko Tesaliako hiri bat izan zen, kostaldean kokatua, *Osa* mendien oinean.

Estrabonek, *Ossa* eta *Pelium*en arteko golkoan zegoela dio. K.a. 168an konkistatu zuten erromatarrek eta arpilatua izan zen.

Egungo Aghiatik gertu zegoen.

Siriako Orontes ibaiaren ahoko uharte batek, izen bera darama.

## Kanpo estekak
465 Alekto

**465 Alekto**, asteroide gerrikoan aurkitutako 465. asteroidearen izena da. 1901eko urtarrilak 13an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 FW** zen.

Bere izena, greziar mitologiako Alekto izeneko pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Lovaina

**Lovaina** izenak hainbat adiera du:

* **Lovaina hiria**, Belgikako Flandriako eskualdean.
* **Lovaina auzoa**, Gasteizko auzo bat.
* **Lovaina geltokia**, Gasteizko tranbia geltoki bat.

__DISAMBIG__
Sumu-abum

**Sumu-abum**, Babiloniako I. Dinastiaren sortzailea eta, beraz, dinastia honetako lehen erregea izan zen, K.a. 1894 eta K.a. 1881 bitartean gobernatuz Antzinako Ekialde Ertaineko kronologiaren arabera edo K.a. 1830 eta K.a. 1817 bitartean kronologia laburraren arabera. Berari buruzko informazio gutxi dago. Baina bere izenak eta erresumaren eraikuntzako egitura sozialaren ezaugarriren batzuk, mendebaldeko semitar jatorrikoa zela iradokitzen dute. Baina, Ishbi-Errak aurretik egin zuen bezala, beste mesopotamiar estatu baten agindupean egon bazen, ez da ezagutzen.

Hala pasatu zituen Sumu-abumek bere erregealdiko hamalau urteetatik gehienak. Babilonia, ez zen sendotu soilik gotorlekuengatik, baizik eta baita beste herri batzuk, Kish eta Sippar batez ere, militarki edo diplomatikoki menderatzeagatik ere. Erregeen hasierako zerrenda batean, Ilu-shumen ondorengoa da.
Antioko IV.a Epifanes

**Antioko IV.a Epifanes** (; K.a. 215-K.a. 163), Seleukotar Inperioko erregea izan zen K.a. 175 eta K.a. 164 bitartean.

Antioko III.a Handiaren semea eta Seleuko IV.a Filopatorren anaia zen. Jatorrian, Mitridates izena jaso zuen, baina Antioko izena hartu zuen tronura iritsi ondoren (edo, beharbada, bere anaia nagusia hil ondoren, hau ere Antioko izenekoa)

Errege, bere anaia Selekuko IV.a Filopator hil ondoren bihurtu zen, berak baini ez asko lehenago gobernatu zuena, Heliodorok, bere altxorzainak, anbizioagatik hil zuen arte. Erroman bizi izan zen Apameako Bakearen baldintzen arabera (K.a. 188), baina Seleuko IV.aren seme eta oinordeko legitimoa zen Demetrio I.a Sotergatik trukatua izan zen. Antiokok unea probestu zuen, eta Antioko izeneko bere beste anaiarekin batera, bere burua errege izendatu zuen Eumenes II.a Pergamokoa eta honen anaia Atalo I.aren laguntzarekin. Bere anaia Antioko, handik gutxira hila izango zen.

Zelesiria aldarrikatzen zuen Ptolomeo VI.arekin zuen gatazkaren ondorioz, Egipto eraso eta inbaditu zuen, ia herrialde guztia konkistatuz, hiriburua, Alexandria izan ezik. Erregea harrapatzea lortu zuen, baina Erroma ez haserrarazteko, tronuan berriz jartzea erabaki zuen, oraingoan, bere txotxongilo bezala. Hala ere, Alexandriarrek, Ptolomeo VI.aren anaia zen Ptolomeo VIII.a aukeratu zuten errege bezala, eta, bera joan ondoren, elkarrekin gobernatzea erabaki zuten. Honek, Antioko, herrialdea berriz inbaditzera behartu zuen, eta honela, K.a. 168an, Zipre konkistatu zuen bere flotarekin. Alexandriatik gertu, Gaio Popilio Laenas erromatar kontsularekin topo egin zuen, Egipto eta Zipre uzteko agindu ziona. Antiokok, bere kontseiluarekin hitz egin behar zuela erantzun zionean, Popiliok, harean zirkulu bat marraztu zuen Antioko inguratuz, eta "pentsatu hemen" esan zion. Zirkulua, erretreta agindu gabe uztea Erromari desafio egitea zela ikusita, amore ematea erabaki zuen, gerra bat eragozteko.

Itzuleran, Jerusalemen aurkako espedizio bat antolatu zuen, krudelki arpilatu zuen hiria. I Makabearrak liburuaren arabera, arlo erlijiosoko zenbait arau aldarrikatu zituen: Yahvehren gurtza ezabatzen saiatu zen, judaismoa debekatu zuen manifestazio erlijioso oro suspendituz, ez purutzat hartzen ziren jakiak jatea agindu zuen, eta greziar jainkoenganako gurtza ezartzen saiatu zen. Baina Matatias apaiz juduak eta Makabeo izeneko bere bi semeek, biztanleria Antiokoren aurka altxaraztea eta berau botatzea lortu zuten. Hanuka jai juduak gertaera hau gogorarazten du.

Antiokok, Partiar Inperioaren aurkako kanpainan, zenbait armada bidali zituen arrakastarik lortu gabe. Israel berriz hartzeko zigor espedizio bat antolatzen ari zenean, hil egin zen. Bere oinordekoa, bere seme Antioko V.a Eupator izan zen.

Bere erregealdia, Seleukotar Inperioaren azken distira eta sendotasun garaia izan zen, bera hil ondoren, inperioa, gerra dinastiko suntsitzaileetan murgildu zelarik.
2009ko urtarrileko Bizkaiko uholdeak

[thumb|250px|eskuinera|San Vizente errepidea [Trapagarango industrialdetan.]]
**2009ko urtarrileko Bizkaiko uholdeak** 2009ko urtarrilaren 27ko gau eta goizean, Bizkaia mendebaldean kaosa eragin zuten uholdeak izan ziren.

Hiru orduko epean 60 litro jausi ziren Bizkaia mendebaldeko hainbat tokitan.

## Ezaugarriak 
Iberiar penintsularen ekialdean zegoen borraska bati lotutako fronte okluitua Bizkaiko golkoan indarra hartu eta atmosferaren goiko geruzetako aire hotzari esker, prezipitazio handiak utzi zituen Bizkaiko kostaldean eta lurraldearen mendebaldean. Goizeko ordu biak aldera hasi zen euritan, hasieran indar gutxirekin, baina orduek aurrera egin ahala, indartuz joan zen. Frontearen ibilbide geldoak prezipitazioen eragina areagotu zuen.

## Eragina 
### Bilbo 
Euriateen intentsitaterik handiena goizeko jendetza orduarekin bat egin zuen, eta goizeko zortzietatik aurrera arazo handiak izan ziren Bilborako autobide bidezko sarbideetan. A-8 autobidetik igarotzea ezinezkoa izan zen autoentzat Zorrotza parean, bidean metro erdi ur zegoelako. Horrez gain, lurjausiek bidea oztopatu zuten Zorrotzan bertan eta Muskizen.

Bilboko Errekalde barrutian, inguruetako mendietatik zetozen errekastoak euren bideetatik irten eta auzoa urez bete zuten. Auzoaren ardatz den Gordoniz kaletik igarotzea ezinezkoa izan zen goiz osoan. Garaje eta denda askotan ura sartu zen eta Peñascal auzoko biztanleek, Errekalde barrutiaren mendebaldeko muturrean 1983ko uholdeek auzoan utzi zuten eragin latza izan zuten gogoan.

Bestalde, hiriaren hegoaldean, Abusu auzoan, Ibaizabal ibaiaren hazteak, ibai inguruko eskolak itxiarazi zituen eta Bilboko udaltzaingoak, larrialdi plana jarri zuen martxan. Ibaiaren maila azkar batean hazi zen eta goizeko 8etan 2,20 metrokoa bazen, eguerdiko ordu bietan 4,67 metrora igo zen, bere bidetik irtetzetik zentimetro gutxira.

### Trapagaran eta Barakaldo 
Barakaldon uholdeen eragina, herriaren behekaldeko merkatal-gune eta industrialdeetan nabarmendu zen batez ere. Carrefour supermerkaturako eta Max Center merkatal-gunerako sarbideak itxi egin behar izan zuten, bertara heltzeko biribilgunearen uholdeagatik. Horrez gain, Bilbao Exhibition Centrerretik gertuen dagoen gunean, uholde txikiak izan ziren kale batzuetan.

Barakaldo eta Trapagaran elkartzen dituen San Vizenteko errepidea ere itxi egin behar izan zuten, Trapagarango Aurrera eta Trapaga-Causo industrialdeen artean igarotzen den erreka bat bere bidetik irtetzean. Ibaitik gertuen zeuden enpresa batzuetan ura sartu zen eta kalteak handiak izan ziren.

### Bestelakoak 
Ur-putzu handiengatik Maruri-Jatabe eta Mungia elkartzen dituen errepidea moztu behar izan zuten.

## Ikus, gainera 
* 1983ko uholdeak.
* 2008ko ekaineko Bizkaiko uholdeak.
* Euskal Herriko gertakari meteorologikoak.
* Uholde historikoak Euskal Herrian.

## Kanpo estekak 
* Ibaizabal ibaia Bilboko Abusu auzoaren parean.
* Bilboko Errekalde auzoa.
* Bilboko Peñascal auzoa.
Matatias

**Matatias**, Bibliako bi pertsonairen izena da.

* **Matatias**, Joanen semea eta Simeonen biloba, Joariben apaiz kastakoa. K.a. 167an, Antioko IV.a Epifanesek, juduei, Zeusen gurtza ezarri zienean, matxinada baten buru izan zen, I Makabearrak liburuak dioenaren arabera. Matatias izeneko pertsonaia hau, Judako Modingo lurjabe judu bat zen, Antioko IV.aren aginduaren aurrean, matxinada antolatu eta mendira ihes egin zuena, bere seme Juda Makabeok lagunduta. K.a. 166an hil zen, eta, bere oinordekoa, Judas bera izan zen.
* **Matatias**, Absalonen semea eta Jonatanen anaia, makabear matxinadaren buruzagietako bat izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chartres

**Chartres** Frantziako iparraldean dagoen hiria da, Erdialdeko eskualdearen eta Eure-eta-Loireko departamenduaren hiriburua.

1999an 40.361 biztanle zituen.

## Katedrala 
thumb|ezkerrera
1145 aldera, Chartresko gotzainaren ekimenez, katedrala eraikitzeko obrak hasi ziren, estilo berrian. Handik berrogeita hamar bat urtera, mendebaldeko fatxada ez beste guztia erre zen sute batean. Hasieran, izugarrizko hondamenditzat hartu zen ezbeharra, elizarekin batera, Ama Birjinaren erlikia ere galdu zela uste baitzen. Baina erlikia salbatu zela egiaztatu zenean, animoak erabat irauli ziren. Izan ere, goiko seinaletzat hartu baitzuten sutea, Jainkoaren Atearen duin izango zen eliza ederrago bat eraiki zedin.

Hala, interpretazio hark berrindartuta, 1195 inguruan hasi ziren katedrala berriro eraikitzeko lanak. Parisko Notre-Damekoa baino belaunaldi bat geroago eraikia, lehen gotikoko arkitekturako maisu lan gorentzat hartzen da Chartresko katedrala. Alboetako habearteen gaineko galeriak triforioaren arkuen atzean ezkutaturiko pasabide estu bilakatu ziren ; habearteko arkuak altuagoak eta estuagoak ziren; euskarri funtzioa betetzen zuten zutabe nagusiei beste batzuk atxiki zitzaizkien zutikako lerroen jarraitasuna areagotzeko, eta habearte nagusiko gangak ez ziren jada sei zatikoak.

Chartresko katedralak, gainera, oraindik gordetzen ditu hasierako leiho polikromatu gehienak. Izatez, beira leiho zoragarri horiek asko urritzen dute eguzkiaren argia, kolore askotako iragazki erraldoi batzuen antzera portatzen baitira, eta Suger abadeak hainbeste laudatu zituen balio sinbolikoak eransten dizkio egun-argi arruntari.

## Demografia 
## Herri eta hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Ikus, gainera 
* Chartresko katedrala

## Kanpo estekak 
*  Hiriko webgune ofiziala

## Erreferentziak
Arbo

**Arbo** Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen A Paradanta eskualdeko udalerria da.

## Parrokiak 
* Arbo (Santa María)
* Barcela (San Xoán)
* Cabeiras (San Sebastián)
* Cequeliños (San Miguel)
* Mourentán (San Cristovo)
* Sela (Santa María)

## Kanpo estekak 
* Arboko udal webgunea
As Neves

**As Neves** Galiziako Pontevedrako probintzian dagoen O Condado eskualdeko udalerria da.

## Parrokiak 
* Batalláns (Santa Olaia)
* Cerdeira (San Xoán)
* Liñares (Santa María)
* As Neves (Santa María)
* Rubiós (San Xoán)
* San Cibrán de Ribarteme (San Cibrán)
* San Pedro de Batalláns (San Pedro)
* San Xosé de Ribarteme (San Xosé)
* Santiago de Ribarteme (Santiago)
* Setados (Santa Euxenia)
* Taboexa (Santa María)
* Tortoreos (Santiago)
* Vide (Santa María)

## Kanpo estekak 
*   As Nevesko udal webgunea
Lausana

**Lausana** edo **Lausanne** (ofizialki frantsesez *Lausanne*, italieraz *Losanna*) Suitza mendebaldeko hiria eta Vaud kantonamenduko hiriburua da. Suitzako bosgarren hiririk populatuena da, eta frantses hiztunak nagusi ditu bertan. Frantziako mugan dago, Léman aintziraren iparraldeko ertzean.

Auzo nagusiak: Saint François, Palud, Cité, Gare et Ouchy eta Port.

## Klima 

## Ingurune naturala 
Leman aintzirak eta 700-800 metroko mendiek inguratzen dute.
[thumb|ezkerrera|200px|[Ouchyko kirol-portua.]]

## Historia 
Erromatarrek hiri bat antolatu zuten *Lausanium* edo *Lausona* gune zeltan, Leman aintziraren ertzean. Alemaniarren inbasioaren garaian (K.o. 379), bertara jo zuten inguruko lurraldeetako biztanle guztiek, eta 590. urtean Mario Aventicokoak apezpikutegi bat antolatu zuen. Apezpikuek agindu zuten hirian 1536 arte, urte hartan hartu baitzuten bernatarrek Vaudeko kantonamendu osoa. 1798an Vaudeko kantonamendua Bernakotik bereizi eta 1803an bertako hiriburu bihurtu zen Lausanako hiria. Bi hitzarmen garrantzitsu izenpetu dira Lausanan XX. mendean, 1923an eta 1932an.
thumb|ezkerrera|200px|Lausanako katedrala.

### Lausanako Lehen Hitzarmena 
1923ko uztailaren 24an, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuten estatu aliatuen eta Turkiako errepublikaren artean, Sèvresko Ituna berrituz, sinatu zen hitzarmena. Turkiak bere egin zituen Greziaren aurkako gerran lorturiko lurraldeak eta, britainiarrak Zipren eta italiarrak Dodekaneson egotearen truke, Kurdistan eta Armenia bere hartan uztea lortu zuen. Horretaz gainera, Turkiako itsasarteak militarren kontrolpetik kanpo geratu ziren, gerra garaian izan ezik. Dokumentu berezi batean zehaztu zen Greziak eta Turkiak Asia Txikian zituzten lurraldeen banaketa.

### Lausanako Bigarren Hitzarmena 
1932ko uztailaren 9an, Lehen Mundu Gerran parte hartu zuten estatu aliatuen eta Alemaniako errepublikaren artean. Lehen Mundu Gerraren ondoko ordainketa-neurriei amaiera emateko izenpetu zen hitzarmena.

## Ekonomia 
Industria garrantzitsua da (doitasun-mekanikako industria, kimika- eta janari-industria, plastikoak) eta administrazioa ere bai (banketxeak, aseguru-etxeak, etab.).

## Monumentuak 
Aipagarriak dira XII. mendeko katedral gotikoa, XIII. mendeko Saint-François eliza, XIV. mendeko Saint-Maire gaztelua, Arte Ederretako museoa eta hiriko berdegune eta lorategi ikusgarriak.

## Pertsona ezagunak 
* Benjamin Constant (1767-1830), filosofoa eta politikaria.
* Charles Ferdinand Ramuz (1878-1947), idazlea.
* Vincent Pérez (1964-), aktorea.
* Stanislas Wawrinka (1985-), tenis jokalaria.

## Ikus, gainera 
* Via Francigena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Bourgesko katedrala

**Bourgesko katedrala** (frantsesez *Cathédrale Saint-Étienne de Bourges*) Frantzia osoan arkitektura gotikoaren adibiderik ederrenetarikoa da, XII.-XIII. mendeetan egindakoa. Bourges hirian dago, Cherko departamenduan, Centreko eskualdean.

1862an monumentu historiko izendatu zuten eta 1992an Gizateriaren Ondare izendatu zuen Unescok.

## Historia 
III. mendetik aurrera lau eraikin eraiki ziren katedrala dagoen lekuan: kriptak III, IV eta IX. mendeetan eta katedral erromaniko bat XI. mende hasieran. 

Katedral berria Loira ibaiaren hegoaldean eraikitako lehen eraikin gotikoa izan zen. Harresietatik kanpo eraiki zuten. 

1195ean hasi zuten eraikuntza, eta 1214an eraikin erdia amaituta zegoen. 

12 urteko geldialdiaren ostean, 1225ean berriro hasi zituzten obrak. 1230ean amaitu zuten obra nagusia, nahiz eta gero konponketa txikiak egin zituzten. 

1506an iparraldeko dorrea erori egin zen eta XVI. mende amaieran berreraiki zuten. 

1562an, erlijio gerretan, Bourges protestanteen eremuan geratu zen eta katedraleko eskulturak kaltetu zituzten. 

## Kanpoaldea 
Mendebaldeko fatxada Frantziako eraikin gotikoen artean zabalena da (40 metro baino gehiago). Bost atari ditu, ate bikoitzekin. Atari bakoitza nabe batekin lotua dago. Erdiko atariak Azken Epaiari buruzko dekorazio ikusgarria dauka. 

Arbotanteek inklinazio handia daukate, erdiko nabearen eta alboko nabeen arteko altuera desberdintasunera egokitzeko. 

1424an egindako erloju astronomikoa ere badauka.
Fitxategi:Cathedrale de Bourges par wagner51.jpg|Arbotanteak
Fitxategi:Cathédrale Saint-Étienne 7SC2336CFP.jpg|Fatxada nagusia
Fitxategi:Bourges Portail 825.JPG|Azken epaiaren ataria

## Barrualdea 
Katedralak ez dauka transepturik, eta bost nabe ditu. Beirate ugari ditu, gehienak XIII. mendekoak, nahiz eta XVI. mendean gehiago gehitu zizkioten.
Fitxategi:Bourges-Cathédrale Saint-Étienne-26.jpg|Erdiko nabea eta gangak
Fitxategi:Bourges - Cathédrale - Vitraux -20.jpg|Beirateak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Katedralari buruzko informazio zabala.
* https://www.belleseglises.com/eglises/79
* Katedralaren lagunak: https://www.amis-cathedrale-bourges.com/
475 Ocllo

**475 Ocllo**, asteroide gerrikoan aurkitutako 475. asteroidearen izena da. 1901eko abuztuak 14an aurkitu zuen DeLisle Stewart astronomoak, Arequipako behatokitik (Peru). Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 HN** zen.

Bere izena, inken mitologiako Mama Ocllo pertsonaiagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
476 Hedwig

**476 Hedwig**, asteroide gerrikoan aurkitutako 476. asteroidearen izena da. 1901eko abuztuak 17]]an aurkitu zuen Luigi Carnera astronomo argentinarrak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapena, **1901 GQ** zen.

## Kanpo estekak
474 Prudentia

**474 Prudentia**, asteroide gerrikoan aurkitutako 474. asteroidearen izena da. 1901eko otsailak 13an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergeko behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 GD** zen.

## Kanpo estekak
478 Tergeste

**478 Tergeste**, asteroide gerrikoan aurkitutako 478. asteroidearen izena da. 1901eko irailak 21ean aurkitu zuen Luigi Carnera astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, **1901 GU** zen.

## Kanpo estekak
480 Hansa

**480 Hansa**, asteroide gerrikoan aurkitutako 480. asteroidearen izena da. 1901eko maiatzak 21ean aurkitu zuten Max Wolf eta Luigi Carnera astronomoek Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapena, **1901 GL** zen.

Bere izena, Alemania eta inguruko herrialdeetan hain ospetsua izan zen Hansa izeneko merkataritza ligagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
481 Emita

**481 Emita**, asteroide gerrikoan aurkitutako 481. asteroidearen izena da. 1902ko otsailak 12an aurkitu zuen Luigi Carnera astronomoak Heidelbergeko behatokitik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, **1902 HP** zen.

## Kanpo estekak
482 Petrina

**482 Petrina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 482. asteroidearen izena da. 1902ko martxoak 3an aurkitu zuen Max Wolf astronomo alemaniarrak Heidelbergetik. Asteroide honen behin-behineko izendapen zientifikoa, **1902 HT** zen.

## Kanpo estekak
Arrazari Monumentua (Sevilla)

**Arrazari Monumentua**, Espainiako Plazaren Iparraldeko Dorreko alboko Maria Luisa Parkerako sarrera ondoan kokatua, Sevillan, Ruben Darioren honako bertso hauek irakur daitezkeen mural formako monumentu bat da:

Monumentu honetatik gertu, San Diegoren Glorieta dago.

1929an eraiki zen.

## Kanpo estekak
Kōsaka Masanobu

, baita  ere, Japoniako historiako Sengoku Aroan, Takeda Shingenen zerbitzaririk leialenetako bat izan zen, eta honen hogeita lau jeneraletako bat bezala hartua izan zen. Etengabe ematen zaio Kōyō Gunkan lanaren egiletza, Takeda klanaren historia eta bere taktika militarrak erregistratzen dituena, baina, berriki eginiko ikerketa batzuk, jatorrizko idazleek, liburuari sinesgarritasuna emateko Kōsakaren izena erabili zutela diote.

Masanobu eta Shingenen arteko harremana, 1543an hasi zen, Masanobuk 16 urte eta Shingenek 22 urte zituenean, euren artean egon zen maitasun harreman baten ondorioz. Harreman mota hauek, modako egon ziren Japonia aurremodernoan, eta shudo izenarekin ezagutzen ziren. Biek sinatutako maitasun ituna, Tokioko Unibertsitateko Artxibategi Historikoan dago.

Kaizu gazteluaren kargu zegoen jeneral bezala, Masanobuk paper garrantzitsua izan zuen Kawanakajimako laugarren guduan, ke seinaleekin informatuz Uesugi Kenshinen mugimenduei buruz hau hurbiltzen zihoanean, eta, beraz, ustekabeko eraso bat prestatu zuten Saijo-yaman. Taktika honek huts egin zuen arren, Masanobu, bere soldaduen buru joan zen Uesugiren tropak atzeguardiatik erasotzera, eta, beraz, Takedatarrak garaile irten ziren.

Kosaka Masanobuk, argi eta garbi kritikatu zuen Takeda Katsuyori zenbait alditan, eta, beraz, honen zerbitzutik "erretiratzera" behartua izan zen 1578an. Masanobu, beranduxeago hil zen, urte horretan bertan.
Suda

***Suda*** () X. mendeko Bizantziar entziklopedia historiko handia da, grezieraz idatzia. Antzinako Mediterraneoko kulturei buruzko entziklopedia da, eta 30.000 sarrera ditu.

## Kanpo estekak 
*  Suda On Line, *Suda* entziklopedia online: grezierazko jatorrizko testua eta ingelesezko itzulpena ematen ditu.
Uzbekistango armarria

eskuinera|200px|thumb|Uzbekistango armarria
200px|eskuinera|thumb|Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistako armarria
**Uzbekistango armarria**, 1992ko uztailak 2an hartua izan zen. Uzbekistango Sobietar Errepublika Sozialistaren armarriaren antzerakoa da. Zortzi puntako tartesiar izarra du goian. Txoria, Khumo da, zoriontasun eta askatasun maitasun ikur bat. Nekazaritzaren garrantzia, armarriaren euskarriak diren galburu eta kotoi landareek irudikatzen dute, eta Uzbekistango banderaren koloreak dituen pergamino batean, herrialdearen izena irakur daiteke uzbekeraz.

Txoriaren atzean ikusten diren mendietatik irteten diren bi ibaiek, Amu Daria eta Sir Daria ibaiak irudikatzen dituzte.

## Kanpo estekak
Turkmenistango armarria

[thumb|[2003tik erabiltzen den Turkmenistango armarria]]
[thumb|[1992 eta 2003 bitartean erabili zen Turkmenistango armarria]]
**Turkmenistango armarria** edo **estatu ikurra**, urre koloreko ertzdun zortzi puntako izar berde batek osatzen du.

Ikurraren erdian, urdin koloreko zirkulu baten barnean, zirkulu hau, gorri koloreko beste baten barnean dagoelarik, akhaltekin zaldi bat irudikatua dago, turkmeniarrentzako harrotasun arrazoia dena.

Berde eta gorri koloreak, armarri honetan, turkmeniarrek historikoki gurtu izan dituztelako agertzen dira.

Zirkulu gorrian, herrialdeko balore erlijioso eta tradizionalak irudikatzen dituzten tapiz estanpatuak daude.

Aurreko elementuak, lau galburuk inguratzen dituzte, gonbidatuei, gatza eta ogia emanez ongietorria emateko ohiturari erreferentzia egiten diotenak.

Galburuen eta zirkulu gorriaren gainean, zuri koloreko ilgora bat eta kolore bereko bost puntako bost izar agertzen dira. Ilgorak, herrialdeak, bere etorkizuna distiratsua izango denaren esperantza irudikatzen du, eta, izarrek, Turkmenistaneko bost probintziak irudikatzen dituzte, turkmenieraz *welayatlar*: Ahal, Balkan, Daşoguz, Lebap eta Mary.

## Kanpo estekak
Base burujabea

[thumb|325px|Zipreko mapa eta bertan [Akrotiri eta Dhekeliako baseak]]
**Base burujabeak** edo **Base subiranoak** (*Sovereign Base Aires* edo *SBAs* ingelesez) Erresuma Batuak aurretik gobernatu zituen lurraldeetan, lurralde horiek independentzia lortu zutenean mantendu ziren base militar britainiarrak dira.

## Zipre 
Erresuma Batuak bi base hauetako ditu Zipren: Akrotiri eta Dhekelia hain zuzen. Guztira 3.500 militar daude base hauetan.

Base hauek itsasoaz haraindik lurraldeak direla esan daitezke, baina gobernadore bat izan ordez, administradore bat dute zuzenean Erreginak izendatzen duena.

## Ikus, gainera 
* Britainiar koroaren dependentzia

## Kanpo estekak