Mesedeetako kaia

**Mesedeetako kaia** San Frantzisko auzoan dagoen kaia bat da, Bilboko udalerrian, Bizkaiko Lurralde Historikoan.

## Kokalekua 
Kaiak Erriberako zubiaren eta Mesedeetako zubiaren arteko espazioa hartzen du.

## Historia 
Bada berririk, jada 1743 urtean, Mesedeetako kaian obrak egin zirela. Era berean, badakigu kaiaren zati horretan obrak egin zirela, 1860-1869 urteen artean, Bilboko itsasadarra bideratzeko eta ebakitzeko obren hirugarren sekzioaren barruan. Kaiaren izena Mesedeetako elizatik dator, lehen Mesedeetako Andre Mariaren komentua zena eta kaiaren mutur batean dagoena.

## **Mesedeetako komentua eta eliza** 
ezkerrera|thumb|Bilborock
thumb|XIX. mende hasierako Mesedeetako kai eta komentuaren ikuspegia
1532an Bilbon finkatu ondoren, 1567an itsasadarraren ezkerraldera lekualdatu ziren mesedeetako mojak, Naxa aldera. 1621ean komentua eta eliza inauguratu zituzten, zubiari eta Ibaizabaleko eskuinaldeko kale txikiari izena emanez. Gaur egun kontserbatzen den eraikin barrokoa geroagokoa da, eta 1663tik 1673ra bitartean eraiki zen Abandoko Elizateko lurretan. 1750ean berreraikia, eta azkenean Bilboko Udalak erosi zuen. 

### Bilborock 
1990ean Udalak eraikina erosi ondoren, 1997.eko apirilaren 9az geroztik Bilborocken egoitza da. Udal erakunde horrek bereziki gazteei zuzendutako kultur jarduerak antolatzen ditu.

## Mesedeetako zubia 
thumb|Ernesto Hoffmeyer zubia 1891
Bilbo gaineko setio karlista amaitu zenean, 1874ko maiatzaren 2an, behin-behineko zubi bat eraiki zuten, eta 1875ean zabaldu zuten. 1887an, Ernesto Hoffmeyer Zubeldiak diseinatutako harri eta adreiluzko batek ordezkatu zuen. Bilboko Defentsa Batzordeak agindutako leherketaren ondoren, 1937an Bilbo galdu zenean, eraiki zen egungo zubia, Manuel Gil de Santibañez ingeniariaren proiektua jarraituz.

## Jarduera ekonomikoa 
Kaiaren jarduera ekonomikoaren barruan irinen fabrikazioa azpimarra dezakegu. 1873an, Zabala y Arnedo sozietatearen eraikin bat zegoen, beheko solairua eta sei solairu zituena, aurreko beste baten ordez, eta José Bravoren kontserba fabrikaren ondoan zegoen.
thumb|La Ceres irin-lantegia

### La Ceres, antzinako irin-fabrika 
Aurretik beste batzuk egon baziren ere, gaur egun Mesedeetako kaian, Toribio Ugaldek 1891n sortutako "La Ceres" irin fabrika zaharraren eraikina aurkitzen dugu, zaharberritua eta bizitegi-erabilerarako bada ere. 1899 eta 1900 artean eraikia, Espainiako estatuan *Hennebique* sistemako hormigoi armatuz egindako lehen obra da, eta euskal industria-arkitekturan mugarri teknologikoa. Hori dela eta, *Kultura Ondasun* gisa katalogatuta dago, Monumentu kategoriarekin.

## Errehabilitazioa 
thumb|300x300px|Balkoi Hegala
2002-2005 urteetan, Bilbao Ria2000 udal-enpresak San Frantziskoko eta Bilbo Zaharreko kaien birgaitze integrala egin zuen, besteak beste, oinezkoentzat, Mesedeetako kaian egurrezko balkoi hegal bat barne.

### Mesedeetako kaia,3 industria eraikina eraistea 
Bilboko gainerako lekuetan bezala, Mesedeetako kaian ere turismoa ugaritu egin da. 2020. urtean, irin-fabrikaren ondoko industria-eraikina eraitsi zuten, hotel bat eraikitzeko, fatxada historiko garrantzitsu bat galduz. 2025ean ireki baino lehen, auzotarren artean polemika sortu zuen erabaki hau, geroago ere jarraitu duenak. Bere azken garaian, La Cristalería Bilbaína edo Luna inprimategia bezalako enpresa industrialek dantza eta arte eszenikoei eskainitako espazioekin partekatu zuten eraikina, Muelle3 Taller de Danza kasu.

## Ekipamenduak 
thumb|Osasun Zentroa
Osakidetzako Mesedeetako Osasun Zentroa (Euskal Osasun Zerbitzua) fisikoki Mesedeetako kaian dago, baina dagoen eraikina Luis Iruarrizaga kaleko 1. zenbakiko atariarena da. Ordutegia goizez bakarrik da, 08:00etatik 15:00etara.

## Horma-irudia 
thumb|300x300px|Ruth Juanen horma-irudia

2021eko otsailean, Ruth Juan artistak, udalaren enkarguz, mural handi bat egin zuen indarkeria matxistatik bizirik atera ziren emakumeak gogoratzeko. Egilearen beraren hitzetan:*"Mina, larritasuna, sufrimendua, beldurra, bakardadea eta indarkeria matxistatik bizirik atera diren emakumeek pasatzen duten prozesua kontatzen ditu, beste emakume batzuekin laguntza-sarea sortu arte, elkarrekin, elkarri lagunduz, ahaldunduz, kolektiboki sortuz."* 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *La ría de Bilbao en el siglo XIX*. Salazar Arechalde, José Ignacio (2003).  Bizkaiko Aparailari eta Arkitekto Teknikoen Elkargo Ofiziala,
* *La otra orilla: formación del barrio de San Francisco (1870-1900)*.Salazar Arechalde, José Ignacio (2006).  Surbisa, arg.

## Ikus, gainera 
* La Ceres irin-fabrika
* Mesedeetako zubia
* Bilbao Ría 2000
* Naxa kalea

## Kanpo estekak
*Bilborock-en Agenda
*Gela balioanitzen erabilera (Bilborock)
*Mesedeetako Osasun Zentroa