open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cristina Carvalho

**Maria Cristina Nunes da Gama Carvalho Meira de la Cunha** (Lisboa 1949ko azaroaren 10a) portugaldar idazlea da.

## Ibilbidea 
Natalia Nunes idazlearen eta António Gedeão (Romulo Carvalho ezizena) irakasle eta poetaren alaba da. Bere lehen liburua, *Até já não é adeus*, 1989an argitaratu zen. Hainbat aldizkari eta egunkaritan argitaratu zituen ipuinak, bereziki Jornal de *Letras* eta *Egoista* aldizkarian.

## Aukeratutako lanak 
Liburu hauen egilea da:

* *Até já não é adeus*, Signo (ed), Ponta Delgada, Azores (1989)
* *Momentos misericordiosos*, Relógio d'Água (ed) Lisboa 1992 - ISBN 972-708-181-9
* *Ana de Londres*, Relógio d'Água (ed) Lisboa 1996 - ISBN 972-708-302-1
* *Estranhos casos de amor*, Relógio d'Água (ed) Lisboa 2003 - ISBN 972-708-761-2
* *O Gato de Uppsala* -  5. edizioa - 2009an argitaratua Sextante/Porto Argitaletxean 
* *Nocturno, o romance de Chopin* -  2009an argitaratua por Sextante/Porto Editora
* *Tarde Fantástica*, 7dias6noites (ed) 2011n argitaratua - ISBN 978-989-686-076-9
* *A Casa das Auroras*, eskuiskribua (ed) 2011n argitaratua - ISBN 978-989-657-186-3
* *Lusco-Fusco, breviário dos mundos elementares* - 2011n argitaratua  Sextante/Porto Editora
* *Rómulo de Carvalho/António Gedeão - Biografia* - 2012an argitaratua Estampa argitaletxea, ISBN 978-972-33-2692-5
* *Marginal*, Eskuiskribua (ed) Fevereiro 2013 - ISBN 978-989-657-360-7
* *Ana de Londres* - 2013n argitaratua Edições Parsifal, ISBN 978-989-98333-8-8
* *Quatro Cantos do Mundo* -  (ed. xuño de 2014) ISBN 978-989-657-514-4
* *O Olhar e a Alma, romance de Modigliani* - (ed. xuño de 2015) - 
* *As Fabulosas Histórias da Tapada de Mafra* (2016) - Sextante / Porto Editora - .
* *Até Já Não É Adeus" e outros contos*, Relógio D'Água (2016)  ISBN 978-989-641-674-4
* *Rebeldia* - Planeta ( 2017),  ISBN 978-989-657-946-3
* *A Saga de Selma Lagerlöf* , 2. edizioa - Relógio D'Água  (2018) ISBN 978-989-641-885-4 - 
* *Ingmar Bergman -O Caminho Contra o Vento,* Relógio D'Água (2019) ISBN 978-989-641-967-7
* *Almanaque do Céu e da Terra,* Relógio D'Água (2020)  ISBN 978-989-783-087-7
* *Strindberg - Neste Mundo Fui Apenas Um Convidado*, Relógio D'Água (2021) ISBN 978-989-783-194-2
* *W.B. Yeats - Onde Vão Morrer os Poetas,* Relógio D'Água (2022) ISBN 978-989-783-313-7
* *Paula Rego - A Luz e a Sombra,* Relógio D'Água (2023) ISBN 978-989-783-409-7

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
New Yorkeko Eskola (poesia)

[thumb|200px|[John Ashbery, 1975ean.]]
[thumb|200px|[Frank O'Hara 1950ean.]]
[thumb|200px|[Barbara Guest 2003an.]]

**New Yorkeko Eskola** () Ameriketako Estatu Batuetako XX. mendeko poeta talde bat zen. 
Berrogeita hamarreko hamarkadaren amaiera eta hirurogeiko hamarkadaren hasiera bitartean, New Yorkek Parisera eta Londresera lekualdatu zuen munduko kultur hiriburu gisa. Inguru horretan sortu zen eskola hori. New Yorkeko Eskola XX. mendearen azken erditik gaur egunera arte AEBetako poesian eragin handiena izan zuen mugimenduetako bat izan zen.

Lehen belaunaldian hauek ziren partaide nagusiak: Frank O'Hara (1926-1966), John Ashbery (1927-2017), Kenneth Koch (1925-2002), James Schuyler (1923-1991) eta Barbara Guest (1920-2006); bigarren belaunaldian besteen artean hauek aurkitzen ditugua: Ron Padgett (1942-), Ted Berrigan (1934-1983), Dick Gallup (1941-), Bernadette Mayer (1945-), Alice Notley (1945-), Kenward Elmslie (1929-) eta Joseph Ceravolo (1934-1988). 

Idazle hauen bertsoak xehetasun bisualagatik eta Espresionismo abstraktua bezala ezagutzen den mugimendu piktorikoarekiko harreman estuagatik bereizten dira. Poesia eskola hau irekia zen, dogmarik gabea, karaktere-kidetasunean oinarritua, eta jolasarekiko, harridurarekiko, irudipenarekiko zaletasun eta asmamen nekaezinean oinarritua. 

## Lehen belaunaldiaren ezaugarriak 
* Schuyler izan ezik, Harvard Unibertsitatean ikasi zuten.
* Koch izan ezik, homosexualak ziren.
* Guztiek arte-kritika landu zuten. Arte plastikoen eragina literaturaren eraginaren gainetik jartzen zuten. Interdiskurtsibitatea ohikoa zen.
* Ashbery izan ezik, New Yorken bizi ziren eta soldaduska egin zuten.
* Surrealismoa gurtzen zuten, bereziki Raymond Roussel, Pierre Reverdy eta Guillaume Apollinaireren alde.
* Traszendentzia ez dute baloratzen. Mugimendua, aldaketa, ezegonkortasuna erreibindikatzen dute.

## Bigarren belaunaldia 
Bigarren promozioa Frank O 'Hararen eta Ashberyren teknika, collage eta ahots anitzen eragina izan zuen, baina lehen promozioak espresionismo abstraktuarekiko interesa eta debozioa sentitzen zuen bitartean, bigarren honetakoei pop arten gustua eta alferrikakoaren gurtza eta gai sakonetatik ihesa lotzen dizkie; azken buruan, ezaugarri horiek espresionismo abstraktuaren oinarriak ziren.

Bi belaunaldietako poetek bizitza sozial oso aktiboa zuten, arraza, kultura eta kredoen collage handi bat zen hirian.

## Bibliografia 
* Terence Diggory, *Encyclopedia of the New York School Poets*, New York: Infobase Publishing, 2009.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Frank O'Hara
* Espresionismo abstraktu

## Kanpo estekak
Montserrat Aguer Teixidor

**Montserrat Aguer Teixidor** (Figueres, Girona, 1963ko azaroaren 5a), **Montse Aguer** ezizenaz ezaguna, formazioz filologoa da eta  Salvador Dalí margolariaren figuran aditua.

## Biografia 
Figueresen jaioa, Alt Empordà eskualdean, bertan bizi da eta Filologia Katalanean lizentziatua da. 1986an, Antoni Pitxoten eskutik, Dalí ezagutu zuen honen Galatea Dorrean. 

Gala-Salvador Dalí Fundazioko Dalinians Ikasketa Zentroko zuzendaria, 2004ko Dalí Urteko komisario nagusia izan zen. Modu eraginkorrean lagundu du Dalíren ekoizpenaren alderdirik nabarmenenak ezagutarazten eta gutxi baloratzen diren esparruak berrikustarazten, hala nola artistaren obra idatzia. 

Dalí ardatz hartuta, hainbat erakusketatako komisarioa izan da Estatu espainiarrean zein nazioartean. Harekin lotutako lan ugari argitaratu ditu eta herrikidearen bizitzarekin eta ibilbidearekin lotutako hainbat ekitaldi publikotan ere esku hartu du. 

2012an Reina Sofia Museo Nazionaleko zaindari izendatu zuten.

2015eko azaroaren 16an, Gala-Salvador Dalí Fundazioko Patronatuak Montse Aguer izendatu zuen Gala-Dalí Fundazioko museoen zuzendari, bost hilabete lehenago hil zen Antoni Pitxot artista ordezkatuz, eta Ikasketa Zentroaren ardura bere gain hartuz.

## Sariak 
* 2005ean Sant Jordiren Gurutzea, Kataluniako Generalitateak ematen duen sari gorena jaso zuen.

## Ikus, gainera 
* Zerrenda: Creu de Sant Jordi-rekin sarituak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Montserrat Aguer Teixidorren lanak Dialneten

*
Teresa Ramos

**Teresa Ramos Rabasa** (Oviedo, Asturias, 1961) Iruñean bizi den galiziar idazlea eta psikoterapeuta da.

## Lanak 
* *Sabe la noche* (2016)
* *Bancales de perfume* (2017)
* *Cierta belleza* (2021)

## Sariak eta errekonozimenduak 
* "Rafael Fernandez Pombo" poesia lehiaketako XXXVIII. edizioan irabazle  *La conjura de las letras* lanarekin (2012) 
* "Noches Poéticas Bilbao" poesia lehiaketako lehen edizioan irabazle *Sabe la noche* lanarekin (2015)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belgrad dorrea

**Belgrad dorrea** () Serbiako Belgrad hiribiruan dagoen etxeorratz bat da. 

2024an inauguratu zen, 168 metro eta 42 solairuko altuera du. Skidmore, Owings and Merrill arkotektura estudioak eraiki zuen.

## Kanpo estekak
San Luisko kondesa

**Carmen Díaz de Mendoza Aguado**, **San Luisko kondesa** izenez ezaguna, (Murtzia, 1864-Madril, 1929) espainiar idazle, antzerkigile eta feminista izan zen.

## Ibilbidea 
Murtzian jaio zen 1864ko martxoaren 8an. Balazote eta Lalaingeko kondeen lehengusina izan zen. Lyceum Club Femeninoaren sortzaileetakoa, Maria de Maeztu, Clara Campoamor eta garaiko beste artista eta intelektual batzuekin batera. Madrilgo Ongintza Batzordeko kide ere izan zen Blanca de los Rios idazlearekin batera.

1929ko otsailaren 24an hil zen, «gaitz mingarri baten ondorioz», prentsak jaso zuenez. Fernando Sartorius Chaconekin ezkondu zen, San Luiseko kondea, Espainiak Lisboan zuen enbaxadorea, ministroa eta senataria.

*Don Juan no existe* umorez idatzita zegoen, eta horrekin erakutsi nahi izan zuen Don Juanek ez zuela arrakastarik izango emakumea bere irispidetik kanpo jartzen zenean. *La pasión ciega* ez zen oso ondo hartua izan bere tesi probokatzaileagatik.

*Plática cuaresmal* bere lehen hitzalditik, 1919ko Erramu-igandean eman zuenetik, Jacinto Benaventek zera idatzi zuen: «miretsi» egiten zuela bere balioa, arriskuaren jakitun; izan ere, jendearen artean bakean bizitzeko, ez zen komeni haiek urduritzea. Hitzaldi hartan, boteretsuei eskatzen zien ez zitzatela arbuia ez beren adimena ez energia fisikoa, eta erabil zitzatela probetxuzko zereginetan. Horrek bake soziala ekarriko zueelako. Nietzscheren  *Ibiltaria eta bere itzala* obran aipatuz, esan zuen mendietan ordubetez igotzeak santu bat eta alproja bat berdintzen zituela, berdintasunera eta anaitasunera iristeko biderik laburrena gorputz-nekea delako. Derrigorrezko lanaren lege bat eskatu zuen. Gainera, lurraren gaineko eskubideren bat eskatzen zuen, lurra lantzen zuenarentzat..

Hiru urte geroago eman zuen bigarren hitzaldia: *Hezkuntza feminista*. Seme-alaben heziketa amei bakarrik zegokiela aldarrikatzen zuen. Emakumeak oraindik egin gabe zeuzkan jarduera askotarako zuen ahalmenaz ere jabetzen zen.

Hirugarren hitzaldia ere 1923an emana *Politika feminista* izan zen. Bizitza politikoaren azken urteak eta emakumeen papera berrikusi zituen bertan. Marokoko gerraren aurka agertu zen, bizitza odolusteagatik. Gainera, Espainian ez zeuden errepideak egitea eta Espainian lankide atzerritarrei saltzen zitzaizkien minak ustiatzea kritikatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La *Esferak* argitaratutako elkarrizketa: ilustración mundial en su número 634 - 1926 febrero 27
* *Panpinak* izeneko kontakizuna, La Esferan argitaratua: munduko ilustrazioa 651. zenbakian - 1926 ekaina 27
Peñuelen uharkak

**Peñuelen uharkak** monumentu-multzo bat dira, Melilla Zaharreko Maestranza Plazan, Espainiako Melilla hirian, Aljibeen Plazaren azpian dagoena, eta Melilla Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren zati da, Interes Kulturaleko Ondasuna. 

## Historia 
1571n eraiki zituzten, Domingo de Onnacchca hargin-maisuaren parte-hartzearekin, La Plazaren edukiera handitzeko, ordurako Aljibe Zaharra bazuelako. 1680an garbitu zituzten, eta artilleria etsaia garatzearekin batera, 1699an lubeta egin zuten, ezkerreko dekantagailua iturri bihurtuz, bizilagunen segurtasunerako.

1800ean, Enramadillara sartzeko arrapala bat itsatsi zitzaion aurrealdean; 1891n, ez ziren gehiago erabili, animaliek kutsatu zituztelako; 1947an, itxi egin zituzten, Aljibeen plazan egokitze-lanak egin zituztelako, eta, urte batzuk geroago, arrapala eraitsi egin zen.

1997an, Melillaren V. mendeurrenean, uraska eta mendebaldeko dekantagailua ireki ziren jendearentzat, funtzionamendua birsortzen zuen ur-zirkuitu itxi batekin. Duela gutxi egindako zaharberritze batekin ezabatu zen, eta, ondoren, ekialdeko dekantagailua ireki zen, eta, 2018ko azaroaren 28an, ekialdeko uraska. 

## Deskribapena 
Iragazki batez, bi dekantagailuz eta bi uharkaz osatuta daude.

### Dekantagailuak 

Fitxategi:Salida_del_aljibe,_Melilla.jpg|link=Archivo:Salida_del_aljibe,_Melilla.jpg
Angeluzuzenak dira, 4 bider 8 metro eta 2 oin altu, muturretan kokatuak, kanoi-ganga batez estaliak, non dekantatu, partikula finenen ura iragazi eta bertan pausatzen uzten baitzen.

### Uharkak 

Fitxategi:Aljibes_de_las_Peñuelas.jpg|link=Archivo:Aljibes_de_las_Peñuelas.jpg
Fitxategi:Aljibe_de_las_Peñuelas_con_agua.jpg|link=Archivo:Aljibe_de_las_Peñuelas_con_agua.jpg
Fitxategi:Aljibe_este_de_las_Peñuelas_7.jpg|link=Archivo:Aljibe_este_de_las_Peñuelas_7.jpg
Fitxategi:Aljibe_este_de_las_Peñuelas_14.jpg|link=Archivo:Aljibe_este_de_las_Peñuelas_14.jpg
Fitxategi:Aljibe_este_de_las_Peñuelas_21.jpg|link=Archivo:Aljibe_este_de_las_Peñuelas_21.jpg
Fitxategi:Aljibe_de_las_Peñuelas.jpg|link=Archivo:Aljibe_de_las_Peñuelas.jpg
Fitxategi:Andamio_del_Aljibe_de_las_Peñuelas.jpg|link=Archivo:Andamio_del_Aljibe_de_las_Peñuelas.jpg
Fitxategi:Pilar_del_Aljibe_de_las_Peñuelas,_Melilla.jpg|link=Archivo:Pilar_del_Aljibe_de_las_Peñuelas,_Melilla.jpg

Areto angeluzuzenak dira, 4 x 8 eta 13 metroko sakonera eta 8 metroko sakonera eta zabalera dutenak. Erdian kokatuta daude eta kanoi-gangak dituzte, sakonera handiko arku fajoiekin, ura gordetzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aaron Taylor-Johnson

**Aaron Taylor-Johnson** (Buckinghamshire, 1990eko ekainaren 13a) Erresuma Batuko aktorea da.

## Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Aaron Taylor-Johnson fitxa IMDB-n.
Lily-Rose Depp

**Lily-Rose Depp** (Paris, Frantzia, 1999ko maiatzaren 27a) aktorea eta abeslaria da. Johnny Depp eta Vanessa Paradis aktoreen alaba, *Tusk* (2014) filmarekin ekin zion aktore karrerari, eta moda modelotzat ere aritu da. 2015az geroztik, Frantziako Chanel moda etxearen enbaxadore da.

## Filmografia 
* 2014: *Tusk* - #2
* 2016: *Yoga Hosers* - Colleen Collette
* 2016: *La Danseuse* - Isadora Duncan
* 2016: *Planetarium* - Kate Barlow
* 2018: *A Faithful Man* - Eve
* 2019: *The King* - Catalina de Valois
* 2021: *Crisis* - Emmie Kelly
* 2021: *Voyagers* - Sela
* 2021: *Silent Night* - Sophie
* 2021: *Wolf* - Cecile
* 2024: *Nosferatu* – Ellen Hutter

## Kanpo estekak 
* Lily-Rose Depp IMDb-n
Robina Muqimyar

**Robina Muqimyar** (Kabul, 1986ko uztailaren 3a) atleta da. Afganistan ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Abdul Rahim

**Abdul Rahim** (1913ko otsailaren 11) atleta zen. Afganistan ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entoloma jubatum

***Entoloma jubatum*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Rhodophyllus jubatus*, *Leptonia jubata*, *Trichopilus jubatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 4 cm bitarteko diametrokoa, arre-gris ilun kolorekoa edo sator kolorekoa, konikotik zabaldura puntadun titi batekin, flokosoa, fibrilatua.

**Orriak:** Arrexka-gris koloretik purpura-arrexkara doan kolorekoak, oso zabalak, tartean orritxoekin, oinera borobilduak.

**Hanka:** Ia zilindrikoa oinarrira mehetua, zuzena, gris-arrexka zurbila, baina zuria behealdean eta goian flokositate finarekin.

**Haragia:** Zurixka, irinaren usinik gabe, ia usaingabea.

**Etimologia:** *Entoloma* grekotik dator: ertza barrurantz biribildua. *Jubatum* epitetoa latinetik dator, zurdaekin, esan nahi duen “jubatus” hitzetik. Kapelako apaingarriengatik.

## Jangarritasuna 
Ez da jangarria.

### Nahasketa arriskua 
*Entoloma porphyrophaeum* delakoak izan dezake antza.

## Sasoia eta lekua 
Zelai hezeetan. Urria.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Groenlandia, Islandia, Svalbard, Europa, Uganda.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Entocybe turbida

***Entocybe turbida*** *Entolomataceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus caesius var. ßß argyropus*, *Agaricus argyropus*, *Entoloma argyropus*, *Entoloma turbidum*, *Entoloma costatum subsp. cordae*, *Entoloma cordae*, *Rhodophyllus turbidus*, *Hyporrhodius turbidus*, *Hyporrhodius argyropus*, *Rhodophyllus cordae*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 3 eta 7 cm bitarteko diametrokoa, koniko-kanpai itxurakotik ganbilera titi markatu batekin erdian. Ertza ildaskatua du. Arrexka koloretik gris-arrexka kolorera, askoz argiagoa eguraldi lehorrarekin.

**Orriak:** Ez oso estu, borobildu samarretik itsatsira oinera. Hasieran gris argi kolorekoak, gero arrosa zikin kolorekoak.

**Hanka:** Luze samarra eta diametro txikikoa, grisaxka, leuna, oinarrian zuria, oso hauskorra.

**Haragia:** Zuri-gris kolorekoa. Usaingabea.

**Etimologia:** *Entoloma* grekotik dator: ertza barrurantz biribildua.  *Turbidum* epitetoa latinetik dator, lauso, nahasi, esan nahi duen “turbidus” hitzerik. Bere koloreagatik?

## Jangarritasuna 
Interes gastronomikorik gabea.

### Nahasketa arriskua 
*Entoloma jubatum* eta beste batzuen oso antzekoa da. Esporengatik bereizten da.

## Sasoia eta lekua 
Basoetako leku goroldiotsu eta hezeetan, batez ere urkien azpian, baina baita koniferoen azpian ere.

### Banaketa eremua 
Kanada, Alaska, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Launangoa

**Launangoa** Durangaldeko dantza da, txistu eta danbolinaren doinuak jarraituz egiten da. Herriko eta auzo edo kofradietako jaietan zortzi lagunek egiten dituzte dantzok, txistulariak lagunduta. Lehen **Launakoa** izena ere erabiltzen zen, baina orain Launangoa erabiltzea lehenesten da.

Dantzari-dantza dantza sortako seigarrena da. Banangoan (hirugarrena), Binangoan (laugarrena), Launangoan (seigarrena) eta Zortzinangoan (lehenengoan), dantzariek ez dute tresnarik (makila edo espata) eta dantzari kopuruen arabera txandaka egiten dute, bakoitzak bere trebezia erakutsirik.

Dantzak Zortzinangoaren oinarrizko egiturari jarraitzen dio pausoei eta posizio aldaketa orokorrei dagokienez, baina berezitasun batekin: Banangoaren eta Binangoaren kasuetan bezalaxe, erdialdeko zatia beti launaka egindako posizio aldaketek eta pausoetako trebetasun erakusketek osatuko dute, nahiz eta badiren aldaerak eta talde guztiak dantza burutzeko moduari buruz beti ados ez egon. Azken zatia Zortzinangoarena da. Durangaldeko tradizioan sortutako dantza-sorta da. Humdboldt alemaniarrak 1881ean deskribatu zuen. Txelu Etxebarria begoñatarrak,  28 urtez dantzari aritu ondoren, liburuak argitaratu zituen 1969an eta  1990an. Etxebarriak kontatzen zuenez, 1960ko abuztuaren 10ean, launaka ere egitea proposatu zuen, hori hobeto egokitzen baitzitzaion dantzaren egiturari. Honetan ere, Banangoan eta Binangoan bezala, esku hutsik dantzatzen da. 

Gaur egun, Dantzari Dantzako gainerako dantzak bezala, Abadiño, Berriz, Garai, Iurreta, Izurtza eta Mañarian ikus dezakegu, baina iraganean merindade osoan zabaldu zela uste da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Larrinaga, Josu. «Dantzari-dantza - Auñamendi Eusko Entziklopedia» *Auñamendi.eusko-ikaskuntza.eus*
* Launango. dantzan.eus atarian lau bideo. l.
* «Euskal Herriko Dantzak | Launango» *www.dantzak.eus*. argazkia, azalpena, audioa eta bideoa
Alicia Fernández Rodríguez

**Alicia Fernández Rodríguez** (Escairón, O Saviñao, 1987ko azaroaren 15a) galiziar poeta da.

## Ibilbidea 
Galiziar Filologian lizentziatua USCn. Olerkiak argitaratuak ditu *La Caramuxa*, *A ciegas*, *Dorna e Xistral* literatur aldizkarietan, besteak beste. Sormenezko idazlan tailerrak eman zituen. Compostelako Chan da Pólvora liburu-dendaren sortzaile eta zuzendari izan zen bi urtez, Antón Lopo, Gonzalo Hermo, Manolo Martínez eta Eduard Velascorekin batera.

## Lanak 
### Poesia 
* *Echar el mar los pones ojos* (2005). Edições Tema.
* *Mamá pelicano* (2020).

### Lan kolektiboak 
* *Sempre mar. Cultura contra a burla negra*, 2003.
* *Letras novas*, 2008, Asociación de Escritores en Lingua Galega.
* *Guía viva de ortodoxos y heterodoxos en la poesía contemporánea gallega*, 2012, Endymión.
* *Versus cianuro. Poemas contra a mina de ouro de Corcoesto*, 2013, A. C. Caldeirón.
* *No seu despregar*, 2016, Apiario.
* *13. Antoloxía da poesía galega próxima*, 2017, Chan da Pólvora.

## Sariak 
* Francisco Fernandez del Riego poesia saria.
* Francisco Añon poesia saria.
* Díaz Jácome (2002) 3. poesia saria.
* Ánxel Casal poesia saria.
* Minerva saria.
* Arteen Jolas-Zentroa I. Poesia Lehiaketako 3. saria 2014an, *Desioaren* inbentarioagatik.
* Fiz Vergara Vilariño poesia saria 2019an, *Mamá pelicano* lanagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Egilearen fitxa EFTAn.
* Artikulua Gabeziak II Eguneroko Korapiloetan
Phil Lesh

**Philip Chapman Lesh** (Berkeley, Kalifornia, 1940ko martxoaren 15a – Los Angeles, 2024ko urriaren 25a) estatubatuar baxu-jotzailea izan zen, Grateful Dead taldeko kide sortzailea.

Biolina jotzen hasi zen, baina High School Berkeleyn ikasten ari zela, tronpetara aldatu zen eta abangoardiako musika klasikoan eta free-jazzean interesatu zen. 1961ean Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn Tom Constanten bateria-jotzailea ezagutu zuen. Constantenen gomendioz, Lesh Luciano Berioren ikaslea izan zen 1962an.

1962an Jerry Garcia ezagutu zuen eta Bob Weir, Ron "Pigpen" McKernan eta Bill Kreutzmannekin batera Grateful Dead rock psikodelikoko taldea sortu zuten. Lesh taldeko baxu-jotzaile bihurtu zen, nahiz eta inoiz ez zuen musika tresna hau jo. Taldearen abestiren bat ere konposatu zuen eta abestiren bat ere abestu zuen. Grateful Dead desegin ondoren bere musika ibilbidearekin jarraitu zuen.

## Diskografia 
The Other Ones:
* *The Strange Remain* (1999) 
Phil Lesh and Friends:
* *Love Will See You Through* (1999)
* *There and Back Again* (2002)
* *Live at the Warfield* (2006)

## Kanpo estekak
Kobieta z...

***Kobieta z...*** 2023ko Małgorzata Szumowska eta Michał Englert poloniar zinema zuzendarien film dramatikoa da.

## Sinopsia 
1980. urtea da. Andrzej gizon gaztea armadaren errekrutatze saio batean dago. Galtzerdiak kentzeko eskatzen diotenean urduri jartzen da, eta ezetz esaten du. Zubi batean dago Andrzej orain, salto egin edo ez erabakitzen ari da, eta oinutsik dago: oinetako azazkalak margotuta dauzka. 2004. urtera salto eginez, Aniela emakumea etsipen egoera berean dago. Aniela gizonezko gorputz batean jaio zen, eta Andrzej izena jarri zioten. Txikitatik sentitu du emakumea dela, baina mediku bati «beste aldera» joatera behartzen duen indar bat sentitzen duela kontatzen dionean, testosterona injekzioek eta emakume escort batekin sexua izateak arazoa konponduko duela argituko dio hark. 1980ko hamarkada da Poloniako herri txiki batean, eta trans identitatea ez dago toleratuta. Beraz, Anielak beragandik espero dena egingo du: emakume batekin ezkondu, bi haur izan, eta bere jaioterrian gelditu, bulego batean lan eginez. Urteek aurrera egin ahala, ordea, Anielak betidanik jakin duen hori azaleratuz joango da, barruan sentitzen duena kanpoaldean islatuz.

## Aktoreak 
* Małgorzata Hajewska-Krzysztofik: Aniela
* Joanna Kulig: Iza
* Mateusz Więcławek: Aniela (gaztea)
* Bogumiła Bajor: Iza (gaztea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Room Next Door

***The Room Next Door*** 2024ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Sigrid Nunezen *What Are You Going Through* eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Martha gerra korrespontsala zen, eta, orain, minbizia sendatzeko tratamendu esperimentalak probatzeaz nekatuta dago. Ingrid autofikzio liburuen idazle bilakatu da, eta heriotzari buruzko liburu bat publikatu berri du, ulertzen ez duen heriotzari buruzkoa. Marthak eta Ingridek 80ko hamarkadan ezagutu zuten elkar, New Yorkeko aldizkari baterako lan egiten zutenean. Konexio handia zuten garai hartan, maitalea ere partekatzen zuten, baina urteak dira elkar ikusten ez dutela. Emakume bakoitzak ibilbide pertsonal eta profesional oso ezberdinak hartu zituen, eta bizitzarekin eta heriotzarekin erlazionatzeko era ezberdinak dituzte. Marthak hil egin nahi du, eta Ingridi bere ondoan egon dadin eskatuko dio.

## Aktoreak 
## Ikus, gainera
* Zainketa aringarriak eta zinema

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crossing (2024ko filma)

***Crossing*** (, ) 2024ko Levan Akin suediar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Lia 72 urteko historiako irakasle erretiratua da, eta Batumin bizi da, Georgian. Zorrotza da, eta erraz gaitzesten ditu onartu ezin dituenak. Ezkongabea da, eta duintasunak eta printzipioek gidatzen dute haren bizitza. Lia bere ilobaren bila dabil; Tekla izeneko trans emakumea da hura. Hilzorian zegoen ahizpari hitzeman zion alaba aurkitu eta etxera ekarriko zuela bueltan. Itxura guztien arabera, Teklak Turkiako muga zeharkatu zuen, eta Istanbulen bizi da. Bilaketan, Liak Achirekin egingo du topo. Ikasle ohi baten anaia da Achi, besteen bizkar bizi den gazte tonto xamarra, eta Liarekin joan nahi du Istanbulera. Tekla non dagoen badakiela eta turkiarrez eta ingelesez mintzatzen dela esanez argudiatuko du harekin joateko nahia. Horrela, bikoteak Istanbulerako bidaia hasiko du, bilaketan lagunduko duten pertsonaia anitzekin egingo dute topo bidean, eta, galdutako emakumeari buruz gehiago jakiteko ez ezik, beren buruak hobeto ezagutzeko ere balioko die bidaiak.

## Aktoreak
* Mzia Arabuli
* Lucas Kankava
* Deniz Dumanlı

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La piel en primavera

***La piel en primavera*** 2024ko Yennifer Uribe Alzate kolonbiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Sandrak lanera eramango duen autobusa hartu du. Jendez beteta dago, eta zutik doa. Geltokietako batean mutil bat sartu da, eta autobusa aurretik atzera zeharkatu du zerbait saldu nahian. Jendea igo eta jaitsi egiten da, hutsik dauden eserlekuak betez. Sandra autobusaren aurrealdera doa; izan ere, lanpostu berri bat du, eta ez dago ziur zein den bere geltokia. Gidariari erakutsi dio helbidea, eta mesedez gertu daudenean abisatzeko eskatu dio. Ahaztu ez dadin kopilotuaren eserlekuan eseri da Sandra. Sandrak egunero hartuko du autobusa, lanera joan behar duenetan behintzat. Eta autobus bidaia horietan emakumearen bilakaera erretratatuko da: gidariarekin hizketan hasten denean janzkera aldatuko du, eta ezpainak gorriz margotuko ditu, autobusaren aurrealde edo atzealdean jartzea bere umorearen adierazgarri izango da, eta kopilotuaren eserlekuan beste emakume bat esertzean bere konfiantza kolokan ikusiko dugu.

## Aktoreak
* Alba Liliana Agudelo Posada: Sandra
* Eduardo Arango
* Cristian López
* Laura Zapata

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Coloma Rosselló i Miralles

**Coloma Rosselló i Miralles**   (Palma, 1871 - *ibidem*, 1955) Mallorcako idazlea izan zen .

## Ibilbidea 
Familia aberats batetik zetorren, heziketa aurreratua jaso zuen eta, besteak beste, Carme Karrekin (Victor Catalá izenez ere ezaguna) korrespondentzia izan zuen. Artikuluak argitaratu zituen *Bartzelonako* *Feminal* eta *Mercurio de Barcelona* aldizkarietan, besteak beste. 

1910ean *Guía histórico-descriptiva de Valldemosa y Miramar (Valldemosa eta Miramarreko gida* *historiko-deskriptiboa*) argitaratu zuen, Valldemossako kartusiako bere ziegan egindako egonaldi luzeetako baten ondorioz, 1915ean frantsesera itzuli zena.

*Valldemossines* (1911) literatura-lan bakarra argitaratu zuen, narrazio eta deskribapen paisajistiko eta historikoen bilduma.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Walda Pla i Rosés

**Walda Pla i Rosés** (Masnou, Maresme, 1913ko urriaren 8a - Badalona, 2014ko maiatzaren 22a) kataluniar eleberrigilea izan zen.

## Ibilbidea 
Kutsu historikoa zuten eleberri erromantikoak argitaratu zituen, ''Salt d'euga* (1961), *Amarga joia* (1968) i *Quan el vent dansa amb el destí'' (2009). 1960ko eta 1970eko hamarkadetako gizarte aberatsaren hipokresia islatzen du bere azken eleberriak.

Empordá-ri buruzko poemak argitaratu gabe utzi zituen.

Masnouko marinel-jatorrikoen ondorengoa zen. Marià Manent idazle eta poetaren senidea zen, aitaren lehengusina, eta 1994ko ikerketa batean adierazi zuen Maria ahaztutako idazleetako bat zela. Cèlia Sunyol i Pla eleberrigilearen lehengusina ere bazen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hiver à Sokcho

***Hiver à Sokcho*** 2024ko Koya Kamura franko-japoniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Elisa Shua Dusapinen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Sinopsia 
Soo-Ha Sokchon jaio eta hazi da, Hego Koreako kostako herritxo batean. Seulen literatura korearra eta frantsesa ikasten ibili ondoren badira hilabete batzuk jaioterrira itzuli dela. Herrian ezagun asko ditu, baina bere egunak amarekin, bikotekidearekin edo bere nagusiarekin igarotzen ditu. Ama arrain saltzailea da, eta fugu izeneko arrain motan dago espezializatuta. Ondo prestatzen ez bada heriotza eragin dezakeen arraina da fugua. Haren bikotekidea, Jun-Ho, institututik ezagutzen duen mutila da, eta haren ametsa hiriburura joan eta modaren industrian lan egitea da. Amak harekin ezkontzea nahi du, baina ez dirudi Soo-Hak inongo interesik duenik. Soo-Hak Blue House izeneko hotel txiki batean egiten du lan. Jabea duela gutxi alargundu da, eta gazteak harekin lan egiten du gelak eta afariak prestatuz. Yan Kerrand komikigile frantsesa iritsiko da hotelera, bere istorio berriaren bila, eta Soo-Hak herria eta inguruak erakutsiko dizkio. Gizonarekiko kuriositatea piztuko zaio neskari; izan ere, aita ezagutzen ez duen gizon frantses bat da.

## Aktoreak
* Bella Kim : Soo-ha
* Roschdy Zem : Yan Kerrand
* Park Mi-Hyeon : ama
* Ryu Tae-ho : M. Park
* Gong Do-yu : Jun-oh
* Jung Kyung-soon : izeko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Reas (2024ko filma)

***Reas*** 2024ko Lola Arias argentinar zinema zuzendariaren film dokumentala da.

## Sinopsia 
Yoselik 26 urte ditu, eta lau urterako sartu dute kartzelan. Aireportuan harrapatu zuten, maletan bi kilo droga zuela. Kartzelara sartzen ari dela ezagutuko dugu: «Kendu ezazu arropa, askatu ilea eta astindu burua, maindireak eta koltxoia hartu, eta sartu zaitez zeldara». Eta bere lehen egunean ezagutuko ditugu gainontzekoak ere: Pato, Nacho, Estefy, Noelia. Rock talde bat osatu dute, eta Yoseli haien familiaren parte izan dadin nahi dute; Yoselik badu familia kanpoan, eta bakarrik egotea gustatzen zaio, baina laster ulertuko du espetxe barruan komunitateak duen garrantzia.

## Aktoreak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Strange Way of Life

***Strange Way of Life*** () 2023ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren western-filma da. Almeríako Tabernasko basamortuan grabatu zuten.

## Sinopsia 
Hogeita hamabost urte pasa eta gero, Silvak berriro basamortua zaldiz zeharkatuko du Jake sheriffa bere laguna bisitatzeko. Gauean ospatu, baina hurrengo egunean Jakek bere bidaiaren benetako arrazoia azalduko du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belgradeko gotorlekua

**Belgradeko gotorlekua** (, ) Serbiako Belgrad hiriburuan dagoen gotorleku bat da. Zitadela zaharra eta Kalemegdan parkeaz osatua dago.

## Kanpo estekak 
*   Webgunea
Maria Fullana i Montoro

**Maria Fullana i Montoro**   (Valentzia, 1958ko ekainaren 16a)  **Maria Fullana** izenez ezagunagoa, poeta, narratzaile, itzultzaile eta irakasle ohia da.

## Ibilbidea 
Filologia hispanikoan lizentziatu zen Sevillako Unibertsitatean 1980an, eta katalanezko bigarren hezkuntzako maistra aritu da profesionalki. Poesiaren arloan argitaratu dituen lanen artean, *Cants mimètics* (1986), *I escadussers* (1987), *Blues* (1989) i *Ícara* (1990);  *Paisatge emergent. Trenta poetes catalanes del segle XX* (1999) i en *Contemporànies. Antologia de poetes dels Països Catalans* (1999), besteak beste. 

Narratzaile gisa, hainbat narrazio-lan idatzi ditu, hala nola *Contes feiners* (1990) i *Joc de dames* (1992), baita haur literaturako *Bon viatge fa la cadernera* (1995). lan kolektiboetan ere parte hartu du ''Premis de poesia Senyoriu d'Ausiàs Marc* (1997) eta  *Microsexe* poesia sarietan (1998).

1986an "Manuel Rodríguez Martínez de Poesía d´Alcoy" saria jaso zuen, *Cants mimètics* lanagatik, eta 1988an  *Senyoriu d'Ausiàs March* saria, *Blues* lanagatik.

Saiakeraren arloan, *Pensades'' argitaratu zuen, aforismoen bilduma bat, 2019an (Neopàtria argitaletxea).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philippe Sanfourche

**Philippe Sanfourche** (?, 1975) Frantziako kirol kazetaria da, RTL kirol sailean erreportari nagusi gisa lan egiten duena eta gero irrati eta telebista aurkezlea.

## Biografia 
L'Équipe telebista-kateko ''L'Equipe du soir* saioko zutabegilea da. RTLrentzat beste txosten garrantzitsu batzuk: Dakar Rallya 2004tik 2010era, 2008ko Frantziako Tourra, Carlos Sastre Cadel Evans aurretik irabazi zuena. Frantziako Irekia tenis-txapelketa 2000tik 2003ra, Parisko Roland-Garros estadioan. Pascal Prauden *20hFoot'' telesaioan ohiko agerraldiak ere eginten ditu. Philippe Sanfourche 2010etik Frantziako futbol selekzioko eta Paris Saint-Germain FC kirol saileko espezialista da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kneecap (filma)

***Kneecap*** 2024ko Rich Peppiatt ingeles zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Sinopsia 
Naoise Ó Cairealláin grafiti bat marrazten ari zen lagun batekin Belfast hiriko autobus geltoki batean, Ipar Irlandan. 2017. urtea zen, Hizkuntza Irlandarraren Legea onartzeko manifestazioaren bezpera. Naoisek Cearta idatzi zuen grafitian; «eskubideak», irlanderaz. Polizia iritsi, eta Naoisek ihes egitea lortu zuen, baina haren laguna atxilotu egin zuten. Gazteak ingelesez hitz egiteari uko egin zion, eta komisarian igaro behar izan zuen gaua, itzultzaile baten zain. Gertakizuna inspiraziotzat hartuta, C.E.A.R.T.A izeneko kanta kaleratu zuten, etorkizunerako planik gabe, barre batzuk egitearren. Une hartan jaio zen Kneecap. Liam Ó Hannaidh, Naoise Ó Cairealláin, eta JJ Ó Dochartaigh gazteek osatzen duten rap taldearen izena da Kneecap. Eszenatoki gaineko jardunean, Mo Chara, Móglaí Bap eta DJ Próvaí izenez dira ezagun. Irlanderaz abesten dute, ingelesezko espresioak tartekatuz, eta satira eta sozialki konprometituak diren hitzak, errealitatea eta absurdoa nahasten dituzte.

## Aktoreak
* Móglaí Bap
* Mo Chara
* DJ Próvaí		
* Adam Best: Doyle
* Saorlaoith Brady: Lorna O’Gill
* Emer Casey
* Donagh Deeney: Uncle Peader
* Michael Fassbender: Arlo
* Fionnuala Flaherty: Caitlín
* Simone Kirby: Dolores
* Jessica Reynolds: Georgia
* Cliodhna McCorley

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nikolaus Joseph von Jacquin

**Nikolaus Joseph Freiherr von Jacquin** (Leiden, 1727ko otsailaren 16a – Viena 
1817ko urriaren 26a) medikuntza, kimika eta botanika ikasi zituen herbeheretar-austriar zientzialaria izan zen.

Medikuntza ikasi zuen Leidengo Unibertsitatean eta ondoren Parisera joan zen eta ondoren Vienara. Hiri honetan Gerard van Swietenen ikasle izan zen.

Frantzisko I.a enperadoreak Mendebaldeko Indietara, Erdialdeko Amerikara, Venezuelara eta Granada Berrira bidali zuen 1755 eta 1759 artean, [[Schönbrunn jauregia|Schönbrunn jauregiko] bildumarako landareak, animaliak eta mineralak biltzeko. 1797an Alexander von Humboldtek Ameriketarako bidaia prestatzen ari zen bilduma ikasi zuen.
1763an Jacquin Bergakademie Schemnitzeko kimika eta mineralogiako irakasle izendatu zuten. 1768an botanika eta kimika irakasle eta Vienako Unibertsitateko lorategi botanikoen zuzendari bihurtu zen. 1783an Suediako Zientzien Errege Akademiako atzerriko kide hautatu zuten.

Haren seme Joseph Franz kimikako eta botanikako irakaslea ere izan zen Vienako Unibertsitatean, eta botanikari buruzko hainbat liburu idatzi zituen.

## Lanak 
thumb|*Selectarum Stirpium Americanarum Historia*, 1780, Polonuako Liburutegi Nazionala
thumb|*Haemanthus pubescens* Carl Linnaeus, Nikolaus Joseph von Jacquin 1798
**Enumeratio systematica plantarum* (1760)
**Enumeratio Stirpium Plerarumque* (1762)
**Selectarum Stirpium Americanarum* 
**Observationum Botanicarum* (part 1 1764, part 2 1767, part 3 1768, part 4 1771)
**Hortus Botanicus Vindobonensis* (3 volumes, 1770–1776) with plates by Franz Anton von Scheidel
**Florae Austriacae* (5 volumes, 1773–1778)
**Icones Plantarum Rariorum* (3 volumes, 1781–1793)
**Plantarum Rariorum Horti Caesarei Schoenbrunnensis* (4 volumes, 1797–1804)
**Fragmenta Botanica 1804–1809* (1809)
**Nicolai Josephi Jacquin collectaneorum supplementum ...*
**Oxalis :Monographia iconibus illustrata*
**Dreyhundert auserlesene amerikanische Gewächse nach linneischer Ordnung* (with Zorn, Johannes)
* ''Nikolaus Joseph Edlen von Jacquin's Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie : zum Gebrauche seiner Vorlesungen* . Wappler, Vienna 1783 Digital edition by the University and State Library Düsseldorf
* *Nikolaus Joseph Edlen von Jacquin's Anfangsgründe der medicinisch-practischen Chymie : zum Gebrauche seiner Vorlesungen'' . Wappler, Vienna, 2nd. ed. 1785 Digital edition by the University and State Library Düsseldorf

## Kanpo estekak
Serbiako Parlamentu Nazionalaren egoitza

**Serbiar Errepublikaren Parlamentu Nazionalaren Egoitza**, serbieraz *Дом Народне скупштине Републике Србије*, *Dom Narodne skupštine Republike Srbije*, Serbiako Belgrad hiriburuan dagoen eraikin bat da, Serbiako Parlamentu Nazionalaren egoitza. Nikola Pašić plazan dago.

1936an eraiki zen eta Konstantin Jovanović arkitektoak diseinatu zuen.
Františka Stránecká

**Františka Antonie Kajetána Kerschnerová**, jaiotzez **Všetečková** (Velké Meziříčí, 1839ko martxoaren 9a – Brno, 1888ko maiatzaren 27a), ***Františka Stránecká*** izengoitiaz ezagunagoa, txekiar idazle eta folklorista izan zen.

## Bizitza 
thumb|Františka Stráneckáren hilobia (argazkiaren ezkerraldean)

František Všetečkaren alaba, 1839ko martxoaren 9an jaio zen Velké Meziříčín. Stránecká Zhořen hazi zen, eta geroago Stránecká izengoiti moduan erabiltzen hasi zen. Senar-emazteek Berehoven eman zituzten lehen bost urteak, gero Uherské Hradištěra joan ziren bizitzera, eta 1874an Brnora.

## Literatura ibilbidea 
Aita eta neba hil zitzaizkionean, idazten hasi zen tristurari aurre egiteko
* *Dva Štědré večery* (argitaragabea)
* *Moravské národní pohádky* (argitaragabea)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Stari dvor

**Stari dvor**, Стари двор, "Jauregi Xaharra", Serbiako Belgrad hiriburuko udaletxea eta udalaren egoitza da.

1882-1884 artean eraikia, Aleksandar Bugarski eta Jovan Ilkić arkitektoek diseinatu zuten.
Pikondoaren parabola

thumb|250px|Pikondo adarra sortzen.

**Pikondoaren parabola**, edo **Pikondoaren parabola hostoak sortzen**, Jesukristoren parabola bat da, hiru Ebanjelio sinoptikoetan kontatua: Mateo, Marko eta Lukas. Ez da nahastu behar Lukasen jasotako Pikondo agorraren parabolarekin. Parabola horren atzetik, berehala, zaintzarako eskaera dator.

## Testua 
Lukasen Ebanjelioak horrela dio:

## Azalpena 
Jesusek azaldu du parabola hori ikuspegi eskatologikotik ulertu behar dela. Olibondoen mendiko diskurtsoan bezala, non Jesusek hiztegi apokaliptikoa darabilen, pikondoaz baliatzen da azken egunak eta Pasioaren garaiaren etorrera gogora ekartzeko. Joan Krisostomo Elizako doktoreak bere 77. homilian dioenez, uda espiritual batek mundu honetako negu neketsua ezabatuko du, baina Mesiasek urtaroen adibidea hartzen du munduaren benetako izaera erakusteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eneritz Mancisidor

**Eneritz Mancisidor Villamediana** (Portugalete, Bizkaia,  -) bizkaitar filologo, irakasle eta politikaria da.

2023. urtetik Portugaleteko Udaleko zinegotzia da eta EH Bildu Udal Taldeko burua eta bozeramalea ere.

## Bizitza 
Asti Leku Ikastolan ikasi zuen. Euskal filologian gradua ikasi zuen Deustuko Unibertsitatean (2010-2014). Ondoren, Irakasle masterra egin zuen Deustuko Unibertsitatean. Eleaniztasuna eta Hezkuntza masterra ere ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean (EHU).

Euskara irakasle gisa aritu da. Asti Leku Ikastolan, HABEn edo Santurtziko Udal Euskaltegian ibili da. Gaur egun Portugaleteko IES J.A. Zunzunegui BHI institutuan irakasten du.

Portugaleteko hainbat kultura-arlotan ibilia da, esaterako, Elai-Alai Kultur Elkartean edo Sastraka Gaztetxean (Portugaleteko gaztetxea).
thumb|EH Bilduko Ezkerralderako alkategaiak
2023ko udal hauteskundeetan, Portugaleteko alkategaia eta zerrendaburua izan zen, EH Bilduren partez. Gaur egun, Portugaleteko Udaleko zinegotzia da, baita EH Bildu Udal Taldeko burua eta bozeramalea ere.

## Dantza txapelketak 
* 2016, irabazlea, Kerman Rengelekin batera, Zalduko Txapelketan (Bizkaia)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Miren Matanzas
* Ibabe Beristain
* Asier Alcedo
* Kerman Rengel

## Kanpo estekak 
* Eneritz Mancisidor. Portugaleteko udaleko zinegotziak
Bavariako Museo Nazionala

**Bavariako Museo Nazionala** () Alemaniako Munich hirian dagoen museo bat da, Bavaria estatuan. Europako apaindura arteetako museo garrantzitsuenetakoa da eta Alemaniako arte museo handienetakoa. 1855ean Maximiliano II.a Bavariakoak sortu zuen.

## Galeria

File:Bayerisches Nationalmuseum Munich, April 2018.jpg|Eraikin nagusia gauez
File:Tilman Riemenschneider Magdalena BNM img01.jpg|Tilman Riemenschneider: *Maria Magdalena*
File:Tilman Riemenschneider Sebastian BNM 12-260 img01.jpg|Tilman Riemenschneider: San Sebastian 
File:Hans Leinberger Hl. Magdalena um 1520-1.jpg|Hans Leinberger: St. Magdalena, 1520 ingurukoa
File:Hans Leinberger Hl. Anna Selbdritt-1.jpg|Hans Leinberger St. Anna Selbdritt
File:Niclaus Gerhaerts von Leyden Jesuskind mit Weintraube BNM 91-43.jpg|Niclaus Gerhaerts von Leyden: Jesus mahatsekin
File:Conrat Meit - Judith with the head of Holofernes.jpg|Conrat Meit: *Judit Holofernesen buruarekin*
File:Augsburger Tafelservice der Fürstbischöfe von Hildesheim BNM 02.jpg|Hildesheimgo printze-artzapezpikuaren ontziteria

## Kanpo estekak
Errumaniar Ateneoa

**Errumaniar Ateneoa** () Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen kontzertu areto bat da. 

1888an eraiki zen eta gaur egun George Enescu Orkestra Filarmonikoa eta George Enescu Jaialdiaren egoitza da. 

## Galeria

File:Ateneul Roman binnenkant.jpg
File:Flickr - fusion-of-horizons - Ateneul Român (4).jpg
File:Ateneul Român - Interior Sala.jpg
File:Ateneul Român stage.jpg
File:Romanian Athenaeum in Bucharest Romania.jpg
File:Ateneul Român Facade night.jpg

## Kanpo estekak
Unibertsitate plaza (Bukarest)

**Unibertsitate plaza**, , Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen plaza bat da. Bukaresteko Unibertsitatetik hurbil dago.
Katherine Esau

**Katherine Esau** (Yekaterinoslav, gaur egungo Dnipro, 1898ko apirilaren 15a. – Santa Barbara, 1997ko ekainaren 4a) jatorri errusiarreko germaniar-estatubatuar botanikaria izan zen, eta nazioartean ezaguna landareen anatomian egindako lanengatik, Estatu Batuetako Zientziaren Domina Nazionalarekin errekonozitua.

## Biografia 
Jekaterinoslav hirian jaio zen, Errusiar Inperioan (gaur egun Dnipropetrovsk, Ukraina), jatorri alemaniarreko menonita familia batean. Iraultzaren ondoren, bere familia Alemaniara joan zen bizitzera, eta gero Kaliforniara, Estatu Batuetara, non 1931. urtean doktoretza lortu zuen.

99 urte zituela hil zen Santa Barbaran, Kalifornian, 1997ko ekainaren 4an.

## Ikerketa lana 
Esau aitzindaria izan zen landareen anatomiaren arloan, agian XX. mendeko handienetakoa. Bere liburuak, "*Landare-anatomia*" eta "*Hazidun landareen anatomia*", biologiako ikasleentzako funtsezko testuak izan dira azken lau hamarkadetan. Landareen anatomian egindako lehen lanak birusek landareetan duten eraginean zentratu ziren, bereziki landareen ehunean eta garapenean. Birusak landare bakoitza nola infektatzen zuen eta landareen floemari nola eragiten zion aztertu zuen, izerdia eroaten duten hodiek osatutako ehuna, alegia. Une horretatik aurrera, anatomia botanikoa bere espezializazio-arlo bihurtu zen. Laster aurkitu zuen birusa floemaren zehar landareetan zehar hedatzen zela. 1960an hasi zen mikroskopio elektronikoa aplikatzen bere ikerketetan.

1950eko hamarkadan, Vernon Cheadle botanikariarekin kolaboratu zuen floema ikerketa gehiagotan. Bere *The Phloem* (1969) tratatua *Handbuch der Pflanzenanatomie* aldizkariaren 5. liburukian argitaratu zen. Liburuki hau serieko garrantzitsuena dela aitortu dute eta floemari buruzko informazio iturri behin betikoa izan zen.

Esauk ikertzen jarraitu zuen 90eko hamarkadara arte, guztira 162 artikulu eta bost liburu argitaratu zituen. Oso idazle ona izateaz gain, bere lana ilustratzen zuten marrazkiak egiten zituen. Bere lanak Santa Barbarako Kaliforniako Unibertsitateko Davidson Liburutegiko Bilduma Berezien Sailak ditu. 15 doktorego ikasleren tutore ofiziala izan zen, baina irakasle gisa zuen gaitasun aparta askok ezagutu eta estimatu zuten.
thumb|Ruta graveolens L., Katherine Essau-ren ilustrazioa
## Lanak 
Bere liburuek landareen anatomiaren irakaskuntza modernizatu zuten eta XXI. mendera arte erabili ziren:

Esauk *Katherine Esau Fellowship* Programa sortu zuen 1993an Kaliforniako Unibertsitatean, Davis. Honek doktorego ondoko, junior fakultateak eta udako graduondoko beka batzuk onartzen ditu. 
* 1956an, Amerikako Elkarte Botanikoak *Merezimendu Ziurtagiria* eman zion Urrezko Jubileuaren ospakizunetan.

* 1989an, 91 urte zituela, Esauk *Zientziaren Domina Nazionala* jaso zuen, Estatu Batuek bere zientzialariei ematen dieten ohorerik handiena, eta sari hori jasotzen duen lehen botanikaria bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Unibertsitate Liburutegi Zentrala (Bukarest)

**Bukaresteko Unibertsitatearen Liburutegi Zentrala** () Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen liburutegi bat da. Bukaresteko Arte Museo Nazionalaren inguruan dago.

1864an Bukaresteko Unibertsitatearen liburutegia izateko sortua izan zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Errumaniako Arte Museo Nazionala

**Errumaniako Arte Museo Nazionala**, , Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen arte museo bat da. Bukaresteko Errege Jauregiaren eraikinean dago, Iraultzaren plazan.

1948an inauguratu zen era Errumaniako Erdi Aroko eta Aro Modernoko arteari buruzkoa da.

## Kanpo estekak
Iraultzaren plaza (Bukarest)

**Iraultzaren plaza**, , edo **Jauregiaren olaza**, *Piața Palatului*, Errumaniako Bukarest hiriburuaren erdialdean dagoen plaza nabarmen bat da. Izena Errumaniako Iraultzaren omenez du.
Tineretului parkea

**Tineretului parkea**, , "Gaztediaren parkea", Errumaniako Bukarest hiriburuan hegoaldean dagoen hiri parke bat da, 4 Sektorean.

1965-1974 artean eraiki zen.
María Rosa de Madariaga

**María Rosa de Madariaga Álvarez-Prida** (Madril, 1937ko otsailaren 9a - *Ibidem*, 2022ko ekainaren 29a) espainiar historialaria eta itzultzailea izan zen, Maroko eta Espainiaren arteko harremanetan eta Marokoko Protektoratu Espainiarrean aditua.

## Biografia 
1960an Filosofia eta Letretan graduatu zen Madrilgo Lizeo Frantsesean. Ondoren, Madrilgo Konplutentsean zein Parisko Sorbonan arabiar hizkuntza eta zibilizazioa ikasten aritu zen.Londresko Unibertsitatean irakasle aritu zen.

1976tik 1983ra Nazio Batuen hainbat erakundetan aritu zen itzultzaile eta 1983an UNESCOkon hasi zen lanean, Itzulpen Sailarentzat, nazioarteko funtzionario gisa. 1992an Kultura Sektorera aldatu zuten.

1988an, doktore-tesia defendatu zuen Parisko SorbonanPierre Vilar irakaslearen zuzendaritzapean. Espainia eta Marokoren arteko harremanei eta Rifeko Gerrari buruzko historia izan zuen ikergai. Erreferentziazko pertsona bihurtu zen, izan ere, gai ikertugabea aukeratu zuen, Rifeko Gerra eta Rif eskualdea Espainiako Protektoratuaren garaian (1912-1956). Gerora, Marokoko historia eta gerra zibila aztertu zituen ere. Gai hauek jendarteratzeko asmoarekin hainbat dokumentaletan parte hartu du, adibide dira *Los perdedores* (2006), *El laberinto marroquí* (2007), *Arrhash (Pozoia)* (2009) eta *Abdelkrim et la guerre du Rif* (2010).

## Lanak 
### Ikerketak 
* *España y el Rif. Crónica de una historia casi olvidada* (1999).
* *Los moros que trajo Franco. La intervención de tropas coloniales en la guerra* (2002).
* *En el barranco del lobo: Las guerras de Marruecos* (2005).
* *Abd el-Krim El Jatabi. La lucha por la independencia* (2009).
* *Marruecos, ese gran desconocido. Breve historia del Protectorado español* (2013).

### Itzulpenak 
* *Ammán en septiembre y otros poemas*. Autorea: Tawfiq Zayyad (Ediciones Hiperión, S. L., 1979).
* *Historia de nuestro barrio.* Autorea: Naguib Mahfuz (M., Libertarias, 1988).
* *Cuentos para contar.* Autorea: Naguib Mahfuz (M., Libertarias, 1989).
* *Una trilogía palestina* Autorea: Ghassan Kanafani; María Rosa de Madariagaren hitzaurrea, sarrera, itzulpena eta oharrak  (Hoja de Lata, 2015).

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
* La Memoria | María Rosa Madariaga, historialaria - Canal Sur
Anfisa Lvova

**Anfisa Petrovna Lvova**, jaiotzez **Balavinskaia**, (; Porkhov, 1823ko uztailaren 6agreg./ekainaren 24ajul. – Mosku, 1891ko azaroaren 22agreg./azaroaren 10ajul.) errusiar idazlea izan zen.

## Bizitza 
Anfisa Balavinskaia 1823an jaio zen Porkhov herrian, Pskov probintzian. Familia noble batetik zetorren eta ikasketak etxean egin zituen. Lehenik V. Krenptsynekin ezkondu zen, eta 1862an, dibortziatu ondoren, Fiodor Lvov margolariarekin. Antzezlanez gain, eleberriak eta haurrentzako ipuinak idatzi zituen.

1887ko urtarrilaren 16an, Errusiako Literatura Zaleen Elkarteko kide hautatu zuten.

Moskun hil zen 1891n, 68 urte zituela, eta jaioterrian lurperatu zuten.

## Lanak 

;Antzezlanak
* *Txestnost* (1856)
* *Bogataia nevesta* (1858)
;Haur eta gazte literatura
* *Goditxnaia vystavka v Akademii Khudozhestv v 1863 godu* (1864)
* *Terrarium i Akvarium* (1864)
* *Piesy dlia detskogo teatra* (1876)
* *Rasskazy dlia detei* (1886)
;Eleberri luzeak
* *Nenastie* (1879)
* *Stary dom* (1879)
* *Razorenie* (1880)
;Eleberri laburrak
* *Kniaginia Marusia* (1880)
* *Sumerki* (1881)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nusco Tower

**Nusco Tower**, Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen etxe orratz bat da. 2008 eta 2010 artean eraiki zuten, 80 metro eta 20 solairuko altuera du.

## Kanpo estekak
Floreasca Sky Tower

**Floreasca Sky Tower**, Errumaniako Bukarest hiriburuan dagoen etxe orratz bat da.

2008-2013 artean eraiki zen, 133 metro eta 37 solairukoaltuera du.