open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maki (Frantziako Erresistentzia)

thumb|240px|Makis kideak La Trésorerien

**Maki** (,  ahoskatua, euskaraz «Korsikako xara»; korsikeraz *macchia*) okupatzaileen aurka mendira jo duen gerrillaria; mendi gerrilla bera. Maki izena hartu zuten Frantzian alemaniar nazien aurka aritutako gerrillariek (, «mendira jo»), eta izen bera eman zitzaien Espainiako estatuan Francoren erregimenaren aurka 1950ez geroko urteetan mendira jo zuten gerrillariei, makiak.

Bigarren Mundu Gerran, Espainiako Alderdi Komunistaren gidaritzapean jardun zuten. Frantzian espainiar burkideez osatutako maki talde gehienek eta 1944ko urrian, Frantziako lurralde gehienetatik naziak kanporatu ondoren, ekin zioten eraso handi bati, Pirinioetan barrena. Bi mila gerrillari inguru igaro ziren erasoaldi hartan Nafarroako mendietatik, baina huts egin zuen saioak alde guztietan, maki gehienak Espainiako gerran eta nazien aurkako gerrillan zailduriko gerrillariak ziren arren. Hego Euskal Herrian ezin izan ziren errotu makiak eta bertan behera utzi behar izan zituzten maki egitura egonkor bat sortzeko saio guztiak.

## Bibliografia 
* François Marcot *La Résistance et les Français: Lutte armée et maquis* Colloque international de Besançon 15-17 de junio: Université de Franche-Comté, Université de Bourgogne, Paris: Annales littéraires de l'Université de Franche-Comté, 1996, 2003 
* François Marcot, Bruno Leroux, Christine Levisse-Touzé *Dictionnaire historique de la Résistance : Résistance intérieure et France libre*. París: Robert Laffont, 2006 
* Harry R. Kedward *In Search of the Maquis: Rural Resistance in Southern France 1942-1944* Oxford Univ. Press, 1995 , frz.: *A la recherche du maquis* Paris: le Cerf, 1999 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Maki (frankismoaren aurkako gerrilla)

## Kanpo estekak
127 Hours

***127 Hours*** (euskaraz *127 Ordu*) 2010eko Danny Boyle britainiar zinema zuzendariaren kirol drama filma bat da. Aron Ralston kirolariaren *Between a Rock and a Hard Place* ("Harkaitza eta Leku Latzaren Artean") liburuan oinarritua dago, liburua nahiz filma berak Aronek bizitako zorigaiztoko pasadizoa kontatzen du. Bertan, James Franco, Amber Tamblyn, Kate Mara, Lizzy Caplan eta Clémence Poésy aktoreek antzeztu zuten.

Filmak sei Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, baina bat bera ere ez zuen irabazi izan.

## Sinopsia 
2003ko apirilaren 25a. Aron Ralston (James Franco), lanbidez ingeniaria den estatubatuar gaztearen zaletasuna mendizaletasuna eta eskalada dira, hortaz ostiral iluntzean lanetik atera bezain pronto motxila egin, hiria laga eta gau osoan autoz gidatu ondoren Utahko arroiletara iritsiko da, bertan txirrinduz eta mendiaz gozatu asmoz. Txirrinduaz ibili eta bi neska gazteekin (Kate Mara eta Amber Tamblyn) nesketan egin ostean haiekin gauez inguruko festa batean elkartzeko hitzordua egin eta bere bideari berrekingo dio. Zoritxarrez, egun borobila dirudiena okertu egingo da: mendi txango horretan erorketa txar bat jasan eta leize batean harkaitz batek besoa harrapatuta hainbat egunez mugitu ezinik egonen da. Azkenean, jada jana eta ura amaitzear daudela, eta erabat etsiturik handik atera ahal izateko bere bizitzako erabaki latzena hartu beharko du...

## Aktoreak 
* James Franco: Aron Ralston
* Kate Mara: Kristi Moore
* Amber Tamblyn: Megan McBride
* Clémence Poésy: Rana, Aron Ralston's lover
* Lizzy Caplan: Sonja Ralston, Aron's sister
* Kate Burton: Donna Ralston, Aronen ama
* Treat Williams: Larry Ralston, Aronen aita

Aron Ralston berak eta bere emazte eta semeak filmaren amaieran cameo edo agerpen laburra burutu zuten.

## Kanpo estekak 
* *127 Hours* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* Filmaren webgunea
Modesto Aranbarri

**Modesto Aranbarri Gallastegi** (Bilbo, 1902 - *ibidem* 1988) bizkaitar militarra izan zen, Euzko Gudarosteko Operazio Burua izandakoa.

Rifeko gerran ibilitakoa, 30 urte zituela Bilboko Udaltzaingoaren buru bilakatu zen. Gerra Zibila piztu zutenean, kapitaina izan zen eta Agirre lehendakariaren babesarekin Bizkaiko militarren nagusi bilakatu zen. Euzko Gudarostearen sorreran parte hartu zuen. Mariano Gamir agintari goren bilakatu zenean, lehendakariaren aholkulari bilakatu zen.

Santoñako hitzarmena eta gero erbesteratu zen. 1940ko hamarkadaren amaieran, jaioterrira itzuli eta gerra-kontseilu baten ondorioz 30 espetxe-urteko zigorra jasan zuen.

2007an Andoni Vergarak bere biografia idatzi zuen: *Modesto Arambarri Gallastegui (1902-1988)*.

## Erreferentziak
Francisco Llano de la Encomienda

**Francisco Llano de la Encomienda** (Ceuta, 1879ko abenduaren 17a - Mexiko Hiria, 1963ko abenduaren 31) espainiar jenerala izan zen, Gerra Zibilean errepublikaren iparraldeko frontearen Agintari Nagusia.

Rifeko gerran ibilitakoa, Espainiako Gerra Zibila piztu zenean Kataluniako kapitain-jenerala izan zen. 1937an Iparraldeko Armadaren buru nagusi izendatu zuten baina Eusko Gudarostea Agirre lehendakariaren eskuetan zegoen. Porroten ondorioz, Mariano Gamirrek ordezkatua izan zen.

Gerra ondoren, Frantziara eta Mexikora ihes egin eta bertan bizi zen hil arte.

## Erreferentziak
Messner (filma)

***Messner*** (; euskaraz *Messner, Filma*) 2012ko Andres Nickel alemaniar zinema zuzendariaren dokumental bat da. Dokumental honen izenburuak ongi adierazten duen bezala Reinhold Messner hegotiroldar mendizale eta alpinista ospetsuaren biografia dokumentala da, bertan orain arte bere ibilbide luze eta oparoari buruz aski ezagunak ziren datu eta lorpenez gain, bere haurtzaroa, gaztaroa, familia, senideak, jaioterria eta orokorrean bizitza pribatuari buruzko hainbat gertakari eta gai ere jorratzen dira, horretarako Messnerrez gain bere senitarte, adiskide, pertsona ezagun nahiz mendi espedizioetako kideak ere mintzatzen direlarik.

Euskal Herrian 2013ko abenduan Bilboko Mendi Film zinemaldian aurkeztu zen, gerora 2014ko lehen seihilabetekoan zehar Euskal Herriko hainbat udalerrietan ere Mendi Tour deritzon ziklo ibiltariaren bidez pantailaratu zelarik.

## Elkarrizketatuak 
* Reinhold Messner
* Helmut Messner
* Hubert Messner
* Hans-Jörg Messner
* Ursula Grether-Endres
* Horst Fankhauser
* Wolfgang Nairz
* Peter Habeler
* Hans Kammerlander
* Claude Montessuit
* Maurice Cretton
* Sepp Mayerl
* Heindl Messner

## Aktoreak 
* Florian Riegler: Reinhold Messner
* Martin Riegler: Günther Messner
* Hubert Niederwolfsgruber: Vater Messner
* Brunhilde Schatzer: Mutter Messner
* Philipp Mantinger: Reinhold Messner haurra
* Patrik Mantinger: Günther Messner haurra
* Gabriel Messner: Reinhold Messner gaztea
* Aaron Messner: Günther Messner gaztea

## Kanpo estekak 
* *Messner* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com 
* *Messner* filmaren webgunea ofiziala 
* *Messner* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Jaroslavl oblasta

**Jaroslavl oblasta** () Errusiako subjektu federal bat da, Erdialdeko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 36.400&nbsp;km²ko eremua du, eta 2010ean 1.272.468 biztanle zituen. Zentro administratiboa Jaroslavl hiria da.

## Pertsona ezagunak 
* Valentina Terexkova (1937-), astronauta aitzindaria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Warwickshire GAA

**Warwickshire GAA** edo **Warwickshire County Board of the Gaelic Athletic Association ** Ingalaterrako Warwickshire konderriko gaeldar jokoetako talde bat da, gaur egun hurlingean bakarrik ari dena. Taldearen koloreak zuria eta beltza dira.

Etxeko partidak Solihull hiriko Páirc na hÉireann estadioan jokatzen ditu.

1970 hamarkadan aritu izan zen baina 2005 urtean hasi zuen ibilbidea gaur egungo hurling taldeak.

## Kanpo estekak
Jean Baptiste Mendizabal

**Jean Baptiste Mendizabal** iparraldeko antzerki idazlea izan zen. Bi lan ditu argitaratuak, biak *Gure Herria* agerkarian: *Lehenagoko eskualdunak* (1930), *Pattinen bokheta* (1931).

## Erreferentziak
Fiduziario (argipena)

**Fiduziario** hitzak bi aldeen artean elkarren konfiantzan oinarritzen den harreman bat da. Erabilera zenbait ditu:

* fiduziarioa, fideikomiso bat eskuratzen duen pertsona;
* diru fiduziarioa, erakunde batek ordainduko duelako konfiantzan oinarritzen dena (adibidez, txanponak eta billeteak, estatu baten aldetik) eta urre, zilar edo bestelako balio materialik ez duena.
Gabriel Mendizabal

**Gabriel Maria Mendizabal Iraeta** (Bergara, 1765eko maiatzaren 14a - Madril, ) gipuzkoar jenerala izan zen.

## Biografia 
Sarjentu nagusia izan zen Konbentzio Gerran. 1793an koronel izendatua, Burgosko boluntarioen errejimentu berriaren agintaritza izan zuen. Hurrengo urtean, Baztan haraneko gudua eta gero, Gipuzkoako komandante bilakatu zen.

1802an, koronela zen Nafarroan. 1804ko irailaren 23an, Bilbon sartu zen Zamakolada izeneko matxinada kontrolpean izateko.

1809an Iberiar Penintsulako Gerra hasi zenean, mariskal eta jeneral bilakatu zen. Cuadro de Alba de Tormesko konde izendatu zuten. Geborako guduan menderatua izan ondoren, soldadu izatea eskatu zuen. Baina Albuerako guduan lan ona egin ondoren, gradua berreskuratu zuen.

1812ko udazkenean, probisionalki frantziarrak bota ondoren, Castaños jeneralarekin batera Bizkaiko ohorezko diputatu nagusi izendatu zuten eta beranduago, Bizkaiko jaurerriko gobernadore bihurtu zen. Hurrengo urtean San Martzialgo guduan aritu zen.

## Erreferentziak
Thierry Rey

**Thierry Rey** (Furnes, Belgika, ) frantses judoka ohia da. Frantziako judoko kirolari nagusietako bat da. 1979an, hogei urte zituela, munduko txapeldun izan zen 60 kg-tik beherako sailean. 1980an, Moskuko Olinpiar Jokoetan sail horretako bereko titulua lortu zuen José Rodríguez kubatarraren kontra borrokan. Hurrengo sailean (65 kg-tik beherakoa) Europako txapeldun izan zen 1983an. Horrez gainera, Frantziako sei titulu lortu zituen. Thierry Reyk kirol kazetari gisa lan egiten du, eta PSG-Judo klubeko presidente da. Kirolari lanaz gainera, hainbat paper egin ditu zineman eta telebistako saioetan.

## Erreferentziak
Appetite for Destruction

***Appetite for Destruction***, Guns N' Roses taldearen lehenengo albuma da, 1987ko uztailaren 21ean kaleratu zuten Geffen Records diskografikaren bidez. 2001ean Rolling Stone aldizkariak egindako album hobeen zerrenda 61. postuan jarri zuen.

Album honetatik Guns N' Rosesen abesti arrakastatsuenak ateratzen dira: «Welcome to the Jungle», «Paradise City», eta «Sweet Child O' Mine». Album honek arrakasta izan zuen mundu osoan zehar eta 30 milioi unitate saldu ditu orain arte.

## Abesti zerrenda 
## Egileak 
* Axl Rose: Ahotsa
* Slash: Gitarra printzipala eta gitarra erritmikoa
* Izzy Stradlin: Gitarra erritmikoa, gitarra printzipala, perkusioa eta koroak
* Duff McKagan: Baxua eta koroak
* Steven Adler: Bateria

## Kanpo estekak
Cidacos

**Cidacos** Errioxako ibaia da, Ebroren ibaiadarra dena.

Los Camposen, Oncala mendatean, 1.425 metroko altueran, jaioa, Soria eta Errioxa zeharkatu ondoren, Calahorratik gertu, Ebron du ahoa. Ezkerraldetik ditu ibaiadar nagusiak: Baos, Ostaza eta Manzanares ibaiak.

Soriako probintziako Villar del Río edo Yanguas eta Errioxako Enciso, Peroblasco, Arnedillo, Santa Eulalia Somera eta Bajera, Herce, Arnedo, Quel, Autol eta Calahorra herriak zeharkatzen ditu.

## Kanpo estekak
Arnedoko gaztelua

[230px|thumb|[Musa ibn Musa.]]
**Arnedoko gaztelua** () Errioxako (Espainia) gaztelua da, Arnedon dagoena. 

Eremuak jada erromatar aztarnak izan arren, arabiarrek eraiki zuten (agian IX. mendean). Gero, errekonkistan hainbat aldiz aldatu zuen jabea.

## Kokapena 
Harkaitz hansdi batean kokaturik dago oinarritik 60 metrotako altueran. Itxura txiangeluarra du eta altuera desberdineko bi plataformatan 1.400 metro koadroko azalera izatera iristi zen. Hiria eta Cidacos ibaiaren ibilbidea kontrolpean zituen.

## Historia 
### Aurrekariak 
Erromatarrek eraikitako gotorleku bat izan zela dirudi, *terra sigillata* keramikazko aztarnak aurkitu baitira. Dena dela Arnedo hustu egin zen ondoren eta berriz populatzen hasi zirenean leizeak eraiki zituzten.

### Erdi Aroan 
Musulmanek konkistatu zutenean haien menpeko Iberiar penintsulako 26 probintziatako baten hiriburu bihurtu zuten Arnedo eta muinoan gaztelu indartsu bat eraiki zuten. Azken arduraduna Rui Díaz de Fuenmayor alkaidea izan zen 1575ean.

### Aro Modernoa 
XIX. mendean Lehen Karlistaldia izan zenean tropen babesleku izateko atondu zen. 1870. urtean hegoaldeko horma erori egin zen eta ordutik aurrera gazteluko harriak eraikinak altxatzeko erabili ziren.

## Egitura 
Gazteluaren oinplanoa irregularra da eta nolabaiteko triangelu itxura du. Hareharri gorriaren gainean eraikia dago altuera desberdinetako bi plataformatan.

Material anitzez egindako hormak ditu eta babes egiturak ipar-mendebaldeko dorre poligonala eta iparraldeko kubo zirkularra dira. Gaztelurako sarrera hego-ekialdean dago eta aurreneko patioan aljibe errektangularra du. Erdialdean, harresiari itsatsita homenajearen dorrea dago eta handik goiko patiora pasatzen da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Najerilla

**Najerilla** Errioxako ibaia da, Ebroren eskuinaldeko adarra. 100 km. Urbióngo mendietan sortzen da Soriako herrialdean eta Errioxan barneratzen da lau kilometro egin ondoren. Naiara hiritik igarotzen da eta Ebro ibaian isurtzen du ura Torremontalbon, Arabako mugatik hurbil.

## Ibaiadarrak 
Ezkerraldetik:
* Canales
* Gatón
* Tuerto
* Cambrones
* Calamantío
* Tobía
* Cárdenas
Eskuinaldetik:
* Neila
* Portilla
* Frío
* Urbión
* Roñas
* Yalde

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Al-Anbarreko gatazka

**Al-Anbar Gobernazioko borrokak**, Iraken, Irak eta Sortaldeko Islamiar Estatuak (EIIL) (Al Kaidari lotua hasiera batean, nahiz eta gero banatu egin ziren) 2014ko urtarrilaren 5ean Faluia hiria hartu zuenean hasi zen.

Matxinatu sunitak hiriarentzat gobernatzaile bat aukeratu zuten 2014ko urtarrilaren 4an. EIILek "islamiar estatu" deitu zion menperatzen zuten lurraldeari.

2003an, Irakeko Gerraren ondoren, aktibo jarraitzen zuten matxinatuen milizianoek hiri handien kontrola zuten lehen aldia zen.

## Gatazkaren sorrera 
2013ko abenduaren 30ean, kanpamendu bat bota zutenean, sunien protestak hasi ziren, diskriminatuta sentitzen baitziren. Kanpamendua husten 13 pertsona hil ziren eta Al-Anbarreko sunien eta Irakeko Gobernuaren (Nuri al Maliki xiita) artean tentsioa sortu zen. Tentsioa handituz joan zen eta 2014ko urtarrilaren 5ean suniten buru zen Ahmad Al-Alwani atxilotu eta bere anaia hil zuten irakiar segurtasun indarrek, Al-Alwani Irakeko Parlamentuko ordezkaria zen.

Sunitak ez zeuden gustora boterea galtzen ari zirelako (Saddam Hussein erortzearekin hasi ziren boterea galtzen). Suni suminduak EIILeko militanteek kapitalizatu zuten. Hauek eragina galdu egin zuten Golkoko Gerran. EIILek islamiar kalifato bat ezarri nahi zuen Irakeko sunien lurraldeetan eta Siriako Gerra Zibilan ere aktiboki parte hartu zuten Bashar Al-Assaden aurka (xiismoaren adar gutxitua den alauita zen.

## Borrokak 
[thumb|200px|Bandera del [Irak eta Sortaldeko Islamiar Estatua.]]
Irakek bere militarrak bidali zituen Badiya eta Yazirara eta Horan haranean ezarri ziren EIILeko kideek eremu gehiago ez hartzeko. Hala ere, Ramadi eta Faluian armadaren eta matxinatuen arteko borrokak egon ziren.

Estatu Batuetako tropak alde egin eta bi urtera, Faluia eta Ramadi matxinatuen menpe egoten zen lehen aldia zen. Matxinatu talde honek harremana zuen Irak eta Siriako Al Kaidarekin.

Irakeko presidenteak Faluiako hiritarrei eta tribuei matxinatuak kanporatzeko dei egin zien, gatazka armatua ez egoteko. Segurtasun indarrei Faluia ez bonbakatzeko ere agindu zien.

Borrokak hasi eta aste betera, Irakeko Polizia Faluiara itzuli zen baina trafikoaz bakarrik arduratu ziren. Matxinatuek zubiak, hirirako sarrerak eta auzoak kontrolatzen zituzten. Ilargierdi Gorriaren arabera, 13.000 pertsonek hiri utzi zuten.

Bitartean, Irakeko Gobernuak EIILen esku zeuden lurraldeetara armada bidali zuen. Ez zekiten zenbat matxinatu zeuden eta hauen erresistentzia-maila jakitea eragozten zuen. Malikik gogortasuna adierazi zuen matxinatuen aurka.

2014ko urtarrilaren 10ean, Irakeko indar bereziek al-Bubali eraso zuten, Faluia eta Ramadi artean. Erasoen matxinatuen eta armadaren arteko borroka gogorrak egon ziren.

Borrokak hasi eta bi astera, Mohamed Jamis Abu Rishak, Gobernuaren aldeko tribu bateko miliziaren komandantea, EIILeko Ramadiren %10 bakarrik kontrolatzen zuela adierazi zuen. Faluia, berriz, Islamiar Estatuarem menpe zegoen.

2014ko urtarrilaren 12an, Irakeko lehen ministroak tribu suniek Faluia askatu zutela adierazi zuen. Al Malikik adierazi zuenez, Faluiako herritarrek gehiegi sufritu zuten eta ez zuten jende zibila hilko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Once (filma)

***Once*** (euskaraz *Behin*) 2007ko John Carney irlandar zinema zuzendariaren musikal film bat da. Bertan, Glen Hansard eta Markéta Irglová aktoreek antzeztu zuten eta Dublin hirian girotua dago.

Film honek "Falling Slowly" abestiari esker Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria irabazi zuen. Grammy Sarietarako ere hainbat izendapen jaso zituen.

## Argumentua 
Dublin hiria. Kale musikari batek (Glen Hansard) bere aitari (Bill Hodnett) dendan lagunduz lan egiten ez duen denboran hiriko kaleetan musika emanaldiak eskatzen egon ohi da. Egunez, dirua irabazteko asmoz oinezkoek aski ezagunak dituzten abestiak jo ohi ditu, aldiz, gauez, berak sortutako abestiak jo ohi ditu, tartean neska-lagun ohiak laga zuenekoa. Kalean loreak saltzen dituen txekiar neska bat (Markéta Irglová) mutilak duen musikarako talentuaz jabetu da. Neskak ere ez zuen maitasunarekin zorte handiegirik izan, hortaz, maitasunari buruzko abestiak konposatu izan arren, mutilak ez bezala, hark ez ditu inoiz jendaurrean jo izan. Ustekabean biak denda batean bapateko abeslari bikotea osatuko dute, orduan elkar lotzen dituen zeozer badagoela topatuko dute.

## Aktoreak 
[thumb|erdian|250px|*Once* filmeko protagonistak, [Glen Hansard eta Markéta Irglová.]]

* Glen Hansard: Guy edo "Mutila" (ez du izen jakinik, kredituetan Guy gisa agertzen da), Dublingo kaleetan bere abestiak jo ohi dituen gitarra-jolea.
* Markéta Irglová: Girl edo "Neska" (kredituetan Girl gisa), Txekiar Errepublikako neska piano-jolea.
* Bill Hodnett: mutilaren aita, aspiragailuak konpontzeko denda baten jabea da.
* Danuse Ktrestova: neskaren aita.
* Geoff Minogue: mánagerra.
* Kate Haugh: Ivonka, neskaren alaba.
* Hugh Walsh: Timmy, bateria-jotzailea.
* Alaistair Foley: baxu-jotzailea.
* Gerard Hendrick: bakarkako gitarra-jolea.
* Sean Miller: bankaria.
* Marcella Plunkett mutilaren neska-lagun ohia.
* Senan Haugh: neskaren senarra.

## Kanpo estekak
Jesus Ioldi Bereau

**Jesus Ioldi Bereau** (Arizkun, 1894ko abenduaren 4a - Víznar, Granadako probintzia, 1936ko urriaren 23a) nafar kimikari eta politikaria izan zen.

## Bizitza 
Zaragozan batxilergoa ikasi ondoren, 1915ean Kimikako lizentzia burutu zuen hango unibertsitatean. 1917an doktoregoa lortu zuen Madrilgo Unibertsitate Zentralean. Zaragoza, Sevilla eta Cádizeko fakultateetan lan egin eta gero, 1924an Kimika Orokorreko katedra lortu zuen Granadako Unibertsitatean. 1928an Beatriz Pérez Pérezekin ezkondu zen; hiru seme izan zituzten: Jesús, Antonio Luis eta Victoriano.

Unibertsitateko lanaz gain, Granadako bizitza politikoan ere hartu zuen esku. 1932ko apirilaren 27tik irailaren 30era hiriko alkatea izan zen. Uda hartan, argi eta garbi agertu zen José Sanjurjok eman zuen estatu kolpearen aurka. 1934an, Manuel Azañaren Izquierda Republicana alderdian sartu zen.

1936ko uztailean, Frankoren altxamendu militarraren ostean, Guardia Civilak atxilotu zuen Capileiran, emaztearen sorterrian. Uztailetik urrira, Víznarren eraildako errepublikazaleak lurperatzera behartu zuten frankistek. Azkenik, urriaren 23an, bera ere fusilatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Jesus Ioldiren biografia, generacionesdeplata.fundaciondescubre.es
The Sundowners

**The Sundowners** 1960ko Fred Zinnemann australiar-estatubatuar zinema zuzendariaren abenturazko filma bat da. Jon Cleary idazlearen *The Sundowners* eleberrian oinarritua dago. Bertan, Deborah Kerr, Robert Mitchum eta Peter Ustinov aktoreek antzeztu zuten.

Filmak Australiako Outback eremuan bizitza ahal den moduan aurrera atera eta gogor lan eginez dabilen irlandar-australiar familia baten istorioa kontatzen du.

## Izenburua 
*The Sundowners* izenburua australiar ingelesezko izendapen herrikoia da, Outback eremuan harat-honata bizilekua eguzkia eszkutatzen den lekuan ("sundown") duen edonor edonor izendatzeko erabili ohi da, alegia etxebizitza finkorik ez duen edonor, *sundowner* delakoa australiar kultura eta usadio herrikoian sakonki sustraitutako ohiko pertsonaia delarik. Filmaren une batean Robert Mitchum aktoreak antzeztutako pertsonaiak apustu batean zaldi bat irabazi eta hura *Sundowner* izenaz bataiatzean Peter Ustinov aktorearen pertsonaiak izen horrek zer esan nahi duen galdetzean Sean Carmody gazteak izendapenaren inguruko azalpen hori ematen dio.

Ingelesezko itzuilpen zehatzi ez dagoenez Hego Euskal Herrian *Hiru Bizitza Ibiltari* eta Ipar Euskal Herrian *Mugarik Gabeko Ortzimugak* izenburuak jaso zituen, biak ere gaztelania eta frantsesezko izenburuen euskaratzeak.

## Sariak 
Filmak 5 Oscar Sarietarako izendapenak jaso zituen, nahiz eta bat bera ere irabazi izan.

## Argumentua 
1920eko hamarkada, Australiako Outback eremua. Carmodytarrak harat-honata hainbat lanetan lan eginez dabilen irlandar-australiar familia dira. Paddy (Robert Mitchum] aitak bizitza ibiltariaren zalea da, Ida (Deborah Kerr) ama aldiz borondate handiko emakumea da eta lanean irabazitako dirua bildu, etxalde bat erosi eta han behin-betiko bizitzen jartzeko asmo finkoa du, senar-emazteek seme bat dute, Sean nerabea (Michael Anderson, Jr.).

## Aktoreak 
* Deborah Kerr: Ida Carmody
* Robert Mitchum: Paddy Carmody
* Peter Ustinov: Rupert Venneker
* Glynis Johns: Firth andrea
* Dina Merrill: Jean Halstead
* Chips Rafferty: Quinlan
* Michael Anderson, Jr.: Sean Carmody
* Lola Brooks: Liz Brown
* Wylie Watson: Herb Johnson
* John Meillon: Bluey Brown
* Ronald Fraser: Ocker
* Gerry Duggan: Artile moztailea
* Leonard Teale: Artile moztailea
* Peter Carver: Artile moztailea
* Dick Bentley: Artile moztailea

## Iruditegia 

Irudi:Deborah Kerr 6.jpg|Deborah Kerr.
Irudi:Robert Mitchum.jpg|Robert Mitchum.
Irudi:Peter Ustinov.jpg|Peter Ustinov.
Irudi:Lola Brooks.jpg|Lola Brooks.

## Kanpo estekak 
* *The Sundowners* filmaren IMDBko fitxa irakurgai 
* *The Sundowners* filmaren trailer edo iragarkia ikusgai. Youtube.com
Afizionatuen Espainiako futbol txapelketa

**Afizionatuen Espainiako futbol txapelketa**Espainiar estatuko futbol talde amateurren arteko futbol txapelketa izan zen, 1929-30an hasi eta 1987 arte iraun zuena. Real Madrid Aficionados (Real Madril C) izan zen garaipen gehien lortu zituen taldea.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
### Garaipen gehien 
### Talde euskaldunak 
## Kanpo estekak
Nela ibaia

**Nela** Gaztelako ipar-ekialdeko ibaia da, Ebro ibaiaren ezkerraldeko adarra. Somo mendietan, Merindad de Valdeporres udalerrian, sortzen da eta Trespadernetik gertu du ahoa. Bitartean Merindadeak zeharkatzen ditu.

## Ibaiadarrak 
Ezkerraldetik: Busnelan La Brenón, los Cobatos eta Cortemoro errekak; Engaña ibaia Santelicesen; Cogullos erreka Puentedeyn; Trema ibaia Bocosen; Trueba ibaia Moneon; Trancos eta El Molino errekak Pradolamatan eta El Gorrión erreka Nofuentesen.

Eskuinaldetik: Sollondón erreka Busnelan; Torriente ibaia Cidaden; La Gándara Quintanabaldon; Los Berzales erreka Villacomparada de Ruedan eta La Herradura El Vadon.

## Fauna 
Martin arrantzale (*Alcedo atthis*) eta buztangorri argi (*Phoenicurus phoenicurus*) hegaztiak; ferra-saguzar txiki (*Rhinolophus hipposideros*), ferra-saguzar handi (*Rhinolophus ferrumequinum*), piriniar muturluze (*Galemys pyrenaicus*) eta igaraba arrunt (*Lutra lutra*) ugaztunak; iberiar apo pintatu (*Discoglossus galganoi*) apoa; *Parachondrostoma toxostoma* arraina edo *Elona quimperiana* barraskiloa bertan bizi dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Chondrostoma

***Chondrostoma*** ibai arrain txikia da, mutur-irtena, arrea eta jateko ona. Espezie gehienei loina izen arrunta ematen zaie.

2007ra arte talde monofiletikoa zela uste zuten adituek baina harrezkero 6 generotan banatu dute: *Achondrostoma*, *Chondrostoma*, *Iberochondrostoma*, *Pseudochondrostoma*, *Protochondrostoma* eta *Parachondrostoma*. Baina litekeena da *Achondrostoma* eta *Iberochondrostoma* zalantzazkoak izatea.

## Espezieak 
Hona hemen FishBasek proposaturiko espezieak:
* *Chondrostoma angorense* Elvira, 1987
* *Chondrostoma beysehirense* Bogutskaya, 1997
* *Chondrostoma colchicum* Derjugin, 1899
* *Chondrostoma cyri* Kessler, 1877
* *Chondrostoma fahirae* (Ladiges, 1960)
* *Chondrostoma holmwoodii* (Boulenger, 1896)
* *Chondrostoma kinzelbachi* Krupp, 1985
* *Chondrostoma knerii* Heckel, 1843
* *Chondrostoma kubanicum* L. S. Berg, 1914
* *Chondrostoma meandrense* Elvira, 1987
* *Chondrostoma nasus* (Linnaeus, 1758)
* *Chondrostoma orientale* Bianco & Bănărescu, 1982
* *Chondrostoma oxyrhynchum* Kessler, 1877
* *Chondrostoma phoxinus* Heckel, 1843
* *Chondrostoma prespense* S. L. Karaman, 1924
* *Chondrostoma regium* (Heckel, 1843)
* †*Chondrostoma scodrense* Elvira, 1987
* *Chondrostoma soetta* Bonaparte, 1840
* *Chondrostoma vardarense* S. L. Karaman, 1928
* *Chondrostoma variabile* Yakovlev, 1870

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
End of Days (filma)

**End of Days** (euskaraz *Egunen Amaiera*) 1999ko Peter Hyams estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza eta beldurrezko filma bat da. Bertan, Arnold Schwarzenegger, Gabriel Byrne, Kevin Pollak, Robin Tunney, Rod Steiger, Udo Kier eta CCH Pounder aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1979, New York hiria, Christine York haurra jaio berri da: iragarpenen arabera etorkizunean Antikristoaren ama izango dena. Medikuetako bat Satanen jarraitzailea izanik haurtxoa suge odolez bataiatuko du.

Hogei urte beranduago, jada 1999an eta XX. mendearen amaieran, Christinek (Robin Tunney) itxura dotoreko bankari bat (Gabriel Byrne) ezagutuko du, bankari hori Satan bera delarik. Satanek ez dakiena Vatikanok bere etorreraren berri baduela da, Eliza Katolikoak Antikristoaren jaiotza nola edo hala ekidin asmoz neska gaztea hiltzeko morroiak bidali dituelarik, honela Eliza eta Deabruaren morroien arteko ezkutuko guduari hasiera emango zaio. Halere, bere buruaz beste egiteko kinka larrian dagoen eta bizitzako garai oso txarra iragaten ari den Jericho (Arnold Schwarzenegger) poliziak neska morroi horien esku hiltzetik ozta-oztaa salbatuko du, polizia neskaren babeslea bilakatu eta bere barne deabruei aurre egiteaz gain Deabruari ere aurre egin eta Mundua eta Gizateria salbatzen saiatuko da.

## Aktoreak 
* Arnold Schwarzenegger: Jericho Cane polizia
* Robin Tunney: Christine York
* Gabriel Byrne: Satan/Bankaria
* Kevin Pollak: Bobby Chicago
* CCH Pounder: Marge Francis detektibea
* Derrick O'Connor: Thomas Aquinas
* Miriam Margolyes: Mabel
* Udo Kier: Abel medikua
* Victor Varnado: Albinoa
* Mark Margolis: Aitasantua
* Rod Steiger: Aita Kovak
* John Timothy Botka: Thomas polizia
* Marc Lawrence: gizon zaharra
* Sven-Ole Thorsen: Thug

## Kanpo estekak 
* *End of the Days* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Iregua

**Iregua** Errioxako ibaia da, Ebro ibaiaren eskuinaldeko adarra. 64 km. Cameros mendietan sortzen da eta Logroñoko hiri ondoan isurtzen du ura.

Hurrenez hurren, Villoslada de Cameros, Villanueva de Cameros, Pradillo, Torrecilla en Cameros, Viguera, Nalda, Albelda de Iregua, Alberite eta Villamediana de Iregua zeharkatzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linares (Nafarroako ibaia)

**Linares** Nafarroa Garaiko ibaia da.

Odrón ibaiarekin batera Mayor ibaiaren goi ibilgua osatzen duen ibaia. Kodes mendien hegoaldean du iturburua eta Aguilar ibarra, Armañantzas, Bargota, Santsol, Torres del Río eta Elizagorria igarotzen ditu ura Odrón ibaian isuri aurretik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Linares (Errioxako ibaia)

**Linares** Errioxako ibaia da. Oncala mendatean, Sorian, jaioa, Las Ventas parean, Cerveratik gertu, Alhamarekin bat egiten du. Zalantzazkoa da zein den nagusia eta zein ibaiadarra baina biek batera Ebrora isurtzen dituzte bere urak.

## Kanpo estekak
Sant Quirc de Durro

**Sant Quirc de Durro** (euskaraz *San Kirtze Durrokoa*) Kataluniako ipar-mendebaldeko La Vall de Boí udalerrian dagoen Durro herriko baseliza erromanikoa da. 2000. urtetik UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatutako La Vall de Boíko eliza erromanikoen multzoa osatzen duten eraikinetako bat da. XI. mendekoada eta 1.428 metroko garaieran dago.

Kanpoaldetik itxura xumea izan arren, barnealdean San Kirtzeren martirio irudikatzen zuen aldare bikaina zegoen, gaur egun Bartzelona hiriko Kataluniako Arte Museo Nazionalan ikusgai dagoelarik.

## Iruditegia 

Irudi:Sant Quirc de Durro.jpg|Absidearen ikuspegia.
Irudi:(Barcelona) Frontal d'altar de Durro - Museu Nacional d'Art de Catalunya.jpg|San Kirtzeren martirio irudikatzen duen aldarearen aurrealdea.
Irudi:San Quirc224.jpg|Errepresentazio birtuala.

## Ikus gainera 
* La Vall de Boíko eliza erromanikoak

## Kanpo estekak
Trojany

**Trojany** Poloniako herrixka da. Dąbrówka udalerrian dago eta 2014an 490 biztanle zituen. Varsoviatik 22 kilometrotara dago.
Irabazi tasaren joera beherakorraren legea

Ekonomia marxistan, **irabazi tasaren joera beherakorraren legea** kapitalismoaren bilakaerari buruz Karl Marxek planteatutako teoria bat da. Horren arabera, irabazi tasak, gainbalioa zati kapitala (lanean gehi ekoizpen-bideetan inbertitutakoa) alegia, behera egiteko joera dauka. Hain zuzen, teknologia aurreratu ahala kapitalistak langileak enplegatuz gero eta inbertsio txikiagoa egin behar du erlatiboki ekoizpen-bideetan inbertitu behar duenarekin alderaturik (hau da *kapitalaren konposizio organikoa* delakoa gutxitu egiten da); gainbalioa lan indarra esplotatuz soilik eskuratzen denez, gero eta langile gutxiago enplegatuz gainbalio absolutu txikiagoa eskuratzen da (suposatuz esplotazio-tasa konstante mantentzen dela) eta beraz, irabazi tasa gutxitu egingo da.

 \ G' = \frac{P}{KCa + KVa} 

**P** gainbalioa izango litzateke, **KCa** kapital konstante aurreratua eta **KVa** kapital aldakor aurreratua.

Irabazi tasa gainbalio tasarekiko proportzionala da ( \ P' = \frac{P}{KVa} ) eta alderantzizko proportzionala da kapitalaren konposizio oragnikoarekiko ( \ COC =O' = \frac{KCa}{KVa} ) . Hau irabazi tasa konposizio organikoaren terminoetan adieraztean ikusi daitekeː

 \ G' = \frac{P'}{1 + COC = O'} 

Horrela, gainbalioaren irabazi tasa handitzen denean, irabazi tasa ere igo egiten da; baina kapitalaren konposizio organikoa igotzen bada, irabazi tasa jaitsi egiten da.

Konpetentzia interkapitalistan, hegemoniaren azken eskaria irabazi tasa ez jaisteko erabiltzen diren estrategietan ikusi daiteke. Askotan, enpresak Estatuengana jotzen dute gauzak egonkor jarraitzeko. Adibide bat, zergen ordainketaren atzerapena edo berrinbertsio proiektuak dira.

## Kanpo estekak
Guadalope

**Guadalope** () Aragoiko ibaia da, Ebroren ibaiadarra eskuinaldetik. Eskuinaldetik Bergantes, Fortanete, Bordón eta Mezquín eta ezkerraldetik Aliaga eta Guadalopillo ibaiadarrak ditu.

## Kanpo estekak
Jiloca (ibaia)

**Jiloca** () Aragoiko ibaia da, Jalón ibaiaren ibaiadarra eskuinaldetik.

Teruelen jaioa, Jiloca, Campo de Daroca eta Comunidad de Calatayud eskualdeak zeharkatzen ditu. Calatayud parean Jalónera isurtzen ditu bere urak. Ibaiadar nagusia Pancrudo (46 km.) ibaia du.

## Kanpo estekak
Leza (ibaia)

**Leza** Errioxako ibaia da, Ebro ibaiaren eskuinaldeko adarra. Bere ibaiadar nagusia Jubera ibaia da.

Hona hemen bere ibarreko herri eta herrixkak: Agoncillo, Murillo de Río Leza, Leza de Río Leza, Ribafrecha, Trevijano, Villanueva de San Prudencio, Soto en Cameros, Treguajantes, Luezas, Terroba, Montalbo, Santa María en Cameros, San Román de Cameros, Velilla, Jalón de Cameros, Torre en Cameros, Muro en Cameros, Cabezón de Cameros, Laguna de Cameros, Rabanera, Ajamil, Valdeosera, Hornillos de Cameros, Torremuña, Vadillos eta Avellaneda.

## Kanpo estekak
Daroca (ibaia)

**Daroca** Errioxako ibaia da, Ebro ibaiaren eskuinaldeko adarra. Najerilla eta Iregua ibarren artean kokaturik, Moncalvillo mendizerran du iturria. Daroca de Rioja, Medrano, Entrena, Navarrete eta Fuenmayor zeharkatu ondoren, Ebrora bere urak isurtzen ditu.

## Kanpo estekak
Jerea

**Jerea** edo **Lausa** Gaztelako ipar-ekialdeko ibaia da, Ebro ibaiaren ezkerraldeko adarra. Carbonilla mendizerran jaioa, Lausa eta Tobalina haranak zeharkatzen ditu Palazuelos de Cuesta Urría parean Ebrora bere urak isuri arte.

## Kanpo estekak
Trueba (ibaia)

**Trueba** Gaztelako ipar-ekialdeko ibaia da, Nela ibaiaren adarra. 1080 metroko altueran, Estacas de Trueba mendatean, jaioa, Espinosa de los Monteros eta Medina de Pomar udalerriak zeharkatzen ditu Nelara bere urak isuri arte. Seco ibaia du ibaiadar nagusia.

## Kanpo estekak
Guadalete

**Guadalete** Andaluziako ibaia da. 1.103 metroko altueran, Grazalema mendizerran, jaioa eta 157 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Cádizko badiara bere urak isurtzen ditu.

## Kanpo estekak
Odiel

**Odiel** Andaluziako ibaia da. 660 metroko altueran, Aracena mendizerran, jaioa eta 150 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Huelvako itsasadarrera bere urak isurtzen ditu. Escalada, Meca, Olivargas, Oraque, Santa Eulalia eta El Villar ditu ibaiadar nagusiak.

## Kanpo estekak
Guadiaro

**Guadiaro** () Andaluziako ibaia da. 1400 metroko altueran, Serranía de Ronda eskualdean, jaioa eta 80 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Sotogrande parean, Mediterraneora bere urak isurtzen ditu. Hozgarganta eta Genal ditu ibaiadar nagusiak.

Guadiaro arabierazko izena da: *uadi auro*, hau da, "urrezko ibaia"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Guadalhorce

**Guadalhorce** Andaluziako ibaia da. 1.600 metroko altueran, Alazores mendatean, jaioa eta 154 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Málagan bere urak isurtzen ditu. Bere ibilbidean Villanueva del Trabuco, Villanueva del Rosario, Archidona, Antequera, Alhaurín el Grande, Alhaurín de la Torre, Almogía, Álora, Cártama, Coín, Pizarra, Valle de Abdalajís eta Málaga udalerriak zeharkatzen ditu.

## Ibaiadar nagusiak 
* Pereilas
* Río Grande
* Arroyo El Valle
* Nacimiento
* Turón
* Caballos
* Guadalteba
* Fahala
* Campanillas
* Arroyo Marín
* Arroyo del Quinto

## Kanpo estekak
Top Gun

**Top Gun** 1986ko Tony Scott estatubatuar zinema zuzendariaren ekintza filma bat da. Bertan, Tom Cruise, Kelly McGillis, Val Kilmer, Anthony Edwards eta Tom Skerritt aktoreek antzeztu zuten.

Filmak *Take My Breath Away* abestiari esker Jatorrizko abesti onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Giorgio Moroder, Tom Whitlock eta Berlin).

Izandako arrakastari esker eta filma honetako formula errepikatuz Tony Scott zuzendariak 1990ean *Days of Thunder* ("Trumoi Egunak") filma estreinatu zuen, honetan ere Tom Cruise aktorea protagonista izan zelarik.

*Top Gun: Maverick* (2022) jarraipena du.

## Argumentua 
Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armadak borroka tekniketan adituak izango diren promozio bat aurrera ateratzeko asmoz eliteko hegazkin pilotu eskola ireki berri du. Akademia Top Gun ezizenez ezaguna da, bertan pilotu ausart eta odol hotzekoenak entrenatzen dira, F-14 batean hegan doazela muturreko egoeretan ez urduritzeko eta soinuaren muga zirkinik egin gabe apurtzeko gai direnak. Eskole honetara "Maverick" (Tom Cruise) gaztea iritsi da, bere pilotatzeko modu erosko baina disdiratsuari esker aski ospetsua dena.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: Pete Mitchell (Top Gun)|Pete "Maverick" Mitchell
* Kelly McGillis: Charlotte "Charlie" Blackwood
* Val Kilmer: Tom "Iceman" Kazansky
* Anthony Edwards: Nick "Goose" Bradshaw
* Tom Skerritt: Mike "Viper" Metcalf
* Michael Ironside: Rick "Jester" Heatherly
* John Stockwell: Bill "Cougar" Cortell
* Barry Tubb: Leonard "Wolfman" Wolfe
* Rick Rossovich: Ron "Slider" Kerner
* Tim Robbins: Sam "Merlin" Wells
* Clarence Gilyard, Jr.: Marcus "Sundown" Williams
* Whip Hubley: Rick "Hollywood" Neven
* James Tolkan: Tom "Stinger" Jordan
* Meg Ryan: Carole Bradshaw
* Adrian Pasdar: Charles "Chipper" Piper
* Duke Stroud: Johnson, aire eskolako zuzendaria
* Linda Rae Jurgens: Mary Metcalf

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Top Gun* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Huerva

**Huerva** () Aragoiko ibaia da, Ebroren ibaiadarra eskuinaldetik.

Cucalón mendizerran, Teruelgo Fonfría udalerrian  metroko altueran, iturria du. Villadoz, Villarreal de Huerva, Mainar, Cerveruela, Vistabella de Huerva, Tosos (lehen Alcañiz de la Huerva deitua), Villanueva de Huerva, Muel, Mozota, Botorrita, Cadrete, Cuarte de Huerva eta María de Huerva udalerriak zeharkatzen ditu. 128 kilometroko ibilbidea egin ondoren, Zaragoza parean, Ebrora isurtzen ditu bere urak.

## Kanpo estekak
2014ko preso eta iheslarien eskubideen aldeko manifestazioa

2014ko ekainaren 14ean, **euskal preso eta iheslarien eskubideen aldeko manifestazioa** egin zen Baionan. Manifestazioaren leloa *giza eskubideak, konponbidea, bakea* izan zen. Manifestazioak ahalik eta atxikimendu gehiena izateko ''Ni ere banoa - J'y vais'' ekimena jarri zuten martxan.

## Antolatzaileak 
Manifestazioa 23 eragile sozialek antolatu zuten: Ligue des Droits de L’Homme; Bake Bidea; Cimade; Herrira; Etxerat; Comité pour la Défense des Droits de l’Homme en Pays Basque; Anai Artea; Observatoire International des Prisons; Herriarekin; LAB; Union Syndical Solidaire; CGT territoriaux Biarritz; ELB; CFDT santé sociaux Pays Basque; Aitzina; EHZ; EELV; Euskal Herria Bai; Abertzaleen Batasuna; Sortu; NPA Pays Basque; Autonomia Eraiki; Eusko Alkartasuna.

Antolatzaileek ekimena aurrera eramaterako hausnarketaren berri honela eman zuten:

## Manifestua 
Manifestazioaren antolatzaileek honako manifestu hau argitaratu zuten

## Babesa 
Manifestazioa Ipar Euskal Herriko hainbat auzapezek babestu zuten:
* Sylviane Alaux, departamenduko diputatu sozialista;
* Colette Capdevielle, departamenduko diputatu sozialista;
* Jean Lasalle, departamenduko MODEMeko diputatua;
* Frédérique Espagnac, departamenduko senatari sozialista;
* Jean Jacques Lasserre, departamenduko MODEMeko senataria;
* Jean René Etchegaray, Baionako UDIko auzapeza; Euskal Kosta-Aturriko Hiri Elkargoko lehendakaria
* Claude Olive, Angeluko UMPko auzapeza;
* Michel Veunac, Biarritzeko MODEMeko auzapeza;
* Peyuco Duhart, D. Lohitzuneko UMPko auzapeza, Hego Lapurdiko hiriguneko lehendakaria
* Kotte Ecenarro, Hendaiako auzapez sozialista, kontseilu nagusiko presidente ordea;
* Max Brisson, UMPko kontseilari nagusia;
* Alain Iriart, Hiriburuko EH Baiko auzapeza, kontseilari nagusia;
* Alice Leiciaguecahar, EELVeko eskualde kontseilaria;
* Bruno Carrere, Uztaritzeko auzapeza;
* Beñat Arrabit, Arrosako auzapez EAJ- PNB, Garazi Baigorri herri elkargoko presidentea;
* Jean-Michel Coscarat, Baigorriko auzapeza;
* Daniel Olcomendy, Izurako EH Baiko auzapeza;
* Léonie Aguergaray, Muskildiko auzapeza:
* Ruben Gomez, Liginagako auzapeza

Halaber, 567 herritarrek ere izenpetu zuten manifestua. Bukatzeko 60 sindikalista inguruk ere babestu zuten manifestazioa.

## Manifestazioa 
Babes politiko zabala jaso zuen manifestazioak. Azkenik, Ipar Euskal Herriko berrehun hautetsi pasak sostengatu dute 'Ni ere banoa' manifestaldia. Lehen aldia da hainbeste erakunde ordezkarik izenpetzen dutela presoen hurbiltzearen alde.

16:50ean abiatu ziren, Lauga kirolgunetik. Aurreko urteetako mobilizazioetan parte hartu zuten ordezkari politiko ugari zegoen jende saldoaren artean, baina baita martxoko bozetan aukeratuak izan ziren asko. Preso eta iheslarien aldeko oihuen artean eta *Kalera borrokalari* abestiaren doinuari jarraiki egin zuten aitzina. Ia bi ordu geroago iritsi zen burua Xaho kaira. Han egin zuten ekitaldi politikoa, eta iluntzera arteko besta. Mobilizazioa hasi bezala amaitu zen. Giro onean eta kantuz. Kalean eta Xaho kaian, Okzitaniako Zebda taldearekin eta Elepunto disko jartzaile bizkaitarrarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Nativitat de Durro

**La Nativitat de Durro de la Mare de Déu** edota **Santa Maria de Durro** (euskaraz *Durroko Jainkoaren Amaren Natibitatea* edota **Santa Maria Durrokoa**) Kataluniako ipar-mendebaldeko La Vall de Boí udalerrian dagoen Durro herriko eliza da, Alta Ribagorça eskualdean.

2000an UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatutako La Vall de Boíko eliza erromanikoen multzoko eraikinetako bat da. XII. mendean eraiki zen eta 1.385 metroko garaieran dago.

## Iruditegia 

Irudi:Durro - La Nativitat.jpg|Urrutira, Durroko herrigunearekin batera.
Irudi:Vall de Boí. Durro. Santa Maria 2.JPG|Iparraldeko ikuspegia.
Irudi:Vall de Boí. Durro. Santa Maria 25.JPG|Arkupea.
Irudi:Vall de Boí. Durro. Santa Maria 28.JPG|Kanpaidorrea, erdialdeko absidea eta iparraldeko absidiola.
Irudi:Vall de Boí. Durro. Santa Maria 35.JPG|Hilerria.

## Kanpo estekak
The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert

***The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert*** (euskaraz, "Priscilla, basamortuko erreginaren abenturak") Stephan Elliott australiar zinema zuzendariaren 1994ko komedia-drama filma da. Bertan, Terence Stamp, Hugo Weaving, Guy Pearce eta Bill Hunter aktoreek antzeztu zuten.

Australiako zinemak munduaren arreta bereganatzeaz gain, LGBT pertsonen irudi positiboa islatu zuen filmak. Oscar Sarien 67. ekitaldian Jantzi-diseinu onenaren Oscar Saria (Tim Chappel eta Lizzy Gardiner) irabazi zuen.

## Argumentua 
1990eko hamarkada, Australia. Anthony, Adam eta Bernadette (Terence Stamp, Hugo Weaving eta Guy Pearce) kabaret ibiltari batean drag queen moduan lan egiten duten Sidney hiriko bi gay eta transexual bat dira. Alice Springs udalerriko hotel batean, herrialde hartako Outback eremuko basamortu gorrixkaren erdigunean, euren ikuskizuna lau astean antzez dezaten kontratatu dituzte. Hortaz, aurrez sekulako abentura dute, arazo guztiak atzean laga eta herrialdea *Priscilla* izeneko autobus batean alderik-alde zeharkatzeaz gain, helmugara osorik iritsi behar dute, batez ere hirukotea Felicia eta Mitzi drag-aren *erreginak* eta Benardette transexuala direlako. Bi asteko bidaiari autobusan musika ozen jarri eta euren janzkera nabar eta deigarri eta plataformazko oinetakoak jarriz ekin diote.

## Aktoreak 
* Terence Stamp: Bernadette / Ralph
* Hugo Weaving: Anthony / Mitzi
* Guy Pearce: Adam / Felicia
* Bill Hunter: Bob
* Julia Cortez: Cyntia
* Alan Dargin: aborigena
* Sarah Chadwick: Marion
* Mark Holmes: Benjamin

## Bitxikeriak 
1995ean, haren antza handiko *To Wong Foo, Thanks for Everything! Julie Newmar* ("Wong Foori, eskerrik asko denarengatik! Juli Newman") filma estreinatu zen: hor, Patrick Swayze, John Leguizamo eta Stockard Channing aktoreek hiru drag queenen paperak zituzten, haiek ere bidaia luze batean.

## Kanpo estekak 
* *The Adventures of Priscilla, Queen of the Desert* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Linares

__NOTOC__
**Linares** izan daiteke:

## Biografiak 
* Francisco Linares (1825–1878), Venezuelako presidentea (1877–1878)
* José Antonio González Linares (1946), espainiar txirrindularia
* José María Linares (1810–1861), Boliviako presidentea (1857–1861)
* Rebeca Linares, donostiar aktorea.

## Toponimia 
### Bolivia 
* José María Linares probintzia
### Chile 
* Linares (Txile)
* Linaresko probintzia
### Kolonbia 
* Linares (Nariño)
### Mexiko 
* Linares (Nuevo León)
### Espainia 
* Linares (Jaén)
* Linares (Asturias)
* Linares de Mora
* Linares (Kantabria)
* Linares de la Sierra
* Linares de Riofrío
* Linares (Errioxako ibaia)

### Euskal Herria 
* Linares (Nafarroako ibaia)

## Besteak 
* CD Linares, futbol taldea
Atmosferan sartze

[thumb|300px|eskuinera|Aeroescudo de la sonda [Mars Exploration Rover espazio-zundaren (MER) aire-ezkutuak atmosferan sartzean duen itxura irudikatzen duen margolana.]]
[thumb||300px|eskuinera|[Apollo programako aginte-moduluak eraso-angelu altu batekin hegan eginez atmosferan sartzean duen itxura irudikatzen duen margolana.]]
**Atmosferan sartzea** objektu batek kanpo-espaziotik planeta baten atmosferako gasetara sartzeko eta gas horiek zeharkatzeko egiten duen mugimendua da. Atmosferan sartzea bi motatakoa izan daiteke: inkontrolatua (hala nola argizagiak, espazioko zaborak, bolidoak) edota kontrolatua (adibidez, espazio-ontziak Lurrera itzultzea).

Lurraren kasuan, objektu gehienak atmosferan sartzean erre egiten dira, babes egokia ez dutelako edo eraso-angelu handiegiarekin sartzen direlako.

## Kanpo estekak
Zodiac (filma)

**Zodiac** 2007ko David Fincher estatubatuar zinema zuzendariaren suspensezko filma bat da. Robert Graysmith idazlearen *Zodiac* liburuan oinarritua dago, hura era berean 1960ko hamarkadaren amaieraldera San Frantzisko hirian izuikara sortarazi zuen *Zodiac* ezizena jaso zuen serieko hiltzaile misteriotsua eta bere erailketetan oinarritua dagoelarik. Bertan, Jake Gyllenhaal, Mark Ruffalo, Robert Downey, Jr., Anthony Edwards, Brian Cox, Elias Koteas, Donal Logue, John Carroll Lynch eta Dermot Mulroney aktoreek antzeztu zuten.

Bitxikeria gisa, hiri eta garai berdinean girotutako eta Clint Eastwood aktoreak antzeztutako 1971ko *Dirty Harry* ("Harry Zikina") filmea gertakizun hauetan oinarritu zen, bertan agertzen den *Scorpio* hiltzailea *Zodiac* serieko hiltzailea oinarritu zelarik.

## Argumentua 
1968-1969 bitartean San Frantzisko hirigunean serieko hiltzaile batek 16-29 urte arteko lau gizonezko eta hiru emakumezko hil zituen, poliziak erailketa horien egilea nor izan zen inoiz argitzeko gai izan ez zelarik. 1974ean bere buruari *Zodiac* ezizenez deitzen zion norbaitek egunkarietara erailketa horien arduraduna zela esanez, lau kiptograma misteriotsu eta eduki mehatxagarria zuten mezuak bidali zituen, bidenabar hiri horretako polizia lotsagarri lagaz. Kasua gaur egun oraindik argitzeke dago.

## Aktoreak 
* Jake Gyllenhaal: Robert Graysmith
* Mark Ruffalo: David Toschi inspektorea
* Robert Downey, Jr.: Paul Avery kazetaria
* Anthony Edwards: William Armstrong inspektorea
* Brian Cox: Melvin Belli
* John Carroll Lynch: Arthur Leigh Allen
* Chloë Sevigny: Melanie Graysmith
* Elias Koteas: Jack Mulanax sarjentua
* Dermot Mulroney: Marty Lee kapitaina
* Donal Logue: Ken Narlow
* John Getz: Templeton Peck
* John Terry: Charles Thieriot
* Philip Baker Hall: Sherwood Morrill
* Adam Goldberg: Duffy Jennings
* Zach Grenier: Mel Nicolai
* Ciara Hughes: Darlene Ferrin
* Lee Norris: Michael Mageau gaztea
* Jimmi Simpson: Michael Mageau
* Pell James: Cecelia Shepard
* Patrick Scott Lewis: Bryan Hartnell
* James LeGros: George Bawart ofiziala
* Charles Fleischer: Bob Vaughn
* Clea DuVall: Linda del Buono

## Kanpo estekak 
* *Zodiac* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Daft Punk

**Daft Punk** frantziako *disc jockey* bikote bat izan zen, Guy-Manuel de Homem-Christo eta Thomas Bangalter musikariek osatua. Musika bikote hau Parisen 1990eko hamarkadaren amaieran hasi zen, French House mugimenduaren inguruan Air, Phoenix edo Cassiusekin batera.

House musikaren talde garrantzitsuenetako bat izan zen musika genero hau mundu osoan ezagutzera eraman zuelako. Thomas Bangalter Stardust taldearekin izan zen Guy-Manuel de Homem-Christorekin elkartu aurretik baina taldea utzi zuen nahiz eta arrakasta izan.

## Historia 
1997an bere lehen albuma kaleratu zuten, Homework izenekoa. Disko honek arrakasta handia izan zuen kritikaren aldetik. 2001an bere bigarren albuma Discovery kaleratu zen eta honek lehengoak baino arrakasta gehiago izan zuen, «One More Time» «Harder, Better, Faster, Stronger» eta «Digital Love» singleek bultzatuta batik bat. 2005ean bere hirugarren albuma atera zuen Human After All, 2007an bere zuzenezko lehengo albuma Alive 2007 eta 2010ean Tron: Legacy filmerako musika.

2013an Random Access Memories albuma plazaratu zuen bikote honek eta arrakasta ikaragarria izan zuen, batez ere Pharrel Williams eta Nile Rodgersekin egindako«Get Lucky» eta «Lose Yorself To Dance»

2020ko otsailaren 22an taldekideek ibilbidea bukatutzat jo zuela iragarri zuten.

## Diskografia 
* 1997: *Homework*
* 2001: *Discovery*
* 2005: *Human After All*
* 2013: *Random Access Memories*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak