open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Las Cañas aintzira

Las Cañas edo Salobre urtegia Nafarroako garrantzi handiko hezegunea da.

**Las Cañasko urmaela** Nafarroako Viana herrian dago ia Errioxako mugan. 101 hektarea ditu.

## Deskribapena 
Aintzira honek jatorri endorreikoa zuen hasiera batean, hau da, bere urak bertan gelditzen ziren inora hustu gabe. Gizakiaren esku hartzea, ordea, urtegi antolamendu eman dio: dike baten eraikierarekin drainatze sistema bat sortuz eta, modu horretaz, uraren maila kontrolatuz. Urmaela ez da oso handia, 100 hektarea baino zerbait gehixeago du, baina hegaztientzat garrantzi estrategikoa du Mendebaldeko Pirinioak mendizerraren migrazio sarreran baitago. Sakonera aldetik hiruzpalau metrokoa izan daiteke toki askotan. Dena dela, ur kantitatea oso aldakorra da urtean zehar. Ubide artifizial bati esker ura urtegiari Kantabria mendilerroatik ailegatzen zaio. Urtegitik oso gertu El Bordon izeneko hegazti-behatokia dago. Baita ere inguruan baseliza bat topatuko dugu, Las Cuevas, Done Jakue bidean bertan kokatuta.

## Historia 
XVI.mendean putzu baten berri dago, El Salobreko putzua alegia. Mende horretan urtegi bat eraiki zen; horrela dago jasota 1562ko dokumentu batean. 1888an urtegia handitu egin zen eta 1944an, ondoan, besta bat eraiki zen.

## Babespena 
* 1987an: Nafarroako Gobernuak Natura Erreserba izendatu zuen.
* 1990an: Hegaztientzako Babes Bereziko Eremua.
* 1996an: Ramsar hitzarmeneko barruan izendatua izan zen.
* Natura 2000 sarean dago.

## Botanika 
Botanika aldetik hiru motatako begetazioa aurkituko ditugu:
* Milazka begetazioa, urtegiaren ertzetan.
* Lezkadiak uraren ertzetan.
* Las Cañas inguruko erreketan, Longar eta Perizuelas, Mediterraneo erribera basoak.

## Zoologia 
### Hegaztiak 
* Txori zezen arrunt
* Arrano arrantzalea
* Amiamoko beltza
* Hegazti lamikolak
* Hegazti larolimikolak

## Arazoak 
* Gizakiaren presentzia hurbila: Logroño hiria oso hurbil dago eta baita ere Arabako Oion herria. Urtegitik gertu urbanizazioak, lantegiak eta errepideak ikus daitezke.
* Uraren erabilera eta, ondorioz, horren eskasia.
* Isileko ehiza.
* Pestizidak.

## Bibliografia 
* Fernando Pedro Perez: *Las Cañas urtegia. Erreserba naturala*. Bilbo: ADEVE, 2005, 138 or. http://www.euskomedia.org/PDFAnlt/adeve/51canas.pdf.

## Kanpo estekak 
*  Nafarroako Gobernuaren Informazioa.
Tok pisin

**Tok pisin** (*Tok pisin*) (*Tok «*hitza» edo *«*hizketa» esan nahi du, *pisin «*hitzak» pidgin esan nahi du) Papua Ginea Berrian hitz egiten den hizkuntza kreolera da. Herrialdean erabiltzen diren hiru hizkuntza ofizialetako bat da. Bere erabilera oso zabalduta dago, herrialdeko 3,5 milioi biztanleetatik, bi milioi inguruk bigarren hizkuntza gisa dute, eta 120.000 inguru jatorrizko hiztunak dira.

Ginea Berriko hizkuntza aniztasuna ikaragarria da (854 hizkuntza). Aniztasun hori historikoki isolazionismorako joera izan zuen irlaren geografiak zehazten du, beraz, tok pisinak paper garrantzitsua betetzen du, hizkuntza franko bezala, komunitate ezberdinen arteko komunikazioa ahalbidetzen baitu.

Pentsa litekeenaren kontra, hizkuntza sofistikatua da, beste hizkuntza finkatuago batzuk baino ñabardura zorrotzagoak egiteko gai da. Hauxe da izenordain pertsonalen sistemaren kasua, subjektu ezberdinen arteko bereizketa askoz ere espezifikoagoa egiteko aukera ematen baitu. 

## Ofizialtasuna 
Ingelesarekin eta hiri motuarekin batera, Tok pisina Papua Ginea Berriko hiru hizkuntza ofizialetako bat da. Sarritan, parlamentu nazionaleko eztabaidetan erabiltzen da. Gobernu-dokumentu gehienak ingelesez idazten dira, baina informazio publikoko kanpainak, partzialki edo osorik, tok pisinean egon ohi dira. Hezkuntza sisteman ingelesa nagusi bada ere, zenbait eskolek lehen hezkuntzako lehen hiru urteetan tok pisin erabiltzen dute alfabetatze goiztiarra sustatzeko.

## Adibidea 
Hona hemen Gure Aita:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carlos Diarte

**Carlos Martínez Diarte**, izengoitiz '''*Lobo* Diarte''', (Asunción, Paraguai, 1954ko urtarrilaren 26a - Valencia, Espainia, 2011ko ekainaren 29a) futbolari eta futbol entrenatzaile paraguaiarra izan zen. Paraguaiko Olimpian, Espainiako Real Zaragoza, Valencia CF, Unión Deportiva Salamanca eta Real Betisen eta Frantziako AS Saint-Étiennen jokatu zuen eta Paraguaiko selekzioarekin 45 aldiz aritu zen. Entrenatzaile ibilbidean, besteak beste, Atlético de Madrid B (1997-1998), UD Salamanca (1998-1999), Gimnàstic de Tarragona (2002) eta Ekuatore Gineako selekzioa (2009-2010) zuzendu zituen.
Broadford (Eskozia)

**Broadford**, , Eskoziako mendebaldeko kostaldean dagoen Skye uharteko kostaldeko udalerri bat da. Udalerriaren herrigunetik Skye Bridge zubitik Portree udalerrira doan A87 errepidea iragaten da. Skye uharteko bigarren udalerririk handiena da (Portree udalerriaren ondoren).

Broadford udalerria ingurune lasai eta eder batean kokatzen da. Bertatik itsasoa nahiz handik oso hurbil dauden Cuillin mendien ikuspegi paregabeez goza daiteke. Skye uhartean barna oinez nahiz bizikletaz ibilbideak burutzeko abiapuntu aproposa da.

## Iruditegia 

Irudi:Kayaks Broadford Bay.jpg|Broadfordeko ikuspegia.

## Bitxikeriak 
Jethro Tull musika taldeak *Heavy Horses* diskoaren barnean *Broadford Bazaar* izeneko abesti bat badu, udalerri honetan oinarrituta dago.
* The Waterboys musika taldeak 1990ko *Room to Roam* diskoaren barnean *The Trip to Broadford* abestia ere badu, udalerri honetan oinarrituta dago.
* *Drambuie* whisky edo pattarra Broadford udalerria jatorria du. 1745ean Bonnie Charlie Printzeak pattarra ekoizteko errezeta John Mackinnon kapitainari eman zionean, bere atzetik zebiltzen etsaiengandik babestu izanaren eskertza modura. Gaur egun Mackinnon familiak errezeta hau gordetzen jarraitzen du.

## Kanpo estekak 
* Broadford udalerria Undiscoveredscotland.co.uk webgunean
Ptolomeo Alorosekoa

**Ptolomeo I.a Alorosekoa** edo **Ptolomeo Alorita** () Mazedoniako erregea eta erregeordea izan zen bi edo hiru urtez, K.a. 368 eta K.a. 365 artean, Alexandro II.a Mazedoniakoa hil ondoren. Argeada dinastiakoa zen.

Diodoro Sikulok Amintas II.a Mazedoniakoaren semea zela dio, baina hau eztabaidatua da. Dexipok errege etxekoa ez zela dio. Amintas II.aren seme nagusia zen Alexandro II.aren erregealdian, Ptolomeo tronua aldarrikatu zuen matxinada baten buru izan zen. Pelopidas izendatu zuten epaile bezala eta Alexandro berretsi zuen errege bezala. Epailearen erabakia betetzen zela ziurtatzeko, Pelopidasek berarekin zenbait bahitu eraman zituen Tebasera, baina Pelopidas abiatu eta gutxira, Alexandro eraila izan zen, K.a. 368 edo K.a. 367an, Diodoro Sikuloren arabera, erantzulea Ptolomeo izan zelarik (Alexandroren anaia bezala aurkezten duena), eta Juniano Justinoren arabera, bere ama Euridize I.a Mazedoniakoaren azpijokoen ondorioz. Demostenesek hiltzailea Apolofanes deitzen zela dio.

Euridizerekin bat eginda ala ez, Ptolomeo oztoporik gabe errege izendatua izan zen, baina errege izan nahi zuen beste pertsona bat armetan altxa zen, Pausanias Mazedoniakoa. Ptolomeo Ifikrates atenastar jeneralaren bitartekaritzari esker salbatu zen, nork tronuan Alexandroren anaia txiki bat ezarri zuen, Perdikas III.a Mazedoniakoa, eta Ptolomeo erregeordetzaz arduratu zen.

Honen ondoren, Alexandro II.aren aldekoak berriz matxinatu ziren eta Pelopidasi laguntza eskatu zioten, Mazedonia mertzenarioz osatutako armada batekin inbaditu zuena. Ptolomeo aurrera atera zitzaion eta bere mendekotasuna eskaini zion, eta erregeorde bezala berretsia izan zen, bahituren batzuk emanez tebastarrekin izan nahi zuen harreman onaren berme bezala, eta atenastarrekin zuen adiskidetasun harremana uztera behartua izan zen Ifikratesek eman zion laguntza gora-behera.

Boterea administratzen jarraitu zuen K.a. 364 edo K.a. 363an Perdikas III.a Mazedoniakoa erregeak hil zuen arte, ez baitzuen bere zaintzapean bizi nahi.
1508 Kemi

**1508 Kemi** asteroide gerrikoan aurkitutako 1508. asteroidearen izena da. 1938ko urriak 21ean aurkitu zuen Heikki A. Alikoskik Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 UP** zen. Bere izena Kemi hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Desnaturalizazio (biokimika)

thumb|Beroak oboalbuminaren **desnaturalizazioa** eragitean, zuringoaren koagulazioa gertatzen da.

Biokimikan, **desnaturalizazioa** proteina eta azido nukleikoen egitura tridimentsionalaren desegiteari deritzo. Desnaturalizazioak molekula horien ezaugarri fisiko-kimikoak nabarmen aldatzen ditu.

Proteina baten egitura sekundarioa, tertziarioa eta kuaternarioa elkarrekintza eta lotura molekular ahulei esker mantentzen dira (hidrogeno zubiak, disulfuro loturak: S-S, lotura hidrofoboak, etab). Hainbat eragile fisiko-kimikok (beroa, pHa, gatzen kontzentrazioa...) lotura ahul horiek apurtzen dituzte, proteinaren egitura sekundarioa eta tertziarioa desegiten. Proteinaren egitura primarioari (lotura peptidikoen bidez aminoazidoak elkartzen dituenari) desnaturalizazioak ez dio eragiten, hots, ez ditu lotura peptidikoak suntsitzen.

Proteinak tolesten direnean egitura tridimentsional konplexuak eratzen dituzte. Desnaturalizazioak tolestura horiek deusestatzen ditu, proteinaren jatorrizko konfigurazioa aldatuz. Horren ondorioz proteinek haien funtzio biologikoa galtzen dute (entzimek, esaterako, ez dute jarduera katalitikorik).

Kasu gehienetan desnaturalizazioa itzuliezina da. Zenbait kasutan, baina, desnaturalizazio prozesua arina bada leheneratu daiteke, eta proteina berriro tolesten da (birnaturalizazioa); jatorrizko konformazioa berreskuratzen du, eta baita bere funtzio biologikoa ere.

Desnaturalizazioak, askotan, proteinen disolbagarritasuna aldatzen du: haien jatorrizko arkitektura molekularra galtzerakoan proteinek sarri hauspeatzen dute.

Azido nukleikoei dagokionez, desnaturalizazioak helize bikoitza mantentzen duten hidrogeno zubien suntsiketa eragiten du, ADNaren molekula deseginez.

Tenperatura da eragile desnaturalizatzaile nagusia. Proteina eta azido nukleiko gehienak desnaturalizatzen dira tenperatura altuetan (>60&nbsp;°C-etan)

## Kanpo estekak
1509 Esclangona

**1509 Esclangona** asteroide gerrikoan aurkitutako 1509. asteroidearen izena da. 1938ko abenduak 21ean aurkitu zuen André Patryk Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1938 YG** zen. Bere izena Ernest Esclangonengatik jasotzen du. Hungaria familiakoa da.

Esclangonak S/2003 (1509) 1 izeneko 4 kilometroko diametroko ilargi txiki bat du.

## Kanpo estekak
1510 Charlois

**1510 Charlois** asteroide gerrikoan aurkitutako 1510. asteroidearen izena da. 1939ko otsailak 22an aurkitu zuen André Patryk Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1939 DC** zen. Bere izena Auguste Charloisengatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
1511 Daléra

**1511 Daléra** asteroide gerrikoaan aurkitutako 1511. asteroidearen izena da. 1939ko martxoak 22an aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1939 FB** zen.

## Kanpo estekak
Amintas II.a Mazedoniakoa

**Amintas II.a Mazedoniakoa** () **Micros** (txikia) argeada dinastiako Mazedoniako errege bat izan zen.

Ez da ezagutzen Alexandro I.a Mazedoniakoaren seme txikia edo Arkelao I.a Mazedoniakoaren seme ez legitimoa eta suhia ote zen. Koroa aldarrikatu zuen Aeropo II.a K.a. 393an hil ondoren, honen oinordekoa bere seme Pausanias Mazedoniakoa izan zelarik, tronurako, azken honek baino eskubide handiagoa zuela ustez, nor, azken batean, usurpatzaile baten semea zen. Derdas II.ak hil zuen, Lincestiseko printze bat.
Portree

**Portree** () Eskoziako ipar-mendebaldean dagoen Skye uharteko udalerri bat da, Highland eskualdean beraz. Skye uharteko udalerririk populatuena da, 2011ko erroldaren arabera 2.318 biztanle ditu.

## Etimologia 
Gaelerazko *Port Rìgh* izenak "Erregearen portua" esan nahi du. Jakue V.a Eskoziakoa bertan izan zen 1540an. Dena dela, erregea ez zen borrokara etorri zen bertara eta aditu batzuek zalantzan ipini dute jatorri hori. Hauen ustetan *Port Ruighe(adh)* izenaren aldaera da, "aldapako portua", izan ere Portreek itsaslabarrek babesturiko portua baitu.

## Gaelera 
Udalerri honetako 939 biztanle (%37,72a) gaelera hiztuna da.

## Iruditegia 

Irudi:Skye-Portree-arjecahn.jpg|Portua.
Irudi:Portree Square - geograph.org.uk - 315224.jpg|Herriko enparantza.
Irudi:Centre-ville Portree.JPG|Herrigunea.
Irudi:Loch Portree - geograph.org.uk - 1071221.jpg|Loch Portree.

## Ikus, gainera 
* Skye uhartea

## Kanpo estekak 
* Portree udalerria Undiscoveredscotland.co.uk webgunean 
* Portree udalerria Visitscotland.com webgunean
1985eko Paris-Roubaix

**1985eko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 83. edizioa izan zen. 1985eko apirilak 14an ospatu zen eta Marc Madiot frantziarrak irabazi zuen bakarrean. Probak 268 kilometroko ibilbidea izan zuen, garaileak 7 ordu, 21 minutu eta 10 segundotan bete zituenak.

## Sailkapena 
[240px|thumb|[Marc Madiot edizio honen garailea]]

|}

## Kanpo estekak 
* París-Roubaix 1985 (cyclingbase.com)
Berrehun eta hogeita hamaika

**Berrehun eta hogeita hamaika** (231) berrehun eta hogeita hamarraren ondoren eta berrehun eta hogeita hamabiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hogeita hamabi

**Berrehun eta hogeita hamabi** (232) berrehun eta hogeita hamaikaren ondoren eta berrehun eta hogeita hamahiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Heikki A. Alikoski

**Heikki A. Alikoski** (Oulu, 1912 &ndash; Turku, 1997ko abenduaren 28a) finlandiar astronomo bat izan zen.

1567 Alikoski asteroidea bere omenez izendatu zuen Turkuko Behatokiko laguntzailea zenean, Yrjö Väisälären agindupean 1937 eta 1956 artean. Beranduago Turkuko Astronomia Optika Institutua ezarri zuen.
Berrehun eta hogeita hamabost

**Berrehun eta hogeita hamabost** (235) berrehun eta hogeita hamalauaren ondoren eta berrehun eta hogeita hamaseiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hogeita hamahiru

**Berrehun eta hogeita hamahiru** (233) berrehun eta hogeita hamabiaren ondoren eta berrehun eta hogeita hamalauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hogeita hamasei

**Berrehun eta hogeita hamasei** (236) berrehun eta hogeita hamabostaren ondoren eta berrehun eta hogeita hamazazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hogeita hamalau

**Berrehun eta hogeita hamalau** (234) berrehun eta hogeita hamahiruaren ondoren eta berrehun eta hogeita hamabostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogei

**Berrehun eta berrogei** (240) berrehun eta hogeita hemeretziaren ondoren eta berrehun eta berrogeita bataren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta hogeita hemeretzi

**Berrehun eta hogeita hemeretzi** (239) berrehun eta hogeita hemezortziaren ondoren eta berrehun eta berrogeiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Beamish

**Beamish** edo **Beamish and Crawford** Irlandako Cork hirian ekoizten den stout motako garagardo bat da. 1792an William Beamish eta William Crawford garagardogileek sortu zuten. 2008an Heineken herbeherar garagardotegiaren jabegora iragan zen.

Cork konderrian bertakoa den Murphy garagardoarekin batera onarpen handia du. Bestalde, Irlandako Errepublikako hego-mendebaldean, mundu mailan oso ezaguna eta Irlandako ikur nazional gisa hartu ohi den Guinness garagardoa Dublin hiriburuko garagardotzat jo izan ohi da. Honela bada, hego-mendebaldean, eta bereziki Cork konderrian Guinness erraldoia eta bertako Murphy eta Beamish garagardoen arteko nolabaiteko harrotasun lehia bat ere badago.

## Garagardoak 
* Beamish stout
* Beamish red

## Kanpo estekak 
* Beamish garagardotegiaren webgunea
Smithwick's

[thumb|250px|[Kilkenny hiriko St. Francis Abbey garagardotegia.]]

'''Smithwick's''' Irlandako Kilkenny hirian jatorria duen red ale motako garagardo bat da. 1710ean John Smithwick garagardogileak sortu zuen. 1965an Walter Smithwick jabeak Smithwick's garagardotegia Guinness garagardoaren jabea den Diageo enpresa erraldoiari saldu zion.

Gaur egun Irlandan Smithwick's garagardotegiak bi garagardotegi ditu: bata, jatorrizkoa, Kilkenny hirian dagoen St. Francis Abbey garagardotegia, eta bestea Dundalk hirian. Garagardo-potoak eta botilak berriz, Belfast hiriko ICB enpresak paketatzen ditu.

## Garagardoak 
* Smithwick's Draught
* Kilkenny Cream Ale
* Smithwick’s Ale

## Kanpo estekak 
* Smithwick's garagardotegiaren webgunea
Sardiniako Erresuma

**Sardiniako Erresuma** 1297tik 1861era Sardiniako uharte osoa hartzen zuen estatua izan zen. Lehen aldi batean (1297–1720) Aragoiko koroaren, eta geroago Espainiar Inperioaren, mendean egon zen. 1720tik 1861era, berriz, Savoiako etxearen mende. Jatorrizko hiriburua Cagliari izan zen, baina ondoren Turin izendatu zuten hiriburu.

Bonifazio VIII.a aita santuak 1297an sortu zuen erresuma (*Regnum Sardiniae et Corsicae*) eta Jakue II.a Aragoikoari eman zion, Egoitza Santuaren basailu gisa. 1324an Jakue II.ak uhartea okupatzea erabi zuen. Lucocisternako guduan (1324ko otsaila) Pisako Errepublikaren armada azpiratu zuen. Sanluriko guduan (1409ko ekainean) aragoiarrek azken erresistentzia zapaltzea lortu zuten. Gerra luze honek, 1348ko izurri bubonikoak eta itsasbazterreko merkatal hirien eta barnealdeko lurralde feudalen arteko dikotomiak ekonomia krisi larria eragin zuten.

1516an Aragoiko eta Gaztelako koroak bateratu ziren. Era horretan Sardinia Espainiar Inperioaren zati bilakatu zen. 1713an, Espainiako Ondorengotza Gerraren osteko Utrechteko Itunaren kariaz, Sardiniako Erresuma Austriar Inperioari eman zitzaion. Hitzarmen berean Viktor Amadeo II.a Savoiakoak Siziliako Erresuma jaso zuen. 1720an botere oreka aldatua zen eta Hagako itunean erresumak trukatzea hitzartu zen: Siziliako Erresuma Austriarentzat izan zen eta Sardiniako Erresuma Savoiako etxearentzat, Piemonte-Sardinia erresuma eratuz.

1861ean Sardiniako Erresuma Italiako Erresumaren fundatzaileetako bat izan zen. Bere lurraldeak Italiako eskualde (*regioni*) bihurtu ziren.

## Sardiniako erregeak 
thumb|100px|Alfontso IV.a Aragoikoa
thumb|100px|Karlos V.a
thumb|100px|Viktor Emanuel II.a
Bartzelonako kondeen leinua:
* Jakue II.a Aragoikoa (1324–1327)
* Alfontso IV.a Aragoikoa (1327–1336)
* Petri IV.a Aragoikoa (1336–1387)
* Joanes I.a Aragoikoa (1387–1396)
* Martin I.a Aragoikoa (1396–1410)
Gaztelako Trastamara leinua:
* Fernando I.a Aragoikoa (1412–1416)
* Alfontso I.a Aragoikoa (1416–1458)
* Joan II.a Aragoikoa (1458–1479)
* Fernando II.a Aragoikoa (1479–1516)
Espainiako habsburgotarren leinua:
* Karlos V.a Erromatar Inperio Santukoa (1516–1556)
* Filipe II.a Espainiakoa (1556–1598)
* Filipe III.a Espainiakoa (1598–1621)
* Filipe IV.a Espainiakoa (1621–1665)
* Karlos II.a Espainiakoa (1665–1700)
Espainiako borboien leinua:
* Filipe V.a Espainiakoa (1700–1713)
Espainiako habsburgotarren leinua:
* Karlos VI.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa (1713–1720)
Savoiako etxea:
* Viktor Amadeo II.a Sardiniakoa (1720–1730)
* Karlos Emanuel III.a Sardiniakoa (1730–1773)
* Viktor Amadeo III.a Sardiniakoa (1773–1796)
* Karlos Emanuel IV.a Sardiniakoa (1796–1802)
* Viktor Emanuel I.a Sardiniakoa (1802–1821)
* Karlos Felix Sardiniakoa (1821–1831)
* Karlos Alberto Sardiniakoa (1831–1849)
* Viktor Emanuel II.a Sardiniakoa (1849–1861)

## Ikus ere 
* Sardiniako Erresuma (1720-1861)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Berrehun eta hogeita hamazazpi

**Berrehun eta hogeita hamazazpi** (237) berrehun eta hogeita hamaseiaren ondoren eta berrehun eta hogeita hemezortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Koloniako Itzulia

**Koloniako Itzulia** (ofizialki ***Rund um Köln***) egun bakarreko txirrindularitza lasterketa alemaniar bat da, Kolonia hirian hasi eta amaitzen dena. 1908an sortua, lasterketa alemaniarren artean antzinakoenetako bat da.

2005ean UCI Zirkuitu Kontinentalak sortu zirenetik UCI Europe Tourren zati da, lehen bi urteetan 1.1 mailan eman zituelarik, 2007an 1.HC mailara pasatzeko (zirkuitu hauen maila gorena). 2008an ospatu gabe geratu ondoren 2009an 1.1 mailara itzuli zen arren.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
1987ko Euskal Herriko Itzulia

**1987ko Euskal Herriko Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 27. ekitaldia izan zen. 1987ko apirilak 6 eta 10 artean egin zuten. 853 kilometroko ibilbidea egin zen 5 etapatan banatuta. Seán Kelly irlandarra izan zen garailea, proba honetan bere hirugarren garaipena lortuz.

10 talde espainiarrek (KAS, Kelme, Zahor, Teka, Reynolds Seur, BH, Seat Orbea, Larios Fagor, Colchon CR eta Dormilon) eta 7 talde atzerritarrek (Carrera, Del Tongo Colnago, Superconfex, PDM, AD Renting, Fibok-Muller eta Pepsi-Alba Fanini) parte hartu zuten.

## Taldeak 
## Etapak 
## Sailkapenak 
### Sailkapen orokorra 
### Puntukako sailkapena 
### Mendiko sailkapena 
|}

|}

## Kanpo estekak 
* 1987ko Euskal Herriko Itzuliko Sailkapenak
* 1987ko Euskal Herriko Itzulia
1927ko Belgikako Itzulia

**1927ko Belgikako Itzulia** txirrindularitza lasterketa honen 16. edizioa izan zen. 1927ko maiatzak 4 eta 8 artean egin zuten 1.054 kilometroko ibilbidea egin zen 4 etapatan banatuta.

## Etapak 
* 1. etapa (maiatzak 4): Brusela-Lieja (264 kilometro)
* 2. etapa: Lieja-Luxenburgo (250 kilometro)
* 3. etapa: Luxenburgo-Namur (235 kilometro)
* 4. etapa (maiatzak 8): Namur-Brusela (305 kilometro)

## Etapa sailkapenak 
### 1. etapa 
* 1. Jozef Wauters () 9o25'09"
* 2. Alfred Hamerlinck ()
* 3. August Mortelmans ()
* 4. Henri Garnier ()

### 2. etapa 
* 1. Jan Mertens () 9o48'50"
* 2. Joseph Dervaes ()
* 3. Aimé Dossche ()
* 4. Henri Garnier ()

### 3. etapa 
* 1. Pé Verhaegen () 7o54'00"
* 2. Paul Matton ()
* 3. Nicolas Frantz ()

### 4. etapa 
* 1. Paul Matton () 11o56'51"
* 2. Louis Delannoy ()
* 3. Nicolas Frantz ()

## Sailkapena 
* 1. Paul Matton () 39o06'05"
* 2. Rémy Van Impe () + 10'56"
* 3. Joseph Dervaes () + 11'02"
* 4. Jean De Busschere () + 11'43"
* 5. Alfred Hamerlinck () + 12'33"
* 6. Adolphe Van Bruane () + 13'05"
* 7. Lode Muller () + 13'12"
* 8. Henri Hoevenaars () + 13'47"
* 9. Omer Vermeulen () + 14'52"
* 10. Pé Verhaegen () + 16'42"
* 11. Jan Mertens () + 20'10"
* 12. Nicolas Frantz () + 21'30"
* 13. Auguste Baumans () + 23'14"
* 14. Louis Delannoy () + 23'57"
* 15. Marcel Heselmans () + 24'19"
* 16. Jules Huyvaert () + 29'11"
* 17. Antoine Lox () + 34'51"
* 18. Dieudonné Smets () + 36'39"
* 19. Armand Van Bruane () + 46'07"
* 20. Jules Matton () + 49'23"
* 21. August Mortelmans () + 1o09'17"
* 22. Emile Hardy () + 1o29'01"
* 23. Amand Goubert () + 2o41'41" (?)
* 24. Pierre Claes () + 3o00'58"
* 25. Cyrille Omeye () + 3o52'02"
* 26. Edouard Thysman () + 4o07'00"

*Artikulu hau italierazko wikipediatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
35P/Herschel-Rigollet

**35P/Herschel-Rigollet** gure eguzki-sistemako aldizkako kometa bat da. Kometa hau aurkitu zuen lehena Caroline Herschel izan zen, 1788ko abenduak 21ean. 1939ko uztailak 28an Roger Rigolletek ere ikusi zuen. Nevil Maskelynek eta Charles Messierrek ere ikusi zuten. Brian Geoffrey Marsdenek kometa honen orbitaren azken kalkuluak egin zituen 1974an, eta kometaren 1788ko eta 1939-40ko agerpenen 75 posizio erabiliz eta planetek eragindako perturbazioak gehituz, perihelioa 1939ko abuztuak 9an izan zela eta 155 urteko orbita periodo bat zuela kalkulatu zuen.

## Kanpo estekak
Hordago

**Hordago** 1970eko hamarkada bukaerako Ipar Euskal Herrian jardun zuen talde armatu abertzale eta independentista bat izan zen. Hamabost ekintza gauzatu zituen zenbait bankentxe eta Angeluko aldi baterako lan agentzia baten aurka.

Denbora tarte horretan Iparretarrak (IK), Euskal Zuzentasuna (EZ) eta Hordago talde armatuak jardunean zebiltzan Ipar Euskal herrian, eta zenbait urtez hiru erakunde armatu horiek ekintzak egiten aritu ziren aldi berean.

Hordago deus jakinarazi gabe desagertu zen, baina 1981ean bost militanteren atxiloketak eta presondegiratzeak desagertze hori lagundu zuen. Nahiz eta militanteak bazituen, atxiloketen ondorioz, testuinguru politikoaren ondorioz eta giro nahasiaren ondorioz, haien dinamika armatuak ez zuen aitzina jarraitu.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Zuzentasuna
* Iparretarrak
* Irrintzi

## Kanpo estekak
Jose Luis Areta

**Jose Luis Areta**, ***Areta III.a***, (Iruñea, 1933ko ekainaren 13a - Sevilla, 2011ko ekainaren 29a) futbolari nafarra izan zen.

1956-57 denboraldian debutatu zuen lehenbiziko mailan Osasunarekin. 1960an Athleticek fitxatu zuen eta ondoko urtean Sevilla Fútbol Clubera joan zen. 1966an futbola utzi zuen. Aurrelari indartsua izan zen, bai erasoaren erditik bai hegaletatik aritzen zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Athletic-club.net: Areta III
*  Bdfutbol: Areta III
Berrehun eta berrogeita bat

**Berrehun eta berrogeita bat** (241) berrehun eta berrogeiaren ondoren eta berrehun eta berrogeita biaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita bi

**Berrehun eta berrogeita bi** (242) berrehun eta berrogeita bataren ondoren eta berrehun eta berrogeita hiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita hiru

**Berrehun eta berrogeita hiru** (243) berrehun eta berrogeita biaren ondoren eta berrehun eta berrogeita lauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita lau

**Berrehun eta berrogeita lau** (244) berrehun eta berrogeita hiruaren ondoren eta berrehun eta berrogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Artane

**Artane** (irlanderaz *Ard Aidhin*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen aldiri edo auzo bat da.

## Kanpo estekak
Clontarf

**Clontarf** (irlanderaz *Cluain Tarbh*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen langile giroko aldiri edo auzo bat da.

## Geografia 
Dublingo estuarioaren iparraldeko ertzean dago, Tolka ibaia itsasoratzen den eremuan. Bi uharte txiki ere baditu, Bull eta Clontarf uharteak hain zuzen ere.

## Historia 
Clontarfeko guduan Brian Boru irlandar erregeak bikingoak garaitu zituen eta bien arteko borroken amaiera izan zen. Mende bateko bakearen ondoren XII. mendean normandiarrak iritsi eta bertan asentamendu bat eraiki zuten. Eliza Tenpluko ordenak eraiki zuen eta ondoren hospitaleroak ezarri ziren bertan. Gaztelua ere altxatu zen baina 1641ean Oliver Cromwellen soldaduek erre egin zuten.

Hurrengo mendeetan arrantza, ostra bilketa eta nekazaritzan oinarritu zen Clontarfen ekonomia, XIX. mendean dublindarrentzako opor leku bihurtu zen arte. Gaztelua berreraiki, eta ostatu eta bainuetxeak ireki ziren.

## Hiritar ezagunak 
* Bram Stoker (1847-1912), idazlea.
* Maria Doyle Kennedy (1964), aktorea eta abeslaria.

## Ikus gainera 
* Clontarfeko gudua

## Kanpo estekak
Cabra (Dublin)

**Cabra** (irlanderaz *Cabrach*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen aldiri edo auzo bat da. Bertan Phoenix parkea eta Kilmainham Gaol espetxe-museoa kokatzen dura.

## Kanpo estekak
Donnycarney

**Donnycarney** (irlanderaz *Domhnach Cearna*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen aldiri edo auzo bat da.

## Auzotar ezagunak 
* Paddy Moloney, The Chieftains musika taldeko kidea.
* Barney McKenna, The Dubliners musika taldeko kidea.

## Kanpo estekak
Buri

**Buri** eskandinaviar mitologiako lehen jainkoa izan zen. Borren aita eta Odinen aitona izan zen. Ginnungagapeko izotz gazia miazkatzen zuen Audumla behiak eratu zuen. Mito honi buruz existitzen den iturri bakarra Snorri Sturlusonen Edda prosaikoa da.

Buri ez da inon ere aipatzen Edda poetikoan. Skáldskaparmálen Snorri Sturlusonek XII. mendeko Þórvaldr blönduskáld olerkariaren honako bertso hau aipatzen du:

## Kanpo estekak
Collserola mendilerroa

**Collserola mendilerroa** delakoa Kataluniako Itsasertzeko Mendilerroa osatzen duten mendilerroetako bat da. Bere zatirik handiena Collserolako Parke Naturalak osatzen du. Kataluniako Bartzelonako probintzian kokatzen da, Bartzelona hiriaren albo-alboan dagoelarik.

Bestalde, mendilerro honetan Bartzelona hiritik nabarmen ikusten den Collserolako dorrea kokatzen da.

## Mendi nabarmenenak 
Collserola mendilerroa osatzen udten mendi nabarmenenak honako hauek dira:

* Tibidabo
* Turó del Puig
* Puig d'Olorda
* Turó de Valldaura
* Turó de la Magarola
* Sant Pere Màrtir
* Puig Madrona

## Ikus gainera 
* Collserolako Parke Naturala
* Collserolako dorrea

## Kanpo estekak 
* Collserolako Parke Naturalaren webgunea
Linterna

**Linterna** terminoak esanahi zenbait ditu:

* **linterna** edo esku-argia, eskutan eramateko argia emateko gailu elektriko txikia;
* **linterna (arkitektura)**, dorre erako egitura.
Núria harana

**Núria harana** () Kataluniako Gironako probintzian kokatzen den Queralbs udalerrian dagoen Pirinioetako haran edo ibar bat da. Itsas mailatik 1.964 metrotara dago, aldiz bere gailur garaienak 3.000 metroko garaierara ailegatzen dira, bertan iturburu eta erreka ugari jaiotzen direlarik.

Bertaratzeko garraiobide ohiko eta erabiliena Queralbs udalerritik ateratzen den Núriako kremailera-trena da.

Haran honetan aintzira artifizial bat dago, bere aldamenean Núriako Ama Birjinaren santutegia kokatzen delarik. Gaur egun ikus daitekeen eraikina 1911ean eraiki zen. Hemen 1931. urtean Kataluniako Autonomia Estatutua edo Núriako Estatutua idatzi zen.

## Santutegia 
* Núriako Ama Birjina

## Iruditegia 

Irudi:Nuria32.jpg|Núriako Ama Birjinaren santutegia eta aintziraren aireko ikuspegia.
Irudi:Nuria06.jpg|Núriako Ama Birjinaren beiratea.
Irudi:Santuari-Nuria004.jpg|Santutegiaren aurrealdea.
Irudi:Nuria16.jpg|Haranerako sarbidea.

## Kanpo estekak 
* Núria haranaren webgunea    
* Núriako Adiskideen Elkartea
1988ko Frantziako Tourra

**1988ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 75. edizioa izan zen. 1988ko uztailak 4 eta 24 artean ospatu zen. 3281 kilometroko ibilbidea egin zen, prologo bat eta 22 etapatan banatuta, garaileak batez beste 38,909 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Pornicheten hasi eta Parisen amaitu zen.

Lehenbiziko euskalduna Caja Rural-Orbea taldeko Marino Lejarreta bizkaitarra izan zen, hamaseigarren postuan amaitu zelarik.

## Talde parte-hartzaileak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

|}

|}

## Parte-hartzaileak 
NP : Ez zuen etapa hasi ; A: Etapan zehar abandonatu zuen ; HD : Kontrolez kanpo.

*Artikulu hau frantsesezko eta gaztelaniazko wikipedietatik itzulia dago*.

## Kanpo estekak
Lord Mayo

**Lord Mayo** (euskaraz *Jaun Mayo*) aintzinako irlandar folk abesti edo doinu herrikoi bat da.

## Kanpo estekak 
* The Chieftains musika taldearen *Lord Mayo* abestiaren bertsioa entzungai
* *Lord Mayo* abestia entzungai
* Joanie Madden musikariaren *Lord Mayo* abestiaren bertsioa entzungai
Aigüestortes eta San Maurizioko parke nazionala

**Aigüestortes eta San Maurizioko parke nazionala** (; ) Kataluniako ipar-mendebaldeko parke nazional bat da, Pirinioen erdialdean kokatua, Lleidako probintzian. 1955ean sortu zen.

Parkearen lurrak Alta Ribagorça, Pallars Sobirà, Pallars Jussà eta Arango harana eskualdeen artean banatuta daude, eta parkearen gune nagusia Espot eta La Vall de Boí udalerrietan dago.

## Mendiak 
* Els Encantats

## Aintzirak 
* Sant Maurici iboia

## Iruditegia 

Irudi:ValldeColieto.jpg|Collieto harana.
Irudi:Catalonia Estany Colomers.jpg|Colomers
Irudi::PresaDeCaballers.jpg|Caballers urtegia.
Irudi:Catalonia refugi colomers.jpg|Colomers mendi-aterpetxea

## Ikus, gainera 
* Kataluniako geografia

## Kanpo estekak 
*  Aigüestortes eta San Maurizioko parke nazionala, Espainiako Ingurugiro Ministerioaren webgunean.
*   Aigüestortes eta San Maurizioko parke nazionalari buruzko informazioa
The Hills of Connemara

**The Hills of Connemara** (euskaraz *Connemarako Muinoak*) Irlandako abesti herrikoi bat da. Bere gaia Connemarako muinoak, irlandar pattargintza ilegala eta eskualde hartan ohitura legez orain dela gutxirarte ilegalki eta ezkutuan muino artean girotutako baserri giroan ekoiztu ohi zen poitín pattarra edo edaria da.

## Kanpo estekak 
* John McEvoy abeslariaren *The Hills of Connemara* abestiaren bertsioa entzungai 
* Noel Mc Loughlin abeslariaren *The Hills of Connemara* abestiaren bertsioa entzungai
Miguel Astrain

**Miguel Astrain Remón** (Iruñea, 1850eko maiatzaren 8a - *ib.*, 1895eko azaroaren 8a) nafar instrumentista, musikagile eta musika irakaslea izan zen, Astrainen balsaren egilea.

## Bizitza 
Iruñeko Antzokiko orkestrako kidea, Musika Akademiako irakaslea eta Erruki Etxeko Musika Bandako zuzendaria izan zen (1883), baina, batez ere, ezaguna da *La alegría de San Fermín* baltsaren egilea izateagatik. Obra hau uztailaren 6an Iruñeko Udaletxetik San Lorentzo elizaraino egiten zen bezperetarako martxan jotzen zen. Ibilaldi hau, 1914tik Riau-riau deitua, 1991n bertan behera gelditu zen eta ordutik ez da era ofizialean ospatu. Hala ere Astrainen balsa Sanferminetako doinu ezagunenetako bat da.

## Kalea 
1980tik Iruñeko kale batek Miguel Astrain izena du.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Gran Enciclpedia Navarra: Astráin Remón, Miguel
*  Sanfermin.com: riau-riau
Noa (Esne Beltzaren albuma)

**Noa** Esne Beltza musika talde euskaldunaren estudioko bigarren albuma da. Bertan soul, reggae, ska eta hainbat soinu nahasten dituzte.

Diskak 17 kantu biltzen ditu. Horietako hiru zenbait ekimen babesteko sortuak izan ziren: «Sortzen», propio GaztEHerria mugimendurako egina, Kilometroak egunerako «Hona bostekoa» kantua eta Donostiako Piraten «Revolutions piratak». Gainerakoan, bidaiaren ideia etengabekoa darabil. Euskara ardatz badu ere, makina bat hizkuntzari egiten dio bidea, taldeak izan dituen laguntzaileak ere ugariak izan baitira. Ahotsetan, adibidez, Anartz, Gorka Urbizu (BTX), Bad Sound System eta umeei dagokionez, Nora Fraile, Xabier Goia, Julen Urtizberea eta Amaia Cuestak parte hartu dute, Euskal Herrikoak bertakoak, eta Cinderella (Jamaika), Flavio eta Rude (Italia), Mel (Kuba), Joni el Bola (Bolivia), Yage (Japonia), Ousmane (Senegal) eta Maroun Adolph & Charles Makriss (Beirut), atzerrikoen artean. Musika tresnetan ere, beste horrenbeste lagunek parte hartu du gainera.

## Abesti zerrenda 
## Interpreteak 
* Xabi Solano: ahotsa, trikitia
* Sergio Ordóñez (Patxuko): ahotsa, perkusioa
* Jon Mari Beasain: gitarra, panderoa, koruak
* Aitor Zabaleta: baxua, koruak
* Pello Gorrotxategi: teklatua, koruak
* D.Z. (DJ Zigor): DJ
* Iban Zugarramurdi: bateria
* Haritz Lonbide: tronpeta
* Jon Elizalde: tronboia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1512 Oulu

**1512 Oulu** asteroide gerrikoan aurkitutako 1512. asteroidearen izena da. 1939ko martxoak 18an aurkitu zuen Heikki A. Alikoskik Turkutik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1939 FE** zen. Bere izena Oulu hiriagatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Lord of the Dance

**Lord of the Dance** (euskaraz literalki *Dantzaren Jauna*) ingeles jatorriko kristau ereserki bat da. 1963an Sydney Carter ingeles musikariak idatzi zuen. Abestiaren gaia egun osoz jo ta ke eta etenik gabe dantzan dabilen pertsona baten esanak dira.

Abestia Ingalaterra eta Estatu Batuetan ezaguna bilakatu zen. Honek musikari eta musika talde ugariren aldaerak izan ditu, nahiz eta hasiera batean nolabaiteko kristau abesti serio bat izan, bere aldaera umoretsuak ere izan ditu, esate batetarako The Dubliners irlandar taldeak burututakoa.

## Dantza ikuskizuna 
Gerora abesti herrikoi hau oinarritzat hartuz, irlandar jatorriko Michael Flatley estatubatuar dantzariak mundu mailan oso ospetsua bilakatu den *Lord of the Dance* irlandar dantzen ikuskizun erraldoia moldatu zuen.

## Ikus gainera 
* Lord of the Dance (ikuskizuna)

## Kanpo estekak 
* The Dubliners musika taldearen *Lord of the Dance* abestiaren bertsioa entzungai 
* Michael Flatley dantzariaren *Lord of the Dance* dantza ikuskizuna ikusgai
* Abestiaren hitzak irakurgai
1514 Ricouxa

**1514 Ricouxa** asteroide gerrikoan aurkitutako 1514. asteroidearen izena da. 1906ko abuztuak 22an aurkitu zuen Max Wolfek. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1906 UR** zen.

## Kanpo estekak
1513 Mátra

**1513 Mátra** asteroide gerrikoan aurkitutako 1513. asteroidearen izena da. 1940ko martxoak 10ean aurkitu zuen György Kulinek Budapestetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1940 EB** zen.

## Kanpo estekak
1515 Perrotin

**1515 Perrotin** asteroide gerrikoan aurkitutako 1515. asteroidearen izena da. 1936ko azaroak 15ean aurkitu zuen André Patryk Nizatik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1936 VG** zen. Bere izena Henri Joseph Anastase Perrotingatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
André Patry

**André Patry** (1902ko azaroaren 22a - 1960ko ekainaren 20a) astronomo frantziar bat izan zen.

Gaztetatik umezurtz geratuz, Nizako Behatokian 17 urterekin hasi zen lanean.

Asteroideak ikertu zituen, eta horietako zenbait aurkitu zituen. 1601 Patry asteroidea bere omenez izendatua izan zen.
Berrehun eta hogeita hemezortzi

**Berrehun eta hogeita hamazortzi** (238) berrehun eta hogeita hamazazpiaren ondoren eta berrehun eta hogeita hemeretziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita bost

**Berrehun eta berrogeita bost** (245) berrehun eta berrogeita lauaren ondoren eta berrehun eta berrogeita seiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita sei

**Berrehun eta berrogeita sei** (246) berrehun eta berrogeita bostaren ondoren eta berrehun eta berrogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
1929ko Italiako Giroa

**1929ko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 17. edizioa izan zen. 1929ko maiatzak 19 eta ekainak 6 artean ospatu zen. 2920 kilometroko ibilbidea egin zen 14 etapatan banatuta, garaileak 27,292 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. Lasterketa Erroman hasi eta Milanen amaitu zen.

Alfredo Bindak bere laugarren Giroa irabazi zuen, hirugarrena jarraian, lasterketan berriz ere nagusituz, baina diferentzia askoz txikiagoekin sailkapen nagusian, lortu zituen zortzi etapa garaipenak gora-behera.

Domenico Piemontesi, etapa bat irabazi zuena, eta Leonida Frascarelli izan ziren bigarren eta hirugarren. hurrenez hurren.

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita zazpi

**Berrehun eta berrogeita zazpi** (247) berrehun eta berrogeita seiaren ondoren eta berrehun eta berrogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita zortzi

**Berrehun eta berrogeita zortzi** (248) berrehun eta berrogeita zazpiaren ondoren eta berrehun eta berrogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita bederatzi

**Berrehun eta berrogeita bederatzi** (249) berrehun eta berrogeita zortziaren ondoren eta berrehun eta berrogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita hamar

**Berrehun eta berrogeita hamar** (250) berrehun eta berrogeita bederatziaren ondoren eta berrehun eta berrogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Berrehun eta berrogeita hamaika

**Berrehun eta berrogeita hamaika** (251) berrehun eta berrogeita hamarraren ondoren eta berrehun eta berrogeita hamabiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Txintxarri (argipena)

**Txintxarri** izenak hainbat adiera ditu:

* **Txintxarri**: zintzarri izenaren txikigarria.
* **Txintxarri**: alegiarren ezizena.
* ***Txintxarri***: Lasarte-Oriako herri aldizkaria.
* **Txintxarri**: Alegiako abesbatza, 1960an sortua.
* **Txintxarri**: Alegiako jatetxea.
* **Txintxarri**: Bilboko konpartsa, dagoeneko desagertua.
***Txintxarri**: Errenteriako elkartea
Xavier Trias

**Xavier Trias i Vidal de Llobatera** (Bartzelona, 1946ko abuztuaren 5a) Convergència i Unió alderdiko politikaria da. Bartzelonako alkate izan zen 2011ko uztailaren 1etik 2015eko ekainaren 13ra arte. Frankismoaren ondorengo Bartzelonan, PSOEkoa ez zen lehendabiziko alkatea izan zen. Ezkonduta dago, lau seme-alaba ditu, eta bost biloba.

Aurretik diputatua izan da Gorteetan, Kataluniako Generalitatearen Osasun Sailburua eta Presidentzia Kontseilaria ere izan da. Bartzelonako Unibertsitatean burutu zituen medikuntza eta kirurgia ikasketak.

## Ikus, gainera 
* Bartzelonar ezagunen zerrenda

## Kanpo loturak 
*  Webgune pertsonala
*    Bartzelonako Alkatetzaren webgune ofiziala
Juan Carlos Alduntzin

**Juan Carlos Alduntzin Juanena** (Donostia, 1962 - ) Pasaiako politikari ohi abertzalea da, ogibidez irakaslea. 1991tik 1999ra bitarte Herri Batasunako zinegotzi izan zen Pasaian eta herri horretako alkate 1999 eta 2003 artean.

2011n Gipuzkoako Foru Aldundiko Ingurumen eta Lurralde Antolaketako arduradun izendatu zuten. 2012ko uztailean kargutik kendu zuten, oposizioaren mozio baten ondorioz. Iñaki Errazkinek ordezkatu zuen. 2013ko maiatzaren 28an politika utziko zuela adierazi. zuen.

## Erreferentziak
1986ko Paris-Roubaix

**1986ko Paris-Roubaix** txirrindularitza lasterketa klasiko honen 84. edizioa izan zen. 1986ko apirilak 13an ospatu zen eta Sean Kellyk irabazi zuen. Probak 268ko ibilbidea izan zuen.

## Sailkapena 
|}

## Kanpo estekak
Gaetano Belloni

**Gaetano Belloni** (Pizzighettone, Cremonako probintzia, 1892ko abuztuak 26-1980ko urtarrilak 9) txirrindulari italiar bat izan zen, profesionala 1916 eta 1932 artean, denbora horretan 49 garaipen lortu zituelarik.

Hasieran txirrindulari zaletu bezala nabarmendu zen, 1914an Italiako txapeldun bihurtuz eta 1915ean Lonbardiako Giroa irabaziz.

1920ko hamarkadan zehar Bellonik sarri lehiatu zen Costante Girardengorekin, gehienetan garaitua izan zelarik, horren ondorioz *Eterno Secondo* (Betiereko Bigarrena) ezizena jaso zuelarik.

Txirrindulari bezala lortu zuen arrakastarik handiena 1920ko Italiako Giroa irabazi izana da. Alabaina, bere palmaresean ospe handiko probetan lortutako beste garaipen asko ere badaude, baita ohorezko postuak ere. Hiru aldiz irabazi zuen Lonbardiako Giroa (oraindik gainditu ez den errekorra, baina beste txirrindulari handi batzuk bai berdindu dutena, Alfredo Binda, Costante Girardengo, Gino Bartali eta Sean Kelly kasu) eta beste bi aldiz Milan-San Remo klasikoa. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan 2. amaitu zuen 1920an eta 3. 1925ean. 1927an 4. amaitu zuen Munduko Txirrindularitza txapelketan, Bindak irabazi eta italiar taldeak domeinatu zuen edizio batean.

## Palmaresa 
## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Gaetano Belloniren palmares osoa
Jon Uriguen

**Jon Uriguen** (Elgoibar, 1968 - ) ingeniari industriala da, enpresa kudeaketan masterra eta Elay Taldearen arduradunetako bat Antzuolan. 2007tik aurrera Antzuolako udaleko zinegotzia izan da, euskara arloan. Eusko Alkartasunako kidea da.

2011tik 2015era Gipuzkoako Foru Aldundiko Landa Ingurunearen Garapena, Berrikuntza eta Turismoa foru diputatua izan da.

## Erreferentziak
Garbiñe Errekondo

**Garbiñe Errekondo Salsamendi** (Usurbil, Gipuzkoa, 1962) zuzenbidean lizentziatua eta politikaria da. 1981tik aurrera Foru Aldundian lanean aritu da. 1987tik 1991ra bitarte, Herri Batasuneko zinegotzi izan zen Usurbilen. 1991tik 1995ra bitarte, Herri Batasuneko foru batzarkide izan zen.

2011tik 2015era Gipuzkoako Foru Aldundiko Foru Administrazioa eta Funtzio Publikoa departamentuko foru diputatu izan da.

## Erreferentziak
Larraitz Ugarte

**Larraitz Ugarte Zubizarreta** (Oñati, 1976 - ) zuzenbidean doktorea, kriminologian aditua eta Soziologia Juridiko zein Mediazio Familiarreko diplomatua da. EHUko irakaslea da enpresaritza eta zuzenbidean. Mugimendu feministan militatu izan du.

2011tik 2015era Gipuzkoako Foru Aldundiko Azpiegiturak eta Mugikortasun Foru Diputatua izan da eta erakunde horretako bozeramailea.

Sortuko kidea da, eta EH Bildu taldeko legebiltzarkidea izan zen 2016tik 2020ra. 2021ean, EH Bilduren komunikazio zuzendari izateko proposatu zuen haren mahai politikoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ander Rodriguez

**Ander Rodriguez Lejarza** (Arrasate, Gipuzkoa, 1982ko abenduaren 8a) euskal politikaria eta ikerlaria da. Alternatibako kide gisa, EH Bilduko legebiltzarkide izan zen. Gaur egun arkeologia ikerketan ari da EHUn.

## Ibilbidea 
Historia ikasi zuen eta 2003tik kargu ezberdinak izan ditu. Arrasaten zinegotzia izan zen Ezker Batuarekin, beranduago bigarren alkateorde izan zen. Gipuzkoako Batzar Nagusietan prokuradore izan zen 2007-2011 tartean, lehenengo Ezker Batuarekin eta, ondoren, Alternatibarekin.

2011tik 2015era Gipuzkoako Foru Aldundiko Gizarte Politikako foru diputatua izan da. 2015eko foru hauteskundeen ondoren EH Bilduren taldeko aholkularia izan zen Gipuzkoako Batzar Nagusietan.

2017tik EH Bilduren Gizarte Politikako idazkaria da. 2017ko azaroan Gipuzkoako Batzar Nagusietako batzarkide izendatu zuten, Geroa Galarraga ordezkatuz. 2021ean utzi zuen kargua, EHUn doktoratu aurreko ikertzaile gisa lan egiteko.
## Hauteskundeak 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nerea Camacho

**Nerea Camacho Ramos** (Balanegra, 1996ko maiatzaren 15a - ) espainiar aktorea da. 2008an aktorerik gazteena izan zen Goya Sari bat eskuratzeko.

## Filmografia 
## Kanpo estekak
Ashtown (Dublin)

**Ashtown** (irlanderaz *Baile an Áisigh*) Irlandako Errepublikako Dublin hiriburuko iparraldean dagoen aldiri edo auzo bat da. Mendebaldean Castleknock eta ekialdean Cabra auzoak ditu. Phoenix parkea ere bertatik hurbil dago.

## Leku interesgarriak 
* Ashtown gaztelua

## Kanpo estekak
Eraztun Bakarra

thumb|Eraztun Bakarra hizkuntza beltzean idatzitako idazkunarekin.
**Eraztun Bakarra** Tolkienen legendarium ospetsuko objektu bat da. Silmarillion eta Eraztunen Jauna lanetan agertzen da, azken lan honetan protagonismo nagusia duelarik, bere inguruan gertatzen bait da istorio guztia. Eraztun honek Sauron jaun ilunaren botera irudikatzen du, Antzinako Garaietan lehen jaun iluna izan zen Melkorren ordezkaria izan zen maiar bat.

**Botere Eraztuna** edo **Isildurren Kaltea** bezala ere ezagutzen da, edo soilik **Eraztuna**. Gollum pertsonaiak, bere eramaleetako bat izan zena, eleberrian "Nire Altxorra" edo "Ederra" deitzen du.

## Deskribapena 
Begi hutsean Eraztun Bakarrak urrezko eraztun arrunt bat zirudien arren, suntsitze modu orori erresistentea zen, Orodruin sumendiko suei izan ezik, Mordorren zegoen sumendia, non Sauronek egin zuen. Bero bizi batera gerturatuz identifika zitekeen, honela, Mordorreko hizkuntza beltzean idatzitako idazkun bat agertzen baitzen, eraztunaren barnealdeko aurpegian zein kanpoaldekoan idatzia zegoena eta gainontzeko Botere Eraztunen gaineko kontrola sinbolizatzen duena.

erdian|
 ''*

Gandalf maiarrak esaldi hau honela itzuli zuen:

:*Eraztun bat guztiak gobernatzeko, Eraztun bat aurkitzeko,*
:*Eraztun bat guztiak erakarri eta ilunpetan lotzeko.''

Sauronen eskuetan Eraztuna erraz ezagutu zitekeen, bere gorputzari zerion bero bizia nahikoa baitzen idazkunak etengabe dizdira zezan.

## Botereak 
Eraztun Bakarraren jatorrizko boterea gainontzeko Botere Eraztunak kontrolatzea zen. Honela, "jaun ilunak" nahi eran kontrola zitzakeen Eraztunetakoren bat zeramaten gainontzekoak, bederatzi Nazgûlekin gertatu zen bezala.

Bere beste botereetako bat, jabeak jada zituenak handitzea zen, Gandalfek erabiltzeari uko egin baitzion Frodo Zorrozabalek Zorrozabalenean eskeini zionean, bere boterea handiegia eta izugarriegia bihurtuko zela argudiatuz.

Izaki guztiak usteltzeko gai ere bazen, horiengan berau izateko gutizia piztuz. Eraztuna Sauronek ez beste edonork bazeraman, eraztunak berak erabiltzen eta irensten zuen, ikusezintasuna emanez jarrita zeramanean eta bere bizitza luzatuz, baina berataz elikatuz eta geroz eta jasanezinago bihurtuz, soilik Eraztunagatik arduratzeraino. Hau izan zen eleberrian Gollum bezala agertzen den Smeagol hobbitari gertatu zitzaiona, Gollum izakian bihurtua Eraztunaren eraginez, eta hau Bilborekin ere egin zuen, ehun eta hamaika urte zituen arren, ez baitzuen bere adinari zegokion itxura. Trilogiaren amaieran, eragin hori desagertu egiten da eta bere adineko itxura normala berreskuratzen du. Eraztunaren beste ahalmenetako bat bere tamaina bere eramalearen behatzetara egokitzea zen.

Era berean, ikusezintasunaz gain, Eraztun Bakarrak bere eramaleari beste hizkuntza batzuk ulertzeko ahalmena ere ematen dio, Bilbok, jarrita zeramanean, armiarmen hizkuntza ulertu zuenean bezala (Hobbita, 8. atala).

## Kanpo estekak