open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Todas las canciones hablan de mí

***Todas las canciones hablan de mí*** 2010eko Jonás Trueba espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Mutila neska ahaztu nahian dabil. Eramaten zaila da; izan ere, banandu berritan neska-laguna oroitzapen guztietako protagonista izaten da, eta abesti guztiak norberaz ari direla ematen du.

## Aktoreak 
* Oriol Vila - Ramiro
* Bárbara Lennie - Andrea
* Ramon Fontserè - Luismi
* Ángela Cremonte - Irene
* Bruno Bergonzini - Lucas
* Eloy Azorin - Nico
* Valeria Alonso - Silvia
* Daniel Castro - Gonzalo
* Miriam Giovanelli - Raquel

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmina o revienta

***Carmina o revienta*** 2012ko Paco León espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Carmina 58 urteko emakumea da eta produktu iberikoen denda bat dauka Sevillan. Zenbait lapurreta jasan eta aseguruak inolako laguntzarik eman ez ostean, dirua berreskuratu eta familia aurrera ateratzeko modu bat asmatuko du.

## Aktoreak 
* Carmina Barrios
* María León
* Paco Casaus
* Ana María García

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trelewis

'''''', Galesko udalerria da, Merthyr Tydfil lurraldean dagoena. Taff Bargoed haranean dago, alboko Bedlinog udalerriarekin batera meatzaritza eremuan dago.

## Kanpo estekak
Grupo 7

***Grupo 7*** 2012ko Alberto Rodríguez Librero espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Zazpi Taldearentzat ez dago alderik oso etikoak ez diren baliabideen eta erabat legez kanpokoak direnen artean. Hau da haien *modus operandi*a: indarkeria, bortxa, gezurrak eta erdikako egiak… guztia da zilegi.

## Aktoreak 
* Antonio de la Torre: Rafael Cantera Luján.
* Mario Casas: Ángel Lares Pacheco.
* Joaquín Núñez: Mateo Prado Jiménez.
* José Manuel Poga: Miguel Ruiz Lozano.
* Julián Villagrán: Joaquín.
* Inma Cuesta: Elena.
* Lucía Guerrero: Lucía.
* Estefanía de los Santos: La Caoba.
* Pedro Cervantes: Eulogio.
* Alfonso Sánchez: Amador.
* Carlos Olalla: Don Julián.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Katmandú, un espejo en el cielo

***Katmandú, un espejo en el cielo*** 2012ko Icíar Bollaín espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Laia, kataluniar irakasle gaztea, Katmandura joango da eskola batean lan egitera. Han, muturreko pobrezia eta premia handien dutenak baztertzen dituen hezkuntza-panorama tamalgarria aurkituko ditu.

## Aktoreak 
* Laia : Verónica Echegui
* Sharmila: Saumyata Bhattarai
* Tsering: Norbu Tsering Gurung

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Els nens salvatges

***Els nens salvatges*** 2012ko Patricia Ferreira espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Álex, Gabi eta Oky hiri handi batean bizi diren hiru nerabe dira. Ezezagunak dira gurasoentzat, irakasleentzat eta beren buruentzat. Zer gertatuko litzateke pentsatzen ari direna eta egin nahiko luketena jakin ahalko bagenu?.

## Aktoreak 
* Marina Comas: Laura (Oky).
* Àlex Monner: Àlex (Dens).
* Albert Baró: Gabi (Shaps).
* Francesc Orella: Ángel (Okyren aita).
* Clara Segura: Laura (Okyren ama).
* José Luis García Pérez: Luis (Gabiren aita).
* Montse Germán: Elisa (Gabiren ama).
* Eduardo Velasco: Antonio (Àlexen aita).
* Emma Vilarasau: Judith (Àlexen ama).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Pelayos

***The Pelayos*** 2012ko Eduard Cortés kataluniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Etorkizun gutxiko gazte-talde batek berebiziko aukera du aurrean: beren patua aldatu eta erabat korrontearen kontra bizitzea, mundu osoko kasinoak garbituta, erruletaren inperfekzioan oinarrituriko metodo hutsezin baten bitartez.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sueño y silencio

***Sueño y silencio*** 2012ko Jaime Rosales kataluniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Oriol eta Yolanda Parisen bizi dira bi alabekin. Gizona arkitektoa da eta emakumea irakaslea. Ebroko deltan oporretan daudela, istripu batek haien bizitzak aldatuko ditu.

## Aktoreak 
* Yolanda Galocha: Yolanda
* Oriol Roselló: Oriol
* Jaume Terradas: Jaume
* Laura Latorre: Laura
* Alba Ros Montet: Alba
* Celia Correas: Celia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
15 años y un día

***15 años y un día*** 2013ko Gracia Querejeta espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Nerabe gatazkatsu baten eta Costa de la Luzen bizi den haren aitona Maxen arteko harremana. Jon ikastetxetik botako dute eta bere ama Margok urrutira bidaltzea erabakiko du, militar izandako aitonak arrastoan sar dezan.

## Aktoreak 
* Tito Valverde: Max.
* Maribel Verdú: Margo.
* Arón Piper: Jon.
* Belén López: Aledo inspektorea.
* Susi Sánchez: Cati.
* Boris Cucalón: Toni.
* Pau Poch: Nelson.
* Sofía Mohamed: Elsa.
* Nerea Mazo: Nera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elefante blanco

***Elefante blanco*** 2012ko Pablo Trapero argentinar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Nicolás apaiza da, eta oihanaren erdian egiten du lan. Gau batez, paramilitarrek bere taldeko kideak eraso eta hilko dituzte. Berari ihes egitea eta ezkutatzea baino ez zaio aterako. Sentitzen duen ezintasunagatik eta erru-sentimenduagatik zapuztuta, bere lagun zahar Julián apezaren gonbidapena onartuko du.

## Aktoreak 
* Ricardo Darín: Julián
* Jérémie Renier: Nicolás
* Martina Gusmán: Luciana
* Federico Barga: Esteban "Monito"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los amantes pasajeros

***Los amantes pasajeros*** 2013ko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Pertsona talde nabar batek arrisku-egoera bat biziko du Mexiko hirira doan hegazkinaren barruan. Arriskuaren aurrean sentitzen duten babesgabetasunak katarsi orokorra ekarriko du, eta hori izango da, bukaeran, heriotzaren ideiari ihes egiteko modurik onena.

## Aktoreak 
* Carlos Areces: Fajas.
* Javier Cámara: Joserra Berasategui.
* Raúl Arévalo: Ulloa.
* Lola Dueñas: Bruna.
* Hugo Silva: Benito Morón.
* Antonio de la Torre: Álex Acero.
* José Luis Torrijo: Más.
* José María Yazpik: Infante.
* Cecilia Roth: Norma Boss.
* Penélope Cruz: Jessica.
* Antonio Banderas: León.
* Carmen Machi: Atezaina.
* Blanca Suárez: Ruth.
* Guillermo Toledo: Ricardo Galán.
* Paz Vega: Alba.
* Miguel Ángel Silvestre: Senargaia.
* Laya Martí: Emaztegaia.
* Nasser Saleh: Gaztea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Una pistola en cada mano

***Una pistola en cada mano*** 2012ko Cesc Gay kataluniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Galduta eta nortasun berri baten bila dabiltzan gaur egungo gizonen gabeziei, ahuleziei eta bestelako “bertuteei” buruzko erretratu umoretsu, ironiko eta gupidagabea.

## Aktoreak 
* Ricardo Darín: G
* Luis Tosar: L
* Javier Cámara: S
* Eduardo Noriega: P
* Leonor Watling: María
* Candela Peña: Mamen
* Cayetana Guillén Cuervo: Sara
* Eduard Fernández: E
* Leonardo Sbaraglia: J
* Jordi Mollà: M
* Alberto San Juan: A
* Clara Segura: Elena

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ayer no termina nunca

***Ayer no termina nunca*** 2013ko Isabel Coixet kataluniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Bartzelona, 2017. Bost urtez elkar ikusi ez duten eta bizitzan egoera zailak igaro dituen bikote batek berriz egingo du topo. Iraganak inolako garrantzirik ez duela sentitzen duten unean, bat-batean, berriz itzuliko da. Itxi gabeko zauriek irekita irauten dute beti.

## Aktoreak 
* Javier Cámara: J.
* Candela Peña: C.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Achatinella bulimoides

***Achatinella bulimoides*** *Achatinella* generoko barraskilo zuhaiztar bat da.
Genero hau Hawaiin bizi da, eta espezie guztiak galzorian daude. Folklore hawaiiarrean aipatzen ziren eta bere maskorrak erabiltzen ziren leuak eta beste apaingarri batzuk egiteko.

## Habitata 
Barraskilo hauek zuhaitzetan bizi dira. Gaur egun basoetan eta sastraka lehorretan aurkitzen dira soilik hezetara, mendian, 400 m-en gainean.

## Elikadura 
Barraskilo hauek gautarrak dira, eta bertoko landaretako hostoetako azalean hazten diren onddoez elikatzen dira.

## Zikloa 
Hermafroditak dira, hots arreko eta emeko ugaltze-organoak dituzte, eta urte asko bizi dira. Barraskilo hauek barraskilo bizidun erditzen dituzte arrautzak jarri ordez.

Bere hazkunde-abiadura eta emankortasuna oso baxuak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Colindresko Traineru Jaitsiera

**Colindresko Traineru Jaitsiera** edo **Asóngo jaitsiera**, otsaila edo martxoan Colindresen jokatzen den denboraldi-aurreko estropada bat da. Kantabriako traineruek hartzen dute parte baina euskaldunen bat ere izaten da urtero. Ekitaldiek izen desberdinak izan dituzte; *Colindresko jaitsiera*, *Ría del Ason jaitsiera*, *Limpiaseko jaitsiera*.

## Palmaresa 
## Garaipenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Traineras.es webguneko informazioa
Izar nano

**Izar nano** izenak hainbat izar mota biltzen ditu. Terminoa jatorrian 1906an sortu zen, Ejnar Hertzsprung daniar astronomoa konturatu zenean izarrik gorrienak (K eta Harvard-eko sailkapen eskemako M bezala sailkatuta) bi talde desberdinetan bana zitezkeela, Eguzkia baino askoz distiratsuagoak zirenak, eta askoz ahulagoak zirenak. Talde horiek bereizteko, izar "erraldoiak" eta "nanoak" izenak eman zizkien hurrenez hurren. Terminoa zabaldu egin zen hurrengoa sartzeko:

* Izar nano deritzo izar bat bere bizitzaren hasierako fasean aurkitzen denean. Fase horri "Hasierako sekuentzia" esaten zaio eta bere bizitzaren %90 hartzen du. Beraz izar gehienak nanoak dira. Izar nanoko izendapenaren barnean segida nagusiko edozein izar sartu ohi da, V motako argitasuna duena.

:* Nano gorriak: segida nagusiko masa baxuko izarrak dira.
:* Nano horiak: Eguzkiarenarekin erkatzeko moduko masadun izar nanoak, segida nagusikoak.
:* Nano laranjak: segida nagusiko K motako izarrak dira.

* Nano urdina izar nano mota hipotetiko bat da, zeinaren masa oso baxua izanik, sekuentzia nagusia bukatu bezain laster argitasuna ikaragarri handitu eta bere bizialdiaren bukaerara iristen diren.
* Nano zuriak elektroi degeneratutako materiaz osaturikoak dira. Beren bilakaerako azkeneko etapan aurkitu arren, izar horiek ez dute behar beste masa neutroi-izar batean kolapsatzeko edo II. motako supernoba batean lehertzeko (9 eguzki-masa baino izar gutxiagoko masiboek ez bezala).

:* Nano beltza hoztutako nanu zuria da, eta beraz ia argirik igortzen ez duena.
* Nano marroia berez izarra ez den objetu bat da, hidrogenoa fusionatu eta helioa sortzeko behar beste masarik ez duena, baina deuterioa fusionatzeko bezain masiboa (gutxi gorabehera 0,08 eguzki-masa baino gutxiago dute, eta 13 bider Jupiterren masa baino gehiago).

## Kanpo estekak 
*  https://web.archive.org/web/20131203011156/http://www.laeff.cab.inta-csic.es/projects/glosario/glosario/index.php?&letra=&tipo=&id=375
Zoila Uriarte Gonzáles

**Zoila Uriarte Gonzáles** (1967ko otsailaren 4a - 2016ko abuztuaren 24a) mediku, funtzionario eta irakasle perutarra izan zen.

Lambayequeko UGEL unitateko zuzendaria izan zen. Baita" Señor de Sipan" Unibertsitatean irakaslea izan zen.

## Erreferentziak
Paola Binetti

**Paola Binetti** (Erroma, 1943ko martxoaren 29a) italiar medikua, pedagogo eta politikaria da, Unione di Centro alderdiko kidea (2010-).

## Ibilbide Profesionala 
Psikoterapeuta, psikologia klinikoan eta haurren neuropsikiatrian espezializatua da. Heziketaren alorrean eta unibertsitatean lan egiten du. Baita ere, bere bizitzaren zati bat eskaini dio ere politikari, La Margarita zentro-ezkerreko alderdiagatik, geroago Alderdi Demokratikoan osatuta, senataria izatera helduz. Medikuntzaren alorrean, aritu da kargu desberdinetan, adibidez, Pedagogia Medikoko (SIPEM-etako) Italiako Sozietateko edo Zientzia Elkarteko eta Bizitzako Lehendakariko Lehendakarikoa bezalako.

Medikuntzako Historiako Irakasleak, partikular arreta jarri die Pedagogia medikoaren alorrari eta Bioetikari, eta 1991tik Biomedikua Erromako Unibertsitateko Campusaren Heziketa eta Didaktikoa Ikerketarako Departamentuaren Zuzendaria da.

1973ko 1990era orientazio-zentroa zuzendu zuen nerabeentzat, gurasoentzako aholkularitza zerbitzuarekin. Lonbardiak IRRSAE-ri lagundu dio alderdira, osasunerako heziketaren alorreko batez ere, orientatutako irakaskuntza jardueraren eramatean.

## Jarduera Ikertzailea 
**Proiektuak uneko**
* Ume autistei laguntze osoaren gaineko ikerketa proiektua.
* Ume supergaituko akuilatzearen gaineko ikerketa proiektua.
* Zilbor-hestearen dohaintzaren gaineko ikerketa proiektua.
* Familia Proiektua: Modelo Orokor Berria.Proiektuak ejekutatu
**Proiektuak ejekutatuta**
* Krakoviako, Amsterdam-eko eta ikerketa-planen harmonizaziorako Anbereseko Unibertsitateko Unibertsitateko eta kreditu-azterketako Unibertsitatearekiko eragin proiektua heziketa-trukea Europako eremuan sustatzeko.
* Igoera eta erizaindegi espezializatuaren eremuko modelo pedagogiko asistentzialaren gaineko ikerketa proiektuaren koordinazioa.
* Parte hartzen du Nebraskako Unibertsitatean espezializatutako erizaindegiaren gaineko ikerketa proiektuan.
* Eskolastikaren gaineko ikerketa proiektua eta metodologia didaktikoa: Holanda, Belgika, Frantzia, Espainia, Alemania eta Italia. Orientazio Akademikoko (FEDORA-etako) Forum.
* Nafarroako eta Edinburgheko Unibertsitateko Unibertsitatearekiko kolaborazioan, area klinikoko erizaindegiaren garapenerako proiektua.
Maggie Kigozi

**Maggie Blick Kigozi** (Fort Portal, ) mediku ugandarra da, enpresa-aholkularia, hezitzailea eta kirolaria. GINBE-ko (Garapen Industrialerako Nazio Batuen Erakundea) aholkularia da. Ugandako Inbertsio Autoritatearen (UIA-ren) zuzendari izan zen 1999. urtetik 2011. urtera arte.

## Biografia 
Fort Portal de George William Blick-en jaio zen, Lanetako eta Garraioko eta Molly Johnson Blick-en, moda-diseinugile batean, Ugandako Ministerioaren ingeniari zibilarengan. Gurasoek biek aurreko ahaide ingelesak eta Baganda amak izan zituzten. Bere aita eta anai-arrebak Ugandan eta Afrikan 1960-ETAKO ekialdeko motozikleta kirolariak dira eta 1970. urtean Margaret bera motozikleta-gidari egarria izan zen. Eskola Lehen Mailako Aga Khanarengan parte hartu zuen, Wakiso Distrito-ko bere heziketa ertainerako eta, Kanpalan, Kololo Escuela Media Sénior-erako Gayaza Instituto-arentzako Kampalan Nivel-ego bere heziketarako Aurreratuta . 1970ean, Makerere Escuela Universitaria de Medicina, sartzen du 20 urterekin 1974an Bachelor de Medicina-ren eta Bachelor de Cirugía-ren graduarekin graduatuz.

## Bere lanaren historia 
Bizilekua Ugandan jarraituz, Zambiara emigratu zuen Afrikan hegotik, mediku bitarteko bezala praktikatu zuen, 1977 eta 1979, tokian. Ugandara itzuli zen 1979an Idi Amin-en boterearen irteeraren atzean, baina ihes egin behar izan zuen Kenyara, Milton Obote-k boterea 1980an hartu ondoren. Medikuntza praktikatzen jarraitu zuen Kenyan eta 1986an, Ugandara itzultzen da, Kampalan beste gobernu-aldaketa bati jarraituz. Lan egin zuen Ugandako eta bere familietako Parlamentuaren kide mediku bezala, 1986ko 1994ra arte. Bere karrera medikoan zeharreko pediatrian espezializatu da.

1994an, bere senarraren bat-bateko heriotzari jarraituz, Corona Bottlers Uganda Ltd-ekin, Marketin-zuzendari bezala, elkartzen da. Corona Bottlers-eko bere lanean zehar, izendatzen da Ugandako Fabrikatzaile Elkartearen Aholkuaren Batzordearenkidea. Lan egin zuen Autoritatea Ugandako Inbertsioko (UIA-etako) Zuzendari Betearazlea 1999an aipatu botilaratze konpainian. Lehen pertsona eta lehen emakumea da UIA-ko posizio horretan balio izatean.

## Familia-bizitza 
Daniel Serwano Kigozi-rekin, Uganda utzi eta Zambiara 1977an joan baino lehen, ezkondu zen. Batera hiru ume izan zituzten, gaur egun unibertsitateko lizentziadunak direnak. Kigozi bat-batean hil zen 1994an. Navio hip hop-etako musikari ugandarraren ama da.
Cecilia Grierson

**Cecilia Grierson** (Buenos Aires, 1859ko azaroaren 22a - *ibid.*, 1934ko apirilaren 10a) irakaslea, filantropoa eta Argentinako lehen emakume medikua izan zen . Etorkin eskoziarreko familiaren alaba izan zen, sei anai-arreben artean nagusiena zen. Bere haurtzaroa familiako zelaietan igaro zuen, Uruguain.

Nerabea zenean irakasle gisa haritu izan behar zuen bere familiari laguntzeko; geroago lanbide horretako titulua lortu zuen. Gero bere lagunaren gaixotasuna piztu zuen medikua izateko bokazioa. Emakumea izan arren lanbidea jardutea lortu zuen. Obstetra eta anestesiologoa aritu zen, ibilbide zabal bat eta liburu bat egin zuen gaiei buruz. Ez zuen lortu kirurgilari bezala lan egitea, titulua lortu zuen lehen emakumea izan arren.

Ez zuen bere irakaskuntza zeregina inoiz utzi. Eskolak eta jarduera desberdineko heziketa establezimenduak sortu zituen. Aitzindaria izan zen ezgaitasunekiko umeen eta beste arazo batzuk tratamenduan.Irakaskuntzaren jardueratik erretiratu zenean publikoki abegi ona egin zen.

Gainera, biziki borroka egin zuen emakumearen eskubideen onarpenagatik. Nazioarteko kongresuetan parte hartu zuen eta bere indarreko jaioterriaren Kode zibilari buruzko ikerketa landu zuen, hori esker aldaketa garrantzitsua onartu zen legean, eskubide garrantzitsuak ezkondutako emakumearentzat sartu zituena.

Liburu ugari idatzi zuen eta sendagaiaren, heziketaren eta gai desberdinen gaineko beste argitalpen batzuk.

Omenaldia egin zioten bizirik zegoenean eta hilda zegoenean.Hiri argentinarretako eta eskoletako kale askok bere izena eramaten dute. Bere erretratu bat herriko emakume ospetsuei eskainitako Etxe Arrosako aretoko baten parte da eta gobernu argentinarrak zigilu bat igorri zuen bere ohorean.

## Ibilbidea 
### Haurtzaroa eta familiaren bizitza 
Cecilia Jane Duffy eta John Parish Robertson Grierson, William Grierson etorkin eskoziarrarensemea, irlandarren alaba zen.William Grierson Argentina kokatu zen 1825ean.

Bere haurtzaroa bere gurasoen zelaietan, Genakon distrituan Uruguaiko parlamentukoa. Sei urtekin Buenos Airesera bidali zioten ikastera eta ikasketak bukatu zuenean itzuli behar zuen bere aitaren heriotzagatik. Momentu horretan hasi zen bere amari laguntzen hasi zen bere anai-arreben ardurekin.

### Medikuntza 
Gaixotasuna eta lagun min baten ondorengo heriotza, Amelia Kenig-en, arnas gaixotasun kronikoak pairatu zituenak produzitzen du Cecilia Grierson-en sendagaian aritzeko bokazioa.Erraza izango ez litzatekeen zeregina, Buenos Aireseko sendagai karrera garai horretan gordetzen zen gizonei.

## Erreferentziak
Stephanie Kwolek

**Stephanie Kwolek** (New Kensington, 1923ko uztailaren 31 − Wilmington, 2014ko ekainaren 18a) poloniar-estatubatuar kimikaria izan zen. Poliparafenileno tereftalamida asmatu zuen, Kevlar bezala ezaguna dena. Erresistentzia handiko zuntz, urrezko kolore, eta altzairua baino bost aldiz indartsuagoa dena. Gaur egun, balen aurkako txalekoen fabrikaziorako erabiltzen dute.

## Biografia 
#### Gazteria 
Stephanie Kwolek New Kensingtonen jaio zen, Pittsburgh-etik gertu dagoen hiri batean. Poloniako etorkinen alaba zen; aitari esker, naturalista, zientziarekiko grina piztu zitzaion, eta amari esker, moda eta zuntzekiko grina.  Aita, fundizioko langilea, 10 urte zituenean hil zen. Amak bakarrik hazi zuen. Txikitatik natur zientzietan gaitasuna erakutsi zuen, nahiz eta pentsatu diseinatzailea izango zela. Bere matematika eta zientzia klaseak maitatzen zituen, beraz zientzak ikasi zituen. Horrek atea zabaldu zion Carniegie Institute of Technology-n sartzeko (orain Carnegie Mellon University). Kimiketan graduatu egin zen B.S. Bachelor of Science batekin 1946-garren urtean. Berehala hasi zen lan egiten kimikaren adar industrialetan arduratzen den empresa batean: E. I. Du Pont Nemours-en eta Enpresa DuPont, Buffalon, New York. Lau urte igaro ondoren Wilmington-era, Delaware transferitu zuten ikerketa laborategi batera, bertan enpresa bereko zuntzak ikertzeko.(1980)
* Creative Invention Award3 (1980).
* Ospearen Zientzia eta Ingeniaritzaren arresian sartu zuten Dayton, Ohio4(1992)
* Amerikan berritzailea saria (1995) - “National Inventors' Hall of Fame”-en sartutako laugarren emakuena izan zen.
* Teknologiaren Domina Nazionala (1996) - Bere errekonozimendu handiena presNotaidente Bill Clinton batetik jaso zuen.

## Irudi galeria 

Fitxategi:Stephanie Kwolek at Spinning Elements by Harry Kalish.TIF
Fitxategi:Stephanie Kwolek Women in Chemistry from video.png
Fitxategi:Royal Society of Chemistry - Stephanie L Kwolek Award - 2014 - Andy Mabbett - 04.JPG
Fitxategi:Royal Society of Chemistry - Stephanie L Kwolek Award - 2014 - Andy Mabbett - 03.JPG
Fitxategi:Kevlar-3D-balls.png
Fitxategi:Obtencao do kevlar.jpg

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Zierdt-Warshaw, Linda (2000). *American Women in Technology: An Encyclopedia*. ABC-CLIO. 
* Rossiter, Margaret (1998). *Women Scientists in America*. ISBN. 
* The Chemical Heritage Foundation. «Stephanie L Kwolek» (Ingelesa). Kontsultatua 2010ko urriaren 24an-
* Howell, Caitlyn. «Innovativelives» (Ingelesa). Artzibatua el original-etik 2015ko azaroaren 16an.
* Edwin Brit Wyckoff (April 2008), Stopping Bullets with a Thread; Stephanie Kwolek and Her Incredible Invention, Enslow Elementary, , OCLC 74029319, OL 10937083M, 076602850X

## Kanpo estekak
Kuleshov efektua

eskuinera|Kuleshov efektuaren adibidea ikusgai.|

**Kuleshov efektua**, zinemagintzaren munduan, 1920ko hamarkadan Lev Kuleshov errusiar zinemagileak frogatu zuen muntaia efektu bat da. Froga horretan ikuslegoari filmaketa bat erakutsi zion, horretan Ivan Mozzhujin aktorearen aurpegi neutro bat erakusten zuen sekuentziatxo bera tartekatzen zen hiru sekuentzien artean: zopa plater bat, hilkutxa bat eta jolasten zegoen neskato bat. 

Ikusleek ikusi zuten Mozzhujinen aurpegiaren adierazpena aldatu egiten zela sekuentzia bakoitzean, nahiz eta sekuentzia bera izan, eta, beraz, egiaztatu zen sekuentzien muntaiak eragin handia duela eszena batean agertzen dena ikuslegoari azaltzerako unean.

## Esperimentua 
1917ko iraultzaren ondoren, Kuleshov muntaia-tailer baten arduraduna izan zen, eta Vsévolod Pudovkin eta Serguéi Eisenstein zinegileak ikasle izan zituen. 1922an Pudovkinek Leveshovekin batera egindako esperimentu bat deskribatu zuen, esperimentuarekin “Kuleshov efektua” zeritzona azaltzen saiatu zen. Esperimentuan, Pudovkin-en arabera, Iván Mozzhujin aktore ezagunaren aurpegi neutralaren lehen planoak aukeratu ziren, beste film batzuetako zati batzuk tartekatuta ez (baitzuten eskura manipulatzeko negatibo berririk).

Hiru konbinazio sortu ziren. Lehenbizikoan, zopa plater bat erakusten zen mahai batean, lehen planoaren ondoren, eta Mozzhujinek platera begiratzen zuela zirudien. Bigarrenean, platera hartu beharrean, emakume bat hartu zuten hilkutxa batean. Hirugarrenean, peluxezko hartz batekin jolasean ari zen neskatila baten hartunea erabili zen. Ondoren, konbinazioak ikusleen aurrean erakutsi ziren. Zoparen aurrean, jendeak sumatzen zuen Mozzhujinen aurpegia pentsakorra zela; hilkutxarekin Mozzhujinen aurpegian tristezia nabaritzen zuten ikusleek, eta neskatoa ikusita, bere peluxeko hartzarekin jolasean, Mozzhujin-ek irribarre egiten zuela iradoki zuten. Hiru kasuetan baina, Mozzhujinen aurpegiaren eszena berbera zen. Kuleshov-ek "sorkuntza-geografia" deitu zion ikusizko narratiba koherente horren sorrerari, eta lehendik zegoen zenbait film-zatiren sorrerak zituen ondorioei. Kuleshov efektuaren oinarrizko premisa da esanahi zinematografikoa editatutako sekuentziaren funtzio bat dela, bere horretan hartualdiarena baino gehiago. Kuleshov-en hitzetan: “Hartualdien edukia berez ez da eduki desberdineko bi hartualdi elkartzea bezain garrantzitsua, eta horiek lotzeko eta aldatzeko metodoa.”

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Kuleshov efetua Alfred Hichtcockek azaldua. Youtube.com
Fidipides

**Fidipides** edo **Filipides** () Antzinako Greziako heroi bat izan zen. Maratoiaren kirol ekitaldi modernoa inspiratu zuen istorioaren protagonista nagusia da.
Hyginus Gromaticus

**Hyginus Gromaticus** II. mendeko idazle eta intelektual erromatarra izan zen. Trajano enperadorearen garaian bizi izan zen. Bere izena, Gromaticus, bere lanbidetik dator, lur-neurtzaile baitzen, latinetik "gruma" hitzatik. Haren bizitzari buruz oso datu gutxi ezagutzen ditugu. Esaterako, badakigu matematikaria, kartografoa eta geografoa izan zela eta lan ugari idatzi zuela baina gure eskuetara zatiak bakarrik heldu dira. Ospetsu egin zen eguzki-erlojuen egile bezala. Bere izen beste egileen lanetan agertzen da aipatua.

Batzutan Cayo Julio Higinorekin nahastu zaio baina artean ez dute ezer ikusirik.

## Obra 
* *Codex Arcerianus*
* *Constitutio*
* *De condicionibus agrorum*
* *De generibus controversiarum*
* *De limitibus constituendi*
* *De munitionibus castrorum*. (egotzia)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Idazlearen obra batzuk latinez.
Eduardo Pavlovsky

**Eduardo Pavlovsky** (Buenos Aires, Argentina, 1933ko abenduaren 10a - Buenos Aires, Argentina, 2015eko urriaren 4a) argentinar antzerkigilea, zuzendaria eta antzezlea, eta mediku psikoanalista izan zen.

Psikodramako antzerkigile nagusietako bat. Yenesi antzerki taldearen bidez, Ionesco, Pinter eta Beckett bezalako antzerkigileak ezagutarazi zituen Argentinan. Bere antzerki lanetako argudioa eduki sozial, politiko eta psikologikoz beterik dago. Pertsonaiak haiek berek ehundu duten armiarma sarean mugitzen dira, hiru eduki horiekin nahasturik. Argentinako diktadura militarraren garaian zentsura eta jazarpena pairatu zituen, eta zenbait urtean Espainian bizi izan zen erbesteraturik.

Argentinara itzuli zenetik haren ospea, antzezle eta antzerkigile gisa, alde guztietara hedatu zen. Obra nagusiak: *Circus-loquio* (1961-1970); *Último match* (1970, *Azken match-a*); *La mueca* (1971, *Keinua*); *El señor Galíndez* (1973, *Galíndez jauna*); *Telarañas* (1977, *Amaraunak*); *Potestad* (1985, *Ahalmena*); *Pablo* (1987).

## Erreferentziak
Hackathon

thumb|320x320px|Wikimania-ren Hackaton-a 2014
**Hackathon** bat edo **hackatoia**, hacker komunitate baten erabilitako termino bat da, programatzaileen topaketa bati esateko. Helburua softwarearen garapen kolaboratiboa da;  hardwarea osagai bat gehiago da. Gertakari horiek, bi egun eta aste baten artean egon ohi dira. Helburua bikoitza da: alde batetik,  software librean ekarpenak egitea da, eta, bestetik, ikasi gabe ikastea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manolo Legina

**Manolo Legina** (Begoña, Bilbo, 1925 &ndash; 2020ko azaroaren 16a) bizkaitar musikaria izan zen. Trikitilaria zen, Begoñako inguruetan, Karrantzan eta Ipar Euskal Herrian hainbat eta hainbat erromeria alaitu zituena.

## Bizitza 
Arbolantxa auzoko Atxetas baserrian jaio zen, 2017an oraindik ere Bilboko baserri gune bakarrenetarikoa den lekuan, baita tokiko euskara gorde den txokoetako batean.

Ia eskolara joan barik (sei hilabetez egon zen, osta-osta irakurtzen eta idazten ikasteko), gazte gaztea zela 16 edo 17 urterekin "belarriz" ikasi zuen trikitixa jotzen. Etxeko lau anaiak musikari bilakatu ziren. Artxandako Gillermin pandero-jolearekin eta hainbatetan Txilibrin eta Leon Bilbao albokariekin edota Maurizia Aldeiturriaga abeslari ospetsuarekin ere aritu izan da. Espainiako telebistan jo zuen behin batean Txilibrin, Artxanda eta Boni txistulariarekin.

Bilbo inguruko zahar etxeetara musika eta bestelako ikuskizunak eramaten dituen *Caravana de la Alegria* taldearen hastapenetan egon zen, 1952. urtean, eta, 2017an, 92 urterekin oraindik ere hantxe ibili zen, trikitia jotzen ez baina bai panderoa eta kanaberak jotzen.

thumb|300px|Manolo Legina, Artxanda pandero-jolea eta Juan Carlos Roel 'Tarrañuelas' Begoñan (1980ko hamarraldian, Arg.:Vicente Martin)

Bilboko jatorrizko euskaraz hitz egiten zuen hiztun apurretako bat zen 2017an. Hizkuntzalari batzuk ibili izan ziren auzoz auzo hizkera hori aztertu nahian, Iñaki Gaminde esaterako, eta **Manolo Legina** izan zen elkarrizketatuetako bat.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azkarai (Begoña)
* Otxarkoaga

## Kanpo estekak
Fuga de cerebros

***Fuga de cerebros*** 2009ko Fernando González Molina nafar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Auzo xume bateko institutuan ikasten du Emiliok. Mutil lotsatia da eta bere batez besteko nota bostekoa izan da beti. Bizi osoa darama Nataliarekin ezkutuan maiteminduta; neska, klaseko ederrena eta azkarrena da. Azken egunean, bere maitasuna Nataliari aitortzear dagoenean, hari beka bat emango diote Oxforden medikuntza ikasteko.

## Aktoreak 
* Mario Casas: Emilio Carbajosa Benito
* Amaia Salamanca: Natalia.
* Alberto Amarilla: José Manuel Sánchez Expósito "Chuli".
* Gorka Lasaosa: Rafael Garrido Calvo "Ruedas".
* Pablo Penedo: Felipe Roldán Salas "Corneto".
* Canco Rodríguez: Raimundo Vargas Montoya "Cabra".
* Blanca Suárez: "Voz Angelical".
* Sarah Mühlhause: Claudia.
* Simon Cohen: Edward Chamberlain.
* Carlos Santos: Potro.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Catalunya über alles!

***Catalunya über alles!*** 2011ko Ramon Térmens kataluniar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Barnealdeko Kataluniaren deskribapen honetan, preso ohi bat, etorkin langabe bat eta enpresari arrakastatsu bat dira protagonista.

## Aktoreak 
* Joel Joan: enpresaria
* Jordi Dauder: politikaria
* Gonzalo Cunill: ezkongaia
* Babou Cham: kobratzailea
* Vicky Peña: ezkongaiaren ama
* Àngels Bassas: neska-lagun ohia
* Boris Ruiz: managerra
* Belén Fabra: enpresariaren emaztea
* Jean Claude Ricquebourg: Artan Musaraj

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Que se mueran los feos

***Que se mueran los feos*** 2010eko Nacho G. Velilla espainiar zinema zuzendariaren filma da.

## Sinopsia 
Eliseo itsusia, herrena eta ezkongabea da. Ez du bere bizitzako emakumea aurkitu eta ez du maitasuna ezagutzen. Nati itsusia da, bular bat falta zaio eta bananduta dago. Bere bizitzako gizona aurkitu zuen, baina, hala ere, ez du benetako maitasuna ezagutzen.

## Aktoreak 
* Javier Cámara: Eliseo
* Carmen Machi: Nati
* Hugo Silva: Román
* Ingrid Rubio: Mónica
* Julián López: Bertín
* Juan Diego: Auxilio
* Lluís Villanueva: Javier
* Tristán Ulloa: Abel
* María Pujalte: Begoña
* Kira Miró: Paloma
* Petra Martínez: Elíseoren ama
* Goizalde Nuñez: Rosa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marina Salas

**Marina Salas Rodríguez** (Cornellà de Llobregat, 1988ko urriaren 17a) kataluniar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. 2023ko apirilean Max sarietan Emakumezko aktorerik onenaren saria jaso zuen *La infamia* filmean egindako lanarengatik.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Arratia Kirol Elkartea

**Arratia Kirol Elkartea** Igorreko futbol taldea da. Gizonezkoen taldea Bizkaiako ligatan dabil baina Emakumezkoen taldeak 2016an Espainiako 2. mailan egin du debuta.

## Gizonezkoen taldea 
## Emakumezkoen taldea 
2002 urtean sortu zen eta 2016an Espainiako 2. mailara igo zen.

### Ibilbidea 
## Kanpo estekak
Mazdakismo

**Mazdakismo**a erlijio dualista izan zen, Iranen V. mendean indar hartu zuena. Pentsalari batzuen ustez, mazdeismoak manikeoen dualismoa berritu nahi izan zuen, eta horien arabera eratzaileek harremanak izan zituzten Antzinako Erromako manikeoekin; beste batzuen ustez, berriz, Irango bertako zoroastrismotik sortu zen. V. mendetik aurrera Mazdak persiar heretikoaren izena hartu zuen.

Mazdakismoaren arabera, Argia (ongia) eta Iluna (gaizkia) munduaren oinarrizko hastapenak dira. Bi osagai horiek elkarrekin topo egitean sortu zen unibertsoa. Argia bizitzeko behar da eta argia izateko, gizonak bizitza aszetikoa eta zintzoa izan behar du, ez du inor edo ezer hil behar eta ezta haragirik jan behar ere. Ondasunak eta emazteak taldearen jabego egin zituen Mazdakek. Zoroastrismoaren jarraitzaileek eta aitoren semeek gaitzetsi egin zuten mazdeismoa, eta azkenik, debekatu egin. Hala ere, ezkutuan aurrera egin zuen Islamaren garaia iritsi zen arte (VIII. mendea).

## Erreferentziak
Berriozar Futbol Elkartea

**Berriozar Futbol Elkartea** Berriozarko futbol taldea da. Gizonezkoen taldea Nafarroako ligatan dabil baina Emakumezkoen taldeak 2016an Espainiako 2. mailan egin zuen debuta.

### Ibilbidea 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Mogul proiektua

**Mogul proiektua** 1947an hastapena eman zitzaion sekretu goreneko estatubatuar proiektu bat izan zen. Garaiera handietara igo zitezkeen globoak erabiliz Sobietar Batasuneko froga nuklearrei buruzko informazioa bereganatu nahi zen, leherketek eragindako soinuen entzuketaren bitartez. Proiektua James Peoples doktoreak zuzendu zuen, Albert P. Crary doktorearen laguntzaz.

Sobietar Batasunak bere lehenbiziko bonba nuklearra lehertarazi aurretik proiektua bertan behera laga zen. Halere, 1990eko hamarkadararte proiektua erabateko sekretpean mantendu zen.

## Ikus gainera 
* Roswell afera

## Kanpo estekak
Roswell afera

[300px|eskuinera|thumb|[1947ko gertaerari buruz berri ematen duen egunkari bateko artikulua.]]

**Roswell afera** edota **Roswellgo OHEren gertaera** (ingelesez *Roswell UFO incident*), 1947ko uztailean, AEBetako Mexiko Berria estatuko Roswell udalerriaren inguruko arrantxo baten lursailetan jazotako ustezko estralurtar espaziontzi baten talka edo istripua da. Gertaera hau ufologia modernoaren hastapen edo mugarritzat jo ohi da, eta berari buruzko eztabaida, konspirazio-teoria, gogoeta eta hika-mikak piztu ditu, nagusiki talka egin zuen objetua espaziontzi bat ote zen, alegia, Objektu Hegalari Ezezaguna, eta haren barnean estralurtarrak ote zeuden.

1990eko hamarkadan, AEBetako Armadak gertaerari buruzko bi txosten ezagutzera eman zituen: hauetan, talka egin zuen objetua Mogul proiektuaren frogetan erabilitako globo bat zela baieztatzen zen. Dena den, Roswell proiektuak herri kulturan ohiartzun handia duen gertaera izaten jarraitzen du, nagusiki konspirazio-teorien eta ufologia zaletuen artean.

Aferari buruzko liburu, txosten, artikulu eta dokumental zenbaezinak argitaratu dira, ufologia edota misterioa gaitzat duten film eta telesailetan ere aipatua da.

## Ikus gainera 
* Mogul proiektua

## Kanpo estekak
Fernando Jiménez del Oso

**Fernando Jiménez del Oso** (1941eko uztailaren 21a, Madril &ndash; 2005eko martxoaren 27a, Madril) espainiar psikiatra eta kazetari bat izan zen. Hitz jario oparoa eta patxadatsua eta ahots ozen eta erakargarria zituen.

Misterio eta parapsikologian aditua, bere irratsaio, telebista dokumental eta aldizkariek Espainian gai horien inguruko gertakari eta kasuen ezagutza eta hedapena asko bultzarazi zuten, bereziki ufologiaren gaia eta Objektu Hegalari Ezezagunen fenomenoa. Bestalde, Ertamerika eta Hego Amerikako jatorrizko Maia eta Inka herrien eta mesoamerikari buruzko dokumentalak ere burutu zituen, bai eta Juan José Benítez nafar idazle eta kazetariarekin batera Pazko uhartean dauden moai irudiei buruzko dokumentalak ere.
John F. Kennedyren hilketa

**John F. Kennedyren hilketa**, 1963ko azaroaren 22an, AEBetako Dallas hirian jazotako garaiko John F. Kennedy presidentearen erailketa izan zen, bertako eguerdiko 12:30etan CTS (18:30 UTC).

Presidentearen auto-ilada abiadura geldoz hiriaren erdiguneko Dealey plaza igarotzen ari zela, Kennedy arma tiroz larriki zauritu zuten, eta Parkland ospitalera eramana izan ondoren, 13.00etan CST (19:00 UTC) hil zela iragarri zen. AEBetako laugarren presidente eraila bilakatu zen, (gainontzekoak Abraham Lincoln, James Abram Garfield eta William McKinley), bai eta agintaldian zegoela hil zen zortzigarren presidentea ere.

Hiru ikerketa ofizialek Lee Harvey Oswald errudundu zuten, Dealey plazan kokatutako Texas School Book Depository biltegiko langilea. Ikerketa hauen arabera, haietako ikerketa batek Oswaldek bakarrik jardun omen zuela baieztatu zuen, eta beste batek gutxienez beste pertsona baten laguntza izan zuela.

Gaur egun, oraindik ere, hilketa eztabaida eta konspirazio-teoria ugariren gaia izan ohi da. Handik bi egunetara, Lee Harvey Oswald bera ere erailketa baten biktima izan zen, izan ere, Jack Ruby gau klun bateko jabe eta enpresariak hil baitzuen.

## Zinema 
* *JFK* (1991)
* *Jackie* (2016)

## Ikus gainera 
* Robert F. Kennedyren hilketa

## Kanpo estekak 
* The President John F. Kennedy Assassination Records Collection – National Archives and Records Administration 
* JFK Assassination:A look back at the death of President John F. Kennedy 50 years ago – CBS News
Polarografo

thumb|300x300px|Lanpostu bat ezkerrean polarografo bat duela.
**Polarografoa** polarografiako azterketak egiteko erabiltzen den tresna da. Elektrolisi upela bateko bi elektrodoen artean ezartzen den potentzial diferentzia eta upelatik igarotzen den korronte elektrikoaren intentsitatea lotzen ditu. Anodoa upelaren zoruan dagoen merkurioa da, eta katodoa kapilare baten behe muturrean eratzen den merkurio tanta txiki bat. Neurtu nahi den disoluzioa elektrolisi upela horretan jartzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Borough Market

**Borough Market** Ingalaterrako Londres hiriburuan dagoen merkatu estali bat da, Southwark udalerrian dagoena. Londresko elikagai merkatuen artean handienetakoa eta zaharrenetakoa da. Southwarkeko katedralaren alboan dago.

## Historia 
Londresko zubiaren hegoaldeko muturrean egonik, mila urtetan zehar existitu izan da merkatua bertan, itxura eta egitura aldatu izan badu ere. Lehenengo aipamena 1276ko agiri batean badago ere 1014an sortua dela uste da.

XIX mendean garrantzia handia hartu zuen ibaiertzeko nasetatik gertu zegoelako. 1860 urtean trenbidea hego-ekialderantz luzatzea erabaki zen baina merkatua tokiz mugitu ezin zenez biadukto bat egin zuten trena gainetik pasatzeko. Orduan Art Deco estiloko eraikina egin zen.

2014 urtean merkatuak milurtekoa ospatu zuen.

2017ko ekainaren 3an atentatua izan zen bertan. Erasoak 7 hildako eta 48 zauritu eragin zituen, tartean erasotzaileak geldiarazten saiatu ziren armarik gabeko bi polizia ere.

## Iruditegia 

Irudi:Restaurant in new vernacular building, Borough market, south London - geograph.org.uk - 1522150.jpg|Sarrera.
Irudi:Art Deco 1930s entrance to Borough Market in Southwark.jpg|Southwark Street eko sarrera.
Irudi:Borough Market - geograph.org.uk - 1027806.jpg|Borough Market.
Irudi:Londres - Mercat de Borough.JPG|Merkatua, biaduktoaren azpian.
Irudi:BoroughMarketVegetableStall.jpg
Irudi:Borough Market cake stall, London, England - Oct 2008.jpg
Irudi:Fishmonger - Borough Market - geograph.org.uk - 360995.jpg

## Informazio praktikoa 
* Helbidea: Borough Market 8 Southwark St, London, SE1 1TL
* Metro geltokia: 15px Borough

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Southwarkeko katedrala

**Southwarkeko katedrala** (), Londres hiriko Southwark udalerrian dagoen katedral bat da, Tamesis ibaiaren hegoaldeko ertzean dagoena.

## Historia 
1106 urtean agustindarrek prioretxe bat eraiki zuten. 1220 eta 1420 artean eraikin gotikoa altxatu zuten. 1538an monastegiak desegiteko legea kaleratu zenean Southwarkeko parrokia bihurtu zen, salbatzailearen omenezkoa.

XIX menerako eliza egoera txarrean zegoen. 1818 eta 1830 artean George Gwilt Jun arkitektoan dorrea eta koroa berriztu zituen eta 1890 eta 1897 artean habearte erabat berria eraiki zuen Arthur Blomfieldek, XIII mendeko eraikina ahalik eta zehatzen jasoz.

1905 urtean Southwarkeko diozesia osatu zen eta eliza katedral bihurtu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Southwark Cathederal - panoramio.jpg|Katedrala.
Irudi:Southwark Cathedral - geograph.org.uk - 926172.jpg|Dorrea.
Irudi:Southwark Cathedral inside 2015.JPG|Barnealdea.
Irudi:015 Southwark Cathedral reredos 2.JPG|Erretaula.
Irudi:Organ Southwark Cathedral 2 (5136950179).jpg|Organoa.

## Informazio praktikoa 
* Metro geltokia: 15px Borough

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Koban (musika taldea)

**Koban**, Donostiako musika talde bat da 2015 urtean sortu zena. Hasiera batean trikitixa eta swinga uztartzeko asmoa zuten baina taldekide berriak sartu ahala musika estilo berezia garatu dute.

## Taldekideak 
* Eli (pianoa eta ahotsa)
* Onintza (trikitixa eta ahotsa)
* Rakel (sintea eta ahotsa)
* Xalba (gitarra elektrikoa).
* Joseba (elektronika)
* Esti, Jone eta Maddi (koroak eta perkusioa)

## Diskografia 
* *Congo Square* (2017, autoekoiztua) - singlea
* *Koban* (2018, autoekoiztua)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kaskezur (musika taldea)

**Kaskezur** 2004an Baztanen sorturiko taldea da.

## Ibilbidea 
2008an eman zituen lehen pausoak Kaskezurrek, Baztango bailararen lasaitasuna, haien  Noise eta Rock soinuekin aztoratzea erabaki zutenean. 

90. hamarkadako rock musikak gordetzen duen askatasunaren bidean kantak  egiten hasi ziren. Sonic Youth eta Pixies bezalako taldeen soinuaren garrantzia  nabarmena zen. Hasieratik 4 partaidek osatzen dute taldea, gaur egun Ion, Mikel,  Imanol eta Iñigok segitzen dutelarik; 2 ahots, 2 gitarra, baxua eta bateria formatuan beti. 

2013an, *Ilgora* (Autoekoizpena) argitaratu zuen, taldearen soinua aldatu eta, aldi  berean, euskal eszena alternatiboaren ateak ireki zizkion diska. Aurretik, rock  klasikoaren eta psikodelian ausnartzen duten *Gure Jokua* (Labatelkueyo Records, 2010)  eta *Itzulera…* (Autoekoizpena, 2008) lehendabiziko lanak argitaratu zituzten. 

*Azpisugeak* lanak (Mukuru, 2017) harrera ona izan zuen bai kritikaren bai  publikoaren aldetik, eta Euskal Herriko musikaren eszenan berezko lekua finkatzea  ahalbidetu zion taldeari. Komunikabide desberdinek harrera ona eman zioten diskoari,  urteko diska onenen hainbat zerrendetan sartuz. 

*Ihesi doaz animaliak * (Mukuru,2019) aurreko diskoarekin landutako soinu eta erritmo berriak lantzen jarraitu zuten, han eta hemen kontzeryuak egiten 2020ko pandemiak geldialdia eragin zuen arte. Orduztik, mantxo eta poliki egin dituzte gauzak. “Mendiak 1976” dokumentalerako egindako kantua izan delarik argitaratutako gauza bakarra.

Orain *“Deus”* (Usopop, 2024) diskoarekin bueltan dira.
## Diskografia 
# *maketa* (2005, autoekoizpena)
# *Itzulera kapsularik gabe espaziora bidalitako azken zakurrak* (2008, autoekoizpena)
# *Gure jokua* (2010, Labatelkueyo)
# *Ilgora* (2013, autoekoizpena)
# *Azpisugeak* (2017, autoekoizpena Mukuru)
# *Ihesi doaz animaliak* (2019, autoekoizpena Mukuru)
# *1976* (2022, autoekoizpena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jimmy Barnatán

**Jaime "Jimmy" Barnatán Pereda** (Madrid, 1981eko uztailaren 2a) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
* *Las Hurdes, tierra con alma* (2015)
* *Torrente 5* (2014)
* *La herencia Valdemar* (2010)
* *Eskalofrío* (2008)
* *Sexykiller, morirás por ella* (2008)
* *Ángeles S.A.* (2007)
* *Salir pitando* (2007)
* *No digas nada* (2007)
* *Pobre juventud* (2006)
* *Torrente 3: el protector* (2005)
* *El robo más grande jamás contado* (2002)
* *Visionarios* (2000)
* *Obra maestra* (2000)
* *Muertos de risa* (1999)
* *El corazón del guerrero* (1999)
* *Torrente, el brazo tonto de la ley* (1998)
* *El día de la bestia* (1995)
Félix Álvarez

**Félix Álvarez Palleiro** (Santander, 1966ko maiatzaren 26a), **Felisuco** izengoitiz ezaguna, espainiar umorista, telebista aurkezle eta politikaria da. 2016ko hauteskunde orokorretan diputatu hautatu zuten Herritarrak - Herritarron Alderdiaren zerrendetan.
Miriam Díaz-Aroca

**Margarita Miriam Díaz Aroca** (Madril, 1962ko martxoaren 4a) espainiar aktore eta telebista aurkezlea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
María Ruiz

**María Ruiz Cruz** (Santander, 1980ko maiatzaren 18a) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia
Mercedes Alonso

**María de las Mercedes Alonso Gómez** (Santander, Espainia, 1940ko abuztuaren 9a) aktorea da, zineman eta telebistan aritua.

## Filmografia
Cerro Corá Parke Nazionala

**Cerro Corá Parke Nazionala** (, ) Paraguai herrialdeko Amambayko Departamenduan, Brasilgo mugatik hurbil, dagoen parke nazionala da. Paraguaiko Gobernuak sortu zuen dekretuz 1976ko otsailaren 11n.

Natura-erreserbaz gain, kultura eta historia handiko gune bat ere bada. Izan ere, 1870eko martxoaren 1ean, Aliantza Hirukoitzaren Gerraren azken borroka gertatu zen bertan. Hori dela eta, oroitarriak daude Aquidabán ibaiertzean.

## Irisbideak 
Parkea herrialdeko hiriburua den Asunción hiritik 454 kilometrora dago; Pedro Juan Caballero izeneko hiritik 45 kilometro hegoaldera.

## Gune interesgarriak 
* Cerro Murallako begiratokia.

## Kanpo estekak
Beñat Urretabizkaia

**Beñat Urretabizkaia Eizmendi**, pilota arloan **Urretabizkaia II.a** deituraz ezaguna (Ikaztegieta, Gipuzkoa, ) esku huskako pilotari profesionala eta entrenatzailea da. Atzelari aritzen da, Asegarce enpresarekin. Amateurretan aurrelari lanetan ibilbide luzea egin eta gero, 2017ko otsailaren 27an debutatu zuen profesionaletan, dagoeneko 24 urte zituela, jaioterritik hurbil duen Beotibar pilotalekuan; ordurako etsita zegoen zaharregia zela profesionaletara iristeko, 2010eko hamarkadaren zati horretan profesionaletara jauzi egiten ari zirenak 18-20 urte bitartekoak baitziren. Hala ere, Asegarcek atzelari baten beharra zuen, eta, nahiz eta Urretabizkaiak ordu arte aurrelari jokatu izan, atzelari postuan igo zen profesionaletara.

## Kirol lorpenak 
;Amateurretan
* 2017: Binakako Bergara Hiria torneoko txapeldun
* 2017: Binakako Pablo Elortegi torneoko txapeldun
* 2016: Binakako Antiguoko torneoko txapeldunorde

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa
Polarimetro

thumb|Polarimetro automatiko digitala.
**Polarimetroa** isurkari batetik igarotzen den argi polarizatuaren polarizazio planoak duen errotazio optikoa neurtzeko erabiltzen den tresna da. Iturri monokromatiko batetik (sodiozko lanpara batetik, adibidez) datorren argia polarizatzaile batetik igarotzen da. Lortzen den argi polarizatua aztertu nahi den isurkaria gordetzen duen hodi batetik pasarazten da, eta irtetean analizatzaile batean jasotzen da argi hori. Analizatzaile horretan errotazio angelua neurtzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antonio de la Torre

**Antonio de la Torre Martín** (Málaga, 1968ko urtarrilaren 18a) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Miguel Ángel Silvestre

**Miguel Ángel Silvestre Rambla** (Castelló de la Plana, 1982ko apirilaren 6a) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista
Tito Valverde

**Fernando García Valverde** (Ávila, 1951ko apirilaren 26a), **Tito Valverde** izen artistikoz ezaguna, espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa. *Sombras en una batalla* filmean egindako lanagatik Goya saria irabazi zuen. 

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Belén López

**Belén López** (Sevilla, 1970eko martxoaren 28a) espainiar aktorea da, zineman eta telebistan aritutakoa.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Yerma* (1998)
* *Recambios* (2004)
* *15 días contigo* (2005)
* *La distancia* (2006)
* *¿Por qué se frotan las patitas?* (2006)
* *8 citas* (2008)
* *Intrusos en Manasés* (2008)
* *Holmes & Watson. Madrid Days* (2012)
* *15 años y un día* (2013)
* *Love Unlimited* (2013)
* *Carmina y amén* (2014)
* *El club de los incomprendidos* (2014)
* *Garantía personal* (2015)
* *Embarazados* (2015)

## Kanpo estekak
Rachel Fuller Brown

**Rachel Fuller Brown** (Springfield, Massachusetts, 1898ko azaroaren 23a - Albany, New Yorkeko Estatua, 1980ko urtarrilaren 14a) estatubatuar kimikaria izan zen. Bere bazkide Elizabeth Lee Hazenekin batera lehen antibiotiko eraginkorra, nistatina, garatu zuen onddoek pertsonengan eragindako gaixotasunaren kontra.

## Biografia 
Rachel Fuller Brown Annie Fuller-en eta George Hamilton Brown-en alaba zen. Bere aita, aseguru-agente bat, bere familiarekin batera Webster Groves-era, Misuri, lekualdatu ziren, non Brow lehen mailako eskolara bertaratu zen, nahiz eta zientziari buruzko berehalako interesa garai horretan ez izan. 1912an, bere gurasoak banandu zien. Hura eta bere anaia txikia Springfieldera itzuli ziren bere amarekin, etxeko ekonomiari laguntzeko idazkaria bihurtu zen eta hainbat apezpiku-elizako administratzaile bezala geroago.

Familiaren egoera ekonomikoaren ondorioz, Brown-ek bere bigaren mailako ikasketak bukatu bezain pronto lan egitera behartu zuten. Baina bere lanaren ahalmenak hunkitu zituen Henrietta F. Dexter, bere amonaren lagun aberasduna, eta Brown-en matrikula finantziatu egon zuen Massachusettseko Mount Holyoke College-n non kimikako lizentzia eta historiakoa lortu zituen. Kimikarako bere inklinazioa gertatu zen Emma Perry Carr irakasleak emandako zientzia-ikasturtea jaso ondoren.

Geroago, Kimika organiko eta bakteriologikoko bere doktoregoa osatzeko Chicagoko Unibertsitatera joan zen. Hiru urtetan zehar kimikako eta fisikako irakaslea izan zen Francisco Shime eskolan, Chicagotik hurbil.

Bere tesia (graduaziorako eskatutako ikerketa-proiektua) aurkeztu zuen 1926an, baina atzerapena egon zen bere ahozko azterketen antolaketan, hark bere titulua osatzeko beha zituen.

## Sariak 
* Bi zientzialariak saritu zituzten Squibb 1955eko kimioterapiako sariarekin.
* Brown-ek New Yorkeko Osasun Departamentuaren Komun Dotorerako saria irabazi zuen 1968an erretiratu zenean.
* Rhoda Benham de la Sociedad Médica de Micologia de las Américas, 1972-ko saria.
* Sartu zen 1994ko Nazio-Asmatzaile Ospeko Aretoan.

## Erreferentziak