Carme Serrallonga

**Carme Serrallonga Calafell** (Bartzelona, Katalunia, 1909ko apirilaren 3a - *Ibídem*, 1997ko azaroaren 30a) kataluniar pedagogo eta itzultzailea izan zen. 1984an, Kataluniako Generalitateko San Jordi Gurutzea eman zioten, eta 1993an, Arte Eszenikoen Sari Nazionala.

## Biografia 
Sant Martí de Provçals auzoan jaio zen (Bartzelona). Haurtzaro osoa ikasi zuen eskola frantsesean —han ikasi zuen frantsesa bikain—, batxilergoa hasi arte, hamalau urterekin. 1932an Kataluniako Generalitateko Institut Escola de la Generalidad erakundearen fundazioan parte hartu zuen. Institutu Eskola akademia hori Irakaskuntza Libreak sortu zuen.

## Lan ibilbidea 
### Irakasle 
Bartzelonara itzuli zenean, Eskola Institutuan hasi zen lanean, une horretan bi egoitza zituena. 1936an gerra zibila hasi zen. 1939ko urtarrilaren 28an, mehatxu faxista zela eta, itxi egin behar izan zuen Eskola Institutuak. Atzerriratzeko aukera hausnartzen egon zen —bere belaunaldiko hainbeste lankide gisa—, baina, egoera txarra izan arren, Bartzelonan geratzea eta erresistentzia katalanista aktiboko jarrera aukeratzea erabaki zuen.

#### Isabel Villena eskola katalana 
Bi egun geroago, 1939ko urtarrilaren 30ean, lagun talde batekin, Institutuko irakasle izandakoekin —ikasle ohien gurasoek diruz lagunduta—, Isabel Villenako eskola sortu zuten etxe partikular batean, Espainiako Bigarren Errepublikan hasitako lan pedagogikoaren jarraipena.

Carme Serrallonga katalanezko irakaskuntza utzi ez zuen pertsona bakarretakoa izan zen. Handik gutxira, zuzendaritza hartu zuen, eta kargu hori ia berrogei urtez mantendu zuen.

#### Ortofonia irakasle Arte dramatiko eskolan 
1960an, Ricard Salvat-ek eta Maria Aurèlia Capmanyk EADAG (Adrià Gual Arte Dramatikoaren Eskola) sortu zuten, eta, sortu eta hurrengo egunean, Carme Serrallonga ortofonia klaseak ematen hasi zen —1975 arte—, etorkizuneko aktoreak katalanezko lanak interpretatzen eta ahoskatzen trebatzeko.

Serrallonga eta alemaniera

Gaztaroan alemana ikasi zuen Bartzelonako Institut Alemany-n, hizkuntza horrek prestigioa ematen baitzuen Espainian. Erabat utzi zuen, arrazoi ideologikoengatik, Gerra Zibilean —naziek Francoren alderdi faxista babestu zutenean—.

Gero, denborak aurrera egin ahala, prentsak ikusi zuenean autore alemanak ez zeudela ados une historiko hartako izugarrikeriarekin, egun batean berriro jarri zen alemanez irakurtzen: Thomas Mannen *Buddenbrook-ak*. Izan ere, hirurogeiko hamarkadaren hasieran, Capmany lagunak bere izena iradoki zuenean, Ediciones 62k lehen itzulpena eskatu zion: Hans Peter Richterren (1925-1993) *Mi amigo Friedrich* (1965). Geroago, Heinrich Böll-en *El pan de los jóvenes* (1965) lana agindu zioten, eta haren *Casa sin amo* (1970)  lana ere itzuli zuen, eta György Lukácsen *Goethe y su tiempo* (1967). Azken itzulpen hori zela eta, «eguneroko borroka» bat zela esan zuen, jatorrizko hizkuntzan ere zituen zailtasunarengatik.

### Itzultzaile 
Idazle lanean, egile alemaniarren hainbat lan katalanera itzulitzegatik nabarmendu zen: Heinrich Böll, Bertolt Brecht, Alfred Döblin, Friedrich Dürrenmatt, Peter Handke, Wolfgang Goethe, György Lukács eta Wolfgang Amadeus Mozart.

#### Antzerki itzulpenak 
Antzerki- interesa zuenez eta hizkuntza menderatzen zuenez, hainbat hizkuntzatatik (alemana, ingelesa, frantsesa eta italiera) katalanera itzultzen hasi zen. Genet, Brecht edo Dürrenmatt bezalako izen handiko autoreen antzerki unibertsaleko hogei bat lan itzuli zituen. Ondoren, eleberriak (Goethe, Döblin, Böll, Edward Morgan Forster eta Luigi Pirandello, besteak beste) eta gazte eta haurrentzako liburuak ere itzuli zituen, besteak beste, Michael Enderen *Jim Botoi eta Lucas makinista*.

* Heinrich Böllen *El pa dels anys joves* *(Das Brot der Früh Jahre: ‘Urte gazteen ogia’)*. Bartzelona: Edicions 62, 1965.
* *Berlin Alexanderplatz* (Alfred Döblin). Bartzelona: 1984ko edizioak, 1987.
* Michael Enderen *Jim Botó i en Lluc en  makinista* (*Jim Knopf und Lukas der Lokomotivführer*: ‘*Jim botoia eta Lucas makinista*’). Bartzelona: La Galera, 1983
* *La bona persona de Sezuan* (*Gute Mensch von Sezu*: *‘Sezuango pertsona ona’)*, Bertolt Brechtena. Bartzelona: Aymá, 1967.
* Arthur Schnitzlerren *La Ronda*. Bartzelona: Institut del Teatre de la Diputació de Barcelona / Edicions del Mall, 1987.
* Mark Twainen *El príncipe i el captaire* *(The prince and the pauper*: *‘Printzipea eta eskalea’)*. Bartzelona: La Galera, 1983.
* Edward Morgan Forster-en *Una habitació amb bona vista (“Bista oneko gela”)*. Bartzelona: Proa (En todo viento, 251. zk.), 1986.
* Jane Bowles-en *A la glorieta* *(In the summer house: ‘Glorietan’)*, 1993.
* Brian Clarkeren *El dret d’escollir*,  1987.
* Giorgio Bassaniren *El jardí dels Finzi-Continii* (italieratik), 1967.
* Luigi Pirandelloren *El difunt Mattia Pascal* (italieratik)1986.

#### Haur literatura 
Pedagogoa izan arren, 1983an La Galera argitaletxeak *Jim Botón y Lucas el Maquinista* itzulpena eskatu zion arte, Serrallongak ez zuen inoiz haur-literatura itzuli. Une horretatik aurrera, genero horretako hamabost autore baino gehiagoren lanak (Michael Ende, Lois Lowry eta Christine Nöstlinger, besteak beste) gazte katalanentzat eskuragarri jartzeko lanean kontzentratu zen. 84 urte zituela, berrogei lan baino gehiago itzuli ondoren, Carme Serrallonga errusiera ikasten hasi zen, Anton Chéjov bere jatorrizko hizkuntzan irakurtzeko plazeragatik. Hil aurreko azken hilabeteetan —1997an—, Anna Ajmátova poeta errusiarraren poema liburu bat itzultzen ari zen.*Itzultzea irakurtzeko modu bat da.*

Carme Serrallonga eta Calafell

## Sariak eta aintzatespenak 
* 1984: Kataluniako Generalitateko San Jordi gurutzea.
* 1992: Bartzelonako itzulpen-saria, Jane Bowlesen *A la glorieta* eleberriaren katalanezko bertsioagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak