Isabel de Saavedra

**Isabel de Saavedra**, sortzez **Isabel Rodríguez Villafranca** (Madril, 1584ko martxoa – ibidem, 1652ko irailaren 19a) mailegu emailea izan zen. Miguel de Cervantes-Saavedra idazlearen alaba naturala izan zen. 

## Bizitza 
Isabel Rodríguez  Villafranca 1584an jaio zen Madrilen, Miguel de Cervantes eta sasoi batean maitale izan zuen Ana Villafranca Rojasen (1563-1598) alaba naturala. 1584 edo 1585ean jaio zela uste zen. Bere amatasuna Portugalgo dama eder bati egotzi zioten, eta Magdalena de Cervantesen  —Miguel de Cervantesen  arreba— eta Juan de Urbinaren alaba izan zitekeela ere espekulatu zen. Baina Emilio Maganto Pavónek aurkitu zuen partidaren arabera, 1584ko apirilaren 9an bataiatu zuten Justo eta Pastor Santuen elizan, eta horrek aurreko espekulazioak baztertzeko aukera eman zuen. Maganto Pavonek, gainera, Cervantesen alabari buruzko 31 dokumentu berri eta argitaratu gabeak lortu zituen, teoria asko gezurtatzen dituztenak eta jatorria argitzen dutenak.

Sortu zen sasoian, ama Alonso Rodriguez tabernariarekin ezkondutako emakumea zen eta idazleak 1580. urtean Aljerren zuen gatibualdi luzetik itzuli eta gutxira ezagutu zuen. Isabel jaio zenean, amaren senarraren alaba gisa inskribatu zuten, eta aitak tabernara joateari utzi zion. Idazleak 1584ko irailean ezagutu zuen Katalina de Salazar Palacios, eta harexekin ezkondu zen 1584ko abenduaren 12an, Esquiviasen (Toledo). Senar-emazteek ez zuten haurrik izan. Itxuraz, Katalina de Salazarrekiko ezkon-konpromisoak ere ez zuen eraginik izango alaba hamabost urte geroago ere ez aitortzeko erabakian.

1590ean amaren senarra hil zen, baina aitak ez zuen Isabelekin inolako harremanik izan. 1598an Isabelen ama hil zen 36 urterekin, Isabel eta Ana ahizpa erdia bakarrik geratu zirelarik.  Geroago, urte bat baino gehiagotara, Cervantesek bere gain hartu zuen aita gisa zuen erantzukizuna, hamabost urte zituenean neska gaztea aitortuz eta Magdalena ahizparen bitartez erreklamatuz. Magdalenaren zerbitzura jarri zuen eta bere abizena barik, Argelen preso egonda lehen abizenari gehitu zion Saavedra abizena eman zion, neurri batean bien artean egon zen lotura tirabiratsuaren arrazoi izan daitezkeenak. Magantoren arabera:

"Bistakoa dirudiena da Cervantesek ez zuela erreklamatu 1590ean Isabelen aita putatiboa, Alonso Rodriguez, hil zenean. Gero, ama, Ana Villafranca hil ostean, urtebete baino gehiago itxaron zuen alaba erreklamatzeko, eta ez zuen gertaera zintzo hartan egon nahi izan. Bestalde, modu inplizituan ezagutu zuen, hau da, ez zion bere lehen abizena eman, Saavedra baino, eta beti bere arreba Magdalenaren bidez", Isabel arrebaren zerbitzura sartzeko kontratu bat sinatuz. Kontratu horretan, besteak beste, honako hau jasotzen zen: “...1599ko abuztuaren hamaikan, bi urterako, Magdalena andereak denbora horretan hogei dukaten truke bere etxean zerbitzatuko du eta Magdalenak etxeko lanak egiten eta josten irakatsiko dio, jaten eta edaten eman, ohe eta alkandora garbia izango du eta ondo tratatuko du”. Horrekin guztiarekin alaba errekonozitua izatea saihestu zuen. "*Hori guztia* bere alabak bazekien eta ez zion inoiz barkatu. Nire ustez, kontraesan gehiegi dira, eta ezin dira azaldu emazte Katalinak jakingo zuen beldurrarengatik zenik."

Isabel de Saavedra 1603. urtean joan zen Valladolidera (Gortea 1601. urteean joan zen Pisuergaren hiriburura), aitaren ahizpekin, Magdalena eta Andrearekin eta bere lehengusina Konstantza de Ovandorekin, Andrearen alaba naturalarekin. Hurrengo urtean, 1604an, Valladolidera heldu ziren Miguel de Cervantes eta  Katalina de Salazar emaztea; Juana Gaytan andrea, eta bere senar Diego de Ondaro jauna; Luisa de Montoya andrea, Garibay kronistaren alarguna, bere bi umeak lagun zituela: Luis Esteban eta Luisa. Denak, Cervantesen arrebak eta Konstanza eta Isabel, Rastro de los Carneros kaleko eraikin berean bizi ziren, Pisuergaren adarra zen Esqueva ibaiaren ertzean, Berpizkundeko Ospitalearen inguruan.

1605. urteko ekainaren 27an, liskar bat izan zen Esqueva ibaiko zubitxoaren parean, Cervantes eta familiak zuten etxebizitzaren parean. Ezpeletako Gaspar izeneko batek zauri larriak izan zituen, eta bertan bizi ziren guztiek artatu zituzten. Horren ondorioz, hiriko alkate Villaroelek udal bulegoetara bidali zituen bertan bizi ziren guztiak (Katalina izan ezik, sasoi hartan, behin-behinean, bere neba Francisco de Salazar y Palacios zaintzen baitzegoen, Esquiviasen), deklarazioa hartzeko. Isabel de Saavedrak egindako deklarazioan, honek, bere adina faltsutu zuen, *20* urtekoa zela esanez, 21 urte beteta zituenean. Sasoi hartan, Isabelek harremana zuen Simon Mendezekin, eta harengandik opari ederrak jasotzen zituen. 

1606. urtean, urte horretan bertan Gortea Madrilera itzuli zenez, Cervantes familiak gauza bera egin zuen. Handik gutxira, ezustean, Isabel de Saavedra Diego Sanz del Águilarekin ezkondu zen, eta ez Cervantesek ez Katalinak ez zuten haren erreferentziarik. Ezkondu eta lasterrera, 1608. urtean, Diego senarra hil egin zen bat-batean. Alargundu baino lehen, Isabelek Juan de Urbinarekin —Saboiako Dukeen idazkaria— , zeinarekin harreman adulteroa izan zuen, hura ere ezkondua baitzen,  Isabelek alaba bat izan zuen, Isabel Sanz Saavedra, 1610. urtean bi urterekin hil zena.

Miguel de Cervantesek alabarekin zuen harreman txarra gorabehera, eta Isabelek bere harreman adulteroa amaituko zuelakoan, honek bere alabaren eta Luis de Molina  Castillaren arteko ezkontza konpondu zuen: kontratupean, kapitulazioak sinatuta eta diru-kopuru handi baten truke. 1609ko martxoaren batean, San Luis elizan, Luis de Molinaren eta Isabel de Saavedraren arteko gau-jaiak ospatu ziren. Miguel de Cervantes eta Katalina de Salazar izan ziren ekitaldiaren aitabitxi-amabitxiak.

Isabel de Saavedrak Cervantesekin zuen harremana urruna bazen ere, 1616. urteko apirilaren 22an, Isabel aitaren heriotzan presente egon zen. Ez zen gauza bera gertatu bere amaorde Katalina Salazar Palaciosen heriotzan, 1626. urteko urriaren 30ean, non bere senarra, Luis de Molina, bertan egon baitzen, zeina Katalinak bere albazeetako bat bezala izendatu zuen, bere neba Francisco de Salazar Palaciosekin batera. Luis de Molina 1632ko urtarrilaren 23an hil zen.

Itxuraz, Isabelek bere azken urteak Trinitarioen komentuan eman zituen, non bere aita lurperatua izan zen, sor Antonia de San Jose izena hartuz, Mariana de San Joséren omenez, bertsio batzuen arabera bere ama edo ahizpa erdiaren izena hartuz.

Magantoren ustez, Isabel eta Katalina de Salazar emaztea izan ziren idazlearen bizitzan eragin handiena izan zuten emakumeak. Cervantesen ustezko beste seme bat, izate oso zalantzagarrikoa, Napolin jaio omen zen 1575. urtean eta oso gutxi dakigu berari buruz, salbu eta Promontorio izena zuela eta bere *Parnasoko* Bidaiaren VIII. kapituluan bere amarekin batera aipatzen dela, Cervantesek Silena deitzen ziola, idazleak arma-gizon bezala deskribatzen du, eta beraz, helduarora iritsiko zen.

### Heriotza 
Isabel 1652ko irailaren 19an hil zen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
*  Diego Romero, Sabino de (2015). Catalina, fuente de inspiración de Cervantes. Sevilla: Ed. Punto Rojo Libros. ISBN 978-84-16513-03-1. 
*  Maganto Pavón, Emilio (2013). Isabel de Saavedra, los enigmas en la vida de la hija de Cervantes. Madrid: Ed. Complutense. ISBN 9788499381558. 
*  Maganto Pavón, Emilio (2014). «La familia Villafranca y Miguel de Cervantes». Nuevos documentos cervantinos localizados en el Archivo General de Indias. Alcalá de Henares: Serv. de publicaciones. ISBN 978-84-16133-09-3. 
*  Sliwa, Krzysztof (1999). «Hija y nieta de Miguel de Cervantes Saavedra, Isabel de Cervantes y Saavedra e Isabel Sanz».  En José Ramón Fernández de Cano y Martín (coord.), ed. Actas del VIII Coloquio Internacional de la Asociación de Cervantistas : [El Toboso, 23-26 de abril de 1998]. pp. 267-274. ISBN 84-930374-3-5. 
*  Toledano Molina, Juana (2004). «La hija de Cervantes: su reflejo literario».  En Alicia Villar Lecumberri (ed.), ed. En Peregrinamente Peregrinos. Actas del V Congreso Internacional de la Asociación de Cervantistas. Asociación de Cervantistas. pp. 1757-1773. ISBN  84-609-0353-2. 

## Kanpo estekak 
* Biografía en MCN Biografías