open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robin Williams: Come Inside My Mind

***Robin Williams: Come Inside My Mind*** 2018ko Marina Zenovichek zuzendutako estatubatuar film dokumentala da, Robin Williams aktore eta umoristaren bizitzarik buruzkoa. HBOrentzat egina, besteen artean Whoopi Goldberg, David Letterman, edo Billy Crystal elkarrizketatzen ditu.

## Kanpo estekak
* *Robin Williams: Come Inside My Mind* saioaren webgune ofiziala
Sasioroitzapen

thumb|Elizabeth Loftus psikologoa, gizakioi **gezurrezko oroitzapen**ak zein erraz ezarri ahal zaizkigun erakusten ekarpenik handienak egin zituen psikologoa.
**Sasioroitzapen, oroipen faltsu, gezurrezko oroitzapen, sasioroipen, gogorapen faltsu**... psikologian, batez ere Elizabeth Loftusen ekarpenei esker, fenomeno ezaguna da. Gezurrezko oroitzapena gertatu ez zen gertaera baten oroitzapena da, edo gertatu zen gertaera baten distortsioa, kanpotik berrets daitezkeen gertakarien bidez jakin daitekeenez. 2013tik Mandela efektua bezala ere ezagutzen da, Fiona Broome blogariak asmatutako terminoa, eta Interneteko kulturan zabalduena.

Elizabeth Loftus eta beste psikologo askok frogatutzat eman dute gizakiok benetan gertatu ez diren kontuak eta xehetasunak gogoratu ahal ditugula. Psikologo talde batek boluntario talde bati beren Disneylandeko esperientziei buruz galdezka lortu zuten boluntario gehienek gogoratzea Bugs Bunnyrekikoak. Horretarako galdera egokiak eta itxaron gelan jarritako irudi batzuk, non Bugs Bunny agertzen zen besterik ez zuten behar izan. Baina, jakina, ezinezkoa da Bugs Bunny Disneylanden egotea, pertsonaia hori ez delako Disney unibertsokoa, konpetentziakoa, Warner Bros.-ekoa baizik.

Beste esperimentu batean psikologoek eskatzen zieten boluntario batzuei familia-bazkari bateko pertsona bati gogoraraztea nola txikitan hipermerkatu batean galdu zen. Azkenean, ikusi zen ez zela zaila gezurrezko oroitzapenak ezartzea pertsona batengan eta, ondo bideratuz gero, edozein pertsonak gogora zezakeela nola galdu zen txikitan hondartzan edo hipermerkatuan, benetan horrelakorik gertatu ez bazen ere.

## Kanpo estekak
Buloi

thumb|240px|Buloi bat, torloju eta azkoin batek osatua.
**Buloi** bat muntatze edo mihiztatze elementu bat da, bi atalez osatua: torloju (edo hagaxka hariztatu bat) eta azkoin bat (eta batzuetan zirrindola bat). Normalean, gogortasun edo kalitate ezberdineko altzairuz edo burdinaz egiten dira. Hainbat buru mota dute, erabileraren araberakoa: hexagonalak, biribilak eta abar. Buloiaren haria metrikoa edo hazbetekoa izan daiteke.

## Ezaugarriak 
thumb|Buloi multzoa.
Buloi batek lotura "osoa, zurruna eta desmuntagarri" sortzen du zeharkatzen dituen piezen artean, eta bata bestearen kontra presionatzen du. Izan ere, buloiak malguki oso zurrunak balira bezala funtzionatzen dute, zeinen elastikotasunari esker piezen estutasuna mantentzen den, nahiz eta kanpoko faktoreen eragina izan, hala nola ekintza mekanikoak, bibrazioak edo tenperatura handitzeak. Piezen alde banatan jarritako zirrindola batek edo gehiagok, ahalbidetzen du konpresio-indarra hobeto banatzea edo oinarria nahi ez diren deformazioetatik babestea. Azkoin gehigarri batek ("segurtasun-azkoina") elkartzea geldiarazi eta berau askatzea ekidin dezake. Buloi izenak, hedaduraz, atal osagarri horiek hartzen ditu.

### Atalenak 
* Torlojuarena:
** buruaren itxura: hexagonala, laukia, zilindrikoa, fresatua, Torx, XZN, diamantea, halfen...
** buruaren atondura estutzearen arabera: artekaduna, gurutzeduna, izarduna, Allen motakoa...
** luzera (osoa eta hariarena)
* Azkoinarena:
** itxura: hexagonala (lehenetsia),
** garaiera
* Biena:
** hariaren diametro nominala
** hariaren profila
** ekaia: E36 altzairua, E24 altzairua, 35CD4, inox, aluminioa, platinoa...
** erresistentzia: 4.6, 5.8, 6.8, 8.8, 10.9, 12.9 klaseak:
*** lehen, zifrak trakziozko hauste-puntuaren hamarrena adierazten du (daN/mm²)
** estaldura (altzairuzko buloientzat bakarrik): galbanizatua, elektrozinkatua, bikromatua, gordina...

Adibidez: CHc M8x1-50, 8,8 Zn buloia.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errematxe

## Kanpo estekak
Mandela efektu

Interneteko kulturan **Mandela efektu**a esaten zaio psikologian sasioroitzapen edo gezurrezko oroitzapen deitzen den efektuari, efektu hau kolektibitateetan antzematen denean. Psikologian Elizabeth Loftus eta beste hainbat psikologoren lanen ostean, frogatutzat eman da gizakiok benetan gertatu ez diren sasigertakizunak gogoratzen ditugula batzuetan. Batzuetan gezurrezko oroitzapen horiek kolektiboak izaten dira. 2013. urtean, jarraitzaile eta irakurle asko zituen Fiona Broome izeneko blogari batek Mandela Hegoafrikako kartzela batean hil zela gogoratzen zuela azaldu zuen publikoki, (harritu egin zen Mandelaren heriotza benetan nola gertatu zen jakin zuenena). Fiona Broome blogariaren irakurle askok ere berdin gogoratzen zutela ikusi zen. Handik aurrera askotan ikusi da gezurrezko oroitzapen batzuk kolektiboak izaten direla, eta fenomenoa **Mandela efektu**a bezala ezagutzen da.

## Kanpo estekak
Axut! (antzerki taldea)

**Axut!** Nafarroa Beherean sortutako antzerki kolektiboa da.

Ximun Fuchs zuzendaria eta Manex Fuchs aktorea dira taldea eramaten dutenak. Beste antzerki talde batzuekin batera Igor Elortza eta Unai Iturriagak idatzitako hainbat lan antzeztu dituzte.

Hasieran euskaraz eta frantsesez aritu zen taldea, baina geroago euskara hutsera aldatu zen.

## Antzezlanak 
* *Errautsak* (2010)
* *Hamlet* (2013)''*
* *Francoren bilobari gutuna* (2016)**
* *Zazpi senideko* (2017)**
* *Zaldi urdina* (2019)**
* *Amua* (2021)
* *Hondamendia'' (2022)
## Sariak 
* 2011: Errautsak. Donostia Saria, 2010ko Antzezlan Onena.
* 2011: Errautsak. Txalo Saria, Azpeitiako XXVIII, Antzerki Txapelketan
* 2017: Francoren bilobari gutuna, Donostia Saria, 2016ko Antzezlan Onena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda
* Arantxa Hirigoien

## Kanpo estekak 
* Axut!-en webgunea
Kamikaz Kolektiboa

**Kamikaz Kolektiboa** Miren Gaztañaga, Erika Olaizola eta Amancay Gaztañaga aktoreek 2014 urtean sorturiko antzerki kolektiboa da. Antzerkia zein generoaren hausnarketaren inguruan partekatzen dituzten hainbat ikuspegik batu zituen disziplina ezberdinetako lanak sortzeko.

2023. urtean Iraia Elias zarauztarra batu zen. "Euskal eszena zirikatzen dabiltzan lau kamikazetzat" dute euren burua.

## Ezaugarriak 
Umorea esploratzen dabiltza, gai sakonak modu arin, jolasti batean landuz.

Interesgarriak zaizkien gaien inguruko inprobisaziotik jotzen dute gidoia idazterakoan, sorkuntza kolektiboan arituz. Euskara hutsean aritzen dira eta kontatzen dituzten istorioetan bertako erreferentziak presente daude.

Antzerkiaz gain, ikus-entzunezkoetan ere aritu dira: saritutako 2 laburmetrai ekoitzi dituzte.

## Taularatutako antzezlanen zerrenda 
* *Euli giro* (2014)
* *ZULO* (2017) - laburmetraia                                                                                                         Euskal zine bilera: Laburmetrai onenaren saria Zinebi: Zuzendaritza onenaren saria SGAE  Huezinema: “Vertigo” eta “Mundukide” sariak produkzio onenari
* *Agur eta Dolore* (2018)                                                                                                                                                 “Kriseilu” saria antzezlan onenari P6
* *Käffka* (2018) - Gehitu elkartearekin atera
* *Panpina* (2019)
* *Matriuska* (2020)
* *Hiru kortse, azukre asko eta brandy gehiegi* (2021)                                                                        Donostia antzerki saria 2023 Azpeitiko antzerki topaketak ikuslegoaren saria 2021
* KRAK -laburmetraia
* *Jaiotza Basatia* (2021) - podcasta
* *Troia* (2023) 
* Renata (2025)

## Argitalpenak 
* "Panpina" (Susa Argitaletxea, 2020)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda
* Euskal Antzerkigintza

## Kanpo- estekak 
* Webgunea
* Instagram
* Ganbila
Joseph Kasa-Vubu

**Joseph Kasa-Vubu** edo **Joseph Kasavubu** (Kuma-Dizi, Mayombe, Belgikar Kongo, c. 1915 &ndash; Boma, 1969ko martxoaren 24a) Kongoko Errepublika Demokratikoko lehenbiziko presidentea izan zen.

1969ko irailaren 5ean Patrice Lumumba lehen ministroa, komunista-akusatua, kargutik kendu zuen. 1965ean Joseph Mobutuk boterea hartu zuen.
Irlandar whiski

**Irlandar whiski** (;  edo *uisce beatha*) garagarra erabiliz egindako whiskia da, eta destilazio hirukoitza du ezaugarri, leun eta delikatua egiten duena.

Irlandar whiskiaren izena gaeleraz  da, itzulita "bizi-ura" esan nahi duena, eta gaur egungo izena "whiskey" da. Irlandar whiskiaren kontsumoa ekoizpen-herrialdearen barruan egiten da gehienbat, eta %25a soilik esportatzen da, nahiz eta azken urteotan nabarmen handitu diren esportazio horiek.

## Erreferentziak
Rakı

**Rakı** (;  ahoskatua) Otomandar Inperio ohiko zenbait herrialdetan (Turkian, Albanian, Greziako uharteetan eta Balkanetan) ospetsua den likore anisatu bat da. Mediterraneoan eta Balkanetan aurki daitezkeen hainbat edari alkoholdunen antzekoa da: anisa, pastisa, sambuca, araka, ouzoa, tsikoudia, tsipouroa eta mastika. Hainbat frutatatik egina, baina normalean mahats eta mahaspasak erabiltzen dituzte ekoizpenean.

## Erreferentziak
The Loco-Motion

**«The Loco-Motion»** Little Eva estatubatuar abeslariaren abesti bat da, 1962an sortua. Gerry Goffin eta Carole King estatubatuarrek idatzi zuten, urte hartan Billboardeko lehen postura iritsiz. Geroago, Grand Funk Railroad rock talde estatubatuarrak abesti hau bertsionatu zuen, 1974an berriro Billboardeko lehen postura iritsiz. Ritz, Sylvie Vartan, Carole King (bere egilea), The Ventures, Charly Garcia, Dinamita pa' los Pollos eta Kylie Minoguek ere bertsionatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rakia

**Rakia** edo **rakija** (;   ahoskatua; ;  / ракија  ahoskatua; ; ) brandyaren antzeko likore bat da, fruta hartzituen destilazioaren bidez lortua. Edari tradizionala Balkanetako eskualdean eta oso ezaguna Bulgaria, Eslovakia, Txekia edo Hungaria bezalako herrialdeetan. Alkohol edukia destilazio motaren araberakoa da: marka komertzialetan %50-53 ingurukoa da, eta destilategi txikietan %60tik gorakoa ere izan daiteke. Antzinako Jugoslaviako herrialdeetan, rakia mota berezi bat dago, destilazio bikoitzaren bidez egina, prepečenica bezala ezagutzen dena, %60tik gorako alkohol edukia izan ohi duena.

Rakia Serbia, Ipar Mazedonia, Albania eta Bulgariako edari nazionaltzat hartzen da. Slivovitza da rakiarik ohikoena, aranetatik lortutakoa. Beste fruta batzuk ere destilatu daitezke: melokotoia, udarea, abrikotondoa, sagarra, pikua edo irasagarra. Eztia ere erabili izan da.

Txupitoko edalontzian zerbitzatzen da normalean ere trago txikietan edaten da. Udaran hotza zerbitzaten da eta neguan giro-tenperaturan.

## Erreferentziak
Pastis

**Pastis** ( ahoskatua) Marseillan ospetsua den likore anisatu bat da, %40-45 inguruko eduki alkoholikoa duena. Pastis hitza proventzera *pastis* hitzetik dator, pate edo nahasketa esan nahi duena, baita asperdura, egoera desatsegin edo nahasia (*pastiche*) ere lagunarteko hizkuntzan.

1916an Frantzian asentsio edo absenta debekatu zutenean, ekoizle handienek (Pernod eta Ricard, ondoren Pernod Ricarden batu zirenak) errezeta birformulatu zuten txinatar anisa, anis berdea eta erregaliza sartuz, azukrea gehituz eta alkohol edukia legeak baimentzen duen gehienera murriztuz. Ordutik errezeta nabarmen aldatu da, eta marka bakoitzak bere errezeta du. Gehienek mihilua ere badute.

## Erreferentziak
Chinchón (edaria)

**Chinchón** Adierazpen geografiko babestua duen edari alkoholdun anisatua da. Madrilgo Erkidegoko Chinchón herrian ekoitzi eta botilaratzen dute.

Chinchónak gardena izan behar du eta zapore anisatu gozoa izan behar du, hautatutako gamaren arabera. Anis-kopa batean zerbitzatu ohi da. Bakarrik har daiteke, urarekin nahastuta, giro-tenperaturan edo hotzean.
Jägermeister

**Jägermeister** () likore mikatz gozoa da, %35eko alkohol-edukia duena. Belarrekin egiten da, eta oso ezaguna da Saxonia Beherean, Wolfenbüttel hirian. Hiri horretan dago hura merkaturatzen duen enpresaren sustraia: Mast-Jägermeister SE. Alemaniar likore honen errezeta sekretua 56 belar ezberdinekin prestatzen da.

Edari horren ospeak hainbesteko indarra izan du, ezen 1990eko hamarkadaren amaieran Estatu Batuetako klase ertaineraino iritsi baita. Are gehiago, ohikoa da likore honekin egindako koktelak aurkitzea, horien artean Jägerbomb ezagunena izanda.

## Erreferentziak
Artedrama Arte Eszenikoen Plataforma

[thumb|[Hondamendia (antzezlana)|Hondamendia (2022)]]
**Artedrama Arte Eszenikoen Plataforma** Ander Lipus, Xabino Alkorta, Iasone Parada eta Irantzu Azpeitiak 2007 urtean sorturiko antzerki taldea da.

Sei zutabetan definitzen da Artedramaren jarduera: Ikerketa, sorkuntza, ekintza, drama, antzerkia eta artea.

## Antzezlanak 
* *Ibañeta* (2008)
* *Martin Zalakain* (2008)
* *Babiloniako loreak* (2009)
* *Azken portua* (2009)
* *Hala mintzatu zen Zappatrusta* (2010)
* *Erregea eta bufoia* (2011)
* *Errautsak* (2011)
* *Gure bide galduak* (2011)
* *Publikoari gorroto* (2012)
* *Idazlea zeu zara* (2012)
* *Hamlet* (2013)
* *Arrastoak* (2014)
* *Etxekoak* (2015)
* *Francoren bilobari gutuna* (2016)
* *Linbo planeta* (2017)
* *Zazpi senideko* (2017)
* *Hozkailua* (2017)
* *Zaldi Urdina* (2019)
* *Atzerrian lurra garratz* (2021) Huts teatroa taldearekin batera.
* Hondamendia (2022)
* Miñan (2024)

## Sariak 
* 2011: Donostia Saria, 2010ko Antzezlan Onena. Errautsak
* 2011: Txalo Saria, Azpeitiako XXVIII, Antzerki Topaketan. Errautsak

* 2013:  Donostia Saria, 2012ko Antzezlan Onena. *Publikoari gorroto*  
Fitxategi:Manex_Fuchs.webm|Manex Fuchs (zuzendaria)
Fitxategi:Xabier_Mendiguren_Elizegi_(Argazki_Press_Luis_Jauregialtzo).jpg|Xabier Mendiguren Elizegi (idazlea)
Fitxategi:Ander_Lipus_(euskalkiak).webm|Ander Lipus (aktorea)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko antzerki taldeen zerrenda

## Kanpo estekak 
* Artedrama webgune ofiziala
* Artedrama euskal antzerkiaren Ganbila atarian, 14 obra (2007-2024)
* Miñan - Antzezlanak biran
* Publikoari gorroto antzezlanaren webgunea
* Errautsak. antzezlanaren bideo osoa Artedrama  2019 Argia Multimedia.Youtube
* Errautsak antzezlanaren webgunea Artxibatua. Wayback Machine
* Errautsak antzezlana komunikabideetan Artxibatua. Wayback Machine
* Hondamendia antzezlanaren webgunea
* "Hondamendia", Zaldibarko zabortegiaren erorketa eta pandemia antzerkira eramanakHondamendia trailerra, Donostia Kultura, Youtube
* Hondamendiaren teaserra. Artedrama plataforma - Youtube
* Hondamendia. Axut! eta Artedrama. EHAZE Euskal Herriko Antzerkizale Elkartea
* Erreportajea — “Hondamendia” Grezia tragikoa Euskal Herri garaikidean Uxue Gutierrez, (Deia, 2022-10-29)
* Antzezpena — “Hondamendia” Mindura beltza. Arantzazu Fernandez Iglesias, (Berria, 2022-10-26)
Rosa Talavera

**Rosa Talavera García** (Hernani, 1961eko urriaren 30a) gipuzkoar atleta da, hainbat alditan Euskadiko eta Espainiako txapelduna izandakoa eta Donostiako maratoia ere irabazitakoa.

## Ibilbidea 
Oraindik juniorra zela, Estatuko aurreneko emakumezkoa izan zen 3 ordutik behera jeisten (2.59.30) eta Donostiako maratoiaren lehen bi edizioak irabazi zituen. 1981ean Espainiako txapelketa irabazi zuen Oiartzunen.

## Lorpenak 
* Espainiako maratoi txapelketa (1): 1981
* Donostiako maratoia (3): 1978, 1979, 1989
* Hiru Hondartzetako Krosa (1): 1990
* Behobia-Donostia lasterketa (1): 1991

## Erreferentziak
Beasaingo La Salle Ikastetxea

**Beasaingo La Salle ikastetxea**, Goierri bailarako itunpeko ikastetxe euskalduna eta kristaua da. 1909ko otsailen 5ean sortu zen Beasaingo herritarrek eskaturik eta guraso elkartearen laguntzarekin.

Titularitatea, guraso elkartearena da. Hezkuntza proiektua La Salleko berezko izaeran du oinarria eta Euskadiko Kristau Eskola sareko partaide da. Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza sailarekin ituna duen ikastetxea da.

Bere hezkuntza eskaintza 2-16 urte bitartekoa da, Beasainen bi eraikin ditu: Andra Mari kalean eta San Ignazio kalean. Gaur egun, 700 ikasle inguru ditu. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sol y sombra

**Sol y sombra** () brandy (itzala) eta anis (eguzkia) nahastutako edari alkoholdun bat da. Koktel tradizionala eta oso ezaguna da Espainiako eskualde batzuetan. Neurri berean nahastu ohi dituzte koñaka eta anis gozoa, eta likore kopa txiki batean zerbitzatu.

## Erreferentziak
Mezkala

**Mezkala** (,  ahoskatua) mexikar alkoholdun edari tradizionala da, herrialdeko zenbait Estatutan ekoizten dutena. Bere osagai nagusia agave landarearen destilazioa da.

## Erreferentziak
Goo Hara

**Goo Ha-ra** (Gwangju, 1991ko urtarrilaren 13a - Seul, 2019ko azaroaren 24a) abeslari eta aktore hegokorearra izan zen. Kara k-pop taldeko kide izan zen, eta *Sitiheonteo* (2011) telesailean ere parte hartu du. 2015eko uztailean egin zuen debuta bakarlari gisa, *Alohara (Can You Feel)* lanarekin.

2019ko azaroaren 24an bere buruaz beste egin zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nola Rae

**Nola Rae** (Sydney, Australia, 1949) aktore, zuzendari, mimo eta pailazo britaniar ezaguna da. Europa mailan pailazoen benetako berritzaile bezala onartua da. 2008an antzerki munduari egindako ekarpenengatik Britainiar Inperioko Ordena eman zioten.

## Biografia 
Nahiz eta Australian jaio, Nola Raeren familia Londresera joan zen 1963an. Hamasei urtekin Royal Ballet Schoolen sartu zen eta dantzari profesional gisa ibilbide labur bat egin zuen. Garai horretan Kopenhageko Tivoliren Pantomima Antzokian egon zen. Laster, baino, mimoren eta pailazoen munduak erakarrita, Parisera joan zen eta Marcel Marceauarekin ikasi zuen. Frantzian *International Research Troupe Kiss* konpainia sortu zuen eta Jango Edwardsekin batera *Friends Roadshow* pailazoen konpainia mitikoa martxan jarri zuen. 1974an Matthew Ridoutekin batera London Mime Theatre ireki zuen.

Bakarka egin zuen lehenengo ikuskizuna Nancyko *Le Festival du Monde*n taularatu zuen, 1975an. Ondoren, hamabost ikuskizun inguru sortu ditu, munduko jaialdi ospetsuetan aritu da eta 69 estatu inguru ezagutu ditu. Mundu mailako pailazo ospetsua da.

## Estiloa 
Nolak umorea lantzeko estiloa erabat aldatu zuen. Horretarako mimoa, pailazoen teknikak, [txotxongilo]]ak dantza eta mota guztietako erokeriak erabili izan ditu.

## Ikuskizun txalotuenak 
* *Shakespeare the Works*
* * Midsummer Night’s Dream*
* *Elizabeth’s Last Stand*
* *And the Ship Sailed On*
* *Mozart Preposteroso*
* *Exit Napoleon Pursued by Rabbits*
* *Home Made Shakespeare*
* ''Nellie Pasta's Opera Cocktail*

## Sariak eta ohoregarriak 
* *Total Theatre Lifetime Achievement Award*
* *Charlie Rivel Award for Clowning* Amandola Jaialdian.
* *International Clown Hall of Fame''n agertu zen.
* Britainiar Inperioko Ordena 2008an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Nola Raeren webgune ofiziala.
* :Nola Rae Youtubeko bideoan.
Espainiako maratoi txapelketa

**Espainiako maratoi txapelketa** Urtero jokatzen den 42 kilometroko maratoi bat da. Urtero hiri desberdin batean jokatzen da eta Espainiar Estatuko lasterkari onenek hartzen dute parte.

## Palmaresa 
* ¹ Hainbat urtetan distantzia ez zen legezkoa izan:
** 1933: 35.200 metro
** 1960: 40.123 metro
** 1963: 41.500 metro
** 1969: 40.700 metro

## Garaipenak 
### Gizonezkoak 
### Emakumezkoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Federazioaren webgune ofiziala
Pulque

**Pulque** Mexikoko edari hartzitu tradizionala da, jatorria aurrehispanikoa duena, eta muzilagoaren hartzidura oinarri hartuta egiten dutena, baita agaverena ere (bi motatako agaverana batez ere: *agave salmiana*rena eta *agave atrovirens*ena). Otomieraz *ñogi*, purépechaz *urapi* eta nahuatlez *meoctli* diote.

Mexiko Hirian, Mexikoko estatuan, Guanajuaton, Guerreron, Hidalgon, Michoacánen, Morelosen, Oaxacan, Pueblan, Querétaron, San Luis Potosín, Jaliscon, Tlaxcalan eta Veracruzen ekoizten eta hartzen dute.

## Erreferentziak
Baklava

**Baklava** (; turkieraz  ahoskatua) turkiar pastel bat da, pistatxo edo intxaur birrinduen ore batekin egina, filo ore batean banatua eta almibar edo ezti xarabean bainatua. Hurrak eta arbendolak dituzten hainbat aldaera daude, besteak beste, fruitu lehorrak eta Turkiako sukaldaritzatik datorren kaymakak. Izen ezberdinekin topa daiteke Ekialde Hurbileko eta herrialde arabiarretako gastronomian, Grezian, Indiako azpikontinentean eta Balkanetan.

## Prestaketa 
Bandeja zabaletan filo oreak ezartzen dira. Gurin urtua eta olioa erabiltzen dira filoak elkartu ez daitezen. Intxaur, pistatxo eta ur txikituzko geruza bat jartzen zaio gainean eta ondoren filo berri bat. Gehienetan hainbat filo-fruitu lehor geruza jartzen zaizkio. Ondoren irudi erregularretan zatitu (triangelu, errektangelu, erronbo...) eta labera sartzen da (180ºC, 30 minututan). Azkenik almibar edo ezti jarabeaz estaltzen da, oreak zapore gozoa har dezan.

## Historia 
Baklavaren jatorria ez dago ongi dokumentaturik. Jakina da Istanbul hirian Otomandar Inperioko sultanak Topkapı jauregian urtero ateratzen zizkiela gonbidatuei Ramadan hilabetearen hamabosgarren egunean. *Baklava Alayı* izena zuen zeremonia hark.

Otomandarren aurretik antzerako gozoak ere egin izan ziren; erromatarren *placenta*, Erdialdeko Asiako turkiar jatorriko pasteltxoak eta Pertsiako *lauzinaj*.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Baba ghanoush

**Baba ghanoush** () arabiar sukaldaritzako eta sukaldaritza mediterraneoko pasta tipiko bat da, berenjena purez egina. Ogi zapalarekin jan ohi da.

Osagai nagusia berenjena errea da, eta harekin nahasten dira tahina (sesamo hazi ehoak), limoi ura, baratxuria, mingranondo xarabea eta kuminoa. Kontsumitzeko unean, oliba olioarekin aletzen da, eta sarritan mingranondoren pipitak gehitzen zaizkio, edo, bestela, fruta horren zukua erabiltzen da eltxoan, olioarekin nahastuta.

Tradizio herrikoiak dio hau plater gozo eta seduktorea dela, zaila egiten dela behin hasi eta gero jateari uztea, eta normalean jaten duten emakumeek gozotasun eta sedukzio ezaugarri berberak eskuratzen dituztela. Tradizio moralistenak dio, horregatik, zuhurra izan behar dela bere kontsumoan, bertutea arriskuan jar dezakeelako.

## Erreferentziak
Tabbouleh

**Tabbouleh** () Siria eta Libanoko jatorrizko entsalada bat da, batzuetan inguruko ohiko aperitiboen laguntza bezala hartzen dutena. Mundu arabiar osoan udako hilabete beroetan kontsumitutako plater hotza da.

Osagai nagusiak perrexil txikitua, bulgurra, oliba-olioa, tomatea, letxuga eta beste belar usaintsu batzuk dira, limoi urez hornitua. Ekialde Hurbileko gastronomia batzuetan letxuga hostoak erabiltzen dira, aza zuria edo mahasti hosto freskoak zerbitzatzeko.

Magrebeko eremu zabaletan, antzera prestatzen da, bulgurra, kus-kusarekin eta perrexil pixka batekin ordezkatuz.

## Erreferentziak
Kaneloi

**Kaneloiak** () forma angeluzuzeneko pasta zabala dira, askotan Italiako sukaldean haragi xehatua, arraina, ahal dela atuna, barazkiak, gaztanbera, espinakak edo arraina egiteko erabiltzen dutenak. Zilindro bat eratuz biribilkatzen da (hortik datorkie bere izena, italieraz "erreten" esan nahi duelako).

Bitxia bada ere, Italia ez da pasta mota hori gehien kontsumitzen duen herrialdea. Kataluniaren eta hegoaldeko Italiaren arteko merkataritza eta truke kulturala eta, bereziki, gastronomikoa Iberiar penintsulara eraman zituzten. Kaneloiak Kataluniako plater tipikoa dira, eta Espainia osoan jaten dituzte. Bere estatubatuar aldaerari manicotti diote.

## Erreferentziak
Iltze zapal

thumb|220px|Ohiko iltze zapalak.
[thumb|220px|Ohiko iltze zapalak [Eiffel dorrearen egituran.]]
**Iltze zapal** edo **errematxea** loturako elementu finkoa da, bi pieza elkarri lotzeko erabilia. Ziri zilindriko itxura du, normalean metalikoa, mutur batean "buru" bat duena, hau da, zabalxeagoa dena. Beste muturra zapaldu egiten da, sekzioa zabalduz, estutu nahi ditugun bi atalak lotzeko.

Dauden lotura-metodo zaharrenetakoa bada ere, gaur egun muntaketa-teknika gisa duen garrantzia inoiz baino handiagoa da. Horren arrazoia da, neurri batean, lotze-prozesua merkatzea lortzen duten automatizazio-teknikak garatu izana. Zapaltzea edo errematxatzea lotze-metodo gisa gehien erabiltzen den eremuak honako hauek dira, besteak beste: automobilgintza, etxetresnagintza, altzarigintza, hardwarea, industria militarra, metal ijezketa, dokumentu ofizialetan eta abar.

## Zapaltze beroa 
Lotze-metodo honek oso erabilera zabala izan zuen XIX. mendeko metal-lotzean edo mihiztaduran, soldadura oxiazetilikoa agertu aurretik: zapaltze edo errematxatze beroak oso lotura gogor eta trinkoa ahalbidetu zuen. Galdarak muntatzeko erabiltzen zen, altzairuzko egiturak eraikitzeko (eraikinak, zubiak, dorreak...), hesiak, arkupeak eta errailak muntatzeko. Luzaroan erabili izan da ontzigintzan, xaflak ez zirelako beroagatik deformatzen, soldadurarekin ez bezala.

Eiffel dorrea 2,5 milioi itzal zapalekin muntatu zen. *Normandie* ontziak (1935) 11 milioi iltze zapal erabili zituen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Buloi

## Kanpo estekak
Escalivada

**Escalivada** ( ahoskatua) Espainiako hainbat eskualdetako gastronomiako plater tipikoa da, hala nola Katalunian, Valentzian, Murtziako Eskualdean eta Aragoi Behereko zenbait tokitan. Barazki erreak ditu: berenjena, piperra, tipula eta tomatea.

Bere izena katalanezko  aditzetik dator, euskaraz 'hausberoan erre' esan nahi duena. Espencat ere esaten zaio, batez ere bakailaoa gehitzean. Kaloria gutxiko platera da, zuntz handikoa. Txorizo eta txistorra ere eraman ditzake.

## Erreferentziak
Aragoi Beherea

**Aragoi Beherea** (; ; ) Aragoiko eskualde historikoa da, bere barnean Bajo Aragón, Bajo Martín, Andorra-Sierra de Arcos, Bajo Aragón-Caspe, Matarraña eta Ribera Baja del Ebro eskualdeak hartzen dituena, baita beste eskualde batzuetako udalerri batzuk ere (Maestrazgo, Campo de Belchite, Bajo Cinca y Cuencas Mineras). Aragoi Behereko jentilizioa bajoaragoniarra da.

Gaur egun, Aragoi Behere Historikoa ere deitzen zaio lurralde honi, ofizialki Aragoi Beherea deritzon eskualde administratibotik bereizteko, 1999tik existitzen dena eta askoz hedadura txikiagoa duena. Iritzi desberdinak daude Aragoi Behere Historikoko zein herrietakoak diren edo ez diren gaiaren inguruan; izan ere, azken horrek ez du inoiz entitate politiko edo administratiborik eratu, baina horrek ez du eragozten eskualde gisa argi eta garbi identifikatuta egotea, ez bertako biztanleek, ez inguruko eskualdeetakoek. Historiako zenbait unetan, Aragoiko laugarren probintzia osatzea planteatu zen, Alcañizen hiriburua izanik, lurralde honetako udalerriek Teruelekin historikoki izan duten harreman txikia dela eta, lurralde honetako azalera eta populazio gehiena hartzen duen probintziarekin hain zuzen ere.

## Erreferentziak
Caroline Dhavernas

[thumb|300px|Caroline Dhavernas [San Diegon 2014an.]]
**Caroline Dhavernas** (Montreal, 1978ko maiatzaren 15) Kanadako aktore ezaguna da.

## Biografia 
Dhavernas Montrealen (Quebecen jaio zen). Gurasoak era aktoreak dira: Sébastien Dhavernas eta Michèle Deslauriers. Nahiz eta frantsesa izan bere ama hizkuntza, gurasoek txikitatik ingelesez irakasten zen eskola batean sartu zuten. Zortzi urtekin telebistan bikoizketa lanak egiten hasi zen, esaterako *Babar* telesailan. Hamabi urtez lehenengo filman hartu zuen parte, *Comme un Voleur* lanean, alegia.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak 
* :Internet Movie Database.
* :Filmografia.
Arak (edaria)

**Arak** edo **araq** (, ) Sortaldean ekoitzitako edari alkoholdun anisatu, destilatu eta koloregabea da, Libanon, Sirian, Jordanian, Palestinan eta Iraken hartzen dutena.

Arak ez da botilatik ateratzen den moduan kontsumitzen, baizik eta arakaren 1/3 eta uraren 2/3 gutxi gorabehera nahasten dira, eta izotza gero gehitzen da. Disoluzio honek likoreak tonalitate opaku bat hartzea eragiten du, itxura esnetsu batekin. Arak, ohi bezala, tearekin eta zukuekin nahasten da, eta mezearekin zerbitzatzen da, dozenaka plater txiki izan ditzakeena.

Araken ekoizpen handiena Libanoko iparraldean, Sirian eta Bekaa haranean egiten dute, bere klima egokiagatik eta mahats ekoizpen handiagatik.

## Erreferentziak
2019ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa

**2019ko Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa** herrialde hartako hamabigarren Bertsolari Txapelketa izan zen.

## Egitura 
Txapelketak saio asko izan zituen, 16 hain zuzen ere; zazpi final 1/8, bost final 1/4, hiru finalaurreko eta azken finala. Final zortzirenak jokatu ondoren puntu gehien lorturiko 17 bertsolariak eta 2015eko finalean aritu zirenak sailkatu ziren final-laurdenetara. Hauetatik 18k final-erdiak jokatu zituzten. Finala Donostiako Illunbe zezen plazan jokatuko da abenduaren 14an.
* Final zortzirenak:
** Oñati (irailaren 14an)
** Amasa-Villabona (irailaren 15ean)
** Ordizia (irailaren 21ean)
** Zumaia (irailaren 22an)
** Zumarraga-Urretxu (irailaren 28an)
** Elgoibar (irailaren 29an)
** Lasarte-Oria (urriaren 5ean)
* Final laurdenak:
** Andoain (urriaren 19an)
** Irun (urriaren 20an)
** Eibar (urriaren 26an)
** Azpeitia (urriaren 27an)
** Azkoitia (azaroaren 2an)
* Finalaurrekoak:
** Arrasate (azaroaren 17an)
** Oiartzun (azaroaren 24an)
** Tolosa (abenduaren 1ean)
* Finala:
** Donostia (abenduaren 14an)

## Parte-hartzaileak 
### Bertsolariak 
### Gai-jartzaileak 
### Epaileak eta idazkariak 
## Faseak 
### Final zortzirenak 
* **Amasa-Villabona:**

* **Ordizia:**

|valign="top"|
* **Zumaia:**

* **Zumarraga-Urretxu:**

* **Elgoibar:**

|valign="top"|
* **Lasarte-Oria:**

|}

### Final laurdenak 
* **Irun:**

|valign="top"|
* **Eibar:**

* **Azpeitia:**

|valign="top"|
* **Azkoitia:**

|}

### Finalaurrekoak 
* **Arrasate:**

* **Oiartzun:**

* **Tolosa:**

* **Sailkapen orokorra:**

## Finala 
Finala Donostiako Illunbe zezen plazan jokatu zen abenduaren 14an. 6.000 ikusle bildu ziren.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gipuzkoako Bertsolari Txapelketa

## Kanpo estekak
Héloïse d’Argenteuil

**Héloïse d’Argenteuil** (;  – 1164ko maiatzaren 16a) Erdi Aroko intelektuala izan zen, Petri Abelardoren emaztea eta Paraclet-eko lehendabiziko abadesa. Lotze eskandalagarri baten alaba, Hersende de Champagne (Montsoreau-ko andrea eta Fontevraud abadiaren fundatzailea) eta Gilber de Garlande (Frantziako seneskala) izan zituen gurasoak. Europako emakumezko idazlerik lehenengoetakoa da, eta emakumearen desioaren berariazkotasuna baiesten eta zehazten lehenengoa.

Haren poemetatik hileta-orazio bat baino ez da iritsi gaurdaino, baina deus ez haren musikatik edo haren gaztaroko kantetatik. Haren gutunetatik gorde direnak, berriz, frantsesaren literaturaren monumentutzat hartu dituzte. Pasioz eta erudizioz beteak, erotismoaz bainoago, hezibide sentimentalaren arketipoa da, eta genero epistolario klasikoa eratzen dute.

## Erreferentziak
Michel Iturria

**Michel Iturria** (Bordele, 1946ko urriaren 17a) euskal marrazkilaria da. Batez ere lan egiten du Sud Ouest egunkarian. "Les Rubipèdes" errugbiaren sailako sortzailea da. Euskal Herriko Idazleen Biltzarraren Saria jaso zuen 2016an.

## Lanak 
thumb|260px|eskuinera
### Les Rubipèdes 
* *On a gagné!*, 1981
* *Chaud devant!*, 1982
* *Ça tourne pas ronde!, 1983
* *On se calme!*, 1984
* *Bille en tête!*, 1985
* *Une levée de boucliers*, 1986
* *Opéra bouffes*, 1988
* *Les dieux du stade ont soif*
### Beste komiki batzuk 
* *Grabouilleau "La vie comme elle vient"*
* *Y'a un espoir*
### Prentsa marrazkiak 
* *Toi y'en a provincial, mon-z-ami?*, 1976 Sud Ouest
* *Pendant les travaux la crise continue*, 1978 Sud Ouest
* *Y'a un espoir, 1983 Sud Ouest
* *Les malentendus*, 1986
* *Ni vu ni connu*, 1986 Sud Ouest
* *Un dépôt de bilan globalement positif*, 1990 Sud Ouest
* *Un monde au pil*, 1981 Sud Ouest
* ''J'ai dix ans*, 1991 Sud Ouest
* *Au plus près*, 1992 Sud Ouest
* *Tout à fait Edouard*, 1993 Sud Ouest
* *Gardarem lou béret*, 1993 Sud Ouest
* *Y'a pas photo*, 1994 Sud Ouest
* *Ni dieu ni maître*, 1995 Sud Ouest
* *D'une courte tête*, 1995 Sud Ouest
* *Alors heureuse*, 1996 Sud Ouest
* *Je le ferais plus*, 1997 Sud Ouest
* *On ne rit pas*, 1998 Sud Ouest
* *Vois allez voir ce que vous allez voir*, 1999 Sud Ouest
* *Noël au goudron Pâques au prion*, 2000 Sud Ouest
* *Sortez couverts*, 2001
* *Attention fragile*, 2002 Sud Ouest
* *L'année des boulettes*, 2003 Sud Ouest
* *Pas de chichis entre nous*, 2004 Sud Ouest
* *Emporté par la foule*, 2005 Sud Ouest
* *La foire du trône*, 2006 Sud Ouest
* *Ça empire*, 2007 Sud Ouest
* *D'Amour et d'eau fraîche*, 2008 Sud Ouest
* *Un temps de cochon*, 2009 Sud Ouest
* *Rien ne va plus*, 2010 Sud Ouest
* *Remue Ménage*, 2011 Sud Ouest
* *La vie comme elle va!*, 2012 Le Castor Astral
* *Dernières nouvelles de l'ours'', 2018 Cairn
The Accidental Husband

***The Accidental Husband*** (euskaraz *Ustekabeko Ezkontza*), 2008ko Griffin Dunne estatubatuarrak zuzendurako amodiozko komedia film bat da. Uma Thurman, Jeffrey Dean Morgan, Colin Firth, Isabella Rossellini eta Sam Shepard aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
AEB, New York. Emma Lloyd (Uma Thurman) bere sentsibilitatea, heldutasuna eta maitasun harremanei buruz duen ezagutzari esker arrakasta duen kazetaria da. Irratian entzule asko dituen saioa du, dirutza baten truk idazle bat idazteko kontratua eta Richard Braxton (Colin Firth) mutilagunarekin harreman sendoa. Ezkontza aurreko prestaketetan, Emmak harriduraz ezin daitekela ezkondu ohartuko da, ezkondua baidago. Gainera, ezertaz ezagutzen ez duen gizon batekin: Patrick Sullivan (Jeffrey Dean Morgan) suhiltzailea, honek ezkontza ezeztatzeko ez dizkio gauzak erraz jarriko.

## Aktoreak 
* Uma Thurman: Emmeline (Emma) Lloyd
* Jeffrey Dean Morgan: Patrick Sullivan
* Colin Firth: Richard Braxton
* Isabella Rossellini: Frau Greta Bollenbecker
* Keir Dullea: Herr Karl Bollenbecker
* Sam Shepard: Wilder Lloyd
* Kristina Klebe: Katerina Bollenbecker
* Lindsay Sloane: Marcy
* Justina Machado: Sophia
* Sarita Choudhury: Sunday
* Brooke Adams: Carolyn
* Michael Mosley: Declan
* Ajay Naidu: Deep
* Lindsey Kraft: Lauren

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tigerland

***Tigerland***, 2000ko Joel Schumacher estatubatuarrak zuzendutako gerra film bat da. Colin Farrell, Matthew Davis, Shea Whigham, Clifton Collins Jr., Thomas Guiry eta Cole Hauser aktoreek antzeztu zuten.

Izenburuak 1960ko hamarkadaren erdialdetik 1970eko hamarkadaren hasierararte Louisianako Fort Polk instalakuntzetan zegoen AEBetako Armadaren entrenamendu zelaiari aipu egiten dio.

## Argumentua 
1971lp iraila, Louisiana. Soldadu pelotoi bat Vietnamgo Gerrara borrokatzera joan aurretik Tigerland entrenamendu zelaira iritsi berri da. Jim Paxton (Matthew Davis) gaztea gerra hartaz liburu bat idaztea ahalbideratuko dion eskarmentua jaso asmoz dator. Vietnamen Roland Bozz (Colin Farrell) soldaduaren lagun egingo da, arazo guztietan sartzeko ezaugarri eztabaidagarria duen texastar gaztea.

## Aktoreak 
* Colin Farrell: Roland Bozz soldadu arrunta
* Matthew Davis: Jim Paxton soldadu arrunta
* Clifton Collins Jr.: Miter soldadu arrunta
* Shea Whigham: Wilson soldadu arrunta
* Cole Hauser: Cota sarjentua
* Tom Guiry: Cantwell soldadu arrunta
* Neil Brown Jr.: Jamoa Kearns soldadu arrunta
* Tory Kittles: Ryan soldadu arrunta
* Nick Searcy: Saunders kapitaina
* Afemo Omilami: Ezra Landers sarjentua
* Matt Gerald: Eveland sarjentua
* Michael Shannon: Filmore sarjentua
* James Macdonald: Thomas
* Arian Ash: Sheri

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Tukarak uhartea

**Tukarak uhartea**  Kanada iparraldeko Nunavuten dagoen Qikiqtaaluk lurraldean dagoen uharte jedegabetua da.. Hudson badian dago eta Belcher uhartetan kokatzen da. Flaherty, Innetalling uhartea eta Kugong uharteekin artxipelago nagusiak dira. Inguruko beste uharteak hauek dira: Bradbury, Dove, Nero (*Nero Island*) eta Karlay.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Frank Caeti

**Franklin "Frank" Caeti** (Chicago, 1973ko abuztuaren 11 - ), Estatu Batuetako aktore eta bakarrizketalaria da. 2005 eta 2007 artea MADtvn egindako lanagatik ospetsu bilakatu zen.
Frank Caliendo

**Franklin "Frank" Caliendo, Jr.** (Chicago, 1974ko urtarrilaren 19a - ), Estatu Batuetako aktore eta bakarrizketalaria da.

## Filmografia
Capra cylindricornis

***Capra cylindricornis*** *Capra* generoko animalia da. Azerbaijan, Georgia eta Errusiako eremu menditsu gutxi batzuetan baino ez dira bizi.

Mendiko ahuntzen artean handiena da. Batez beste 1,50 metroko luzera eta 90 cm-ko altuera du. Udan betiko elurren gunera igotzen da. Bere ezaugarri askorengatik, Piriniotar basahuntzaren antza du. Talde oso ugariak osatzen dituzte. Adarrek angelu kamutsa dute, aurrealdea biribildua dute, zeharkako protuberantzia nabarmenik gabe, eta atzerantz lotuta daude eta espira batean bueltatzen dira.

## Kanpo estekak
Belcher uharteak

thumb|300px|Sanikiluaq uhartea, zerutik hartutako irudia.
**Belcher uharteak** Hudson badian dagoen artxipelagoa, Kanadan, Nunavut lurraldean. Izena esploratzaile eta nabigatzaile ingeles ezagun batena da, Edward Belcher (1799-1877), nahiz eta inguru hauetan inoiz ez ibili.

## Ezaugarriak 
Artxipelagoak 1500 uharte eta uhartexka ditu. Nagusia Flaherty uhartea da (1 585 km²). Jendea duen bakarra da hau eta iparraldeko kostaldean Sanikiluaq dago, Nunavuteko herrixka hegokoena.
Beste uharte garrantzitsuak hauek dira: Kugong, Moore, Tukarak, Innetallong, Wiegand, Split, Snape eta Mavor.

## Geologia 
Belcher uharteen geologia proterozoikoa da. Ikusten diren sedimentazio harriek Goi Kratoiko Rift gunea erakusten dute. Bi sumendi sailak ikusten dira artxipelagoan: Eskimo saila eta, gainean, Flaherty saila.

## Bibliografia 
* Scott, D.I. *An Overview of the Geology of Nunavut*. [Online]. University of Western Ontario. http://instruct.uwo.ca/earth-sci/300b-001/seg/scott.htm.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Belcher uharteen lehendabiziko maparen historia.
Orcaella heinsohni

***Orcaella heinsohni*** Delphinidae familiako itsas ugaztun bat da, *Orcaella* generokoa. 2005ean aurkitutako izurde australiar bat da. Hiru kolore ditu, *Orcaella brevirostris*engandik bereizten duena, bere ahaiderik hurbilena.

Bere izen zientifikoa George Heinsohnen omenez da, James Cook Unibertsitatean lan egin zuen biologoa.

## Kanpo estekak
Eugène Camara

**Eugène Camara** (Nzérékoré, 1942ko urtarrilaren 21a - Kairo, 2019ko azaroaren 22a) Gineako lehen ministroa izan zen. 2007ko Gineako greba orokorra ondoren Lansana Conték lehen ministroa izendatu zuen. Oposizioak Camararen izendapena errefusatu zuen, Conté-en alderdiaren zenez gero (Aurrerabidearen eta Batasunaren Alderdia). Orduan Conték lehen ministro berria, Lansana Kouyaté, izendatu zuen.
Hermias Alexandriakoa

**Hermias Alexandriakoa** (/hɜːrˈmaɪəs/; ) (Alexandria, 410 inguru-450 inguru) Bizantziar Inperioko filosofo neoplatoniko izan zen.

## Biografia 
Alexandrian jaioa, ikasteko Atenasera joan zen; azken hiri horretan Syrianos Alexandriakoarekin filosofia ikasi zuen. Aedesiarekin ezkondu zen, Syrianosen senidea; Aedesiak ezkontzeko konpromisoa zuen Proklorekin, baina gizonak emakumearekin puskatu zuen, antza, zerutik mezu bat jaso ondoren.

Hermias Syrianosen ezagutzak Alexandriara eraman zuen. Bere jatorrizko hirian Horapoloren eskolako irakaslea izan zen, horretarako estatuaren soldata jasoz.450 inguruan hil zen, semeak (Amonio Hermiakoa eta Heliodoro) oraindik haurrak zirenean. Nahiz eta aita hil, Aedesia eta semeek estatuaren laguntza jasotzen jarraitu zuten, horrela bi haurrak etorkizunean filosofoak izango liratekeela.

## Obra 
Testu gutxi heldu dira egungo egunetara. Ezagutzen da *Fedroren gaineko Komentarioa*; oinarriz Syrianosen Platonen *Fedro* lanari buruzko hitzaldi batzuetan oinarrituta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Hermias WorldCat webgunean.
Elizabeth Bowes-Lyon

**Elizabeth Angela Marguerite Bowes-Lyon** (Londres, 1900eko abuztuaren 4a - Windsor, 2002ko martxoaren 30a) Erresuma Batuko erregina ezkontidea izan zen 1936 eta 1952 bitartean.

Claude Bowes-Lyon, Lord Glamis, 14. Strathmore eta Kinghorne kontea eta Cecilia Cavendish-Bentinck bere gurasoak izan ziren.
1923an York-eko Dukearekin ezkondu zen eta bi alaba izan zituzten:
* Elisabete
* Margaret

1936an bere senarra errege bihurtu zen Jurgi VI.aren izenarekin.
Ovis vignei

***Ovis vignei*** edo ***Ovis orientalis vignei*** Bovidae familiako ugaztun artiodaktilo espezie bat da. **Uriel**, **shapo** edo **arkhar** izenarekin ere ezagutzen da. Errusia, Afganistan, Pakistan eta Indiako gune menditsuetan bizi da.

## Azpiespezieak 
* *Ovis vignei cycloceros* - Afganistanen
* *Ovis vignei punjabiensis* - Punjabean
* *Ovis vignei vignei* - Shapu.

## Kanpo estekak
Gisella Perl

**Gisella Perl** (Hungariako Erresuma, 1907ko abenduaren 10a - Herzliya, Israel, 1988ko azaroaren 24a) ginekologo judura izan zen. Auschwitzeko kontzentrazio-esparruan mila abortu baino gehiago egin zizkien bertako kide presoei, emakume haiei nazien torturak ekiditearren.

## Biografia 
thumb|260px|Emakumeak preso Birkenau/Auschwitz 2 kontzentrazio esparruan.

Perl Sighetu Marmației hirian bizi izan zen 1944ra arte, naziek Hungaria okupatu eta bertako juduak deportatu zituzten arte. Hiri hori hungariar domeinupean zegoen garai hartan, eta gaur egun Errumaniako zati bat da.

Auschwitzeko kontzentrazio-esparrura deportatu zuten Perl haren familiarekin batera, eta bertan galdu zituen senarra eta seme bakarra, baita gurasoak eta gainontzeko senideak ere. Esparruan mediku gisa lan egitera behartu zuten naziek, gainontzeko emakume presoei lagun ziezaien gaixotasunak sendatzen eta arazoak gainditzen, hain zuzen ere, deserosotasunetik, osasungabetasunetik eta esparruan gertatzen ziren izugarrikerietatik eratorritakoak. Hala ere, ezin zuen gauza handirik egin emakume horien alde, ez baitzuen ez antiseptikorik, ez bendaje garbirik, ez ur korronterik. Ezustekoak gorabehera, ospea lortu zuen Perlek ehunka amari abortatzen lagundu eta bizia salbatzeagatik, izan ere, bahitutako emakumeak jipoitu eta hil egiten ohi zituzten, edo Josef Mengele doktoreak erabiltzen zituen bizisekzioak egiteko.

Bergen-Belsendik irten ondoren, hura bere azken kontzentrazio esparrua, jakin zuen Perlek bai senarra eta bai semea hilak zirela. Saiatu zen orduan bere burua pozoitzen, eta Frantziara bidali zuten 1947ra arte, komentu batean indarberritzeko.Urte bereko martxoan New Yorkera joan zen, eta han galdeketa egin zioten Auschwitzeko mediku naziei giza eskubideen urraketan lagundu izanaren susmopean. Azkenik, 1951n, herritartasun estatubatuarra eman zioten. New Yorken, Monte Sinai Ospitalean sartu zen ginekologo lanean, eta hiru mila haurtxo inguru erditzen lagundu zuen soilik New Yorken, aditu bihurtuz ernalezintasunaren aurkako tratamenduetan. Perlek 1948an argitaratu zituen bere bizipenak Auschwitzen, *I was a doctor in Auschwitz* izenburupean, eta bertan zehaztu zuen zelako izugarrikeriak ezagutu zituen mediku presoa zelarik. Geroago, alaba Gabriella Krauss Blattmanekin bildu zen - hark gerra garaian ezkutatzea lortu zuen - eta biek egin zuten alde Israelera, Herzliza hirira. Perl Israelen hil zen 1988an.
## Lanak 
### Argitalpenak 
* Perl doktoreak infekzio ginekologikoekin lotutako bederatzi argitalpen idatzi zituen, 1955etik 1972ra bitartean argitaratuak.

* 1948ko ekainean, Auschwitzeko bere bizimoduaren historia argitaratu zuen, bertan jasan zituen izugarrikeriak zehaztuz, I was a doctor in Auschwitz izenekoa.(Gisella Perl. I was a doctor in Auschwitz, International Universities Press, New York 1948)

### Filma 
* 2003an, *Out of the Ashes* izeneko film bat estreinatu zen, bere bizitzan oinarritua dagoena eta Christine Lahti protagonista duena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* La prisionera ginecóloga
* The Angel of Auschwitz
* Out of the Ashes
* Gisella Perl
* Out of the ashes (iraganaren zama) filma gaztelaniaz
Pedro Eugenio Aramburu

**Pedro Eugenio Aramburu Silveti** (Río Cuarto, 1903ko maiatzaren 21a - Timote, 1970eko ekainaren 1a) argentinar militar eta politikaria izan zen. Argentinako presidentea izan zen 1955 eta 1958 bitartean eta Arturo Frondizi lehendakaritzan oinordeko izan zitzaion. Juan Domingo Perón bota zuen Revolución Libertadora ("Iraultza Askatzailea")n parte hartu zuen. 1970ean Montoneros taldeak bahitu zuen eta bi egunetan gero hil zuten. Hil eta lau urtera, bere gorpua bahitu zuten, Eva Perónen gorpua Argentinara itzul zedin eskatzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Saye Zerbo

**Saye Zerbo** (Tougan, 1932ko abuztuaren 27a - Uagadugu, 2013ko irailaren 19a) Burkina Fasoko militar eta poltikaria izan zen. Volta Garaiko hirugarren presidentea izan zen.

Frantziako armadako paraxutista izan zen eta Indotxinako eta Aljeriako gerretan borrokatu zen. Sangoulé Lamizanaren gobernuan kanpo harremanetako ministroa izan zen 1974 eta 1976 bitartean eta Adimen Militarreko Agentziaren zuzendaria ere.

1980ko azaroaren 25ean estatu-kolpe bat eman zuen eta estatuburua eta gobernuburua izendatu zen. 1982ko azaroaren 7an beste estatu-kolpe bat egon zen. Jean-Baptiste Ouédraogo lehendakaria izendatu zen eta Zerbo kartzelatu zen. Bete kartzelatzean zehar kristautasunera bihurtu zen. Espetxetik askatu zen 1985ean.
C. Northcote Parkinson

**Cyril Northcote Parkinson** (1909ko uztailaren 30a - 1993ko martxoaren 9a) britainiar itsas historialaria izan zen. Batez ere, erakunde burokratikoetatik duen satiragatik da ezaguna. *Parkinsonen legea eta beste ikerketa batzuk*. (jatorrizko bertsioan, ). Parkinsonen legea eta beste ikerketa batzuk liburu klasiko bihurtu da. Hedapen burokratikoaren saihestezintasunari eta erakunde guztietan sortzen diren eraginkortasunik ezei buruzko ikerketa laburren bilduma da. Giza erakundeetan eta, batez ere, administrazio publikoetan sortzen diren eraginkortasun faltaren satira bat da liburua.

Cambridgeko Unibertsitateko Emmanuel Collegen ikasi zuen eta Londresko King 's Collegen ere bai. Bigarren Mundu Gerra bitartean irakasle ibili zen Erresuma Batuko zenbait akademia militarretan.

1946tik 1949ra, Historia irakatsi zuen Liverpooleko Unibertsitatean, eta 1950ean, Historia Katedra hartu zuen Malaysiako Unibertsitate sortu berrian (gaur egun Singapurreko Unibertsitate Nazionala).

Bere liburuen arrakastarekin, 1958an, katedratik dimititzea erabaki zuen idazketan murgiltzeko.

## Argitalpenak 
; Itsasoari buruzko eleberriak
*  *The Devil to Pay]]* (1973)(2)
*  *The Fireship* (1975)(3)
*  *Touch and Go* (1977)(4)
*  *Dead Reckoning* (1978)(6)
*  *So Near, So Far* (1981)(5)
*  *The Guernseyman* (1982)(1)
*  *Manhunt* (1990)

; Fikzioa
*  *Ponies Plot* (1965)

; Fikziozko pertsonaien biografiak
*  *The Life and Times of Horatio Hornblower* (1970)
*  ''Jeeves: A Gentleman's Personal Gentleman* (1979)

; Itsas-historia
*  *Edward Pellew, 1st Viscount Exmouth* (1934)
*  *The Trade Winds, Trade in the French Wars 1793–1815* (1948)
*  *Samuel Walters, Lieut. RN* (1949)
*  *War in the Eastern Seas, 1793–1815* (1954)
*  *Trade in the Eastern Seas* (1955)
*  *British Intervention in Malaya, 1867–1877* (1960)
*  *Britannia Rules* (1977)
*  *Portsmouth Point, The Navy in Fiction, 1793–1815* (1948)

; Entseguak
*  *The Rise of the Port of Liverpool* (1952)
*  *Parkinsonen legea* (1957). Bere libururik ezagunena. Oraingoz euskaratu gabe.
*  *The Evolution of Political Thought* (1958)
*  *The Law and the Profits* (1960)
*  *In-Laws and Outlaws* (1962)
*  *East and West* (1963)
*  *Parkinsanities* (1965)
*  *Left Luggage* (1967)
*  *Mrs. Parkinson's Law: and Other Studies in Domestic Science* (1968)
*  *The Law of Delay* (1970)
*  *The fur-lined mousetrap (1972)
*  *The Defenders, Script for a "Son et Lumière" in Guernsey (1975)
*  *Gunpowder, Treason and Plot* (1978)
*  *The Law, or Still in Pursuit* (1979)

; Audioak
*  *Discusses Political Science with Julian H. Franklin (10 disko LP)'' (1959)

## Ikus, gainera 
* Parkinsonen Legea.
* Parkinsonen huskeriaren legea.
Ouzo

**Ouzo** () greziar jatorriko likore anisatua gozoa da, hazi desberdinekin burutzen dena, anisaz gain,  erregaliz , intxaur muskatua, martorri, mihilu, kardamomo, kanela errezataren arabera izan dezakeena. Mahats onduetan eta anisetan oinarritua dago, eta ezkontzetan, familia bileretan eta abarretan zerbitzatzen da. Gardena eta koloregabea da.

40 % iguruko edaria da, 70 cl boteilak bataz beste 15 € prezioa du. Urritik abendura bitarte produzitzen da.  Izendapen babestua duten 5 eskualdea dauden,  *Mitileneko Ouzoa*, *Pomariko Ouzoa*, *Kalamatako Ouzoa, Traciako Ouzoa eta Mazedoniako Ouzoa.* Normalean belar eta hazi usaintsuak mediterraneo itsasoko urarekin garbitzen dira.

Normalean gelarekin zerbitzatzen da, bere horretan edo urarekin nahasita edaten da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak