Athene Donald

**Athene Margaret Donald** (Athene Margaret Griffith jaiotzez, Londres, Erresuma Batua, 1953ko maiatzaren 15a) britainiar fisikaria da. Fisika esperimentaleko irakaslea da Cambridgeko Unibertsitatean eta Cambridgeko Churchill Collegen irakaslea.

## Lehen urteak eta hezkuntza 
Athene Donald Athene Margaret Griffith bezala jaio zen Londresen, Walter Griffith eta Annette Marian Taylorren alaba. Camden School for Girls eta Cambridgeko Girton Collegen ikasi zuen. Batxilergo gisa graduatu zen natura-zientzietan, fisika teorikoan espezializatuta, eta ondoren doktorego bat egin zuen 1977an, aleen muga hauskorren sistemen mikroskopia elektronikoaren ikerketarekin.

## Ikerketa eta karrera 
Doktoretza ostea Cornell Unibertsitatean egin zuen, non metalekin lan egitetik polimeroetara pasa zen, 1981ean Cambridgera (Materialen Zientzia Saila) eta 1983an Cavendish Laborategira itzuli aurretik. 1998an fisika esperimentaleko irakasle hasi zen. Bere azterketa-eremu nagusia materia bigunaren fisika da, bereziki organismo biziei aplikatzen zaizkienak eta bere egituraren eta beste propietate batzuen arteko erlazioa.

Bere ikerketak mikroskopia aplikatu du, bereziki inguruneko ekorketaren mikroskopia elektronikoa, sistema sintetiko eta biologikoen azterketan, batez ere proteinen agregatuetan.

2010ean Institute of Physics-en Faraday Domina jasotzean egindako aipamenean bere ikerketaren deskribapen bat aurki daiteke:
Donald irakaslearen ikerketa erabat berritzailea eta produktiboa materia kondentsatu bigunaren fisikan da, polimeroen eta koloideen fisika txertatuz, eta oraintsuago biofisika. Cornellen beira polimerikoak pitzatzeko egin zituen lehen lanek eragin handia izaten jarraitzen dute, eta ondoren kristal likidoko polimeroetan (LCP) egindako deformazio-azterketa zorrotzak egin ziren.

Hemen gai izan zen LCPak zizailatu ondoren banda-testura deritzonaren nonahikotasuna frogatzeko eta mikroskopia elektroniko bidez molekulen azpiko paketatzea aztertzeko, egoera termotropiko ezberdinetan ibilbide sigi-saga bat nola jarraitzen duten erakutsiz. Sistema liotropikoetan ere ikerketa garrantzitsua egin zuen, polipeptido sintetiko bat barne, bere gelazioa eta fase-diagrama aztertuz.

Donalden karrerak biofisikan modu naturalean jarraitu zion polimeroen lan horri elikagaien fisikara eramanez eta hortik almidoira. Almidoiaren granulu-egitura eta hainbat prozesutan izandako aldaketak bikain aztertu zituen, X izpiak sakabanatzeko teknika berritzaile bat erabiliz. Sukaldatzeko egitura-aldaketek, amilopektina molekula irudimentsuki alboko kateko polimero likido kristalino gisa tratatuta, prozesatzeko tratamenduak ulertzera eraman zuten. Proteinak desnaturalizatzea amiloide fibrillak osatuz, gaixotasun askoren etiologian, bereziki adin edadetuan garrantzitsua da. Donalden duela gutxiko lanak erakutsi du arazo garrantzitsu horri polimeroen zientziaren hurbilketekin aurre egin dakiokeela, eta, gainera, bi eremuetan ikusitako egituren arteko lotura intrigagarria iradokitzen du. Donalden biofisikako lorpen ikaragarriak oso oinarrituta daude giro-ekorketako mikroskopia elektronikoaren (ESEM) erabilera irudimentsuan, neutroien eta X izpien difrakzioan, mikroskopia optikoan eta infragorrien espektroskopian. ESEMekin bereziki, bere arrakastak bere oinarrizko fisikaren aurreko ikerketa aitzindari askoren laguntza du. Materia bigunaren fisikaren eta biologiaren arteko ezinbesteko truke horri eusteko, Donaldek Biologia eta Sistema Bigunen Taldea sortu zuen Cavendishen.

### Administrazio-lana 
Donald Cambridgeko Robinson Collegeko kidea izan zen 1981etik 2014ra, Churchill Collegeko irakasle lanetan hasi zenean. ESPCI ParisTecheko Batzorde Zientifikoko kide ere izan zen aldi berean.

2009 eta 2014 artean, Cambridgeko Unibertsitateko Kontseiluko kide izan zen. Campaign for Science and Engineering erakundeko aholku-batzordeko kidea da, eta Science Museum Group-eko fideikomiso izendatu zuten 2011n. Europako Ikerketa Kontseiluko kidea da 2013tik.

Donald Institute of Physics-eko biofisika taldeko lehen zuzendaria izan zen 2006tik 2010era, eta biofisika klaseetarako apunteen idazketa koordinatu zuen. 2006-2010 eta 2012-2015 artean Royal Society-ko kontseiluko kide izan zen, eta 2010 eta 2014 artean haren hezkuntza-batzordeko buru. 2015-2016an, Zientziaren Aurrerapenerako Elkarte Britainiarreko presidente izan zen.

Churchill Collegeko irakasle gisa, 2021eko ekainean Donaldek eztabaida bat izan zuen Churchill, Arraza eta Inperioari buruzko Eskolako Lantaldeari buruz.

### Aniztasunaren eta berdintasunaren aldeko lana 
Donald zientzian emakumeen txapeldun nabarmena izan da. 2006 eta 2014 artean, WiSETI Cambridgeko Unibertsitateko Zientzia, Ingeniaritza eta Teknologiako Emakumearen Ekimeneko zuzendaria izan zen, eta Genero Berdintasunaren defendatzailea izan zen 2010 eta 2014 artean. Gaiari buruzko hitzaldi asko ere ematen ditu.

### Sariak eta aintzatespenak 
1999an Royal Societyko kide aukeratu zuten. Honela dio bere izendapenak:Athene Donald polimeroen egituraren propietate mekanikoei buruz egindako lanagatik nabarmendu dute. Erakutsi zuen polimeroen pitzadura ez dela ulertu behar gurutzatze-sarearen erreferentziarik gabe, eta bi prozesu daudela tartean frogatu zuen: kate-zatiketa eta kate-desgurutzaketa, tenperaturaren eta pisu molekularraren arabera. Lan honek polimero solidoen hauskortasunaren eta harikortasunaren ulermena indartzen du. Transmisioko mikroskopia elektronikoaren bidez kristal likido termotropikoko polimeroen azterketetan aitzindaria izan zen, eta material horietan tentsio-fluxu baten ondoren banden egiturak nonahikoak zirela erakutsi zuen. Duela gutxi, almidoia karakterizatzeko X izpien metodoak garatu zituen, eta, horrela, botanikarienak eta bromatologoenak hobetzen dituzten metodo fisiko berriei ireki zien eremua.
Donaldek sari hauek jaso ditu:

* 1983: Royal Society-ko (URF) Unibertsitateko Ikerketako kidea.
* 1989: Institute of Physics-eko *Boys Prize*.
* 2005: Institute of Physics-eko *Mott domina*.
* 2006: Royal Society-ko *Bakerian Lecture.*
* 2009: ''Emakumezko Zientzialarien L'Oréal-UNESCO saria.*
* 2009: *Europaea Akademiako kide hautatua*.
* 2010: *Britainiar Inperioko Ordenako (DBE) komendadore* izendatu zuten erreginaren urtebetetze ospakizunetan.
* 2010: *Faraday domina* Institute of Physics-en eskutik.
* 2011: *UKRCren Bizitza baten Lorpenen Saria* 2011n.
* 2012: *Honoris causa doktore* Ekialdeko Angliako Unibertsitatean.
* 2012: Exeterreko Unibertsitateko *Honoris causa doktore.*
* 2013: *Honoris causa doktore* Sheffieldeko Unibertsitatean.
* 2013: Europako Zientzien Akademiako kide hautatua.
* 2013: *Suffrage Science saria* MRCk emana.
* 2014: *Honoris causa doktore* Swanseako Unibertsitatean.
* 2014: Londresko University Collegeko *Honoris causa doktore.*
* 2014: *SCIko Rideal Prize Lecturer*.
* 2015: Heriot Watt Unibertsitateko *Honoris causa doktorea.*
* 2015: *Honoris causa doktore* Manchesterreko Unibertsitatean.
* 2015: *Honoris causa doktore* Liverpoolgo Unibertsitatean.
* 2016: *Bradford Global Achievement Award.*
* Tess Barnesek egindako *erretratua Cavendish Laborategian'' dago zintzilik.

## Bizitza pertsonala 
Donald Matthew J. Donald matematikariarekin ezkondu zen 1976an. Bikoteak bi seme-alaba dituzte, seme bat eta alaba bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Athene Donald Occam's Typewriter
* The Guardianen profila
* Athene Donalden paperak Churchill Archives Center
* Dame Athene Donald irakasleak STEMko emakumeei buruzko hitzaldia 
* Zergatik behar ditugu emakume gehiago zientzian - Athene Donald