open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zoe de Toledo

**Zoe Michaela de Toledo** (Londres, Erresuma Batua, 1987ko uztailaren 17a) arraunlari eta lemazain britainiarra da, eta 2016ko Joko Olinpikoetan zilarrezko domina irabazi zuen Rio de Janeiron. 2016ko Europako Arraun Txapelketan urrezko domina irabazi zuten zortzi lagun zuzendu zituen lemazain moduan, baita 2012ko The Boat Race-ean ere.

## Biografia 
Zoe Londresen jaio zen, Maida Vale auzoan hazi zen eta jatorri judukoa da. Toledoko St Pauleko Neskatoen Eskolan hezi zuten, eta antzerkian eta dantzan trebea zen.

Lau urte zituela hasi zen igeri egiten, baina 2002an lagun batek bere altura txikia zela eta, lemazain izatea iradoki zion eskolako klub nautikoan. Zoe lemazainak 2005ean brontzezko domina lortu zuen Britainia Handiarentzako Arraunketa Juniorren Munduko Txapelketan. Ondoren, urtebeteko etenaldia egin zuen A mailako azterketak berriro egiteko, Oxford Brookes Unibertsitatera psikologia ikastera joan aurretik. Unibertsitateko lemazaina izan zen urtebetez 2007an Leander Klubean sartu aurretik.2008an, lehen denboraldi osoan, domina lortu zuen  nesken "Challenge Plate", Henley Royal Regattan. Zoe de Toledo hurrengo urtean graduatu zen.

2009an 23 urterekin,Munduko Arraun Txapelketan Britainia Handiko selekzioarekin urrezko domina lortu zuen.  Britainia Handiko emakumezkoen arraun talde batek arraunean urrezko domina irabazi zuen lehen aldia izan zen.  Zoe de Toledo Oxfordera itzuli zen 2010ean Oxfordeko Unibertsitatean ikerketa psikologikoko masterra ikasteko. Unibertsitateko  klubean parte hartu zuen, eta taldeak garaipena lortu zuen The Boat Race 2010-ean. Zoe de Toledo unibertsitatera itzuli zen kriminologian eta justizia penalean masterra egiteko. Unibertsitateak The Boat Race 2012-n parte hartzeko aukeratu zuen.   Esperientzia horren ondorioz, Zoe de Toledok konfiantza falta izan zuen eta Alex Woods-ek aurraunean zuen interesa berreskuratzen lagundu zion. GB taldearekin entrenatu zen Caversham Lakes-en, Europako Arraun Txapelketan brontzezko domina lortu ostean.  Zoe de Toledok Britainia Handiko emakumezkoen selekzio bultzatu zuen 2016ko Europako Arraun Txapelketan urrezko domina irabazteko eta Estatu Batuetatik segundo bat baino gutxiagora amaitu zuen Lucernan.  2016ko Rio de Janeiroko Udako Olinpiar Jokoetan emakumezkoen zortzigarren kategoriako lehen domina irabazten lagundu zion Britainia Handiari. 

Arraunetik erretiratu zenetik, Zoe de Toledok medikuntza ikasteko plaza hartu du Oxfordeko Unibertsitatean. 2017an garuneko tumore onbera zuela aurkitu zioten, eta 2018ko martxoan kirurgia bidez kendu zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nancy Johnson (tiratzailea)

**Nancy Napolski-Johnson** (1974ko urtarrilaren 14a) erretiratutako jaurtilari estatubatuarra da. Urrezko domina irabazi zuen 2000ko Udako Joko Olinpikoetan (10 metroko aire-erriflea emakumeentzat) 26 urterekin. Nancy Johnsonek 1996ko Joko Olinpikoetan ere parte hartu zuen, baina 36. postua lortu zuen.

## Gaztetako Bizitza 
Nancy Johnson Downers Grove-n hazi zen, Illinoisen, eta gazte-gaztetatik tiraketa munduan hasi zen. Ben Napolski, bere aitarekin, oreinak ehizatzetik etorri zitzaion tiraketarekiko gogoa. ' 15 urte zituela, hasiera batean, arku-tiroa interesatzen zitzaion, baina ez zegoen hura babesten zuen tokirik; beraz, erriflearen klubean sartu zen bere familiaren etxetik hiru blokeetara zegoen eraikin batean (Downers Grove Junior Rifle Club). Downers Grove Rifle Club-eko entrenatzailea Obie Elision zen. Bigarren Hezkuntzan, lehiaketa desberdinetan hartu zuen parte lau urtetan zehar, beste klub pribatu batzuen eta bigarren hezkuntzako klub batzuen kontra. 17 urte zituela, gaixotasun misteriotsu bat zuen, gorputzaren ezkerraldearen sentimendua galarazi ziona, indarra berreskuratzeko fisioterapia saioak egin behar izan zituen. Sei hilabeteren ondoren, gaixotasuna bere kasa desagertu zen. Diane, bere ama, Nancyk 2000ko Udako Joko Olinpikoetako urrezko domina irabazi baino lehen hil zen. Kentuckyko unibertsitatera joan zen (1996ko klasea) eta Baratzezaintzako Zientzietako lizentziatura lortu zuen. Han, banakako txapelketa nazionala irabazi zuen aire-erriflean 1994an, eta hiru aldiz, lehen taldea izan zen, All-American (1994,1995 eta 1996). 1997an, Kaliforniako Txapelketa Nazionalerako bidean, auto-istripu bat izan zuen, eta eskumuturra zauritu zuen, bihurrituaren ondorioz ezin izan zuen lehiatu.

## Prestakuntza 
Entrenamenduei dagokienez, astean sei egunez entrenatzen zuen, 7 ordu eta erdiko saioak eginez. Erresistentzia hobetzeko entrenamendu luzeak eta pisu-ariketa zorrotzak egiten zituen. Eguneroko errutina, normalean, ariketa aerobikoko bi ordu izaten ziren, eta ondoren pisuak altxatzen zituen. Haren erresistentzia areagotuz, bihotz-maiztasun motelago eta egonkorrago bati esker, tiroak zehaztasun handiagoz egiteko aukera zuen. Entrenamenduari esker, minutuko 45 - 50 taupada bitarteko bihotz-maiztasuna izan zuen. Armadarekin gamak erabiltzen ez zituenez Fort Benningen, GA, Nancyk RIKA etxeko entrenatzaile bat erabiltzen zituen maila altuko ohiko jarduerak simulatzeko.

## Bizitza pertsonala 
1997an Kenneth Johnsonekin ezkondu zen eta gaur egun Crawfordville-n bizi dira, Floridan. Ken Estatu Batuetako armadako sarjentua zen eta Estatu Batuetako armadako marka-unitatean partaide zen. Nancyk armadako entrenatzaileen (Bill Krilling) eta eskainitako barrutien prestakuntzan inbertitzen bere arrakastaren zatirik handiena. AEBetako gizonezkoen aire-errifleen taldean ere parte hartu zuen Kennethek. Nancy oinarrizko tiro-programa bat antolatzen saiatzen ari da Crawfordvillen (Florida), bizi den eremuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Michael Kosterlitz

**John Michael Kosterlitz** (Aberdeen, 1943ko ekainaren 22a) britainiar estatubatuar fisikaria da. 2016ko Fisikako Nobel Saria jaso zuen David J. Thouless eta Duncan Haldanekin batera materiaren fase topologikoei buruzko ikerketagatik.

Eskozian jaio zen Alemaniako judu emigratu familia batean. Cambridgeko Unibertsitatean ikasi zuen eta Oxfordeko Unibertsitatean fisikan doktoratu zen. 1982an Brown Unibertsitateko irakasle postua lortu zuen.

Materia kondentsatuaren teoria, fisika dimentsiobakarrekoa eta bidimentsionala, fase-trantsizioak, ausazko sistemak, elektroien kokapena ikertzen ditu.
L'Incal

'''''L'Incal***, ***Incalen saga*** edo ***John Difoolen abenturak'''* izenez ere ezaguna, zientzia-fikziozko istorio bat da, 1980tik 1988ra Alejandro Jodorowsky gidoilariak eta Moebius komikigileari eta ilustratzaile frantsesak egina.

*Incala* *Métal hurlant* aldizkarian argitaratu zen lehen aldiz Les Humanoïdes Associés taldeak argitaratu zituen hasiera batean, *Une aventure de John Difool* gisa, eta Jodorowskyren zientzia-fikziozko *Jodobertsoa* aurkeztu zuen. Espazioko opera epiko honek galaxiarteko bidaia zoragarria, zientzia, teknologia, intriga politikoak, konspirazioak, mesianismoa, mistizismoa, poesia, libertinajea, maitasun- eta satira-istorioak konbinatzen ditu.  *Incal*-ek 1970eko hamarkadaren hasieran Jodorowskyk zuzendutako eta Giraud-ek diseinatutako *Dune'' proiektu zinematografiko abandonatuaren kontzeptuak eta irudiak hartzen eta zabaltzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jennifer Salling

**Jennifer Salling** (Burnaby, Columbia Britainiarra, Kanada, 1987ko uztailaren 4a) Kanadako Softbol jokalari profesionala da, eta olinpiar dominaduna. Unibertsitateko softbolean jokatu zuen Oregon eta Washingtonen, eta txapelketa nazional bat irabazi zuen Washingtonen, 2009an. Profesionalki ere jokatu du National Pro Fastpitch-en USSSA Pride, Pennsylvania Rebellion eta, azkenaldian, Canadian Wild taldeetan. Kanada ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, non Olinpiar Joko batean txapelketako batez besteko errekorra ezarri zuen bateoan, eta brontzezko domina irabazi zuen.

## Ibilbidea 
Sallingek 2007an hasi zuen bere unibertsitateko softbol ibilbidea, Oregonen, 2008an Washingtonera aldatu aurretik. Washingtonen, txapelketa nazional bat irabazi zuen 2009an. 2011ko NPF Draft-ean, USSSA Pride-k hirugarren sailkatu zuen Salling, eta haiekin jokatu zuen 2011-14 bitartean. Duela gutxi, Canadian Wild taldean jokatu zuen.

## Kanadako selekzioa 
Sallingek, 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan, Kanada ordezkatu zuen.

Salllingek, 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan, berriro ordezkatu zuen Kanada. Txapelketan zehar, ,571 jo zuen (8-14) Lisa Fernandezen txapelketako errekorra hausteko. Mexiko taldearen aurka, brontzezko dominaren partidan, bere erantzunik gabeko kolpe batek ere balio izan zuen Kanadako taldearentzat 3-2 irabazteko. Hauek osatu zuten Kanadako taldea: Jenna Caira, Emma Entzminger, Larissa Franklin, Jennifer Gilbert, Sara Groenewegen, Kelsey Harshman, Victoria Hayward, Danielle Lawrie, Janet Leung, Joey Lye, Erika Polidori, Kaleigh Rafter, Lauren Bay-Regula, Jennifer Salling eta Natalie Wideman-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Jennifer Salling at the Canadian Olympic Committee
Natalie Wideman

**Natalie Wideman** (Mississauga, Ontario, Kanada, 1992ko urtarrilaren 11) Kanadako Softbol jokalaria da.

## Ibilbidea 
Wideman 2015eko Torontoko Panamerikar Jokoetan lehiatu, eta urrezko domina irabazi zuen, eta, 2019ko Limako Panamerikar Jokoetan, berriro lehiatu zen, oraingoan zilarra irabaziz.

2021eko ekainean, Wideman Kanadako 2020ko Olinpiar talderako aukeratu zuten.
## Olinpiar Jokoak
2020ko Tokioko Olinpiar Jokoetan Kanadarentzako zilarrezko domina irabazi zuen taldeko kide izan zen. Japoniak (urrezkoa) eta AEBk (zilarrezkoa) eskuratuko zituzten. Hauek osatu zuten Kanadako taldea: Jenna Caira, Emma Entzminger, Larissa Franklin, Jennifer Gilbert, Sara Groenewegen, Kelsey Harshman, Victoria Hayward, Danielle Lawrie, Janet Leung, Joey Lye, Erika Polidori, Kaleigh Rafter, Lauren Bay-Regula, Jennifer Salling eta Natalie Wideman-ek.

## Udako Olinpiar Jokoetako emaitzak
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* California Vulcans biografia
Karlos Felix Sardiniakoa

**Karlos Felix** (; Turin, 1765eko apirilaren 6a - *ibidem*, 1831ko apirilaren 27a) Savoiako dukea eta Sardiniako erregea izan zen 1821etik hil zen arte.

Viktor Amadeo III.a eta Maria Antonia Fernanda Espainiakoaren semea zen. Karlos Emanuel IV.a eta Viktor Emanuel I.a ere Sardiniako erregeak izan ziren.

1798an Sardiniako uhartera joan zen errege familia osoarekin, frantsesak Turinen sartu ondoren. Karlos Felixek hartu zuen uharteko erregeorde kargua, eta modu autoritarioan gobernatu zuen.

1807an Maria Kristina Napolikoa eta Siziliakoarekin ezkondu zen. 1821eko urtarrilean iraultza bat gertatu zen Erresuman. Karlos Emanuel I.a erregeak apirilean abdikatu zuen eta Karlos Felix tronura igo zen.
Edge of Tomorrow

***Edge of Tomorrow*** (euskaraz *Biharamunaren Muga*), 2014ko Doug Liman estatubatuarrak zuzendutako zientzia-fikzio eta ekintza film film bat da. Hiroshi Sakurazaka japoniar idazlearen *All You Need Is Kill* (2014, *Behar Duzuna Hiltzea Da*) manga eleberrian oinarritua dago. Tom Cruise, Emily Blunt, Bill Paxton eta Brendan Gleeson aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2015, Mimikoak deritzoten estralurtar arraza bat asteroide batean Alemaniara iritsi eta ia Europa osoa bereganatu du. 2020, Defentsa Unitate Batasuna deritzon gizakien mundu mailako indar armatuak azkenik Frantziako Verdun udalerrian estralurtarrak lehenbizikoz garaitzea lortu du. Erresuma Batuan William Cage (Tom Cruise) komandantea oraindik borrokan sartu ez den ofiziala da, eta ia suizida den misioa burutzeko ardura jaso berri ostean hilik suertatu da. Orduan denbora begizta batean sartu eta estralurtarren aurka behin eta berriz borrokatu eta hiltzera derrigortua egongo da. Baina parte hartzen dituen guduek borrokan gero eta gehiago trebatuko dute, estralurtarren aurka gero eta eraginkorragoa bilakatuz. Rita Vrataski (Emily Blunt) lankidea Indar Armatu berezietako gerlari bat da.

## Aktoreak 
* Tom Cruise: William Cage maiorra
* Emily Blunt: Rita Vrataski sarjentua
* Bill Paxton: Farell sarjentu nagusia
* Brendan Gleeson: Brigham jenerala
* Noah Taylor: Noah Carter doktorea
* Jonas Armstrong: Skinner
* Tony Way: Kimmel
* Kick Gurry: Griff
* Charlotte Riley: Nance
* Franz Drameh: Ford
* Dragomir Mrsic: Kuntz
* Masayoshi Haneda: Takeda
* Madeleine Mantock: Julie Montgomery kaporala

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Butxa

**Butxa** (,  ahoskatua) Ukrainako iparraldeko hiria da, Kieveko oblastean dagoena. 2021ean 36.971 biztanle zituen.

## Historia 
1898an Kovel eta Kiev arteko burdinbidea egitean sortu zen, Butxa ibaiaren ondoko geraleku baten ondoan. Bigarren Mundu Gerran, Kieven setioko gudu-zelaia izan zen. 1996an Irpinen parte zen. 2022an Kieveko guduan zehar, Butxako sarraskia gertatu zen. Ukrainako Gobernuaren arabera, 340 zibilen gorpuak aurkitu eta lurperatu zituzten Butxako kaleetan, eta ohartarazi zuten litekeena zela biktimen zerrenda «askoz handiagoa izatea».

## Demografia 
## Herri eta hiri senidetuak 
*
*
*
*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Alfredo Ovando Candía

**Alfredo Ovando Candía** (Cobija, 1918ko apirilaren 6a - La Paz, 1982ko urtarrilaren 24a) boliviar militar eta politikaria izan zen. Boliviako presidentea izan zen 1965etik 1966ra eta 1969tik 1970era.

1930eko hamarkadan hasi zen ibilbide militarra, eta Paraguairen aurkako Chacoko Gerran parte hartu zuen. 1952ko Iraultzaren ondoren, Boliviako armada berreraikitzeko enkargua jaso zuen.

1964an, Víctor Paz Estenssoro presidenteak Boliviako Konstituzioa aldatu zuen, berrautaketara aurkeztu ahal izateko. Alfredo Ovandok eta René Barrientosek Paz Estenssoro boteretik kendu zuten estatu-kolpe batean eta boterea partekatu zuten junta batean. Barrientosek 1966an dimisioa eman zuen presidentetzarako hauteskundeetara aurkezteko, eta Ovandok hilabete batzuk eman zituen herrialdea bakarka zuzentzen. Ovando Aireko Indarren buru kargura itzuli zen, 1970ean Barrientos ordezkatzeko esperantzan, baina laster egin zieten aurre hainbatetan.

Barrientos 1969ko apirilean hil zen helikoptero istripu batean eta Luis Adolfo Siles presidenteordea presidentetzara igo zen. 1969ko irailean Ovandok Siles boteretik kendu eta hamahiru hilabete iraun zuen diktadura ezarri zuen. Garaiko ezkerreko gobernu militarren (Peru eta Panama) printzipioekin bat egin zuen. 1970eko urrian, bere politiken aurkako militarrak beste estatu-kolpe bat ematen saiatu ziren, baina porrot egin zuten. Ovandok, ordea, dimisioa eman zuen, eta Juan José Torres jeneralak hartu zuen haren lekua. Sari gisa, enbaxadore izendatu zuten Espainian, eta bertan egon zen 1978 arte.
Ketuvim

**Ketuvim** (hebreeraz: כְּתוּבִים, *Kethuvim*, idazkiak) Tanakh edo Hebrear Bibliaren hirugarren eta azken atala da, Tora (legea edo irakaskuntza) eta Neviim (profetak) ondoren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tetrametilsilano

**Tetrametilsilanoa** edo **TMS** Si(CH3)4 formulako konposatua da, konposatu organosilizikoen familiakoa. Tetraorganosilanoetan sinpleena da. Silano guztietan kasuan legez, egitura tetrahedrikoa dan non silizio-atomoa tetrahedroaren erdian dagoen. Kimika organometalikoan oinarrizko erreaktiboetako bat da eta hainbat alorretan nitxo erabilera du, erresonantzia magnetiko nuklearrean kasu.

## Prestakuntza 
TMSa metilklorosilanoen [SiCl*x*(CH3)4−*x*,] sintesiaren albo-produktua da silizioa zuzenean metil kloruroz tratatzen denean.

## Erabilera 
TMSa butillitioarekin tratatzen denean desprotonatu egiten da  (H3C)3SiCH2Li emanez agente alkilatzaile nahikoa ohikoa dena.

Erresonantzia magnetiko nuklearrean (EMN) tetrametilsilanoa barne-erreferentzia estandar gisa usatzen da lerrakuntza kimikoa neurtzeko 1H, 13C and 29Si atomoen kasuan laginaren disolbatzailea organikoa denean.TMSa lurrunkorra denez errazki berreskura daiteke lagina.

TMSaren l2 hidrogeno-atomoak baliokideak dira eta beren EMN espektroa singletea da. Horren lerrakuntzari 0 balioa esleitzen zaio eta beste protoien lerrakuntza horrekiko neurtzen da. 13C EMN espektroskopiaren kasuan ere TMSaren karbonoaren espektroa singletea da 0 balioa esleitzen zaiona eta gainerakoak horrekiko zehazten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Olga Arlauskas

**Olga Algisovna Arlauskas Shimanskaya** (Mosku, 1981), errusiar-espainiar zinemagile eta zinema zuzendaria da.

## Bizitza 
Moskun jaioa 1981 urtean. 1991 urtean Euskal Herrira etorri zen. Ikus-entzunezko lizentziatura ikasi zuen Euskal Herriko Unibertsitatean.

ETBn egon zen lan egiten gidoilari eta zuzendari moduan.

2004 urtean Errusiara itzuli zen.

Zinemagilea eta zinema zuzendaria da.

## Erreferentziak
Ezkonberriak

**"Ezkonberriak"**, baita ere "Ezkon berriak", Joan Ignazio Iztuetak idatzitako abesti ospetsua da. 

## Hitzak 
Hitzak Klasikoen Gordailuan aurkitu ditugu:

Zorioneko ezkon-berriak,
alai ikusten dituzuen begiak 
«pil, pil, pil»
mingaña ixil biotzak itz-egin 
lo pixkatxoren bat nai dute egin.
Lotaratzean orain ta beti 
Jaungoikoaren legea zuzen eduki 
gogoan.
 
Etsai guztiak garaitu ondoan 
bera egon dedin zuen alboan.
Oeratzean, ai ura poza!
Gozotoro esanaz maite biotza 
alkarri.
 
Esker onak eman Jaungoikoari 
nai eran zaituztelako jarri.
Itzaldi goxo ezti eztiak,
gau artan oi dirade guzti guztiak,
emeki.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Jesus Maria Arozamena-Tomas Garbizu: *Viejas canciones donostiarra. Donostiko kantu zarrak*. Donostiako Aurrezki Kutxa, Donostia, 1971, 202-203 or.

## Kanpo estekak 
* Donostiako Orfeoiaren bertsioa.
* Abestiaren partitura.
Núria Albó

**Núria Albó i Corrons** (La Garriga, Bartzelona, 1930eko uztailaren 2a)  poeta katalana da.

1948an Filosofia eta Letrak ikasten hasi zen Bartzelonako Unibertsitatean. Ikasketak eten zituen, baina geroago berrekin zien eta 1962an bukatu zituen. Vich-eko *Inquietud* aldizkarian kolaboratu zuen. La Garrigako alkate hautatu zuten 1979an.

## Lanak 
### Poesía 
### Haur-literatura 
### Eleberria 
## Kanpo estekak
Bertze batekilan

**"Bertze batekilan"** Daniel Landartek, Daniel Arberu izengoitiaz, idatzitako bertso ezagunak dira. Abeslari askok egin dituzte abestiaren bertsioak, tartean, Gorka Knörrek, Anje Duhaldek eta Etorki taldeak. Maitasunezko istoria baten bidez baserrien galzoria adierazi nahi zuen egileak. Hitzak 1965ean *Herria* aldizkarian plazaratu ziren.

## Hitzak 
Hau dira *Herria*n argitaratutako bertsoak:

1
Amodio ezti eta garbi batez, 
Ene bihotza da, zinez berotia. 
Bainan zorigaitzez, ari naiz nigarrez, 
Zu, ez zirelakotz, izanen enia! 

2
Laborari seme, Eskualdun ere. 
Zu zintudan maite, bainan joan zare  
Frantses batekilan, eni erran gabe. 
Ta geroztik beti, bihotza dut trixte. 

3
Eni erran zautan, maite ninduela, 
Eta nik sinetsi, enetako zela! 
Bainan airatu da, bertze batekilan. 
Eta ni bakarrik, gelditu herrian...  

4
Ait'ama xaharrak, supaster xokoan, 
Akituak dira, ta otoitzez ari. 
Gure etxaldea, errekarat-koan  
Beharko ginuen, bizirik atxiki! 

5
Bainan joan zira, bertze batekilan  
Hiri ederrean, egonen zirezte. 
Ni, kanpaña zolan; ta kabalekilan, 
Biziko naiz trixte, uzkur ta herabe...

6
Ez dakit zer egin, ta nola kontsola. 
Arrunt hoztia, dut, barneko odola...  
Ez bainuen uste, joanen zinela! 
Ni bakarrik utziz, etsai bat bezela!!!

## Kanpo estekak 
* [Gorka Knörr(https://eu.wikipedia.org/wiki/Gorka_Kn%C3%B6rr)ren bertsioa.]
* [Anje Duhalde(https://eu.wikipedia.org/wiki/Anje_Duhalde)ren bertsioa.]
* [Etorki(https://eu.wikipedia.org/wiki/Etorki._Euskal_Ederti_Batasuna) taldearen bertsioa.]
Neviim

**Neviim** (, *profetak*) Hebrear Bibliaren (*Tanakh*) bigarren zati nagusia da, Tora (legea edo irakaskuntza) eta Ketuvim (idazkiak) artean. Neviim edo profetak bi taldetan banatzen dira: Antzinako Profetak ( ''Nevi'im Rishonim)* Josue, Epaileak, Samuel eta Erregeen liburuen narratibaz osatuak; eta Azken Profetak ( *Nevi'im Akharonim''), Isaias, Jeremias, Ezekiel eta Hamabi Profeten liburuak barne hartzen dituena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jau (argipena)

**Jau** izenak hainbat adiera du:

* **Jaú,** Sao Paulo estatuko hiria Brasilen.
* Jaú do Tocantins, Tocantins estatuko herria Brasilen.
* Jaúko Parke Nazionala, erreserba naturala Amazonian, Brasilen; eta honi lotua:
** Jaú, Amazoniako ibaia.
* Jau-Dignac-et-Loirac, Frantziako herria.
* JAU edo Jokaeraren Analisi Unitatea, FBI polizia-erakunde estatubatuarraren atal bat.
Bohdan Khmelnytsky

**Bohdan Zynoviy Mykhailovytx Khmelnytsky** (rutheneraz: Ѕѣнові Богдан Хмелнiцкiи; egungo ; Subotiv, Polonia-Lituania Elkartea,  – Txyhyryn, Kosakoen atamanerria, ) Zaporizhiako kosakoen hetmana izan zen. Buru izan zen szlachtaren, Polonia-Lituania Elkarteko goi nobleziaren, aurkako 1648ko altxamenduan, kosakoak poloniarren eraginetik aldentzeko helburua izanik. 1654an, Alexis Errusiakoa tsarrarekin Pereyashaveko Ituna sinatu zuen, eta, horren ondorioz, kosakoen atamanerria Errusiar Tsarerriaren menpean sartu zen.

## Bizitza 
Khmelnytsky, 1595 inguruan jaioa, noblezia ortodoxo baxuko familia batetik zetorren. Familiaren erlijioari eutsi zion, baina heziketa bikaina jaso zuen Jarosławeko jesuiten ikastetxe batean. Poloniako Armadan ofizial gisa borrokatu eta, 1620an, Țuțoran otomandarrek harrapatu zuten, bi urte gatibu emanez.

Askatasuna lortu zuenean, Subotiveko bere etxaldera erretiratu zen, eta han, ezkonduta, bere jabetzak handitzen jardun zuen. 1625 eta 1638an lehertu ziren kosakoen matxinadetan Ladislao IV.a Vasa erregeari zion leialtasunagatik, honek Zaporizhiako kosakoen buru izendatu zuen. 1646an, Otomandar Inperioaren aurkako gerraren prestaketak burutzeko kosakoen enbaxadan parte hartu zuen.

1648ko udaberrian, kosakoen matxinada berri bat burutu zuen, berez bizilagun katoliko batekin izandako liskarren ondorioz sortua.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*

## Kanpo estekak
Txirrindularitza Olinpiar Jokoetan

**Txirrindularitza Olinpiar Jokoetan** lehen ediziotik egiten da (Atenas 1896). Mosku 1980ra arte, gizonezkoek bakarrik parte hartu ahal izan zuten, bai errepideko zein pistako ekitaldietan; Los Angelesen 1984an, emakumezkoen errepideko proba egin zen lehen aldiz; Seul 1988an, lehen aldiz lehiatu ziren emakumeak pistako proba batean. Atlanta 1996an, mendiko bizikletaren diziplina gehitu zitzaion programari (cross country probarekin), eta, azkenik, Pekin 2008an, BMX diziplina gehitu zen.

Mundu Txapelketaren ostean, nazioarteko txirrindularitza-lehiaketa gorena da. Nazioarteko Olinpiar Batzordeak (NOB) antolatzen du, Nazioarteko Txirrindularitza Batasunarekin (UCI) batera.

## Lehiaketak 
Lehiaketa-programak, gaur egun, 22 proba ditu, txirrindularitza olinpikoko lau modalitatetan banatuta: errepideko 4 proba, 12 pistako, 2 mendiko eta 4 BMXeko.

| width="50%" |

|}
## Edizioak 
## Domina-taula historikoak 
* *Domina-taulak Tokio 2020rako eguneratu dira.*
### Guztira 
### Errepide probak 
### Pista probak 
### Mendi probak 
### BMX probak 
## Domina gehien dituzten txirrindulariak 
* *Rio 2016ra eguneratua*

### Gizonak 
### Emakumeak 
## Ikus ere 
* Errepideko Txirrindularitzako Mundu Txapelketa
* Pista Txirrindularitzako Mundu Txapelketa
* Mendi Bizikletako Mundu Txapelketa
* BMX Txirrindularitza Mundu Txapelketa

## Kanpo estekak 
IOC orriak: errepideko txirrindularitza, pistako txirrindularitza, mendiko bizikleta eta BMX txirrindularitza 
* P. The-Sport.org: errepideko txirrindularitza, pistako txirrindularitza, mendiko bizikleta eta BMX txirrindularitza 
* UCIren webgunea (ingelesez).
* *olympedia.org* Datu-basea: errepideko txirrindularitza, pistako txirrindularitza, mendiko bizikleta eta BMX txirrindularitza .
## Erreferentziak eta Oharrak
Melanie Mayron

**Melanie Mayron**, jaiotzez, **Melanie Joy Mayron** (Filadelfia, 1952ko urriaren 20a) aktore eta zinemagile estatubatuarra da. *Thirtysomething* telesailean Melissa Steadman argazkilaria izan zen, eta laguntza-aktore bikainarentzako Primetime Emmy saria irabazi zuen 1989ko serie dramatiko batean. 2018an, Santa Feko Zinemaldiak omenaldia egin zion Mayroni, Estatu Batuetako zinemari eta telebistari egindako ekarpen nabarmenengatik. 1998an haur eta helduen larruazala zaintzeko Mayro's Goods izeneko produktu-sorta garatu zuen.

Mayron epe luzeko harremanean egon zen Cynthia Morte gidoilariarekin eta produktorearekin. Harekin batera, bere bi seme-alaben arteko harremana partekatzen zuen. 

## Ibilbidea 
1974ko *Harry and Tonto* filmean agertu zen, 1976ko *Gable and Lombard* eta *Car Wash* filmetan, eta 1977ko *The Great Smokey* eta *You Light Up My Life*-n, eta 1978ko *Girlfriends*-en protagonista izan zen.

Mayronek Netflix GLOWren jatorrizko seriearen atal bat zuzendu zuen, *SEAL Team*-en atal bat, *The Enemy Within*saioaren atal bat eta Charmed 2018 berrabiaraztearen zenbait atal, baita *Jane the Virgin* ere.

## Lanak 
### Zinema 
[eskuinera|thumb|400px|[Eileen Brennan (erdian) eta Melanie Mayron (eskuinean) HIESaren proiektuan (APLA) onura, Los Angeles]]

### Telebista 
## Sariak 
* 1989an serie dramatiko bateko laguntza-aktore bikainarentzako Primetime Emmy saria irabazi zuen.  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Melanie Mayron en Internet Movie Database (en inglés).
Ishvara

***Ishvara*** (Sanskrito: ईश्वर), **Îshwara, Ishwar, Isvara**, edo **Isha** bezala ere ezaguna, hinduismoko kontzeptua da, eskola hinduista eta garai ezberdinetan zehar esanahian aldatu dena. Antzinako hindu filosofia testuetan *Ishvara*-k Jainko, entitate ahalguztidun, agintari, jaun, errege, edo senar esan nahi du. Bereziki Shaktismo doktrinan, *īśvarī* forma femeninoa erabiltzen zen, jainkosa goren bati erreferentzia eginez. 

*Ishvara* Shiva jaunaren epiteto bezala erabiltzen da, Shaivismo eta korronte hinduista gehienetan  *Ishvara* Shivaren sinonimo bezala hartuz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amadia

**Amadia**, **Amedi** edo **Amadiya**, Irak estatuko Kurdistanen dagoen hiri bat da, Dahuk probintzian eta Turkiako mugatik 17 kilometrora. Itsas mailatik 1.400 metroko garaierara dagoen muino batean kokatzen da.

6.000 biztanle inguru ditu.
Kumbh Mela

thumb|250px|Haridwar, 2010eko apirilaren 14a.

**Kumbh Mela** edo **Kumbha Mela** (/ˌkʊmb ˈmeɪlə/) Hinduismoan ematen den erromesaldi eta jaialdi garrantzitsua da. 12 urteko zikloan, Brihaspati-ren (Jupiter) translazio bakoitzean, ospatzen da. Pregrinazio leku nagusiak Prayagraj (Uttar Pradesh), Haridwar (Uttarakhand), Nashik (Maharashtra), eta Ujjain (Madhya Pradesh) hirietako ibai-bokaleak dira. Gune hauetan Ganges, Yamuna, Sarasvati, Godavari eta Shipra ibaien urak elkartzen dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquim Carvalho

**Joaquim da Silva Carvalho** (Barreiro, 1937ko apirilaren 18a - 2022ko apirilaren 5a) portugaldar futbolaria izan zen.

1958tik 1970era atezain jokatu zuen Sporting Clube de Portugalen. Gainera, sei partida jokatu zituen Portugalgo futbol selekzio nazionalarekin. Hungariaren aurka jokatu zuen lehen partida, eta ordezko izan zen txapelketako gainerako partidetan. Brontzezko domina lortu zuen bere selekzioarekin.

## Palmaresa 
**Sporting CP**
* Portugalgo futbol liga: 1961–62, 1965–66, 1969–70
* Portugalgo futbol kopa: 1962–63
* Europako Futbol Errekopa: 1963–64
**Portugal**
* Munduko Futbol Txapelketa brontzezko domina: 1966ko Munduko Futbol Txapelketa

## Kanpo estekak
Norbert Ferré

**Norbert Ferré** (Marseilla, 1975eko irailaren 23a) frantziar mago, ilusionista, zuzendari artistiko eta talentu-agentea da. Bere nazioarteko ibilbidea "One for two, two for one" umorezko manipulazio ikuskizunarekin hasten da, non bere ikuskizuna bederatzi hizkuntzatan interpretatzeko gai den. Teknikoki, "manipulazio eszenikoaren" arloan espezialista da, karta eta bolekin. Bere aurkezpena originaltasun handiz beteta dago, umorea eta manipulazioa uztartuz.

*Magia hasiberrientzako* frantses liburu ezagunean, "Frantziako magiaren hamar pertsonaia handi" kapituluan aipatzen den magoetako bat da. 

## Biografia 
### lehen urratsak 
Marseillan jaio zen 1975eko irailaren 23an, bere aita salmenta-zuzendari gisa lan egiten zuen eta ama erizain pribatua, familiako bi seme-alabetatik txikiena da. Salmenta ikasketak egin zituen, soziologia eta psikologia ikasteaz gain, masterra lortuz. Noizbehinkako lan anekdotikoa izan ezik, bizitza aktiboan hasiko da zuzenean artista profesional gisa.

11 urte zituela, 1986an, Norbert Ferré Christian Preston magoaren ikuskizunera joan zen La Ciotat-en: lehen begiratuan maitasuna izan zen, zalantzarik gabe. Haurrentzako magia trikimailu kaxa bat oparitzeak eta aurkitu zituen magia liburu guztiak irakurtzeak bere pasioa berretsi zuen. 14 urte zituela, Club des Mages de Marseille-n onartu zuten, FFAP-en afiliatuta, eta urte batzuk geroago presidente izango zen 1998tik 2001era. Maginor ezizena erabili zuen garai hartan., baina 1999an bertan behera utziko du bere benetako izena hartzeko. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Internationale des Sociétés Magiques Federazioa
Andoni Gaskue

**Andoni Gaskue** (Larraintzar, Nafarroa Garaia, 1999ko maiatzaren 20a) nafar esku pilotari bat da. 2021eko urritik Aspe enpresarentzat jokatzen du.

2021eko azaroaren 5ean Larraintzarko Toki Alai pilotalekuan debutatu zuen, Iker Irribarria bikote zuela eta Danel Elezkano eta Xabier Tolosaren aurka, 

## Kanpo estekak 
* Andoni Gaskue Aspeko pilotari berria, 2021eko urriaren 28a, Noticiasdenavarra.com
Festara. Bere bertso guzien bilduma

***Festara. Bere bertso guzien bilduma*** Antonio Zavalak Jose Bizente Etxagarai olerkariaren bertso guztien edizioa, 1964an, Auspoa Liburutegian plazaratu zuen. 

## Edukia 
Bertsoak kronogikoki jasota daude, 1813tik 1853 arte. Guztira 65 olerki inguru jaso ziren, literaturaren ikuspuntutik ezezik, historikoki ere garrantzitsuak. Horrela, Donostiaren txikizioaren gaineko bertsoekin batera, inauteriekin lotutakoak edo Gipuzkoako abesti tradizioan oso errotuta dauden konposizioak daude. Bilketa bi iturrietatik jaso zuen Zavalak: bertso-paperetan jasotakoak eta *Euskal Erria* aldizkarian argitaratutakoak. 

Izenburuarekin lotuta, azalpen bat egin behar da: Etxagarairen beste olerkiak ere badira baina Zavalak ezin izan zituen bildu zeren eta Adrián de Loyarteren familiaren eskuetan zeuden eta hauek ez zioten argaitaratzeko baimenik eman; Loyartarrek zeukaten koadernoak izenburu hau omen zuen: *Poesías desde el 1813 cuyo año se quemaron las anteriores en el incendio total de esta ciudad de San Sebastián*. 

Liburuak, bestetik, Zavalak idatzitako "Hitzaurrea" eta idazlearen biografia labur bat ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Liburu osoa Euskaltzaindiaren webgunean.
Saadia Gaon

'''Sa'adiah** **ben Yosef** **Gaon** edo **Saadia Gaon'* (, *Saʻīd bin Yūsuf al-Fayyūmi*; ; 882/892–942) errabino garrantzitsua, *gaon'', filosofo judua eta exegetea izan zen, Abbastar Kalifa-herrian bizi izan zena.

Saadia da judu-arabieraz asko idatzi zuen lehen pertsona famatu errabinikoa izan zen. Ezaguna da hebrear hizkuntzalaritzari, halakhari eta filosofia juduari egindako lanengatik. «Kalam judua» deritzon eskola filosofikoko praktikatzailea izan zen. Horrez gain, Saadia judaismo karaitaren aurka agertu zen eta judaismo errabinikoa gogoz defendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joseph Soloveitchik

**Joseph Ber Soloveitchik** (, *Yosef Dov ha-Levi Soloveychik*; 1903ko otsailaren 27a - 1993ko apirilaren 8a) estatubatuar errabino ortodoxoa, talmudista eta judu filosofo modernoa izan zen. Lituaniako Soloveitchik dinastia errabinikoko ondorengoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Aaron Arbizu

**Aaron Arbizu** (Etxarri-Aranatz, Nafarroa Garaia, 1998ko abuztuaren 4a) nafar esku pilotari bat da. 2022ko martxotik Aspe enpresarentzat jokatzen du. Atzelari gisa jokatzen du.

2022ko martxoaren 8an Irurtzungo Bi Aizpe pilotalekuan profesional gisa debutatu zuen, Joseba Ezkurdia bikote zuela eta Victor Esteban eta Jose Javier Zabaleta bikotearen aurka.

## Kanpo estekak 
* Aaron Arbizu Aspeko pilotari berria, 2022ko martxoaren 10a, Noticiasdenavarra.com
Abraham Joshua Heschel

**Abraham Joshua Heschel** (1907ko urtarrilaren 11 &ndash; 1972ko abenduaren 23a) jaiotzaz poloniarra zen errabino estatubatuarra izan zen, XX. mendeko teologo judu eta filosofo judu nagusietako bat. Heschelek *Jewish Theological Seminary of America*-n (euskaraz: *Ameriketako Seminario Teologiko Judua*) mistizismo judua irakasten zuen. Asko irakurritako filosofia juduari buruzko liburu ugariren egilea izan zen eta eskubide zibilen mugimenduan ekintzailea izan zen.

## Argitaratutako lanak 
* *Man is Not Alone* (1951), «Gizakia ez dago bakarrik»
* *The Sabbath* (1951), «Sabbatha»
* *God in Search of Man* (1955), «Jainkoa gizakiaren bila»
* *The Prophets* (1962), «Profetak»
* *Torah min HaShamayim* (1962), «Zeruetako Tora»
* *Who is Man?* (1965), «Nor da gizakia?»
* *Prophetic Inspiration After the Prophets* (1966), «Inspirazio profetikoa profeten ondoren»

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Islamaren adar eta eskolak

[thumb|500x500px| Musulmanen gehinegoa ehunekoetan herrialdeka. Berdez: [Sunismo|Sunismoa. Morez: Xiismoa. Beltzez: Ibadismoa .]]
thumb|500x500px| Islamaren korronte nagusiak (frantsesezko izenekin), jatorri ideologiko eta kronologikoekin.
[thumb|500x500px| Islamaren korronte nagusien geografia. Sumismoarenak: [Hanafi|hanafismoa, xaafismoa, malikismoa, hanbalismoa. Xiismoarenak:Ismailismoa, Jafarismoa, Zaidismoa, eta beste korronte batzuk.]]
**islamaren lehen adar eta korronte** desberdinduak erlijioa fundatu zuen Mahoma profeta hil zenean sortu ziren funtsean, musulmanek Koranean zuzenean jorratu gabeko gaiei aurre egin zietenean, eta gizartearen kudeaketari eta boterea partekatzeari buruzkoak. Egoera hartan, komunitate musulman eratu berriak hainbat erantzun eman zizkien estatu eta gizarte antolaketari, eta legediari buruzko pentsamendua ere sortu zen: erantzun desberdin horien arabera eskolak edo erritoak eratu zituzten, eta Islamaren adar desberdinak sortzea ere hortik etorri zen.

## Mekako Adierazpenaren Lau Korronteak 
2005ean Mekako adierazpenak aitortutako lau adar islamikoak hauek dira:

* Sunismoa, ehunkotan munduko musulmanen %87 eta %90 artean biltzen duen,
* Xiismoa, %10etik 13ra inguru, gehienak Iranen, Iraken, Azerbaijanen, Bahrainen eta Libanon bizi dira, non musulmanen gehiengoa osatzen duten. Gutxiengoak dira Saudi Arabian, Kuwaiten, Pakistanen, Afganistanen eta Indian.
* Zaidismoa, zortzi milioi fededun inguru biltzen dituena, Yemenen bakarrik dagoen adarra da.
* Ibadismoa, bost milioi fededun inguru bizi dira Omanen, Zanzibarren eta Libiako eskualde batzuetan, Aljerian, hala nola Mzab eskualdean, eta Tunisian .

### Eskola sunitak 
Suni adarra ( *sunnah* hitzetiketik,  tradizioa ), oinarritzen da Hadithak (Mohameden hitzak eta egintzak) erabiltzean, haiek Koranarekin lotzen dituztelarik erabaki teologikoak hartzeko edo legeak lantzeko. Iturriei ematen zaien pisuaren eta zuzenbide musulmanaren (edo sharia ) ezartzeko moduaren arabera, sunnismoa, aldi berean, zuzenbide musulmaneko hainbat eskolatan banatzen da, eta horietako nagusiak hanafismoa, malikismoa, shaafismoa eta hanbalismoa dira. Eskola hauek elkar aitortzen dute, batzuek besteak egiazkotzat hartzen dituzte.

## Beste korronte batzuk 
* Ismailismoak hamabost eta hogeita hamar milioi fededun artean biltzen ditu, batez ere indo - persiar munduan.
* Druzoak milioi bat inguru dira, gehienbat Libanon.
* Alevismoak, sufismoaren adar batek, hamar eta hogei milioi fededun artean biltzen ditu, batez ere Turkian .
* Alawitak, beren burua xiitatzat hartuta, lau milioi inguru dira Sirian eta Turkian .
* Ahmadismoa ez du Islamiar Konferentziaren Erakundeak aintzatesten, baina 10 eta 15 milioi fededun dira, batez ere Indiako azpikontinenteanan eta indiar diasporan banatuta.
* *Islamaren Nazioa*, 20.000 edo 40.000 partaide ingurua, AEBetako afroamerikarren artean sortutako mugimendu espezifikoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eskola islamiko (argipena)

**Eskola islamiko** terminoak hainbat adiera du:

* Islama erakusten duen erakunde edo ikastetxearen zentzuan, ikus **Madrasa**.
* Islamaren adar, korronte edo filosofia-ildoaren zentzuan, ikus **Islamaren adar eta eskolak**.
Lau Liburuak eta Bost Klasikoak

**Lau Liburuak eta Bost Klasikoak** () konfuzianismoko liburu bilduma da, Txinan K.a. 300an idatzia.
thumb
Azterketa inperialak sortu zituztenean, derrigorrez memorizatu beharko lirateke funtzionario plaza bat lortzeko. Bost Klasikoen idazkera, bilduma edo iruzkina Konfuziori egotzi zitzaion.

## Lau Liburuak 
**Lau Liburuak** (四書; *Sìshū*) Konfuzianismoko balio eta sinesmen garrantzitsuenak irudikatzen dituzten txinatar testu klasikoak dira.  Song dinastiako Zhu Xi filosofoak aukeratu zituen, pentsamendu konfuzionistren harrerarako. Ming eta Qing dinastietan zerbitzu zibileko azterketetan kurrikulum ofizialeko oinarria bilakatu zen.

* **Mencius** *(***孟子***).*
* **Ezagutza Handia** (大學).
* **Mediaren doktrina** (中庸)

* **Analektak** (論語*).*

## Bost Klasikoak 
**Bost Klasikoak** (五經; *Wǔjīng*) Qin dinastiaren aurreko liburu txinatar bilduma da, kanon konfuziarraren parte direnak.

* **Olerkilaritzaren Klasikoa** *(*詩經, *Shī Jīng).*
* **Dokumentuen Klasikoa** (書經, *Shūjīng*).
* **Errituen Klasikoa** (禮記, *Liji*).
* **Aldaketen Klasikoa** (易經, *I Ching).*
* **Udaberri eta udazkeneko Urte-Liburua** (春秋, *Chūnqiū*).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Utqiaġvik

**Utqiaġvik** (inupiat hizkuntzaz: *Utqiaġvik,* [utqe.ɑʁvik], lehen **Barrow** izenaz ezaguna), Ameriketako Estatu Batuetako Alaska estatuko hiri bat da. 2010ean 4.212 biztanle zituen. AEBtako kokaleku populatu iparraldekoena da eta herrialde honetako punturik iparraldekoena den Point Barrow lurmuturretik hurbil dago.

Turista eta kanpotar ugari gauerdiko eguzkia ikustera bertaratzen dira. *30 Days of Night* komikia nahiz hartan oinarritutako 2007ko *30 Days of Night* filma hiri honetan girotuak daude.

[erdian|thumb|400x400px|Aireko ikuspegia [2007|2007an.]]

## Hiri senidetuak 
*  Ushuaia, Suaren Lurraldea, Argentina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Barrow Hiriko Udal webgunea
Linda Sembrant

**Linda Sembrant** (Uppsalan,Suedia, 1987ko maiatzaren 15) futbolaria oso ospetsua da.

Sembrant SK Serviarekin hasi zen futbolean, eta gero Bälinge IF gazte-sistemaren bidez egin zuen aurrera. Hazten ari zen bitartean Henrik Larsson aurrelaria izan  zuen rol-eredu bezala, baina Sembrant defentsa bihurtu zen.
[ezkerrera|thumb|200x200px|Sembrant (L) eta [Marta Vieira da Silva|Marta]]
Sembrantek 2006-2007 denboraldia Ingalaterran jokatu zuen Lincoln Ladiesekin (orduan Lincoln City Ladies deitzen zioten). Gero AIKera joan zen 2008an. 2010eko azaroan, Sembrant-ek Kopparbergs/Göteborg FCra aldatu zen, AIKeko kapitain bihurtu ondoren. Handik urtebetera, Tyresö FFra joan zen bizitzera.'

2012an, Tyresöko taldeko kide izan zen Sembrant. Damallsvenskyko txapelketa irabazi zuen, baina aurreko lokailu gurutzatuan lesio bat izan ondoren denboraldiaren amaiera galdu zuen. Tyresök finantza-kolapsoa izan zuen 2014ko denboraldian, ligatik erretiratu eta jokalari guztiak alde batera utzita. Montpellier klub frantsesera joatea lortu zuen Sembrantek.

2019ko uztailean, Sembrant Italiara joan zen A seriearen defentsarekin Juventus txapeldunak sinatzeko.

## Nazioarteko karrera profesionala 
Sembrantek Suediako ordezkari moduan jokatu zuen gazteriaren maila guztietan, eta gero Ingalaterraren aurkako partida irabazi zuen 2008ko otsailean. Euro 2009rako kendu zuten konbokatoria suediarretik, lesioengatik.

2011n, Suediako taldeak Sembranti berriro deitu zioten, Alemaniako Munduko Koparako. Londres 2012ko Joko Olinpikoetarako selekzio nazionalean bere tokia mantendu zuen.

Sembrant-en 50. txapelaren harira, Suediaren gola sartu zuen Kanadarekin 1-1eko berdinketa batean. Lagunarteko partida Los Angelesen jokatu zen 2014ko azaroan. 

Sembrandtek Thailandiaren aurka gola sartu zuen 2019ko FIFA Emakumeen Munduko Kopan, hasierako gola 5-1 irabazita. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Selekzioaren profila 2008 Suediako Futbol Elkartean
* Linda Sembrant Goteborg- (in Swedish)
* Linda Sembrant Montpellier HSC -n (in French)
* Linda Sembrant statsfootofeminin.fr webgunean (in French)
*
Charlotte Caslick

**Charlotte Caslick**  (Brisbane, 1995eko martxoaren 9a)  australiar errugbilaria da, *touch rugby*-ko eta zazpiko errugbiko Australiako selekzioetan aritzen dena. Besteak beste, 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan zazpiko errugbiko urrezko domina irabazi zuen taldeko kidea izan zen.

2020an, COVID-19 pandemia zela-eta Nazioarteko seven zirkuitoa atzeratu baitzen, hamahiruko errugbira aldatu zen, eta NRL Women's Premiership-en parte hartu zuen Sydney Roosters taldearekin.

## Bizitza 
Charlotte Caslick Brisbanen jaio zen 1995ean, eta Corinda auzoan hazi; haren aita, Don Caslick, hamahiruko errugbiko jokalaria izan zen. Haurtzaroan kirol ugaritan aritu eta gero, 13-14 urte zituenetik *touch rugby*-n espezializatu zen. Brisbane State High School-en egin zituen bigarren hezkuntzako ikasketak. 

2013an, bigarren hezkuntzako gradua amaitu ondoren, debuta egin zuen Australiako zazpiko errugbiko selekzioarekin World Rugby Women's Sevens Seriesen. Lehenbiziko denboraldi hartan, Amsterdamgo lehiaketa irabaztea erdietsi zuten. 2015eko amaierarako, 31 entsegu lortuak zituen nazioarteko 13 partidatan.

2015-2016 denboraldian, Australiako taldea nagusitu zen World Rugby Women's Sevens Seriesen, Dubai, São Paulo eta Atlantako lehiaketak irabazirik. 2016ko Rioko Olinpiar Jokoetan aurrenekoz sartu zen zazpiko errugbia olinpiar egitarauan, eta Caslicken parte hartzea erabakigarria izan zen Australiako selekzioak urrezko domina irabaz zezan, finalean Zeelanda Berria garaiturik.
 Urte hartan, bai Australiako federazioak, bai World Rugbyk zazpiko errugbiko urteko emakumezko jokalari onena izendatu zuten.

2020an, World Rugby Women's Sevens Series eta Olinpiar Jokoak  COVID-19 pandemiaren ondorioz etenda, hamahiruko errugbira aldatu eta Sydney Roostersekin aritu zen NRL Women's Premiership-en. Alabaina, bigarren jardunaldian, New Zealand Warriorsen kontrako partidan, bi haustura txiki izan zituen bizkarrezurrean, eta agur esan behar izan zion denboraldiari.

2021ean, Tokioko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen Australiako selekzioarekin. Taldea bigarrena izan zen multzoko fasean, baina final-laurdenetan 14 eta 12 galdu zuen Fijiren aurka.

## Palmaresa 
### Zazpiko errugbiko Australiako selekzioa 
* World Rugby Women's Sevens Series
** irabazlea: 2015-16, 2017-18
** bigarrena: 2013–14, 2016–17, 2019–20 	
* Udako Olinpiar Jokoak
** urrezko domina: 2016

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tom Smith

**Thomas James Smith** (Londres, 1971ko urriaren 31 &ndash; Libourne, 2022ko apirilaren 6a) eskoziar errugbilaria eta entrenatzailea izan zen. Eskuineko harroin postuan aritu zen Glasgow Warriors, CA Brive eta Northampton Saints taldeetan, eta baita Eskoziako selekzioan eta British and Irish Lionsen ere. eta kapitaina izan zen 2001ean. British and Irish Lionsekin, Hegoafrikako biran parte hartu zuen 1997an, eta Australiakoan 2001ean.

Edinburgh Rugbyko eta Lyon OUko aurrelarien entrenatzailea izan zen, eta Doncaster Knightseko entrenatzaile-burua. 2022ko apirilaren 6an hil zen, minbiziak jota.

## Palmaresa 
### Eskoziako selekzioa 
* 61 partida, 1997-2005 bitartean
* 30 tanto (6 entsegu)
* Bost Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 1999

### British and Irish Lions 
* 6 partida (1997an Hegoafrikan, 2001ean Australian)
 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
El increíble finde menguante

***El increíble finde menguante*** (euskaraz *Asteburu Txikigarri Harrigarria*), 2019eko Jon Mikel Caballero nafarrak zuzendutako fantasiazko drama film bat da. Iria del Río Alba, Adam Quintero, Nadia de Santiago eta Luis Tosar aktoreek antzeztu zuten.

Nafarroako Foru Erkidegoan eta Madrilgo Erkidegoan filmatu zen.

## Argumentua 
Albak (Iria del Río) 30 urte bete berri ditu eta lagunekin batera landetxe batean asteburu bat pasatzera doa. Berehala bere festa planal Pablo (Adam Quintero) mutilagunak uzten duenean amaituko dira. Orduan Alba denbora begizta batean harrapatua geldituko da, asteburu horretako gertaerak behin eta berriz bizitzera derrigortua. Baina zerbait ezberdina bada, errepikapen bakoitza aurrekoak baina ordu erdi gutxiago irauten baitu. Zer gertatuko da denbora agortzean? Zer gertatuko da dena behin betiko bukatzean? 

## Aktoreak 
* Iria del Río: Alba 
* Adam Quintero: Pablo
* Nadia de Santiago: Sira
* Adrián Expósito: Mancha
* Jimmy Castro: Mark
* Irene Ruiz: Claudia
* Luis Tosar: Albaren aita

## Kanpo estekak
Denbora begizta

**Denbora begizta**, fikzioan norbaitek denbora epe bat behin eta berriz errepikatzean datza, errepikapen ziko hori noizbait apurtzeko itxaropenaz. Literatura eta zineman erabili ohi den baliabidea da, batez ere zientzia-fikziozko generoan.
Golo Mann

**Golo Mann**, **Angelus Gottfried Thomas Mann** jaioa (Munich, 1909ko martxoaren 27a - Leverkusen, 1994ko apirilaren 7a) alemaniar historialari eta saiakeragilea izan zen.

Thomas Mann idazlearen semeetako bat izan zen. Filosofia ikasi zuen Heidelbergeko Unibertsitatean eta Suitzara erbesteratu zen familia osoarekin Adolf Hitler boterera igo zenean 1933an. Suitzan eta Estatu Batuetan gerra igaro ondoren, Europara itzuli zen 1950eko hamarkadan.

*Alemaniako historia XIX. eta XX. mendeetan* da bere maisulana, 1958an argitaratua. Bertan Hitlerren erregimenaren izaera nihilista eta aberrantea nabarmendu zuen. Bere azken urteetan krimen naziak testuinguruan kokatu zituen, krimen estalinistekin eta aliatuen bonbardaketekin alderatuz.

## Lanak 
* 1947 *Friedrich von Gentz*
* 1958 *Deutsche Geschichte des 19. und 20. Jahrhunderts* 
* 1964 *Wilhelm II* 
* 1970 *Von Weimar nach Bonn. Fünfzig Jahre deutsche Republik* 
* 1971 *Wallenstein*
* 1986 *Erinnerungen und Gedanken. Eine Jugend in Deutschland* 
* 1989 *Wir alle sind, was wir gelesen*
* 1992 *Wissen und Trauer*
* 2009 *Man muss über sich selbst schreiben. Erzählungen, Familienporträts, Essays*. Herausgegeben vn Tilmann Lahme. Frankfurt am Main: S. Fischer Verlag.

## Kanpo estekak
Allen Dulles

**Allen Welsh Dulles** (Watertown, New York, 1893ko apirilaren 7a - Washington, 1969ko urtarrilaren 29a) estatubatuar espioi eta politikaria izan zen.

CIAko lehen zibil zuzendaria izan zen. Agentziako zuzendari gisa, gerra hotzaren hasieran, 1953ko Irango estatu kolpea (1953), 1954ko Guatemalako estatu kolpea, Lockheed U-2 hegazkin-programa, adimena kontrolatzeko MKUltra proiektua eta Cochinos badiako inbasioa gainbegiratu zituen. Inbasioaren porrotaren ondoren, John F. Kennedyk kaleratu egin zuen.

John Kennedyren hilketa ikertu zuen Warren Batzordeko kide ere izan zen.
José Ángel Lema Pueyo

**José Ángel Lema Pueyo** (Donostia, 1960ko martxoaren 21a - 2022ko apirilaren 5a) Erdi Aroaren Historian eta Paleografian aditua zen historialaria.

## Bizitza 
Bere ikasketei dagokionez, 1984an lizentziatu zen eta 1995ean doktoratu zen Deustuko Unibertsitatean *Organización institucional de los reinos de Alfonso I "el Batallador" y sus relaciones con la nobleza laica y eclesiástica (1104-1134)*  izenburudun tesiarekin (euskaraz *Nafarroako Alfontso I.a Borrokalariaren erreinuen antolaketa instituzionala eta noblezia laiko eta eliztarrarekin zituen harremanak*). 

2003tik Erdi Aroaren Historiako Irakasle titularra izan zen Euskal Herriko Unibertsitateko Arabako Letren Fakultatea Fiologia eta Historia Sailean (lehengo Filologia, Geografía eta Historia Fakultateko Erdi Aroaren, Aro Modernoaren eta Amerikaren Historia Sailean).

Bihotzekoak jota hil zen.

## Argitalpenak 
Hauek dira Lemaren argitalpen nagusiak:

Euskal Herriko dokumentazio-iturrietan aditu handienetakoa zen eta Eusko Ikaskuntzaren “*Fuentes Documentales Medievales del País Vasco*” bilduman hainbat liburu argitaratu zituen (zenbait herritako dokumentu bildumak, batik bat) eta beste hainbat dokumentazio-lan argitaratu zituen, bai dokumentuak, bai eta haien testuingurua (esate baterako, bandoen gerrari buruz eta Araba, Bizkaiko eta Gipuzkoako XV eta XVI. mendeetako eliteei buruz). 

Historiako sintesi-lanezko eskuliburutan ere aritu zen:  Lur Entziklopedia Tematikoaren Euskalerriaren Historian eta Hiria Liburuak argitaletxearen Historia del País Vasco deitutakoan Auñamendi eta beste hainbat liburu aipatutako Erdi Aroari eta Aro Moderno hasierari buruzko ikerketetan oinarritutakoak, bereziki garai horretako euskal eliteena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* José Ángel Lema Pueyoren lana Dialnet datu basean; Researchgate-n; Academia.edu-n; eta Inguma datu basean.
* José Ángel Lema Pueyo Inguma datu-basean