1881

## Gertaerak 
### Mundua 
* Otsailaren 1a &ndash; Panamako kanalaren eraikitze lanak hasi ziren
* Martxoaren 13a &ndash; Narodnaia Volia (Herriaren nahia) talde klandestino iraultzaileak Alexandro II.a Errusiako tsarra hil zuen San Petersburgon lehergailuak jaurtita.

## Arte eta kultura 
* Juan Antonio Mogel bizkaitarrak *Peru Abarka* liburu ezaguna argitaratu zuen.

## Zientzia eta teknologia 
## Kirolak 
## Jaiotzak 
#### Urtarrila 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Vajiravudh, Siamgo erregea (h. 1925).
* Urtarrilaren 4a &ndash; Wilhelm Lehmbruck, alemaniar eskultorea (h. 1919).
* Urtarrilaren 5a &ndash; Pablo Gargallo, kataluniar eskultorea (h. 1934).
* Urtarrilaren 6a &ndash; Nina M. Davies, britainiar marrazkilaria eta egiptologoa (h. 1965).
* Urtarrilaren 7a &ndash; Concha Catalá, euskal aktorea (h. 1968).
* Urtarrilaren 9a &ndash; Édouard Beaupré, *Willow Buncheko erraldoia*, akromegaliaren ondorioz 2,51 metro garai izatera heldu zen kanadarra (h. 1904).
* Urtarrilaren 9a &ndash; Alberto Novión, euskal jatorriko argentinar antzerkigilea (h. 1937).
* Urtarrilaren 9a &ndash; Josef Ospelt, Liechtensteingo lehen ministroa (h. 1962).
* Urtarrilaren 9a &ndash; Giovanni Papini, italiar idazlea (h. 1956).
* Urtarrilaren 17a &ndash; Alfred Reginald Radcliffe-Brown, britainiar antropologoa (h. 1955).
* Urtarrilaren 20a &ndash; Andrea Villarreal, mexikar kazetaria, idazlea eta iraultzailea (h. 1963).
* Urtarrilaren 25a &ndash; Emil Ludwig, alemaniar idazlea (h. 1948).
* Urtarrilaren 30a &ndash; Elvia Carrillo Puerto, mexikar lider feminista, politiko eta sufragista (h. 1968).
* Urtarrilaren 30a &ndash; Martina Casiano y Mayor, espainiar irakaslea, Espainiako Fisika eta Kimika Elkarteko lehen emakumezko kidea.
* Urtarrilaren 31 &ndash; Irving Langmuir, estatubatuar kimikari eta fisikaria, 1932ko Kimikako Nobel Saria (h. 1957).
* Urtarrilaren 31 - Iñaxi Urbiztondo, gipuzkoar bertsolaria (h. 1975).

#### Otsaila 
* Otsailaren 3a &ndash; Harry Edwin Wood, ingeles astronomoa (h. 1946).
* Otsailaren 4a &ndash; Jose Eizagirre Aiestaran, euskal idazlea (h. 1949).
* Otsailaren 4a &ndash; Fernand Léger, frantziar margolaria (h. 1955).
* Otsailaren 4a &ndash; Jakov Protazanov, errusiar zinema zuzendaria eta gidoilaria (h. 1945).
* Otsailaren 4a &ndash; Kliment Voroxilov, sobietar mariskal eta politikaria (h. 1969).
* Otsailaren 11 - Escolástica Antonia Martina Astibia Iturbe, nafar moja (h. 1937).
* Otsailaren 11 &ndash; Carlo Carrà, italiar margolaria (h. 1966).
* Otsailaren 11 &ndash; Saturnino Soloeta, *Dimako Fernando*, bizkaitar idazlea eta elizgizona (h. 1964).
* Otsailaren 12a &ndash; Anna Pavlova, errusiar ballet-dantzaria (h. 1931).
* Otsailaren 15a &ndash; Carmelo Ballester, espainiar artzapezpikua, Gasteizko apezpikua izandakoa (h. 1949).
* Otsailaren 15a &ndash; Piaras Béaslaí, irlandar idazle, antzerkigile, biografialari eta itzultzailea (h. 1965).
* Otsailaren 18a &ndash; Ferenc Keresztes-Fischer, Hungariako lehen ministroa (h. 1948).
* Otsailaren 25a &ndash; Alexei Rikov, errusiar politikaria (h. 1938).
* Otsailaren 27a &ndash; Sveinn Björnsson, Islandiako lehendabiziko presidentea (h. 1952).

#### Martxoa 
* Martxoaren 4a &ndash; Thomas Sigismund Stribling, estatubatuar idazle eta abokatua (h. 1965).
* Martxoaren 5a &ndash; Augusto Barcia Trelles, espainiar abokatu, idazle, kazetari eta politikari errepublikanoa (h. 1961).
* Martxoaren 6a &ndash; María Blanchard, espainiar margolaria, kubismoaren 'dama handia' (h. 1932).
* Martxoaren 9a &ndash; Francisca Ametzua, euskal moja karmeldarra (h. 1936).
* Martxoaren 9a &ndash; Ernest Bevin, britainiar politikari eta buruzagi sindikalista (h. 1951).
* Martxoaren 12a &ndash; Väinö Tanner, Finlandiako lehen ministroa (h. 1966).
* Martxoaren 13a &ndash; Luciano Lizarraga, gipuzkoar futbolaria (h. 1960).
* Martxoaren 17a &ndash; Walter Rudolf Hess, suitzar sendagile eta fisiologoa, 1949ko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1973).
* Martxoaren 18a &ndash; Paul Le Flem, frantziar musikagilea (h. 1984).
* Martxoaren 23a &ndash; Roger Martin du Gard, frantziar idazlea, 1937ko Literaturako Nobel Saria (h. 1958).
* Martxoaren 23a &ndash; Hermann Staudinger, alemaniar kimikaria, 1953ko Kimikako Nobel Saria (h. 1965).
* Martxoaren 25a &ndash; Béla Bartók, hungariar musikagilea (h. 1945).
* Martxoaren 25a &ndash; Patrick Henry Bruce, estatubatuar margolari modernoa (h. 1936).

#### Apirila 
* Apirilaren 3a &ndash; Daisy Ashford, ingeles idazlea (h. 1972).
* Apirilaren 3a &ndash; Alcide de Gasperi, Italiako lehen ministroa (h. 1954).
* Apirilaren 4a &ndash; Anbrosio Zatarain Goia, gipuzkoar lur-jabe eta mediku euskaltzalea (h. 1966).
* Apirilaren 12a - Gabriel Maria Laffitte, donostiar kazetari, abokatu, politikari eta alkatea (h. 1945).
* Apirilaren 12a &ndash; Rudolf Ramek, Austriako kantzilerra (h.1941).
* Apirilaren 18a &ndash; Max Weber, estatubatuar margolaria (h. 1961).
* Apirilaren 26a &ndash; Edmund Vansteenberghe, Baionako apezpikua (h. 1943).
* Apirilaren 27a &ndash; Móric Esterházy, Hungariako lehen ministroa (h. 1960).

#### Maiatza 
* Maiatzaren 1a &ndash; Pierre Teilhard de Chardin, frantziar paleontologo, filosofo eta jesulaguna (h. 1955).
* Maiatzaren 4a &ndash; Aleksandr Kerenski, errusiar politikari sozialdemokrata iraultzailea (h. 1970).
* Maiatzaren 7a &ndash; Ebenezer Cunningham, ingeles matematikaria (h. 1977).
* Maiatzaren 20a &ndash; Joseph Apeztegi, lapurtar pilotaria (h. 1950).
* Maiatzaren 20a &ndash; Juan Cueto, arabar militarra (h. 1937).
* Maiatzaren 20a &ndash; Wladislaw Sikorski, poloniar politikari eta militarra (h. 1943).
* Maiatzaren 26a &ndash; Maria Olga de Moraes Sarmento da Silveira, portugaldar idazle eta feminista (h. 1948).
* Maiatzaren 28a &ndash; Luis Orgaz, arabar militarra (h. 1946).

#### Ekaina 
* Ekainaren 2a &ndash; Marcelino Ugalde, euskal irakaslea (h. 1949).
* Ekainaren 3a &ndash; Mikhail Larionov, errusiar margolaria (h. 1964).
* Ekainaren 4a &ndash; Natalia Sergeievna Gontxarova, errusiar margolaria (h. 1962).
* Ekainaren 11 &ndash; Hilda Phoebe Hudson, ingeles matematikaria (h. 1965).
* Ekainaren 15a &ndash; Paul Cornu, frantziar ingeniari eta asmatzailea, errotorea erabiliz eginiko lehen hegaldi librearen autorea (h. 1944).
* Ekainaren 22a &ndash; Robert Hertz, frantziar antropologoa (h. 1915).
* Ekainaren 29a &ndash; Louis Trousselier, frantziar txirrindularia (h. 1939).

#### Uztaila 
* Uztailaren 2a &ndash; Eduard von Steiger, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1962).
* Uztailaren 8a &ndash; Rosa Mercedes Ayarza, musikagilea, kantu irakaslea, jakintsua eta Peruko musikaren sustatzailea (h. 1969).
* Uztailaren 18a &ndash; María Maeztu, euskal pedagogo eta hezitzailea (h. 1948).
* Uztailaren 18a &ndash; Antonia Maymón, espainiar pedagogo arrazionalista, militante naturista, anarkista, feminista eta idazlea (h. 1959).
* Uztailaren 19a &ndash; Mikel Urreta Etxebeste, gipuzkoar politikari eta euskaltzalea (h. 1961).
* Uztailaren 27a &ndash; Hans Fischer, alemaniar kimikaria, 1930eko Kimikako Nobel Saria (h. 1945).
* Uztailaren 30a &ndash; Smedley Butler, AEBko armadako militarra 33 urtez eta ondoren ekintzaile bakezalea (h. 1940).

#### Abuztua 
* Abuztuaren 6a &ndash; Alexander Fleming, eskoziar zientzialaria, penizilinaren aurkitzailea eta 1945eko Medikuntzako Nobel Saria (h. 1955).
* Abuztuaren 7a &ndash; François Darlan, frantziar almirante eta politikaria (h. 1942).
* Abuztuaren 8a &ndash; Ewald von Kleist, Alemaniako landa mariskala Bigarren Mundu Gerran (h. 1954).
* Abuztuaren 9a &ndash; Antonio Gaston Orleans-Bragantzakoa, Brasilgo printzea (h. 1918).
* Abuztuaren 12a &ndash; Cecil B. DeMille, estatubatuar zinema zuzendaria (h. 1959).
* Abuztuaren 19a &ndash; George Enescu, errumaniar musikagilea (h. 1955).
* Abuztuaren 25a &ndash; Ricardo Samper, espainiar abokatu eta politikaria (h. 1938).
* Abuztuaren 26a &ndash; Alice Wilson, kanadar geologoa, Kanadako lehenengo emakume geologoa (h. 1964).
* Abuztuaren 29a &ndash; Valery Larbaud, frantziar idazlea (h. 1957).

#### Iraila 
* Irailaren 1a &ndash; Matilde Ras, kataluniar idazlea, itzultzailea eta grafologoa, Espainiako grafologia zientifikoaren aitzindaritzat hartua (h. 1969).
* Irailaren 4a &ndash; Mohamed VIII.a al-Amin, Tunisiako bey eta erregea (h. 1962).
* Irailaren 9a &ndash; Panagiotis Poulitsas, Greziako lehen ministroa (h. 1968).
* Irailaren 11 &ndash; Asta Nielsen, danimarkar aktorea (h. 1972).
* Irailaren 15a &ndash; Ettore Bugatti, italiar industria-gizona (h. 1947).
* Irailaren 20a &ndash; Antti Hackzell, Finlandiako lehen ministroa (h. 1946).
* Irailaren 21a &ndash; Éamonn Ceannt, irlandar errepublikarra, 1916ko Pazko matxinadan Irlandako Errepublikaren Aldarrikapena sinatu zuten buruzagietako bat (h. 1916).
* Irailaren 24a &ndash; Edith Fischerström, suediar margolari, artista grafiko, eskultore eta arte irakaslea (h. 1967).
* Irailaren 25a &ndash; Moisés Huerta, bizkaitar eskultorea (h. 1962).
* Irailaren 25a &ndash; Lu Xun, txinatar idazlea, txinerazko literatura modernoaren aitatzat hartua (h. 1936).
* Irailaren 28a &ndash; Eugeni d'Ors, kataluniar filosofo eta idazlea (h. 1954).
* Irailaren 29a &ndash; Ludwig von Mises, austriar-estatubatuar Austriar eskolako ekonomialari, historialari, logiko eta soziologoa (h. 1973).

#### Urria 
* Urriaren 4a &ndash; Walther von Brauchitsch, Alemaniako Armadako komandante nagusia Bigarren Mundu Gerran. (h. 1948).
* Urriaren 4a &ndash; André Salmon, frantziar idazlea (h. 1969).
* Urriaren 8a &ndash; Rudolf Holsti, finlandiar politikaria (h. 1945).
* Urriaren 8a &ndash; Jose Soltxaga, Gerra Zibileko militar matxino nafarra (h. 1953).
* Urriaren 11 &ndash; Hans Kelsen, austriar legegizon, zuzenbidearen filosofo eta politikaren filosofoa izan zen (h. 1973).
* Urriaren 11 &ndash; Lewis Fry Richardson, ingeles fisikaria (h. 1953).
* Urriaren 15a &ndash; P. G. Wodehouse, ingeles idazlea (h. 1975).
* Urriaren 16a &ndash; Vilhelm Buhl, Danimarkako lehen ministroa (h. 1954).
* Urriaren 20a &ndash; George Snedecor, estatubatuar estatistikaria (h. 1974).
* Urriaren 22a &ndash; Clinton Davisson, estatubatuar fisikaria, 1937ko Fisikako Nobel Saria (h. 1958).
* Urriaren 25a &ndash; Pablo Picasso, espainiar margolari eta eskulturagilea, XX. mendeko artista esanguratsuenetarikoa (h. 1973).
* Urriaren 30a &ndash; Elizabeth Madox Roberts, estatubatuar idazlea (h. 1941).

#### Azaroa 
* Azaroaren 13a &ndash; Rudolf Minger, Suitzako Konfederazioko presidentea (h. 1955).
* Azaroaren 15a &ndash; William Pearse, irlandar errepublikarra, 1916ko Pazko Matxinadako buruzagietako bat (h. 1916).
* Azaroaren 15a &ndash; Duvvuri Subbamma, indiar independentista (h. 1964).
* Azaroaren 17a &ndash; Jose Ramon Astibia, euskal idazlea (h. 1916).
* Azaroaren 17a &ndash; Ethel Bellamy, britainiar astronomia-informatikaria eta sismologoa (h. 1960).
* Azaroaren 22a &ndash; Enver Pasha, turkiar jeneral eta politikaria (h. 1922).
* Azaroaren 23a &ndash; Edward L. Atkinson, britainiar itsas zirujaua eta Antartikako esploratzailea (h. 1929).
* Azaroaren 25a &ndash; Joan XXIII.a, aita santua (h. 1962).
* Azaroaren 28a &ndash; Stefan Zweig, austriar eleberrigile, antzerkigile, kazetari eta biografoa (h. 1942).
* Azaroaren 29a &ndash; Hermann Ehrhardt, alemaniar militarra (h. 1971).
* Azaroaren 30a &ndash; Andres Amonarriz, euskal idazlea (h. 1952).

#### Abendua 
* Abenduaren 2a &ndash; Irakli Tsereteli, georgiar mentxebikea (h. 1959).
* Abenduaren 8a &ndash; Albert Gleizes, frantziar margolari kubista, artearen teorialari eta filosofoa (h. 1953).
* Abenduaren 18a &ndash; Esperanza Zuloaga, espainiar zeramikaria (h. 1937).
* Abenduaren 19a &ndash; King Oliver, estatubatuar afroamerikar konpositore eta jazzeko orkestra-zuzendaria (h. 1938).
* Abenduaren 22a &ndash; Alberts Kviesis, Letoniako presidentea (h. 1944).
* Abenduaren 23a &ndash; Juan Ramon Jimenez, espainiar idazlea, 1956ko Literaturako Nobel Saria (h. 1958).
* Abenduaren 24a &ndash; Delfina Bunge, argentinar idazlea, olerkaria, saiakera-egilea eta filantropoa (h. 1952).
* Abenduaren 27a &ndash; António Granjo, Portugalgo lehen ministroa (h. 1921).
* Abenduaren 29a &ndash; Juana Tomasa Charela Vidas, *La Calderera*, nafar etxekoandrea, Gerra Zibilean fusilatua (h. 1936).
* Abenduaren 31 &ndash; Max Hermann Pechstein, alemaniar margolari eta marrazkigilea (h. 1955).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Carlos Castellanos, bizkaitar futbolaria (h. 1903).
* Federiko Garralda, nafar albaitari eta euskal idazlea (h. 1929).
* Ignacio K. Nuñez, euskal idazlea (h. 1910).
* Jesús Alustiza, gipuzkoar sendagilea (h. 1951).
* Jose Aranburu Aramendi, *Keixeta*, gipuzkoar aizkolaria, historiako handienetako bat (h. 1962).
* Leon Lassalle, lapurtar idazlea (h. 1961).
* Martin Oianburu Artze, nafar enpresaburua (h. 1975).
* Pepita Sanz, nafar abeslari lirikoa (h. 1928).
* Benjamin Jekhowski, frantziar-errusiar-poloniar astronomoa (h. 1975).
* Carlota Matienzo, puertorricar irakasle eta feminista (h. 1926).
* José Gafo, espainiar apaiz eta politikaria (h. 1936).
* Kemal Atatürk, Turkiako lehen presidentea (h. 1938).

## Heriotzak 
#### Urtarriletik ekainera 
* Urtarrilaren 1a &ndash; Louis Auguste Blanqui, sozialismoaren teorialari eta iraultzaile frantsesa (j. 1805).
* Urtarrilaren 4a &ndash; Domingo Moriones, euskal militar eta politikaria (j. 1823).
* Urtarrilaren 14a &ndash; Francisco Arzuaga, Bilboko Danbolintero Nagusia 53 urtez (j. 1800).
* Urtarrilaren 21a &ndash; Wilhelm Matthias Naeff, Suitzako Konfederazioko presidentea (j. 1802).
* Otsailaren 3a &ndash; John Gould, ingeles ornitologo eta marrazkilaria (j. 1804).
* Otsailaren 5a &ndash; Thomas Carlyle, eskoziar historialari, kritikari eta filosofoa (j. 1795).
* Otsailaren 9a &ndash; Fjodor Dostojevsky, errusiar idazlea (j.1821).
* Otsailaren 25a &ndash; Melchior Paul von Deschwanden, suitzar margolaria (j. 1811).
* Martxoaren 13a &ndash; Alexandro II.a Errusiakoa, Errusiako enperadorea (j. 1818).
* Martxoaren 22a &ndash; Maria Adelaide Fernandes Prata, portugaldar idazle eta poeta (j. 1822).
* Martxoaren 28a &ndash; Modest Musorgski, errusiar musikagilea (j. 1839).
* Apirilaren 6a &ndash; Jose Maria Iparragirre, euskal olerkari eta musikagilea (j. 1820).
* Apirilaren 15a &ndash; Sofia Perovskaia, errusiar iraultzailea, Alexandro II.a Errusiakoaren hilketaren antolatzailea, urkatua (j. 1853).
* Apirilaren 19a &ndash; Benjamin Disraeli, ingeles politikari eta idazlea (j. 1840).
* Maiatzaren 11 &ndash; Henri Frédéric Amiel, suitzar filosofoa (j. 1821).
* Maiatzaren 11 &ndash; Sakamantekas, arabar serie-hiltzailea (j. 1821).
* Maiatzaren 14a &ndash; Maria Mazzarello, italiar lekaimea, Andre Maria Laguntzailearen Alaben Institutuaren sortzailea (j. 1837).
* Maiatzaren 15a &ndash; Franz von Dingelstedt, alemaniar idazlea (j. 1814).
* Maiatzaren 22a &ndash; Friedrich Kasiski, prusiar ofiziala, kriptografoa eta arkeologoa (j. 1805).
* Maiatzaren 24a &ndash; Samuel Palmer, ingeles paisaia-margolari, grabatzaile eta idazlea (j. 1805).
* Maiatzaren 25a &ndash; Nutt Komodoroa, estatubatuar artista (j. 1848).
* Ekainaren 2a &ndash; Elise Thérèse Koekkoek-Daiwaille, herbeheretar margolari eta litografoa (j. 1814).
* Ekainaren 6a &ndash; Henri Vieuxtemps, belgikar musikagilea (j. 1820).
* Ekainaren 9a &ndash; Joan Batista Artxu, euskal idazlea (j. 1811).
* Ekainaren 16a &ndash; Aleksandra Iximova, errusiar idazle, itzultzaile eta argitaratzailea (j. 1805).
* Ekainaren 23a &ndash; Matthias Jakob Schleiden, alemaniar botanikaria (j. 1804).
* Ekainaren 28a &ndash; Jules Dufaure, Frantziako lehen ministroa (j. 1798).

#### Uztailetik abendura 
* Uztailaren 14a &ndash; Billy the Kid, estatubatuar legezkanpoko bidelapur eta tiratzailea (j. 1859).
* Uztailaren 26a &ndash; George Borrow, ingeles idazle, bidaiari eta filologoa (j. 1803).
* Abuztuaren 2a &ndash; Marcus Clarke, australiar idazle eta kazetaria (j.1846).
* Irailaren 14a &ndash; Xoan Antonio Saco e Arce, galiziar idazle eta hizkuntzalaria,  Galizierazko lehen gramatika idatzi zuena (j. 1835).
* Irailaren 16a &ndash; Jean-Baptiste Nothomb, Belgikako lehen ministroa (j. 1805).
* Irailaren 19a &ndash; James Garfield, Ameriketako Estatu Batuetako 20. Presidentea (j. 1831).
* Urriaren 6a &ndash; Claire de Chandeneux, frantziar idazlea (j. 1836).
* Urriaren 10a &ndash; Daniel Comboni, italiar santua (j. 1831).
* Urriaren 31 &ndash; George W. De Long, estatubatuar militar eta esploratzailea (j. 1844).
* Azaroaren 21a &ndash; Ami Boué, austriar geologoa (j. 1794).
* Abenduaren 2a &ndash; Jenny von Westphalen, prusiar idazle eta pentsalaria (j. 1814).
* Abenduaren 13a &ndash; August Šenoa, kroaziar idazlea (j. 1838).
* Abenduaren 17a &ndash; Lewis Henry Morgan, estatubatuar antropologoa (j. 1818).

#### Egun ezezaguna edo zehaztugabea 
* Alberto Larroque, lapurtar legelari eta irakaslea (j. 1819).
* Ignacio Gogeaskoetxea, bizkaitar euskaltzale, itzultzaile eta apaiza (j. 1825).
* José Perula y de la Parra, nafar jeneral karlista (j. 1830).
----

## Kanpo estekak