open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Noemí Lapzeson

**Noemí Lapzeson** (Buenos Aires, Argentina, 1940ko ekainaren 28a – Geneva, Suitza, 2018ko urtarrilaren 11) dantzaria eta koreografoa izan zen. Ezaguna da Danse izeneko Konpainia Bertikala sortzeagatik. New Yorken, Londresen, Parisen bizi izan zen, baita Genevan ere, dantza-konpainia zuen lekuan, eta bertan hil zen.

New Yorkeko Guggenheim Fundazioaren beka (1999) eta Suitzako Koreografia Saria (2002) sariak jaso zituen.

## Bizitza 
### Familia eta ikasketak 
Noemi Lapsezon Argentinako hiriburuan, Buenos Aires hirian, jaio zen 1940. urtean. Aita Elias Lapsezon abokatua izan zuen eta ama Cecilia Mossin Kotin Argentinako fisika nuklearraren aitzindaria. Txikitan Émile Jamendu-Dalcroze musikagile eta pedagogoaren metodoarekin ikasi zuen, musika eta gorputz erritmoak uztartuta. Hamalau urterekin Ana Itelmanen dantza taldeko kidea izan zen, eta 16 urterekin New Yorkera joan zen beka batekin, Juilliard Eskola entzutetsuan ikasteko.

### Ibilbidea 
1959an Martha Grahamen Konpainiara batu zen, non hamar urtez dantzari eta irakasle  jardun zuen. Bertan ikasi zituen koreografoak proposatzen zituen diziplina, teknika eta gorputzarekin egindako lana. Hantxe kokatu zen behin betiko 1976an eta Ballet du Grand Théâtre delakoari eman zizkion eskolak, Kontserbatorio Herrikoian, Dalcroze Institutuan eta Grütli Estudioan. Urte berean Compañía Vertical Danse izenekoa sortu zuen Genevan. Izena aukeratzearen arrazoia, koreografoak beti azpimarratu zuen gizakiaren bertikaltasuna izan zen, baita Roberto Juarroz poeta argentinarraren eta bere *Poesia Bertikala* omentzeko ere.

## Estiloa 
Bere koreografiek oinarrizko ereduak jarraitzen zituzten, eta sinpletasuna eta intimitatea zituzten helburu, «ikusgarritasunaren» aurrean. Kanpoko musika ez zen bere koreografien funtsezko elementua, baizik eta «mugimenduaren berezko musikaltasuna» interesatzen zitzaion. Lana osotasun koreografikotzat jotzen zuen, baina baita «musikala, bisuala eta argitsua» ere.thumb|Lapzesonen hilobia
## Lanak 
## Sariak eta aintzatespenak 
* 1992: Romand Konpainia Independenteentzat
* 1999: Guggenheim Beka
* 2002: Koreografiako suitzarra
* 2006: Cultural Leenards
* 2007: Les Arts du Spectacle Genevako Hiriko lau urtez behingoa
* 2009: Diploma merituari, koreografo Konex saria 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* San Pedro, Marcela; Lapzeson, Noemi (2014). Un corps qui pense: Noémi Lapzeson-transmettre en danse contemporaine (en francés). Génova. ISBN 9782940406920. OCLC 937720509. 

## Kanpo estekak 
* Compañía Danza vertical
* Noemí Lapzeson-en biografia Connecticaen
Igoingo Lepua I

**Igoingo Lepua I** Hernanin dagoen trikuharri bat da, Igoin-Akolako Estazio Megalitikoan. Inguruko hareharriekin eraikita dago, eta dago argi Neolitokoa edo Brontze Arokoa ote den.

## Aurkikuntza eta indusketa 
1928an aurkitu zuen Jose Migel Barandiaranek. Ez da induskatu.

## Deskribapena 
14 metroko diametroa du. Tumuluak 0,8 metroko altuera du. Erdialdean sakonune bat dauka, eta bertan harlauza bat dago. Ekialdean beste bat du, estaldia izango zena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urtapotolueta I

**Urtapotolueta I** Oñati eta Aretxabaleta artean dagoen Orkatzategiko Estazio Megalitikoan aurkitzen den trikuharri bat da. Inguruko kareharriarekin eraikita dago.

## Aurkikuntza 
Fidel Alcala, Luis del Barrio eta Txomin Ugaldek aurkitu zuten 1980. urtean. Ez da indusketarik egin.

## Kokapena 
Orkatzategi eta Ametzueta gailurren arteko sakonune batean dago, 770 metrotako altueran. Oñatiko udalerriari dagokio, 100 metro mendebaldera dagoen Urtapotolueta II tumuluak markatzen du herri bien arteko muga. 200 metrotara Urtao tumulua dauka.

## Deskribapena 
8'5 metroko diametroa duen tumulo baten erdian kokaturik dago eta 0'80 eta 0'60 metro arteko altera du. Tumuluaren erdiko kraterrak metro bateko diametroa eta metro erdiko sakonera du, eta ertan bi harlauza daude, bata zutik (1,35x0,85x0,28 m.) eta bestea etzanda (1,20x0,70x0,25 m.). Tumuloan bertan beste bi harlauza daude etzanda

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Jing

**Wang Jing** (1988ko martxoaren 26a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2008ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andikano-Loiola jauregia

**Andikano-Loiola jauregia** Arrasaten dagoen jauregia da, Gipuzkoan. Arrasateko Alde Zaharrean kokaturik dago eta XVII. mendean eraiki zen.

## Deskribapena 
### Erakina 
Herriko plazan kokaturik dago, udaletxe barrokoaren ezkerretara, udaletxea bera eta Mendia jauregiaren artean. Herrerar estiloan eraiki zen. Harlanduzko fatxada eta armarria baditu ere egurrezko galeria handi batek estaltzen ditu. Teilatuan txapitula bat du. 

### Galeria 
Sasi-gotikozko estiloan egindako galeria ederra da eraikin honen ezaugarri nabarmenena. Bi solairu ditu. Lehioetan gotikoaren itxura hartzen duten puntadun arkuak daude eta bakoitzaren gaineko metopan errosetak ageri dira.

## Iruditegia 

Irudi:Mondragon - Palacio Andinako-Loiola 4.jpg
Irudi:Mondragon 5.jpg
Irudi:Mondragon - Palacio Andinako-Loiola 6.jpg

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Emma Pérez Ferreira

**Emma Victoria Perez Ferreira** (Buenos Aires, Argentina, 1925eko apirilaren 2a – Ibidem, 2005eko ekainaren 28a) fisikaria, zientzialaria eta irakaslea izan zen. Bere herrialdeko zientziaren aurrerapenean izugarri lagundu zuena eta Argentinan informatikaren aitzindaria izan zena. Energia Atomikoaren Batzorde Nazionalean (CNEA) egin zuen lan, eta erakunde horretako presidentea izan zen lehen emakumea izan zen.

## Bizitza 
Buenos Airesen jaio zen 1925eko apirilaren 2an. Buenos Aireseko Unibertsitatean (UBA) Zientzia Fisikomatematikoak ikasi zituen eta 1952an lizentziatura lortu zuen. 

### Lan ibilbidea 
UBAko Zientzia Zehatz eta Naturalen Fakultateko irakaslea izan zen. Fisikan doktoratu zen 1960an, eta gero graduondoko ikastaroak egin zituen Ingalaterrako Durham eta Italiako Boloniako Unibertsitateetan, Energia Atomikoaren Batzorde Nazionalaren (CNEA) beka bati esker. Erakunde entzutetsu horretako zientzialarien taldeko lehenengo kideetako bat izan zen. Goi-ardurako karguak izan zituen, eta, hasieran, energia handiko fisika nuklearraren arloko ikerketa zientifikoan aritu zen. Fisika Nuklearreko Saileko burua izan zen hamar urtez, eta gero ikerketa eta garapeneko zuzendaria.

1976an TANDAR (Argentinar Tándema ) proiektuaren buru izendatu zuten, ioi astunak azeleratzeko makina bat, Argentina fisika nuklear esperimentalaren abangoardian jarri zuena. 1985etik 1989ra Raul Alfonsín presidenteak sortutako Demokrazia Sendotzeko Kontseiluko kidea izan zen. 1987tik 1989ra, Energia Atomikoaren Batzorde Nazionaleko presidentea izan zen.

1990. urteaz geroztik, RETINA (Red Teleinformática Academica) proiektuaren zuzendaria izan zen. Interneteko sare komertzialen aurreko sare akademikoa zen, eta unibertsitateen arteko ordenagailuak lotzen eta komunikatzen zituen. Sare horren abiadura jada iristen ez zenean, bere taldearekin batera sare akademiko aurreratuen inplementazioan parte hartu zuen, Argentina Internet2ra integratu ahal izateko. Ameriketako Estatu Batuetako sare akademiko aurreratua da, datu-bolumen handiak abiadura handian transferitzeko aukera ematen duena. 2001eko abenduan, Argentinako Errepublika RETINA2 gisa integratu zen.

### Heriotza 
2005eko ekainaren 28an Buenos Aires hirian hil zen, 80 urte zituela.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Newtonen sosa, Lily. *Argentinako Emakumeen Hiztegi Biografikoa*. 3. ed. Buenos Aires: Plus Ultra, 1986.  ISBN 950-21-0774-8. [PDF] Sare akademiko eta zientifikoetarako konektibitatea. 

## Kanpo estekak
Olakua dorretxea

**Olakua dorretxea** Oñatin dagoen dorretxea da, Olakua auzoan. Bidaurretako monasteriotik 200 metrotara dago eta *Bidaurreta dorrea* izenaz ere ezagutzen da.

## Historia 
XV eta XVI. mendeen artean eraiki zen. Azken mendeetan baserria eta errota izan zen. Bidaurretako monasterioaren eraikuntza bukatu bitartean monja klaratarrak bertan bizi izan ziren. 1985ean Espainiako Ondare Historiko izendatu zen.

1998an berreraikuntza handi bat egin zen, eta solairu bat gehitu zitzaion goitik. 21. mendean Oñatiko udalaren bulegoak daude bertan, zehazki coworking gune bat 2017tik.

## Iruditegia 

Fitxategi:Olakua 65-07-1.jpg|20. mendearen 2. erdian zuen itxura.
Fitxategi:Olakua 65-07-1 (leihoak eta saietera).jpg|Leiho eta saietera zaharrak.
Fitxategi:Olakua 69-11.jpg|Eraberritzea, 1998. urtean.
Fitxategi:Olakua 141141.jpg|Barrualdea, coworking espazio bezala berregina 2017an.

thumb|500px|erdian|Dorretxearen planoak, 1980ko hamarkadan eginak.

thumb|500px|erdian|

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Beatriz Susana Cougnet de Roederer

**Beatriz Susana Cougnet de Roederer** (Lausanne, Suitza, 1930eko irailaren 16a – Colorado, Ameriketako Estatu Batuak, 2022ko irailaren 12a) zientzialaria, ikertzailea eta argentinar fisikari aitzindaria izan zen, erradiazio kosmikoaren eta energia altuko fisikaren alorrean espezializatua.

## Bizitza 
Beatriz Cougnet Suitzan jaio zen, eta gurasoak argentinar hiritarrak ziren, Fausto eta Susana. Beatriz jaio zenetik hazi zen Argentinan. 

Beatriz Cougnetek fisika eta matematika ikasi zuen Buenos Aireseko Unibertsitatean eta 1952ko abenduaren 18an lortu zuen bere maistratasuna. Ekarpen garrantzitsuak egin zizkion Argentinako zientziari. Bere ikerketa esparruan aitzindaritzat jotzen da, Juana M. Cardoso, Adulio Cichini, Horacio Ghielmetti, Emma Pérez Ferreira, Juan G. Roederer eta Pedro Waloschek doktoreekin batera. Bevatron partikula-azeleragailuan (Berkeley, Kalifornia) erregistratutako erreakzio nuklearrei buruzko doktoretza-ikasle baten tesi-zuzendaria izan zen. 

### Lan ibilbidea 
Beatriz Cougnatek erradiazio kosmikoari buruzko ikerketak egin zituen Energia Atomikoaren Batzorde Nazionalaren (CNEA) Plaka Nuklearren Laborategian, Argentinan, 1950 inguruan, eta 1960an Buenos Airesko Unibertsitatean Erradiazio Kosmikoaren Zentro Nazionala (gero Astronomia eta Espazioaren Fisikako Institutua deitu zena) sortzeko oinarriak ezarri zituen,

1949. urtearen bukaeran, Beatriz Alemaniara joan zen, eta Werner Heisenbergen Max Planck Institutuko laborategia bisitatu zuen Saxonia Behereko Göttingenen. Han, Martin Teucher-ek zuzendutako emultsio nuklearrekin egindako lana ezagutu zuen. 1950-1951ko udan, Beatriz Cougnet-ek eta Juan Roederer-ek, artean ikasleak zirela, argazki-emultsioak zituzten plaka nuklearrak erakutsi zituzten Andeetan (Argentina). Hala, pi mesoien edo pioien partikula ezagunen bigarren detekzio egiaztatua lortu zuten. 1953aren hasieran, Beatrizek eta Juan Roederer senarrak mota horretako azken espedizioa egin zuten latitude geomagnetiko altuagoetan emultsioak erakusteko, Lanin sumendiaren magalean, Barilochetik gertu. Urte hartako azaroan Alemaniara joan ziren biak lanera.

## Bizitza pertsonala 
Joan G. Roeder italiar-argentinar fisikari ezagunarekin ezkondu zen. Bigarren mailako ikasketetan ezagutu zuten elkar eta lau seme-alaba izan zituzten: Ernesto, Irene, Silvia eta Mario. Hirugarren umea izan ostean, 1958an jaioa, familia zaintzeari ekin zion. 1966ko ekainean, Argentinan emandako Estatu kolpearen ondorioz, Denverrera (Ameriketako Estatu Batuak) emigratu zuen bere familia osoarekin. 

1977an, Juan Roederer senarrak Alaskako Unibertsitateko Geofisika Institutuko zuzendari kargua onartu zuen, Fairbanksen, eta berriz emigratu behar izan zuen. 37 urtez Alaskan bizi ostean, Coloradora (AEB) bizitzera joateko eskatu zieten seme-alabek Beatrizi eta senarrari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Andre Mariaganako debozioak

[thumb|[Arantzazuko santutegia|Arantzazuko Andre Maria, Euskal Herriko Andre Mariaganako debozioen erakusgarri nagusietako bat.]]

**Andre Mariaganako debozioak** kristau tradizio jakin batzuetako kideek Jesusen ama den Mariaren pertsonari zuzendutako beneraziozko ohiturak eta praktikak dira. Katolizismoan, luteranismoan, anglokatolizismoan eta ekialdeko ortodoxian egiten dira ohitura eta praktika horiek; baina, oro har, baztertu egiten dira beste izendapen kristau batzuetan.

Deboziozko otoitzak izan daitezke, edo Mariaren bitartez Jainkoari eskaera zehatzak egiteko otoitzak. Kristau talde bakoitzak praktikatutako Mariaren debozioetan forma eta egitura aniztasun nabarmena dago. Andre Mariaganako debozio ortodoxoak ondo zehaztuta daude, eta oso lotuta liturgiarekin; Erromatar Eliza Katolikoko praktikak, berriz, askotarikoak dira. Besteak beste, hainbat eguneko otoitzak dira, hala nola bederatziurrenak; Aita Santuak egindako koroatze kanonikoen ospakizunak; ekialdeko kristautasunean ,ikonoak gurtzea; eta ahots-otoitzik ez dakarten ekintza jainkozaleak, hala nola eskapularioak janztea edo Andre Mariaren lorategi bat mantentzea.

Andre Mariaganako debozioak garrantzitsuak dira tradizio erromatar katolikoarentzat, ekialdeko ortodoxoentzat eta anglikano nahiz luterano batzuentzat; baina protestante gehienek ez dituzte onartzen, uste baitute halako debozioak ez direla sustatzen Biblian. Uste dute debozio horrek arreta desbideratu dezakeela Kristorengandik. Praktikatzaileen arabera, Ama Birjinarekiko debozioa ez da gurtza; izan ere, gurtza Jainkoarentzat soilik da. Bai tradizio katolikoak, bai ortodoxoak, Andre Maria Kristoren menpekotzat jotzen dute; baina, hala ere, beste izaki guztien gainetik ikusten dute Andre Maria. 787an Nizeako Bigarren Kontzilioak hiru mailako hierarkia bat baieztatu zuen: *latria*, *hiperdulia* eta *dulia* (Jainkoari, Andre Mariari eta gero beste santuei dagokiena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Kaihua

**Wang Kaihua** (Lanzhou, 1994ko otsailaren 16a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Su Wen

**Su Wen** (1999ko otsailaren 10a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Clotilde Ortíz Rubín de Celis

**María Clotilde Ortíz Rubín de Celis** (Santurtzi, Bizkaia, 1936ko maiatzaren 25a - Madril, 2016ko martxoaren 2a) bizkaitar piano-jotzailea izan zen.

## Biografia 
Maria Clotilde Ortiz Rubín de Celis Santurtziko Murrieta etorbidean jaio zen 1936ko maiatzaren 25ean. Carmelo Ortiz Alday bilbotar elektrikariaren eta Adelaida Isabel Rubín de Celis Pradas santurtziarraren alaba izan zen. 1969ko abuztuaren 24an, 33 urte zituela, Miguel Pascual Fernándezekin ezkondu zen Bilbon.

Musika ikasketak Bilboko Kontserbatorioan hasi zituen; Clara Bernal izan zuen zuzendari. Madrilen jarraitu zuen bere piano karrera José Cubiles piano-jotzailea irakasle izan zuelarik.

Bere ibilbidean sari ugari jaso izan zituen; esate baterako, Bilbon piano-karrera bukaerako lehen saria eman zioten eta *Birtuosisimo*-saria Madrilen. Era berean, *Marcelino Ibáñez de Betolaza* *eta Premio de Piano Jaén lehiaketak* ere irabazi zituen.

Buenos Aireseko Antzokian (Bilbo) hasi zen estreinakoz profesional lanean Bilboko Udal Orkestrarekin batera. Hasiera hartatik aurrera, Sozietate filarmonikoz sozietate filarmoniko ibili zen errezitaldiak eskaintzen; besteak beste, Bilbon, Donostian edo Madrilen jardun zuen. 

Maria Clotilde Ortíz Rubín de Celis 2016ko martxoaren 2an zendu zen Madrilen, 80 urte zituela. Urte horretan bertan, Itziar Pascual idazleak bere liburua, *La vida de los Salmones*, eskaini zion piano-jotzaileari.

## Sariak eta aitortza 
* Piano-karrera bukaerako lehen saria jaso zuen Bilbon.
* *Birtuosismo-saria* eman zitzaion Madrileko Kontserbatorioan.
* 1956an *Marcelino Ibáñez de Betolaza* *lehiaketa* irabazi zuen.
* 1958an aho batez *Premio de Piano Jaén* txapelketako lehen saria eman zioten.
* Itziar Pascual antzerkigile madrildarrak *La vida de los Salmones* liburua eskaini zion Maria Clotilde Ortíz Rubín de Celisi; honako hau dio liburuan: "A Clotilde Ortiz Rubin de Celis (Santurce, Vizcaya, 1936-Madrid, 2016) In memoriam"

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Clarice Pignalberi de Hassan

**Clarice Pignalberi de Hassan** (San Carlos Centro, Santa Fe, Argentina, 1931ko maiatzaren 6a – Ibidem, 1993ko uztailaren 31) limnologoa, biologoa, zientzialaria, ikertzailea eta irakaslea izan zen, Ikerketa Zientifiko eta Teknikorako Kontseilu Nazionaleko (CONICET) ikertzaile nagusia.

## Bizitza 
Santa Fe Argentinako San Carlos Centro herrian jaio zen 1931n, eta 1948an maistra normal nazional titulua lortu zuen. Hirugarren mailako ikasketak Santa Feko Irakasleen Institutuan hasi zituen, Natur Zientziei buruz, Itsasertzeko Unibertsitate Nazionalaren mende, 1953. urtean.

### Lan ibilbidea 
Natur Zientzietako irakaskuntza ertaineko eta bereziko irakaslea izan zen 1956. urtean.

1961ean, sortu berria zen Santa Feko Lupetz edo Limnologia Institutuan hasi zen lanean, CONICETen  (Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas) esparruan. Hobekuntza-bekadun hasi zen, eta, kanpo-beka bati esker, Pallanzako Italiako Hidrobiologia Institutura joan zen. Eta 1964an CONICETen Sistema Zientifikoan hasi zen, eta 1991n erretiratu zen. 1974tik 1988ra Limnologiako Institutu Nazionaleko zuzendaria izan zen.

## Argitalpen hautatuak 
* . 1988. *Cambios estacionales de la densidad de peces en una laguna del valle aluvial del río Paraná (Argentina)*. Rev. Hydrobiol. Trop. 21 (4): 335-348

* . 1985. *Fish populations in the Parana river 1. Temporary water bodies of Santa Fe and Corrientes areas, 1970-1971 (Argentine Republic)*. Stud. Neotrop. Fauna Environ., vol. XX, N.º 1: 15-26

* . 1985. *Fish populations in the Middle Parana River: lentic environment of Diamante and San Pedro Areas (Argentine Republic)*. Hydrobiologia, 127: 213-218

* . 1984. *Santa Fe* (Parana ertaina) hiritik gertu dauden inguruneen ezaugarri limnologikoak: landaretzari lotutako arrain-populazioak. Neotropica (La Plata), vol. XXX, 84. zk.: 127-139

* . 1981. *Fish populations of the Parana River II. Santa Fe and Carreras Arloak*. Hydrobiologia, vol. LXXVII, 3. NA: 261-272

* . 1969. *Limnological investigations on biotic communities in the Middle Parana River Valley*. Vehr. intern. Verein. Limnol. 17: 1035-1050

* . 1965. *Contribution a1 conocimiento de las populaciones de peces de las lagunas islenias del Parana medio*. An. II Gong. Lat. Amer. ZOO~. Süo Paulo, 2: 131-144

* . 1965. *Evolution de las gonadas en +Prochilodus plafensis y ensayo de clasificación de los estados sexuales (Pisces, Characidae)*. An. II Congr. Lat. Amer. ZOO~. Sao Paulo, 2: 203-208

## Aintzatespenak 
* Kidetz: Argentinako Ekologia Elkartea, bertako presidentea izan zen 1978tik 1982ra.
* Eponimoak: Liburutegia: "Clarice Pignalberi de Hassan irakaslea

* CONICET Santa Fe Zientziaren Emakumeen Aretoa zientziaren eta teknologiaren arloan nabarmendu diren ikertzaileak omentzeko gunean dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Ikonologoen bilduma
Mahmud Shevket Pasharen gobernua

**Mahmud Shevket Pasharen gobernua** Mahmud Shevket Pasha Bisir Handiaren agindupean zegoen. 1913ko urtarrilaren 23an sortu zen Ate Sublimearen aurkako erasoaren ondoren, Kamil Pasha-k bake-itun bat sinatzeko saiakeraren ondorioz gertatu zen Balkanetako Lehen Gerra amaituko zuen Turkia Europan Balkanetako Ligari emanez. Estatu kolpearen ondorengo bi asteren buruan, Shevket Pasha armistizioa hautsi eta borrokari ekin zion berriro, baina ez zuen lurrak berreskuratu. Azkenean gobernuak Londresko Ituna bete behar izan zuen, Adrianopla hiria Bulgariari, Otomandar Inperioaren jatorrizko hiriburuetako bati, eman zion. Ekainaren 12an Shevket Pasha-ren hilketaren ostean, Said Halim Pasha gobernu berri bat osatzera eraman zuten Shevket Pasha-ren hilketaren ostean.

Batasun nazionalaren gobernua zen, Batasunaren eta Aurrerapenaren Batzordearen laguntza izan zuena, hiru ministro eman zizkion gobernuari. CUP izan zen estatu kolpearen gidari eta Kamil-en Gerra Ministro Nazım Pasha sartuko gobernua zuzentzea nahi zuen, baina estatu kolpean hil zenean CUPek Mahmud Shevket Pasha-rekin konpondu behar izan zuen gobernua zuzentzeko.

## Kabinetea 
## Kanpo estekak
Irukurutzeta (trikuharria)

**Irukurutzeta** Bergaran (Gipuzkoa) dagoen trikuharri bat da, Elosua-Plazentziako Estazio Megalitikoan. Neolitokoa da.

## Aurkikuntza eta indusketa 
Jose Miguel Barandiaranek aurkitu zuen megalitoa eremua ikertzen ari zela 1921 eta 1922an. Urte hartan Telesforo Aranzadik, Jose Miguel Barandiaranek eta Enrique Egurenek "Exploración de diez y seis dólmenes de la sierra Elosua-Plaentzia" lana argitaratu zuten, eta han jaso zen Irukurutzeta trikuharria.

## Kokapena 
PR Gi-94 nomenklatura duen Dolemenen Ibilbidea izeneko Deba eta Urola bailaren arteko igarobide zaharrean kokatzen da. Elosua-Plazentziako Estazio Megalitikoko 5 trikuharrietako bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daniela Robles Espinoza

**Daniela Robles Espinoza** (San Luis Potosí, Mexiko, 1986ko irailaren 21a) zientzialari, bioinformatikaria eta ikertzaile aitzindaria da arlo horretan. Bere lana Mexiko eta Latinoamerikako populazioetako minbiziaren genomika ulertzera bideratzen da, batez ere melanoman.

## Bizitza 
### Ikasketak 
Zientzia Genomikoetako lizentziatura egin zuen Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoko (UNAM) Bioteknologia Institutuan, eta bertan graduatu zen 2009an. Gero, Cambridgeko Unibertsitatean (Erresuma Batua) doktoretza lortu zuen 2015eko otsailean, David Adamsen gainbegiradapean, Wellcome Trust Sanger Institute delakoan. Doktoretza horretan, azaleko minbiziaren melanoma erasokorrerako aurrejoera genetikoaren mekanismoak aztertu zituen, eta genomaren sekuentziazio-datuak interpretatzeko eta bistaratzeko tresnak garatzen lagundu zuen.

### Lan ibilbidea 
Doktoretza ondoko egonaldi bat ere egin zuen Wellcome Trust Sanger Institute-n, Cambridge hirian, 2016an. Hantxe identifikatu zuen melanometako mutazio somatikoen karga handiagoa lotuta dagoela *MC1R* genearen aldaera genetikoekin. Mexikoko Queretaro hirian dagoen UNAM (LIIGH-UNAM) erakundearen Giza Genomari buruzko Nazioarteko Ikerketa Laborategiko Minbiziaren Genetika eta Bioinformatika Taldearen burua izan da. Ikertzaileen Sistema Nazionaleko (SNI) II. mailako kidea da, UNAMen Zientzia Biomedikoetako Doktoretza Programaren tutorea da eta Melanoma Genetics Consortium-en (GenoMEL) parte izan da.

Roblesek minbizia zelan sortzen eta eboluzionatzen den aztertzen du, batez ere mexikar populazio mistoen testuinguruan. Bere ikuspegi zientifikoa melanomaren aurrejoera eta progresioa da, Latinoamerikan prebalenteak diren beste minbizi mota batzuetara hedatzeko helburuaz. Eskala handiko sekuentziazio-metodologien datuak aztertu dituzte, eta haiek interpretatzen laguntzeko software-tresnak idatzi dituzte.

## Argitalpen hautatuak 
* *A Genome-Wide Association Study for Regulators of Micronucleus Formation in Mice*. McIntyre RE, Nicod J, Robles-Espinoza CD, Maciejowski J, Cai N, Hill J, Verstraten R, Iyer V, Rust AG, Balmus G et al. G3 (Bethesda, Md.) 2016;6;8;2343-54
* *Germline MC1 status influences somatic mutation burden in melanoma*. Robles-Espinoza CD, Roberts ND, Chen S, Leacy FP, Alexandrov LB, Pornputtapong N, Halaban R, Krauthammer M, Cui R, Timothy Bishop D and Adams DJ. Nature communications 2016;7;12064
* *Germline TERT promoter mutations are rare in familial melanoma*. Harland M, Petljak M, Robles-Espinoza CD, Ding Z, Gruis NA, van Doorn R, Pooley KA, Dunning AM, Aoude LG, Wadt KA et al. Familial cancer 2016;15;1;139-44

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
John Stone Stone

**John Stone Stone** (1869ko irailaren 24a - 1943ko maiatzaren 20a) estatubatuar matematikari, fisikari eta asmatzailea izan zen. Hasieran telefonoaren ikerketan aritu zen lanean, eta ondoren irrati-teknologia goiztiarraren garapenean eragin handiko lana egin zuen, non sintonizazioan hobekuntzagatik bereziki ezaguna zen. Diseinu askotan aurreratuak izan arren, "Stone Telegraph and Telephone Company"k porrot egin zuen 1908an, eta bere karreraren gainerakoa ingeniaritza aholkulari gisa eman zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  John Stone Stone.  IEEE History Center. IEEE, 2003.
Leire Aurrekoetxea Arkotxa

**Leire Aurrekoetxea Arkotxa** (Bilbo, Bizkaia, 1978) bertso gai-jartzailea da. 

## Ibilbidea 
Bost neba-arreba dira eta Leire txikiena da, neba nagusiarekin deskubritu zuen bertsolaritza, Santutxuko Bertso Eskolako partaide zen neba eta berarekin entzun zituen lehenengo bertsoak.

Ikastola sasioan Jon Lopategi "Baltza" eta Altzalei izan zituen bertso irakasle eta ondoren bertso eskolan eman zuen izena berak ere; inauterietako kopla lehiaketa, sagardotegiko irteerak, afariak...gustora gogoratzen ditu garai haiek, lagun handiak egin baitzituen bertan.

Ordutik ez du sekula bertsolaritzarekin hasitako harremana eten. Inoiz bertsotan aritu arren, gustorago dabil gai-jartzaile lanetan eta horretan dihardu: BBK Sariketan, Bizkaiko Bertsolari Txapelketan, Bilboko Aste Nagusiko saioetan zein Bertsolari Txapelkea Nagusian. Bertsolaritza, familia eta lana uztartzeko era daukan guztietan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leila Ghanem

**Leila Ghanem** (Beirut,1958) kazetari eta ekintzaile politiko libanoarra da.

## Biografia 
Beiruten jaio zen 1958an.

Formakuntzaz antropologoa eta kazetaria da eta bereziki okupazio aurkako aktibista.Sei gerra bizi izan ditu bere jaioterrian, beraz libanoarrak gerrara ohituta daudela dio baina baita erresistentziak ez duela inola ere amore emango .Antisionista eta antiinperialista gisa ere deklaratu du bere burua.

Egun Beiruten bizi da. *Bada´el* aldizkariko erredaktore burua da . Israelgo gerra krimenak epaitzeko kontzientzia epaitegiaren sortzailea 2008an eta Ekialde Ertaineko Alternatiben Foro Sozialaren koordinatzailea.

2024an, “ Islama eta marxismoa ” liburua argitaratu zuen.

Bere aktibismo politikoaren barruan eta Ekialde Hurbileko egoera dramatikoaren aurrean, hitzaldi eta elkarrizketa sorta bat emaeman ditu 2024ean, non bere ikuspegia ematen duen zonaldeko errealitate krudelari buruz, nabarmenduz hau guztia Israelen erabateko zigorgabetasuna duela bide-lagun.

### Ibilbide profesionala 
Sabra eta Shatilan Israelgo gerra krimenak epaitu zituen bultzatzaileetako bat izan zen. Era berean, Irakeko AEBen okupazioaren ondoren herri auzitegien sorrera bultzatu zuen Monsanto multinazionalaren aurka egiteko, herrialde horretan eragin zituen gehiegikeria ekologikoengatik. 

Libanoar intelektual honek defendatzen duenez, Israelek urriaren 7an Gazan egindako erasoaren atzean Ben Gurionen kanala eraikitzeko Israelen ametsa ezkutatzen da eta horretarako Netanyahuk Gaza hustu eta Sinai aldera bultzatu behar ditu. Amets zaharraren helburua Mediterraneoa eta Akaba lotzea litzateke, Gazako zerrendaren hegoaldean, Itsaso Gorriarekin. Pasabide honek  Suezekoaren trafiko-ahalmeren bikoitza izango luke gainera. Mega proiektu hau dozenaka hiri turistiko txiki eraikiz osatuko litzateke. Egiptok duen itsas monopolioaren galera ekarriko luke horrek eta horregatik gogor egiten du asmo honen aurka.

Libano hegoaldeko erasoaren eta Hassan Nasrallah Hezbolako buruzagi historikoaren hilketaren ostean, Libanoko intelektual honek erantzun zuen esanez Beiruten eta Gazan libratzen ari den borroka gizateria osoari dagokiola. Eta Netanyahuk  Nazio Batuetan adierazi zuen Israel dela Mendebalde zibilizatuaren izenean basakeriaren eta terrorismoaren aurkako borrokaren burua.

## Erreferentzia 
## Kanpo estekak
Kostaldearen defentsa-itsasontzi

[thumb|*[Ushakov almirantea* 1897an.]]
thumb|Finlandiako kostaldearen defentsarako *Väinämöinen* ontzia, mota horretako azken adibideetako bat.
**Kostaldearen defentsa-itsasontzia** kostaldea defendatzeko eraikitako gerraontziak ziren, batez ere 1860 eta 1920 artean. Gerraontzi txikiak ziren, askotan gurutzaontzi baten tamainakoak, abiadura eta irismena sakrifikatzen zituztenak blindajearen eta armamentuaren mesedetan. Oro har, oso erakargarriak ziren tamaina osoko korazatuak eduki ezin zituzten nazioentzat, edo beren kostaldetik hurbil itsasertzeko operazioak egiteko bereziki diseinatutako sakonera txikiko ontziekin konformatu zitezkeenentzat. Eskandinaviako herrialdeakek eta Thailandiak bereziki egokiak aurkitu zituzten uhartez zipriztindutako kostaldeko uretarako. Ontzi batzuek ahalmen mugatua zuten itsas zabalean; beste batzuek ibaietan jarduten zuten.

Kostaldearen defentsa-itsasontziak monitoreetatik bereizten ziren frankobordoa altuagoa zutelako eta, oro har, bigarren mailako armamentua eta abiadura handiagoa zutelako; adibide batzuek kasamatan ere muntatzen zituzten kanoiak (monitoreen kanoiak dorretxoetan egoten ziren ia beti). Bere tamaina 1.500 eta 8.000 tona artekoa zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Lassen tontorra

**Lassen tontorra** (,  ahoskatua) edo **Lassen mendia** () Ur-jauzien mendikateko sumendi aktiborik hegoaldekoena da. Kaliforniako iparraldean dagoen Shasta ur-jauzien eskualdean, Lassenek 3150 metroko altuera hartzen du — inguruko lursaila baino 600 bat metro gorago —, eta 2 km³ bolumena du, Lur osoko laba domo handienetako bat izanda. Antzinako Tehama mendiaren ipar-ekialdeko hegal suntsitutik sortu zen, Lassen tontorra baino 300 metro altuagoa zen estratosumendi batetik. Columbia Britainiarraren hego-mendebaldetik Kalifornia iparralderaino hedatzen den Ur-jauzien Arku Bolkanikoaren zati da.

1915eko maiatzaren 22an, Lassen tontorreko erupzio leherkor indartsu batek inguruko eremuak suntsitu eta errauts bolkanikoak barreiatu zituen 300 km ekialderaino. Leherketa hau, 1914 eta 1917 bitartean gertatu ziren erupzio batzuen artean indartsuena izan zen. Lassen tontorra eta Saint Helens mendia izan ziren XX. mendean erupzioan sartu ziren Estatu Batu kontinentaletako bi sumendi bakarrak. Lassen Parke Nazional Bolkanikoa Shasta konderrian sortu zen, suntsitutako eremuak zaintzeko, behatzeko, aztertzeko eta inguru bolkanikoaren ezaugarriak zaintzeko.

## Klima
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Laguntza (zerga)

**Laguntza** ekarpen ekonomiko bat zen, Nafarroako errege-erreginek beren mendekoei eskatzen zietena. Hasieran ohiz kanpoko gastuei aurre egiteko galdegiten bazuten ere, XIV. mendetik aurrera urteroko zerga bilakatu zen. **Laurdena** edo **kuartela** ere deitzen zitzaion, Koroak hiru hilean behingo epetan jasotzen zuelako adostutako diru kopurua.

## Historia 
Xanpainako etxeko monarkak hasi ziren laguntzak eskatzen Nafarroako Erresumako biztanleei, XIII. mendean. XIV. mendean, Karlos II.ak eskaera ugari egin zituen. Laguntza horiek ohi ez bezalako eta une jakin bateko zerga kobrantza gisa aurkeztu ziren, eta badaezpadako gertaera haietan erresuma osoak erregeari lagundu behar ziolako hatsapena zuten oinarri, zeren eta erregeak ez baitzeukan soil-soilik bere ondare pribatuaz baliatzerik, ordura arte egina zuen bezala. 

Laguntza emate horretan estamentu guztiek parte hartzen zuten, bai nobleek, bai nekazari xumeenek, estamentu bakoitzaren ahalmenen arabera, nahiz denboraren buruan noble eta elizgizon batzuk diru laguntza horiek ordaintzetik salbuetsiak izan ziren. Zerga horiek, “estatuaren” premiak asetzeko baitziren, hasieran behintzat hiru hilabetero ordaindu behar izaten zitzaizkion Koroari; horregatik zerizten laurdenak. Oro har, suen liburuetan oinarritutako aldez aurreko kalkulu baten arabera finkatzen ziren.  

Betiere, laguntza eskaerak ugarituz joan ziren, eta XIV. mendearen bigarren erdialdean urtero kobratzen ziren. XV. menderako, biztanleriaren arabera kalkulatutako kopuruetan ordaindu behar izaten ziren, herri bakoitzeko biztanle kopuruaren eta beren finantza ahalmenaren arabera, alegia. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Epicauta punctum

***Epicauta punctum*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Mexikoko intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Annabella Sciorra

**Annabella Gloria Sciorra **(New York, 1960ko martxoaren 29a) estatubatuar aktorea da.

1989ko True Love filmean debutatu zuen eta 1990eko hamarkadan arrakasta lortu zuen. Mee Too mugimenduko kide garrantzitsuenetako bat izan zen eta lekuko izan zen Harvey Weinsteinen aurkako epaiketan.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Kanpo estekak
Wang Lina

**Wang Lina** (Chongqing, 1983ko otsailaren 28a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2004ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Mingxia

**Wang Mingxia** atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Qin

**Wang Qin** (1994ko maiatzaren 8a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2020ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Qinghuan

**Wang Qinghuan** (1966ko abenduaren 22a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Práxedes Mateo Sagastaren hamaikagarren gobernua

**Práxedes Mateo Sagastaren hamaikagarren gobernua**, 1894ko azarotik 1895eko martxora arte, 1894ko azarotik 1895eko martxora bitartean, Espainiako historia politikoaren aldi labur baina esanguratsua izan zen. Alderdi Liberaleko buru Sagastak berriro hartu zuen Ministroen Kontseiluko presidentetza, Práxedes Mateo Sagastak dimisioa eman ondoren.

### Agintaldiko testuingurua eta gertaera nagusiak: 
* Krisi politikoa eta soziala: Garai hartan, Espainia krisi politiko, ekonomiko eta sozial larria bizitzen ari zen. Herrialdea azken kolonia garrantzitsuen (Kuba, Puerto Rico eta Filipinak) galeraren eraginpean zegoen Kubako independentzia-gerraren ondorioz, eta gizarte-tentsioak areagotu egiten ziren, bereziki langile eta nekazari klaseekin.

* Arazoak Kuban: Denbora horretan, Kubako gatazka bere garairik larrienean zegoen, Kubako independentzia-gerra (10 urteko gerra ere esaten zaio) puri-purian zegoenean. Horrek presioak eragiten zizkion Sagastaren gobernuari, jarrera aktiboagoa har zezan, errepresioaren alde edo gatazkari irtenbide negoziatu bat bilatuz. Sagastak, barne- eta kanpo-tentsioen ondorioz, ordena kolonialari eusteko jarrera hartu zuen, Kubaren independentzia saihesteko.

* Ezegonkortasun progresiboa: Egoera baketzeko asmoa izan arren, Sagastaren gobernuak gero eta ezegonkortasun handiagoa izan zuen barne mailan, bere politikarekin ados ez zeuden sektore kontserbadore eta militarrak aurka zeudelarik. Gobernuaren aurkako matxinada eta protestak ere izan ziren.

1895eko martxoan, hainbat sektoreren presioaren eta Kubako egoeraren larriagotzearen ondorioz, Sagastak dimisioa aurkeztu zuen, kargua Antonio Cánovas del Castillok ordezkatu zuen arte utziz.

## Kabinetea 
## Ikus, gainera 
* Práxedes Mateo Sagastaren bederatzigarren gobernua
Wang Shijie

**Wang Shijie** (1963ko azaroaren 10a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Shilin

**Wang Shilin** atleta zen. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1936ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Xueqin

**Wang Xueqin** (Shandong, 1991ko urtarrilaren 1a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2012ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Yan

**Wang Yan** (Liaoning, 1971ko maiatzaren 3a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Yinhang

**Wang Yinhang** (1977ko otsailaren 15a) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2000ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wang Zhendong

**Wang Zhendong** (Xuzhou, 1991ko urtarrilaren 11) atleta da. Txinako Herri Errepublika ordezkatu zuen 2016ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Otoya Yamaguchi

1960ko urriaren 12an Inejirō Asanuma, Japoniako Alderdi Sozialistako presidentea, hil zuen Inejirō Asanuma Japoniako gazte ultranazionalista izan zen. Yamaguchi, orduan 17 urte zituen Bin Akaoren eskuin muturreko Japoniako Alderdi Abertzaleko kidea zen, baina urte horretan bertan dimisioa eman zuen, hilketa baino lehen. Atxilotu eta galdekatu ostean, Yamaguchik bere buruaz beste egin zuen atxiloketa gune batean zegoela.

## Kanpo estekak
Inejirō Asanuma

japoniar politikaria eta Japoniako Alderdi Sozialistako buruzagia izan zen. Bigarren Mundu Gerran, Asanuma Imperial Rule Assistance Association-ekin lerrokatu zen eta Asiako gerraren alde egin zuen. Asanuma geroago gerraosteko Japonian sozialismoaren defendatzaile indartsua izan zen. Txinako Herri Errepublika (PRC) sortu berriari emandako laguntzagatik eta Estatu Batuetako eta Japoniako harremanei egindako kritikengatik nabarmendu zen, figura polarizatzaile bihurtuz.

Asanuma wakizashi batekin hil zuen, ezpata labur tradizionalarekin, Otoya Yamaguchi eskuin muturreko ultranazionalistak Tokion telebistako eztabaida politiko batean hitz egiten ari zela. Bere heriotza bortitza xehetasun grafikoan ikusi zuten telebista nazionalean milioika japoniarrek, eta jendearen harridura eta haserrea eragin zuen.

## Kanpo estekak
Mauno Pekkala

**Mauno Pekkala** (Sysmä, 1890eko urtarrilaren 27a – Helsinki, 1952ko ekainaren 30a) finlandiar politikaria izan zen, Finlandiako lehen ministroa 1946tik 1948ra.

Finlandiako Alderdi Sozialdemokratako kide eta Finantza ministro izan zen hainbat gerra-gobernutan 1939 eta 1942 bitartean. Gobernua utzi zuen Jarraipenaren Gerraren ondoren.

Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Finlandiako Herriaren Demokraten Ligara batu zen, komunisten, sozialisten eta sozialdemokraten koalizioa. Defentsa ministroa izan zen 1945etik 1946ra eta lehen ministroa 1946tik 1948ra.

1950ean herrialdeko presidentegai izan zen, baina Juho Kusti Paasikiviren aurka galdu zuen.
Garabi-ontzi

thumb|Taklift *4* hanketako gabarra.
[thumb|*[Pioneering Spirit* garabi-ontzia munduko ontzirik astunena da gaur egun.]]
**Garabi-ontziak** itsasontziak edo plataforma flotatzaileak dira, eta ontziko karga edo hornidurak jasotzeko edo kostatik kanpo eragiketak egiteko ahalmena dute.

Garabi flotagarrien lehen diseinuak itsasontzi zahar bihurtuak besterik ez ziren, garabi bat ontzigainean sartzean. Geroago, katamaran-diseinuek eta erdimurgilgarriek ordeztu zituzten krosko bihurtuak, batez ere karga-ahalmena handitzeko eta egonkortasun hobea izateko. 

Pisua altxatzeko garabi guztiek lan-karga maximoaren marka bat izan behar dute, ondo ikusteko moduan. Ingelesezko inizialengatik **SWL** (**S**afety **W**orking **L**oad) bezala ezagutzen den balio hori fabrikatzaileak, sailkapen-sozietateek eta, beraz, aseguru-konpainiek erabilera egokia bermatzen duten gehieneko pisua da.

Zehaztapen teknikoak eta lege-ildoak "Cargo Gear" izeneko liburu batean daude oinarrituta, eta aldizkako ikuskapenen, elementuen ordezkapenen, egitura-aldaketen eta abarren nobedade guztiak biltzen ditu.

Lauzpabost urtean behin, probako kargekin probatzen dira ontzi baten garabiak, portuetako segurtasun- eta osasun-kodearen, ontziak sailkatzeko etxeen eta LANEren (Lanaren Nazioarteko Erakundea) beste konbentzio batzuen arabera. Proba horiek, gaur egun, ur-poltsa bereziekin egiten dira nagusiki, eta itsasoko urarekin betetzen dira. Kargatutako bolumena zehazteko, dinamometro bat edo kontagailu bolumetriko bat erabiltzen da.

## Motak 
thumb|Itsas nabigazioko krosko bakarra, garabi eraisgarriarekin eta karga astunerako birakariarekin.

* ***Katamaran***, Kroskobakarra: Ontzi mota hau, funtsean, ontzigainean dagoen garabi batez osatzen da, batzuetan biratu egin dezakeena objektuak altxatzeko
* ***Sheerleg***: Garabi flotatzailea da, baina krosko baten gainean daudenak ez bezala, garabia ez da gai ontzitik aparte biratzeko.
* **Erdi-urperagarria**: proiektuarentzat eta taldearentzat arrisku gutxiagorekin osatzen diren ur latzagoetako proiektuak ahalbidetzen ditu.  Horri esker, egitura funtsean ozeanoan hondoratzen da, eta horrek itsasoak latzago jartzen diren baino askoz egonkortasun eta kontrol handiagoa ematen dio. Horrek ere ahalbidetzen du garabiak objektu astunak altxatzea airean hain gora igo behar izan gabe.

## Erabilerak 
[thumb|HLV Svanen [Katamaran|katamaranak mailuzko garabiarekin.]]

* Ibaietan
* Portuetan
* Kostaldeko uretan
* Itsas zabaleko eragiketetan
* Itsas zabaleko eraikuntzak
* Hondoratutako itsasontziak berreskuratzea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bi satiro

***Bi satiro*** () olio ohola gainean erabilitako teknikarekin Peter Paul Rubens margolariak 1619an egindako margolana da. *Bi satiro* Rubensek gai mitologikoak aztertzen dituen lan sorta zabalago baten parte da. 76 x 66 zm. ditu eta Munichen, Alte Pinakothek museoan erakusten da.

## Deskribapena 
Hondo neutro ilun baten gainean, bi satiro agertzen dira enkoadraketa hurbil batean. Atzekoak, soslaiaz, katilu batetik edaten du, eta aurrekoak, aurrez aurre, mahats mordo bati eusten dio, eta ikusleari irribarre egiten dio; azken honek, burua apur bat makurtuta, begirada maleziaz eta pikardiaz beterik du. Mahatsa erakusten duenak masailak eta sudurra gorrituta ditu, ziur aski mozkortuta dagoelako.

Anatomian eta adierazpenean duen birtuosismoagatik nabarmentzen da obra. Koadro honek, barrokoaren jenioko beste askok bezala, bere garbitasun handiagatik harritzen du: mahatsek oso naturalak dirudite, eta bi satiroen aurpegi gaiztoek Rubensek bere ibilbide artistikoan zehar hobetu zuen giza anatomia erretratatzeko zuen gaitasuna erakusten dute.

## Irudiaren jatorria 
Espezilsta batzuen ustez Rubensek antzinako pitxer batean agertzen den Pan jainkoa da. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :HA! webguneko komentarioa.
Nekazarien dantza

***Nekazarien dantza*** (), baita ere ***Pertsonaia mitologikoen eta nekazarien dantza*** () eta ***Bergamaska***, Peter Paul Rubens margolariak 1635ean egindako lana da. Genero-eszena indartsu bat da. Gaur egun Madrilgo Pradoko museoan erakusten da. 

## Historia 
Rubens hil zeneran utzi zuen benetako museo bat. Filipe IV.a Espainiakoak margolariaren testamentuan koadro batzuk erosteko eskatu zien bere enbaxadoreei. Hau haietako bat izan zen: *Nekazarien dantza*. 800 florin ordaindu zituen. Errege-erreginen udako jangelan zintzilikatu zen, Madrilgo Alcazar zaharrean.

## Deskribapena 
Koadroaren gaia kostunbrista da, mitologiaren elementuekin nahastuta, pertsonaiak paganismoaren bakanal-eszena batetik aterata daudela baitirudi. Nekazariak oso animatuta daude eguzkiarekin, abestiekin eta ardoarekin; korrika trikordan dantzatzen dute, eskutik helduta, udako ilunabarreko paisaia batean. Zuhaitz batean igota taldeari begira dago flautista bat, musikaren sortzailea.

Irudiak eskortzoz margotuta daude eta kolore biziko bertako soineko argitsu eta alaiekin jantzita daude. Aireko perspektibak lausotzen ditu urrun dauden objektuak. Koadroaren muturretan dauden bi txakurrek mugimendu zirkularra indartzen dute, eta uhin-oihalek mugimendu-sentsazioa areagotzen dute.Dantzarien artean jarrera erotikoak aztertu daitezke.

Rubensek gai bereko beste margolan egin zuen, *Kermes*, (1630-35); bigarren hau Parisko Louvreko museoan dago.

Rubensek bere bizitzako azken urteetan egin zuen  margolan hau non bere betiko energia eta indarra erakusten duen. Hala ere, urte horietako autorretato batean, bere aurpegiak adinaren pisua ondo asko erakusten du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Margolanari buruzko informazioa Pradoko museoaren webgunean.
Silvia Díaz

**Silvia Andrea Díaz Acosta** (Ovalle, Txile, 1987ko abuztuaren 20a) zientzialaria, akademikoa, kimikaria eta politikaria da. 2022ko irailetik 2023ko martxora arte, bere herrialdeko Zientzia, Teknologia, Ezagutza eta Berrikuntza ministroa izan zen, Gabriel Boric presidentearen gobernupean, eta kargu hori izan zuen lehen emakumea eta gazteena izan zen. 2023ko martxoan, Boric presidenteak Garapenerako Zientzia, Teknologia, Ezagutza eta Berrikuntzaren Kontseilu Nazionaleko presidente izendatu zuen.

## Bizitza 
### Familia, ikasketak 
Txileko Ovalle komunan jaio zen 1987an, Francisco Diaz Astorquiza eta Lila Acosta Díazen alaba. Santa Maria Ikastetxean ikasi zuen 3. oinarrizko mailatik irakaskuntza ertaina bukatu arte. Goi mailako ikasketak egiten jarraitu zuen Pontificia Universidad Catolica (PUC) delakoan 2006 eta 2011 urteen artean kimikako lizentziatura eginez, eta gero kimikako doktoretza egin zuen ikasketa etxe berean, 2015ean graduatu zelarik.

### Lan ibilbidea 
Lan arloan, 2018. urtetik 2022. urtera bitartean, Encuentros del Futuro Fundazioaren zuzendariorde eta zuzendari zientifikoa izan zen. Fundazio hori Futuro Kongresuaren esku egon zen. Bestalde, Sebastián Piñeraren bigarren gobernuan, Zientzia, Teknologia, Ezagutza eta Berrikuntza Ministerioaren hainbat proiektu garatu eta aholkatu zituen, hala nola *Por la Razón y la Ciencia y el Consejo del Futuro* serie zientifikoa. Era berean, Milenio Ekimen Zientifikoko bikaintasun-institutuetako ikerketa-taldeek ere parte hartu zuten. Ikerketa-zentroetako zuzendari exekutiboa eta Senatuko zientzia-aholkularia ere izan zen.

### Jarduera politikoa 
Arlo politikoan independentea da, Demokraziaren Aldeko Alderdiaren (PPD) gertukoa. 2022ko irailaren 6an, Gabriel Boric presidenteak bere lehen kabinete-aldaketa egin zuen, eta, instantzia horretan, Zientzia, Teknologia, Ezagutza eta Berrikuntza Ministerioaren titular izendatua izan zen, Flavio Salazar biologoaren ordez. 2018an banaketa hori sortu zenetik kargua bete zuen lehen emakumea bihurtu zen, baita gazteena ere. Mandatari horren bigarren kabinetearen aldaketa zela eta, 2023ko martxoaren 10ean, gobernuko postua utzi zuen, eta Aisén Etcheverry abokatuak ordezkatu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Camille Perrottet

**Camille Perrottet** (Frantzia, 1949ko otsailaren 1a) arte munduan jarduten duen emaztea da. Euskadi Komitea sortu zuen New Yorken, 1985ean. Nazioartean Euskal Herriaz mintzatzeko engaiamendua hartu eta hainbat ekimen sustatu ditu New Yorken. Hendaia eta New York ditu bizitoki.

## Ibilbidea 
Haurtzaroan, Aljeriako Gerra garaian (aita komunista eta ama sozialista) biltzarrak antolatzen zituzten bere sortetxean. Justizia sozialarekiko engaiamenduan nerabe zela murgildu zen; 68ko maiatzaren mugimenduan, abortoaren aldekoan eta Vietnamgo gerraren kontrako mobilizazioetan parte hartuz. Emakumeen eskubideak eta adierazpen askatasuna defendatzen jarraitu du, erlijioek sexualitatea (bereziki emakumeena) kontrolatzeko dituzten estrategien kontra bere haserrea adieraziz. Ingurumenaren kutsaduraren inguruko kontzientzia ere jorratzen du bere sormen ekoizpenetan.

Bere ikasketak Parisko, Euskal Herriko eta New Yorkeko karriketan egin ditu. 1970eko hamarkadan argazkilari independente gisa lan egin zuen Parisen. Femmes en movement aldizkarian, argazkilari aritu zenean ezagutu zuen Eva Forest eta geroztik hainbat jarduera partekatu zituzten.

1979an iritsi zen New Yorkera, eta 1980ko hamarkadaren erdialdean hormairudi komunitarioak margotu zituen Artmakersekin.

## Lanak 
Camille Perrottetek hainbat eremu artistiko jorratuz egiten du lan, argazkigintzan, pinturan, collagean, instalazioan eta bideoan. Bere ekoizpenek mezu ñabarra bezain probokatzailea eskaintzen dute. Irudiak abstraktuak edo errealistak izan, eta esanahi iradokitzailea edo agerikoa izan, arintasun onirikoarekin eta asmamen handiarekin txirikordatzen ditu artelanak.

Bere lana Europa eta Estatu Batuetako bilduma publiko eta pribatu ugaritan agertzen da. Harvard Unibertsitateko liburutegiko Charlie artxiboko partaide da.

New Yorken egindako erakusketak: Guild Hall Museum of Art, Long Islandeko Bienala Heckscher Museum of Art, The Godwin Ternbach Museum, The Wiseman Gallery The Rogue Community College, Hedge liburutegia, Guilnc.

Eva Forest ezagutu zuen bere argazkilari lana egiten zebilenean eta elkarrekin sortu zuten  'Euskal Herriaren Oihua' liburuaren ideia. Euskal Herrian zehar pintatutako muralak eta olerkiak jasotzen dira liburuan. Iparraldeko Seaskako ikastolen aldeko liburu honetan Isidro Urtizberearen gidaritzapean, Jokin Apalategik, Eva Forestek, Maite Idirinek, Eñaut Etxamendik eta Amaia Urtizbereak parte hartu zuten.   

Hendaian, hainbat erakusketa antolatu ditu; 2025eko martxokoa da "Emakume artistak elkartu eta ahotsa eman» justizia soziala sustatuz egindako erakusketa.
thumb|Hendaiako Gure ikastolako hormirudia
Bere lanak Euskal Herrian: Hendaiako Gure Ikastolan, Hendaiako Mendi Zolan, Hendaiako mediatekan, Maite Idirinen diskaren ilustrazioak, Euskal Herriaren oihua liburuaren argazkiak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak