Jovan Lipovac

**Jovan Popović Lipovac** () Nikolas erregearen laguntzailea, Errusiako armadako jenerala, poeta, bidaia-idazlea eta itzultzailea izan zen. 

## Biografia 
1856ko ekainaren 14an jaio zen Građani tribuan, Đura-Đorđe Popović apaizaren familian. Balkanetako eta Errusia-Eurasiako gudu-zelaietako gerlari ospetsua izan zen, Montenegroko armadako brigadierra, Nikola erregearen laguntzailea, Errusiako armadako jenerala, poeta, bidaia-idazlea eta itzultzailea. Japoniako egunkariek ere idatzi zuten bere heroismoaz, batez ere ingelesezko "Daily News" eta "Herald". Artikuluek azpimarratzen dute Lipovac jenerala Errusia-Japonia Gerran zehar posizio arriskutsuenetan egon zela eta Europa eta Asiako gudu-zelai askotan egindako balentriak azkenean kondaira bihurtu zirela, baita adimen handiko gizona zela ere, serbieraz gain, errusieraz, frantsesez, ingelesez eta italieraz hitz egiten zuela.

Leku batean esaten da "Interesgarria da Lipovac ikustea errusiar jeneral baten uniformearekin, zeinaren bularrak 33 ordenako erakustaldi heroiko bat irudikatzen duen". Ezinezkoa da bere garaikideetako inork hainbeste gerra-kondekorazio izatea eta sinestezina zirudien San Jorgeren Gurutzearen 4 ordena ere izatea, eta hau "Errusian kasu bakarra" zela azpimarratu zen.

Jovan Popović-Lipovac Parisko ospitale militar batean hil zen 1919ko abuztuaren 17an. Parisen egindako hiletan, familia eta lagunez gain, honako hauek izan ziren: Petrović-Njegoš errege-familiako kideak, Serbiar, Kroaziar eta Esloveniarren Erresumako ordezkari ofizialak, Errusia Inperialaren ordezkari bat, Frantziako armadako ordezkari bat eta Clemenceau Frantziako lehen ministroaren ordezkari bat.

1898an, Glas Crnogorcak San Petersburgotik Jovan Popović Lipovac-ek bidalitako gutun bat argitaratu zuen, Montenegrotik ihes egin zuela dioen gezurra ukatzen zuena.

## Lazar Tomanović eta Popović 
thumb|280x280px|Lipovčeven poema bat, *Adriatiko itsasoaren erdialdetik - Sutormanen ikuspegia*, Lučan argitaratu zen 1895ean.
Lazar Tomanović Građanin izan zen gonbidatua Jovan Popović Lipovecekin batera, eta horri buruzko bidaia-egunkari bat utzi zuen. Ostatu-hartzailea munduan hezia, aberatsa, gaztea eta ezkongabea da. Urtean 12 hilabete bizi da Moskun, Petrograden eta Parisen, eta bi Građanin, bere jaioterrian. Poeta gisa, arrakasta handiagoa izango zuen horrelako bizitzarik izan ez balu, hau da, poemak idazteari gehiago eskaini izan balio. Tomanović gehien txunditu zuen bere *Manita mater* poemak, zeinaren ondorioz Austrian Zeta egunkari zaharra debekatu zuten. Jovanen anaia Petar zen. Lipovecen ardoa Montenegroko onena zen garai hartan. Ia osorik erosia zuen muino baten gainean, etxe bat eta mahasti bat eraiki zituen inguruan. Jovanek ordaindu zuen bere iloba baten hezkuntza. San Petersburgoko Unibertsitateko boluntario gisa, Errusiako armadan sartu zen eta bere heroismoari esker kondekorazio bat eta finka bat lortu zituen, urtean 8.000 errublo emanez. Nikola printzearen ohorezko laguntzailea zen. Tomanovićek Zadarren ezagutzen zuen, non Lipovacek lehen hezkuntza eta Tomanovićek batxilergoa ikasi zituen. Danilo printzearen erregealdian Đorđe Petrovićekin Austriara joan ziren familietako bat da. Bere anaia zaharrenak, Petarrek, bere etxaldea mantendu zuen Građanin. Upategi handi bat eraiki zen ardoarentzat.

## Kanpo estekak