open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2015eko azaroko Parisko atentatuak

**2015eko azaroko Parisko atentatuak** 2015eko azaroaren 13an, arratsaldeko 21:16etatik aurrera, Parisko 10. eta 11. barrutietan, Saint-Denisen dagoen Stade de Francen, eta Île-de-Franceko beste leku batzuetan gertatutako hainbat eraso biolento izan ziren. Gutxienez hiru leherketa ezberdin, sei tiroketa eta bahiketa bat Bataclan antzokian gertatu ziren.

Hildakoen kopurua aldakorra zen, iturrien arabera. 130 pertsona hil ziren Europe 1 irratiaren arabera gutxienez erasoetako batean bonba suizida eraso zuen.

## Eraso indibidualak 
### Le Carillon eta Petite Cambodge 
Lehen atentatua Le Carillon eta Petite Cambodge tabernetako terrazetan hasi zen, arma handiekin, ziurenik Kalashnikovak.

### Bataclaneko bahiketa 
Handik gutxira gertu zegoen Bataclan antzokian tiro hotsak entzun dira. Antzerkian Eagles of Death Metal taldearen kontzertua egiten ari zen. Horren ostean hainbat pertsona bahitu zituzten bertan.

### Stade de Franceko leherketak 
Gaueko 21:00ak aldera Frantziako eta Alemaniako selekzioen arteko futbol partida jokatzen ari zela, hiru leherketa gertatu ziren. Bertan zegoen François Hollande presidentea ere.

## Ikus, gainera
* Un año, una noche

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Old Man of Hoy

**Old Man of Hoy** Eskoziako Orkadak uhartediko Hoy uhartearen ertzean dagoen harrizko zutabe ezaguna da.

## Deskribapena 
Hoy uhartearen mendebaldeko Rackwick badiatik gertu dago. Hainbat angelutatik begiratuz gero gizaki itxura du eta hortik bere izena, "Hoy-ko gizon zaharra". 137 metrotako garaiera dauka.

## Historia 
Itsasoak hareharri gorrizko kostaldea higatzerakoan sortu da zutabea. Nahiko egitura berria da, 250 urte inguru dituela esaten baita, ez baita Orkneyinga sagan (1230) aipatzen eta 1600ko mapan lurmuturra aipatzen baita orain Old Man dagoen tokian.

William Danielen 1817ko margolanean bi hanka ikusten zaizkio baina XIX. mendeko ekaitz batek hanka bat eraman ziola pentsatzen da. 1992an 40 metrotako arrakala bat azaldu zitzaion goialdean.

## Eskalatzea 
Chris Bonington, Rusty Baillie eta Tom Pateyk eskalatu zuten lehen aldiz 1966an. Gaur egun 7 bide iraki dituzte eta eskalatzaileen artean toki ezaguna bihurtu da.

## Iruditegia 

Irudi:The Old Man of Hoy, Orkney - geograph.org.uk - 8878.jpg
Irudi:Fulmars aloft around the Old Man of Hoy - geograph.org.uk - 739312.jpg
Irudi:Morning sun on the Old Man - geograph.org.uk - 957816.jpg
Irudi:Old man of hoy.jpg
Irudi:William Daniell Old Man of Hoy (colour).jpg|William Danielen margolana (1817)

## Kanpo estekak
Yesnaby

**Yesnaby** Eskoziako Mainland (Orkadak) uharteko mendebaldeko kostaldea da, hareharri gorrizko itsaslabar ikusgarriengatik ezaguna. Skara Brae herriaren hegoaldean dago.

## Deskribapena 
Itsasoaren higadurak leizeak, zutabeak eta arrakalak ditu. Egitura ezagunena Yesnaby gaztelua izeneko zutabea da, sarritan Old Man of Hoyren bertsio txikia dela esan izan zaio.

Hareharri hauetan 300-400 milioi urte dituzten fosilak aurkitu izan dira, izan ere Devoniar aroan eraturiko geruzak baitira.

## Kultura 
Orkadetako folklorean *Yesnaby Healer* aipatzen da, emakume honek odoljarioa eteteko boterea zuen, distantziara izanda ere.

## Iruditegia 

Irudi:Sea stack near Yesnaby on Orkney mainland - geograph.org.uk - 35405.jpg|Yesnaby gaztelua
Irudi:Castle of Yesnaby - geograph.org.uk - 371573.jpg|Yesnaby gaztelua
Irudi:Yesnaby cliffs - geograph.org.uk - 371593.jpg
Irudi:Yesnaby06.jpg
Irudi:Yesnaby07.jpg

## Kanpo estekak
Alfredo Amestoy

**Alfredo Amestoy Eguiguren** (Bilbo, ) bizkaitar kazetaria da.

Madrilen eta Nafarroako Unibertsitatean kazetaritza ikasi zuen. Jaioterrian hasi zen lanean *La Gaceta del Norte* egunkarian edo *Gran Vía* aldizkarian. 1960an lehendabizikoz telebistan hasi zen eta 1994ra arte hainbat saio egin zituen.

## Idazlanak 
* *En el cielo no hay Chanel*
* *El Partido*
* *Perritos Calientes*
* *El Reportero*
* *Últimas Voluntades*

## Erreferentziak
Frente de Liberación Popular

**Frente de Liberación Popular** (*FLP*, hizkera arruntean **FELIPE** deitua) espainiar alderdi sozialista izan zen, antifrankismoan aritzen zena. 1960ko hamarkadan ezkertiar alderdi tradizionalen porrotak sozialismoaren ikuspegi berria sortu eta FLPek hutsune hori bete zuen.

Kideen artean Julio Cerón sortzaile eta buruzagi nagusia, Manuel Vázquez Montalbán, Miquel Roca, Narcís Serra, Jose Ramon Rekalde, Joaquín Leguina, Pasqual Maragall, Manuel Castells, Nicolás Sartorius edota Eduardo Obregón zeuden.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Euskadiko Sozialisten Batasuna

**Euskadiko Sozialisten Batasuna** (**ESBA**) euskal alderdi sozialista izan zen, antifrankismoan aritzen zena. Frente de Liberación Popularren euskal sezkioa, 1960ko hamarkadan ezkertiar alderdi tradizionalen porrotak sozialismoaren ikuspegi berria sortu eta FLPek hutsune hori bete zuen.

Buruzagi nagusiak Jose Ramon Rekalde abokatua eta Luciano Rincón kazetaria izan zituen. 1962an Donostian hainbat kide atxilotu zituzten, tartean Rekalde bera. 1965ean, berriro, Rekalde eta Miguel Castells atxilotu zituzten, torturak salatzeagatik jasotako isuna ez ordaintzeagatik.

1969an desegin zen. ESBAren zenbait kidek ETAren VI. Biltzarrean (1970) parte hartu zuten, noiz marxismo iraultzaileen alde egin zuten eta Liga Komunista Iraultzailea sortu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pedro Erquicia

**Pedro Erquicia López de Montenegro** (Donostia, 1943ko martxoaren 24a - Madril, 2018ko apirilaren 20a) gipuzkoar kazetaria izan zen.

1965ean TVEn sartu zen. *Panorama de actualidad* (1968-1970) eta *Telediario* (1972-1973) aurkeztu zituen. 1973an *Informe Semanal* sortu zuen. Telemadriden urte bi eman ondoren, TVEra itzuli eta *Documentos TV* saioan izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Elena Markinez

**Elena Markinez Llano** (Bilbo, 1960) bizkaitar kazetaria da. 1983an hasi zen Iñaki Gabilondorekin *Hoy por hoy* irratsaioan. Hurrengo urtean telebistan hasi zen. ETB 2an 1997an *Menudas historias* saioa aurkeztu zuen.

## Erreferentziak
Ely del Valle

**Ely del Valle** (Bilbo, ?) bizkaitar kazetaria da. 1990eko hamarkadan Radio Bilbaon hasi zen lanean baina laster Madrila joan zen. 1998an telebistara pasa eta Antena 3an *Hoy de Mañana* magazina aurkeztu zuen.
Miguel Ángel Tobías

**Miguel Ángel Tobías** (Barakaldo, 1968) bizkaitar kazetari eta aktorea da.

Telebistan *Noche de fiesta* (1999/2000) edo *Españoles en el mundo* (2006) saioetan izan da.

## Filmografia hautatua 
* *La forja de un rebelde* (1990)
* *Una hija mas* (1991)
* *Habitación 513* (1992/1993)
* *El grito en el cielo* (1998)
* *Tio Willy* (1999)
* *Géminis, venganza de amor* (2002/2003)

## Kanpo estekak
Alberto Delgado

**Alberto Delgado Cebrián** (Donostia, ) gipuzkoar kazetari eta aktore ohia da.

Aita Fernando Delgado zinemagilea izan zuen. Madrilgo *Arriba* egunkarian lanean hasi zen, 1970ean TVEn sartu arte.

## Filmografia hautatua 
* *La próxima estación* (1982)
* *No hagas planes con Marga* (1988)
* *Amanece, que no es poco* (1989)
* *Solo o en compañía de otros* (1991)

## Erreferentziak
Luciano Rincón

**Luciano Rincón Vega** (Santoña, 1931 &ndash; Bilbo, ) bizkaitar kazetaria izan zen. Gaztetan Euskadiko Sozialisten Batasunaren kidea izan zen. *Gran Vía*, *Tribuna Vasca*, *La Gaceta del Norte*, *El Correo* edo *Egin*en lan egin zuen.

Parisko Ruedo Ibérico argitaletxean *Nuestros primeros veinticinco años* (1964) eta * Francisco Franco: historia de un mesianismo* (1964) atera zituen. *Mañana, crónica anticipada* eleberria ere idatzi zuen. ETB 2an elkarrizketa saio bat egin zuen.

Izengoiti desberdinak erabili zituen: Luis Ramírez, Raúl Martín, Anchón Achalandabaso eta Ángel Suárez besteak beste.

## Erreferentziak
Ignacio Salas

**Ignacio Salas Lamamié de Clairac** (Bilbo,  - Torrevieja, ) bizkaitar kazetaria izan zen. Televisión Españolan izan zen aurkezle eta, 2000tik 2006ra telebista horretako Zientzia eta Arteen Akademiaren lehendakari izan zen.

## Biografia 
Ignacio Salas Lamamié de Clairac Bilbon jaio zen 1945eko abenduaren 18an. Aita hegazkintzako jeneral eta Espainiako Gerra Zibilean espezializatutako historialari militarra zen Ramón Salas Larrazabal izan zuen eta, ama, berriz, Eulalia Lamamié de Clairac Nicolau. Heziketa kontserbadorea izan zuen kazetari hau garrantzitsu bilakatu zen telebista publikoan sozialisten indarrean izan ziren garaian.

Askotan egin zuen Guillermo Summersekin lan; *En paralelo* (1982), *Y sin embargo... te quiero* (1983-1985), *Segundos fuera* (1986), *Juegos sin fronteras* (1988), *La hora del TPT* (1988) *Juego de niños* (1989) edo *Al habla* (2001-2004) bezalako saioak egin zituen. Kazetari, soziologo eta TVE
-ko programadore izateaz gain, aurkezle ere izan zen eta erredakzioko lanak egin zituen, erreportero izan zen, lokutore, errealizadore, gidoilari eta publizista ere bai. Citroënen iragarkiak dira azken horren adibide.

2000tik 2006ra Telebistaren Espainiako Akademiaren lehendakari izan zen.

2016ko urtarrilaren 13an, Torreviejako (Alacant, Herrialde Katalanak) ospitale batean hil zen eta San Pedro del Pinatarren eman zioten lur, Murtzian, bera, 2006az geroztik, Orihuelan (Alacant) bizi bazen ere. Bakarrik bizi zen, katuekin, eta biriketako minbiziak heldu zion.

Jubilatu eta berehala, bere gaixotasunaren berri izan zuenean horrela esan omen zuen:

## Erreferentziak
Lerwick

**Lerwick** (,  eta ) Eskoziako Shetlandak eskualdeko hiriburua da, Mainland uhartean kokaturik dagoena. Eskozian iparralderen dagoen herria da beraz. 2011ko erroldaren arabera 6.958 biztanle ditu.

## Etimologia 
Norvegierazko *Leirvik* izenak "buztinaren badia" esan nahi du. Antzeko izena dute Norvegiako Leirvik eta Faroetako Leirvík herriek.

## Historia 
Duela 3.000 urtetik populatua izan da eremua. Clickimin Broch gotorlekua K.a. I mendean eraiki zen.

Lerwick izeneko lehen asentamendua ordea XVII. mendekoa da. Bertako kaian sardinzarra eta arrain zuriaren merkataritza ezarri zen itsasontzi holandarrekin. Egurrezko etxeek osatzen zuten herria eta birritan eraso eta erre zuten. XVII menean bertan uharteetako hiriburua zen Scallowaytarrek, Lerwickeko arrantzaleak mozkor eta moralgabeak zirela argudiatuta eta bigarrena 1702an flota frantsesak.

Garai hartan Charlotte gotorlekua eraiki zen herria babesteko asmoz. 1708an Lerwick Shetlandetako hiriburu bihurtu zen eta herriaren garapena ekarri zuen honek, batez ere arrantza eta merkataritzari lotuta.

## Klima 
## Ondasun nabarmenak 
* Charlotte gotorlekua
* Clickimin Broch
* Shetland Museum

## Iruditegia 

Irudi:Lerwick.shetland. 1.jpg|Alde zaharra.
Irudi:Lerwick Ft Charlotte.jpg|Kaialdea.
Irudi:Fort Charlotte, Lerwick (1).jpg|Charlotte gotorlekua.
Irudi:Lerwick Town Hall (1).jpg|Udaletxea.
Irudi:St Clement's Hall, Saint Olaf Street - geograph.org.uk - 1805724.jpg|San Klemente eliza.
Irudi:Shetlandmuseum Lerwick.jpg|Shetland Museum.
Irudi:Clickimin Broch 20080820 04.jpg|Clickimin Broch.
Irudi:Lerwick Library, formerly S. Ringan's United Free Church - geograph.org.uk - 890427.jpg|Liburutegia, aurrez eliza izana.
Irudi:Anderson High School - main entrance - geograph.org.uk - 960772.jpg|Andersol institutua.
Irudi:Clickimin Broch and Ness of Sound. Lerwick (geograph 1922676).jpg|Sound lurmuturra.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scalloway

**Scalloway** (; ) Eskoziako Shetlandak eskualdeko herrixka da, Mainland uhartean kokaturik dagoena. 2011ko erroldaren arabera 1.159 biztanle ditu.

## Etimologia 
Antzinako eskandinavierazko *Skálavágr* izenak "etxe handien badia" esan nahi du.

## Historia 
Shetlandetako lehen hiriburua izan zen. Hansako ligako hiriekin merkatal harremanak izan zituen eta hauek *Schaldewage* izenaz ezagutu zuten.

XVI. mendean Norvegiako itsasontzi egileek ontziola bat ezarri zuten bertan eta 1600 inguruan Patrick Stewart Orkadetako Earlak Scallowayko gaztelua eraiki zuen. 1708an Lerwicken aurrean garrantzia galdu zuen eta hau bihurtu zen hiriburu berri.

Bigarren Mundu Gerran Norvegiarren erresistentziaren parte zen *The Shetland Bus* bertan izan zen.

## Ondasun nabarmenak 
* Scallowayko gaztelua

## Iruditegia 

Irudi:Scalloway Castle (August 2013).jpg|Scallowayko gaztelua.
Irudi:Scalloway 20080821.jpg|Gazteluaren hondarrak eta kaialdeko etxeak.
Irudi:Scalloway Town Hall - geograph.org.uk - 971149.jpg|Udaletxea.
Irudi:Scalloway Methodist Church - geograph.org.uk - 971169.jpg|Eliza.
Irudi:Scalloway Harbour - geograph.org.uk - 101433.jpg|Scallowayren kaialdea.

## Kanpo estekak
Charlotte gotorlekua (Lerwick)

**Charlotte gotorlekua** () Eskoziako Shetlandak uhartediko Lerwick hiriburuan dagoen gotorlekua da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Lehenengo gotorlekua 1652-53 urteetan eraiki zen Lehen Anglo-Holandar Gerra garaian baina haren aztarnarik ez da gelditzen. Bigarren eraikina Bigarren Anglo-Holadar Gerran 1665ean altxatu zen Karlos II.a Ingalaterrakoa eta Eskoziakoaren aginduz. 1667an oraindik ongi hornitua egon ez arren holandarren flotaren erasoari eutsi egin zion. Hirugarren Anglo-Holandar Gerran ordea 1673an erre egin zuten.

1781ean berreraiki zuten, hau da gaur egungoa eta Jurgi III.aren emaztearen izen aezarri zioten. Honek ez zuen inongo erasori aurre egin beharrik izan. 1837 eta 1875 artean herriko gartzela funtzioa izan zuen eta ondoren aduana izan zen. Gaur egun Historic Scotland erakundearen esku dago.

## Iruditegia 

Irudi:Fort Charlotte 20080820 from commercial street.jpg
Irudi:Fort Charlotte 20080822 south gate.jpg
Irudi:Fort Wall, Lerwick. - geograph.org.uk - 631087.jpg
Irudi:Fort Charlotte cannons Geograph 2009540 9b7ec3aa.jpg

## Kanpo estekak 
* Historic Scotlandeko webgunea
Mainland (Shetlandak)

**Mainland uhartea** (, , ) Shetlandak uhartediko uharte handiena da, eta Eskoziako hirugarrena. 2013ko erroldaren arabera 18.765 biztanle ditu (Eskoziako uharteetan bigarrena) eta uhartediko hiriburua den Lerwick bertan dago.

## Etimologia 
Norvegiarrek *Megenland* (gerora Mainland bihurtu dena) izena ezarri zioten, "lurralde nagusia" esan nahi du.

## Geografia 
Uhartea lau eremutan bereizi ohi da:
* Hegoaldea: Lerwick hiriburua eta handik hegoaldera luzatzen den penintsula hartzen du. Eremu idorrak eta nekazal eremuak nahasturik ditu. Eremu arkeologiko ugari daude bertan.
* Erdialdea: Nekazal eremu zabalagoa eta basoak ere baditu.
* Mendebaldea
* Iparraldea: Northmavine penintsula hartzen du. Eremu idorra da eta kostaldean itsaslabarrak ditu.

### Klima 
## Historia 
Indusketa arkeologikoek erakutsi dute K.a. 1000. urtean jadanik populatua bazela uharte hau. Burdin Aroko hainbat gotorleku (*broch*) aurkitu dira, bereziki hegoaldean. VIII. eta XIX. mendeetan bikingoek kolonizatu zuten eta XV. mendean eskoziarren esku gelditu zen.

Hurrengo mendeetan itsasbideetako toki estrategikoa bilakatu zen eta arrantzak ere jarduera ekonomikoa nabarmen sustatu zuen. Horretarako gotorleku berriak eraiki ziren.

1970eko hamarkadan petrolio erreserba handiak aurkitu ziren uretan eta honek garrantzia estrategikoa handiagotu du.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:GB-lerwick-hafen-01.jpg|Lerwick.
Irudi:Fort Charlotte, Lerwick (1).jpg|Charlotte gotorlekua (Lerwick).
Irudi:Scalloway Castle (August 2013).jpg|Scallowayko gaztelua.
Irudi:Jarlshof(NigelDuncan)Feb2007.jpg|Jarlshof.
Irudi:Ness of Burgi 20080821 - from the west.jpg|Ness of Burgi gotorlekua.
Irudi:Clickimin Broch 20080820 04.jpg|Clickimin Broch.
Irudi:Mousa Broch 20080821 02.jpg|Mousako brocha
Irudi:Staneydale - nz willowherb.jpg|Stanydale Temple.
Irudi:Ronashillcairn.jpg|Ronas Hill mendia (450 m).
Irudi:Lunnasting stone.jpg|Lunnastingeko harria.
Irudi:Klippen bei Eshaness3 5845.JPG|Iparraldeko itsaslabarrak.
Irudi:Ayre at North Roe (geograph 2076946).jpg|North Roeko hezeguneak.
Irudi:Shetlandmuseum Lerwick.jpg|Shetland Museum.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Talasokrazia

thumb|Feniziarrek hiri komertzialen sarea sortu zuten.
**Talasokrazia** edo **itsasoen jabetza** (, *thalassa*, «itsaso», eta κρατος *kratos*, «boterea») kontzeptu geoestrategikoa da; horren arabera, estatu batek itsas zabal handi batean duen boterea da, bereziki estatuaren indargune nagusi bilakatzen denean. Hasiera batean kontzeptua haren itsas indarrari esker Egeo itsasoan zabaldu zen Zibilizazio minoikoa definitzeko erabili zen.
 
## Adibideak 
Historian hainbat talasokrazia izan dira:
## Antzinaroan 
* K. a. V. mendeko Atenas polisa, Periklesen Mendea
* Fenizia, hiri komertzialen sarea inperio baino gehiago izan zen.

### Erdi Aroan 
* Aragoiko Koroa
* Veneziako Errepublika
* Ragusako Errepublika
* Genovako Errepublika
* Hansa

### Aro Modernoan 
thumb|Espainiako Inperioaren lurraldeak.
* Portugalgo inperio kolonial
* Espainiako inperio koloniala
* Herbehereetako inperio koloniala

### Aro garaikidean 
* Britania Handiko inperio koloniala. Munduan izan den handiena, haren kontrolak Bigarren Mundu Gerra arte iraun zuen. Kolonialismo garaiko beste batzuk Frantziako Bigarren Inperioa eta Belgikar Inperio Koloniala izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tropic Thunder

**Tropic Thunder** 2008ko Ben Stiller estatubatuar zinema zuzendari, ekoizle eta aktoreak zuzendu, ekoiztu eta antzeztutako gerra komedia filma bat da. Ben Stiller, Jack Black, Robert Downey, Jr., Steve Coogan, Jay Baruchel, Danny McBride, Brandon T. Jackson, Bill Hader eta Nick Nolte aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Bost aktore Vietnamgo Gerran girotutako filma bat oihanean filmatzen ari dira. Heuren pertsonaiak oso gaizki antzezten ari direnez, zuzendariak benetako arrisku egoera larrian daudela sinisteraziko die, bitartean eszena guztiak zuhaitzen atzean ezkutaturik dauden kamerekin filmatuz. Zoritxarrez, oihana ez da filmaketa taldearen nahieran egongo, eta dena ez da aurreikusia zegoen bezala gertatuko...

## Aktoreak 
* Ben Stiller: Tugg Speedman, akziozko filmetako aktorea.
* Robert Downey Jr.: Kirk Lazarus, Oscar Saria askotan irabazi eta afroamerikar sarjentu bat antzezten duen australiar aktorea
* Jack Black: Jeff «Fat» Portnoy, gustu txarreko komedietan espezializatutako aktorea
* Nick Nolte: John «Forn Leaf» Tayback, filmaren liburuaren egilea, Vietnamko beteranoa
* Jay Baruchel: Kevin Sandusky, aktore gaztea
* Brandon T. Jackson: Alpa Chino, aktore ibilbideari ekin dion rapp abeslari arrakastatsua.
* Steve Coogan: Damien Cockburn, ingeles zinema zuzendaria
* Danny McBride: Cody Underwood, lehergailuen arduraduna
* Tom Cruise: Les Grossman, ekoizle lodikotea
* Bill Hader: Rob Slolom, Les Grossmanen laguntzailea
* Matthew McConaughey: Rick «Pecker» Peck, Tuggen agentea eta laguna
* Tyra Banks
* Jason Bateman
* Lance Bass
* Tom Hanks
* Jennifer Love Hewitt
* Kathy Hilton
* Martin Lawrence
* Tobey Maguire
* Maria Menounos
* Alicia Silverstone
* The Mooney Suzuki
* Christine Taylor: Rebecca
* Justin Theroux: Jan Jürgen
* Jon Voight

## Kanpo estekak 
* *Tropic Thunder* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Maluridae

**Maluridae** paseriformea ​​hegazti Australia eta Ginea Berrian endemikoa familia bat da. Normalean txepetx eta australiar xaguak bezala ezagutzen, egia Ipar Hemisferioan txepetx zerikusirik dira.

## Taxonomia 
* **Azpifamilia Malurinae
** **Malurini'*
*** *Malurus'''*
**** *Malurus amabilis*
**** *Malurus lamberti*
**** *Malurus pulcherrimus*
**** *Malurus elegans*
**** *Malurus cyaneus*
**** *Malurus splendens*
**** *Malurus coronatus*
**** *Malurus melanocephalus*
**** *Malurus leucopterus*
**** *Malurus alboscapulatus*
**** *Malurus cyanocephalus*
*** *Chenorhamphus*
**** *Chenorhamphus grayi*
**** *Chenorhamphus campbelli*
*** *Sipodotus*
**** *Sipodotus wallacii*
*** *Clytomyias*
**** *Clytomyias insignis*
** **Stipiturini**
*** *Stipiturus*
**** *Stipiturus malachurus*
**** *Stipiturus mallee*
**** *Stipiturus ruficeps*
* **Azpifamilia Amytornithinae**
** *Amytornis*
*** *Amytornis barbatus*
*** *Amytornis housei*
*** *Amytornis woodwardi*
*** *Amytornis dorotheae*
*** *Amytornis merrotsyi*
*** *Amytornis striatus*
*** *Amytornis goyderi*
*** *Amytornis textilis*
*** *Amytornis modestus*
*** *Amytornis purnelli*
*** *Amytornis ballarae''

## Kanpo estekak
Heuvelland

**Heuvelland**, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Dranouter, Kemmel, De Klijte, Loker, Nieuwkerke, Westouter, Wijtschate eta Wulvergem. 2013ko urtarrilaren 1ean 7.940 biztanle zituen. *Heuvelland* izena nederlanderatik dator eta "mendixken herrialdea" esan nahi du, izatez, udalerria mendixkez inguraturik baitago.

## Geografia 
Udalerria Mendebaldeko Flandriako Mendixkak izeneko eskualdean dago. Mendirik altuena Kemmelberg (156 m) da. Beste batzuk ere badira: Vidaigneberg (136 m), Rodeberg (129 m), Scherpenberg (125 m) eta Wijtschate (82 m). Frantziarekin mugan Zwarteberg dago.

Fitxategi:Kemmelberg.JPG|Kemmelberg, mendebaldetik ikusia.
Fitxategi:Heuvelland - Loker (Rodeberg).jpg|Paisaia, Loker herrixka Rodebergtik ikusia.
Fitxategi:MapHeuvelland.svg|Heuvelland, "deelgemeenten" eta inguruko herriak. Horiz, hiriguneak.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Hazkunde esponentzial

thumb|300px|eskuinera|Grafikoan ikus daitekeenez, hazkunde esponentzialak (berdez) hazkunde lineala (gorriz) eta kubikoa (urdinez) gainditzen du.

**Hazkunde esponentziala** gertatzen da funtzio matematiko baten balioaren hazkunde tasa funtzioaren uneko balioarekiko proportzionala denean, emaitza gisa funtzio esponentzial bat emanez. Beherapen esponentziala modu berean gertatzen da, hazkunde tasa negatiboa denean.

*x* aldagai batek *r* hazkunde tasa (positiboa edo negatiboa) jarraitzen duenean, *d* denbora aurrera doan heinean tarte diskretuetan (alegia, zenbaki osoak jarraituz: 0, 1, 2, 3, ...), honakoa da:

:x_d = x_0(1+r)^d

non *x*0 aldagaia *x* balioa den 0 denboran. Adibidez, hazkunde tasa *r* = %5 = 0,05 bada, zenbaki oso batetik hurrengora mugitzean *x* balioa %5 handiagoa izango da bigarren aldian, aurreko aldiarekin alderatuta.

## Kanpo estekak
Aitzgorriko etxea (Pío Baroja)

***Aitzgorriko etxea. Eleberria zazpi jardunalditan*** () Pío Barojak idatzitako eleberria da, aurrenekoz 1900ean argitaratu zena. Donostiar idazlearen *Eusko Lurra tetralogiko* lehenbiziko eleberria izan zen; ondoren, 
*Labrazgo maiorazkoa* (1903), *Zalakain abenturazalea* (1908) eta *Altzateko jaun-en kontu zaharra* (1922) kaleratu ziren.

Eleberri hizketatua edo dialogatua da, zazpi atalez osatua.

## Sinopsia
Istorioa, Arbea izeneko alegiazko herri batean gertatzen da, non Aitzgorritarren etxea kokatzen den.

Aiztgorri familiak, Luzio patriarka abaildua buru duela, porrot eginda dagoen destilategi bat dauka Arbean.
Luzioren alaba, Ageda, negozioak bizirik iraun dezan saiatuko da, Mariano Unzuetaren laguntzarekin (burdinola baten jabea eta Agataz maitemindurik dagoena).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eleberria Liburuklik webgunean.
Diksmuide

**Diksmuide** (nederlanderaz ahoskatua:; ), Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Diksmuide bera, Beerst, Esen, Kaaskerke, Keiem, Lampernisse, Leke, Nieuwkapelle, Oostkerke, Oudekapelle, Pervijze, Sint-Jacobs-Kapelle, Stuivekenskerke, Vladslo eta Woumen. 2013ko urtarrilaren 1ean 16.432 biztanle zituen.

## Herri senidetuak 
*  Ellesmere, Erresuma Batua
*  Ploemeur, Frantzia
*  Rottach-Egern, Alemania
*  Finnentrop, Alemania

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Multzo infinitu

Matematikan, **multzo infinitua** elementu kopurutzat edozein zenbaki arrunt baino handiago duen multzoa da. Adibideak:
* Zenbaki osoek **Z** = {..., -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, ...} multzo infinitu eta zenbakigarri bat eratzen dute.
* Zuzen baten puntuek, zenbaki errealez adierazita, multzo infinitu eta ez zenbakigarri bat eratzen dute.

## Kanpo estekak
Multzo ez zenbakigarri

Matematikan, **multzo ez zenbakigarria** zenbaki arrunten multzoak baino kardinal handiagoa duen multzoa da.

## Adibideak 
* \R Zenbaki errealen multzoa ez da zenbakigarririk.
* Zenbaki irrazionalen multzoa ez da zenbakigarririk.
* Cantorren multzoa guztiz etena eta ez zenbakigarria da.
* Zenbaki arrunten azpimultzo guztien multzoa, \N-ren potentzia-multzoa deiturikoa, multzo ez zenbakigarri bat da.

## Ikus, gainera 
* Multzo zenbakigarria

## Kanpo estekak
Eraso Guardia

**Eraso Guardia** (), ofizialki **Eraso Kidegoa** () Espainiako Bigarren Errepublikan sortutako polizia erakunde bat izan zen, Errepublikari leial izango zitzaion indar armatutzat sortua.

Espainiako Gerra Zibila piztu zenean, gehienetan erregimenaren alde egin zuen. Hala ere, 1936an dekretuz Guardia Zibilaren ondorengoa zen Guardia Nazional Errepublikanoarekin batu zuten, Barne Segurtasuneko Kidegoa sortzeko.

## Kanpo estekak
Kanarietako Parlamentua

**Kanarietako Parlamentua** (gaztelaniaz *Parlamento de Canarias*) Kanaria uharteak osatzen duten erakundeetako bat da. Bertan, Kanarietako legeak eratzen dira. 60 legebiltzarkideek osatzen dute, kanariarren botoen bidez aukeraturik. Parlamentuaren egoitza, Santa Cruz Tenerifekoan dago.

## IX. legealdiko osaketa 
## Ikus, gainera 
* Kanarietako Gobernua
* Erkidegoko ganbera

## Kanpo estekak 
* Legebiltzarraren webgune ofiziala
San Manuel Bueno, mártir

***San Manuel Bueno, mártir,*** 1931an Miguel Unamunok idatzitako eleberri laburra da. Lehenengo aldiz aldizkari batean plazaratu zuen, *La novela de hoy*, martxoaren 13ko 461. zenbakian. 1933an Espasa Calpe argitaletxeak berrargitaratu zuen beste hiru narrazioekin batera, *San Manuel Bueno, mártir, y tres historias más* izenburupean; beste hiru narrazioak hauexek ziren: "La novela de Don Sandalio, jugador de ajedrez"; "Un pobre rico o El sentimiento cómico de la vida" eta "Una historia de amor".

## Nobelaren egitura 
### Denbora 
XX. mendearen hasiera izanik, egileak garaia ez du ondo zehazten. Ángela Carballinok bere historia kontatzen ari da eta narrazioaren unea emakumeak 50 urte baino gehiago dituenean gertatzen da.
 
### Lekua 
Eleberria Valverde de Lucerna izeneko herri txiki batean kokatzen da.

## Pertsonaiak 
Eleberria triangelu baten gainean antolatzen da:
* On Manuel: herriko apaiza, santuaren ospea du.
* Lázaro: aberatsa, mundua ezagutu du baina Manuelen eraginez aldatzen joango da.
* Ángela Carballino: teorikoki liburuaren egilea eta Manuel jarraitzaile sutsua.

## Argumentua 
Eleberrian ez dira gertaera handiak narratzen. Ángela Carballino narratzailea da, ama kristaua eta elizkoia. Zamorako probintziaren herri txiki batean bizi da, Valverde de Lucerna, laku eder baten ondoan. Ángela hirian hezi egin da baina, eskola garai bukatuez gero, On Manuelen magnetismoak herrira erakartzen du berriro ere. On Manuel ez da apaiz normal bat, santua baizik. Ameriketatik, orduan. Lázaro itzuliko da; hau aberats eta gizon praktikoa da. Bien artean, Manuel eta Lázaro artean, tentsioa sortuko da, azkenik apaizak irabaziko duena.

## Ikus, baita ere 
* 98ko Belaunaldia

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Migel Unamuno (2000): *San Manuel Bueno, mártir y tres historias más* (4.ediz.). Madril: Edaf. .

## Kanpo estekak 
* : Eleberria Pilar Joyak irakurria.
Alvaro Peña

**Álvaro Peña Herrero** (Derio, Bizkaia, 1991ko urriaren 24a) euskal herritar futbolaria da.

## Biografia 
Puntaerdi lanetan aritzen da. Athleticeko harrobian hezia, lehen talde zurigorriarekin egin zuen debuta 2021/13 denboraldian Marcelo Bielsaren eskutik Europa Leagueko bi partida jokatuz. Talde zurigorria utzi eta Lugok fitxatu zuen 2013ko udan. 2021eko udan Euskal Herrira bueltatu zen Amorebietara Bigarren mailan jokatzeko talde zornotzarraren debutean. 2025eko udan Bigarren mailarako igoera lortu zuen Andorrarekin. 2026ko otsailean Euskal Herrira bueltatu zen Barakaldon jokatzeko Lehen Federazioan.

## Kirol ibilbidea 
*2025eko Ekainaren 30ean eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Igor Angulo Alboniga

**Igor Angulo Alboniga** (Bilbo, Bizkaia, 1984ko urtarrilaren 26a - ) bizkaitar futbolari ohia da, Athleticeko jokalaria izandakoa. Ezker hegalean edota erdiko aurrelari moduan aritzen zen.

## Estatistikak 
*2020ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
The Martian (filma)

**The Martian** (euskaraz, *Martetarra*) 2015eko Ridley Scott ingeles zinema zuzendariaren zientzia-fikziozko filma da. 2011ko Andy Weir idazlearen *The Martian* eleberrian oinarrituta dago. Matt Damon, Jessica Chastain, Kristen Wiig, Jeff Daniels, Michael Peña, Kate Mara, Sean Bean, Sebastian Stan, Aksel Hennie eta Chiwetel Ejiofor aktoreek antzeztu zuten.

2015eko irailaren 11n Torontoko Zinemaldian estreinatu zen.

## Argumentua 
Martera joandako *Ares III* misioko Mark Watney (Matt Damon) astronauta ekaitz baten ondorioz galdutzat jo da, baina bizirik dago, planetan bakar-bakarrik eta inongo baliabiderik gabe, ordea. Nola edo hala, eta bere jakinduria, umorea eta biziraupen nahiari esker bizirik mantentzea lortu behar du, baita Lurrarekin komunikatu ere, salba dezaten.

## Aktoreak 
* Matt Damon: Mark Watney
* Jessica Chastain: Melissa Lewis
* Kristen Wiig: Annie Montrose
* Jeff Daniels: Theodore "Teddy" Sanders
* Michael Peña: Rick Martinez
* Kate Mara: Beth Johanssen
* Sean Bean: Mitch Henderson
* Sebastian Stan: Chris Beck doktorea
* Aksel Hennie: Alex Vogel doktorea
* Chiwetel Ejiofor: Vincent Kapoor
* Donald Glover: Rich Purnell
* Benedict Wong: Bruce Ng
* Mackenzie Davis: Mindy Park
* Naomi Scott: Ryoko
* Nick Mohammed: Tim Grimes
* Eddy Ko: Guo Ming
* Chen Shu: Zhu Tao

## Kanpo estekak 
* *The Martian* filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Keinukari

thumb|200px
**Argi keinukari** edo, besterik gabe, **keinukaria** automobil eta beste ibilgailuetan noranzkoa aldatu edo beste bide batera sartu behar dela adierazteko argiak dira, aldizka keinu egiten dutenak.

## Kanpo estekak
Leukopenia

**Leukopenia** odoleko leukozitoen gutxiagotzearen ondorioz sortutako asaldura da.

Gizaki osasuntsu batean leukozitoen kopurua 5.000-10.000/mm3 da. Leukopenia dago kopuru hori 4.000/mm3-tik behera dagoenean.

Leukozitoak edo globulu zuriak organismoaren immunitate-sistemaren funtsezko elementuak dira. Leukopenia dagoenean immunitatea jaisten da, eta infekzioak harrapatzeko joera areagotu egiten da.

Gutxituta dauden leukozito motaren arabera hainbat leukopenia daude:

* neutropenia: 3. Gaitz askok neutropenia eragiten dute 
* linfopenia: 3. Immunoeskasiak eragiten dituzten gaitzetan agertzen da.
* eosinopenia: 3. Hainbat botikek sortzen dute, eta baita Cushingen sindromeak ere.
* monozitopenia: 3. Anemia aplasikoak sortzen du

Leukopeniaren ohiko eragileak hauek dira:

* botika batzuk (kortikoesteroideak, metronidazola, minbiziaren aurkako kimioterapiako botikak, interferoia, etab)
* gaitz infekziosoak (sukar tifoidea, HIESa, tuberkulosia, malaria, Rickettsiaren infekzioak, etab)
* hezur-muinaren gaitzak (leuzemia, anemia aplasikoa...)
* hainbat gaitz autoimmune (lupus eritematosoa)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Scallowayko gaztelua

**Scallowayko gaztelua** () Eskoziako Shetlandak uhartediko Scalloway herrian dagoen gaztelua da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
1590an Patrick Stewart bihurtu zen Shetlandetako Lorda eta 1600 urtean Scallowayko gaztelua eraiki zuen, garai hartan hau baitzen uhartediko hiriburua. Lanak 1607 arte luzatu ziren. Andrew Crawford izan zen arkitektoa. 1609an shetlandarrak erregeari kexaka joan zitzaizkion Patrick Stewartek uharteak gobernatzeari utzi ziolako. Arrazoi honengatik eta beste batzuengatik Edinburghen gartzelaratu eta 1615ean exekutatua izan zen.

Gaztelua James Law Orkadetako Apezpikuaren eskutan gelditu zen 1612an. 1653an soldaduak ezarri ziren bertan eta XVIII menderako egoera kaskarrean zegoen. 1908an Historic Scotland erakundeak hartu zuen bere gain.

## Deskribapena 
L itxurako oinarria duen gaztelua da. Dorre nagusiak 18 x 10 metroko oinarria dauka eta lau solairu ditu. Hego-mendebaldera 8 metrotako p`laza duen hegal bat dago.

## Iruditegia 

Irudi:Scalloway Castle (August 2013).jpg
Irudi:Scalloway Castle - geograph.org.uk - 8642.jpg
Irudi:Scalloway Castle.jpg
Irudi:Scalloway Castle 20080821 04.jpg

## Kanpo estekak 
* Historic Scotlandeko webgunea
Wielsbeke

**Wielsbeke**, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Ooigem, Sint-Baafs-Vijve eta Wielsbeke bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 9.188 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Mitridates IV.a Partiakoa

**Mitridates IV.a Partiakoa** Partiar Inperioko erregea izan zen K.a. 57 eta K.a. 54 bitartean. Bere anaia Orodes II.aren laguntzarekin, bere aita Praates III.a hil zuen. Mediako errege izendatua, bere anaiaren aurkako gerra bat hasi zuen, bere krudeltasunagatik tronutik kendua izan zen arte. Siriako prokontsul erromatarra zen Aulo Galbiniok eman zion babesa. Mitridatesek aurrera egin zuen Mesopotamiaren gainean, baina Orodesen jenerala zen Surenak garaitu zuen Seleuzia Tigrisekoan, eta Babiloniara ihes egin zuen. Setio luze baten ondoren. Orodesek, preso hartu eta hiltzea lortu zuen K.a. 54an.
Muness gaztelua

**Muness gaztelua** () Eskoziako Shetlandak uhartediko Unst uhartean dagoen gaztelua da, Uyeasound herrixkan. Erresuma Batuan iparralderen dagoen gotorlekua da. **A mailako eraikina** izendaturik dago.

## Historia 
Cultmalindieko Laurence Brucek eraiki zuen 1598an Andrew Crawforden gidaritapean. 1627an erre egin zen eta ez zen berreraikia izan. Gaur egun teilaturik gabe dago eta azken solairua falta du. Historic Scotland erakundeak kudeatzen du.

## Iruditegia 

Irudi:Muness Castle.jpg
Irudi:Muness castle 2.jpg
Irudi:Muness Castle - geograph.org.uk - 953921.jpg
Irudi:Main hall, Muness Castle - geograph.org.uk - 1753764.jpg

## Kanpo estekak 
* Historic Scotlandeko webgunea
Clickimin Broch

**Clickimin Broch** Eskoziako Shetlandak uhartediko Lerwick hiriburutik gertu dagoen *Broch* bat da, hau da, Burdin Aroko gotorlekua. XIX mendean aurkitu zen eta egoera onean dago.

## Egitura 
20 metrotako kanpo-diametroa du eta 9 metrotakoa barnean. Inguruan harresia du eta sarrera nagusia mendebaldean dauka. Sarreran bertan zaindariaren gela bat dago eta barnean beste bi gela. Iparraldeko sarreran eskailera bat dago.

## Historia 
Brontze Aroaren bukaeran K.a. VII eta VI mendeetan populatu zen eremua eta hasierako eraikina Burdin Aroko eraikin honek ordezkatu zuen V mendean. Harresia bera K.a. III edo IV mendean eraiki zen.

Broch-a 1861-2 urteetan azaleratu zen.

## Iruditegia 

Irudi:Clickimin Broch 20080820 02.jpg|Sarrera.
Irudi:Clickimin Broch 20080820 05.jpg|Barnealdea.
Irudi:Clickimin Broch low level - geograph.org.uk - 1288321.jpg|Inguruko harresia.
Irudi:Forbidden Stairs.jpg|Eskailerak.
Irudi:GB-lerwick-clickimin-04.jpg

## Kanpo estekak
Mousako brocha

**Mousako brocha** () Eskoziako Shetlandak uhartediaren hegoaldeko Mousa uhartean dagoen *Broch* bat da, hau da, Burdin Aroko gotorlekua. Lerwick hiriburutik 20 km hegoaldera kokaturik dago

## Egitura 
13'3 metrotako altuera dauka eta Eskoziako broch estuenetakoa da. Barnean eskailera bat dauka goraino igotzen duena. Sarrera mendebaldera begira dago eta bost metrotako luzera dauka.

## Historia 
K.a. 100 urtean eraiki zen baina hainbat mendetan erabili zen norvegiarren sagek ere aipatzen baitute. Orkneyinga sagak kontatzen duenez 1153an Harald Maddadsson Earlak setiatu egin zuen.

1774an George Lowek bisita egin zuen, 1814an Sir Walter Scottek eta 1822an Samuel Hibbertek. 1852an Sir Henry Drydenek indusketak zuzendu zituen bertan.

## Fauna 
Hegazti ikuskatzaileentzako gustuko tokia da, bereziki uhartean kumatzen duten 6.800 Ekaitz-txori txiki bikoteengatik. Batzuen habiak brochean bertan ere izaten dira.

## Iruditegia 

Irudi:A misty day at Mousa Broch.jpg|Ikuspegia.
Irudi:Interior of the Broch at Mousa - geograph.org.uk - 724549.jpg|Barnealdea.
Irudi:Interior of the broch on Mousa Island - geograph.org.uk - 66742.jpg|Barnealdea.
Irudi:Mousa Broch 20080821 03.jpg|Oinarria.
Irudi:Broch of Mousa - interior steps - geograph.org.uk - 970892.jpg|Eskailera.

## Kanpo estekak
Pablo Turrillas

**Pablo Turrillas Arantzeta** (Deba, 1963ko abenduaren 18a) gipuzkoar futbol entrenatzailea eta futbolari ohia da. Gaur egun Sestao River futbol taldea zuzentzen du 2. B Mailan.

## Futbolaria 
Jokalari moduan hainbat taldetan aritu zen 80 eta 90. hamarkadetan (Amaikak-Bat, Cultural Durango eta Elgoibar, besteak beste). Turrillas aritu zen kirol mailarik altuena bigarren B maila izan zen: bi urtez Cultural Durangon eta Elgoibarren.

30 urte zituela futbolari izateari utzi behar izan zion belaunean lesio larri bat izan ondoren.

## Entrenatzaile ibilbidea 
Nahiz eta Geografia eta Historian lizentziatua izan eta diseinu grafikoan lan egin futbola izan da bere bizitzaren ardatza. Bere futbolarekiko hasierak jaioterriko futbol-taldean egin zituen. Baina Turrillasen arrakastarik handiena 3. Mailako futbol-entrenatzaile izatean datza. Gauzak horrela 500 partidu bete zituen entrenatzaile lanetan 2015-16 denboraldian berak zuzendutako Lagun Onak taldearekin Santutxuren aurkako partiduan, 2016ko martxoaren 16an Apurtzeko marka oso zaila gaur egun izan ere ez da batere erraza erregulartasuna izatea maila honetan.

2016ko azaroan 2. B mailako Sestao Riverrekin fitxatzen du, estreinakoz estatuko brontzezko mailan entrenatuz.

## Lorpenak 
* 2003-04: Bizkaiko Ohorezko futbol mailako txapelduna Cultural Durangorekin eta 3. Mailarako txartela.
* 2005-06: 3. Mailako txapeldunordea Gernika Klubarekin.
* 2009-10: Gipuzkoako Gorengoen Mailako txapelketa Anaitasuna Kirol Klubarekin eta Gipuzkoako Ohorezko Erregionalerako txartela.
* 2015-16: 500 partida zuzenduta 3. Mailan.

## Entrenatu dituen futbolari ezagunak 
* Joseba Del Olmo &ndash; 2014-15ean entrenatu zuen - Athleticen aritu zen Lehen Mailan.
* Koikili Lertxundi &ndash; 2004-05ean entrenatu zuen - Athleticeko jokalari ohi otxandiarra.
* Txema Añibarro - 2004-05ean entrenatu zuen - Lehen Mailan jokatu zuen Eibar futbol taldearekin.
* Luciano Iturrino &ndash; 2000-01ean entrenatu zuen - Lehen Mailako hainbat taldetan ibilia, bere azkeneko hilabeteak profesional mailan Pablo Turrillasen zuzendaritzapean eman zituen.
* Isaac Aketxe &ndash; 2008-09an entrenatu zuen - Athleticekin debutatu zuen Lehen Mailan.
* Iñaki Goikoetxea &ndash; 2000-01ean entrenatu zuen - Bigarren Mailan aritutako futbolari gipuzkoarra.
* Gorka Badiola - 2000-01ean entrenatu zuen - Ondarrutar futbolariak Bigarren Mailan jokatu zuen Bilbao Athleticekin.
* Jon Aingeru Novoa Arias - 2005-06an entrenatu zuen - Bilbao Athleticen eta Sestao Riverren aritu zen Bigarren Mailan.
* Iñigo Uribarri Aberasturi - 2005-06 eta 2006-07an entrenatu zuen - Numancian eta Eibarren jokatu zuen Gernikan jaiotako futbolari honek Bigarren Mailan.
* Imanol Franco Barrena - 2008-09an entrenatu zuen - Bigarren Mailan jokatu zuen Sestao River, Leganes eta Almerian.
* Raúl Calle - 2008-09an entrenatu zuen - Sestao Riveren jokatu zuen Bigarren Mailan.
* Galder Zubizarreta - 2011-12 eta 2012-13an entrenatu zuen - Bigarren Mailan aritu zen futbolean Burgos CF, Eibar eta Algecirasekin.
* Gorka Soria - 2011-12an entrenatu zuen - Eibar, Racing de Ferrol eta Ponferradina futbol taldeek izan zuten beren artean Bigarren Mailan jokatzen.

## Erreferentziak
Juan Bautista de Poza

**Juan Bautista de Poza Olaeta** (Bilbo, 1588 &ndash; Cuenca, Peruko Erregeorderria, 1659) bizkaitar teologo eta filosofo jesuita izan zen. Latina menderatzen zuen arren filosofia, teologia eta idatzi sakratuak gaztelaniaz irakasteko eskubidearen aldekoa izan zen.

## Biografia 
Aita Andrés de Poza eruditua izan zuen. Alcalá de Henaresen nobiziotza egin ondoren, Madrilen, Alcalán eta Murtzian aritu zen irakasle. Hainbat gai aztertu zituen: teologia, mariologia, filosofia, medikuntza, geometria edota geografia. Libururik ospetsuena *Práctica de ayudar a bien morir* izan zen, hamabi hizkuntzetara itzuli zutena. Andre Mariari buruzko *Elucidarium Deiparae* (Lyon, 1627) idatzi eta Inkisizioak *Index librorum prohibitorum* zerrenda sartu zuen heresiaren akusaziopean. Horren ondorioz, bere katedra galdu eta Amerikara erbesteratu zuten.

 izeneko taldeko aurrekaritzat hartzen dute.

## Lanak 
* *Práctica de ayudar a bien morir*, Madril, 1648.
* *Assertiones philosophicae, et medicae recitative propositae circa corpora quae condita fuissent cum perfectionibus intrinsecis originariae iustitiae*
* *Memorial a los Iuezes de la verdad, y Doctrina. Porque aviendo llegado a esta Vniversidad de Salamanca vnos papeles muy pios, y catolicos, acerca de la autoridad de los Doctores,algunos los han depravado, añadiendo, y quitando clausulas, o palabras de los verdaderos exemplares segun, y como lo hizieron muchos de quien haze mêcion la sexta synodo*, Bartzelona, 1626.
* *Rhetoricae compendium* (Madril, 1615)
* *Elucidarium Deiparae* (Lyon, 1627.
* *Primeras lecciones que por la cátedra de placitis philosophorum y por las de los maestros ausentes hizo en la primera fundación de los Reales Estudios del Colegio Imperial de la Compañía de Jesús en Madrid*, (Madril, 1629).
* *Su respuesta a la Geometria especulativa y practica de los planos y solidos, que importunio el P. José Zaragoza*, 1673

## Erreferentziak
Manuel Andrés

**Manuel Andrés Casaus** (Elizondo, ? &ndash; Donostia, ) Espainiako Bigarren Errepublika garaiko nafar kazetari eta politikaria izan zen.

## Biografia 
1914an Donostiara joan zen. *El Pueblo Vasco* egunkarian lan egin zuen, 1920an *La Prensa* arratsaldeko egunkaria sortu arte.

Primo de Riveraren diktaduran ekintzaile errepublikano sutsua izan zen, Manuel Azañaren laguna izandakoa. Jakako altxamenduaren alde egin zuen. Bigarren Errepublika aldarrikatu zutenean, gobernadore zibil izendatu zuten, tartean Nafarroakoa (1931). Bertan, 1932an, karlisten azpijokoak kontrolatu zituen. 1933ko martxoan Segurtasunaren zuzendari nagusia izendatu zuten. Acción Republicanaren kidea izan zen.

1934ko irailaren 10ean erail zuten, ziur asko aurreko egunean Manuel Carrión Danborenea Donostiako falangisten buruzagiaren erailketaren erantzun gisa. Bere hileta-elizkizunak garai haietako Donostian izandako masa-mugimendurik handiena izan zen. Milaka lagun atera ziren kalera bigarren hilketa hau salatzera. 1934ko Urriko Iraultza iristear zen, eta tentsio-giroa pil-pilean zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo Inda

**Eduardo Inda Arriaga** (Iruñea, Nafarroa Garaia, ) euskal herritar kazetaria da. 2002–2007 bitartean, *El Mundo* egunkariaren Balear uharteetako zuzendaria izan zen. 2007–2011 bitartean, *Marca* kirol-egunkariko zuzendaria izan zen; ondoren, *El Mundora* itzuli zen, zuzendari, 2014 arte. 2015etik, *Okdiario* egunkaria zuzentzen du.

Kazetaritzaren munduan dabilen pertsona hau José Manuel Villarejo komisarioaren kolaboratzaile aritu da. Indak komisarioak helarazten zizkion informazio trukatuak argitaratzen zituen unean-unean hark iritzi publikoa baldintzatu eta epaileak zein poliziak erabaki batzuetara estutzeko egoki irizten zionean. Tartean zen, adibidez, Obiang diktadorearen irudia zuritzea. Bestalde, 2019an Podemoseko Pablo Iglesiasi kendutako telefono bateko ustezko informazioak zabaltzearen eskandaluan parte hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koekelare

**Roeselare**, (nederlanderaz ahoskatua, ) Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. Udalerriaren barruan herri hauek daude: Bovekerke, Koekelare bera eta Zande. 2013ko urtarrilaren 1ean 8.535 biztanle zituen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Poperinge

**Poperinge**, (antzina Poperinghe idatzia) Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena. 2013ko urtarrilaren 1ean 19.989 biztanle zituen.

## Herri senidetuak 
* Zatec, Txekia, 1964tik
* Wolnzach, Alemania, 1965tik
* Hythe (Kent), Ingalaterra eta Berck, Nord-Pas-de-Calais-n, 1980tik
* Rixensart, Valoniako Brabante, Belgika, 1990tik.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ichtegem

**Ichtegem**, Belgikako mendebaldean dagoen hiria da, Mendebaldeko Flandria probintzian dagoena, Brujasetik 15 kilometrora hego-mendebalderantz. Udalerriak herri hauek hartzen ditu barnean: Bekegem, Eernegem eta Ichtegem bera. 2013ko urtarrilaren 1ean 13.898 biztanle zituen.

2006an, Ichtegem ofizialki *Dorp van de Ronde* (Tourreko hiria), Flandriako Tourraren 90. edizioa zela eta.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Eztabaida

[thumb|[Emile Friant, *Eztabaida politikoa*, 1889.]]
**Eztabaida** gai batzuei buruz ikuspuntu, iritzi eta esperientzia desberdinak bateratzen dituen solasaldia da. Debatea, berriz, aurkako iritziak kontrajartzen dituen eztabaida mota bat da, arrazoi edo egia batera heltzea helburu duena; mutur horretara heldu gabe eztabaidak gai buruzko jarrerak argitzea du helburu, maiz iritzi desberdinak bateratu eta komunitatearen eraketan lagundu dezake ordea. Hala ere, ez da ohikoa eztabaida baten ostean posturak bateratzea, eta gai batzuekin oso zaila ematen du, bereziki pertsonaren sinismenei eragiten dietenak. Adibidez, oso konplexua da eztabaidaren bidez kontsentsu batera heltzea erlijioei dagokion gaietan.

## Konposizio tipografikoa 
Eztabaida bat idatziz erakutsi nahi denean, ohikoa da lerro bakoitzean parte-hartzaile bakoitzak esandakoa agertzea, maiz marra batez markatua, « – » gisa. Eztabaidaren baitan iritzi bat eman behar bada, « » artean jarri ohi da. 

Literaturan, parte-hartzaileen identifikazioa garrantzitsua izaten da, adibidez: «Urlia jaunak esan zuen: […] », « […] , gehitu zuen Urlia andereak.» Eztabaidan parte-hartzaile kopurua handia bada, hasieran jarri ohi da, antzerkigintzan egiten den bezala. Eztabaidaren laburpenaren akta bat baldin badago, orduan prosan adierazten da, adibidez: «Urliak esan du honako hau. Sandiak erantzun dio argudio honekin. Berendiak esan dio hori ez dela posible.»

Sarean, netiketa gordetzen ez duten eztabaidetan, maiz oihukatzen ari dela esateko LETRA LARRIAK erabiltzen dira.

## Eztabaida antolatua: debatea 
thumb|Lau pertsona jendaurrean debatitzen.

Debate iritzi kontrajarriak dituzten pertsonen arteko solasaldia da. Ezaugarri batzuk izaten ditu:

* Debatea antolatua eta arautua da.
* Aurretik adostutako **gai nagusi** bat izaten da eztabaidaren ardatza. Debatean parte hartzen dutenek, aldez aurretik, adostuta izaten dute debateko gai nagusia zein izango den. Gaitik noiz edo noiz apurtxo bat irtetea, digresioak egitea normaltzat hartzen bada ere, neurriz onartzen dira digresioak.
* Debateetan parte hartzen dutenen artean rol batzuk markaturik egoten dira. Alde batetik, zenbat eta formalagoa izan debatea orduan eta ezinbesteago bihurtzen da moderatzaile bat egotea. **Moderatzaile**ak partaideen artean hitz egiteko txandak banatzen ditu, digresio batzuk mozten ditu, errespetuzko arauak, batzuetan, gogora ekartzen ditu.
* Debateak eztabaida formal eta arautuak diren heinean, ohikoa izaten da grabatzea (audio edo bideo formatu batean) edo bestela ohikoa izan da **idazkari** rola pertsona batek edo batzuk hartzea eta debatean esandakoak idatziz jasotzea. Esandakoaren transkripziori edo laburpenari, batzuetan akta estatusa ematen zaio.
* Debatea ahozko diskurtso mota bat izanik, batzuk nolabaiteko paraleloa bilatu diote idatzizko testuen artean eta zenbait forotan ematen den eztabaida jaso eta arautuekin topatu dira antzekotasun handienak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
Aitor Ortiz de Pinedo (2025). "Literaturaren gaineko eztabaida txikiak gelarako". Zenodo.
Autofikzio

Literaturan, **autofikzioa** fikziozko autobiografia da, non idazlea, testuaren egilea, kontatzailea eta testuan agertzen den protagonista nagusia pertsona bera diren eta kontatzen dena autobiografia itxura osoarekin kontatzen da. Autofikzio testuaren harian idazlearen biografiarekin benetan bat ez datozen fikziozko elementuak ere sartu ohi dira. Autofikzioaren adibideak euskal literaturan Bernardo Atxagaren *Nevadako egunak* (2013) eta Kirmen Uriberen *Bilbao-New York-Bilbao* (2008) dira.

Autofikzioaren inguruan erreferentzia eta gogoeta ugari idatzi zituen Patxo Telleriak Alderray antzezlanean eskarmentu handiko narrazio-kontalari baten hitzetan.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* *Alderray* (antzezlana)

## Kanpo estekak 
* EiTB. Sautrela. Zer da autofikzioa?
Esposizio (argipena)

**Esposizio** hitzak adiera zenbait ditu:
* **esposizio** edo erakusketa;
* argazkigintzan, esposizioa, argazki-pelikula batean argiak duen eragina;
* **esposizioa** edo substantzia, material edo erradiazioen eraginpean jartzea,
** amiantoarekiko esposizioa;
** X izpiekiko esposizioa.
Gorka Azkorra

**Gorka Azkorra Trueba**, (Bilbo, Bizkaia, 1983ko urtarrilaren 25a - ) euskal herritar futbolari ohia da. Lezaman hezia, aurrelari moduan aritzen zen. Erretiratua eta gero entrenatzaile bilakatu zen.

## Estatistikak 
*2024ko Maiatzak 31n eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus