open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
EH Distopikala

***EH Distopikala*** Gatibu taldeak argitaratutako rock estiloko hamargarren diskoa da, Music Land estudioan (Girona, Herrialde Katalanak) grabatua, nahasia eta masterizatua 2022an, Emili Bosch teknikariarekin, eta urte horretan bertan kaleratua.

## Parte hartzaileak 
* Alex Sardui, ahotsa
* Haimar Arejita, gitarra
* Gaizka Salazar, bateria
* Ekain Alzola, baxua
* Marc Clos, perkusioa
* Elisenda Fabregas, perkusioa
* Albert Costa, haizeak
* Marinu Feliu, haizeak
* Genis Bou, haizeak
* Grabaketa, nahasketa eta mastering teknikaria: Iñigo Etxebarrieta «Pitu».  
* Laguntzaileak: 
** Juantxo Skalari, ahotsa ("EH distopikala")

## Abestiak 
# Bizikleta hartu eta ta banoie
# Ezin disimulatu
# EH Distopikala
# Maite zaitut baina ez zaitut behar
# Danok dekogu
# Urten
# Zure bazterrak

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Harlaxton Manor

**Harlaxton Manor**, Ingalaterrako Harlaxton udalerrian dagoen Viktoriar Aroko jauretxe bat da, Lincolnshire konderrian.

Jatorrizko eraikina XIV. mendean eraiki zen eta 1780an abandonatua. Gaur egungo eraikina 1837-1845 artean Gregory familiak eraiki zuen.
Azken indioak

'**Azken indioak*** Gatibu taldeak argitaratutako rock estiloko zazpigarren diskoa da. Muxikako (Bizkaia) Muxikon estudioan grabatua, nahasia eta masterizatua 2018an Sonic Ranch estudioan (Texas, AEB) Santi Garcia teknikariarekin, eta urte horretan bertan kaleratua.*

## Parte hartzaileak 
* Alex Sardui, ahotsa
* Haimar Arejita, gitarra
* Gaizka Salazar, bateria
* Mikel Caballero, baxua
* Azala: Iker Baxerri
* Laguntzaileak: 
** Josep Valldeneu Barrero, saxofoia ("Uhinak", "Ez naz makurtuko", "Oh, nire maitie")
** Miquel Rojo Rosas, tronpeta ("Uhinak", "Ez naz makurtuko", "Oh, nire maitie")
** Santi Garcia, sintetizadorea ("Salto!")

## Abestiak 
# Gelditu Zaitez
# Uhinak
# Salto!
# Oh nire Maitie
# Iraultza Alaia
# Zure Uretan
# Ez naz Makurtuko

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Belvoir gaztelua

**Belvoir gaztelua**, Ingalaterrako Leicestershire konderrian dagoen gaztelu bat da, Grantham hiritik 10 kilometro mendebaldera eta Melton Mowbray udalerritik 16 kilometro ipar-mendebaldera.

Jatorrizko gaztelua 1066ko Ingalaterrako normandiar konkistaren ondoren eraikia izan zen. Gaur egungo eraikina XIX. mendearen hasierakoa da.
Heinrich Lossow

**Heinrich Lossow** (1843ko martxoaren 10a, Munich, Bavariako Erresuma - 1897ko maiatzaren 19a, Schleißheim, Austria-Hungariako Inperioa), alemaniar margolaria eta ilustratzailea izan zen. Bere denbora librean pornografia zalea ere izan zen.

## Iruditegia
 
File:Heinrich Lussow “feigned innocence”.jpg|Kortejuaren jokoa
File:Glaspalast München 1883 074.jpg|*Glaspalast München* (1883) 
File:Glaspalast 1888 084.jpg|*Glaspalast München* (1888) 
File:Glaspalast München 1890 108o.jpg|*Glaspalast München* (1890)
File:Glaspalast München 1891 033.jpg|*Glaspalast München* (1891)
File:Heinrich Lossow Liebesgeflüster.jpg|*Maitasun Xuxurlatzeak* (1897)
File:Heinrich Lossow Die Sphinx und der Dichter.png|Esfingea eta Olerkaria (1868)
File:Heinrich Lossow - Die Versündigung.jpg|*Bekatua*
File:Lossow1.jpg|*Bere Zerbitzari Leiala* saila
File:Lossow2.jpg|*Bere Zerbitzari Leiala* saila
File:Lossow3.jpg|*Bere Zerbitzari Leiala* saila
File:Lossow4.jpg|*Bere Zerbitzari Leiala* saila
File:Lossow5.jpg|*Bere Zerbitzari Leiala* saila

## Kanpo estekak
Kylie Hanigan

**Kylie Hanigan** (Manly, 1971ko azaroaren 18a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Musikak Salbatuko Gaitu

***Musikak Salbatuko Gaitu*** Gatibu taldeak argitaratutako rock estiloko hamargarren diskoa da, La Casamurada estudioan (Tarragona, Katalunia) grabatua, nahasia eta masterizatua 2020an, Ricky Falkner ekoizlearekin, Jordi Mora teknikariarekin, eta urte horretan bertan kaleratua.

## Parte hartzaileak 
* Alex Sardui, ahotsa
* Haimar Arejita, gitarra
* Gaizka Salazar, bateria
* Mikel Caballero, baxua
* Grabaketa, nahasketa eta mastering teknikaria: Iñigo Etxebarrieta «Pitu».  
* Laguntzaileak: 
** Kirmen Uribe, ahotsa ("Zure ahoan lore bat")
** Eñaut Elorrieta, ahotsa ("Zure ahoan lore bat")

## Abestiak 
# Musikak salbatuko gaitu
# Egurre emon
# Zure bila
# Zure ahoan lore bat
# Egunero
# Bixotzetik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
Peter Hanlin

**Peter Hanlin** (1931ko urriaren 6a - 2000ko abuztuaren 21a) atleta zen. Australia ordezkatu zuen 1956ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bargy gaztelua

**Bargy gaztelua**, , Irlandako Tomhaggard herritik hurbil dagoen gaztelu bat da, Wexford konderrian. Wexford hiritik 12 kilometro hego-mendebaldera dago.

XV. mendean eraikia, 1667an Rossiter familiaren jabetzara igaro zen.
Andresa Landa

**Andresa Landa Axpe** (Otxandio, Bizkaia, 1870eko azaroaren 30a – Otxandio, Bizkaia, 1956ko ekainaren 25a) emakume ongilea izan zen, bere izena daraman fundazioari esker jaioterrian hainbat kultur egitasmo ahalbidetzeko bidea zabaldu zuena.

## Bizitza 
Pedro eta Maria Luisa otxandiarren hamargarren alaba izan zen, gazteena eta San Andres egunez jaiotzeak erabaki zuen bere izena. Otxandioko kale nagusian bere bizitza osoa eman zuen emakume honek heriotzarekin batera erakutsi zuen jaioterriarekiko zuen atxikimendua: bere borondateari men eginez, ondorengoek haren izena daraman fundazioa sortu zuten, kultura eta hezkuntza alorreko hainbat egitasmo bultzatzeko asmoarekin.
thumb|274x274px|Erabilpen anitzeko Andresa Landa eraikina, Otxandioko Samartoi kalean.
1963ko irailaren 26an erregistratu zen Andresa Landa Axpe Fundazioa, sorrera dokumentuak argitzen duen bezala hezkuntza alorra sustatzeko xedearekin eta baita “herri-kultura eta Otxandioko eta udalerri mugakideetako ondare kultural eta historiko-artistikoa babestekoarekin” ere. BOEn jasotzen den bezala, egunero meza bat errezatuko zen Andresaren arimaren alde, eta Fundazioak aportatzen zituen banketxe-akzio eta ondasunak haur-eskola bat eraikitzeko, aniztasun funtzionaleko umeen laguntzarako eta neska ezkongai zein ezkonberrien prestakuntzara bideratuko ziren.

Otxandioko Samartoi kalean altxatu zen haur-eskola modura erabili zen Andresa Landa eraikina, hasierako sasoietan ikastola izan zena. Aldi batez herriko ikasle guztiak bertan egon ziren, eskola berriaren eraikitze lanek iraun zuten denbora tartean. 

Andresa Landa nagusi ezagutu zutenei, berba gutxiko andre txikitxo bat datorkie akordura, urteek murriztutakoa eta Artekale 8ko bere etxeko leihoan gogoratzen dute, kaleko joan-etorriari begira. Umeen jolasleku zen plazatik gertu egonda, hauen olgeta bihurtu zen bere atariko tinbrea jotzearena: sarrerako ateetan aldabak nagusi ziren sasoian, berea izan zen lehen etxe tinbreduna, gaztetxoen gozamenerako. Trin-trin-trin! jo eta arin ihesari ematea izaten zen arratsalde pasari emozioa jartzen zion gauzetako bat.

Ezkongabea eta emakume elizkoia eta fededuna izan zen, sasoiko gizarteak agindu bezala. Elizan aulki propioa zuela gogoratzen duenik bada, tertziopeloz forratutakoa, belaunikatzeko zein esertzeko balio zuen belaunalki dotorea.

Familiak lantegi bat izan zuen Otxandion, Landa izenarekin merkaturatutako baskulak egiten zituena: bi platertxo eta erdian fiel zeritzon orratza, generoa eta pisuen arteko oreka zehazten zuena.

Bere ondorengoen kargu egon da Andresa Landa Fundazioa eta beraren gurariari jarraituz herritarren proiektu eta premia desberdinak diruz eta abarrez hornitu dituzte: besteak beste, koruarenak, batukada taldearenak, dantza talde zein herriko jubilatuenak, Durangaldeko txistulari egunekoak… 

Fundazioaren ekimenez, 2003an "*Otxandio, Oleta, Gatzaga, Legutio eta Ubideko euskal herri-kantak"* izenburuko liburu bikoitza ere argitaratu zuten Emilio Julian Donado Urigoitiak eta Pedro Jose Landa Lazkanok, iloba eta fundazioaren patronatuaren kideak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amylostereum areolatum

***Amylostereum areolatum*** *Amylostereaceae* familiako onddo espezie bat da. Hasieran *Thelephora areolata* izena jarri zioten 1928an eta Jacques Boidin mikologo frantziarrarengatik jaso zuen gaur egungo izena 1958an.

Sinonimoak: *Thelephora discoidea var. ß compacta*, *Stereum areolatum*, *Xylobolus areolatus*, *Lloydellopsis areolata*.

## Sinonimoak 
Sinonimoak: *Thelephora areolata, Stereum areolatum, Xylobolus areolatus, Lloydellopsis areolata*

## Deskribapena 
Russulaceae familiako onddo saprobiotikoa da. Sirex generoko egur liztorrekin sinbiosian bizi da, koniferoak kutsatzea eta usteldura zuria eragitea ahalbidetzen diena. Liztorrek zuhaitz ostalarien azalaren azpian onddoen esporekin batera arrautzak jartzen dituzte, non geruzadun feltro-itxurako onddo marroiak, poliki-poliki egurra deskonposatzen du eta eklosioan larben janari gisa balio du. Orduan, haien esporak berriz kanpoan askatzen dira ume jaio berriekin, non bi simbionteek zuhaitzei erasotzen diete berriro.

## Propietate makroskopikoak 
Fruitu-gorputzak erresupinatzeko erreflexu iraunkorrak eratzen ditu, hau da, zuhaitz enborrean hazten diren eta geruzadun onddoen (Stereum) antza dutenak. Lauak jaiotzen dira egurretik kanpo eta goiko aldean ertz edo tapa uhinduak eta gainjarriak eratzen ditu, batzuetan fruitu-gorputz txikien inguruan hedatzen direnak eta zenbait kasutan kopa formako egiturak osatzen dituztenak, apotezioekin ez direnak nahastu behar. (1)

Tapak egurretik 1-2 cm inguru irteten dira eta erdian 1,0-1,5 cm-ko lodiera dute. Freskotan zaila eta zurruna; lehortu ondoren, kortxo solidoaren antza dute. Bere goialdea ilez estalita dago eta zonatua; kanpoko ertza horixka edo marroi-tabako kolorekoa, kapelaren barrualdea berriz, marroi ilun samarreko kolorekoa. Euria egiten duenean edo hezetasun handia dagoenean, kapelak ura xurgatzen du eta gero eta ilunagoa bihurtzen da, ia beltza izan arte.

Himenioa (fruta-geruza): Leuna da, apur bat puztuta eta batzuetan antzigartuta agertzen da; normalean lehorra eta pitzatu samarra. Hazkunde hasieran okre-marroia da; negua pasa ondoren, arre-grisaxka bihurtzen da. Euri-uretan bustitzen denean,  more-urdinxka ilun kolorea hartzen du. Himenioaren eta bilbearen geruzak 0,5-1,2 mm-ko lodiera dute eta marroi zurbil kolorekoak dira; argi eta garbi bereizten dira marroi-tabako koloreko kapelaren feltrotik, 0,2 eta 0,7 mm bitarteko lodierako marroi-gorrixka bereizle geruza baten bidez.

## Banaketa eremua 
Australian, Hegoafrikan eta Amerikan izeien liztor urdina (Silex noctilio) eta Eurasiako jatorria duen onddoa baso-izurrite  handi bihurtu dira eta kalte handiak eragiten ditu koniferoen landaketetan. Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Kaukasoa, Mongolia, Txina, Australia, Zeelanda Berria.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arminda Figueira Sousa

**Arminda Carmina Figueira de Sousa** (Câmara de Lobos, Madeira, 1888ko martxoaren 17a – Funchal, Madeira, 1931ko maiatzaren 17a) portugaldar poeta izan zen.

## Bizitza 
Miguel Figueira de Sousa eta Matilde Augusta de Oliveiraren alaba eta Simão Figueira de Sousa (Pício) poeta eta hitz-asmakizunen egilearen iloba, Arminda Figueira Sousa Madeirako Câmara de Lobos hirian jaio zen 1888ko martxoaren 17an eta hurrengo urtean Jaime semea izan zuen. 

Kultura literario handiko emakumea zen eta poema ederrak idatzi zituen, *Almanaque de Lembranças Madeirenses*en eta *Novo Almanaque de Lembranças Luso-Brasileiro*n aktiboki kolaboratuz eta hainbat poema *Diário de Notícias da Madeira*n eta *Almanaque da Madeira*n argitaratuz. Osaba bezala, hitz-asmakizunen egilea ere izan zen. 1913-1914 urteak Lisboako Santa Maria ospitalean eman zituen, eta han poema ugari idatzi zituen. Azken urteetan bere obra gehienak suntsitu zituen, eta bere lan gutxik iraun dute gaur egunera arte. Tuberkulosiak jota hil zen Funchalen 1931ko maiatzaren 17an, 43 urte zituela.

## Lan hautatuak 
* *Ao meu presado tio S. F. Sousa (Charada)* (*Novo almanaque de lembranças luso-brasileiro para o ano de 1903*, 1902)
* *Enigma pittoresco (Ao meu presado tio Simão F. Sousa, pelo seu regresso à pátria)* (*Novo almanaque de lembranças luso-brasileiro para o ano de 1904*, 1903)
* *Charada* (*Novo almanaque de lembranças luso-brasileiro para o ano de 1906*, 1905)
* *Num cartão de boas festas* (hil ostekoa; *Musa insular*, 1959)
* *Súplica* (hil ostekoa; *Musa insular*, 1959)
* *Momentos de ilusão* (hil ostekoa; *Musa insular*, 1959)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gymnadenia gabasiana

***Gymnadenia gabasiana*** (aurrez ***Nigritella gabasiana***) orkidea espezie bat da, Kantauriar mendikatean eta Piriniotan aurkitzen dena, Euskal Herrian barne.

## Taxonomia 
Herwig Teppner eta Erich Klein botanikari austriarrek deskribatu zuten Zientziarako 1993. urtean, *Nigritella gabasiana*. 1998an *Nigritella* generoko espezeak *Gymnadenia* generoaren barnean sartu zituzten eta ordutik *Gymnadenia gabasiana* izena du, aurrekoa basionimo bihurtuz

Espeziearen gabasiana izenak Centre d'Écologie Montagnarde de Gabas elkartearen omenez jarri zioten, garai hartan jarraipenerako arazoak zituela eta.

## Deskribapena 
Orkidea belarkara da. Tuberkulu bat edo bi izaten ditu, itxura palmatua dutenak, eta hartatik zurtoinak ateratzen dtu. Zurtoinek 8-35 cm altuera hartzen dute eta oinarrian zurtoina besarkatzen duten ezkata arreak izan ohi ditu. eta Aralar mendilerroan beste bat 1994an, azken hau XXI. mendean baieztatzerik izan ez dena.

## Ugalketa eta bizi-zikloa 
Landare bizikorra eta hemikriptofitoa da. Neguak zati aereoa galtzen du eta udaberrian tuberkuluetatik zurtoin eta hosto berriak ateratzen zaizkio. Euskal Herrian ekaina eta abuztua artean loratzen da.

## Mehatxua 
Beharrizan oso zehatzak dituen landarea izanik baldintza klimatikoek nabarmen eragin dezaketen landarea da. Horregatik Espezie Mehatxatuen EAEko Katalogoan galtzeko arriskua duten espezieen zerrendan sartuta dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Joaquín Arozamena Postigo

**Joaquín Arozamena Postigo** (Mataporquera, Kantabria, Espainia; 1906 – Buenos Aires, Argentina; 1947) hegazkinlari espainiarra izan zen. Gaztetan Reinosako La Navalen hasi zen lanean. Erreklutatua izan zen eta Abiazio Militarrera pasa zen, 1925ean Madril-Cuatro Vientoseko Aerodromoan mekanikari bihurtuz. Espainiako Abiazio Militarraren intsignia Filipinetara eraman zuen Patrulla Elkanoren raid-ean mekanikari gisa parte hartu zuen. Baimena eskatu eta Argentinara joan zen, Argentinako merkataritzako aire-flotako mekanikari gisa kontratatua izan zelarik.

## Kanpo estekak 
* https://web.archive.org/web/20070916224133/http://www.valvanera.com/rimadrid.htm Lehenak Filipinetara.
* https://web.archive.org/web/20071129222801/http://personales.mundivia.es/flipi/Cuadernos/Cuaderno_9/Campoo_y_la_aviacion.htm Campoo eta hegazkintza. Joaquin Arozamenaren heriotzaren berrogeita hamargarren urteurrenean.
* https://web.archive.org/web/20210504123402/http://www.serafimov.com/articulos_historicos_elcano_1.htm Elkano patruila.
* https://web.archive.org/web/20170316114832/http://www.ejercitodelaire.mde.es/ea/pag?idDoc=BFDDA03CEEA7EFBBC1257AFA004CFBE3&idRef=665E9C725C357BF3C1257B2400508FD3 Aire Armadaren biografia.
Enplegu-erregulazioko espediente

Espainiako legedian, **Enplegua Erregulatzeko Espediente** bat (laburtua eta **EEE** izenez ere ezaguna) prozedura bat da, zeinaren bidez egoera ekonomiko txarrean dagoen enpresa batek baimena lortu nahi duen langileekin dituen kontratuak eteteko edo kaleratzeko. Eskuduna den lan-agintaritzaren baimena lortu nahi du lan-harremanak eten edo iraungitzeko, betiere langileen eskubide jakin batzuk bermatzen diren esparru batean.

Izaera bereziko administrazioko eta lan-zuzenbideko prozedura da, eta honela tramitatzen da:

* Kaleratze kolektiboak. Ekonomia, teknika, antolaketa edo ekoizpeneko arrazoietan oinarritutako kaleratze kolektiboak.

* Lan-harremana etetea edo amaitzea ezinbesteko kasu baten ondorio.

* Lan-harremana etetea, lehenengo paragrafoko arrazoi berberetan oinarrituta.

* Lan-harremana amaitzea kontratatzailearen nortasun juridikoa azkendu delako.

## Aplikatu beharreko legeria 
* Langileen Estatutua

## Ikus, gainera 
* Enplegua Aldi Baterako Erregulatzeko Espedientea (ERTE)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Espainiako Gobernuko Lan eta Gizarte Ekonomiako Ministerioa
Claire Alet

**Claire Alet** kazetari eta editore frantsesa da. Desberdinkeria sozialak, politikoak eta genero-desberdinkeriak interesatzen zaizkio.

## Biografia 
Claire Aletek Paris-Sorbonneko Unibertsitateko *Garapen Ikasketetako* DESS goi-mailako ikasketak egin zituen, eta, ondotik, Zientzia Politikoak, Bordelen.

Kazetaria izan zen, eta, ondoren, 2014tik 2019ra, *Alternatives économiques* aldizkariko erredaktore-burua.

2013an, *Alternatives économiques*-en, emakumeen eta gizonen berdintasunari buruzko ale berezia koordinatu zuen. Komunikabideen sektorean desberdinkeriak bereziki nabarmenak direla ohartarazi zuen. Oso emakume kazetari gutxi daude erredakzioko zuzendaritza postuetan. Emakumeak telebistan eta irratian elkarrizketatutako adituen % 20 dira. Kopuru hori % 17 da prentsa idatzian.

2014an, Dominique-Strauss-Kahn aferak izan zuen oihartzun mediatiko sexistaren ostean, Léa Lejeunerekin batera, *Femmes à la une* zutabea argitaratu zuen *Libération*en, zeina 800 kazetari baino gehiagok sinatu zuten. *Prenons la Une* kolektiboaren sorrera ekintza izan zen*.* Zutabe horrek salatu zituen tratu sexista, komunikabideetan emakumeek duten ikusezintasuna eta lanbidean dauden desberdinkeriak.

2022an, Bayard argitaletxean sartu zen bizitza errealeko literaturaren bilduma berri bat garatzeko. Mundu errealeko gaiak fikzioaren kodeekin jorratzean datza.

2022an, Thomas Pikettyren *Capital and Ideology* liburuaren komiki-egokitzapena argitaratu zuen, Benjamin Adamek  ilustratua.

2024an, Matrice*:* *aux origines de la domination masculine* argitaratu zuen.  Françoise Héritieren *Masculin, Féminin. La pensée de la différence* lanetik abiatuta, ikerketa bat egin zuen. Haint lagun elkarriketatu zituen, hala nola Michèle Perrot historialaria, eta Anne Augereau eta Marilène Patou-Mathis  generoaren arkeologoak. Simone de Beauvoir, Judith Butler, Elsa Dorlinen eta Pierre Bourdieu eta Ivan Jablonkaren posizioekin alderatzen ditu bere ikerketak. Bere saiakera Annie Ernaux, Maya Angelou, George Sand, Goliarda Sapienzaren literaturaren pasarteekin jantzi zuen.

## Argitalpenak 
* ''Capital & idéologie : d'après le livre de Thomas Piketty*, Paris, Seuil, 2022, 172 p. (ISBN 978-2-02-146957-8)
* *Matrice : aux origines de la domination masculine'', Paris, Seuil, 2024, 307 p. (ISBN 978-2-02-155088-7)

## Sariak eta aipamenak 
* Chevalière de l'ordre des Arts et des Lettres (2016)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
EH Distopikala (abestia)

***EH Distopikala*** Gatibu taldearen abestia da. 2022an bere kabuz argitaratu zuten izen bereko EH Distopikala albumean. Hitzak ere taldearenak dira.

Hori izan zen taldearen hamargarren diskoa, beti bezala Gatibu taldearen rock estilokoa.  Gironako Music Land estudioan grabatu zuten.

## Bideoklipa 
Mauro Romerok zuzendu zuen bideoklipean irudi-animazioaren bidez erakusten da Euskal Herriko distopiko tropikala.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Alex Sardui

* Haimar Arejita
* Gaizka Salazar
* Mikel Caballero
* Urepel (abestia)
* Ez naz Makurtuko

## Kanpo estekak 
* EH Distopikala Youtube, Gatibu: gaia
* Gatibu - Badok.eus euskal musikaren atarian
* Hamaika Telebista. &#x20;(2020-04-17).&#x20;*MusikaZuzenean TB #97: Gatibu diskografia.*
La infiltrada

***La infiltrada*** () 2024ko Arantxa Echevarría bilbotar zinema zuzendariaren thrillerra da. Gaztelaniaz grabatua- jatorrizko bertsioan euskarazko hitzek %5 betetzen dute, gutxi gorabehera-, filma euskarara bikoiztuko dute.

## Sinopsia 
Aranzazu Berradre Marín da ETAn infiltratu zuen polizia nazional baten ezizena. 20 urte besterik ez zituela, infiltraturiko emakume bakarra izan zen, eta Donosti komandoa desegitea lortu zuen.

## Pertsonaiak 

* Carolina Yuste: Aranzazu Berradre Marín
* Luis Tosar : Ángel "el Inhumano"
* Víctor Clavijo: "Teruel"
* Nausicaa Bonnín: Andrea
* Iñigo Gastesi: Kepa Etxebarria
* Diego Anido: Sergio Polo Cabases
* Pedro Casablanc: polizia burua
* Isidoro Fernández: komisarioa

## Ekoizpen eta estreinaldia 
*La infiltrada* Bowfinger International Pictures, Beta Fiction Spain, Esto también pasará eta Infiltrada LP AIE ekoiztetxeak egin zuten, Filmfactory Entertainment elkartearekin, Movistar Plus+, Atresmedia, EiTB Grabazioa 2024ko otsailaren 5ean hasi eta eszena nagusiak Donostian egin zituzten.

Beta Fiction Españak banatua, 2024ko urriaren 11n estreinatu zuten Espainian. Lehen asteburuan 1,1 milioi euro baino gehiago lortu zuen, eta, beraz, 2024an espainiar film baten bigarren estreinaldirik arrakastatsuena izan zen.

## Kritika 
Hau zioen Urtzi Urkizu Berriako kazetariak filma ikusi berritan: «*La infiltrada* filma benetako gertaeretan oinarrituta dagoela diote ekoizpena saldu dutenek, nahiz eta 1990eko hamarkadan gertaera haiek bizi izan zituztenekin ez duten hitz egin. Emaitza manikeoa eta demagogoa dela esatea gutxi esatea da».

HobbyConsolas aldizkariko María Bescósek 80 puntu eman zizkion filmari ("oso ona") «erritmoa eta tentsioa etengabeak» direla eta Yusteren lana pelikulako onena dela goraipatuz.

Rubén Romero Santos Cinemaníako kazetariak 5 izarretik 4 baloratu zituen, eta «terrorismo politikoa genero-terrorismoarekin nahasten denean aireratzen eta gailentzen» dela idatzi zuen.

El Culturalgo Juan Sardák 5 izarretik 4 eman zizkion filmari, eta honela idatzi zuen: «Thrillerrik onenak bezala lotzen da, eta ausardiaz eta jakinduriaz erretratatzen du oraintsuko garai historiko bat, gaur egun nekez sinets daitekeena».

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Carmen María Argibay

**Carmen Maria Argibay** (Buenos Aires, 1939ko ekainaren 15a - Buenos Aires, 2014ko maiatzaren 10a) Argentinako Justizia Gorte Goreneko ministro izan zen. Bere burua ateo-militante gisa definitzen zuen, "militante" terminoak bere sinesmenen zintzotasunari erreferentzia egiten ziola ulertuz, ez sinesmen horiek inposatuta. Feminista eta emakumeen eskubideen defendatzaile, abortuaren gaiari dagokionez, bere despenalizazioaren aldeko jarrera hartu zuen. Jarrera horiek zirela eta, gizarteko sektore batzuek kritikatu egin zuten. 2008an, Argentinako hamarkadako bost epaile aipagarrienetako bat izan zen Konex saria (merezimenduaren diploma) jaso zuen. 2018an ere, *post mortem*, saria lortu zuen.

Argibay 2014ko maiatzaren 10ean (larunbata) hil zen, biriketako enfisema baten ondorioz. Enfisema hori konplikatu egin zen azken urteetan, beste patologia batzuekin batera, hala nola bihotzeko eta hodietako patologiekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* KONEX fundazioa. http://www.fundacionkonex.org/b3030-carmen-mara-argibay
* Single Woman, Atheist, Heads to Seat on High Court
* Argentinako Errepublikako Presidenteari Gutun Irekia
* Carmen Argibay-ren Curriculum Vitaea
* Argibayko pleguak atzerako kontaketa hasi du Senatuan
* Teologiaz baino gehiago eztabaidarako amaiera laikoa
* Carmen Argibay UNCko elkarrizketan
* 
* Historigile / Carmen Argibay. https://web.archive.org/web/20221002192823/http://encuentro.gob.ar/programas/serie/8062/6121
Roger de Moulins

**Roger de Moulins** (? – 1187ko maiatzaren 1a) Ospitaleko Zaldunen 8. Maisu Handia izan zen 1177tik hil zen arte.

1177an Maisu Handi izendatu zuten, Joubert Siriakoa hil ondoren. Bere lehen neurria Balduino IV.a Jerusalemgoa erregea Saladinoren aurkako gerrarekin jarraitzeko premiatzea izan zen. 1177ko azaroaren 25ean Montgisardeko guduan parte hartu zuen, Ayyubtarren aurkako gurutzatuen garaipen sendoa izan zena.

Berak zuzentzen zuen Ordena ia agindu militar hutsa bihurtu zen, eta ospitale-jarduerak bertan behera utzi zituen. Alexandro III.a Aita Santuak bulda bat igorri behar izan zuen, gerra uzteko aginduz, bere burua defendatzeko kasuetan izan ezik. Tenpluaren Ordenarekin ere etengabeko lehia izan zuten.

1184an ordubete egin zuen Europan zehar erregeak eta aita santua konbentzitzeko gurutzada berri bat hasteko eta Ekialdeko erresuma latinoak defendatzeko. Itzultzean, Siziliako erresumari Tesalonikari erasotzen lagundu zion, eta Jerusalemgo Erresumaren politikan sartu zen.

1187ko maiatzaren 1ean hil zen, Cressonek Saladinoren aurka egindako guduan lantza batek zeharkatuta. Bi bitarteko oinordeko izan zituen (Guillaume Borrel eta Hermangard d'Asp), 1190ean Maisu Handi berri bat aukeratu ahal izan zen arte.
Nazem Akkari

**Nazem Akkari** (Tripoli, 1902 - 1985rko martxoaren 11) Libanoko lehen ministroa izan zen 1952ko irailean.

Unibertsitate ikasketak egin zituen Vienako Unibertsitatean. Politikan Barne ministroa, Nekazaritza ministroa, Defentsa Nazionalekoa eta lehen ministrordea izan zen.

Lehen ministroa izan zen garai nahasi batean, Bechara El Khouri presidenteak Camille Chamoun presidenteari boterea eman zionean. Khouryk oposizio handia egin zion bere agintaldia berritzeko ahaleginari. Oposizioko alderdiak Indar Sozialisten Frontea izeneko koalizioa osatu zuten hainbat alderdi kristau eta musulman izan ziren. Khourik lehen ministro izendatu zuen Akkari 1952ko irailaren 9an. Irailaren 14an militarrek zuzendutako gobernu batek ordezkatu zuen.
Políticamente incorrectos

***Políticamente incorrectos*** 2024ko Arantxa Echevarría bilbotar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Sinopsia 
Erabat polarizatuta eta amorruz irakiten dagoen Espainia garaikidean, Nueva Izquierda eta España Liberal alderdiak aurrez aurre izango dira hurrengo hauteskunde orokorretan. Laura, *progre*a, eta Pablo, txalekodun pijoa, prest daude lokatz politikoan iraultzeko, buruzagien garaipena lortzeko. Baina politikan beti gertatzen den bezala, etsaiak hondarretara oldartzen direnean, ezer ez da espero bezala ateratzen.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geoglifo

**Geoglifoa** diseinu edo ikur handi bat da –orokorrean 4 m baino luzeagoa edo zabalagoa–, paisaiaren elementu iraunkorrekin lurzoruan sortua. Elementu horiek izan daitezke harriak, harri zatiak, legarra edo lurra.  **Geoglifo positiboa** materialak lurrean gainjarriz eta lerrokatuz eratzen da, eta **geoglifo negatiboa**, berriz, lurzoruaren azaleraren zati bat kenduz, petroglifoen antzera kolore edo testura ezberdineko lurra sortzeko.

Geoglifoak orokorrean lehorreko arte mota bat dira, eta batzuetan labar-artetzat ere har daitezke. Muino bateko aldapan sortutako irudiak ere izaten da, urrutitik ikusi ahal izateko.  

## Adibideak 
Geoglifo ezagunenak Peruko Nazcako lerroak dira. Haien esanahi kulturala ez dago argi oraindik, hipotesi asko izan arren.

1970eko hamarkadatik aurrera, geoglifo ugari aurkitu dira Amazoniako oihanean (Brasil) deforestatutako lurretan, Kolonaurreko zibilizazioen lekukotzak dira. 

Estatu Batuetako hego-mendebaldeko Arro Handiko basamortukoak; Ipar Eskandinavian muino-aladapetako irudiak, soropiletako labirintoak eta beste adibide batzuk.

Ingalaterrako hegoaldean zaldi- eta giza irudi zenbait daude, klarionezko mendi-hegaletan zizelkatuak. Uffingtongo zaldi zuria, Cerne Abbasko erraldoia, Westburyko zaldi zuria eta Wilmingtongo gizon luzea dira adibide batzuk.  Hauen artean batzuk antzinakoak dira, beste batzuk azken mendeetakoak.

Fitxategi:Fazenda Colorada.jpg|Amazoniako geoglifoak, basoak atzera egin ondoren aurkituak.
Fitxategi:Lignes de Nazca Décembre 2006 - Colibri 2.jpg|Nazcako lerroak.
Fitxategi:Cerne-abbas-giant-2001-cropped.jpg|Cerne Abbasko erraldoia.
Fitxategi:Blythe_Intaglios_-_Human_Figure_1.jpg|Kalifornia hegoaldeko Blythe Intaglios multzoko irudia.

### Geoglifo modernoak 
Geoglifo guztiak ez dira antzinakoak. Land Art mugimenduak geoglifo berri asko sortu izan diru, baita beste egitura batzuk ere. Adibide ezaguna da Robert Smithsonen *Spiral Jetty.* Estatu Batuetako mendebaldeko herri eta hiri askok "mendiko monogramak" esaten diotenak erakusten dituzte beren kokapenen gaineko muinoetan. Australian 1998an anonimoki *Marreeko gizona* edo Marree Man esaten zaiona sortu zuten.

XIX. mendearen hasieratik sortutako Ingalaterrako hegoaldeko irudi berriagoek eutsi egin diote eskualdeko antzinako tradizioari, klarionen mendi-hegalen irudien tradizioari. Horien adibide dira Litlingtongo zaldi zuria, Devizesko zaldi zuria, Fovant Badges izenekoa, Cherhilleko zaldi zuria eta Marlborougheko zaldi zuria.

Jendeak Strava aplikazio mugikorra erabili izan du *Strava artea* sortzeko, geoglifo birtualak.

Fitxategi:Marree_Man_comparison.jpg|Marreeko gizona, ez zegoen ikusgai satelite irudietan 1998 hasieran, bai geroago.
Fitxategi:Cherhill White Horse Juli 2015,3.jpg|Cherhilleko zaldia, 1780an sortua, geroztik zenbait aldiz berrapaindua.
Fitxategi:Chinggis Khan hillside portrait.JPG|Geoglifo modernoa, Gengis Khanen irudi bat Mongolian.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Manuel Aróztegui

**Manuel Aróztegui** (Montevideo Uruguai, 1888ko urtarrilaren 4a - Buenos Aires, Argentina, 1938ko azaroaren 14a) pianista eta konpositorea izan zen tango generoari eskainia. 

## Jarduera profesionala 
Urtebete inguru zuenean, familia Buenos Airesen kokatu zen, eta han egin zituen lehen hezkuntzako ikasketak, hirugarren mailara arte. Nerabe zela, 1905ean, Juan Maglio (Pacho) jotzen entzun zuen Thames eta Guayanas (egungo Niceto Vega) kaleetan zegoen kafetegi batean, eta musikarekiko zaletasuna aurkitu zuen. Horregatik, gitarra, mandolina, biolina eta, azkenik, pianoa ikasten eman zituen bere une libreak. 1912an Cafe El Maratón kafetegian aritu zen (Canning eta Costa Rica kaleetan), Paulino Facciona biolinistak eta Manuel Firpo bandoneonistak lagunduta. Ondoren, El Capuchino zine-tabernan lan egin zuen hiru urtez, Boedo eta Carlos Calvo kaleetan, eta han estreinatu zuen 1913an bere lehen tangoa, *El apache argentino*, Celestino Reynoso Basavilbasoren egiletza izen bereko geroagoko beste batekin nahastu behar ez dena.

Urte berean *El Cachafaz* idatzi zuen, Ovidio José Bianquet dantzariak Florencio Parravicini aktoreari eskainitako ezizenetik datorkiona. Arozteguik musika eskolak ematen zituen eta familiarteko bileretan eta zinema mutuaren garaiko zinema aretoetan jotzen zuen, proiektatutako filmak ilustratuz. Musikari lagun batek, Emilio Lozziak, *Manunguito* tangoa eskaini zion, eta izen hori ezizen bihurtu zen.

Arozteguik Pedro Dattaren *El aeroplano* bals ospetsua transkribatu zuen pentagraman, eta hark “nire lagun on Manuel Arozteguiri” dedikazioa jarri zion.

Idatzi zuen azken lana *Vengan muchachos* izan zen, 1934an Luis Rubisteinen letraren gainean, *Julio De Caroren* orkestrak grabatu zuena. Bere beste lan batzuk tango hauek izan ziren: *Champagne tango*, *Don Daniel*, En la *rambla*, *La* *gigolette*, *El granuja*, *Hasta la hacienda baguala*, *El jai-leife*, *Más o menos*, *Paraná*; balsak: *El apache argentino* (tangoari homonimoa) eta *Confidencia*; polkak; *Amalia* y *La regalona*; pianorako two step-a: *Bon soir*; eta *A mi china* zifra kreolea.

Aróztegui, musika egitekotik urrun samar, jostailuen dekorazioan aritu zen aurrerago. 1936an gaixotu zen eta mugikortasuna murriztuta ikusi zuen, beraz, makila erabili behar zuen eta 1938ko azaroaren 14an bihotzeko sinkope baten ondorioz hil zen Biarritz kaleko 1812. zenbakiko bere etxean, La Paternal auzoan.

## Oharrak 
## Erreferentziak 
* 
* Del Priore, Oscar; Amuchástegui, Irene (1998). Cien tangos fundamentales. Horacio Ferrer  (prologuista). Buenos Aires: Aguilar. pp. 52-53. ISBN 950-511-379-X. 

## Kanpo estekak 
* Argentinako apatxea Anibal Troiloren orkestraren eskutik
* El Cachafaz por la orquesta de Juan D’Arienzo
Osvaldo Azpitarte

**Osvaldo René Azpitarte** (Buenos Aires, 1923ko uztailaren 22a - ibidem, 1989ko irailaren 13a) argentinar militarra izan zen, bere herrialdeko armadako jenerala. V. Armada Gorputzeko komandantea eta 5. Defentsa Eremuko komandantea izan zen 1976 eta 1977 artean.

## Ikasketak 
Osvaldo Azpitarte 1943an sartu zen Nazioko Ikastetxe Militarrean eta 1945ean graduatu zen tenienteorde gisa.

## Karrera 
Bere lehen helburua Artilleriako 3. Erregimentua izan zen, Diamantean eserlekua zuena.

1975ean eta brigadako jenerala zela, Azpitartek Armadako Komando Nagusiaren 404/75 aginduaren 3. eranskina idatzi zuen.

V. Armada Kidegoko komandante izan zen 1976 eta 1977 artean.

Azpitarte Indar Armatuen Kontseilu Goreneko kidea izan zen 1979ko irailaren 25etik aurrera. 1985eko irailaren 25ean amaitzen zen epea ezarri zen dekretuan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2025eko erasoa Örebroko eskolan

**2025eko erasoa Örebroko eskolan**, Suedian, otsailaren 4an izan zen. Tiroketa bat izan zen Risbergska campusean, helduentzako hezkuntzako zentro batean, Örebronen. 11 pertsona hil eta 6 zauritu ziren. Hildakoen artean Rickard Andersson zegoen, erasotzaileak, bere buruaz beste egin zuena. Poliziak ez zuen erasotzailearen berri. Ustez, bakarrik jardun zuen, eta ez zegoen talde kriminalekin lotuta; gainera, baztertu egin zuten erakunde terroristekin loturarik izatea. Suediako lehen ministro Ulf Kristerssonek herrialdearen historiako tiroketarik «lazgarriena» izan zela esan zuen egun bereko arratsaldean emandako prentsaurrekoan.

## Eskola 
Risbergska Campusa helduentzako hezkuntza zentro bat da eta bertara lehen edo bigarren hezkuntza amaitu ez duten pertsonak joaten dira nagusiki. Suediako Örebron dago ikastetxea, eta beste hezkuntza-erakunde batzuekin partekatzen du campusa. 2025ean 2.000 ikasle heldu inguru matrikulatuta zeuden bigarren mailako ikastaroak eta etorkinentzako suedierazko ikastaroak eskaintzen dituen ikastetxean.

## Tiroketa 
Poliziak 12:33 inguruan deitu zituzten (11:33 UTC). Eskolako bi irakaslek esan zuten tiroak entzun zituztela korridore batean, ondoren, ordu erdiz isiltasuna, eta gero tiro gehiago. Egileak eta poliziak tiroak trukatu zituzten, baina ez zen agenterik zauritu. Tiroketaren unean, ohi baino ikasle gutxiago zeuden eraikinean, asko azterketa nazional bat egin ondoren joan baitziren etxera. 
Tiroketan erasotzaileak su-arma automatiko bat erabili zuen.

Hamar pertsona eta tiroketaren egilea hil ziren. Sei pertsona Örebroko Unibertsitate Ospitalera eraman zituzten, eta horietako bostek bala-zauriak eta bizia arriskuan jartzen zuten lesioak zituzten. Sei polizia-agente, bestetik, artatu zituzten kea arnasteagatik.

Tiroketaren biharamunean, 35 urteko Rickard Andersson susmagarritzat jo zuten. Andersson Risbergska Campusean matrikulatuta zegoen eta 2021ean utzi zuen azken ikasturtea. Poliziak susmagarriaren bizilekua miatu zuen Örebron. TV4k jakinarazi zuen gizonak su-armen lizentzia zuela eta ez zuela aurrekari penalik. Bakardadean bizi zela eta langabezian zegoela ere jakinarazi zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Berriaren bideoa EITB webgunean.
Marie-Jeanne Etcheverria

**Marie-Jeanne Etcheverria** edo **Marie-Jeanne Olcomendy** (Sara, 1921eko azaroaren 30a - 2007) nazien aurkako erresistentziaren kide izateagatik kontzentrazio-esparruetara deportatutako emakume euskalduna izan zen. Sachsenhausengo eremutik bizirik atera zen.

## Aurrekariak 
Bi deportazio aldi bereiztu ohi dira: lehenengoan, 1940ko abuztutik 1942ko hasierara, 1939an Frantziako armadan sartzera behartu eta ondoren gerrako preso egin zituzten euskaldunak sartzen dira; bigarrenean, 1942ko hasieratik eta 1945eko maiatzera arte, Frantziaren alemaniar okupazioaren aurka borrokatu ziren erresistenteak deportatu zituzten. Maria Josefa Sanzberro Etxebarria eta Marie-Jeanne Etcheverria lehengusinak batera deportatu zituzten arren, Gogorak 2020an egindako ikerketa lanetik kanpo geratzen da Marie-Jeanne, ikerketa horrek EAE edota Nafarroan jaio edota bizi ziren euskaldunak eta Eusko Jaurlaritzaren laguntza jaso zutenak biltzen dituelako. Atxilotu ondoren, Hendaiako *Villa Pardora* eraman zituzten, naziek atxilotuak torturatzen zituzten lekura. Handik, ekainaren 10ean, Bordeleko *Fort du Hâ*-ra eraman zuten. 1944ko abuztuaren 9an Touloussetik Dachauko kontzentrazio esparrura zihoan *tren-mamuan* eraman zituzten eta 1944ko abuztuaren 29an iritsi ziren esparru horretara. kontzentrazio esparruko "ahizpa" izan zuen, alegia, bizirauten lagundu zion laguna.

## Literaturan 
Edurne Portelaren *Maddi y las fronteras* (Galaxia Gutenberg, 2023) liburuan agertzen da Maria Josefa eta Marie-Jeanne lehengusinen historia.

## Aitortzak 
* Frantziako Gobernuak Marie-Jeannek egindako ekarpena aitortu zuen Ohorezko Legioarekin sarituz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dossier individuel de personnel de OLCOMENDY, MARIE-JEANNE / ETCHEVERRIA (Ministère des Armèes) 
* Femmes résistantes - Marie-Jeanne Etcheverria
José Miguel Arredondo

**José Miguel del Corazón de Jesús Arredondo** ( Canelones, 1829ko maiatzaren 8a - Buenos Aires, 1904ko irailaren 20a ) Argentinako gerra zibiletan eta Paraguaiko gerran ibilbide luzea zuen militar uruguaitarra izan zen. Indioekiko mugan ere borrokatu zen, eta porrot egin zuen iraultza gidatu zuen Uruguaiko gobernuaren aurka 1886an.

## Karrera militarra 
Guadalupeko Ama Birjinaren parrokian bataiatu zuten, eta Montevideoko setioko soldadu gisa hasi zuen bere ibilbidea, Gerra Handian. Urkizako armadan sartu zuten, Caseroseko guduan parte hartu zuenaren aginduetara. Uruguaiko armadaren baja eskatu zuen eta Buenos Aireseko setioaren aurkako defentsan hasi zen federalengatik, 1852 eta 1853an. Gero mugan indioen aurkako zerbitzuak eman zituen urte askoan.

1859ko Cepedako guduan borrokatu zuen, infanteriako erregimentu bateko komandante gisa, eta beste bat antolatu eta gidatu zuen Pavongo guduarentzat. Koronel mailara igo zuten.

Cañada de Gomezeko sarraskiaren ondoren, garaituekiko krudeltasunagatik nabarmendu zena, Angel Vicente Peñaloza buruzagiaren aurkako kanpainan parte hartu zuen, honen lehen altxamenduan hainbat borrokatan aurre eginez. Peñalozako bigarren altxamenduan berriz ere buruzagi bortitz gisa nabarmendu zen, La Rioja probintziako hainbat herri suntsitu zituena.

Paraguaiko gerran parte hartu zuen eta gudu nagusietan borrokatu zuen, tartean Boqueron eta Tuyuti.

1866. urtearen amaieran, Cuyoren probintzietara bidali zuten, Paunero jeneralaren agindupean, "gorrien iraultzara" jo zuten federalak erreprimitzera. Córdobako federalak kanporatu zituen eta handik San Luisera egin zuen aurrera, armadako aurrerapen buru gisa. 1867ko apirilaren 1ean, Juan Saá jenerala garaitu zuen San Inazioko guduan. Garaipen garrantzitsua izan zen, eta federazioaren gainbehera ekarri zuen, jeneralaren mailara igo baitzen. Erresistentzia guztia Felipe Varela buruzagiaren esku geratu zen, hilabetetan La Rioja eta San Juanen zehar jazarri zuena.

1868an Córdoba, San Luis eta Mendozako indiarrarekiko mugako komandante nagusi izendatu zuten. Bere agintaldian ez zuen arazo handirik izan ranqueleseko indiarrekin, hauek Calfucuráko panpa indiarrak baino askoz baketsuago baitzeuden. 1870ean, azken buruzagi federalaren, López Jordánen, aurkako gerran parte hartu zuen Entre Ríosen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ranqueles

**Ranqueles** General Roca departamenduan dago, Córdoba probintzian (Argentina).

Probintziako 26. errepidearen gainean dago. XX. mendearen hasieran Buenos Airesetik Pazifikorako Trenbideko Ramal Rufino - Monte Comán adarra ireki zenean sortu zen.

## Herria 
46 biztanle ditu (2010), hau da, % 8ko jaitsiera, aurreko erroldaren (2001) 50 biztanleekin alderatuta.

## Sismikotasuna 
Cordobako sismikotasuna ohikoa eta intentsitate baxukoa da, eta 30 urtean behin, ausazko eremuetan, lurrikara ertainetik larrira bitarteko isiltasun sismikoa dago.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Koord geografikoak eta satelite bidezko irudiak
Elias Magnus Fries

**Elias Magnus Fries** (Femsjö, 1794ko abuztuaren 15a – Uppsala, 1878ko otsailaren 8a) suediar botanikari eta mikologoa izan zen.

Aitak landareei buruzko ezagutza zabala eman zion. 1811n Lundeko Unibertsitatean sartu zen eta Adolph Agardh eta Anders Jahan Retzius izan zituen irakasle. 1814an doktoretza lortu zuen eta botanikako irakasle laguntzaile izendatu zuten. 1818tik landare lehorren zenbait herbario argitaratu zituen "Lichenes Sveciae exsiccati, curante Elia Fries" izenburuarekin. Suediako Zientzien Errege Akademiako kide izendatu zuten eta 1834an ekonomia aplikatuko irakasle izendatu zuten Uppsalako Unibertsitatean. 1851tik botanika eta ekonomia aplikatuko irakaslea izan zen. 1859an Uppsalako Unibertsitateko Lorategi Botanikoaren zuzendari izendatu zuten eta 1853an bertako errektore.

Bere lanik garrantzitsuenak "Systema mycologicum" (1821 – 1832), "Elenchus fungorum" (1828), "Monographia hymenomycetum Sueciae" (1857 eta 1863) eta "Hymenomycetes Europaei" (1874) izan ziren.

Onddoen taxonomia modernoaren aita sortzailetzat jotzen da. 3210 espezie deskribatu zituen bere ibilbidean zehar. Esporen kolorean eta himenoforoetan oinarritu zen espezieak sailkatzeko.

## Lanak 
* *Monographia Pyrenomycetum Sueciae* (1816)
* *Systema Mycologicum* (1821)
* *Systema Orbis Vegetabilis* (1825)
* *Elenchus Fungorem* (1828)
* *Lichenographia Europaea Reformata* (1831)
* *Epicrisis Systematis Mycologici: seu synopsis hymenomycetum* (1838)

## Kanpo estekak
Neuengammeko kontzentrazio esparrua

**Neuengammeko kontzentrazio esparrua** Alemania naziaren kontzentrazio esparru bat izan zen Hanburgo hiriko izen bereko barrutian. 1938an eraiki zen, Bigarren Mundu Gerra hasi baino lehen, Sachsenhausengo esparruaren azpieremu gisa, eta 1940an eremu independente bihurtu zen.

Neuengamme eremuak gutxienez 85 eremu satelite zituen Hanburgon eta Schleswig-Holsteinen, Danimarkako mugaraino hedatzen zirenak. Presoek bortxazko lanak egiten zituzten, batez ere hurbil dagoen *Schutzstaffel* (SS) adreilu fabrikan eta armagintzan.

100.000 preso inguru igaro ziren esparru honetatik eta bere azpieremuetatik, 1942ko iraila eta urria bitartean, 448 gerrako preso sobietar hil zituzten Zyklon B gasa arnarastuz.

1945ko maiatzaren 1ean Aliatuen eta nazien artean emandako presoen trukaketa baten ondorioz, "frantziar" bezala identifikatu zituzten preso batzuk askatu zituzten, haien artean Jesusa Lesburguères eta Suzanne Cazaux emakume euskaldunak.

Aliatuak hurbildu ahala SSek esparrua husten hasi ziren, heriotzaren martxak antolatuz. 1945eko maiatzaren 3an, 7.000 bat preso bizia galdu zuten Cap Arcona eta SS Thielbek itsasontzietan, hauek bonbardatu zituztenean. Urte horretako maiatzaren 4an, britainiar tropek Neuengamme eremua ia hutsik aurkitu zuten. Handik gutxira britainiar administrazio militarraren menpe geratu zen. 

1948an, Hamburgoren esku geratu zen eta bertan bi espetxe antolatu ziren, 2004ra arte aktibo egon zirenak.

## Preso ospetsuak 
* Claude Bourdet
* Johann Wilhelm Trollmann

## Oroigarrien irudiak 

Fitxategi:Neuengamme_memorial.jpg|alt=
Fitxategi:Neuengamme_Krematorium.jpg|alt=

## Erreferentziak 
## Kanpo estakak 
* Neuengamme - Learning Center Open Archive
* Neuengammeko Amical
Manex Irizar

**Manex Irizar Landaribar** (Ondarroa, Bizkaia, 2004ko ekainaren 11) Euskal Herritar futbolaria da. 

## Biografia 
Aurrelari edota eskuin atzelari lanetan aritzen da. Bere jaioterriko Aurreran hezi zen, lehen taldera heldu arte. Bertatik Athleticek fitxatu zuen Baskonian jokatzeko. 2024ko udan Alavesek fitxatu zuen bere hirugarren talderako.

## Ibilbidea 
*2025eko ekainaren 30an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Fitxa - www.athletic-club.eus
Epicauta strigosa

***Epicauta strigosa*** *Meloidae* familiako kakalardo espeziea da. Ameriketako Estatu Batuetako intsektua da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Apa (argipena)

*Apa Errumaniako udalerri bat da.

**APA* estiloa aipuak eta erreferentzia bibliografikoak egiteko estilo bat da, horrelako estiloan aipuak eta erreferentzia bibliografikoen jarraibideen bilduma da, gaur egun Akademian oso erabilia.
Irati Gondra

**Irati Gondra Martínez** (Mundaka, Bizkaia, 1983) irakaslea eta politikaria da. 

2021 eta 2023 urteen artean Mundakako alkatea izan zen. 2023. urtetik Mundakako Udaleko zinegotzia da eta EAJ Udal Taldeko burua eta bozeramalea ere.

## Bizitza 
Ingeles filologia ikasketak egin zituen. Portugaleteko Asti Leku Ikastolan da irakaslea.

2011ko Espainiako hauteskundeetan, Gondra Espainiko Diputatuen Kongresuko diputaturako hautagaia izan zen, EAJren partez, Bizkaiko hauteskunde-barrutitik, Josu Erkoreka zerrenda-buru zelarik.

2015eko udal hauteskundeetan Gondra zinegotzirako hautagaia izan zen, EAJren partez, Aitor Egurrola Mendiolea alkategai zelarik. Gondrak ez zen zinegotzia hautatua izan.

2019ko udal hauteskundeetan Gondra zinegotzirako hautagaia izan zen, EAJren partez, Mikel Bilbao Ruiz alkategai zelarik. 2021eko urrian Gondra Mundakako alkate bilakatu zen, EAJk Mikel Bilbao alkateari aurkeztutako gaitzespen mozio bati esker.

2023ko udal hauteskundeetan Gondra zerrenda-burua eta Mundakako alkategaia izan zen, EAJren partez. EAJk hauteskundeak irabazi zituen 4 zinegotzirekin, EH Bilduk 3 eta Mikel Bilbaoren herri-plataformak 2. Mikel Bilbaoren plataformak EH Bilduri eman zion alkatetza.

2024tik Urdaibai Biosfera Erreserbako Patronatuko eta Batzorde Iraunkorreko toki-erakundeen ordezkaria da, EAJren partez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harriette Chick

**Harriette Chick** (Londres, 1875eko urtarrilaren 6a - Cambridge, 1977ko uztailaren 9a) britainiar mikrobiologo, dietista eta proteinen zientzialaria izan zen. Eguzki-argiak eta bakailao-gibel olioak errakitismoa prebenitzeko duten funtzioa erakusteagatik gogoratzen da. 

## Biografia 
Familia metodista batean jaio zen, hamabiren seigarren alaba eta haurtzarotik haratago bizirik iraun zuten zazpi alabetako bat. Chick haurrak zorroztasunez heziak izan ziren arinkeriarik gabe eta familiako otoitzetara erregularki joanda. Zazpi neskak Notting Hill Bigarren Hezkuntzako Eskolara joan ziren, zientzietako irakaskuntzagatik bikaintzat jotzen zen eskolara. Ondoren, sei ahizpek, Harriette barne, ikasten jarraitu zuten unibertsitate tituluak lortzeko. Horietako beste bat, Frances Wood, estatistikari aipagarri bilakatu zen. Harriette Bedford College-n matrikulatu zen, eta, ondoren, University College London-en zientzia-ikasle gisa 1894an eta gero unibertsitate berean bakteriologian doktoretza lortu zuen.

Harriette Chick ez zen inoiz ezkondu, eta 1977an hil zen 102 urte zituela. 1902an Munichera lekualdatu ondoren, 1903an Gruber-ekin hasi zen berriro lanean. 1904an Londresko Unibertsitateko sari bat jaso zuen ur kutsatuetako alga berdeei buruzko lanagatik. Chicken Legea H. E. Watson doktoreak aldatu zuen 1908an, hilgarritasun-koefiziente espezifikoa sartzeko. Chick-Watsonen ekuazioa gaur egun ere erabiltzen da. Desinfektatzaileen eraginkortasunari buruzko proba berri eta, garai hartan, errealistagoa, Chick-Martin proba, bi kolaboratzaileek asmatu eta izendatu zuten.

### Lehen emakume zientzialarietako baten esperientzia 
1909an, Chick Londresko Unibertsitateko emakume graduatu talde batek *The Times* egunkarira bidalitako gutun baten sinatzailea izan zen. Eskutitz horretan, beren unibertsitateko diputatu hautatuari botoa emateko baimena eskatzen zuten. 1913an, Biokimika Elkartean onartu zuten lehen hiru emakumeetako bat izan zen, izena eta emakumeak onartzeko politika aldatu ondoren.

### Lister institutuan lana 
1915ean Elstreeko Lister Institutura joan zen armadarako tetanosaren antitoxina probatu eta botilatzera eta mikroorganismo espezifikoentzako lehen desinfektatzaileak garatzera. Hala ere, Chelseako eraikinera itzuli zen, serum aglomeratzailea prestatzera, tropen tifusa eta antzeko gaixotasunak diagnostikatzeko. Zer nutrizio-faktorek eragiten zituen errakitismoa aurkitu zuten, eta bakailao-gibeleko olioan edo argi ultramorearekiko esposizioan agertzen ziren bitamina koipetsu disolbagarriek sendatu eta eragotzi egin zezaketela haurrengan errakitismoa frogatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak