open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Karlos Luis Borboikoa

**Karlos Luis Borboikoa eta Bragantzakoa** (Madril, 1818ko urtarrilaren 31 &ndash; Trieste, 1861eko urtarrilaren 13a), Montemolíneko kondea, **Karlos VI.a** izenarekin Karlismoaren Espainiako tronurako errege-nahi izan zen. Haren gurasoak Karlos Maria Isidro Borboikoa eta María Francisca Bragantzakoa izan ziren.

## Biografia 
Madrilgo Errege Jauregian jaio zen eta haren nerabetasuna eta gazte garaia erbestean eman zuen, Portugal eta Erresuma Batuan. Lehen Karlistaldian, aitarekin batera, penintsularen iparraldeko frontean ibili zen. Gerra behin bukatuta Frantzian erbesteratu zen. 1845ko maiatzaren 18an haren aitak, Karlos Maria Isidro Borboikoak, erregetzeari uko egin zion, karlisten errege-nahia bihurtu zen. Haren aitaren asmoa bere abdikazioarekin Karlos Luisen eta Elisabet II.aren arteko ezkontza ahalbideratzea baina estrategiak ez zuen arrakastarik izan: azkenik, Elizabet 1846 Frantzisko Asiskoa Borboikoarekin ezkondu baitzen. 1846ko amaieran Karlos Luisek gerraren aldeko manifestua argitaratu zuen; Londresera joan zen eta handik gutxira Matinerren Gerra hasi zen (Euskal Herritik kanpo Bigarren Karlistaldia bezala ezaguna).

Apirilan Espainian sartzen saiatu zen baina Frantziako poliziak atxilotu zuen; orduan, Londresera itzuli zen. 1850ean María Carolina Borbikoarekin ezkondu zen. Carolina Frantzisko I.a Bi Sizilietakoaaren alaba zen, hau da, Napoliko erregea zen. Senar-emazteak Napolira joan ziren. 1855an, aita hilez gero, Espainiako tronuaren errege-nahi karlista izan zen berriro ere. Urte berean Frantzisko Asiskoa Borboikoarekin elkarrizketatu zen Boboien bi familien arteko liskarrekin bukatzeko. Saiakerak porrot izan zuen eta maiatzean, 1855ko karlisten altxamendua gertatu zen; altxamendu horrek ez zuen eragin handia izan.
thumb|ezkerrera|160px|Karlos Luis Borboikoa, Karlos VI.a bezala errege-nahia.
1860ko martxoan, Balearretara joan zen beste altxamendua agintzeko San Carlos de la Rápita Altxamendu Karlista alegia. Horretan, Balearren Kapitain Jenerala zen Jaime Ortegaren laguntza izan zuen. Apirilaren 1a, biak, 4000 gizonekin San Carlos de la Rápita joan ziren. Lehorreratuez gero, Ampostara joan ziren, bertan gaua egiteko asmoz. Soldaduek hasieran buruzagi karlisten asmoak ez zituzten ezagutzen baina martxan susmatu zituzten; orduan, Creu del Coll aldean sublebatu ziren eta altxamenduaren buruzagiak Ulldeconara ihes egin zuten. Apirilaren 21ean armadak Karlos Luis eta haren anaia Fernando Borboikoa harrapatu zituen. Preso hartuta Tortosara eraman zuten et han, apirilaren 23an haren tronurako eskubideei uko egin zien. Anaiak gauza bera egin zuen.

Espainiako Gobernuak askatu zituen eta, orduan, Triestera joan ziren. Han, ekainaren 15ean, egindako abdikazioak atzera egiten saiatu zen baina ordurako bere beste anaiak, Juan Borboikoa eta Bragantza balekoak bezala onartu zituen eta tronurako eskumenak bereak egin zituen. 1861an Karlos Luis hil egin zen eta Juan karlisten kandidato bakarra bezala gelditu zen, Juan III.a bezala.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sortze eta deuseztatze eragileak

**Sorkuntza eta deuseztatze eragileak  **mekanika kuantikoan, eta batez ere oszilatzaile harmoniko kuantikoaren eta partikula ugariko sistemen azterpenean aplikazio zabala duten eragile matematikoak dira.  Deuseztatze eragilea eta sortze eragilea elkarren adjuntuak dira.

## Eskailera operadore quantum osziladore harmoniko 
Osziladore harmoniko kuantikoaren testuinguruan, "eskailera eragile" gisa uler daitezke, oszilatzailearen sistemari energia kuantoak gehitu (sortze eragileak) edo kentzen (deuseztatze eragileak) dizkiotelarik.

Sorkuntza/deuseztatze eragileak ezberdinak dira bosoientzat (spin osoa) eta fermionientzat (spin erdi-osoa) haien uhin-funtzioen simetria ezberdintasunengatik.Schrödingerren ekuazioa, dimentsio bakarreko oszilatzaile harmoniko baten potentzialarekin ebatziz eta aldagai aldaketa egokiak eginez. Honakoak dira hauen adierazpenak momentu linealaren eta posizioaren eragileen funtzioan:

{\displaystyle {\hat {a}}={\frac {1}{\sqrt {2}}}({\hat {X}}+i{\hat {P}}),\qquad {\hat {a}}^{\dagger }={\frac {1}{\sqrt {2}}}({\hat {X}}-i{\hat {P}})}

: 

## Oin-oharrak 
## Kanpo estekak
Dudley

**Dudley** (ingelesez  ahoskatua) Ingalaterraren erdialdeko hiri bat da, Wolverhamptondik hegoaldean dagoena.

West Midlandseko konderrikoa eta izen bereko eskualdekoa da. Black Country eskualdeko hiri nagusia da.

Hiriak 194.919 biztanle inguru zituen 2001ean. Meatze eta industria hiri garrantzitsua. Aipagarriak dira bertako gazteluko hondakinak (XIV-XVI. m.).

## Hiritar ezagunak 
* James Whale (1889-1957), zinemagilea
* Duncan Edwards (1936-1958), futbolaria
* Sam Allardyce (1954-), futbolari eta entrenatzailea
* Jason Bonham (1966-), bateria-jotzailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Dudleyren webgune ofiziala
Hollywoodeko Zinemaldia

**Hollywoodeko Zinemaldia** 1997an Ameriketako Estatu Batuetako Los Angeles en sortutako zinemaldia da. Zinemaldiaren sortzaileen helburua zinema munduko sortzaileen arteko harremanak indartzeko espazioa sortzea izan zen.

## Atalak 
* Hollywood Animation Film Festival
* Hollywood Comedy Film Festival
* Hollywood Digital Film Festival
* Hollywood Documentary Film Festival
* Hollywood Horror Film Festival
* Hollywood Independent Film Festival
* Hollywood International Film Festival
* Hollywood Kids Film Festival
* Hollywood Shorts Film Festival
* Hollywood World Film Festival

## Sariak 
### Filmeei emandako sariak 
* Urteko film onena.
* Urteko marrazki bizidunetako film onena
* Urteko film labur onena.
* Urteko dokumenal onena.
* Urteko trailler onena.

### Partehartzailei emandako sariak 
* Emakumezko urteko aktore onena.
* Taldeko emakumezko urteko aktore onena.
* Gizonezko urteko aktore onena.
* Taldeko gizonezko urteko aktore onena.
* Urteko zuzendari onena.
* Urteko zuzendari berri onena.
* Urteko emakumezko aktore berri onena.
* Urteko gizonezko aktore berri onena.
* Urteko akore talde onena.
* Urteko ekoizle onena.
* Urteko editore onena.
* Urteko musikagile onena.
* Urteko ekoizpenaren diseinu onena.
* Urteko gidoilari onena.
* Urteko efektu berezi onenak.
* Urteko makillaje onena.
* Ibilbide oso bati ohorezko saria.
* New Hollywood Award.

## Kanpo estekak 
* IMDB.COMeko zerrenda
* Hollywood Film Festivalaren webgune ofiziala.
Southend-on-Sea

**Southend-on-Sea**, orokorrean **Southend** (ingelesez  ahoskatua) deitua, Ingalaterrako hego-ekialdean dagoen hiri bat da, Londrestik ekialdean dagoena. Iparraldeko Itsasoaren kostaldean dago.

Essex konderrikoa eta Ekialdeko Ingalaterra eskualdekoa da. Hiriak 181.800 biztanle inguru zituen. Tamesis ibaiaren bokalean dago. Industriak: elektroteknika, mekanika eta kimika.

## Klima 
## Hiritar ezagunak 
* Nathalie Emmanuel (1989-), aktorea
* Dominic Iorfa (1995-), futbolaria
* Cameron Carter-Vickers (1997-), futbolaria

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Southenden webgune ofiziala
El asesinato de Carrero Blanco

***El asesinato de Carrero Blanco*** BocaBocak Euskal Telebista eta Televisión Españolarako sortutako minisaila da, 1973ko Ogro operazioan oinarrituta.

## Sinopsia 
Argala (Unax Ugalde) ETAkidea Madrilera doa atentatu nabarmen bat egiteko asmotan. Hasieran ez du zuzendaritzaren onespena baina gero hiru kideen laguntza lortuko du. Helburua Luis Carrero Blanco (José Ángel Egido) erailtzea izango da.

## Aktoreak 
*Unax Ugalde: Arriaga (Argala).
* José Ángel Egido:  Luis Carrero Blanco.
*Anartz Zuazua:  Goyen
*Gorka Lasaosa:  Kaiku
*Iñaki Ardanaz:  Txirulo
*Alberto Berzal:  Gerrika
* Pedro Casablanc:  Sánchez komisarioa
* Enrique Villén:  Blasco koronela
*Javivi:  Lamartine
*Chiqui Fernández:  Berta
*Félix Cubero:  Matías
*José Luis Torrijo:  Santoja koronela
*Eva Rufo:  Ángeles
*Juan Calot:  Laureano López Rodó
*Régis Romele:  Sena

## Ikusleria 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Crédit Lyonnais

**Crédit Lyonnais** () Frantziako bankua izan zen. 1990ko hamarkadan herrialdeko bankurik handiena zen, garai haietan estatuaren eskuetan izanda. Hala ere kudeaketa kaxkarrak ia porrotan amaitu eta 2003an Crédit Agricolek erosi zuen.

## Kanpo estekak
Stockport

**Stockport** Ingalaterraren erdialdeko hiri bat da, Manchesterretik hego-ekialdean 10 km-tara dagoena. Manchester Handia konderrikoa eta Ipar-mendebaldeko Ingalaterra eskualdekoa da.

Hiriak 136.081 biztanle zituen 2011n.

## Herritar ospetsuak 
* Fred Perry (1909-1995), tenislaria.
* Harry Bernstein (1910-2011), idazlea.
* Norman Foster (1935), arkitektoa.
* Peter Boardman (1950-1982), mendizalea.
* Martin Fry (1958-), abeslaria.
* Paul Warhurst (1969-), futbolaria.
* Anthony Flanagan (1972-), aktorea.
* Sally Lindsay (1973-), aktorea.
* James Hickman (1976-), igerilaria.
* Dominic Howard (1977-), bateria-jotzailea.
* Andrew Buchan (1979-), aktorea.
* Claire Foy (1984-), aktorea.
* Naomi Broady (1990-), tenislaria.
* Danny Miller (1991-), aktorea.
* Tom Ince (1992-), futbolaria.
* Josh Harrop (1995-), futbolaria.

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Heilbronn, 1982.
*  Béziers, 1972.
*  Torremolinos, 1991.

## Irudi galeria 

Three_Shires_-_geograph.org.uk_-_1507074.jpg|The Three Shires.
Nat_West_Bank_-_geograph.org.uk_-_1229096.jpg|Underbank Hall.
The_Market,_Stockport.jpg|Covered market.
Reddish_Mill_1.jpg|Reddish Mill.
Stockport_Town_Hall_(1).jpg|Town Hall.

## Kanpo estekak 
* Stockporteko webgune ofiziala
Crédit Agricole

**Crédit Agricole** () Frantziako bankua da, kooperatiba moduan eratua. Historikoki nekazaritzarekin lotuta, 1990eko hamarkadatik aurrera nazioarteko hedapena izan du. 1998 eta 2008 artean izen bereko txirrindularitza taldea babestu zuen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kaulifloria

thumb|Syzygium moorei landarearen loreak, Australian.
**Kaulifloria** (hitza latinetik dator: *caulis* (enbor edo zurtoin) eta *floria* (lore)) landareen munduan ematen den fenomenoa adierazteko botanikako hitz teknikoa da; horren arabera, modu naturalez edo gehiegizko inausketaren ondorioz, loreak zuzenean adar handietan edo enborretan zein zurtoinetan sortzen dira. Inausketaren ondorioz fenomenoa laranjondoan ezaguna da. Modu naturalez, bestetik, *Cercis siliquastrum* espeziean ematen da. Kaulifloriaren ondorioz fruituak ere enborretatik zuzenean sor daitezke. Kaulifloriaren ezaugarriak zuhaitzen polinizazioan hazien barreiatzea hegan egiten edo gora egiten ez duten animalien bidez errazten du.

## Adibideak 
* *Ficus sur*
* *Ficus sycomorus*
* *Syzygium moorei*
* Kakao arbola
* *Artocarpus integer*
* *Cercis*
* *Dysoxylum* spp. tartean *D.parasiticum* y *D.spectabile*
* *Plinia cauliflora*
* *Artocarpus heterophyllus*
* *Papaia*

## Iruditegia 

Syzygium_moorei_fruit1.JPG||*Syzygium moorei* fruitua
CauliflorousFig2804223800 39b6bb130b o.jpg|*Ficus*
CauliflorousCoffee4840316190 3906b1899c o.jpg|Coffee Plant (*Kafe-landare*)
Albero di Giuda - fiori.JPG|*Cercis siliquastrum*
Goethea strictiflora2 ies.jpg|*Pavonia strictiflora*
Castanospermumaustrale2.jpg|*Castanospermum australe*
Hippophaë rhamnoides fruits3.jpg|*Hippophaë rhamnoides*
Matadecacao.jpg|*Theobroma cacao*
Plinia_cauliflora.jpg|Jabuticaba (*Plinia cauliflora*)
Englerophytum_magalismontanum02.jpg|*Englerophytum magalismontanum*
Halleria_lucida_TreeFuchsia_flowers_3.JPG|*Halleria lucida*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
BNP Paribas

**BNP Paribas** Frantziako bankua da, sozietate anonimo moduan eratua. 2000. urtean sortu zuten Banque Nationale de Paris (BNP) eta Paribas bankuak bilduz. Egun munduko zortzigarren bankurik handiena da 77 herrialde ezberdinetan lan egiten du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Société Générale

**Société Générale** (), askotan "**SocGen**" () deitua, Frantziako bankua da, sozietate anonimo moduan eratua. 1864. urtean sortua, egun Frantziako hirugarren bankurik handiena da (eta Europako seigarrena) eta munduko herrialde askotan lan egiten du.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Hot Stuff (Donna Summerren abestia)

**Hot Stuff** (euskaraz *Gauza Bero*) Donna Summer estatubatuar abeslariaren disco abesti bat da. 1979ko *Bad Girls* diskoan argitaratu zuen.

1997ko *The Full Monty* filmaren soinu bandako abesti nagusienetako bat izateak 1990eko hamarkadaren amaieraldera berriz ere modan egotea lagundu zion.

## Kanpo estekak 
* *Hot Stuff* abestia entzungai. Youtube.com
Jordanhill

'''''',  eta , Eskoziako Glasgow hiriburuaren mendebaldean dagoen auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak
Esperanza basea

**Esperanza basea** (, "Itxaropen basea") Trinidad penintsulako (Graham Lurraldea, Antartikako penintsula) Hope badian dagoen argentinar ikerketa estazio iraunkorra da. Antartikako bi asentamendu zibil bakarretako bat da (bestea Txileko Villa Las Estrellas da). Basearen lema  da ("Iraunkortasuna, sakrifizio ekintza").

1953an eraikia, baseak 55 biztanle ditu neguan, tartean 10 familia eta bi maisu/maistra.

## Klima 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kennishead

'''''',  eta , Eskoziako Glasgow hiriaren hego-mendebaldean dagoen auzo bat da, Clyde ibaiaren hegoaldean.

## Kanpo estekak
Langside

'***,  eta  edo **Langside*', Eskoziako Glasgow hiriko barruti bat da, Clyde ibaiaren hegoaldean.

## Kanpo estekak
Ingrejileko hiri galdua

**Ingrejil** Brasilgo Bahia estatuan, Serra das Almasen, Livramento de Nossa Senhora udalean dagoen azternategi arkeologikoa da. Han aurkitu diren aztarnei buruzko informazio gutxi dago eta hortik inguruak duen misterio kutsua.

## Historia 
Aurkikuntza, 1984an, Gabriele D'Annunzio Baraldik ikertzaileak egin zuen. Aurkikuntza egiteko Rio de Janeiroko Liburutegi Nazionalaren 1754ko eskuizkribu bat erabili zuen. Aztarnategia goi ordoki batean kokatuta dago. Bertako tenperatura freskoagoa da.Hiriaren aztarnak arroka lerrokatuak eta menhir batuzk dira. Dirudienez lekuan herri bat bizi izan zen. Ikertzaile batzuen ustez Inka kulturarekin lotura eduki dezake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* {pt}:Ingrejiko hiri galdua.l
* :Parapsikologoen interpretazioa.
* :Gabriele D'Annunzio eta Brasilgo Atlantidaren bilaketa.
Laurieston (Glasgow)

**Laurieston**, Eskoziako Glasgow hiriko Gorbals eremuko barruti bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak
Mount Florida

'''''',  eta , Eskoziako Glasgow hiriaren hegoaldean dagoen auzo bat da.

## Leku interesgarriak 
* Hampden Park estadioa.

## Kanpo estekak
Newlands (Glasgow)

**Newlands**, Eskoziako Glasgow hiriaren hegoaldean dagoen auzo bat da.

thumb|400px|erdian|St Margaret eliza.

## Kanpo estekak
North Kelvinside

'***, **North Kelvin** edo **Maryhill*', , Eskoziako Glasgow hiriko auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak
Park District (Glasgow)

**Park District**, , Eskoziako Glasgow hiriaren mendebaldean dagoen auzo bat da, Clyde ibaiaren iparraldean.

## Kanpo estekak
Parkhead

'''''', , Eskoziako Glasgow hiriaren ekialdean dagoen barruti bat da.

## Leku interesgarriak 
* Celtic Park: Celtic FC futbol taldearen estadioa eta jokalekua.

[Parkhead auzoa eta [Celtic Park estadioaren aireko ikuspegia.|thumb|500px|erdian]]

## Kanpo estekak
La flor de mi secreto

***La flor de mi secreto*** 1995eko Pedro Almodóvar espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Leo Macías Amanda Gris ezizena erabiltzen du eleberri erromantikoak idazteko. Baina Leok ezin du sentimendu onak deskribatu eta bere lanak beti ilunak dira.

## Aktoreak 
* Marisa Paredes : Leo Macías
* Imanol Arias : Paco
* Juan Echanove : Ángel
* Carmen Elías : Betty
* Rossy de Palma : Rosa
* Chus Lampreave : Madre de Leo
* Kiti Mánver : Manuela
* Joaquín Cortés : Antonio

## Kanpo estekak
Duart gaztelua

**Duart gaztelua** (Eskoziako gaeleraz *Caisteal Dhubhairt* eta ingelesez *Duart Castle*) Eskoziako mendebaldeko Mull uhartean dagoen gaztelu bat da, Argyll eta Bute lurraldean.

Ziur aski XIII. mendean MacDougall klanak eraiki zuen, eta XIV. mendean jada MacLean klanaren jabetzara igaro eta klan horretako egoitza bilakatu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Ben More (Mull)

**Ben More**, Eskoziako mendebaldeko Mull uhartean dagoen mendi bat da. 966 metroko garaiera du eta uharte osoko punturik altuena da.

Munro multzoko mendia da, Eskozian 3.000 oin baina garaiagoak diren mendiez osatua dagoen multzoa.

## Kanpo estekak
Nicolas Roeg

**Nicolas Jack Roeg** (Londres, 1928ko abuztuaren 15a - ibidem, 2018ko azaroaren 23a) ingeles zinema zuzendaria eta argazkilaria izan zen.

## Filmografia 
* *Performance* (Donald Cammellekin batera, 1970)
* *Walkabout* (1971)
* *Glastonbury Fayre* (Peter Nealekin batera, 1972)
* ''Don't Look Now* (1973)
* *The Man Who Fell to Earth* (1976)
* *Bad Timing* (1980)
* *Eureka* (1983)
* *Insignificance* (1985)
* *Castaway* (1986)
* *Track 29* (1988)
* *The Witches* (1990)
* *Cold Heaven* (1991)
* *Two Deaths* (1995)
* *Puffball'' (2007)
Bad Cat

***Bad Cat*** konputagailuzko marrazki bizidunetako film bat da, 2016an plazaratua, Mehmet Kurtuluş eta Ayşe Ünal zinema zuzendariena. Turkian eta turkieraz egina da. Bülent Üstün turkiar komikigilearen *Kötü Kedi Şerafettin* (1996) komiki bandan oinarritua.

## Argumentua 
Kaleetan bizi diren animalien antzera, Shero eta bere lagunek dibertsioa egiten dute Istanbul kalitate handiko auzo batean: neskak joaten dira, noizean behin elikatzen eta kontsumitzen dute gehiegizko alkohola. Baina egun arrunt bat, beren bideak gizakiekin elkartzen dira, eta gauzak barregarri eta ustekabekoa lortzen dute.

## Aktoreak 
* Uğur Yücel: Shero
* Demet Evgar: Miss Cat
* Okan Yalabık: marrazkilaria

## Kanpo estekak 
*  *Bad Cat* filmaren IMDB webguneko fitxa
Azido linoleniko

300px|eskuinera|thumb|Azido α-linolenikoa
300px|eskuinera|thumb|Azido γ-linolenikoa
**Azido linoleniko** edo **Azido oktadekatrienoikoa** kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, C18H302O2 formula duena.

Hemezortz karbono ditu eta tartean hiru lotura bikoitz (18:3). Molekula anfipatikoa da. Lotura bikoitzek duten kokapenaren arabera bi gantz azido mota daude:
* Azido α-linolenikoa (18:3ω-3): Omega-3 multzoko gantz azidoa da. Giza nutriziorako ezinbestekoa da eta landareetan baino aurkitzen ez denez dietan hartu behar dugu.
* Azido γ-linolenikoa (18:3ω-6): Omega-6 multzoko gantz azidoa da. Gizakiak berez sortzen duen azido linoleikoaren desaturazioz lortzen da, baina dietan ere hartzen da.

## Kanpo estekak
Azido alfa-linoleniko

[250px|eskuinera|thumb|[Salvia hispanica|Txia haziak.]]
**Azido alfa-linolenikoa** edo **Azido 9,12,15-oktadekatrienoikoa** edo **ALA** kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, C18H30O2 formula duena. Giza gorputzak bere kabuz sintetizatzerik ez duenez janariaren bidez hartu behar da.

## Jatorria 
Landareetan ugaria da. Hemen landare batzuen oliotan azido α-linolenikoak osatzen duen portzentaia:

## Egitura 
Hemezortzi karbono ditu eta hiru lotura bikoitz azaltzen ditu, 9, 12 eta 15. karbonoetan (18:3∆9,12,15). Molekula anfipatikoa da.

## Garrantzia biologikoa 
Omega-3 gantz azido multzoan sartzen da. Osasunarentzako oso onuragarria da, baina ezin du gizakiaren gorputzak sortu, beraz dietan hartu behar da. Gaixotasun kardiobaskularrei aurre egiten laguntzen du, baina prozesuaren mekanismoa oraindik ez da ezagutzen.

## Historia 
Adolf Rollett-ek 1909 urtean isolatu zuen azido alfa-linolenikoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azido linolenikoa

## Kanpo estekak
Buru-hiltze eta hilezkortasun kuantiko

Mekanika kuantikoan, **buru-hiltze** edo **suizidio kuantiko** gisa ezagutzen da Hans Moravec (1987) eta Bruno Marchal (1988) zientzialariek era independentean aurkeztutako irudizko esperimentua. Max Tegmarkek garatu zuen aipatutako esperimentua 1998an.

Esperimentuaren helburua Kopenhageko interpretazioa eta Hugh Everetten unibertso anitzen teoria desberdintzea da, Schrödingerren katuaren esperimentuaren antzeko bat baliatuz. Laburbilduz, aipatutako azken esperimentuan egoera bat aldatzea baino ez da; pertsonaren ikuspuntutik ikusi beharrean errealitatea, suizidio kuantikoan, katuaren ikuspegia erabiltzen da.

Esperimentuak hurrengo egoera azaltzen digu: gizon bat dugu aulki batean eserita, pistola bat eskuetan duela, bere buruari apuntatzen. Arma partikula azpiatomiko baten errotazioa neurtzeko gai den makina batek kontrolatzen du. Gizonak armaren kakoa sakatzerakoan, honek partikula azpiatomikoaren errotazioaren noranzkoaren arabera egingo du tiro: erlojuaren noranzko berdinean biratuz gero, armak tiro egingo du, aitzitik, beste noranzkoan ez du egingo.

Kopenhageko interpretazioaren arabera, esperimentua martxan jartzen den bakoitzean gizonak %50eko aukerak ditu bizirik jarraitzeko, hau da, armak aldien %50etan ez du tiro egingo. Unibertso anitzen teoriak, esperimentuaren abiarazte bakoitzak aurreko unibertsoa bitan zatitzen duela babesten du: horietako batean gizonak bizirik jarraituko du eta bestean ez. Esperimentua behin eta berriz abiaraziz gero, gizona unibertso gehienetan hil egingo da, baina beti egongo da unibertsoren bat haren bizitza mantenduko duena. Gizakiaren ikuspegitik ordea, armaren kakoa milaka aldiz sakatuz gero ere, bizirik jarraituko du, armak ez duelako behin ere tiro egingo. Izan ere, bere izatea edo kontzientzia unibertsoren batean beti mantenduko da. Azken hau, **hilezkortasun kuantiko** bezala ezagutzen da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Multibertso
* Mekanika kuantikoa
* Heriotza
* Heriotza mugako esperientzia

## Kanpo estekak 
* Buru-hiltze kuantikoari buruzko artikulua. (*Ingelesez*)
Azido gamma-linoleniko

[250px|eskuinera|thumb|[Oenothera biennis|Onagra (*Oenothera biennis*).]]
**Azido gamma-linolenikoa** edo **Azido 9,12,15-oktadekatrienoikoa** edo **GLA** kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, C18H30O2 formula duena.

## Egitura 
Hemezortzi karbono ditu eta hiru lotura bikoitz azaltzen ditu, 6, 9 eta 12. karbonoetan (18:3∆6,9,12). Omega-6 multzoko gantz azidoa da. Giza gorputzean ekoizten da azido linoleikoaren desaturazioz, eta dietan ere hartzen da. Molekula anfipatikoa da.

## Historia 
Onagra (*Oenothera biennis*) lorearen oliotatik isolatu zen aurrenekoz Heiduschka eta Lüft-ek 1919 urtean. α-linolenikoa eta β-linolenikoa aurkituak zirenez γ-linoleniko izena eman zioten. Gerora jakin zen β-linolenikoa ez zela existitzen, isolatze prozesuaren akats bat baino ez zela izan.

Amerindiarrek sendabelar gisa erabiltzen zuten eta XVII mendean Europara iritsi zenean sona handia hartu zuen eta "erregearen denetarako erremedio" (''king's cure-all'') ezizena hartu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Azido linolenikoa

## Kanpo estekak
Rowing with the Wind

***Rowing with the Wind*** 1988ko Gonzalo Suárez espainiar zinema zuzendariaren film biografikoa da.

## Argumentua 
1816ko udan, Lord Byron, Mary Shelley, Percy Bysshe Shelley eta Polidori idazle eta lagunak Léman aintzirako villa batean bizi dira. Byronek besteei desafio botako die: beldurrezko istorio bat idaztea. Maryk *Frankenstein* eleberria idazteari ekingo dio.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Lulú de noche

***Lulú de noche*** 1985eko Emilio Martínez-Lázaro espainiar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

## Argumentua 
Germán Ríos antzerki-zuzendaria lan berri bat prestatzen dabil: Lulú emagalduari buruzkoa. Gizon askoren desiraren objektua, azkenean Jack Tripa-ateratzailearen eskuetan amaituko da.

## Aktoreak 
* Imanol Arias
* Amparo Muñoz
* Antonio Resines
* Assumpta Serna
* Patricia Adriani
* El Gran Wyoming
* Asunción Balaguer

## Kanpo estekak
Bajarse al moro (filma)

***Bajarse al moro*** 1989ko Fernando Colomo espainiar zinema zuzendariaren film komikoa da, José Luis Alonso de Santosen izen bereko antzezlanetan oinarrituta.

## Argumentua 
Chusa eta Jaimito Albertico lagunarekin batera Madrilgo apartamentu txiki batean bizi diren lehengusu-lehengusina dira. Chusak Elena hartuko du etxean eta proposamen bat egingo dio: Marokora droga erosteko joatea. Baina Elena birjina da eta ezin du droga baginan eraman. Arazoa konpontzeko eta behin Jaimito alde batera utzita, Elena Albertorekin galduko du birjinatasuna.

## Aktoreak 
* Verónica Forqué
* Aitana Sánchez-Gijón
* Antonio Banderas
* Chus Lampreave
* Juan Echanove
* Miguel Rellán
* Francisco Merino
* Amparo Valle
* Carmelo Gómez
* Isabel Ordaz

## Kanpo estekak
Espérame en el cielo

***Espérame en el cielo*** 1988ko Antonio Mercero gipuzkoar zinema zuzendariaren film komikoa da.

## Argumentua 
Paulino Alonso Francoren itxura duen ortopedista bat da. Parranda batean, gobernuko agente batzuk Paulino bahituko dute Francoren ordezkoa izateko.

## Aktoreak 
* Pepe Soriano: Paulino Alonso
* José Sazatornil: Alberto Sinsoles
* Chus Lampreave: Paulinoren emaztea
* Manuel Codeso
* Amparo Valle
* José Luis Barceló

## Kanpo estekak
Azido puniziko

[260px|eskuinera|thumb|[Mingranondo|Mingranaren haziak.]]
**Azido punizikoa** edo **Azido trikosanikoa** kate luzeko gantz-azido poliasegabe bat da, C18H30O2 formula duena.

## Jatorria 
Mingranondoaren (*Punica granatum*) haziaren oliotatik ateratzen denez *Azido punizikoa* izena eman zaio. Mingranaren hazien olioaren %65-a osatzen du azido punizikoak.

## Egitura 
Hemezortzi karbono ditu eta hiru lotura bikoitz azaltzen ditu, 9, 12 eta 15. karbonoetan (18:3∆9,11,13). Omega-5 multzoko gantz azidoa da.

## Osasuna 
Prostatako minbizi zelulen kontra egiten du, saguetan egindako ikerketa baten arabera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cuando vuelvas a mi lado

***Cuando vuelvas a mi lado*** 1999ko Gracia Querejeta espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Argumentua 
Aspalditik elkar ikusi gabe izan ondoren, hiru ahizpek -Gloria, Ana eta Lidia- amaren hiletan elkar topatuko dute. Hogeita hamar urtez ezer esan gabe pasa eta gero, amak azken-nahia idatzi zuen: hausterreak hiruron artean banatzea.

## Aktoreak 
* Mercedes Sampietro: Gloria
* Jorge Perugorría: Joao
* Julieta Serrano: Izeko Rafaela
* Marta Belaustegui: Adela
* Adriana Ozores: Ana
* Rosa Mariscal: Lidia
* Ramón Barea: Donato
* François Dunoyer: Santos

## Kanpo estekak
Soldados de Salamina (filma)

***Soldados de Salamina*** 2002ko David Trueba espainiar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Javier Cercasen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Espainiako Gerra Zibila amaitzear dago eta Rafael Sánchez Mazas idazle falangista fusilatze-eskuadroi aurrean dago. Hala ere, ihes egitea lortu eta basoetan bere bila dabilen soldadu errepublikano bat topatuko du.

## Aktoreak 
* Ariadna Gil - Lola
* Ramon Fontserè - Rafael Sánchez Mazas
* Joan Dalmau - Miralles
* María Botto - Conchi
* Diego Luna - Gastón
* Alberto Ferreiro - miliziano gaztea
* Luis Cuenca - Lolaren aita
* Lluís Villanueva - Miquel Aguirre
* Julio Manrique - Pere Figueras
* Ivan Massagué - Quim Figueras (20 urte)
* Bruno Bergonzini - Daniel Angelats (20 urte)
* Joaquín Notario - Collell kapitaina
* Merche Mar - Luz
* Eric Caravaca - Dijongo zerbitzaria
* Vahina Giocante - Dijongo langile soziala

## Kanpo estekak
Azido fosfatidiko

[300px|eskuinera|thumb|Azido fosfatidikoaren egitura: bi [gantz azido (urdinez eta berdez), glizerina bat (beltzez) eta fosfatoa (gorriz).]]
**Azido fosfatidikoa** fosfoglizeridoen oinarria osatzen duen lipidoa da. Bi gantz azidok, glizerina molekula batek eta fosfatoak osatzen dute. Molekula anfipatikoa da, hau da, zati hidrofilo bat eta zati hidrofobo bat ditu.

## Egitura eta deribatuak 
Glizerinak dituen hiru hidroxilo taldeak esterifikazioz lotzen zaizkio bi gantza azidoei eta fosfatoari. Azken hau aldi berean aminoalkohol bati lotuko zaio, fosfodiester lotura eratuz eta horrela Fosfoglizerido molekula bat eratuko da.

## Biosintesia 
Glukolisian bitartekaria den dihidroxiazetona-fosfatoa (triosa bat) erreduzitu eta glizerol 3-fosfatoa eratzen da.
400px|erdian

Ondoren glizerinak aske dituen bi hidroxilo taldeetan gantza azidoak gehitzen zaizkio.
700px|erdian

## Ikus, gainera 
* Fosfoglizeridoak

## Kanpo estekak
Ziklopentanoperhidrofenantreno

280px|eskuinera|thumb|Ziklopentanoperhidrofenantrenoa.
**Ziklopentanoperhidrofenantrenoa** edo **esteranoa** hidrokarburo kate polizikliko bat da. Esteroideen oinarrizko molekula da.

## Egitura 
17 karbono ditu eta hiru hexagono eta pentagono bat osatzen ditu. Triterpeno batean du jatorria.

## Esteroide ezagunak 
* Kolesterola
* Aldosterona
* Progesterona
* Testosterona
* Kaltziferola

## Kanpo estekak
Isopreno

**Isoprenoa** (2-Metil-1,3-butadienoa) 5 karbono dituen hidrokarburo asegabea da. C5H8 formula du.

## Garrantzia biologikoa 
Isoprenoak Animalia eta landareek ekoizten dituzte eta gure gorputzeko hidrurorik ugariena da. Isoprenoen polimeroa Terpenoa da, lipido saponifikaezin mota bat, lerrokatua edo ziklikoa izan daitekeena.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Terpenoak

## Kanpo estekak
Aminoalkohol

[220px|eskuinera|thumb|[Heptaminolaren egitura.]]
**Aminoalkoholak** amina talde bat (-NH2, -NHR, and -NR2) eta hidroxilo talde bat (-OH) dituzten molekulak dira.

## Garrantzia biologikoa 
Garrantzia biologiko handia duten molekula organikoak dira. Molekula ugari daude eta hainbat funtzio betetzen ditute: fosfolipidoen osagaiak dira, bitamina funtzioa dute, aminoazidoak dira, hormona funtzioa dute...

## Aminoalkohol ezagunak 
* Esfingosina
* Etanolamina
* Kolina
* Serina
* Heptaminola
* Isoetarina
* Propanamina
* Noradrenalina

## Kanpo estekak
Zeramida

[400px|eskuinera|thumb|Zeramidaren egitura, [esfingosina goian eta gantz azidoa behean.]]
**Zeramida** bi hidrokarburo katez osaturiko lipido saponifikagarria da, esfingolipidoen eta glukolipidoen oinarrizko egitura dena. Zelula mintzetan agertzen dira.

## Osagaiak 
Bi osagai ditu:
* Esfingosina: 18 karbono dituen aminoalkohol asegabea da.
* Gantz azidoa: kate hidrokarbonatu luzea da, katearen muturrean karboxilo taldea (-COOH) duena.

## Garrantzia biologikoa 
Funtzio nagusia esfingolipidoak eta glukolipidoak osatzea da. Honetaz gain zelula zaharren apoptosian laguntzen du.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Salvador (Puig Antich)

***Salvador (Puig Antich)*** Manuel Huerga kataluniar zinema zuzendariaren 2006ko film dramatikoa da, Francesc Escribanoren *Cuenta atrás. La historia de Salvador Puig Antich* liburuan oinarritua.

## Argumentua 
Frankismoaren azken urteetan, Askapen Mugimendu Iberikoa talde anarkistak lapurretak egiten ditu bere ekintzak finantzatzeko. Baina tiroketa batean guardia zibil bat hil eta haren kideetako batentzat, Salvador Puig Antich, Gerra-Kontseiluak heriotza zigorra eskatu du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Groenlandiako autogobernu erreferenduma (2008)

**Groenlandiako autogobernu erreferenduma** 2008an egin zen, azaroaren 25ean. Onartua izan zen eta 2009ko ekainaren 21etik, Groenlandiaren Egun Nazionaletik, alegia, eraginkorra da.

## Historia 
Groenlandiak betidanik pertsonalitate bereizia izan Danimarkatik at. 1775. urtean Danimarkako kolonia bihurtu zuen eta 1953an herrialde horren beste probintzia. 1979an, Danimarkako Erresumaren barruan, herrialde autonomoa bihurtu zen, parlamentu propipoarekin arlo batzuen gaineko ahalmenarekin: osasuna, ikastetxeak eta zerbitzu sozialak batez ere. 1985. urtean Europako Ekonomia Erkidegotik erretiratu zen, arrantza bere lurraldeko uretan kontrolatzeko helburuarekin. Prozesu horren barruan, Danimarkak groenladiarrek haien antolaketari buruzko eta haien etorkizunari buruzko erabakia hartzea onartu zuen. 2008ko urtarrilaren 2an, Hans Enoksenek, Groenlandiako Lehen Ministroak, erreferenduma iragarri zuen.
 Horrekin Groenlandiak arlo estrategikoei buruzko erabakiak hartzea onatu zuen: errekurtsoen kontrolaz (gas, petroleo), arlo juridikoaz, etorkizunari begira burujabetzari buruzko erabakia hartzeko eskubidea eta horrekin, independentzia, kulturaz zeren eta groenlandiera hizkuntza ofiziala bihurtu zen... Danimarkaren eskuetan kanpo-harremanen politika gelditu zen.

## Emaitzak 
## Kanpo estekak 
* Groenlandia dice 'sí' a su independencia de Dinamarca *El País*.

## Erreferentziak
Filippo Gherardi

**Filippo Gherardi** (1643 &ndash; 1704) Barrokoko margolari eta inprimatzaile italiarra izan zen. Freskoan margotzen zuen.

## Biografia 
Lucca jaio zen eta bere aktibitateak Venezian eta Erroman garatu zituen. Erroman Pietro da Cortonaren estudio ospetsuan lan egin zuen, askotan Giovanni Colirekin batera lanean. Coli eta Gherardi Luccako Pietro Paoliniren dizipuluak ziren, biak ala biak.

## Obrak 
* Erromako Palazzo Colonnaren freskoak. Margo horiek Lepantoko gudua gogorarazten dute; bertan Marco Antonio Colonna parte hartu baitzuen, Aitasantuaren flotilla agintzen. Gherardiren lan ezagunena da.
* Veneziako San Nikolas Tornetinokoa elizaren kupula *San Nikolas goretsia* irudiarekin margotu zuen; Giovanni Colirekin batera egin zuen.
* Veneziako San Pantaleon elizaren freskoak.
* Veneziako *San Jorge Liburutegiaren* feskoa.

## Iruditegia 

Filippo Gherardi - The Triumph of Wisdom - WGA08669.jpg|*Jakinduraren garaipena*.
Filippo Gherardi - Esther and Ahasuerus - WGA08668.jpg|*Esther eta Ahasuerus*
File:Giovanni Coli e Filippo Gherardi, storie della battaglia di lepanto, 1675-78, 00,2.JPG|*Lepantoko gudua*.
Giovanni Coli e Filippo Gherardi, storie della battaglia di lepanto, 1675-78, 10.JPG|*Lepantoko gudua*.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :en biografiasyvidas.com Filippo Gherardi.
Triana (taldea)

**Triana** Andaluziako rock talde ezaguna izan zen. 1974an,Sevillan, Jesús de la Rosa Luque, Eduardo Rodríguez Rodway eta Juan José Palacios *Tele* izan ziren sortzaileak. Haren estiloan rock progresiboarekin batera, flamenkoaren eragin handia nahasten zen. Garaiko Espainiako rock talde garrantzitsuena izan zen. 1983ko uholdeak zirela eta, Donostian egin zen elkartasun jaialdi batean parte hartu ondoren, Jesús de la Rosa Luque auto-istripuz batean hil egin zen Villariezon (Burgos), taldearen amaiera markatuz. Dena dela, 1994an "Tele"k berriro ere taldea antolatu zuen eta plazaratu zuen.

### Jatorrizko taldea 
* Jesús de la Rosa Luque – Ahotsa eta Teklatuak (1974-1983).
* Eduardo Rodríguez Rodway – Gitarra eta ahotsa (1974-1983).
* Juan José Palacios *Tele* – Bateria eta Perkusio instrumentuak (1974-1983, 1994-2002).

## Diskografia 
### Estudioko disko luzeak 
### Zuzeneko diskoak 
### Nahasketen disko luzeak 
### Bildumak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Rateyour Music webguneko informazioa.
* :Diskoak.
* :Trianari buruzko bloga.
Mon oncle d'Amérique

'''''Mon oncle d'Amérique''''' () 1979ko Alain Resnais frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

## Sinopsia 
Filmak Henri Laborit filosofoaren ideiak azaltzen ditu. Horretarako psikologia eboluzionistari buruzko hiru istorio erabiltzen ditu

## Aktoreak 
* Gérard Depardieu: René Ragueneau
* Nicole Garcia: Janine Garnier
* Roger Pierre: Jean Le Gall
* Nelly Borgeaud: Arlette Le Gall
* Pierre Arditi: Zambeaux
* Gérard Darrieu: Léon Veestrate
* Philippe Laudenbach: Michel Aubert
* Marie Dubois: Thérèse Ragueneau
* Henri Laborit: bera

## Kanpo estekak
Que la fête commence

***Que la fête commence*** 1975eko Bertrand Tavernier frantziar zinema zuzendariaren film historikoa da.

## Argumentua 
1719an Filipe II.a Orleanskoa Frantziako erregeordea da Luis XV.a adin txikiko dela. Sofistikatu, liberal eta libertinoa da baina badaki benetako potererik ez duela.

## Aktoreak 
* Philippe Noiret - Filipe II.a Orleanskoa
* Jean Rochefort - Guillaume Dubois abadea
* Jean-Pierre Marielle - Pontcalleceko markesa
* Christine Pascal - Emilie
* Alfred Adam - Villeroi
* Jean-Roger Caussimon - kardinala
* Gérard Desarthe - Borboiko dukea
* Michel Beaune - La Griollais kapitaina
* Monique Chaumette - Pontcalleceko gobernadorea
* François Dyrek - Montlouis
* Jean-Paul Farré - Aita Burdo
* Nicole Garcia - La Fillon
* Raymond Girard - Chirac
* Jacques Hilling - Gratellard abadea
* Bernard La Jarrige - Amaury de Lambilly
* Hélène Vincent - Madame de Saint-Simon
* Michel Blanc - noblea
* Christian Clavier - noblea
* Thierry Lhermitte - Horngo kondea

## Kanpo estekak
Danton (1983ko filma)

***Danton*** 1983ko Andrzej Wajda poloniar zinema zuzendariaren film historikoa da.

## Argumentua 
1794ko udaberria da Parisen. Izu Garaian jakobinoek bere aurkariak gillotinara eramaten dituzte. Georges-Jacques Danton diputatua ailegatu berria da Parisa eta bakea berrezarri nahi du.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Un dimanche à la campagne

***Un dimanche à la campagne*** 1984ko Bertrand Tavernier frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Pierre Bosten «*Monsieur Ladmiral va bientôt mourir*» eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
1912ko udako igandea da. Monsieur Ladmiral jenio gabeko margolaria da. Emakumea hil zitzaionetik bakarrik bizi da eta familia gonbidatuko du eguna pasatzera.

## Aktoreak 
* Louis Ducreux - Monsieur Ladmiral
* Michel Aumont - Gonzague
* Sabine Azéma - Irène
* Geneviève Mnich - Marie-Thérèse
* Monique Chaumette - Mercédès
* Thomas Duval - Emile
* Quentin Ogier - Lucien
* Katia Wostrikoff - Mireille
* Claude Winter - Madame Ladmiral
* Jean-Roger Milo - arrantzailea
* Pascale Vignal - zerbitzaria
* Jacques Poitrenaud - Hector
* Valentine Suard - neskatoa
* Erika Faivre - neskatoa
* Marc Perrone - akordeoi-jotzailea

## Kanpo estekak
Le Mari de la coiffeuse

***Le Mari de la coiffeuse*** 1990eko Patrice Leconte frantziar zinema zuzendariaren komedia dramatikoa da.

Usainez eta sentsazioz betetako pelikula honetan, haurtzaroko xalotasuna mantentzen duen gizon bat erakusten zaigu. Bere emazte ileapaintzailea modu alai eta hunkigarrian maitatzen du, eta burua oroitzapenez betea duenez, sarri bueltatzen da haur denborara. Zinematografiak argi berezia ematen dio flashback hauei, eta Michael Nymanen musika orijinalak eta arabiar doinu klasikoek giro are sentsualagoa ematen diote filmari.

## Argumentua 
Antoine nerabea bere lehen maitasun-emozioak izango ditu Shaeffer andrearen ileapaindegian. Jada heldua Mathilde ileapaintzailea ezagutuko du.

## Aktoreak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trois couleurs : Rouge

***Trois couleurs : Rouge*** 1994ko Krzysztof Kieślowski frantziar zinema zuzendariaren film dramatikoa da.

Frantziako goiburua («Liberté, égalité, fraternité») ardatz duen *Trois couleurs* trilogiaren (*Bleu/Blanc/Rouge*) azken filma izan zen.

## Argumentua 
Valentine Dussault Genevan bizi den modelo eta ikaslea da. Behin txakur bat harrapatu eta Joseph Kern bere jabea ezagutuko du.

## Aktoreak 
* Irène Jacob : Valentine Dussaut
* Jean-Louis Trintignant : Joseph Kern
* Jean-Pierre Lorit : Auguste Bruner
* Frédérique Feder : Karin
* Samuel Le Bihan : argazkilaria

## Kanpo estekak
Si te dicen que caí

***Si te dicen que caí*** 1989ko Vicente Aranda kataluniar zinema zuzendariaren film dramatikoa da, Juan Marséren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Bartzelona, 1944. Umezurztegi batean bizi diren gazte talde baten fantasiak eta miseriak azalean geratuko dira.

## Aktoreak 
* Jorge Sanz: Java
* Victoria Abril: Ramona / Menchu / Aurora Nin
* Antonio Banderas: Marcos
* Lluis Homar: Palau
* Juan Diego Botto: Sarnita
* María Botto: Fueguiña
* Guillermo Montesinos: Fusam
* Aitor Merino: Ado
* Montserrat Salvador: Conradoren ama
* Carlos Tristancho: Sendra

## Kanpo estekak
Beltenebros (filma)

***Beltenebros*** 1989ko Pilar Miró espainiar zinema zuzendariaren thrillerra da, Antonio Muñoz Molinaren izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Lehen frankismoko garai ilunetan, errepublikanoen alde borrokatu zen ingeles bat Madrila itzultzen da. Helburu bat du: Espainiako Alderdi Komunistan infiltratuta dagoen sator bat topatu eta erailtzea.

## Aktoreak 
* Terence Stamp ... Darman
* Jorge de Juan ... Luque
* José Luis Gómez ... Ugarte/Valdivia
* Patsy Kensit ... Rebeca
* Pedro Díez del Corral ... Polizia
* Ruth Gabriel ... Charo
* Geraldine James ... Rebeca Osorio
* Carlos Hipólito ... Enpresaria
* Simón Andreu ... Andrade

## Kanpo estekak
Les Voleurs

***Les Voleurs*** 1996ko André Téchiné frantziar zinema zuzendariaren thrillerra da.

## Argumentua 
Lapurren familia batean jaiotako polizia bat eta filosofia irakasle bakarti bat kriminal batez maiteminduko dira.

## Aktoreak 
* Daniel Auteuil: Alex
* Catherine Deneuve: Marie Leblanc
* Laurence Côte: Juliette Fontana
* Benoît Magimel: Jimmy Fontana
* Didier Bezace: Ivan
* Julien Rivière: Justin
* Ivan Desny: Victor
* Fabienne Babe: Mireille
* Régis Betoule: Régis
* Pierre Perez: Fred
* Naguime Bendidi: Nabil

## Kanpo estekak
Ne le dis à personne (filma)

***Ne le dis à personne*** 2006ko Guillaume Canet frantziar zinema zuzendariaren thrillerra da, Harlan Cobenen izen bereko eleberrian oinarrituta.

## Argumentua 
Alexandre Beck duela zortzi urte serie-hiltzaile batek eraildako Margot bere emaztearen galeraz sendatzen ari den mediku bat da.

## Aktoreak 
## Kanpo estekak
Gazta Zaharra

**Gazta Zaharra** (edo batzuetan **Gaztazaharra** edo **Gaztazarra**) Euskal Herrian ekoitzitako gazta edo gazta-krema zuria da, zapore bizi eta ia mina duena.

Ardi latxaren esnez egindako gazta zahar zati xehatuz egiten da, buztinezko poto txikietan gutxienez bi hilabetez onduz. Batzuetan esnea, ura edo pattarra gehitu ahal zaio, zapore mina leuntzeko.

Krema zurixka, biguna eta loipetsua da, hortaz ez du azalik. Ezin hobea da okelak, pasta eta entsaladak laguntzeko, besteak beste, edo ogi txigortuetan

## Ezaugarriak 
Ezaugarri fisiko-kimikoak
* Hezetasuna: %42
* Gantz materia: %53
* pH: 5,4
* Sodio kloruroa: %2

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Green Brigade

**Green Brigade** (euskaraz *Brigada Berdea*), Eskoziako Glasgow Celtic futbol taldearen zaletu talde bat da. 2006an sortua izan zen eta Celtic Park estadioko 110, 111 eta 112 sailetan kokatuak daude, North Curve eta Lisbon Lions harmailetan. 500 kide inguruk osatzen dute.

Ideologikoki irlandar errepublikanismoarekin lerrokatuak daude.

Euskal Herriko Athletic Club eta Kataluniako Futbol Club Barcelona taldeetako zaletu taldeekin harreman onak dituzte.

## Kanpo estekak
Just Can't Get Enough (Depeche Moden abestia)

'''Just Can't Get Enough'* (euskaraz *Ezin Nahikoa Eduki*) Depeche Mode ingeles musika elektroniko taldearen abesti bat da. 1981eko *Speak & Spell* (*Mintzatu eta Letreiatu*) diskoan argitaratu zuten.

## Futbola 
Eskoziako Glasgow Celtic futbol taldeko zaletuek Celtic Park estadioan abestu ohi duten abestietako bat da, bereziki Green Brigade zaletu taldeak.

## Kanpo estekak 
* *Just Can't Get Enough* abestiaren 1981eko Depeche Mode taldearen bideoklipa entzungai eta ikusgai. Youtube.com 
* *Just Can't Get Enough'' abestia Celtic Park estadioan abestua entzungai eta ikusgai. Youtube.com
San Lorentzo baseliza (Zestoa)

**San Lorentzo baseliza**, Gipuzkoako Zestoa udalerriaren lursailen iparraldean dagoen baseliza bat da.

Zestoako herrigunetik oso urrun dago, Zumaiaren gain dagoen muino batean, Ibañarrieta auzoa eta Beduako biribilgunearen artean. Bertatik Zumaia eta inguruko itsas kostaldearen ikuspegi zoragarriak daude.

## Iruditegia 

Irudi:San Lorentzo baseliza 00, Zestoa, Euskal Herria.jpg|San Lorentzo baseliza.
Irudi:San Lorentzo baseliza 02, Zestoa, Euskal Herria.jpg|San Lorentzo baseliza.

## Kanpo estekak
Kristo Santuaren baseliza (Ibañarrieta)

**Kristo Santuaren baseliza**, Gipuzkoako Zestoa udalerriko Ibañarrieta auzoan dagoen baseliza bat da.

## Kanpo estekak
The Celtic Song

***The Celtic Song*** () Eskoziako Glasgow hiriko Celtic Park estadioan Glasgow Celtic etxeko taldea zelairatzen denean megafonian jartzen duten abestia da.

Klubaren ereserkia ofiziala da, nahiz eta zaletuek beste abesti batzuk abestu, tartean, eta batzuk nahiago ere izan, izan ere, ereserki ez ofiziala eta zaletuek gehiago abestua dena, *Celtic Symphony* da, eta ''You'll Never Walk Alone* abestiak ere onarpen handia du.

Doinua 1879ko Gilbert eta Sullivan antzerkigileen *The Pirates of Penzance* (*Penzanceko Piratak*) opera komikoaren "With cat-like tread" ("Katu oinatzekin") doinuaren zati baten moldaketa da, hitzak berriz, 1917ko *Hail, Hail, the Gang's All Here* (*Agur, Agur, Talde Osoa Hemen Da'') estatubatuar abesti herrikoiaren hitzen moldaketa dira.

Abesti honen bertsio ugari daude, baina jatorrizko lehenbiziko aldiz 1961ean Glen Daly eskoziar abeslari eta plazagizonak Celtic Park estadioan abestu zuen.

## Hitzak 

Sure it's a grand old team to play for,
Sure it's a grand old team bedad,
When you read its history,
It's enough to make your heart grow sad,
God bless them.

We don't care if we win, lose or draw,
Darn the hair do we care,
Because we only know that there's going to be a show,
And the Glasgow Celtic will be there.

Sure it's the best darn team in Scotland,
And the players all are grand,
We support the Celtic,
As they are the finest in the land we love them,
We'll be there to give the Bhoys a cheer
When the league flag flies,
And it cheers us up when we know the Scottish Cup,
Is coming home to rest at Paradise.

Sure it's a grand old team to play for,
Yes it's a grand old team bedad,
When we read its history,
It's enough to make your heart grow sad,
God bless them.
We don't care if we win lose or draw,
Darn the hair do we care,
Because we only know that there's going to be a show,
And the Glasgow Celtic will be there,
And the Glasgow Celtic will be there.

### Terraza eta tabernetako bertsioa  

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Celtic Song* abestiaren bertsio ofiziala entzungai. Youtube.com
Snoopy

**Snoopy**, 1950ean Charles Schulz estatubatuar komikigileak sortutako fikziozko pertsonaia bat da. Charlie Brown pertsonaiarekin batera *Peanuts* komiki tiraren pertsonaia nagusia da.

Berez, Beagle arrazako txakur bat irudikatzen du. Beagle baten antza izan zuen lehendabizi, lau hanketan ibiltzen. Geroago, marrazki bizidunak zirenez, marrazki bizidun itxura gehiago lortu zuen. 1950ean argitaratu zen lehenengoz.

Txakur irekia da. Eginkizun guztietan da oso trebea, bere etxetxoaren gainean ametsetan dagoenetan behintzat. Izan ere, badauka bere etxetxoa, baina ez da sekula barruan sartzen, klaustrofobia dauka eta. Bere zaletasunik handiena golfean ibiltzea da, baita bere jabearen beisbol-taldean parte hartzea ere. Boloetan ibiltzen ere ikus dezakegu, edo mediku, abokatu, gidari, boy-scout... jantzita. Gailetak izugarri gustatzen zaizkio, kokozkoak izan ezik. Nobela-idazlea ere bada, baina ez da oso trebea ("Gaua zen, eta, hala ere, euria ari zuen...").

Snoopyren lagunik handiena Emilio txoria da, eta askotan azaltzen dira komikietan harekin hizketan. Bestalde, txakurtxo honek sekula ez du gogoratzen bere jabearen izena, eta "aurpegi biribila duen mutiko hori" edo "janaria ekartzen didan aurpegi biribildun mutiko hori" esaten dio. Alboko katuari ez dio beldurrik, baina errespetuz begiratzen dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Forgetful Jones

**Forgetful Jones** (), Sesame Street haur telebista saioko pertsonaia bat da. Bere ezizenak ongi adierazten duen bezala, oso oroimen txarra duen eta denaz ahazten den cowboy bat da. Cowboy janzkeraz gain, bibotetzarra eta oso izaera eta hizkera patxadatsua zituen.

Hitz egiten zuen Buster zaldia lagun zuen, jabea bera baina zentzudunagoa zena, jabeari gauzak oroitarazten laguntzen saiatzen baitzen. Clementine izeneko neska-laguna zuen.

## Kanpo estekak
Count von Count

**Count von Count**, Sesame Street haur telebista saioko pertsonaia bat da. Ez ohiko banpiroa da, argia gustatu eta izaera alaikoa da, bere zaletasuna ez da odola zurrupatzea, haurrei matematika irakastea baizik. Bela Lugosi aktorearen Drakula pertsonaiaren interpretazioan oinarritzen da.

## Deskribapena 
Zenbakiak goranzko eta beheranzko ordenan zenbatzean tximista eta trumoiak entzun eta barre-algara egiten du.

## Izena 
Ingelesez bere izenaren txantxa *count* hitzak *konde* eta *zenbatu* esan nahi dezakeenez sortzen den hitz-jokoan datza, hortaz, itzulpen literala *zenbatu von zenbatu* ala *konde von konde* izan liteke. Aldiz, beste hizkuntzetan txantxa edo hitz-joko hau buru ezin daitekenez, izen ezberdinak sortu zizkioten.

Frantsesez *Comte von Compte* izena du eta gaztelaniaz *Conde Draco* Espainian eta *Conde Contar* Mexikon.

## Kanpo estekak
Grover

**Grover**, **Super grover** ala **monster grover** (Hego Euskal Herrian **Koko** izenez ezaguna), Sesame Street haur telebista saioko pertsonaia bat da. Ile urdinez beteriko, izaera erosko, ahots fin eta hitz jaio amaigabea duen munstro bat da. Sesame Street saioan zaletu jarraitzaile gehienetakoa duen eta maitatuenetako den pertsonaia da.

Maiz, Erdi Aroko kaskoa eta G hizkia duen superheroi kapa batekin agertzen zen, orduan **Super grover** (**Super koko**) izenaz aurkezten zen. Ustezko superheroi baldarra, hegan egiteko gai zen, baina beti behar ez zen lekuan hankaz-gora lurrartzen zuen.

**Koko sheriffaren** izaera ere badu, liskarretan bakegilea da, bera baino zentzuduna den Wonder Horse (**Jaka Paka**) zaldia lagun duela.

## Kanpo estekak