Uztailaren 27

**Uztailaren 27**a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta zortzigarren eguna da, 209.a bisurteetan. 157 egun falta dira urtea amaitzeko.

## Gertaerak 
### Euskal Herria 
* 2006 &ndash; Pertsona bat hilik Deban hegazkin arin batek lur jo ondoren.

### Mundua 
* 1214 &ndash; Filipe II.a Frantziakoak Bouvinesko gudua irabazi zuen eta Frantziaren kontrolpean ipini zituen Anjou, Bretainia, Maine, Normandia eta Turena.
* 1549 &ndash; Frantzisko Xabierkoa jesulagunaren ontzia Japonian lehorreratu zen.
* 1724 &ndash; *Peter Ume Basatia*, Helpensenen aurkitu zuten, Hanoverretik gertu. 
* 1794 &ndash; Frantziako Iraultzan Maximilien Robespierre atxilotu zuten 17.000 "iraultzaren etsai" exekutatzea bultzatu zuelako.
* 1909 &ndash; Otsoaren Amildegiko hondamendian riftarrek 153 espainiar militar hil zituzten.
* 2006 &ndash; Gas leherketa Kantabriako Laredo herrian. Bost hildako, euretatik lau bizkaitarrak.

## Arte eta kultura 
### Euskal Herria 
* 2010 &ndash; Euskal Jaialdia ospatzen dute aste betez AEBetako Boise hirian.

### Mundua 
* 1990 &ndash; *Flatliners* filma estreinatu zen, Joel Schumacherek zuzendu eta Kiefer Sutherland, Julia Roberts, William Baldwin, Oliver Platt eta Kevin Bacon aktoreek antzeztu zuten.

## Zientzia eta teknologia 
### Euskal Herria 
### Mundua 
## Kirolak 
### Euskal Herria 
* 2013 &ndash; Donostia Klasikoa: Tony Gallopin frantziar txirrindulariak irabazi zuen. Bigarrena Alejandro Valverde espainiarra eta hirugarrena Roman Kreuziger txekiarra.

### Mundua 
* 2012 &ndash; Londres hirian Udako XXX. Olinpiar Jokoak hasi ziren.
* 2014ko Frantziako Tourra: Vincenzo Nibali italiar txirrindularia garaile.

## Jaiotzak 
### Euskal Herria 
* 1777 &ndash; Nazario Egia, Egiako kondea, euskal militar eta politikaria (h. 1865).
* 1794 &ndash; Juan Domingo Untzueta, bizkaitar argitaldaria (h. 1870).
* 1793 &ndash; Jose Pantaleon Agirre, Bilboko alkatea.
* 1843 &ndash; Alfons van Pawel-Rammingen, alemaniar jatorriko britainiar aristokrata, Biarrizko urrezko aroaren protagonistetako bat, Biarritzen (h. 1932).
* 1866 &ndash; Adolfo Urkixo, bizkaitar politikaria (h. 1933).
* 1871 &ndash; Elvira Zulueta, arabar aristokrata (h. 1917).
* 1879 &ndash;
** Serafín Ajuria, arabar enpresaburua (h. 1937).
** José Iruretagoyena, nafar militarra (h. 1960).
* 1892 &ndash; Eulogio Aranguren, gipuzkoar futbolaria, Buenos Airesen (h. 1973).
* 1897 &ndash; Manuel de la Sota, *Txanka*, euskal kulturaren bultzatzailea, idazlea eta politikari abertzalea (h. 1979).
* 1924 &ndash; 
** Jaime Allende, euskal belar hockey jokalaria (h. 2003).
** Maria Angeles Esnaola,  frankismoaren garaiko maistra abertzalea (h. 2017).
* 1932 &ndash; Jesus Altuna, gipuzkoar arkeologoa, paleoantropologoa eta arkeozoologoa.
* 1935 &ndash; Aurelio Sagaseta Ariztegi, nafar apaiza eta musikaria.
* 1948 &ndash;
** Juan Jose Goiriena de Gandarias, arabar ikertzaile eta irakaslea (h. 2020).
** Jean Pier Mendiburu, baxenafar bertsolaria (h. 2022).
* 1951 &ndash; Bernardo Atxaga (Joseba Irazu), euskal idazlea.
* 1952 &ndash; Miguel Ángel Txoperena, *Txoperena II.a*, nafar pilotari ohia.
* 1959 &ndash; Alain Iriart, lapurtar politikaria, Hiriburuko auzapeza eta Hiriburuko kantonamenduko kontseilari nagusia.
* 1963 &ndash; Rita Oraá, arabar boleibol jokalari ohia.
* 1965 &ndash; Patxi Villanueva, nafar futbolaria ohia.
* 1966 &ndash; Isabel Diaz, euskal idazlea.
* 1977 &ndash; Izaskun Rekalde, bizkaitar ekonomialaria, irakaslea, ikertzailea eta euskaltzalea (h. 2023).
* 1978 &ndash;
** Leire Bilbao, euskal idazlea.
** Amaia Goirigolzarri Alegria, euskal abokatua, Sare Herritarreko eta Erabakizaleak taldeko kidea (h. 2023).
* 1984 &ndash; Asier Arruti, gipuzkoar pilotari ohia.
* 1985 &ndash; Mikel Méndez, bizkaitar futbolaria.
* 1995 &ndash; Maia Iribarne, Nafarroa Behereako musikaria eta zinemagilea.
* 2005 &ndash; Markel Beloki, arabar txirrindularia.

### Mundua 
* 1452 &ndash; Ludovico Sforza, Milango dukea (h. 1508).
* 1468 &#x2013; Katalina Saxoniakoa (Austriako artxidukesa), saxoniarra, Austriako artxidukesa ezkontidea (h. 1524)
* 1559 &#x2013;  Barbara Palatinatu-Zweibrücken-Neuburgekoa, alkimista eta kondesa (h. 1618)
* 1667 &ndash; Johann Bernoulli, suitzar matematikaria, mediku eta filologoa (h. 1748).
* 1740 &ndash; Jeanne Baret, frantziar botanikaria eta esploratzailea (h. 1807).
* 1768 &ndash;
** Charlotte Corday, Frantziako Errepublikaren aldeko iraultzailea (h. 1793).
** Joseph Anton Koch, erromantizismoko austriar margolaria, Alpetar margo-paisaia erraldoien sortzailetzat joa (h. 1839).
* 1792 &ndash; Maria Quitéria de Jesus, brasildar soldadua, heroia (h. 1853)
* 1801 &ndash; George Biddell Airy, ingeles matematikaria (h. 1892).
* 1824 &ndash; Alexandre Dumas (semea), frantziar idazlea (h. 1895).
* 1826 &ndash; Gerardina Jacoba van de Sande Bakhuyzen, nederlandar margolaria (h.1895)
* 1832 &ndash; 
** Đura Jakšić, serbiar idazlea (h. 1878).
** Hesba Stretton, ingeles idazlea (h. 1911).
* 1834 &ndash; Miguel Grau, *El Caballero de los mares*, perutar politikari eta militarra (h. 1879).
* 1835 &ndash; Giosuè Carducci, italiar poeta eta irakaslea (h. 1907).
* 1847 &ndash; Amicie Lebaudy, frantziar idazle eta filantropoa (h. 1917).
* 1853 &ndash; Vladimir Korolenko, errusiar idazle eta kazetaria (h. 1921).
* 1854 &ndash; Takahashi Korekiyo, Japoniako lehen ministroa (h. 1936).
* 1866 &ndash; António José de Almeida, Portugalgo presidente eta lehen ministroa (h. 1929).
* 1867 &ndash; Enrique Granados, kataluniar musikagilea (h. 1916).
* 1870 &ndash;
** Hilaire Belloc, frantziar jatorriko ingeles idazle, historialari eta politikaria (h. 1953).
** Bertram Boltwood, estatubatuar fisikari eta kimikaria (h. 1927).
* 1877 &ndash; Ernő Dohnányi, hungariar musikagile, piano-jotzaile eta orkestra-zuzendaria (h. 1960).
* 1881 &ndash; Hans Fischer, alemaniar kimikaria, 1930eko Kimikako Nobel Saria (h. 1945).
* 1882 &ndash; Donald Crisp, ingeles aktore, ekoizle, zuzendari eta gidoilaria (h. 1974).
* 1893 &ndash; Nina Petrova, sobietar frankotiratzailea, historiako frankotiratzaile arrakastatsuenetakoa (h. 1945).
* 1900 &ndash; Charles Vidor, hungariar-estatubatuar zinemagilea (h. 1959).
* 1903 &ndash; Michail Stasinopoulos, Greziako presidentea (h. 2002).
* 1904 &ndash; Liudmila Rudenko, ukrainar-sobietar xake jokalaria (h. 1986).
* 1907 &ndash; Irene Kaminka Fischer, austriar-estatubatuar matematikari eta geodesista, historiako geodesista garrantzitsuenetakoa (h. 2009).
* 1910 &ndash;
** Julien Gracq, frantziar olerkari, eleberrigile, saiakera-idazle eta antzerkigilea (h. 2007).
** Leslie Kish, hungariar-estatubatuar estatistikaria eta inkesten metodologian aditua (h. 2000).
* 1913 &ndash; Vittorio Sereni, italiar idazlea (h. 1983).
* 1916 &ndash;
** Alfred Jost, frantziar biologoa, endokrinologian aditua (h. 1991).
** Amha Selassie, Etiopiako enperadorea (h. 1997).
* 1917 &ndash; Bourvil, frantziar aktore eta abeslaria (h. 1970).
* 1921 &ndash; Eugen Coseriu, hizkuntzalaritza erromanikoan aditua (h. 2002).
* 1924 &#x2013; Alba Castellanos, argentinar aktorea (h. 1993)
* 1925 &ndash; Lita de Lázzari, argentinar telebista-aurkezlea eta etxekoandre mediatikoa (h. 2015).
* 1927 &ndash;
** Gisèle Halimi, tunisiar-frantziar abokatua, idazlea eta ekintzaile feminista (h. 2020).
** Berta Riaza, espainiar aktorea (h. 2022).
* 1929 &ndash;
** Jean Baudrillard, frantziar soziologo, filosofo, argazkilari eta pentsalari politikoa (h. 2007).
** Jack Higgins, ingeles eleberrigilea (h. 2022).
* 1936 &ndash; Josep Termes, kataluniar historialaria, XIX. eta XX. mendeetako kataluniar langileen mugimenduan espezializatua (h. 2011).
* 1937 &ndash; Detto Mariano, italiar musikagile, moldatzaile, abesti-idazle, piano-jotzaile, grabazio-ekoizle eta musika argitaratzailea (h. 2020).
* 1938 &ndash; 
** Pierre Christin, frantziar komiki-gidoilaria (h. 2024).
** Laura Arcos Terán, ekuadortar zientzialaria,ikertzailea eta genetikalaria.
* 1939 &ndash; Manuel Vázquez Montalbán, kataluniar idazle eta kazetaria (h. 2003).
* 1940 &ndash; Pina Bausch, alemaniar dantzari modernoa, koreografoa, dantza irakaslea eta ballet zuzendaria (h. 2009).
* 1942 &ndash; Eva Serra, kataluniar historialari eta saiakeragilea (h. 2018).
* 1943 &ndash; Béla Nagy, hungariar arkularia (h. 2025).
* 1944 &ndash; Bunji Kimura, japoniar futbolari ohia eta entrenatzailea.
* 1946 &ndash; Rade Šerbedžija, kroaziar aktore, zinema zuzendari eta musikaria.
* 1948 &ndash; Snyder Rini, Salomon Uharteetako lehen ministroa (h. 2025).
* 1951 &ndash;
** Eduardo Gómez Manzano, espainiar telebista, zinema eta antzerkiko komedia aktorea (h. 2019).
** Kazuo Saito, japoniar futbolari ohia.
* 1952 &ndash;
** Robin Friday, ingeles futbolaria, Ingalaterran 1970eko hamarkadan zehar oso ospetsua (h. 1990).
** Carol Vaness, estatubatuar opera abeslaria, sopranoa.
* 1962 &ndash; Mariela Castro, kubatar politikaria eta sexologoa.
* 1965 &ndash; José Luis Chilavert, paraguaiar futbol atezain ohia.
* 1967 &ndash;
** Jill Messick, estatubatuar zinema ekoizlea (h. 2018).
** Joan Ridao, kataluniar politikari, abokatu eta irakaslea.
** Juliana Hatfield  estatubatuar rock abeslari, gitarra-jotzaile eta konpositorea.
* 1968 &ndash; 
** Maria Grazia Cucinotta, italiar aktore eta modeloa.
** Melissa Alfaro, perutar kazetari eraila (h. 1991)
* 1970 &ndash; Nikolaj Coster-Waldau, danimarkar aktorea.
* 1971 &ndash; Froyla Tzalam, belizetar antropologo, komunitateko lider eta politikaria.
* 1975 &ndash; Ivette María Tato, kataluniar igerilaria.
* 1976 &ndash; Demis Hassabis, ingeles informatikari eta adimen artifizialari buruzko ikertzailea, 2024ko Kimikako Nobel Saria.
* 1977 &ndash;
** Ana Pontón, BNGko galiziar politikaria.
** Jonathan Rhys Meyers, irlandar aktorea.
* 1979 &ndash; Marielle Franco, brasildar soziologoa, feminista, politikaria eta giza eskubideen aldeko ekintzailea (h. 2018).
* 1980 &ndash; Allan Davis, australiar txirrindularia.
* 1981 &ndash; Francesc Cabeza, kataluniar saskibaloi jokalari ohia.
** Katharina Boll-Dornberger, austriar-alemaniar fisikaria  (j. 1909).
* 1984 &ndash;
** Neil Harbisson, ipar-irlandar jatorriko kataluniar artista, modu ofizialean ziborgtzat jo izan zen lehen izakia.
** Taylor Schilling, estatubatuar aktorea.
* 1989 &ndash; Houry Gebeshian, armeniar-estatubatuar gimnasta artistikoa.
* 1990 &ndash;
** Dina Bousselham, hispano-marokoar aholkulari politikoa eta politologoa.
** Joana Couto, brasildar emakumezko aktore eta modelo transgeneroa.
** Michi Goto, japoniar futbolaria.
** Kriti Sanon, indiar aktore, abeslari eta modeloa.
* 1992 &ndash; Hanae Shibata, japoniar futbolaria.
* 1993 &ndash; Jordan Spieth, estatubatuar golfaria.
* 1996 &ndash; Dawit Seyaum, etiopiar erdi- eta iraupen-lasterketetako atleta, 1500 metrotan aditua.

## Heriotzak 
### Euskal Herria 
* 1834 &ndash; Josef Imatz, gipuzkoar ekonomialari eta politikaria, Madrilen (j. 1767).
* 1910 &ndash; Frantzisko Lopez Alen, euskal idazle eta margolaria (j. 1866).
* 1922 &ndash; Jesus Sarria, kubatar-bizkaitar idazlea (j. 1887).
* 1946 &ndash; Lorenzo Luis Yanguas, nafar musikari eta musikagilea (j. 1882).
* 1971 &ndash;
** Joseba Altuna, euskal idazlea (j. 1887).
** Juan Martin Pertika, euskal idazlea (j. 1888).
* 1973 &ndash; Frantzisko Atutxa, euskal idazlea (j. 1908).
* 1980 &ndash; Florentino Goikoetxea, euskal mugalaria eta Bigarren Mundu Gerran Erresistentziako kidea (j. 1898).
* 2004 &ndash; Peporro, gipuzkoar futbolaria (j. 1929).
* 2008 &ndash; Jose Luis Ugarte, euskal nabigatzailea, bakarkako estropadetan aditua (j. 1928).

### Mundua 
* 1061 &ndash; Nikolas II.a, aita santua.
* 1276 &ndash; Jakue I.a Aragoikoa, Aragoiko errege eta Bartzelonako kondea (j. 1208).
* 1382 &ndash; Joana I.a Napolikoa, Napoliko erregina eta Proventzako kondesa.
* 1675 &ndash; Henri de La Tour d'Auvergne (Turenneko bizkondea), Frantziako mariskal jenerala (j. 1611).
* 1759 &ndash; Pierre-Louis Moreau de Maupertuis, frantziar matematikari, astronomo eta filosofoa (j. 1698).
* 1841 &ndash; Mikhail Lermontov, errusiar poeta, margolari eta eleberrigile erromantikoa (j. 1814).
* 1844 &ndash; John Dalton, ingeles kimikaria, fisikaria eta meteorologoa (j. 1766).
* 1853 &ndash; Tokugawa Ieyoshi, Tokugawa shogunerriko hamabigarren shoguna (j. 1793).
* 1865 &ndash; Alphonse Henri d'Hautpoul, Frantziako lehen ministroa (j. 1789).
* 1903 &ndash; Lina Sandell, suediar poeta eta gospel himnoen egilea (j. 1832).
* 1917 &ndash; Emil Kocher, suitzar sendagilea, 1909ko Medikuntzako Nobel Saria (j. 1841).
* 1932 &ndash; Gisela Austriakoa, Austriako artxidukesa (j. 1865)
* 1938 &ndash; Tom Crean, irlandar itsasgizona, antartikaren esploratzailea (j. 1877).
* 1946 &ndash; Gertrude Stein, estatubatuar idazle, poeta eta feminista (j. 1874).
* 1962 &ndash; Richard Aldington, ingeles idazlea (j. 1892).
* 1970 &ndash; António de Oliveira Salazar, Portugaleko lehen ministro eta diktadorea (j. 1889).
* 1977 &ndash; Javier Ramírez Sinués, aragoiar abokatu eta politikari kontserbadorea, Arabako gobernadore zibila (j. 1898).
* 1980 &ndash; Muhammad Reza Shah Pahlavi, Irango shah (j. 1919).
* 1981 &ndash; William Wyler, suitzar-estatubatuar film zuzendaria (j. 1902).
* 1984 &ndash; James Mason, ingeles aktorea (j. 1909).
* 1985 &ndash; Michel Audiard, frantziar idazlea, antzerkigilea eta zinemagilea (j. 1920).
* 1994 &ndash;
** Kevin Carter, hegoafrikar kazetaritza-argazkilaria (j. 1960).
** Rosa Chacel, espainiar idazlea (j. 1898).
* 1995 &ndash; Miklós Rózsa, hungariar-estatubatuar musikagilea (j. 1907).
* 1997 &ndash; André Giraud, frantziar politikaria (j. 1925).
* 2001 &ndash; Leon Wilkeson, estatubatuar baxu-jotzailea, *Lynyrd Skynyrd* taldeko kidea (j. 1952).
* 2003 &ndash; Bob Hope, estatubatuar aktorea (j. 1903).
* 2005 &ndash; Camila de Castro, brasildar aktore pornografiko eta modelo transexuala (j. 1979).
* 2008 &ndash; Jesús López-Cancio, espainiar politikaria, Gerra Zibilean matxinoen alde egin zuena (j. 1917).
* 2011 &ndash; Agota Kristof, frantsesezko hungariar idazlea (j. 1935).
* 2012 &ndash; Jack Taylor, ingeles futbol epailea (j. 1930).
* 2015 &ndash; A. P. J. Abdul Kalam, Indiako 11. presidentea (j. 1931).
* 2016 &ndash;
** Piet de Jong, Herbehereetako lehen ministroa (j. 1915).
** James Alan McPherson, estatubatuar saiakeragile eta ipuingilea (j. 1943).
** Einojuhani Rautavaara, finlandiar musikagilea (j. 1928).
* 2017 &ndash; Sam Shepard, estatubatuar idazle, antzezle eta zinema-zuzendaria (j. 1943).
* 2018 &ndash; Vladimir Voinovitx, errusiar idazlea (j. 1932).
* 2019 &ndash; John Robert Schrieffer, estatubatuar fisikaria, 1972ko Fisikako Nobel Saria (j. 1931).
* 2020 &ndash; Owen Arthur, Barbadosko lehen ministroa (j. 1949).
* 2023 &ndash; José Luis Inciarte, 1972ko Uruguaiko Aireko Armadaren 571 hegaldiaren istripu eta odiseatik bizirik ateratako bat (j. 1948).
* 2024 &ndash;
** Mariano Haro, espainiar atleta (j. 1940).
** Pavel Kuxnir, errusiar piano-jotzaile, idazle, ekintzaile eta bakezalea (j. 1984).
** Mísia, poltugaldar fadoen abeslaria (j. 1955).
** Edna O'Brien, irlandar eleberrigilea (j. 1930).
** Wolfgang Rihm, alemaniar musikagilea (j. 1952).

## Jaiak eta urteurrenak 
* Sehaska egutegiko izendegia: Jokin/Joakin/Jokine eta Arrako.

## Kanpo estekak 
Uztailaren 26 | Urteko egutegi | Uztailaren 28