open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marie de Cotteblanche

thumb|eskuinera|200px|Orriaren izenburua *Pierre Messieren hiru elkarrizketa, Eguzkiaren, Lurraren eta airean agertu diren guza guztien inguruan.* Federic Morelek Parisen inprimatua, 1570. Itzultzailea: Marie De Cotteblanche
**Marie de Cotteblanche** (Paris, circa 1520 &ndash; 1584 baino lehenago) frantziar noblea eta itzultzailea izan zen.

## Bizitza 
Bere gurasoak Guy de Cotteblanche, Parisko parlamentuko abokatua, eta Catherine Hesseline izan ziren. Anai eta arreba bana izan zituen: Marguerite eta Élie. Marie de Cotteblanchek hizkuntzak, filosofia eta matematikak ikasi zituen.

*Trois dialogues...* laneko aitortza gutunean Marguerite de Salucesekin zuen lagunartekotasuna agerian utzi zuen eta baita bi emakumeen arteko hartu-eman intelektuala ere. Gutun horretatik jakin daiteke Madame de Saluces izan zela Marie de Cotteblanchen italiera irakaslea..

## Lanak 
1566an gaztelaniaktik Pedro Mexiaren *Coloquios y Diálogos* itzuli zuen, Gaztelako humanista bat, eta frantsesezko ''Trois dialogues de M. Pierre Messie, Touchant la nature du soleil, de la terre et de toutes les choses qui se font et apparaissent en l'air'' (Paris, Frédéric Morel, 1570) izenburua eman zion.

Aitorpen kapituluan adierazten da itzulpena italieratik egin zela eta ez gazteleratik: Berpizkundeko gorteak italiera hobesten zuen, izan ere, gara hartan gaztelania etsairen hizkuntza baitzen. Lan 29 berrargitaratu zen 1566 eta 1643 bitarte.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 
*
Bordeleko Unibertsitate Ospitalea

**Bordeleko Unibertsitate Ospitalea** () Girondako hiriburuko unibertsitate ospitalea da. Bordeleko Unibertsitatearen barnean dago eta, 3.110 ohe izanda, eskualdeko nagusia da

## Kanpo estekak 
* Ospitalearen webgune ofiziala
Elisabetta Gonzaga

**Elisabetta Gonzaga** (Mantua, 1471ko otsailaren 9a - Urbino, 1526ko urtarrilaren 28a) Italiar Pizkundeko aitoren alaba bat izan zen, emakume jantzia eta bertutetsua izateagatik ezaguna. Gonzaga familiako kidea, anaia Frantzisko II.a Gonzaga Mantuako markesa zuen. Guidobaldo da Montefeltro Urbinoko dukearekin ezkondu ondoren, Urbinoko dukesa bilakatu zen.
Valdecillako Markes Unibertsitate Ospitalea

**Valdecillako Markes Unibertsitate Ospitalea** () Santanderko unibertsitate ospitalea da. Ramón Pelayo de la Torrientek sortu zuen eta, 907 ohe izanda, eskualdeko nagusia da

## Kanpo estekak 
* Ospitalearen webgune ofiziala
La Paz Unibertsitate Ospitalea

**La Paz Unibertsitate Ospitalea** () Madrilgo unibertsitate ospitalea da. 1964an inauguratu zuten eta, 1.328 ohe izanda, hiriko nagusienetariko bat da

## Kanpo estekak 
* Ospitalearen webgune ofiziala
Zsuzsanna Lorántffy

**Zsuzsanna Lorántffy** (Ónod, Hungaria, 1602 &ndash; Sárospatak, Hungaria, 1660) Transilvaniako printzesa ezkontidea izan zen Jurgi I.a Rákóczi printzearekin ezkondu ondoren. Kalbinismoaren jarraitzaile sutsua izanik, bere senarrari lagundu zion Transilvaniako Elizan erreforma protestanteak arrakastaz ezartzen. 

## Erreferentziak
Izotz akrezioaren adierazgailu

thumb|Izotz akrezioaren adierazgailu estandarra (goitik behera)
**Izotz akrezioaren adierazgailua** 38 cm-ko altuera eta 4 cm-tik 5 cm-ra arteko luzera duen L itxurako aluminiozko pieza da. Izotzaren, antzigarraren, edo euri izozturen edo zirimiri izozturen eraketa adierazteko erabiltzen da.

Normalean eguraldi-etxolari atxikita dago, 1 m inguru lurzoruaren gainetik, baina bero-iturri artifizialetatik kanpo dauden beste eremu batzuetan ere munta daiteke. Estazio meteorologikoak bi tokitan edukiko lituzke eta eguraldiaren behaketa guztietan trukatuko lirateke. Ordezko adierazlea kanpoko airearen tenperaturan beti egon behar da erabiltzeko prest dagoela ziurtatzeko eta normalean etxolan gorde beharko litzateke.

behatzaileak adierazgailuaren izotzaren edo antzigarraren presentzia azaltzen bada, hurrengo eguraldiaren behaketan ohar bat bidali beharko du. Horien adibide dira 'antzigarra adierazgailuan' edo 'FROIN' (frost on indicator). Adierazgailua airearen tenperaturan eta horizontalki mantentzen denez, izotz prezipitazioa ikusteko gainazal bikaina eskaintzen du.

## Kanpo estekak
Emma Willard

**Emma Hart**, **Emma Willard** senardun izenez ezagunagoa (Berlin, AEB, 1787ko otsailaren 23a - Troy, AEB, 1870eko apirilaren 15a) irakasle eta idazle ipar amerikarra izan zen. Emakumeen hezkuntzaren inguruko lanak, bereziki Troy-ko emakumeen mintegiaren sortzaile gisa, emakumezkoentzako bigarren hezkuntzako eskolak eta unibertsitateak sortzea sustatu zuen.

## Erreferentziak
Blaire White

**Blaire White** (Chico, Kalifornia, Ameriketako Estatu Batuak, 1993ko irailaren 14a) estatubatuar emakume blogari transgeneroa da, gizarte- eta politika-gaiei buruzko iritziak emateagatik ezaguna.

Eskuin alternatiboko kide eta gizonen eskubideen aldeko ekintzailea izatea egotzi izan diote Whiteri bere iritzi politikoak direla eta.

## Filmografia 
### Telesailak 
## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Blaire Whiteren webgunea
Rebecca Oppenheimer

**Rebecca Oppenheimer** (1972a) estatubatuar astrofisikaria da, zientzia exoplanetarioetan aditua. Manhattango Natur Historiaren Amerikar Museoko Astrofisika Saileko hiru kontserbatzaileetako bat da.

## Bizitza 
Rebecca emakume transgeneroa da; gizon jaio zen, bere jaiotza izena *Ben Oppenheimer* izanik. Columbiako Unibertsitatean Fisika ikasi zuen, 1994an graduatuz. Bost urte geroago, 1999an, Kaliforniako Teknologia Institutuan Astronomian doktoretza lortu zuen *Brown Dwarf Companions of Nearby Stars* doktore-tesia argitaratuz.

## Erreferentziak
Carl Reiner

**Carlton** "**Carl**" **Reiner** (Bronx, New York, 1922ko martxoaren 20 &ndash; Beverly Hills, Kalifornia, 2020ko ekainaren 29a) Estatu Batuetako aktorea izan zen, zineman, eta telebistan ibilitakoa.

## Filmografia hautatua 
* *Summer School* (1987)
* *Good Boy!* (2003)
* *Father of the Pride* (2004) (TV)
Errealismo zientifiko

**Errealismo zientifikoa** errealismo kritikoaren aldaera bat litzateke. Hainbat zutabe nagusi ditu:
# errealitate objektibo bat dago,
# zientziaren helburu nagusia errealitatea azaldu, deskribatu eta aurreikustea da,
# zientziak metodo zientifikoari esker bere helburuak modu bereizi batean lortzea. Hala ere, ezaugarritze hau nahiko inozo eta ahula da.

Honen arrazoi nagusia errealismo zientifikoaren aldaera anitz daudela da, esan daiteke autore bakoitzeko errealismo zientifiko bat badela. Autore bakoitzak ezaugarri ezberdin bati ematen dio garrantzia.

## Filosofoak 
Errealismo zientifikoa landu duten filosofoen artean hauek lirateke esanguratsuenak: Mario Bunge argentinarra; Hilary Putnam, Philip Kitcher eta Richard Boyd estatu batuarrak eta Ikka Niiniluoto finlandiarra.

## Teorien errealismoa eta entitateen errealismoa 
Ian Hacking-en *Representar e intervenir* lanean bi errealismo zientifiko ezberdintzen dira:

# Errealismoaren teoria zuzena izango da errealitatea den bezala islatzen badu.
# Entitateen inguruko errealismoak entitateen existentzia ziurtatzen du.

Kontutan izan behar da bigarren printzipioak ez duela lehenengoa bermatzen. Esaterako Ian Hacking-ek entitate batzuen errealismoa onartzen badu ere, teorien aurrean mesfidati azalduko da. Bere aburuz, garrantzi handiagoa du munduaz nola pentsatzen dugun eta ez hainbeste bertan egiten ditugun ekintzak.

## Kanpo estekak
Margarita María museoa

**Margarita María museoa** Berrizen kokaturiko museoa da. Margarita María López de Maturanaren bizitza eta lan harrigarriaren berri emango du museoak: XIX. mendearen amaieran komentura iritsi, eta barrutegia kendu, eta Berrizko Mesedeetako Misiolarien Institutua sortu zuen bertan. Edukiari dagokionez, Berriztik abiatu, eta planetako txokorik urrunenetara eramango gaitu erakusketak. 500 urte inguruko bidaia bat eginez, artelanak, dokumentuak, argazkiak, filmak, pantaila interaktiboak etab. erakutsiz.

## Historia 
XX. mendeko hirurogeiko hamarkadatik, Margarita Maríaren omenezko museoa zegoen Gurutze Santuaren komentuan. Sortzailearen biografian eta misioetako institutuak haren bizitzan garatutako jardueretan oinarritutako museoa zen. Batez ere, Margarita Maríarekin eta bere lanarekin lotutako gauzak eta agiriak zeuden bertan. Museo hartan, ordea, ez zegoen funtsezko zerbait: Berrizko Mesedetako Misiolarien osteko bilakaera eta, batik bat, Margarita Maríaren legatuaren gaur egungo egoera, gaur egun inoiz baino unibertsalagoa eta erlijio artekoagoa da-eta.

Ikuspegi berri hori kontuan hartuta, museoa oso-osorik berritzea proposatu zen.

Dena dela, Berrizko Mesedetako Misiolariek azken urteotan garatutako jarduera ere badago erakusgai: euren hastapenetatik, emakumeen hezkuntzan oinarrituta –nahiz eta hainbat eta hainbat arlotan lan egin–, gaur egunera arte, gizakien eta ingurumenaren aldeko ekimenak sustatuta. Horrez gain, munduko gaur egungo errealitate ekonomiko eta sozialaren berri ere eman nahi du museoak, baina ez mundu makroekonomikoarena, enpresa handiena eta estatuena, laguntza behar duen jendearen munduaren berri baizik. Alde horretatik, batez ere gazteenentzako bultzagarria izan nahi du museoak, partaidetzazkoagoa den kontzientzia sozial solidarioagoa sortzen lagundu ahal izateko.

## Aretoak eta edukia 
# aretoa. mesedeetako ordena
# aretoa: Komentuaren jatorria
# aretoa: komentuko artea
# aretoa: Margarita María: bihotzeko misiolaria
# aretoa: Margarita María: azalpen biografikoak
# aretoa. Margarita María. komentuaren eraldaketa
# aretoa: Misioetako mundua

## Kanpo estekak 
* Margarita María museoko web-orria
Otto Mueller

**Otto Mueller** ( Polonia, 1874ko urriaren 16a – 1930eko irailaren 24a) margolari eta ilustratzaile alemaniarra izan zen. «Die Brücke» talde espresionistaren partaidea izan zen.

## Biografia 
Otto Mueller Liebaun (gaur egungo Lubawkan, Polonia) jaio zen, Kreis Landeshut, Silesia alemaniarrean. Aita aleman eta ama ijitoa ziren. 1890tik y 1892ra litografo bezala prestatu zen, Görlitzen eta Breslaun. 1894tik 1896ra Dredeko Arte Ederren Akademian ikasi zuen eta, ondoren, ikasketekin Munichen jarraitu zuen, 1898an. Azken hiri horretan Franz von Stuckek talentu ez zuela esan zion eta ondorioz bertako Arte Ederren Akademia utzi zuen.

Muellerren lehenengo lanek inpresionismoaren, Jugendstil mugimenduaren eta sinbolismoaren eragina erakusten zuten. 1908am Berlinera joan zen eta han bere interes nagusia espresionismoan jarri zuen. Urte horietan Wilhelm Lehmbruck, Rainer Maria Rilke eta Erich Heckel ezagutu zituen. 1910ean Dresdeko Die Brücke taldean sartu zen; talde horretan margolari espresionistak biltzen ziren. 1913an Die Brücke, partaideen arteko diferentziak zirela eta, desagertu zen. Halaber, Muellerrek Blaue Reiter artisten taldearekin harremanetan jarri zen.

Lehen Mundu Gerran Alemaniako armadan borrokatu zuen, Frantzian eta Errusian. Gerra bukatuez gero, Breslauko Arte Akademian (Akademie der Bildenden Kunste) irakatsi zuen. Han jarraitu zuen heriotza gertatu arte, 1930eko irailaren 24an. Bere ikasleak izan ziren, besteak beste, Johnny Friedlaender eta Isidor Ascheim. 1937an naziek museoetan zeuden bere 357 lan konfiskatu zituzten berea "Arte endekatua" omen zelako.

## Obra 
Mueller Alemaniako expresionismoaren artista lirikoenetariko bat izan zen. Haren gai nagusia gizakien eta izadiaren arteko lotura izan zen. Harmonia da bere lanen ezaugarri nagusietariko bat, bai formetan bai koloretan. Oso ezagunak dira emakume biluzien eta emakume ijitoen egin zituen margolanak.

## Margolanak museoetan 
* Brücke Museoa, Berlin, Alemania
* Buchheim Museoa, Bernried, Alemania
* San Frantzizkoko Arte Ederren Museoa
* Arte Modernoaren Museoa, New York
* Washingtongo Arte Galeria Nazionala, Washington D.C.
* Thyssen-Bornemisza Museoa, Madril, Espainia.

## Galeria 

Natur mit Badenden.JPG|miniaturadeimagen|*Izadia bainulariekin*, 1915 -1920 Private Sammlung.
Müller_Otto_Drei_Akte_im_Wald_Sprengel_Museum_01.JPG|*Hiru neska biluzik basoan*.
Otto Mueller - Akt auf dem Sofa liegend - ca1920 - after 1925.jpeg|*Sofa batean etzanda*.
Otto Mueller - Fünf gelbe Akte am Wasser.jpg|*Bost gorputz biluziak uretan*.
Otto Mueller - Halbtakt - ca1925.jpeg|*Halbtakt*.
Otto Mueller - Fünf Akte am Wasser - ca1911.jpeg|*Fünf Akte am Wasser*.

## Kanpo loturak 
* :Biografia eta lan batzuk, Ludorff Galeria, Düsseldorf, Alemania
* :Otto Muellerren obrari buruzko komentarioa.
Ebidentzia enpiriko

**Ebidentzia enpirikoa**, *esperientzia sentsorial* ere deritzona, zentzumenen bidez lorturiko ezagutza da, oro har, behaketaren eta esperimentazioaren bitartez. Existitzen dena adierazten digu eta zeintzuk diren bere ezaugarriak, baina ez digu esaten zerbaitek hala izan behar duenik eta ez beste era batean; ez digu egia unibertsal bat ematen.  Kontzeptua grezieraz esperientzia izendatzeko terminotik dator, *ἐμπειρία* (empeiria).
[thumb|[Immanuel Kant (1724-1804)]]
Immanuel Kanten ondoren, filosofian, ezagutza mota honi *a posteriori* ere deitzen zaio (*a priori ezagutza*ren kontrakoa dena).

## Ezaugarriak 
* Partikularra: ezin denean bermatu ezagutzen dena beti eta kasu guztietan gertatuko dela, ezagutzarekin gertatzen den bezala: “Udazkenean, zuhaitzek haien hostoak galtzen dituzte”.
* Gertagarria: propietate edo ezaugarri bat atxikitzen diogun objektuak gerta daiteke ez izatea: nahiz eta orain arte zuhaitzek euren hostoak galdu izan dituzten, gerta daiteke etorkizun batean ez galtzea.

## Esanahia 
Ebidentzia enpirikoa egia (errealitateari zehazki dagokiona) edo gezurra (zehaztasunik eza) egiaztatzen duen informazioa da. Ikuspegi enpiristan, norbanako batek soilik ezagutza duela baiezta dezake ebidentzia enpirikoan oinarritzen baldin bada (nahiz eta enpirista batzuek ezagutza lortzeko beste bide batzuk daudela uste izan). Honek ikuspegi arrazionalistarekin talka egiten du, zeinek arrazoia edo hausnarketa bere baitan proposizio batzuen egiaren edo gezurraren ebidentzia kontsideratzen dituen. Ebidentzia enpirikoa behaketaren edo esperimentazioaren bitartez lorturiko informazioa da. Informazio hau zientzialarien bitartez ikertzen eta erregistratzen da. Hau da ebidentzia enpirikoaren iturri nagusiena. Bigarren mailako iturriek lehenengo iturriak deskribatzen, eztabaidatzen, interpretatzen, komentatzen, analizatzen, ebaluatzen, laburtzen eta prozesatzen dituzte. Bigarren mailako iturrien materialak eguneroko aldizkari edo egunkarien artikuluak, liburu edo pelikulen aipamenak edo beste pertsona baten ikerketa ebaluatzen edo eztabaidatzen duten aldizkari akademikoak izan daitezke.

1960.urtetik, Thomas Kuhnekin loturiko kritika batek metodo hauek aurretiko esperientzia eta sinesmenengandik eragina jasotzen duela argudiatzen du. Ondorioz, ezin da espero bi zientzialarik behatzean edo esperimentatzean behaketa teoriko neutral berdinak egitea. Gerta daiteke behaketa paper teoriko neutral bezala posible ez izatea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Larrasket (argipena)

**Larrasket** (frantsesezko idazkeran, *Larrasquet*) euskal abizen bat da. Abizen hori duten euskal herritar hauek dira ospetsuak:

* Jean Larrasket (1885–1953), euskalaria, Erromatar Eliza Katolikoko apaiza eta euskaltzain urgazlea.
* Jean Michel Larrasket (1950–2018), ingeniaria, irakaslea eta Eusko Ikaskuntzako Ipar Euskal Herriko presidentea.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Valentín Berriotxoa museoa

**Valentin Berriotxoa Museoa** edo Elorrioko Elizburu kaleko Santa Ana komentuan kokaturiko museoa da. Bertan San Balendin Berriotxoakoaren bizitzarekin loturik dagoen objektu eta agirien bilduma bitxia erakusten da. 

Hasieran santuaren jaiotetxean egon zen Museoa, baina 1966. urtetik aurrera Elorrioko Santa Ana komentuko areto batzuetan dago. 2003. urtean, gaur egun ikus ditzakegun instalazioak inauguratu ziren. Museoan santuaren bizitzaren zenbait aldiren berri jakingo dugu: bere familiarekin Elorrion igaro zituen umetako urteak eta Logroñoko Apaizgaitegian izan zuen prestakuntza-prozesua. Ondoren, Filipinetara egin zuen bidaia dator, eta Tonkinen (Vietnam) burutu zuen misio-jarduera, harik eta 1862. urtean martiri bilakatu eta haren erlikiak Bizkaira etorri arte. Bisitaldia amaitzeko, Santuaren beatifikazio eta kanonizazio prozesua jasotzen duten panel batzuk ikusi ahal izango ditugu. Ibilbide osoan zehar agiriak, argazkiak, mapak, testu autografoak, pinturak, urrezko piezak eta jantziak ikus daitezke, eta bai San Inaziorekin batera Bizkaiko patroia den San Balendin Berriotxoakoaren bizitzarekin eta lanarekin zuzenean loturik dauden gauza batzuk.

## Kanpo estekak 
* Valentin Berrio-Otxoa Museoko ataria [artxibatua]
* Balendin Berriotxoa Museoa. Bizkaiko Foru Aldundia.
Hontza museoa

**Hontza museoa** Mañariako udalerri bizkaitarrean kokatutako Durangaldeko natur zientzien museoa da.
thumb|Hontza Museoa. Mañaria

## Historia 
Hontza Museoa 1962an jaio zen ideia bezala, orduan, Hontza Museoko Fundazioaren sortzailea eta presidentea den Enrike Huertak, mundu malakologikoan sartu ondoren eta Euskal Herrian tankera horretako museorik ez zegoela ikusita, mota guztietako aleak biltzeari ekin baitzion, era horretan, etorkizunean, Natura Zientzien Museoa sortzeko asmoz.

1985. eta 1990. urteen artean zabalik egon zen, eta, gero, 2014ko azaroan, berriz azaldu zen, eta egoitza berria hartu zuen, Mañarian, hil zen arte Ebaristo Bustinza “Kirikiño” idazle mañariarraren egoitza izan zen Zumelaga eraikinean. Lehenengo fasean, 21 talde desberdinetako 541 ale aurkeztu ziren, Botanika, Fungi, Geologia Paleontologia, Ornogabeak eta Ornodunak barnean hartuta, mundu osoko espezie adierazgarriak, “tamainak, formak, koloreak eta marrazkiak” diskurtso museografikoaren azpian. Gure planetan lurreko, ur gezako eta itsasoko habitaten aldetik dagoen aniztasuna erakusten dute, “Maitatzen ez dena ezin da zaindu, eta ezagutzen ez dena ezin da maitatu” goiburuarekin. Horixe da, izan ere, “gure eginkizuna erakutsiko dizugu”.Gaur egun bere bildumean 5 kontinenteetatik bildutako 36.000 espezie baino gehiago daude.

## Erakusketa 
Eraikina bi zatietan bereizten da nagusiki: erakusketa iraunkorra eta aldi baterako erakusketa. Iraunkorrak nahiz eta izen hori eduki, ikasturteko iraupena du eta ekaina-iiraila artean aldatu egiten da hurrengo ikasturtera begira.

## Kanpo lotura 
* Hontza museoko ataria

## Kanpo estekak
Real 100 Museoa

**Real 100 Museoa** Donostiako Anoeta futbol zelaian kokaturiko museoa da. Bertan Errealaren azken mendeko historiaren bilakaera aztertzen da. Museoak 400 metro karratu ditu. Bertan futbolaz gain Errealaren beste kirol sailak ere aipatzen dira. Museoa 2009ko irailaren 9an ireki zen.

## Museoaren atalak 
* **Zaletasunaren aldapa:** Garai guztiko zaleen argazki-mosaiko handi bat. Realaren historiaren hasieratik Mendeurrenaren partida arte
* **Realaren ereserkiak:** Gure historian zehar zaleek kantatzen dituzten ereserkien partiturak eta grabaketak
* **Zaletasunaren tokia:** Txartelak, sarrerak, kromoen bildumak, merchandising eta Realarekin zerikusia duten gauzak. Toki hau bizia dago eta zaleek gauzak ematen jarrai dezakete
* **Reala Europan:** Partiden programak eta sarrerak, Realaren aurka Europan jokatu duten taldeen oroimenak etab.
* **Garaikur-aretoa:** Pentagonal-forma dauka, baloien josketa gogoratuz. Realak lortutako garaikur garrantzitsuenak erakusten dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Djuna Barnes

**Djuna Barnes** (Cornwall-on-Hudson, New York, 1892ko ekainaren 12a - New York, 1982ko ekainaren 18a) idazle estatubatuarra izan zen.

Parisen bizi izan zuen denbora luzean, non bohemioaren bizitza izan zuen abangoardiako loraldian; eta Europan zehar ibili zen. Bere azken 40 urteetan New Yorkera erretiratu zen. Bere lagunen artean, besteak beste, hauek zeuden: Ezra Pound, James Joyce, Gertrude Stein, Robert McAlmon, Natalie Barney, Peggy Guggenheim, Kay Boyle, Eugenio Montale, Elsa von Freytag-Loringhoven edo Janet Flanner Parisen eta E. E. Cummings Ameriketako Estatu Batuetan.

Emakume hezigaitza zen, edozein esperientzia berri probatzeko gogotsua eta moral burgesaren, politikaren eta konbentzio artistikoen hauslea, bere bizitza bere lanetan irudikatu zuen, besteak beste, axolagabetasuna, onirismoa, lesbianismoa, haustea eta lilura.

## Bizitza 
Cornwall-on-Hudson-en jaio zen, New Yorkeko artisten kolonia batean, haren gurasoek, Henry Budington Barnes eta Elizabeth Chappel, biolina ikasi zuten Ingalaterran ezkondu aurretik, eta 1913an dibortziatu ziren. aitak eta amonak estimua handia transmititu zioten arteagatik (Barnesen etxera maiz joaten ziren Jack London eta Franz Liszt bezalako artista handiak). Ez zuen hezkuntza formal bat izan bere aitak uste zuelako sistema publikoa eskasa zela, eta, beraz, sentitzen zuen etxeko hezkuntza askoz ere onuragarria zela. 20 urtekin eta institutuan ikasten zegoela, bere ibilbidea erreportari eta ilustratzaile bezala Brooklyn Eagle-rako hasi zuen. Aita eta amona bere heziketaz arduratu ziren. 

16 urte zituela, bortxatu egin zuten, itxuraz, bizilagun batek eta aitaren baimenarekin edo, agian, aitak berak. Gertaera hori *Ryder* lehen nobelan gain-gainetik aipatu zuen, eta zuzenean *Antiphon* lanean. Bere amonarekiko korrespondentzian dauden sexu erreferentzia esplizituek, harekin ohea partekatu zuen urte askotan, intzestua iradokitzen dute, baina Zelda amona lana idatzi zuen baino berrogei urte lehenago hil zena, bere salaketetatik kanpo geratu zen.

## Lanak 
* *The Book of Repulsive Women: 8 Rhythms and 5 Drawings* (1915)
* *Three from the Earth* (antzerkia, 1919)
* *Kurzy from the Sexa* (antzerkia, 1920)
* *An Irish Triangle* (antzerkia, 1921)
* *She Tells Her Daughter* (antzerkia, 1923)
* *A Book* (1923)
* *Ladies Almanack showing their Signs and their Tides; their Moons and their Changes; the Seasons as it is with them; their Eclipses and Equinoxes; as well as a full Record of diurnal and nocturnal Distempers, written & illustrated by a lady of fashion* (1928)
* *Ryder* (1928)
* *A Night Among the Horses* (1929)
* *Nightwood* (1936)
* *The Antiphon* (antzerkia, 1958)
* *Spillway* (1962)
* *Selected Works* (1962)
* *Vagaries Malicieux* (1974)
* *Creatures in an Alphabet* (1982)
* *Smoke and Other Early Stories* (1982)
* * I Could Never Be Lonely without a Husband: Interviews by Djuna Barnes* (1987)
* ''Djuna Barnes's New York* (1989)
* * At the Roots of the Stars: The Short Plays *(1995)
* *Poe's Mother: Selected Drawings* (1996)
* *Collected Stories of Djuna Barnes'' (1996)
Zarauzko Arte eta Historia Museoa

**Zarauzko Arte eta Historia Museoa** Zarauzko dorrean kokaturiko Zarauzko historia eta artearen inguruko museoa da. Museoak 2002ko ekainean ireki zituen ateak. Bertan, eta Zarauzko historia, X. mendetik gaurdaino azaltzen du. Zarauzko Udalak bere herriko Historia, Arte eta Kultura adierazpenak bertan lekua izan zezaten antolatu zuen Museoa, eta herriko eraikuntzarik zaharrenean kokatu zuen. Museoak zerbitzu ezberdinak ematen ditu, besteak beste, Historia Artxiboa, Histori Museoa eta Arte Museoaren zerbitzuak eskaintzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Euskonewseko erreferentzia
* Museoaren web-orria
* Gipuzkoako museoak
Terminator Salvation

**Terminator Salvation** (euskaraz *Terminator Salbazioa*), **Terminator 4**, **T4** edo **TS**, 2009ko McG estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia fikziozko film bat da. Christian Bale, Sam Worthington, Anton Yelchin, Moon Bloodgood, Bryce Dallas Howard, Common, Michael Ironside eta Helena Bonham Carter aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2018. urtea, Azken Epaiaren Egunaren ondorena. John Connor (Christian Bale) Skynet adimen artifizial sistema eta bere Terminator gudarostearen aurkako gizaki talde matxinatuaren burua da. Baina Marcus Wright (Sam Worthington) deritzonaren agerpenak Connorren bizitza aldatu du, gizaseme horrek heriotzaren pasabidean egon eta Connorren aita (Anton Yelchin) ezagutu duela baidio. Erlojuaren aurkako lasterketan, Connorrek Marcus etorkizunetik bidalia ala iraganetik erreskatatua izan den jakin behar du. Bitartean, Erresistentzia Skyneten operazio zentroaren aurkako azken erasorako prestatzera doa.

## Aktoreak 
* Christian Bale: John Connor
* Sam Worthington: Marcus Wright
* Anton Yelchin: Kyle Reese
* Bryce Dallas Howard: Kate Connor
* Moon Bloodgood: Blair Williams
* Common: Barne.
* Helena Bonham Carter: Serena Kogan doktorea
* Jadagrace Berry: Star
* Michael Ironside: Ashdown jenerala
* Terry Crews: Jericho kapitaina
* Linda Hamilton: Sarah Connorren ahotsa

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
L'Insulte

() 2017ko Ziad Doueiri libanoar zinema zuzendariaren film dramatikoa da. Hurrengo urtean Ingelesa ez den hizkuntza batean egindako film onenaren Oscar Sarirako izendatu zuten.

## Sinopsia 
Toni Libanoko kristau bat da. Etxeko landareak ureztatzen ari da. Ura balkoitik eroriko da, eta Yasser zipriztinduko du. Yasser palestinarra da. Bien arteko eztabaida hasiko da, eta Yasserrek Toni irainduko du. Tonik afera auzitara eramango du, eta xextra txikia komunitateen arteko gatazka bihurtuko da.

## Aktoreak 
* Adel Karam : Tony Hanna
* Kamel El Basha : Yasser Abdallah Salameh
* Camille Salameh : Wajdi Wehbe
* Diamand Bou Abboud : Nadine Wehbe
* Rita Hayek : Shirine Hanna
* Talal Jurdi : Talal
* Christine Choueiri : Manal Salameh
* Julia Kassar : Colette Mansour epailea
* Rifaat Torbey : Samir Geagea
* Carlos Chahine : Chahine epailea

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Kufija

thumb|Arabiar kufija zuri-gorri bat.
**Kufija** ( '**, hau da "Kufakoa" (); pluralez  **'), baita **ghutrah** (), **shemagh** ( '**), **** (), **mashadah** (), **chafiye** (, **dastmal yazdi** () edo **cemedanî''' () ere, Ekialde Hurbileko gizonezkoen buruzapi tradizionala da, normalean kotoiz egiten dutena. Arabiarrek ez ezik mizrahim juduek eta irandar nomadek (batez ere kurduak) ere erabiltzen dute.

1980ko hamarkadatik aurrera, Lehenengo Intifadatik aurrera, Palestinar kufija Mendebaldean modan jarri zen, hasieran ezkerreko militanteen artean baina gero gizarte maila osoetako kideen artean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Terminator Genisys

**Terminator Genisys** (euskaraz *Terminator Genesia*), **Terminator 5** edo **T5**, 2015eko Alan Taylor estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia fikziozko film bat da. Arnold Schwarzenegger, Jason Clarke, Emilia Clarke, Jai Courtney eta J. K. Simmons aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
2029. urtea. Etorkizunean gerra latz bat jazotzen ari da, honetan gizaki talde matxinatu bat Skynet adimen artifizial sistema garaitzear da. John Connor (Jason Clarke) gizakien erresistentziako burua da, eta Kyle Reese (Jai Courtney) haren soldadu leiala, Kalifornia postapokaliptiko baten hondakinen artean hazia. Gizateriaren etorkizuna salbatzeko asmoz, Connorrek Reese 1984. urtera bidaliko du, garai honetan Connorren ama den Sarah (Emilia Clarke) Skynetek hura hiltzeko bidali duen T-800 Terminatorrarengandik babes dezan, honela Connor erditu ez dezan. Baina Reesek beste aldean topatzen duena ez da hark espero zuena izango...

## Aktoreak 
* Arnold Schwarzenegger: T-800, jatorrizko Terminator modeloa, "Aitona" ezizenaz ezaguna
* Jai Courtney: Kyle Reese
* Emilia Clarke: Sarah Connor
* Jason Clarke: John Connor (orain T-3000)
* Byung-hun Lee: T-1000
* Dayo Okeniyi: Danny Dyson.
* Courtney B. Vance: Miles Dyson
* Sandrine Holt: Cheung detektibea
* J. K. Simmons: O'Brien detektibea
* Michael Gladis: Matias tenientea
* Douglas Smith: Eric Thompson.
* Brett Azar: T-800 gaztea
* Matt Smith: Skynet eta T-5000, "Alex" ezizenaz ezaguna

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala 
* IMDBko fitxa irakurgai
Pedro Planas Basagañas

**Pedro Planas Basagañas** (Sant Joan de les Abadesses, Girona, 1859ko apirilaren 24a- 1913ko uztailaren 30a) Balergo destakamenduko soldadu bat izan zen, Espainia-Estatu Batuak Gerran. destakamendu guztia bezala Balergo elizan 337 egun setiatuta egon zen. "Balerreko setioa" izenarekin ezaguna.

Ekintza militar honetan hainbat alditan zauritua izan zen.

Destakamenduaren ereserkia sortu zuen, haren letra orain arte irauten du.

Gerratik itzultzean denbora Bartzelonan bizi izan zen, amaldeko osaba batekin, aurrerago haren jaioterrira bueltatu zen, 1913ko uztailaren 30 hil zen lekua.

Katalanezko  "La importància dels secrets" (2014) Ferran Miquel i Rigauren nobelaren protagonista da.
EUMETSAT

**Satelite Meteorologikoak Ustiatzeko Europako Erakundea** edo **EUMETSAT** () satelite meteorologikoen europar misioak kudeatzeko 1986an sortu zen erakundea da. Sateliteen operatibitateaz gain, plangintza-sistemen, hegaldi konputazio-sistema dinamikoen eta ikuskatze eta kontrol-sistemen mantentzeaz arduratzen da. Gainera, jasotako informazio zientifikoa banatzeaz arduratzen da, hau azken erabiltzaileei helarazteko.

## Ikus halaber 
* EUMETNET

## Kanpo estekak
Castelgerundo

**Castelgerundo** Italiako iparraldeko udalerri bat da. Lodiko probintzian kokatuta dago, Lombardia eskualdean. 2018an  biztanle zituen,  kilometro koadroko azaleran. 

2017ko urriko herri erreferendumean erabaki zenez, Camairago eta Cavacurta herriek bat egin zuten; horrela eratu zen Castelgerundo udalerria, 2018ko urtarrilaren 1ean. Udaletxea Camairagon dago.

## Mugakideak 
Castelgerundok honako udalerri hauekin egiten du muga:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fabien Galthié

**Fabien Galthié** (Cahors, 1969ko martxoaren 20a) frantziar errugbilari ohia eta entrenatzailea da; uztartze-erdilari postuan aritzen zen. 1986–2001 bitartean, US Colomiers taldean jokatu zuen, eta Stade Françaisen 2001-2003 bitartean. 64 partida jokatu zituen Frantziako selekzioarekin. World Rugbyren urteko jokalari onena izendatu zuten 2002an. Frantziako hautatzailea da 2020tik.

## Jokalari palmaresa 
### US Colomiers 
* Frantziako errugbi txapelketa
** finalista: 2000
* European Challege Cup
** irabazlea: 1998
* Europako errugbi kopa
** finalista: 1999
### Stade Français 
* Frantziako errugbi txapelketa
** irabazlea: 2003
### Frantziako selekzioa 
* 64 partida 1991-2003 bitartean.
* 49 puntu (10 entsegu)
* Bost/Sei Nazioen Txapelketa 
** irabazlea: 1997, 1998, 2002
** Grand Slama: 1997, 1998, 2002
* Munduko Errugbi Txapelketa
** finalista: 1999

## Entrenatzaile palmaresa 
### Stade Français 
* Frantziako errugbi txapelketa
** irabazlea: 2007
** bigarrena: 2005
* Europako errugbi kopa
** finalista: 2005
### Montpellier 
* Frantziako errugbi txapelketa
** bigarrena: 2011
### Frantziako selekzioa 
* Sei Nazioen Txapelketa
** irabazlea: 2022 (Slam nagusia), 2025

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Fabien Galthié, Fédération française de rugby, ffr.fr
Manuel de Mendívil

**Manuel de Mendívil y Elío** (Madril, 1874ko azaroaren 4a - Donostia, 1942ko apirilaren 5a) idazle, militar eta politikari kontserbadore espainiarra izan zen. Espainiako Gerra Zibilean Ginea Espainiarraren Gobernadore frankista izan zen.

= Biografia =
Itsas Armadan kargu desberdinak bete zituen. 1893an Asturias fragatan ibili zen. Ondoren erregearen Giralda Iotan egon zen. Itsas Tenienta bezala batzorde batekin Europako estatu desberdinetan egon zen Espainiarako itsaspekoak erosteko asmoz. Armadaren irakaskuntzan aritu zen. Rosario Martínez de Irujo y Caro del Alcázar y Szechenyi-rekin ezkondu zen. *Revista General de la Marina* aldizkariaren zuzendaria izan zen. 1931an erreserbara pasa zen. Espainiako Gerra Zibilean, 1936tik 1937ra, behin Gineako kolonian borrokak bukatuta, Gobernadorea izendatu zuten. 1942an Donostian hil zen.

## Obra 
thumb|*A medias mieles* liburuaren azala.
Aldizkari askotan idatzi zuen: *Alrededor del Mundo* (zuzendaria izan zen), *Revista General de la Marina* (zuzendaria ere), *Blanco y Negro*... *Los Contemporáneos* literatura bilduma ere zuzendu zuen. Bere lan ezagunenak, bestetik, hauek dira:
* *Sara La Loca* (1909)
* *Mar de ojo* (1910)
* *La crueldad del amor* (1910)
* *Sombras (viajes novelescos)* (1910)
* *La última etapa* (1911)
* *Países de niebla (viajes novelescos)* (1911)
* *El ocaso de los reyes* (1911)
* *El encanto de la siren*a (1912)
* *Amor, eterno amor* (1912)
* *Historia de muchas vidas* (1913)
* *Viaje sentimenta*l (1918)
* *Méndez Núñez, el héroe del Callao* (1930). Casto Méndez Núñez mariñelaren biografia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak
Heihe-Tengchong lerroa

thumb|Heihe-Tengchong lerroa
**Heihe-Tengchong lerroa** (Txineraz: 黑河-腾冲线, pinyin: *xiàn Heihe-Tengchong*), baita ere **Aihui-Tengchong lerroa** bezala ezagututa, bi zati ia berdinetan banatzen duen Txina irudikatutako lerroa da. Heihe hiritik Tengchong barrutira doa. Txina osoa diagonalean zeharkatzen du. Hu Huanyong geografo txinatarrak 1935ean asmatu zuen.

## Lerro geodemografikoa 
Lerroak Txina demografikoki oso desberdinak diren bi zonaldetan banatzen du. Zabaleraz antzekoak dira baina ez populazioaren ikuspuntutik. Hauek ziren 1935ko datuak:
* Lerroaren mendebaldean: hedaduraren %57an populazioaren %4a bizi zen.
* Lerroaren ekialdean: hedaduraren %43an populazioaren %96a bizi zen.

2002an datuak oso antzekoak izan ziren:
* Lerroaren mendebaldean: hedaduraren %57an populazioaren %6a bizi zen.
* Lerroaren ekialdean: hedaduraren %43an populazioaren %94a bizi zen.

Nahiz eta 80 urte igaro egungo datuak oso antzekoak dira. Handitze txiki bat eman da mendebaldean. Aldaketa hori Han etniari egotzi zaio zeren eta Tibet eta Xinjiang lurralde autonomoetan hiri aldera mugitu omen direlako. Lerroaren mendebaldeak jarraitzen du pobreago eta nekazal ingurukoa izaten; ekialdeak, aldiz, aberatsago eta hiritarragoa.

## Erreferentziak 
## Ikus, baita ere 
* Txinako geografia

## Kanpo estekak 
* Numerical Simulation of Population Distribution in China
* Hu Huanyong lerroa
Anakaona

**Anakaona** (1474-1503) Bohio uharteko kazike indigena izan zen. Jaraguako Kazikegoa gobernatu zuen bere anaiaren heriotzaren ondoren. Nicolas de Ovando gobernadoreak urkan hiltzera kondenatu zuen.

## Bizitza 
Hispaniola uhartean jaio zen. Taninges hizkuntzan bere izenak *urrezko lorea* esan nahi du. Bere anaia Hispaniolako jauntxo garrantzitzu bat izan zen. Bere senarra Caonabo izan zen eta berarekin Higuemota izeneko printzesa izan zuten alaba.

Bere anaia hil zenean Anakaona bere lur guztien jabe bihurtu zen, horregatik, jauntxo bihurtzen lehenetariko emakumea izan zen.

## Genealogia 
## Kanpo estekak
Laura Cereta

**Laura Cereta** (Brescia, 1469ko iraila — 1499), XV. mendeko Italiako emakumearen aldeko idazlea, Pizkundeko humanismoaren emakume aparta izan zen.

## Biografia 
Cereta emakumearen inguruko gaiak tratatzean lehen idazlea izan zen. 1449tik 1492 arte espezialista bezala Brescian, Veronan eta Venezian lan egin zuen. Bere estilo oinarria gutuna zen, beste intelektualei idatzitako gutunak, alegia, baina benetako hartzailea publiko orokorra zen. Gutunetan gai pertsonalak eta haurtzaroaren oroipenak ziren gai nagusiak. Beste gai askoren artean emakumearen heziketaz, gerraz eta ezkontzaz idatzi zuen. Bere testuen bidez Laura Cereta ospea bilatzen zuen. Hogeita hamar urte zituela, bat-batean hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Biografia eta bere lanen gaineko komentarioa.
Teresa Villarreal

**Teresa Villarreal González** (1883 León Berria, Mexiko - ? San Antonio, Texas) iraultzaile mexikar aktiboa, idazlea, eta antolatzaile feminista, izan zen. Iraultza mexikarrean Alderdi Liberal Mexikarraren (PLM-etara) alde egin zuen.
Anna Morandi Manzolini

**Anna Morandi Manzolini** (Bologna, 1714ko urtarrilaren 21a - Bologna, 1774ko uztailaren 9a) italiar anatomia-irakaslea eta argizarizko irudi eskultorea izan zen.

Boloniako Unibertsitatean anatomia eskolak emateko baimen berezia jaso zuen, bere senarra zen Giovanni Manzolini, katedraren ardurapean, tuberkulosiak jota gaixotu ondoren; horrela, anatomia irakasle bihurtu zen senarra 1755ean hil zen arte. Giza anatomia xehetasunez kopiatzen zuten argizarizko irudiak egiteko zuen talentuak ilustrazioa Europako gorteetan ezagutzea ekarri zion, eta Errusiako Katalina II.arenean eta beste errege gorte batzuetan parte hartzera gonbidatu zuten.

Manzolinik argizarizko bi irudi ere sortu zituen, gaur egun Bolognako Palazzo Poggin ikusgai daudenak: bata autorretratua da, eta bertan bere burua irudikatzen du giza burmuin bat disekzionatzen; bestea, bere senarra irudikatzen du jarduera berean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Veronica Gambara

**Veronica Gambara** (Pralboino, Italia, 1485eko azaroaren 30a – 1550eko ekainaren 13a) italiar poeta eta buruzagi politikoa izan zen.

## Lanak 
* ''Rime della Signora Lucrezia Marinella, Veronica Gambara et Isabella della Morra, con giunta di quelle fin'ora* [sic] *raccolte della Signora Maria Selvaggia Borghini*, Napoles: Bulifon, 1693.
* Gutunak.
* *Occhi lucenti e belli*, Venezia, 1582.
* *Le Rime'', Florentzia, Olschki, 1995.
Angela Merici

**Angela Merici** (Desenzano del Garda, 1474ko martxoaren 21a - Brescia, 1540ko urtarrilaren 27a) italiar erlijioso bat izan zen, Urtsulatarren ordenaren sortzaileetako bat, nesken heziketari erabat emandako lehen kongregazioa. Eliza katolikoak Santu izendatu zuen.

## Kanpo estekak
Blandina

**Blandina** kristautasunaren martiri bat izan zen. II mendean bizi izan zen eta Marko Aurelio enperadorearen jazarpenaren biktima izan zen. Bere jaia ekainaren 2an ospatzen da.

## Ikonografia 
zezenaren edo parrillaren ondoan margoztu dio, bere martiritza sinbolizatuz.
Maryam Touzani

**Maryam Touzani** (Tanger, Maroko, 1980ko uztailaren 18a)  dokumentalista, gidoilari, aktore eta errealizadore marokoarra da. 2019an bere lehen film luzea zuzendu zuen, *Adam*, non Marokon haurdun dauden emakume ezkongabeen "legez kanpoko" egoera eta berriro ezkondu nahi ez duten alargunen gizarte-bazterketa salatzen dituen.

## Biografia 
1980ko uztailaren 18an jaio zen, Tangerren, eta haurtzaroa bere jaioterrian eman zuen, Londresen ikasketak jarraitu aurretik. 2003an, komunikazioan eta kazetaritzan graduatu zen. 23 urte zituen Tangerren zuen etxera itzuli zenean. Kultur kazetaritzan hasi zen lanean. 2008an gidoia idatzi zuen eta Emakumeen lehen Egun Nazionalari buruzko dokumental bat zuzendu zuen Marokon.

## Ibilbide zinematografikoa 
2012an, bere lehen zinema-lana aurkeztu zuen, *Quand ils dorment* fikziozko film laburra. 17 sari lortu zituen, Huescako Nazioarteko Zinema Jaialdiko Epaimahai Bereziarena barne, Oscarretarako sailkapen-jaialdian. Bi urte geroago, 2014an, Marokoko prostituzioari buruzko *Sous Ma Peau Vieille* dokumentala aurkeztu zuen. Urtebete geroago, Nabil Ayouch-ek zuzendutako *Much Loved* (2015) filmaren zinema-gidoira eraman zuen istorioa.

2015. urtearen amaieran, *Aya va à la plage* bere bigarren film laburra egin zuen, etxeko lanetan adingabeak esplotatzeari buruzkoa.

2017an, Nabil Ayouchekin lan egin zuen Ayouchek zuzendutako *Razzia* filmaren gidoian, eta aktore gisa ere lan egin zuen, rol nagusietako bat hartuz: 'Salima'.

2019an, Touzanik zuzendaritzara jauzi egin zuen film luzearekin, *Adam*. Filma Cannesko Zinemaldirako hautatu zuten, 'Un Certain Regard' sailean. Queer Palm Award sariagatik lehiatu zen, eta Namur de Angoulême-ko 12. Festival International du Film Francophone jaialdian. Marokok Oscar sarietarako hautagai hautatu zuen, Akademiaren 92. sarietan ingelesez besteko film onena izateko, baina ez zen izendatu.

Urte berean, Oskoen Akademiako kide bihurtu zen.

2021ean *Haut et fort* filmaren gidoian eta elkarrizketetan parte hartu zuen. *Casablanca Beats*, Nabil Ayouchek zuzendua. Canneseko 21. Zinemaldian lehiatu zen.

## Bizitza pertsonala 
Nabil Ayouch zinemagile frantziar-marokoarrarekin ezkonduta dago, eta harekin lan egin ohi du.

## Filmografia 
### Filmak 
* 2017: *Razzia*: aktorea eta gidoilaria.
* 2019: *Adam*: zuzendaria eta gidoilaria.
* 2022: *Le Bleu du caftan*
* 2025: *Calle Málaga*

### Dokumentalak 
* 2014: *Sous Ma Vieille Peau / Much Loved*: gidoilaria eta zuzendaria.

### Film laburrak 
* 2011: *Quand ils dorment*, gidoilaria eta zuzendaria.
* 2015: *Aya va à la plage*, gidoilaria eta zuzendaria.

## Erreferentziak
Maya Deren

**Eleanora Derenkowsky, Maya Deren** bezala ezagutua (Kiev, 1917ko maiatzaren 12agreg./apirilaren 29jul. - Nueva York, 1961eko urriaren 13a) Estatu Batuetan nazionalizatutako Ukraniar zinema zuzendaria, dantzaria, koreografoa, poeta eta idazlea izan zen. Era berean, zine esperimentalaren ekoizle garrantzitsuenetarikoa izan zen 40ko hamarkadan. Haren filmek psikoanalisia eta surrealismoa zuten oinarri, eta haren *Meshes of the Afternoon* XX. mendeko film esperimental garrantzitsuenetarikotzat jo izan da.

## Filmografia 
Derenen filmik ospetsuena *Meshes of the afternoon* izan zen, 1943an egina, garai hartan senarra zuenarekin zuzendua, Alexander Hammid. Filmean emakumeak egiten du protagonista rola, eta berak eta senarrak antzeztu zuten.
* Meshes of the Afternoon (1943) Alexander Hammid-rekin egina, Teiji Ito-ren musika 1959an gehitua.
* At Land (1944) argazkia Hella Heyman eta Alexander Hammid-ena
* A Study in Choreography for Camera (1945) Talley Beatty-rekin
* Ritual in Transfigured Time (1946) koreografian lankidetza Frank Westbrook eta Rita Christiani-ekin
* The Private Life of a Cat (1947) zuzenduta Alexander Hammid-ekin
* Meditation on Violence (1948)
* The Very Eye of Night (1952-55)

#### Bukatu gabeko filmak 
* The Witches' Cradle (1943) Marcel Duchamp eta Pajorita Matta-ekin
* Medusa (1949) Jean Erdman-rekin
* Haitian Film Footage (1947-55)
* Season of Strangers (1959)

## Kanpo estekak 
* Maya Deren IMDb-n
* Meshes of the afternoon Youtuben
Hipsometro

**Hipsometroa** (grekotik *ὕψος*, altitudea eta *μέτρον*, neurria) neurtzeko tresna da, uraren edo beste likido batzuen irakite-puntuko tenperaturaren arabera leku baten itsas mailaren gaineko altitudea zehazteko erabiltzen dena. hedaduraz hipsometroa ere esaten zaio erreferentzia-mailaren gaineko puntu baten goratzea kalkulatzeko zuzeneko neurketa metodoan (trigonometria) oinarritutako tresna motari.

## Presio hipsometroa 
thumb|eskuinera|358x358px|Presio hipsometroa
Presio hipsometroak, eskuineko marrazkian agertzen den moduan, likido baten irakin-puntua presio atmosferikoaren jaitsierarekin gutxitzen den printzipioa erabiltzen du, hau da, presio barometrikoa aldi berean, behaketa-puntuaren altitudearekin batera, txikitzen den printzipioa.

Tresna honek edukiontzi zilindrikoa dauka, bertan likido bat, normalean ura, egosten dagoena. Lurruna kanpoaldeko atorran zehar mugitzen da, erdiko konpartimentuan termometro bat jartzen den bitartean. Behatutako puntuaren itsas mailaren gaineko altuera deduzitzeko, beharrezkoa da irakite-puntuaren eta presioaren arteko lotura ezagutzea, baita presioaren eta altuera barometrikoaren artekoa ere.

Uraren irakite-puntuan oinarritutako gailua Francisco José de Caldas zientzialari kolonbiarrak asmatu zuen. Bere hipsometrok likidoen irakite-puntuaren eta presio atmosferikoaren arteko mendekotasuna erabiltzen du. Altitudea handitzen denean, irakite-puntura iristeko urak behar duen tenperatura jaisten da. 1817. urtean, Caldas jakintsuaren heriotzaren ondoren, William Hyde Wollaston-ek Hipsometro hobetua aurkeztu zuen, termometroa uretan murgilduta egon behar ez zuena eta lurruna baino ez zuena jasaten.

1845. urtean, Henri Victor Regnaultek hipsometro eramangarria aurkeztu zuen, dimentsio murriztutakoa.

## Eskalako hipsometroa 
thumb|eskuinera|450x450px|Eskalako hipsometroa
Grezia klasikotik ezaguna da triangeluen antzekotasunean oinarrituta objektuaren altuera neurtu daitekela, bere puntu gorenera heldu beharrik gabe, bakarrik bere itzala neurtuz. Eskalako hipsometro sinple batek eraikinaren edo zuhaitzaren altuera kalkulatzeko aukera ematen du, objektuaren goialdera bideratzen den erregela baten gaineko plomu baten neurketa irakurriz, objekturainoko distantzia ezaguna denean. Hipsometro modernoek laser-telemetroaren eta klinometroaren konbinazioa erabiltzen dute, objektuaren goiko eta beheko distantziak neurtzeko eta behatzailearen lerroen eta bi puntu horietako bakoitzaren arteko angelua altuera kalkulatzeko.

## Kanpo estekak
Štrpce

**Štrpce** () edo **Shtërpca** () Kosovoko Ferizajko barrutiko hiria eta udalerria da. 2015eko estimazioen arabera 13.630 bat biztanle lituzke.

2013ko Bruselako hitzarmenaren ondoren, Serbiar Udalerrien Erkidegoaren kide da.

## Demografia 
2011ko Kosovoko Gobernuaren erroldaren arabera, Štrpce udalerriak 6.949 biztanle zituen; horietatik, 3.757 albano-kosovoar (%54), 3.148 serbo-kosovoar (%45,3) eta beste batzuk. Hala ere, datu hauei arretaz begiratu behar zaie, serbo-kosovoar batzuek gobernuari egindako boikota dela eta. *Municipal Office for Communities and Returns*-en (MOCR) 2015eko estimazioaren arabera, ordea, 13.630 biztanle lituzke. Gutxiengoen Gaietarako Europako Zentroak (ECMI) 9.100 bat serbiar (%70,58) zeudela kalkulatu zuen 2013an.

### Talde etnikoak 
## Kanpo estekak
The Terror (telesaila)

***The Terror*** (), AEBetako telesail bat da, 2018ko martxoaren 25ean AMC telebista-katean. Dan Simmons estatubatuar idazlearen *izen bereko eleberrian* (2007) oinarritua dago, eta 1845-1847ko Sir John Franklinen Artikoko britainiar espedizio galduaren istorio fikzionatua kontatzen du, fantasiazko zenbait elementu gehituz. Lehenbiziko denboraldia Jared Harris, Tobias Menzies eta Ciarán Hinds aktoreek antzeztu zuten.

Ridley Scott, Alexandra Milchan, Scott Lambert, David Zucker eta Guymon Casady ekoizleek ekoitzi zuten.

AMC kateak adierazi duenez, dagoeneko 2019rako 2. denboraldi baterako beste 10 atal berri egingo direla iragarri du, logikoki, beste istorio eta kokaleku batean girotuz, hain zuzen ere, Bigarren Mundu Gerrako Pazifikoko Gerran eta japoniar-estatubatuar komunitatean girotua.

## Argumentua 
1847, Britainiar Errege Itsas Armadako espedizio bat, HMS Terror eta HMS Erebus ontziez osatua, Artikora bidalia izan da, han Ipar-mendebaldeko Pasaia topatzeko helburuz. Baina bertaratzean, itsasontziek nahiz espediziokideek "Tuunbaq" delako harrapakari misteriotsu, odoltsu eta gupidagabearen erasoak jasango dituzte, bidaia bera izua eta biziraupen joko batean bilakatuz.

thumb|erdian|Iparmendebaleko pasabidea

## Efektu bereziak 
Elurretan eta izotzetan girotutako eszenak afektu berezi bidez sortu ziren, platoan grabatu ondoren. Horretarako erabili zen Ridley Scottek *The Martian* (2015) filmean planeta gorria irudikatzeko erabili zuen teknologia bera. 

## Aktoreak 
* Jared Harris: Francis Crozier
* Tobias Menzies: James Fitzjames
* Ciarán Hinds: John Franklin kapitaina
* Paul Ready: Henry Goodsir doktorea
* Adam Nagaitis: Cornelius Hickey
* Edward Ashley: William Gibson
* Matthew McNulty: HMS Terror ontziko Edward Little lehen tenientea
* Liam Garrigan
* Ronan Raftery
* Nive Nielsen: Lady Silence

## Atalak 
## Eleberria 
* *The Terror* (2007, Dan Simmons)

## Ikus gainera 
* 1845-1847ko Sir John Franklinen Artikoko britainiar espedizio galdua

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Télémécanique

**Télémécanique** industriarako automata fabrikatzaile historiko handienetako bat izan zen. Frantzian sortua, 1924 eta 1988 bitartean egon zen jardunean, Schneider Electric taldeak xurgatu zuen arte.

## Historia 
Télémécaniqueren historia 1924. urtean hasten da Michel le Goullecek *Manufacture d’Appareillage Electrique* erosi zuenean, 1928an *Télémécanique Electrique* izena eman zitzaiona. Télémécaniquek barra gaineko lehen kontaktorea merkaturatu zuen.

1928 eta 1988 bitartean industria automatizazioan berezitu zen. 1988an Schneider Electric enpresa alemaniarrak Télémécanique erosi zuen. Dena dela, markari eutsi zion 2009ra arte. 2009an Télémécaniqueren produktu guztiak Schneider Electricera pasatu ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak