open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Erregistro (hardware)

Erregistroa, hardware arloan, datuak aldi batetarako gordetzeko erabiltzen diren memoria txikiak era arinak dira. Elektronika digitaleko osagai bat da.

PUZ-en kasuan, barruan dauden erregistroak letra batez edo biez adierazten dira, AX, BX,...
## Egoera erregistroa 
PUZ-en barruan erregistro berezi bat dago, **egoera erregistroa**, hemen eragiketa baten emaitzak gordetzen dira eta bere edukiekin eragiketa asko egiten dira.
Egoera biegonkorrakditu eta PUZ-en egindako azken eragiketaren baldintza batzuk gordetzen dira, adibidez:
:* Z: emaitza zero bada 1ean ipintzen da.
:* N: Emaitza negatiboa bada 1ean ipintzen da.
:* C: Emaitzak eroana badauka 1ean ipintzen da.
:* O: Emaitzak gainezkatzea badauka 1ean ipintzen da.

## Ikus,Gainera 
* Memoria (informatika)
* PUZ

## Kanpo estekak
Kontrol unitate

**Kontrol Unitatea** konputagailuaren burua da. Memoria nagusitik heltzen diren instrukzioak exekutatu, kontrolatu eta interpretatzen dituen prozesaketa unitate zentralaren (PUZ) osagaia da.
## Funtzionamendua 
Kontrol unitateak, datu busetik instrukzioaren kode bitarra hartzen du. Gero instrukzio deskodetzaileak instrukzioaren kontrol memoria deitzen den ROM memoria bateko posizioak aukeratzen ditu, eta hemen, instrukzioa osatzen duten mikroinstrukzioen kontrol seinaleen kodeak gordeta daude.

Sekuentziadorea, mikroinstrukzio bakoitzaren kontrol seinaleak ateratzeaz eta sistemako elementuei banatzeaz arduratzen da.

Kontrol unitate barruan, programaren kontagailua dago, eta hurrengo instrukzioaren memoriako posizioa helbide busetik bidaltzen du.

Bere betebeharrak betetzeko ondorengo informazioa erabiltzen du:
:* Instrukzioa: egin behar den eragiketa
:* Egoera erregistroa: Aurreko eragiketako emaitzaren informazioa
:* Periodo kontagailua (kontadorea)
:* Sarrera/Irteera seinaleak: Periferikoekin elkarrizketa ahalbidetzen dute.

## Kontrol unitatea diseinatzeko motak 
:* Logika kableatua: Ate logikoak eta sistema konbinazionalen eta sekuentzialen diseinu teknika erabiltzen du.
:* Mikroprogramazioa: Instrukzio bakoitzaren kontrol seinaleen informazioa memorian gordetzen da. Memoria hau memoria hila da. Orduan instrukzio bat exekutatzeko kontrol memoria irakurri behar da, bere mikroaginduak betetzeko.

## Ikus,Gainera 
* PUZ

## Kanpo estekak
Unitate aritmetiko-logiko

[thumb|300px|Unitate aritmetiko-logikoaren adibide adierazgarria. A eta B eragileak dira; R emaitza; F [kontrol unitatearen aginduak dira; D azken emaitzaren egoera da.]]

**Unitate aritmetiko-logikoa** kontrol unitateak bidaltzen dizkion datuekin eta agintzen dion eragiketarekin, datuak tratatu eta eragiketak exekutatzen ditu.
Eragiketa aritmetikoak (batuketa, kenketa,…) eta logikoak (and, or, …) egiten ditu.
Unitate honetako eragiketak oso oinarrizkoak dira, eta konputagailu gehienetan bere unitate aritmetikoa batutzaile-kentzaile bat da.

## Unitate aritmetiko-logikoaren osagaiak 
Ate logiko (eragile) bat edo gehiago, erregistro multzo bat, memoria biegonkor eta batzuetan sekuentziadore baterekin osaturik dago.
Eragileak, gehienetan, konbinazionalak eta paraleloak izaten dira, eta eragiketa konplexuetaz kontrol unitatea arduratzen da. Baina batzuetan, eragile sekuentziadore batekin eraikitzen da, hau ordenagailu ahaltsuenetan gertatzen da, eta unitate aritmetikoa paraleloan funtzionatu ahal duten eragile multzo baterekin osaturik dago. Kasu hauetan, eragile sekuentzial bakoitzak bere sekuentziadorea izan behar du, egin behar dituen eragiketak osotzeko.
## Ikus,Gainera 
* Elektronika
* Zirkuitu elektroniko
* PUZ

## Kanpo estekak
Lokailu logiko

**Lokailu logikoa** edo **eragile logikoa** bi proposizio edo esaldi lotzen dituen ikur edo hitza da, non loturaren emaitzaren egia-balioa hasierako esaldien egia-balioaren mendean dagoen soilik.

## Kanpo estekak
Kinolona

**Kinolonak** edo **fluorkinolonak** antibiotikoen familia bat dira. Oso erabilgarriak eta erabiliak dira, eta daukaten arazo nagusia da erresistentzia tasa, hain zuzen ere. Gernu-infekzioen aurkako sendagaiak dira batez ere, biriketakoak tratatzeko ere ematen dituzten arren. Espektro zabala eta ekintza bakterizida duten botika antibakterianoak dira.

## Sailkapena 
Lau belaunaldietako kinolonak ditugu gaur egun.

### Lehen belaunaldietakoak 
Azido pipemidiko eta oxolinikoa dira, gaur egun asko erabiltzen ez direnak.

### Bigarren belaunaldietakoak 
Oraindik oso ohikoa den ziprofloxazinoa dugu talde honetan, norfloxazino eta ofloxazinoarekin batera.

### Hirugarren belaunaldietakoak 
Levofloxazinoa da kinolona berrien artean zaharrena, erabilera oso hedatua daukana eta batik bat pneumoniak eta bestelako biriketako infekzioak sendatzeko ematen dena.

### Laugarren belaunaldietakoak 
Moxifloxazinoa da kinolona berrien artean berriena, Levofloxazinoaren espektro antzekoa daukana.

## Alboko eraginak 
Kinolonak nahiko antibiotiko seguruak dira, alboko eragin gutxi ematen dituztenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Álex de la Iglesia

**Álex de la Iglesia Mendotza** (Bilbo, Bizkaia, 1965eko abenduaren 4a) Euskal Herriko zinema zuzendaria da.

## Biografia 
Deustuko Unibertsitatean ikasi zuen Filosofia. Laster hasi zen komikiaren munduan murgildurik, eta hortik zinemara igaro zen.

*Mirindas asesinas* (1990) film laburrak izan zuen arrakastaren ondoren El Deseo-k Pedro Almodóvarren ekoiztetxeak finantzatu zion lehenengo film luzea: *Acción mutante* (1992). Bere lehen bi pelikula luzeak oso arrakastatsuak izan ziren, *Acción mutante* eta *El día de la Bestia* alegia. Idazlea ere bada, izan ere 1997an *Payasos en la lavadora* eleberria idatzi zuen.

Espainiako Zinema Akademiak sei Goya sari eman zizkion. *Perdita Durango* (1997) filmak Estatu Batuetan lan egiteko aukera eman zion, Rosie Pérez bezalako Hollywoodeko antzezleekin. *Muertos de risa* (1999) filmarekin telebistaren munduari kritika garratza egin zion*. La comunidad* filmean (2000), bizilagunen arteko harreman zailak islatzen saiatu zen, berezkoa duen ikuspuntu kritiko eta ironikoaz. Film honek hiru Goya sari eskuratu zituen 2001. urtean, nahiz eta ez lortu film onenari eta zuzendari onenari emandakoak. Urte berean, hala ere, film onenari emandako Fotogramas saria lortu zuen Alex de la Iglesiaren *La Comunidad*ek.

Gaur egun, mundu mailan bere esparruan oso egile ezaguna da, honela 2009ko ekainean Espainiako Arte eta Zinema Zientzien Akademiako zuzendari izendatu zuten. 2011ko otsailaren 13an ospatu ziren Goya Sarietan dimititu zuelarik.

## Filmografia 
* *Mirindas asesinas* (1991)
* *Acción mutante* (1993)
* *El día de la Bestia* (1995)
* *Perdita Durango* (1997)
* *Muertos de risa* (1999)
* *La Comunidad* (2000)
* *800 balas* (2002)
* *Crimen ferpecto* (2004)
* *The Oxford Murders* (2008)
* *Balada triste de trompeta* (2010)
* *La chispa de la vida* (2011)
* *Las Brujas de Zugarramurdi* (2013)
* *Messi* (dokumentala, 2014)
* *Mi gran noche* (2015)
* *El bar* (2017)
* *Perfectos desconocidos* (2017)
* *Veneciafrenia* (2021)
* *El cuarto pasajero* (2022)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*   Webgune ofiziala
*  imdb.com
Bus (informatika)

280px|thumb|Komunikazio busak inprimatutako zirkuitu batean
**Bus** (*bidirectional universal switch*), informatika arloan, elementu bi edo gehiagoren artean seinale elektrikoak bidaltzeko elektrizitatearen hari eroaleak dira.

Gailu elektronikoetan, konputagailuetan gehien bat, komunikatzeko elementurik erabilgarriena busa da.

## Ezaugarriak 
Busaren ezaugarriak hauek dira:
:* **Oinarri-banda**: Informazioa busetik zuzenean bidaltzen da, eramailerik gabe.
:* ** Paralelismo maila**: Orokorrean, busa paraleloa da, hau da une batean bitak batera bidaltzen ditu. Batzuetan bus multiplexatua erabiltzen da, bus paraleloa bezalakoa da, baina bere zabalera bidali behar den hitzarena baino txikiagoa da. Horregatik, hitz oso bat bidaltzeko, bidaltze partzialak egin behar dira, busa denboran multiplexaturik.
:* **Tenporizazioa**: Tenporizazioa kontutan izanik, busa ziklo osokoa edo zatitutakoa izan ahal da. Osokoa bada, busa okupatuta dago gailu arteko transferentzia irauten duen denbora guztian. Zatitutakoa bada, busaren denbora zati txikietan banatzen da (time slots). Honelako zati batek mezu bat bidaltzeko balio du. Orduan oinarrizko transferentzia bi periodotan zatitzen da: eskaerena era erantzunarena.
:* **Eragiketa era**: Bi gailu artean nola sortzen den elkarrizketa transferentzia bat egiteko. Izan daiteke sinkronoa edo asinkronoa.
:* **Kontrol estrategiak**: Busak, gailuak konektatzen dituzten hari batzuekin osaturik daude. Kasu solinean, PUZak kontrolatzen ditu transferentzia guztiak, bera da nagusia edo maisua da, eta beste gailu guztiak morroiak dira. Batzuetan aldi batetarako maisuak agertzen dira, adibidez PUZari ziklo-lapurreta eskatzen dioten gailuak, memoriara sarbide zuzenak egiteko. Beste egoera batzuetan maisu batzuk busaren erabilera banatzen dute.
:* **Luzera**: Busa, gehienezko luzera batetarako diseinatzen da.
:* **Abiadura**: Bus baten transmisio abiadura bere luzera, konexioak, egiteko erabili den euskarria eta kontrol logikaren menpe dago.
:* **Konexio gaitasuna**: Zenbat elementu konektatu ahal diren bus batean
:* **Aplikazioa**: Bus baten ezaugarriak mugatzen ditu.
:* **Ziklo motak**: Ondorengo zikloak jasan dezake:
::-Maisu batek irakurketa ziklo bat morroi bateri
::-Maisu batek idazketa ziklo bat morroi bateri
::-DMA zikloa (ziklo-lapurreta, idazketa edo irakurketa)
::-Eten zikloa
:* **Logika mota**: Batzuetan logika negatiboarekin eraikitzen dira, zeren:
::-Potentzia gutxiago gastatzen da
::-Konmutazioa azkarragoa da
::-Gailua itzalita badago, ukatu balore hartzen du.
:* **Euskarria**: Gailu desberdinetako konexio fisikoa egiteko erabiltzen den materiala da. Izan ahal dira:
::-Kableak (Txirikorda, laua, ardazkidea)
::-Zuntz optikoa

## Ikus, gainera 
* PUZ
* Elektronika
* Helbide-bus

## Kanpo estekak
Javier Sádaba

**Javier Sádaba Garay** (Portugalete, Bizkaia, 1940ko azaroaren 28a) filosofoa eta gaztelaniazko idazlea da. Filosofiako bi lizentzia eskuratu ditu: Salamancako Unibertsitatean lehena, eta Madrilgo Complutense Unibertsitatean bigarrena. Teologiako lizentziaduna ere bada, Erromako Gregoriotar Unibertsitatetik; eta Filosofian doktorea, Madrilgo Unibertsitate Autonomotik, eta Etikako eta Erlijioaren Filosofiako katedradun da unibertsitate horretan. Munduko hainbat unibertsitatetan irakasle ibili da. Ekarpen ugari egin du bioetikaren arloan.

Hogeita hamar bat liburu eta artikulu ugari argitaratu ditu, filosofiaren ingurukoak zein Euskal Herriari buruzkoak, eta tarte berezia eskaini dio bere hausnarketetan zientziak gaurko gizartean duen paperari. Publiko zabalari zuzenduak dira argitaratu dituen liburu asko. Besteak beste, hauek aipa daitezke: *Saber morir* (1992), *La ventana y el mundo* (1993),* Diccionario de ética* (1997),* Saber vivir, análisis y gozo de la vida cotidiana* (1998), *Euskadi, nacionalismo e izquierda* (1998), *La vida en nuestras manos* (2000)...

Madrilen bizi arren, oso hurbiletik jarraitu izan ditu beti Euskal Herriko gorabeherak, eta beti egon da ezker abertzalearen proposamen politikoetatik hurbil, nahiz eta azken urte hauetan gogor kritikatu duen ETAren jarduera armatua. Euskal Herriko gatazkari elkarrizketaren bidez irtenbidea ematearen alde agertu da behin eta berriz.

## Idazlan nagusiak 
* *Lenguaje religioso y filosofía analítica* (1977)
* *Amor diario* (1977)
* *Qué es un sistema de creencias* (1978)
* *Filosofía, lógica y religión* (1979)
* *Conocer a Wittgenstein* (1980)
* *Saber vivir* (1984)
* *Lenguaje, magia, metafísica. El otro Wittgenstein* (1984)
* *Las causas perdidas* (1987)
* *Euskadi: pensando el conflicto* (1987). Fernando Savaterekin batera idatzia.
* *El amor contra la moral* (1988)
* *Lecciones de filosofía de la religión* (1989)
* *La filosofía analítica actual: de Wittgenstein a Tugendhat* (1989)
* *Saber morir* (1991)
* *Dios y sus máscaras* (1993)
* *Diccionario de ética* (1997)
* *Nacionalismo e izquierda* (1998)
* *La vida en nuestras manos* (2001)
* *Filosofía contada con sencillez* (2002)
* *Principios de bioética laica* (2004)

## Kanpo loturak 
*  Sádabaren webgune pertsonala
*  Javier Sádaba, bideo batean

## Erreferentziak
Kirkuk

**Kirkuk** edo **Kerkûk** (, '**, ,  **', ) hego Kurdistan edo Irakiar Kurdistango hiria da, At Ta'mim probintziako hiriburua. Alderdi kurdu nazionalistek hiriburutzat errebindikatzen dute betidanik. Hirian gizarte talde desberdinak aurki ditzakegu: kurduak, arabiarrak, turkmenoak eta asiriarrak. 80ko hamarkada arte, dirudienez kurduak populazioaren erdia osatzen zute, Saddam Husseinen gobernuak garbiketa etniko bat martxan jarri zuen (Anfal kanpaina), turkmeno, asiriar eta batez ere kurduengan zentratu zena, hiritik kanporatuak izan zirelarik. Hego aldeko famili arabiarrez bete ahal izateko. 2003 ondoren kanporatuak itzultzen hasi ziren, kasu batzuetan aurretik egondako garbiketa etnikoa alderantziz bultzatuaz.

Gaur egun talde desberdinen arteko erlazioa txartzen ari dira, kurduak beraiek menperatzen duten eremuan sartu nahi dutelarik eta arabiarrak eta turkmenoak honen aurka etengabe borrokatuaz. Turkiak betidanik erdian sartu da, turkmenoekin duen antzekotasun etnikoaz baliatuz. Ingurua petrolioan aberatsa dela ahaztu gabe.

## Klima 

## Herri eta hiri senidetuak 
*  Arbil
*  Mosul

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pablo Sarasate

**Pablo Sarasate** (Iruñea, 1844ko martxoaren 10a - Biarritz, Lapurdi, 1908ko irailaren 20a), izen osoa **Martin Meliton Sarasate Navascues**, nafar biolin jotzailea eta musikagilea izan zen, Francisca Sarasate idazlearen neba. Ibilbide profesional arrakastatsua izan zuen bai Europan, bai Amerikan. Biolinari soinu goxo eta garbia ateratzen zion, eta berebiziko teknika zuen; guztiz berritu zuen biolina jotzeko modua.

Biolinerako zenbait lan ondu zituen, hala nola, *Jota aragonesa*, *Romanza andaluza*, *Caprice Basque*, *Zapateado*, *Zigeunerweisen*, *Habanera* eta *Aires navarros*. 

Haren omenezkoak dira Iruñeko Sarasate pasealekua, Pablo Sarasateren monumentua eta Pablo Sarasate Musika Kontserbatorio Profesionala. Kondestablearen jauregian Pablo Sarasate museoa dago. 

## Bizitza 
Martin Meliton Sarasate Navascues 1844ko martxoaren 10ean jaio zen, Iruñeko San Nikolas kalean; aita, Miguel Sarasate, Iruñekoa zen, eta ama, Javiera Navascues, Orbaizetako olakoa. Bi urte besterik ez zuen igaro Nafarroako hiriburuan; izan ere, aita musikari militarra zen, Espainiako 20. erregimentuko musika bandaren zuzendaria, eta Valladolidera igorri zuten. Geroago, Santiago de Compostelan eta Coruñan bizi izan zen. Hiri horietan guztietan, gurasoek aurkitu ahal izan zituzten biolin irakasle hoberenekin ikasi zuen.

Zazpi urte zituelarik eman zuen lehenbiziko biolin kontzertua, Coruñan. 1853an, Juana de Vega Espoz Minako kondesak emandako dirulaguntza bati esker, Madrilera joan zen amarekin. Bertan, Manuel Rodriguez biolinista handia izan zuen irakasle. 1854ko martxoaren 23an jo zuen lehenbiziko aldiz Errege Antzokian, eta 1855eko maiatzean, Elisabet II.a erreginaren aitzinean. 

Umearen maisutasunak liluraturik, Elisabet II.ak pentsio bat ematea erabaki zuen Parisen ikas zezan. 1856ko uztailean abiatu zen harantz, amarekin, eta zenbait kontzertu eman zituen bidean, Iruñean eta Donostian besteak beste. Abuztuan, ordea, Baionara iritsitakoan, ama koleraz eritu eta hil egin zen. Ignacio Garcia Etxeberriak, Espainiako kontsulak, haren ardura hartu eta Frantziako hiribururaino eraman zuen. Horrez gain, gestioak egin zituen Nafarroako Diputazioak beste dirulaguntza bat eman ziezaion.

## Konposizioak 
[thumb|upright|Sarasateren *Spanische Tänze*, [Berlin, 1878 aldean]]
thumb|upright|*Villa Navarra*, Sarasateren Biarritzeko etxea

## Sari ohoregarriak 
[thumb|upright|*Pablo de Sarasateren erretratua*,  [James Abbott McNeill Whistler|Whistler, 1884]]
* 50px Karlos III.aren Ordenako zalduna (1861)
* 50px Elisabet Katolikoaren Ordenako komendadorea (1880)
* 50px Frederiko Würtembergekoaren Ordenako Lehen mailako Gurutzea (1882)
* 50px Mecklenburg-Schweringo Merezimenduaren Domina (1882)
* Londresko Royal Philharmonic Societyko ohorezko kidea (1884)

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Iruindar ospetsuen zerrenda
* Euskal Herriko musika klasikoa
* Pablo Sarasate Museoa
* Louis Diémer

## Kanpo estekak 
* *Pablo Sarasate*, pamplonaescultura.es
Fausto Elhuyar

**Fausto Fermín Elhuyar Zubize** (Logroño, 1755eko urriaren 11 &ndash; Madril, 1833ko otsailaren 6a) jatorri euskalduneko kimikaria zen; Joan Jose anaiarekin batera, wolfram elementu kimikoa lehen aldiz isolatu zuelako da ezaguna.

## Bizitza 
Gurasoak lapurtarrak zituen. Joan Jose anaiarekin batera, tungstenoa edo wolframioa isolatu zuen lehen kimikaria izan zen. Zientzia-ikasketak (mineralogia eta kimika) Parisen egin zituen 1770-1776 urteetan. Euskalerriaren Adiskideen Elkarteko kidea zen garai hartan. 1778. urtean, Alemaniako Freiburg-era jo zuen, mineralogian gehiago sakontzearren. Bergarako Errege Mintegian jardun zuen ondoren (1781-1785). Anaiek bertan isolatu zuten wolframa, azido wolframikoaren erredukzioaren bidez (1783) eta urte hartantxe, Somorrostroko burdin meatzeei buruzko txosten bat aurkeztu zuen Fausto Elhuyarrek. Anaiak bezala, mineralen azterketan egin nahi zuen lan eta, Bergara utzita, Hungaria, Saxonia eta Austriara jo zuen, Born baroiaren metodo berriak ikastera (1785). Gero, Espainia Berriko (Mexiko) meatzetako zuzendari izendatu zuten (1788). 1821. urtera arte jardun zuen han. Meatzetako ustiaketak antolatu eta eskola bat sortu zuen. Aldi berean, logia masoi bat sortu zuen lurralde haietan. Mexikoko independentziaren aldeko gatazkak hasi zirenean, Espainiara itzuli zen eta hainbat administrazio-kargu bete zituen. Espainiako meatzeetako zuzendari nagusia izan zen eta Madrilgo *Escuela de Minas* ikastegia sortu zuen.

Fitxategi:Wolfram evaporated crystals and 1cm3 cube.jpg|alt=
Fitxategi:Wolframaren eskultura Bergaran.jpg|Wolframaren eskultura Bergaran.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elhuyar anaiak
* Wolframa
* Bergarako Errege Mintegia
* Euskalerriaren Adiskideen Elkartea

## Kanpo estekak 
* Fausto Elhuyarren urteurrena
* Elhuyar anaiak
* Faustoren itzala. Fito Rodriguez Bornaetxea-ren eleberria (2004)
Hatz-agnosia

**Hatz-agnosia** (grezierazko *a-*, *"gabe"* eta *gnosia*, *"ezagutza"*) norberaren hatzak nahiz beste batenak identifikatzeko gaitasun eza da. Hitza Josef Gerstmannek sortu zuen 1924ean.

Bi urte bete aurretik, umeek, kopurua ezagutu ez arren, esku nahiz oinetan behatzak dituztela badakite. Batetik bostera eta bostetik hamarrerako zenbakien ezagutza hatzen ezagutzarekin batera garatzen da. Lau urtetik aurrera zenbatzeko, gehitzeko eta kenketak egiteko erabiltzen dira.

Gerstmannek hatz-agnosiaren lehenengo deskribapena egin zuenean, lotura parieto-okzipitalean kokatu zuen lesioaren kausa. Era berean, Hecaen-ek buruturiko ikerkuntzetan baieztatu zuen ezker hemisferioa mindurik duten pazienteen %20ek dutela hatz-agnosia, eskuin hemisferioa mindurik dutenen artean aldiz %3a da hatz-agnosia duena. Hala ere, alterazio afasia edo dementzia testuinguruan ere sarritan agertzen da eta egoera hau ezin dugu akats kognoszitibo zehatz bezala hartu.

Hecaenek horrela deskribatzen du hatz-agnosiaren adierazpen klinikoa: *"Hatz-agnosiak ezaugarri du hatzak, izendatzeko eta aukeratzeko gaitasun eza. Pazienteak, era berean, bere hatzak mugitzeko zailtasuna aurkezten du, erratu egiten da, nahasten ditu, ez da gai esploratzaileak ukitutako hatza errekonozitzeko; gainerako agindu guztiak zehaztasunez eta arin betetzen dituelarik; halako pazienteak gai dira orratz bat albainutzeko edo pianoa jotzeko. Aipatzekoa da erdialdeko hatzen akatsak ugariagoak direla. Hasieran, pazienteak ez du bere gaitasun eza ezagutzen eta zuzentzeko esfortzurik ez du egiten; azken hau, hala ere, ez da kasu guztietan gertatzen."*

## Ikus, gainera 
* Gerstmann sindromea
* Agnosia
* Agrafia

## Kanpo estekak
Garapen psikomotor

**Garapen psikomotorra** mugimenduen eta zentzumenen eskuratzearen eboluzioa da, banako baten bizitzan zehar. Garapen hau oso garrantzitsua da jaioberri eta haurrarengan, bizitzaren garai horretan eskuratzeak ugariak baitira.

Psikomotrizitatean oinarritzen da.

## Gaitasun motorrak 
Haur hezkuntzan *gaitasuna* esaten denean trebetasun motorra zein fisikoa lantzeko baliagarriak diren gaitasunak etortzen zaizkigu gogora.

Eduki pertzepzio-motorrak tratatzen direnean, gaitasun fisikoak eta gaitasun motorrak lantzen dira.

### Gaitasun fisikoak 
Gaitasun fisikoa garatzeko gaitasunak: indarra, malgutasuna, abiadura eta erresistentzia. Hauek bigarren hezkuntzan lantzen dira.

### Gaitasun motorrak 
Gaitasun motorrak ohiturazko eta oinarrizko trebetasun eta abilezien bitartez garatuko dira, hauek direlarik: lasterketak eta ibilketak, bestelako lekualdaketak, jauziak, birak, orekak…

Gaitasun motorra garatzeko gaitasunak: Koordinazioa (dinamiko orokorra eta ataletakoa), oreka, gorputz eskema eta espazio-denborako egituraketak. Hauek haur hezkuntzan lantzen dira.

* Koordinazioa: mugimendu bat burutzerakoan giharrek modu eraginkorrez elkarren artean adosteko eta osatzeko duten gaitasuna da. Bi koordinazio mota aztertu ohi dira:
** Atalkako koordinazioa: ikusmen eremua eta mugikortasun zehatzaren arteko lotura adierazten du: manipulazioak, jaurtiketak, harrerak…
** Koordinazio dinamiko orokorra: egitura nagusiko mugimenduak, bertan gihar multzo askok parte hartzen dute: lekualdatzeak, jauziak, birak…

* Oreka: gorputza jarrera batean mantentzeko gaitasuna da. Bi oreka mota bereizten dira:
** Estatikoa: geldirik gaudenean, egoera egonkorra, lekualdaketarik gabe, grabitate-gune sostengu oinarri parean kokatua dugu. Zutik, adibidez.
** Dinamikoa: mugimenduan, desplazamenduan, grabitate-gunea lekuz aldatzen da. Lasterketan, adibidez.

* Gorputz eskema: jarrera mantendu, erori gabe mugitu, objektuak maneiatu ahal izateko adar eskeletikoek burututako egokitzapena da. (Giharretako tentsio-laxatze txandaketa). Jaio berriek gihar tentsio erreflexuak dituzte. Gorputz eskema borondatezko mugimenduekin garatzen denez, eskolan estimulatu behar dugu: lauzangokako desplazamenduak, geldiketak, gorputza egoeraz aldatu mugimendua egokitzera behartuz, oreka mantendu… Gorputz eskema gaizki eratuz gero, kanpoko mundua eta pertsonen arteko harremana kaltetzen da.

* Espazio-denborako egituraketak: Espazio eta denboraren arteko harremana oso estua da. Mugimenduaren analisian denbora eta espazio parametroak bereiztezinak dira, erabat elkarlotutako aldagaiak ditugu. Keinu guztiak eta desplazamendu guztiak espazioan egiten dira, baina aldi berean denboran ere. Edozein jarduera motor nahitaez eta ezin banatutako eran espazio/denborari dagokie; honela denboraren nozioa, hasiera batean, umearentzat nozio motor eta keinuzkoa da: keinu baten, desplazamendu baten edo uzkurdura baten iraupena.

## Ikus, gainera 
* Garapen kognitiboa

## Kanpo estekak
ALPAC

**ALPAC** (*Automatic Language Processing Advisory Committee*) John R. Pierce buru zuten hirurogeita hamar zientzialarik 1964an osatutako batzordea zen. Bere helburua hizkuntzalaritza konputazionalaren eta konkretuki itzulpengintza automatikoaren aurrerapena ebaluatzea zen. 1966an batzordeak argitaratutako txostenak, *ALPAC txostena* izenez ezagutzen dena, hizkuntzalaritza konputazionalaren inguruko oinarrizko ikerketa beharrezko zela zioen, eta horrek itzulpengintza automatikoaren inguruko ikerketen murrizketa suposatu zuen, batez ere Estatu Batuetan.

## Erreferentziak 
* John R. Pierce, John B. Carroll, et al., *Language and Machines — Computers in Translation and Linguistics*. ALPAC report, National Academy of Sciences, National Research Council, Washington, DC, 1966.

## Kanpo estekak 
*  ALPAC txostena (archive.org; litekeena da osorik ez egotea)
*  ALPAC txostenaren laburpena (PDF)
NAACL

**NAACL** Association for Computational Linguistics elkartearen Ipar Amerikako azpielkartea da, eta izen bera duen konferentzia antolatzen du urtero.

## Kanpo estekak 
*  NAACLren webgunea
1980ko Alemaniako Sari Nagusia

**1980ko Alemaniako Sari Nagusia** urte horretako Abuztuaren 10ean ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
1979ko Alemaniako Sari Nagusia

**1979ko Alemaniako Sari Nagusia** urte horretako Uztailaren 29an ospatu zen Hockenheimring zirkuituan.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Liverpool (argipena)

**Liverpool** hitzak esanahi ezberdinak izan ditzake:

## Geografia 
* **Liverpool** Ingalaterrako hiria da.
* **Liverpool**, Costa Rica.
* **Liverpool**, Australia.
* **Liverpool**, New York, Ameriketako Estatu Batuak.
* **Liverpool**, Pensilvania, Ameriketako Estatu Batuak.
* **Liverpool**, Texas, Ameriketako Estatu Batuak.

## Kirolak 
Hainbat futbol taldek dute izen hau:
* **Liverpool FC**, Ingalaterrako futbol taldea.
* **Liverpool FC**, Montevideoko (Uruguai) taldea.
Arrasate Eskubaloi Taldea

**Arrasateko Eskubaloi Taldea** Arrasatek (Gipuzkoa) duen eskubaloi talde nagusia da.

Lehen taldea Lehenengo Nazional mailan aritua da. Horrez gain baditu gazteen taldeak, eta baita emakumezkoen talde bat ere. Taldeak historian zehar izan duen kategoria altuena 1. nazionala bera izan da.

Taldeak Uribarri auzoan kokatuta dagoen Iturripen jokatzen ditu etxeko partidak eta hau okupaturik izanez gero Musakolako kiroldegian.

## Azken denboraldiak 
## Kanpo estekak
Sorani

**Sorania** Kurdistango hegoaldean, hots, Irango mendebaldean (Mahabad, Sanandaj) eta Irakeko ipar-ekialdean (Arbil, Kirkuk, Suleimaniya), erabiltzen den hizkera da, kurdueraren aldaera bat. Arabiar alfabetoz idazten da.
## Kanpo estekak
Ossau-Irati

**Ossau-Irati** Ipar Euskal Herriko eta Bearnoko ardi gasna bat da.

Frantziar Jatorri deitura kontrolatua da 1980tik eta Europar Batasunaren Jatorri deitura babestua 2003tik. 1.700 ekoizle hartzen ditu bere gain.

Ardi manex burugorri, ardi manex burubeltz eta euskal-bearnoar ardiek ematen duten esnearekin egiten da gazta hau. Pasta prentsatuko gazta da, eta bere azala kolore laranja edo horia du. Gatza txikiek 3-4 kilo pisatzen dute, eta handiek, berriz, 6-7.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Odón Elorza

**Odon Elorza González** (Donostia, Gipuzkoa, 1955eko apirilaren 4a) politikaria da, PSE-EE alderdikoa. 1991etik 2011 arte Donostiako alkate izan zen. 2014az geroztik Espainako Kongresuko diputatua izan zen, Gipuzkoan lortutako jarlekuarekin. 2022an, Elorzak bere alkatealdian Kote Cabezudo sexu erasotzailea babestu eta finantzatu zuela ziotenen aurka Elorzak aurkeztutako kereilak artxibatzearekin batera, Elorzaren karrera politikoa itzali zen.

## Bizitza 
Donostiako kaian jaio zen: aita armadore zuen, eta amaren aldetik, Badajoztiko jatorria du. Ikasketak Mundaiz ikastetxe erlijiosoan egin zuen. Batxilergoa bukatu arren, ez zen karrera unibertsitario hasi berehala, eta izozki saltzaile ibili zen gaztaroko urte batzuetan. Bere esanetan, hortik etorri zitzaion jendartean murgiltzeko erraztasuna. Politikan ibili eta gero, zuzenbide karrera egiten sartu zen, lanarekin bateratzeko zailtasunak zirela eta hamar urteren buruan bukatu zuen, 1997an. Ana Maria Lanfus donostiar burgesiako familiako alaba batekin ezkonduta dago eta ez dute seme alabarik.

PSE alderdiaren baitan, 1979ko iraileko udal hauteskundeetan Donostiako zinegotzi aukeratu zuten; 2011ko udal hauteskundeak arte, kargu horretan etengabe ibili zen. Gainera, 1984tik 1991era Eusko Legebiltzarreko legebiltzarkidea izan zen.

### Donostiako alkate 
1991eko ekainaren 20an Donostiako alkatetza lortu zuen, botu eta zinegotzi gehien lortu ez arren, EAJ alderdiarekin eginiko akordio bati esker. Izendapen hori gertatzeko izandako 1991eko udal hauteskundeetan Elorzaren PSE alderdia 3. suertatu zen 5 zinegotzirekin, Eusko Alkartasuna garailearen eta Herri Batasunaren ondoren. Hauteskunde haietako 4. indarra PP izan zen eta 5.a EAJ: bi alderdi hauek bozkatu zuten Elorza alkate izan zedin.

1999tik 2002 urteko hasiera bitartean PP alderdiarekin mantendu zen alkatetzan. Geroztik Ezker Batua eta beste alderdi batzuekin izandako lankidetzari esker segitu zuen alkate.

Alkatetzan irauteko garatutako akordio-politika nahasia eta gorabeheratsua zela-eta eta udal politikan izan duen jarreragatik, demagogo eta pertsonalista izatea leporatu zaio hainbat aldetatik. 2011ko udal hauteskundeetan Bilduk udal hauteskundeak irabazi zituen Donostian eta sozialistek hainbat eserleku galdu zituzten. Elorzak hauteskundeak galdu zituelako eta beste arrazoi politiko batzuen erruz, alkate izateko hautagaitza eta zinegotzi kargua utzi zituen, 20 urteren buruan. Ernesto Gasco izendatu zuten alkatetzarako ondoren hautagai. ziotenen aurka Elorzak aurkeztutako kereilak artxibatu ziren.

2022an bertan, Donostiako Udalaren hauteskundetarako berriro ere PSOEren hautagai izateko bere burua aurkeztu zuen; baina, urriaren 9an, militanteen gehiengo batek beste hautagaiaren alde egin zuen, Marisol Garmendiaren alde, hain zuzen. Marisol Garmendiak militanteen botoen % 66 eskuratu zituen, Odon Elorza alkate ohi eta diputatuari nagusituta; 222 boto lehenak, eta 115 bigarrenak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Odón Elorzaren bloga,
* Elkarrizketa *Argia* astekarian
Rosa Díez

**Rosa Díez González** (Sodupe, Bizkaia, 1952ko maiatzaren 27a - ) euskal herritar politikaria eta *Aski da!* elkarteko kidea. 2016rarte, Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia (UPyD) alderdiko kide izan zen eta urte horretan alderdi hau desegitearen aldeko iritzia eman zuen. Urtetan zehar PSOEko kidea izan eta bertan kargu esanguratsuak bete ondoren 2020ko Espainiako Hauteskunde Orokorretan Alderdi Popularreko Pablo Casadoren alde lerratu zen.

## Biografia 
Aita sozialista zuen. Francoren garaian, atxilotu eta hiltzera zigortu zuten, nahiz eta azkenean beste zigor bat ezarri zioten. Rosa Díez, administratibo ikasketa eginda, Bizkaiko Foru Aldundian funtzionario aritu zen.

Politikagintzan, PSE-EEn hasi zen Rosa Díez. Eusko Jaurlaritzan Turismo sailburua izan zen 1991ko urriaren 4tik 1998ko otsailaren 3 arte, Jose Antonio Ardanza lehendakari zela. Eusko Legebiltzarkide ohia izan da. 1999tik 2007 arte PSEren eskutik Europako Parlamentuan jardun zuen, harik eta alderdia utzi arte.

PSOEren barruan Idazkari Orokorra izateko aurkeztu zuen bere burua 35. Kongresu Federalean (2000ko ekainean, non Jose Luis Rodríguez Zapatero hautaturik atera zen. PSE-EEko Idazkari Orokorra izateko ere aurkeztu zen, baina berriro galdu zuen.

Azken urteotan oso kritikoa agertu zen Rosa Díez PSOE zein PSE-EEko agintariek hartutako hainbat ekimen eta erabakirekin, batez ere terrorismoaren aurkako borrokari edo abertzaleekiko harremanei dagokienez. *Ermuko Foroak* edo *Asociación de Víctimas del Terrorismo* elkarteek antolatutako manifestaldietara joan ohi da Rosa Diez, bere alderdiak osatzen duen gobernuaren politikaren kontra protestatzera ere. Alderdi Sozialistako zenbait kidek, hala nola Odon Elortzak, alderdia uzteko eskatu zioten Rosa Diezi, leialtasunik ez erakusteagatik.

2007ko abuztuan Alderdi Sozialista utzi eta Fernando Savaterrekin eta Carlos Martinez Gorriaranekin, besteak beste, Batasuna, Aurrerapena eta Demokrazia (UPyD) sortu zuen. Alderdiak Espainiako Konstituzioaren defentsa eta Espainiako politikaren berrikuntza aldarrikatzen zituen. Berehala, Díez alderdiaren lider eta buru bilakatu zen. 2008 urtean Espainiako Kongresuko diputatu hautatu zuten; alderdi horrek hauteskundeetan eskuratu zuen diputatu jarleku bakarra izan zen. 2011 urtean berriz hautatu zuten diputatu, alderdiak bost jarleku eskuratuta. 2015eko maiatzean Europako hauteskundeetan lorturiko emaitza txarrak direla eta, alderdiaren buruzagitza utzi zuen. 2015eko Espainiako hauteskunde orokorretan UPyD alderdiak ez zuen jarlekurik eskuratu; berehala, Díezek erretiroa hartu zuen, bere funtzionario-plazara aktiboki itzultzeari uko eginda.

2019ko abenduaren 31n, Rosa Díezek Espainiako Alderdi Sozialistako kideak Alemania Naziko holokaustoaren eragileen konplizeekin alderatu zituen, ERC alderdiarekin itun batera iristeagatik.

1989 urtean Nazioarteko Elkartasuna GKE-a eratu zuen PSE-EE-ko beste politikariekin batera, haien artean Niko Gutiérrez (gaur egun VOX-en), Paulino Antuñano Maruri eta Benjamín Respaldiza Fernández.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Rosa Diezen webgune pertsonala
Sodupe

**Sodupe** Gueñesko (Bizkaia) udalerriaren hego-ekialdean dagoen herria da, Enkarterri eskualdean. Udalerriko populazio gehiena hartzen du.

Bilbotik 16 km-ra eta Gueñeseko herrigunetik 4.4 km-ra kokatuta dago.

## Historia 
Lehenengo aipamen idatzia, Sudupe, 1.468. urtekoa da, beraz, gutxienez, 550 urte daukan herri enkartaua dela baieztatzen dugu. Bertako eliza, Done Bikendi izenekoa, 1.494an eraiki zen eremitorioan, aurretik baseliza bat zegoela eta dorrea, Zubia (La Puente) edo Romarate izenekoa, 1.501. inguruan. 1514.ean beste hiru dorretxe zeuden inguruan eta 5. bat eraiki nahi izan zuen bertako seme batek, egurrezkoa gainera, eta ondoko dorreotako biztanleek ez zioten utzi, Bittor Arbizu euskal filologo euskaldun sodupetarrak informatzen duenez.

## Mugakideak 
Iparraldean Eretza mendia (880 m), hegoaldean eta ekialdean Gordexolako udalerria, mendebaldean Santxosolo eta Goikuriako San Pedro auzoak mugakide ditu.

## Demografia 
## Garraioak 
FEVEk geltokia du herri honetan, bertatik hainbat tren zerbitzu eskeintzen duelarik, alde batetik Bilborekin lotzen duena eta bestetik Balmaseda eta Karrantzarekin. Azken zerbitzu honek ibilbidea Santander eta León (Espainia) hiriekin.

Autobusei dagokienez, Bizkaibusek lotzen du Bilbo, Balmaseda eta Gordexolarekin, baita Okondo, Arespalditza eta Artziniegarekin ere (Araba). Bestela, Alsa eta Continental Auto enpresek ibilbide luzeko bidaiak egiten dituzte León, Poza de la Sal eta Burgosera (Gaztela eta Leon).

BI-636 errepidea herriko ardatz nagusia da bestela.

## Sodupeko ikastetxeak 
* **Eretza ikastetxe publikoa**
* **Avellaneda Ikastetxea**

## Sodupetar ezagunak 
* Jacinto Romarate (1775- 1836), militar eta politikaria.
* Antonio Izagirre (1913), Eusko Gudarosteko gudaria EAJko Abellaneda bataloian.
* Juantxu Larrinaga Camino (1947-), 50 urtez militante abertzalea, euskaltzalea, dantzari ohia...
* Luis Laiseka (1948-), politikari eta Güeñeseko udaleko zinegotzi ohia.
* Paquita Alcoceba (1948-), politikari eta aktibista politikoa
* Arturo Alcoceba (1951-), aktibista politikoa
* Rosa Diez (1952-), politikaria.
* Ramon Garcia (1961-), telebista-aurkezlea.
* Josu Larrinaga. Antropologoa, euskalduna, euskaltzalea, EHUko irakaslea Donostian.
* Lurdes Gauna Aduritz, 40 urtez euskara irakaslea...
* Maitane Alonso (2001), Ikerlaria, asmatzailea, dantzari eta ikaslea

## Ikus, gainera 
* Enkarterri

## Kanpo estekak 
* Gueñesko udal webgunea
Pervez Musharraf

**Pervez Musharraf** (Delhi, India, 1943ko abuztuaren 11 &ndash; Dubai, 2023ko otsailaren 5a) Pakistango armadaren buru eta estatu burua izan zen. 1999ko urriaren 12tik boterea indarrez hartu zuen estatu kolpe baten ondorioz, eta bere burua Pakistango presidente izendatu zen. 2008ko abuztuaren 18an dimisioa aurkeztu zuen.
Pentamino

**Pentaminoa ** (grezieraz πέντε *pente*) ertzetan batzen diren bost laukiz osatutako irudi geometrikoa da. Hamabi pentamino ezberdin existitzen dira eta alfabetoko letrekin izendatzen dira. Ardatz-simetriak edo birek sorturikoak ez dira pentamino ezberdintzat jotzen.

Ardatz-simetriaren bidez eratutakoak pentamino ezberdintzat hartuz gero hemezortzi pentamino lortuko genituzke guztira. T, V, I, X, U eta E deiturikoak, ardatz-simetriatik lorturiko pentaminoak dira nahiz eta biraren bidez ere lor daitezke. Honek ordenagailuko hainbat jokoetan garrantzia dauka (*Tetris* modukoetan), irudiak simetriaren bidez biratu ezin daitezkeenetan.

Interesgarria da lor daitezkeen bariazio ezberdinak aipatzea:
* L, N, Y, P eta F zortzi modutan orienta daitezke: errotazioaren bidez lau eta beste lau simetria axialaren bidez.
* Z lau modutan orienta daiteke: bi errotazioaren bidez eta beste bi simetria axialaren bidez.
* T, V, U eta W errotazioaren bidezko lau modulan orienta daitezke.
* I errotazioaren bidezko bi eratan orienta daiteke.
* X modu batean soilik orienta daiteke.

Adibidez, Y-ren zortzi konbinazioak hauek lirateke.
 
## Bi dimentsioko buru-hausgarria 
eskuinera|400px

Pentaminoko bi dimentsioko buru-hausgarriak honetan datza: hamabi pentamino ezberdin dituen laukizuzena betetzean, hutsunerik utzi gabe eta laukiak elkarren gainean jarri gabe. Hamabi pentamino bakoitzak bost laukiko azalera betetzen du; hortaz, laukizuzena 60 lauki izan behar ditu. Dimentsio posibleak honako hauek dira: 6x10, 5x12, 4x15, 3x20.

6x10 dimentsioko lauki zuzena John Fletcher-ek ebatzi zuen lehenengo aldiz 1965. urtean. 2339 soluzio ditu, laukizuzen osoko errotazio edo simetria bidezko bariazioak aintzat hartu gabe.

5x12 dimentsi0ko laukizuzenak, 1010 erantzun posible ditu, 4x15-koak 368 eta 3x20-ak soilik 2.

## Hiru dimentsioko buru-hausgarria 
Pentaminoko hiru dimentsioko buru-hausgarriak honetan datza: 3D kutxa bat 12 pentaminoz osatzea, hutsunerik utzi gabe eta laukiak elkarren gainean jarri gabe. 12 pentamino bakoitza bost kuboz osatuta egongo da eta 2D-koen forma berdina izango du baina bolumenarekin. Kutxak 60 unitateko bolumena izan beharko du eta honako dimentsio hauek izan ditzake: 2x5x6 edo 3x4x5. Jarraian soluzio posible batzuk ikus ditzakezue.

```
2 x 5 x 6   kutxa

 P P P N N N   P P L L L L
 Y W N N X U   F F L Z Z U
 Y W W X X X   V F F Z T U
 Y Y W W X U   V F Z Z T U
 Y I I I I I   V V V T T T

 1ª geruza       2ª geruza

 3 x 4 x 5  kutxa

 F F V V V   X F F P T   U F U P P   U U U P P
 X N N N V   X L T T T   X L L L L   I I I I I
 N N Z Z V   X W W Z T   W W Y Z Z   W Y Y Y Y

 1ª geruza    2ªgeruza   3ªgeruza    4ªgeruza
```

## Erreferentziak 

## Ikus, gainera 
* Jokoenea

## Kanpo estekak
Badana

thumb|Badanak
**Badana** edo **lepamagala** zurratutako larru mota bat da.
 
Zurratze prozesua bi eratara egiten da: minerala eta begetala. Badanak, beste larruak bezala, erabilpen asko ditu. Horien artean garrantzitsuenak larru gogor bat behar dituzten erabilpenak izaten dira, hala nola igurtzimenduaz babesteko, esku pilotak egiteko, zapaten zati gogorrenak indartzeko eta abar.

Ohizkoena da ahuntz edo txerri larru azalekin egitea, larru merke eta iraunkorra lortuz.

## Kanpo estekak
Esku Pilota Enpresen Liga

**Esku Pilota Enpresen Liga** (**EPEL**) —gaztelaniaz Liga de Empresas de Pelota a Mano (LEPM)— esku huskako pilota txapelketa nagusiak antolatzen dituen erakundea da, 2002ko maiatzaren 4an Aspe eta Asegarce enpresek sortua.

## EPELek antolatutako txapelketak eta torneoak 
* Esku Huskako Lau eta Erdiko Pilota Txapelketa Nagusia
** 2007ko Lau eta Erdiko Pilota Txapelketa
** 2008ko Lau eta Erdiko Pilota Txapelketa
* Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia
** 2008ko Binakako Txapelketa
** 2009ko Binakako Txapelketa
* Esku Huskako Buruz Buruko Pilota Txapelketa Nagusia
** 2005eko Esku Huskako Buruz Buruko Txapelketa
** 2006ko Esku Huskako Buruz Buruko Txapelketa
** 2007ko Esku Huskako Buruz Buruko Txapelketa
** 2008ko Esku Huskako Buruz Buruko Txapelketa
** 2009ko Esku Huskako Buruz Buruko Txapelketa
* Sanferminetako Torneoa
* Andre Mari Zuriaren Torneoa
* Zarauzko Hiriko Torneoa
* Donostiako Aste Nagusiko Torneoa
* Lekeitioko Torneoa
* San Mateo jaietako torneoa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  EPELen webgune ofiziala
Hormadi Elite

**Hormadi Elite** Angeluko (Lapurdi) izotz hockey taldea da. Taldearen izengoitia *Angeluko orkak* da.

Etxeko partiduak Barrako lerratokian jokatzen ditu.

## Historia 
1969an sortu zen taldea, *Hondarretako hockeylariak* izenarekin, lerratokia inauguratu eta biharamunean. Lehen partida ofiziala abenduaren 25ean jokatu zuen. 1975 urtean izotz hockey eskola sortu zuen. 1996an gaur egungo izena hartu zuen, *Hormadi*.

1997an *Elite* mailara iritsi zen eta urte gutxitan finalak jokatu zituen, 2001ean Ligakoa eta 2003an Kopakoa, bietan ere galtzaile atera zelarik. 2007an diru arazoak zirela eta Frantziako federazioak hirugarren mailara jaitsiarazi zuen. Hormadik orduan Frantziak federazioa utzi eta Espainiako Superligan jokatzea erabaki zuen. Txapeldun-ordea izan zen eta Kopako finalerdiak jokatu zituen. 2009an Frantziako Federaziora itzuli zen.

## Palmaresa 
* Frantziako Liga (0): txapeldun ordea 2001ean
* Frantziako Kopa (0): txapeldun ordea 2003an
* Espainiako Superliga (0): txapeldun ordea 2008an
* Espainiako Errege Kopa (0): final erdiak 2008an

## Klubaren jokalari garrantzitsuenak 
* Serge Poudrier
* Michel Leblanc
* Patrick Foliot
* Serge Goïcoetchea
* Brian Propp
* Jason Melong
* Robert Ouellet

## Kanpo estekak 
*  Hormadi taldearen webgunea
Protio

[thumb|150px|[Protio hidrogenoaren isotopoaren diagrama atomikoa]]

**Protioa**, 1H isotopo zeinuaz ere ezaguna, naturako hidrogeno isotopo arruntena dugu, eta hidrogeno natural guztiaren %99,98-a osatzen du. 1H isotopoaren nukleoa protoi bakar batek (ez du neutroirik) osatzen duenez gutxitan erabiltzen den *protio* izena egozten zaio orohar hidrogeno hitza erabiltzen baita isotopo arruntenaz ari garela adierazteko. 1H-aren egituraren simpletasuna dela eta mekanika kuantikoaren garapenean garrantzi handia izan du teoria ugari frogatu baitira protioa aztertuz. Ekilibrio elektrikoan elektroi bakarra izaten du.

## Protioaren ezaugarriak 
## Beste isotopoak 
Protioa ez da hidrogeno isotopo bakarra naturan beste bi aurki ditzakegu 2H, eta 3H deuterio eta tritio-a urrenez urren. Aurrekoez gain 4H, 5H, 6H eta 7H isotopo ezegonkorrak sintetizatu ahal izan dira, zeinak ezin aurki daitezken naturan.

## Ikus, gainera 
* Hidrogeno isotopoak
* Hidrogeno
Aldehuela de Periáñez

**Aldehuela de Periáñez** Soriako probintziako udalerria da. Soriatik, probintziako hiriburutik, 17 kilometrora dago. Udalerriak 27,38&nbsp;km²ko azalera dauka, eta 2006ko erroldaren arabera 49 biztanle bizi ziren herrian.

## Ikus, gainera 
* Soriako udalerrien zerrenda

## Kanpo estekak
Fernando Grande-Marlaska

**Fernando Grande-Marlaska Gómez**, (Bilbo, Bizkaia, 1962ko uztailaren 26a) epailea da. Zuzenbideko karrera ikasita, oposizioak gainditu zituen, eta epailetzat lehen lana Santoñako herrian izan zuen. 1999an Bizkaiko Probintzia Auzitegiko epaile izendatu zuten.

2018tik Espainiako Barne Arazoetako ministroa da Pedro Sánchezen gobernuan.

## Auzitegi Nazionaleko ibilbidea 
2006ko ekainaren amaiera arte Espainiako Auzitegi Nazionaleko epaile aritu zen, eszedentzian zegoen Baltasar Garzon ordezkatuz. Haren ordezko aritutako hilabeteetan, ETA, Arnaldo Otegi eta Forum Filatelicoren aurkako operazioak zuzendu zituen, besteak beste.

Baltasar Garzon bere postura bueltatu zenez geroztik (2006ko uztailaren 1a), Espainiako Auzitegi Nazionaleko Zigor Arloko sekzioaren barnean geratu zen. 2007an Auzitegi Nazionaleko 3. Instrukzio epaitegia zuzentzen hasi zen, Teresa Palacios ordezkatuz.

Momentu horretan, Turkian Yak-42 hegazkinak izandako istripuaren kasua hartu zuen bere gain, non Afganistandik itzultzen ari ziren 62 militar espainiar hil ziren. Hala ere, lau hilabetean, kasua itxi egin zuen, Defentsa Ministerioa errugabe joz. Biktimek errekurtsoa jarri zuten, eta kasua berriz ireki behar izan zen.

2007ko abuztuaren 30ean, *El Jueves* aldizkariko bi marrazkilariren aurkako ahozko epaiketa zabaldu zuen, koroari egindako irainengatik. Garai horretan Grande-Marlaskak egindako hainbat instrukzio prozesurengatik Giza Eskubideen Europako Auzitegiak sei aldiz zigortu du Espainia, atxilotuen tortura salaketak kontuan ez hartu eta ez ikertzeagatik.

2012ko otsailaren 23an Auzitegi Nazionaleko Zigor Arloko presidente izendatu zuten, Javier Gomez Bermúdez epailearen ordez. Hurrengo urteko azaroaren 29an Botere Judizialaren Kontseilu Nagusiko bokal izendatu zuten, Alderdi Popularrak proposatuta.

## Barne Ministerioa 
2018an Pedro Sánchezek Barne Arazoetako Ministro izendatu zuen.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Aztnugal

## Kanpo estekak
David Ausubel

**David Ausubel** (New York,  - ) psikologo estatubatuarra da, hezkuntza eta pedagogia arloan berezitua. New Yorkeko Unibertsitatean ikasi eta Jean Piageten jarraitzailea izan zen. Bere ekarpen garrantzitsuena ikaskuntza adierazgarria izan zen. Aurretiazko antolatzaile izenekoak, ikasketa prozesu bati ekin aurretik informazio berria barneratzen laguntzen duten tresnak alegia, ere landu ditu.
## David Ausubelen ekarpenak 
1970eko hamarkadan, Jerome Brunerren proposamenak garrantzia hartzen hasi ziren, ikaskuntza aurkikuntzaren bidez ematen zela nabarmenduz. Momentu horretan eskoletan bilatzen zena, umeek bere ezagutza eratzea zen, edukien aurkikuntzen bitartez. Ausubelen iritziz, ikaskuntza aurkikuntzaren bidez ez dela erakusketa irakaskuntzaren aurkakoa moduan aurkeztu behar, azken hau bestea bezain egokia izan baitaiteke, ezaugarri batzuk kontuan hartzen badira.

Era honetan, Ausubelek adierazten du ikaskuntza eskolarra harrera edo aurkikuntzaren bidez eman daitekeela, estrategia moduan erabilita eta azkenean bi eratan ikaskuntza esanguratsu bat lortzen dela. Ikaskuntza esanguratsuaren arabera, ezagutza berriak ikasleen estruktura kognitiboan erantsi egiten dira betirako. Hori ikasleak ezagutza berriak aurretiaz jabetu dituenekin erlazionatzen dituenean lortzen da, hau da sare edo kontzeptu mapa moduan antolatzen dutelako, baina aldi berean nahitaezkoa da ikasleak interesatuta egon dezala erakusten ari zaiona ikastera. Interakzio honetan, bi prozesu psikologiko parte hartzen dute aldi berean; ezagutza berrien asimilazioa (gehi desestabilizazioa) eta gero egokiera. Era honetan ezagutza garatzen dute, interakzionatzen dutelako objektu fisiko zein sozialekin, eta horrela egitura kognitiboetan barneratzen dira.

Ikaskuntza adierazgarriaren bitartez informazioa errazago eskuratzen da eta ez da hain erraz ahazten. Era esanguratsuan eskuratutako edukiak nabarmen laguntzen du hurrengo edukiak lortzen, estruktura kognitiboan argi daudelako. Informazio berria aurrekoarekin erlazionatzean, luzarorako memorian gordetzen da. Bestalde, ikaskuntza aktiboa denez, ikasleen ekintzen eta barnerapenen menpean dago. Ikaskuntza pertsonala ere badenez, ikasle bakoitzak dauzkan errekurtso kognitiboen menpean geratzen da.

## Erreferentziak 
* Ausubel, D.P. (1960). *The use of advance organizers in the learning and retention of meaningful verbal material*. Journal of Educational Psychology, 51, 267-272.
* Ausubel, D. (1963). *The Psychology of Meaningful Verbal Learning*. New York: Grune & Stratton.
* Ausubel, D. (1978). *In defense of advance organizers: A reply to the critics*. Review of Educational Research, 48, 251-257.
* Ausubel, D., Novak, J., & Hanesian, H. (1978). *Educational Psychology: A Cognitive View (2nd Ed.)*. New York: Holt, Rinehart & Winston.

## Kanpo loturak 
*  Ausubel-i buruzko webgunea
Daniel Estrada

**Daniel Estrada Agirrezabalaga** (Zarautz, Gipuzkoa, 1987ko urtarrilaren 3a) euskal herritar futbolaria da.

Erdilari nahiz defentsa postuetan jokatzen du. 2005-2006 denboraldian jokatu zuen lehenengoz bigarren taldearekin. Errealaren B taldearekin, 66 partida jokatu eta 15 gol sartu zituen, erdilaria izanik. Lehenengo taldearekin 2006-2007ko denboraldian egin zuen debuta. 2015eko udan Errealak adierazi zuen Estradak ez zuela klubean jarraituko.

177 zentimetroko altuera eta 68 kiloko pisua dira bere neurri ofizialak.

## Estatistikak 
*2020ko maiatzak 7an eguneratua. Datu ofizialak.*

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
Errealeko futbolarien zerrenda

## Kanpo estekak 
* Jokalariaren profila Errealaren webgunean
Angeluko Isatsak

**Angeluko Isatsak** () Angeluko futbol taldea da 1910ean sortua. National 3 liga amateurrean jokatzen du (aurrez CFA 2), Akitaniako H multzoan. Errealarekin ituna sinatua du.

## Historia 
2002-03 denboraldi bikaina osatu zuen, Akitaniako Kopa irabazi eta Frantziako Kopako final 1/32-ak jokatuta. En Avant de Guingamp talde bretoiak kanporatu zuen Didier Drogbak sarturiko gol bakarrarekin. 2005 urtean CFA mailara igotzea lortu zuen eta bertan mantendu zen 2011 arte.

## Irabazitakoak 
* Akitaniako futbol Kopa (2): 2003, 2006.
* Frantziako kopa:
** Final 32renak: 2003an.

## Azken urteetako ibilbidea 
* 2018. urtean *CFA 2* maila *National 3* bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Klubaren webgunea