Gizaburuaga

**Gizaburuaga** Bizkaiko ipar-ekialdeko udalerri bat da, Lea-Artibai eskualdekoa.  biztanle zituen . urtean. Munitibar eta Lekeitio arteko bidean dago.

## Etimologia 
Herriaren izenaren esanahia argia da, "giza buruen tokia". Dena den, izen horren jatorria ez dago batere argi. Juan Ramon Iturrizak 1885ean idatzitako "Bizkaiko Historia Orokorra" liburuan, azalpen bat bilatzen saiatu zen. Haren ustetan, herriaren antzinako jatorrizko izena Ibaibaso zen. Baina X. mendean Bizkaiaren eta frantsesen arteko borroka bat izan zela eta, izena aldatu eta ahozko tradizioaren bitartez, gaur egunera Gizaburuaga izenaz heldu da, "bururik gabeko gizon(ar)en lekua" esanahiarekin.

## Geografia 
### Auzoak 
Gizaburuagak lau auzo dauzka:
* Eguen, Santa Katalina elizaren inguruan, herriko auzoburua da.
* Lariz, Lekeitiorako bidean.
* Laxier, Gizaburuaga eta Amoroto arteko errepidean.
* Okamika, Eguren auzoaren parean, errepidearen bestaldean kokaturik. Industrialde bat dago bertan.

### Ingurune nagurala 
Lea ibaiak udalerriko lurrak gurutzatzen ditu.

### Udalerri mugakideak 
* Ispaster iparraldean
* Aulesti hegoaldean
* Amoroto ekialdean
*Nabarniz mendebaldean
thumb|300px|Gizaburuagako baserri bat.

## Historia 
Gizaburuagako historiaren lehen aipamena XVI. mendekoa da, garai hartako Lekeitioko eta inguruko nekazaritza-herrixken arteko gatazka bati buruzko agiri batekoa, hain zuzen ere. Ispaster, Amoroto, Mendexa eta Gizaburuaga, Lekeitioko Andra Mari elizaren menpekoak ziren XVI. mendean. Egoera hori ez zen herrixketako biztanleen gogoko, eta askotan, Lekeitioko elizari ordainketarik ez egitea erabakitzen zuten.

Gatazka 1519an amaitu zen, Leon X aita santuak idatziriko agiri bat zela eta. Agiri horrek aipaturiko herriei eliza nagusiak eratzeko aukera eta sakramendu guztiak emateko ahalmena ematen zizkien. Esan liteke garai hartan bihurtu zela Gizaburuaga benetan udalerri .

## Ekonomia 
Gizaburuagako jarduera ekonomiko nagusia nekazaritza izan da betidanik. Dena den, 1980ko hamarkadaren amaieran, Lea ibarreko herriek, bertako biztanleen etorkizuna bermatzeko asmoarekin, industrialde bat eraikitzea proposatu zuten. Horretarako Gizaburuaga aukeratu zuten, ibarrean gune estrategikoa betetzen zuelako, inguruko udalerrien erdibidean. Okamikako Industrialdea 1987. urtean zabaldu zen eta gaur egun 30 lan-elkarte inguru daude bertan, 400 lanpostu sortu direla.

Kautxoaren inguruko lan-elkarte asko sortu dira Cikautxo enpresaren eskutik, besteak beste, Armearri Kautxoak, Eluark-Lan Indar, Hodikautxo, Kautxo Tiuna Inyección eta Kautxo Tiun.

2007. urtearen amaieran Gizaburuaga langabeziarik ez zuen Euskal Autonomi Erkidegoko herri bakarretakoa zen, Baliarrain, Garai, Lagran eta Villabuenarekin batera.

2017an langabezia tasa %11,2koa zen. Sektoreen banaketa honakoa zen: Lehen sektorea, %1,6; bigarren sektorea %71,1; hirugarren sektorea %25,1; eraikuntza %2,2.

## Demografia 
XX. mende osoan zehar Gizaburuagak biztanleriaren erdia baino gehiago galdu zuen. Biztanleek Lekeitiora eta Bilbora jo zuten lan bila, industrializarioaren garaietan. 2000. urtetik aurrera, hogei bat etxebizitza berri eraiki dira herrian eta Lekeitioko etxeek duten salneurri garestia dela eta, bertatik hainbat gazte joan dira herrira bizitzera, eta ondorioz, herriaren biztanleria %40 igo da.

2019an herriak 210 biztanle zituen, horietatik %15,24k 65 urte edo gehiago zeuzkan, eta atzerrian jaiotakoen kopurua %10 zen. Urte horretan Juan Miguel Arostegi Argoitia izendatu zuten alkate.

## Kultura 
### Euskara 
[thumb|Gizaburuagako Jabier Goikoetxea eta Jesus Zabala hiztunen pasartea. [Euskal Herriko Ahotsak proiekturako egindako elkarrizketa, ahozko ondarea jaso eta zabaltzeko. ]]
Gizaburuagako euskara mendebaldeko euskararen barnean kokatzen da, sortaldeko euskararen parte den Lea-Artibaiko euskaran
* Santa Katalina eliza (non erretaula flandestar bat egon zen 19. mendera arte)
* Lariz Olaeta baserria (XVIII. mendea)
* Lariz Olaeta Errota (XIX. mendea)
* Lariz Oleta zubia 
* Oibarko Ama Birjinaren ermita (XVIII. mendea)
* Errotazar (XVIII. mendea)
* Bengoleako burdinolak eta errotak (XVII. mendea)
* Bengolea dorrea (XVIII. mendea)
* Bengola zubia
* Ereza errota (XVIII. mendea)
* Ereza dorrea (XVIII. mendea)
* Errotatxu errota (XIX. mendea)
* Errotatxu zubia

Fitxategi:Gizaburuaga - Errotabarri.jpg|Errotabarri
Fitxategi:216 Gizaburuaga - Bengolea burdinola.jpg|Bengolea burdinola
Fitxategi:Gostu baserria, Gizaburuaga, Lea-Artibai, Bizkaia, Euskal Herria. 2015-05-28.jpg|Gostu baserria
Fitxategi:001 Larizoleta.jpg|Lariz Oleta errota
Fitxategi:002 Larizoleta.jpg|Lariz Oleta errota barrutik

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak