Itsaso Horia

**Itsaso Horia** (; ) Ozeano Barearen mendebaldeko adarra da, Ekialdeko Txinako itsasoaren iparraldea hartzen duena, Txinaren eta Koreako penintsularen artean.

## Izena 
Ibai Horiak ematen dion kolorearen aipamena egiten du izenak. Hego Korean *Mendebaldeko Itsasoa* () izena ematen zaio.

## Geografia 
417.000 kilometro koadroko eremua du; sakonera txikikoa da, gehienez ere 105 metro. Ibai Horiaren bokalean sortzen den badia erraldoiari Bohai itsasoa izena ematen zaio. Petrolio hobi ugari dago azpian.

## Flora eta fauna 
Itsaso aberatsa da, alga (batez ere kelp eta kombu dira), zefalopodo, krustazeo, itsaski, txirla eta, batez ere, zianobakterio berde-urdinxketan, udan loratzen baitira eta uraren koloreari laguntzen baitiote. Adibidez, 1979an eta Txinan bakarrik tokiko algen ekoizpena 1,5 milioi tonakoa izatera iritsi zen. Landare- eta animalia-espezie horien guztien ugaritasuna handitu egiten da hegoalderantz, eta itsasoaren produktibitate handia adierazten du; horrek azaltzen du arrain-espezieen aniztasuna eta itsasoaren arrantza-errendimendu handia. Duela gutxi bertan gobio espezie berri batzuk topatu dituzte.

Itsaso Horiaren hegoaldean, Koreako mendebaldeko kostalde osoa barne, marearteko paduren 10 kilometroko zabalera duen gerriko bat dago. Guztira 2.850 km²-ko azalera du eta 4-10 metrora mantentzen da. Ikerketek hegazti migratzaileentzako Ekialdeko Asiaren eta Australasiaren arteko migrazio-ibilbide osoan tokirik garrantzitsuena dela adierazten dute, eta 35 espezie adierazgarri baino gehiago daudela. Gutxienez bi milioi hegazti igarotzen dira handik, eta kopuru horren erdiak, gutxi gorabehera, hegoalderako migrazioan erabiltzen du. 300.000 hegazti migratzaile inguru ibiltzen ziren urtero Saemangeumgo marea-lautadan. Hala ere, estuario hori Hego Koreak bildu zuen 1991 eta 2006 urteen artean, eta horrek lurra lehortzea eragin zuen. 1950 eta 2002 urteen artean Txinako marearteko eremuaren % 65 ere berreskuratu zuten, eta 2005ean beste % 45 berreskuratzeko planak zeuden.

Megafauna ozeanikoaren populazioak, hala nola itsas ugaztunak, itsas dortokak eta arrain handiagoak, murriztu egin dira garai modernoetan, kutsaduragatik ez ezik ehizagatik ere. Baleen japoniar ehiza industriala eta Sobietar Batasunak Japoniaren laguntzarekin egindako legez kanpoko operazio masiboak biztanleriaren murrizketaren bultzatzaile nagusiak izan dira. Gaur egun, eremu horretan bizi diren espezieen artean, *phoca largha* espezieko fokak eta zetazeoak daude, hala nola zere txikiak, orkak, *pseudorca crassidens*ak eta *neophocaena phocaenoides* espezieko mazopak, baina zerrendatutako espezieen ale guztien kopurua oso txikia izan daiteke. Historikoki, tamaina handiko baleak oso ugariak ziren udan zein neguan Itsaso Horian eta Bohain. Adibidez, historikoki populazio bakar bat bizi zen zere arruntak eta balea grisak egoiliarrak, edo ziurrenik *eubalaena japonica* batzuk eta xibartak (2015ean Changhai konderrian hiru balea ikusi ziren, *Phocoena* generoko bikote bat barne) urte osoan zehar, banako migratzaileez gain, eta beste espezie migratzaile asko, hala nola *berardius bairdii*ak, balea urdinak, *zalophus japonicus*ak, *dugong dugon*ak (hegoaldeko eskualdeetan bakarrik) eta laut dortokak Itsaso Horira eta Bohai itsasora ugaldu edo migratu ohi ziren.

*Neophocaena phocaenoides*ak Itsaso Horian bizi den foka espezie bakarra dira. Baengnyeongdon santutegi bat dago foka hauentzat, mazopengatik ere ezaguna dena. Izan ere, marrazo zuriek fokak ehizatzen dituzte bere inguruan.

## Ekonomia 
Itsaso Horiko kostaldeak oso jendetsuak dira, kilometro karratuko 250 biztanle inguru baitituzte. Beheko geruzak arrainetan bereziki aberatsak dira. 200 arrain espezie inguru ustiatzen dira merkataritzan, batez ere bisiguak, arrano-berrugetaak, otarrainxkak, zerra-arraina, txitxarro arruntak, txipiroiak, aingirak, berdelak eta marmokak. Adibidez, Txinako ekoizpen-bolumenak 1985eko 619.000 tonatik 1996ko 1.984.400 tonara pasa ziren. Hala ere, espezie guztiak gehiegi ustiatuta daude eta, harrapaketa guztiak gora egiten duten arren, arrain-populazioa etengabe jaisten da espezie gehienentzat.

Nabigazioa Itsaso Horiko beste jarduera tradizional bat da. Txinako portu nagusiak Dalian, Tianjin, Qingdao eta Qinhuangdao dira. Hego Koreako portu nagusiak Incheon, Gunsan eta Mokpo dira, eta Ipar Koreakoa Nampho da, Piongiangerako irteera portua. Bohaiko trenaren ferryak lasterbide bat eskaintzen du Liaodong penintsularen eta Shandong penintsularen artean.

### Petrolioa 
Petrolio-esplorazioak Txinako eta Ipar Koreako itsas aldeetan arrakasta izan du, 9.000 eta 20.000 milioi tona inguruko erreserbekin, hurrenez hurren. 

2007an, China National Petroleum Corporationek petrolio-hobi garrantzitsu bat aurkitu zuen, ia mila milioi tonakoa, kostaldean eta Itsaso Horiko plataforma kontinentalean. Hebei probintzian dagoen hobiaren azalera osoa 1570 km²-koa da, eta horietatik bi heren plataforma kontinentalean daude. Aztarnategi berria petrolio gordinaren iturri garrantzitsua izango litzateke Txinarentzat, herrialde horrek hidrokarburoen inportazioarekiko duen mendekotasun-maila murrizten saiatzen baita.

Hala ere, itsasoaren azterketa eta esplorazioa zertxobait oztopatzen dira, tartean dauden herrialdeen arteko informazio-trukea nahikoa ez delako. Txinak atzerriko petrolio-enpresekin lankidetzan hasi zen 1979an, baina gerora ekimen horrek behera egin zuen.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* 

## Kanpo estekak