Iruñeko Miserikordia etxea

[alt=Miserikordia etxea|thumb|[Iruñeko Erruki Etxea|Miserikordia etxea]]
[thumb|[Iruñeko Erruki Etxea|Miserikordia etxea]]
**Iruñeko Miserikordia Etxea**, herri hizkera arruntan Meka izenarekin ezaguna, Nafarroako eta Espainiako gizarte-ongizatearen ikur nagusietako bat da. 1706an Iruñeko Udalak sortua, bere helburu nagusia hasieratik gizarte-bazterketan zeuden pertsonak laguntzea zen: goseak, haurrak eta adinekoak. Hasierako helburu horiek aintzat hartuta, Miserikordia Etxea, orduz geroztik, etengabe egokitu da garai bakoitzaren beharretara, eta gaur egun adinekoen zaintza eta erresidentzia arloan liderra da.

Meka izena Mca (Miserikordia) laburduratik dator, eta 1716tik erabili da, izen hau bere marka bilakatu dela. 2006an, 300. urteurrena ospatu zuen, eta horrela ospatu zen erakundeak gure gizartean izan duen garrantzia. Urte horretan, historia luzea eta ekarpen ugari dituen erakunde honek 300 urte bete zituen.

## Historia eta Eboluzioa 
thumb|Atzeko lorategia
Miserikordia Etxea 1706ko abuztuaren 15ean inauguratu zen, Sarasate pasealekuan, Iruñeko hiriaren kanpoaldean baina harresien barruan. Bere sorrera helburu sozialak argi utzi zituen: gizabanako kalteberak, hala nola, esku-hutsik daudenak eta gaixoak, kristau doktrinaren ezagutza eskasa zutenak, laguntzea. Hasierako urteetan, laguntza ekonomikoa etxearen mantentze-lanak egiteko, etxeko bizilagunek eta Udala egindako dohaintzek osatzen zuten. Adibidez, 1777an Udalak Pelota Jokoaren ustiapena eman zion, eta beste hainbat laguntza jaso zituen denboran zehar.

XIX. mendean eta XX. mendearen hasieran, Miserikordia Etxearen egoera ekonomikoa hobetzen joan zen. 1921ean, Iruñeko Udalak San Fermin jaietako zezenketen antolakuntza eman zion, eta horrek aukera eman zuen 1912an inauguratutako plaza berria eraikitzeko. Plaza berriaren eraikuntza 1922an amaitu zen eta etxearen finantzaketa sendoa bultzatu zuen.

1924an, sarasateko egoitzan sute bat izan zen, eta horrek beste egoitza berri bat eraikitzea behartu zuen. Cruz Negra izeneko eremu zabalean, Iruñeko Diputazioak lursail bat eman zuen, eta horren gainean 1932an eraiki zen egoitza berria, Víctor Eusa arkitektoak diseinatua. Etxe berri honek, egoitza orokorretarako egokitzapen egokia izan zuen eta horrela, beste hainbat aldagai ere garatu ahal izan ziren.

## Eraikinak eta Arkitektura 
Egoitza nagusia, Vuelta del Castillo kalean, 1932ko urtarrilaren 17an inauguratu zen. 32.686 m²-ko lursail batean dago, eta inguruko lorategiek askatasunez inguratzen dute. Hasieran, haur eta adinekoen zaintzarekin batera, oso diseinu konplexua zuen egoitzak. Arkitektoak, Víctor Eusa, erritmo sinetriko bat jarraitu zuen bere banaketa diseinuan, eta horren arabera eraikin nagusira sartzeko lekua, itxura asimetrikoekin bat eginik, elizaren diseinu sinplea jarraituz.
alt=Miserikordiaren Andre Maria, ate nagusiaren gainean|thumb|Miserikordiaren Andre Maria, ate nagusiaren gainean
Egoitza nagusiko eliza hexagonal forma dauka, eta argi naturalean ilustrazio zirraragarria eskaintzen du. Erretabloan Javier Ziga eskultorearen lanek nabarmen erakusten dute Viena estiloko influentzia.

Gaur egun, egoitza nagusia hainbat egonaldiz handitu eta aldatu da, baina hasierako irudi arkitektoniko nagusiak mantentzen ditu. Berritze-lanak egiteko saiakera ez da izan batere sorrarazlea, eta arkitektura soila eta arina nagusi izan dira.

## Funtzio Soziala eta Erresidentzia Zaintza 
Miserikordia Etxea hasieratik, haurrak eta adinekoak zaintzeari lotua egon da, eta lehenengo bi eskolak ezarri ziren: mutilei eta neskei zuzendutakoak. Haur hezkuntzari begira, heziketa etikoa, oinarrizko jakintzak eta lanbide prestakuntza eskaini ziren, haurrak lan merkatuari egokitzeko prestatzeko asmoarekin. Hala ere, 1980tik aurrera, etxea adinekoen zaintza egitera bideratu zen, eta gaur egun 537 erresidentzi ditu, guztien batez besteko adina 82,8 urtekoa izanik. Erresidentek arreta medikoa, psikologikoa, gizarte-terapia eta birgaitze lanak jasotzen dituzte, eta haien eguneroko bizitza aberasteko hainbat ekintza egiten dira, hala nola, pintura ikastaroak, yoga, gimnasia, kontzertuak, erakusketak eta museora bisitak.
[alt=iruñeako zezen plaza|thumb|[Iruñeko zezen plaza|Iruñeako zezen plaza]]

## Gobernu eta Finantzaketa 
Miserikordia Etxea gaur egun Iruñeko Udalaren kontrolpean dago, eta gobernua Udaleko presidenteak zuzentzen du, bertan 4 zinegotzi eta beste profesional batzuk lan egiten dute. Gainera, finantzaketa eredu osoa, bai dohaintzen bidez, baita San Fermin jaien zezenketen plazaren etxeko kudeaketaren bidez ere. 1922an inauguratutako zezen plazako etxeko zuzkidura izango da betiereko kudeaketa.

## Komunitatearekin Konpromisoa 
Miserikordia Etxeak beti izango du bere komunitatearekin konpromiso sendo bat, kalteberak laguntzeko eta gizartean integratzea helburu duena. Gaur egun, adinekoen erresidentzia zaintzan, gizarteari, laguntza adimenduna eta honen aldetik kalitatezko zaintza irabazten jarraitzen du.

## Erreferentziak 
# «Voz "Casa de Misricordia de Pamplona", en Gran Enciclopedia de Navarra».
# ↑ como indica Juan José Martinena, jefe del Archivo Real y General de Navarra, véase Martinena Ruiz, Juan José. «La Casa de Misericordia». *www.reyesmagospamplona.com*. Consultado el 6 de noviembre de 2020.
# ↑ «Voz "Jarauta Arizaleta", Joaquín, en Gran Enciclopedia de Navarra».
# ↑ Saltar a:***a*** ***b*** ***c*** «web oficial de la Casa de Misericordia de Pamplona. Quiénes somos».
# ↑ Arrieta Elías, Ignacio; Sarasa Asiáin, Alfredo; Orbe Sivatte, Asunción (1994). Colegio Oficial de Arquitectos Vasco-Navarro. Delegación de Navarra, ed. *Pamplona. Guía de Arquitectura*. Pamplona. p. 126. .
# ↑ «Web oficial de la Casa de Misericordia de Pamplona. Representación.».
# ↑ «Web oficial de la Casa de Misericordia de Pamplona. Servicios»

## **Bibliografia** 
* Oslé Guerendiáin, C. (1997). *Historia y pedagogía de la beneficencia en Navarra: La Casa de Misericordia de Pamplona y su labor pedagógica (1706-1890)* [Tesis doctoral, Universidad de Navarra]. Dialnet. 

* Wikipedia. (2024, septiembre 20). *Casa de Misericordia de Pamplona*.