open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan Kruz Unzurrunzaga

**Juan Kruz Unzurrunzaga Goikoetxea** (Zarautz, Gipuzkoa, 1939ko irailaren 14a - Donostia, Gipuzkoa, 2009ko Uztailaren 13a) euskal kulturgilea izan zen. Zuzenbidea ikasi zuen nahiz eta ez zuen ia praktikatu.

1973an, Salvador Allenderen gobernuak bultzaturiko Osev proiektuan parte hartu zuen Txilen. Proiektu haren helburua helduen alfabetizatzea zen. Bi urtez egin zuen lan bertan.

Euskal Herriko 70eko hamarkadako tentsio politikoa oso gertutik bizi izan zuen. ETA Politiko-Militarreko kidea izan zen. Euskal preso politikoen alde lanean jardun zuen 1975. urtean, bera ere preso sartu zuten arte. Carabanchelgo kartzelan egin zuen espetxealdia. 75eko abenduko amnistiari esker kartzelatik atera eta, presoen abokatu egin zen. 1976an, COPE (Coordinadora de Presos Sociales en lucha) sortzen lagundu zuen eta lehen Amnistiaren Aldeko Batzordeetako kidea izan zen.

1979an, *Infiltración* liburua kaleratu zuen, Mikel Lejarzaren infiltrazioaren gainean. Liburua Montxo Martinez Antia etakideari eskeini zion, urte berean Madrilen hil zen eta.

Honen guztionen ostean, Albaina kultur promotoraren buru izan zen eta Donostiako Zinemaldiarekin ere kolaboratu izan zuen azken urteetan. Zum-Zum promotora ere sortu zuen. Promotora honen bidez, Joan Manuel Serrat, Els Joglars eta La Orquesta Mondragónen kontzertuak antolatu zituen Araba, Bizkaia eta Gipuzkoan. La Orquesta Mondragón taldearen managerra ere izan zen lau urtez.

Raquel Martinez de Ubago eta Artemio Zarcorekin batera Donostiako Altxerri Galeria ireki zuen. Bertan, Eduardo Chillida eta Bixente Ameztoiren lanak jarri zituzten erakusgai.

1993an, Txilera itzuli zen Ana Herrero eta Jesus Zubeldiarekin batera Sumendi jatetxea sortzeko, Pucos hirian.

1999an, Euskal Herrira itzuli eta Donostiako Ekain Galeria zabaldu zuen.

2009ko Maiatzean Berria egunkariaren erreportaje bati esker jakin zen 1981ean Untzurruntzagak, Bixente Ameztoiren eta hilerriko langile baten laguntzarekin, Joxe Arregik jasandako torturak frogatzen zituzten argazkiak atera zituela. Arregiren gorpua, tortura arrasto nabarmenak zituena, hilobitik atera eta argazkiak atera zizkioten. Argazki horiei esker, Espainiako Poliziaren bertsio ofiziala baliorik gabe gelditu zen. 2009ko Uztailaren 13an hil zen, minbizi baten ondorioz.

## Erreferentziak
San Markoren Zaldiak

**Garaipen koadriga** edo **San Markoren Zaldiak**, lau zaldiren brontzezko estatua multzo bat da, jatorrian, koadriga bat (auriga batek zuzenduriko lau zaldik tiratutako gurdi antzeko bat) irudikatzen zuen monumentu baten zati zena. XIII. mendetik San Marko basilika daude, Venezian.

## Jatorria eta fabrikazioa 
Eskulturak, Antzinaro Klasiko amaieran datatuak daude, eta, bere egiletza, K. a. IV. mendeko Lisipo eskultoreari eman zaio, teoria hau modu zabalean onartu ez den arren. "Brontze" deitua, egindako analisiek, %96,67an kobrez egina daudela adierazten dute. Dirudienez, material hau, urre kolore egokiago bat lortzeko aukeratu zen. Gaur egun, antzinako teknologiari buruz dagoen ezagutza dela eta, fabrikazio metodo honek, eskulturak, erromatar jatorrikoak direla iradokitzen du, greziarrak izan beharrean.

## Historia 
Bere jatorri zehatzak, ezezaguna izaten jarraitzen duen arren, egia da zaldiak Konstantinopoliseko hipodromoan erakutsi zirela mendeetan zehar. 1204an, Veneziako armadak hartu zituen bizantziar hiriburua laugarren gurutzadan arpilatu zuenean. Koadrigarekin, laugarren gurutzadaren ondoren gertatu zena, ezezaguna da. Veneziako Dux izan zen Enrico Dandolok, zaldiak Veneziara bidali zituen, non San Marko basilikako fatxadaren terrazan ezarri ziren 1254an.

1797an, Napoleonek, zaldiak indarrez hartu eta Parisera eraman zituen, non Carrousel Garaipen Arkuaren diseinuan erabili ziren, kasu horretan, koadriga batekin batera. 1815ean, zaldiak Veneziara itzuli ziren frantziarren porrotaren ondoren. Terrazan geratu ziren 1980ko hamarkadaren hasiera arte, garai honetan, airearen kutsaduraren ondorioz eta hegaztien zirinen eraginez kaltetuak izan ez zitezen, erreplikengatik ordezkatuak izan ziren arte. Ordutik, jatorrizko koadriga, Basilika barneko museo batean dago.

## Kanpo estekak
Dux

200px|thumb|Veneziako duxa, XVI. mendea.
[eskuinera|thumb|200px|[Veneziako Duxaren Jauregia, duxaren egoitza]]
**Duxa** edo **Dogoa** (latinez: *dux*, «buruzagia»; italieraz: *doge*; venezieraz *doxe*), Veneziako Errepublikako gorengo kargua zen, mila urte baino gehiagoz indarrean egon zen kargua, VIII. mendetik XVIII. menderarte. Titulu hau, denbora labur batez, Genovako Errepublikan ere erabili zen.

## Tituluaren jatorria 
Titulu hau, Venezia Bizantziar Inperioaren subirautzapean zegoenean erabiltzen hasi zen, hiria Konstantinoplagandik independizatu ondoren iraunkor bihurtuz. Veneziako tradizioaren arabera, lehen Duxa, Paolo Lucio Anafesto izan zen, kargurako 697an aukeratua.

## Karguaren ezaugarriak 
VIII eta XII. mendearen artean, Duxaren boterea erabatekoa zen arren, kargu hau izan zutenek sekula ez zuten titulua oinordetzakoa izaterik, ezta dinastiak sortzerik ere. Ondoren, XII. mendetik aurrera, aristokraziak, Duxaren ahalmenak arlo zabaletan mugatzea lortu zuen; honela, konstituzio gorputzen garapenaren bidez, gobernuaren funtzioak arautu ziren Estatuaren antolakuntzaren arlo ezberdinetan. Kargua hartzerakoan, duxak, zin egin behar zuen, zin honen bidez, konstituzioa, bere gainetik zegoela onartzen zuelarik, honela, bere ahalmenak eta eskumenak, bere agintaldiaren hasieratik mugatuz. Duxa, Veneziako familia garrantzitsuen artean aukeratzen zen, eta bizi osorako betetzen zuen kargua.

Azken duxa, Ludovico Manin, Napoleonek Italia iparraldea 1797an konkistatu zuenean kargutik kendua izan zen.

## Dux azpimarragarriak 
Dux azpimarragarrienen artean, Enrico Dandolo (kargu hau 1192 eta 1205 bitartean bete zuena), laugarren gurutzada bultzatu zuena eta Francesco Foscari (duxa 1423 eta 1457 bitartean) aipa daitezke, azken honen agindupean, veneziarrek, lehen aldiz konkistatu ahal izan zituztelarik Italiar penintsulako lurralde batzuk.

## Genovan 
Genovan ere erabili zen duxaren instituzioa, veneziar ereduaren arabera. 1339an ezarri zen eta, bere gorabeherekin, napoleondar garaia arte mantendu zen.
Teos (faraoia)

[thumb|120px|Teos, bere sarkofagoaren estalkia, [Louvre museoa|Louvreko Museoa.]]
**Irimaatenra Dyedhor** edo **Teos** (izen greziarra), Egiptoko XXX. dinastiako bigarren faraoia izan zen, K.a. 361 eta K.a. 359 bitartean gobernatu zuena.

Manetonek Teos deitzen du, Sexto Julio Afrikano, Eusebio Zesareakoa eta Jurgi Sintzeloren bertsioen arabera, bi urteko erregealdia izan zuela aipatuz. Kronika Demotikoan, **Dyeho** bezala aipatzen da.

Nektanebo I.aren seme eta oinordekoa izan zen, eta, lehen bi urteetan, ziuraski, bere aitarekin elkargobernaria izango zen.

[eskuinera|thumb|120px|Tyahapimu, Teosen anaia eta elkargobernaria. [New Yorkeko Museo Metropoliarra.]]

Dyedhorrek, jada bere erregealdia hasi aurretik, Espartako Agesilao II.a erregearekin eta Atenasekin aliantza politika bat abiarazten du. Atenas eta Espartari laguntzen die barne lehietan murgilduta dagoen Persiar Inperioaren aurka.

Bere aita Nektanebo I.a hil eta gero boterea hartu ondoren, Palestina eta Siria konkistatzea erabakitzen du, persiar boterearen gainbehera probestuz. Kanpaina, burubelarri prestatu zen, herrialdeko tenpluetako metal preziatuak konfiskatuz eta Saiseko apaizei pribilegioak kenduz ordaindu zituen greziar mertzenarioak errekrutatuz. Egiptoren historian lehen aldiz, mertzenarioei ordaintzeko txanpona txanpontzen da.

Dyedhorrek du aginte nagusia, Agesilao II.a Espartakoak greziar mertzenarioak eta Kabrias estrategak atenastar flota zuzentzen dituzten bitartean. Armada honek, K.a. 360an, ia erresistentziarik topatu gabe aurrera egin ahal izan zuen, Fenizia konkistatuz.

Egiptotik kanpo zegoenean, Dyedhor traizio baten biktima izan zen, bere anaia Tyahapimuk kontra egin zion, elkargobernari izendatua izan zena, faraoi bezala, bere seme propioa, Nektanebo II.a izendatuz. Matxinadaren arrazoia, Saiseko apaizen nahigabe logikoa zen, baina susma daiteke Artaxerxes II.a persiar erregeak Tyahapimuri eta Nektanebo II.ari dirua eskaini izana.

Kabriasek eta atenastar gerra itsas armadak, faraoiarekiko leial jarraitzen zuten, baina Agesilao Nektaneborekin elkartu zen, armada usurpatzailearekin egon zen, eta Dyedhorrek Artaxerxes II.aren gortera ihes egin behar izan zuen. Han ostatua ematen diote, Artaxerxesek, Egipto birkonkistatzeko, faraoi izandako bat oso baliagarri izango zitzaiola uste baitzuen.

Artaxerxes II.a K.a. 358an hil zen, eta persiarrek Egipto eraso zute hurrengo aldia K.a. 351n izan zen. Ordurako, Teos, ziuraski, hilda egongo zen.

## Bere garaiko eraikuntza eta testigutzak 
* Kapera bat Karnakeko Khonsu jainkoaren tenpluko iparraldeko harresian.
* Karnakeko Khonsuren tenpluaren zaharberritzearen idazkun bat
* Idazkun bat Turako harrobietan
* Erliebeen txatalak Qantir eta Atribisen.
* Idazkun txatalak Tanisen.
* Naos txatal bat, Menfiseko pitxer bat eta txanponak
** Kronika Demotikoan aipatua.
31 Eufrosina

**31 Eufrosina**, asteroide gerrikoan aurkitutako 31. asteroidearen izena da. J. Fergusonek aurkitu zuen 1854ko irailak 1ean Washington Hiritik.

Bere izena, greziar mitologiako Eufrosine izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Kariteetako bat, Zeus jainkoa eta Eurinomeren hiru alabak zirenak.

## Kanpo estekak
Handan

**Handan** (txinera sinplifikatuz: 邯郸; pinyineraz: Hándān), Hebei probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 8.499.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 4.633 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|250px|ezkerrera|Hiriaren erdiguneko etorbide baten ikuspegia.
Handan, Hebei probintziaren hegoaldeko muturrean dago.

Prefektura mailako Handan hiriaren mugakideak honakoak dira: Zhangjiakou iparraldean, Shandong probintzia ekialdean, Henan probintzia hegoaldean, eta Shanxi probintzia mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 
* Hanshan Barrutia (邯山区, Hánshān Qū)
* Fuxing Barrutia (复兴区, Fùxīng Qū)
* Fengfengkuang Barrutia (峰峰矿区, Fēngfēng Kuàng Qū)

### Hiriak 
* Wu'an Hiria (武安市, Wǔ'ān Shì)

### Konderriak 
* Handan Konderria (邯郸县, Hándān Xiàn)
* Linzhang Konderria (临漳县, Línzhāng Xiàn)
* Cheng'an Konderria (成安县, Chéng'ān Xiàn)
* Daming Konderria (大名县, Dàmíng Xiàn)
* Shexian Konderria (涉县, Shè Xiàn)
* Cixian Konderria (磁县, Cí Xiàn)
* Feixiang Konderria (肥乡县, Féixiāng Xiàn)
* Yongnian Konderria (永年县, Yǒngnián Xiàn)
* Qiuxian Konderria (邱县, Qiū Xiàn)
* Jize Konderria (鸡泽县, Jīzé Xiàn)
* Guangping Konderria (广平县, Guǎngpíng Xiàn)
* Guantao Konderria (馆陶县, Guǎntáo Xiàn)
* Weixian Konderria (魏县, Wèi Xiàn)
* Quzhou Konderria (曲周县, Qǔzhōu Xiàn)

## Ikus, gainera 
* Hebei probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Handango gobernuaren webgunea.
Mark Cavendish

**Mark Cavendish** (Douglas, Man Uhartea, 1985eko maiatzaren 21) Astana Qazaqstan Team UCI ProTour taldeko txirrindulari maniar eta britainiarra da. Madison txirrindularitzako mundu txapelduna izan da bitan, 2005ean eta 2008an. 

2008ko Frantziako Tourrean etapa bat irabazi zuenetik, etengabeak izan dira garaipenak. Frantziako Tourrean 35 garaipen eskuratu ditu denera, inoiz txirrindulari batek eskuratutako gehiena, 2024ko Frantziako Tourrean lortutako marka.

Cavendish hunkiturik agertu izan da euskal zaleek sortzen duten giroarekin, eta adierazi zuen 2023ko Tourrean Euskal Herriko hasieran bizitakoa, bere kirol ibilbideko esperientziarik onena izan zela.

## Taldeak 
* T-Mobile (2006-2007)
*  High Road/Columbia/HTC (2008-2011)
** *Team High Road* (2008) (Ekaina arte)
** *Team Columbia* (2008)
** *Team Columbia-High Road* (2009) (Ekaina arte)
** *Team Columbia-HTC* (2009)
** *Team HTC-Columbia* (2010)
** *HTC-High Road* (2011)
*  Sky Procycling (2012)
*  Omega Pharma/Etixx (2013-2015)
** *Omega Pharma-QuickStep* (2013-2014)
** *Etixx-Quick Step* (2015)
*  Dimension Data (2016-2019)
*  Bahrain McLaren (2020)
*  Quick Step (2021-2022)
** *Deceuninck-Quick Step* (2021)
** *Quick-Step Alpha Vinyl Team* (2022)
*  Astana Qazaqstan Team (2023)

## Palmaresa 
### Errepidean 
### Pistan 

;Pistako UCI Mundu Txapelketak
* 2005 - Los Angeles, 1., Madison modalitatean (Rob Haylesekin)
* 2008 - Manchester, 1., Madison modalitatean (Bradley Wigginsekin)

;Commonwealtheko Jokoak
* 2006 &ndash; Melbourne, 1. Scratch lasterketan

;Pistako UCI Munduko Kopako Klasikak
* 2005 - Manchester, 2., Taldekako jazarpenean
* 2005 - Manchester, 3., Madisonean
* 2005 - Sydney, 3., Madisonean (Tom White-ekin)
* 2005 - Sydney, 2., Taldekako jazarpenean 4:11.728/4:10.735, (Brammeier, White eta Clancy txirrindulariekin)
* 2007 - Beijing, 2., Madisonean (Bradley Wigginsekin)

;Europako Pista Txirrindularitzako Txapelketak
* 2005 - 1., Puntutakoan
* 2005 - 4., Scratch lasterketan

;Britainia Handiko Pistako Txapelketak
* 1999 - 1., Omnium modalitatean - 14 urte azpikoentzat
* 2001 - 2., Puntukako lasterketan - Junior
* 2001 - 3., Scratch lasterketan - Junior
* 2003 - 1., Kilo - Junior
* 2003 - 2., Scratch lasterketan - Junior
* 2003 - 2., Esprintean - Junior
* 2004 - 1., Taldekako jazarpenean (Chris Newton, Paul Manning eta Tom White-ekin)
* 2004 - 2., Madisonean (Ed Clancy)
* 2005 - 1., Taldekako jazarpenean (Ed Clancy, Steve Cummings eta Geraint Thomasekin)
* 2005 - 3., Scratch lasterketan
* 2008 - 1., Madisonean (Peter Kennaughekin)

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
*  Mark Cavendishen webgunea
30 Urania

**30 Urania**, asteroide gerrikoan aurkitutako 30. asteroidearen izena da. John Russell Hindek aurkitu zuen 1854ko uztailak 22an Londresetik.

Bere izena, greziar mitologiako Urania izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, astronomiaren musa eta Uranoren alaba, beste inor gabe, edo Zeus eta Mnemosineren alaba zena.

## Kanpo estekak
Bukkake

thumb|Bukkake bat irudikatzen duen marrazkia
**Bukkake** (japonieraz ブッカケ,  , ) sexu praktika baten izena da. Bertan hainbat gizonek isurketa egiten dute normalki emakume baten gainean. Batzuetan hazia irenstea ere ematen da. Bukkakea gokkunaren antzekoa da, non hainbat gizonek edalontzi batean isurtzen duten hazia eta gero beste pertsona batek irensten duen. Ariketa sexual hau oso ohikoa bilakatu da pornografian, eta batzuetan ehunka gizonek parte hartzen dute. Eztabaida dago bukkakea parafilia bat edo ez, eta batzuen higrofiliarekin erlazionatua izan da.

## Begiko mina 
Esperma begian sartzeak min bizia, ziztada eta erredura eragin ditzake, espermak begi-ehuna narritatzen duten osagaiak baititu. Erreakzioa malkoak, argiarekiko sentikortasuna, gorritasuna eta ikusmen lausoa izan daiteke. Begia ur garbiarekin garbitu daiteke, malkoek ere esperma kanporatzen laguntzen dute, eta ondoren ondoeza baretuko da.

## Infekzioen arriskua 
Beste pertsona baten gorputz-fluidoekin kontaktuan jartzea dakarren edozein sexu-jarduerak Sexu bidez transmititzen diren gaixotasunak transmititzeko arriskua dakar. Esperma, oro har, kaltegabea da azalean edo irensten bada. Hala ere, begiko muki-mintzarekin kontaktuan jartzen bada, sexu-transmisiozko gaixotasun asko transmititu ditzake.

Gizonak Chlamydia trachomatis badu bere hazian, hartzaileak klamidiazko konjuntibitisa har dezake.

## Kanpo estekak
Ailinginae

**Ailinginae** Ozeano Bareko atoloi bat da, 25 uhartez osatua. Ralik Chaineko barruti legislatibo bat da, Marshall Uharteetan. Guztira 2,79 kilometro koadro ditu, baina bere barruan dagoen lagoonak 106 kilometro koadro ditu.

Atoloi hau guztiz hustu zuten 1954an Bikini Atoloian eta Castle Bravon egin zituzten froga atomikoak direla eta.

## Kanpo estekak
Urania (mitologia)

Greziar mitologian, **Urania** (, "Zerutiarra"), astronomia eta astrologiaren musa da. Iturri ezberdinen arabera, Uranoren alaba da, amarik gabe izana, edo Zeus eta Mnemosinerena. Urania Linoren ama da, honen aita, Apolo delarik. Musa guztien artean gazteena da.

Ohi, urdinez jantzia irudikatzen da, zerua irudikatzen duen kolorea, beragandik gertu munduaren bola bat izanez, non bere eskuetan daraman konpas batekin posizioak neurtzen dituen. Izar multzo batek eratutako koroa edo diadema bat du, bere mantua ere, izarrez josia dagoelarik. Bere oinetan, matematikako tresna batzuk sakabanatuta daude, arrazoi honegatik, egileren batzuk, modu isilean, matematiken eta zientzia zehatz guztien musatzan hartzen dutelarik.

## Bitxikeriak 
Urania, izen arrunta da behatoki astronomikoentzat, Berlin, Zurich, Viena edo Antwerpeko Urania kasu. Tycho Braheren behatoki astronomiko historikoa den Uraniborgi ere ematen dio izena. Talde astronomiko amateur ugariren eta derrigorrez astrologiarekin lotuta egon behar ez duten zenbait talde esoterikoren izenak inspiratu ditu.

## Izen bereko beste pertsonaia batzuk 
* Ozeanideetako bat
* Akteonen zakurretako bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Daqing

**Daqing** (txinera sinplifikatuz: 大庆; pinyineraz: Dàqìng), Heilongjiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.772.000 biztanle inguru dauzka 2008ko erroldaren arabera eta 8.556 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Daqing hiriaren mugakideak honakoak dira: Qiqihar iparralde eta mendebaldean, Suihua ekialdean, eta Jilin probintzia hegoaldean.

Daqingo klimak ezaugarri kontinentalak ditu eta iparraldeko hotzak eta Asia hegoaldeko montzoiak baldintzatzen du. Prezitazio gehienak uda garaian ematen dira, eta neguan termometroak zeroz azpitik 30 gradura jaisten dira.

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 
* Saertu Barrutia (萨尔图区)
* Honggang Barrutia (红岗区)
* Longfeng Barrutia (龙凤区)
* Ranghulu Barrutia (让胡路区)
* Datong Barrutia (大同区)

### Konderriak 
* Lindian Konderria (林甸县)
* Zhaozhou Konderria (肇州县)
* Zhaoyuan Konderria (肇源县)
* Duerbote Mongoliar Konderri autonomoa (杜尔伯特蒙古族自治县)

## Hiri senidetuak 
*  Calgary, Kanada
*  Chungju, Ipar Chungcheong, Hego Korea
*  Luhansk, Ukraina
*  Tyumen, Errusia

## Ikus, gainera 
* Heilongjiang probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Daqing hiriko gobernuaren webgunea.
Heihe

**Heihe** () Heilongjiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.670.000 biztanle inguru dauzka 2000ko erroldaren arabera eta 21.000 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
thumb|250px|ezkerrera|Amur ibaia Heihe parean.
Prefektura mailako Heihe hiriaren mugakideak honakoak dira: Daxing'anling prefektura iparraldean, Barne Mongolia eskualde autonomoa mendebaldean, Errusia ipar-ekialdean, Yichun hego-ekialdean, Suihua hegoaldean, eta Qiqihar hego-mendebaldean.

Errusiarekiko mugaren zati handi bat, Amur ibaiak markatzen du.

## Banaketa administratiboa 
* Aihui Barrutia (爱辉区; Àihuī Qū)
* Bei'an Hiria (北安市; Běi'ān Shì)
* Wudalianchi Hiria (五大连池市; Wǔdàliánchí Shì)
* Nenjiang Konderria (嫩江县; Nènjiāng Xiàn)
* Xunke Konderria (逊克县; Xùnkè Xiàn)
* Sunwu Konderria (孙吴县; Sūnwú Xiàn)

## Klima 

## Hiri senidetuak 
*  Blagoveshchensk, Amur oblasta, Errusia

## Ikus, gainera 
* Heilongjiang probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Heihe hiriko gobernuaren webgunea.
Bokak

**Bokak** Ozeano Bareko atoloi bat da, 10 uhartez osatua. Ratak Chainen dago, Marshall Uharteetan. Guztira 3,24 kilometro koadro ditu.

Atoloi honetan ez da inor bizi eta gertuen dagoen atoloia 280 kilometrora dago.

## Kanpo estekak
Douglas

**Douglas** (), Man uharteko hiriburua eta hiririk handiena da 26.218 biztanlerekin, 2006ko datuen arabera.

## Demografia 
## Hiri senidetuak 
*  Ballymoney, Ipar Irlanda

## Douglastar ezagunak 
* Mark Cavendish (1985): txirrindularia.

## Kanpo estekak 
*  Douglaseko udalaren webgunea
*  Man Uharteko 2006ko errolda.
2009ko A gripearen pandemia Euskal Herrian

**A gripearen pandemiaren** lehen kasua Euskal Herrian 2009ko apirilaren 26an eman zen jakitera. Mexikora bidaian joandako gizonezko bat, Gurutzetako Ospitalera eraman behar izan zuten.

## Kasuak 
2009ko uztailaren 16an, 95 ziren A gripeak kutsatutako pertsonak Euskal Herrian:

* Euskal Autonomia Erkidegoa: 74
* Nafarroa: 21

Irailaren 29an, 74 urteko elizondoar bat A gripeak jota hil zela jakitera eman zuen Nafarroako osasun zailak. Gizon hau, pandemiak Euskal Herrian hildako lehen pertsona izan zen.

2009ko irailaren 13an, Euskal Herrian A gripeaz hildako bigarren pertsonaren berri eman zen. Aurretik bestelako gaixotasuna zeukan 60 bat urteko gizon bizkaitarra. Horrez gain, azaroaren 14an beste gizon bat hilik aurkitu zuten Bilbon.

## Ikus, gainera 
* 2009ko A gripearen pandemia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  A gripeak kutsatutako bi gaixoak Donostiako ospitalean jarraitzen dute.
*  A gripea duen gipuzkoar bat larri dago Donostiako ospitalean.
Bikini atoloia

**Bikini** Ozeano Bareko atoloi bat da, 23 uhartez osatua, Marshall Uharteetan. 

## Historia 
Famatua egin zen 1946tik 1958ra 20 froga nuklear burutu zirelako bertan. Horregatik atoloi hau guztiz hustua dago, nahiz eta dagoen erradiaktibitate kopurua ez den berez hain arriskutsua. Bertako herritarrak Rongerik atoloira eraman zituzten.

Bikini atoloiko bandera historia honen erakusgarri fidela da.

## Bitxikeria 
Atoloi honen izena eman zioten bikini izeneko bainu-arropari.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Arthur Wellesley (argipena)

**Arthur Wellesley** familia bereko zazpi gizonen izena da:

* Arthur Wellesley Welingtongo lehen dukea (1769–1852), soldadu eta estatugizon ingeles-irlandarra
* Arthur Wellesley, Welingtongo bigarren dukea (1807–1884), soldatu eta aitoren seme britainiarra
* Arthur Wellesley, Welingtongo laugarren dukea (1849–1934), soldatu britainiarra
* Arthur Wellesley, Welingtongo bosgarren dukea (1876–1941), soldatu eta aitoren seme britainiarra
* Arthur Wellesley, Welingtongo zortzigarren dukea (j. 1915), oraingo Wellingtongo dukea
* Arthur Wellesley, Douroko markesa (j. 1945), aurrekoaren semea
* Arthur Wellesley, Mornington (j. 1978), aurrekoaren semea
Jiamusi

**Jiamusi** (txinera sinplifikatuz: 佳木斯; pinyineraz: Jiāmùsī), Heilongjiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.755.000 biztanle inguru dauzka 2000ko erroldaren arabera eta 12.625,5 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Jiamusi hiriaren mugakideak honakoak dira: Hegang ipar-mendebaldean, Errusia iparralde eta ipar-ekialdean, Shuangyashan hegoaldean, Qitaihe eta Harbin hego-mendebaldean, eta Yichun mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
### Barrutiak 
* Qianjin Barrutia (前进区)
* Xiangyang Barrutia (向阳区)
* Dongfeng Barrutia (东风区)
* Jiaoqu Barrutia (郊区)
* Huanan Barrutia (桦南区)
* Tangyuan Barrutia (汤原区)

### Hiriak eta konderriak 
* Tongjiang Hiria (同江市)
* Fujin Hiria (富锦市)
* Fuyuan Konderria (抚远县)
* Huachuan Konderria (桦川区)

## Klima 

## Hiri senidetuak 
*  Kunshan, Jiangsu, Txinako Herri Errepublika
*  Zhangzhou, Fujian, Txinako Herri Errepublika
*  Nirasaki, Yamanashi, Japonia
*  Komsomolsk-on-Amur, Errusia
*  Shoalhaven, Australia

## Ikus, gainera 
* Heilongjiang probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jiamusi hiriko gobernuaren webgunea.
Stormont gaztelua

**Stormont gaztelua** (ingelesez *Stormont Castle*) Ipar Irlandako Belfast hiriko ekialdean kokatzen den baroietxe edo etxalekua da eta Ipar Irlandako Agintaritzak bere hitzaldiak ematen dituen egoitza nagusia izan ohi da.

1921 eta 1972 bitartean Ipar Irlandako Lehen Ministroaren egoitza ofizialtzat erabili izan zen. Dena dela, Stormont Etxea bizilekutzat hautatu izan ohi duten lehen ministroen kopurua nahiko hutsala izan da. 1921 eta 1972 bitartean Ipar Irlandako Gobernuaren Gabinete Gela kokatzeko ere erabili izan da.

## Kanpo estekak
Belfast City Hall

**Belfasteko Udaletxea** (ingelesez *Belfast City Hall*, gaeleraz *Halla na Cathrach Bhéal Feirste*) Belfasteko Udalaren (Belfast City Council) egoitza eta hiriaren udaletxea da.

Hiriaren erdiguneko Donegall Square plazaren iparraldeko ertzean dago, Belfast hiriko merkatal eta negozio guneak banatzen dituelarik.

## Historia 
Udaletxea izan aurretik *White Linen Hall* liho esportazio konpainia garrantzitsuaren egoitza zegoen bertan. Belfast nabarmen industrializatu eta biztanlez Dublin bera gainditu zuenez 1888 urtean Viktoria Erreginak "hiri" estatusa eman zionean Belfastek bere mailako udaletxea izan behar zuela erabaki zuen. Sir Alfred Brumwell Thomas arkitektuaren gidaritzapean lanak 1898an hasi ziren eta 1906an bukatu.

## Arkitektura 
Neobarroko estiloan eraiki zuten, estilo honen adibide esanguratsuena da mundu mailan, eta Portlaneko harria erabili zuten kanpoaldea egiteko. Lau dorrek mugatzen dute eta erdian 53 metrotako garaiera duen kupula handi bat dauka. Kupula kobrez estalirik zegoen eta gaur egun berdea da, Europa iparraldeko eraikinen antzera.

Barnealdean marmola da nagusi, Carrara, Pavonazzo eta Bresciatik ekarri zuten. Beirateak ere aipagarriak dira.

## Parkea 
Zelai berdea dauka aurrealdean eta alboetan. Udan gazteak aurki daitezke bertan denbora pasa, bai eta bulegariak ere bazkal orduan. 2012ko udan egunero bete zen Londresko Udako Olinpiar Jokoak ikusteko pantaila erraldoia ezarri baitzuten.

2010an eraikinaren eskuinaldean noria erraldoi bat eraiki zuten.

Hainbat estatua daude bertan:
* Viktoria Erresuma Batukoa
* Edward Harland: Harland and Wolff untziolen jabea eta 1885 eta 1886 artean Belfasteko alkate izan zena.
* James Horner Haslett: Belfasteko alkatea (1887-1888)
* Sir Daniel Dixon: Belfasteko Lord Nagusia (1892-93, 1901-04 eta 1905-07)
* William James Pirrie: Belfasteko Lord Nagusia (1896-98)
* Robert James McMordie: Belfasteko Lord Nagusi (1910-14)

## Iruditegia 

Image:Belfast City Hall 2007.jpg|Eraikinaren aurrekaldea
Image:Belfast city hall.jpg|Eraikinaren aurrekaldearen gertuagoko ikuspegia, James Magennis VC (2004) oroigarria ere agertzen delarik

## Kanpo estekak 
* Belfast City Hall edo Belfasteko Udaletxearen webgune ofiziala
Stormont jauregia

**Stormont jauregia** (ingelesez **Parliament Buildings** edota soilik **Stormont** bezala ezagutzen da) Ipar Irlandako Belfast hiriburuaren ekialdean dagoen Stormonteko gunean kokatzen den jauregia da. Ipar Irlandako Legebiltzarra eta Ipar Irlandako Agintaritzaren egoitza da.

1998ko Ostiral Santuko Akordioaren ondorioz gaur egun eraikin hau Ipar Irlandako Gobernua eta Ipar Irlandako Biltzarraren egotza da.

2014ko urriaren 22an izendatu zuten Mairtin O'Muilleoir Belfasteko alkate ohi eta Sinn Feineko ordezkaria Ipar Irlandako parlamentari. Alex Maskey ordezkatu zuen Stormonten, Belfast hegoaldeko ordezkari gisa.

## Ikus gainera 
* Ipar Irlandako Gobernua
* Ipar Irlandako Biltzarra

## Kanpo estekak 
* Zuzeneko bira Stormonteko jauregian zehar

## Erreferentziak
Mitraillette

***Mitraillette*** ( ahoskatuta) Belgikako jakia da, frijitu-dendetan eta tabernetan aurkitu daitekeena. Ziur asko Hainaut probintzian sortua da eta literalki "subfusila" esan nahi du.

## Errezeta 
* Baguette-ogi erdia.
* Okela frijitua (saltxitxa, hanburgesa, xerra edota frikandela moduan).
* Patata frijituak.
* Saltsa (maionesa, ketchupa edo norberaren gustuko beste edozein saltsa.)

## Kanpo estekak
Peñafielgo gaztelua

**Peñafielgo gaztelua** da Espainiako Valladolid probintziako Peñafiel herrian kokaturiko gaztelu bat. Gaztelua muino estu eta luze baten tontorrean eraikia dago, eta, horren ondorioz, itsasontzi batenaren antzeko forma dauka. 1917ko ekainaren 1ean monumentu nazional deklaratua izan zen.

Kokaleku honetan gaztelu bat gutxienez ere X. mendeaz geroztik egon den arren (943. urteko agiri batean jasota agertzen da gazteluaren aipamena), XV. mendean baimendutako berreraikuntza baten emaitza da gaur egun ikus daitekeen eraikina.

Gotorleku honen oinplanoa oso estua eta luzatua da (35 metro inguru zabal, baina 210 metro luze).

Gaztelua bi harresi-lerroz defendatuta dago (bata bestearen barrenean).

Gaztelua Peñafielgo Udalaren jabetzakoa da.

## Kanpo estekak
Redneck

[thumb|[Larry the Cable Guy *redneck*ez jantzita.]]
***Redneck*** (euskaraz *Lepogorri*) esaten zaie estereotipikoki Estatu Batuetan eta Kanadan bizi diren kaukasoar jatorrikoei (hau da, zuriak) eta estatus sozio-ekonomiko baxua dutenei, batez ere landa inguruetan bizi direnei. Georgia eta Alabaman erabiltzen duten *cracker*, Apalatxetan eta Ozark mendietan erabiltzen duten *hillbilly* eta *white trash* esamoldeen parekoa da. Hasieran hegoaldeko Estatu Batuetan bakarrik erabiltzen zuten, gero Apalatxetan eta gaur egun Ipar Amerika osoan erabiltzen dute.

Izena landa eremuetan egun osoz aire librean, landetan, soroetan, zelaietan, baratzetan eta eguzkipean lan egiten duten baserritar eta nekazariek lepoak gorrituta amaitzen dutelako dator.

## Ikus gainera 
* Hillbilly.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Belfast gaztelua

**Belfast gaztelua** (ingelesez *Belfat Castle*) Ipar Irlandako Belfast hiriko Cavehill Country Parkean kokatzen den gaztelu bat da, itsas mailatik 400 oinetako garaieran. Bere kokapenak Belfast hiria eta Belfast lakuko (Belfast Lough) ikuspegi zoragarriak eskaintzen ditu.

## Historia 
Hasierako Belfasteko gaztelua XII mendean eraiki zuten normandiarrek, eta hiriaren barnean zegoen, gaur egungo High Street, Castle Place eta Donegall Place artean. Bertan jaio zen besteak beste Sir Arthur Chichester. 1708an ordea erre egin zen eta Chichester familiak hiritik kanporako auzo berri batean berria eraikitzea erabaki zuen. 1811 eta 1870 artean eraiki zen eta Charles Lanyonek diseinatu zuen eskoziar estilora.

Belfasteko udalak 1934ean erosi zuen eta 1978an barrutik berriztatu zuen. Publikoarentzako 1988an ireki zen.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kanpantorreta

**Kanpantorreta** (1.002 metro) Eskuagatxeko mendilerroaren tontorra da.

## Abiapuntuak 
Abiatzeko tokirik ohikoena Mañaria, hortik ordu 2 eta 30 minutuko igoera eskatzen duelarik.

## Ikus, gainera 
* Bizkaiko mendien zerrenda
* Urkiolako natura parkea

## Kanpo estekak
Zakopane

**Zakopane** Poloniako hegoaldeko hiria da, 2006ko datuen arabera 27.486 biztanle dituena. 1999. urtetik Polonia Txikiko voivoderriaren barruan kokaturik dago, 1975 eta 1998 bitartean Nowy Sącz probintzia zaharrean kokaturik egon baitzen.

Polonia txikiko hiriburua eta gune turistiko garrantzitsuena Krakovia den arren, Zakopane neguko kirol zerbitzuengatik ezaguna da. Tatrako mendi magalean dago Podhale eskualdean 800 – 1000 m ingurura. Tatra mendiak Poloniako mendi altuenak izateaz gain, Karpatoko mendilerroetako garaienak dira.

## Historia 
Zakopane herriari buruzko lehen txostenak 17. mendekoak dira, bertan Zakopisko izena duelarik. 19. mendean meatzaritza eta metalurgia industriak garatu ziren eskualde honetan, baina azken urteetan turismoa izan da diru iturririk garrantzitsuena. 1989. urtean 3000 biztanle inguru izatetik gaur egun arte.

Bestalde, 2. mundu gerran poloniako armadak Polonia eta Hungaria bitarteko gotorleku gisa erabili zuen. 1940. urteko martxoan Soviet batasuneko NKVD eta Alemaniako Gestaporen arteko bilerak izan ziren Tadeusz etxaldean.

## Kirola 
Zakopane Tatra mendiak eta Gubałówka arteko bailaran dago kokatuta. 3 miloi turista inguru jasotzen ditu urtean zehar, neguan eski estazio nagusienak Kasprowy Wierch, Nosal eta Gubałówka Hill direlarik.

Ondorengo txapelketak antolatu dira Zakopanen:
* Munduko Eski Txapelketak 1929, 1939 eta 1962an.
* Unibertsitateen Neguko txapelketak 1956, 1993 eta 2001an.
* Munduko Biatloi Txapelketa 1969an
* Hainbat eski-jauzi txapelketa.

2006ko Neguko Joko Olinpikoetarako eta 2011ko Munduko Eski Txapelketak hartzeko hautagai aurkeztu zen.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak
Caelus

**Caelus** (batzuetan **Coelus** letreiatua), erromatarrek, euren mitologian, greziar mitologiako Uranorentzako erabili zuten izen latindarra izan zen.

Tellusekin (Gea) ezkondu zen, eta, honekin, Saturno (Kronos), Ops (Rea), Ozeano eta beste Titanen aita izan zen, baita Erraldoiena ere. Beste inor gabe, Venusen (Afrodita) aita izan zen.

## Kanpo estekak
Caspian Airlinesen 7908 hegaldia

**Caspian Airlinesen 7908 hegaldiaren istripua** 2009ko uztailaren 15ean Irango iparraldean Teherandik 150 kilometrora. Hegaldia Teherandik (Iran) Erevanera (Armenia) zihoan. Baina, hegazkina 168 lagunekin soro batera erori eta dirudienez, 153 bidaiariak eta 15 tripulatzaileak zendu ziren.

Hegazkina Tupolev Tu-154 modelokoa zen, EP-CPG matrikuladuna.

## Bidaiariak 
Hegazkinean zihoazen 168 pertsonetatik ez zen inor bizirik irten. 36 pertsona (barnean 2 tripulatzaile) armeniarrak ziren. Baita ere, 2 georgiar, 2 kanadar eta bi australiar.
Bidaiarien artean, Irango judo gazteen selekzio nazionaleko 8 atleta eta 2 entrenatzaile zeuden. Baita ere, Irango parlamentari ohia eta enbaxadore baten emaztea.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Hegazkin zibilen istripuen zerrenda

## Kanpo estekak 
* "Meeting Notes Moscow IAC July 6, 2010." () Iran Civil Aviation Organization. 
* "Ту-154М EP-CPG 15.07.2009." () Interstate Aviation Committee.
Aladino eta kriseilu miragarria

**Aladino eta kriseilu miragarria** *Mila gau eta bat gehiago* ipuin sortan jasotako ipuina da. Arabierazko Erdi Aroko bertsioan jasotzen ez bada ere, ipuin sortaren lehenengo itzultzailea izan zen Antoine Gallandek gaineratu zuen eta geroztik liburuko bertsio gehienetan agertzen da. Egun, mundu osoko ipuin ezagunenetarikoa da.

*Aladino* hitzak, , "*fedearen nobletasuna*" esan nahi du.

## Haria 
Aladino Txinako hiri batean bizi den gazte txiroa da. Bere osaba dela dioen azti bat elkartzen zaio, leize batean dagoen kriseilu bat eskuratzeko asmotan. Aztia Aladino engainatzen saiatu arren, Aladinok kriseilua eskuratzen du eta kriseiluaren jabeari mesede egiten dion jeinu bati dei egiteko erabil dezakeela asmatzen du. Jeinuari esker, Aladino aberastu eta printzesa batekin ezkontzen da. Aztia itzuli eta printzesa engainatu ondoren, kriseilu berreskuratzen du. Aladinok, aztiak ahazturiko eraztun batez jeinu txiki bati dei egin diezaiokeela asmatzen du eta berari esker, kriseilua eta printzesa berreskuratzen ditu.

## Kanpo estekak
André-Marie Ampère

**André-Marie Ampère** (Lyon, Frantzia, 1775eko urtarrilaren 20a - Marseilla, Frantzia, 1836ko ekainaren 10a) fisikari eta matematikari frantziarra zen, elektromagnetismoaren aurkitzaile nagusietako bat. Hainbat gailu ere asmatu zituen, hala nola solenoidea, telegrafo elektrikoa eta elektroimana.

Nazioarteko Unitate Sistemaren korronte elektrikoaren Anpere unitatea bere omenez da.

## Biografia 
André-Marie 1775eko urtarrilaren 20an jaio zen Lyonen eta inguruko Poleymieux-au-Mont-d'Or herrian bizi izan zen 1775etik 1796. urtera arte. Bere aitak latina irakatsi zion André-Mariek matematikekin zuen zaletasuna eta trebetasuna ikusi zuen arte. Latinezko klaseei esker Leonhard Eulerren eta Daniel Bernoulliren lanak ongi ulertu ahal izan zituen.

Frantziako Iraultzan zehar, André-Marieren aita Lyonera joan zen seguruago egoteko, baina 1793. urtean errepublikazaleek hiria hartu zutenean gillotinaz hil zuten. Bere aitaren hilketa izugarrizko kolpea izan zen André-Marierentzat.

1801ean Bourg-en-Bressera joan zen eta fisika eta kimika irakasle izendatu zuten. Bere emaztea eta bere semea Jean-Jacques Ampère Lyonen utzi zituen. 1803. urtean, bere emaztea hil zen eta depresioak jo zuen. 1809. urtean Parisko Eskola Politeknikoaren matematika irakasle izendatu zuten.

1814an Frantziako Zientzien Akademiaren kide izendatu zuten, matematiken alorrean, eta bere zientzia-ikerketak egiten jarraitu zuen.

1820ko irailaren 11n Hans Christian Ørsteden aurkikuntzaren berri izan zuenean, korronte elektrikodun eroaleak iparrorratzaren iparra desbideratzen zuela, Ampère berehala hasi zen lanean. Astebete geroago, irailaren 18an Ampèrek korrontedun kable paraleloek elkar erakartzen edo aldaratzen zutela frogatu zuen, korronteen noranzkoen arabera: noranzko berdinarekin erakartzen dira eta aurkako noranzkoarekin alderatzen dira.

1827an elektromagnetismoaren teoria sortu zuen.

1836ko ekainaren 10ean hil zen Marseillan.

## Kanpo estekak
Mahai Muralaren Glorieta (Sevilla)

**Mahai Muralaren Glorieta**, Sevillako Amerikako Plazan kokatua eta Maria Luisa Parkearen zati dena, eserleku batzuk mugatutako gune txiki bat da, guztia sastrakaz inguratua. Bere erdian, zeramika polikromatuan eginiko plano eran, barruti guztia erakusten duen mural handi bat dago, 1929ko Iberoamerikar Erakusketako herrialde partaideen eraikin ezberdinak dituena.

Erlojuaren Glorietaren ondoan dago, Usoen Iturrietatik gertu.

## Kanpo estekak
Amerikako plaza (Sevilla)

**Amerikako Plaza**, Sevillan kokatua, hiri honetako Maria Luisa Parkean dago, albo batean estilo mudejarreko Arte eta Ohitura Herrikoien Museoa eta bestean estilo pizkundetarreko Arkeologia Museoa duelarik. Errege Pabilioia (estilo gotikokoa eta jabe bezala, Sevillako Udaletxea duena, bulego bezala erabiltzen duena), beste alde baten zati da, eta, azkenik, eta, bisitatuena, beste aldea da, tokikoek, heldu zein gazteek, "usoen parkea" ezizenarekin ezagutzen duten Maria Luisa Parkea, ezizen hori, inguruko kiosko ibiltarietan erositako janari poltsatxoetako janariaz edo bertara, euren seme-alabekin aisialdi uneetan, ohi igandetan, jaieguna izateagatik, joaten direnek euren etxetik dakarten janariaz elikatzera jaisten diren uso ugariengatik jasotzen duelarik.

Plazako aipaturiko hiru eraikinak, Anibal Gonzalezek eraiki zituen 1913 eta 1916 bitartean 1929ko Iberoamerikar Erakusketarako, horietako bakoitzak, arkitektura estilo ezberdina du. Gainera, bertan dago Cervantesen Glorieta, zeramikekin apaindua, idazle honen lanik ospetsuenak gogoratuz.

## Kanpo estekak
29 Anfitrita

**29 Anfitrita** edo **Anfitrite**, asteroide gerrikoan aurkitutako 29. asteroidearen izena da. A. Marthek aurkitu zue 1854ko martxoak 1ean Londrestik. 2 kilometroko diametroa du.

Bere izena, greziar mitologiako Anfitrite izeneko pertsonaiagatik jasotzen du, Poseidon itsasoetako jainkoaren emaztea zena.

## Kanpo estekak
Udaletxeko zubia (Bilbo)

**Udaletxeko zubia** edo **Begoñako zubia**, Bilboko itsasadarreko zubi altxagarria da, eskuinaldetik Begoñaibarra- Castaños eta ezkerraldetik Abando lotzen dituena.
Fitxategi:Bilbao vista parcial 2.jpg
Fitxategi:Udaletxeko zubia.jpg

## Historia 
1920ko hamarkadaren bukaeran, Bilbo hedatu zen itsasadarretik eta erdigunea Udaletxearekin eta berriki anexionatutako Begoñako elizatearekin lotzeko *Begoñako zubia* eraiki zuten, egun *Udaletxeko zubia* dena.

Orduko Bilboko portua uretan gora zegoenez zubia altxagarria eraikitzea erabaki zuten itsasontziak ere pasa ahal zitezen. Horrexegatik Bilboko alkatea zen Federico Moyúak udal-arkitektoa zen Ricardo Bastida (1879-1953) Chicagora bidali zuen 1926an bertako zubi altxagarriak ezagutzeko. *Cantilever* motako zubiak modan zeuden, beso baskulagarriak dituztenak. Bastidak Michigan etorbidean zegoen zubia, 1920an Bennett, Pihlfeldt eta Young ingeniariek eraikia, ikusi eta hori aukeratu zuen. Bastidak 1929an Ignacio Rotaetxe eta José Ortiz de Artiñano ingeniariei eskatu zien zubia diseinatu eta eraikitzea. 1941ean berriro zabaldu zuten "Mola jeneralaren zubia" izenarekin. 1983ra arte iraun zuen izen horrek.

40,6 metroko argia du, Ibaizabalek beste, eta 7 metroko galibo, 150 metroko luzera eta 20 metroko zabalera (12 metroko galtzada eta 2 metroko espaloi bi) ditu. Ezkerreko muturrean maniobrak egiteko etxea dago. Behealdetik Ibaizabal ez ezik, lehen Renfe Aldirietako trenbidea ere pasa zen.1969an ireki zen azken aldiz, eta ez da berriro ireki.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Deustuko zubia

## Kanpo estekak 
## Kanpo estekak
Hispaniako Marka

**Hispaniako Marka** ekialdeko Pirinioetako lurralde eta konderrien multzo bat da, 801-802ko kanpainetan sortua, Karlos Handiaren hedakuntza karolingioaren baitan eta andalustarren aurrez aurre. 

Inperio Karolingioaren Septimania eskualdetik hegoaldera eta ekialdeko Pirinio mendilerroaz hegoaldera kokatzen zen, hala adierazten da IX. mendean karolingiar gorteko zenbait kronikagileren urte-liburuetan (*Annales*).

## Frankoak ekialdeko Pirinioetan 
thumb|200x200px|Hispaniako Marka, 806 urtean.
759tik, Pepin Laburra errege franko karolingioa Pirinio ekialdera heldu zen, Narbona konkistatu ondoren. Kordoban Jusuf ibn Abd ar-Rahman al-Fihri *wali* edo gobernari independentea garaitua izan ondoren (756), hautsi egin zen al-Andalusen batasuna eta Kordobak mugetan indarra egiteko zeukan ahalmena. Pirinio ekialdeko hiribilduetako buruzagiak gotorlekuak berreraikitzen hasi ziren hegoaldeko eta mendebaldeko mugetan, eta leialtasuna karolingiarrei zin egiten.

Gironak (horrelako lehen hiribildua) 785ean aldatu zituen leialtasunak karolingioen alde. 801ean, Gilen I.a Tolosakoa (Luis Errukitsua Akitaniako errege gaztetxoaren zaindaria) buru zuen espedizio batek Bartzelona konkistatu zuen. 811. urtean, karolingiar botereak bere gaina jo zuen, urte horretan huts egin baitzuen haien hedakuntzak Tarragona menperatzeko ahaleginean. Luis Akitaniako erregeak tropak eskuratzeko arazoak zituen, eta atzera egin zuen. Harrezkero, al-Andalusekiko muga Bartzelonaz hegoaldera egonkortu zen.

826an, Aizon kataluniar (ustez *godo* edo andalustar) jaun batek gidatutako altxamendua hasi zen frankoen kontra, eta Abd ar-Rahman II.a Kordobako emirrarekin bat egin zuen. Istilua zapaltzeko karolingiarrek Lyondik antolatutako espedizio bat ez zen Septimaniara ere heldu eta, handik gutxira, Akitaniako (bigarren) gerra piztu zen, Pepin II eta Karlos Burusoilaren artekoa. Karolingiarren botere zentrala ahulduz joan zen egungo Kataluniako inguruan.

Bertako nobleziak gero eta botere handiagoa eskuratu zuen, eta, konderri hauek, praktikan, independenteak izan ziren. Edonola ere, zuzenbideko independentzia 1258ko maiatzaren 11n lortu zuten Corbeilgo Itunari esker.

## Antolakuntza 
Lurralde horiek kontrolatzeko, Inperioko gainerako tokietan bezala, konderriak sortu ziren. Hispaniako Marka, frankoen mugetako lurraldearen hedadura aldatuz joan zen. Zentzu hertsian, Hispaniako markak Kataluniako konderriak biltzen zituen, baina geografikoki Gotiaren (Septimaniaren) eta Hispaniako Markaren arteko mugak ez daude hain garbi. Konderriek konde bana izaten zuten, betiere Tolosako duke handiaren edota Akitaniako erregearen kontrolpean, baina 800 urte inguruaz geroztik konderri bat baino gehiago bil zitezkeen konde bakar baten eskuetan eta horiek, aldi berean, Tolosako nagusiaren (erregearen edo dukearen) menpe zeuden.

## Eskualdeak 
Hispaniako Marka garai ezberdinetan zehar eskualde hauek osatu zuten: Bartzelona, Besalú, Cerdanya, Conflent, Empordà, Girona, Osona, Pallars, Peralada, Ribagorza, Roselló, Urgell eta Vallespir.

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Karolingiar Inperioa
* Bretainiako marka
* Baskoniako dukerria

## Kanpo estekak
Jixi

**Jixi** (txinera sinplifikatuz: 鸡西; pinyineraz: Jīxī), Heilongjiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 1.960.000 biztanle inguru dauzka 2002ko erroldaren arabera eta 8.896 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Jixi hiriaren mugakideak honakoak dira: Shuangyashan iparraldean, Errusia ekialde eta hegoaldean, Qitaihe ipar-mendebaldean, eta Mudanjiang mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Jiguan Barrutia (鸡冠区; Jīguān Qū)
* Hengshan Barrutia (恒山区; Héngshān Qū)
* Didao Barrutia (滴道区; Dīdào Qū)
* Lishu Barrutia (梨树区; Líshù Qū)
* Chengzihe Barrutia (城子河区; Chéngzǐhé Qū)
* Mashan Barrutia (麻山区; Máshān Qū)
* Hulin Hiria (虎林市; Hǔlín Shì)
* Mishan Hiria (密山市; Mìshān Shì)
* Jidong Konderria (鸡东县; Jīdōng Xiàn)

## Klima 

## Hiri senidetuak 
*  Shiyan, Hubei, Txinako Herri Errepublika
*  Zhaoqing, Guangdong, Txinako Herri Errepublika
*  Xiamen, Fujian, Txinako Herri Errepublika
*  Changsha, Hunan, Txinako Herri Errepublika
*  Anshan, Liaoning, Txinako Herri Errepublika
*  Lesozavodsk, Primorsky kraia, Errusia
*  Samcheok, Gangwon, Hego Korea

## Ikus, gainera 
* Heilongjiang probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Jixi hiriko gobernuaren webgunea.
Go Mi-Sun

**Go Mi-Sun** (baita Go Mi-Young izenaz ezaguna, koreeraz: 고미영, hanjaz: 高美英. Seul, Hego Korea, 1967ko martxoaren 3a - Nanga Parbat, Pakistan, 2009ko uztailaren 11) emakumezko alpinista hegokorearra zen. Guztira 11 zortzimilako igo zituen eta 14 zortzimilakoak igotzea lortzen duen lehen emakumea izateko lehian sartua zegoen, besteak beste Edurne Pasaban euskaldunarekin, Gerlinde Kaltenbrunner austriarrarekin eta Oh Eun-Sun herrikidearekin.

2006an igo zuen bere lehenengo zortzimilakoa: Cho Oyu (8.201 m.). Handik aurrera oso epe laburrean beste hainbat zortzimilako igo zituen. Go Mi-Sunek zortzimilakoak igotzeko erabiltzen zituen metodoak oso eztabaidatuak ziren mendebaldeko alpinista adituen artean. Lehendabizi, oxigeno botilen erabileraz gehiegi baliatzen zen. Bigarrenik, bere espedizioko kideek igoeran zehar mendia kordaz josten zutenez horietako batzuk ez zuten pioletik eramaten edota beste espedizioek erabilitako kordaz baliatzen zen, igoera erabat erraztuz. Azkenik, hainbat alpinistek ere salatu dute Go Mi-Sunek kanpamentu base artean mugitzeko helikopteroa erabiltzen zuela.

2009ko uztailaren 11n Nanga Parbaten gailurretik jaisten ari zenean hamildu eta bertan hil zen.

## Zortzimilakoak 
# Cho Oyu (8.201): 2006.
# Everest (8.848): 2007.
# Broad Peak (8.046): 2007.
# Shisha Pangma (8.027): 2007.
# Lhotse (8.516): 2008.
# K2 (8.611): 2008.
# Manaslu (8.163): 2008.
# Makalu (8.463): 2009.
# Kangchenjunga (8.586): 2009.
# Dhaulagiri (8.167): 2009.
# Nanga Parbat (8.125): 2009.

## Erreferentziak
Mudanjiang

**Mudanjiang** (txinera sinplifikatuz: 牡丹江; pinyineraz: Mǔdānjiāng), Heilongjiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 2.710.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 15.612 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Mudanjiang hiriaren mugakideak honakoak dira: Errusia ekialdean, Jixi ipar-ekialdean, Qitaihe iparraldean, Jilin probintzia hegoaldean, eta Harbin probintziako hiriburua mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
thumb|250px|ezkerrera|Hiriaren erdigunearen ikuspegia.
### Barrutiak 
* Aimin Barrutia (爱民区)
* Dong'an Barrutia (东安区)
* Yangming Barrutia (阳明区)
* Xi'an Barrutia (西安区)

### Hiriak 
* Muling Hiria (穆棱市)
* Suifenhe Hiria (绥芬河市)
* Hailin Hiria (海林市)
* Ning'an Hiria (宁安市)

### Konderriak 
* Dongning Konderria (东宁县)
* Linkou Konderria (林口县)

## Klima 

## Ikus, gainera 
* Heilongjiang probintziaren banaketa administratiboa

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Mudanjiang hiriko gobernuaren webgunea.
Qitaihe

**Qitaihe** (txinera sinplifikatuz: 七台河; pinyineraz: Qītáihé), Heilongjiang probintzian kokatutako prefektura mailako hiria da. Guztira, 890.000 biztanle inguru dauzka 2004ko erroldaren arabera eta 2.401,9 kilometro koadroko azalera.

## Inguru naturala eta kokapena 
Prefektura mailako Qitaihe hiriaren mugakideak honakoak dira: Jiamusi iparraldean, Shuangyashan ipar-ekialde eta ekialdean, Jixi hego-ekialdean, Mudanjiang hegoaldean, eta Harbin mendebaldean.

## Banaketa administratiboa 
* Taoshan Barrutia (桃山区; Táoshān Qū)
* Xinxing Barrutia (新兴区; Xīnxīng Qū)
* Qiezihe Barrutia (茄子河区; Qiézihé Qū)
* Boli Konderria (勃利县; Bólì Xiàn)

## Ikus, gainera 
* Heilongjiang probintziaren banaketa administratiboa

## Kanpo estekak 
*  Qitaihe hiriko gobernuaren webgunea.