Mónica Ojeda

**Mónica Ojeda Franco** (Guayaquil, Ekuador, 1988ko maiatzaren 17a) ekuadortar idazlea da, literatura latinoamerikar garaikideko eleberrigile garrantzitsuenetakotzat jotzen dena. 2017an 40 urtetik beherako 39 latinoamerikar idazleen onenak aipatzen dituen Bogotá39-2017 izeneko zerrendan sartu zuten. 2021ean, gainera, *Granta* literatura-aldizkariak 35 urtetik beherako gaztelaniazko 25 idazle onenen artean zerrendaratu zuen. Besteak beste, sari hauek jaso ditu: Príncipe Claus Next Generation saria eta ALBA Narrativa saria. Horrez gain, Mario Vargas Llosa Eleberriko Bi Urteko Sariko eta Dueroko Ribera Narratiba Laburreko Sariko finalisten artean dago.

## Biografia 
1988ko maiatzaren 17an jaio zen Guayaquilen, Guayas probintzian. Txikitatik erakarri zuen literaturak; beraz, hamahiru urtetik aurrera hasi zen lehiaketetan parte hartzen eta zenbait kontakizun-lehiaketa irabazi zituen. Goi-mailako ikasketak Santiago de Guayaquilgo Unibertsitate Katolikoan egin zituen, eta bertan lortu zuen gizarte komunikazioko lizentziadun titulua, literaturan aparteko aipamenarekin. Ondoren, literatura-sorkuntzan masterra egin zuen Bartzelonako Pompeu Fabra Unibertsitatean.

Bere lehen eleberriak, *La desfiguración Silva*, ALBA Narrativa saria irabazi zuen 2014. urtean. Epaimahaiak, Abdón Ubidia idazlea buru zuela, honako hauek goraipatu zituen bere erabakian:  «*Idazketaren eta estiloaren maila segurua, narratiba konplexu eta burutua; arte garaikidearen hainbat alderditatik datozen hizkuntzen erabilera, eta testuari eransten zaizkion aforismo eta baliabide formalen aprobetxamendua»*. Albako Kultur Funtsak argitaratu eta 2015ean Kubako Nazioarteko Liburu Azokan aurkeztu zuen lana. Urte horretan bertan, Premio Nacional Desembarco de Poesía Emergente delakoa lortu zuen *El ciclo de las piedras* poema-liburuarengatik. Haurtzaroaren hauskortasuna aztertzen du.

*Nefandok*, bere bigarren eleberriak, Miguel Donoso Pareja Eleberri Laburraren Sariaren ohorezko aipamena irabazi zuen 2015. urtean. Ojedaren hitzetan, *Nefandok* «gorputzaren esperientzia zitalak, sexualitatearen inguruko esperientzia gatazkatsuak, gozamenerako ez ezik, indarkeriarako ere» aztertzen ditu. Liburua *Candaya* argitaletxe espainiarrak argitaratu zuen 2016. urtean, eta *El País* egunkari espainiarrak «literatura latinoamerikarraren boom berria» deritzonaren hamar lan adierazgarrienetako bat izan zen. Alberto Olmos idazle eta kritikariak goretsi egin zuen idazlana, eta «eleberri distiratsu eta gaixobera» gisa kalifikatu zuen, eta esan zuen «taktikotasun oro barkatu beharko zitzaiokeela hainbesteko talentua erakusteagatik».

2018ko urtarrilean, *Mandíbula* eleberria argitaratu zuen. Literaturako irakasleak bahitu duen beldurrezko istorioekin obsesionatuta dagoen nerabe baten istorioa kontatu zuen. Liburua argitaratu zeneko kritikak txalotu zuen, eta *El País* egunkariak "Une horretako nobeletako bat" izendatu zuen, 2018ko 50 liburu onenen zerrendako 12. postuan kokatu zuela. Bestalde, Mario Vargas Llosa Biurteko Eleberri Sariko hamar finalistetako bat izan zen eleberria 2018ko edizioan.

2020an, Ribera del Duero Narratiba Laburraren Sariaren seigarren edizioko finalista hautatu zuten, *Las voladoras* ipuin-liburuarekin. Genero indarkeria, abortua, sexualitatea eta erlijioa aztertzen ditu, Andeetako gotiko gisa definitu zuen estilo batean. *Las voladoras* beste arrakasta kritiko bat izan zen Ojedarentzat, *eta El País, El Mundo* eta *The New York Times* egunkariek, besteak beste, urteko libururik onenetakotzat hartu zuten.

2021ean, *Granta* aldizkariak gaztelaniazko 25 idazle gazte onenen artean aukeratu zuen.

## Estiloa eta gai errepikariak 
Ojedaren narratibaren ezaugarri nagusia beldurrarekin, oinazearekin eta gaiztotasunarekin lotutako emozioen azterketa poetikoa da, bereziki familian eta botere-harremanetan. Tabutzat hartzen diren gaiak ere lantzen dira, besteak beste, intzestua, haur-pornografia eta adingabeen sexu-esnatzea. Kritikak bere lana Latinoamerikako gotiko berriaren barruan sailkatu du, Mariana Enriquez eta Michelle Roche Rodriguez egileekin batera.

Bere lanean errepikatzen den beste gai bat femeninoaren eta munstroaren arteko erlazioa da.

## Lanak 
[thumb|260px|[Claudia Apablaza (Txile) eta Mónica Ojeda (Ekuador) idazleak Santiagon 2018ko Nazioarteko Liburu Azokan.]]
[thumb|260px| [Montserrat Martorell (Txile) eta Mónica Ojeda (Ekuador), *Familia, tradizioak eta gainbehera elkarrizketan*, Santiagoko 2018ko Nazioarteko Liburu Azokan (Lily Garafulic aretoa, azaroaren 7a).]]
### Eleberriak 
* *La desfiguración Silva* (2014)
* *Nefando* (2016)
* *Mandíbula* (2018)
* *Chamanes eléctricos en la fiesta del sol* (2024)

### Poesia 
* *El ciclo de las piedras*(2015)
* *Historia de la leche* (2019)

### Ipuinak 
* Caninos (2017), banakako ipuina
* *Hegalariak* (2020)

## Sariak eta aintzatespenak 
* 2014: Alba Narrativa saria, *La desfiguracion Silva* lanarengatik
* 2015: Urrezko Poesiaren Lehorreratze Sari Nazionala, *El ciclo de las piedras* lanarengatik
* 2015: Ohorezko aipamena Corta Miguel Donoso Pareja eleberri labur sarian *Nefando* lanarengatik
* 2017: Bogotá39 zerrendan hautatua
* 2018: Mario Vargas Llosa nobelaren biurteko sariko finalista, *Mandíbula* lanarengatik
* 2019: Príncipe Claus Next Generation saria
* 2020: Ribera del Duero narratiba laburraren sarian finalista *Las voladoras* lanarengatik
* 2021: *Granta* aldizkari literario eta editorialak gaztelaniazko 25 narratzaile onenetakotzat hartua.
* 2022: National Book Award for Translated Literatureko finalista *Mandíbula* lanarengatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak