open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gonzalo Sobejano

**Gonzalo Sobejano Esteve** (Murcia, 1928ko urtarrilaren 10-New York, 2019ko apirilaren 10) idazle espainiarra ezaguna izan zen: poeta, kritiko literarioa eta Literatura irakaslea.

## Biografia 
Bere lehenengo ikasketak Murcian egin zituen. Ondoren, Madrilen, gerra ondorengo unibertsitatea ezagutu zuen. Dena dela, garaiko izen handiak izan zituen irakasle moduan: Dámaso Alonso, Rafael Lapesa eta Manuel Muñoz Cortés. Doktoregoa ere Madrilen egin zuen. Ondoren, beka bati esker, Parisera joan zen.

1951an Heidelbergera joan zen. Han bere emaztea izango zen Helga ezagutu zuen. Helga idazlearen laneatan ezinbesteko laguntzailea izan zen. Heidelbergtik Mainzeko Unibertsitatera joan zen eta, geroago, Koloniako Unibertsitatera. 1963an Ameriketako Estatu Batuetan hasi zen irakasten: New Yorkeko Columbia Unibertsitatean, geroago Pittsburgko Unibertsitatean Pennsylvaniako Unibertsitatea Filadelfian, 1986 arte. Azken urte horretan Columbiakora itzuli zen baina katedratiko moduan. Beste unibertsite askoan irakasle gonbidatua bezala ibili zen, bestetik. AEBetako beka ugari lortu zuen, besteak beste, Guggenheim beka eta Pennsylvaniako Unibertsitatea ren Lindback Award for Distinguished Teaching beka.

Literaturan gerraondorengo estetizismotik poesia deserrotura igaro zen. Murciako Polo de medina poesia saria eskuratu zuen.

## Sari nagusiak 
* Espainiako Literaturaren Sari Nazionala "Emilia Pardo Bazán", kritika literarioaren alorrean. (1979)
* Murciako Erramu Saria, Prentsa Elkarteak emana (1971)
* Cruz de Comendador de la Orden de Isabel la Católica, concedida por el Rey de España (1986).
* Arte Ederren Domeina Nazionala
* Murciako Unibertsitatearen Doctor Honoris Causa (1989)
* Murciako Seme Kutuna (2012)

## Obra 
Liburu eta edizio komentatuen egilea izan zen. Honna hemen bere lan ezagunenak:
;Poesia
* *Sombra apasionada*, 1948
* *Eco en lo vacío*, 1951

;Kritika literarioa eta filologia ikerketak
* *El epíteto en la poesía española*, Madril, Gredos, 1956
* *Forma literaria y sensibilidad social: Mateo Alemán, Galdós, Clarín, el 98 y Valle-Inclán*, Madril: Gredos, 1967
* *Nietzsche en España*, Madril, Gredos, 1967 (2. edizioa hobetuta, 2004)
* *Novela española de nuestro tiempo: en busca del pueblo perdido*, Madril, Prensa Española, 1970
* *Clarín en su obra ejemplar*, Madril, Castalia, 1985
* *La novela española contemporánea: 1940-1995: Doce estudios*, Madril, Marenostrum, 2003
* *Lección de novela, España entre 1940 y ayer*, Madril, Marenostrum, 2005
* *Quevedo o La prosa de ideas en nuestro Siglo de Oro*
* *Juan José Millás, fabulador de la extrañeza*

;Koordinatzaile bezala
* *La colmena*, Camilo José Cela, Madril, Alianza Editorial, 2016
* *La Regenta*, Leopoldo Alas, Madril, Castalia, 1986, 2 vols.
* *La mortaja*, Miguel Delibes, Madril, Cátedra, 1987
* *Dulce y sabrosa*, Jacinto Octavio Picón, Madril, Cátedra, 1990

;Biltzaile bezala
* *Francisco de Quevedo*, Madril, Taurus, 1978

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* :Lan guztien katalogoa Cervantes Virtual webgunean.
* :Biografia Murciako Unibertsitatearen webgunean.
John T. Parsons

**John Thoren Parsons** (Detroit, Michigan, 1913ko urriaren 11 &ndash; Traverse City, Michigan, 2007ko apirilaren 18a) zenbakizko kontrol sistemaren asmatzaile ingeniari estatubatuarra izan zen, gaur egungo zenbakizko kontrolaren aitzindaria. Hasiera batean aeronautikarako garatua, tresna digitalizatuak (zenbakizko kontrolaren tornua, adibidez), konputagailu-txipak eta automobilak bezalako erabilerak ditu. Aireontzietan metalezko egituren lotura itsaskorra ere garatu zuen, batez ere helizetan, besteak beste.
Krepidoma

[thumb|200x200px| [Segestako tenpluren krepidoma. ]]
**Arkitektura klasikoan**, tenplu bateko harrizko basamentu mailakatuari deritzo **krepidoma** ( *κρηπίδωμα*, grezieraz).

## Erreferentziak 
* De Vecchi, Pierluigi eta Cerchiari, Elda (1999). «I tempi dell'arte». Milan: Bompiani .  .
* Bertelli, Carlo; Briganti, Giuliano eta Giuliano, Antonio (1990). «Storia dell'arte italiarra. "Dall'antichità all'alto Medioevo " ». Milan: Electa-Bruno Mondadori .  .

## Kanpo estekak 
*  Lan honek Wikipediako *iturri* batetik *Crepidomatik* eratorritako itzulpen bat dauka. &nbsp; bertsio honen bertsio hau, editoreek argitaratutako GNU Free Documentation License lizentziarekin eta Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 lizentziarik gabekoa .
Transilvaniako Printzerria

**Transilvaniako Printzerria** (; ; ;  edo *Principatul Ardealului*;  edo *Transilvanya Prensliği*) egungo Transilvanian eta Partiumen XVI. eta XVIII. mendeen artean izandako hautazko monarkia izan zen, hizkuntzaz eta kulturaz hungariarra zena. 1526an Mohácseko guduan menderatuak izan eta gero, hungariar tradizioak mantendu zituen. Bertoko noblezia, biltzar batean, printze bat hautatzen zuen nahiz eta askotan otomandar sultanak eskuak sartzen zituen. Izan ere, estatu independente bazen ere, Otomandar Inperioari basailutza-zergak ordaintzen zizkion. 1686an habsburgotarrek hungariar erresuma birbatera zutenean, Leopoldo I.a Germaniako Erromatar Inperio Santukoa buruzagi goren bilakatu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pontoko greziar

**Pontoko greziarrak** (, *Póntioi*, *Ellinopóntioi*; , , *P’ont’oeli Berdznebi*), Ponton jatorria duen greziar talde etnikoa da. 1461eko Trebizondako Inperioaren gainbeheretik 1828-1829ko Erruso-turkiar Gerrara arte, Otomandar Inperioaren garaian, ipar-ekialdeko Anatoliatik ekialderantz migratu ziren, Transkaukasia aldera. Azken mendeetan, inguruko herrialdeetako kultura-asimilazioak eta akulturazioak bere kopurua gutxitu du, batez ere, greziar genozidioa eta gero.

Pontoko greziarrek greziar arbasoak dituzte eta Pontoko grezieraz egiten dute, urrutiko eskualdea izanda, greziera modernoez bestelako garapena izan duen koiné bat dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Antzinako ekialdeko eslaviera

**Antzinako ekialdeko eslaviera** edo **antzinako errusiera** (autoglotonimo: рѹсьскъ ѩзыкъ) ekialdeko eslaviar hizkuntza izan zen, X. eta XV. mendeen artean Kieveko Rusan ekialdeko eslaviarrek hitz egiten zutena. Protoeslavieraren ondorengoa, bere aldaerak egungo Bielorrusian, ipar eta erdialdeko Ukrainan eta mendebaldeko Errusian berba egiten zuten. Hizkuntza honetako agiri askorik ez daudenez, zaila da esatea hizkuntza bateratua zenetz.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Fuxianhuia

260px|eskuinera|thumb|*Fuxianhuia protensa*-ren interpretazio artistikoa.
200px|eskuinera|thumb|*Fuxianhuia protensa*-ren marrazkia.
***Fuxianhuia*** Kanbriar garaian bizi izan zen artropodo bat da, gaur egun iraungita dagoena. Espezie bakarra ezagutzen da, *Fuxianhuia protensa*. Duela 520 milioi urte inguru bizi izan zen.

*Fuxianhuia* bereziki garrantzitsua da, izan ere ezagutzen diren burmuin konplexu eta sistema kardiobaskular zaharrenak baititu.

## Aurkikuntza eta etimologia 
Txina hego-mendebaldeko Maotianshan Shales aztarnategian aurkitu zen 1987 urtean, Fuxian lakuaren ertzean, hortik bere izena. 2012an aurkituriko fosil batek gaur egungo antzeko burmuina zuela erakutsi zuen eta 2014 urtean aurkituriko beste batek sistema kardiobaskular osoa gordeta zuen, bere bihotz eta odol-hodiekin. Burmuina zein sistema kardiobaskularra mota hauetako egituren ebidentzia zaharrenak dira.

## Deskribapena 
### Orokorra 
*Fuxianhuiak* lau zentimetro inguruko luzera zuen. Aurrealdean esklerito obalatu batez babesturik zuen burua. Bertatik bi begi pedunkulatu ateratzen zitzaizkion. Hasierako deskribapenetan bi luzakin ere aipatu ziren, antenak izan zitezkeenak. Luzakin hauen morfologia bereziak zalantza asko eragiten ditu, Waloszek eta bere lankideek esate baterako digestio aparatuaren dibertikuluak izan daitezkeela proposatu dute.

Buruaren ondoren toraxa dator, 12-17 tergitaz osaturik zegoena, fosilaren arabera aldatzen da kopurua. Segmentu bakoitzak hanka pare bat zuen, ez zen ordea proportzioa beti betetzen. Toraxaren amaieran abdomen estuago bat zeukan, hankarik gabea. Amaieran telson itxurako arantzak zituen.

### Burmuina 
2012an aurkituriko fosilak kontserbazio-maila oso altua zuen, eta burmuina eta lobulu optikoak oso ongi bereizten zitzaizkion. Klado hauen banaketaren aurretik lorturiko egitura izan zela agerian uzten du aurkikuntza honek.

### Sistema kardiobaskularra 
2014an aurkituriko fosilak aurrez ez bezalako detailez erakusten du *Fuxianhuiaren* zirkulazio-aparatua. Odol hodien sare itxia azaltzen du, burualdean sarriagoa dena, eta burmuinetik gertu bihotz antzeko egitura bat ikusten da.

Sistema kardiobaskular garatu honek adierazten du burmuinak oxigeno-kopuru handien beharra zeukala.

## Erreferentziak 
## Kanpo-estekak
Parviscopa

***Parviscopa*** Garai Ediakarikoan bizi izan ziren fosilen genero bat da. 580 eta 560 milioi urte artean bizi izan zen. Espezie bakarra ezagutzen da, *Parviscopa bonavistensis*.

## Aurkikuntza eta etimologia 
2008 urtean aurkitu zen Ternuako Bonavista penintsulan dagoen Mistaken Point aztarnategian. H. J. Hofmann, S. J. O'Brien eta A. F. King paleontologoek deskribatu eta izendatu zuen. Aztarnategi honetatik kanpo ez da beste inon aurkitu oraindik.

*Parviscopa* izenak "adaxkaz egindako erratz txikia" esan nahi du. Espeziearen *bonavistensis* izena aldiz aurkitu zen penintsularen omenez ezarria da.

## Deskribapena eta bizimodua 
*Parviscopa* organismo sesila zen, lurrean itsatsita bizi zen eta uretan aurkitzen zituen elikagaiak hartzen zituen, iragazketa edo osmosi bidez. Horrelako organismoak bizi ziren tokia sakonegia zen izaki fotosintetikoek kolonizatzeko. Bizpairu zentimetrotako luzera zuen. Ediacarako bizidun sesilek luma itxurako egitura bazuten ere, *Parviscopak* zuhaitzen tankera zuen. Honek egiten du berezia.

## Taxonomia 
Fosil gutxi batzuk aurkitu dira eta beraz oraindik ez da filum zehatz batean kokatu. *Primocandelabrum*-ekin erlazionatu izan da, baina honek oina iltzatzen den disko basal bat agertzen du eta *Parviscopak* ez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Slingshot

**Slingshot** Dean Kamen asmatzaileak sortutako ura garbitzeko gailua da. Stirling motor batekin funtzionatzean, errekuntza-erregai iturri batekin funtzionatzen duenez, ia edozein iturritako edateko ura produzitzeko aukera ematen du lurrun-konpresioaren bidez, eta ez du iragazkirik behar, eta behi-simaurra erabil dezake erregai gisa.

Makinaren izena Davidek Goliatari garaitzeko erabili zuen tiragomasen erreferentzia da, ingelesez slingshot tiragomas baita.

## Kanpo estekak
Bide baltikoa

thumb|250px|Parte hartzaile batzuk, Lituaniako zatian.

**Bide baltiko**a (estonieraz, *Balti kett*; letonieraz; *Baltijas ceļš*; eta lituanieraz, *Baltijos kelias*) 1989ko abuztuaren 23an osatu zen giza kate erraldoi baten izena zen, 650 kilometro luze zena. Ia bi milioi pertsonak parte hartu zuten, eskuak elkar hartuta, hiru errepublika baltikoak (Estonia, Letonia eta Lituania, garai hartan Sobietar Batasunaren menpe) zeharkatu zituena.

Bide baltikoak errepublika baltikoen independentzia eskatu nahi zuen, eta sobietar okupazioaren bukaera. Nazioarteko arreta ere erakarri nahi zuen, eta Molotov-Ribbentrop itunaren 50. urtemugan antolatu zen (itun horren bitartez, SESBak 1940ean errepublika baltikoak bereganatu eta okupatu zituen).

## Historia 
Mikhail Gorbatxov 1985ean SESBeko presidentziara iritsi zenean, nolabaiteko irekitze politikoa egon zen, *perestroika* izenaz ezaguna. Errepublika baltikoetan (1940ean SESBera anexionatuak) irekitze eta distentsio politiko horrek lehen protesta independentista jendetsuak ekarri zituen: 1987an manifestazio handiak egon ziren, eta agintari sobietarrek atxiloketa ugari agindu. Urte hartan *Sajudis* herri-mugimendu independentista lituaniarrak Lituaniako Kontseilu Gorenerako hauteskundeak alde handiz irabazi zituen, eta horretaz baliatuta, Lituaniako independentzia osoa eskatu zuen 

## Giza katea 
thumb|200px|eskuinera|Lituaniako txanpona, Bide baltikoaren hamargarren urtemugaren omenez

Bide baltikoak hiru hiriburu baltikoak (Vilnius, Riga eta Tallinn) lotu zituen. Parte hartzaileek 1989ko abuztuaren 23ko arratsaldeko 19:00etan eskuak elkarri eman zizkioten, 15 minutuan . Horietako askok euren bandera nazionalak eramaten zituzten, batzuetan xingola beltzez apainduak, sobietarren biktimen (fusilatuak eta deportatuak) omenez. Estonia eta Letoniaren arteko mugan buruzagi abertzaleek hileta-zeremonia bat egin zuten, eta hor, gurutze beltz erraldoia piztu.

Giza katea onartua izan zen, eta agintari sobietarrek ez zuten debeku berezirik ezarri.

1989ko abuztuaren 23a asteazkena zenez, lantegi askok itxi egin zuten. Milaka autobus antolatu ziren, horietako asko doan. Estoniak jai-eguna izendatu zuen abuztuaren 23a hura .

## Ondorioak 
Bide baltikoaren arrakastak Letonia, Estonia eta Lituaniaren independentzia prozesuak azkartu zituen. Protesta baketsu horien irudiak mundu osora iritsi ziren, eta nazioarteko komunitateak aldeko jarrera bat hartu zuen kausa independentistarekiko. 1991n, hots, bi urte geroago, hiru errepublika baltikoek burujabetza osoa lortu zuten.

Ekitaldiia Errekorren Guinness Liburuan agertzen da, inoizko giza katerik luzeena baita. Ideia horretan oinarrituta, Kataluniako mugimendu independentistak Bide baltikoaren antzeko giza katea antolatu zuen 2013ko irailaren 11n. Gurean, Gure Esku Dago erakundeak antzeko giza kateak antolatu zituen 2014an eta 2018an.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  «The Baltic Way - Human Chain Linking Three States in Their Drive for Freedom», *unesco.org*.
John Dopyera

**John Dopyera** (**Ján Dopjera** jaioa; 1893–1988) dobroren asmatzailea izan zen. John Dopyerak 1929an sortu zuen konpainia bat bere anaiekin batera, Dopyera Brothers izenekoa seriean fabrikatzeko; eta Do.Bros. gisa laburtua. Musika tresna horien larako-etxean agertzen zen marka hori, eta azkenean, instrumentuari izena eman zion.
Birt Acres

**Birt Acres** (1854ko uztailaren 23a - 1918ko abenduaren 27a) argazkilari eta filmen aintzindari amerikar eta britainiarra izan zen. Filmen industriari egindako bere ekarpenen artean, lehen 35 mm-ko kamera Britainia Handian (Gales), eta *Birtac*, eguneko argiarekin grabatzen zuen lehenengo etxeko film kamera eta proiektorea . Zinema mutuko lan ugari ere zuzendu zituen.

## Bizitza 
Richmond-en (Virginia), 1854ko uztailaren 23an jaio zen, gurasoak ingelesak izanik. 14 urte zituela umezurtz geratu zen, Amerikako Gerra Zibilean eta izeba batek hazi zuen.
Elisha Otis

**Elisha Graves Otis** (1811ko abuztuaren 3a - 1861eko apirilaren 8a) igogailuetarako segurtasun gailu baten asmatzailea eta igogailuen fabrikatzaile estatubatuarra izan zen.

## Bizitza 
Windham (Halifax) konderritik gertu jaio zen, Vermont estatuan. 1861eko apirilaren 8an hil zen difteriak jota. 1852an, igogailuak askoz ere seguruagoak izateko segurtasun gailu bat asmatu zuen. Sistema horrek euste-kablea apurtuz gero, erorketa galarazten zuen.

Otis 1853an hasi zen lehen igogailu "seguruak" saltzen. Bere asmakizuna 1854. urtean oihartzun handia izan zuen New Yorkeko Crystal Palaceko erakusketan, Elisha Otisek jendetza bildu zuenean plataformari zegokion soka bakarra mozteko agindua eman zuenean. Plataforma zentimetro gutxi batzuk bakarrik erori zen eta berehala gelditu zen. Segurtasun metodo berriak eragotzi egiten zuen igogailuek lurra jo zezatela istripuren bat gertatuz gero, eta benetako iraultza ekarri zuen industriarako.

Pertsonentzako lehen igogailua 1857an New Yorken instalatu zuten. Elisharen heriotza 1861ean izan ondoren, bere semeek, Charles-ek eta Norton-ek, Otis Brothers & Co konpainian jarraitu zuten iharduera.

Igogailuetan konfiantza publikoa handitu zuen Otisen asmakuntzak, etxe orratzak eraikitzeko funtsezkoa izan zena. Igogailuak eraikitzeko sortu zuen konpainia munduko igogailu handienetakoa bihurtu zen, 1976tik United Technologies Corporation enpresa-multzoan sartuta dago.

## Kanpo estekak
2019ko Paris-Roubaix

**2019ko Paris-Roubaix** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 117. edizioa izan zen. 2019ko apirilaren 14an ospatu zuten Compiègne eta Roubaix artean, 257 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

## Taldeak 
## Sailkapen orokorra 
## Kanpo estekak
Sudatorium

thumb| Champlieuko bainuetan (Frantzia) sudatorium baten hondakinak.
Arkitekturan, **sudatorium** lurrun-bainua edo izerdia botatzeko gela da.

Arabiarrek eta turkiarrek Ekialdeko Erromatar Inperioa inbaditu zutenean, euren bainuetan ezaugarri hori hartu eta garatu zuten.

## iturria 
* Artikulu hau , *Encyclopædia Britannica* ( 1911) edizioaren eratorritako lan bat da , copyrightaren mugarik gabeko *ezagutzarik* gabe . Deribatu lan hau [//www.gnu.org/licenses/fdl.html GNU Free Documentation License] eta Creative Commons Aitortu-PartekatuBerdin 3.0 atalean eskuragarri dago .
## Kanpo estekak
2008ko Paris-Roubaix

**2008ko Paris-Roubaix** txirrindularitzako lasterketa klasiko honen 106. edizioa izan zen. 2008ko apirilaren 13an ospatu zuten Compiègne eta Roubaix artean, 259,5 kilometroko ibilbidearekin. Proba UCI World Tourren zati izan zen.

## Sailkapena 
## Kanpo estekak
Celestino Aós

**Celestino Aós Braco** (Artaitz, ) nafar psikologo eta teologoa da, kaputxinoa. Zaragozako Unibertsitatean psikologia ikasi eta gero, 1968an apaiz bilakatu zen. 2014an Copiapóko apezpiku bilakatu zen, eta 2019an Txileko Santiagoko artzapezpiku. Frantzisko aita santuak kardinal izendatu zuen 2020an.
2019ko Udaberriko Klasikoa

**LXV. Udaberriko Klasikoa** 2019ko apirilaren 14an egin zuten, 171,6&nbsp;km ibilbidea zuena. 1.1. maila zuen.

62 txirrindulari atera dira lasterketan, eta Carlos Betancurrek esprintean irabazi du sei txirrindulariko ihesaldian barrena atera ondoren. Bigarren mailako Montecalvoko igoeran eta hirugarren mailako Autzaganeko igoeran jo dute erasoa, helmugatik 4.5 kilometro faltan.

## Parte-hartzaileak 
## Sailkapen orokorra 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Halifax (Vermont)

**Halifax** Windham konderrian (Vermont, AEB) dagoen herri bat da. 2010ean, 728 biztanle eta 7 pertsona/km²-ko dentsitatea zituen.

## Geografia 
Halifax  . koordenatuetan dago.

## Demografia 
2000ko errolda bulegoaren arabera, herriko etxeen batez besteko errenta 36.458 dolar zen eta familia bakoitzeko batez besteko errenta 41,667 dolar izan zen. Gizonek 29.000 dolar inguruko batez besteko diru-sarrerak izan zituzten, aldiz emakumezkoek 23.542 dolar. Herriko per capita errenta 17.738 dolarrekoa izan zen. Biztanleriaren %16,2 inguru pobrezia-mugaren azpian zeuden.

## Kanpo estekak
Bibi Andersson

**Berit Elizabet Andersson**, profesionalki **Bibi Andersson** bezala ezagututa (Stockholm, 1935eko azaroaren 11 &ndash; *ibidem,* 2019ko apirilaren 14a) suediar aktorea izan zen.
Suediar Errege Antzoki Dramatikoan hogeita hamar urte lan egin zuen.
Ingmar Bergmaneko hamar film baino gehiagotan antzeztu zuen (*Det sjunde inseglet, Zazpiaren sigilua, Smultronstället, Basa marrubiak, Nära livet, Bizitzaren atarian, En passion, Pasioa, Beröringen, Ukitua* eta *Persona* besteak beste).

John Hustonekin (*The Kremlin Letter*) eta Robert Altmanekin (*Quintet*) lan egin zuen ere.
Txomin Juaristi

**Txomin Juaristi Arrieta** (Markina-Xemein,  - ) bizkaitar txirrindularia da. 2018tik aurrera txirrindulari profesionala da eta garaipen bat lortu du.

## Palmares 
**2016**
* Antzuola Saria
**2017**
* Eusebio Vélez Saria
* 2. Portugalgo Etorkizuneko Tourrean
* 2. Lehendakari Txapelketan
* 3. Ereñoko Udala Sari Nagusian
* 3. Gorlako Igoeran
* 3. San Gregorio Sarian
* 3. San Bartolome Sarian
* 3. Antzuola Sarian
* 3. Sollube Zirkuituan
* 8. Bidasoko Itzulian
**2018**
* Lleidako Itzulia, eta etapa bat
**2019**
* 5. Udaberriko Klasikoan
* 6. Alentejoko Itzulian
**2022**
* 10. Portugalgo Itzulian
**2023**
* 2. Portugalgo Itzulian eta etapa 1
**2024**
* 5. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
**2025**
* 2. Asturiasko Itzulian
* 7. Doubseko Tourrean

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Beste Itzuliak
## Taldeak
* Cafés Baqué - (2014-2017)
* Euskaltel-Euskadi - (2017-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Txomin Juaristi - *FirstCycling.com*
Paul Greengard

**Paul Greengard** (New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1925eko abenduaren 11 - *ibidem*, 2019ko apirilaren 13a) neurozientzialaria izan zen. 2000ko Medikuntzako Nobel Saria jaso zuen Arvid Carlssonekin eta Eric Kandelekin batera neuronetan memoria gordetzeko oinarri biologikoa ikertzeagatik.

Gurasoak juduak zituen, baina amaordea episkopaliarra zen eta Paul tradizio kristauan hezia izan zen. Bigarren Mundu Gerran Massachusetts Institute of Technologyn lan egin zuen Japoniako kamikazeen aurkako alerta sistemetan. Gerra ostean matematika eta fisika ikasi zituen Hamilton Collegen. Johns Hopkins Unibertsitatean graduatu zen eta neuronen funtzio molekularrak eta zelularrak ikertzen hasi zen. 1967an farmakologiako irakasle izendatu zuten Yaleko Unibertsitatean. Alzheimerren gaixotasunari buruzko ikerketetan ere parte hartu zuen.
Unai Cuadrado

**Unai Cuadrado Ruiz de Gauna** (Eribe,  - ) arabar txirrindulari ohia da, profesionala 2019tik 2024ra.

## Palmaresa 
**2017**
* Euskal Herriko errepideko txapelketa
* 3. Eusebio Vélez Sarian
**2018**
* Etxaniz Memoriala
* 2. San Juan Sari Nagusian
* 2. Loinaz Proban
* 2. Oñati Sarian
* 7. Nafarroako Itzulian
* 8. Bidasoko Itzulian
**2020**
* 5. Ordiziako Klasikan
**2021**
* 10. Murtziako Itzulian

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Sergio Higuita

**Sergio Andrés Higuita García** (Medellín,  - ) kolonbiar txirrindularia da. 2016z geroztik txirrindulari profesionala da..

## Palmaresa 
**2018**
* Kolonbiako Itzulia: etapa bat
**2019**
* Alentejoko Itzuliko etapa bat
* 2. Kaliforniako Tourrean
* 3. Miguel Indurain Sari Nagusian
* 3. Emiliako Giroan
* 4. Poloniako Itzulian
* 7. Andaluziako Itzulian
**2020**
* 20px 16px|Urre Kolonbiako errepideko txirrindularitza txapelketa 
* 3. Paris-Nizan
**2021**
* 10. Lombardiako Giroan
**2022**
* 20px 16px|Urre Kolonbiako errepideko txirrindularitza txapelketa 
* 20px Kataluniako Volta, Mendiko sailkapena eta Gazteen sailkapena
* Algarveko Itzuliko etapa 1
* Romandiako Tourreko etapa 1
* 2. Tre Valli Varesinen
* 4. Lombardiako Giroan
* 10. Strade Bianchen
**2023**
* 6. Euskal Herriko Itzulian eta etapa 1
* 2. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2024**
* 2. Kolonbiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 3. Txekiako Itzulian
* 6. Murtziako Itzulian
* 8. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 9. Sibiu Cycling Tourrean
* 10. Burgosko Itzulian
**2025**
* 5. Tre Valli Varesinen

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Beste Itzuliak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Loinaz Proba

**Loinaz Proba** urtero Beasainen antolatutako lasterketa da. Lehendabizikoz, 1926an egin zuten. Hasieran profesionala bazen ere, 1963tik aurrera amateurrek soilik parte hartzen dute.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eusebio Vélez Saria

**Eusebio Vélez Saria** urtero Duran antolatutako lasterketa da. Eusebio Vélez arabar txirrindulariaren omenez egiten dute.

Euskaldun Txapelketarako baliagarria da. 23 urtez azpiko eta elite mailako txirrindulariek har dezakete parte.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diego López Fuentes

**Diego López Fuentes** (Lizarra,  - ) nafar txirrindulari ohia da. 2018tik 2022ra profesionala izandakoa.

## Palmaresa 
**2014**
* Euskal Herriko erlojupeko txapelketa  (junior)
**2015**
* 3. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan (junior)
**2016**
* Nafarroako erlojupeko txapelketa (Iturmendi Saria)
* Euskal Herriko erlojupeko txapelketa 
**2017**
* Nafarroako erlojupeko txapelketa (Iturmendi Saria)
* 3. Altsasuko Sarian

## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Urko Berrade

**Urko Berrade Fernández** (Iruñea,  - ) nafar txirrindularia da, 2019az geroztik profesionala.

Kirol ibilbideko garaipenik aipagarriena 2024ko Espainiako Vueltako etapa bat da.

## Palmaresa 
**2014**
* Challenge Itaroa
**2017**
* Ereñoko Udala Sari Nagusia
* 2. Iturmendi Sarian
**2018**
*  Nafarroako erlojupeko txapelketa (Iturmendi Saria)
* Pascuas Zirkuitua
* 2. Circuito Guadianan
**2020**
* 5. Friuli-Venezia-Juliako Giroan
* 7. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
**2021**
* 5. Limousingo Tourrean eta Gazteen sailkapena
* 5. Kroaziako Itzulian
**2022**
* 8. O Gran Camiñon
**2023**
* 6. Espainiako erlojupeko txirrindularitza txapelketan
* 7. Eslovakiako Itzulian
* 7. CRO Racen
**2024**
* Espainiako Vueltako etapa 1
* 4. Burgosko Itzulian
**2025**
* Camp de Morvedre Klasikoa
* 6. Limousingo Tourrean
* 9. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan
* 10. Hungariako Itzulian
* 10. Burgosko Itzulian
* 10. Luxenburgoko Tourrean
**2026**
* 4. Sardiniako Giroan

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Beste Itzuliak 
### Klasikoak eta Txapelketak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Urko Berrade - *Firstcycling.com*
Unai Iribar

**Unai Iribar Jauregi** (Ibarra,  - ) gipuzkoar txirrindularia da, profesionala 2022tik aurrera.

## Palmaresa 
**2015**
* 3 Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (kadete)
**2017**
* Gipuzkoa Klasika
**2018**
* Lazkaoko Proba
* Altsasuko Saria
* 2. Eusebio Vélez Sarian
**2019**
* 2. Cirilo Zunzarrenen oroimenezko Sarian
* 2. Jose Mari Anza Memorialan
* 3. Sabin Foruria Oroimenezkoan
* 3. Eusebio Vélez Sarian
* 3. Lehendakari Txapelketan
**2020**
* Lehendakari Txapelketa
* San Juan Sari Nagusia
* 2. Goierriko Itzulian
* 2. San Gregorio Sarian
* 2. Euskaldun Txapelketan
* 3. Ereñoko Udala Sari Nagusian
* 3. Oñati Sarian
**2021**
* Eusebio Vélez Saria
* Santikutz Klasika
* Oñati Saria
* Oroko Andre Maria Saria
* 2. Kantabriako Itzulian
* 2. Gorlako Igoeran
* 3. Dorletako Ama Sarian
* 3. Antzuola Sarian
* 3. Espainiako errepideko txirrindularitza txapelketan (23 urtez azpikoan)
**2024**
* 3. Langkawiko Tourrean
* 9. Apeninoetako Giroan
**2025**
* 7. Romagnako Giroan
* 9. Jurako Tourrean

## Emaitzak lasterketa nagusietan 
### Itzuli Handiak
### Beste Itzuliak
## Taldeak
* Ampo-Goierriko T.B. - (2018)
* Laboral Kutxa - (2019-2021)
* Euskaltel-Euskadi - (2022-2023)
* Kern Pharma - (2024-)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eibarko Txirrindulari Elkartea

**Eibarko Txirrindulari Elkartea** Eibarko kirol-elkartea da, txirrindularitza arloan aritzen dena. 1926an sortua, hurrengo urtean “Club Ciclista Eibarrés-GAC” izena hartu zuen, Hermogenes Larrañaga, Eulogio Garate eta Eulogio Bustinduiren ahaleginari esker. 1931n San Juan Sari Nagusia antolatu zuen eta Errepublika garaian, el Errepublikaren Sari Nagusia, Balentziaga Memoriala (amateur) eta, 1952tik aurrera, Eibarko Bizikleta.

## Presidenteen zerrenda 
* Eulogio Bustindui.
* Hermogenes Larrañaga
* Antonio Sarasua.
* Kasto Aristondo.
* Ramón Sarasua.
* Secundino Loidi.
* Pedro María Blaglietto.
* J Mendibe.
* Felipe Fernández.
* Jose Luis Valenciaga.
* Luis Urcelay.
* José Arregui.
* Luis Epelguez
* Javier Bengoa
* Jose Aranberri
* Rafael Treviño
* Jose Antonio Larrea
* Ramon Arizaga
* Pablo Uribetxeberria
* Jesus Maria Hernandez
* Jabier Ziaran
* Moises Artaechebarria.
* Ángel López Mendi.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Eduard Prades

**Eduard Prades Reverter** (Alcanar,  - ) kataluniar txirrindularia da. 2009z geroztik txirrindulari profesionala da eta hainbat garaipen lortu ditu..

## Palmaresa 
## Emaitzak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Eduard Prades - *FirstCycling.com*
Ramuntxo Garmendia

**Ramuntxo Garmendia** (Baiona,  - ) lapurtar txirrindulari ohia da. 2007an txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu.

## Palmaresa
**2005**
* 4. San Juan Sari Nagusian
**2006**
* Baiona-Iruñea
* 2. Altsasuko Sarian
* 3. Eusebio Vélez Sarian
* 4. Laudio Sarian

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Juan Sari Nagusia

**San Juan Sari Nagusia** urtero ekainean Seguran antolatutako lasterketa da. Lehendabizikoz, Eibarko Txirrindulari Elkarteak 1932an antolatu zuen zuten Espainiako Bigarren Errepublikaren aldarrikapena omentzeko. Delio Rodríguez, Julián Berrendero, Miguel Poblet edo Bernardo Ruiz bezalako txirrindulariek irabazi dute..

Proba hau Euskaldun Txapelketaren egutegian dago eta 19 eta 26 urte bitarteko txirrindularientzat da.

2018ko edizioa Euskadiko Txapelketa ere izan zen. Itxaropen mailan (23 urtez beherakoentzat), titulua Xabier Murgiondok lortu zuen, probaren irabazlea, eta Víctor Etxeberria, helmugan hirugarrena, berriz, elite mailako txapela eskuratu zuen.

## Palmaresa 1994tik aurrera 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philip Guston

**Philip Guston**, jaiotzaz **Phillip Goldstein** (Montreal, 1913ko ekainaren 27a - Woodstock, New York 1980ko ekainaren 7a) estatubatuar margolaria izan zen. New York Eskolaren kidea izan zen. Eskolak espresionista abstraktu asko sartzen zituen. 1960ko hamarkadan neoespresionismoari aldatu zitzaion.
Julen Zubero

**Julen Zubero Aldekoa** (Lemoa, ) bizkaitar txirrindulari ohia da. Luis Zuberoren semea da. 

Gaztetatik, Ziklo-Krosean nabarmendu zen, baina gero, errepidean eta mendi bizikletan ere aritu da. 2005 eta 2007 artean txirrindulari profesionala izan zen eta ez zuen garaipenik lortu. Txirrindularitza profesionala utzi eta gero, mountain bike egin du eta Titan Deserten parte hartu du. 2013. urtean, podiuma eskuratu zuen Euskadiko Open-nean, mendi bizikletan.

## Taldeak 
* Orbea (2005-2007).

## Palmaresa 
### Ziklo-Krossean 
**2005**
* Ermuko Ziklo-Krossa.
* Ametzaga.
*2. Itsasondo.
*3. Bermeo.
*3. Legutio.

**2006**
* 3. Itsasondo.

**2007**
* 3. Itsasondo.

### Errepidean 
**2002**
* 4. Etxaniz Memorialan
**2004**
* 3. Eusebio Vélez Sarian
* 3. Baiona-Iruñean

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Titan Desert

**Titan Desert** urtero Marokoko basamortuan antolatutako mendiko txirrindularitza lasterketa da. Paris-Dakarren filosofia jarraitzen duen lasterketa hau etapatan egiten dute.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak
Gotzon Martín

**Gotzon Martín Sanz** (Orozko,  - ) bizkaitar txirrindularia da. 2018z geroztik txirrindulari profesionala da eta ez du garaipenik lortu.

## Palmaresa
**2016**
* Lehendakari Txapelketa
* 2. Lazkaoko Proban
* 3. Ereñoko Udala Sari Nagusian
* 3. Eusebio Vélez Sarian
**2017**
* Circuit d'Escalante
**2019**
* Abimota Sari Nagusia
**2020**
* Burgosko Itzuliko Mendiko sailkapena
* 5. Apeninoetako Giroan
**2021**
* 5. Marco Pantani Memorialan
* 6. CRO Racen
* 8. Murtziako Itzulian
**2022**
* 8. Asturiasko Itzulian
**2023**
* Andaluziako Itzuliko Mendiko sailkapena
* 6. Loire-Atlantique Klasikoan
**2025**
* 6. Marseillesa Sari Nagusian
* 8. Doubseko Tourrean

## Sailkapena lasterketa nagusietan
### Itzuli Handiak
### Beste Itzuliak
### Klasikoak, Txapelketak eta Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luisa Ibarrola

**Luisa Ibarrola Albizua** (Saratxo, ) arabar txirrindulari ohia da. 2019ko denboraldian Bizkaia-Durango taldean profesionala izandakoa.

19 urte besterik ez zituelarik, txirrindularitza utzi zuen.

## Palmaresa
**2019**
* 3. Espainiako Ziklo-kros Txapelketan

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Amaia Martioda

**Ariadna Amaia Martioda Lizarralde** (Gasteiz,  - ) arabar dietista-nutrizionista eta txirrindulari ohia da. 2010 eta 2014 artean Bizkaia-Durango taldean txirrindulari profesionala izan zen.
Irene Loizate

eskuinera|thumb|260px|Majida Maayouf eta Irene Loizate, Euskadiko Txapelketa 2020

**Irene Loizate Sarrionandia** (Durango,  - ) bizkaitar kirolaria da, duatloia eta txirrindularitza modalitatean lehiatzen duena. 2018an Europako Duatloi Txapelketan brontzezko domina irabazi zuen. 2019z geroztik Bizkaia-Durango taldean txirrindulari profesionala da eta ez du garaipenik lortu.

## Ibilbidea 
2018an eta 2019an bi domina irabazi zituen Europako Duatloi Txapelketan. Gainera, Gijongo Sanitas Marca Running Series probako emakumezkoen errekorra gainditu zuen, 33:47an, 2019ko urriaren 20an.

2019tik aurrera, Bizkaia-Durango taldearekin ere lehiatzen da ibilbidean txirrindularitzan.

2020ko otsailaren 2an irabazi zuen Euskadiko Kros Txapelketak, 34:02.4 denborarekin.

2020an Espainiako Triatloi Txapelketan podiumeko bigarren postura igo zen Distantzia olinpikoko proba, Banyolesen (Girona). Bi ordu, minutu bat eta 45 segundo, Paula Herrero asturiarrenetik minutu batera. Denbora hori behar izan zuen Bilboko BMko atletak hiru etapak osatzeko. Proba zela-eta, zera esan zuen Loizatek:"Igerian, 1.500 metro, hobeto egin nezake, ez nuen ondo egin, baina ez nuen behar adina entrenatu triatloirik ez zela egongo pentsatuz".

2021 denboraldiko Erruta-Martxako emaitzak

2022 denboraldiko Erruta-martxa Emaitzak

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Gaztelaniaz, Irene Loizate bideoa. Espainiako Emakumeen Duatloi Txapelketa, Soria 2019
* Gaztelaniaz, Irene Loizate bideoa. Espainiako Emakumeen Duatloi  Txapelketa, Aviles 2018  
* Gaztelaniaz, Irene Loizate bideoa. Europako Emakumeen Duatloi Txapelketa,Soria 2017
Konparazio

**Konparazioa** figura erretorikoetako bat da. Literaturan, umorean, oso erabilia izan da.

Testu edo diskurtso batean, arrazoi bat indartzeko, arrazoi hori beste antzeko zerbaitekin konparatu egiten da, normalean bigarren hori ezagunagoa, gertuagokoa, egunerokoagoa.

### Adibide bat 
thumb|Wikipediako administratzaileen logoa zergatik ote lanbasa bat?
:* Wikipedian bandalismoa praktikatzea, komun-ontzitik kanpo txiza egitea **bezain** erraza da. Balio **berbera** dauka.

## Kanpo estekak
Dorleta Zorrilla

**Dorleta Zorrilla Braceras** (Balmaseda,  - ) bizkaitar txirrindulari ohia da. 2008 eta 2012 artean Bizkaia-Durango taldean txirrindulari profesionala izan zen. Txirrindularitza utzi ondoren, zinegotzia izan da jaioterriko EAJren zerrendetan.
Rutenia Beltza

**Rutenia Beltza** (, , , ) Navahrudak inguruko eskualde historikoa da, egungo mendebaldeko Bielorrusian, Niemen ibaiaren goikaldean, dagoena. Navahrudak hiriburua ez ezik, Hrodna, Slonim, Vawkavysk eta Nyasvizh hiriak eskualdean ere badaude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Errusia Zuria

**Errusia Zuria** (antzinako eliza-eslavieraz: Бѣла Роусь, *Bela Rous*;;  ''Belaya Rus' *) egungo ekialdeko Bielorrusia adierazteko erabiltzen duten arkaismo bat da, barnean Polotsk, Vitebsk edota Mahiliou hiriak zituena. Rutenia izeneko eskualde historikoan kokaturik, bere izena *Bélaya Rus'' () toponimoaren itzulpen bat da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marinka (Ukraina)

**Marinka** () Ukrainako ekialdeko hiria, Donetskeko oblastan dagoena. Donbasseko gerran zehar, gerra-toki bilakatu eta kalte handiak jasan zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Geison

thumb| Geisona frisoa koroatzen duen erlaitza da.
**Geisona** ( ) greziar tenplu baten erlaitzaren lehen zatia da. Frisoaren gainean kokatuta dago eta hura baino luzeagoa da baina ez zabalagoa. Erlaitzak, frisoak eta arkitrabeak edo epistiloak, taulamendua osatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cubiculum

[thumb| *[Tellus|Tellus-* en cubiculuma, Via Dino Compagni-n (Erroma). ]]
***Cubiculum*** latinezko hitzak, gelaxka esan nahi du eta antzinako erromatar etxeen (*domus*) *atrioaren* inguruan kokatutako lo egiteko gelak ziren.

Alabaina, hitzaren esanahia zabaldu egin zen eta erromatarren ehorzketarako katakonbak izendatzeko ere erabili zen.

## Kanpo estekak
Pokutia

**Pokutia** (, , , ) ekialdeko Europako eskualde historikoa da, gaurko Ukrainan, Prut eta Txeremox ibaien artean, hedatzen dena. Ukrainarrez eta errumaniarrez jendeztaturik, hauek Halytx eta Lviv arteko eskualde hustua bete zuten. Bere hirigune historikoa Kolomyia hiria izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mushing

240px|thumb|eskuinera|Iditarod izeneko txapelketa, 2010ean
**Mushing** txakurrez higiarazitako lera lasterketa da, garraio mota eta kirola dena. Leraren gidariari *musher* diogu.

Mota askotako lasterketak daude, hona hemen ezagunenak:
* Txakurkrossa
* Bikejoringa
* Skijöringa

## Kanpo estekak
Muselina

[thumb|[Marie Antoinette muselinaz jantzita (1783ko irudia).]]
**Muselina** kotoi, zeta edo artile argizko ehun oso arin eta mehea da. Bengalan sortua, europarrek XIII. mendean topatu zuten Mosulen eta horrexegatik hartzen du egungo izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Whitcomb Judson

**Whitcomb L. Judson** ( 1846ko martxoaren 7a - 1909ko abenduaren 8a ) makina saltzaile estatubatuarra, ingeniari mekanikoa eta asmatzailea izan zen. 1890eko hamarkadan, arroparekin erabiltzeko kremailera modernoa diseinatu zuen.
Rutenia Gorria

**Rutenia Gorria** (; ; ; ; ) hego-ekialdeko Polonia eta mendebaldeko Ukrainako eskualdeak bere barnean hartzen zituen eskualde historikoa da. Inoiz Polonia Txikia, Podolia, "Ukrainako eskuinaldea" eta Volinia eskualdeetako zati batzuk ere hartu ditu. Przemyśl inguruan sortua, Chełm, Zamość, Rzeszów, Krosno eta Sanok (Polonian) eta Lviv eta Ternopil (Ukrainan) hiriak bere barnean izan dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Star Wars: The Rise of Skywalker

***Star Wars: The Rise of Skywalker*** edota ***Star Wars: Episode IX – The Rise of Skywalker*** (euskaraz *Izarretako Gerra: Skywalkerren altxamendua* edota *Izarretako Gerra: IX. Atala – Skywalkerren altxamendua*) 2019ko J. J. Abrams estatubatuar zinema zuzendari eta gidoigileak zuzendu eta idatzitako fantasia, abentura eta zientzia-fikziozko film bat da. George Lucas zuzendari, goidilari eta ekoizlearen *Star Wars* saga ospetsua osatzen duten filmetako bat da, *Star Wars: The Last Jedi*-ren jarraipena hain zuzen. Daisy Ridley, Adam Driver, John Boyega, Oscar Isaac, Lupita Nyong'o, Domhnall Gleeson, Kelly Marie Tran, Joonas Suotamo, Billie Lourd, Naomi Ackie, Richard E. Grant, Keri Russell, Mark Hamill, Anthony Daniels, Carrie Fisher, Billy Dee Williams eta Ian McDiarmid aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
Aurreko ataleko gertaeretatik urte bat pasa da. Rey, Finn, Poe eta Erresistentzian iraun dutenek Lehen Ordenari nola aurre egin bila ari dira, azken hauek orain Kylo Ren Lider Gorenaren gidaritzapean daudelarik, azken gudualdian borrokatu, eta gaizkiarekin eta Alde Ilunarekin behingoz akabatzeko.

## Aktoreak 
* Daisy Ridley: Rey
* Adam Driver: Kylo Ren
* John Boyega: Finn
* Oscar Isaac: Poe Dameron
* Lupita Nyong'o: Maz Kanata
* Domhnall Gleeson: General Hux
* Kelly Marie Tran: Rose Tico
* Joonas Suotamo: Chewbacca
* Billie Lourd: Lieutenant Connix
* Naomi Ackie: Jannah
* Richard E. Grant
* Keri Russell
* Mark Hamill: Luke Skywalker
* Anthony Daniels: C-3PO eta Chewbacca
* Billy Dee Williams: Lando Calrissian
* Carrie Fisher: Leia Organa
* Ian McDiarmid: Palpatine / Darth Sidious

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Leo Fender

**Clarence Leonidas Fender** (Anaheim, 1909ko abuztuaren 10a - Fullerton, 1991ko martxoaren 21a) asmatzaile eta luthier estatubatuarra izan zen. Fender (edo Fender Electric Instrument Manufacturing Company), gaur egun Fender Musical Instruments Corporation izena daukana, tresna elektrikoak fabrikatzeko konpainia sortu zuen, eta, geroago, G&L Musical Products (G&L Guitars) konpainia. 1950etik berak diseinatutako gitarra elektrikoak, baxuak eta anplifikadoreak mende erdi baino gehiago daramate herri-musika menderatzen. Leo Fender eta Les Paul gitarra-jolea dira aipatuak, XX. mendeko tresna elektrikoen garapenean eragin handiena duten bi pertsonak bezala. Tradizionalki aipatzen da Les Paul-en marka, Gibson, gitarra elektrikoen fabrikazioan Fenderren lehiakide serioena izan dela, eta, egia esan, eraikuntza-diseinu eta filosofia oso desberdinak izanik, eta historian zehar txandakako arrakasta izan dutela.
Ederra (Tiziano)

***Ederra*** () Tizianok 1536ko inguruan egindako erretratua da. Gaur egun Florentziako Galleria Palatinan (Pitti jauregian) erakusten da. Estilo aldetik Veneziako eskolakoan kokatu daiteke.

## Ezaugarriak 
Margolanean agertzen den emakume gaztea ez da ezagutzen. Tizianoren heldutasun garaiaren margolana da. Emakumea idealizatuta ageri da eta erakusten dituen proportzioak Goi Pizkundeko propioa izan daiteke.

Konposizioa garbia da. Atzealde ilun baten aurrean, neska gazte bat hiru laurden erretratatu egiten da. Haren posizioa zuzena da bustoa ezker aldera dago. Begirada magnetikoa ikusleari begira dago. Soineko dotorea eta garestia du, urrezko belusezko eta urrez egindako brodatuak ditu. Urrezko kate bat lepoan zintzilik du eta perlazko belarritakoak janzten ditu. Ezkerreko eskua zerbait seinalatzen duela dirudi, eta eskuineko besaurrarekin urrez egindako gerrikoa heltzen du. Orrazkera bildua eta landua erakusten du. Emakume gaztearen aurpegiko azala arrosa da. Aurpegia obalo formakoa da, edertasun ezin hobea erakusten du baina, aldi berean, era errealista batez.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Informazioa museoaren webgunean.
The Nutty Professor (1996ko filma)

***The Nutty Professor*** (euskaraz *Irakasle Txoroa*), 1996ko Tom Shadyac estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko komedia film bat da. Jerry Lewisek antzeztutako *1963ko izenburu berdineko filmaren* berregokitzapena da, biak ere Robert Louis Stevenson eskoziar idazlearen *Dr. Jekyll eta Mr. Hyde* eleberri ospetsuaren parodia dira. Eddie Murphy, Jada Pinkett, James Coburn eta Dave Chappelle aktoreek antzeztu zuten.

1996ko Makillaje onenaren Oscar Saria irabazi zuen (Rick Baker eta David LeRoy Anderson).

## Argumentua 
AEB, Kalifornia. Wellman Unibertsitatean, Sherman Klump (Eddie Murphy) bihotz oneko baina oso lodia den irakasleak lan egiten du, DNAren berregituraketari buruzko ikerketa garrantzitsu bat burutzen ari denean Carla (Jada Pinkett) irakasle berria ezagutu eta berataz maiteminduko da. Bere itxura lodikotearekin zeharo frustratua eta konplexua duenez, berak sortu berri duen pisua galtzeko formula iraultzailea bere buruarekin frogatzea erabaki du. Honela, edabea edan eta Buddy Love erakargarrian bilakatuko da, baina une horretatik aurrera agertuko diren arazo eta nahasmenak erabat ustekabekoak izango dira.

## Aktoreak 
* Eddie Murphy: Sherman Klump irakaslea / Buddy Love
** Murphyk honako paperak ere antzeztu zituen: Papa Cletus Klump (Shermanen aita), Mama Anna Klump (Shermanen ama), Granny Ida Mae Jenson (Shermanen amona, Annaren ama), Ernie Klump, Sr. (Shermanen anaia) eta Lance Perkins, Richard Simmonsen parodia
* Jada Pinkett: Carla Purty
* James Coburn: Harlan Hartley
* Larry Miller: Dean Richmond
* Dave Chappelle: Reggie Warrington
* John Ales: Jason
* Jamal Mixon: Ernie Klump, Jr.
* Montell Jordan: Bere burua antzeztuz
* Ned Luke: Eraikuntzako langilea

## Kanpo estekak 
* fitxa irakurgai
Flook (taldea)

**Flook** anglo-irlandar zelta musika talde bat da. 1993an Erresuma Batuan sortua izan zen. Gaur egun Sarah Allen, Brian Finnegan, Ed Boyd eta John Joe Kelly kideek osatzen dute, eta iraganean baita Becky Morris, Michael McGoldrick eta Damien O'Kane musikariek ere.

## Diskografia 
;Diskoak
* *Flook! Live!* (1996) Small CD 9405
* **Flatfish** (1999) Flatfish Records 002CD
* *Rubai* (2002) Flatfish Records 004CD
* *Haven* (2005) Flatfish Records 005CD

;Partehartzea
* *The Rough Guide to Irish Music* (1996)

## Ikus, gainera
* Irlandako musika

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
We Banjo 3

**We Banjo 3**, Irlandako Galway hiriko folk talde bat da. 2011an sortua izan zen eta bi anai bikotek osatzen dute, alde batetik, Fergal eta Enda Scahill, eta bestetik Martin eta David Howley.

## Diskografia 
* *Roots of the Banjo Tree* (2012)
* *Gather the Good* (2014)
* *Live in Galway* (2015)
* *String Theory* (2016)
* *Haven* (2018)

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Kieran Hanrahan

**Kieran Hanrahan** (Ennis, Clare konderria, 1957) musikari eta irrati esatari bat da. Hamalau urterekin irlandar banjo tenorea jotzen hasi eta Irlanda Osoko Txapelketa irabazi zuen. Urte luzez musika talde askotako kide izan da, tartean Stockton's Wing, Inchiquin, eta Templehouse Ceili Band.

1991tik aurrera RTÉko irratsaioetako esataria da. Gaur egun, *Ceili House* irlandar folk musika herrikoiari buruzko irratsaioa aurkezten du.

*The Field* (1990) filman kameo bat ere egin zuen, festako banjo-jotzaile bezala.

## Diskografia 
* Hainbat artista: *The Field* (soinu banda) (1990). Antzezpen laburra: Festako banjo-jotzailea.
* The Chieftains: *The Long Black Veil* (1995): Hanrahan musikari gonbidatu bezala agertu zen.
* *Kieran Hanrahan plays the Irish Tenor Banjo* (1998)
* *This Is My Father* (soinu banda) (1998). Antzezpen laburra: Musika taldeko burua.
* Various artists: *Agnes Browne* (soinu banda) (2000)

## Kanpo estekak 
* Ceili House irratsaioaren webguna
Tet erasoaldia

**Tet erasoaldia** (,  edota *Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân*), Vietnamgo Gerran zehar, aurrez Ipar Vietnamgo gobernuak prestatu eta 1968an Vietnamgo Herri Armadak eta Vietcongek Hego Vietnamen zeuden Ameriketako Estatu Batuetako Armada eta Vietnamgo Errepublikaren Armada eta haien aliatuen aurkako erasoaldia izan zen.

Tentuz eta ongi burutu zen, AEBetako eta Hego Vietnamgo Armadak ustekabean hartuz, ez baizuten tamaina hartako erasoaldirik espero, ez kopuruz ez eta antolaketaz. Orokorrean porrot egin zuen arren, Ipar Vietnamgo nahiz Vietcongentzat garaipen politiko eta propagandistikoa izan zen, erasoaldian zehar 14.000 estatubatuar soldadu hil izanak AEBetako iritzi publikoak gaizki jaso eta herrialde horretan Vietnamgo Gerran parte hartzearen aurkako jarrerak are gehiago emendatu baitziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Trading Places

***Trading Places***, 1983ko John Landis estatubatuar zinema zuzendariaren komedia film bat da. Dan Aykroyd, Eddie Murphy, Ralph Bellamy, Don Ameche, Denholm Elliott eta Jamie Lee Curtis aktoreek antzeztu zuten. Soinu banda Elmer Bernstein musikagileak konposatu zuen.

Mark Twain idazlearen *The Prince and the Pauper* (*Printzea eta Txiroa*) kontakizun laburraren eragina edo egokitzapen modernoa dela ere esan izan da.

## Argumentua 
AEB, Filadelfia. Randolph (Ralph Bellamy) eta Mortimer Duke (Don Ameche) negoziogizon adinduek giza naturari buruzko bi tesi edo pentsakera ezberdinak dituzte: batentzat, gizakien izaera berezkoa eta genetikaren araberakoa den bitartean, bestearentzat heziketa eta maila sozialaren araberakoa da. Eztabaida hori kitatu eta beren teoriak egiaztatzeko asmoz apustua egin, eta sozialki elkarren artean muturrean bizi diren bi pertsonen patuak aldatu eta zer jazotzen zaien ikusiko dute: Louis Winthorpe III (Dan Aykroyd) aberats ongi hezitu ustehandia eta Billy Ray Valentine (Eddie Murphy) kaleko etxegabe behartsu lotsagabearen bizitzak elkartrukatuko dituzte.

## Aktoreak 
* Dan Aykroyd: Louis Winthorpe III
* Eddie Murphy: Billy Ray Valentine
* Ralph Bellamy: Randolph Duke
* Don Ameche: Mortimer Duke
* Denholm Elliott: Coleman
* Jamie Lee Curtis: Ophelia
* Kristin Holby: Penelope Witherspoon
* Paul Gleason: Clarence Beeks
* Robert Curtis Brown: Todd
* Nicholas Guest: Harry
* John Bedford Lloyd: Andrew
* James Belushi: Harvey
* Frank Oz: Polizia ustela
* Richard Hunt: Wilson
* Alfred Drake: Burtsako lehendakaria
* Maurice Copeland: Nekazaritza idazkaria

## Bitxikeriak 
Film honetako Randolph Duke (Ralph Bellamy) eta Mortimer Duke (Don Ameche) pertsonaia aberatsak 1988an John Landisek zuzendutako *Coming to America* filmean berriz ere aktore berdinek antzeztuta agertu ziren, baina hartan umore ukitua emanez kaleko bi etxegabe dira, gainera film honetan etxegabearen papera antzezten duen Eddie Murphy aktoreak Zamundako printze aberatsaren papera eginez Randolph eta Mortimerri diru kopuru itzela oparitzen die, honela hiru aktoreek antzezten dituzten maila sozial ezberdinetako pertsonaien bidez bi filmeen arteko lotura umoretsu eta ironikoa egiten da.

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Out of the Aeons

***Out of the Aeons*** (eusk: Eoietatik haratago), H. P. Lovecraft eta Hazel Heald idazleen kontakizun labur bat da. 1935eko apirilean Weird Tales aldizkarian argitaratua izan zen.

## Argumentua 
Richard H. Johnson doktorea, Cabot Museoko kideak, museoak momia misteriotsu bat eta hizkuntza ezezagun batean idatzitako eskuizkribu bat zuen edukiontzi bat bereganatu zituenetik jazotako gertakari bitxiak kontatzen ditu. Biak ere, Ozeano Barean Txile eta Pohnpei arteko uharte ezezagun batean topatuak.

Museoko ikertzaile talde bat uhartera joatean, uhartea misteriotsuki desagertu zela ohartuko dira. Gainera, momia eta eskuizkribuari buruzko ikerketaren ondorioz azaleratzen den beren benetako istorio iluna ere aipatzen da, jatorriz Antzinarokoak eta Mu kontinente galdukoak zirenak, eta Shub-Niggurath eta Ghatanothoa antzinako jainko-jainkosekin lotura dutenak.

## Pertsonaiak 
* Richard H. Johnson: Cabot Museoko kidea eta kontakizunaren narratzailea.
* T'yog: Shub-Niggurathen antzinako apaiza, Ghatanothoak harri bilakatua.
* Imash-Mo: Ghatanothoaren apaiz nagusia.
* Shub-Niggurath: T'yog babesten duen jainkosa.
* Ghatanothoa: Muko jainko nagusia, berau ikusten duen oro harri bilakatzeko gai dena.
* Thabou: bigarren mailako pertsonaia, Muko erregea, Ghatanothoaren kleroak manipulatua.

## Kanpo estekak