open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sitgeseko Zinemaldia

**Sitgeseko Nazioarteko Zinemaldia** edo **Kataluniako Nazioarteko Fantasiazko Zinemaldia** (katalanez *Festival Internacional de Cinema Fantàstic de Catalunya*) Kataluniako kostaldeko Sitges udalerrian urtero egiten den zinemaldi bat da, fantasiazko eta beldurrezko zinemako filmak aurkezten dituena. Genero horretako zinemaldi garrantzitsuenen artean sailkatuta dago.

1968an *Setmana Internacional de Cinema Fantàstic i de Terror de Sitges* ("Sitgeseko Fantasia eta Beldurrezko Nazioarteko Zinemaldia") izenaz sortu zen, eta urtero etenik gabe urriaren hasieran egin izan da. Nazioartean fantasia eta beldurrezko zineman ospetsu bilakatu diren zinema zuzendari eta aktore ugari beren lehenbiziko urratsak zinemaldi horretan ibiliak dira.

## Ikus gainera 
* Donostiako Beldurrezko Astea
* Kataluniako zinema

## Kanpo estekak 
* Sitgeseko Nazioarteko Zinemaldiaren webgunea
1999ko Munduko Errugbi Kopa

**1999ko Munduko Errugbi Kopa** gizonezkoen laugarren Munduko Errugbi Kopa izan zen. 1999ko urriaren 1etik azaroaren 6ra jokatu zen, Galesek antolaturik. Australiak eskuratu zuen kopa, finalean Frantziari 35 eta 12 irabazita. Hegoafrika izan zen hirugarrena eta Zeelanda Berria laugarrena.

Partida gehienak Galestik kanpo jokatu ziren: Ingalaterran, Frantzian, Eskozian eta Irlandan. Hasiera ekitaldia eta finala, aldiz, Cardiffen izan ziren, kirol ospakizun honetarako espreski eraiki zuten Millennium Stadiumen, hain zuzen ere.

Hego hemisferiokoen nagusitasuna izango zela espero zen, eta Zeelanda Berriak soilik egin zuen huts. Australiaren lorpena prestaketa lan luze baten ondorioa
izan zen. 1995eko Mundialean kanporatua izan zen final laurdenetan, eta hark min handia egin zion. Hori zela eta, areagotu egin zuten prestaketa, baina 1991n aritu ziren jokalariengan oinarrituta: John Eales eta Tim Horan. Izan ere, Horanek lortu zuen jokalari onenaren saria, hala erabaki baitzuen horretarako ardura zuen 12 kideko batzordeak; gogoa, indarra, abiadura eta esperientzia ziren haren dohainak.

## Parte hartzaileak 
Lehen aldiz hogei taldek parte hartu zuten, 1987an, 1991n eta 1995ean hamasei aritu baitziren.

----

----

## Azken fasea 
### Final laurdenak 
----

----

----

### Finalerdiak 
----

### 3. eta 4. postuak 
### Finala
## Estatistikak 
### Entsegugile onenak 
### Puntugile onenak 
## Ohorezko postuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
James Brown

**James Brown**, jaiotza-izenaz **James Joseph Brown, Jr.** (1933ko maiatzaren 3a, Barnwell, Hego Carolina &ndash; 2006ko abenduaren 25a, Augusta, Georgia), estatubatuar soul eta funk abeslari, konposatzaile, musikari eta ekoizlea izan zen.

Bere ibilbide luzean zehar ezizen ugari ipini zizkioten: The Hardest-Working Man in Show Business ("Ikuskizun Munduko Langile Handiena"), Mr. Dynamite ("Dinamita Jn."), The Creator Of Funk Music ("Funk Musikaren Sortzailea"), Soul Brother Number One ("Soularen Anai Nagusia"), Minister of The New Super-Heavy Funk ("Super-Heavy Funk Berriaren Ministroa") edota Universal James ("James Unibertsala")... halere ezizen guztietan gehien erabiliena eta ospetsuena **The Godfather of Soul** ("Soularen Aitabitxia") izan zen.

## Biografia 
Gospela kantatzeari ekin zion hasieran, 1950eko hamarraldian, eta soulari heldu zion gero.

Arrakasta itzela lortu zuten bere kanta askok: *Please, please, please*, *Try me*, *Night train*, *Prisoner of love*, *Live at the Apollo*, *I got you, Living in America, I´m real *eta* Universal James.*

Kartzelan behin baino gehiagotan egon zen, droga- eta lapurreta-auziengatik.

## Kanpo estekak 
* James Brown musikariaren IMDBko fitxa ikusgai 

## Erreferentziak
Yazd

**Yazd** () Irango erdialdeko hiri bat da, Yazd probintziako hiriburua. 2011n 486.152 biztanle zituen. Aipatzekoak dira hiriko monumentu, mausoleo eta meskitak, *Masjed-e Jom-eh* (*Ostiraleko meskita*) batez ere, Irango minareterik garaienak dituena. Oro har, edertasun bereziko hiria da: minareteek, haize-dorreek (lurpeko ubideetatik haizea hartuz) eta etxe-gangek itxura bitxia ematen diote. Hiriko biztanle batzuk Zoroastroren jarraitzaileak dira (Yazd da Iranen geratzen den zoroastrismoaren azkeneko gunea).

## Geografia 
Yazd Irango goi-lautadan dago, Dasht-e Kavir eta Dasht-e Lut basamortuen artean, 1.216 metroko garaieran.

### Klima 
## Historia 
Historian garrantzi handia izan du Erdialdeko Asiako merkataritzan, Khorasanerako bidea eta Irakekiko lotunea baitzen; Erdialdeko Asia eta India lotzen zituzten merkataritza-bide nagusiak bertatik igarotzen ziren. Sasandar Inperioaren garaietatik ospe handia izan zuen bertako zetak, eta gaur egun ere garrantzi handia du zeta-industriak.

## Ekonomia 
Lurpeko ubidez loturik dago Shir Khu mendiekin, eta handik eramaten da hiriko eta inguruetako premiak asetzeko behar den ura. Nekazaritza, abere-hazkuntza eta haiei loturiko industria (kotoia, artilea, zeta, fruituak, barazki-kontserbak) dira ekonomia-jarduera nagusiak. Kobre-meategiak ere badira inguruetan. Saghand uranio meategia 100 km hego-mendebaldera dago.

thumb|erdian|800px|Yadz hiriaren panorama, Amir Chakmak gunetik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
TSV 1860 München

**TSV 1860 München** edo **Turn- und Sportverein München von 1860**, Municheko bigarren futbol taldea da, Bayern baino zaharragoa bada ere.

## Historia 
1848an sortu zen *Buttleschen Brauerei zum Bayerischen Löwen* gimnasia taldean du jatorria, baina klubaren sorrera data 1860ko maiatzaren 17a da. Futbolari dagokion atala 1899an sortu zen. 1911ean *Lehoia* hartu zuen bere adierazgarri.

1942an lortu zuen lehenengo titulua, Alemaniako Kopa hain zuen ere. Dena den garairik onenak 60. hamarkadan ezagutu zituen, 1964 urtean bigarren Kopa eta 1965ean Bundesliga irabaztean. 1965ean Europako Errekopako finala jokatu zuen gainera.

Gaur egun 2. mailan ari da jokatzen.

## Palmaresa 
### Alemanian: 3 
* Bundesliga (1): 1966
* Alemaniako Kopa (2): 1942, 1964
### Nazio artean: 0 
* Europako Errekopa (0): Finalista 1965ean.

## Kanpo estekak
David Guetta

**Pierre David Guetta** (Paris, Frantzia, 1967ko azaroaren 7a) DJ eta musika elektronikoko produktore diskografiko bat da, house musikan espezializatua. 10 milioi disko baino gehiago saldu ditu eta 65 milioi single mundu osoan. Spotify plataforman 30.000 milioi aldiz jo dira bere abestiak, eta *DJ Mag*ek 2011, 2020, 2021, 2023 eta 2025ean egindako inkesten arabera munduko DJrik onena izan da. 2023ean *Billboard*ek bere "When Love Takes Over" abestia, Kelly Rowlandekin egina, dance-pop musikako historiako kolaborazio onena zela esan zuen.

1980 eta 1990ko hamarkadetan hainbat diskotekatan hasi zuen bere ibilbidea, Gum Production sortu eta bere lehengo albuma (*Just a Little more love*) atera baino lehen. Urte batzuk beranduago *One love* albuma atera zuen, Erresuma Batuan lehengo postura iritsi ziren "When love takes over", "Sexy Bitch" eta "Getting over" abestiak zituelarik.

## David Guettaren diskografia 
* 2002: *Just a Little More Love*
* 2004: *Guetta Blaster*
* 2007: *Pop Life*
* 2009: *One Love*
* 2010: *One More Love*
* 2011: *Nothing But the Beat*
* 2014: *Listen*
* 2015: *Listen Again*
* 2018: *7* eta *Jack Back Mixtape*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Pseudopodo

[thumb|150px|eskuinera|*Chaos carolinense*, [amebaren antzeko protista pseudopodo motz eta lodiekin]]

**Pseudopodoa** (grezieratik *pseudos* "sasi-" eta *podo* "oina") ameba bezalako bizidun zelulabakar batzuek duten zitoplasmaren luzapen behin-behinekoa da, itxura aldakorra duena. Pseudopodoek bi eginkizun dituzte:

* Higidura: zelularen mugimendua ahalbidetzen dute. Izan ere, bizidun zelulabakarrek mugitzeko dituzten hiru mekanismoetatik bat da pseudopodoena (flagelo eta zilioez gain)

* Elikadura: fagozitosia errazten dute pseudopodoek. Bakterioak eta partikula txikiak harrapatzen dituzte.

Itxuraren arabera pseudopodoak anitzak dira: motzak, lodiak eta mutur biribildukoak (amebarenak); meheak eta luzeak (*axopodio* izenekoak); oso meheak eta motzagoak (*filopodioak*), etab.

## Kanpo estekak
Alemaniako Futbol Kopa

thumb|200px|DFB-Pokal txapelketako garaikurra.
**Alemaniako Futbol Kopa** edo **DFB-Pokal** Alemaniako bigarren futbol txapelketa da, Bundesligaren ondoren garrantzi handiena duena. 1934ean sortu eta lehenengo txapelduna 1. FC Nuremberg izan zen 1935ean. Kanporaketak jokatzen dira eta bi klubik onenek Berlinen jokatzen dute azken partida, txapelduna erabakiko duena.

## Bigarren Mundu Gerraren aurretik 
**von Tschammer und Osten Pokal** izena izan zuen txapelketak.

* Rapid Viena eta First Vienna FC Austriako taldeak dira.

## Gerra ondoren (1953tik aurrera) 
Ligari 1948an berrekin bazitzaion ere, Kopak 1953 arte itxaron zuen. Aldi berean Ekialdeko Alemanian FDGB-Pokal jokatzen ari zen. 1991-1992 denboraldian, Alemaniaren bateratzearekin batera, ekialdeko taldeak Alemaniako futbol txapelketan sartu ziren.

* (luz.), luzapena.
* (pen.), penalti jaurtiketak.

## Palmaresa 
## Ikus, gainera 
* Bundesliga
* Ekialdeko Alemaniako futbol kopa

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Otis Redding

**Otis Redding**, jaiotza izenez **Otis Ray Redding, Jr.** (1941eko irailaren 9a, Dawson, Georgia &ndash; 1967ko abenduaren 10a, Madison, Wisconsin) estatubatuar soul kantari bat izan zen. **King of Soul** ("Soularen errege") ezizenaz ere deitua izan zen.

Berak konposatu eta kantatutako kantarik ospetsuena ''(Sittin' On) The Dock of the Bay'' izan zen. 1967ko abenduaren 10ean hegazkin istripu baten ondorioz 26 urte zituela hil zen.

## Diskografia 
* Pain in My Heart - 1964
* The Great Otis Redding Sings Soul Ballads - 1965
* Otis Blue - 1965
* The Soul Album - 1966
* Dictionary of Soul - 1966
* King & Queen - 1967
* Live in Europe - 1967
* The Dock of The Bay - 1968
* The Immortal Otis Redding - 1968
* The Whisky A Go Go - 1968
* Love Man - 1969
* Tell The Truth - 1970
* The Ultimate Otis Redding - 1986
* The Otis Redding Story - 1987
* Remember Me - 1992
* The Very Best of Otis Redding - 1992
* The Monterey International Pop Festival - 1992
* Good to Me - 1993
* The Definitive Otis Redding - 1993
* The Very Best of Otis Redding Volume II - 1995
* The Otis Redding Anthology - 1998
* Love Songs - 1998
* In Concert-Live - 1999

## Kanpo estekak 
* Otis Reddingen webgunea
Alkainzuriain

**Alkainzuriain** Nafarroako Goizueta udalerriko auzo bat da. 2010. urteko erroldaren arabera 29 biztanle zituen.

## Kanpo estekak
Enfant terrible

***Enfant terrible*** (euskaraz **haur izugarria**) frantsesezko lokuzioa da, jatorriz helduei eta bereziki euren gurasoei itxuraz xaloak baina sarritan deserosoak diren galderak egiten dizkien umeei deitzeko erabiltzen dena. Gerora izendapen honen esanahia zabaldu egin da eta gaur egun gizarteko edozein ataletan bere galdera edo jokamoldeen bidez ezarritako edo ohiko jokamolde eta arauetatik at doazenei deitzeko erabiltzen den izendapena ere bada.

## Jatorria 
Esamoldea lehenbiziko erabilera Ameriketako Estatu Batuko Thomas Jefferson presidenteak Washington Hiriko Pierre Charles L'Enfant arkitektoa deskribatzeko erabili zuen, azken hau itxura oneko frantziar idealista baina burugogor edo egoskor bat baitzen.

## Kanpo estekak
Chris O'Donnell

'''Christopher Eugene O'Donnell'* (1970eko ekainaren 26a, Winnetka, Illinois) estatubatuar telebista eta zinemako aktore bat da. Filma ezagun ugari antzeztu izan ditu, tartean *Fried Green Tomatoes* (1991), *Scent of a Woman* (1992), *The Three Musketeers* (1993), *Circle of Friends* (1995), *Batman Forever* (1995), *In Love and War* (1996), *Batman & Robin* (1997) eta *The Bachelor* (1999), baina gaur egun nagusiki *NCIS: Los Angeles'' telesaileko protagonista izateagatik ospetsua da.

## Filmografia 
## Kanpo estekak 
* Chris O'Donnell aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
Erromatar-Germaniar Museoa (Kolonia)

**Erromatar-Germaniar Museoa** (alemanieraz *Römisch-Germanisches Museum*) Kolonian dagoen arkeologia museo ezaguna da. *Colonia Claudia Ara Agrippinensium* kolonia erromatarraren aztarna ugari ditu. 1974ean ireki zituen ateak.

## Museoa 
Koloniako katedralaren ondoan dago, erromatar *villa* bat zegoen gainean. Villa hau 1941ean aurkitu zuten hegazkin erasoen aurkako aterpea egiten ari zirela. Gela nagusian Dionysusen mosaiko ederra dago, 220-230 urte inguruan eginikoa. Erromatar beirateria (bertan ekoizturiko munduko beirateri bilduma handiena) eta bitxiak ere ugari aurkitu dira, baita eguneroko tresnak ere. K.o. 40 urteko Poblicius legionariaren hilobia ere badago.

## Irudiak 

Fitxategi:Columne pro Caelo - Heinz Mack.jpg|Caeloren zutabea
Fitxategi:Dionysosmosaik.JPG|Dionysusen mosaikoa
Fitxategi:Römischer Reisewagen.JPG|Erromatar gurdia
Fitxategi:Sepulcher of Poblicius Römisch-Germanisches Museum Cologne 2.jpg|Pobliciusen hilobia
Fitxategi:Gladiator-Öllampe.jpg|Gladiadoreen olio lanpara
Fitxategi:Sol Serapis.jpg|Soli Serapi jainkoaren omenezko izkribua
Fitxategi:Roman Cologne, reconstruction.JPG|Erromatar garaiko Coloniaren maketa
Fitxategi:Roem Nordtor RGM Koeln.JPG|Behin betiko erakusketako arkua eta erretratuak
Fitxategi:Exhibition- Fragile Luxury - Cologne a glass-making centre in Antiquity, Romano-Germanic Museum, Cologne (25384847849).jpg|Beiraz egindako luxuzko edalontzia

## Kanpo estekak 
*   Kolonia erromatarraren 3D animazioa
Esnetegi

[thumb|250px|[Amish komunitatearen esnetegia Ameriketako Estatu Batuko Pennsylvania estatuko Lancaster konderrian.]]

**Esnetegia** behi esnea jeitzi, ekoiztu eta saldu ohi den nekazal edo ganadu etxalde edo lantoki bat da. Ohituraz ganadu edo azienda asko dauden herrialdeetan kokatzen dira: Ameriketako Estatu Batu, Argentina, Australia, Zeelanda Berria, Herbehereak, Alemania, Frantzia, Irlanda, Erresuma Batua...

Uruguai, Paraguai eta Argentinan *tambo* izenez deitu ohi dira, aldiz herrialde ingeles hiztunetan *dairy* deitu ohi zaie.
Laurehun eta berrogeita lau

**Laurehun eta berrogeita lau** (444) laurehun eta berrogeita hiruaren ondoren eta laurehun eta berrogeita bostaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Propietate matematikoak 
* Zenbaki bikoitia da.
* Hamabi zatitzaile dituen zenbaki konposatua da: 1, 2, 3, 4, 6, 12, 37, 74, 111, 148, 222, 444. Bera kenduta, bere zatitzaile guztien batura zenbakia bera baino handiagoa denez (620 > 444), zenbaki oparo bat da.
* Zenbaki sistema hamartarrean Harshaden zenbaki bat da.
* Zenbaki berfaktorizagarri bat da.
* Zenbaki palindromo bat da, eta zifra errepikatua duen zenbaki bat da sistema hamartarrean zein 36 oinarriko sisteman, non \text{CC} den. 
* Zenbaki uhindu bat da 6ko oinarrian (2020) eta 13ko oinarrian (282). 13ko oinarrian palindromoa da.
* Zenbaki kongruente bat da.
* Hiruko pitagoriko askoren parte da: (144, 420, 444), (185, 444, 481), (333, 444, 555), (444, 592, 740), (444, 1295, 1369), (444, 1333, 1405), (444, 2720, 2756), (444, 4095, 4119), (444, 5467, 5485), (444, 8208, 8220), (444, 12317, 12325), (444, 16425, 16431), (444, 24640, 24644), (444, 49283, 49285).
* Thue-Morseren sekuentziaren parte da.
* Zenbaki erdiperfektu bat da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita bost

**Laurehun eta berrogeita bost** (445) laurehun eta berrogeita lauaren ondoren eta laurehun eta berrogeita seiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita sei

**Laurehun eta berrogeita sei** (446) laurehun eta berrogeita bostaren ondoren eta laurehun eta berrogeita zazpiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita zazpi

**Laurehun eta berrogeita zazpi** (447) laurehun eta berrogeita seiaren ondoren eta laurehun eta berrogeita zortziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita zortzi

**Laurehun eta berrogeita zortzi** (448) laurehun eta berrogeita zazpiaren ondoren eta laurehun eta berrogeita bederatziaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Psikosia (eleberria)

***Psikosia*** (*Psycho*, ingelesez) Robert Bloch idazle estatubatuarraren eleberri bat da,1959an argitaratua. Alfred Hitchcock zuzendari ingelesak 1960ko izenburu bereko filmean zinemaratu zuen liburua. Anthony Perkinsek egin zuen Norman Batesen papera, eta Janet Leighek, Mary Cranena.

## Argumentua 
Ihesi dabilen neska gazte bat Fairvaleko (Kalifornia) motel batera iritsi da: jabeak Norman Bates izeneko gazte bat eta haren ama dira. Motela ez da ematen duen bezain lasaia.

## Pertsonaiak 
* **Mary Crane**: bere nagusiari 40.000 dolar lapurtzen dizkio, senargaiarekin ezkondu ahal izateko. Bere ihesean Fairvaleko (Kalifornia) motel batera heltzen da, non logela bat alokatzen duen.
* **Sam Loomis**: Mary Craneren senargaia.
* **Norman Bates**: Motelaren jabea. Bere amak guztiz menderatzen du.
* **Normanen ama**: Semea guztiz menderatzen duen atso suminkorra.
* **Joe Considine**: Normanen amaren senargaia.
* **Lila Crane**: Maryren ahizpa. Horren bila dabil, ahizpa desagertu eta gero.
* **Milton Arbogast**: Maryren nagusiak kontratatutako detektibea, neska aurkitzeko.

## Ikus gainera 
* *Psycho (1960ko filma)*

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita bederatzi

**Laurehun eta berrogeita bederatzi** (449) laurehun eta berrogeita zortziaren ondoren eta laurehun eta berrogeita hamarraren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita hamar

**Laurehun eta berrogeita hamar** (450) laurehun eta berrogeita bederatziaren ondoren eta laurehun eta berrogeita hamaikaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita hamaika

**Laurehun eta berrogeita hamaika** (451) laurehun eta berrogeita hamarraren ondoren eta laurehun eta berrogeita hamabiaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita hamabi

**Laurehun eta berrogeita hamabi** (452) laurehun eta berrogeita hamaikaren ondoren eta laurehun eta berrogeita hamahiruaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
Laurehun eta berrogeita hamahiru

**Laurehun eta berrogeita hamahiru** (453) laurehun eta berrogeita hamabiaren ondoren eta laurehun eta berrogeita hamalauaren aurretik doan zenbaki osoa da.

## Kanpo estekak
1. FC Köln

thumb|250px|Dinamoren aurkako partida.
**1. FC Köln** (izen osoa *1. Fußball-Club Köln 01/07 e. V.*) Alemaniako futbol taldea da, Kolonia hirikoa.
Bundesligako etxeko partidak RheinEnergieStadion estadioan jokatu ohi ditu.

## Historia 
1948ko otsailaren 13an, sortu zen **Kölner Ballspiel-Club 1901** eta **SpVgg Sülz 07** futbol taldeak elkartzean. Eskualdeko liga hainbatetan irabazi zuen, eta Alemaniako txapelketa ere bai 1962an. 1963/19664 denboraldian jokaturiko Bundesligaren lehen edizioan, txapeldun izan zen. Urterik onena 1978an bizi izan zuen, bere bigarren liga eta hirugarren kopa irabazi baitzituen. 1986an, UEFA Kopako finalista izan zen.

Azken urteetan lehen mailaren eta bigarren mailaren artean ibili denez, "yo-yo taldea" ezizena eman zaio. 2012an 17. bukatu zuen, eta bigarren mailara jaitsi zen. 2014an itzuli zen goren mailara.

## Uniformea 
Kolore gorria eta zuria konbinatzen ditu ekipamenduan.

## Palmaresa 
### Alemanian: 7 
* Bundesliga (3): 1962, 1964, 1978
* Kopa (4): 1968, 1977, 1978, 1983
### Nazio artean: 0 
#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1986

## Euskal taldeen aurkako partidak 
FC Köln-ek kanporaketa bakarra jokatu du euskal taldeen aurka:

## Kanpo estekak
Christopher Walken

**Christopher Walken**, jaiotzez izenez **Ronald Walken** (Queens, New York, 1943ko martxoaren 31) estatubatuar antzerki eta zinemako aktore bat da. Berak antzeztutako filma ospetsuenen artean *Joe Dirt*, *Annie Hall*, *The Deer Hunter*, *The Prophecy* trilogia, *The Dogs of War*, *Sleepy Hollow*, *Brainstorm*, *The Dead Zone*, *A View to a Kill*, *The Milagro Beanfield War*, *At Close Range*, *King of New York*, *True Romance*, *Catch Me If You Can*, *Pulp Fiction*, *Wedding Crashers*, *The Rundown*, *Click*, eta *Hairspray* daude.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Antzerkia 
## Beste 
Aktore honek musika-bideo batean edo bestean ere parte hartu du.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Christopher Walken aktorearen IMDBko fitxa ikusgai
San Reinoldi eliza (Dortmund)

**San Reinoldi eliza** () Dortmundeko eliza nagusia da eta otondar estiloan eraikita dago.

## Historia 
1250 eta 1270 urte inguruan eraiki zuten Hellweg Erdi Aroko merkatal bide ezagunak Kolonia-Bremen bidearekin bat egiten zuen tokian. 1443 eta 1454 artean eraiki zuten 112 metroko altuera duen dorrea, garai hartan "Westfaliako miraria" izena hartu zuena. 1661ean izandako lurrikara batek dorrea bota zuen eta 1701ean berreraiki zenean aipagarri barrokoak ipini zitzaizkion.

Bigarren Mundu Gerran eliza oso kaltetua gelditu zen. Ondoren berreraikitzean 104 metrotako dorrea altxatu zuten. Gaur egun goraino igo daiteke eta altzairuzko sei kanpaiak ikusi. Kanpai handienak 6500 kilogramotako pisua du eta 2'5 metrotako diametroa.

## Kanpo estekak
Borussia Dortmund

**Borussia Dortmund** (izen osoa *Ballspielverein Borussia (BVB) Dortmund*) Alemaniako futbol talde handienetako bat da, Bundesligak irabazteaz gain UEFAko Txapeldunen Liga eta Kontinente arteko Futbol Kopa ere irabaziak baititu. 2013ko Txapeldunen ligako finalean izan da. Etxeko partiduak Signal Iduna Park estadioan jokatu ohi ditu.

## Historia 
[thumb|250px|Jokalariak 2011eko [Bundesligako garaikurrarekin.]]
[thumb|250px|[Signal Iduna Parkeko giro beroa.]]
Parrokia katoliko batetako langileek sortu zuten taldea 1909ko abenduaren 9an. **Borussia** izena (Prusiaren izen latinizatua) taldea babesten zuen garagardo markak ezarria da. Lehenengo garai handia 50. hamarkada bukaeran eta 60 hasieran izan zuen, Bundesliga hasi aurreko ligan hiru aldiz gailendu baitzen. Nazioarteko kopa bat irabazi zuen lehen talde alemaniarra ere izan zen, 1966an irabazitako Europako Errekopa hain zuzen ere.

Garai onenak 90. hamarkadan ezagutu zituen. 1995 eta 2002 artean 3 Bundesliga, 2 superkopa, UEFAko Txapeldunen Liga bat eta Kontinente arteko Futbol Kopa bat irabazi zituen.

Diru arazoek taldea ia desagertarazi zuten 2005ean, baina egoerari buelta eman dio eta 2010-11 eta 2011-12 ligak irabazi ditu. 2013an gainera Txapeldunen Ligako finalean sartu da, Londresen jokatu eta 90. minutuan sarturiko gola zela eta Bayern Munichen aurka galdu duena.

2014ko denboraldia balekoa izan du, Ligan eta Kopan bigarren egin baitu baina Europan azkar kanporatu baitzuten. 2015ean makalago ibili ondoren 2016an berriz ere bigarren postua eskuratu zuen Ligan eta Kopako finalista izan zen. 2017an bere historiako laugarren Kopa eskuratu zuen eta 2021ean bosgarrena lortu du. 2024an TxapeldunenLigako final berri bat jokatu zuen, hirugarrena, baina Real Madril 2-0 emaitzaz nagusitu zitzaion.

Zaleen laguntzarik ez zaio falta, izan ere Europan batezbesteko ikusle gehien dituen kluba da.

## Uniformea 
Borussia Dortmunden koloreak horia eta beltza izan dira beti.

## 2023/2024 taldea 
2023ko uztailaren 4an eguneratua.

## Palmaresa 
### Alemanian: 19 
* Bundesliga (8): 1956, 1957, 1963, 1995, 1996, 2002, 2011, 2012
* Kopa (5): 1965, 1989, 2012, 2017, 2021
* Alemaniako Superkopa (6): 1989, 1995, 1996, 2008, 2013, 2014,2019
* Ligako Kopa (0): finalista 2003an.

### Nazio artean: 3 
#### Kontinente arteko Futbol Kopa 
* Txapelduna (1): 1997
#### UEFAko Txapeldunen Liga 
* Txapelduna (1): 1997
* Finalista (2): 2013, 2024

#### Europako Superkopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1997
#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (2): 1993, 2002
#### Europako Errekopa 
* Txapelduna (1): 1966

### Lagunartekoak 
* International Champions Cup (1): 2017
## Jokaturiko nazioarteko finalak 
## Kanpo estekak 
*    Webgune ofiziala
Neil Stephens

**Neil Stephens** (Canberra, Australia, 1963ko urriaren 1a) australiar txirrindulari profesional ohi bat da. Bere profesional ibilbidea 1985 eta 1998 bitartean luzatu zen. Once taldean taldeburu ezberdinen laguntzaile gisa nabarmendu zen, azkenik bere ibilbidea Festina taldean amaitu zuelarik.

Euskal Herrian sobera ezaguna eta jarraitzaile ugari izan dituen txirrindularia da, gainera Euskal Herriko herrietako egun bateko bizikleta lasterketa ugari irabazia ere bada, adibidez Ordiziako Klasika lau bider irabazia du. Gaur egun Oiartzun udalerrian bizi da, emaztea euskalduna eta bertakoa duelarik.

Behin erretiratu ostean Linda McCartney Racing Team eta Liberty Seguros taldeetako kirol zuzendaria ere izan da. Gaur egun GreenEDGE Team taldeko zuzendaria da.

## Palmaresa 
## Taldeak 
* Peugeot-Michelin (1985)
* Snatini-Sierre (1986)
* Ever Ready-Ammaco (1987)
* Zero Boys (1988)
* Caja Rural-Paternina (1989)
* Artiach-Royal (1990)
* Paternina sport (1991)
* ONCE (1992-1996)
* Festina (1997-1998)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Neil Stephens txirrindulari ohiaren lorpenak eta datuak
Robert Bloch

**Robert Albert Bloch** (1917ko apirilaren 5a, Chicago, Illinois — 1994ko irailaren 23a, Los Angeles Kalifornia) jatorri juduko AEBetako idazle bat izan zen. Gehien erabili zituen generoak beltza, izukoa eta zientzia-fikziokokoa izan ziren.

## Idazlanak 
### Eleberriak 
* *The Scarf* (1947)
* *Spiderweb* (1954)
* *The Kidnapper* (1954)
* *The Will to Kill* (1954)
* *Shooting Star* (1958)
* *Psycho* (1959) (Psikosia)
* *The Dead Beat* (1960)
* *Firebug* (1961)
* *The Couch* (1962)
* *Terror* (1962)
* *Ladies Day / This Crowded Earth* (1968)
* *The Star Stalker* (1968)
* *The Todd Dossier* (1969)
* *Sneak Preview* (1971)
* ''It's All in Your Mind* (1971)
* *Night World* (1972)
* *American Gothic* (1974)
* *Strange Eons* (1978)
* *There Is a Serpent in Eden* (1979)
* *Psycho II* (1982)
* *The Twilight Zone* (1983)
* *Night of the Ripper* (1984)
* *Lori* (1989)
* *Psycho House* (1990)
* *The Jekyll Legacy* (1991)

### Ipuinak 
* *The Opener of the Way* (1945)
* *Sea Kissed* (1945)
* *Terror in the Night* (1958)
* *Pleasant Dreams* (1960)
* *Blood Runs Cold* (1961)
* *Nightmares* (1961)
* *More Nightmares* (1961)
* *Yours Truly, Jack the Ripper* (1962)
* *Atoms and Evil* (1962)
* *Horror 7* (1963)
* *Bogey Men* (1963)
* *House of the Hatchet* (1965)
* *The Skull of the Marquis de Sade* (1965)
* *Tales in a Jugular Vein* (1965)
* *Chamber of Horrors* (1966)
* *The Living Demons* (1967)
* *Dragons and Nightmares* (1968)
* *Bloch and Bradbury* (1969)
* *Fear Today, Gone Tomorrow* (1971)
* *House of the Hatchet* (1976)
* *The King of Terrors* (1977)
* *The Best of Robert Bloch* (1977)
* *Cold Chills* (1977)
* *Out of the Mouths of Graves* (1978)
* *Such Stuff as Screams Are Made Of* (1979)
* *Mysteries of the Worm* (1981)
* *Unholy Trinity* (1986)
* *Midnight Pleasures* (1987)
* *Lost in Space and Time With Lefty Feep* (1987)
* *The Complete Stories of Robert Bloch: Volume 1: Final Reckonings* (1987)
* *The Complete Stories of Robert Bloch: Volume 2: Bitter Ends* (1987)
* *The Complete Stories of Robert Bloch: Volume 3: Last Rites* (1987)
* *Fear and Trembling* (1989)
* *Screams* (1989)
* *Mysteries of the Worm* (rev. 1993)
* *The Early Fears* (1994)
* *Robert Bloch: Appreciations of the Master* (1995)
* *Flowers from the Moon and Other Lunacies* (1998)
* *The Lost Bloch: Volume 1: The Devil With You!* (1999)
* *The Lost Bloch: Volume 2: Hell on Earth* (2000)
* *The Lost Bloch: Volume 3: Crimes and Punishments* (2002)
* *The Reader's Bloch: Volume 1: The Fear Planet and Other Unusual Destinations* (2005)

### Ez fikzioa 
* *The Eighth Stage of Fandom* (1962)
* *Out of My Head* (1986)
* *Once Around the Bloch: An Unauthorized Autobiography'' (1993)

## Euskaraz 
* Psikosia. 1996. Elkar argitaletxea. Itzultzailea: Javi Cillero
Silvio Rodríguez

**Silvio Rodríguez Domínguez** (1946ko azaroaren 29a, San Antonio de los Baños, Habana), kubatar kantautore, gitarra-jotzaile eta olerkaria da. Kubako Iraultzaren ondoren sortutako Nueva Trova izeneko musika mugimenduaren ordezkari nabarienetako bat da.

Pablo Milanés, Noel Nicola eta Vicente Feliú musikariekin batera, Nueva Trova Cubana sortu zuen. 1957an, telebista-saioetan hasi zen lanean eta, geroago, *El caimán barbudo* taldearekin lan egin zuen. ICAIC filmetarako soinu- eta musika-enpresan ere lan egin zuen, antzezlanen eta dokumentalen musikagile gisa. Disko ugari argitaratu ditu.

## Diskografia 
## EPak 
### Estudio albumak 
## Zuzeneko albumak 
## Bildumak 

### Silvio Rodriguezi buruzko liburuak 
* Víctor Casaus eta L. R. Nogueras: *Silvio: que levante la mano la guitarra*. La Habana: Letras Cubanas, 1984. .
* Clara Díaz Pérez, Clara: *Hay quien precisa... Silvio Rodríguez*. Madril: Música Mundana, 1995. .
* Ignacio Faulín: *Silvio Rodríguez / Canción cubana*. Valentzia: La Máscara, 1995. .
* Joseba Sanz: *Silvio. Memoria trovada de una revolución*. Tafalla: Txalaparta (argitaletxea), [1994]. -921-2. Google Books.
* Sandra Zapata: *Silvio para letra y orquesta*. Caracas: Alfadil, 1996. .

## Silvio Rodríguez euskaraz 
2021. urte bukaeran Jon Maiak *Kantu bat gara* lana atera zuen eta, haren arrakastaren bulkadarekin, bi urte igaro eta gero lan berri bat plazaratu zuen. *Kantu berri bat gara* diskoa 2023ko azaroan aurkeztu zen. Lanean parte hartu zuten gonbidatuen artean Silvio Rodriguez izango dela aurreratu zuen Elkarrek. Silvio Rodriguez kantautoreak Jon Maiaren gonbidapena onartu eta berarekin batera euskaraz kantatu zuen "Nostalgia" izeneko abestian, Gorka Hermosaren doinuekin egina.

## Bibliografia 
### Silvio Rodriguezen liburuak 
* *Antología, Volumen 1*. Madril: Ellago, 2004. .
* *Antología, Volumen 2*. Madril: Ellago, 2004. .
* *Antología, Volumen 3*. Madril: Ellago, 2005. .
* *Antología, Volumen 4*. Madril: Ellago, 2005. .
* *Canciones del mar*. La Habana: Ojalá, 1996. .
* *Silvio Rodríguez / Te doy una canción*. Madril: Temas de Hoy, 2006. .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* : Silvio Rodríguez kantautorearen bloga.
* : Silvio Rodríguez kantautorearen webgunea.
* : Silvio Rodríguezen letra guztiak.
* : "Ojala" kanta ezaguna Kuban egindako kontzertu batean.
Living On The Edge

**Living On The Edge** (euskaraz *Ertze-ertzean biziz*) 1993. urtean Aerosmith estatubatuar rock musika taldeak *Get a Grip* diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da. Abestiaren izenburuko *ertzak* bizitzan gauza eta gai askotan arriskutik hurbil edo erortzeko zoriari lotuta dago.

## Kanpo estekak 
* *Living On The Edge* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Love in an Elevator

**Love in an Elevator** (euskaraz *Maitasuna Igogailuan*) 1989. urtean Aerosmith estatubatuar rock musika taldeak *Pump* diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da.

## Kanpo estekak 
* ''Love in an Elevator' abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Walk This Way

**Walk This Way** (euskaraz *Ibil Ezak Bide Hau*) 1975. urtean Aerosmith estatubatuar rock musika taldeak *Toys in the Attic* diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da.

## Kanpo estekak 
* *Walk This Way* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Azay-le-Rideauko jauregia

**Azay-le-Rideauko jauregia** () Frantziako Indre eta Loira departamenduko Azay-le-Rideau udalerrian dagoen pizkunde garaiko jauregia da. XVI. mendean eraikia izan zen, Indre ibaiaren uharte txiki batean.

1905eko abuztuaren 11tik Monumentu historiko izendaturik dago.

## Kokapena 
Tours (25&nbsp;km) eta Chinonen (21&nbsp;km) arteko D751 errepidearen bazterrean dago, Parisetik 260 kmra. Trenez ere irits daiteke, Tours eta Chinonen arteko TER linea Azay-le-Rideaun gelditzen baita (25 minutuko bidaia Toursetik).

## Historia 
Azayko lehenbiziko gaztelua 1119 aldean eraiki zen, Tours eta Chinonen arteko bidea babesteko asmoz. 1418an Karlos VII.a erregeak gazteluari su eman eta kapitaina eta 350 soldadu hilarazi zituen. Hori dela eta, XVIII. mendera arte, herriak *Azay-le-Brûlé* ("Erretako Azay") izena hartu zuen.

Gaur egungo jauregia Gilles Berthelotek, eta honen emazte Philippa Lesbahyk eraiki zuten, 1515 eta 1527 artean. Proiektuan Italiako Pizkundeko arkitektura eta eraikitzeko era frantziarra bateratzen saiatu ziren. 1528an Frantzisko I.a erregeak jabegoa konfiskatu zien eta 1533an Antoine Raffin, bere guardiako kapitainari, eman zion. Rafin familia eta honen ondorengoak izan ziren jauregiko jabeak Frantziako Iraultza arte.

1791n Charles de Biencourtek erosi zuen "utzia eta andeatua zegoen" jauregia. 1825etik aurrera zaharberritze lan garrantzitsuak egin ziren. 1845ean, artean zutik zegoen Erdi Aroko gazteluaren dorre ederra bota eta estilo neorrenazentistako beste bat eraiki zuten. Bigarren dorrea 1856an jaso zen, 1825eko pabiloi txinatarra ordezkatuz.

1905eko abuztuaren 11n Frantziako estatuak erosi eta Monumentu historiko izendatu zuen. Geroztik lehengoratze lan handiak egin dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*    Centre des monuments nationaux: Château d'Azay-le-Rideau
*  La vallée de la Loire et ses châteaux: Azay-le-Rideau
Black Hole Sun

**Black Hole Sun** (euskaraz *Eguzki Zulo Beltza*) 1994. urtean Soundgarden grunge musika taldeak Superunknown diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da.

## Kanpo estekak 
* *Black Hole Sun* abestiaren bideolklipa ikusgai eta entzungai
Peta (aurrizkia)

**Peta** (Ikurra: *P*) Nazioarteko Unitate Sisteman 1015 faktore bat adierazten duen aurrizki bat da, 1.000.000.000.000.000-ren baliokidea (mila bilioi).

1975ean onartua, grezierazko π έ ν τ ε hitzetik dator, * bost* esan nahi duena, 10005-ren baliokide baita . (Tera atzizkia lortzeko ereduan oinarrituta dago, grezieraz "lau" esateko hitzetik dator: *tetra-*, letra bat kenduta, eta honela **peta** aurrizkia *penta* hitzetik dator, hirugarren letra galduta *n*)

Informatikan, komunikazioetan aritzen garenean mila bilioi adierazteko erabiltzen da, bitaren aurrizki moduan erabiltzen denean eskuarki, (Gigabit edo Gb). Hala ere, zuzen hitz eginda, RAM memoriako biltegiratze-sistemekin, **peta** batek 1.125.899.906.842.620 (10245 o 250) esan nahi du, bereziki byte-ren aurrizki moduan erabiltzen denean.

## Kanpo estekak
Micaela Portilla

**Micaela Portilla Vitoria** (Gasteiz, 1922ko uztailaren 30a - 2005eko urriaren 8a) XX. mendeko Euskal Herriko antropologo eta historialarien artean garrantzitsuenetako bat izan zen; esparru horiei buruzko azterlan ugari egiteaz gain, bestelako lan askotan ere protagonista izan zen lan metodologiko fin eta sakona egin zituen. Gainera, ia esan daiteke jarraitzaile eskola bat sortu zuela Araban. Hainbat testuliburu kaleratu zituen, eta aldizkari eta egunkarietan ere argitaratu zituen artikuluak. Eusko Ikaskuntzaren Manuel Lekuona saria jaso zuen, eta EHUko *honoris causa* doktorea zen, besteak beste.

## Bizitza 
Lehen Hezkuntzako irakasle gisa hasi zuen bere zeregin profesional eta bokaziozkoa Arabako zenbait herritan (Aramaion eta Agurainen) eta azkenik, Gasteizen. Ondoren, Madrilgo Complutense Unibertsitatean ikasten segitu zuen Geografia eta Historia espezialitatean. Bere lizentziako tesian, 1954. urtean, *Torres de Mendozas, Guevaras y Ayalas en Álava* izenburuko lana aurkeztu zuen, bere ondorengo ikerketa lanen abiapuntu dena.

Micaelak etnografiaren arloan eginiko ekarpenen garrantzia kontuan izanda, Eusko Ikaskuntzak eta Euskalerriaren Adiskideen Elkarteak haren omenezko kongresu bat antolatu zuten 2007ko otsailean, Antso Jakituna Fundazioaren, Arabako Foru Aldundiaren eta Gasteizko Udalaren parte hartzearekin; kongresuan, ikerlariari buruzko erakusketa bat eta zenbait hitzaldi izan ziren.

## Lanak 
Milaka orri idatzi zituen Mikaela Portillak argitaratu zituen artikulu eta liburuetan; garrantzitsuenak hauek dira:

* *Torres de Mendozas, Guevaras y Ayalas en Álava* (1954).
* *El retablo de San Blas de Hueto Abajo (Álava)* (1958).
* *Torres y casas fuertes de Álava* (1978), (Doktore tesia).
* *Una ruta europea. Por Álava a Compostela. Del paso de San Adrián al Ebro* (1991).
* *Catálogo Monumental. Diócesis de Vitoria* (bederatzi liburuki, 1967-2007).

## Sariak eta omenaldiak 
* 2012: Euskal Herriko Unibertsitateak genero ikuspegia txertatzen duten doktore-tesietarako Micaela Portilla saria sortu zuen.
* *1997: Manuel Lekuona Saria* 
* 1993: Honoris Causa doktorea Euskal Herriko Unibertsitatean
* 1990: Sabino Arana Saria, Kultura arloan
* *Estudios de Historia del Arte en memoria de la profesora Micaela Portilla* (José Javier Vélez Chaurri, Pedro Luis Echeverría Goñi eta Felicitas Martínez de Salinas Ocio), Arabako Foru Aldundiaren Kultura Saila (2009). .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Portilla Vitoriari omenaldia
* El Correo egunkaria
* Gara egunkaria
* "Micaela Portilla omenduko-dute bere jaiotzaren mendeurrenean". 
* *Alea*: "Micaela Portillaren ibilbidea jasoko dute dokumental batean". 2022-07-28.
VfB Stuttgart

thumb|250px|2013ko taldea.
thumb|250px|Stuttgarteko zaleak.
[thumb|250px|[Mercedes-Benz Arena.]]

**VfB Stuttgart** (izen osoa *Verein für Bewegungsspiele Stuttgart 1893 e. V.*) Alemaniako futbol talde ezagunetako bat da. Stuttgarteko taldeak bost Bundesliga, hiru Kopa eta hiru UEFA Intertoto Kopa irabazi ditu.

## Historia 
*Stuttgarter FV* (1893an rugby talde gisa sorturikoa) eta *Kronen-Club Cannstatt* (1897) taldeek bat egin zuten 1912an *Verein für Bewegungsspiele Stuttgart 1893 e. V.* eratzeko.

1935ean Liga irabazteko zorian egon ziren baina FC Schalke 04k 4-6 irabazi zuen partida. Lehenengo tituluak Bigarren Mundu Gerraren ondoren iritsi ziren, 1950 eta 1952ko Ligak eta 1954 eta 1958ko Kopak hain zuzen ere. Ondoren garai txarrak iritsi ziren taldearentzat, diru arazoak lehenik eta bigarren mailara jeistea ondoren.

1977an lehen mailara itzuli zen taldea eta 1979an bigarren egin zuen ligan. 1984ean ordea hirugarren Bundesliga irabazi zuen Helmut Benthaus entrenatzaile zela. 1989an UEFA Kopako finalera iritsi zen Jürgen Klinsmann aurrelari zuela, baina Maradonaren SSC Napolik irabazi zion. 1992an laugarren Bundesliga eta 1997an hirugarren kopa irabazi zuen.

XXI mendea nahiko arrakastatsua izan da, Liga bat (2007) eta hiru UEFA Intertoto Kopa irabazi dituelarik. Hurrengo urteetan ordea apalago ibili da eta 2016an 17. gelditu eta maila galdu zuen. Hala ere hurrengo urtean berriz igo zen. 2023-24 denboraldian bigarren egin zuen Bundesligan.

## Uniformea 
Ekipamendu zuria dauka eta bularrean banda gorri horizontala darama.

## Palmaresa 
### Alemanian: 9 
* Bundesliga (5): 1950, 1952, 1984, 1992, 2007
* Kopa (3): 1954, 1958, 1997
* Superkopa (1): 1992

### Europan: 3 
#### Europako Errekopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1998
#### UEFA Kopa 
* Txapelduna (0)
* Finalista (1): 1989
#### UEFA Intertoto Kopa 
* Txapelduna (3): 2000, 2002, 2008

## Jokalari ezagunak 
* Jürgen Klinsmann

## Euskal taldeen aurkako partidak 
Hauek dira Europako txapelketa ofizialetan Stuttgartek euskal taldeen aurka jokatu dituen partidak:

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Urrexola

**Urrexola** edo Urruxola (gazteleraz *Urréjola*) Oñatiko (Gipuzkoa) elizatea da, udalerriaren mendebaldean kokaturikoa, herrigunetik hego-mendebaldera. GI-3593 errepideak lotzen du herrigunearekin. Auzoko ondasun nabarmena, Andre Mariaren Zeruratzearen eliza da, XVI. mendekoa. Garai batean, San Martin eta Santa Koloma baselizak ere bazeuden, gaur egun desagerturik.

2024an Artixa Taldeak argitaratu zuen "Urruxola. Auzo txiki baten historia" izenburuko liburua. Bertan, aipatzen dute nola auzoaren izena lehenengoz aipatuta agertu zen 1149. urtean.

## Geografia
Iparraldean Garagaltza eta Zañartu, hegoaldean Araotz, ekialdean Uribarri eta mendebaldean Urkuluko uharka eta Goroeta (Aretxabaleta) auzo mugakide ditu.

Araoztik banatzen duten haitzek harrizko horma bat osatzen dute, ekialdean Aitzulo ezaguna dutela. Orkatzategi mendebaldean gelditzen da, eta haren estazio megalitikoa ere aipatzekoa da.

## Historia
XIV. mendean, Urrexolagaraiko gudua gertatu zen Oñatiko eta Leintz bailarako jauntxoen artean, Garibaiko ganboatarrak) eta Galartzako oinaztarrak artean hain juxtu. Urruxolako kantuan jasota dago gertakaria, 1588an Joan Perez Lazarragak idatzitakoa.

## Etxearen izenak
Arilalde aundi, Arilalde txiki, Ariztegi, Atxitena aundi, Atxitena txiki, Baltzola, Barrenetxea, Barrenetxetikia, Erostarbe, Estañukoa, Garaikoa, Olate (Zentral elektrikoaren ondoan), Osiñagakoa, Urrexolabeitia eta Urrexola Errota baserriek auzoa osatzen dute. 

## Ur-jauziak
XX. mendeko hasieran, Arrasateko Unión Cerrajera enpresa handiaren ingeniariek sare hidrauliko handi bat eraiki zuten argindarra sortzeko, 1980ko hamarkada arte martxan egon zena.

Sistema haren parte, ubideak, Jaturabeko urtegia eta Aitzgain, Saratxo eta Olateko ur-jauziak zeuden. Baita Olateko zentrala ere.

## Bainuetxeak
Urrexolako uratsak (*aguas sulfurosas*) auzoaren ezaugarri bereizgarria da. Bi bainuetxe, beheko aldean Errotan eta goiko aldean Garaikoa baserrian. 

Behekoa, Artixa errekaren ondoan egon zen, bereziki XIX. mendetik 1970eko hamarkada arte. Bi bainuontzi zeuden. Batik bat, inguruko jendea joaten zen bainuak hartzera, Aretxabaleta, Oñati eta Arrasatekoak. Egun batzuk bertan pasatzeko ohitura zegoen. Garaiko baserrian, bestela, lau bainuontzi zeuden. 

## Auzoko araudi propioa
Elizarekin lotuta, auzoak bazeukan *"Ritual Urrejolano"* izeneko araudi propioa, urtean zehar egin beharreko erlijio-errito eta ospakizunak gidatzeko.

## Demografia 
1856 eta 1965 urteen artean, auzoak 128-181 biztanle izan zituen. Hortik aurrera, gainbehera etorri da demografikoki, eta gaur egun dozena bat pertsona baino ez da bizi.

## Erreferentziak
## Kanpo estekak 
* "Anitza eta aberatsa: Urrexola-Orkatzategi-Aitzulo-Urrexola mendi ibilaldia" (Goiena).
Birger Sellin

**Birger Sellin** (Berlin, ) alemaniar idazlea da. Pertsona honek autismoa pairatzen du eta bi urte izan zuenetik ia ez du hitzik esan; hala ere, teknika berri bati esker,  edo komunikazio erraztua, hasi zen ordenagailu batean idazten. Modu horretan poliki poliki bere egunerokoa sortu zuen, *Ich will kein Inmich mehr sein* titulupean 1993an argitaratuta. Liburu hau hizkuntza desberdinetara itzulia izan da eta polemika handi baten zurrunbiloan egon da ezen espezialista batzuen arabera ezinezkoa baita pertsona autista batek horrelako liburua idaztea. Birgerren liburua oso gogorra da, bere eguneroko isolamendua eta horren ondorioak jasotzen baititu. Gogortasun horrekin batera oso liburu poetikoa eta sakona dela esan dezakegu . 1995an bigarren liburu bat argitaratu zuen.

## Bibliografia 
* *Ich will kein Inmich mehr sein*. Kiepenheuer & Witsch, Köln 1993, .
* *Ich Deserteur einer artigen Autistenrasse: neue Botschaften an das Volk der Oberwelt*. Kiepenheuer & Witsch, Köln 1995, .

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
 : Birgerren kasua.
The Battle Hymn of the Republic

thumb|200px|eskuinera|*The Battle Hymn of the Republic* ereserkia entzungai sakatu ezkero.

**The Battle Hymn of the Republic** (euskaraz *Errepublikaren Gudu Ereserkia*) 1861. urtean Julia Ward Howe idazle eta ekintzaileak idatzitako ereserki abolizionista bat da.

Ameriketako Estatu Batuetako Gerra Zibilan ospetsu eta asko abestua bilakatu zen, noski, betiere Iparraldeko edo Batasunaren aldek gudarosteen artean, hots, esklabotzaren aurkakoen artean. Aldiz, Hegoaldeko Estatu Batuak edo Ameriketako Estatu Konfederatuetan *Dixie* ereserkia jaun eta jabe zen.

## Hitzak 
Mine eyes have seen the glory of the coming of the Lord:
He is trampling out the vintage where the grapes of wrath are stored;
He hath loosed the fateful lightning of His terrible swift sword:
His truth is marching on.

**(Bis)**
Glory, glory, hallelujah!
Glory, glory, hallelujah!
Glory, glory, hallelujah!
His truth is marching on.

I have seen Him in the watch-fires of a hundred circling camps,
They have builded Him an altar in the evening dews and damps;
I can read His righteous sentence by the dim and flaring lamps:
His day is marching on.

**(Bis)**

I have read a fiery gospel writ in burnished rows of steel:
"As ye deal with my contemners, so with you my grace shall deal;
Let the Hero, born of woman, crush the serpent with his heel,
Since God is marching on."

**(Bis)**

He has sounded forth the trumpet that shall never call retreat;
He is sifting out the hearts of men before His judgment-seat:
Oh, be swift, my soul, to answer Him! be jubilant, my feet!
Our God is marching on.

**(Bis)**

In the beauty of the lilies Christ was born across the sea,
With a glory in His bosom that transfigures you and me:
As He died to make men holy, let us die to make men free,
While God is marching on.

**(Bis)**

He is coming like the glory of the morning on the wave,
He is Wisdom to the mighty, He is Succour to the brave,
So the world shall be His footstool, and the soul of Time His slave,
Our God is marching on.

**(Bis)**

## Kanpo estekak 
* *The Battle Hymn of the Republic* ereserkia entzungai
Steve Buscemi

**Steven Vincent Buscemi** (Brooklyn, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1957ko abenduaren 13a) zinema eta telebistako aktore eta zuzendaria da. Lehenago, suhiltzailea izan zen. Siziliar eta irlandar jatorria du.

## Oinarrizko filmografia
Piramide (argipena)

**Piramide** terminoak hainbat adiera ditu:

## Geometria 
* Piramide (geometria): gorputz geometrikoa.
** Piramide-enbor: poliedroa.

## Arkitektura 
* Piramide (arkitektura): erpin batean amaitutako eraikuntza.
** Egiptoko piramideak: Afrikako ipar-ekialdeko herrialdeko eraikuntzak.
*** Gizako piramide handia: Keopsen piramidea.
*** Kefrenen piramidea
*** Meidumeko piramidea: El Fayumeko piramidea.
*** Mizerinoren piramidea
*** Piramide Gorria: Dahshurreko piramiderik handiena.
*** Piramide Makurra: Dahshurreko hegoaldeko piramidea.
*** Saqqarako Piramide Mailakatua: Zoserren Piramidea.

## Demografia 
* Biztanleria-piramide: diagrama mota.

## Ikus, gainera 
* Elikadura-piramidea.
* Ikaskuntza-piramidea.
* Piramidioi: piramideen tontorrean jartzen zen piramide formako zatia.
* Pyramiden: Svalbardeko kokalekua.
* Maslow piramidea.
Lou Reed

'*Lewis Allan *Lou* Reed*' (1942ko martxoaren 2a, Brooklyn, New York – 2013ko urriaren 27a), estatubatuar rock musikari, konposatzaile eta argazkilaria. 1964an, *The Velvet Underground* musika-taldea sortu zuen John Calerekin batera, baina utzi egin zuen 1969an. Handik hiru urtera, 1972an, bakarlari gisa *Lou Reed* izenburuko diskoa aurkeztu zuen eta urte berean, David Bowiek ekoitzitako *Transformer* diskoa kaleratu, besteak beste, *Walk on the Wild Side* kanta ezaguna zekarrena. Musikagile oparoa izan zen, eta disko ugari plazaratu zituen harrezkero.

Brooklynen jaio eta New Yorken bizi izan zenez, haren kanten letretan hiri horren alde ilunena ageri da maiz. Sortzaile askorekin izan zuen harremana, besteak beste, Andy Warhol eta David Bowierekin. Itzal handiko musikaria izan zen, eta eragin handia izan zuen bere ondorengo belaunaldietan, bere estiloaren originaltasunarengatik. Hala ere, musikaren zerrenda komertzialetatik aparte egin zuen ibilibide osoa.
## Bakarkako diskografia 
### Estudioko diskoak 
* *Lou Reed* (1972)
* *Transformer* (1972)
* *Berlin* (1973)
* ''Sally Can't Dance* (1974)
* *Metal Machine Music* (1975)
* *Coney Island Baby* (1976)
* *Rock 'n' Roll Heart* (1976)
* *Street Hassle* (1978)
* *The Bells* (1979)
* *Growing Up in Public* (1980)
* *The Blue Mask* (1982)
* *Legendary Hearts* (1983)
* *New Sensations* (1984)
* *Mistrial* (1986)
* *New York* (1989)
* *Magic and Loss* (1992)
* *Set the Twilight Reeling* (1996)
* *Ecstasy* (2000)
* *The Raven* (2003)
* *Hudson River Wind Meditations* (2007)

### Zuzeneko diskoak 
* *Rock n Roll Animal* (1974)
* *Lou Reed Live* (1975)
* *Live: Take No Prisoners* (1978)
* *Live in Italy* (1984)
* *Live in Concert* (1996)
* *Perfect Night: Live in London* (1998)
* *American Poet* (2001)
* *Animal Serenade'' (200

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Lou Reed musikariaren webgunea
Airea (Ibon Koteron)

**Airea** 2004. urtean Ibon Koteron albokariak izen bereko *Airea* diskoaren barnean kaleratu zuen abesti bat da. Abesti honetako protagonista nagusia ezbairik gabe alboka da, berarekin batera sintetizagailu, akordeoi nahiz txalaparta ere entzun daitezkelarik.

## Kanpo estekak 
* Ibon Koteron albokariaren *Airea* abestia entzungai
Chenonceau jauregia

**Chenonceau jauregia** (), **Andereen jauregia** ere deitua, Pizkunde garaiko jauregia da, Frantziako Indre eta Loira departamenduko Chenonceaux udalerrian dagoena. Katherine Briçonnetek eraiki zuen 1513an eta, geroago, Diana Poitierskoak eta Katalina Medicik edertu zuten, hurrenez hurren. Frantziako Iraultzaren garaian, Madame Dupinek suntsipenetik babestea lortu zuen.

1840tik, Monumentu historiko izendaturik dago. Gaur egun Frantziako bigarren jauregirik bisitatuena da, Versaillesen ondotik.

## Kokapena 
Chenonceau jauregia Turena eskualdean dago, Cher ibaiaren gainean, Toursetik 34 kilometrora, Bloisetik 44ra eta Parisetik 214ra. Tours eta Bourgesen arteko TER lineak Chenonceaux herrian geralekua dauka.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* , ,  Webgune ofiziala
* , ,  Châteaux de la Loire: Château de Chenonceau
Arraroa noski (Nafarroa Oinez 92)

**Arraroa noski** 1992. urtean Bianan ospatutako Nafarroa Oinez ekitaldiaren abesti ofiziala izan zen. Reggae doinua zuen. Bertan euskaraz gain, euskal herritar batzuk japoniera, ingeles, arabiera, aleman edota sinhalaz... abestu zuten.

## Kanpo estekak 
* *Arraroa noski* abestiaren bideoklipa entzungai