open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Poli(propilen karbonato)

**Poli(propilen karbonato)a** polimero termoplastiko bat da, polikarbonatoen familiakoa. Karbono(IV) oxidoa eta propilen oxidoa erreakzionaraziz sintetizatzen dena. Normalean zink glutamatoa erabiltzen da katalizatzaile gisa.

Konposite biodegradagarriak fabrikatzeko usatzen da besteak beste.

## Ezaugarriak 
Poli(propilen karbonato)a disolbagarria da disolbatzaile polarretan, hala nola, zetonetan, etil azetatoan, diklorometanoan eta hidrokarburo kloratuetan, eta disolbaezina da alkoholetan, uretan eta hidrokarburo alifatikoetan.

Uretan emultsio egonkorrak ere eratzen ditu. Poli(propilen karbonato)ean zehar oxigenoa bezalako gasak barreiatzeko aukera dute. 25 eta 45 °C arteko beirazko trantsizio-tenperatura duenez, amorfoa da.

## Erabilera 
Poli(propilen karbonato)a erretxina epoxidiko batzuen sendotasuna handitzeko erabiltzen da. Sakrifizio-aglutinatzaile gisa usatzen da zeramika-industrian, eta sinterizazioan deskonposatu eta lurrundu egiten da. Sodio gutxi duenez, egokia da elektrozeramikak prestatzeko, hala nola material dielektrikoak eta zeramika piezoelektrikoa.

Poli(propilen karbonato)ak almidoiarekin konposite biodegradagarriak eratzen ditu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Port of Liverpool Building

'''''', , Ingalaterrako Liverpool hirian dagoen eraikin bat da. Pier Head eremuan dago.

1903-1907 artean Arnold Thornely, F.B. Hobbs, Briggs eta Wolstenholme arkitektoek eraikiarazi zuten.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Liverpoolgo museoa

**Liverpoolgo museoa**, , Ingalaterrako Liverpool hirian dagoen arteari buruzko museo bat da. Pier Head eremuan dago.

2011n inauguratu zen.

## Kanpo estekak 
* Webgunea
Vigdis Ystad

**Åse Vigdis Ystad** (Verdal, 1942ko urtarrilaren 13a – Oslo, 2019ko abenduaren 7a) norvegiar literatura historialaria eta Osloko Unibertsitateko irakaslea izan zen.

## Bizitza 
Vigdis Ystad Verdalen (Norvegia) jaio zen. 1974an filosofiako doktoretza lortu zuen Osloko Unibertsitatean. 1973az geroztik, unibertsitate horretan irakatsi zuen, eta 1979an irakasle katedradun bihurtu zen. Norvegiako Zientzia eta Letren Akademiako, Uppsalako Zientzien Errege Elkarteko, Zientzia eta Antzinateko Errege Akademiako, Norvegiako Akademiako eta Norvegiako Hizkuntza eta Literatura Elkarteko kide izan zen.

Daniel Haakonsen (1917-1989) literatura historialariarekin ezkonduta zegoen. 2019ko abenduaren 7an hil zen Oslon, 77 urte zituela.

## Lan hautatuak 
* ''Historien om 'Ja, vi elsker''' (Jon Gunnar Jørgensen eta Anne Jorun Kydlandekin batera, 2002)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
The Lexington (Liverpool)

**The Lexington**, Ingalaterrako Liverpool hirian dagoen etxe orratz bat da, Princes Dock eremuan.

2018-2021 artean Falconer Chester Hall aritektura estudioak eraiki zuen. 112,5 metro eta 35 solairuko altuera du.
Redditch

'''''', Ingalaterra erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.

2022an 87.132 biztanle zituen.

## Herritar ezagunak 
* Charles Dance (1946-), aktorea.
Kidderminster

'''''', Ingalaterra erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.

2021ean 57.400 biztanle zituen.
Pearyren Lurraldea

**Pearyren Lurraldea** Groenlandiako iparraldean dagoen penintsula bat da, Ozeano Artikoan iparralderantz hedatzen dena. Garaipena fiordotik, mendebaldean, Independentzia fiordoraino, hegoaldean eta hego-ekialdean, eta Ozeano Artikorantz, iparraldean, Morris Jesup lurmuturrarekin, Groenlandiako kontinenteko punturik iparraldekoena, eta Bridgman lurmuturreraino, ipar-ekialdean. Lincoln itsasoak (Morris Jesup lurmuturraren mendebaldean) eta Wandel itsasoak mugatzen dute, Ozeano Artikoko bi itsasok. Oodaaq uhartea, munduko punturik iparraldekoena, iparraldeko kostaldetik ez oso urrun dagoen uharte bat da. Frederick E. Hyde fiordoak, Pearyren Lurra ekialdetik 150 kilometroko sakoneran ebakitzen duenak, bi zatitan banatzen du: hegoaldeko Pearyren Lurraldea eta iparraldeko Pearyren Lurraldea. Kostaldea fiordo txikiz horzturik dago. Pearyren Lurraldea ez da inongo udalerriren parte, baina Ipar-ekialdeko Groenlandiako natura parkearen zati da. Eskualdearen tamaina 375 kilometrokoa da gutxi gorabehera, ekialdetik mendebaldera, eta 200 kilometrokoa iparraldetik hegoaldera, 57 000 km²-ko azalerarekin. Ipar polotik 700 kilometro hegoaldera dago.

Lehen, Pearyren Lurraldea uharte bat zela uste zuten, uharte nagusitik Pearyren kanalak banandua, Garaipen eta Independentziako fiordoen arteko ustezko lotura bat. 

Elur-orein eta idi musketadunek bizirik diraute landaretza urriari esker, azaleraren % 5 soilik estaltzen baitu, eta 33 landare-espezie loredun hartzen baititu. Beste fauna-espezie batzuk azeri artikoa, otso polarra, hartz zuria eta erbi artikoa dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
María Teresa Uribe

**María Teresa Uribe** (Pereira, 1940ko otsailaren 9a – Medellín, 2019ko urtarrilaren 1a) kolonbiar soziologoa izan zen, gatazkak eta indarkeria aztertu zituena.

## Bizitza 
Risaralda departamenduko Pereira hirian jaio zen 1940an eta *La Violencia* izenez ezaguna den Kolonbiako gerra zibilaren garaian hazi zen. 1950eko hamarkadan, zauritutako bidaiariak bere familiaren etxera etortzen ziren mediku-tratamendu bila, eta Uribek aitari laguntzen zion haiek zaintzen. Geroago esan zuen esperientzia horrek bere interes akademikoak bultzatu zituela.

Universidad Pontificia Bolivarianan soziologia ikasi zuen eta geroago hirigintzako masterra egin zuen Kolonbiako Unibertsitate Nazionalean eta bera baino sei egun lehenago hil zen. Uribe 2019ko urtarrilaren 1ean hil zen Medellingo osasun zentro batean.

## Sariak 
* 1999: Antioquiako Unibertsitatearen Ikerketa Saria
* 2004: Francisco Antonio Zea saria
* 2015: Antioquiako Unibertsitateko *honoris causa* doktoretza

## Lan hautatuak 
* *Poderes y regiones : problemas en la constitución de la Nación Colombiana, 1810–1850* (Jesús María Álvarezekin batera, 1987)
* *La territorialidad de los conflictos y de la violencia en Antioquia* (1990)
* *Uraba: region o territorio : un analisis en el contexto de la politica, la historia y la etnicidad* (1992)
* *Política sociedad y crisis* (1995)
* *Nación, ciudadano y soberano* (2001)
* *Cien años de prensa en Colombia 1840-1940 : catálogo indizado de la prensa existente en la Sala de Periódicos de la Biblioteca Central de la Universidad de Antioquia* (2002)
* *El viaje iniciático : ensayos para una autobiografía inconclusa* (2019)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Txina Taipei

**Txina Taipei** edo **Taipei Txinatarra** (中華臺北 txinera tradizionalean, 中华台北 txinera sinplifikatuan edota *Zhōnghuá Táibĕi* mandarin txinera transkribatzeko erabiltzen den pinyin sisteman)  **Taiwan**, **Formosa**, **Txina Nazionalista** edo **Txina Insular** bezala ere ezagutzen den **Txinako Errepublikako** kirolariek Olinpiar Jokoetan  eta beste kirol ekitaldi batzuetan parte hartzeko erabiltzen duten izen ofiziala da. Halaber, batzuetan izendapen hori erabili izan da herrialde horretako parte-hartzaileentzat edertasun-lehiaketetan, *Miss Universo*, besteak beste.

## Historia 
Txinako Herri Errepublika (nazionalista) eta Txinako Herri Errepublika (komunista) aurrez aurre daude 1949an Txinako gerra zibila amaitu zenetik. Taiwan uhartean babestu eta indartsu egin zen gobernu nazionalistak onartzen du uharte hori Txinaren parte dela, baina Txina hori Txinako Errepublika gisa definitzen du. Txinako Herri Errepublikako gobernu komunistak, ordea, Taiwan uhartea bere lurraldearen zati bat dela aldarrikatu du.

1979ko azaroan, Nagoyan (Japonia), Nazioarteko Batzorde Olinpikoak ebazpen bat hartu zuen, zeinaren bidez *Taiwango Batzorde Olinpikoa* izena zuenak *Taipeiko Batzorde Olinpiko* gisa aitortua izango zen eta bere kirolariak Olinpiar Jokoetan lehiatuko ziren **Txina Taipei** izenarekin. Txina izen soila eta CHN laburdura ofiziala Herri Errepublikarentzat geratu dira harrezkero.

Bi partaidetzen auzi gorabeheratsua honela garatu da historikoki:

## Banderak 
21. mendekoak:
Fitxategi:Flag of Chinese Taipei for Olympic games.svg|link=Archivo:Flag_of_Chinese_Taipei_for_Olympic_games.svg|alt=Bandera olímpica de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko  bandera olinpikoa
Fitxategi:Flag of Chinese Taipei (Olympics; 1986–2010).svg|link=Archivo:Flag_of_Chinese_Taipei_(Olympics;_1986–2010).svg|alt=Bandera de fútbol de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko  futboleko bandera
Fitxategi:Chinese Taipei Paralympic Flag.svg|link=Archivo:Chinese_Taipei_Paralympic_Flag.svg|alt=Bandera paralímpica de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko  bandera paralinpikoa
Fitxategi:Flag of Chinese Taipei for Deaf.svg|link=Archivo:Flag_of_Chinese_Taipei_for_Deaf.svg|alt=Bandera sordolímpica de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko Gorren Olinpiadako bandera
Fitxategi:Chinese Taipei Volleyball Flag.svg|link=Archivo:Chinese_Taipei_Volleyball_Flag.svg|alt=Bandera de vóleibol de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko  voleibol bandera
Fitxategi:Flag of Chinese Taipei (WorldSkills).png|link=Archivo:Flag_of_Chinese_Taipei_(WorldSkills).png|alt=Bandera de WorldSkills International de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko *WorldSkills International* bandera
Fitxategi:Flag of Chinese Taipei (FRC).svg|link=Archivo:Flag_of_Chinese_Taipei_(FRC).svg|alt=Bandera del FIRST Robotics Competition de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko *FIRST Robotics Competition* bandera
Fitxategi:Flag of Chinese Taipei for Universiade.svg|link=Archivo:Flag_of_Chinese_Taipei_for_Universiade.svg|alt=Bandera de las Universiadas de China Taipéi.|Taipei Txinatarreko *Unibertsiaden* bandera

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Luther Kent

*Luther Kent*, jaiotzez **Kent Rowell**, (New Orleans, 1948ko ekainaren 23a-Louisiana, 2024ko abuztuaren 16a) Ameriketako Estatu Batuetako blues abeslaria izan zen.. Bere talde propioa zuen, *Luther Kent & Trick Bag*; formazio horretan swing-bluesekin batera New Orleansen ohiko Rhythm and blues estiloa interpretatzen zuten. Dukes of Dixieland taldean aritu zen ere bai.

## Ibilbidea 
Kentek, abeslari gisa, artista desberdinen eragina ezagutu zuen, besteak beste, Bobby Bland, Etta James, edo Ray Charles, 14 urtekin profesional moduan abesten hasi zen eta bere lehen musika diskoa Montel Records zigiluarekin plazaratu zuen.  1970ean, Cold Grits taldearen abeslaria bihurtu zen. Talde hau Ode Records zigiluak kontratatu zuen baina ez zuten ezer argitaratu. 1974an Blood Sweat & Tears talde mitikoan sartu zen, Jerry Fisher joan ondoren. Talde horrekin kontzetu asko eman zituen ezer grabatu gabe David Clayton-Thomas itzuli arte.

1977an, Kentek lehen albuma plazaratu zuen lider gisa: *World Class*. Albuma Koloradoko Boulderen eta Londresko Abbey Road Studiosetan grabatuez gero, RCS Records zigiluak plazaratu zuen. 1978an, Kent eta Wayne Cochran musika zuzendari ohia zen Charlie Brent, Luther Kent & Trick Bag sortu zuten. Taldea 1980. eta 1990. hamarkadetean aktiboa egon zen, hiru album argitaratuz. 

1996an gospel album bat egin zuen; lan horretan John Lee & the Heralds of Christ taldearekin lan egin zuen. Albumaren beste kolaboratzaileak Allen Toussaint eta Pete Fountain izan ziren. 2006an Kent Italian egon zen Robi Zonca gitarrajotzailea eta beste taldearekin. Esperientzia CD batean islatu zen: *Magic Box*. 

Dukes of Dixieland taldean aritu zen ere bai, album desberdinetan lagunduz.

## Diskografia 
* 1977 *World Class* (Record Company of the South)
* 1987 ''Luther Kent & Trick Bag / It's in the Bag* (Renegade)
* *Luther Kent & Trick Bag / Good News Blues* (Renegade)
* 1996 *Luther Kent with John Lee & The Heralds of Christ / Gospel & Holiday Spirituals* (Renegade)
* 1997 *Luther Kent & Trick Bag / Live* (Renegade)
* 1999 *Down in New Orleans* (Louisiana Red Hot)
* 2008 *The Bobby Bland Songbook* (Vetter Communications)
* 2013 *Luther* (Atoula Publishing)

### Beste proiektu 
* 2004 Forever Fabulous Chickenhawks Showband & All-Star Revue / *Deep in the Heart* (Louisiana Red Hot)
* 2005 The Dukes of Dixieland / *Christmas in New Orleans* (Leisure Jazz)
* 2005 The Dukes of Dixieland / *Louisiana Legends* (Leisure Jazz)
* 2006 The Dukes of Dixieland / *New Orleans Mardi Gras* (Leisure Jazz)
* 2006 The Dukes of Dixieland / *Timeless* (Leisure Jazz)
* 2006 Robi Zonca and his band featuring Luther Kent / *Magic Box'' (Mousemen)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Luther Kent abeslariaren webgune ofiziala.
* :Diskografia Discogs webgunean.
* :Kent IMDb webgunean.
Weobley

**Weobley**, Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Herefordshire konderrian.

2011n 1.101 biztanle zituen.
Gorren Olinpiadak

** Gorren olinpiadak** lau urterik behin egiten diren kirol ekitaldiak dira. Mundu mailako mugimendu bilakatu dira, eta iraupen luzeeneko kirol ekitaldia dira Olinpiar Jokoak berak baino gehiago irauten dutelarik.

## Historia 
1924an sortu zituzten, Parisen, Frantzian. Desgaitasuna duten atletentzat historiako lehen nazioarteko kirol ekitaldia izan zen. Gaur egun 109 herrialdek parte hartzen dute.

Parte hartzen duten kirolak honakoak dira: atletismoa (pista eta zelaia), badmintona, boloak, errepideko txirrindularitza, judoa, karatea, orientazioa, tiroa, igeriketa, mahai-tenisa, taekwondoa, tenisa, borroka librea, borroka greko-erromatarra eta talde-kirolak (saskibaloia, hondartzako boleibola, hondartza futbola, futbola, eskubaloia, boleibola eta waterpoloa). 

Neguko diziplinak banakako kiroletakoak daude (alpetar eskia, iraupen eskia, snowboarding-a) baita taldeko kirolatakoak ere (curling-a eta izotz hockeya).

Gorren Olinpiadetan abisu guztiak bisualak dira, esaterako, bristada baten bidez adierazten zaie korrikalariei lasterketa hasi dela eta arbitroek banderak astintzen dituzte txilibitua jo beharrean. Audifonoak, inplante koklearrak eta antzekoak ezin dira lehiaketa bitartean atleta guztiak maila berean jartzeko.

Ekitaldia lau urterik behin ospatzen da, eta bi instantziatan banatzen dira: Udako Gorren Olinpiadak eta Neguko Gorren Olinpiadak. Negukoak 1946an sortu ziren. 1940tik 1948ra ez zen jokorik izan Bigarren Mundu Gerraren ondorioz, ezta 2011n neguko jokorik ere.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Joko Paralinpikoak
* Olinpiar Jokoak

## Kanpo estekak
Atletismoa 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 1988ko Olinpiar Jokoetan** irailaren 23tik urriaren 2ra jokatu zen Seulen. 42 modalitate ezberdin egon ziren eta guztira 149 herrialde ezberdinetako 1.617 kirolarik hartu zuten parte.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1984ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 1984ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 3tik abuztuaren 12ra jokatu zen Los Angelesen. 41 modalitate ezberdin egon ziren eta guztira 124 herrialde ezberdinetako 1.273 kirolarik hartu zuten parte. Lehen aldiz emakumezkoen maratoia,  3.000 metroak eta 400 metro hesiak egin ziren.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1980ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 1980ko Olinpiar Jokoetan** uztailaren 24tik abuztuaren 1era jokatu zen Moskun. 38 modalitate ezberdin egon ziren eta guztira 70 herrialde ezberdinetako 959 kirolarik hartu zuten parte, batez ere AEBk egindako boikotaren eraginez.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Etsuko Ichihara

'* japoniar aktorea izan zen, 100 film baino gehiagotan antzeztu zuena.

## Bizitza 
Waseda Unibertsitateko Letra, Arte eta Zientzien Eskolan lizentziatu zen.

1957tik 1971ra, Haiyuza antzerki taldeko kide izan zen. 1959an sari bat irabazi zuen Geijutsusai jaialdian eta Haiyuzako aktorerik ezagunenetako bat bihurtu zen. Narratzailearen papera egin zuen *Manga Nihon mukashi banashi* animean. 1990ean Japoniako Akademiaren saria irabazi zuen *Kuroi ame'' filmagatik. 

1961ean Satoshi Shiomirekin ezkondu zen. Ez zuen seme-alabarik izan eta 2014an alargundu zen.

Bihotz-gutxiegitasunagatik hil zen Tokion, 2019ko urtarrialren 12an, 83 urte bete baino hamabi egun lehenago.

## Filmografia 
### Zinema 
### Telebista 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 1976ko Olinpiar Jokoetan** uztailaren 18tik uztailaren 31ra jokatu zen Montrealen. 37 modalitate ezberdin egon ziren eta guztira 80 herrialde ezberdinetako 1..05 kirolarik hartu zuten parte. Lehen aldiz 1932tik 50 kilometro martxa ez zen egon, IAAFk erabaki zuelako bere munduko txapelketa egitea Olinpiar Jokoetatik hilabete batera.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Atletismoa 1972ko Udako Olinpiar Jokoetan

**Atletismoa 1972ko Olinpiar Jokoetan** abuztuaren 31tik irailaren 10era jokatu zen Munichen. 38 modalitate ezberdin egon ziren eta guztira 104 herrialde ezberdinetako 1.324 kirolarik hartu zuten parte.

## Dominak 
### Domina taula 
### Gizonak 
### Emakumeak 
## Kanpo estekak
Nieves Berasaluze

**Nieves Berasaluze Zabala (**Mallabia, Bizkaia, 1924ko abuztuaren 5a - Sevilla, 2021eko azaroaren 6a) erraketista profesionala izan zen, *Chiquita de Mallabia* izenarekin hainbat pilotalekutan jokatu zuen aurrelaria.
thumb|280x280px|Erraketistak
## Biografia 
Mallalde baserrian jaio zen eta mallabitarrak zituen gurasoak ere, Bernardo eta Bonifazia. Lau neba-arrebetan gazteena izan zen eta 19 urte zaharragoa zen Pablo anaiaren bidea jarraitu zuen. Eskuzko modalitatean jardun zuen Pablok, erraketan Nievesek, baina kantxan izen berarekin jokatu zuten: Mallabiko Txikito bata eta Txikita bestea. Juan Pablo, Garikoitz, Eñaut, Pablo eta Asier Berasaluze. Nievesi Berasaluze II. izatea zegokion eta merezimendua badu bere tartea izateko esku-huskako eta zesta modalitatean aritutako senide pilotarien zerrenda luze horretan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Edgardo Berdeguer

**Edgardo Berdeguer** (1954ko urtarrilaren 29a) arkularia da. Puerto Rico ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maria Medina

**Maria Medina** arkularia da. Puerto Rico ordezkatu zuen 1976ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miguel Pedraza

**Miguel Pedraza** (1969ko martxoaren 23a) arkularia da. Puerto Rico ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Caba Alba

**Julia Caba Alba** (Madril, 1902ko abuztuaren 28a – ibidem, 1988ko azaroaren 14a) madrildar aktorea izan zen.

## Bizitza 
Pascual Albaren biloba, Irene Albaren alaba, Leocadia Albaren iloba, Irene Caba Albaren arreba eta, beraz, Irene, Julia eta Emilio Gutierrez Caba neba-arreben izeba.

Pascual Albaren biloba, Irene Albaren alaba, Leocadia Albaren iloba, Irene Caba Albaren arreba eta, beraz, Irene, Julia eta Emilio Gutierrez Caba neba-arreben izeba.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Julia Caba
* Hari buruzko saioa Fernando Méndez-Leiteren La noche del cine español saioan.
* Dokumentala: Compañía *Caba Alba Gutiérrez Escobar*, TVEko *ezinbestekoak* programaren edizioa.
Signal (aldizkaria)

***Signal*** aldizkari ilustratua izan zenBigarren Mundu Gerran, 1940 eta 1945 artean, naziek Alemanian argitaratutakoa. Hamabostekaria zen eta gerraren garapena eta beste gai batzuk jorratzen zituen nagusiki (zientzia, kultura, gizartea, etab.). Bere kalitate handiko argazkiak apartak ziren garai hartan, zabalkunde handia lortuz. Deutscher Verlag argitaletxeak argitaratu zuen. 

## Historia eta ezaugarriak 
[ezkerrera|thumb|Signal aldizkariaren aleak [Palermo|Palermoko (Italia) kiosko batean. 1941eko udan.]]
*Der Adlare* aldizkaria ere bere baliokidea izan zen Luftwaffeko argitalpen gisa. Signal 1940ko apirilean sortu zuen Hasso von Wedel koronelak, Wehrmacht-eko Propaganda Bulegoko buruak. *Berliner Illustrirte Zeitung* astekari grafikoaren gehigarri gisa jaio zen, eta Joseph Goebbelsen Propaganda Ministerioaren kontroletik kanpo geratu zen.  

Izenburua ez zen ausaz aukeratu, *Signal* hitza (seinale) berdin idazten baita ingelesez, alemanez eta frantsesez, eta nahiko antzera agertzen baita beste hizkuntza askotan ere (*Signalet* danieraz, *Señal* gaztelaniaz, *Signaal* flandrieraz, Sinal portugesez, *Signaali* finlandieraz, *Segnale* italieraz...) eta denetan esanahi bera du. Hain zuzen ere, 20 edizio izan zituen eta horietarik asko Europako zenbait herrialdetako hizkuntzetan izan ziren. Gaztelaniazko edizioa 1941eko urtarrilean jaio zen, eta 25.000 aleko tirada zabaldu zen Espainian.  

Italian *Signalen* parekidea izan zen faxisten Herri Kultura Ministerioak argitaratu zuen *Tempo* aldizkaria. 

Aldizkariak formatu handia zuen, 26 x 37 cm-ko neurri, eta berrogei orrialde inguruko lodiera.  Koloreko zortzi orriko atal deigarri bat zuen, garai hartan ez ohikoa.

Haren argazkiek, kalitate handikoak, balio dokumental handia dute, eta inspirazio iturri izan ziren Boixcar argitaletxearen *Hazañas Bélicas* (1948-1958) atalkako argitalpenerako.

## Bibliografia 
* Bonsaver, Guido. *Censorship and Literature in Fascist Italy*. University of Toronto Press, 2007.
* Fontes, Ignacio; Menéndez. *El parlamento de papel: las revistas españolas en la transición democrática*. I. Asociación de la Prensa de Madrid, 2004.
* Rutz, Rainer. *Signal. Eine deutsche Auslandsillustrierte als Propagandainstrument im Zweiten Weltkrieg*. Essen: Klartext, 2007.
* van Linthout, Ine. *Das Buch in der nationalsozialistischen Propagandapolitik*. De Gruyter, 2012.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lepiota parvannulata

***Lepiota parvannulata*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Agaricus parvannulatus* (basionimoa), *Mastocephalus parvannulatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1 eta 2,5 cm bitarteko diametrokoa, ezkatarik gabe. 

**Orriak:** Zuriak, flokoso samarrak, hankara borobilduak.

**Hanka:** 1 eta 2,5  cm bitarteko garaierakoa eta 0,1 eta 0,3 cm bitarteko diametrokoa, zuria arraspatu-zuntzezkoa, ezkatarik gabe. Mintzezko eraztuna, inbutu formakoa gaztetan, laster erorkorra, gutxitan iraunkorra.

**Haragia:** zuria.

**Etimologia:** *Lepiota* terminoa grezierazko “lepis” “lepidos” hitzetatik dator eta “oús” eta “otós ear” hitzetatik, kapela esan nahi duena. *Parvannulata* epitetoa berriz latinetik dator, txikia esan nahi duen “parvus” hitzetik. Eraztun iheskorrarengatik.

## Jangarritasuna 
Susmagarria. *Lepiota* txiki guztiak bezala.

## Sasoia eta lekua 
Leku belartsuetan.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irene Alba

**Irene Alba Abad** (Madril, 1867ko irailaren 29a - Bartzelona, 1930eko urriaren 14a) madrildar aktorea izan zen.

## Bizitza 
1867ko irailaren 29an Madrilen jaio zen, Pascual Alba aktorearen eta Irene Abaden alaba zen, Leocadia Alba aktorearen ahizpa eta Jose Albaren arreba izateaz gain. Hamaika urterekin egin zuen debuta oholtza gainean.ezkerrera|thumb|264x264px|Tovarrek karikaturizatua (1917)Genero txikia deiturikoan hasi zen, Apolo Antzokian askotan lan eginez. Nabarmentzekoak dira *El año pasado por agua* (1889), *El arca de Noé* (1890), *El chaleco blanco* (1890) lanak, eta, batez ere, *La verbena de la Paloma* (1894) zarzuela ospetsuaren estreinaldian Casta gisa egindako papera; antzezpen horretan bat egin zuen bere aitarekin, bere ahizparekin eta handik bi urtera bere senarra izan zen Manuel Caba Martínezekin.

Buenos Airesen bere senarrarekin batera *La casa del placer*, *El chiripá rojo* eta *Gabino el mayoral* interpretatu ostean, 1902an Espainiara itzuli zen.

Hurrengo urteetan genero txikia utzi zuen eta *La zahorí*, *Genio y figura* (1910), *El orgullo de Albacete*, *La casa de la Troya*, *Las de Caín*, *Mi papá*, *La primera conquista*, *El centenario*, *La venganza de don Mendo*, *El reino de Dios*, *Los chatos* eta *Los Caciques* bezalako lanak estreinatu zituen. 

1921ean Juan Bonafé aktorearekin konpainia sortu zuen, 1929ra arte. Ondoren, Joaquín García Leonekin batu zen profesionalki. Bartzelonan lanean ari zela, bere osasun egoerak okerrera egin zuen, eta handik egun gutxira hil zen.

### Ondorengoak 
Irene (1899-1957), Manuel (1900-1925), Julia (1902-1988) eta Josefa Caba Alba (1905-1930) aktoreen ama izan zen, eta Irene, Julia eta Emilio Gutierrez Caba aktoreen amona.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Biografía 
* Dokumentala: *Compañía Caba Alba Gutiérrez Escobar*, TVE *Imprescindibles* saioa.
Mercedes Barranco

**Mercedes Barranco Font** (Bartzelona, Katalunia, 1925eko ekainaren 14a – Madril, 2008ko uztailaren 5a) bartzelonar aktorea eta ahots-aktorea izan zen. Batez ere *Más bonita que ninguna* (1965)  (1967) eta Una gran señora (1959) pelikulekin egin zen ezaguna. 

## Ibilbidea 
### Antzerkian 
Hamasei urte baino ez zituela egin zuen debuta oholtzan, eta, handik aurrera, interpretazio ibilbideari ekin zion; hasierako urteetan, batez ere, antzerkian jardun zuen, Jose Tamayo zuzendariaren aginduetara lan eginda. *Los padres terribles* (1958) bezalako muntaietan parte hartu zuen, Teatro Españolen.

### Zineman 
Zineman, 1953an egin zuen debuta, Javier Setóren *Fantasía española* filmarekin. Bere filmografiaren artean, Lucas Demareren *El baile* (1959), *La boda* (1964) edo Ana Mariscalen *Vestida de novia* (1966) izenburuak nabarmentzen dira.

### Telebistan 
Telebistan ere ibilbide oparoa izan zuen aktorea izan zen, eta TVEko espazio dramatiko ugarietan egon zen hirurogeiko eta hirurogeita hamarreko hamarkadetan, hala nola *Primera fila*, *Estudio 1* (*La vida es sueño*, esaterako*)* edo *Novela* saioetan, baita *Don José*, *Pepe y Pepito* (1965) saioetan, José Bódalo eta Luis Varelarekin, José López Rubioren *Cena de Navidad* (1966)  eta Narciso Ibáñez Serradorren *¿Es usted el asesino?*.

### Bikoizketan 
Bere azken urteak bikoizketari eskaini zizkion, eta horrela, bere ahotsa gaztelerazko bertsioetan jarri zuen, besteak beste, *Dallas* telesaileko Barbara Bel Geddes aktorearen ahotsa nabarmentzen da.

## Bizitza pertsonala 
Jose Calvo aktorearekin egon zen ezkonduta.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Scottie Scheffler

**Scott Alexander Scheffler** (Ridgewood, 1996ko ekainaren 21a) PGA Tourrean jokatzen duen golflari estatubatuarra da. Gaur egun, munduko lehena da, 2022ko martxoan iritsi zen lehen aldiz Munduko Golf Ranking Ofizialean, eta 80 astez baino gehiagoz eutsi dio. Bi aldiz irabazi du Augustako Mastersa: 2022an eta 2024an. 2023an eta 2024an The Players Championship txapelketa irabazi zuen lehen jokalaria izan zen. 2024an Parisko Olinpiar Jokoetako gizonezkoen golf torneoan urrea irabazi zuen. 2025ean PGA txapelketan eta Erresuma Batuko Golf Irekian irabazi zituen.

## Udako Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tommy Fleetwood

**Thomas Paul Fleetwood** (1991ko urtarrilaren 19a) golf-jokalari profesional ingelesa da, eta PGA Tourrean eta European Tourrean jokatzen du. Zazpi aldiz irabazi du Europako Tourrean. Zilarrezko domina irabazi zuen 2024ko Udako Olinpiadetan, Parisen, Frantzian.

## Garaipen profesionalak (10) 
### Europako Tourra (7) 
### Challenge Tourra (1) 
### PGA EuroPro Tourra (1) 
### Beste garaipen batzuk (1) 
## Emaitzak txapelketa handietan 
## Udako Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hideki Matsuyama

**Hideki Matsuyama** (1992ko otsailaren 25a) Japoniako golfari profesionala da. PGA Tourrean parte hartzen duena. Jasponiako lehen golfaria da Major bat irabazten, 2021eko Masters Txapelketa irabaziz.

2024ko abuztutik, Matsuyamak 19 garaipen ditu, brontze olinpikoko domina bat, hamar lasterketa hobe txapelketa nagusietan, eta Presidents Kopako bost agerraldi. Matsuyama Munduko Golf Txapelketan bi aldiz irabazitakoa da, Waste Management Phoenix Open txapelketa bi aldiz irabazitakoa, Japoniako Golf Zirkuitua zortzi aldiz irabazitakoa, Afizionatuen Asiako Txapelketa bi aldiz irabazitakoa, eta berrikiago FedExeko St. Jude Txapelketa irabazitakoa. PGA Tourrean lortu dituen 10 garaipenei esker, PGA Tourreko inoizko japoniarrik arrakastatsuena da.

Gizonezkoen Munduko Golf Ranking Ofizialean bigarren postua lortu zuen 2017ko ekainean.

## Txapelketa nagusiak 
### Garaipenak (1) 
### Emaitzen egutegia 
## Udako Olinpiar Jokoak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Julia Martínez

**Julia Martínez Fernández**, **Julita Martinez** bezala ere ezaguna (Santander, Kantabria, 1931ko abenduaren 5a) kantabriar aktorea da, Ezaguna egin zen *Hay un camino a la derech*a (1953), *La familia, bien, gracias* (1979) eta Estudio 1 (1965) saioetan.

## Bizitza 
Artean haurra zela, Bartzelonara joan zen gurasoekin, eta deklamazio- eta interpretazio-eskolak jasotzen hasi zen, 40ko hamarkadaren amaieran agertoki batean debuta egin zuen arte.

1951n Madrilera joan zen eta Ladislao Vajdaren *Ronda española* filmarekin hasi zen bere zinema ibilbidean. Pantaila handian egindako ibilbidea, baina, ez zen diskretutik pasatu, eta, besteak beste, Francisco Rovira Beletaren *Hay un camino a la derecha* (1953) nabarmentzen da. Film horretan egindako lanarengatik, urte hartan, Donostiako Nazioarteko Zinemaldian emakumezko aktore onenaren saria jaso zuen. Nabarmentzeko beste lan batzuk Juan de Orduñaren *El último cuplé* (1957) eta *Los ángeles del volante* (1957) dira.

Hirurogeiko hamarkadaren hasieran, pantaila handitik alde egitea erabaki zuen, eta, une horretatik aurrera, antzerkian eta telebistan ibilbide askoz sendoagoa finkatzea. Pantaila txikiko figura ospetsuenetako bat bihurtu zen, eta, hurrengo urteetan, TVEk telebistaz emandako antzezlanetan parte hartu zuen, *Estudio 1* eta *Novela* espazioen bidez, besteak beste.

Hala ere, erabateko arrakasta 1967an Carmen  pertsonaiarekin heldu zitzaion, Carlos Muñozen emazte, etxekoandre modelo, ama pairatu eta emazte eredugarria interpretatu zuenean, denboraldi hartako telesailik txalotuenaren protagonista izan zen: *La casa de los Martínez*, lau urtez pantailaratu zena eta aktore ezagunenetako bat bihurtu zuena. Publikoaren harrera oso ona izan zen eta 1971n Agustin Navarroren eskutik *izen bereko* bertsio zinematografikoa filmatu zuen, eta Julia Martínezek pertsonaia bera interpretatu zuen berriz.

Telesaila bertan behera utzi ostean, Juliak antzerkian oinarritu zuen bere ibilbidea, eta behin baino gehiagotan jarraitu zituen Jose Tamayoren aginduak, zineman egindako sartu-irtenen bat edo beste alde batera utzi barik, Manuel Gutierrez Aragónen *La mitad del cielo* (1986) filmean, esaterako. Pilar Bardemen lekukoa hartu zuen Lorenzo Piriz-Carbonellen *La Actriz* antzezlanean (1986).

Garai hartan, halaber, alderdi profesional berri bati heldu zion: bikoizketako aktorearena, eta bereziki gogoangarria izan zen *Las chicas de oro* telesailean egin zuen lana, Betty White aktoreari ahotsa jarri baitzion, Rose Nylund izeneko pertsonaian. 

Laurogeita hamarreko hamarkadatik aurrera, telebistara itzuli zen, eta azken urteetan bigarren mailako paperak interpretatu zituen *Hostal Royal Manzanares* (1996-1998), TVErako, *A tortas con la vida* (2005-2006) eta *Manolo y Benito Corporeision* (2006-2007) telesailetan, azken biak Antena 3 katerako.

## Ibilbidea antzerkian 
Hona hemen Julia Martinez agertu den antzezlanetako batzuk:
   

## Telebistako ibilbidea 
## Sariak eta aintzatespenak 
;* Donostiako Zinemaren Nazioarteko Astea

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Porras, Gabriel Julia Martinez, aktore bokazioa

## Kanpo estekak 
*
Letsile Tebogo

**Letsile Tebogo** (Kanye, 2003ko ekainaren 7a) atleta botswanarra da, 2024ko Olinpiar Jokoetan 200 metrotako lasterketan txapelduna izan zena. 4x400 m errelebotan zilarrezko domina eskuratu zuen gainera. Botswanako historian lehen urrezko domina izan zen 200 metroetako hori, eta Afrikako lasterkari baten lehena ere bai.

## Biografia 
17 urte zituela 20 urtez azpiko Munduko txapelketan 100 metroko lasterketa irabazi zuen eta 200 metrotan bigarren egin zuen. 2022ko otsailaren 19an Botswanako errekorra ezarri zuen 100 metrotako lasterketa 10.08 segundutan ezarriz eta urte berean 10 segundotik beherako marka ezarri zuen.

2022an Afrikako 200 metrotako txapelduna izan zen eta 100 metrotan 20 urtez azpiko munduko errekorra ezarri zuen. 2024ko Parisko Jokoetan txapeldun olinpikoa izan zen, Afrikako errekorra ezarriz. Aurrez Pretorian 300 metrotako munduko errekorra ezarri zuen.

## Palmaresa
## Markak 
* 100 metro - 9.86 (Paris, 2024)
* 200 metro - 19.46 (Paris, 2024) - Afrikako errekorra
* 300 metro - **30.69** (Pretoria, 2024) - **Munduko errekorra**
* 400 metro - 44.29 (Pretoria, 2024)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Veddriq Leonardo

**Veddriq Leonardo** (Pontianak, 1997ko martxoaren 11) kirol eskalatzaile indonesiarra da, abiadura proban espezializaturik dagoena. Urrezko domina eskuratu zuen 2024ko Olinpiar Jokoetan.

## Biografia 
Eskolan hasi zen eskalada egiten eta 2014an egin zuen debuta Indonesiako txapelketan eta 2018an izan zuen lehen partehartzea nazioartean, Moskun jokaturiko Munduko Kopan hain zuzen ere. Hirugarren postua lortu zuen.

Munduko abiadura errekorra birritan ezarri du eta badmintonlaria ez den lehenengo txapeldun olinpiko indonesiarra da. 2021etik aurrera Munduko Kopako abiadura probako txapelduna da.

## Kirol lorpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jo-Ane van Dyk

**Jo-Ane van Dyk** (Worcester, 1997ko urriaren 3a) hegoafrikar atleta da, xabalina jaurtiketan aritzen dena.

Afrikako txapelduna izan da birritan eta 2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Biografia 
2013an egin zuen debuta nazioarteko txapelketa batean eta urte berean Afrikako gazte mailako Jokoak irabazi zituen. 2015ean Afrikako Jokoetan brontzezko domina lortu zuen.

2020ko Udako Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen baina ez zen finalerako sailkatu. 2022tik aurrera Afrikako Jokoak eta Txapelketak irabazi ditu eta 2024ko Udako Olinpiar Jokoetan zilarrezko domina eskuratu zuen.

## Palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Corky Carroll

**Corky Carroll** (Alhambra, Kalifornia, 1947ko irailaren 29a) estatubatuar surflaria da.

1959an hasi zuen bere ibilbidea eta 1972an erretiratu zen 24 urterekin. Estatu Batuetako surf txapelketa irabazi zuen 1966tik 1970era, eta baita nazioarteko surf txapelketa ere hiru aldiz. Guztira ehun lehiaketa baino gehiago irabazi zituen. Erretiratu ondoren, musikako bederatzi album grabatu eta surfari buruzko hainbat liburu idatzi zituen. Kalifornian surf eskola bat ireki zuen eta surf taulak diseinatu zituen. 1968an, lankideek surflari onena aukeratu zuten.
Sutton Coldfield

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian.

2021ean 109.899 biztanle zituen.
Tessa Dullemans

**Tessa Dullemans** (Rotterdam, 1997ko uztailaren 2a) arraunean lehiatzen den herbeheretar kirolaria da.

2024ko Udako Olinpiar Jokoetan, Dullemansek eta bere taldekide Roos de Jong, Laila Youssifou eta Bente Paulisek zilarrezko domina irabazi zuten skull laukoitzean, britainiarrek azken metroetan 0,15 segundogatik gaindituta.

Zilarrezko bi domina irabazi zituen Munduko Arraun Txapelketan, 2022 eta 2023 urteetan, eta hiru domina *Europako Arraun Txapelketan*, 2020 eta 2023 urteen artean. 

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak
Anarkisten matxinada Beran (1924)

**Anarkisten erasoa Beran** 1924ko azaroaren 7an gertatu zen. Anarkista talde bat Miguel Primo de Riveraren aurka altxamendua eragin nahirik Beran, Nafarroa Garaian, sartu zen goizaldean, Espainiako Estatuan iraultza abiatu asmoz. Antza denez guztia iraultzaileen aurka antolatutako tranpa bat izan zen.

## Gertakizunak 
Taldea anarkistez osatua gehien batean, Donibane Lohizunetik abiatu ziren gauez, Primo de Riveraren diktaduraren aurka matxinatzeko. Guardia Zibilarekin topo egin, eta tiroketa izan zuten, bi guardia hil zituzten, eta taldea sakabanatu egin zen ondoren. Azaroaren 7ko guardia zibilek benetako giza-ehizaldia burutu zuten. Ondorioz, bi matxiko hil zituzten, 4 zauritu eta 19 atxilotuak.

Atxilo hartutakoak hasiera batean froga faltagatik absolbitu zituzten arren, haietako hiru heriotzara zigortu zituzten. Kasuak astindua eragin zuen, herritarren artean eta zigortuekiko elkartasun giro nabarmena zabaldu zen.

## Exekuzioak 
Iruñean urkatu zituzten 1924ko abenduaren 6an. Gotzainak erregeari indultua eskatu zion, herritarren artean kasuak eragindako hunkiduraren adierazle. Enrique Gil Galar eta Julián Santillán zuten izena. Pablo Martín zen hirugarren zigortua, baina exekuziora bidean bere buruaz beste egin zuen. 

## Erasoa literaturan 
Pio Baroja idazleak *La familia de Errotacho* eleberrian, 1932an plazaratuta, gertakizunak azaldu zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :David Martín Sánchezen artikulua anarkisten saiakeraren inguruan, *Diagonal* aldizkarian.
* :Gertakizunak Auñamendi Entziklopedian.
Cradley (Mendebaldeko Midlands)

**Cradley**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian. Black Country lurralde historikoan dago.

2011n 13.340 biztanle zituen.
Lepiota cortinarius

***Lepiota cortinarius*** *Agaricaceae* familiako onddo espezie bat da eta basionimoa ere bai.

## Deskribapena 
**Kapela:** 1,5 eta 3 cm bitarteko diametrokoa, ganbila, edo titi leun baxu batekin. Ertza errezelaren itxurako hondar zurixka koloreko soberakinekin. Kapelaren azala belusatu-fibroso latz batekin, hasieran ia uniformea, gero ezkata txiki zentrokideetan banatzen da, hori-lehoi kolorekoak, marroi-okre antzekok, horixkak edo oliba-horixka koloreko islekin, marroi-arrexka kolore ilunagokoak diskorantz eta argiagoak kanpoalderantz.

**Orriak:** Libreak, altuera txikikoak edo ertainekoak,  (-4 mm), meheak eta nahiko trinkoak edo estu, ia berdinak edo orritxoekin, ez oso ezberdinak, bihurgunetsuak, zuriak edo krema zurbil kolorekoak. Espora-jalkina zuria.

Orri libreak: Oinera hurbiltzen diren orriak, baina ukitzen ez diotenak.

**Hanka:** 2 eta 3,5 cm bitarteko garaierakoa eta 0,4 eta 0,7 cm bitarteko diametrokoa, oinarria klabiforme-erraboildun samarra, mm 1erainoko lodierarekin, gortina kotoi-fibroso deigarri eta ugarirekin, garatzen denean eraztun eremu nabari samar bat uzten du, goialdetik zuria eta behealdean okre antzeko-haragi kolore arin batez apaindua.

**Haragia:** Zuria. Usain atseginekoa, frutarena.

**Etimologia:** *Lepiota* terminoa grezierazko “lepis” “lepidos”  hitzetatik dator eta “oús eta otós ear” hitzetatik, kapela esan nahi duena. *Cortinarius* epitetoa, *Cortinarius* generoko espezieak bezala gortina duelako du.

## Jangarritasuna 
Ezezaguna.

### Nahasketa arriskua 
*Limacella irrorata* antzekoa da.

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean. Koniferoen basoetan, batez ere *Picea abies* zuhaitzen azpian.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Kanada, Alaska, Europa, Errusia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Irene Caba Alba

**Irene Caba Alba** (Buenos Aires, Argentina, 1899ko abuztuaren 25a - Madril, 1957ko urtarrilaren 14a)  zinema eta antzerki aktorea izan zen.

## Bizitza 
Aktore familia batean jaioa, Pascual Albaren biloba zen, Irene Alba eta Manuel Cabaren alaba, Leocadia Albaren iloba, Julia Caba Albaren ahipa, Irene, Julia eta Emilio Gutierrez Cabaren ama, eta Irene Escolarren birramona.

### Ibilbidea 
1920ko hamarkadan eman zituen lehen pausoak interpretazioaren munduan, Cervantes Antzokian, Simó-Rasoren konpainiarekin, eta 1940ko hamarkadatik Isabel Garcesen konpainian sartu zen.

1926ko ekainaren 26an Emilio Gutiérrez aktorearekin ezkondu zen, Madrilgo San Sebastian Parrokiako Bederatziurreneko aktoreen kaperan. 

Eszenatoki gainean egindako ibilbide nabarmenarekin batera, 1935ean egin zuen debuta zineman, Jose Buchsen *Madre alegría* filmarekin. Hurrengo 22 urteetan 40 lanetan parte hartu zuen, besteak beste: *A mí no me mire usted* (1941), *El clavo* (1944), *La pródiga* (1946), Ladislao Vajdaren *Barrio* (1947), *El huésped de las tinieblas* (1948), *La laguna negra* (1952), *La laguna negra* (1952), *Jeromín* (1953), *Novio a la vista* (1954) eta *La vida en un bloc* (1956).

## Lanak 
Besteak bese lan hauexetan hartu du parte:

### Antzeztutako lanak (hautaketa) 
### Filmografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo  estekak 
* 
* Dokumentala: Compañía *Caba Alba Gutiérrez Escobar*, TVEko *ezinbestekoak* programaren edizioa.
Castle Bromwich

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian. Gaur egun Solihull hiriaren auzunea da.

2011n 11.207 biztanle zituen.
Maren Völz

**Maren Völz** (1997ko azaroaren 20a) arraunean dabilen emakume kirolari alemaniarra da.

2024ko Parisko Olinpiar Jokoetan parte hartu zuen, eta brontzezko domina bat lortu zuen skull laukoitzeko proban. Brontzezko domina bat irabazi zuen *2024ko Europako Arraun Txapelketan*, proba berean.

## Nazioarteko palmaresa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Leocadia Alba

**Leocadia Alba Abad** (Valentzia, 1866ko urtarrilaren 22a – Madril, 1952ko abenduaren 10a) zarzuelako sopranoa eta aktorea izan zen.

## Bizitza 
Antzerki-dinastia batean jaioa, Pascual Alba aktorearen alaba eta Irene Alba aktorearen arreba zen. Irene eta Julia Caba Albaren izeba eta Irene, Julia eta Emilio Gutierrez Cabaren izeba-amona.

### Ibilbidea 
ezkerrera|thumb|Tovarrek karikaturizatua (1917)|236x236pxArtean neskatoa zela eszenan sartu ostean, Madrilgo Martin Antzokian zarzuelako tiple gisa hasi zen, eta bere debuta Francisco Asenjo Barbierimusikariaren *Buenas noches, señor don Simón* lanarekin izan zen.

Amerikan zehar bira egin ostean, Novedades Antzokian sagaratu zuten, eta gero, 1880ko hamarkadan, Apolo Antzokian. Antzeztu zituen genero txikiko lanen artean, *La iluminada* (1888), *El año pasado por agua* (1889), *Las tentaciones de San Antonio* (1890), *La leyenda del monje* (1890) edo *La verbena de la Paloma* (1894) nabarmendu behar dira, zeinetan *Señá Rita*pertsonaia interpretatu zuen.

Zarzuela tiple sasoia gaindituta, bete-betean jardun zuen antzezpenean, *La Fuerza Bruta* (1908), *La escuela de las princesas* (1909), *La losa de los sueños* (1911), *La ciudad alegre y confiada* (1916), *La Inmaculada de los Dolores* (1918) eta *La honra de los hombres* (1919), denak Jacinto Benaventerenak; *Doña Clarines* (1909), *Puebla de las mujeres* (1912) eta *Febrerillo, el loco* (1919), hirurak Álvarez Quintero anaienak; *No somos nadie* (1909) eta *Las figuras del Quijote* (1910) ,biak Carlos Fernández Shawenak; *El jilguerillo de los parrales* (1910) Pedro Muñoz Secarena; *Canción de cuna* (1911) Gregorio Martínez Sierrarena, *Fantasmas* (1915) Manuel Linares Rivasena, *El tacaño Salomón* (1916) Benito Pérez Galdósena edo *La señorita de Trevélez* (1916) eta *Para ti es el mundo* (1929), biak Carlos Arnichesenak. 

1933an erretiratu zen, Madrilgo Lara antzokian *Lo que hablan las mujeres* antzeztu ostean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Documental: *Compañía Caba Alba Gutiérrez Escobar*, edición del programa de TVE *Imprescindibles*.
Basionimo

Organismoen izen zientifikoan, **basionimo** izango da izen berri baten oinarri den jatorrizko izena; izen berriaren egilearen aipuak parentesi artean jaso behar ditu basionimoaren egileak. "Basionimo" terminoa botanikan zein zoologian erabiltzen da. Zoologian, batzuetan, **jatorrizko konbinazioa** edo **protonimoa** bezalako termino alternatiboak erabiltzen dira. Bakteriologiak antzeko termino bat erabiltzen du, **basonimoa**, i gabe idatzia.

## Definizioa 
Sortzeko unean, taxon berri baten izenak ez du parentesirik egileen aipamenean. Sistematista batek uste duenean aukeratutako generoa ez dela espezie horrentzat onena (bereziki genero berri bat sortzearen ondorioz), erabaki dezake izen hori beste genero batera transferitzea, edo beste maila batera, eta abar. Konbinazio berri baten basionimoa (jatorrizko izena) bihurtzen da (*comb. nov.*). Kasu horretan, jatorrizko konbinazioaren egilearen izena ez da aldatzen, baina parentesi artean jartzen da, eta izen berriaren ondoren transferentziaren egilearen izena jartzen da.

## Adibideak 
Onddo arrearen sinonimoak
* ***Boletus castaneus var. ß badius***, Fries (1818) (**Basionimo**)
* *Boletus castaneus*, Hornemann (1823) (**izen ez-zilegi**)
* *Boletus badius*, Fries (1828)
* *Boletus glutinosus*, Krombholz (1836)
* *Dictyopus aereus var. vaccinus* (Fries) Quélet (1886)
* *Viscipellis badia* (Fries) Quélet (1886)
* *Boletus paludosus*, Massee (1892)
* *Suillus paludosus* (Massee) Kuntze (1898)
* *Suillus badius* (Fries) Kuntze (1898)
* *Boletus stejskalii* Bresadola (1923)
* *Xerocomus badius* (Fries) E.-J. Gilbert (1931)
* ***Imleria badia*** (Fries) Vizzini (2014) (**uneko izena**)
* *Imleria badia f. vaccina* (Fries) Klofac (2016)

*Inocybe subbrunnea*
* ***Inocybe subbrunnea*** Kühner (1955) (**Basionimo**) (**uneko izena**)
* *Inocybe catalaunica* Singer (1947)

Enara ipurgorria
* ***Hirundo daurica*** Laxmann, 1769 (**Basionimo**)
* ***Cecropis daurica*** (Laxmann, 1769) (**uneko izena**)
* *Hirundo daurica* Linnaeus, 1771
* *Cecropis daurica* (Linnaeus, 1771)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bournville

'''''', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Mendebaldeko Midlands konderrian. Birmingham hiriaren hego-ekialdean dago.

2011n 25.938 biztanle zituen.
Stourport-on-Severn

'*** edo **Stourport*', Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.

2021ean 20.653 biztanle zituen.
Bentzotiofeno

**Bentzotiofenoa** konposatu organiko heterozikliko aromatikoa da da, C8H6S formula duena. Fusio-puntu txikiko solidoa da, naftaleno usaina duena Berez agertzen da naturan, lignito-mundrunean, adibidez.
alt=Benzothiophene numbering|ezkerrera|thumb|212x212px|Bentzotiofenoaren egitura ordezkatzaileen posizio adierazita

Benzotiofenoa egitura handiagoak, gehienetan bioaktiboak, sintetizatzeko abiapuntuko material gisa usatzen da.

## Sintesia 
Bentzotiofenoaren sintesi-erreakzio gehienek ordezkatutako bentzotiofenoak eratzen dituzte, ondoren, beste erreakzio batzuetan baliatuko direnak. Etsenplurako, alkino bat ordezkatzaile gisa duen 2-bromobentzenoak sodio sulfuro edo potasio sulfuroarekin erreakzionatzen du, 2 posizioan alkilo bat duen bentzotiofenoa emateko.
alt=2-bromo-alkynylbenzene reacting to form 2-substituted benzothiophene|531x531px|erdian

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Broadway (Worcestershire)

**Broadway**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Worcestershire konderrian.

2011n 2.540 biztanle zituen.

## Leku interesgarriak 
* Broadway dorrea
Piperidina

**Piperidina** konposatu organiko heteroziklikoa da, (CH2)5NH formula duena aminen familiakoa. Likido kolorge usain txarrekoa da.

Disolbatzaile gisa baliatzen da eta sintesi organikoan base moduan. Halaber hainbat botikek eta alkaloidek piridinaren eraztuna duten beraien egituretan, adibidez piper beltzari zaporea ematen dion piperina.

## Sintesia 
Industrian piperidina piridina hidrogenatuz sintetizatzen da, molibdeno(IV) sulfuroa katalizatzaile gisa usatuz.

C5H5N + 3 H2 → C5H10NH

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tewkesbury

'''''', Ingalaterrako mendebaldean dagoen udalerri bat da, Gloucestershire konderrian. Worcestershire konderriarekin muga egiten du.

2021ean 20.360 biztanle zituen.

## Iruditegia 

Irudi:Tewkesbury_Abbey_2011.jpg|Tewkesbury abadia.
Irudi:Tewkesbury_War_Memorial.jpg|Gerra Oroitarria.
Irudi:Town_Hall,_High_Street,_Tewkesbury.jpg|Udaletxea, Kale Nagusian.
Irudi:Black_&_white_Tudor_buildings_in_Tewkesbury,_England_arp.jpg|Usadiozko arkitektura.
Hanbury (Staffordshire)

**Hanbury**, Ingalaterrako erdialdean dagoen udalerri bat da, Staffordshire konderrian.

2011n 510 biztanle zituen.