Aguilar Kodes

**Aguilar Kodes** Hala ere, Nafarroa Garaiko herrien izenak arautu dituen Euskaltzaindiaren 155. arauak *Aguilar Kodes* finkatu zuen euskara baturako araututako izentzat, 2008an.

## Geografia 
Aguilar Kodes Lizarrako merindadearen mendebaldeko muturrean dago, Arabarekiko mugan.

thumb | eskuinera | Aguilar Kodesen ikuspegia

Herrigunearen kanpoaldean, Viana eta Kanpezu batzen dituen errepidetik gertu, eta itsasoaren mailatik 736 metrora, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak jarritako meteorologia estazioa dago.

### Udalerri mugakideak 
Aguilar Kodesek mugakide ditu Cabredo eta Genevilla eta Arabako Santikurutze Kanpezu, iparraldean; Azuelo, ekialdean; Aras, Viana eta Arabako Oion, hegoaldean; eta Lapoblación eta Marañón, mendebaldean.

### Auzoak 
Herriak auzo hauek ditu: Kale Nagusia, Solana, Auzo Berria, Etxe Merkeak eta Gurutzeko kalea

## Historia 
1219an Antso Azkarrak hiribildua eratu zuen. Lehen Karlistaldian hainbat borroka izan ziren herriaren inguruetan, eta Tomas Zumalakarregik zuzendutako gizonek herrian hartu behar izan zuten babesa behin baino gehiagotan.

## Ekonomia 
Historikoki herriko gatzagak ere izan dira aktibitate ekonomiko nabarmen bat herriaren historian, eta 20. mendera arte zeuden lau guneetatik batek irauten du 21. mendean.

### Parke eolikoa 
Aguilar Kodes eta Azuelo udalerrien artean, Las Llanas de Codés izeneko gunean, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak eraikitako bi parke eoliko daude, Codés Aguilar eta Codés Azuelo izenekoak. Lehenak 50,00 megawatteko potentzia dauka; eta bigarrenak, 43,20 megawattekoa. Parkeen jabea Acciona Energia da gaur egun.

## Demografia 
2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko hiru etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren %2,73 (Nafarroako batezbestekoaren azpitik).

## Politika 
### Udaletxea 
* HELBIDEA: Herriko Plaza, z. g.

### 2023-2027 legegintzaldia 
### Alkateak 
Hauek izan dira Aguilar Kodesko azken alkateak:

a 1991an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

b 1995ean ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

c 1999an ezin izan zen Kudeaketa batzorde bat antolatu.

## Azpiegiturak 
### Garraioak 
La Estellesa autobus konpainiak Aguilar Kodes eta Iruñea bitarteko autobus linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu ditu Aguilar Kodesko noranzkoan, eta lau zerbitzu kontrako noranzkoan. Linearen ibilbidea honako hau da:

* Aguilar Kodes - Cabredo - Marañon - Genevilla - Zuñiga - Antzin - Murieta - Lizarra - Villatuerta - Zirauki - Mañeru - Gares - Obanos - Legarda - Zizur Nagusia eta Iruñea

### Zerbitzuak 
Aguilar Kodes Kodes Mendizerrako Zerbitzuen Mankomunitateko kidea da. Erakundearen egoitza nagusia Aguilar Kodesen bertan dago, Plaza Nagusian.

## Euskara 
Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak gobernuak onartutako Euskararen Foru Legeari jarraituz, Aguilar Kodes eremu ez-euskaldunean dago. Hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldan, herritarren %&nbsp;2,04k zekiten euskaraz hitz egiten.

## Jaiak 
[thumb | eskuinera | Gurutzearen Kofradiaren prozesioa, [1937. urtean. Indalecio Ojangurenen argazkia.]]

Aguilar Kodesko jaiak Santa Barbararen eta San Kristobalen omenez ospatzen dira. Erromeriak antolatzen dituzte izen bereko baselizetara.

## Ondasun nabarmenak 
* Gurutze Santuaren parrokia
* San Bartolome baseliza
* San Kristobal baseliza
* San Jose baseliza

## Aguilartar ezagunak 
* Joaquin Martinez de Zuñiga (1760-1818), elizgizon eta historialaria.
* Juan Antonio Guergué (1789-1839), militarra.
* Domingo Hergueta (1856-1940), historialaria.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Nafarroa Garaiko udalerrien zerrenda
* Vianaldea
* Lizarrako merindadea

## Kanpo estekak 
*  Aguilar Kodesko Udalaren webgunea.
*  Aguilar Kodesi buruzko informazioa, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuaren webgunean.
* Herriko sarrera, Google Street View zerbitzuan.