open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lenny Murphy

**Hugh Leonard Thompson Murphy** (1952ko martxoaren 2a, Shankill Road, Belfast &ndash; 1982ko azaroaren 16a, Glencairn, upper Shankill Road, Belfast) Ipar Irlandako paramilitar loialista bat izan zen. Ulsterko Boluntarioen Indarra (UVF) erakunde armatuko kidea izan zen, halere bere ospea *Shankill Butchers* ("Shankillgo Harakinak") hiltzaile taldeko buruzagia izateagatik datorkio.

Nahiz eta hilketak leporatu eta espetxeratua izan, oraindik hilketa gehiagoren arduraduna izatea ere eragotzi izan zaio, bai eta beste asko agindu edo antolatu izana ere. Bera eta bere talde odoltsuaren hilketa metodoa tabernan mozkortu ondoren eta haiek itxi ostean Belfast hiriko eremu katolikoetan taxi beltz batean barneratu eta kaletik zihoan biktima ausaz hautatu eta bahitzea izaten zen, ondoren bahitua katolikoa zela ziurtatu eta tortura latzen ostean hil egin ohi zuten (normalki zintzurra ebakiaz). Hori dela eta, sarri bai psikologiako adituek nahiz bera ezagutu zutenen arabera Murphyk serieko hiltzaile edo psikopata baten izaera zuela esan ohi izan da. Murphyk sekulako gorrotoa zien katolikoei, edozein solasalditan eurei buruzko iritzi eta biraoak aipatu ohi zituelarik, halere batzuen ustez bere arbaso batzuk katolikoak izatea baliteke, gainera Murphy abizena irlandar katolikoen artean oso ohikoa da, Murphyk hau ez zuela oso gogoka adierazi nahian, hortaz bere gorrotoaren iturria hor egongo litzatekela aipatu ohi da.

"Britainiar krimen historiako serieko hiltzaile handiena" gisa deskribatua izan da. Jende katolikoaz gain, bere taldearen aurkariak izan zitezkeen lehiakide protestanteak ere zirt eta zart hil zituen.

1972-1982 bitartean hamar hilabeteko denboraldian bakarrik egon zen aske, horietan ere hilketak burutu zituelarik. Espetxe barnean zegoela ere bere taldeari hilketa ugari agindu zizkion, honela bere gain zeuden susmoak desegiteko asmoz. Halere, ordurako bere patua idatzia zegoen. Komunitate katolikoaren aurka burututako sarraskiaren ondorioz, IRAk Lenny Murphy lehen mailako jomugen zerrenda beltzan sartu zuen.

1982ko azaroan 30 urte zituela Behin-behineko IRAk burututako atentatu batean hil zuten.

Esan ohi denez, UVF erakundeak berak eman izan omen zion IRAri Murphyren ohitura eta eguneroko mugimenduen berri, nahiz eta bi erakunde hauek elkarren arteko erabateko etsaiak izan, Murphyren sarraski eta tortura psikopatek kausa loialistari ematen zieten ospe txarraren ondorioz bai loialistek zein errepublikarrek hartaz behin betiko desegitea aspaldi adostu omen zuten.

## Ikus gainera 
* Shankill Butchers
* Shankill Road

## Kanpo estekak 
* "Shankill Butchers: The Real Story of Cold-Blooded Mass Murder - "Shankillgo Harakinak: Odol hotzean burututako jende hilketaren benetako istorioa" - Martin Dillon idazlearen liburua osorik irakurgai
Fernão do Pó

**Fernão do Pó** edo **Fernando Pó** XV. mendeko itsasgizon eta esploratzaile bat izan zen. Mendebaldeko Afrikako kostaldea esploratu zuen, Gineako golkoan dauden uharteak deskubritu zituen, horien artean Bioko uhartea, honi XX. menderarte bere izenez deitu zitzaiolarik.
Auxina

thumb|Azido indolazetikoa

**Auxinak** fitohormona edo landare-hormonetako mota bat dira, funtsezko zeregina betetzen dutenak landareen hainbat prozesu fisiologikotan (batez ere landareen hazkuntzan). Zurtoinaren muturreko meristemoan ekoizten dira, eta hortik landarearen hazkunde tokietaraino mugitzen dira, garraio bitxi baten bidez . Auxinen izena grezieratik dator (αυξανω, *auxano*, *hazkundea*)

Auxina gehienak azido indol-3-azetikotik eratorriak dira. Era berean, azido horrek triptofano aminoazidoa du aitzindari.

Auxinek goitik beherako mugimendua izan ohi dute. Gutxi batzuek, erroetan ekoizten direnak, behetik gora joan daitezke.

Landareen hazkuntza eragiten dute zatiketa zelularra bultzatuz eta zelulen luzapena indartuz. Azpimarratzekoa da landareen tropismoetan burutzen duten eginkizun garrantzitsua.

Zurtoinen hazkuntza ez ezik, baita hosto-txortenarena eta loreena ere areagotzen dute. Hazkuntzaz gain beste zeregin batzuetan ere aritzen dira: fruituen heltze prozesuan, loreen agerpenean, hostoen erorketan, etab. Gaur egun nekazaritzan auxina sintetikoak erabiltzen dira hazkunde prozesu batzuk areagotzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Sahats-ura

## Kanpo estekak
1930eko Frantziako Tourra

**1930eko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 24. edizioa izan zen. 1930eko uztailak 2 eta 27 artean ospatu zen, 21 etapatan banatutako 4818 kilometroko ibilbidea eginez.

100 txirrindularik hasi eta 59k amaitu zuten proba. Taldekako sailkapena sortu zen, eta sailkapen honen lehen irabazlea Frantziako talde nazionala izan zen.

Garailea izan zen André Leducqek proba, batez beste, 27,94 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Vittorio Adorni

**Vittorio Adorni** (San Lazzaro di Parma, 1937ko azaroaren 14a - Parma, 2022ko abenduaren 24a) italiar txirrindulari bat izan zen, profesionala 1961 eta 1970 artean, denbora horretan 60 garaipen lortu zituelarik.

1968ko Munduko Txirrindularitza Txapelketa irabazi zuen, Imolan jokatu zena. Italiako Giroko liderraren maglia arrosa 19 egunez eraman zuen, 1965eko Italiako Giroa irabaztea lortuz, Italo Zilioli eta Felice Gimondiren aurretik. 1963 eta 1968ko edizioetan 2. eta 1964 eta 1967koetan 4. ere izan zen.

Txirrindularitza aktibotik erretiratu ondoren, telebistako komentarista eta kirol zuzendari izan zen zenbait urtez, Salvarani eta Bianchi taldeak zuzenduz. Ondoren, Nazioarteko Txirrindularitza Batasuneko direktibako kide izan zen.

## Palmaresa 
**1961**
* San Geo Kopa

**1962**
* 5. Italiako Giroan eta etapa 1
* Etapa 1 Sardiniako Giroan

**1963**
* 2. Italiako Giroan eta 2 etapa
* Lau Kantonamenduetako Itzulia
* 2 etapa Sardiniako Giroan
* 3. Lieja-Bastogne-Liejan

**1964**
* 4. Italiako Giroan eta 2 etapa 
* Sardiniako Giroa
* 2. 15px Munduko Txirrindularitza txapelketan
* 3. Lieja-Bastogne-Liejan

**1965**
* 20px Italiako Giroa eta 3 etapa
* Romandiako Tourra eta 2 etapa
* 2. 15px Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 2. Lieja-Bastogne-Liejan

**1966**
* 7. Italiako Giroan eta etapa 1 
* Belgikako Itzulia eta etapa 1
* Cynar Sari Nagusia
* Paris-Nizako etapa 1
* Sardiniako Giroan etapa 1

**1967**
* 4. Italiako Giroan eta etapa 1 
* Romandiako Tourra eta etapa 1
* 3. Italiako errepide txirrindularitzako txapelketan
* Bernocchi Kopa
* 2. Campaniako Giroan

**1968**
* 2. Italiako Giroan
* 15px 20px Munduko Txirrindularitza txapelketa
* Baden-Badengo Sari Nagusia (Ferdinand Brackerekin)
* Larcianoko Zirkuitua
* 5. Espainiako Vueltan

**1969**
* Etapa 1 Italiako Giroan
* Suitzako Itzulia eta 2 etapa
* 15px 20px Italiako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Reggio Calabriako Giroa
* 2 etapa Romandiako Tourrean
* Tirreno-Adriatikoko etapa 1
* Sassari-Cagliari

**1970**
* Etapa 1 Romandiako Tourrean
* 10. Italiako Giroan

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Dublin eta Monaghango atentatuak

**Dublin eta Monaghango atentatuak** (ingelesez *Dublin and Monaghan bombings*, eta irlanderaz *Buamálacha Bhaile Átha Cliath agus Mhuineacháin*) 1974ko maiatzaren 17an Irlandako Errepublikako Dublin eta Monaghan hirietan UVFn Mid-Ulster Brigada loialistak burututako saila izan ziren. Horien ondorioz, denera 30 lagun hil eta ia 300 zauritu izan ziren, honek Ipar Irlandako gatazka osoko egunik odoltsuena bilakatu zuen.

1993an Ulsterko Boluntarioen Indarra (UVF) erakunde loialista paramilitarrak bere burua atentatu horien egile gisa aldarrikatu zuen. Atentatu hauetan guztira 4 auto-lehergailu erabili izan ziren.

Sarraskia eta leherketen aurretik ez zen inongo abisu edo oharpenik egon. Dublinen hiru leku ezberdinetan eta ordurik jendetsuenean lehergailu banak leher egin zuten (26 pertsona hilez, horietako bat emakume haurduna), handik ordu erdira Monaghan hirian beste lehergailu batek eztanda egin zuen (7 pertsona hilez). Biktimetako gehienak emakume gazteak izan ziren, halere hildakoen adinak 5 hilabetetatik 80 urtetara zihoazen.

Formalki ez da inoiz atxilotu izan atentatu horien egile edo arduraduna.

## Dublin 
1974ko maiatzaren 7an, ostirala, arratsaldeko 17:30ak aldera Dublingo erdialdeko hiru lekutan hiru lehergailuk ia jarraian eztanda egin zuten:

Lehenbizikoak 17:28etan Parnell Street kalean eztanda egin zuen, hiriko etorbide nagusia den O'Connell Street kaletik hurbil. Lehergailua zeraman autoa goiz hartan bertan Belfast hirian lapurtu, muga iragan eta Dublinera ekarritakoa zen. Eztanda honetan hamar pertsona hil ziren, hiltakoen artean hiru haurtxo eta haien gurasoak, eta Lehen Mundu Gerrako beteranoa izandako adindun bat zeuden. Zauritu ugari egon ziren, horien artean gasolindegi batean lan egiten zuen nerabea.

Bigarrengo eztanda 17:30etan Parnell Street kalean jazo zen. Leherketa honek 12 lagun hil ziren, hurrengo egunetan zauritutako beste bi ere hil zirelarik. Hamalau hildakoetatik hamahiru emakumeak ziren, haietako bat emakume haurduna.

Hirugarren leherketa 17:32an Trinity College unibertsitatearenn hesitik hurbil dagoen South Leinster Street kalean jazo zen. Eztanda honetan bi emakume hil ziren.

## Monaghan 
Larogeitahamar minutu geroago, 18:58 aldera, Ipar Irlandako mugatik hurbil dagoen Monaghan hirian beste auto-lehergailu batek eztanda egin zuen. Atentatu honetan ordu batzuk aurretik Portadown hirian lapurtutako auto bat erabili zen, gainera Dublineko atentatuen antzera, ez zen aurre abisurik egon. Bost lagun hil ziren, eta handik aste batzutara zauritutako beste bi ere zendu ziren.

## Kanpo estekak
Ferdinand Bracke

**Ferdinand Bracke** (Hamme, 1939ko maiatzak 25) belgiar txirrindulari ohi bat da, profesionala 1962 eta 1978 artean. Erlojupean bikain moldatzen zen.

Sarri parte hartu zuen pistako txirrindularitza probetan, bost aldiz Belgikako jazarpen probako txapeldun eta espezialitate honetako munduko txapeldun beste hirutan izatea lortuz.

Errepideko txirrindularitzan, bere lorpenik handiena 1971ko Espainiako Itzulia irabazi izana da, Wilfried David bere herkidea eta Luis Ocaña espainiarraren aurretik, liderraren maillota zazpi egunez jantzi ondoren.

Bi etapa garaipenez gain, 1968ko Frantziako Tourra podiumean amaitu zuen, hirugarren postuan.

1967ko urriak 30ean Erroman orduaren errekorra gainditzea lortu zuen, 48 kilometro eta 93 metro egin ondoren, hala, 750 metrogatik zortzi urte iraun zuen Roger Rivièren errekorra gaindituz. Urte bete beranduago, Ole Ritterrek gainditu zuen Brackeren errekorra Mexikon.

## Palmaresa 
**1962**
* Nazioen Sari Nagusia

**1963**
* 2. Flèche Hesbignonnen

**1964**
* 20px Munduko jazarpen txapelduna
* 2. Tour de l'Oisen

**1965**
* 2. Munduko jazarpen txapelketan
* Belgikako jazarpen txapelduna

**1966**
* Etapa 1 Frantziako Tourrean
* 2. Munduko jazarpen txapelketan
* Baracchi Saria
* 2. Montjuïceko Igoeran

**1967**
* Etapa 1 Frantziako Tourrean
* Belgikako jazarpen txapelduna
* Orduko errekorra
* Baracchi Saria

**1968**
* 2. Paris-Nizan
* 2. Belgikako errepide txirrindularitzako txapelketan
* Baden-Badengo Sari Nagusia (Vittorio Adornirekin).
* 3. Frantziako Tourrean

**1969**
* 20px Munduko jazarpen txapelduna
* 2. Dauphine Liberen

**1970**
* Valoniako Sari Nagusia

**1971**
* 20px Espainiako Vuelta
* Flèche Hesbignonne 
* 2. Luxenburgoko Tourrean
* 3. Belgikako Itzulian

**1972**
* 2. Munduko jazarpen txapelketan
* Belgikako jazarpen txapelduna
* 3. Dunkerqueko Lau Egunetan

**1973**
* 3. Munduko jazarpen txapelketan
* Belgikako jazarpen txapelduna
* Pino Cerami Sari Nagusia

**1974**
*  20px Munduko jazarpen txapelduna
* Belgikako jazarpen txapelduna
* 2. Le Samynen
* 3. Belgikako Itzulian

**1975**
* 3. Valoniako Sari Nagusian

**1978**
* Paris-Nizako etapa 1

## Sailkapen orokorra Itzuli Handietan 
## Taldeak 
* Peugeot-BP (1962-1973)
* Watney-Maes (1974)
* TI-Raleigh (1975)
* Lejeune-BP (1976-1977)
* Old Lords-Splendor (1978)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*
Juan Jose Elhuyar

**Juan Jose Elhuyar Zubize** (Logroño, 1754ko ekainaren 15a - Bogota, 1796ko irailaren 20a) euskal jatorriko kimikaria izan zen, Fausto anaiarekin batera wolframa lehen aldiz bakartu zuelako ezaguna.

## Biografia 
Gurasoak lapurtarrak zituen. Parisen Botanika eta Kimika ikasi zituen. Suediara joan zen Espainiaren aldeko espioitza lanak egitera: hain zuzen, mineralogo jakintsuak kontratatzera eta ingelesek eta suediarrek kanoiak egiteko zituzten metodoak ikastera. Torbern Olof Bergman mineralogo ospetsuarekin egin zuen lan bertan.

Anaiarekin Bergaran hasi zen lanean, Euskalerriaren Adiskideen Elkartearekin batera, eta 1782an wolframa eriden zuten: halaxe bete ziren Bergmanek metal ezezagun hari buruz aurreratu zituen teoriak. Aurkikuntza Gasteizen aurkeztu zuten.

1784. urtean, Bogota aldera jo zuen Granada Berriko Erregeorderriko (egun, Kolonbia) meatzetako zuzendari nagusi gisa, eta bertan hil zen hamabi urte geroago. Metalen trataerari buruzko lan ugari eman zuen argitara.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Elhuyar anaiak
* Wolframa
* Bergarako Errege Mintegia
* Euskalerriaren Adiskideen Elkartea

## Kanpo loturak 
* Azkune Mendia, Iñaki eta Kaltzada, Pili. 1995/08/02. Elhuyar, Joan Jose. Biografiak. Elhuyar Zientziaren Komunikazioa. Joan Jose Elhuyarren biografia
* Aranberri Mendizabal, Luis Alberto (Amatiño). 1997/11/01. Elhuyar aldizkaria. Elhuyar anaiak
* Laboratorium Bergara museoa. Juan Jose ELHUYAR (1754-1796). On line:https://www.laboratorium.eus/eu/pertsonaiak/juan-jose-elhuyar [ikusia: 2020-06-15]
Rambla de Catalunya

**Rambla de Catalunya** (euskaraz *Katalunia Hiribidea*) Kataluniako Bartzelona hiriburuaren erdiguneko etorbide bat da. Eixample barrutiaren eskubialdean kokatzen da, Gràcia pasealekua eta Balmes kalearen artean itsasoa-mendia norantzan luzatzen da.

Katalunia plazan hasi eta Diagonal etorbidean amaitzen da. Nagusiki merkatal etorbide bat da, bertan denda ugari topa daitezkelarik.

## Leku nabarmenak 
Ramblan nahiz bere inguruan honako leku nabarmenak daude:

* Katalunia plaza
* El Liceu antzokia
* La Boqueria merkatua
* Errege Plaza
* Kolonen monumentua

## Garraiobideak 
* Plaça de Catalunya geltokia, Bartzelonako metroa

## Iruditegia 

Irudi:15-10-27-Vista_des_de_l'estàtua_de_Colom_a_Barcelona-WMA_2791.jpg|Aireko ikuspegia.
Irudi:050529_Barcelona_091.jpg|Lore saltokia.
Irudi:Spain.Barcelona.Les.Rambles.svg|Ibilbidea.
Irudi:Rambla_waves_IMG_2089.JPG|Ramblako ezaugarrietako bat den olatu itxurako harlauzak.

## Kanpo estekak
Marcelino Ugalde

**Marcelino Ugalde Barriocanal** (Lantziego, 1881eko ekainaren 2a - Bilbo, 1949ko apirilaren 23a) euskal herritar irakasle bat izan zen. Ortuellan 1914tik 1933ra bitartean aritu zen irakasle. 1933tik aurrera Bilbon aritu zen. Ortuellan egindako lana eskertuz, bere izena daraman ikastetxea eraiki zen.

## Ikus, gainera 
* Marcelino Ugalde ikastetxeko hondamendia
René Char

**René Char** (L'Isle-sur-la-Sorgue, 1907ko ekainaren 14a - Paris, 1988ko otsailaren 19a) frantses poeta izan zen. Nazien aurkako erresistentzian parte hartze aktiboa izan zuen; aldi hori "samin eta itxaropenezko eskola" izan zen bere hitzetan. *Fureur et Mystère* (1948) da bere lan ospetsuenetako bat.

## Lan nabarmenduak 
* *Arsenal* (1929).
* *Ralentir Travaux* (1930 - André Breton eta Paul Éluardekin batera).
* *Artine* (1930).
* ''L'action de la justice est éteinte (1931).
* *Le marteau sans maître* (1934).
* *Moulin Premier* (1936).
* *Placard pour un chemin des écoliers* (1937).
* *Dehors la nuit est gouvernée* (1938).
* *Seuls demeurent* (1943).
* *le Poème pulvérisé* (1945).
* ''Feuillets d'Hypnos* (1946).
* *Fureur et mystère* (1948).
* *Les Matinaux* (1950).
* *A une sérénité crispée* (1951).
* *Recherche de la base et du sommet* (1955).
* *La Parole en archipel* (1962).
* *Dans la pluie giboyeuse* (1968).
* *Le Nu perdu* (1971).
* *Aromates chasseurs* (1976).
* *Chants de la Balandrane* (1977).
* *Fenêtres dormantes et porte sur le toit* (1979).
* *Les voisinages de Van Gogh* (1985).
* *Éloge d'une soupçonnée'' (1988).

## Kanpo estekak
Efemeride

[thumb|[Alfontsotar Taulak|Alfontsotar taula astronomikoa XIII. mendean sorturiko liburua da, bertan astroen jarraipena jaso zen.]]
Astronomian, **efemeridea** egun bakoitzean planeta, satelite, izar edo beste argizagi batek zeruan duen kokapena eta beste uneko ezaugarriak adierazten dituen taula edo datu-multzoa da. Konputagailu mekanikoen lehen aplikazioetako bat izan zen arren, *efemeride* terminoa taula inprimatu sinple bati aplikatzen zaio.

Efemerideetatik abiatuta kalkulatutako kokapen astronomikoa igoera zuzenaren eta deklinazioaren koordenatu esferikoen sisteman gertatzen da. Astronomoentzat garrantzitsuak diren fenomeno astronomiko batzuk hauek dira: eklipseak, planeten erretrogradazioa, denbora siderala, Ilargiaren nodoen kokapen ertainak eta errealak, ilargi-faseak eta zeruko gorputz txikiagoen posizioak.

## Ikus, gainera 
* Almanaka
* Apogeoa
* Garaia (astronomia)
* Ozar-izar
* Perigeoa
* GPS

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* TAU astronomia taldearen efemerideen egutegia
* Solar System Live efemerideen jarraipen webgunea
Johan Huizinga

**Johan Huizinga** (Groningen, 1872ko abenduaren 7a - De Steeg, 1945eko otsailaren 1a) herbeheretar filosofo eta historialaria izan zen. Historia kultural deritzon arloaren aitzindarietako bat izateagatik, kultura kontzeptu antropologiko moduan historian oinarrituta aztertzen duena. Besteak beste honako hauek idatzi zituen: *Herfsttij der Middeleeuwen* (Erdi Aroaren Udazkena), non Erdi Aroa krisialdi eta aro ezkor moduan deskribatzen duen, eta *Homo Ludens*, non jolasa kulturaren osagai nagusi moduan aztertzen duen. Naziek atxiloturik hil zen, haien erregimena gaitzesteagatik.

## Ikus, gainera 
* Nederlanderazko literatura
Belokeko monasterioa

**Belokeko monasterioa** Lapurdiko Ahurti udalerrian kokatuta dago. XIX. mendeko bigarren erdialdean eraiki zuten fraide beneditarrek, eta 1875ean zabaldu zuten.
Gaur egun 30 bat fraide bizi dira bertan.

Santa Eskolastika monasterioarekin batera herriko beneditar monasterioak osatzen dituzte.

## Historia 
Sortu eta gutxira Frantziako gobernuak fraideak estutzen hasi ziren, hezkuntza legeak zirela-eta. 1906an hustu behar izan zuten eta Hego Euskal Herrira ihes egin zuten, Lazkaoko monasterioa sortuz.

Espainiako Gerra Zibilaren garaian bestela hainbat euskaldun ihesean babestu ziren monasterio honetan, bereziki elizgizon eta kulturgileak, besteak beste Jose Ariztimuño "Aitzol", Fernando Artola "Bordari" eta Jose Miguel Barandiaran.

Denboran aurrerago, naziek Frantzia okupatu zutenean ere erresistentziako kideek eta bestelakoek aterpe topatu zuten monasterioan. Eliza frantziarra ofizialki Francoren alde egin zuen modu berean, Vichyren alde ere egin zuen. Hala ere, Beloki kasu bietan desberdin jokatu zuen eta arazo handiak ekarri zizkien fraideei. Arduradun nagusiak atxilotu zituzten eta gainontzekoek ihes egin behar zuten, 1945ean monasterioa hutsik geldituz bigarren aldiz.

Errekuperatu ondoren, ETA eta IKko iheslariekin berdintsu jokatu zuten ere bai, honek barne eztabaida gehiago sortu bazituen ere.

## Iratzeder 
Fraide ezagunen artean Jean Diharce "Iratzeder" dugu, 1972tik 2008an hil arte bertan ia etengabean bizi izan zelarik.

1959an, fraidetxean sartu baino lehen, "Zeru-menditik (1941-1946)" poema sorta karrikaratu zuen, eta bertan bildutako "Su eta ke" olerkian pasarte hau errepikatzen du beste bertsoen artean: *"Maite zaitut bihotzetik, maite zaitut, Beloke / Zure gaintto kartsuari, oro pindar ta bake / Soinu-kantuz baitario gau-egunaz otoiz-ke."*

Bestela, 1993an "Beloke-ko abatetxearen historia. Ehun urte jainkosemen alde" liburua argitaratu zuen, monasterioaren nondik-norakoak kontatuz.

## Laborantza 
Artoa, ardoa, sagardoa eta barazkiak oro har ekoitzi izan dituzte ekonomikoki autonomoak izan ahal izateko. Bestela, behiak eta ardiak zainduz gaztagintzan ere jardun izan dira. *Belokeko abadia (Abbaye de Belloc)* izeneko gasna egiten dute.

## Iruditegia 

Irudi:Abbaye Notre-Dame de Belloc 1.jpg|Belokeko monasterioa
Irudi:Abbaye Notre-Dame de Belloc 2.jpg|Belokeko monasterioko elizaren barnekaldea
Irudi:Abbaye Notre-Dame de Belloc 3.jpg|Monasterioko elizaren barnekaldea

## Kanpo estekak 
* Iratzederren "Su eta ke" poema osorik
Llanbedrog

**Llanbedrog** Galesko iparraldean dagoen Gwynedd konderriko kostaldeko udalerri bat da. Llŷn penintsularen hegoaldean dago, Pwllheli eta Abersoch udalerrien artean, A499 errepideak zeharkatzen duelarik.

## Kanpo estekak
Llanberis

**Llanberis** Galesko iparraldean dagoen Gwynedd konderriko kostaldeko udalerri bat da. Snowdonia eskualdean dago, Llyn Padarn aintziraren ertzean.

## Kanpo estekak
1609 Brenda

**1609 Brenda** asteroide gerrikoan aurkitutako 1609. asteroidearen izena da. 1951ko uztailak 10ean aurkitu zuen Ernest Leonard Johnsonek Johannesburgotik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1951 NL** zen.

## Kanpo estekak
Kanoi ganga

[thumb|Upel bobeda [Balanzac herriko Sainte-Madeleine elizan.]]
**Kanoi ganga**, baita ere **Upel bobeda** eta **Zirkulu erdiko ganga**, eliza erromanikoetan ohikoa zen elementu arkitektonikoa da. Erdi puntuko arkuen lerrokatzeaz sortzen zen. Batez ere espazio luzeak estaltzeko erabili izan da, hala nola elizetako nabeak. Erromatar arkitekturan eta erromanikoan erruz erabili da.

## Historia 
Erdi Aroan ohikoa izan bazen ere, ganga honen jatorria askoz zaharragoa da. Antzinako Egipton eta Mesopotamian erabiltzen zen. Herri horietan adobez eginiko eraikuntzetan aurkitzen zen, bereziki eraikuntza osagarrietan; biltegiak, lantegiak... Dirudienez, teknika hau egur gutxi zegoen tokietan sortu zen, eraikutzak estaltzeko sistema moduan. Ezagutzen den upel bobeda zaharrena Mesopotamiako zigurat sumeriar batean aurkitu da, Nippuren, K.a. XLI. mendekoa. Egipton, aldiz, zaharrenak Requagnahen eta Denderan aurkitu dira eta K.a. XXXVI. mendeakoak dira. Azken kasu hauetan upel bobeda lur azpiko eraikuntzetan erabili izan zen. Hortik aurrera, teknika beste zibilizazioetan ere aurki izan da, adibidez, Siziliako Morgantina arkeologia aztarnategian, Greziako garai helenistikoan, K.a. III. mendean. Etruriarrek ere ezagutu zuten eta ziur aski erromatarrek haiengandik ikasi zuten teknika hau.
[thumb|Kataluniako [Sant Pere de Rodes monasterioa.]]

## Ezaugarriak 
Gainazal zilindroerdiko ganga da, geometrikoki sortzaile zirkuluerdiak eta zuzentzaile zuzenak sortua. Batez ere espazio luzeak estaltzeko erabili izan da, hala nola elizetako nabeak. Erromatar arkitekturan eta erromanikoan erruz erabili da.

Oinarrian kanoi ganga bat arku bat da eta, ondorioz, pisu guztia alboetara eta bobedari heltzen dizkiote ormetara doa. Horregatik, horrelako eraikuntzetan, beharrezkoak dira orma handiak eta lodiak. Hori nahikoa ez balitz sendotze-arkuak eta, kanpoan, hormabularrak erabiltzen ziren. Ondorioz, barrutik, oso eraikuntza ilunak eta astunak izaten ziren.

Kanoi gangaren zuzentzailea zuzena izan beharrean zirkularra bada, *eraztun ganga* izena hartzen du eta deanbulatorioetan erabili izan da.
thumb|Upel bobeda baten eskema.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1611 Beyer

**1611 Beyer** asteroide gerrikoan aurkitutako 1611. asteroidearen izena da. 1950eko otsailak 17an aurkitu zuen Karl Wilhelm Reinmuthek Heidelbergetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 DJ** zen.

## Kanpo estekak
1966ko Andaluziako Itzulia

**1966ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 13. edizioa izan zen. 1966ko otsailak 13 eta 20 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1267 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

48 txirrindularik parte hartu zuten 4 taldetan banatuta, eta 37 izan ziren proba amaitu zutenak.

Garailea izan zen Jesus Aranzabalek proba, batez beste, 35,550 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Mendiko sailkapena Juan Francisco Granellek irabazi zuen, tarteko helmugena Txomin Perurenak, eta taldekakoa Fagorrek.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Ibarruneko zubia

**Ibarruneko zubia** Senperen (Lapurdi), izen bereko auzoan dagoen zubia da, Urdazuri ibaiaren gainean. XIII eta XIV. mende artean eraikitakoa da eta Donejakuerako bide bat igarotzen da bertatik. 1984ko abenduaren 28an monumentu historiko izendatu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Zilarrezko domina

[250px|thumb|[1896ko Udako Olinpiar Jokoak|1896ko Udako Olinpiar Jokoetan erabilitako zilarrezko domina.]]
**Zilarrezko domina** zenbait kirol lehiaketetan (ohi atletismoan, baina baita beste kirol batzuetan ere, batez ere kirol horietako nazioarteko txapelketetan) txapeldunordeak jasotzen duen domina da. Olinpiar Jokoak dira lehiaketa horietako bat.

Lehen eta hirugarren postuan amaitzen dutenek, hurrenez hurren, urrezko domina eta brontzezko domina jasotzen dute.

Aro Modernoko lehen Olinpiar Jokoetan txapeldunak zilarrezko domina eta txapeldunordeak brontzezkoa jasotzen zuen.

## Kanpo estekak
Llandanwg

**Llandanwg** Galesko iparraldean dagoen Gwynedd konderriko kostaldeko udalerri bat da. Ardudwy eskualdean dago, Llanfair udalerriaren alboan.

## Kanpo estekak
Urrezko domina

thumb|255px|
**Urrezko domina** zenbait kirol lehiaketetan (ohi atletismoan baina baita beste kirol batzuetan ere, batez ere nazioarteko lehiaketetan) txapeldunari ematen zaion domina da. Domina hau ematen den kirol lehiaketetako bat Olinpiar Jokoak dira.

Bigarren eta hirugarren postuan amaitzen dutenek, berriz, hurrenez hurren zilarrezko domina eta brontzezko domina jasotzen dute.

Aro Modernoko lehen Olinpiar Jokoetan txapeldunak zilarrezko domina eta txapeldunordeak brontzezkoa jasotzen zuten.

Kirolarekin zerikusirik ez duten gaietan ere ematen dira urrezko dominak:

* Zenbait sariren emate zeremonian, saridunei urrezko domina bat ematen zaie. Horien artean:
** Nobel Saria
** Karlomagno Saria

* Erakune akademikoren batzuk ere, bereziki unibertsitateek, promozioko ikaslerik hoberenari urrezko domina bat ematen diote.

## Kanpo estekak
Jean-Dominique Bauby

**Jean-Dominique Bauby** (Paris, 1952ko apirilaren 23a - Berck (Pas-de-Calais), 1997ko martxoaren 9a) kazetari eta idazle frantsesa izan zen. Buruko isuri baten ondorioz afasikoa gelditu zen, bere baitan itxitakoaren sindromepean. Egoera horretan komunikatzeko bide bat lortu zuen eta horren bitartez oso ezaguna egin zen liburu autobiografikoa diktatu zuen: *Le Scaphandre et le Papillon* (Eskafandra eta tximeleta) . Liburu hori 2007an Julian Schnabelek zinemara eraman zuen. Baubyk Association du Locked-In Syndrome (Gatibutasun Sindromearen Elkartea) sortu zuen.

## Biografia 
Bauby Parisen jaio zen, 14. barrutian. Kazetaritza ikasketan egin zituen eta Elle aldizkariaren erredaktoreburu izan zen. 1995eko abenduaren 8an istripu zerebrobaskular sufritu zuen koma egoeran geldituz. Komatik atera zenean medikuek gatibutasun sindromea diagnostikatu zioten, hau da, nahiz eta intelektualki gaitasun guztiak mantendu, haren gorputz osoa paralizaturik zegoela; bakarrik begi bat klika zezakeen. Beraz, erabat inkomunikaturik gelditu zen. Egoera horretan Berck herriko itsas ospitalera eraman zuten eta han espezialista talde batek bere errehabilitazioari ekin zion. Lan horretan komunikazio alternatibo bat bilatzeko beharra ezinbestekoa zen eta hori lehentasun bat izan zen. Azkenik, alfabetoaren bidez, sistema bat asmatu zuten: pertsona batek moldatutako alfabeto bat esaten zuen eta Baubyk begia klikatuz esan nahi zuena azaltzen zuen. Alfabetoaren moldaketa maiztasunaren arabera antolatuta zegoen, hau da, gehien erabiltzen diren letrak lehendabizi azaltzen ziren.
Sistema neketsu hori erabiliz, Baubyk, hitzez hitz, liburu bat diktatzea lortu zuen, *Le Scaphandre et le Papillon*. Horretan bere autobiografía eta bizipenak jaso zituen. Liburua 1997ko martxoaren 6an kaleratu zen eta arrakasta handia izan zuen. Liburua agertu eta hiru egunetara idazle paristarra zendu zen. Bananduta zegoen eta bi seme-alaba zituen.
2001an David Lodgek *Pensées secrètes* eleberria argitaratu zuen Jean-Dominique Baubyren kasuan oinarrituta.

## Lanak 
* *Raoul Lévy, un aventurier du cinéma*, Éditions Lattès, 1994.
* *Le Scaphandre et le Papillon*, Éditions Robert Laffont, 1997.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Filmaren traillerra.
1965eko Italiako Giroa

**1965eko Italiako Giroa** Itzuli Handi honen 48. edizioa izan zen. 1965eko maiatzak 15 eta ekainak 6 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 4151 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Vittorio Adornik, batez beste, 34,270 kilometro orduko abiaduran bete zituenak. San Marinon hasi eta Florentzian amaitu zen, lehen aldiz Italiako Giroaren historian, ordura arte Milanen amaitu izan baitzen itzulia.

100 txirrindularik hasi eta 81ek amaitu zuten proba.

Vittorio Adornik nagusitasun nabarmenez lortu zuen edizio honetako garaipena. Jada 6. etapan ihes eginda irabaztea lortu eta maglia arrosa bereganatu zuen, eta bi egunez baino mantendu ez zuen arren, 13. etapan berreskuratu zuen, 50 kilometroko banakako erlojupeko bat, ordutik aurrera eta itzulia amaitu arte lider mantendu zelarik. Edizio honetako etapa erregina izan zen 19. etapan, 2000 metrotik gorako lau mendate zituena, berriz ere erakustaldia eman zuen, bakarrean irabaziz eta bere atzetik zihoazen guztiei hiru minutu eta erdi baino gehiago ateraz. Italo Ziliolik, aurreko edizioan bezala, bigarren amaitu zuen, eta hirugarren Felice Gimondi gaztea izan zen, urte horretan bertan Tourra irabaziko zuena eta urte gutxiren buruan baita Italiako Giroa ere.

Franco Bitossi izan zen, bigarren urtez jarraian, mendiko sailkapenaren garailea.

## Taldeak 
| valign="top" width="50%" |

|}

## Etapak 
## Sailkapenak 
|}

|}

## Kanpo estekak
Labe elektriko

thumb|Labe elektrikoa

** Labe elektrikoa** egosketarako tresna bat da, energia elektrikoz funtzionatzen duena. Energia elektriko hori berotan erresistentziek bihurtzen dute, Joule efektuaren bitartez.
Labe elektrikoak erabat automatizatuak dira; egosketa perfektua da, une guztian tenperaturaren gainean mantentzen duen kontrolagatik. Egia da elektrizitatearen kontsumoa kostu handikoa dela, nahiz eta berrietan ez den altuegia.

## Kanpo estekak
Lunga lurmuturra

**Lunga lurmuturra** Guadalcanalgo iparraldeko itsasbazterreko lurmuturra da. Bertan Bigarren Mundu Gerrako itsas guda handia gertatu zen. Hantxe izan bereko aireportua zegoen, baina estatubatuarrek Henderson zelaia deitu zioten.

Bigarren Mundu Gerran, AEBetako itsas armadako eskolta hegazkin-ontzi baten izena izan zen.

1942ko abuztuaren 7an, 20.000 marine lehorreratu ziren bertako aireportua hartzeko, Japoniar Armada Inperiala amaitu baino lehen. Operazio horrekin hasi zen Guadalcanalgo kanpaina.

## Kanpo estekak
Jessica (The Allman Brothers Band)

**Jessica** The Allman Brothers Band musika taldearen abesti bat da. Talde horretako Dickey Betts gitarrajoleak eta Les Dudek gitarrajoleak idatzi zuten. 1973an *Brothers and Sisters* diskoaren barnean kaleratu zuten, denborarekin musika talde honen abesti ospetsuenetakoa bilakatu delarik.

Abestiak izena Jessica Bettsen omenez darama, Dickey Betts eta Sandy Bluesky-ren alaba.

## Kanpo estekak 
* *Jessica* abestiaren estudioko bertsioa entzungai 
* *Jessica* abestiaren zuzeneko bertsioa entzungai
The Allman Brothers Band

**The Allman Brothers Band** estatubatuar rock-blues musika talde bat da. Taldea 1969an Florida estatuko Jacksonville hirian sortu eta Georgia estatuko Macon hirian egoitza zuen. Lehenbiziko taldekide sortzaileak honako hauek izan ziren: Duane Allman (gitarra nagusia), Gregg Allman (ahotsa, organoa eta abestien konposizioa), Dickey Betts (gitarra, ahotsak eta abestien konposizioa), Berry Oakley (baxua), Butch Trucks (bateria) eta Jai Johanny *"Jaimoe"* Johanson (bateria).

Musika talde honen abesti ospetsuena *Jessica* izenekoa da. The Alman Brothers Band eta Lynyrd Skynyrd musika taldeak Hegoaldeko Estatu Batuetako Rockaren ordezkari nagusitzat jo izan ohi dira.

## Diskografia 
* The Allman Brothers Band (1969)
* Idlewild South (1970)
* At Fillmore East (1971)
* Eat a Peach (1972)
* Brothers and Sisters (1973)
* Win, Lose or Draw (1975)
* Wipe the Windows, Check the Oil, Dollar Gas (1976)
* Enlightened Rogues (1979)
* Reach for the Sky (1980)
* Brothers of the Road (1981)
* Seven Turns (1990)
* Shades of Two Worlds (1991)
* An Evening with the Allman Brothers Band: First Set (1992)
* Where It All Begins (1994)
* An Evening with the Allman Brothers Band: 2nd Set (1995)
* Peakin' at the Beacon (2000)
* Hittin' the Note (2003)
* One Way Out (2004)

## Iruditegia 

Irudi:Duane Allman.jpg|Duane Allman.
Irudi:Gregg Allman at the Beacon Theatre, NYC.jpg|Greg Allman.
Irudi:Jaimoe.jpg|*Jaimoe*.
Irudi:Dickey Betts Pistoia Blues Festival 2008.jpg|Dickey Betts.

## Kanpo estekak 
* The Allman Brothers Band musika taldearen webgunea
1929ko Frantziako Tourra

**1929ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 23. edizioa izan zen. 1929ko ekainak 30 eta uztailak 28 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 5276 kilometroko ibilbidea eginez.

155 txirrindularik hasi eta 60k amaitu zuten proba.

Garailea izan zen Maurice De Waelek proba, batez beste, 28,32 kilometro orduko abiaduran bete zuen.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak
Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusia (2010)

**2010eko Binakako Txapelketa** esku huskako pilota profesionalean 2010ean jokatutako binakako txapelketa nagusia da. Asegarce eta Aspe enpresetako pilotariek parte hartu zuten .

## Pilotariak 
## Emaitzak 
### Liga 

#### Ligaren oharrak 
* Ruben Belokik ezker belaunean min hartu zuenez, hirugarren jardunalditik aurrera Otxandorenak ordezkatu zuen.
* Patxi Ruizek bizkarrean arazoak zituenez gero, laugarren jardunalditik aurrera Apraizek ordezkatu zuen.
* 2010eko otsailaren 5eko partidan Eulatek Beroitz ordezkatu zuen.
* Olaizola I.ak zuntz haustura izan zuen izterrean, eta azkeneko hiru jardunaldietan Saralegik ordezkatu zuen
* 2010eko martxoaren 1eko partidan Arrutik Zubieta ordezkatu zuen.

### Finalerdietako ligaxka 

### Finala 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
2012ko Gizonezkoen Europako Eskubaloi txapelketa

**2012ko Gizonezkoen Europako Eskubaloi txapelketa** Europako Gizonezkoen Eskubaloi txapelketaren X. edizioa izan zen. Serbian ospatu zen 2012ko urtarrilak 15 eta 29 artean, Europako Eskubaloi Federakuntzak (EHF ingelesezko siglez) antolatua.

Txapelketan 16 selekziok parte hartu zuten Europako txapeldun bihurtzeko asmoz, titulu hau, 2010eko Gizonezkoen Europako Eskubaloi txapelketan Frantziako selekzioak lortu zuelarik. X. edizio honetako garailea Danimarka izan da, finalean Serbia garaitu zuena.

## Egoitzak 

## Taldeak 

## Lehen Fasea 
Talde bakoitzeko lehen hirurak fase nagusira pasatzen dira. Beste lau taldeek 13.etik 16.erako postuengatik jokatzen dute.

### A taldea 

* Emaitzak

* (¹) –  Guztiak Belgradon (Pionir Pabiloia).
* (²) –  Serbiako tokiko ordua (UTC+1).

## Kanpo estekak
Dokudrama

**Dokudrama** dokumentalaren eta dramaren arteko nahaste bat da. Dokudrama bat film, irrati eta telebistan hedatzen den genero bat da. Telebistan, dokudramak bere jatorria telerrealitatean dauka XX. mendeko erdialdean garatzen hasi zen. Ezaugarri nagusia da gertaerak gertatzen diren bezala adieraztea, inolako oharrik gabe. Oinarrizko datuak eman, eta ikusleek nork bere ondorioak ateratzea.
Duten antolaeraren arabera, hiru kategoriatan bana daiteke:

* Dokudrama nahasgabea edo "docushow": errealitatea den bezala aurkezten da, baina istorioaren alde dramatikoa nabarmenduz. Adibidez, *Gran Hermano*.

* Dokudrama partzialki nahasia: pertsonaien istorioak birsortzen ditu.

* Dokudrama fikzioa: benetako istorio batean oinarritua, normalean tragikoa izaten diren gertaerak (hilketak, bortxaketak, istripuak, kasu paranormalak...) aktoreen bidez antzezten dituena.

## Kanpo estekak
Europako Eskubaloi Txapelketa

**Europako Eskubaloi Txapelketa** kirol horren kontinentearen norgehiagoka ofiziala da, bi urtetik behin antolatzen dena 1994ko lehenengo ediziotik. Suedia da txapelketa gehien irabazi duena gizonezkoen mailan, eta Norvegia emakumezkoen mailan.

Munduko Eskubaloi Txapelketarako sailkatzeko ere balio du.

## Gizonezkoak 
### Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.

### Garaipenak 
2026ko edizioa barne:

(*) Brontzeko domina 1996an eskuratu zuen Jugoslaviako selekzioak.

## Emakumezkoak 
### Palmaresa 
* (luz), luzapenaren ondoren.

### Garaipenak 
2024ko edizioa barne:

## Ikus, gainera 
* Munduko Eskubaloi Txapelketa

## Kanpo estekak 
* Europako Eskubaloi Federazioaren webgunea
1610 Mirnaya

**1610 Mirnaya** asteroide gerrikoan aurkitutako 1610. asteroidearen izena da. 1928ko irailak 11n aurkitu zuen Pelageya Shajnek Simeisetik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1928 RT** zen. Bere izena errusieraz bakea esan nahi duen hitzetik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Prosper Ménière

**Prosper Ménière** (Angers, Frantzia, 1799ko ekainaren 18a - Paris, Frantzia, 1839ko otsailaren 7a) medikua izan zen. Gor-mutuei buruzko azterketak egin zituen, eta haietan oinarriturik deskribatu ahal izan zen urte batzuk geroago Prosperren abizena daraman eritasuna, Ménièreren sindromea: barruko belarriaren eritasuna, entzumena galtzea, zorabioak, oreka falta, belarrietan presio-sentsazioa, eta abar, ezaugarri dituena.

## Kanpo estekak
Bellesguard

**Bellesguard** (euskaraz "Ikuspegi Eder" esan nahi du) edo **Casa Figueras** Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen etxe bat da. Antoni Gaudí arkitektoak proiektatu eta 1900-1909 bitartean Tibidabo mendiaren oinean eraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Gaudi-torreBellesguard-1258sh.jpg|Etxea.
Irudi:Bellesguard04.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Bellesguard05.jpg|Sarrera atea.
Irudi:Bellesguard07.jpg|Atariko eserlekua eta Domènec Sugrañes i Grasen apaingarriak.

## Kanpo estekak 
* Bellesguard etxeari buruzko informazioa
Parranda

[thumb|300px|**Parranda** giroa [Errenteria|Oreretan.]]

Euskal Herrian, **parranda** bereziki lagun artean, kalean nahiz tabernaz taberna, gauez eta ordu batzuetan zehar libertitzeko egiten den jaia da. Parrandak herriko jaiak edo bestelako ospakizun publiko baten giroan ospatu ohi dira, baina urtebetetze, agur-festa edo bestelako ospakizun pribatu bat dela eta ere izan daitezke. Musika, dantza, txantxak eta ongi pasa eta parre egiteko beste elementuak izaten dira parrandan. Giro batzuetan, ongi pasatzeko beharrezkoa ez bada ere, alkoholdun edari eta beste droga zenbaiten kontsumoa ere ohikoa da parrandetan.

## Ikus, gainera 
* Gaupasa

## Kanpo estekak
Calvet Etxea

**Calvet Etxea** Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen etxe bat da. Hain zuzen ere, Eixample barrutiko Casp kaleko 48. zenbakian kokatzen da. Antoni Gaudík diseinatu eta 1899an eraiki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Casa Calvet.jpg|Aurrealdea.
Irudi:Casa Calvet - 002.jpg|Tribuna.
Irudi:Casa Calvet.JPG|Goialdea.

## Kanpo estekak
Fajol Etxea

**Fajol Etxea** edo **Papallona Etxea** (katalanez *Casa Fajol* eta *Casa de la Papallona*) Kataluniako Bartzelona hiriburuan dagoen etxe bat da. 1911-1929 bitartean Josep Graner Prat arkitektoak eraiki zuen. Llançà kaleko 20. zenbakian dago, Joan Miró parkea eta Gran Via de les Corts Catalanes etorbidearen artean, zehazkiago Les Arenes zezen plazaren aurrean kokatzen da (Espainiako plaza).

## Kanpo estekak
1613 Smiley

**1613 Smiley** asteroide gerrikoan aurkitutako 1613. asteroidearen izena da. 1950eko irailak 16an aurkitu zuen Sylvain Arendek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 SD** zen.

## Kanpo estekak
1614 Goldschmidt

**1614 Goldschmidt** asteroide gerrikoan aurkitutako 1614. asteroidearen izena da. 1952ko apirilak 18an aurkitu zuen Alfred Schmittek Uccletik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1952 HA** zen. Bere izena Hermann Goldschmidtgatik jasotzen du.

## Kanpo estekak
Fuster Etxea

**Fuster Etxea** (katalanez *Casa Fuster*) Kataluniako Bartzelona hiriburuko etxe bat da. Gràcia pasealekuko 132. zenbakian kokatzen da. 1908-1911 bitartean Lluís Domènech i Montaner arkitektoak, bere seme Pere Domènech i Rourarekin elkarlanean, diseinatu eta sortu zuen.

## Iruditegia 

Fitxategi:Domènech.i.Montaner.Casa.Fuster.2.Barcelona.JPG|Sarrerako xehetasuna.
Fitxategi:Casa Fuster 13-05-2009 18-54-56.JPG|Alboaldea.
Fitxategi:Casa_Fuster_-_002.jpg|aurrealdeko xehetasuna.
Fitxategi:Casa Fuster - 003.jpg|Xehetasuna.

## Kanpo estekak 
* Casa Fuster hotela
1616 Filipoff

**1616 Filipoff** asteroide gerrikoan aurkitutako 1616. asteroidearen izena da. 1950eko martxoak 15ean aurkitu zuen Louis Boyerrek Aljerretik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 EA** zen.

## Kanpo estekak
1615 Bardwell

**1615 Bardwell** asteroide gerrikoan aurkitutako 1615. asteroidearen izena da. 1950eko urtarrilak 15ean aurkitu zuen Indiana Asteroide Programak Indianako Brooklyn herritik gertu dagoen Goethe Link Behatokitik. Bere behin-behineko izendapen zientifikoa **1950 BW** zen.

## Kanpo estekak
Canonges Etxeak

**Canonges Etxeak** (katalanez *Cases dels Canonges*) Kataluniako Bartzelona hiriburuko etxe multzo bat da. Barri Gòtic auzoan daude, hain zuzen ere, Bartzelonako katedrala eta Kataluniako Generalitatearen Jauregiaren alboan. Jatorriz XIV. mendekoak dira, halere 1920an Joan Rubió i Bellver arkitektoaren eskutik eraberrituak izan ziren.

## Iruditegia 

Irudi:Cases dels Canonges - façana esgrafiada carrer de la Pietat.jpg|Margoz apaindutako Pietat kaleko aldea.
Irudi:BCN-casaCanonges-08019 143-7762.jpg|Canonges Etxeak.

## Kanpo estekak 
* Canonges Etxeei buruzko informazioa
Mazedoniar falange

eskuinera|thumb|210px|Mazedoniar infanteriaren eskultura.
**Mazedoniar falangea** Filipo II.a Mazedoniakoak sortu eta berak lehenik eta bere seme Alexandro Handiak ondoren Pertsiar Inperioaren konkistan erabili zuten infanteria formazio bat zen. Formazio hau nagusi izan zen guduetan aro helenistikoan zehar erromatar legioek ordezkoa hartu zuten arte. Bere eraginkortasun mailarik altuenera eraman zuen Alexandro Handiak, eta greziar munduan gudu sistema garaitezintzat hartzen zen Zinoszefalos (K.a. 197), eta, bereziki, Pidnako (K.a. 168) porrotak iritsi ziren arte.

Mazedoniar falangea, izatez, Tebaseko strategosak izan ziren Epaminondasek eta Pelopidasek K.a. IV. mendean, jada gainbehera zihoan arren, ordurarte polis greziarren artean nagusitu zen espartar hoplita sistemari aurre egiteko egin zituzten aldaketa taktikoen aurrean erantzun bezala sortu zen.

## Mazedoniar pikari falangea 
K.a. IV. mendearen erdialderaino, Mazedoniako Erresumak ez zuen eragin handirik izan kanpoaldearekiko, nagusitasun ekonomiko, kultural zein militarrean. Herrialdea zuhaitzez betetako mendiz eta zaldiak hazteko lautada egokiz betea zegoen, zaldi hauek mazedoniar armadaren zati nagusia zirelarik, eta, greziar eran, "lagunak" (hetairoi) izeneko aristokratek muntatzen zituzten.

Filipo II.a K.a. 359an boterera iritsi zenean, erakunde militarra berrantolatzen hasi zen, jada bere aurrekoek hasi zuten proiektua. Gerlarien emaitza kaxkarrak ikusita, entrenamendua garatu zuen, eta infanteriako elite profesionaleko tropa bat eratu zuen, "oinezko konpainia" (pezhetairoi) deitua, gerlari mota hauen balioa ikusteko. Errege berriaren erresumak barruko zein kanpoko mehatxupean zegoenez, armadan babestu zen herrialdea politikoki egonkortzeko eta kanpoan militarki nagusitzeko. Hau egiteko, Filipok Diodoro Sikulok deskribatutako zenbait neurri hartu zituen:

## Kanpo estekak
Murtziako Itzulia

**Murtziako Itzulia** (ofizialki **Murtziako Eskualdeko Itzulia** eta ) etapakako txirrindularitza lasterketa bat da, Murtziako Eskualdean ospatzen dena martxoaren hasieran.

1981ean sortutako amateur mailako lehiaketatzat. Lau urtez nazioartean ofizialak ez ziren maila nazionaletan eman ondoren, 1989an erabat profesionala izatera pasa zen nazioarteko egutegian.

Bere ibilbidean, ohikoa da Alto del Collado Bermejo izeneko mendatea sartzea, mendate honek diferentziak adierazten dituelarik. 2004tik, mendate hau *Marco Pantani Tontorra* deitzen da, 1999ko Murtziako Itzulia irabazi zuen italiar txirrindulariaren omenez.

Bere historian zehar zenbait izen izan ditu: Murtziako Itzulia-Kostalde Beroa edo Murtziako Eskualdeko Itzulia.

Proba hau hasieran 5 edo 6 etapaz osaturik zegoen, geroago 2 edo 3 etapetan jokatu zen eta 2013tik aurrera egun bakarreko proba da, otsailean jokatzen dena.

## Palmaresa 
## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Lynyrd Skynyrd

**Lynyrd Skynyrd** estatubatuar rock-blues musika talde bat da. Haren abesti ospetsuenen artean *Free Bird*, *Simple man* eta *Sweet Home Alabama* daude.

## Diskografia 
### Estudioko diskoak 
* ''(pronounced 'lĕh-'nérd 'skin-'nérd)* (1973)
* *Second Helping* (1974)
* *Nuthin' Fancy* (1975)
* *Gimme Back My Bullets* (1976)
* *Street Survivors* (1977)
* *Lynyrd Skynyrd 1991* (1991)
* *The Last Rebel* (1993)
* *Endangered Species* (1994)
* *Twenty* (1997)
* *Edge Of Forever* (1999)
* *Christmas Time Again* (2000)
* *Vicious Cycle* (2003)

### Bildumak 
* *Skynyrd's First And... Last* (1978)
* *Gold & Platinum* (1980)
* *The Best of the Rest* (1982)
* *Legend* (1987)
* *Skynyrd's Innyrds* (1989)
* *Lynyrd Skynyrd* (1991, 3 CD)
* *Old Time Greats* (1997, 2 CD)
* *The Essential Lynyrd Skynyrd* (1998, 2 CDs)
* *Skynyrd's First: The Complete Muscle Shoals Album* (1998)
* *All Time Greatest Hits* (2000)
* *Then and Now* (2000)
* *Thyrty: The 30th Anniversary Collection* (2003)
* *Then And Now, Vol. 2* (2005)
* *Greatest Hits* (2005, 2 CD)
* *Gold* (2006, 2 CD)

### Zuzeneko diskoak eta bideoak 
* *One More from the Road* (1976)
* *Southern by the Grace of God (Lynyrd Skynyrd Tribute Tour 1987)* (1988)
* *Lynyrd Skynyrd Tribute Tour* (1988)
* *Freebird... The Movie* (1996)
* *Southern Knights* (1996)
* *Lyve from Steel Town* (1998)
* *Lynyrd Skynyrd Lyve: The Vicious Cycle Tour'' (2004)

## Kanpo estekak 
* Lynyrd Skynyrd musika taldearen webgunea
1967ko Andaluziako Itzulia

**1967ko Andaluziako Itzulia** txirrindularitza itzuli honen 14. edizioa izan zen. 1967ko otsailak 12 eta 19 artean ospatu zen, 8 etapatan banatutako 1077 kilometroko ibilbidea eginez, Malagan hasi eta amaituz.

50 txirrindularik parte hartu zuten 10 taldetan banatuta, eta 41ek amaitu zuten proba.

Garailea Ramon Mendiburu izan zen, eta, proba, batez beste, 33,305 kilometro orduko abiaduran bete zuen. Mendiko sailkapena Mariano Díazek irabazi zuen, eta taldekakoa Fagorrek.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak 
* El sitio de ciclismo
Gabino Ereñozaga

**Gabino Ereñozaga Lejarreta** (Gatika, 1942ko abenduaren 16a) euskal txirrindulari ohi bat da. 1965 eta 1971 artean izan zen profesionala.

## Palmaresa 
**1964**
* 2 etapa Milk Racean
* 3. Santikutz Klasikan
**1965**
* Nafarroako Itzuliko etapa bat
**1967**
* Errioxako Itzulia eta etapa bat
* 2. Andaluziako Itzulian eta etapa bat
* 2. Clásica a los Puertos de Guadarraman
* 5. Udaberriko Klasikan
**1968**
* Etapa 1 Kataluniako Voltan.
* 5. Levanteko Itzulian
* 6. Andaluziako Itzulian

## Taldeak 
* 1965 (Olsa) (Independentea)
* 1966 &ndash; 1967 (Fagor)
* 1968 (Ferrys)
* 1969 (Karpy)
* 1970 (KAS)
* 1971 (Orbea)

## Kanpo estekak 
* Gabino Erenozegaren palmares osoa
Shangri-La

[thumb|**Shangri-La** [Himalaia mendietan kokaturiko fikziozko leku bat.]]
**Shangri-La** Himalaia mendietan kokaturiko fikziozko leku bat da, lehenbiziko aldiz 1933ko James Hilton idazlearen *Lost Horizon* eleberrian aipatu zen. Hau leku utopiko gisa deskribatua da, betiereko zoriontasunaren lurraldea, mundutik erabat isolatua. Eleberrian Shangri-Lako biztanleak ia hilezkorrak dira; hortaz, esploratzaile eta abenturazaleek hura topatzeko irrika dute. Tibetar budisten *Shambhala* kondairazko erresumaren parekidea da.

## Ikus gainera 
* Shambhala
* Xanadu

## Kanpo estekak
1928ko Frantziako Tourra

**1928ko Frantziako Tourra** Itzuli Handi honen 22. edizioa izan zen. 1928ko ekainak 17 eta uztailak 15 artean ospatu zen, 22 etapatan banatutako 5375 kilometroko ibilbidea eginez, garailea izan zen Nicolas Frantz luxenburgotarrak, batez beste, 27,87 kilometro orduko abiaduran bete zituenak.

162k hasi eta 41ek amaitu zuten proba.

Nicolas Frantz probaren hasieratik amaierara izan zen liderra.

## Etapak 
## Sailkapen nagusia 
|}

## Kanpo estekak