Carmen Herrero Ayllón

**Carmen Herrero Ayllón** (Madril, 1913ko irailaren 13a - 1997ko maiatzaren 10a) espainiar kimikari, ikertzaile zientifiko eta kirolaria izan zen, aitzindaria ikasketa zientifikoetan eta lehiaketa-kirolean (Espainiako errekorra ezarri zuen xabalina-jaurtiketan).

## Biografia 
Carmen Herrero Ayllón Madrilen jaio zen, kulturarekiko interes handia zuen profesional-familia batean, beren seme-alabei garapen pertsonalerako modu gisa ikasteko interesa eta beharra irakatsi zietena.  Aita, Román Herrero de la Orden (farmazialari klinikoa eta Farmaziako akademikoa), errepublikarra eta masoia, erregimen frankistak errepresaliatua, eta ama, Vicenta Ayllón Torroba (maistra), jatorriz, aita Soriakoa eta ama Vinuesakoa ziren. Familia, Bigarren Errepublika amaitu zuen Franco jeneralaren estatu-kolpearen ondoren, diktadura frankistak errepresaliatu zuen. Aita Masoneria eta Komunismoaren Errepresiorako Auzitegi Bereziak auzipetu zuen, eta Vicente, Enrique eta Alejandro nebek kanpoko eta barruko erbestea bizi izan zuten.

Institutu-Eskolan ikasi zuen, Retiro sailean, eta 1933an lizentziatu zen Kimika Zientzietan. Madrilgo Unibertsitate Zentralean lizentziatura lortu zuen lehenengo emakumeetako bat izan zen (1970etik Unibertsitate Konplutentsea).

Ikasle izan zen urteetan kirol eta ikasle elkarteetan parte hartu zuen, Herrero Ayllón inplikatu egin zen eta Unibertsitateko Eskola Federazioa osatzen zuten elkarteetako Zuzendaritza Batzordeetan parte hartzeko aurkeztu zen. Emakumeak gizartearen parte aktibo zirela eta XX. mendeko lehen urteetan Espainiako gizartean gertatzen ari ziren aldaketa sozialari laguntzen ziotela uste zuen korronte batekoa zen.

II. Errepublikako urteetan egindako ikerketa- eta irakaskuntza-lana zela eta, errepresaliatu egin zuten, eta Francoren diktadurak arazketa-espedientea ireki zion. Espediente hori zehapenik ezarri gabe amaitu zen.

Herrero Ayllón Angel Vian Ortuñorekin ezkondu zen, fakultateko kidea eta kimikaria bera bezala, eta bost seme-alaba izan zituzten: Mariano, Carmen, Angeles, Ana eta Alejandro.

Carmen Herrero Ayllónen ibilbidea hainbat doktore-tesitan aztertu eta ikertu da, hala nola irakaskuntzaren alorrekoa, *Mujeres y segunda enseñanza en Madrid (1931-1939)*; *El personal docente femenino en los institutos de bachillerato* María Poveda Sanzena,

## Ibilbidea 
### Ikerketa 
Carmen Herrero Ayllónek Fisika eta Kimikako Institutu Nazionalaren Laborategian (1932an Rockefeller Fundazioak sortu zuena) ekin zion bere ikerketari, doktore-tesia prestatzen ari zela, Kimika Fisika Sailean.

1931. eta 1937. urteen artean, Fisika eta Kimikako Institutu Nazionalean 36 zientzialari inguruk egiten zuten lan, hau da, ikertzaileen %22k. Carmen Magallón Portolésen arabera: "30eko hamarkadaren hasieran, fisika eta kimika hedatzen ari ziren eremuak ziren, eta emakumeak erakarri zituzten, horietako asko Madame Curieren adibide bikainaren eraginez".

### Irakaskuntza 
Ikerketa-jardueraz gain, Carmen Herrero Ayllón kimikako irakaslea izan zen Institutu-Eskolan eta Soriako Institutuan (gaur egun Antonio Machado BHI). Carmen Herrero Ayllónek proiektu horretan trebatu eta parte hartu zuen, eta Kimikaren irakaskuntzan garatzen lagundu zuen, espiritu kritikoa estimulatzen duten metodo zientifikoak aplikatuz.

### Kirola 
Kirolean, emakumeengan ohikoa ez zen garai batean, eragin berezia izan zuten familiak eta Eskola-Institutuko hezkuntzak, autonomia pertsonala garatzeko gorputz-hezkuntza garrantzitsutzat jotzen baitzuten. Carmen Herrero Ayllón Sociedad Atlética Madrileña kirol elkarteko Emakumeen Ataleko kideetako bat izan zen, eta bertan entrenatzen zuen eta bere klubean lehiatzen zen.

1930ean xabalina jaurtiketaren marka espainiarra ezarri zuen, 26 metro eta 44 zentimetrorekin, Margot Moles taldekidea gaindituz.

### Misio pedagogikoak 
Carmen Herrero Ayllón II. Errepublikan sortutako eta *Misio Pedagogikoak* (1931-1936) bezala ezagutzen zen kultura zabaltzeko programaren parte izan zen, Antzerki eta Koru jardueran. Herrero Ayllonek Juan del Encinaren *La Égloga Pastoral* bezalako antzezlanetan parte hartu zuen, Angeles Campos, Rosario Somolinos, Carmen Caamaño, Mercedes Ontañon eta Concha Barezekin eszenatokia partekatuz.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* *Mujeres de la II República. Historia de la mujer. Tomo I 1931-1939.* Ramón Guerra de la Vega.
* *Margot Moles, la gran atleta republicana.* Ignacio Ramos.
* *El Madrid de las mujeres. Avances hacia la visibilidad (1833-1931).*
* *100 años en femenino Una historia de las mujeres en España.*
* *La lucha por la modernidad: las ciencias naturales y la Junta para Ampliación de Estudios.* Luis Enrique Otero Carvajal y  José María López Sánchez (2012).
* *Cronología de los Récords y Mejores Marcas Españolas de Atletismo.*