open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gaueko (argipena)

**Gaueko** hitzak gauari dagokiona adierazten du. Erabilera zenbait ditu:

* Gaueko, euskal mitologiako pertsonaia;
* **gaueko** edo gautarra, gauez jarduten duen animalia edo beste organismo bat;
* gaueko giroa, gauez gertatzen den aisialdi kolektiboa.
Gaueko bizitza (argipena)

**Gaueko bizitza** lokuzioak adiera zenbait ditu:

* **gaueko bizitza**, animalia eta beste organismo gautarrena;
* **gaueko bizitza** edo gaueko giroa, gauez gertatzen den aisialdi kolektiboa.
Gautartasun

[thumb|180px|[Hontza animalia **gautarra** da.]]
**Gautartasunak** animalia eta organismo zenbaitek gauez izaten duten jardun aktiboagoari egiten dio erreferentzia. Animalia eta organismo horiek **gautarrak** direla esaten da. Hainbat arrazoi izan daitezke gautarra izateko, hala nola harrapariengandik babestea, harrapatzeko aukera handiagoak izatea eta eguneko berotik babestea.

## Kanpo estekak
Gutar (argipena)

**Gutar** (edo **Gútar**) hitzek adiera eta erabilera zenbait dituzte:

* **gutarra** edo guraria;
* **gutarrak**, talde bateko kideak taldekideen ahotik izendatzeko erabiltzen den terminoa, familia, interes edo iritzi berekoak direla esateko (ikus, talde eta gregarismoa);
** gora gu ta gutarrak, abertzaleen leloa;
** *Gu ta gutarrak*, 1899. urtean Pedro Mari Otañok idatzitako bertsoa;
** *Gu ta gutarrak*, 1968. urtean Magdalena Mouján Otaño argentinar idazleak idatzitako zientzia fizkiozko istorioa;
** Gu ta Gutarrak, Euskal Herriko musika taldea;
** Gu ta gutarrak, ETB1eko telebista saioa.
* Gutarra, Errioxako kontserba-enpresa;
* Gútar, Jaén probintziako herria;
* **gutar**, Gotlandiako herritarrak, suedieraz.
Iluntasun

thumb|200px|Iluna.

**Iluna**, **iluntasuna** edo **ilunpea** argi ikusgarriaren eza da. Iluna den edo dagoenaren egoera da.

Gizakiok ezin ditugu koloreak ezagutu iluntasun edo argi asko dagoenean. Argi gutxi dagoenean, pertzepzio akromatikoa da eta, azkenik, beltza.

Iluntasunarekiko erantzun emozionalak hitzaren erabilera metaforikoa sortu du hainbat kulturatan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Wavre

**Wavre** (frantsesez  ahoskatua, , ) Belgikako Valonia eskualdeko Valoniako Brabante probintzian kokatzen den udalerri bat da. 2012an 33.231 biztanle zituen.

Wavre Dyle ibaiaren haranean dago. Biztanle gehienek frantsesa dute ama hizkuntza eta  edo  dute jentilizioa. Wavre egungo udalerriak Limal eta Bierges antzinako herriak ditu barnean.

## Kanpo estekak 
* Wavreko Udal webgunea
Péruwelz

**Péruwelz** (, pikardieraz: *Piérwé*) Belgikako hegoaldean dagoen hiria, Valonian hain zuzen ere.

## Auzoak 
thumb|ezkerrera
Egungo Péruwelz 1977an sortu zuten, inguruko hamar udalerri batuz:
* I. Péruwelz
* II. Bon-Secours
* III. Roucourt
* IV. Bury
* V. Braffe
* VI. Baugnies
* VII. Wasmes-Audemez-Briffoeil
* VIII. Brasménil
* IX. Wiers
* X. Callenelle
Herrixka hauek ere baditu:
* (XI.) Briffœil
* (XII.) Audemez
* (XIII.) Ringies
* (XIV.) Ponange

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Goienetxe jauregia (Irurita)

**Goienetxe jauregia**, **Goienetxe Dukeen jauregia**, **Indakoetxea** edo **Iriarteko Gastonen dorretxea ** Iruritako jauregia da, Nafarroa Garaiko Baztan udalerrian dagoena. Herrigunean dago, plaza nagusiaren albotik igarotzen den errepidearen albo batean. **Indakoetxea** edo Bidexkaren Etxea, antzinako izena etxea zegoen tokiaren ondorioa izan zen, Iruñeara joateko Errege Bidearen ondoan.

## Historia 
Eraikina XV. mendearen amaieran altxatu zen. Egiteko Baztango harlandua erabili zen eta estiloan garaiko Pirinioetako etxeen estetika jarraitu zen. Jauregiak lau solairu eta ganbara ditu, beraz, garapen bertikala erakusten du. Eraikina bi zaharberritze garrantzitsuak ezagutu zituen: lehenengoa, sute handi baten ondorioz, XVIII. mendearen bukaeran; bigarrena XX. mendeko 70. hamarkadan, etxea garaiko beharretara egokitzeko. Aldaketak barrualdean egin ziren, kanpotik berdin mantentzeko.

## Eraikina 
Barrokoa da. Bi dorre ditu, eta aitzinaldean arranoa eta bi armarri blasonatu.

## Kanpo estekak 
* Goienetxe jauregia eta Iruritako jauregien inguruko argibidea
Mouscron

**Mouscron** (frantsesez  ahoskatua; ,  ahoskatua; pikardieraz: *Moucron*) Belgikako hego-mendebaldean dagoen hiria, Valonian hain zuzen ere.

Egungo Mouscron udalerriak Dottignies ('**), Luingne eta Herseaux (**') antzinako udalerriak ditu barnean. Mouscronek Belgikako komunitate valoniarentzat erreztasunak ditu.

## Herri eta hiri senidetuak 
* : Liévin
* : Fécamp
* : Rheinfelden
* : Barry

## Ikus, gainera 
* Hizkuntza erraztasunak dituzten udalerriak

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Huy

**Huy** (,  ahoskatua; ; ) Belgika ekialdeko hiria da (Liejako probintzia). Mosa ibaiaren ertzean kokaturik, eskualdeko industriagune nagusian dago.

*La Flèche Wallonne* txirrindularitza-lasterketa ospetsuak udalerrian du amaiera, *Mur de Huy* izeneko muinoan hain zuzen ere.

## Herri eta hiri senidetuak 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgunea
Kyrie Irving

**Kyrie Irving** (Melbourne, ) bi nazionalitate (estatubatuarra eta australiarra) dituen saskibaloi jokalaria da. 1,88 metroko altuera du eta antolatzaile posizioan jokatzen du. 2011ko Draftean Cleveland Cavaliers taldeak lehenengo txandan eta lehenengo posizioan hautatu zuen. Geroztik, Cleveland Cavaliersetan jokatzen du.

## Karrera Pofesionala 
Kyrie-k bere oraindinoko karrera profesional laburrean lau gertaera berezi izan ditu. Hasteko, 2011ko Draft-ean lehenengo postuan aukeratua izan zen; Cleveland Cavaliers taldeak Irving hautatu zuen aipatutako urtean,  antolatzaile posizioan zuten hutsa betetetzeko asmoz. Melburnekoak sekulako denboraldia egin zuen 18,5 puntu eta 5,5 asistentzia batez beste eta horren ondorioz "Rookie of the year" (Urteko hasiberria) saria irabazi zuen.
Hurrengo urtean, 2012-2013 denboraldian, lesio desberdinen ondorioz, hainbat partidu galdu izan arren, aurreko urteko zenbakiak eta estatistikak hobetu zituen eta All Star-ean haren lehenengo agerraldia egin zuen. Bertan Rising Start Challenge partiduan parte hartu zuen eta izugarrizko saskibaloi erakustaldia emateaz gain  partidu hartako MVP-a (Jokalari Baliotsuenaren Saria) jaso zuen. Gainera, asteburu itzel horretan hiruko jaurtiketen txapelketa  ere irabazi zuen.
Hurrengo denboraldian, Irving-ek ekialdeko konferentziako hasierako bostekoan antolatzaile modura hautatua izan zen, All Star Game-ean parte hartzeko. Ikaragarrizko partidua egin ondoren (31 puntu eta 14 asistentzia) MVP saria lortu zuen eta gainera, denboraldi hartan, estatistika bikainak izan zituen (20,8 puntu 6,1 asistentzi eta 3,6 errebote partiduko).

Bukatzeko, Irving-ek 2014-2015 denboraldeian bertan, LeBron-en laguntzaz, bere taldea NBA-ko finaletan sartzea lortu zuen Golden States Warriorsen kontra, baina zoritxarrez, finaletako bigarren partidan lesionatu egin zen eta Cleveland-ek ez zuen NBA-ko txapeldunen eraztuna irabaztea lortu Stephen curry-ren nibelarengatik. 

## Bizitza pertsonala 
Saskibaloiaz gain Irving-ek hainbat zaletasun ditu (abestu, dantzatu edo saxoa jo), hala nola, egunerokoa irakurtzea eta garatzea gustuko du. Bere aitabitxia, Rod Strickland, NBA-ko jokalari ohia da eta bere lehengusua unibertsitate mailan jokalari ontzat hartzen dute.

2011an, bere aitari unibertsitateko tituloa Duke-ko unibertsitatean bukatuko zuela hitz eman zion.
Azkenik, telebista mailan hainbat agerraldi izan ditu, besteak beste, PepsiMax-eko irargarki batean eta Disney Channel- eko atal batean. Iragarkiari dagokionez, aipatzekoa da nahiko ohiartzun izan zuela; pertsona nagusi bezala mozorrotu zen eta Estatu Batuetako saskibaloi kantxa batean bertan zeuden gainerako jokalariekin partidu bat jolastu zuela. Hasiera batean, gaitasun gabeko jokalariaren plantak egin zituen eta horrela beste jokalarien mespretxua jasan zuen. Baina  denbora aurrera joan ahala bere benetako maila erakutsi zuen eta aipatutako jokalarien ezustekorako izaugarrizko jokaldiak egin zituen.  Beraz, iragarki honek adierazi nahi duena zera da: ustez agerikoa dena ez da zertan horrela izan behar eta nolabait, petsona nagusiekiko errespetua eduki behar dugula.

## Estatistikak 
### Denboraldi erregularra
Komandante uharteak

**Komandante uharteak** edo **Komandorsk uharteak** (errusieraz: Командо́рские острова́, *Komandorskiye ostrova*) Asiako ipar-ekialdeko uharte multzo bat dira, Bering itsasoaren hego-mendebaldean, Kamtxatka penintsulatik 175 km ekialdera kokaturik daudenak. Uharte nagusiak Bering, Medny, Toporkov eta Ary Kamen dira, eta 1.846 km²ko eremua hartzen dute guztira. Administratiboki Errusiako Kamtxatka kraiaren barnean daude.

Klima hotza da (10&nbsp;°C abuztuan eta -4&nbsp;°C otsailean). Vitus Bering komandante errusiarrak aurkitu zuen uhartedia eta han hil zen 1741. urtean. Haren omenean jarri zitzaien uhartei Komandorsk izena eta itsasoari zein itsasarteari Bering izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Uharteei buruzko informazioa Beringisland.ru
Tsukuba (Ibaraki)

Japoniako erdialdean dagoen hiria da, Honshuko uhartean dagoena, Ibaraki prefeturako hiri industriala da. 2010eko erroldaren arabera 217.315 biztanle ditu.

## Geografia 
Tsukuba mendiaren oinean dago, prefeturaren hego mendebaldean.

## Historia 
Hiri oso berria da. XX mendeko 60. hamarkadan Ōho, Sakura, Toyosato eta Yatabe herriak batuz. Ordutik aurrera hiriak garapen handia izan zuen, beti ere **Tsukuba Zientzia Hiriaren** uberan eta 70. hamarkadan hasi ziren hiriaren erdigunea eraikitzen Brasilia, Novosibirsk edo Palo Alto-ren antzera.

Gaur egun zientzia eta ikerketarekin erlazionaturiko unibertsitate, konpainia eta museo ugari daude Tsukuban.

## Ondasun nabarmenak 
* Tsukuba mendia
* Tsukuba santutegia

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 
* 

## Iruditegia 

Irudi:University of Tsukuba dsc04769.jpg|Tsukubako unibertsitatea.
Irudi:TsukubaSan3.JPG|Tsukuba mendia.
Irudi:Tsukubasan-jinja haiden.JPG|Tsukuba santutegia.

## Kanpo estekak 
*  Tsukubako webgune ofiziala.
Diomedes uharteak

**Diomedes uharteak** (), **Gvozdev uharteak** () ere deituak, Bering itsasartean kokatutako bi uharte harkaiztsu txiki dira. Batetik bestera 4 kilometro inguruko tartea dago, eta handik igarotzen da Errusia eta Amerikako Estatu Batuen arteko muga.
* Uharte handienak, Diomedes handia (errusieraz: о́стров Ратма́нова, *ostrov Ratmanova*) edo Imaqliq deitua, 29 kilometro koadroko eremua du, eta bertan ez da inor bizi. Administratiboki Errusiako Txukotka Barruti Autonomoaren barnean dago.
* Uharte txikienak, Diomedes txikia (ingelesez: *Little Diomede*) edo Ignaluk deitua, 7,3 kilometro koadroko eremua du eta 2011n 135 biztanle zituen. Administratiboki Alaskako (AEB) Nome errolda eskualdearen barnean dago.

Diomedesak Bering itsasartearen erdigunean daude, Siberia eta Alaska lurralde kontinentalen artean. Iparraldean Txuktxien itsasoa dago eta hegoaldean, berriz, Bering itsasoa. Uharteditik 9,3 km hegoaldera dagoen Alaskako Fairway Rock uhartetxoa ez da Diomedesen zatitzat hartzen.

Bering itsasartean zehar itsastatu zuen lehenbiziko europarra Semion Dezhniov, errusiar esploratzailea, izan zen, 1648an. Hark eman zuen bi uharte hauei buruzko lehen berria.

Bestalde bi uharteen artean Nazioarteko egun aldaketa lerroa ere igarotzen da, horrek bi uharteak eguzki denbora berdinean egon arren, Diomedes txikia eta handiaren artean ia egun bateko denbora diferentzia egotea ahalbideratzen du, neguan 21 orduko diferentzia eta udan 20 ordukoa. Adibidez, neguan Diomedes txikian larunbateko goizeko 9:00ak diren artean Diomedes handian igandeko goizeko 6:00ak dira. Horregatik uharteek batzutan Biharko uhartea (Diomedes handia) eta Atzoko uhartea (Diomedes txikia) izenez ere ezagunak dira.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Estafetako bihurgunea

**Estafetako bihurgunea** edota **Merkatarien bihurgunea** Iruñeko Alde Zaharran dagoen gune bat da, hain zuzen ere Merkatarien kaleak eta Estafeta kaleak elkar topo egiten duten gunea.

## Iruñeko entzierroa 
Iruñeko entzierroaren gune ospetsuenetakoa da, Kailejoiarekin batera baita arriskutsuenatakoa ere, Merkatarien kalea eta Estafeta kaleen arteko bapateko 90º-ko bihurguneak arrisku handiko egoerak sortarazten baiditu, batez ere Estafeta kalerantz doazen lasterkariek bihurgunea ezker aldeko egurrezko oholesietaik hartu ezkero, bertan maiz lasterkariek eta zezenek elkar talka baidute, betiere lehenbizikoen kalterako. Bihurgunea ezkerrealdetik hartzeko joera hori lasterkari kanpotar edota eskamentu gutxikoen artean zabaldua izan ohi da, aldiz, iruindar edota ohiko lasterkariek ezkerraldea nola edo hala ekidin eta bihurgunea eskuinaldetik hartzen dute.

## Kanpo estekak
San Frantzisko plaza (Iruñea)

**San Frantzisko plaza** Iruñeko Alde Zaharrean dagoen plaza bat da.

## Kokapena 
Bertan honako kale hauek topo egiten dute: Iparraldetik, Hilarion Eslaba kalea; mendebaldetik, San Frantzisko kalea eta Kale Nagusia; ekialdetik, Florencio Ansoleaga kalea eta Kale Berria; eta hegoaldetik, San Migel kalea eta Kontseiluko plaza.

## Plaza 
Plazaren mendebaldean Frantzisko Deuna Ikastetxe Publikoa eta San Frantzisko Asiskoaren monumentua dago, aldamenean txakur bat duela (Santua aberezalea baitzen), eta ekialdean berriz, Iruñeko liburutegia (*La Agrícola eraikina*) eta haurrentzako parke bat dago, ipar eta hegoaldean zuhaitzak eta atseden hartzeko eserlekuak daudelarik.

Irudi:Pamplona - Plaza de San Francisco de Asís, monumento a San Francisco 2.jpg|San Frantzisko Asiskoaren monumentua
Irudi:Escuela San Francisco.JPG|Frantzisko Deuna Ikastetxe Publikoa

## Kanpo estekak
Santa Ana plaza (Iruñea)

**San Ana plaza** Iruñeko Alde Zaharran dagoen plaza bat da. Sarbide bakarra du, hain zuzen ere, Jarauta kalekoa.

## Kanpo estekak
San Nikolas plaza (Iruñea)

**San Nikolas plaza** Iruñeko Alde Zaharrean dagoen plaza bat da. Bertan izen berdineko San Nikolas eliza dago.

## Kokalekua eta kaleak 
Plaza honetan honako kale hauek bat egiten dute: mendebaldetik San Gregorio kalea; iparraldetik, San Migel kalea; ekialdetik, San Nikolas kalea eta Lindatxikia kalea; eta hegoaldetik berriz, San Migel kalea (Sarasate pasealekuan amaitzen delarik).

Plaza hau Erdi Aroko San Nikolas burgua zenean kokatua dago.

## Ondarea 
* San Nikolas eliza

## Kanpo estekak
Philip Seymour Hoffman

**Philip Seymour Hoffman** (1967ko uztailaren 23a, Fairport, New Yorkeko estatua &ndash; 2014ko otsailaren 2a, Manhattan, New York) estatubatuar aktore bat izan zen. 2005an *Capote* filmarn burututako antzezpenarengatik Gizonezko aktore onenaren Oscar Saria irabazi zuen.

## Filmografia 
Taula honetan ikus daitezke film bakoitzaren zuzendaria, enpresa ekoizlea eta beste izenburuak (gaztelaniaz, frantsesez):

### Pertsonaiak 
## Kanpo estekak 
* Philip Seymour Hoffman aktorearen IMDBko fitxa irakurgai
Ilunbe (argipena)

**Ilunbe** edo **ilunpe** hitzek adiera zenbait dituzte:

* **ilunpe** edo **ilunbea**, iluntasuna;
* Ilunbe baserria, Bidania-Goiatzeko baserri historikoa;
* Ilunbe zezenplaza, Donostiako zezenplaza eta beste ikuskizunetarako tokia;
* Illunbe Kirol Elkartea, Pasaiako elkartea.
Pako Iriondo

**Pako Iriondo** (Elgoibar, 1926ko otsailaren 23a - Donostia, 2014ko otsailaren 15a) Euskal Mendizale Federazioko presidentea izan zen, baita Espainiako Mendi eta Eskalada Federazioko presidente-ordea ere.

Euskal Herriko mendizaletasunaren bultzatzaile handia izan zen, Zegama-Aizkorri Maratoiaren martxa sorreran ere eragin handia izan zuelarik.

## Erreferentziak
Santa Mariñe

***Santa Mariñe*** (aldizkaria) toki informazioaren gaineko Sopelana eta Urdulizko hiruhilabetekaria izan zen 1992 eta 1999 bitartean.
UK aldizkariak jarraitu zion.

## Kanpo estekak
Eperlano

**Eperlanoa** (*Osmerus eperlanus*) Osmeridae familiako itsasoko arraina da, ipar-ekialdeko Atlantikoan, Itsaso Baltikotik Bizkaiko golkoraino bizi dena. Jateko ona da eta Itsaso Baltikoko kostaldean tradizionala. 30 cm-ko luzere ere izan dezake.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paneka atlantiko

**Paneka atlantikoa** (*Mallotus villosus*) Osmeridae familiako itsas arraina da, ipar-ekialdeko Atlantikoan eta Ozeano Artikoan bizi dena. Jateko ona da eta haren arrabak (*masago*) Japoniako sukaldaritzan oso aintzat hartuak dira.

## Taxonomia 
Bi azpiespezie ditu:
* *Mallotus villosus socialis*
* *Mallotus villosus villosus*

## Deskribapena 
Paneka arrek 20 cm-ko luzera hartzen dute eta emeak handiagoak dira, 25,2 cm hartzerainokoak. Bizkarraldea oliba kolorekoa izan ohi dute eta sabelaldea zilar kolorekoa, alboetan ilunagoa. Sabelaldean arrek iridiszentzia gorrixka azaltzen dute.

## Bizilekua 
Ur hotzak atsegin dituzte eta horregatik Ozeano Artikoan eta Ozeano Atlantikoaren eta Ozeano Barearen iparraldean zehar burutzen dituzte migrazioak. Era berean beste espezie batzuen harrapakin dira, hainbat balea motak, fokak, bakailaoak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Basurde-arrain

**Basurde-arraina** (*Capros aper*) Caproidae familiako itsasoko arraina, bere generoan bakarra dena. Ekialdeko Atlantikoan, mendebaldeko Norvegiatik Senegaleraino, eta Mediterraneoan bizi da.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen 1758. urtean *Systema Naturae* liburuan.

## Deskribapena 
Basurde-arrain emeak 30 cm-tako luzera har dezake gehienez eta 85 gramotako pisua. Sexu dimorfismoa duen espeziea da, arrak normalean 13 cm ingurukoak izaten baitira.

Buruan begi handiak ditu eta mutur luze xamarra, begien diametroaren tamainakoa. Barnean aho luzagarri bat gordetzen du, zabaltzen denean hodi itxura hartzen duena. Erronbo itxurako gorputza du eta ezkata txikiek estaltzen dute. Bizkarrean hegats bakarra du 9-10 arantza eta 23-25 erradio bigun dituena. Buztaneko hegatsa ahurra da eta 3 arantza eta 22-24 erradio ditu. Ezaugarri guzti horiek itxura trinkoa ematen diote arrainari eta hortik datorkio "basurde" izena. 

220px|thumb|Hiru banda ilunak nabarmen dituen basurde-arraina.
Kolore arroxa edo laranja du.

## Banaketa 
Ozeano atlantikoaren ekialdean bizi da, Norvegia, Ipar itsasoa eta Eskoziatik hasi eta Bizkaiko golkoan barrena Senegal alderaino. Mediterraneoan ere aurkitzen da, Joniar itsasotik mendebaldera batez ere.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gofre

**Gofrea** (; ; ) Belgikan eta Estatu Batuetan jaten duten torta bat da. Irinez eta arrautzez egindako oreak parrila itxura du. Bero zerbitzatzen dituzte askotan txokolate edo beste goxoekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bi.zero

***Bi.zero*** Atarrabiako Karrikaluze Euskaldunon Elkartearen tokiko informazioaren gaineko euskarazko hiruhilabetekaria da.

Xukari jarraitzen dio.
## Ikus, gainera 
* Xuka
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Froga-harri

thumb|220px
**Froga-harria** zenbait metalen purutasuna, bereziki urrearena eta zilarrarena, aztertzeko erabiltzen den harria da. Horretarako, harria metalekin igurtzi, utzitako arrastoaren gainean, azido nitrikoa bota eta erreakzioa behatzen da. Hedaduraz, zerbait egiaztatzeko erabiltzen den elementu edo kontzeptuari ere deitzen zaio froga-harria.

## Kanpo estekak
Frank Ryan

**Frank Ryan** (Bottomstown, Irlanda, 1902 – Dresden, Alemania, 1944ko ekainaren 10a) irlandar errepublikar bat izan zen. Irlandako Gerra Zibilean errepublikarren aldeko IRAko kide nabarmena, An Phoblacht egunkariko idazlea, ezkertiar ekintzailea eta Espainiako Gerra Zibilan Errepublikaren aldeko nazioarteko brigadista ere izan zen.

Christy Moore irlandar kantautoreak Ryan eta Espainiako Gerra Zibilan borrokatu ziren irlandarren omenezko *Viva La Quinta Brigada* abestia konposatu eta abestu zuen, Ronnie Drew abeslariak ere honen bertsio bat abestu zuelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Waterzooi

Flandriako sukaldaritzan tradizionala den erregosia da.

Arraina edo oilaskoa osagai nagusitzat duen erregosi honek barazkiak ere baditu. Batzutan  edo Ganteko *Waterzooi* diote. Kondairak bertokoa zen Karlos Habsburgokoaren platerrik kutunena zela dio.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Osmeridae

**Osmerido** (**Osmeridae**) Osmeriformesen ordenako izen bereko familiako arrainez esaten da. Neurriz txikiak eta egituraz luzaranak izaten dira. Ezkata galkorrez estalia dute gorputza. Bizkar hegal txiki gantzatsu bat dute uzki-hegalaren parean. Ipar Ameriketako ekialdeko itsasertzetan eta Artikoko itsasoetan bizi dira, batez ere.

## Taxonomia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Done Jakue plaza (Iruñea)

**Donejakue plaza** Iruñeko Alde Zaharran dagoen plaza bat da.

## Kokalekua 
Iruñeko udaletxearen atzealdean dago, Santo Domingoko aldapa eta Merkatuaren kalearekin bat egiten duten lekuan.

## Ondarea 
Plaza honetan Santo Domingoko eliza eta Santo Domingoko merkatua daude.

## Garraioa 
Iruñerriko Eskualdeko Hiri Garraioaren 14. lineak plaza eta eta Arrotxapea auzoak lotzen ditu.

## Kanpo estekak
Sada

**Sada** izenburuak honako adiera ezberdinak eduki ditzake:

* Sada (Coruña) - Galiziako udalerria.
* Sada (Nafarroa) - Nafarroako udalerria da.
* Sada (Mayotte) - Frantziako udalerria da, Mayotte departamenduan dagoena.
Sari (argipena)

**Sari** hitzak adiera zebait ditu:

* **saria**, lan edo meritu batengantik ordainez eman eta jasotzen dena,
** segurtasunean, saria, pertsona bat non dagoen edo lapurtutako zerbait berreskuratzeagatik eskaintzen dena,
** lansaria, lan baten trukean jasotzen dena;
* saria, Indiako jantzia;
* Sari, Irango hiria.
Dracula (1931ko filma)

***Dracula*** (euskaraz *Drakula*) 1931ko Tod Browning estatubatuar zinema zuzendariaren beldurrezko filma da. Bram Stoker idazlearen *Drakula* eleberrian oinarrituta dago eta Bela Lugosi hungariar aktoreak antzeztu zuen.

Drakula banpiroaren lehenbiziko filmetako bat izan zen: Bela Lugosi aktoreak bere antzezpenaz gaur egun aski ospetsua pertsonaia horren errol klasikoa eta errepikatua osatu zuen, alegia, itxura dotorea eta noblea duen banpiroa, emakumezkoengan pizten duen sexu erakarpena...

## Argumentua 
Drakula kondeak Karpatoak laga eta Ingalaterrara doa, morroi gisa kontulari bat berekin batera eramanez. Jada, Londresen dagoela, ezkongai dagoen neska gazte batez maitemindu da. Drakulak gauero neska gaztea ezkutuan bisitatu eta pixkanaka haren odola edan eta azkenik bere emazte bilakatu du. Baina neskaren osasun kaskarrak bere familia kezkatu duenez, Van Helsing doktoreari laguntza eskatu eta hark neskaren ahultasunaren arazoa zein den argi eta garbi zein den jakinarazi die: banpiroa.

## Aktoreak 
* Béla Lugosi ... Drakula kondea
* Helen Chandler ... Mina
* David Manners ... John Harker
* Dwight Frye ... Renfield
* Edward Van Sloan ... Van Helsing
* Herbert Bunston ... Seward doktorea
* Frances Dade ... Lucy
* Joan Standing ... Briggs erizaina
* Charles K. Gerrard ... Martin

## Iruditegia 

Irudi:Bela lugosi dracula.jpg|Bela Lugosi, Drakula.
Irudi:Bela Lugosi as Dracula-2.jpg|Bela Lugosi, Drakula.
Irudi:Bela Lugosi as Dracula, anonymous photograph from 1931, Universal Studios.jpg|Bela Lugosi, Drakula.
Irudi:Renfield.jpg|Dwight Frye, Remfield.

## Ikus gainera 
* *Drakula*: Bram Stoker irlandar idazlearen eleberria.
* *Dracula (1958ko filma)*: Terence Fisherrek zuzendu eta Christopher Lee eta Peter Cushing aktoreek antzeztua.
* ''Bram Stoker's Dracula*: 1992ko Francis Ford Coppolaren filma.

## Kanpo estekak 
* *Dracula'' filmaren IMDBko fitxa irakurgai
Tsukuba mendia

Japoniako Honshu uhartearen erdialdeko sumendia da, 877 metrotako garaiera duena. Ibaraki prefeturan dago, izena ematen dion herriaren ondoan.

## Mendia 
Ezaguna da Japonian dituen bi tontorrek sortzen dioten profilagatik (Nyotai-san 877 m eta Nantai-san 871 m) eta urtero milaka mendizalek igotzen dute "mendi morearen" tontorrera Kantō lautadaren ikuspegiaz gozatzera.

Mendia bera bezain ikusgarria da tontorrean dagoen santutegi xintoista, Tsukuba-san-jinja (筑波山神社).

Igoera Miyukigahara bidetik egiten da eta goian denda eta jatetxeak daude. Funikularrean edo teleferikoan ere igo daiteke.

## Kondaira 
Kondairak dioenez duela milaka urte jainko bat Lurrera jeitsi zen eta bi mendiri galdetu zien bertan bizitzerik izango ote zuen. Fuji mendiak ezetz erantzun zion, bere konoa perfektua izanik jainkoen laguntzerik behar ez zuela pentsatuta, Tsukubak aldiz baietz erantzun zion eta jatekoa eta ura eskaini. Ordutik Fuji mendia hotza eta soila da, Tsukuba aldiz bizitzaz betea eta landaretzak kolore desberdina du sasoiaren arabera.

## Iruditegia 

Irudi:Houkyousan-view of Tsukuba.JPG
Irudi:Mount Tsukuba shops on peak.jpg|Tontorreko dendak.
Irudi:Mount Tsukuba Jinja.jpg|Tsukuba santutegia.
Irudi:Mount Tsukuba Rope way cab 1.jpg|Teleferikoa.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Kasama (Ibaraki)

Japoniako erdialdean dagoen hiria da, Honshuko uhartean dagoena, Ibaraki prefeturan. 2012eko erroldaren arabera 79.460 biztanle ditu. Kasama Inari santutegiagatik da ezaguna.

## Geografia 
Ibaraki prefeturaren erdialdean dago, prefeturako hiri nagusiak diren Mito eta Tsukubaren artean.

## Historia 
Edo Aroan gazteluaren inguruan eratu zen posta-hiria izan zen eta bertako jauntxoak santutegia babestu eta bultzatu zuenez Kantō eskualdean ezezik Japonia guztian ere zabaldu zen bere izena. Meiji berrezarkuntzan gaztelua eraitsia izan zen eta gaur egun aztarnak baino ez daude ikusgai.

2006an Iwama eta Tomobe herriek bat egin zuten Kasama eratuz.

Kasama famatu bihurtu duen beste ezaugarria zeramikazko ontzigintza izan da, *kasama-yaki* (笠間焼き) izenaz ezagutzen dena.

## Ondasun nabarmenak 
* Kasama Inari santutegia
* Kasamako gazteluaren aztarnak
* Kasama Nichido arte museoa
* Sashiro mendia

## Iruditegia 

Irudi:Haiden of Kasama Inari Shrine01.jpg|Kasama Inari santutegia.
Irudi:Kasama castle hachimandai yagura.jpg|Kasamako gaztelua.

## Kanpo estekak 
*  Kasamako webgune ofiziala.
Franco Trappoli

**Franco Trappoli** (Orvieto, Italia, 1947ko azaroaren 5a) politikaria da, Italiako Alderdi Sozialistako kidea. 1983tik 1987 arte eta 1992tik 1994 arte Italiako Diputatuen Ganberako legebiltzarkide izan zen. Halaxe, Italiako Parlamentuko lehen kide budista bihurtu zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Radio Radicale: Eventi a cui ha partecipato Franco Trappoli
Karlos Santamariaren pentsamendua

***Karlos Santamariaren pentsamendua*** Joxe Azurmendi gipuzkoarrak idatzitako saiakera liburua da. Karlos Santamariaren lana biziberritzeko Euskal Herriko Unibertsitateak abiatu zuen proiektuaren baitan argitaratu da liburua, Jakin Taldearekin elkarlanean.

Joxe Azurmendik Karlos Santamariaren pentsamendua arakatu eta bi atal nagusitan banatuta aurkeztu digu liburuan. *Ideiak* izeneko atalak Santamariaren autokontzientzia intelektuala biltzen du. Hau da, garaiko autore eta joera ezberdinen artean Santamariak bere burua pertsonalismoan nola kokatzen duen azalduko du Azurmendik. Pertsonalismoa pertsonari buruzko gogoeta da eta pertsonaren lehentasun absolutua aldarrikatzen du Mendebaldeko kultura guztiaren krisiaren baitan. Azurmendiren hitzetan krisi hori, Euskal Herrian, oposizio hondagarrietan azaleratu da, adibidez: irabazle/galtzaile, abertzale/sozialista, fededun/antiklerikal... Santamariak oposizio horiek gainditu nahiko ditu.

*Ekintza* izeneko bigarren atalean Santamariaren ekintzak baino ekintza horiei buruz eta horietan garatu dituen gogoetak biltzen dira: kontzientziako askatasuna eta erantzukizuna, egiteko sozial handiak, gizarte-bizitzan beharrezko tolerantzia, demokrazia, bakea...

Liburuaren egitura hori izanagatik Azurmendik zera ohartarazten du:

 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* *Karlos Santamariaren pentsamendua*
* Karlos Santamaria EHUren weborrian.
Chimay

**Chimay** (frantsesez  ahoskatua; ) Belgikako hegoaldean dagoen hiria, Valonian hain zuzen ere. Udalerrian Oise ibaiaren iturria dago.

## Auzoak 
Valonierazko izenak letra etzanean:
* Baileux (*Balieu*)
* Bailièvre (*Bailleve*)
* Bourlers (*Bourlé*)
* **Chimay** (*Chimai*)
* Forges (*Foidjes*)
* L'Escaillère (''L'Ecayire*)
* Lompret (*Lompré*)
* Rièzes (*Rieze*)
* Robechies (*Robchiye*)
* Salles (*Sale*)
* Saint-Remy (*Sint-Rmey*)
* Vaulx (*Vå*)
* Villers-la-Tour (*Vilé-al-Tour*)
* Virelles (*Virele'')

## Herri eta hiri senidetuak 
* : Conflans-Sainte-Honorine
* : Ramsgate

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala
Werfen dorrea

thumb|241x241px|Werfen dorrea Europako herrialdeen banderekin
**Wefen dorrea** (**Zenit dorrea** edo **Banif dorrea** izenez ere ezagutua) Hospitalet de Llobregaten kokatzen den etxe orratza da. 2009an bukatu zen eta 107 metro eta 25 solairu ditu.

## Kanpo estekak
Lamar Odom

**Lamar Joseph Odom** (Queens, New York, ) estatubatuar saskibaloi jokalaria da. 2,08 metroko altuera du eta hegal-pibot posizioan jokatzen du. 1999ko Draftean Los Angeles Clippers taldeak lehenengo txandan eta laugarren posizioan hautatu zuen. Oso denbora laburrez eta polemikaz inguraturik Saski Baskonian jokatu zuen.

## Estatistikak 
### Denboraldi erregularra 
### *Playoff*ak
Kashima santutegia

Ibaraki prefeturako Kashima hirian dagoen tenplo xintoista da. Urte berri egunean 600.000 japoniar biltzen dira bertan.

## Borroka arteak 
Borroka arteen Kami Takemikazuchi-no-Ōkami (武甕槌大神) jainkoari dedikatua dago. Hainbat *dojo* ditu kenjutsu (剣術) eta kendō (剣道) praktikatzeko.

## Historia 
600 urtearen inguruan fundatu zen santutegia. Kashima Ōkami zerutikjeitsi omen zen eta bere omenez Jimmu, Sujin, Yamato Takeru eta Tenji enperadorreek jaialdi erlijiosoak antolatu zituzten eta santutegia osatuz joan ziren.

Meiji berrezarkuntzaren aurretik Jingū titulua hartu zuen, santutegi inperiala, Ise santutegia eta Katori santutegiarekin batera Japoniako hiru *Jingū* santutegiak dira. Katori santutegia eta Kashimakoa Emishitik (iparraldeko jendearen lurraldea) hain gertu egonik inperioaren frontea osatu zuten eta soldadu ugari izaten zen santutegiotan, hortik ere borroka-arteekiko zaletasuna.

2011eko Tōhoku lurrikarak hainbat kalte eragin zizkion, besteak beste sarrerako Torii erraldoia bota zuen. 2012an Torii berri bat altxatzen hasi ziren, 2014rako bukatuko dutena.

## Jaialdia 
Hamabi urtean behin, zaldiaren urtean Ofuma Jaialdi Inperial Handia ospatzen da Kashima eta Katori santutegietan. 2014ean ospatuko da berriz. Sorreratik bertatik ospatzen omen da, 1887an 12 urtean behin egitea erabaki zen.

## Iruditegia 

Irudi:Kashima-jingu romon gate.jpg
Irudi:Kashima-jingu roumon.JPG
Irudi:Kashima-jingu haiden-2.JPG
Irudi:Kashima the-great-torii.jpg|Sarrerako Torii-a, lurrikarak bota aurretik.

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Goiberri

**Goiberri** 2012tik Goierriko Hedabideak argitaratzen duen euskarazko toki informazioaren gaineko astekaria da.
 Goierritarra eta Otamotz aldizkariak bateginik sortu zen.
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Goierritarra
* Otamotz

## Kanpo estekak
Rob Morrow

**Rob Morrow** (New Rochelle, New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1962eko irailaren 21a) aktore estatubatuarra da. Ezaguna da *Numb3rs* telesailan Don Eppes pertsonaia interpretatzeagatik, eta batez ere, *Northern Exposure* (*Dr. en Alaska / Bienvenue en Alaska*) telesail gogoangarriko Joel Feischman medikuaren inpretazioagatik. Azken honi esker, hiru Urrezko Globo eta bi Emmy Sarietarako nominazio izan zituen.

## Filmografia 
### Zinema 
* *Private Resort* (1985) : Ben
* *Quiz Show* (1994) : Dick Goodwin
* *Last Dance* (1996) : Rick Hayes
* *Mother* (1996): Jeff Henderson
* *Par amour* (1998) (en) : Ben
* *Sam the Man* (2000): Daniel Lenz
* *Labor Pains* (2000): Ryan Keene
* *Other Voices* (2000): Jeff
* *Maze* (2000): Lyle Maze
* *The Guru* (2002) : Josh Goldstein
* ''The Emperor's Club'" (2002) : James Ellerby
* '"Night's Noontime* (2005): Dr. William Minor
* *Going Shopping* (2005): Miles
* *The Bucket List* (2008) : Dr Hollins
* *Begin Again* (2013): CEO

### Telebista 
* *Tattingers* (1989) : Marco Bellini
* *Northern Exposure* (*Dr.en Alaska*/*Bienvenue en Alaska*)(1990 - 1995): Joel Fleischman
* *The Day Lincoln Was Shot* (1998): John Wilkes Booth
* *Only Love* (1998) : Matthew Heller
* *Nearly Yours* (1999)
* *The Thin Blue Lie* (2000): Jonathan Neumann
* *Jenifer* (2001): Dr. Richard Feldman
* *Street Time* (2002): Kevin Hunter
* *Numb3rs* (2005 - 2010): Don Eppes
* *Custody* (2007) : David Gordon
* *The Whole Truth* (2010): Jimmy Brogan
* *Entourage* (2010 - 2011): Jim Lefkowitz
* *Manhattan* (2012): Leonard Brooks

### Zuzendari 
* *The Silent Alarm* (1993) film laburra
* *Maze* (2000) idazle eta ekoizle ere
* *Oz* (2002): "Laws of Gravity" kapitulua
* *Street Time* (2003) 3 kapitulu
* *Joan of Arcadia* (2004) 3 kapitulu
* *Numb3rs'' (2006 – 2010) 3 kapitulu
Inbisa dorrea

thumb|196x196px|Inbisa dorrea
**Inbisa dorrea** Hospitalet de Llobregateko etxe orratza da. 2010ean bukatu zen eta 104 metro eta 25 solairu ditu.

## Kanpo estekak
Brabante

**Brabante** () izan daiteke:

* Brabante (uhartea), Antartikako uhartea
* Belgikako bi probintzia:
** Flandriako Brabante
** Valoniako Brabante
* Ipar Brabante, Herbehereetako probintzia
* Frantziako Lorrenako hiru udalerriak:
** Brabant-en-Argonne
** Brabant-sur-Meuse
** Brabant-le-Roi
* Brabanteko dukerria, antzinako dukerria.

## Erreferentziak
Ursula Wölfel

**Ursula Wölfel** (Hamborn, Duisburg, 1922ko irailaren 16 &ndash; Heidelberg, 2014ko uztailaren 23a) haur literaturako alemaniar idazlea izan zen.

Heidelbergo Unibertsitatean filologia eta literatura ikasi zuen. Bigarren Mundu Gerra bukatuez gero Pedagogia ikasi zuen hezkuntza bereziko irakasle bezala Darmstadten hasi zen lanean. Bere lehenego liburua, dagoeneko haurrei zuzenduta, 1954an plazaratu zuen. 1961tik, beste lanak baztertuz, idazteari ekin zion buru-belarri. 1972an PEN Cluben sartu zen. Euskaraz gutxienez bere lau liburu argitaratu dira.

## Obra 
* *Hans im Glück. Das alte Märchen als modernes Klassenspiel.* 1959.
* *Der rote Rächer und die glücklichen Kinder.* 1959.
* *Fliegender Stern.* 1959.
* *Sinchen hinter der Mauer.* 1960.
* *Feuerschuh und Windsandale.* 1961.
* *Mond, Mond, Mond.* 1962.
* *Der Herr Wendelin.* 1963.
* *Julius.* 1964.
* *Joschis Garten.* 1965.
* *Wunderbare Sachen. Mein 1. Lesebuch.* 1966.
* *Siebenundzwanzig Suppengeschichten.* 1968.
* *Achtundzwanzig Lachgeschichten.* 1969.
* *Das blaue Wagilö.* 1969.
* *Das Wundertor.* 1969.
* *Die grauen und die grünen Felder. Wahre Geschichten.* 1970.
* *Erde, unser schöner Stern.* Štěpán Zavřel ilustrazioak, Patmos Verlag, Düsseldorf 1971.
* *Sechzehn Warum-Geschichten von den Menschen.* 1971.
* *Nebenan wohnt Manuel.* 1972.
* *Du wärst der Pienek. Spielgeschichten, Spielentwürfe, Spielideen.* 1973.
* *Neunundzwanzig verrückte Geschichten.* 1974.
* *Geschichten-Sammelsurium.* 1974.
* *Der Nachtvogel. Eine Geschichte.* 1975.
* *Ein Käfig für den gelben Vogel.* Kindertheater-Stück, 1979.
* *Jacob, der ein Kartoffelbergwerk träumte. Nacherzähltes aus seinem Leben 1832–1854.* 1980.
* *Bruder Franz von Assisi.* 1981.
* *Winzige Geschichten.* 1986.
* *Vom Morgen bis zum Abend.* 1987.
* *Hannas Reise.* 1989.
* *Ein Haus für alle.* 1991.
* *Die Glückskarte.* 1993.
* *Von der Zaubermütze und elf andere winzige Geschichten.* 1996.
* *Vom Apfelhäuschen und elf andere winzige Geschichten.* 1996.
* *Morgenkind. Geschichten zum Vorlesen.* 1997.
* *Das schönste Martinslicht.* 2003.
* *Nur für Weiße*
* *Die anderen Kinder*
* *Fliegender Stern.* 2007.

## Sariak 
* Deutscher Jugendliteraturpreis (1962), *Feuerschuh und Windsandale* liburuaz.
* Buxtehuder Bulle (1991) *Ein Haus für alle.* liburuaz.
* Deutscher Jugendliteraturpreis (Egileentzat Sari Berezia) 1991

## Euskaraz argitaratutako liburuak 
* *Soro berdeak, soro grisak* ((*Die grauen und die grünen Felder*). Donostia: Elkar, 1985.
* *Suzko zapatak eta haizezko sandaliak*. Donostia: Elkar, 1999. Itzultzaileak: Nekane Umerez eta Arantxa Azpitarte
* *28 ipuin barre egiteko*. Irun: Alberdania, 2004. ISBN:978-84-96310-16-2
* *29 ipuin zoro*. Irun: Alberdania, 2006. Itzultzaileak: Lola Erkizia eta Inazio Mujika Iraola

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
: "Iñurria eta ogi xerra" ipuina "Etxegiroan" web orrian: https://web.archive.org/web/20140201094129/http://www.etxegiroan.com/gazteak_euskara.php
Kasama Inari santutegia

Ibaraki prefeturako Kasama hirian dagoen tenplo xintoista da, Japoniako hiru Inari Okami santutegi handienen artean dagoena. Inari azeriaz gain nekazaritzaren Ukanomitama jainkoari dedikaturik dago.

## Historia 
Kondairek diote 651 urtean sortu zela, Kotoku enperadorearen garaian. Edo Aroan Kasamako jauntxoaren babesean Kantō eskualdean ezezik Japonia guztian ere zabaldu zen bere izena.

Gaur egun oraindik urtero 3'5 milioi erromes etortzen dira santutegira.

## Iruditegia 

Irudi:Haiden of Kasama Inari Shrine01.jpg|Haiden, eraikin nagusia.
Irudi:Kasama Inari shrine 1.jpg|Atea.

## Kanpo estekak
Aieru (argipena)

**Aieru** hitzak adiera zenbait ditu:
* **aieru**, uste edo susmoa;
** zientzian, aierua, frogatu gabeko proposizioa, ustez egiazkotzat hartzen dena;
* **aieru**, seinale edo arrastoa;
* **aieru** edo begi-keinua.
Begi-keinu

thumb|200px
**Begi-keinua**, edo Ipar Euskal Herrian **aierua**, begi bat itxiz pertsona batek egiten duen aurpegi-adierazpena da, era informal batean ezagutza konpartitua eta ezkutukoa eta sexu erakarpena adieraz ditzakeena.

## Kanpo estekak
Sexu erakarpen

thumb
**Sexu erakarpena** bikotekidearen interes sexuala piztu eta atxikitzeko ahalmena eta ahalmen horren gauzatzea da, ugalketarako nahiz, gizakien kasuan, interes erotikoaz. Atributu fisikoak, usainak, janzkera, estatus soziala eta nortasunaren beste zenbait alderdik eragiten dute.

## Ikus, gainera 
* Sex symbol

## Kanpo estekak
Synbranchiformes

**Synbrachiformes** aktinopterigio arrain ordenako bat da, Acanthopterygii superordenan dagoena.

## Taxonomia 
Guztira, 99 espezie, 15 generotan eta 3 familiatan banaturik, ditu:
* Mastacembeloidei subordena
** Chaudhuriidae
** Mastacembelidae
* Synbranchoidei subordena
** Synbranchidae

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Cochinos badia

**Cochinos badia** () Kuba uharteko badia da, egungo Matanzasko probintzian dagoena.

## Izena 
Bertoko kubatar gazteleraz  *sufflamen verres* arrainaren izena da, ez txerriena.

## Historia 
Bertan 1961eko apirilaren 17an lehorreratu ziren Fidel Castro bere postutik kendu nahi zuten hainbat erbesteratu kubatar antikastrista eta Estatu Batuetako CIAko kideak.

Ekintza edo inbasio ahalegin hau Estatu Batuetako gobernuaren laguntzarekin burutu zen (bai militarki, ekonomikoki zein entrenatzaile moduan) baina porrot egin zuen. Nahiz eta lehorreratu zuten lehenak estatu batuarrak izan, Estatu Batuetako gobernuak denbora luzez ukatu zuen hau, eta erbesteratu kubatarrei leporatu zien ardura guztia.

Gertaera honen ostean Kubak Sobietar Batasunarekin zituen loturak estutu egin zituen eta 1963an uhartean sobietar misilak ipintzea onartu zuen. Horrek Gerra Hotzeko krisirik larrienetakoa sortu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Urraketa (mekanika)

thumb|120px|Metalezko atal baten abrasioak eragindako txinpartak
**Urraketa** igurzketaz material edo pieza batean eragindako gastatzea da. Igurzketarako erabiltzen den materiala **urratzailea** dela esaten da.

## Kanpo estekak
Urradura (argipen)

**Urradura** hitzak adiera zenbait ditu:
* geologian, **urradura** edo abrasioa, arroka baten higadura mekanikoa, mugimenduan dabiltzan partikulek edo beste arrokek eraginda;
* mekanikan, **urradura**, urraketa edo materialak higatzeko eragiketaren ondorioa.
Inguruak

**Inguruak. Soziologia eta Zientzia Politikoaren Euskal Aldizkaria** Euskal Herriko Unibertsitateko Euskal Soziologia eta Zientzia Politikoaren Elkartearen unibertsitate-aldizkaria da. 1986ansortu zuten aldizkaria.

Formatu digitalean ere argitaratzen da: **Inguruak (bertsio digitala), ISSN 1695-8748 **
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Inguruak aldizkaria Inguma datu-basean
Antton Korta

**Antton Korta Jauregi**, goitizenez «Pintxan», ogibidez arrantzalea eta, kirol-arloan, Donostiako traineruetako arraunlari eta patroia izan zen.

1950ean Donostiak irabazitako Kontxako Banderan donostiarren patroi izateagatik da ezaguna.

## Kirol ibilbidea 
Arraunlari modura, Soterotxo patroi zuen traineruan arraunlari izan zen gaztetan, eta Kirikoren kuadrillakoa ere izan zen (nahiz eta ordezkoa zen, oso gazterik).

Helduaroan, Esperanzak eratutako traineruko patroi izendatu zuten, eta, 10 urteko ibilbidean, 1950eko Kontxako Bandera irabazi zuen, eta bigarren geratu zen 1949 eta 1952koetan. Santanderko Bandera ere irabazi zuten 1950ean.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* AGUIRRE, Rafael (2002): *Donostiako Estropadak (1879 - 2001) Regatas de la Concha*. Donostia: Kutxa Fundazioa,
Iñaki Echarte

**Iñaki Echarte Vidarte** (Iruñea, 1977). Narratzaile eta poeta, Espainiako gay literaturaren idazle ezagunetariko bat da. Literatura sortzailean Madrilgo "Escuela Superior de Arte y Espectáculos TAI" (Arte eta Ikuskizunen Goi Mailako Eskola) delakoan diplomatuta dago, zinema-gidoigile alorrean  2008an Madrilen "Huérfanos de Cernuda" (Cernudaren Umezurtzak) talde literarioa sortu zuen. Egun Madrilen bizi da.

## Obra 
### Ipuin liburuak 
* *Blues y otros cuentos*, Baile del Sol, 2009.

### Poesia liburuak 
* *Optimístico*, Baile del sol, 2013.
* *Soy tan blanco que cuando palidezco desaparezco*, Madril: Vitruvio, 2011.

### Saski-naski 
* *Huérfanos de Cernuda. Desestructuración cuer(po)ética*. Francisco Brivesekin batera idatzita. Luis Antonio de Villenaren hitzaurrea. O Grelo Ediciones, 2010.

### Antologiak 
* *Al otro lado del espejo (nadando contracorriente)*. Escalera, 2011
* *Viscerales*. Ediciones del viento, 2011
* *Más allá del Boom (nueva narrativa hispanoamericana)*. Madril: Lord Byron argitaletxea, 2007.
* *Versus. 12 rounds*, Madril: Editorial del Satélite, 2008
* *El juego de hacer versos, el juego de hacer cuentos*, Iruñea: Aula de Literatura, 2002.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
*  Egilearen bloga (pertsonala)
*  Egilearen blog literarioa
*  Egilearen poesia irakurketa Madrilen.
Megalops atlanticus

***Megalops atlanticus*** Megalopidae familiako arraina da, ur gazitan eta ur gezatan bizi dena. Atlantiko osoan bizi da. Ez da oso ona jateko baina 2,5 metroko luzera eta 161 kg. ere dituenez, arrantzaleak bere bila doaz.

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Syngnathiformes

**Sygnathiformes** arrain hezurdunen ordenetako bat da, barnean orratzak eta itsas zaldiak dituena. "Syngnathiformes" izenak "baraila-elkarturik" esan nahi du, antzinako grezierazko *syn* (*συν*, "elkar") + *gnathos* (*γνάθος*, "baraila") hitzen lotunea da eta.

## Familiak 
* Centriscidae familia
* Solenostomidae familia
* Syngnathidae familia
* Aulostomidae famlia
* Fistulariidae familia

## Kanpo estekak
Gymnotiformes

**Gymnotiformes** arrain teleosteoen ordena da.

## Taxonomia 
Hona hemen familiak subordenatan eta superfamiliatan banaturik:

**Gymnotiformes** ordena
: **Gymnotoidei** subordena
::: Gymnotidae familia
: **Sternopygoidei** subordena
:: **Rhamphichthyoidea** superfamilia
::: Rhamphichthyidae familia
::: Hypopomidae familia
:: **Apteronotoidea** superfamilia
::: Sternopygidae familia
::: Apteronotidae familia

## Banaketa 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Agustin eliza (Iruñea)

**San Agustin eliza** Iruñeko Alde Zaharrean dagoen eliza bat da.

## Kokalekua 
San Agustin kalean dago, kale honek, Xabier kalea eta Caldereria kaleak bat egiten duten kalegurutzean.

## Historia 
XVI. mendean gaur egungo eliza antzina Agustindarren Komentua zegoen lekua eraiki zen. Aurrealdea geroago eraikia izan zen, 1897an gauzatutako zaharberritzearen ondorioz, baina Erdi Aroko estiloa mantendu du. Elizaren barnealdean Aingeru Zaindaria edota Guardako Aingerua eta San Joseren erretaulak nabarmentzen dira.

Fitxategi:Pamplona_vivaopictures_02.jpg|Xabier kalea eta San Agustin elizaren kanpandorrearen ikuspegia Dormitaleria kaletik.
Fitxategi:Pamplona - San Agustin 02.jpg|Kanpandorrea.
Fitxategi:Pamplona - San Agustin 03.jpg|Ataria.
Fitxategi:Pamplona - San Agustin 23.jpg|Barnealdea.
Fitxategi:Pamplona - San Agustin 22.jpg|Erretaula.
Fitxategi:Pamplona - San Agustin 24.jpg|Korua.

Bestalde, 1523an eliza honetan Garcilaso de la Vega olerkaria Done Jakueren Zaldun izendatu zuten. Hori dela eta elizan euskaraz eta gaztelaniaz honela dioen plaka bat dago:

Oraintxuki, eliza Iruñeko prentsan agertu izan da, inguruko hainbat bizilagunek elizaren kanpaien soinua salatuz, oraingoz epaileek soinua udal araudiaren barnean dagoela aipatu dutelarik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
La Agrícola eraikina

**La Agrícola eraikina** Iruñeko Alde Zaharrean dagoen eraikin bat da. Hain zuzen ere, San Frantzisko plazan dago.

1910ean Francisco Urkola arkitektoak diseinatu eta eraiki zuen. Eraikinak izena bere garaian bertan *La Agrícola* aseguru etxearen egoitza egoteagatik zor dio.

Gaur egun, han dago Iruñeko liburutegiaren egoitza. Liburutegi horri **Iruñeko Udal Liburutegi Zentrala** edota **San Frantzisko liburutegia** ere deitu ohi zaio. 2011n zaharberritu zuten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Higadura (argipena)

**Higadura** hitzak adiera zenbait ditu:
* geologian, higadura, prozesu geologikoa;
* mekanikan, pieza eta erraminten higadura, atxikiduraz, urraketaz eta partikula txikien erosioz eragindakoa.
Higadura (mekanika)

[thumb|300px|Ezkerreko [pinoia berria da, eskubikoa, berriz, '*higatuta* dago, erlojuaren zentzuan eragindako mugimenduagatik, ikus daitekeenez.]]
Mekanikan, **higadura** material baten azaleraren masa galera da, atxikiduraz, urraketaz, partikula txikien erosioz, korrosioz eta materialaren nekeaz. Higadura saihesteko, lubrifikatzaileak erabili eta materialak azalera leunetan mugitu behar dira, besteak beste. Higadura mugitzen diren elementuen arteko interakzioa aztertzen duen tribologia izeneko arloan aztertzen da.

## Kanpo estekak
Okhotsk

**Okhotsk** () Errusiaren ekialdeko muturrean dagoen Khabarovsk kraian kokatutako herrixka (hiri motako kokalekua) da. Okhotskeko itsasoaren bazterrean dago, Okhota ibaiaren ahoan. 2010ean 4.215 biztanle zituen.

## Klima 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Khabarovsk kraia

**Khabarovsk kraia** () Errusiako subjektu federal bat da, Ekialde Urruneko Barruti Federalean kokaturik dagoena. 788.600&nbsp;km²-ko eremua du eta 2010ean 1.343.869 biztanle zituen. Zentro administratiboa Khabarovsk hiria da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Errusiako kraiak

## Kanpo estekak
Soest (Alemania)

**Soest** (alemanez  ahoskatua) Alemaniako mendebaldean dagoen hiria da. Ipar Renania-Westfaliako estatuan dagoena. 46.685 biztanle zituen 2012an.

Germaniako Erromatar Inperio Santuaren garaian, gune nagusia izan zen. Hiri Inperial Askea, Hansaren kidea ere bazen.

## Gertuko hiriak 
* Bad Sassendorf
* Ense
* Lippetal
* Möhnesee
* Werl
* Welver

## Ondasun nabarmenak 
* San Patrokloren katedrala

## Herritar famatuak 
* Johann Gropper (1503–1559), politikari katolikoa
* Sigfrid Henrici (1889–1964), jenerala
* Hartwig Bleidick (1944– ), futbolaria
* Ralf König (1960– ), komikigilea
* Sascha Schmitz (1972– ), abeslari eta aktorea
* Oliver Kirch (1982– ), futbolaria
* Michael Lejan (1983 – ), futbolaria
* Rebecca Handke (1986 – ), skater

## Hiri senidetuak 
## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala
Soest

**Soest** izan daiteke:

## Toponimoak 
* Soest (Herbehereak)
* Soest (Alemania)
** Soest (barrutia), Alemaniako hiria hiriburua duena.

## Biografiak 
* Gerard Soest, britainiar artista
Mühlhausen

**Mühlhausen** edo **Mühlhausen/Thüringen** Alemaniako hiria da, Turingia estatuan dagoena. 33.235 biztanle ditu. Garrantzi handiko industria eta merkataritza hiria izan zen, Hansaren kidea eta baita Hiri Inperial Askea ere.

## Hiritar ezagunak 
* Yom-Tov Lipmann-Muhlhausen, XIV. mendeko talmudista
* Joachim von Burck (1546-1610), musikagilea
* John (Johann) A. Etzler, ideologo sozialista
* Günter Fromm (1926–1994), idazlea
* Adolph Methfessel (1807–1878), musikagilea
* Ernst Methfessel (1811–1886), musikagilea
* John (Johann) August Roebling (1806–1869), ingeniaria
* Friedrich August Stüler (1800 - 1865), arkitektoa
* Wilhelm Gottlieb Tilesius von Tilenau (1769 - 1857), zientifikoa

## Hiri senidetuak 
Mühlhausen ondorengo hiriekin senidetuta dago:

## Erreferentziak 
## Demografia 
## Kanpo estekak 
* Udalaren webgune ofiziala