Famiglia Artistica Milanese

**Milango Artisten Familia** () 1844an Milanen sortu zen kulturako eta artistikoko elkarte historiko bat da, pintura artea sustatzeko eta garai hartan Italiako arte panoramian nagusi ziren akademia tradizionalen alternatiba bihurtzeko. Urteetan zehar, elkarteak funtsezko rola jokatu du Milaneko artearen eboluzioan, XIX. mendea eta XX. mendean arte figuratiboaren norabidea definitzen lagunduz.

## Historia 
Milango Artisten Familia garai historiko batean sortu zen, kultura eta politika aldetik oso kezkagarria izan zena, eta Romanticismoaren hazkundea eta joera artistiko berrien agerpena ikusita, Europako akademietatik baztertuak ziren abangoardien kuna bihurtu zen. Elkarteak akademia ofizialen arau rigidoetatik askatu eta arte liburuagoa eta esperimentalagoa sustatzeko asmoarekin sortu zen. Sortzaileen artean figura garrantzitsuak daude, hala nola Vespasiano Bignami, Giovanni Carnovali, Francesco Hayez, Antonio Canova eta Francesco Filippini, azken hau paisaiaren eta errealismoaren margolaritzan garaiko funtsezko irudi bezala ezagutzen da.

Francesco Filippini Milango Artisten Familiaren historian pertsonaia garrantzitsua da, Romanticismoa intimista eta errealistaren ikuspegiarekin uztartzen zuen estiloagatik bereizten zen, emozio handiko eta sinbolikoaren gaiei garrantzia emanez. Bere lan ospetsuenetako bat *Pietà* da, Familiako erakusketetan harrera ona izan zuena, bere konposizioetan emozio-indarra txertatzeko duen gaitasuna erakutsiz. 

Francesco Filippini elkartearen barruan funtsezko papera izan zuen, erakusketetan aktiboki parte hartu zuen eta Artisten Familiako margolarien estetika bideratzeko lagundu zuen, margolaritza modernoago eta askatzaileago baten alde. Bere estiloak argi eta itzal dramatikoen erabilera eta gaien aurkezpenean xehetasunetan jartzen zuen arreta bereizten zuen, gai erlijiosoetatik eguneroko bizitzako eszenetara doazenak. Bere konpromisoak eta talentuak Milango Artisten Familia kultura eta esperimentazioaren gune garrantzitsu bihurtu zuen. 

*Pietà* lanaz gain, Francesco Filippini-ren beste lan garrantzitsuenetako batzuk milaneko nobleziako kideen erretratuak, mitologiko eta historikoak diren gaien pinturak eta batez ere paisaien pintura dira, bere malgutasun artistikoa eta publikoaren eta artearen merkatuaren eskakizunetara egokitzeko gaitasuna erakutsiz. 

Artista ugari aktiboki parte hartu zuten Milango Artisten Familiaren erakusketetan eta jardueretan, elkartearen ikusgarritasuna eta prestigioa handituz, Francesco Hayez, Emilio Gola, Giuseppe Molteni, Giovanni Carnovali ("Mazzuoli" izenarekin ezagutzen da), Giovanni Carnovali, Giuseppe De Nittis, Giuseppe Bertini, Luigi Lodi eta geroago Umberto Boccioni barne. Honek Familiako erakusketetan parte hartu zuen, bere estilo berritzaileak Futurismo mugimenduarekin lotura dutenak erakutsiz. 1910eko amaieran eta 1911eko hasieran, bere lan ospetsuenetako bat *Una baruffa* izenarekin erakutsi zuen. Lan hau Milango Artisten Familia erakusketako urteroko erakusketan erakutsi zen. 1916an, Milango erretrospektiba batean, katalogoan *La rissa* izenarekin erreproduzitu zen, baina lanen zerrendan izen horrekin ez zen agertzen. Hala ere, *Baruffa in galleria* izeneko lana (211 zenbakiarekin erregistratua) Boccioni-ren lanarekin identifikatzen da.

[thumb|right|*Rissa in galleria*, [Umberto Boccioni, Pinacoteca di Brera, Milan]]

Milango Artisten Familia, beraz, berrikuntza artistikoaren gune bihurtu zen, non tradizio akademikoa Europako joera berrien argitan berrinterpretatzen zen.

## Jarduerak eta Erakusketak 
Milango Artisten Familia erakusketak urtero antolatzen zituen, tokiko artistentzako eta Milango publikoarentzat erreferente bihurtuz. Erakusketek artistentzat euren lanak erakusteko aukera ematen zuten, ez bakarrik Milano hirian, baizik eta beste lekuetan ere, bai Italiakoak bai Europakoak. 

Erakusketak urtero, 1844an hasi ziren, Milan-ko Errege Palazioan eta Milan-ko Arte Garaikideko Galerian ospatzen ziren, garaiko arte joeren islaren moduan, baina baita kultur eta artistikoaren eztabaidarako foro bezala ere, non artista gazteek maisu onekin harremanetan jarri ahal izaten zuten. 

Erakusketarik ospetsuenak honakoak ziren: 
* 1844ko Erakusketa: Elkartearen lehen erakusketa ofiziala, bere jardueraren hasiera markatu zuena eta Francesco Filippini eta beste sortzaile artisten lanak aurkeztu zituen.
* 1851ko Erakusketa: Familia artistikoaren independientzia artistikoa ospatzen zuen erakusketa garrantzitsua, Francesco Filippini, Giovanni Carnovali eta Francesco Hayez-en lanak erakutsiz, Romanticismoaren ikuspegia azaltzen zutenak.
* 1870eko Erakusketa: Erakusketak mugarri bat izan zuen, modernitatearen joera berrien ardatz izan zen, impresionismoa eta errealismoa bezalako joerak azpimarratuz, eta Giuseppe De Nittis eta Emilio Gola bezalako artistak barne hartuz.
* 1885eko Erakusketa: Milango Artisten Familia-ren erakusketarik garrantzitsuenetako bat, lan sinboliko eta allegorikoak erakutsi ziren, Romanticismo eta Modernismoaren arteko trantsizioa erakutsiz. 

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Benezit, E. (2006). *Benezit Dictionary of Artists*. Oxford University Press. ISBN 978-0199773787.
* De Grada, A. (1982). *La pittura in Lombardia nel XIX secolo*. Electa. ISBN 978-8843560379.
* Mazzino, P. (2000). *Francesco Filippini: Il pittore e la sua città*. Silvana Editoriale. ISBN 978-8881064290.
* Ortolani, M. (2010). *La Famiglia Artistica Milanese e il suo tempo*. Edizioni Olivares. ISBN 978-8870269023.
* De Nittis, G. (2007). *Pittori Lombardi del XIX secolo*. Milano: Mondadori. ISBN 978-8804561892.
* Rossi, M. (1999). ''L'arte e le mostre a Milano tra Otto e Novecento*. Edizioni Accademia. ISBN 978-8881151121.
* Stefani, F. (1997). *Arte in Italia tra Romanticismo e Realismo*. Rizzoli. ISBN 978-8817195183.
* Savi, P. (2015). *Il Futurismo e la sua influenza sulle arti in Italia''. Mondadori. ISBN 978-8804632892.

## Kanpo estekak