Gernikako Arbola

eskuinera|thumb|250px|Gernikako arbola zaharra

**Gernikako arbola** Gernikako (Bizkaia) Batzar Etxearen aurrean dagoen haritza (*Quercus robur*) da. Zuhaitz horrek bai bizkaitarren, bai euskal herritarren askatasun tradizionala eta Euskal Herriko foruak adierazten ditu. **Gernikako haritza** (bizkaieraz, *aretxa*) izena ere hartzen du. Hainbat Gernikako arbola izan dira, bata bestearen ondoren, bakoitza aurreko Gernikako arbolaren hazitik etorria. Oraingo zuhaitza 2005eko otsailaren 25ean landatu zuten. Aurrekoa 1860an sartu zuten zin egiteko tribunaren aurrealdean, eta 2004an hiltzat eman zuten, munduan zehar banatuta dauden ondorengo ugari eman eta gero.

Batzar Etxearen lorategian *Haritz Zaharra* deitutakoaren enborra dago, tenplu itxurako aterpe biribilean babestua. Ez da lehenengo Gernikako arbola, baina gure garaira iritsi den zaharrena bai.

## Zuhaitzaren historia 
### *Aita Haritza* (1564-1811) 
Erregistratutako zuhaitz zaharrenaren jaiotza data XIV. mendean ipini ohi da: *Lehenengo Haritza* edo *Aita Haritza* izan zen, eta 1564an landatu zela uste da. Garai hartan hariztia zegoen Gernikako Juntetxean. 1811. urtean hil zen *Aita Haritza* 2015eko martxoaren 2an haren ondorengoa landatu zuten. Haritz berria Arratiako baso batean hazitako 15 urteko zuhaitza da.

Haritz horren ondorengo diren zuhaitz ugari ere badira munduan zehar banatuak, euskal diasporako hainbat komunitatetan landatuak.

1985ean Buenos Aires (Argentinako hiriburua) hirian hauetako haritz bat zegoen. Zuhaitza, laurak-bat euskal elkarteko eraikin barruan zegoen. Txokoa zegoen gelan zegoen zuhaitza, hain zuzen ere. Eraikin hau Belgrado eta Lima kaleen arteko erpinan dago kokatua. Beste adibide bat Chileko hiriburuan aurkitu dezakegu, Santiagon, alegia. Haritza San Kristobal mendian dagoen eliza ondoan dago. Eliza hau hirian bertan dago eta igotzeko Artxandako Funikularra bezalako funikularra dauka.

## Lehendakariaren zina 
[thumb|[Imanol Pradalesek 2024ko ekainaren 22an egindako zinaren bideoa.]]
Jose Antonio Agirrek, Eusko Jaurlaritzako lehenengo lehendakariak, zuhaitzaren pean zin egin zuen. Geroztik, hitz haiek berak erabili izan dituzte agintariek han kargua zin egitean.

Oroitarri batean daude hitzok jasoak:

2009ko maiatzaren 7an, Patxi López lehendakari hautatu berriak hitzak aldatu zituen, eta hau esan zuen Gernikako arbolaren aurrean:

Gainera, ordu arteko *zina*, Patxi Lópezek *promesa* bihurtu zuen. Eta aurrekoetan ez bezala, Espainiako Konstituzio eta Gernikako Estatutu banarekin egin zuen promesa. Aurreko lehendakariek (denak jeltzaleak) gurutze eta euskarazko biblia banarekin egin zuten zin. Horrez gain, euskara batua erabili zuen eta ez bizkaiera.

[thumb|240px|[Iñigo Urkullu lehendakariaren zina, Gernikako arbolaren pean. -ko soinu grabazioa. 2012ko abenduaren 17a.]]

2012ko abenduaren 15ean, Iñigo Urkulluk, Lehendakari jeltzale berria, betiko zina egin zuen, aldaketa txiki batzuekin:

Aldi hartan, lehendakariak Gernikako Estatutu batekin eta Bizkaiko Foru Zaharrarekin egin zuen zina.

## *Gernikako arbola* kantua 
*Gernikako arbola* Jose Maria Iparragirre musikari eta olerkariak Madrilen zuhaitzaren eta Euskal Herriko foruen omenez idatzitako zortzikoa ere bada.

### Kantuaren hitzak 
[thumb|250px|eskuinera|*[Gernikako arbola (abestia)|Gernikako arbola* abestia entzungai. Egilea: Jose Mari Iparragirre, 1853.]]

## Iruditegia 

Fitxategi:Gernikako Batzarretxea 1866.jpg|Gernikako Arbola eta Batzarretxea eta bertako hautetsiak 1866an.
Fitxategi:Guernica, Gernikako arbola 1891.jpg|1891an.
Fitxategi:Guernica 1903.jpg|Begoñako Ama Bizkaiko zaindari izendatzeko akta irakurtzea 1903an
Fitxategi:Robledegernika2.JPG|2009an.
Fitxategi:Arbol de Guernika.JPG|2012an.
Fitxategi:El Lehendakari Iñigo Urkullu jura su cargo ante el árbol de Gernika (6).jpg|Iñigo Urkullu lehendakariaren zina, 2012an.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Gernikako arbola (abestia)
* Gernikako Batzarretxea
* Thorren haritza

## Kanpo estekak 
* Gernikako Arbola Bizkaiko Batzar Nagusien webgunean