open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
520 Park Avenue

**520 Park Avenue** East 60th Street-ean, Park Avenueko (Manhattan, New York) mendebaldean, kokatutako etxe orratz bat da. Robert A. M. Sternek diseinatua, 450 milioi dolarreko kostua izan du guztira. Zeckendorf-ek, Higiezinen sustatzaileak, 2017an amaituko du.

## Diseinua 
Stern-en beste obra batzuen antzera, eraikina estilo neoklasikokoa da. Eraikinaren kanpoaldea kareharriz estalita dago, Stern-en beste etxe orratz batzuek bezala, esate baterako, 15 Central Park West . 520 Park-ek Stern-ek Manhattanen diseinatutako hiru etxe orratzik baxuena da, 30 Park Place-rekin eta 220 Central Park South-ekin batera.

## Instalazioak 
Eraikinak lorategia, haurrentzako jolastokia, igerilekua eta gimnasioa ditu. Gonbidatuentzako eta upategi pribatuentzako gelak ere eskuragarri daude.

## Kanpo estekak
Kassia

**Kassia** (, Erdi Aroko grezieraz  ahoskatua; Konstantinopla, 810 aldean - Konstantinopla, 865 aldean) bizantziar abadesa, olerkaria eta musikagilea izan zen. Eliza Ortodoxoak santutzat dauka; jaieguna irailaren 7an ospatzen da.

## Erreferentziak
Coming Home (1978ko filma)

***Coming Home*** (euskaraz *Etxerako Itzulera*), 1978ko Hal Ashby estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako drama film bat da. Nancy Dowd gidoilariaren kontakizun batean oinarritua dago. Jane Fonda, Jon Voight, Bruce Dern, Penelope Milford, Robert Carradine eta Robert Ginty aktoreek antzeztu zuten.

Oscar Sarietarako 8 izendapen jaso zituen, 3 irabaziz: Emakumezko aktore onena (Jane Fonda), Gizonezko aktore onena (Jon Voight) eta Jatorrizko gidoi onena (gidoia: Robert C. Jones eta Waldo Salt; kontakizuna: Nancy Dowd).

## Argumentua 
1968, Kalifornia. Luke Martin (Jon Voight) Vietnamgo Gerran jasotako zurien ondorioz etxera paraplegiko itzuli den soldadua da, hortaz ez da gerritik behera mugitzeko gai. Gerra beteranoen ospitalean Sally Hyde (Jane Fonda) boluntarioak eta une horretan Vietnamen borrokatzen ari den Bob Hyde (Bruce Dern) kapitainaren emazteak zainduko du. Biak elkar maitemindu egingo dira. Bob Hyde gerra frontetik etxera itzultzean, Sally bere senarra eta maitalearen artean aukeratzera derrigortua egongo da. Ondorioak dramatikoak izango dira.

## Aktoreak 
* Jane Fonda: Sally Hyde
* Jon Voight: Luke Martin
* Bruce Dern: Bob Hyde kapitaina
* Penelope Milford: Vi Munson
* Robert Carradine: Bill Munson
* Robert Ginty: Dink Mobley sarjentua
* Mary Gregory: Martha Vickery
* Kathleen Miller: Kathy Delise
* Beeson Carroll: Earl Delise kapitaina
* Willie Tyler: Virgil
* Lou Carello: Bozo
* Charles Cyphers: Pee Wee
* Olivia Cole: Corrine
* Tresa Hughes: Degroot erizaina
* Bruce French: Lincoln doktorea

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Anastasia (1956ko filma)

***Anastasia***, 1956ko Anatole Litvak errusiar-lituaniar-estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako historia eta drama film bat da. Marcelle Maurette frantziar antzerkigilearen izenburu berdineko antzezlanean oinarritua dago. Ingrid Bergman, Yul Brynner eta Helen Hayes aktoreek antzeztu zuten.

Emakumezko aktore onenaren Oscar Saria (Ingrid Bergman) irabazi eta Soinu banda onenaren Oscar Sariaren (Alfred Newman) izendapena jaso zuen.

## Argumentua 
1928, Paris. 1917ko Errusiako Iraultza eta erbestealdiaren ondoren, Tsarrari leial zatzaien errusiar talde bat Leninen boltxebikeek burututako Ekaterinburgoko sarraskitik (1918) bizirik atera eta Romanov familiako senide bakarra den Anastasia Dukesa Handiaren arrastoaren bila jarraitzen dute.

## Aktoreak 
* Ingrid Bergman: Anna Koreff
* Yul Brynner: Bounine jenerala
* Helen Hayes: Marie Feodorovna enperatriza
* Akim Tamiroff: Boris Adreivich Chernov
* Martita Hunt: Elena von Livenbaum baronesa
* Felix Aylmer: Chamberlain
* Sacha Pitoëff: Piotr Ivanovich Petrovin
* Ivan Desny: Paul von Haraldberg printzea (asmatutako pertsonaia)
* Natalie Schafer: Irina Lissemskaia
* Grégoire Gromoff: Stepan
* Karel Stepanek: Mikhail Vlados
* Ina De La Haye: Marusia
* Katherine Kath: Maxime

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Serantesko mendilerroa

**Serantesko mendilerroa** Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Serantes mendia da, 452 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Serantes mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Serantes, 452 m 
# Montaño, 319 m 
# Luzuero, 309 m 
# El Mazo, 247 m 
# La Quemada, 179 m 
# Oceja, 167 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Solomon and Sheba

***Solomon and Sheba*** (euskaraz *Salomon eta Saba*), 1959ko King Vidor estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako amodiozko historia eta epika film bat da. Bibliaren Salomon eta Sabako erreginaren kontakizunean oinarritua dago. Yul Brynner, Gina Lollobrigida, George Sanders, Marisa Pavan eta David Farrar aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
David (Finlay Currie) erregeak irudipen bat izan du, honetan Jainkoak haren seme Salomon (Yul Brynner) erregetzan ondorengo izango duela iragarriko dio, horrek Daviden beste semea den Adonias (George Sanders) jeloskor jarriko du.

## Aktoreak 
* Yul Brynner: Salomon erregea
* Gina Lollobrigida: Sabako erregina
* Marisa Pavan: Abisag
* David Farrar: Faraoia (Siamon)
* Harry Andrews: Baltor
* John Crawford: Joab
* Laurence Naismith: Hezrai (kredituetan Lawrence Naismith)
* Finlay Currie: David
* Jean Anderson: Takyan
* William Devlin: Natan
* Jack Gwillim: Josiah
* José Nieto: Ahab (kredituetan as Jose Nieto)
* George Sanders: Adonias
* Maruchi Fresno: Betsabe (krediturik gabe)
* Ramiel Peña: Zadok (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Urizarmendiko mendilerroa

**Urizarmendiko mendilerroa** Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Urizarmendi mendia da, 294 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Urizarmendi mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Urizarmendi, 294 m 
# Andrakamendi, 255 m 
# Goikomendi, 238 m 
# Malgartzagane, 232 m 
# Kabeliña, 227 m 
# Artebakarragana, 214 m 
# Gallarraga, 214 m 
# Ugartemendi, 206 m 
# Ixerdi, 196 m 
# Kanterapunta, 177 m 
# Olakoetxeko, 174 m 
# Amezti, 167 m 
# Errolako kukutza, 165 m 
# Kukutza, 155 m 
# Jule, 134 m 
# Gaztelumendi, 61 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Teresa Castro

**Teresa Castro Gutiérrez** (Donostia, Gipuzkoa, 1968ko abenduaren 28a) gipuzkoar gidoilaria, ilustratzailea eta LGBT eskubideen aldeko aktibista da. “*Del otro lado de – vivencias en cómic de mujeres trans de aquí y de allá*” lankidetzan egindako komikiaren egileetako bat da. 

## Ibilbidea 
Teresa Castrok nekazaritza-ingenieritza ikasi zuen. Urte sabatiko baten ondoren, ilustratzaile aktibismoari ekin zion. Komikia eta marrazkia erabiltzen dituen arte-aktibista da, LGTB+ kolektiboaren eta, bereziki, emakume lesbianen eskubideak defendatzen dituena. Irratiaren ere arazo horretan sartu da *Inout radio* delakoan. *La gallina vasca* aldizkarian eta *Gehitu* elkartearen argitalpenetan argitaratutako umore grafikoko lanak egin ditu. Gehitu eta Mugen Gainetik izeneko bi Gobernuz Kanpoko Erakundearen (GKE) lankidetzatik sortu zen komikia, LGTBI+ pertsonen berdintasun eraginkorra, garapenerako lankidetza eta gizartea eraldatzeko hezkuntza lantzeko helburuaz sortua. Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziak finantzatutako proiektu baten barruan egin zen, eta helburua trans emakumeek Erdialdeko Amerikan eta Espainiako estatuan bizi dituzten eguneroko egoerak ikusaraztea da. Horretarako, 8 emakumek historia bat -eurena edo norbaitek kontatua- irudiztatu dute. Erdialdeko Amerikako zenbait herrialdetan, hala nola Hondurasen, Nikaraguan, Guatemalan eta El Salvadorren, trans emakume izateak dakarren egunerokotasuna ezagutzen laguntzeko, baita gure ingurune hurbilean ere. Teresa Castro donostiar ilustratzaileaz gain parte hartu dute: Fergie Barahonaren (Hondurasko emakume trans) historia irudiztatzen duena; Sydney Hilton, Nikaraguako trans ilustratzailea, bere historia erakusten duena; Maria José Manzano, Amalia Leivaren (emakume trans salvadoretarra) historia kontatzen duen ilustratzaile salvadorarra; Susanna Martín, Bilbon bizi den ilustratzaile katalana, Estuarta Recinos (emakume trans guatemalarra); Catalina Parra ilustratzailea, LGTB, bere historia ilustratzailea, ilustratzaile madrildarra. Lan hori egiteko sormen-askatasun osoa izan zuten. besteak beste, “*Del otro lado de – vivencias en cómic de mujeres trans de aquí y de allá*” lankidetzan egindako komikia oinarri hartuta, *‘Historietas transoceánicas de mujeres LBT y personas no binarias’* izenburukoa Intxaurrondon 2023ko apirilean edo Diversas-en barruan maiatzean Palentzian antolatutako *Representación de las mujeres en el cómic y cómics que nos representa*n (Emakumeak komikietan eta ordezkatzen gaituzten komikiak).

## Lanak 
### Bakarka 
* Artxibo lan ugari ikusteko aukera. (online)  

### Lankidetzan 
* *Del otro lado de – vivencias en cómic de mujeres trans de aquí y de allá*” komikia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koazerbatu

thumb|Koazerbatuak

**Koazerbatuak** disoluzio koloidal batean agertzen diren tanta esferiko txikiak dira, disolbatzailean disolbatzen ez diren molekula organikoz osatuak. Tanta horiek molekula hidrofoboz osatutako mintzak dituzte.

Aleksandr Oparin zientzialari sobietarrak koazerbatuek biziaren sorreran izan zuten garrantzia azpimarratu zuen bere *Lur Gaineko Biziaren Jatorria* liburuan (1922an). Oparinen ustez, koazerbatuak egitura aurre-biologikoak ziren, molekula organikoen eta zelularen arteko erdiko bidean zeudenak.

Oparinen ustez koazerbatu horiek ozeanoen salda primitiboan agertu ziren eta hazteko gaitasuna zuten, beste polimero edo molekula ez-disolbagarriak harrapatzen zituztenean 

1960ko hamarkadan Sidney Fox ikerlari estatubatuarrak polipeptidoak lortu zituen aminoazidoen soluzioak berotuz.. Polipeptido horiek koazerbatuen antzeko egiturak eratzen zituzten disoluzioan jartzerakoan. Foxek “mikro-esferak” deitu zizkien, eta zelula prokarioto baten neurria (2 mikra) zutela ikusi zuen. Protozelula horiek hazi eta ugaldu zitezkeen, ur-disoluziotik polinukleotidoak eta beste molekula organiko batzuk harrapatuz. Oparinen koazerbatuen antzekoak ziren, desberdintasun bakar batekin: polipeptidoz bakarrik osatuta zeuden.

Orokorrean, barnean molekula organiko ugariz eta substantzia hidrofoboz (lipidoen antzekoak) osatutako mintza dituen tanta batek koazerbatu bat osatuko du. Adibidez, koazerbatuak sor daitezke gelatina bezalako proteina batek Arabiako gomarekin erreakzionatzen duenean.

Koazerbatuen mintza, disoluzioan haren molekulek hartzen duten orientazio espazialaren ondorioa da. Koazerbatuak osatzen dituzten molekulek (proteinek, lipidoek…) talde hidrofoboak eta talde hidrofiloak dituzte. Disoluzioan talde hidrofiloak disolbatzailerantz orientatzen dira, talde hidrofoboak koazerbatuaren barnean geratzen diren bitartean.Gaur egungo zelula prokarioto eta eukariotoen mintzek orientazio molekularraren printzipio berdina dute.

Koazerbatuen ezaugarri bitxi bat, laborategian egiaztatua, haien zatiketa ahalmena da: ingurumenetik molekulak hartzen dituenean, tanta koloidala hazi egiten da, neurri bateraino; neurri hori gaindituta tantatxoa bitan zatitzen da, prozesu fisiko huts batez. Sortutako tanta “kume” bakoitzak jatorrizko tantatik eramaten ditu molekula batzuk. Prozesu honek antza handia du bakterioen erdibiditze prozesuarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Isuskitzako mendilerroa

**Isuskitzako mendilerroa** Bizkaian kokatuta dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Isuskitza mendia da, 216 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Isuskitza mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Isuskitza edo Isuskitzamendi, 216 m 
# Gantzurri, 114 m 
# Menditxu, 78 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
Greziako Aro Arkaikoa

**Greziako Aro arkaikoa** K.a 800 - K.a 480 izan zen. Grezia klasikoaren hastapenak garai honetan izan ziren, orduan sortzen hasi baitziren geroko hiri-estatuak edo *polis*-ak. Aro iluna delakoa amaitzean hasi, eta Grezia klasikoarekin bukatu zen.

## Ezaugarriak 
thumb|Grezia arkaikoa
[thumb|Grezia Arkaikoko zeramikazko kutxa. [Neues Museum, Berlin, Alemania.]]
Zibilizazio mizenikoa desagertu ostean, antzinako Greziaren bizimoduaren adierazgarri gisa herrixkek baino ez zuten iraun. Baina K.a. 900. urtetik aurrera, estatu txikiak sortzen hasi ziren; *polis* izena eman zitzaienak. Independenteak ziren eta eskubide, betebehar eta interes komunak defendatzen zituzten legeen bidez gobernatzen ziren herritarrak. Garai honetan sortu ziren *Hoplitak*, hiri-estatuaren defendatzeko soldadu bihurtutako herritarrak.

Kolonizazioa geratu zen. Greziako biztanleria handitzen hasi zen eta jende taldeak beste lurraldeetan asentamendu berriak egiten hi ziren. Honek greziarren merkataritza asko zabaldu zuen Mediterraneoan eta Itsaso Beltzean.

Literaturan, Iliada eta *Odisea* garai honetan sortu ziren. Beste arteetan, Ekialdekotze fenomenoak badlintzatutko ditu arte ekoizpanak, batez ere zeramikan eta metalezko objektuetan. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Arte griego del período arcaico. *Ars-Techne*
* “Tema 3. Grecia Arcaica (VIII-VI a.C.). Historia Antigua II - Grecia y el mundo helenístico  (2015)”. Universidad de Cantabria
Falotoxina

**Phallotoxinak** edo **falotoxinak** gutxienez zazpi konposatuk osatzen dituzte, guztiak heptapeptido bizkiklikoak (zazpi aminoazido) eta Hiltzaile berdea perretxikotik *( Amanita phalloides )* isolatuak dira. Oso gertukoak diren amatoxinen desberdinak dira, bai amaierako produktuan zein proteina eragilearen ondorioz. 

Feodor Lynenek isolatu zituen falotoxinak lehendabiziko aldiz 1937 urtean. Gibelarentzako oso toxikoak dira, baina heriotza eragile nagusiak ez dira, hesteek ez dituztelako ondo xurgatzen. Badirudi *Amanita rubescens*ek ere izan dezakeela faloidinaren formaren bat, baina hau ez da oraindik ziurra.

## Egitura kimikoak 

Fitxategi:Skeletal formula of phalloidin.svg|Faloidina
Fitxategi:prophalloin.png|Profaloidina
Fitxategi:phalloin.png|Faloina
Fitxategi:phallisin.png|Falisina
Fitxategi:phallacidin.png|Falazidina
Fitxategi:phallacin.png|Falazina
Fitxategi:phallisacin.png|Falisazina

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Robert A. M. Stern

**Robert Arthur Morton Stern** , normalean **Robert A.M. Stern** bezala ezaguna (Brooklyn, New York, 1939ko maiatzaren 23a – 2025eko azaroaren 27a), estatubatuar arkitektoa, unibertsitate irakaslea eta idazle akademikoa izan zen, New York-en eta New Haven-en bizi zena. Aurretik Yaleko Arkitektura Eskolako dekano lan egin zuen. Bere arkitektura estudio propioa zuzendu zuen, Robert AM Stern Architects, batzuetan RAMSA deiturikoa.

Stern *New Urbanism* eta *New Classical Architecture* mugimenduen ordezkaria izan zen, hiri-testuinguruari eta tradizioen jarraitasunari arreta berezia jarriz. Lehenengo arkitektoetarikoa izan zen "postmodernitatearen" terminoa erabili zuena, baina ondoren, bere lana deskribatzeko *modern traditionalist* ("tradizionalista modernoa") adierazpena erabili zuen. 2011n, Stern Driehaus sari ospetsua jaso zuen arkitektura klasiko garaikidean egindako lorpenengatik. Bere lan garrantzitsuenetako batzuk New Yorkeko 15 Central Park West eta 20 East End Avenue *New Classical* estiloko eraikinak eta Filadelfiako Comcast Center.

## Lanak 

15 Central Park West (2483816045).jpg|15 Central Park West in New York City, 2008
220 Central Park South October 2022 002.jpg|220 Central Park South in New York, 2019
520 Park Av 60th St side jeh.jpg|520 Park Avenue in New York City, 2018
George W. Bush Presidential Center 121 - jpfagerback - 2013-04-28.JPG|George W. Bush Presidential Center in Dallas, Texas, US, 2013
Beach Club (9680821321).jpg|Disney's Beach Club Resort at the Walt Disney World, Florida, US, 1990
Federal Reserve Bank of Atlanta Headquarters.jpg|Federal Reserve Bank of Atlanta headquarters in Atlanta, Georgia, US, 2001
WeillHall.jpg|Gerald R. Ford School of Public Policy in Ann Arbor, Michigan, US, 2006
Jacksonville Main Library 2008.jpg|Jacksonville Main Library in Jacksonville, Florida, US, 2005
Museum of the American Revolution - Joy of Museums 3.jpg|Museum of the American Revolution in Philadelphia, Pennsylvania, US, 2017
Rockwell museum.jpg|Norman Rockwell Museum in Stockbridge, Massachusetts, US, 1993
Darden Business School.jpg|alt=Darden School of Business|University of Virginia Darden School of Business in Charlottesville, Virginia, US, 1996
Berengela Lopitz Harokoa

**Berengela Lopitz Harokoa** (Naiara , 1220 - *ib.*, ), emakume noblea, hainbat eraikuntza eta, besteak beste, frantziskotar ordena erlijiosoa bultzatu zituena.

## Biografia 
Lope II.a Diaz Harokoa *Buru gogorra* kondearen, Bizkaiko seigarren jaunaren, eta Urraka Alfontso Leongoaren alaba zen eta, beraz, Alfontso IX.a Leongo erregearen iloba, ilegitimoa eta Alfontso X Jakitunaren lehengusina .

Bere nebak ziren: Diego Lopitz III.a Harokoa, Bizkaiko zazpigarren jauna; Antso Lopitz Harokoa; Lope Lopitz Harokoa; Alfontso Lopitz Harokoa, Joan Alfontso Harokoa Camerosko jaunaren aitona. Bere aita Toda de Santa Gadearekin, Aiarako jaunen, Saltzedotarren, sendiko andrearekin ezkondu zenez, honako neba-arrebaorde hauek ere bazituen: Mentzia Lopitz Harokoa, Portugaleko erregina Antso II.arekin ezkondu zelako (nahiz eta, ondoren, ezeztatu ezkontza); Lope Diaz Harokoa, Segoviako apezpikua; eta Diego Lopitz Saltzedokoa, ezkonduta zegoena Maria Álvarez de Albornoz-ekin, Álvaro Fernández Potesta-ren alaba.

1254 baino lehen, Rodrigo González Girón-ekin, Gonzalo Rodríguez Girónen semearekin, ezkondu zen. Berengela bere hirugarren eta azken emaztea izan zen. Bere senarra baino luzeago bizi izan zen eta bere testamentu-betearazlea izan zen.

Berengelak 1296ko abuztuaren 17an eman zuen testamentua. Testamentuan borondatea gisa bere diruen zati bat eman zuen lurperatuko zuten eraikina eraikitzeko: Gasteizko San Frantzisko komentuko eliza nagusia. Hori horrela, bere testamentuan, hil osteko bere eskaera betetzen ez zituztenak madarikatu zituen "*Sea dado todo en la iglesia que yo me mando enterrare que nunca sea llevado dende a otra parte en ninguna guissa, e si alguno quisiera ir contra esto…sea maldito como Judas e Datan e Abiron […].* " , baina badirudi Gasteizko San Frantzisko komentuan lurperatu zuten, Elisabet Gaztelakoa, Leonor Guzmangoa eta Maria Mendozakoarekin batera   .

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Barón Faraldo, Andrés (2006). *Grupos y dominios aristocráticos en la Tierra de Campos oriental, Siglos X-XIII*. Palencia: Monografías. .
* Estepa Díez, Carlos (2003). *Las Behetrías Castellanas, Tomo I*. Junta de Castilla y León, Consejería de Cultura y Turismo. .

## Kanpo estekak
Tour Carpe Diem

**Tour Carpe Diem** 166 metroko etxe orratza da, La Défense finantza-barrutian, Parisetik gertu Frantzian. Completedo 2013an amaituta, Courbevoie udalerrian dago, eta bere erabilera bulegoetakoa da.
## Kanpo estekak
Juan Luis Irigarai

**Juan Luis Irigarai Huarte** (Iruñea, 1956ko ekainaren 27a) nafar arkitekto eta Osasunako presidentea izan zen lau urtez, 1996tik 1998ra.

Nafarroako Unibertsitatean ikasi ondoren, Vaillo & Irigaray estudioa sortu zuen jaioterrian.

## Erreferentziak
Castillo Futbol Kluba

**Castillo Futbol Kluba** Miranda Argako futbol taldea da, 1948. urtean sortu zutena. Paco Alcalde Flamarique presidentea du. La Galera futbol zelaian jokatzen ditu etxeko partidak.

## Kanpo estekak
Javier Garro

**Javier Garro Barrio** (Tafalla,  - Iruñea, ) nafar dentista eta Osasunako presidentea izan zen bi urtez, 1994tik 1996ra.

Gaztetan futbolari izandakoa (Peña Sporten, Azkarrenan eta Castillon ibilitakoa) 1957an Zaragozako Unibertsitatean lizentziatura lortu zuen. Katedraduna izan zen EHUn. Fermin Ezkurraren agintaldian, presidenteordea izan zen.
Javier Miranda

**Javier Miranda Martínez** (Gasteiz,  - Iruñea, ) nafar enpresari eta Osasunako presidentea izan zen lau urtez, 1998tik 2002ra.

Hauteskundeetan Pedro Pegenauteri gailendu zitzaion. Mirandak 1732 boto lortu zituen, eta Pegenautek 1.305. Miranda Osasunako presidente zela lortu zuen taldeak Lehen Mailara igotzea, sei urtez Bigarren Mailan eman eta gero. 2000. urtean izan zen. Miranda oso gertukoa zen, bai zaleekin, baita jokalariekin ere. Hala, gogoangarria izan zen, ligako azken partidan Anoetan mailari eutsi, eta Kontxan bainua hartu zuenekoa.

Sadar futbol zelaia Bai Euskarari ekitaldirako utzi zuen, eta segurtasun indarrei aurre egin zien Osasunako bi zale bere palkora gonbidatu izanagatik. Poliziak ez zien bi zaleei estadioan sartzen utzi nahi miatzeari uko egin zietelako, baina orduan Miranda joan eta bere ondoan esertzeko gonbita egin zien. Gerora garesti ordaindu zuen erabakia, izan ere, Polizia joan zen bere bila poliziari gogor egin izana eta haien segurtasuna arriskuan jartzea egotzita.

Abestea atsegin zuen, eta ohikoa zen Xabierrerako erromesaldietan ikustea. Gaztetan, gainera, San Ferminetako entzierroa korritu zuen. Egun Iruñeko kafetegi bateko jabea zen, eta bertan egiten zuen lan.

## Erreferentziak
220 Central Park South

**220 Central Park South** etxebizitza etxe orratz bat da, 289.6 metroko altuera duena eta Vornado Realty Trust-ek sustatutakoa. New Yorkeko Midtown Manhattan-en dago, eta Robert A.M. Stern arkitekto amerikarrak diseinatu du. Eraikinak 50. solairutik 53. solairura doan unitate bat dauka, hau da, lau solairu guztira eta , 250 milioi dolarretan salgai dagoena; saltzekotan New Yorken inoiz saldu duten apartamentu garestiena izango litzateke.

Eraikina Central Park-eko hegoaldean dago, 432 Park Avenue-ren ekialdean. 220 Central Park South eraikinak 66 solairu eta 100 apartamentu ditu. Eraikina 2017an amaitu zen.

## Kanpo estekak
30 Park Place

**30 Park Place** Tribeca-n (New York) dagoen bizitegi- eta hotel-erabilerarako etxe orratza da. Besteak beste, *Four Seasons Hotel New York Downtown* eta *Four Season Private Residences New York Downtown*, kanadar Four Seasons Hotels and Resorts katean, eta, 70 Pine Streeten ondoren, Lower Manhattango bigarren bizitegi-etxe orratzik altuena da.

## Kanpo estekak
Ezkutuko igarobide

[thumb| Ezkutuko igarobideak objektu handien atzean ezkutatu daitezke, adibidez altzariak. Irudi honek [Anne Franken *Secret Annex* sarrera estaltzen zuen liburutegiaren berreraikuntza erakusten du. ]]
**Ezkutuko igarobidea** edo **igarobide sekretua** (**iraganbide**, **pasagune**, **pasabide**, **pasaia**, **pasaleku**) ezkutuan bidaiatzeko erabiltzen den ezkutuko bidea da. Pasabide horiek eraikin baten barrutik **gela sekretu** bateraino joan daitezke, edo ikusi gabeko lekuren batetik sartzeko edo bertatik irteteko erabil daitezke. Ohikoa da fikziozko literatura lanen bateko pertsonaiek igarobide sekretuak erabiltzea, baina historian zehar ere erabili izan dituzte. Gela eta igarobide sekretuek lagungarriak izan dira harrapatuak ez izateko edo jarduera kriminalak egiteko.
## Kanpo estekak
Medusinites

230px|eskuinera|thumb|*Medusinites asteroides*-en fosila
***Medusinites*** Ediacararra garaian bizi izan ziren fosilen genero bat da. Marmoken arbasoak zirela uste da. 580 eta 541 milioi urte bitartean bizi izan ziren.

## Aurkikuntza 
Australia Hegoaldean dagoen Ediacara aztarnategian aurkitu zen lehen aldiz. Reg Sprigg geologoak aurkitu eta deskribatu zuen 1949 urtean. Hareharritan edota kuartzitatan aurkitzen dira.

## Deskribapena 
*Medusinites*en fosilek bi eraztun agertzen dituzte, bata barnealdean eta bestea kanpoaldean. *Protolyella*-ren antzeko izakiak ziren. 1 eta 5 cm arteko diametrodun izakiak ziren
* *Medusinites paliji* (Y. A. Gureev, 1987)
* *Medusinites applanatus* (Yu. R. Bekker, 1996)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Iosu Zabala Iturralde

**Iosu Zabala Iturralde** (Donostia, Gipuzkoa, 1952ko abenduaren 30a), ingeniaria eta robotikako ikertzailea da. 2006ko azarotik 2014ko abendua bitartean Mondragon Unibertsitateko errektorea izan zen.

## Ikasketak 
## Lana 
## Mondragon Unibertsitateko errektorea 
2006an izendatu zuten Mondragon Unibertsitateko errektore, karguan Inaxio Oliveri ordezkatuta.

## Kanpo estekak
15 Central Park West

**15 Central Park West** (15 CPW laburtua) New Yorkeko Central Park West-eko West 61st Street kalean kokatutako apartamentu eraikina da. Eraikuntza lanak 2005ean hasi ziren eta 2008an amaitu ziren, guztira 950 milioi dolarreko kostuarekin. Robert A.M. Stern eraikinaren arkitektoak estilo neoklasikoan diseinatu zuen.

## Kanpo estekak
George MacDonald Fraser

**George MacDonald Fraser** (Carlisle, 1925eko apirilaren 2a - Man, 2008ko urtarrilaren 2a) eskoziar idazlea izan zen.

Bigarren Mundu Gerran borroka egin zuen eta Birmaniako, Ekialde Ertaineko eta Ipar Afrikako kanpainak parte hartu zuen. *Quartered Safe Out Here* bere liburuak Birmania Kanpaina kontatzen du. Gerraren ondoren lan egin zuen Kanadan eta Eskozian kazetari bezala.

1966an bere lehen eleberria argitaratu zuen eta gidoiak idatzi zituen ere.

## Lanak 
### Flashmaneko paperak 
* *Flashman*, 1969
* *Royal Flash*, 1970
* *Flash for Freedom!*, 1971
* *Flashman at the Charge*, 1973
* *Flashman in the Great Game*, 1975
* ''Flashman's Lady*, 1977
* *Flashman and the Redskins*, 1982
* *Flashman and the Dragon*, 1985
* *Flashman and the Mountain of Light*, 1990
* *Flashman and the Angel of the Lord*, 1994
* *Flashman and the Tiger*, 1999
* *Flashman on the March*, 2005
### Istorio laburrak 
* *The General Danced at Dawn*, 1970
* *McAuslan in the Rough*, 1974
* *The Sheikh and the Dustbin*, 1988
### Historia 
* *The Steel Bonnets*, 1971
* *The Hollywood History of the World*, 1988
### Memoriak 
* *Quartered Safe Out Here*, 1992
* *The Light 's on at Signpost*, 2002
### Beste eleberri batzuk 
* *Mr American*, 1980
* *The Pyrates*, 1983
* *Black Ajax*, 1997
* *The Candlemass Road*, 1993
* *The Reavers*, 2007
* *Captain in Calico*, 2015
### Gidoiak 
* *The Three Musketeers*, 1973
* *The Four Musketeers*, 1974
* *Royal Flash*, 1975
* *The Prince and the Pauper*, 1977
* *Force 10 from Navarone*, 1978
* *Octopussy*, 1983
* *Red Sonja*, 1985
* *The Return of the Musketeers'', 1989
Tim Sebastian

**Tim Sebastian** (Londres, Ingalaterra, 1952ko martxoaren 13a - ) telebista-kazetaria eta idazlea da. *Conflict Zone* eta *The New Arab Debates* saioen gidaria da, Deutsche Welle telebista-kateak ekoizten dituenak. Lehenago BBCn egin zuen lan, *The Doha Debates* eta *HARDtalk* saioak gidatzen. Bloomberg TVren *The Outsider* saioko aurkezlea izan zen, Indian zentratutako eztabaida saioa.

Bere lanagatik hainbat sari irabazi ditu, tartean BAFTA ssaria 1982an eta Royal Television Society Interviewer of the Year saria 2000n eta 2001ean.
Shazam! (filma)

***Shazam!*** 2019ko David F. Sandberg suediar zinema zuzendarien superheroi film bat da. DC Comics argitaletxearen komikietako izen berero pertsonaian oinarritzen da, eta DC Unibertso Hedatuaren zazpigarren filma da. Asher Angel, Zachary Levi, Mark Strong, Jack Dylan Grazer, eta Djimon Hounsou aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
*Justice League*-eko Steppenwolfen inbasiotik urte bat pasa denean, Billy Batson 14 urteko umezurtz arazotsua Vasquez familiarekin eta babesean hartuta dituzten beste bost haurrekin bizitzera doa. Egun batean, Billy metroko bagoi batean sartzen da eta mundu ezberdin batean aurkitzen du bere burua, eta bertan antzinako azti batek "Shazam!" hitza esanik jainkozko superheroi heldu batean bihurtzeko boterea ematen dio. Billy eta Freddy Freeman babes-anai berriak Billyren botere berriak nola erabili ezagutu beharko dute Dr. Thaddeus Sivana maltzurraren ekintza gaiztoak geldiarazteko.

## Aktoreak 
* Asher Angel eta Zachary Levi: William "Billy" Batson / Shazam
* Mark Strong: Dr. Thaddeus Sivana
* Jack Dylan Grazer eta Adam Brody: Frederick "Freddy" Freeman
* Djimon Hounsou: Shazam aztia
* Grace Fulton eta Michelle Borth: Mary Bromfield
* Ian Chen eta Ross Butler: Eugene Choi
* Jovan Armand eta D.J. Cotrona: Pedro Peña
* Faithe Herman eta Meagan Good: Darla Dudley
* Cooper Andrews: Victor Vasquez
* Marta Milans: Rosa Vasquez

## Kanpo estekak
Eredu (morala)

Etika edo moralaren alorrean **eredu**a edo **eredugarri**a da bertute bikainak izateagatik jarraitu edo imitatu beharko litzatekeena.

Horrela, esate baterako, moral kristauan Jesukristo eta santuak eredugarritzat jotzen dira. Moral marxista batean, berriz, Lenin, Ché Guevara edo Rosa Luxenburg jo izan dira eredutzat.

## Kanpo estekak
Canadia (fosila)

230px|eskuinera|thumb|*Canadia spinosa*-ren fosila.

***Canadia*** Kanbriar garaian bizi izan zen animalia genero bat da, gaur egun iraungita dagoena. Duela 505 milioi urte bizi izan zen. Espezie bakarra ezagutzen da, *Canadia spinosa*.

## Aurkikuntza 
Charles Doolittle Walcott paleontologo etatubatuarrak aurkitu zuen Kanada mendebaldeko Burgess Shale aztarnategian 1911 urtean eta herrialdearen izena eman zion.

## Deskribapena 
Aurkitu diren *Canadia* fosilak 5 eta 20 cm arteko luzera duten zizareak dira. Gaur egungo poliketoen antzera eraztunez segmentaturiko gorputza zuten eta segmentuetatik *notoseta* izeneko luzakinak ateratzen zitzaizkion. Difrakzio sareen teknika erabiliz notoseta hauek irisatuak zirela ikusi da. Anelidoen lehenengo segmentua den prostomiumean hainbat luzatik ageri zituen, organo sentsorialak izango zirenak eta elikatzeko erabiliko zituenak. Itsaso hondoan igerian aritzen zela pentsatzen da baina noizbehinka setak ibiltzeko erabiliko zituela ere uste da.

Burgess Shalen aurkituriko *Wiwaxia*-rekin ere erlazionatu izan da bien artean *Canadiacea* superfamilia eratuz, baina *Wiwaxia* moluskua zela ebatzi zenean proposamena baztertua izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Burgess Shaleko webgunean, *Wiwaxia corrugata*-ren informazioa
Sobrepeñako mendilerroa

**Sobrepeñako mendilerroa** Nafarroa Garaian dagoen mendilerro bat da. Bere punturik altuena Peña Rasa mendia da, 557 metrorekin.

Mendilerroan dagoen Sobrepeña mendiak ematen dio izena mendilerroari.

## Mendiak 
# Peña Rasa, 557 m 
# Cavigordo, 556 m 
# Sobrepeña, 553 m 
# San Julián, 535 m 
# Cuesta Perra, 505 m 
# Alto del Recuenco, 498 m 
# La Peña del Sastre, 487 m 
# Alto de Valbuenas, 483 m 
# Sopeñas, 471 m 
# Sierra Grande, 449 m 
# Alto del Olivo, 409 m 

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Euskal Herriko mendilerroen zerrenda

## Kanpo estekak
2 New York Plaza

**2 New York Plaza** berrogeita hiru solairuko bulego eraikina da, Broad eta South Street elkargunean kokatua dagoena.

1971n eraikia, Kahn eta Jacobs arkitektoen arduraduna izan zen. Eraikina 153 metroko altuera du eta 1 New York Plaza-ren ondoan dago. Egiturazko diseinu modernoa dauka, eta 1 New York Plaza-rekin batera New Yorkeko etxe orratzik hegoaldekoena da.

## Kanpo estekak
Penagos (argipena)

**Penagos** pertsonen abizena eta leku desberdinen izena da.

## Geografia 
* Penagos: Kantabriako udalerria.

## Pertsonen abizenak 
* Rafael de Penagos (Madril, 1889-1954): Margolari eta marrazkilari modernista madrildarra.
* Rafael de Penagos (aktorea) Giménez (1924-2010): Aktore eta idazle espainiarra, aurrekoaren semea.
Minbar

[eskuinera|thumb|267x267px| *Sehzade camii*ko Minbarra , [Istanbul . ]]
***Mimbarra*** (), meskitako pulpitua da non imam batek sermoiak (*jutba*) emateko erabiltzen duen. Normalean apaingarri aberatsak ditu, nahiz eta forma sinpleenek eskailera-maila gutxi batzuk dituen plataforma xumeak besterik ez izan.

Mimbarra mihrabaren eskuin aldean kokatuta dago, hots, Mekara begira dagoen aldean. Diseinu hori izan arren, zeinetan hizlaria goi aldeko plataforman jartzeko egina dagoen, ohitura islamiarrak dio, toki hori Muhammad profetak besterik ezin dezakeela erabili, eta, beraz, meskitako imama, sarrerako eskailera mailetan jarri beharko da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Head of the River Race

300px|eskuinera|thumb|2005eko estropada.
300px|eskuinera|thumb|Leander Club.
300px|eskuinera|thumb|Ibilbidea.
**Head of the River Race** edo **HoRR** urtero udaberrian Ingalaterrako Londres hiriburuko Tamesis ibaian jokatzen den nazioarteko estropada bat da. Aulki mugikorreko estropada izaten da eta zortzikoek hartzen dute parte.

## Ezaugarriak 
Erlojuzkontra jokatu ohi da, taldetik taldera 10 segunduko aldeaz ateratzen direlarik, eta 6'8 kilometrotako ibilbidea burutzen dute, Mortlake eta Putney artean. Oxford-Cambridge estropadan egiten duten ibilbide bera da.

## Euskaldunak 
Nazioarteko estropada izaten da eta tarteka euskaldunek ere hartu izan dute parte, Hondarribiak, Oriok eta donostiarrek batez ere. Emaitzarik onena Hondarribiak lortu zuen, 2008 urtean 15. postuan sailkatu baitzen. Arraunlari euskaldunek Astillerorekin laugarren postua eskuratu zuten 2008 eta 2010 urteetan.

Emakumezkoen estropadan Irungo Santiagotarrak Kirol Elkartea aritu da azken urteotan.

## COVID-19 pandemia 
2020 eta 2021eko ekitaldiak ez ziren jokatu COVID-19 pandemiaren erruz.

## Palmaresa 
* 1927 urtean denbora bera egin zuten London RC eta Thames RC taldeek.

## Garaipenak 
## Emakumezkoak 
## Garaipenak 
Bakarkako garaipenak

## Erreferentziak 
## Ikus gainera 
* Oxford-Cambridge estropada

## Kanpo estekak 
* Webgune ofiziala (Gizonezkoak) 
* Webgune ofiziala (Emakumezkoak)
Miguel Archanco

**Miguel Archanco Taberna** (Iruñea, ) nafar abokatu eta Osasunako presidentea izan zen bi urtez, 2012tik 2014ra.

2015ean atxilotu zuten eta, zerga iruzurra egotzita, Osasunako zuzendaritzako beste bederatzi kide ohiekin batera epaitu zuten.

## Erreferentziak
Miguel Ángel Ziganda

**Miguel Ángel Ziganda Archanco** (Iruñea, 1945) nafar diseinatzailea da. 1968an M.A. Ciganda estudioa sortu eta barne-diseinuari ekin zion. 1992ko Nazioarteko Erakustaldian espainiar pabiloia diseinatu zuen.
Valentín Pueyo

**Valentín Pueyo Bonet** (?, 1908 &ndash; Iruñea, ) nafar legelari eta Osasunako presidentea izan zen lau urtez, 1955etik 1959ra. Lanbidez, Lekunberriko notarioa izan zen. Javier Pueyo bere anaia Iruñeko alkatea izan zen.
The Corinthian (Manhattan)

**The Corinthian** (**Korintiarra**) 58 solairuko eta 166 metro altu den apartamentu eraikina da. New Yorkeko apartamentu eraikin handiena izan zen 1988an inauguratu zenean.

## Kanpo estekak
Harry B. Whittington

[260px|eskuinera|thumb|[Trilobita|Trilobiteak.]]
[260px|eskuinera|thumb|[Burgess Shale aztarnategian aurkituriko *Anomalocaris*-aren interpretazio egokia osatu zuen.]]
[260px|eskuinera|thumb|*[Opabinia*, "Animalia enigmatikoa".]]
**Harry Blackmore Whittington** (Birmingham, Ingalaterra, 1916ko martxoaren 24a - Cambridge, Ingalaterra, 2010eko ekainaren 20a), Erresuma Batuko paleontologoa izan zen. "Trilobiteen aita" ezizena eman zioten eta Burgess Shale aztarnategian aurkituriko fosilen ikerketa eta interpretazioagatik erreferentzia bihurtu zen geologiaren esparruan. Kanbriarreko leherketaren kontzeptua sortu zuen eta Charles Walcott-en lana balioetsi zuen.

## Biografia 
### Hastapenak 
Lehen Mundu Gerra bete betean zegoela Handsworth herrixkan jaio zen Harry B. Whittington, gaur egun Birminghamen auzoa da. Aita armagilea zen baina 1918an gripeak jota hil zen eta Harry bere ama eta arrebarekin amaren aldeko aiton-amonekin bizi izan ziren. Erlijioz metodistak ziren eta elizara joatea oso garrantzitsua zen. Harryk beti mantendu izan zuen bere erlijioso izaera.

Familia metalgintzan espezializaturik bazegoen ere amak gogir egin zuen Harryk ikasketak egin zitzan eta Birminghamgo Unibertsitatean graduatu zen. Geologia irakasle Leonard J. Wills izan zuen eta honek paleontologian zaletu zuen. Gales iparraldeko Berwyn Hills eremua aztertzera bidali zuen Frederick William Shotton irakaslearekin. Trilobiteetan zentratu zituen ikerketak eta hainbat lan aurkeztu zituen espezializaturiko aldizkarietan.

### Ibilbide profesionala 
1937 urtean doktoradotza eskuratu zuen eta honi esker Commonwealth-etik beka bat eskuratu zuen Yale Unibertsitatean 1938-1940 artean ikerketak egiten jarraitzeko.

1971 urtean Royal Societyko kide izendatu zuten. 1983an erretiroa hartu zuen 67 urte zituela. Stephen Jay Gouldek hartu zuen haren lekua. Ez zen ordea geldirik egon eta ikerketa lanak egiten jarraitu zuen, bai eta bi liburu argitaratu ere: '** (1985) eta **' (1992).

2010 urtean hil zen 94 urte zituela. Trilobiteen inguruko mundu mailako erreferentzia nagusia izaten jarraitzen zuen orduan ere.

## Lorpenak 
Harry B. Whittingtonek honako ekarpen nagusi hauek egin zizkion Geologia munduari:

* Trilobiteen morfologia, ekologia eta estratigrafiaren ikerketa sakonak egin zituen.
* Burgess Shaleko faunaren ikerketa. "Kanbriarreko leherketaren" kontzeptua sortu zuen.
* *Konservat-Lagerstätten* arro sedimentarioetako gorputz biguneko fosilen deskribapenerako eta izendapenerako standardak ezarri zituen.

## Argitaraturiko liburuak 
* Whittington, Harry B. (1985). *The Burgess Shale*. New Haven: Yale University Press. 
* Whittington, Harry B. (1992). *Trilobites*. Woodbridge, Suffolk, UK: Boydell Press.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* The Scotsman egunkariaren obituarioa
Tomyris

**Tomyris** (ekialdeko irandar hizkuntzez: *Tahmirih*, "Ausarta"),, **Thomyris**, **Tomris**, **Tomiride** edo **Tomiri** erregina ere deitua, Masagetak herriko agintaria izan zen, Erdialdeko Asian, Kaspiar itsasotik ekialdean, bizi zen eszitiar herri artzain-nomada izan zena eta egungo Turkmenistan, Afganistan, mendebaldeko Uzbekistan eta hego-ekialdeko Kazakhstanen bizi zena.

## Ikus gainera 
* Masagetak

## Erreferentziak
Return of the Seven

***Return of the Seven*** (euskaraz *Zazpien Itzulera*), 1966ko Burt Kennedy estatubatuar zinema uzendariak zuzendutako western film bat da. Yul Brynner, Robert Fuller, Julián Mateos, Warren Oates, Virgilio Teixeira, Claude Akins, Elisa Montés eta Jordan Christopher aktoreek antzeztu zuten.

Soinu banda onenaren Oscar Sariaren (Elmer Bernstein) izendapena jaso zuen.

*The Magnificent Seven* (1960) aurrekari ospetsua izan zuen eta *Guns of the Magnificent Seven* (1969) eta *The Magnificent Seven Ride* (1972) jarraipenak ere. Bai eta *The Magnificent Seven* (1998-2000) telesaila eta *2016ko The Magnificent Seven* berregokitzapena ere.

## Argumentua 
Herrian lapurreta burut ostean, lapur taldea atzeman eta esklabo gisa erabiliko dituzte. Chris Adamsek (Yul Brynner) sei pistolari bilduko ditu, haiekin erasotutako eremua defedatzeko asmoz, legezkanpoko bidelapurren bizileku bilakatu baita.

## Aktoreak 
### Zazpiak 
* Yul Brynner: Chris Adams
* Robert Fuller: Vin Tanner
* Julián Mateos: Chico
* Warren Oates: Colbee
* Claude Akins: Frank
* Virgilio Teixeira: Luis Emilio Delgado
* Jordan Christopher: Manuel De Norte

### Bestelakoak 
* Elisa Montés: Petra, Chicoren emaztea
* Fernando Rey: Apaiza
* Emilio Fernández: Francisco Lorca
* Rodolfo Acosta: Lopez
* Gracita Sacromonte: Flamenco Dancer
* Carlos Casaravilla: Lehen Peoia
* Ricardo Palacios: Kartzelazaina
* Felisa Jiminez: Emakumezko presoa

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Diana Sacayán

**Amancay Diana Sacayán** (Tucumán, 1975eko abenduaren 31 &ndash; Buenos Aires, 2015eko urriaren 11) argentinar ekintzailea izan zen. Bere bizitzan zehar giza eskubideen eta Argentinako eta inguruko herrialdetako trabestien aintzatespen eta gizarteratzearen alde lan egin zuen.

2015eko urriaren 11n erail zuten. 2018ko ekainaren 18an Buenos Aires Hiriko 4. Aho Epaitegi Kriminalak bere hiltzailea zigortu zuen jurisprudentzia ezarri zuen ebazpen historikoa plazaratuz. Izan ere, Argentinako justiziak lehen aldiz, trabesti baten hilketa genero-nortasunarengatiko gorroto-krimentzat hartu baitzuen.
Futureworld

***Futureworld***, 1976ko Richard T. Heffron estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako zientzia-fikziozko thriller film bat da. Peter Fonda, Blythe Danner, Arthur Hill, Stuart Margolin, John Ryan eta Yul Brynner aktoreek antzeztu zuten.

*Westworld* (1973) aurrekari ospetsua izan zuen, bai eta *Beyond Westworld* (1980) telesaila ere. Gainera, 2016ean HBO telebista kateak film honetan oinarritutako *izenburu berdineko telesaila* ere estreinatu zuen.

## Argumentua 
Delos hiria aisirako konplexu artifizial handiena izateko diseinatua izan da. Bertan, Antzinako Erromako estiloan oporrak igaro, Erdi Aroan bizi edo Espazioan bizipenak izateko aukera dago. Eotrkizuneko megalopoli honetara Tracy Ballard (Blythe Danner) telebistako kazetari ezaguna eta Charles Browning (Peter Fonda) berriemale polemikoa gonbidatuak izan dira. Bi kazetariek Delos hiriko langile bat zergatik eraila izan zen ikertzen ahaleginduko dira.

## Aktoreak 
* Peter Fonda: Chuck Browning
* Blythe Danner: Tracy Ballard
* Arthur Hill: Duffy doktorea
* Yul Brynner: Gunslinger
* John Ryan: Morton Schneider doktorea
* Stuart Margolin: Harry Croft
* James M. Connor: Clark robota
* Allen Ludden: Ikuskizuneko gonbidatua
* Robert Cornthwaite: Reed jauna
* Angela Greene: Reed andrea
* Darrell Larson: Eric
* Nancy Bell: Erica
* Bert Conroy: Karnovsky jauna
* Dorothy Konrad: Karnovsky andrea
* Jim Antonio: Ron Thurlow

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Patxi Villamor

**Patxi Villamor Fernández** (Gasteiz, 1955) arabar kantautorea da. 1977an argitaratu zuen *Nora goaz* diskoagatik ezaguna da.

## Diskografia 
### Diskoak 
* *Nora goaz* (1977)
* *Esperantza* (2000)
FC Pakruojis

**FC Pakruojis** Lituaniako futbol taldea da, Pakruojis hirikoa.

## Palmaresa 
### Lituanian: 0 
* Antra lyga (D3):
** Txapelduna (1): 2016

## Denboraldi 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
DFK Dainava

**Dzūkijos futbolo klubas "Dainava" (DFK Dainava)** Lituaniako futbol taldea da, Alytus hirikoa.

## Palmaresa 
### Lituanian: 0 
* Pirma lyga (D2):
** Txapelduna (1): 2022

## Denboraldi 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Emilio García Ganuza

**Emilio García Ganuza** nafar enpresaburu eta Osasunako presidentea izan zen bi urtez, 1970etik 1971ra. Unión Ciclista Navarra eta Napardi elkarte gastronomikoaren presidentea ere izan zen. Movimiento Nacionalaren presidentea ere izan zen.

## Erreferentziak
Jacinto Saldise

**Jacinto Saldise Barrenetxe** (1909-1996) nafar enpresaburu eta Osasunako presidentea izan zen bi urtez, 1959tik 1970era. Bere agintaldian Sadar eraiki zuten.

Gerra Zibilean matxinoen alde borrokatu zuen.

## Erreferentziak
Lantana camara

***Lantana camara*** Lantana generoko landare espezie bat da. Ez du berezko euskal izenik eta Euskal Herrian ikus daitekeen landarea izan arren, jatorria Amerikako Hego eta Erdialdeko eskualde tropikal eta subtropikaletan du.

Hesiak osatzeko erabiltzen da eta apaingarri gisa ere.

Nazio Batuen Naturaren Kontserbazioaren Nazioarteko Batasuneko *100 espezie arrotz inbaditzaile kaltegarrien* zerrendan sartzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Maurits Coppieters

**Maurits Coppieters** (Sint-Niklaas, 1920-Deinze, 2005) politikari flandriarra izan zen, Belgikako zein Europako Parlamentuetako kide izandakoa. Era berean, Volksunie alderdi abertzale flandriarraren politikari nabarmenduenetariko bat izan zen, eta Vlaamse Volksbeweging (VVB) herri-mugimenduaren sortzailetako bat ere.

Historia eta Zuzenbidea ikasi zituen Ganteko unibertsitatean, eta II. Mundu Gerra amaitutakoan Flandriako eskubide nazionalen aldeko borrokan murgildu zen. Vlaamse Volksbeweging mugimenduaren lehendakaria izan zen 1957tik 1963ra arte.

Bere ibilbide politiko luzean Coppieters saiatu zen Flandriako abertzaletasunari ildo progresista bat ematen, eta Europako estaturik gabeko Herri guztien eskubide nazionalen defendatzaile sutsua bihurtu zen. Horrek 1981ean eraman zuen, beste europarlamentari abertzaleekin batera, Europako Aliantza Askea taldea sortzera.

Bere omenez Maurits Coppieters Fundazioa sortu zen 2007an, Europako aniztasun linguistiko eta kulturalaren eta Herri eta pertsonen eskubide indibidual zein kolektiboen alde lan egiten duena.
The Magnificent Seven Ride

***The Magnificent Seven Ride*** edota ***The Magnificent Seven 4*** (euskaraz *Zazpi Aparten Zaldiz Doaz* edota *Zazpi Apartak 4*), 1972ko George McCowan kanadar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. Lee Van Cleef, Stefanie Powers, Michael Callan eta Pedro Armendáriz Jr. aktoreek antzeztu zuten.

*The Magnificent Seven* (1960), *Return of the Seven* (1966) eta *Guns of the Magnificent Seven* (1969) aurrekariak izan zituen. Bai eta *The Magnificent Seven* (1998-2000) telesaila eta *2016ko The Magnificent Seven* berregokitzapena ere.

## Argumentua 
Arizonako hegoaldean, Shelley Donavan (Darrell Larson) 18 urteko mutila Chris Adams (Lee Van Cleef) marshallaren Arilla (Mariette Hartley) emaztearen eskakizunez aske gelditu da. Baina, berehala, gaztea Juan de Toro (Ron Stein) mexikar bidelapurraren taldera elkartu eta banku bat ohostuko dute. Lapurretan zehar, Chris zauritua izango da eta bidelapurrek emaztea bahituko dute.

## Aktoreak 
### Zazpiak 
* Lee Van Cleef: Chris Adams, AEBetako marshalla
* Michael Callan: Noah Forbes, kazetaria
* Luke Askew: Mark Skinner, presoa
* James Sikking: Captain Andy Hayes, presoa
* Pedro Armendáriz Jr.: Pepe Carrall, presoa
* William Lucking: Walt Drummond, presoa
* Ed Lauter: Scott Elliott, presoa

### Bestelakoak 
* Stefanie Powers: Laurie Gunn
* Mariette Hartley: Arilla Adams
* Ralph Waite: Jim Mackay
* Melissa Murphy: Madge Buchanan
* Allyn Ann McLerie: Donavan andrea
* Gary Busey: Hank Allan
* Robert Jaffe: Bob Allan
* Darrell Larson: Shelly Donavan
* Elizabeth Thompson: Skinnerren emaztea
* Carolyn Conwell: Martha
* Ron Stein: Juan De Toro
* Rita Rogers: De Tororen emaztea
* Jason Wingreen: Tucson Lurralde Expetxeko zuzendaria (krediturik gabe)

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Frederik Vermehren

**Johan Frederik (Frits) Nikolai Vermehren** , baita **Frederik Vermehren** izenez ezaguna ere (1823ko maiatzaren 12a - 1910eko urtarrilaren 10a) estilo errealista eta genero erretratua landu zituen margolaria izan zen. Vermehrenek, Christen Dalsgaard (1824–1907) eta Julius Exner (1825–1910) artistekin batera, Danimarkako pintura generoaren alorrean nabarmenak izan ziren; herrialdeko jende arrunta irudikatu zuten, batez ere nekazariak eta herrietako jendea. Beraien irudikapen idealizatuek Danimarkako erromantizismo nazionala zehaztu eta sustatu zuten.  

## Irudiak 

Fitxategi:En jysk fårehyrde på heden.jpg|Frederik Vermehren, *Fårehyrde på heden*, 1855, Statens Museum
Fitxategi:An Italian shepherd boy, by Frederik Vermehren.jpg|Italiako artzain mutila (1856)
Fitxategi:Frederik Vermehren - Fra gården i Thotts Palais på Kongens Nytorv - 1845.jpg|The Thott Mansion Patioa. (1845) Hirschsprung bilduma

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* ArtNet: Vermehren-en lan gehiago.
Guns of the Magnificent Seven

***Guns of the Magnificent Seven*** (euskaraz *Zazpi Aparten Pistolak*), 1969ko Paul Wendkos estatubatuar zinema zuzendariak zuzendutako western film bat da. George Kennedy, James Whitmore, Reni Santoni, Frank Silvera, Bernie Casey, Monte Markham eta Joe Don Baker aktoreek antzeztu zuten.

*The Magnificent Seven* (1960) eta *Return of the Seven* (1966) aurrekariak izan zituen, eta *The Magnificent Seven Ride* (1972) jarraipena ere. Bai eta *The Magnificent Seven* (1998-2000) telesaila eta *2016ko The Magnificent Seven* berregokitzapena ere.

## Argumentua 
XIX. mendearen amaiera, Mexiko. Díaz diktadorearen soldaduek Angel Quintero (Fernando Rey) mexikar iraultzailea ayzeman dute. Quinteroren agindupelo Maximiliano O'Leary (Reni Santoni) tenienteak Chris Adams (George Kennedy) estatubatuar bidelapurrari Quintero askatu eta Mexikarrei itxaropena itzularazteko diru-saria eskeiniko dio. Aurrez, Adamsek bere gerrilari mugalari taldea bildu beharko du, taldea Mendebalde Urruneko pistolari eta artilari ausartenez osatua dago. Zazpi Apartak beren bizitzetako abentura arriskutsuenari ekin eta dirua baina garrantzitsuagoak diren kausak ere badaudela ohartuko dira.

## Aktoreak 
### Zazpiak 
* George Kennedy: Chris Adams
* James Whitmore: Levi Morgan
* Monte Markham: Keno
* Joe Don Baker: Matt Slater
* Bernie Casey: Cassie
* Reni Santoni: Maximiliano "Max" O'Leary
* Scott Thomas: P.J. Scurlock

### Bestelakoak 
* Tony Davis: Emilio Zapata
* Michael Ansara: Diego kolonela
* Frank Silvera: Lobero
* Wende Wagner: Tina
* Sancho Gracia: Miguel
* Luis Rivera: Prensa tenientea
* George Rigaud: Gabriel
* Fernando Rey: Angel Quintero
* Peter Lawman: Carlos

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Barkley Marathons

[eskuinera|250px|thumb|[2009ko lasterketaren irteera.]]
**Barkley Marathons** (euskaraz *Barkley Maratoiak*), AEBetako Tennessee estatuko Frozen Head State Parkeko bidezidorretan barrena urtero egiten den ultramaratoi bat da, Wartburg hiritik hurbil. Maiz, "munduko lasterketa gogorrena" dela aipatzen da.

Lasterkariek 97 kilometro korrika eginez gero, "lasterketa osoa" delako osatzen dute, eta lasterketaren ibilbide osoak denera 160 kilometro inguruko luzera du. Lasterketa 60 ordu epearen barnean amaitu beharra dago, eta urtero martxoan edo apirilaren hasieran egiten da.

1986an Gary "Lazarus Lake" Cantrellek sortu zuen.

## Irabazleak 
## Kanpo estekak