Nizeforo Meliseno

**Nizeforo Meliseno** (grezieraz: *Νικηφόρος Μελισσηνός*, 1045 inguru - 1104ko azaroaren 17a), **Nicephorus Melissenus** bezala latinizatua, bizantziar jeneral eta aristokrata bat izan zen. Leinu ospetsukoa, 1060ko hamarkadan Balkanetako eta Asia Txikiko gobernadore eta jeneral izan zen. 1071ko Manzikerteko guduaren ondorengo garai nahasian, zenbait jeneral tronuaz jabetzen saiatu zirenean, Melisenok Mikel VII.a Dukasi leial izaten jarraitu zuen. Mikelen ondorengoak, Nizeforo III.a Botaniates, Meliseno erbesteratu zuen. 1080 eta 1081ean, turkiarren laguntzarekin, Bizantziar Inperioak Asia Txikian kontrolpean zituen azken lurrak hartu eta bere burua enperadore agindu zuen, Botaneiatesen aurka. Alexio I.a Komneno bere koinatuaren matxinadaren ondoren, Konstantinopla hartzea lortu zuelarik, usurpazioa bertan-behera utzi eta Alexiorekin bat eginez *Zesar* titulua eta Tesalonikako gobernua onartu zituen. Alexiorekiko leial izan zen, 1081 eta 1095 bitarteko Balkanetako kanpaina bizantziar gehienetan parte hartuz, enperadorearen alboan. 1104ko azaroaren 17an hil zen.

## Biografia 
### Jatorria eta karrera militarraren hasiera 
Nizeforo Melisone 1045ean Dorylaionen jaio zen, non bere familiak ondare zabalak zituen. Bere jatorri aristokratikokoa aitaren eta amaren bitartez eratortzen zen: aita Bourtzes leinukoa zuen, eta ama, berriz, Meliseno familia ospetsukoa, VIII. mendekoa eta zenbait jeneral ospetsu sortutakoa.

Nizeforo Eudoxia Komnenekin 1067 baino lehenago ezkondu zen. 1052an jaioa, John Komneno *Eskolen Domestikoaren* eta Anna Dalaseneren bigarren alaba izan zen, baita Alexios I.a Komneno enperadore bizantziarraren arreba ere (1081-1118 artean erreinatu zuena). Seme bat izan zuten gutxienez, John Komneno *parakoimomenos-*a.

1067an, Melisenok magistratu mailan gobernadore militarra (*doux*) zen Triaditzan (egungo Sofia). 1070ean bere koinatu nagusiena zen Emanuel Komnenosek zuzendutako gudarostean sartu zen, Seljuk turkiarren aurkako kanpaina batean. Kanpaina Sebasteiako inguruan (egungo Sivas) porrotean amaitu zen, eta turkiar buruzagi batek Meliseno eta Emanuel Komneno harrapatu zituen, bizantziarrek *Chrysoskoulos* deitzen ziotena. Emanuelek, ordea, turkiarrak bizantziar zerbitzuan sar zitezen berehala konbentzitu zituen, eta haien gatibualdia amaitu zen.

Meliseno 1081eko martxoan Damalisen kanpatu zen bere armadarekin, Konstantinoplatik Bosforora doan Asiako itsasertzean. Han, komnenoarrak Botaniatesen aurka matxinatu zirela eta Alexio Komneno enperadore izendatu zutela jakin zuen. Komnenoarrei gutunak bidali zizkien, lurralde inperialaren gaineko autoritate banaketa iradokiz, Balkanak haien kontrolpean geratuz eta berak Asia Txikia mantenduz, nahiz eta Bizantziar Inperioak formalki batuta jarraituko zuela ere azpimarratu zuen. Komnenoarrak, erantzunez, *Zesar* titulua agindu zioten ("Enperadore" ondoren Bizantziar Inperioaren bigarren duintasun gorena) eta Tesalonikako agintaritza jaso zuen, inperioko bigarren hiririk garrantzitsuena, men egin nahi bazien. Melisenok, hasiera batean, ez zuen eskaintza onartu nahi baina, komnenoarrak Konstantinopla hartzeko zorian zeudenez eta beranduago antzeko kontzesioak egiteari uko egin ziezaioketenez, azkenean onartu egin zuen.thumb|Nizefororen 2/3 Milaresiona, 1080-1081 inguru.Melisenoren matxinada amaitu zen arren, Bizantziori kalte handia egin zion. Melisenok berak Alexio Komnenoren agintaritza errekonozitu bazuen ere, soldadu turkiarrekin gotortu eta okupatu zituen hiriak Jonia, Phrygia, Galatia eta Bitinian mertzenarioen eskuetan jarraitu zuten. Horrela, Bizantziar Gerra Zibiletan mertzenario eta aliatu bezala sartu zirenean, batez ere Botaniatesek eta Melisenoren zerbitzuan hiri ezberdinetan mantentzeko erabili zituztelarik, turkiarrek, nahiko modu baketsuan, Asia Txikiko erdialdea eta mendebaldea hartzea lortu zuten, bere botere-esparrua zabalduz. 

Melisenoren matxinada oso aipagarria da baita Melisenoren izenean egindako zilarrezko txanpon seriearen ondorioz. Serieko bi txanpon soilik ezagutzen dira eta bizantziar usurpadoreen artean arraroenetarikoak dira. 
### Alexio I.a Komnenoren enperadoretza 
Melisenok Alexio I.ari loiala izaten jarraitu zuen bizitza osoan zehar.

1095ean, Kumandarren aurkako kanpainan, Melisenok, Jurgi Paleologo eta John Taronitesekin batera, Beroeko eskualdea (egungo Stara Zagora) defendatu zuen haien erasoetatik. Hau da Melisenoren azken aipamena Ana Komneneren *Alexiadan*, eta, dirudienez, Tesalonika inguruko bere jabetzetara erretiratu zen. 1104ko azaroaren 17an hil zen. Bere emaztearen heriotzaren data ez da ezagutzen, baina 1136 baino lehenagokoa izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak