Informazioaren zientzia

[thumb|[Alexandriako Liburutegia|Alexandriako Liburutegiaren barneko irudikapen artistikoa, ebidentzia arkeologiko batzuetatik eraikia (O. Von Corven).|285x285px]]
**Informazioaren zientzia** edo **dokumentazioa** informazioaren eta informazioa biltzen duten dokumentuen bilketa eta tratamendu sistematikoa aztertzen duen zientzia da. Informazioa modu egokian jaso eta gordetzeaz gainera, informazioaren sailkapena, eskuragarritasuna, zabalkundea, erabilera eta transmisioa ere aztertzen ditu. Azken hamarkadetan izandako informazioaren hazkunde itzela dela eta, informazioa kudeatzeko metodo eta prozedura berriak garatu ditu informazioaren zientziak, ikerkuntzarako ezinbesteko tresna bilakatuz horrela. 

Dokumentazioaren euskarri fisikoa dokumentua da, euskarri iraunkorrean erantsita dagoen edozein mezu ikoniko edo sinbolikoa alegia, helburu informatiboa duena. Izan ere, arrastoa uzteko, informazioa euskarri batean erregistratu beharra dago. 

Dokumentazio arloan aritzen diren profesional mota anitz dago, lan egiten duten dokumentazio-tokiaren arabera: dokumentalistak, dokumentazio zentroetan; artxibozainak, artxiboetan eta liburuzainak liburutegietan. Gero eta garrantzi handiagoa hartzen ari dira internet arloko dokumentalistak, bilaketa-motorrak diseinatu eta kudeatzeko.
link=https://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Carte_de_la_science_de_l'information.png|thumb|Eskema honek informazioaren zientziak lantzen dituen diziplina eta gaien aniztasuna erakusten du , kartografia zorrotza egin nahi izan gabe.|305x305px
Beste jakintza-arlo batzuekin erlazionatu ohi da, hala nola, Informazio-sistemen ingeniaritza, Datu-zientzia, Komunikazio-zientziak, Administrazio- eta Kudeaketa-zientziak, Museologia, Artxibistika eta Bibliotekonomia. Kontzeptu horien arteko elkargunea informazioa da, teknologia berriekin duen bitartekotza edozein dela ere.

## Informazio-zientziaren izaera 
Historian zehar era ezberdinetan ulertu da dokumentazioa:

* zientzia instrumental moduan, beste zientzia baten menpeko diziplina edo arlo laguntzailea gisa;
* zientzia zentzu hertsian, diziplina autonomo moduan;
* zientzia izaera ukatuz, metodo edo prozedura bilduma huts moduan.

## Kontzeptuaren sorrera 
[thumb|[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz, batez ere latinez eta frantsesez idatzi zuen pertsona polifazetiko alemana. Bere ikasketa-eremuak Metafisika, Matematika, eta Teodizea izan ziren.]]
1789. urtean Iraultza Frantsesa izan zen eta hortik eratorri zen Ilustrazio garaia. Berau arrazoian oinarritzen zen. XIX. mendean produkzio zientifiko handia egon zen. Sorkuntza zientifikoa handitu zen eta hori guztia txukundu beharra zegoen, kaosera ez iristeko eta nahi zen dokumentua berreskuratzeko. XX. mendean zientzia sozialak ugaritu ziren eta orduan sortu zen Dokumentazioa.

* 1800	100 zientzia aldizkari nazioartean
* 1850	1.000
* 1900	10.000
* 1990	150.000 eta 863.000 liburu
* 2006	100.000.000 webgune
[thumb|[Joseph Marie Jacquard]]
Henri La Fontaine eta Paul Otlet elkartu ziren zientzia eklosioaz arduratuta XIX. mendearen bukaeran. La Fontainek *Société des Études Sociales et Politiques*en egiten zuen lana. Pilaketa hori sailkatu nahi zuten, eta anabasa antolatzeko informazioa sistematizatu zuten. Zientzia antolaketa logiko arrazionala erabili zuten.

* 1892: *Katalogazio zentroa*. International Office of Bibliography erakundea sortzen dute. Bibliografia zientifikoa kontrolatu eta sistematizatzeko lehen saio serioa izan zen.
* 1895	*Nazioarteko Bibliografia Institutua* sortzen dute: ikergunea da, diziplena bera nola ikertu aztertzen dute, nola antolatu zientzia modura. Errepertorio Bibliografiko Unibertsala sortu zuten, garai hartan nazioartean ekoizten zenaren berri ematen zuena. Sailkapen Hamartar Unibertsala, Melvill Deweyk 1876. urtean asmatutako sisteman oinarrituta, atera zuten.

* [thumb|[Vannevar Bush|Vannevar Bush, informazioaren zientzialari ospetsua, (ggb. 1940 – 1944)]]1934: Paul Otleten *Traité de Documentation* tratadua, non dokumentazioa diziplina zientifiko modura onartzen den.

* 1950: Informazio pilaketa dela eta *Information retrieval* (informazioaren berreksuratzea) kontzeptua sortzen da .

## Prozesu dokumentala 
Dokumentazio-zerbitzuan egiten den lan bilduma prozesu dokumentala da. Dokumentuen gain egin beharreko operazio-multzoa da, erabiltzaileak nahi duenean dokumentu horiek erabil ditzan.

Dokumentazio-zerbitzuek, atzera-begirako informazioa eta dokumentazioa eskaintzeko, zenbait eginbehar dituzte, eta eginkizun-sail horri prozesu edo kate dokumentala deitzen zaio. Hor egiten diren lanek elkarren arteko eragina dute helburu bateratua lortzeko. Prozesu dokumentala dokumentuekin erabiltzen diren espezializazio-tresna eta prozeduren multzoa da, dokumentuak errepresentatu, berreskuratu eta erabiltzeko helburuarekin.

### Funtzioak 
Prozesu dokumentalak lau funtzio ditu: ===
Publizitatearen kontrola dauka Espainian. Komunikabideetan txertatutako iragarkiak aztertzen ditu. INFOADEX datu-baseak urtero 5 miloi iragarpen kontrolatuak ditu. Urtean zehar hedabide konbentzionaletan egiten diren publizitate-txertatzeak artxibatu eta analizatu egiten ditu.

Besteak beste honako hauek aurkitu daitezke Infoadexen datu basean:

* Komunikabide, merkatu, iragarle eta abarren inbertsioen inguruko txostenak.
* Publizitate-sorkuntzaren datu-baserako sarrera.
* Kanpaina eta babesleen segimendua.
* Lehiakortasunaren kontrola.
* Espainiako publizitate inbertsioaren ikerketa.
* Agentzien eta zentralen ikerketa.

Infoadex enpresak aztertzen duen informazioa:

* Iragarritako produktua eta marka.
* Dagokion sektorea.
* Publizitate blokean duen postua.
* Publizitate mota.

## Artxibo, Liburutegi eta Dokumentazio Zentroetako Profesionalen Elkartea (ALDEE ) 
ALDEE Euskal Autonomia Erkidegoaren eremuko elkarte profesionala da, 1990ean sortua, eta artxiboen, liburutegien eta dokumentazio eta informazio zentroen kudeaketaz arduratzen diren edo hauetan interesa duten profesionalak taldekatzea du helburu. 1990ean sortua, 2017an onartutako estatutuekin arautzen da.

## Erreferentziak 
## Bibliografia 
* Agirreazaldegi, Teresa.  (2006). *Informaziorako dokumentazioaren oinarriak.*  UEU, 56-59 or. ISBN 84-8438-0785.
* Lankes, David. Ampliemos expectativas - 
* Glushkok, Robert J.  Antolatzearen diziplina. O 'Reilly Media Inc-ek argitaratutako eta Robert J. Glushkok editatutako "The discipline of organizing" liburuaren itzulpena eta edizio elektronikoa egin du ALDEEk, Ischoolsek Creative Commons litzentziapean zabaldutako lanaren  2016ko 4. edizioa (Core Concepts)  erabiliz:  
* Oyarzún, Gonzalo. Liburutegi imajinatua, komunitateak ereiteko lorategia:   
*  Borko, H. (1968). Information science: what is it?. *American documentation*, *19*(1), 3-5. ISSN 0096-946X.
*  Khosrow-Pour, Mehdi (22 de marzo de 2005). *Encyclopedia of Information Science and Technology*. Idea Group Reference. .
*  Leckie, Gloria J.; Pettigrew, Karen E.; Sylvain, Christian (1996). "Modeling the information seeking of professionals: A general model derived from research on engineers, health care professionals, and lawyers". Library Quarterly. 66 (2): 161–193. doi:10.1086/602864. S2CID 7829155.
*  Wark, McKenzie (1997). The Virtual Republic. Allen & Unwin, St Leonards.
*  Wilkinson, Margaret A (2001). "Information sources used by lawyers in problem-solving: An empirical exploration". Library & Information Science Research. 23 (3): 0-8188(01)00082-2. S2CID 5906
*  Le Coadic Yves, ''La Science de l'information*, Puf, (Que sais-je n°2873), 1994
*  Ibekwe SanJuan Fidelia, *La Science de l'information : origines, théories et paradigmes*, Lavoisier, 2012
*  Gardiès Cécile, *Approche de l'information-documentation. Concepts fondateurs*, Cépaduès éditions, 2011
*  Salaün Jean-Michel, *Introduction aux sciences de l'information'', La Découverte, 2011

## Ikus, gainera 
## Kanpo estekak 
* Artxibo, Liburutegi eta Dokumentazio Zentroetako Profesionalen Elkartea (ALDEE)