open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brunel Unibertsitatea

**Brunel Unibertsitatea** ( , edo arrunki **Brunel**) Londres handiko Uxbridge-n dagoen unibertsitate publiko ingelesa da. 1966an sortu zuten eta Isambard Kingdom Brunel ingeniari ingelesaren izena du.

Brunelek bere campus propioa du Londres erdialdeko mendebaldean dagoen Uxbridge-ren kanpoaldean. Unibertsitatea zortzi ikastetxek eta gutxi gorabehera hamar ikerketa institutuk osatzen dute.

## Historia 
Brunel unibertsitatea 1963an Robbins txostenaren ondorioz sortutako unibertsitateetako bat da.

Brunelen jatorria 1928an sortutako *Acton Technical College* zen. 1957an, *Brunel College of Technology* *Acton Technical College-*tik banandu zen eta emakumezko ingeniarien prestakuntzan kontzentratu zen. 1960an *Brunel College of Technology-*k College of Advanced Technology (UK) estatusa jaso zuen eta *Brunel College of Advanced Technology* sortu zen 1962an.

1966ko ekainean Errege Gutuna eman zitzaion *Brunel College of Advanced Technology-ri* eta *Brunel Unibertsitatea* izena hartu zuen.

## Kanpo estekak
Jose Maria Etxebarria

**Jose Maria Etxebarria** izan daiteke:
* Jose Maria Etxebarria Aiestaran (1920-1966), futbolaria;
* Jose Maria Etxebarria Artetxe (1932-2021), abokatu eta ekonomialaria.
Marc Hirschi

**Marc Hirschi** (Berna, 1998ko abuztuaren 24a), txirrindularia suitzarra da. 

Gaztetatik maila altua erakutsi zuen eta gazte pasa zen profesional mailara. Bere lehen Itzuli Handian, 2020ko Frantziako Tourrean, etapa bat eta Saiatuenaren saria lortu zituen.

## Taldeak 
* Sunweb (2018-2020).
* UAE Team Emirates (2021).

## Palmaresa 
**2018**
* 20px 15px 23 urtez azpikoen Errepideko Munduko Txapelketa
* 2. Alsaziako Tourrean
**2019**
* 2. 16px Suitzako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan
* 3. Donostia Klasikoan
* 4. Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 5. Beneluxeko Itzulian
* 6. Alemaniako Itzulian
* 10. E3 Harelbeken
**2020**
* Frantziako Tourreko etapa bat.
* La Flèche Wallonne
* 2. Lieja-Bastogne-Liejan
* 3. 16px Munduko Errepide Txirrindularitza Txapelketan
**2021**
* 2. 16px Suitzako erlojupeko txirrindularitzako txapelketan
* 2. Luxenburgoko Tourrean
* 6. Lieja-Bastogne-Liejan
**2022**
* Argovia Kantonamenduko Sari Nagusia
* Toscanako Giroa
* 3. Settimana Coppi e Bartalin
* 8. Miguel Indurain Sari Nagusian
**2023**
* Apeninoetako Giroa
* 20px 15px Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketa
* Ordiziako Klasika
* Sabatini Kopa
* Luxenburgoko Tourra
* 2. Argovia Kantonamenduko Sari Nagusian
* 2. Agostoni Kopan
* 2. Piemonteko Giroan
* 4. Eschborn-Frankfurten
* 10. Lieja-Bastogne-Liejan
**2024**
* Drôme Classic	
* Txekiako Itzulia
* Donostia Klasikoa
* Bretagne Classic
* Larcianoko Industria eta Eskulangintza Sari Nagusia
* Sabatini Kopa
* Marco Pantani Memoriala
* Agostoni Kopa
* 2. Amstel Gold Racen
* 3. Milan-Turinen
* 3. Franco-Belgikar Zirkuituan
* 5. Venetoko Giroan
* 6. Luxenburgoko Tourrean
* 9. Eschborn-Frankfurten
**2025**
* Valentzia Sari Nagusia
* 2. 15px Suitzako errepide txirrindularitzako txapelketan
* 2. Piemonteko Giroan
* 5. Luxenburgoko Tourrean
* 6. Miguel Indurain Sari Nagusian
* 6. Sabatini Kopan
* 8. Eschborn-Frankfurten

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jose Maria Etxebarria Artetxe

**Jose Maria Etxebarria Artetxe** (Areeta, 1932ko maiatzaren 23a - 2021eko otsailaren 15a), Villagodioko markesa, bizkaitar abokatu eta ekonomialaria izan zen. Unibertsitate Zentralean ekonomia eta zuzendaritza ikasi zituen.

Gaztetan, belar hockey jokalaria izan zen eta BBV banketxearentzat lan egin zuen. 2002an Alfredo Goienetxe istripuz hil zenean, Espainiako Olinpiar Batzordea zuzendu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Programazio funtzional

[thumb|[Haskell (programazio lengoaia)|Haskell lengoaiaren logoa]]
Informatikan, **programazio funtzionala** programazio paradigma posibleetako bat da, hots, konputagailu-programak idazteko aukera nagusietako bat. Programazio funtzionala lambda kalkuluan oinarritzen da, 1930eko hamarkadan garatutako sistema formal bat dena. Ez dira berdinak matematikako funtzioa eta programazio inperatiboan erabiltzen den funtzio kontzeptua. Horien arteko aldea da funtzio inperatiboek albo-ondorioak dituztela, lortu nahi den emaitzaz gain beste objektu batzuen balioa aldatu dezaketela. Horrela erreferentziazko osotasun eza nabarmena dute, adierazpen berak balio desberdinak eman ditzakeelako erabiltzen den une desberdinetan. programaren exekuzio-egoeraren arabera gertatutako da hori.

Lengoaia funtzional batean idatzitako programetan bi atal bereizten dira: hasieran zenbait funtzioren definizioa, eta gero zenbait funtzio-aplikazio. Funtzio-aplikazioak argumentu konkretuekin funtzio bati egindako deiak dira, argumentuen balioak balio konstanteak edo beste funtzioen aplikazioaz lortutako emaitzak izan daitezkeelarik. Era honetako programazioaz ari garenean, egikaritzapena datuek gidatzen dutela esan ohi da, eta ez ekintzek, lengoaia agintzaileetan gertatzen den bezala. Erreferentzien gardentasuna lortzen da funtzioen aplikazioetan albo-ondoriorik ez baita onartzen. Prozesu errepikakorrak errekurtsibitatearen bidez adierazi ohi dira. Lengoaia hauek diseinatzeko ez da hartzen abiapuntutzat Von Neuman-en arkitektura, ezta beste arkitektura-motarik ere. Helburua problemak ebazteko tresna lagungarria diseinatzea da baina konputagailu-eredurik kontutan hartu gabe. Hurbilpen funtzionala oso egokia da xede hori lortzeko. Lengoaia funtzionalen artean historikoki Hope, Miranda, ML, LISP eta FP egon dira.
[thumb|"[Lisp|LISP Programazio Lengoaia" liburua (UEU, Iñaki Madariaga, 1991)

Kalkulu orriak programazio-lengoaia funtzional gisa ere ikus daitezke.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Unib. de Girona - Sarrera prog. funtzionala Lambda Kalkuluaren azalpenarekin
* Unib. de Girona - Teoria de la prog. funtzionala
* Urteko Programazio funtzionala Lehiaketa  ICFP Lehiaketa: funtzionala Programazioa buruzko Nazioarteko Biltzarra Video
* Programazio funtzionala gainerako hilkorrentzat 
* David Mertz, *Programazio Funtzionala Python* 1. zatia, 2. zatia, 3. zatia 
* Javascript funtzionala 
* Simon Peyton-Jones - Programazio lengoaia funtzionalen ezarpena 

; Bideo-aurkezpenak

* Malcom Wallace - ICFP 2009 eta programazio funtzionalari buruzko azken aurkezpenen beste bideo batzuk 
* Haskell Exchange 2012 
* Malcolm Wallace - ICFP 2012 eta beste batzuk
Mendiola (Hernio)

**Mendiola** Alkizako udalerrian kokaturiko mendia da herrigunearen iparrekialdean dagoena (43º10'19N, 2º05'49,27W). Mendiolak 431 m-ko altitudea du. Sakamidra bailaran zehar doan bidearen eskuinean kokaturik dagoen tontor konikoa da. Bide beraren ezkerraldean eta Mendiolaren parean, Txurro izeneko gaina dago, 430 m-koa non erpin geodesikoa kokatuta dagoen.

Mendiaren izenaz gain, mendiola terminoak baditu beste esanahi batzuk Alkizan. Alkizako udal artxiboak herri-ondasunen artean 6 elementu jasotzen ditu izen horrekin 1750ean: mendia, baserria, herri-saila, irasaila, hariztia eta mintegia. Herri-ondasun horiek errematean jarri zituen udalak XIX. mendearen hasieran (1799-1846 bitartean 8 enkante edo erremate egin ziren) eta jabe pribatuen eskuetara pasa ziren.

Mendiola baserriaren erreferentzia 1348an ageri da Lope Diaz de Rojas-ek eta Pero Ibañez-ek Gaztelako erregearen aginduz eginiko Tolosako aitoren semeen erroldan. Dokumentu horretan Alkizako zortzi etxe ageri dira, Mendiola tartean. Gogoan izan orduan Alkiza Tolosako partea zela.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Los Borbones son unos Ladrones

***Los Borbones son unos Ladrones***, adierazpen askatasunaren alde sorturiko rap abesti baten izenburua da. Pablo Hasel, Valtonyc eta La insurgencia musikarien kontrako auziei erantzun gisa sortu zuten hainbat musikari eta taldek. Model kartzelan grabatu zen bideoklipa, 2018ko apirilaren 8an, Bartzelonan. Bideoklipa *No Callarem* taldeko pertsonek antolatutako astearen hasiera izan zen. Ekitaldian adierazpen askatasuna aldarrikatu zen.

Bideoklipan honako taldeak eta abeslariek abestu zuten; Elphomega, Machete en Boca, Los Chikos del Maiz, La Raiz, IRA, Def Con Dos, Noult, ZOO, Rapsusklei, Homes i Dones Lludriga, besteak beste.

Pau Llonchek proposatua izan zen, Pablo Hasel, Valtonyc eta La Insurgencia-ren kontrako auziei ezadostasuna adierazi behar zitzaiela eta. Abestian gaztelaniaz eta katalanez kantatzen dute dago eta auzipetutako musikarien zenbait esaldi ditu.

Abestia askoz ere ezagunagoa bihurtu zen 2021ko otsailean, Pablo Hasel-en gartzelatzean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Miquel-Lluís Muntané

**Miquel-Lluís Muntané Sicart** (Bartzelona, 1956) idazle katalana, kazetaria eta kulturaren soziologian espezializatua, poesia, narratiba, antzerki eta entsegu obren egilea da.
Katalanera Pascal Quignard edo Cyril Collard bezalako frantziar idazle ospetsuak itzuli ditu. Komunikabideetan arte eta kultura gaiei buruz sarritan jardun ohi du. Bartzelonako Unibertsitateko Hezkuntza Zientzien Institutuan irakasle, UNESCO Elkarteetako Federazio Katalanaren lehendakari eta Bartzelonako Kultur Kontseiluaren kide da.

Idazle bezala, kritikak, azalean xume diruditen eta sarritan oharkabean pasatzen zaizkigun gertakizunak (pertsonak, gauzak zein egoerak) azpimarratzen dituen obraren zerbitzura, bere hizkuntza menderatzea eta literatura ahalbideen erabileran trebezia goraipatu ditu.
alt=Miquel-Lluis Muntané|thumb|Miquel-Lluís Muntané

## Argitalpenak 
* ''L'esperança del jonc* (poesia, 1980)
* *Crònica d'hores petites* (narrazioak, 1981)
* *Llegat de coratge* (poesia, 1983)
* *A influx del perigeu* (poesia, 1985)
* *De portes endins* (antzerkia, 1987)
* *Antoni Coll i Cruells, el valor d'una tasca* (biografia, 1987)
* *L'espai de la paraula* (saiakera, 1990)
* *Actituds individuals per la pau* (saiakera, 1991)
* *La penúltima illa* (antzerkia, 1992)
* *L'altra distància* (poesia, 1994)
* *Millor actriu secundària* (eleberria, 1997)
* *El foc i la frontera* (poesia, 1997)
* *UNESCO, història d'un somni* (saiakera, 2000)
* *Madrigal* (narrazioak, 2001)
* *Migdia a l'obrador* (poesia, 2003)
* *La fi dels dies llargs* (eleberria, 2005)
* *La seducció dels rius* (dietetikoa, 2006)
* *Cultura i societat a la Barcelona del segle XVII* (saiakera, 2007)
* *Encetar la poma. Escrits sobre cultura* (egunkariko artikuluak , 2008)
* *El tomb de les batalles* (poesia, 2009)
* *La hiedra obstinada'' (poesia, 2010) Gaztelaniaren itzulpena "L'altra distància" eta "Migdia a l'obrador" arduraduna J.A.Arcediano i A.García-Lorente)
* *Hores tangents* (poesia, 2012)
* *Carta de navegar. Antologia de poesia amorosa* (poesia*,* 2014*)*
* *De sèver i de quars. Apunts memorialístics 1981-1999* (oroitzapenak, 2015)
* *Qualitats de la fusta* (poesia, 2016)
* *El moviment coral dins el teixit social català.* (saiakera, 2016)
* *Frontisses. Mirades a una primavera* (dietetikoa, 2018)
* *Miquel Pujadó, el bard incombustible* (biografia, 2019)
* *Diu que diuen..*. (haurrentzako kontakizuna, 2019)
* *Horas tangentes* (poesia, 2020) (itzulpena Silvia Rins)
* *Passatges* (poesia, 2020)

## Kanpo estekak 
* Egilearen webgune ofiziala
* Associació d'Escriptors en Llengua Catalana
* Miquel-Lluís Muntané . Gran Enciclopèdia Catalana
* Poetas siglo XXI
* Más que gotas de tinta
Ioannis Tamuridis

**Ioannis Tamuridis** (; Tesalonika, 1980ko ekainaren 3a) greziar txirrindulari ohia da. Greziako txirrindularirik onena izan da, eta guztira, hamaika aldiz izan da Greziako Txapelduna errepidean eta erlojupekoan. Gainera, pistan beste bost txapelketa irabazi zituen. Profesionaletara pasa baino lehen, zortzi Greziako txapelketa irabazi zituen. 2013ean Euskaltel Euskadik fitxatu zuen. Arrazoia, UCIk puntaketa sistema aldatu zuen eta taldearen jarraipena lehenengo mailan kolokan zegoela eta, puntuak zituzten txirrindulariak hartu behar izan zituzten (honek polemika sortu zuen). Ioannis hamabi garaipen lortu zituen aurreko bi denboraldietan maila baxuko lasterketatan (bere herrialdeko hiru txapelketa barne). 2013ean bere herrialdeko errepideko eta erlojupeko txapelketak irabazi zituen eta taldearentzat bi garaipen garrantzitsu.

## Taldeak 
* SP Tableware (2009-2012).
* Euskaltel Euskadi (2013).
* SP Tableware (2014).
* Synergi Baku (2015-2016).

## Palmaresa 
Errepidea

### 2009 
* Rumaniako Tourreko etapa bat.
* Greziako Erlojupeko Txapelketa.

### 2010 
* Greziako Txapelketa.
* Greziako Erlojupeko Txapelketa.

### 2011 
* Greziako Txapelketa.
* Greziako Erlojupeko Txapelketa.
* Jelajah Malaysiako etapa bat.
* Rumaniako Tourreko etapa bat
* Greziako Tourreko etapa bat.
* Szeklerland Tourreko etapa bat.

### 2012 
* Greziako Erlojupeko Txapelketa.
* Argeleko Zirkuitua.
* Rumaniako Tourreko hiru etapa.
* Szeklerland Tourreko etapa bat.

### 2013 
* Greziako Txapelketa.
* Greziako Erlojupeko Txapelketa.

### 2014 
* Taiwaneko Tourreko etapa bat.

### 2015 
* Greziako Erlojupeko Txapelketa.

### 2016 
* Greziako Txapelketa.
* Greziako Erlojupeko Txapelketa.

Pista

### 2011 
* Greziako Txapelketa Omniumean.
* Greziako Txapelduna Puntuaketan.

### 2012 
* Greziako Txapelduna Scratchean.
* Greziako Txapelduna Puntuaketan.
* Greziako Txapelduna Jarraipenean.

## Kanpo estekak
Jannis Kounellis

**Jannis Kounellis** (; Pireo, 1936ko martxoaren 23a - Erroma, 2017ko otsailaren 16a) greziar-italiar artista izan zen. Erroman kokatu zen 1956an eta Accademia di Belle Arti-n ikasi zuen. 1967tik aurrera, Arte Poverarekin lotuta egon zen eta bere erakusketetan parte hartu zuen Alighiero Boetti, Luciano Fabro, Giulio Paolini, Pino Pascali eta Emilio Prini bezalako artistekin.

## Erakusketak 
### Bakarkako erakusketak 
* 1960: La Tartaruga gallery, Erroma
* 1969: Attico Gallery, Erroma
* 1981: Van Abbemuseum, Eindhoven
* 1982: Whitechapel Art Gallery, Londres
* 1988: Castle of Rivoli, Turin
* 1996: Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía, Madrid
* 2005: Albertina, Viena
* 2007: Neue Nationalgalerie, Berlin
* 2007: Kounellis - Jaffa Port, Jaffa, Israel
* 2009: Tate Modern, London
* 2012: Goulandris Museum of Cycladic Art, Atenas
* 2016: Centro de Arte Contemporáneo Wifredo Lam, Habana, Kuba
* 2016: Monnaie de Paris, Paris
* 2016: The Negev Museum of Art, Beersheva, Israel; curator Adachiara Zevi;
* 2019: Fondazione Prada, Venezia

### Arte Povera erakusketak 
* 1967: 'Arte Povera – e IM Spazio', La Bertesca Gallery, Genoa
* 1968: 'Arte Povera', De Foscherari gallery, Bolonia
* 1968: 'RA3 Arte povera + Azioni povere', Arsenali della Republica, Amalfi
* 1969: 'Live in Your Head: When Attitudes become Form', Kunsthalle, Berna
* 1969: 'Op losse schroeven: situaties en cryptostructuren' 1969 Stedelijk Museum, Amsterdam
* 1970: 'Conceptual Art, Arte Povera, Land Art', Galleria Civica d Arte Moderna, Turin
* 1982: 'Arte Povera, Antiform, Sculptures 1966–69', CAPC Centre d'Arts Plastiques Contemporains, Bordele
* 2001: 'Zero to infinity: Arte Povera 1962–1972', Walker Art Center, Minneapolis

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tarik Chaoufi

**Tarik Chaoufi** (; Azru, 1986ko otsailaren 26a), marokoar txirrindulari ohia da. 2013ean Euskaltel Euskadik fitxatu zuen, UCIk egin zuen puntaketa sistemaren aldaketaren ondorioz. Lehenengo mailan izateko asmoz, Tarik fitxatu zuten Afrikako txirrindulari onena izan zelako aurreko urtean. Hala ere, denboraldi erdian taldetik kanporatu zuten adaptazio arazoengatik.

## Taldeak 
* Euskaltel Euskadi (2013).

## Palmaresa 
### 2009 
* Egiptoko Tourreko etapa bat.

### 2010 
* Les Challenges Marche Verte (Al Massira).
* Ruandako Tourreko etapa bat.
* Maliko Tourreko etapa bat.

### 2012 
* Tropicale Amisa Bongoko etapa bat.
* Marokoko Tourreko etapa bat.
* Trophee Princier.
* Les Challenges Phosphatiers (Khouribga).
* Les Challenges Marche Verte (Sakia El Hamra).
* Marokoko Txapelketa.
* UCI Africa Tour.

### 2014 
* Trophee de la Maison Royale.

## Kanpo estekak
Ricardo Mestre

**Ricardo Jorge Mestre Correia** (Faro, 1983ko irailaren 11), txirrindulari portugaldarra da. Bere herrialdean nabarmendu da, batez ere. 2013an, Euskaltel Euskadik fitxatu zuen, puntuengatik. Bera, bigarren izana zen Portugaleko txapelketan eta Portugaleko Itzulia irabazi zuen. Horrek, puntu ugari ematen zizkion taldeari.

## Taldeak 
* Tavira-Prio (2005.2012).
* Euskaltel Euskadi (2013).
* Efapel-Glassdrive (2014).
* Tavira (2015).

## Palmaresa 
**2006**
* Portugalgo Itzuliko etapa bat.
**2010**
* Bulgariako Tourreko etapa bat.
**2011**
* Joaquim Agostinho Garaikurra eta etapa bat.
* Portugalgo Itzulia eta etapa bat.
**2012**
* Joaquim Agostinho Garaikurra eta etapa bat.
**2018**
* 2. Alentejoko Itzulian
* 3. Asturiasko Itzulian eta etapa bat.

## Kanpo estekak
Bentzilo talde

**Bentzilo** C6H5CH2 formulako anioiari, katioiari edo erradikalari esaten zaio kimika organikoan.
erdian|thumb|516x516px|Bentzilo taldea eta deribatu batzuk: bentzilo taldea, bentzilo erradikala, bentzil amina, bentzil bromuroa, bentzil kloroformatoa eta bentzil metil eterra

## Nomenklatura 
IUPACen nomenklaturan *bentzil* aurrizkia C6H5CH2 ordezkatzaileari dagokio adibidez, bentzil kloruroa edo bentzil bentzoatoa.

Bentzilo erradikalak C6H5CH2• formula du. Bentzilo katioia C6H5CH2+ formulako karbokatioia da eta bentzilo anioia C6H5CH2- formulako karbanioia da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Richard M. Leonard

**Richard Manning Leonard** (Elyria, Ohio, 1908ko urriaren 22a - 1993ko uztailaren 31) eskalatzaile, ingurugiroko ekintzaile eta abokatu estatubatuarra izan zen. Sierra Club eta Save the Redwoods Leagueko presidentea izan zen, eta Wilderness Society eta American Alpine Club taldeetan parte hartu zuen. Kaliforniako Unibertsitatean graduatu zen, Berkeleyn. Bertan jaso zuen abokatu titulua.

## Kanpo estekak
Encyclopedia of Life

thumb|250px|Entziklopediaren anagrama.
**Encyclopedia of life** edo **EOL** () Interneten bidez elkarlanean egindako bio-entziklopedia da. Helburua Lurrean dagoen bizidunen espezie bakoitzarentzako artikulu bat egitea da. Artikulu horietan testuarekin batera, irudiak soinuak, bideoak eta grafikoak bildu nahi dituzte. Ideia 2007an sortu zen eta 2008an martxan jarri zen. Hasiera batean bost erakunde zientifiko handiek 50 milioi dolar jarri zuten proiektua martxan jartzeko.

## Lehenengo zuzendaritza batzordea 
2007an zuzendaritza batzordea antolatu zen erakunde hauekin:
* Biodiversity Heritage Library
* Field Museum
* Harvard University
* MacArthur Foundation
* Marine Biological Laboratory
* Missouri Botanical Garden
* Sloan Foundation
* Smithsonian Institution

## Historia 
2007ko martxoan E. O. Wilson biologoak bere ametsa azaldu zuen, hau da, horrelako proiektua egiteko finanziazioa. Ideia TED konferentzian azaldu zuen. Urte bereko maiatzaren 9an ametsa egia egin zen: bost fundazio zientifikoek proiektuari lehenengo laguntza iragarri zuten. Nolabait wikipedia entziklopediaren eredua izan zen baina egiten artikuluak espezialisten eskuetan daude.

2011an EOLek zazpirehun mila espezie zituen jasota eta haiekin milaka argazkiak eta informazioak. Urteen poderioz ekimenaren batzordebetearazlearen konposizioa aldatzen joan zen. Horrela, 2012an erakunde hauek zeuden: Atlas of Living Australia, Biodiversity Heritage Library, Chinese Academy of Sciences, CONABIO, Field Museum, Harvard University, Bibliotheca Alexandrina, MacArthur Foundation, Marine Biological Laboratory, Missouri Botanical Garden, Sloan Foundation eta Smithsonian Institution.

2018an 1.961 433 espezie eta goi taxoiak jasota zeuden.

## Helburuak 
Hasierako ikuspegia animaliekin eta landareekin hastea zen. Ondoren onddoak eta mikrobioak hartuko ziren. Azkenik, desagertutako espezieak ere jaso nahi dituzte. Datu-basea urtero joango da handitzen zeren eta espezie berriak urtero aurkitzen baitira.

Proiektuaren misioa, bestetik, balizko kontsultak egiteko tresna bat haurren, ikasleen, irakasleen, zientzialarien eta publikoaren eskuetan jartzea da. Entziklopedia hizkuntza desberdinetan bertsioak izatea nahi dute, gainera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Aurkezpenerako bideoa Youtuben, 2007an.
William Libbey

**William A. Libbey III** (1855eko martxoaren 27a - 1927ko irailaren 6a) Princetongo Unibertsitateko fisika geografiako irakasle estatubatuarra izan zen. Bi aldiz izan zen Estatu Batuetako Fusilarien Olinpiar Taldeko kide, eta New Jerseyko Guardia Nazionaleko koronel mailara igo zen. Princeton mendira 1877an igo zelako ere ezaguna da.

## Kanpo estekak
Juan José Lobato

**Juan José Lobato del Valle** (Trebujena, 1988ko abenduaren 30a), txirrindulari espainiarra da. Bere debut urtean lasterketa bat irabazi zuen; Getxoko Zirkuitua.

2013ean Euskaltel Euskadik fitxatu zuen eta lasterketa hau bigarrengoz irabazi zuen.

## Taldeak 
* Euskaltel-Euskadi (2013).
* Movistar (2014-2016).
* Team LottoNL–Jumbo (2017).
* Nipo-Vini Fantini (2018-2019).
* Euskadi Fundazioa (2020)
* Euskaltel-Euskadi (2021-2023)

## Palmaresa 
**2011**
* Getxoko Zirkuitua.
**2012**
* Txileko Itzuliko bi etapa.
* Qinghai Lakuko etapa bat.
**2013**
* Getxoko Zirkuitua.
* Gaztela eta Leongo Itzuliko etapa bat.
**2014**
* 2. Valoniako Tourrean eta etapa bat.
* Burgosko Itzuliko etapa bat
* 2. Almeriako Klasikan
* 4. Nobili Rubinetterie Sari Nagusian 
* 4. Milan-San Remon
* 8. Vattenfall Cyclassicsean
**2015**
* Down Under Tourreko etapa bat.
* Andaluziako Itzuliko bi etapa
* 2. Down Under Classicean
* 2. Getxoko Zirkuituan
* 2. Almeriako Klasikan
* 3. Dubai Tourrean
* 4. Nobili Rubinetterie Sari Nagusian
**2016**
* Dubai Tourreko etapa bat.
* Madrilgo Erkidegoko Itzulia eta etapa bat.
* 3. Sartheko zirkuituan eta etapa bat.
**2017**
* Aingo Tourreko etapa bat.
**2018**
* Sabatini Kopa.
* 4. Bernocchi Kopan
* 4. Bruno Beghelli Sari Nagusian
* 5. Brussels Cycling Classicean
* 10. Eschborn-Frankfurten
**2021**
* Alentejoko Itzuliko etapa bat.
**2022**
* Alentejoko Itzuliko etapa bat.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* 
* Juan José Lobato - *FirstCycling.com*
Gustavo Noboa

**Gustavo José Joaquín Noboa Bejarano** (Guayaquil, 1937ko abuztuaren 21a - Miami, 2021eko otsailaren 16a), Ekuadorko 42. presidentea izan zen 2000 eta 2003 bitartean. Guayas probintziako gobernadorea izan zen 1983tik 1984ra eta 1998an Ekuadorko presidenteordea Jamil Mahuadekin. 2000ko urtarrilaren 21ean estatu kolpe militar batek Mahuad kargutik kendu zuen eta hurrengo egunean Noboa presidente bihurtu zen. 2003an Lucio Gutiérrez hauteskundeetako irabazleak ordezkatu zuen.
Fauna Europaea

thumb|250px|Proeiktuaren esparru geografikoa.
**Fauna Europaea** Europako lurreko eta ur gezako organismo zelulaniztun, animalia bizidun guztien izen zientifikoen eta banaketaren datu basea da. Animalien taxonomiaren iturri taxonomiko estandar gisa balio du Pan-European Species Directory Infrastructure (PESI) barruan. 2020ko ekainean, Fauna Europaeak jakinarazi zuen bere datu-basean 235.708 taxon izen eta 173.654 espezie izen biltzen zirela.

Bere eraikuntza Europako Kontseiluak (2000-2004) finantzatu zuen hasieran. Proiektua Amsterdamgo Unibertsitateak koordinatu zuen eta, 2004an, lehenengo bertsioa plazaratu zuen. Ondoren, datu basea Berlingo Historia Naturaleko Museora eraman zen 2015ean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Fauna Europaearen dokumentuak.
* :"Fauna Europaea – all European animal species on the web" (artikulua)
* :PESI - a taxonomic backbone for Europe.
Robert Vrečer

**Robert Vrečer** (Celje, 1980ko urriaren 8a) esloveniar txirrindulari ohia da. 2013an Euskaltel Euskadik fitxatu zuen puntuen bila, UCIk urte batetik bestera arauak aldatu baitzituen eta. Aurreko urtean bere herrialdeko erlojupeko txapelketa irabazi zuen besteak beste.

## Taldeak 
* Radenska (2006-2008).
* Adria Mobil (2009).
* Obrazi deloRevije (2010).
* Perutnina Ptuj (2011).
* Team Vorarlberg (2012).
* Euskaltel Euskadi (2013).
* Team Vorarlberg (2014).

## Palmaresa 
**2008**
* Medio Brenta Giroa.
* Ljubliana-Zagreb.
* Gianfranco Bianchin Saria.
* 2. Friuli-Venezia-Juliako Giroan
**2009**
* Zagreb-Ljubliana.
**2010**
* Istrian Spring Saria eta bi etapa.
* Eslovakiako Itzulia eta bi etapa.
* Gianfranco Bianchin Saria
**2011**
* Istrian Spring Saria eta bi etapa.
* 3. Esloveniako Itzulian eta etapa bat.
* Szlakiem Grodow Piastowskich eta etapa bat.
* Sudkarten Sari Nagusia.
**2012**
* Greziako Itzulia eta etapa bat.
* Esloveniako Erlojupeko Txapelketa.
* Oberosterreichrundfahrt eta etapa bat.
* Loir-et-Cher Tourreko etapa bat.
* Gevaudan Languedoc-Roussillon Tourreko etapa bat.
* 3. Austriako Itzulian

## Kanpo estekak
Inma Gomila

[thumb|[Euskaldunon Egunkaria|Euskaldunon egunkaria]]
**Inma Gomila Carro** (Bilbo, 1957 &ndash; Urruña, 2011ko abenduaren 22a), enpresa kudeatzaile eta euskaltzalea izan zen. Euskaldunon Egunkariaren sorreran parte hartu zuen, eta haren itxiera operazioan atxilotu zuten pertsonetako bat izan zen 2003an.

## Biografia 
Bilboko Deustu auzoan sortu zen 1957. Deustuko Unibertsitatean ekonomia eta enpresa zientzietan lizentziatu zen, eta gaztetandik egin zuen enpresa kudeaketan lan, Iruña eta La Granja kafetegien kudeaketan Bilbon, eta Mataderos Monteron gero, Irunen.

1988tik Argia aldizkariaren Ametzagaiña taldean aritu zen kudeatzaile. Postu horretandik, Euskaldunon Egunkariaren sorreran ere inplikatu zen, eta egunkariko zuzendaritzan integratua egon zen 1991eko ekaina arte. Ondoren Ametzagaiña taldera itzuli zen. 2001 eta 2003 urteen artean, ekintzaile gisa enpresa proiektu propioa eratzen lan egin zuen (Diana Teknologia).

### Bizitza pertsonala 
1985ean Simeón Barroso informatikariarekin ezkondu zen. Barroso gertuan izan zuen ekimen profesional askotan Gomilak, Ametzagaiña taldean, zein Egunkariaren sorrerako azpiegitura informatikoa antolatzen, edo Diana Teknologian. Bi seme izan zituzten, Odei eta Orhi, eta harreran beste bi hartu zituzten, Migel eta Sebas.

Urruñan jarri zen bizitzen familia, non bertako ikastolaren sortzaileetako bat izan zen Inma Gomila. Joan Mari Torrealdaik Gomilaren negarra ezagutu zuen.

Kasuak aurrera egin ahala, auzitegiek aferatik kanpo utzi zuten eta ez zuten epaitu.

Atxiloketa eta tratu txarrek bere osasunean eragina izan zutela susmatu izan dute lagunek, beste atxilotu batzuen kasuan bezala. 2010ean minbizia diagnostikatu zioten, eta 2011ko abenduan hil zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Bonboi kafe

**Bonboi kafea** esne kondentsatua eta kafea (normalean espresa) nahastean egiten den prestakuntza da.  Beira gardenezko ontzian zerbitzatu ohi da, kafe eta esne geruzak agerian utzi (likidoen dentsitate ezberdinen eraginez kafea goialdera joaten baita, eta esne kondentsatua beherantz).

## Izendapena 
Bonboi kafeak beste zenbait izen ere jasotzen ditu, hala nola *cafe llépol* () edo "biberoi kafea".

## Jatorria 
Bonboi kafeari Alacanteko jatorria aitortzen zaio (Valentziako Erkidegoa), baina XX. mende amaieratik Katalan Herri osoan eta hortik kanpora ere hedatu da.

## Aldaerak 
[thumb| Bonboi kafea [Baileys Irish Cream|Baileys- ekin.]]
Batzuetan, esne kondentsatuaren ordez, Baileys motako esne-krema likorearekin, krema katalan likorearekin edo hortxatarekin zerbitzatzen da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Lee Strasberg

**Lee Strasberg**, **Israel Lee Strassberg** jaioa (Budzanów, Austriar Polonia, 1901eko azaroaren 17a - New York, 1982ko otsailaren 17a) estatubatuar antzezle, zuzendari eta antzerki-irakaslea izan zen. Polonian jaio zen, familia judu batean, eta haiekin batera New Yorkera joan. Laster hasi zen antzezlanetan: 1923an New Yorken Konstantin Stanislavskiren antzerki taldearen lana ikusi zuen eta teknika American Laboratory Theatren ikasi. 1931n Group Theatre eta "metodo" izeneko teknika sortu zituen New Yorken. 1947an zenbait kidek Actors Studio eratu zuten eta Strasberg zuzendari bihurtu zen 1951n. Aktore ugariren irakasle izan zen: Anne Bancroft, Dustin Hoffman, Montgomery Clift, James Dean, Marilyn Monroe, Jane Fonda, Paul Newman, Ellen Burstyn, Al Pacino, Robert De Niro, Geraldine Page, Eli Wallach...

## Filmografia 
* *Parnell* (1937)
* *China Venture* (1953)
* *The Godfather Part II* (1974)
* *The Cassandra Crossing* (1976)
* *...And Justice for All.* (1979)
* *Boardwalk* (1979)
* *Going in Style* (1979)
Marta Olazabal

**Marta Olazabal** (Bilbo, Bizkaia, 1981) ikertzailea da, Klima Aldaketaren Euskal Zentroan (BC3) eta Egokitzapena Ikerketa Taldeko burua.

## Biografia 
Marta Olazabalek Ingurumen Ingeniaritzan lan egin du (Bsc 2004, MSc 2009, Bilboko Ingeniaritza Eskola) eta Lur Ekonomian doktorea da (Cambridgeko Unibertsitatea, 2015). Bere ikerketak hirien iraunkortasuna eta klima-aldaketaren gobernantzan oinarritzen dira, diziplina transdiskiplinarren sistemen pentsamenduan eta zientzia eta politika zubitzen dituzten planteamenduetan.

Nazioarteko egonaldi zientifikoak egin ditu Alemanian (IÖR, Dresden - 2005), Herbehereak (IVAM, Amsterdam - 2006), Erresuma Batua (Newcastleko Unibertsitatea - 2010, Southampton Unibertsitatea - 2018), Kanada (McGill Unibertsitatea - 2016) eta Portugal (Universidade Nova, CENSE, 2019ko maiatza).

2011n, Urban Resilience Research Network (URNet) sortu zuen, gaur egun 300 kide baino gehiago biltzen dituena. Metodo kuantitatiboak eta kualitatiboak aplikatuta, gaur egungo interesak hiri klimaren gobernantzarekin, klimaren egokitzapenaren kontrolarekin eta ebaluazioarekin, ezagutzaren koprodukzioarekin eta hiri erresilientzia eta iraunkortasuna ebaluatzeko metodoekin lotuta daude.

## Lanak 
### Argitalpenak 
Hainbat artikulu argitaratu ditu aldizkarietan, bai bakarka, bai taldean. Horrez hain liburuak ere argitaratu ditu, besteak beste:

* *Multidisciplinary perspectives on Urban Resilience*. 1st ed. Bilbao. Basque Centre for Climate Change, BC3. 78. .(2012)
* *El Reto Climático en las Ciudades.* In: Ministerio de Defensa. In: Las ciudades: agentes críticos para una transformación sostenible del mundo. Ministerio de Defensa.  (2020)
* *An adaptation agenda for the new climate urbanism: global insights*. In: Castán Broto, V., Robin, E., While, A. In: Climate Urbanism: towards a critical research agenda. Palgrave Macmillan. . (2020)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Marta Olazabal. Twitter
WoRMS

**World Register of Marine Species (WoRMS)** () mundu mailako itsas espezie guztien datu-basea da. Beste informazioen artean hauek biltzen ditu: taxon, izendegia, sinonimoak, taxon-zuhaitza, habitat eta banaketa geografikoa. WoRMS 2008an sortu zen, batez ere Europar Batasunaren dirulaguntzei esker.

## Historia 
WoRMS 2008an sortu zen. Itsas Espezieen Europako Erregistroan eta UNESCO-IOC Itsas Organismoen Erregistroan (URMO) sortu zen. Datu horiek Jacob van der Landek eta hainbat lankidek Leidengo Historia Naturaleko Museo Nazionalean bildu zituzten. Europar Batasunak finantzatzen du batez ere. Flanders Marine Institutean (VLIZ), Ostenden (Belgika), egoitza du.

WoRMSek akordio formalak ezarri ditu biodibertsitatearen beste hainbat proiekturekin, besteak beste, Global Biodiversity Information Facilityrekin eta Encyclopedia of Liferekin. 2008an, WoRMS-k adierazi zuen 2010erako amaitutako itsas espezie guztien erregistro eguneratua izatea espero zela, Itsas Biziaren Zentsua osatu zen urtean.

2018ko otsailetik aurrera, WoRMSek 480.931 itsas espezieen izenak (sinonimoak barne) zerrendak zituen eta horietatik 240.633 baliozko itsas espezie dira (% 95 egiaztatu da). Haien helburua da gutxi gorabehera 240.000 itsas espezie baino gehiago zerrendatzea. VLIZek Itsasoko eta Itsasoko Generoen Behin-behineko Erregistroa ere hartzen du (IRMNG), azpiegitura amankomun bat erabiliz.

## Egitura 
WoRMSek editorial kudeaketa sistema bat du non talde taxonomiko bakoitza edukiaren gaineko aginpidea duen aditu batek ordezkatzen duen eta informazioaren kalitatea kontrolatzeaz arduratzen den. Editore taxonomiko nagusi hauetako bakoitzak bere ardurapeko talde txikietako hainbat espezialista gonbidatu ditzake beraiekin bat egitera. Erregistroaren edukia organismo talde bakoitzeko zientzialari espezializatuek editatu eta mantentzen dute. Taxonomista hauek informazioa biltzen dute, eskualdeetako edo taxoi espezifiko datu base desberdinetatik biltzen dena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* :Webgune ofiziala.
* :Aurkezpenerako bideoa Youtuben, 2007an.
Bentzil kloruro

**Bentzil kloruroa** edo **α-klorotoluenoa** konposatu organikoa da C6H5CH2Cl formula duena, konposatu organokloratuen familikoa. Likido kolorgea da eta sintesi organikoan asko usatzen da bitarteko produktu moduan.

## Prestakuntza 
Bentzil kloruroa industrian gas fasean prestatzen da toluenoa eta kloroa erreakzionaraziz argiaren eraginez.

: C6H5CH3 + Cl2 → C6H5CH2Cl + HCl

## Erabilera 
Industrian bentzil kloruroa bentzilo-esterren aitzindari moduan usatzen da. Izan ere, bentzilo-esterrak plastifikatzaileetan, gozagarrietan eta perfumetan erabiltzen dira.

Sintesi organikoan bentzil kloruroa baliatzen da bentzilo taldea hainbat molekuletan sartzeko, bereziki alkoholekiko erreakzioetan.

Azido bentzoikoa prestatzeko erabiltzen da halaber. Bentzil kloruroa oxidatu egiten da potasio manganato (KMnO4) alkalinoaren presentzian.

: C6H5CH2Cl + 2 KOH + 2 [O] → C6H5COOK + KCl + H2O

Bestetik, bentzil kloruroak magnesio metalikoarekin erreakzionatzen du Grignarden erreaktiboak sortzeko.

Bentzil kloruroak urarekin hidrolisia pairatzen du oso azkar eta alkohol bentzilikoa eta aziko klorhidrikoa eratzen dira. Hortaz, pertsona baten muki-mintza ukitzen duenean hidrolisia geratzen da eta mukosari eragingo dion azido klorhidrikoa sortzen da. Hain zuzen ere, arrazoi hori medio agente negar-eragile moduan erabili izan da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Vinaròsko geltokia

**Vinaròs** Valentziar Herrialdeko Baix Maestrat eskualdeko tren geltoki bat da, Vinaròs udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
### Distantzia luzea 
### Distantzia ertaina 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Louis Comfort Tiffany

**Louis Confort Tiffany** (New York, 1848ko otsailaren 18a - *ibidem*, 1933ko urtarrilaren 17a) estatubatuar artista eta diseinatzailea izan zen. Beirateetan egindako lanagatik eta Art Nouveau eta Estetizismoa elkarteagatik da ezaguna. Beirateak, lanparak, zeramika, kristalezko mosaikoak, bitxiak, esmalteak eta metalezko obrak diseinatu zituen. Bere aitonak sortutako Tiffany & Co. familia enpresaren zuzendaria izan zen.

## Iruditegia 

Louis Comfort Tiffany - Market day outside the walls of Tangiers, Morocco.jpg|*Market Day Outside the Walls of Tangiers, Morocco*, 1873
White House entrance-hall Tiffany screen 1882 crop.jpg|White Housen sarrera
Wiki-Tiffany-daffodil-low-.jpg|Tiffany Studios *Daffodil*
WLA nyhistorical Tiffany Studios 5.jpg|Tiffany Studios "Venetian"
Tiffany_Window_of_St_Augustine_-_Lightner_Museum.jpg|Window of [San Agustin, St. Augustine, Florida.
Girl with Cherry Blossoms - Tiffany Glass & Decorating Company, c. 1890.JPG|*Girl with Cherry Blossoms* (c. 1890)
tifftree.JPG|*The Tree of Life*
WLA ima Angel of the Resurrection.jpg|*Angel of the Resurrection* (1904), [Indianapolis Museum of Art
The New Creation by Tiffany.jpg|*The New Creation*, Brown Memorial Presbyterian Church, Baltimore, Maryland
Baptism of Christ by Tiffany.jpg|*The Baptism of Christ*, Brown Memorial
LockportStainedGlass.jpg|*Nicodemus Came to Him by Night*, First Presbyterian Church, Lockport, New York
John-the-baptist-by-tiffany.jpg|Joanes Bataiatzailea, Arlington Street Churc, Boston
Sermon-on-the-mount-tiffany.jpg|Mendi gaineko predikua, Arlington Street Church, Boston
Tiffany Jesus Window in Pullman Memorial Universalist Church.jpg|*Christ the Consoler*, Pullman Memorial Universalist Church, Albion, New York
Tiffany Education.JPG|*Education*, Chittenden Memorial Window, Yale University
VMFA Tiffany Lamps.jpg|Tiffany Lanparak, Virginia Museum of Fine Arts
Wisteria Tiffany Studios Lamp.jpg|Wisteria mahai gaineko lanpara

## Kanpo estekak
Torreblancako geltokia

Hauek dira **Torreblancako geltokiak**:

* **Torreblancako geltokia (Castelló):** ADIFen jabetzako geltokia da eta Renfek egiten du geltokia Castellóko probintziako Torreblanca udalerrian
* **Torreblancako geltokia (Malaga):** ADIFen jabetzako geltokia da eta Renfek egiten du geltokia Málagako probintziako Fuengirola udalerrian
Jure Kocjan

**Jure Kocjan** (Jesenice, 1984ko urriaren 18a), esloveniako txirrindularia da. 2013an, Euskaltel Euskadik fitxatu zuen, baina Lyme gaixotasuna harrapatuta ezin izan zuen bere maila eman.

## Taldeak 
* Radenska (2005-2007).
* Perutnina Ptuj (2008).
* Camiooro (2009-2010).
* Team Type 1 (2011-2012).
* Euskaltel Euskadi ( 2013).
* Team SmartStop (2014-2015).

## Palmaresa 
**2005**
* Istrian Spring Sariko etapa bat.
**2006**
* Vojvodinako Tourra.
**2008**
* Kubako Itzuliko bi etapa.
* Quinhai lakuko Tourreko etapa bat.
**2009**
* 2. Étoile de Bessegèsen eta etapa bat.
* Quinhai lakuko Tourreko bi etapa.
**2010**
* Pino Cerami Sari Nagusia.
**2012**
* Limousingo Tourreko bi etapa.
**2014**
* Saguenay Sari Nagusia eta etapa bat.
* Independencia Nacional Itzuliko bi etapa.
**2015**
* Utah Tourreko etapa bat.

## Kanpo estekak
John Harlin

**John Elvis Harlin II** (1935eko ekainaren 30a - 1966ko martxoaren 22a) mendizale estatubatuarra eta AEBetako Aire Armadako pilotua izan zen, Eigerreko ipar aurpegiko igoera egiten ari zela hil zena.

## Lehen igoerak 
* 1964 Cime de l'Est Ipar-Ekialdeko gandorretik, Dents du Midi, Valais, Suitza. Chris Bonington eta Rusty Baillie-rekin
* 1965eko American Direttissima, Aiguille du Dru, Mont Blanc mendilerroa, Frantzia. Royal Robbins-ekin.

## Bibliografia 
* Salter, James. *Solo Faces*, Collins, 1980
* Ullman, James Ramsay. *Straight Up: The Life and Death of John Harlin*, Doubleday, 1968
* Harlin, John. *The Eiger Obsession: Facing the mountain that killed my father*, Simon & Schuster, 2007; Lyons Press 2009

## Kanpo estekak
Achille Van Acker

**Achille Van Acker** (Brujas, 1898ko apirilaren 8a - ibidem, 1975eko uztailaren 10a) Belgikako lehen ministroa izan zen. Familia langile batean jaio zen, eta hamaika urte bete arte bakarrik joan zen eskolara. Belgikako Alderdi Sozialistako kide izan zen eta Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, alderdiko lider gisa agertu zen. Hiru aldiz izan zen lehen ministro (1945eko otsaila - 1946ko martxoa, 1946ko martxoa - 1946ko abuztua eta 1954ko apirila - 1958ko ekaina). Paper garrantzitsua jokatu zuen Belgikako ongizate-estatuaren sorreran eta Belgikako Gizarte Segurantzaren aitatzat jotzen da.

## Autobiografiak 
* *Moederweelde* (Bruges, 1926).
* *Drie Sterren* (Bruges, 1962).
* *Puntdichten en Grafschriften* (Tielt, 1968).

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Karbanioi

**Karbanioia** karbono-atomoan karga negatiboa duen anioi organikoa da, adibidez, CH3−C−.

## Egitura eta ezaugarriak 
Karbanioiek egitura piramidala dute. Karbono-atomoek sp3 hibridazioa dute. Halaber, karga negatiboa zenbat eta sakabanatuagoa egon orduan eta egonkorragoa izango da karbanioia. Karbono-atomoak partekatu gabeko bi elektroi ditu eta ondorioz 8 balentzia-elektroi.
erdian|thumb|375x375px|Karbanioiaren egitura

Karbanioia nukleozalea da eta karbono elektroizaleekin erreakzionatzen du C-C lotura berriak eratuz. Hortaz, erreakzio-bitarteko inportanteak dira sintesi organikoan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Philip Stanley Abbot

**Philip Stanley Abbot** (1867 - 1896) Lefroy mendia igotzen ari zela hil zen abokatu estatubatuar bat izan zen. Bere heriotza, Ipar Amerikan erregistratutako mendizaletasunaren lehen biktima izan zen.

## Memoriala 
Ipar Amerikako mendizaletasunaren lehen biktimaren omenez, Pasabidea, Philip S. Abboten bizitza eraman zuena, bere omenez izendatua izan zen. *Abbot Pass Hut* (etxola) Lefroy eta Victoria (Bow Range) mendien artean eraiki zen, Alberta eta Columbia Britainiarreko dibisio kontinentalean.

## Kanpo estekak
Ansel Adams

**Ansel Easton Adams** (San Frantzisko, Kalifornia, 1902ko otsailaren 20a - Carmel-by-the-Sea, Kalifornia, 1984ko apirilaren 22a) paisaien argazkilari eta ingurugiroko ekintzaile estatubatuarra izan zen, AEBetako mendebaldeko zuri-beltzeko irudiengatik ezaguna. F/64 Taldea sortzen lagundu zuen, argazkilari elkarte bat, argazkilaritza "hutsaren" alde egiten zuena, ikuspegi garbia eta argazki baten gama tonal osoaren erabilera bultzatzen zuena. Berak eta Fred Archerrek irudiak sortzeko sistema zorrotz bat garatu zuten, Zone System izenekoa, desiratutako azken inpresioa lortzeko metodo bat, esposizioan, errebelatze negatiboan eta inpresioan tonu-gama nola erregistratzen eta garatzen den teknikoki sakonki ulertuz. Irudi horien argitasun eta sakontasunak ezaugarritu zuten haren argazkilaritza.

## Kanpo estekak
Karbokatioi

**Karbokatioia** da karbono-atomoan karga positiboa duen katioi organiko ezegonkorra [adibidez, *trifenil metilo katioia*: (C6H5)3−C+.

## Egitura eta ezaugarriak 
Karbokatioiek egitura laua dute. Karbono-atomoek sp2 hibridazioa izaten dute eta hibridatu gabeko p orbitala hutsik dago, hots, elektroirik ez du. Beste hitz batzuetan, kargatutako karbono-atomoak sei elektroi bakarrik ditu balentzia-geruzan eta egonkortasuna ematen duen zortzikotearen legea ez du betetzen. Ondorioz, oso erreaktiboak eta ezegonkorrak dira. Dena den, erreaktibitate-eskala bat ezar daiteke alkilo-karbokatioietan: tertziarioak > sekundarioak > primarioak > CH3+.
erdian|thumb|379x379px|Karbokatioien egonkortasun-eskala

Karbokatioiak karga positiboa duenez, elektroizalea da eta hidroxilo edo halogeno ioien moduko nukleozaleek erreakzionatzen dute beraiekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
George G. Anderson

**George G. Anderson** (1839 - 1884ko maiatzaren 8a) estatubatuar mendigoizalea izan zen. Kaliforniako Yosemite Parke Nazionalean Half Dome tontorra 1875eko urriaren 12an lehen igoera egiteagatik ezaguna da. Eskaladan zehar, zuloak ireki zituen, 1919tik aurrera, Half Domerainoko bide ezaguneko kableak hartuko zituztenak. Aitzindari izan zen egungo eskalada ekipamendu edo tekniken onurarik gabe, Andersonek oinutsik ibiltzen zen. Igoerak egunak eta egunak eman zituen. Bere enborrezko txabola, Foresta den tokian kokatua zegoena, Yosemite haranaren mendebaldean, Wawonako Pioneer Yosemite Historia Zentrora eramana izan zen, non gaur egun jarraitzen den.

## Kanpo estekak
Open Range (2003ko filma)

***Open Range***, 2003ko Kevin Costner estatubatuarrak zuzendutako western film bat da. Lauran Paine idazlearen *The Open Range Men* idazlanean oinarritua dago. Costnerrez gain, Robert Duvall, Annette Bening, Michael Gambon eta Michael Jeter aktoreek antzeztu zuten.

## Argumentua 
1882, Montana, AEB, beren iragana ahaztu asmoz Charley Waite (Kevin Costner), Boss Spearman "Button" (Robert Duvall) eta Mose Harrison (Abraham Benrubi) abeltzainek beren azienda larre zabaletan barna gidatzen ari dira. Beren idealak justizia eta leialtasuna dira eta bortizkeria nola edo hala ekiditen saiatuz. Baina Harmonville herri mugalarira iristean beren bizitzak aldatuko dira, herria Denton Baxter (Michael Gambon) irlandar jatorriko lurjabe ankerra eta haren morroi den Poole marshall (James Russo) ustelaren menpe baidago. Hortaz, hiru etorri berriak haiei aurre egin, armak hartu eta borroka desorekatu bati ekitera derrigortuak egongo dira.

## Aktoreak 
* Robert Duvall: Boss Spearman
* Kevin Costner: Charley Waite
* Annette Bening: Sue Barlow
* Michael Gambon: Denton Baxter
* Michael Jeter: Percy
* Diego Luna: Button
* James Russo: Poole marshalla
* Abraham Benrubi: Mose Harrison
* Dean McDermott: Doc Barlow
* Kim Coates: Butler
* Herbert Kohler Jr.: Kafe gizona
* Peter MacNeill as Mack
* Cliff Saunders: Ralph
* Patricia Stutz: Ralphen emaztea
* Julian Richings: Wylie
* Ian Tracey: Tom
* Rod Wilson: Gus

## Kanpo estekak 
* IMDBko fitxa irakurgai
Benicarló–Peníscola geltokia

**Benicarló–Peníscola** Valentziar Herrialdeko Baix Maestrat eskualdeko tren geltoki bat da, Benicarló udalerrian kokatuta dagoena.

## Egoera 
Geltokia honako burdinbide hauen ibilbidearen zati da:

* 

## Zerbitzuak 
### Distantzia luzea 
### Distantzia ertaina 
## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Administrador de Infraestructuras Ferroviarias
* Renfe Operadora

## Kanpo estekak
Bergsprängaren

***Bergsprängaren*** Henning Mankellek 1973an egindako eleberria da. Författarförlaget argitaletxeak kaleratu zuen lehen aldiz.

## Sinopsia 
Tokiko egunkari batean 1911n ohar batek jakinarazi zuen Oskar Johansson dinamitatzaile gaztea tunel bateko leherketa lanetan hil zela. Informazio hori ez zen inoiz ukatu, baina zauritutako langileak bizirik iraun zuen. Liburuak Oskarren bizitza, bere ametsak eta itxaropenak, penak eta pozak ditu hizpide.
Pilón (Kuba)

**Pilón** udalerria Granma probintziaren hego-mendebaldean dago, Kuban. Pilón herrigunea da udalerriaren ardatza baina badaude beste gune edo auzune batzuk: La Valla, El Bom, La Trocha, La Pesquera, La Marina eta La Estrada.

2005an 29.727 biztanle zituen.
Pilon (argipena)

**Pilon** izenak hainbat adiera du:

* **Pilón** Kubako udalerria da.
* **Pilon**, Pilar Mendibil militante feminista euskaldunaren goitizena.
* *Pilón* (Espainian) eta *Gontran* (Frantzian) Popeye komiki eta marrazki bizidunetako pertsonaia baten izena, J. Wellington Wimpy originalki.

Deitura gisa:

* Antoine-Olivier Pilon (1997-), Quebeceko aktorea.
* Germain Pilon (1528-1590), Errenazimenduko eskultore frantsesa.
* Jean Pilon (1925-), frantziar errugbi jokalaria.
* Jean-Guy Pilon (1930-), Quebeceko poeta.
* Marc-André Pilon (1980-), Quebeceko idazlea.
* Marceau Pilon (1957-), Frantziako txirrindularia.
Idoia Tapia

**Idoia Tapia** (Iruñea, Nafarroa Garaia, 1998) abeslaria eta aktorea da.

## Biografia 
Iruzur taldeko abeslari ohia eta The Black Birds hirukoteko kidea.

Abeslari eta aktore lanaz gain, abestien letra konposaketari ere ekin dio, dagoneko *Ez Dakit* bertsioarekin azaldu da.

## Lanak 
* *"Ibiltarien doinua’,* Izan Bidea dinamikaren abestian parte hartu zuen.

* Ahotsa jarri zion 2020ko Euskaraldiko kantari.

* *Komunetik* ikuskizuna. Aktore gisa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Théodore Agrippa d'Aubigné

'''Théodore Agrippa d'Aubigné'* (Saint-Maury gaztelua, 1552ko otsailaren 18a - Geneva, 1630eko apirilaren 29a) frantziar olerkari, soldadu, propagandista eta kronikagilea izan zen. Alderdi protestanteko poeta epikoa izan zen Frantziako erlijio-gerretan. Gerrako hainbat gertaeratan parte hartu zuen eta Henrike III.a Nafarroakoaren kontseilari izan zen. Henrike katolizismora bihurtu ondoren, Agrippa bere jabetzetara erretiratu zen Poitoun. 1620an Genevara ihes egin zuen eta bertan bizi izan zen hil zen arte. *Les Tragiques* poema epikoa da bere maisulana

## Lanak 
* *Histoire universelle* (1616–1618)
* *Les Tragiques* (1616)
* *Avantures du Baron de Faeneste*
* *Confession catholique du sieur de Sancy*
* *Sa vie à ses enfants''
Erromako Zentro Akademikoaren Fundazioa

**Erromako Zentro Akademikoaren Fundazioa (CARF)** irabazi-asmorik gabeko entitatea da, eta 1989 an sortu zuten, apaizgaien eta apaizen prestakuntzari laguntzeko asmoz. Bekadunek Gurutze Santuaren Pontifize-Unibertsitatean eta Nafarroako Unibertsitatean ikasten dute. Hainbat erakundek askotariko jarduerak egiten dituzte urtero, entitaterako funtsak biltzeko asmoz.

Etorkizuneko apaizei prestakuntza sendoa emate aldera, San Juan Pablo II.ak Erroman (Italia) unibertsitate bat abia zezala eskatu zion Álvaro del Portillo dohatsuari, garai hartan Opus Deiko prelatua zenari, eta orduantxe eratu zen erakundea. 

Ia-ia 30 urteko ibilbidea egin du, eta, bidaldi horretan, 128 herrialdetako 16.000 ikasle inguruk atera diote etekina, prestatu ahal izateko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak