open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klasto

thumb|Egitura polikristalino ezberdinak
Mineralogian **klasto** bat arroka, fosil edo mineral baten edozein tamainako zatia da, bereziki beste arroka baten barnean dagoena. Solte dagoenean, **detritu** deitzen zaio. Arroka batean 0,063 eta 2 mm arteko tamainako zatiei **garaua** deitzen zaie. Arroka metamorfiko baten barruan baldin badago **blasto** deitzen zaio.

Sarritan eragile geologikoek eratzen dituzte klastoak, arrokak meteorizatzen doazen heinean. Arrokak kanpo ingurunearekin kontaktuan dauden une orotan hausturak edo mineralen eraldaketa kimikoak jasan ditzakete, hala, klastoak askatuz. Denboraren poderioz, arroka hauek desegin edo disgregatu egingo dira, klastoetan zatituta geratu arte.

Arroka orok pairatzen duen meteorizazio mekaniko, kimiko edota biologikoak klastoak eratzen dituenean, hauek garraiatuak izaten dira agente geologikoen bidez, azkenik, eremu jakin batean behin-behinean metatu arte. Agente geologiko hauek, besteak beste, grabitatea, errekak, haizea edo glaziarrak izan daitezke. Grabitateak ordea, klasto hauek maldan behera baino ezin ditu higiarazi, malda malkartsua bada, klasto handiagoak ere higiarazi ditzake, betiere, maldaren oinera iritsi arte. Aipatu beharra dago, lurzorua hezea badago, buztinak, haren plastikotasuna dela eta, grabitatearen eragina handitzen duela, luizien bidez. Hala ere, maldaren oinetik aurrera beste agente geologikoek parte hartu behar dute garraioan eta hauek guztiek klastoen higadura eragiten dute.

Demagun arroka batetik erauzitako klasto bat grabitateak aldapa baten oineraino higiarazi duela eta ondoren, erreka batera erori dela. Errekak garraio hautakor bidez (klastoaren tamainaren arabera, motelago edo azkarrago garraiatuko du) eramango du klastoa, kolpeen ondorioz higatzen eta beraz, borobiltzen doan bitartean. Agente geologiko honek urrun eraman dezake klastoa, baina azkenean, behe-ibilgura iritsi eta errekak klastoa garraiatzeko beharrezko indarra galduko du. Orduan jalki egingo da, baina ziurrenik, beste eragile geologiko batek garraiatzen jarraituko du.

## Kanpo estekak
Landsknecht

[360px|thumb|*Landsknechte*, [Daniel Hopfer, 1530 inguru.]]
 ( ahoskatua; , lurra, eta , agindupeko, hitzen lotunea), XV. eta XVII. mendeen artean aritu ziren alemaniar mertzenarioak izan ziren.

Infanterian aritu ziren, hasieran zaldunen peoi moduan. Pika bat besterik ez zuten eramaten eta epeka-epeka, unitateak sortuz hasi ziren. Pizkunde garaian, alemaniar infanteriaren unitate nagusia osatzen zuten. Askotan espainiar tertzioekin batera aritu ziren.

Hasieran, Suabia, Alsazia, Flandria eta Renaniakoak ziren arren, gero Europa osokoak izan ziren.

## Kanpo estekak
Tertzio

[200px|thumb|Velazquezen *[Bredako errendizioa*.]]
**Tertzio** () Espainiako Habsburgoko monarkian, oinezko soldaduz osatutako gudaroste taldeak ziren; 3.000 pikaz, arkabuzez eta mosketez armatutako osteek osatzen zuten tertzio bakoitza, 12 konpainiatan banatua. Borroka-unitate bat ziren eta oso azkar egin ziren monarkia hispanikoaren armadako eliteko kide.

Fronte zailenetan borrokatzen ziren. Hauetan aritu ziren lehenengo tertzioak: Napoles, Sizilia eta Lonbardian. Sona handia lortu zuten tertzioei "Tertzio Zahar" izena jarri zitzaien: haien eskarmentua handia zen eta beteranoz betetako tertzioak ziren "Tertzio Zahar" delako hauek.

Tertzioen buruek  izendapena zuten. Soldaduez gainera, administrazioko funtzionarioak ere baziren tertzioan; epailea, borreroa, eskribauak, medikuak, eta apaizak izan ziren kargu nagusiak. Karlos Habsburgokoak sortu zituen 1534an.

Filipe V.ak armadako antolakuntza aldatu zuen eta 1704. urtean errejimentua sortu zuen tertzioren ordez.

Bestalde, Espainiako Gerra Zibilean, Francoren aldeko zenbait gudaroste eskumazaleak, (Nafarroako karlistak tarteko) beren gudaroste taldeei tertzio izena eman zioten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Moskete

[eskuinera|thumb|Moskete eta [baionetak]]
**Moskete** antzinako suzko arma da, fusila baino luzeagoa eta kalibre handiagokoa. Aurrekargako kanoia du ezaugarri nagusia eta XVI. eta XIX. mendeen artean erabili zuten errifleak ordezkatua izan zen arte. Moskete erabiltzen zuen soldaduak mosketari zuen izena.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Diagenesi

**Diagenesia** sedimentuak mekanismo fisiko-kimiko edo biokimikoen bitartez arroka sedimentario bilakatzen direneko prozesua da. Ziklo sedimentarioren azken etapa da, materialak elkartzen direnean alterazio kimiko eta fisiko bat jasaten dute bere zanpatzea eragiten duena.
Gehienetan sakonera txikian, hain altuak ez diren tenperatura eta presio-mailetan eta konpaktazioz, deshidratazioz, disoluzioz, zimentazioz, metasomatosi eta epigenizazioz gertatzen dira.

## Kanpo estekak
Pirometro

thumb|300px
**Pirometroa** objektu edo substantzia baten tenperatura urrutitik neurtzeko tresna bat da, gorputz batek tenperatura izateagatik emititzen duen erradiazio termikoa jasoz.

## Kanpo estekak
Dream River

**Dream River** (euskaraz *Ametsezko Ibaia*) 2013an Bill Callahan estatubatuar kantautoreak argitaratutako diskoa da.

## Abestiak 
# *The Sing* - 4:32
# *Javelin Unlanding* - 3:48
# *Small Plane* - 3:57
# *Spring* - 5:10
# *Ride My Arrow* - 5:03
# *Summer Painter* - 6:30
# *Seagull - 5:39
# *Winter Road* - 5:30
: Denera: 40:09

## Kanpo estekak 
* Bill Callahan kantautorearen *Dream River'' diskoa entzungai.
Mugabe and the White African

***Mugabe and the White African*** () Lucy Bailey eta Andrew Thompsonek zuzenduriko dokumentala da. Filmean, Chegutuko baserri batean bizi den familia Zimbabwetar zuri baten bizitza kontatzen du, Zimbabweko gobernua bertako lurraldeak birbanatzen ari den unean.

Filmak Mike Campbell eta bere suhia den Ben Freeth aurkezten ditu Robert Mugabe eta bere gobernuaren aurka egindako auzian. Filma Erresuma Batuan aurkeztu zen 2009ko urriaren 21ean London Film Festivalean.

## Kanpo estekak
Bulkaden kontrolaren nahasmendu

**Bulkaden kontrolaren nahasmendua** bulkada mota beti edo batzuei aurre egin ezina ezaugarri nagusitzat duten nahasmendu psikiatriko bat da, hala nola kleptomania, piromania, Internet-adikzioa eta ludopatia. Bulkada zenbait fasetan garatzen da: bulkada, tentsio igoera, bulkada asetzean sentitzen den plazera eta damua.

## Kanpo estekak
Febo (argipena)

**Febo** izenak adiera zenbait ditu:
* **Febo**, greziar mitologiako Apolo jainkoa izendatzeko erabiltzen den epitetoa, latinez (*Phoebus*) *Dirdiratsua* adierazten duena;
* **Febo**, Victor Hugoren *Notre-Dame de Paris* eleberriko pertsonaia.
Piromania

**Piromania** sua piztu eta behatzeko kontrolaezinezko bulkada da. Piromania jasaten duten pertsonak **piromanoak** dira. Hainbat arrazoi aipatu dira piromania jasateko, hala nola besteekiko harremanetan arazoak izatea edo iraganean izandako gertaera batengadik mendeku nahi inkontzientea; piromanoen portzentaje nabarmen bat bandalismoa, delinkuentzia eta indarkeriarik gabeko sexu abusuetan nahastua izan dela ere egiaztatu da. Hala eta guztiz ere, piromania helburu kriminalez suteak pizteko jokabidetik bereizi behar da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gion barrutia

thumb|350px
 Kyoton dagoen Higashiyama-ku auzoko barrutia ezaguna da, Japoniako geisha auzo famatuena baita. Bertakoek *geiko* hitza erabiltzen dute.

## Geiko komunitateak 
Kyoton bi geiko komunitate daude, *Gion Kōbu* (祇園甲部) eta *Gion Higashi* (祇園東), aspaldi banatu zirenak. *Kōbu* da handiena eta barrutiaren zatirik handiena hartzen du. Geikoen kopurua jeisten joan den arren aintzinako itxura, arkitektura eta aisialdi ohiturak mantendu dira. Kyotok Gion berrizteko proiektu bat abiarazi du.

## Aisialdia 
Japoniako aintzinako estiloko etxe ugari daude bertan, *machiya* ("herriko etxeak") eta *ochaya* ("te etxeak") direnak. Mendeetan zehar bertan izan dira samurai zaharrak eta gaur egungo negoziogizonak. Iluntzean geikoak eta maikoak (geiko ikasleak) atera eta ochayatara joaten dira. bertan dantza, abestu eta bezeroak entretenitzen dituzte.

Gaur egun beste hainbat lokal ireki dira Gion barrutian; tabernak, klubak, pachinko aretoak, apiostu etxeak eta abar., batez ere Shijō kalean. Turismo gunea bihurtu da eta gau giroa azaldu da bertan.

## Ekintzak 
1872tik aurrera geishek dantza publiko bat egiten dute urtean behin. *Miyako Odori* da dantzaldi ezagunena, "Hiriburu zaharreko dantzak" esan nahi du. Apirilaren 1etik 30era egiten dira, gereziondoen loratzearekin batera.

*Gion Odori* jaialdia berriagoa da eta azaroan izaten da.

## Iruditegia 

Irudi:Gion.jpg|Gion auzoa.
Irudi:Gion koubu.jpg|Gion auzoa.
Irudi:Geisha, maiko, shikomi in Kyoto.jpg|Geisha eta maikoa atean.
Irudi:Minamiza theatre, Kyoto, evening.jpg|Minamiza antzokia.
Irudi:Shirakara Canal, Gion, Kyoto.jpg|Shirakara ubidea.

## Kanpo estekak 
*  Japan Visitor webguneko informazioa
Yodo ibaia

Kansai eskualdeko ibaia da. Shiga prefeturan sortzen da eta Osaka prefeturako ibairik garrantzitsuena da.

## Ibilbidea 
Shiga prefeturan  esaten diote eta Kyoto prefeturan . Ondoren Katsura eta Kizu ibaiekin bat egin eta Yodo izena hartzen du. Ondoren Osaka gurutzatu eta Osakako Badian itsasoratzen da.

## Erabilera 
Uji ibaia arrantzaleku ezaguna da batez ere udan eta udazkenean.

## Iruditegia 

Irudi:Ujigawa03s5s2816.jpg|Uji ibaia.
Irudi:Amagase Dam.jpg|Amagase urtegia.
Irudi:Juso-Ohashi-Bridge-01.jpg|Juso Ohashi zubia Osakan.

## Kanpo estekak
Gion Matsuri

Kyotoko jaialdi xintoista handiena da eta Japoniako hiru handienen artean dago. Urtero uztailean ospatzen da eta hilabete osoa irauten du.

## Jaialdia 
Ekintza nagusia uztailaren 17an egiten den *Yamaboko Junkō* (山鉾巡行) desfilea da eta Gion barrutian izaten da, hortik izena, eta hau da jaialdi guztiko ekintzarik ikusgarrien jaialdiaren izena. Janari txosnak jartzen dituzte *yakitori* (oilaskoa barbakoan) eta *taiyaki*, *takoyaki* eta *okonomiyaki* gozoki tradizional japoniarrak izaten dituzte. Neskek *yukata* tradizionalak janzten dituzte.

## Historia 
869an izurri handia izan zen Kyoton. Gozu Tennō (牛頭天王) jainkoaren zigorra zela sinetsita, Seiwa enperadoreak Yasaka santutegian errezuak antolatu zituen. Japonia zaharreko 66 alabarda ezarri ziren santutegian, probintzia bakoitzeko bana, eta *mikoshi*-ak (aldean eramateko aldareak) atera ziren.

Ordutik aurrera, katastrofe bat izaten zen bakoitzean ekintza hauek errepikatzen ziren eta 970tik aurrera urtero egitea erabaki zen. 1533an Ashikaga shogunerriak agerraldi erlijiosoak debekatu zituen baina jendeak protesta egin eta purifikazio erritualak mantendu zituen eta gaur egungo jaialdiaren itxura hartu zuen.

## Kanpo estekak 
* 2007ko argazkiak
Naiarako gudua

**Naiarako gudua** edo **Navarreteko gudua** Errioxan 1367ko apirilaren 3an egin zuten anglo-gaskoi armadak eta frantziar-gaztelarrak. Ingelesen buruzagiak Eduardo Printze Beltza eta Joanes Gantekoa, Lancasterreko dukea, izan ziren, Petri I.a Gaztelakoaren aliatuak. Azkenak Henrike II.a Gaztelakoa bere anaia borrokatu zuen gerra zibilean.

Atzerritarren laguntza eskatu zuten eta Petrik Bordelen zegoen Printze Beltzarantz jo zuen tronua lortzeko. Jakue IV.a Mallorcakoak ere Petri lagundu zuen.

## Gudua 
24.000 lagun inguru atera ziren Akitaniatik anglo-gaskoi armada osatzeko. Logroño inguruan Ebro zeharkatu eta Navarrete hartu zuten. Naiararantz jo zuten segidan frantziar-gaztelar armadaren bila. Honek 60.000 lagun inguru izan arren ez zuen arerioa lur zabalean topa tu nahi baina bere buruzagia zen Bertrand du Guesclinek ez zuen azken hitza.

Guduaren hasieran, ingeles arkulariek aise menderatu zituzten frantziarrak. Gero, Sir John Chandosek eta Lancasterreko dukeak zuzendutako ingeles abangoardiak Du Guesclinek Arnoul D'Audrehemek zuzenduriko frantziar mertzenarioak eraso zuen.

Gaztelar zalditeriak ingelesen arkularien erasoa jasan eta ihes egin zuen. Orduan azaldu zen ingeles zalditeria. Frantziar-gaztelar armada atzera egin zuen Najerilla ibairantz. Du Guesclin preso hartu zuten baina Henrikek ihes egitea lortu zuen. Ingelesek erori asko izan zituzten.

Lehendabizikoz, Ehun Urteko Gerran, ingeles zalditeriak frantziarrak jazarri zituen eta, baita lehendabizikoz ere, ingeles  arkua, Iberiar penintsulan azaldu zen. Hala ere, Petrik dirurik gabe gelditu eta ezin izan zuen ingelesen laguntza mantendu.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Harold Ramis

**Harold Allen Ramis** (Chicago, Illinois, 1944ko azaroaren 21a - Glencoe, Illinois, 2014ko otsailaren 24a) estatubatuar aktore, zinema-zuzendari eta gidoilaria izan zen. AEBetako komediaren ikurretako bat izan zen. Irrati eta telebistan hasirik, eta 1980ko hamarkadan zinemara igaro zen, *Ghostbusters* (1984) arrakastatsuarekin. Gerora, besteak beste, *Groundhog Day* (1993), *Analyze This* (1999) idatzi eta zuzendu zituen, eta *Bedazzled* (2000) zuzendu, eta aktore lanetan ere segitu zuen. 

## Filmografia 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gozan no Okuribi

edo  Kyotoko jaialdi bat da, O-Bon astearen bukaera markatzen duena.

## Jaialdia 
Abuztuaren 16an izaten da eta Kyoto inguruko mendietan suzko irudiak pizten dituzte. O-Bon astean hildako familiakoen izpirituak gure mundura etortzen dira eta *Gozan no Okuribi*-ko suek izpirituen lurraldera itzultzeko bidea erakusten diete.

Jatorri iluna badu ere, oso aintzinakoa dela uste da. Suak prestatzea familia jakin batzuen ardura da eta  lan horretan borondatezko ordu asko ematen dituzte.

Arratsaldeko zortzietan, ilundu berritan, suak mendietan pizten dira, bata bestearen ondoren. Ikusteko tokirik egokiena Kyotoko jauregi inperialeko lorategietan omen da.

## Suzko irudiak 
Bost irudi osatzen dira:
* *Daimonji* (大文字): 大 ("Handia") esan nahi duen *kanji*a. Arratsaldeko zortzietan pizten da.
* *Myō* / *Hō* (妙・法): "Natura zoragarria" esan nahi duten *kanji*ak. Arratsaldeko zortziak eta hamarran pizten dira.
* *Funagata* (舟形): Itsasontzi baten irudia. Arratsaldeko zortziak eta laurdenean pizten da.
* *Hidari Daimonji* (左大文字): berriz ere "Handia" esan nahi duen *kanjia*. Hura ere arratsaldeko zortziak eta laurdenean pizten da.
* *Toriigata* (鳥居形): *Torii* baten itxurako irudia. Arratsaldeko zortziak eta hogeian pizten da.

## Kanpo estekak
Ukyō-ku (Kyoto)

Kyoto hiriko auzoa da, ipar-mendebaldean dagoena, *Ukyō* izenak "eskuineko hiria" esan nahi du. 2014ko erroldaren arabera 203.711 biztanle zituen. UNESCOk hainbat eraikin izendatu ditu Gizateriaren Ondare bertan.

## Ondasun nabarmenak 

Irudi:Ninnaji Kyoto07n4500.jpg|Ninna-ji
Irudi:RyoanJi-Dry garden.jpg|Ryōan-ji
Irudi:Kozanji Kyoto Kyoto11s5s4592.jpg|Kōzan-ji
Irudi:Tenryuji Kyoto.jpg|Tenryū-ji

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Ukyō auzoaren webgune ofiziala
Ninna-ji

, Kyoton dagoen tenplu budista bat da. Omuro eskolaren tenplu nagusia da. 1994ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
886an Kōkō enperadoreak Nishiyama Goganji tenplua eraikitzeko agindua eman zuen Nazioa bedeinkatu eta ikasgai budistak zabaltzeko. 1869 artean enperadoreek beren semea bertan ezartzen zuten monje nagusi izateko.

1467an suak eta Onin Gerrako borrokek suntsitu zuten tenplua. 150 urte berenduago berreraiki zuten. XVII mendekoak dira beraz gaur egun ditugun eraikinik zaharrenak.

## Iruditegia 

Irudi:Ninnaji Kyoto02s3s4350.jpg|Bost solairutako pagoda.
Irudi:Ninnaji Kyoto09n4500.jpg|Kyozo eraikina.
Irudi:Mie-do (Founders Hall) At Ninna-ji.JPG|Mieido eraikina.
Irudi:Ninnaji Kyoto16s3s4592.jpg|Iparraldeko lorategia.
Irudi:Ninnaji Kyoto18s3s4320.jpg|Hegoaldeko patioa.

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak
Krupp sendia

thumb|Krupp sendiaren etxe zaharra.
**Krupp sendia** Alemaniako industri gizonen familia bat da. Dinastia honek munduko enpresa handienetakoa sortu zuten eta Alemaniako industrializazioaren sinbolo bihurtu ziren XIX. mende bukaeran eta XX. mende hasieran. 1999an Thyssen AGrekin batu eta gero ThyssenKrupp AG industri taldea bihurtu zen.

Alfred Kruppek (1812-1887) bere aitaren galdarategia Alemaniako lehenengo industria astun bihurtu zuen. Friedrich Alfredek (1854-1902) inperio siderometalurgikoa sortu zuen Alemaniako estatuko itsasontzien eta arma astunen eskaerari erantzuteko.
thumb|Krupp sendiaren anagrama: hiru trenbide gurpilak.
Mundu mailan altzairuaren ikur bihurtuta eta garaiko hainbeste asmakuntza iraultzaileen ondorioz, Alemaniak izan zituen gerra guztietan armagintza funtzezkoa izan zen. Besteak beste beraien lantegietan egin zituzten armak gerra hauetan erabili ziren askotan erabakiorrak bihurtuta: Franko-Prusiar edo Frantzia-Prusia Gerra, Lehenengo Mundu Gerra eta Bigarren Mundu Gerra. Aurreko gerretaz aparte, Krupp lantegietan egindako hainbeste arma erabili zituzten XIX. eta XX. mendeetan egondako guda askotan.

## Krupp dinastia 
# Amalie Krupp (1732-1810)
# Friedrich Krupp (1787-1826), lantegiaren sortzailea
# Alfred Krupp (1812-1887), "Kanoien erregea"
# Friedrich Alfred Krupp (1854-1902), Margarethe Kruppekin ezkondu zen, ezkondu aurretik Freiin von Ende (1854-1931)
# Bertha Krupp (1886-1957), Gustav Krupp von Bohlen und Halbacharekin ezkondu zen (1870-1950)
# Alfred Krupp von Bohlen und Halbach (1907-1967), "Azken Krupp"
# Arndt von Bohlen und Halbach (1938-1986) (haren eskubidei uko egin zien Alfried Krupp von Bohlen und Halbach-Stiftungaren alde, 1966)

## Kanpo estekak
Guillaume Gouffier

**Guillaume Gouffier** (1488-1525eko otsailaren 24a), Bonniveteko jauna, frantziar amirala izan zen.

Artus Gouffier, Boisyko jauna, anaia nagusia zuen. Hau Frantzisko I.a Frantziakoaren tutorea zenez, biak elkarrekin heziak izan ziren. 1507an Genoako setioan eta 1513an Éperonsko guduan parte hartu zuen. Frantzisko errege bilakatu zenean, begikoen bat izan zen eta baita erregearen aholkularia. 1515ean Frantziako amiral izendatu zuten. 1519ko hautaketan Frantziskoren alde dirutza gastatu zuen hau Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadore hautatu zezatela. Tamalez, ez zuen lortu azkenean Karlos I.a Espainiakoa hautatu baitzuten.

1521ean Nafarroako Erresuma berreskuratzeko hirugarren saialdian parte hartu zuen, eta urriaren hasieran Hondarribia konkistatu zuen.

Karlos Borboikoa etsai nagusia izan zuen.

1523an Bonnivetek Odet Foixkoa ordezkatu zuen, Italiako armadaren buru eta Milanerria eraso zuen. Hala ere, espainiarrek menderatua izan zen eta ihes egitean Pierre Terrail galdu zuen. Hurrengo urtean, Frantzisko eraman zuen Italiara eta Paviako guduko hondamendian hil zen.
Johann David Wyss

**Johann David Wyss** (Berna, 1743ko martxoaren 4 &ndash; 1818ko ekainaren 11) artzain protestante eta idazle suitzarra izan zen. Gazte garaietan ikasketa unibertsitarioak Alemanian egin zituen. Oso ospetsua egin zen eleberria idatzi zuen: "Der Schweizerische Robinson" (Robinson suitzarra), 1812an agertua bere semeari esker. Liburu hori idazteko Daniel Defoeren Robinson Crusoe klasikoan oinarritu zen. Lan honek helburu pedagogikoa zuen, neurri handi batean kristautasunean oinarrituta. Hala ere, abentura-eleberri moduan mundu osoan asko zabaldu zen. Jules Vernek berak bere gustuko nobela zela hau esan zuen eta haren jarraipena idazten saiatu zen: "Seconde patrie" (Bigarren aberria) (1900).
Uji (Kyoto)

Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Kyoto prefeturako bigarren handiena. UNESCOk 1994ean Gizateriaren Ondare izendatu zituen bi tenplu daude bertan, Byōdō-in eta Ujigami santutegia. 2011ko erroldaren arabera 189.929 biztanle ditu.

## Geografia 
Kyoto hiriaren hegoaldeko periferian dago. Uji ibaiak zeharkatzen du hiria, aurrerago Yodo ibaia izango dena.

## Historia 
Ōjin enperadoreak jauregi bat eraiki zuen Ujin IV mendean. XII eta XIII mendeetan hiru borroka izan ziren Uji ibaian, zehazki 1180, 1184 eta 1221ean.

Ashikaga Yoshimitsu shogunak (1358–1408) te berdearen landaketa bultzatu zuen eta ordutik aurrera ekoizle eta banatzaile garrantzitsua izan da. *Tsuen* tea 1160tik aurrera zerbitzatu izan da Japoniako te dendarik zaharrenean.

## Ondasun nabarmenak 
* Byōdō-in tenplu budista: Japoniako tenplu budista garrantzitsuenetakoa da. 10 yenetako txanponean agertzen da.
* Ujigami santutegia: Japoniako santutegi xintoista zaharrena da.
* Uji santutegia

## Iruditegia 

Irudi:Byodo-in in Uji.jpg|Byōdō-in tenplua.
Irudi:Ujigami jinja08s3s4500.jpg|Ujigami santutegia.
Irudi:Ujigawa02bs2610.jpg|Uji ibaia.

## Hiri senidetuak 
* 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Ujiko webgune ofiziala
Byōdō-in

, Japoniako Uji herrian dagoen tenplu budista bat da. *Jōdo-shū* eta *Tendai-shū* sekten tenplua da. 10 yenetako txanponean ateratzen da.

## Historia 
Tenplua hasiera batean 998 urtean eraiki zen Minamoto no Shigenobu kortesauaren villa izan zedin. Fujiwara no Michinagak erosi zuen 1052an eta villa hura tenplu bihurtu zuen. Eraikin famatuena den *Fenix Aretoa* (鳳凰堂 Hōō-dō) 1053an altxatu zen putzuaren ondoan. Hau da gainera ordutik mantentzen den eraikin bakarra.

## Egitura 
Fenix Aretoa Fujiwara garaiko estiloaren adibide bikaina da. Areto zentral bat du, L itxurako bi korridore ditu alboetan eta hirugarren korridore bat putzu artifizialaren ertzean. Hegazti itxura ematen dio honek eta Edo Aroan *Fenix* ezizena jaso zuen.

Amida Budaren irudia dauka barnean. Buda eserita dago eta belaunetatik burura hiru metrotako garaiera dauka. Japoniar zipresez eginda dago eta urre-orriz estalia. Jōchō eskultoreak egin zuen kanon berriak eta *yosegi* teknika erabiliz. Irudia oskol itxurako atal ugariz osatuta dago eta ondoren barnetik elkartuta.

*Jōdo-shiki* lorategia dauka inguruan eta putzu artifiziala eraikinaren aurrean. 1997an putzua dragatu egin zen indusketa arkeologikoak egiteko.

Museo bat ere badago tenpluaren altxorrak erakusten dituena, tartean egurrezko 52 Bodhisattva eta tenpluko kanpaia.

## Onarpena 
Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak deritzon multzoaren zati da (Kioto, Uji eta Otsu hiriak), UNESCOk, 1994an, Gizateriaren Ondare izendatu zuena. Honetaz gain Japoniako 10 yenetako txanponean agertzen da eta 10.000 yenetako biletean *Fenix*aren irudia dago.

Oahun (Hawaii uharteak) tenpluaren errepolika bat dago, tamaina erdian egindakoa.

## Iruditegia 

Fitxategi:Byodo-in Uji03bs2640.jpg|Fenix aretoa.
Fitxategi:Byōdō-in Phoenix Hall 001.jpg|alt=|Phoenix aretoa
Fitxategi:Byodoin-PhoenixHall-M1264.jpg|Budaren irudia eraikinaren barnean.
Fitxategi:Byodoin Uji Kyoto07s3s4592.jpg|Kannondo eraikina.
Fitxategi:Byodo-in Uji04bs2640.jpg|Lorategiak.
Fitxategi:Byodoin Uji Kyoto09n4380.jpg|Omotemon atea.

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
Ujigami santutegia

Ujin (Kyotoko prefetura) dagoen santutegi xintoista da, 1994ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendaturikoa. Japoniako santutegi xintoista zaharrena da.

## Historia 
Ujigami santutegia 1160 urtean fundatu zen Ōjin enperadorearen eta bere semeen omenez.

Esan bezala zutik dirauen Japoniako santutegi xintoista zaharrena dela frogatu da dendrokronologia bidez, hau da, erabilitako enborren eraztunak behatuz.

## Santutegia 
**Honden** eraikin nagusia *nagare-zukuri* estiloko erakusle zaharrena da. Estilo honetan hiru eraikin alboz albo eraikitzen dira, erdikoa luzeagoa izanik. **Haiden** eraikina aldiz *shinden-zukuri* estiloan eraikita dago.

Ujigami santutegiaren ondoan Uji santutegia dago.

## Iruditegia 

Irudi:Ujigami shrine8.jpg|*Honden* eraikina.
Irudi:Ujigami jinja09s3s4592.jpg|*Haiden* eraikina.
Irudi:宇治神社.JPG|Uji santutegia.

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak
Ryōan-ji

, Kyoton dagoen Zen tenplu budista da. Bertako zen lorategia *kare-sansui* (Japoniako harrizko lorategia) onena kontsideratzen da eta horregatik 1994ean UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen.

## Historia 
Fujiwara familiak XI mendean zituen lurretan Daiju-in tenplua eraiki zuen, 1450an berriz Hosokawa Katsumoto jauntxo boteretsuak lurrak erosi eta bere egoitzaz gain Zen tenplua altxatzea erabaki zuen. Ōnin Gerran tenplua suntsitua izan zen eta 1473an Katsumoto bera hil zen. Bere semea zen Hosokawa Matsumotok berreraiki zuen tenplua. 1779an beste sute handi bat gertatu zen eta gaur egungo eraikinak 1799koak dira.

Hosokawa enperadoreen mausoleo bihurtu zen eta zazpi enperadoreren hilobiak daude bertan.

## Zen lorategia 
Tenplu multzoaren atalik ezagunena da dudarik gabe. Ez da ezagutzen nork eta noiz eriki zuen harrizko lorategia baina gehienen XV mendean kokatzen dute. Lehenengo aipamen idatziak 1680-1682koak dira.

248 m²-ko azalera dauka. Hamabostharri daude era berezian multzokatuta, bost harritako multzo bat, hiruko bi eta beste bi bikote. Beraien kokapena dela eta ezin dira 15 harriak batera ikusi. Harriak legarrez inguratuta daude, monjeek egunero orrazten dituztenak. Lorategian dagoen landaretza bakarra harrien inguruko goroldio apurra baino ez da.

## Iruditegia 

Irudi:RyoanJi-Dry garden.jpg|Zen lorategi lehorra.
Irudi:Ryoanji Temple EntranceKyoto.jpg|Tenpluaren sarrera.
Irudi:Ryoan-ji.JPG|Kyoyochi urezko lorategia.
Irudi:Ryuanji snow2.jpg|Ryōan-ji neguan.
Irudi:Hosokawa Masamoto.jpg|Hosokawa Katsumoto.

## Ikus, gainera 
* Aintzinako Kyotoko monumentu historikoak

## Kanpo estekak 
*  Webgune ofiziala
America! (Bill Callahan)

**America!** (euskaraz *Amerika!*) Bill Callahan estatubatuar kantautorearen abesti bat da. 2000ko *Apocalypse* diskoaren barnean argitaratu zuen.

Amerikatako Estatu Batuei buruzko abestia da, herrialde horren alderdi onak eta txarrak modu sarkastikoan deskribatzen dituelarik.

## Kanpo estekak 
* Bill Callahanen *America!* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai 
* 2011ko maiatzean Donostian emandako musika Bill Callahanen musika emanaldiko *America!* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
N4 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren N4 linea** (seinaleztatua, **N04** ofizialki) Berriogoiti, Berriozar eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Berriobeiti, Berriozar eta Buztintxuri gauez hornitzen ditu, baita Arrotxapea auzoa mendebaldea ere.

## Historia 
Linea 2005ean ireki zen, gainerako lineekin batera, eskualdeko hiri-garraioaren gaueko sareko  eta  lineen artean. Sarasate pasealekua eta Berriogoiti lotzen zuen, Aitzoainetik igaroz.

2020ko maiatzaren 16tik, Sarasate pasealekuko geltoki nagusia pasealekuaren iparraldetik hegoaldera aldatzen da, Nafarroako Foruen monumentuaren eta Posta Bulego Nagusiaren inguruan.

## Ustiapena 
### Ordutegiak 
Ordutegiak egunaren arabera aldatzen dira, batez ere gaueko lehen orduetan.

### Ibilbidea 
Autobus guztiek egiten dute ibilbide osoa.

## Geldialdiak 

## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Francisco de Zúñiga Avellaneda

**Francisco de Zúñiga Avellaneda y Velasco**, Miranda del Castañarreko III. kondea, (?, 1475 &ndash; Valladolid, ) espainiar noble eta militarra izan zen.

Pedro de Zúñiga y Avellaneda aitaren partetik Miranda del Castañarreko konderria eta Avellaneda, Íscar eta Peñaranda del Dueroko jaurerriak jarauntsi zituen 1492an.

Gaztelako Komunitateen Gerran aritu ondoren, Karlos I.a Espainiakoak 1522 eta 1529 artean Nafarroako erregeorde eta kapitain jeneral izendatu zuen.

## Erreferentziak
Antonio Manrique de Lara

**Antonio Manrique de Lara y Castro**, Naiarako II. dukea eta Trebiñoko III. kondea, (c. 1466 &ndash; 1535eko abenduaren 13a) gaztelar noble eta militarra izan zen.

1503an Juana Folch de Cardona y Enríquez, Fernando Katolikoaren lehengusina, ezkondu zuen. Oinordekoa Juan Esteban Manrique de Lara (1504-1558) semea izan zuen.

Pedro Manrique de Lara aitaren partetik Naiarako dukerria, Trebiñoko konderria eta Amuscoko jaurerriak jarauntsi zituen 1515ean.

Karlos I.a Espainiakoak 1516 eta 1521 artean Nafarroako erregeorde eta kapitain jeneral izendatu zuen.

## Erreferentziak
Ludovico Sforza

**Ludovico Maria Sforza**,  edo «Mairua» deitua, (Vigevano, Lombardia,  - Loches, Frantzia, ), Milango dukea izan zen, Frantzisko I.a Sforzaren semea eta Galeazzo Mariaren anaia. Milango duke bihurtu zen 1480an, iloba pozoiturik hilarazi ondoren eta Karlos VIII.a Frantziako erregearengana jo zuen Aragoiko koroari aurre egiteko. Luis XII.a Frantziakoaren aurka jo zuen ondoren, errege frantsesak Milan aldea beretzat nahi zuela eta. 1500ean Milandik egotzia izan ondoren Novarako hirian babestu zen, baina atxilo hartu eta Lochesko gazteluan itxi zuten. Ludovico Sforzak eta Beatriz Estekoa haren emazteak garai hartako gorte oparoenetako bat eratu zuten eta babesturiko artisten artean, Bramante eta Leonardo da Vinci izan zituzten, besteak beste.

## Erreferentziak
Guy de Boulogne

**Guy de Boulogne** (1313 - ) frantziar kardinala eta Lyongo artzapezpikua izan zen.

## Biografia 
Benedikto XII.ak 1340an Lyongo artzapezpiku izendatu zuen. Avignoneko Aitasantutzaldiaren garaian diplomatiko moduan aritu zen 33 urtez. 1354an Mantesko ituna negoziatu zuen. 1366an, berriro, Karlos II.a Nafarroakoa eta Karlos V.a Frantziakoaren arteko bake-elkarrizketak bultzatu zituen.

1370eko konklabea zuzendu zuen Gregorio XI.a bere iloba aita santua izateko. Aho batez hautatua, ez zen oraindik apaiza. Beraz, Guyk apaiz eta aita santu izendatu zuen. 1372 eta 1373an Iberiar Penintsulara joan zen, Karlos II.a eta Henrike II.a Gaztelakoaren arteko bakea lortzeko asmotan. Ezin Frantziara itzuli Lleidan hil zelako. Zurrumurruek Nafarroako erregeak pozoitua izan zela zioten.
Javelin Unlanding

**Javelin Unlanding** (euskaraz *Lurrartu Gabeko Jabalina*) Bill Callahan estatubatuar kantautorearen abesti bat da. 2013ko *Dream River* diskoaren barnean argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* Bill Callahanen *Javalein Unlanding* abestiaren bideoklipa ikusgai eta entzungai
Mendiguren gaztelua

**Mendiguren gaztelua** edo **Donibane Garaziko zitadela** Nafarroa Behereko Donibane Garazi hiriburuko gotorleku bata da, izen bereko muinoan kokaturik. Donibane Garaziko zitadela hiriaren gainean altxatzen da, 70 bat metro gora, harresien babesera.

Mendiguren gaztelua hiriaren sorrerarekin batera eraikia izan zen. Fernando Katolikoa buru zutela 1512an Gaztelako Erresumako armadak Pirinioak igaro eta Garazi bereganatu zuten. Nafarroako erregeek Bearnora alde egin behar izan zuten. Hurrengo urteetan eskuz esku, gaztelarren eta nafarren artean ibili zen hiria. 

Egungo gotorlekuak lau bastioi ditu eta 1625-1627 artean Pierre de Conty d'Argencourek eraikia eta 1640-1648 Nicolas Desjardinsek zabaldua izan zen. Mendebaldeko aldean artilleriarako lekuak daude, 1540. edo 1550. hamarkadetan eraikiak. 1686 eta 1700 artean, François Ferry ingeniariak, Vaubanen agindupean, bigarren mailako defentsak eraiki zituen. 1728an ere eraikitze-lanak egin zituzten. XIX. mendeko lanek ez zuten XVII. mendekoak aldatu.

Sarrera moduan arrapala dute. Mendebaldean, Garaziren panorama ederra dugu. Inguruko zitadela bisitagarria da baina ez gaztelua bera, non egun herriko eskola dagoen. Bertan zegoen antzinako barrakoiak, kapera, gobernadorearen etxea, bolborategia eta putzua.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jacques de la Palice

**Jacques de la Palice** (Lapalisse, 1470- Pavia, 1525eko otsailaren 24a), Lapalisseko jauna, frantziar almirantea izan zen.

## Biografia 
Lehendabizikoz Saint-Aubin-du-Cormierren (1488) gerra ikusi zuen, bretoiak mendean hartuz. 1492an Marie de Montberon ezkondu zuen. Hurrengo urtean, Ludovico il Morok hala eskatuta, Lehen Italiako Gerran parte hartu zuen Valenzan, Tortonan eta Alessandrian. 1495ean Fornovoko guduan izan zen. 1502an, Bigarren Italiako Gerran, Abruzzoen erregeorde izendatu zuten. 1503an Ruvoko guduan Gonzalo Fernández de Córdobak menderatua izan zen. 1509an Agnadelloko guduan garaipena lortu zuen.

Hurrengo urtean, Nafarroako Erresuma berreskuratzeko lehendabiziko saiakeran parte hartu zuen. Joanes III.a Nafarroakoa erregearekin batera, zutabe bat zuzendu zuen. Erronkariko ibarratik sartu zen. Burgin gaztelua setiatu, eraso eta hartu zuten, borrokan Valdés kapitaina hiltzen. Eztabaidan dago ea erronkariarrek gaztelua defenditu eta nafar-gaskoiek herria erre zuten. Albako dukeak kontra egin eta, negua gertu zegoenez, atzera egitea erabaki zuten.

1515ean, Frantzisko I.a Frantziakoa errege berriak Frantziako mariskal izendatu zuen. Marignanoko guduan garaipena lortu ondoren, frantziarrentzat Milanerria lortu zuen. 1522an Milano berreskuratzeko agindua hartu eta Bicocako guduan menderatua izan zen. Paviako guduan hil zen.
Jean Froissart

**Jean Froissart** (Valenciennes, c. 1337 - Chimay, c. 1405) frantses kronikagile, olerkari eta eleberrigilea izan zen. Ingalaterra, Eskozia, Akitania eta Italian egin zituen ikerketei esker (1370-1400) lau kronika liburu idatzi zituen.

## Lanak 
* *Chroniques*
* *L’Horloge amoureux*
* *Méliador*

## Erreferentziak
Kostis Gimossoulis

**Kostis Gimossoulis** (; Atenas, 1960 - *ibidem*, 2023ko abuztuaren 7a) poeta eta eleberrigile greziarra izan zen. Atenaseko Unibertsitatean zuzenbide ikasketak egin zituen. Idazteaz gain marraztu eta margotu zuen. 2001an *Μαύρος Χρυσός* (Beltza urreztua) liburua argitaratu zuen; bertan poemak, narrazioak eta akuarelak bildu zituen.

## Obra 
### Poesia 
* *Ο ξυλοκόπος πυρετός* (Lapurraren sukarra),1983
* *Η Αγία Μελάνη* (Tinta txinatarra), 1983
* *Το στόμα κλέφτης* (Lapurraren ahoa), 1986
* *Επικίνδυνα παιδιά* (Mutil arriskutsuak), 1992
* *Αγάπη από ζήλια* (Plazerretik maitasunera), antologia, 2004

### Hitz lau 
* *Μια νύχτα με την κόκκινη* (Gorrizko emakumearekin gau bat), 1995
* *Ανατολή* (Anatolia), 1998
* *Βρέχει φως* (Argi-euria), 2002

## Erreferentziak
AUBI, Autoritate Elebidunen katalogoa

**Autoritate Elebidunen katalogoa** (AUBI) Euskadiko Liburutegien Sistema Nazionalaren autoritate eta gai-sarreren katalogo elebiduna da.
Eusko Jaurlaritzako Kultura Sailak bultzatutako autoritate eta gai-sarreren katalogo elebiduna da, euskaraz eta gaztelaniaz. AUBIren xedea da euskal eremuko autoritateak sortzeari dagokionean EAEko liburutegintzako erreferentzia izatea; eta, aldi berean, baita gainerako kultur eragileentzako baliagarri ere.

2004an Kultura Sailak abian jarri zuen Euskadiko Liburutegien Sistema Nazionalaren barne dauden liburutegi sarearen on line katalogoa, eta bertan autoritateak kontsultatzeko interfaze berria sortu zuen. AUBIn ELSNko on line katalogotik datozen autoritateak jasotzen dira eta datu-basea EAEko legegordailuaren bidez jasotako dokumentuek osatu eta elikatzen dute, eta baita euskal bibliografiakoek ere. Autoritate eta gai-sarreren euskarazko formari dagokionez, IVAP-HAEEko Itzulpen Zerbitu Ofiziala arduratzen da gainbegiratu eta balidatzeaz.

AUBIren ezaugarrien artean hiru nabarmendu daitezke, besteak beste:

* zerrenda irekia
* gaurkotze etengabea
* erregistro baliokideak, euskaraz eta gaztelaniaz

Horrela, 2004ko zarona autoritate eta gai-sarreren datu-basean 78.004 erregistro zeuden, honela sailkatuta:

* Egilearen sarrerak (norbanako egilearen sarrerak eta egile korporatiboaren sarrerak): 44.342
* Erakundearen sarrerak: 10.598
* Izenburuen sarrerak (izenburu hautatuak, serieak ...): 1.291
* Biltzarren sarrerak (biltzarrak, batzarrak ...): 1.793
** Gai-sarrerak: 15.953
** Leku-izenen sarrerak: 4.027

Erregistro horiek onartutako sarrerak dituzte. Horrez gainera, izan ditzakete ere onartuta ez dauden sarrerak, informazio-oharrak, kontsultatuko iturrien oharrak eta abar.

Azkenik, autoritate eta gai-sarrerak idazteko erabilitako jarraibideak Liburutegi Zerbitzuak egindako Autoritateak sortzeko prozedura-eskulibrura izeneko dokumentuan jasotzen dira. Halaber, euskarazko autoritateak sortzeko jarraito diren irizpideak jakitea nahi izanez gero, Liburutegi Zerbitzuarekin harremanetan jarri behar da.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Wikiproiektu:Euskal_autoritateak/Arauak

## Kanpo estekak
Antonio Acuña

**Antonio Osorio de Acuña** (Valladolid, 1453 &ndash; Simancas, ) gaztelar apezpikua izan zen.

Gaztea zenean, Calatravako Ordenan sartu zen. 1492an errege-erregina katolikoen aitor-entzule bilakatu zen. 1506an Julio II.ak Zamorako apezpiku izendatu zuen.

1512an Nafarroako konkistan parte hartu zuen. Inbaditzaileak laguntzeko, 400 lagun zuzendu zituen, tartean iparraldeko Afrikatik etorritako Bejaiako tertzioak.

1521ean Gaztelako Komunitateen Gerra piztu eta Acuña matxinoen buruzagietako bat bihurtu zen. Matxinoek Toledoko artzapezpiku edo administratzaile hautatu zuten. Villalarreko guduan menderatua, Simancasko gazteluan preso izan zen. Alkaidea erail eta Karlos I.a Espainiakoak hala aginduta, heriotza-zigorra jasan zuen.

## Erreferentziak
Balezta

[thumb|300px|Baleztaria [Alaitzako elizan (Iruraitz-Gauna, Araba), ahuntz-hanka motako euskarria duen balantzarekin.]]

[thumb|[Leonardo da Vincik diseinaturiko balezta, c. 1500.]]

**Balezta** (, antzinako grezierazko , "jaurti", hitzetik ekarria) arma zaharra da, arkuaren antzekoa baina ez hain bakuna, geziak, tragazak, harriak jaurtitzeko erabiltzen zena.

Antzinako Txinan eta antzinako Grezian jada erabiliak izan arren, X. mendetik aurrera zabaldu zituzten gerragintzan. Su-armek ordezkatuak, egun ehizarako baino ez dira erabiltzen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Sanin Kaigan Parke Nazionala

Japoniako Honshu uhartearen mendebaldean dagoen Parke Nazionala da. 1963ko uztailaren 15ean ezarri zen.

## Geografia 
Japoniako itsasoaren kostaldean zabaltzen da, Tottori hiritik Kyōtangora. 87'83&nbsp;km²-ko azalera dauka eta bereziki ezagun bihurtu dute arroka formazio bitxiek, uharteek, leizeek eta kostaldeko dunek.

## Ondasun nabarmenak 
* **Uradome kostaldea:** Tottori prefeturako 9-10 kilometroko kostaldea hartzen du eta itsasoaren higadurak labar, horma, tunel, leize eta arroka bitxiak sortu ditu.
* **Tottoriko dunak:** Japoniako duna sistemarik handiena da eta 30&nbsp;km² azalera hartzen du. Sendai ibaiak ekarritako sedimentuek sortu dituzte duna hauek.

## Iruditegia 

Irudi:浦富海岸、鴨ガ磯.jpg|Kamogaiso, Uradome kostaldean.
Irudi:Uradome Coast Sengan-Matsushima.JPG|Seganmatsu uhartea, Uradome kostaldean.
Irudi:TakenoBeach Hyogo prefecture.jpg|Takeno hondartza.
Irudi:Tottori-Sakyu Tottori Japan.JPG|Tottoriko hareazko dunarik handiena.
Irudi:Tottori sanddunes camel.jpg|Gamelua dunatan.

## Kanpo estekak 
*  Sanin Kaigan Nazionalaren webgunea
Perdigoi

thumb|Kartutxo baten perdigoiak.

**Perdigoia** berunezko jaurtigaia da, bola txiki baten formakoa. Eskopetarako munizioa, normalean kartutxo batean daude. Tamaina ezberdinekoak daude.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Amanohashidate

Japoniako Honshu uhartearen mendebaldean dagoen hareazko barra da. *Tango-Amanohashidate-Ōeyama Erdi-Parke Nazionala* da eta **Japoniako ikuspegi nazionala** da, herrialde osoan dauden hiru ikuspegi nagusietako bat.

## Geografia 
Miyazu Badiako bi aldeak lotzen dituen 3'3&nbsp;km luzerako hareazko barra da. Kyoto edo Osakatik bi ordutara dago trenez joanda. 7.000 pinuk estaltzen dute Amanohashidate.

Barran bertan Isoshimizu ur gezadun putzua dago, 1985ean Japoniako 100 ur onenen artean kalifikatu zutena.

## Iruditegia 

Irudi:Amanohashidate View Land06n4592.jpg
Irudi:Amanohashidate view from Kasamatsu Park01s3s4410.jpg
Irudi:Amanohashidate View Land04n4592.jpg
Irudi:Amanohashidate stamp in 1960.JPG

## Kanpo estekak 
*  Amanohashidateko Turismo Elkartearen webgunea
Higakin

**Higakinak** higaduraz sortutako klasto eta beste materialen multzoa da, bereziki grabitatez edo urak garraiatuta lurreko hondo batean edo malda baten buruan metatutakoak.

## Kanpo estekak
Edafologia

**Edafologia** lurzoruak ikertzen dituen zientzia da, horien ezaugarriak landare, zuhaitz eta beste izaki bizidunengan duen eragina aztertuz bereziki. Lurzoruen zientzietako bat da, pedologiarekin batera.

Edafologiaren barruan gai hauek aztertzen dira:  Lurzoruaren prozesuak, edafogenesia, lurzoruaren propietate fisiko-kimikoak, 

lurzoruaren dinamika, lurzoruaren egitura bertikala eta lurzoruen taxonomia eta banaketa.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera 
* Geomorfologia

## Kanpo estekak
Miyazu (Kyoto)

Japoniako Honshuko uhartearen mendebaldean dagoen hiria da, Kyoto prefeturan. 2011ko erroldaren arabera 21.512 biztanle ditu.

## Geografia 
Prefeturak Japoniako itsasoan daukan kostaldeko zatian dago eta izen bereko Badiaren alde biak hartzen ditu. Amanohashidate hareazko barrak lotzen ditu alde biak eta Japoniako hiru ikuspegi nazionaletako bat da.

## Historia 
1899ko uztaileko dekretu inperial batek Miyazuko kaia nazioarteko bihurtu zuten eta Estatu Batuekin eta Erresuma Batuarekin komertziatzeko baimena eman.

## Ondasun nabarmenak 
* Amanohashidate hareazko barra: Japoniako ikuspegi nazionala.

## Iruditegia 

Irudi:Amanohashidate view from Mt Moju02s3s4592.jpg|Amanohashidate.
Irudi:Amanohashidate Miyazu Bay02o4592.jpg|Miyazu badiako hondartza elurrez estalia.
Irudi:Nariaiji1739.jpg|Nariai-ji tenplua.

## Hiri senidetuak 
* 
* 

## Kanpo estekak 
*  Miyazuko webgune ofiziala
Zezilia

**Zeziliak** (**Gymnophiona**) anfibioen ordena bat da, zizare edo sugeen antza duten espezieez osatuta. Tropikoetan , Hego eta Ertamerikan, Afrikan eta hegoaldeko Asian, bizi da.

## Taxonomia 
Hona hemen ordenaren familiak:
* Rhinatrematidae - 2 genero, 11 espezie
* Ichthyophiidae - 3 genero, 50 espezie
* Scolecomorphidae - 2 genero, 6 espezie
* Herpelidae - 2 genero, 9 espezie
* Chikilidae - Genero 1, 3 espezie
* Caeciliidae - 2 genero, 42 espezie
* Typhlonectidae - 5 genero, 13 espezie
* Indotyphlidae - 7 genero, 21 espezie
* Siphonopidae - 7 genero, 19 espezie
* Dermophiidae - 4 genero, 13 espezie

Hona hemen egungo filogenia:

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Rajiformes

**Rajiformes** Batoidea superordena osatzen duten lau ordenetako bat da, marrazoen senideak diren arrain kartilaginosoez osaturik.

## Hedapena 
Rajiformes mundu osoko ozeanoetan bizi dira, Artikotik Antartikoraino, kostaldetatik eremu abisaleraino. Batzuk ibai eta estuarioetan bizi arren, gehienak ur gazikoak dira.

## Familiak 
* *Rajidae*
* *Rhinidae*
* *Rhinobatidae*
* *Myliobatidae*
* *Dasyatidae*
* *Urolophidae*
* *Platyrhinidae*
* *Zanobatidae*
* *Hexatrygonidae*
* *Plesiobatidae*
* *Urotrygonidae*
* *Potamotrygonidae*
* *Gymnuridae*
* *Anacanthobatidae*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Campo de Gibraltar

thumb|300px
**Campo de Gibraltar** Cádizko probintziako hego-ekialdean dagoen eskualdea eta udalerrien mankomunitatea da. Izena eskualde horretako hegoaldean dagoen Gibraltarretik hartzen du. Algeciras, Los Barrios, La Línea de la Concepción, San Roque, Tarifa, Castellar de la Frontera eta Jimena de la Frontera udalerriek osatzen dute.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
N5 linea (Eskualdeko Hiri Garraioa)

**Eskualdeko Hiri Garraioaren N5 linea** (seinaleztatua, **N05** ofizialki) Gorraitz, Uharte eta Iruñea lotzen dituen autobus linea da.

Gorraitz, Olatz Txipia, Uharte, Atarrabia eta Burlata gauez hornitzen ditu.

## Historia 
Linea 2005ean ireki zen, gainerako lineekin batera, eskualdeko hiri-garraioaren gaueko sareko  eta  lineen artean. Nafarroako Gorteen kalea, Uharte eta Gorraitz lotzen zuen, Aitzoainetik igaroz.

## Ustiapena 
### Ordutegiak 
Ordutegiak egunaren arabera aldatzen dira, batez ere gaueko lehen orduetan.

### Ibilbidea 
Autobus guztiek egiten dute ibilbide osoa.

## Geldialdiak 

## Bidaiariak 
## Etorkizuna 
Oraingoz ez da zerbitzuaren luzapen edo aldaketa berririk aurreikusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Eskualdeko Hiri Garraioaren webgunea 
* Iruñerriko Mankomunitatearen webgunea
Winter Road (Bill Callahan)

**Winter road** (euskaraz *Neguko Bidea*) Bill Callahan estatubatuar kantautorearen abesti bat da. 2013ko *Dream River* diskoaren barnean argitaratu zuen.

## Kanpo estekak 
* Bill Callahanen *Winter Road* abestia entzungai 
* Bill Callahanen *Winter Road* abestiaren zuzenekoa entzungai. Live At Moho, 2013ko urria
Kaiola

thumb|300px
**Kaiola** txoriak eta beste animaliak itxita edukitzeko kaxa bat da, zotz, alanbre edo burdin-barraz egina eta animaliak ihes egin ez dezan eta harrapariengandik babesteko prestatua. Maskotak edukitzeko eta animalien hazkuntzarako erabiltzen da bereziki eta hainbat tamainakoa izan daiteke animaliaren tamaina eta kopurua zein diren.

## Kanpo estekak
Birsk

**Birsk** (; baxkireraz; *Бөрө*) Errusiako Baxkortostango Errepublikako hiria da. Belaia ibaiaren eskuineko ertzean dago, Ufatik 102kmra. 2010ean 41.635 biztanle zituen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Azpigarri

thumb|300px
**Azpigarria** abereeak leku itxi batean etzan daitezen erabiltzen den materiala da, hezetasunetik eta hotzetik babestu eta gorotzak jasotzea helburu duena. Euskal Herrian, garoa eta lastoa erabili dira bereziki azpigarri moduan.

## Kanpo estekak
Txirbil

thumb|250px|Metalezko txirlorak
**Txirbila** edo **txirlora** zurgintza, mekanizazio eta beste langintzetan sortzen den lamina kurbatua da, zura, metala edo beste materiala marrusketaz, barautsez eta beste tresnez marruskatzearen ondorioz.

Sukaldaritzan, txokolate edo gazta txirbilak ere erabiltzen dira, zati txiki-txikiak eta luzexkak izendatzeko.

## Erreferentziak 
## Ikus, gainera
*Zerrauts
*Ezpal

## Kanpo estekak
Zerrauts

thumb|200px
**Zerrautsa** zuraren zerraketaz sortzen den hondakina, zurraren hautsaz eta txirbil txikiz osaturikoa. Antzinan zoruetara jausitako likidoak jasotzeko erabiltzen zen, baina egun aglomeratuak egin, abereentzako azpigarri moduan eta pelleta egiteko erabiltzen da bereziki.

## Kanpo estekak
Xabier Tolosa

**Xabier Tolosa Abendibar**, pilota arloan **Tolosa** deituraz ezaguna (Anoeta, Gipuzkoa, ), esku huskako pilotari profesional ohia da. Atzelari aritzen zen, Aspe enpresarekin. Profesional garaiko estatistika ofizialen arabera, 1,91 m luze da, eta 93 kilo pisatzen du. Profesionaletako lehendabiziko partida 2013ko abenduaren 30ean jokatu zuen, Tolosako (Gipuzkoa) Beotibar pilotalekuan. Gorputzez handia izanagatik, oso ondo mugitzen zen kantxan, azkarra zen buruz, ez zuen tanto askorik galtzen, eta bi eskuekin ederki astintzen zuen pilota. 16 urte besterik ez zuela, Biharko Izarrak txapelketa irabazi zuen; eta, 18 urterekin, profesionaletan debutatu eta bi hilabetera, Abel Barriolaren ordezko izendatu zuten, Juan Martinez de Irujo lagun Esku Huskako Binakako Pilota Txapelketa Nagusiko partida bat jokatzeko, oso maila onean hasi baitzen profesionaletan.

2015eko apirilaren 25ean, Erik Jaka aurrelaria lagun, bigarren mailako binakako txapelketa irabazi zuen, Rico IV.a-Larunbe bikoteari 22-17 gaina hartuta. Hurrengo urtean berriz ere irabazi zuen txapelketa hori, Gorka Esteban aurrelaria lagun. Gero, hiru aldiz jokatu zuen Binakako Txapelketa Nagusia, atzelari titular gisa.

2018an, eskumuturreko lesioa izan zuen lehendabizikoz. Orduko hartan osatu zen, baina 2024ko udan berriro lesionatu zitzaion eskumuturra. Sendatze prozesu luze baten ondoren, ebakuntza egin eta gero, 2025eko udan itzuli ahal izan zuen pilotalekuetan aritzera. Itzuli zenetik seigarren partidan, ordea, erori egin zen, eta ebakuntza egindako eskumutur berean eskafoidea hautsi zuen. Azkenean, eskumuturra sendatu ezinda, 2025eko abenduan erretiratu zen pilota profesionaletik, hamabi urtez horretan jardun ondoren.

## Kirol lorpenak 
* 2015: bigarren mailako binakako txapelduna, Erik Jaka aurrelaria lagun.
* 2016: bigarren mailako binakako txapelduna, Gorka Esteban aurrelaria lagun.

## Erreferentziak 
## Kanpo loturak 
* Enpresako fitxa