Vienako setioa (1529)

**1529ko Vienako setioa** Suleiman Bikaina sultanak gidaturiko erdialdeko Europan zeharreko otomandar hedapenaren goieneko unea izan zen.

## Aurrekariak 
Suleiman Bikaina sultanak 1520an lortu zuen tronua, eta Luis II.a Hungariakoa erregeari zergak ordaintzea eskatu zion. Hungariako errege gazteak enbaxadoreak hilarazi zituen erantzun gisa. Karlos V.a enperadoreari laguntza eskatu zion, baina honek bere tropak Italian konprometituta zituen Frantzisko I.a Frantziakoaren erasoei erantzuteko. Frantziako erregeak gutun idatzi batean agindu zion sultan otomandarrari, Madrilen preso zegoela, Europako mendebaldean bigarren fronte bat irekiko zuela otomandarrek ekialdetik aurrera egin zezaten.

Fernando Austriako artxidukea (1503-1564, 1558tik aurrera Fernando I.a izenarekin Germaniako Erromatar Inperio Santuko enperadorea izango zena), Karlos V.aren anaia txikia, tronua erreklamatu zuen eta Hungariako errege aukeratu zuten 1526ko abuztuaren 28an Luis II.a bere koinatua Mohácseko guduan hil ondoren. Aukeraketa horrek otomandar inbasio bat eragin zuen 1529ko udazkenean. Urte hartako irailaren 27an, otomandar tropek Vienako setioa hasi zuten, Austriako artxidukerriko hiriburua. Ez dakigu zehazki zenbat pertsona parte hartu zuten, eta zenbatespenak 90.000 eta 200.000 gizon bitartekoak dira. Haien artean jenizaroak zeuden, tropa otomandarren eliteko gorputza.

## Setioaren garapena 
Austriako hiriko defendatzaileek (17.000 eta 24.000 artean) kanpoko laguntza gutxi jaso zuten, baina azken finean garrantzitsua izan zen. Europako hainbat lekutatik etorritako tropek osatzen zuten, baina nukleo sendoa 1500 alemaniar landsknechtek, Nikolas Salmekoa kondeak, Paviako guduko beteranoak, zuzenduta, eta Maria Hungariakoa erregina alargunak, Fernando eta Karlosen arrebak, bidalitako 700 arkabuzari espainiarrek (gehienak Medina del Campo Gaztelako hiribildutik eta inguruetatik etorriak), Luis de Ávalos mariskalak zuzenduta, osatzen zuten. Tiratzaile hauek iparraldearen defentsan nabarmendu ziren, etsaiari hiriaren ondoko Danubio ibaiaren ibarretan kokatzea eragotziz. Pavle Bakićek, Serbiako azken despota eta Fernandoren aliatuak, 2.000 serbiar husar bidali zituen Viena defenditzeko.

Otomandar aldetik, kopuruz nagusi izan arren, armada setio baterako gaizki hornitua zegoen, eta elurrak eta uholdeek oztopatu egin zioten bere lana. Nikolas Salmekoak hirian hornigai guztiak gordetzea, hiriko harresi zahar eta higatuaren kanpoko eraikin guztiak erretzea, harresi hori indartzeko, Danubioren mugetan oholesiak altxatzeko eta hiria defendatzeko balio ez zuten biztanleak (haurrak, emakumeak, agureak eta elizgizonak) hiritik ateratzea agindu zituen. Tiroen erreboteak defendatzaileak zauritu ez zitzan, hirian harrizko zoladurak altxarazi zituen, eta horiekin beste harresi bat eraiki zuen harresi zaharraren barruan.

Etengabeko euriteek musulmanek su-armak eraginkortasunez erabiltzea eragotzi zuten, Konstantinopla, Rodas eta Belgradeko setioetan lagungarriak oso izan zirenak. Jenizaroak behin baino gehiagotan saiatu ziren hegoaldeko harresiaren arrakalak erasotzen, baina alemaniar landsknechten alabardek eta han zeuden arkabuzari espainiarrek bidea itxi zieten (700 espainiar arkabuzarietatik 250 bizirik atera ziren, eta erasotzaileei jazartzeko irteerak egin zituzten, hala nola irailaren 29an, mahatsak jaten zeuden otomandar tropen kontra kargatu zutenean, noiz Danubio ibaian 1.500 itota amaitu zuten). Unitate militar gisa eratu zirenetik lehen aldiz, jenizaroak kexatu egin ziren beren bizitzak galdu zituztelako trukean ezer eman gabe, beren lehen porrota, eta borrokan jarraitzeko dohainen promesa lortu zuten. Hornidura faltak, hegoaldeko harresiaren erasoetan izandako eroriek (15.000 eta 20.000 soldadu artean) eta ezintasunak otomandar tropei kalte egin zieten.

Suleiman urriaren erdialdean erretiratu zen Konstantinoplara. Nikolas Salmekoa, otomandar erasoaren unean 70 urte zituena, 1530ean hil zen jasotako zaurien ondorioz. Bere sarkofago errenazentista Vienako Eliza Botiboan ikus daiteke.

## Saiakera berriak 
Sultanak 1532an hiria berriro konkistatzen saiatu nahi izan zuen, baina Fernandoren anaia Karlos V.a enperadorearen agindupean armada handi baten laguntzarekin aurkitu zituen defendatzaileak, eta ezin izan zuen bertara hurbildu.

Oraindik, 1683. urtean, Leopoldo I.aren agintaldian, otomandarrek beste saiakera bat burutu zuten, baina kristau koalizio batek menderatuak izan ziren.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak