open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Margery Deane

**Marie J. Davis Pitman**, jaiotzez **Davis** (Hartwick, 1850eko martxoaren 17a – Paris, 1888ko azaroaren 30a), ***Margery Deane*** izengoitiaz ezagunagoa, estatubatuar idazlea izan zen.

## Bizitza 
Marie J. Davis New York estatuko Hartwick herrian jaio zen 1850eko martxoaren 17an. Lucius D. Davis newportarraren alaba zen. Irakasle pribatuen eskutik heziketa jaso zuen eta 1866an Theophilus T. Pitmanekin ezkondu zen. Parisen hil zen 1888ko azaroaren 30ean.

Margery Deane izengoitia erabiliz, haurrentzako ipuinak eta bidaiei buruzko saiakerak idatzi zituen. Gainera, Bostongo *Transcript* eta beste aldizkarietako berriemailea izan zen Newporten. G.P. Putnam's Sons argitaletxeak 1877an kaleratutako *Wonder-World stories: from the Chinese, French, German, Hebrew, Hindoostanee, Hungarian, Irish, Italian, Japanese, Russian, Swedish, and Turkish* bilduma sortzean parte hartu zuen. 1880an Lee and Shepard argitaletxeak Deaneren *European Breezes* bidaldi liburua argitaratu zuen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Konstantinos Logothetopoulos

**Konstantinos Logothetopoulos** ; (Nauplio, 1878ko abuztuaren 1a – Atenas, 1961eko uztailaren 6a) greziar sendagile eta politikaria izan zen. Greziako lehen ministroa izan zen 1942tik 1943ra.

Medikuntza ikasi zuen Munichen eta Alemanian egon zen medikuntza praktikatzen eta irakasten 1910era arte. Garai hartan Atenasera joan zen, klinika pribatu bat sortu zuen eta mediku gisa parte hartu zuen Balkanetako Gerretan eta Greko-turkiar gerra (1919–1922)|Greko-turkiar gerran]]. 1922an ginekologia irakasle izendatu zuten Atenasko Unibertsitatean eta ondoren dekano izatera iritsi zen.

1941ean Alemaniak Grezia inbaditu ondoren, presidenteorde eta Hezkuntza ministro izendatu zuten lehen gobernu kolaboratzailean. 1942ko abendutik 1943ko uztailera lehen ministro izan zen eta garai horretan hasi zen judu greziarren deportazioa.

1944an herrialdea utzi zuen Alemaniako armadarekin batera eta Bavarian kokatu zen. Estatubatuarrek atxilotu eta Greziara bidali zuten. Biziarteko kartzela-zigorra ezarri zioten, baina 1951n askatu zuten.
Zuthoveko jauregia

**Zuthoveko jauregia** edo *Zuthoveko château* (frantsesez: *Château de Zuthove*) Frantziako Nord departamenduko Renescure udalerrian dagoen pizkunde garaiko jauregi historikoa da. 1472an amaitu zen. Monumentu historiko da Frantzian 1946tik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Château Merimée plataforman.
Theodora R. Jenness

**Theodora Robinson Jenness** (Greenwood, 1847 – Brooklyn, New York, 1935eko martxoaren 30a) estatubatuar haur literaturako idazlea, argitaratzailea eta misiolaria izan zen.

## Bizitza 
thumb|*Piokee* liburuaren azala (1894)
thumb|*Above the Range* liburuaren azala (1896)

Theodora (Dora) Robinson Maine estatuko Greenwood herrian jaio zen 1847an. Ikastetxe pubilkoetan ikasi zuen eta 1865ean graduatu zen Ottawako bigarren hezkuntzako eskolan. Bi alaba izan zituzten, Ella eta Frances.

1882an, MPM Club erakundea sortu zuen Ottawan, hiriko klub zaharrena bihurtu zena.

1894az geroztik, misio-lanean aritu zen, Hego Dakotako Cheyenne River erreserbako neskei irakatsiz, eta 1908an Floran (Walworth konderria). Idazle ezagun eta arrakastatsu bihurtu zen, batez ere haurrentzako ipuin eta elkarrizketengatik. Hezekiah Butterworthek argitaratutako *Zig Zag series*en ere kolaboratu zuen. Garai batean, kargu bat izan zuen ''The Youth's Companion'' aldizkariko erredakzio-taldean.

1918an senarra hil zitzaion, eta 1920an 25 dolarreko pentsioa hilero jasotzen hasi zen.

## Lan hautatuak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Marcelle Tinayre

**Marcelle Marguerite Suzanne Tinayre** (Tulle, Corrèze, Frantzia, 1870eko urriaren 8a – Grossouvre, Cher, Frantzia, 1948ko abuztuaren 23a) frantziar idazle emankorra izan zen, literatura erromantikoan espezializatua. 

## Bizitza 
Bordelen eta Parisen hezi zen. 1889an Jean Tinayre margolariarekin ezkondu zen. 

## Idazle ibilbidea 
Bere lehen lanak, ''Avant l'Amour* (1897), nolabaiteko arrakasta izan zuen, baina *La Maison du Peelle-n* (1902) da egin zuen lanik ezagunena, gai erromantikoetakoa. Bidaia liburu bat ere argitaratu zuen: *Notes d'une Voyageuse en Turquie* (1910).

## Lanak 
Besteak beste, lan hauexen egilea da:
* *Avant l'amour*, Paris, Calmann-Lévy, 1909
* *Chateau en Limousin'', Paris, L'Illustration, 1934
* *Châteaux disparus*, Paris, Formin-Didot, 1940
* *Est-ce un miracle?*, Paris, Flammarion 1939
* *Figures dans la nuit*, Paris, Calmann-Lévy, 1926
* *Fille des pierres*, Paris, Hamy, 1990
* *Gérard et Delphine [I]: La porte rouge*, Paris, Flammarion, 1936
* *Gérard et Delphine [II]: Le rendez-vous du soir*, Paris, Flammarion, 1938
* *Hellé*, Paris, Calmann-Lévy, 1898
* ''Histoire de l'amour*, Paris, Flammarion, 1935
* *La consolatrice'', Paris, L'Illustration, 1907-1908
* *La douceur de vivre*, Paris, [s.n.], 1910
* *La femme et son secret*, Paris, Flammarion, 1933
* ''La légende de Duccio et d'Orsette'', Paris, l'Illustration, 1923
* *La maison, du péché*, Paris, Calmann-Lévy, 1900
* *La rançon*, Paris, Nelson, 1894
* *La rebelle*, Paris, Calmann-Lévy, 1921
* *La veillée des armes. Le départ: août 1914*, Paris, Calmann-Lévy, 1915
* *La vie amoureuse de Francois Barbazanges*, Paris, Calmann-Lévy, 1903
* *La vie amoureuse de Madame de Pompadour*, Paris, Flammarion, 1924
* ''L'amour qui pleure*, Paris, Calmann-Lévy, 1908
* *Le bouclier d'Alexandre*, Paris, L’Illustration, 1922
* *Le livre proscrit; scènes de la révolution communiste en Hongrie*, Paris, Plon 1925
* *L'ennemie intime*, Paris, L’Illustration, 1931
* *L'oiseau d'orage*, Paris, Calmann Lévy, 1894
* *L'ombre de l'amour*, Paris, Calmann-Lévy, 1909
* *Madame de Pompadour*, Paris, Flammarion, 1924
* *Mademoiselle Justine de Liron*, Paris, Bossard, 1921
* *Notes d'une voyageuse en Turquie : jours de bataille et de révolution; choses et gens de province; premiers jours d'un nouveau règne; la vie au harem*, Paris, Calmann-Lévy, 1909
* *Perséphone*, Paris, Calmann-Lévy, 1920
* *Priscille Séverac*, Paris, Calmann-Lévy, 1922
* *Saint Jean libérateur'', Paris, l'Illustration, 1926
* *Sainte Marie du feu*, Paris, L'Illustration, 1938
* *Terres étrangères: Norvège, Suède, Hollande, Andalousie*, Paris, Flammarion, 1928
* *Un drame de famille*, Paris, Calmann-Lévy, 1925
* *Une provinciale en 1830*, Paris, Lafitte, 1927

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
* Hainbat autore (1922, gaur egun jabari publikoan). «Tinayre, Marcelle». Chisholmen, Hugh. Encyclopædia Britannica. A Dictionary of Arts, Sciences, Literature, and General information (ingelesez) (12. edizioa). Encyclopædia Britannica, Inc.
Jelizaveta Akhmatova

**Jelizaveta Nikolaievna Akhmatova** (; Natxalovo, 1820ko abenduaren 14agreg./abenduaren 2ajul. – San Petersburgo, 1904ko apirilaren 25agreg./apirilaren 12ajul.) errusiar idazle, itzultzaile eta argitaratzailea izan zen. 

## Bizitza 
Jelizaveta Akhmatova 1820an jaio zen Astrakhango gobernazioko Natxalovo herrian, familia noble batean. Aitaren aldeko aitona Fiodor Akhmatov itsasgizona zuen eta amaren aldeko aitona, berriz, Mikhail Garnovski, Grigori Potiomkinen laguntzailea. Hezkuntza ona jaso zuen, etxean ikasiz. 1842an lehen itzulpena bidali zuen Osip Senkovskiren *Biblioteka dlia txtenia* hilabetekarira. *Otetxestvennyie zapiski*, *Russki vestnik* eta beste hainbat aldizkaritan ere kolaboratu zuen, hasiera batean Leila izengoitia erabiliz.

1848-1852 urteetan hainbat eleberri labur argitaratu zituen *Biblioteka dlia txtenia* aldizkarian: *Zamoskovskaia letopis o naxikh zhenskikh delakh i drugikh* (1848), *Vtoraia zamoskovnaia letopis* (1849), *Tretia zamoskovnaia letopis* (1850), *Matxikha* (1851) eta *Kandidatki na zvanie starykh dev* (1852). Gainera, *Blistatelnaia partia*, *Vtoraia zhena* (1857-1858), *Pomestxitsa*, *Tri dnia v zhizni molodogo txeloveka* (1861) eta *Zavestxanie* (1882) idazlanak sortu zituen.

1850eko hamarkadako erdialdean, batez ere itzulpengintzari eskaini zion bere burua. 1856-1885 urteetan *Sobranie perevodnykh romanov, povestei i rasskazov* hilabetekaria zuzendu zuen, eta bertan Gustave Aimard, Émile Gaboriau, Victor Hugo, George Sand, Friedrich Spielhagen, Wilkie Collins, William Makepeace Thackeray, Edward Bulwer-Lytton, Jules Verne eta Ouida bezalako idazleen lanen itzulpenak argitaratu zituen. Horrez gain, 1864-1866 urteetan *Delo i otdykh* haurrentzako aldizkaria zuzendu zuen.

1904an hil zen gaixotasun luze baten ondoren, 83 urte zituela. Smolenskioe hilerri ortodoxoan lurperatu zuten, baina hilobiak ez du gaur egunera arte iraun.

## Lan hautatuak 
* *Sorok txetyre povesti dlia detei* (editore gisa, 1867)
**Xestdesiat xest povestei dlia detei* (editore gisa, 1867)
**Zolotaia zhatva: Sto dva rasskaza dlia detei* (editore gisa, 1867)
**Povesti i rasskazy* (editore gisa, 1873)
**Zavestxanie: Iz vospominani staroi zhenstxiny* (1882)

### Itzulpenak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ngiratkel Etpison

**Ngiratkel Etpison** (Koror, 1925eko maiatzaren 3a – Riverside, Kalifornia, 1997ko abuztuaren 1a) Palauko presidentea izan zen 1989tik 1993ra.

1945ean NECO konpainien konglomeratua sortu zuen. Izozkiak egiten eta turismo-negozioan aritu zen.

Ngatpangeko gobernadorea izan zen eta 1988ko hauteskundeak irabazi zituen. 1989tik 1993ra presidente izan zenean, Estatu Batuetatik Palaura independentzia lortu nahi izan zuen, nahiz eta bozketak ez zuen lortu eskatutako %75eko gehiengorik. 1992ko hauteskundeetan ez zuten berriro hautatu.
Melillako Ospitale militarra

Antzinako **Melillako Ospitale Militarra** Alto de la Vía, Ramal del Docker, Luis de Ostariz eta Espainiako Melilla hiriko Odol Emaileen etorbidearen arteko etxadian kokatutako ospitale-eraikinez osatutako ospitale militar bat izan zen.

## Historia 
1910ean eraiki zen, Melillako Gerraren amaieran, “Docker” motako zurezko 20 barrakoi desmuntagarrirekin —horregatik, urte askotan “Docker Ospitale Militarra” bezala ezagutua izan zen—, horietako lau kliniketarako, eta gainerakoak, 280 ohetarako edukierarekin, gerra kanpaina horrek eragindako ospitaleen garestitasuna mozteko, Alfonso Gómez Ospitale militarraz gain.
1921ean, Annualeko Hondamendiaren ondoren eta ospitaleen garestitasuna zela eta, Kristau Eskoletako Anaien Ikastetxea, gaur egungo La Salle el Carmen Ikastetxea eta Erizaintza Indigena helburu horretarako erabili zirenez, zurezko barrakoien ordez harlangaitzezko barrakoiak jarri ziren, XXI. mendearen hasieran eraitsi arte mantendu zirenak.

Fidel Pagés Miravétek talde kirurgikoko buru gisa jardun zuen 1921 eta 1923 artean, eta, haren figura omentzeko, Osasun Militarreko komandante gisa eta egindako lana eskertzeko, "Pagés" izena eman zitzaion ospitaleari, eta plaka bat jarri zen ebakuntza-gelan, testu honekin: "Aquí operó Pagés; servió a la Patria, el Patria.

1923an Mariano Gomez Ulla izan zen.

2008ko otsailaren 29an atxilotu zuten azken aldiz Espainiako bandera, Melillako etorkizuneko Unibertsitate Ospitalea eraikitzeko itxieran, eta horretarako bota dituzte barrakoi gehienak.

## Eraikinak 
*Kristo Erregearen kapera
*Ofizialentzako te-pabiloia
*Pabiloiak.
*Kapera
*Beilatokia

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Koroa Santua

**Koroa Santua** (frantsesez, *Sainte Couronne*) Kristoren Arantzazko koroaren erlikia ezagun bat, Parisen gordea 13. mendetik.

## Historia 
Konstantinoplan omen zeogen, baina han, X. mendean, inperioaren krisi ekonomikoa zela eta, Veneziako merkatari batzuen eskuetara pasatu omen zen, eta hauek monarkia frantsesari saldu zioten. Frantziako Luis IX.ak Sainte Chapelle eraiki zuen XIII. mendean, erlikia gurtzeko. 

1248. urtetik han egon zen, Frantziako Iraultzan Liburutegi Nazionalera aldatu zuten, dominen kabinete delakora. 1801ean, Eliza Katolikoarekiko Konkordatuak zehaztu zuen koroa Elizaren jabetza zela, eta Notre Dame katedralera igaro zen 1806. urtean.

2019ko Notre Dameko sutea gainditu zuen Koroak, baina berreraikuntzarako bertatik atera zuten era berrikierara arte (2024ko abenduan) Saint-Germain l'Auxerrois elizan egon zen, Paristik irten gabe.

Parisen egon den bitartean, zenbait erlikiontzi egin izan dira Koroa gorde eta erakusteko: 2024koa da berriena, Sylvain Dubuissonek egindako bat. 

## Iruditegia 

Fitxategi:Livre des faiz monseigneur saint Loys - BNF Fr2829 f17r (Saint Louis et la couronne d'épine) detail 02.jpg|Luis IX.a Koroa Santua Parisen uzten.
Fitxategi:Paris Cathédrale Notre-Dame Innen Schatzkammer 40.jpg|1806ko erlikiontzia.
Fitxategi:Paris Cathédrale Notre-Dame Innen Schatzkammer 19.jpg|1862ko erlikiontzia.
Fitxategi:Notre dame reliquia santa corona de espinas.jpg|2024ko erlikiontzia, sutearen ondorengo berreraikuntzakoa.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Adine Riom

**Adine Riom**, jaiotzez **Alexandrine Louise Claudine Broband** (Le Pellerin, 1818ko urriaren 25a – Nantes, 1899ko abuztuaren 28a), '''''Louise d'Isole*** eta ***Comte de Saint-Jean''''' izengoitiz ere ezaguna, frantziar eleberrigile, poeta eta antzerkigilea izan zen.

## Bizitza 
Alexandrine Broband Le Pellerinen jaio zen 1818ko urriaren 25ean. Bere aita, Louis Broband, Pauline Bonaparteren bizkartzaina zen.

Hainbat poesia bilduma argitaratu zituen, Comte de Saint-Jean eta Louise d'Isole izengoitiak erabiliz. Garaiko kritikariek, Victor Hugok eta Alphonse de Lamartinek tartean, ondo hartu zuten bere poesia. Hiru eleberri ere idatzi zituen. *La France littéraire*, *La Revue contemporain*, *La Revue de Bretagne et de Vendée* eta beste hainbat aldizkaritan kolaboratu zuen. 1884an argitaratutako XVII. mendeko bretainiar poeten antologia prestatzean ere parte hartu zuen.

Adine Riom 1899ko abuztuaren 28an hil zen Nantesen. 2020az geroztik, Le Pelleringo kultur espazio batek bere izena darama.

## Lanak 

;Eleberriak
* *Le serment, ou La Chapelle de Bethléem* (1855)
* *Mobiles et zouaves bretons* (1871)
* ''Michel Marion, épisode de la guerre de l'indépendance bretonne* (1879)
;Poemak eta antzezlanak
* *Oscar* (1850)
* *Reflets de la lumière* (1857)
* *Flux et reflux* (1859)
* *Passion* (1864)
* *Après l'amour* (1867)
* *Merlin* (1872)
* *Histoires et légendes bretonnes* (1873)
* *Salomon et la reine de Saba, légende orientale* (1873)
* *Fleurs du passé* (1880)
* *Le Chêne, rêve* (1880)
* *Légendes bibliques et orientales* (1882)
* *Les Adieux, poésies bretonnes* (1895)
* *Les Oiseaux des tournelles*
* *Les femmes poètes bretonnes*
;Antologia
* *Anthologie des poètes bretons du 17me siècle'' (1884)

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Mineralaren zubia

**Alemanen zubia**, **Mineralaren zubia** bezala ezaguna, Espainiako Melilla hiriko Urrezko Ibaiaren gainean dagoen arkitektura industrialaren zubia da, ibai horren gaineko bosgarren zubia delarik. Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren zati da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
1920ko uztailaren eta 1925eko uztailaren artean eraiki zuten Ganboa eta Domingok, Compañía Española de Minas del Rif S.A. enpresaren trenbidea igarotzeko. 1981ean, konpainia, likidazioan, Melillako Portuko Batzarrari utzi zitzaion, Estatuaren Ondareari eman ziona, eta hark, Melillako Udalari. Azken horrek, Javier Gonzalezek, ibilgailuen zirkulaziorako ireki zuen. Gaur egun, Antonio Diez etorbidea pasatzen da bertatik.
2018ko otsailaren 8an hasi ziren konponketa lanak.

## Deskribapena 
Harlanduzko bi horma-bularrek eusten diote zubiaren plataformari sareta batekin, biak ere hormigoi armatuzkoak alde bakoitzean, trenaren bibrazioei eusteko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
San Joan Bataiatzailearen kapera (Melilla)

**San Joan Bataiatzailearen kapera** estilo neogotiko isabeldarreko kapera da, Melillako laguntza-zentroan dagoena, Espainiako Melilla hiriko Zabalgune Modernistan, eta Melillako Hiriko multzo historiko artistikoaren zati da, interes kulturaleko ondasuna.

## Historia 
ezkerrera|thumb|San Joan Bataiatzailearen kapera, Melilla
1927an eraiki zen, Jose Perez Reyna ingeniari militarraren diseinuaren arabera, eta 1928ko otsailaren 4an bedeinkatu zen.

## Deskribapena 
Harri lokaleko eta adreilu trinkoko harlangaitzezko hormekin eraikita dago.

### Kanpoaldea 
Fatxada arku lau batean dagoen ate batez osatuta dago, honen gainean kanpai-horma bat dago, kanpai batekin, burdinazko gurutze batekin errematatua.

### Herrizaingoa 
Hiru habearte ditu, erdikoak arku lauak ditu, eta horiek material bereko habeak dituen egurrezko sabai satsu bati eusten diote; habeak albokoak baino zabalagoak eta altuagoak dira. Gurutzaduran kupula izartua duen transeptu bat dute, eta trapezio itxurako burualde batean amaitzen da, arku lauen gainean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Santa Maria Micaela eliza (Melilla)

**Santa Maria Micaela parrokia-eliza** neorromaniko katolikoa da, eta Melillako (Espainia) Gazteen etorbidean dago, Zabalgune Modernistan.
## Historia 
Maraino Puigdollers, Eliz Gaietarako zuzendari nagusiaren zuzendaritzapean eraikia, Enrique Atencia eta Guillermo García Pascual arkitektoek eta Roselló kontratista zelestinoak bere Campana 1953ko urtarrilaren 21ean bedeinkatu zuten Manuel Guerrerok, tenpluko parrokoak Malagako Apezpikuaren ordezkaritzan, Angel Herrero Marokoko Gotzain Jaunak eta Francisco Corrales García

## Deskribapena 
Inguruko harriz eta adreilu trinkoz egina dago, horma eta gangetarako.

### Kanpoaldea 
Fatxada nagusiak zirkuluerdiko arkuko ate bat du, pilastrak dituela alboetan, eta horiek frontoi triangeluarreraino eramaten dute. Okulu bat ere badu, eta ezkerraldean adreiluzko dorre bat, azken gorputzean ikusia, eraikinaren hormen zuriarekin kontraste handia egiten duena.

### Herrizaingoa 
Tenpluak oinplano basilikala du, hiru habearte, erdiko habeartea albokoak baino zabalagoa eta altuagoa. Erdiko habeartea erdi-puntuko arkuen bidez banatzen da, eta, horien bidez, kanoi-ganga bat dago. Ganga horrek arku formeroak ditu, eta okuluak irekitzen dira bertan. Habearte hau nartex batean hasten da, koru altu bat du gainean eta abside karratu batean amaitzen da.

## Erreferentziak 

## Kanpo estekak
Noneno

**Nonenoa** konposatu organikoa da, C9H18 formula duena, hidrokarburoen familiakoa eta alkenoen klasekoa. Lotura bikoitzaren kokapenaren eta kate alifatikoaren adarkatzearen arabera isomero mordoa du, 153 zehatz-mehatz.

Isomeroen artean aipagarrienak 1-nonenoa eta tripropilenoa dira.

1-, 2- eta 4-nonenoak zigarroen kearen osagai dira.

## Sintesia 
Nonenoak lor daitezke petrolioaren fintze-prozesuko C3 frakziotik propileno-proportzioa % 40-60 bitartekoa bada, azido fosforikoa katalizatzaile moduan usatuz.

Bestetik, noneno-nahasteak lor daitezke propilenoa trimeritzatzen. Prozesuak alkeno adarkatuak ematen ditu normalean.

1-noneno purua prestatu nahi bada, SHOP alkenoetatik edo azido oleikoaren moduko lehengai berriztagarrietatik abiatu behar da.

## Erabilera 
Nonenoak bitarteko erreaktibo gisa baliatzen dira polimeroen, sufaktanteen eta detergenteen industrian.

Adibidez, fenolak nonenoekin erreakzionatzen du nonilfenolak emateko, zeintzuk surfaktante gisa usatzen den nonilfenol etoxilatoak prestatzeko baliatzen diren. 

Halaber, nonenoak urez eta karbono(II) oxidoz tratatzen badira azido neodekanoikoa sintetizatzen da, sintesi organikoan erabiltzen den erreaktiboa hain justu.

## Hainbat adibide 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Eduardo de Castro

**Eduardo de Castro Gonzalez** (Melilla, 1957ko martxoaren 3a) Espainiako funtzionario publiko eta politiko independentea da, eta Melillako presidente kargua hartu zuen 2019 eta 2023 artean. Ciudadanoseko kide izan zen 2015etik 2021era. 

## Biografia 
#### Prestakuntza akademikoa 
Lan-harremanetan diplomatua Granadako Unibertsitatean, gazte-gaztetatik hasi zen Barne Ministerioan eta Melillako Udalean funtzionario gisa lanean, eta goi-mailako funtzioak izan zituen koordinazio edo zuzendaritza gisa.

#### Ibilbide politikoa 
2015ean erabaki zuen politikarako jauzia egitea, Ciudadanosen militatzen hasita; 2015eko Melillako Asanblearako hauteskundeetan Ciudadanosen presidentegai hautatu zuten, eta ordezkaritza lortu zuen, bi diputaturekin.

#### Melillako hiri autonomoko presidentea 
2019ko Melillako Asanbladarako hauteskundeetan bere alderdiko hautagai gisa errepikatu zuen hiri autonomoko presidentetzarako, eta, alderdi laranjak eserleku bat galdu eta bera Ciudadanoseko diputatu bakar gisa geratu bazen ere Melillako Asanbladan, gobernu berria osatzeko gakoa izan zen. Bi aukera zeuden: lehena, Juan Jose Imbroda berriro hautatzea, hemeretzi urtez Melillako hiriko presidentetza izan ostean, Voxen beharrezko babesa zekarrela; bigarrena, gobernu alternatibo bat osatzea, Melillaren eta PSOEren aldeko Koalizioarekin batera. Juan Jose Imbroda eta Melillako Alderdi Popularrarekin, Melillako Koalizioarekin eta PSOErekin bi aldeko bilerak egin ostean, azken horiek ez zuten gaiaren inguruko jarrera argitu.

2019ko ekainaren 15ean, Melillako Asanblea eratzean, Juan Jose Imbroda hiri autonomoko presidentetzarako inbestidurara aurkeztu zenean Melilla eta Voxeko Alderdi Popularraren aldeko botoekin, Ciudadanosen boto erabakigarriaren faltan, De Castrok bere hautagaitza aurkeztu zuen hiriko presidente izateko. Melillaren eta PSOEren aldeko botoekin, Melillako hiri autonomoko presidente izendatu zuten.

2021eko apirilaren 2an, Ciudadanoseko zuzendaritzak jakinarazi zuen joan den martxoaren 30ean alderditik kanporatu zuela Eduardo de Castro, kontratu publikoen adjudikazioan irregulartasunak egin izana ezkutatzeagatik.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
1-noneno

**1-Nonenoa** konposatu organikoa da, C9H18 formula duena, hidrokarburoen familiakoa eta alkenoen klasekoa. Nonenoaren isomeroetako bat da. Likido kolorge sukoia eta gasolina usainekoa da. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarria alkoholetan. Narritagarria da.

## Sintesia 
1-Noneno purua prestatu nahi bada, SHOP alkenoetatik edo azido oleikoaren moduko lehengai berriztagarrietatik abiatu behar da.

## Erabilera 
1-Nonenoak fenolarekin erreakzionatzen du nonilfenolak emateko, zeintzuk surfaktante gisa usatzen den nonilfenol etoxilatoak prestatzeko baliatzen diren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tripropileno

**Tripropilenoa** konposatu organikoa da, C9H18 formula duena, hidrokarburoen familiako eta alkenoen klasekoa. Nonenoaren isomeroetako bat da. Likido kolorge sukoia da. Uretan disolbaezina da, baina disolbagarria alkoholetan. Narritagarria da.
ezkerrera|thumb|Tripropilenoa

Propilenoaren trimerizazioz lortzen da, azido fosforikoak katalizatutako erreakzio baten bidez.

Tripropileno komertziala poprenoaren isomeroen nahastea da usuki.

Tripropilenoak fenolarekin erreakzionatzen du nonilfenolak emateko, zeintzuk surfaktante gisa usatzen den nonilfenol etoxilatoak prestatzeko baliatzen diren. 

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Espainiako Heroien Monumentua

**Espainiako Heroien Monumentua** Espainiako Melilla hiriko monumentu bat da. Espainiako Heroes Plazan dago, hiriko Zabalgune Modernistan, eta Melillako Hiriko Multzo Historiko Artistikoaren parte da, Interes Kulturaleko Ondasuna.

## Historia 
Desagertutako "Café La Peña"-ren (ezkerreko alderdietako afiliatu eta jarraitzaileen solasaldi-gunea) lekuan kokatuta, "Espainiako Armada Loriatsua" omentzeko eraiki zen, bereziki Melillako goarnizioa, eta 1936ko uztailaren 17ko data. 1941ean eraiki zen, Vicente Maeso Cayuela eskultorearen diseinuaren arabera. Obraren zuzendaritza Enrique Nieto y Nieto udal arkitektoaren esku egon zen, eta inaugurazioa 1941eko uztailaren 20an egin zen.

2015. eta 2016. urteen artean kendu zioten sinbologia frankista, Espainiako Heroes plazaren birmoldaketaren harira.

## Deskribapena 
Harri zuriz egina dago, eta bost maila eta Melillako armarria duen oinarri bat dituen harmailadi bat ditu. Honen gainean soldadu matxinatua dago morroilodun fusil batekin, banderari eusten dion bitartean. Soldaduaren ondoan lehoi bat dago, eta, horren atzean, San Juan arranoa dago, armarri frankistari eusten.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Tiozetona

thumb|Tiozetonen egirura

Kimika organikoan, **tiozetonak**, **tiona** edo **tiokarbonillo** izenez ere ezagunak, zetona konbentzionalekin lotutako organosulfre konposatuak dira, non oxigenoa sufrez ordezkatu den. R2C=O egitura izan beharrean, tiozetonek R2C=S egitura dute, eta hori *tio* aurrizkian islatzen da. Hala, tiozetona sinpleena tioazetona da, azetonaren sufre-analogoa. Alkiltiozetonek polimeroak edo eraztunak osatzrko joera dute.

## Sintesia 
Tiozetonak Lawenssonen erreaktiboa usatuz prestatzen dira nagusiki.

300px|Lawesson équation bilan

Hidrogeno kloruroz eta hidrogeno sulfuroz osatutako nahaatea ere usa daiteke karbonilo funtzio-taldea tiokarbonilo bihurtzeko.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Segontia Lanka

**Segontia Lanka** zeltiberiar-erromatar hiria izan zen, egungo Langa de Duerori begira dagoen Cuesta del Moron zegoena.

## Historia 
Arebakoen hiria izanda, Zeltiberiar Gerretan (K.a. 153-133) aktiboki parte hartu zuen, Erromak K.a. 99an konkistatu zuen arte. Beranduago, Kinto Sertorio erromatar errebeldearen kausa babestu zuen bere metropoli propioaren aurka, eta, beraz, K.a. 72. urtean Ponpeio Handiak suntsitu zuen, handik gutxira berreraiki zuten arren.

Plinio Zaharrak eta Ptolomeok aipatua, gertuko Uxama Argaela eta Tiermes bezala, komentu juridiko kluniarrari (Hispania Tarraconensis probintziakoa) atxikia izan zen, eta, une horretatik aurrera, I. eta II. mendeen artean hiri hispanoerromatarra eratu zuten. *Hispania Citerior Tarraconensis* probintziako *conventus iuridicus Cluniensis*ko komunitateetako bat zenez, Tiberioren agintaldian *municipium * bihurtu zen.

Geroago, III. mendean, Caesaraugusta (Zaragoza) eta Asturica Augusta (Astorga) lotzen zituen erromatar galtzada garrantzitsuaren *mansio* (etxe) gisa agertzen da, Dueroko haranean zehar.

Antzinatean zuen garrantziagatik Estrabon, Apiano, Plinio eta Diodoro Sikulo bezalako egileek aipatu zuten. Arkeologia Museo Nazionaleko Protohistoria aretoan bertoko K.a. II. mendeko burdinazko eta zeramikazko hainbat pieza daude ikusgai.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Jasokundeko Andre Mariaren katedrala (El Burgo de Osma)

**Jasokundeko Andre Mariaren katedrala** () Espainiako Gaztela eta Leon erkidego autonomoan dagoen El Burgo de Osma-Ciudad de Osma hirian dagoen katedrala da. Osmako elizbarrutiaren egoitza izan zen VI. mendetik, Espainiako zaharrenetakoa izanda.

Gotiko estiloko eraikuntza da, aurreko erromanikoa ordezkatu zuena. 1232an hasi zuten eraikitzen, eta beste ekarpen estilistiko batzuk ere erakusten ditu, neoklasikoarekin amaituz (1784). XIII. mendeko Espainiako beste katedral asko bezala, Ama Birjinaren Jasokundeari eskaini zuten. El Burgo de Osma herriko monumentu nagusia da.

Katedralaren Museoak, barruko geletan antolatuta, Osma-Soriako elizbarrutiari dagozkion edo hari lotutako arte-objektu ugari eta garrantzitsuak gordetzen ditu. Katedralaren egoitza Soriako San Pedro konkatedralarekin partekatzen du.

## Kanpo estekak
Suillus placidus

***Suillus placidus*** *Suillaceae* familiako onddo espezie bat da. Europako eta Ipar Amerikako konifero basoetan aurkitzen den perretxiko jangarri porotsua da. *Strobus* azpigeneroko hainbat pinu espeziekin batera hazten dena.

Sinonimoak: *Boletus oudemansii*, *Boletus amoenus*, *Boletus albus*, *Uloporus placidus*, *Boletus lambottei*, *Gyrodon oudemansii*, *Gyrodon placidus*, *Ixocomus pictilis*, *Solenia flavida*, *Boletopsis flavida*, *Suillus amoenus*, *Suillus lambottei*, *Boletus granulatus var. capricollensis*, *Boletus pictilis*, *Boletus fusipes var. pictilis*, *Ixocomus oudemansii*, *Ixocomus placidus*, *Suillus plorans subsp. placidus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** Gaztetan hemisferikoa da eta gero ganbil bihurtzen da. zuri-boli kolorekoa da eta oso likatsua, 10 cm arteko diametroa izaten du.

**Hanka:** Mehea, eraztunik gabea eta zuri-boli kolorekoa, goialdetik gertu puntu edo orban grisekin.

**Haragia:** Biguna, zuri-horixka kolorekoa zapore leunarekin. Esporak okre kolorekoak dira. 

**Etimologia:** *Suillus* hitza, latinezko “su” “suis” txerri-tik dator, bere zaporeari erreferentzia eginez edo agian  kapelaren izaera likatsuari erreferentzia eginez.

## Jangarritasuna 
Jangarria omen da, baina kalitate kaskarrekoa 

## Sasoia eta lekua 
Udan eta udazkenean hazten da eta bakarka edo talde txikitan agertzen dira. *Strobus* azpigeneroko bost orratzeko pinu espezieekin batera hazten da soilik. Elkartea onuragarria da bai ondoentzat bai zuhaitzentzat eta sinbiosis modu bat da.

### Banaketa eremua 
Kanada, Ameriketako Estatu Batuak, Europa, Errusia, Himalaiako eremua, Hego Korea, Japonia, Txina.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Villañoko Esparrua

**Villañoko Esparrua** edo **Bilañoko Esparrua** () Urduñako udalerri bizkaitarrak Burgosko Lausa Haranean, Merindadeen eskualdean, duen barrendegi bat da. Barrendegi hau bere osotasunean Villaño alkate-auzoak inguratzen du.

## Historia 
Exklabe honen jatorria Gaztelako Komunitateen Gerran aurkitzen da. Gatazka horren testuinguruan Karlos I.a enperadoreak Urduñari lursail hau eman zion bertako biztanleek Gaztelako Koroari eskainitako babesagatik. Lursail horren zabalera mugatzeko hainbat mugarri ezarri ziren. Egun, gehienak galduak daude. Esparru horren barruan zeuden hiru etxebizitzak bizkaitartzat hartzen ziren legediaren arabera. Bere zabalera hektarea erdi baina gutxiagokoa da.

Lursail horren sorreratik 1951. urtera arte hainbat alditan bisitatu zuten Urduñako udal agintariek lur saila. Bisita horiek esparruaren egoeraren aztertzea eta mantenua zuten helburu. 

2015ean Arturo Aldecoa Bizkaiko Batzar Nagusietako PPko kideak barrendegiaren estatus bizkaitarra aldarrikatzea eskatu zion Foru Aldundiari, baina bere proposamena ukatu zuten. Zazpi urteren ondoren, 2022an, Urduñako Udalak esparrua ikertzeko prozesuari ekin zion, hura udal hirigintzako dokumentazioan sartzeko helburuarekin.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak 
** El cachito de Bizkaia que está en Burgos y no sale en los mapas
** La 'cerca de Villaño' en medio de Burgos, más cerca de ser oficialmente Bizkaia
** Este trozo de Burgos es Bizkaia! - La Cerca de Villaño
Sonora Reyes

**Sonora Reyes** estatubatuar gazte literaturako idazlea da.

## Bizitza 
Reyesen lehen liburua, ''The Lesbiana's Guide to Catholic School'', Balzer + Bray argitaletxeak argitaratu zuen 2022ko maiatzean. Eleberri horrek homofobiaren gaia jorratzen du nagusiki. Pertsonaia nagusia neska nerabea da, bere sexu-joera ezkutatzen ez duen eta irakasle homofoboen aurka hitz egiten duen beste neska batez maitemindua. Beste sari batzuen artean, 2022ko National Book Award for Young People's Literatureko finalista izan zen. Adostasunik gabeko sexu-harremanak izan zituzten neska nerabeei buruzkoa da, eta pertsonaiek erasotzailea agerian uztea dute helburu.

2023an *Publishers Weekly*ri egindako elkarrizketa batean esan zuen helduentzako eleberri bat idazten ari zela. Ikastetxe katoliko batean ikasi zuen, eta horrek bere eleberriak inspiratu ditu eta *they/them* izenordainak erabiltzen ditu ingelesez

## Sariak 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gypsophila repens

***Gypsophila repens*** Caryophyllaceae familiako landare espezie bat da. Europa erdialdeko eta mendebaldeko mendilerroetan aurkitzen da, Alpeetan, Piriniotan eta Kantabrian. Euskal Herrian ere badira populazio bakan batzuk.

## Taxonomia 
Lineok deskribatu zuen lehenengoz 1753. urtean *Species Plantarum* liburuan.

Hainbat sinonimo ditu:. Espeziearen *repens* izenak "arrastaka doana" esan nahi du., Arabako Toloño mendilerroan eta Nafarroako Kodesko mendilerroan soilik zeuden, azken honetan agian Pirinio aldetik haziak ekarri izan dela pentsatzen da. Ordutik hona Toloñoko populazioa desagertu egin da, beraz Anboto eta Kodes mendilerrotako populazioak soilik gelditzen dira. 

Lorategietan hazteko igeltsua eta hondarra duten lurzoruak erabiltzen dira, alkalinoak edo neutroak eta ongi drainatuak. Populazioak oso txikiak dira eta guztiz isolaturik daude, batez ere Arabakoa galdu zenetik.

## Iruditegia 

Irudi:Gypsophila repens at Col de Joux Plane (1).jpg|Landarea.
Irudi:Gypsophila repens (BG Wroclaw)-1.JPG|Lore multzoa.
Irudi:Gypsophila repens a2.jpg|Lore bakarra.
Irudi:Gypsophila repens 1.JPG|Hosto berde-urdinxkak.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Juan de Zavala y de la Puente

**Juan de Zavala y de la Puente** espainiar militar eta politikaria izan zen. Biziarteko senataria eta bere eskubidez, Espainiako Ministroen Kontseiluko presidentea 1874an. Sierra Bulloneseko I. markesa izateaz gain, duke, lau markes eta bost konde aldiz izan zen, bere eskubidez eta ezkontzaz.

## Biografia 
Pedro José de Zavala y Bravo del Ribero perutar errealistaren semea, San Lorenzo del Valleumbrosoko VII. markesa eta Grimanesa de la Puente y Bravo de Lagunaslimatara, Puente y Sotomayorreko II. markesa, Torreblancako IV. markesa eta Villaseñorreko V. kondesa izan zen.

1818an, Limako Dragoien milizia diziplinatuen errejimenduan sartu zen, non 1821era arte egon zen, orduan, Peruko Independentzia Gerra piztu zenean, bere aitari lagundu zion erregeari Aznapuquioko gertakariei eta Peruko kausa errealistaren egoerari buruzko informazioa emateko misioan. Bidean, ordea, misioa eten egin zen armada argentinarrak bere ontzia harrapatu zuenean eta gobernu iraultzaileak bere aita preso hartu zuenean.

1825ean Peruren independentzia aldarrikatu ondoren Iberiar penintsulara itzuli zen. Espainian, bere aita saritua izan zen eta Juan alferez sartu zen Errege Guardiaren erregimentuan (1825). Hirurteko Liberalean ikusitako jokabide militar eta politikoz garbitua, zalditeriako kapitain izendatu zuten (1829), eta Geronimo Valdésen agindupean Armadako Buruzagitza Nagusira bidali zuten, lehen gerra karlista piztu zenean (1833).

Baldomero Esparterok Oñatiko Hitzarmena prestatzeko mandatua eman zion, geroago Garaipenaren dukeak berak eta Rafael Maroto jeneral karlistak sinatuko zutena eta gerrari amaiera eman ziona.

Bere anaia Toribio Zavalak, zeinarekin Peruko Errege Armadan lan egin zuen herrialde horretako independentzia gerran, Peruko nazionalitatea aukeratu zuen, karrera militar nabarmena eginez. 1866an koronel maila zuen eta izen bereko kapitain zuen semearekin batera Callaoko baterietan borrokatu zen urte horretako maiatzaren 2an, Casto Mendez Núñez almiranteak zuzendutako eskuadra espainiarraren aurrean. Borrokan zehar, aita-semeak zauritu egin ziren, lehenengoa larri, eta zortzi egun geroago hil ziren.

## Ondorengoak 
1839an, Oñatiko jauregian ezkondu zen Maria del Pilar de Guzmán y de la Cerdarekin, Paredes de Navako XVI. Kondesarekin, Naiarako XXIV. Dukesarekin, Montealegreko XI. Markesarekin, Castronuevoko XIII. Kondesarekin, Oñatiko XVIII. Kondesarekin eta Trebiñuko XIX. Kondesarekin, Diego Isidro de Guzmanen eta Cerdaren alaba. Bikoteak bost seme-alaba izan zituen.

## Kanpo estekak
Izaskun Gracia Quintana

**Izaskun Gracia Quintana** (Bilbo, Bizkaia, 1977) idazlea eta itzultzailea da. 

## Ibilbidea 
Euskal Filologian lizentziatu zen Deustuko Unibertsitatean eta Masmédula olerki-argitaletxearen editorea eta fundatzailea izan zen. Itzultzaile eta diseinatzaile egiten du lan, eta artikuluak eta literatur-kritika idazten ditu hainbat hedabideetan.

## Argitalpenak 
Euskaraz eta gaztelaniaz idazten du.

* *Fuegos fatuos* (Premios Joven Creación Literaria, 2003)
* *Eleak eta beleak* (Ernestina de Champourcín XVII. Poesia Saria, 2007)
* *Saco de humos* (XIX. Villa de Aranda Poesia Saria, 2010)
* *Ártica/artikoa* (2012)
* *Vacuus* (2016)
* *Despertar lloviendo* (2017) 
* *Ohe hutsetan* (2018) olerki-bilduma
* *Tanta* ipuina (XXVIII. Gabriel Aresti Ipuin Lehiaketaren akzesita, (2011)
* *Crónicas del encierro* ipuin-bilduma (2016)
* *Lo que ruge.*(2021)
* *Soliloquio soterrado* (2021) 
* *Basokoa* (2024*)*

## Bestelakoak 
Bere olerkiak zenbait antologia eta aldizkaritan argitaratuak izan dira eta berak hainbat jaialditan ere hartu du parte –Transgeneración 1.0 (2007), Odyssée du Danube (2007), Cosmopoética (2009), Bilbapopoesia (2010), IV. Pentsamenduaren Poesia (2011), V. Pentsamenduaren Poesia (2013), Touch me! (2014), Zelulabakar II. Poesia Topaketa (2014) eta Bizkaiko Foru Aldundiko Literatura Topaketak (2017)–, eta Anabel Lorca, Zigor Barayazarra, Delphine Salvi eta Leire Urbeltz artista plastikoekin kolaboratu du.

2011n Berlinera joan zen bizitzera.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Ronja Stanley

**Ronja Richardsdotter Stanley** (lehenago **Gullichsen**; Siuntio, 1991ko azaroaren 9a), ***Ronya*** edo ***New Ro*** izen artistikoz ere ezaguna. 2011n ospea lortu zuen *Annoying* singleari esker. 2012ko ekainaren 13an lehen diskoa kaleratu zuen, *The Key Is the Key*, eta 2015eko urriaren 19an bigarrena, *Tides*.

Ronja Stanleyren gurasoak Richard Stanley britainiar musika-ekoizlea eta Anna Gullichsen finlandiar idazlea dira. Tölö specialiseringsgymnasium ikastetxean graduatu zen 2011n.

Ronja Stanley ez-binarioa da eta *they/them* izenordainak erabiltzen ditu ingelesez. Pertsona autista da eta arreta-defizitaren eta hiperaktibitatearen nahasmendua du.

## Diskografia 
* 2012: *The Key Is the Key*
* 2015: *Tides*
* 2021: *Late Bloomer*

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Nicole Boegman

**Nicole Boegman** (Sydney, 1967ko martxoaren 5a) atleta da. Australia ordezkatu zuen 1988ko Udako Olinpiar Jokoetan, 1992ko Udako Olinpiar Jokoetan eta 1996ko Udako Olinpiar Jokoetan.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Xerocomellus pruinatus

***Xerocomellus pruinatus*** *Boletaceae* familiako onddo espezie bat da.

Sinonimoak: *Boletus cupreus*, *Versipellis pruinata*, *Xerocomus pruinatus*, *Boletus fragilipes*, *Suillus pruinatus*, *Suillus fragilipes*, *Xerocomus chrysenteron var. robustus*, *Boletellus fragilipes*, *Boletellus pruinatus f. luteocarnosus*, *Boletellus pruinatus*.

## Deskribapena 
**Kapela:** 4 eta 8 cm bitarteko diametrokoa, hasieran hemisferikoa, gero ganbil lautua, ertz biribilduarekin, uhindua eta soberakinekin. Kapelaren azala tomentuduna, lehorra, pixka bat pitzatua eta geruza fin pruinadun zurixka batez estalia ale gazteetan, nahiko kolore ilunekoa, marroi-gorrixka edo marroi-ardo kolorekoa.

**Poroak:** Txikiak, hori-limoi kolore oso zurbilarekin, adinarekin oliba kolorekoak, atzamarrekin sakatzean apur bat urdinxka bihurtzen dira.

**Tutuak:** Poroen kolore bereko laburrak eta meheak.

**Hanka:** Zilindrikoa, luze samarra, gainazal leunarekin eta hori-limoi kolore argiarekin, gorri-odol koloreko pikorrez estalia, urdin bihurtzen da maneiatzen denean.

**Haragia:** Gogorra, laster biguna, hankan haritsua, kolore hori zurbilekoa, ebakitzean urdinxka, arbeletxeko kolorekoa oinaren oinarrian, usain eta zapore nabarmenik gabea.

## Jangarritasuna 
Jangarri kaskarra.

### Nahasketa arriskua 
*Boletus chrysenteron* delakoarekin nahas daitekeen espeziea da, eta honetatik bereizten da kapelaren kolore ilunagatik eta fibrilarik edo saihetsik gabeko hanka ilunagatik eta hori-limoi kolorekoagatik.

## Sasoia eta lekua 
Batez ere udazkenean. Koniferoen azpian *(Abies, picea eta Pinus),* baita zuhaitz hostozabalen azpian ere *(Fagus* eta *Quercus),* batez ere lur azidoetan, menditar joera. Urria.

### Banaketa eremua 
Ameriketako Estatu Batuak, Mexiko, Europa, Errusia, Kaukasia, Hego Korea, Australia.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Itsas herniaria

**Itsas herniaria** (*Herniaria ciliolata)*''''* Caryophyllaceae familiako landare espezie bat da, Europa mendebaldeko kostaldean aurkitzen dena. Euskal Herrian kostaldean aurkitzen da, itsasadarretan eta dunatan. 

## Taxonomia 
Aleksandre Melderis botanikari letoniarrak deskribatu zuen Zientziarako 1957an *Watsonia* aldizkarian.

Frantsesez landare horri *herniaire* esaten zaio, dirudienez hernia sendatzeko duen propietateengatik.

Bi azpiespezie ezagutzen dira:

* *Herniaria ciliolata subsp. robusta* Chaudhri. Meded. Bot. Mus. Herb. Rijks Univ. Utrecht 285: 322 (1968)
* *Herniaria ciliolata* subsp. *ciliolata* Melderis. (1957). In: Watsonia 4: 42.
Sinonimoak: eta Biarritzen. Araba barnealdeko puntu zehatz batzuetan eta Trebiñuko konderrian ere agertzen da, zingiratan.

## Mehatxuak 
Hareatzetako beste espezieen moduan presio handia jasaten du, alde batetik gizakiak eraikitzen dituen azpiegituren edo urbanizazioen ondorioz eta baita itsas-denboraleen eraginez ere. Horretaz gain kanpotik datozen landare inbaditzaileak ugaritzen ari dira, adibidez *Sporobolus indicus*, *Stenotaphrum secundatum* eta *Oenothera glazioviana'' eta hauek itsas herniariarekin espazioarekiko lehian sartzen dira.

## Erabilera 
Sendabelar gisa erabiltzen da, infusioetan hartuta diuretikoa da. Antzina herniak tratatzeko erabili izan zen.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Helhesten

**Helhesten** () aldizkari artistiko eta literario daniarra izan zen, eta 1941 eta 1944 artean argitaratu zen Kopenhagen.

Danimarkan. Bigarren Mundu Gerran eskualdeko argitalpen nagusietako bat izan zen. Bere izenburua eskandinaviar mitologiako irudi baten erreferentzia zen.

## Historia eta profila 
Helhesten aldizkaria 1941eko apirilean argitaratu zen lehen aldiz Kopenhagen, naziek hiria okupatu zutenean. Danimarkako bi aldizkari zaharretan inspiratu zen aldizkaria: *Klingen* eta *Linien*. Helhestenen sortzaileak Asger Jorn margolaria eta Robert Dahlmann arkitektoa izan ziren. «Danimarkako uzta» taldeko kideak ziren.

Aldizkariak abangoardiako ikuspegia hartu zuen, eta nazien propagandaren aurka agertu zen. Aldizkaria itxi baino lehen, 1944ko azaroan, bederatzi ale argitaratu zituen. Ixteko arrazoia finantza arazoak izan ziren. Cobra izeneko beste aldizkari batek eman zion segida.

## Ikus, gainera 
* Surrealismo
* Dadaismo
* Internazional Situazionista

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Gilbert Van Binst

**Gilbert Van Binst** (Mechelen, 1951ko uztailaren 5a – Zaventem, 2025eko urtarrilaren 3a) flandriar futbolaria izan zen.

1968an debuta egin zuenetik hamarkada bat baino gehiago jokatu zuen RSC Anderlecht taldean. Ondoren Toulouse FC talde frantziarrean jokatzera joan zen denboraldi batez eta Belgikara itzuli zen bere ibilbidea Club Brugge KVn bukatzera.

Belgikako futbol selekzio nazionalarekin 15 partida jokatu zituen 1972 eta 1977 artean eta brontzezko domina irabazi zuen 1972ko Europako Futbol Txapelketan.

## Palmaresa 
**Anderlecht**
* Belgikako futbol liga: 1971–72, 1973–74
* Belgikako futbol kopa: 1971–72, 1972–73, 1974–75, 1975–76
* Belgikako futbol ligako kopa: 1973, 1974
* Europako Futbol Errekopa: 1975–76, 1977–78
* UEFAren Europako Superkopa: 1976, 1978
* Amsterdam Txapelketa: 1976
* Parisko Txapelketa: 1977
* Jules Pappaert Kopa: 1977

**Belgika**
* Europako Futbol Txapelketa brontzezko domina: 1972

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Grace Aboh Dotou

**Grace Aboh Dotou** (Porto Novo, Benin, 1943) benindar irakaslea, ekintzailea eta asmatzailea da. Pplastikozko poltsak birziklatuta gauza erabilgarrien sortzailea da. 

## Asmakizuna 
### Gertaera 
1996an Grace Aboh Dotouk txakur bat zeukan. Egun batean plastikozko poltsa bat irentsi zuen eta horren ondorioz, hil egin zen. Plastikoen arriskuaz kezkatuta, ideia bat izan zuen.

Afrikako GKE eta Elkarteen Emakumeen Sareko (RIFONGA) eta Beningo Negozio Emakumeen eta Enpresa Buruen Elkarteko (AFACEB) kidea da.

### GKE 
Gracek sei hilabete behar izan zituen kalean bildutako plastikozko poltsetako piezen lehen poltsa osatzeko, garbitu, desinfektatu eta tira finetan moztu eta gero ehundu. Hasieran, emakumeek etxean bertan gordetzen zituzten berreskuratutako plastikoak. 1999an, udalak lokal bat eman zion GKEari, emakumeek bertan trata zitzaten bildutako hondakin plastikoak. Erakusgai jarri izan dira arte-objektuak, hainbat modelotako poltsak, poltsatxoak, kapelak, txetxoak, napperoiak (tapeteak), edalontzien estalkiak, bibeloteak (apaindura-irudi txikiak), panpinak...

Aldi berean, Dotouri esker, herri edo auzoetako irakasle eta emakumeak sentsibilizatu zituen plastikozko poltsen erabilera kaltegarriaz. Erosketak buruan eramateko ohiturari eustera bultzatu zituen emakumeak, eta ez “beso irristakorrekin” merkatura joatera. Halaber, birziklatzeko trebakuntza saioak antolatu zituen eskolatu gabeko neskatoentzat eta diru-sarrera urrirekin bizi zirenentzat.

2004an gobernuz kanpoko erakundeak 20 kide zituen, horietako bost iraunkorrak, eta plastikozko objektuak egiten zituzten. Eskaeren arabera (produktuak atzerrian edo Ingurumen Ministerioan saltzeko), elkarteak 25 emakume inguru kontratatu ahal izan zuen bilketarako, 40 garbiketarako eta 50 ehungintzarako.

## Aintzatespenak 
* 2002an Nazio Batuen saria birziklatzeagatik eta pobrezia murrizteagatik
* 2005ean, Bakearen Nobel sarirako proposatutako zerrendako 1000 emakumeetako bat

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Hagenbach (Renania-Palatinatua)

**Hagenbach** Alemaniako udalerria da. Renania-Palatinatua estatuan kokatuta dago, [[]] barrutian. 2014an  biztanle zituen  kilometro koadrotan banatuta.

## Historia 
Hagenbacheko altxorra Galia Akitanian III. mendean gertatutako harrapaketa germaniarren lekuko arkeologiko garrantzitsua da. 1961 eta 1973 artean Rhin inguruan egindako agregakin-harrobi batean egindako dragatzeetan, 346 objektu berreskuratu zituzten, horietatik 129 zilarrezko xafla botiboak, lapurrek, alamanak agian, Rhin ibaia beren harrapakinarekin zeharkatzean galduak. Joakin Gorrotxategi hizkuntzalariak, eskaintzaileen eusko-akitanierazko izenak zituenez, Pirinioetako Marteri eskainitako santutegi batetik Alemaniara eramanak izan zirela ondorioztatu zuen.

## Demografia 
## Erreferentziak 
## Kanpo estekak
Paris-Nanterre Unibertsitatea

**Paris-Nanterre Unibertsitatea** (**Paris-X** ere deitua) Frantziako unibertsitate publikoa da, Parisko mendebaldean dagoen Nanterre hirian egoitza duena. 1964an ezarri zuten Parisko Unibertsitateko ikasleak banatzeko modu gisa. Goi-mailako hezkuntzako erakunde publiko gisa duen ospea nabarmena da, bai bere ikasketen eskaintza askotarikoagatik, bai dituen bitarteko aurreratuengatik.

Era berean, 68ko maiatzeko gertaera nagusien eszenatokia izan zen, eta 20 minutu baino gutxiagora dago metroan Parisko hirigunetik. Ikasle ospetsuen artean, Nicolas Sarkozy, Dominique Strauss-Kahn, Christine Lagarde, Dominique de Villepin, David Guetta, Daniel Cohn-Bendit, Anne Hidalgo, Leonardo López Luján, Germán Colmenares, Frédéric Mitterrand, Cheng Li-chun, Néstor García Canclini, Yasmina Reza, Emmanuel Macron edo Jean-Luc Marion izan ditu. Bere irakasleak ospetsuak izan dira, bereziki filosofia eta gizarte zientziei eskainitakoak: Emmanuel Lévinas, Marshall Sahlins, Jean-Claude Gardin, Henri Lefebvre, Paul Ricœur, Jean Baudrillard, Jacques Galinier, Étienne Balibar edo Catherine Perret.

Frantziako bigarren unibertsitate-campusik handiena du, Nantesen ondoren, eta 2.000 irakasle-ikertzaile eta 35.000 ikasle ditu. Campusa 27 hektareatan hedatzen da, eta hiri bat osatzen du hiriaren barruan.

Unibertsitatea París Lumières unibertsitateko ''Communauté d'universités et établissements'' elkartearen kidea da.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak