George Washington Williams

**George Washington Williams** (1849ko urriaren 16a - 1891ko abuztuaren 2a)  Estatu Batuetako eta Mexikoko Gerra Zibiletan soldadu izan zen; ministro baptista, politikari, abokatu, kazetari eta historia afroamerikarraren idazle izan aurretik. Horrez gain, Ohioko Ordezkarien Ganberan ere aritu zen lanean.

1880. hamarkadaren amaieran, Williamsek Europa eta Afrikara bideratu zituen bere interesak. Belgikako Leopoldo II.a erregea ezagutu ostean, liluraturik, 1890. urtean Kongoko Estatu Librera  joan zen (orduan, Leopoldo II.aren lurra), honen garapena ikusteko. Kongotarrei egotzitako abusu eta esklabutzarekin harrituta, 1890ean, Leopoldo II.ari bertako indigenek, erregearen kontura sufritzen zituzten bidegabekeriak salatzen zituen karta bat idatzi zion. Denborarekin, karta horrek ospea hartu eta “gizartearen aurkako krimenak” terminoa sortu zen. Hau, katalizatzaile bat izan zen Kongoko gobernuak gobernatzen zuen erregimenaren kontra egiteko.

## Hasierako bizitza 
George Washington Williams Bedford Springsen (Pennsylvania) jaio zen 1894an. Bere gurasoak, Thomas behargina eta Ellen Rouse Williams, afroamerikarrak  ziren. George Washington, lau anairen artean (George, Jhon, Thomas eta Harry) zaharrena zen. Seme guztiek, hezkuntza mugatua jaso zuten . Williams denbora batez, aterpetxe moduko batean bizi izan zen, non ileapaintzaile bezala  jardun zuen. Ileapaintzailearena lan trebe eta abantaila handikoa iruditzen zitzaion. Estatu Batuetako Gerra Zibilean, Williamsek ihes egin zuen 14 urterekin Batasuneko armadan izen batekin sartzeko; azken borroketan borrokatu zen.

Gerra ostean, Williams Mexikora joan zen. Bertan, Espinosa jeneralaren agindupean Ejertzitu Errepublikarrera batu ziren estatubatuarrekin bat egin zuen, Maximiliano enperadorea garaitzeko borrokan. Teniente kargua hartu zuen, gaztelania pixka bat ikasi zuen eta artillero onaren ospea lortu zuen. AEBetara itzuli naiz. 1867ko udaberrian eta armadan bost urteko iraupena egiteko berriro izena eman zuen. Williams Indiako Lurraldeko 10. Zalditeriako "Buffalo Soldiers"-era esleitu zuten, baina 1868an birikan zauritu zuten eta urte hartan alta eman zuen arte ospitaleratu zuten.

### Hezkuntza 
Bizitza zibilera itzuli ondoren, gazte beteranoak unibertsitatera joateko erabakia hartu zuen. Hain zuzen ere, Howardeko Unibertsitatean onartua izan zen, historikoki beltza zen unibertsitatean, Washington DCn. Hala ere, ez zen denbora luzez gelditu. 1870ean, Williamsek bere ikasketak hasi zituen Newton Institutu teologikoan, Bostonetik, Massachusetts, gertu. 1874ean, Williams, lehen afroamerikarra bilakatu zen Newtonetik graduatzen zena. 

### Emaztea eta familia 
1873an Chicagora egindako bisitan ezagutu zuen Sarah A. Sterrett. Hurrengo udaberrian ezkondu ziren, Newton Teologikoan graduatu zenean. Seme bat izan zuten elkarrekin.

## Ibilbide erlijioso eta politikoa 
Graduatu ondoren, Williams ministro bataiatzaile izendatu zuten. Hainbat parrokia izan zituen, Bostongo Hamabigarren Eliza Bataiatzaile historikoa barne. Williams artzaina izan zen Washington DC-n. Han egon zen bitartean, bere garaiko lider askoren laguntzarekin, Frederick Douglass eta William Lloyd Garrison kasu, Williamsek The Commoner astekaria sortu zuen. (Honek ez zuen zerikusirik William Jennings Bryanek geroago egindako izenburu bereko argitalpenarekin). Williamsek zortzi zenbaki argitaratu zituen.

Williams Cincinnatira, Ohiora, joan zen familiarekin, eta predikari gisa jarraitu zuen. Gainera, zuzenbidea ikasi zuen Alphonso Taft-en pean (William Howard Taft presidentearen aita) , eta legea irakurri zuen sinadura batekin. Abokatutza azterketa pasa zuen.

Ohioko legegintzaldi estatalerako aukeratutako lehen afroamerikarra bihurtu zen, Cincinnatitik 1880tik 1881era bitarteko agintaldi bat zerbitzatuz. Bere biografoaren arabera, John Hope Franklin historialariak bere hautesleak iraindu zituen "bertako eliza metodista afrikar bateko kideei euren hildakoak lurperatzeko eskubidea ukatzearekin mehatxatzen zuen" lege-proiektu bat aurkeztean. Lege-proiektua batzordean hil zen arren, Williams ez zen berriro hautatua izan eta bere karrera politiko estatala malkartsua amaitu zen. Zuzenbidea praktikatzeari ekin zion. Franklinek Williamsek aurrera jarraitzeko eta beste ahalegin batzuk egiteko zuen gaitasuna adierazi zuen, zenbait eremu itxi ondoren.

1888an, Thompson Londreseko Misio Atzerritarren Mundu Konferentziako delegatua izan zen. 1890eko udaberrian, Bruselan, esklaboen merkataritzaren aurkako konferentzia batean ordezkari gisa sartzea lortu ez zuen arren, beste konponketa batzuk egin zituen hiria eta kontinentea bisitatzeko.

### Hego Amerikako kolonizazioaren defendatzailea libertoekin 
1888tik aurrera, Williamsek AEBetako esklabu ohiak Hego Amerikan birkokatzea bultzatu zuen.

### Historialaria 
Williamsen lorpenik esanguratsuena historialari gisa izan zen. Estatu Batuetako afroamerikarrei buruzko istorio berritzaileak idatzi zituen: La Historia de la Raza Negra en América 1619-1880, 1882an argitaratu zen. Afroamerikarren lehen historia orokortzat hartzen da, kolonien lehen egunetatik beren partaidetza eta ekarpena erakutsiz. Hemen, Williamsek "gizateriaren aurkako krimena" terminoa erabili zuen Estatu Batuetako esklabotzaren moraltasun ezari buruzko bere gogoetetan, terminoaren lehen erabileretako bat izan zena zentzu modernoan. Gainera, Estatu Batuetako Kolorezko Tropen historia bat idatzi zuen, eta afroamerikarrek Amerikako Gerra Zibilean izan zuten parte-hartzea, Tropa Beltzen Historia bat Matxinada Gerran (1887). 

### Europara eta Afrikara bidaia 
1889an, Williamsek Europara bidaia bat antolatu zuen S. S. McClure-ko Literatur Prentsa Elkartuaren ordezkari gisa artikuluak idazteko. Belgikako Leopoldo II .a erregearekin elkarrizketa informal bat izan zuen, eta hasieran txundituta geratu zen. Erregea jabe zen Kongoko Estatu Askera bidaiatu nahi izan zuen, eta hura garatzeko interesa eztabaidatu zuen. Williamsek Benjamin Harrison presidentearen laguntza gehigarria jaso zuen eta 1890ean Kongora bidaiatu zuen. Izututa geratu zen aurkitu zuenarekin, erregeak milizia pribatu bat erabiltzen baitzuen kongoarren kautxu-ekoizpena ordaintzeko. Williamsek ebidentziak aurkitu zituen langileen eta haien familien aurkako abusu basatiak sufritzen zutela zioten zurrumurru orokortuak babesteko, familia askorentzat ia esklabotza egoeran suertatu zirenak eta produkzio-helburuak bete ezin zituzten langileen mutilazio fisikoan eta heriotza-tasa altuetan amaitu zutenak.

Stanley Fallsetik, Williamsek 1890eko uztailaren 18an  "Una Carta Abierta a Su Serenísima Majestad Leopoldo II, Rey de los Belgas y Soberano del Estado Independiente del Congo" idatzi zuen. Gutun horretan, Kongoko Estatu Askerako ikuskatzen zituzten europarren eta afrikarren eskutik kongotarrek jasotako tratu basati eta ankerra gaitzetsi zuen. Henry M. Stanleyk, erregeak Kongora bidalia, tokiko kongoarrei iruzur eta tratu txarretan egindako tratua aipatu zuen. Williamsek erregeari gogorarazi zion egindako krimenak bere izenean egin zirela, hiltzaileak bezain errudun eginez. Garai hartako nazioarteko komunitateari dei egin zion "Nazioarteko Batzorde bat deitu eta sortzeko, hemen Gizateriaren izenean aurkeztutako karguak ikertzeko...".

Erregea eta bere jarraitzaileak Williamsi ospea kentzen saiatu ziren, baina Kongoko Estatu Askeko abusuak salatzen jarraitu zuen, Belgikan eta nazioarteko komunitatean ekintzak sortzen lagunduz. Belgikako gobernuak Kongoko Estatu Askearen ikuskapena bere gain hartu zuen eta kongoarrenganako tratua hobetzen saiatu zen.

### Heriotza Ingalaterran 
Afrikatik bueltan zihoala, Kairon gaixotu zen eta Londresera joan zen Alice Fryer emaztearekin, emaztearengandik bananduta bizi baitzen. Williams Blackpoolen (Ingalaterra) hil zen 1891ko abuztuaren 2an, tuberkulosiaren eta pleuresiaren ondorioz. Layton hilerrian lurperatuta dago, Blackpoolen. 1975ean, historialari estatubatuar batek eta bertako jarraitzaileek hilarri bat jarri zuten haren hilobian, Williams "historialari afroamerikar" gisa oroituz.

## Williams-en liburuak 
Amerikako 1619-1800 Raza Beltza Historia (1. tomoa) eta 1800-1880 (2. tomoa): Negros Como Esclavos, Como Soldados y Como Ciudadanos (1882) 

Uneko Gerrako Negro Tropen Historia, 1861-1865 (1888) 

## Ondarea eta ohoreak 
1975ean hilarri bat jarri zuten Williamsen hilobian, Ingalaterran, "historialari afroamerikarra" zela esanez.

George Washington Williams Oroimenezko Aretoa bere omenez izendatu zuten Ohioko Estatuko Etxeko lehen solairuan.

Ohioko legealdiak Williamsi buruzko dokumental bat eskatu zuen bideoan: *George Washington Williams: A Portrait of Faith, Courage and Wisdom* (2002; iraupena = 26m29s). Dagoeneko ez dago online eskuragarri, baina liburutegien arteko maileguaren bidez lor daiteke.

Samuel L. Jacksonek Williamsen fikziozko bertsio bat interpretatu zuen Kongon, 2016ko *The Legend of Tarzan* filmean.

## Erreferentziak 
## Kanpo estekak